cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yara
Təzə infeksiyalaşmış yaraların müalicəsi
Xəstənin çox ağır vəziyyəti — terminal vəziyyət (III dərəcəli şok) və yarada infeksiyanın başlanması birincili işlənməyə əks-göstərişdir.
Tikiş növləri
Tikiş növləri — yaraların qısa müddətdə sağalmasının əsas şərtlərindən biri də yara kənarlarının tikişlərlə yaxınlaşdırılmasıdır.
Birincili tikişlər — təzə cərrahi yaralara, yaranın birincili işlənməsindən sonra infeksiyalaşma ehtimalı olmayan təsadüfi yaralara qoyulur.
Təxirəsalınmış birincili tikişlər — yaranın irinləmə ehtimalı, infeksiya əlamətləri söndükdən sonra 1–5 gün ərzində qoyulur.
İkincili tikişlər — ikincili sağalmış yaranın səthi irinli ifrazatdan, nekrotik toxumadan təmizləndikdən və dənəvər toxuma ilə örtüldükdən sonra yara boşluğunu kiçiltmək və sağalma müddətini qısaltmaq üçün yaraya ikincili tikiş qoyulur.
İkincili tikiş erkən və gecikmiş olur.
Erkən ikincili tikiş — 6–20 gün ərzində, gecikmiş ikincili tikiş — isə 21 gündən sonra qoyulur.
"Vətən uğrunda" medalı
"Vətən uğrunda" medalı — Azərbaycan Respublikasının dövlət təltifi. 10 noyabr 1992-ci ildə təsis edilmiş, əsasnaməsi 29 dekabr 1998-ci ildə təsdiq edilmişdir.
Tarixi və əsasnaməsi
"Vətən uğrunda" medalı Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Əbülfəz Elçibəy Əliyev tərəfindən 1992-ci il 10 noyabr tarixli 370 saylı Qanunu ilə təsis edilmişdir.
Medalın əsasnaməsi Azərbaycan Respublikasının 1998-ci il 29 dekabr tarixli 608-IQ saylı Qanunu ilə təsdiq edilmişdir. Əsasnaməyə əsasən medal aşağıdakılara görə verilir:
"Vətən uğrunda" Azərbaycan Respublikasının medalı digər orden və medalları olduğu halda döşün sol tərəfinə ordenlərdən sonra taxılır.
Təsviri
"Vətən uğrunda" medalının təsviri 2 fərqli formada verilmişdir.
Medalının ilk təsviri Azərbaycan Respublikasının 2000-ci il 8 dekabr tarixli 34-IIQ saylı Qanunu ilə təsdiq edilmişdir. Həmin qanunda medalın təsviri aşağıdakı kimi verilmişdir:
Medalının ikinci və hal-hazırkı təsviri Azərbaycan Respublikasının 30 sentyabr 2013-cü il tarixli 730-IVQD nömrəli Qanunu ilə təsdiq olunmuşdur. Medalın təsviri aşağıdakı kimi verilmişdir:
"Vətən uğrunda" medalı bürüncdən tökülmüş, çevrəsi boyunca bəzəyi olan 36 mm diametrli dairəvi lövhədən ibarətdir. Medalın mərkəzində Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbinin, onun altında iki kəsişən qılıncın təsviri yerləşdirilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbinin təsvirinin yuxarısında çevrə boyunca "Vətən uğrunda" sözləri yazılmışdır. Yazı və təsvirlər qabarıqdır. Arxa tərəfi hamar səthlidir, ortasında medalın seriyası və nömrəsi həkk olunmuşdur. Medal paltara bərkidilmək üçün elementi olan, 37 mm x 50 mm ölçülü düzbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilmişdir. Tünd palıdı rəngli xara lentin mərkəzində üç zolaq təsvir edilmişdir. Hər üçü açıq palıdı rəngdə olan həmin zolaqların 15 mm enində olanı mərkəzdə, 3 mm enində olanları mərkəzdə yerləşən zolaqdan 2 mm aralıqda olmaqla, onun kənarları boyunca yerləşdirilmişdir. Xara lentin yuxarı hissəsinə 40 mm x 5 mm ölçülü, aşağı hissəsinə milli ornament təsvirli, 40 mm x 7 mm ölçülü qızılı rəngli təbəqə bərkidilmişdir. Medala paltara bərkidilmək üçün elementi olan, eyni xara lentdən hazırlanmış 37 mm x 10 mm ölçülü qəlib əlavə olunur.
Achyrocline tombadorensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Lacerta pamphylica
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ümumi məlumat
Bu növ kərtənkələlər Türkiyə ərazisində kompakt şəkildə yayılmışlar . Türkiyənin endemik canlısıdır. İlk dəfə 1975-ci ildə Cozef Fredrix Şmidler tərəfindən alınmışdır. Nəsli kəsilmə təhlükəsi yoxdur.
Zağə
Zağə— İranın Luristan ostanının Xürrəmabad şəhristanının Zağə bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,839 nəfər və 618 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti Bayranvənd və Bacolvənd ellərindən ibarətdir və lur və lək dillərində danışırlar.
Azərbaycanda gildiya ticarəti
Azərbaycanda gildiya ticarəti - XIX əsrin 70-ci illərində Azərbaycanda yeni yaranmış ticarət forması.
Gildiya ticarətinin səciyyəvi cəhətləri
Azərbaycanda Gildiya ticarət qaydasının tətbiqi, ticarətin təşkili sisteminin təkmilləşdirilməsi və formalarının genişlənməsi, Azərbaycan rayonları arasında ticarət dövriyyəsinin artması və bir sıra yeni ticarət mərkəzlərinin meydana gəlməsi, ticarətdə təmərküzləşmə və mərkəzləşmə prosesinin baş verməsi, kapitalın yeganə forması kimi ticarət kapitalının öz müstəqilliyini itirib sənaye kapitalının tədavül dairəsində nümayəndəsinə çevrilməsi, ticarətdə kapitalist münasibətlərinin yaranıb sürətlə inkişaf etməsi, ticarət əlaqələri coğrafiyasının xeyli genişlənməsi, ticarət əlaqələrinin getdikcə daha çox qarşılıqlı xarakter daşıması və s. XIX əsrin 70-ci illərin ortalarından etibarən ticarəti səciyyələndirən cəhətlər idi.
Azərbaycanda gildiya ticarətinin tətbiqi
1876-cı ilin mart ayından etibarən gildiya ticarət qaydası Azərbaycanda da tətbiq edilməyə başladı. Bundan sonra tacirlərin hər biri malik olduğu kapitalın həcmindən və fəaliyyət dairəsindən asılı olaraq gildiyanın hər hansı bir dərəcəsinə yazılmalı və öz müəssisələri üçün müəyyən bilet götürməli idi.
Birinci gildiya tacirinə çox böyük hüquqlar verilirdi. O, Rusiya başqa dövlətlərin mallarını-Rusiyanın hər yerində yük ilə, tay, və ya top ilə satmaq üçün lazım olan qədər kontor və anbar açmaq hüququna malik idi.
İkinci gildiya şəhadətnaməsini götürənlər şəhadətnamə aldıqları qəza və kəndlərdə istənilən qədər dükan açıb Rusiya və başqa (dövlətin gömrüklənmiş mallarını sata bilərdilər. Xırda alış-veriş şəhadətnaməsi olan tacirin şəhadətnamə aldığı qəzada dükan açmağa ixtiyarı var idi. Lakin o, bu dükanlarda Qafqaz canişinliyi tərəfindən tərtib olunmuş siyahıda göstərilən malları satmalı idi.
Gildiya ticarət qaydası Azərbaycana tətbiq edildikdən sonra ticarət-sənaye dairələri tərəfindən əldə edilən ticarət sənədlərinin miqdarı sürətlə çoxalmağa başladı. 1876-cı ildə Bakı və Yelizavetpol quberniyalarında 8 minə yaxın ticarət sənədləri götürüldüyü halda, 1898-ci ildə onların sayı 25 minə çatmışdı.
