cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Keros
Keros xəzinəsi
"Keros xəzinəsi" Keros adasında tapılan çox böyük siklad heykəlcikləri yatağıdır. 2006–2008-ci illər arasında Colin Renfrew-in rəhbərlik etdiyi Kembric Keros Layihəsi adanın qərb sahilindəki Kavosda başqaları ilə birlikdə qazıntı işləri aparırdı.[2] Bu ərazinin "Keros dəfinə" adlanan fraqmentli siklad heykəlciklərinin mənbəyi olduğu güman edilir. 2006–2008-ci illərdə qazılmış materiala dəfn edilməzdən əvvəl qırılmış və çox güman ki, başqa yerdə qırılmış və basdırılmaq üçün Kavosa aparılmış siklad heykəlcikləri, qablar və digər mərmər əşyalar daxildir. Birləşdirici fraqmentlərin olmaması göstərir ki, burada yalnız sınıq materialın bir hissəsi çökmüşdür, saxsı və digər materiallar üzərində aparılan tədqiqatlar isə materialın çökdürülmək üçün buraya bir neçə mənbədən gətirildiyini göstərir.
Daskalio
thumb|upright|Kerosdan olan arfa ifaçısı, 2600 BC. Milli Arxeologiya Muzeyi, Afina 2007–2008-ci illərdə eyni layihə qonşu Daskalio adasında Kiklad dövrünə aid əhəmiyyətli yaşayış məntəqəsini aşkar edib qazıb. Geniş ərazi qazılıb, orada uzunluğu 16 metr və eni 4 metr olan nəhəng tikili aşkar edilib — bu dövrün Kiklad adalarında ən böyük tikilisi — burada çisel, adze-baltadan ibarət "Dascalio xəzinəsi" tapılıb. Qazıntılara əlavə olaraq, adada aparılan araşdırma göstərdi ki, onun səthinin çox hissəsi — cəmi 7000 kvadratmetr — erkən tunc dövründə məskunlaşıb və bu, onu Kiklad adalarının ən böyük ərazisinə çevirdi. Geomorfologiya, geologiya, petrologiya, keramika petrologiyası, metallurgiya və ekoloji aspektlər (botanika və fauna qalıqları, fitolitlər) üzrə xüsusi tədqiqatlar aparılmışdır. 2018-ci ildə qazıntılar zamanı Kerosa birləşmiş kiçik bir adada nəhəng terraslı divarların, parıldayan tikililərin qalıqları aşkar edilmişdir. Quruluşlar 1000 ton daşdan istifadə edilməklə tikilib, eni cəmi 500 fut (150 m) olan başlıq tək nəhəng "piramida"ya çevrilib. Piramidanın altında tədqiqatçılar mürəkkəb drenaj tunellərinə və qabaqcıl metal emalının izlərinə dair sübutlar tapdılar. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, qalıqlar adanı Erkən Tunc dövründə Egeydəki ən təsirli arxeoloji yerlərdən birinə çevirir. Qazıntılar göstərir ki, vaxtilə Kerosa bitişik olan, lakin dəniz səviyyəsinin qalxması səbəbindən indi kiçik bir adaya çevrilmiş Dascalio burnu demək olar ki, tamamilə əlamətdar abidələrlə örtülmüşdür.
Arxeoloqlar hesab edirlər ki, 2019-cu ildə qədim yunanlar yuxarıda adı çəkilən piramidanı qurmaq üçün adalar arasında 7000–10000 ton ağ mərmər daşımaq üçün ən azı 3500 dəniz səfəri etmişlər.
Keros- Sirosskaya mədəniyyəti
Keros-Siros mədəniyyəti Kiklad adalarında, Keros və Sirosda yerləşən iki adadan sonra adlandırılmışdır. Bu mədəniyyət erkən II Cyclades dövründə (təxminən eramızdan əvvəl 2700–2300-cü illər) çiçəkləndi. Bu mədəniyyətin ən yaxşı qorunan abidələrindən bəziləri Keros yaxınlığındakı Kea və İosda yerləşir.
Bu mədəniyyətin mühüm artefaktlarından biri də tavalar deyilən qablar — dayaz yuvarlaq qablar və ya bəzəkli dibi olan kasalardır. Bu dövrdə metaldan istifadə geniş vüsət aldı.
Thecina
Thecina (- Thecina) — ibtidailərin amöbozoylar tipinin yarımdəstəsi.
Psix, amma bu yaxşıdır (teleserial, 2020)
Serial 20 iyun 2020-ci il tarixindən 9 avqust 2020-ci il tarixinə qədər TVN və Netflix-də 16 bölüm yayımlandı. Cənubi Koreyada Netflix-də romantik janrda 2020-ci ilin ən populyar şousu idi.
New York Times filmi "2020-ci ilin Ən Yaxşı Beynəlxalq Şouları"-ndan biri olaraq adlandırmışdır. Bəzi şərhçilər serialın ikinci yarısında yazılanları tənqid etsələr də, bu hissə aktyor heyəti tərəfindən təriflənmişdir. Serial 57-ci Baeksang İncəsənət Mükafatında qatıldığı 8 nominasiyada iki qalibiyyət əldə etmişdir.
Süjet
Mun Qanq Te (Kim Su-Hyon) autizmi olan böyük qardaşı Mun Sanq Te (O Gon-se) ilə birlikdə yaşayır. Onlar daha gənc ikən anaları Sanq Tenin gözü önündə qətlə yetirilir və o gündən ehtibarən Sanq Tenin travması yaranır. Buna görədə onlar hər dəfə Sanq Te kabuslar görənd' yaşadıqları yerdən köçürlər. Qanq Te yaşadıqları yerdə psixiatriya şöbəsində baxıcı olaraq çalışır. Xəstəxanada işləyərkən antisosial bir şəxsiyyətə sahib olduğu deyilən məşhur uşaq kitab müəllifi Ko Munyon (So Yoci) ilə tanış olur.
Vəziyyətlər Qanq Teni yeniyetmə yaşlarında yaşadıqları Sonçjin şəhərindəki OK Psixiatrik Xəstəxanasında işləməyə vadar edir. Bu vaxt Mun Yon keçmişlərinin üst-üstə düşdüyünü öyrəndikdən sonra Qanq Te üçün romantik bir vəsvəsə yaradır. Üçlü (Sanq Te də daxil olmaqla) yavaş-yavaş bir-birlərinin emosional yaralarını sağaltmağa başlayır və ailəyə çevrilirlər. Qanq Te və Mun Yon keçmişdə baş verən ailələri ilə bağlı bir çox sirrləri aşkar edirlər. 1.193 × 610 (380 KB)px|thumb|Kim Soo-hyun, Seo Yea-ji və Oh Jung-se tanıtım müsahibəsində.
Başrollar
OK Psixiatriya Xəstəxanasında çalışan yetim bir baxıcı. Ətrafındakı hər kəsə empatiya bəsləsə də, keçmiş təcrübələri nəticəsində özü ilə mübarizə aparır və böyük qardaşından başqa heç kimlə yaxın münasibət qurmaqdan çəkinir. Sosial şəxsiyyət pozğunluğu olan məşhur bir uşaq kitabı müəllifi. Problemli bir uşaqlıq və valideynləri ilə qarışıq bir münasibət yaşadı. Təsadüfi bir qarşılaşmadan sonra Gang-tae üzərində romantik bir vəsvəsə inkişaf etdirir və tez-tez diqqətini çəkmək üçün həddindən artıq səy göstərir. Moon Gang-taenin autizmi olan böyük qardaşı. Moon-young fanatıdır, həm də istəkli bir illüstratordur.Anasının qətlinin tək şahididir və bu travmatik təcrübəni xatırlatdıqları üçün kəpənəklərdən qorxur. Qorxusu hər yaz kabusa çevrilir və Gang-taeni "kəpənəklərdən qaçmaq" üçün onunla birlikdə başqa şəhərlərə köçməyə məcbur edir.
