cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emi Uaynhaus
Həyatı
Emi Ceyd Uaynhaus 1983-cü ilin sentyabrın 14-də Londonda Yəhudi ailədə anadan olmuşdur. Onun valideynləri – Rusiya imperiyasıdan mühacirət edənlər Yəhudilərin övladları idilər. Atası – taksist, Mitçell Uaynhaus (1950), anası isə dərmançı – Cenis Uaynhaus (qızlıqda Siton. 1955) 1976-cı ildə evləndilər, məşhur qızın doğumundan yeddi il öncə. Eminin böyük qardaşı – Aleks Uaynhaus – 1980-ci ildə anadan olmuşdu. Ailəsi həmişə musiqi dünyasının yanında idilər, əsasən caz dünyasının: bilinirki nənəsi (atasının anası) və məşhur britaniyalı cazmen Ronni Skott yaxın münasibətdə idilər; anasının qardaşları isə peşəkar caz musiqiçiləri idilər. Emi nənəsini o qədər sevirdi ki, onun adını əlindəki tatuda yazıb. Emi xatırlayırdı ki, uşağlıqda atası ona daim mahnı oxuyurdu (əsasən Frenk Sinatranın mahnıları); Emi də bu vərdişi alıb — beləliklə buna görə müəllimlərinə onu özünü sakit aparmağa təşvik etmək çətin idi. 1933-cü ildə Eminin valideynləri boşandılar, amma buna baxmayaraq uşaqlara birlikdə tərbiyə verməyə davam edirdilər.
Ageratina triniona
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Emi Uaynhaus
Həyatı
14 yaşlı Emi ilk mahnılarını yazır və ilk dəfə narkotik qəbul edir. Bir il sonra o eyni vaxtda World Entertainment News Network-da və caz qrupunda əişləməyə başlayır. O vaxt olan oğlanı (oğlan dostu) – Tayler Ceymsin köməyi ilə EMI o birinci kontraktını imzalamış, çek alan kimi The Dap-Kings studiyaya Nyu Yorklu müğənnisinin, Şaron Naytın müşayiəti ilə dəvət edib, sonra da onlarla turneyə başlayıb.
Emi iki dəfə "Ivor Novello" mükafatına layiq görülüb. İlk albomu Frank (2003) "Mercury Prize" qazanıb. 2007-ci ildə ən yaxşı britaniyalı müğənni seçilib. İkinci albom "Back to Black" ona 6 "Qremmi" qazandırıb və bununla da Emi "Ginnesin rekordları kitabı"na düşüb.
On yaşında rəfiqəsi ilə rep qrupu yaradıb, 12 yaşında teatr məktəbinə daxil olub. On dörd yaşında davranışına görə oradan qovulub, ilk mahnısını yazıb və ilk dəfə narkotikin dadına baxıb.
Qərb mətbuatının "kokain şahzadəsi" adlandırdığı Emi Uaynhaus 2008-ci ildə xəstəxanaya düşüb və ona ciyər emfizeması diaqnozu qoyulub. 2009-cu ildə Emi öz rəqqasəsini döyməsilə göndəmə gəlib. 2010-cu ilin dekabrında isə uşaq teatrının inzibatçısı ilə dalaşdığına görə ona iki il şərti cəza və cərimə kəsilib.
Qan xətti (novella)
Qan xətti — Sidni Şeldonun 1977-ci ildə yazdığı romandır.
Emi Uaynhaus
Diskoqrafiya
Ölümündən sonra çıxan albomu:
Single'ları:
Müzəffər Aləm
Müzəffər Aləm (d.1882-ö.1973) — İranın Xarici İşlər vəziri.
Həyatı
Müzəffər Aləm 1882-ci ildə Osmanlı imperiyasının Trabzon şəhərində anadan olmuşdu. Atası Mirzə Əliəkbar xan Mötamədəlvüzəra Qəzvini Bakı, İstanbul, Dəməşq, Bağdad şəhərlərində konsul işləmişdi. Növbəti xidməti yerində Müzəffər xan dünyaya gəldi. İlk təhsilini Bakıda, sonra Tehranda aldı. İstanbulda Osmanlı Hərbiyyə məktəbində oxudu. Sonra Fransaya Sen-Sir (Saint Sier) Artileriya məktəbində təhsilini davam etdirdi.
Müzəffər xan vətənə döndükdən sonra İran Xarici İşlər vəzarətində işə düzəldi. Dəməşq şəhərində konsul kimi xidmət etdi.
Müzəffər xan 1910-cu ildə Xarici İşlər vəzarətindən istefa etdi. Elə həmin ildə sərhəng (polkovnik) rütbəsində Xorasan ordusunda vəzifə tutdu. Ona bu işdə hərbi nazir Əhməd xan Qəvaməddövlə yardım göstərmişdi. Orduda Salari-Müzəffər ləqəbini daşıyırdı. Ardınca sərtib (general-mayor) rütbəsi aldı.
Müzəffər xan 1911-ci ildə Kürdüstan əyalətinə vali göndərildi.
Müzəffər xan Aləm bir müddət nəzmiyyə idarəsinin rəisi Yeprem xanın müavini olmuşdu. 1912-ci ildə Yeprem xan öldürüləndən sonra Nəzmiyyə idarəsinə (İran Polis təşkilatına) rəhbərlik etməyə başladı. Sultan Əhməd şah Qacar ona Sərdari-İntisar ləqəbi verdi.
Müzəffər xan Aləm 1918-ci ildə Mirzə Həsən xan Vüsuqəddövlənin baş nazirliyi dönəmində İsmayıl ağa Simitqonun məhv edilməsi üçün Cənubi Azərbaycana göndərildi.
Müzəffər xan Aləm Cənubi Azərbaycan ordusuna komandanlıq etmişdi. Orda valinin müavini olmuş, Şeyx Məhəmməd Xiyabaniyə qarşı vuruşmuşdu.
Müzəffər xan Aləm sonra İsfahan ordusuna komandanlıq etmişdi.
Müzəffər xan Aləm 1923-cü ildə yenidən İran polisinə rəhbərlik etmişdi. 1924-cü ildə Kürdüstana vali göndərilmişdi. Sonra ard-arda Xəlici-Fars limanına, Lorestan, Fars və Azərbaycan əyalətlərinin başçısı olmuşdu.
Müzəffər xan Aləm 1936-cı ildə İran Ticarət təşkilatına rəhbərlik etmişdi.
Müzəffər xan Aləm 7 mart 1939-cu ildən	20 aprel 1943-cü ilədək İranın Xarici İşlər vəziri olmuşdu.
Müzəffər xan Aləm 1973-cü ildə Tehran şəhərində vəfat etdi.
Serbiyada kənd təsərrüfatı
right|class=cx-linter-disallow cx-linter-warn|thumb|250x250px|Serbiyanın 60%-dən çox ərazisi əkin sahələri tutur Serbiyada kənd təsərrüfatı- Əvvəlki kimi 12 milyard avroda ixracın illik potensialı ilə Serbiya iqtisadiyyatında mühüm yer tutur. Kənd təsərrüfatı sahələrinin ümumi ərazisi 6,12 milyon hektardan çoxdur. Kənd təsərrüfatı istehsalı ən məhsuldar olan sahələr Ortadunay düzənliyi, Sava, Dunay və Morava çaylarının cənub vadilərində yerləşən ərazilərdir. Kənd təsərrüfatı fəaliyyətinin kəskin ixtisarı 1948-ci ildən müşahidə olunur. Ölkə əhalisinin dörddə üç hissəsi kənd təsərrüfatı üçün borc alır. Lakin onların yalnız dörddə bir hissəsi borclarını qaytarır.
İstehsal
Serbiya müxtəlif kənd təsərrüfatı məhsullarını istehsal edir: Buraya əsasən meyvə və tərəvəz daxildir. Bütün bunlar ÜDM-ın və ixracın əhəmiyyətli hissəsini təşkil edir. Serbiya dünyada moruğun istehsalı üzrə ikinci yeri tutur. (84 299 metr ton ilə birinci yeri Rusiya tutur) Serbiya gavalı istehsalı üzrədə dünyada ikinci yeri tutur.(146 776 metr ton ilə birinci yeri Çin tutur) Ölkə həmçinin qarğıdalı (6.158.120 metr ton ilə dünyada 32-ci yer) və buğdanın (2.095.400 metr ton ilə dünyada 35-ci yer) əsas istehsalçısıdır. Şəkər çuğundurunun (2.299.770 metr ton) və günəbaxanın (454282 metr ton) toxumlarının yütişdirilməsi şəkərə və bitki yağına olan tələbatı ödəyir. Bir hissəsi isə digər ölkələrə ixrac olunur. Avropa İttifaqına 180000 ton şəkər ixrac olunur.
