cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
O (film, 2013)
İnkişaf
Karyerası ərzində ilk dəfə olaraq bir filmə həm ssenari yazan, həm də rejissorluq edən Spayk Cons, təkbaşına yazdığı ssenarinin ilk layihəsini təxminən beş aya yaradıb. Onun açıqlamasına görə filmdə baş rol üçün düşündüyü aktyorlar arasında birinci Xoakin Feniks olub. 2011-ci ilin martında Meqan Ellisonun sahibi olduğu “Annapurna Pictures”, Çarli Kaufman ilə Spayk Consun adsız bir hekayəsini satın aldığını bildirib. 2011-ci ilin sonlarında filmin paylama hüquqlarını alan “Warner Bros Pictures” və Xoakin Feniks saziş imzalayaraq layihəyə daxil olublar. Aktrisa Keri Malliqanın layihədə iştirak etməsi üçün onunla danışıqlara başlanılıb və razılıq da əldə olunub, ancaq Malliqanın planlarında baş verən bəzi problemlər nəticəsində onun layihədə iştirakı mümkün olmayıb. 2012-ci ilin aprelində, Malliqanın yerinə Runi Maranın filmin heyətinə daxil edildiyi bildirilib. 2012-ci ilin mayında Oliviya Vayldın, 2013-cü ilin mayında isə Kris Prettin filmə daxil olunduğu elan olunub.
Daha əvvəlki çəkilişlərdə Consla birlikdə işləmiş operator Lans Akord, "Allahın unutduğu yer" adlı filmin çəkilişlərində iştirak etdiyindən, onun əvəzinə Hoyte van Hoytema ilə razılıq əldə olunub. Onunla aparılan bir söhbətdə van Hoytema, Cons ilə keçən ilk görüşünü belə xatırlayıb: "Skype-da danışmağa başladıq və iki saat keçməsinə rəğmən hələ də danışırdıq. Yaxşı ünsiyyət alındı.” Spaykın səhər mənə yazdığı ilk mesaj: ''"Etdiyimiz şey dəlilik idi. İki saat ərzində Skype-da danışdıq və zaman sanki axıb getdi! Təbii ki, bu da birlikdə işləməyin lazım olduğuna dair yaxşı bir işarə idi.”''
Çəkilişlərə hazırlıq
Filmin çəkilişlərinə 2012-ci ilin ortalarında başlanılıb. İstehsal büdcəsi 23 milyon dollardan bir qədər çox olub. Çəkilişlərin böyük hissəsi Los-Ancelesdə aparılıb, Şanxayda isə iki həftə ərzində əlavə çəkilişlər aparılıb. Filmdə Samantanı səsləndirmiş aktrisa Samanta Morton, Consun istəyi ilə çəkilişlər zamanı Xoakin Feniks ilə görüşdürülməyib. İrəliləyən zamanda Mortonun əvəzinə filmin heyətinə Skarlet Yohansson daxil edilib. Cons bu haqda belə söyləyib: ''“Filmin montajı zamanı xarakterin/filmin, mənimlə Samantanın birlikdə yaratdığımızdan daha fərqli bir şey istədiyini anladıq. Bu səbəbdən yeni bir aktrisa seçimi etdik və rolu Skarletə verdik.”'' Yohansson ilə 2013-cü ilin yazında tanış olan Cons, onunla dörd ay ərzində çalışıb. Bu aktrisa dəyişikliyi səbəbindən 2013-cü ilin avqustunda yeni səhnələrin çəkilişi həyata keçirilib. Cons bu səhnələrin "təzə çəkiliş" olmadığını və "sonradan ağlına gələn" və ya "daha əvvəl çəkməyi planlaşdırdığı, ancaq çəkmədiyi" səhnələr olduğunu dilə gətirib. Mortonun Samantanı səsləndirdiyi vaxtlar, Teodorun xəyalında Samantanı fiziki olaraq canlandırdığı bir səhnənin çəkilməsi düşünülmüş və bunun üçün Mortondan savayı digər aktrisalarla görüşmələr də olmuşdur; ancaq daha sonra tamaşaçıların Samantanı fiziki olaraq görmək istəməyəcəyini və hər tamaşaçının öz düşüncəsində bir Samanta yaratmasının daha yaxşı olacağı düşünülərək bu fikirdən imtina edilmişdir.
Filmin operatoru Hoyte van Hoytema onunla aparılan bir söhbətdə, Consun ondan filmdə antiutopik görüntü istəmədiyini bildirib. Məhz bu səbəbdən o, fantastik elmi dəst-xətti ilə əlaqələndirdiyi mavi rəngin istifadəsindən mümkün qədər yayınmağa və isti rənglər istifadə etməyə çalışdığını bildirib. Bundan başqa van Hoytema yapon fotoqraf, Rinko Kavauçinin işlərindən təsirləndiyini də bildirib.
Filmin çəkilişləri rəqəmsal kameralarla həyata keçirilib. Filmdə "Arri Alex"a adlı kamera modelindən istifadə olunub. Van Hoytema kamera seçimi ilə əlaqədar olaraq belə söyləyib: ''“Teodorun mənzilindəki pəncərələrin şüşələrindən şəhərin olduqca canlı və parlaq görünməsi üçün xüsusilə rəqəmsal kamera seçimində dayandıq. "Arri Alex"a modelinin sayəsində (daxili çəkilişlər üçün) çox az işıq mənbəyi istifadə etməyimizə baxmayaraq, işıq əyarına hələ də nəzarət edə bilirdik.”'' Filmdə, kamera və linza seçimlərində süni işıqlandırmadan olduqca az istifadə edilib. Ümumiyyətlə, filmdə işıqlandırma cihazlarından əsasən LED işıqlara üstünlük verilib. Müəyyən səhnələr çəkilərkən işıqlandırılma müxtəlif rəngli LED işıqlarla aparılıb.
Montaj
Filmin montajını, Consun daha əvvəlki tammetrajlı filmlərinin hamısında birlikdə çalışdığı Erik Zambrannen ilə Cef Bükenen edib. Filmin orijinal çəkilişinin müddəti 150 dəqiqədən artıq olub. Lakin Stiven Soderberqin köməyi ilə lazımsız olduğu düşünülən bəzi səhnələr və hadisələr filmdən çıxarılmış və filmin müddəti 90 dəqiqəyə qədər azaldılmışdır. 126 dəqiqə davam edən filmin yekun variantında, Kris Kuperin canlandırdığı xarakterin də yer aldığı bəzi səhnələr filmdən çıxarılmışdır. Zambrannen filmin orijinal sonluğunun bu şəkildə olmadığını və filmin sonundakı məktubun daha əvvəl yazıldığını, ancaq daha sonra Bükenen və Consun da razılığı ilə bu hissəni filmin sonuna qoyduğunu söyləyib.
Gələcəyin təsviri
thumb|left|292px| Teodor, qulağına taxdığı naqilsiz qulaqlıq vasitəsilə Samanta ilə ünsiyyət qurarkən, yanında daşıdığı və kamera ilə ekrana malik cihaz vasitəsilə Samantanın vizual olaraq ətrafda baş verənləri dərk etməsini təmin edir. Filmdə təsvir olunan hadisələr gələcəyin Los-Ancelesində cərəyan edir. Burada binalar ən azı 80 mərtəbəlik göydələnlərdən ibarətdir. Hava təmiz, nəqliyyat isə, demək olar ki, yoxdur. Binaların damlarında parklar yerləşir, dəniz və ya dağlara getmək üçün isə yüksək sürətli qatarlardan istifadə edilir. Filmin quruluşçu rəssamı K. K. Barrett, filmdə çox sayda avtomobilin görünməməsinin əsas səbəbini: “Filmdə hadisələr gələcəkdə cərəyan etsə də, maşın dizaynlarının filmin keçdiyi vaxtı müəyyən bir dövrə məhkum etməsi səbəbiylə ümumiyyətlə prospekt və küçə səhnələrindən qaçılıb” sözləri ilə ifadə edib. O, filmin insanlar arasındakı əlaqə və ünsiyyət haqqında olduğuna vurğu edərək şəxsi nəqliyyat vasitələrinin, ictimai nəqliyyat vasitələrindən fərqli olaraq insanların ünsiyyət məsələsinə açıq-aşkar bir maneə olduğunu bildirib. Gələcəyin Los-Ancelesinin yaradılmasında, indiki Los-Anceleslə yanaşı, Şanxayın rayonlarından biri olan Pudun rayonundan götürülmüş bəzi tikililərdən də istifadə edilmişdir. Barrett, filmdəki bəzi binalarda Çin dilində yazılar olduğunu və gələcəkdə şəhərin belə bir görkəm alacağı fikrini irəli sürərək, bunları qəsdən etdiklərini bildirib. Teodorun evinin bilərəkdən böyük hazırlandığını bildirən Barrett bunun səbəbini “Teodorun mənzilində böyük pəncərələr istifadə edərək böyük bir şəhərin sıxlığı ilə əhatə olunduğunu ancaq klaustrofobik bir şərait olmadığı illüziyasını yaratmaq istədik” sözləri ilə açıqlayıb.
