cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Türkmənistanın dövlət quruluşu
Dövlət başçısı
Milli Məclis, Nazirlər Kabineti və Ali Məhkəmə ilə yanaşı, ölkənin ali dövlət hakimiyyətini həyata keçirən Prezident 5 il müddətinə birbaşa və gizli səsvermə yolu ilə məhdudiyyətsiz sayda seçilir. Konstitusiyanın və qanunların tətbiqi, xarici siyasət strategiyasının həyata keçirilməsi, hökumətlərarası və beynəlxalq təşkilatların etimadnamələrinin, xarici dövlətlərin diplomatik nümayəndələrinin övdətnamələrinin, habelə Türkmənistan Respublikası vətəndaşlığının verilməsi barədə qərarların qəbulu, Parlamentin razılığı ilə Ali Məhkəmə sədrinin, Baş prokurorun, daxili işlər və ədliyyə nazirinin vəzifəyə təyin və ya vəzifədən azad edilməsi, əfv və ya amnistiya verilməsi və mövcud Konstitusiyaya əsasən bir çox digər mühüm səlahiyyətli məsələlər dövlət başçısı tərəfindən həyata keçirilir.
Icraedici hakimiyyət
Nazirlər Kabineti və ona rəhbərlik edən Baş nazir Türkmənistan Prezidenti tərəfindən təyin və Məclis tərəfindən təsdiq edilir. Prezident və Parlament qarşısında kollektiv məsuliyyət daşıyan Nazirlər Kabineti dövlət başçısının sərəncam və fərmanlarının, Məclisin qərarlarının, Türkmənistan Respublikasının qanunlarının icrasını təmin edir, habelə iqtisadi, sosial və mədəni sahələrin effektiv fəaliyyətinə rəhbərliyi həyata keçirir.
Baş nazir Nazirlər Kabinetinin fəaliyyətini təşkil edir və ona rəhbərliyi həyata keçirir, Kabinetin işinin səmərəliliyinə görə fərdi məsuliyyət daşıyır, hökumətin iclaslarına sədrlik edir və onun qərarlarını imzalayır, dövlət başçısının göstərişi ilə Türkmənistan Respublikasını beynəlxalq münasibətlərdə təmsil edir və mövcud Konstitusiyada təsbit edilmiş digər mühüm funksiyaları yerinə yetirir.
Qanunverici hakimiyyət
Ölkə Konstitusiyasına edilən son dəyişikliyə əsasən iki palatalı parlament sistemi 125 yerlik bir palatalı Məclislə (Parlament) əvəz edilmişdir. Deputatlar birmandatlı dairələrdən ümumi səsvermə yolu ilə 5 il müddətinə seçilir.
Əsasən qanunvericilik fəaliyyətini həyata keçirən (qanunların qəbulu, illik büdcənin təsdiqi, beynəlxalq müqavilələrin ratifikasiyası, Konstitusiyaya düzəlişlər etmək və s.) Məclisin səlahiyyətləri de-fakto o qədər də geniş olmadığından icra hakimiyyətinə təsiri də məhduddur.
10 yanvar 2011-ci il tarixində Türkmənistan Parlamenti “Çoxpartiyalılıq haqqında” Qanun qəbul etsə də, Türkmənistan Demokratik Partiyası ölkədə de-fakto yeganə siyasi partiya sayılır.
Məhkəmə hakimiyyəti
Türkmənistan Respublikasında hüquqi sistem mülki hüquq sisteminə əsaslanır. Məhkəmə hakimiyyəti, üzvləri ölkə Prezidenti tərəfindən təyin edilən Ali Məhkəmə, Aşqabad şəhər məhkəməsi, habelə vilayət, hərbi, inzibati və digər ixtisaslaşmış məhkəmələr tərəfindən həyata keçirilir.
