cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hua Mulan
Hua Mulan, Fa Mulan və ya sadəcə Mulan-yarıəfsanəvi, yarıhəqiqi Çin xalq "qəhrəmanı". Çin xalqı onun şərəfinə "Mulan haqqında mahnı" yazmışlar. lakin bayatının orijinal variantı günümüzə qədər gəlib çatmamışdır, amma daha sonra, XII əsrdə Qo Maodzan eyniadlı və eyni süjetli bi bayatı yazmışdır və Qo Maodzanın bayatısı indidə çinlilər arasında çox oxunmaqdadır. Hua Mulan haqqında bir çox cizgi filmi və kino çəkilmişdir. Misal olaraq Walt Disney Pictures tərəfindən çəkilən Mulan və Mulan 2 çizgi filmlərini, və yenədə Walt Disney Pictures tərəfindən çəkilən Mulan filmini gətirmək olar.
Aşağı Atuc
Toponimikası
XIX əsrin sonlarında Atuc kəndindən çıxmış bir qrup ailənin həmin kəndə məxsus qışlaq yerində məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yaşayış məntəqəsi əvvəlki kənddən bir qədər aşağıda yerləşdiyi üçün belə adlandırılmışdır.
Hua Mulan
Həyatı
Bir dəfə, Çin imperatoruna xəbər verirlər ki, Şimallı işğalçılar (türklər) Çinə hücüm etmək istəyir. İmperator əmr edir ki, hər bir ailədən bir kişi əsgərliyə gəlib türklərlə savaşmağa kömək etsin. Əsgərlər Mulangilin qapısını döyürlər və bu xəbəri Hua Mulanın ailəsinə çatdırırlar, lakin Mulanın qardaşı olmur, odur ki, Mulanın atası Hua Co savaşa getməli olur. Ancaq, Hua Co xəstə olur və savaşa getmək əhval-ruhiyyəsində olmur. Mulan özünü kişi yerinə qoyur və savaşa gedir. "Mulan haqqında bayatı"-da Çin ordusunun qalib gəldiyi deyilir, lakin tarixi qaynaqlara əsasən, hər şey əksinə olur.
Mulanın yaşadığı dövr
Alimlər Hua Mulanın hansı dövrdə yaşadığı məsələsi barədə bir biriləri ilə mübahisədədirlər. Cürbəcür fikirlər vardır:
Aşağı Atuc
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Baş Qafqaz silsiləsinin yamacında yerləşir.
Hua Mulan
Mulanın yaşadığı dövr
1. Hua Mulanın Çjou sülaləsindən imperator Çi Yan dövründə (E.ə. 314–256-cı illər) yaşadığı və Hunlar ilə və Şanyüları Mete xaqan ilə savaşa getdiyi haqqında fikir var.
Aşağı Atuc
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 2236 nəfər əhali yaşayır.
Hua Mulan
Mulanın yaşadığı dövr
2. Mulanın Şimali Vey imperatoru Tayu-di zamanında (425–445) yaşadığı və Jujanlar ilə və xaqanları Yuyçzülyü Vuti ilə savaşa getdiyi haqqında da fikir var.
NGC 1885
NGC 1885, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Akvamen (film)
Akvamen 2018-ci il istehsalı superqəhrəman filmi. Ceyson Momoa'da bu filmin Baş roludu.
Lorka zəlzələsi
Lorka zəlzələsi — 2011-ci ildə Lorka zəlzələsi (İspanca: Terremoto de Lorca de 2011) saat 18:47-də baş vermiş 5,1 MV gücündə zəlzələ idi. 11 may 2011-ci il tarixində CEST (16:47 UTC) Lorka şəhəri yaxınlığında, Mursiya bölgəsində, İspaniyada əhəmiyyətli yerli ziyana səbəb oldu.
Zəlzələ haqqında
250px|thumb|right Zəlzələdən əvvəl saat 17:05-də (UTC 15:05) 4,4 (MV) gücündə zəlzələ baş vermiş və bu, Lorka qalasının tarixi Espolon qülləsi, San Klemente Ermitajı və o cümlədən ərazidəki bir çox köhnə tikililərə ciddi ziyan vurmuşdur. Ümumilikdə 9 nəfərin öldüyü, onlarla insanın yaralandığı bildirilir. Zəlzələ 1956-cı ildə Qranadanın Albolote şəhərinin qərbində baş verən 5,0 MV gücündə zəlzələdən sonra bölgəni vuran ən güclü zəlzələ idi.
Geologiyası
150px|thumb|left Maqnitudası 5,1 MV olan əsas təkan 11 may 2011-ci il tarixində yerli vaxtla saat 18:47-də (16:47 UTC) İspaniyanın Lorka bölgəsində, 6,7 km (4,2 mil) dərinlikdə ölkənin daxili hissəsində baş verib. Cənub Pireney yarımadasının çox hissəsi, xüsusən də Mursiya bölgəsi Avrasiya və Afrika plitələrini ayıran plitə sərhədinin formalaşdığı ümumi seysmik fəaliyyətin tektonik zonasında yerləşir. Bununla belə, bölgədəki yeraltı təkanlar hiss edilən maqnitudaları keçmir. Zəlzələnin 40 ilə 50 km (25 ilə 31 mil) arasında olan qeyri-adi dayaz qırılma boyunca əsas Alhama de Mursiya qırağı yaxınlığında vurma sürüşməsinin birbaşa nəticəsi olduğu təxmin edildi. Yerli mütəxəssislər həmçinin nasazlığın yaxınlığında səthdə qırılmaların olduğunu bildiriblər. Dayaz dərinliyə görə, zəlzələ Mursiyanın çox hissəsində əhəmiyyətli silkələnmə ilə nəticələndi. Zəlzələnin episentrinə yaxın olan Lorkada güclü yer hərəkətləri Merkalli şkalası üzrə maksimum VI intensivliyi qeydə alıb, bir çox qonşu ərazilərdə isə orta güclü təkan qeydə alınıb. Geniş yayılmış yüngül təkanlar episentrdən bir neçə yüz kilometrə qədər olan yerlərdə, o cümlədən Alikante və Madriddə müşahidə olunub.
Foreşok
Zəlzələdən əvvəl yerli vaxtla saat 17:05-də (UTC 15:05) episentrinə çox yaxın olan 4,5 bal gücündə (ML) foreşok baş verib. Onun əsas zərbə ilə oxşar fokus mexanizmi ilə eyni qırılma zonası boyunca mərkəzləşdiyi bildirildi. Zəlzələ nisbətən mülayim olsa da, bəzi çatlar, dağılmış divarlar və sökülən elektrik xətləri Lorkada kiçik yanğına səbəb olub.
Afterşok
Mayın 11-nə olan məlumata görə, ilkin zəlzələ episentrlərinin yaxınlığında ən azı səkkiz yüngül afterşok qeydə alınıb; Ən güclüsü 4,1 (ML) bal gücündə qeydə alınıb və yerli vaxtla 22:37-də (UTC 20:37) baş verib.
Fövqəladə hallar
300px|thumb|center İkinci zəlzələdən qısa müddət sonra İspaniya hökuməti Mursiya regional hökumətinin tələbi ilə İspaniya Silahlı Qüvvələri fəlakətin nəticələrinin aradan qaldırılmasına cavabdeh olan Hərbi Fövqəladə Hallar Bölməsini işə saldı. Üç batalyondan (Bétera, Torrejón de Ardoz və Moron de la Fronterada yerləşən) 340 üzv Betera batalyonunun podpolkovnikinin rəhbərliyi altında Lorkaya göndərildi; bunlara sonradan ordu hissələri də qoşuldu. Plaza del Ayuntamientoda Hərbi Fövqəladə Hallar Bölməsi tərəfindən səhra xəstəxanası yaradıldı, burada yaralılara Mülki Müdafiə və Qırmızı Xaç üzvləri iştirak etdi.