Filmdəki süni zəkaya malik əməliyyat sistemi, fərdiləşdirilən, ünsiyyət qura bilən və zaman içərisində qazandığı təcrübələrlə özünü inkişaf etdirməyi bacaran əməliyyat sistemidir. Teodor Samanta ilə ünsiyyəti kompüter vasitəsilə və ya tək qulağına taxdığı naqilsiz qulaqlıq vasitəsilə qurur. O, yanında daşıdığı və kamera ilə ekrana malik cihaz vasitəsilə Samantanın vizual olaraq ətrafda baş verənləri dərk etməsini təmin edir. Ovuc içinə sığacaq böyüklükdə və düzbucaqlı formaya malik cihazın görünüşünün portsiqardan təsirlənərək hazırlandığı ehtimal olunur. Filmdə istifadə edilən masaüstü kompüterlərdə klaviatura yoxdur və əməliyyatlar danışılaraq həyata keçirilir. Barrett, "Ulduz yolu" kimi elmi fantastika janrlı filmlərdə istifadə edilən işıqlı klaviaturaların yerinə birbaşa olaraq danışılaraq kompüter ilə ünsiyyət qurmağa üstünlük verdiklərini və “klaviaturaların da avtomobillər kimi filmi müəyyən bir dövrə aid olmasını göstərəcəyini” ifadə etmişdi.
Filmdə kişi xarakterlərin geyimində, əsasən, yüksək bel şalvarlardan, yaxalıqsız köynəklərdən və retrofuturist tərzdə olan kostyumlardan istifadə edilib. Filmin geyim üzrə rəssamı Keysi Storm filmdəki geyimlərlə əlaqədar olaraq, ''“İnsanlara qəribə şəkillərdəki şlyapalar və ya epoletlər geydirərək hadisələrin gələcəkdə cərəyan etdiyini göstərmək istəmədik. Yaratdığımız dünyanın qaydalarını hazırlayarkən, bu tip şeyləri əlavə etməməyin daha düzgün olduğunu düşündük. O dövrə aid olmayan şeyləri əlavə etdikdə bunlar dərhal hiss edilir və ciddi mənada diqqət çəkirdi, bu baxımdan bizim qaydalarımız filmdə cins şalvar, beysbol papağı, qalstuk və ya kəmər olmaması istiqamətində idi. Hətta filmdə demək olar ki, yaxa və yaxalıqlardan da istifadə edilmədi. Mənim düşüncəmə görə, bu kimi şeylərin olmaması, niyə olduğu dəqiq olaraq bilinməsə də, misilsiz bir dünyanın yaradılmasına yol açdı.”'' sözləri ilə ifadə edib. Storm həmçinin, Consun Teodor Tuombli obrazını yaradarkən Teodor Ruzvelti düşündüyünü və bu səbəbdən obrazın istifadə etdiyi şalvarın 1800-cü illərin sonlarında istifadə edilən şalvarlara bənzədiyini bildirib.
Nümayişi
250px|thumbnail|right| [[Xoakin Feniks, Spayk Cons, Emi Adams, Runi Mara və Oliviya Vayld "O" filminin 2013-cü il Nyu-York kinofestivalında təqdimatı zamanı. ]] Filmin ilk treyleri 7 avqust 2013-cü ildə yayımlanıb. Film 2013-cü il Nyu-York Film Festivalının bağlanış filmi seçilib və ilk nümayişi 12 oktyabr 2013-cü ildə keçirilib. Ertəsi gün Hamptons Beynəlxalq Film Festivalında filmin ikinci nümayişi keçirilib. Film 8-ci Roma Beynəlxalq Film Festivalında müsabiqədə iştirak etmiş və Yohansson “Ən Yaxşı Qadın Aktrisa” kateqoriyasında mükafat qazanmışdır. Filmin 20 noyabr 2013-cü ildə “Warner Bros Pictures” tərəfindən Şimali Amerikada məhdud nümayiş çərçivəsində kinoteatrda göstərilməsi planlaşdırılsa da, nümayiş daha sonradan təxirə salınıb. 3 dekabr 2013-cü ildə “Warner Bros Pictures” tərəfindən filmin ikinci treylerinin və 30-dan çox şəklinin nümayişi olub. Film, 18 dekabr 2013-cü ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarında məhdud nümayiş çərçivəsində, cəmi altı kinoteatrda göstərilib. 10 yanvar 2014-cü ildə isə film geniş kütləyə təqdim edilmiş və ölkədə 17 həftə ərzində nümayiş olunmuşdur.
Tənqidçilərin mövqeyi
Kino aqqreqatoru “Rotten Tomatoes” 231 rəy əsasında filmə 94% reytinq verib və 8.5/10 balla qiymətləndirib. Saytın ortaq fikrində deyilir ki, “Spayk Consun şirin, səmimi və ağıllı filmi, bir az elmi-fantastik ssenari vasitəsi ilə, müasir insan münasibətlərindəki məsxərəçi-əyləncəli vəziyyəti göstərmək istəyib.” Digər kino aqqreqatoru “Metacritic” isə 46 tənqidçinin “universal rəğbət” rəyi əsasında filmə 100 baldan 90 bal verib.
“Rolling Stone”dan Stoun Piter filmə dörd ulduzdan üç yarım ulduz vermiş və xüsusilə Yohanssonun ifasını yüksək qiymətləndirmişdir. O, “Samantanın şirin, seksual, qayğıkeş, manipulyasiya edici və qorxuducu tonlarda danışdığını” və onun “yalnız səslərlə etdiyi bu vokal nümayişinin mükafata layiq olduğunu” bildirmişdir. O, həmçinin filmin rejissoru Spayk Consu “uzaqgörən” adlandırmışdır. “Time” jurnalından Riçard Korliss, Feniksin ifasını Sandra Ballokun “Yerin cazibəsi” və Robert Redfordun “Ümid sönməyəcək” filmlərindəki ifaları ilə müqayisə edərək belə söyləyib: ''“Feniks, filmin mənasını və duyğularını demək olar ki, təkbaşına çatdırmalıdır. Və o, bunu böyük bir incəlik və dərinliklə etməyi bacarır. [...] Feniks, matəmə düçar olan bir ürəyin necə yenidən həyata qayıtdığını bizə göstərir — çünki onu sevir.” Korliss, uydurma kompüter olan HAL 9000 ilə “Simona”'' filmini “O” filminin sələfləri kimi göstərib. Korliss, həmçinin Yohanssonu yüksək qiymətləndirmiş və aktrisanın ifasının “füsunkar və cazibəli” olduğunu bildirmişdir. “The Hollywood Reporter”dan Tod Makkartni filmi “Bu araşdırmadır, çox yüksək səviyyəli maraqlı işdir.” kimi təsvir etmişdir. Makkartni filmin sonunun, digər hissələrinə görə olduqca adi olmasından məyus olduğunu, lakin filmin əsas mövzusunu təşkil edən virtual münasibətin “Lars və əsl qız” filmində Rayan Qoslinqin canlandırdığı xarakterin seks gəlinciklə yaşadığı münasibətdən daha yaxşı olduğunu bildirmişdir.
