cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andorra Universiteti
thumb|300px|right|Andorra Universiteti (2014) Andorra Universiteti (Universitat d'Andorra) - Andorranın 1997-ci ildə yaradılmış dövlət universiteti. Olkənin yeganə ali məktəbi. Universitet sisteminə universitetin özü, idarəetmə və informatika məktəbi və onlayn-tədqiqatlar mərkəzi daxildir. Cant-Juliya-Loriya vilayətində yerləşir.
427 tələbəsi, 94 əməkdaşı vardır. Bəzi fakültələrində distans təhsil almaq mümkündür.
Universitet Avropa Universitetlər Assosasiyasına, Beynəlxalq Universitetlər Assosasiyasına və Con Luis Vives İnstitutuna daxildir.
Dayvinq
thumb|220px|Dalğıc su altında
thumb|220px
Dayvinq və ya dalğıclıq — xüsusi avadanlıqlarla uzun müddət su altında qalma üzrə idman növü.
Ceyd İven
Ceyd İven – ingilis müğənnisi və aktrisası.
Dayvinq
Tarixi
İnsanlar qədimdən su altında uzun müddətlər qalmağa çalışmışlar. E.ə. 500 illərinə aid şəkillərdə heyvan dərilərindən hazırlanmış tuluqdakı havanı tənəffüs edərək su altında olan Qədim Yunan dalğıclar təsvir edilmişdir. Xüsusilə, batan gəmilərdəki yüklərin çıxardılması ehtiyacı insanları daha dərinə enmək və orada daha uzun müddət qala bilmək üçün yeni icadlar etməyə məcbur etmişdir. Bu zaman su altında qalanlar xüsusi zənglərdən istifadə etməyə başlamışlar.
Ceyd İven
Həyatı
31 yanvar 2009-cu ildə Böyük Britaniya milli seçmələrini qazanaraq 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Böyük Britaniyanı təmsil etmək hüququnu əldə etmişdir. Ceyd İven Böyük Britaniyanı My Time mahnısı ilə təmsil etmişdir və 173 xalla 5-ci olmuşdur.
Baliya burnu
thumb|Antarktik yarımadasında Lej adasının yerləşməsi.
Baliya burnu — Antarktidanın Palmera arxipelaqının Lej adası sahillərindən cənubda yerləşən burundur. Burun Beripara buxtasından cənubda yerləşmişdir.
Yerləşməsi
Makleod burnundan 4.75 km şimal-şərqdə, Leşko burnundan 2.45 km cənub-qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.
Vilton adası
Vilton adası —  Frans-İosif Torpağı arxipelaqı daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.
Yerləşməsi
Arxipelaqın mərkəzi hissəsində, Nansen adası sahillərində, Esinov buxtasında yerləşir.
Dairəvi formaya malikdir. Diametri 2 km-dir. Ən hündür nöqtəsi 225 metrdir. Ada şotland araşdırmaçısı, Cekson-Harmsvord ekspedisiyasının üzvü Devid Viltonun şərəfinə adlandırılmışdır.
Knyazev (Arxangel)
Knyazev — Başqırdıstan Respublikasının Arxangel rayonunda yerləşən kənd. Kənd Irnıkşı kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (86%) üstünlük təşkil edir.
Sufərələri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Leşko burnu
thumb|Triniti yarımadasında Lej adasının yerləşməsi.
Leşko burnu — Antarktidanın Palmera arxipelaqının Lej adası sahillərindən cənub-şərqdə yerləşən burundur. Burun Beripara buxtasından şimalda yerləşmişdir.
Burun cənub-qərbi Bolqarıstanda yerləşən Leşko şəhərinin adını daşıyır.
Yerləşməsi
Neyt burnundan 8.95 km cənub-qərbdə, Baliya burnundan 2.45 km şimal-şərqdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.
Mozambik bayrağı
Mozambik bayrağı — Mozambikin dövlət bayrağı.
Forması
BMT üzvü ölkələr arasında odlu silahın həkk oldunduğu üç bayraqdan biri də Mozambik bayrağıdır. Bu bayraq dünyada yeganə bayraqdır ki, onun üzərində Kalaşnikov avtomatının şəkli var. Bununla yanaşı bayraqda toxa təsvirinə də rast gəlmək olar ki, avtomatla birgə onlar X-ya bənzər forma yaradırlar.
1975-ci ildə Portuqaliyadan müstəqilliyini aldıqdan sonra Mozambik Azadlıq Hərəkatının bayrağı sayılan, 3:2 nisbətində üfüqi vəziyyətdə yaşıl, qara, sarı zolaqlar və  qırmızı düzbucaqlı üzbucaq olan bayrağa FRELIMO-nun (Frente de Libertação de Moçambique - Mozambik Azadlıq Cəbhəsi) simvolları əlaqə edilərək 1983-cü ildə rəsmi bayraq kimi qəbul edilmişdir. Bu vaxta qədər isə bayrağın dizaynı bir qədər fərqli olmuşdur.
Bayraqdakı yaşıl rəng - ölkənin yerüstü sərvətlərini, qara rəng - Afrika qitəsini, qızılı sarı rəng - ölkənin yeraltı sərvətlərini, qırmızı rəng - müstəmləkəçiliyə qarşı müqaviməti, suverenliyin müdafiəsi və milli azadlıq uğrunda silahı mübarizəni, ağ rəng - Mozambik xalqının mübrizənin haqlılığını və sülhü, sarı beşguşəli ulduz - mozambik xalqının beynəlmiləl həmrəylik ruhunu, kitab - təhsili, toxa - kənd təsərrüfatını, istehsalatı və AK-47 - silahlı mübarizəni və ölkənin müdafiəsini simvolizə edir.
Qıjovçu balığı
Morfoloji əlamətləri
Qıjovçu — cinsi Çəkiyəbənzərlər fəsiləsinin nümayəndəsidir. Bel üzgəcində 6-9, anal üzgəcində 10-16 şüa, yan xəttində 43-56 pulcuq var. Bədəni uzonsovdur, başı kiçikdir, ağzı başın ucundadır. Udlaq dişləri iki cərgəlidir. Ucları azacıq əyilib.Uzunluğu adi qıjovçunun uzunluğu qədərdir (13 sm-ə qədər).
Yayılması
Azərbaycanda ümumi səciyyəsinə görə cinsə identik olan Alburuoides bipunctatus eichüaldi Filippi yarımnövü yaşayır. Kür hövzəsində subalp zonasına qədər rast gəlinir. Samur, Viləş, Qumbaşi, Lənkəran çaylarında və dağ göllərində qeydə alınır. Dərbəndən cənuba Dağıstan su hövzələrində, Şərqi Gürcüstanın, Şimali İranın çay və göllərində, Türkmənistanın kiçik çaylarında, Mürqabda, Amu-Dəryanın yuxarı və orta axarında, Zərəfşən çayının aşağılarına qədər qeydə alınır.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Qıjovçu şirinsu balığıdır, çayın sürətli axan, dibi çınqıllı, daşlı və suyun qıjovlu yerlərində yaşayır. Qıjovçu - bentik orqanizmlərlərin sürfələri, çaylarda eləcə də diatom yosunları ilə qidalanan balıqdır.
Çoxalması
Həyatının ikinci ilində cinsi yetkinliyə çatırlar. Uzunluq və kütləsinə uyöun olaraq, respublikanın şimal-şərqində olan fərdlər daha məhsuldadır (3 min kürüyə qədər). Məsələn, Köndələnçayda bu göstərici 2 minə, Soyuqbulaqda 1,5 minə bərabərdir. Kürü tökmə uzunmüddətlidir. Dağ və aran çaylarının temperatur rejimindən asılı olaraq apreldən avqustun sonuna qədər çəkir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Qıjovçu balığının təsərrüfat əhəmiyyəti yoxdur.
