cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abdulla Məmmədov
Həyat və əmək fəaliyyəti
Abdulla Məmmədov 10 mart 1905-ci ildə İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasının (indiki Şərur rayonu) Yuxarı Aralıq kəndində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1929-cu ildə İliç rayonu M.Hüseynzadə adına kolxozda başlamış, 1978-ci ilə qədər bu kolxozda briqadir, ferma müdiri, manqabaşçısı və kolxozçu işləmişdir. Böyük Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. 1950-ci ildə pambıqçılük sahəsində yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. SSRİ Ali Sovetinin 30 yanvar 1951-ci il tarixli qanunu ilə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüş, "Oraq və Çəkic" medalı və Lenin ordeni, ilə təltif olunmuşdur. 1968-ci ildən İttifaq əhəmiyyətli fərdi təqaüdçü olmuşdur. Abdulla Məmmədov 8 mart 2001-ci ildə Şərur rayonunda vəfat etmişdir.
Qlükoza (müğənni)
Qlükoza və ya əsl adı ilə Natalya İlyiniçna Çistyakova-İonova — Rusiya müğənnisi, aktrisası, teleaparıcısı, MTV EMA 2003 premiyasının qalibi. Debüt albomu olan "Qlükoza Nostra" (2003) ona beynəlxalq məşhurluq qazandırmışdır.
Həyatı
Natalya İlyiniçna Çistyakova-İonova 7 iyun 1986-cı ildə Moskva şəhərində anadan olmuşdur. 1993-cü ildə yeddi yaşı olanda Uşaq Musiqi Məktəbinin fortepiano sinifinə qəbul edilib, səkkiz yaşında isə oranı tərk etib. Uşaq yaşlarında bir çox dərnəklərdə iştirak edib: sahmatdan başlayaraq baletə qədər. Moskvada 308 nömrəli məktəbdə oxuyub. 2001-ci ildə isə 10 və 11 sinifləri Moskva 17 saylı axşam məktəbinə bitirmişdir.
İlk film təcrübəsi uşaq kinojurnalı olan "Yeralaş"dakı fəaliyyəti idi.
Bulon meşəsi
Tarixi
Azəbaycanlı kinosevərlərə yaxşı tanış olan və hədsiz sevdikləri, maraqla dəfələrlə tamaşa etdikləri məşhur Aleksandr Düma nın (ata) əsəri əsasında ekranlaşdırılmış fransız filmi "Üç muşketyor" un qəhrəmanlarının qılınc oynatdıqları Bulon meşəsi Paris in qərbində 845 hektarlıq sahəni əhatə edir.Meşədə cır meyvə ağacları və süni kiçik göllər var. Əvvəl bura palıd ağaclarından ibarət böyük meşəlik olmuşdur. XIY əsrdə burada Notr-Dam-de-Bulon-sür-Mer kilsəsi tikilmişdir. Bulon meşəsinin adı bu kilsənin adında götürülüb.Qədim dövrlərdə meşəyə sığınmış quldur və soyğunçular əhalini daima qorxu altında saxlamışlar. Bu vəziyyətdən xilas olmaq üçün 1556-cı ildə kral II Hneri nin göstərişi əsasında meşə hasara alınmış və içəri daxil olmaq üçün səkkiz qapı qoyulmuşdur. XIV Lüdovikin dövründə meşə yenidən qurulmuşdur. 1815-ci ildə meşədə düşərgə salmış ingilis və rus əskərlərinin səhlənkarlığı ucbatından ona ciddi zərər dəymişdir. 1852-ci ildə III Napoleonu n göstərişi ilə meşə yenidən əvvəlki görünüşünü almışdır. İngiltərə dəki Hayd Park a heyran olmuş III Napaleon həmin dövrdə Parisin meri olmuş baron Osman a meşənin yenidən qurulması barədə əmr vermişdir.Hazırda 150 mindən çox ağacı olan meşədə süni göllər, şəlalələr yaradılmışdır.Meşədəki Baqatel parkını cənnətin bir güşəsi hesab etmək olar. Müxtəlif güllər, bəzək kolları və tobuz quşları parka xüsusi yaraşıq verir.
Sən həmişə bizimləsən (film, 1998)
Məzmun
Kinolent Azərbaycanın xalq yazıçısı, görkəmli dramaturq, respublikanın əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan Dövlət Mükafatı laureatı İlyas Əfəndiyevin həyat və yaradıcılığına, ictimai fəaliyyətinə ithaf olumuşdur.
Filmdə dramaturqun tamaşalarından parçalar verilmişdir. Professor Yaşar Qarayev, teatr xadimlərindən Həsənağa Turabov, Mərahim Fərzəlibəyov, Amaliya Pənahova, Əliabbas Qədirov görkəmli yazıçı və dramaturq haqqında xatirələrini söyləyirlər.
Astragalus pachypus
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sən həmişə bizimləsən (film, 1998)
Film haqqında
Film "Azərkinovideo" İB-nin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Frida (film)
Məzmun
1922-ci ildə 18 yaşında Frida taxta gövdəli avtobusda olarkən avtobus tramvay ilə toqquşur. Metal çubuq onun bədəninə sancılır və aldığı yaralar həyatı boyu onun üçün ağrı mənbəyi olur. Başını qatması və bir az özünü xoşbəxt hiss etməsi məqsədiylə atası ona yataqda rəsm çəkməsi üçün tuval verir.
Bir müddətdən sonra gəzmək qabiliyyətini geri qazanan Frida əsa ilə normal yeriməyə başlayır. Yaşadıqları üzündən ruhdan düşməyən Frida əsərlərini Dieqo Riveraya apararaq bunları qiymətləndirməsini istəyir. Dieqo Fridanın əsərləri çox bəyənir və ikisi arasında sevgi hissi yaranır. Dieqo Fridaya evlilik təklif edəndə Frida ondan ömür boyu sədaqət tələb edir. Ancaq evlilikləri boyunca Dieqonun bir çox qadınla əlaqəsi olur. Biseksual olan Fridanın da bir çox qadın və kişi ilə əlaqəsi olur. Hətta o, bir dəfə Dieqo ilə sevgi macərası yaşayan bir qadınla da əlaqədə olur.
Fridanın xaç atasının qızı Kristina Dieqoya işlərində kömək etmək üçün Fridanın evinə köçür. Qısa müddətdə sonra Frida Kristina ilə Dieqo arasında gizli eşq olduğunu kəşf edir. Buna görə Dieqonu tərk edir və ailəsinin yanına köçür. Orada alkoqolizmə qurşanır. Cütlük yenidən bir bayramda görüşür və münasibətləri düzəlir. Dieqo siyasi düşüncələri üzündən təqiblərə məruz qalan dostu Lev Trotki və onun arvadının evlərində qalası üçün Fridanı razı salır. Gəzinti sırasında Lev Trotki Fridanın əsərlərinə vurğunluğunu açıqlayır və ikisi arasında gizli sevgi yaranır. Ancaq Levin arvadı bundan xəbər tutur və ərini Fridanın evini tərk etməyə məbur edir. Təhlükəsiz evdən çıxan Lev sui-qəsd nəticəsində öldürülür. Polis bu cinayətdə Dieqonu təqsirkar bilir və onu axtarmağa başlayır. Onu tapa bilməyən polislər Fridadan onun yerini soruşduqda Frida Dieqonun yerini bilmədiyini deyir. Fridaya təzyiq göstərmək məqsədiylə onu qısamüddətli həbs edirlər. Frida həbsxanada olanda Kristina onu ziyarət edir və onlar barışırlar.
Sonrakı gedişatda həkim Fridanın ayaq barmağının qanqren olduğunu görür və onu amputasiya edir. Dieqo Fridaya yenidən evlilik təklifi edir, Frida isə qəbul edir. Fridanın səhhəti get-gedə daha da pisləşir və bu dəfə ayağı amputasiya olunur. 1953-cü ildə Frida yatağı ilə öz sərgisində iştirak edə bilməsi üçün muzeyə daşınır.
Film Fridanın yatağında alovlar tərəfində məhv edilərkən olan təsviri ilə başa çatır.
