cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tenrikyo
Tarix
Yaponiya hökumətinin bir sıra təzyiqlərinə baxmayaraq Nakayama öz vəhylərini yazaraq Tenrikyo mətnlərini ortaya çıxarmışdır. O, həmçinin dinin əsas ritualı olan "qurtuluş rəqsi"ni (kaqura-zutome) də yaratmışdır. Tenrikyo yeni dinlər arasında çoxlu sayda təqibçi toplayan ilk dinlərdən biri idi. Nakayamanın şagirdi və davamçısı olan İzo İburinun başçılığı altında din güclü şəkildə təşkilatlanmışdır. 1908-ci ildə Yaponiya hökuməti Tenrikyonu şintoizmin rəsmi bir sektası olaraq tanımışdır.
Vəziyyət
Dinə mənsub olan bir çox insan dinin qurulduğu olan Nara prefekturasının Tenri şəhərinə ziyarətə gedirlər. Əfsanəyə görə Nakayama Mikinin ruhu Tenri şəhərindəki məbəddə saxlanılan ciba adlı müqəddəs nöqtədə yaşayır.
Dinin Yaponiyada 1,75 milyon, bütün dünyada isə 2 milyon təqibçisi mövcuddur. Tenrikyo dininə aid kitabxana, muzey, xəstəxana, radio stansiyası mövcuddur. 1925-ci ildə Yaponiyada Tenri Universiteti qurulmuşdur.
Rəşid Behbudov
thumb|348x348px|Rəşid Behbudov Sevil operasında Balaş rolunda Rəşid Məcid oğlu Behbudov — Azərbaycan müğənnisi, SSRİ xalq artisti (1959), SSRİ və Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatları laureatı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Azərbaycan və Dağıstan MSSR-ın xalq artisti, Gürcüstan SSR-ın əməkdar incəsənət xadimi.
Həyatı
Rəşid Behbudov 1915-ci il dekabrın 14-də Tiflisdə əslən Şuşalı xanəndə Məcid Behbudov Behbudalı oğlunun ailəsində dünyaya gəlmişdir. Anası Firuzə Vəkilova isə Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndinin Vəkilovlar nəslinə mənsub idi.
Uşaq yaşlarından məktəb xorunda oxuyan Rəşid 1933-cü ildə Dəmiryolu Texnikumuna daxil olmuşdur. Təhsili dövründə tələbə öz fəaliyyət orkestrində çalışmışdır.
1943-cü ilin sonunda Bakı kinostudiyasında Üzeyir Hacıbəyovun eyniadlı operettasının motivləri əsasında çəkilən "Arşın mal alan" filmində baş rola dəvət almışdır. 1944-cü ildə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının yay salonunda konserti olmuşdur. 1945-ci ildə film efirə çıxır və çox tez bir zamanda nəinki Azərbaycanda, bütün Sovet İttifaqında böyük populyarlıq qazanır. 1946-cı ildə bu filmdəki Əsgər roluna görə Rəşid Behbudov "Stalin" mükafatı ilə təltif olunur.
1949-cu ildə Budapeştdə keçirilən Gənclərin və tələbələrin Ümumdünya festivalında çıxış edir.
1946–1956-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının, 1953–1960-cı illərdə fasilələrlə M. F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının solisti, 1957–1959-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Konsert Ansamblının təşkilatçısı və rəhbəri olmuşdur. 1966-cı ildən musiqi və estrada sənətinin caz, balet, pantomim kimi müxtəlif janrlarını üzvi surətdə birləşdirən Azərbaycan Dövlət Mahnı Teatrını təşkil etmiş və ömrünün sonunadək onun solisti və bədii rəhbəri olmuşdur.
Bütün Sovet respublikaları ilə yanaşı Argentina, Bolqarıstan, Belçika, Çili, Çin, Efiopiya, Finlandiya, Hindistan, İran, İraq, İtaliya, Misir, Türkiyə və s. ölkələrdə geniş repertuarla çıxış edən Rəşid Behbudov, Azərbaycan xalq mahnılarının və Azərbaycan bəstəkarlarının vokal əsərlərinin xarici ölkələrdə populyarlaşmasında çox böyük rol oynamışdır. Rəşid Behbudov Hindistana səfəri haqqında "Uzaq Hindistanda" kitabını yazmışdır.
Ailəsi
Ceyran Behbudovanın (1935–2017) həyat yoldaşı, müğənni Rəşidə Rəşidin atası, Ənvər Behbudov və Nəcibə Behbudovanın qardaşıdır.
Əsərləri
• 3
Aleksandr Düma (oğul)
Həyat və yaradıcılığı
Aleksandr Düma 27 iyul 1824-cü ildə Fransada dünyaya göz açmışdır. Anası Mariya Katerina Labay, atası isə məşhur fransız yazıçı Aleksandr Dümadır. Gənc yaşlarından yazıçılığa yönəldiyi üçün təhsilini yarımçıq buraxmış Düma müxtəlif şeirlər, 15-ə yaxın roman, eyni zamanda bir çox pyeslər qələmə almışdır. Onun ən tanınmış əsəri atasının kef məclislərinin birində tanıdığı Marie Duplessis adlı xanımdan təsirlənərək yazdığı La Dame aux Camelias (Kameliyalı Qadın) adlı romanıdır. 1848-ci ildə nəşr edilən əsər daha sonra yazıçı tərəfindən pyes olaraq da qələmə alınmışdır. Pyesin bir çox yerdə səhnələşdirilməsiylə Düma məşhurluq qazanmışdır. Yazıçı 1895-ci ildə, 71 yaşında vəfat etmişdir.
Tulus (Sisyan)
Tulus - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 7 km cənub-şərqdə yerləşir. 1590-cı ildə tərtib edilmiş «İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri»ndə qeyd edilmişdir. Kəndin adı təhrif edilərək erməni mənbələrində Tolors kimi verilir.
Əhalisi
Kənddə ermənilərlə yanaşı 1831-ci ildə 24 nəfər, 1873 - cü ildə 142 nəfər, 1886-cı ildə 176 nəfər, 1897-ci ildə 263 nəfər, 1914 - cü ildə 390 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
Kozetta
Kozetta Viktor Hüqonun 1862-ci ildə yazdığı Səfillər romanında uydurulmuş personajdır. Onun doğum adı Eufrasiyadır, lakin əsərdə bu ada qısa yer verilir. Yazıçı, atası tərəfindən tərk edilmiş dul ananın yetim övladı olaraq ona heç vaxt soyad vermir. Romanın gedişatında o, səhvən Ursule, Lark və ya Madmozel Lanoire kimi tanınır.
Mezitli
Mezitli — Mersin ilinin ilçəsi.
Tufan Baba Gorgor (Qürvə)
Tufan Baba Gorgor — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 676 nəfər yaşayır (160 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri və kürdlər təşkil edir.
Kərim Hüseynov
Kərim Hüseynov (tam adı: Kərim Tərlan oğlu Hüseynov; 30 dekabr 1989; Qusar, Azərbaycan — 14 oktyabr 2020; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Kərim Hüseynov 1989-cu il dekabrın 30-da Qusar rayonunun Piral kəndində anadan olub. Ailəli və 2 övlad atası idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Kərim Hüseynov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Kərim Hüseynov oktyabrın 14-də şəhid olub. Qusar rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kərim Hüseynov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
NGC 2398
NGC 2398, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əkizlər bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Balvanə-i Xalədi (Qürvə)
Balvanə-i Xalədi — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 161 nəfər yaşayır (33 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Sahibqıran
thumb|right|Sahibqıran Sahibqıran — 1797-ci ildə Ağa Məhəmməd şah Qacarın ölümdən sonra Qacarlar la münasibətləri nizamlamaq məqsədilə İbrahimxəlil xanın göstərişinə əsasən, Fətəli şah Qacarın adından 35 qəpik dəyərində olan Sahibqıran adlı pul vahidi buraxılmağa başlanmışdı.
