cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sonqo-Mnara
Qazıntılar
Qazıntılar arxeoloqlara Sonqo-Manaranın məişətinin daha yaxşı anlamağa kömək etdi. Daş şəhərin ətrafındakı 40-dan çox evdən bir neçəsi də daxil olmaqla bir çox müxtəlif ərazidə qazıntılar aparılmışdır. 44 nömrəli evdə, evlərin xaricindəki 23 nömrəli evdə, qəbiristanlığın yaxınlığında və quyuda xəndəklər qazılmışdır. Qazılan evlərin içərisindən çox az sayda tapıntı tapılsa da, tapıntılar bir çox fərqli tipdə idi. Arxeoloqlar tapdıqlarını diqqətlə xəritələşdirmiş və qeyd etmişlər.
44 nömrəli ev, otaqların mürəkkəbliyi və yaşayış evi olduğuna görə mühüm bir tədqiqat sahəsi idi. Bu evin hər otağında qazıntı işləri aparılmış, hər bir qazıntı sahəsi fərqli nömrə ilə qeyd edilmişdir. Keramika təbəqələri səbəbindən yavaş-yavaş qazılmış cənub-qərb otağında 1×1 m test vahidi var idi. Döşəmənin altındakı gips səviyyəsinə çatdıqda qazıntı dayandırıldı. Evin cənub-qərb tərəfində təxminən 4×2.25 m olan başqa bir yer daha var. Bu otaqda da keramika tapılmışdır. Növbəti otaq evin mərkəzində idi və burada söküntü təbəqələri arasında gips və mərcan tapılmışdır. Giriş otağında, cənub-şərq otağında və evin arxa otağında da qazıntı işləri aparılmışdır. 44-cü evdə tapılan keramika XV əsrə aiddir.
23 nömrəli ev, Sonqo-Mnaranın cənub-qərb ucunda yerləşir. Vaxt məhdudluğuna görə bu ev tamamilə qazılmamış, sadəcə nümunələr götürmüşdür. Evin həyətində 4×1 m ölçüdə bir vahid qoyulmuşdur. Qazıntılar zamanı mərcan süxurundan düzəldilmiş döşəmə ilə yanaşı, pillələr də aşkar edilmişdir. Növbəti otaq, 2×2 m ölçülü bir vahid qoyulmuş mərkəzi otaq idi. 44 nömrəli evdən fərqli olaraq, burada gips döşəmə mövcud deyildi.
31, 40 və 34 nömrəli evlərdə Sonqo-Mnaradakı 2011 məktəb düşərgəsi zamanı qazıntı aprıldı. İlkin araşdırma isə 2009-cu ildə məktəb düşərgəsi zamanı aparılmışdır. 2009-cu ildə Sonqo-Mnaradakı evlərin arxeoloji qazıntıları zamanı arxeoloqların araşdırdığı altı sahə var idi. Hər bir evdə yenə gips döşəmələr və artefaktlar tapılmışdı. Olduqca fəallıq göstərdiyi sınanan ön girişlərdən birində keramika aşkarlandı. Arxa otaq ön otaqlara nisbətən daha səliqəli olduğu üçün ön otaqların aktivliyini göstərmədi. Bu məktəb düşərgəsi zamanı döşəmənin altından Kilvaya aid sikkələr də tapılmışdır. Bu evlərdə tapılan bütün məlumatlar ərazidəki yalnız açıq sahələrin deyil, evlərin də paylaşıldığının göstərdi.
2009 məktəb düşərgəsi boyunca Sonqo-Mnranın açıq sahələrində qazıntılar edilmişdir. Ərazidək bütün fəaliyyət şəxsi məkanı ictimai məkandan ayıran strukturlar tərəfindən ortaya çıxmışdır. Arxeoloji cəhətdən baxdıqda, keramika və digər tapıntılarda çox sayda fəaliyyət mövcud olmuşdur. Sikkələrin açıq ərazilərdə tapılması, bütün açıq sahələrin normal olaraq kənarda tapılan fəaliyyətlər üçün istifadə olunduğunu düşündürür.
Geoarxeologiya
Sonqo-Mnara, ana süxur üzərində və qumlu iki təbəqə üzərində qurulmuş bir adadır. Kilva-Kisivaninin episentrinə yaxınlığı və məhdud məskunlaşılması onu geoarxeoloji tədqiqatlar üçün əlverişli bir sahə halına gətirir. 2011-ci ildə Sonqo-Mnaradan torpaq nümunələri götürüldü və geoarxeoloqlar, təbii olaraq yatmış maddələri insan tərəfindən yatırılan maddələrdən fəqrləndirmək üçün mikrostratiqrafiya və fitolit analizləri apardılar. Biri Sonqo-Mnaranın şimal ucunda, digəri isə cənub ucunda olmaqla iki açıq sahə sınaqdan keçirildi. Nümunələr doldurulmuş otaqlardan və evlərin döşəmələrindən də götürülmüşdür. 44-cü evdən götürülmüş nümunələrdə çox sayda xurma fitolitləri aşkar edilmişdir ki, bu da təbii hal deyildi.
Kilva tipli sikkələr
Sikkələr 11–16-cı əsrlərə aiddir. Onlar əsasən döşəmə qatlarında aparılan araşdırmalar zamanı aşkar edilmişdir. Nəsir əl-Dünya, Əli ibn əl-Həsən və əl-Həsən ibn Süleyman ərazidə tapılan sikkə növləri idi və dövrün hökmdarlarının adlarını daşıyırdı. Nəsir əl-Dunya sikkəsini zəif qorunması səbəbindən oxumaq asan deyil. Əli ibn Əl-Həsən sikkəsindəki simvollar Sonqo-Mnaradakı Kilva sikkələrinin əksəriyyətini təşkil edir. Sikkələr, ərazinin bilinən məskunlaşma tarixindən daha erkən tarixlərdə ərazidə yaşamış digər insanlardan da qalmış ola bilər.
Ticarət
Suahili sahillərində ticarət Çin, Hindistan və Hind okeanında ticarətlə məşğul olan digər ölkələr arasında aparılırdı. Sonqo-Mnaradakı ticarət ilə bağlı araşdırmalar zamanı, Çin və cənub-şərqi Asiyadan gətirilən keramika qalıqları tapılmışdır. Çin keramikasına aid dəlillər 14-cü əsrə aid mavi-ağ çini və yaşıl şüşəli daş əşyalar idi. Cənub-Şərqi Asiyaya aid dəlillər isə şüşəsiz və yaşıl şüşəli daş məmulatladan ibarət idi.
Səncəq döyüşü
Sancaq döyüşü - 1467-ci ildə Van vilayətinin Çapaqcur qəzasının ərazisində ağqoyunlularla qaraqoyunlular arasında baş vermişdir.
Sonqo-Mnara
3D lazer skaner ilə sənədləşmə
2005 və 2009-cu illər arasında, Zamani layihəsi, Sonqo-Mnaradakı bəzi suahili dağıntılarını yerüstü 3D lazer skaneri ilə sənədləşdirmişdir. Bəzi 3D modellər, panorama turları, yüksəkliklər, bölmə və planlar www.zamaniproject.org saytında mövcuddur.
Səncəq döyüşü
Arxaplan
Uzun Həsən Ağqoyunlu tayfa ittifaqını daha da möhkəmlətmək və bu ittifaqın ərazisini Azərbaycan torpaqları hesabına genişləndirmək, Azərbaycanın cənub vilayətlərində hakimiyyəti ələ keçirmək, orada hökmranlıq edən Qaraqoyunlulara qarşı mübarizə aparmaq üçün tədbirlər görməyə başladı. O, əyanlara böyük imtiyazlar və vədlər verdi, onlan öz ətrafında sıx birləşdirməyə müvəffəq oldu. XV əsrin ortalarında Qaraqoyunlularla Ağqoyunlular arasındakı mübarizə daha da kəskinləşdi. Mübarizənin ilk dövrünün xüsusiyyəti ondan ibarət idi ki, hər iki tərəf dövlətlərdəki daxili ziddiyyətlərdən fəal surətdə istifadə etməyə başlamışdı. XV əsrin 50-ci illərində Uzun Həsən ermənilərin yaşadıqları torpaqları və Gürcüstanın Qaraqoyunlu hakimiyyəti altında olan şərq hissəsini ələ keçirərək, öz hakimiyyətinə tabe etdi.