Səbəbləri
Tektonik nöqteyi-nəzərdən bu zəlzələ Alhama-de-Mursiya qırığının tektonik təkamülü və mexaniki xüsusiyyətləri ilə uzlaşan adi hadisə hesab oluna bilər. Əslində, oxşar zəlzələlər 16-17-ci əsrlərdə Lorkada baş verib. Bu qırılma üzərində son 25 il ərzində aparılan bir sıra tədqiqat layihələri son 10.000 il ərzində daha böyük zəlzələlərin (Mv > 6.0) baş verdiyini anladı.
Digər elmi araşdırmalar zəlzələnin insan fəaliyyəti nəticəsində baş verdiyini irəli sürüb. Kanadanın Qərbi Ontario Universitetinin doktoru Pablo Qonzalesin rəhbərlik etdiyi bir qrup 2012-ci ilin oktyabrında Nature Geoscience jurnalında yerin hərəkət sxeminin yeraltı su anbarlarından suyun çıxarılması nəticəsində yaranan gərginliklərdəki dəyişikliklərə uyğun olduğunu bildirdi.
Həmçinin bax
Lorka zəlzələsi
Xarici keçidlər
Lorca earhquake
İranın Kembric tarixi
İranın Cambridge Tarixi, Cambridge University Press tərəfindən nəşr olunan İran tarixinə həsr olunmuş 7 cildlik bir tədqiqat əsəridir. Çıxarılan cildlərdə bugünkü İranın tarixdən əvvəlki dövrlərdən günümüzə qədər ki, tarixi və tarixi coğrafiyasından başqa, İran mənşəli xalqların yaşadıqları regionlarda daxil edilmişdir.
Dayanıqlı enerji
thumb|upright=1.35|right|Bərpa olunan enerjilərdən istifadə son dövrlərdə sürətlə artsa da, kömür, neft və təbii qaz hələ də enerji istehsalının ilkin mənbələri olaraq qalmaqdadır.
Dayanıqlı enerji — "gələcək nəsillərin öz ehtiyaclarını ödəmək qabiliyyətindən ödün vermədən bu günün ehtiyaclarını qarşılayacaq" şəkildə istehsal olunan və istifadə olunan enerji. Bu, onun ətraf-mühitə olan təsirləri nəzərə alındıqda (baxmayaraq ki, dayanıqlı enerji konsepsiyası iqtisadi və sosial təsirləri də əhatə edir) yaşıl enerji və təmiz enerji konsepsiyaları yaxın olduğunu göstərir.
Ümumilikdə, günəş, külək və hidroelektrik enerji kimi bərpa edilən enerji mənbələrinin dayanıqlı olduğu düşünülür. Ancaq bioyanacaq istehsalı üçün meşələrin təmizlənməsi kimi bəzi yenilənə bilən enerji layihə aspektləri təbii yanacaq istifadəsindən daha zərərli problemlərin yarana biləcəyini göstərir. Nüvə energetikasıAtom enerjisi daha az karbon tələb edən mənbədir və külək və günəşlə müqayisədə daha təhlükəsiz görünür, ancaq radioaktiv tullantılar və böyük əzariskləri bu texnologiyanın dezavantajlarıdır.
Dəyişən enerji mənbəyi olan orta miqdarda külək və günəş enerjisi şəbəkə enerjisi anbarı və tələbə cavab tədbirləri kimi əlavə infrastruktur olmadan elektrik şəbəkəsinə inteqrasiya edilə bilər. Bu mənbələr 2019-cu ildə dünya miqyasında elektrik enerjisinin 8,5%-ni istehsal etdi və bu rəqəm sürətlə böyüməyə başladı. Külək, günəş və batareyaların xərclərinin artan investisiyalardan gələn yenilik və miqyaslı iqtisadiyyatlar sayəsində azalmağa davam edəcəyi proqnozlaşdırılır.
Qlobal istiləşməni 1,5 ° C-yə qədər məhdudlaşdırmaq üçün təklif olunan yollar elektrik və istilik enerjisi istehsalının aşağı emissiya üsullarının sürətli tətbiqini və nəqliyyat kimi sahələrdə elektrik enerjisindən daha çox istifadəyə doğru bir dəyişikliyi tələb edir. Həll yolarına enerji istehlakının azaldılması, bərpa olunan elektrik enerjisi və istehsal olunan hidrogen və ya karbon tutma və saxlamaya malik olan az karbonlu yanacaqların istifadəsi kimi tədbirlər daxildir. Bu hədəflərə çatmaq üçün karbon qiymətləri, enerjiyə istiqamətli siyasətlər və təbii yanacaq subsidiyalarının tədricən azaldılması da daxil olmaqla, dövlət siyasətləri tələb olunacaq.
Yelizaveta Mukasey
Yelizaveta Mukasey — Sovet kəşfiyyat agenti, qeyri leqal. Dövlət Təhlükəsizlik Məmuru, podpolkovnik. Sovet Qeyri-leqal kəşfiyyat məmuru Mixail İsaakoviç Mukaseynin həyat yoldaşı.
Bioqrafiyası
Yelizaveta İvanovna Mukasey 29 mart 1912-ci ildə Ufa şəhərində anadan olub. Yelizavetanın qızlıq soyadı Yemelyanova olmuşdur.
1917-ci ilin sonunda ata-anası aclıqdan qaçmaq üçün ailəsi ilə birlikdə Daşkəndə köçür. 1929-cu ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Leninqrad Universitetinin Biologiya fakültəsinə daxil olur. Məzun olduqdan sonra Yelizaveta İvanovna Mukasey əvvəlcə fabrikdə, sonra da işləyən gənclər məktəbinin direktoru vəzifəsində çalışmışdır (1938-1939).
1939-1943-cü illərdə Yelizaveta Mukasey əri, qeyri leqal kəşfiyyat məmuru Mixail İsaakoviç Mukasey ilə birlikdə ABŞ-a Los-Anceles şəhərində işgüzar səfərdə olur.
1943-1949-cu illərdə Moskva İncəsənət Teatrının Bədii Şurasının katibi işləmişdir.
1955-1977-ci illərdə "Elsa" təxəllüsü ilə xüsusi təlim keçdikdən sonra əri ilə mərkəzlə ikitərəfli əlaqə təmin edərək xaricdə işləmişdir. Xaricdə işlədiyi müddətdə əri ilə birlikdə Mərkəz tərəfindən yüksək qiymətləndirilən kəşfiyyat məlumatları əldə etmək üçün Avropa ölkələrinə göndərilir.
1977-ci ildə SSRİ-yə qayıtdıqdan sonra Yelizaveta Mukasey gənc kəşfiyyat kadrları yetişdirməyə başlayır. Kəşfiyyat məktəbləri üçün bir çox dərslik və dərs vəsaitlərinin müəllifidir.
O, əri ilə birlikdə 30 il xaricdə iş və həyatla bağlı "Zefir və Elza" xatirə kitabının müəllifidir.
Yelizaveta Mukasey oğlu sovet və rus rejisoru Anatoli Mixayloviç Mukaseydir. Gəlini aktrisa və rejissor Svetlana Serqeevna Drujininadır. Nəvəsi kameraman Mixail Anatolyeviç Mukasey.
Yelizaveta Mukasey 19 sentyabr 2009-cu ildə Moskvada vəfat edir. Xovan qəbiristanlığında əri ilə birlikdə dəfn edilmişdir .
Mükafatları
Yelizaveta İvanovna Mukasey dövlət təhlükəsizliyinin fəxri işçisi idi. Xidməti və yüksək nailiyyətlərinə görə orden və medallarla, o cümlədən "Hərbi xidmətə görə" medalı, habelə Aleksandr Nevskinin ordeni ilə təltif olunur. O, Rusiya Federasiyasının təhlükəsizliyinin təmin olunmasında göstərdiyi böyük xidmətlərinə görə ona verilən Yuri Andropov mükafatı laureatıdır.