Asiyət Yusifova
Asiyət Nəcməddin qızı Yusifova — Azərbaycan-sovet dövlət və partiya xadimi, Azərbaycan Kommunist Partiyası Balakən Rayon Komitəsinin birinci katibi, Qax Rayon Komitəsinin birinci katibi və ikinci katibi, Zaqatala Rayon Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri.
Həyatı
1923-cü ildə İlisu kəndində kəndli ailəsində doğulmuşdur. İlisu kənd orta məktəbini və 1952-ci ci ildə Şəki ikiillik Müəllimlər İnstitutunu 1954-cü ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun qiyabi şöbəsini bitirmişdir.
1942-ci ildə İlisu kəndində müəllim kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1949-cu iləsək müəllim olaraq çalışmışdır. 1954-cü ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında Ali Partiya Məktəbini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
Siyasi fəaliyyəti
Asiyət Yusifova 1959-cu ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Qax Rayon Komitəsində əvvəlcə ikinci katib, sonra isə birinci katib vəzifəsinə seçilmişdir.
Asiyət Yusifova 1970-ci ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Balakən Rayon Komitəsinin birinci katibi, 1974-cü ildən isə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetində referent vəzifəsində işləmişdir.
1981-ci ildən ittifaq əhəmiyyətli fərdi təqaüdçü olmuşdur. Azərbaycan KP MK-nin XXV, XXVI, XXVII, XXVIII qurultaylarının nümayəndəsi olmuş və MK-nın tərkibinə seçilmişdir. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası XXIII qurultayının nümayəndəsi, VI, VII, VIII çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı olmuşdur.
Mükafatları
"Lenin", "Oktyabr inqilabı", "Qırmızı əmək bayrağı" ordenləri, "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fəxri fərmanları, SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri sərgisinin iki qızıl və bir bürünc medalı ilə təltif olunmuş, respublikanın "Qabaqcıl maarif xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Qastroskopiya
Qastroskopiya ( EQDS, FEQDS, FQDS, fibroqastroskopiya) — qida borusunun, mədənin və onikibarmaq bağırsağın qastroskop adlanan tibbi cihaz ilə endoskopik müayinəsdir. thumb|Fibroqastroskop Qastroskoplar sərt və əyilən ( yumşaq ) olmaqla iki qrupa bölünür. Əyilən qastroskoplar isə öz növbəsində fibroqastroskop və videoqastroskop olmaqla iki tipə ayrılır.
Papaver atlanticum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qastroskopiya
Xəstənin müayinə üçün əks göstərişləri yoxdursa, təcrübəli endoskopist-həkim tərəfindən düzgün aparılan qastroskopiya təhlükəsiz və orqanizm üçün zərəsiz müayinə üsuludur. Hal-hazırda müasir endoskoplardan istifadə zamanı ağırlaşmaların rast gəlinmə ehtimalı çox aşağıdır.
Gavurqala kilsəsi
Gavurqala kilsəsi — Ağdam rayonunun Sofulu kəndində, Gavurqala şəhər xarabalığında 1958-ci ildə aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar edilmiş qədim alban kilsəsinin qalıqlarıdır.
Tarixi
Bazilika Ağdam rayonunun Sofulu kəndində arxeoloji tədqiqatlar zamanı aşkarlanmışdır. Abidə ərazisində arxeoloji tədqiqatlara rəhbərlik etmiş R. Vahidov bazilikanın VIII-X əsrlərdə inşa edilmiş olması ehtimalını səsləndirmişdir. G. Məmmədova isə qeyd edir ki, “tikilinin memarlıq-kompozisiya xüsusiyyətləri və analoqlarını nəzərə alaraq demək olar ki, bina ərəb işğalından əvvəlki dövrdə, təxminən VI əsrdə inşa edilmişdir.”
Memarlıq xüsusiyyətləri
Binanın divarları Qafqaz Albaniyasının memarlığı üçün xarakterik olan üsulla, iki daşı sırasının aralarının əhəng məhlulu ilə doldurulması vasitəsiylə inşa edilmişdir. Bu cür divar inşa etmək təcrübəsi alban memarlarına qədim dövrdən bəlli idi. Azərbaycan ərazisində bu cür hörgüyə hələ e.ə. II minillikdə - II Kültəpə ərazisində rast gəlinir. Govurqaladakı tikilinin əsas fərqi istifadə edilmiş daşların yaxşı yonulmuş olmasıdır.
Govurqala bazilikasının dam örtüyü saxlanmamışdır. Lakin, arxeoloji tədqiqatlar zamanı akarlanmış konstruksiya qalıqları qapıların tağvari tamamlanmasını söyləməyə imkan vermişdir. G. Məmmədova hesab edir ki, “buna əsasən və bu tipdə olan digər tikililərlə aparılmış müqayisə əsasında demək olar ki, bina iki qatlı tağvari örtüyə malik olmuşdur.” Onun fikrincə Govurqala bazilikasının Cənubi Qafqaz memarlığında birbaşa analoqları Gürcüstanın Vazisubani ərazisində Samrkariani kilsəsi və Ermənistanın Vayots Cor mərzində Aravus kəndi ərazisindəki Tanaat kilsələridir.
Typhlodromus moroccoensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Komsomolskie adaları
Komsomolskie adaları — Frans-İosif Torpağına daxil olan adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.
Xüsusiyyətləri
Arxipelaq 4 adadan ibarətdir. Demək olar ki, buzdan tam azaddırlar. Adalardan biri, digərləri isə kiçik adalardır. Ən hündür nöqtəsi 34 metrdir. İri adanın şimalında rəsədxana yerləşir.
Yerləşməsi
Adalara ən yaxın quru parçası Heys adasıdır. Heys adasından Avstriya boğazı ilə ayrılır. Demək olar ki, eyni məsafədə isə Vilçek Torpağı yerləşir. Adalar ilk dəfə olaraq 1874-cü ildə avstriyalı qütb araşdırmaçısı Yulius Payer tərəfindən kəşf edilmişdir.
İlk əvvəllər adalar Heys adaları olaraq adlanırdı. Heys adası 1901-ci ildə Bolduin-Siqler ekspedisiyası tərəfindən kəşf edilir. Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra adalar Komsomolskie olaraq adlandırılmışdır. Adaların ayrılıqda adı yoxdur.
Tatlı (Ağstafa)
Tatlı — Azərbaycan Respublikasının Ağstafa rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Ermənistanla sərhədə yaxın yerləşən Tatlı kəndinə Ermənistan silahlı qüvvələri bir neçə dəfə hücuma keçiblər. Həmin hücumların tarixi xronologiyası aşağıdakı kimidir.
İqtisadiyyatı
Kəndin esas iqtisadiyyatı kənd təsərrüfatı və das karxanalarıdır. Kənddə maldarlıq və əkincilik geniş yayılmışdır. Bununla yanaşı həmçinin kənddə olan tikinti daşı ehtiyatları əsasında daş karxanaları fəaliyyət gostərir.
Hind-Qanq ovalığı
250px|thumb|Hind-Qanq ovalığının xəritəsi Hind-Qanq ovalığı və ya Hind-Qanq düzənliyi (সিন্ধু-গাঙ্গেয় সমভূমি) — Hindistan, Pakistan və Banqladeşin ərazisində ovalıq; şimalda Himalay dağları, cənubda Dekan yaylası ilə həmsərhəddir. Ovalığın uzunluğu təxminən 3 min kilometr, eni — 250 — 350 kilometrdir, dünya sivilizasiyasının ən qədim mərkəzlərindən biridir.
Relyef və hidroqrafiya
Ovalığın səthi, 270 m hündürlüyündə yerləşmiş Hind və Qanq deltaları ilə əhatələnib. Relyefdə 60 m-ə qədər hündürlüyə malik kristallik səthin çıxıntıları və dərələrlə parçalanmış çay terraslarının çıxıntıları müşahidə olunur.
Ovalıqdan axan çaylar kifayət qədər çoxdur (xüsusilə şərq hissəsində) və bu çaylar bol suludur. Su sərfi böyükdür lakin mövsüm ilə tərəddüdlər olur. Musson və dağlarda qarlarının ərinməsi dağıdıcı daşqınlara səbəb olur və yayda axını artırır. Şərqdən qərbə hərəkət zamanı iqlim quraqlaşır.