Döyüşə hazırlıq
Cahanşahın şərqdəki işğalları zamanı Uzun Həsənin qərbdə əldə etdiyi qazancları geri almaq üçün 1467-ci il mayın 16-da Təbriz dən ayrılaraq Van gölü yaxınlığındakı Sökmənabad a gəlməsi ilə başladı. Görünən səbəb dədə-baba yurdlarına səfər olsa da, əslində bu yürüş Ağqoyunlulara öz yerini göstərmək məqsədi daşıyırdı. Müharibənin qaçınılmaz olduğunu dərk edən Həsən bəy bir tərəfdən döyüş hazırlıqları ilə yanaşı digər tərəfdən diplomatik fəaliyyətlərini də davam etdirirdi. O öz elçisini Cahanşah ın yanına göndərsə də nəticə ala bilməmişdi. Cavab olaraq Cahanşah da öz adından elçi göndərərək Uzun Həsəni təhdid etmişdi. Beləki Qaraqoyunlu elçisini yola salan kimi bu dəfə qadısı Rüknəddin Əlini hörmət və sayğı dolu sözlərlə yazılmış məktubla o cümlədən qiymətli hədiyyələrlə yenidən Cahanşahın hüzuruna göndərdi. Məqsədi mümkün olan qədər döyüşdən qaçmaq əks halda Qaraqoyunluların fikrini yayındırmaq idi. Bu elçi Uzun Həsən adından Cahanşa bildirir: "Bəyimiz sizə sadiq və bağlıdır. Məqsədiniz ölkə ələ keçirməkdisə bütün qalaların açarlarını sizə təqdim etməyə hazırdır. Əgər mal mülk istəyirsizsə var dövlətini sizə verməyə hazırdır." Lakin Cahanşah bu elçini də müsbət qarşılamadı. Onun əsas məqsədi Ağqoyunluların gedərək artan gücünü sındırmaq, onların hakim olduqları əraziləri ələ keçirmək idi. Nəticədə tərəflər özlərinə bağlı qüvvələrin hamısını ətraflarında topladıqdan sonra döyüşə başladılar.
Döyüş
Tərəflər ilk dəfə 1467-ci il noyabr ayının 11-də Muş düzənliyində qarşı qarşıya gəldilər. Əvvəlcədən buraya ordu göndərərək qalanı ələ keçirən Qaraqoyunlu qüvvələri ilə sayı 3000 civarında olan Ağqoyunluların qabaqcıl qüvvələri arasında baş verən ilk toqquşmada Cahanşah məğlub oldu. Cahanşah döyüşün gedişatını danışmaq məqsədilə divan çağırdı. Divanda əsgərlərin qayıtmaq istəklərini nəzərə alaraq döyüşü gələn ilə ertələməyi qərarlaşdırdılar. Nəticədə qüvvələrin bir qismi geri qayıtdı. Cahanşah ailəsini, əyanlarının bir qismini və qalan əsgərlərini də götürərək Bingöl vilayəti sərhədləri daxilindəki Sancaq bölgəsinə gələrək burada qaldı. Düşmənə əhəmiyyət vermədiyi üçün də ciddi tədbir görməyə ehtiyac duymadan əyləncəyə başları qarışdı. Uzun Həsən rəqibinin bu hərəkətini Yuxarı Fərat hövzəsinə doğru hərbi fəaliyyər olduğunu düşünürdü. Lakin elçiləri məsələnin həqiqətini ona çatdırdıqda, bunun belə olmadığını anladı və daha sərt bir kəşfiyyat və təlim yürütməyə başladı. Rəqibinin Sancaq bölgəsində yerini təyin etdikdən sonra qərargahına kəndli qiyafəsində bir casus göndərdi. Cahanşah ın qərargahına heç bir çətinliklə rastlaşmadan girən bu casus yüksək səslə qışqıraraq onun itmiş atını kiminsə görüb-görmədiyini soruşdu ancaq heç bir cavab almadı. O şahın bütün əsgərlərinin sərxoş olduğunu görüb Həsən bəyə xəbər verdi. Vəziyyətin əlverişli olduğunu anlayan Həsən bəy 1467-ci il noyabrın 10-da səhər saatlarında 6000 nəfərlik qoşunu ilə Cahanşahın qərargahına qəfil basqın etdi. Güc nümayiş etdirmək imkanı belə tapa bilməyən Qaraqoyunlu qüvvələri dağıldı. Cahanşah bir əsgər tərəfindən öldürüldü, iki oğlu və bütün əyanları əsir düşdü. Sonralar cənazəsi Təbriz ə aparılaraq orada tikdirdiyi Müzəffəriyyə məqbərəsində dəfn olundu.
Aləm gözəl (albom)
Aləm gözəl – Azərbaycan Respublikasının əmədar artisti, müğənni Abbas Bağırovun studiya albomu. Alboma 16 mahnı daxildir.
Albom haqqında
Albomda Arif Məlikov, Emin Sabitoğlu, Ənvər Sadıqov və s. bəstəkarların mahnıları yer alır.
NGC 2007
NGC 2007, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika dır. Göy üzündə Boyakar bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü vasitəsilə  ildə kəşf edilmişdir.
MiQ-5
DIS-200 və ya MiG-5, ( — "uzun mənzilli qırıcı eskortu"), SSRİ-nin İkinci dünya müharibəsi zamanında istifadə etmək istədiyi MiQ Dizayn Bürosu tərəfindən yaradılmış olan bir prototip idi. Cüt mühərrikli və cüt quyruqlu kombinasiya edilmiş olan təyyarədən sadəcə olaraq iki ədəd istehsal edilmişdir. Kəşfiyyat təyyarəsi və bombardmançı kimi istifadə edilməsi planlaşdırılmışdı, amma bu plan heç vaxt həyata keçirilməmişdir.
İlk örnək T dizayn ofisi tərəfindən Mikulin AM-37 mühərriki ilə istehsal edilmişdir. İlk uçuşunu 1941-ci ilin oktyabr ayında reallaşdırmışdır. Testləri çox uğurlu olmuşdur. İkinci örnək, IT, Shvetsov M-82F motoru ilə 1942-ci ilin oktyabr ayında hazır edildi, ancaq ilk uçuş reallaşdırılmadan layihə ləğv edilmişdir. Prototipin uğuruna baxmayaraq yükgötürmə tutumu və qabiliyyətləri istehsal olunan Petlyakov Pe-2 ilə çox yaxın olduğu düşünülmüş və buna görə də layihə ləğv edilmişdir. MiQ-5 adı bu təyyarə üçün nəzərdə tutulmuş olsa da, istehsalı baş tutmadığı üçün adı DIS olaraq qalmışdır.
Mehdi Həsənov (yazıçı)
Həsənov Mehdi Rəhim oğlu – Azərbaycanlı nasir, publisist, Yazıçılar Birliyinin üzvü (1964), filologiya elmləri namizədi (1969).
Həyatı
1935-ci il oktyabrın 20-də Ermənistanda Nor-Bayazet rayonunun Ağzıbir kəndində anadan olmuşdur. Qonşu Hacı Muxan kəndində orta məktəbi bitirmişdir (1950). İrəvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun azərbaycanlı şöbəsinin dil-ədəbiyyat fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1950–1955). Əmək fəaliyyətinə Razdan və Axtala rayonlarında müəllim kimi başlamışdır (1955–1957). Razdan komsomol komitəsində işlədiyi dövrdə Qazaxıstana – xam torpaqlarda işləməyə göndərilən komsomol əmək dəstələrinə başçılıq etmişdir (1957–1964). Azərbaycan Dövlət Universitetinin aspiranturasına daxil olmuşdur (1964). "Müasir Azərbaycan dilində xitab" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir (1969). İrəvan Dövlət Pedaqoji İntitutunun azərbaycanlı şöbəsinin dil-ədəbiyyat fakültəsində baş müəllim, sonra dosent olmuşdur (1969-cu ildən). Bədii yaradıcılığa erkən başlamışdır, lakin ilk qələm təcrübəsi 1959-cu ildə "Sovet Ermənistanı" qəzetində çıxmışdır.
