cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nigeriya
İqtisadiyyat
thumb|[[Lagos Island as seen from the harbour near Victoria Island.]]
İqtisadiyyat daha çok əkinçiliyə əsaslanır. Yer fındığı, pambıq, palma ağacları, tərəvəz və meyvə ,növləri kakao, kauçuk ,taxıl məhsulları, xurma və fındıq yağı, taxta-şalban və kolacevizi bol miqdarda istehsal edilir. Kakao və kauçuk istehsalatında dünyanın altıncı ölkəsidir. Ölkə torpaaqlarının % 25i əkinə yararlıdır.
1960-cı illərində kəşf ediləm benzin, Nigeriya iqtisadiyyatını geniş şəkildə rahatlatdı. Afrikada demək olarki ən sabit iqtisadiyyata sahib ölkələrdən biri halına gəldi. Cənubda delta bölgəsi, benzin yataqları baxımından olduqca zəngindir. Dünyanın yeddinci böyük benzin istehsalatçısı olan Nigeriyanın ixracatının böyük bir hissəsini, benzin və yanacaq məhsulları təşkil etməkdədir. Ayrıca təbii qaz baxımından da olduqca zəngindir. 1980 ilində benzin-kimya və təbii qaz təsisləri tikilib qutarməş və tımizləyici qurğu sayı artırılmışdır. Nigeriya xam benzindən başqa ayrıca kömür, qalay, əhəng, kolimbit və dəmir mədənləri də istehsal etməkdədir.
Mövcud çay sularından, su stansiyaları qurmaq surətiylə, elektrik energiyası istehsal edilməkdədir. Bunlardan ən böyüyü Kainiji su anbarıdır.
İxracatının % 95ini xam benzin təşkil edir. Müxtəlif qida maddələri və avtomobil parça hissələri, digər önəmli ixrac məhsullarıdır. Qida maddələri ixracatının böyük bir bölümünü kakao meydana gətirir. Ayrıca tütün, palma məhsulları, yer fındığı, pambıq və soya digər ixrac məhsullarını təşgil edir.
Nigeriya, taxta-şalban, kauçuk və heyvan dərilərindən də böyük gəlirlər əldə etməkdədir. İxracatını daha çox İngiltərə, Almaniya və Yaponiyaya edər. ABŞ, Almaniya ve Hollandiyadan isə müxtəlif avadanlıq, dərman və elektronik məhsullar, idxal etməkdədir.
Adam başına düşən milli gəlir 370 dollardır. İş gücünün % 60=ı əkinçilik, % 20-si ticarətlə əlaqədardir. Təbii qaz və neft-kimya sənayesi ilə yanaşı, meşəçilik, balıqçılıq, toxuculuq, sement ve siqaret sənayeləridə də mühüm yer tutur. OPEC üzvü olan Nigeriya, böyük bir dəmir-polad sənayesinə və geniş bir inşaat sahəsinə sahibdir.
Vəlvələ (alət)
Vəlvələ — kətan lifini əyirməyin bir səmərəli əmək aləti; pərsəngli əyircək. Əsasən Şahdağ xalqlarının məskunlaşdığı dağ kəndlərində geniş istifadə olunmuşdur. Şahdağ xalqları keçmişdə vəlvələdən təkcə kətan (kəndir) lifi deyil, həm də lazım gəldikdə yun ip əyirərmişlər.
Quruluşu və istifadəsi
Vəlvələ bir qarış uzunluğunda ağac hərləncəkdən, onun ortasına keçirilmiş ox rolunu oynayan dəstəkdən, hərləncəyin hər iki ucunda açılmış gəzlərə siyirtmə bağlanan 25-30 sm uzunluğunda əyircək ipindən ibarət olurdu. Hərləncəyin sürətlə fırlanmasını təmin etmək üçün onun bir başına pərsəng daşı bağlanırdı. Çox vaxt uzunsov və hamar çaydaşından ibarət olan pərsəng hərləncəkdən 6-7 sm-ə qədər ondan aralı qalırdı.
Qırmızıkənd (Neftçala)
Qırmızıkənd — Azərbaycan Respublikasının Neftçala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Akkuşa çayının sağ sahilində yerləşən kəndlərdən biridir.
Tarixi
Kəndin keçmiş adı Xarabakənd olmuşdur. Bu kənd Zəncirbənd də adlandırılmışdır. Belə ehtimal olunur ki, əvəllər kəndin içindən Akkuşa çayı keçmişdir. Burada insanlar ticarət etmişlər. Bura xalqları bir-birinə bağladığı üçün belə adlanmışdır.
Din
Kənddə "İmam Zaman" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Boşnyakiya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Əyriyumurtalıqlı yemişan
Crataegus kyrtostyla Fingerh. = C. curvisepala Lindm.
Hündürlüyü 6 (8) m-ə çatan balaca ağac və ya 1,5-3 (4) m-ə çatan koldur. Budaqların qabığı qonurtəhər-boz rəngdədir. Cavan zoğları qırmızımtıl-qəhvəyi, azsaylı qısa tikanları vardır və yaxud az hallarda tikansızdır.
Yarpaq
Yarpaqlarının uzunluğu 5 sm-ə qədərdir, parlaq yaşıl rənglidir, üst hissədən demək olar ki, çılpaq, alt hissədən dağınıq basıq tüklüdür və yaxud damarların künc tərəfində saqqalcıqlıdır, görünüşünə görə demək olar ki, rombşəkilli və ya əksinəyumurtaşəkillidir, qaidə hissəsi pazşəkilli, bəzən dairəvidir, adətən 5-7 bölümlü olub, kənarları sivri,mişarvari dişli bölümlüdür; saplağı yarpaq ayasından 1,5 dəfə uzundur.
Çiçək
Qalxanı enlidir, adətən çılpaqdır, üzərində 1-3 ədəd çiçək daşıyan 3-6 ədəd budaqcıqdan ibarətdir. Çiçəkləri ağ rəngdədir, diametri 11-15 mm-dir. 1 sütuncuğu (nadir halda 2) vardır.
Meyvə
Meyvələri qırmızı, uzunsov-ellipsvari və ya slindrikdir, uzunluğu 12-14 mm, birtoxumludur. Təpə hissədə kasa yarpaqları qatlanmış formadadır. Çiçəkləməsi: Aprel, May (İyun)
Hirkan qovağı
Hirkan qovağı - (lat. Populus hyrcana Grossh.)  Söyüdkimlər— (Salicaceae Lindl.) fəsiləsinə aid bitki növü.
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir –VU D2. Qafqazın endemik növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Orta və ya ucaboylu ağacdır. Qabığı ağ bozumtuldur, şahmatşəkilli düzülmüş rombvari çatları vardır. Uzanmış zoğlarının yarpaqları uzunsov –yumurtavari, aşağıdan enli, yuxarıya doğru daralmış ucadan sivri, kənarları bütöv, az-az hallarda azca dilimlidir. Nadir hallarda dilimləri aydın nəzərə çarpır. Yarpaqları 8-10 sm uzunluğunda, 4-7 sm enində olub, üst hissədən tünd-yaşıl, alt hissədən ağ rəngli sıx tükcüklüdür. Qısalmış zoğlarının yarpaqları yumurtavari və ya deltavaridir. Kənarları bütövdür və ya nisbətən dərin oyuqvari dişlidir. Üst tərəfi yaşıl, alt tərəfi pambığaoxşar bozumtul tükcüklü və ya çılpaqdır. Sırğalarının və qutucuğunun oxu çılpaqdır.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləməsi aprel, meyvəverməsi iyun-iyul aylarına təsadüf edir. Meyvələri avqust –sentyabr aylarında yetişir. Tozlanması –anemofildir. əsasən kök pöhrəlri ilə çoxalır. İşıqsevən, tezböyüyən və istisevən ağac cinsidir. Subtropik zonanın podzollu və podzollu-qlryli torpaqlarının həm suvarma, həm də yeraltı sular vasitəsilə artıq dərəcədə nəm olan yerlərində bitir. Tez böyüyən ağac cinsi kimi oduncaq tədarükü üçün və tarlaqoruyucu meşə zolaqlarının və yaşıllıqların salınmasında istifadə oluna bilər.
