cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İstanbul Konvensiyası
Bolqarıstan Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən rədd edilməsi
thumb|280px|[[Sofiyada İstanbul Konvensiyasının lehinə əks etiraz (noyabr 2018)]] 2018-ci ilin yanvarında Bolqarıstan Nazirlər Şurası, parlamentə konvensiyanın təsdiqlənməsi üçün təklif qəbul etdi. Qərar bəzi nazirlər, parlament üzvləri, media qrupları və mülki təşkilatlar tərəfindən qısa müddətdə tənqid edildi və konvensiyanın üçüncü cinsin və eyni cins evliliyinin rəsmi olaraq tanınmasına səbəb olacağını irəli sürdülər. Bu reaksiyalardan sonra III Borisov Hökuməti ratifikasiyanı təxirə saldı və son qərarı Konstitusiya Məhkəməsinin verməsi üçün ona ötürdü. Ratifikasiyanın əleyhinə olan Prezident Rumen Radev, konvensiyanın birmənalı olmadığını və məişət zorakılığının yalnız Bolqar qanunları və inkişaf etdirilmiş qanun tətbiqetməsi ilə həll edilə biləcəyini ifadə edərək təxirə salınmasını "sağlam düşüncənin təntənəsi" kimi qiymətləndirdi.
Baş nazir Boyko Borisov, koalisiya ortağı olan ifrat sağçı Birləşmiş Vətənpərvərlər tərəfindən belə dəstəklənməyən GERB partiyasının izolyasiya edilməsinə toxundu. Borisov müxalif Bolqarıstan Sosialist Partiyasının (BSP) konvensiyaya da qətiyyətlə qarşı çıxmasına təəccübləndiyini bildirdi və Sosialistlərin tamamilə Avropa Birliyinə qarşı çıxdıqlarını irəli sürdü. BSP, konvensiyaya qarşı olduğunu elan etdi və bu Avropa Sosialistlər Partiyası ilə BSP-nin Korneliya Ninova rəhbərliyindəki yeni siyasi xətt arasında bir uçurumun yaranmasına səbəb oldu. Sosialistlərin "Vision for Bulgaria" proqramına görə, konvensiya "qadınları qorumaq üçün deyil və Avropa sivilizasiyasının təməl dəyərlərinə ziddir".
27 iyul 2018-ci ildə Konstitusiya Məhkəməsi, 3/2018 saylı Konstitusiya İşi ilə əlaqədar 13 saylı qərarını, "Qadınlara qarşı zorakılığın və məişət zorakılığının qarşısının alınması və ona qarşı mübarizə haqqında Avropa Şurası Konvensiyasının, Bolqarıstan Respublikasının Konstitusiyasına uyğun olmadığını" elan etdi. Məhkəmə, qərarında ailə şiddətinə və transseksual hüquqların genişləndirilməsinə qarşı əvvəlki Avropa Şurası sənədləri arasında bir əlaqə müəyyən etdi. Konstitusiya Məhkəməsinə görə, konvensiya, cinsin həm bioloji, həm də sosial kateqoriya kimi ikili bir şəkildə şərh edilməsini təklif edir ki, bu da insanların bioloji olaraq kişi və ya qadın olaraq təyin olunduğu Bolqarıstan konstitusiyasına ziddir. Buna görə də konvensiya, konstitusiyaya zidd hesab edilən cinsiyyətin bioloji olmayan təriflərini təşviq etmək üçün rəsmi əsaslar qoyur. thumb|300px|left|[[Sofiyada İstanbul Konvensiyasına qarşı etiraz (fevral 2018)]] Qadın hüquqları qrupları, Bolqarıstan hökumətinin bu qərarından qəzəbləndi. 2018-ci ilin noyabr ayında Beynəlxalq Qadınlara qarşı Zorakılığın Aradan qaldırılması Günü münasibətilə Sofiya mərkəzində yüzlərlə insan #НеСиСама şüarı altında qadınlara qarşı zorakılığa qarşı nümayişlər nümayiş etdirərək qurumlardan qurbanlara qarşı qoruyucu proqramların və sığınacaqların yaradılmasını tələb etdilər. Bolqarıstan Qadınları Fondu, 2018-ci ilin ilk 11 ayında Bolqarıstanda 30-a yaxın qadının əksəriyyətinin yaxınları tərəfindən öldürüldüyünü bildirdi.
Slovakiya Milli Şurası tərəfindən rədd edilməsi
Slovakiyadakı mühafizəkar, xristian demokratik, Roma katolik, millətçi və aşırı sağçı qruplar və partiyalar, konvensiyanın xüsusilə LGBT hüquqları ilə əlaqəli "ənənəvi dəyərləri" aşındıran "həddindən artıq liberalizm" kimi təqdim etdikləri maddələrə görə ratifikasiya edilməsinə qarşı çıxdılar. 29 mart 2019-cu ildə, 2019 Slovakiya prezident seçkilərindən bir gün əvvəl, millətçi siyasətçilər, Slovakiya hökumətindən İstanbul Konvensiyasını təsdiqləməməsini istəyən parlament qərarı ilə seçiciləri mütərəqqi namizəd LGBT hüquqlarını və qadınların abort hüququnu dəstəkləyən Zuzana Çaputovanın əvəzinə Maros Sevkovikə səs verməyə səfərbər etmək üçün məcbur etdilər. Çaputova seçkilərdə qalib gələrək Slovakiyanın ilk qadın prezidenti oldu. Mühafizəkar qruplar, Slovakiyanın konvensiyanı təsdiqləməsinin qarşısını almaq və sonrakı aylarda abortu qadağan etmək üçün kampaniyalarını sürətləndirdi. 25 fevral 2020-ci ildə Slovakiya Parlamenti və Milli Şura növbədənkənar iclasda səsvermə keçirərək konvensiyanı rədd etmişdir. 6 mart 2020-ci ildə prezident Zuzana Çaputova Avropa Şurasına İstanbul Konvensiyasına qoşula bilməyəcəklərini bildirən məktub göndərdi. Prezidentin sözçüsü Martin Strizinec, "Konvensiyanın təsdiqlənməsi üçün zəruri şərt Parlamentin razılığı olduğu üçün prezident bu konvensiyanı təsdiqləyə bilməz" demişdir.
Polşa
2020-ci ilin iyul ayında Polşa Ədliyyə Naziri Zbiqnev Zobro müqavilədən çıxmaq üçün rəsmi prosesi hazırlamağa başlayacağını elan etdi. Müqavilənin uyğun olmadığını, çünki məktəblərin uşaqlara ideoloji bir şəkildə cinsiyyət haqqında öyrətməsini tələb etdiyini və bioloji cinsi əlaqəni vurğuladığını söylədi. 2012-ci ildə Ziobro konvensiyanı "gey ideologiyasına haqq qazandırmağa yönəlmiş feminist ixtirası" adlandırdı. Polşa hökuməti ayrıca müqaviləni qadınlara qarşı zorakılıq hərəkətlərinə görə "mədəniyyət, adət, din, ənənə və ya "şərəf"in bəhanə olmayacağını" deyərək tənqid etdi. Varşavada yüzlərlə insan bu geri çəkilməyə qarşı etiraz aksiyalarına başladı. Bu açıqlama, Avropa Birliyinin Polşa və Macarıstanın təzyiqi altında, maliyyələşdirmə ilə qanunun aliliyi arasındakı əlaqəni yumşaltmasından dərhal sonra verildi. Avropa Şurası "İstanbul Konvensiyasından çıxmağın çox təəssüf doğuracağını və Avropada qadınların şiddətə qarşı qorunmasında geriyə doğru böyük bir addım atacağını" bildirdi.
Macarıstan
2020-ci ilin mayında Milli Məclis siyasi bir bəyannamə qəbul edərək hökuməti konvensiyaya qoşulmaqda irəliləməməyə və Avropa İttifaqını da buna təşəbbüs göstərməyə çağırdı. Bəyannamə 115 lehinə, 35 əleyhinə və üç bitərəf səslə qəbul edildi.
