cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Müqəddəs Məryəmin Milad Kilsəsi (Vladiqafqaz)
Osetiya təpəsində Müqəddəs Məryəmin Milad Kilsəsi — Vladiqafqaz şəhərində yerləşən qədim pravoslav məbədi. Rusiya Federasiyası xalqlarının mədəni irs obyekti.
Saturn (raket ailəsi)
Saturn Amerika raket ailəsi, əsasən, alman kosmik raket alimlərindən təşkil olunmuş, rəhbərliyində Verner fon Braunun olduğu komanda tərəfindən inkişaf etdirilmişdir. Saturn ailəsi yuxarı mərhələlərdə yanacaq kimi maye hidrogendən istifadə edirdi. İlk başda hərbi peyk raketi kimi təklif edilən bu raketlər daha sonra Apollon proqramı üçün daşıyıcı raket kimi formalaşdırıldı. Üç versiyasi tikilib və uçurulub: Orta daşıyıcı raket Saturn I, ağır daşıyıcı raket Saturn IB və çox ağır daşıyıcı raket Saturn V.
Müqəddəs Məryəmin Milad Kilsəsi (Vladiqafqaz)
Tarixi
Bəzi məlumatlara əsasən, Müqəddəs Məryəmin Milad məbədi (Vladiqafqaz şəhərinin Osetiya təpəsində yerləşdiyinə görə yerli sakinlər buranı qısaca Osetiya kilsəsi adlandırır) 1814-cü ildə Osetiya Ruhani Komissiyası tərəfindən "missioner məqsədləri və Vladiqafqazda ilk məskunlaşan pravoslav osetinlərin ehtiyacları üçün" qurulmuş və təqdis edilmişdir. Digər mənbələrə görə, məbəd 1823 -cü ildə qurulmuş və 24 mart 1824 -cü ildə müqəddəsləşdirilmişdir.
Əvvəlcə dördbucaqlı şəklində olsa da, sonradan çarmıx vəziyyətinə gətirildi. 1823-cü ildə bu ərazidə daşdan məbəd tikildi. Pravoslav dindarların sayı çoxladıqca kilsə genişləndi və yenidən quruldu. 1861-ci ildə yıpranmış bina əvəzinə klassik üslubda yeni bir daş məbədi tikildi.
Saturn (raket ailəsi)
Saturn adı fon Braun tərəfindən 1958-ci ilin oktyabrında təklif edilmişdi. Saturn adı Yupiter seriyalarının, o cümlədən Roma tanrısı Yupiterin iqtidar xələfi olduğu üçün verilmişdi.
Müqəddəs Məryəmin Milad Kilsəsi (Vladiqafqaz)
Tarixi
Tikinti Vladikavkaz hərbi dairəsinin rəisi Baron Vrevski, general Yevdokimov, polkovnik Speranski, knyaz Svyatopolk-Mirski və digər nüfuzlu vətəndaşların və şəhərin sadə sakinlərinin iştirakı ilə aparılmışdır. 1896-cı ildə məbədi yeni əlavə tikili ilə genişləndi və daş hasarla əhatə olundu. Plan üzərindı bina xaç şəklində hazırlanıb, qərb hissəsində zəng qülləsi yerləşir. Plandakı ölçülər: uzunluğu (zəng qülləsi daxil olmaqla) 28.1 m və ) və eni 20 m.
Müqəddəs Məryəmin Milad Kilsəsi yanında baş keşiş Aleksi (Akso) Koliyev 1860-cı illərin əvvəllərində 3 sinifli qadın məktəbi qurdu.
Saturn (raket ailəsi)
Prezident Con Kennedi SA-5 ilə ABŞ-nin SSRİ-nin Sputniki buraxmasından sonra geridə qaldığı qaldırma qabiliyyətində rəqibini üstələdiyini qeyd etmişdi.
Müqəddəs Məryəmin Milad Kilsəsi (Vladiqafqaz)
Tarixi
1890-cı ildə Osetiya kilsəsinin ərazisində birmərtəbəli kilsə-prixod məktəbi tikildi. Həmin yerdə indi 13 nömrəli orta məktəb yerləşir.
13 dekabr 1931-ci ildə Şəhər Şurasının qərarı ilə kilsə bağlandı. 1930-cu illərdə zəng qülləsindən bütöv qübbəli hissə və zənglər çıxarılaraq dağıdıldı. Kultlar üzrə komissiyanın 22 mart 1932-ci il tarixli fərmanı ilə kilsədən şəhər politexnik muzeyi təşkil etmək üçün xalq təhsili şəhər şöbəsinin nəzarəti altına verildi.
Saturn (raket ailəsi)
Uçuşları
right|600px|thumb|1965-ci ildə Saturnun aylar üzrə ümumi uçuşlarını göstərən qrafik
Müqəddəs Məryəmin Milad Kilsəsi (Vladiqafqaz)
Tarixi
1939-cu ildən bu binada K. Xetaqurov adına adına Osetiya Ədəbiyyatı Muzeyi yerləşirdi.
25 noyabr 1988-ci ildə Orconikidze şəhərindəki xalq deputatlarının Lenin rayon sovetinin icra komitəsi, dini birliklərini qeydiyyata almalarını və keçmiş pravoslav Osetiya kilsəsinin binasını qaytarmalarını xahiş edən bir qrup dindarların müraciətini nəzərdən keçirdi. 13 aprel 1990-cı ildə Orconikidze şəhərindəki xalq deputatlarının Lenin rayon sovetinin icra komitəsinin "Keçmiş Vladiqavqaz Osetiya kilsəsinin binasının və ona bitişik ərazinin pravoslav xristianların dini cəmiyyətinə verilməsi haqqında" 997 saylı qərarı qəbul edildi.
21 sentyabr 1993-cü ildə müqəddəs Məryəmin milad günündə və prestol bayramında kilsə Stavropol və Vladiqafqaz mitropolitləri gedeonu tərəfindən təqdis edildi.
Daha sonra, kiçik təsərrüfat tikililər əvəzinə məbədin ərazisində geniş bir inzibati və təhsil kompleksi inşa edildi. 26 fevral 2009-cu ildə tikintisi dörd il davam edən yeni bir inzibati binanın müqəddəsləşdirilməsi baş tutdu. Müqəddəs ayini Şimali Osetiya-Alaniya pravoslav kilsələrinin keşişi protoierey Vladimir Samoylenko, Osetiya məbədinin baş keşişi protoierey Konstantin Cioyev və Pokrovsk məbədinin keşişi protoierey Vladimir Mixaylov keçirdilər.
2014-cü ilin sonunda məbəddə son 100 ildə ilk dəfə osetin dildə İlahi Liturgiya keçirildi.
