cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Erməni əhalisinin tarixi miqrasiyası
Ermənilərin Cənubi Qafqaza köçürülməsi barədə məşhur şəxslərin fikirləri
Yalan uydurmaqda ermənilərin mahir olması söz yoxdur ki, onların genlərindən irəli gələn hal idi. Məsələn, 1790-cı ildə onlar "Yekaterinaya yazmışdılar ki, təkcə Şamaxı ətrafında 17 min silahlı erməni var. Halbuki 1811-ci ildə Şamaxı xanlığında olan 24 000 ailənin yalnız 1500-ü erməni ailəsi idi.
Ümumiyyətlə, ermənilərin qismən Rusiya imperiyasına ilk gəlişləri XIII əsrə, rus çarları Qalitsinin və Uolinski Danilin dövrlərinə təsadüf edir. Rus-erməni münasibətləri çar Aleksey Mixayloviç (1645–1676) və xüsusən də I Pyotrun zamanında daha da istiləşir.
Erməni Minas 1714-cü ildə I Pyotrun yanında olarkən ona çox yaxşı tanış olduğu Qafqazın təbiəti və iqtisadiyyatı barədə müfəssəl məlumat verməklə, Xəzər sahilində kilsə tikməyi, sonra isə hərbi əməliyyatlar zamanı ondan qala kimi istifadə etmək barədə təkliflər verir.
Beləcə, 2 əsr ərzində Şimali Azərbaycan torpaqlarında mərhələ-mərhələ yerləşdirilən ermənilər 387-ci ildən düz minbeşyüzotuzbir il keçdikdən sonra, 1918-ci ildə, Qərbi Azərbaycanın etnik-tarixi torpaqlarında özlərinə dövlət qurmuş, hətta sonralar Sovet rejiminin əli ilə Qarabağ ermənilərinə muxtariyyət də yarada bilmişlər. 1988-ci ildən başlayaraq indiki Ermənistan və Dağlıq Qarabağın erməni terrorçu, separatçı qüvvələri Azərbaycanın 20 % ərazisini işğal etmiş, 30 min insanı məhv və 50 min adamı şikəst edərək 1 milyon azərbaycanlını ata-baba yurdundan qaçqın etmişdi.
I Pyotrun vəsiyyətlərinə dinmədən əməl edən onun xələfləri Ön Asiyaya və ümumən rusların Yaxın Şərqə gələcəkdə çıxması məqsədi daşıyan ermənilərdən Şimali Azərbaycan ərazilərində etnik sədd kimi istifadə etmək idi.
Beləliklə, gəlmə ermənilərin XIX əsrin birinci yarısında Şimali Azərbaycan torpaqlarında, o cümlədən Qarabağda kütləvi şəkildə yerləşdirilməsi Azərbaycan xalqının gələcək faciələrinin baş verəcəyinə əlverişli şərait yaratmaq məqsədi daşımışdır.
Başlama
Naxçıvan bölgəsi Rusiya tərəfindən işğal edildikdən (1828) sonra əraziyə ermənilərin kütləvi şəkildə köçürülməsi prosesi başladı. Maraqları və mənafeləri naminə dövlətləri bir-birinə qarşı qoymaq, şərqə irəliləmək, isti dənizlərə çıxmaq, Asiyadan Avropaya gedən ticarət yollarını ələ keçirmək, dini münaqişələrdən yararlanaraq müsəlman dövlətləri arasına nifaq salmaq əsrlər boyu Rusiyanın xarici siyasətinin əsasını təşkil etmişdir. Belə bir müstəmləkəçi siyasət hələ I Pyotr un Qafqaza səfəri və Azərbaycana yürüşü zamanı daha da reallaşmışdır. I Pyotr dan sonrakı dövrlərdə rus çarları imperialist siyasətlərini davam etdirərək ermənilərlə birlikdə Azərbaycana yürüşlər etmişlər. Çarizmin Azərbaycanda və onun ayrılmaz tərkib hissəsi olan Naxçıvan bölgəsində siyasətini artıran amillərdən biri də ermənilərin Rusiyanın hakim dairələri ilə əlbir olması idi. Erməni lər arasında millətçiliyin yayılmasında erməni din adamlarının və erməni qriqoryan kilsəsinin xüsusi rol oynadığını qeyd edən rus məmuru V.Mayevski belə yazırdı: “...Onların dinlə bağlı fəaliyyəti çox məhduddur. Ancaq bunun əvəzində onlar hər zaman millətçilik ideyalarını himayə etmək uğrunda əllərindən gələni edərək səylə çalışırlar. Ermənilər arasında millətçilik ideyaları yüzillər boyunca bir-birindən uzaq, saysız monastırların himayəsi altında olmuşdur...” XIX əsrin əvvəllərindən başlayaraq Rusiya imperiyası Şimali Azərbaycanın, o cümlədən Naxçıvan bölgəsinin işğal edilməsində ermənilərə daha çox ümidlər bəsləyirdi. Baş verən proseslər və hadisələrin sonrakı gedişi rusların həqiqətən də haqlı olduğunu təsdiq etdi. XIX yüzilliyin əvvəllərindən-1803-cü ilin oktyabrından başlayaraq həyata keçirilən erməni köçürülmələrinin əsas təşkilatçı və rəhbərləri general P.D.Sisianov, diplomat A.S.Qriboyedov, rus ordusunun polkovniki X.E.Lazarev, general N.F.Rtişev, knyaz Q.S.Qolitsın, erməni arxiyepiskopu Nerses və b. olmuşlar. Tarixi sənədlər köçürülmə prosesində polkovnik X.E.Lazarevin, onun sərəncamında olan erməni mənşəli və erməni dilini bilən rus zabitlərinin daha çox fəallıq göstərdiyini təsdiq edirlər. Qafqazdakı rus qoşunlarının baş komandanı general P.D.Sisianov əsas dayağı ermənilərdə görürdü. Rusiyanın işğalçı və müstəmləkəçi siyasətinin həyata keçirilməsində onlar başqalarına nisbətən daha gərəkli və lazımlı idilər. Əvvələn, ermənilərin sayı digər şərq xristianlarının bütövlükdə sayından bir neçə dəfə çox idi. İkincisi, onlar Rusiya imperiyasının Qafqaz uğrunda apardığı mübarizəsində əsas rəqibləri olan İran və Osmanlı dövlətində də say cəhətdən xeyli çox idilər. Üçüncüsü, ermənilər gələcəkdə də Rusiya ilə müttəfiq olmaqla ona xeyir verə bilərdilər. Nəhayət, dördüncüsü, ermənilər İran və Türkiyə dövlətlərinin daxili zəif və güclü tərəflərini çox yaxşı bilirdilər.
