cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qitələrarası kubok qazanan baş məşqçilərin siyahısı
İllərə görə
thumb|upright|right|[[1962 və 1963-cü ildə çempion olan Luis Peres.]] thumb|upright|right|[[1964 və 1965-ci ildə çempion olan Elenio Errera.]] thumb|upright|right|[[1989 və 1990-cı ildə çempion olan Arriqo Sakki.]] thumb|upright|right|[[1992 və 1993-cü ildə çempion olan Tele Santana.]]
Qeydlər
A. 1975-ci ildə təşkil edilən kubok, Bayern Münhen komandası ilə İndependente komandasının oyun tarixi ilə əlaqədar mübahisəsi; 1978-ci ildə baş tutacaq kubok, Boka Xuniors komandası ilə Liverpul komandasının bir biri ilə oynamaq istəməməsi səbəbi ilə təşkil edilmədi.
B. Serb olan Vladiça Popoviç, kuboku qazandığı vaxt, Serbiya müstəqil olmadığı üçün, o vaxt ölkənin bağlı olduğu Yuqoslaviya vətəndaşı idi. Serb komandası olan Srvena Zvezda komandasıda Yuqoslaviya komandası olaraq mübarizə aparırdı.
Aydın Xırdalanlı
Aydın Xırdalanlı — azərbaycanlı meyxanaçı.
Erkən illəri
Aydın Xırdalanlı 1977-ci il iyulun 31-də Abşeron rayonunun Xırdalan qəsəbəsində dünyaya gəlib. Xırdalan kənd məscidinin yanında yaşayırdı. Xırdalanda 1 saylı orta məktəbdə oxuyub. Uşaqlıqda bəstəboy və arıq bir uşaq idi.
Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Bədii yaradıcılıq fakültəsinin kütləvi tamaşalar rejissorluğu ixtisasında oxuyub. Qrup rəhbəri aktrisa Amaliya Pənahova olub.
Tələbəlik illərində namaz qılırdı. Azər Sani kimi din və qəzəl bilicisindən dərs alıb. Məhz şəxsi istedadı və ustaddan aldığı dərs sayəsində dini ehkamları və qəzəliyyatı yaxşı bilirdi. Dini məsələləri də kifayət qədər səlis ifadə etməyi, dini mövzuları ustalıqla nəzmə çəkməyi vardı. Xırdalanda Cümə məscidinə azan verib.
Yaradıcılıq fəaliyyəti
1995-ci ildən meyxana deməyə başlayıb. Doğulduğu Xırdalan şəhərinin adını təxəllüs seçərək, meyxana sənətində bu soyadla məşhurlaşıb. Aydın Xırdalanlı 2001-ci ildə ANS telekanalının təşkil etdiyi "De, gəlsin" yarışmasının qalibi olub.
Şəxsi həyatı
Tarixi çox sevirdi.
Alkoqol və narkotikdən asılı vəziyyətə düşən meyxanaçı sağlamlığı ilə bağlı ciddı problemlərlə üzləşib. 2013-cü ildə Azərbaycan saytlarından birinə verdiyi müsahibədən: ''Gənclərə bir tövsiyəm var ki, nəinki narkotika, hətta spirtli içkidən, siqaretdən də uzaq olsunlar.
2017-ci ildə Baku.ws saytına verdiyi müsahibədən: ''Kaş əvvəlki vaxtlarıma qayıdaydım. 1995-ci ildə ağlı başında adam idim. Füzulinin kitablarını oxuyub ağlayırdım. Çoxlu mütaliə edirdim. Məsciddə namaz qılıb, Allaha dua edirdim. Allah dualarımı eşitdi və mənə şöhrət göndərdi. 2001-ci ildə namazı unudub, meyxana deməyə başladım. Kaş ki, o şöhrət heç məni tapmayaydı. Dəyişdim.
Ölümü
Sənətkar həyatının son dövründə depressiyada olmuşdur. 2018-ci ildə özəl xəstəxanaların birinə aparılan Aydın Xırdalanlıda müayinə zamanı qaraciyər sirrozu aşkarlanıb.
Qaraciyər sirrozundan əziyyət çəkən sənətkar, 2019-cu il martın 23-də Xırdalan şəhərində Şah İsmayıl Xətai ilə bağlı sənədli filminə baxaraq vəfat edib. Nəşi Xırdalanda yerləşən Cümə məscidinə gətirildikdən sonra izdihamla Xırdalan qəbiristanlığına dəfn olunub.
İrsi
2020-ci il martın 23-də Azərbaycan repçisi Xpert Aydın Xırdalanlının xatirəsinə "Aydın" mahnısını həsr edib.
II Agel (Korinf çarı)
Agel — yunan mifologiyasında personaj. O, Korinf çarı Bakxisin oğlu və davamçısıdır.
Korinf çarı Agel Heraklın övladlarından idi, Aletin nəslindən gəlirdi. Onlar dorilərlə birlikdə Korinfi fəth etmiş, Korinf padşahlarını devirmiş və kral taxtına oturmuşdur.
Çarlz Qrili Abbot
Çarlz Qrili Abbot — ABŞ astrofiziki, günəşin fizikası və günəş enerjisinin öyrənilməsi və istifadəsi üzrə mütəxəssis.
Həyatı
Massaçusets Texnologiya İnstitutunu bitirmişdir. 1907-1944-cü illərdə Smitsonian Astrofizika Rəsədxanasının direktoru və 1928-ci ildən Smitsonian İnstitutunun katibi olmuşdur.
Vaşinqtonda ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü (1915) olmuş, 1910-cu ildə Henri Dreyper medalına layiq görülmüşdür. Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının üzvü (1921) olmuşdur.
Ölmək hüququ
Ölmək hüququ — insanın öz həyatını sonlandırmaq və ya könüllü evtanaziyaya məruz qalmaq hüququ haqqında fikirlərə əsaslanan konsepsiya. Bu hüquqa görə, ölümcül xəstəliyi olan və ya yaşamaq arzusunda olmayan şəxslərə öz həyatlarını bitirməsinə, köməkli intihardan istifadə etməsinə və ya ömrü uzatmağa xidmət edən müalicədən imtina etməsinə icazə verilməlidir. Bu qərarı qəbul etmək səlahiyyətinin kimə məxsus olması çox zaman müzakirələrə səbəb olur.
Bəzi müəlliflər və filosoflar, eləcə də Devid Benatar insanların həyatın keyfiyyətinə olan baxışlarının, həmçinin həyatın müsbət və mənfi tərəfləri arasındakı tarazlıq haqqında düşüncələrinin olduqca optimist olduğunu düşünür. Ölmək hüququ antinatalizm, kiminsə doğumu ilə əlaqədar təmsilçiliyin olmaması və kiminsə yaşamaq və ya ölmək seçimi ilə bağlı qərar qəbul etmək səlahiyyəti olan şəxsin inkar edilməsi şərtləri kimi hesab edilə bilər.
Konsepsiyanın tərəfdarları ölmək hüququnu "bir kəsin bədəni və həyatı onun özünündür" və özünə uyğun gördüyü ilə bağlı sərəncam vermək azadlığı fikri ilə əlaqələndirirlər. Halbuki, irrasional intiharların qarşısını almağa çalışan legitim dövlət marağı bəzən mübahisələrə səbəb olur. Pilpel və Amsel yazır:
Hinduizm ölümcül xəstəlikdən əziyyət çəkən və ya həyatda qalmaq üçün arzusu, istəyi və məsuliyyəti olmayan insanların ölmək hüququnu qəbul edir və qeyri-zorakı üsullarla - insanı aclıq həddinə çatdırmaqla ölümə icazə verir. Caynizmdə də eyni praktika var və santara adlanır. Digər dinlərin isə intihara yanaşması fərqlənir: onlar intiharı qınayır və ölmək hüququnu inkar edirlər. Katolik inancında intihar ağır günah hesab edilir.
