cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sadri Alışık
Sadri Alışık, əsl adı Mehmet Sadrettin Alışık (5 aprel 1925, İstanbul — 18 mart 1995, İstanbul) türk teatr aktyoru, kino aktyoru və komediya aktyorudur.
Tik-Tok
Kino, radio və teatr tamaşalarında obrazı
Elstree layihəsi üçün olan intervuların birində filmin rejissoru Volter Març Tik-Tokun hərəkət manerasını nümayiş etdirən akrobat Maykl Sandin Tik-Tokun kostyumunun içərisinə girmiş və öz hərəkətlərinə nəzarət etmək üçün maye kristal ekrandan istifada etmişdir. Marçın sözlərinə görə, istidən və yuxarı-aşağı hərəkət edərkən yaranan fiziki ağırlığa görə Sandin Tik-Tok kostyumunda 2 dəqiqədən artıq kostyumda qala bilmir.
Sadri Alışık
1964-cü ildən etibarən Turist Ömər və Ofsayt Osman obrazları ilə tanınıb. O, həyatı boyu 200-dən çox filmdə rol alıb.
Həyatı
5 aprel 1925-ci ildə İstanbul, Paşabahçe, Beykozda anadan olub. Anası Saffet Xanım, atası isə Kapitan Rafet bəydir. Uşaqlıq illərində teatra maraq göstərmişdir; Məktəb tamaşalarında rol aldı. O, ilk dəfə 1939-cu ildə Eminönü İcma Mərkəzində həvəskar kimi səhnəyə çıxıb. Beykoz Orta Məktəbini (indiki Ziya Ünsel İbtidai məktəbi), sonra İstanbul Oğlan Liseyini bitirmişdir.
Şingiley məscidi
Şingiley məscidi — Ordubad rayonunun Dəstə kəndində tarix-memarlıq abidəsi.
Tik-Tok
Kino, radio və teatr tamaşalarında obrazı
Qreqori Maquayrın "Zalım qadın" romanında "tiktok" termini hər hansı bir mexaniki və ya robotabənzər varlığı bildirmək üçün sifət kimi istifadə olunur. Madam Morribl adlı personajın Qrommetin adlı "tiktok"u vardır. Onun təsviri Baumun Tik-Tokunun təsvirinə oxşayır. Əsərdə şübhə yaranır ki, Qrommetik həkim Dillamondanı madam Mirablın əmrinə əsasən öldürmüşdür. Lakin bu süjet xətti romanda çox inkişaf elədirilməmişdir.Sonda Qrommetikin bütün bunlardan bezərək azad olması və mexaniki xidmətçiləri üsyana qaldırmağa çalışması göstərilir.
Amerikalı fantast Con Sleydek 1983-cü ilə adi "Tik-Tok" əsərində xoşürəkli Tik-Toku psixotik cinayətkara çevirir.
Karlos Kruz-Diez
Karlos Kruz-Diez — Optik sənət qurucularından sayılan venesuelalı rəssam; kinetik rəsm sənətinin böyük qabaqcıllarından biri.
Tik-Tok
Kino, radio və teatr tamaşalarında obrazı
Qreqori Benfordun 1997-ci ilə aid "Əsas qorxu" fantastik romanında hadisələr 10 min il gələcəkdən bəhs edir. Burada Trantor planetində avtomatlaşdırılmış fermaların işinə nəza  rətə cavab verən "tik-toks" adlı robotlar qrupu vardır. Əsas süjet xəttini "tik-toks"ların Qalaktika İmperiyasının qüvvələrinə qarşı üsyanı təşkil edir.
Karlos Kruz-Diez
Həyatı
Karlos Kruz-Diez 1923-cü ildə Karakasda anadan olub. O, 1957-ci ildə Əsrarəngiz Sənətlər Məktəbini yaradıb. 1960-cı ildə Parisə köçüb.
Tik-Tok
Video oyunlarında
Tik-Tokun görünüşündən Epic Mickey 2 video oyununda Bitlvorks adlı personajın təsviri üçün istifadə olunmuşdur.
Karlos Kruz-Diez
Həyatı
Əsərləri Nyu-Yorkda Müasir İncəsənət Muzeyində, Londonda Teyt Qalereyasında, Parisdə Pompidu Mərkəzində nümayiş etdirilməkdədir. Karakasda, Parisdə və Panamada, habelə Hyustonda rəssamlıq sənət studiyaları olan rəssam 2012-ci ildə Fransanın ən yüksək mükafatı – "Fəxri Legion" ordeni ilə təltif edilib.
27 iyul 2019-cu ildə Parisdə vəfat edib.
Məhəmməd-Şəfi Süleymanov
Məhəmməd-Şəfi Kamiloviç Süleymanov (16 dekabr 1999, Mahaçqala) — rusiyalı futbolçu, Krasnodar klubunun icarə əsasında İsrailin Hapoel Beer Sheva klubunda çıxış edən hücumçusu.
Həyatı
16 dekabr 1995-ci ildə Maxaçqala şəhərində anadan olub. Valideynləri Ağul rayonunun Çıraq kəndinin sakinləridir. O, Dargin mənşəlidir.
Klub karyerası
6 yaşında Mahaçqalada 2 nömrəli RSDYUSHOR-da məşqçiləri Semen Valyavsky, Mirzə Mirzəyev və Rüstəm İzbulatovla futbol oynamağa başladı. 2008-ci ildə Anapa şəhərində baş tutan "Spartak əfsanələri" turnirində Süleymanov 1996-cı il təvəllüdlü komanda üçün turnirin "ən texniki oyunçusu" seçildi. Mahaçqalada 2013-cü ilə qədər futbol oynadı.
2012-ci ildə Anji Mahaçqala FKnın Akademiyasında bir baxışdan keçirildi, amma qəbul edilmədi. 2013-cü ildə Krasnodar Akademiyasına keçdi. Rusiya Peşəkar Futbol Liqasında debütü "Krasnodar-2" üçün 12 mart 2017-ci ildə FC Anqust Nazran-a qarşı oyunda oldu.
16 iyul 2017-ci ildə "Rubin Kazan" ilə oyunda "Krasnodar" üçün Rusiya Premyer Liqasında debüt etdi.
27 iyul 2017-ci ildə UEFA Avropa Liqasının üçüncü təsnifat mərhələsində Lyngby-ya qarşı keçirdiyi ikinci əsas heyət oyununda, 93-cü dəqiqədə komandasına 2–1 hesablı qələbə qazandırdı. Bununla da o, UEFA-nın klub yarışlarında (17 yaş 7 ay 11 gün) 1980-ci ildə Sergey Rodionov tərəfindən imza atılan rekordu yeniləyən ən gənc rus oyunçusu oldu.
Juncaginaceae
— sırasına aid bitki fəsiləsi.
Cinsləri
Siyahı Germplasm Resources Information Network (GRIN)məlumatlar bazasının məlumatları əsasında hazırlanıb.
Məhəmməd-Şəfi Süleymanov
Klub karyerası
26 avqust 2018-ci il tarixində 2018–19 mövsümünün ilk görünüşündə Rusiya Premyer Liqasının ilk qolunu, Orenburqla 1–1 hesablı bərabərlikdə 88-ci dəqiqədə vurdu. 1 sentyabr 2018-də növbəti oyunda, əlavə vaxtda başqa bir qol vurdu. Bu, Krasnodarın son çempion Lokomotiv Moskva üzərində 2–1 hesablı qələbə qazandırdı. 24 sentyabr 2018-ci ildə Krylia Sovetova qarşı keçirdiyi dördüncü oyunda üçüncü dəfə yenidən qol vurdu.