1971-ci il fevralın 5-də İrəvan xəstəxanasında müəmmalı cərrahiyyə əməliyyatı nəticəsində vaxtsız vəfat etmişdir. Ağstafa şəhər qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.
Yaradıcılığı
"Aldanmış gözlər", "Müjdə", "Vüsal" və "Qisas" hekayələri 1962–1967-ci illərdə "Ədəbi Ermənistan" məcmuəsində dərc olunmuşdur. Bundan sonra dövri mətbuatda elmi məqalələr, oçerk və hekayələrlə vaxtaşırı çıxış etmişdir. Onun "Dağlar qoynunda" (1964), "Maral əfsanəsi"(1971) hekayələr toplusu İrəvanda kütləvi tirajla nəşr olunmuşdur.
Urolepis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Savona
Savona — İtaliyanın Liquriya regionunda şəhər.
Phacellophora camtschatica
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Mirzə Rza Əlizadə
Mirzə Rza Əlizadə (Tam adı: Mirzə Rza Mahmudəli oğlu Əlizadə ) — Tiflis şəhər ibtidai məktəbinin müəllimi.
Həyatı
Mirzə Rza bəy Əlizadə 1875-ci ildə Borçalı qəzasının Faxralı elində dünyaya gəlmişdir. Tiflis Əliyyə məktəbində oxumuş, 1890–1895-ci illərdə Qori seminaryasında təhsil almışdır.
Ailəsi
Məmmədəlizadələr (Kovxalılar) nəslindən idi. Bölgədə tanınan axund Qazi Ələsgər onun əmisi idi. Mirzə Rza Əlizadənin mühəndis təhsilli Hidayət adlı oğlu və Səltənət adlı qızı olmuşdur.
Fəaliyyəti
Seminariyanı bitirdikdən sonra, 1895-ci il sentyabrın 6-dan 1899-cu ilin yayına qədər Telavi-Qaracalar məktəbində müəllim olmuş, sonra Borçalı qəzası barışdırıcı münsifi (мировой посредник) yanında tərcüməçi, 1917–1918-ci illərdə Borçalı qəza komissarı Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin yardımçısı, 1918–19-cu tədris ilində Tiflis Puşkin adına Azərbaycan şəhər məktəbinin müdiri işləmişdir.
Mirzə Rzanın Gürcüstan Demokratik Respublikası qurulanda orada Azərbaycan xalq məktəbləri inspektoru vəzifəsini tutur. Və məktəblərin inkişafında xüsusi rol oynamışdır.
Onun bu məsul vəzifəyə namizədliyini Gürcüstan hökumətinə 1919-cu ildə Gürcüstan Azərbaycanlıları Milli Şurası parlamentin Azərbaycan firqəsinin təşəbbüsü ilə qaldırılmış və şuranın sədri Əlimirzə Nərimanov M.R.Əlizadəni belə səciyyələndirmişdi:
Avqustun 1-də o, Qarayazı, Görarxı, Qızılhacılı, Sarvan, Sadaxlı, Arıxlı, Tecis, Soyuqbulaq, Muğanlı məktəblərinin sənədlərini qəbul etmişdi. Mirzə Rza pedaqoji təşkilatçılığına "Vozrojdenye" qəzetində "Gürcüstanın müsəlman müəllimlərinə açıq məktub"la çıxış etməklə başlamışdır. O bu məktubunda qeyd edirdi ki:
1919–20-ci dərs ili başlamazdan əvvəl var olan Azərbaycan məktəblərinə müəllim göndərmək gərəkliliyi meydana çıxanda Mirzə Rza ən yaxşı çıxış yolu kimi qısasürətli pedaqoji kursların açılmağını təklif etmiş, sentyabrın 3-də aşağı dərəcəli təhsil ocaqları baş rəisinə raportla müraciət edib azərbaycanlı müəllimlər hazırlayan kursların açılmağı gərəkliliyini müfəssəl əsaslandırdı. 1919-cu il dekabrın 31-də şəhərdəki üç Azərbaycan məktəbində 389 nəfər şagird oxuduğunu və onların müəyən qisminin təhsili davam etdirmək istədiyini bildirmişdi, bu məsələnin çözümü məqsədilə Tiflis şəhərində müsəlmanlar üçün hökumət hüququnda yüksək dərəcəli ibtidai məktəbin açılmağını zəruri saymışdı. 1920-ci il dekabrın 16-da inspektor adıkeçən məktəbdən belə məktub aldı:
Azərbaycan aşağı ibtidai məktəblərinin tədris planını Mirzə Rza tərtib etmişdi. Burada məcburi fənnlər sırasında Azərbaycan dili dururdu. Azərbaycan dili dərsləri Gürcüstan Müsəlman Milli Şurasının, inspektor Mirzə Rza Əlizadənin, qəza məktəb şöbələrinin hazırladıqları proqramlar, Bakıda və Tiflisdə çap olunmuş dərsliklər əsasında keçilirdi.
Sovet işğalından sonra
Mirzə Rza Əlizadə 1921–1931-ci illərdə Gürcüstan maarif komissarlığında Azərbaycan məktəbləri üzrə baş təlimatçı işləmiş, Borçalı ellərində müəllimliklə məşğul olmuşdu. Mirzə Rza bəy Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ilə dostluq əlaqələrinə, 1918-ci ildə Azərbaycan Milli Hökumətinin təşkilində iştirakına və Türk millətinin azadlığı uğrunda çıxışlarına görə Sovet dövründə siyasi təqiblərə məruz qalmış, 1934-cü ildə M. Ə. Rəsulzadənin məsləhəti ilə mühəndis təhsilli oğlu Hidayət və qızı Səltənətlə birlikdə Türkiyəyə mühacirətə getmişdir. 1942-ci ildə orada vəfat etmişdir.
Haqqında
Onu məktəb və seminarya yoldaşı, Səməd bəy Acalov o dövrü belə xatırlamışdı:
Əziz Məmmədov (rəssam)
Əziz Məmmədov — kino və dekor rəssamı, animator.
Həyatı
Əziz Məmmədov 1955-ci ildə Bakıda anadan olub. Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbində (1969-1973), İncəsənət İnstitutunun rəssamlıq fakültəsində təhsil alıb (1985-1990). 1976-cı ildən dekor rəssamı, daha sonra quruluşçu rəssam işləyir.
Penstemon filiformis
(Penstemon filiformis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nuri əl-Maliki
Nuri əl-Maliki (نوري كامل المالكي; ) — İraqın baş naziri.
Həyatı
1950-ci ildə İraqın Hillə şəhərində anadan olan İraqın sabiq baş naziri Nuri əl-Malikinin ailəsi "Bəni Malik" adlı məşhur ərəb qəbiləsinə mənsubdur.
1980–1990-cı illərdə Suriyada sürgün həyatı yaşayan Maliki Səddam rejiminə qarşı mübarizə aparmaq məqsədilə qurulan "Döyüş" partiyasının hərbi qanadına rəhbərlik edib. Nuri əl-Maliki Əbüləziz əl-Həkimin rəhbəri olduğu Birləşmiş İraq İttifaqını təşkil edən yeddi qrupdan biri olan "Döyüş" partiyasının İbrahim Cəfəridən sonra ikinci siyasi fiqurudur. Məlumat üçün bildirək ki, İraqın ən qədim və qabaqcıl şiə yönlü partiyalarından olan "Döyüş" partiyası 1958-ci ildə Ayətullah Seyyid Məhəmməd Baqir əl-Sədr tərəfindən yaradılıb. Hal-hazırda müxtəlif parçalanmalara məruz qalan "Döyüş" partiyasının ən böyük qrupuna İraqın sabiq baş naziri İbrahim Cəfəri rəhbərlik edir.
Səddam rejiminin 2003-cü ildə dağılmasından sonra ölkəsinə geri dönən Maliki evli və dörd uşaq atasıdır.