2014—2015-ci illərdə məbəd ərazisinin qərb yamacında, Kosta Xetaqurovun məzarı da daxil olmaqla, məbədin ərazisində yerləşən dəfn yerlərin məhv edilməsi ilə nəticələnə biləcək torpaq çökməsi prosesinin qarşısını almaq üçün dayaq divarı qurulması işləri aparılmışdır. Həm də bu zaman məbədin qübbələri dəyişdirildi, kupel, yarımdairəvi parapet və məbəd ərazisinin qərb tərəfində müşahidə göyərtəsi quruldu.
Məbədin hasarında Osetiya xalqının tarixində və mədəniyyətində əhəmiyyətli rol oynamış şəxsiyyətlərin dəfn olunduğu nekropol yerləşir.
Heydər Əliyev Muzeyi (Şəki)
Heydər Əliyev Muzeyi — Şəki rayonunda Azərbaycan Respublikasının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətini, zəngin dövlətçilik irsini özündə təcəssüm etdirən muzey.
Ümumilikdə Heydər Əliyev mərkəz və muzeyləri Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin dövlətçilik məfkurəsinin dərindən öyrənilməsi, geniş təbliği, Azərbaycan tarixi və dilinin, mədəniyyətinin, milli-mənəvi dəyərlərinin yaşadılması istiqamətində sistemli fəaliyyət göstərir.
Azərbaycanda Heydər Əliyev muzeylərinin təşəbbüskarı və yaradıcılarından biri Quba Heydər Əliyev Mərkəzinin direktoru Elza Orucova olmuşdur.
Haqqında
Şəki Heydər Əliyev Mərkəzi Ulu Öndərin həyat və fəaliyyətinin, zəngin dövlətçilik irsinin öyrənilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin 10 fevral 2006-cı il tarixli "4-№ li əmrinə müvafiq olaraq inşa edilmiş Heydər Əliyev Muzeyi kimi fəaliyyətə başlamışdır. 13 aprel 2006-cı il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin iştirakı ilə muzeyin rəsmi açılışı olmuşdur. 01 may 2013-cü il tarixindən Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin 24.01.2012-ci il tarixli 19 №li əmrinə əsasən muzeyin fəaliyət sahələri daha da genişləndirilərək Heydər Əliyev Mərkəzi kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Şəki Heydər Əliyev Muzeyi Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsi və azərbaycançılıq məfkurəsinin öyrənilməsi, geniş təbliğ olunması, həyatı və fəaliyyəti ilə bağlı materialları toplayan, qoruyan, elmi cəhətdən öyrənilməsini təşkil edən, habelə hərtərəfli inkişaf etdirilməsini təmin edən mədəniyyət, elmi-tədqiqat qurumu olan dövlət müssisəsidir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin iştirakı ilə 29 oktyabr 2018-ci ildə Mərkəzin yeni tikilmiş binasının açılış mərasimi keçirilmiş və istifadəyə verilmişdir. Mərkəzin yeni binası öz müasir görünüşü, zövqlə dizayın edilmiş interyeri və çox funksiyalılığı ilə seçilir. Binanın eksteryer dizaynı şəhərə xüsusi gözəllik verir, şəhərin ümumi görünüşü ilə vəhdət təşkil edərək onu daha da müasirləşdirir. Sahəsi 3700 kvadratmetr olan Heydər Əliyev Mərkəzində müxtəlif tədbirlərin keçirilməsi üçün böyük akt zalı yaradılıb.
Mərkəz öz fəaliyyətində Azərbaycan Respublikasının Konstitutsiyasının, "Mədəniyyət haqqında", "Muzeylər haqqında", Azərbaycan Respublikasının qanunlarını, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərman və sərəncamlarını, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərar və sərəncamlarını, nazirliyinin əmr və kollegiya qərarlarını, digər normativ aktları və Heydər Əliyev Mərkəzlərinin Əsasnaməsini rəhbər tutur.
Mərkəz öz vəzifələrini yerinə yetirərkən və hüquqlarını həyata keçirərkən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyası, Heydər Əliyev Fondu, Mədəniyyət Nazirliyi, Yerli İcra Hakimiyyəti, yerli özünüidarəetmə orqanları, yaradıcılıq ittifaqları, elmi-tədqiqat, təhsil, mədəniyyət müəssisələri, habelə qeyri hökumət təşkilatları ilə qarşılıqlı əlaqəli fəaliyyət göstərir.
Mərkəzdə, həmçinin Şəki şəhərinin 2017-ci ildən UNESCO-nun yaradıcı şəhərlər şəbəkəsinin üzvü olmasına dair xüsusi guşə yaradılıb, "Yuxarı Baş" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunun maketi quraşdırılıb. Burada yaradılan Etika Akademiyasının fəaliyyəti də xüsusi maraq doğurur.
Həməşərə
Həməşərə sortu - Azərbaycanın ən qədim üzüm sortudur. Qiymətli yerli texniki üzüm sortlarındandır. Meyvəsi əsasən tünd-göy və qara rəngdədir. Yüksək məhsuldar sortdur. Barlı zoğların miqdarı 62,7%; bar əmsalı 0,76; məhsuldarlıq əmsalı 1,20; salxımların sayı 34 ədəd; salxımların orta kütləsi 256 qr; məhsuldarlığı 8,6 kq; hektardan məhsuldarlıq 191,1 s/ha təşkil edir.
Sort Qara dəniz hövzəsi qrupuna (convar pontica Negr.) mənsubdur.
Yarpaqları
Yarpaqları orta ölçüdə (uzunluğu 14-18 sm, eni 13-17 sm), dəyirmi formada olub, 5 dilimlidir. Ayanın kəsikləri dərindir. Səthi torşəkilli qırışıqlı olub, tünd-yaşıl rəngdədir. Alt səthi isə nisbətən açıq rəngdədir. Yuxarı kəsikləri açıq olub, sivri dibli, dar ağızlı liraşəkilli, tək-tək hallarda sonu sivri dibli yumurtavarı, yaxud üçbucaqşəkillidir. Aşağı kəsiklər açıq olub, sivri dibli, dar ağızlı və tərəfləri paralel olan liraşəkilli formadadir. Saplaq oyuğu açıq (liraşəkilli forma) və bağlı (ellipsvari) formadadır. Dilimlərin ucundakı dişciklər iti uclu, tərəfləri qismən qabarıq üçbucaqşəkillidir. Yarpağın alt səthi tüklüdür.