Yayılması
Lənkəranın dağlıq hissəsi və Lənkəran ovalığı (Düzən meşələrində, çay sahili boyunca rütubətli dərələrdə bitir).
Sayı və tendensiyası
Ehtiyatı azdır. Lənkəran rayonunun Xanbulaq su anbarı və Hirkan qəsəbəsi yaxınlığında kiçik qrup halında, tək-tək rast gəlinir.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Təbii bərpasının zəif gedir. Oduncağından məişət təsərrüfatında istifadə olunur.
Mühafizə tədbirləri
Hirkan Milli Parkında mühafizə olunur.
Təmim bin Həməd Al Sani
Şeyx Təmin bin Həməd Al Sani - (تميم بن حمد آل ثاني; ) — Qətər əmiri. Al Sani sülaləsinin 7-ci əmiri. keçmiş əmir Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saninin dördüncü, ikinci arvadı Moza bint Nasir əl-Misnəddən olan ikinci oğlu
Gəncliyi və təhsili
Təmim bin Həməd 3 iyun 1980-cı ildə Qətər əmirliyinin paytaxtı Doha şəhərində anadan olmuşdur. O, Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saninin dördüncü oğlu, ikinci arvadı Şeyxa Moza bint Nasir əl-Misnəddən olan ikinci oğludur. Təmim bin Həməd Al Sani, Böyük Britaniyanın Dorset şəhərindəki Şerborn Beynəlxalq Kollecində və Harrov məktəbində təhsil alıb. 1997-ci ildə burdakı təhsilini bitirib Kral Hərbi Akademiyasına daxil olur və 1998-ci ildə zabit kimi buranı bitirir.
Karyerası
Qətər Silahlı Qüvvələrini ikinci leytenant kimi bitirir. 2003-cü ilin avqustun 5-ində onun böyük qardaşı Şeyx Casimin vəliəhdlikdən imtina etməsi ilə o, Qətər taxt-tacına varis oldu. Həmin vaxtdan etibarən o öz üzərinə çalışmaya başlayır, təhlükəsizlik və iqtisadiyyatla bağlı mövzuları daha dərindən öyrənməyə çalışır. 2009-cu ildə Qətər Silahlı Qüvvələri baş komandanının müavini təyin olunur.
O, Qətərin beynəlxalq aləmdə nüfuzunu qaldırmaq üçün də çalışır. 2005-ci ildə Qətər İdman İnvestisiyaları İdarəsini təsis edir və Pari Sen-Jermen FK-a yatırımlar edir. 2006-cı ildə Dohada keçirilən 15-ci Asiya Oyunlarının təşkilati komitəsinə sədrlik edir. Onun sədrliyi ilə bütün üzv ölkələr ilk dəfə iştirak edib. Həmin il Misirin Əl-Ahram qəzetində Təmim, "Ərəb dünyasının ən yaxşı idman şəxsiyyəti" adına layiq görülüb. Onun rəhbərliyi ilə Qətər, 2014 FİNA Üzgüçülük üzrə Dünya Çempionatına və 2022 FİFA Dünya Çempionatına ev sahibliyi etmək hüququ qazandı. O, Beynəlxalq Olimpiya Komitəsinin və Qətər Milli Olimpiya Komitəsinin üzvüdür.
Şeyx Təmim, Qətər İnvestisiya Qrupu Direktorlar Şurasına rəhbərlik edir. Şeyx Təmimin rəhbərliyi altında təşkilatdakı ingilis investorlar xeyli sayda investisiya yatırırlar.
25 iyun 2013-cü ildə Qətər əmiri Şeyx Həməd bin Xəlifə Al Saniyə, öz qohumları və köməkçiləri ilə məsləhətləşdikdən sonra taxtdan oğlu Təmimin xeyrinə imtina edir. Az sonra televiziyada çıxışda Təmim hakimiyyəti atasından təhsil almasını bildirdi. O Al Sani sülaləsindən dövlət çevrilişi etmədən hakimiyyətə gələn ilk şəxs idi.
Ailəsi
8 yanvar 2005-ci ildə Şeyx Təmim əmisinin ikinci qızı Şeyx Cəvahir bin Həməd bin Suheym Al Sani ilə evlənir. Onların bu evliliyindən iki oğlu və iki qızı dünyaya gəlir:
Şeyx Təmim 2009-cu ilin martın 3-də Hacri ailəsindən Şeyxa Anoud bint Mana ilə evlənir. Onun atası Mana bin Əbdül Hadı Al Hacrı Qətərin İordaniyadakı səfiri olmuşdu. Onların evliliyindən 1 oğlu və iki qızı dünyaya gəlir:
2014-cü ilin martında Şeyxa Nura bint Hathal Al Dosari ilə evlənir. Onların bir oğlu dünyaya gəlib:
Yeni Afon mağarası
Yeni Afon mağarası — Gürcüstanda, de fakto tanınan Abxaziya Respublikasındakı İver dağlarında, Yeni Afon şəhərinin yaxınlığında yerləşən mağara. Dünyanın ən böyük mağaralarından biri hesab olunur. Mağaranın həcmi təxminən 1.000.000 m3-dur.
Haqqında
İver dağlarında yerləşən bu mağara 1961-ci ildə 4 nəfər tərəfindən kəşf edilmişdir: Zurab Tintilozov, Arsen Okroyonaşvili, Boris Qerqedeva və Qivi Smir.
1975-ci ildən bu mağara turistlər üçün açıqdır, hətta bu mağarada metro tikilmişdir. Mağarada 9 boşluq vardır.
Anri Fransua Pittye
Anri Fransua Pittye de Fabreqa (Henri François Pittier de Fábrega; ) — Venesuela florasını öyrənən İsveçrə botanik-sistematiki.
Ədəbiyyat
Marquez, M.O. Henry François Pittier. — Caracas: Universidad Central de Venezuela, 1968. — 29 p. Stafleu F. A., Cowan R. S. Taxonomic Literature : [англ.]. — Ed. 2. — Utrecht, Antwerpen, The Hague, Boston, 1983. — Vol. IV: P—Sak. — P. 279—282. — 1214 p. — ISBN 90-313-0549-9. — doi:10.5962/bhl.title.48631.
Bulbophyllum pahudii
(Bulbophyllum pahudii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Java-da, minimum 850 metr yüksəklikdə tapıla bilər və çox nadirdir.
Yenikənd (Quba)
Yenikənd — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Quba rayonunun Tüləkəran i.ə.v.-də kənd. Ağçayın sahilində, dağətəyi ərazidədir;
Sen-Vensan-sür-Jabron
Sen-Vensan-sür-Jabron (, Sant Vincenç de Jabron) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Nuaye-sür-Jabron kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04199.
Mahir Mirzəyev
Mahir Sabir oğlu Mirzəyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2016-cı ildə Aprel döyüşləri zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Həyatı və təhsili
Mahir Mirzəyev 1994-cü il 17 fevral tarixində Bakı şəhərində anadan olub. Orta təhsilini 2000–2005-ci illərdə Abşeron rayonu Fatmayı kənd orta məktəbində, 2005–2011-ci illərdə isə Bakı şəhəri N. Nərimanov rayonu şəhid Novruzov qardaşları adına 36 saylı orta məktəbdə alıb. 2011-ci ildə orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirib, yüksək balla Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin ümumi iqtisadiyyat fakültəsinə daxil olub. 2015-ci ildə ali təhsilini bitirib yüksək balla Qafqaz Universitetinin menecment fakültəsinin magistr pilləsinə qəbul olmuşdur.