Olqa Buzova
Olqa İqorevna Buzova — Rusiya media şəxsiyyəti və müğənnisi. Buzova Rusiyanın ən uğurlu modellərindən biri hesab edilir.
Heydər dühası
“Heydər dühası” — Mirkazım Seyidovun 2013-cü ildə Heydər Əliyevin 90 illiyi münasibətilə qələmə aldığı yeddi fəsildən ibarət poema.
Olqa Buzova
Həyatı
Olqa İqorevna Buzova 20 yanvar 1986-cı ildə Leninqrad şəhərində SSRİ SQ veteranı İqor Dmitriyeviç Buzovun və stomatoloq İrina Aleksandrovna Buzovanın ailəsində anadan olmuşdur. Buzovanın Anna adlı kiçik bacısı var.
Buzova 2012-ci ilin iyun ayından 2016-cı ilin dekabr ayına qədər futbolçu Dmitri Tarasov ilə evli idi. O, 23,4 milyon abunəçidən qazandığı təxminən 3,3 milyon ABŞ dolları xalis gəlirlə 2021-ci ildə Rusiya üzrə Instagram və YouTube platformalarında onuncu ən çox qazanan olmuşdur.
Heydər dühası
Kitabda poema azərbaycan, rus və ingilis dillərində verilmişdir.
Mövzusu
Poema Heydər Əliyevin doğulduğu Naxçıvan torpağının tərənnümündən – Moskva fəalliyətinə, hakimiyyətinin birinci mərhələsinə, habelə 1990-cı illərdə, Bakıya dönüşünə, gördüyü işlərin təsvirinə həsr olunub. Əsərdə 1990-cı illərdə Azərbaycanda baş verən ictimai-siyasi proseslərə geniş yer verilir.
Xarici keçidlər
Heydər dühası [Mətn /M. Seyidov ; red. Ə. Əsgəroğlu, V. Əskərov (Onlayn oxu)]
Torpaqların ekologiyası
Torpaqların ekologiyası- kənd təsərrüfatı ekologiyasının bölməsi; torpaqdan istifadə şəraitini təyin edən təbii faktorları öyrənir. Torpaqların ekologiyası təbiətin mühafizəsi fəaliyyəti ilə sıx bağlıdır. Bu termini L.Q. Ramenski (1938) təklif etmişdir.
Torpaqların ekoloji mübitlik modeli
Torpaqların ekoloji münbitlik modeli torpaqların münbitlik modeli-bitki məhsuldarlığının müəyyən səviyyəsinə uyğun gələn aqronomik cəhətdən əhəmiyyətli torpağın xassələri və rejimlərinin məcmusu hesab olunur. Bu istiqamətdə olan materiallara və respublikamızda aparılan torpaq-aqroekoloji tədqiqatlara, ayrı-ayrı regionların təbii şəraitinin təhlilinə əsaslanaraq, bitkilərin (taxıl, pambıq, üzüm, çay, meyvə, otlaq, meşə) tələbatından asılı olaraq müxtəlif torpaqlar üçün münbitlik modeli işlənmişdir. Zonal əkinçilik sistemləri çərçivəsində münbitliyin idarə edilməsi əhəmiyyətinə görə Azərbaycan torpaqlarının xassələrinin faktiki və optimal parametrləri əsasında doqquz blokdan ibarət münbitlik modeli hazırlanmışdır:
Xanko yarımadası
Xanko yarımadası (Hankoniemi, Хаӈкониэми, Hangö udd) — Fin körfəzinin şimal sahillərində, Finlandiyanın cənub-qərbində yerləşən yarımada. Yarımada Finlandiyanın ən ucqar cənub nöqtəsini təşkil edir (materik hissəsinin).
Torpaq örtüyü əsasən qumluqlardan ibarətdir. Yarımadanın sahilləri qumlu çimərliklərlə örtülüdür. Üstəlik ətrafında arxipelaq yerləşir. İnzibati cəhətdən Uusimaa vilayəti ərazisinə daxildir. Yarımadanın cənub hissəsində Xanko şəhəri yerləşir. 1940-cı ilin martında Qış müharibəsi sonucu olaraq SSRİ yarımadanın cənub hissəsini 30 illiyinə icarəyə götürür. Ancaq onlar burada 1941-ci ilin dekabrına qədər qala bilirlər.
19 sentyabr 1944 ildə Finlandiya tərəfdən hərbi əməliyyatların dayandırılması ilə SSRİ və Finlandiya ilə sülh anlaşması imzalanır. 1940-cı ildə imzananmış müqavilənin bütün şərtləri bərpa edilir. Ancaq SSRİ tərəfindən yarımadaya olan bütün hüquqlar dondurulur. Əvəzində isə SSRİ Porkkala yarımadasını 50 illiyinə icarəyə götürür.
Au yarımadası
Au yarımadası  — İsveçrənin Sürix kantonunda, Sürix gölündə yerləşən yarımada.
Tarixi
Fridrix Qotlib öz şerlərində buranı hər isveçrəlinin müqəddəs yeri olaraq göstərir.
Hazırda Au Vedensvil kommunası ərazisinə daxildir. Yarımada ərazisinə ancaq xüsusi katerlərdə getmək olar. 2007-ci ilin 31 dekabr tarixli məlumatına görə yarımadada 615 nəfər yaşayır.
Əyriçay (İsmayıllı)
Əyriçay — İsmayıllı rayonunda çay. Göyçayın qoludur. Mənbəyini Baş Qafqaz silsiləsinin cənub ətəyindən (720 m. yüksəklikdən) alır. Hidronim çayın əyri formada qərbə tərəf axması ilə bağlı olaraq yaranmışdır.
Mut (Mersin)
Mut — Mersin ilinin ilçəsi.
Atollon
Atollon — "Ulduz müharibələri" kainatında uydurma planet. Atollon qalaktikanın xəritələnməmiş bölgəsində yerləşir. Planetin nəfəs ala bilinəcək atmosferi var, lakin isti iqlimi mövcuddur. Mərcan ağacları ilə örtülmüş qayalı səthi olan Atollonun quraq havasına baxmayaraq, planet səthinin dərinliklərində şirin su mənbəyinə malikdir. Planetdə Bendu adlı qüdrətli güc canlısı yaşayır. O, özünü gücün aydın və qaranlıq tərəfləri arasında tarazlıq kimi görür. Planet ilk dəfə "Üsyançılar" teleserialında nümayiş olunmuşdur.
Yük təyyarəsi
thumb|Türk Silahlı Qüvvələri-nə aid Transall C-160D yük təyyarəsi thumb|Cargolux Boeing 747-400F təyyarəsi yükləmə anı Yük təyyarəsi və ya nəqliyyat təyyarəsi — sərnişindən çox yük daşımaq məqsədi ilə hazırlanmış tərpənməz qanadlı bir hava gəmisidir. Sərnişin təyyarələrində olan rahatlıqın olmadığı yük təyyarələri, yükün boşaldılması və yüklənməsi işləri üçün bir və ya birdən çox  böyük qapılara malikdir. Yük təyyarələri hava kargo daşıyıcısı olan şirkətlər, sivil vətəndaşlar və ya müxtəlif ölkələrin silahlı qüvvələri tərəfindən istifadə olunur.
Adi ağ qağayı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Yetkinləri ağ, körpələri tund ləkələri mövcuddur, göz ətrafinda qırmızı halqa var, ayaqları qaradır. Bədən uzunluğu 45 sm.