Digər oyuncular
SangsangESang Nəşriyyat Şirkəti
Azərbaycan–Yaponiya münasibətləri
Azərbaycan–Yaponiya münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Yaponiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
thumb|Azərbaycan–Yaponiya dostluq əlaqələrinə həsr olunmuş [[Azərbaycan poçt markası ̈(2007) ]]
Yaponiya Azərbaycanın müstəqilliyini 1991-ci ilin dekabrında tanımışdır. İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr isə 1992-ci ilin sentyabr ayının 7-də qurulmuşdur.
1998-ci ilin fevralında Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyev ilk dəfə Yaponiyaya səfər etmiş və Yaponiyada təhsil alan azərbaycanlı gənclərlə söhbət etmişdir.
İqtisadiyyat
22 mart 2004-cü ildə Azərbaycan prezidenti İlham Əliyevin Yaponiyanın İnpex şirkətinin prezidenti Kuniho Matsuonun başçılıq etdiyi nümayəndə heyətini qəbul etmişdir. Şirkət Azərbaycanda Azəri-Çıraq-Günəşli və Bakı-Tbilisi-Ceyhan layihələrində iştirak etmişdir.
Azərbaycan Dövlət Neft Şirkətilə birgə iri layihələr, Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəmərinin, Azəri-Günəşli-Çıraq layihəsinin həyata keçirilməsində Yaponiyanın İtoçu şirkətinin mühüm rolu olmuşdur. 20 may 2004-cü ildə İlham Əliyev şirkətin icraçı vitse-prezidentini qəbul etmişdir. 19 iyul 2004-cü ildə Tokio Dünya Ticarət Mərkəzinin sədri, Yaponiyanın Ticarət və Sərmayə Sığortalanması Təşkilatının rəhbəri Toru Toyoşima Azərbaycana səfər etmişdir.
22 noyabr 2006-ci ildə Tokionun "İmperial" mehmanxanasında Azərbaycan-Yaponiya iqtisadi forumu keçirilmişdir. Müxtəlif sahələri təmsil edən Azərbaycan 30-dək, Yaponiyadan isə 100-ə yaxın şirkətin nümayəndələri iştirak etmişlər.
Sovet dövrü
Azərbaycanla Yaponiya arasında mədəni əlaqələr SSRİ dövrünə qədər uzanır. SSRİ ilə Yaponiya arasında 1956-cı ili oktyabrında diplomatik əlaqələrin qurulmasından sonra SSRİ-Yaponiya cəmiyyətinin Sumqayıt şəhəri üzrə şöbəsi təşkil edilmiş və XX əsrin 60-cı illərindən başlayaraq Azərbaycan-Yapon mədəni əlaqələrində canlanma hiss edilmişdir. 1962-ci ildə Azərbaycana səfər edən "SSRİ-Yaponiya" cəmiyyətinin nümayəndələrindən biri Şitiro Takanaka öz ölkəsi adından Azərbaycan rəhbərliyinə təşəkkürünü bildirmişdir.
SSRİ-Yaponiya Dostluq Cəsmiyyətinin Sumqayıt şöbəsinin yaradılmasında əsas bir cəhət Sumqayıtın kimya şəhəri olması idi. Yaponiyalı professoru Suzumu Kobe BMT-nin Bakıya gələn nümayəndə heyətinin tərkibində idi. Həmin dövrdə Bakıda yapon qrafikasına həsr edilmiş sərgi baş tutmuş, müğənni Teruko Ononun Azərbaycanda çıxış etmişdir. Azərbaycan rəssamlarından Toğrul Sadıqzadə və E.Rzaquliyev Yaponiyaya yaradıcılıq ezamiyyətinə getmiş və Yaponiyanı əks etdirən silsilə əsərlər yaratmışlar. Toğrul Sadıqzadə Tokio, Osaka, Kioto, Mikko və digər şəhərlərdə olmuş, Yaponiya yazıçıları, rəssamları, ədibləri ilə yaradıcılıq mübadiləsi aparmış, Hiroşimanı da ziyarət etmişdir. Sonralar Bakıda rəssamın əsərlərindən ibarət sərgisində Yaponiya mövzusuna həsr olunmuş 40-dan çox rəsm eskiz, zarisovka, etüd və lövhələri nümayiş etdirilmişdir. Onun "Hiroşima" adlanan rəsm əsərləri silsiləsi də mövcuddur.
XX əsrin 60-cı illərinin II yarısından başlayaraq iki ölkə arasında məqsədli səfərlərin sayı daha da artmışdır. 1969-cu il iyul ayının 20-25-də Bakıda SSRİ-Yaponiya fəhlə gənclərinin həmrəylik festivalı keçirilmişdir. Azərbaycana gələn 200 gənc yapon bir həftə ərzində Bakının tarixi mədəni yerləri ilə Neft Daşları, Sumqayıtla yaxından tanış olmuşdurlar. Festival zamanı Bakının mərkəzində, gənclik meydanında sakura ağacı əkilmişdir. Həmin ilin sentyabrında Azərbaycan gənclərindən ibarət bir qrup da Yaponiya ilə tanışlıq səfərinə çıxmışdır.
1970-ci illərin əvvəllərində Azərbaycan bəstəkarı Arif Məlikovun "Məhəbbət əfsanəsi" baleti Yaponiyada səhnələşdirilmişdir və balet Yaponiyada uğur qazanmışdır. Bəstəkarın "İki nəfər" baleti Leninqradda səhnəyə qoyularkən yaponlar əsərlə maraqlanmış və Hiroşima faciəsi ilə əlaqədar olaraq bu əsəri Tokioda səhnələşdirmək istəmişdilər.
1974-cü ildə Xəbərlər Mətbuat Agentliyinin Yaponiya şöbəsinin əməkdaşı Kaziko Kamoqava Azərbaycan qadınlarının vəziyyəti, ailə-məişət münasibətləri və mədəni nailiyyətlərini öyrənmək məqsədi ilə Bakıda olmuş, "Azərbaycan qadını" jurnalının əməkdaşları ilə fikir mübadiləsi apararaq əldə etdiyi məlumatları ölkəsinin mətbuat orqanlarında çap etdirmişdir.
1972-ci ildə yaradılmış Yaponiyanın "Kristo-Forsingers" caz-vokal ansamblının ilk xarici səfəri 1979-cu ilin dekabrında məhz Bakı şəhərinə olmuşdur.
Müstəqillik dövrü
1995-ci ildə yapon türkoloqu, qafqazşünası və azərbaycanşünası Akira Matsunaqa ilə birgə yaradılan Azərbaycan-Yaponiya elmi Tədqiqatlar və Mədəni Əlaqələr Mərkəzi ölkələr arasında mədəni münasibətlərin inkişafına müsbət təsir göstərmişdir. Matsunaqa 1996-cı ildə "Azərbaycan türkcəsinin qrammatikası", 1999-cu ildə isə "Azərbaycan dilini müstəqil öyrənənlər üçün" kitabını nəşr etdirmiş, çoxlu sayda məqalələr və beynəlxalq konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir. Bu xidmətlərinə görə Akira Matsunaqa Azərbaycan Mətbuat İşçiləri Həmkarlar İttifaqı Təşkilatının "Azərbaycan bayrağı" mükafatına layiq görülmüşdür.