Meyerius veretillum
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Klint Hokinq
Klint Hokinq — Kanada videooyun rejissoru və geymdizayneri. O, ilk vaxtlarda "Ubisoft" üçün işləmiş, 2002-ci ildə "Tom Clancy's Splinter Cell" videooyunu üçün skriptlər yazmışdır. Hokinq 2005-ci ildə satışa çıxarılmış, tənqid və kommersiya baxımdan bir uğur olan "Tom Clancy's Splinter Cell: Chaos Theory" videooyununun rejissorluğunu öz boynuna aldıqdan sonra görkəmlilik qazanmışdır. O, daha sonra 2008-ci ildə satışa çıxarılmış, həm tənqidçilər, həm də ki oyunçular tərəfindən müsbət qarşılanmış "Far Cry 2" videooyununun rejissoru olmuşdur. Hokinq 2010-cu ildə "Ubisoft Montreal" studiyasını tərk etmişdir. Buna səbəb şəraitin Hokinq üçün çox rahat olması və geymdizaynerin yeni təcrübələr qazanmaq istəməsidir.
Hokinq üç ay sonra ABŞ-dakı "LucasArts" şirkətinə qoşulmuşdur, anons edilməmiş bir layihənin yaradıcı rejissoru olmuşdur. O, iki il sonra şirkəti tərk etmiş və üzərində işləyi oyun satışa çıxarılmamışdır. Hokinq çox keçməmiş "Valve" şirkətinə qoşulmuşdur, ancaq iki il sonra heç bir videooyun satışa çıxarmadan şirkəti tərk etmişdir. Bir neçə ay sonra "Amazon Game Studios" Hokinqi müəyyən edilməmiş bir layihənin baş geymdizayneri olaraq işə alır. O, şirkəti bir il sonra tərk edir və yenə də heç bir videooyun satışa çıxarmır. Hokinq "Ubisoft" şirkətinə, ancaq bu dəfə onların "Toronto" studiyasına qayıdır. Çox keçməmiş "Watch Dogs: Legion" videooyununun istehsalına start verilir və Hokinq oyunun yaradıcı rejissoru təyin edilir.
Klint Hokinq karyerası boyunca videooyun jurnalı olan "Edge" üçün aylıq köşə yazıları yazmış və sənayedə populyar olan ludonarativ dissonans termini yaratmışdır.
Şəxsi həyatı
Klint Hokinq Kanada vətəndaşıdır. O, evlilidir və bir oğlu var.
Saleh Qafarov
Saleh Qafarov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı. O, 2017-ci ildə Azərbaycan Ordusunun hərbçilərinin həbs edilməsi zamanı həbs edilib və istintaq zamanı vəfat edib. Ölümündən sonra bəraət alıb.
Həyatı
Saleh Qafarov 1977-ci il avqustun 30-da Qəbələ rayonunun Aydınqışlaq qəsəbəsində Şərif və Qənirə Qafarovların ailəsində anadan olub. Ailədə 13 övlad arasında 13-cü olan Saleh Qafarov ailəli idi və 2 övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Saleh Qafarov hərbi təhsil alıb. O, Naxçıvan və Tərtərdə olmaqla, Azərbaycan Ordusunda 22 il xidmət edib.
Həbs edilməsi
Saleh Qafarov 2017-ci il martın 20-də Azərbaycan Ordusundan tərxis olundu. O, Orduda 22 il xidmət etdi. Həmin xidmətlərinə görə Saleh Qafarov, "Qüsursuz xidmətə görə" II və III dərəcəli medallarla təltif edildi.
2017-ci il mayın 4-də Qəbələ rayonunda yaşayan Saleh Qafarovun evinə, özlərini Qəbələ Rayon Polis Şöbəsi və Qəbələ Rayon Prokurorluğunun işçiləri kimi təqdim edən beş nəfər gəldi. Saleh Qafarovun anası Qənirə Qafarovanın sözlərinə görə həmin beş nəfər oğlunu zorla avtomobilə mindirdilər və naməlum istiqamətə apardılar. Daha sonra onun ailəsinə Saleh Qafarovun Qəbələ rayonundan Tərtər rayonunun Marquşavan qəsəbəsinə aparıldığı bildirildi. Bir müddət sonra onun evində axtarış aparıldı və ailəyə aid olan CD-lər və digər əşyalar aparıldı. Saleh Qafarov həbs ediləndən bir gün sonra onun anası və həyat yoldaşı Qəbələ Rayon Prokurorluğuna çağırıldı və Saleh Qafarovun MAXE-nin ifadəsi əsasında həbs edildiyi bildirdi. Saleh Qafarovun anası oğlunu Tərtər, Goranboy və Yevlax rayonlarında axtarsada, oğlunun döyülüb başqa istiqamətə aparıldığı məlum oldu.
Saleh Qafarov həbs ediləndən 10 gün sonra, mayın 14-də yaşadığı Aydınqışlaq qəsəbəsinin məzarlığı 300 polis tərəfindən mühasirəyə alınıb. Daha sonra Saleh Qafarovun gizlincə dəfn olunduğu məlum oldu. Ananın fəryadlarına baxmayaraq, oğlunun cənazəsi anasına göstərilmədi.
Can Can
"Can Can", 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Ermənistanı təmsil edən İnqa və Anuş Arşakyanın oxuduğu mahnıdır.
12 may 2009-cu ildə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin I yarımfinalında 99 xalla 5-ci yer tutmuşdur və finala çıxmışdır. Finalda isə doqquzuncu nömrə altında yarışdı və 92 xal toplayaraq 10-cu oldu.
Müsabiqədə səslənən erməni mahnısına bir müddət sonra Azərbaycan ictimaiyyəti etiraz etdi.
Mikania filgueirasii
Mikania filgueirasii Mikania filgueirasii Mikania filgueirasii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mahnı axşamı (film, 1962)
Məzmun
Film-konsert Azərbaycan incəsənət ustalarının çıxışlarına həsr edilmişdir.
Lakross
thumb|220px thumb|220px Lakros, hər oyunçunun kiçik və sərt plastikdən edilmiş topu daşıya biləcəkləri və ucunda bir səbət olan çubuqlarla (crosse) oynadığı, məqsədi topu qarşı komanda qalasına soxmaq olan bir sıra idmanıdır. Oyun dəyişik kateqoriyalarda fərqli ədəddə oyunçudan yaranan komandalarla oynanar. Kişilər açıq sahədə 10 oyunçu, bağlı sahədə altı oyunçudan ibarət olan komandalarla oynayarkən, qadınlar 12 adamdan yaranan komandalarla  mübarizə edərlər. Klassik olaraq hər qola 1 bal verilər. Ancaq ABŞ peşəkar lakros liqası Major League Lacrossedə 15 yarddan uzaqdan atılan qollara 2 ədəd verilər. Normal şərtlərdə matçların normal müddətinin bərabərə bitməsi nəticəsində uzatma tətbiq olunar.
Müasir lakrosta kişilərdə on oyunçudan ibarət olan iki komanda çəmən və süni çəmən üzərində mübarizə edər. Bu on oyunçunun üçü hücum oyunçusu, üçü orta sahədə, üçü də müdafiədə vəzifəlidir. Bir oyunçu isə qapıçıdır. Kişilərin idman paltarları müvəffəqiyyəti, çiyinlərini, qollarını və əllərini qarşı komanda lakros çubuqlarından gələn zərbələrə qarşı qoruyucu bir şəkildədir. Bunun əksinə qadınların paltarında yalnız gözü qoruyacaq bir eynək vardır. Bunun səbəbi qadınların mübarizəsində çubuqlarla qarşı komanda oyunçusuna müdaxiləyə dözümlülük yoxdur. Qadınlarda yalnız qapıçının paltarında kaska kimi qoruyucular vardır. Qadınların lakros matçlarında bir başqa fərq orta sahədə iki dənə artıqdan oyunçu tapılması və komanda 12 oyunçudan qurulmasıdır.
Yeddi Milli Universitet
Yeddi Milli Universitet — Yaponiya İmperatorluğu tərəfindən 1877-ci və 1939-cu illərdə yaradılmış 9 universitetdən hazırda Yaponiyada yerləşən 7 universitetə verilən ümumi ad. Digər iki universitetdən 1-i Koreyada, digər 1-i isə Tayvanda yerləşir.
Tofiq Hacıyev (filoloq)
Tofiq Hacıyev (tam adı: Tofiq Müzəffər oğlu Hacıyev) — azərbaycanlı dilçi alim, filologiya elmləri doktoru (2003), professor (2013).
Həyatı
Tofiq Hacıyev 27 mart 1958-ci ildə Neftçala şəhərində anadan olub. 1965-1975-ci illərdə Neftçala şəhəri 1 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. Ali təhsilini 1976-1981-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsində alıb.