Yayılması
Ağ qağayı əsasən Arktik zonada yayılmışdır və Şimali Amerika və Avrasiyanın arktik və subartik iqlim qurşağda təsadüf edilir. Rusiya ərazisində Şimal Torpağı, Frans-İosif Torpağı və Kara dənizinin adalarında rast gəlinir. вов Карского моря. Yeni Torpaq adalarında bir yuva aşkarlanmışdır ki, oda qərbdə müşahidə edilmişdir. Vrangel adasında isə aşkarlanmamışdır. Qışlama dövrü onlar əsasən Barens dənizi və Berinq dənizi sahillərinə üz tuturlar. Yumurtalama dövrü onlar Rusiyadan başqa Qrenlandiya, Kanada və ABŞın Arktik qurşağında müşahidə edulir. Onlar həttda onlara şimal qütbünün yavınlığında 87–88° paralelə qədər olan ərazilərdə müşahidə edilir. Miqrasiyası əsasən uzaq məsafəyə olmur. Nisbətən cənuba miqrasiya edirlər.
Yumurtalama əraziləri qayalar üzərində olur və koloniya şəklində müəyyən ərazidə yuva qururlar. Çoxalma əsasən iyul ayına təsadüf edir və 1–2 yumurta qoyurlar. Yumurtaya hər iki valideyn bir aya yaxın baxır. Quşçuğazlar yumurtadan xüsusi sıx lələklərlə dünyaya gəlir. Ağ ayıların, morjların, suitilərin qidasını təşkil edir. Quruda yaxşı hərəkət edə bilir və üzməyi baçarır.
Silifke
Silifke — Mersin ilinin ilçəsi.
Yuqoslaviya kronu
Yuqoslaviya kronu (Круна, Kruna, Krona) — 1919–1920-ci illərdə Yuqoslaviya krallığının müvəqqəti paralel valyutası, paralel dövriyyədə olan dinarla nisbəti 4 kron = 1 dinar idi.
Tarixi
Avstriya-Macarıstanın dağılması nəticəsində Yuqoslaviya Krallığına verilən ərazilərdə Avstriya-Macarıstan kronu tətbiq olunmağa davam edirdi. 1919-cu ilin yanvar ayında 10, 20, 50, 100 və 1000 kron dəyərində Avstriya-Macarıstan bankının banknotlarının ştempelləməsi prosesi aparıldı. 1 və 2 kronluq əskinaslar üzərində rəsmi olaraq ştempel vurulmamışdır, lakin ştamplanmış əsginasların nüsxələri məlumdur.
Tezliklə Maliyyə Nazirliyi 1919-cu il nüsxəli əskinazları dinar olaraq buraxdı, hansıların ki üstünə əlavə möhürcük vasitəsi ilə kron nominalı əlavə olundu: dinarın 1 ⁄ 2 — 2 kron, 1 dinar — 4 kron, 5 dinar — 20 kron, 10 dinar — 40 kron, 20 dinar — 80 kron, 100 dinar — 400 kron, 1000 dinar — 4000 kron.
Əlavə möhürcük prosesi zamanı mətbəə xətaları baş vermişdir: 2 və 4 kron dəyərində əskinaslarda "KRUNE" yerinə "KURNE", 20 kron əskinaslarda isə "KRUNA" yerinə "KURNA" yazılmışdır.
Heller üzrə pul nişanları buraxılmırdı. Yuqoslaviya krallığının poçt markaları krallığda kronanın tətbiqindən əvvəl meydana gəlmişdilər. 1918-ci ildə Sarayevo və Zaqrebdəki poçt direksiyaları Avstriya-Macarıstan markaları üzərinə yeni dövlətin adını əlavə möhürcük vasitəsi ilə qeyd etməyə başladılar. 1919-cu ildə Lyublyanadakı poçt direksiyası tərəfindən "Veriqar" markalar seriyası buraxıldı, onlar rəsmi olaraq Yuqoslaviya və Sloveniyanın ilk markaları sayılırlar.
1920-ci ildə krona dövriyyədən çıxarıldı.
Uz
Uz — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisyan rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 2 km məsafədə yerləşir.
1850-ci il tarixli "İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə, 1728-ci il tarixli "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə , Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim uz qədim türk tayfasının adı əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Ermənistan prezidentinin 19. IV.1991-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Uyts qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə ermənilərdən başqa, 1886-cı ildə 8 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. Sonradan azərbaycanlılar qovulmuşdur.
ATOW1996
ATOW1996 — ən şimalda yerləşən rəsmi sənədlə təstiqlənmiş quru parçası. Bu elədə böyük olmayan qayalı adacıq (şxer), 10 metr uzunluğa, 1 metr hündürlüyə malikdir. Quru parçası Morris Cesup burnundan bir neçə km şimalda yerləşir. Top of the World ekspedisiyası zamanı 1996-cı ildə aşkar edilmiş və ekspedisiyanın qısaldılmış adı formasında adlandırılmışdır.
Uçuş zamanı adadan şimalda 83.685°N, -30.76°W koordinatında Return to the Top of the World Expedition (RTOW2001) ekspedisiyası bir quru parçası aşkar etmişdir. Ancaq tətqiq olunmaması səbəbindən rəsmi sayılmır.
83–42 adası isə 83.70144°N, -30.64706°W koordinatında yerləşir. Bu adanın ölçüləri 35x15 metrdir. Hündürlüyü isə 4 metrdir. Ancaq onun daimi və ya müvəqqəti olması dəqiq bilinmir.
Böyük Çin
thumb|250px|1944-cü ildə çəkilən ABŞ propaqanda filmi "Çin uğrunda döyüş"də təsvir olunan "Çin" xəritəsi. Burada Çin Respublkası olaraq kontinental Çin, Mançuriya, Monqolustan, Sincan və Tiber ərazilərini göstərilmişdir.
Böyük Çin — han çinliləri ilə ticarət və mədəni əlaqələri paylaşan qeyri-rəsmi bir coğrafi ərazi. "Böyük Çin" anlayışı əsasən Şərqi Asiyadakı materik Çini, Honkonq, Makao və Tayvanı əhatə edən bir bölgəni nəzərdə tutur. Bəzi analitiklər Sinqapurda olduğu kimi dünyada yaşayan digər çinli icmaları da əhatə edirlər. Bu termin bəzən "regional çinli icmalar arasında əlaqələri" əhatə etmək məqsədilə ümumiləşdirilmişdir.
İstifadəsi
thumb Çoxmillətli korporasiyalar öz regional qərargahlarını adlandırmaq üçün bu ifadədən tez-tez istifadə edirlər. Məsələn, "Procter & Gamble" şirkəti fəaliyyəti eyni zamanda Honkonq və Tayvanı da əhatə edən Quançjou şəhərindəki regional qərargahını adlandırmaq üçün bu ifadədən istifadə edir. "Apple" şirkəti Şanxay şəhərindəki regional qərargahı üçün bu addan istifadə edir. Kolumbiya Universiteti kimi tədqiqat qurumları və universitetlərdə bölgə üzrə aparılan araşdırmalarda bu termindən istifadə edir.
Bu termin tez-tez Tayvanın siyasi statusu ilə bağlı həssaslıqların qarşısını almaq üçün istifadə olunur.
Tarixi
Bu termin uzun müddətdir istifadədir, lakin tarixən fərqli mənalarda istifadə olunmuşdur.
1930-cu illərdə amerikan coğrafiyaşünas Corc Kressi materik Çini əvəzinə, bütün Çin imperiyasına xitab etmək üçün bu ifadədən istifadə etmişdir. "Böyük Çin"in 1940-cı illərdə ABŞ-nin dövlət tərəfindən tərtib edilən xəritələrində siyasi bir termin olaraq istifadəsi Çin Respublikasının iddia etdiyi əvvəlki Tzin imperiyasının ərazilərini əhatə etmişdir.