1998-ci ilin avqustunda Azərbaycan Universitetində bu mərkəzlə birgə təşkil olunan "Azərbaycan-Yaponiya elmi-mədəni və təhsil əlaqələri" mövzusunda elmi konfransda Azərbaycan-Yaponiya elmi araşdırmalar və mədəniyyət mərkəzinin sədri Rəhbər Bəşirovun "Azərbaycan-Yaponiya elmi münasibətləri", Tokio Universitetinin professoru Masayuki Yamauçinin "1918-1920-ci illərdə Azərbaycan milli azadlıq hərəkatı və Ənvər Paşa" və s. mövzularda məruzələr təqdim edilmişdir.
2000-ci ilin payızında Tokioda Yaponiya-Azərbaycan Dostluğu Cəmiyyəti təşkil olunmuşdur. Cəmiyyətin sədri Kanci İşimota idi. O, hələ XX əsrin 60-70-ci illərindən Azərbaycanla tanış olmuş və türk dilini öyrənmişdir. Cəmiyyətin yaradılmasında məqsəd azərbaycanlılara Yaponiya mədəniyyəti haqqında məlumat vermək, Yaponiyada Azərbaycan mədəniyyəti günlərini təşkil etmək, Azərbaycan Dillər Universitetində yapon dili və ədəbiyyatının öyrənilməsi məqsədilə xüsusi fakültənin açılmasına nail olmaqdan ibarət idi. Turist mübadiləsi də bu cəmiyyətin başlıca məqsədlərindən biridir. Eyni məqsədlərlə Yaponiyada yaradılmış digər cəmiyyət Azərbaycan–Yaponiya Dostluq Cəmiyyətidir. Cəmiyyət 2002-ci ilin noyabrında Naqoya şəhərində təsis edilmişdir. Cəmiyyətə Rəhman Şahhüseynli sədrlik etmişdir. Cəmiyyət mütəmadi olaraq Yaponiyada Azərbaycan haqqında müxtəlif mövzularda tədbirlər, əyləncəli proqramlar, dəyirmi masalar, konfranslar və seminarlar təşkil edirdi. Cəmiyyətin Azərbaycanın Yaponiyada təbliği məqsədi ilə keçirtdiyi layihələrdən biri də "Qafqaz-Xəzər salonu" tanıtma-təbliğat silsilə proqramı idi. Bu proqram çərçivəsində Yaponiyanın Osaka Universitetində 2006-cı ilin iyulunda seminar təşkil olunmuşdur.
2006-cı ilin martında İlham Əliyev Yaponiyaya rəsmi səfər etmişdir. Rəsmi səfəri çərçivəsində Yaponiya Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunda olmuşdur. Görüşdə Yaponiyanın təhsil və elm naziri, ölkənin sabiq Baş naziri, sabiq xarici işlər naziri, tanınmış elm xadimləri, nüfuzlu diplomatlar, səfirlər, iş adamları, hərbçilər, Toşiyuko Fucivara, Yaponiya ictimaiyyətinin, kütləvi informasiya vasitələrinin nümayəndələri iştirak etmişlər. Səfər proqramı çərçivəsində Azərbaycan İlham Əliyev və Yaponiyanın Baş naziri Cuniçiro Koyzumi "Azərbaycan Respublikası və Yaponiya arasında dostluq və əməkdaşlığın gələcək inkişafı haqqında birgə Bəyannamə" imzalanmışdır. Səfər zamanı Mehriban Əliyeva Tokioda Yaponiya Kimono Akademiyası və İkebana Akademiyası ilə tanış olmuşdur.
2007-ci ilin mayında İçərişəhərdəki İncəsənət mərkəzində Yaponiyanın Naqoya İncəsənət klubunun üzvləri ilə Azərbaycan rəssamlarının görüşləri keçirilmişdir. Görüş zamanı rəssam Kişio Kavantanın kalliqrafiya əsərləri nümayiş olunmuş, rəssamın oğlu Taşiaki 1500 yaşı olan yapon fleytasında qədim yapon melodiyasını və yapon qılıncı kenqo ilə milli oyun hərəkətlərini tamaşaçılar üçün ifa etmişdir.
Elmi əlaqələr
Azərbaycanlı alim, süni intellekt sahəsində qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsinin banisi Lütfi Zadə 1989-cu ildə qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsinin yapon sənayesindəki uğurlarına görə Yaponiyanın elm adamlarına verdiyi ən yüksək mükafat olan "Honda" mükafatı ilə təltif olunmuşdur.
Səfirliklər
Azərbaycanın Yaponiyada:
On (hərf)
left|thumb|Birinci və ikinci sətirlərinin son hərfi 𐕒 olan şamdan 𐕒 (səslənməsi, transkripsiyası O, o) — Alban əlifbasının 35-ci hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı Ուն (Own) kimi verilmişdir. Tədqiqatçılar Jost Gippert və Wolfgang Schulze'nin fikrincə bu hərfin adı "On" olmalıdır. Bu hərf ən çox istifadə edilən hərflərdəndir və müstəqil mənası "ot" deməkdir. Qrafem olaraq erməni əlifbası ndakı Օ və gürcü əlifbası ndakı Ⴍ (oni) və Ⴓ (oni) hərfləri ilə birlikdə yunan əlifbası ndakı Omikron (Ο) hərfindən götürülmüşdür. Bununla belə qrafemin Matenadaran versiyası və Sinay versiyası (həmçinin Mingəçevir versiyası) arasındakı əsas fərqi birincidə hərfin aşağı hissəsinin olmamasıdır.
Azərbaycan–Yaponiya münasibətləri
Səfirliklər
Yaponiyanın Azərbaycanda:
On (hərf)
Nümunələr:
Azərbaycan–Yaponiya münasibətləri
İdman sahəsində əməkdaşlıq
thumb|[[1994 Qış Olimpiya Oyunlarının qızıl medalçısı olmuş Yaponiya idmançı Takanori Konoya həsr olunmuş Azərbaycan poçt markası (1995)]]
Atabasklar
thumb|right|220px|[[Ovçuluqla məşğul olan atabask ata və oğul. (1821)]]
Atabasklar – Şimali Amerikada atabask dillərində danışan hindi xalqları qrupu. Sayları ABŞ-də 422 min nəfər (o cümlədən Alyaskada 19 min nəfər, Kaliforniya və Oreqonda 8 min nəfər, apaçilər və navaxolar 395 min nəfər; 2000): bunların arasında əsl atabasklar. 346 min nəfərdir; Kanadada, müxtəlif məlumatlara görə, 24 mindən 45 min nəfərədək Atabaskyada yaşayır. Atabaskların, eyak hindilərinin və tlinkitlərin (na-dene dillərinin daşıyıcıları) ümumi əcdadları Şimal-Şərqi Asiyadan Amerikaya sonuncu köçənlərdən olmuşlar. Təqribən eramızdan əvvəl 1500-cü ildə praatabasklar sahildən uzaq, qitənin daxilindəki yaşayış mühitinə meyilli olan qrup kimi bu birlikdən ayrılmışlar. Atabaskların ilk vətənlərinin Yukon çayının yuxarı axarında yerləşdiyi ehimal olunur. Atabaskların məskunlaşma prosesində 3 qrupa bölünmüşlər.
Büyura
Büyura — Əlcəzairin şimalında şəhər, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi.
Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal hissəsində, dəniz səviyyəsindən 557 metr yüksəklikdə yerləşir.
Büyura ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 85 kilometr şərq-cənub-şərqdə yerləşir.
Nəqliyyat
Buira digər şəhərlərlə dəmir yolu və avtomobil yolu ilə bağlıdır. Ən yaxın hava limanı Əlcəzairdə yerləşir.
İqtisadiyyat
Kənd təsərrüfatı şəhər iqtisadiyyatının əsasını təşkil edir. Əsas şəhər ixracatı taxıl və zeytundur.
