Avropa_İttifaqında_istehlakçı_hüquqları
Haqqında
Avropada istehlakçıların hüquqlarının qorunması hərəkatlarının 1947-ci ildə "Danimarka İstehlakçılar Şurası" adlı özəl bir qurumun fəaliyyətə başladığı vaxt başladığını söyləmək olar. İstehlakçıların müdafiəsi hərəkatı 1950-ci illərin sonlarına doğru digər ölkələrə yayıldı. Beləliklə, Avropa İttifaqına üzv ölkələr öz milli istehlak siyasətlərini yaratdılar. Birliyin üzvü olan ölkələr arasında Gömrük İttifaqı Sazişinin imzalanmasından sonra ticarət əlaqələrinin artması və marketinq siyasətinin dəyişdirilməsi üzv ölkələr arasında istehlakçıların müdafiəsi məsələsini gündəmə gətirdi. İlk dəfə 1972-ci ildə Paris sammitində birgə qərarlar qəbul edildi. Bu qərarlar, istehlakçıların müdafiəsi üçün icma qanunvericiliyinin əsasını təşkil etdi. 1973-cü ildə komissiyada üzv dövlətlərin sakinlərinin sağlamlığının və təhlükəsizliyinin qorunması, iqtisadi mənafelərinin qorunması, düzəliş, məlumat və təlim və alınan qüsurlu məhsulların təqdimatı kimi 5 əsas qərar üzərində üç mühüm addım atıldı. Birlik çərçivəsində 1986-cı ildə "Avropa İstehlakçı Hüquqlarının Müdafiəsi Aktı" imzalanmış və 1992-ci ildə Maastrixt müqaviləsinin 129/a maddəsi ilə Avropa İttifaqı İstehlak Siyasətinin hüquqi əsası qoyulmuşdur. 1997-ci il Amsterdam müqaviləsi ilə mövzu yenidən qiymətləndirildi və əlavə maddələr təqdim edildi. Nəticədə, Avropa İttifaqının yaradılması müqaviləsi istehlakçının təhlükəsizliyi ilə bağlı 153-cü maddə ilə son formasını aldı.153-cü maddəyə uyğun olaraq, cəmiyyət istehlakçının maraqlarını dəstəkləmək və istehlakçının yüksək səviyyədə qorunmasını təmin etmək məqsədi daşıyır. Birlik istehlakçıların sağlamlığı, təhlükəsizliyi və iqtisadi maraqlarının qorunmasına, həmçinin məlumatlarını, təhsillərini və maraqlarını qorumaq üçün təşkilatlanma hüquqlarını təmin edir. 1975–1979 və 1981–1986 arasında Avropa İttifaqı tərəfindən istehlakçının sağlamlığı və təhlükəsizliyini qoruyan, iqtisadi maraqlarını təmin edən və məmnuniyyət, məlumat və təhsil, təşkilatlanma və təmsilçilik hüquqlarına əsaslanan iki ayrı proqram həyata keçirildi. Komissiya 1986-cı ildə "yeni irəliləyiş" adlı prinsipial bir qərar dərc etdi. Buna əsasən 3 hədəf qoydu: Birincisi, cəmiyyətdə satılan məhsullar etibarlı və sağlamlıq normalarına uyğun olmalıdır. Bu məqsədlə istehsalçılara və distribyutorlara məhsulların uyğun gəlməli olduğu sağlamlıq və təhlükəsizlik öhdəliklərini dəqiq müəyyənləşdirən qanuni tənzimləmə qəbul edilmişdir. İki uğursuz proqramdan sonra Avropa İttifaqı Şurası üçüncü proqramı 1989–1992 illər arasında qüvvədə olacağını təyin etdi. Bu proqrama görə, istehlakçıların nümayəndəliyi, istehlakçıları məlumatlandırmaq və təhlükəsizlik əsas götürülür. Avropa Parlament Şurası və ya Komissiyası tərəfindən verilən istehlakçıların müdafiəsi ilə bağlı göstəriş, qərar, tövsiyə və proqramların ümumi sayı 145-dir. Bunların böyük əksəriyyətinin 1990-cı ildən sonra üst-üstə düşməsi, məsələnin son illərdə cəmiyyətdə nə qədər saxlanıldığının sadə bir göstəricisidir Bu Avropa Təşəbbüsünün məqsədi Avropada elektron ticarətin güclü böyüməsini təşviq etməkdir. Sürətlə hərəkət edən bir sektor, elektron ticarət, Avropanın qlobal bazarlarda rəqabət qabiliyyətinə ciddi təsir göstərməkdədir. Avropa Parlamenti və Şura tərəfindən müxtəlif dövrlərdə verilən direktivlərdə üzv ölkələrdə müəyyən bir ahəngdarlığa nail olmaq üçün qiymət etiketi, qida qiymətləri etiketi, qarantiya sənədi, təhlükəsizlik, məlumat kimi vacib məsələlərə dair qaydalar gətirmişdir. Avropa İttifaqı Komissiyasının üzvü olan dövlətlər müstəqillik, şəffaflıq, istehsalçı və istehlakçı rəylərinə diqqət yetirmək, təcrübələrin idarəolunması, qanunilik, hər iki tərəfin təmsilçiliyi və istehlakçı probleminin məhkəmədənkənar yollarla həllində istehlak komitələrinin yaradılması kimi konkret prinsiplərə riayət etməlidirlər. Namizəd ölkələrin də iştirakı ilə 500 milyon vətəndaşın istehlakçı hüquqlarında yüksək bir standarta çatmaq üçün Komissiya 2002-ci ildən bəri istehlakçı təşkilatların istehlak siyasətində effektiv iştirakını təmin edəcək təcrübələr tətbiq etmişdir. Aİ-da istehlakçıların müdafiəsi əvvəlcə ümumi bazar proqramının köməkçi vəzifəsi kimi görüldü. Roma Müqaviləsinə əsasən Avropa İqtisadi Birliyinin (bundan sonra — AİB) məqsədlərindən biri, "iqtisadi fəaliyyətlərin ahəngdar, balanslı və davamlı inkişafı, davamlı və inflyasiyasız böyümənin" təşviqi olmuşdur. Lakin istehlakçı hüquqlarının qorunması ilə bağlı xüsusi tədbirlərin yaradılması ilə bağlı tədbirlər yalnız 1975-ci ildə Nazirlər Sovetinin (bundan sonra — Şura) qərarında, onun ilkin proqramını əks etdirən qərarından başlandı.Bu istehlakçı siyasətinin məqsədlərini və ümumi prinsiplərini əks etdirən istehlakçının müdafiəsi və informasiya siyasəti idi. Şura, AİB-də istehlakçının rolunun dəyişdiyini və treyderlər və xidmət təminatçıları tərəfindən istehlakçıların öz hüquqları barədə daha yaxşı məlumatlandırılmasını və sui-istifadə hallarından qorunmasını təmin edən yeni şərtlərin olduğunu etiraf etdi.. Nəticədə İlkin Proqram beş əsas istehlakçı hüququnu müəyyənləşdirdi: