cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cibril Sisse
Marsel
thumb|150px|[[Zenit Sankt-Peterburq FK|"Zenit" FK qarşı oynalınan UEFA Kuboku matçında Sisse]] 2005-ci ilin yayından bəri Sissenin "Liverpul" FK heyətini tərk edəcəyi haqda xəbərlər paylaşılırdı. Klubun mövsümə Sissesiz başlamasına görə bu dedi-qodu artmışdı. 2006-cı ilin iyun ayının əvvəllərində Sisse "Olimpik Marsel" FK heyətinə icarə olaraq qoşulmağa razılaşdı. Həmin günlərdə Fransanın Çin ilə oynadığı yoldaşlıq oyununda Sissenin ayağı ikinci dəfə qırıldı. Sissenin tez sağalacağı düşünülsə də, Sissenin Marselə transferi yanvar ayının əvvəllərindəki ara transfer dövrünə qədər təxirə salınmışdır. 2006-cı ilin iyul ayında iki klub da futbolçunun icarə olaraq "Marsel" FK heyətində oynaması haqda razılaşdılar.
thumb|left|150px|[[Spartak Moskva FK|"Spartak Moskva" FK-a qarşı oynalınan UEFA Kuboku matçında Sisse]] Sisse, 20 oktyabr 2006 tarixində məşqlərə yenidən başlamışdır. Marseldəki ilk qolunu 22 dekabr 2006 tarixində, 2-1 hesabıyla qalib gəldikləri "Sent-Etyen" FK matçında vurmuşdu. Keçirdiyi 14 oyunda 4 qol vurmasından sonra, sonraki qiymətləndirmələrə qarşı "Marsel" FK-un keçmiş futbolçusu olan Jan-Pyer Papen, futbolçunun yaşadığı zədələnmədən sonra əvvəlki performansına qovuşmağı üçün azarkeşləri səbirli olmağa çağırmışdı. "Marsel" FK, 2007 Fransa Kuboku Finalı yolunda "Kambrey" FK ilə oynadıqları oyunda 4-1 hesabıyla qalib olmuş, Sisse isə bu oyunda het-trik etmişdi. Sisse mövsümə yavaş başlamasına baxmayaraq son 6 oyunda 4 qol vurmuşdur. Sisse Liqa 1-in bu mövsümündə 21 oyun keçirmiş və 8 qol vurmuşdur. "Marsel" FK-u isə mövsümü 2-ci yerdə bitirmiş və sonrakı Çempionlar Liqası mövsümündə oynamaq haqqı qazanmışdır. Digər tərəfdən Sissenin 12 may 2007 tarixində Fransa Kuboku Finalında "Soşo" FK ilə oynadıqları matçada 2 qol vurmasına baxmayaraq, Marsel FK oyunda 5-4 hesabıyla məğlub olmuşdur.
Mövsümün sonunda Sisse hələ də "Liverpul"da idi və Marsel onu almaq istəsə də, maddi cəhəddən çətinlik çəkirdi. Sisse də "Marsel" FK-da qalmaq istədiyini demişdi. "Liverpul" "Marsel" FK-a 12 milyon avro təklif etdi, ancaq bu Olimpik Marselin büdcəsini çətin hala salacaq bir rəqəm idi. Marsel uzun müzakirələrdən sonra, Sisse ilə beş illik bir müqavilə imzaladı. Transfer haqqı gizli saxlanılsa da, ödənişin 9 milyon avro olduğu təxmi edilirdi. 7 iyul 2007 tarixində "Marsel" FK-un prezidenti Pap Cuf Sisse üçün ödənişin təxminən 8 milyon avro olduğunu demişdi.
Yeni mövsüm üçün keçirilən yoldaşlıq oyunları zamanı, Sisse ən diqqətəçarpan ad olmuş və keçirdiyi 7 oyunda 6 qol vurmuşdur. Lakin 16 iyulda mövsüm əvvəli alınan yeni futbolçular olan Bakari Kone və Hatem Ben Arfa ilə etdiyi mübahisədən sonra bu yerini itirdi. Çempionlar Liqasındakı "Brann" FK və liqanın ikinci həftəsindəki "Oser" FK oyunlarında əvəzedicilər arasında qaldıqdan sonra, 20 avqust 2008 tarixində "Sanderlend" FK-a icarəyə verildi.
Sanderlend
Sisse "Sanderlend" FK-da ilk oyununu "Tottenhem" FK-a qarşı keçirmiş və 2-1 hesabla qalib olmuşdur. Bundan bir neçə gün sonra, Sisse klub ilə qalıcı bir müqavilə imzalamağı arzuladığını demişdir. Klubun baş məşqçisi Roy Kin də Sissenin qalıcı bir müqavilə üçün olan arzusunu qeyd etmiş və The News of the World qəzetinə "Əgər Cibril çox işləsə, mən də transfer rekordunu qırmaqdan ötrü xoşbəxt olaram." demişdir. "Tottenhem Hotspur"a vurduğu qoldan sonra üç həftə qol vura bilməyən Sisse, sakitliyini 27 sentyabr 2008 tarixində 2-1 hesabıyla məğlub olduqları "Aston Villa" oyununda klubun yeganə qolunu vuraraq pozmuşdur. Sanderlendin qanad futbolçusu Əl-Hacı Diuf, Sissenin gələcəkdə daha yaxşı olacağını, hal-hazırda klubla uyğunlaşmaq mərhələsində olduğunu demişdir. 25 oktyabr 2008 tarixində Tayn-Uir derbisində Sanderlenddəki üçüncü qoluna vurmuş, klub isə oyunda 2-1 hesabla qələbə qazanmışdır. 15 noyabr 2008 tarixində "Blekbörn Rovers" FK-a qarşı keçirdikləri oyunda 2-1 hesabla qələbə qazandılar. Oyundan sonra klubun baş məşqçisi Roy Kin, Kenuanyn Consun və Cibril Sissenin güclü bir cütlük olduqlarını demişdir. "Hall Siti" FK-a qarşı keçirdikləri oyunda 4-1 hesabıyla əldə etdikləri qələbədən sonra Sisse, Roy Kinin "Sanderlend" FK-dan ayrılmasına baxmayaraq qalıcı bir müqavilə imzalamaq istədiyini bildirmişdir. Sanderlend Sisseni almaq istəsə də iqtisadi böhran səbəbiylə Sissenin dəyərinin 3 milyon funt sterlinqə artmasıyla birliktə bu istək də məhv olmuşdu. 18 aprel 2009 tarixində "Hall Siti" qarşısında liqadakı onuncu qolunu vurmuşdur. 24 may 2009 tarixində "Sanderlend" ilə olan icarəlik müqavilə bitmiş və Sisse "Marsel" FK-a geri qayıtmışdır.
Panatinaykos
25 iyun 2009 tarixində, Yunanıstan Super Liqasının klublarından biri olan "Panatinaykos" FK ilə dörd illik bir müqavilə imzalamışdır. Sissenin klubdan hər il 2.5 milyon avro alacağı deyilmişdir. "Olimpik Marsel" transfer haqqının 8 milyon avro olduğunu açıqlamışdır. Əlavə ödənişləri də nəzərə alınsa, ümumi transfer haqqı 20 milyon avro idi. Yunanıstan futbol klubundakı ilk qolunu Krit klubu olan "Erqotelis" FK-a qarşı vurmuşdur. Yunanıstandakı ilk mövsümündə Sisse 28 liqa oyunu keçirmiş və 23 qol vurmuşdur. Mövsüm sonunda isə klub, həm liqa həm də Futbol üzrə Yunanıstan Kubokunun çempionu olmuşdur.
Sissenin bu performansının nəticəsi "Panatinaykos" azarkeşlərinin onu sevməsi olmuşdur. 30 oktyabr 2010 tarixində Olimpiakos-Panatinaykos derbisində 2 qol vurmuş (biri penaltidən), "Panatinaykos" isə oyunda 2-1 hesabla qalib olmuşdur. 20 dekabr 2010 tarixində keçirilən Yunanıstanda ilin futbolçusu mükafatlarında "Ən Yaxşı Xarici Futbolçu" mükafatına layiq görülmüşdür. Mükafat mərasimində jurnalistlərə "Hədəfimiz yeni mövsümdə yenə liqa çempionluğunu qazanmaqdır. Çempionluğu qazana bilərik və biz bunu əldə etmək üçün hər şeyi edəcəyik." demişdir. Yeni mövsümdə Yunanıstan futbol liqasında 20 oyun keçirmiş və 18 qol vurmuşdur. Yunanıstan Kubokunda yalnız bir qol vura bilmişdir.