Türkiyə
300px|thumb|right|Türkiyədə konvensiyanın lehinə keçirilən aksiya 20 mart 2021-ci ildə Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, rəsmi hökumət qəzetində yayımlanan fərmanı ilə Türkiyənin Konvensiyadan çıxdığını elan etdi. Geri çəkilmə barədə bildiriş Türkiyə tərəfindən 22 mart 2021-ci ildə Baş Katibə bildirildi və Baş Katib, denonsasiyanın 1 iyul 2021 tarixində qüvvəyə minəcəyini bildirdi. Geri çəkilmə həm daxili, həm də beynəlxalq miqyasda, o cümlədən ölkədəki müxalifət partiyaları, xarici liderlər, Avropa Şurası, QHT-lər və sosial mediada tənqid olunmuşdur. AŞ Baş Katibi Mariya Peyçinoviç Buriç, bu qərarı "dağıdıcı xəbər" və Türkiyədə və xaricdə qadınların qorunması ilə əlaqəli bir "böyük geriləmə" olaraq təsvir etdi. CHP sözçüsü, müqavilənin parlament tərəfindən təsdiqlənmədən geri götürülə bilməyəcəyini iddia etdi, çünki 24 noyabr 2011-ci ildə parlamentdə təsdiqlənmişdir. CHP-yə və müxtəlif vəkillərə görə, geri çəkilmənin təsdiqlənməsi hüququ Konstitusiyanın 90-cı maddəsinə görə parlamentə aiddir. Bununla birlikdə, hökumət, prezidentin, prezidentin 9 saylı dekretinin 3-cü maddəsində göstərildiyi kimi beynəlxalq müqavilələrdən çəkilmə səlahiyyətinə sahib olduğunu iddia edir. Bu qərar Türkiyədə etirazlara səbəb oldu və ölkədəki qadınlara qarşı edilən zorakılıqların və qadın cinayətlərinin artdığı bir vaxta təsadüf etdi. ABŞ Prezidenti Co Bayden bu hərəkəti "böyük məyusluq" olaraq təsvir edərkən, AB xarici siyasət idarəsinin rəhbəri Jozep Borrel dövlət rəsmilərini qərarı ləğv etməyə çağırdı. Rəsmi açıqlamada LGBT cəmiyyətini konqresdən çəkilmədə günahlandıraraq, "Əvvəlcə qadın hüquqlarını təşviq etmək məqsədi daşıyan İstanbul Konvensiyasının, sosial və ailə dəyərlərinə zidd olan homoseksualizmi normallaşdırmağa çalışan bir qrup şəxs tərəfindən dəstəklənir. Bu səbəbdən geri çəkilmə qərarı alındı." deyilmişdir. Bu fikir, Ərdoğanın İslam yönümlü hakim partiyası AKP-nin mühafizəkar qrupları və rəsmiləri tərəfindən paylaşılır, konvensiyanın homoseksuallığı və boşanmaları təşviq etdiyi iddia edilir. Parlament əvəzinə Prezident tərəfindən çəkilmənin qanuniliyi ilə bağlı tənqidlərə cavab verən Ərdoğan, geri çəkilmənin "tamamilə qanuni" olduğunu bildirmişdir.
NGC 2389
NGC 2389, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əkizlər bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Alfa (film, 2018)
«Alfa» (Alpha) — rejissor Albert Hyuz tərəfindən çəkilmiş, ibtidai dövrün gənci və onun canavar ilə dostluğundan bəhs edən Amerika filmi. Filmin premyerası 16 avqust 2018-ci ildə baş tutub.
Məzmun
Yer kürəsi 20 min il əvvəl. Üst Paleolit. İbtidai qəbilə lideri Tau, oğlu Kedanin artıq yaşının çatdığına inanaraq onu ova aparır. Keda ov edərkən yaralı bir bizonun hücumuna məruz qalır və uçuruma düşür. Qəbilə Kedanın öldüyünə qərar verir və ayrılır, çünki çıxarılan bizon ətinin soyuq havalardan əvvəl dayanacağa çatdırılması lazımdır.
Bu vaxt Keda özünə gəlir. Amma o, ayağından zədə alıb və ona doğma düşərgəyə qayıtmaq asan deyil. Yolda canavar sürüsü ona hücum edir. Keda döyüşüb canavarlardan birini yaralamağı bacarır. Əvvəlcə yırtıcını öldürmək istəyir, lakin sonra fikrini dəyişərək ona qulluq edir. İnsanla heyvan arasında dostluq yaranır. Onlar birlikdə ova başlayırlar və oğlan canavara Alfa deyir. Keda öz qəbiləsinə səyahəti zamanı dəstə Alfanı geri çağırır, lakin sonra o, yenidən Kedaya qayıdır. Birlikdə sınaqlardan keçməyi və mağara aslanına qarşı dueldən sağ çıxmağı bacarırlar.
Artıq qışda donmuş və yaralanmış Keda və Alfa Kedanın doğma qəsəbəsinə qayıdırlar. Əhilləşdirilmiş Alfa dişi olduğu üçün canavar balalarını dünyaya gətirir. Sonda insanlar və əhliləşdirilmiş canavarlar birlikdə ova çıxırlar.
Rollarda
Keda rolunda Kodi Smit-Makpi
Tau rolunda Johannes Haukur Johannesson
Rho rolunda Natassia Malthe
Sigma rolunda Marcin Kowalczyk
Xi rolunda Jens Hultén
Şaman rolunda Leonor Varela
Ağayar Şükürov
Ağayar Şükürov — Beynəlxalq Ekologiya və Təbiətdən İstifadə Akademiyasının həqiqi üzvü, fəlsəfə elmləri doktoru (1989).
Həyatı
Ağayar Şükürov 25 mart 1946-cı ildə Biləsuvar rayonunun (keçmiş Puşkin) Əmənkənd kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi 1963-cü ildə Əmənkənddə bitirmişdir. Elə həmin il Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinə daxil olmuş və 1967-ci ildə həmin fakültədən məzun olmuşdur. 1971–1974-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun aspiranturasında təhsil almışdır.
Alfa (film, 2018)
Rollarda
Mercedes de la Zerda Nu kimi
Ağayar Şükürov
Əmək fəaliyyəti
Ağayar Şükürov 1975–1976-cı illərdə Bədən Tərbiyəsi İnstitutunun Fəlsəfə kafedrasında baş müəllim olaraq fəaliyyət göstərmiş, daha sonra 1990-cı ildən Siyasi-Hüquqi Tədqiqatlar İnstitutunda şöbə müdiri kimi fəaliyyət göstərmişdir. Əsasən fəlsəfə və din tarixi, mifologiya, mədəniyyət və ekoloji problemlərin tədqiqi ilə məşğul olmuşdur. 1991-ci ildə keçmiş SSRİ məkanında ilk dəfə olaraq "Ekologiyanın fəlsəfi problemləri" şöbəsini yaratmışdır. Həmin şöbədə 2006-cı ilə qədər "Ekologiya. Fəlsəfə. Mədəniyyət" adlı məcmuənin 42 buraxılışı nəşr olunmuşdur. Alimin 30-a qədər kitabı, 330-dən artıq elmi məqaləsi çapdan çıxmışdır. O, 2 elmlər doktoru, 25 elmlər namizədi yetişdirmişdir. Ağayar Şükürov 4 mart 2003-cü ildə Beynəlxalq Ekologiya və Təbiətdən İstifadə Akademiyasının həqiqi üzvü, akademiki seçilmişdir.
Qoşqar Təhməzli
Qoşqar İlahi oğlu Təhməzli — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədri.
Alfa (film, 2018)
Rollarda
Spenser Bogaert Kappa rolunda
Ağayar Şükürov
Vəfatı
Ağayar Şükürov 7 noyabr 2008-ci ildə vəfat etmişdir.