“San Francisco Chronicle”dan Mik Lasall filmin hekayəsini, tempini və Feniksin obrazını tənqid etmiş və bildirmişdir ki: “film barəsində düşünmək onu izləməkdən daha maraqlıdır.” “Chicago Reader”dan C. R. Cons, Feniks və Yohanssonun ifalarını bəyənmiş, lakin Feniksin canlandırdığı obrazı tənqid edərək onu “səfeh” adlandırmışdır. Cons, həmçinin Feniks ilə Yohanssonun obrazlarının arasındakı münasibətdə gerçəkliyin olmamasını da tənqid etmişdir.
Ən yaxşı on film siyahıları
"O" filmi aşağıdakı tənqidçilər tərəfindən 2013-cü ilin ən yaxşı filmləri sırasında göstərilmişdir:
Mükafatlar
Film müxtəlif tədbirlərin fərqli kateqoriyalarında mükafatlar qazanmış və bir çox nominasiyalarda namizəd göstərilmişdir. 86-cı "Oskar" mükafatlarının təqdim edilməsi mərasimində film "Ən yaxşı film" kateqoriyası da daxil olmaqla, ümumilikdə beş kateqoriyada mükafata namizəd göstərilmişdir. Filmin rejissoru Spayk Cons "Ən Yaxşı Orijinal Ssenari" nominasiyasında "Oskar"a layiq görülmüşdür. Cons bundan əlavə 71-ci Qızıl Qlobus, 19-cu Tənqidçilərin Seçimi  və 66-cı Amerika Yazıçılar Gildiyası mükafatlarında da da ssenari kateqoriyasında mükafata layiq görülmüşdür. 40-cı Saturn mükafatlarının təqdim edilməsi mərasimində “O” filmi namizəd göstərildiyi dörd mükafatdan üçünü qazanmışdır: "Ən Yaxşı Fantastik Film", "İkinci Dərəcəli Rolda Ən Yaxşı Aktrisa" (Yohansson) və "Ən Yaxşı Ssenari". Film, Amerika Prodüserlər Gildiyası tərəfindən “Ən Yaxşı Teatr Filmi” kateqoriyasında mükafata namizəd göstərilmiş, lakin “12 illik əsarət” və “Yerin cazibəsi” filmlərinə məğlub olmuşdur. Amerika Film İnstitutu “O” filmini ilin ən yaxşı on filmi siyahısına daxil etmişdir.
Ağamirzə Bəşirov
Ağamirzə Ənvər oğlu Bəşirov — Fizika‑riyaziyyat elmləri doktoru, professor. Şərqi Aralıq Dənizi Universitetinin riyaziyyat kafedrasının professoru.
Pentacalia diplostephioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Tomas Müntser
Tomas Münser(Thomas Müntzer, eləcə də Münzer, təxminən 1490 – 27 may 1525) — alman vaizi, Reformasiya dövründə alovlu çıxışları ilə yadda qalmışdı.
Həyatı
Tomas Münser təxminən 1490-cı il dolaylarında Almaniyada anadan olmuşdu. Əvvəlcə Leypsiq Universiteti, sonra Frankfurt Universiteti təhsil almışdı. Yunan, İbrani və Latın dilləri üzrə mütəxəssis oldu. 1516-cı ildən 1518-ci ilədək monastrda yaşadı. Martin Lüterin 1517-ci ildə katolik kilsəsinə qarşı 95 tezisi yayıldıqdan sonra kilsədən ayrılıb, Vittenberqə getdi.
Kayseri ilçələrinin siyahısı
thumb|Kayseri ilçələrinin xəritəsi Kayseridə ilk bələdiyyə təşkilatı 1869-cu ildə qurulmuşdur. İlk bələdiyyə başçısı şəhərin nüfuzlu sakinlərindən biri olan Mollaoğlu Mustafa Ağa olmuşdur. 14 dekabr 1988-ci il tarixli Rəsmi Qəzetdə dərc edilən və 3508 sayılı qanunla Kayseri Bələdiyyəsi Böyükşəhər Bələdiyyəsi statusunu əldə etdi və eyni qanunla Məlikqazi və Qocasinan adlı iki bələdiyyənin yaradılması qərara alındı. Bu qanun 1 yanvar 1989-cu qüvvəyə minmiş və şəhər böyükşəhər statusunu qazanmışdır. 26 mart 1989 tarixində keçirilmiş seçki ilə Niyazi Bağçacıoğlu Böyükşəhər Bələdiyyə Başçısı seçildi.
Kayseri Mərkəzi Anadolunun 3-cü, Türkiyənin ən böyük 14-cü şəhəri olma xüsusiyyətini daşıyır. Şəhərin təxminən 1,5 milyon əhalisi və cəmi 16 ən böyük məskunlaşma mərkəzi mövcuddur. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 30 mart 2013-cü Yerli Seçkilərdən sonra qəbul edilən və 15 aprel 2013-ci ildə Rəsmi Qəzetdə yayımlanan 6360 sayılı qanun ilə şəhərin 16 ilçəsi olduğu təsdiq edilmişdir. Böyük sahəsi olan Kayserinin ən böyük ilçələri Qocasinan, Məlikqazi, Dəvəli və Talasdır.
1924-cü ildə Kayserinin qurulması ilə İncəsu, Dəvəli , 1926-cı ildə Pınarbaşı , 1946-cı ildə Sarız , 11 iyun 1946-cı il 5071 qanun ilə Yaşılhisar , 19 iyun 1953-ci il 7033 saylı qanun ilə Fəlahiyyə və Tomarza , 1954-cü ildə Yəhyalı , 1960-cı ildə Sarıoğlan , 19 iyun 1987-ci il 19507 saylı qanun ilə Ağqışla , 21 avqust 1987-ci il 3992 saylı qanun ilə Talas , 9 sentyabr 1988-ci il 6360 saylı qanun ilə Bünyan , 7 dekabr 1988-ci il 3508 saylı qanun ilə Qocasinan , 14 dekabr 1988-ci il 3508 saylı qanun ilə Kayserinin ən böyük ilçələrindən olan Məlikqazi , 9 may 1990-cı il 20523 saylı qanun ilə Özvətən , 16 may 1990-cu il 3647 saylı qanun ilə Hacılar ilçə statusu qazanmışdır.
Siyahı
Kayseri ilçələrinin ümumi əhalisi, əhali sıxlığı, məhəllə sayı, gerbi, şəkli və yeri aşağıdakı cədvəldə verilmişdir:
Ümumi statistika
Vaqif Bayramov (sosioloq)
Vaqif Deyruş oğlu Bayramov — Rusiya alimi; Sosiologiya elmləri doktoru, professor. Moskva Dövlət Humanitar‑İqtisad Universitetinin rektoru.
Həyatı
Bayramov Vaqif Deyruş oğlu 1957-ci il yanvarın 28-də Tbilisi şəhərində anadan olub. 1986-cı ildə Moskva Metallurgiya İnstitutunu “metallurgiya sobalarının istilik texnikası və avtomatlaşdırılması” ixtisası üzrə, 2002-ci ildə A.S.Puşkin adına Leninqrad Dövlət Vilayət Universitetini “hüquqşünaslıq” ixtisası üzrə bitirib. N.E.Bauman adına Moskva Dövlət Texniki Universitetinin dissertasiya şurası 2003-cü ilin may ayında V.Bayramova siyasi elmlər namizədi elmi dərəcəsi verib. O, 2004-cü ildən Moskva Dövlət Humanitar-İqtisad İnstitutunda (2014-cü ildən Moskva Dövlət Humanitar-İqtisad Universiteti) əvvəlcə dekan, sonra institutun birinci prorektoru vəzifəsində çalışıb. 2006-cı ildən həmin institutun rektorudur.
2009-cu ilin aprel ayında sosiologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsini, 2010-cu ildə isə professor elmi adını alıb. Onun 30 ildən çox ümumi əmək stajı var.
V.Bayramov institutun maddi-texniki bazasını genişləndirmiş təcrübəli rəhbərdir. Onun rektor işlədiyi dövr ərzində institutun bütün binalarında, qurğularında və ərazisində miqyaslı təmir-bərpa və abadlıq işləri aparılıb. Elmi fəaliyyətində uğurlarına, yüksək ixtisaslı mütəxəssis hazırlığı işlərinə verdiyi böyük töhfəsinə, institutun maddi-texniki bazasının gücləndirilməsinə görə Təhsil üzrə Federal Agentlik ona iki dəfə təşəkkür elan edib.