Gennadi Bondarenko
Gennadi Borisoviç Bondarenko (4 fevral 1929, Qaqra, Abxaziya MSSR, Gürcüstan SSR, SSRİ — 10 aprel 1989, Leninqrad, RSFSR, SSRİ) — sovet futbolçusu, hücumçu, SSRİ İdman Ustası. Azərbaycan SSR (1976) və Latviya SSR-in (1980) əməkdar məşqçisidir.
Kadıköy
Kadıköy daimi yaşayış məskəninə İstanbul şəhəri ilə inteqrasiya olunduqdan sonra çevrildiyi üçün şəhərin digər tarixi bölgələrinə nisbətən olduqca gənc bir yaşayış yeri olaraq qəbul edilə bilər. Bununla birlikdə, Anadolu hissəsinin ən qədim yaşayış yerlərindən biri olan Kadıköy, bu gün də sahilin ən işlək nöqtəsidir. Kadıköydə Osmanlı dövrünə aid bir çox abidələrə rast gəlmək mümkündür.
Gennadi Bondarenko
Klub
SSRİ Yüksək Liqasında 223 matçda iştirak etmiş, 49 qol vurmuşdur.
Kadıköy
Kadıköy ilçəsi şəhər nəqliyyatı baxımından əhəmiyyətli bir mövqeyə sahibdir. İstanbulun müxtəlif bölgələrini birləşdirən əsas nəqliyyat yollarından bir çoxu Kadıköydən keçir. 2015-ci ildə həyata keçirilən "İstanbul Həyat Keyfiyyəti" araşdırmasında bütün ilçələr arasında 2-ci yeri tutmuşdur.
Amerika Neftçi Geoloqlar Assosiasiyası
Amerika Neftçi Geoloqlar Assosiasiyası və ya qısaca ANGA ( və ya qısaca ) — təkibində 31000 üzvi olan dünyanın ən iri geoloji cəmiyyətlərindən biri. ANGA-nin məqsədi geologiya elminin (xüsusilə də neftin və qazın kəşfiyyatı və hasilatı geologoiyası) inkişafı, neft sənayəsində texnologiyaların tətbiqinə stimul vermək və neft sənayesində yüksək peşəkar davranışa töhfə verməkdən ibarətdir. ANGA 1917-ci ildə yaradılmış və cəmiyyətin mənzil-qərargahı Tulzada, Oklohamada yerləşir. Hal-hazırda üzvlərinin təxminən 1/3-i ABŞ kənarında yaşayır.
ANGA AAPG Explorer və AAPG Bulletin elmi jurnallarını nəşr etdirir, texniki konfrans və sərgi də daxil olmaqla illik görüşlər keçirir, digər konfranslara sponsorluq edir və üzvlərinin dünya üzrə təhsilini davam etdirməsinə şərait yaradır, tələbələrin cəmiyyətə cəlb olunması və üzvlərinə digər xidmətlər göstərir.
ANGA-ya həmçinin aşağıdakı bölmələr də daxildir. Ətraf Mühit Geoelmləri bölməsi, Peşəkar İşlər bölməsi və Enerji və Minerallar bölməsi daxildir. Cəmiyyət ilk dəfə Ay səthində gəzmiş ABŞ astronavtı Harrison Şmiti də sıralarına daxil etmişdir.
Qlobal istiləşməyə dair ziddiyətlər
2006-cı ildə ANGA Maykl Kriçtonu "yenicə işıq üzü görmüş "Qorxu vəziyyəti" elmi-trillerinə görə" cəmiyyətin Jurnalistika mükafatına layiq görməsinə görə ciddi tənqidlərə məruz qalmışdır. Səbəb Kriçtonun global istiləşməyə və Yura Parkına dair skeptik fikirləri olmuşdur. Harvard Universitetinin Ətraf mühit mərkəzinin rəhbəri geokimyaçı Daniel Şraq mükafatı "tam utanclıq" adlandıraraq mükafatın təsisində "neft siyasətinin təsirinin və cəmiyyət tərəfindən peşəkarlığın çatızmamazlığının" mövcud olduğunu bildirmişdir. Bu hadisədən sonra mükafatın adı dəyişdirilərək "Mediyada Geoelmlər mükafatı" adlandırılmışdır.
1999-cu ildə də cəmiyyət rəsmi olaraq planetimizdə müşahidə olunan son iqlim dəyişikləyində insan faktorunun az ehtimallılığına dair fikirlərinə görə şiddətli tənqidlərə məruz qalmışdır. Amerika Dördüncü Dövr Cəmiyyəti Şurası mükafata tənqidində bunları yazır: "ANCG elmi cəmiyyətlər arasında qlobal istiləşmədə insan faktorunu danan yeganə cəmiyyətdir"
Assosiasiyanın Peşəkar İşlər bölməsinin dərc etdiyi məqalədə deyilir: "Qlobal istiləşmədə insan amilinin səbəb kimi göstərilməsi tutarlı faktlara söykənmir". Cəmiyyət həmçinin iqlim dəyişikliyinə dair Hökumətarası panelin məruzəsini "təhrif edilmiş və siyasiləşdirilmiş" adlandırmışdır,
lakin keçən ilin iyun ayında cəmiyyət iqlim dəyişilməsinə dair əvvəllər söylədiyi fikirlərin üzvlərinin böyük əksəriyyəti arasında müsbət qarşılanmamasına dair bəyanat vermişdir.
Anaxanım İsmayılova
Anaxanım İsmayılova (qızlıq soyadı: Ağayeva) — Azərbaycanı təmsil edən qadın boksçu.
Karyerası
Anaxanım Ağayeva 2014-cü ilin 31 may-8 iyunda Rumıniyanın Buxarest şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında çıxış elədi. Ağayeva 1/8 final mərhələsində Almaniya nümayəndəsi Sarah Bormanna qalib gəlsə də (3:0), 1/4 final mərhələsində Fransa təmsilçisi Vassilia Lxadiriya məğlub oldu (1:2) və Avropa Çempionatının beşinci pillədə başa vurdu.
2015-ci ilin 12-28 iyununda baş tutan I Avropa Oyunlarında da mübarizə aparan Anaxanım Ağayeva, turnirin 1/8 final mərhələsindəcə Polşa nümayəndəsi Sandra Drabiha məğlub oldu (0:3) və mübarizəsini dayandırdı.
Daha sonra Anaxanım Ağayeva 2016-cı ilin 8-18 aprelində Samsun şəhərində baş tutan Avropa Olimpiya Təsnifat Turnirində mübarizə apardı. Ağayeva turnirin 1/16 final mərhələsindəcə Moldova nümayəndəsi Yuliya Koroliya məğlub oldu (1:2) və mübarizəsini dayandırdı.
Anaxanım Ağayeva 2016-cı ilin 15-24 noyabrında Bolqarıstanın Sofiya şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında da mübarizə apardı. Ağayeva 1/8 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan görüşdə Rusiya nümayəndəsi Yelena Saveleva məğlub oldu (0:3) və mübarizəsini dayandırdı.
COVID-19 pandemiyasına görə əvvəl 2020-ci ilin martında Birləşmiş Krallıqda, sonra isə 2021-ci ilin iyununda Fransada baş tutan Avropa Olimpiya Təsnifat Turnirində mübarizə aparan Anaxanım Ağayeva, turnirin 1/16 final mərhələsindəcə Ukrayna nümayəndəsi Tatyana Koba məğlub oldu (RSC) və mübarizəsini dayandırdı.
Daha sonra Anaxanım İsmayılova 2022-ci ildə Monteneqronun Budva şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında çıxış elədi. İsmayılova 1/4 final mərhələsində Ukrayna nümayəndəsi Yaroslava Marinçuha qalib gəlsə də (3:2), 1/2 final mərhələsində İrlandiya təmsilçisi Kaitlin Fryersa məğlub oldu (0:5) və Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.