Kopaida
Kopaida və ya Kopais — Mərkəzi Yunanıstanda, Beotiya düzənliyində yerləşən keçmiş göl. XIX əsrin sonlarında göl qurumuşdur. Bir zamanlar göldə yerləşən adada melaqit vardı. Homerin Arne adlandırdığı şəhərin burada yerləməsi ehtimal edilir.
Quruması
thumb|left Göl mövcud olduğu dövrdə onun sahillərində Qaliartos, Orxomenos və Xeroniya adlı şəhərlər mövcud olmuşdur. Gölə Kifisos, Termessus və Triton çayları tökülür. Göl ətrafında geniş əkin sahələri vardı. Göl daşarkən bu sahələri su basırdı. Göl ətrafında olan bataqlıq müxtəlif xəstəliklərə səbəb olurdu. 1867–1887-ci illərdə Lake Copais Company britaniya şirkəti gölün boşaldılması məqsədi ilə kanallar inşa etməyə başlayır. Nəticədə 200 km² sahə qurudulmuşdur. Bu qurudulmuş sahə uzun zaman Lake Copais Company şirkətinə mənsub olmuşdur. 1952-ci ildə isə mülkiyyət hüququ hökumətin nəzarətinə verilir
1957-ci ildə gölün drenajını idarə etmək və yeni bir yol çəkmək məqsədi ilə The Kopais Lake Agency şirkəti qurulur. Əsas işlər elə həmin ildə aparılmışdı. Ancaq agentliyin 30 işçisi və prezidentinin şəxsi sürücüsü 2010-cu ilədək mövcud olmuşdur
Gölün qurumasından əvvəl göldən axan su çox sayda yeraltı kanallar vasitəsilə dənizə axırdı. Coğrafiyaşünas Strabon yazdığına görə bu kanalların bəziləri süni idi. Müasir arxeoloji araşdırmalar göstərir ki, iri kanalların bir çoxu b.e.ə 14 əsrdə inşa edilmişdir. Stabon bu kanalların inşasını Makedoniyalı İsgəndərin dövründə Kratet adlı mühəndis tərəfindən həyata keçirildiyini qeyd edir.
İdarəetmə uçotu
İdarəetmə uçotu — Mühasibat uçotunun əsas məqsədi müəssisə rəhbərlərinin doğru qərarlar verməsi üçün məlumat bazası təqdim etmək. İdarəetmə uçotu, Mühasibat uçotunun bir sahəsi olaraq eyni funksiyanı yerinə yetirir. Sadəcə olaraq idarəetmə uçotunun ortaya çıxardığı məlumatlar müəssisənin daxili istifadəçiləri üçün nəzərdə tutulur və bəzi ədəbiyyatlar bunu ”məhrəm” məlumatlar kimi ifadə edir.
Daxili istifadəçilər idarəetmə uçotunun məlumatlarını, strategiya hazırlamaq, işləri planlaşdırmaq, qərarlar qəbul etmək və resursların istifadəsinin optimallaşdırılması məqsədi ilə istifadə edirlər.
Maliyyə uçotu (MU) ilə İdarəetmə uçotunun (İU) əsas fərqlilikləri, MU-da ikili qeydiyyat sistemi tətbiq edilir İU-da isə istənilən müvafiq qeydiyyat aparıla bilər. MU qanunvericiliyə və pulla ölçülməyə uyğun olmalıdır. İU-da isə qanunvericilik tələbi yoxdur və natural, əmək və s. Ölçülər istifadə edilə bilər. Ən vacib fərqlərdən biri isə MU baş vermiş hadisələri əks etdirir, İU isə baş vermiş və gələcək hadisələrlə bağlı proqnoz xarakterli hesabatlar hazırlayır.
Beləliklə, İU maya dəyərinin kalkulyasiyası, daxili prosedurlarla bağlı qərarların verilməsi, büdcə və digər proqnozlaşdırılmış hesabatların təqdim edilməsinə kömək edir.