Etika
Etikada ölmək hüququnun yaşamaq hüququ ilə eyni zamanda mövcud olub-olmaması ilə bağlı sual mövcuddur. Əgər yaşamaq hüququ ayrılmaz hüquqdursa, o təhvil verilə bilməz, buna görə də ölmək hüququ ilə bir araya sığmır. Bioetikada mövcud olan ikinci müzakirə müvafiq hüququn universallığı ilə bağlıdır, yəni əgər ölmək hüququ varsa, bu hüquq hər bir halda, yoxsa yalnız müəyyən şərtlər daxilində (məsələn, ölümcül xəstəlik) tətbiq oluna bilər. Həmçinin qeyd olunur ki, "yaşamaq hüququ" "yaşamaq öhdəliyi" ilə eyniyyət təşkil etmir. Bu baxımdan yaşamaq hüququ ölmək hüququ ilə eyni zamanda mövcud ola bilər.
Məsələn, Amerikanın Montana ştatında bir məhkəmə müəyyən etmişdir ki, ölmək hüququ tibbi nöqteyi-nəzərdən həyati təhlükəsi olan şəxslərə münasibətdə tətbiq olunur. İntihar işləri üzrə vəkil Lüdviq Minelli, evtanaziya üzrə ekspert Şon U. Eşer və bioetika üzrə professor Ceykob M. Appel isə, əksinə, hesab edirlər ki, bütün şəxslərin həyatına son qoymaq hüququ var. Appel təklif edirdi ki, ölmək hüququ cəmiyyətin azadlıq səviyyəsini ölçmək üçün verilmiş bir sınaqdır.
Medikerin maliyyə bölməsinin tələbi ilə ABŞ Konqresi tərəfindən qəbul edilmiş 1991-ci il Xəstələrin öz müqəddəratını təyin etməsi haqqında Akt, Mediker/Medikeyd xəstələrinə (və Aktın tətbiq edilməsi ilə bütün "ölümcül" xəstələrə) əvvəlcədən göstəriş hazırlamağa icazə verirdi. Bununla da onlara həyatlarını qısaltmaq və əzab-əziyyətlərini daha da azaltmaq üçün onların həyatının uzadılmasına xidmət edən müalicədən imtina etmək seçimi verilmişdi. 1991-ci il Aktına görə, ABŞ qanunvericiliyi əsasında əvvəlcədən tərtib olunmuş göstərişə əsasən imtina edilmiş müalicənin tibbi cəhətdən səmərəsiz olmasının sübut edilməsinə ehtiyac yoxdur. Bu prosedur ştatların qanunvericiliyində inkişaf edib, məsələn Texasda TADA.
Ölkələr üzrə
2016-cı ilin iyun ayına görə, könüllü evtanaziyanın bəzi formaları Kanadada, Kolumbiyada , Belçikada , Lüksemburqda , Niderlandda və İsveçrədə qanunidir.
Kanada
2011-ci ilin avqustunda Britaniya Kolumbiyası Ali Məhkəməsinin hakiminə ölüm hüququna dair iddiaya baxılmasının sürətləndirilməsi təklif olundu; belə ki, iş üzrə xəstə Qloria Teylor həkimin köməyi ilə intihar edə bilərdi. O, yan amiotrofik sklerozdan əziyyət çəkirdi. Qadın 2012-ci ildə infeksiyadan ölmüşdü.
2016-cı il 17 iyunda Kanada ərazisində evtanaziyaya icazə verilməsi ilə bağlı qanunvericilik aktı Kanada parlamentinin hər iki palatası tərəfindən qəbul edilmiş və kral təsdiqi üçün təqdim edilmişdi.
Kolumbiya
15 dekabr 2014-cü ildə Konstitusiya Məhkəməsi Səhiyyə və Sosial Müdafiə Nazirliyinə evtanaziya olunmaq istəyən ölümcül xəstələrin ləyaqətli ölüm hüququna təminat vermək məqsədilə sağlamlığın müdafiəsi sahəsində təlimatları dərc etdirmək üçün 30 gün vermişdi.
Niderland
Niderland könüllü evtanaziyanı 2001-ci ildə qanuniləşdirmişdir və bu sahədə addım atan ilk ölkə olmuşdur. Hazırkı qanunvericiliyə görə, həkimlər tərəfindən həyata keçirilən evtanaziya yalnız "ümidsiz və dözülməz" əzabın olduğu halda qanunidir. Əgər bu tələbləri qarşılamırsa, kiminsə intihar etməsinə kömək etmək qanunsuzdur.
Yeni Zelandiya
Evtanaziya Yeni Zelandiyada qeyri-qanunidir.
ABŞ
2014-cü ilin əvvəllərində Nyu-Meksiko İkinci Ərazi Məhkəməsinin hakimi Nen Neş müəyyən etmişdir ki, ştat konstitusiyasına görə, ölümcül xəstələrin ölümünə yardım edilməsi hüququ var. Bu isə həkimlərə ölümcül xəstələrə ölümə səbəb ola biləcək dozada dərman verməyə icazə verir.
Hindistan
2018-ci ildən Hindistan Ali Məhkəməsi passiv evtanaziyanı leqallaşdırmışdır. Belə ki, Aruna Şanbanqın işində müəyyən edilmişdir ki, xəstənin və ya qohumlarının razılığı olmalıdır. Eyni zamanda şəxs ölümcül xəstə və ya vegetativ vəziyyətdə olmalıdır.
2006 FİFA Dünya Kuboku D qrupu
D Qrupu
Şənbə 17 iyun 2006
Çərşənbə 21 iyun 2006
Scouleriales
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinə aid bitki dəstəsi.
NGC 409
NGC 409 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Heykəltəraş bürcü istiqamətində yerləşir. E2 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Rayan Qaldemond
Rayan Qaldemond (24 noyabr 1986) — Kanadada qurulmuş rok qrupu Mother Mother-in əsas üzvü, gitaraçısı və bəstəkarı.
Ekvtime Takaişvili
Ekvtime Semyonoviç Takaişvili — Gürcü tarixçi, arxeoloq və ictimai xadim, pravoslav müqəddəsi.
Həyatı
350px|thumb|left|Gürcüstanın Təsis Məclisi. Takaişvili, sağda altıncı sırada Quriyanın qərb hissəsindəki Lixauri kəndində zadəgan Simon Takaişvilinin ailəsində anadan olmuşdur. Valideynlərini erkən yaşda itirdikdən sonra qohumlarının himayəsində böyümüşdür.
1883-cü ildə Kutaisi klassik gimnaziyasını gümüş medalla bitirmişdir. 1887-ci ildə Sankt-Peterburq Dövlət Universitetindən məzun olmuşdur.
1917-ci il fevral inqilabından sonra siyasətlə məşğul olmağa başladı. 26 may 1918-ci ildə Gürcüstanın İstiqlal Bəyannaməsini imzalayanlardan biri olmuşdur. Gürcüstan Milli Demokratik Partiyasının yaradılmasında fəal iştirak etmişdir. 1919–1921-ci illərdə Gürcüstan Demokratik Respublikası Qurucu Məclisinin sədr müavini vəzifəsinə seçilmişdir.
Mahacirətdə
300px|thumb|right|N.Çxeidzenin dəfni, Takaişvili sağdan altıncı Gürcüstan Demokratik Respublikası hökuməti xəzinəni və gürcü maddi mədəniyyətinin bütün eksponatlarını özü ilə apardı. 39 böyük qutuda saxlanılan maddi əşyalar Marselə aparılaraq bank saxlancına yerləşdirildi. Daha sonra qiymətli yük Parisdəki banklardan birinə daşındı. Xəzinənin rəsmi sahibi sürgündəki hökumət olmasına baxmayaraq, əslində bütün madd nümunələrə Ekvtime Takaişvili nəzarət edirdi. 1930-cu illərin əvvəllərində Takaişvili, keçmiş Merel knyazı Nikolay Dadianinin qızı Şahzadə Salome Obolenskayanın (1878–1961) ona qarşı məhkəmə iddiasını qazandı. Salome Obolenskaya Zuqdididəki keçmiş Dadiani sarayından olan xəzinənin bir hissəsinə iddia edirdi.
