cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mixail Tuşinski
Həyatı
1922-ci ildə Peterburq Hərbi Tibb Akademiyasında uğurla müdafiə etdiyi bu fundamental əsər səpgili yatalaq barədə ən yaxşı və orijinal elmi kəşflərdən biri kimi qiymətləndirildi. Bu dissertasiyasında istedadlı alim Rusiyada ilk dəfə olaraq beyin təzahürləri ilə səpgili yatalağa tutulmuş xəstələrdə onurğa beyninin funksiyasını tətbiq etdi və onun həyata keçirilməsi üçün dəqiq göstərişlər işləyib-hazırladı. Həmin vaxt ölkədə görkəmli bir tibb mütəxəssisi kimi tanınan Mixail Tuşinski 1921-ci ildə A.A.Neçayevin təşəbbüsü və iştirakı ilə P.Botkin adına Terapiya Cəmiyyətinin təsis edilməsi üçün yaradılmış təşkilat komitəsinin tərkibinə daxil edildi. 1922-ci ildə Mixail Tuşinski I Leninqrad Tibb İnstitutuna işə dəvət olundu. Bir müddət burda privat-dosent və fakültə daxili xəstəliklər klinikasında şöbə müdiri, 1928-ci ildən ömrünün sonunadək isə daxili xəstəliklər propedevtikası kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışdı.
Oğlunun kafedra müdiri seçilməsinə çox sevinən Əbdülkərim bəy Mehmandarov 1929-cu il noyabrın 17-də uzaq Şuşadan ona göndərdiyi məktubda yazırdı: "Səni və xüsusilə, möhtərəm Aleksandra Mixaylovnanı ürəkdən təbrik edirəm… Sənin şöhrətin, ilk sovet alimləri sırasındakı gələcəyin onu mükafatlandıracaq, sakitləşdirəcək, qoca vaxtında ona sevinc və rahatlıq gətirəcək. Onunla fəxr edərək qarşısında baş əyirəm".
Mixail Tuşinski özünü həmişə S.A.Botkin və İ.P.Pavlov məktəbinin yetirməsi hesab edir, müəllimlərinin ənənələrini layiqincə davam etdirərək bu məktəbdə qazandıqlarını elmi və praktiki fəaliyyətində həyata keçirirdi. Elmi, pedaqoji və ictimai fəaliyyəti bir-biri ilə sıx bağlı olan professor institutun tələbə elmi cəmiyyəti şurasının sədri kimi sonralar ənənəvi hala çevrilmiş tələbə konfranslarının keçirilməsinin təşkilatçısı idi. Sovet hakimiyyətinin ilk günlərində o, səhiyyənin təşkili işində fəal iştirak etmiş, həkimlərin bir sıra ümumittifaq və ümumrusiya qurultaylarının nümayəndəsi seçilmişdi. 1926-cı ildən Həmkarlar İttifaqları Leninqrad Quberniya Şurasının üzvü, 1930-cu ildən isə on üçüncü çağırış Leninqrad Sovetinin deputatı olmuşdu. Leninqrad Terapiya Cəmiyyətinin yaradılması da bu fəal ictimaiyyətçinin adı ilə bağlıdır. Mixail əvvəlcə orda katib olmuş, sonra sədr müavini seçilmişdi. 1932-ci ildə cəmiyyətdə hematoloji bölmənin əsasını da o qoymuşdu. Ümumittifaq Terapiya Cəmiyyəti bu görkəmli alimi özünün fəxri üzvü seçmişdi. Görkəmli tibb mütəxəssisi uzun illər Leninqrad Şəhər Səhiyyə Şöbəsinin nəzdində qriplə mübarizə üzrə komitənin, həmçinin Böyük Tibb Ensiklopediyasının redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.
Böyük Vətən müharibəsi Mixail Tuşinskinin həyat yolunda yeni və mühüm bir mərhələyə çevrildi. Bu dəhşətli bəla bütün leninqardlılar kimi onu da öz evində haqladı. Doğma şəhərinin ağır günlərində bu müdrik insana xas olan vətənpərvərlik, mərdlik, ruh yüksəkliyi, adamlarda ümid yaratmaq, onları qələbəyə ruhlandırmaq bacarığı kimi xarakterik xüsusiyyətlər daha qabarıq şəkildə üzə çıxdı. Mixailin qələbəyə inamı güclü idi və öz fəaliyyəti ilə bu qələbənin tam təmin olunmasına çalışırdı.
Bu çətin günlərdə istedadlı alim şəhərin müdafiə işləri ilə yanaşı, elmi işlərini də davam etdirir, ali məktəb tələbələri ilə məşğələ aparırdı. Aşağı kurslar başqa şəhərlərə köçürüldüyü üçün institutda qrupların sayı azalmışdı. Və bu qruplarda bütün mühazirələri professor özü təkbaşına oxuyurdu. 1942-ci ilin sonlarında alimə Leninqrad Şəhər Səhiyyə Şöbəsi sistemində Baş Mütəxəssislər İnstitutu yaratmaq tapşırıldı. O, bu vəzifəni də layiqincə yerinə yetirdi və institut qısa müddətdə fəaliyyətə başladı. Bundan sonra Mixail Tuşinski Leninqrad şəhərinin baş terapevti vəzifəsinə irəli çəkildi. Geniş və çoxcəhətli elmi fəaliyyətlə məşğul olan görkəmli alim tədqiqatlarını əsasən, üç istiqamətdə – hematologiya, pulmonologiya və yoluxucu xəstəliklər sahəsində aparırdı. O, hələ sağlığında ölkənin ən məşhur və aparıcı hematologiya mütəxəssislərindən biri hesab olunurdu. Məhz tibb sahəsində qazandığı elmi nailiyyətlərə görə Mixail Dmitriyeviç Tuşinski 1945-ci ildə SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdi. Bu istedadlı alimin qələminin məhsulu olan neçə-neçə elmi məqalə, monoqrafiya, dərslikdən bu gün də ali və orta ixtisas tibb məktəblərində geniş istifadə olunur. Tibbi biliklərin gözəl təbliğatçısı olan Mixail Dmitriyeviç Tuşinski 1929-cu ildən – onun üçün o unudulmaz gündən ömrünün sonuna kimi müntəzəm olaraq Azərbaycana gəlmiş, yaxın qohumları ilə daim məktublaşmış, respublikamızın tibb ictimaiyyəti qarşısında təbabətin, yoluxucu xəstəliklərin, hematologiyanın, terapiyanın ən aktual məsələləri haqqında mühazirələr oxumuşdur.
Qızı Mariya Mixaylovna Tuşinskaya atasının şəxsi arxivini qoruyub saxlamışdır. Onun şagirdi və Böyük Vətən müharibəsi illərində ən yaxın silahdaşlarından olmuş Valentina Stavskayanın ciddi səyləri nəticəsində müəlliminin həyat və fəaliyyəti barədə xeyli maraqlı materiallar toplanmışdır. Qədirbilən insanlar akademik İ.P.Pavlov adına I Leninrad Tibb İnstitutunun tibb şəhərciyində, Karpovka çayının sahilindəki binaların birində görkəmli alimin uzun illər burda işləməsini əks etdirən xatirə lövhəsi vurmuşlar.
Esquire
"Esquire" — ABŞ-nin kişilər üçün, 1932-ci ildə təsis edilmiş populyar işıltılı brend jurnal. Əsas mövzular: mədəniyyət, dəb və üslub, biznes və siyasət, texnologiya və avtomobillər, mətbəx və səhiyyə, personaj və müsahibə.
Bioloji preparatlar
thumb|Qan plazması Bioloji preparatlar – bioloji mənşəyə malik məhsullar, o cümlədən vaksin, qan preparatları, allergenlər, somatik hüceyrələr, toxumalar, rekombinant zülallar. Bunlar insan və heyvanların yoluxucu və parazit xəstəliklərinin diaqnostikası, profilaktikası və müalicəsi, onların həyat göstəricilərinin yüksəldilməsi, bitkilərin zərərvericilər və xəstəliklərdən qorunması, torpaqların münbitliyinin artırılması və s. üçün istifadə olunur.