2007-ci ildə Azərbaycan respublikası Ciu-citsu Milli Federasiyasının üzvü olmuş və imtahanda bacarıq göstərərək 7 Sichi-Kyu-ya layiq görülmüşdür. 2013-cü ildə "ASAN" xidmətdə, 2014-cü ildə Amrahbank Akademiyasında, sentyabr-dekabr 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyində, 12 – 28 iyun 2015-ci ildə "Avropa Oyunları"nda könüllülər kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bütün bu fəaliyyətlərindən diplom, sertifikat və fəxri fərmanlar almışdı. Türk, ingilis, rus, ərəb dillərini bilirdi.
Hərbi xidməti
6 iyul 2015-ci ildə Bakı şəhəri N. Nərimanov rayonu Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətindən hərbi xidmətə Gəncəyə göndərilmiş və 3 ay sonra Tərtər rayonunda hərbi xidmətini davam etdirmişdir. Mirzəyev Mahir Sabir oğlu 2 aprel 2016-cı ildə Aprel döyüşləri zamanı Seysulan, Qapanlı uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmanlıq göstərərək şəhid olmuşdur
8 aprel 2016-cı ildə Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi vasitəsi ilə əldə olunan razılığa əsasən öndə, neytral zonada qalan şəhidlərimizin nəşi götürülərək ailələrinə verilib. 9 aprel 2016-cı ildə Mirzəyev Mahir Sabir oğlunun cənazəsi Bakı, Binəqədi rayonu Biləcəri qəsəbəsindən böyük izdihamla yola salınıb. Dəfn mərasimində Nərimanov və Binəqədi rayon icra hakimimiyyətinin başçıları, Müdafiə Nazirliyinin yüksək rütbəli əməkdaşları, Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə çağırış üzrə Dövlət Xidməti əməkdaşları, rayonun Hüquq Mühafizə orqanlarının rəhbərləri, minlərlə şəhər sakinin ilə bərabər şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri iştirak etmişdilər. Mahir Sabir oğlu Mirzəyev Pirşağı məzarlığında dəfn olunmuşdur.
Mükafatları
Mahir Mirzəyev ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
Ailəsi
Mahir Mirzəyev Aprel döyüşləri zamanı şəhid olan digər əsgər Fəxrəddin Qurbanlı ilə qohum idi.
Onejskoye Pomorye Milli Parkı
Onejskoye Pomorye Milli Parkı — Rusiyanın şimalında, Oneqa yarımadasında, Arxangelsk vilayətinin Onejsk və Primorsk rayonlarında yerləşən milli park. 26 fevral 2013-cü ildə qurulmuşdur. Milli parkda əl dəyməmiş meşələr və sahil relyefi mühafizə olunur. Parkın ümumi sahəsi 2 016,68 km2 təşkil edir.
Tarix
Milli parkın yaradılmasına 1997-ci ildə başlanılmışdır, lakin sərhədlərinin təsdiq olunması 2002-ci ilə qədər davam etmişdir. 2013-cü ildə ərazi gələcək milli park üçün saxlanılmışdır. 22 dekabr 2011-ci ildə Rusiya hökuməti Oneqa yarımadasında milli parkın yaradılmasına qərar vermişdir. 26 fevral 2013-cü ildə milli park yaradılmışdır.
Coğrafiya
Milli park Oneqa yarımadasının böyük hissəsini və Ağ dənizə bitişik əraziləri əhatə edir. Ərazinin böyük hissəsini meşələr təşkil edir. Milli parkda yayılan məməlilərə sığır, Avroasiya qonur ayısı, adi canavar, qırmızı tülkü aiddir. Ağ dənizdə ağ balinalara təsadüf edilir. Qış mövsümündə dənizi buz bağlayır.
Turizm
Milli parkı ancaq əvvəlcədən əldə olunmuş icazə vərəqəsi ilə ziyarət etmək mümkündür. Milli parkda maksimum qalmaq müddəti 10 gündür. İstisna ətraf ərazilərdə yaşayan sakinlərdir. Onlar 1 ilə qədər milli parkda qala bilərlər.
İsmail Haqqı Uzunçarşılı
İsmail Haqqı Uzunçarşılı — Türkiyə siyasətçisi və tarixçisi.
Həyatı
1912-ci ildə Darülfünunun ədəbiyyat bölümünü bitirərək Kütahya edadisi tarix müəllimi təyin olundu. 1921-ci ildə getdiyi Ankarada, ulusal hökumətcə öncə Trabzon Litseyində, sonra Kastamonu edadisində görəvləndirildi. Müəllimliyi çeşidli məktəblərdə sürdürən Uzunçarşılı 1926-cı ildə ibtidai məktəb müdürü, 1927-ci ildə Balıkəsir millətvəkili oldu.
Məclis çalışmalarının yanı sıra 1932–1938-ci illər arasında İstanbul Universitəti Ədəbiyyat Fakültəsi Tarix Bölümündə dərslər verdi; Türk Tarix Kurumunda görəv yaptı. 1950-ci ildə millətvəkilliyindən ayrılaraq yalnızca tarix çalışmalarına davam etdi. Kastamonuda çıxan "Açık Söz" qəzetində dərc olunan yazılarla adını duyurdu.
İlk çalışmalarını Kastamonu tarixi, Balıkəsir tarixi, Kütahya şəhəri (1932) kimi yerəl tarix araşdırmalarına ayırdı. Daha sonra Anadolu bəyliklərini incələmə mövzusuna girişdiysə də, Osmanlı imperiyasının siyasi tarixinə və dövlət təşkilatına ilişkin kitablarıyla tanındı. 89 yaşında arxivdə çalışırkən hayata gözlərini yumdu.
Haqqında
Uzunçarşılı İsmayıl Haqqı 1889-cu ildə anadan olmuş, 1912-ci ildə İstanbul universitetinin ədəbiyyat fakultəsini bitirib, liseylərdə tarixdən dərs demişdir. Sonralar uzun illər Maarif nazirliyində işləmişdir. O, 1927-ci ildə isə Türkiyə Xalq Respublikaçılar Partiyasının üzvü kimi 1927-ci ildə Balkəsirdən Türkiyə Böyük Millət Məclisə üzv seçilmişdir. Uzunçarşılı İsmayıl Haqqı 1940-cı ildən isə İstanbul Universitetinin professoru olmuşdur.
Uzunçarşılı İsmayıl Haqqı Türkiyə tarixinin bir çox dövrlərinə və problemlərinə dair çoxlu məqalələr həsr etmişdir. Tarixçinin böyük xidmətlərindən biri də Türkiyənin orta əsrlər və yeni tarixinə aid sənədləri nəşr etməsidir. Bunlardan başqa onun Osmanlı imperiyasının idarə və dövlət quruluşuna və mədəni əlaqələrinə aid də çoxlu tədqiqat əsərləri çap olunmuşdur.
Jan-Dominik Bobi
Jan Dominik Bobi — fransız jurnalist, ssenarist, yazıçı və "Elle" France jurnalının baş redaktoru. İnsult keçirdikdən sonra "Skafandr və kəpənək" bestsellerini yazıb.
İnsult və Bestseller
8 dekabr 1995-ci il 43 yaşındaykən güclü insult keçirir-Bu zaman onun oğlu Bobi də yanında idi (onlar yeni avtomobildə gəzintiyə yollanırdılar). 20 gün keçdikdən sonra Bobi komadan ayılır və müşahidə edir ki, onun sol gözündən başqa bütün bədəni iflic olub. xəstəxanada həkimlər fransız sözlərində daha tez-tez işlədilən hərf sıralaması ilə Bobi üçün xüsusi əlifba düşünürlər. Adətən, Loqoped hərfləri xüsusi ardıcıllıqla (O[o], S[es], A[a], R[eğı], N[en], T[ti], U[ü], M[em] və.s) yavaş-yavaş oxuyurdu, əgər bu Jan-Dominikə lazım olan hərf idisə, o gözünü bir dəfə yumub açırdı, əgər loqoped səhv edirdisə, Bobi gözünü bir neçə dəfə yumub açmaqla həkimi xəbərdar edirdi. İlk əvvəl bu Bobi üçün çətin idi, beləki o gözünü uzun müddət qırpmadan açıq saxlaya bilmirdi. Daha sonra ardıcıllığa öyrəşdikdən sonra loqoped hərfləri tez tez sadalamağa başladı. Bu yolla Bobi öz daxili dünyası və hissləri haqqında bütöv bir kitabı (Skafandr və Kəpənək) yazdı. Kitab çox böyük uğur gətirdi. Bobi kitabı işıq üzü görəndən 10 gün sonra prevmaniyadan vəfat etdi.