Qeyd edək ki, Maliki Səddam rejiminin dağılmasından sonra dövlət daxilindəki və ordudakı rəhbərlərin təmizlənməsi üçün yaradılan komissiyanın üzvü olmaqla yanaşı, baş nazir seçildikdən sonra qonşu ölkələrlə münasibətlərin inkişaf etdirilməsinə də səy göstərir. Yeni qurulan dövlətdə rasizmə və ayrı-seçkiliyə yol verilməyəcəyini bildirən Maliki Səddam rejiminin etdiyi səhvlərin təkrarlanmayacağını da bildirib. Bununla yanaşı, Nuri əl-Maliki baş nazir seçildikdən sonra ölkənin üzləşdiyi ən böyük problemlərdən birinin – təhlükəsizlik məsələsinin həllinə nail olunması üçün "Milli Birlik və Sülh planı"nı gündəmə gətirib. Ancaq hazırda Nuri əl-Maliki hökuməti işğal, təhlükəsizlik problemi, iqtisadi durğunluq və işsizlik, müxtəlif ictimai qruplar arasında əmələ gələn inamsızlıq və sair kimi mühüm və ciddi məsələləri həll edən hökumət olmaqdan daha çox böhran hökuməti rolu oynamaq məcburiyyətindədir.
Viterbo
Viterbo — İtaliyanın Latsio regionunda şəhər.
Archibaccharis
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Heydər əl-Abadi
Heydər əl-Abadi (حيدر جواد العبادي; ) — 10 avqust 2014-cü ildən İraq Respublikasının baş naziri.
Həyatı
Heydər əl-Abadi 1952-ci ildə Bağdadda doğulmuş siyasətçi uzun illər Böyük Britaniyada siyasi mühacir qismində yaşayıb. Hələ 15 yaşında İraqdakı şiələrin hüquqlarının müdafiəsinə qalxan Dava Partiyasına qoşulub. Onun atası Cavad əl-Abadi Bağdada tanınmış həkim olub, İraq Səhiyyə Nazirliyində müfəttiş vəzifəsində çalışıb. İraqda BƏƏS (Ərəb Sosialist Dirçəlişi Partiyası) iqtidara gəldikdən sonra əl-Abadi ailəsi ilə Səddam Hüseyn rejimi arasında ziddiyyətlər dərinləşib.
Abadinin rəsmi Facebook-səhifəsində yazılıb ki, onun doktorluq dissertasiyası texnologiya ilə bağlıdır. Londonda onun bu sahə üzrə şəxsi firması olub. 1997-ci ildə Britaniyanın Ticarət və Sənaye nazirliyi texnologiya görə onun firmasına grant ayrılıb. Bundan başqa Abadinin Londonda qəhvəxanası da olub. Ora daha çox İraqlı mühacirlər toplaşarmış.
Qeyd etdiyimiz kimi, o, 2003-cü ildə Bağdada döndükdən sonra Nuri əl-Malikinin aparıcı məsləhətçisi olub. Bir sıra məsul vəzifələrdə çalışıb. İraqın Rabitə Nazirliyinə rəhbərlik edib. Bu yaxınlarda isə İraq parlamentinin sədr müavini seçilib.
Bu bazar ertəsi iqtidarda olan Dava Partiyası onun İraq baş naziri vəzifəsinə namizədliyini irəli sürüb. Fəaliyyətdə olan baş nazir Nuri əl-Maliki vəzifəsini təhvil verməkdən imtina edib və məhkəməyə müraciət edib. Nəticədə aylar öncə başlamış qarşıdurma İraqdakı şiələrə də sirayət edib.
Nuri əl-Malikini aşırı şiə təəssübkeşliyində ittiham edən sünnilər və kürdlər (əslində İraq kürdləri də sünnidir, ancaq kürdlər daha çox etnik kimlik kimi çıxış edirlər — Ə. Ç.) də Abadini dəstəkləməklə İraqda gözlənilən siyasi fırtınanın qarşısını ala bildilər. Əldə etdiyimiz digər məlumatda isə deyilir ki, Heydər əl-Abadinin adı baş nazirlik vəzifəsinə hələ 2006-cı ildə ilk dəfə hallanmışdı. Onda baş nazir İbraim əl-Cəfəri Niri əl Maliki əvəz edə bildi.
Əl Abadi ölkədə xeyli vaxtdır ki, açar-şəxs statusundadır. İraqın yenidən qurulmasında onun böyük xidmətləri var. O, həmçinin İraq nefti ilə bağlı məsələlərin həllində də əsas fiqurlardan biridir.
O da maraqlıdır ki, Amerika kəşfiyyatı ilə bağlı olduğu söylənilən "Blackwater" təşkilatının 2007-ci ildə 17 İraq vətəndaşını öldürməsinə etiraz edən tək-tük İraq siyasətçi arasında o da vardı.
2010-cu ildə də onun baş nazir olmaq şansı çox yüksək dəyərləndirilirdi. Amma o vaxt da Nuri əl-Maliki onu qabaqlaya bilmişdi.
Benevento
Benevento — İtaliyanın Kampaniya regionunda şəhər.
Əhali
Beneventonun keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
Penstemon floridus
(Penstemon floridus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Modika
Modika — İtaliyanın Siciliya regionunda şəhər.
Əhalisi
Modikanın keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
Penstemon fruticiformis
(Penstemon fruticiformis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Amphiglossa
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Skafati
Skafati — İtaliyanın Kampaniya regionunda şəhər.
Katerina Kornaro
Katerina Kornaro (25 noyabr 1454 – 10 iyul 1510) — 1474-1489-cu illərdə Kipr krallığının kraliçası. Həyat yoldaşı II Ceymsin ölməsindən sonra "Venesiya Respublikasının qızı" adını qəbul etdi və adanı Venesiya Respublikasının himayəsinə verdi. Beləliklə, Kipr krallığı süqut etdi.
Vaqif Azəryar
Vaqif Azəryar — rejissor, ssenari müəllifi, aktyor.
Həyatı
Vaqif Azəryar 1 sentyabr 1956-cı ildə Bərdə şəhərində anadan olmuşdur.
"Azərbaycanfilm" kinostudiyasının nəzdində fəaliyyət göstərən kinoaktyor teatr studiyasında çalışmışdır.
Stellamedusa ventana
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Kollenyo
Kollenyo — İtaliyanın Pyemont regionunda şəhər.
Həsən əl-Bəsri
Həsən əl-Bəsri(حسن البصري; 642, Mədinə — 728, Bəsrə) — İslam alimi, ilahiyyatçı.
Həyatı
Həsən əl-Bəsri 642-ci ildə Mədinə şəhərində anadan olub, 657-ci ildən Bəsrədə yaşayıb və orada da vəfat edib. O, 663-665-ci illərdə indiki Əfqanıstan ərazisində hərbi yürüşdə iştirak etmişdir. Onun ətrafında qruplaşan dini dərnək bütün Ömeyyad dövlətinin və Bəsrənin intellektual həyatının mərkəzi idi, əl-Həsən əl-Bəsrinin nüfuzu isə elə yüksək idi ki, onu rasionalistlər, ənənəçilər və hətta sufilər də öz müəllimi kimi qəbul edirdilər.
Əl-Həsən əl-Bəsrinin qorunub saxlanmış fikirləri, onun təkcə möminliyindən deyil, həm də bəzi hədislərin şərhinə rasional yanaşmasından və müsəlman adətinin ayrı-ayrı xüsusiyyətlərindən və həmçinin də fakirlərə tənqidi yanaşmasından xəbər verir.
Jujan xaqanlığı
thumb|right|300px|Jujan xaqanlığı Jujan xaqanlığı (Tan Tan) — Şimali Çin çöllərində türk-monqol dövləti. Çinlilər tərəfindən Juan-Juan da adlanır. Hunlarla qonşu idilər. Dinləri tanrıçılıq idi.
V əsrin əvvələrindən Xinqandan başlayaraq Altaya qədər olan ərazilərdə Jujanların xanı Deuday—"at çapa-çapa ox atan" ləqəbli Şelun başçılıq edirdi.