XIX əsrin sonlarında Azərbaycanda gildiya ticarət müəssisələrinin sayı xeyli artmışdı. 1890-1900-cü illərdə Bakı və Yelizavetpol quberniyalarında gildiya ticarət müəssisələrinin sayı 1724-dən 2638-ə yüksəlmişdi. 1897-ci ildə gildiya sistemi ticarət müəssisələrinin sayının 37 faizini, dövriyyəsinin isə 91,1 faizini əhatə edirdi. Lakin gildiya ticarət müəssisələri əsasən Bakı şəhərində, qismən də Yelizavetpolda, Nuxada, Şamaxıda və Şuşada açılmışdı.
XIX əsrin sonunda Azərbaycanda bütün ticarət müəssisələrinin illik dövriyyəsi təqribən 190 milyon manata çatırdı.
Azərbaycanda gildiya tacirlərinin də sayı sürətlə artırdı. Gildiya tacirləri əsasən iri şəhərlərdə, xüsusən Bakı, Yelizavetpol, Şuşa və Nuxada fəaliyyət göstərirdilər. 1886-cı ildə Bakıda 20 nəfər birinci və 165 nəfər ikinci gildiya taciri var idi. 1900-cü ildə onların sayı müvafiq surətdə 78 və 163 nəfər olmuşdu. Yelizavetpol quberniyasında isə 1897-ci ildə 6 nəfər birinci və 58 nəfər ikinci gildiya taciri var idi.
Sumqayıt (qəzet)
"Sumqayıt" (1952-1990-cı illər aralığında "Sosialist Sumqayıtı") — Sumqayıtda nəşr olunan şəhər qəzeti.
Tarixi
Mərkəzi Komitənin ideologiya üzrə katibi təcili Sumqayıt şəhər partiya komitəsinin birinci katibini və respublikanın bir neçə tanınmış jurnalistlərini bir yerə toplayır və deyir: "Nəyin bahasına olursa-olsun, qəzet sabah Bağırovun stolunun üstünə qoyulmalıdır." Bütün günü, gecə və gündüz işləyirlər və qəzeti səhər saat 6-da çapa verirlər. Ertəsi gün qəzet Bağırovun stolunun üstünə qoyulmuşdu. Bu "Sosialist Sumqayıtı" qəzeti idi.
Bökey Ordası
Bukey ordası — Rusiyanın tərkibində vassal qazax xanlığı.
Tarixi
XIX əsrin birinci yarısinda xan üsul-idarəsinin mövcud olduğu Xivə, Buxara və Kokandda siyasi cəhətdən qeyri-sabitlik mövcud idi, Buxara xanlığı ilə Kokand, Xivə ilə Buxara, Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə İran arasında arası kəsilməyən müharibələr gedirdi. Xanlıqlar arasmda vaxtaşırı ərazi ugrunda gedən müharibələr, daxili ziddiyyətlər, ayrı-ayri bölgələrdə xalq üsyanları, bəzi qonşu dövlətlərlə münaqişələr xanliqları zəif salırdı [l,s.54], Eyni zamanda mövcud vəziyyət bəzi dövlətlərin Mərkəzi Asiya va Qazaxıstana marağını artırır, həm də bölgədə həmin dövlətlərin mənafeyi toqquşurdu [2,s.49],
Qazaxıstanın ərazisinin bir hissəsi - Kiçik jüz hələ 1731-ci ildə, Orta jüz isə 1740-ci ildə Rusiyanın təbəəliyini qəbul etmişdi. XVIII əsrin ortalarmda Rusiya imperiyasinin sərhədi Ural, Uy (Tobolun qolu) va İrtış «jaylan boyu keçirdi. Qazaxıstanın sərhədyanı rayonlarından uzaq olan ərazilərdə Rusiyanın təsiri hələ hiss olunmurdu. Cənubda isə qazaxlar Xivə və türkmənlərlə həmsərhəd idi. Qazax mülklərinin sərhədləri cənub-şərqdə Sırdəryanın cənubu, cənubda isə Zailiysk Alatausuna qədər uzanırdı.
Çinin hakimiyyəti Böyuk jüzün Şarq rayonlarında hələ qalırdı. Onun qərb rayonları faktiki olaraq müstəqil idi.
XVIII əsrin sonunda bu vəziyyət tamamilə dəyişdi. Qazax jüzlərinin xarici vəziyyətinin mürəkkəbliyi, həmçinin daxili çətinlik qonşularn onların torpaqlarını zəbt etməsini asanlaşdırdı. Ona görə də çar hökumətinə və feodal agalığınaa qarşı xalq kütlələrinin azadlıq hərəkati başlandı. XVIII əsrin 70-90-ci illərində qazax-rus münasibətləri kəskinləşmişdi. 1773-1775-ci illərdə Y.Puqaçovun başçılığı altinda olmuş kəndli müharibəsində Kiçik va Orta jüz qazaxları fəal iştirak etmişdilər [3,s.ll2], Bu hərəkatın iştirakçısı Srım Datovun başçılığı altında 1783-1797-ci illərda Kiçik jüz qazaxlarının üsyanı olmuşdu. Üsyanın əsas səbəbi qazaxların torpaqlannm zəbt olunmasi, aqrar məsələlərn kəskinləşməsi, köçərilərin həmişə istifadə etdikləri otlaqlara qadaga qoyulmasi, inzibati orqanla-rın, kazak qoşunlanmn soyğunçuluğu və yerli feodalların özbaşınalığı idi.
Sırım Datovun (1753-1802) başçılığı altında Kiçik jüzdə baş vermiş üsyan çar Rusiyasına qarşı ilk açıq çıxış idi. Üsyanın ilkin mərhələsində Sırım Datov Orsk qalası yaxınlığında Aşağı Ural xətti rayonunda Ural kazaklarina qarşı mübarizə aparmışdı. Üsyanın əsas mərkazi Saqız çayı yaxınlığında yerləşirdi. Sırım Datov 2700 nəfərlik dəstə toplamışdı. Üsyançıların ümumi sayı 6 min, bəzi məlumatlara görə 7 minə çatmışdı.
Üsyanın əsas xüsusiyyətlərindən biri də Nurəli xanın hakimiyyətinə qarşı çevrilməsi idi. Kiçik Jüzdən II Yekaterinaya göndərilmiş məktubda onun hakimiyyətdən uzaqlaşdırılması bildirilirdi [ 6, s. 159]. Sırım Datov Çar Rusiyasmin müstəmləkəçilik siyasəti ilə yanaşı, Nurəli xandan sonra hakimiyyətə qalan xanlara qarşı da mübarizə aparmışdı 1792-ci ildən sonra xalq hərəkatı partizan müharibəsi xarakteri almışdı. II Yekaterina Sırım Datovun tutulmasi haqqinda göstariş vermişdi. 1797-ci il oktyabrmda Ayşuakin xan seçilməsindən sonra onun tərəfdarları va Nurəli xanın oglanları tərəfindən təqib olunan Sırım Datovun Xivə xanlığına keçməsi onun 14 illik mübarizəsina son qoydu.
Çar Rusiyasi Qazaxıstana dogru iralilimək üçün möhkəm sərhəd xətti yaratmışdı. Mərkəzi Asiya Rusiya ilə İngiltərə arasmda rəqabət meydanına çevrilmişdi. Zəngin yeraltı va yerüstü sərvətləri və əlverişli strateji mövqeyi olan Mərkəzi Asiya və Qazaxıstanın alınmasını başa çatdırmaq Rusiyanın qarşısında duran asas vəzifələrdən biri idi. Lakin İngiltərə bu bölgəni zəbt edib öz müstəmləkəsinə çevirmək cəhdində, həm də Rusiyadan-az fəal deyildi. İngiltərənin Mərkazi Asiyaya iqtisadi va siyasi cəhətdən sirayət etməsi Rusiyanin Mərkəzi Asiya xanlıqları ilə yaxinlaşmaq marağını daha da artırmışdı [8, s. 242], İngiltərənin Hindistana sahib olduqdan sonra şərqi işğal etmək üçün ondan plasdarm kimi istifadə etmək istəyi də Rusiya imperiyasinm Mərkəzi Asiya xanlıqları ilə münasibətlərini müayyənləşdirməsində əsas və vacib məsələ idi [9, s. 201].