21 fevral 2019-cu ildə, Krasnodarın Avropa Liqasının 1/32 final turunda Bayer Leverkuseni turnirdən kənarlaşdıran qolun müəllifi oldu. 14 mart 2019-cu il tarixində, 1/16 final turunda, bu dəfə Krasnodarla Valensiyanın qarşılaşdığı matçda komandası üçün qol vursa da, bu qol klubu turnirdə davamedici kimi çıxışına imkan vermədi və klub Avroliqa ilə vidalaşdı. 31 mart 2019 tarixində, Rusiya Premyer Liqasında birinci turda, doğma klubu Anji Mahaçqalaya qarşı oyunda 2 qola imza atdı və komandasının qələbəsin də böyük pay sahibi oldu. Matç 5–0-lıq Krasnodarın qələbəsi ilə başa çatdı.
13 avqust 2019-cu ildə, Krasnodar Çempionlar Liqasının seçmə matçlarında debüt oyununu keçirərək, Porto FK-la qarşılaşdı və 3: 2 hesablı qələbədə, klubuna ilk matçda 0–1 ev məğlubiyyətinin əvəzini çıxmağa kömək etdi.
Üçüncü mövsümündə Krasnodarın əsas komandasında özünə yer etmiş bir oyunçudur. 27 iyul 2019-cu ildə Süleymanov, 3-cü dövrənin matçında 80-ci dəqiqədə, Soçiyə qol vurdu və bu qol möhtəşəmliyi ilə seçildi. 24 avqust 42-ci dəqiqədə Moskva Lokomotiv ilə matçda hesabı bərabərləşdirən qola imza atdı. 15 sentyabr Krylya Sovetov ilə oyunda hesabı bərabərləşdirərək komandasının oyunda ilk qolunu vuldu. 29 sentyabr Tula "Arsenal" ı 11-ci turun matçında 69-cu dəqiqədə yenidən qol vurdu.
Milli komanda karyerası
22 mart 2019-cu ildə Rusiya gənclər komandası üçün İsveçlə yoldaşlıq oyununda debüt etdi, bu görüşdə qol və komanda yoldaşı İvan İqnateyevə assist ilə yadda qaldı. Martın 25-də, 46-cı dəqiqədə əvəzləndiyi Norveç millisinə qarşı matçda da oynamışdı. Krasnodar Akademiyasının digər dörd şagirdi ilə birlikdə Rusiya gənclər komandasının Avro-2021-nin seçmə mərhələsindəki oyunlarına (6 sentyabr 2019-cu il, Serbiya millisi ilə 10 sentyabr 2019-cu il Bolqarıstan millisi ilə) görüşlərə çağrıldı, ancaq zədə səbəbiylə iştirak edə bilmədi. Oktyabrın 11-də, Polşa ilə ev oyununda, 91-ci dəqiqədə hesabı bərabərləşdirdi — 2: 2.
Müharib Mirzəyev
Müharib Abbas oğlu Mirzəyev — SSRİ Silahlı Qüvvələrinin və Azərbaycan Mülki Müdafiə sisteminin polkovniki, şəhid.
Həyatı
27 aprel 1945-ci ildə Səfərəliyev rayonunun Seyidlər kəndində anadan olmuşdur. 1967-cu ildə Saratov Orta Hərbi-Kimyəvi Məktəbini, 1974-cü ildə Sovet İttifaqı Marşalı S.K. Timoşenko adına Qırmızıbayraqlı Hərbi Kimyəvi Müdafiə Akademiyasını bitirib. SSRİ dövründə Almaniya Demokratik Respublikasında hərbi hissə komandiri, Çexoslovakiyada, Gürcüstanda müxtəlif yüksək hərbi vəzifələrdə qulluq edib. 1980-cı illərdə Naxçıvanda, Qazaxda, Şirvanda hərbi qulluğunu davam etdirib. Müstəqillik dövründə Gəncə regional mülki müdafiə qərargahının rəsi olub.
1995-ci ildə Gəncə ətrafında sovet qoşunları tərəfindən atılmış radiasiyalı tullantıları zərərsizləşdirərkən güclü şüalanmaya məruz qalır və bir neçə gün sonra 5 may 1995-ci ildə dünyasını dəyişir.
Əlifba qülləsi
thumb|Əlifba Qülləsi ən sağda panoramada görünür [[Batumi.]] Əlifba qülləsi— Əlifba Qülləsi (gürcü: ანბანის კოშკი, lat. Anbanis K'oshki), Gürcüstanın Batumi şəhərində 130 metrlik bir quruluşdur. Qala gürcü əlifbasının və xalqının unikallığını simvollaşdırır. Bu quruluş, DNT dizaynını tanış ikiqat sarmalda birləşdirir. Qüllədə hər biri 4 metr olan və alüminiumdan hazırlanmış gürcü əlifbasının 33 hərfindən ibarət iki spiral lent üstünlük təşkil edir.
Müharib Mirzəyev
Həyatı
Bu səbəbdən ona şəhid statusu verilir.
Bir sıra dövlət mükafatları ilə təltif edilmişdi.
Əlifba qülləsi
Binanın mərkəzində nəhəng gümüş topun yerləşdiyi binanın tacında, binanın ən üst hissəsinə aparan açıq bir lift mili var.
Müharib Mirzəyev
Həyatı
Ailəli idi, üç övladı var.
Şair Təmkinin (Böyükkişi Mirzəzadənin) kiçik qardaşı idi.
Əlifba qülləsi
İnkişafı
Əlifba Qülləsi İspan şirkəti CMD Domingo y Lázaro Ingenieros (Alberto Domingo Cabo və Carlos Lazaro) tərəfindən inşa edilmişdir. Tikintiyə 10 oktyabr 2010 -cu ildə başlanmış və binanın xarici hissəsi 2011 -ci ilin dekabrında tamamlanmışdır. Binanın inşasına 65 milyon dollar xərclənmişdir.
Quruluşu
Qüllə iki gövdə meydana gətirən on bir polad boru konsol truss modulundan ibarətdir. İçəridə ünsiyyət nüvəsi olan panoramik liftlər və pilləkənlər var, kənarı isə bütün quruluşu dəstəkləyir və böyük simvollardan ibarət bir qabığı müəyyənləşdirir. Hər biri 10.8 m olan damarlar ulduz şəklində diafraqmalarla bağlanır. Üst hissədə polad profillərə bərkidilmiş və möhürlənmiş üçbucaqlı elementlərdən hazırlanmış bir şüşə kürə var. Kürə dairəvi kəsikli, içi boş bir quruluşdan ibarətdir.
Hazırkı vəziyyət
Tikildiyi andan etibarən bina praktiki olaraq tərk edildi. 2014 -cü ildən etibarən liftin sıradan çıxdığı və binanın özü hələ də elektrikləşdirilmiş və nisbətən yeni görünməsinə baxmayaraq mərtəbələrdə yüzlərlə ölü quşa rast gəlindiyi məlum oldu. 2015-ci ilin may ayında Batumi Bələdiyyəsi 130 metrlik Əlifba Qülləsini yaxın 20 il müddətində adı açıqlanmayan bir İspan şirkətinə icarəyə verməyə qərar verdi. Batumi Bələdiyyəsi qüllənin saxlanmasına ildə 700.000 lari xərcləyib. 2017 -ci ildən bəri restoran ziyarətçilər üçün açıqdır.
PC World
"PC World" — ABŞ aylıq kompüter texnologiyası jurnalı. Jurnal 1983-cü ildən 2013-cü ilə qədər "International Data Group" tərəfindən nəşr olunmuşdur. 2013-cü ilin avqust ayından başlayaraq jurnalın çap versiyası dayandırılmış və onun redaksiya heyəti tamamilə onlayn formata keçmişdir. Jurnalın məqalələri fərdi kompüterlər, serverlər və iş stansiyaları üçün aparat və proqram təminatının işlənib hazırlanması, onların həm istehlakçı şəraitində, həm də müəssisələrdə tətbiqi məsələlərinin geniş spektrini əhatə edirdi. Publikasiyanın məzmunu müxtəlif ixtisaslara malik olan oxuculara yönəlmişdir
Tarixi
Jurnal 1982-ci ilin noyabrında "COMDEX"də elan edilmiş və ilk növbədə "Personal Computer World" adlandırılmışdır. Jurnal "VNU" və "Ziff Davis Publishing" daxil olmaqla naşirlər tərəfindən bir neçə dəfə yenidən satılmışdır.
