cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maykl Cekson
1980-ci illərin sonundan etibarən Cekson dəyişən görünüşü, münasibətləri, davranışı və həyat tərzinə görə mübahisə və fərziyyə fiquruna çevrildi. 1993-cü ildə o, ailə dostunun uşağına qarşı cinsi istismarda ittiham olunurdu. Yetərincə sübut olmadığı üçün Cekson günahkar hesab edilmədi. 2005-ci ildə o, uşaqlara qarşı cinsi istismar ittihamları və bir sıra digər ittihamlarla mühakimə olundu və bəraət qazandı. FTB Ceksonun cinayət əməlinə dair heç bir sübut tapmadı. Cekson 2009-cu ildə "This Is It" adlı bir sıra geri dönüş konsertlərinə hazırlaşarkən propofolun həddindən artıq dozasından vəfat etdi, şəxsi həkimi Konrad Mürrey onun ölümündə təqsirkar hesab edilərək həbs olundu. Onun vəfatı bütün dünyada reaksiyalara səbəb olmuşdur, buna internet trafikindəki görünməmiş artımları və musiqisinin satışında sıçrayış yaranmasını əlavə etmək olar. Ceksonun Los-Ancelesdəki Steypls-sentrdə keçirilən anım mərasimini dünyada təxminən 2,5 milyard insan izləyib.
Cekson bütün zamanların ən çox musiqisi satılan sənətçilərindən biridir, təxmini olaraq dünya miqyasında 400 milyondan çox satış etmişdir. Onun 13 Billboard Hot 100-də bir nömrəli sinqlı var idi (Hot 100 dövründəki hər hansı digər kişi sənətçidən daha çox) və beş müxtəlif onillikdə Billboard Hot 100-də ilk onluğa daxil olan ilk sənətçi idi. O, RIAA tərəfindən dünya miqyasında bütün zamanların ən çox satılan fərdi musiqi sənətçisi kimi qəbul edilir. Onun mükafatlarına 15 "Qremmi mükafatı", 6 "Brit mükafatı" , "Qızıl Qlobus mükafatı" və 39 "Ginnesin Rekordlar Kitabı" daxildir.
İlk illər və Jackson 5 (1958–1975)
Maykl Cozef Cekson  29 avqust 1958-ci ildə İndiana ştatının Qari şəhərində doğulmuşdur. O, afroamerikalı işçi ailəsinin on uşağından səkkizincisi idi və Cekson küçəsində yerləşən iki yataq otağı olan evdə yaşayırdı. Onun anası Ketrin Eşter Cekson klarnet və piano ifa edə bilirdi və kantri ifaçısı olmağa can atırdı. Anası "Sears"da part-taym işləyirdi, bundan əlavə Yehovanın Şahidlərinin üzvü idi. Atası, keçmiş boksçu Cozef Uolter "Co" Cekson "US Steel"də kran operatoru idi və ailənin gəlirini artırmaq üçün yerli ritm və blüz qrupu olan Falcons ilə gitara çalırdı. Conun ulu babası Cul "Cek" Qeyl ABŞ ordusunun kəşfiyyatçısı idi; ailə həmçinin onun yerli amerikalı həkimi ola biləcəyinə inanırdı. Maykl üç bacısı (Ribi, Latoya və Canet) və beş qardaşı (Ceki, Tito, Cermeyn, Marlon və Rendi) ilə böyümüşdür. Altıncı qardaşı Marlonun əkizi Brendon doğulduqdan qısa müddət sonra vəfat etdi.
1964-cü ildə Maykl və Marlon, Jackson Brothers-a—Ceki, Tito və Cernmeynin daxil olduğu ataları tərəfindən yaradılmış qrupa—konqa və buben çalan ehtiyat musiqiçilər kimi qoşuldular. Mayklın dediyinə görə onun atası ona "böyük burun" deyirdi  və məşqlər zamanı ona fiziki və emosional təzyiq göstərirdi. Atası Co tez-tez o, bacı-qardaşları ilə məşq edərkən əlində kəmərlə kresloda otururdu və etdikləri istənilən səhvə görə onları cəzalandırmağa hazır idi. Co etiraf etdi ki, o, Mayklı müntəzəm olaraq döyürdü. Maykl gənclik illərin tənha və təcrid olunmuş şəkildə keçirdiyini bildirdi.
1965-ci ildə Maykl Cermeyn ilə əsas vokalları paylaşmağa başladı və qrupun adı The Jackson 5 olaraq dəyişdirildi. 1965-ci ildə qrup istedad şousunda qalib gəldi; Maykl Robert Parkerin 1965-ci ildə ifa etdiyi "Barefootin'" mahnısına rəqs etdi və The Temptations qrupunun "My Girl" mahnısını oxudu. Jacksons 5 1966-cı ildən 1968-ci ilə qədər orta qərbi ABŞ-də səfərlər etdi ; onlar tez-tez Sem və Deyv, The O'Jays, Qledis Nayt və Etta Ceyms kimi sənətçilərin açılış mərasimin baş tutduğu "Chitlin' Circuit" kimi tanınan bir sıra qara klublarda çıxış etdilər. Jacksons 5, həmçinin striptiz şoularının nümayiş olunduğu klublarda və kokteyl salonlarında, yerli auditoriyalarda və orta məktəb rəqslərində çıxış etdi. Onlar 1967-ci ilin avqustunda Şərq Sahili səfərində, Harlemdəki Apollo Teatrında həftəlik həvəskar gecə konsertinin qalibi oldular.
The Jackson 5 Qaridəki rekord leyblı "Steeltown Records" üçün bir neçə mahnı yazdı; onların ilk sinqlı "Big Boy", 1968-ci ildə buraxıldı. Bobby Taylor & the Vancouvers qrupundan Bobbi Teylor, 1968-ci ildə Çikaqonun Regal Teatrında onların açılış konsertinə dəstək olan The Jackson 5-i "Motown"a gətirdi. Teylor "Who's Lovin' You" mahnısı da daxil olmaqla onların bəzi mahnılarının prodüserliyini etdi. Motown ilə müqavilə bağladıqdan sonra Cekson ailəsi Los-Ancelesə köçdü. 1969-cu ildə Motown idarəçiləri Dayana Rossdan The Jackson 5-i ictimaiyyətə təqdim etməsini istədilər. The Jackson 5 ilk televiziya çıxışını 1969-cu ildə Miss Black America yarışmasında etdi, onlar "It's Thing" mahnısının koverini ifa etdilər. Bunun ardınca Rolling Stone gənc Mayklı "möhtəşəm musiqi istedadı"na görə təriflədi.
Rəşid Qayıbov
Qayıbov Rəşid Abdulla oğlu – Repressiya qurbanı.
Rəşid Qayıbov Azərbaycan SSRİ DİXK tərəfindən əksinqilabi millətçi təşkilatının üzvü kimi həbs edilmişdir. 1933-cü ildə Qayıbova casusluqda təqsirləndirilərək Azərbaycan Dövlət Siyasi idarəsi tərəfindən həbs edilmiş, amma ittiham sübut olunmadığı üçün azad edilmişdir.
DİXK tərəfindən 1937-ci ilin noyabrında yenidən həbs edilib.
Əlaəddin Koval
Əlaəddin Koval (d. 1878, İstanbul - ö. 08.08.1930, İstanbul) — Türk əsgəri.