XIX əsrin əvvəlində Bukey Nurəliyev ordasinda yaxşı torpaq sahələri rus mülkədarları-knyazları, qazax xan, sultan və bəylərinə məxsus idi. 1830-1845-ci illərdə xan torpaq sahəsindən istifadə etməyə aid 1517 sənəd vermişdi [12, s.46]. Jangir xan 400 min desyatinə yaxin torpaq mənimsəmişdi. O, sultan Musaqali va Çinqali Urmanovlara 700 min desyatin, Babacanovlara 390 min desyatin, qardaşı Mendigerey (Menli-Girey) Bukeyxanova 400 min desyatin, Balki bay Kudayberqenova 300 min desyatin, sultan Beqaliyevbra 200 min desyatin torpaq vermişdi. Bu kimi 25-30 feodalın alinda xanliğın torpaqlarının 85 faizi cəmlənmişdi [3, s. 124]. Bununla yanaşı əhalinin üçdə biri torpaqsiz idi va onlardan çoxu, həm də aztorpaqlılar varlılardan torpaq icarəyə götürməyə məcbur olurdular [5, s. 104 ].
1837-ci ildən 1847-ci ilə qədər davam edən və Kiçik, Orta vs Böyük juzu bürüyən milli-azadlıq hərəkatının başında Kenesarı Kasımov dururdu. Kenesarının üsyanı məglub oldu. Lakin qazax xalqının milli-azadlıq mübarizəsində о mühüm əhəmiyyət kəsb etmişdir. Bu, XIX əsrdə üç juzun əhalisinin çox hissəsinin çarizmə qarşı mübarizədə ən iri üsyanı olmuşdu. Uzun müddət davam edən üsyanlardan biri olmaqla demək olar bütün Qazaxıstanı bürümüşdü. Ölkəsinin müstəqilliyi və azadlığı uğrunda mübarizə aparan Kenesarı siyasi talablər irəli sürmüşdü.
Ədəbiyyat
7.Гуревич Б.П.Международные отношения в Центральной Азии в XVII - первой половине XIX	в. М.,1983
Şəki Xan qəbiristanlığındakı epiqrafik abidələr
Şəki Xan qəbiristanlığındakı epiqrafik abidələr hal-hazırda orada mövcud olan, yaxud vaxtilə orada mövcud olmuş yazılı başdaşılardan, yazılı başdaşı qəlpələrindən və bir yazılı qəbirüstü abidədən ibarətdir.
Ümumi məlumat
Şəki Xan məscidinın şərq tərəfində yerləşən Şəki Xan qəbiristanlığında vaxtilə 15-20-yə qədər yazılı başdaşı olmuşdur. Hal-hazırda orada cəmi 10 yazılı başdaşı və bir yazılı qəbirüstü abidə var.
Qəbiristanlıqdakı 9 başdaşının kitabəsi haqqında Məşədixanım Nemət 1961-ci ildə elmi nəşrdə dərc olunmuş məqaləsində, bir neçə başdaşı haqqında isə 1984-cü və 2001-ci ildə çap olunmuş kitablarında  məlumat vermişdir. Bir başdaşı hissəsi üzərindəki kitabəni 2009-cu ildə Aydın Məmmədov oxumuş və həmin başdaşının İsmayıl xanın qızı Saadət bəyimə aid olduğunu ilk dəfə müəyyənləşdirmişdir. 2018-ci ilin sonlarında isə AMEA Şəki Regional Elmi Mərkəzi qəbristanlıqdakı epiqrafik abidələrin kompleks tədqiqinə başlayıb.
Qəbiristanlıqda Şəki xanlarından cəmi birinin — Fətəli xanın, qəbrinin üzərində başdaşı var. Onun 1831-ci ildə Həştərxanda dünyasını dəyişmiş qardaşı Məhəmmədhəsən xanın da bu qəbiristanlıqda torpağa tapşırılması, atası Məhəmmədhüseyn xanın isə Xan məscidinin mehrabı içində dəfn edilməsi məlum olsa da başdaşıları aşkar edilməmişdir.
Heç bir şübhə yoxdur ki, gəncəli Cavad xanın arvadının da qəbri buradadır; mənbədə göstərilir ki, Cavad xan ruslarla döyüşdə öldürüldükdən sonra onun arvadı Nuxaya qayıtmış (Məhəmmədhəsən xanın bacısı idi) və 1830-cu ildə burada dünyasını dəyişmişdir.
Bəzi müəlliflərin fikrincə 2010-cu ilin əvvəllərində salamat vəziyyətdə olan bir bütöv başdaşı və bir neçə başdaşı hissəsi qəbristanlıqdan götürülmüş və muzeyə aparılmışdır. Xan qəbristanlığından götürülmüş bütöv başdaşı Azərbaycanın görkəmli dövlət xadimi Fətəli xan Xoyskinin atabir bacısı Səltənət bəyimə, başdaşı qəlpələrindən biri isə Səltənət bəyimin anası Səadət bəyimə (İsmayıl xan Xoyskinin qızı) aid idi.
Messerschmitt Me 262
Messerschmitt  Me 262 Schwalbe (almanca "Qaranquş") İkinci dünya müharibəsinin sonlarına doğru istehsalına başlanılmış və döyüşdə aktiv iştirak etmiş cüt reaktiv mühərrikli alman döyüş təyyarəsidir. İlk reaktiv mühərrikli qırıcı olaraq bilinir.
Konstruksiya və inkişaf etdirilmə mərhələlər
Müharibənin son zamanlarında Almanların ümid bağladığı üstün silahlardan biri olaraq bilinsə də ilk dizayn yanaşmaları 1939-cu ildə başlamışdır. Aviasiya və döyüş Nazirliyində taktika yanaşma və doktrinaya çıxan zabitlərin döyüşü qazanmaq üçün dövrün ənənəvi piston mühərrikli, pərvanəli təyyarələri kafi görməsi üzərinə , bu layihədən döyüşün ilk illərində istifadə edilməmişdir.
Villi Messerşmittin təyyarələrdə yüksək sürətlərdə ibarət müqavimət və müqavimət problemləri üçün təyyarə gövdəsinə bucaqlı şəkildə bərkidilmiş qanadlar üzərində işləri 1935-ci ilə dayanır. Me 262də də ilk başda 18.5 dərəcə bucaqlı qanadlar istifadə edilmişdir.
Mühərriklər və gövdənin yerə paralel bir vəziyyətə gətirilməsi, son şəklini almamış prototipləri üzərində görülən bu problemlər təsirli şəkildə həll edilmişdir.