1999-cu ilin fevralında jurnal rekord tirajla 1 milyon nüsxə ilə nəşr olunmuşdur. Bu, o zaman belə rəqəmlərə nail olan ilk və yeganə kompüterlə bağlı jurnal idi.
NGC 1349
NGC 1349, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Buğa bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İsa Körpülü
İsa Körpülü təxəllüsü ilə şeirlərini imzalayan İsa Həsən oğlu Mansurov 1956-ci ildə Ermənistanda - Barana (Noyemberyan) rayonunun Yuxarı Körpülü kəndində anadan olmuşdur.
1977-ci il Bakıda Mədəni-Maarif Texnikomunu bitirmişdir.
1978-88 ci illərdə Yuxarı Körpülü kəndində mədəniyyət evinin müdiri işləmiş, eyni zamanda, texniki peşə məktəbində etika və estetikadan dərs demişdir.
1988-cildə Azərbaycanlıların Ermənistandan son deportasiyası zamanı ailəsi ilə Bakıya köçmüşdür.
1992-ci ildə İncəsənət Universitetinin Mədəni-maarif fakültəsini bitirmişdir. Dövlət Statistika Komitəsində və Gənclər və İdman Nazirliyi sistemində işləmişdir.
Yaradıcılığı:
İsa Körpülü təxəllüsü ilə şeirlərini imzalayan İsa Həsən oğlu Mansurovun kitablar toplusu 2 cilddə buraxılmışdır.
1-ci cild 2002-ci ildə “Günəş” nəşriyyatinda buraxilmişdir və kitabin adi "Sevməzdim dünyanı sən olmasaydin" adlandırılmışdır.
2-ci cild isə ölümündən sonra 2008-ci ildə "Səda" nəşriyyatında çap olunmuşdur. Kitabın adı isə “Gəl şağollasaq” adlandırılmışdır.
Kitabları:
“Gəl şağollasaq”, Bakı, “Səda”, 2008.
İlahə Qasımova
İlahə Qasımova (d. 14 oktyabr 1992; Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanlı karateçi. İlahə Qasımova, 2015-ci ildə baş tutan I Avropa Oyunlarında bürünc medal, 2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında isə gümüş medal qazanıb.
Həyatı
İlahə Qasımova 14 oktyabr 1992-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. O, ali təhsilini Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında alıb.
Karyerası
left|thumb|333x333px|İlahə Qasımovanın banneri (2017) İlahə Qasımova, 2015-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında I Avropa Oyunlarına qatıldı. -55 kiloqram çəki dərəcəsində çıxış edən İlahə Qasımova, bürünc medal uğrunda görüşdə, İspaniya nümayəndəsi Kristina Ferrer Qarsiyanı 5:2 hesabı ilə məğlub etdi və I Avropa Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.
Bu uğuruna görə İlahə Qasımova, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.
İlahə Qasımova, 2017-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. -55 kiloqram çəki dərəcəsində çıxış edən İlahə Qasımova, finalda görüşündə, Misir nümayəndəsi Yassmin Attiaya 2:3 hesabı ilə məğlub oldu və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
Qriqoleti
Qriqoleti— Gürcüstanın Qara dəniz sahilində yerləşən kiçik bir sahil kəndi.
Coğrafiyası
Potidən 1.24 mil (2 km) cənubda, Gürcüstanın paytaxtı Tbilisidən təxminən 186.4 mil (300 km) qərbdə və Kolxeti Milli Parkının cənubunda, Gurian Ovalığında yerləşir. Kənd dəniz səviyyəsindən 4 metr yüksəklikdə yerləşir.
Ərazi çoxillik şam ağacları ilə örtülüdür və sahil zolağı maqnit tünd qum çimərliyi ilə tanınır. Rustik qumun, xüsusən də hipertoniya, ürək-damar xəstəlikləri, revmatik xəstəliklər və mərkəzi sinir sisteminin pozğunluqlarını müalicə edən müalicəvi xüsusiyyətlərə sahib olduğu deyilir.
Demoqrafiya
2014-cü il siyahıyaalınmasına görə, Qriqoletinin əhalisi 286 nəfərdir.
Ceyson Cons
Ceyson Cons — beynəlxalq səviyyəli yarışlarda Belizi təmsil etmiş sprinter. 15 avqust 1977-ci ildə Almaniyada doğulub. Cons 2000-ci ildə Sidneydə təşkil olunmuş XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında və Pekində təşkil olunmuş XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında Belizi 200 metr məsafəyə qaçış yarışında təmsil etmişdir.
Gamezebo
Tarixi
"Gamezebo" 2006-cı ildə "Yahoo! Games"də biznesin inkişafı departamentinin keçmiş rəhbəri Coel Brodi tərəfindən təsis ediilmişdir. 2010-cu ildə "The New York Times"a görə, sayt ayda 3,5 milyon səhifə baxışı qazanırdı. 2016-cı ilin mart ayında sayt "iWin" tərəfindən satın alınmışdır.
Mükafatlar
"Gamezebo" 2008-ci ildə "Videooyunlarla əlaqəli ən yaxşı veb sayt" kateqoriyasında "Webby Awards" mükafatına namizəd olmuşdur.
Kaprin turşusu
Təbiətdə tapılması
Kaprin turşusu inək yağının tərkibində, həmçinin bitki yağlarının: babassu yağının (7%), kokos yağının (5-10%), palma çəyirdəyi yağında (3-7%), gavalı tumunun yağında (4%), murumuru palma (Astrocarium murumuru) yağının (1,6%), tukuma palma (Astrocarium vulgare) yağının (1,6%), palma yağında (0,1% dən az)[1], az miqdarda spermaseti piyində rast gəlinir.
Xassələri
Ağ rəngli kristallik maddə olub, otaq temperaturunda demək olar ki, suda həll olmur, qaynama temperaturu 268–270°C, ərimə temperaturu 27–32°C, sıxlığı isə 0,893 1/ml (25oC-də)-dir.
Sandoy adası
Sandoy adası, Sannyo — Farer adalarına daxil olan ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 1264 nəfər yaşayır. Sahəsi 111 km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 479 m-dir. Cənub qutaracağında mayak vardır. Adada yerləşən yaşayış məntəqələri:Sandur, Skopun, Skolevik, Skarvanes, Husavuyk və Dalur.
Kokos suyu
Kokos suyu — kokos palmasının gənc meyvələrindəki maye endosperm.