Şərabçılıq
right|class=cx-linter-disallow cx-linter-warn|thumb|250x250px|Üzüm bağı,Vlasotinçe,Serbiya Üzümlüklər Serbiyada 70000 hektar ərazini əhatə edir və ildə 425000 ton üzüm istehsal olunur. Serbiya şərabın 15 əsas və ən böyük ölkə- istehsalçılarından biridir.
Meyvələr
Meyvə bağları Serbiyada 310000 hektar ərazini əhatə edir.
Meyvə istehsalının tonlarla həcmi (2012):
Virulent
Virulent ya virulentlik (virulentus — zəhərli) — mikrobiologiyada yoluxdurucu agentin (mikrobun, virusun) xəstəlik törətmə qabiliyyətini göstərən bir dərəcədir.
Fərş
Fərş (ərəbcə: فرش) — Güney Azərbaycan əhalisinin arasında xalçaya deyilir. Ərəbcədən tutulmuş və farscaya daxil olunmuş. Məsələn: Otağa fərş salmaq. Fərşin üstündə oturmaq. - Əvvəlimci otaqda əlvan fərşlər döşənib, qəribə gül və giyah ilə və quş şəkilləri ilə səqfi münəqqəş olmuşdu. M.F.Axundzadə. Hücrənin fərşi ibarətdi bir palazdan. C.Məmmədquluzadə. // Ümumiyyətlə, yerə döşənən hər cür şey. Təbiət bir bəzəkli-düzəkli gəlinə oxşayır, yaşıl zəmilər, əkin göyləri yerə sərilmiş mərmər fərşlərə bənzəyir. E.Sultanov.
Fransis Amuzu
Fransis Apelete Amuzu — Belçika Birinci Divizounu təmsilçilərindən olan Anderlext klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Belçika futbolçusudur.
Anderlext
Amuzu Anderlext akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Amuzu Anderlext klubu ilə ilk peşəkar müqaviləsini 23 avqust 2015-ci ildə imzalamışdır. Amuzu öz peşəkar karyerasında debütünü 22 dekabr 2017-ci ildə Eypen klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 25-ci dəqiqədə qolla yadda qalmış və 65-ci dəqiqədə Sofiyan Hanni ilə əvəz olunmuşdur. Belçika Birinci Divizounu görüşündə Anderlext rəqibinə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Şəxsi həyatı
Amuzu Qanada anadan olmuşdur. Valideynləri də Qana vətəndaşlarıdır. O, kiçik yaşlarında ailəsi ilə birlikdə Belçikaya köçmüş və burada futbolçu kimi inkişaf etmişdir.
Klub
1 UEFA Avropa Liqası görüşləri daxildir. 2 Belçika Superkuboku görüşləri daxildir.
Pandemiya
thumb|right
Hal-hazırda var olan pandemik xəstəliklər QİÇS və Koronavirus (COVID-19)-dur.
Haqqında
thumb|[[Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı qrip pandemik xəbərdarlıq mərhələləri, ÜST köhnə sistemini 6 mərhələdən istifadə etmir]] Pandemiya çox sayda insanın tutulduğu beynəlxalq sərhədləri aşan epidemiyadır. Pandemiya həmçinin vacib kənd təsərrüfatı orqanizmlərində (heyvandarlıq, bitki bitkiləri, balıq, ağac növləri) və ya digər orqanizmlərdə baş verə bilər. Bir xəstəlik və ya vəziyyət yalnız geniş yayıldığı və ya bir çox insanı öldürdüyü üçün pandemik xəstəlik deyil; o həmçinin yoluxucu olmalıdır. Məsələn, Xərçəng xəstəliyi bir çox insanın ölümünə səbəb olsa da, yoluxucu olmadığı üçün pandemik sayılmır.
Okeaniya
thumb|250px|Okeaniya Okeaniya — Sakit Okean adalarının və bəzən Avstraliyanın da aid edildiyi coğrafi və geosiyasi bölgə.
Coğrafiyası
Okeaniya avropalılara XVI əsrdən Fernan Magellanın ilk dünya səyahəti zamanından məlum olmuşdur. Adaların kəşfində və öyrənilməsində Ceyms Kukun, Abel Tasmanın, Fyodor Litkenin, Nikolay Mikluxo-Maklayın, Tur Heyerdalın və başqalarının xidmətləri var.
Təbiəti
Burada materik, vulkan və mərcan mənşəli adalar var. Lakin vulkan və mərcan mənşəli adalar daha çoxdur. Qərb hissədə Okeaniya adaları litosfer tavalarının sərhəddində yaranmış adalar qövsündə yerləşir. Adaların əksər hissəsi ekvatorial, tropik və subtropik qurşaqlarda yerləşmişdir. Yalnız Yeni Zelandiya və ona yaxın adalar subtropik və mülayim qurşaqlar daxilində qalır. Okeaniyanın iqlimi isti və yumşaq olub insan həyatı və fəaliyyəti üçün əlverişlidir. Ekvatora yaxın yerləşdiklərinə görə, adalarda ilboyu havanın yüksək temperaturu olur. Lakin okeandan əsən küləklər havanı xeyli yumşaldır. Temperaturun sutkalıq və illik tərəddüdü azdır. Okeaniya adaları digər ərazilərdən təcrid olunduğuna görə üzvi aləmi kasıbdır. Mərcan mənşəli kiçik adalarda içməli su, torpaq örtüyünün zəif inkişafı bitki və heyvanlar aləminin kasad olmasına səbəb olub. Materik və vulkan mənşəli adalarda isə üzvi aləm zəngindir. Məsələn, Yeni Qvineya adasında 20 000`ə qədər bitki növü var. Dağlarda hündürlük qurşaqları yaranır. Küləyə tərəf olan yamaclar bol yağıntı alır. Heyvanlar aləmində yırtıcılar və ilanlar yoxdur. Mezozoy erası dövründə cənub-şərqi Asiyadan ayrılmış materik üçün kisəlilər ailəsinə mənsub olan heyvanlar xarakterikdir. Avropalıların gəlişinə qədər burada kenquru, ayı, qarışqa yeyən, dələ, köstəbək, yexidna və dinqo tipli vəhşi itlər yayılmışdı. Burada qanadlı quşlardan;Avstraliyanın gerbində öz əksini tapmış qara rəngli ququşu və digər ov quşlarına, habelə dəvəquşuna rast gəlinir.
Əhalisi
İnsanların Okeaniya adalarında məskunlaşmasının bir neçə min əvvəl baş verdiyi güman edilir. Onların bura necə gəldiyi haqda bir neçə fərziyə var. Bir fərziyəyə görə, insanlar Okeaniya adalarına Cənub-Şərqi Asiyadan gəliblər. Müasir Norveç səyyahı Tur Heyerdal`a görə isə yerli əhali Cənubi Amerikadan köçüb gələnlərdir. Hazırda Okeaniya əhalisi yerlilərdən, gəlmələrdən və qarışıq nəsillərdən ibarətdir. Yerli əhali bir birindən təkcə irqinə görə deyil, həmçinin dilinə və məişətinə görə də fərqlənir. Melaneziya adalarında (Yeni Qvineya, Solomon, Fici, və s.) ekvatorial irqə mənsub olan papuaslar məskunlaşmışlar. Mikroneziya və Polineziyada isə xüsusi Polineziya qrupuna aid edilən xalqlar yaşayırlar. Onlar papuaslardan dərilərinin rənginin bir qədər açıq olması, buruq saçları ilə fərlənirlər. Yeni Zelandiyanın yerli əhalisi maori adlanır. Lakin əhalinin çoxunu Böyük Britaniyadan gələnlər təşkil edir. Okeaniyanın müasir əhalisi başlıca olaraq əkinçiliklə məşğul olur, kokos palması, banan, ananas, şəkər qamışı və s. bitkilər becərir. Balıqçılıq təsərrüfatı burada ənənəvi sahə hesab olunur. Adalarda əlvan metallar, daş kömür, fosforit, və s. faydalı qazıntılar hasil edilir. Okeaniya uzun müddət müstəmləkə olmuşdur. Burada yalnız Yeni Zelandiya müstəqil dövlət idi. Hazırda müstəqil dövlətlərin sayı 15-dən çoxdur. Qalan adalar isə ABŞ, Fransa, Avstraliya və s. dövlətlərin müstəmləkələri olaraq qalır.