Anaxanım İsmayılova 2023-cü ilin 16-26 martında Hindistanın Yeni Dehli şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. İsmayılova 1/16 final mərhələsi çərçivəsində baş tutan görüşdə Hindistan nümayəndəsi Zareen Nixata məğlub oldu (0:5) və mübarizəsini dayandırdı.
Sedir adası
Sedir (Sexir; ) — Türkiyənin cənub qərbində, Egey dənizinin Göyova körfəzində yerləşən kiçik ada. Ada Muğla ilinin Ula ilçəsinə aiddir. Adanı qeyri rəsmi olaraq Kleopatra adası adlandırırlar. Ada ərazisində antik dövrə aid Kedrae yaşayış məskəninin qalıqları var. Sedir adası Marmaris şəhərinin 18 km-də yerləşir.
Sedir adası özünün qızıl qumlu çimərliyi ilə məşhurdur. Çimərlikdə olan qum özünə məxsus özəlliyə malikdir və bu tip qumlu sahil ancaq Afrika sahillərində mövcuddur. Qumun tərkibində heç bir əlavə qatışıq yoxdur və suya tökülən zaman su bulanmır. Adada olan bu əsrarəngiz çimərliklə bağlı əfsanə mövcuddur: Kleopatra ilə Mark Antoni bu adada görüşmüş və məhz Kleopatra üçün qum Tunisdən gətirilmişdir.
Çimərlik Türkiyənin Mədəniyyət nazirliyi tərəfindən ciddi qorunur. Uzunluğu cəmi 50 metrdir. Çimərlik qurudan daş divarlarla, dənizdən isə təbii qayalarla əhatə olunub. Məhz bu səbəbdən 2000 ildir ki, qumların dəniz və külək tərəfindən yuyulmasının və sovrulmasının qarşısı alınmışdır. Çimərlikdə ayaqqabı ilə gəzmək, siqaret çəkmək, çimərliyə dəsmal gətirmək qadağan edilmişdir. Qumun çimərlikdən kənara çıxarılmasının qarşısını almaq üçün girişdə xüsusi duş otaqları quraşdırılmışdır. . Çimərlyə giriş pulludur və adaya hər yarım saatdan bir turist qayığı gedir. .
Kedrae qədim Kariya əyalətinin önəmli məntəqələrindən biri olmuşdur. Sedir adasında antik dövrə aid Apollon məbədi, amfiteatr və nekropolun qalıqları var. Kedrae adını yunan sözü olan kedrlə eyniləşdirirlər. Ancaq rəsmi olaraq adada bu ağacların olması haqqında məlumat yoxdur. Apollon məbədi dorik stildə tikilmişdir. Amfiteatr adanın şimal hissəsində yerləşir. Peloponnes müharibəsi zamanı Kedrae şəhəri Afinanın tərəfində vuruşmuş və sonradan spartalı Lisandr tərəfindən ələ keçirilmişdir. Bu hadisəni tarixçi Ksenofon ətraflı təsvir etmişdir. .
Sunda Krallığı
Sunda Krallığı (sunda. ᮊᮛᮏᮃᮔ᮪ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ Karacaan Sunda) 669-dan 1579-cu ilə qədər Yava adasının qərb hissəsində yerləşən hinduist Sunda Krallığını indiki Banten, Cakarta, Qərbi Yava ərazisi və Mərkəzi Yavanın qərb hissəsi əhatə edirdi. Sunda Krallığı paytaxtını öz tarixi ərzində bir neçə dəfə köçürmüşdü.Şərqdə Qaluhla (Kavali) qərbdə Pakuan Pacacaran arasında dəyişmişdi.
İlkin tarixi qeydlərdən Bucanqqa Manik əlyazmasına görə krallığın şərq sərhədi Pamalı çayı (Ci Pamali bugünkü Brebes çayıdır) və Mərkəzi Yavada Serayu (Ci Sarayu) idi. Sunda Krallığına aid mənbələrin əksəriyyəti 16-cı əsrdəki ilkin tarixi qeydlərdən gəlir. Onun sakinləri əsasən eponalı etnik Sundalılar idi, əksəriyyəti isə hinduizm dininə məxsus idi.
Etimologiya
Sunda adı sanskrit önşəkilçisindən gəlir - "yaxşılıq" və ya "yaxşı keyfiyyətə malikdir" deməkdir. Məsələn nümunə qızıl təsvir etmək üçün suvarna (yanan: "yaxşı rəng" )dir. Sunda həmşinin Hindu tanrısı Vişnu üçün başqa bir addır. Sanskritdə Sundara (erkək) və ya Sundari (qadın) sözü "gözəl" və ya "mükəmməllik" deməkdir. Sunda sözü parlaq, yüngül, təmiz, təmiz və ağ deməkdir.
Sunda adı həmçinin Sunda və Upasunda hind mifologiyasında Brahmadan enerji almaq imkanı qazanan güclü Asura qardaşlarından biri kimi tanınır. Güclü Asura qardaşları dünyanı fəth etmək və tanrılara hədə-qorxu gəlmək üçün yola çıxdılar. Sonda onlar Tilottama (Hindu mifologiyasında təsvir edilmiş bir Apsara (göy pəri).) görə bir-birləri ilə vuruşdular. Sunda və Upasundanın hekayəsi Mahabharata I: Adi Parva kitabında yazılıb. Bununla yanaşı bu Sunda eposunun bu hind mifindən olub-olmadığı tam aydın deyil.
Göründüyü kimi 10-cu əsrdə "Sunda" adı əcnəbilər tərəfindən əsasən erkən hind araşdırmaçıları, Malay Srivicayan tacirləri, müstəmləkəçilər, həmçinin Yavanın qonşuları tərəfindən Yavanın Qərb hissələrini müəyyən etmək üçün toponim kimi istifadə edilmişdir. "854 Saka"ya (932-ci il) aid Juru Pangambat yazısı bunu təsdiqlədi. Daha sonra bu ad Kedridən olan Horren yazısında (11-ci əsr) qeyd edilən yavalılar tərəfindən qərb qonşusunu, həmçinin rəqib və düşmənlərini müəyyən etmək üçün istifadə edirdilər.
XII əsrin əvvəllərində Çin qaynaqları Banten və Sunda Kalapa limanlarına istinad edən Sin-t'o (Sunda) bibər limanının olduğunu bildirmişdir. XVI-XVI əsrdə Sri Baduqa Maharaca tərəfindən krallığın birləşməsindən sonra Sunda adı eponalı toponimadan bir krallığı və xalqını müəyyən edən bir ada keçdi. Beləliklə, sonradan sunda xalqının etnogenezinə doğum, ad və şəxsiyyət verildi.
Tarixşünaslıq
Sundalı xalqlar arasında səltənətin öyrənilməsi Sunda Pantun şifahi xalq ənənəsi Sunda Pacacaranın qızıl dövrü haqqında poetik ayələrin və Sundanın ən məşhur kralının Prabu Silivanqinin əfsanəsi ilə canlı saxlanılmışdır. Curu Panqambat, Cayabupati, Kavali və Batutulis kimi yazılı abidələr səltənəti qeyd edir. Sunda Krallığına aid əksər mənbə və qeydlər sonrakı dövrlərdən 15-dən 16-cı əsrə qədər olan Bucanqqa Manik, Sanqhyanq Sıksakanda ng Karesian, Carita Parahyanqan və Kidunq Sunda kimi əlyazmalardan gəldi.
Elçin Əliyev (gizir)
Elçin Rasim oğlu Əliyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elçin Əliyev 4 mart 1994–cü ildə Mingəçevir şəhərində anadan olub. 2000-ci ildə 1-ci sinifi Qax rayon Qaşqaçay tam orta məktəbində, 11-ci sinifi 2011-ci ildə Mingəçevir şəhər S.Vurğun adına 16 saylı tam orta məktəbdə bitirmişdir.
Ailəsi
Ailə üzvləri - ata,ana, 2 bacı və 2 qardaş olublar. Subay idi.