Sent-Oben-le-Monyal
Sent-Oben-le-Monyal  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Burbon-l'Arşambo kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
INSEE kodu — 03218.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 289 nəfər təşkil edirdi.
Azərbaycan–Portuqaliya münasibətləri
Azərbaycan–Portuqaliya münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Portuqaliya Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Bu əlaqələr hələ XVI əsrdə başlamış, XVII əsrdən sonra uzun müddət demək olar ki, mövcud olmamış, Sovet dövründə Portuqaliya–SSRİ münasibətlərinin tərkib hissəsi olmuş, Azərbaycanın müstəqilliyinin bərpasının ilk on ilində zəif inkişaf etmiş, hazırda isə yüksələn xəttlə inkişaf etməkdədir.
Səfəvi dövrü
Səfəvilərin Portuqaliya ilə əlaqələrinin yaranması Avropadan Hindistana dəniz yolunun kəşf olunması və Portuqaliyanın Hind okeanı hövzəsində möhkəmlənməsi ilə bağlı idi. Amma Səfəvilər dövlətinin mənafelərinin bilavasitə toqquşduğu Avropa ölkələrindən birincisi də məhz Portuqaliya olmuşdur. Belə ki, 1507-ci ilin oktyabrında Alfonso de Albukerkenin başçılıq etdiyi Portuqaliya donanması, Səfəvilərdən asılı olan və Səfəvi xəzinəsinə illik xərac verən Hörmüz əmirliyinə hücum etdi. Lakin Zülqədəroğlu Əlaüddövləyə qarşı yürüşdə olan Şah I İsmayıl öz dövləti üçün Hind okeanına çıxış olan bu mühüm strateji məntəqəni portuqallardan qorumaqdan ötrü Hörmüz əmirinə hərbi yardım göstərə bilmədi. Hörmüzlülərin ciddi müqavimətinə baxmayaraq, portuqallar bu şəhəri ələ keçirdilər. Bununla da Hörmüz hakimi Əmir Seyfəddin Portuqaliyanın asılılığını qəbul etdi. Beləliklə, osmanlıların Şərqi Anadoluda, portuqalların isə Bəsrə körfəzindəki işğalları nəticəsində Səfəvi dövlətinin dünya ticarətində mövqeləri nəzərəçarpacaq dərəcədə zəiflədi və onlar Avropa-Asiya ticarət yolları üzərindəki nəzarəti itirmiş oldular. left|thumb|[[Hörmüz adası, Portuqaliya xəritəsi, XVII əsr]] 1515-ci ildə İran körfəzinin Hörmüzdən başqa digər adalarını tutan portuqaliyalılar Səfəvilərin ərazilərinin bilavasitə yaxınlığında görünərək, onlara özlərinin Hindistanla dəniz ticarətinin şərtlərini qəbul etdirməyə cəhd göstərdilər. Böyük gəlir gətirən Avropa-Asiya ticarətinin Aralıq dənizi yolunu nəzarət altında saxlamaq üçün Portuqaliya hər cür cəhd göstərir, okean yolu ilə Hindistanla müntəzəm ticarət əlaqələri yaratmaqda ona mane olmağa səy edən Osmanlı dövləti ilə düşmənçilik edirdi. Portuqaliyalılar Osmanlı ilə mübarizədə Səfəvilərlə yaxınlaşmağa başladılar. Osmanlı ilə müharibələr dövründə Səfəvilər də belə bir ittifaqa meyl göstərirdi. Çaldıran döyüşündən sonra Səfəvi şahı Şah İsmayıl Xətai Osmanlı İmperiyasına qarşı mübarizə aparmaq və İran körfəzi vasitəsilə istənilən silahı almaq niyyətilə Portuqaliya ilə ittifaqa girmişdir. Məsələn, 1515-ci ilin aprel ayının 29-da Venesiya Respublikasının Kiprdəki canişini Zuan Hradeniqo Nikosiyadan öz hökumətinə belə bir xəbər vermişdir:
"Təsdiq edirlər ki, Şah İsmayıl 100 mindən artıq qoşun və güclü artilleriya toplamışdır".
28 oktyabr 1518-ci il tarixli sənəddə isə qeyd edilir ki,
"Sufinin (Şah İsmayıl) 70 minlik ordusuna Portuqaliya kralı tərəfindən göndərilmiş silahlı əsgərlər, artilleriya mütəxəssisləri daxildirlər".
Bəzi məlumatlara görə, Portuqaliya Osmanlı əleyhinə Səfəvilərə yalnız odlu silahla deyil, habelə qoşunlarla, hərbi və maliyyə yardımı göstərirdi. Məsələn, F. Kruzinskinin məlumatlarına görə, I Təhmasib 1549-cu ildə portuqaliyalılardan 10 minlik qoşun və 20 top almışdır. thumb|Portuqaliya kralı [[III Juan]] 1551-ci ildə Portuqaliya kralı III Juan bacarıqlı bir elçisini töhfə və hədiyyələrlə Səfəvi sarayına göndərmiş, səmimi dostluğunu izhar etmişdir. Qonaqlar sarayda mehribanlıqla qarşılanmışdılar.
XVI əsrin 70-ci illərində Səfəvilərin Venesiyadakı səfiri Xacə Məhəmməd məlumat verir ki, Portuqaliya kralı Səfəvilərə 20 min tsexin məbləğində pul göndərmək barədə də göstəriş vermişdir.
Aradakı əlaqələrin təməlini və qarşılıqlı etimadın dəbdəbəsini möhkəmlətmək üçün daha bir elçi isə azı 50 nəfərlik böyük bir heyətlə təxminən 1574-cü ildə Səfəvi dövlətinin paytaxtına gələrək, Portuqaliya kralı I Sebastyan tərəfindən bir sıra nadir töhfələr gətirmişdir ki, islam dünyasında onların tayı-bərabəri demək olar ki, yox idi. Lakin portuqalların işğalı altında olan Cərun şəhərinin xristianları tərəfdən İslam dininə müxalif bəzi əməllərin törədilməsi və oradakı məscidlərin fəaliyyətlərinin dayandırılması səbəbindən sözügedən elçilər Səfəvi şahından iltifat görmədilər. Hətta I Təhmasib həyatda olduğu müddət ərzində ondan geri qayıtmaq üçün icazə də ala bilmədilər. Yalnız növbəti Şah Məhəmməd Xudabəndənin dövründə icazə alıb, Portuqaliyaya yollandılar.
1578-ci ildə Osmanlı öz ordularını Səfəvilərə qarşı yeridərkən, Şah Məhəmməd Xudabəndə Portuqaliyaya nümayəndə heyəti göndərmiş və Sultan III Murada qarşı birgə çıxış etmək çağırışı ilə Avropanın bütün xristian krallarına müraciət etmişdir. Lakin Səfəvilər üçün ağır olan bu şəraitdə Portuqaliya Osmanlılara qarşı müharibəyə qoşulmadı.
İranın cənubunda, Hörmüz boğazında yerləşən Bəndər-Abbas liman şəhəri XVI əsrdən portuqalların işğalı altında olmuşdur. I Şah Abbasın zamanında – 1614-cü ilin sonunda Səfəvi ordusu portuqalları oradan qovub çıxarmışdır. Həmin vaxtdan etibarən Cərun limanı Şah Abbasın şərəfinə Bəndər-Abbas adlanmağa başlamışdır.
Sovet dövrü
Hələ Sovet dövründə Portuqaliya ədəbiyyatından bəzi nümunələr Azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir.
Lissabonda ənənəvi olaraq keçirilən Pianoçuların Beynəlxalq Müsabiqəsində müsabiqənin laureatı 1968-ci ildə Azərbaycan pianoçusu Fərhad Bədəlbəyli olmuşdur.