Statistika
İki hissədən ibarət olan “Naxçıvan diyarının tarixinə və etnoqrafiyasına dair materiallar” kitabında rus şərqşünası K.N.Smirnov IV əlavədə 1831-ci il kameral təsvirindən çıxarış vermişdir. Müəllif köçürülən ermənilərin bölgəyə yerləşdiyi əraziləri aşağıdakı kimi göstərir: Əliabad kəndinə Xoydan 136 nəfər, Şıxmahmud kəndinə Xoy və Salmasdan 430 nəfər, Qaraxanbəyli kəndinə Salmasdan 440 nəfər, yerli əhalisi 47 nəfər azərbaycanlı olan Hacıvar kəndinə Salmasdan 102 nəfər, Aşağı Uzunoba ya Xoydan 65 nəfər, Badamlı kəndinə Salmasdan 101 nəfər erməni erməni köçürülmüşdür. Həmin müəllifin verdiyi məlumatlardan aydın olur ki, Qulu-Dizə kəndinə Urmiya və Salmasdan 136 nəfər, Kültəpə kəndinə Salmasdan 330 nəfər, Didivara Salmasdan 15 nəfər, yerli əhalisi azərbaycanlılar olan Nəzərabada Xoy və Salmasdan 198 nəfər erməni köçürülmüşdür. XIX yüzilliyin 30-cu illərinə aid olan bir mənbədə yazılırdı ki, bu dövrdə Naxçıvan mahalının 59 kəndində 1.884 azərbaycanlı ailəsi, 1.606 köçürülmüş erməni ailəsi yaşayırdı. Şəhərin özündə yaşayan 1.330 ailədən 905-i azərbaycanlı, 425-i isə köçürülmüş erməni ailələri idi. Bu illərdə Naxçıvan bölgəsini diqqətlə tədqiq etmiş rus müəllifi V.Qriqoryevin və bölgədə olmuş İ.Şopenin məlumatlarına görə 1827-1829-cu illərdə Naxçıvanda azərbaycanlılar əhalinin 90%-ni (4600 ailədən 4170-ni) təşkil etdiyi halda, sonrakı illərdə bu rəqəm xeyli aşağı düşmüşdür. Köçürmə siyasəti nəticəsində 1832-ci ildə onların sayı 2791-ə düşmüş, təqribən 60% azalmışdı. Çar hakimiyyəti orqanlarının bilavasitə havadarlığı ilə köçmə ermənilər yerli azərbaycanlıları sıxışdırmağa başladılar. Bu ərazilərdə yaşayan köklü türk əhalisinin bir hissəsi məcburi olaraq öz doğma torpaqlarını tərk edərək Türkiyə və İrana köçməli olurdular. İ.Şopenin məlumatına görə, Rusiya-İran, Rusiya-Türkiyə müharibələri nəticəsində İrəvan və Naxçıvan ərazilərindən xeyli müsəlman əhalisi qaçqın düşmüş, orada yalnız 81.749 nəfər (17078 ailə) müsəlman qalmışdı. XIX əsrin 20-ci illərinin sonunda keçirilən siyahıyaalmada iştirak edən rus məmuru İ.Şopenin əsərinin təhlilindən aydın olur ki, 1828-1829-cu illər ərzində köçürülən ermənilərdən 23.568 nəfər (8599 ailə) İrəvan vilayətinin 119 kəndində, 10.562 nəfər (2137 ailə) Naxçıvan vilayətinin 61 kəndində, 1340 nəfər isə (250 ailə) Ordubad dairəsinin 12 kəndində yerləşdirildi. V.Qriqoryevin məlumatına görə, çox qısa bir vaxt ərzində Naxçıvan əyalətinə köçürülmüş 2551 erməni ailəsindən 2285 ailə bölgənin Naxçıvan mahalında, 266 ailə isə Ordubad mahalında yerləşdirilmişdir. Təbriz, Marağa, Xoy, Urmiya və Salmas ərazilərindən köçürülmüş ermənilər Naxçıvan şəhərində, əyalətin Naxçıvan mahalının 43 azərbaycanlı kəndində, Ordubad mahalının isə 4 kəndində yerləşdirilmişdir. Müxtəlif çirkin üsul və vasitələrlə Naxçıvan iddiasında olan erməni işğalçıları bu rus müəlliflərinin kitablarının cəmi 3-4 səhifəsini vərəqləsələr Naxçıvan bölgəsini erməni torpağı elan etməklə nə qədər yanıldıqlarını yaxşı başa düşərlər.
Kyulyus-Arıta
Kyulyus-Arı — Anabar çayınin yatağında yerləşən elədə böyük olmayan ada. İnzibati cəhətdən Yakutiya ərazisində yerləşir. Ada çayın aşağı axarında yerləşir. Uzunsov formaya malik olan ada, şimal-şərqdən cənub-qərbə doğru uzanır. Səthi hamardır. Cənubunda 5 metr hündürlüyü olan təpəcik vardır. Üzəri bataqlıqlaşmışdır. Dörd iri olmayan gölə sahibdir
Əsgəran döyüşü
Əsgəran döyüşü (1920) — Azərbaycan ordusu hissələrinin 1920-ci ilin mart-aprelində erməni qoşunlarına qarşı apardığı hərbi əməliyyatın tərkib hissəsi.
Hadisələrin gedişatı
Bu məntəqə hər iki tərəf üçün strateji əhəmiyyət kəsb edirdi. Onun nəzarətə alınması Qarabağda hərbi təşəbbüsün əldə saxlanması üçün başlıca amil idi. Buna görə də 1920-ci il martın 21-də, Novruz bayramı gecəsi erməni-daşnak qüvvələri Qarabağın bir sıra məntəqələri ilə bərabər, Əsgərandakı Cümhuriyyət ordusu postlarının üzərinə hücuma keçmiş və bu postlarda dayanan azsaylı qüvvələri məhv etmişdi. Bununla da, Əsgəran keçidi bağlanmış, Xankəndidə və Şuşada yerləşən hərbi qarnizon çətin vəziyyətə düşmüşdü. Qarabağın Azərbaycandan qoparılmasına yol verməmək, bölgədəki erməni-daşnak silahlı qüvvələrinə güclü zərbə endirmək üçün, ilk növbədə, Əsgəran keçidini açmaq lazım idi. Ona görə də Qarabağ əməliyyatına rəhbərlik etmək üçün 1920-ci il martın 26-da Ağdama gəlmiş general-mayor Həbib bəy Səlimov əvvəlcə Əsgəran yolunun kəşfiyyatını apardı. Erməni qüvvələrinin müqavimətini qırmaq üçün H. Səlimov hərbi nazirdən Ağdama bir zirehli avtomobil göndərilməsini xahiş etdi.
Döyüş
Müəyyən hazırlıq işləri görüldükdən sonra martın 29-da Azərbaycan qoşun hissələrinin Əsgəran üzərinə ilk hücumu başlandı. Döyüşdə 5-ci Bakı piyada alayının bölmələri, Parlament mühafizə dəstəsi və partizan dəstələri iştirak edirdilər. Süvari qüvvələrə isə 1-ci Azərbaycan süvari alayının bölmələri cəlb olunmuşdu. Döyüşün gedişində Xramord kəndi, Daşbaşı yüksəkliyi, Fərrux kəndi ələ keçirildi və qüvvələr Xanabad kəndinə xeyli yaxılaşdılar. Döyüş planına əsasən, qüvvələr bu mövqelərdə dayanıb möhkəmlənməli olduqları halda, daha irəliyə getməyə can atırdılar. Nəticədə, Əsgərandan əlavə kömək alan erməni-daşnak dəstələri Azərbaycan qüvvələrinin qarşısını saxlayıb, hətta geri çəkilməyə məcbur etdilər. Bununla da ilk hücumda Əsgəranı azad etmək mümkün olmadı. Döyüşün aparılmasında partizanlara deyil, nizami hərbi hissələrə daha böyük yer verilməsi üçün Zaqatala piyada alayının, 7-ci Şirvan alayının, 1-ci Azərbaycan süvari alayının, bir dağ topçu batareyasının Ağdama gətirilməsi qərara alındı. Bu qüvvələrin Ağdama yetişməsi ilə Əsgəran üzərinə növbəti hücum təşkil edildi. Hücum 1920-ci il aprelin 3-də başladı. Dəqiq planlaşdırılan döyüş Azərbaycan ordusu hissələrinin qələbəsi ilə nəticələndi. İlk hücumdakı marşrut üzrə irəliləyən Azərbaycan qüvvələri daşnakların bütün müqavimətini qıraraq, əvvəlcə Əsgəranı, sonra isə Xocalını erməni silahlı dəstələrindən təmizlədi. Azərbaycanın qoşun bölmələri gün ərzində Ağdam-Əsgəran yolunun kənarında yerləşən Kətik, Aranzəmin və Naxçıvanik kimi möhkəmləndirilmiş məntəqələri erməni silahh dəstələrindən azad etdilər. Əsgəran döyüşünün uğurla başa çatması Azərbaycan ordusu hissələrinin tezliklə Şuşaya daxil olmasına zəmin yaratdı.
Kenquru
Kenqurular arxaya tullana bilmir.