21 fevral 2011 tarixində "Olimpiakos" FK, "Panatinaykos"u 2-1 hesabla məğlub etmiş və bitiş düdüyündən sonra, onlarla "Olimpiakos" azarkeşi meydançaya daxil olmuşdur. Qeyd etmələrin ortasında, Sissenin dediyinə görə bəzi azarkeşlər, Sisse, Sedrik Kante, Simau Mati Juniyor, Xosu Sarrıyeqi, Aleksandros Çorvas kimi bəzi "Panatinaykos" futbolçularına yumruq və təpik vurmağa cəhd göstərdilər. Sisse, irqçi Olimpiakos azarkeşləri tərəfindən təhqir edildiyini bildirmiş və 2010–11 mövsümünün sonunda klubdan ayrılacağını demişdir. Bu oyunda Sissenin 90+1-ci dəqiqədə vurduğu qolun, yan hakim Dimitris Kalopoulos tərəfindən ofsayd səbəbiylə ləğv edilməsindən sonra derbini "Panatinaykos" FK-un qazanmalı olduğunu irəli sürmüşdür. Sissenin oyundan sonra "Mən bu şərtlər altında karyeramı burada davam etdirə bilmərəm." demişdir. Bir ay sonra, 20 mart 2011 tarixində 2-1 hesabla qalib gəldikləri "Kerkira" oyununda, "Panatinaykos"dakı 50-ci qolunu vurmuşdur. Panatinaykos azarkeşləri bu qolu 13-cü Darvaza köynəkləri geyərək qeyd etmişdir.
Latsio
Cibril Sisse 12 iyul 2011 tarixində, A Seriyası klublarından biri olan "Latsio" FK ilə 5,8 milyon avroya dörd illik bir müqavilə imzalamışdır. UEFA Avropa Liqasında ilk dəfə 18 avqust 2011 tarixində, "Rabotniçki" FK-a qarşı keçirmiş və 6-0 hesabıyla qazandıqları oyunda 2 qol vurmuşdur. 9 sentyabr 2011 tarixində "Latsio"nun "Milan" FK ilə 2-2 hesabıyla heç-heçə qaldığı oyunda ilk liqa qolunu vurmuşdur. İtaliya futbol klubunda yarım mövsüm oynayan Sisse, 18 oyun keçirmiş və yalnız 1 qol vurmuşdur.
Kuinz Park Reyncers
Cibril Sisse 31 yanvar 2012 tarixində "Kuinz Park Reyncers" FK ilə 4 milyon avroya 2 il yarımlıq bir müqavilə imzalamışdır. Sisse, Mark Hyusun "Kuinz Park Reyncers" FK-un baş məşqçisi olduğundan bəri kluba qazandırdığı 4-cü futbolçu idi. 1 fevralda Villa Park stadionunda oynanılan və 2-2 hesabıyla heç-heçə bitən "Astol Villa" matçında debüt etmiş və ilk qolunu vurmuşdur. 4 fevral 2012 tarixində "Uolverhampton Uanderers" oyununda rəqib komandanın futbolçularından biri olan Rocer Conson ilə girdiyi çətin mübarizədə onun boğazını sıxdığına görə klub keçirdiyi ikinci oyunda qırmızı vərəqə almışdır. "KPR" meydançada 10 futboçuyla qaldığı oyunda 2-1 hesabla məğlub oldu. 21 mart 2012 tarixində keçirilən oyunda, köhnə klubu olan "Liverpul"u 3-2 hesabıyla məğlub etdikləri oyunda bərabərlik qolunu vurmuşdur. Bundan üç gün sonra "Sanderlend" futbolçusu Freyser Kampbellə müdaxilə etdikdən sonra yenə qırmızı vərəqə almışdır. Bu, klubda keçirdiyi ilk 5 oyunda aldığı ikinci qırmızı vərəqə idi. Cərimədən geri qayıtdıqdan sonra 29 aprel 2012 tarixində, Stemford Bric stadionunda "Çelsi" FK-a 6-1 hesabla məğlub olduğu oyunda klubun yeganə qolunu vurmuşdur. 13 may 2012 tarixində keçirilən və "Mançester Siti" FK ilə 1-1 hesabla heç-heçə qalan mövsümün son oyununda klubun yeganə qolunu yenə Sisse vurmuşdur. "Mançester Siti" uzadılma vaxtında klubu 3-1 hesabla məğlub etmişdir. Sisse klubda 8 liqa oyunu keçirmiş və 6 qol vurmuşdur.
2013-cü ilin yanvar ayında Sissenin klubdan ayrılacağı barədə məlumatlar yayılmışdı. Bunu səsəbi klubun yeni məşqçisi olan Herri Rednappın hücumçuya güvənməməsi idi.
Əl-Qərəfa
Cibril Sisse 20 yanvar 2013 tarixində mövsümün sonuna qədər Qətər klubu olan "Əl-Qərəfa" FK-a icarəyə getmişdir. Sisse ilk oyununu 22 yanvarda, "Əl-Xaritiyət" FK-a qarşı keçirmişdir. Cibril Sisse klubdakı ilk qolunu 27 yanvarda, Əl-Ərəbiyə FK-a qarşı oynanılan matçda vurmuşdur.
Kuban Krosnadar
Cibril Sisse 3 iyul 2013 tarixində "Kuban Krasnodar" FK ilə bir illik müqavilə imzalamışdır.
Bastiya
Cibril Sisse 1 yanvar 2014 tarixində "Bastiya" FK ilə 18 aylıq müqavilə imzalamışdır.
Sent-Piyeroz
Cibril Sisse 2015-ci ilin iyun ayında Fransa Premyer Liqasında oynayan "Sent-Pireyoz" FK ilə bir aylıq müqavilə imzalamışdır. Sisse həmin ilin sentyabr ayında klub heyətində oynamağa başlamışdır.
Təqaüdü və qayıtması
Cibril Sisse 20 oktyabr 2015 tarixində zədələndiyinə görə 34 yaşında futboldan təqaüdə çıxdığını açıqlamışdır. Təqaüdü ərzində "Yahoo! Sports" portalının idman məsləhətçisi kimi işləmişdir. 4 iyul 2017 tarixində İsveçrə futbol klubu olan İverdon FK ilə müqavilə imzalamasından sonra futbola geri qayıtmışdır.
Gənclər karyerası
Sisse A dərəcəli Fransa milli futbol komandasından əvvəl, Fransa U-19 və Fransa U-21 komandalarında oynamışdır. 2001 FİFA Dünya Gənclər Çempionatında oynamış və Fransa heyətiylə dörddəbir finala çatmışdır. Müsabiqədə 5 oyun keçirmiş və 6 qol vurmuş olan Sisse, 18 iyun 2001 tarixində 5-0 hesabıyla qazandıqları İran oyununda het-trik etmişdir. Sisse həmçinin, 27 iyun 2001 tarixində keçirilən Almaniya oyununda 2 qol vurmuşdur.
2004 UEFA Avropa U-21 Çempionatının təsnifat mərhələsinin ilk oyunu olan Portuqaliya matçında 2 qol vurmuş, klub isə oyunu 2-1 hesabla qazanmışdır. Təsnifat mərhələsinin ikinci oyununda Mario Serqiyoya təpik vurduqdan sonra qırmızı vərəqə almışdır. Fransa 3-3 hesabla heç-heçə qalan oyununda penalti hissəsində 4-1 uduzaraq müsabiqədən çıxmışdır. Qırmızı vərəqə aldığını görə Sisseyə 5 oyunluq cərimə verildi. Bunun nəticəsində Sisse 2004 Avropa Futbol Çempionatında oynaya bilməmişdir.