Əmək fəaliyyəti
Tofiq Hacıyev əmək fəaliyyətinə 1975-ci ildə başlayıb. O, 1975-1976-cı illərdə Neftçala Rayon Tikinti İdarəsində fəhlə işləyib. Daha sonra 1987-1989-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Azərbaycan dilçiliyi kafedrasında baş laborant olaraq fəaliyyət göstərib. 1990-1994-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Azərbaycan dili və ədəbiyyatının metodikası kafedrasında müəllim və baş müəllim kimi çalışıb.
1994-2005-ci illərdə yenə həmin universitetin Azərbaycan dilçiliyi kafedrasının dosenti olub. Tofiq Hacıyev Bakı Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin dekan müavini vəzifəsini 1994-2000-ci illərdə yerinə yetirib. O, 2013-cü ildən BDU-nun Azərbaycan dilçiliyi kafedrasının professorudur.
Elmi dərəcə və elmi adları
Tofiq Hacıyev 1981-1984-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Azərbaycan dilçiliyi kafedrasının aspirantı olub. 1986-cı ildə "Tabeli mürəkkəb cümlənin sadə cümləyə transformasiyası" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini, 2003-cü ildə "Tabeli mürəkkəb cümlənin struktur-semantikası" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək filologiya üzrə elmləri doktoru elmi dərəcəsi alıb. Hacıyev 2005-ci ildə dosent, 2013-cü ildə isə professor elmi adını alıb. Tofiq Hacıyevin 55 məqaləsi və 1 kitabı işıq üzü görüb. O, 1 aspirant və 3 dissertanta rəhbərlik edib.
Ailə həyatı
Ailəlidir, 2 oğlu var.
Məmmədzəki Dursunzadə
Məmmədzəki Dursunzadə (17 oktyabr 1890, Azğur, Axalsıx qəzası – 28 yanvar 1937, Tiflis) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.
Həyatı
Məmmədtağı Dursunzadə 1890-cı ilin 17 oktyabrında Axalsıx qəzasının Azğur kəndində anadan olmuş, Müəllimlər institutunun hüquq fakültəsini bitirmişdir. Parlamentin 1 sentyabr 1919-cu il tarixli qərarına əsasən 1920-1925-ci illərdə təhsilini tarix-filologiya sahəsində davam etdirmək üçün İstanbul Universitetinə göndərilmişdi. Sonradan təhsilini öz hesabına davam etdirmiş, Türkiyədən Almaniyaya getmişdir. Təhsilini başa vurduqdan sonra Bakıya qayıtmış, qadın müəllimlər seminariyasında və yer quruluşu texnikumunda müəllimlik etmişdir.
Repressiya qurbanı
1937-ci ilin 28 yanvarında doğma kəndinə getmiş, orada həbs olunaraq güllələnmişdir.
Meyerius zantedeschiae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Kərgə
Kərgə — Çəkikimilər fəsiləsinin nümayəndəsi. Bədəni hündür, yanlardan basıq, pulcuqlar iri, eninə pulcuq sıralarının sayı 32-40-dır. Yan xətt tam deyildir.Udlaq dişləri bir sırada yerləşir,sayı 5-5 olur.Dişlərin yanları basıq və hamardır.Ağız kiçik, azca çəpəki və aypara şəklindədir.Bel üzgəci uzunsovdur və qarın üzgəclərinin əsasından bir qədər geridəki səviyyədə başlayır.Anus üzgəci bel üzgəcinin qurtaracağına bir qədər qalmış vertikaldan başlayır.Periton pərdəsi qaradır.Bağırsaq kanalı uzundur.Kiçik balıqıardır. Azərbaycan sularında 1 növü yaşayır.
İsrail əhalisi
İsrail əhalisi əsasən gəlmələr və ərəb mənşəli əhalinin yüksək təbii artımı hesabına əhalisi sürətlə artan ölkələrdən biridir. Məsələn, 1971-ci ildə ölkədə 3,0 mln, 1990-cı ildə 5,0 mln, 2005-ci ildə isə 6,7 mln nəfər yaşamışdır. Mütəxəssislərin hesablamalarına görə 2015-ci ildə ölkədə 7,8 mln. nəfərin yaşaması gözlənilir. Fələstin ərəbləri ölkədə qədim zamanlardan məskunlaşmış finikiya, xanaan və digər sami xalqlarının nəsilləridir. Fələstin ərazisi ərəblər tərəfindən işğal olunduqdan sonra yerli xalqlar ərəblərlə qarışmış və ərəb dilini qəbul etmişlər. Bunların əksəriyyəti müsəlmandır (sünni). Aralarında xristianlar da vardır. Bunlar arasında olan druzlar Qərbi və Mərkəzi Qalileydə, Hayfa ətrafında yaşayırlar. İsrail hökumətinin ölkənin ərəb əhalisinə qarşı ayrı-seçkiliyi siyasi, iqtisadi və sosial problemlərin meydana gəlməsinə səbəb olmuşdur. İsrail dövlətinin sərhədləri daxilində yaşamaqla ərəblər bu problemlərin – xüsusilə sosial problemlərin həlli qarşısında acizdir. Neqev səhrasında tayfa bölgüsünü saxlamış köçəri və yarımköçəri həyat tərzi sürən ərəblər (təqribən 65 min) iqtisadi və sosial inkişafdan çox geri qalmışlar. Karaimlər kiçik etnik qrup olub, iudaizmi qəbul etmişlər. Əsasən Raml şəhəri və onun ətrafında yaşayırlar. Çərkəzlər Fələstində türklər tərəfindən XIX yüzilliyin axırlarında məskunlaşmışlar. Onlar Qalileyin iki kəndində icma halında yaşayırlar. Müsəlmandırlar (sünni) və etnik ənənələrini qoruyub saxlayırlar.
Əhalinin formalaşması
İsrailin yəhudi əhalisi əsasən immiqrasiya nəticəsində folrmalaşmışdır. Fələstinə yəhudilərin immiqrasiyası XIX yüzilliyin 2-ci yarısında qüvvətli olmamışdır. 1914-cü ildə yəhudi əhalinin ümumi sayı 85 min idi. Birinci və ikinci dünya müharibələri arasında immiqrasiya qüvvətlənir. Xüsusilə Almaniya və onun işğal etdiyi ölkələrdə yəhudilər təqib edilir. Bunun nəticəsində 1948-ci ildə Fələstində yaşayan yəhudilərin sayı 655 minə çatır. İsrail dövləti yarandıqdan sonra ilk 4 il ərzində ölkəyə 700 min immiqrant gəlir. Ölkədə iqtisadi çətinliklər, həmçinin Yaxın Şərq böhranının kəskinləşməsi immiqrasiyanın zəifləməsinə, emiqrasiyanın artmasına səbəb olur. 1975-ci ildə immiqrantların sayı 17 min olmuşsa, ölkəni tərk edənlər 20 min təşkil etmişdir. 1948-73-cü illər ərzində ölkəni 300 min nəfər tərk etmişdir. 1989-96-cı illərdə MDB ölkələrindən İsrailə 800 min yəhudi köçmüşdür. Hazırda əhalinin 80 fazini Şərqi Avropa və MDB ölkələrindən, həmçinin Aralıq dənizi və Afrikada ərəb dövlətlərindən gələn imminqrantlar, eləcə də İsraildə doğulan yəhudilər təşkil edir. Əhalinin təqribən 20 faizi ərəb mənşəli fələstinlilərdir. Ölkədə orta ömür müddəti 79 yaşdır. Kişilər üçün bu rəqəm 77, qadınlarda isə 80 yaşa uyğun gəlir. Hər 1000 nəfərə anadan olanların sayı 19,3, ölənlərin sayı 6,3 nəfərdir. İsraildə əsasən iki dinin yəhudi və islamın tərəfdarları yaşayır. Əhalinin təqribən 80 faizi iudaizm dininə etiqad bəsləyir. Dindarların 19 faizi sünni məshəbinə mənsub olan ərəblər, təqribən 1 faizi xristianlardır. İsrailin yaşlı əhalisinin 96 faizi savadlıdır. Nisbətən sanballı təhsil müəssisələri bunlardır: Hayfadakı İsrail Politexnik İnstitutu, Qüdsdəki Yəhudi Universiteti, Təl-Əvivdəki Universitet. Məşğulluğu olan hər 1000 nəfərə 135 alim və mühəndis düşür. Müqayisə üçün qeyd edək ki, bu göstərici ABŞ-da 70, Almaniyada isə 48-dir.