İqlim və bitki
Ovalığın daxili 2 fiziki rayona ayrılır — quraq Hind vadisi və rütubətli Qanq ovalığı. Mərkəzi və şərq hissəsində demək olar ki təbii halda bitki örtüyü yoxdur. Qanq və Brahmaputranın deltası sıx və həmişəyaşıl meşələrlə örtülüb. Bir vaxtlar buranın qərb hissəsi şoranlıq və qumlu səhralarla örtülmüşdür.
Palma və meyvə ağaclarının və mədəni savanna bitkilərinin (düyü, buğda, darı, qarğıdalı, pambıq və başqa) landşaftı üstünlük təşkil edir.
Atoll
Atoll çöküntüləri
Karbonatlı çökmələr kompleksi; bu kompleksə həlqəvi riflərin monolit çökmələri, xarici tərəfin kövrək çökmələri, habelə laqun çökmələri daxildir.
Sevinc
thumb| [[Gülmək|Gülüş — bu, Banqladeşli uşaqların gülüşü kimi, sevincin tipik ifadəsidir.]] Sevinc sözü rifahın, uğurun və ya yaxşı bəxtin doğurduğu duyğuya aiddir və adətən sıx, uzunmüddətli xoşbəxtlik hissləri ilə əlaqələndirilir.
Səbəblər
Sevincin səbəbləri müxtəlif mənbələrə aid edilmişdir. thumb| Sevincin saf ifadəsi "Ağıl təmiz olduqda, sevinc heç vaxt tərk etməyən bir kölgə kimi gəlir." — Qautama Budda,
"[Sevinc] yaxşı həyatın, həm yaxşı gedən, həm də yaxşı yaşanan bir həyatın emosional ölçüsüdür." — Miroslav Volf
"Bu, həyatda əsl sevincdir, özünüz tərəfindən qüdrətli kimi tanınan bir məqsəd üçün istifadə olunmaq; qırıntılar yığınına atılmadan əvvəl tamamilə köhnəlmək; qızdırmalı eqoist kiçik bir parça, dünyanın sizi xoşbəxt etməyə həsr etməyəcəyindən şikayətlənən xəstəliklər və şikayətlər əvəzinə Təbiətin bir qüvvəsi olmaqdır." — George Bernard Shaw Arianna Huffington, sevinci təhrik edən şeylərin müdafiəçisi, sevincin tətiklənə biləcəyi yolları araşdırmışdır. Tədqiqatında o, sevincin dopamin kimi stimullaşdırıcı fəaliyyətlər zamanı beyindəki bəzi neyrokimyəvi maddələrin yaratdığı müsbət reaksiyalar nəticəsində yarandığını müəyyən etdi. Huffinqtona görə, müsbət neyrokimyəvi reaksiya doğura bilən fəaliyyətlər sevinc istehsalçılarıdır.
Inqrid Fetell Lee sevinc mənbələrini araşdırmışdır. O, "Sevincli: Fövqəladə Xoşbəxtlik Yaratmaq üçün Adi Şeylərin Təəccüblü Gücü" kitabını yazmış və bu mövzuda "Sevinc harada gizlənib və onu necə tapmaq olar" adlı TED məruzəsi ilə çıxış etmişdir.
Skeptisizm
Skeptisizm (yun. σκεπτικός – araşdıran) — e.ə. IV əsrin axırında yunan fəlsəfəsi ndə formalaşmış cərəyan. Onun əsasını Pirron qoymuşdur.
Skeptisizmin günümüzdə bir neçə növə ayrıldığını görə bilərik, amma əsas olaraq 3 yerə bölünür: fəlsəfi skeptisizm, elmi skeptisizm, dini skeptisizm.
Elmi skeptiklər o adamlardır ki, onlar elmi biliklərə şübhə ilə yanaşır və hər zaman onları tənqid etməyə hazırdırlar.
Antik skeptisizm
Şübhəçilik Ellinizm və Roma dövrünün ən çox yayılmış fəlsəfi məktəblərindən biri idi. Onun ardıcılları obyektiv həqiqətin dərk olunmasının mümkünlüyünü şübhə altına alırdılar. Skeptiklər hesab edirdilər ki, iki iddia yetərincə dəlillərlə əsaslandırılırsa, onda onlardan hansısa birinə üstünlük verərək onu qəbul etmək olmaz. Bu fikir də onların təliminin əsasını təşkil edirdi. İfrat şübhəçilik aqnostisizmə və nihilizmə (cəmiyyətdə qəbul edilmiş hər bir dəyərin inkar edilməsidir) yaxınlaşır, hətta onu onların bir növü kimi dəyərləndirmək də mümkündür.
Skeptisizm fəlsəfəsi ellinizm dövründə quldarlıq quruluşunun böhranı sonrası yaranmışdır. Onun iki böyük qolu olmuşdur. Onlardan biri m. ö. IV – III yüzilliklərdə Yunanıstanda Pirron, başqası isə miladi II yüzillikdə Roma imperiyasında Sekstus Empirikus tərəfindən yaradılmışdır. Skeptisizmin ideoloji əsasları daha da qədim təlimlərə əsaslanır. Məsələn, hələ ilk yunan məktəblərinin nümayəndələri hər şeyin nisbi, keçici və axıcı olduğunu iddia edirdilər. Bu kimi ideyalar sofistlərin, eleaçıların, eləcə də Platon və Demokritin fəlsəfəsində öz əksini tapmışdır. Ancaq, o zaman bu ideyalar tam formalaşmamış, təlim kimi yalnız ellinizm dövründə yaranmış və “skeptisizm” adlandırılmışdır.
Antik skeptisizmin ən tanınmış nümayəndələri aşağıdakılardır:
Orta əsrlər fəlsəfəsi və müasir fəlsəfədə skeptisizm
XVI—XVII əsrlərdə antik skeptiklərin əsərlərinə marağın artması ilə birlikdə skeptisizm yenidən meydana gəlmiş, inkişaf etdirilmiş ("yeni pirronizm) və Avropada aqnostisizmin yaranması ilə nəticələnmiş. Həmin dövrdə istənilən sahədəki ehkamçılığın tənqid edilməsi ilə bağlı olan skeptisizm azad düşüncənin simvolu çevrilmişdir.[1][3].
Əsas nümayəndəli:
Skeptisizmin tənqidi
Skeptiklər hesab edirlər ki, bilik əminlik tələb edir. Lakin bunu necə müəyyən etmək olar? Teodor Şik və Luiz Von bu haqda yazırlar: "Əgər skeptiklər hesab edirlərsə ki, bilik əminlik tələb edir, bu zaman onlar bunun nə olduğunu bilə bilməzlər." Bu isə öz növbəsində "bilik əminlik tələb edir" ifadəsinin doğruluğunu şübhə altına salır. Məntiq qaydalarına uyğun olaraq, bu ifadəyə əsaslansaq, bütövlüklə skeptisizmi şübhə altına almaq mümkündür. Buna baxmayaq reallıq yalnız məntiqdən (həllolunmaz paradokslarla dolu və yuxarıda sadalanan fikirləri alt-üst edə bilən) ibarət deyil. Bu səbəbdən belə təndiqlərə ehtiyatla yanaşmaq tələb olunur(məsələn, mütləq skeptik olmur. Ona görə də skeptiklərin açıq-aşkar olanlara şübhəli ilə yanaşacağını gözləmək vacib deyil). Bundan başqa formal məntiqin skeptisizmə tətbiq edilməsi, özü-özlüyündə skeptisizmi inkar etmir, əksinə onun həqiqi və ya saxta olması ilə bağlı sualları cavabsız qoyur. Skeptisizmin və relyativizmin təndiqçiləri Yumun "radikal Skeptisizmini" məntiqi cəhətdən iknar olunmaz hesab edirlər[5].
Mənbə
("Antik skeptisizm" bölümü)
Rövşən Bağırov
Bağırov Rövşən Elmidar oğlu — sabiq Lerik Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2007–2021). Ağsu Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2021).
