cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şəki qalası (Sünik)
Qala Qarakilsə rayonu (dəyişdirilmiş adı Sisiyan) ərazisində, Bazarçayın sahilində, Darvaztəpə dağının zirvəsində yerləşir. Şəki qalası Azərbaycanda eramızdan əvvəl VII-V əsrlərdə məskunlaşan Saka (Şaka, Saklar) adlı türk tayfasının adını qoruyub saxlayıb və qalanın da əsasının saklar tərəfindən qoyulması faktını da sübut edir. Son tədqiqatlar göstərmişdir ki, vaxtilə həmin ərazidə mərkəzi Şəki qalası olan vilayət mövcud olmuşdur. Şəki qalası Qafqaz albanlarından olan knyaz Səhl ibn Sunbatın əsas iqamətgahı kimi, Babək Xürrəmidinin də süqutunun şahididir. Şəki qalası həm də Qızıl Arslanla Nizami Gəncəvinin görüş yeridir.
Plevrit
Plevritin diaqnostikası
Plevral punksiya edildikdə plevritin səbəbindən asılı olan xarakter və həcmdə maye alınır. Plevral ekssudatın sitoloji və bakterioloji müayinəsi plevritin etiologiyasını aşkar etməyə imkan verir. Plevral mayenin sıxlığı 1018–1020 yüksək, hüceyrə elementləri müxtəlif, Rivolt reaksiyası müsbət olur.
Qanda EÇS-in yüksəlməsi, neytrofilli leykositoz, seromukoidlər, sial turşuları, fibrin miqdarının artması müəyyən olunur. Plevritin səbəbini dəqiqləşdirmək üçün plevranın biopsiyasıyla torakoskopiya aparılır.
Plevrit xəstəliyi müalicəsi və profilaktikası
Plevrit zamanı müalicə tədbirləri etioloji amilin aradan qaldırılmasına və simptomatikanın yüngülləşməsinə yönəldilir.
Pnevmoniyadan törənən plevritlər zamanı antibiotikoterapiya təyin olunur. Revmatik plevritlər qeyri-steroid iltihab əleyhinə preparatlarla, glükosteroidlərlə müalicə edilir. Vərəm plevritləri zamanı müalicə Ftiziatr tərəfindən aparılır və vərəm əleyhinə dərmanlar təyin olunur.
Simptomatik məqsədlə analgetiklər, sidikqovucular, ürək-damar preparatları, mayenin sorulmasından sonra – fizioterapiya və müalicəvi gimnastika təyin oluna bilər.
Ekssudativ plevrit zamanı maye çox olduqda, onu plevral punksiya (torakosentez) etməklə və ya drenaj qoymaqla xaric edirlər. Eyni zamanda ürək-damar sistemi tərəfindən fəsadlar olmasın deyə ən çox 1–1,5 l maye xaric etmək olar. İrinli plevritlər zamanı plevral boşluğun antiseptik məhlullarla yuyulması aparılır. Göstərişlərə əsasən plevradaxili antibiotiklər, fermentlər, hidrokortizon və s. yeridilir.
Residiv verən ekssudativ plevritlərin müalicəsi məqsədilə plevrodez edilir (plevra vərəqlərinin bir-birinə yapışması üçün plevra boşluğuna talk və ya kimyəvi preparatların daxil edilməsi).
Quru plevritin müalicəsi zamanı terapiyadan başqa pasientlərə istirahət rejimi təyin edilir. Ağır fiziki iş və gərginlik əks göstərişdir, amma tam passiv də olmaq məsləhət görülmür. Mülayim fiziki aktivlik isə müsbət nəticə verir. Bəzi hallarda ağrı sindromunun yüngülləşməsi üçün xardal yaxmaları, bankalar, isidici kompreslər və döş qəfəsinin sıx bintlənməsi təyin olunur.
Öskürəyi aradan qaldırmaq məqsədilə quru öskürəyi yüngülləşdirmək üçün vasitələrdən istifadə olunur. Eyni zamanda orqanizmin özünübərpa prosesini gücləndirən dərman preparatları işlədilir.
Xroniki irinli plevritin müalicəsi üçün cərrahi müdaxilə – ağciyərin dekortikasiyasıyla plevrektomiya aparılır. Əgər plevra və ya ağciyərin zədələnməsi yaxud bədxassəli şişi cərrahi müalicəyə tabe deyilsə polliativ plevrektomiya edilir.
Az miqdarda ekssudat özbaşına sorula bilər. Adətən xəstəliyin aradan qaldırılmasından sonra ekssudativ mayenin tam sorulması prosesi 2–4 həftə ərzində baş verir.
Plevrit keçirmiş pasientlər 2–3 il ərzində dispanser müşahidəsində olurlar. Peşə ilə bağlı zərərli amillərdən, soyuqdəymə və soyuqdan uzaqlaşmaq, vitaminli və çox kalorili qida məsləhət görülür.
Plevrit zamanı xəstə ilk növbədə Pulmonoloq və yaxud Terapevt həkimə müraciət etməlidir.
Maskat
Maskat (مسقط, ) — Omanın paytaxtı və ən böyük şəhəri. Maskat quberniyasının (mintaki) inzibati mərkəzi. 2010-cu il məlumatına görə əhalisi 650 min nəfərdir.
Coğrafiyası
Oman körfəzində yerləşir. Günəşli bölgə adlanan şəhərətrafı yaşayış məntəqələri ilə birlikdə ərazisi 1500 км².
İqtisadiyyatı
1970-ci il modernləşdirilməsindən sonra şəhər infrastrukturu sürətlə inkişaf edir.
Şəhər üç yerə bölünür : Qərbi Maskat, Mərkəzi Maskat və Şərqi Maskat.
Abaxan
Abaxan - Türk mifologiyasında əfsanəvi xaqan. Aba Xan (Ayı Xaqan) ve ya Apa Xan, Abakan (Abağan, Abığan) Xan olaraq da bilinər. Abakan boyunun və Hakaslar'ın atası olaraq qəbul edilir. Qızıl Göl'de yaşadığına inanılır. Yağmur yağdırdığı və Altayların qoruduğu inancı məşhurdur. Bir söz-söhbətə görə Abakan çayının adı, sahilində yaşayan Aba Xan ("Ayı Xan") adlı bir döyüşçünün atıyla birlikdə bu çayın sularında boğulması səbəbiylə verilmişdir. Keçmişdə Abakanların atalarının və ongunlarının (totemlerinin) ayı olması ilə əlaqəli bir yanaşmadır. Ayı Xakaslarda müqəddəs və nəslindən gəlinən bir heyvan olaraq görülər. Xakaslar da Abakan Xanın bu çayın qaynağında yaşadığını və qoruyuculuğunu etdiyini düşünürlər. Abakan Xanın atıyla çayın bir sahilindən digər sahilinə atladığı izah edilər. Kiçik Abakan və Böyük Abakan çaylarının qovuşduğu yerdə ayıya bənzər formalı qayalar vardır.
Etimologiya
(Ab / ​​Ap / Ay / Av / Az) kökündən törəmişdir. Söz mənası Ayı Xan və ya ayı qanı deməkdir. Bundan başqa əlaqəsi olan "Apartmak" və "Azmak" hərəkətlərində olduğu kimi bu kökdən gələn sözlərdə böyüklük və şiddət məzmunu var. Abi (böyük qardaş) və Aba / Apa (ata, baba) mənaları da yenə bu adla əlaqəlidir. Köhnə Monqol ilə Mançuca'da Aba və Köhnə Türkcədə "Av" sözləri ov, ovlanmaq mənalarını da saxlayar. Anadolu Türkcəsində Abakan sözü comərd, şərəfli, şərəfli mənalarına gəlir.
Tarla qatırquyruğu
Tarla qatırquyruğu — Qatırquyruğukimilər (Equisetaceae Rich. ex DC.) fəsiləsinin   cinsinə aid bitki növü.