Hərbi xidməti
2012-2013-cü illər ərzində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin "N" saylı hərbi hissəsində hərbi xidmət keçmişdir. Bu illər ərzində hərbi komandanlıq və şəxsi heyət adından təşəkkürnamə almışdır. 27 oktyabr 2014–cü ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Təlim Tədris Mərkəzinə Gizir Hazırlıq Kursuna Döyüş Maşın (BMP-2 (yüngül zirehli texnika)) Komandiri – Manqa Komandiri ixtisası üzrə qəbul olunmuşdur. Daha sonra 29 yanvar 2015–ci ildə kursu bitirmiş və Hərbçi olaraq xidmətini davam etdirmək üçün Mingəçevir şəhər N saylı Hərbi Hissə Komandirinin sərəncamına göndərilmiş, Hərbi hissənin 1-ci Taborunda Döyüş Maşın Komandiri vəzifəsində xidmət etməyə başlamışdır.
2017-2019–cu illər ərzində Ağdam rayon N saylı Hərbi Hissəsində eyni vəzifədə çalışmış və daha sonra təyinatı yenidən Mingəçevir şəhərinin Hərbi Hissəsinə verilmişdir. Elçin Əliyev Rasim oğlu 2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə keçən gecədən başlayaraq Azərbaycan və Ermənistan Silahlı Qüvvələri nin Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının hərbi birləşmələri arasında baş vermiş 4 günlük Aprel döyüşlərinin qəhrəman iştirakçılarındandır. Azərbaycan Ordusunun Quru Qoşunları giziri olan Elçin Əliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində Murovdağ, Ağdərə–Tərtər istiqamətində gedən döyüşlərin iştirakçısıdır. Vətən müharibəsi zamanı ən son Tərtər rayonunun Talış kəndinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elçin Əliyev sentyanrın 28-də Talış kənd döyüşlərində ön səddin qırılması və növbəti postun alınması zamanı olduğu hərbi zirehli maşının (Tuşlayıcı əskərinin yerinə döyüş zamanı özü keçmişdi) minamyotla vurulması nəticəsində həlak olmuşdur.
Uzun axtarışdan sonra oktyabrın 4-də Mingəçevir Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub. left|thumb|Mingəçevir Şəhidlər xiyabanında Elçin Əliyevin məzarı 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin yaranmasının 99-cu ildönümü  və birinci tədris dövrünün nəticələrinə görə Fəxri Fərmanla Təltif edilmişdir.
2018–ci ildə Aprel döyüşlərində qəhrəman iştirakına görə və Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin yaranmasının 100-cü ildönümündə medalla təltif edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elçin Rasim oğlu Əliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
24 iyun 2021-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Silahlı Qüvvələrin hərbi qulluqçularının “Suqovuşanın azad olunmasına görə” medalı ilə təltif edilməsi haqqında Sərəncama əsasən Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra) ilə təltif edilmişdir.
Sunda Krallığı
Tarixşünaslıq
Sunda padşahlığının tarixi Vanqsakerta əlyazmalar kolleksiyasındakı bir kitab olan Pustaka Racyaracya i Bhumi Nusantarada da ətraflı şəkildə qeyd olunur. Halbuki "Vanqsakerta" əlyazmaları tarixən tarixçilər arasında etibarlı tarixi bir mənbə kimi təsdiq olunmayıb, çünki bu mübahisəli əlyazma psevdoxistiyanı (tarixli qeydləri təhrif etmək və ya yanlış təqdim etməyə çalışır, tez-tez qanuni tarixi tədqiqatlarda istifadə olunanlara bənzər metodlardan istifadə edir.) saxtalaşdırmaqdan şübhələnir.
Hit (İraq)
Xit ( — Heet) — İraqın Anbar mühafazasında şəhər. Əhalisi 65,000-dir.
İsnovqışlaq
İsnovqışlaq — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
İsnovqışlaq oyk, Quba r-nunun Vəlvələ i.ə.v.-də kənd. Qusar maili düzənliyindədir. Oykonim İsnov (kənd adı) və qışlaq komponentlərindən düzəlmişdir, "İsnov kəndinin qışlağı" mənasındadır. Kənd əvvəllər İsnov kəndinə məxsus qışlaq yeri olmuş, sonralar daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilmişdir.
NGC 3642
NGC 3642, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Aldərə
Əldərə, Aldərə — Yelizavetpol quberniyasının (Gəncə) Zəngəzur qəzasında, indi Meğri rayonunda kənd. Digər adı Əlidamı.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 12 km cənub-şərqdə, Araz çayının sahilində yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Əlidərə formasında qeyd edilmişdir. XIV–XVI əsrlərə aid albanlarla bağlı tarixi abidələrin (alban kilsəsi, qala və s.) qalıqları indi də durur.
Toponimi
Toponim qədim Azərbaycan dilində "qırmızı" mənasını bildirən al sözü ilə (üzün allanması ifadəsində indi də özünü göstərir) "dərin çuxur" mənasında ifadə edən dərə sözünün birləşməsindən formalaşmışdır və "qırmızı dərə" mənasını ifadə edir. Kəndin salındığı ərazinin torpağı qırmızı suxurlardan ibarət olduğu üçün kənd Aldərə adlandırılmışdır. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.Kənd "Əli dərədə" yarandığına görə həmin dərənin adını qəbul еtmişdir. Həmin dərədə yеrləşən və Əlidərə adlanan göl isə XX əsrin 30-cu illərində Alidzor adlandırılmışdır
Aldərə çayı
Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Meğri rayonunda çay. Araz çayına axıb tökülür.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 131 nəfər, 1873-cü ildə 911 nəfər, 1886-cı ildə 1077 nəfər, 1897-ci ildə 1094 nəfər, 1904-cü ildə 1505 nəfər, 1914-cü ildə 1987 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə erməni təcavüzünə məruz qalaraq kənd sakinləri deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda Sovet hökuməti qurulandan sonra kənd sakinlərindən sağ qalanlar 1922–1924-cü illərdə tarixi-etnik torpaqlarına qayıda bilmişdir. Burada 1926-cı ildə 414 nəfər, 1931-ci ildə 490 nəfər, 1959-cu ildə 601 nəfər, 1970-ci ildə 831 nəfər, 1979-cu ildə 784 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabrın 24–28-də kəndin sakinləri — azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi burada ermənilər yaşayır. 1918-ci ildə əhalisi qovulmuş, lakin 1926-cı ildə qayıtmışdır. 1988-ci ildə kəndin əhalisi yеnidən Azərbaycana qovulmuşdur
Universitet
thumb|right|Afinada məktəb, Rafael Santi tərəfindən işlənmiş rəsm, XV əsr Universitet (Universitas – birgəlik, ümumilik), köhnə mənbələrdə Darülfünun — ali məktəb olub konkret fundamental və tətbiqi sahələr üzrə mütəxəssislərin hazırlanması ilə məşğuldur. Bundan əlavə universitetlərdə elmi işlər də aparılır. Müasir universitetlər elmi pedaqoji vəhdət kimi fəaliyyət göstərirlər, onların nəzdində bir neçə ixtisas üzrə tədris işlərini həyata keçirən fakültələr olur. Universitetlər tədris planlarının hazırlanmasında və həyata keçirilməsində, elmi işlərin aparılmasında sərbəstliyə və akademik dərəcələrin (diplom və doktor dərəcələrinin) verilməsində üstünlüklərə malikdirlər. Azərbaycanda universitetlərin strukturu keçmiş SSRİ-də yaradılmış və bu günə kimi qalmaqdadır. Bu xarici ölkələrdə olanlardan nisbətən fərqlidir.