Böyüklər karyerası
Cibril Sisse A dərəcəli milli komandadakı ilk oyununa 18 may 2002 tarixində, 21 yaşında, Belçikaya qarşı oynalılan matçın 48-ci dəqiqəsində David Trezeqin yerinə daxil olaraq çıxmışdır. Fransanın keçmiş baş məşqçisi Rocer Lemer, 2002 FİFA Dünya Kuboku üçün hazırlanan 23 nəfərlik heyətdə Sisseyə də yer vermişdir. Cibril müsabiqədə qrup mərhələsi oyunlarının hamısında (Seneqal, Uruqvay və Danimarka ) oyuna sonradan daxil olmuşdur. Fransa milli futbol komandası qrup mərhələsini sonuncu yerdə bitirərək seçmə mərhələni keçə bilməmişdir. Milli komandadakı ilk qolunu 7 sentyabr 2002-ci ildə, 2004 Avropa Futbol Çempionatının seçmə mərhələsində Kipr millisinə vurmuşdur. Sisse, Fransanın qazandığı 2003 FİFA Konfederasiyalar Kubokunda heyətin bir parçası idi. Müsabiqədəki yeganə qolunu 18 iyun 2003 tarixində, Kolumbiya oyununda penaltidən vurmuşdur. Fransa bu matçı 1-0 hesabla qazanmışdır.
2004 Avropa Futbol Çempionatında cərimə almasından sonra, Sissenin oynadığı sonrakı müsabiqə Almaniyada keçirilən 2006 FİFA Dünya Kuboku idi. Buna baxmayaraq, 7 iyun 2006 tarixində keçirilən son yoldaşlıq oyunun 10-cu dəqiqəsində, Çin millisinin kapitanı Cen Ci tərəfindən edilən müxadiləylə yerə düşmüş və ayağı bədənin altında qalaraq qırılmışdır. Bunun nəticəsində, Sisse Fransa millisinin heyətindən çıxarılmışdır. 2008 Avropa Futbol Çempionatının təsnifat mərhələsində 3 oyun keçirməsinə baxmayaraq, final oyun üçün hazırlanan Fransa milli heyətinə qoşula bilməmişdir.
Seriemlər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Cibril Sisse
Böyüklər karyerası
"Panatinaykos" FK-da qol-vurma ardıcıllığından sonra Sisse, Paris şəhərində İspaniyaya qarşı keçirilən yoldaşlıq oyununda Fransanın milli heyətinə çağırılmışdır. 11 may 2010 tarixində, baş məşqçi Raymon Domenekin Cənubi Afrikada keçirilən 2010 FİFA Dünya Kuboku üçün hazırladığı 23 nəfərlik Fransa milli heyətində yer almışdır. 22 iyunda keçirilən komandanın qrup mərhələsindəki son oyunu olan Cənubi Afrika matçında oyuna ilk 11-də başlamışdır.
Uğurları
"Oser"
"Liverpul"
"Panatinaykos"
Fransa
Şəxsi həyatı
Müsəlman bir ailədən gələn Sisse, daha sonra Xristian olmuşdur. "Liverpul" FK-a transfer olduqdan sonra, Frodşam, Çeşirdəki bir kənddə 2 milyon funt sterlinqə ev alması ilə Frodşam Mülk Lordu ləqəbini almışdır. Evi aldıqdan sonra, bu sahədə ovçuluq qadağan edilmişdir.
Cibril Sisse 2005-ci ilin iyun ayında bərbər olan Cud Littler ilə evlənmişdir. Bodelutan qalasında keçirilən toya qatılan qonaqlar arasında ingilis futbolçusu Şaun Urayt-Fillips, milli komandadan olan dostları Lui Saa və Silven Viltor da var idi. Sissenin smokinqi "Liverpul" FK-un rəngi olan qırmızı idi. Sisse, evlənmədən əvvəl olan sevgilisindən Sassiu adlı bir qızı, Cudun da keçmiş sevgilisindən olan Liam adlı bir oğlu var idi. Bu evlilikdə cütlüyün Sassiu Kley (d. 6 mart 2006), Prins Kobi (d. 26 iyul 2008) və Marli Cekson (d. 20 fevral 2010) adlı üç uşağı anadan olmuşdur.
Sisse tatuirovkaları və saç şəkilləri ilə məşhurdur. İlk tatuirovkasını 17 yaşında etmişdir. Tatuirovka ilə əlaqədar, "Anam deyəsən tatuirovka eləməyimi buraxmamı istəyir, ancaq artıq çox gecdir. Gələcəkdə bir tatuirovka studiyası açacam." demişdir. Sisse, bir neçə rep ulduzu ilə dostdur. Sisse hobbi olaraq DJ-lik edir. Cibril və arvadı Cudun Çeşirdə, "Rou-et-Noir" adlı bir kurort salonu var. 2005-ci ildə Sissenin bir gəncə hücum etdiyi barədə dedi-qodu yayılmışdır, ancaq polis belə bir hadisəsin baş vermədiyini açıqlamışdır.
Səngər (coğrafiya)
Səngər — qədim türk dillərində dağ burnu mənasında işlənmişdir. Azərbaycanlıların məskunlaşdığı ərazilərdə səngər sözü ilə bağlı çoxlu toponimlər vardır. Məsələn, Vardenis rayonunda Səngər qışlağı olmuşdur.
Nairi rayonu
Nairi rayonu — 1972–1995-ci illərdə Ermənistan SSR–də və Ermənistan Respublikasında inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Yeğvard şəhəri idi. 15 mart 1972-ci ildə Abovyan və Əştərək rayonlarının bir hissəsi hesabına təşkil edilmişdi.
Xalid Əsgərov
Xalid Əsgərov (d. 1961, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — azərbaycanlı fotoqraf.
Həyatı
Xalid Əsgərov 1961-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
Ali təhsilini əvvəlcə Bakı Slavyan Universitetində, daha sonra isə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında almışdır.
Fəaliyyəti
Qarabağda, Abxaziyada, Çeçenistanda və Tacikistanda "Reuters" xəbər agentliyinin fotomüxbiri olaraq işləmişdir. Müxtəlif fotoalbomlar, jurnal və nəşrlər üçün fotolar çəkmişdir.
Hazırda Kanadada yaşayır.
Qarabağ müharibəsi ilə bağlı fotoları hazırda Azərbaycan Fotoqrafları Birliyinin arxivindədir.
İsrafil Əşrəfov
İsrafil Əşrəfov (Əşrəfov İsrafil İsmayıl oğlu; d. 30 may, 1900, Bakı — ?) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarı ilə dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.
Həyatı
Bakı kommersiya məktəbini bitirmişdir (1918). Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən, təhsilini davam etdirmək üçün Paris Universitetinə (Fransa) göndərilmişdi. Sonrakı taleyi barədə məlumat aşkar olunmamışdır.
Yaşıl qurbağa
Uzunluğu 47 mm təşkil edir. Aşağı hissəsi limon və ya qırmızı rəngdə olur. Onlara yarımsəhra və səhra ərazilərində belə rast gəlinir. Onlara insanların yaşayış məntəqələrinə yaxın ərazilərində belə rast gəlinir. Onlara 400–1800 metr yüksəkliklərdə belə rast gəlinir.
Gizli həyat tərzi keçirir və uzun müddət tərpənməz qalır. Əsasən ikiqanadlılar və hörümçəklərlə qidalanır.
Qışlama noyabr ayından başlayır. Əsasən ağacların oyuqlarında gizlənirlər. İsti qış ayları aktiv ola bilər. Yazda mart-aprel aylarından isə qışlamadan çıxır. Çoxalma apreldən başlayır. Dişilər 800–1000 kürü qoyur. Metamarfoz iyul-avqust ayları artıq bitir.
Bu növ əsasən Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan cənub bolgəlırində, Ərəbistan yarımadası, Sinay yarımadası, Kipr adası, Türkiyə və İran ərazisində yayılmışdır.
Tayvan Milli Universiteti
Tayvan Milli Universiteti — Tayvanın Taybey şəhərinin Daan rayonunda yerləşən ali təhsil müəssisəsi; ölkənin və Asiyanın ən nüfuzlu ali təhsil ocaqlarından biridir.
Tarixi
Tayvan Milli Universitetinin tarixi Taihoku İmperator Universitetinin yaradılması ilə əlaqədardır. 1928-ci ildə Yaponiya müstəmləkə hakimiyyəti tərəfindən yaradılmış həmin universitet Yaponiyanın İmperator Universitetinin bir hissəsi kimi fəaliyyət göstərir. Universitetin ilk prezidenti Şidehara Tan Taikara Hirosi təyin olunur. Həmin dövrdə Taihoku İmperator Universiteti iki akademik bölmədən - Ədəbiyyat və siyasət, Kənd təsərrüfatı bölmələrindən ibarət olur. 1943-cü ildə universitetə Tibb, sonradan isə Mühəndislik bölmələri əlavə olunur. Eyni zamanda həmin ildə Cənubi Humanitar Elmlər Tədqiqatları İnstitutu və Cənubi Resurs Elmi-Tədqiqat İnstitutu yaradılır. Hər bir bölmə və institut xüsusi kitabxanaya malik olur. 1945-ci ilədək universitetdə Dəqiq elmlər bölməsi yaradılır, tələbələrin sayı isə 382 nəfərə çatır.