Kökümsovları uzun, sürünən, budaqlanandır, qaramtıl-qonur rənglidir, torpağın dərinliyinə kök salır, çox vaxt diametri 1 sm olan şarşəkilli kökyumrusu olan bitkidir. Veqetativ zoğlarının hündürlüyü 15-30 (50) sm, qalınlığı 1–3 mm-dir, yaşıl rəngli, şırımlıdır və 6-10 (19) sayda qabırğası vardır. Üçkünc-neştərşəkilli, qaramtıl və ağ-haşiyələnmiş dişcikləri (hansıki qının borucuğundan ikiqat qısadır) olan silindrik formalı qın, gövdəni çox da sıxmamış, uzunluğu 5–12 mm-dir. Budaqları 3-4 tillidir, möhkəm və kələ-kötürdür, yuxarı hissədə çox vaxt bayır tərəfə əyimiş dışciklərə malikdir. Spordaşıyan zoğları sadədir və hündürlüyü 15-30 sm olub, qırmızımtıl və yaxud qonurtəhər rəngdədirdir və lətlidir. Sünbülcüklər nazik, silindrik və uzunluğu 3,5 sm olan saplaq üzərində oturmuşlar. Çoxillikdir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 15-30(50) sm olan çoxillik ot bitkisidir. İki cür gövdə əmələ gətirir. İlkin olaraq yazda əmələ gələn meyvələyən gövdələri sadə, budaqsız, solğun qonur rənglidir, köbə şəklində birləşmiş yarpaq yataqları ilə əhatə olunmuşdur. Gövdənin zirvəsindəki silindrik formalı sünbüldə qatırquyruğunun törəyib artmasını təmin edən sporlar yetişir. Bitkinin şaquli istiqamətdə dərinə gedən qaratəhər rəngli kökü bir neçə təbəqədə yanlara inkişaf edərək, barsız zoğlar verir. Sonradan əmələ gələn digər gövdələr budaqvari-köbə şəklində birləşmiş uzun, yaşıl, iynəvari yarpaqlarla örtülmüşdür. Qurudulmuş bitkinin iyi yoxdur, rəngi bozumtul-yaşıl, dadı isə turştəhərdir. Sporlar mart-aprel aylarında yetişir.
Çoxillik sporlu ot bitkisidir. Kökümsovu incə, zərif olmaqla, horizontal istiqamlətdə dayanır. İki tip gövdəsi vardır. Erkən yazda qonur, boz və ya qırmızımtıl, şirəli, budaqlanmayan gövdəsinin hündürlüyü 20sm-ə qədər olmaqla, zirvəsində sporlar daşıyan sünbülcükləri olur. Sporlar yetişdikdən sonra gövdəsi tədricən məhv olurlar. Əvəzində yaşıl budaqlı, hündürlüyü 50-60sm olan vegetativ gövdə əmələ gəlir. Vegetativ gövdəsi qaba, silindrik, qabırğalı, buğumlu budaqlardan ibarət olur. Qol-budaqları buğumlu, yuxarıya doğru istiqamlətli olub, 4-5 qabırğalıdır. Yarpaqları kifayət qədər inkişaf etməyən, boruşəkilli və dişcikli qından ibarətdir. Dişcikli qını üçbucaq-neştərşəkilli, qara-qonur rəngli, 2-3 ədəd olub, bitişikdir. Budaqları yaşıl və uzun itiucludur. Alaq otu kimi geniş yayılmışdır.
Zəif iyli olub, özünəməxsus azacıq turş dadlıdır.
Mədəni çöl qatırquyruğunun yerüstü vegetativ orqanları toplanılır və keyfiyyətli dərman bitki xammalı kimi istifadə edilir. Yaşıl vegetativ gövdəsi torpaq səthindən 5-10 sm hündürlükdə toplanılmalıdır. Xammal yayda quru havalarda rəngi qaralmağa başladıqda toplanılır. Toplanıldıqdan sonra nazik qatla kölgəli yerlərdə sərilməli, çardax və naveslərdə, yaxşı ventiliyasiyalı yerlərdə və ya 40-500Ctemperaturda quruducu şkafda qurudulmalıdır.
Yaxşı preslənmiş ot tayları şəklində 50kq çəkidə quru, yaxşı hava keçirən yerlərdə saxlanılır. Xammalda 15-16%-dən çox nəmlik olduqda özünəməxsus iy hiss olunur. Saxlanılma müddəti 4 ildir.
Tərkibi və təsiri
Bitkinin tərkibində apigenin törəmələri, aşı maddələr, flavonoidlər (lyuteolin, kempferol, kverçetin), acı, qatran, akonit, quzuqulağı və alma turşuları, saponin (ekvizetrin, izokverçitrin, lyuteolin, silikat turşusu (10%), kempferol 7-diqlükozid), karotin, askorbin turşusu (190mq%), az miqdarda alkoloidlər, silikat turşusu (10%) sitosterin və dimetil sulfat vardır.
Vegetativ gövdə və budaqları istifadə edilir. İltihabsorucu, dezinfeksiyaedici, sidikqovucu, qankəsici, kardiotonik, orqanizm möhkəmləndirici, yara sağaldıcı və büzücü xüsusiyyətləri vardır. Qatırquyruğu su-duz mübadiləsini normallaşdırır, xolesterini azaldır və orqanizmdən toksiki şlakları (xüsusən qurğuşunla zəhərlənmələrdə) kənar edir. Hipertoniya xəstəliyi, ateroskleroz, podaqra və çətin sağalan yaraların müalicəsində, revmatizm, göz, öddaşı və böyrəkdaşı xəstəliklərində, mədə və bağırsağın şişində, daxili və xarici qanaxmalarda, aşağı ətrafların ödemlərində, istifadə edilir. Xaricə təyini dərinin xroniki çətin sağalan xorasında və şaçın kəpək verməsində (seborreya) göstəriş sayılır. Sidikqovucu çayların tərkibinə daxildir. Orqanizmin çoxlu ödemli hallarında (plevrit, ürək, böyrək, vərəm, qurğuşunla xronik zəhərlənmələrdə) və podaqrada istifadə edilir. N.A.Traskova və M.N.Zdrenkonun tədqiqatlarına görə bu bitkidən hazırlanan mikstura astma və xərçəng əleyhinə qarşı ən yaxşı vasitədir. 1-2 xörək qaşığı bitkini 2 stəkan qaynar suda dəmləyərək (termosda) qəbul etmək (sutqalıq doza) lazımdır. Təbabət praktikasında bitkinin dəmləmə və bişirməsindən ürək xəstəliklərində sidik kisəsi və sidik yollarının iltihabında yaxşı dərman vasitəsi hesab edilir. Böyrəyin qlomerulonefrit xəstəliyində qəbul edilməsi əks göstərişdir. Dəri səpkilərində, piylənmələrdə, mikrohematuriya, xüsusən vərəm etiologiyalı qanhayxırmada və ağciyər-ürək çatmamazlıqlarında tətbiqi göstəriş sayılır.
Qatırquyryğu 10q, neştərşəkilli bağayarpağı 10q, razyana 5q, kəndalaş çiçəkləri 5q və kəklikotu 5q.
2 çay qaşığı 250 ml suda 15 dəqiqə ərzində dəmləyərək hər gün 2-3 fincan içmək lazımdır.
Xaricə tətbiq etmək üçün məhlul: 4-5 xörək qaşığı bitki 2 stəkan qaynar suda dəmlənilir.
Qatırquyruğu bitkisi: 1,5 qablaşdırılmış bitki suya əlavə edilərək qaynadılır (30 dəqiqə) sonra isə soyudulur və 1 xörək qaşığı gündə 3-4 dəfə qəbul edilir.
Qatırquyruğunun qranulası: 10q qranul (1 xörək qaşığı) qaynar suya əlavə edilərək zəif od üzərində 15 dəqiqə ərzində qızdırılır. 1 xörək qaşığı gündə 3-4 dəfə qəbul edilir.
Xalq təbabəti böyrək və sidikyolu xəstəliyində, müxtəlif etiologiyalı ödemlərdə, podaqra və ağciyər xəstəliklərinin (plevrit, vərəm) müalicəsində işlədilir.
Mənşəyi və yayılması
Çöl qatırquyruğu boreal coğrafi tipinin qolarktik sinfinin qolarktik-meşə qrupuna aiddir. Şimal yarımkürəsinin mülayim iqlimli ərazilərində, o cümlədən Rusiya, Orta Asiya və Qafqazda, habelə Cənubi Afrikada yayılmışdır. Azərbaycanda çöl qatırquyruğu Böyük Qafqazın Quba massivi, Kiçik Qafqazın şimal və cənub rayonları, Qobustan, Xəzəryanı və Kür- Araz ovalıqları, Kür düzənliyi və Naxçıvanda yayılmışdır. Arandan subalp qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 2600 m qədər) bitir.
Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər
Hiqromezofitdir, dağ-çəmən, alaq və çala-çəmən bitkilik tiplərində rast gəlir. Əsasən rütübətli yerlərdə, çay kanarlarında, çəmənlərdə, bağlarda, əkinlərdə və dincə qoyulmuş torpaqlarda qrup şəklində bitir, bəzən böyük ləkələr əmələ gətirir.
Təsiri və tətbiqi
Farmakopeyaya daxil olan ofisinal dərman bitkisidir. Elmi, praktiki və xalq təbabətində, eləcə də kliniki sınaqlarda və baytarlıqda geniş tətbiq edilir. Əsasən sidik kisəsi, nəfəs yolları, ağciyər vərəmi, bronxit, əsəb-sinir, ürək, dəri, qadın, mədə və onikibarmaq bağırsaq xoraları, malyariya, revmatizm, öd kisəsi daşları xəstəlikləri, habelə qanaxma, babasil, podaqra, şiş, ağız və burun boşluğunda iltihab prosesləri zamanı istifadə olunur. Antihelmint, sidikqovucu, yarasağaldıcı, qansaxlayıcı və iltihab proseslərinə qarşı təsirə malikdir.
Əks təsirləri
Böyrəklərin kəskin iltihabı zamanı zərərlidir.
İstifadə olunan hissələri
Müalıcə məqsədi ilə bitkinin yerüstü hissəsi istifadə edilir.
İstifadə formaları
Cövhər, dəmləmə və vannalar.
Digər faydalı xüsüsiyyətləri və istifadəsi
Çöl qatırquyruğunun yumrucuqları nişasta ilə, sporlu zoğları isə şəkərlə zəngindir. Yeməlidir, tər və bişmiş halda müxtəlif qida məhsullarının hazırlanmasında istifadə olunur. Qıdalarda bişmiş və tər vəziyyətdə, həmçinin doğramac, souslar və piroqların içi kimi istifadə olunur. Boyaq bitkisidir.
Sporlaması
Mart-Aprel
Azərbaycanda yayılması
Xəzəryanı, Qobustan, BQ (Quba), Kür düz., Kür-Araz oval., KQ şimal, KQ cənub. Ovalıqdan, subalp qurşağına qədər.
Yaşayış mühiti
Rütubətli yerlərdə, çayların sahilində, dağ yamaclarında, əkin sahələrində, bağlarda və dincə qoyulmuş torpaqlarda rast gəlinir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Qatırquyruğununkök yumrularında nişasta boldur, yeyilir.Budaqlarında və gövdəsində kremnezem olduğuna görə ondan ağac məmulatlarını parıldtamaq üçün istifadə olunur. Eyni zamanda qatırquyruğu boyaq üçün, xalq təbabətində dərman kimi istifadə olunur.
Əmir Xəttab
Əmir Xəttab (Samir Salih Abdullah Suvailem) - Əfqanıstan və Rus-Çeçen müharibəsinin iştirakçısı, Çeçenistanın əfsanəvi səhra komandiri, "Milli Qəhrəman".
Ərəb Körfəzində varlı və mədəni bir ailənin uşağı olaraq doğuldu. Çox cəsur, qüvvətli və qorxmaz bir gənc olaraq yetişən Xəttab Ingiliscə təhsil aldıqdan sonra 1987-ci ildə bir Amerikan Liseyində oxuma haqqı qazandı. Eyni il işğalçı Rus ordusuna qarşı Əfqanıstan müharibəsinin ən sıx dövrlərində idi. Dünyanın dörd bir tərəfindən müsəlman gənclər Şeyx Abdullah Azzam (1989 da sui-qəsd nəticəsində şəhid oldu), Şeyx Tamım Adnanı (vəfat 1988) və Usama min Ladin kimi İslami şəxsiyyəti ilə önə çıxmış kəslərin Cihad çağırışlarına razılıq edərək Əfqanıstana axın etməkdə idilər.
Dünyanın Super Güc olaraq qəbul etdiyi Rusiyaya qarşı edilən mübarizə və göstərilən fövqəladə qəhrəmanlıqlar müsəlmanlar arasında yayılırdı. Amerikada təhsilinə davam edəcəyi zaman gəldiyində Xəttab bir çox yoldaşlarının və qohumlarının etdiyi kimi Əfqanıstana qısa bir ziyarətə getməyə qərar verdi. 1987-ci ildə ailəsi ilə vidalaşıb evindən ayrılan Xəttab o gündən sonra bir daha evinə, ailəsinin yanına dönmədi.
Xəttab təhsilini tamamladıqdan sonra cəbhəyə getdi. Sonrakı altı ildə, artıq Xəttab 20-ci yüzilliyin gördüğü en cəsur və çətin Mücahid Komandanları arasına girmişdir. Düşmən hücumu ve atəşidən qaçmaması və yaralandığında acısını gizləməsi ilə tanınır. Həm normal həm də özəl Sovet güclərinə qarşı birçox əməliyyatlarda, hücumlarda iştirak etmiş və 1988–1993 illərdə arasında Cəlalabad, Host və Kabilin ələ keçirilməsində Əfqanıstandakı bütün önəmli əməliyyatlarına qatılmıştır.
Sovet ordusu Əfqanıstanı tərk etmək məcburiyyətində qaldığı zaman, Xəttab və bir qrup yoldaşı bu səfər Tacikistanda eyni düşmənə qarşı bir döyüşün xəbərini aldılar. Buna görə əşyalarını yığaraq bu qrupla 1993-cü ildə Tacikistana getdilər. Tacikistanda 2 il boyunca qarlı dağlıq ərazidə sursat və sursat əskikliyi içində mübarizə etdilər.
Tacikistanda keçən vuruşmadan 2 il sonra, Xəttab 1995-ci ildə başındakı kiçik qrupu ilə Əfqanıstana döndü. O zamanlar, islami rəftar və dayanıqlılıqları ilə hər kəsi çaşdıran Çeçenlərin Ruslara qarşı döyüşü yeni yeni başlayırdı. Xəttab bir axşam peyk televiziyasında gördüyü Çeçenistan xəbəri görünüşləri üzərinə hiss etdiklərini belə açıqlayır:
"Üzərində ‘La ilahə illəllah' yazılı saç bantları taxan və təkbir gətirən Çeçenləri gördüyüm zaman Çeçenistanda bir cihad olduğuna və oraya getməm lazım olduğuna qərar verdim. "
Xəttab, 1995-ci ilin baharında Əfqanıstandan 8 mücahid yoldaşı ilə birlikdə Çeçenistana keçdi. Əfqanıstan və Tacikistanda yaşananlar, Çeçenistanda 4 ildə yaşanan qəhrəmanlıqlar yanında uşaq oyuncağı kimi qaldı. Rəsmi Rus qaynaqlarına görə 3 illik Çeçen Rus döyüşündə öldürülən Rus əsgəri sayı Əfqanıstandakı 10 illik itkinlərindən çox idi.
Xəttab və yoldaşları Əfqanıstandan gəldiklərində bölgələrdəki Çeçenlərə döyüş və islami təhsil verməklə işə başladılar. Çeçenistanda (Khartoshoi 1995, Şatoy 1996, Yashmardy 1996) və Rusiya içində (Dağıstan 1997 və indi) çox əhəmiyyətli əməliyyatlara qatıldılar.
22 dekabr 1997-ci ildə tabeliyində olan 100 Çeçen və Xarici Mücahiddən ibarət qrupu ilə Rusiya ərazisinə 100 km girərək 136-cı Briqadasının mərkəzinə hücum etmişdilər. Bu basqında 300 Rus əsgəri öldürülmüşdür, iki mücahid bu basqında şəhid olmuşdur.