Əhali sıxlığı
Əhalinin orta sıxlığı barədə dəqiq məlumat vermək mümkün deyil. Əgər İsrail ərazisinin 20,8 min kv. km olmasının qəbul etsək, bu halda hər kv. km-ə orta hesabla 300 nəfərdən artıq adam düşəcəkdir. Əhali ərazi üzrə çox qeyri-bərabər şəkildə yerləşmişdir. Məsələn, Təl-Əviv mahalında hər kv. km-ə 200 nəfərə yaxın, Qüdsdə 1000 nəfərdən artıq, cənub mahallarına isə hər kv. km-ə orta hesabla 50 nəfər düşür.
Dil
İsraildə rəsmi dil ivritdir. Fələstin ərəblərinin yığcam yaşadığı ərazilərdə ərəb dili işlədilir. Bu iki dildən başqa idiş, rus, ingilis və digər Avropa dillərindən də geniş istifadə olunur. İmminqrantlar əsasən gəldikləri dövlətin dilində danışırlar. İsraildə sayı 1,2 mln nəfər olan güclü rus dilli diaspora yaranmışdır. İvrit dilinin geniş yayılması və hamı tərəfindən işlədilməsi üçün dövlətin xüsusi siyasəti mövcuddur. Ərəb dili ölkənin rəsmi dili olsa da, dövlət ərəb məktəblərinin ibtidai və natamam orta məktəblərində ivritin tədrisini məcburi sayır. Ölkəyə yeni gəlmiş immiqrantlara ivrit dilini öyrətməyin xüsusi sistemi yaradılmışdır. Bu işlərlə ivrit dili Akademiyası məşğul olur.
Şəhərlər
1983-cü ildə qəbul olunmuş yeni təsnifata görə əgər ölkənin hər hansı bir yaşayış məntəqəsində 2 min nəfərdən artıq əhali yaşayırsa o məntəqə şəhər sayıla bilər. Əhalisinin sayı 2000 nəfəri ötməmiş məntəqələr isə kənd hesab olunur. Belə təsnifata görə ölkə əhalisinin sayı 100 min nəfəri ötmüş 15-ə qədər şəhər vardır. Bunlardan ən böyükləri Yerusəlim (Qüds), Təl-Əviv, Hayfa, Bat-Yam və Xolondur. Bu şəhərlərin hər birinin əhalisinin sayı 200 min nəfəri ötmüşdür. Sonradan ölkənin paytaxtı elan olunmuş Yerusəlim bütün göstəricilərə görə ölkənin ən böyük mübahisəli şəhəridir. Üç dinin mərkəzi hesab olunan Yerusəlimə ziyarətçilərin axını çox güclüdür. 2005-ci ildə şəhər əhalisinin sayı 700 minə yaxınlaşmışdı. Yerusəlim dünyanın ən qədim şəhərlərindən biridir. Ölü dənizdən qərbdə, yarımsəhra iqlimli yaylada yerləşmiş Yerusəlim ölkənin böyük sənaye, ticarət və nəqliyyat mərkəzidir. Şəhərdə metal istehsalı, almaz cilalanması, toxuculuq, əczaçılıq, poliqrafiya, yeyinti sənaye müəssisələri, məişət texnikası istehsal edən iri müəssisə fəaliyyət göstərir. Şəhər haqqında ilk məlumat eramızdan əvvəl ikinci minilliyin ortalarına təsadüf edir. Kənanilərin qalası olmuş Qüdsü eramızdan əvvəl təqribən 1000-ci ildə yəhudi padşahı Davud işğal etmiş və şəhər İsrail-Yəhudi padşahlığının sonradan isə Yəhudi padşahlığının paytaxtı olmuşdur. Eramızın IV əsrində Yerusəlim xristianların «müqəddəs» şəhərinə çevrildi. Eramızın 638-ci ilində şəhər ərəblər tərəfindən işğal edilmiş və Məkkədən sonra müsəlmanların ikinci «müqəddəs şəhəri» olmuşdur. 1099-cu ildə səlibçilər şəhəri işğal etmiş, 1187-ci ildə Səlahəddin Əyyubi şəhəri geri ala bilmişdi. Sonradan şəhər təqribən 400 il Oısmanlı imperiyasının tərkibində olmuşdur. 1917-ci ilin sonlarında İngiltərə qoşunları şəhəri tutdu və özünün Fələstin mandatlı ərazisinin inzibati mərkəzi etdi. 1947-ci ildə BMT Baş Məclisinin qərarı ilə Qüds şəhəri BMT-nin idarəsi altında beynəlxalq xüsusi rejimli müstəqil inzibati vahid statusu aldı. Lakin sonradan baş vermiş İsrail-Fələstin və İsrail-Ərəb müharibələri nəticəsində Yerusəlim şəhəri iki hissəyə bölündü. Qərb (ərazicə böyük hissə) İsrailə, şərq hissə isə Ürdünə verildi. 1950-ci ildə İsrail qeyri-qanuni olaraq şəhərin qərb hissəsini özünün paytaxtı elan etdi. 1967-ci ildə İsrail qoşunları şəhərin şərq hissəsini də zəbt edib öz ərazisinə qatdı. BMT-nin ilk növbədə, ərəb ictimaiyyətinin bu məsələyə mənfi münasibətlərinə baxmayaraq İsrail rəhbərliyi Qüds şəhərini öz paytaxtı kimi genişləndirib inkişaf etdirir. Qüdsdə həm müsəlman, həm yəhudi, həm də xristian dini abidələri vardır. Şəhərin şərq hissəsində qədim dövr abidələrinin qalıqları, daha doğrusu xarabalıqları qalmaqdadır. Ömər və Əl-Əqsa məscidləri, müqəddəs Anna, müqəddəs İakov kilsələri bir neçə darvazası olan şəhər divarları (o cümlədən Dəməşq darvazası) Qüdsün maraqlı memarlıq abidələrindəndir. Şəhərin qərb hissəsi XIX əsrin ikinci yarısından tikilməyə başlamışdır. Burada çoxsaylı ictimai binalar, yeni Universitet kompleksi, tibb mərkəzi, otellər, hökumət binaları, muzey və kitabxanalar və s. inşa edilmişdir.
İlk qan (film, 1982)
İlk qan  — baş rolda Silvestr Stallonenin çəkildiyi Amerika filmi. Filmdə baş qəhrəman Vyetnam müharibəsinin iştirakçısı Con Rembodur.
Məzmun
Vyetnam əsgəri Con Rembo dağ qəsəbəsinə qayıdır. Rembo Vyetnamdakı dostlarını axtarmaq üçün ABŞ-yə gəlmişdir. Bu zaman Rembo öyrənir ki, sonuncu dostu artıq ölmüşdür. Con Rembo sakit bir şəhərə gəlir və yol ilə getməyə başlayır. Lakin yolda Şerif Uill Tisl ilə rastlaşır. Əvvəlcə şerif onu getmək istədiyi yerə aparır. Rembo isə yolda düşəndə yenidən geri qayıdır. Bunu görən Şerif onu terrorist olaraq təhdid etməyə başlayır və polis məntəqəsinə aparır. Remboya həbsxanada dəhşətli işgəncələr verirlər. Həmin işgəncələr Remboya Vyetnamda olan işgəncələrini xatırtladır. Bu zaman Rembo məntəqədəki polislərə müqavimət göstərərək buradan motosiklet ilə qaçır. Rembo artıq meşəliyin içindədir. Dağa dırmaşaraq, motosikleti yolda qoyur. Bu müddətdə polislər onun izinə düşmüşdür. Rembo dağdan aşağı enmək istəyən zaman Helikopter onu izləməyə aşlayır. Rembo ona Helikopterdən atəş etmək istəyən adama daş atır və həmin adam yerə düşərək ölür. Bu zaman Rembo aşağıya tullanaraq ağacların üzərinə düşür. Rembo çoxlu qan itirmişdir. Ağacların yanında həmin daş ilə vurduğu polisin meyiti ilə rastlaşır. Rembo onun tüfəngini götürür. Polislər meşəyə onun arxasıycan itlər göndərir. Lakin itlər öldürülür və polislər işgəncə keçirir. Rembo isə Şerifi tutaraq ondan qorxmadığnı söyləyir. Şerif bu hadisədən bərk qorxur. Polislərin bütün şücaətlərinə baxmayaraq Rembo onların əlinə keçə bilmir. Axtarış müddətində məlum olur ki, həmin qaçaq adam Vyetnam əsgəridir. Bu səbəbdən onlar Rembonun əsgərlikdəki başçısı Polkovnik Sem Trautmenə müraciət edirlər. Polislərə polkovnik başa salır ki, Rembo döyüşkən Vyetnam əsgərlərindən biridir. Polkovnik Rembo ilə əlaqə saxlamağa çalışır.