Meyvəsi
Çiçəyi ikicinslidir. Salxımları iri və çox iri olub (uzunluğu 20-32 sm, eni 5-14 sm), konusvarı, dar konusvarı formada və çox sıxdır. Gilələri orta və iri ölçüdə (uzunluğu 16–22 mm, eni 15–21 mm), girdə formada, simmetrik olub, tünd-göy rəngdədır. Qabığı qalın və möhkəm olub, üzəri zərif mum təbəqəsi ilə örtülmüşdür. Giləsi ətli-şirəli olub, ləti nisbətən sıx, zəif xırtıldayandır. Dadı şirin, harmonik və xoşagələndir. Şirəsi qırmızı, yaxud çəhrayı rəngdə olur. Giləsində 1-3 ədəd toxum vardır.
Sort gecyetişəndir. Vegetasiya müddəti 156 gün davam edir. Gilələrinin tam yetişməsi sentyabr ayının üçüncü ongünlüyünə təsadüf etmişdir. Tənəklərinin böyümə gücü yüksəkdir (290 sm). Sortun yarpaqları oidium xəstəliyinə davamlılıq (2 bal), gilələri davamsızlıq (4-4,5 bal), antraknoz xəstəliyinə tolerantlıq (3-3,5 bal) və boz çürümə xəstəliyinə davamsızlıq (4-4,5 bal) nümayiş etdirir.
Babək Mahmudlu
Babək Süleyman oğlu Mahmudlu — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Babək Mahmudlu 1995-ci ilin noyabrın 27-də, Biləsuvar şəhərində anadan olmuşdur. 2011-ci ildə Biləsuvar şəhəri Nizami adına 1 saylı tam orta məktəbin 9-cu sinifini başa vuraraq, Sumqayıt Texniki Kollecinə daxil olur. Kolleci bitirdikdən sonra hərbi xidmətə yollanır.
Hərbi xidməti
Naxçıvan Muxtar Respublikasının Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrində xidmət üçün imtahanlardan uğurla keçərək, müddətdən artıq hərbi qulluqçu kimi vətənə xidmətini davam etdirmişdir. Manqa komandiri Babək Mahmudlu "İstiqlal" snayper kursunu da müvəffəqiyyətlə başa vurmuşdur. Naxçıvanda Türkiyə Cümhüriyyətinin və Azərbaycan Respubliasının keçirdiyi birgə hərbi təlimlərdə snayper atəşi yarışlarında birincilik əldə etmişdir.
27 sentyabr tarixindən torpaqlarımızın işğaldan azad olunması uğurunda mübarizədə Babəkin Cəbrayıldan başlayan döyüş yolu Zəngilana, Qubadlıyadək uzanır. Cəsur döyüşcü çətin döyüş əməliyyatlarının iştirakçısı olmaqla, 89 düşmən əsgərini "İstiqlal"ı ilə məhv etmişdir. Babək Mahmudlu Şuşa uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olmuşdur. 1 noyabr 2020-ci il tarixində doğulduğu Biləsuvar şəhərində torpağa tapşırılmışdır.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babək Mahmudlu ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babək Mahmudlu ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babək Mahmudlu ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babək Mahmudlu ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərdiyinə, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05 noyabr 2022-ci il tarixli Sərəncamı ilə Babək Mahmudlu ölümündən sonra 3-cü dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif edilib.
Azərbaycanlı iş adamı və xeyriyyəçi Mübariz Mənsimovun rəhbərlik etdiyi “Palmali Holding” şirkətinin aldığı 6 yeni gəmisindən biri Vətən müharibəsi şəhidi Babək Süleyman oğlu Mahmudlunun adına verilib.
NGC 3140
NGC 3140, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Regina Ezera
Reqina Ezera  — Latviya yazıçısı, Latviya SSR-nin əməkdar mədəniyyət işçisi (1974), Latviya SSR xalq yazıçısı (1981). Üç Ulduz ordeninin IV dərəcəli kavaleri.
Həyatı
Latviya Dövlət Universitetinin tarix və filologiya fakültəsinin jurnalistika şöbəsini bitirib (1955). "Pionieris" qəzetində işləyib (1954-1957). Ezer ( → ) təxəllüsü ilə ilk nəşri, "Pat īkšķis nelīdzēja" hekayəsi "Bērnība" ("Uşaqlıq") uşaq jurnalında olmuşdur (1955). İlk nəşr olunan kitabi "Un ceļš vēl kūp" (1961) qısa hekayələr toplusudur. İlk romanı isə "Yaz səması altında" 1961-ci ildə işıq üzü görmüşdür. 1961-ci ildən Latviya Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.
1963-cü ildə yazıçının ikinci romanı çapdan çıxmışdır ("Onlar üç idi").
Reqina Ezeranın nəşrləri Liesma, Moskva İzvestiyası (Xalqlar Dostluğu Kitabxanasında) və Sovet Yazıçısı nəşriyyatları tərəfindən dəfələrlə rus dilində nəşr edilmişdir.
1976-cı ildə Riqa Film Studiyasında rejissor Günar Silinskinin başçılığı altında "Quyu" romanı əsasında "Sonata gölün üstündə" bədii filmi çəkilmişdir. 1996-cı ildə Latviya televiziyası rejissoru Talivaldis Marqeviç "Əjdaha yumurtası" filmini çəkir və Reqina Ezerada burada rol alır. Ailəsi:
Birinci əri - keçmiş legioner Yekab Lassenberq;
İkinci əri - jurnalist və tərcüməçi Çeslavs Kinculis.
Qızları: İnese, İlze və Aya.
1978-ci ildən Riqadan uzaq olmayan kənd evində yaşayırdı.
2003-cü ildə yazıçının evində xatirə muzeyi açılmışdır.
NGC 6965
NGC 6965, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şah Səfi karvansarası
Şah Səfi karvansarası — Balaxanı qəsəbəsində yerləşən XVII əsrə aid tarix-memarlıq abidəsi. Şah Səfi karvansarası 1635–1636-cı ildə usta Bürhan və sərkər Behbud tərəfindən inşa edilmişdir. Karvansarayın inşasını I Şah Səfi sifariş etmişdir.
Lipid metabolizmi
Lipid metabolizmi hüceyrədə lipidlərin sintez və parçalanma reaksiyaları bütünüdür. Bu mexanizmlərə enerji əldə etmək üçün yağların parçalanması və ya ehtiyat olaraq saxlanması, membran kimi hüceyrəvi strukturlardakı lipidlərin, eləcə də, funksional lipidlərin biosintezi daxildir.
Şah Səfi karvansarası
Şah Səfi karvansarası planda, tərəfləri 1:3 nisbətinə malik uzadılmış düzbucaqlı formasına malikdir. Karvansarayın giriş qapısı şimal-şərq istiqamətinə yönəlmişdir.