Ümumi məlumat
Tibb və baytarlıq bioloji preparatları təsir mexanizmi və praktiki təyinatına görə müalicəvi (spesifik hiperimmun zərdablar, qamma-qlobulinlər, interferonlar), profilaktik (vaksinlər), diaqnostik (antigenlər, həmçinin allergenlər, zərdablar) və tənzimləyici olur. Onlar biokombinat və biofabriklərdə mikroorqanizmlər ştamları və onların fəaliyyət məhsulları, həmçinin tərkibində bioloji stimulyatorlar olan heyvan toxumaları əsasında hazırlanır. Kənd təsərrüfatı və meşə bitkilərinin zərərvericiləri ilə mübarizədə istifadə olunan bioloji preparatlar arasında ən çox sporəmələgətirən entomopatogen bakteriya Bacillus thuringiensis əsasında hazırlanan preparatlar (entobakterin, dendrobasillin, dipel və s.) yayılmışdır.
Bu preparatların aktiv hissəsi endotoksin zülalının kristallarıdır; bunlar həssas cücünün orqanizminə qida ilə daxil olub bağırsaq iflicinə və septisemiyaya səbəb olur. Əkin, çəmən, bağları gəmiricilərdən qorumaq üçün dənli bakterodensid buraxılır; onun təsiredici hissəsi gəmiricilərdə yatalağabənzər xəstəlik törədən salmonella cinsinə aid bakteriyalardır. Göbələk mənşəli bioloji preparatlardan boverin (kolorado böcəyinin sürfələrini məhv etmək üçün), antibiotiklər – trixotesin, fitobakteriomisin (bitkilərin müxtəlif bakteriozlarının, buğdanın kök çürüməsinin müalicəsində), virus mənşəli bioloji preparatlardan Mamestra brassicae-nin tırtıllarının məhv etmək üçün, dəyişkən ipəksarıyanı ilə mübarizədə istifadə olunur. Bioloji preparatlar ətraf mühit və insan üçün az zərərlidir, biosenozda təbiət əlaqələrini pozmur, seçici təsirə malikdir.
Gürcüstanda turizm
Gürcüstanda turizm — Gürcüstan iqtisadiyyatının əhəmiyyətli bir hissəsini təşkil edir. Beynəlxalq turizm tez inkişaf edən sahədir. 2016-cı ildə turizm sektoru ölkənin Ümumi Daxili Məhsulun 7,3 %-ini təşkil edirdi. 2015-ci ildə isə bu göstərici yalnız 6,6 %-ə bərabər olmuşdur. 2016-cı ildə 6,35 milyon xarici turist ölkəni ziyarət etmişdir. Bu göstərici əvvəlki illərə nisbətdə 7,6 % daha çoxdur. Gürcüstan Milli bankının məlumatına görə, 2016-cı ilin birinci üç rübü ərzində turistlər ölkədə təxminən 1,68 milyard dollar xərcləmişlər. Göstərici keçən ilin analoji dövrü ilə müqayisədə 11 % çoxdur. Gürcüstanda xarici turistlərin xərcləri ödəmə balansına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir və təxminən Gürcüstan xidmətlərinin ixracından gələn gəlirlərin 61,4 %-i turizm sahəsinin üzərinə düşür.
Xarici turistlər orta hesabla 5,1 gündən bir ölkəyə gəlirlər. 2016-cı ildə ölkəyə 24 saat ərzində keçən turistlərin sayı 19 % artmışdır.
Gürcüstanın Turizm üzrə Milli Administrasiyası ölkədə turizmin inkişafı ilə bağlı olan məsələlərlə məşğul olur. 2015-ci ildə qurum 26 beynəlxalq və daxili turizm yarmarkasında iştirak etmişdir. Doqquz marketinq məqsədli kampaniyaları təşkil etmiş və mətbuat üçün 64 tanışlıq səfəri keçirmişdir.
Ölkələr üzrə turistlər
Xarici ölkə vətəndaşlarından 2015 və 2016-cı illərdə Gürcüstanı ən çox ziyarət edənlər :
Viza məhdudiyyətlərinin ləğvi nəticəsində, 2016-cı ildə İrandan gələn ziyarətçilərin sayı 485 % artmışdır. Həmçinin İsraildən gələn ziyarətçilərin sayı əhəmiyyətli dərəcədə — 55 % artmışdır.
Otellər
Milli turizm administrasiyasının məruzəsinə əsasən, Gürcüstanda 2016-cı ilə təxminən 1700 mehmanxana fəaliyyət göstərmişdir. Tiflisdə 14 837 koyko-yer qeydə alınmışdır.
Beynəlxalq mehmanxana şəbəkələrinin bir çoxu Gürcüstanda fəaliyyət göstərir: Courtyard by Marriott, Sheraton Hotels and Resorts və Radisson Hotels.
Muğanlinskilər
Muğanlinskilər — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.
Soyun yaranması
İrəvanda və onun əhatə etdiyi ərazilərdə çoxsaylı nəsillər yaşamışdır, onlardan daha məşhur olanı Muğanlinskilər nəsli haqqında:
Muğ-muğan türk tayfalarının adı ilə bağlı olan yerlər əski dövrlərdən başlayaraq müxtəlif ərazilərdə geniş yayılmışdır. Bu yerlərin adı zaman-zaman gah dəyişdirilmiş, gah da hazırkı zəmanəmizə kimi yaşamaqda davam etmişdir. Sonralar Ermənistan adlandırılan qədim Oğuz yurdunun ərazilərində də Muğ tayfalarının adı ilə bağlı yerlər də vardır. Qəmərli rayonundakı Muğanlı və Muğan kəndləri, Kəvər rayonundakı Hacı Muğan, Üç kilsə rayonundakı Muğan kəndi barəsində söhbət açdığımız türk tayfalarının daimi məskən salıb yaşadıqları yerlərdir. Yurd-yuvasına, el-obasına, göz açdığı torpağına sonsuz bir məhəbbətlə bağlı olan insanlar "İrəvani", "Qəmərli" kimi "Muğanlı" nisbəsini də özlərinə təxəllüs götürmüşlər. Lakin rus ordusu İrəvan xanlığını işğal etdikdən və İrəvan quberniyası yarandıqdan sonra "İravanilər" "Erivanskilərə", "Qəmərlilər" "Qəmərlinskilərə" çevrildiyi kimi, "Muğanlılar" "Muğanlinskilərə", "Makulular" "Makinskilərə", "Şadlılar" "Şadlinskilərə" çerçilmişdir. İmperiya siyasəti kimi "ski" təxəllüsü qəbul edənlərin quberniyada vəzifə tutmaq imkanı nisbətən asan idi. Bu cür nisbə götürənlər xalqının, soydaşlarının və həmvətənlilərinin gələcəyini hər şeydən daha çox düşündüyü üçün yalnız vəzifə səlahiyyəti çərçivəsində və ictimaiyyət arasında qazandığı mövqeyində xalqının mənafeyi naminə hamıya şərhinın ehtiyacı olmayan müəyyən məsələlərin saymaz¬yana yoluna qoyulmasında hamıdan çox fəaliyyət göstərən insanlardır. O insanlardan biri də tarixi xidmətləri ilə qollu-budaqlı, həm də çoxsaylı ziyalıları olan böyük bir nəsilin tanınmış marifçi oğlr İbadulla bəy Muğanlinskidir.
İbadulla bəy Muğanlinski İrəvan Müəllimlər Seminariyasının 1901–1902-ci il on səkkizinci buraxılışının məzunudur. Onunla həmin buraxılışda Y.Babayev, A.Sultanov, C.Məmmədov, Ş.Mahmudbəyov, H.Şaxtaxtınski və başqalarının adları yazılmışdır.
Maarifçiliyə xüsusi əhəmiyyət verən İbadulla bəy Muğanlinski İrəvanda açdığı yeni tipli pansionda işlərin təşkilini təmin edir və buranı bacısı Nəcibə xanımın həyat yoldaşı, sonralar görkəmli ədəbiyyatşünas olan Cəlal Məmmədovun atası Cabbar Məhəmmədzadəyə tapşırır, özü isə birdəfəlik İrana köçür. İbadulla bəy bir müddət İranda müxtəlif sahələrdə çalışmış, hətta bir müddət İranda olan rus zabitlərinə dərs demişdir. İ.Muğanlinski 1948-ci ilin avqustunda İranda vəfat etdikdən sonra övladları Vətənə qayıtmışdır.