İlk test uçuşları təyyarənin skeletini test etmə məqsədli olaraq 1941 aprelində başlamışdır. Bu vaxt istifadə edilməkdə olan BMW 003 reaktiv mühərriklərinin qeyri-kafi qala biləcəyi düşüncəsiylə təyyarənin burnuna bir pərvanə və güc qaynağı olaraq Junkers Jumo 210 mühərriyi əlavə olunmuşdur. Yalnız reaktiv mühərriklərinin istifadə edildiyi ilk uçuşu iyul 1942 — edilmişdir. Adolf Hitlerin əmri ilə bombardman vəzifələrində istifadə edilməsi istənən bu yeni reaktiv üçün modifikasiyalar 1942-ci ilin sonlarında başa çatdırılmışdır. Güvənilməyən 003 motorları Junkers Jumo 004lər ilə dəyişdirilmişdir, lakin reaktiv mühərrik istehsalının çətinliyindən ötəri ardıcıl istehsal 1944-cü ilə qədər başlaya bilməmişdir. Mühərriklərin vaxtındaa istehsal olnunmamasının ən böyük səbəbi istiliyə davamlı metalların və xammalın Almaniyada tapılmaması idi. Bu mühərriklər tamamlandığında isə gözlənilən ömrü 50 saat, xidmət ömrü isə təxminən 12 saat olmaqda idi. Ənənəvi bir mühərrik olan DB601 ilə müqayisədə bu müddətin onda biri qədər olduğu görülər. İstiliyə davamlı metal təbirini haqqında danışdığımız xrom yalnız Türkiyədə tapılırdı və bu xammalın hamısı o sırada İngilislər tərəfindən Türklərdən satın alınmışdı.
Hideki Yukava
Hideki Yukava – Yapon nəzəri fizik və Nobel mükafatı laureatı olmuş ilk Yapon. O, bu mükafatı "Nüvə qüvvələri ilə bağlı nəzəri tədqiqatlarının əsasında mezonların mövcudluğunu təxmin etdiyinə görə" fizika sahəsi üzrə almışdır.
Bioqrafiya
thumb|left|Yukava və ailəsi. 1949-cu il. Yukava 1907-ci ilin 23 yanvar tarixində Tokioda anadan olub. 1929-cu ildə Kioto Universitetində təhsil aldıqdan sonra dörd il həmin üniversitetdə müəllim olaraq fəaliyyət göstərdi. Yukava məzun olduqdan sonra nəzəri fizika ilə, xüsusən elementar hissəciklər nəzəriyyəsi ilə maraqlanmağa başladı. 1932-ci ildə Sumi Yukava ilə evləndi. 1933-cü ildə 26 yaşında Osaka Universitetində dosent oldu. 1935-ci ildə protonlar və neytronlar arasındakı qarşılıqlı təsiri açıqlayan və elementar zərrəciklər üzrə tədqiqatlara böyük təsir göstərən mezonlar nəzəriyyəsini yayımladı. 1940-cı ildə Kioto Universitetində professor oldu. 1940-cı ildə Yaponiya Akademiyasının İmperator Mükafatını qazandı. 1949-cu ildə Kolumbiya Universitetində professor oldu. Həmin il onun 1947-ci ildə mövcudluğunu irəli sürdüyü pi mezonunun Sesil Frenk, Cüzeppe Okkialini və Sezar Lattes tərəfindən kəşfindən sonra Fizika üzrə Nobel mükafatını qazandı.
Yukava 1953-cü ildə Nəzəri Fizika üzrə Yukava İnstitutunun ilk sədri oldu. Paris Universitetindən fəxri doktorluq dərəcəsi aldı və London Kral Cəmiyyətinin fəxri üzvü seçildi. Yukava Nəzəri fizikanın tərəqqisi (Progress of Theoretical Physics) elmi jurnalının redaktoru idi. Yukava 1946-cı ildə Kvant Mexanikasına Giriş və 1948-ci ildə isə Elementar Zərrəciklər Nəzəriyyəsinə Giriş adlı kitablarını çap etdirdi. 1955-ci ildə, o, nüvə tərksilahını təşviq edən Rassel-Eynşteyn manifestinə imza atmaqda digər on aparıcı alim və intellektuala qoşuldu.
Yukava 1981-ci ilin 8 sentyabr tarixində Kiotodakı evində 74 yaşında sətəlcəm və ürək çatışmazlığından vəfat etdi.
Böyük Piter Breygel
Həyatı
Fland bölgəsinin fövqəladə övladı olan Pieter Bruegelin («Baba» və ya «Kəndlilərin Bruegeli» deyillər) həyatı, bu gündə qaranlıq içindədir. Karel van Manderin «Schilder - boek» (1604) adlı kitabından və rəssam haqqındakı bəzi doğru və ya yanlış məlumatlardan aydın olduğuna görə Bruegel, siyasi qarışıq bir tarixi dövrdə yaşadı. Sənətinin ən yetkin və məhsuldar zamanında, həyatının son illərində, ətrafında yalnız döyüş, aclıq və səfalət gördü. Fransaya qarşı böyük döyüş (1556-1559), Hollandiya və Belçikanın azadlıq mübarizələri (sənətçinin ölümündən bir il əvvəl, 1568-ci ildə başladı), «Reform»un gətirdiyi qarışıqlıqlar, ideoloji qarşıdurmalar və ən sonunda yeddi Hollandiya əyalətinin qiyamı bir-birini izlədi.
Karel van Manderə görə Bruegel, Breda yaxınlarında bir kənddə anadan olmuşdur və soyadını bu kəndin adından aldı. Sənətçinin doğulduğu yerin, böyük bir ehtimalla doğru bilindiyinə inanılır. Van Mander, Bruegelin doğum ilini dəqiq bildirməmişdir. Ancaq, başqa məlumatlara görə sənətçinin 1525-ci illərdə dünyaya gəldiyi inanılmaqdadır. Bruegel, əvvəllər Pieter Koeck van Aalstın (1502-1550) atelyesində işlədi. Daha sonra böyük gravüraçı Hieronymus Kock-Wellensin (1510 - 1570) yanında işlədi. Bu arada Michelangelo və Raffaellonun əsərlərinin gravüraları üçün Anversə, Kockun atelyesinə, hesabatı hazırlamağa gələn Giorgio Ghisinin (1520-1582) sayəsində, İtalyan maniyerizminin əsərlərini tanıma imkanını əldə etdi.
Sənətçi, 1551-ci ildə Antverpendəki “Gilda di San Luca” Loncasına girdi. Yenə van Manderden əldə etdiyimiz məlumatlara görə, ertəsi il Fransa və İtaliyaya getdi. Rəssam 1552-ci ildə cənubi İtaliyada idi. Bu vaxt tablolarından birində, 1552-ci ildəki Türk hücumu zamanı yanan Reggio Kalabriya şəhərinidə canlandırdı. Bu gün, Rotterdamdaki Boymans Muzeyində olan bu əsərini, sənətçi ya eyni ildə çəkdi ya da bu hadisədən bir neçə il sonra meydana gətirdi. Ancaq şübhəsiz ki Bruegelin hər iki şəkildə də alovlar içindəki şəhəri görməsi lazım idi.
Pieter Bruegel, çox zaman Hieronymus Bosch «real deyil» anlayışından təsirləndi. Sənətçi, əsərlərinin mövzularını real peyzajlardan, kənd həyatından, folklordan və Flamand atasözlərindən almışdır. Alp Dağlarına etdiyi gəzintisindən sonra fövqəladə bir ardıcıl əsər yaratdı. Karel van Mander, sənətçinin bu səyahəti haqqında belə deyər: «Digər gəzintilərində də olduğu kimi Bruegel, Alp Dağlarında olarkən, daha sonra evə döndüyü zaman kətan və kağızlara işləmək üzrə, bütün dağları və qayaları, sanki ağlına yazdı. O, təbiətə son dərəcə bağlı idi. » 1554-ci ildə məmləkətinə dönən sənətçi, Kockun gravüralarına naxışlar çəkməyə, məcazi (simvolik) mənalı əsərlər çəkməyə başladı. Onun bu zəngin məcazi əsərləri (Böyük Balıqlar Kiçik Balıqları Yeyər, Məktəbdəki Eşşək virtues və pis xasiyyətləri, Hər Biri, Elek, 1556-1568 illəri arasında çəkilmiş əsərlərdir) bu gün belə müxtəlif müzakirələrə yol açılmaqda, hər əsərdən müxtəlif mənalar çıxarılmaqdadır. Seçdiyi mövzuların çoxu xalq ilə əlaqədar və bəzən yumor doludursa da Bruegel, Flandriya ölkəsində İntibahın qabaqcılı oldu. XVI əsr Flamand həyatının ağrılı-acılı günlərini göstərən əsərlərində böyük bir ustalıqla əks etdirmişdir.