Senecio lancifer
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Senecio lancifer Senecio lancifer
Mataram sultanlığı
Mataram sultanlığı—1575-ci ildə qurulan və 1755-ci ilədək həyat sürən Yava adasındakı müstəqil bir müsəlman dövləti.
Tarixi
İslama bağlılıq, Hindu mədəniyyətini mənimsəmiş olan Macapahit hakimlərinə qarşı bir qorunma vasitəsi olaraq ortaya çıxınca İslami çevrə bir anda genişlədi. Şimal sahilləri xalqı da İslamiyəti qəbul etdi və silaha sarılaraq Macapahitlərə qarşı savaşdı. 1520-ci illərdə y Demak sultanı Raden Patah son Macapahit hakiminə qarşı zəfər əldə edərək Hindu hakimiyyətinə son verdi. İslamiyətin müstəqilliyə çatmaqda önəmli bir ünsür təşkil etdiyinin anlaşılması üzərinə öncəki dönəmdə hakim sinifi təşkil edənlər durumlarını qorumaq üçün İslamiyəti qəbul etmək məcburiyyətində qaldılar. Beləcə yeni düzəndə özlərinə bir yer edərək sosial həyatdakı köhnə durumlarını qismən də olsa qoruya bildilər. XVI əsrin sonlarına doğru Orta Yava bölgəsində Mataram sultanlığı adıyla geniş bir siyasi güc ortaya çıxdı (1575).
Bu yeni dövlət Yava şimal sahili İslam dövlətləri kimi tamamilə İslami bir dövlət görüntüsü vermədi. Mataram hakimləri müsəlman olmaqla birlikdə onların hakimiyyətində qədim Hindu Macapahit krallığı dönəmindən qalma bir sıra siyasi ünsürlərin izlərini görmək mümkündür. Mataram sultanlığı hakimiyyətində qədim dönəmə aid Macapahit hakim və aristokratları fəaliyətlərini sürdürdülər. Mataram hüquq sistemi şimal sahili dövlətlərindəki kimi Qurani əsaslara deyil, ənənəvi Yava hüquq nizamınının ağırlığını qoruduğu bir sistemə dayanırdı. Bununla bərabər bu sistemin İslami əsaslardan çox uzaq olduğu da söylənəməz. Sunan Giri kimi dini liderlər Madura və Molukkalar arasında böyük bir nüfuza sahibdilər.
Mataram hakimi Sultan Agung (1613-1646), 1628-ci ildə Sunan Girinin gücünü yoxlamaq üçün hərəkətə keçdi və onu məğlub edərək əsir aldı. Bundan sonra Sultan Agung dini liderlərə qarşı mübarizəsini davam etdirdi. Şimalda olan limanlardan Lasem (1616), Tuban (1618), Qresik (1622), Surabaya (1625) ilə Madura adasının (1627) Sultan Agung tərəfindən işğal və təxribi Yavanın xarici ticarətini və dəniz nəqliyyatına mənfi yöndə təsir etdi. Avropalı müstəmləkəçilərdən hollandlarla İngilis və danimarkalılar bu durumdan çox istifadə etdilər. Hollandlar 1619-cu ildə qədim Sunda Kalapa və ya Cakartanın olduğu yerdə Bataviayı qurarak Mataram hakiminin ərazisində ticari və idari bir mərkəz əldə etmiş oldular. Bu tarixdən sonra nə 1631-ci ildən bəri Yavanın qərbində müstəqil bir sultanlıq olan bentemlilər, nə də mataramlılar onları bu torpaqlardan çıxara bildilər. Bu arada hollandlar, ticari bir şirkət kimi görünən fəqət bir çox siyasi fəaliyətləri olan Birləşik Şərqi Hindistan Şirkətini (Vereenigde Oostindische Compagnie) fəaliyətə keçirdilər.