Azərbaycan SSR 1975-ci ildə Portuqaliyada SSRİ günlərinin keçirilməsində iştirak etmişdir.
1976-cı ildə Azərbaycan SSR-də Portuqaliya mədəniyyəti günləri keçirilmişdir.
Müasir dövr
Portuqaliya Azərbaycanın müstəqilliyini 7 yanvar 1992-ci ildə tanımışdır.
Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev 1994-cü ildə ATƏM-in Budapeştdə keçirilmiş Zirvə Görüşü zamanı Portuqaliyanın Hökumət Başçısı ilə, 1995-ci ilin oktyabr ayında isə Nyu-York şəhərində Portuqaliya Prezidenti Mario Soareşlə görüşmüşdür.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin avqust ayının 4-də qurulmuşdur.
Azərbaycanla Portuqaliya arasında ən yüksək səviyyələrdə məktub mübadiləsi həyata keçirilir.
22 sentyabr 2011-ci il tarixində Murad Arif oğlu Rəhimov Portuqaliya Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı Fəxri Konsulu vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Azərbaycanın Portuqaliyada səfirliyi olmasa da, 4 may 2015-ci ildə Portuqaliyanın Azərbaycanda diplomatik nümayəndəliyi fəaliyyətə başlayıb. Bu məqsədlə həmin gün nümayəndəliyin müvəqqəti işlər vəkili Maria Joao Lopes-Kordaso bununla əlaqədar Azərbaycan Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyində qəbul edilmişdir.
Azərbaycan səfirləri
İqamətgahı başqa ölkədə olmaqla Azərbaycan Respublikasının Portuqaliya Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri olmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19 noyabr 2008-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Mərakeş Krallığında Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri Sabir Məmməd oğlu Ağabəyov iqamətgahı Rabat şəhərində olmaqla, eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının Portuqaliya Respublikasında Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri təyin edilmişdir. O, 13 iyul 2012-ci il tarixli Sərəncam ilə həmin vəzifədən geri çağırılmışdır.
11 dekabr 2012-ci il tarixli Sərəncama əsasən Azərbaycan Respublikasının Mərakeş Krallığında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Tarik İsmayıl oğlu Əliyev igamətgahı Rabat şəhərində olmaqla, eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının Portuqaliya Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin olunmuşdur. O, 16 oktyabr 2018-ci il tarixli Sərəncam ilə həmin vəzifədən geri çağırılmışdır.
Portuqaliya səfirləri
24 may 1995-ci ildə Portuqaliya özünün Türkiyə Respublikasındakı səfirinin Azərbaycanda akkreditə olunması barədə müraciət etmiş və 16 iyun 1995-ci il tarixində Azərbaycan tərəfi buna razılığını verilmişdir.
17 may 2001-ci il tarixində Portuqaliyanın Azərbaycana təyin olunmuş səfiri A. Portuqal etimadnaməsini Azərbaycan Prezidentinə təqdim etmişdir.
Portuqaliyanın Türkiyə və eyni zamanda Azərbaycan Respublikasında Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri Xorxe Alberto Noqeyra de Lemos Godino etimadnaməsini Azərbaycan Prezidentinə 15 fevral 2006-cı il tarixində təqdim etmişdir.
2008-ci ildən Portuqaliyanın Azərbaycandakı səfiri Jose Manuel de Karvalo Lameyras, 2011-ci ildən xanım Luisa Bastos de Almeida, 2012-ci ildən isə Jorj Tito de Vaskonselos Kabral olmuşdur.
Hazırda Portuqaliyanın Azərbaycandakı səfiri 2017-ci ilin mart ayının 26-da öz etimadnaməsini Azərbaycan Prezidentinə təqdim etmiş xanım Paula Leal da Silvadır.
Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Portuqaliya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 5 dekabr 2000-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Nizami Cəfərov olmuşdur. Həmin işçi qrupuna 13 dekabr 2005-ci ildən Əkrəm Abdullayev, 2 oktyabr 2006-cı ildən Əhəd Abıyev, 8 aprel 2011-ci ildən isə Rüfət Quliyev rəhbərlik etmişlər. 4 mart 2016-cı il tarixindən işçi qrupunun rəhbəri Aqiyə Naxçıvanlıdır.
Yüksək səviyyəli qarşılıqlı səfərlər
1996-cı ilin 2–3 dekabr tarixlərində Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev ATƏT-in Lissabonda keçirilən Zirvə görüşündə iştirak etmişdir.
2010-cu ilin 20–21 noyabr tarixlərində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev NATO-nun Lissabonda keçirilən Zirvə toplantısında iştirak etmişdir.
Portuqaliya tərəfindən isə Azərbaycana ilk yüksək səviyyəli səfər 11–12 iyul 2001-ci il tarixində baş tutmuşdur. Həmin vaxt Portuqaliya Respublikasının xarici işlər naziri J. da Qama Azərbaycanda səfərdə olmuşdur.
Portuqaliya azərbaycanlıları
thumb|[[Oruc bəy Bayat]] Hələ XVI əsrdə azərbaycanlıların Portuqaliyaya yolu düşmüşdür. Belə ki, Qızılbaş Bayat tayfasından olan azərbaycanlı Oruc bəy Bayat 1599–1601-ci illərdə bir sıra Avropa ölkələri ilə yanaşı Portuqaliyaya da səyahət etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin "Azərbaycan diasporunun məskunlaşma coğrafiyası" ilə bağlı məlumatında Portuqaliyadakı azərbaycanlıların sayının on mindən çox olduğu göstərilir
Viza
Portuqaliyaya gedən ümumi pasportlara malik Azərbaycan vətəndaşları üçün Şengen vizası tələb edilir. Xidməti və xüsusi pasportlar, həmçinin diplomatik pasportlar üçün 90 günə qədər viza tələb edilmir.
Biznes forumu
27 iyun 2012-ci ildə Portuqaliyanın xarici işlər naziri Paulo Portaşın rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyətinin Azərbaycana səfəri çərçivəsində Azərbaycan Respublikası İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin dəstəyi və Azərbaycanda İxracın və İnvestisiyaların Təşviqi Fondunun ("Azpromo") təşkilatçılığı ilə Bakıda Azərbaycan-Portuqaliya biznes forumu keçirilmişdir. Tədbir zamanı "Azpromo" və Portuqaliyanın Xarici Ticarət və İnvestisiya Agentliyi (AICEP) arasında qarşılıqlı əməkdaşlıq haqqında anlaşma memorandumu imzalanmışdır. Biznes forum çərçivəsində iş adamları arasında ikitərəfli görüşlər keçirilmişdir.
Ticarət dövriyyəsi
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatlarına görə 1992–1996-cı illərdə iki ölkə arasında heç bir ticarət dövriyyəsi mövcud olmamışdır. Bu sahədə ən yüksək göstərici 2014-cü ildə qeydə alınmışdır ki, həmin il ticarət dövriyyəsinin ümumi məbləği 558 638,8 min ABŞ dolları məbləğində olmuşdur.
2015-ci ildə isə Portuqaliyadan Azərbaycana idxal 26204,5 min ABŞ dolları, Azərbaycandan Portuqaliyaya ixrac əməliyyatları isə 368874,4 min ABŞ dolları məbləğində olmaqla, ticarət dövriyyəsi 395 078,9 min ABŞ dolları məbləğində olmuşdur.
Ümumilikdə bütün illər üzrə qeydə alınmış göstəricilər aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir:
Sərgilər
23–26 oktyabr 2013-cü il tarixlərində Bakı şəhərində keçirilmiş "BakuBuild 2013" XIX Azərbaycan Beynəlxalq "İnşaat" sərgisində Portuqaliya şirkətləri olan "Apicer", "Metalcertima", "Moca Stone", "Nobel Mineral", "Revigres", "Solancis", "Trignolaxia" iştirak etmişdir.