Sənətçi, 1563-cü ildən sonra, həyatının son illərində qrafika sənəti ilə də maraqlanmağa başladı. Yenə 1563-cü ildə, Brüsselə köçdü və ustası Hieronymus Kockun qızı Mayken ilə evləndi. Son illərdə tükənmək bilməyən enerjisi ilə müqəddəs mövzulu əsərlərlə, kəndlilərin bayramları və oyunlarını canlandıran, ən tanınmış tablolarını çəkdi. Bu arada, üstündə çox gənc yaşından çalışdığı, son dərəcə gözəl əsərlərindən olan «Aylar» ardıcıllığını meydana gətirdi. Bütün bu əsərlərdəki xəyal zənginliyi, dərin insan sevgisi, humanist və klassik vəsaitin açıq bir şəkildə və ustaca istifadəsi, Bruegelin hümanizm dünyası ilə yaxından əlaqədar olduğunu göstərir.
9 sentyabr 1569-cu ildə həyata gözlərini yuman Pieter Bruegel, Brüsseldəki Notre-Dame-de-la Şapel kilsəsinin qəbiristanlığına basdırıldı.
Tallin Texniki Universiteti
Tallin Texniki Universiteti — Estoniyanın paytaxtı Tallində yerləşən ali təhsil müəssisəsi; texniki sahə üzrə ixtisaslaşan ali təhsil ocaqlarından biri.
Tarixi
Texniki sahə üzrə əhatəli tədris prosesinin və elmi-tədqiqat işlərinin həyata keçirildiyi ali məktəblər sırasında Tallin Texniki Universiteti xüsusi mövqeyə malikdir. Universitet 1918-ci ilin 17 sentyabr tarixində Estoniyanın paytaxtı Tallin şəhərində məktəb kimi fəaliyyətə başlayıb və 1938-ci ildə universitet statusu əldə edib.
Estoniya Texniki Cəmiyyəti tərəfindən yaradılan məktəb maşınqayırma, elektrotexnika, gəmi inşaatı, hidrotexnika, tikinti və memarlıq sahələri üzrə ixtisaslaşmışdı. 1919-cu ilin payızından etibarən məktəb Tallin Texnikumu adlandırılmağa başlanır. Texnikumun təhsil strukturuna aqromeliorasiya, yer ölçmə və texniki kimya bölmələri əlavə olunur. 1920-ci ildə məktəb kursu ən aşağı və ən yüksək pillələr üzrə hazırlığa bölünür. 3 il təhsil müddətini əhatə edən hazırlıq kursu gələcəkdə tələb edilən təhsil səviyyəsinin alınmasına hesablanmışdı. Texnikumun ən aşağı pilləsi texniklər, ən yüksək pillə mühəndislər və memarlar hazırlayırdı. 1923-cü ildə hazırlıq kursu müstəqil texniki gimnaziya olur, beləliklə ən yüksək pillə ən yüksək texniki məktəbə çevrilir. Belə ki, texniki məktəbin tələbələrinin hüquqları Tartu Universitetinin tələbələrinin hüquqlarına bərabər hesab olunurdu.
Tallin texnikumunda 1923-cü ildə Dövlət sınaq mərkəzi işə başlayır. Əsas diqqət tikintidə, energetikada və kimyəvi sənayedə yerli təbii resurslardan istifadəyə ayrılır.
1934-cü ildə mühəndislərin hazırlığına Tartu Universitetində başlanılır. 1936-cı ildə texniki fakültə Tallin Texnikumuna köçürülür. Texnikum həmin ilin sentyabr ayının 17-də dövlət rəhbərliyi tərəfindən qəbul edilmiş qanun üzrə Tallin Texniki İnstitutu adlandırılır. Həmin dövrdə texniki institutda üç bölmə mövcud idi: inşaat, kimya, həmçinin mexanikanın və mexaniki texnologiyalar bölmələri.
1938-ci ilin 1 yanvarından institut universitet statusu əldə edir. Bundan sonra elmi dərəcələrin verilməsinə başlanılır. 1939-cu ildə elektrotexnika ixtisaslarına qəbul elan olunur. 1940-cı ildə iqtisadi fakultə yaradılır. 1958-ci ildə energetika, 1965-ci ildə avtomatika fakultələri fəaliyyətə başlayır.
1941-ci ildə və 1944-dən 1989-cu ilə qədər müəssisə dövründə Tallin Politexnik İnstitutu adlanırdı. Tallin Texniki Universiteti adı SSRİ Nazirlər Şurasının 21 iyul 1989-cu il tarixli, 257 nömrəli qətnaməsi ilə bərpa edilir.
2008-ci ilin 27 mayında birləşmə haqqında müqavilənin imzalanması ilə Beynəlxalq Universiteti Tallin Texniki Universiteti nəzarəti altına keçib.
Qeyd edək ki, hazırda ümumilikdə universitetin binası (Wi-Fi) sistemi ilə tam əhatə olunub.
Bu gün ali təhsil ocağında 8 fakultə və 4 kollec fəaliyyət göstərir. Texniki universitet təxminən 14 000 tələbə və 2000 əməkdaşı ilə Estoniyanın mühəndislik və texniki təhsil üzrə lideridir. Tələbələrin sayı üzrə Estoniyada ikinci yeri tutur. Ali təhsilə fənlərarası yanaşma, innovasiya və texnologiyaların inkişafı universitetin tipik xüsusiyyətidir. Texniki, dəqiq, sosial və təbiət elmləri sahəsində ali təhsil vasitəsilə Estoniyanın perspektivli inkişafına dəstək bu ali məktəbin missiyası elan olunub. Universitetin şüarı hesab olunan "Mente et Manu!" latın dilindən tərcümədə "Ağılla və əllərlə!" mənasını ifadə edir. Bu ifadə Tallin Texniki Universitetində verilən təhsilin mahiyyətini izah edir. Belə ki, tələbələrə ağıllı qərarları qəbul etməyi və eyni anda düşündüklərini həyata keçirməyi bildirir.
Ali təhsil ocağında elmi-tədqiqat işlərinə də xüsusi diqqət yetirilir. Universitetin intensiv elmi-tədqiqat fəaliyyəti ona Avropanın aparıcı elmi mərkəzlərinin arasında ön mövqelərdə qərar tutmasını təmin edib.
Tallin Texniki Universiteti texniki, iqtisadi və humanitar ixtisaslar üzrə ali təhsil proqramlarının tam spektrini təklif edir. Tədris Eston, ingilis və rus dillərində həyata keçirilir.
Təhsil müəssisəsində yüksək peşəkar və akademik bacarıqların üçün bütün şərait yaradılıb, tətbiqi elmlərə inkişafına daha çox önəm verilir. Təhsil müəssisəsində vakansiyalar və karyeranın inkişafı üzrə tələbələrə informasiya təqdim edən konsultasiya bölməsi mövcuddur. Həmçinin bu bölmə tələbələrin sorğuları haqqında işə götürənləri məlumatlandırır.
Onu da qeyd etmək lazımdır ki, universitet bütün tələbələrin yaşayış yeri ilə təmin olunmasına zəmanət vermir. Lakin əcnəbi tələbələrin yerləşdirilməsi bu sahədə prioritet hesab olunur. Beynəlxalq tədris mərkəzinin personalı yaşayış yerinin axtarışında xarici tələbələrə dəstək göstərir.
Yataqxanada qalmanın dəyəri kommunal xidmətlərdən əlavə (təqribən €20) aylıq €70 təşkil edir.