Antik dövrdə məktəblər
thumb|right|Orta əsrdə universitet auditoriyasını təsvir edən rəsm, 1350 Qədimdə ümumi biliyin və saxlanması və tətbiqi üçün cavabdeh olan, xalqın elitar qrupun təhsili fərdi şəkildə atalar və ya şəxsi muəllimlər tərəfindən yerinə yetirilmişdir. Böyüməkdə olan nəsl elə bir başa iş zamanı öz peşəsinə yiyələnir və lazımı biliklərə sahib olurdular. Məktəb mədəniyyətinin başlanğıcında təsadüf olunan bu hal qədim Misir dövləti üçün xarakterik idi. Dövlətdə baş verən siyasi qarşıdurma nəticəsində onun dağılması əhalinin yazıçı hissəsində şok vəziyyət yaratmışdır. Bu depressiv hal uzun müddət yazılarda özünü göstərmişdir. Yeni dövlətin təşkili zamanı gələcəkdə əhalidə belə bir halın olmaması üçün tədbirlər görülməyə başlamışdır.
İdarə sistemində çalışanların maarifləndirilməsi mərkəzləşdirilir və professionallaşdırılır. Xüsusi evlərdə gələcək məmurlar nəsli sərt qayda və mətnlərə əsasən oyrədilməyə başlanır. Burada məqsəd təhsildə ümumi formanı və Şaha itaətkarlığı əldə etməkdən ibarət idi.
Antik Avropada belə tədris prosesi məlum deyil. Burada təhsil ayrı-ayrı alimlərin təkidi ilə baş verirdi. Bu isə çox vaxt yaxşı qarşılanmırdı. Beləki, Sokrata o vaxt afinalı vətəndaşların uşaqlarından pul alması şəri atılır. Çünki, belə təhsil vermə o dövrün cəmiyyəti üçün hələ normal hal almamışdır. Ancaq sonralar böyük institutlar yaranır və bütün Azov dənizi hövzəsindən gəncləri özünə cəlb edir. Məsələn, Ptolomeyin b.e.ə. 280-ci ildə İsgəndəriyyədə yaratdığı Musey məktəbi o dövrün ən təkmil məktəblərindən idi. Afinada fəaliyyət göstərən fəlsəfə məktəbi də ilk təhsil ocaqaları sırasına aid edilir.
Xalqların köçməsi zamanı antik dövrün bilikləri mesopotamiya akademiyaları olan Edessa, Harran və Pumbaditaya köçürülür. Bu biliklər bazası zaman keçdikcə ərəblərin orta əsrdə yaratdıqları məktəblərdə geniş tətbiq olunurlar. Buraya Kordoba, Toleto, Sirakus, Bağdad, "Dəməşq" və ən əsası bunlardan qabaqda olan Qahirə məktəbini aid etmək olar.
İlk universitetlər
Yarandığı dövrdən fəaliyyət göstərən ən qədim universitet 859-cu ildə Mərakeşin Fəs şəhərində yaranan Əl-Qarauin Universitetidir.
Orta əsrdə ali təhsil
Avropada ən qədim Universitet Salernoda XI əsrin birinci yarısında yaradılmış tibb universiteti sayılır. Təxminən 1100-cü ildə Bolonyada (İtaliya) universitet açılır. Əvvəldə məktəb kimi fəaliyyət göstərən bu qurumda öncə Roma hüquq normativləri hazırlanırdı. XII əsrdə bir neçə kilsə məktəbinin bazasında Paris universiteti təşkil olunur. 1167-ci ildən fəaliyyət göstərən Oksford Universitetində tarixə əsasən, müəllim və tələbələr arasında baş verən münaqişədən sonra bir çoxları şimala qaçaraq 1209-cu ildə orada Kembric Universitetini qururlar.
1342-ci ildə Praqada, 1364-cü ildə Krakovda, 1365-ci ildə Venada, 1385-ci ildə Haydelberqdə, 1409-cu ildə Laypçiqdə, 1459-cu ildə Bazeldə universitetlər yaranır. Şərqi avropada ilk universitet tipli ali məktəb "Kiev moqil akademiyası" (1615) sayılır. Rusiyada ilk ali məktəb 1726-cı ildə Peterburqda açlılr.
Çağdaş dövrdə universitet təhsili
thumb|right|Oksford universitetində elmi dərəcənin verilməsi prosesi XIX əsrdə Avropada baş verən sənayeləşmə prosesi ərəfəsində yeni məktəblərin, əsasən isə texniki məktəblərin açılması vüsət alır. Azərbaycanda ilk universiteti 1919-cu ildə Azərbaycan Demokratik Respublikasının rəhbərliyi təşkil edilir. Yeni ali məktəblərin yaradılması prosesi XX əsrdə Rusiya və əhatəsində olan başqa dövlətlərdə sosialist inqilabından sonra daha genişlənir. SSRİ respublikalarında onlarca ali məktəblər yaradılır. Bu məktəblərin əksəriyyətinə SSRi dağıldıqdan sonra Universitet status verilir. XX əsrin 90-cı illərinin sonundan başlayaraq dünyada ali təhsil sistemində qarşılıqlı mübadilə və diplomların tanınması prosesini yüngülləşdirmək üçün İtaliyanın Bolonya şəhərində qəbul edilmiş "Bolonya prosesi"nin şərtləri yayılmaqdadır. Bu şərtlərə əsasən müqaviləyə qoşulan dövlətlərin universitetlərində eyni dəyərləndirmə sistemi daxil edilməlidir.
Dünyanın ən yaxşı universitetləri
thumb|right|[[Lappeenranta Texnologiya Universiteti — Finlandiyada universitet]] Beynəlxalq Akademik Perspektivlər İnstitutu (URAP) hər il dünyanın ən yaxşı universitetlərinin siyahısını elan edir. 2010-cu ilin dekabrında ən yaxşı 2000 universitetinin siyahısını açıqlanıb. Cədvələ ABŞ-nin Harvard Universiteti başçılıq edir.
Azərbaycanın isə yalnız bir ali məktəbi ən yaxşılar arasında yer alıb. Bakı Dövlət Universiteti cədvəlin 1951-ci pilləsində qərarlaşıb.
Siyahıda Türkiyənin 62 ali təhsil ocağı da yer alıb. Ən yüksək nəticə isə "Hacettepe" universitetinə məxsusdur – 399-cu pillə. İstanbul Universiteti 415-ci, Ankara Universiteti isə 488-ci yerdə qərarlaşıb.
Ən yaxşı 2000 universitetdən 459-u ABŞ-də yerləşir.
Siyahı aşağıdakı kimidir:
Başqırdıstan gölləri
Başqırdıstan gölləri — Başqırdıstan respublikası ərazisində yerləşən bütün göllər.
Ümumi xüsusiyyətləri
Başqırdıstan respublikasında irili xırdalı 2.200 göl var. Göllərin 75 %-i respublikanın qərb rayonlarında düzənlik ərazilərdə yerləşir. Çay hövzələrinə görə göllər belə paylanıb:
Böyük göllər aşağı ön Uralda yerləşir. Bunlar, Asılkul, Kandrıkul (karst-uçqun mənşəlli), Akkul, Ylankul və digər göllərdir. Başqırd Uralsonrası ərazilərində isə Urqun, Bolşoe Uçalı, Karaqaylı, Uzunkul, Yaktıkul, Surtandı, Çebarkul, Atavdı, Yauqul, Muldak, Talkas və digərləri. Bunlardan Akkul axarlı, Atavdı, Muldak, Yauqul isə axarsız göllərdir.
Başqırdıstan Respublikasında göllərin çoxu evtrof mənşəllidir. Yaktıkul gölü isə oliqotrof mənşəllidir. Kieşki, Sarvinsk, Şınqakkul gölləri isə təbiət abidəsidir.
Azərbaycan Kimya Jurnalı
Azərbaycan Kimya Jurnalı – ölkəmizdə kimya üzrə ən məşhur еlmi nəşrlərdən biridir. Jurnal kimya və kimya tехnоlоgiyasının aktual prоblеmlərinə, qеyri-üzvi, üzvi və fiziki kimyaya, nеftkimyasına, kinеtika və katalizə, mоdеlləşmə və оptimallaşdırmaya aid оlan tədqiqatlara və həmçinin еkоlоgiya prоblеmlərinə həsr оlunmuş məqalələri çap еdir.