Tərkib və xüsusiyyətləri
Kokos çox zəngin kimyəvi tərkibə malikdir. Onun tərkibində olan bəzi maddələr haqqında xüsusilə danışmaq lazımdır. Belə ki, kokos "südü"nün tərkibində olan laurin turşusu təbii "antibiotik"dir. Laurin turşusu ana südünün tərkibinə daxildir. Kokos əslində kokos palmasının toxumudur. Tropik ölkələrdə kokos "ilahı" meyvə sayılır və həm qida, həm dərman kimi müxtəlif xəstəliklər və pozulmalar zamanı (ishal, zəhərlənmə, baş ağrısı, yaralar, impotensiya və s.) geniş istifadə olunur. Kokosdan kişi gücünü artıran xüsusi tonuslaşdırıcı kokteyllər hazırlayırlar. Kokos B, E, C vitaminlər, kalsium, dəmir, kalium, sink, mis, fosfor, yod və s. kimi bir çox faydalı minerallar, bir çox nadir orqanik turşularla zəngindir. Kokosun suyu insana əlavə enerji və güc verir. Bu səbəbdən bu məhsulu idmançıların qidalanmasına tez-tez əlavə edirlər. Zəif, xəstə, əməliyyat keçirmiş insan da kokosun bu faydalı xüsusiyyətindən istifadə edə bilər. Kokos insanın cinsiyyət sisteminə çox müsbət təsir edir. Kokos (xüsusilə onun "südü") kişilərdə potensiyanı yaxşılaşdırır. Kokos ürək xəstəlikləri, onkoloji xəstəliklər, aterosklerozun riskini azaldır, görmə qabiliyyətini yaxşılaşdırır. Kokos saçların və dərinin vəziyyətinə müsbət təsir edir. Bu səbəbdən kokos suyu müxtəlif maskalar, kremlər, şampunlar və s. tərkibində çox geniş istifadə olunur. Ümumillikdə kokos yağı çox faydalı müalicəvi məhsuldur. B qrupu vitaminlərlə zəngin olan kokos insanın sinir sisteminə çox müsbət təsir edir - sakitləşdirir, beyinin fəaliyyətini yaxşılaşdırır. Kokos suyu bağırsaqlar üçün xüsusilə faydalıdır - bağırsaqları təmizləyir, burada yığılan toksinləri, şlakları və s. ziyanlı maddələrin xaric olmasını sürətləndirir. Kokos immun sisteminə çox müsbət təsir edir, orqanizmin virus və mikroblara qarşı davamlılığını artırır.okos suyu uşaqlar üçün çox faydalıdır. Kokos suyu (təzə kokoslarda maye) xüsusi xassələrinə görə fərqlənir. Onun gəncləşməyə və çəkinin sürətlə azalmasına kömək etdiyi də sübut edilib. Bu barədə "The Times of India" yazır. Rəsmi hesablamalara görə, bir fincan kokos suyunda təxminən 46 kalori, bir fincan kokos südündə isə tam 550 kalori var. Nisbətən aşağı kaloriliyi ilə yanaşı, kokos suyu orqanizmdəki maye çatışmazlığının yerini çox yaxşı doldurur. Dünya müharibəsi zamanı ondan fizioloji məhlul kimi istifadə edildiyi də məlumdur. Kokos suyunda yağ yoxdur, əvəzində çoxlu təbii şəkər və mineral maddələr var. O, maqnezium, kalium və sellülozla zəngindir. Su elektrolitlərin xüsusi tərkibinə görə su çatışmazlığını əla doldurur. Onun tərkibi plazmaya çox yaxındır. Suyun zənginliyi aclığı hiss etməməyə, qarşısıalınmaz şirin nəsə yemək istəyinin öhdəsindən gəlməyə imkan verir. Nəticədə insan az yeyir, bununla belə onun orqanizmi zəhərlərdən təmizlənir.
Barzana
Bartsana — İtaliyanın Lombardiya bölgəsində Berqamonun inzibati mərkəzinə tabe olan bir kommunadır.
Əhalisi 1562 nəfər, əhali sıxlığı 781 nəfər / km²-dir.
Sahəsi 2 km² ərazini əhatə edir.
Poçt kodu — 24030. Telefon kodu — 035.
Xeyirbəy Səfərçinov
Xeyirbəy Cəlil oğlu Səfərçinov (5 oktyabr 1993; Qəbələ rayonu, Azərbaycan — 22 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Xeyirbəy Səfərçinov 1993-cü il oktyabrın 5-də Qəbələ rayonunun Yeni Dizaxlı kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Xeyirbəy Səfərçinov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşan qəsəbəsinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Xeyirbəy Səfərçinov oktyabrın 22-də Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub. Qəbələ rayonunun Yeni Dizaxlı kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xeyirbəy Səfərçinov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xeyirbəy Səfərçinov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Melianthaceae
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Cins və növləri
[[SS 3 (* Bersama
Neptun (planet)
Neptun — Günəş sistemində səkkizinci və məlum olan ən uzaq planet.
Nəhəng planetlər qrupuna daxil olan Neptun Günəş sistemində diametrinə görə dördüncü, kütləsinə görə isə üçüncü yeri tutur. Neptunun kütləsi Yerin kütləsindən 17 dəfə daha çoxdur. Bu göstərici Neptunun əkizi hesab olunan Uranda 15 dəfəyə uyğun gəlir. Neptun Günəşdən 30,1 AV uzaqlıqda (4,50×109 km) yerləşir və Günəş ətrafında hərəkətini 164,8 ilə tamamlayır. Neptun adı Roma mifologiyasından qaynaqlanır. Neptun Roma mifologiyasında dəniz tanrısı hesab olunurdu. Planetin astronomik simvolu olan ♆ işarəsi də Neptunun əlində təsvir olunan üçdişli mizraqla bağlıdır.
Neptunu adi gözlə görmək mümkün deyildir və Günəş sistemində varlığı riyazi hesablamalarla qabaqcadan xəbər verilərək empirik müşahidələrlə tapılan ilk planetdir. Aleksi Buvanın rəhbərliyində aparılan tədqiqatlar nəticəsində, Uranın orbitində baş verən gözlənilməz dəyişikliklərə bilinməyən planetin səbəb ola biləcəyi düşüncəsi ortaya atıldı. Neptun daha sonradan 23 sentyabr 1846-cı ildə İohann Qotfrid Qal tərəfindən Urban Leveryenin qabaqcadan xəbər verdiyi mövqenin çox yaxınlığında müşahidə olundu. Neptunun ən böyük peyki olan Triton planetin kəşfindən qısa müddət sonra kəşf olunsa da, qalan 14 peyk XX əsrdə kəşf olunmuşdur. Neptun Yerdən çox uzaqda yerləşməsi səbəbindən kiçik görünür və bu da onun teleskoplarla müşahidəsini çətinləşdirir. 25 avqust 1989-cu ildə Voyacer 2 kosmik gəmisi Neptunun yaxınlığından keçərək müşahidələr aparmışdır. Bundan başqa Habbl teleskopu və Yerdəki böyük teleskopların uyğun optik sistemlərindən istifadə olunaraq Neptunun uzaqdan da ətraflı müşahidəsi mümkün olmuşdur.
Neptunun tərkibi qaz nəhəngləri olan Yupiter və Saturndan fərqli olaraq Uranla oxşardır. Neptunun atmosferi Yupiter və Saturnda olduğu kimi əsasən Hidrogen və Helium olmaqla, Karbohidrogenlər və Azotdan təşkil olunduğu halda, nisbətən yüksək miqdarda olan Su, Ammonyak və Metan buzları ilə onlardan fərqlənir. Neptunun daxili Uran kimi buz və qayadan ibarətdir. Bu fərqin olması səbəbindən, Uran və Neptun astronomlar tərəfindən buz nəhəngləri olaraq təsnif olunmuşdur. Neptunun göy rəngi planetin üst qatlarında mövcud olan Metandan qaynaqlanır.
Uranın dumanlı və nisbətən durğun olan atmosferinin əksinə olaraq, Neptunun atmosferi aktivdir və hava hadisələri müşahidə olunur. Voyacer 2 kosmik gəmisinin 1989-cu ildəki uçuşu zamanı mövcud olan və Yupiterin Böyük qırmızı ləkəsinə oxşayan Böyük tünd ləkə buna örnək ola bilər. Bu hava hadisələrinin baş vermə səbəbi sürəti saatda 2100 kilometrə çatan Günəş sisteminin digər planetlərinə nəzərən ən güclü küləklərdir. Günəşə uzaq olması səbəbindən planetin üst qatlarının istiliyi −218 °C-yə bərabərdir və bu göstərici ilə Neptun Günəş sistemində Urandan sonra bilinən ən soyuq planetdir. Neptunun mərkəzində istiliyin təqribən 5100 °C olduğu düşünülür. Neptun zəif halqa sisteminə sahibdir. Planetin halqalarının olması 1960-cı illərdə məlum olsa da, Voyacer 2 kosmik gəmisi tərəfindən varlığı təsdiq olunmuşdur.
Abaran (kənd)
Abaran kəndi — 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Karbi nahiyəsində kənd adı. Qədim türk mənşəli Abaran tayfasının adnı əks etdirir.