Müxtəlif Avropa muzeylərinin gürcü xəzinələrini əldə etmək cəhdlərinə və həddindən artıq iqtisadi çətinliklərə baxmayaraq, Ekvtime heç vaxt kolleksiyasından heç nə satmadı, Millətlər Cəmiyyəti Sovet İttifaqını tanıyan zamana, yəni 1933-cü ilə qədər kolleksiyanı qorudu. Parisdəki Gürcüstan hökumətinin səfirliyi ləğv edildi və "Gürcüstan ofisi"nə çevrildi. Qiymətli xəzinə Fransa dövlətinin mülkiyyətinə keçdi. 1935-ci ildə Takaişvili Fransa hökumətini xəzinəni Gürcüstana təhvil verməyə çağırdı. Ancaq o, yalnız İkinci Dünya müharibəsinin sonunda, 1944-cü ilin noyabrında, SSRİ-nin Parisdəki səfiri A.Bogomolovun diqqətini çəkə bildi. İosif Stalin və general Şarl de Qoll arasındakı yaxşı münasibətlər də Gürcüstan xəzinələri kolleksiyasını vətənə qaytarmağa kömək etdi. Gürcüstana qayıdan Takaişvili ev duatağına çevrildi. O, Tiflisdə 1953-cü ildə həyata gözlərini yumdu.
Gürcüstan və Qafqazın tarixi və arxeologiyası ilə bağlı bu gün xüsusi əhəmiyyət kəsb edən çoxsaylı elmi əsərlərin müəllifidir. Ekvtime Takaişvili bir çox qədim gürcü əsərlərinin ilk naşiri idi. "Gürcüstana müraciət" onlardan biridir.
Moskva danışıqları (1939)
Moskva danışıqları — SSRİ, Böyük Britaniya və Fransa arasında qarşılıqlı yardım haqqında müqavilə bağlamaq barədə danışıqlar; Münhen sazişindən (1938) sonra dünya müharibəsi təhlükəsinin artması şəraitində aparılmışdır (aprel-avqust).
Monteneqroda təhsil
Monteneqro təhsil — Monteneqro hökuməti yanında Təhsil və Elm Nazirliyi tərəfindən tənzimlənir. Təhsil hazırlıq və ibtidai məktəbdən başlayır: Çernoqoriya uşaqlar 6 yaşında ibtidai məktəbə gedir və 9 il təhsil alırlar.
Moskva danışıqları (1939)
Sovet hökuməti hələ 1939-cu il martın 18-də — gələcəkdə faşist təcavüzünün qarşısını almaq tədbirlərini nəzərdən keçirmək məqsədi ilə SSRİ, Böyük Britaniya, Fransa, Polşa, Rumıniya və Türkiyə nümayəndələrinin konfransını çağırmaq təklifini irəli sürmüşdü. Lakin İngiltərə bu əməli çağırışı rədd edərək aprelin 14-də Sovet hökumətinə təklif etdi ki, Şərqi Avropanın onunla qonşu dövlətlərinə hücum etməmək barədə birtərəfli qaydada təminat versin. Aprelin 17-də Sovet hökuməti İngiltərə, Fransa və SSRİ arasında qarşılıqlı yardım barədə müqavilə (Sovet hökuməti müqavilənin layihəsini iyunun 2-də təqdim etdi) və hərbi konvensiya bağlanmasını nəzərdə tutan yeni təklif irəli sürdü. Sovet təklifinin həyata keçirilməsi faşist Almaniyasının təcavüzü qarşısında möhkəm sədd yaradılmasına imkan verərdi. İngiltərə-Fransa tərəfinin mövqeyi üzündən uzun sürən siyasi danışıqlar konkret nəticə vermədi. Sovet tərəfi danışıqlara işgüzar xarakter vermək arzusu ilə, iyulun 23-də siyasi danışıqların başa çatmasını gözləmədən hərbi konvensiya bağlamaq məqsədi ilə üç dövlət arasında danışıqlara başlamağı təklif etdi. Lakin İngiltərə və Fransanın avqustun 11-də Moskvaya gəlmiş və ikinci dərəcəli şəxslərdən ibarət hərbi nümayəndəlikləri faşist təcavüzünə qarşı birgə mübarizə tədbirlərinə dair Sovet hökumətinin əməli təkliflərini cavabsız qoydu. Polşa, Latviya, Litva, Estoniya və Finlandiyanın mürtəce hökumətləri də Almaniya ilə hərbi münaqişə baş verəcəyi təqdirdə SSRİ ilə əməkdaşlıq etməkdən imtina etdilər. Moskva danışıqları ilə yanaşı, İngiltərə hakim dairələri xəyanətkar yol tutaraq SSRİ-yə qarşı sazişə gəlmək məqsədi güdərək Hitler Almaniyası ilə gizli danışıqlar aparırdı (bax: London danışıqları (1939)). Belə bir şəraitdə Sovet hökuməti 1939-cu il avqustun 23-də Almaniya ilə hücum etməmək barədə müqavilə imzalamağa məcbur oldu. İngiltərə və Fransanın Moskva danışıqlarını pozması faşist Almaniyasının qəsbkar niyyətlərinə qol-qanad verdi və İkinci Dünya müharibəsinin başlanmasını sürətləndirdi.
Monteneqroda təhsil
Tarix
1875-ci ildə Danilovqradda Türkiyəyə qarşı müharibənin başlaması səbəbindən iki il sonra bağlanmış kənd təsərrüfatı məktəbi açılmışdır. 1880-ci ildə V–VIII siniflər üçün ilk klassik gimnaziya, 1893-cü ildə Podqoritsa başqa bir kənd təsərrüfatı məktəbi açılır. 1902-ci ildə Monteneqroda ilk gimnaziya IX–XII siniflər üçün olan gimnaziya olur. 1899-cu ilə qədər Monteneqroda 75 dövlət və 26 özəl məktəb var idi.
Təhsil sistemi
Təhsil sistemi ölkə daxilində vahiddir. Tədris proqramına bütün yerli xalqların tarixi və mədəniyyəti kursları daxildir. Təhsil monteneqro (serb, bosniya və ya xorvat) və əksəriyyətinin etnik alban olduğu bəzi məktəblərdə alban dilində aparılır. Tələbələr orta təhsili dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən dövlət məktəblərində alırlar. Təhsil qanuna görə, monteneqro dilində aparılmalıdır: 2008-ci ilin dekabr ayında Təhsil naziri Sreten Şkuletiç bütün məktəb dərsliklərinin və lüğətlərinin monteneqro dilində nəşr edilməsini tələb etmişdir.
İbtidai məktəb
6 yaşdan 14 yaşa qədər uşaqlar ibtidai məktəbdə təhsil alırlar. İbtidai təhsil pulsuzdur (doqquz illik təhsil proqramı).
Orta məktəb
Orta məktəb üç növə bölünür. Şagirdlər siniflərindən və seçimlərindən asılı olaraq onlardan birini seçirlər:
Ali təhsil
Ali təhsil "ali" və "yüksək"  təhsil proqramlarının olduğu universitetlərdə və sənət akademiyalarında alınır. Təhsil 4 ildən 6 ilə qədər davam edir. Məzun humanitar və ya təbiət elmləri üzrə bir bakalavr dərəcəsi alır.
Məzunlara müvafiq ixtisaslar üzrə magistr və aspirantura proqramları da təklif olunur.
Pansori
thumb|Pansori nümayişi. Cənubi Koreya, Busan
Pansori ( - phansori) — müğənni ilə davulçü tərəfindən ifa edilən Koreya musiqili nağılbazlıq janrı.
Cənubi Koreya hakimiyyəti pansori müğənniləri yaşayan milli xəzinə olduğunu sayır. 2003-cü ildə o, UNESCO tərəfindən Bəşəriyyətin Şifahi və Qeyri-Maddi İrsinin Şah Əsərləri siyahısına daxil edilib.
Etimologiya
Pansori sözü phan və sori  sözlərdən ibarətdir. Phan sözünün müxtəlif mənaları var və tədqiqatçılar onun bu sözdə nə məna daşıdığı haqqında razılıqda deillər. Mənalardan biri toplaşmadır, başqası isə fərqli tonlarda bəstələnən mahnıdır. Sori sözü isə səs demək.