1945-ci ildə Çin Respublikası Yaponiya ilə müharibədə qalib gəlir və Tayvan Çin Milli Hakimiyyətinin əlinə keçir. Həmin ilin 15 noyabr tarixində Taihoku İmperator Universiteti rəsmi olaraq Çinin idarəçiliyinə keçir və Tayvan Milli Universiteti adlandırılır. Professor Tzun-lo Lo universitetin yeni prezidenti təyin olunur, bölmələr universitetin kollecləri adlandırılır ki, onların sayı 4 idi:
Bundan əlavə Ədəbiyyat və siyasət bölməsi də iki yerə bölünür ki, bunlar da Humanitar Elmlər İnstitutu və Hüquq Kolleci idi.
Artıq 1945-ci ilin sonlarında universitetdə 6 kollec, 22 departament fəaliyyət göstərir, tələbələrin sayı 585 nəfərə yüksəlir. 1960-cı ildə universitetdə sınaq kimi Axşam Məktəbi fəaliyyətə başlayır, 1967-ci ildə isə məktəb rəsmi olaraq açılır.
1987-ci ildə Tayvan Milli Universitetinin İdarəetmə, 1993-cü ildə Səhiyyə, 1997-ci ildə isə Elektrotexnika kollecləri fəaliyyətə başlayır. 1999-cu ildə Elektrotexnika Kolleci Kompüter Elmləri və Elektrotexnika, Hüquq Kolleci Sosial Elmlər kollecləri adlandırılır, Axşam Məktəbi və Əlavə Təhsil Mərkəzi Peşə və Fasiləsiz Təhsil Məktəbi adı altında birləşdirilir. 2002-ci ildə Kənd Təsərrüfatı Kollecinin adı dəyişdirilərək Bioresurslar və Kənd Təsərrüfatı Kolleci adlandırılır.
Müasir vəziyyəti
Tayvan Milli Universiteti Tayvanda ən yüksək akademik müvəffəqiyyət dərəcəsi almış, geniş əməkdaşlıq və sənaye əlaqələrinə, texnoloji ötürməyə, mədəni tədqiqatlara, Çin və Avropa dilləri proqramına, dostluq münasibətinə köklənmiş kampusa malik ali təhsil ocağıdır.
Birgə təhsil proqramları yaratmaq, fakültələrarası əlaqələri, tələbə mübadiləsini və yay proqramlarını genişləndirmək Tayvan Milli Universitetinin prioritet məsələlərindəndir.
Tayvan Milli Universiteti Taybey şəhərində ümumilikdə 34400 hektar əraziyə malikdir. Universitet 6 kampusdan ibarətdir (Qonqquan, Sosial Elmlər, Tibb, Səhiyyə kollecləri, Universitet xəstəxanası, Universitet ferması). Eyni zamanda universitetin 183,89 hektarlıq Venşan Botanika bağı və meşəsi, Meşəçilik departamenti mövcuddur. Onların arasında ən böyüyü və əsası şəhərin Daan rayonundakı Qonqquan tələbə şəhərciyidir. Universitet kolleclərinin əksəriyyəti, eləcə də bir çox inzibati binalar bu kampusda yerləşir. Hüquq, Sosial Elmlər, Tibb kolleclərinin binası və ali məktəbin prezidentinin ofisi bir-birinə yaxın yerləşir. Kampuslararası hərəkəti təmin etmək üçün avtobuslar və digər ictimai nəqliyyat növləri fəaliyyət göstərir.
Hazırda Tayvan Milli Universitetində 11 kollec, 2 peşə məktəbi, 54 departament, 103 institut, 4 universitet səviyyəli elmi-tədqiqat mərkəzi (Əhali və Gender Tədqiqatları, Materiya Elmləri, Bioloji Variativlik Tədqiqat mərkəzləri) və əlavə 66 mərkəz fəaliyyət göstərir.
Dəqiq Elmlər Kolleci Riyaziyyat, Fizika, Kimya, Psixologiya, Geoelmlər, Coğrafiya, Atmosfer elmləri, Okeanoqrafiya, Astrofizika departamentləri, Qlobal Dəyişiklik Tədqiqatları, Kosmologiya və Hissəciklər Astrofizikası mərkəzlərindən ibarətdir.
Sosial Elmlər Kollecində Politologiya, İqtisadiyyat, Sosiologiya, Sosial fəaliyyət departamentləri, Milli İnkişaf, Jurnalistika institutları mövcuddur.
Humanitar Elmlər Kollecinə Çin ədəbiyyatı, Xarici dillər və ədəbiyyatlar, Tarix, Fəlsəfə, Antropologiya, Kitabxana və informatika, Yapon dili və ədəbiyyatı, Dram və teatr departamentləri, İncəsənətin Tarixi, Dilçilik, Musiqişünaslıq, Tayvan Ədəbiyyatı institutları, Audio-vizual Təhsil, Dil, Beynəlxalq Çin Dili mərkəzləri, Rəqəmsal Buddist kitabxanası və muzeyi daxildir.
Mühəndislik Kolleci Tikinti, Mühəndislik-mexanika, Kimya mühəndisliyi, Mühəndislik elmləri və okean mühəndisliyi, Materialşünaslıq və mühəndislik departamentlərindən, Mühəndislik Ekologiyası, Tətbiqi Mexanika, Tikinti və Planlaşdırma, Mühəndislik-Texnologiya, Biotibbi Mühəndislik, Polimer Elmlər və Texnika, Hidrotek Elmi-Tədqiqat, Yen Tjinq Linq Sənaye Tədqiqatları institutlarından, Zəlzələ Mühəndisliyi Tədqiqatları, Avtomatik Texnologiyaların İstehsalı, Neft-Kimya Sənayesi, Nano-Elektro-Mexaniki Sistemlər mərkəzlərindən, Funksional Materiallar laboratoriyasından ibarətdir.
Elektrotexnika və Kompüter Elmləri Kollecinə Elektrotexnika, Kompüter Elmləri və informasiya texnikası departamentləri, Şəbəkə və Multimedia, Fotonika və Optoelektronika, Kommunikasiya Mühəndisliyi, Elektronika, Biotibbi Elektronika və Bioinformatika institutları, Kommunikasiya, Nano-Elektro-Mexaniki Sistemlər mərkəzləri aiddir.
Bioresurslar və Kənd Təsərrüfatı Kollecində Aqronomluq, Bio-ekoloji sistemlər mühəndisliyi, Aqrokimya, Bitkilərin patologiyası və mikrobiologiya, Entomologiya, Meşə sənayesi, Heyvandarlıq elmləri və texnologiya, Kənd təsərrüfatı iqtisadiyyatı, Memarlıq və landşaft idarəetməsi, Bio-sənaye əlaqələri və inkişafı, Bio-sənaye mexatronika mühəndisliyi departamentləri, Qida Elmləri və Texnologiyaları, Biotexnologiya institutları, Bio-sənaye Avtomatlaşdırma, Beynəlxalq Aqrar Təhsil və Akademik Mübadilə, Qida İstehsalı və Biomolekullar, Fitotron mərkəzləri, Eksperimental ferma, meşə, Baytarlıq xəstəxanası, Kənd təsərrüfatı sərgi zalı, Hidrotek laboratoriyası fəaliyyət göstərir.
İdarəetmə Kollecinə Menecment, Mühasibat uçotu, Maliyyə, Beynəlxalq biznes, İnformasiyanın idarə olunması departamentləri, İdarəetmə İnstitutu daxildir.
Həyat Elmləri Kolleci Həyat elmləri, Biokimya elmləri və texnologiyaları departamentlərindən, Zoologiya, Bitkilərin Biologiyası, Molekulyar və Hüceyrə Biologiyası, Ekologiya Problemləri və Təkamül Biologiyası, Balıq Sənayesi, Mikrobiologiya və Biokimya, Balıq Sənayesi Biologiyası institutlarından ibarətdir.