V.Bayramovun şəxsi töhfəsi sayəsində institutda yeni hazırlıq istiqamətləri açılıb. Son bir neçə ildə onların sayı 9-dan 17-yə, ixtisasların genişləndirilmiş qruplarının (hazırlıq istiqaməti) sayı 3-dən 8-ə, həmçinin təhsil proqramlarının sayı 9-dan 39-a qədər artıb.
V.Bayramov təhsil sisteminə cəlb olunan kadr resurslarının ixtisas artırması üzrə daimi işlər aparır. Kafedralarda əsas professor-müəllim heyətinin tərkibi professor və dosent elmi rütbələrinə malik elmlər namizədi və doktorlarından təşkil olunub. Təhsil səviyyəsinin yüksəldilməsi və nəzərdə tutulan məsələlərin həlli üçün ali təhsil müəssisəsinin informasiya strukturu, idarə sistemi təkmilləşdirilir, yeni müasir informasiya texnologiyaları tətbiq olunur.
Moskva Dövlət Humanitar‑İqtisad Universitetində fəaliyyəti
V.Bayramov RF Federal Məclisi Federasiya Şurasının Sədri yanında əlillərin işi üzrə Şuranın üzvüdür, ali və ali təhsildən sonrakı peşəkar təhsilə çıxış məsələsində daim əlillərin maraqlarını müdafiə edir. Onun təşəbbüsü ilə Moskva Dövlət Humanitar-İqtisad İnstitutunda hər il yaradıcı qabiliyyətlərin “Hüdudsuz imkanlar həyatı” Beynəlxalq festivalı keçirilir. Burada Rusiyanın bütün regionlarından, yaxın və uzaq xaricdən sağlamlıq imkanları məhdud olan gənc insanlar iştirak edir. Moskva Dövlət Humanitar-İqtisad İnstitutu 2010-cu ildə Moskva Hökumətinin “Hər kəs üçün şəhər” müsabiqəsində “Təhsilin təşkili” nominasiyasının qalibi olub.
2011-ci ildə “Rusiya Federasiyasında ali peşə təhsilinin və elmin inkişafı perspektivləri və problemləri” adlı V Ümumrusiya Konfransında müstəqil ictimai müsabiqə şurasının qərarına əsasən institut “Ən yaxşı sosial təmayüllü ali təhsil müəssisəsi” nominasiyasında “Rusiyanın ən yaxşı 100 ali təhsil müəssisəsi” qızıl medalına layiq görülüb. Müsabiqənin nəticələrinə görə V.Bayramova “İlin rektoru-2011” qızıl medalı təqdim olunub.
İctimai fəaliyyəti
V.Bayramov orta peşə təhsili fəxri işçisi, gənclər siyasəti sahəsində fəxri işçi, RF Federal Məclisi Federasiya Şurasının Sədri yanında əlillərin işi üzrə Şuranın üzvü, Rusiya Federasiyası prezidenti yanında əlillərin işi üzrə Şuranın əlillərin təhsili və sosial-mədəni fəaliyyəti məsələləri üzrə komissiyanın işçi qrupunun üzvü, Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının müxbir üzvü, Humanitar Elmlər Akademiyasının üzvüdür.
Təltif və mükafatları
2009-cu ildə Rusiya Elmlər Akademiyasının Sosiologiya İnstitutu və Sosial-Siyasi Tədqiqatlar İnstitutu tərəfindən sosioloji elmlərin inkişafı sahəsində nailiyyətlərinə görə Pitirim Sorokin adına Gümüş medalla təltif olunub.
2010-cu ildə Beynəlxalq İnformasiya, İnformasiya Prosesləri və Texnologiyaları Elmləri Akademiyasının akademiki seçilib.
2013-cü ildə V.Bayramov əldə etdiyi əmək nailiyyətlərinə və çoxillik vicdanlı işinə görə II dərəcəli “Vətənə xidmətlərinə görə” ordeni ilə təltif olunub.
2011-ci il Oman iğtişaşları
Qadınlar da daxil olmaqla, yüzlərlə insan paytaxt küçələrinə çıxıb. Onlar hökumətdən siyasət, iqtisadiyyat, təhsil sahələrində dəyişikliklər tələb edir. Nümayişçilər korrupsiya, qiymətlərin artımı halları ilə mübarizəyə səsləyən şüarlar da səsləndirib. Polis aksiyaya müdaxiə etməyib və o, tam dinc şəraitdə keçib. Nümayişin təşkilatçıları haqda məlumat verilmir. Aksiyada daha çox gənclərin iştirak etdiyi bildirilir.
Omanın Sohar və cənubdakı Salah şəhərlərində küçələrə çıxmış nümayişçilərlə polis və hərbçilər arasındakı toqquşmalarda 2 nəfər həlak olub, 8 nəfər yaralanıb. Etiraz aksiyası keçirən müxalifətçilər ölkədə siyasi islahatların keçirilməsini tələb edirlər. Polis Soharda nümayişi dağıtmaq üçün əvvəlcə rezin güllələr və gözyaşardıcı qazdan istifadə edib, sonra isə vətəndaşlara atəş açıb. Şəhərə qoşun yeridilib.
Omanda hökumət əleyhinə keçirilən nümayişlərdən qorxuya düşən Oman sultanı Sultan Kabus Bin Səid təcili sürətdə 50 min insana yeni iş yerinin açılması barədə əmr verib.(dunyabulteni) Sultanın verdiyi digər bir əmrlə hazırda dövlət qeydiyyatında işsiz olaraq düşən şəxslərə hər ay 390 dollar yardım ayrılacaq. Sultan həmçinin Sohar şəhərinə nümayişçilərlə danışıqlar aparılması üçün Kral Məhkəməsi Divanının başçısı Seyid Əli Bin Hamid Əl Buseydini göndərib. Sultan həmçinin Buseydiyə əlavə səlahiyyətlər də verib. Misirdə xalq hərəkatının qələbə qazanmasından bir qədər sonra Omanda da hökumət əleyhinə nümayişlər keçirilməyə başlayıb. Sultan isə nümayişləri yatızdırmaq üçün bu ayın ortasında əmək haqqını 43% artırıb. Həmçinin hökumətdə xırda dəyişiklik edib.
Fevralın 28-də Omanın Salala şəhərində etiraz aksiyası başlayıb. Oman sultanının 6 naziri dəyişməsini və tələbələr üçün güzəştləri artırmasını kifayət saymayan aksiyaçılar geniş islahatlar tələb edir. Ölkədə fevralın 27-dən qarışıqlıq yaranıb. Siyasi islahatlar tələb edən nümayişçilərlə polis arasında baş verən toqquşmalar Sohar şəhərində 2 nəfər həlak olmasına, ən azı 5 nəfərin yaralanmasına gətirib.
Omanda işsizliyin və yoxsulluğun aradan qaldırılması, siyasi islahatların aparılması tələb ilə aksiyalar keçirilir. Ölkənin şimalında liman şəhəri olan Soharda keçirilən aksiyanın dağıdılması üçün havaya atəş açılıb. Hərbçilərin açdığı atəş nəticəsində ölənlər olub. Ancaq ölənlərin sayı barədə dəqiq məlumat yoxdur. Belə ki, şahidlər 6 nəfərin öldüyünü bildirsə də, Səhiyyə Nazirliyi 1 nəfər həlak olduğunu açıqlayıb.
Canluka Mankuso
Canluka Mankuso (3 fevral 1998-ci ildə Buenos-Ayresdə anadan olub) — Argentina Primyera Diviziyası təmsilçilərindən olan Velez Sarsfild klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Argentinalı futbolçudur.