Piramidvari bağ səhləbi
-  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum notabilipetalum
(Bulbophyllum notabilipetalum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Romeo və Cülyetta
"Romeo və Cülyetta" (The Most Excellent and Lemantable Tragedy of Romeo and Juliet) — İngilis dramaturqu Uilyam Şekspirin yazdığı bir əsərdir.İngilis ədəbiyyatının klassiklərindən biri olan əsər, müəllifin ən məşhur pyeslərindən biridir. Əsərin 1591–1596-cı illərdə yazıldığı güman edilir. Dünya ədəbiyyatında klassik bir mövzu olan bir -birini sevən iki düşmən ailənin gənclərinin sevgi macərasından bəhs edir.Hekayənin mənbəyi İngilis şairi Artur Broukun 1562-ci ildə nəşr olunan "Romeo və Cülyettanın faciəli hekayəsi" uzun şeirinə əsaslanır. Şekspir bir çox köməkçi personajla hekayəni inkişaf etdirdi, onu orijinal bir əsər halına gətirdi. Əsər ilk dəfə 1594-cü ildə səhnələşdirilmişdir. Opera, balet və kino üçün dəfələrlə uyğunlaşdırılmışdır.
Obrazlar
Veronadakı monarx ailəsi Kapuletti sülaləsi Montekki sülaləsi Digərləri
Filmə uyğunlaşmalar
Romeo və Cülyetta pyesi bu günə qədər çox sayda peşəkar və həvəskar dünya teatr səhnələrində səhnələşdirilmişdir. Bundan başqa, 40 -a yaxın fərqli film bu mövzuya toxunmuşdur. Onların arasında aşağıdakılar diqqət çəkir:
Musiqi
Romeo və Cülyettadan uyğunlaşdırılmış ən az 24 operanın olduğu bildirilir. Bunlardan birincisi, singspiel şəklində, 1776-cı ildə Alman librettosuna görə çex bəstəkarı "Georg Benda" tərəfindən hazırlanmışdır. Romeo və Cülyettadan uyğunlaşdırılmış digər tanınmış musiqi əsərlərini belə ümumiləşdirmək olar:
Uzun körpü
Uzun körpü — Ədirnədə, Ergene çayı üzərində, Anadolu ilə Balkanları bir-birinə bağlayan yeganə körpü və dünyanın ən uzun daş körpüsüdü. Keçmiş adı Ergene köprüsüdür(Cisri Ergene). Körpünün adı Ədirnə Uzunkörpü ilçəsinə vermişdir. Uzun körpü 1426-1443-cü ildə Osmanlı sultanı II Murad tərəfindən, dövrün baş memarı Müslihiddinə tikdirilib. Körpünün tikintisində baş memar Usta Muslihinddin ilə Memar Mehmed birlikdə çalışmışdılar. 1392 metr uzunluğu, 6.80 metr enində olan körpünün 174 kəməri vardır və 4 il ərzində inşa edildi. Kəmərlərinin bəziləri kəskin, bəziləri girdədir. Körpünün hündürlüyü və eni yer yer dəyişir. Bəzi bölmələrində selyaranlar və üstündə eyvanlar var. Daş sütunlar arasında fil, şir, quş fiqurları diqqət çəkir. Körpü Osmanlının Balkanlara edəcəyi fəthlərdə qoşunlara təbii bir maneə olaraq qarşılarına çıxan Ergene çayını keçmək üçün qurulmuşdu. Daha əvvəl inşa edilən taxta körpülərin çayın daşqınları ilə dağıldığı üçün tikilən daş körpü, Türk ordusunun hücumlarının qışda da davam etdirə bilməsini təmin etdi. Uzun körpü inşa edilərkən körpünün başına məscid ilə imarət tikilərək və Ergene şəhəri adı ilə bir ilçə inşa edilmişdir. Uzun köprü, Osmanlıların Rumelidə qurduqları ilk yerləşim yeridir. Daha öncə var olan bir qəsəbə deyil, tamamən Türklər tərəfindən qurulmuş bir şəhəirdir. Körpünün tikintisi zamanı Cisri Ergene qəsəbəsinə II Muradın əmri ilə Muradiyə məscidi və bir də hamam tikilmişdir.
Uzun körpü Osmanlının son dövründə baş verən müharibələr zamanı həm Yunan, həm də Bolqar istilası altında qalmışdır. 1920-1922-ci il Yunan işğalı zamanı adı Makrifere olaraq dəyişdirilmişdir. Uzun körpüün maraqlı bir xüsusiyyəti də körpünün başında, Osmanlı ölkəsinin ilk Azadlıq abidəsinin 1909-cu ildə tikilmiş olmasıdır.
Bu gün Yunanıstan sərhədinə 6 km məsafədə yerləşən Uzun körpü bölgənin dolanışığını kənd təsərrüfatı və aqrar sənaye üzərindən təmin edir. Ergene vadisinin bərəkətli torpaqlarında çəltik, ayçiçek-i və buğda başda olmaqla kənd təsərrüfatı məhsullar, digər bölgələrə nisbətən yüksək məhsuldarlıqla istehsal edilir. Ancaq son 20 ildə Trakyada inkişaf edən nəzarətsiz sənaye ilə yanaşı ətraf mühit problemləri Ergene çayını istifadəyə yararsız hala gətirmişdir. Sənaye tullantılarına görə, hər gün fərqli rəngdə axan Ergene çayı qoxusu və ehtiva etdiyi kimyəvi maddələr səbəbindən bütün bölgə xalqını və iqtisadiyyatını mənfi təsir göstərir.
Çelyabinsk
Çelyabinsk — Rusiyada böyük şəhər, Çelyabinsk vilayətinin inzibati mərkəzi.Qərbdə Trans-Sibir Dəmiryolunun başlanğıc nöqtəsi, Ural Federal Dairəsinin ikinci ən böyük mədəni, iqtisadi, biznes və siyasi mərkəzidi. Əhalisi - 1 182 517 nəfərdir. (2023)
Şəhər Ural və Sibirin geoloji sərhədində, Rusiyanın Asiya hissəsində, Ural dağlarının şərq yamacında, Miassın hər iki sahilində (Tobol hövzəsi) yerləşir.1736-cı ildə qala kimi əsası qoyulan Çelyabinsk 19-cu əsrdə Uralın, 19-cu əsrin sonunda isə bütün Rusiyanın ən böyük ticarət mərkəzlərindən birinə çevrildi.1892-ci ildə şəhərin Moskva ilə dəmir yolu əlaqəsi yarandı.Birinci beşilliklər ərzində Çelyabinskdə sənaye müəssisələrinin fəal tikintisi, sonra isə Böyük Vətən Müharibəsi illərində fabriklərin tikilməsi ilə əlaqədar olaraq, şəhər SSRİ-nin ən böyük sənaye mərkəzlərindən birinə çevrildi. Müharibə dövründə tankların və digər döyüş maşınlarının istehsalı, eləcə də qələbəyə əhəmiyyətli dərcədə verdiyi töhfə sayəsində Çelyabinsk "Əmək Şücaəti Şəhəri" adına layiq görüldü və şəhərin özü də məşhur "Tankograd" qeyri-rəsmi adını aldı.
1990-2000-ci illərdə şəhərin bir sıra sənaye müəssisələri ağır iqtisadi vəziyyətə görə fəaliyyətini dayandırdı, bu da 2020-ci illərdən etibarən Çelyabinskdə ekologiya sahəsində çətinliklərin yaşanmasına səbəb oldu. Buna baxmayaraq, Çelyabinsk Uralın ən böyük sənaye mərkəzlərindən biridir, burada sənaye ümumi bələdiyyə məhsulunun demək olar ki, 40% -ni təşkil edir.
Etimologiyası
Yevgeni Pospelovun redaktoru olduğu “Dünyanın coğrafi adları” toponimik lüğətinə görə kəndin əsası Çələbi traktında qoyulmuşdur. Adı türkcə Çələbi (“knyaz”, “savadlı”) şəxsi adından gəlir .İlk məskunlaşanların və qocaların nəsilləri deyirdilər ki, trakt adı ilə verilən Çelyaba qalasının adı başqırdca “silabe” (“çöküntü”, “dayaz çuxur”) sözünə gedib çıxır. Bu versiya 1742-ci ildə Çelyabinsk qalasını ziyarət etmiş alman səyyahı İohan Qmelinin qeydləri ilə dəstəklənir .Vladimir Vitevski də tarixi monoqrafiyasında yazırdı: “Çelyab başqırd sözü olub rusca vedrə və ya çuğundur mənasını verir. Çelyabinsk şəhərinin yeri doğrudan da vedrəvari çuxuru təmsil edir”».