1996-cı ilin payızında Rusiyanın Çeçenistandan çəkilməsindən sonra Xəttab Çeçenistanda Milli Qəhrəman elan edildi. Şamil Basayev və Salman Raduyev kimi Çeçenistanın ən böyük komandirlərinin də qatıldığı bir mərasimlə özünə Üstün Cəsarət Medalı təqdim edilib ayrıca Çeçen Hökuməti tərəfindən General rütbəsi ilə şərəflənildi. Cövhər Dudayev şəhidliyindən əvvəl hal və davranışlarıyla Xəttabı hər vaxt təqdir etdiyini göstərmişdir.
Xəttab cihadın Mediaya daşınması lazım olduğuna bildirirdi. "Allah bizlərə inanmayanların silahları ilə döyüşməmizi əmr edir. Onlar media və təbliğat yolunu istifadə edirlər, elə isə bizdə öz mediamızla onlara qarşı döyüşməliyik" demişdir. Buna görə bütün əməliyyatlarının filmlərinin yazılmasına diqqət göstərərdi. Əfqanıstan, Tacikistan və Çeçenistandaki döyüş görünüşlərini ehtiva edən 100-lərlə tərəfindən video kasetinin olduğu bilinməkdədir. Düşmən mediasının yalan, səhv iddialarına cavab olaraq yalnız sözlərin çatmayacağını və video görünüşlərinin də cavabda iştirak etməsi lazım olduğunu müdafiə etməkdəyidi.
Əmir Xəttab zəkalı, cəsur və güclü bir şəxsiyyət olmuşdur. Əsgərləri tərəfındən çox sevilən Xəttab, onların yaxından maraqlanır, onların bütün problemlerini həllində yardımcı olur, onlara alışveriş eləmələri üçün pul verirdi. Hərbiri illərlə özünün yerini ala biləcək qədər yaxşı yetişmiş bir komandan kadrosu vardır.
Əmir Xəttab 19-mart 2002-ci il gecəsi özünə verilən zəhərli bir məktubla şəhid edilmişdir. Şəhidliyi mücahidləri zəiflətməmiş tam əksinə daha da motivasiya etmişdir və bu gün Rusiya hələ "bir ovuc" dediyi çeçenlər və onlara dəstək olan müsəlmanlarla məşğul ola bilməməkdədir!..
Bulbophyllum electrinum
(Bulbophyllum electrinum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əkka
Əkka, Akra, Sen-Jen d’Akr (Avropa dillərində: Acre, St. Jean d’Acre) — İsrailin qərb sahilində olan önəmli bir şəhər.
Tarixi
Bugün İsrail dövləti sərhəd-sınırları içində yer alan Əkka şəhəri, Hayfa körfəzinin (qədimdən Əkka körfəzi) şimalında ehtimalən miladdan öncə III minil içində qurulmuşdur. Cənubunda olan Hayfaya 15 km. uzaqlıqdadır.
Əhd-i Ətiqdə Akko adıyla keçən şəhərə Qədim Misirlilər kr, yunanlar Ptolemais, Fransızlar Acre adını vermişdilər. Əkka Xəlifə Ömər zamanında 636-cı ildə Şürahbil ibn Həsənə tərəfindən fəth edildi. Daha sonra Bizanslılarla aparılan savaşlar sırasında xaraba qoyuldusa da Xəlifə Müaviyə zamanında yenidən inşa edildi. Müaviyə Suriya valisi ikən (640), bölgədə olan Bizansdan qalma qədim limanları təmir edərək gəmi inşasına uyğun hala gətirtti və beləcə Əkka o dövrdə İskəndəriyədən sonra gəmi inşasına uyğun ikinci büyük tərsanə oldu. Ayrıca Əkka limanı müsəlmanların Aralıq dənizindəki ilk dəniz səfərləri üçün donanma bazası olaraq da işləndi. 649-cu ildə Kiprə, 654-cü ildə Rodosa düzənlənən səfərlər Əkkadan başladıldı.
Səlib yürüşləri Əkkanın tarixində yeni bir dönəmin başlangıcı oldu. Bu önəmli liman şəhri 1104-cü ildə, [Birinci səlib yürüşü[]] komandanlarından Qüds Xaçlı krallığının qurucusu I Baudouin (1100–1118) tərəfindən ələ keçirilərək xristianların hərəkət bazası halına gətirildi. Bu dönəmlərdə saysız kəndləri, böyük və əmniyətli limanı, çox saylı və dəyişik mənşəli əhalisi ilə geniş bir şəhər olaraq tərif edilən və bölgənin ən böyük ticari mərkəzi olan Əkka, 9 iyul 1187-ci ildə Səlahəddin Əyyubi tərəfindən zəbt edildi. Qüdsü geri alma yolunda xristianlar için böyük bir əngəl təşkil edən strateji önəmə sahib Əkka qalası III Xaçlı Səfəri sırasında bir xaçlı qüvvəsi tərəfindən mühasirə edildi. Şiddətli çarpışmalar sonunda qalanı müdafiə edənlər təslim oldu və şəhər Henri də Champagnenin idarəsinə verildi (1191). Beləcə uzun müddət Fələstindəki Xaçlı krallığının mərkəzi olan Əkka, 1229-cu ildən sonra böyük cəngavər (Rıtsar, Şövalye) cəmiyyətlərindən bilxassə St. Jean şövalyelərinin qərargahı halına gəldi və bu səbəblə St. Jean dAcrə adıyla anılmağa başladı. 1291-ci ildə Məmlük sultanı əl-Məlikül-Əşrəf (1290–1293) xaçlıların Fələstindəki hakimiyətinə son verincə Əkkanı da zəbt etdi.
Osmanlı dövrü
thumb|250px|Mayak Yavuz Sultan Səlim zamanında Suriya ilə birlikdə Osmanlı torpaqlarına qatılan Əkkada Qanuninin izni ilə Fransızlar bir ticarət mərkəzi qurdular.
Osmanlı hakimiyətində Əkka, Safəd livasına bağlı bir nahiyə mərkəzi idi. XVI əsr təhrir dəftərlərinə görə Əkka nahiyəsi sərhəd-sınırları içində altmış qədər kənd vardı. Dəftərlərdə Əkka kənd olaraq qeyd edilmiş olub bölgənin idari və şəriət işlərinə baxan qazı da burada otururdu. XVI əsrin əvvəllərində Əkkanın mərkəz əhalisi təxminən 115–120 nəfərdən ibarət idi; XVI əsrin ikinci yarısında isə 280–300 arasında dəyişməkdəydi. Bu əsrdə, zaman-zaman üsyan edən bəzi Ərəb qəbilələrinin hücumlarına məruz qalmaqla birlikdə Əkka limanı önəmini mühafizə edərək ticari özəlliyini qorudu. Liman gəliri XVI əsrin başında 500 ağca ikən bu əsrin ikinci yarısında 2000 ağcaya yüksəldi. Ayrıca şəhərin çevrəsində özəlliklə pambıq əkinçiliyi, bunun nəticəsi olaraq da pambıq sanəyesi və ticarəti önəm qazandı. Əkkadan əldə edilən vergi gəlirlərinin yarı hissəsi öncələri Halilürrəhman vəqfinə aid ikən daha sonra Qüdsdəki Ribatülmənsur vəqfinə verildi. Bu dövrlərdə şəhər qalası məmur durumda olub, civarındaki bəzi kəndlərin vergi gəlirləri, qala bürcləri ilə toplarının təmiri və əskikliklərin gidərilməsi şərti ilə qala muhafızlarına tapşırılmışdı.
Əkkada həmçinin Bəhai Dininin peyğəmbəri Bəhaullahın məqbərəsi yerləşir. O, Osmanlı sultanı Əbdül-Əzizin dövründə 1868-ci ildə bura sürgün olunmuş və həyatının sonunadək burada yaşamışdır. thumb|left|250px|Osmanlı dövründən qalan top
Əhalisi
1982-ci ildə 139.100 nəfər olan əhalisi, dəyişik din və məzhəblərə mənsub insanlardan ibarətdir.
Lodz FK
Lodz FK – Polşanın futbol klubu.
Villa Ford
Villa Ford ; doğum adı Amanda Li Mondano ; ) — ABŞ aktrisa, prodüser, müğənni, mahnı müəllifi, teleaparıcı və rəqqasəsi. Karyerasına müğənni kimi 1999-cu ildə "Mandah" adı ilə başlayıb. Ancaq bir müddət sonra adını Uilla Forda dəyişdirib.