Rekultivasiya
Rekultivasiya - torpaqların məhsuldarlığını bərpa etmək, ətraf mühitin şəraitini yaxşılaşdırmaq üçün kompleks tədbirlər. Torpağın pozulması faydalı qazıntı yataqlarından istifadə etdikdə (əsasən açıq üsulla), geoloji kəşfiyyat-axtarış işləri zamanı, tikintilər və s. işlər apardıqda baş verir. Bu zaman torpaq örtüyü pozulur və ya tamamilə dağıdılır, hidroloji rejim pozulur, texnogen relyef əmələgəlir və s. Rekultivasiya nəticəsində pozulmuş torpaq sahələrindən kənd təsərrüfatında və meşəsalma işində, müxtəlif məqsədli su hövzələri, rekreasiya zonaları yaratdıqda və tikintidə istifadə edilir.
Torpağın rekultivasiyası adətən iki mərhələdə aparılır:
This Is Me Trying
"This Is Me Trying" (kiçik hərflərlə stilləşdirilmiş) — amerikalı müğənni-bəstəkar Taylor Sviftin mahnısı. Mahnı onun 24 iyul 2020-ci ildə Republic Records tərəfindən yayımlanmış səkkizinci studiya albomu olanFolklore-un doqquzuncu trekidir. "This Is Me Trying" Svift və Cek Antonoff tərəfindən yazılmış, istehsal prosesində isə onlar arasında Co Elvin də yer almışdır. Mahnı orqan, yavaş templi təbil və nəfəs alətlərində ifa olunan orkestr pop və drim-pop janrındadır.
Rekultivasiya
Mexaniki rekultivasiya
Bu üsulda neftlə çirklənmiş torpaq qatı sahədən çıxarılaraq yuma sexinə daşınılır. Sexdə torpağın yuyulması üçün vidroələklərdən, hidrosiklonlardan, buxar qurğusundan, nasoslardan, transportyorlardan istifadə olunur. Bu proses müxtəlif mərhələlərdə gedir. Üç pilləli yuyulma zamanı torpaqdan ayrılan iri fraksiyalar və vibroələkdən keçməyən neftlə çirklənmiş digər dənəvər qrunt hissələri avtonəqliyyat vasitəsilə şlam yığılan sahəyə daşınır. Son mərhələlərdə, təmizlənmiş torpağın tərkibində olan neft məhsullarının miqdarı, müvafiq normaya uyğun, minimuma endirilir.
This Is Me Trying
Tənqidçilər mahnının istehsalını və sözlərini, bəziləri isə Sviftin vokal performansını tərifləmişdirlər. "This Is Me Trying" ABŞ-da Billboard Hot 100-də 39-cu, Billboard Hot Rock & Alternative Songs-da isə 9-cu yerə yüksəlmiş və Avstraliya, Kanada və Sinqapurun sinql siyahılarında ilk 40-a daxil olmuşdur. Mahnı Amerikalı gimnast Simona Baylzın səhhətindəki problemlərə görə bir neçə tədbirdən çəkilməsindən sonra 2020 Yay Olimpiya Oyunlarına qayıtmasını qeyd edən reklam çarxında istifadə edilmişdir.
Arxa fon və istehsal
Teylor Svift və prodüser Cek Antonoff daha əvvəl Sviftin 1989 (2014), Reputation (2017) və Lover (2019) studiya albomları üçün işbirliyi etmişdilər. Onlar 2020-ci ildə COVID-19 pandemiyası zamanı Sviftin gözlənilmədən yayımladığı Folklore albomunda yenidən əməkdaşlıq etmiş və Folklore 24 iyul 2020-ci ildə Republic Records vasitəsilə yayımlanmışdır. Svift albomdakı bütün mahnıların ya yeganə, ya da ortaq müəllifi idi və Antonoff ilə birlikdə "This Is Me Trying" də daxil olmaqla altı mahnı ərsəyə gətirmişdi. Svift mahnının sözlərini "üç fərqli personajın nöqteyi-nəzərindən" yazmış və mahnıda 2016-2017-ci illərdə özünün keçirdiyi hisslərə də yer vermişdir. Svift müvafiq dövr üçün bunları demişdir: "Mən sadəcə olaraq heç bir dəyərimin olmadığını hiss edirdim." Mahnının birinci misrası həyatında böhran keçirən və şəxsi münasibətdə uğursuzluğa düçar olmuş bir obrazdan bəhs etdiyi halda, ikinci misra isə “böyük potensiala malik olan, lakin həyatda özünü itmiş kimi hiss edən” obrazın alkoqolun aludəçisi olmasından və hər gün davam edən mübarizəsindən bəhs edir.
Rekultivasiya
Mexaniki rekultivasiya
Təmizlənilmiş torpaq sexdən sahəyə qaytarılır yayılır. Torpaq işlərinin kartoqramması əsasında planlaşdırmanın hündürlük səviyyəsini relyefə uyğunlaşdırmaq üçün, lazım olan əlavə torpaq həcmi yaxın karxanadan rekultivasiya olunan sahəyə daşınılıb buldozerlə yayılaraq ərazinin landşaftı bərpa olunur. Göründüyü kimi mexaniki rekultivasiyada neft və neft məhsulları çirklənmiş torpaqların qazılması avtonəqliyyatla sexə aparılması və təmizlənmiş torpaqların sahəyə gətirilməsi rekultivasiya işlərinin əsasını təşkil edir.Bilavasitə fəaliyyətdə olan yeraltı kommunikasiyaların yaxınlığında torpaq işləri cavabdeh şəxsin nəzarəti və kommunikasiya sahibi olan təşkilatın nümayəndəsinin iştirakı ilə aparılmalıdır. Bu işlərin aparılmasında yalnız beldən istifadə edilməlidir. Zərbə alətlərindən (lingdən, külüngdən, pnevmatik alətlərdən və s.) istifadə etmək qadağandır. Əgər iş prosesində planda göstərilməyən yeraltı kommunikasiyalar (elektrik kabeli, boru xətti, kanalizasiya və s.) aşkar edilərsə, onda iş dayandırılmalı, işin rəhbərinə xəbər verilməli və eyni zamanda onların zədələnməməsi üçün tədbirlər işlənməli və komunikasiya yerləşən yerlər nişanlanmalıdır.
Bioloji rekultivasiya
Torpaqda neftlə çirklənmə 5-7%-dən artıq olduqda mexaniki rekultivasiya işlərindən sonra sahədə bioloji rekultivasiya tədbirlərinin həyata keçirilməsi məsləhət görülür (N. Ismayılov, 2007). Bu üsuldan, aşağı çirklənmə dərəcələrində torpaq qatının sağlamlaşdırılmasında sərbəst (fitomeliorasiya), digər rekultivasiya üsulları ilə birlikdə də istifadə oluna bilər.
Neft məhsullarından sahənin təmizlənməsi prosesi başa çatdıqdan sonra sahələrdə şumlama, yumşaltma tədbirləri həyata keçirilməlidir. Aqrotexniki qaydada hazırlanmış sahələrə paxlalı (əkin qarayoncası, çəmən yoncası) və ya bir sıra çoxillik (taxıllar fəsiləsinə aid) yem otlarının səpilməsi məsləhətdir. Birinci mərhələ başa çatdırıldıqdan sonra, sahəyə mənimsəmə məqsədindən asılı olaraq digər bitkilər əkilir. torpaqda bütün ionlardan daha mütəhərrikdirlər, buna görə onların miqdarı dəyişdikdə, bu mikroorqanizmlərə böyük təsir göstərir. Mikroorqanizmlərin əksəriyyəti, mühitdə pH neytral olduqda, yəni H+ və OH-ionlarının miqdarı təqribən bərabər olduqda daha yaxşı fəaliyyət göstərirlər. Torpaqdakı nefti parçalayan mikroorqanizmlər və torpağa əlavə olunan bioloji dərmanlar üçün torpaq mühitindəki mübadilə yolu ilə müəyyən olunan pH əhəmiyyət kəsb edir. Buna görə də neftlə çirklənmiş torpaqlarda bioloji təmizləmə tədbirləri həyata keçirilərkən torpağın pH–a görə optimallaşdırılması vacibdir.