Tallin Texniki Universitetinin bakalavriatura, magistratura və doktorantura pillələrini əhatə edən çoxsaylı təhsil proqramları 8 fakültə üzrə strukturlaşdırılıb: mülki tikintisi, energetika, sosial, informasiya texnologiyaları, kimya və materialların texnologiyaları, iqtisadiyyat və biznesin idarə etməsi, riyaziyyat, təbiət elmləri və maşınqayırma fakültələri
İnformasiya Texnologiyaları fakultəsi Tallin Texniki Universitetinin səkkiz fakültəsindən ən böyüyüdür. Fakültə 1965-ci ildə yaradılıb və hazırda burada 2500 tələbə təhsil alır.
Fakültədə bakalavriatura təhsil pilləsi üzrə tədris prosesinin həyata keçirildiyi kompüter sistemləri, informatika, biznes-infotexnologiya, telekommunikasiya, elektronika və bionika, magistratura üzrə isə sadalanan ixtisaslarla yanaşı ingilis dilində həyata keçirilən Cyber security və Software Engineering, doktorantura üzrə infotexnologiya və kommunikasiya texnologiyaları ixtisasları fəaliyyət göstərir.
Fakültə hər il informasiya texnologiyaları, telekommunikasiya və informasiya sistemlərində idarəetmə sahəsində yüksək ixtisaslı mütəxəssisləri buraxaraq sözügedən sahənin inkişafında əhəmiyyətli rol oynayır.
Achyrocline tomentosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mamoru Şiqemitsu
Bioqrafiyası
Çində diplomatik xidmətlərini (1931—1932) yerinə yetirərkən bir koreyalı tərəfindən hücuma məruz qalır və ayağını itirir.
1933-1936 illərdə Xariçi İşlər Nazirinin müavini vəzifəsində işləmişdir. Siyasətçilərə Çinə qarşı sərt olmağı əmr etmişdir.
1936-ci ildə Moskvada səfir qismində işləmişdir. 28 dekabr 1936 - 29 dekabr 1937 illəri əhatə etmiş balıqçılıqla bağlı anlaşmanın imzalanmasında iştirak etmişdir.
10 iyul 1938 ildə SSRİ-də olan Yaponiya səfiri olaraq bu ölkənin bütün mübahisəli tirpaqlardan çıxmasını tələb etmişdir. SSRİ rəhbərliyi isə ona 1886-cı il Xunçun anlaşmasını göstərərək ərazinin onlara mənsubluğunu bildirmişdir. 20 iyul 1938 ildə SSRİ hökumətinə Yaponiyanın ikinci notasını təqdim etmişdir.
29 iyulda Xasan göl döyüşü başlayır. Döyüş 11 avqust tarixində döyüş bitmişdir. 10 avustda başlanan sülh danışığında iştiraak etmişdir.
1938—1941 illərdə Böyük Britaniyada səfir kimi fəaliyyət göstərir. Sonradan geri çağrılır. Geri qayıdarkən iki həftə ərzində ABŞ ərazisində olur və burada səfir Kitisaburo Nomura ilə konsultasiya edir.
Yaponiyanın Amerika ərazisinə hücumundan oyuncaq nankin hökumətinə səfir təyin edilmişdir.
Xariçi İşlər Naziri
20 aprel 1943 il tarixində baş nazir Hideki Todzio Mamoru Şiqemitsunu və Masayuki Tanini xariçi işlər naziri təyin edilirlər. Onun Almaniya və SSRİ arasında sülh danışıqları aparmaq cədhi bir nəticə verməmişdir.
Yaponiyanın danışıqsız təslim olma sənədinə 2 sentyabr 1945 ildə Missuri linkorunda yapon hökuməti adından qol çəkmişdir.
Məhkəmə
Beynəlxalq hərbi tribulala verilir. Hərbi cinayətkar olması bildirilərək 12 noyabr 1948 ildə 7 illik həbsxanaya cəzası verilir. 4 il 7 ay həbsxanada qaldıqdan sonra 1950-ci azadlığa buraxılmışdır.
Müharibədən sonrakı fəaliyyəti
1952-ci ildən partiya üzvlüyünə qəbul olunur. Demokratik partiyanın məsul şəxsi olur.
İtiro Hatoyamanın hökumətində xariçi işlər naziri işləmişdir. SSRİ ilə sülh danışıqları aparmaq cəhdi Kuril adaları səbəbindən iflasa uğramışdır. Bu danışıqların uğursuzluqla bitməsibdə ABŞ hökumətininddə az rolu olmamışdır. Dövlət katibi Con Foster Yaponiya hökumətinə aşka şəkildə bəyan etmişdir ki, əgər onlar Kuril adalarının SSRİ dövlətinə verilməsinə razı olsalar o zaman ABŞ Ryukyu adalarını (o cümlədən Okinava adasını) öz ərazisi elan edəcək.
1955 ildə ABŞ ərazisində olarkən iki ölkə arasında təhlükəsizlik haqqında anlaşmanı imzalamışdır. Mamoru Siqemitsu Yaponiyanın Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı ilk nümayəndəsi (18 dekabr 1956) olmuşdur.
23 dekabrda formalaşan hökumətdə onu Nobusuke Kisi əvəzləmişdir.
Mamoru Şiqemitsu 26 yanvar 1957 ildə 69 yaşında ürək çatışmamazlığından vəfat etmişdir.
Mənbə
Sovmusic.ru
Bney Yehuda Tel-Əviv FK
Bney Yehuda İsrailin futbol klubudur. Tel-Əviv şəhərini təmsil edir. İsrail Premyer Liqasında iştirak edən klublardan biridir.
Tarixi
1936-cı ildə yaranmışdır. İsraildə "qızıllar" ləqəbi ilə tanınan kollektivin ölkə tarixində müəyyən uğurları var. Bunlardan ən başlıcası 1989/1990-cı illər mövsümündə əldə edilən çempionluqdur. Bu, Təl-Əvivin "Makkabi" və "Hapoel"dən sonra nüfuz və azarkeş ordusuna görə üçüncü komandasıdır.
Qazanılan çempionluğa və iki ölkə kubokuna rəğmən, həmin illərdə İsrail Asiya Futbol Konfederasiyasında yer aldığından, klublar isə təbii ki, UEFA bayrağı altında yarışlarda iştirak etmədiyindən "Bney Yehuda" Avropa sərgüzəştlərini 2000-ci illərin sonlarına qədər təxirə salmalı olub. Ümumiyyətlə, klub Natan Sulami adlı şəxs və onun dostları tərəfindən 1936-cı ildə yaradılsa da, İsrailin yüksək liqasında 21 il sonra - 1959-cu ildə debüt edib. İki mövsüm sonra aşağı dəstəyə yuvarlanan "qızıllar" elitaya 1965-ci ildə dönərək, uğurlu seriya əldə ediblər və 3 il sonra İsrail kubokunu qazanıblar. Lakin heç cür yüksək divizionda möhkəmlənə bilməyən "Bney Yehuda" 1972-1978-ci illərdə iki dəfə ikinci diviziona düşüb və iki dəfə də geri qayıdıb. 80-ci illəri Təl-Əviv təmsilçisi üçün uğurlu saymaq olar. Bu onilliyin əvvəlində ikinci dəfə kuboka sahib çıxan "qızıllar", onilliyin sonunda tarixinin ən böyük uğurunu - İsrail çempionluğunu bayram edib. Aradakı 8 il ərzində isə klub bir dəfə aşağı dəstəyə düşüb qayıtmağa macal tapıb. 90-cı illər "Bney Yehuda"nın tarixinə 2 dəfə İsrail Liqa kubokunun qazanılması ilə düşüb. 2000-ci illərdə isə "lift-komanda" imici "bərpa edilib". Lakin 2002-ci ildən premyer-liqada çıxış edən "narıncı-qaralar" yavaş-yavaş bu uğursuz imicdən yaxa qurtarmağa başlayıblar. Son illərdə klubun müəyyən inkişaf əldə etdiyini görürük. 2003-2005-ci illərdə ardıcıl olaraq, iki dəfə 10-cu, bir dəfə 6-cı olan "Bney Yehuda", 2006-cı ildə 4-cü pilləyə sahib çıxıb. 2006/2007 və 2007/2008 mövsümlərini klub 9-cu yerdə bitirib. Sonuncu - çempionatda isə 5-ci olub. Maraqlıdır ki, reqlamentə görə, komanda avrokuboklardan kənarda qalmalı idi. Lakin 3-cü yeri tutan "Beytar" klubunun lisenziya ala bilməməsi "Bney Yehuda"nın Avroliqaya yolunu açıb. Biznesmen Hezi Maqenin prezidenti olduğu klubun ofisi Tel-Əviv şəhərində yerləşir, şəhərin Hatikva rayonunu təmsil edən komanda isə 2004-cü ildən etibarən ev oyunları paytaxtın ən böyük stadionu olan, 29400 azarkeş tutumuna malik "Blumfeld"də keçirir. "Bney Yehuda"dan əlavə Tel-Əvivin digər iki komandası - İsrail futbolunun nəhəngləri "Makkabi" və "Hapoel" də rəqiblərini bu arenada qəbul edirlər.