Sultan Agungdan sonra gələn oğlu Susuhunan I Amangkurat (1645-1677) atasının yolunu təqib edərək şimal sahili dövlətlərinin dini liderlərini qılıncdan keçirdi və beləcə Mataram Orta Yava sultanlığı, siyasi nüfuzunda boşluq doğurduğu iddiasıyla bu müsəlman dövlətlərə qarşı da tam bir düşmən kəsildiyini göstərmiş oldu. Mataram liderləri özlərinin Macapahit dövlətinin bir davamı olduqlarını söyləməyə başladılar. Ancaq bu dönəmdə də İslama qatılanlar çoxaldı və İslam mədəniyyəti Hind-Yava kültürü yanında təsirliyini qorudu. Yenə bu illərdə İslam düşüncə tarixi içində yerini alan vəhdət-i vücud axını da özünü göstərdi. Burada İslam aləminin digər bölgələrindəkilərdən fərqli bir şəkildə ortaya çıxan bu axımda Hind fəlsəfi görüşünün izlərinə rastlandı və nəticədə Yavadakı vəlilərdən biri olan Şeyx Siti Jenar qarışdırıcı və inanc pozucu fikirlərindən dolayı edam edildi; gerçək İslam əqidəsini öyrətmək üzərə də Orta Yava kəndlərinə irşad üçün din adamları göndərildi. Bu arada Mataram hakimləri tənkid edilməyə başlandılar; buna görə I Amangkurat atası Sultan Agung kimi Şərqi Yavadakı müsəlmanlara qarşı basqı və hətta tənkil hərəkətlərinə girişdi. Bunun nəticəsində Şərqi Yavada müsəlmanların haqlarını müdafiə üçün Madura şahzadəsi Trunajaya başçılığında üsyanlar meydana gəldi.
I Amangkuratın ölümü üzərinə yerinə keçən oğlu Susuhunan II Amangkurat (1677-1703) atası kimi hollandlarla iş birliyi quraraq getdikcə inkişaf edən müsəlman hərəkətini yatırma çaba-çalışmaları içinə girdi və onların yardımıylauğur qazandı. Bu yardıma qarşı olaraq hollandalara Pasisir limanlarının idarəsi buraxıldı və II Amangkurat müstəmləkəçi hollandlarla iş birliyi içində hökm sürməyə davam etdi.
Vandom meydanı
Vandom meydanı, əvvəlki “Böyük Lüdovik meydanı” — Parisin “beş kral meydanından” biri. Vandom meydanı Parisin I arrondessmentində Paris operasının yaxınlığında yerləşir. Meydana Paris metrosunun 3,7,8 xəttləri ilə yetişmək mümkündür. Vandom meydanı 1699 cu ildə XIV Lüdovikin şərəfinə memar Jyulya Arduen Mansara tərəfindən layihələşdirilərək salınmışdır. Meydan öz adını Sezar de Vandom sarayından götürmüşdür. Belə ki, 1720 ci ildə inşaası tamamlanan, klassisizm memarlıq üslubunda olan Sezar de Vandom sarayı meydanı əhatə edir. Meydanın mərkəzində 44 m hündürlüyündə Romadakı Trayan sütununun bənzəri olan Vandom sütunu ucalmaqdadır. Sütunun ucunda Napoleonun heykəli qoyulmuşdur. Meydanın qərb hissəsində, №15-də 1898 ci ildə Sezar Riç tərəfindən əsası qoyulmuş, 1979 cu ildən milyarder Mohamed əl-Fayediyə məxsus olan, Koko Şanel (37 il oteldə yaşamışdır), Çarli Çaplin, Ernest Heminquey, Marsel Prust və s. kimi bir çox görkəmli şəxslərin qalmış olduğu Ritç oteli yerləşir. №12-də 1849 cu ildə bəstəkar Şopen dünyasını dəyişmişdir. Həmin bu ünvanda III Napoleon öz gələcək həyat yoldaşı Yevgeniya ilə tanış olmuşdur. № 21-də 1934 cü ildən etibarən fransız moda və dizayn ustası Elza Skiaparellinin moda evi yerləşir.