Həyatı
Əsl adı Amanda Li olan Uilla 1981-ci il yanvarın 22-si Raksin şəhərində anadan olub. 8 yaşında ikən uşaq xorunda oxumaqa, 11 yaşından isə incəsənət şirkəti olan "Tampa Bay Children's Choir"də çıxış eləməyə başlayıb.
Karyerası
1999–2000-ci illərdə "MCA", 2000–2004-cü illərdə isə "Lava" və "Atlantic" leyblları ilə işləmişdir. İki sola albomu var: "Willa Was Here" (2001) və "Sexysexobsessive" (2004).
Əcmən
Əcmən (عجمان) — Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində şəhər, Əcmən əmirliyinin inzibati mərkəzi.
150px|thumb|right|Əcmənin görüntüsü
Albaniya Pravoslav Kilsəsi
thumb|Albaniyada ortodoks əhali. (1990-cı illər) Albaniya Pravoslav Kilsəsi (albanca: Kisha Ortodokse Autoqefale e Shqipërisë) baş yepiskopluğu idarəsi Tirana və Durres bölgələri ilə bərabər ümumilikdə Albaniyanın bütün cənub ərazilərini əhatə edir. Ayinlər alban dilində həyata keçirilir. Üzvlərinin sayı təqribən 0.5 milyon nəfərdir. Anastas kilsənin indiki baş yepiskopdur.
Tarixi
Xristianlığın Albaniyada yayılması çox qədim zamanlarda başlanmışdır. Durres şəhəri dünyadakı ən qədim yepiskopluq mərkəzlərindən biridir. Əziz Paulus artıq I yüzillikdə İlliryada xristianlığı yaymışdı.
325-ci ildə keçirilən Birinci Nikeya Kilsə Məclisi ndə bütün İlliriya Roma idarəsinə verilmişdi. 731-ci ildə isə Bizans imperatoru III Leo Durres ərazisini Bizansa birləşdirdi. 927-ci ildə Bizans bulqar patriarxlığını qəbul etməyə məcbur qaldıqdan sonra alban kilsəsi də müstəqil Ohri yepiskopluğuna birləşdirildi. 1054-cü ildə Roma və Bizans kilsələri arasındakı böyük bölünmə əvvəllər alban kilsəsinə təsir etməsə də, 13-cü əsrdə alban kilsələri də iki rəqib olan katolik və ortodoks, yəni Roma və Bizans kilsələri arasında ikiyə bölündü.
Osmanlı dövrü
Albaniyanın Osmanlı tərəfindən fəthindən sonra islam dini albanlara üçüncü din olaraq qatıldı. XV və XVI əsrlərdə təqribən yarım milyon nəfər islamlaşmaq istəməyən alban İtaliya ya qaçmaq məcburiyyətində qaldı. XVII əsrdən sonra digər Balkan millətləri kimi albanlar da islam dinini qəbul etməyə başladılar. Bunun nəticəsində albanlar İstanbul da yüksək vəzifələr (sədrəzəm, paşa) tutmağa başladılar. Osmanlıların katolik albanlara qarşı siyasət aparmalarına baxmayaraq, alban ortodoks kilsəsi heç bir təzyiqə məruz qalmadı hətta XVII əsrdən sonra inkişaf etməyə başladı.Bir çox ortodoks kilsə bərpa edildi. Ən son bərpa olunan kilsə 1797-ci ildə Berat katedralı olmuşdur.
1766-cı ilə qədər Ohriyə bağlı olan ortodoks albanlar 1766-cı ildə İstanbulda padşahlıq tərəfindən Ohri kilsəsinin muxtariyyətinin ləğv edilməsindən sonra yenidən Fener patriarxlığına tabe edildilər.
XIX əsrin sonuna qədər ortodoks albanlar Yunan Ortodoks Kilsəsi nə çox yaxın idilər. 1912-ci ildə Albaniyanın müstəqilliyi və mədəni inkişaf dövründə katolik və müsəlman albanların birlikdə mübarizə aparması və Albaniya dövlətini birlikdə qurma əzm və iradələrinə baxmayaraq, Alban Ortodoks Kilsəsi Albaniyanın cənub hissəsinin Yunanıstan a birləşməsi fikrində idilər.
XX əsr
İlk müstəqil alban kilsəsi ABŞ-də yaşayan albanlar tərəfindən yaradıldı. Bu kilsənin yaradılmasının əsas səbəbi albanların özlərini burada yaşayan yunanların təsiri altında hiss etməsi olmuşdur. 1908-ci ildə Nyu-York da yepiskop olan, daha sonra isə Korça yepiskopu olacaq olan Fan Noli alban kilsəsinin yepiskopluğuna gətirildi. Fan Noli ayinlərin alban dilində həyata keçirilməsinə şərait yaratdı. 1921-ci ildə İstanbul patriarxlığının etiraz etməsinə baxmayaraq dörd yunan yepiskop Albaniyanı tərk etməyə məcbur qaldı. Yunan dilində ayinlər Albaniyada qadağan olundu. 1929-cu ildə Alban Ortodoks Kilsəsi tək tərəfli olaraq özünü müstəqil elan etdi. İstanbul patriarxı isə bunu 1937-ci ildə tanıdı.
1929-1943-cü illər aralığında Albaniyanı idarə edən İtaliya ordusu ortodoks albanları katolikləşdirməyə və italyan-alban katolik kilsəsi ilə birləşməyə məcbur etdi, lakin ortodokslar buna qarşı mübarizə apardılar.
1944-cü ildə kommunistlər Albaniyada Ənvər Xocanın öndərliyində hakimiyyətə gəldilər. Ortodokslar əvvəlcə kommunist idarəsi altında rahat yaşaya biləcəklərini düşündülər, lakin kilsə üzərindəki təzyiq daha da artdı. Yepiskop lar və keşiş lər uzunmüddətli və ağır həbs cəzalarına məruz qaldı.
1967-ci ildə Albaniya dünyanın ilk və tək ateist dövləti olaraq elan edildiyində Alban Ortodoks Kilsəsi artıq məhv olmuş sayılırdı.
Kilsə yalnız 1991-ci ildə yenidən fəaliyyətə başladı.
Züzülö
Züzülö - Altay mifologiyasında nəhəng quş. Zuzulo olaraq da tanınır. Qanadını çırpanda külək əsər. Şumerlərdə Zu adlı bir fırtına çıxaran quş vardır. Şumer mifologiyasında fırtına tanrısı olan Zu yer altında yaşayır və istədiyində quş cildinə girərək qanadıyla fırtınalar çıxarar.
Etimologiya
(Zu/Zu/Sü) kökündən törəmişdir. Süzülmək (uçmaq) feli ilə əlaqəli ola bilər. Monqolcada Zuh, dişləmək mənasını verər.
Elmira Əmrahqızı
Elmira Əmrahqızı — tanınmış Azərbaycan jurnalisti, "Azadlıq" radiosunun Bakı nümayəndəliyinin rəhbəri (1993-1998), "Qızıl qələm" mükafatı laureatı. "Həsən Bəy Zərdabi" və "İlin qadını" mükafatlarına layiq görülüb.
Həyatı
Elmira Əmrah qızı Əhmədova 24 sentyabr 1952-ci ildə Ağstafa şəhərində anadan olub. 1958-ci ildə 24 saylı Dəmiryolu məktəbinə gedib. 1962-ci ildə məktəbi dəyişərək təhsili 1 saylı orta məktəbdə davam edib.
1969-1974-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin ( indiki Bakı Dövlət Universiteti) Jurnalistika fakültəsində təhsil alıb.
1974-cü ildə Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsinin Proqramların tərtibi şöbəsində işləyib.
"Bakı", "Baku", "Nezavisimaya qazeta" "Azərbaycan gəncliyi", "Ulduz", "Azərbaycan qadını" və digər qəzet və jurnallarında işləyib.
1989-1990-cı illərdə "Azadlıq" qəzetində çalışıb.
1989-cu ildə "Kosmos uşaqlar üçün" adlı SSRİ jurnalistlərinin kosmosa göndərilməsi ilə əlaqədar proqramının qaliblərindən biri olub.
1990-cı ildə "Azadlıq" radiosu ilə əməkdaşlığa başlayır.