Neptun (planet)
Kəşfi
1821-ci ildə Aleksi Buva Neptunun qonşusu olan Uranın orbitinin astronomik cədvəlini dərc etdi. Uranın orbitinin müşahidəsi əsasında formalaşdırılan bu cədvəldə xətaların olduğu aşkarlandı. Aleksi Buva hələ bilinməyən bir planetin Urana cazibə qüvvəsi ilə təsir göstərərək, xətalara səbəb ola biləcəyi düşüncəsini ortaya atdı. 1843-cü ildə Con Adams Uranın orbiti ilə bağlı məlumatlara əsaslanaraq tədqiqatlara başladı. Daha sonra o, Kembric Rəsədxanasının rəhbəri olan Ceyms Şalinin vasitəçiliyi ilə Krallıq astronomu olan Corc Eridən 1844-cü ilin fevral ayında yeni göstəricilər istədi. Con Adams 1845–1846-cı illərə qədər tədqiqatlarına davam etdi və yeni planetlə bağlı bir sıra fərqli təxminlər ortaya atdı. 150px|thumb|left|[[Urban Leverye.]] 1845–1846-cı illərdə Urban Leverye müstəqil şəkildə yeni planetin yeri ilə bağlı bir sıra hesablamalar ortaya atdı. Buna baxmayaraq, onun işləri Fransada geniş əks-sədaya səbəb olmadı. 1846-cı ilin iyun ayında Urban Leveryenin dərc etdiyi göstəriciləri görən Corc Eri, göstəricilərin Con Adamsın göstəriciləri ilə uyğunluq təşkil etdiyini gördü. Bu səbəbdən də Corc Eri Kembric Rəsədxanasının rəhbəri olan Ceyms Şalini ehtimal olunan yeni planeti axtarmağa razı saldı. Ceyms Şali 1846-cı ilin avqust ayından sentyabradək göyü müşahidə etsə də, nəticə əldə edə bilmədi.
Urban Leverye Berlin Rəsədxanasında astronom olan İohann Qotfrid Qala məktub yazaraq, onu yeni planeti axtarmağa təşviq etdi. Berlin Rəsədxanasında tələbə olan Henrix d`Arrest İohann Qotrid Qala Urban Leveryenin təxmin etdiyi bölgənin hal-hazırkı vəziyyəti ilə o dövrə aid olan vəziyyətini, bir planetin sabit ulduza nəzərən yerdəyişməsini də nəzərə alaraq müqayisə etməsini təklif etdi. Neptun 23 sentyabr 1846-cı ildə, Urban Leveryenin məktubunu aldıqları günün gecəsi kəşf olundu. İohann Qotfird Qalın Neptunu müşahidə etdiyi yer Urban Leveryenin təklif etdiyi yerin 1° uzaqlığında idi ki, bu göstərici Con Adamsın təklif etdiyi yerdən 12° uzaqlıqda idi. Daha sonra Ceyms Şali 4 və 12 avqust tarixlərində Neptunu iki dəfə müşahidə etdiyinin fərqinə vardı. Buna baxmayaraq o, yenilənmiş ulduz xəritəsinə sahib deyildi və Neptunu müşahidə edərkən onun axtardığı yeni planet ola biləcəyini düşünməmişdi.
Adlandırma
Kəşfindən keçən qısa müddət ərzində Neptun Leveryenin planeti ya da Uranın orbitinin xaricində yerləşən planet olaraq tanınırdı. Adla bağlı ilk təklif İohann Qotfrid Qal tərəfindən edilmişdir. O, Yanus adını təklif edirdi. İngiltərədə isə Ceyms Şali tərəfindən Okean adı təklif edilmişdir.
Kəşfini adlandırma haqqının özünə aid olduğunu bildirən Urban Leverye yeni kəşf olunmuş planeti Neptun olaraq adlandırdı. Daha sonra isə, oktyabrda planetə öz adının verilməsini təklif etdi. Buna baxmayaraq onun bu təklifi Fransadan kənarda qəbul olunmadı. Fransız mənbələrində Uranın adı planeti kəşf edən Uilyam Herşelin şərəfinə Herşel olaraq dəyişdirildi. Neptun planetin adı isə Leverye olaraq qeyd olundu.
29 dekabr 1846-cı ildə Fridrix Struve Rusiya Elmlər Akademiyasına Neptun adını təklif etdi. Daha sonra Neptun adı beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən də qəbul edildi. Neptun Roma mifologiyasında dəniz tansı idi və onun yunan mifologiyasındakı qarşılığı Poseydon idi. Yerin adından başqa digər planetlərin adları Roma mifologiyasına uyğun gəlirdi. Neptunun da bu cür adlandırılması ilə ənənəyə sadiq qalındı.
Statusu
Kəşf edildiyi 1846-cı ildən 1930-cu ildə Plutonun kəşf edilməsinə qədər bilinən ən uzaq planet olmuşdur. Pluton kəşf edildiyi dövrdə planet olaraq qəbul olunmuşdur. Plutonun orbitinin Günəşə Neptundan daha yaxın olduğu 1979–1999-cu illər arasında qalan 20 illik dövr istisna olmaqla, Neptun sonuncu planetdən əvvəlki planet olaraq hesab olunurdu. 1992-ci ildə Koyper qurşağının kəşfindən sonra, Plutonun qurşağın bir üzvü olması məsələsi astronomlar arasında mübahisəyə səbəb oldu. 2006-cı ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı planet anlayışının tərifini dəqiqləşdirdi və Pluton cırtdan planet olaraq yenidən təsnif olundu. Bu dövrdən sonra Neptun bilinən ən uzaqda yerləşən planet olaraq qəbul olunmuşdur. Günəş sisteminin Neptundan kənarda yerləşən kosmik cismləri Neptunxarici cismlər olaraq adlandırılır.
Fiziki xüsusiyyətləri
10243×1026 kiloqramlıq kütlə ilə Yerdən 17 dəfə ağır olan Neptunun kütləsi Yupiterin kütləsinin 1/19-i qədərdir. Neptunda 1 bar təzyiqda 11,15 m/s2 qravitasiya qüvvəsi vardır ki, bu göstərici Yerin səth qravitasiyasından 1,14 dəfə çoxdur. Bu göstərici ilə Neptun yalnız Yupiterdən geri qalır. Neptunun ekvator radiusu 24764 kilometrdir. Bu göstərici Yerin ekvator radiusundan təqribən 4 dəfə çoxdur. Neptun da Uran kimi buz nəhəngidir və digər nəhəng planetlər olan Yupiter və Saturna nisbətən daha kiçikdir. Fiziki xüsusiyyətlərinə görə Neptunla oxşarlıq təşkil edən ekzoplanetləri şərti olaraq Neptunlar sinfinə daxil edirlər.
Daxili quruluşu
Neptunun mantiyası Yerin kütləsindən 10–15 dəfə çox kütləyə sahibdir və Su, Ammonyak və Metan baxımından zəngindir. Planetləri öyrənən elmdə bu quruluşa sahib olan mantiya buzlu olsa da, isti və axışqan olaraq adlandırılır. Yüksək səviyyədə elektrik keçiriciliyi olan bu sahə bəzən Su-Ammonyak okeanı olaraq adlandırılır. Mantiyanın ionlaşmış su qatının olduğu ehtimal olunur. Daha dərinlərdə superionlaşmış su olduğu ehtimal olunur ki, burada Oksigen kristallaşmış haldadır. Buna baxmayaraq Hidrogen ionları qəfəsin içində sərbəst şəkildə hərəkət edə bilir. 7000 km dərinlikdə yüksək təzyiq səbəbindən Metanın almaz kristalları olaraq dolu kimi yağdığı düşünülür. Lourens Livermor Milli Labaratoriyasında aparılan yüksək təzyiq təcrübələrindən əldə olunan nəticələr əsasında maye okeanında üzən almazların ola biləcəyi ehtimalı ortaya atılmışdır.