Hərbi fəaliyyəti
1901-ci ilin 13 avqustunda hərbi məktəbə daxil olmuş və 1903-cü ilin 22 avqustunda oranı leytenant rütbəsi ilə bitirmişdir. Daha sonra isə təhsilini Hərbi Akademiyada davam etdirmiş və 1906-cı il sentyabrın 26-da oradan kapitan rütbəsi ilə məzun olmuşdur. Balkan müharibələrində və Birinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi əsnasında, Şərqi Frakiyada 1-ci korpusun komandiri olan Cəfər Təyyar Paşanın əmri ilə 55-ci bölmə komandirliyində xidmət etmişdir. 1 mart 1922-ci ildə polkovnik rütbəsinə yüksəldi. İlk olaraq, Əlcəzirə Cəbhəsinin Baş qərargahı rəisi kimi xidmət göstərdi və 1922-ci ilin aprel ayında 41-ci şöbənin komandiri vəzifəsinə təyin edildi. Böyük hücumda iştirak etdi. Müharibədən sonra, "İstiqlaliyyət" medalı (Türkiyə Respublikası) ilə təltif edildi.
Daha sonra isə 1-ci ordunun müfəttişi, 1-ci tümən komandiri vəzifəsini icra etdi. 1927-ci ildə general-mayor rütbəsinə yüksəldi və Paşa oldu. 8 Avqust 1930-cu ildə İstanbulda vəfat etdi. İstanbulda Qaracaəhməd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir. Onun nəşi sentyabrın 27-də Türkiyə Dövlət məzarlığına köçürüldü.
Kilikiya qapıları
Kilikiya qapıları və ya Gülək boğazı (bəzi mənbələrdə Külək boğazı,   ) —Türkiyənin cənubunda, Tavr dağlarında Bolkar və Aladağlar silsilələri arasında, Anadolu yaylasında aşırım. Bu, ölkənin daxili hissələrini Aralıq dənizi sahilində Çukurova sahilyanı ovalığı ilə birləşdirir. Qədim dövrlərdən bəri Kiçik Asiyadan Suriyaya ən əlverişli yol olaraq bilir. Makedoniyalı İsgəndərin qoşunları, 1096–1099-cu illərin Birinci Səlib yürüşü zamanı səlibçilərin birləşmiş qüvvələri tərəfindən istifadə edildiyinə dair sübutlar var. .
Nəqliyyat infrastrukturu
Keçid boyu İstanbulu Bağdadla birləşdirən avtomobil yolları və dəmiryolu xətləri var. Dəmiryolu relsləri kanyonun dibində və dar çəpərlərində yerləşir, çoxsaylı tunellərdən keçir və sayca 80-ə yaxındır. Asfaltlanmış avtomobil yolu "E5" Avropa magistral sisteminin bir hissəsidir və yolun hərəkət hissəsinin eni təxminən 7–9 metrdir. "Kilikiya qapıları"nın şimal hissəsində yol Pozantı yaşayış məntəqəsinə qədər dəmiryolu xəttinin yanında çəkilirdi, lakin cənubda Külək dərəsi boyunca Gülək aşırımından (1275 metr) keçir və dəmir yolundan qərbə doğru təxminən 15 km kənara çıxır.
Rəvan Alxaslı
Həyatı və hərbi xidməti
Rəvan Alxaslı 1 yanvar 1996-cı ildə Ağsu rayonunun Rəhimli kəndində dünyaya göz açmışdır. Orta təhsilini aldıqdan sonra hərbi xidmətə yollanmışdır. Hərbi xidmət müddətində 2016-cı ilin 1-5 aprel tarixində Aprel döyüşlərində iştirak etmişdir. Hərbi xidmət müddəti bitdikdən sonra mülki şəxs olaraq fəaliyyətini davam etdirmişdir.
NGC 4245
NGC 4245, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Rəvan Alxaslı
Vətən müharibəsi
2020-ci ilin iyul ayında səfərbər olunan Rəvan Alxaslı 21 sentyabr tarixindən hərbi təlim toplantılarına çağırılmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Rəvan Alxaslı 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Bir çox hərbi əməliyyatlarda və döyüşlərdə vuruşmuşdur. 9 oktyabr 2020-ci ildə döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən həlak olmuşdur.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəvan Alxaslı ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəvan Alxaslı ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Fillokladiya
thumb|261x261px Fillokladi — bitkilərin tumurcuq və ya budaqları şəklini dəyişərək yarpaq formasını alır və fotosontintez funksiyasını yerinə yetirir.
Etimalogiyası və morfologiyası
"Phylloclade" termini Yeni Latıncada olan phyllocladium sözündəndir, Yunancada phyllo-yarpaq və clados-budaq sözlərindən yaranmışdır. "Phylloclade" və "cladode" terminləri dəyişkəndir. Hamı onların yarpaq formasında budaqlar olduğunu və fotosintetik funksiya daşadıqları ilə razıdırlar. Bir tərifdə göstərilir ki, fillokladi, yarpaqlara çox bənzəyən və funksiyasını yerinə yetirən cladodlardır. Məsələn: Hirkan bigəvəri (Ruscus hyrcanus), tikanlı bigəvər (Ruscus aculeatus) eləcə də bəzi qulançar növlərdə rast gəlinir.
Alternativ bir tərifə görə, kladotlar məhdud böyüməsi ilə fərqlənir və yalnız bir və ya iki buğumarasını əhatə edir. Bu tərifə görə ən çox yarpağa bənzər quruluşlar fillokladi deyil, klododlardır.
Başqa bir tərifdə "phyllocladi" çoxlu buğum və ya buğumarası olan bir yarpağa bənzər gövdə və ya budağın bir hissəsi, "cladode" isə filloklaidin ayrıca buğumarası mənasında istifadə olunur.
Fillokladiya ümumiyyətlə modifikasiya etmiş budaq kimi təsvir edilsə də, müasir tədqiqatlarda yarpaqlar və budaqlar arasında aralıq olduğu göstərmişdir. Molekulyar-genetik tədqiqatlar bunu təsdiqlədi. Məsələn, Hirayama et al. (2007) Ruscus aculeata-dakı  fillokladi "tumurcuq və ya yarpaq üçün homoloji deyil, əksinə cüt orqan olduğunu" göstərir ki, özündə tumurcuq və yarpaq qalıqlarını birləşdirir. Fillokladiya  Briofillum və Kalanxoye bitkisində də əmələ gəlir.
Şəkillər
alt=|frameless|201x201px
203x203px|Ruscus acleatus|alt=Ruscus acleatus|frameless|left
Helwingia japonica|alt=|frameless|205x205px|left 206x206px|Asparagus asparagoides|alt=|left|frameless
Puntarenas
Puntarenas (İspan dilində tələffüzü: [puntaˈɾenas]) Kosta Rikada bir əyalətdir. Əyalətin paytaxtı Puntarenas şəhəridir. Vilayətin əhalisi 410.929 nəfərdir.
Toponomiyası
"Puntarenas" adı ingilis dilindən "Qum nöqtəsi" kimi tərcümə olunan "Punta" (Nöqtə) və "Arenas" (Qumlar) birləşməsindən yaranmışdır. Bu ad əvvəlcə 1720-ci ilin fevralında bura gələn pirat Con Klippertonun yazılarında şəhərin indi yerləşdiyi iynə formalı əraziyə istinad edərək xatırlanmışdır. Bu ad eyni zamanda fərqli bir formaya sahib olan və Kosta Rikanın ən böyük əyaləti olan Puntarenas əyaləti üçün də istifadə olunur, onun əsas hissəsi cənub bölgəsində, Puntarenas şəhərindən olduqca uzaqda yerləşir.
Spiridon Kediya
Spiridon Malxazoviç Kediya (სპირიდონ კედია;) — Gürcü siyasətçisi, Gürcüstan Milli Demokrat Partiyasının yaradıcılarından biri.
Həyatı
Spiridon Kediya 1905-ci ildən etibarən siyasi həyatda fəal iştirak etməyə başlamışdır. Hökumət əleyhinə etirazlarda iştirak etdiyi üçün gimnaziyadan qovulmuşdur.