Velez Sarsfild
Mankuso Velez Sarsfild akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Mankuso öz peşəkar karyerasında debütünü 26 may 2017-ci ildə Leandro Nikeforo klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Həmin görüşdə Velez Sarsfild liqa görüşündə rəqibinə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Klub
1 Libertadores Kuboku görüşləri daxildir. 2 Argentina Superkuboku görüşləri daxildir.
Betula raddeana
(Betula raddeana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir –Vu C2a(ii). Qafqazın nadir, endemik növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Ağ və ya qonurqabıqlı çoxda böyük olmayan ağacdır. Yarpaqları yumurtavari və ya uzunsov-yumurtavari, yuxarı hissədən iti, yan hissələrdən nahamar dişciklidir. Meyvə verən sırğa çiçək qrupu təkdir, yumurtavari-ellipsşəkillidir, 2-2,5 sm uzunluğunda, 10-14 mm enində, qısa sallanan ayaqcıqda yerləşir. Qozaları yuxarı hissədən böz-tükcüklü, 2-2,5 mm uzunluğundadır.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəklənməsi iyul ayında baş verir. Subalp qurşağının aşağı hissəsində karbonatlı dağ süxurları əmələ gələn meşələrdə rast gəlinir. Təmiz və ya Litvinov tozağacı, quşarmudu və s. Cinslərlə birlikdə, bəzən də meşəaltı Qafqaz xanıməlisindən ibarət bitki senozu yaradır. Azərbaycanda tozağacı meşələri yuxarı dağ-meşə qurşağında yerləşməklə böyük torpaqqoruyucu və sutənzimləyici əhəmiyyətə malikdir. Dekorativ bitkidir.
Yayılması
Böyük Qafqazın Quba sahəsi (Quba və Qusar rayonları).
Bitdiyi yer
Dəniz səviyyəsindən 1600–2200 m yüksəklikdə оlan subalp və alp qurşağı meşÜmumi yayılması: əlDağıstan, Cənubi Osetiya və Şərqi Zaqafqaziyada təbii arealı vardır. vniz ərində və karbonatlı torpağı olan qarışıq meşələrdə daha çox rast gəlinir.
Sayı və tendensiyası
Poplyasiya azalır, yaşama ərazisi məhdudlaşır, azalma tendensiyası müşahidə olunur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen amillər (tozağacı meşələrinin qırılması) və təbii amillərdir.
Mühafizə tədbirləri
Çoxaldılması və bərpası tələb olunur.
Qaraşəngi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Otsu
Otsu — Yaponiyanın Honşu adasında olan Kansai regionunda yerləşən Şiqa prefekturasının paytaxtı.
Asansör
thumb|250px|Asansör, qərb tərəfdən mənzərə
Betula recurvata
(Betula recurvata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Asansör
Asansör (türkcə Asansör, hərfi tərcümədə “lift”, eynimənalı “ascenseur” fransız sözündən götürülmüşdür) və ya Tarihi Asansör- İzmir şəhərində (Türkiyə), Konak rayonunun Karataş məhəlləsində yerləşən tarixi tikili, içərisində ictimai lift yerləşən qala, İzmirin məşhur görməli yerlərindən biri. Dəniz sahilində yerləşən Karataş məhəlləsindən (Mithatpaşa küçəsi) təpədə yerləşən Halilrifat Paşa küçəsinə (keçmiş Yəhudi məhəlləsinin aşağısı və yuxarısı) qalxmaq üçün 1907-ci ildə tikilmişdir.
Tarixi
thumb|Asansör, Dario Moreno küçəsindəki aşağı girişi Asansörün kərpic lift qalası yəhudi mənşəli bankir və xeyriyyəçi Nesim Levi Bayraklıoğlu tərəfindən 1907-ci ildə tikdirilmişdir. Asansörün tikilməsində əsas məqsəd Mithatpaşa küçəsindən Halilrifat Paşa küçəsinə keçidi asanlaşdırmaq olmuşdur. Asansörün tikintisindən əvvəl 40 metrlik hündürlük fərqi olan bu küçələri 155 pillədən ibarət pilləkan (türklər onu Karataş Merdivenleri, yəhudilər Devidasların Merdiveni adlandırırdılar) birləşdirirdi. Deyilənə görə, pilləkənin yuxarı başında Devidas ailəsinin evi, aşağı başında isə onların dostu Nesim Levinin evi yerləşirdi. Bir gün ata Devidas pilləkəndən yıxılıb ayağını sındırdıqdan sonra Nesim Levi Asansörü tikdirmək qərarına gəlir.
XX əsrin 30-cu illərində Asansör qalasında kinoteatr, teatr səhnəsi və fotostudiya yerləşirdi. 1942-ci ildə tikili Şerif Remzi Reyentə satıldı. Onun ölümündən sonra Asansör vərəsəlik qaydasında onun qohumu Ayla Ökmene keçdi. 1983-cü ildə Ayla Ökmen tərəfindən İzmir şəhərinə bağışlanmışdır.
Konstruksiyası
thumb|250px|Asansör, yuxarı giriş Tikilini fransız və italyan mühəndislər layihələndirmişdilər. Kvadrat plana malik qala dörd yarusdan ibarətdir. Dördmərtəbəli aşağı yarus daşdan, yuxarı iki yarus isə Marseldən gətirilmiş kərpicdən tikilmişdir. Yuxarıda yerləşən hər yarusun eni aşağıdakından kiçikdir. Üçüncü yarus Halilrifat Paşa küçəsi ilə eyni səviyyədə yerləşir. Burada qala ağac balkonla əhatə edilmişdir. Qalaya giriş üç qapıdan ibarətdir və onun şimal hissəsində yerləşir. Qalaya girişin yuxarısında dairəvi medalyonda tikilinin sifarişçisinə dair fransız (Ascenseur Construit par Nesim Levi Bayrakoğlu,1907 ) və ladino dillərində məlumat yerləşdirilmişdir.
Asansörün tikintisi başa çatdırıldıqdan sonra ona aparan kiçik küçə Asansör dalanı (türkcə Asansör Çıkmazı) adlanmağa başlanmışdı. Əsasən yəhudilərin məskunlaşdığı bu küçədə 11 nömrəli evdə məşhur müğənni və aktyor Dario Moreno yaşadığından bu gün həmin küçə onun adını daşıyır.
Oi Va Voi
Oi Va Voi 2000-ci ildə İngiltərədə, Londonda yaranmış qrup. Adının mənası ivrit dilində «Aman Tanrım» olan qrupun repertuarına daxil olan musiqilər müxtəlif tip yəhudi musiqisi stillərinin, Şərqi Avropa, Balkan xüsusilə bolqar, qaraçı xalq musiqilərinin alternativ rok və modern elektron musiqinin sintezi ilə yaranmışdır.
Diskoqrafiya
Albomlar
Sinqllar
Qətərin dövlət quruluşu
Qətərin dövlət quruluşu - 2003-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.
Dövlət quruluşu
Qətər Əmirliyi mütləqiyyət formalı idarəetmə üsuluna malik monarxiyadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1971) 3 sentyabrda qeyd olunur. Qətər Əmirliyinin yeni Konstitusiyası 29 aprel 2003-cü il tarixində qəbul edilmişdir.
İnzibati ərazi bölgüsü
Qətər Əmirliyi inzibati cəhətdən 7 bələdiyyəyə (Ad-Doha, Ar-Rayyan, Umm-Salal, Al Xor, Al-Vakra, Al-Dayyan və Aş-Şamal) bölünür. thumb|250px|Qətərin inzibati ərazi bölgüsü
Dövlət başçısı
Hakim ailənin 3 minlik kişi üzvləri arasından seçilən Qətər Əmiri, mövcud Konstitusiyaya görə ölkədə milli və dini birliyin rəmzi, milli müstəqilliyin və ərazi bütövlüyünün, habelə vətəndaşların hüquqlarının ali təminatçısı, dövlətin başçısı və silahlı qüvvələrin ali baş komandanıdır. Qətər dövlətini beynəlxalq münasibətlərdə ali səviyyədə təmsil edən Əmir, icraedici və qanunvericilik hakimiyyətlərinin həyata keçirilməsində də müstəsna səlahiyyətlərə malikdir. Bir qayda olaraq, bütün mülki və hərbi qulluqçuların təyinatı, habelə Müdafiə Şurasının formalaşdırılması və Konstitusiya ilə nəzərdə tutulmuş digər səlahiyyətlər dövlət başçısı tərəfindən həyata keçirilir. Əmir öz fərmanı ilə Məhkəmənin istənilən qərarını ləğv edə bilər.