Qoşqar Təhməzli
Həyatı
Qoşqar İlahi oğlu Təhməzli 29 may 1970-ci ildə Zəngilan rayonu Vejnəli kəndində anadan olub. 1977–1987-ci illərdə Nəsimi rayonu 5 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1988-ci ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun Sanitariya və gigiyena fakültəsinə daxil olub, 1994-cü ildə isə İnstitutu həkim-gigiyenist ixtisası üzrə bitirib. Həmin il Qərb Universitetinin Ümumbəşər Siyasət və İqtisadiyyat fakültəsinə daxil olub, 1996-cı ildə oranı "Siyasi elmlər bakalavrı" dərəcəsi ilə bitirib.
Tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktorudur (Elmi iş: "Qida məhsulları üzərində sanitar-parazitoloji monitorinqin təşkilinin və həyata keçirilməsinin epidemioloji effektivliyi").
Fəaliyyəti
1994-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Səhiyyə Nazirliyinin Bakı Şəhər Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzində həkim-interna vəzifəsində əmək fəaliyyətinə başlayıb və 1995–1997-ci illərdə Gigiyena və Epidemiologiya Mərkəzində həkim, 1997–2004-cü illərdə qidalanma şöbəsinin müdiri, 2004–2005-ci illərdə "Nəbz" Tibb mərkəzinin baş direktoru, 2008–2016-cı illərdə isə "Medeks" MMC-də baş direktor vəzifələrində çalışıb.
Müxtəlif tibbi layihələr həyata keçirən Q.Təhməzli ölkə hüdudlarından kənarda da geniş fəaliyyət göstərmişdir. 2012-ci ildə isə Avropa Biznes Assambleyasının Vyana şəhərində keçirilən təqdimat mərasimində tibb, kosmetologiya və laboratoriyalar nominasiyasında "Ən yaxşı top-menecer" adına layiq görülüb.
1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının azadlığı və ərazi bütövlüyünün müdafiəsi uğrunda Qarabağda gedən döyüşlərdə fəal iştirak etmiş, "Müharibə veteranı" statusuna layiq görülmüşdür.
25 dekabr 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin sədri vəzifəsinə təyin edilib.
Senki
Tarixi
Jurnalın idarəçiləri, eləcə də, redaktorları Şiqeci Tsuboy və Seyzaburo Yamada idilər. Korehito Kurahara, Şiqeharu Nakano, Takici Kobayaşi, Sunao Tokunaqa və İneko Sata kimi şəxslər jurnala töhfələrini vermişdirlər. Kobayaşinin "Fabrik gəmisi" və Tokunaqanın "Gün işığı olmayan küçə" əsərləri 1929-cu ildə bu jurnalda nəşr olunmuşdur.
Jurnalın maksimum tirajı 26.000 olmasına baxmayaq, təşkilat jurnalı fabriklərə, fermalara və məktəblərə payladığı üçün geniş oxucu kütləsi toplamışdır. Jurnal populyarlaşdığı üçün Yaponiya Kommunist Partiyasının üzvlərini tərəfindən redaktə olunmağa başlamış və siyasi jurnala çevrilərək ədəbi əhəmiyyətini itirmişdir. Siyasi tona keçməkdə 1930-cu ilin avqustunda Moskvada olmuş Kuraharanın da böyük təsiri olmuşdur.
İrsi
Jurnalın yerini doldurmaq üçün "Taishu no tama" və qadın oxucular üçün "Hataraku fujin" kimi jurnallar yaradılmışdır. 1976–1977-ci illərdə "Senki" jurnalının buraxılışları təkrar çap olunmuşdur.
Yanıq
Yanıq — termiki, kimyəvi, elektrik, günəş, şüa agentlərinin təsirindən orqanizmin dəri və toxumaların zədələnməsi.
Zədələnmənin kütləvi xarakter aldığı fövqəladə vəziyyətlərdə (təbii fəlakətlər zamanı, istehsalat qəzalarında, hərbi münaqişələr zamanı və s.) yanıqlar xüsusi diqqət tələb edir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatlarına görə yanıqlar bütün travmatik zədələnmələr arasında 3-cü yeri tutur. Hər il min nəfərdən biri yanıq zədəsinə məruz qalır. Son illərdə lokal müharibələrdə zədələnmələrin 10%-ini yanıqlar təşkil edir.
Yanıqlar haqqında məlumat
Statistik məlumatlara görə, dünyada hər dəqiqədə kimsə yanıqla zədələnir. Alovla bağlı yanıqlar hər il bütün dünyada dörd yüz minə yaxın ölüm hadisəsinə səbəb olmuşdur. Bunların çox hissəsi (96%-i) inkişaf etməkdə olan ölkələrdə baş vermişdir.
Azərbaycanda il ərzində ağır yanıqları olan xəstələrin sayı 1000 və daha artıq olur. Yanğınlara, əsasən uşaqlar və qocalar məruz qalır. Bütün dünya üzrə yanıqlara məruz qalmış şəxslərin ən yüksək faizini 12 yaşdan aşağı uşaqlar təşkil edir. Zədələnmənin kütləvi xarakter aldığı fövqəladə vəziyyətlərdə (təbii fəlakətlərdə, istehsalat qəzalarında, hərbi münaqişələrdə və s.) yanıqlar xüsusi diqqət tələb edir.
Yanıqlar əsasən, evdə və iş yerlərində baş verir. Yanıqların çox hissəsi, xüsusilə də qadın və uşaqlarda olan yanıqlar qapalı mühitdə baş verir. Yаnıqlаrın əksəriyyəti şəhər mühitində bаş verir. Xəstəхаnаyаqədərki yаrdım аdekvаt (tam uyğun) olmadıqda, yаnıqlаr ciddi аğırlаşmаlаra və əmək qabiliyyətinin itirilməsinə gətirib çıxarır.
Yanıqların mənbəyinə görə təsnifatı
Zədələnməni törədən agentin xüsusiyyətindən asılı olaraq yanıqları belə bölmək olar:
Termiki yanıqlar orqanizmin selikli qişaları, dəri və örtük toxumaların alovla, maye, qaz və ya bərk termiki amillərlə zədələnməsidir.
İstinin təsirindən yaranan termiki yanıqlara tez-tez rast gəlinir. Qaynar yağ çətin soyuyur və onun dəridən kənar edilməsi çətindir. Buxar ciddi yanıqlara səbəb ola bilər: qaynayan suya nisbətən buxarda daha çox istilik enerjisi vardır. Yanmalar zamanı isti məhlulun, buxarın və ya alovun geyimlə təmasda olması nəticəsində yanıq daha ciddi nəticələr verir, çünki geyim istiliyi özündə saxlayır və onun dəriyə təsir müddətini artırır.
Dərinin və dərialtı toxuma qatlarının zədələnmə dərəcəsinə görə yanıqlar 4 dərəcəyə ayrılır:
I dərəcəli yanıq zamanı dərinin yalnız səthi qatları (epidermis yanır) zədələnir. Bu zaman zədələnmiş sahədə qızartı və ağrı qeyd edilir. Yanıqların bu dərəcəsində adətən xüsusi müalicə tələb olunmur. Belə yanıqlar heç bir iz buraxmadan tez bir zamanda sağalırlar.
II dərəcəli yanıq zamanı dərinin xarici qatındakı hüceyrələrin ölməsi (bütün epiteli örtüyü yanır) və lay şəklində aralanması baş verir. 2–ci dərəcəli yanıq da 1–ci dərəcəli yanıq kimi başlayır, ancaq sonradan dəridə içərisində şəffaf və ya sarımtıl (seroz) maye olan qabarcıqlar (suluqlar) yaranır. Güclü ağrılar, ödəm 3-4 gün ərzində azalır. 10-14 gün ərzində tam sağalma baş verir. Dərinin piqmentasiyası 6-8 həftəyə keçir. II dərəcəli yanıq zərərçəkənin dəri örtüyünün 15-20%-ni əhatə edibsə, bu ölümlə nəticələnə bilər.