Tarix
Pansori əsli XVII əsrdən (Coson krallığı dövrü) gəlir. İnanılır ki, ən ərkən pansori ifaçıları şamanlar ilə küçə artistləri, izləyiciləri isə aşağı sinif insanlar idilər. Koreya yarımadanın hansı hissəsindən gəldiyini bilinmir, halbuki onun inkişafı Honam bölgəsində baş verirdi.
İnanılır ki, təxminən XVIII əsrin ortasında, pansori artıq cəmiyyətin yuxarı siniflərin tərəfindən də qəbul ounmuşdu. Bunun sübutlarından biri odur ki, yanban sinifindən olan Yu Cin Han 1754-cü ildə Honamda ifa olunan məşhur Çunhyanga pansorinin mətnini yazdırıb. Bu onu göstərir ki, o vaxt yuxarı siniflərin nümayəndələri pansori çıxışlara gedirdilər.
Çin–Ermənistan münasibətləri
Çin—Ermənistan münasibətləri — Çin və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər.
Erməni-Çin təmasları barədə ilk qeydlərə V əsr tarixçisi Movses Xorenlinin və VI əsr coğrafiyaşünası və riyaziyyatçısı Ananiya Şiraklının əsərlərində rast gəlmək olar. Çin Xalq Respublikası 27 dekabr 1991-ci ildə Ermənistan Respublikasını rəsmi olaraq tanıyır. Ermənistan və Çin Xalq Respublikası arasında diplomatik münasibətlər 6 aprel 1992-ci ildə qurulmuşdur. Çinin Ermənistandakı səfirliyi 1992-ci ilin iyulunda açılır. Çindəki Ermənistan səfirliyi 10 avqust 1996-cı ildə fəaliyyətə başlayır.
Ermənistanın Çindəki səfiri Pekindəki səfirliyində yaşayır.
Ermənistan prezidentləri Levon Ter-Petrosyan və Robert Köçəryan 1996-cı ilin mayında və 2004-cü ilin sentyabrında Çinə səfər etmişlər. Prezident Serj Sarkisyan 2010-cu il Ümumdünya Sərgisinin açılış mərasimində iştirak etmək üçün 2010-cu ilin mayında Çini ziyarət edir. Çindən Ermənistana baş tutan yüksək səviyyəli səfərlər arasında 2003-cü ilin sentyabrında Çin Kommunist Partiyası Siyasi Bürosunun Daimi Komitəsinin üzvləri Lu Qanın və 2011-ci ilin aprelində Li Çançunun səfərlərini göstərmək olar.
Tarix
Erməni və çin xalqları arasındakı ilk əlaqəni təqribən 1000-ci ildən görmək olar. Çin dilində “Ermənistan” “Ya-mei-ni-ya” kimi oxunur. Bu dörd simvol hərfi mənada "gözəl Asiya qızı" deməkdir. Erməni əfsanələrində və nağıllarında Çinə Cenes, Cinumacin və ya Cinastan ölkəsi deyilir. Bəzi qədim erməni ədəbi əsərlərində Çin mədəniyyətinin ikonalarının izləri var.
Bu əlaqələrin olmasını ermənilərin vaxtı ilə sıx məskunlaşdığı Baş Gərni, Dvin, Ani şəhərlərində və Amberd qalasında aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı tapılan Çin çiniləri və seladonitlər sübut edir.
Bakxis
Bakxis — yunan mifologiyasında personaj. O, Korinf çarı Primnisin oğlu qardaşı və davamçısıdır.
Çin–Ermənistan münasibətləri
Ticarət
2008-ci ilədək iki ölkə arasında yicarət dövriyyəsi 400 milyon ABŞ dollarını keçmuişdir. 2009-cu ildə ticarət həcmində əhəmiyyətli bir geriləmə yaşanır. Ehtimal ki, bu 2008-ci il maliyyə böhranı ilə əlaqədardır. Ticarət həcmi 2010 və 2011-ci illərdə ardıcıl iki il ərzində 400 milyon ABŞ dollarından çox olur.
Bakxis
Korinf çarı Bakxis Heraklın övladlarından idi, Aletin nəslindən gəlirdi. Onlar dorilərlə birlikdə Korinfi fəth etmiş, Korinf padşahlarını devirmiş və kral taxtına oturmuşdur.
Çin–Ermənistan münasibətləri
Ticarət
Ermənistanın əsas ixracatı filizdir, Çindən Ermənistana idxal olunan məhsullar müxtəlifdir: paltar, ayaqqabı, maşın, kimyəvi maddələr, avadanlıqlar, inşaat materialları, mebel, qida və s.
Bakxis
Qədim müəlliflər Bakxisin e.ə. 957-ci ildən 922-ci ilə qədər hakimiyyətdə olduğunu bildirir. Onun varisi öz oğlu II Agel olmuşdur.
Pyer Savornyan de Brazza
Pyer Savoğnyon de Brazza - İtalyan əsilli fransız səyyah. Fransa Coğrafiya Cəmiyyətinin dəstəyi ilə Konqo çayı boyunca olan ərazilərə səfərlər etmiş və Mərkəzi Afrikada yerləşən həmin ərazilərin gələcəkdə Fransa müstəmləkələrinə çevirilməsində mühüm rol oynamışdır. Pyer Brazza fiziki cazibəsi və təmkinli yanaşması ilə afrikalılar arasında nüfuz əldə etməyi bacarmış və bu baxımdan dönəmin digər səyyahlarından fərqlənməkdədir. Fransız müstəmləkə hakimiyyəti zaman salınmış və bu gün Konqo Respublikasının paytaxtı olan Brazzavil şəhəri səyyahın şərəfinə adlandırılmışdır.
Selena
Selena — ay ilahəsi. Yunan mifologiyasındakı analoqu Artemidadır.
Enna
Enna ( İtalyanca tələffüz: ˈɛnna,, , ,  və bəzən Haenna) — İtaliyanın cənubunda yerləşən Siciliya regionunun Enna vilayətində şəhər və kommuna.
Demoqrafiya
Əhali dinamikası:
Bartramiales
Təsnifatı
Fəsilə Bartramiaceae (Schwägr.)
II Məhəmməd ibn Hişam
II Məhəmməd və ya Məhəmməd ibn Hişam (محمد بن هشام بن عبد الجبار) (d. 976 - ö. 23 iyul 1010) — 4. Kordova xəlifəsi.
Material axını
Material axınının təşkili materialın hərəkəti, anbarlanması ilə bağlı tapşırıqları əhatə edir. Burada müəssisə xarici və daxili material axını fərqlənirlər. Müəssisə xarici hərəkətlər materialın əldə olunması və müəssisəyə çatdırılması ilə bağlı işləri əhatə edir və müəssisəni yalnız o vaxt əhatə edir ki, o, material axının icrasında iştirak edir. Müəssisə daxili material axını material xərcləri, material daxili, materialın yoxlanması, materialın anbarlanması və verilməsi mərhələlərinə bölünür.
Maşınqayırmada material axını istehsal]ın planlanmasında yerinə yetirilən əsas işlərdəndir. İstehsal üçün vacib olan material axınının təşkili üçün aparılan analiz ona təsir edən bütün amilləri araşdıraraq material axını üçün vaxtin minimallaşdırılması, materialın anbarlarda gözləmə vaxtini kiçiltməyə, [[nəqliyyatın təşkilini yaxşılaşdırmağa və anbarların optimal yüklənməsinə nail olmağa xidmət edir.
Kurt Levin
Kurt Levin (1890-1947) — alman psixoloq. Münxen və Berlin Universitetlərində təhsilini başa vurduqdan sonra, 1914-cü ildə K.Levin doktorluq dərəcəsi alır. O, şəxsiyyət problemini öyrənir. ABŞ-yə emiqrasiya etdikdən sonra Levin Stanford və Kornel Universitetlərində dərs deyir. 1945-ci ildən isə Massaçuset Texnologiya İnstitutunun nəzdindəki Qrup dinamikası üzrə Tədqiqat Mərkəzinə rəhbərlik edir. Baxmayaraq ki, K.Levin cəmisi 3 il Mərkəzin direktoru olub. K.Levin öz nəzəriyyəsini “Psixoloji sahə nəzəriyyəsi” adlandırmışdır.