Həmçinin bax
thumb|500px|center|Vandom meydanı
Kapral
Kapral (, < < - "komandir") — komanda rəisi; bəzi ölkələrin silahlı qüvvələrində kiçik zabit heyətində hərbi rütbə və ən aşağı unter-ofiser (serjant) rütbəsi.
Ağ oğlanlar
Ağ oğlanlar (və ya Ağ ərlər) — türk və altay mifologiyasında xeyir tanrıları. Ülgən Xanın oğullarıdırlar. Kıyatlar adı da verilir. Yeddi qardaşdırlar. Yeddi Altay boyunun qoruyucularıdır. Yeddi mərtəbə yeraltını simvollaşdırırlar. Kıyat sözü eyni adlı bir Monqol boyunu ağla gətirər. Monqollarda Kıyat və Kıyan adlı iki qohum boy vardır. Ağ Oğlanların adları bu şəkildədir:
Qaraquş
Qaraquş xan - türk və altay mifologiyasında quşlar tanrısı. Karaguş və ya Harahus olaraq da xatırlanır. Karağuş şəklində də deyilər. Quşlara hökm edər. Tanrı Ülgənin oğludur. Karakuş (Qaraquş) Anadoluda türklərdə böyük və yırtıcı quşları təyin etməkdə istifadə edilən ortaq bir təbirdir. Bundan başqa, kamın ayin əsnasında etdiyi hərəkətlərin, bəzi bölgələrdə rast gəlinən qartal oyunu ilə təmsil edildiyi görülməkdədir. Qartal oyunu Siirtdə "Harahusta", Urfa və Adıyamanda "Karakustana" şəklində deyilir. Hınısda isə "Yarkusta" oyunu deyilir. Bu oyunun Qaraquş Xana bir hörmət ehtiva etməsi də olabiləcəkdir. Söz, Qara (Hara) və Quş (Kuş) sözlərinin mürəkkəb halıdır. Qartal mənasını verər.
Qarşıt
Qarşıt xan - türk və altay mifologiyasında təmizlik tanrısı. Karzıt olaraq da tanınır. İnsanlara təmizliyi öyrətmişdir. Ülgən Xanın oğludur. Ülgən oğulları içində ən duyğulu olanıdır. Təmizlik türk mədəniyyətində çox əhəmiyyətli bir yerə malikdir. Su, atəş, torpaq təmizləyici ünsürlər olaraq görülmüşdür. Su ən əhəmiyyətli təmizləyicidir. Atəşin də gözlə görülməyən mikroskopik canlıları öldürdüyü günümüzdə elmi bir gerçəkdir. Torpaq isə ölən canlıların basdırılması xəstəliklərə səbəb olmalarını mane olar. Kəndlərdə qadınlar, kimyəvi təmizləyiciləri olmadığı dövrlərdə qab, çanaq kimi mətbəx vəsaitlərini çay və dərə sahillərində mil ilə (palçıqlı qum) və ya küllə ovalayaraq təmizləyirdilər. Söz, (Kar/Qar) kökündən törəmişdir. Ağlıq mənası vardır. Qar sü ilə əlaqəlidir.
Pura
Pura xan - türk və altay mifologiyasında at tanrısı. Bura Xan olaraq da tanınmışdır. Şamanların göyə çıxmaq üçün istifadə etdikləri atlara Pura (Bura) adı verilər. Sonralar İslamdakı Büraq adlı at ilə eyniləşdirilmişdir. Bu heyvanlar qurd başlı olaraq təsvir edilirlər. Bu atları onlara Pura Xan gətirər. Pura Xan və Puralar samanı pis ruhlardan qoruyarlar. Ülgən Xanın oğludur. Şamanların səmaya çıxmaq üçün istifadə etdikləri, qurd başlı atların adı. Bu atlar şamanları pis ruhlardan qoruyardu. Söz, (Bur/Pur) kökündən törəmişdir. Bu kök, at, maral, dəvə kimi mənalar ehtiva edər. Bura / Burçın (maral), Bürcü (ətir) sözləri ilə ayni kökdəndir. Buğra sözü ilə eyni kökdən gəlir. Buğra, kişi dəvə deməkdir. Porhan (şaman) sözü ilə də əlaqəlidir.