Neptunun nüvəsi Dəmir, Nikel və Silikatlardan təşkil olunmuşdur və Yerin kütləsindən 1,2 dəfə çox kütləyə sahibdir. Nüvənin mərkəzində təzyiq Yerin mərkəzində olanın iki qatı qədər, yəni 7 Mbar (700 GPa), temperatur isə təqribən 5100 °C-dir.
Atmosferi
200px|thumb|left|Neptunun bulud zolaqları Neptunun atmosferinin 80%-ni Hidrogen, 19%-ni isə Helium təşkil edir. Atmosferdə az miqdarda Metana da rast gəlinir. Metanın görünən udulma zolaqlarının qırmızı və infraqırmızı spektrində 600 nm-dən çox dalğa uzunluğu vardır. Neptunun atmosferində Metanın olması ona görünən göy rəngini vermişdir. Uran da eyni səbəbdən firuzəyi rəngdə görünür. Uran və Neptunun atmosferindəki Metan miqdarı çox yaxın olduğu üçün, rənglərin fərqlənməsinin səbəbinin hələ məlum olmayan atmosfer qarışıqlarının olması düşünülür. 200px|thumb|right|Neptunun yaxından çəkilmiş infraqırmızı şəkli. Şəkildə atmosferdəki [[Metan zolaqları və planetin dörd peyki görünür: Protey, Larissa, Qalateya, Despina. ]]
Aparılan tədqiqatlar nəticəsində troposferdə yüksəklikdən asılı olaraq dəyişən tərkibli buludların olduğu aşkarlanmışdır. Yüksək hissələrdə yerləşən buludlar Metanın sıxlaşmasının mümkün olduğu 1 bardan daha az təzyiqlərdə meydana gəlir. 1–5 bar arası təzyiqdə Ammonyak və Hidrogen sulfid buludlarının meydana gəldiyi düşünülür. 5 bardan daha çox təzyiq olan yerlərdə isə buludların Su, Hidrogen sulfid, Ammonium sulfid və Ammonyakdan meydana gəldiyi ehtimal olunur. Daha dərinliklərdə, istiliyin 0 °C, təzyiqin 50 bar olduğu yerlərdə su buzu buludlarının formalaşdığı düşünülür. Daha da alt hissələrdə isə Ammonyak və Hidrogen sulfid buludlarının olduğu düşünülür.
Neptunun yüksəkdə yerləşən buludlarının daha aşağıda yerləşən mat buludlar üzərinə saldığı kölgələr müşahidə olunmuşdur. Yüksəkdə yerləşən buludlar sabit enliklərdə planetin ətrafı boyu zolaqlar əmələ gətirmiş şəkildə görünür. Bu buludlar 50–150 km enə sahibdir. Bu yüksəkliklərdə, troposfer qatında hava hadisələri baş verir. Daha yüksək qatlar olan stratosfer və termosferdə hava hadisələri baş vermir. Uranın nisbətən kiçik ölçülü mantiyasından fərqli olaraq, Neptun daha böyük həcmli mantiyaya sahibdir.
Neptunun spektr analizləri göstərmişdir ki, alt stratosferdə ultrabənövşəyi şüalanmanın məhsulları olan Metanın fotolizləri, yəni Etan və Asetilen kimi qazlar qərarsız şəkildə sıxlaşmışdır. Bundan başqa stratosferdə az miqdarda Karbon monoksid və Sianid turşusu da vardır. Hidrokarbonların toplanması nəticəsində Neptunun stratosferi Uranın stratosferinə nəzərən daha istidir.
Bilinməyən səbəbdən Neptunun termosferi təqribən 1000 °C-yə bərabər olan anomal istiliyə sahibdir. Neptun Günəşdən ultrabənövşəyi şüaların bu istiliyə səbəb olmağa bəs etməyəcəyi qədər uzaqda yerləşir. Atmosferlə Neptunun maqnit sahəsindəki ionların reaksiyaya girməsi də ehtimal olunan səbəblərdən biridir. Digər namizədlərdən biri kimi də qravitasiya dalğalarının atmosferdə yayılması göstərilir. Bundan başqa, termosferdə az miqdarda Karbon dioksid və Su da vardır ki, bunların qaynağının meteor və tozlar olduğu düşünülür.
Maqnitosferi
Neptunun maqnitosferi Uranın maqnitosferinə oxşayır. Neptunun maqnetik oxu öz oxu ilə 47° bucaq əmələ gətirir. Maqnitosfer 0,55 Neptun radiusunda, yəni planetin fiziki mərkəzindən 13500 km uzaqlıqda tarazlanır. Voyacer 2 kosmik gəmisi Neptuna çatmazdan əvvəl, Uranın maqnitosferinin əyriliyinə planetin həddən artıq meyilli olan oxunun səbəb olduğu düşünülürdü. Buna baxmayaraq, hər iki planetin maqnit sahələri müqayisə olunduqdan sonra alimlər əyriliyin səbəbi kimi bu planetlərin içlərində baş verən axıntıları göstərirlər. Bu maqnit sahəsinin maye axınlarının (ehtimal ki, Ammonyak, Su və Metan) səbəb olduğu dinamo təsiri nəticəsində meydana gəldiyi düşünülür.
Neptunun maqnit sahəsinin dipol komponenti ekvatorda təqribən 14 mikroteslaya (0,14 G) bərabərdir. Neptunun dipol maqnit momenti təqribən 2,2 x 1017 T·m3-ə bərabərdir. Neptunun radiusunun təqribən 34,9 qatına qədər olan uzaqlıqda, maqnit sahəsi Günəş küləyini yavaşladaraq şok dalğası meydana gətirir. Günəş küləyi ilə maqnitosfer arasındakı təzyiqin tarazlaşdığı maqnitopauz isə Neptunun radiusundan təqribən 23–26,5 dəfə irəlidədir. Maqnitosfer Günəş küləyinin təsirindən planetin radiusunun 72 qatına sahib olan uzantıya sahibdir.
İqlimi
250px|thumb|right|[[Böyük tünd ləkə (üst), Skuter (ortadakı ağ bulud), Kiçik tünd ləkə (alt).]] Neptunnun havası sürəti 600 metr/saniyəyə çatan səsdən sürətli dinamik küləklərlə xarakterizə olunur. Buludların olduğu yüksəkliklərdə küləklərin orta sürəti ekvatorial bölgələrdə 400 metr/saniyə, qütb bölgələri ətrafında isə 250 metr/saniyəyə çatır. Neptun üzərindəki küləklərin böyük hissəsi planetin öz oxu ətrafındakı hərəkətinin əksinə əsir. Daha yüksəkliklərdə yerləşən buludlar qərbdən şərqə, daha aşağılarda yerləşən buludlarsa bunun əksi istiqamətdə əsir. 70°Cənub enliyində Neptundakı küləklərin sürəti 300 metr/saniyəyə çatır ki, bu da reaktiv qırıcı təyyarənin sürəti qədərdir.
Neptun meteoroloji aktivlik baxımından Urandan fərqlənir. Voyacer 2 kosmik gəmisi 1989-cu ildə, Neptun yaxınlığından keçişi zamanı burada aktiv atmosfer hadisələri müşahidə etmişdir. Buna baxmayaraq, daha əvvəl, 1986-cı ildə Uran yaxınlığından keçərkən Neptunla müqayisə olunacaq dərəcədə aktivlik müşahidə olunmamışdır.
2007-ci ildə −200 °C istiliyi ilə Neptunun cənub yarımkürəsində troposferin üst qatlarının Neptunun digər bölgələrindən 10 °C daha isti olduğu kəşf edildi. Bu istilik fərqi atmosferin digər hissələrində qatı halda olan Metanın qaz halına keçməsi üçün yetərlidir. Nisbətən daha isti olan bu bölgənin belə olmasının səbəbi isə həmin ildə Günəş şüalarının cənub yarımkürəsinə daha çox düşməsi nəticəsində bu yarımkürənin "yay" fəslinə daxil olmasıdır. Gələcəkdə fəsillərin dəyişməsi nəticəsində şimal yarımkürəsinə daha çox Günəş işığı düşəcəkdir və cənub yarımkürəsində baş verən proses bu zaman da şimal yarımkürəsində müşahidə olunacaqdır.