Sonradan müxtəlif alternativ versiyalar ortaya çıxdı:
Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğu
Qızılağac dövlət təbiət qoruğu — 1929-cu ildə Xəzər dənizi (gölü) sahilinin cənub-qərbində 88.4 min hektar ərazidə köçəri, su, bataqlıq və çöl quşlarının qışlaması, artırılması və qorunması məqsədilə yaradılmışdır. Ərazisi və ətrafı su, bataqlıq və yarımsəhra bitkiləri ilə zəngindir.
Sahəsinə görə Azərbaycanda ən böyük qoruq hesab olunur. 1929-cu ildə Qızılağac körfəzi və onun ətrafındakı ərazilər Qızılağac Dövlət Təbiət qoruğu elan olunmuşdur.Qoruğun ilkin sahəsi 180 min-ha olmuşdur. Qızılağac qoruğunun əsas coğrafi əhəmiyyəti quşlar aləminin son dərəcə dinamik olmasıdır.Qoruqda ildə 300 növə yaxın quşlar məskunlaşır.50 növdən çox balıq növlərinə rast gəlinir. Qoruq 1976-cı ildə (SSRİ dövründə) YUNESKO-nun siyahısına "Əsasən su quşlarının yaşama yerləri kimi beynəlxalq əhəmiyyəti olan sulu-bataqlıq yerlər haqqında" Konvensiyanın su bataqlıq regionunun biri kimi daxil edilmişdir. Qızılağac və Kiçik Qızılağac körfəzləri və onların sahil zolaqlarını əhatə edir. Təqribən 50%.i su akvatoriyasıdır. Su quşlarının qışladığı əsas yerlərdəndir. Sahil zonasında göl və bataqlıqlar var. Azərbaycan müstəqilliyini elan etdikdən sonra həmin Konvensiyaya qoşulmuş və qoruq 2001-ci ildə yenidən Beynəlxalq Əhəmiyyətli Sulu Bataqlıq Yerləri Siyahısına daxil edilmişdir.
Fauna
Respublikanın "Qırmızı Kitabı"na düşən quşların əksər növləri qoruqda və onun sərhəd ərazilərində müşahidə olunur. Qızılağac dövlət təbiət qoruğunda 22 dəstədən və 248 növdən ibarət su, bataqlıq və çöl quşları mühafizə olunur. Qızılağac dövlət təbiət qoruğu köçəri quşların çoxalması üçün çox əhəmiyyətlidir. Bura hər il Qərbi Sibirdən, Qazaxıstandan, Cənubi Uraldan, Şimali Avropadan qaz, ördək, durna, qaşqaldaq, bağ quşu, qutan və başqa quşlar qışlamağa köçüb gəlirlər.
Qoruqda qaban, canavar, qamış pişiyi, porsuq, susamuru, tülkü və s. məməlilər məskunlaşmışdır. Qoruğun su hövzəsində 54 növ balıq vardır.
Poçt markası üzərində
thumb|left|200px|[[Misir vağı Qızılağac dövlət təbiət qoruğuna həsr olunmuş SSRİ poçt markası üzərində]]
Kərim Odər
Kərim İbadulla oğlu Odər — Azərbaycan Dövlət xadimi, Musavat Partiyasının III başqanı.
Həyatı
Kərim İbadulla oğlu Odər 1901-ci ildə Bakıda anadan olub. Bakı Ticarət Litseyini bitirdikdən sonra, Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti (1918–1920) dövründə Xarici İşlər Nazirliyində özəl Qələm müdirliyi vəzifəsində çalışıb və o zaman Xarici İşlər naziri olan Nəsib bəy Yusifbəyli ilə yaxın münasibətdə olub. Həmin illərdə Kərim Odər gündüzlər işləyir, gecələr isə İqtisad fakültəsində təhsilini davam etdirirdi. 1920-ci il 27 aprel işğalından sonra Kərim Odər bir müddət Xarici İşlər nazirliyindəki işində çalışıb, lakin sonradan bolşeviklərin terror rejimi ilə ölkəni idarə etdiklərini görüb Azərbaycanı tərk etmək məcburiyyətində qalıb. Üç ilə qədər Tiflisdə qalan Kərim Odər burada iqtisad fakültəsini bitirib, bolşeviklərin əlinə keçməmək üçün Batuma qaçaraq oradan Türkiyəyə keçib. Bir müddət ticarətlə məşğul olan Kərim Odər, Türkiyə vətəndaşlığını qəbul etdikdən sonra Osmanlı Bankında yeddi ilə qədər işləyib, müdir müavini olub, Mərkəzi Bankda işə qəbul edilib. Son iş yeri Sumerbank Ümum Müdirliyində Bankaçılıq və Kredi İşlər Müdirliyində müşavir olan Kərim Odər 1966-cı ilə təqaüdə çıxıb. left|thumb|Azərbaycan siyasi mühacirləri, İstanbul, 1930-cu illər. Ayaq üstə (soldan sağa): [[Mirzə Bala Məmmədzadə, Kərim Odər, Əli Azərtəkin, Hilal Münşi. Oturanlar: Abbasqulu Kazımzadə, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Xosrov Sultanzadə]] Kərim Odər rus, fransız dillərini sərbəst, fars, alman və ingilis dillərini isə orta dərəcədə bilirdi. Kərim Odər bir müddət Müsavat Partiyasının rəhbərliyində yer alıb, Partiya Məclisi başqanı olub, eyni zamanda Azərbaycan Kültür Dərnəyinin Fəxri Başqanı adını alıb. 1976-cı ildə Azərbaycan Milli Mərkəzinin Başqanı Əbdülvahab Yurdsevərin vəfatından sonra Mərkəz Başqanlığı da Kərim Odərə tapşırılıb.
Kərim Odərin "Azərbaycan" dərgisində və digər mətbu orqanlarda çoxlu sayda məqalələri, yazıları vardır. Ən dəyərli "Azərbaycan ekonomisi" və "Azərbaycan" adlı əsərləri böyük maraq doğurur. Kərim Odər böyük zəhmətlə yazıb çapa hazırladığı "Azərbaycan" kitabının çapını görə bilmədi. Daha doğrusu Türkiyədə bu kitabın "Milli bir Kültür Politikasına qovuşulmamış olması" nəşri gecikdirirdi.
Kərim Odər 1981-ci ilin 19 noyabrında vəfat edib.
Varda körpüsü
Varda körpüsü— Adana vilayəti Karaisalı ilçəsinin  Hacıkırı (Kıralan) kəndində yerləşib, yerli əhali tərəfindən "Böyük körpü" adlandırılır. Hacıkırı Dəmir Yolu körpüsü 1912-ci ildə Almanlar tərəfindən inşa edildiyi üçün Alman körpüsü kimi tanınır. Adanaya avtomobil yolu məsafəsi Karaisalıdan 64 km məsafədədir. Dəmir yolu ilə Adana stansiyasına məsafəsi 63 km-dir.
Bu körpü Almanlar tərəfindən, polad qəfəs daş hörmə üsulu ilə aparılmışdır və 6 bölmədən ibarətdir. 1912-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Körpünün tikilmə məqsədi İstanbul-Bağdat-Hicaz Dəmir yolu xəttini tamamlamaq olubdur.
Texniki xüsusiyyətləri
Kargir körpü növündə 3 əsas açıqlıqlıq və 4 əsas sütun üzərində qurulmuşdur. Körp 200 metr uzunluğunda və 99 metr hündürlüyündədi. Körpünün sütunları polad mesnet növü olub xarici örtməsi daş hörmə üsulu ilə tikilmişdir. Tikintisinə 1907-ci ildə başlanmış 1912-ci ildə tamamlanmışdır. Körpü sütunları təminatı üçün dörd ədəd ayağın içində pillələr mövcuddur. Körpü üzərindəki dəmir yolu 1220 metr radiuslu bir kurpla keçirilmişdir. 5 illik tikinti prosesində 21 fəhlə və bir alman mühəndis müxtəlif səbəblərlə ölmüşdür.
Mənbə
Bir Mühendislik Harikası: Alman Köprüsü
Ichijinsha
— Yaponiya nəşriyyatı. Manqalar, jurnallar və kitablar nəşr edir.