Baş məşqçisi Qay Luzonun yetirmələri ötən mövsüm İsrail çempionatında beşinci yeri tutub.
Uğurları
1968 və 1981-ci illərdə İsrail Kubokunu başı üzərinə qaldırıb.
Avrokuboklarda iştirak
"Bney Yehuda" klubu tarixi ərzində iki dəfə Avropa kuboklarında oynayıb. İlk dəfə 2006/2007 mövsümündəki bu siftəni isə Neftçi Bakı klubunun futbolçusu Março Dafçev və yoldaşları korlayıb.
2006-cı ildə İsrail kubokunun finalına çıxan təl-əvivlilər həmşəhərliləri Hapoel Tel-Əviv klubuna məğlub olsalar da, rəqib həmçinin ölkə çempionu olduğundan "Bney Yehuda" UEFA Kubokuna vəsiqə qazanıb. Lakin debüt uğursuz olub: komanda Bolqarıstanın Lokomotiv Sofiya komandasına iki görüşün nəticəsinə görə 0:6 - evdə 0:2, səfərdə 0:4 - hesabı ilə məğlub olaraq, elə ilkin mərhələdəcə mübarizəni dayandırıb.
Heyəti
"Bney Yehuda"nın heyətinə gəldikdə isə, ilk baxışdan burada ulduz oyunçu görməsək də, komandada serbiyalı Milan Martinoviç, xorvatiyalı Xrvoe Kovaçeviç, nigeriyalı qapıçı Dele Ayenuqma, argentinalı Pedro Qalvan, kolumbiyalı İvan Qarrido kimi "möhkəm" legionerlər görürük. Heyətin əsasın yəhudi futbolçular təşkil edir ki, onların da əksəriyyəti gəncdir. Komandanın liderləri orta xətt oyunçuları - 30 yaşlı Assi Baldout, 32 yaşlı Kfir Eder və gənc hücumçu Eliran Atardır. 22 yaşlı forvard İsrailin ən ümidverici oyunçularından sayılır və sonuncu mövsümdə 14 dəfə fərqlənərək daha iki nəfərlə birgə çempionatın bombardiri olub. Bununla o, İsrail yığmasının məşqçilərinin diqqətini də cəlb edib.
Yuria Obara
Yuria Obara (d. 4 sentyabr 1990) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Şəhərətrafı zona
Şəhərətrafı zona - şəhəri əhatə edən və onunla qarşılıqlı əlaqədə olan ərazi. Şəhərətrafı zonada aşağıdakılar yerləşir: kənd təsərrüfatı sahələri; şəhərə xidmət göstərən ayrı-ayrı sənaye müəssisələri, nəqliyyat qurğuları (dəmir yolu və avtomobil stansiyaları, aerodrom və s.); fəhlə və kurort yaşayış məntəqələri; şəhərətrafı yaşıl zona; kommunal təsərrüfatları, suqoruyucu zona, suburaxıcı punktlar; meşələr və meşə-parklar, su hövzələri və s.
Yunanıstan coğrafiyası
Coğrafi mövqeyi
Sahəsi 132 min km², o cümlədən adalarının sahəsi 25,1 min km²-dir. . Yunanıstanın ərazisi təxminən 35°00′N və 42°00′N enliyi və 19°00′E və 28°30′E uzunluğu arasında yerləşir. Ölkə Bolqarıstan (494 км), Makedoniya (228 км), Türkiyə (206 км) və Albaniya (282 км) ilə həmsərhəddir.
Sahillərini Aralıq, İon, Egey və Liviya dənizinin suları yuyur. Sahil xəttinin ümumi uzunluğu 15000 km-dir. Yunanıstana məxsus 3000 dən çox ada var. Adlar bir neçə arxipelaqda birləşir. Adalar ölkə ərazisinin 20 %-ni təşkil edir.
Yunanıstanın ərazisi üç hissəyə ayrılır:
Relyefi
300px|thumb|left|Olimp dağı Dağlıq relyefə malidir. Ölkə ərazisinin 80 % -ni dağlar və yaylalar təşkil edir. Hündürlüyü 1200–1800 metr olan dağlar ölkə ərazisinin 25 %-ni təşkil edir. Yunanıstana məxsus landşaftı belə təsvir etmək olar: Meşəsiz qayalı dağlar, əhali sıxlığı yüksək olan vadilər, çox saylı adalar, boğazlar və buxtalar. Qərb bölgəsində əhəng daşlı süxurların geniş yayılması ilə əlaqədər karst çuxurları və mağararaları üstünlük təşkil edir.
Şərq bölgəsi, Pelopnnes, Amvrakikos körfəzi, qərb sahilləri, eləcədə Volos, Lamiya şəhərləri ərazisi düzənlik relyefə malikdir. Yunanıstanin mərkəzi hissəsində Dinar dağlarına aid Pind silsiləsi yerləşir. Şimalda qranit və qneyslərdən təşkil olunmuş relyef formaları üstünlük təşkil edir. Ölkənin ən böyük dağ arası düzənliyi Fessal Yunanıstanın şərqində yerləşir. Ölkənin ən yüksək dağı Olimpdir(2917 m). Kornif körfəzində Parnas zirvəsinin hündürlüyü 2457 metrdir. Hər iki zirvə Pind sisteminə aiddir. Parnas dağı Attiki düzənliyini Beoti düəznliyindən ayırır.
Peloponnes — Kornif bərzəxi vasitəsi ilə materikə birləşir. Peloponnes dağı Pind dağlarının davamıdır. Yunan Makedoniyası və Trakiya Egey dənizinin çimal sahillərini əhatə edir. Alyakmon, Vardar, Struma, Mesta, çayları öz başlanğıcını Balkan yarımadasından götürür. Egey dənizinin şimalında həm də, Xalkidiki yarım adası var. Kassandra, Sitoniya və Ayon-Oros yarım adalarıda onun hissələridir. Ayon-Oros dağıda burada yerləşir(2033 m).
Adaları
300px|right|[[Zakinnf adası, Navaqio buxtası]]
Yunanıstanın tərkibinə irili xırdalı 3000 dən çox ada daxildir. Krit və Evebya kimi böyük adalarla yanaşı, kiçik Patmos, Xrisi adalarıda mövcuddur. Adalar ölkə ərazisinin 20 % -ni təşkil edir. Bütün adaları bir neçə qrupa bölmək olar:
Faydalı qazıntıları
Yynanıstanın əsas faydalı qazıntısı filiz faydalı qazıntıları hesab olunur. Ölkə ərazisində daha çox dəmir filizi, marqans filizi, nikel, xrom, mis və polimetal filizləri üstünlük təşkil edir. Attikada, Lavrion yaxınlığında gümüş və qurğuşun yataqları mövcuddur. Trakiya bölgəsində isə sulfid və nikel filizləri yataqları aşkar edilib.