Bioloji üsul planlaşdırılarkən ərazinin torpaq-iqlim şəraitinə uyğun olan bitkilərin növ tərkibinin seçilməsi, əkilmə sxeminin müəyyənləşdirilməsi, sahədə aparılacaq aqrotexniki və meliorativ tədbirlər və digər məsələlər əvvəlcədən müəyyənləşdirilməlidir.
Kimyəvi rekultivasiya
Neftlə çirklənmiş torpaqların kimyəvi rekultivasiyasına torpağa yüksək aktivli absorventlərin, əhəngin, natrisulfatın, dəmir oksidinin, üzvi və mineral gübrələrin və gipsin verilməsilə əlaqədar aparılan işlər daxil edilir. Bu yolla torpaq qatının neftdən təmizlənilməsi tədbirlərinin səmərəsi reagentlərin və ekotoksikanların reaksiya xüsusiyyətlərindən çox asılıdır. Təmizləmə aparılarkən, reagentin sulu məhlulu torpağa hopdurulur və ya quru halda torpağa səpilib qarışdırır, torpaq mühitində hidrofob ovuntu əmələ gəlir. Nəticədə neft maddələri parçalanaraq, ağır metallar fiksasiya olunur.
Bu üsulda torpağın təmizlənməsinin keyfiyyəti reagentlərin təmizliyindən və torpağa qarışdırılarkən görülən işlərin keyfiyyətindən asılıdır. Bəzən ovuntu torpaq məsamələrinə düşdükdə onun tərkibindəki üzvi maddələr təbii mikroorqanizmlər tərəfindən tədricən parçalanır, nəticədə sahədə təkrar çirklənmə prosesi gedir. Kimyəvi rekultivasiyada oksigen, hava, ozon hidrogenperoksid və kalium permanqanat kimi oksidləşdiricilərdən də istifadə olunur. Bu reagentlərdən 0,2 mkq/kq-dan 12 q/kq-ma qədər hüdudda xlorlaşdırılmış (üçxloretilen, üçxloramin, polixloretilen) torpaq qatını təmizləmək olar.
Termik rekultivasiya
Yuxarıda şərh olunan neftlə çirklənmiş torpaqların sağlamlaşdırılmasının rekultivasiya üsulları texniki baxımdan mürəkkəb, iqtisadi cəhətdən baha başa gəldiyindən bəzi ərazilərdə (neft boru kəmərləri boyu çirklənmiş sahələrdə, buruq ətrafı qazma şlamları olan yerlərdə və s.) termik üsuldan istifadə edilməsi məqsədəuyğundur. Bu halda çirklənmiş torpaq (süxur) yerində yandırılaraq neftdən azad edilir. Bu üsul asan, iqtisadi cəhətdən ucuz başa gəlsədə, təmizləmə prosesi yalnız torpağın üst qatında gedir, yanğın nəticəsində təbii biosenozlar məhv olur, atmosfer havası yanma maddələri ilə çirklənir.
Biotexnoloji rekultivasiya. Bu üsul torpaqdakı çirkləndiriciləri parçalamaq qabiliyyətinə malik olan mikroorqanizmlərdən istifadə etməyi nəzərdə tutur. Məlum olduğu kimi çirklənmiş torpaq (və ya su) mühitində adi halda gedən bioloji proses nəticəsində öz-özümü təmizləmə gedir. Bu proses, mühitdə mövcud olan mikroorqanizmlərin çirkləndiriciləri parçalanma qabiliyyətinə əsaslanır. Torpaq qatı neftlə və neft məhsulları ilə çirkləndikdə öz-özünü təmizləmə prosesi ləng gedir. Bu proses torpağın aerasiya zonasında məsamələrdəki havanın, rütubətin miqdarından, azot, fosfor və d. elementlərin mövcudluğundan asılıdır.
Neftlə çirklənmiş torpaq qatında təbii halda gedən öz- özünü təmizləmə prosesini sürətləndirmək məqsədilə biotexnologiya (bioremediasiya) üsulundan istifadə edilir. Bu üsulun mahiyyətini çirklənmiş torpaqlarda mövcud olan, ancaq mühitdə tam komplekt qida elementləri olmadığından çirkləndirici maddələri səmərəli parçalanmağa qadir olmayan, təbii mikroorqanizmlərin inkişafını intensivləşdirmək və aktiv fəaliyyətini bərpa etmək təşkil edir. Hazırda biotexnologiya üsulu ilə neftlə çirklənmiş torpaqların rekultivasiyasında əsasən aerob bakteriyalardan istifadə edilir.
Aparılan tədqiqatlar bu mikroorqanizmlərin neft karbohidrogenlərini aktiv parçalamağa qadir olduğunu göstərir (N. Ismayılov, 2007). Onların normal inkişafını təmin etmək üçün torpaq mühitində əlverişli şərait yaradılmalıdır. Karbohidrogenləri parçalayan mikroorqanizmlərin siyasına Pseudomonas, Rhodococcus, Bacillus, Arthrobacter, Azotobacter, Alkaligenes, Mucobacterium sinifinə aid bakteriyalar, Candida maye göbələkləri, Steptomyces sinfinə aid aktinomisetlər, Aspergillus və Penicillium sinfinə aid olan göbələklər və s. daxildir.
Torpaq qatında neft maddələrinin parçalanmasının sürətini artırmaq üçün torpağa verilən bioloji maddələr (dərmanlar) ayrılıqda və qarışıq halda tətbiq edilə bilər. Bu məqsədlə dünya ölkələrində Yuni-Rem, Petro trit, Avalon, Destroyl, Roder, Ekoyl, Devozoyl, Ekonadin və d. reagentlərdən istifadə edilir.
Rekultivasiyanın istiqamətləri
Rekultivasiya istiqamətləri rekultivasiya olunmuş torpaqlardan xalq təsərrüfatında istifadə olunma istiqamətləridir. Bu torpaqlardan ən çox kənd, meşə, balıqçılıq təsərrüfatı, eləcə də sanitar-gigiyena və rekreasiya məqsədilə istifadə edilməsi nəzərdə tutulur.
Aitzaz Həsən
Aitzaz Hasan — 6 yanvar 2014-cü ildə Hanqu kəndindəki məktəbə kamikadzenin girməsinin qarşısını alarkən həlak olmuş pakistanlı şagird idi. Hadisə zamanı 2000-dən çox şagird dərslərdə iştirak edirdi. Daha sonra məktəbin adı dəyişdirilərək "Aitzaz Həsən Şəhid Liseyi" adlandırıldı. Onun ölüm ildönümü hər il 6 yanvarda bütün Pakistanda qeyd olunur. Onun qəhrəmanlığı haqqında "Salute" bioqrafik filmi çəkilmişdir.
Aitzazın sinif yoldaşlarını xilas etmək üçün göstərdiyi uğurlu səy millətin qəlbini fəth etdi və o, Şəhid və Milli Qəhrəman kimi alqışlandı. Daha sonra Pakistan hökuməti onu ölümündən sonra Sitara-e-Shujaat (Cəsurluq Ulduzu) ilə təltif etdi. O, 2014-cü il üçün Herald tərəfindən "İlin Adamı" seçildi.
Hadisədən sonra
Aitzazın atası oğlunun başqalarının həyatını xilas etmək üçün fədakarlıq etdiyini deyib: "Oğlum anasını ağlatdı, lakin yüzlərlə ananı övladları üçün ağlamaqdan xilas etdi." Onun dəfn mərasiminə çoxlu insan ehtiramlarını bildirmək üçün qatıldı. Pakistan Ordusunun rəisi adından Aitzaz Həsənin məzarı üzərinə gül çələngi qoyuldu. Aitzazın hekayəsi televiziyada və sosial mediada emosiyaların yayılmasına səbəb oldu, burada #onemillionaitzazs həştəqi Twitter-də trend oldu. Onun hərəkətinə hörmət olaraq Facebook səhifəsi yaradılmışdır.