Oraq
thumb|right|200px|OraqOraq — kənd təsərrüfatı aləti. Taxıl, qismən də ot biçinində istifadə edilir. Kiçik polad tiyədən və ağac sapdan ibarətdir. Dişsiz olması ilə çindən fərqlənir. Tiyənin arxa tərəfi ağac sapa geydirilir. Neolit dövründə yaranmışdır İlk dəfə Ön Asiyada tapılmışdır. Oraq gövdəsi ağac, sümük və gildən olurdu, sonralar isə tunc, dəmir və poladdan da hazırlanırdı. Arxeoloji qazıntılar zamanı Azərbaycanda tapılmış qədim oraqlarla XX əsrdə istifadə olunan oraqlar arasında oxşarlıq var. Oraq "urak" adı ilə bir sıra türkdilli xalqlar arasında da yayılmışdır. Həyətyanı təsərrüfatda işlədilir. thumb|[[Dəryəz və oraq|left]]
Orağın böyük ölçülü növü "mərəndi" adlanırdı. Dəmir oraq peyda olandan sonra onun bəsit tipoloji növü olan "qurama" dişli oraqlar, tədricən aradan çıxmışdır.
Biçin məqsədilə "kərənti" və ya "dəryaz" adlanan uzun dəstəkli əmək alətindən də istifadə edilirdi. Adətən, ot biçinində işlənən dəryaz qısa bəlimli taxıl növlərinin biçilməsi prosesində də istifadə edilirdi. Bir qayda olaraq onun dəstəyinin ortasına "əlcək" adlanan tutacaq bərkidilirdi.
Gökcə Pəhlivanoğlu
Gökcə Pəhlivanoğlu — Türkiyə rejissoru.
Gökcə Pəhlivanoğlu 1984-cü ildə İstanbulda anadan olub. Mərmərə Universitetinin Gözəl Sənətlər fakültəsinin Sinema TV bölümünün məzunudur. Əlavə olaraq fotoqrafiya ilə məşğuldur. "Trident" (2004), "Çıma" (2004), "Zincirləmə film tamlaması" (2005) filmlərinin rejissorudur. 2003-2004-cü illərdə bir çox filmlərdə prodüser-dizayner və fotoqraf kimi çalışıb. "Trident" filmi 2004-cü ildə İstanbul Qısa Filmlər Festivalında, "Çıma" Metro Qroum Qısa Filmlər yarışmasında 4-cü mükafatı qazanıb. "Zincirləmə film tamlaması" isə Beynəlxalq İzmir Qısa Filmlər Festivalının finalçısı olmuşdur. Bundan başqa həmin film Antalya Altun Portağal Film Festivalının Qısa Film yarışmasında iştirak etmiş, Akbank  Qısa Filmlər Festivalının finalçısı olmuşdur.
Blokçu (voleybol)
thumb|right| 3 nömrəli xana blokçunun mövqeyidir
Blokçu (və ya blok qurucu) — voleybolda mövqe, voleybolçu ampluası. Çox vaxt mərkəz oyunçusu da adlanır. Buna səbəb bu mövqe sahiblərinin tez-tez mərkəzdən hücuma çəkilməsidir. Bu mövqenin sahibləri nə qədər hündürboy olsa bir o qədər xeyirdir.
Blok nədir
left|thumb|210px|İkili blok 4-cü zonadan hücumun qarşısını alır Blok — voleybol toruna yaxın oyunçunun rəqib tərəfdən gələn topun tor üzərindən təmasla qarşısını almaq üçün tullanaraq edilən hərəkətdir. Voleybolda rəqibin servisinə blok qadağandır. Blok növləri aşağıdakılardır:
İcazə verilən və verilməyən bloklar
Təmasları tək bir hərəkət zamanı olması şərti ilə bir və ya bir neçə blokçu topa sıra ilə (tez və davamlı olaraq) təmas edə bilər. Blok zamanı blok quran əllərini (və ya qollarını) torun üzərindən rəqib tərəfə keçirə bilər. Ancaq bu müddətdə o, topa toxunmaq üçün rəqibin hücum etməsini mütləq gözləməlidir. Ayrıca blok təması komandaya bir vuruş olaraq əlavə edilmir. Belə ki, voleybolda hər komandanaya topu rəqib meydançaya göndərməsi üçün ən çoxu üç vuruşa icazə verilir və blok zamanı topa toxunma bu vuruşlardan sayılmır. Blokdan sonrakı ilk vuruş blok zamanı topa toxunan da daxil olmaqla komandanın hər hansı bir oyunçusu tərəfindən edilir.
Blok xətaları
Aşağıdakı qaydalar çərçivəsində edilmiş bloklar xətalı bloklar sayılır:
Callicarpa ampla
(Callicarpa ampla) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İndiki bitmiş zaman
İndiki bitmiş zaman (Present Perfect) - keçmişdə qeyri-müəyyən bir vaxtda baş verən və nəticəsi indiki zamanla əlaqəli olan zaman forması. İndiki bitmiş zaman "to have" feli və keçmiş feli sifət vasitəsilə düzəldilir:
İyli şüyüd
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum nitidum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fəzzan
thumb|Fəzzan Liviyanın üç əsas bölgəsindən biridir. Fəzzan (Ərəbcə: فزان, Latınca: Phasania) — Liviyanı meydana gətirən üç qədim bölgədən biridir. Digər ikisi Trablis və Kirenaiykadır. Mərkəzi Sebhadır. Bugünkü Liviyanın cənub-qərbində yerləşir. Bölgənin adı bəzi qaynaqlarda Fezzan keçməkdədir. Fəzanda qurulan ilk dövlət Fəzan Sultanlığıdır. Bu dövlət daha sonra Misirlilərin hakimiyyətinə qirmişdilər.
Tarixi
thumb|Fəzzan səhrasında günəş batarkən çəkilən bir şəkil thumb|Fəzzanda Ubaridə bir sahə 1551 - ci ildə Turqut Rəis, Trablisi fəth edəndə Fəzzan da həqiqətən Osmanlı Dövlətinə qatılmış ve Trablis Bəylərbəyliyinə bağlı Fəzzan Bayrağı qurulmuşdur. 1556-1577 illər arasında Osmanlı əsgərləri Fəzzandaki şəhərləri də ələ keçərərək bölgədəki Osmanlı hakimiyyətini mökəmləndirmişdilər. Bu sayədə Səhra ticarət yollarının Aralıq dəniziyə açılan hissəsi də Osmanlı hakimiyyətinə qirmişdi, bu da Trablis əyalətinin gəlirlərini əhəmiyyətli dərəcədə artırmışdır. Osmanlı Dövlətinin sərhədlərinin cənuba doğru genişləməsi bu dövlətin Çad Gölü Hövzəsində hökm sürən Bornu Sultanlığı və Niger Çayı Hövzəsində yaranan Songhay Dövləti ilə qonşu olması nəticəsini doğurdu və bu dövlətlərlə ilk dəfə diplomatik əlaqə yaradıldı.
XVII əsrdə Əlcəzair və Tunis vilayətləri kimi Trablis vilayətinin də mərkəzi hakimiyyətlə bağlarının kəsilməsi nəticəsində, Fəzzandakı Osmanlı hakimiyyəti də vəziyyətini dəyişmişdir. 1711 - ci ildə vilayətin İstanbula sözdə bağlı amma əslində müstəqil Qaramanlı dövlətinin əlinə keçməsiylə bölgə dövlətləri ilə əlaqəsi tamamilə kəsildi.
II Mahmud dövründə (1808-1839) başına buyruq hala gəlmiş olan əyalətlərin təkrar mərkəzi idarəyə bağlanması səyləri çərçivəsində 1835 - ci ildə Trablisə göndərilən Osmanlı donanması Qaramanlı dövlətinə son verərək vilayəti yenidən mərkəzi hakimiyyətə bağlamışdır. Əyalətin XVI əsrdə olduğu kimi gəlirlərinin xərclərindən çox ola bilməsi üçün Səhra ticarət yollarının yoxlama altına alınmasına ehtiyac duyan Osmanlı rəhbərliyi 1850-ci illərdən etibarən cənuba yayılma siyasəti izləmiş, 1875-ci ildə Fəzzanın ən cənub ucundakı Gat qəsəbəsinin də zəbt edilməsiylə bölgənin yenidən fəthi tamamlanmışdır. Bu çərçivədə Fəzzan və Cənub Əlcəzairdə məskun Tuareg (Osmanlı qaynaqlarında Tevarik) qəbilələri də yoxlama altına alınmışdır.