Tibb Kollecinə Tibb, Əczaçılıq, Tibb Bacısı, Kliniki Laboratoriya və Tibbi Biotexnologiya, Əmək Terapiyası, Fizioterapiya məktəbləri, Kliniki tibb, Toksikologiya, Molekulyar Tibb, İmmunologiya, Kliniki Əczaçılıq, Biotibbi Mühəndislik, Anatomiya və Hüceyrə Biologiyası, Biokimya və Molekulyar Biologiya, Fiziologiya, Mikrobiologiya, Əczaçılıq, Optoelektronik Biotibb, Patologiya, Məhkəmə Tibbi, Otolarinqologiya institutları, Heyvanların Laboratoriyası, Onkologiya, Dərman Tədqiqatları mərkəzləri, Universitet xəstəxanası daxildir.
Universitetin nəzdində Humanitar və Sosial Elmlər üzrə İxtisasartırma, Qabaqcıl Nanomateriallar, İnformasiya Texnologiyaları və Elektronika, Tibbi Üstünlük Elmi-Tədqiqat, Neyrobiologiya və Koqnitiv Elmlər, Sistem Biologiyası və Bioinformatika, Rəqəmsal Humanitar Elmlər mərkəzləri fəaliyyət göstərir.
Kitabxanası
Tayvan Milli Universitetinin kitabxanası 1928-ci ildə Taihoku İmperator Universitetində yaradılıb. Hazırda fəaliyyət göstərən universitet kitabxanası 12 illik layihələşdirmə və tikinti işlərindən sonra 1998-ci ilin noyabrında istifadəyə verilib. Sonradan daha effektli və peşəkar xidməti təmin etmək üçün bir çox bölmə kitabxanaları yeni binaya köçürülür. Kitabxananın fondunda ümumilikdə 3795705 cild kitab mövcuddur. Kitablardan 1600245-i Çin, Yaponiya və Koreya dillərində, 2195460-ı isə digər dillərdədir. Eyni zamanda kitabxana 2217350 elektron kitab, audio və video yazı, mikroforma və digər resurslara malikdir. Universitet kitabxanasının xüsusi kolleksiyalar resursuna Çin, Yaponiya və Cənub-Şərqi Asiya Tədqiqatları, Yaponiya Nadir Kitablar, Tayvan Tədqiqatları, Qərb Dillərində Nadir Kitablar, Tayvan Milli Universiteti Arxivi, Antropologiya, Tayvan Milli Universitetinin Məşhurlarının əlyazmaları, Mikroforma kolleksiyaları, incəsənət əsərləri, eksponatlar və s. daxildir.
Kontingent
Tayvan Milli Universitetinə prezident, universitetin kolleclərinə dekan, departamentlərə isə sədr rəhbərlik edir. Universitetin prezidenti professor Li Si-Çen, vitse-prezidentləri isə Tsin-Hua Lo, Tzonq-Ho Bau, Tang Minq-Cedir. Universitetdə ümumilikdə 3759 nəfər professor-müəllim və 5328 inzibati işçi çalışır. Professor-müəllim heyətinin arasında 227 nəfər əcnəbi var. Əcnəbilərin əksəriyyəti ABŞ və Yaponiyanı təmsil edir.
Tayvan Milli Universitetində ümumilikdə 33533 tələbə təhsil alır. Tələbələrin 17514 nəfəri bakalavr, qalanları isə magistr və doktorantlardır. Tələbələrin 40,53%-ni qızlar, 59,47%-ni isə oğlanlar təşkil edir. Universitetdə 3000-ə qədər əcnəbi tələbə oxuyur. Tələbə mübadiləsi çərçivəsində xarici ölkələrin ali məktəblərində universitetin 349, xarici ölkələrdən isə burada 488 tələbə təhsil alır. Universitetdə magistr və doktorantların sayı ilbəil artmaqdadır və demək olar ki, hazırda bakalavrlarla eyni saydadır.
Büdcəsi
2010-2011-ci tədris ilində Tayvan Milli Universitetinin dövlət tərəfindən ayrılan vəsaitlər və daxili imkanlar hesabına əldə etdiyi gəlir ümumilikdə 16574949000 ABŞ dolları olub. Ali məktəbin xərcləri həmin tədris ilində 17237640000 ABŞ dolları təşkil edib.
Təhsil haqqı
2011-2012-ci tədris ilində Tayvan Milli Universitetində bakalavr, magistratura və doktorantura səviyyələrində yerli tələbələrin təhsil haqqı ildə 2000-4000, əcnəbi tələbələrin təhsil haqqı isə ildə 4000-6000 ABŞ dolları təşkil edir. Tələbənin oxuduğu kollecdən, seçdiyi ixtisasdan asılı olaraq təhsil haqqı dəyişə bilər.
Xarici əlaqələri
Şərqi Asiya Tədqiqat Universitetləri Assosiasiyasının üzvüdür.
Reytinqi
Böyük Britaniyanın "Times Higher Education Supplement - QS World Universities Rankings" jurnalının 2009-cu ildə apardığı dünya universitetlərinin reytinqinə əsasən, Tayvan Milli Universiteti 100 ən yaxşı ali məktəb arasında 95-ci yerdə olmuşdur.
"QS World University Rankings"in 2010-cu il üzrə dünyanın ən nüfuzlu universitetləri arasında apardığı araşdırmaya əsasən, Tayvan Milli Universiteti 94-cü, 2011-2012-ci tədris ili üçün açıqladığı reytinq cədvəlində isə 87-ci yerdə qərarlaşmışdır.
"Times Higher Education World University Rankings"in 2011-2012-ci tədris ili üçün açıqlamasına görə Tayvan Milli Universiteti 154-cü yeri tutmuşdur.
Məşhur məzunları
Tayvan Milli Universitetinin məşhur məzunları arasında 1 Nobel mükafatı laureatı, 40 universitet prezidenti, 15 ABŞ Milli Elmlər Akademiyası, 125 Sinika Akademiyasının akademiki vardır. Buranın məzunu olan məşhurlardan misal olaraq aşağıdakıların adlarını çəkmək olar:
Ardon (şəhər)
Ardon (Osetin. Ӕрыдон) Şimali Osetiya Respublikasında şəhərdir. Ardonski rayonunun inzibati mərkəzidir. Bələdiyyəni "Ardon şəhər qəsəbəsi" təşkil edir.
Coğrafiya
Ardon şəhəri Osetiya yamacında, Ardon çayının sol sahilində və Tarqaydon qolunda, Vladiqafqazdan 35 km şimal-qərbdə yerləşir. Şəhərdə mülayim kontinental iqlim üstünlük təşkil edir. Ən isti ay iyul ayı hesab olunur, ortalama temperatur 20.4 ° C, ən soyuq ay yanvar ayıdır.Şəhərdə orta temperatur 9.4 ° C təşkil edir. Hər il şəhərdə təxminən 512 mm yağış yağır.
Tarixi
1824-cü ildə Elizavetinski və Konstantinovski hərbi yaşayış məntəqələri arasındakı yol Terekin sol sahilinə köçürüldü. Onu qorumaq üçün Ardon da  daxil olmaqla bir sıra yeni məkanlar  inşa edildi. Bir il sonra, hərbi məkanın yaxınlığında Alagir dərəsindən dağ sakinləri tərəfindən məskunlaşmağa başlayan bir kənd yarandı. 1838-ci ildə Osetiya kəndi yaxınlığında Ardon kəndi yarandı. Vladiqafqaz kazak alayının bir hissəsi buraya köçürüldü. Xidmətdən kənarlaşdırılan kazaklar yaşayış yerlərinin tənzimlənməsi ilə məşğul olurdular. Hökumət, lazımi alətləri almaq üçün 10 min rubl xərclədi, çatdırmaq üçün arabaları olan 60 cüt öküz ayırdı.1964-cü ildə Ardon şəhər statusu aldı.
Sənaye müəssisələri
Ardon şəhərində şüşə zavodu, Alkoqol zavodu, Asfalt zavodu, "Прогресс" daş karxanası zavodu, Kərə yağı və pendir fabriki fəaliyyət göstərir.