Müstəqillik şüarlarını elan edən, lakin tez tərk edən Gürcüstan federalistlərinin partiyasına qoşuldu. Kediya 1906-cı ildə həbsdən yayınaraq Fransaya getdi. Spiridon Kediya orta məktəbi Parisdə bitirib.
Spiridon Kediya 1907-ci ildə Paris Universitetində təhsil almağa başladı, ancaq xəstəlik üzündən təhsilini yarımçıq qoymaq məcburiyyətində qaldı. Daha sonra Monpelye Universitetinə daxil olaraq oradan məzun oldu. Təhsil aldığı müddətdə Gürcüstan Tələbələri Dərnəyinin üzvü idi.
Kediya Birinci Dünya müharibəsi başlayandan sonra Rusiyaya qayıtdı. Lakin onun dönüşü uğursuz oldu. Belə ki, o dərhal həbs olundu və Kronşdat qəlasına salındı. Yalnız Kediya 1914-cü ilin sonunda sərbəst buraxıldı və o, Tiflisə gəldi.
1917-ci ildə Gürcüstan Milli Demokrat Partiyasının qurucularından biri və onun sədri oldu. Bundan əlavə, Spiridon Kediya Gürcüstan Milli Şurasına üzv də daxil oldu.
Müstəqil Gürcüstanda
1918-ci ilin əvvəlində Osmanlı imperiyası ilə, sonra müstəqil Gürcüstan dövlətinin müttəfiqi olan Almaniya imperiyası ilə sülh danışıqlarında iştirak etdi. 26 may 1918-ci ildə Gürcüstan Demokratik Respublikası tərəfindən müstəqillik elan edildikdən sonra parlamentə üzv seçildi.
1921-ci ilin əvvəlində Qızıl Ordunun Gürcüstanı işğal etdikdə, menşevik hökuməti mühacirətə getsə də o, ölkədə qaldı. Spiridon Kediya sovet hakimiyyətinə müqavimət göstərmək yolunu seçdi. O, Gürcüstan Milli Demokrat Partiyasının gizli Mərkəzi Komitəsinin üzvü idi. Lakin qısa müddətdən sonra o, həbs olundu. Amma tezliklə sərbəst buraxıldı.
1923-cü ildə Gürcüstandan getmək məcburiyyətində qaldı. Türkiyədə qısa müddət qaldıqdan sonra Fransaya köçdü. Burda Kediya gürcü müxalifət mühacirətinin liderlərindən biri oldu. Spiridon Kediya mühacirətdə çoxsaylı məqalələrin müəllifi kimi yadda qalmışdır.
İkinci Dünya müharibəsi zamanı, əvvəlcə Üçüncü Reyxin tərəfdarı idi. Kediya onların köməyi ilə Gürcüstanın müstəqilliyini bərpa etməyə ümid edirdi. 1942-ci ilin yazında Berlində "Adlon" otelində konfransda iştirak etmişdi. Lakin bu konfransdan sonra Almaniyanın dəstəyinə ümidini itirdi. Müharibənin sonuna qədər heç bir siyasi fəaliyyət göstərmədi.
Xatirəsi
Tiflisdə bir küçə Spiridon Kediyanın adını daşıyır.
Matsumoto
Matsumoto (松本市, Matsumoto-shi) — Yaponiyanın Naqano prefekturasında yerləşən şəhər. Matsumoto 1 aprel 2021-ci ildən əsas şəhər kimi təyin edilmişdir. 1 mart 2019-cu il tarixinə şəhərdə 105,207 ailədə 239,466 əhali və hər km²-də 240 nəfər əhali sıxlığı var. Şəhərin ümumi sahəsi 978,47 kvadrat kilometrdir (377,79 kv mil).
Coğrafiya
Matsumoto dağlarla əhatə olunmuş mərkəzi Naqano prefekturasının Matsumoto hövzəsində yerləşir və gözəl mənzərələri ilə məşhurdur. Naqano şəhərindəki prefektura paytaxtından təxminən 75 kilometr cənubda və Tokionun mərkəzindən 167 kilometr məsafədə yerləşir. 3000 metrlik Hida dağları şəhərin qərbindədir, 3190 metrlik Hotakadake dağı ilə Matsumoto sərhədində Takayama, Gifu şəhərin hüdudları daxilində ən yüksək nöqtədir.
Demoqrafiya
Yapon siyahıyaalma məlumatlarına görə, Matsumoto əhalisi son 40 ildə artmaqdadır.
İqlim
Matsumoto rütubətli kontinental iqlimə malikdir (Köppen iqlim təsnifatı Dfa), rütubətli subtropik iqlimlə (Koppen Cfa) həmsərhəddir, isti yayı və soyuq qışı var. Yayda yağıntılar kifayət qədər yüksəkdir, lakin qışda hava bir qədər quru olur. Matsumotoda orta illik temperatur 11,9 °C-dir. Orta illik yağıntı 1982 mm-dir, sentyabr isə ən yağışlı aydır. Orta hesabla ən yüksək temperatur avqustda 25,2 °C-də, ən aşağı temperatur isə yanvarda −0,5 °C-də müşahidə olunur.
İslam Dövləti – Əlcəzair vilayəti
2014-cü ildə onlar 55 yaşlı fransız alpinist Erve Qurdeli qaçırmışdılar. Qrup 22 sentyabr 2014-cü il tarixli videoda qeyd etmişdir ki, onlar bunu İD sözçüsü Ədnaninin ABŞ ilə birlikdə İD-yə qarşı döyüşən ölkələrin vətəndaşlarına hücum etmək əmrinin bir hissəsidir. 24 sentyabr 2014-cü ildə "Əlcəzair vilayəti" Erve Qurdelin başını kəsdiyini iddia etmişdir.
Xəlifəli (Xudabəndə)
Xəlifəli - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 189 nəfər yaşayır (38 ailə).
Veqan cəmiyyəti
Veqan cəmiyyəti  — İngiltərədə istehlak və ümumiyyətlə həyat etik mədəniyyətini təbliğ edən qeydiyyatdan keçmiş xeyriyyə cəmiyyəti.
1 noyabr 1944-cü ildə Böyük Britaniyanın Birminhem şəhərində Donald Uotson (1910-2005) və 24 dostu tərəfindən qurulmuşdur. Cəmiyyət Birləşmiş Krallıqda ilk olan cəmiyyətdir. Cəmiyyət Vegan termini (vegeterian sözlərindən) istifadə etmişdir.
Cəmiyyətin təsis ildönümü, 1 noyabr, "Beynəlxalq Veqan Günü" olaraq qeyd olunur (1994-cü ildən).
1988 və 2005-ci illərdə Veqan cəmiyyəti üzvlərinin sayı təxminən 4000. idi.
Gabud
Gabud — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 16 km cənub-şərqdə, Arpaçayın sol qolu olan Axtaçayın yaxınlığında yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə qeyd edilmişdir. Kəndin adı ilk dəfə XIII əsrdən xatırlansa da, ərazidəki tarixi abidələr onun daha da qədim olduğunu göstərir. Belə ki, kəndin əsası X əsrdən əvvəl qoyulmuşdur.
Erməni mənbələrində kəndin adı Gyabut, Gyabud formalarında verilir.
Kəndin adı Azərbaycan dilində «qayalıqda keçən yol», «uçurum», «daşlıq» mənasında işlənən gab sözünə -ud şəkilçisinin artırılması yolu ilə düzəlmişdir. Orotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir. Kəndin adı erməni dilinə uyğunlaşdırılaraq Kaput qoyulmuşdur.