K.Levin şəxsiyyətdaxili konflikti öyrənmişdir. Levinə eyni səviyyəli, müxtəlif istiqamətli təsir insanda daxili konflikt yaradır.
Şəxsiyyətdaxili konfliktin həll olunması insanda həyəcan hissi, frustrasiya yaradır, onun peşə fəaliyyətinə mənfi təsir göstərir, insanı asılı edir. Bir çox hallarda şəxsiyyətdaxili konflikt başqa adamlar tərəfindən yaradılır.
ABŞ-yə gəldikdən sonra Levin qrup differensiyası, ünsiyyət üslubunun tipologiyası problemləri ilə məşğul olur. O təklif edir ki, qrupa dinamik sistem, şəxsiyyətin psixoloji sahəsi kimi baxılmalıdır. İnsanın qrupda sosial davranışı qrupdaxili münasibətlər, qrupdaxili ənənələr, ünsiyyət üslubu ilə formalaşır. Davranış psixoloji sahə və tələbat funksiyası ilə birbaşa bağlıdır. K.Levin demokratik, avtoritar və liberal ünsiyyət üslublarını müəyyən etdi. O həm qrupda liderliyin yaranması məsələlərini öyrənmişdir. Bu sosial psixologiyada yeni bir istiqamətin – qrup dinamikası prosesinin yaranmasını şərtləndirdi. Levinin tədqiqatları şəxsiyyət psixologiyası, sosial psixologiya sahəsində eksperimental metodlardan istifadə etməyin mümkünlüyünü əsaslandırırdı. Beləliklə, geştaltpsixoloqların tədqiqatları yaradıcı təfəkkürdən tutmuş şəxsiyyətin fəallığı kimi çoxsaylı problemləri əhatə edir. Psixikanın öyrənilməsi qavrayışın, təfəkkürün, şəxsiyyətin inkişaf qanunauyğunluqlarını, onların əsaslı fərqini müəyyənləşdirmək imkanı verdi. Onların eksperimental yolla aldıqları nəticələr bu gün də aktual olaraq qalır. Lakin geştaltpsixologiya yeganə psixologiya məktəbidir ki, 30-cu illərdən sonra sıradan çıxdı. Bu, Avropada, xüsusilə də Almaniyada gedən siyasi proseslərin nəticəsində baş verdi.
Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 2-ci maddəsi
300px|thumbnail|right| [[Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinin məhkəmə zalı, Strasburq, Fransa]] Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 2-ci maddəsi — yaşamaq hüququnun qorunmasını nəzərdə tutur. İnsan hüquqları və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyası Avropa regionunda insan hüquqlarının müdafiəsini nəzərdə tutan Konvensiyadır.
Maddə özündə qanunla nəzərdə tutulmuş edam halları ilə bağlı məhdudlaşdırılmış bir istisnanı əks etdirir və bununla yanaşı, həyatdan məhrumetmənin əsaslandırıla bilən olması ilə bağlı nəzarət edilməli hallar göstərilir. Qanunda nəzərdə tutulmuş edamların məhdudlaşdırılması ilə bağlı nəzərdə tutulmuş istisna Konvensiyaya əlavə olunmuş aşağıda göstərilən Protokolları imzalayan dövlətlər üçün daha sonra Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 6 saylı ( ölüm cəzasının ləğvi) və 13 saylı ( bütün hallarda ölüm cəzasının ləğvi) Protokolları ilə məhdudlaşdırıldı. Qeyd etmək lazımdır ki, 6 saylı saylı protokolun 2-ci maddəsində göstərilir ki, dövlət müharibə dövründə və ya qaçılmaz müharibə təhdidi zamanı törədilmiş əməllərə görə öz qanunvericiliyində ölüm cəzasını nəzərdə tuta bilər; bu cür cəza yalnız qanunla müəyyən olunmuş hallarda və qanunun müddəalarına müvafiq olaraq tətbiq edilə bilər. Dövlət həmin qanunun müvafiq müddəaları haqqında Avropa Şurasının Baş katibinə məlumat verir. 13 saylı Prokol isə sonrasında ölüm cəzasının artıq bütün hallarda ləğvi nəzərdə tutulurdu. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi qeyd edir ki, "2-ci Maddə, Konvensiyanın ən əsas müddəsı kimi öz yerini alır." 2-ci maddənın adı altında, bir dövlətin üzərinə götürdüyü öhdəliklər üç əsas aspektdən ibarətdir: qanunla nəzərdə tutulmayan həyatdan məhrumetmədən çəkinmək vəzifəsi; şübhəli ölümləri araşdırmaq vəzifəsi; və müəyyən hallarda, qarçınılmaz həyat itkilərinin qarşısını almaq üçün addımlar atmaq öhdəliyi (pozitiv öhdəlik).
Məzmunu
Yaşamaq hüququ, Maddə 2
1. Hər kəsin yaşamaq hüququ qanunla qorunur. Heç kəs, qanunla ölüm cəzası nəzərdə tutulmuş cinayət törətməyə görə, məhkəmə tərəfindən çıxarılmış belə hökmün icrasından başqa, həyatından məhrum edilə bilməz.
2. Həyatdan məhrumetmə, aşağıdakı məqsədlər üçün güc tətbiqində mütləq zərurətin nəticəsi olduqda, bu maddənin pozulması hesab edilmir:
(b) qanuni həbsi həyata keçirmək və ya qanuni əsaslarla həbsdə olan şəxsin qaçmasının qarşısını almaq üçün;
Həyatdan məhrum etmə
Bu iş dövlətin iki öhdəliyini özündə əks etdirir:
Şübhəli ölümlərin istintaqının aparılması vəzifəsi
İstintaq səmərəli, müstəqil olmalı və dərhal aparılmalıdır. Hər hansı bir şəxs dövlət orqanları tərəfindən tutularkən ölüm faktı olarsa, istintaqın aparılması vəzifəsi daha da önə çıxır. Məhkəmənin Salman Türkiyəyə qarşı qərarında qeyd olunur:
Sübutları qiymətləndirən zaman Məhkəmə “əsaslı şübhələr yaratmayan” sübut standartını qəbul edir. Belə sübut kifayət qədər inandırıcı, aydın və bir-birinə uyğun gələn məntiqi nəticələrin və ya faktla bağlı oxşar, təkzib edilməyən ehtimalların mövcudluğundan irəli gələ bilər (digər qərarlarla yanaşı baxın, “Avşar Türkiyəyə qarşı” (Avşar v. Turkey, no. 25657/94, § 282, ECHR 2001-VII (extracts)). Həbsdə baş verən hadisələrin böyük bir qismində, məsul şəxslərin müstəsna məlumatı olduğu təqdirdə, şəxslərin polis məntəqələrində olduqları zaman yaralanmaları və ya ölümləri ilə bağlı güclü ehtimallar ortaya çıxdıqda sübut etmə yükü qənaətbəxş və inandırıcı bir izahat vermələri üçün məsul şəxslərin üzərinə düşür.
Gücdən istifadə və maddənin 2-ci paraqrafında göstərilən istisnalar
Bu, dövlətin konvensiya üzrə neqativ öhdəliyini təşkil edir. Dövlətlər 2-ci maddəyə əsasən, təsadüfi bir şəkildə həyatdan məhrum etmədən çəkinməlidirlər. Lakin bu maddədə dövlətə öhdəliklərini həyata keçirərkən bəzi istisnalar verilir. Bu istisnalar dövlət orqanlarının gücdən istifadə etməsinə əsas versə də, onların şəxsləri həyatdan məhrum etməsinə heç bir şəkildə bəraət qazandırmır.
İstisnalar dəqiq şəkildə müəyyənləşdirilib və Məhkəmə tərəfindən dar şəkildə şərh olunur. Dövlətlər yalnız aşağıda göstərilən hallardan biri və ya bir neçəsi olduqda gücdən istifadə edə bilərlər: (a) Hər hansı şəxsin hüquqa zidd zorakılıqdan qorunması üçün; (b) qanuni həbsi həyata keçirmək və ya qanuni əsaslarla həbsdə olan şəxsin qaçmasının qarşısını almaq üçün; (c) qanuna müvafiq olaraq iğtişaş və ya qiyamın yatırılması üçün.