Naksos adasında dünyanın böyük bölöv(korund və maqnititin qarışığı)) yataqları var. Nisros və Santorin adalarında bpyük pemza ehtiyatları var. Adaların vulkan mənşəli olması ərazidə bu mineralın yaranmasına səbəb olmuşdur.
Bundan başqa Yunanıstanda bir çox tikinti materialları çıxarılır. Daha çox mərmər, qranit, əhəng daşı və qum daşı geniş yayılıb. Mütəxəssislərin fikirinə görə ölkədə 650 milyon ton boksit ehtiyatları mövcuddur.
İqlimi
Subtropik iqlim qurşağının Aralıq dənizi iqlim tipi yayı isti quru, qışı isə mülayim və rütubətli olması ilə səciyyələnir. Bu tip Kiklad, Dodekanes, Krit, Peloponnesin şərq hissəsində və Mərkəzi Yunanıstanın bir hissəsinin əhatə edir. Zaman-zaman temperatura rekord həddə qədər qalxır, qışda isə bəzi bölgələrdə qar belə yağa bilir.
Alp iqlim tipi ölkənin dağlıq ərazisi üçün xarakterikdir: Epir, Mərkəzi Yunanıstan, Qərbi Makedoniya, Fessaliyanın bir hissəsi, eləcədə Axeya, Arkadiya və Lakoniya.
Şərqi Makedoniya və Trakiyada mülayim iqlim tipi üstünlük təşkil edir. Soyuq və rütubətli qış və isti, quru yay.
Afina şəhəri keçid bölgədə yerləşir, hansı ki, iki iqlim tipi burada birləşir: Aralıq dənizi və mülayim iqlim tipi. Şəhərin şimal hissəsində mülayim iqlim üstünlük təşkil etsədə, mərkəzi və cənub hissələrində aralıq dənizi iqlimi özünü büruzə verir.
Daxili suları
thumb|right|Trixonis gölü. Yunanıstan çayları dağlıq, qısa, coğqun, astanalı və şəlaləlidir. Əksəriyyəti dənizə dar kanyonlarla tökülür. Ərazinin ən uzun çayı — Alyakmondur (300 км). Digər böyük çayları- Evros, Nestos, Strimon, Vardar, Axeloosdur. Gəmiçilik baxımdan önəmli olmasalarda, hidroenerji ehtiyatı baxımdan üstündürlər.
Yunanıstanda sahəsi 10–100 km² arasında olan 20-dən çox göl var. Ən böyükləri və dərin olanları tektonik mənşəlidir. Trixonis (95,5 км²), Volvi (75,6 км²), Veqoritis (72,5 км²) bunlardan ən böyükləridir. Bölgədə çoxlu karst mənşəli göllərdə var. Kişik ölçüyə malik olan bu göllər yer altı sular vasitəsi ilə qidalanırlar. Ən böyüyü — Yaninadır(22 km²).
Fauna və florası
Yunanıstan ərazisində yırtıcı heyvanların o qədərdə çox növlərinə rast gəlinmir. Belə az populyasiyaya malik olmasına səbəb ölkə ərazisinin qədim sivilizasiya mərkəzi olmasıdır. Demək olar ki, 8000 min il fauna və flora insan təsiri altında olmuşdur. Yunanıstana xarakterik olan heyvanlardan dovşanı, porsuqu və bir çox siçankimiləri misal göstərmək olar.
İri məməlilərdən qonur ayı, adi çaqqal, tülkü, vaşaq və çöl donuzunu daha çox yayılıb. Bir çox heyvan növləri Qırmızı kitaba salınmışdır. Sini çanaqlı tısbağanı və adi monax suitisini buna misal göstərmək olar. Qədim zamanlarda Yunanıstan ərazisində şirlərin olmasıda faktdır.
Yunanıstanda sürünənlər sinif yetərincə müxtəlifdir. İlanlar və kərtənkələlər üstünlük təşkil edir.
Quşlarından kəklik, vəhşi qaz, eləcədə bayquş, qartal, çalağan geniş yayılıb.
Yunanıstan ərazisində 5000 dən çox bitki növü var. Daha çox kol bitkiləri üstünlük təşkil edir. Bunlardan makvis ağacı ərəzinin sahəcə böyük ərazilər tutur. Yunanıstanın ən dəyərli ağaclarından biri də, zeytundur.
Achyrocline trianae
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kristofer Ekklston
Kristofer Ekklston (16 fevral 1964, Solford) — ingilis kino və teatr aktyoru. Ən çox 2005-ci ildə "Doktor Kim" serialında doqquzuncu Doktorun rolunda oynayan aktyor kimi tanınır.
Volon (Yuxarı Provans Alpları)
Volon (, Volona) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Volon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04244.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1648 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 990 nəfər (15-64 yaş) arasında 705 nəfər iqtisadi cəhətdən, 285 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 71.2%, 1999-cu ildə 68.1%) idi. Fəaliyyət göstərən 705 nəfərdən 629 nəfər (352 kişi və 277 qadın), 76 nəfər işsiz (33 kişi və 43 qadın) idi. 285 fəaliyyətsiz 70 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 108 nəfər təqaüdçü, 107 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Achyrocline turneri
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Keçua dilləri
Keçua dilləri — And dillər qrupunda təsnifatlandırılan dil ailəsidir. Boliviya, Ekvador, Kolumbiya, Çili və Perunun müxtəlif bölgələrində toplamda 10 milyondan çox insanın ana dili bu dil ailəsindən hesab edilir.
Sarab Dövrə
Sarab Dövrə-İranın Luristan ostanının şəhərlərindən və Dövrə şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,312 nəfər və 326 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti Çegeni elindən ibarətdir, lur dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.Çegeni elindən əlavə ləklərdə bu şəhərdə yaşayırlar.
Şaxxat
Şaxxat — Liviyanın şimal-şərqində, Əl-Cəbəl əl-Əxdar rayonunda yerləşən şəhər. Kirena qədim zamanlarda eyni ərazidə yerləşirdi. Əl-baydanın 24 km şərqində yerləşir.
Şaxxat Dernayla iki yol ilə: Liviya Sahil Yolunun bir hissəsi və Susa və Ras Əl-Həlalın arasından keçən başqabir sahil yolu ilə bağlıdır.
Liviya Vətəndaş Müharibəsi dövründə ilk olaraq şəhər üsyançıların nəzarətinə keçdi.
Qafar Kəndli
Qafar Kəndli Herisçi (1925 - 24 may 1997) — Ədəbiyyatşünas və ictimai xadim, filologiya elmləri doktoru
Həyatı
Qafar Kəndli Təbriz şəhərində anadan olmuşdur. Bakı Ali Partiya Məktəbini və Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun aspiranturasını bitirmişdir. 1941-46 illərdə Cənubi Azərbaycanda baş verən siyasi proseslərin fəal iştirakçısıdır. 1980-ci ildən ömrünün sonunadək AMEA Ədəbiyyat İnstitutunun “Qədim dövr Azərbaycan ədəbiyyatı” şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
Xaqani Şirvaninin tədqiqatçılarındandır. “Xaqani Şirvani (həyatı, dövrü, mühiti)” adlı fundamental əsərin, “Xaqani Şirvaninin münşəatı” elmi məqaləsinin müəllifidir. Xaqaninin “Töhfətül-İraqeyn” əsərinin elmi-tənqidi mətnini çapa hazırlamışdır. SSRİ və İran mətbuatında çap edilmiş onlarla elmi əsərin müəllifidir.