cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Buru
Sənaye
Adada sənaye heç də yaxşı inkişaf etməmişdir. Sənaye sahəsində adalıların cəmi 3.000 nəfəri çalışır. 2008-ci ildə əldə edilən statistik göstəricilərə görə, adada 537 müəsissə qeydiyyatdan keçmişdir ki, bunlar da əsasən kiçik kustar sexlərdir. Bununla belə 2010-cu ilin yanvar ayında İndoneziya Sənaye Nazirliyi adada böyük sement zavodunun tikintisi planını təsdiqləmişdir.
Energetika
Adada elektrik enerjisi dizel generatorları vastəsi ilə ödənilir. Bu generatorlar adanın Namlea (5.370 vatt gücündə olan 12 generator ), Mako (2.117 vatt gücündə olan 8 generator), Ayrbuaya (407 vatt güçündə olan 5 generator) və Leksula (4.450 vatt güçündə olan 2 generator). Elektrik stansiyaları İndoneziya dövlət elektrik şirkətinin yerli şöbəsi tərəfindən idarə olunur. Stansiyalar vahid elektroenergetika sisteminə qoşulmayıb, hər bir stansiya adanın bir rayonunu elektrik enerjisi ilə təmin edir.
Stansiyaların böyük əksəriyyətində texniki vəziyyətinə görə problemin yaranması və yanacaq tədarükündə sistemli fasilələr, elektrik enerjisinin istehsalndakı həcmi stansiyaların ümumi potensial imkanlarından bir neçə dəfə aşağı salır. Beləliklə 2007-ci ildə saatda 3.996.506 kilovatt elektrik enerjisi istehsal, saatda 3.227.157 kilovatt enerji isə istehlak edilmişdir. İstehlakın təxminən 75%-i mənzil fondunun, 10%-i isə kommersiya sektorunun (balıq və dəniz məhsulları saxlayan buz istehsalçılarıdır ) payına düşür. Elektrik sistemi müasir tələblərə cavab vermir. Elektrik verilişi xətlərində meydana gələn qırılmalar nəticəsində elektrik enerjisinin verilməsində fasilələr olur.
Mövcud texniki problemləri nəzərə alaraq, həmçinin 2008-ci ildə elektrik enerjisinə tələbatın daim artması səbəbindən, İndoneziya dövlət elektrik şirkəti gələcəkdə Tina, Nibe və Ranu çayları üzərində müvafiq olaraq gücü 6.000, 8.000 və 2.000 kilovatt olan hidroelektrik stansiyaların inşasını planlaşdırır. Bununla yanaşı 2010-cu ilin sentyabrında Namlea elektrik stansiyasında ümumi gücü 2.500 kilovatt olan əlavə dizel generatorları istifadəyə verilmişdir.
Ticarət, bank sektoru
Ərzaq məhsulları və sənaye malları satışının əhəmiyyətli bir hissəsi əsasən ənənəvi bazarlarda həyata keçirilir. 2008-ci ildən etibarən adada 45 qeydiyyatdan keçmiş bazar var idi. Onlardan 37-i yerli hakimiyyət orqanları tərəfindən "ənənəvi" və 8-i "müasir" olaraq kateqoriyalaşdırılmışdır. Müasir bazarlar xüsusi pavilyonlarda yerləşdirilib, kassa aparatları və digər texniki vasitələrlə təchiz edilib. Yaşayış məntəqələrinin çoxunda avropasayağı elədə böyük olmayan mağazalar vardır. Hər yerdə kiçik mağazalara rastlamaq mümkündür. 2008-ci ilə olan məlumata görə cəmi 3.554 satış yeri vardır. Bunlardan 180-i böyük, 923-ü orta, 2.451-i isə kiçik ticarət nöqtələridir.
Sid Vilson
Sid Vilson (ing. Sid Wilson) — Amerikalı musiqiçi, Slipknot qrupunun üzvü. Bununla yanaşı, elektron musiqi ifa edən DJ Starscream-ın solo layihəsi ilə məşğul olur, həmçinin The Miami Vice Sound Crack hip-hop qrupunun da üzvlərindən biridir.
Buru
Ticarət, bank sektoru
Adada İndoneziyanın üç iri bankının nümayəndəliyi mövcuddur.
Sonuncu qarış (film, 1958)
"Sonuncu qarış" — rejissorlar Teodor Vulfoviç və Nikita Kurixinin filmi.
Buru
Turizm
Yerli hakimiyyət orqanları turizmi inkişaf etdirməyə çalışır və əsasən ekoturizmə yatırımlar qoyurlar. Bu baxımdan ən perspektivli obyektlər sırasına Burunun tropik meşələri və dağlıq Rana gölü daxildir. Bununla yanaşı yerli əhalinin etnik və mədəni xüsusiyyətlərini təbliğ etmək üçün də cəhdlər edilir. Həmçinin tarixi görməli yerlərin də təbliği aparılır – Niderlanda aid qədim qəsrin qalıqları, Yaponiya hərbi istehkamları, 1960–1970-ci illərdə siyasi məhbusların saxlanma yerləri. Ancaq adada turizm sənayesinin ciddi yüksəlişinə sosial-iqtisadi və infrastruktur inkişafının olmaması maneə törədir. . Belə ki, 2007-ci ildə Buru adasında yalnız beynəlxalq standartlara uyğun olan 2 mehmanxana və formal olaraq "qonaq evləri" kimi təsnif edilmiş 11 müəssisə vardı.
Sonuncu qarış (film, 1958)
Məzmun
Sahilboyu Şimali Afrika. Müharibədən sonrakı illər. İşsiz təyyarəçi Ben Esliyə yüksək məbləğə təhlükəli iş olan köpək balıqlarının sualtı çəkilişini tapşırırlar. Benin oğlu Devi atasına yalvarır ki, bu səfərinə onu da aparsın. Ben və onun oğlu Devi uzaq kimsəsiz sahilə gedirlər. Sualtı çəkilişlərin birində Ben ağır zədə alır və bütün işlər Devinin öhdəsinə düşür. Devi atasının və eləcə də özünün həyatını xilas etmək naminə təyyarəni idarə etməli olur. Ben oğluna təyyarəni necə idarə etməyi bir-bir başa salır. Devi sonuncu qarışa qədər bütün işləri doğru-düzgün başa çatdırır. Və ata-oğul sağ-salamat aerodroma enirlər.
Sid Vilson
Vilson "Transformerlərdən" olan Starskrimin deseptikonunun böyük bir pərəstişkarıdır, buna görə DJ Starscream ləqəbini götürmüşdür.
Buru
Su nəqliyyatı
İndoneziyanın digər əraziləri ilə əlaqə əsasən su nəqliyyatı ilə qurulur. Əsas limanları: Namlea və Namlore. Buruda 866 yük və sərnişin gəmisi qeydə alınmışdır. 2008-ci ildə əldə edilən məlumatlara əsasən, onların orta günlük yük götürmə qabiliyyəti 400 ton təşkil edir. Namlea və Ambon arasında günlük olaraq sürətli sərnişin kateri fəaliyyət göstərir. Katerlər "Baxari Ekspres" şirkətinə məxsusdur. Katerlər 160 kilometrlik məsafəni 3 saata qət edir.
Sid Vilson
Həyatı
Sidin ailəsi İngiltərədən Ayova köçmüşdür. Sid Ayova ştatında, ABŞ-da anadan olmuşdur. Anadangəlmə altı barmaqlı anadan olub. Orkestraya qoşulduqda, Şon Krahan bunu görür və onu cərrahiyyə yolu ilə kəsilməsini xahiş edir. Əllərində isə Transformerlər embleminin döyməsi var. Bədənində isə konsertlər səbəbindən qalıcı yaraları mövcuddur:
Sid Vilson gimnastikaya meyilləndiyindən qrup üzvləri onu "Munky" adlandırırlar.
Buru
Hava nəqliyyatı
right|thumb|270px|Təyyarə С-212, "Merpati Nusantara Eyrlaynz" şirkəti Hava nəqliyyatının əsas təminat mərkəzi Namlea yaxınlığında uzunluğu 750 metr olan eniş zolağıdır. Aerodrom Merpati Nusantara Eyrlaynz şirkətinin reyslərini qəbul edir. Onlar adaya yersləri mütəmadi təşkil etmirlər. Şirkət bir müddət avia reysləri təxirə salmışdı. Səbəb isə 1999–2000-ci illərdə baş vemiş toqquşmalardan irəli gəlirdi. Hərbiçilərlə imzalanan anlaşmaya görə Maluku vilayətinin digər əraziləri ilə əlaqənin təminatı üçün il ərzində 96 mülkü avia reys planlaşdırılır.
Sid Vilson
Slipknot orkestrasında
Sid, 1997-ci ilin oktyabrında bir DJ olaraq Slipknot orkestrasına gəldi. Qrup üzvlərinin çoxu, onu qrupa götürmək istəmirdi və iddia edirdilər ki, orada 9 nəfər artıq təkrarlamaq deməkdir və DJ metal-qrup üçün çox da lazımlı bir şey deyil. Konsertlərdə tərəfdarların qarşısında yüksəlmək və tullanmaq, həmçinin tez-tez dekorasiyalardan istifadə etmək onu daha da məşhurlaşdırdı və qrupun ən önəmli üzvlərindən birinə çevrildi.
Buru
Hava nəqliyyatı
Namroleda uzunluğu 900 metrə çatan hava limanı vardır. Bu aerodromun mövcudluğuna baxmayaraq 2008-ci il məlumatına görə mülki məqsədlər üçün istifadə edilmir. 2007-ci ildə Namleadan 30 km qərbdə Sava qəsəbəsində yeni mülki hava limanının təməli qoyulmuşdur.
Sid Vilson
Slipknot
Əvvəlcə Sid bir qaz maskası şəklində maska taxdı. Çıxışlar zamanı huşunu itirməmək üçün filtrləri çıxardı və qaz maskalarında şüşələri sildi. Sid üzünün maska fonunda çox fərqlənməməsi üçün üzünü qara rəngə boyadı. Ümumiyyətlə, Siddə qaz maskalarının 14-dən çox müxtəlif modelləri var.
Buru
Rabitə
Telefon rabitəsi dövlətin törəmə şirkəti olan "Telmon" tərəfindən təmin edilir. 2007 ildə əldə edilən statistik məlumatlara əsasən telefon xəttinə 849 abunəçi qoşulmuşdur. Bununla belə hələ 48 nömrə sahibini gözləyir.
Sid Vilson
Ayova
Yeni bir albom yazarkən, Sid eyni zamanda bir qaz maskası və kəllə kimi bir lateks maska geydi. Onlar iki rəngdə idilər: ağ və qara. Ancaq bu maskanı taxdıqda da üzünü qara rəngə boyamaq lazımi gəldi.
Buru
Rabitə
Mobil rabitə isə ölkənin iki mobil operatorları olan "Telkomsel" və "İndosat"  tərəfindən təşkil edilir.
Sid Vilson
Vol. 3: The Subliminal Verses
Bu albomda Sid kəllə maskasını geyir, hansı ki, tamamilə onun başını örtür və artıq boyaya ehtiyac qalmır.
Buru
Səhiyyə
thumb|left|270px|Leksula qəsəbəsində yerləşən müstəmləkə dövründən qalma xəstəxana. Bu adada mövcud olmuş ilk səhiyyə ocağıdır. XX əsr. Ada ərazisində ilk tibbi müalicə müəssisələri Niderlandın müstəmləkəçilik dövründə meydana gəlmişdir. İndoneziyanın müstəqil inkişaf dövründə adada səhiyyə tədricən inkişaf etdirilir və XXI əsrin əvvəlində bir sıra müvafiq göstəricilərə əsasən ölkədə tibbi baxımdan nisbətən inkişaf etmiş ərazilər arasındadır. Xüsusilə burada körpə ölümləri ümumölkə səviyyəsindən iki dəfə azdır – İndoneziyada 29.95-ə qarşı 13.21 ‰-dir. Belə ki 2006-cı ildə Buruda doğulan 3.331 uşaqdan 44-ü 1 yaşına çatmadan ölmüşdür (həmçinin 19 ölü doğulma qeydə alınmışdır).
Sid Vilson
All Hope is Gone
Hərəkət edən qaşları, açıla bilən ağızlı və parlaq gözlərin olduğu Transformers maskası.
Buru
Səhiyyə
2007-ci ildə maliyyə və ixtisaslı tibb işçilərinin çatışmazlığı səbəbindən Buruda səhiyyə sistemi problemli vəziyyətdə idi. 2012-ci ildə ölkədəki ümumi iqtisadi vəziyyətin yaxşılaşması, yerli hakimiyyət orqanlarına səhiyyə sisteminin modernləşdirilməsi proqramı hazırlamağa imkan verdi. Bu da tibb müəssisələrinin, personalın və avadanlıqların sayını 2–4 dəfə artırmağı nəzərdə tutur.
Sid Vilson
Knopfest
Bu albomun çəkilişi zamanı, Sid ilk albomu olan Slipknotda taxdığı maskadan istifadə etdi.
Buru
Səhiyyə
Bununla belə nəzərdə tutulan planların həyata keçirilməsi həm maliyyələşmənin gecikməsi, həm də bu sahədə korrupsiyanın genişmiqyaslı təzahürləri səbəbindən gecikir. Məsələn üçün, 2011-ci ilin əvvəlində Cənubi Buru dairəsinin sağlamlıq xidmətləri bölməsinin rəhbərləri yalnız kağız üzərində olan, saxta poliklinika və tibb məntəqələrinin tikintisi layihələrinə ayrılmış vəsaitləri mənimsəməkdə ittiham edilirlər. Hansı ki, bu zərərin ümumi məbləği yüz milyonlarla rupiyə bərabərdir.
Erigeron bigelovii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Buru
Səhiyyə
2007-ci ilin məlumatına görə adada 2 xəstəxana, 16 poliklinika və 102 tibb mərtəqəsi vardır. Tibbi personala 22 həkim (onlardan ikisi elmi dərəcəyə sahibdir), 65 mamaça, 303 tibb bacısı və sanitar daxildir.
Təhsil
2009-cu il məlumatına görə adada təhsil üç yerə bölünür. Birinci ibitidai məktəblərdir ki, onların da ümumi sayı 173-dür. Burada şagirdlər I–VI sifinlərə qədər təhsil ala bilirlər. İkinci təhsil erkən orta məktəblərdə verilir. Onların sayı isə 37-dir. Burada şagirdlər VII–IX siniflərdə təhsil alır. Üçüncü təhsil isə ikinci pillə orta məktəblərdə verilir. Adada bu tip təhsil ocaqlarının sayı 20-dir. Şagirdlər X–XII sinifləri bu təhsil ocaqlarında alırlar. Bu sonuncu təhsil bir növ texnikumları əvəz edir. İbtidai siniflərdə şagirdlərin 33%-i, erkən orta məktəblərdə 21%-i, ikinci pillə orta məktəblərdə isə 12%-i təhsil alır. Adada ali təhsil ocaqları yoxdur.
Ümumi baxımından hər şey normal görünsədə problemlər özünü büruzə verir. Yerli hökumət nümayəndələri təhsillə bağlı problemləri maliyyə çatışmazlığı ilə izah edirlər. Faktiki maliyyə çatışmazlığı daha çox özünü texniki təhcizatda göstərir.
Tədris sahəsində ali təhsilli kadrların çatışmazlığı problemi də vardır. Hökumət nümayəndələri bu boşluğu doldurmaq məqsədi ilə müvəqqəti pedaqoqlar dəvət edirlər. 2011-ci ildə əldə edilən məlumatına görə, bu tip pedaqoqların sayı 200 nəfər təşkil etmişdir. Cənubi Buru dairəsində təhsil sahəsində baş vermiş maliyyə fırıldaqları nəticəsində, işə müvəqqəti qəbul olunan 100 pedaqoqun maaşları dairə rəhbərliyi tərəfindən mənimsənilmişdir.
İdman
right|thumb|240px|Futbol adada hələ Niderland müstəmləkəçiliyi dönəmindən məşhur olmuşdur. Foto 1920–1930 Buru kifayət qədər sadə idman infrastrukturuna sahibdir. Adada stadion yoxdur. İdman düşərgələri və zalları əsasən məktəblərdə yerləşir. Ada sakinləri arasında futbol məşhurdur. İnsanlar bu idman növü ilə hələ Holland kolonizasiyası dönəmində tanış olmuşdur. XX əsrin sonlarında burada minifutbol geniş yayılmışdır. Təkcə 2011-ci ilin mart ayında Buru dairəsində ən azı 120 həvəskar komandanın iştirakı ilə yarışma keçirilmişdir. Yarışma mütəmadi olaraq İndoneziya dövlət bankının dəstəyi ilə Namleada keçirilir.