Əhali
1 yanvar 2019-cu il tarixində şəhər əhali yerləşməsinə əsasən Ardon şəhəri Rusiya Federasiyasının 1115 şəhərindən 683-cü yerdə idi. 2010-cu il ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən Ardon şəhərinin əhalisinin milli tərkibini osetinlər 78,1 %, ruslar 17,8 %, ermənilər 1,4 %, digərləri 2,7% təşkil edir.
Təhsil və Mədəniyyət
Şəhərdə 6 uşaq bağçası, 4 orta təhsil müəssisəsi, Ardon Aqrar və Texnologiya Kolleci, İdman kompleksi, Mədəniyyət Sarayı, Musiqi məktəbi, Mədəniyyət və Təhsil Muzeyi, Kitabxana, İstirahət və mədəniyyət parkı (2017-ci ildə açılıb) mövcuddur.
Mikania flaccida
Mikania flaccida Mikania flaccida Mikania flaccida
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
I İbrahim (Şirvanşah)
I İbrahim — Şirvanşahlar dövlətinin 34-cü hökmdarı. Şirvanşah Şeyx İbrahim Dərbəndilər sülaləsindən olan ilk hökmdardır. Məzyədilər və onun qolu olan Kəsranilər sülalələrinə qohum olan Dərbəndilər sülaləsi etnokonsolidasiya prosesi nəticəsində Azərbaycanın yerli əhalisi qarışaraq öz ərəb simasını itirmiş və türkləşmişdir.
Taxta çıxması
Huşəng 1382-ci ildə öldükdən sonra Şirvan feodalları onun əmisi oğlu İbrahim ibn Sultan Məhəmməd ibn Keyqubadı hökmdar seçdilər. Münəccimbaşıya görə Şeyx İbrahim Məzyədilər sülaləsinin qohumu olan Dərbəndi Şirvanşahları sülaləsinin ilk nümayəndəsidir. O və onun atası Sultan Məhəmməd ibn Keyqubad Kavus və Huşəngdən ehtiyat edərək Şəki kəndlərinin birində gizlənmişdilər. Əhməd Qaffarinin məlumatına görə, Şeyx İbrahimin atası oradaca ölmüş, Şeyx İbrahim isə Huşəngin ölümünə və Şirvan feodalları onu Şirvanşahlar taxtına sahib olmağa dəvət edənə qədər həmin yerdə gizlənib qalmışdı. Onun taxta çıxması haqqmda başqa mənbələrdə daha müfəssəl məlumat verilir: Zadəgan nəslindən olan yoxsullaşmış feodal Şeyx İbrahim atası və qohumları ilə birlikdə Şirvanın Şəki nahiyəsindəki kəndlərin birində yaşayaraq, əkinçiliklə məşğul olurdu. Onlar özlərini Sasani şahı I Xosrov Ənuşirəvanın nəslindən hesab edir və şəcərələrini bunun üzərində qururdular. Xalq iğtişaşlarından və feodal çəkişmələrindən sonra Şirvan feodalları Şeyx İbrahimi Şirvanşah seçməyi qərar aldılar.
"Onlar hökmdarlıq ləvazimatı olan dövlət atları və məiyyətlə İbrahimin yanına yollandılar. Gördülər ki, o, işləyib yorulduqdan sonra şumlanmış cərgənin yanındakı ağacın altında yatmışdır. Onlar İbrahimin üzərində çadır qurub şah məiyyəti kımi kənara çəkildilər və onun oyanmasını gözləməyə başladılar. İbrahim oyananda onu təbrik etdilər və ona sədaqət andı içdilər. Onlar İbrahimi şəhərə (Şamaxıya) aparıb taxta oturtdular və o, ölkələr fəth etməyə başladı, öz təbəələri ilə ədalətlə rəftar etdi, onların ürəklərinə dinclik gətirib, səxavət göstərdi. Mövqeyi möhkəmləndi və o, geniş tanınaraq məşhurlaşdı"
Hakimiyyəti
Şeyx İbrahim dövlət adamı zəkasına sahib müdrik hökmdar olmuşdur. İbrahim Yaxın Şərqdə Teymur un işğalçılıq müharibələri ilə bağlı ağır xarici siyasi hadisələrin baş verdiyi dövrdə hökmranlıq etmişdir.
Bu dövrdə Cənubi Azərbaycanda və digər vilayətlərdə Cəlairilər sülaləsi hökmdarlarından olan sultan Əhməd hökmranlıq edirdi. Şimaldan Şirvan Qızıl Orda xanı Toxtamış təhdid edirdi. Şeyx İbrahim bu ağır siyasi şəraitdə Şirvanın əfvalının ağırlığını böyük uzaqgörənliklə qiymətləndirdi. Teymur Azərbaycana hücum edərkən qarşısına çıxan hər şeyi yerlə-yeksan edən işğalçı ordunun qarşısında duruş gətirməyin çətin olacağını başa düşən, Şirvanın viran ediləcəyini və əhalisinin qırılacağını görən Şeyx İbrahim Teymura itaət göstərərək ona tabe oldu və onun rəğbətini qazanaraq Şirvanın hakimi saxlanıldı.
Əmir Teymurla ittifaq
Mənbələrdə h.788 (1386)-ci ildə Qarabağa, Şirvanşahın ərazisinə daxil olan Dərbənddən keçərək Dəşt-i Qıpçağa gedən əmir Teymurun görüşünə gələn İbrahimin davranışı barədə məlumat verilir. Ərəbşah və Cənnabinin məlumatına görə, İbrahim bundan əvvəl özünün ən inanılmış adamı – böyük vəzir qazı Əbu Yəzidlə məşvərət etmiş və o, Şirvanşaha qaçıb dağlarda gizlənməyi məsləhət görmüşdü. Lakin Şeyx İbrahim təhlükəyə qarşı getməyi qərara aldı. O, Teymurun adına xütbə oxunmasını və sikkə kəsilməsini əmr etdi və itaətini bildirmək üçün bahalı hədiyyələrlə istilaçının qərargahına yollandı. O monqol hökmdarlarında dəbdə olduğu kimi, hər hədiyyədən doqquz ədəd təqdim etdi. Lakin yalnız səkkiz qul bağışladı və bildirdi ki, "doqquzuncu mən özüməm". Bu, Teymurun çox xoşuna gəldi, İbrahimi oğlu adlandırıb ona fəxri paltar bağışladı, Şirvan və Şamaxının hakimi təyin edərək öz torpaqlarına qayıtmasına icazə verdi. İbrahimə hədsiz iltifat göstərən Teymur bəzi mülkləri də onun torpaqlarına qatdı və öz xələflərinə Şirvanşahın övladlarının əmin-amanlığının təmin olunmasını vəsiyyət edən fərman verdi. İbrahimin müdrik siyasəti Şirvanı viran olmaqdan və fəlakətdən xilas etdi.
Teymurun vassalı olan İbrahim onun adından sikkə kəsdirirdi. XIV əsrin sonlarında Şirvanın bir sıra şəhərlərinin – Bakının Dərbəndin, Şamaxının, Güştəsbinin zərbxanalarında Teymurun adından sikkə zərb olunurdu.
Şeyx İbrahim türkmənlərin, Cəlairilərin, Cucilərin və Teymurilərin Azərbaycan – Arran və Şirvan uğrunda şiddətli mübarizə apardıqları dövrdə hakimiyyət sürmüşdür. O, çevik siyasət yeridir, öz müstəqilliyini nəzərə çarpdırmaqla bu hökmdarlar arasında manevr edir, gah faktiki, gah da nominal surətdə onlardan özü üçün ən təhlükəlisinə tabe olurdu. Buna görə də, onun vaxtında – h.791-792 (1388/9-1389/90)-ci illərdə və sonralar, XIV əsrin sonlarında Bakı, Şamaxı, Şəbəran, Dərbənd, Mahmudabad, Güştəsbi şəhərlərində kəsilən Şirvan sikkələri gah Teymurun, gah da Toxtamışın adından zərb olunurdu. Hətta, hücumlardan xilas olunduqdan sonra belə İbrahim XV əsrin əvvəllərində öz adını göstərmədən anonim sikkələr kəsdirməyə başlayır.
Şirvanın şimal tərəfdən təhlükəsizliyi Toxtamışın darmadağın edilməsi və Teymurun h.797 (1395)-ci ildə Dərbənddən keçərək Qızıl Orda ərazisinə hücum etməsi ilə əlaqədar uzun müddətə təmin olunmuşdu. 1403-cü ilə qədər Teymur bir neçə dəfə Qarabağ və Şirvandan keçərək Gürcüstana və Dərbənd arxasına gedib-gəlmiş və çox vaxt Qarabağda və Muğan düzündəki Mahmudabadda qışlamışdı.