Tarixi
Şah Səfi karvansarası 1635–1636-cı ildə usta Bürhan və sərkər Behbud tərəfindən inşa edilmişdir. Karvansarayın inşasını Səfəvi hökmdarı I Şah Səfi sifariş etmişdir. Yerli əhalinin "Xacə Ruhulla imarəti" də adlandırdığı abidə qəsəbənin mərkəzində yerləşir. Sovet işğalından sonra uzun illər bu karvansaradan anbar kimi istifadə edilib. Müstəqilliyin ilk illərində isə restoran kimi istifadə olunub. Sonradan qəsəbə sakinlərinin səyi nəticəsində karvansaranın içi təmizlənərək ətrafında abadlıq işləri aparılıb.
Lipid metabolizmi
Lipid metabolizmi
Yağların hidrolitik parçalanması bir neçə mərhələdə davam edir. Lipaza, əsasən, triqliserid molekulunun alfa-efir birləşməsinə təsir göstərir. Bu zaman ilk növbədə qliserinlə alfa vəziyyətində birləşmiş alifatik turşular ayrılır və qliserin-2-alifatik turşular əmələ gəlir, onlar da son parçalanmadan əvvəl qliserin-1-alifatik turşulara çevrilir. Adətən, bütün toxumalarda yağların parçalanması və sintezi prosesləri daim davam edir. Bu proseslərdən hansı birinin üstünlük təşkil etməsi müxtəlif amillərin təsiri və fizioloji tələbatla əlaqədardır. Toxumalarda da yağların parçalanması prosesi toxuma lipazasının təsiri ilə başlanır.Burada parçalanma prosesi davam edərək, alınan qliserin və alifatik turşuların müxtəlif yollarla karbon qazı və suya qədər oksidləşməsi nəticəsində çoxlu enerji əldə edilir. Reaksiyanın istiqamətindən asılı olaraq qliserindən qlikogen də sintez oluna bilər və ya əksinə. Karbohidratlardan bəzi hallarda qliserin əmələ gəlir. Fosfolipidlərin hidrolizi fosfolipaza fermentlərinin (A, B, C, D), xolesterinlərin katalitik parçalanması isə xolesterolesteraza fermentlərinin fəaliyyəti nəticəsində baş verir. Fosfolipidlər fosfatitlərə aid olub, qliserinin mürəkkəb efirlərindən, alifatik turşulardan, fosfat turşusundan və azotlu birləşmə olan xolindən ibarətdir. Fosfolipidlər tərkiblərindəki qliserinə görə müxtəlifdir. Onlarda 60–70% lesitinlə bərabər, sfiqnomielin, lizolesitin, az miqdarda kofein vardır. Son zamanlaradək fosfolipidlərə lesitin deyilirdi, lakin onların quruluşu nəzərə alınaraq tibb aləmində onlar üçün ümumi fosfolipidlər termini qəbul edilmişdir. Fosfolipidlər hüceyrə daxilində gedən yağ mübadiləsində, yağların sorulmasında, onların nəql edilməsində və alifatik turşuların oksidləşməsi prosesində fəal iştirak edir. Fosfolipidlər xolesterinlərin bir növ sabitləşdiricisi sayılmaqla, onların məhlulda kolloid maddə halında saxlanmasına şərait yaradır. Bundan əlavə, orqanizmdə xolesterinin miqdarı artdıqda, fosfolipidlər onun orqanizmdən çıxarılmasına kömək edir.
Şah Səfi karvansarası
Tarixi
Abidənin çatma tağlı taxta qapısı üzərində vaxtilə kitabə olmuşdur. Hal-hazırda bu kitabə yerində olmasa da onun foto-neqativi AMEA-nın Tarix İnstitunun elmi arxivində "Şah Səfi karvansarası" adı altında 68–14 saylı inventar kimi saxlanılır.
1968–1969-cu illərdə abidədə restavrasiya işləri aparılmışdır. Abidənin kitabəsində yazılmışdır: Bu binanı inşa etməyi əmr etdi. Əzəmətli sultanım, şöhrətli şahanşahımızın hakimiyyəti günlərində: Şah Səfiəddin əl-Hüseyn əl-Bahadır xan tanınmış Haca Ruhullanın dayağı: Mövlanə Hikmət Allah Badu-Kubeyi, Rəcəb ayı - min qırx beşinçi Hicri ilində, ustad - Burhan, Sərkar Behdud düzəldib.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Şah Səfi karvansarası planda, tərəfləri 1:3 nisbətinə malik uzadılmış düzbucaqlı formasına malikdir. Karvansarayın giriş qapısı şimal-şərq istiqamətinə yönəlmişdir. Tikilinin uzadılmış həcmi daxildən bel çıxıntıları vasitəsiylə üç hissəyə bölünmüşdür. Tikilinin bir divarından çıxan bel, qarşı tərəfdəki divara keçərək onu üç hissəyə bölür və dəhlizvari formanın yaranmasının qarşısını alır. Eyni zamanda həmin bellər oxvari tağ kimi də fəaliyyət göstərərək binanın həm divarlarını, həm də tavanını möhkəmləndirir. Binanın künclərində (əsas fasad istisna olmaqla) və yan fasadların ortalarında qüllələr yerləşir. Bütün qüllələr eyni diametrə malik olmaqla yuxarı qalxdıqca daralır.
Karvansarayın əsas fasadındakı oxvari tağın içində yerləşdirilmiş giriş qapısınnın üstündə kitabə yerləşdirilmişdir. Kitabədə binanın inşa tarixi qeyd edilmişdir.
Orxan Şaiq Gökyay
Həyatı
16 iyul 1902-ci ildə atasının müəllim olaraq vəzifə yerinə yetirdiyi İnebolu'da dünyaya gəldi. İlk tədrisinə Kastamonuda başladı. Kastamonu İdadisinin doqquzuncu sinfində oxuyarkən, ailəsinin maddi çətinliyə düşməsi səbəbiylə təhsilinə ara verdi.
Təhsili
Katip olaraq xüsusi idarədə işə başladıqdan sonra ədəbiyyatla maraqlandı. İlk şeiri Kastamonu'daki Açıksöz qəzetində 1922-ci ildə nəşr olundu. Eyni il təhsilini tamamlamaq üzrə Ankaraya getdi. Ankara Darülmuallimin'dən məzun olduqdan sonra Piraziz, Samsun və Balıkəsirdə müəllimlik etdi. Balıkəsirdə vəzifə yerinə yetirdiyi sırada Çağlayan adında bir ədəbiyyat jurnalı çıxardı və taxma adla yazı və şeirlərini nümayiş etdi.