22–25 oktyabr 2014-cü il tarixlərində Bakı şəhərində keçirilmiş 3-cü "BakuBuild 2014" XX Azərbaycan Beynəlxalq İnşaat sərgisinə Portuqaliya şirkətləri – "Apicer", "Metalcertima", "Grestejo", "İtalbox", "Motivounico", "Pecol S. A.", "Rodi" qatılmışdır.
Portuqaliya Biznes Assosiasiyası 2016-cı ilin may ayında bu ölkənin 5 böyük şirkətinin Azərbaycana səfərini təşkil edib. Onlar ("Dune Bleu" və "Manuel Maçado Souza" kimi tekstil şirkətləri, "Novarroz" qida məhsulları istehsalçısı, "Sublimerito" konsaltinq və mühəndislik şirkəti, "Tecnobento" qida sənayesi avadanlıqları istehsalçısı) Bakıda keçirilən "Caspian Agro" və "WorldFood Azerbaijan" sərgilərində iştirak etmişlər.
Mədəni əlaqələr
9 avqust – 6 sentyabr 2014-cü il tarixlərində Portuqaliyanın Portu şəhərində "Vieira Portuense" adlı qalereyada keçirilmiş "International Surrealism Now" layihəsinin sərgisində rəssam Mehriban Əfəndi "Mirriad" adlı əsəri ilə Azərbaycanı təmsil etmişdir.
2016-cı ilin Azərbaycanda "Multikulturalizm ili" elan olunması nəticəsində bu sahədə Portuqaliya ilə də əməkdaşlıq həyata keçirilmişdir. Artıq o vaxta qədər Lusofona Humanitar və Texnologiya Universitetinin beynəlxalq əlaqələr departamentinin direktoru, professor Teresa Damasio Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin Lissabon nümayəndəliyinin rəhbəri təyin olunmuşdur. Həmin ali məktəbdə "Azərbaycan multikulturalizmi" fənnini Maya Cəfərquliyeva və Gülnar Hüseynzadə tədris etmiş və müdavimlər daha sonra qış məktəbi çərçivəsində də bu fənn vasitəsilə öyrəndiklərinin əyani şahidi olmuşlar. 2015-ci ilin dekabr ayında Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin və Lusofona Universitetinin təşəbbüsü ilə Portuqaliyanın Alfragide və Real kolleclərində "Azərbaycan günü" tədbirləri keçirilmişdir. Teresa Damasio 8–15 fevral 2016-cı il tarixlərində Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondu və Bakı Slavyan Universitetinin birgə təşkilatçılığı ilə fəaliyyət göstərən "Multikulturalizm Azərbaycanda həyat tərzi kimi: öyrən, araşdır, paylaş-2016" adlı Beynəlxalq Multikulturalizm qış məktəbində mühazirəçi qismində iştirak edərək tələbələrə "Yeni dünya nizamı və multikulturalizm" mövzusunda mühazirə oxumuşdur.
10 mart 2017-ci ildə Bakıda "Nur Art House" qalereyasında "Salam, Portuqaliya! – Portuqaliya azərbaycanlı səyyahın gözü ilə" adlı sərgi açılıb. Sərgidə Portuqaliyanın bir çox yerlərinə səyahət etmiş Aydın Sadıxovun çəkdiyi fotolar yer alıb. Sərgi martın 12-dək davam etmişdir.
Futbol qarşılaşmaları
thumb|[[UEFA Avropa Kubokunun Azərbaycan–Portuqaliya təsnifat matçı]]
İki ölkənin futbol komandaları arasında keçirilmiş ən diqqətçəkən qarşılaşma 1999-cu ilin sentyabr ayında Bakıda iki gün ərzində keçirilmiş "üçhissəli oyun"dur. Millilər arasındakı UEFA Avropa Kuboku 2000-nin təsnifat mərhələsinin həmin matçı 3 sentyabrda başlamış, lakin 0:0 hesabı ilə bitən birinci hissədən sonra Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionun işıqlandırma sistemində yaranan problem səbəbindən projektorların işləməməsi nəticəsində tərəflərin razılığı və UEFA-nın qərarı ilə matç ertəsi günə keçirilmişdir.
Səhəri gün isə gündüz saatlarında baş tutan qarşılaşma 1:1 hesablı heç-heçə ilə nəticələnmişdir. İkinci hissənin əvvəllərində — 51-ci dəqiqədə Zaur Tağızadənin vurduğu qolla Azərbaycan millisi hesabda irəli çıxmış, lakin matça əlavə olunmuş 7-ci uzatma dəqiqəsində Luiş Fiqu Portuqaliya millisinin bərabərlik qolunu vurmuşdur. left|thumb|Azərbaycan–Portuqaliya U-17 matçı, 5 may 2016-cı il thumb|[[Bakıda çempion olan portuqallar, 21 may 2016-cı il]] 2016-cı ildə Bakıda keçirilmiş Futbol üzrə 17 yaşadək Avropa Çempionatının final mərhələsinin "A" qrupunda yer alan Azərbaycan millisi ilk oyunda 5 may 2016-cı ildə Portuqaliya millisi ilə qarşılaşmış və 0:5 hesabı ilə məğlub olmuşdur. Azərbaycan millisinin qrupda qaldığı bu turnirin qalibi sonda məhz Portuqaliya futbolçuları olmuşlar.
Legionerlər
Bu iki ölkə arasında ilk legioner futbolçu azərbaycanlı Vəli Qasımov olmuşdur. O, 1997–1999-cu illərdə "Vitoriya"nın, 1999–2001-ci illərdə isə "İmortal"ın heyətində çıxış etmişdir. Vəli Qasımov 2007-ci ildə isə "CD Gelves" komandasında baş məşqçi işləmişdir.
Azərbaycan milli futbol komandasının qapıçısı Kamran Ağayev və yarımmüdafiəçisi Emin Mahmudov 2016-cı ildən "Boavişta"da çıxış edirlər. Yarımmüdafiəçisi Budaq Nəsirov isə Lissabonun "Sportinq" klubunun "B" komandasındadır. O, 25 iyul 2016-cı ildə bu klub ilə 5 illik müqavilə imzalamışdır.
Portuqal futbolçulardan isə daha çox futbolçu Azərbaycanda çıxış etmişdir. Bunlara misal üçün, Huqo Maçadonun "Standard"da, Paulino Tavaresin "Qəbələ"də, Serjio Kostanın "Kəpəz"də, Migel Lorensonun isə "Zirə"də oynadığını qeyd etmək olar.
2016 Futzal üzrə FİFA Dünya Kuboku
Tarixində ilk dəfə 2016-cı ildə Kolumbiyada keçirilmiş Futzal üzrə FİFA Dünya Kubokunun final mərhələsinə qatılmış Azərbaycan milli futzal komandası bu turnirdə 1/4 finala qədər irəliləsə də, həmin mərhələdə Portuqaliya millisinə 2:3 hesabı ilə məğlub olaraq, mübarizəni dayandırmışdır.
Müqavilə-hüquq bazası
İki ölkə arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığa dair cəmi 3 sənəd imzalanmışdır:
NGC 3506
NGC 3506, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Jelko Komşiç
Jelko Komşiç — Bosniya və Herseqovinanın rəyasət heyətinin hazırkı sədri olan xorvat siyasətçi.
Komşiç Demokratik Cəbhəni qurmaq üçün 2012-ci ildə Sosial Demokrat Partiyasından ayrılanadək partiyanın tanınmış simalarından biri idi.