Toxtamışa qarşı mübarizə
Şeyx İbrahim bir neçə dəfə Şirvana basqın edərək onu böyük dağıntıya məruz qoyan Toxtamışa qarşı mübarizədə Teymura kömək edirdi. H.787 (1385/6)-cı ildə Toxtamışın doxsan minlik ordusu Dərbənd keçidindən Şirvana hücum etdi. Toxtamış Şirvanın şəhərlərini tutaraq Təbrizə getdi, oranı qarət edib həmin yolla da geri qayıtdı. Toxtamış h.789 (1387)-cu ildə yenidən Şirvana soxulub Kür çayına çatdıqda Teymur əmirlərinin başçılığı ilə qoşun göndərərək Şirvanşaha kömək göstərdi. Teymurun oğlu Miranşah atasının və Şirvanşahın qoşunlarının köməyinə çataraq Toxtamışı məğlubiyyətə uğratdı, onu qaçmağa vadar etdi və Dərbənddən qovub çıxardı. Teymur h.797 (1395)-ci ildə Dərbənddən keçərək Toxtamış üzərinə yürüşə gedərkən Şeyx İbrahim Şirvan qoşunları ilə onu müşayiət edirdi. Teymur böyük qələbə qazandı. Toxtamış qaçdı. Qızıl Ordanın ərazisi Teymurun qoşunları tərəfindən dağıdıldı və qarət edildi.
h.798 (1395/6)-ci ildə Toxtamışın qoşunlarını təqib edən Teymur Dağıstan ərazisinə girdi və burada haydak əhalisinin şiddətli müqaviməti ilə qarşılaşdı. Onlar mərdliklə vuruşsalar da, üstün qüvvələrin təzyiqi altında geri çəkilməyə məcbur oldular. Teymurun qoşunları vilayəti qəddarcasına talan etdi. Lakin Dağıstanı və ləzgilər ölkəsini 1404-cü ildə təsvir etmiş Sultaniyyə arxiyepiskopu III İohann de Halonifontibusun məlumatına görə Teymur bu səfərdə məğlubiyyətə uğramışdır: "Teymurləng yüz minlik qoşunla bu dağlara, onların ölkəsinə soxulmağa cəhd göstərdi. Lakin onlar ordunu qalın meşənin qabağında qarşılayıb, düşməni elə ağır tələfata uğratdılar ki, Teymur geri çəkilməyi əmr etdi. Bu hökmdar Dəmir Qapıdan keçmək qərarına gələndə başa düşdü ki, o, ilk növbədə, həmin ölkəni yalnız sülh yolu ilə tabe etdikdən sonra Böyük Tatarıstana soxula bilər".
Toxtamışın ölümündən sonra
Toxtamışın öldürülməsindən sonra özünü xan elan edən Şadıbəy xan əmir Edigey tərəfindən devrildikdən sonra Dərbəndə pənah gətirdi. Şirvanşah ona Dərbənddə qalmaq üçün və ona öz pullarını Dərbənd və Bakıda kəsdirmək üçün xüsusi icazə verdi. Edigey ondan xanın qaytarılmağını tələb etsə də Şirvanşah imtina etdi. Şadıbəy xan Dərbənddə vəfat etdi.
Gürcüstan səfərləri
Şəbərana çatan Teymur sonra Şamaxıdan keçib Kür çayının sahilində ayandı. Şeyx İbrahim burada onu qiymətli hədiyyələrlə qarşılayıb böyük ziyafət düzəltdi. Ziyafət zamanı Teymur Şeyx İbrahimə bahalı paltar, qiymətli kəmər və qılınc bağışladı. Onun Şirvana və ona tabe olan torpaqlara sahiblik hüququnu təsdiq edən fərman yazıldı. Teymur Şeyx İbrahimə Dərbəndi və Şimal sərhədini ayıq-sayıq qorumağı tapşırdı. O vaxt Dərbənd Şirvanşahın torpaqlarına daxil idi. Teymur buradan qoşunları ilə Kürü keçib Ağdam adlı yerdə dayandı. Teymur torpaqları Qızıl Orda ərazisi ilə həmsərhəd olan Şeyx İbrahimin şəxsində müttəfiqini görməkdə maraqlı idi. Buna görə də Teymur İbrahimə çox böyük himayədarlıq göstərir, onu tabeliyində olan digər feodallar arasında fərqləndirirdi. Zəhmli Teymurun etimad və dostluğunu qazanmış İbrahimin çevik siyasətini təkcə Şirvanın xalq kütlələri deyil, feodal sinfi də geniş müdafiə edirdi. İri feodallar, məsələn, orlat tayfasından olan atası Sidi Əli gürcülərlə birlikdə Teymurun hökmranlığına qarşı çıxmış və bu mübarizədə həlak olmuş Şəki hakimi Seyid Əhməd, dəfələrlə Teymurun himayəsinə keçmək xahişilə Şeyx İbrahimə müraciət edirdi. Bu zaman Şəki müstəqil feodal mülkü idi. Şeyx İbrahim Sidi xahişilə Teymurdan onun bağışlanmasına, hətta varislik hüququnun bərpa edilməsinə nail olmuşdu.
Rum səfərindən bir az sonra Teymur Gürcüstana yollandı. Teymurun Gürcüstana 1399 və 1402-ci illərdəki yürüşlərində onu İbrahim və Seyid Əhməd öz qoşunları ilə müşayiət etmişdilər. Teymur gürcülərə amansız divan tutdu, yol boyu qalaların müqavimət göstərən əhalisini qıhncdan keçirdi. Teymur qiymətli hədiyyələr göndərərək, bac və xərac verməyi boynuna götürməklə bağışlanmasını diləyən gürcü hökmdarı Georginin elçilərini rədd etdi. Yalnız Şeyx İbrahim iltimas edərək gürcü hökmdarı Georgiyə zamin durduqdan sonra Teymur onu bağışladı və üzərinə ağır xərac qoydu. Gürcü hökmdarları xəzinəsindən qiymətli daş-qaş və mirvari alan Teymur Gürcüstanı tərk etdi. Kürü keçən Teymur monqolların dağıtdığı Beyləqanın bərpa olunması haqda əmr verdi, sonra Arazdan suvarma kanalı çəkdirərək Qarabağa getdi.
Rum səfərləri
Yeddiillik müharibə (1399-1405-ci illər) zamanı Teymur Kiçik Asiyaya (Ruma) Osmanlı sultanı Bəyazidə qarşı yürüş etdi. Bu müharibədə Teymurun tərəfində Şirvanşah İbrahim də iştirak edirdi. Tarixçi Şəmsəddin Məhəmməd əs-Səxəvinin (1427-1497-ci illər) məlumatına görə Teymur h.803 (1400)-cü ildə əş-Şam (Suriya) torpaqlarına daxil olarkən onu müşayiət edən Şeyx İbrahim Hələbə gəlmişdi. Sonra Şirvanşah öz ölkəsinə qayıdaraq hökmranlığını davam etdirdi.
Teymurilərə qarşı mübarizə
Teymurun n.807 (1405)-ci ildə ölümü və bundan sonra Teymurilər arasında baş verən çəkişmələr nəticəsində İbrahim asılılıqdan qurtardı. İbrahimlə Teymurun nəvəsi Mirzə Ömər arasındakı dostluq düşmənçiliyə çevrildi  Teymurilərin ara çəkişmələrindən və Şirvanın xalq kütlələrinin yadelli hökmranlığından azad olmaq uğrunda mübariz hərəkatından istifadə edən Şirvanşah Azərbaycanı öz hakimiyyəti altında birləşdirməyə çalışırdı. Azərbaycanın bir sıra şəhərlərində Teymurilər əleyhinə üsyan qalxdı. Teymurun oğlu Miranşahın 1393/4-cü ildə hurifilik təriqətinin müəssisi Fəzlullah Nəimini edam etdirməsi Şirvanın xalq kütlələrinin xüsusilə narazılığına səbəb olmuşdu. Siyasi vəziyyətdən istifadə edən Şeyx İbrahim Kürü keçərək Gəncəni və Qarabağın böyük bir hissəsini tutdu. İri feodalların bir çoxu İbrahimlə birləşərək, öz qoşunları ilə onların qoşunlarına qoşuldular. Gürcüstanda üsyan baş verdi və gürcü hökmdarı Şəki hakimi Sidi Əhməd kimi İbrahimlə ittifaq bağladı.