Adada müxtəlif idman klubu və bölmələri fəaliyyət göstərir. Xüsusi ilə taekvondo, motosikl idmanı, stolüstü tennis, voleybol, İndoneziya milli güləşi silat insanların ən çox yazıldığı idman növləridir. Burada həvəskar şahmat və cric idmanı klubları vardır.
Yerli idmançılar regional yarışma və çempionatlarda mütəmadi iştirak edir və kifayət qədər uğurlu nəticələr əldə edirlər. Maluku vilayətinin 2011-ci ilin fevral ayında keçirilən ikinci olimpiadasında Buru dairəsindən olan idmançılar 6 qızıl, 4 gümüş, 15 bürünc, Cənubi Buru idmançıları isə 3 qızıl, 3 gümüş və 7 bürünc medal qazanmışdır.
Aparılan tədqiqatlar
Burunun etnomədəniyyətinin öyrənilməsi tarixində ər-arvad olan Çarlz Qrayms və Barbara Diks Qrayms  böyük rol oynamışlar. Avstraliyalı xristian misioner və etnoqraf olan bu cütlük 1980–1990 illərdə əldə etdikləri materiallar sayəsində onlarla elmi məqalə dərc etmişlər. Onlar Bibliyanı bir neçə yerli əhalinin dilinə də tərcümə etmişlər.
Yerli əhali haqqında ətraflı məlumatlar adanı 1909-cu ildə ziyarət etmiş Roy Çepmen Enderyus tərəfindən verilmişdir. O, adaya ABŞ muzeyinə zooloji ekspanatlar yığmaq məqsədi ilə gəlmişdir. Endryus və onun heyəti adanın daxili hissəsinə, dağın zirvəsinə gedərkən yaddellilərə isti münasibət bəsləməyən yerli əhali cəngəlliklərə çəkilmişlər. Geri qayıdan səyahətçilər yolda yerlilər tərəfindən zəhərli bambuk çubuqları ilə vurulmuşdur.
Halvane
right|thumb|260px Çerkes simitidir. Bu simit ümumiyyətlə naharlarda və bəzi yeməklərin yanında yeyilir. Bayramlarda, xüsusi günlərdə, həftəsonu səhərlər və ya qonaq gələcəyi zaman bişirilir.
Vəsaitlər
5 çay stəkanı ilıq süd
1 çay stəkanı maye yağ
1 yumurta (ağı içinə, sarısı xaricinə)
2 çay qaşığı şəkər
2 çay qaşığı duz
Yarım paket yaş maya
un
Hazırlanması
Əvvəlcə ələnilmiş unun ortasına yumurta ağı, süd, duz, maye yağ, şəkər və yaş maya əlavə olunur. Qulaq məməsi yumşaqlığında bir xəmir yaxşıca özləşənə qədər yoğrulur və üzəri təmiz bir bezlə örtülərək 1 saata qədər mayalanmağa buraxılır. Mayalanan xəmir 18 bərabər parçaya bölünərək hər bir parça əvvəl uzun lentlər halında qıvrılıb ikiyə bükülür, təkrar qıvrılıb simit şəklində iki ucu bir-birinə birləşdirilərək nimçəyə düzülür.
1 saata qədər nimçədə qabardıldıqdan sonra üzərinə yumurta sarısı sürtülərək normal soba nizamında 200 dərəcədə 25-30 dəqiqəyə qədər üzəri qızarana qədər bişirilərək sobadan çıxardılır. Yüngülcə soyumasını gözlədikdən sonra yeyə bilərsiniz.
Sirat körpüsü (film, 2007)
Məzmun
Filmdə bir yerdə böyüyən kimsəsizlərdən bəhs olunur. Kimsəsiz gənclərin müstəqil həyata atılmasıyla fəlakətlər baş verir.
Uşaq evində bir yerdə böyüyən altı uşaqdan biri Cəbi (Səmimi Fərhad) adam vurmaqdan neçə il həbs yatıb həbsxanadan çıxır. Lakin o "tavan"dadır (qumar borcu). Cəbinin həbsxanadan çıxdığı ilk gün altı dost böyüyüb boya-başa çatdıqları uşaq evini ziyarət edirlər. Lakin görəndə ki, biznesmen Əfrasiyab (Ayşad Məmmədov) uşaq evini artıq sökdürüb və yerində başqa bir bina tikdirəcək, onlar qərara gəlirlər ki, həm qisas, həm də Cəbinin borcunu qaytarmaq üçün Əfrasiyabın evini aparsınlar. Ev oğurlanır və cəhənnəmə gedən yolun bütün qapıları uşaqların üzünə açılır. Çünki Əfrasiyabın evindən oğurladıqları seyfin içindən pul əvəzinə 10 kq. narkotik maddə çıxır. Bununla da gənclərin ayağı altındakı Sirat körpüsü yırğalanmağa başlayır. İndi onlar həm malı satmalı, borcu ödəməli, həm də sağ qalmalıdırlar. Amma xatırladaq ki, Sirat körpüsü cənnətlə cəhənnəmi ayıran tükdən nazik yoldur.
Aptek hili
(Amomum officinale) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qulaqcıqlararası çəpərin qüsuru
Qulaqcıqlararası çəpərin qüsuru — geniş yayılmış və qadınlarda daha çox rast gəlinən, qulaqcıqlararası çəpərin tam inkişaf etməməsi nəticəsində arakəsmənin açıq qalmaına səbəb olan anadangəlmə ürək qüsuru xəstəliyi. Bura qapanmamış oval dəlik patologiyası aid deyildir.
David (Mikelancelo)
David — 1501–1504-cü illərdə italyan rəssam, heykəltaraş və memarı Mikelancelo Buonarotti tərəfindən yaradılmış İntibah dövrünün şah əsərlərindən biridir. Ağ mərmərdən hazırlanmış heykəl 5.17 metr (17.0 ft) hündürlüyündə çılpaq kişinin təsviridir. Əsərdə Florensiya incəsənətinin sevilən mövzularından biri olan, Bibliya qəhrəmanı David təsvir edilmişdir. Əslində Florensiya kafedralının damının şərq küncündə yerləşdirilməsi nəzərdə tutulan heykəl, Florensiya şəhər hökumətinin yerləşdiyi Palaçço Vekkonun qarşısında ucaldılmış, 8 sentyabr 1504-cü ildə açılışı olmuşdur.
Qulaqcıqlararası çəpərin qüsuru
Patoanatomiyası
Qulaqcıqlararası çəpərin qüsuru müxtəlif olçüdə olmaqla, hər iki qulaqcıq arasında rabitə yaratmaqla arterial qanın venoz qanla qovuşmasına səbəb olur. Anotomik lokalizasiyasına görə təsnif olunurlar:
David (Mikelancelo)
Təsvir edilən qəhrəmanın xarakterindən irəli gələrək, əsərdə, bütün tərəflərdən rəqib dövlətlərlə əhatələnmiş və Mediçilərin hegemoniyası təhlüksəinə məruz qalan müstəqil şəhər dövlət olan Florensiya Respublikasında formalaşdırılmış vətəndaş hüquqlarının müdafiəçisi obrazı simvolizə edilmişdir. Davidin qəzəbli şəkildə bərəlmiş gözləri Romaya doğru istiqamətlənmişdir. 1873-cü ildə heykəl yerindən götürülərək Florensiyadakı Təsviri Sənətlər Akademiyasına yerləşdirilmiş və yerinə sonradan düzəldilmiş bir nüsxəsi qoyulmuşdur.