Həyatı
R. E. Bağırov 1966-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1983–1990-cı illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda təhsil almışdır. 1983-cü ildə əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
1983–1985-ci illərdə Əzizbəyov adına Neft-Kimya İnstitutu, "Əməyin mühafizəsi" kafedrasında preparator, 1985–1987-ci illərdə Sovet Ordusu sıralarında bölmə komandiri, 1987–1989-cu illərdə Neft-Kimya İnstitutu, "Əməyin mühafizəsi" kafedrasında laborant, 1989–1990-cı illərdə Neft-Kimya İnstitutunda mühasib, 1990–1991-ci illərdə Azərbaycan LKGİ MK-nın Gənclərin və tələbələrin respublika qərargahında təlimatçı, 1991-ci ildə "Gənclik" Sovet Türkiyə müştərək müəssisəsində baş mühasib 1991–1992-ci illərdə "Amal" kiçik müəssisəsində baş mühasib, 1992–1994-cü illərdə Səbayıl Rayon Əhalinin Məşğulluq Mərkəzində baş mühasib, 1995–1996-cı illərdə "Elmarbank" Səhmdar Kommersiya Bankında kredit şöbəsinin müdiri, 1994–2003-cü illərdə "Debut" Səhmdar Kommersiya Bankının "Sahil" filialında şöbə müdirinin müavini, 2003–2006-cı illərdə "Bakı yoltikintiservis" Açıq Tipli Səhmdar Cəmiyyətində baş mühasib, 2006–2007-ci illərdə "Sənaye Tikinti Servis" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin sədri vəzifələrimdə çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 aprel 2007-ci il tarixli 2078 nömrəli Sərəncamı ilə Lerik Rayon İcra Hakimiyyəti başçısı təyin edilmişdir.
Ailəlidir, 3 övladı var.
Mikao Usui
Mikao Usui — Reykinin yaradıcısı, Yapon Ali Zadəgan silkinin nümayəndəsi.
Həyatı
Mikao Usui 1865-ci ildə Yaponiyanın Yamaqata bölgəsində doğulmuş. O, Yapon Ali Zadəgan silkinin nümayəndəsi olduğu üçün qoşa samuray qılıncı ilə gəzmək hüququna malik idi. Mikao Usuini məşhur edən onun yaratdığı Reyki müalicə sistemi olmuşdur.
Xəlil İbrahim
Xəlil İbrahim oğlu İbrahimov — "Azərbaycan" qəzetinin rus dilində nəşrinin redaktoru, jurnalist, tənqidçi, teatrşünas və tərcüməçi.
Həyatı
Xəlil İbrahimov 1892-ci ildə Şuşada anadan olmuşdur. İbtidai təhsilini Şuşada rus-tatar məktəbində almışdır. 1907-ci ildə atası vəfat etdikdən sonra ailəsi ilə Bakıya köçmüş, təhsilini Bakıda davam etdirmişdir. X.İbrahimov 1909–1911-ci illərdə təqaüd almadığından Bakıdakı təhsilini də yarımçıq qoymalı olur. Təhsilini dayandırdığı dövrdə Sarıcalıda ev şəraitində Qasım bəy Zakirin nəvələrinə dərs demişdir. Daha sonra Xəlil İbrahim Bakıya qayıdaraq təhsilini davam etdirmiş və məktəbi bitirmişdir.
1920–1930-cu illərdə gizli fəaliyyət göstərən "Müsavat"-ın sıralarında Azərbaycan istiqlalının bərpası uğrunda mübarizəsini davam etdirməkdə, Şuşada qiyam hazırlamaqda və 50 nəfərlik qiyamçı dəstəyə başçılıq etməkdə günahlandırılan Xəlil İbrahim 12 noyabr 1937-ci ildə həbs edilir. 1938-ci ildə Azərbaycan SSR Daxili İşlər Komissarlığının 11 mart tarixli qərarı ilə Xəlil İbrahim "xalq düşməni" elan edildi. Əmlakı müsadirə olundu və martın 18-də Nargin adasında güllələndi.
Fəaliyyəti
Xəlil İbrahimov "Kənd həyatından lövhələr" adlı ilk oçerkini Sarıcalıda dərs dediyi dövrdə yazmışdır. Sonralar bu oçerk 1913-cü ildə "Səda" qəzetində dərc olunmuşdur. 1912-ci ildə "Nəşri-maarif" cəmiyyətinin Əmircandakı məktəbinə müəllim təyin olunduğu dövrdən etibarən yaradıcılığa başlayıb. Xəlil İbrahim daha sonra "Səda", "Son xəbər", "Doğru söz", "İqbal", "Bəsirət", "Tuti", "Açıq söz" qəzetlərində və müxtəlif jurnallarda müntəzəm çıxış etməyə başlayır.
1917-ci ilin fevralında Rusiyada çar rejiminin süqutundan sonra 1911-ci ildə yaradılan Müsavat partiyası gizli fəaliyyətdən çıxaraq açıq siyasi mübarizəyə qatıldı. "Müsavat"-ın ideoloji xəttini həyata keçirən "Açıq söz"-çülərin böyük əksəriyyəti ilə birgə Xəlil İbrahim də bu tarixdən etibarən Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin liderlik etdiyi partiyanın sıralarına qatılır. X.İbrahim "Müsavat"-ın Şuşa özək katibi seçilir.
15 aprel 1917-ci ildə Bakıda keçirilən Qafqaz Müsəlmanlarının I qurultayı və 1917-ci il 26–31 oktyabr tarixlərində Bakıda keçirilən birləşmiş Müsavat partiyasının I qurultayında yaxından iştirak etmişdir.
"Açıq söz" qəzeti
Xəlil İbrahim 1916-cı ildən etibarən "Açıq söz" qəzeti ilə 4 illik əməkdaşlığa başlayır. Onun "Yeyiləcək şeylər" adlı ilk yazısı 2 aprel 1916-cı ildə "Açıq söz"-də dərc olunub.
1917-ci ilin 1 yanvar tarixli sayında "Açıq söz" abunə elanında qəzetin Məhəmməd Əmin Rəsulzadə və Sənətulla İbrahimovun baş müxbirliyi ilə nəşr olunacağı bildirilir və müxbir heyəti içərisində X.İbrahimin də adı çəkilir. Bu tarixdən başlayaraq X.İbrahim "Açıq söz"-ün daimi müxbiri kimi fəaliyyətə başlayır.
X.İbrahim qəzetin 8 dekabr 1917-ci il tarixli sayında "Son müraciətnamə" məqaləsində inqilabın tarixi əhəmiyyəti və bolşeviklərin "atası" Leninin proqram xarakterli çıxışlarını təhlil edir. 10 dekabr 1917-ci il tarixli sayında isə o, dövlətçiliyin əsas qollarından olan parlamentin əhəmiyyətini anlatmağa çalışırdı. "Məclisi-müəsisan" məqaləsində Rusiya Müəssisələr Məclisinə seçkilərdə Zaqafqaziyanın türk-müsəlman əhalisinin fəallığının əhəmiyyətindən yazır, Rusiyada yaşayan başqa millət və etnik qrupların qanunvericilik aktlarının qəbulunda iştirakını zəruri edən şərtləri dilə gətirirdi. Bir neçə partiyanın seçkidə iştirakını yüksək dəyərləndirərək 10-cu sayla seçkidə iştirak edəcək "Türk-ədəmi mərkəziyyət Müsavat partiyası"-nın üstünlüklərini qeyd edir, əhalini milli maraqlar ətrafında birləşməyə çağırırdı.
1917-ci ilin oktyabrın 19-dan 24-dək "Açıq söz"-də "Seçkilər" başlıqlı silsilə yazılar çap edərək xalqların taleyində seçkilərin əhəmiyyətini yazdı.
Erməni-bolşevik birləşmələrinin Bakıda və bölgələrdə soyqırım törədəcəyini bəzi həmkarları kimi əvvəlcədən proqnozlaşdıran X.İbrahim 1918-ci il 31 mart soyqırımından 12 gün əvvəl yazırdı: "Birlik tələb olunur" (6 mart 1918-ci il, № 697).