Kəndxudaları
Qaraçorluların kulakanlı tayfası
Valeh İsmayılov
Həyatı
1961–cı ildə orta məktəbi bitirib, 1966 – cı ildə Kazan kimya-texnoloqiya institutu bitirib, 1970 – ci ildə kimya elimləri alimlik dərəcəsi alıb. 1985 – ci ildə Kiyev şəhərində kimya elmlər doktoru alimlik dərəcəsi almaq ücün dissertasiya müdafiə edib.
Vüsal İsgəndərov
Vüsal Asdan oğlu İsgəndərov (10 sentyabr 1998; Nifçi, Bərdə, Azərbaycan — 29 sentyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin MAXE əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Vüsal İsgəndərov 10 sentyabr 1998-ci ildə Bərdə rayonu Nifçi kəndində anadan olub.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Vüsal İsgəndərov Gülüstan, Ağuçuq, istiqamətində gedən hərbi əməliyyatlarda iştirak edib. Vüsal 2020-ci il sentyabrın 29-da Ağuçuq istiqamətində gedən hərbi əməliyyat zamanı düşmən atəşi ilə şəhid olub. Bərdədə dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal İskəndərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal İsgəndərov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Şahzadə Vilhelm boğazı
Şahzadə Vilhelm boğazı- Alyaska körfəzi, Alyaska ştatının cənubunda yerləşir. Kenay yarımadasının şərqində mövqe tutur. Ərazidə ən iri liman Kadız limanıdır. Boğazın cənubundan neft kəməri keçir. Boğazda Montayyo və Hincinbruk adaları, Kordova və Vittier adaları şəhərləri vardır. Boğaz ərazisinin böyük hissəsi Cugas qoruğu ərazisinə daxildir. Ərazidə çoxlu adalar, Fiordlar və Buzlaqlar vardır. Boğazı keçən ilk avropalı Ceyms Kuk olmuşdur. 1778- ci ildə boğazı Sendviç (özünün patronu Con Sendviçin şərəfinə) adlandırır. Sonradan tərtib edilən xəritələrdə adı dəyişdirilərək Vilhelm VI şərəfinə adlandırılır. 1964-ci ildə ərazidə Böyük Alyaska zəlzələsi baş verirki, bu da böyük itkilərə səbəb olur. 1989-cı ildə Supertanker qəzası (Ekson Valdez) nəticəsində 250,000 dəniz quşu, 3000 dəniz samuru, 300 adı suiti, 250 Ağbaş qartal və 22 Osa tələf olmuşdur.
Mandaq (Xudabəndə)
Mandaq - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 260 nəfər yaşayır (60 ailə).
Ağagəldi Məmmədgəldiyev
Ağagəldi Məmmədgəldiyev  — Türkmənistanın hərbi lideri, ordu generalı.
Həyatı
1963-cü ildən kəndli fermasında işləyir. 1964-cü ildən Türkmən Dövlət Tibb İnstitutunda oxudu. 1968-ci ildə Saratov Tibb İnstitutuna köçdü və 1970-ci ildə məzun oldu.
SSRİ dövrü
1970-ci ildən Sovet Ordusunda. Qırmızı Bayraqlı Türkistan Hərbi Dairəsinin ayrı bir avtomobil taburunun bir həkim — ilk yardım məntəqəsinin müdiri vəzifəsində çalışdı. 1974-cü ildən — hərbi hissənin tibb məntəqəsinin rəisi, sonra Almaniyadakı Sovet Qüvvələri Qrupunun zenit -raket briqadasının tibb xidmətinin rəisi. 1979-cu ildən yenidən Türküstan Hərbi Dairəsində xidmət etdi: Ərəbabil şəhərindəki hərbi sanatoriyanın müdiri, 1983-cü ildən internat, sonra Aşqabaddakı rayon hərbi xəstəxanasının yoluxucu xəstəliklər şöbəsinin böyük rezidenti. 1988-ci ildən müəllim, 1990-cı ildən Türkmənistan Dövlət Tibb İnstitutunun hərbi kafedrasının baş müəllimidir. Tibbi Xidmətin polkovnik-leytenantı.
Müstəqillik dövrü
1992-ci ildən Türkmənistan ordusunda xidmət etdi, Aşqabad rayonunun Firyuza kəndində hərbi sanatoriya müdiri təyin edildi. Türkmənistan Prezidenti S. Niyazovun hərbi iqamətgahı da var idi.
1994-cü ildə Ağagəldi Məmmədgəldiyev Türkmənistan Müdafiə nazirinin maddi -texniki təminat üzrə müavini — Silahlı Qüvvələrin Logistika və Təchizat Baş İdarəsinin rəisi təyin edildi. General-mayor. 2002-ci ilin martından — Dövlət Sərhəd Xidmətinin rəisi — Türkmənistan sərhəd qoşunlarının komandanı. 2003-cü ildə general-leytenant rütbəsini keçərək general-mayordan polkovnik rütbəsinə yüksəldi. 2003-cü ilin sentyabrından — Türkmənistanın müdafiə naziri və eyni ilin dekabrından — Türkmənistan Hərbi İnstitutunun rektoru. Türkmənistan Ordusu Generalı hərbi rütbəsi 24 oktyabr 2004-cü ildə verildi. Eyni zamanda Türkmənistan Dövlət Təhlükəsizlik Şurasının katibi idi.
21 dekabr 2006-cı ildə S. Niyazovun qəfil ölümündən sonra, bir çox müşahidəçinin fikrincə, Q. Berdıməhəmmədovun Prezident vəzifəsinə təyin olunmasının sui-qəsdinin əsas icraçılarından biri A.Məmmədqəldiyev idi. Yeni liderin eyni sadiq tərəfdarı oldu və bunun sayəsində daha iki il müdafiə naziri postunu və tutduğu bütün vəzifələri qorudu. 2009-cu ilin yanvarında nazir vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı və "səhhətinə görə təqaüdə çıxması ilə əlaqədar" vəzifəsindən azad edildi. Aşqabadda yaşayır.
"Türkmənbaşı" ordeni (2006-cı il sentyabr), SSRİ və Türkmənistan medalları ilə təltif edilmişdir.
Dağlıq Qarabağ ermənilərinin Azərbaycan hökuməti qarşısında təəhhüdləri
Dağlıq Qarabağ ermənilərinin Azərbaycan hökuməti qarşısında təəhhüdləri — Dağlıq Qarabağ ermənilərinin bölgədə separatçılığa son qoymaları barədə 1919-cu il avqustun 22-də imzaladığı sənəd.
Tarix
Sənəd Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin Qarabağda genişlənməkdə olan erməni təcavüzünün və separatçılığın qarşısını almaq məqsədilə həyata keçirdiyi qətiyyətli tədbirlər nəticəsində imzalanmışdı. Sazişin imzalanması ərəfəsində Qarabağda vəziyyət yenidən kəskinləşmişdi. Qarabağ general-qubernatoru Xosrov Paşa bəy Sultanovun əmri ilə vəziyyətin nəzarət altında saxlanması üçün Şuşanın erməni hissəsindəki xəzinədarlığın və poçtun Azərbaycan məhəlləsinə köçürülməsi, şəhər ətrafındakı səngərlərə əlavə postlar qoyulması, Şuşa-Yevlax yolunun təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə cəhd göstərilməsi erməni millətçilərinin rəhbərləri tərəfindən hiddətlə qarşılandı. Azərbaycan hakimiyyət orqanlarının bölgədə möhkəmlənməsinə yol verməmək üçün onlar silahlı təxribatlara əl atdılar.