Qulaqcıqlararası çəpərin qüsuru
Patofiziologiyası
Qulaqcıqlararası çəpərin qüsuru zamanı sağ qulaqcıqda və ağciyərlərdə təzyiq boyük qan dövranından aşağı olduğundan qan (arterial) soldan sağa atılır. Buna adətən sol-sağ şunt deyilir. Ağciyərlərdə damar sisteminin zədələnməsi nəticəsində təzyiqin artması, sonradan venoz qanın qüsur vasitəsilə sağdan sola atılması, sağ-sol şunt baş verir ki bu da sianoz əlamətlərini üzə çıxarmış olur. 250px|thumb|left|Açıq ürəkdə, süni qan dövranı şəraitində anadangəlmə ürək qüsuru-qulaqcıqlararası çəpərin yamaq vasitəsilə tutulması əməliyyatı
David (Mikelancelo)
Erkən çətinliklər
thumb|150px|left|[[Leonardo da Vinçi, Mikelancelonun "David"i üzərində çalışmalar (studio del David di Michelangelo), Kral Kolleksiyası, Vindzor sarayı]] Heykəlin tarixi 1501–1504-cü illərdə Mikelancelonun onu hazırlamasından əvvəl başlanır. Mikelancelonun bu işə cəlb edilməsindən əvvəl, əksəri Florensiyanın məşhur ipək gildiyası Arte della Lananın üzvlərindən ibarət olan, Florensiya kafedralının ofis işləri üzrə müfəttişləri "Santa Maria Del Fiore" kafedralı üçün Əhdi-Ətiq qəhrəmanlarının 12 iri heykəlini sifariş etmək istəyirdilər. Həmin heykəllərdən biri 1410-cu ildə Donatello tərəfindən hazırlanmış Yeşuanın heykəli olur, növbəti heykəl florensiyalı heykəltaraş Aqostino di Duçço tərəfindən 1463-cü ildə hazırlanmış Herkules heykəli olur. Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Aqostino, bu heykəli Donatellonun nəzarəti altında işləmişdir. Layihəni davam etdirmək niyyətində olan müfəttişlər, 1464-cü ildə Aqostinoya Davidin heykəlini işləməyi sifariş edirlər. Heykəl üçün nəzərdə tutulmuş mərmər blok Şimali Toskaniya ərazisində, Apuan Alp dağları ərazisində yerləşən Karrara şəhərindən gətirilir. Aqostino daşda ayaq yerlərini və bədən quruluşunu müəyyənləşdirmiş, daşın bəzi kubud çıxıntılarını qoparmış və gələcək iki ayaq arasında kiçik bir deşik açmışdır. Lakin, 1466-cı ildə Donatellonun ölümündən sonra, naməlum səbəbə görə Aqostino layihənin icrasından uzaqlaşdırılmışdır. On il sonra Antonio Rosselinoya eyni daş üzərində Aqostinonun qaldığı yerdən işə davam etmək tapşırılır. right|thumb|150px|[[Mikelancelonun "David"i, Donatellonun "Yudif və Holofernes" heykəlinin yerində ucaldılmışdır.]] Qısa müddət sonra Rosselino da Davidin heykəlinin hazırlanması işindən uzaqlaşdırılır və nəhəng mərmər bloku iyirmi beş il ərzində işlənməmiş vəziyyətdə kafedralın işlər həyətində saxlanılır. Bu cür nəhəng mərmər parçası təkcə öz yüksək qiyməti ilə deyil, həmçinin Florensiyaya gətirilməsinin çətinliyi ilə də diqqəti cəlb edirdi. Kafedralın, 1500-cü ilə aid işlər sənədində həmin daş "David adlandırılan məlum mərmər fiqur üçün nəzərdə tutulmuş daş kobud şəkildə həyətə tullanmışdır" deyə qeyd edilir. Bir il sonra müfəttişlər bu nəhəng mərmər parçasından tamamlanmış sənət əsəri düzəltməyi öhdəsinə götürəcək sənətkar axtardıqlarını elan edirlər. Onlar "Nəhəng" adlandırdıqları bu mərmər blokunu "ayağa qaldırmaq üçün" bu işdə təcrübəsi və səriştəsi olan birini axtarırdılar. Leonardo da Vinçi də daxil olmaqla, bir neçə artıq özünü təsdiq etmiş sənətkarın bu işi öhdəsinə götürməsi məsələsi müzakirə edilsə də, sonda iş, müfəttişləri işin öhdəsindən gələ biləcəyinə inandırmış iyirmi altı yaşlı Mikelanceloya həvalə edilir. 16 avqust 1501-ci ildə Mikelancelo ilə yeni işi ilə bağlı müqavilə imzalanır. Mikelancelo 13 sentyabrda, Bazar ertəsi günündən etibarən heykəli yonmağa başlayır. İki il ərzində o, məşhur Bibliya qəhrəmanının fiquru üzərində çalışır.
Qulaqcıqlararası çəpərin qüsuru
Klinikası
Əksər uşaqlarda qulaqcıqlararası çəpərin qüsuru ikitaylı qapaq çatmamazlığı ilə fəsadlaşmış birinsili qüsur növündən başqa simptomsuz sürür. Yeniyetmə yaşlarında tənginəfəslik, tezyorulma kimi əlamətlər özünü büruzə verir. müalicə olunmadıqda sonrakı dövrlərdə durğun ürək catmamazlığı meydana çıxır.
Yunanıstan periferiya vahidlərinin siyahısı
300px|thumb|[[Kallikratis proqramı na əsasən Yunanıstanın inzibati bölgüsü: hər rəng müəyyən bir kənarlıq deməkdir, qara xətlər periferiya hissələrin sərhədlərini, ağ xətlər icmaların sərhədlərini (dim) göstərir.]] 74 periferya vahidi Yunanıstanın inzibati bölgüsünün bir hissəsidir və daha böyük inzibati vahidlərinə daxildir — periferiya. Periferiya vahidləri öz növbəsində icmalara (dimlər) bölünür. Bu inzibati vahidlər 1 yanvar 2011-ci ildə Kallikratis proqramının bir hissəsi olaraq təqdim edildi və materikdə əksər hallarda ərazilərdə və yerlərdə əvvəlki nomlarla üst-üstə düşür.
Qulaqcıqlararası çəpərin qüsuru
Müalicəsi
Əməliyyat açıq ürəkdə süni qan dövranı şəraitində aparılır. Bu zaman çəpərin qüsur hissəsinə tikiş və ya mümkün olmadıqda yamaq (auto ya kseno perikard vasitəsilə ya da dakron materialından) qoyulur. Kiçik yaşlarında cərrahi əməliyyatın riski aşağıdğr və əməliyyat sonrakı dövrdə demək olar ki, bütün simptomlar aradan qalxmış olurlar. Böyüklər əməliyyatı bir o qədər də yaxşı keçirmiyə də bilərlər. Bu zaman əməliyyatdan sonra bəzi simptomlar tam aradan qalxmaya da bilər.
David (Mikelancelo)
Yerin müəyyənləşdirilməsi
25 yanvar 1504-cü ildə heykəlin tamamlanmasına az qalmış, Florensiya rəhbərliyi altı ton çəkisi olan nəhəng mərmər fiqurun kafedralın damına qaldırılmasının çətinliklərini müzakirə etməyə başladı. Onlar aralarında Leonardo da Vinçi və Sandro Botiçellinin də olduğu 30 florensiyalıdan ibarət komissiya yaratdılar ki, bu komissiya da, Davidin ucaldılmalı olduğu yeri müəyyənləşdirməli idi. Heykəl üçün doqquz müxtəlif yerin müzakirə edilməsinə baxmayaraq, komissiya üzvləri iki qrup şəklində, iki müxtəlif məkana diqqət çəkməyə çalışırdılar. Bunlardan biri Leonardo da Vinçi və Pyero di Kozimonun dəstəklədiyi, Culiano de Sanqallonun rəhbərlik etdiyi qrup idi ki, bu qrup heykəl üçün Sinyorlar meydanındakı Lanzi Lojasını münasib görürdü. Digər bir qrup isə, heykəlin Palaçço Vekkonun giriş qapısınən qarşısında ucaldılmasını məsləhət görürdü. Botiçelli tərəfindən dəstəklənən başqa bir fikirə görə isə heykəl Florensiya kafedralının yaxınlığında ucaldılmalı idi.
1504-cü ilin iyununda heykəl Palaçço Vekkonun giriş qapısının sol tərəfində, Donatellonun tuncdan hazırladığı "Yudit və Holofernes" heykəlinin yerində ucaldılmışdır. Heykəli Mikelancelonun işlədiyi yerdən Palaçço Vekkonun qarşısına gətirmək (yarım mil ərazi) dörd günə başa gəlmişdi.
right|thumb|250px|12 noyabr 2010-cu ildə Davidin şüşə-lifdən hazırlanmış bir nüsxəsi yalnızca bir günlük [[Florensiya kafedralının damına yerləşdirilmişdir.]]