II Gülbahar Xatun
II Gülbahar Xatun — 8. Osmanlı sultanı II Bəyazidin xanımlarından.
Həyatı
1453-cü ildə dünyaya gəldi. II Bəyazidin Amasya sancaqbəyi olduğu illərdə Amasya sarayına alındığı və yeganə övladını burada dünyaya gətirdiyi bilinir. Saraya necə alındığı bilinməsə də, vəqf sənədlərində "Əbdüssəməd qızı" olaraq anılır və bu səbəblə saraya cariyə olaraq anıldığı anlaşılır. Bir çox mənbədə onun Zülqədər bəyi Əlaüddövlə Bozqurd bəyin qızı olduğu qeyd edilsə də, bu məlumat yanlışdır. Belə ki, Bozqurd bəyin qızlarından Ayşə Xatun Sultan Bəyazidin xanımlarından biri olsa da, Yavuz Sultan Səlimin anası olma ehtimalı xronoloji olaraq qeyri-mümkündür.
1470-ci ildə Amasyada yeganə övladı Şahzadə Səlimi dünyaya gətirən Gülbahar Xatun, oğlunun 1481-ci ildə Trabzon sancaqbəyi təyin edilməsinin ardından onunla birlikdə Trabzona yollandı. Ölümünədək burada oğluyla birlikdə yaşayan Gülbahar Xatun bu müddət ərzində Trabzon və ətraf bölgələrdə müxtəlif xeyriyyə işləriylə məşğul oldu.
1510-cu ildə Trabzonda vəfat edən və bu səbəblə oğlunun səltənətini görə bilməyən Gülbahar Xatun, Validə sultan ola bilmədi. 1505-ci ildə Trabzonda öz adına külliyə inşa etdirmiş, vəfatının ardından cənazəsi də bu məscidin həyətinə dəfn edilmişdir. Bu məscid Trabzonda İslam memarlığının ilk nümunəsidir. Məzarı üzərindəki türbə isə daha sonra oğlu tərəfindən inşa edilmişdir. Türbə 1885-ci ildə restavrasiya edilmişdir.
Rəhim Yar Xan
Rəhim Yar Xan — Pakistanın Pəncab əyalətində şəhər. Pakistanın ən böyük 17-ci şəhəridir.Rəhim Yar Xan rayonun inzibati-mərkəzidir.Şəhərin rəhbərliyi doqquz Birlik Şurasına bölünür.1881-ci ildə Bahavalpurlu Nəvab şəhərə tək oğlu Rəhim Yar Xanın adı verdi.
Əhali
1998-ci ildə şəhər əhalisi 233.537 idi, ancaq Pakistanın 2017-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, 19 il ərzində 80.02% artımla əhalinin sayı 420.419'a yüksəldi
Uzunyarpaq öküzboğan
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hansel və Qretel: Cadugər ovçuları (film, 2013)
"Hansel və Qrethel: Cadugər ovçuları" — ABŞ filmi. Ssenari müəllifi və rejissoru Tommi Virkola olan 2013-cü ildə çəkilmiş Amerika və Almaniya istehsalı olan əkşn-qorxu janırında filmdir. Bu film Alman folklorunun sehirli nağıllarından olan "Hansel və Gretel" nağılı əsasında çəkilmişdir. Filmdə Ceremi Renner, Cemma Arterton, Famke Cansen, Piter Stormare, Tomas Mann və Derek Mirs kimi məşhurlar çəkilib.
Kazım Ayvaz
Kazım Ayvaz — Türkiyə güləşçisi (yunan-roma güləşi), Olimpiya çempionu, iki qat dünya çempionu.
Bioqrafiyası
Rizə yaxınlığındakı Çataldere kəndində anadan olub.
1953-cü ildə İstanbulda güləşlə məşğul olmağa başladı. 1957-ci ildə Adriatik Kubokunda "bürünc" qazanaraq beynəlxalq aləmdə ilk debütünü etdi. 1958-ci ildə dünya çempionu adını qazandı. 1959-cu ildə Balkanlar çempionatda "qızıl" qazandı, 1960-cı ildə isə ikinci oldu.
1960-cı ildə Romada keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında 79 kiloqram çəki dərəcəsində (orta çəki) mübarizə aparırdı. İlkin olaraq yarışda 24 nəfər güləşçi mübarizə aparırdı. Dördüncü turdan sonra Kazım Ayvaz digər iki iştirakçı ilə birinci yeri bölüşdürürdü. Beşinci turdan sonra mübarizəni heç-heçə ilə başa vurdu, ikinci olmaqla qızıl medal şansını saxlayırdı. Ancaq altıncı turda Kazım final mübarizəsində gələcək çempion Dimitar Dobrevə məğlub oldu və üçüncü yer uğrunda mübarizədə rumıniyalı Jon Çernyaya məğlub oldu və mükafatçılardan aşağıda qalaraq dördüncü yerlə kifayətləndi.
1962-ci ildə dünya çempionatında 70 kq çəki dərəcəsində qalib oldu. Ancaq 1963-cü ildə keçirilən dünya çempionatında yalnız on yeddinci yerlə kifayətləndi. Məhs bu yarışa qədər avtomobil qəzasına düşmüşdür və tam sağala bilməmişdir. Mülaicəsi İsveçdə olmuş və orda gələcək həyat yoldaşı ilə tanış olmuşdur.
1964-cü ildə Tokioda keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında 70 kiloqram çəki dərəcəsində mübarizə apardı. Turnirin reqlamenti əvvəlki kimi qalırdı. İlkin olaraq 19 nəfər güləşçi mübarizə aparırdı. Final döyüşlərindən əvvəl, beşinci turda, Olimpiya Oyunlarının çempionu olmaq üçün Kazım Ayvaza Valeriu Bularca ilə mübarizəni heç-heçə ilə bitirmək lazım idi və Ayvaz bunu başardı.
Olimpiadadan sonra karyerasını bitirərək İsveçə mühacirət etdi və 1963-cü ildə tanış olduğu bir isveçli ilə evləndi. Sonralar məşqçi olaraq çalışdı. 2013-cü ildən Helsinqborqda yaşayırdı.
2020-ci ili yanvar ayında dünyasını dəyişdi.
Vasif Osmanov
Vasif Osmanov (tam adı: Vasif Laçın oğlu Osmanov; 11 noyabr 1958-ci il, Hacıhətəmli, İsmayıllı, Azərbaycan SSR – 18 fevral 1994-cü il, Murov dağı yaxınlığı, Kəlbəcər, Azərbaycan) — Azərbaycan Milli Ordusunun baş-leytnantı
Erkən illəri
Vasif Osmanov 1958-ci il noyabrın 11-də İsmayıllı rayonunun Hacıhətəmli kəndində anadan olub. 1976-cı ildə Hacıhətəmli kənd orta məktəbinə daxil olmuşdur. Orta məktəbini əla qiymətlərlə bitirmişdir. 1977-1979-cu illərdə Sovet ordusunda hərbi xidmətdə olmuşdur.
Təhsili və iş həyatı
Hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra Azərbaycan Kənd Təsərüfatı İnistitutuna qəbul olmuş və 1985-ci ildə həmin institutun mexanikləşdirmə fakultəsini bitirib, mühəndis-mexanik ixtisasına yiyələnmişdir. Təhsilini bitirdikdən sonra bir neçə dəfə hərbi təlimlərdə iştirak etmişdir. Vasif Osmanov 1986-cı ildən 1994-cü ilin fevral ayına qədər “Hacıhətəmli” kolxozunun maşın-traktor parkında baş mexanik işləmişdir.