Ağtaxta
Ağtaxta Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında dağ adı.
Toponimkası
Ağtaxta- Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında dağ adı. Azərbaycanca ağ və taxta "dağın döşündə hamar yer" sözlərindəndir.
Həmçinin bax
Tiflis quberniyası
Xarici keçid
axc.preslib.az
Qazaxıstan–Yaponiya münasibətləri
Sovet dövrü
İkinci dünya müharibəsindən sonra SSRİ tərəfindən bir çox yapon müharibə əsiri Qazaxıstana gətirilərək Paxta-Aral, Karlaq, Almatı kimi düşərgələrdə işlədilmişdir. Karağandı vilayətində yerləşən Karlaq düşərgəsində 15 min yapon müharibə əsiri saxlanılmışdır. Paxta-Aral düşərgəsinə ilk yapon müharibə əsirləri 1944-cü ildə gətirilmişdir və 1947-ci ildə 2225 yapon müharibə əsiri buradan Almatı düşərgəsinə köçürülmüşdür. Paxta-Aral düşərgəsində 57 yapon müharibə əsiri ölmüşdür.
Qazaxıstandakı müharibə əsirləri arasında ən məşhuru 1948-ci ildə bura gətirilmiş və ömrünün sonuna qədər Qazaxıstanda yaşamış Ahiko Tetsuro olmuşdur. Qazaxıstandakı yapon müharibə əsirlərinin çoxu 1950-ci illərdə Yaponiyaya qayıda bilmişdir.
Müstəqillik dövrü
Qazaxıstanla Yaponiya arasında diplomatik əlaqələr 26 yanvar 1992-ci ildə qurulub. Yaponiyanın Qazaxıstandakı səfirliyi 20 yanvar 1993-cü ildə Almatı şəhərində açılıb. Qazaxıstanı Yaponiyadakı səfirliyi isə 22 fevral 1996-cı ildə Tokioda açılıb. Yaponiyanın səfirliyi 1 yanvar 2005-ci ildə Astana şəhərinə köçüb.
Yaponiya baş nazirləri - Cuniçiro Koyzumi 2006-cı ildə, Şinzo Abe isə 2015-ci ildə Qazaxıstanda səfərdə olmuşdur. Qazaxıstan baş nazirləri Akejan Kajeqeldin 1996-cı ildə, Danial Axmetov isə 2005-ci ildə Yaponiyaya səfər etmişdir. Bundan əlavə, keçmiş Qazaxıstan prezidenti Nursultan Nazarbayev 1994, 1999, 2008, 2016 və 2019-cu illərdə Yaponiyada olmuşdur.
İqtisadiyyat
2019-cu ilin yanvar-oktyabr aylarında ölkələr arasındakı ticarət dövriyyəsinin məbləği 1,3 milyar ABŞ dolları (Qazaxıstandan ixrac 756 milyon ABŞ dolları, Qazaxıstana idxal 516 milyon ABŞ dolları) təşkil etmişdir.
Qazaxıstandan Yaponiyaya ixrac edilən əsas məhsullar metal və metal məmulatları, dəmir xəlitələri (ixracatın 50%-ini təşkil edir), neft, kömür, briket və digər bərk yanacaqlar (48%), kimyəvi məhsullardır. Yaponiyadan Qazaxıstana ixrac edilən əsas məhsullar isə avtomobillər, yük maşınları, buldozerlər, qreyderlər və digər nəqliyyat vasitələri, tibbi ləvazimatlar, maşın şinləridir. Yaponiya Qazaxıstandakı ən böyük 10 xarici investitor ölkədən biridir (ümumi məbləğ 7 milyard ABŞ dollarından çoxdur).
İki ölkə arasında biznes əlaqələrini gücləndirmək üçün 2014-cü ilin sentyabrından Yaponiya vətəndaşları üçün Qazaxıstanda 30 günlük azad viza rejimi tətbiq olunur. 6 iyul 2019-cu ildən Astana ilə Tokio arasında birbaşa uçuşlar mövcuddur.
Mədəniyyət
thumb|left|Qazaxıstanın Tokiodakı səfirliyi. 2005-ci ildə Yaponiyanın Ayçi şəhərində baş tutan Expo zamanı Qazaxıstan milli günü tədbirləri baş tutmuş və "Gulder", "Ulytau", "Alkissa" kimi qazax ansamblların performansı baş tutmuşdur. 2008-ci ildə Tokioda baş tutan Qazaxıstan mədəniyyət festivalı zamanı tanınmış qazax sənətçilər çıxış etmişdilər. 2012-ci ildə Qazaxıstan Milli İncəsənət Akademiyasının gənc musiqiçiləri Tokioda çıxış etmişdilər. 2012-ci ilin avqustunda Qazaxıstan xalq artisti Roza Rımbayeva Hiroşima şəhərində xeyriyyə konserti vermişdi. 2016-cı ilin oktyabrında Tokio mədəniyyət zalında və Şincuku mədəniyyət mərkəzində Astana Balet Teatrının çıxışı baş tutmuşdur.
2016-cı ilin payızında Qazaxıstan istehsalı "Mın bala" və "Qoz ağacı" filmləri Yaponiyada nümayiş etdirilmişdir.
Qazaxıstanın Nazarbayev, Əl-Fərabi, Qumılyov universitetləri ilə Yaponiyanın Tokio, Tsukuba, Tokay və Vaseda universitetləri arasında akademik əməkdaşlıq mövcuddur. 2016-cı ilin noyabrında Nursultan Nazarbayevə Tokay Universiteti tərəfindən fəxri doktor titulu və Qoy Sülh Fondu tərəfindən xüsusi mükafat verilmişdir.
5 noyabr 2016-cı ildə Osaka prefekturasında baş tutan Payızgülü festivalı zamanı yeni cins bir payızgülünə "Prezident Nazarbayev" adı verilmişdir.
27 fevral 2017-ci ildə Qazaxıstan Mədəniyyət və İdman Nazirliyi ilə Yaponiya Təhsil, Mədəniyyət, Elm və Texnologiya Nazirliyi arasında idman sahəsində əməkdaşlıq momerandumu imzalanmışdır. 14 noyabr 2017-ci ildə Qazaxıstan Milli Kitabxanası ilə Tokio Mərkəzi Kitabxanası arasında kitab mübadiləsi baş tutmuşdur.
21 və 25 dekabr 2017-ci ildə Tokioda Qazaxıstan Akademik Dram Teatrı tərəfindən Ahiko Tetsurodan bəhs edən "Aktaslı Ahiko" adlı tamaşa baş tutmuşdur. 2011-ci ildə isə "Karağandı vilayətindəki yapon müharibə əsirləri" adlı kitab çapdan çıxmışdır.
Əhali
2019-cu ilin oktyabrına olan məlumata əsasən Qazaxıstanda 171 Yaponiya vətəndaşı yaşayırdı.
Hedwigiales
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinə aid bitki dəstəsi.
Borneol
Borneol (1,7,7-trimetilbisiklo-[1.2.2]-heptanol-2) -kimyəvi formulu: C10H18O. Borneol (solda) (endo-1,7,7-trimetilbisiklo-[1,2,2]-heptanol-2) terpen spirtlərinə aiddir.
İzahı
Xarakterik iynəyarpaq qoxusu olan rəngsiz kristallar; suda zəif həll olunur, yaxşı, üzvi həlledicilərdə, o cümlədən spirtlərdə isə pis həll olur. İzoborneol (sağda) - (ekzo-1,7,7-trimetilbisiklo-[1,2,2]-heptanol-2). Aşağı toksiklik xassəsinə malikdir, lakin mərkəzi sinir sisteminə təsir edir, qan təzyiqini azaldır. Borneol və izoborneol oksidləşdikdə kamfora çevrilir, turşu katalizatorlarının təsiri altında izoborneol borneoldan daha asan dehidratlaşır və kamfen əmələ gətirir (Vaqner-Mervein qruplaşması), həmçinin sadə efirləri asan, mürəkkəb efirləri isə çətin əmələ gətirir.