Sonrakı dövr
1873-cü ildə heykəl, zədələnmələrdən qorunması üçün Palaçço Vekkonun qarşısında 300 il ərzində dayandığı yerdən götürülərək Florensiya Təsviri sənətlər akademiyasına yerləşdirilmişdir. 1910-cu ildə heykəlin köhnə yerində onun yeni nüsxəsi ucaldılmışdır.
1991-ci ildə pencəyinin altında çəkic gizlətmiş əsəbi bir kişi heykələ hücum etmiş və bu hücumun qarşısı alınana kimi heykəlin sol ayağının barmaqlarını zədələyə bilmişdi.
Təfsiri
Mikelancelonun "David"i özündən əvvəlki Davidlərdən əlində öldürülmüş Qoliafın başının olmaması ilə fərqlənir, halbuki, Donatello və Verrokkionun məşhur "David" heykəllərində bu detal buraxılmamışdı. Əksər tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, əsərdə David döyüşdən əvvəl təsvir edilmişdir. Qələbə qazanacağına əmin olan Davidin üzündə gərginlik və döyüşə hazırlıq görünür. Onun gərgin əzələləri, sərt duruşunu, bəlkə də döyüşmək istəyini göstərir. Yuxarı dodağı və burnu arasındakı əzələlər çox sıxdır; Davidin qaşları çatılmışdır və o, fikrini tamamilə edəcəyi işə yönləndirərək, gözlərini sanki otaqdakı bir yerə deyil, daha uzaqdakı bir məkana zillənmişdir. Onun sağ əlinin əzələləri çox gərgin görünsə də, ümumilikdə bədəni rahat pozada durmuş, sol əli ilə isə çiyninə aşırdığı sapandını tutmuşdur. Davidin bu pozası onun digər təsvirlərindəki pozalarına heç oxşamır; Donatello və Verrokkio hər ikisi qalib gəlmiş Davidi ayaq üstə, əlində öldürülmüş Qoliafın kəsilmiş başı ilə birgə təsvir etmişlər. Andrea del Kastaqno isə Davidi qələbədən sonra özünə arxayın oğlan kimi, ayağı altında Qoliafın başı ilə təsvir etmişdir. Lakin heç bir Florensiya sənətkarı iki obrazı birgə təsvir etməmişdir. Onun üzündəki sərt ifadə ilə, rahat, sərbəst pozası arasındakı konstrast Mikelancelonun Davidi döyüşdən əvvəlki vəziyyətdə təsvir etməsini, lakin onun qazanacağı qələbəyə inandığını düşünməyə əsas verir. Onun çəkisinin əsas ağırlığı, İntibah incəsənətində geniş yayılmış prakitika əsasında işlənmiş, arxada olan ayaq üzərinə düşür. Bu vəziyyət şüurlu seçim və şüurlu hərəkəti təsvir edir.
Çəkisi nəzərə alınsa, heykəl öndən arxaya istiqamətdə həddən artıq incə quruluşa malikdir. Ola bilsin ki, bu, Mikelancelonun daş üzərində işə başlamasından əvvəl aparılmış işlərlə bağlıdır.
Ola bilsin ki, hələ Mikelancelonun işə cəlb edilməsindən əvvəl David bir siyasi heykəl kimi nəzərdə tutulmuşdu. Dəqiq bilinir ki, bu heykəl uzun müddət Florensiyada siyasi fiqur kimi qəbul edilmiş və güclü Bibliya qəhrəmanının, simvolik olaraq Florensiyadakı siyasi hakimiyyəti və insan haqqlarını qoruduğu düşünülmüşdür.
Donatello tunc "David"i təxminən 1440-cı illərdə Mediçi ailəsi üçün işləmiş, 1494-cü ildə Mediçilərin Florensiyadan sürgün edilməsindən sonra, Signorianın qərarı ilə heykəl Palaçço Vekkonun qarşısında ucaldılmışdır. Mikelancelonun Davidini Donatellonun Davidinin yerinə yerləşdirməklə, respublika rəhbərliyi sanki, Mediçilərin incəsənətinə layiqli cavab vermiş olduqlarını düşünürdülər.
Tədqiqatçılar Davidin yaxşı vəziyyətdə dövrümüzə çatmış penisinə də diqqət yetirir və onun yəhudi "Brit Mila" ənənəsinin əksinə olaraq sünnət edilmiş olmadığını, əksinə bunun İntibah mədəniyyətinə uyğun şəkildə göstərildiyini bildirirlər.
Konservasiyası
right|thumb|160px|"David"in [[Romaya istiqamətlənmiş qəzəbli baxışı]] 1991-ci ildə "David", pencəyinin altında çəkic gizlətmiş qəzəbli kişinin hücumuna məruz qalmışdır. Bu hücum nəticəsində "David"in sol ayağının barmaqları zədələnmişdir. Heykəldən qopmuş hissələrin tədqiq edilməsi nəticəsində, alimlər müəyyən etmişlər ki, "David"in hazırlanması üçün istifadə edilmiş mərmər blok Şimali Toskaniya ərazisində, Apuan Alp dağları ətəyində yerləşən Karrara şəhərindən gətirilib. Mərmər çoxlu mikroskopik deşiklərə malikdir ki, bu da onun adi mərmərlə müqayisədə daha tez çirklənməsinə və xarab olmasına gətirib çıxarır. Mərmərin deqradasiyası səbəbiylə 1843-cü ildən bəri ilk dəfə 2003–2004-cü illərdə ilk dəfə heykəl əsaslı təmizlənmək üçün yerindən götürülmüşdür. Bəzi mütəxəssislər qeyd edirlər ki, heykəlin təmizlənməsi üçün sudan istifadə edilməsi onun daha tez xarab olmasına səbəb ola bilər. Dr. Franka Falletinin rəhbərliyi altında, restavratorlar Monika Eyxmann və Sinzia Parnigioni heykəlin təmizlənərək bərpa olunması işini həyata keçirmişlər.
2008-ci ildə heykəlin Florensiya Təsviri Sənətlər Akademiyasına gələn turistlərin ayaq zərbələrindən əmələ gələn titrəmələr nəticəsində zədələnməsinin qarşısının alınması üçün xüsusi plan hazırlanmışdır.
Replikaları
Müxtəlif dövrlərdə heykəlin çoxlu nüsxələri yaradılmışdır. Onlardan ən çox diqqət çəkəni Viktoriya və Albert Muzeyində saxlanan gipsdən hazırlanmış nüsxədir ki, bu nüsxə əncir ağacı yarpağı ilə digərlərindən fərqlənir. Əncir ağacı Kraliça Viktoriyanın heykəli birinci dəfə görərkən çılpaqlığından şoka düşməsindən sonra hazırlanmış və kraliçanın, eləcə də digər vacib şəxslərin muzeyi ziyarət etməsi zamanı "David"in penisini örtmək üçün istifadə edilir.
XX əsrdə Mikelancelonun "David"i ikonik mədəni simvollardan birinə çevrilmişdir. Onun şüşə, gips, mərmər və sair müxtəlif materiallardan hazırlanmış yüzlərlə kopyaları, ən müxtəlif ölkələrdə, müxtəlif məkanların bəzədilməsi üçün istifadə edilməkdədir.
Bulbophyllum dunstervillei
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum dunstervillei növü Venesuela üçün endemik növdür.
Riesko
Riesko (Isla Riesco) — Sakit okeanın sularında, Çilinin inzibati cəhətdən Maqalyanes-i-la-Antarktika-Çilena vilayəti ərazisində yerləşir. Ada Çilinin 14-cü prezidenti Qerman Rieskonun şərəfinə adlandırılıb. Adanın sahəsi 5 110 km² təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi — 1830 metr dəniz səviyyəsindən yuxarıda yerləşir. Materik məşəlli adadır. Sahil Kordilyerinin bir hissəsini təşkil edir.
Coğrafiyası
Adanın ən hündür nöqtəsi Atalaya dağıdır (1830 m). Adada kiçik buzlaqlar vardır. Adanın qərb hissəsində Reserva Nacional Alacalufes milli parkı yerləşir. Burada vəhşi təbiətdə Cənub And maralının yaşadığı tək məkandır.
Əhalisi
Adanın köklü əhalisi hindu qəbiləsi olan Alakаluflardır.
İqtisadiyyatı
Riesko adası Çilinin ən iri Daş kömür ehtiyatlarına malik ərazisidir. Dəqiq qiymətləndirməyə əsasən 280 milyon ton, ehtimal olaraq 670 milyon ton kömür ehtiyatı vardır. Ehtiyatlar üç ərazi üzrə bölünmüşdür: Rio Eduardo, Yelena və Estansiya İnverno.