1919-cu il iyunun 4-də Şuşa və ətraf kəndlər silahlı qarşıdurma mərkəzinə çevrildi. İyunun 5-də bölgədəki ingilis komandanlığının köməyi ilə silahlı təxribatların təşkilatçıları olan Erməni Milli Şurasının üç fəalı həbs edilərək Azərbaycan ərazisindən çıxarıldı. İyunun 6-da Azərbaycan qoşun bölmələri Şuşanın erməni məhəlləsindəki qışlalarda yerləşdikdən sonra, ermənilər təxribatın törədilməsində kənardan gəlmə qüvvələrin təqsirkar olduğunu, Azərbaycan Hökumət orqanları ilə əməkdaşlığı genişləndirməyə meylli olduqlarını bildirdilər.
Şərtlər
Azərbaycan Hökumətinə münasibət məsələsi Qarabağ ermənilərinin 1919-cu il avqustun 16-da çağırılan 7-ci qurultayında da müzakirə edildi. Qurultay nümayəndələri Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hökumət orqanları ilə danışıqlar aparmağa və saziş imzalamağa razı oldular. Həmin gün qurultay nümayəndələrindən 20 nəfər Şuşaya gəlib, Azərbaycan Hökumət orqanları ilə imzalanacaq sazişin məzmunu barədə danışıqlar apardılar. Saziş 26 bənddən ibarət idi. Əsas məzmunu tərəflər arasında etimadın genişləndirilməsi, münaqişələrin sülh yolu ilə həlli üçün zəmin yaradılması ilə bağlı idi. Sazişə əsasən, Qarabağ general-qubernatorluğu yanında, hər iki tərəfdən, bərabər sayda olmaqla, 6 nəfərlik Şura yaradılmalı, millətlərarası məsələlər ilkin olaraq, bu Şurada müzakirə edilməli, general-qubernatorun mülki işlər üzrə müavini vəzifəsi təsis edilməli və həmin vəzifəyə erməni təyin olunmalı idi. Sazişdə digər məsələlər də əksini tapmışdı. Lakin sazişin imzalanması bölgədə sülhü təmin etmədi. Az sonra ermənilər öz niyyətlərinə nail olmaq üçün Zəngəzurda və Qarabağda türk-müsəlman əhaliyə qarşı qətlləri, təxribatları yenidən genişləndirdilər.
Almaarx
Almaarx — Yevlax rayonu ərazisində arx.
Haqqında
Tədqiqatçıların böyük əksəriyyətinin fikirlərinə əsasən, "alma" sözü ilə bağlı toponimlər alma ağacı ilə zəngin obyektləri bildirir. Lakin "alma" komponentli toponimlərin bağlı olduğu obyektlərin müxtəlifliyi və arealının genişliyi bu fikirlə razılaşmamağa əsas verir. Alma Ata (Tatarıstan), Alma Atı, Alma Arasan (Qazaxıstan), Alma Kerman, Alma Tamak, Alma Tarxan (Krım), Alma/Zeda Alma (Acarıstan), Almazar (Özbəkistan), Alma çayı (Krım dağlarından axır), Almalı (Azərbaycan, Cənubi Azərbaycan, Ermənistan) və s. coğrafi adların hamısı alma ağacı ilə bağlı ola bilməz. Türk dillərində alma sözünün "meyvə növü" mənasından başqa "dəyişmə"; "alınma, götürülmə"; "üstün, daha yaxşı" "turş"; "almat/almatı" şəklində isə "təbəə, rəiyyət, tabelik" mənalarında işləndiyini və Alma Atı (Qazaxıstan) şəhərinin və Almatinka çayının rus mənbələrində "Vernıy", "reka okolo Vernoqo" adlanmasını nəzərə alsaq bu fikri təsdiq etmiş olarıq. Bu baxımdan Yevlax rayonununda Almaarx hidronimi alma (alınma) və arx (su obyekti termini) sözlərindən düzəlib, "hansısa su hövzəsindən alınma, ayrılma arx" deməkdir.
UEFA Avro 2028
UEFA Avro 2028 və ya sadəcə Avro 2028 olaraq adlandırılan 2028 UEFA Avropa Futbol Çempionatı UEFA-nın üzv assosiasiyaların kişilərdən ibarət milli komandaları üçün təşkil etdiyi və dörd ildən bir keçirilən 18-ci UEFA Avropa Çempionatı olacaq. Turnirin 2028-ci ilin iyun-iyul aylarında keçirilməsi planlaşdırılır.
Ya Türkiyə, ya da İngiltərə, Şimali İrlandiya, Şotlandiya, Uels və İrlandiya Respublikasının ortaq təklifi olacaq ev sahibinin 2023-cü ilin sonunda seçiləcəyi gözlənilir.
Seçim prosesi
Ölkələr bir ədəd 60.000 yerlik, bir ədəd (iki olması üstunlukdur) 50.000, dörd ədəd 40.000, üç ədəd isə 30.000 yerlik olmaqla 10 stadionla təkliflərini təqdim etməlidir.
Seçim mərhələləri
16 dekabr 2021-ci ildə UEFA İcraiyyə Komitəsi seçim prosesinin UEFA Avro 2032 ilə paralel keçiriləcəyini elan etdi. Maraqlanan iddiaçı ölkələr turnirlərdən biri üçün təklif verə bilərlər.
Seçim mərhələsi aşağıdakı kimidir:
Təsdiqlənmiş təkliflər
Turnirə ev sahibliyi etmək üçün üç maraqlı ölkə (biri sonradan qeyri-münasib hesab edilir) UEFA tərəfindən 23 mart 2022-ci il tarixindən əvvəl qəbul edilmişdir.
İngiltərə, Şimali İrlandiya, Şotlandiya, Uels və İrlandiya Respublikası – 7 fevral 2022-ci ildə İngiltərə, Şimali İrlandiya, Şotlandiya, Uels və İrlandiya Respublikasının futbol assosiasiyaları birgə təklif elan etdilər. İngiltərə əvvəllər turnirə 1996-cı ildə ev sahibliyi edib və çoxmillətli Avro 2020-nin on iki oyunu London və Qlazqoda keçirilib.
Türkiyə – Martın 23-də Türkiyə Futbol Federasiyası Avro-2028-ə ev sahibliyi etmək üçün ərizə təqdim etdiyini təsdiqləyib.
Rədd edilmiş təklif
Rusiya – Martın 23-də də, ölkəsinin Ukraynanı işğal etməsi səbəbindən UEFA-nın Rusiya klublarının və Rusiya milli komandasının iştirakına qadağa qoymasına baxmayaraq, Rusiya öz təklifini elan edir. 2 may 2022-ci ildə UEFA Rusiyanın 2028 və 2032-ci illər üçün təklifləri qeyri-məqbul elan etdi.
NGC 3280C
NGC 3280C, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 91.44 sm (36 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kalia Antoniu
Kalia Antoniu ( 6 aprel 2000) — Kiprli üzgüçü. Kalia Antoniu Kipri 2017-ci ildə XXXXIV Avropa Gənclər Üzgüçülük Çempionatında təmsil etdi.
Avropa Çempionatı
Kalia Antoniu birinci dəfə Avropa Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, İsraildə baş tutan XXXXIV Avropa Gənclər Üzgüçülük Çempionatında qadınlar 100 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 58.13 saniyəlik nəticəsi ilə 34-cü yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Dünya Çempionatı
Kalia Antoniu birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında qadınlar 50 m arxası üstə stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 30.59 saniyəlik nəticəsi ilə 63 üzgüçü arasında 46-cı oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Qırğızıstan–Türkiyə münasibətləri
Türkiyə–Qırğızıstan münasibətləri — Türkiyə ilə Qırğızıstan arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr. Ştatlar Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) üzvüdür.
Tarixi
Türkçülük həmrəyliyi Türkiyəni Qırğızıstanla əlaqələrini genişləndirməyə sövq etdi. Daha sonra, Türkiyə Qırğızıstanla mədəni, iqtisadi və texniki yardım mövzusunda çox sayda müqavilələr bağladı və ilk üzvləri olan İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatına (İƏT) tam bir üzvlüyə İran, Pakistan və Türkiyə sponsor oldu.