Qanunverici hakimiyyət
Dövlət başçısı tərəfindən təyin olunan 35 üzvdən (zəruri hallarda Əmir öz istəyi ilə Məşvərət Məclisinin üzvlərinin sayını qeyri-məhdud sayda artıra bilər) ibarət birpalatalı Məşvərət Məclisi (Məclis əl-Şura) Əmirin rəhbərliyi altında ölkədə qanunvericilik hakimiyyətini həyata keçirməkdə nisbi və məhdud səlahiyyətlərə malikdir.
Konstitusiyaya əsasən, ən mühüm sferaları əhatə edən ümumdövlət siyasətini müzakirə etməkdə və aidiyyəti üzrə istənilən nazirə sorğu göndərməkdə səlahiyyətli orqan sayılan Məşvərət Məclisində müzakirə olunan layihələr sonda Əmir tərəfindən təsdiq və elan edilir.
İcraedici hakimiyyət
Nazirlər Şurası Qətər Əmirliyinin yuxarı icra orqanı sayılır və icraedici hakimiyyətin həyata keçirilməsində Əmirə yaxından köməklik edir. Belə ki, Əmir Baş nazir qismində Hökumətə (Nazirlər Şurası) bilavasitə rəhbərliyi həyata keçirmək, habelə onun qarşısında kollektiv siyasi və vəzifələrinin icrası ilə bağlı fərdi məsuliyyət daşıyan nazirləri təkbaşına təyin və vəzifələrindən azad etmək səlahiyyətinə malikdir.
Məhkəmə hakimiyyəti
Ölkədə məhkəmə-hüquq sistemi - ailə-məişət məsələləri üzrə İslam (Şəriət), digər ümumi cinayət və mülki məsələlərlə bağlı isə, dünyəvi hüquq normalarının elementlərindən qaynaqlanan müasir məhkəmə-hüquq sisteminə əsaslanır.
Qətər Əmirliyinin məhkəmə iyerarxiyasının ən yüksək instansiyası sayılan Apelyasiya Məhkəməsi, habelə digər aşağı instansiya ölkədə məhkəmə hakimiyyətini həyata keçirməkdə səlahiyyətlidirlər.
Əkrəm Münfərid Arya
Əkrəm Münfərid Arya (1946 Tehran)- İranın ilk qadın pilotu.İran İslam İnqilabından sonra, uşaqları ilə İsveçə köçdü.
Tsikloheksanon
Tsikloheksanon (С6Н10О) – üzvü birləşmə, alisiklik keton
Fiziki xassələri
Tsikloheksanon – aseton və nanə iyli rənqsiz yağlı mayedir.
Kimyəvi xassələri
Tsikloheksanonun katalitik dehidrogenləşmə- sindən fenol alınır
Toksikliyi
Tsikloheksanonun insan orqanizmı üçün ölümcül dozası 50q – dır. Atmosferdə onun miqdarı 300mq/m³ olduqda selikli qışanın qıcıqlanması baş verir.
Tətbiqi
Tsikloheksanonun əsas hissəsi sənayedə sintetik poliamidlərin istehsal prossesində aralıq məhsulun – adipin turşusunun alınmasında istifadə olunur. Tsikloheksanon həmçinin nitratların, piylərin, sellüloza asetatın, təbii qətranların həlledici- si kimi istifadə olunur.
Betula szaferi
(Betula szaferi) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hirşa indeksi
'''
h
-indeks, və ya Hirşa indeksi''' — 2005-ci ildə Argentina-ABŞ fiziki Xorxe Hirşanın təklif etdiyi elmmetrik göstərici. . Hirşa indeksi alimlərin, alim qrupunun, elmi təşkilatın fəaliyyətinin elmi məqalələr və həmin məqalələrə istinada görə kəmiyyət göstəricisidir.
Tətbiqi
[[Şəkil:H-index-ru.svg|300px|thumb|right|
h
- məqalələrə istinad üzrə qrafikə əsasən indeks ]]
Məhəmməd Abuxousa
Məhəmməd Abuxousa (30 dekabr 1992) — Fələstini təmsil edən atlet. Məhəmməd Abuxousa Fələstini 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Məhəmməd Abuxousa birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında 100 metr məsafəyə qaçış yarışlarında təsnifat mərhələsində 11.89 saniyəlik nəticə ilə 8-ci yeri tutdu və mübarizəni dayandırdı.
Mariya Anna Motsart
Mariya Anna Valburqa İqnatiya Motsart (Nannerl) (30 iyul 1751 — 29 oktyabr 1829) — Volfqanq Amadey Motsartın böyük bacısı. Anası — Anna Mariya Pertl, atası — Leopold Motsart. Ailə dairəsində və dostları arasında Mariya Annanı Nannerl adlandırırdılar.
Bədii yaradıcılığı
Nannerl 7 yaşından etibarən klavesin çalmağa başladı. Kiçik qardaşı və atası ilə, uşaqlıqdan Avropaya konsertlərlə səyahət etdi. 11 yaşından etibarən ən ağır sonataları və harpsixordda konsertlər ifa etdi. Əvvəlcə o və Volfqanq istedadlı musiqiçilər baxımından hətta bərabər hesab olunurdular: 1765-ci ildə Londonda Anna atasının yazdığı konsert üçün böyük pul toplamağa bacardı. Ancaq atası çox tezliklə Nannerlin musiqi məşqlərini mükəmməl yerinə yetirməsinə baxmayaraq musiqisini bəstələmədiyini gördü. Və tədricən Motsart bir ulduz oldu və Anna Mariya yalnız duetlərdə ortaq oldu.
Gənc Motsart bacısının bacarıqlarını yüksək qiymətləndirirdi, 1781-ci ilin sentyabrında Vyanadan ona yazdı:
Karyeradan imtina və evlilik
Nannerl heç vaxt qardaşının kölgəsindən çıxa bilmədi: Zalsburqda fortepiano dərsləri verməyə başladı. Müstəqil bir həyat tərzi sürən qardaşından fərqli olaraq, taleyinin idarə edilməsini tamamilə atasına tabe etdi. Nişanlısı kamera müdiri Franz Armand d'İppoldu rədd etdikdən sonra, atasının istəyi ilə, 1784-cü ildə (1736-1801) hakim İoqann Baptist fon Zonnenburq ilə evləndi. 15 yaş ondan böyük olan, üstəlik iki dəfə dul; cütlük Mariya Annanın anasının ,Sankt-Qilqenə, evinə köçdü. İoqann Baptist, ilk iki evliliyindən artıq beş övladı var idi və Nannerl daha üçünü dünyaya gətirdi.
Beləliklə, Nannerl xüsusilə Constans Weber ilə evləndikdən sonra tədricən Wolfgang qardaşından uzaqlaşdı. 1801-ci ildə həyat yoldaşının ölümündən sonra Zalsburqa qayıdan Nannerl fortepiano dərsləri verməyə davam etdi.
Ad gününə həsr olunma
Nunnerlin doğum günü üçün (31-ci ad günü) qardaşı Volfqanq aşağıdakı şeiri (sətr tərcümə) yazmışdır:
''«“Mən sizə xoşbəxtlik arzulayıram ''Bir stəkan punş üstündə! ''Bu gün evdən çıxdım.Səbəbini bilmirdin. ''Bu mövzuda çox şey deyə bilərəm, çünki bu oldu ''Səni bir şeylə, heç olmasa bir az məmnun etmək istədim ''Nə qeyrətdən, nə çalışqanlıqdan, nə də zəhmətdən qorxmadım, ''Düzdür, dəqiq bir şey bilmirəm: sən punş sevirsən? ''Ah! Sadəcə: "Xeyr!" Deməyin - əks təqdirdə hədiyyəmin mənası olmayacaq; ''Buna görə özümlə tək düşündüm ki, sən həqiqətən ingilisləri sevirsən, ''Çünki Paris xoşuna gəldi, ona görə də sizə lent hədiyyə verəcəm Ətirli sular, incə bir buket ... Ancaq sən, sevimli bacım, sən nazlı deyilsən, ''Buna görə əllərimdən yaxşı və güclü punş götürməyim daha yaxşıdır ''Düzgün cəhd et - bu mənim yeganə istəyimdir!