II Abdülhəmid dövründə (1876-1909) isə dövlətin ən uzaq vilayəti olması məzmununda, siyasi sürgün yeri olaraq da istifadə edilmişdir. Günümüzün Türkcəsində belə, bir başqa uc vilayət olan "Yeməyin" kimi, "Fəzzan" sözü də uzaq məkanları izah edən bir ifadə olaraq istifadə edilməkdədir. II Abdülhəmid dövründə Fransız müstəmləkəçilərin Səhra çölünü hakimiyyət ələ almaq niyyətlərinin qarşısında daha güclü dayana bilmək üçün Osmanlı Dövləti yerli xalqın da dəstəyini almağa ehtiyac duydu. Bu məzmunda, bölgədəki ən geniş təşkilatlanmağa sahib Sunusu Təriqəti ilə Osmanlı dövləti arasında ittifaqı xatırladan bir həmrəylik əlaqəsi quruldu. 1911-ci ildə İtalyanın Trablisə əsgər çıxarmasıyla bölgə döyüş mühitinə girmiş, Fəzzanda Sunusuların da köməyiylə bir ovuc Türk zabiti tərəfindən təşkilatlanmış yerli qüvvətlər İtalyanların sahil şəhərlərindən cənuba doğru irəliləməsinə müqavimət göstərmişlər. Ancaq müvəffəqiyyətli müqavimət davam edərkən 8 Oktyabr 1912- ci ildə Balkan müharibəsinin baş verməsiylə Osmanlı Dövlətinin bütün diqqəti Rumeli torpaqlarının müdafiəsinə yönəltdi və 18 Oktyabr 1912 - ci ildə İtaliya ilə cəld bir sülh müqaviləsi imzalandı. Uşi müqaviləsi ilə bütün Trablis vilayəti İtaliyaya buraxıldığı üçün Fəzzan da Osmanlı Dövlətinin əlindən çıxdı. Buna baxmayaraq bölgədə qalan Türk zabitlərinin yerli qüvvətlərlə birlikdə İtaliyaya qarşı müqaviməti davam etdi.
Birinci Dünya Müharibəsində Osmanlı Dövləti Şahzadə Ömər Faruk Əfəndini bölgəyə göndərərək müqaviməti davam etdirdi. İtalyan işğal bölgəsi yalnız bir neçə limanla məhdud qaldı.
Osmanlı Dövlətinin Birinci Dünya Döyüşündə məğlub olmasıyla İttifaq Dövlətləri ilə 30 Oktyabr 1918-ci ildə imzaladığı Mudros Sülhünün 17-ci maddəsi "Trablis və Bənqazidəki Osmanlı zabitləri ən yaxın İtalyan qarnizonuna təslim olacaq" ifadəsiylə Osmanlı Dövlətinin Fəzzanı da boşaltmasını nəzərdə tutmaqda idi.
Haqqında danışılan maddəyə baxmayaraq müqavimət davam etdisə də öz canının dərdinə düşən Türk dövlətinin Fəzzana hər hansı bir şəkildə kömək etməsi mümkün ola bilmədiyindən bölgə ilə əlaqələri də qopdu.
10 avqust 1920- ci ildə imzalanan ancaq heç bir zaman qüvvəyə girməyən Sevr müqaviləsinin 121-ci maddəsi Osmanlı Dövlətinin Liviya üzərindəki bütün haqqlarından imtina etməyə məcbur oldu. Razılaşma qüvvəyə girməsə də Fəzzandakı vəziyyət əsasən bu idi. 24 İyul 1923 - cü ildə imzalanan Lozanna müqaviləsi "Türkiyə, (...), 18 Oktyabr 1912 tarixli Lusanna müqaviləsi (Uşi Razılaşması) və bu müqaviləyə bağlı sənədlər uyğun olaraq, nə xüsusiyyətdə olursa olsun, Liviyada faydalandığı bütün haqqlarının və imtiyazlarının qəti olaraq sona çatdığını elan edir." hökmünü komandir 22 - ci maddəsi ilə Türkiyə, Liviya (səbəbindən Fəzzan) üzərindəki haqqlarından qəti olaraq imtina etdiyini qəbul etdi.
Fəzzandakı Ərəb birliklərinin İtalyanlara müqaviməti isə 1930 -cu illərə qədər davam etdi. İtalyan və Fransız işğallarından sonra Trablis, Fəzzan və Kirenaika birləşib Liviya Birləşmiş Krallığını qurdular
Bulbophyllum nitens
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sülh (Neftçala)
Sülh — Azərbaycan Respublikasının Neftçala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
1 sentyabr 2004-cü ildə Yenikənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Sülh qəsəbəsinə kənd statusu verilmışdir.
Callicarpa bodinieri
(Callicarpa bodinieri) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Lora Breniqan
Həyatı
Lora Breniqan 3 iyul 1952-ci ildə ABŞ-nin Nyu-york ştatının Brüster şəhərində doğulmuşdur. İlk dəfə solo karyerasına 1970-ci illərdən başlamışdır. 1980-ci illərin əvvəldən başlayaraq müxtəlif filmlərə çəkilir. Bununla bərabər Lora 1982-ci ildə orijinal "Qloria" mahnısının remeykini ifa edir və həmin ildə Qremmi mükafatı nominasiyasına layiq görülür. 1984-cü ildə ifa etdiyi Self Control mahnısı ABŞ və Avropa ölkələrinin hit-paradlarında ən populyar mahnılardan birinə çevrilir. 1990-cı illərdə Lora filmlərdə az çəkilirdi. Lora Breniqan 26 avqust 2004-cü il tarixində beyin anevrizmi xəstəliyi ağırlaşması səbəbindən dünyasını dəyişir.
Ərzni
Ərzni, Arzni — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayondan şimal-qərbdə, Zəngi çayının sol sahilində yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Kəndin başqa adı Sərçəli olmuşdur.
İlk dəfə XV əsrdən xatırlanır.
Əhalisi
Kənddə 1873 - cü ildə 96 nəfər, 1886-cı ildə 197 nəfər, 1897-ci ildə 121 nəfər, 1904 - cü ildə 439 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. Burada indi ermənilər və aysorilər yaşayır.
"Atikva" ümid deməkdir (film, 1994)
"Atikva" ümid deməkdir — qısametrajlı sənədli televiziya film.
Rejissor Rahim Sadıqbəyli tərəfindən 1994-cü ildə çəkilmişdir. Azərbaycan Televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanın Quba ərazisində yaşayan yəhudi əhalisindən bəhs edir.
Məzmun
Film Azərbaycanın Quba ərazisində yaşayan yəhudi əhalisindən bəhs edir. 1730-cu ildə Pirğat deyilən dağlıq hissədən bir qrup yəhudi əhalisi Quba xanı Fətəli xanın yanına gedərək, ona mürəciət edirlər ki, onlara Quba ərazisində məskunlaşmağa icazə versin. Elə o vaxtdan bu günlərə kimi yəhudilər Quba rayonunda kompakt şəklində yerləşiblər. Onlar Azərbaycanda öz icmasını qurub, Azərbaycan və İsrail dövlətlərində baş verən hadisələrdən məlumat verən "Aziz" qəzeti, yəhudi mədəniyyəti və dilini öyrədən gənclərdən ibarət təşkilat yaradıblar. Öz adət-ənənələrini öyrənməklə yanaşı, Azərbaycan yəhudiləri Azərbaycan dilini, mədəniyyətini, Azərbaycanda baş verən hadisələri böyük məmnuniyətlə öyrənirlər.
Azərbaycan torpağında dünyaya gəlib fəaliyyət göstərən akademik Landau, Fizika Institutunun direktoru Esmanov, Azərbaycan xalq artisti Rahilə Ginzburqun, Toksikologiya mərkəzinin direktoru professor Eldar Qorinin adları bir çox azərbaycanlı üçün tanış və doğmadır. Erməni təcavüzkarlara qarşı döyüşlərdə böyük şücaət göstərən Azərbaycanın Milli qəhrəmanı, tankçı Albert Aqarunov azərbaycanlıların qəlbinə əbədi həkk olunub.