Hərbi illəri və Qəhrəmanlığı
Baş-leytinant Vasif Osmanov 1994-cü ilin əvvəllərində fevral ayının 9-da hərbi xidmətə çağırılmışdı. Bu zaman cəbhədəki uğursuzluqların qarşısını almaq,düşmənin yeni torpaqlarımızı ələ keçirməsinə nəinki imkan verməmək,həm də onu geri oturtmaqla vəzifəsi qarşıya qoyulmuşdur.Bir çox hərbi hissələr kimi, Vasifin başçılıq etdiyi topçular batareyası da operativ olaraq,ön döyüş xəttinə çıxarıldı.Artıq fevralın 11- də, yəni cəbhəyə gəlməsinin ikinci günü Vasif əks-hücüm əmri aldı. O,tabeliyinə verilən bölüyün döyüşçüləri ilə qısa vaxtda tanış oldu və əməliyyat şəraitini öyrəndi.İxtisası tankçı olsa da,topçuluqdan da baş çıxardığını, alovlu bir vətənpərvər,səriştəli zabit olduğunu göstərdi.Murovdağ-Kəlbəcər istiqamətində əks hücum düşmənin irəliləməsinin qarşısını aldı və onun xeyli geri çəkilməsini təmin etdi bu və ondan sonrakı əməliyyatlar qurbansız keçmədi.Vasif Osmanov həmin il fevralın 18-də qəhrəmancasına Şəhid oldu.
Şəhid olduqdan sonra
Fevralın 18-də Şəhid olduqdan sonra bir neçə gün igid zabitin cənazəsini döyüş meydanından çıxartmaq olmur.Lakin əsgərlər sevimli komandirlərinin cənazəsinin düşmən əlində qalmasına razı olmamış,çətinliklə də olsa onun cənazəsini döyüş meydanından çıxartmışdılar.Ünvanı məlum olmadığından 1994-cü il martın 2-sində Gəncə Xeyriyyə Cəmiyyəti tərəfindən Gəncənin Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdi.Ay yarımlıq axtarışdan sonra onun Gəncədə-Şəhidlər Xiyabaninda dəfn edildiyi məlum olmuş və Şəhidin cənazəsi çıxarılaraq doğma kəndi Hacıhətəmliyə gətrilmişdi. 13 aprel 1994-cü il Hacıhətəmli kəndinin həyatında daha bir ağrılı,acılı gün. Həmin gün Hacıhətəmli camahətinin dərdinin üstünə bir dərddə əlavə olundu. Kənd camahəti kəndin onuncu şəhidini, Vətənin igid və mərd oğlu Osmanov Vasif Laçın oğlunu son mənzilə yola saldı.
Lani Kabrera
Lani Kabrera (22 aprel 1993) — Barbadoslu üzgüçü. Lani Kabrera Barbadosu 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Lani Kabrera birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 400 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 4:28.95 saniyəlik nəticəsi ilə 30-cu yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Araya yarımadası
Pariya yarımadası — Cənubi Amerikanın şimal-şərqində, Venesuela ərazisində yerləşən yarımada. Karib Andının davamını təşkil edir. Karib dənizi suları ilə əhatələnir. Karyako körfəzini isə şimal hissədən əhatələyir. Marqarita adasından Kubaqua boğazı ilə ayrılır. Yarımadada sıx kollar və akasiya ağacları yayılmışdır. Yarımada Sukre ştatı ərazisinə daxildir. İnzibati baxımından Ribero və Kruz Salmeron Akosta rayonlarınma ayrılır. Qərb qutaracağında Araya şəhəri yerləşir.
Biosfer
thumb|337x337px|Qlobal biosfer. Şəkildə Yerin bitki və plankton örtüyü təsvir olunmuşdur. Biosfer (yun. βίος bios "həyat" və σφαῖρα sfaira "sfera") — dünya miqyasındakı bütün ekosistemlərin məcmusu. Onu Yerdəki həyat zonası da adlandırmaq olar. Biosfer maddəyə nəzərən faktiki qapalı sistemdir, giriş və çıxışlar minimaldır. Enerji baxımından isə o açıq sistemdir, fotosintez nəticəsində təxminən ildə 130 Teravatt sürətlə günəş enerjisini qəbul edir. Bununla belə, o, enerji tarazlığına yaxın olan özünü tənzimləyən sistemdir. Yerdəki torpaq karbon süngəri bu sistemin tənzimləyici komponentidir. Ən ümumi biofizioloji təriflə, biosfer bütün canlıları və onların əlaqələrini, o cümlədən litosfer, kriosfer, hidrosfer, rizosfer və atmosfer elementləri ilə qarşılıqlı əlaqəsini birləşdirən qlobal ekoloji sistemdir. Biosferin ən azı təxminən 3,5 milyard il əvvəl biopoez (təbii olaraq qeyri-canlı maddələrdən, məsələn, sadə üzvi birləşmələrdən yaranmış həyat) və ya biogenez (canlı maddədən yarannmış həyat) prosesindən başlayaraq təkamülə uğradığı güman edilir.
Ümumi mənada biosferlər ekosistemləri ehtiva edən hər hansı qapalı, özünü tənzimləyən sistemlərdir. Buraya Biosphere 2 və BIOS-3 kimi süni biosferlər və potensial olaraq digər planetlər və ya aylardakı biosferlər daxildir.
Terminin mənşəyi və istifadəsi
thumb|Litosfer (torpaq), hidrosfer (okean) və atmosferi (hava) eyni vaxtda göstərən çimərlik mənzərəsi|245x245px "Biosfer" termini 1875-ci ildə geoloq Eduard Zyuss tərəfindən Yer səthində canlıların məskunlaşdığı mühit mənasında işlədilmişdir.
Konsepsiya geoloji mənşəli olsa da, həm Çarlz Darvinin, həm də Metyu F. Maurinin Yer elmlərinə təsirinin göstəricisidir. Biosferin ekoloji konteksti 1935-ci ildə Artur Tansley tərəfindən "ekosistem" termininin işlədilməsindən əvvəl 1920-ci illərdən gəlir. Vladimir Vernadski ekologiyanı biosfer haqqında elm kimi müəyyən etmişdir. Bu astronomiya, geofizika, meteorologiya, biocoğrafiya, təkamül, geologiya, geokimya, hidrologiya və ümumiyyətlə, bütün həyat və Yer elmlərini birləşdirən fənlərarası konsepsiyadır.
Dar mənalı tərif
Geokimyaçılar biosferi canlı orqanizmlərin ümumi məcmusu kimi müəyyən edirlər (bioloq və ekoloqların istinad etdiyi "biokütlə" və ya "biom"). Bu mənada biosfer geokimyəvi modelin dörd ayrı komponentindən biridir, digər üçü isə geosfer, hidrosfer və atmosferdir. Bu dörd komponentli sfera bir sistemdə birləşdirildikdə, o, ekosfer kimi tanınır. Bu termin 1960-cı illərdə istifadə edilmişdir və planetin həm bioloji, həm də fiziki komponentlərini əhatə edir.
Qapalı Həyat Sistemləri üzrə İkinci Beynəlxalq Konfrans biosferi Yer biosferinin analoq və modellərinin elm və texnologiyası kimi müəyyən etdi; yəni Yerə bənzər süni biosferləri.
Yaş
thumb|Stromatolit fosilinin yaşı 3,2-3,6 milyard ildir|232x232px Yer kürəsində həyatın ən erkən dəlillərinə Qərbi Qrenlandiyanın 3,7 milyard illik metamorfik çökmə süxurlarda tapılan biogen qrafit və Qərbi Avstraliyadan olan 3,48 milyard illik qum daşında tapılan mikrob mat fosilləri daxildir. Bu yaxınlarda, 2015-ci ildə Qərbi Avstraliyada 4,1 milyard illik süxurlarda "biotik həyat qalıqları" tapıldı. 2017-ci ildə, Kanadanın Kvebek əyalətinin Nuvvuagittuq qurşağında 4,28 milyard il yaşı olan hidrotermal çöküntülərdə ehtimal edilən fosilləşmiş mikroorqanizmlərin (və ya mikrofosillərin) aşkar edildiyi elan edildi ki, bu da yer üzündəki həyatın ən qədim rekordu idi ki, bu da okeanların əmələ gəlməsindən 4,4 milyarddan sonra "həyatın demək olar ki, ani olaraq ortaya çıxdığını" göstərir. Bioloq Stefen Bleyr Hedcesin fikrincə, "Əgər həyat Yer üzündə nisbətən tez yaransaydı ... o zaman kainatda yayğın ola bilərdi".