31 mart soyqırımı gününün axşamı "Açıq söz" son sayını çap etməli oldu. Aprelin 2-dək "Açıq söz" qəzetinin redaksiyası və mətbəəsi də dağıdıldı.
"Azərbaycan" qəzeti
1918-ci ilin sentyabrın 15-i Bakı azad olunur. "Azərbaycan" qəzeti Gəncədə fəaliyyətə başladı və 4-cü sayından sonra redaksiya Bakıya köçdü. Onun "Azərbaycan"da ilk məqaləsi isə eyni vaxtda rusca və azərbaycanca çap olunan "Qarışıq günlərdə Qarabağın vəziyyəti"nə dair reportajdır. Xəlil İbrahim 1917-ci ilin oktyabr ayından sonra Qarabağdakı vəziyyəti təsvir və təhlil etmişdir. 1918-ci ilin 31 mart soyqırımından sonra Şuşaya qayıdan X.İbrahim Qarabağda cərəyan edən hadisələri qeyd etmişdir.
X.İbrahimin 1918-ci ilin 23 oktyabr tarixli "Azərbaycan" qəzetinin anadilli və rusca nəşrində davamlı 4 sayda dərc olunan "Qarışıq günlərdə Qarabağın vəziyyəti" məqaləsi Qafqaz İslam Ordusunun Qarabağ hərəkatı tarixinin öyrənilməsində əhəmiyyət daşıyır. Parlamentarizm tarixinin tədqiqində də onun "Azərbaycan"-da davamlı çap etdirdiyi "Azərbaycan parlamanı" (10 noyabr 1919-cu il № 35), "Azərbaycan parlamanı dəvəti münasibətilə" (13, 14 noyabr, 7 dekabr 1918-ci il) məqalələrindəki faktların kifayət qədər əhəmiyyəti var.
Bolşeviklərin və Sovet Rusiyasının təzyiqləri ərəfəsində 1920-ci ilin mart ayında Xəlil İbrahim "Müsavat"-ın sıralarını tərk edir. Bəzi araşdırmaçılar isə Xəlil İbrahim və Süleyman Abdullayevin "Müsavat"-dan kənarlaşdırıldığını qeyd edir və bu addımın hansı səbəbdən baş verdiyini geniş açıqlamırlar. Əldə olunan sənədlər, faktlar isə X.İbrahimin repressiya olunanadək gizli "Müsavat"-ın sıralarında çalışdığını ortaya qoyur.
X.İbrahim "Azərbaycan" qəzetindən sonra iş yerini "Kommunist" qəzetinə dəyişir.
2023-cü ildə yazıları toplanaraq "İstiqlal yazıları" adı altında çap olunmuşdur.
Mərdinli məhəlləsi
Mərdinli məhəlləsi — Şuşanın XVIII əsrin sonları, XIX əsrin əvvəllərində salınmış yuxarı məhəllələrindən biri. Şəhərin mərkəzi hissəsində yerləşir. Məhəllənin əhalisi Cavanşir-Dizaq mahalı Hacılı camaatından, eləcə də Yağləvənd, Qaraxanbəyli, Zərgər, Dədəli və Merdinli obalarının əhalisindən təşkil olunmuşdu. Mərdinli məhəlləsindən bir çox tanınmış şəxsiyyətlər çıxıb. Məşhur xanəndə Əbdül Baqi Zülalov Bülbülcan və məşhur tarzən Sadıqcan bu məhəllənin yetişdirməsidir.
Tarixi abidələri
Şuşanın digər məhəllələri kimi burada da məscid, bulaq, kiçik meydan və hamam olmuşdur. Şirin su hamamı da bu məhəllədədir.
Haqqında
thumb|right|200 px|Mərdinli məhəlləsində Şirinsu hamamından görünüş Mərdinli məhəlləsi çox güman ki, Rasta bazarı ilə paralel uzanan köndələn küçənin şərq hissəsinin genişləndirilməsi nəticəsində yaranıb. Bu geniş düzbucaqlı kvadratın kompozisiya dominantı bir metr hündürlüyündə zirzəmiyə söykənən və qərbə istiqamətlənmiş məsciddir. Küçənin şərq tərəfində qırmızı tikili xəttinin şərqində yaxınlıqdakı evlərin, binalarının dərinliyinə qədər girinti ilə tikilmişdir. Beləliklə, bu ərazi cənubdan və şimaldan qonşu binaların yan fasadları ilə məhdudlaşır. Şərq tərəfdə meydan sərhədinin dörddəbiri məsciddir, onun bütün əsas fasadı daş səkkizguşəli sütunlar üzərində giriş yarımdairəvi arkada şəklində cəlbedici, plastik dizaynlı daş eyvanla bəzədilmişdir. Təəssüf ki, salınan bu arka məscidin, eləcə də meydanın dörddəbirinin bütün ansamblının memarlığının ifadəliliyini əhəmiyyətli dərəcədə azaldır. Meydanın mərkəzində yerləşən hündür ağac və alçaq daş sütun formasında kiçik bulaq Ordubad məhəllə meydanının səciyyəvi ansamblını xatırladaraq bu ansambla kompozisiya tamlığı verir. Hacı Rzaqulu bəy Ağakişi bəy oğlu Şəmsibəyovun Xan qızı Xurşidbanu Natəvanla birgə inşa etdirdikləri Şuşanın onuncu və onbirinci hamamları da məhz Mərdinli məhəlləsindədir. 18708–1880-ci illərdə yenə də Xurşidbanu Natəvan tərəfindən tikdirilmiş Şuşanın 17-ci, memarlıq cəhətdən başqalarından köklü surətdə fərqlənən Şirin su hamamı da Mərdinli məhəlləsi Bazar Başında yerləşirdi.
Viza
thumb|[[Azərbaycan Respublikasının vizası]]
Viza — Bir xarici ölkəyə daxil olmaq, orada yaşamaq, yaxud oradan getmək üçün xarici pasportda edilən xüsusi qeyd və ya rəsmi icazə.
Strelna
Strelna — Rusiya ərazisində yerləşən qəsəbə. Strelna federal əhəmiyyətli Petrodvorets rayonunun bir hissəsi sayılır. Şəhər Fin körfəzinin sahilində, Strelka və Kikenka çaylarının sahilində yerləşir. 2002-ci ilin əhalinin siyahıya alınmasına görə qəsəbədə 12 751 nəfərin, 2010-cu ildə isə cəmi 12 452 nəfərin yaşadığı müəyyən olunmuşdu.
Viza
Viza Növləri
Alınma məqsədinə görə viza növləri aşağıda verilmişdir.
Strelna
Strelnanın mərkəzindən Peterhof yolu keçir, həmin yolda Sankt-Peterburq tramvayının 36 nömrəli marşrutunun son dayanacağı yerləşir. Hazırkı tramvay yolu, Rusiya imperiyasının şəhərətrafı qatarları birləşdirilməsi məqsədilə tərtib etdiyi ilk layihə, yəni ORANEL adlı unikal nəqliyyat xəttinin mirası hesab olunur. Həmçinin qəsəbənin mərkəzindən Oktyabr dəmir yolunun Baltik xətti keçir və buradakı stansiyada şəhərətrafı istiqamətlərə gedən qatarlar dayanır.
Viza
Viza Növləri
Tranzit vizalar Qısa müddətli viza Uzun müddətli viza İmmiqrasiya vizası Rəsmi viza
Transit Viza
Strelna
Tarix
1500-cü ilin qeydiyyat sənədlərində Strelna kiçik kənd kimi qeyd edilir, Stolbovo sülh müqaviləsindən sonra həmin ərazilər İsveçin tərkibinə qatılır və 1630-cu illərdə İsveç siyasi xadimi İohann Şütte Strallın Hoffdakı mülkləri arasında qeyd edilir. Mülkün içərisində bir liman, su dəyirmanı, hovuz, istixana və kiçik ev kilsəsi var idi.
Viza
Viza Növləri
Tranzit vizası, bir ölkədən digərinə getmək üçün üçüncü ölkənin ərazisindən keçmək lazım gəldiyi hallarda alınan viza növüdür. Tranzit vizası viza sahibinə bu ölkənin ərazisindən keçməyə imkan verir. Tranzit vizası qısamüddətli vizadır.