Lev Qumilyov da özünün “Qədim türklər” kitabında Göytürklərin tarixləri-nin ən başlarında jujanlar üçün dəmir hasil etmək və metal əşyalar yaratmaqla məşğul olduqlarını bildirir.
Meri Hopkin
Meri Hopkin (ing. Mary Hopkin; ) – Uels li xalq müğənnisi
Vall dili və Uels ingiliscəsində danışan bir ailənin qızı olaraq, musiqi karyerasına xalq müğənnisi kimi "Selby Set" və "Mary" adlı yerli qruplarda başlamışdır. "Beatles"in "Apple" val şirkəti üçün mahnı ifa etməsindən əvvəl "Cambrian" adlı bir yerli val şirkətindən vall dili ndə kiçik bir albom çıxartdı.
British İTV televiziyası tərəfindən yayımlanan "Opportunity Knocks" istedad yarışmasındakı uğurunun gətirdiyi birinciliklə şöhrət qazandı. "Beatles Apple Record Company" üçün qeydiyyatdan keçən ilk sənətçilərdən biri olmuşdur. 1968-ci ildə çıxmış "Those Were the Days" klassiki ilə şöhrəti daha da artdı.
Qaraqum səhrası
Qaraqum səhrası (Türkmən dilində mənası - "Kara-Kum" və ya "Qara Kum", Rus dilində isə, "Karakumy" ) — Mərkəzi Asiyanın cənubunda yerləşən, dünyanın sahəsinə görə ən böyük 12-ci səhrası. Türkmənistan ərazisinin təqribən, 70%-ni əhatə edir. Səhranın Qazaxıstan ərazisində yerləşən və Aral gölününün sahillərini təşkil edən hissəsi "Aral Qaraqumu" adlanır.
Fiziki xüsusiyyətləri
Sahəsi təqribən 350 000 km² (135.000 mil²) -a yaxın olan Qaraqum səhrası şərqdən qərbə 800 km, şimaldan cənuba 500 km məsafədə uzanır. Şimaldan Sarıqamış gölünün hövzəsi ilə, şimal-şərq və şərqdən Amudərya çayı ilə, cənub-şərqdən Qarabil təpəlikləri və Badxız çöllü-təpəli (steplər) regionu ilə, cənub və cənub-qərbdən Kopetdağ silsilələri ilə, qərb və şimal-qərbdən isə qədim Uzboy çayının vadisi ilə sərhədlənir.
Səhranın şimal-qərb hissəsində eol mənşəli (küləyin yaradıcı fəaliyyəti nəticəsində yaranan təbii landşaft) təpəciklər və tirələr vardır. .
Zaunquz Qaraqumu güclü küləklərin denudasiya proseslərinə məruz qalaraq, səth hissəsi kəskin aşınmaya və eroziyaya uğramışdır.
Mərkəzi Qaraqum Xəzər dənizi sahillərindən, Amudərya çayının vadisinə qədər olan hamar səthi əhatə edir. Burada, küləyin landşafta təsiri daha böyük olub, səthdə 75-90 metr hündürlükdə dyunlar əmələ gətirmişdir. Həmçinin, Mərkəzi Qaraqum ərazisinin 10%-ni ayparaşəkilli barxanlar təşkil edir. Bəzi barxanlar hətta, 9 metrə qədər hündürlükdə olurlar. Böyüklüyü və hündürlüyü ilə fərqlənən barxanların üzəri əsasən, gil təbəqəsi ilə örtülü olur. Bu da, illik təqribən 70 mm düşən yağıntının nəticəsi kimi izah edilir. Gilli-boz torpaqların yayıldığı bölgələr, əsasən, səhranın qərb, cənub-qərb və cənub hissələridir.
İllik düşən yağıntının miqdarı səhranın bəzi hissələrində, üzümçülüyün inkişafı üçün əlverişli iqlim yaradır.
Səhranın cənub-qərb hissələrində duzlu ərazilər vardır. Bu ərazilər "Solonçaklar" (Solonchaks) adlandırılır. Solonçaklar quraq iqlim şəraitində duzlu su hövzələrinin təbii buxarlanması nəticəsində və antropogen yolla, qum altındakı suyun qurudulması ilə yaranır.
Geologiyası
Təqribən 30 milyon il öncə, Qaraqum bölgəsi tamamilə suyun altında olmuşdur (çox güman ki, bu, Tetis okeanı idi). Orogen mənşəli dağəmələgəlmə prosesləri nəticəsində, Turan ovalığının cənub hissəsi qalxmış, və bu su hövzəsi yox olmuşdur. Daha sonra, Amudərya çayı əmələ gələrək, öz yatağı boyunca allüvial-çay çöküntülərini toplamış və kontinental-mülayim iqliminə uyğun olaraq Qaraqum səhrasını formalaşdırmışdır. Təsadüfi deyil ki, Qaraqum səhrasının qumu Pamir dağlarının 40-a yaxın minerallarının qırıntılarını ehtiva edir. Amudərya çayı milyon illər öncə, çox qısa olmuş, geoloji proseslər nəticəsində, səhranın cənub hissəsi qalxaraq onu Aral gölünə çatdırmışdır.
İqlimi
thumb|428x428px|Ərazisinin 70%-ni Qaraqum səhrasından ibarət olan Türkmənistanın iqlim xəritəsi Qaraqum səhrasının iqlimi mülayim-kontinental səhra iqlimidir. Kontinental, uzun, isti və quru yayı, gözlənilməz amma mülayim qışı ilə fərqlənir. Səhranın şimal hissəsi və Xəzər dənizinin sahilləri boyunca İyul ayının orta temperaturu +26 °C və +28 °C arasında dəyişir, Mərkəzi Qaraqumda isə, +30 °C-dən +34 °C-dək dəyişə bilir. Yanvar ayının orta temperaturu səhranın şimal hissələrində -4 °C, cənub hissələrində isə +4 °C təşkil edir. Qış aylarında iqlimin kontinentallığı səbəbilə, hətta, Yanvar ayında temperatur, -20 °C ilə +10 °C arasında tərəddüd edə bilər. Yağıntı cənubda 150 mm (6 düym), şimalda isə 70 mm (2.75 düym) düşür. Yağıntı əsasən, qışda və yazın əvvəllərində düşür, ilboyu düşən yağıntının yarısından çoxu Dekabrdan Aprelə qədər düşür. Qar nadir hallarda görülür. Əsasən, səhranın cənubundakı yüksəkliklərə və şimalına (iqlimin nisbətən soyuqluğu səbəbindən) qar düşə bilir. Mülayim şimal və şimal-qərb küləkləri üstünlük təşkil edir.
Flora və faunası
alt=Ammodendron ağacı|thumb|326x326px|Ammodendron ağacı Bitki örtüyü səhra landşaftına xas olaraq kasıb, ancaq növ baxımından nisbətən zəngindir. Əsasən, ot, kiçik kol, kol və ağaclardan ibarət bitki örtüyü xasdır. Erkən yazda hava nisbətən rütubətli olduğu üçün, tipik otlar və yovşan-efemer, yovşan kolluqları bitir.
Səhrada "Astragalus" adlı kol tez-tez rast gəlinir. Rütubətin nisbətən yüksək olduğu ərazilərdə "Ammodendron" adlı ağac növü də bitir. Yeraltı suların səthə yaxın olduğu ərazilərdə Qara Saksaul, yeraltı suların dərində yerləşdiyi ərazilərdə isə Ağ Saksaul bitir. Saksaul səhranın ən tipik bitkisi hesab olunur.
Səhrada bitən ot və bitki örtüyü Türkmənistanın heyvandarlığına (qoyunçuluq, dəvəçilik) böyük təsir göstərir.
Tavus ibn Keysan
Tavus ibn Keysan (طاووس بن كيسان; ) — mühəddis və fəqih.