III dərəcəli yanıq - xüsusi dəri yanır. Bu dərəcə dərinliyinə görə 2 səthə bölünür:
III(a) — epidermis və dermanın səthi qatları cəlb olunur. Dəri nekrozu məməvari hüceyrələrin zirvəsini əhatə edir. Bu zaman bazal hüceyrələrin adacıqlar şəklində bir hissəsi, tük, tər və piy follikulları zədələnmir, lakin suluqlar formalaşır. Dəriyə toxunduqda ağrılı olur, 4-21 gün ərzində sağalır. 4-6 həftədən sonra dərinin yanıqdan kənar hissəsindən və zədələnməyən bazal hüceyrələrin adacıqları hesabına dəri bərpa olunmağa başlayır. Yanıq yarası epitelizasiya olunur (dəri toxuması ilə örtülür) və sağalma baş verir. Lakin davamlı piqmentləşmə və hipertrofik çapıqlar qalır.
III(b) — dərinin bütün qatları epidermis, o cümlədən bazal hüceyrələr, derma və dəri altı piy qatı zədələnir. Yara tədricən təmizlənir və 3-4-cü həftələrin sonunda təzə kobud toxumalarla örtülür (qranulyasiya olunur). Bu cür yaraların yerini bədənin digər sağlam hissəsindən dəri köçürməklə sağaldırlar.
IV dərəcəli yanıqlar çox təhlükəli hesab edilir. Dərinin bütün qatları ilə bərabər dəri altında olan bütün toxumalar (piy qatı, əzələlər, sinirlər, vətərlər və sümüklər) məhv olur. Sinir toxumalarında oksigenlə qidalanmanın pozulması nəticəsində hissiyyat itdiyi üçün xəstə ağrı hiss etmir. Dəri yаnmış, sоlğun, аğrısız və sərtləşmiş оlur. Belə yanıqlar qəhvəyi rəngdə və ya kömür rəngində olur. Alt qatdakı toxumalar isə bəzi hallarda ağ rəngə çalır. Dərin yanıqlar həyat üçün təhlükəlidir, çünki yanıqlar açıq yara yaratdığı üçün orqanizm çoxlu maye itirir, infeksiya və şok ehtimalı artır. Yanığın kobud izləri qalır.
I–II–III(A) dərəcəli yanıqlar epidermisin bazal hüceyrələrin saxlanılması hesabına dəri bərpa oluna bilir və səthi yanıqlar qrupuna aid edilir. III(B)–IV dərəcəli yanıqlar dərin yanıqlardır. Belə dərinlikli yanıqlar bir neçə aya sağalır. Yaralar kiçik sahədə olduqda öz-özünə sağala bilər. Zədələnmə sahəsi böyük olduqda, xüsusilə yaralar oynaq sahələrini əhatə etdikdə dəri tamlığının bərpası yalnız operativ yolla aparılır.
Məişətdə istifadə olunan elektrik şəbəkəsi və ya ildırım kimi elektrik mənbələri bədənə daxil olub xarici və daxili yanıqlar yarada bilər. Elektrik cərəyanı, həmçinin ürək-damar sisteminə, beynin tənəffüs və ürək döyüntüsünü tənzimləyən hissəsinə də təsir göstərir.
Müəyyən kimyəvi maddələr dəri ilə təmasda olduqda yanıq əmələ gətirə bilərlər. Yanıqlar dərinin açılmasına və bununla da infeksiyaya, maye itkisinə və bədən temperaturunu tənzimləyən funksiyanın pozulmasına gətirib çıxarır. Yanıqların tənəffüs sistemini və gözləri də zədələməsi mümkündür.
Yanıq baş verən ilk günlərdə zədələnmənin həqiqi dərinliyi barədə fikir söyləmək çətindir. Bunu yalnız qartmaq qopduqdan sonra etmək mümkündür. İlkin yardım göstərilərkən zədələnmənin dərəcəsi təxmini müəyyən olunur və bu zaman onun ağır formasını nəzərdə tutmaq daha yaxşıdır.
Yanıq səthinin təyini
İnsan bədənin dərisinin ümumi səthi 1,5-2m2dir. Yanıq səthini təyin etmək üçün Uollesin doqquzlar qaydasından istifadə etmək olar. Belə ki, bu qanuna əsasən başın və boyunun yanıq səthi - 9%, gövdənin ön və arxa səthi 18x2%, yuxarı ətraflar 9x2%, aşağı ətraflar 18x2% və aralıq nahiyəsi 1% olaraq hesablanır.
Yanıqların patogenezi
Yanıq məhəlli zədələnmə olub bədənin bütün üzvlərində pataloji fəaliyyət pozğunluqları törədir və bu pataloji vəziyyət yanıq xəstəliyi kimi qəbul olunur.
Yanığın nəticəsi əsasən Frank əmsalı ilə təyin olunur. Belə ki, 1% səthi yanıq 1 vahid, 1% dərin yanıq isə 3 vahid olaraq hesablanır. Frank əmsalına əsasən:
30 vahiddən aşağı - sağalma ehtimalı çoxdur
30-60 vahid - sağalma ehtimalı bir qədər azalmışdır
61-90 vahid - sağalma şübhəlidir
90 vahiddən yuxarı - sağalma mümkün deyil
Salli Hokins
Salli Sesiliya Hokins — Britaniyalı aktrisa. 2008-ci ildə "Qayğısız" filmində Poppi rolunda çıxışı ona bir neçə beynəlxalq mükafat, o cümlədən komediya və ya musiqili filmdə ən yaxşı aktrisa nominasiyasında Qızıl Qlobus qazandırdı.
Digər diqqətəlayiq rollar arasında Paddington və Paddington II filmlərində Xanım Meri Braun, Vera Dreykdə Syuzan (2004), BBC-nin “Məxməri Barmaqlar” serialında Sue Trinder (2005) və İnandırmada Anna (2007), “Suyun forması” filmində Eliza Esposito var. (2017).
Kral Dramatik İncəsənət Akademiyasını bitirdikdən sonra Salli Hokins teatr aktrisası kimi karyerasına "Romeo və Cülyetta", "Müch Ado About Nothing" və "A Midsummer Night's Dream" kimi tamaşalarda başlayıb. Onun ilk böyük rolu Mayk Linin "Hər şey ya da heç nə" filmində olub. O, Vera Dreykdə (2004) ikinci plan rolunu oynayaraq və "Qayğısız" (2008) filmində baş rolda oynayaraq Li ilə işləməyə davam etdi, buna görə o, bir neçə mükafat, o cümlədən Ən Yaxşı Aktrisa üzrə Qızıl Qlobus Mükafatı aldı.
Aqnist diyarı
Ərazisi
Aqnist diyarının ərazisi 285,0 Km2-dır. Aqnist diyarına 1 şəhər və 3 volost daxildir.
Nazim Şəmilov
Şəmilov Nazim Telman oğlu — kimya elmləri namizədi (1995), dosent (2002), kimya üzrə elmlər doktoru (2012), professor (2013).
Həyatı
Şəmilov Nazim Telman oğlu Ermənistan Respublikası Amasiya rayonunun Çaybasar kəndində anadan olub.
1983-cü ildə Bakı Dövlət Univrsitetinin kimya fakültəsinə daxil olub.
1988-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin kimya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib.