Kenqurunun çantası
Təzə doğulmuş kenquru balası çox kiçik olur, cəmi 2 santimetr. O, anasının kisəsində sakitcə yaşayıb böyüyür. Bala kenquru anasının çantasına özü çıxır, onun döşlərindən süd əmməyə başlayır. Çəkisi 9 kiloqrama çatana qədər o, kisədə qalır. Çantalar vacib rol oynadığına görə belə heyvanları kisəlilər adlandırırlar.
Kenqurunun südü
Yeni doğulmuş kenquru balası lobya dənəsi böyüklüyündə olur və ayaqları hələ yeni inkişaf etməyə başlayır. Balalar doğulduqda kor olurlar. Çünki kenquru balaları ana bətnində inkişafını tamamlamadan dünyaya gəlirlər. Buna görə də ananın bədənində hazırlanmış tüklü kisə balalar üçün mühüm qorunma yeridir. Bala böyüdükcə bu kisə də genişlənir. Kisənin girişində balanın düşməyinin qarşısını alan xüsusi əzələlər vardır. Ana kenquru suya girdiyi zaman da bu əzələlər vasitəsilə suyun içəriyə dolmasının qarşısı alınır. Kenquruların südü balaların tələbatına uyğun xüsusiyyətdə olur. Südün tərkibindəki yağ və digər birləşmələr balanın böyüməsinə və ehtiyaclarına uyğun olaraq dəyişir. İlk bala süd əmərkən yeni doğulan ikinci bala üçün də asan həzm olunan süd verilməyə başlayır. Üçüncü bala dünyaya gəldikdə isə fərqli tərkibə malik üç süd növü istehsal edilir. Hər bala onun üçün hazırlanan südü asanlıqla tapır.
Kenqurunun növləri
Kenqurunun 60-a qədər növü məlumdur. Avstraliyada və Yeni Zelandiyada onların hamısına rast gəlmək olar. Kenquru növlərinin ən böyüyü Kürən (sarı) kenqurudur. Onun kütləsi 90 kiloqrama yaxındır. Ən balacası isə muskus kenqurusudur, çəkisi cəmi yarım kiloqramdır.
Kenqurunun yemi
Marallar və qəzəllər kimi, Şimal yarımkürəsində yaşayan kenqurular da otla və qısaboylu bitkilərin yarpaqları ilə qidalanırlar.
Etimologiyası
Kenquru Avstraliya qitəsinin bəzəyi sayılır. Avstraliyaya ilk dəfə gələn ingilislər hələ o vaxta qədər dünyanın heç bir yerində bu cür qəribə heyvan görməmişdilər. Onlar bu qəribə heyvanı göstərib yerli sakinlərdən onun adını soruşmuşlar. Yerlilər də ingilislərin nə dediyini anlamırlar və Avstraliya dilində "Kenquru" sözünü eşidən ingilislər elə bilirlər ki, bu söz elə həmin heyvanın adıdır. Onlar bu heyvanı da Avropaya "Kenquru" adı ilə tanıdırlar. Beləcə, Avstraliyanın aborogenlərinin dilində "mən sizi anlamıram" sözü bu qəribə heyvanın adına çevrilmişdir.
Əl Nəşat Əl Fənni (dərgi)
Əl Nəşat Əl Fənni — ərəb dilində nəşr olunan dərgi.
Ümumi məlumat
Kərkük Maarif Müdirliyinə tabe olan bu nəşrin heyətində rəssam müəllim Mahmud Ubeydi (Bəşirli) və dostları var idi. İncəsənət yeniliklərinə maraq göstərən bu ərəbdilli məktəb nəşri dərgi formatında dərc edilirdi. İlk sayı 1963-cü ildə, son sayı 1963-64-cü illərdə Kərkükdə “Şimal” mətbəəsində çap edilib.
Othonna purpurascens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vitis monticola
(Vitis monticola) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Həmid Həmidov (mühacir)
Həmid Həmidov və ya Həmid Dönməz (1900, Gəncə — 11 mart 1996, Ankara, Türkiyə)  — Türkiyədə mühacir kimi fəaliyyət göstərmiş azərbaycanlı şair.
Həyatı
Həmid Dönməz 1900-cu ildə Gəncə şəhəri İmamlı məhəlləsində dünyaya göz açıb. Onun babaları əslən Güney Azərbaycanın Marağa şəhərindəndir. Qacarlar dövründə Bakıya gəlmiş babası Həmdullahın 4 oğlu (Əhəd, Səməd, Həbib, Abdullah ) və 1 qızı ( Rəxşandə ) olmuşdu.
Həmid Dönməz 1996-cı il 11 mart tarixində həyata gözlərini yummuş, 13 mart tarixində Ankara Hacı Bayram Məscidində qılnan namazdan sonra Qarşıqaya məzarlığında dəfn edilmişdi.
Nəvəsi Mələk xanım Türkiyədə yaşayır.
AXC dövrü
1918-ci ildə AXC qurulduqdan sonra Həmid Dönməz Xuraman xanımın rəhbər olduğu  XIX qızlar məktəbində müəllimlik etməyə başlamışdır. O, bu məktəbdə 1924-cü ilə qədər çalışmışdır.
Sovet dövrü
1924-25-ci dərs ilində Bakı Ali Pedoqoji İnstutuna yüksək göstərici ilə qəbul olmuşdur. 1925-26-cı kurs imtahanlarını bitirdikdən sonra məktəbdə olarkən diyar qəzeti olan “Örnək”qəzetinə vermiş olduğu “boynun bükük, bənövşəm, mənəkşəm” ünvanlı yazıdan dolayı dəfələrcə sorğuya çəkilmiş, kommunist tələbə ittifaqı sədri Əbdualı Sərdarlı tərəfindən təqiblərə məruz qalmışdır. Bundan sonra Həmid Dönməzi 6 iyul 1926-cı ildə Gəncədəki İmamlı məhəlləsindəki evlərində gecə saat ikidə basqın edərək həbs edildi. Müxtəlif təzyiqlərdən sonra Türkiyənin İrandakı hərbi ataşesi Hüsaməddin Tuğaçın köməkliyi ilə Türkiyə gedə bilmişdi.
Türkiyə dövrü
Həmid Dönməz Türkiyədəki fəaliyyəti zamanı 50 mindən artıq beyit şeir yazmışdır.
Həmid Dönməz Türkiyədə Azərbaycan Kültür Dərnəyinin fəaliyyətində yaxından iştirak edib. Həmid Dönməz şeirlərində həmdə Hikmət Dəmir Qarslı imzası ilə çıxış edirdi. Şeirlərində doğulduğu Gəncə və sonrakı həyatında önəmli rol oynayan Qarsla bağlı şeirlər xüsusi yer tutur. 1920-ci ildə Azərbaycan Cümhuriyyəti Sovetlər tərəfindən işğal edildikdə Gəncədə may ayında işğala qarşı üsyan baş vermişdi. Həmin zaman Həmid Dönməzin 20 yaşı var idi, o özüdə üsyan iştirakcısı və şahidlərindən idi. Bu onda dərin iz buraxmışdı.
Katolikos I Matteos
I Matteos (, Qafqaz albanlarının dili ndə 𐕌𐔰𐔸𐔴𐕒𐕚) - Mxitar Qoşun katolikoslar siyahısında adı 3-cü yerdə çəkilən katolikos. Həyatı və katolikosluq illəri bəlli olmasa da Kirakos Gəncəli nin verdiyi məlumata əsasən onu bu kürsüdə əvəz etmiş Sahak la birlikdə hesablandıqda 5 il hakimiyyətdə olmuşdur.
Aşağı Ağasıbəyli
Aşağı Ağasıbəyli — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 15 mart 2002-ci il tarixli, 273-IIQ saylı Qərarı ilə Samux rayonunun Aşağı Ağasıbəyli kəndi Əhmədbəyli kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Yuxarı Ağasıbəyli kəndi mərkəz olmaqla Yuxarı Ağasıbəyli kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimikası
Yuxarı Ağasıbəyli oykoniminin qarşılığıdır. Ağasıbəyli XIX əsrin ortalarında maldar elatlardan birinin adını əks etdirir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd düzənlikdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 460 nəfərdir.