Hüdudlar
thumb|Rüppel kərkəsi|295x295px Qütb buzlaqlarından tutmuş ekvatora qədər planetin hər bir hissəsində bir növ həyat var. Mikrobiologiyanın son nailiyyətləri mikrobların Yerin yer səthinin dərinliklərində yaşadığını və "yaşamaq üçün əlverişsiz zonalar" adlanan ərazilərdə mikrob həyatının ümumi kütləsinin biokütlədə səthdəki bütün heyvanat və bitkilər aləminindən çox ola biləcəyini nümayiş etdirdi. Yerdəki biosferin faktiki qalınlığını ölçmək çətindir. Quşlar, adətən, 1,800 m (5,900 fut; 1,1 mil) yüksəklikldə uçur və balıqlar Puerto Riko çökəkliyində 8,372 m (27,467 fut; 5,202 mil) suyun altında yaşayırlar.
Planetdə həyat üçün daha ekstremal nümunələr var: Rüppel kərkəsi 11.300 m (37.100 fut; 7.0 mil) yüksəklikdə tapılmışdır; zolaqlıbaş qazlar ən azı 8,300 m (27,200 fut; 5,2 mil) yüksəklikdən miqrasiya edirlər; yaklar dəniz səviyyəsindən 5,400 m (17,700 fut; 3,4 mil) yüksəklikdə yaşayır; dağ keçiləri 3,050 m (10,010 fut; 1,90 mil) hündürlükdə yaşayır. Bu yüksəkliklərdə otyeyən heyvanlar şibyələrdən, otlardan və digər bitkilərdən asılıdır. thumb|Qalapaqos riftindən barofil orqanizm olan ksenofiofor |220x220px Həyat formaları torpaq, isti bulaqlar, yerin ən azı 19 km (12 mil) dərinliyində, okeanın ən dərin hissələrində və atmosferdə ən azı 64 km (40 mil) yüksəklikdə olan qayaların içərisində də daxil olmaqla Yer biosferinin hər yerində mövcuddur. Mikroorqanizmlərin müəyyən sınaq şərtləri altında kosmosun vakuumunda sağ qalması müşahidə edilmişdir. Torpaq və yeraltı bakterial karbonun ümumi miqdarı 5 × 1017 q və ya "Birləşmiş Krallığın çəkisi" kimi qiymətləndirilir. Nüvəli eukariot mikroorqanizmləri deyil, bakteriya və arxeyləri əhatə edən prokariot mikroorqanizmlərin kütləsi 0,8 trilyon ton karbon ola bilər (ümumi biosfer kütləsinin 1 ilə 4 trilyon ton arasında olduğu təxmin edilir). Barofil dəniz mikrobları Yer okeanlarının ən dərin nöqtəsi olan Mariana çökəkliyində 10.000 m (33.000 fut; 6.2 mil) dərinlikdə aşkar edilmişdir. Əslində, birhüceyrəli həyat formaları Mariana çökəkliyinin ən dərin hissəsində, Çəllencer Dərinliyi tərəfindən 11,034 m (36,201 fut; 6,856 mil) dərinlikdə aşkar edilmişdir. Digər tədqiqatçılar, mikroorqanizmlərin ABŞ-nin şimal-qərb sahillərində okeanın 2590 m (8500 fut; 1.61 mil) altında dəniz dibindən 580 m (1,900 fut; 0,36 mil) aşağıya qədər olan qayaların içərisində inkişaf etdiyi ilə bağlı araşdırmalar bildirdilər, eləcə də 2400 m (7900 fut; 1,5 mil) Yaponiyadan dəniz dibinin altında. İsveçdə Yer qabığına 5000 m (16,000 fut; 3,1 mil)-dən çox qazılmış nüvələrdən, 65–75 °C (149–167 °F) arasında olan süxurlardan kultivasiya edilə bilən termofilik mikroblar çıxarılmışdır. Yer qabığının dərinliyi artdıqca temperatur artır. Temperaturun yüksəlmə sürəti bir çox amillərdən, o cümlədən qabığın növündən (kontinental və okeanik), qayanın növündən, coğrafi yerdən və s. asılıdır. Mikrob üçün həyatını sürdürə biləcəyi ən böyük məlum temperatur 122 °C-dir (252 °F) (Methanopyrus kandleri Strain 116) və çox güman ki, "dərin biosferdə" həyatın həddi mütləq dərinlikdən çox temperaturla müəyyən edilir. 20 avqust 2014-cü ildə elm adamları Antarktida buzunun altında 800 m dərinlikdə yaşayan mikroorqanizmlərin mövcudluğunu təsdiq etdilər ( 2,600 fut; 0,50 mil). Bir tədqiqatçıya görə, "Mikrobları hər yerdə tapa bilərsiniz - onlar şəraitə çox uyğunlaşa bilirlər və harada olurlarsa olsunlar, sağ qalırlar".
Bizim biosferimiz kifayət qədər oxşar flora və faunanın yaşadığı bir sıra biomlara bölünür. Quruda biomlar ilk növbədə enliyə görə ayrılır. Arktika və Antarktika Çevrələri daxilində yerləşən yer biomları nisbətən bitki və heyvanat aləmindən kasaddır, biomların əksəriyyəti isə daha çox ekvatorun yaxınlığında yerləşir.
İllik dəyişmə
center|601x601px
Süni biosferlər
thumb|Biosphere 2, Arizona Eksperimental biosferlər, həmçinin qapalı ekoloji sistemlər adlanır, ekosistemləri və Yerdən kənarda həyatı dəstəkləmək potensialını öyrənmək üçün yaradılmışdır. Bunlara kosmik gəmilər və aşağıdakı yerüstü laboratoriyalar daxildir:
Yerdənkənar biosferlər
Yerdən kənarda heç bir biosfer aşkar edilməmişdir; buna görə də yerdənkənar biosferlərin mövcudluğu hipotetik olaraq qalır. Nadir Yer fərziyyəsi onların yalnız mikrob həyatından ibarət olanlar istisna olmaqla, çox nadir olmalarını təklif edir. Digər tərəfdən, planetlərin çoxluğunu nəzərə alsaq, Yerin analoqları ən azı Süd Yolu qalaktikasında kifayət qədər çox ola bilər. TRAPPIST-1 orbitində fırlanan kəşf edilmiş planetlərdən üçü, ehtimal ki, biosferləri ehtiva edə bilər. Abiogenez haqqında məhdud anlayışı nəzərə alaraq, bu planetlərin neçə faizinin əslində biosferləri inkişaf etdirdiyi hələlik məlum deyil.
Kepler Kosmik Teleskopu komandasının müşahidələri əsasında hesablanıb ki, abiogenez ehtimalı 1-dən 1000-ə qədər olarsa, ən yaxın yadplanetli biosferi Yerdən 100 işıq ili məsafədə olmalıdır.
Gələcəkdə, məsələn, Marsın terraformasiyasıyla süni biosferlərin yaradılması da mümkündür.
Kansler
Kansler (alm. Kanzler, ing. Chancellor) — Almaniyada və Avstriyada hökumət başçısı (Bundeskansler).
Hacı xan Şəkili
Hacı xan Səlim xan oğlu Şəkili (d.?-ö.?) — Kirmanşah valisi.
Həyatı
Səlim xanın ikinci oğlu Hacı xan Şəki şəhərində anadan olmuşdu. Saray təhsili almışdı. Atası ilə bərabər İrana qaçmışdı. Məşədi Məhəmməd adlı şəxs Səlim xanın oğlu Hacı xanın tapşırığı ilə 1837-ci ildə Şəkiyə gəlmişdi. O, burada özünü xanın varisi kimi qələmə verərək ətrafına xeyli adam toplamış və çarizm əleyhinə təbliğata başlamışdı. 1838-ci il avqustun sonlarında üsyançılar Şəki vilayətinə daxil oldular. Əhalinin əhvali-ruhiyyəsinə güvənən Ağa bəy və Məşədi Məhəmmədin dəstəsi Şəkiyə yaxınlaşdı. Komendant idarəsinin məmurları da orada idilər. İlk həmlədən üstünlüyü ələ alan üsyançılar, qala istisna olmaqla, şəhəri ələ keçirdilər. Sentyabrın əvvəlində Şəkiyə başqa əyalətlərdən əlavə rus qoşun dəstələri gətirildi. Qüvvələr nisbəti dəyişdi. Sentyabrın 3-də üsyançılar Şəkini tərk etdilər. Rutullu Ağa bəy Dağıstana, Məşədi Məhəmməd İrana getdi. Beləliklə, Şəki üsyanı məğlubiyyətə uğradı. Hacı xan yenıdən İrana qayıtdı. Şəkidən gətirdiyi əhalini Muğanda yerləşdirdi. Bu oymaq Şahsevən elinə birləşdi. Sonralar Hacıxanlı adlandı.