Skafandr və Kəpənək
İki ay müddətində gündə 3 saat olmaqla Bobi assisenti ilə əlifba vasitəsi ilə danışdı. O Lazım olan hərfdə assisentinə göz vururdu, deyilənə görə kitabın ərsəyə gəlməsi üçün Bobinin 200.000 dəfə gözünü yumub açmasına ehtiyac duyulub.
Bir söz belə demədən Jan-Dominik dünyaya bildiribki "Skafandrın içində okeanın dibinə batmaqda olan bədən içində üsyankar kəpənək yaşamağ üçün mübarizə aparır-bu Ürəkdir." Kitab dünyanın 30-dan çox ölkəsində böyük tirajla çap edilib və milyonlarla oxucunun ürəyinə yol tapıb.
Amerikalı rejissor Culian Şnabel tərəfindən Jan-Dominik Bobinin eyniadlı Skafandr və Kəpənək (film 2007) hekayəsi əsasında 2007-ci ildə baş tutan fransız filmi, ən yaxşı rejissor işinə görə 2007-ci il Kann kinofestivalının mükafatçısı olub.
Boschniakia rossica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Con Braun
Con Braun — Amerikalı abolisionist.
Fəaliyyəti
Con Braunun quldarlıqa qarşı mübarizəsi 1834-cü ildən başlayır. 1839-cu ildə Braun Nyu-York şəhərinə köçmüşdür. Burada digər bir Abolisionist Gerit Smit ilə tanış olur. Sonralar Braun Gerit Smit tərəfindən hədiyyə olunan ərazilərdə yaşamağa başlamışdır. Con Braunun məşhurlaşmasında 1845-ci ildə Kanzas ştatında baş vermiş hadisələrin rolu böyükdür. Həmin ildə Kanzas ştatında dövlətə məxsus istifadəsiz ərazilərin pulsuz olaraq yerli əhaliyə paylanaçağı xəbəri insanlarda çaşqınlıq yaratmışdır. Qara dərili insanların ağır şərtlərdə yaşadığı Kanzasa gələn Con Braun burada qiyamın təşkil edilməsinə rəhbərlik edir. Braun silahı mübarizəyə 1855-ci ildə başlamışdır. Oğlu və qızının ərindən ibarət olan dəstə quldarlığa qarşı mübarizə aparırdı. Con Braun və silahlı dəstəsinin həyata keçirdikləri ilk silahlı qarşıdurma 1856-cı ilin 24 və 25 may tarixlərində baş vermişdir.
Akiaki
thumb|200px|left|Atollun xəritəsi. Akiaki — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Nukutavake atolundan 130 km şimal-qərbdə, Hao atolundan 160 km şərqdə, Vahitahi 45 km şimal-qərbdə yerləşir.
Coğrafiya
Atollun daxilində vaxtı ilə laqun olmuşdur. Adanın sahəsi 1,3 km²-dir. Qalxan atoldur.
İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Nukutavake kommunasına daxildir.
Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada yaşayış yoxdur.
Tarixi
Ada 1768-ci ildə fransız Lui Antuan Bugenvil tərəfindən kəşf edilir. O, adaya yan alarkən burada uzun nizləri sallayan yerliləri görür. Bundan sonra Buqenvil adanı (tərcümə. "Nizə sakinli ada") olaraq adlandırır. Bir il sonra ada sahillərinə ingilis səyyah Ceyms Kuk yan alır və adanı adlandırır.
Xalidə Ədib Adıvar
Xalidə Ədib Adıvar — Türk yazıçı, siyasətçi, alim, müəllim. Xalidə Onbaşı olaraq da tanınır. "Atəşdən köynək", "Sinəkli baqqal", "Tatarcıq", "Zeynonun oğlu" kimi romanların müəllifi kimi tanınır.
Xalidə Ədib 1919-cu ildə İstanbul xalqını ölkənin işğalına qarşı səfərbər etmək üçün etdiyi çıxışlarla yadda qalan bir natiqdir. Qurtuluş savaşında cəbhədə Mustafa Kamalla bərabər xidmət etmiş sıravi vətəndaş olsa da, rütbə alaraq müharibə qəhrəmanı sayıldı. Müharibə illərində Anadolu Agentliyinin yaradılmasında iştirak edərək jurnalist kimi də fəaliyyət göstərib.
İkinci Məşrutiyyətin elanı ilə yazmağa başlayan Xalidə Ədib, yazdığı iyirmi bir romanı, dörd hekayə kitabı, iki səhnə əsəri və müxtəlif araşdırmaları ilə Məşrutiyyət və Cümhuriyyət dövründə türk ədəbiyyatında ən çox əsər yaradan yazarlardan biridir. Onun "Sinekli Bakkal" romanı onun ən məşhur əsəridir. O, əsərlərində qadınların təhsilinə, cəmiyyətdəki mövqeyinə xüsusi yer vermiş, yazıları ilə qadın hüquqlarını müdafiə etmişdir. Onun bir çox kitablarına filmlər və televiziya serialları çəkilmişdir.
İstanbul Universitetinin ədəbiyyat professoru Halide Edib, İngilis filologiyası kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmış akademikdir; 1950-ci ildə daxil olduğu Türkiyə Böyük Millət Məclisində millət vəkili olmuş siyasətçidir. I TBMM hökumətində səhiyyə naziri olmuş Adnan Adıvarın həyat yoldaşıdır.
Uşaqlıq və tələbəlik illəri
1884-cü ildə İstanbulun Beşiktaş şəhərində anadan olub. Atası II Əbdülhəmid dövründə Ceyb-i Hümayun (Sultan Xəzinəsi) katibliyi, Yanina və Bursa reji (təkəl) müdiri olan Mehmet Edip bəy, anası Bədirfəm xanımdır. O, anasını kişik yaşlarında vərəmdən itirib. İbtidai təhsilini evdə fərdi dərslər alaraq başa vurub. Yeddi yaşında ikən yaşını artıraraq daxil olduğu Üsküdar Amerikan Qızlar Kollecindən tələbənin jurnalına əsaslanaraq Sultan II Əbdülhəmidin istəyi ilə uzaqlaşdırılıb və evdə fərdi dərslər almağa başlayıb. İngilis dilini öyrənərkən tərcümə etdiyi kitab 1897-ci ildə çap edildi. Bu, amerikalı uşaq kitabları yazıçısı Ceykob Abbotun “Ana” əsəri idi. 1899-cu ildə bu tərcüməyə görə II Əbdülhəmid tərəfindən “Şəfqət” ordeni ilə təltif edilib. Daha sonra kollecin yüksək sinfinə qayıdan, ingilis və fransız dillərini öyrənməyə başlayan Xalidə Ədib, Üsküdar Amerikan Qızlar Kollecində bakalavr dərəcəsi alan ilk müsəlman qadın oldu.