Tarla iyəsi
Tarla iyəsi — türk, tatar və altay xalq inancında tarla ruhu. Tarıq iyəsi və ya Tala (Tele) iyəsi olaraq da bilinər. Basu iyəsi və ya Etiz iyəsi ifadələri də istifadə olunur. "Tarla Gözətçisi"" olaraq da adlandırılar. Tarlanın qoruyucu ruhudur. Qır saçlı yaşlı bir qadındır və Uruq adlı bir ağacda oturur. Uzun qollu olduğu üçün göyə uzanıb buludları sıxaraq yağış yağdırar. Buna görə qonşu tarlaların iyeleri arasında döyüş çıxar.
Əkin iyəsi
Əkin iyəsi - türk və tatar mifologiyasında əkin ruhu. Tarla iyəsi ilə əlaqəli və çox bənzər bir varlıqdır. Arış iyəsi də deyilir. Əkinin qoruyucu ruhu. Çovdar iyəsi, Arpa iyəsi, Buğda iyəsi, Yulaf iyəsi, Yonca iyəsi, Ot iyəsi, Çayır iyəsi, Çəmən iyəsi kimi növləri vardır. Hətta hasat sonrası biçilmiş ot və əkinlər üçün Kes iyəsi, Saman iyəsi kimi iyeler də mövcuddur. Hətta dirgen, dırmıq, yaba, döyən, kosa, oraq, bel, kürək, qazma kimi əkinçilik vasitələrinin hər birinin belə iyeleri olduğu düşünülər. Zəif qalmış əkinlərin olduğu yerlərə Əkin Anasının ayaq izləri deyilir. Əkinlər yanğın çıxdığında tərs tərəf üfləyərək söndürür. Əkinlərin içində diyirlənmək sevər. Bir dəstə əkin onun üçün biçilmədən buraxılar və buna Kır Saqqalı deyilir.
Seyidlər (Kəlbəcər)
Seyidlər — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Seyidlər kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 10 noyabr 2020-ci ildə imzalanan atəşkəs bəyanatına əsasən 25 noyabrda Ermənistan Silahlı Birləşmələri Kəlbəcər rayonunu boşaldıb Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə təhvil vermişdir.
Tarixi
Kənd dağətəyi ərazidədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, kəndi Gədəbəy rayonunun Arıqdam kəndindən gəlmiş Seyid İmamqulu adlı şəxs bina etmişdir. Ona görə də kənd belə adlandırılmişdir.
Kəndin bünövrəsini Gədəbəy rayonunun Arıx kəndindən gələn Seyid Allahverdi, Seyid Məmmədalı, Seyid Nəbi və Seyid Bayram adlı şəxslər qoymuşlar. Ona görə də kəndin adı Seyidlər adlanır, yəni bünövrəsini seyidlər qoyan kənd.
Yaylaqlar
Dəyirmi yurd, Orta yurd, Enəcək yurd, Çay yurd, Türpəkli yurdu, Çənli yurd, Şivirli yurdu, Molladərəsi yurdu, Təkqəbir yurdu, Gölünayağı yurd, Gendərə yurdu, Gölüntili yurd, Battaqlıq yurd, Qoşadaşlar yurdu, Yılbırt yurdu, Duzdax yurdu, Aşağıkı yurd, Tozluq yurd.
Bulaqlar
Daş bulaq, Mamırlı bulaq, Sarı bulaq, Novlu bulaq, Yılbırt bulağı, Qara bulaq, Şorun bulağı, Mahmudun bulağı, Qaragöl bulağı, Tala bulağı, Gur bulaq, Quzey damının altının bulağı, Çeyilin bulağı.
Məşhur yerlər
Qaraqaya, Topardış, Çubuqçəkilən, Baldırğanlı, Quzeydamı, Armudlu, Yayranın meşəsi, Palıdlıgüney, Dağtayaları, Qoşaarmud, Dağaralığı, Aşağı aralıq, Şırran, Kömüryanan, Açıqtomba, Şamındərəsi, Cökəli, Bərkinbaşı, Gilli, Bozlu, Boztəpə, Əkin, Tala, Yolunqırağı, Çayqovuşan Abbas ayıtdıyan, Orucayıtdıyan, Kalafalıq, Çotadaş, Alnıaçıq, Qozçəpəri, Quzeydamın çayı, Cəmilli çayı, Söyüdlü çayı, Qaraqaya dağı, Taxçayer, Qızılqaya, Qızıldar, Sızqılar, Çöplü, Qaranlıqdərə, Səmədin dağı, Qaragöl.
Finlandiya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Finlandiya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinə 1961-ci ildə qoşulmuş və ümumilikdə 53 dəfə müsabiqədə iştirak etmişdir. Finlandiya bir neçə il ard-arda göstərdiyi zəif nəticələr səbəbindən 1995, 1997, 1999, 2001 və 2003-cü illərdə Avroviziyada iştirak edə bilməmişdir. Ölkə ilk dəfə Avroviziyada 2006-cı ildə Lordi qrupunun ifa etdiyi "Hard Rock Hallelujah" mahnısı ilə birincilik qazanmışdır. Finlandiya eyni zamanda Avroviziyada üç dəfə 0 xalla və ümumilikdə isə on dəfə sonuncu yeri tutmuşdur. 1 dəqiqə və 25 saniyədən ibarət olan Avroviziya tarixinin ən qısa mahnısı məhz Finlandiyaya (2015) məxsusdur.
İlğım
thumb|280px|Asfalt yol üzərində müşahidə edilən ilğım thumb|280px|Dəniz üzərində müşahidə edilən ilğım
Finlandiya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Təmsilçilər
{{legend|gold|Qalib}} {{legend|silver|İkinci yer}} {{legend|#cc9966|Üçüncü yer}} {{legend|#FE8080|Sonuncu yer}}
İlğım
İlğım — dünya dillərinin böyük qismində bu hadisə  olaraq işlədilir. Yer Atmosferində baş verən bu optik hadisə ani, müxtəlif işıq axınlarının və havada olan temperatur qatlarının fəaliyyəti ilə yaranır. Bu hadisənin özəlliyi ondadır ki, real obyektlə onun səmada təzahürünü müşahidə etmək olur thumb|250px|İlğım
Finlandiya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Səsvermə tarixi
QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.
İlğım
Təsnifat
İlğımlar alçaq, obyekt üzərində görünən, obyektin altında görünən, aldadıcı və yan olmaqla beş tipə bölünür.
Aşağı ilğım
Bu tip ilğım düzən ərazilərdə yüksək temperaturda əsasən səhra şəraitində, yol üzərində müşahidə edilir. Mövcud olmayan bu qeyri maddi təsvir yer sətindən suyun buxarlanması fonunda yaranır.
Yuxarı ilğım
Bu tip isə əsasən soyun səthə malik ərazilərdə müşahidə edilir. Yuxarıya qalxdıqca temperatur artırsa bu tipi müşahidə etmək mümkünləşir. Çox nadir hallarda müşahifə edilsə də, dəyişməz görünüşü ilə fərqlənirlər. Səbəb isə soyuq havanın ağırlığı səbəbindən səmaya qalxa, isti havanın isə yüngül olması səbəbindən aşağı enə bilməməsindəndir.
Yuxarı ilğım əsasən qütblərdə daimi temperatur şəraitində görünür. Qrenlandiya və İslandiyada daha tez-tez müşahidə edilir. Qrenlandiyanın mövcudluğu İslandlar üçün bu hadisənin sayəsində məlum olmuşdur. İslandlar bu hadisəni hillingar olaraq adlandırırlar.
thumb|300px Yuxarı ilğım hadisəsi çox maraqlı effekt yarada bilir. İlk dəfə rəsmi sənədlərdə 1596-ci ildə Villem Barensin rəhbərlik etdiyi gəmi Şimal dəniz yolunu tapmaq məqsədi ilə ilə etdiyi ekspedisiya zamanı Şimal Torpağı arxipelaqı yaxınlığında buzlar arasında sıxılaraq qalır. Ekipaj Qütb gecələrinin bitməsini gözləməli olur. Ancaq günəş qütb gecələrinin bitməsinə iki həftə qalmış görünür. XX əsrdə bu hadisə «Yeni torpaq effekti» adlandırılır.