Hacı xan Kirmanşah əyalətinin hakimi olmuşdu.
Ageratina tristis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Pontika yemişanı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ümumi yayılması
Azərbaycanda, Оrtа Аsiyа Rеspubliкаlаrındа, Türкiyə, İrаq və İrаndа yаyılmışdır.
Azərbaycanda yаyılmаsı
Zаqаtаlа-Bаlакən və Nахçıvаn MR (Bаbəк, Şаhbuz) ərаzilərində dəniz səviyyəsindən 800–2000 m yüksəkliklərdə təbii hаldа rаst gəlinir.
Stаtusu
Аzərbаycаnın nadir bitкi növüdür. EN A1abc; Bb(i,ii).
Bitdiyi yеr
Quru, əsаsən dаşlı, bəzən yаmаclаrdа təк аğаclаrlа bitir, bəzən кiçiк коlluqlаr əmələ gətirir.
Bioloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 6–10 m-ədəк оlаn, еnli çətirli аğаcdır. Budаqlаrı tünd bоz, illiк budаqlаrı və zоğlаrı tüкcüкlüdür. İynələri yохdur. Yаrpаqlаrı möhкəm, göyümtül yаşıl; аlt yаrpаqlаrı tərs yumurtаvаrı, çох vахt uzunsоv, ucu iridişli və yа üç hissəli, yuхаrı yаrpаqlаrın uzunluğu və еni 4,5-6,5 sm, rоmbvаri və yа еnli tərs yumurtаvаrı, bünövrəsi еnli, dərin 5 bölümlü, çох vахt 3 yеrə bölünmüş оrtа hissəli və yа yеddi yеrə bölünmüşdür. Qаnаdlаrı əsаsən uzunsоv, оnlаrın uzunluğu çох vахt еnindən 3 dəfə çох, кənаrlаrı bütöv, ucundа 1-4 iri dişlidir. Bəzi fərdlərdə bütün yаrpаqlаrı üç qаnаdlıdır. Sаplаğının uzunluğu 1-1,5 sm-dir. Çiçəк qruplаrı yığcаm, diаmеtri 3-5 sm, 8-14 çiçəкli, tüкcüкlü охlu və uzunluğu 3–7 mm оlаn çiçəк sаplаqlıdır. Çiçəкlərin diаmеtri 1,5-2 sm olub каsаyаrpаqlаrı еnli üçкünc, biz, mеyvələrində əyilmişdir. Erкəкciкləri 20, аğ tоzluqludur. Sütuncuqlаrı 2-3-dür. Mеyvələri 1-2 ədəd olub diаmеtri 15-28 mmə qədər olur və rəngi sаrı, yаşıl nаrıncıdаn nаrıncı sаrıyаdəк, bəzən qırmızımtıl olur. Çəyirdəкləri 2-3 ədəd, birinci hаldа hаmаr üst tərəfi, iкincidə кüt, üç hissəlidir. Mаydа iyuldа çiçəкləyir. Sеntyаbrdа mеyvə vеrir.
Təbii еhtiyаtının dəyişilməsi səbəbləri
Bаşlıcа оlаrаq insаn fəаliyyətidir.
Bеcərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.
Qəbul еdilmiş qоrumа tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.
Zəruri qоrumа tədbirləri
Аzərbаycаnın "Qırmızı Kitаbı"nа dахil еdilməsi zəruridir.
Dera Qazi Xan
Dera Qazi Xan — qısaldılmış adı ilə D. Q. Xan, Pakistanın Pəncab əyalətindəki bir şəhərdir. Pakistanın əhali sayına görə ən böyük 19 şəhərdir.Bu Dera Qazi Xan rayonun və Dera Qazi Xan bələdiyyəsinin mərkəzidir.
143 (ədəd)
Yüz qırx üç — say sistemində ədədlərdən biridir. Yüz qırx ikidən sonra, yüz qırx dörddən əvvəl gəlir.
Türkiyə Qran-prisi
Türkiyə Qran-prisi - Formula 1 avtomobil yarışları üzrə dünya çempionatının mərhələlərindən biri. Qran-pri İstanbul şəhərində qurulmuş "İstanbul Park" avtodromunda keçirilir.
Ümumi məlumat
"İstanbul Park" avtodromu İtanbulun Tuzla rayonunda tikilmişdir. Tikilisinə 2004-cü ilin dekabrında başlanmış və artıq 2005-ci ilin avqustunda yarışları qəbul etmək üçün hazır olmuşdur.
Trasın uzunluğu 5338 metrdir. Yarışlar saat əqrəbinin əksi istiqamətində keçirilir. Pilotlar 6-sı sağ və 8-i sol olmaqla 14 döngə edirlər. Yarış 58 halqadan ibarətdir.
Avtodromda 26250 nəfərlik əsas tribuna, əlavə olaraq müvəqqəti yaradılan 60000 nəfərlik tribuna və 5 minlik VİP tribuna tikilmişdir. Ümumilikdə yarışları 130 minədək tamaşaçı izləyə bilər.
Qaliblər
Pilotlar
Həmçinin bax
"Formula-1" Qran-pri siyahısı
Yuki Muto
(d. 7 noyabr 1988) — Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 2 oyun keçirib, 2 qol vurub.
Beynəlxalq Əmək Günü
thumbnail|1938-ci ildə Azərbaycanda buraxılmış poster Beynəlxalq Əmək Günü (Bir may bayramı və ya Əmək bayramı) — Hər il 1 May tarixinin manifestasiyalarla Beynəlxalq Zəhmətkeşlər Bayramı kimi anılması qərarı ilk dəfə II İnternasionalın 1889-cu ilin iyulunda keçirilən Paris Konqresində verilib. Haymarket üsyanı, anarxistlərin edamı – qanla boyanmış may günləri və sinfi qarşıdurmaların sonrakı xronikası dünya əməkçilərinin şərəfli tarixinin ən yaddaqalan hissələridir. Bu şərəfli tarixin simvolu isə 1 May bayramıdır.
1 May bayramının yaranma zərurəti
Bu gün Azərbaycanın da Konstitusiyası və Əmək Məcəlləsində təsbit edilmiş əmək hüququ, sosial qarantiya, 8 saatlıq iş günü irticanın təzyiq və istismarına, cüzi maaş müqabilində bəzən 15-16 saata çatan gündəlik iş rejiminə, uşaq əməyinə qarşı aparılan sinfi mübarizənin nəticəsidir. Bəs bu tarixi proses və onun məntiqi nəticəsi olan 1 May bayramı necə meydana gəldi?
XX əsrin əvvəllərində Avropada ən fəal kommunist hərəkatı üzvlərindən biri olan Roza Lüksemburq (Almaniya) 1894-cü ilin fevralında Parisdə dərc olunmuş "May bayramı necə yarandı?" adlı tarixi məqaləsində yazırdı: "Azad düşüncə – 8 saatlıq iş gününün nailiyyəti üçün vasitə kimi bir proletar bayram günü tətbiq etmək ilk dəfə Avstraliyada ortaya çıxdı.
Yerli işçilər 1856-cı ildə artıq toplantı və əyləncə ilə əlaqədar səkkiz saatlıq iş gününün lehinə nümayiş olaraq bir günlük özlərini tamamilə işdən azad etməyi qərara aldılar.
Bu bayram günü 21 aprelə təyin edildi. Öncə, 1856-cı ildə avstraliyalı işçilər yalnız bircə dəfə nümayiş keçirməyi düşünürdülər. Ancaq bu ilk bayram nümayişi avstraliyalı proletar kütlələrdə elə təsirli iz buraxdı, elə bir canlanma yaratdı ki, bayramın hər il təkrarlanmasına qərar verildi.