1988-1999-cu illərdə AMEA Kimya Problemləri (indiki kataliz və Qeyri-üzvi kimya institutu)institutunda kiçik elmi işçi.elmi işçi, böyük elmi işçi vəzifələrində işləyib
1995-ci ildə AMEA-nın Kimya Problemləri(indiki Kataliz və Qeyri-üzvi kimya institutu) institutunda “Tərkibində nadir torpaq elementləri saxlayan oksid sistemlərin metanın oksidləşdirici dehidrodimerləşmə reaksiyasında fiziki kimyəvi və katalitik xüsusiyyətləri”mövzusunda namizədlik, 2012-ci ildə isə“C1-C4 alkanların oksidləşdirici dehidrogenlləşmə reaksiyasında modifikasiya olunmuş  oksid katalizatorlarının fiziki kimyəvi və katalitik xassələri”mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
1995-ci ildən Nyu-York Elmlər akademiyasının, 2013-cü ildən Beynəlxalq Ekoenergetika akademiyasının üzvüdür.
1999-cu ildən BDU-da çalışır. 1999-2001-ci illərdə baş müəllim, 2002-ci ildən Fiziki və kolloid kimya kafedrasının dosenti, 2005-2011-ci illərdə kimya fakültəsinin dekan müavini, 2011-ci ildən 2021-ci ilədək ekologiya və torpaqşünaslıq fakültəsinin dekanı olub. 2012-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edib, kimya üzrə elmlər doktorudur. 2013-cü idən Ekoloji kimya kafedrasının professorudur.
Bakalavrda “Fiziki kimya“, “Kolloid kimya“, “Tətbiqi elektrokimya“,"Ekoloji kataliz", “Elektrokimyəvi kinetika”, “Kimyəvi cərəyan mənbələri və yanacaq elementləri”, magistraturada “Heterogen kataliz”,"Kimya sənayesinin ekoloji problemləri","Ekologiyanın kimyəvi problemləri","Regionun ekoloji monitorinqi" və s. fənlərini tədris edir. 170 elmi əsərin, 13 dərs vəsaitinin müəllifidir.
Onun tədqiqat sahəsinə - Heterogen kataliz, Kiçikmolekullu alkanların oksdləşdirici dehidrogenləşməsi yolu ilə sənaye əhəmiyyətli olefinlərin alınması üçün effektiv katalizatorların sintezi və onların müvafiq reaksiyada tədqiqi aiddir.
Akademik Həsən Əliyevin 100 illik yubileyinə həsr olunmuş “Ekologiya: təbiət və cəmiyyət problemləri“ Beynəlxalq elmi konfransının (Bakı, 8-9 noyabr 2007) və Zveniqorod şəhərində keçirilən “Цеолиты и мезопористые материалы: достижения и перспективы“ (8-11 iyun 2008) konfransın iştirakçısı olub.
Ailəlidir, iki övladı var.
Arteriol
thumb|300px Arteriol — mikrosirkulyasiyada arteriyadan uzanan, budaqlanan və kapilyarlara aparan kiçik diametrli qan damarı.
Arteriolların əzələ divarları var (adətən yalnız bir və ya iki qat hamar əzələ hüceyrəsi) və onlar damar müqavimətinin əsas yeridir. Qan təzyiqində və qan axını sürətində ən böyük dəyişiklik arteriolların kapilyarlara keçidi zamanı baş verir. Bu funksiya son dərəcə vacibdir, çünki o, nazik, bir qatlı kapilyarların təzyiqlə partlamasının qarşısını alır. Arteriollar bu təzyiqin azalmasına nail olurlar, çünki onlar ən yüksək müqavimətin (ümumi periferik müqavimətə ən böyük töhfə) yeridir və nəticədə təzyiqin əhəmiyyətli dərəcədə azalması ilə nəticələnir.
Mikroanatomiya
Sağlam bir damar sistemində endotel qanla təmasda olan bütün səthləri, o cümlədən arteriyaları, arteriolları, damarları, venulaları, kapilyarları və ürəyin kameralarını əhatə edir. Bu sağlam vəziyyət, polifenolların, müxtəlif azot oksidləri sintaza fermentlərinin və L-argininin kompleks balansı ilə tənzimlənən biokimyəvi reaksiya tələb edən endotel tərəfindən azot oksidinin bol istehsalı ilə asanlaşdırılır. Bundan əlavə, endotel hüceyrələri və damar hamar əzələləri arasında boşluq qovşaqları vasitəsilə birbaşa elektrik və kimyəvi əlaqə mövcuddur.
Xəstəlik
thumb|299x299px|Arteriolun diametrinin azalması. Qan axınını məhdudlaşdıran hər hansı bir patoloji proses, məsələn, stenoz, ümumi periferik müqaviməti artırır və arterial hipertenziyaya səbəb olur.
Metateriollar
Metarteriol — kapilyar qan dövranını yan keçirən arterioldur.
İordan
İordan (?-551) – erkən orta əsrlərin yazıçı və tarixçisi.
Həyatı
Bizanslı İordan Orta əsrlərin görkəmli yazıçı və tarixçilərindən olmuşdur. Onun həyatı haqqında çox az məlumat var. Mövcud məlumatlar yalnız yazıçının öz əsərində verilmişdir(ilk ədəbi bioqrafiya nümunəsi). Məlumdur ki, İordan Vl əsrdə yaşamışdır, milliyyətcə qot(ostqot) olmuşdur. Bəzi mənbələrdə onun alan tayfasından olduğu da deyilir(T. Mommzen hesab edir ki, İordan qot olmaqla yanaşı, alan da ola bilər). İordan məşhur sərkərdə Qunqis Bazanın notarisi (salnaməçisi, katibi)olmuşdur(İordanın babası Pariy də alanların başçısı Konlakın notarisi olmuşdur). Quntikis Baza iki dəfə5 02–505-ci və 536-cı illər də farslarla vuruşmuşdur. Çox güman ki, İordan bu hərbi yürüşlərdən birində Quntiqisi müşayiət etmişdir. Hər halda güman edilir ki, o, notaris kimi çox qısa müddətdə fəaliyyət göstərmiş, rahibliyi qəbul etmiş, Kratonun yepiskopu olmuşdur.
Nizami Səfərov
Nizami Səfərov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VI çağırış deputatı (2020), Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu komitəsinin üzvü.
Həyatı
Nizami Səfərov 1960-cı il noyabrın 30-da Bakı şəhərində doğulub. 1977–1982-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini "fərqlənmə" diplomu ilə bitirib. 1985–1988-ci illərdə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinin aspiranturasını bitirərək, hüquq elmləri namizədi elmi dərəcəsini alıb. 2005–2007-ci illərdə Rusiya Federasiyası Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq münasibətlər İnstitutunun (MGİMO – Universitet) doktoranturasını bitirərək, hüquq elmləri doktoru elmi dərəcəsini alıb. Ailəlidir.
Nizami Səfərov müxtəlif illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda şöbə müdiri, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Hüquq kadrlarını təkmilləşdirmə institutunda prorektor, Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyinin Beynəlxalq hüquq əməkdaşlığı şöbəsinin rəisi, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Aparatının Konstitusiya qanunvericiliyi şöbəsində müdir müavini vəzifələrində çalışıb.
Rusiya Federasiyası Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq münasibətlər İnstitutunun (MGİMO – Universitet) dərc etdiyi "Moskva beynəlxalq hüququ jurnalının" (Московский журнал международного права" redaksiya hüyətinin üzvüdür.
2003-cü ildən hal-hazıradək Rusiya Federasiyası Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq münasibətlər İnstitutunun (MGİMO – Universitet) və O. E. Kutafin adına Moskva Hüquq Universitetinin dəvət olunmuş professorudur və beynəlxalq hüquq fənni üzrə mühazirələrlə cıxış edir. Müxtəlif dövrlərdə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsində beynəlxalq hüquq fənnini tədris edib.
Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin problemləri üzrə Roma tədqiqat qrupunun üzvü, Türkdilli Ölkələrin Parlament Assambleyasının (TÜRKPA) Terrorçuluqla mübarizə problemi üzrə xüsusi məruzəçisidir.