Həyatı
Tavus ibn Keysan 653-cü ildə Yəməndə doğuldu və Cənəd şəhərində yaşadı. Əsl adının Zəkvan, ləqəbinin Tavus olduğunu söyləyənlər varsa da, Tavus adıyla şöhrət tapmışdır. Tavus (süs, zinət) ləqəbinin ona qiraətçilərin öndə gələnlərindən (Tavusül-qurra) olması dolayısıyla verildiği qeyd edilir. Dönəmin Sasani hökmdarının Yəməni zəbt etmək üçün göndərdiyi əsgərlərin soyundan gələn (əbna) Fars kökənli bir ailəyə mənsubdur. Əməvilərin ilk dönəmlərində Yəmənə amil təyin edilən Bahir ibn Risan əl-Himyəri və ya İbn Hövzə əl-Həmdaninin mövlası olduğu nəql edilir. Ailəsinin mənşəyi haqqında başqa rəvayətlər də zikr edilməkdə, anasının Fars əsilli olub, atasının Nəmir ibn Kasıt qəbiləsinə mənsub olduğu yaxud bu ailənin bir Ərəb qəbiləsiylə heç vəla aqdi qurmadığı, ancaq Tavusun atası Keysanın Himyər qəbiləsindən bir qadınla evləndiyi və Tavusun bu evlilikdən dünyaya gəldiyi bildirilir.
Tavus əlli nəfərə qədər səhabini gördü, onlardan hədis və elm öğrəndi. Yəməndə yaşamaqla birlikdə zaman-zaman müəllimi Abdullah ibn Abbasın olduğu Məkkəyə və Zeyd ibn Sabitin yaşadığı Mədinəyə səyahətlər etdi. Hədis rəvayət etdiyi səhabilər arasında Əbu Hüreyrə, Aişə, Zeyd ibn Sabit, Zeyd ibn Ərkam, Süraka ibn Malik, Səfvan ibn Üməyyə, Cabir ibn Abdullah, Abdullah b. Ömər, Abdullah b. Abbas, Abdullah b. Zübəyr, Abdullah ibn Əmr bin As yer alır.
Meydzi dövrü
Samuray-syoqun idarəçilik sistemindən birbaşa, imperator Mutsuxitonun və onun hökumətinin timsalında, imperator idarəsinə keçid idi. İslahat dövlət quruluşuna, qanunvericiliyə, İmperator sarayına, əyalət inzibatçılığına, maliyə, sənaye, diplomatiya, təhsil, din və yaponların həyatının başqa sahələrinə ehəmiyətli dərəcədə təsir etdi. Yeni dövr yapon milli dövlətçiliyinin formalaşması və yapon milli identikliyinin yaranması Meydzi islahatı ilə bağlıdır. Meydzi illəri ənənəvi yapon həyat tərzinin sınması və qərb sivilizasiyasının nailiyətlərinin sürətli tətbiqi ilə səciyyələnir. Buna görə, Meydzi islahatını bəzən Meydzi inqilabı da adlandırırlar.
İslahatlar
Bu islahatlar nəticəsində feodalizm ləğv edildi, böyük torpaq sahiblərinin əksəriyyəti könüllü olaraq samuraylar və icma adamları üzərindəki nəzarəti imperatora təslim etdilər. Bir imperator fərmanında elan edilmişdi: "Biz klanları ləğv edir və onları prefekturalara dəyişdiririk."
Qanunverici sistem yenidən quruldu və qanun qarşısında bərabərlik tətbiq edildi, bu düşüncəyə görə sinfindən asılı olmayaraq bütün şəxslər eyni hökmdarın təbəələrinə çevrildilər. Müəyyən qədər də ekstra ərazi prinsipindən uzaqlaşmağa nail olmaq ümidi ilə islahatçılar cinayət hüququnu Qərb xətti qaydasında dəyişdirdilər, avropalıların barbarlıq hesab etdikləri qəribə və qəddar cəzaları ləğv etdilər. Prussiya modelində yeni ordu yaradıldı. 1871-ci ildə samuraylar iki qılınc gəzdirmək barədəki tarixi hüquqlarını itirdilər. Bu vaxt onlar ordu zabitləri kimi xidmət edirdilər, artıq klan başçısının silah gəzdirəni deyildilər. Hərbi-dəniz donanması bir qədər sonra Böyük Britaniya modelində quruldu. Orduya və valyutaya nəzarət mərkəzi hökumətə keçdi və onluq sistemdə olan milli valyuta sistemi tətbiq edildi. Milli poçt xidməti fəaliyyətə başladı və hər şeydən əvvəl milli təhsil sistemi tezliklə Yaponiyanı yüksək savadlılıq səviyyəsinə gətirib çıxardı.
Sənaye və maliyyə modernizasiyası siyasi inqilabla birgə və hətta ondan da sürətlə gedirdi. 1858-ci ildə Niderlanddan ilk buxar gəmisi alınmışdı. 1859-cu ildə Yaponiya öz ilk xarici istiqrazını yerləşdirdi, İngiltərədə buraxılmış istiqrazlar ilə beş milyon yen məbləğində borc götürdü. 1869-cu ildə ilk teleqraf Yokahoma və Tokionu birləşdirdi. Həmin iki şəhər arasında çəkilən dəmiryolu tikintisi 1872-ci ildə başa çatdırıldı. 1870-ci ildə ölkədə ilk əyirici maşın peyda oldu. 1854-cü ildə demək olar ki, sıfır səviyyəsində olan xarici ticarətin illik dövriyyəsi əsrin sonunda ildə 200 milyon ABŞ dolları həcmində idi. Əhalinin sayı 1872-ci ildəki 33 milyondan 1902-ci ildə 46 milyona qədər artmışdı. Böyük Britaniya kimi bu ada imperiyası öz sıx əhalisini can atdığı həyat səviyyəsində saxlamaq üçün idxal və ixracdan asılı idi.
Penstemon gracilentus
(Penstemon gracilentus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kampobasso
Kampobasso — İtaliyanın Molize regionunda şəhər.
Amphipappus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Amphipappus fremontii
NGC 141
NGC 141 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S/P tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Amphoricarpos
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Qara Məhəmməd
Həyatı və siyasi fəaliyyəti
Qara Məhəmməd Cəlairilərlə mövcud ziddiyəti aradan qaldırmaq məqsədilə Cəlairi Sultan Əhmədlə qohum oldu. Bu qohumluq hər iki tərəf arasında münasibətlərin yaxşılaşmasına kömək etdi. Vəziyyətdən istifadə edən Qara Məhəmməd mərkəzi Van olmaqla Qaraqoyunlu tayfa ittifaqı hakimiyyətinin əsasını qoydu. Sonradan Azərbaycanda öz hakimiyyətini yaymağa calışan Qara Məhəmməd bu qohumluğa əhəmiyyət vermədi və 1382-ci ilin sentyabrında böyük qoşunla Təbrizə hücum etdi. Şəhər ətrafında ciddi döyüşdə Qaraqoyunlu qüvvələri Cəlairi şahzadəsi Şeyx Əliyə qalib gəldi.
1384-cü ildə Qara Məhəmməd Mardin hökmdari Məcdəddin İsanın üzərinə yürüş etdi. Mardin hökmdarı müqavimət göstərmək istədi, lakin məğlub oldu və Qara Məhəmmədlə qohumluq münasibətləri yaratdı. Bunula da tərəflər arasında barışıq yarandı.
1385-ci ildə Qara Məhəmməd Mosul və Mardin arasındakı ərazinin sahibi olan Misir Xocanı Qahirəyə gondərək Sultan Bərqoqdan Suriyaya koçməyə razılıq aldı. Qara Məhəmməd eyni zamanda iki rəqiblə – Əmir Teymur və Ağqoyunlularla mübarizə aparmalı oldu. Bir az əvvəl Ağqoyunlular tərəfindən məğlub edilmiş Ərzincan hökmdarı Qara Məhəmməddən yardım alaraq onunla ittifaq yaratmiş və Ağqoyunluları məğlubiyyətə uğratmışdılar.
1387-ci ilin baharında Teymur Naxçıvandan Qaraqoyunlular üzərinə hücuma keçdi. Qara Məhəmməd Çapaqcura gəldi və burada sərt keçidləri tutaraq Teymurun qüvvələrini darmadağın etdi. Qara Məhəmmədi ələ keçirə bilməyəcəyini gorən Teymur Muş düzənliyindən çıxaraq, buradakı oymaqları qarət etdi, Hilatı, Vanı ələ keçirib İrana geri döndü.