Strelna
Tarix
Strelna qəsəbəsi 1676-cı ilin İsveç materiallarına uyğun olaraq A.İ. Bergenhaym tərəfindən hazırlanmış İngermanlandiya bölgəsinin xəritəsində qeyd olunmuşdur.
Viza
Viza Növləri
Qısamüddətli viza
Strelna
Tarix
XVIII əsrin əvvəllərində, I Pyotr, burada "Rus Versalı" adlanacaq şəhərdənkənar bir iqamətgah yaratmaq qərarına gəlir. Pyotrun hakimiyyəti dövründə, bu boş ərazilərdə I Pyotrun taxta sarayı yaradılmış (1711—1717), Böyük Konstantin sarayı (tikinti işləri 1720-ci ildə başladılmışdır) və onun ətrafındakı eyniadlı parkın isə əsası qoyulmuşdur (memarlar J.B. Leblond və Nikkolo Miketti; parkın sahəsi 140 hektardan çoxdur). 1722-ci ildə Pyotr sarayını qızı Yelizavetaya hədiyyə olaraq bağışlayır. Şəhərdənkənar iqamətgah rolu Peterhofa keçir, Strelnada yerləşən saraya isə sadəcə yolüstü istirahət mərkəzi statusu verilir, bununla belə 1917-ci ilə qədər buradakı bütün tikililər çar ailəsinə məxsus idi.
Viza
Viza Növləri
Qısamüddətli viza, viza müraciətinin edildiyi ölkəyə qısa müddətə səyahət etməyə imkan verən bir viza növüdür. Turist vizası, tibbi viza, ziyarət vizası , atletik və ya sənət vizası, qaçqın vizası, rəqəmsal köçəri vizası, xüsusi viza kimi vizalar qısamüddətli viza növünə daxildir. Qısamüddətli viza sahibləri səyahət etdikləri ölkədə maksimum 90 gün qala bilərlər.
Strelna
Tarix
XIX əsrin əvvəllərindən başlayaraq. Strelna yaxınlığında daça məkanı meydana gəlir. 1830-40-cı illərdə Strelnada saray və malikanə binaları ilə dolu Orlov parkı yaradılmışdır (park 19 hektar sahəyə malik idi).
1941—44-cü illərdə şiddətli döyüşlər zamanı, qəsəbə alman qoşunları tərəfindən işğal olunaraq, buradan Leninqradın atəşə tutulması üçün böyük platzdarm yaradılmışdı. Orlov sarayı tamamilə məhv edilmişdir, ansamblın bütün park və binaları isə güclü dağıntıya məruz qalmışdı. Strelna və Peterhof 19 yanvar 1944-cü ildə Qırmızı Ordu tərəfindən azad edilmişdir.
Oktyabr inqilabından sonra, Konstantinov sarayında azyaşlılar üçün koloniya məktəbi və kiçik sanatoriya, müharibədən sonra bərpa olunan binada isə 1991-ci ilə qədər Arktika kolleci yerləşmişdir. Həmin kollec 90-cı illərdə artıq yararsız vəziyyətdə idi. 2003-cü ildə bura "Konqres Sarayı" adlı Dövlət kompleksi olaraq yenidən bərpa edilmişdir.
Viza
Viza Növləri
İmmiqrasiya vizası
Strelna
İqtisadiyyat
Strelnada soyuducu və paltaryuyan maşın istehsalı üzrə ixtisaslaşmış BSH Bosch und Siemens Hausgeräte GmbH alman şirkətinin zavodu yerləşir. Aparılan inşaat işlərinin gedişini nəzərdən keçirmək üçün Strelna qəsəbəsini Sankt-Peterburqun qubernatoru Valentina Matviyenko ziyarət etmişdi. Mətbuat xidmətinin məlumatına görə, xanım Matviyenko Strelnada yerləşən Noydorf sənaye bölgəsi üçün yaradılmış yeni müəssisənin bütün Petrodvorets rayonu üçün çox böyük əhəmiyyət daşıdığını vurğulamışdı. O bunu bu cür izah edirdi :
Viza
Viza Növləri
İmmiqrant vizası, viza müraciətinin edildiyi ölkədə daimi yaşamaq istəyən şəxslərə verilən viza növüdür. İmmiqrasiya vizası almış şəxslər müraciət etdikləri ölkəyə köçmək və orada yaşamaq niyyətindədirlər. Evlilik vizası, ailə birləşməsi vizası, ailə üzvü vizası, pensiya vizası kimi vizalar immiqrant vizasına daxil edilən viza növləridir.
Strelna
İqtisadiyyat
Sankt-Peterburq bələdiyyəsinin Toponimiya Komissiyası Rusiyada Alman şirkətlərinin maraqlarını təmsil edən Bosch şirkətinin "Strelna qəsəbəsindəki küçələrin birinə Bosch-Siemens küçəsi adının verilməsi" təklifini nəzərə almağa söz vermişdi. Nəticədə isə, "Sankt-Peterburq toponimiyasının ənənələrini və rus dilinin qaydalarını nəzərə alan" komissiya üzvləri kommersantlara alternativ olaraq "Karl Simens küçəsi" variantını təklif etmişdilər.
Yuxarıda adı çəkilən "Noydorf" Xüsusi Texniki İnnovasiya İqtisadi Zonasının (XTİİZ) tikintisi qəsəbədə 2006-cı ildə başladılmışdır (Dekabr ayına artıq bütün infrastruktur işləri hazırlanmışdır).
Viza
Viza Növləri
Rəsmi viza
Rəsmi viza dövlətə xidmət edən və dövləti təmsil edən şəxslərə verilən viza növüdür. Rəsmi vizalar diplomatlar, konsullar kimi dövləti təmsil edən və dövlət adından bir ölkəyə səfər edən şəxslərə verilir.
Açehdə müsəlman cinayət hüququ
250px|thumb|right|Açehin (qırmızı rəngdə) İndoneziya xəritəsində mövqeyi 250px|thumb|right|2014-cü ildə [[Banda Açehdə qırmanclama cəzasına məruz qalan məhkum. Qırmanclama Açehdə müsəlman cinayət hüququnun ən mübahisəli müddəasıdır.]] Müsəlman cinayət hüququnun müddəalarının tətbiq olunduğu yeganə İndoneziya əyaləti Açehdir. Açehdə müsəlman cinayət hüququ qısaca cinayət adlanır. Müvafiq qanunvericilik isə "İslam cinayət məcəlləsi" mənasını verən Qanun Cinayət və ya Hüküm Cinayət kimi adlandırılır. İndoneziyanın əsas dünyəvi qanunlarının Açehdə tətbiq olunmasına baxmayaraq, İndoneziya əyalətlərə regional tənzimləmələr (perda) tətbiq etmək səlahiyyəti və İslam qanunvericiliyini həyata keçirmək üçün Açehə xüsusi muxtariyyət verdikdən sonra, Açeh əyalət hökuməti İslam cinayət hüququndan irəli gələn bəzi əlavə qaydalar qəbul etdi. Qanunvericiliklə qadağan edilmiş cinayətlərə alkoqollu içkilərin istehlakı, istehsalı və dövriyyəsi, qumar, zina, zorlama, nikahdankənar yaxınlıq və müəyyən homoseksual hərəkətlər daxildir. Cəzalar qırmanclama, cərimə və azadlıqdan məhrumetmədən ibarətdir. Daşlama ilə bağlı müddəa nəzərdə tutulmamışdır: 2009-cu ildə həmin cəzanın qanunvericiliyə daxil edilməsi ilə bağlı təklifə qubernator İrvandi Yusuf tərəfindən veto verilmişdir. 2016-cı ildə Açehdə müsəlman cinayət hüququnun tətbiq olunduğu 324 birinci instansiya məkəmə işinə baxılmış və ən az 100 iş üzrə qırmanclama cəzası verilmişdir.
Müsəlman cinayət hüququnun tərəfdarları müvafiq hüququn tətbiq olunmasının qanuniliyini Açehə verilmiş xüsusi muxtariyyətlə izah edir və Açeh əhalisinin din azadlığı hüququ ilə əhatə olunduğunu bildirirlər. Amnesty International da daxil olmaqla bir çox tənqidçilər qırmanclamanın cəza kimi tətbiqinə, eləcə də nikahdankənar yaxınlığın kriminallaşdırılmasına etiraz edirlər.