Fata-Morqana
İlğımın nadir tipidir. Bu hadisə Fata Morqana olaraq adlandırılır. Atmorferdə baş verən hadisə, müxtəlif tip ilğımların bir yerdə cəmlənməsidir. Bu zaman uzaqda olan obyektlər çoxlu sayda və müxtəlif istiqamətdə dalğavari görünüşü fonunda görsənir.
Bu hadisə əsasən atmosferin aşağı qatlarında temperatur fərqindən formalaşır.
Aldadıcı ilğım
Dağlarda nadir hallarda müşahidə edilən hadisədir. Yaxın məsafədən öz əksini dalğvari şəkildə müşahidə etmək olar. Bu hadisə havada asılı vəziyyətdə olan su buxarlarının sayəsində müşahidə edilir.
Othonna filicaulis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vitis mustangensis
(Vitis mustangensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Seyidlər (Samux)
Seyidlər — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Niderştotsingen
Niderştotsingen — Almaniyanın Baden-Vürtemberq torpağının Ştutqart inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 29.8 km2, əhalisi 4850 nəfərdir (2006).
Əlvida, cənub şəhəri (film, 2006)
Məzmun
Filmdə Qarabağ problemi nəticəsində paytaxta axışan qaçqınlar və onların şəhər əhalisi ilə münasibətləri öz əksini tapıb. Filmin mövzusu qısa bir zaman kəsiyini – bir yay ərzində baş vermiş hadisələri əhatə edir.
Filmin heyəti
thumbnail
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xarici keçid
Filmi izlə
Burdalaq
Burdalaq - İrəvan xanlığının Gərnibasar mahalında kənd adı. 1728-ci ilə aid mənbədə qeyd olunmuşdur 1828-1832-ci illərdə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və kənd dağıdılmışdır. 1728-ci ilə aid mənbədən məlumdur Ehtimal ki, Burdalan təhrifdir. Türkmənlərdə Yersari türk tayfasının üç qolundan (Burdalan, Kərki və Çarcu) biri olan Burdalan elinin adındandır.
Yon Yu-Ra
Yon Yu-Ra (d. 6 fevral 1992) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Yon Yu-Ra Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda İspaniya yığmasına 32:30 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, London Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.
Daha sonra Yon Yu-Ra Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun üçündə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 10-cu yerdə başa vurdu.
Vilurentlik
Vilurentlik- Viruslar üçün «virulentlik» termini əvəzinə «infeksionluq» termini işlədilir. Müəyyən növ mikroorqanizmin bütün ştammlarını virulentliyinə görə yüksək, zəif və avirulent ştammlara ayırmaq olar. Bir qayda olaraq yüksək virulentli ştammlar zəif virulentli ştammlara nisbətən daha ağır gedişli xəstəliklər törədirlər. Beləliklə, mikroorqanizmlərin patogenliyi sabit əlamət olsa da, onların virulentliyi nəzərə çarpacaq dərəcədə dəyişilə bilər.
Mikroorqanizmlərin növləri
Xəstəlik törətmə qabiliyyətindən asılı olaraq bütün mikroorqanizmləri saprofit, patogen və şərti-patogen olmaqla üç qrupa bölmək olar.
Patogen mikroorqanizmlər
Patogen mikroorqanizmlər (latınca, pathos - əzab, iztirab, genos – mənşə) isə həssas makroorqanizmə daxil olaraq infeksion xəstəlik törədirlər. Patogen mikroorqanizmlərin müəyyən müddət orqanizmdən kənarda mövcud ola bilmək qabiliyyətinə baxmayaraq, makroorqanizmdə yaşaması onların bioloji növ kimi saxlanılması üçün vacibdir. Qeyd edildiyi kimi, infeksion prosesin baş verməsi üçün ən vacib şərtlərdən biri patogen mikroorqanizmin olmasıdır. Bunlar xəstəlik törədə bilməyən digər mikroorqanizmlərdən patogenliyinə görə fərqlənirlər. Mikroorqanizmin patoloji proses, yaxud xəstəlik törətmə qabiliyyətinə patogenlik deyilir. Patogenlik hər bir mikroorqanizm növünün genetik əlamətidir və əksər patogenlər üçün spesifik xarakter daşıyır, başqa sözlə, hər bir patogen mikroorqanizm özünəməxsus xəstəlik törədir. Patogen mikroorqanizmlərin eyni bir növü daxilində patogenlik xüsusiyyəti müəyyən qədər fərqlənə bilər. Patogenliyin dərəcəsi virulentliklə (latınca, virulentus - zəhərli) ifadə edilir.
Virulentliyin dəyişilməsi
Virulentliyin dəyişilməsi - zəifləməsi, eləcə də güclənməsi fenotipİK və genotipik xarakterli ola bilər. Virulentliyin fenotipik olaraq dəyişilməsinə səbəb olan amil aradan qalxdıqdan sonra o, əvvəlki səviyyəsinədək bərpa olunur. Virulentliyin dəyişilməsi genotipik xarakterli olduqda isə o, nəsildən nəslə ötürülür. Mikroorqanizmlərin əlverişsiz şəraitdə inkişafı, süni qidalı mühitlərdə uzun müddətli kultivasiya, yaxud zəif həssaslıqlı heyvan orqanizminə pasaj edilməsi, eləcə də onlara müxtəlif fiziki və kimyəvi amillərin təsiri virulentliyin zəifləməsinə səbəb ola bilər. Bu amillərin uzun müddətli təsiri virulentliyin stabil zəifləməsi - attenuasiya ilə nəticələnə bilər ki, bu prinsipdən vaksinlərin hazırlanmasında istifadə edilir. Məsələn, fransız alimləri Kalmet və Geren vərəm törədicilərini uzun müddət - 13 il ödlü qidalı mühitdə kultivasiya etməklə onların virulentliyinin Kifayət qədər zəifləməsinə nail olmuşlar. Bu yolla alınmış ştammlardan (BCG vaksini) hazırda vərəmin spesifik profilaktikasında istifadə edilir. Mikroorqanizmləri həssas heyvanların orqanizminə pasaj etməklə onların virulentliyini gücləndirmək mümkündür. Güman etmək olar ki, bu halda mikroorqanizmlərin populyasiyasında virulentli fərdlərin seleksiyası baş verir.
Vilurentlik təcrübədə
Laboratoriya şəraitində mikroorqanizmlərin virulentliyi adətən laborator heyvanlar, xüsusən ağ siçanlar üzərində qiymətləndirilir. Bunun üçün letal və infeksion dozalar təyin edilir.
Mütləq ölüm dozası
Mütləq ölüm dozası (DCL - dosis certa letalis) - təcrübə heyvanlarının 100%-də ölüm törədən miKroorqanizmin və ya toksinin ən az miqdarına deyilir.
Minimal ölüm dozası
Minimal ölüm dozası (DLM - dosis letalis minima) - təcrübə heyvanlarının əksəriyyətinin - təqribən 90%-nin ölümünə səbəb olan mikroorqanizmin və ya toksinin ən az miqdarıdır.
Orta ölüm dozası
Orta ölüm dozası (LD50) - təcrübə heyvanların təqribən yarısının - 50%-nin Ölümünə səbəb olan mikroorqanizmin və ya toksinin dozasıdır. Virulentliyin qiymətləndirilməsi üçün bu dozadan daha çox istifadə edilir.
İnfeksion doza
İnfeksion doza - yoluxdurulmuş təcrübə heyvanlarının müəyyən hissəsində infeksion xəstəlik törədə bilən mikroorqanizmlərin minimal miqdarıdır. Mütləq və orta infeksion dozalardan daha çox istifadə edilir.
Mütləq infeksion doza
Mütləq infeksion doza (İD100) - yoluxdurulmuş təcrübə heyvanlarının 100%-də infeksion xəstəlik törədə bilən mikroorqanizmlərin minimal miqdarıdır.