Ada əhalisinin əsas məşgulliyyəti qoyunçuluqdur. Üstəlik ərazidə düyüdə əkilir.
2008 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi
2008 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi 6-cı baş tutan ənənəvi Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsidir. Müsabiqə 22 noyabr 2008-ci il tarixində Kiprin Limasol şəhərində keçirilmişdir. Kipr müsabiqəyə ilk dəfə ev sahibliyi etmişdir. Müsabiqədə 15 ölkə iştirak etmişdir. 2007-ci ildə müsabiqədə iştirak edən İsveç və Portuqaliya 2008 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində iştirakdan imtina etmişdir. Azərbaycan müsabiqədə iştirak etməyi planlaşdırsa da, son anda iştirak etməyəcəyini bildirmişdir.
Limasolda keçirilən 2008 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində "Bzz..." mahnısı ilə Gürcüstan təmsilçiləri Bzikebi qrupu qalib gəlmişdir.
Vəqfikəbir çörəyi
right|thumb|260px Vəqfikəbir daş soba çörəyi Trabzon eli Vəqfikəbir mahalında çıxarılan çörəkdir. Türkiyənin bir çox elində edilməkdədir. Ümumiyyətlə ad Trabzon çörəyi olaraq bilinər. Trabzon da yayla mədəniyyəti gərəyi heyvandarlıqla məşğul olan və yazda yaylaya çıxan ailələr 2-3 gün davam edən yayla səfəri etməkdə idilər. Bunun təbii nəticəsi olaraq 2-3 gün boyunca pozulmayan çörəyə duyulan ehtiyac daş soba çörəyinin icadına gətirib çıxarmışdır. Keçmişi əsrlər əvvəlidir.
Türk dili
thumb|250px|{{legend|#004DFF|Türk dilinin rəsmi dil olduğu ölkələr}} {{legend|#88C4FF|Türk dilinin regional dil olaraq tanındığı ölkələr}}
Türk dili və ya Türkcə — Türkiyə Respublikasının, Kipr Respublikasının və Şimali Kipr Türk Respublikasının rəsmi dili. Elmdə Altay dilləri qrupunun türk dilləri qoluna aid edilir. Alternativ adlandırma kimi türkologiyada Türkiyə türkcəsi (Anadolu türkcəsi) adı işlədilir. Azərbaycan türkcəsi türkmən və qaqauz dillərinə çox yaxındır. Bu dillər ümumi türk dilinin oğuz qrupuna aiddir. Təqribən 438 söz və şəkilçilərdə fərq vardır.
Türk dili İraq, Suriya, Almaniya, Bolqarıstan və Yunanıstanda azlıqların dili qəbul edilir. Bolqarıstan və Yunanıstanda isə türkcə televiziya kanalları fəaliyyət göstərir. Ümumiyyətlə, türk dilinin (Anadolu türkcəsi) yayılma arealı Osmanlı imperiyasının idarə etdiyi ərazilər ilə üst-üstə düşür.
Türk dilində ingilis, alman, fransız, ərəb və s. kimi dillərdən fərqli olaraq varlıqlar cinsiyyətinə görə fərqləndirilmir. Cümlə quruluşu əksər hallarda belədir: mübtəda cümlənin əvvəlində, xəbər sonunda işlənir. Təyin təyin etdiyi sözün əvvəlində işlənir.
Nəzəriyyələr
Türk dili ilə bağlı bir neçə təsdiqini tapmayan iddealar var. Bunlar aşağıdakılardır:
Yayılma
thumb|415px|Türkiyə türkcəsində danışanların [[dünya üzərində yayılımı {{legend|#000250|Rəsmi Dil}} Türkiyə, ŞKTR, Kipr, Makedoniya (Şəhər səviyyəsində), Kosovo,İraq (Regional) {{legend|#00038c|1.000.000 dan fazla konuşan}} Almaniya {{legend|#0006fc|500.000 – 1.000.000 arası konuşan}} Bolqarıstan, Suriya {{legend|#8184ff|100.000 – 500.000 arası konuşan}} Fransa, Niderland, Belçika, Birləşmiş Krallıq, Avstriya, ABŞ, Özbəkistan,Azərbaycan,iran,Rusiya {{legend|#dddeff|25.000 – 100.000 arası konuşan}} Yunanıstan, Avstraliya, Kanada, Meksika, Rusiya, İsveç, Danimarka, İsveçrə, Rumıniya {{legend|#b9b9b9|25.000 az konuşan/ hiç konuşmayan}} Kalan ülkeler]]
Dialektlər
Beş Dialektlər vardır
Anadolu
Şərqi Rumeli Qərbi Rumeli olmaq üzrə ikiye ayrılıb
Kipr
Suriya
Türk Əlifbası
Aa
Bb
Cc
Çç
Dd
Ee
Ff
Gg
Ğğ
Hh
Iı
İi
Jj
Kk
Ll
Oo
Öö
Pp
Rr
Ss
Şş
Tt
Uu
Üü
Vv
Azərbaycan dilində olan "ə" hərfi Türk dilində "e" hərfi içində gizlədilir.
Türk dili sözlükləri
Sözlük
Loralay rayonu
Loralay rayonu — Bəlucistan əyalətinin şimalında rayon.Loralay şəhərinin inzibati-mərkəzi .Rayonda əsas dil Puştu dili (92%) daha sonra Bəluc dili (3.4%) və Pəncab dilidir (1.2%)
Gentoo
Gentoo (jentu, gentu - oxunur) - Gnu/Linuks əməliyyat sistemlərin bir növü. Güclü Portage texnologiya ilə təmin olunub. Ən sürətli Linux distributivlərindən biridir. Adnı Pygoscelis papua adlı pinqvinlərdən götürüb. Ginnesin rekordlar kitabına əsasən, bu növ pinqvinıər ən sürətli sayılır (36 km.s). Meta distributivlərə aiddir. Daniel Robinson tərəfindən 1999-cu ildə yaradılıb.
96 saylı Goranboy-Naftalan seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 96 saylı Goranboy-Naftalan seçki dairəsi -Goranboy rayonunu və Naftalan şəhərini əhatə edir. Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən müəyyən edilmiş 125 dairədən biridir. Dairəyə Goranboy rayonunun 46 yaşayış məntəqəsinin bələdiyyələri və Naftalan şəhər bələdiyyələri daxildir. Mərkəzi Goranboy şəhəri, Dədə Qorqud Küçəsi 7 ünvanında yerləşir.
Gürcüstan mətbəxi
Gürcüstan mətbəxi — dünyanın zəngin və dadlı mətbəxlərindən biri. 200px|thumbnail|right|[[İmeretiya xaçapurisi]]
Gürcü süfrəsi
200px|thumbnail|right|[[Cadi və İmeretiya pendiri]] Ənənəvi gürcü süfrəsi “Borjomi” ilə başlayır, “Suliko” ilə bitir. Arada isə yeməklər verilir.
Dostluq və qonaqpərvərlik gürcülərin əsas xüsusiyyətləridir. “Qonaq Allah qonağıdır!” – qapısını qonaq açan istənilən gürcü evində belə deyirlər. Evin sahibi uzun stol açır, dostları çağırır, tamada dəvət edir, masanın üzərinə “Borjomi” suyu və ən yaxşı şərabını qoyur. Məsələn, tünd yaqut rəngli, zərif ətirli turş “Mukuzani” şərabı. Bütün dünyada məşhur olan daha bir gürcü şərabı – qırmızı kəmşirin “Kindzmarauli”dir. Təcrübəli şərabçılar onu “möhtəşəm, yetişmiş və tez təsirləndirən, nəfis giləmeyvə ətri və heyranedici dad verən şərab” kimi qiymətləndirirlər.
Supra – gürcü süfrəsi həmişə sağlıqlarla və rəqslərlə müşayiət olunur. Məclis ənənəvi çoxsəsli gürcü xoru ilə bitir, mərd igidlərin və gözəl qadınların oxuduqları xalq mahnısı dağlarda əks-səda verir. Dan yeri ağarana qədər yeyilən yeyilir, içilən içilir, üstündən də mahnılar oxunur. Hava işıqlaşanda isə ”meore supra“, ikinci süfrə başlanır. Qonaqların qarşısına ağappaq təzə süfrə sərilir, süfrəyə xoş ətirli dadlı qəlyanaltılar düzülür.