Fəsillərin dəyişməsi səbəbindən 1980-ci illərdən bu yana buludların planetin cənub yarımkürəsində sıxlaşdığı və albedonun bu bölgədə artdığı müşahidə olunmuşdur. Bunun 2020-ci illərə qədər belə davam edəcəyi düşünülür. Günəş ətrafında çox böyük məsafə qət etdiyi üçün, Neptunda bir fəsil 40 il çəkir.
Qasırğaları
140px|thumb|left|[[Böyük tünd ləkənin Voyacer 2 kosmik gəmisi tərəfindən çəkilmiş şəkli.]] 1989-cu ildə Voyacer 2 kosmik gəmisi Neptunun yaxınlığından keçərkən 13000 km x 6000 km ölçüsündə olan və Böyük tünd ləkə adlandırılan antisiklonu kəşf etmişdir. Bu qasırğa Yupiterdəki Böyük qırmızı ləkəyə oxşayır. Təqribən beş il sonra, 2 noyabr 1994-cü ildə Habbl teleskopu ilə Neptun müşahidə olunarkən Böyük tünd ləkə görülməmişdir. Bunun əvəzinə Böyük tünd ləkəyə oxşayan yeni qasırğa Neptunun şimal yarımkürəsində kəşf olunmuşdur.
Skuter adlandırlan başqa qasırğa isə Böyün tünd ləkənin cənubunda olan ağ bulud qrupudur. Bu ad 1989-cu ildə Voyacer 2 kosmik gəmisi tərəfindən kəşf olunarkən, Böyük tünd ləkəyə nəzərən daha sürətlə hərəkət etməsinin müşahidə olunması nəticəsində verilmişdir. Daha sonra əldə olunan şəkillər nəticəsində məlum olmuşdur ki, Skuterdə daha sürətlə hərəkət edən buludlar vardır. 1989-cu ildə Neptunda kəşf olunan ikinci ən aktiv qasırğa isə Neptunun cənubunda yerləşən Kiçik tünd ləkə siklonudur. 150px|thumb|right|Bir neçə saat vaxt fərqləri ilə [[Habbl teleskopunun geniş sahə kamerası ilə çəkilmiş Neptunun 4 şəkli.]] Neptundakı tünd ləkələrin görülməsi ilə bağlı qəbul olunmuş başlıca düşüncə kimi troposferin alt qatlarında yerləşən daha tünd rəngli hissələrin, daha parlaq olan üst qatlarda qasırğalar səbəbindən formalaşan deşiklərdən görülməsi göstərilir. Bu kimi qasırğalar adətən bir neçə ay mövcud olur və burulğan xüsusiyyətləri ilə xarakterizə olunur.
Daxili isinmə
Neptun Uranla müqayisə olunduqda, ondan daha aktiv hava şəraiti və daxili isinməsi ilə fərqlənir. Neptun Günəşə Urandan 50% uzaqda yerləşməsinə və Urana nəzərən 40% daha az Günəş işığı qəbul etməsinə baxmayaraq, demək olar ki, Uranla eyni səth istiliyinə sahibdir. Neptun troposferinin üst bölgələri −221,3 °C istiliyə sahibdir. Atmosfer təzyiqinin 1 bar olduğu dərinlikdə istilik −201,15 °C-yə bərabərdir. Daha da dərinlərə endikcə qaz qatları içində istilik getdikcə yüksəlir. Uranda olduğu kimi Neptunda da bu daxili istiliyin qaynağı bilinmir. Buna baxmayaraq, Neptunda uyğunsuzluqlar daha çoxdur. Belə ki, Uranın yaydığı enerji Günəşdən aldığı enerjidən 1,1 dəfə çoxdur, ancaq Neptunda bu göstərici 2,61-ə bərabərdir. Bilinən Günəşdən ən uzaq planet olan Neptunun daxili enerjisi Günəş sistemindəki ən güclü küləkləri formalaşdıra biləcək qədər güclüdür. Nüvədəki radioaktivlikdən qaynaqlanan istilik, yüksək təzyiq altındakı Metanın Hidrogen, Karbon (almaz) və uzun zəncirli karbohidrogenlərə çevrilməsi nəticəsində ortaya çıxa biləcək enerji və alt troposferdəki konveksiya nəticəsində stratosferdə formalaşan hava dalğaları bu daxili istiliyə səbəblər arasında göstərilir.
Orbiti və hərəkəti
300px|thumb|right|Neptunun [[Günəş ətrafında hərəkət orbiti (qırmızı xətlə).]] Neptunla Günəş arasındakı uzaqlıq orta hesabla 4,5 milyard kilometrə (30,1 AV) bərabərdir. Neptun Günəş ətrafındakı hərəkətini 164,79 ± 0,1 ildə tamamlayır. Neptun Günəşə ən yaxın olduğu nöqtədə ondan 29,81 AV, ən uzaq olduğu nöqtədə isə 30,33 AV uzaqlıqda yerləşir.
12 iyul 2011-ci ildə Neptun kəşf olunduğu 1846-cı ildən hesablandıqda, müşahidə olunan ilk dövrəsini tamamlamışdır. Buna baxmayaraq, Neptun Yer səmasından kəşf olunduğu yerdə görülməyəcəkdir, çünki Yer öz orbitində o günə görə fərqli bir yerdə olacaqdır.
Neptunun orbit müstəvisi Yerin orbit müstəvisi ilə 1,77°-lik bucaq əmələ gətirir. Neptunun Günəş ətrafındakı orbitinin kənarmərkəzliyi 0,011 göstəricisinə bərabərdir. Bu səbəbdən də, Neptun bilinən Günəşə ən uzaq planet olmasına baxmayaraq, ən uzaq və ən yaxın nöqtələri arasındakı məsafə fərqi 101 milyon kilometrə bərabərdir.
Neptunun öz oxu 28,32° meyilliyə sahibdir. Bu meyillik göstəricisi ilə Neptun Yer (23°) və Marsla (25°) oxşardır. Bu səbəbdən də Yer və Marsda olduğu kimi Neptunda da fəsil fərqləri müşahidə olunur. Neptunun orbiti çox böyük olduğu üçün, burada fəsillər 40 Yer ili qədər davam edir. Neptun öz oxu ətrafında 16,11 saata dönür.
Neptun qatı səthə sahib olmadığı üçün, onun atmosferi enliklərdən asılı olaraq fərqli sürətlə dönür. Ekvatorial bölgələrdə tam dönüş 18 saat davam edir. Neptunun maqnit sahəsinin dönüşü buna nəzərən daha yavaşdır və 16,1 saat çəkir. Qütblərə yaxın bölgələrdə bu dönüş müddəti 12 saata qədər azalır. Günəş sistemində yerləşən qatı səthə sahib olmayan nəhəng planetlər içində, Neptun enlikləri arasında ən çox dönmə müddəti fərqi olan planetdir. Bu səbəbdən də Neptunda çox güclü qasırğalar baş verir.
Orbit rezonansı
250px|thumb|right|Neptunla [[Koyper qurşağı cismləri arasındakı rezonans.]] Neptunun orbiti Koyper qurşağı üzərində ciddi təsirə sahibdir. Koyper qurşağı Marsla Yupiter arasındakı orbitdə yerləşən Asteroid qurşağına oxşayan kiçik və buzlu göy cismlərindən təşkil olunmuş bir qurşaqdır. Koyper qurşağı Günəşə 30 AV uzaqlıqda yerləşən Neptunun orbitindən başlayıb, Günəşdən 55 AV uzaqlığa qədər davam edir. Yupiterin cazibə qüvvəsi Asteroid qurşağına təsir etdiyi kimi, Neptunun cazibə qüvvəsi də Koyper qurşağına təsir göstərir. Günəş sistemi var olduğu dövrlərdən bu yana Koyper qurşağının müəyyən bölgələri Neptunun cazibəsi nəticəsində müvazinətini itirmişdir və boşluqlar meydana gəlmişdir. Günəşdən 40 və 42 AV uzaqlıqda yerləşən boşluqlara bunu örnək göstərmək olar.