Filmin sonunda Rembo polis məntəqəsinə gecə vaxtı hücum edir. Bu zaman Rembo Şerifə atəş açaraq öldürmək istəyir. Polkovnik Sem ona bunun lazım olmadığını bildirir. Rembo könüllü surətdə polislərə təslim olur.
Krasnaya Qorka (Arxangel)
right|thumb|Krasnaya Qorka kəndi|260 px Krasnaya Qorka — Başqırdıstan Respublikasının Arxangel rayonunda yerləşən kənd. Kənd Qızıl Ezem kənd şurasının tərkibindədir.
AXA MBASK
AXA MBASK — Azərbaycanın ilk özəl sığorta şirkətlərindən biri. 1992-ci ildən MBASK adı ilə, 2010-cu ildən isə AXA MBASK adı ilə fəaliyyət göstərir.
Qarbel burnu
thumb|Triniti yarımadasında Lej adasının yerləşməsi.
Krasnaya Qorka (Arxangel)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Qarbel burnu
Qarbel burnu (, ‘Nos Garbel’ \'nos 'g&r-bel\) — Antarktidanın Palmera arxipelaqının Lej adası sahillərindən qərbdə yerləşən burundur.
Burun Bolqarıstanda yerləşən Balkan dağlarında yerləşən Qarbel zirvəsinin adını daşıyır.
AXA MBASK
Tarixi
thumbnail|MBASK-ın 1992-2010-cu illərdə loqosu 1992-ci ildən 1996-cı ilədək olan dövrdə Azərbaycanın sığorta bazarının təşəkkülü baş verirdi. Bu müddət ərzində bazarın məhdud imkanlarına baxmayaraq MBASK peşəkar kollektiv formalaşdırmağa nail oldu və bu gün 29 sığorta növünü həyata keçirmək üçün lisenziyaya sahibdir.
2005-ci ildə Azərbaycan sığorta bazarının tarixində ilk dəfə Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı MBASK Sığorta Şirkətinin səhmlərinin 30 %-ni alaraq yerli sığorta şirkətinin səhmdarı oldu.
2006-2007-ci illərdə müstəqil bazar təhqiqatları MBASK şirkətini əhali arasında ən populyar və etibarlı sığorta şirkəti kimi tanımışdır.
2004-cü ildə MBASK Sığorta Şirkəti müvəffəqiyyətlə keyfiyyətin idarə olunması sisteminin sertifikatlaşdırılmasını keçmişdir. Şirkətin auditorları qismində Moody İnternational şirkətinin mütəxəssisləri iştirak etmişdirlər. Yoxlamanın nəticələrinə görə MBASK Sığorta Şirkətinə müvafiq sertifikat təqdim olunmuşdur. 3 il ərzində şirkət bütün zəruri keyfiyyət standartlarına riayət etmişdir ki, bu da həmin sertifikatın ilbə-il təsdiq olunmasında öz əksini tapmışdır.
2007-ci ilin dekabrında Moody İnternational şirkətinin mütəxəssisləri MBASK Sığorta Şirkətinin keyfiyyət menecmenti sisteminin növbəti auditor yoxlamasını aparmış və onun keyfiyyət menecmenti üzrə İSO 9001:2000 beynəlxalq standartının tələblərinə uyğun olduğunu təsdiq etmişlər.
2007-ci ilin nəticələrinə görə MBASK sığorta şirkəti toplanmış tədiyyələrin həcmi üzrə Azərbaycanın özəl şirkətləri arasında birinci yeri tutmuşdur.
14 oktyabr 2010-cu il tarixdə dünyanın ən iri sığorta şirkətlərindən biri olan “AXA Group” özünün törəmə cəmiyyəti olan “AXA Seguros Generales, S.A., De Seguros Y Reaseguros” (İspaniya) şirkəti vasitəsilə “MBASK” Sığorta Şirkətinin səhmlərinin əhəmiyyətli nəzarət zərfini (51 %) əldə etmişdir.
AXA Group dünyada ən iri sığorta şirkətlərindən biridir və Fortune Global 500-ün 2010-cu il üzrə siyahısında gəlirlərinə görə dünyanın 9-cu ən iri şirkəti kimi göstərilmişdir. AXA 57 ölkədə, əsasən Qərbi Avropada, Şimali Amerikada, Asiya-Sakit okean regionunda və Yaxın Şərqdə fəaliyyət göstərir. Qrupun 216 000-dən artıq əməkdaşı və dünya üzrə 96 000 000 müştərisi vardır. Qrup beş əməliyyat biznes-seqmentindən ibarətdir: Həyatın və Əmanətlərin sığortası, Əmlakın sığortası və Bədbəxt Hadisələrdən sığorta, Beynəlxalq sığorta (təkrarsığorta daxil olmaqla), Aktivlərin idarə edilməsi, habelə digər maliyyə xidmətləri.
2010-cu ilin 7 dekabrında MBASKın lisenziyası şirkətin adının AXA MBASK`a dəyişdirilməsi ilə əlaqədar olaraq yenilənib.
Yusif və Züleyxa (Şəms Təbrizi)
Məzmunu
On yaşına çatmış Yusif gördüyü yuxunu atasına nağıl edərək deyir: Ki gördüm mah ilə Xurşidi-taban Dəxi on bir kəvakib cümlə yeksan. Bu yuxudan ata sevinmir, əksinə kədərlənir. Səbəb kimi isə həyat qanunu göstərilir: Nə güldür ki, yanında xar olmaz, Nə gənc ola, yanında mar olmaz. Yəqub yuxunu yozaraq oğluna onu bir sirr kimi gizli saxlamağı tapşırır: Ki saxla sirrini, ol sirrə məhrəm sirr açan kişi ilə olmagil həmdəm.'' Lakin, Yusif ata nəsihətini unudur, qardaşları ilə seyrə çıxarkən onlara hər şeyi nəql edir. Onsuz da Yusif ailədə çox sevildiyi üçün gözü götürməyən qardaşlar ona həsəd aparır və quyuya salırlar. Oğlunu itirmiş ata iztirablarını qəzəl ilə ifadə edir: Driqa ah əlindən ah firqət, Nolaydı olmasan bəxah, firqət. Vəfa qılsa cahandan ömrüm onca Ki görüm ömrünü kutah firqət. Əgər girsən əlimə öldürəydim, Səni yüz zəcr ilə eyvah, firqət. Məni yari-əzizimdən ayırdın, Əlindən eyləyib ikrah, firqət. Nə xoşdur vəslət ardınca həmişə, Ki düşədir məqam cah, firqət. Poemanın sonunda Yusiflə Züleyxanın məhəbbət macərası təsvir edilir. Əsərin ümumi süjeti ilə sıx əlaqələndirilən bu hadisə poemanın məzmununu xeyli zənginləşdirir. Burada, şöhrət ehtirasından azad olan və ürəkləri saflandıran sevgi aləmi ilə insanları yırtıcı canavara çevirən şöhrət, hiylə və yalan dünyası müqayisə edilir.
Personajlar
Peyğəmbər daxi həm insan olubdur, Yəqin düşmən ona şeytan olubdur.