Yaradıcılığı
1927 tarixində İstanbul Darülfünunu Ədəbiyyat Fakültəsinə yazıldı. Burada müəllimi Fuad Körülü'den təsirləndi. Almancasını inkişaf etdirdi. Ədəbiyyat Fakültəsini bitirdikdən sonra Kastamonu, Malatya, Edirne, Ankara, Əskişəhir və Bursa da ədəbiyyat müəllimliyi etdi. "Bu Vətən Kimin?" Orxan Şaiq Gökyay şeirini Bursa da ikən yazdı. Ədirnədə vəzifə yerinə yetirdiyi sırada özü kimi öğremenlik edən Ferhunde Sarıoğlu ilə evləndi. 1938-ci ildə Dədə Qorqud hekayələrini nəşr etdi. Daha sonra Musiki Müəllim Məktəbində, Qalatasaray Liseyində və Çapa Təhsil İnstitutunda ədəbiyyat müəllimliyi etdi. 1959-cu il Londona getdi və buradakı School of Orient and African Studies'te Türk dili və ədəbiyyatı repititoru olaraq çalışdı. 1962-ci ildə Türkiyəyə döndükdən Çapa Təhsil Enstitüsündeki vəzifəsinə təkrar başladı. 1967-ci ildə yaş həddindən təqaüdçü oldu. Təqaüdçü olduqdan sonra da təhsil və təhsildən qopmadı. Təhsil institutunda, Marmara və Memar Sinan Universitetlərində dərs verdi. 2 İyun 1989-cu ildə İstanbul Universiteti Ədəbiyyat fakültəsi tərəfindən özünə fəxri doktorluq ünvanı verildi. Qiymətli kitablardan ibarət kitabxanasını Türkiyə Diyanət Vəqfi İslam Araşdırmaları Mərkəzinə bağışladı.
Vəfatı
Yetmiş illik müəllimlik həyatında minlərlə şagird yetişdirən edək, 2 dekabr 1994 tarixində vəfat etdi və cənazəsi sabahısı gün Üsküdardakı Nakkaştepe qəbiristanlığında torpağa verildi.
SpaceX Starship
Starship — SpaceX şirkətinin aşağı əməliyyat xərcləri ilə tamamilə təkrar istifadə edilə bilməsini hədəfləyən ən hündür və ən ağır raketi. Raketin məqsədi olaraq Yerin orbiti, Ay və Marsa yük və insanları aparmaq müəyyən edilmişdir.
Erato (bitki)
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Andre Silva (futbolçu)
Andre Migel Valente da Silva — Portuqaliyalı futbolçu. Almaniyanın RB Leypsiq klubunda və Portuqaliya milli futbol komandasında hücumçu kimi çıxış edir.
Həyatı
Andre Silva 6 noyabr 1995-ci ildə anadan olub.
NGC 1276
NGC 1276, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Serxino Dest
Yonq Ayaks
Dest Ayaks akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. 2012-ci ildə Taylor Erediviziya təmsilçilərindən olan Ayaks klubu ilə müqavilə imzalamışdır. Atası Amerika vətəndaşı olduğuna görə Dest ABŞ millisini təmsil etmək qərarına gəlmişdir. Dest öz peşəkar karyerasında debütünü 15 oktyabr 2018-ci ildə PSV II klubuna qarşı oyunda etmişdir. 14 oyunçu müxtəlif millilərə dəvət aldığı üçün Dest heyətə cəlb olunmuşdur. O, 82-ci dəqiqədə Abdellah Aberkane ilə əvəz olunmuşdur. Eerste Diviziya görüşündə Yonq Ayaks rəqibinə 1–2 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Barselona
Dest 2020-ci il oktyabrın 1-də 21 milyon + 5 milyon bonus qarşılığında Barselona FK klubuna transfer olunmuşdur.
Şəxsi həyatı
Dest Niderlandda anadan olmuşdur. Valideynləri isə ABŞ vətəndaşlarıdır.
Karyera statistikası
1 UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir. 2 Niderland Superkuboku görüşləri daxildir.
Klub
"Yonq Ayaks"
İqrar Salamov
İqrar Zakir oğlu Salamov — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (2012).
Həyatı
1999-cu ildə keçirilən "Milli klassika" festivalında Mirzə Fətəli Axundovun "Hekayəti-Müsyö Jordan həkimi-nəbatat və dərviş Məstəli şah caduküni-məşhur" tamaşasındakı dərviş Məstəli şah, 2000-ci ildə keçirilən Festivallar festivalında Üzeyir Hacıbəyovun felyetonlarının motivləri əsasında hazırlanmış "Əyri oturaq, düz danışaq" məzhəkəsində 2-ci aktyor rolları ona böyük şöhrət gətirmişdir.
"Əyri oturaq, düz danışaq" tamaşasının yaradıcı heyəti ilə birlikdə 2002-ci ildə "Qızıl Dərviş" mükafatına layiq görülmüşdür.
Əsas rolları
2019-cu ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Musiqili Teatrın aktyorudur.
Çingiz Məmmədov (general-leytenant)
Sovet Ordusu
Məmmədov 1976–1978-ci illərdə Türküstan Hərbi Dairəsi divizionun raket silahları xidmətinin baş mühəndisi olmuş, həmin il kapitan rütbəsi almışdır. O, 1978–1979 Türküstan Hərbi Dairəsi h/h qrup komandiri, 1979–1981-ci illərdə isə Ural Hərbi Dairəsinin h/h qrup komandiri olmuşdur. Məmmədov 1981–1983 Dzerjinski adına Hərbi Akademiyanın dinləyicisi olmuş, 1983–1984-cü illərdə Pribaltika Hərbi Dairəsi h/h divizion komandiri kimi xidmət etmişdir. O, 1983-cü ildə F. E. Dzerjinski adına Hərbi Akademiyanın komandanlıq fakultəsini bitirmişdir. Bundan sonra Məmmədov 1984–1985-ci illərdə Sibir Hərbi Dairəsi h/h divizion komandiri vəzifəsində çalışmış, həmin il polkovnik-leytenant rütbəsi alaraq 1987-ci ilə qədər hərbi hissənin Qərargah rəisi-komandir müavini olmuşdur. O, 1987–1989-cu illərdə hərbi hissənin Komandiri kimi çalışmışdır.