Gürcüstan mətbəxinin xüsusiyyətləri
Buradakı əsas yeməklər zənginliyi və zərif dadı ilə fərqlənir. Gürcü süfrəsinə dəvət olunan qonağa əvvəlcə sasivinin (qoz sousunda bişirilmiş hind quşu), sonra hər bir ailədə xüsusi resept ilə hazırlanan lobyanın (pomidor sousunda bişirilir), eləcə də kaxetiyalıların sevimlisi olan xaşlamanın (ədviyyatlarla qaynadılıb bişirilmiş ət) dadına baxmağı təklif edirlər. Maraqlıdır ki, Gürcüstanın, demək olar, hər bir regionu özünə aid pendir növü ilə öyünə bilər. Məsələn, İmeretiyada qadazelili nanəsi ilə çox yumşaq pendir hazırlayırlar, Teuletidə isə, əsasən, qoyun pendirinə üstünlük verirlər, quda adlanan bu pendir eyniadlı torbalarda tutulub hazırlanır. Gürcü mətbəxində pendirdən qəlyanaltı kimi (çiy və ya qızardılmış şəkildə), eləcə də müxtəlif xörəklərin tam hüquqlu inqrediyenti kimi istifadə edirlər.
Qafqazın hər yerində ət yeməkləri hazırlamağı bacarırlar, lakin təkcə imkanları müsəlman qadağaları ilə məhdudlaşmayan gürcülər seçim bolluğu ilə öyünə bilərlər. Ədviyyatlarla qaynadılmış qoyun əti - ətirli buğlama; qızardılmış mal filesi – ləzzətli basdırma; xingal - Gürcüstanın dağlıq hissəsinin sakinlərinin sevimli yeməyi (ət ət maşınından keçirilmir, jele halına düşənə kimi çapacaq ilə döyülür); kuçmaçi – qara ciyərdən, ürəkdən, ağ ciyərdən və dildən hazırlanmış isti yemək; və  ənənəvi çaxoxbili (pomidor sousunda bişirilmiş toyuq) – bu xörək əvvəllər yalnız qırqovuldan hazırlanardı. Eləcə də qoyun, dana, hind quşu, donuz, nərə balığından hazırlanan kabablar; bunlar şişlərdə və ya kesaxlarda, gürcü gil tavalarında hazırlanır.
Əsl hil
Əsl hil (Amomum repens) — cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan coğrafiyası
thumb|300px|[[Azərbaycan Respublikası nın ümumcoğrafi xəritə si]] thumb|300px|[[Azərbaycan Respublikası nın fiziki xəritə si]] Azərbaycanın tarixi ərazisi cənub-şərqi Qafqazda və İranın şimal-qərb hissəsində yerləşir. Sahəsi 280 min km² (dəqiq rəqəm bilinmir), əhalisinin sayı isə 50 mln nəfərdən artıqdır. Hazırda bu tarixi ərazinin bir hissəsini tutan Azərbaycan Respublikası nın sahəsi 86,6 min km², əhalisi 9,3 mln nəfərdir (2012-ci il). 2019-cu ilin oktyabr ayında isə əhalisinin sayı 10 milyonu ötdü.
Azərbaycan Respublikasının relyefi
thumb|300px|[[Bazardüzü]] Azərbaycan ərazisi düzənlik və dağlıq relyefə malik olub, mütləq yüksəkliyi −28 m-dən (Xəzərsahili düzənlik) 4466 m-ə (Bazardüzü) qədərdir. Azərbaycan Respublikasının ovalıq və düzənlik relyefi Gəncə, Qazax, Qarabağ, Mil, Muğan, Şirvan, Salyan, Lənkəran, Samur-Dəvəçi, Arazyanı və Şərurdan ibarətdir. Azərbaycan Respublikasının ərazisi beş coğrafi vilayətə bölünür: onlardan dördü (Böyük Qafqaz, Kiçik Qafqaz, Naxçıvan MR, Lənkəran) dağlıq, biri isə (Kür-Araz və ya Mərkəzi Aran) ovalıqdır. Böyük Qafqazın Azərbaycan hissəsi hüdudunda iki əsas dağ silsiləsi-Baş Qafqaz (Bazardüzü dağı – 4466 m) və Yan silsilə (Şahdağ – 4243 m) uzanır. Dağlıq Şirvan, Qobustan və Abşeron yarımadası Cənub-şərqi Qafqazda yerləşir. Baş Qafqaz dağ silsiləsinin cənub yamacı ətəyi boyunca Qanıx-Əyriçay dağarası çökəkliyi, ondan cənuba isə geniş Ceyrançöl və Acınohur öndağlığı uzanır. Baş Qafqaz silsiləsi Bazardüzü dağından şərqə Azərbaycan ərazisi daxilində şimal-qərbdən (Tinovroso dağı) cənub-şərqə doğru uzanmaqla 4000 metrdən 1026 metrə qədər (Kəmçi dağı) alçalır. Azərbaycan və Dağıstan xalqları arasında tarixən gediş-gəliş, o cümlədən də ticarət əlaqələri Baş Qafqaz silsiləsinin Tinovroso (2800 m), Maçxalroso (2900 m), Malarasa (2865 m), Qudurdağ (2500 m), Dindidağ (2992 m), Attaqay (2657 m), Ağbulaq (3200 m), Qərbi Salavat (2832 m), Nohurlar (3250 m), Qdım (2906 m), Fiy (3104 m) və bir çox başqa aşırımlar vasitəsilə saxlanılmışdır. Kiçik Qafqazın Azərbaycan hissəsində Şahdağ (Qara-arxac −2901 m, Hinaldağ – 3367 m), Murovdağ (Gamışdağ – 3724 m), Qarabağ (Böyük Kirs – 2725 m) sıra dağları və Qarabağ vulkanik yaylası (Böyük İşıqlı – 3552 m, Dəlidağ – 3616 m) relyefdə üstünlük təşkil edir. Naxçıvan MR ərazisində Dərələyəz (Küküdağ – 3120 m) və Zəngəzur sıra dağları (Qapıcıq dağı – 3904 m) uzanır. Hər iki sıra dağların qovuşağında Biçənək aşırımı (2346 m) yerləşir. Lənkəran ovalığı cənub-qərbdə Talış sıra dağları ilə (Gömürgöy – 2493 m) sərhədlənir. Bu dağların ön hissəsi boyu Burovar silsiləsi (914 m), mərkəz hissəsi boyu isə Peştəsər (2200 m) sıra dağları uzanır.
Cənubi Azərbaycanın relyefi
Acıçay (Acıdərə) çökəkliyi qərbdən şərqə doğru (Təbriz-Kəhriz istiqamətində) 125 km məsafədə uzanır. Onun dibində çay terraslarından ibarət düzənliklər, ətraf hissələrdə isə gətirmə konusları vardır. Ərdəbil çökəkliyi Balıqlıçay, Quruçay və Qarasuçayın qovuşduğu yerdə vulkanogen, allüvial-prolüvial çöküntülərindən təşkil olunmuş düzənlikdən ibarətdir. Onun sahəsi 1000 kvadrat kilometrə qədərdir. Mianə çökəkliyi Qızılüzən çayının orta axınında yerləşməklə, qərbdən şərqə 25–30 kilometr məsafədə uzanır. Muğan düzünün bir hissəsi Cənubi Azərbaycan ərazisinə daxil olmaqla, qərbə doğru 200 metrə qədər yüksəlir. Cənubi Azərbaycan relyefində təbiətin yaratdığı əvəzsiz abidələrdən biri də vulkan mənşəli Savalan dağıdır.