Hücuma görə məsuliyyəti Lashkar-e-Jhangvi qrupu öz üzərinə götürdü.
Xeyber-Paxtunxva əyalətinin İnformasiya Naziri Şah Fərman, Aitzazın "Xeyber Paxtunxva xalqının əsl qəhrəmanı və əsl siması" olduğunu söylədi.
Pakistan Ordu Qərargahının rəisi general Raheel Şarif bildirib ki, Aitzaz Həsən "bu gününü sabahımız üçün fəda edən milli qəhrəmandır".
2014-cü il "Nobel" sülh mükafatı laureatı olan digər tanınmış pakistanlı yeniyetmə və təhsil fəalı Məlalə Yusəfzay Aitzazı "cəsur və cəsarətli" kimi təsvir etdi və "onun igidliyi heç vaxt unudulmamalıdır" dedi.
Fəzal-ur-Rəhmanın başçılıq etdiyi Camiat Ulema-e-Islam Aitzazı mücahid kimi təsvir etdi və o, "terrora qarşı müqavimətin simvoludur" dedi.
Yanvarın 12-də Pakistan hökuməti Aitzazın ailəsi üçün etimad fondu olan Aitizaz Hasan Fondunun təsis edildiyini elan etdi. Yanvarın 14-də əyalət hökumət nümayəndələri yeniyetmənin ailəsi üçün 5 milyon rupi paketi elan etdilər və onun məktəbinin adını Aitzaz Həsən Şəhid Liseyi adlandırdılar.
EME Kollecində tikilən yataqxana onun adını daşıyır.
Yenişəhər
Yenişəhər — Mersin ilinin ilçəsi.
Əminə Ceyn Məhəmməd
Əminə Ceyn Məhəmməd — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinin beşinci müavini vəzifəsini tutan Nigeriyalı diplomat və siyasətçi. Daha əvvəl 2015-2016-cı illərdə Nigeriyanın Ətraf Mühit Naziri idi və 2015-ci ildən sonrakı Ümumdünya İnformasiya Cəmiyyəti Sammitinin həyata keçirilməsində böyük rolu olmuşdur.
Erkən həyatı və təhsili
Əminə Məhəmməd 1961-ci ildə İngiltərənin Liverpul şəhərində anadan olmuşdur Fulani Nigeriyalı baytar və İngilis tibb bacısı. O, beş qızdan ən böyüyüdür.
Fəaliyyəti
2002-2005-ci illərdə Məhəmməd Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Minilliyin Layihəsi üçün Cinslər və Təhsil Fəaliyyət Qrupunun işini koordinasiya etmişdir.
Məhəmməd daha sonra İnkişaf Siyasət Mərkəzinin təsisçisi və icraçı direktoru və Kolumbiya Universitetində İnkişaf Təcrübəsi Magistrinin əlavə professoru oldu. Bu müddət ərzində BMT Baş Katibinin 2015-ci ildən sonrakı İnkişaf Gündəmindəki Yüksək Səviyyəli Panel və Davamlı İnkişaf üçün Məlumat İnqilabı üzrə Müstəqil Ekspert Məsləhət Paneli daxil olmaqla çoxsaylı beynəlxalq məsləhət şuralarında və qruplarında xidmət etmişdir. Eyni zamanda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatının (UNESCO) Qlobal Monitorinq Təhsili Hesabatı (GME) üçün Məsləhət Şurasına rəhbərlik etmişdir.
2012-ci ildən bəri, Məhəmməd, 2015-ci ildən sonrakı inkişaf planlaşdırması üzrə BMT Baş katibi Ban Ki-munın Xüsusi Məsləhətçisi olaraq vəzifə yerinə yetirən 2015-ci ildən sonrakı İnkişaf Gündəmi prosesinin əsas oyunçusudur. Bu rolda Baş katib, Yüksək Səviyyəli Görkəmli Şəxslər Şurası (HLP) və Baş Assambleyanın Açıq İşçi Qrupu (OWG) ilə digər maraqlı tərəflər arasında əlaqə yaratdı. 2014-cü ildən bəri Baş Katibin Davamlı İnkişaf üçün Məlumat İnqilabı üzrə Müstəqil Məsləhət Qrupunda da işləyir.
Ətraf mühit naziri (2015-2017)
Məhəmməd, 2015-ci ilin noyabrından 2017-ci ilin fevralına qədər prezident Məhəmməd Buxarinin kabinetində federal ətraf mühit naziri vəzifəsində çalışıb. O vaxt Nigeriyanın Paul Kagame başçılığı ilə Afrika Birliyi (AU) İslahat İdarəetmə Komitəsindəki nümayəndəsi idi. 24 fevral 2017-ci ildə Nigeriya Federal İcra Şurasından istefa etdi.
2017-ci ildə Məhəmməd, Nigeriyanın ətraf mühit naziri olduğu dövrdə nəsli kəsilməkdə olan Nigeriya gül ağacını qaçaqmalçılıq yolu ilə gətirmək üçün bir Çin fırıldağına qatılmaqda günahlandırıldı. Nigeriya hökuməti bu iddiaları rədd edir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Baş katibinin müavini (2017 - indiyə qədər)
2017-ci ilin yanvarında Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Katibi António Guterres, Məhəmmədi Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş katibinin müavini təyin etmək niyyətində olduğunu bildirdi. Bu vəzifədə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Antimikrobiyal Müqavimət Agentliklərarası Koordinasiya Qrupunun (IACG) üzvüdür.
Murad Məmmədov (əsgər, mart 1995)
Murad Məmmədov (tam adı: Murad Əzizulla oğlu Məmmədov; 31 mart 1995; Qusar, Azərbaycan — 12 oktyabr 2020; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri (müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu), Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Murad Məmmədov 1995-ci il martın 31-də Qusar rayonunun İmamqulukənd kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Murad Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Murad Məmmədov oktyabrın 12-də şəhid olub. Qusar rayonunda dəfn olunub.
Bayat savaşı
Bayat savaşı və ya Bayat müharibəsi — Hacı Çələbinin Qarabağ xanlığının ərazisini Şəki xanlığına birləşdirmək üçün Qarabağ xanlığına hücumu nəticəsində baş verən döyüşdür. Bu döyüş Qarabağ xanlığının xanı Pənahəli xanın qələbəsi ilə başa çatıb.
Döyüş
Hacı Çələbinin Qarabağ xanlığının ərazisini Şəki xanlığına birləşdirmək siyasəti 1748-ci ildə Şəki xanlığı ilə Qarabağ xanlığı arasında Bayat savaşına səbəb oldu. Hacı Çələbi və onun müttəfiqi Şamaxı xanı Hacı Məhəmmədəli xanın birləşmiş qüvvələri Qarabağın bəzi ərazilərini ələ keçirsələr də, qələbə qazana bilməyərək Pənahəli xanın müstəqilliyini tanıdılar. Hacı Çələbi xan geri qayıdarkən dedi ki: "Pənah xan indiyənəcən bir sikkəsiz gümüş idi, biz gəldik, ona sikkə vurduq və qayıtdıq!"
NGC 3347A
NGC 3347A - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Nasos bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Milli Səhiyyə Komissiyası
Milli Səhiyyə Komissiyası — Çin Xalq Respublikasının Dövlət Şurasının ölkədə səhiyyə siyasətinin inkişaf etdirilməsindən məsul olan kabinet səviyyəsində icra şöbəsi. 19 mart 2018-ci il tarixində təsis edilmişdir. Nazirliyin qərargahı Çinin paytaxtı Pekin şəhərində yerləşir. Komissiyaya Nazirlər Kabineti səviyyəsində Dövlət Şurasının naziri rəhbərlik edir. Ma Syaovey komissiyanın hal-hazırkı naziri və partiya şöbəsinin katibidir. Qurumun sələfi Milli Səhiyyə və Ailə Planlaşdırma Komissiyası idi.