Təbiətdə tapılması
Borneollar və onların efirləri təbiətdə geniş yayılmışdır. Borneol ilk dəfə, efir yağında kəşf edilmiş və uzun müddət vətəni Sumatra və Kalimantan adalarında olan kamfora bitkisindən əldə edilmişdir. Bu hündür (60 m və daha yuxarı) ağacdır, tərkibində borneol və ya əvvəllər Bornean kamforası adlanırdı. Borneol əldə etmək üçün meşədə ağaclar parçalarla kəsilir, çatlarda kristallaşan borneol kristalları qırılır, sonra doğranmış gövdə və budaqlar efir yağının su buxarı ilə distillə edilməsinə məruz qalır. Dondurma yolu ilə efir yağından əlavə miqdarda borneol alınır. Hindistan, Cənub-Şərqi Çin və Sunda adalarında bitən blumea balzamifera bitkisinin efir yağında olur. (±)-Borneol bir çox efir yağlarında, izoborneol isə yalnız yüksək ardıcın efir yağında olur. borneol lavanda, rozmarin və keşnişin efir yağlarında və bir sıra digər yabanı bitkilərdə olur. Eləcə də borneol Sibir küknarının efir yağında tapılmışdır, onu yarımsintetik olaraq skipidardan və ya kamforadan, eləcə də  spirt məhlulunda metal natrium ilə reduksiya etməklə əldə etmək olar.
Alınması
İzoborneol hazırda turşu katalizatorlarının iştirakı ilə kamfenin nəmləndirilməsi yolu ilə istehsal olunur. Əvvəllər proses 2 mərhələdə aparılırdı: sirkə və ya qarışqa turşusu ilə turşulaşdırma və nəticədə yaranan efirin sonrakı hidrolizi.
Tədbiqi
Kamfora istehsalında əsas ara məhsul kimi istifadə edilir. Borneol, izoborneol və onların efirləri (bornil asetat, izobornil asetat) ətir kompozisiyalarının və xüsusilə sabun və məişət kimyəvi maddələr üçün ətirlərin komponentləri kimi istifadə olunur.
Primnis
Primnis və ya Prumnis ( və ya ) — yunan mifologiyasında personaj. O, Korinf çarı I Agelin oğlu qardaşı və davamçısıdır.
Korinf çarı Primnis Heraklın övladlarından idi, Aletin nəslindən gəlirdi. Onlar dorilərlə birlikdə Korinfi fəth etmiş, Korinf padşahlarını devirmiş və kral taxtına oturmuşdur.
Qədim müəlliflər Agelin e.ə. 992-ci ildən 957-ci ilə qədər hakimiyyətdə olduğunu bildirir. Onun varisi öz oğlu Bakxis olmuşdur.
Məmməd bəy Abaşidze
Məmməd bəy İbrahim bəy oğlu Abaşidze — gürcü ictimai xadimi, yazıçı, publisist. Stalin repressiyalarının qurbanı.
Sancaq bəy Abaşidze nəslindəndir. Orta təhsilini gürcülər arasında Savadlılığın Təbliği Cəmiyətinin Batumi filiyalında almışdır. Atasının rəhbərliyi altında ərəb, fars və türk dilərini mənimsəmişdir. 20-ci əsrin əvvəllərində ortaya çıxan Gürcüstan mətbuatında sistemli şəkildə publisistik məqalələr və məktubları dərc etdirdi. Müsəlman gürcülərin milli mənlik şüurunun yüksəldilməsi və Gürcüstanın birliyi üçün fəal şəkildə mübarizə apardı, bir neçə dəfə həbs olundu və sürgün edildi. 1917-ci ildə Batumiyə qayıtdı. Gürcüstan Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyətinə rəhbərlik etmişdir. 1918-ci ildə etiraz olaraq Acarıstana girən türklərlə qarşı çıxdı, buna görə həbs olundu və Trabzon həbsxanasına salındı. Həbsxanadan qaçıb Tbilisiyə gəldi və Müsəlman Gürcüstanın Azadlıq Komitəsi nə rəhbərlik etdi. 1919‒1921-ci illərdə "Müsəlman Gürcüstanı" qəzetinin redaktoru olub. Acarıstanda Sovet hakimiyyətinin qurulması uğurunda mübarizədə iştirak etmişdir. Acarıstan İnqilab Komitəsinin üzvü idi və müxtəlif məsul vəzifələr tuturdu. Ömər Xəyyam və Namiq Kamalın əsərlərini gürcü dilinə tərcümə edib. Bir neçə hekeyənin müəllifidir. Tbilisidə onun adını daşıyan küçə var.
Baksan çayı
Baksan (Azau ; Басхан, Бахъсэн,) — Kabarda-Balkariya Respublikasında, Şimali Qafqazda axan çay.
Baksan çayı Malka çayının sağ qoludur. Bir başqa mənbələrdə çayın yuxarı axınlarına bəzən Azau adı altında rast gəlinir. Çayın orta illik su sərfi 33.6 m³/s-dir. Çayın suyundan kənd təsərrüfatında suvarma üçün istifadə olunur. Baksan çayı üzərində Baksan Su Elektrik Stansiyası fəaliyyət göstərir.
Təsviri
Çayın uzunluğu 169 km, su hövzəsini sahəsi 6800 km²-dir. Baksan,Elbrus bölgəsindəki Böyük Azau və Kiçik Azau buzlaqlarından qaynaqlanır. Çayın qidası əsasən buz, qar və yeraltı sulardır. İyul-avqust aylarında çayın suyu daşır. Çayın bir çox qolu var, bunlardan ən böyüyü Malka ilə birləşərək sürətli axan Çerek və Çeqem çaylarıdır.
Baksan və qollarının yuxarı hissələrində Baksan, Cjan-Tuuqan, Elbrus düşərgələri, Elbrus milli parkı və Terskol rəsədxanası var.
Çayın aşağı axınlarda çayın suyundan suvarma üçün istifadə olunur. Suvarmanı asanlaşdırmaq üçün Baksan suvarma sistemi yaradılmışdır. Bağçılıq və əkinçilikdə çayın rolu danılmazdır. Baksan çayı üzərində Baksan Su Elektrik Stansiyası tikilmişdir. Stansiya çayın ekoloji vəziyyətinin həddən artıq pisləşməsinə səbəb olmuşdur. Ekoloqlar Baksan çayının suyunun ildən-ilə daha çox çirklənməsinə görə həyəcan təbili çalırlar. Höküməti və müvafiq qurumları tədbir görməyə vadar etmək üçün tez-tez etiraz aksiyaları keçirirlər. Üstəlik SES çayda balıqların populyasiyasına da ciddi təsir göstərmişdir.
Etimologiyası
Baksan çayının etimologiyası ilə bağlı müxtəlif variantlar vardır. Çayın kabarda dilindən mənası "əkin üçün buxar" və ya "köpüklənmə" kimi tərcümə edilə bilən Baksendir. L.V.Veqener hesab edir ki, bu toponim balkar toponiminə əsaslanaraq — Basxan "daşqın" mənasını verir.
I Agel (Korinf çarı)
Agel — yunan mifologiyasında personaj. O, Korinf çarı İksionun oğlu və davamçısıdır.
Korinf çarı Agel Heraklın övladlarından, Aletin nəvəsi idi. Onlar dorilərlə birlikdə Korinfi fəth etmiş, Korinf padşahlarını devirmiş və kral taxtına oturmuşdur.
Qədim müəlliflər Agelin e.ə. 1029-ci ildən 992-ci ilə qədər hakimiyyətdə olduğunu bildirir. Onun varisi öz oğlu Primnis olmuşdur.
Kamilla Əliyeva
Nəticələri
• 3
İmza atdığı uğurlar
Darya Sorokina, Güllü Ağalarzadə, Kamilla Əliyeva, Ləman Əlimuradova, Yelizaveta Luzan və Zeynəb Hümmətovadan ibarət qrup Azərbaycan idmanı tarixində bir sıra uğurlara imza atıb.