Təbii ehtiyatları
Azərbaycan ərazisində dağlıq relyef şəraitində geniş yayılmış sürüşmələr, uçqunlar, sellər və vaxtaşırı baş verən zəlzələlər yaşayış məntəqələrini dağıdır, təsərrüfata ciddi ziyan vurur və insan tələfatına səbəb olur. Azərbaycan ərazisi mezo-kaynozoyun çökmə, vulkanogen və intruziv süxurlarından yaranmışdır. Azərbaycan ərazisi Alp qırışıqlıq zonasına aid olub, tektonik cəhətdən olduqca fəaldır. Bu, özünü ilk növbədə güclü zəlzələlərdə (9 bal) büruzə verir. Azərbaycan ərazisi yeraltı faydalı qazıntılarla zəngindir. Bu torpaq ən qədim zamanlardan özünün faydalı qazıntıları ilə, ilk növbədə, nefti və qazı ilə şöhrət tapmışdır. Dəmir, maqnezium, titan (maqnetitli qumdaşı), xrom, mis, polimetallar, kobalt, mərgmüş, molibden, İslandiya şpatı, dağ bülluru, kvars, kükürd kolçedanı, kükürd, barit, alunit, andaluzit, bitum, daş duz və s. kimi filiz və qeyri-filiz faydalı qazıntılar bu torpağın sərvətidir. Tikinti üçün yararlı, odadavamlı, abraziv və digər təbii sərvətlər Azərbaycan ərazisində geniş yayılıb. Azərbaycanda olan mineral bulaqlar öz kimyəvi tərkibinə görə on bir tipə bölünür. Buraya hidrokarbonatlı, hidrokarbonatlı-xloridli, hidrokarbonatlı-xloridli-sulfatlı, hidrokarbonatlı-sulfatlı, xloridli, sulfatlı-xloridli və başqa kimyəvi tərkibli mineral bulaqlar daxildir.
Su ehtiyatları
Azərbaycan ərazisində içməyə yararlı sular məhdud ehtiyatlara malik olmaqla qeyri-bərabər paylanmışdır. Hazırda ölkənin yerüstü su ehtiyatları 30–31 kubkilometr təşkil edir, quraq illərdə isə bu ehtiyat 20,3 kubkilometrə qədər azalır. Yerüstü su ehtiyatlarının mənbələrini çaylar, göllər, su anbarları və buzlaqlar təşkil edir. Ölkəmizin şirin su ehtiyatlarının 70–72 faizi ölkə hüdudlarından kənarda formalaşır.
Azərbaycanın yerüstü su ehtiyatlarının 19–20,6 kubkilometri transsərhəd çayların, 9,5–10 kubkilometri isə yerli çay axımı hesabına formalaşır. Samur çayı istisna olmaqla birbaşa Xəzər dənizinə tökülən çayların illik su ehtiyatı 2,2–2,5 kubkilometr təşkil edir ki, bunun da 1–1,1 kubkilometri Böyük Qafqazın şimal-şərq yamacından, 1,2–1,4 kubkilometri Lənkəran təbii vilayətindən axan çayların payına düşür. Kür çayının hövzəsinə daxil olan sağ və sol qolların ümumi su ehtiyatı isə 7,5–7,8 kubkilometr təşkil edir.
Respublikanın əsas su arteriyaları olan Kür və Araz çayları ölkə ərazisinə daxil olana qədər müxtəlif kimyəvi element və birləşmələrlə, üzvi maddələrlə çirklənməyə məruz qalır. Sərhəd xətlərində bu çayların sularında neft məhsulları, fenollar, mis, bismut, titan, manqan və digər elementlər yol verilən qatılıq həddindən artıqdır. Ermənistan ərazisindən Azərbaycana daxil olan Araz çayında çirklənmə dərəcəsi digər çaylardan daha çoxdur. Çay suları respublika ərazisində də müxtəlif mənşəli çirklənmələrə məruz qalır.
Təbii şəraitdə respublikada çay suları şirin sulu olmaqla ümumi minerallaşma dərəcəsi 0,3–0,5 qram/litr səviyyəsindədir. Çay sularının kimyəvi tərkibində hidrokarbonat və kalsium ionları üstünlük təşkil edir. Ceyrançöl və Abşeron-Qobustan çaylarının suları isə 0,5–1,5 qram/litr və daha çox minerallaşma dərəcəsi ilə sulfatlı natriumlu kimyəvi tərkibə malikdir.
Fakültə
Fakültə (, - "mümkünat, qabiliyyət") — ali məktəblərdə tələbə, magistr hazırlığını və ali təhsildən sonrakı ixtisas artırmanı həyata keçirən elmi- tədris və inzibati struktur.
Azərbaycan coğrafiyası
Su ehtiyatları
Su anbarları: Azərbaycanda çayların yerüstü axını hidroloji ildən və mövsümlərdən asılı olaraq kəskin dəyişir. Bu dəyişkənlikdən asılılığı azaltmaq və il ərzində istifadə oluna biləcək etibarlı su mənbələrinə malik olmaq məqsədi ilə bir sıra çayların üzərində su anbarları yaradılıb. Respublikamızda 140-a qədər su anbarı var. Bunların ən böyükləri Kür çayı üzərindəki Mingəçevir (həcmi 16 milyard kubmetr), Şəmkir (həcmi 2,6 milyard kubmetr), Araz çayı üzərindəki Araz (həcmi 1,3 milyard kubmetr), Tərtər çayı üzərindəki Sərsəng (həcmi 0,5 milyard kubmetr) su anbarlarıdır. Su anbarlarının ümumi sahəsi 87 min hektar, suyunun həcmi isə 22 kubkilometrə yaxındır.
Fakültə
Fakültələrdə bir qayda olaraq bir və ya bir neçə yaxın ixtisaslar üzrə mütəxəssis hazırlığı aparılır. Fakültələr həmçinin onların tərkibində olan kafedraların elmi- tədqiqat fəaliyyətinə də rəhbərlik edirlər.
Azərbaycan coğrafiyası
Su ehtiyatları
Göllər: Azərbaycan ərazisində ümumi sahəsi 394 kvadratkilometr olan 450-yə yaxın göl mövcuddur ki, bunlardan da 200-ə yaxını yay aylarında quruyur. Göllərin ümumi su ehtiyatı 0,9 kubkilometrə, şirinsulu göllərin ehtiyatı isə 0,03–0,05 kubkilometrə yaxındır.
Fakültə
Dünya universitetlərində kafedra analoqları
Dünyanın bir çox ölkə universitetlərində fakültələr mövcuddur. Ancaq bəzi universitetlərdə onlar departament, institut və kollec də adlana bilərlər.
Azərbaycan coğrafiyası
Su ehtiyatları
Buzlaqlar: Azərbaycan ərazisində buzlaqlar əsasən Böyük Qafqaz dağlarının Baş Suayrıcında və Yan Silsilədə mütləq yüksəkliyi 3600–4000 metrdən artıq olan ərazilərdə formalaşıb. Son 70 ildə dağ zirvələrindəki buzlaqların sahəsi xeyli azalıb. Hazırda buzlaqların sahəsi təqribən 6,6 kvadratkilometr, su ehtiyatı isə 0,08 kubkilometr təşkil edir. Buzlaqlar Bazardüzü zirvəsində 3,6 kvadratkilometr, Bazaryurdda 1 kvadratkilometr, Tufandağda 0,5 kvadratkilometr, Şahdağda isə 1,1 kvadratkilometr sahəni əhatə edir. Kiçik Qafqazda yalnız Qapıcıq dağında sahəsi 0,15 kvadratkilometr olan buzlaq mövcuddur. Buzlaqlar çayların qidalanmasında və illik su ehtiyatlarının tənzimlənməsində mühüm rol oynayır.
Yeraltı sular: Respublikanın istifadəyə yararlı yeraltı sularının illik istismar ehtiyatları 9 milyard kubmetrə yaxındır. Yeraltı suların əsas ehtiyatları Samur-Dəvəçi, Şəki-Zaqatala, Gəncə-Qazax, Mil-Qarabağ, Cəbrayıl, Naxçıvan dağətəyi düzənliklərində toplanıb. Bu ehtiyatların 60 %-ə yaxını Samur-Dəvəçi, Şəki-Zaqatala və Gəncə-Qazax dağətəyi düzənliklərinin ərazisində yerləşir. Geoloji kəsilişdə yüksək sukeçiricilik xüsusiyyətlərinə malik çaqıl-çınqıl və qumlu süxurların üstünlük təşkil etməsi, çay şəbəkəsinin yaxşı inkişaf etməsi, yağıntıların çoxluğu bu ərazilərdə yeraltı suların qidalanması üçün əlverişli şərait yaradır. Dağətəyi bölgələr içərisində Ceyrançöl və Acınohur düzənlikləri yeraltı suların ehtiyatlarının çox məhdudluğu və nisbətən yüksək minerallaşma dərəcələri ilə səciyyələnir. Şamaxı-Qobustan ərazisi bir qədər müsbət şəraitlə fərqlənir.