Üç partiyalı prezidentliyə xorvat üzvü vəzifəsinə seçilsə də, bir çox Bosniya xorvatı onu federasiyada çoxluq təşkil edən boşnak seçicilər tərəfindən seçildiyi üçün onların maraqlarını təmin edən qanunsuz nümayəndə adlandırdı.
Həyatı
Komşiç Sarayevoda Bosniya xorvatı Marko Komşiç və Bosniya serbi Danitsa Staniçin ailəsində anadan olub. Anası Sarayevonun mühasirəsi zamanı mənzilində qəhvə hazırlayarkən Serb Respublikası Ordusunun snayperçisi tərəfindən öldürülüb. Bir çox mənbəyə görə, bu hadisə onun depresiya nöqtəsi idi, çünki o zamanlar Bosniya və Herseqovina Respublikasının Ordusunda xidmətə başlamışdı. Komşiç hərbi xidmətlərə görə verilən ən yüksək dövlət ordeni olan Qızıl Zanbaq ordeninə layiq görülüb. İkinci Dünya Müharibəsi dövründə çetnik olan ana babası Mariyan Staniç Komşiçin doğulmasından iki il öncə vəfat edib. Müharibədə olduğu dövrdə Staniçin ailəsi Doboy yaxınlığındakı Kostaynitsa kəndində gizləndi. Komşiçin ata ailəsi bu zaman Kiselyakda yaşayırdı. Atasının əmisi II Dünya Müharibəsi zamanı itkin düşüb. Komşiç atası kimi katolik olaraq vəftiz olundu. Lakin dini-skeptik olduğundan katolik kilsəsini tərk etdi. Özünü aqnostik olaraq görür.
Komşiç Sarayevo Universitetinin Hüquq Fakültəsindən bakalavr dərəcəsi aldı. 2003-cü ildə Korktaun Liderlik Seminarında Bosniya və Herseqovinanı təmsil etmək üçün seçildi. Həyat yoldaşı Sabina etnik boşnakdır. Cütlüyün Lana adlı bir qızı var.
Xorvatlar, serblər, boşnaklar və monteneqrolular üçün Ortaq Dil Bəyannaməsini imzalayanlardan biri olub.
Ataualpa
thumb|right|250px| [[Fransisko Pizarronun adamları tərəfindən çəkilmiş Ataualpanın təsviri.]] Ataualpa - İnk İmperiyasının sonuncu hökmdarı. Atası Uayn Kapakın ölümündən (1525) sonra ögey qardaşı Uaskar ilə hakimiyyət uğrunda mübarizədə qalib gələrək hökmdar olmuşdur. 1532-ci ildə Fransisko Pizarronun rəhbər liyi altında ölkəyə soxulan ispan konkistadorları Kaxamarkanı və bir neçə digər şəhəri ələ keçirdilər, Ataualpanı isə əsir aldılar. İspanlar külli miqdarda fidyə müqabilində onu azadlığa buraxacaqlarına söz versələr də, namərdcəsinə vədlərinə əməl etmədilər. Saxta məhkəmənin qərarına əsasən, Ataualpa edam olundu.
Jelko Komşiç
Həyatı
Komşiç Sarayevo futbol klubu Jelyezniçarın azarkeşidir, hətta klubun üzvlük vəsiqəsinə sahibdir və 2019-cu ilin iyul ayında yeniləyib.
Bosniya müharibəsi
Bosniya müharibəsi zamanı Komşiç Bosniya və Herseqovina Respublikası Ordusunda xidmət etdi və Bosniya hökuməti tərəfindən verilən ən yüksək hərbi orden olan Qızıl Zanbaq ordeni ilə təltif edildi.
İlk siyasi fəaliyyəti
Müharibədən sonra Komşiç Bosniya və Herseqovina Sosial Demokrat Partiyasının üzvü olaraq siyasi fəaliyyətinə başladı. 2000-ci ildə Yeni Sarayevonun bələdiyyə başçısı seçilmədən öncə Yeni Sarayevo bələdiyyəsinin və Sarayevo şəhər məclisinin məclis üzvü olub. Daha sonra iki il Sarayevo bələdiyyə başçısının müavini vəzifəsində çalışdı. Demokratik Dəyişikliklər İttifaqı koalisiyası 1998-ci ildə hakimiyyətə gələndə Komşiç Belqradda hazırda fəaliyyət göstərməyən Yuqoslaviya səfiri seçildi. 2002-ci ildə seçkilərdən sonra SDP yenidən müxalifət seçildi, daha sonra komissiya istefa verdi.
İlk prezidentlik fəaliyyəti
thumb|left|200px|Komşiç ABŞ Prezidenti [[Barak Obama və Birinci xanım Mişel Obama ilə birlikdə Metropoliten muzeyində, 23 sentyabr 2009]]
Komşiç SDP-dan 2006 Bosniya ümumi seçkilərində Bosniya və Herseqovinanın rəyasət heyətindəki xorvat kreslosuna namizədliyini irəli sürdü. 116.062 səs toplamağı bacardı və İvo Miro Joviç, Boyo Lyubiç, Mladen İvankoviç-Liyanoviç, Zvonko Yurişiç və İrena Yavor-Koryeniçi qabaqlayaraq səslərin 39.6%-i aldı. 1 oktyabr 2006-cı ildə and içdi. Qələbəsi BH XDB partiyasındakı radikallaşma ilə əlaqələndirildi və bu da öz növbəsində SDP-ın səslərinin əksəriyyətini toplamasına səbəb oldu. Xorvatlar onu boşnak seçicilər tərəfindən seçildiyi üçün Bosniya xorvatlarının qanunsuz nümayəndəsi kimi gördülər.
2008-ci ilin may ayında, o vaxtkı Bosniya və Herseqovina rəyasət heyətinin üzvü Haris Silayciçin Vaşinqtona səfəri zamanı Bosniya və Herseqovinada yalnız bir dilin danışığını, lakin dilin üç müxtəlif adla adlandırıldığını söylədi. Onun bu açıqlaması Xorvatiyada siyasi partiyalar və Serb Respublikasının Baş naziri Milorad Dodik tərəfindən mənfi reaksiyalar aldı. Komşiç Silayciçə Bosniya və Herseqovinada neçə dildə danışılacağına qərar verəcək şəxsin o olmadığını söylədi.
2010-cu ildə Milli Demokratiya İnstitutu tərəfindən aparılan araşdırmaya görə, Komşiç boşnakların fikrincə ən sevilən siyasətçi idi.
Komşiçin 2010-cu ildə seçkilərdəki qələbəsi xorvat siyasi nümayəndələri tərəfindən bir çox mübahisəyə səbəb oldu və seçki saxtakarlığı olaraq qəbul edildi. Yalnız federasiyadakı vətəndaşlar boşnak və xorvat təmsilçisini seçə bilir. Boşnaklar federasiya əhalisinin 70%-i, xorvatlar isə yalnız 22%-i təşkil etdiyi üçün, xorvatları rəyasət heyətində təmsil etmək üçün seçilən namizəd, xorvat icması arasında çoxluq olmasa da təsirli şəkildə seçilə bilir. Bu, 2006 və 2010-cu ildə çoxmillətli Sosial Demokrat Partiyasının dəstəklədiyi etnik xorvat Komşiçin seçkilərdə çox az səs alaraq qazandığı zaman baş verdi.
2010-cu ildə xorvatların çoxluğu təşkil etdiyi heç bir bələdiyyədən səs almadı, təxminən bütün səslər Boryana Kriştoya getdi. Komşiçin topladığı səslərin əksəriyyəti əsasən boşnak bələdiyyələrindən gəldi və Qərbi Herseqovinanın Şiroki Briyeq, Lyubuşki, Çitluk, Posuye kimi bir sıra bələdiyyə seçicilərindən gələn dəstək heç xorvat bələdiyyələrindən gəlmədi. Komşiç 20 xorvatın yaşadığı Kalesiya bələdiyyəsindən yeddi mindən çox səs aldı. Ardından Bosniya və Herseqovina Federasiyasındakı bütün xorvat əhalisi təxminən 495.000 nəfər olaraq qiymətləndirildi.