Məmmədov 1988-ci ildə ABŞ və Sovet ititifaqı arasında bağlanmış silahsızlanma müqaviləsinə əsasən başlığı sökülmüş ballistik raketlərin atılaraq məhv edilməsi zamanı rəhbərlik etdiyi hərbi hissənin keçirdiyi 10 raket atışından doqquz atış müvəffəqiyyətli icra edilərək təyin edilmiş hədəfə dəqiq olaraq çatmışdır. Bu yüksək göstəriciyə görə orden ilə təltif edilmişdir. O, 1989–1992-ci illərdə Stratejik Qərargahın növbətçi zabiti (Ballistik Raketlər) vəzifələrində çalışmışdır. O, bu təyinatı alan ilk azərbaycanlı olmuşdur. Məmmədov bu dövrdə polkovnik rütbəsi almışdır.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələri
SSRİ dağıldıqdan sonra Məmmədov peşakar mütəxəssis olaraq Rusiya Silahlı Qüvvələrində yüksək vəzifə təklif edilsə də, o bundan imtina etmişdir. Məmmədov Azərbaycan Respublikasının müstəqillik əldə etməsindən sonra öz ölkəsinə qayıtmışdır. Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı ordu quruculuğunun inkişafına töhfə vermiş Məmmədov 1992-ci ilin iyunundan 1993-cü ilin avqustuna qədər Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin Hərbi-elmi tədqiqatlar və nizamnamələr şöbəsinin rəisi, həmin ilin noyabrına qədər Müdafiə Nazirliyinin Kadrlar idarəsinin rəisi, dekabrına qədər isə yenidən Müdafiə Nazirliyinin Hərbi-elmi tədqiqat və nizamnamələr şöbəsinin rəisi və daha sonra Müdafiə Nazirliyinin Hərbi-elmi tədqiqatlar idarəsinin rəisi vəzifəsinin icraçısı kimi çalışmışdır.
O, bundan sonra 1998-ci ilin mayına qədər Müdafiə Nazirliyinin Kadrlar idarəsinin rəisi vəzifəsinin icraçısı olmuşdur. Məmmədov hərbi təhsilini davam etdirərək 1997-ci ildə ildə C. Marşal adına Avropa Təhlükəsizlik Mərkəzinin strateji tədqiqatlar və müdafiə iqtisadiyyatı kolecini və İsveçrə Büdcə Proseslərinin idarə edilməsi və Silahlı Quvvələr üzərində demokratik nəzərət üzrə beynəlxalq kursları bitirmişdir. Növbəti il o, Türkiyədə konsepsiyaların inkişafı kursunu, 2000-ci ildə isə Britaniya Şurasının təhsil mərkəzində ingilis dili kurslarını uğurla başa vurmuşdur. Həmçinin, Məmmədov 2000-ci ilin sentyabrına qədər Müdafiə Nazirliyinin Hərbi elmi tədqiqatlar mərkəzinin rəisi kimi çalışmışdır.
Məmmədov 2000-ci ildən 2003-cü ilin yanvarına kimi Müdafiə Nazirinin baş tapşırıqçısı olmuşdur. O, həmin tarixdən Azərbaycan Müdafiə nazirinin müavini vəzifəsinə təyin olunmuş, Azərbaycan Respublikası Müdafiə nazirinin 18 may 2003-cü il tarixli əmri ilə general-mayor, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 24 iyun 2005-ci il tarixli əmri ilə isə general-leytenant rütbəsi almışdır. General-leytenant Məmmədov 20 dekabr 2013-cü il tarixində Azərbaycan Müdafiə nazirinin müavini vəzifəsindən azad edilmiş, 2014-cü ilin mayına qədər Müdafiə nazirinin Şəxsi Heyət üzrə müavini — Şəxsi Heyət Baş İdarəsinin (Q1) rəisi vəzifəsini icra etmişdir. O, 17 oktyabr 2014-cü il tarixində ehtiyata buraxılmış, ehtiyata buraxıldıqdan sonra son günə kimi Müdafiə Nazirliyi İnspektorlar Qrupunun inspektoru vəzifəsində işləmişdir.
Vəfatı
Çingiz Məmmədov 9 avqust 2020-ci il tarixində, 69 yaşında uzun sürən xəstəlikdən sonra Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Adil Rzayev
Həyatı
Rzayev Adil Akif oğlu 1999-cu il avqustun 20-də Qobustan rayonunun Xilmilli kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Adil Rzayev sentyabrın 21-də Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti çağırışı ilə cəbhəyə yolanır. Öncə isə bir neçə gün Qusarda təlim keçir. O, Vətən müharibəsində torpaqlarımızın işğaldan azad olunmasında igidlik göstərərək Füzuli, Cəbrayıl, Xocavəndin azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib. Noyabrın 30-da Sumqayıt şəhərindəki Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Adil Rzayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən Adil Rzayev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Şükür Hacıyev (leytenant)
Şükür Bayram oğlu Hacıyev (25 avqust 1999; Babək, Azərbaycan — 6 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Şükür Hacıyev 1999-cu il avqustun 25-də Babək şəhərində anadan olub. 2005-2013-cü illərdə Babək şəhərində 1 nömrəli tam orta məktəbdə, 2013-2016-cı illərdə isə Heydər Əliyev adına Hərbi Liseydə təhsil alıb. 2016-2020-ci illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alıb.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Şükür Hacıyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Tərtər rayonunun Suqovuşan qəsəbəsinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Şükür Hacıyev oktyabrın 6-da Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub. Babək şəhərində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şükür Hacıyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət göstərdiyinə, habelə qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şükür Hacıyev ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şükür Hacıyev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Şükür Hacıyev ölümündən sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şükür Hacıyev ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Vasif Məmmədov (əsgər, 2001)
Vasif Rəfail oğlu Məmmədov (1 may 2001; Bakı, Azərbaycan — 6 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Vasif Məmmədov 1 may 2001-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Əslən Ağdam rayonundandır. Atası Rəfail Məmmədov Birinci Qarabağ müharibəsi iştirakçısıdır. 1993-cü ildə Ağdam erməni hərbi birləşmələri tərəfindən işğal edildikdən sonra Məmmədovlar ailəsi əvvəlcə, Bakıda, sonra Mingəçevirdə məskunlaşmışdır. 2007-2018-ci illərdə Mingəçevirdə fəaliyyət göstərən Cəbrayıl rayon 18 nömrəli köçkün tam orta məktəbində təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Vasif Məmmədov 2019-cu ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Ağdam rayon üzrə Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin sıralarında, Cəlilabad rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə müddətli həqiqi hərbi xidmət etmişdir.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Vasif Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində atıcı və kəşfiyyatçı olaraq iştirak etmişdir. Murovdağın, Cəbrayılın, Xocavəndin və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Kəşfiyyatçı olaraq qarşı tərəfdən məxfi məlumatların əldə edilməsində və döyüşün sonunun bu yolla tezləşməsində fərqlənmişdir. Vasif Məmmədov 6 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Mingəçevir Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vasif Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vasif Məmmədov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vasif Məmmədov ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olmuş Vasif Məmmədov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Paris sazişi (2015)
Paris sazişi — BMT-nin İqlim Dəyişmələri haqqında Çərçivə Konvensiyasına əsasən 2020-ci ildən atmosferdəki karbon dioksidin azaldılmasına dair tədbirləri tənzimləyən bir razılaşma. Razılaşma, Paris İqlim Konfransı zamanı Kioto protokolunun əvəzinə hazırlanmış və 12 dekabr 2015-ci ildə konsensusla qəbul edilmiş və 22 aprel 2016-cı ildə imzalanmışdır. Konfransın aparıcısı, Fransa Xarici İşlər Naziri Loran Fabius, bu "iddialı və balanslı" planın qlobal istiləşmənin yavaşlaması yolunda "tarixi bir dönüş nöqtəsi" olduğunu söylədi.