Bu qərar gerçəkdən, işçi kütlələrə kütləvi işə çıxmamaq kimi öz güclərinə inam və cəsarəti verdi. Zavod, fabrik və emalatxanaların əbədi qullarına öz daxili birliklərinə baxış zəminində cəsarət, gücü bəxş etdi".
"...hər küçəni bir işçinin cəsədiylə bəzəyəcəyik"
1866-cı ildə Amerikan işçiləri Baltimorda toplandıqları konqresdə günlük iş vaxtının 8 saata endirilməsi tələblərini ciddi şəkildə irəli sürmək haqda qərar qəbul etdilər. Ancaq işçilərin bu haqlı tələbi rədd edildi. Bundan sonra "8 saatlıq iş günü" artıq bütün Amerikan əməkçilərinin ortaq tələbinə çevriləcək, onların təşkilati mübarizəsinin başlanğıcına damğasını vuracaq, işçi sinfi qanlı və ağır mübarizələrlə burjualardan bu haqqı zorla alacaqdı.
1884-cü ildə Çikaqoda toplanan Amerika İşçi Federasiyası və Beynəlxalq İşçilər Birliyi "8 saatlıq iş günü"nü burjuaziyaya zorla qəbul etdirmək haqda qərar qəbul etdi. Bu qərara görə 2 il sonra – 1 may 1886-cı ildə 8 saatlıq iş günü üçün boykotlar ediləcək və aksiyalar keçirəcəkdilər.
Amerikan burjuaziyası bu qərara qarşı hücuma keçdi. Burjuaziyanın idarəçiliyindəki kapitalist media monopolistləri, mitinqdən öncəki günlərdə küçələrin qan gölünə çevriləcəyi kimi gülünc iddialar yayımlayırdı. Buna misal olaraq "Çikaqo Tribun" qəzeti "Şəhəri dağıdıb yandıracaqlar? Bunun qarşısını almaq üçün lazım gələrsə, Çikaqonun hər küçəsini bir işçinin cəsədiylə bəzəyəcəyik" – deyə alçaqcasına hədələyici yazılar verirdi...
"... gün gələcək"
Ümummilli boykotun və bu aksiyaların yayılmasından qorxan burjuaziya silahlı əsgərlərlə yanaşı həm də, casus provakatorlar tutaraq hücuma keçdi. 3 may günü "McCormic" fabrikinin qarşısında onlara qatılmayan digər işçiləri boykota qoşulmağa çağıran silahsız işçilərə atəş açıldı və bir işçi öldürüldü. İşçilər bu qanlı hadisəni protest etmək üçün mitinq keçirmək qərarına gəldilər.
11 noyabr 1887-ci ildə edama aparılan Avgust Spiesin son sözü belə oldu: "Səssizlyimizin, bu gün boğacağınız səslərdən daha güclü olacağı gün gələcək". Doğrudan da, bu repressiya və edam qərarları etirazlar, zəhmətkeşlərin beynəlxalq birliyinə və yeni, daha güclü mübarizələrə təkan verdi.
II İnternasionalın tarixi qərarı
Bu arada Avropada da işçi hərəkatı güclü inkişaf etdi və canlandı. 1889-cu ilin iyulunda Parisdə toplanan II İnternasionalın 1-ci Konqresində 1 May tarixi dünya zəhmətkeşlərinin birlik, mübarizə günü olaraq qəbul edildi. Hər ilin 1 may tarixini mitinqlər, aksiyalar və boykotlarla qeyd etmək qərarı alındı.
Beləliklə, bu hərəkat özünün güc ifadəsini İşçilərin Beynəlmiləl Konqresi ilə tapdı. Sözü gedən Konqresə 400 nümayəndə toplanmışdı. Öncə 8 saatlıq iş günü tələbi haqda qərar verildi. thumb|250x250px|1 May bayramının 100 illiyi münasibətilə buraxılmış [[SSRİ poçt markası (1989)]] Fransız Həmkarlar İttifaqının üzvü, bordolu fəhlə Lavign təklif etdi ki, hər bir ölkənin zəhmətkeşləri Əmək Bayramı Günü adı altında bu tələbi ortaya qoysunlar. Burada amerikalı işçilərin nümayəndəsi diqqəti 1890-cı ilin 1 Mayı ilə bağlı yoldaşlarının eyni qərarına yönəltdi, beləliklə Konqres həmin günü proletariatın bayram günü kimi müəyyən etdi.
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Şamlı Mürtəzaqulu xan Həsən xan oğlu — şair, vali, xəttat.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
Proletariat nümayəndələri əslində, bu halda da 30 il öncə Avstraliyada olduğu kimi yalnız bir günlük manifestasiya haqda düşünürdülər. Konqres qərarlaşdırmışdı ki, 1 Mayda (1890-cı il) bütün ölkələrin proletariatları 8 saatlıq iş günü tələbi ilə birlikdə nümayiş keçirsinlər.
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Həyatı
Zə­fər" tə­xəl­lü­sü ilə şeir­lər yaz­mış Mür­tə­za­qu­lu xan Şam­lı təx­mi­nən 1591-ci il­də dün­ya­ya gəl­miş, Sə­fə­vi hökm­dar­la­rın­dan Şah Sə­fi (1629-1642) və II Şah Ab­ba­sın (1642-1666) ha­ki­miy­yə­ti döv­rün­də yük­sək döv­lət və­zi­fə­lə­rin­də iş­lə­miş, eşi­ka­ğa­sı­ba­şı, di­van­bə­yi, qor­çu­ba­şı, Ker­man vi­la­yə­ti va­li­si, Şeyx Sə­fiəd­din tür­bə­si­nin mü­tə­vəl­li­si ol­muş­dur. Özü­nün yaz­dı­ğı ki­mi, yüz min bey­tə ya­xın fars­ca şeir­lə­ri olan şa­ir, ya­şı­nın ix­ti­yar ça­ğın­da, 1669-cu il­də Azər­bay­can türk­cə­sin­də şeir­lə­rin­dən iba­rət di­va­nı­nı ta­mam­la­mış­dır. Onun türk­cə şeir­lə­rin­də Ə.­Nə­vai, Ş.İ.Xə­tai və M.Fü­zu­li tə­si­ri gö­rü­nür.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
Növbəti illərdə aparılan müzakirələrdə bayramın təkrar keçirilməsi təklifləri səslənmədi. Heç kim qabaqcadan prosesin belə parlaq şəkildə reallaşacağını və qısa zamanda işçi sinfi arasında yayılacağını təxmin edə bilməmişdi.
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Həyatı
Zə­fər di­va­nı­nın di­ba­çə­si, de­mək olar ki, Nə­vai di­va­nı di­ba­çə­si­nin əv­və­li­ni tək­rar edir. Nə­vai di­ba­çə­sin­də in­sa­nı di­gər məx­lu­qat­dan üs­tün ya­ra­dıb ona nitq, şe­ir yaz­maq qa­bi­liy­yə­ti ve­rən ya­ra­da­na şü­kür­lər oxu­yur: "Şükr va si­pas ol qo­dir­ğa kim, çün adam oso­yiş-qo­hi­din vu­cud oro­yi­şi oqoh­la­ri­ğa cil­va ber­di. İnson­ni so­yir max­lu­qot­din nutq şa­ra­fi bi­la mum­taz qil­di.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
SSRİ-nin dağılmasından sonra
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Həyatı
Rü­bai:
­Ul kim, çü ca­hon xil­qə­tin oğoz et­ti, Sü­ni kil­mi­ni naqş par­doz et­ti.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
Rusiya proletar kütlələrinin daha güclü ittifaqlarda birləşməsi və kommunist-bolşevik partiyası sıralarında güclü siyasi fəaliyyəti sonradan Böyük Oktyabr İnqilabına və nəhayətdə Leninin başçılığı ilə tarixdə sosialist sistemə dayanan ilk fəhlə-kəndli dövlətinin – SSRİ-nin yaradılmasına gətirib çıxardı.
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Həyatı
İnson xay­lin nutq ila mum­taz et­ti, Nutq ah­li­ni nazm ila sa­naf­roz et­ti".
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
Sovet İttifaqında bu bayram dünyada ən möhtəşəm səviyyədə keçirilirdi. 30 yaşdan yuxarı vətəndaşlarımız – keçmiş sovet adamları 1 May bayramını yaxşı xatırlayırlar. Bayramdan bir neçə gün öncə bütün ölkə boyu – idarə, müəssisə və təşkilatlarda, məktəblərdə böyük çoşqu ilə hazırlıq gedirdi.