Tədqiqi
“Yusif və Züleyxa” poemasını yazarkən Şəms şifahi xalq ədəbiyyatı mənbələrindən istifadə etmiş və bununla da Azərbaycan ədəbiyyatında Nizami ənənələrinin davamçılarından birinə çevrilmişdir. Şəms “Yusif və Züleyxa” poemasının mövzusunu həm yazılı, həm də folklor mənbələrindən götürmüşdür. Lakin, folklor motivləri və üslubunun təsiri daha çoxdur. Burada əhvalat da nağıl formasında təsvir olunur. Şəmsdən əvvəl ərəb və fars dilli ədəbiyyatda “Yusif və Züleyxa” poemaları yazılsa da, Şəms öz əsərində istifadə etdiyi yazılı mənbələr arasında yalnız Quranın adını çəkir. Şair birbaşa Qurana müraciət etmiş, əfsanəni müstəqil şəkildə poetikləşdirmiş, ona yeni epizodlar və surətlər əlavə etmişdir.
Şəms Təbrizi əfsanənin yazılı mənbələrinə deyil, şifahi qaynaqlara əsaslandığı üçün məhəbbət mövzusundan daha çox həsəd məsələsini ön plana çəkmişdir.
Mikania oreimeles
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Neoseiulella armidalensis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Mamo
"Mamo", (Ukrayna dili ndə: Мамо, Rus dili ndə: Мама, Azərbaycan dili ndə: Ana) 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi ndə Rusiya nı təmsil edən Anastasiya Prixodko nun ifa etdiyi mahnı. Mahnı Ukrayna və rus dilindədir.Sözləri və musiqisi Konstantin Meladze və Diana Goldenindir.
16 may 2009-cu ildə keçirilmiş finalda Anastasiya Prixodko 10-cu nömrə altında çıxış etdi və 91 xalla 11-ci yeri tutdu.
Rolf Tsinkernagel
Rolf Tsinkernagel — isveçrəli immunoloq, 1996-cı ildə hüceyrə vasitəli immun müdafiənin özəlliyini kəşf etməsinə görə Nobel mükafatına layiq görülüb.
Şalbuzdağ
Şalbuzdağ — Böyük Qafqaz dağlarında Yan silsilədə zirvə, hündürlüyü 4142 metrdir, Dağıstanda Axtı rayonu ərazisindədir.
Maestro Niyazi (film, 1983)
Məzmun
Film tanınmış Azərbaycan dirijoru və bəstəkarı Niyazinin həyat və yaradıcılığına həsr olunmuşdur.
Şalbuzdağ
Dağıstanın digər dağlarında olduğu kimi Şalbuzdağda daimi buzlaq çox yayılmayıb, qar xətti dəniz səviyyəsindən 3,5 km yüksəklikdə yerləşir. Şahdağ və Bazardüzü ilə birlikdə Şalbuzdağ Qafqazın şərq hissəsinin ən yüksək dağlarından biridir.
Lyu Vanq
Lyu Vanq
Lyu Vanq (çin.qıs. 刘旺,pinin; Liu Vanq; 1969-cu ildə doğulmuşdur) –Çin Xalq Respublikasının təyyarəçi (pilot)-kosmonavtı, Qəhrəman Kosmonavt (2012).
Bioqrafiyası
Lyu Vanq 1969-cu il martın 25-də Şensi əyalətinin Pinyao qəzasında doğulmuşdur. 1988-ci ildən Çin Xalq azadlıq ordusunda hərbi-hava qüvvələrinin təyyarəçisi (pilotu) kimi xidmət edir. Heyət komandiri vəzifəsində xidmət etmişdir. Çin Xalq Respublikası Hərbi-Hava Qüvvələrinin Baş polkovniki. Çin Kommunist partiyasının üzvü (1988-ci ildən).
Hazirlıq və kosmosa uçuş
5 yanvar 1998-ci ildə Şençjou kosmik proqramında iştirak etmək üçün kosmonavt dəstəsinə seçilir. ÇXAO-nun kosmonavt heyətinin ikinci dərəcəli kosmonavtı olur. 2012-ci ilin martında orbital modul operatoru qismində “Şençjou-9” kosmik gəmisinin ekipajının tərkibinə daxil olur. 2012-ci ilin 16-29 iyununda özünün ilk kosmik uçuşunu həyata keçirir. İyunun 18-də “Şençjou-9” kosmik gəmisi avtomatik rejimdə “Tyanqun-1” orbital moduluna biləşdirildi, iyunun 24-də söküldükdən sonra, Lyu Vanq tərəfindən idarə olunan mexaniki qoşulma həyata keçirildi. Uçuş 12 gün 15 saat 25 dəqiqə 24 saniyə davam etdi.
2012-ci ilin oktyabrında ÇKP MK-nin, ÇXR Ali Soveti-nin və Baş hərbi sovetin qərarı ilə Lyu Vanqa “Qəhrəman kosmonavt” fəxri adı verildi. O həmçinin III dərəcəli “Kosmonavtika sahəsindəki xidmətlərinə görə” ordeni ilə təltif olundu.
Znamenskoye (Çeçenistan)
Znamenskoye (çeçen. ЧӀулга-Юрт ) — Çeçenistan Respublikasının Nadterek rayonunda kənddir. Nadtereç bələdiyyəsinin inzibati mərkəzidir.
Tərkibində yeganə qəsəbəni bələdiyyə Znamenskoye kənd yaşayış məntəqəsi təşkil edir.
Coğrafiya
Kənd Terek çayının sağ sahilində, Qroznı şəhərindən 65 km şimal-qərbdə yerləşir.
Ən yaxın yaşayış məntəqələri: şimalda körpü ilə bağlandığı İşerski kəndi, şimal-şərqdə Rubejni və Alpatovo (Çeçenistan) kəndləri, şimal-qərbdə Bena-Yurt kəndi, cənub-şərqdə Yuxarı Naur kəndi, cənubda Kalaus və Komarovo kəndləri, cənub-qərbdə Qvardeyskoye.
Tarixi
Kənd, 1809-cu ildə Terek çayının sağ sahilində, İşerski kəndinin qarşısındakı Çulik-yurt (bir neçə çeçen ailəsini İçkeriyadan çıxaran təqaüdçü leytenant Çulik Gendargenoyevun adına) qurulmuşdur. Sonra bu torpaqlar rəsmi olaraq hələ Kiçik Kabarda hissəsi hesab olunurdu. Tezliklə, dağlıq ərazilərin basqınlarından qorunmaq üçün kəndlilər o dövrdə Çeçen düzənlik kəndlərində geniş təcrübdən keçirilmiş Aksaydan Kumuk knyazı Mundara Edarovu dəvət etdi. Beləliklə kənd Muldar (Mundar) -yurt kimi tanındı. Beləliklə Knyaz Mundar Eldarov uğurla irəlilədi, yaxşı maaş aldı və bolluq içində yaşadı, ancaq 1840-cı ildə üsyan edən üsyançı çeçenlər onu bütün əmlakından məhrum etdilər. Və evlərini odla yandıraraq qaçdılar.
1 sentyabr 1943-cü ildə Mundar-yurt kəndi yaxınlığında Mozdok istiqamətinin azad edilməsi üçün alman qoşunları ilə döyüşlərə başladı. Düşmənlər Terek çayının cənub sahilinə keçib kəndin şimalındakı sahil zolağında iki mina atan batareya və bir piyada batalyonu üzərində toplaşmağı bacardılar. Kəndə edilən hücum 417-ci Sivaş və 389-cu tüfəng bölmələrinin qüvvələri sayəsində dəf edildi. 1944-cü ildə Çeçenlərin və İnquşların qovulmasından və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğv edilməsindən sonra Mundar-yurd kəndi Znamenskoye adlandırıldı.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali siyahıyaalmasına görə kəndin etnik tərkibinin 99% ni çeçenlər, 0,98 % ni isə digərləri təşkil edir.
Mikania conglomerata
Mikania conglomerata Mikania conglomerata Mikania conglomerata
Məmmədəmin Əfəndiyev
Əfəndiyev Məmmədəmin — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.