Razılaşmanın məqsədi (2-ci maddəyə görə) Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi Çərçivə Konvensiyasının “tətbiqini artırmaq”, xüsusən qlobal orta temperatur artımını 2 °C-dən “çox aşağıda” saxlamaq və məhdudlaşdırmaq üçün “səy göstərmək” temperatur 1,5 °C-yə yüksəlir.
Razılığa gələn tərəflər СО2 emissiyalarının zirvəsinə “ən qısa müddətdə” çatmalı olduqlarını elan etdilər.
İştirakçı ölkələr elan olunmuş ümumi hədəfə çatmaq üçün verdikləri töhfələri fərdi qaydada müəyyənləşdirir və hər beş ildən bir yenidən nəzərdən keçirirlər. Saziş, hazırda təklif olunan milli töhfələrin qeyri-adekvatlığına və yenidən işləndikcə “həvəs” və “irəliləməyə” istinad edilir. İstər milli hədəflərin elan edilməsi ilə əlaqədar, istərsə də onlara çatmaq öhdəliyini təmin etmək üçün heç bir icra mexanizmi nəzərdə tutulmayıb.
2 °C və 1,5 °C istiləşmə sərhədlərinin mümkünlüyü
Müasir elmi konsepsiyalara görə, müəyyən bir istiləşmə həddi və onu aşmamaq ehtimalı ilə birlikdə mövcud emissiya büdcəsinin ölçüsünü, yəni gələcək ümumi СО2 emissiyalarını təyin edir. İqlim modelləşdirməsi göstərir ki, XXI əsrdə 2 °C ehtimalının ən azı 50% -i əldə edilə bilmək ərəfəsindədir və 1.5 °C-lik ehtimalın 80%-i üçün emissiya büdcəsi sıfırdır.
Pəhriz vərdişlərinin dəyişdirilməsi (bitki ilə zəngin bir pəhrizə keçmək; kalori istehlakının optimal səviyyəyə endirilməsi), qida tullantılarının 50% azaldılması, habelə kənd təsərrüfatı təcrübələrinin modernləşdirilməsi (məhsuldarlığın 50% artırılması, qida istehsalının karbon izinin azaldılması) )% 67 şansla 2100-cü ilə qədər 2 °C-lik bir temperatur artımının qarşısını almaq (2050-ci ilə qədər bütün qeyri-ərzaq emissiyalarının sıfıra endiyini düşünmək).
Jan Pyer Jöne
Jan-PyerJöne — Fransız kinorejissor.
Kata Betlen
Kata Betlen — Transilvaniyalı yazıçı, Macarıstan və Rumıniyada ilk memuarçılardan biri olub.
Haqqında
Kata Betlen ölkəsinin mədəni və intellektual həyatında fəal iştirak edib. Yazıçının ailəsi cəmiyyətdə yüksək mövqe tuturdu — Bethlen klanı hökmdarlar və kanslerlər kimi Transilvaniyanın başçısı olmuşdur. Kata Betlen 17 yaşında katolik ilə evlənmək məcburiyyətində qaldı, bu evlilik ailəsinin siyasi qərarı idi. Bu evlilik ona çox pis təsir etdi.
Həyat yoldaşı uşaqlarını əlindən aldı, Kata onlarla görüşə bilmirdi. Uşaqlarından ayrı yaşamaq çox çətin idi. Yazıçı öz memuarlarında uşaqları haqqında xatirələrini yazırdı.
Həyat yoldaşının ölümündən sonra Kata bu dəfə sevgilisi ilə yenidən evləndi.
İkinci evlilikdən çox xoşbəxt idi, lakin ikinci həyat yoldaşı və uşaqları rəhmətə getdilər. Bundan sonra Betlen özünü "yetim" adlandırmağa başladı.
Həyat yoldaşının ölümündən sonra onun böyük əmlakı Betlenə verildi, əmlakı idarə edirdi və həmçinin kitabçapını dəstəkləyirdi. Kata Betlenin əmri ilə dövrünün ən zəngin kitabxanalarından biri yığıldı. Lakin 1847-ci ildə bu kitabxana yanğın nəticəsində məhv edilib.
Kata öz mülkündə sənayenin inkişafını təşviq etdi, məhsulu artırmaq üçün bağlar və istixanalar yaratdı, kağız və şüşə dəyirmanına sahib idi və onun komandasında bir çox sənətkarlar var idi. O, təbii fəlakətlərə qarşı mübarizə aparmaq üçün təbiət elmlərini öyrəndi və həmçinin icarəçilərinə mütərəqqi əkinçilik təcrübələrini tətbiq etməyə kömək etdi.
Bundan əlavə, Kata insanlara kömək etmək üçün tibb və farmakologiyanı öyrənib. Kata yaratdığı təhsil ocaqlarında imkansız ailədən olan qızlara, təqaüd verirdi.
Əsərləri
O, həyatı boyu bir neçə əsər nəşr edib: Védelmező, erős paizs 1759; 1733-cü ildə Bujdosásnak emlékezetköve, eləcə də məktublar daxil olmaqla əsərlərin toplusu.
Çatalçeşmə məscidi
Çatalçeşmə məscidi - Türkiyənin Bayburt ilinin Dəmirözü ilçəsinə bağlı Çatalçeşmə kəndində yerləşən qədim məscid.
Kata Betlen
Əsərləri
Onun xatirələrində təkcə onun öz həyat problemləri deyil, həm də dövrünün siyasi mübarizəsi, vəzifəsi, bu münaqişədə aristokratiyanın vəzifəsi haqqında fikirlər yer alırdı.