Siyasi fəaliyyəti
Nizami Səfərov 18 avqust 1995-ci ildə Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü seçilmişdir. 1998-ci ildə o, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Aparatının İnzibati və hərbi qanunvericilik şöbəsinin müdiri təyin edilib.
Əsərləri
"Экстрадиция в международном уголовном праве: проблемы теории и практики" — Москва: Волтерс Клувер, 2005 — (Beynəlxalq cinayət hüququnda ekstradisiya: nəzəri və praktiki problemlək) (Moskva: Volters Kluver тəşriyatı, 2005);
Böyük Britaniyanın Oksford Universiteti tərəfindən dərc edilən "The Rome Statute of International Criminal Court: A Commentary" (William Schabas, Oxford University Press, 2010) və eyni adlı kitabın 2016-cı ildə işıq üzü qörmüş nəşrləridir.
Ankara Dəmiryolu Stansiyası
Ankara Dəmiryolu Stansiyası - Türkiyə Dövlət Dəmir Yollarının Ankara şəhərində yerləşən mərkəzi dəmir yolu stansiyası. Stansiya Ankara şəhəri, Altındağ ilçəsi, Ulus mikrorayonu ərazisində yerləşir. Stansiyanın ilk binası 1892-ci ildə Anadolu dəmiryollarının bir stansiyası olaraq inşa edilmişdir. Fələstin və Mezopotamiya cəbhələrinə döyüş materialları bu stansiyadan hərəkət edən vaqonlarla təmin edilirdi. Buna görə 1914-1918-ci illər arasında Ankara stansiyasında heç bir sərnişin xidməti göstərilməmişdir. Çox az yük xidməti mövcud idi. Müharibədən sonra stansiya Britaniya hərbi nəzarəti altına girmişdir. Amma Türkiyədə başlanan qurtuluş savaşı nəticəsində ərazi ingilislərdən təmizlənmiş və Ankara yeni qurulan dövlətin paytaxtına çevrilmişdir. Türkiyə Qurtuluş savaşı sona çatmasından sonra İstanbuldan Ankaraya gedən sərnişin qatarı xidmətləri bərpa edildi. Stansiya 1 iyun 1927-ci ildə Türkiyə Respublikası Dövlət Dəmiryolları tərəfindən satın alınmışdır. Hazır ki binanın inşasına isə 4 mart 1935-ci il tarixində başlanılmış və 30 oktyabr 1937-ci ildə tamamlanmışdır. Ar-deko stilində inşa edilən binanın layihə müəllifi Şekif Akalındır. Türkiyə paytaxtının erkən illərinə aid əsərlərindən biridir.
Stanisya binası daxilində Atatürk Konutu ve Dəmiryolları Muzeyi, Ankara Açık Səma altında Buxarlı Lokomotiv Muzeyi, TRDD Dəmiryolu Muzeyi və Sənət Qalereyası vardır.
Aloy diyarı
Ərazisi
Aloy diyarının ərazisi 630,70 Km2-dır. Aloy diyarına 2 şəhər və 4 volost daxildir.
Volkov-Remi binası
thumb|Volkov-Remi binası Volkov-Remi binası — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində bir mərtəbəli bina. Şmidt küçəsi, ev 16 ünvanında yerləşir. Bina 1802-ci ildə inşa edilmişdir. qərarı ilə regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.
Tarixi
İki mərtəbədən ibarət olan bina 1802-ci ildə inşa edilmişdir. Bina ampir stilində inşa edilmişdir. Layihəsinin müəllifi təlum deyildir. Əvvəllər binanın yerində bağ olmuşdur. Volkovlar binaya XX əsrin əvvəlırinə qədər sahib olmuşdur. Bundan sonra binanı Nikolay Aleksandroviç Remi satın almışdır.
Binanın təsvirini rəssam L. Manso (Taqanroq, 19.11.1825) çəkmişdir.
Binanın müəyyən dövrlərdəki sahibləri: qərargah-kapitanı knyaz P. S. Şaxmatov (1810–1820); Volkovun məsləhətçisi (1873–1898); dövlət qulluqçusu N. A. Remi (1906–1915).
1865-ci ildə binanın iqtisadi məhkəmə iltizama almışdır. Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra bina milliləşdirilmişdir. Binadan yaşayış binası və kommunal mənzilləri kimi istifadə edilməyə başlanmışdır. 1970-ci illərdə binanı nikah sarayına çevirmək istəyirlər. 1980-ci illərin əvvəllərində binada yaşayan sakinlər binadan çıxarılmışdır. 1997-ci ildə bina restavrasiya edilmişdir. Binanın qarşısında elektrik tranformatorları vardır.
Bina Şmidt küçəsində yerləşir. Binadan körfəzə gözəl mənzərə açılır. Bina isə körfəzdən gözəl görsənir. Bina regional əhəmiyyətli tarixi, mədəni və arxitektur abidə siyahısına daxil edilmişdir
Arxitekturu
Binanın körfəzə baxan fasadı kolonnalarla bəzədilmişdir. Binanın böyür hissəsində dörd hamar kolonna vardır. Künc hissədə eyvan vardır. Bina mərtəbələr arası karnizə sahibdir. Yan qapının üzərində talvar vardır.
Səqifə
Səqifə Banu Səidə (سقيفة بني ساعدة) kimi bilinən Səqifə (السقيفة‎) Qərbi Ərəbistan olan Hicazın Mədinə şəhərində Bəni-Xəzrəc tayfasının bir qrupu olan Bəni-Səqifə tərəfindən istifadə edilən tikili.
Səqifə Məhəmməd Peyğəmbərdən sonra bəzi səhabələrin toplanaraq Əbu Bəkrə beyət edildiyi yer kimi əhəmiyyətlidir. Tədbirdə Məhəmmədin ailəsindən heç kim iştirak etmirdi və Şiə müsəlmanları tərəfindən inanılan Qədir-Xum hadisəsində Məhəmmədin ardıcılı elan edilən Əli ibn Əbu Talib hadisənin baş verdiyi zaman Məhəmmədin cənazə mərasimlərini yerinə yetirdi.
Arxa plan
Ölümündən bir qədər əvvəl Məhəmməd vida həcci ilə birlikdə müşayiət etmiş bütün müsəlmanları Qədr-Xum kimi tanınan yerdə toplamaq üçün çağırdı. Məhəmməd uzun bir xütbə söylədi:
Ey insanlar! Qurana əməl edin və onun ayələrini dərk edin. Onun açıq ayələrinə baxın və onun qeyri-müəyyən hissələrinə əməl etməyin. Allahın izni ilə heç kəs onun xəbərdarlıqlarını və sirlərini açıqlaya bilməz, heç kim onun əlini tutduğumdan,yanıma gətirdiyimdən (əlini qaldıraraq) başqa  bir şeyin təfsirini açıqlaya bilməz.Sizə bildirirəm ki,Mən kimin mövlasıyamsa, bu Əli də onun mövlasıdır. O,qüdrətli və əzəmətli Allah tərəfindən mənim vəsim olaraq qəyyum və rəhbər təyin olunmuş qardaşım Əli ibn Əbu Talibdir.
Bu hadisə həm şiə, həm də sünni mənbələri tərəfindən rəvayət edilmişdir. Bundan başqa, Əbu Bəkr, Ömər və Osman Əliyə beyət etdiyini bildirir, bu fakt hər iki Şiə və Sünni mənbələrində də bildirilir.
Mədinədə vida həcci və Qədir-Xum hadisəsindən sonra Məhəmməd Usamə ibn Zeydin komandanlığı ilə bir ordu yaradılmasına əmr etdi. Ailəsindən başqa Usamə ilə bütün səhabələrə müsəlmanların qisasını almaq üçün Mötə döyüşünə  Suriyaya getməyə əmr etmişdir. Məhəmməd İslam tarixinin 11-ci ilin Səfər ayının 18-ci günündə İslam peyğəmbəri döyüş bayrağını Usaməyə verdi. Əbu Bəkr və Ömər Məhəmmədin Usamənin ordusuna qoşulmasını əmr edilənlər arasında idi.