Maşın və mexanizmlər nəzəriyyəsi
Maşın və mexanizmlər nəzəriyyəsi — maşın və mexanizmlərin tədqiqi və layihələndirilməsinin ümumi üsulları haqqında elmdir. Bu sahə ilk dəfə olaraq alman alimi Rölo tərəfindən fənn kimi ali təhsl sisteminə daxil edilmişdir. Mexanizmlər nəzəriyyəsində →maşın, aparat və →cihazların konkret tətbiq sahəsindən asılı olmayaraq bütün hallar üçün eyni olan mexanizmlərin xassələri öyrənilir (məsələn: dişli çarxlar). Elmin digər sahəsini, müxtəlif sahə maşınları üçün ümumi olan tədqiqat və layihələndirmə üsullarını öyrənən maşınlar nəzəriyyəsi təşkil edir. Mexanizmlər istənilən maşının əsasını təşkil etdiyindən bu iki sahə bir -biri ilə sıx əlaqədədir.
Məqsədi
Maşın və mexanizmlər nəzəriyyəsinin məqsədləri müxtəlifdir. Bunları aşağıdakı əsas qruplarda birləşdirmək mümkündür: mexanizmlərin sintezi, maşın və mexanizmlərin dinamikası (dinamik analiz) və maşın-avtomatlar nəzəriyyəsi. Sintez methodu ilə mexanizmin verilmiş hərəkətin icrası üçün lazım olan parametrləri tapılır. Mexanizmlərin dinamikasının araşdırılması onun bəndlərinin xarici qüvvələrin təsiri altında hərəkətinin öyrənilməsinə xidmət edir. Maşın-avtomatlar nəzəriyyəsinin əsasında onların ayrı-ayrı mexanizmlərinin uyğunlaşdırılmış şəkildə qurulma sxemləri və optimal iş şəraitinin təminatı durur. Son illərdə robotların layihələndirilməsi də bu elmin tərkib hissəsi sayılır.
Arakel Davrizetsi
Arakel Davrizetsi — erməni əsilli salnaməçi, tarixçi və din adamı.
1595-ci ildə Səfəvi İmperiyası nın keçmiş paytaxtı Təbrizdə anadan olan Arakel Davrizetsi XVII əsr, Səfəvi, Osmanlı, Qafqaz bölgəsi haqqında məlumat verən önəmli qaynaqlardan biri hesab edilir. 1670-ci ildə Eçmiədzin Monastrında vəfat etmişdir.
Hələ həyatda ikən onun 1662-ci ildə tamamladığı "Tarix kitabı" əsri, 1669-cu ildə Amsterdam da nəşr edilmişdir. 1602-1662-ci illər əhatə edən əsər 58 fəsildən ibarət olub, müəllif səyahətləri zamanı baş vermiş hadisələrin iştirakçıları ilə şəxsən görüşmüş, hadisələrin xronologiyasını dəqiqləşdirmiş, əlyazmalar və mənbələrdən istifadə etmişdir. Səfəvi-Osmanlı müharibələri, Cəlalilər hərəkatı, Koroğlu, Şah Abbas ın köçürmə siyasəti (xüsusiylə Culfa dan), Azərbaycanın iqtisadi həyatı, verigilər, mükəlləfiyyətlər, əhalinin ümumi vəziyyəti, Təbriz zəlzələsi (1641) vs. mövzular haqqında məlumatlar vermişdir.
Erməni Qriqoriyan Kilsəsi nin mövqeyindən çıxış edən Arakel Davrizetsi əsərində hakim sinfin mənafeyini müdafiə edir, xalq hərəkatına mənfi münasibət bəsləyirdi.
Splachnales
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinə aid bitki dəstəsi.
I Süleyman ibn Hakəm
I Süleyman və ya Süleyman ibn Hakəm (سلیمان الثاني بن الحكم) (d. 965 - ö. iyul 1016) — 5. Kordova xəlifəsi.
Tiliqul limanı
Tiliqul limanı (Тилігульський лиман) — Ukraynanın Odessa və Nikolayev vilayətləri ərazisində, Qara dənizin sahilində yerləşən estuari. Limanın uzunluğu 80 km, eni 0,2–3,5 km, maksimal dərinliyi 19 m təşkil edir. Limanın sahəsi 170 km²-dir. Dənizdən eni 4 km, uzunluğu 7 km təşkil edən bərzəxlə ayrılır. 27 dekabr 2017-ci ildən liman dənizlə kiçik dayazlıqla birləşir. Limana Tilikul çayı tökülür. Limanın sağ və solunda iki təbiət lanşaft parkı yerləşir. Tiliqul limanı Ramsar Konvensiyasının su-bataqlıq zonasına daxil ərazi olaraq qorunur.
Adının mənası
Limanın adı türk sözü olub «Dəli göl» mənasını verir. Türklər limana bu adı orada müşahidə edilən güçlü küləklər səbəbindən vermişlər. Küləklər əsasən cənubdan şimala və ya əksinə əsir.
Limanın tarixi
Tiliqul limanı iqlim dəyişikliyi sayəsində meydana gəlmişdir. Belə ki bir zamanlar çayın mənsəbi olan ərazi çayda sululuğun azalması ilə limana çevrilmişdir. İllər keçdikcə isə gölün suyu şorlaşmışdır. 2017-ci ilin sonunda aparılan araşdırmalara görə suyunun duzluğu hər litrə 30 promildir. Limanı dənizdən ayıran qumluq artıq 4 km enə 7 km uzunluğa sahibdir.
Hazırda liman köçəri quşların əsas dayançaqlarından biridir. Bu səbəbdən yasaqlıq elan edilmişdir.
XX əsrin ortalarında limanı Qara dənizlə birləşdirən kanal qazılmışdır. Kanalın mənsəbi daim təmizlənilirdi.
Yeni hidrotexniki layihə 2016-2017-ci illərdə gercəkləşdirilməyə başlanılmışdır. Bu limanın qurumaqdan qorunması məqsədi ilə atılmışdır. 27 dekabr 2017-ci ildə limana dəniz suyu axmağa başlamışdır.
Sit döyüşü
Sita döyüşü — 4 mart 1238-ci ildə Vladimir knyazı Yuri Vsevolodoviçin ordusu ilə monqol korpusu arasında baş vermiş döyüşdür. Monqolların Qərb (qıpçaq) yürüşünün (1236-1242) və monqolların Rusiyaya hücumunun (1237-1240) əsas hadisələrindən, xüsusən də Şimal-Şərqi Rusiyaya qarşı monqol yürüşünün əsas döyüşlərindən biri ( 1237-1238).
Quayniya
Quayniya  — Kolumbiyanın departamentlərindən biri, ölkənin şərqində yerləşir. Şərqdə Venesuela, qərbdə isə Braziliya ilə sərhəddir. İnzibati mərkəzi - İnirida şəhəridir.
Bələdiyyələr
thumb|left|300px|Quayniya departamentinin bələdiyyələri.
İksion (Korinf çarı)
İksion — yunan mifologiyasında personaj. O, Korinf çarı Aletin oğlu və davamçısıdır.
Korinf çarı İksion Heraklın övladlarından, Aletin oğlu idi. Onlar dorilərlə birlikdə Korinfi fəth etmiş, Korinf padşahlarını devirmiş və kral taxtına oturmuşdur.
Qədim müəlliflər İksionun e.ə. 1066-ci ildən 1029-ci ilə qədər hakimiyyətdə olduğunu bildirir. Onun varisi öz oğlu I Agel olmuşdur.
Ermənistan–Livan münasibətləri
Livan—Ermənistan münasibətləri — Livan və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Livan Qondarma Erməni Soyqırımını tanıyan ilk Ərəb Dövlətləri Liqasına üzv ola ölkədir.
Qondarma Erməni Soyqırımının tanınması
12 may 2000-ci ildə Livan Parlamenti Qondarma Erməni Soyqırımının tanınmasına səs verir. Livan qondarma soyqırımı tanıyan ilk ərəb dilli ölkə olur.
Mədəni əlaqələr
Livandakı erməni icmasının bir neçə siyasi partiyası var. Livandakı EİF Dashnaktsutyun Partiyası hazırda hökumətdə və 8 Mart koalisiyasındakı ən böyük erməni partiyasıdır. Bununla birlikdə 14 mart müxalifət koalisiyasını dəstəkləyən partiyalar da var. Ölkələr arasında viza rejimi yoxdur.