Komşiç 336.961 səs topladı, digər bütün xorvat namizədlər isə ümumilikdə 230.000 səs qazanmağa nail oldular. Xorvatlar onu yenə qeyri-qanuni nümayəndə hesab etdi və rəyasət heyətində ikinci boşnak üzv olaraq gördülər. Bu, xorvatlar arasında məyusluğu artırdı, federal qurumlara olan inamı zəiflətdi, öz müəssisələri və federal birlikləri üçün iddialarını gücləndirdi.
İkinci prezidentlik fəaliyyəti
2018-ci il ümumi seçkilərində Komşiç daha bir dəfə Bosniya və Herseqovinanın rəyasət heyətinin xorvat üzv olaraq 52.64% səslə seçildi, bu da sələfi Draqan Çoviçdən 16.5% səs çoxluğu təşkil etdi. 20 iyul 2019-cu il tarixində beşinci dəfə serb üzvü Milorad Dodikdən sonra növbəti səkkiz ay ərzində yeni sədr seçildi. Səkkiz aydan sonra, 20 mart 2020-ci il tarixində boşnak üzv Şefik Cəfəroviç Komşiçdən növbəti səkkiz ay ərzində sədrliyi təhvil aldı.
2 mart 2021-ci ildə Serbiya Prezidenti Aleksandr Vuçiç Sarayevoya gələrək Cəfəroviç və digər sədrlər, Komşiç ve Dodik ilə görüşdü, görüş nəticəsində COVID-19 pandemiyası ilə mübarizədə 10.000 doza AstraZeneca COVID-19 peyvəndi Serbiya hökuməti adından Bosniya və Herseqovinaya bağışlandı. Üç gün sonra, 5 artda Sloveniya Prezidenti Borut Pahor da Sarayevoya gəldi və Cəfəroviç, Komşiç ve Dodik ilə görüşdü, bu görüşün nəticəsində də Sloveniya hökuməti adından pandemiya ilə mübarizədə 4.800 doza AstraZeneca COVID-19 vaksini Bosniya və Herseqovinaya bağışlandı.
Xarici siyasəti
2018-ci il ümumi seçkiləri və Komşiçin qələbəsindən sonra Xorvatiya Baş naziri Andrey Plenkoviç Komşiçin qələbəsini tənqid etdi. Komşiç Xorvatiya hökumətini Bosniya və Herseqovinanın suverenliyi pozğunluğu deyərək tənqid etdi. Komşiç Bosniya və Herseqovinada Pelyeşats körpüsünün inşası ilə əlaqədar Xorvatiyanı məhkəməyə verə biləcəyini də açıqladı. Avropa İttifaqının maliyyə dəstəyi ilə körpünün inşasına Bosniya və Herseqovina və Xorvatiyanı birləşdirmək üçün 30 iyul 2018-ci il tarixində başlanıldı və Komşiçin seçkilərdəki əsas rəqibi Draqan Çoviç tərəfindən dəstəkləndi.
Cəfəroviç 2020-ci ilin dekabrında Rusiya Xarici İşlər Naziri Sergey Lavrovun dövlət səfəri ərəfəsində ilk öncə yalnız serb lider Milorad Dodiklə görüşməsini Bosniya və Herseqovinaya hörmətsizlik olaraq qəbul etdi. Nəticədə boşnak və xorvat liderlər Lavrovla görüşdən imtina etdilər.
2021-ci ilin aprelində Komşiç AB xarici işlər nazirlərinə məktub göndərərək AB nümayəndə heyətlərini milliyətçi Bosniya partiyaları olan MSDİ və BH XDB ilə olan yüksək əlaqələrinə görə şiddətlə tənqid etdi. Məktubunda Rusiyanın təsiri, Xorvatiya və Serbiyanın Bosniya və Herseqovinanın daxili işlərinə müdaxiləsi və BH XDB və MSDİ arasındakı əlaqələrin birləşdirilməsini vurğuladı. Elə həmin ay Komşiç Sloveniya Baş naziri Yanez Yanşanın Qərbi Balkanlarda mümkün sərhəd dəyişiklikləri ilə əlaqədar göndərdiyi ehtimal olunan sənədə reaksiya verərək "sərhədlərin artıq təyin olunduğunu və nəticənin nə olacağını yalnız Allahın bildiyini" dedi.
Mayrtup cümə məscidi
Tamerlan Musayev adına Mayrtup cümə məscidi — Çeçenistan Respublikasının Kurçaloyevski rayonu Mayrtup kəndində  əsas cümə məscidi. Məscid eyni vaxtda 5000-ə qədər insanın ibadət etməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Tarixi
1883-cü ilə qədər Mayrtup kəndində 7 məscid, o cümlədən, əsas Cümə məscidi və 6 məhəllə məscidi fəaliyyət göstərirdi.
2019-cu ildə Mayrtup kəndində Tamerlan Musayev adına məscidin təməli qoyulmuş, tikintisi 2020-ci ilin noyabrında başa çatdırılmışdır. Məscid 20 noyabr 2020-ci ildə açılmışdır. Kənd sakinləri məscidin təntənəli açılışına toplaşmış, tədbirə Çeçenistan Respublikasının əsas rəsmiləri gəlmişdilər. Çeçenistan Respublikasının başçısı Ramzan Kadırov rəsmi mərasimdə çıxış etmişdir.
Açılışdan sonra rəsmi qonaqlar yerli sakinlərlə birlikdə yeni məbədin divarları arasında ilk cümə namazını qılıb. Məscid 2019-cu ilin iyulunda Rostov vilayətində qəza nəticəsində həlak olmuş Rusiya Federasiyası Daxili İşlər Nazirliyinin Şali rayonu İdarəsinin keçmiş rəisi Tamerlan Musayevin adını daşıyır.
2009-cu ilin mayında xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən həlak olmuş böyük qardaşı, polis kapitanı Teymur Musayevin adını daşıyan küçədə yerləşir.
Memarlığı
Mayrtup cümə məscidinin ikimərtəbəli binası böyük mərkəzi günbəz və kiçik yarımqübbələrlə bəzədilib. Məscidin fasadı yay qalereyası ilə bəzədilib. Məscidin daxili divarları möhkəm tikinti materialı olan mərmər - travertinlə bəzədilib. Dini məbədin daxili interyeri isə Mərmərə dənizində (Türkiyənin Balıkəsir ili) Mərmərə adası adasında hasil edilən ağ mərmərlə zəngin şəkildə bəzədilib.
Əsas mərtəbədən əlavə, binanın ikinci mərtəbəsi səviyyəsində içəridə böyük U formalı eyvan və zirzəmisi var. İçəridə divarlar və tavanlar Buxara üslubunda bəzədilmişdir. Binanın künclərində 45 metrlik dörd minarə, azan oxumaq üçün iki eyvanı var. Məscidin ümumi sahəsi 3000 kvadratmetrdir. Eyni zamanda, məscid qonşu ərazi ilə birlikdə 5000 minə qədər dindarı qəbul edə bilər. Məscidin mərkəzi giriş portalı Əhməd Kadırovun kəlamı olan kitabə ilə bəzədilib.
Çin-Sovet münaqişəsi (1929)
Çin-Sovet münaqişəsi (Chinese, ) — 1929-cu ildə Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı ilə Çin Respublikasının Çin Şərq Dəmiryolu (həmçinin CŞD kimi tanınır) üzərində silahlı münaqişə idi.