Açehin xüsusi muxtariyyəti
250px|thumb|right|Keçmiş [[Azad Açeh Hərəkatının əsgərləri (fotonun tarixi naməlumdur, ilk dəfə 1999-cu ildə dərc edilib). Açehdə iğtişaş sülh müqaviləsi və Açehə xüsusi muxtariyyətin verilməsi ilə nəticələnmişdir.]] Açeh İndoneziyanın ucqar qərbində yerləşən əyalətdir. 2010-cu il siyahıyaalma göstəricilərinə əsasən, 4,49 milyon əhalisi var (bu da İndoneziyanın ümumi əhalisinin 1.8%-ni təşkil edir). O, İndoneziyanın digər regionlarından özünün fərqli siyasi, dini və etnik mənsubiyyətinə görə fərqlənir. Əyalət hələ Açeh sultanlığı kimi müstəmləkədən əvvəl mövcud olmuş yerli dövlətlərin zamanında qurulmuşdur. Açehdəki müsəlmanlar ümumən İndoneziyanın digər ərazilərindən olan müsəlmanlardan daha dindardırlar və özlərinin müsəlman irsi ilə, əyalətə qazandırdıqları "Məkkənin verandası" adı ilə qürur duyurlar. Açeh əhalisinin 98%-dən çoxu müsəlmandır.
Suxarto hökumətinin süqutundan sonra keçirilən islahatların nəticəsində İndoneziya yerli hökumətlərə daha çox səlahiyyət verdi. Səlahiyyətlərin desentralizasiyası əsasən 1999 və 2004-cü illərdə qəbul edilmiş iki qanunla tənzimlənirdi. Bu qanunlar yerli icraedici və qanunverici orqanlara, qanunların iyerarxiyasında daha yüksək hüquqi qüvvəyə malik qanun və qaydalarla ziddiyyət təşkil etmədiyi təqdirdə, qanun qüvvəsinə malik regional qaydalar (peraturan daerah və ya perda) qəbul etmək səlahiyyəti verirdi. Açehdə qəbul edilən regional qaydalar perda deyil, qanun adlanır.
Bundan əlavə, Açehə qismən də 1976-2005-ci illərdə əyalətdə baş qaldırmış iğtişaşa cavab olaraq xüsusi muxtariyyət verilmişdir. Açehdə xüsusi muxtariyyət haqqında 2001-ci il tarixli 18 saylı İndoneziya qanununa əsasən, İslam qanunvericiliyini rəsmi olaraq tətbiq etmək səlahiyyəti də daxil olmaqla, əyalətə geniş səlahiyyətlər verildi. Açehin idarəetməsi haqqında 2006-cı il tarixli 11 saylı qanunda İslam qanunvericiliyinin tətbiq edilməsinin Açeh hökumətinin hüquqi öhdəliyinin olması aydın ifadə edilmişdir.
İndoneziyada İslam hüququnun statusu
Milli səviyyədə İndoneziyada fəaliyyətdə olan hüququn üç sistemi mövcuddur: mülki hüquq, kommersiya hüququ və cinayət hüququ. Açehdən kənarda İslam hüququnun təsiri mülki hüquqda nikah, vərəsəlik və dini ianələr, kommersiya hüququnda isə İslam bankçılığının müəyyən sahələri ilə məhdudlaşır. Mülki və kommersiya hüququnun digər mənbələrini Avropa məcəllələri və adət hüququ təşkil edir. Cinayət Məcəlləsi əsasən Niderland Hindi Cinayət Məcəlləsinə əsaslanır. Həmin məcəllə 1945-ci ilədək İndoneziyada hakimiyyəti həyata keçirmiş Niderland tərəfindən tətbiq olunurdu. İndoneziya Respublikası müstəqillik əldə etdikdən sonra bu məcəlləyə müəyyən əlavə və dəyişikliklər edilmişdir. Açeh cinayət işləri üzrə müsəlman qanunlarını tətbiq edən yeganə İndoneziya əyalətidir.
Hüquqi statusu
Müsəlman hüququnun müddəaları Açehdə məxsusi olaraq qanunlar vasitəsilə tətbiq olunur. Həmin qanunlar perda, yəni regional qayda hüquqi qüvvəsinə malikdirlər. Müsəlman hüququnun tətbiq edilməsinin hüquqi əsası qismində həm də 2006-cı il tarixli 11 saylı qanun çıxış edir. Qanun normativ hüquqi akt olan qanun hüquqi qüvvəsini almaq üçün Açeh parlamenti və qubernator tərəfindən təsdiq olunmalıdır. İndoneziyanın dünyəvi xarakterli milli qanunvericiliyi əsas etibarilə Açehdə tətbiq olunsa da, qanunlar milli qanunvercilikdə əks olunmayan hüquq pozuntularını da ehtiva edir və bəzən də fərqli cəza nəzərdə tutur. Qanunlar İndoneziya konstitusiyasına və milli qanunlarına tabedir və Ali Məhkəmə və Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən üzərində konsitusion nəzarət həyata keçirilir. Bu hüquqi struktur onu bildirir ki, Açehdə müsəlman hüququnun bütün müddəaları deyil, yalnız qanunla müəyyən edilmiş normaları tətbiq olunur. Bu həm də o deməkdir ki, qanunvericilik hakimiyyəti üləma (İslam alimləri) tərəfindən deyil, seçilmiş parlament və qubernator tərəfindən həyata keçirilir.
Qanunvericilik tarixi
250px|thumb|right|Qubernator İrvandi Yusuf (2007-2012-ci illərdə vəzifədə olmuşdur) daşlama cəzasını nəzərdə tutan 2009-cu il qanununa veto qoymuşdur. Açehdə müsəlman cinayət hüquq institutunun başlanğıcı olduqca simvolik xarakter daşıyan 2002-ci il tarixli 11 saylı Qanunla qoyulmuşdur. 2003-cü ildə növbəti qanunlar qəbul edildi: 12 saylı Qanun alkoqollu içkilərin istehlakını, 13 saylı qumarı, 14 saylı isə xəlvəti (həyat yoldaşı və ya qohumu olmayan əks cinsin nümayəndəsi ilə təkbaşına qalmaq) qadağan edirdi. 2009-cu ildə Açeh parlamenti müsəlman cinayət hüququnun tətbiq dairəsini genişləndirən yeni qanunu təsdiqləsə də, həmin dövrün qubernatoru İrvandi Yusuf Qanunda öz əksini tapmış daşlama cəzasının əleyhinə açıq-aşkar çıxış edərək yeni qanunun imzalanmasından imtina etdi. Qanunvericilik həm parlament, həm də qubernator tərəfindən təsdiqlənməni tələb etdiyindən həmin qanun qüvvəyə minmədi. 27 sentyabr 2014-cü ildə Açeh parlamenti rədd edilmiş 2009-cu il qanunununu yednidən nəzərdən keşirən və daşlama müddəasını çıxaran yeni 6 saylı Qanun qəbul etdi. Qubernator Zaini Abdullah 23 oktyabr 2014-cü ildə qanunu imzaladı və qanun 23 oktyabr 2015-ci il tarixdən qüvvəyə mindi. Yeni qanun 2003-cü il qanunlarını əvəz etmişdir; onlardan fərqli olaraq 6 saylı Qanun müsəlman hüququ ilə cəzalandırılacaq cinayətlərin sayını və cəzaların ağırlıq dərəcəsini artırmışdır. 2003-cü il qanunlarına görə, qırmanclamanın maksimum sayı 40 müəyyən edilmişdi: bu rəqəm praktikada nadir hallarda 12-yə artırılırdı. Lakin 2014-cü il qanununda qırmancların minimum sayı 10, maksimum sayı isə 150 nəzərdə tutulmuşdu.
2018-ci ilin martında Açehin şəriət və insan haqları bürosu, qəsdən adamöldürmə kimi ağır cinayətlərə görə cəza olaraq ölüm cəzasının, xüsusilə də başkəsmənin tətbiqi ilə əlaqədar araşdırmalara və ictimai rəy verməyə başladı.