1993-1998-ci illərdə "Azadlıq" radiosunun Bakı nümayəndəliyinin rəhbəri olub.
"Qızıl qələm", "Həsən Bəy Zərdabi" və "İlin qadını" mükafatlarına layiq görülüb. 27 fevral 1998-ci ildə dünyasını dəyişib. II Fəxri Xiyabanda dəfn edilib.
İki oğlu və iki nəvəsi var.
Erigeron cascadensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qızılgül
right|260px|thumb|[[Azərbaycan markasının üzərində qızılgül təsviri]] Qızılgül — dekorativ çiçək yetişdirmədə gülçiçəklilər fəsiləsinin itburnu cinsinə aid mədəni bitki növlərinin qəbul olunmuş adı. thumb|Bağ gülü (Hibrid), 'Sülh' thumb|Hökumət Gül Bağçası, Cənubi Hindistanda Ooty, 2200 metr yüksəklikdə thumb|Rumıniyada vəhşi Rosa gallica. Qədim dövrlərdən becərilən qızılgül 19-cu əsrə qədər Avropada becəriləcək ən əhəmiyyətli qızılgül növü idi
Haqqında
Qızılgülün kök sistemi milvaridir və torpağın 5 m dərinliyinə kimi işləyir. Çoxgövdəli olmaqla, budaqlıdır. 1,5–2 m hündürlükdə koldur, yaşıl və ya qırmızı-yaşıl tikanlı gövdəsi vardır. Yarpaqları gövdə üzərində növbə ilə yerləşir. İri kolunda 800–1000 ədəd çiçək əmələ gəlməklə, çiçəyində 60–120 ləçək olur. Ətraf mühitdən asılı olaraq, efiryağlı qızılgül 30–50 il ömür sürür. Bu dövrdə bitkinin budaqları tez-tez dəyişir. Qızılgüldə iki tip çoxillik budaqlar: əsas və ya anac və boyu tükənən budaqlar mövçuddur. Beş tip birillik zoğları (boy-verən, vaxtsız çıxan, yağlı, generativ və silleptik) vardır. Əsas və ya anac budaqlar 5–6 yaşda olub, üzərində güçlü inkişaf etmiş boy və generativ zoğları daşıyır.
1 kq qızılgül yağı almaq üçün əl ilə 4 ton qızılgül ləçəkləri toplamaq lazım gəlir. Qəribə deyil ki, onun bir kiloqramının qiyməti 5000 yevrodan bahadır. Dünyada qızılgül yağı istehsalının 70%-i Bolqarıstanın payına düşür.
Qızılgül dünyada
İngiltərə, ABŞ və İranda milli gül sayılır. Qızılgül ləçəklərindən hazırlanmış dadlı mürəbbə Azərbaycanda çay süfrələrinin bəzəyidir. Yabanı qızılgülün bəzi sortlarına hətta Şimal Qütb Dairəsində təsadüf edilir. Mədəniləşdirilmiş qızılgülün yaşı təqribən 5000 ildir. Hazırda bu əsrarəngiz bitkinin 300-ə yaxın növü və 3000 sortu vardır. Qızılgül kolu artıq 1000 ildir ki, Hildeshaym şəhəri kilsəsinin yanında bitir. Onun hündürlüyü az qala kilsənin dam örtüyünə çatır. Si adlı çox maraqlı qızılgül sortunun qönçələrinin ölçüsü çəltik dənəsi boydadır. Bir çoxlarınız çay qızılgülü barədə eşitmisiniz. Onu rənginə görə deyil, təzə dəmlənmiş yüngül çay ətri gəldiyi üçün belə adlandırmışlar.
Bu məlumat isə sizi mütləq maraqlandıracaqdır. Yaponiya bioloqları rəngini dəyişən çox maraqlı qızılgül sortu yetişdirmişlər. Səhərlər ləçəkləri al qırmızı rəngə boyanan bu qızılgül axşama doğru rəngini dəyişərək ağappaq olur. thumb|Kəhrəba rəngli qızılgül
Qızılgülün faydası
Dərinin yaşlanması genetik, ətraf-mühitin təsiri və digər faktorlardan çox asılıdır. Yaşlandıqca bədəndəki molekullar, hüceyrələr azalır və dəri əvvəlki keyfiyyətini itirir.
Ölkəmizdə də yetişən qızılgül bu baxımdan çox dəyərli bitkidir. Çiçəklərindən əldə edilən uçucu yağın faydası olduqca böyükdür. Yeni aparılan araşdırmalar nəticəsində gül ləçəklərinin bilmədiyimiz özəllikləri tapılıb. Kölgədə qurudulan qızılgül qırmızı ləçəkləri çay kimi dəmlənib içilir. Bu çayın tərkibində antioksidant olduğu üçün ömrü uzatdığı məlum olub. Həmçinin gül suyu dərini sıxlaşdırır. Makiyajı gül suyu ilə silərək onun elsatikliyini qoruya bilərsiniz. Gül çayı həm qoxusu, həm də dadı ilə əsəbləri sakitləşdirir. Gül çayını hazırlamaq üçün qızılgülün ləçəkləri lazımdır. İsti yaz və yay günlərində sərinləmək üçün təravətli qızılgül çayı yerinə düşür. Qurudulmuş bitki satılan mağazalardan qızılgül alın və hər səhər bir neçə ləçəyini qaynar suyun içinə atın. Gülün suyun dibinə qədər çökməsini gözləyin. thumb|"Qız Ənliyi", Alba qızılgülü (1400-cü ildən əvvəl) Qızılgül bəzi ölkələrdə qızılgül yağı almaq məqsədi ilə becərilir. Güldən alınan yağ ətriyyatda ən bahalı ətirlərə əlavə edilir. Bundan başqa qızılgül yağından təbabətdə də istifadə olunur. thumb|"Parson's Pink China" və ya "Old Blush", "damazlıq Çin"lərdən biri
Azərbaycanda qızılgülün 9 yeni sortu yetişdirilib
Azərbaycanda seleksiya və hibridləşmə üsulu ilə qızılgülün 9 yeni sortu əldə edilib. Uzunmüddətli tədqiqatlardan sonra həmin sortları yaratmağa nail olan Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Mərkəzi Nəbatat Bağının Çiçəkçilik laboratoriyasının rəhbəri, biologiya üzrə fəlsələ doktoru Asəf İsgəndərov bildirib ki, bu sahədə tədqiqatlar aparmağa 2006-cı ildən başlayıb və bu yaxınlarda yeni qızılgül sortlarının əldə edilməsi ilə bağlı müsbət nəticələrə nail olub. Xarici ölkələrin qızılgül sortlarının tozlandırılması nəticəsində əldə edilən yeni sortlar "Sənsiz" (Üzeyir Hacıbəyovun "Sənsiz" romansının adına verilib), "Nizami Gəncəvi", "Odlar Yurdu", "Şərqin səhəri", "Abşeron simfoniyası", "Qara gilə", "Köhnə Bakı" (qədim qızılgül sortlarına oxşayır), "Sarı köynək" və "Ulduzlu Xəzər" adlanır. Bu bitkilərin yarpaqları, ləçəkləri və tikanları onların çarpaz olunduğu güllərdən tamamilə fərqlənir
Qızılgülün Azərbaycanda yetişdirilməsi
Qızılgüllər diyarı` doğma Zaqatalanın Aşağı Tala kəndində ümumi ərazisi 107 hektar olan "AzRose" emal zavodunun quruluş tarixi 2016-cı ilə təsadüf edir. Türkiyə və Bolqarıstan kimi gülçülük sahəsində ixtisaslaşmış ölkələrdən dəvət edilən mütəxəssislərin çalışmaları ilə tərkibində istehsalat bölməsi, anbar, ofis, 5 min kubmetrlik su tutumuna malik suni göl, gül plantasiyaları və digər infrastruktur obyektləri olan müəssisənin illik istehsal həcmi 1250 ton yaş gül, 250 litr qızıl gül və 6 min litr Lavanda gülü yağından ibarətdir. Gül yağı emalı üçün istifadə olunacaq avadanlıqlar dünyada bu sahədə öz sözünü demiş qabaqcıl Türkiyə və İsrail şirkətlərindən əldə edilmişdir. Emal müəssəsinin 82 hektarı Bolqarıstandan gətirilmiş, məhsuldarlığına və keyfiyyətinə görə ən yaxşısı hesab edilən "Dəməşq Qızılgülü", ərazinin qalan hissəsində isə yağlılıq dərəcəsi 20%-dən çox olan "Lavanda" gül növü plantasiyaları salınmışdır. Plantasiyalardan ilkin növbədə 600 ton gül ləçəyinin toplanması hədəflənir. Əldə olunacaq gül yağlarından istifadə etməklə müxtəlif ətriyyat, yuyucu, məişət və qida sənayesində istifadə olunan məhsulların istehsalı nəzərdə tutulur.