Orta infeksion doza
Orta infeksion doza (İD50) - yoluxdurulmuş təcrübə heyvanlarının təqribən yarısında - 50%-də infeksion xəstəlik törədə bilən mikroorqanizmlərin miqdarıdır.
Othonna pygmaea
Othonna pygmaea Othonna pygmaea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Parks&Gardens (jurnal)
Ümumi məlumat
Jurnalın əsas mövzusu bağın planlaşdırılması və tərtibatı, landşaft dizaynı, Azərbaycanın və dünyanın parkları haqqında geniş informasiya, şəhər dizaynında yeniliklər və s.-dən ibarətdir. Jurnal oxucuları landşaft dizaynında müasir texnologiya və yeni tendensiyalarla tanış edir, bağ dizaynı tarixi haqqında məlumat verir. Jurnalda həmçinin, bitkilərin düzgün seçimi və onlara qulluq, bağbanlar üçün mövsümə uyğun praktik məsləhətlər, dərman bitkilərinin istifadə qaydaları, qış bağı, terras və eyvanların dekorativ bəzədilməsi və s. yer alır. "Parks&Gardens" jurnalı təbiət ilə harmoniyada yaşamaq istəyənlər üçün əyani vəsaitdir.
Tarix, dövrilik və tiraj
İlk nömrəsi 2014-cü ilin mart ayında işıq üzü görən "Parks&Gardens" jurnalı Türkiyənin "Mega" mətbəəsində çap olunur. İldə 6 dəfə, 116 səhifə, 5000 tirajla nəşr olunur.
Tədbirlər
2. İkinci təlim səhləblərin əkilməsi və qulluğu haqqında olub. Elşən Aslanov əvvəlcə qısa olaraq səhləbin tarixinə toxunub, sonra isə xəstə səhləbin köklərinin təmizlənərək yenidən əkilməsi praktiki olaraq təlim iştirakçılarına göstərilib. Sonda iştirakçılar arasında yarışma da keçirilib. Səhləblər haqqında hazırlanan suallara hamıdan tez və doğru cavab verən iştirakçılar Falenopsis və Simbidium səhləbləri qazanıblar.
3. Meşənovruzununun (Siklamen) əkilməsi və qulluğu haqqında üçüncü təlim zamanı Elşən Aslanov əvvəlcə qısa olaraq tarixə nəzər salıb. Sonra isə meşənovruzu dibçəyinin dəyişdirilməsi praktiki olaraq təlim iştirakçılarına göstərilib. Daha sonra təlimçi iştirakçıları maraqlandıran sualları cavablandırıb, özləri ilə gətirdikləri siklamenlərə baxış keçirərək məsləhətlərini verib, həm mövzu ilə bağlı, həm də digər bitkilər haqqında maraqlı müzakirələr aparılıb.
4. 5-6 sentyabr 2015-ci ildə onlarla uşaq Böyükşor bulvarında gül-çiçək əkib. Onlar "Təmiz Şəhər" ASC və "Parks&Gardens" jurnalının təşkil etdiyi "Gül kimi" aksiyasına qoşulmaqla həm vaxtlarını səmərəli keçirib, həm də təbiətə qulluq etməyi öyrəniblər. Mütəxəssislər 2 gün boyunca uşaqlara gül əkmək, ona qulluq etmək qaydalarını öyrədiblər. Çiçək ləkləri və bağ avadanlıqları ilə təchiz olunan uşaqlar bulvarda gül əkib və onları sulayıblar. Balacalar bundan sonra da istədikləri zaman Böyükşor bulvarına gedib həmin güllərə qulluq edə bilərlər. Aksiyanın keçirilməsində məqsəd insanlarda bitki əkmək, təbiəti qorumaq ona qulluq etmək mədəniyyətinin formalaşdırılmasıdır. Xüsusən, gələcəyimiz olan uşaqlarda ətraf mühitin qeydinə qalmaq, onu təmiz saxlamaq, tullantılarla zibilləməmək vərdişləri aşılanır.
Konstantin Çernenko
Konstantin Ustinoviç Çernenko — Sovet siyasətçisi və Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının beşinci Baş katibi olmuşdur. On üç ay sonra Sovet İttifaqına rəhbərlik etmişdir.
Həyatı
Çernenko hazırkı Bolşaya Tes (Krasnoyarsk diyarı) kəndində yoxsul ailəsində anadan olub. 1929-cu ildə Komsomol sıralarına daxil olub. 1931-ci ildə Kommunist Partiyasının üzvüdür. Əsgərliyini tamamladıqdan sonra, Krasnoyarska döndü. 1933-cü ildə Novosyolovsky rayon Partiya Komitəsində çalışmışdır. Çernenkonun karyerasında dönüş nöqtəsi tapşırıq əsasında 1948-ci ildən Moldova SSR Kommunist Partiyası təbliğat şöbəsinin rəhbəri olması idi. 1952-ci ildə gələcək lider Leonid Brejnev Moldova SSR-in birinci katibi olan Çernenkonun etibarını qazandı. Brejnev Ali Sovetinin (Sovet İttifaqı dövlət titullu rəhbəri) Rəyasət Heyətinin sədri seçildi sonra 1960-cı ildə, Çernenko heyətin sədri olmuşdur.
Politbürodakı karyerası
thumb|left|Çernenkoya aid məxfi materiallar [[Tehrandakı ABŞ səfirliyinin əlinə keçdi]] 1964-cü ildə Sovet lideri Nikita Xruşşov vəfat etdi və Leonid Brejnev rəhbər seçildi. Partiya lideri kimi Brejnevin dövründə, Çernenko karyerasına uğurla davam etdi. O, Mərkəzi Komitənin Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsində 1965-ci ildə irəli sürülmüş və Siyasi Büronun gündəliyinə fərmanlarını və sərəncamlarını çoxsaylı Mərkəzi Komitəsinin layihəsini hazırlamaq üçün mandat kimi verilmişdir. Politbüronun üzvü seçilmişdir. O, həmçinin üst Partiya üzvlərinin müxtəlif ofis telefonlarını dinləmə cihazları nəzarət edirdi.
Rəhbərlik dönəmi
Yuri Andropov ofisində yalnız 15 ay sonra, 1984-cü ildə vəfat etmişdir. Bu dönəmdə Çernenko sağlamlıq arayışı təqdim edərək, rəhbər postunun Qorbaçova verilməsini istəyib. Lakin onun bu xahişi yerinə yetirilməyib. Yegor Ligaçov xatirələrində yazır ki, axşam fevralın 12-də Çernenko rəhbər seçibibmiş. Fevralın 13-də Mərkəzi Komitəsinin plenar iclasında, Andropovun ölümümndən dörd gün sonra, Nazirlər Şurasının sədri, Premyer və Siyasi Büronun üzvü Nikolay Tixonovun Çernenkonun Baş katib seçiləcəyini bəyan edib, komitə lazımi qaydada yeni rəhbərə Kremldə iş otağı da verib.
Sumahi türbəsi
Sumahi türbəsi — Digah kəndində yerləşən köhnə qəbirstanlığın kənarında yerləşən türbə. Türbənin 1901-ci ildə inşa edildiyi qeyd edilir. Tikili dördbucaqlı formaya malikdir. Giriş hissəsinin üzərində daş kitabə qoyulmuşdur. Tikili üzəri günbəzlə tamamlanır. Türbədən bir qədər yuxarıda türk şəhid əsgərlərinin məzarları yerləşir.
Les Discrets
Les Discrets — 2003-cü ildə Fursy Teyssier tərəfindən "musiqi və sənət təcrübə platformu" olaraq həyata keçirilən Fransız bir qrup /musiqili layihədir. Digər Fransız qruplar olan Alcest və Amesoeurs'a paralel musiqi edən qrup, ilk studiya albomlarını 2010-cu ildə satışa çıxardı.