Həyatı
Tiflisdəki imperator I Aleksandr kişi gimnaziyasını bitirmiş (1916), Moskva Universitetinin fizika-riyaziyyat şöbəsində təhsil almış, lakin maddi çətinlik üzündən təhsilini yarımçıq qoymağa məcbur olmuşdu. Parlamentin 1919 il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən təhsilini yol nəqliyyatı sahəsində davam etdirmək üçün Darmstadt institutuna (Almaniya) göndərilmişdi. Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra xaricdə dövlət hesabına təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin vəziyyətini öyrənən Azərbaycanlı Tələbələr İttifaqının 1923–25 illər üçün məlumatında M. Əfəndiyevin təhsilinin bitməsinə 1 il qaldığı göstərilirdi. Sonrakı taleyi barədə məlumat aşkar olunmamışdır.
Polejan burnu
thumb|Triniti yarımadasında Lej adasının yerləşməsi.
Polejan burnu (, ‘Nos Polezhan’ \'nos po-le-'zhan\) — Antarktidanın Palmera arxipelaqının Lej adası sahillərindən qərbdə yerləşən burundur. Burun Vapa buxtasından 750 m şimal-qərbdə yerləşmişdir.
Burun Bolqarıstanda yerləşən Pirin dağındakı Polejan zirvəsinin adını daşıyır.
Yerləşməsi
Qarbel burnundan 2.36 km şimal-şərqdə, Disilitsa burnundan 1.65 km cənub-qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.
Diaxçay mis-porfir yatağı
Diaxçay mis-porfir yatağı- Ordubad rayonu ərazisində yerləşir.Nüsnüs kəndindən 1.5 kilometr şimal şərqdə Zəngəzur silsiləsinin cənub-qərb yamacında dəniz səviyyəsindən 2000-2500 metr hündürlükdədir.
Ümumi məlumat
Mehri-Ordubad plutonunun iki intruziv kompleksinin,qabbro-qranodiorit və monsonit-qranodiorit-porfirin təmasında yerləşir.Geoloji quruluşunda qabbro,qabbro-qranodiorit,qranodiorit,kvars-siyenit-diorit süxurları,həmçinin qranodiorit-porfir dayaqları iştirak edir. İki texnoloji filiz tipi-əsasən misli(ştokverk) və molibden (damar) məlumdur.Ştokverk tipli filizlərdə mis 0.06-2.25 faiz,molibden 0.01-0.31 faiz,damar tipli filizlərdə mis 0.01-0.85 faiz,molibden 0.01-0.27 faizdir.Əsas filiz mineralları pirit,xalkopirit,molibdenit,misin törəmə minerallarıdır.
Vəli Şahmurov
Vəli Şahmurov — azərbaycanlı professor.
Məlumat
Vəli Şahmurov – 1979-cu ildə elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almış, 1987-ci ildə Moskvada SSRİ Elmlər Akademiyasının Steklov adına Riyaziyyat İnstitutunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru Vəli Şahmurov 1978-1990-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetində professor, 1991-1993-cü illərdə Azərbaycan Təhsil Nazirliyində elm və təhsil idarəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir. 1997-2007-ci illərdə İstanbul Universitetinin mühəndislik fakültəsinin müəllimi olub. 2007-ci ildən isə qardaş ölkənin Okan Universitetində çalışmaqdadır. 100-dən çox monoqrafiyanın və 10 elmi layihənin rəhbəri olan azərbaycanlı professorun 4 kitabı var. Professor, həmçinin ABŞ-da dərc olunan "Boundary Value Problems" jurnalının redaktorudur.
Şəki rayonu
Tarixi
Şəki Azərbaycanın ən qədim şəhərlərindən biridir. Orta əsrlərə aid mənbələrdə onun adı Şaki, Şəka, Şakki və.s. kimi adlandırılmışdır.
Şəki şəhəri uzun müddət Nuxa da adlanmışdır. Qədim müəlliflərdən biri olan Ptolomey Alban şəhərləri içərisində "Niqa" adlı yaşayış məntəqəsinin olduğunu qeyd etmişdir. A.Bakıxanovun yazdığına görə Nuxa şəhəri yerinin vəziyyətinə görə həmin Naxiya və Naciya şəhəridir ki, qədim tarixlərdə Şirvan şəhərlərindən sayılırdı. A.Y.Krimski Niqanın sonrakı Nuxa olması mülahizəsinə şərik çıxır.
Şəki adı eramızdan əvvəl VII əsrdə Qara dənizin şimal sahillərində Dərbənd keçidi vasitəsilə Cənubi Qafqaza, oradan da Kiçik Asiyaya hərəkət edən sak tayfalarının adı ilə bağlıdır. Onlar Cənubi Qafqazda ən yaxşı torpaqları tutaraq bu yerlərə Sakasena adını verdilər. Sakların məskunlaşdığı ərazilərdən biri də Şəki idi.
I əsrdə Şəki Qafqaz Albaniyasının ən iri şəhərlərindən birinə çevrildi. Şərq kilsələrinin anası hesab olunan qədim Kiş Alban məbədi də məhz bu ərazidə yerləşirdi. İnzibati cəhətdən Qafqaz Albaniyası 11 vilayətə bölünürdü. Bunlardan biri də Albaniyanın şimal-qərbində yerləşən Şəki vilayəti idi. Ərəb istilası ərəfəsində Şəki Azərbaycanın mühüm siyasi və iqtisadi əhəmiyyətə malik olan şəhərlərindən biri oldu. Ərəb işğalları nəticəsində Şəki əyaləti III əmirliyin tərkibinə daxil edildi. Xilafətin zəiflədiyi bir dövrdə Şəkidə müstəqil knyazlıq yarandı.
XIV əsrin I yarısında Hülakilər dövləti iflasa uğradıqdan sonra Şirvanşahlar dövləti ilə yanaşı Şəki də müstəqillik qazandı və Orlat nəsli hakimiyyətə gəldi. 1551-ci ildə şah Təhmasib Şəkinin müstəqilliyinə son qoydu. Şəki Səfəvilər dövlətinə birləşdirildi. 1743-cü ildə yaranmış Şəki xanlığı Azərbaycan xanlıqları içərisində ən güclü feodal dövləti idi.
1840-cı ildə Kaspi vilayətinin tərkibində Şəki qəzası yaradıldı. Qəza 1846-cı ildən Şamaxı quberniyasının tərkibinə daxil oldu və Nuxa qəzası adlandırıldı.
XIX əsrin II yarısında çar hökumət orqanları şəhəri idarə etmək üçün onu iki məhəlləyə Şəki və Qışlaq məhəllələrinə böldü. Bu dövrdə Qışlağın ərazisi hələ şəhər ərazisi ilə birləşməmişdi. Qala, qala ətrafı, ticarət və sənaye müəssisələri olan hissəsi şəhərin mərkəzi hesab olunur və iki hissəyə bölünürdü: yuxarı və ya ticarət hissəsi, aşağı və ya erməni hissəsi. Şəhər ətraflı hissələri Yuxarıbaş, Gəncəlibaşı və Nuxa -Qışlaq hesab edilirdi. Yuxarıbaş hələ XVIII əsrin sonu XIX əsrin əvvəllərində, Qaladan şərqə doğru salınmışdı.
Şəki ərazisi getdikcə böyüdüyü üçün çar hökumət orqanları şəhərdə əlavə iki inzibati məhəllə yaratdı və 1860–1865-ci illərdə şəhər artıq iki məhəlləyə deyil, 4 məhəlləyə bölünürdü. Birinci məhəlləyə Qala və onun ətraf yerləri, ikinci məhəlləyə şəhər ətrafları daxil edilmişdi və buranın əhalisi əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğul idi. Üçüncü məhəlləyə dabbaqxana daxil idi. Buraya başqa sənətkarlıq sahələri, o cümlədən boyaqçılıq daxil idi. Dördüncü məhəllə haqqında sənədlər məlumat vermir. Görünür bu məhəlləyə tacir və sənətkarların yerləşdiyi baş küçə və onun ətrafları daxil idi.
1859-cu ildə Nuxa qəzası Bakı quberniyasının, 1868-ci ildə isə Yelizavetpol quberniyasının tərkibinə daxil edildi.
1920-ci il may ayının 5-də Şəkidə sovet hakimiyyəti quruldu. 1930-cu ildə Azərbaycan SSR-nin inzibati ərazi bölgüsündə dəyişiklik edildi və Nuxa rayonu təşkil edildi. 1963-cü il yanvar ayının 4-də Nuxa rayonu ləğv edilərək ərazisi Vartaşen rayonuna verildi, respublika tabeçiliyində Nuxa şəhəri yaradıldı. 1965-ci ildən yenidən müstəqil Nuxa rayonu təşkil edildi. 1968-ci ildən ərazi Şəki şəhəri adlanmağa başladı.