Yəhudi icmasının dinə münasibəti, Azərbaycan Dövlətinin inkişafı naminə fəaliyyəti, yəhudilərin asudə günlərində məşğuliyyəti də filmdə öz əksini tapmışdır.
Buassiye tovlu qulağı
Melandrium boissieri Schischk. = M. latifolium (Poir.) Maire
Hündürlüyü (15) 35-60 (70) sm, gövdəsi düz, çəngəlvari budaqlanmış, əsasən aşağı hissədə qismən tüklü, çox vaxt çox xovlu-tüklü olan ikiillik və yaxud çoxillik ot bitkisidir.
Yarpaq
Yarpaqları hər iki tərəfdən adətən sıx tüklüdür, kökətrafı və aşağı gövdə yarpaqları elliptik və ya uzunsov-əksinə neştərvaridir, qısa saplağa daralmışdır, qalanları isə oturaqdır, uzunsov və yaxud yumurtaşəkilli-neştərvari, bəzən yumurtaşəkillidir, sivri və ya az sivriləşmiş, nadir halda kütdür, yuxarıdakılar çox vaxt neştərvaridir.
Çiçək
Çiçək qrupu boşdur, çəngəlvari budaqlanmışdır, erkəkcikli çiçəkləri daha budaqlanmış və çoxçiçəklidir.
Meyvə
Qutucuğun uzunluğu (15) 17-18 (20) mm-dir, uzunsov-yumurtaşəkilli və ya əksinə armudşəkillidir, 10 ədəd dişlərlə açılandır, xariçə doğru qatlanmışdır. Toxumlarının uzunluğu 1 mm-ə qədərdir, böyrəkşəkillidir, qonur və az qabarıqdır.
Çiçəkləməsi
Aprel-İyul (Avqust)
Meyvə verməsi
May-Avqust
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bütün rayonlarında. Ovalıqdan subalp qurşağına qədər.
Yaşayış mühiti
Kolluqlarda, bağlarda, talalarda, otlu yamaclarda, qaya və daşların kölgəsində, çayın quru yataqlarında, alaqlı yerlərdə, bağ və bostanlarda, əkinlərdə alaq kimi rast gəlinir.
Məhəmməd Azər Aran
Məhəmməd Azər Aran — Müsavat Partiyası başqanı.
Həyatı
Məhəmməd Azər Aran 1911-ci ildə Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində anadan olub. Atası və bütün qohumları Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin qurduğu Azərbaycanın istiqlal və hürriyyətə qovuşmasını, Azərbaycan Milli Cumhuriyyətinin qurulmasını istəyən Milli Müsavat Xalq Partiyasına mənsub olub. M. Azər Aran gənc yaşlarından kommunistlərin Azərbaycanda törətdiyi ölümləri, cinayətləri gördüyü üçün mövcud rejimə dərindən nifrət edib.
1920-ci ildə məktəbi bitirdikdən sonra M. Azər Aran Türkiyəyə getmək qərarına gəlir. Sərhədi keçərkən Əli Aran adlı bir riyaziyyat müəllimi ilə tanış olur, birlikdə İrana, oradan isə Türkiyəyə gəlirlər. Azər Aran İstanbulda əsgəri tibb fakültəsini bitirib. İstanbulda olarkən Azərbaycan Milli Qurtuluş hərəkatının böyük ideoloqu M. Ə. Rəsulzadə ilə yaxından tanış olub. Sonradan nevrologiya sahəsində ixtisas alaraq mütəxəssis həkim kimi fəaliyyət göstərən, polkovnik rütbəsinə qədər yüksələn Azər Aran Əsgəri xəstəxanalarda Baş həkim olub, sonrakı illərdə öz arzusu ilə təqaüdə çıxıb.
Azər Aran Tibb fakültəsinin üçüncü kursunda oxuyarkən, M. Ə. Rəsulzadə və bir çox siyasi mühacirlər Türkiyədən getmək məcburiyyətində qaldılar. Elə həmin vaxtdan (1931-ci ildən — N. Y.) Azər Aran bir çox dostları ilə Azərbaycan istiqlal davasının fəalları olaraq, ciddi işlər görürlər. Avropadan göndərilən "İstiqlal", "Qurtuluş" kimi mətbuat vasitələrini alıb lazımi ünvanlara çatdırır, milli mətbuata xəbərlər, müxtəlif yazılar hazırlayırlar. Beləliklə, Müsavat Partiyasının və Azərbaycan Milli Mərkəzinin üzvü olurlar. Özü sonradan səmimiyyətlə etiraf edərmiş: "Biz daha gənc olmamış böyük yüklə yükləndik". Azər Aran Sivasda Əsgəri xəstəxanada Baş həkimlik edərkən, Türkiyə Anıtlar Dərnəyinin də üzvü olub. O, Qazi Bürhanəddinin məzarını tikdirib.
Azər Aran 1949-cu ildən fəaliyyət göstərən Azərbaycan Kültür Dərnəyinin işində də yaxından iştirak edirdi. Müsavat Partiyasının III başqanı Kərim Odərin 1981-ci ilin 19 noyabrında vəfatından sonra Müsavat Partiyasının IV başqanı olur. Ömrünün sonlarında ağır xəstəlik keçirən Azər Aran uzun illər çalışıb işini yürütdüyü Azərbaycan davasının ana Vətən Azərbaycanda qələbəsini gördü. On bir ilə yaxın Başqanı olduğu Milli Müsavat Xalq Partiyasının 1992-ci ildə Azərbaycanda bərpası onu çox sevindirdi. Böyük milli mücahid Azər Aran 1993-cü il aprelin 8-də Ankarada 82 yaşında vəfat edib və "Qarşıyaxa" məzarıstanlığında dəfn edilib.
Teylor teoremi
Teylor teoremi — riyaziyyatda törəməsi bilinən bir funksiyaya bir nöqtə ətrafında, əmsalları sadəcə funksiyanın o nöqtədəki törəməsinə bağlı olan polinom şəklində ardıcıllıq əmələ gətirən nəticədir. Teorem yaxınlaşdırma hesablamalarındakı xəta payına baxmayaraq, dəqiq nəticələr də verə bilir. Bruk Teylor adlı riyaziyyatçının 1712-ci ildə etdiyi çalışmaları səbəbilə adı bu şəkildə adlanan teoremin həqiqətdə bundan 41 il əvvəl (1671-ci ildə) Ceyms Qreqori (James Gregory) tərəfindən kəşf edildiyi bilinir.
Teorem
Əgər f(x) hər hansı a nöqtəsinin özü və onun müəyyən ətrafında (n+1)-ci tərtibə qədər törəməsi olan funksiyadırsa, x isə göstərilən ətrafdan olan x\not=a istənilən nöqtədirsə, onda a və x nöqtələri arasında elə c nöqtəsi var ki,
thumb|right|290px|Mənşə ətrafında y=e^x eksponent funksiyası (bütöv qırmızı xətt) və qarşılığı olan dördüncü dərəcədən Teylor polinomu (parçalı yaşıl xətt)
Jan Mare
Jan Mare — fransız aktyoru
Kino karyerası
Jan Mare aktyorluq karyerasının başlanğıcında müvəffəqiyyət qazana bilməsə də, o, özünü xoşbəxt və bəxti gətirən adam hesab edir. Bu barədə Mare müsahibəsində belə deyib: "Fortuna məndən üz döndərəndə də, son nəticədə bəxtim həmişə üzümə gülürdü. Bir dəfə kütləvi səhnə üçün iştirakçı  toplayan rejissor mənim haqqında belə söylədi: "Bu oğlanın istedadı var, ancaq o, bizə bədbəxtlik gətirəcək. Mən çox məyus oldum. Ertəsi gün paralel kursdan olan uşaqlar mənə öz tamaşalarında rol təklif etdilər. Əvvəlcə razılıq vermədim. Sonra biləndə ki, pyesin müəllifi gənc aktyorların kumiri Jan Koktodur, əlbəttə ki, razılaşdım. Bu hadisə 1934-ci ildə olub. Sınaq tamaşasını izləyən Kokto məni rola təsdiq etdi. Dahi sənətkarla dostluğumuz beləcə başladı". 1936-cı ildə Parisdə keçirilən beynəlxalq sərgiyə hazırlıq günlərində tamaşaya hazırlanan Jan Koktonun "Çəhənnəm maşını" antik trilogiyasında müəllif baş rolun ifasını Mareyə tapşırır. Aktyor gurultulu alqış qazandıqdan sonra o, bir-birinin ardınca tamaşalarda iştirak etməyə dəvətlər alır. O zaman Mare üçün hətta xüsusi pyes də yazılmışdı. Daha sonra Jan Mareyə Fransanın bir nömrəli teatrı sayılan "Komedi-Fransez"də və yeni filmlərdə baş rolları oynamağa sevindirici təkliflər gəlməyə başladı.