1388-ci ilin mayında Qaraqoyunlular Cəlairi əmirlərinin müqavimətini qiraraq Təbrizə daxil oldular. Qara Məhəmməd və oğlu Bayram 1389-cu ilin aprelində Qara Pir Həsən adlı digər Qaraqoyunlu əmiri tərəfindən qətlə yetirildi.
Stellamedusa
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Penstemon grandiflorus
(Penstemon grandiflorus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Anar Əliyev (film sənətçisi)
Əliyev Anar Tofiq oğlu — aktyor, rejissor, prodüser
Altun Yaruk abidəsi
"Altun Yaruk" (Qızıl isığı) — abidə qədim uyğur ədəbi dili ənənəsini davam etdirən ən iri həcmli buddist uyğur yazılı abidədir.
1908-1913-cü illərdə alman və rus ekspedisiyaları zamanı Çində - Şərqi Türkistanda hissə-hissə tapılıb. Əsər X əsrdə uyğurların mərkəzi Beşbalıkda Sinqu-Seli Tudun tərəfindən çin dilindən tərcümə edilib. Son əlyazmasi XVIII əsrə aiddir və əsər iki hissədən ibarətdir.
2000-2010 seçmələri (Ənvər Sadıqov albomu)
2000-2010 seçmələri – Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, musiqiçi Ənvər Sadıqovun ikinci studiya albomu. Alboma 20 musiqi nömrəsi daxildir.
Albom haqqında
Albomda xalq rəqslərindən tutmuş, Emin Sabitoğlu, Tofiq Quliyev, Karlos Qardel, Arif Məlikov, Astor Piazzolla, Faiq Sücəddinov kimi bəstəkarların əsərləri yer almışdır.
Stygiomedusa gigantea
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Pordenone
Pordenone (Pordenone, Portus Naonis) — İtaliyanın Friuli-Venesiya-Culiya regionunda şəhər. Eyni adlı əyalətin mərkəzi.
Mədəniyyət
1981-ci ildən bəri Pordenone beynəlxalq səssiz film festivalına ev sahibliyi edir. İtaliyanın Zanussi məişət texnikası markası məhz bu şəhərdə yaranmışdır.
Anacantha
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Aversa
Aversa — İtaliyanın Kampaniya regionunda şəhər.
Əhali
Aversanın keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
Penstemon grinnellii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Velletri
Velletri — İtaliyanın Latsio regionunda şəhər.
NGC 1067
NGC 1067, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
thumb|Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı — 1945-ci il oktyabrın 24-də dünyanın ən güclü 50 dövləti tərəfindən yaradılmış "Ümumdünya Hökuməti". Hazırda dünyanın 193 ölkəsi, 500 asılı ərazi, Antarktida materiki, Qərbi Səhra, Dünya okeanı bütünlükdə yer kürəsinin 80 — % ərazisi, BMT-nin mandat sisteminə daxildir.
BMT-nin baş qərargahı Nyu-York şəhərində yerləşir. Əsas vəzifəsi beynəlxalq sülhü və təhlükəsizliyi qorumaq və möhkəmlətmək, dövlətlər arasında əməkdaşlığı inkişaf etdirməkdir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı İDM-dən sonra, beynəlxalq sülhün və təhlükəsizliyin qorunub saxlanılması, millətlər arasında dostluq əlaqələrinin inkişafı və sosial tərəqiyyə yardım, insan həyatının və hüquqlarının müdafiəsi səviyyəsinin yüksəldilməsi məqsədilə yaradılmış ən böyük qurumdur.
BMT-nin Nizamnaməsi 1945-ci il 26 iyunda San-Fransisko konfransında 50 dövlətin nümayəndəsi tərəfindən imzalandı və 1945-ci il 24 oktyabrda qüvvəyə mindi.
BMT-nin əsas orqanları BMT Baş Məclisi, BMT Təhlükəsizlik Şurası, İqtisadi və İctimai Şura, Qəyyumluq Şurası, Beynəlxalq Məhkəmə və Katiblikdir. Azərbaycan Respublikası 1992-ci ildən BMT-nin üzvüdür.
Üzv ölkələr öz aralarında BMT-nin Nizamnaməsinin — onların dünya birliyinin üzvləri kimi hüquq və vəzifələrini müəyyənləşdirən beynəlxalq müqavilənin prinsipləri ilə əlaqələnirlər.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı aşağıdakı qurumlardan ibarətdir:
Fəaliyyəti
BMT-nin qərarları və fəaliyyəti dövlətlər arasında formalaşmış qüvvələr nisbətini, beynəlxalq həyatın aparıcı təmayüllərini əks etdirir. BMT özünün fəaliyyəti müddətində ilk növbədə tərk-silah və beynəlxalq təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi sahəsində bir sıra mühüm və faydalı qətnamələr qəbul etmişdir. Onlardan silahlanmanın ümumi tənzimlənməsi və ixtisarını müəyyənləşdirən prinsiplər haqqında (1946), hərbi cinayətkarların təhvil verilməsi və cəzalandırılması haqqında (1946), yeni müharibənin təbliğatına qarşı yönəldilmiş tədbirlər haqqında (1947), dövlətlər arasında sülh və mehriban qonşuluq münasibətlərinin bərqərar edilməsi və möhkəmləndirilməsi tədbirləri haqqında (1957 və 1958), ümumi və tam tərk-silah haqqında (1959) qətnamələrini; Dövlətlərin daxili işlərinə müdaxilənin yolverilməzliyi haqqında bəyannaməni (1965); Beynəlxalq təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi haqqında bəyannaməni (1970); BMT-nin Nizamnaməsinə uyğun olaraq dövlətlər arasında dostluq münasibətlərinə və əməkdaşlığa dair beynəlxalq hüquq prinsipləri haqqında bəyannaməni (1970); Tərk-silah haqqında ümumdünya konfransının çağırılmasını nəzərdə tutan qətnamələri (1971–1973); Beynəlxalq münasibətlərdə gücün tətbiq edilməməsi və atom silahından istifadənin həmişəlik qadağan olunması haqqında qətnaməni (1972), BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzv dövlətlərinin hərbi büdcələrinin 10% ixtisarı və qənaət olunmuş vəsaitlərin bir hissəsinin inkişaf etməkdə olan ölkələrə yardım göstərilməsi üçün istifadə olunması haqqında qətnaməni (1973) göstərmək olar. BMT-nin Baş Assambleyası Atom silahı sınaqlarının qadağan olunması haq- qında müqaviləni 1963 (üç mühitdə), Kosmos haqqında müqaviləni 1967, Atom silahının yayılmaması haqqında müqaviləni, Dənizin dibi haqqında müqaviləni, Bakterioloji silah haqqında konvensiyanı və s. təsdiq etmişdir.