Burça
Burça xan - türk və altay mifologiyasında rifah tanrısı. Yer üzündəki dinclik və rifah meydana gətirir. Tanrı Ülgənin oğludur. Söz, (Bur) kökündən törəmişdir. Hüzur, rifah mənaları vardır. Burça/ Burçin (maral) və bürcü (ətir) sözləri ilə eyni kökdən gəlir. Burçukmak, izzət ikram etmək deməkdir.
Yaşıl
Yaşıl xan - türk və altay mifologiyasında təbiət tanrısı. Yaşıl Xan və ya Cecil (Cecil, Cecil) Xan olaraq da deyilər. Təbiəti qoruyar, bitkilərə can verər. Yeddi Altay boyundan birinin qoruyucusudur. Təbiətin yaşıllaşmasını və doğuşunu (baharı) idarə edər. Tanrı Ülgənin oğludur. Türk mədəniyyəti təbiətlə bütöv və onu öz hissəsi kimi görən bir yanaşmaya malikdir. Təbiəti istehlak etməyi və onu cansız bir obyekt görməyi heç bir zaman qəbul etməmişdir. Bunun ən konkret nümunəsi Yaşıl Xandır. Söz, (Yaş/Yeş/Çaş/Caş) kökündən törəmişdir. Yaşıl rəng deməkdir. Həyat, yaşamaq sözləri ilə eyni köktendir. Canlılıq bildirir. Eyni kök işıq mənasını verən Yaşuk / Yaşık sözləriylə də əlaqəlidir.
Baxdı
Baxdı xan - türk və altay mifologiyasında lütf tanrısı. Paqtı Xan olaraq da deyilər. Adına Paqta mərasimi təşkil edilir. Yer üzündəki yaxşılıqlara səbəb olar. Insanlara lütf verər. Tanrı Ülgənin oğludur. Şorlarda payız mövsümündə onun şərəfinə "Paktıgan" adı verilən bir mərasim keçirilir. Adı Koça Xan ilə birlikdə xatırlanar. Kök (bahar) mövsümündə isə "Koçagan" mərasimi həyata keçirilir. Söz,(Bax/Pak/Bak) kökündən törəmişdir. Güdən, gözləyən deməkdir. Baxmaq hərəkəti ilə eyni mənşəyə malikdir. Baksı (şaman) sözü ilə də əlaqəli görünməkdədir.
Senecio roripifolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Physalis heterophylla
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qaraçay-Çərkəz Respublikasındakı adıqlar
Qaraçay-Çerkesiyadaki Adıqlar və ya Qaraçay-Çerkesiyadaki Çərkəzlər (öz adlandırmaları: Адыгэ adıge) — Rusiyadaki Adıqların Qaraçay-Çerkesiya bölgəsində yaşayan hissəsi. 2010-cu ildə Rusiya Federasiyasında aparılmış rəsmi əhali siyahıya alınmalarının yekunlarına əsasən sayı 70 mindən artıqdır. Onlardan Çoxu Qaraçay-Çerkesiyanın 17 aulunda yaşayırlar. Burada yaşayan çərkəzlərin əksəriyyəti Kabardin Besleney klanındandır ve XIX əsrin ikinci yarısında sürgün edilmişdir.
Çavuş
thumb|Çavuş poqonu ([[Azərbaycan Quru Qoşunları)]]
Çavuş və ya serjant — bir çox dövlətlərin silahlı qüvvələrində aşağı komanda heyətində rütbə. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində kiçik komandir rütbəsi. Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə ikinci starşina rütbəsidir.