Redaksiya şurası
Redaksiyanın ünvanı: AZ1143, Bakı, H.Cavid pr.,113,  AMEA  akademik M.Nağıyev adına Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutu Тelefon: (99412) 539-41-59 (168, 188)
Rəsmi sayt
Azərbaycan Kimya Jurnalı []
Nüvədi (Meğri)
300px|thumb|right|Zəngəzur qəzası Nüvədi
Nüvədi (1994-cü ildən: Nrnadzor) — Zəngəzur mahalının Meğri rayonunda kənd.
NGC 7573
NGC 7573, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Nüvədi (Meğri)
Tarixi
Nüvədi kəndinin adı 1593-cü ildə Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinin İsgəndərqalası livasının nahiyəsi Masırı nahiyəsinin kəndi olaraq adı çəkilir.(25 ailə yaşadığı)
Nüvədi Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Meğri rayonunda, rayon mərkəzindən 16 km şimal-şərqdə yerləşir. 1929-cu ilədək Nüvədi kəndi Azərbaycanın Zəngilan rayonunun tərkibinə daxil idi. 1929-cu ildə Nüvədi kəndinin Ermənistanın Meğri rayonuna verilməsi ilə bağlı Azərbaycan hökumətinin rəsmi qərarı 1969-cu ilin may ayında Azərbaycan SSR Ali Soveti tərəfindən təsdiq edilmişdir.
Toponim "dağ ətəyində ovuq, çökək yer" mənasında işlənən nüyək, nüək, nüyəx, "iki tərəfi qaya olan sahə" mənasında işlənən nüy sözünə fars dilində "kənd" mənasında işlənən "deh" sözünün variantı olan "di" sözünün  qoşulması yolu ilə əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Ermənistan prezidentinin 1994-cü il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Nrnadzor qoyulmuşdur.
25 oktyabr 2020-ci ildə Nüvədi kəndinin sakinləri Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı İlham Əliyeva müraciət ediblər.
18 iyun 2021-ci ildə Nüvədi kəndinin sakinləri BMT Baş katibinə, BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarına, BMT-nin İnsan Hüquqları Şurasının rəhbərinə, BMT-nin Qaçqınların İşləri üzrə Ali Komissarına, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının rəhbərinə, ATƏT-in hazırkı sədrinə, Avropa Şurasının Baş Katibinə, Avropa Şurası Parlament Assambleyasının Prezidentinə, eləcə də UNESCO-nun baş direktoruna və İSESCO-nun rəhbərinə müraciət ünvanlayıblar. 452 ailə adından hazırlanan, onların hər birinin imzaları və müvafiq sübutlarla təqdim edilən müraciət 55 vərəqdən ibarətdir. Müraciətdə Nüvədi kəndinin sakinləri Azərbaycan xalqının multukultural və tolerant adət-ənənələrindən çıxış edərək dinc erməni xalqı ilə birgəyaşayış qaydalarına hazır olduqlarını bildiriblər. Qeyd edilib ki, bütün insan hüquqları sənədləri: 1948-ci il tarixli Ümumdünya İnsan hüquqları Bəyannaməsi, 1951-ci il Qaçqınların statusu haqqında Beynəlxalq Konvensiya, 1966-cı il beynəlxalq paktları, BMT-nin 1998-ci il tarixli Məcburi köçkünlərlə bağlı Rəhbər Prinsipləri, BMT-nin İqtisadi və Sosial Şurasının 2005-ci ildə qəbul etdiyi Qaçqınlar və məcburi köçkünlər üçün ev və əmlak restitusiyası Prinsipləri və digər beynəlxalq sənədlər onların qayıtmaq hüququnu tam təsdiqləyir. Vurğulanır ki, Nüvədi kəndindən qovulmuş azərbaycanlılar öz əvvəlki tarixi yaşayış yerlərinə geri qayıtmalarını, Nüvədi kəndinin tarixi, mədəniyyət və dini abidələrinin qorunmasına dəstək istəyirlər. Hazırda Nüvədi kəndinin bütün tarixi qəbiristanlıqları vəhşicəsinə dağıdılıb və dağıdılmaqda davam edir. müraciəti Nüvədi kəndinin ən yaşlı sakini olan 86 yaşlı Tamaşa Hüseynova, Ermənistan SSR Parlamentinin keçmiş deputatı 90 yaşlı Musa Yusibov, akademik Fikrət Əliyev və hüquq elmləri doktoru, professor Əmir Əliyev və b. imzalayıblar.
7 avqust 2021-ci ildə Nüvədi kəndinin əhalisinin deportasiyasının 30 illiyinə (1991-2021) həsr edilmiş “Nüvədi harayı: pozulmuş hüquqların bərpası” adlı beynəlxalq elmi-praktik konfrans keçirilib. Konfransa Azərbaycan, Türkiyə, ABŞ, Ukrayna və Qazaxıstandan ümumilikdə 500-dək alim, politoloq, ictimai xadim, Nüvədi ziyalıları qoşulub. Konfransın iştirakçıları Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə müraciət qəbul ediblər.
19 avqust 2021-ci ildə İrəvan Türk Cümhuriyyətinin mühacir hökuməti Ermənistanın nəzarətində olan Nüvədi kəndinin Azərbaycana qaytarılması üçün Prezident İlham Əliyevə və Azərbaycan Milli Məclisinə müraciət ünvanlayıb.
2022-ci ilin sentyabrında Ermənistan Baş naziri Nikol Paşinyan bu gün parlamentdəki çıxışında Zəngəzurun Nüvədi kəndindən danışıb. Paşinyan çıxışında Azərbaycanın sovet dövründə Ermənistana qanunsuz verilən əraziləri, o cümlədən Azərbaycanla Naxçıvan arasında yerləşən Nüvədi kəndini tələb etdiyini bildirib.
Nüvədinin coğrafiyası
Nüvədi kəndi Xudafərin körpüsündən 192 km şimali qərbdə, Bəzzeyn qalasından 55-60 km cənubda, Araz çayının sol sahilində 4-km şimal məsafəsində yerləşir. Ordubad və Zəngilan rayonları arasında 12.600 ha ərazidən ibarət olub Mehri rayonunun ən böyük kəndi idi (1929-çu ildə ərazisi 18.200 ha olmuşdur). Bakı-Naxçıvan dəmir yolunun Mehri rayonu ərazisindən keçən 46 km–dən 26 km-i Nüvədinin ərazisindən keçirdi. Axırıncı əhalinin siyahıya alınmasına əsasən Mehri rayonunda 14.400 əhali olmuşdur ki, onlardan 4.660 nəfəri azərbaycanlı-Nüvədidə isə 1384 nəfər.
Mehri rayonunun ümumi gəliri 13.860.000 man olub ki, onun 11.000.000 dağ-mədən sahəsinə aid olmuşdur. Kənd təsərrüfatına düşən 2.860.000 manatdan 850.000-i Nüvədinin payına düşmüşdür.Rayonda 18.000 xırdabuynuzlu heyvandan 3.000-i, 1.550 iribuynuzlu mal-qaradan 500-ü Nüvədidə olmuşdur. 1987-ci ildə rayonda istehsal olunmuş 1.800 ton üzümdən 530 tonunu Nüvədi vermişdir.
Əhalisi
Kəndin adı 1590-cı ildə tərtib edilmiş "İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə Nüyədə, erməni, rus dilli mənbələrdə Nyuvadi formalarında qeyd edilir. Yerli əhali isə kəndə Nüyədi, Nüədi deyirdilər.