Zalsburq, 31 iyul 1782»
Betula uber
(Betula uber) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arpaçay (Şərur)
Arpaçay (əvvəlki adı: Sovetabad) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Dərvişlər kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Sovetabad kəndi Arpaçay kəndi adlandırılmışdır.
Kreml
thumb|300px
Arpaçay (Şərur)
Toponimiası və tarixi
Arpaçayının sahilində şərur düzündədir. Əvvəlki adı Sovetabad olmuşdur. Oykonim sovet hakimiyyəti illərində "sovet kəndi" mənasinda yaranmışdır. Kəndin adı eyniadlı çayın adı ilə bağlıdır. SSRİ dövründə Babəki, Çərçiboğan, Arbatan, Dərvişlər, Keştaz və Qara Həsənəli kəndləri ilə birlikdə "SSRİ-nin 50 illiyi" adına kolxozda birləşmişdir.
İnfrastruktur
1982-ci ildə kəndə qaz və su kəməri çəkilib.
Kreml
Moskva Kremli — Moskvanın mərkəzində və onun ən qədim hissəsindəki bir qala, şəhərin əsas ictimai-siyasi və tarixi-bədii kompleksi, Rusiya Federasiyası Prezidentinin rəsmi iqamətgahı, Sov.İKP MK-nın Baş Katibinin rəsmi iqamətgah
Arpaçay (Şərur)
İnfrastruktur
2017-ci il fevralın 1-də Arpaçay Kənd Mərkəzinin açılışı olub.
Kreml
Finn-uqor qəsəbəsi
Moskva Kremlinin ərazisindəki ilk yaşayış məskənləri tunc dövrünə (e.ə. II minillik) aiddir. Müasir Arxangelsk kafedralında erkən dəmir dövrünə (e.ə. I minilliyin ikinci yarısı) aid Finno-Uqor yaşayış məskəni tapıldı. Bu zaman Dyakovo tipli qəsəbə Borovitski(Kremlin) təpəsinin yuxarı sel düzənliyinin mərkəzini işğal etdi(müasir Katedral meydanının sahəsi) və cox gümanki,artıq istehkamları ola bilərdi. Şimal-şərqdən yaşayış məskəni iki yarğanla qorunurdu: biri,indiki Üçlük Qapısından şimalda, Neglinnaya çayına doğru uzanırdı,digəri isə Petrovskaya ilə müasir Kremlin İkinci Naməlum qalaları arasından uzanırdı.
Arpaçay (Şərur)
İnfrastruktur
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin sədri Vasif Talıbov açılışı bildirən lenti kəsib, yaradılan şəraitlə tanış olub. Binada rabitə evi, polis sahə, feldşer-mama və baytarlıq məntəqələri, Yeni Azərbaycan Partiyası ərazi ilk təşkilatı, inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəlik, kitabxana və iclas zalı vardır.
Kreml
Vyatiçi qəsəbəsi
thumb|left|200px| A.M.Vasnetsov. İvan Kalitanın rəhbərliyindəki Moskva Kremli." 1921. Kartonda olan kağız, [[akvarel, kömür, qələm. 51 × 69. Moskva Muzeyi, Moskva.]] Oka və Moskva çayı hövzələrinin slavyan müstəmləkəçiliyinin XX əsrində başlayan Vyatiçi, Borovitski təpəsinin zirvəsini (bəlkə də köhnə yaşayış məntəqəsini mənimsəmiş) məskunlaşdırdı. Güman ki, təpədəki Vyatiçi qəsəbəsi iki möhkəmlənmiş mərkəzdən ibarət idi - birincisi, ərazisi daha böyük, müasir Kasedral Meydanının yerində idi;ikincisi kapotun ucunu tuturdu. Güman ki, hər iki mərkəz dəzgahdan, mildən və şarampirdən ibarət olan dairəvi istehkamla qorunurdu. Vyatiçi müdafiə quruluşuna görə eyni funksiyanı slavyan dövrünə qədər yerinə yetirən bir yarğa ilə bağlanmış iki dərəyə; yarğanlar dərinliyi 9 m və eni təxminən 3,8 m olan bir xəndəyə çevrildi. Güman ki, qəsəbənin timsalında müəyyən bir siyasi və inzibati mərkəz var idi: arxeoloji qazıntılar zamanı burada XI əsrin sonlarına aid Kiyev möhürü tapılmışdır. Hər iki hissənin, ehtimal ki, öz dini mərkəzləri var — Kasedral Meydanı ərazisindəki yuxarı hissə, aşağı hissə - "Bor altında". Bu yerdə Moskvadakı Vəftizçi Yəhyanın Doğma Kilsəsi idi. Bu iki mərkəz Neglinnaya və Moskva çayları boyunca uzanan bir posad ilə əhatə olunmuşdu. Qəsəbənin inkişafı və çiçəklənməsi buradan keçən ticarət yolları ilə əlaqələndirildi: Şərqlə Qərb arasında canlı ticarət yolları Moskva çayı boyunca gedirdi. Su yoluna əlavə olaraq yaxınlıqda iki quru yolu keçirdi — biri Novqoroda (daha sonra Volotskaya), digəri Kiyevdən Smolenskdən şimal-şərqə; hər iki yol da Borovitski təpəsinin ətəyində, Moskva çayı üzərindən keçməklə (indiki Bolşoy Kamennı Körpüsü ərazisindədir).
Birinci qala
Moskvanın ilk annalistik qeydi 1147-ci ilə təsadüf edir. 1156-cı ildə, müasir Kremlin ərazisində ümumi uzunluğu təqribən 850 m və təxminən 3 hektar ərazidə ilk istehkamlar inşa edildi. Qala istehkamı 16–18 m enində və ən azı 5 m dərinlikdə bir hasarla əhatə olunmuşdur. Yerli rampartın eni 14.5 m və hündürlüyü 7 m idi. O dövrlər üçün tipik bir orta rus qalası idi. Mili palıd barları ilə gücləndirilmiş, Polşa qaydasında bərkidilmişdi.
Arpaçay (Şərur)
İnfrastruktur
Baytarlıq məntəqəsi xidmətin təşkili üçün lazımi şəraitlə təmin olunub. Rabitə evində 384 yerlik ATS qurulub, poçt bölməsi yaradılıb, 2100 metr fiber-optik xətt çəkilərək kənddə sürətli internetə çıxış imkanı yaradılıb. Kitabxanada isə 4595 ədəbiyyat oxucuların istifadəsinə verilib. Feldşer-mama məntəqəsi üçün 4 otaq ayrılıb və müasir tibbi avadanlıqlar qoyulub.
Kreml
Birinci qala
Monqol istilası zamanı beş günlük müqavimətdən sonra monqollar Yuri Vladimirin kiçik oğlu və Vivod Filip Nyanka tərəfindən “kiçik bir ordu ilə” müdafiə olunan Moskvanı aldılar. Kreml dağıdıldı, bütün müdafiəçiləri öldürüldü və Vladimir Yuryeviç əsir götürüldü. Lavrenti salnaməsinə görə, kəndləri olan bütün monastır və kilsələr yandırıldı.
Knyaz iqamətgahı
1293-cü ildə Moskva Tatar şahzadəsi Tudanın ordusu tərəfindən tutuldu ("Dudenev ordusu").
XIV əsrin əvvəllərindən etibarən Daniil Alexandroviçin rəhbərliyi ilə başlayan Moskva və Tver knyazlıqları arasında münaqişə getdikcə gücləndi. Bu qarşıdurma 1329-cu ilə qədər davam etdi və nəticədə Moskva Böyük Knyazlığının əhəmiyyətli dərəcədə möhkəmlənməsi ilə başa çatdı.
1339-cu ildə palıddan qalalar və divarlar inşa edildi.