Bu narahatlıqlara cavab olaraq, Peyğəmbər dedi:
Ey Ərəblər, sizlər əziyyət içərisindəsiniz,çünki mən Usaməni rəhbəriniz olaraq təyin etmişəm, əgər o döyüşdə komandanlıq edə bilərsə suallarınız aradan qalxacaq.Allahın qüdrətilə o da atası kimi komandan olmağa layiq olacaq.İndi gedin və onun əmrlərinə uyun
Məhəmməd ölümcül xəstəlikdən heç bir rahatlıq hiss etmədiyi halda Usamə ordusunun hələ də Suriyaya gedib-getməməsi barədə soruşur və səhabələrini Suriyaya getməyə çağırırdı. Məhəmməd hətta belə demişdi: Usamənin ordusu bir anda getməli və Allah birlikdə getməyənlərə lənət etsin.  Lakin bir neçə səhabələr Usamə ordusuna qoşulmağa hazır olduqda, Əbu Bəkr və Ömər də daxil olmaqla bir çox sahəbələr Məhəmmədin əmrlərinə itaət etməmişdi. Həm də qeyd edilir ki, Məhəmmədin səhabələrini nə olursa olsun döyüşə getməyə çağırdığı tək döyüş ekspedisiyası idi. Kiminsə döyüşə getmək imkanı olmadıqda, başqa müharibələr üçün onları evdə saxlamağa icazə verərdi. Tarixdə qeyd olunur ki, Məhəmməd vəfat edəcəyini hiss edərək davamçısını elan etdikdən sonra ailəsindən başqa bütün sahəbələrinə Mədinəni tərk etməsinə göstəriş vermişdi. Bu göstəriş Məhəmmədin özünün vəfat edərkən səhablərinin öz aralarında davamçı seçilməmə istəyinin göstəricisi idi. Bu məsələ artıq Qədir-Xumda artıq elan edilmişdir.
Ancaq Məhəmmədin vəfatından sonra bir qrup müsəlman Əlini tərk etdi və Səqifədə toplandı. Sonrakı hadisə dövlət çevrilişi kimi təsvir edilmişdir.
Səqifə hadisəsi
Binanın adı İslam tarixində mühüm bir dönüş nöqtəsi olan hadisə və ya toplaşma yeri kimi istifadə olunur. Məhəmməd vəfat edən günü (8 iyun 632-ci il) Mədinə müsəlmanları və ya ənsarlar Səqifədə müsəlmanların gələcəyi və liderliyini müzakirə etmək üçün toplandılar. İki ənsar qəbiləsi Xəzrəc və Övs hər ikisi də hazır idi. Ancaq muhacirlər və ya Məkkədən gələn müsəlman gəlmələr bu toplantıdan xəbər ala bilmədilər. Məhəmməd ibn Cərir Təbəri öz Tarixin 2-ci cildin 456-cı səhifəsində yazır ki, Ömər Peyğəmbərin evinin qapısına gəldi,amma daxil olmadı. O, Əbu Bəkirə bir söz göndərdi: Dərhal gəl, səninlə təcili bir işim var. Əbu Bəkr də ona məktub göndərdi ki, onun vaxtı yoxdur. Ömər başqa bir məktub göndərdi: ''Biz böhran olan bir mövzuyla qarşılaşmışıq. Sənin varlığın lazımdır.''
Əbu Bəkr çıxaraq gəldi və Ömər tərəfindən Səqifədə ənsarların toplaşması barədə digər səhabələr qarşısında açıq şəkildə məlumatlandırıldı. Ömər dedi ki, onlar bir an əvvəl getməlidirlər. Bəzi gərgin mübahisələrdən və təfərrüatları yüksək dərəcədə müzakirə etdikdən sonra orada toplananlar Əbu Bəkrə İslam cəmiyyətinin yeni lideri olaraq sadiqlik nümayiş edərək beyət etdilər. Əlini Məhəmmədin əmisi oğlu və yeznəsi bilən bəzi müsəlmanlar onu yeni lider kimi qəbul etməliydilər. Şiə Əli kimi bilinən Əli tərəfdarları Əbu Bəkrə beyət etməkdən üz çevirdilər. Çünki onlar Allahın əmrlərinə qarşı gəlmədilər. Onlar Allahın peygəmbərin sonuncu həcc ziyarətindən qayidarkən Qədir Xum deyilən yerde bütün müsəlmanlara peygəmbərdən sonra xəlifə olaraq Əliyə beyət edilməsi əmrini unutmamışdılar. Həmin Qədir Xum hadisəsi həm şiə həm də sunni mənbələrində qeyd olunmuş məşhur hadisədir. Orda Allah peygəmbərdən ozundən sonra xəlifə olaraq Əlini butun müsəlmanlara elan etmesi emrini verir. Və ordaca həmin gun hər kəs və ən birinci də məhz beyət sındıraraq özlərini xəlifə elan edenlər Əliyə beyət edib onu təbrik etmisdilər. Belə olan halda Əli özü və onun şiələri necə ola bilərdi ki, Allahın əmrine qarşı gəlib başqa birinə beyət etsinlər.Digər tərəfdən sünni mənbələri olan Səhih əl-Buxari, Seerat İbn İshaq, Seerat İbn Hatəm, Tarix İbn Kəsir, Tarix əl-Təbəri, Tarix İbn Xəldun və demək olar ki bütün digər mənbələr şiə tarixçiləriylə razılaşmayaraq birinci xəlifə Əbu Bəkrə Ömər və Osmandan sonra Əlinin beyət etdiyini yazırlar.
Başqa mənbələr
Londonda İsmaili Elmləri İnstitutunun böyük elmi işçisi Vilferd Madelunq tərəfindən Məhəmmədin Davamçısı kitabına əsasən Öməri bu durğun hadisəni tənzimləyən kimi təsvir etmişdir (s. 30).
Eynilə, Səhih əl-Buxari tərəfindən yazılmış hədis ağızdan-ağıza ənənəsinə görə Ömər belə deyir:
Mənə xəbər verildi ki, sizin aranızdakı bir natiq deyir: "Əgər Allah tərəfindən Ömər öləcəksə, mən də filan şəxsə beyət edəcəyəm". Kimsə Əbu Bəkirə edilmiş beyətin birdən-birə verildiyini və müvəffəqiyyət qazandığını söyləyərək özünü aldatmasın. Şübhəsiz ki, buna bənzər idi, amma Allah bizi fitnələrdən xilas etdi və sizin aranızda Əbu Bəkirin xüsusiyyətlərinə malik olan bir nəfər yoxdur. Unutmayın ki, kim sizin aranızda müsəlmanlara məsləhət etmədən kimsəyə beyətini edərsə,həmin şəxs və beyət edilmiş şəxsin öldürülməlidirlər.
Həmçinin Səhih əl-Buxaridə rəvayət olunur ki, Ömər dedi:
"O, (Peyğəmbər) vəfat etdikdə Ənsar bizə qarşı çıxdı. Səqifəyi Banu Səidədə toplandılar. Əli, Zübeyr və onların dostları da bizə qarşı çıxdılar."
İtalyan ərəbşünas Françesko Qabrieli Ərəblər-ümumi tarixində yazır:
"Mədinədə Ömərin Banu Səidinin qərargahında keçirilmiş qarışıq məclisdə demək olar ki, sürpriz olaraq Əbu Bəkr xəlifə və ya Allahın Elçisinin davamçısı kimi təyin edildi.Bir çox hadisə və təsisat kimi xilafət anlayışı yarandı ."
Dnepr (radiostansiya)
Dnepr - Sovet hökumətinin cəbhə xəttində Ukrayna dilli mobil radiostansiyası. 1943 - 1944-cü illər ərzində Almanların Ukraynanı işğalı zamanı fəaliyyət göstərib.