Qeyd etmək lazımdır ki, Marenin yaradıcı şəxsiyyət kimi yetişməsində şair, dramaturq və rejissor Jan Koktonun böyük təsiri olub. Mare teatr səhnəsində ən yaxşı rollarını Koktonun yazdığı "Şah Edip", "Dəyirmi stolun cəngavərləri" və "Dözülməz valideynlər" pyeslərində oynayıb. Jan Marenin ifacılıq tərzi emosionallığı, temperamenti, ifadəli və təsiredici gücü ilə, eyni zamanda intellektuallığı, plastik davranışı və yüksək səhnə mədəniyyəti ilə tamaşaçını valeh edirdi.
Jan Marenin kinoda ilk böyük işi 1941-ci ildə rejissor J.Baronsellinin cəkdiyi "Yandırılmış ev" filmidir. 40-50-ci illərdə isə o, romantik rolları oynamaqla məşhur olub. "Əbədi qayıdış"da (1943) Patris, "Karmen"də (1943) Xose, "Praf Monte-Kristo"da (1953) Edmon Dantes, habelə J. Koktonun rejissorluğu ilə çəkilmiş "Gözəlcə və əjdaha" (1946), "İkibaşlı qartal" (1947), "Orfey"(1949), "Orfeyin vəsiyyəti" (1960), görkəmli İtalyan rejissoru Lukino Viskontinin "Bəyaz gecələr"(1957) filmlərində və  Fantomas haqqında seriallarda yaddaqalan rollar yaradıb. Kino həvəskarları "Kapitan Frakass", "Parisin sirləri" və "Dəmir maska" filmlərində Marenin oynadığı qəhrəmanları böyük məhəbbətlə sevmişlər. Jan Mare filmlərə çəkilməklə bərabər, teatr səhnəsində də işini davam etdirirdi. Bu barədə aktyor belə deyib: "Mən teatrı qəlbən sevirəm. Lakin kinoya da çox minnətdaram. Cünki o, məni dünyaya tanıtdırıb. Bununla da kino bütün teatrların qapılarını mənim qarşımda açıb. Mən həmişə demişəm, bəxtim hər zaman gətirib. 75 ekran əsərində və 50 teatr tamaşasında oynamışam. Molyer, Şekspir, Kokto, Şou... Gördüyünüz kimi, səhnədəki rollarımın siyahısı böyükdür".
Yeri gəlmişkən, xatırladaq ki, Jan Mare 1974-cü ildə Fransanın Aktyorlar İttifaqına rəhbərlik edib.
Aktyor işi
Jan Marenin aktyorluq taleyi başqalarından xeyli fərqlidir. Bəzən o, yaxşı rejissorlarla ümumi dil tapa bilmir, dahi və kommersiya ruhlu rejissorlarla isə çox gözəl nəticəyə nail olurdu. Mare belə filmlərdə macəraların sirli və istəkli qəhrəmanına çevrilirdi: "Puç olmuş arzular"da çinayətkar şahzadə, "Taleyin əmri"ndə əyyaş dahi, "Qraf Monte-Kristo"da böhtan nəticəsində ömürlük məhkum olunmuş gənc... Mare bu filmlərdə romantizmin gözəlliyini və saxtalığını özündə təcəssüm etdirmişdi.
İki il göz yaşı axıdan Mersedes Edmonun satqın "dostu" Fernana ərə gedir. Xəyanətin qurbanı olan Dantes yeddi il İf qəsrində məhbus həyatı yaşayır, əzab və işgəncələrə dözür. Yalnız məhbəs qonşusu abbatın başa saldığı yolla qəsrdən qaçmağa müyəssər olur. Filmin birinci hissəsi "Böhtan", ikinci hissəsi "Qisas" adlanır. Azadlığa çıxan Dantes abbatın ona vəsiyyət etdiyi xəzinəyə sahib çıxır. İndi o, satqınlardan intiqam almağa hazırlaşır. Bunun üçün Edmon gah abbat Buzoni, gah dənizçi Sindibad, gah da lord Uilmuorun qiyafəsində çıxış edir və istədiyinə nail olur. Sonda xəyanət yolu ilə Dantesin nişanlısı Mersedesi ələ keçirən Fernan özünə qəsd edir, Danqlar müflisləşir, Vilfor ağlını itirir. Aleksandr Dümanın romanı əsasında çəkilmiş bu ikiseriyalı film əvvəldən axıra kimi tamaşaçını həyəcan içində saxlayır. Baş rolun ifaçısı Jan Mare böyük ustalıqla yaddaqalan sevilən və insan qəlbini duyğulandıran obraz yaradıb. Film "Min bir gecə" nağılının koloritinə bənzəyən xoşbəxt sonluqla bitir. Edmon Dantes yunan qızı Qayde ilə yelkənli gəmidə səyahətə çıxır.
Teatr və kino Jan Mare üçün müqəddəs sənət ocağı olub. Deyirlər, istedadlılar hər sahədə istedadlı olurlar. Bunu gənc və yaşlı nəslin sevimli aktyoru olan Jan Mareyə də aid etmək olar. Mare on yaşından başlayaraq, molbert qarşısında durub müxtəlif rəsmlər çəkməyi xoşlayar, yaratdığı tabloları isə utandığından heç kimə göstərməzdi. Lakin bir dəfə təsadüfən Kokto Marenin çəkdiyi mənzərəni görüb bəyənir. Sonra həmin şəkli ona bağışlamağı Maredən xahiş edir. Bir gün Koktonun Madlen meydanında olan mənzilinə qonaq gələn Pikasso həmin şəkli görüb belə deyir: "Əgər bu mənzərəni hər hansı bir salonda görsəydim, onu mütləq alardım".
Jan Mare gənc yaşlarında dulusçuluqla da məşğul olurdu. Boş vaxtlarında gildən saxsı qablar düzəltməyi sevən aktyor hərdən bir kiçik heykəllər də yaradırdı. Onun bu işlərindən xəbəri olanlar var idi. Bir dəfə Parisin 18-ci rayonunun bələdiyyəsi Maredən yazıçı Marsel Emenin yubileyi münasibətilə onun heykəlini düzəltməyi xahiş edir. İndi həmin heykəl Monmartr meydanında uçalır. Bax, belə.
Son müsahibələrinin birində müxbirin -"gənc aktyorlara nəyi məsləhət görərdiniz?" - sualını Mare belə cavablandırmışdı: "İlk növbədə öz işlərinə tənqidi yanaşmağı və qazandığı müvəffəqiyyətlə kifayətlənməməyi. Əgər sənətində irəliləyiş olmasa, deməli, geridə qalacaqsan. Həyatda uğur qazanmaq istəyirsənsə, qarşına böyük məqsəd qoymalısan. Tam xoşbəxt olmaq üçün isə vicdan əzabı çəkmədən yaşamaq lazımdır. Yeri gəlmişkən, bu, təkcə aktyorlara aid deyil".
Dahi aktyor Jan Mare 1998-ci il noyabr ayının 8-də Valoris şəhərində 85 yaşında dünyasını dəyişib.
Mahmud Tağıyev
Mahmud Əzizağa oğlu Tağıyev — Azərbaycan rəngkarı, Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı (1982).
Həyatı
Mahmud Tağıyev 11 iyun 1923-cü ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1941-ci ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirdikdən sonra, 1949–1953-cü illərdə Moskvada, Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun rəssamlıq fakültəsində, 1953–1956-cı illərdə isə İ. Repin adına Leninqrad Dövlət Rəssamlıq, Heykəltəraşlıq və Memarlıq İnstitutunda təhsil almışdır.
Mahmud Tağıyev 1946-cı ildə rəssam Xalidə Səfərova ilə ailə qurmuş və həmin ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü olmuşdur. O, 21 noyabr 2001-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.