Tarixi
Qrup 2003-ci ildə Phest adlı qrupda fəaliyyət göstərən Fursy Teyssier tərəfindən quruldu. Eyni növdə musiqi edən Winterhalter və Audrey Hadorn kimi musiqiçilər çox qısa bir müddət içində qrupa daxil oldu. 2009-cu ilin aprelində Alman səsyazma şirkəti Prophecy Productions ilə beş albomluq bir razılaşma əldə edən Les Discrets, eyni ilin dekabr ayında Alcest ilə ortaq EP və mart 2010-da ilk studiya albomları Septembre et ses dernières Penséesi yayımladı. Bu albom, Alman Sonic Seducer jurnalına görə tək bir tərzə sığdırılmayacaq, qaranlıq romantik musiqi ehtiva etməkdə idi.
Müslim (Bakalı)
Müslim — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Yeni Ursay kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə tatarlar (100 %) üstünlük təşkil edir.
Holslar
Holslar- meşə  zolağından yuxarıda yerləşən, demək olarki  bitki örtüyündən məhrum  dairəvi formalı zirvələr. H. yamaclarında terrasvari sahələr - hols terrasları müşahidə olunur. Bu terraslar yamacın dabanına doğru zəif meyilli olub, bir neçə on metrlik pillə ilə sərhədlənir. Əsasən mülayim-soyuq iqlimli arktik və  subarktik vilayətlərdə yayılmışdır.
Antal Requli
Antal Requli (Reguly Antal; 1819, Zirts —1858, Budapeşt) — macar dilçisi və etnoqrafı.
Həyatı
1819-cu ildə anadan olmuşdur. Reguly Peşte Universitetinin hüquq fakültəsində təhsil almışdır. 1839-cu ilin yayında Almaniyaya səyahət etmiş, daha sonra Skandinaviyaya getmişdir. Stokholmda Finlandiyadan sürgün edilən Arvidsonla qarşılaşmışdır. Onunla görüşdükdən sonra Reguly Sibirdə yaşayan vogullar və ostyaklar arasında bir tədqiqat səyahəti etmişdir.
Macarıstan Elmlər Akademiyasının maddi və mənəvi dəstəyini əsirgəməyən Reguly 1841-ci ilin yayında Rusiyaya getmişdir. Moskvada iki il qalaraq bilgilərini artıran Reguly böyük Sibir səyahətinə hazırlaşmışdır. O, sadəcə rus dilini öyrənməklə kifayətlənməmiş, züreyn, çeremis, mordvin və çuvaş dilləri ilə məşğul olmuş, Ural bölgəsi haqqında çoğrafi, tarixi və etnoqrafik bilgilər əldə etmişdir. Ona bu işlərində akademiyada işləyən alimlər də kömək etmişlər.
Ağır xəstəlik keçirdiyi üçün Reguly yalnız 1843-cü ildə yola çıxmışdır. Şərqi Rusiyada yaşayan votyak, çeremis və çuvaşlar arasında yaşamaq istəməmiş, Ural torpaqlarından keçərək vogul torpaqlarmda işləməyə başlamışdır. Vogullar arasındakı elmi tədqiqatları 9 ay davam etmişdir. 1844-cü ildə ostyaklar arasında tədqiqatlara başlayan Reguly 1845-ci ildə Qazana qayıtmışdır. Ağır şəraitdə Sibirdə etdiyi tədqiqatlar onu yormuşdur. Bundan sonra o, Volqa bölgəsinə səyahət etmiş və burada dillə bağlı tədqiqatlar aparmış, əvvəl çeremis, mordvin və sonra isə çuvaş dillərini tədqiq etmişdir.
Rusiyaya və Sibirə etdiyi səyahətlərdən sonra Macarıstana yorğun şəkildə qayıdan Reguly, əldə etdiyi dil nümunələri nəşr etdirməmiş vəfat etmişdır (1858). Yoldaşları bunun üçün Päl Hunfalvynin köməyini yaratsalar da, bütün gücü Sibir və Rusiyada tiikənmiş Reguly tədqiqatlarını davam etdirə bilməmişdir. Regulynin həyatı M. A. Castrenin həyatına bənzəyir.Castren də Ural dilləri haqqında tədqiqatlarını nəşr etdirə bilməmişdir. Onun topladığı materialları Anton Schiefner dərc etdirmişdir.Regulynin də tədqiqatları son illərdə nəşr olunmuşdur. Onun çuvaşlar haqqında etdiyi tədqiqat nümunələrini Jözsef Budenz dərc etdirmişdir («Csuvas közlesek es tanulmänyok» 1862-1863).
Turqay çayı
Turqay — Qazaxıstanın Aktübinsk vilayətində və Kostanay vilayətində çay.
Ümumi məlumat
Uzunluğu 825 km-dir. Əsasən qar suyu ilə qidalanır.Qolları İrgiz, Sarıturqay və Kayındı çaylarıdır.
Yeni Corciya boğazı
Corciya boğazı -  Solomon adalarını təxmini olaraq tən ortadan bölür. Şimaldan boğaz Şuazel,Santa İsabel və Nqqella adaları ilə, cənubdan isə Velya-Lavelya, Kolomnanqara və Yeni Corciya və Rassell adaları arasında yerləşir. Buqenvil adası qərbdə,Quadalkanal adası isə şərqdə yerləşir. Boğaz İkinci Dünya müharibəsi dönəmində növbəti ismi adlandırılır. Yaponlar uzun zaman bölgəni ələ keçirmək üçün uzun zaman müharibə aparmışdır. 1942 - 1943 ci illərdə ABŞ ,Avstraliya və Yeni Zellandiya donanmaları Yapon İmperiyası donanmasına qarşı vuruşmuşdur. Vulkan məşəlli ada olan Savo adası Quadalkanaldan şimal qərbdə yerləşir. Boğazın daxilində tək nisbətən iri adadır. Boğazın uzunluğu 450 km,eni isə 40–100 km arası dəyişir.
Vitis nesbittiana
(Vitis nesbittiana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Otoqa qraflığı (Alabama)
Otaqa qraflığı Montqomeri metropoliten ərazisinə daxildir.
Tarixi
Otoqa qraflığı 21 noyabr 1818-ci ildə Alabama Ərazisi Qanunverici Hakimiyyəti tərəfindən verilən qərarla yaradılmışdır (Alabamanın İttifaqa qəbulundan bir il əvvvəl). Qurulduğu vaxt qraflıq indiki Otoqa qraflığı ərazisini, həmçinin Elmor və Çilton qraflıqlarının da bəzi hissəsini əhatə edirdi.
Coğrafiyası
ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına əsasən qraflığın ümumi ərazisi 604 sqmi-dir. Bundan 594 sqmi quru, 10 sqmi isə su (1.4%) ərazisidir.
Burdun
Burdun — İrəvan xanlığının Gərnibasar mahalında kənd adı 1828–1832-ci illərdə Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuş və kənd dağıdılmışdır (yenə orada). Türk dillərində bor, bur boz və ton təpə sözlərindən ibarətdir.
Othonna floribunda
Othonna floribunda Othonna floribunda
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Otaqlı (Kəlbəcər)
Otaqlı — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Dalqılınclı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Kənd 2020-ci il 25 noyabrında Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Tarixi
Otaqlı kəndi Dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Qilıcli kəndindən aynlmiş ailələr Otaq adlanan köhnə tagbənd bir alaçıq ətrafında saldıqlarına görə belə adlandırılmişdir. Həmin tagbənd otaq kənddə indi də qalır.
Kənd ağsaqqallarının söylədiklərinə görə bir kişi öz oğlunu evləndirəndən sonra gəlin qocalara yaxşı baxmadığına görə, oğlanın atası oğluna və gəlninə onun evində yaşamalarına icazə vermir. Oğlan yaşayış yeri axtararkən meşədə üstü açıq olan köhnə tağbənd bir tikiliyə rast gəlir. Oğlan bu binanın üstünü örtüb öz ailəsi ilə orada məskən salır. Ona görə də kəndin adı otaqlı adlanır.
Yaylaqlar
Dikyurd, Xəndək yurd, Qoşqunbasan yurd, Çanaqdaş yurdu, Yal yurdu, Pələng qayasının yurdu.