Tarixi
Radiostansiyanın ilk yayımı Kiyevin Brovaridə Alman qoşunları tərəfindən işğalı zamanı "Danışır Qərb cəbhəsi" adı ilə yayımlanmışdı. Stalinqrad müharibəsi zamanı radiostansiya Ukrayna kommunist hökumətinin nəzarəti altına keçdi, daha sonra isə "Dnepr" adını aldı. Hökumət radiosu olaraq radiostansiyanın ilk yayımı 1 may 1943-cü ildə Voronej bölgəsinin Kalaç qəsəbəsində yayımlandı. Stalinqrad müharibəsi zamanı Alman qoşunlarının məğlub olub geri çəkilməsi ilə radiostansiya Qırmızı ordunun və cəbhə xəttinin əsgərləri ilə birlikdə tədricən Ukraynanın daxilinə keçdi. 1943-cü ilin avqust ayının sonunda stansiya Xarkov vilayətinin ərazisində, həmin ilin sentyabr ayında isə Alman aviasiyasının uğursuz partlayışından sonra Xarkov vilayətinin özündə yayımlanmağa başladı. Kiyev Sovet İttifaqının nəzarəti altına keçdikdən sonra stansiya bir neçə müddət hələ də Xarkovda fəaliyyət göstərirdi. 12 yanvar 1944-cü ildə radiostansiya Xarkovdan Kievə köçürülərək fəaliyyət yerini dəyişdi. 1944-cü ilin dekabr ayında isə fəaliyyətini dayandırdı.
İstiqamətlər
Radiostansiya, əsasən, Alman qoşunlarının işğalı altında olan Ukrayna sakinlərinə yönəldilmiş təbliğat və mədəni istiqamət sahələrini əks etdirirdi. "Dnepr" stansiyasında Ukraynanın məşhur mədəni şəxsləri, mətbuat mediasındandakı xəbərlər haqqında, eləcə də cəbhə xəttindən xəbərlər verilirdi.
Dillər
"Dnepr" radiostansiyası verlişləri beş dildə yayımlayırdı : ukrayna, rus, polyak, rumın və alman dillərində.
Elayza Teylor
Elayza Teylor (, 24 oktyabr 1989-cu ildə anadan olub) — "100" serialında Klark Qriffin rolu ilə tanınan avstraliyalı aktrisa.
Bioqrafiya
Elayza Teylor Melburnda anadan olub. Bir qardaşı və iki bacısı var. Onun anası qrafik dizayner, atası isə keçmiş stend-up komediyaçısıdır. "Calder High" məktəbində oxuyub. O yeniyetmə vaxtlarında dəniz bioloqu olmaq istəyirdi.
Karyera
2013-cü ilin əvvəlində ABŞ-da heç bir iş təcrübəsi olmayan Taylor The CW-nin postapokaliptik serialı olan "100"da baş rola çəkildi. O bu rolu müsahibə vermədən, sadəcə olaraq, prodüserlərə öz tərcümeyi-halını video şəklində göndərməklə aldı. Premyerası 19 mart 2014-cü ildə baş tutdu.
2016-cı ildə Elayzanın Daniel Uebberlə birlikdə oynadığı "Thumper" filmində Ket Karter rolunu aldığı məlum oldu.
Şəxsi həyat
Elayza rəfiqəsi Claire Wyndham ilə birlikdə Taylandın Tau adasında qeyri-kommersiya məqsədi daşıyan Tau Beynəlxalq İbtidai Məktəbini qurdular.
Azərbaycan–Ermənistan münasibətləri
Azərbaycan–Ermənistan münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Ermənistan Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Əsasən davam edən Dağlıq Qarabağ münaqişəsi səbəbindən Ermənistanla Azərbaycan arasında diplomatik əlaqələr yoxdur.
Azərbaycan və Ermənistan arasıda XX əsr də 1918-1920-ci illərdə və 1988-1994-cü illərdə (Birinci Qarabağ müharibəsi) aparılan müharibələr münasibətləri daha da gərginləşdirmişdir. Birinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ və ərtaf 7 rayonu işğal edildi. Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası quruldu.
1994-2020-ci illərdə Ermənistan atəşkəs rejimini dəfələrlə pozdu. XXI əsr in əvvəllərində baş vermiş Çaylı döyüşü, Aprel döyüşləri, Günnüt əməliyyatı, Tovuz döyüşləri və s. münaqişələrdə Azərbaycan Ermənistanı məğlub etmişdir.
2020-ci ildə 44 gün davam edən İkinci Qarabağ müharibəsi nəticəsində Azərbaycan Ermənistan ı ağır məğlubiyyətə uğradaraq işğal edilmiş əraziləri azad etmişdir. Dağlıq Qarabağ atəşkəs bəyanatına əsasən Azərbaycan-Ermənistan sərhədi delimitasiya edilməyə başlandı.
2021-ci ildə sərhədlərin delimitasiyasında yaranan problemlər və Ermənitan ın atəşkəsə əməl etməməsi nəticəsində Azərbaycan-Ermənistan sərhəd böhranı başlamışdır.
AXC dövrü
1918-ci il 26 may tarixində Gürcüstan müstəqilliyini elan etdi. Həmin gün Zaqafqaziya Seymi dağıldı. 28 may Azərbaycan və Ermənistan müstəqilliklərini elan etdilər. 29 may tarixində AXC Milli Şurası nın iclasında İrəvan şəhəri ermənilərə verildi. Əvəzində ermənilər Dağlıq Qarabağa və Azərbaycanın digər bölgələrinə iddialarından əl çəkməyi vəd etdi. Ancaq buna əməl olunmadı. Milli Şura İrəvan şəhərini ermənilərə güzəştə getmək qərarını "qaçınılmaz bir həqiqət", "tarixi zərurət" kimi qiymətləndirdi.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Bakıda Telefonnaya küçəsi 5 ünvanında Ermənistanın nümayəndəliyi yerləşmiş, nümayəndəliyə G.A.Bekzadyan rəhbərlik etmişdir.
Azərbaycan ərazilərinin Ermənistana verilməsi
1922-ci ildə SSRİ-nin yaradılması ilə Azərbaycan SSR və Ermənistan SSR əvvəlcə ZSFSR-in tərkibində, 1936-cı ildən isə ayrı-ayrı dövlətlər kimi birbaşa SSRİ-nin tərkibinə daxil edildi. 1920-ci il 10 avqust tarixində Rusiya və Ermənistan arasında imzalanan sazişə əsasən Azərbaycanın Şərur-Dərələyəz bölgəsi Ermənistana verildi. 1921-ci ilin yayında Yuxarı (Qərbi) Zəngəzur Ermənistana verildi. 1929-1930-cu illərdə Ordubad və Zəngəzur qəzasının cənub hissəsi, indiki Zəngilan rayonunun bir sıra kəndləri Ermənistana verildi və bu ərazidə Mehri rayonu yaradıldı. Bunun nəticəsində Naxçıvan və digər Azərbaycan torpaqları arasındakı quru sərhəd bağlandı. XX əsrin 20-ci illərində Ermənistan SSR ilə yaylaqlar və sudan istifadə hüququ zəminində yaranmışsərhəd mübahisələri nəticəsində Azərbaycan SSR Qazax və Cəbrayıl qəzalarının bir sıra torqaplarını itirdi. 1923-cü il 7 İyul tarixində mərkəzi Xankəndi şəhəri olan Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti (DQMV) yaradıldı. İki ay sonra ermənilər Xankəndi şəhərinin adını dəyişdirərək Stepanakert adlandırdılar.
Azərbaycanlıların Ermənistandan deportasiyası
Ermənistan da yaşayan azərbaycanlılar 1948-1953-ci illərdə və 1988-1991-ci illərdə deportasiya edilərək Azərbaycana köçürülmüşdür.