Qarabağdakı qaramanlı tayfasının əmiri Yar Əhməd, cəyirli tayfasından əmir Bəstam Cəyir, Ərdəbil hakimi öz qoşunları ilə İbrahimlə birləşdilər. İbrahim qoşunla hərəkət edərək Kürü keçdi və Bərdədə dayandı. Bu vaxt Miranşahın oğlu Mirzə Ömər Şeyx İbrahimin yanına elçi göndərib, ondan öz yanında saxladığı Bəstam Cəyiri ələ verməyi tələb etdi. Şeyx İbrahim bundan boyun qaçırmağa çalışaraq qeyri-müəyyən cavab verdi: "İndi artıq yaydır. Əgər əlahəzrət qışı keçirməyə Qarabağa təşrif gətirsə, sizin bəndəniz özü əmir Bəstamı əlahəzrətin hüzuruna gətirəcəkdir". İbrahimin hərəkətindən qəzəblənən Mirzə Ömər Araz çayını keçərək Babı kəndində (Füzuli rayonu) düşərgə saldı. Şeyx İbrahim, əmir Bəstam Cəyir, Yar Əhməd Qaramanın oğulları və Şəkili Sidi Əhməd Bərdəni tərk edərək Kür sahillərinə gəldilər. Onlar öz dəstələri ilə sahildə yerləşərək istehkamlar qurmağa və vuruşmanı gözləməyə başladılar. Mirzə Ömər sürətlə yaxınlaşıb, qarşı sahildə düşərgə saldı. Düşmən qoşunları bir həftə ərzində qarşıqarşıya durdular və onların arasında hərbi əməliyyat baş vermədi.
Azərbaycanın birləşdirilməsi cəhdi
Şeyx İbrahim mayın axırlarında Təbrizə daxil oldu. O, burada özünü ədalətli və müdrik hökmdar kimi göstərdi. İbrahim tezliklə Uçana tərəf yollandı. Bu vaxt Cəlairi sultanı Əhmədin başına topladığı çoxlu tərəfdarları ilə Azərbaycana gəldiyini eşidən Şirvanşah əmirlərini yığıb dedi: "Biz bu əlihəzrət xanədanla (Cəlarilərlə) uzun müddət dostluq etmişik. Ölkə (Azərbaycan) başçısız qaldığından və Azərbaycan sultan Əhmədin əcdadlarının iqamətgahı olduğundan biz bura yalnız zalımlar təbəələri incitdiklərinə görə gəlmiş və onları məmurların azğınlığından xilas etmişik. İndi isə evin əsl sahibi gəldiyi üçün biz öz ölkəmizə qayıdırıq". O, Bəstanın qardaşı Mənsuru və onun oğlunu azad edərək Şirvana yollandı. Sultan Əhməd h.809-cu il məhərrəm ayının (iyun, 1406-cı il) ortalarında Təbrizə girdi. Lakın sultan Əhmədin öz təbəələrinə qarşı amansız rəftarı və zülmü Təbriz əhlini qoşunları ilə Təbrizə yaxınlaşan Teymuri Əbu Bəkrin tərəfinə keçməyə və şəhəri ona təhvil verməyə vadar etdi. Sultan Əhməd Təbrizdən Bağdada qaçdı.
Qaraqoyunlularla münasibətlər
thumb|right|300px|[[Şirvanşahlar dövləti 1412 – ci ildən etibarən Qaraqoyunlu dövlətindən vassal asılılğı vəziyyətində olmuşdur]] 1406-cı ildə böyük qoşun toplamış Qaraqoyunlu Qara Yusif Əbu Bəkrin qüvvələrini darmadağın edərək onu qaçmağa məcbur etdi. 1408-ci ildə Qara Yusif Cənubi Azərbaycanda baş vermiş böyük vuruşmada Teymurun oğlu Miranşahın qoşunlarını, qardaşı Şahruxun 20 min döyüşçüdən ibarət kömək göndərməsinə baxmayaraq, darmadağın etdi. Miranşahın özü bu vuruşmada öldürüldü. Təbrizin əhalisi tezliklə şəhəri Qara Yusifə təhvil verdi, Teymurilərin məğlub olunmuş qoşunlarının qalıqları isə Azərbaycanı tərk etdi. Qara Yusifin köməyilə sultan Əhməd Təbrizə qayıtdı.
Real hakimiyyət Cənubi Azərbaycanın bütün şəhərlərində hərbi dəstələri dayanan Qara Yusifin əlində idi. Tezliklə sultan Əhmədlə Qara Yusifın münasibətləri pozuldu. Sultan Əhməd Ağqoyunlu tayfası ilə müharibə aparan Qara Yusifin olmamasından istifadə edərək, Təbrizdəki hərbi dəstəni şəhərdən qovmaq məqsədilə ona basqın etdi. Bunun üçün o, əvvəlcədən oğlu Kəyumərsin (Həsən bəy Rumlunun "Əhsən ət-təvarix" əlyazma əsərinin XI cildində (Sankt-Peterburq Kütləvi Kitabxanası, Dorn kataloqu, M9278, v.l8a) Şirvanşahın bu oğlunun adı Gövhərşahdır ) başçılığı altında Təbrizə qoşun göndərən Şirvanşah İbrahimdən yardım istəmişdi. Şeyx İbrahim Şirvanşahlar dövləti üçün böyük təhlükə törətməyən daha gücsüz sultan Əhmədin tərəfini saxlamağı üstün tutdu. Bu zaman Qara Yusif Ərzincanda idi, Təbrizdə baş verən hadisələrdən xəbər tutan Qara Yusif Təbrizin iki fərsəxliyindəki Azad şəhərciyinə Kəyumərsin qoşunlarından əvvəl yetişdi. 1410-cu il avqustun 30-da Əhməd və Qara Yusifin qoşunları arasında baş verən şiddətli vuruşma nəticəsində sultanın qoşunları Təbrizin həndəvərində tamamilə darmadağın edildi. Oxla əlindən yaralanmış Əhməd qaçıb Təbriz sakini başmaqçı Baba əd-Din Cülahın bağında gizləndi. Baba əd-Din onu tutub Qara Yusifə verdi. Sultan Əhməd əmirin əmri ilə öldürüldü. Cəlairilər dövləti süqut etdi, onun yerində baharlı tayfasından olan hökmdar Qara Yusifin başçılıq etdiyi Qaraqoyunlu dövləti yarandı.
Neoseiulella cottieri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
I İbrahim (Şirvanşah)
Qaraqoyunlularla münasibətlər
1413-cü ildə Qaraqoyunlu dövlətinin tərkibində şimalda Kür çayına qədər Azərbaycanın böyük bir hissəsi, Ermənistan, Kürdüstan və Ərəb İraqı daxil idi. Təbriz bu dövlətin paytaxtı oldu. Baharlılar sülaləsinin başçılıq etdiyi Qaraqoyunlu dövləti 1410-cu ildən 1468-ci ilə qədər davam etdi.
Kəyumərsin öldürülməsi
Sultan Əhməd Təbrizi tərk etməzdən əvvəl Şirvanşah İbrahimdən yardım istəmiş, o isə dərhal oğlu Kəyumərsin başçılığı ilə Şirvan qoşunlarını köməyə göndərmişdi. Sultan Əhmədin məğlub olduğu gün Kəyumərs Təbrizin həndəvərinə gəlib çatdı. Gecə o, Qara Yusifin qoşunlarının qəfil hücumuna məruz qalaraq əsir alındı. Qara Yusifin əmri ilə Kəyumərs Ərciş qalasında saxlanılırdı. Şirvanşah oğlunun geri qaytarılması üçün böyük məbləğdə pul təklif etdi. Lakin Qara Yusif Kəyumərsi təmənnasız buraxaraq, hədsiz iltifat göstərdi və onunla atası Şeyx İbrahimə tabe olmaq tələbi ilə məktub göndərdi. Şirvanşah Kəyumərsin xəyanət etməsindən, atasını devirərək, Qara Yusifin vassal olmaq barədə onunla saziş bağlamasından şübhələnərək oğlunu edam etdirdi.