İlk evliliyi və uşaqları
Xalidə Ədib, universitetin son kursunda oxuyarkən riyaziyyat onun müəllimi olan Salih Zeki bəylə, məktəbi bitirdiyi il ailə həyatı qurub. Həyat yoldaşı rəsədxananın müdiri olduğu üçün onların evi həmişə rəsədxana içində olub və bu həyat onun üçün darıxdırıcı gəlir. Evliliyinin ilk illərində yoldaşına “Kamus-ı Riyaziyat” əsərini yazmağa kömək etmiş, məşhur ingilis riyaziyyatçılarının həyat hekayələrini türk dilinə çevirmişdir. O, həmçinin bir neçə Şerlok Holmsun hekayəsini tərcümə edib. Fransız yazıçısı Emil Zolyanın əsərləri ilə çox maraqlanırdı. Daha sonra onun marağı Şekspirə yönəldi və o, Hamleti tərcümə etdi. 1903-cü ildə ilk oğlu Ayətullah, on altı aydan sonra ikinci oğlu Həsən Hikmətullah dünyaya gəldi.
Yazıya başlaması
İkinci Məşrutiyyət elan edildiyi 1908-ci il Xalidə Ədibin həyatında dönüş nöqtəsi oldu. 1908-ci ildə qəzetlərdə qadın hüquqları ilə bağlı məqalələr yazmağa başladı. İlk məqaləsi Tofiq Fikrətin “Tanin” qəzetində dərc olunub. O, ilkin olaraq yazılarında ərinin adına görə Halide Salih imzasından istifadə edib. Onun yazıları Osmanlıda mühafizəkar dairələrin reaksiyasına səbəb olub. 31 mart hadisəsi zamanı öldürüləcəyindən narahat olaraq iki oğlu ilə qısa müddətə Misirə getdi. Oradan İngiltərəyə getdi və onu qadın hüquqları ilə bağlı yazılarına görə tanıyan britaniyalı jurnalist İzabel Frayın evində qonaq oldu. İngiltərəyə səfəri ona o dövrdə gender bərabərliyi ilə bağlı davam edən müzakirələrə şahid olmaq və Bertran Rassel kimi ziyalılarla görüşmək imkanı verdi.
1909-cu ildə İstanbula qayıdıb siyasi məqalələrlə yanaşı ədəbi məqalələr də dərc etdirməyə başlayır. “Heyyula” və “Reykin anası” romanları çap olunub. Bu arada qız müəllim məktəblərində müəllim, vəqf məktəblərində müfəttiş vəzifələrində işləmişdir. Gələcəkdə qələmə alacağı məşhur "Sinekli Bakkal" romanı bu vəzifələrdə çalışarkən, İstanbulun köhnə və arxa məhəllələrini tanıması sayəsində meydana gəlib.
Həyat yoldaşı Saleh Zəki bəy ikinci qadınla evlənmək istədiyi üçün, 1910-cu ildə ondan boşandı və yazılarında Xalidə Saleh əvəzinə Xalidə Ədib adını istifadə etməyə başladı. Elə həmin il “Seviyyə Talip” romanını çap etdirdi. Bu roman qadının ərini tərk edərək sevdiyi kişi ilə yaşamasından bəhs edir və feminist əsər hesab olunur. Nəşr olunduğu zaman çoxlu tənqidlərə məruz qalmışdı. Xalidə Ədib 1911-ci ildə ikinci dəfə İngiltərəyə getdi və qısa müddət orada qaldı. Vətəninə qayıdanda Balkan müharibəsi başlamışdı.
Balkan müharibəsi illəri
Balkan müharibəsi illərində qadınlar ictimai həyatda daha fəal rol almağa başladılar.
Halide Edib də bu illərdə Teali-i Nisvan Cəmiyyətinin (Qadınları Yetişdirmə Dərnəyi) qurucuları arasında olub və xeyriyyə işlərində çalışıb.
Bu dövrdə gənc yaşlarında dünyasını dəyişən rəfiqəsi, rəssam Müfide Kadrinin həyatından ilhamlanaraq, "Son Əsər" adlı sevgi romanını yazıb.
Müəllimlik peşəsində olduğu üçün təhsil haqqında kitab yazmağa üz tutdu və amerikalı filosof və pedaqoq Herman Harrell Hornenin “Təhsilin psixoloji prinsipi” əsəri əsasında “Təhsil və ədəbiyyat” adlı kitabı yazdı.
Həmin dövrdə Türk Ocağında Ziya Gökalp, Yusuf Akçura, Əhməd Ağaoğlu, Həmdullah Sufi kimi yazarlarla tanış olur.
Bu insanlarla dostluğu nəticəsində turançılıq ideyasını mənimsəmiş Halide Edib “Yeni Turan” adlı əsərini də bu düşüncənin təsiri ilə qələmə alır.
Onun 1911-ci ildə “Ruined məbədlər” və “Handan” romanları nəşr olunub.
Birinci Dünya müharibəsi illəri
Balkan müharibələri 1913-cü ildə başa çatdı.
Müəllimlikdən istefa verən Halide Edib Qız Məktəblərinin Baş Müfəttişi təyin edilib.
Birinci Dünya Müharibəsi başlayanda o, bu vəzifədə idi. 1916-cı ildə Camal Paşanın dəvəti ilə məktəb açmaq üçün Livan və Suriyaya getdi.
Orada olduğu müddətdə atasına verdiyi etibarnamə ilə Bursada onların ailə həkimi Adnan Adıvarla evləndi.
Balamet Balametov
Balamet Yüzəhməd oğlu Balametov — Naxçıvan MSSR Nazirlər Sovetinin sədri, Qusar Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Sovetinin sədri.
Xalidə Ədib Adıvar
Birinci Dünya müharibəsi illəri
Livanda olarkən o, “Kənan çobanları” adlı üç pərdəli operanın librettosunu nəşr etdirdi və “Vedi Sebra” əsərini bəstələdi.
Balamet Balametov
Həyatı
Balamet Balametov 1907-ci ildə Əniq kəndində anadan olmuşdur. Bakıda neft mədənlərində fəhlə olaraq çalışmış, daha sonra Rustov kəndində kitabxanada işləmişdir.
Xalidə Ədib Adıvar
Birinci Dünya müharibəsi illəri
Türk orduları Livan və Suriyanı boşaltdıqdan sonra 4 mart 1918-ci ildə İstanbula qayıtdı.
Müəllif həyatının bu nöqtəyə qədər olan hissəsini Mor Salkımlı Ev kitabında təsvir etmişdir.
Milli Mübarizə illəri və ABŞ-ın mandat tezisi
Halide Edib İstanbula qayıtdıqdan sonra Darülfünunda Qərb ədəbiyyatından dərs deməyə başladı.
Balamet Balametov
Siyasi fəaliyyəti
Təhsilini tamamladıqdan sonra, 1938-ci ildə Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Xalq Komissarları Sovetinin sədri vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1942-ci ildən Qusar Rayon Partiya Komitəsinin 1-ci katibi, 1947-ci ildən Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Nazirlər Sovetinin sədri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Xalidə Ədib Adıvar
Milli Mübarizə illəri və ABŞ-ın mandat tezisi
Türk Ocaqlarında işləyib.
O, Rusiyadakı Narodniklər (Xalqa doğru) hərəkatından ilhamlanaraq Anadoluya sivilizasiya gətirmək üçün Türk Ocaqları daxilində kiçik bir qrup tərəfindən qurulan Kəndlilər Dərnəyinin rəhbəri oldu.
Balamet Balametov
Siyasi fəaliyyəti
SSRİ Ali Sovetinin III çağırış, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin II, Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin isə I, II və III çağırışlarının deputatı olmuşdur.
Xalidə Ədib Adıvar
Milli Mübarizə illəri və ABŞ-ın mandat tezisi
İzmirin işğalından sonra “milli mübarizə” onun ən mühüm əsəri oldu.
Karakol adlı gizli təşkilata qoşularaq Anadoluya silah qaçaqmalçılığında iştirak edib.
O, “Vakit” qəzetinin daimi yazarı, M.Zəkəriyyə və həyat yoldaşı Sabiha xanımın nəşr etdirdiyi “Büyük dərgisi”nin baş redaktoru olub.