Bulaqlar
Şirin bulaq, Daş bulaq, Sarı bulaq, Yoxuş bulaq, Qiblə bulağı, Bavış bulağı, İsmayılqayıran bulaq, Əsədin bulağı, Novlu bulaq, Mərcanölən bulaq, Çırçır bulaq, Zeynəbin bulağı, Mahmudun bulağı, Nabatın bulağı, Gözətlərin bulağı.
Məşhur yerlər
Ortaburun, Enlidöş, Tülkütəpəsi, Donuzölən, Yalyurdu, Zəyərəkyeri, Qatar, Gözətlər, Təpəninboynu, Ağgillik, Kəndinyalı, Ağaməhəmmədin yalı, Yumrudaş, Daşlıtəpə, Yalyeri, Təkəsaqqalı, Gölyeri, Qamışlıdərə, Hasarlar, Sümüktökülən, Kəndin dərəsi, Məmmədxanın yeri, Kömürxana biçənəyi, Armudlu biçənək, Ağaməmməd, Yazyurdu, Daşlıq, Tələlər.
Cavad Derəxti
Həyatı
Cavad Derəxti 1951-ci ildə Təbriz şəhərində anadan olub. 1981-ci ildə Ankara Hacıtepe Universitetinin Mikrobiologiya fakültəsini bitirib. 1987-ci ildə İsvecə mühacirət edib. Hazırda Cənubi İsvecin meşə təsərrüfatı departamentində mikrobioloq-tədqiqatçı kimi çalışır. İsvec Sosial Demokrat Partiyasının uzvudur. 1988-ci ildə İsvecdə yaradılan ilk diaspor təşkilatlarından biri olan "Araz" cəmiyyətinin yaradıcısıdır. 1997-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarında təsis edilmiş Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin (DAK) üzvü olub və DAK-ın III, IV, V, VI, VII, VIII qurultaylarında Dunya Azərbaycanlıları Konqresinin sədri seçilib. Cavad Deraxtinin rəhbərliyi altında Dunya Azərbaycanlıları Konqresi Azərbaycan həqiqətlərini dunya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində mühüm işlər gorub, Azərbaycan xalqının problemlərinin beynəlxalq təşkilatların diqqətinə catdırılmasında geniş fəaliyyət gostərib.
Aşpaz
Aşpaz — peşəsi yemək bişirmək olan insan. thumb|Aşpaz
Bu iş tənəffüs orqanları, ürək-damar sistemi, qidalanma orqanları, böyrək və sidik yolları, dayaq-sümük aparatı, əsəb sistemi xəstəlikləri, əllərində dəri xəstəliyi və bakteriya daşıyıcılığına malik insanlara tövsiyə olunmur.
Aşpaz yalnız müəyyən yeməklərin hazırlanmasında praktik bacarıqlar tələb etmir, həm də qida istehsalının təşkili, məhsulların xüsusiyyətləri haqqında dərin nəzəri biliklər tələb edir.
Jeopardy!
thumbnail|Proqramın loqosu "Jeopardy!" — yarışma janrında olan dünyaca məşhur televiziya şousu
Proqramın müəllifi Merv Qriffindir. Şou ilk dəfə 1964-cü il martın 30-da ABŞ-də NBC kanalında yayımlanıb.
Lisenziyalı layihənin Azərbaycanda - AzTV-də yayımlanan versiyası "61!" adlanır.
Von Han-Na
Karyerası
Von Han-Na Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda İspaniya yığmasına 32:30 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, London Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.
Daha sonra Von Han-Na Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun üçündə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 10-cu yerdə başa vurdu.
Kenqurular
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Vitis palmata
(Vitis palmata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bitkiler cox yaxsidir. Onlarin hamisi xeyirlidir.Amma bezileri insan ucun zererlidir.Mselen;alaq otu ve s.Alaq otu yol qiraqinda bitir.Insan ucun xeyirli olanlar bunlardir;aloy,giziltikan ve s.aloy otunu demliyib icmek olur.Onu demleyib icende o insan ucun xeyirli olur.
Füqəra füyuzatı
Füqəra füyuzatı (jurnal, 1920-1921) - ədəbi, elmi, ictimai-siyasi, şəkilli toplu, Azərbaycan Hərbi inqilab komitəsinin orqanı (Bakı).
Nəşri iki həftədə bir dəfə nəzərdə tutulmuşdu. Lakin cəmi üç, 1920-ci ildə (I.IX, I.XI) 2, 1921-ci ildə (28.IV) 1 nömrəsi çıxmışdır. Ağababa Yusifzadənin müdirliyi və Məmməd Səid Ordubadinin baş redaktorluğu ilə nəşr olunurdu. "Füqəra füyuzatı" Nəriman Nərimanovun şəkli və "Kommunizm nə verəcəkdir?" məqaləsilə açılırdı. Jurnalın məqsəd və məramı məsul müdirin "Füqəra Füyuzatı" nə edəcəkdir?" və baş mühərririn "Pərdə eniyor, pərdə qalxıyor" məqaləsində şərh olunmuşdur. A.Yusifzadə jurnalın proletar ədəbiyyatı yaratmaq məramını açıqlayaraq yazırdı: "Məcmuəmizin başlıca məqsədlərindən biri də məmləkət içrə qeyri-mütəşəkkil halda bulunan üdəba və şüəranı bir yerdə toplayaraq, füqəra nəfinə olmaq şərtilə onların qələmlərindən tərşih edən abdar kəlamlardan istifadə etməkdir. İştə təqib etdiyimiz məram, iştə məcmuəmiz!" "Pərdə eniyor, pərdə qalxıyor" məqaləsi ilə 1907-ci ilin noyabrında fəaliyyətini dayandıran "Füyuzat" jurnalı ilə yenicə nəşrə başlayan "Füqara füyuzatı" arasında əlaqələri aydınlaşdıran Məmməd Səid Ordubadi yazırdı: "ünvanımızda yazdığımız "Pərdə eniyor, pərdə qalxıyor" kəlmələri gərək ki, qarelərimizi əvvəlcə bir az düşündürmüşdür. Ona görə də bir neçə kəlmə izahat vermək istiyoruz. "Pərdə eniyor, pərdə qalxıyor" dedikdə, zənginlərin tamaşagah ədəbiyyatımızdakı nüfuzlarının pərdəsi enib, ədəbiyyatın füqəra öhdəsində olaraq, bütün aləm füqərasına tamaşa göstərəcək teatronun pərdəsi qalxıyor demək istiyoruz. Əvət, "Füyuzat" kimi böyük bir ədəbiyyatı havi olan zəngin bir məcmuə zənginlər xahişinə məhkum olduğu üçün, onun mühəniri kəmali-məyusiyyətlə "Pərdə eniyor" deməyə məcbur olacaq idi... İndiki halda mövqeyi-intişara qoyduğumuz "Füqəra füyuzatı"nın adını fəqət bir kəlmə olaraq "Füyuzat" qoymaqla da iktifa edə bilərdik. Lakin "Füqəra füyuzatı" namını verməklə Əli bəy cənablarına, yaxud Əli bəy ədəbiyyatına həvəskar olan zatlara bildirmək istiyoruz ki, bu "Füyuzat" əvvəlki kimi zənginlər nüfuzunda olan "Füyuzat" olmayıb, "Füqəra füyuzatı"dır. Yəni, füqarə öz ədəbiyyatına sərbəstanə bir surətdə malik olmuş və öz vücuda gətirdiyi, fəqət sonraları zənginlər mühitinə girən ədəbiyyatını azad eləmişdir" ("Füqəra füyuzatı" jurnalı, 1920, № l).
"Füqəra füyuzatı" geniş bir proqramla nəşr olunurdu. Jurnalda siyasətə, ədəbiyyata, tarixə, pedaqogikaya, coğra-fiyaya, qadın problemlərinə dair məqalələr dərc edilirdi.
Turqay yaylası
Turqay yaylası— Qazaxıstanın Kostanay vilayətin ərazisində, Cənubi Uralla Muqacarın arasında yayla.