Qırğızıstan sahəsi, iqtisadi inkişafı və əhalisi baxımından Orta Asiya respublikaları arasında ikinci ən böyük ölkədir.
Orta Asiya qonşularından fərqli olaraq, Qırğızıstan iqtisadi cəhətdən tələb olunan bir təbii qaynağa - qızıla sahibdir.
Qırğızıstan müstəqillik əldə etdikdən sonra, iqtisadi islahat proqramının sürətlə tətbiq olunmasına baxmayaraq, MDB ölkələri arasında ən pis iqtisadi tənəzzülü yaşadı.
Türkiyənin MDB ölkələri arasında ən pis olan Qırğızıstandakı iqtisadi tənəzzülün qarşısını almaq üçün kifayət qədər iqtisadi mənbələri yox idi. Qırğızıstanda bir çox müştərək müəssisənin iflasından sonra, Türk səlahiyyətliləri, ölkənin çox kiçik və çox kasıb olduğunu, Rusiyanın yardımı olmadan iqtisadi baxımdan olduğu qənaətinə gəldilər və öz siyasətlərini dəstəklərini dar olaraq təyin etmək üçün texniki yardım və investisiya istiqamətləndirdilər.
Türkçülük xarici siyasəti Türkiyəni Rusiya ilə rəqabətə sövq etdi. Nəticədə, Qırğızıstan, Ankaraya nisbətən daha davamlı iqtisadi yardım mənbəyi olan Rusiya ilə daha sıx işləməyə başladı. Qırğızıstan və Rusiya hərbçilərinin SSRİ-də xidmət etmək təcrübəsi ortaq idi və bölgənin infrastrukturu Rusiyaya bağlı idi.
Ticarət əlaqələri
2019-cu ildə ölkələr arasındakı ticarət həcmi 519 milyon ABŞ dolları, bunun Türkiyənin ixracatı 442 milyon ABŞ dolları təşkil etmişdir.
NCT (qrup)
NCT — SM Entertainment tərəfindən yaradılan Cənubi Koreyalı bir oğlan qrupudur. Qrupun 2016-cı ilin yanvar ayında yerli leybl qurucusu tərəfindən ilk təqdimatından bəri, qrup 2021-ci ilin yanvar ayından etibarən ümumilikdə dörd fərqli alt qrupda iştirak edən 23 üzvdən ibarətdir.
Qrup, 9 Aprel 2016-cı il tarixində "The 7th Sense" və "Without You" rəqəmsal sinqlları ilə ilk alt qrupları olan NCT U-nu təqdim etdi. Ardından, 7 iyul 2016-cı ildə Seulda yerləşən NCT 127 alt qrupu, daha sonra isə 24 Avqust 2016-cı il tarixində "Chewing Gum" rəqəmsal mahnısı ilə yalnız yeniyetmə üzvlərdən ibarət NCT Dream alt qrupu debut etmiş oldu. Qrup daha sonra 17 yanvar 2019-cu il tarixində The Vision albomu ilə Çində yerləşən yeddi üzvlü WayV adlı alt qrupunu təqdim etdi. Beşinci alt qrup isə 2021-ci ildə debüt edəcək.
Hər bir alt qrupun ayrı-ayrı fəaliyyətləri ilə yanaşı, NCT qrupu bu günə qədər tam albomlarını tanıtmaq üçün iki dəfə birləşdi, ilk dəfə NCT 2018 Empathy'nin 2018 mart çıxışı, ikincisi isə 2020-ci ilin oktyabr və noyabr aylarında iki hissəli albom olan NCT 2020 Resonance Pt. 1 və Pt. 2 çıxışıdır, hansı ki, bu iki hissəli albom iki ayda 2,6 milyondan çox nüsxə sataraq SM Entertainment-in bir aktı ilə indiyə qədər çıxan və ən çox satılan fiziki albomu olub, 2020 Asia Artist Awards-da qrupa ilk Grand Daesang Mükafatını qazandırmışdır.
Sub-units
<references group="https://star.mt.co.kr/stview.php?no=2021011201223338560&type=3" responsive="" />
Messali Hacı
Əhməd ibn Messali Hacı — Əlcəzair milliyətçi siyasətçisi, Əlcəzairin müstəqilliyi uğrunda hərəkatların tərəfdarı. O, adətən Əlcəzair milliyətçiliyinin "atası" adlanır. Türk əsillidir. O, 1954-cü ildə müstəqillik uğrunda silahlı mübarizədən uzaqlaşmadan əvvəl Şimali Afrika Ulduzu (ŞAU), Əlcəzair Xalq Partiyası (PPA) və Demokratik Azadlıqların Zəfəri Hərəkatının həmtəsisçisi olmuşdur. Messali həmçinin, Milli Qurtuluş Cəbhəsinin (MQC) davam edən səylərinə qarşı çıxmaq üçün Əlcəzair Milli Hərəkatını (ƏMH) qurmuşdu.
CFP Franqı
CFP Franqı (Fransıcza: franc pacifique; ISO 4217: XPF) və ya sadəcə frank (franc). Fransa dənizaşırı kollektivliklərinə aid olan Fransa Polineziyası, Yeni Kaledoniya və Uollis və Futunada istifadə edilən rəsmi milli valyuta.
CFP sözünün açılımı
İlk öncələr CFP qısaltması Colonies Françaises du Pacifique sözlərinin baş həriflərinin qısaltması idi və qısaltmanın açması "Sakit Okean Fransız Koloniləri" demək idi. Daha sonralar isə mövcud olan CFP qısaltması, müvafiq olaraq öncə Communauté Financière du Pacifique (yəni "Sakit Okean Maliyə Cəmiyyəti" və sonra isə Comptoirs Français du Pacifique (yəni "Sakit Okean Fransız Eksçeinci") olaraq dəyişdirildi.
ISO 4217 valyuta kodu XPF-dir. Avro ilə XPF = 0,00838 avro nisbətinə görə sabitlənmişdir. CFP Franqı Institut d'émission d'Outre-Mer tərəfində buraxılır.
26 fevral 2022-ci ildə qüvvəyə minən 15 sentyabr 2021-ci il tarixli sərəncam, CFP frank adını "Sakit Okeanın Fransız icmalarının frankı" kimi müəyyən edir..
Cun Aşida
– Yaponiya dəb dizayneri. Yaponiya imperator evi üçün dizayn etdiyi geyimlərə görə tanınır. Onun ikinci qızı Tae Aşida da dəb dizayneridir.
Həyatı
Cun Aşida 1930-cu ildə Yaponiyanın hakimiyyəti altında olan Koreyada həkim ailəsində doğulmuşdur. O, səkkizuşaqlı ailənin ən kiçik üzvü olmuşdur. Aşida orta təhsilini tamamlamaq üçün Yaponiyada qayıtmış, İkinci dünya müharibəsindən əvvəl ABŞ-dən qayıdan böyük qardaşının və onun həyat yoldaşının geyimlərini gördükdən sonra dəb dizayneri olmaq qərarına gəlmişdir. O, rəssam və dizayner Cuniçi Nakaharanın tələbəsi olmuşdur. 1960-cı ildə Takaşiyama alış-veriş mərkəzində və "Teijin" parça şirkətində məsləhətçi dizayner kimi işləməyə başlamışdır. 1963-cü ildə öz brendini yaratmışdır.