Milli Mübarizəyə dəstək verən bəzi ziyalılar işğalçılara qarşı ABŞ ilə əməkdaşlıq etməyi düşünürdülər.
Halide Edib, Refik Halit, Ahmet Emin, Yunus Nadi, Ali Kamal, Celal Nuri kimi ziyalılarla 14 yanvar 1919-cu ildə Wilson Prinsipləri Cəmiyyətinin qurucuları arasında idi.
Birlik iki ay sonra bağlandı. Halide Xanım Sivas Konqresinə hazırlaşan Milli Mübarizə lideri Mustafa Kamala yazdığı 10 avqust 1919-cu il tarixli məktubunda Amerika mandatı tezisini izah edir.
Lakin bu tezis qurultayda geniş müzakirə olunacaq və rədd ediləcəkdi.
İllər sonra Mustafa Kamal Nutuk “Amerika Mandatı Təbliğatları” adlı kitabında Halide Edibin məktubu ilə yanaşı, Arif bəy, Səlahəddin bəy, Əli Fuat Paşa ilə teleqraf danışıqlarına da yer vermiş və mandatı tənqid etmişdir.
İllər sonra Halide Edib Türkiyəyə qayıdanda Milli Mübarizə üçün verdiyi müsahibədə "Mustafa Kamal Paşa haqlı idi!" dedi.
Bioqrafiyası
1884-cü ildə İstanbulda Beşikdaşda doğuldu. Atası II Abdulhəmid dövründə Ceyb-i Hümayun (Padşah Xəzinəsi) katibliyi, İoniya və Bursa Reji Müdirliyi edən Mehmet Ədib Bəy, anası Fatma Berifem Xanımdır.
Çako müharibəsi
Çako müharibəsi 1932–1935 ci illərdə Paraqvay və Boliviya arasında Qran-Çako (hansı ki orada böyük neft ehtiyatının olması ehtimal edilirdi. Bununla belə yalnız 2012-ci ildə bu ehtiyyatlar aşkarlanır ) vilayətinə sahiblənmə uğrunda baş verib. Bu Latın Amerikası tarixinə ən qanlı müharibə kimi düşüb.
Müharibənin tarixi
Ərazi mübahisəsi Boliviya və Paraqvay Şimali Canko ərazisinə sahiblənmə hələ dövlərin müstəqillik elan edilməsindən başlayır. Belə ki Paraqvay 1811, Boliviya isə 1825 ci illərdə qurtuluşunu elan etdir. Paraqvay daha tez qurtuluşu elan etməsi ona bir çox üstünlüklər verir. Paraqvay bölgə də öz qoşunlarını yerləşdirir və inzibati hakimiyyətini qurur. Bu əraziyə Braziliyada iddia edir. Bu çətinliklərin səbəbi İspaniyanın hakimiyyəti zamanında burada dəqiq sərhədin müəyyənləşdirməməsi idi. Bu isə ərazinin quraq olması, iqlimi və əhali tərəfindən az məskunlaşmasın təsir edirdi. Sərhədin müəyyənləşdirilməsi XIX əsrdən başlanılsa da bir nəticə əldə olunmur. 1905-ci ildə Boliviya bölgəyə qoşunlarını yerləşdirir və istehkamlar qurur. Buna Paraqvayın cavabı 1904-cü ildəki çevriliş və Paraqvay vətəndaş müharibəsi səbəbindən gecikdirdi. Region əhalisi getdikcə artırdı. Paraqvay isə bölgəni iqtisadi cəhətdən özünə birləşdirmək üçün Puerto-Kasadaya 200 km-lik dəmir yolu xətti çəkir. Bu Paraqvay üçün ümumilli məsələ olmasının əsas səbəbi Paraqvay müharibəsində demək olar ki ərazisinin yarıya qədərini itirməsi idi. Paraqvay Boliviyaya bir qədər torpaq təklif edirdi. Boliviya isə ya hamısı, ya da heç nə şuarını deməsi müharibəni qaçılmaz edirdi. 1928-ci ildə Paraqvay kavalerləri Kanquardiya Boliviya düşərgəsinə hücüm təşkil edir və 6 əsgər ölür. Boliviya cavab olaraq Bokeron bölgəsini işğal edir. Millətlər liqası bu münaqişəni yumşalda bilir. 1929-cu ilin 16 sentyabrında Paraqvaylılar Boliviya düşərgəsini yenidən təmir edəcəyini və Bokeron isə geri qaytarılması ilə nəticələnir. 1930-cu ilin 1 mayında iki dövlət arasında danışıqlar başlanır. Bu zaman Boliviya 2150 min, Paraqvay isə 800 min km² əraziyə sahib idi.
Müharibə öncəki vəziyyət
Ərazidə neft olması ehtimalı bu bölgəyə marağı daha da artırırdı. Boliviyanı Standart Oil, Paraqvay isə Şelf oil şirkətləri dəstəkləyirdi.1931-ci ildən hər iki ölkə silahlanmaya başlayır. 1922–1923 ildən Paraqvay hərbi islahat həyata keçirir. Bunun nəticəsində 4 minlik daimi ordu və 20 minlik əlavə qüvvə qurulur. Hətta hərbi kadrlar hazırlayan 2 hərbi akademiya yaradılır. 10 il müddətində 1000 ədəd sonra 7000 mauzer, Danimarkadan xırda çaplı Madsen plemyotu, ABŞ-dən isə iri çaplı pulemyot alınır. Müharibə ərəfəsində isə 24 ədəd 81 mm kalibrli Şonsa -Brandta minamyot sistemi alınır. Silahlanmaya sərf edilən vəsait kasıb ölkəyə çox pis təsir edir. Boliviyada isə vəziyyət tamamən fərqli idi. Belə ki iqtisadi və əhali sayı baxımından güclü olması acıq aydın görsənirdi. 1926-cı ildə Boliviya ingilis "Bikkers" şirkətindən 36 min tüfəng 250 ağır və 500 yüngül pulemyot alır. 1929-cu ildə ingilislərlə imzalanan müqavilən ləğv edir. Buna qədər 6 minlik ordu 39 min mauzer, 750 pulemyot, 5 tank və bir qədər hərbi təyyarəyə malik idi. Müharibə dönəmində silahlanmanın artması qonşu dövlətlərin etirazına səbəb olurdu. Hətta Peru öz ərazisindən Boliviyaya silah tədarükünə qadağa qoymuşdu.
Barışıq sazişi
thumb|left Sülh danışıqları 1935-ci ilin 12 iyununda Argentinanın başçılığı ilə baş tutur. Rəsmi müqavilə 1938-ci ilin 21 iyulunda imzalanır. Bu sənədə əsasən Boliviyaya yalnız mübahisəli ərazinin 1/4 qalır əlavə çay sahilinə çıxış və burada özünə liman tikməsi üçün çay sahilində müəyyən qədər torpaq verilir. Bu sərhəd bu günə qədər dəyişilmədən davam edir.
Müharibəyə yardımcı qüvvələr
Boliviya tərəfdən 150 yaxın Almaniyalı hərbi təlimçi iştirak edirdisə, Paraqvay tərəfdən də Ağ qvardiyalılar yardım edirdilər (İmperiyapərəst rus miqrantları).
Son durum
2009-ilin aprelin 27-də iki ölkə arasında son sərhəd anlaşması imzalanması ilə bölgə üzrə bütün anlaşılmazlıqlar aradan qalxır.
Nizami Zeynalov
Zeynalov Nizami Allahverdi oğlu — kimyaçı, kimya elmləri doktoru.