Neptunun L4 və L5 Laqranj nöqtələrində troyan olaraq adlandırılan göy cismləri vardır. Neptunun troyanları onunla 1:1 nisbətində rezonansdadırlar. Neptunun bəzi troyanlarının onunla bir dövrlərdə formalaşması mümkündür. Neptunun L5 Laqranj nöqtəsində tapılmış 2008 LC18 göy cismi kəşf olunmuş ilk Neptun troyanıdır. Neptunun (309239) 2007 RW10 olaraq adlandırılan müvəqqəti peyki də vardır ki, onun təqribən 12500 ildir ki, Neptunun müvəqqəti peyki olduğu düşünülür.
Formalaşması və yerdəyişməsi
300px|thumb|right|[[Xarici planetlər və Koyper qurşağını göstərən diaqram. ]] Buz nəhəngləri olan Uran və Neptunun necə formalaşdığını izah etmək indiki mövcud modellərlə olduqca çətindir. Hal hazırda mövcud olan modellərə görə, Günəş sisteminin formalaşmasının ilkin dövrlərində sisteminin bu qədər kənar bölgələrində böyük planetlərin formalaşması üçün yetərli maddə yoxdu. Bu səbəbdən də ənənəvi olan cazibə qüvvəsinə əsaslanan ətrafdakı cismlərin toplanması nəticəsində formalaşan planetlər modelindən daha fərqli yanaşmanın olması zərurəti yarandı. Bir fərziyyə görə, buz nəhəngləri Günəş sisteminin ilkin dövrlərində maddə ilə daha zəngin olan iç hissələrində formalaşmışdı və zamanla indiki yerləşdikləri yerlərə doğru yerdəyişmə etmişdilər. Hal hazırda Koyper qurşağındakı kiçik göy cismlərinin sıxlığını da açıqlayan bu yanaşma astronomlar tərəfindən ən çox qəbul olunan yanaşmadır. Yerlərini dəyişən Neptun və digər qaz nəhənglərinin Koyper qurşağındakı göy cismlərinə təsirlərini tədqiq edən bu fərziyyə Nays modeli olaraq tanınır.
Peykləri
thumb|180px|Neptun və onun [[Neptunun peykləri|peykləri. Protey (üstdə), Larissa (aşağıdan sağda), Despina (solda) .]] Neptunun bilinən 14 peyki vardır. Neptunun kəşf olunmasından 17 gün sonra, Uilyam Lassel tərəfindən planetin ən böyük peyki olan Triton kəşf olunmuşdur. Triton Neptunun kürəvi səthə sahib ola biləcək kütləsi olan tək peykidir və bütün peyklərin ümumi kütləsinin 99,5%-ni təşkil edir. Triton Günəş sistemində ətrafında döndüyü planetinin öz oxu ətrafındakı hərəkətinin əksi istiqamətində hərəkət edən ən böyük peykdir. Bu da Tritonun Neptunun cazibə qüvvəsi tərəfindən tutulmuş Koyper qurşağındakı keçmiş cırtdan planetlərdən biri olması düşüncəsini ortaya atmağa əsas verir. Triton Neptun ətrafında sinxronizə olunmuş şəkildə hərəkət edir və bu səbəbdən də Neptuna tərəf həmişə eyni üzü çevrilmiş olur. Triton Neptunun səbəb olduğu qabarma və çəkilmə təsirləri nəticəsində getdikcə planetə yaxınlaşmaqdadır və hesablamalara görə 3,6 milyard il sonra Roş limitini keçərək, parçalanıb yox olacaqdır. 1989-cu ildə Tritonda −235 °C istilik qeydə alınmışdır ki, Ay tədqiqat kosmik gəmisi tərəfindən Ayın Hermayt kraterində −247 °C istilik qeydə alınana qədər Günəş sistemində ən soyuq yer hesab olunurdu. 120px|thumb|left|Protey peyki Neptunun ikinci kəşf olunan peyki olan Nereida Günəş sistemində ən dartılmış elliptik orbitə sahib olan peykdir. Kənarmərkəzlilik göstəricisi 0,7512-yə bərabər olan Nereidanın Neptuna ən yaxın olduğu nöqtə ilə ən uzaq olduğu nöqtə arasındakı məsafə fərqi 7 dəfəyə çatır.
1989-cu ilin sentyabrında Voyacer 2 kosmik gəmisi Neptunun daha 6 peykini kəşf etmişdir. Bunlara Neptunun ikinci ən böyük peyki olan Protey, ən uzaq peyki olan Larissa, ən içdəki dörd peyki olan Nayada, Talassa, Despina və Qalateya daxildir. 2002–2003-cü illərdə Neptunun kiçik və nizamsız olan beş yeni peyki kəşf olunmuşdur və 2004-cü ildə onların kəşfi açıqlanmışdır. 2013-cü ildə kəşf olunan S/2004 N 1 peyki, Neptunun kəşf olunan sonuncu peykidir.
Halqaları
200px|thumb|right|Neptunun halqaları. Neptunun halqaları Saturnun halqaları ilə müqayisədə daha az diqqətəlayiqdir. Neptunun halqaları böyük ehtimalla buzla örtülmüş silikat və ya karbon əsaslı maddələrdən təşkil olunmuşdur və bu səbəbdən də qırmızımtıl rəngi vardır. Neptunun üç əsas dar halqası vardır. Bunlardan birincisi Neptunun mərkəzindən 63000 km uzaqlıqda yerləşən Adams halqası, ikincisi 53000 km uzaqlıqda yerləşən Leverye halqası, üçüncüsü isə 42000 km uzaqlıqda yerləşən Qal halqasıdır. Leverye halqasından kənara uzantı kimi solğun Lassel halqası vardır. Bu halqa da Neptunun mərkəzindən 57000 km uzaqlıqda yerləşən Araqo halqası ilə əhatələnmişdir.
Neptunun halqalarının olması ilk dəfə 1968-ci ildə Eduard Quinanın rəhbərliyindəki komanda tərəfindən aşkarlanmışdır. 1980-ci illərin əvvəllərindəki yeni müşahidələr halqaların olması fərziyyətinin yarımçıq olması düşüncələrinin ortaya atılmasına səbəb oldu. 1989-cu ildə Voyacer 2 kosmik gəmisinin göndərdiyi şəkillər nəticəsində bir neçə solğun halqanın olduğu məlum oldu. Ən kənarda yerləşən Adams halqasının tanınan beş qövsü Cəsarət, Azadlıq, Bərabərlik 1, Bərabərlik 2 və Qardaşlıq olaraq adlandırılmışdır.
2005-ci ildə Yerdən aparılan müşahidələr nəticəsində Neptunun halqalarının əvvəllər düşünüləndən daha dayanıqsız olduğu məlum oldu. Voyacer 2 kosmik gəmisinin göndərdiyi şəkillərlə 2002–2003-cü illərdə U.M.Kek rəsədxanasından çəkilən şəkillər müqayisə olunduğu zaman, keçən illər ərzində Neptunun halqalarında sıradan çıxmaların olması məlum olmuşdur. Xüsusən də, Azadlıq qövsünün yüz ildən daha az müddət ərzində yox ola biləcəyi düşünülür.
Müşahidəsi
Neptun +7,7 ilə +8 arasında dəyişən görünmə böyüklüyü göstəricisi ilə hətta Qalileo peykləri və cırtdan planet olan Sereradan da daha az göstəriciyə sahib olduğundan adi gözlə görülə bilmir. Neptunu teleskop və ya güclü binokl istifadə edərək, Urana oxşar şəkildə kiçik göy disk şəklində görmək mümkündür.