Kənddə 1831-ci ildə 291 nəfər, 1873-cü ildə 705 nəfər, 1886-cı ildə 1083 nəfər, 1897-ci ildə 952 nəfər, 1904-cü ildə 771 nəfər, 1914-cü ildə 1072 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
Burada 1922-ci ildə 662 nəfər, 1926-cı ildə 480 nəfər, 1931-ci ildə 590 nəfər, 1979-cu ildə 1700 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. Ermənistan dövlətinin xüsusi göstərişi ilə indiki Ermənistan ərazisində sonuncu azərbaycanlı kəndi olan Nüvədi kəndinin sakinləri - azərbaycanlılar 1991-ci il avqustun 8-də tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi burada ermənilər yaşayır.
İqtisadiyyatı
Meyvəçilik, üzümçülük, əkinçilik və heyvandarlıqdan ibarətdir.
Santi-Simoni və Cuda kilsəsi (Florensiya)
Santi Simoni və Cuda — (Müqəddəs Simon və Yəhuda) Florensiyada, Piazza Santa Croce və Piazza della Signoria arasındakı dar küçələr sahəsində San Simone meydanında yerləşən bir kilsədir. Hazırkı quruluş 1243-cü ilə aiddir, lakin 1630-cu ildə Gherardo Silvaninin layihəsinə uyğun olaraq əsaslı təmir edildi. Bu gün Ukrayna Yunan Katolik Kilsəsinə aiddir.
Tarixi
Kilsə öz həyatına 1192-ci ildə Badia Fiorentina rahiblərinə məxsus üzüm bağları arasında şəhər divarlarının kənarında yerləşən kiçik bir ibadətgah kimi başlamışdır. 1209-cu ildə genişləndirilmiş və 1243-cü ildə tamamilə yenidən qurulmuşdur. Yeni bina 1247-ci ildə Ardenqo yepiskopu Trotti tərəfindən təqdis edildi və kilsə kilsəsi oldu. 1527-ci ildə Arno daşqını zamanı ciddi ziyan gördü. Zərərlər arasında ağacdan hazırlanmış və tamamilə su ilə yuyulan siboriumun itməsi də var. Kilsənin ciddi şəkildə yenidən qurulması 17-ci əsrin birinci rübündə, Florensiya arxiyepiskopu Alessandro Marzi de' Medicinin onu monastıra yüksəltməsindən və 1608-ci ildə Covanni Nikolay'ı ilk başçı təyin edənə qədər başlamadı. onun ölümü. 1642-ci ildə Nikolay zəngin və mədəni Toskana ailəsindən gəldi və kilsənin yenidən qurulmasına başladı. 1619-cu ilə qədər Carrara mərmərindən yeni bir yüksək qurbangah əlavə edildi və xor və presviteriya Qalileonun qohumu Bartolomeo Qalileyin himayəsi altında tamamilə təmir edildi. Yenidənqurmanın növbəti mərhələsi 1630-cu ildə başladı. Onu Gerardo Silvani hazırlayıb və pulunu Bartolomeonun qardaşı oğlu ödəyib. Onun da adı Bartoleomeo Qaliley idi, o, Malta cəngavərləri və Leopoldo Mediçinin stüardçısı idi. Silvaninin (bəzəkli tavan) yenidən qurulmasının son mərhələsi 1665-ci ildə tamamlandı. Kilsə həm Qaliley ailəsinin, həm də Malta cəngavərlərinin çoxsaylı emblemlərinə malikdir.
Slovakiya Sosialist Respublikası
Slovakiya Sosialist Respublikası (Slovenská socialistická republika), SSR — Slovakiyanın 1969-1990-ci illər ərzindəki rəsmi adı. Çexoslovakiya Federasiyasına daxil olan iki respublikadan biri olmuşdur.
Slovakiya İkinbci Dünya müharibəsində
1944-cü ilin avqust ayında Slovakiyada Slovak Milli Şurasının rəhbərliyi altında xalq hərəkatı başlayır. 1945-ci ilin martında Londonda olan mühacir hökuməti və Slovak Milli Şurasının nümayəndələri arasında, çex və slovakların milli birlik cəbhəsinin təşkili, hökumətin formalaşdırılması və onun proqramı haqqında razılaşma əldə edirlər. 4 aprel 1945-ci ildə slovak şəhəri olan Koşisdə Çexoslovakiyanım sürgündə olan prezidenti Edvard Benes Milli Cəbhəni hökiumət təyin edir. Onlarsa növbəti Koşis proqramını dərc edirlər. Proqramda Çexoslovakiyada milli və demokratik dəyişikliyi nəzərdə tuturdu. Koşis proqramı həm Slovakiya milli orqanlarının tanımağı, çex və slovaklar arasındakı münasibətlərin "birəbir" olmasını nəzərdə tutur.
Osmanlı-Müqəddəs İttifaq müharibəsi
Osmanlı-Müqəddəs İttifaq müharibəsi (1683-1699) — Osmanlıların II Vyana mühasirəsində uğursuzluğa uğramasından cəsarət alan bir qrup Avropa ölkəsinin "Müqəddəs İttifaq" adı altında Osmanlılara qarşı birləşməsi və bu ölkələrin Macarıstan, Ukrayna və Dalmasiyada hakimiyyət qurub Balkanlardakı Osmanlı hakimiyyətinə böyük zərbə vurmaları ilə nəticələnmiş bir müharibədir. Osmanlı tarixində "fəlakət illəri" olaraq da adlanır. Xarici qaynaqlarda isə bu "böyük türk müharibəsi" olaraq bəhs edilir.
Slovakiya Sosialist Respublikası
Slovakiya İkinbci Dünya müharibəsində
Praqanın alman işğalından azad olmasından sonra 10 may 1945-ci ildə Beneş hökuməti paytaxta daxil olur. Çexoslovak dövləti əvvəlki dövrdə olduğu kimi yenidən quruldu və burada tətbiq olunan 1920-ci il Konstitusiyası Koşis proqramı ruhunda uyğunlaşdırılır. Nəticədə assimetrik milli dövlət sistemi formalaşır: çex xalqının öz milli dövlət quruluşları olmadığı halda, slovaklar müəyyən dərəcədə milli-ərazi muxtariyyətini əldə etmişdi. Eyni zamanda Çex torpaqlarında mərkəzi dövlət orqanları yerləşirdi. Slovakiyanın milli orqanları kimi eyni vəzifəni yerinə yetirsələrdə mərkəzi hakimiyyət orqanarının çex torpaqlarında olması çexlərə müəyyən üstünlüklər yaradırdı.
Çexoslovakiyanın 1948-ci ilin mayında qəbul edilən yeni konstitusiyasında, Çexoslovakiyadakı fevral hadisələri, kommunistlərin qələbələrindən sonra Slovakiyanın milli orqanları, dövlətinin səlahiyyətləri, icraçıları və slovak xalqının özünü dərki kimi təsvir edilmişdir.
Osmanlı-Müqəddəs İttifaq müharibəsi
II Vyana mühasirəsi
Osmanlı ordusu 1683-cü ildə Avstriyaya qarşı səfərə çıxdı. Ordunun yol üstündə strateji əhəmiyyətə malik qüllələri ələ keçirməsi gözlənilərkən Mərzifonlu Qara Mustafa Paşa birbaşa Vyananı mühasirəyə almaq qərarına gəldi. Mühasirə 2 ay davam etdi. Məlumata görə, sədrəzəmin yeniçərilərin şəhəri talan etməsinin qarşısını almaq üçün şəhərin könüllü təslim olmasını gözləyib və bu səbəbdən hücuma keçməyib. Bununla yanaşı, Krım xanı Murad Giray Dunay çayının şimalından gələn yardımın qarşısının alınmasında heç bir rol oynaya bilmədi. Nəhayət, Polşa kralı III Yan Sobeski 25 min əsgərlik bir ordu ilə Vyananın köməyinə yetişdi. İki rəqib arasında qalan Osmanlı əsgərləri ağır bir məğlubiyyətlə Belqrada geri çəkilməyə məcbur edildi.