Aşida ilk kolleksiyasını 1964-cü ildə Tokioda təqdim etmişdir. Şahzadə Tsuqu üçün dizayn etdiyi kostyum bəyənildiyinə görə 1966-cı ildə Şahzadə Miçikonun eksklüsiv dizayneri təyin edilmiş və on il bu vəzifədə qalmışdır. O, 1993-cü ildə Şahzadə Masakonun toyu üçün axşam geyimi dizayn etmişdir.
1977-ci ildə Paris dəb şousunda Aşidanın kolleksiyası nümayiş etdirilmişdir. 1989-cu ildə Parisdə öz mağazasını açmışdır. 1994-cü Hiroşima şəhərində keçirilmiş Asiya oyunları və 1996-cı ildə Atlanta şəhərində keçirilmiş Olimpiya oyunları zamanı Yaponiya milli komandaları üçün, eləcə də, All Nippon Airways və Imperial Hotel üçün formalar dizayn etmişdir. 2018-ci ildə pnevmoniyadan ölmüşdür.
Mükafatları
Aşida 1971-ci ildə Dəb Redaktoru Klubu Mükafatı, 1991-ci ildə "Bənövşəyi lent" medalı və 2006-cı ildə "Doğan günəş" ordeni ilə təltif olunmuşdur. O, Fransa, İtaliya, Lüksemburq kimi ölkələrin beynəlxalq mükafatlarına layiq görülmüşdür.
Brzeq qəsri
Brzeq qəsri ― Polşanın Brzeq şəhərində qəsr. Hal-hazırda muzey olaraq fəaliyyət göstərən tikili Piast sülaləsinin mavzoleyini də ehtiva edir.
Coğrafiya
Brzeq qəsri Polşanın cənub-qərbindəki Aşağı Sileziya voyvodalığı ilə Opol Voyvodeşip vilayətlərinin sərhədindəki Odra çayının qərbindəki uçurumda yerləşir. Qəsr Namısluv və Stşelin şəhərləri arasındakı milli yolun yaxınlığında yerləşir.
Tarix
Qəsrin mövcudluğuna dair ilk məlumatda Sileziya qrafı I Henrinin dövründə, 1235-ci ildə inşa edilmiş, xəndək və möhkəm divarları olan kiçik bir qala təsvir edilmişdir. Qalaya bitişik olaraq "Aslan qalası" kimi tanınan kvadrat qüllə tikilmişdi. Brzeq hersoqluğunu idarə edən Piast ailəsi, 1311-ci ildən 1675-ci ilə qədər qəsrdə yaşamışdır. 1342-ci ildə qəsr knyazlığın paytaxt iqamətgahına çevriildikdən sonra dəfələrlə təmir edildi. 1370-ci ildə Şahzadə I Lyudovik qəsri genişləndirdi və Piast sülaləsinin mavzoleyini əhatə edən ibadətgah inşa etdi. 1544-cü ildə II Fridrix Leqnitskinin dövründə başlayan təmir işləri 1560-cı ildə tamamlandı və qəsrə daha çox bina əlavə edildi. Əlavələr iki yeni bina, binaları əhatə edən geniş bir həyət və ambulatoriya idi. Bu dövrdə tikilən əlavə tikililərə binanın girişi olan darvaza da daxil idi. Piast şahzadələrinin büstləri qapının dekorasiyasının bir hissəsi idi. Dizayndakı dəyişikliklər qotik üslubundan Sileziyadakı Renesans memarlıq tipinə qədər müxtəlif idi.
Qəsr 1741-ci ildə, Birinci Sileziya müharibəsində Prussiya qüvvələri tərəfindən dağıdıldı və bu müddət ərzində dağıntılardan Prussiya ordusu üçün anbar kimi istifadə edildi. Müharibədən sonra alman dilində Brieq adlanan şəhər - Sileziyanın böyük bir hissəsi Avstriyadan Prussiyaya ilhaq edildi. Brieq 1945-ci ildə bölgənin demək olar ki, tam deportasiyaya məruz qaldığı zaman Sileziyanın böyük bir hissəsi Polşaya köçürülənə qədər Prussiya və Almaniyanın bir hissəsi idi.
1801-ci ildə baş verən yanğın zamanı qəsrə daha çox ziyan dəydi. 1920-ci ildə tərk edilmiş qəsrin yenidən qurulmasına başlansa da, İkinci Dünya müharibəsi zamanı qəsrə dəyən ziyan olduqca böyük idi.
Qəsr 1966-1978-ci illərdə və 1980-1994-cü illərdə İntibah üslubunda yenidən qurulmuşdur. Tikili hal-hazırda Sileziya Piastları Muzeyi kimi xidmət edir.
Xüsusiyyətləri
Qəsr İtalyadan olan Yakub Parr, Fransiskus Pahr və Bernard Niuron tərəfindən yenidən tikilmişdir. Tikilinin indiki fasadı "Mərkəzi Avropada İntibah dövrünün ən möhtəşəm tarixi abidələrindən biri" kimi tanınır.
Qəsrin bir hissəsi olan muzeydə Piast sülaləsinin tarixini nümayiş etdirən eksponatlar var. Sərgilənən görkəmli rəsmlərdən bəziləri Vrotslav Milli Muzeyinin kolleksiyasından və Sileziyanın tanınmış rəssamı Mixael Vilmannın rəsmlərindəndir. Muzeydə Leqnika və Brzeq hersoqlarının yaxşı qorunmuş sarkofaqları var.
Dəstəgül
Dəstəgül, Dostagir — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 1993-cü ildə kənd Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Tarixi
Dostagir kəndi əvvəllər Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Ağdərə rayonu inzibati ərazisinə aid idi, lakin 1992-ci ildə Ağdərə rayonu ləğv edilərək ərazisi qonşu Ağdam rayonu, Tərtər rayonu və Kəlbəcər rayonu arasında bölüşdürüldü. Dostagir kəndi də Tərtər rayonuna birləşdirilən kəndlərdən biridir.
Haqqında
Dəstəgül kəndi Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir. Keçmiş adı Dəstahir kimi rəsmiləşdirilmişdi. Yerli əhali kəndin adını Tahir adlı şəxslə bağlayır. Tədqiqatçıların bir qismi toponimi XIX əsrdə qeydə alınmış qaraçorlu tayfa birliyinə daxil olan dəstagir tirəsinin adı ilə, digər qismi isə alban hökmdarı Vaçaqanın (V əsr) qızı Dəstəgülün adı ilə əlaqələndirir və guya kəndin vaxtilə bu şahzadənin yay iqamətgahı olduğunu söyləyirlər. Əslində, oykonim dəstə (su arxı) və hır (axar) komponentlərindən ibarət olub, "axar su kənarında kənd" mənasını daşıyır. Kəndin Kürəkçayın qollarından birinin kənarında yerləşməsi və Çaylı adlanan inzibati ərazi vahidliyinin tərkibində olması da bu fikri təsdiqləyir.
Pənah Qurbanov
Pənah Abdulla oğlu Qurbanov  – Azərbaycanlı kimya elmləri doktoru, ixtiraçı, şair, sazbənd.
Həyatı
1940-cı il dekabrın 11-də Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalının Ağkilsə kəndində anadan olmuşdur. Əli Qurban Dastançının qardaşıdır.
1948-ci ildə ailəsi ilə Gəncəyə köçmüş, orada orta məktəbi və Həsən bəy Zərdabi adına Gəncə Pedaqoji İnstitutunun kimya-biologiya fakültəsini (1963) bitirmişdir.
1966-cı ildə indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının aspiranturasına daxil olmuşdur. Aspiranturanı bitirdikdən sonra 1995-ci ilə kimi elmi-pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. Kimya elmləri doktoru idi.
2011-ci ildə vəfat etmişdir.