Tarixi abidələri
Şəki şəhəri Azərbaycan tarixində mühüm yer tutur. Şəhərdə XVIII əsrə aid Şəki xanlarının evi, Qala divarları, Gileyli məscidinin minarəsi; XVIII–XIX əsrlərə aid Aşağı karvansara, Yuxarı karvansara; XIX əsrdən qalan Ağvanlar hamamı vardır. Rayonda VI əsrə aid "Gavur" qalası; orta əsrlərə aid Qudula qala yeri; Aydınbulaqda Ağcaqala qülləsi; Kiş kəndi yaxınlığında orta əsrlərə aid Kiş məbədi, XV əsrdən qalan "Gələrsən görərsən" qalası qorunur.
Relyefi
Şəki rayonu ərazisində olan Baş Qafqaz silsilə sıra dağları Rusiya ilə həmsərhəd təşkil edir. Burada Seyidyurd (3690 m), Qaraqaya (3466 m), Nohur dağı (3625 m), Çaylaxan (3548m) zirvələri və Salavat aşırımı (2852 m)  yerləşir. Baş Qafqaz silsiləsindən cəhuba doğru Qaraqaya, Layski, Çaxıl (3470 m), İncədağ, Burundağ, Qoçumırıx, Şüvətər, Qızılqaya ( 2274 m) və Xanyaylağı (2186 m) qol silsilələri uzanır. Rayon ərazisində Daşüz ( 828m), Gəmiqaya (729 m) və Axarbaxar (376 m) alçaq dağ silsilələri, Acınohur yaylası, Qanıx-Əyriçay vadisi, Trud, Acınohur, Turan, Sarıca, Qaratorpaq və Bolludərə düzləri vardır. thumb|250px|Şəkinin dağları və sıx ağaclı meşələr Şəki dəniz səviyyəsindən 500–850 m hündürlükdə yerləşir. Baş Qafqaz silsiləsinin qarlı zirvələrinin yüksəkliyi bəzi yerlərdə 3000–3500 m-ə çatır. Dağlarda Yura, Təbaşir, dağ ətəklərində Neogen və Antropogen çöküntüləri yayılmışdır. Şəki Azərbaycanın şimal-qərbində, Böyük Qafqaz dağlarının cənub yamacında, dəniz səviyyəsindən 632 m yüksəklikdə yerləşir. Bol su ehtiyatı, normal rütubət balansı, məhsuldar torpaqlar, zəngin meşə örtüyünə malikdir.
Çay sistemi
Şəki rayonunun çay sistemi içərisində Əlicançay (Kür çayının sol qolu), Əyriçay (Qanıx çayının sol qolu) və onun qolları olan Şin, Kiş, Zəyzid və Güngüt çayları mühüm yer tutur. Şəki şəhəri Kiş çayının gətirmə konusunda yerləşir. Dağıdıcı sel hadisələri ilə Şin çayı ilə birgə bütün dünyada tanınan Kiş çayı  (uzunluğu –34 km ) bir sıra qollara malikdir – Damarçın -10 km, Nohurçay – 5 km, Çuxadurmaz – 13 km, Qaynar – 10 km,  Sarıgüney – 8 km, Duruca (Qurcana) 7 km, Göytəpə  – 5 km, Duluzdərə ( Quruçay) –5 km, Təkəçuxur – 3 km, Donuzca –3 km, Oxuddərə  – 3 km, Dodu (doludərə) –3 km, Qaraquzey – 3 km , Qızılqaya –  2,5 km, Qaranlıq dərə – 2,5 km və s. Şin çayının qolları isə – Qaraqayaçay, Babaçay, Seyidyurdçay, Qaflançay, Çaxılçay, Mehdilidərəçay, Baş Göynükçay, Quruçay, Şabalıdçay, Zunutçay qolları vardır. Şəki rayonu ərazisində Əyriçay süni dəryaçası və şor sulu Acınohur gölü də yerləşir.
Təbiəti
Füsunkar təbiəti, nadir tarix-memarlıq abidələri, inkişaf etmiş sənətkarlıq, zəngin tarixi-mədəni irsin qorunması nəticəsində Şəki Azərbaycanın mühüm turizm regionuna çevrilmişdir.
İqlimi
Günəşli saatların illik miqdarı 2350 saatdır. Günəşli saatların 40 %-i yay aylarının payına düşür. İl ərzində 1 kvadrat santimetr yer səthinə 122 kkal günəş radiasiyası düşür. Şəkinin iqliminə siklon və antisiklonlar, müxtəlif hava kütlələri və yerli küləklər təsir edir. Qışda arktik və mülayim hava kütlələrinin əraziyə daxil olması havanın isti keçməsinə səbəb olur. Yayda Şəkidə dağ-dərə yerli küləkləri əmələ gəlir. Buna səbəb dağ ilə dərə arasında təzyiq fərqinin yaranmasıdır. Böyük Qafqaz silsiləsi şimaldan gələn soyuq küləklərin qarşısını kəsir. Buna görə Şəkidə yanvar temperaturu 0,5 °C olur. Şəkidə orta illik temperatur 12 C-dir. İyun, avqust aylarında orta temperatur 20–25 °C arasında dəyişir.
Güclü küləklər (sürəti 15 m/san çox) Şəkidə seyrək hallarda əsir, il ərzində cəmi 10–12 gün güclü külək olur. Sürəti saniyədə 1 metrdən az olan külək Şəkidə tez-tez müşahidə olunur. Yağıntının miqdarı ilə 730 mm-dir. Bunun yarısı may, iyun, sentyabr, oktyabr aylarında yağır. Ən azı yağıntı avqust (35 mm), yanvar (29 mm) və fevralda (36 mm) olur. Kiş kəndində 775 mm, Xan yaylağında 1000 mm-dən artıq yağıntı düşür. Sel, tufan, güclü dolu kimi təbiət hadisələri Şəkidə və onu əhatə edən dağ və düzənliklər üçün səciyyəvidir.
Sel hadisəsi daha tez-tez müşahidə edilir. Yatağı şəhərin qərb hissəsində yaxın olan Kiş çayı hövzəsi dünyanın ən güclü sel gedən yerlərindən biri sayılır. Quruçay adlanan yerdə Kiş çayının gətirmə konusuna uzun illər boyu dağlardan qum, daş, palçıq toplanmış olduğundan onun mərkəzi hissəsi şəhərin Dodu məhəlləsinə nisbətən hündürdür.Tufan və dolu atmosfer hadisələrinin burada sıx əlaqəsi vardır. Dağlıq relyef, yay aylarında güclü qızma və yüksək buxarlanma Şəkidə dolu hadisələrinin əsas amilləridir. Şəkidə dolu olan günlərin orta illik sayı 1,4-dür, yəni 10 ildə 14 dəfə dolu yağır.
Dəniz səviyyəsindən 500–850 m hündürlük, ətrafında olan dağ meşələri şəhərin qızmasının qarşısını alır. Dağ meşələri şəhərin sellərdən qorunmasına imkan verir, şəhərin mənzərəsini daha da gözəlləşdirir. Çimli dağ-çəmən, qonur dağ meşə, qəhvəyi dağ meşə, çəmən-meşə, boz qonur torpaqlar yayılmışdır. Meşələrdə palıd, fıstıq, vələs ağacları geniş sahə tutur. Heyvanat aləmi zəngindir.
Şəhərin əsas çayları Kiş və Qurcana çaylarıdır. Kiş Əyriçayın çağ qolu olub uzunluğu 33 km, hövzəsinin sahəsi 265 kvadrat kilometrdir. Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacından 2900 metr yüksəklikdən başlayır. Zaqafqaziyanın ən selli çaylarından biridir. Yuxarı axında Damarçın adlanır
Landşaft xüsusiyyətləri
1. Çay  dərələrinin allüvial  çəmən torpaqlarında  çəmən, çəmən-bataqlıq və  kol bitkiləri.
2. Qabarıq, tirəli-axmazlı və  delta  düzənliklərində  boz-çəmən  və  tuqay  meşələrində meşə-kol  və kollar.