Mavi qızılgül
Bir neçə gündən sonra Yaponiyanın çiçək dükanlarında yenilik olacaq. Belə ki, artıq noyabr ayından etibarən, dünyada ilk dəfə olaraq, təbii mavi rəngli qızılgül satışa çıxarılacaq. Yeni qızılgül növünün alınması üçün alimlərə təxminən 20 il vaxt lazım olub. Qızılgülün mavi rəngdə olması üçün alimlər bitkiyə alabəzək bənövşənin genini yerləşdiriblər. Yeni qızılgül növü "Alqışlar" adını alıb. Bitki artıq bioloji təhlükəsizlik sınağından uğurla keçib.
Ağ qızılgül
Ağ qızılgül digər rənglərə nisbətən daha çox ətirlidir.Onların ətri daha fərah olur.
İmo ştatı
İmo ştatı  — Nigeriyanın cənub-şərqi geosiyasi zonasında ştat. O, şərqdə Abia, şimalda Anambra, cənubda Rivers, qərbdə isə Delta ştatı ilə həmsərhəddir və Niger çayı tərəfindən sulanır.
Adı
Ştatın adı İmo çayından gəlir.
Sampdoriya FK
Sampdoriya FK — İtaliyanın futbol klubu.
Tarixi
Apenninin ən gənc komandalarından biri olan "Sampdoriya" 1946-cı ildə iki Genuya klubunun – "Sampyerdareneze" ilə "Andrea Doriya"nın birləşdirilməsi yolu ilə yaradılıb.
"Bluçerkyati"nin çiçəklənmə dövrü 1980-1990-cı illərə təsadüf edir. O vaxt klub rəhbərlərinin hələ heç biri komandalarının borc çuxuruna düşəcəyi barədə ciddi düşünmürdü. Kiçik stajlı azarkeşlər də xatırlayar ki, həmin zamanlarda hər bir ambisiyalı, özünə hörmət edən klub mövsümün startından öncə heyətini səs-küylü adları olan bir sıra oyunçularla – bir qayda olaraq yığmalarda çıxış edən futbolçularla gücləndirirdi. Rəhbərlərin düşüncə tərzi belə idi: transferlərə, məvaciblərə, qonorarlara xərclənən pulların əvəzi reklamdan, mövsümi abunələrdən və teleyayım hüququndan gələn gəlirlə çıxacaq. Lakin illər keçdikcə xərclər gəlirlərdən daha da çox olurdu. Bu da transfer qiymətlərinin və məvaciblərin mütəmadi olaraq artması ilə bağlı idi. Belə ritmə tab gətirməyən komandalardan biri də "Sampdoriya" oldu.
Lakin ondan başlamaq lazımdır ki, 1977-ci ilin yazında "A" Seriyasını tərk edən "Sampa" qayıdış anını altı il gözləməli oldu. Komanda həmin çempionatı uğurla keçirdi – 7-ci yer. Onun hücumunu artıq gənc Roberto Mançini yönləndirirdi. 19 yaşlı forvard 1983/84-cü illər mövsümündə 8 qolla klubunun ən yaxşı bombardiri oldu. Bununla belə, "bluçerkyati"nin rəhbərliyi anlayırdı ki, Mançini nə qədər istedadlı olsa da, təkcə onunla uzağa getmək olmaz. Buna görə də tezliklə vunderkindin köməyinə ingilislər Sunesslə Frensis, eləcə də italyanlar Vialli və Verxovod gətirildi.
Birdən-birə möhkəmlənən kollektiv artıq 1985-də İtaliya Kubokuna sahib çıxdı. Sonralar isə "Sampa" daha üç dəfə ölkə kubokunda qələbəni bayram etdi, "skudetto"nun qalibi oldu, Kuboklar Kubokunu və İtaliya Superkubokunu qazandı, Çempionlar Kubokunun finalında iştirak etdi, onun heyətindən isə alman Brigel, holland Qullit, ingilis Platt, braziliyalı Toninyo Serezo, sloveniyalı Katanets, serblər Yuqoviçlə Mixayloviç, ukraynalı Mixayliçenko, argentinalılar Veron və Orteqa, italyanlar Palyuka, Mannini, Lombardo, Sinyori, Hans, Kyeza, Branka, Evani, Montella kimi ustalar keçdi. Hamısını heç xatırlamaq da olmur. Lakin bu titul yarışı 90-cı illərin ikinci yarısında enişə doğru istiqamət aldı. Həmin vaxt genuyalıların bossları şiddətlə pisləşən maliyyə tarazlığına diqqət yetirməyə başladılar.
Məcburi fasilə
1998/99-cu illər çempionatından əvvəl "Sampdoriya" Veron, Mixayloviç və Sinyori ilə yollarını ayırmalı oldu. Doğrudur, komanda əvvəlki tək döyüşkən idi. Və heç nə həmin mövsüm baş vermiş fiaskodan – "B" Seriyasına enişdən xəbər vermirdi. Bax beləcə Genuya nağılı yarımçıq qaldı. Amma əbəs yerə demirlər ki, hər şeyin əlacı zamandır. Əgər komanda elitada qalsaydı, bəlkə də, iflasa uğramış və bir müddət dördüncü divizionda vaxt keçirmiş "Fiorentina"nın aqibəti ilə üzləşəcəkdi. "Sampdoriya"nın idman prinsipləri əsasında bir dərəcə aşağı düşməsi klubun büdcəsini nəzərə çarpacaq dərəcədə yaxşılaşdırmağa imkan yaratdı.
1999-cu ilin yayında genuyalılar Montella ilə Orteqanın satışından əlverişli məbləğ əldə etdilər və daha rahat nəfəs almağa başladılar. 2003-cü ilin yayından, elitaya qayıtdığı andan isə "bluçerkyati" artıq imkanlarını yaxşı götür-qoy edir və ildən-ilə klubun seleksiya fəaliyyəti ən ideal qiymətlə dəyərləndirilir. Klub kimisə icarəyə götürür, başqalarını heyətinə azad bazardan pulsuz cəlb edir. Ümumilikdə isə cari birinciliyə qədər "Sampa"nın sükanını idarə etmiş Valter Novellino, indi isə onun əvəz etmiş adaşı Mazzari İtaliyanın ən güclü komandaları ilə bərabər səviyyədə mübarizə apara biləcək kollektiv qura bilib.
Ardı gələcək
Novellinonun vaxtında irəli hərəkət 2004/05 mövsümündə 5-ci yerdə tamamlandı. Lakin növbəti iki ildə "Sampa"nın inkişafı dayandı və baş məşqçinin postundan uzaqlaşdırılması məntiqli nəticə oldu. Novellino artıq bu kollektivdə bütün potensialından istifadə etmişdi. Yeni ideyalarla gələn Mazzari o dəqiqə qollarını çırmalayıb işə girişdi.
Mövsümlərarası fasilədə komanda heyətini yaxşı şəkildə gücləndirdi. Klub rəhbərliyi ümidlərini hünərini "Reccina"da göstərmiş allenatorenin özü ilə bağlayır. Ötən mövsümdə mütəxəssis xilaskar məşqçi nüfuzunu qazanmışdı. Böyük xal cəriməsinə və diqqətəçarpan kadr itkilərinə baxmayaraq, Mazzari kalabriyalıları "A" Seriyasında saxlaya bilmişdi. O, lazımi söz tapıb komandasında sonsuz nikbinlik və mübarizə əzmi yarada bildi. Axı əvvəllər heç nə ilə yadda qalmayan və mövsüm ərzində hətta üç top belə vurmamış forvard Byankinin 18 dəfə fərqlənməsini nə ilə izah etmək olar?..