Tarixi
1954-cü ildə başlayan Çin Xalq Respublikası hakimiyyətinin əksər dövründə ölkənin səhiyyəsindən Səhiyyə Nazirliyi məsul idi. 2013-cü ildə bu qurum Milli Səhiyyə və Ailə Planlaşdırma Komissiyası ilə əvəz edilmişdir. 2018-ci ilin mart ayında Çin Xalq Respublikası hökuməti Milli Səhiyyə və Ailə Planlaşdırma Komissiyasının ləğv olunduğunu və funksiyalarının yeni bir qurum olan Milli Səhiyyə Komissiyasına verildiyini açıqlamışdır.
Çin Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının üzvüdür. Nazir Ma Syaovey 92-ci Dünya Səhiyyə Assambleyasında 1978-ci ildən bəri Çinin əsas səhiyyə xidmətinin təkmilləşdirilməsinə, sakinlər üçün universal bir sosial təhlükəsizlik şəbəkəsinin inkişaf etdirilməsinə və ilkin tibbi yardımın keyfiyyətinin, səmərəliliyinin və istifadəsinin yaxşılaşdırılmasına diqqət yetirdiyini söyləmişdir.
Komissiya materik Çinində COVID-19 pandemiyasına qarşı ümumölkə səyləri koordinasiya edən aparıcı qurumdur.
Türk Müqavimət Təşkilatı
Türk Müqavimət Təşkilatı(qısaca TMT) — Kiprdə 1958-ci il avqustun 1-də EOKA ilə mübarizə üçün silahlı bir təşkilat quruldu. Daha sonra EOKA onu EOKA-B ilə əvəzlədiyi zaman bu təşkilata qarşı vuruşdu. 1 Avqust 1976-cı ildə Kipr Türk Təhlükəsizlik Qüvvələri Komandanlığına çevrildi. Üzvlərinə "mücahid" deyilirdi. 20 iyul 1974-cü ildə Kipr Sülh Hərəkatı başlayanda TMT-nin 17151 üzvü var idi.
Qardaşlar (film, 2015)
Qardaşlar ― 2015-ci ildə Hindistanda idman və dram janrında çəkilmiş filmdir. Filmin rejissoru Karan Malhotradır.
Türk Müqavimət Təşkilatı
Tarixi
Yunan EOKA təşkilatı əvvəlcə İngilislərə qarşı mübarizə üçün 1955-ci ildə quruldu. Təşkilatın ideologiyası olan Enozis, adadakı türk varlığını tamamilə göz ardı etdi. EOKA İngilislərə qarşı mübarizəyə başlayanda İngilis rəhbərliyi çox sayda Kipr Türkünü polis qüvvəsinə cəlb etdi və EOKA hücumlarında Türk polisləri ilə Yunan EOKA-ları qarşı-qarşıya gəldi.
EOKA-nın Enozis ideologiyasına söykənən hücumlarından narahat olan Kiprli Türklər və Türkiyə, buna qarşılıq olaraq Taksim ideologiyasını inkişaf etdirdi. Volkan, EOKA'nın Kipr Türklərinə etdiyi hücumlara cavab vermək üçün 1956-cı ildə quruldu. Bu dövrdə Fazıl Kiçik tərəfindən qurulan Kipr Türk Müqavimət Birliyi və Qara Çete kimi digər təşkilatlar uğursuz oldu və Volkana qatıldılar.
Türk Müqavimət Təşkilatı, 23 noyabr 1957-ci il axşamı, Nikosiya varoşlarındaki əyləncədə, Türkiyə Kipr səfirliyi işçisi Mustafa Kamal Tanrısevdinin evində, Rauf Denktaş, Burhan Nalbantoğlu və Mustafa Kamal Tanrısevdi tərəfindən quruldu. Bu, Nikosiya Türk Liseyi tərəfindən nəşr edildi və 26 Noyabr 1957-ci ildə təşkilat bütün Kipr Türk üsyançılarını TMT-nin ətrafına toplaşmağa çağıran ilk açıqlamasını verdi. Ancaq Türkiyə tərəfindən dəstəklənməyən bir mübarizənin müvəffəqiyyətə ulaşmayacağı düşünülməsi səbəbiylə, bu dövrdə hər hansı bir quruluşlanmağa gedilmədiyi kimi hər hansı bir lider də təyin edilmədi.
Denktaş, 2 yanvar 1958-ci il günü Fazil Küçüklə getdiyi Ankarada Türkiyə Xarici İşlər Naziri Fatin Rüştü Zorluyla görüşdü və mövzudan bəhs etdi. Zorlu Denktaşa göndərərlərsə silah alıb almayacaqlarını soruşanda Denktaş alabiləcəklərini söylədi. Rüştü bu barədə Baş qərərgaha məlumat verdi. Məsələ ilə bağlı bir neçə aylıq qiymətləndirmələrdən sonra təşkilatın yaradılması üçün icazə verildi və bu işə Daniş Karabelen təyin edildi. İcazədə hökümətin Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin adının bu hadisəyə qarışdırılmaması da qəti bir dillə əmredilirdi. Bu inkişaflardan sonra təşkilatın qurulması üçün işlər başladı. Mövzuyla əlaqəli olaraq "Kipr Tutma Layihəsi” (KİP) adlı bir layihə hazırlandı. Bundan sonra TMT-nin yaradılması və iş planı hazırlanmış və yüksək vəzifəli şəxslərin razılığı alınmışdır. Bu plana görə, TMT lideri birbaşa Xüsusi Müharibə İdarəsinin məsuliyyəti altında olacaq; lakin bu vaxt rəsmi əlaqə olmazdı, bütün bağlantılar şifahi şəkildə aparılırdı. Təşkilatın liderliyi Türkiyədən göndəriləcək və "müddətsiz icazəli" sayılacaq zabitlərlə ediləcək, TMT-nin varlığının ortaya çıxarılacağı gün EOKA hücumlarına görə müəyyən ediləcəkdi. Bu günə qədər təşkilat iclaslar və nümayişlər etməyəcək, sənədlər paylamayacaq. Təşkilat 18 yaşını keçmiş kişi və ya qız gənclərlə yaradılacaq, təşkilata alınanların Türkiyədə və ya Kiprdə təhsildən keçirilməsi zəruri olacaqdı. Planda təşkilat iştirakçıları qısa müddətdə 5000, uzun müddətdə 10000 olması planlaşdırılırdı. TMT rəhbərinin rəhbərliyi altında Kiprə 5 zabit göndəriləcək və təşkilatın inkişafı ilə paralel olaraq bu say əvvəlcə ona, daha sonra iyirmiyə çatdırılacaqdı. Bundan əlavə, adaya ən azı on beş ehtiyatda olan zabit göndəriləcəkdi. 1958-ci ilin aprel ayında TMT-nin quruluşunu müzakirə etmək üçün Fazıl Küçük və Rauf Denktaş Ankaraya dəvət edildi. Yığıncaqda 1958-1960-ci illər dövründə TMT-də xidmət edəcək 23 türk əsgərinin siyahısı hazırlanmışdır. İclasda Rıza Vuruşkanın (kod adı "Ali Conan") ilk TMT lideri təyin edilməsi qərara alındı. 5000 gəncdən ibarət silahlı qüvvələrin təliminin 1959-cu ilin sonuna qədər başa çatması planlaşdırılırdı.