Elmi fəaliyyəti
1976-cı ildən Azərbaycan EA akad. M.F.Nağıyev adına Kimya Texnologiyasının Nəzəri Problemləri İnstitutunda (hazırda AMEA akad. M.F. Nağıyev adına Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutu) mühəndis, elmi işçi, böyük elmi işçi, aparıcı elmi işçi, sektor müdiri vəzifələrində çalışmış, 2008-ci ildən isə laboratoriya müdiri vəzifəsində işləyir. 1976-78, 1985-88, 1992-96-cı illərdə SSRİ EA (hazırda Rusiya Elmlər Akademiyası) A.V.Topçiyev adına Neft-Kimya Sintezi İnstitutunda akademik V.A. Kabanovun rəhbərliyi ilə uyğun olaraq stajor, aspirant və doktorant kimi çalışmışdır.
1990-cı ildə 2304.01-“İmmobilizə olunmuş katalitik sistemlərin sintezi, xassələri və onların aşağı olefinlərin dimerləşməsi reaksiyalarına tətbiqi” mövsuzunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək kimya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdir 2003-cü ildə 2304.01-“Polimer gellərdə immobilizə olunmuş fiziki heterogen və kimyəvi homogen metalkomplekslər və onların etilenin və propilenin dimerləşməsi proseslərində istifadə olunması” mövsuzunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək kimya elmləri doktorlu elmi dərəcəsi almışdir
2008-ci ildən AMEA akad. M.Nağıyev adına Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutnunun "Nanostrukturlaşdırılmış metal polimer katalizatorları" laboratoriyasına rəhbərlik edir.
N.A. Zeynalovun əsas elmi istiqaməti funksional qruplu təbii və sintetik polimerlər əsasında nanostrukturlaşdırılmış katalizatorların, sorbentlərin, hidrogellərin və metal nanokompozitlərin alınması, fiziki-kimyəvi xassələrinin tədqiqi və onların iştirakı ilə katalitik və sorbsiya, eləcə də bioloji aktiv birləşmələrin və dərman preparatlarının immobilizə olunması və daşınması proseslərinin öyrənilməsindən ibarətdir.
Bu istiqamətdə aparılan sistemli tədqiqatlat nəticəsində gel-immobilizə olunmuş katalizatorların aşağı molekullu olefinlərin dimerləşməsi, oliqomerləşməsi və sodimerləşməsi reaksiyalarında katalitik xassələri öyrənilmiş və onların sənayedə tətbiqi həyata keçirilmisdir.
Sintez olunmuş geləmələgətirici polimerlərin və onların metal komplekslərinin quruluşları UB-, İQ-Furye, 1H və 13C NMR spektroskopiya, eləcə də SEM, RFA üsulları ilə öyrənilmişdir.
N.A.Zeynalovun elmi nəticələrinin praktikaya tətbiqi ОАО «Нижнекамскнефтехим»-də REA A.V. Topçiyev adına Neft-Kimya Sintezi İnstitutunun bir qrup əməkdaşları ilə birgə aldıqları nəticələrə görə Ni-tərkibli immobilizə olunmuş katalitik sistemlərin iştirakı ilə etilenin dimerləşməsini həyata keçirən saatda 20 ton gücə malik sənaye qurğusunun iş proyektinin qurulması reqlamenti işlənib hazırlanmışdır. Etilenin oliqomerlərinin alınması kimyasının öyrənilməsi nəticəsində əsasən normal butenlər və ya yuxarı oliqomerlərin alınması ilə prosesin tənzimlənməsi təklifi verilmişdir. Eyni zamanda Ni-tərkibli immobilizə olunmuş katalitik sistemlərin iştirakı ilə propilenin oliqomerləşməsi ОАО, «Нижнекамскнефтехим»-də realizə olunması üçün təcrübi-sənaye qurğusunun proyektinə reqlament verilmişdir. Təcrübi sənaye qurğusunda propilenin oliqomerləşməsinin müvəffəqiyyətli fasiləsiz (1000-2000 saat) işləməsi həyata keçirilmişdir. Propilenin dimerləşməsindən onun dimerləri və ya trimerləri, tetramerləri alınmışdır. Müəyyən olunmuşdur ki, qurğunun məhsuldarlığı (rejimdən asılı olaraq) 0.25 – 1.0 ton/saat təşkil edir.
N.A. Zeynalov beynəlxalq və ölkə daxili elmi layihələr çərçıvəsində səmərəli tədqiqat işləri aparmişdır. O, iki dəfə, 2003-2006 və 2004-2007-ci illərdə bir qrup Azərbaycan alimləri və İsveç, Almaniya, Ukrayna, Rusiya, Gürcüstan alimləri ilə birlikdə Beynəlxalq İNTAS fondunun qrantını almışdır.N.A. Zeynalov rəhbərlik etdiyi laboratoriyanın, eləcə də AMEA Fizika İnstitutunun və Azərbaycan Tibb Universitetinin bir qrup əməkdaşları ilə birgə 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun kimya elmləri sahəsində layihələr müsabiqəsinin qalibi olmuşdur.
Elmi əsərləri
N.A. Zeynalovun apardığı elmi-tədqiqat işlərinin nəticələri 210 elmi əsərdə, o cümlədən 7 müəlliflik şəhadətnaməsi və patentdə öz əksini tapmışdır. Bunlardan xaricdə 81 elmi məqalə və məruzə tezisləri çap olunmuşdur (bunlardan 25 məqalə, Thomson Reuters informasiya sisteminə daxil olan impakt faktorlu beynəlxalq jurnallarda çap edilmişdir).2012-2016-cı illərdə isə xarici ölkələrdə 31 məqalə və tezis çap edilmişdir. Onun elmi işləri «Доклады РАН», «Кинетика и Катализ», «Высокомолекулярные Соединения», «Пластические массы», «Журнал Аналитической химии», «React. Cinet. Catal. Lett.», «In: Scientific Bases for the preparation of Hetergeneous Catalysts», proceeding of the 8th International Symposium, Louvainla-Neuve, «Asian Journal of Chemistry» (An International Peer Research Journal of Chemistry), «International Journal of Applied Chemistry», «Caspian Journal of Environmental Sciences», «Digest Journal of Nanomaterials and Biostructures», «American Chemical Science Journal», «Journal Chemical Society of Pakistan», «American Journal of Polymer Science», «Journal of Chemistry and Chemical Engineering», «Journal of Nanoresearch Cellulose Chemistry and Technology» kimi bir çox nüfuzlu elmi jurnallarda və topluda çap olunmuşdur.
Elmi əsərlərin konkret sayı; monoqrafiya, kitab, məqalə, tezis, xaricdə çap olunanlar – 210 elmi əsər, o cümlədən 90 məqalə, 112 tezis, 5 müəlliflik şəhadətnaməsi və 2 Azərbaycan Respublikasının patenti.
Müəllif şəhadətnamələri və patentlər
•   1. N.A.Zeynalovun 5 müəllif şəhadətnaməsi və 2 Az.Resp. patenti var. Bunlar aşağıdakılardır: •   2. Кабанов В.А., Сметанюк В.И., Эфендиев А.А., Бондаренко Г.Н., Ульянова М.В., Иванюк А.В. Катализатор для димеризации низших олефинов. А.с. СССР №1624763, 1990. •   3. Кабанов В.А., Сметанюк В.И., Эфендиев А.А., Ульянова М.В.,Иванюк А.В. Способ получения димеров олефинов С2 - С3.A.с. СССР № 1664779, 1991. •   4. Мамедова Э.С.,Бабаев М.И., Гасанова Н.В., Лиогонький Б.И. Клеевая композиция. А.с. СССР, № 1799892, 1992. 1	•   5. Сметанюк В.И.,Кабанов В.А., Эфендиев А.А., Литвинов И.А., Ульянова М.В., Бондаренко Г.Н. Иванюк А.В.Способ получения полимера-носителя для гель-иммобилизованных металлокомплесных каталитических систем А.с. СССР, № 1830913, 1992. 1	•   6. Кабанов В.А., Сметанюк В.И.,Эфендиев А.А.,Бондаренко Г.Н. Ульянова М.В., Иванюк А.В.Способ получения kатализатора для димеризации низших олефинов. А.с. СССР, № 1839333, 1993. •   7. Zeynalov İ.А.Sintetik əlif. Azərb. Resp. Patenti. И 2001 0022, 2001. •   8. Zeynalov İ.А. Əlifsiz sintetik şpatlyovka. И 2001 0023, 2001.
Beynəlxalq konfranslarda iştirakı
•	N.A.Zeynalovun elmi-tədqiqatlarının nəticələri bir sıra beynəlxalq konfranslarda və simpoziumlarda - ABŞ, Yaponiya, İtaliya, Fransa, İsrail, İran, Türkiyə, Hindistan, Belçika, Rumıniya, Pakistan, İsveçrə və Rusiyada məruzə edilmişdir.
•	O, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondunun, Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Şirkətinin Elm Fondunun ekspert komissiyalarının, Azərbaycan Kimya Jurnalının redaksiya heyətinin, AMEA akad. M.F.Nağıyev adına Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutunun Elmi Şurasının və İnstitutun nəzdində elmlər doktoru dərəcəsi verən Dissertasiya Şurasının üzvü, eləcə də Respublika Elmi Tədqiqatların Təşkili və Əlaqələndirilməsi Şurasının Kimya Problemləri üzrə Elmi Şurasının katibidir.
Elmi redaktə işləri, rəyçi və məsləhətçi olduğu əsərlər
•	Nizami Zeynalov 40-dan artıq fəlsəfə doktoru və kimya üzrə elmlər doktoru dissertasiyalarına rəy vermişdir.
Dissertantlara elmi rəhbərlik və opponent
•	N.A. Zeynalovun rəhbərliyi ilə dörd nəfər kimya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiya işini müdafiə etmişdir. Hazırda iki elmlər doktoru və dörd fəlsəfə doktoru hazırlığı üzrə doktorantlar və dissertantlar öz elmi-tədqiqat işlərini verilmiş plan əsasında yerinə yetirirlər. 30-dan cox kimya üzrə fəlsəfə və elmlər doktoru dissertasiyalarına opponentlik etmişdir.
Pedaqoji fəaliyyəti
•	2005-2010-cu illərdə “Yüksəkmolekullu birləşmələrin kimyəvi texnologiyası” ixtisası üzrə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin Dövlət Attestasiya Komissiyasının sədri olmuş, 2014-cü ildən isə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin “Polimerlərin və qeyri-üzvi maddələrin emalı texnologiyası” kafedrasında “Polimerlərin texnologiyası” ixtisası üzrə magistr dissertasiyasının müdafiəsi üçün İxtisaslaşdırılmış Elmi Şuranın sədridir.
Alita: Döyüş mələyi
Alita: Döyüş mələyi – Yukito Kişironun "Battle Angel Alita" manqa seriyası əsasında çəkilmiş 2019-cu il istehsalı ABŞ kiberpank və macəra filmi. Ceyms Kemeron və Con Landaunun prodüserliyi, Robert Rodrigesin rejissorluğu, Kemeron və Laeta Kaloqridisin ssenaristliyi ilə çəkilən filmin 14 fevral 2019-cu ildə ekranlaşdırılması planlaşdırılır. Buraxılış və istehsal tarixi Kemeronun "Avatar" sikvelləri üzərindəki işlərinə görə daim ertələnmişdir. Filmin baş rollarında Roza Salazar, Kristof Valts, Cennifer Konnelli, Maherşala Ali, Ed Skreyn, Ceki Erl Heyli və Kian Conson çıxış edirlər. "Alita: Battle Angel"-da Dison İdo adlı kibertibb mütəxəssisi tərəfindən tapılan Alita adlı yaddaşını itirmiş kiborq qız əslində kim olduğunu kəşf etməyə çalışır.
Məzmun
Ceyms Kemeron Yukito Kişironun orijinal manqasının əsas hekayəsi və ilk 4 cildi əsasında filmi çəkməyi planlaşdırdığını bildirmişdir. O, xüsusilə 3-cü və 4-cü cildlərdə vacib yer tutan uydurma motorbol idman növünün filmə daxil edilməsini istəyir.
İnkişaf
Yukito Kişironun "Battle Angel Alita" manqa seriyası Ceym Kemeronun diqqətini Qilermo del Toro sayəsində cəlb etmişdir. Kemeron manqa ilə tanış olar-olmaz konsepsiyasına vurulmuşdur.
2000-ci ilin iyununda 20th Century Fox Ceyms Kemeron üçün "battleangelalita.com" domen adını qeydiyyatdan keçirmişdir. Fox "battleangelmovie.com" domen adını da qeydiyyatdan keçirmişdir. 2003-cü ilin aprelində Kemeronun filmin rejissoru olacağı təsdiqlənmişdir. Kemeron 4 may 2003-cü ildə Fuji TV-də verdiyi müsahibədə filmin ssenarisinin hazırlandığını bildirmişdir. Filmin əvvəlcə bu manqadan təsirlənmiş "Qara mələk" teleserialından sonra buraxılması planlaşdırılmışdı. Daha sonra bu filmin onun "Dərinliyin gəlmələri" (2005) filmindən sonra növbəti filmi olması planlaşdırıldı.
2005-ci ilin iyununda Kemeron "Layihə 880" (daha sonra adı "Avatar") adlı film üzərində işlədiyinə görə film üzərində işlər ertlənmişdir. 2006-cı ilin fevralında verdiyi müsahibədə 20th Century Fox ilə hər iki filmi çəkmək haqqında müqaviləsinin olduğunu bildirmişdir. "Entertainment Weekly" filmin 2009-cu ilin sentyabrına qədər ertələndiyini qeyd etmişdir. 2006-cı ilin iyununda Kemeron "Döyüş mələyi"nin "Avatar" ilə birlikdə planlaşdırdığı iki film trilogiyasından biri olduğunu açıqlamışdır.
2008-ci ilin mayında Kemeron "Batma" adlı bioqrafik film üzərində işlədiyi üçün filmin yenə ertələndiyini açıqlamışdır. Lakin həmin ilin iyunundakı San Diego Comic-Con International tədbirində yenə də filmi çəkmək niyyətində olduğunu qeyd etmişdir. 2009-cu ilin dekabrında Kemeron ssenarinin tamamlandığını açıqlamışdır.
2010-ci ilin fevralında Con Landau verdiyi müsahibədə Kemeronu filmin adını "Alita: Döyüş mələyi"nə dəyişdirməyə məcbur etdiyini bildirmişdir: "Mən deyirəm ki, filmin adı "Alita: Döyüş mələyi" olmalıdır, çünki Cim ancaq T və A hərfləri ilə başlayan filmlər çəkir". Landau həmçinin Laeta Kaloqridisin ssenari üzərində işlədiyini açıqlamışdır.
2010-cu ilin avqustunda Kemeron hələ də filmi çəkmək istədiyini, amma nə vaxt edəcəyini bilmədiyini qeyd etmişdir. Oktyabr ayında o, "Döyüş mələyi" əvəzinə növbəti filmləri kimi "Avatar" sikvellərini çəkəcəyini açıqlamışdır. O, layihəni çox sevdiyi üçün tərk etmək və başqa rejissora təhvil vermək istəmədiyini desə də, 2011-ci ilin iyununda "Avatar" sikvellərinin tamamlanmadığı müddətcə "Döyüş mələyi"nin istehsal olunmayacağını demişdir: "..."Döyüş mələyi" bir neçə il müddətində istehsal olunmayacaq". Kemeron qeyd edir ki, "Avatar"ı birinci istehsal etmək istəyinin səbəbi filmin cəmiyyətin təbiətin mühafizəsinə olan diqqətini artıracağı fikridir.
Osman Albayrak
Osman Albayrak — Azərbaycannın bir çox filmlərinin aktyoru, rejissor.