Diqqəti çəkən ixtiraları
Elmlər doktoru Pənah Qurbanovun daxiliyanma mühərriklərinin təkmilləşdirilməsi ilə bağlı mühüm təklifi:
Məlumdur ki, karbüratorlu daxiliyanma mühərriklərinin işi nəticəsində yanan benzinin tərkibində olan karbon atomlarının təxminən 96 faizi karbon qazı, 2 faizi dəm qazı, 2 faizi isə müxtəlif karbohidrogenlərin qarışığı şəklində atmosferə atılır. Karbohidrogenlərin tərkibinə doymuş, doymamış və kanserogen karbohidrogenlər də daxil olmaqla, aromatik karbohidrogenlərin minlərlə növü daxildir.
Həm dəm qazı, həm də karbohidrogenlər canlı aləm bitkilər, heyvanlar və insanlar üçün zəhərləyici təsir göstərir. Hazırda daxiliyanma mühərriklərinin ixrac qazları ilə birlikdə il ərzində atmosferə atılan zəhərli maddələrin ümumi miqdarı milyon tonlarla hesablanır.
Yüz ildən artıqdır ki, dünyanın əlaqədar elmi-tədqiqat mərkəzlərində haqqında söhbət gedən zəhərli maddələrin zərərsizləşdirilməsi üzrə müvafiq axtarışlar aparılır. Bu gün dünyanın qabaqcıl ölkələrində qeyd etdiyimiz zəhərli maddələri zərərsizləşdirmək üçün platin, palladium birləşmələri əsasında hazırlanmış katalizatordan istifadə edilir.
Lakin bu üsulun çatışmayan cəhətləri katalizatorların baha olması və onların tez-tez dəyişdirilməsinin vacibliyi hesab edilə bilər.
Bu zaman ərzində, yanacağın tərkibində olan karbon atomlarının 96 faizə qədəri yanaraq karbon qazına, hidrogen atomları isə suya çevrilir. Qalan 4 faiz karbon atomları, əsasən oksigen çatışmadığı üçün dəm qazı və karbohidrogenlər şəklində atmosferə atılır.
İxrac qazları qarışığına müəyyən qədər hava, yəni oksigen əlavə etməklə dəm qazı və karbohidrogenlərin axıracan yanmasına nail olmaq mümkündür.İxrac qazlarının 600-800 0C olan istiliyi və qazların kollektorlardan atmosferə atılana qədər keçdiyi bir neçə saniyəlik yol yanmanı təmin edə bilər.
Fikrin səmərəliliyini yoxlamaq üçün kollektorlardan başlayaraq atmosferə çıxışa qədər ixrac qazlarını aparan yol əlavə metal örtüklə təchiz edilir. Bununla da çıxışda ixrac qazlarının istiliyini 300 0C ətrafında saxlanmasına nail olunur. Kollektorların, hər birindən olmaqla cəmi həmin anda mühərrikin işlətdiyi havanın 25 faizi qədər havanın əlavə edilməsi ixrac qazları tərkibində olan bütün zəhərli maddələrin tamamilə yanmasına səbəb olur.
Kollektorlardan sonra, ixrac qazları ilə əlavə olunan havanın yaxşı qarışması üçün kiçik bir kameranın quraşdırmasına ehtiyac vardır.
Yer atmosferində ozonun azalmasının birinci səbəbkarı dəm qazıdır. Atmosferə hər il milyon tonlarla atılan dəm qazı havada olan sərbəst oksigenin köməyi ilə karbon qazına qədər oksidləşir. Ozonla dəm qazı arasındakı reaksiyanın sürəti, oksigenlə dəm qazı arasında gedən reaksiyanın sürətindən çox yüksək olduğu üçün, dəm qazı rast gəldiyi ilk ozon molekulu ilə dərhal reaksiyaya girir. Ancaq atmosferdə olan oksigenin miqdarı ozonun miqdarından hədsiz dərəcədə artıq olduğu üçün dəm qazının oksidləşməsi əsasən birinci tənlik üzrə gedir.
Bədii yaradıcılığı
Pənah Qurbanov həm də bədii yaradıcılıqla məşğuldur. İlk şerlər kitabı "Göyçə — gözüm işığı" 1991-ci ildə işıq üzü görmüşdür. 2005–2006-cı illərdə poetik əsərlərinin 5 cildliyi çapdan çıxmışdır.
O, poetik axtarışlarla yanaşı, musiqi alətlərinin (saz, kamança, tar, qaval) təkmilləşdirilməsi üzərində işləmişdir.
Haylar
Haylar — Ermənistan yaylasının şimal-qərbində yaşamış qəbilə icması. Hayasa-Azzi dövlətinin əsas əhalisi idi.
Tarixi
Hay tayfaları hetlərdən şərqdə yaşayırdılar.
Het padşahı Hattusilisin "Avtobioqrafiyası"nda e.ə. XVI–XV əsrlərdə Het dövlətinin zəifləməsindən istifadə edən qonşu tayfalar və padşahları onun ərazisinə dərindən nüfuz etmişdilər. Xüsusilə uzaqlara, cənuba kasklar nüfuz edir və onlardan şərqdəki tayfalar da böyük uğur qazanmışlar. Azzilər Yuxarı Ölkəni işğal edərək "Samuxa dağını sərhəd edir", işuvalılar isə Fəratın sağ sahilini keçərək Teqaramanı tutmuşdular.
Dil
Hayasa ölkəsinin etnik tərkibi və dili haqqında məlumatlar o qədər fraqmentlidir ki, bu barədə müəyyən fikir formalaşdırmaq hələ də çətindir. Hayasa-Azzi ölkəsinin sakinlərinin hurri tayfalarına mənsub olması fikri üstünlük təşkil edir, lakin hayların Hind-Avropa mənşəli olmasının lehinə arqumentlər də vardır. Gevork Caukyan fərziyyə kimi ortaya çıxan bu nöqteyi-nəzəri daha da inkişaf etdirmişdir. Hayasa dilindən az miqdarda məlumatın təhlili onu belə bir nəticəyə gətirdi ki, hay dili Hind-Avropa dil ailəsinin qədim Anadolu dillərinin Het-Nessi qrupuna aiddir və ya bəlkə də müstəqil qədim Asiya dilidir. Bu məlumatlar əsasında erməni dilində hay komponentinin mahiyyətini öyrənməyə cəhd edilmişdir. Caukyan hətta urartu və erməni dillərində "erməni-işuva dialektlərinin qalıqları"nın olduğunu güman edir.
Ermənilərin etnogenezində
Erməni xalqının formalaşmasında əsas rol oynamış qədim etnik qrupun het kitabələrindən Hayasa-Azzi kimi tanınan tayfalar birliyi olması üstünlük təşkil edir. Emil Forrer və Qriqor Qapantzyanın bu dövlət birliyinin erməni xalqına öz adını hay verdiyi hesab olunur. Pol Kreçmer ilk dəfə bu müddəanı linqvistik cəhətdən əsaslandırmağa çalışmışdır. Onun fikrinə görə, "Hayasa" adı "Haya" kökündən və Kiçik Asiyada yer adlarında ümumi şəkilçi olan "-sa" sonluğundan ibarətdir. .
Abdul Qəhrəmanzadə
Abdul Həmidulla oğlu Qəhrəmanzadə — Beynəlxalq Telekommunikasiya Ittifaqının (ITU) eksperti, texnika elmləri namizədi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Kibernetika Institutunda aparıcı elmi işçisi, Azərbaycanda IKT-nin Inkişaf Strategiyası Layihəsi üzrə milli ekspert.
Həyatı
Abdul Həmidulla oğlu Qəhrəmanzadə 5 aprel, 1946-cı ildə Azərbaycanın Göyçay şəhərində anadan olmuşdur. Bu ailə Göyçay rayonun Bığır kəndində ən böyük sülalələrindən sayılan Şərifli nəslinə aiddir.