Batalyon və dörd digər zabit 1958-ci il 31 iyul / 1 avqust gecəsi Kiprə gəldi. TMT-nin əsl qurulması bu tarixdə baş verdi və buna görə də qurulmasının ildönümü kimi qeyd olunur. Tezliklə daha altı zabit adaya göndərildi. Təşkilat yarandıqdan sonra şəxsiyyəti, yaşı və sağlamlığı baxımından uyğun hesab olunanlar andiçərək təşkilatın üzvü oldular. Beləcə avqust ayının əvvəllərində TMT'nin ilk hüceyrəsi meydana gəlmiş olur və Türkiyədə fəaliyyətə keçən təhsil düşərgələrinə gənclər göndərilməyə başlanır.
Təşkilatlanma
TMT dörd fərqli səviyyədə qoşunlara sahib idi. Bunlar kiçikdən böyüyə qədər aşağıda verilmişdir: Manga: 5-8 mücahiddən ibarət idi. İlk adı "çadır", 1961-ci ildən sonra "oğul", 1963-cü ildən sonra "manga" adlandırıldı. Bölük: 5 ilə 8 mangadan ibarət idi. İlk adı "oba", 1961-ci ildən sonra "pətək", 1963-cü ildən sonra "bölük" adlanmağa başladı. Tabur: 5 ilə 8 bölükdən ibarət idi. İlk adı "otağ" idi və 1961-ci ildən sonra "kovan", 1963-cü ildən sonra isə "tabur" adlandırıldı. Sancaq: 5-8 Tabur ibarət idi. İlk adı “yayla” idi və 1961-ci ildən sonra “sancaq” olaraq adlandırılmağa başlandı. 1961-ci ildən əvvəl sancağa bölgədəki ən hörmətli insanlardan biri olan "baş yayla" rəhbərlik edirdi. 1961-ci ildə rəhbərlik “sancaqlar” adı verilən rütbəyə verildi və baş yaylalar, “sərdar” adıyla sancaqdar yardımcısı olaraq xidmət etməyə başladı.
1961ci ildəki sistem dəyişiklikləri Türkiyədəki 27 May 1960 zərbəsinin bir təsiri olaraq edildi. 1 Avqust 1976-cı ildə Təhlükəsizlik Qüvvələri Komandanlığına çevriləndə TMT-də 11 sancaq var idi. O sancaqlar bunlar idi:
1958-ci ildə qurulanlar:
Bununla yanaşı, 1963-cü ildən sonra mücahid adlandıran təşkilat üzvləri, quruluşda "canavar" və 1961-63-ci illər arasında "arı" adlandırıldı.
Kiriakos Amiridis
Kiriakos Amiridis (ö. dekabr 2016, Braziliya) — Yunanıstan Respublikasının Braziliya Federativ Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (yanvar 2016 – dekabr 2016).
Vəfatı
2016-cı ilin son günlərində Kiriakos Amiridisin icarəyə götürdüyü avtomobil yanmış vəziyyətdə tapılıb. Polis maşında onun yanmış cəsədini aşkarlayıb.
Kağızman
Kağızman — Qars ilinin ilçəsi.
Şalat
Şalat — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 19 km məsafədə yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə Şələt formasında qeyd edilmişdir.
Toponim türk dilində şala ağacını bildirən şala (şal formasında da işlənmişdir) sözünə qədim türk dilində cəmlik bildirən -t şəkilçisinin artırılması yolu ilə əmələ gəlmişdir. Azərbaycan dilində «qalın meşə» mənasında işlənən şellix sözü ilə şal, şala eyniköklü sözlərdir. Fitotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir. Kəndin adı dəyişdirilib Şaqat qoyulmuşdur.
Katabolizm
Katabolizm (yunan sözü olub dağıtmaq, əskiltmək deməkdir), həmçinin enerji mübadiləsi və dissimilyasiya — mürəkkəb maddələrin daha sadə maddələrə parçalanması (deqradasiyası) və ya hər hansı bir maddənin istilik şəklində enerjinin və bütün biokimyəvi proseslərin universal enerji mənbəyi olan ATF molekulunun  ayrılması ilə oksidləşmə prosesi; Katabolik  reaksiyalar dissimilyasiya prosesinin  əsasında durur;  yəni  mürəkkəb maddələrin daha sadə maddələrə parçalanması nəticəsində orqanizm üçün xas olan müəyyən spesifikliyini  itirir.
Ümumi məlumat
Katobalizm nədir? Metabolizmin 2 növündən biri katabolizmdir. Bu proses sadə birləşmələrdən ATF enerjisinin sərf olunması ilə yeni,daha mürəkkəb birləşmələrin sintez və ya resintez olduğu anabolizm prosesininə əks prosesdir. Hüceyrələrdə katabolik və anabolik proseslərinin nisbəti hormonlar vasitəsilə tənzim olunur. Məs. adrenalin və ya qlyukokortikoidlər hüceyrədə maddələr mübadiləsi balansını katabolizmin üstünlük təşkil etdiyi tərəfə, insulin, somatotropin, testosteron isə anabolizmin üstünlük təşkil etdiyi tərəfə yönəldirlər. Sadəlik naminə katabolizmdən bəşəri baxımdan danışacağıq, baxmayaraq ki bütün orqanizmlər enerji ehtiyaclarını ödəmək üçün həm katabolik, həm də anabolik reaksiyalara sahibdirlər. İnsanlar enerjini ilk növbədə qidadan alır. Qəbul olunan qidadakı zülallar, yağlar, nuklein turşuları və karbohidratlardakı makromolekullar katabolik yollarla daha sadə molekullara bölünməlidir (oksidləşib) və ya digər anaboliklərdə istifadə edilə bilər. Məsələn; reaksiyalar. Katabolzmin nümunələri kimi aşağıdakı reaksiyaları göstərmək olar:
Katabolizm proseslərinin  intensivliyi  və enerji mənbəyi kimi hüceyrələrdə bu və ya digər katabolik proseslərinin  üstünlük təşkil etməsi hormonlar vasitəsilə tənzim olunur.
Bu səbəbdən katabolizm, makromolekulları monomerlərə və ya daha sadə molekullara çevirən bir sıra metabolik yollar üçün əlverişli bir termindir. Bu daha sadə molekullar hüceyrələrin (və bu sayədə orqanizmlərin) işləmələri lazım olan digər zülallar, glikogen və trigliseridlər kimi digər molekullar üçün tikinti materialları kimi istifadə edilə bilər. Bu molekulların bəziləri, sadəcə istifadə edilə bilən enerjiyə çatmağın başqa bir yolu olan tullantı məhsullara bölünəcəkdir. Tullantı məhsulları yarandıqda, ümumiyyətlə oksidləşdirici reaksiya nəticəsində, bədəndə enerji valyutasının əsas vahidi olan adenozin trifosfat (ATP) kimi saxlanıla bilən müəyyən miqdarda enerji (kimyəvi bağlardan) sərbəst buraxılır. Bu katabolik reaksiyalardakı enerjinin bir hissəsi istilik kimi itirilsə də, proses olduqca səmərəlidir və metabolizmimizin əsasını təşkil edir.
Qlikoliz
Bu, ATP və NADH istehsalı ilə birlikdə şəkərləri (məsələn, qlükoza) piruvata ayıran proses olduğundan çox vacib bir katabolik prosesdir. Bir qlükoza molekulundan başlayaraq qlikoliz, məhsul olaraq iki piruvat molekulunu meydana gətirəcək 10 addımlıq bir reaksiyadır. Kinaz, mutaz, dehidrogenaz, izomeraz və liaz, həmçinin iki ATP istehlakı da daxil olmaqla müxtəlif fermentlərdən istifadə edərək, bu əsas qlükoza molekulu 2 piruvat molekuluna, 2 NADH (daha sonra ATP istehsalı üçün istifadə oluna bilər) bölünə bilər. ) və 4 ATP. Bu prosesin enerji istehlakı zamanı iki ATP istehlak edildiyi üçün qlükoza molekulunun parçalanmasının xalis qazancı 2 ATP-dir.