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Həyatı
Zə­fər di­va­nı­nın di­ba­çə­sin­də bə­zi söz və ifa­də­lə­ri də­yiş­sə də, mət­ni Azər­bay­can türk­cə­si­nə uy­ğun­laş­dır­sa da, onun Nə­vai­dən bəh­rə­lən­mə­si şüb­hə­siz­dir. "Şük­rü si­pa­si na­mü­tə­na­hi ol qa­di­ri-bi­çu­nə kim, çün adəm asa­yiş­ga­hi­din məx­lu­qat­din bər­gü­zi­də edib nit­qi-şə­ri­fi­nə müm­taz qıl­dı.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
Lakin SSRİ-nin dağılmasından sonra "qurunun oduna yaşı da yandırdılar" və bütün yaxşı ənənələr kimi 1 May bayramını da ləğv etdilər. Lakin Rusiyada və bəzi digər respublikalarda 1 may hər il keçirilir – qarşıdurmaların yaranması ilə olsa belə.
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Həyatı
­Ol kim, cə­han xil­qə­tin ağaz et­di, Sü­ni­ni kilk­lə nəqş­pər­daz et­di.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
Azərbaycanda 1 May bayramının tarixi
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Həyatı
İnsa­nı qa­mu nitq ilə müm­taz et­di, Nitq əh­li­ni nəzm ilə sə­rəf­raz et­di."
Zə­fər di­va­nı­nın da­ha qı­sa olan di­ba­çə­sin­də Nə­vai di­ba­çə­si ilə uy­ğun gə­lən di­gər yer­lər də var­dır.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
1920-ci ildən başlayaraq, 1 may Azərbaycanda da rəsmi bayram günü kimi qeyd olunub. Lakin hələ 1919-cu ildə əməkçilər 1 May bayramı qeyd ediləndə Rəsulzadənin rəhbərliyi ilə ADR hökuməti bu bayramda fəal iştirak edib. Onlar bu bayramın sinfi qarşıdurma yaradan amil kimi qiymətləndirilməsini rədd edirdilər.
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Həyatı
Nə­vai qi­tə­lə­rin­dən bi­ri­ni Mə­həm­məd pey­ğəm­bə­rə həsr et­miş­dir. Bu­ra­da de­yi­lir ki, qey­ri xalq­la­rın onun di­ni­nə eti­qad et­mə­si on­la­ra xe­yir­dir. Pey­ğəm­bə­ri gü­nə­şə, in­san­la­rı isə onun şüa­la­rı­na bən­zə­dən şa­ir de­yir ki, zər­rə­lər nə qə­dər çox ol­sa­lar da, gü­nə­şə ma­ne ola bil­məz­lər.
Ətliçörək
right|thumb|260px| Ətliçörək Konya və ətrafına xas, pidedən fərqli bir yemək. Qoyun əti, soğan, pomidor və bibər yaxşıca qarışdırılar və uzun açılan xəmirin üzərinə yayılaraq çörək sobasında bişirilər. İdeal uzunluğu 1.72 smdir. Ayran ilə birgə istehlak edilər, xüsusilə toy və sünnə mərasimlərində qonaqlara ikram edilər. Bu yeməyin bir növü də ət və pendir qarışığı ilə edilən xalq arasındakı təbiriylə (Mövlana) deyə xatırlanan yeməkdir.
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Həyatı
Mu­ham­ma­di ara­bi şa­ni on­din azam erur Ki, nuqs bol­ğay ulus bol­sa naf­yi­ğa go­yil.
Qu­yaş aşa­si­ğa la­ma an­din or­tuq erur Ki, zar­ra kas­ra­ti bol­ğay zi­ya­si­ğa qo­yil.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
SSRİ tərkibində olanda 1 May bayramı rəsmi bayram sırasında ən yüksək səviyyədə qeyd olunar və bununla bağlı keçirilən tədbirlərdə, televiziya və mətbuatda insanlara əməyin, zəhmətin nə qədər vacib olduğu aşılanardı.
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Həyatı
Mə­həm­mə­di-ərə­bi şa­nı on­dan ar­tıq­dır Ki, qeyr mil­lət əgər ol­ma­ya ona qail.
Gü­nəş ki­mi bu ca­ha­nı tu­tub­dur ən­va­rı, ­Hə­qir zər­rə nə­dir kim, ola ona hail.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
1992-ci ildə isə bu bayramı totalitar quruluşun ideoloji atributu kimi ləğv etdilər. Həmin ilin oktyabrında müstəqil Azərbaycanın bayramları haqqında qanun qəbul edilərkən 1 May xeyli dərəcədə ideolojiləşmiş bayram kimi o sıraya daxil edilmədi.
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Həyatı
O­nun yo­lun­da fə­na müt­ləq ol­ma­yan nə bi­lir Ki, ol­dur sə­bə­bi kül­li-afə­ri­niş gil.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
Həmin bayramın sinfi ideologiyanı daşıyan şəxslərin təşəbbüsü ilə yaradıldığını əsas gətirdilər. 1992-ci ildə keçmiş prezident Əbülfəz Elçibəyin göstərişi ilə 1 mayın rəsmi səviyyədə qeyd edilməsinə son qoyuldu.
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Tibbə aid işləri
Murtuza Qulu xan Azərbaycanda ginеkologiya və andrologiya еlmlərinin inkişafına böyük təsir göstərmişdir. O, tibb еlminin bu sahələrinə ayrıca kitab həsr еtmiş ilk Azərbaycanlı alimdir.
Murtuza Qulu xanın "Xirqə" ("Dərviş libası") əsərində bir çox cinsi xəstəliklərin müalicəsindən bəhs olunur. Əsər fars dilində yazılmışdı və Azərbaycanla yanaşı, Hindistanda, İranda və Orta Asiyada da məşhur idi. Məsələn, İranın əlyazma xəzinələrində bu əsərin 20 qədim əlyazma nüsxəsi müxafizə olunur. Azərbaycanda bu qiymətli əlyazma kitabının cəmi bir nüsxəsi mövcuddur, və o da AMЕA-nın Əlyazmalar Institutunda saxlanır.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
Ölkəmizdə bu tarixi sadəcə kommunist partiyaların üzvləri kiçik bir yürüşlə qeyd edirlər. Lakin demək olar ki, bütün sosioloqlar, psixoloqlar, müxalifət və iqtdar nümayəndələri də belə bir bayramın yüksək səviyyədə keçirilməsinin vacib olduğunu bildirirlər.
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Tibbə aid işləri
"Xirqə" kitabı 29 hissədən (babdan) ibarətdir. Bablar fəsillərə bölünür. Nümunə kimi, bəzi fəsillərin adlarını göstərək:   Birinci fəsl. Sonsuzluğun səbəbləri haqqında;  Ikinci fəsl. Cinsi həvəs oyadan mərhəmlər haqqında;  Üçüncü fəsl. Həmin təsirə malik daxili dərmanlar haqqında; Dördüncü fəsl. Cinsi həvəsi azaldan dərmanlar haqqında; Bеşinci fəsl. Oğlan və ya qızın doğulacağından xəbər vеrən əlamətlər haqqında; və s.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
"İnsanlıq xoş günlərə çıxanda..."
Mürtəzaqulu xan Şamlı
Tibbə aid işləri
Mürtuza Qulu Şamlunun kitabından parçalar Azərbaycan dilinə tərcumə olunmuş və F.Ələkbərovun "Şərqdə ailə və nikah" (Bakı, Tural, 2001) kitabında yеr almışdır.
Beynəlxalq Əmək Günü
1 May bayramının yaranma zərurəti
"Sosialist Bacı" adı ilə tanınan kommunist Roza Lüksemburq öz tarixi məqaləsində yazırdı: "1 May əsasən, 8 saatlıq iş günü çağırışları ilə başlasa da, bu məqsədə nail olduqdan sonra da bu proses bitmədi. Nə qədər ki işçilərin burjuaziya və hakim sinfə qarşı mübarizəsi davam edir, nə qədər ki bütün tələblər yerinə yetirilməyib, 1 May bayramı da hər il bu tələblərin ifadəsi olacaq.