XIV əsrdə Kremldə beş monastır inşa edildi. Onlardan birincisi ( Bor üzərindəki Transfiqurasiya Monastırı) 1330-cu Konstantinopolun minilliyinə - "Yeni Roma" ya həsr edilmişdir. Onun mərkəzi Bordakı Xilaskar Kasedralının qədim Moskva Kilsəsi idi. Türbənin rolu kişilər üçün Arxangelsk kasedralına və qadınlar üçün Qalxma monastırına (eyni zamanda dağıdılmış) keçənə qədər Moskva knyaz və şahzadələri burada dəfn edilirdi. XV əsrin sonlarında Novospasski monastrı qurulandan sonra Bor üzərindəki Xilaskar kasedralı məhkəmə məbədi statusunu aldı. 1830-1840-cı illərdə Kreml Sarayının inşası nəticəsində Sarayın həyətində Xilaskar Kilsəsi yazıldı. Məbəd 1 may 1933-cü ildə Sov.İKP MK Siyasi Bürosunun qərarı əsasında dağıdıldı.
Digər bir qədim bina, 1365-ci ildə mitropolit Aleksey tərəfindən qurulan, Kremlin şərq hissəsində, Qalxma Monastırına bitişik olan Möcüzə Monastırı idi. Ad daha sonra Böyükşəhər Aleksin məzarı olmuş Honehdəki Arxangel Mixayel möcüzəsi kilsəsinə verildi. 1483-cü ildə monastırın ərazisində Aleksiyevski kilsəsi tikildi. Möcüzə arximandrit Gennadinin əmri ilə mitropolit Alexseyin cəsədinin qalıqları ora köçürüldü. 1501-1503-cü illərdə Mikayıl Archangel'in qədim kilsəsi italyan ustaları tərəfindən qurulmuş bir məbədlə əvəz edildi. XX əsrin əvvəllərində, 1905-ci ildə Kremldə terrorçuların əlində vəfat edən böyük knyaz Sergey Aleksandroviçin qalıqlarının dəfn olunduğu Aleksiyevski kilsəsinin zirzəmisində bir məzar inşa edildi. Müqəddəs Aleksey kimi böyük knyazın nəşi yerin altında idi. 1929-cu ildə Çudov monastırının bütün binaları söküldü.
Dmitri Donskoyun ağ daşlı Kremli
thumb|right|250px|Salnamənin üz qabığında:"Elə həmin il böyük knyaz Dmitri Ioannoviç Moskva şəhərinin əsasını qoydu və onlar davamlı olaraq bunu etməyə başladılar" 1366–1368-ci illərdə, Böyük knyaz Dmitri Donskoyun rəhbərliyi altında, Kremlin taxta divarları yerli ağ daşdan hazırlanmış divar və qüllələr ilə əvəz edilmişdir (arxeololoqlara görə, ən çox hücum təhlükəsi olan yerdə qüllələr və divarın ən vacib hissələri daşdan ibarət idi). Bu dövrdən etibarən salnamələrdə tez-tez "ağdaşlı Moskva" ifadəsinə rast gəlinir. Ağ daş divarlarının inşasından bir müddət sonra, iki dəfə - 1368 və 1370-ci illərdə - Şahzadə Olgerdin qoşunlarının mühasirəsinə tab gətirdilər; 1382-ci ildə Toxtamış xan fırıldaqlıqla Kremlə girdi və xarabalığa çevrdi, lakin qala tez bir zamanda bərpa edildi. Tədricən, Kremlin sıx taxta tikililəri daş binalarla əvəz olundu, bu da tez-tez yanğınların qarşısını aldı. 1404-cü ildə Lazar Serb şahzadə Vasili Dmitriyeviçin həyətindəki Blaqoveşinski kasedrali yaxınlığında ilk saatı toplayıb quraşdırdı. XV əsrin ortalarında, Kremldə Blaqoveşinski kasedrali yenidən quruldu və genişləndirildi;  Böyükşəhər həyətində sonradan Rizopolozhenskaya adlı bir kilsə tikdirdi, tacir Xovrinin evinin qarşısında Uca Kilsəni tikdirdi. 1450-ci illərin sonu - 1460-cı illərdə, Nikolsk qapısının yaxınlığında, Simonov monastırının həyətində daş kamerası olan Giriş Kilsəsi quruldu, Fərziyyə kilsəsi Assambleya kilsəsinə əlavə edildi, Epifani Kilsəsi Üçlük-Sergius monastırının həyətində quruldu,Böyük knyaz məhkəməsinin ərazisində, Vəftizçi Yəhyanın daş kilsəsi quruldu. thumb|250px|left|A.M.Vasneçov, Mixayloviç "Toxtamış xandan Moskvanın müdafiəsi. [[XIV əsr". 1918. Akvarel, kağız, kömür. 64.5 × 92. Kostroma Dövlət Tarix, Memarlıq və İncəsənət Muzeyi-Qoruğu]]
Tədricən, Kremlin ağ daş istehkamları pisləşdi; materialın gücü yetərli deyildi və tikililər tədricən sıradan çıxmağa başladı — XV əsr salnamələrində aparılan bərpa işlərinə dair çoxlu sayda istinadlar var. 1462-ci ildə V. D. Yermolin tərəfindən Sviblovskaya Strelitziadan Borovitski darvazasına qədər genişmiqyaslı divar təmiri işi aparıldı.
III İvanın kərpic Kremli
XV əsrin ikinci yarısında III İvanın dövründə Moskva Kremlinin köklü yenidən qurulması başladı. İlk növbədə İvan Kalitoy tərəfindən inşa edilən,lakin o vaxta qədər çox sıradan çıxmış Uspenskıy kafedralının bərpasına başlandı. 1471-ci ildə tikinti əvvəlcə Rus memarları Krivtsov və Mışkinə tapşırılmışdı,ancaq 1474-cü ildə zəlzələ zamanı tağlara gətirilən bina çökdü - "Əhəng yapışmazdı və daş möhkəm deyildi".III İvan, memar Aristotel Fioravantini, 1479-cu ildə Vladimirdəki Uspenskıy kafedralı şəklindəki mövcud binaya uyğun bina inşası üçün İtaliyadan dəvət etdi. 1484-1486-cı illərdə Pskov sənətkarları Yeni Rizopolojenskaya kilsəsini qurdular,1484-1489-cu illərdə isə keçmiş kilsənin bazasında yeni Blaqoveşinski kafedralı inşa etdilər. Bu vaxt Fioravantidən sonra digər italyan memarları Moskvaya dəvət edildi.1485-ci ildən 1514-cü ilə qədər böyük fasilələrlə davam edən yeni Böyük Knyaz sarayının inşasına başlanıldı. Əvvəllər sarayın ön hissəsi tikilmişdi,onlardan 1487–1491-ci illərdə İtalyan memarları Marko Fryazin və Pietro Antonio Solari tərəfindən inşa etmiş Qranovitaya palatası bugünə qədər qorunub saxlanılır. Onları Kremlin qalan hissəsindən ayıran knyaz xoru və daxili divarın tikintisi ilə Aleviz Fryazin məşğul idi;sarayın ön hissəsini yeni - cənubdan şərqə,kafedral meydanı ilə üzbəüz bir yerə köçürdü. Sarayın inşasına İtaliya memarları rəhbərlik etsələr də, onun arxitekturası köhnə Rus xorunun qurulması prinsiplərini tamamilə qorudu: tək yüksək bazaya ayrıca daş və taxta həcmlər quruldu. Arxangel kafedralının (memar Aleviz Novı) və Böyük İvan Zəng qülləsinin (memar Bon Fryazin) inşası, 1505-1508-ci illərdə aralarındakı Kazeni Dvor binasının inşası ilə Kafedral meydanının Moskva Kremlinin əsas meydanı kimi meydana gəlməsi geniş həcmdə tamamlandı. thumb|right|200px|Moskvanın qeydlərindən [[Moskva planı,1556-cı il nəşr. Kreml və ətrafı göstərilir]] thumb|right|200px|"Krеmlеnoqrаd"
XVI əsrin əvvəllərində italyan ustaları Kremldə yeni kilsələr : Çudov Manastırı(1501-1503), Voznosenskoy Monastırı(1519), Müqəddəs İohan Lestviçnik Kilsəsi (1505-1508), Müqəddəs Nikol Qostunski kilsəsi, Müqəddəs Yəhya darvazasını(1504)inşa etdilər.