Çatalçeşmə məscidi
Tarixi
Məscidin günümüzə bir kitabəsi gəlib çıxmadığından tikinti tarixi ilə bağlı dəqiq fikir söyləmək mümkün deyildi. Abidənin yerləşdiyi kənd yerləşdiyi yer baxımından iki tarixi kəndlə qonşudur. Bu kəndlər Ağqoyunlu sülaləsinin mərkəzlərindən olan Sinur və Pulur kəndləridir. Hər iki kənddə Ağqoyunlu dövrü memarlıq abidələri günümüzə qədər gəlib çıxmışdır. Bunlardan biri Sinur kəndində yerləşən Qutlu bəy məscidi digəri isə Pulur kəndində yerləşən Fərruxşad bəy məscididir. Bu baxımdan bəzi tarixçilər həm memarlıq xüsusiyyətlərini əsas alaraq həm də ətraf kəndlərdə Ağqoyunlu sülaləsinin hökm sürməsi səbəbindən Çatalçeşmə məscidini də Ağqoyunlu dövrü memarlıq abidəsi hesab edirdilər. Tarixçi Könül Gürəşsevər və Ara Altun məscidin memarlıq xüsusiyyətlərindən geniş bəhs etdikləri məqalələrində tarixi ilə bağlı yazırdılar:
Kata Betlen
Əsərləri
Yazıçının xatirələri barokko ədəbiyyatının gözəl nümunəsi hesab olunur. Onun əsərləri "meditativ" lirika və dövrü üçün məşhur olan janrların maraqlı birləşməsidir.
Çatalçeşmə məscidi
Tarixi
"Abidənin tarixi ilə bağlı heç bir sənədə rast gəlmədik. Yaxın ərazidəki digər abidələri və bölgədəki siyasi vəziyyəti nəzərə aldıqda məscidin Ağqoyunlu sülaləsindən olan şəxslər tərəfindən inşa edildiyini söyləmək mümkündür."
Kata Betlen
Əsərləri
Kate Betlenin məktubları Madam de Sevinye-nin əsərləri ilə müqayisə edilir.
Çatalçeşmə məscidi
Tarixi
Buna baxmayaraq yaxın tarixə kimi məscidin hansı ölkəyə aid olması ilə bağlı dəqiq bir sənəd yoxidi. Daha sonra Yunus Özgər tərəfindən İstanbul Osmanlı Arixivində aparılan tədqiqatlar nəticəsində Cevdət Bələdiyyə qeyd dəftərlərində məscidə aid vəqf qeydi aşkar edilmişdir. 21 dekabr 1707-ci il tarixli bu qeyddə yazılır:
" arz-ı bende-i kemineleri budur ki Erzurum Sancağında Kelkid nahiyesinde Hənzeverek nam karyede vaki pederim mehrum İbrahim Paşanın bina eylediği cam-i şerif evkafında.."
Qeyd İbrahim Paşanın oğlunun məscidin vəqfinin məscid xərclərinin istifadəsinə xərclənməsi ilə bağlı müraciətidir. Burada diqqət çəkən əsas məsələ isə məscidin İbrahim Paşa tərəfindən inşa etdirilməsidir. İbrahim Paşa 1640-cı ildə Çatalçeşmə kəndində anadan olmuş və dövlətin müxtəlif vəzifələrində çalışmış şəxsdir.
Bu sənədin aşkar edilməsi ilə məscidin vəqfiyyəsinin axtarılması üçün tədqiqatlar başlamış və nəticədə Vəqflər Müdürlüyü Vəqfiyələr Arxivində Bayburdzadə İbrahim Paşanın vəqfiyyəsi adlı sənəd aşkar edilmişdir. Sənədə əsasən məscidin 1685-ci ildə inşa edildiyini söyləmək mümkündür.
Memarlığı
Hörgü konstruksiya sistemi ilə inşa edilən binada material kimi söküntü daşından istifadə edilmişdir. Məscid kvadrat planlıdır. Ziyarətgahın əsas hissəsi səkkizguşəli nağara günbəzlə və yanlarda sərdabələrlə örtülmüşdür. Məscidin qərb divarına bitişik minarəsi bir-birini əvəz edən daş və kərpic materiallarından tikilmiş, tək eyvanlıdır. Daş divarlara birgə suvaq vurulmuş və bütün qərb divarı suvaqla örtülmüşdür. Binanın əsas girişi qərb tərəfdəndir. Giriş daş tağlıdır. Giriş qapısı taxtadandır və bəzəksizdir. Qadın məhfilinə məscidin əsas hissəsindən pilləkənlərlə çıxılır. Buranın məhəccərləri taxta və təzədir. Divarlar və pəncərələrin ətrafı bəzəklidir. Daş qurbangah sadədir. Taxta minbər şəbəkə naxışlı və sadə formadadır. Əsas ibadətgahı örtən günbəz ağ suvaqlıdır və günbəzin içərisində əllə çəkilmiş bəzəklər gözə çarpır.
Qərar nəzəriyyəsi
Qərar nəzəriyyəsi — insanların problem və problemlərin həlli yollarını seçmə qanunauyğunluqlarını, eyni zamanda istənilən nəticəni əldə etmək yollarını öyrənmək üçün riyaziyyat, statistika, iqtisadiyyat, idarəetmə və psixologiya anlayışlarını və metodlarını əhatə edən bir araşdırma sahəsi.
Rasional qərar qəbuletmə müddətini təsvir edən normativ nəzəriyyə ilə qərar qəbuletmə praktikasını təsvir edən təsviri nəzəriyyə arasında fərq qoyulur.
Problem və problem həll etmə prosesi
Problemlərin və tapşırıqların həll edilməsinin rasional prosesi, əvvəlki mərhələlərin icrasına qayıdarkən paralel, təkrarən eyni vaxtda, zəruri hallarda yerinə yetirilən aşağıdakı mərhələləri əhatə edir :
Eyni zamanda, bütün proses və mərhələlərin həyata keçirilməsi rasional əsaslandırılmış bir şəkildə həyata keçirilir.
Erqodiklik problemi
Gələcək üçün "güclü" statistik etibarlı proqnozlar vermək üçün gələcək məlumatlardan bir nümunə əldə etməlisiniz. Bu mümkün olmadığından, bir çox mütəxəssis keçmiş və indiki nümunələrin, məsələn bazar göstəricilərinin gələcəyin nümunəsinə bərabər olduğunu düşünür. Başqa sözlə, bu nöqteyi-nəzərdən yanaşsanız, proqnozlaşdırılan göstəricilərin yalnız keçmiş və cari bazar siqnallarının statistik kölgələri olduğu ortaya çıxır. Bu yanaşma analitikin işini bazar iştirakçılarının bazar siqnallarını necə qəbul etdiklərini və işləyənlərini müəyyənləşdirmək üçün azaldır. Serialın sabitliyi olmadan ağlabatan nəticələr çıxarmaq mümkün deyil. Ancaq bu, serialın hər şeydə sabit olması demək deyil. Məsələn, sabit dispersiyalara və tamamilə qeyri-stasionar ortalamalara sahib ola bilər - bu halda yalnız dispersiya, əks halda yalnız orta ilə bağlı nəticələr çıxaracağıq. Dözümlülük təbiətdə daha ekzotik ola bilər. Serialda sabitlik axtarışı statistikanın vəzifələrindən biridir.