Mazzari indi elə də məşhur olmayan üç müdafiəçi, iki dayaq havbeki və iki cinah yarımmüdafiəçili sxemə üstünlük verir. İrəlidə isə üç futbolçu öz şansını gözləyir, onlardan ikisi meydanın dərinliyindən hərəkət edir. Belə quruluş köhnəlmiş sayılır, amma onun bəhrəsi pis deyil. Xüsusən də əl altında Kassano və Beluççi kimi (təəssüf ki, doğma yurduna qayıdan Motella zədələnib) ustalar, eləcə də Maco, Palombo, Volpi, Cennaro və Delvekkio kimi çalışqanlar olanda.
Mazzarinin özü taleyinin ona Genuyada işləmək şansı verdiyi üçün xoşbəxtdir: "İlk günlərdən uşaqların işə münasibəti məni heyrətə gətirdi. Özünü qurban verən, əldən düşənədək çalışan oyunçularla tanış oldum. Onlar ciddi futbolçulardır, göstərişlərimə əməl etməyə hazırdırlar. Hərçənd bunun hələ mənim "Sampdoriya"m olduğunu deyə bilmərəm. İrəlidə hələ çox iş var. Lakin mən limit müəyyənləşdirmirəm. Sadəcə istəyirəm ki, futbolçular inkişaf etsinlər və heç vaxt özlərindən razı qalmasınlar. Eləcə də onların özlərinin hansısa hədd müəyyənləşdirmələrini istəmirəm. Əgər nəyisə yaxşı etsək, daha artığına nail olmağa çalışacağıq.
Haydrun Tempel
Haydrun Tempel (d. 1958) — Almaniyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2013-2016)
Karyerası
Haydrun Tempel Almaniyanın Xarici İşlər Nazirliyinin mədəniyyətlərarası dialoq üzrə səfiri və xüsusi müvəkkil vəzifəsində, həmçinin Brüssel və Cakartada fəaliyyət göstərmişdir. 2013-cü ilin iyul ayında Azərbaycana səfir təyin olunmuşdur.
Bulbophyllum elegans
(Bulbophyllum elegans) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sultan Müəzzəddin Keyqubad
Sultan Müəzzəddin Keyqubad (1269-1290) — Dehli türk sultanlığı hökmdarı.
Həyatı
Sultan Müəzzəddin Keyqubad 1269-cu ildə doğuldu və babası Sultan Qıyasəddin Balabanın ölümündən sonra 1287-ci ildə taxta çıxdı. Əsasən hökm sürdüyü dönəmdə bütün iqtidar Naib-ül Mülk Məlik Nizaməddinin əlindəydi. Keyqubad şah, babası Balabanın şəxsi keyfiyyətlərini yaşada bilmədi və ölkədə qarışıqlıqların çıxmasına əngəl ola bilmədi. Taxta çıxdıqdan iki il sonra, 1290-cı ildə öldürüldü. Eyni il son hökmdar Sultan Kəyumərsin də qətliylə Dehli türk sultanlığı taxtı Xələclər sülaləsimə keçdi.
Marneuli
Marneuli    — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresində şəhər, Marneuli bələdiyyəsinin inzibati mərkəzi. 1929-cu ilədək Sarvan, Zaqafqaziyada ilk dəfə rayon inzibati-ərazi bölgüsü təsis edildikdən sonra isə 1947-ci ilə kimi Borçalı, 1947-ci ildən 1952-ci ilədək Sərvan, 1952-ci ildən sonra isə Marneuli adını daşımışdır.
Etimologiya
Sarvan Azərbaycan dilində "dəvəçi" deməkdir. Fars dilindən alınan sözün əsli "sərban" olub, "dəvələrin hamisi" deməkdir.
Tarix
Marneuli 1964-cü ildə şəhər statusunu almışdır. İkinci dünya müharibəsinin başlanmasından az sonra 1941-ci ildə o vaxtlar kənd olan Marneuli yaxınlığında Sovet ordusunun hərbi Aerodromu tikilərək istifadəyə verilmişdir. Aerodromdakı təyyarələr Almaniya ordusuna qarşı bir sıra döyüşlərdə iştirak edirdi. Müharibə bitdikdən sonra bu aerodromda yerləşən alaya aid təyyarələr və HHM qoşunları SSRİnin cənub sərhədlərinin qorunmasına nəzarət edir və həmçinin Əfqanıstandakı müharibədə iştirak etmişdi. SSRİ-nin dağılmasının ardından aerodrom Gürcüstan Ordusunun nəzarətinə verildi. 2008-ci ildə Rusiya ilə Gürcüstan arasındakı müharibə zamanı Rusiyaya məxsus qırıcı təyyarələr aerodromu bombaladı, nəticədə 4 nəfər etnik gürcü hərbçisi həlak oldu.
Milli tərkibi
17-24 yanvar 2014-cü il Ümumgürcüstan əhali siyahıyaalınmasına əsasən Marneuli şəhərində 20.211 nəfər, Şaumyan qəsəbəsində isə 3.630 nəfər əhali yaşayır. Burada yaşayan toplam 20.211 nəfər əhalinin 84 %-ni azərbaycanlılar, 10,5 %-ni gürcülər, 3,7 %-ni ermənilər, 0,6  %-ni ruslar, 0,4 %-ni isə urumlar təşkil edir.
İqtisadiyyat
Marneuli şəhərində heç bir iri sənaye müəssisəsi fəaliyyət göstərmir. Şəhərdə yalnız kiçik bir konserv zavodu və bir dəmir-beton zavodu fəaliyyətdədir. Əhalisinin əksəriyyəti tikinti, ticarət, təhsil və kənd təsərrüfatı sahəsində işləyir. Bundan başqa Gürcüstanda becərilən tütünün 78%-i Marneulidə yetişdirilir. Şəhərdə dəmiryolu stansiyası da mövcuddur.
Təhsil
Marneulidəki orta məktəblərin əksəriyyətində təhsil azərbaycan dilində aparılır. 2008-ci ildə Marneulidə Heydər Əliyev adına Gürcüstan-Azərbaycan Humanitar Universiteti açılıb. Bu təhsil ocağında Gürcüstanda fəaliyyət göstərəcək 124 Azərbaycan məktəbi üçün müəllim kadrları hazırlanması nəzərdə tutulur. Əvvəllər bu məktəblərdə işləmək üçün kadrlar Azərbaycandan göndərilsə də, müstəqillik dövründə bu proses dayandırılıb. Universitet rəhbərliyinin keçirdiyi sorğuya görə hazırda Azərbaycan dilində təhsil verən məktəblərdə 35 min şagirdə 4 min müəllim dərs deyir və bu məktəblərdə 800-ə qədər kadr çatışmır. İlk təhsil ilində bura 80 tələbə qəbul olunub. 2015-ci ildə universitetin fəaliyyəti dayandırılıb.
Etiqat Hacıyev
Etiqat Balaxan oğlu Hacıyev — Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Lənkəran şəhərində süruculuk üzrə təlim almışdır. 1992-c ildə Lerik rayon Hərbi komissarlığı tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağrılmışdır.
Hərbi xidmətə Ağdam şəhərində yerləşən N saylı artileriya batalyonundan başlamışdır. Tank sürucusu olmuşdur. Ağdamın Quzanlı, Mərizli və digər kəndlərin müdafiəsində şəxsi igidlik göstərib.
Ağdamda gedən döyuşlərin birində tank əleyhinə minaya düşərək ağır yaralanmışdır. Və yaralı halında Bakı şəhərində Hərbi Hospitalda yerləşdirilmişdir.
5 iyul 1993 Hospitalda olduğu zaman dünyasını dəyişmişdir.
Orxon çayı
Coğrafiyası
Orxon çayının sol tərəfindən Tola çayı, sağ tərəfindən Eqoo çayıdır. Bundan başqa Sarin və Tamir  çaylarıda Orxon çayına birləşir.
Tarixi-mədəni əhəmiyyəti
2004-cü ildə UNESCO tərəfindən 1220 km²-lik sahəni əhatə edən Orxon vadisi Ümumidünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. Orxon çayının tarixi əhəmiyyətli yerləri: thumb|400px|Orxon çayının geniş görünüşü