Konstantin Krimets
Konstantin Dmitriyeviç Krimets — dirijor.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
Fəaliyyəti
Xalqların milli azadlıq mübarizəsinə, müstəqil dövlətlərin milli suverenliklərinin müdafiəsinə və ayrı-ayrı ölkələrdə vətəndaş müharibələrinin qarşısının alınmasına dair məsələlərin BMT orqanlarında müzakirəsi həmin ölkələrdə təcavüzkar qüvvələrə müqavimət işinə yardım etmişdir. Məs., İndoneziyada xarici müdaxilənin (1946–49) sona çatdırılması haqqında məsələnin Təhlükəsizlik Şurasında baxılması müsbət rol oynamışdır. BMT 1959-cu ildə ingilis, fransız, İsrail qoşunlarının Misirdən çıxarılmasına, Tunisdə, Mərakeşdə, Əlcəzairdə, Kiprdə və s. müstəmləkə rejimlərinin ləğvinə müəyyən yardım göstərmişdir. Yaxın Şərqdə siyasi tənzimləmə haqqında Təhlükəsizlik Şurasının 22 noyabr 1967-ci il tarixli 242 saylı qətnaməsi və Yaxın Şərqdə hərbi əməliyyatların sona çatdırılması, ədalətli və möhkəm sülhün bərqərar edilməsi haqqında 22 oktyabr 1973-cü il tarixli 338 saylı qətnaməsi mühüm əhəmiyyətə malikdir. Bundan əlavə, Livanda 1978 ilin mart ayından, Serbiyanın Kosovo muxtar vilayətində 1999-cu ilin iyun ayından, Liberiyada 2003-cü ilin sentyabr ayından, Sudanda 2005-ci ilin mart ayından, Konqo Demokratik Respublikasında 2010-cu ilin iyul ayından bu günədək BMT-nin xüsusi missiyaları fəaliyyət göstərir. İran-İraq müharibəsində 1988-ci ilin avqust ayından 1991-ci ilin fevral ayınadək, İraq-Küveyt müharibəsində 1991-ci ilin aprel ayından 2003-cü ilin oktyabr ayınadək, keçmiş Yuqoslaviya ərazisində 1992-ci ilin mart ayından 1995-ci ilin dekabr ayınadək, Bosniya və Hersoqovinada 1995-ci ilin dekabr ayından 2002-ci ilədək BMT-nin mühaşidəçi missiyaları çalışmışdır.
Konstantin Krimets
Həyatı
Konstantin Krimets 1939-cu ildə Ukraynada anadan olmuşdur. Kiyev konservatoriyasını bitirdikdən sonra, təhsilini Moksva konservatoriyasının aspiranturasında və məşhur dirijor İqor Markeviçin ali kurslarında davam etdirmişdir. Böyük Britaniya, Almaniya, Avstriya, Macarıstan, Koreya, Türkiyə, Yusoqslaviya və başqa ölkələrdə (ümumən 26)simfonik orkestrlərə uğurlu dirijorluq etmişdir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
Fəaliyyəti
BMT çərçivəsində iqtisadi, sosial və beynəlxalq hüquq sahələrində faydalı qərarlar işlənib hazırlanmışdır: məs., dövlətlərin öz təbii resursları üzərində ayrılmaz suverenliyi haqqında (1952, 1962, 1966), demokratik torpaq islahatları haqqında (1954, 1959) qətnamələri, "Beynəlxalq ticari münasibətlərin və ticarət siyasətinin prinsipləri" (1964), Sosial tərəqqi və inkişaf bəyannaməsi (1969), İnsan hüquqları haqqında ümumi bəyannamə (1948), Qadınların siyasi hüquqları haqqında konvensiya (1952), Uşaq hüquqları bəyannaməsi (1959), Hərbi cinayətlərə və bəşəriyyətə qarşı cinayətlərə müddətin tətbiq edilməməsi haqqında konvensiya (1968).
Konstantin Krimets
Həyatı
1990-cı ildə "Qlobalis" simfonik orkestrinin əsasını qoymuşdur. O orkestrin həm bədii rəhbəri, həm də baş dirijorudur.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
Fəaliyyəti
BMT özünün Nizamnaməsində bəyan edilmiş məqsəd və prinsiplərin həyata keçirilməsi işinə əhəmiyyətli töhfələr vermişdir. Onun qəbul etdiyi qərarlar dünyada sülhün və təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinə yardım göstərir. BMT bir sıra gərgin beynəlxalq böhranın aradan qaldırılmasında yardımçı olmuşdur. Müasir dünyada BMT-nin beynəlxalq şəraitə müsbət təsir imkanlarının genişləndirilməsi, aktual beynəlxalq siyasi problemlərin nizamlanmasında həlledici vasitəyə çevrilməsi, BMT Nizamnaməsinin bütün üzv dövlətlər tərəfindən ciddi yerinə yetirilməsinə nail olunması istiqamətində fəaliyyəti davam etdirilir.
Penstemon heterodoxus
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
Üzv dövlətlər
14 iyul 2011-ci il tarixinə, Cənubi Sudanın BMT-yə üzv qəbul edilməsi ilə təşkilatın üzvlərinin sayı 193-ə çatdı.
Tivoli
Tivoli — İtaliyanın Latsio regionunda şəhər.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
Azərbaycan və BMT
Azərbaycan BMT-nin bir çox idarə və orqanları ilə fəal əməkdaşlıq edir. Onların sırasında BMT-nin İnkişaf proqramı (BMTİP), BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı, BMT-nin Uşaq Fondu (UNİCEF), BMT-nin Təhsil, Elm və Mədəniyyət Təşkilatı (UNESCO), Sənaye İnkişaf Təşkilatı, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, BMT-nin Qadınlar Fondu, Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (MAQATE) və s. qeyd etmək olar. BMTİP Azərb. Resp. Bərpa və Yenidənqurma Agentliyi (ARRA) və Ərazilərin Minalardan Təmizlənməsi üzrə Milli Agentliyinin (ANAMA) fəaliyyətinə təşkilati dəstək verilməsi və maliyyələşdirmə yolu ilə münaqişədən sonrakı bərpa prosesinə yardım göstərmişdir. BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı Azərb. qaçqınları və məcburi köçkünlərinin ağır şəraitinin qismən yaxşılaşdırılması məqsədilə humanitar yardımlar göstərmişdir.
Tivoli
Əhali
Tivolinin keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
Azərbaycan və BMT
Azərbaycan BMT-nin müxtəlif orqan və idarələrinin fəaliyyətində yaxından iştirak etmiş, bu qurumlara keçirilən seçkilərdə öz namizədliyini irəli sürmüşdür. Azərbaycan Respublikası UNİCEF-in İcra Heyətinin 1995–1997, 1998–2000 illərdə, BMT-nin Davamlı İnkişaf üzrə Komissiyasının 2002–2004-cü illərdə üzvü olmuş, 2003–2005-ci illərdə BMT-nin İqtisadi və Sosial Şurasının üzvü seçilmişidir.
Hazırda Azərbaycan Respublikası beynəlxalq terrorizmə qarşı qlobal miqyasda aparılan mübarizənin fəal iştirakçısı olmaqla, BMT-nin Terrorizmə qarşı mübarizə komitəsi ilə yaxından əməkdaşlıq edir, Azərbaycanda terrorizmə qarşı mübarizə sahəsində görülən işlər haqqında müvafiq hesabatlar verir.
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası 155 ölkənin dəstəyi ilə BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasına qeyri-daimi üzv seçilmişdir.
BMT-nin ixtisaslaşmış təşkilatları
250px|thumb
BMT Baş Katibi
Katibliyə BMT Təhlükəsizlik Şurasının tövsiyəsi ilə beş il müddətinə Baş Assambleya tərəfindən seçilən Baş Katib rəhbərlik edir. Onun 2 dəfə seçilmək hüququ vardır.
Üzvlük haqqının hesablanması
BMT-yə üzvlük haqqında əsas prinsip ölkənin ödəmə qabiliyyətinin vəziyyətidir. Hər ölkə ümumi daxili məhsulunun həcminə uyğun ödəniş edir. :
Vollaston medalı
right|frameless Vollaston medalı - London Geologiya Cəmiyyətinin medalı, 1831-ci ildən geologiyanın inkişafında xüsusi xidmətləri olan alimlər təltif olunur.
Medal Böyük Britaniya alimi Vilyam Xayda Vollastonun (1766—1828) şərəfinə adlandırılmışdır. Medal Vollastonun kəşf etdiyi palladiumdan hazırlanmışdır.
Stygiomedusa
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Trani
Trani — İtaliyanın Apuliya regionunda şəhər.
Anacyclus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi. 1753-cü ildə Karl Linney tərəfindən öyrənilmişdir.
Parasels
Parasels (ingiliscə əsl adı Philippus Aureolus Theophrastus Bombast von Hohenheim; ) — tanınmış əlkimyaçı, həkim, okkultist.
Kaltanissetta
Kaltanissetta — İtaliyanın Siciliya regionunda şəhər.
Yaşar Aydəmirov
Karyerası
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 oktyabr 1994-cü il tarixli, 217 nömrəli Fərmanı ilə ona General-mayor hərbi rütbəsi verilmişdir.