Müddəaları
Müsəlman cinayət hüququnun Açehdə tətbiqi ilə əlaqədar sonuncu qanun 2014-cü il tarixli 6 saylı Qanun Cinayətdir. Bu qanun alkoqollu içkilərin istehlakını və istehsalını (qanunda xəmər adlanır), qumarı (maisir), həyat yoldaşı və ya qohumu olmayan əks cinsin nümayəndəsi ilə təkbaşına qalmağı (xəlvət), nikahdankənar cinsi yaxınlığı (ixtilat), zinanı, cinsi istismarı (pələcəhan seksual), zorlamanı (pemerkosaan), kimisə səhvən zinada günahlandırmağı (qadzaf), kişilər arasında cinsi əlaqəni (livat) və lezbiyanlığı (musahaqah) kriminallaşdırır.
Bu cinayətlərn törədilməsinə görə qırmanclama, cərimə və azadlıqdan məhrumetmə cəzaları tətbiq edilir. Cəzanın ağırlıq dərəcəsi fərqlənir. Ən yüngül cəza xəlvətə görə verilir: qırmanclama (maksimum 10 dəfə), 10 ay müddətinə azadlıqdan məhrumetmə və ya 100 qr qızıl miqdarında cərimə ilə cəzalandırılır. Ən ağır cəza uşaqların cinsi istismarında təqsirləndirilən şəxslərə verilir: qırmanclama (150-200 dəfə), azadlıqdan məhrumetmə (150-200 ay) və ya cərimə (1,500–2,000 qr qızıl). Hər bir iş üzrə hakimlər qırmanclama, azadlıqdan məhrumetmə və ya cərimə cəzalarını tətbiq etməkdə sərbəstdirlər. Amnesty International-a görə, Qanun əsasında 2015-ci ildə 108, 2016-cı ilin oktyabr ayına qədər isə 100 qırmanclamanın tətbiq olunduğu cinayət işi olmuşdur.
Qanun Açehdə müsəlmanlar və hüquqi şəxslər tərəfindən törədilən bütün cinayətlərə tətbiq olunur. Qeyri-müsəlmanlar tərəfindən törədilən cinayətlərə isə aşağıdakı halda tətbiq edilir: həmin hüquq pozuntuları İndoneziya Cinayət Məcəlləsi ilə tənzimlənmədikdə və ya müsəlmanın iştirakı ilə törədildikdə və qeyri-müsəlman könüllü olaraq müsəlman hüququnu seçdikdə. 2016-cı ilin aprelində bir xristian qadın alkoqollu içki satdığına görə 28 dəfə qırmanclanmış və qanunla qırmanclama cəzası alan ilk qeyri-müsəlman kimi tarixə düşmüşdür.
250px|thumb|right|İslam hüququnun tətbiq olunduğu mülki və cinayət işlərinə baxan Açeh Şəriət məhkəmələri Açehdə müsəlman cinayət hüququnu tətbiq edən əsas orqanlara üləma şurası, Vilayətül Hizbah (ingilis dilində ona şəriət polisi deyilir) və şəriət məhkəmələri daxildir. Üləma şurası üləmalardan və "müsəlman alimləri"ndən təşkil olunub. Kağız üzərində üləma da hökumətlə birgə qanunvericiliyin hazırlanmasında iştirak etməkdə səlahiyyətlidir. Lakin o, bu səlahiyyətini həyata keçirə bilmir və əslində qanunvericilik Açeh parlamenti və qubernatorun ofisi tərəfindən hazırlanır. Vilayətül Hizbah islam qanunvericiliyini pozan şəxsləri töhmət edir və onlara tövsiyə verir. Bu qurumun şübhəliləri tutmaq və ittiham etmək səlahiyyəti olmadığından qanunu tətbiq etmək məqsədilə polis və prokurorluq orqanları ilə birgə işləməlidir. Şəriət məhkəmələri həm İslam hüququ əsasında mülki işlər (boşanma, vərəsəlik kimi) üzrə, həm də qanunlar əsasında cinayət işi üzrə məhkəmə işlərinə baxır və qərar qəbul edir. Bununla belə mülki işlər məhkəmələrdə ən çox baxılan işlər olaraq qalmaqda davam edir. 2016-cı ildə məhkəmələrin icraatında birinci instansiya məhkəməsində baxılmaq üçün 324 cinayət işi və 15 apelyasiya şikayəti ilə müqayisədə 10,888 mülki iş üzrə birinci instansiya məhkəmə işi və 131 apelyasiya şikayəti mövcud idi. Şəriət məhkəmələri geniş mənada İndoneziya hüquq sisteminin tərkib hissəsidir. Onların qərarlarından Ali Məhkəməyə şikayət vermək olar. Məhkəmə sədri də daxil olmaqla, bütün hakimləri Ali Məhkəmə tərəfindən təyin olunur.
Reaksiyalar
Amnesty International qanunun icrasından "ciddi narahat olduqlarını" söyləmiş və onun bəzi müddəalarının ləğvinə çağırmışdır. Təşkilat bildirir ki, qırmanclama işgəncə hesab edilə bilər və İndoneziya Konstitusiyasına və beynəlxalq insan hüquqları hüququna ziddir, həmçinin uzunmüddətli fiziki və əqli zədələrə səbəb ola bilər. Bundan əlavə, təşkilat, şəxsi həyata olan hüququ əsas götürərək, nikahdankənar cinsi münasibətlərin kriminallaşdırılmasına da etiraz edir. İndoneziya qadın hüquqları təşkilatı "Solidaritas Perempuan" iddia edirdi ki, qanunun müddəaları qadınların əleyhinə hazırlanıb və zorlama ittihamlarında mötəbər sübutun tələb olunması o deməkdir ki, zorlama cinayətini törədənlərin əksəriyyətinə bəraət verilir.
Açehin Malikussaleh Universitetinin hüquqşünas müəllimi Həmdani qeyd edir ki, Açeh əhalisinin müsəlman qanunlarını din azadlığı kimi qəbul etmək hüququ var və Həmdani onun qanuniliyini Açehə İslam hüququnu qəbul etmək səlahiyyətini verən İndoneziya qanunları ilə əsaslandıraraq müdafiə edir. Açeh İslam Şəriəti Agentliyinin sədr müavini Münəvər Cəlil qanunun müddəalarının insan hüquqlarını və Açehdə və İndoneziyada qüvvədə olan qanunvericiliyi pozması barədə tənqidləri qəbul etmir və əgər əksini iddia edirlərsə, tənqidçiləri məhkəmə nəzarəti icraatı qaydasında sorğu verməyə dəvət edir.
Malqobek rayonu
Malqobek rayonu  —  Rusiya Federasiyası, İnquşetiya Respublikasının tərkibindəki inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Malqobek şəhəridir (rayonun tərkibinə daxil deyil)
Coğrafiya
Rayon İnquşetiya Respublikasının şimal hissəsində yerləşir. Şimal və qərbdən Şimali Osetiya (cənub qərbdən Mozdok və Pravoberejnı rayonları), qərbdən Çeçenistan Respublikası (Nadterek rayonu) və İnquşetiyaya daxil olan Sunja rayonu, cənubdan isə Nazran rayonu və Qarabulaq şəhər dairəsi ilə həmsərhəddir. Rayonun şimal hissəsində, Şimali Osetiya sərhədində, Respublika əhəmiyyətli Maqlobek şəhəri yerləşir. Üstəlik ayrıca şəhər dairəsini təşkil edir. Şəhər dairədinə Maqlobek şəhərinfən başqa Maqlobek-Qors neft yataqları və neftemalını təşkil edən əhalinin cəmləşdiyi qəsəbələr daxildir. Rayon ərazisinin ümumi sahəsi 640 km²-dir.
Tarixi
Malqobek rayonu 23 yanvar 1935-ci ildə Çeçen-İnquş Muxtar Vilayətinin İcrayə komitəsinin qərarı ilə təşkil olunmuşdur. Sonradan ləğv edilmiş rayon Psedax və Açaluk rayonlarının tabeçiliyinə verilir.