İlk dəfə XV əsrdə Fransa ordusunda meydana çıxmışdır. Rusiya ordusunda XVII əsrdən, Sovet Ordusunda 1940-cı ildən tətbiq olunmuşdur.
Hacı Səfəralı məscidi
"Hacı Səfəralı" məscidi — Azərbaycanın Abşeron rayonunun Novxanı qəsəbəsində məscid.
Çavuş
Etimologiya
"Çavuş" sözü birbaşa qədim türk dilindən gəlmiş, "bağırqan" deməkdir. Bu, qədim dövrlərdə türk ordularında müxtəlif hərbi və inzibati zabitlərə verilən ad idi. Bu söz qədim türkcədə yazılı nümunəsi olmayan "*çav-" – "çağırmaq, səslənmək" kökündən və qədim türkcədə "+Iş" şəkilçisi ilə əmələ gəlmişdir. Kaşğari "Divanü Lüğat-it-Türk" əsərində sözün izahını "döyüşdə qoşunları nizam-intizamda saxlayan və onların əldən çıxmasının qarşısını alan zabit" kimi vermişdir.
Hacı Səfəralı məscidi
Tarixi
Məscid 1865-ci ildə usta Ağa Məhəmməd Qulu oğlu tərəfindən inşa edilmişdir. Məscid ilk vaxtlar kiçik bir təkyədən ibarət olmuşdur. 1904-cü ildə kənd sakini Hacı Səfəralı buranı genişləndirərək böyük bir məscid tikdirmişdir. Məscidə qərb tərəfdən birbərtəbəli mədrəsə bitişikdir. İbadətgahlara qarşı mübarizə Səfəralı məscidindən də yan keçməmiş, XX əsrin 30-cu illərində məscid bağlanmışdır.
Çavuş
Etimologiya
Serjant sözü fransız dilindəki "sergent" sözündən gəlmişdir. Bu söz də öz növbəsində latınca "xidmətçi" mənasını verən "serviens" sözündən törəmişdir.
Hacı Səfəralı məscidi
Tarixi
Repressiyalara baxmayaraq, novxanılılar məscidin tam məhv edilməsinə icazə verməmiş, məscidin taxıl anbarına çevrilməsinə nail olmuşdurlar. 60 illik fasilədən sonra – 1988-ci ildə məscid kənd dindarları tərəfindən bərpa edilib istifadəyə verilmişdir.
Müstəqillik illərində məscid Abşeronun memarlıq ənənələrinə uyğun təmir edilmiş, əlavə olaraq iki minarə tikilmişdir. Məscidin ərazisi abadlaşdırılmış, dindarlara lazım olan bütün texniki məsələlər yüksək səviyyədə həll olunmuş, yenidənqurma işləri 2007-ci ildə başa çatdırılmışdır. Səfəralı məscid kompleksi memarlıq baxımından Abşeronda ən yaraşıqlı dini ocaqlardan biridir. Məsciddə fəaliyyət göstərən dini icma dövlət qeydiyyatından keçmişdir.
Ələddin Sultanov
Ələddin Camal oğlu Sultanov — Naxçıvan MSSR prokuroru.
Həyatı
31 iyul 1928-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olub. 1947-ci ildə Gəncə şəhərinin M. Ə. Sabir adına orta məktəbi bitirib, həmin ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olub və 1952-ci ildə fərqlənmə ilə bitirib.
Norman Finkelşteyn
Norman Qari Finkelşteyn — yəhudi əsilli ABŞ siyasi elm adamı, yazıçı və professor. O, dünyada Holokost və Fələstin-İsrail münaqişəsi haqdakı fikirləri, mühazirələri və əsərləri ilə məşhurdur.
Ələddin Sultanov
Həyatı
1952-ci il Bərdə Rayon Prokurorluğunun müstəntiqi, 1956-cı il Bakı şəhəri Voroşilov Rayonu Prokurorluğun müstəntiqi, 1959-cu il Bakı Şəhər Prokurorluğunun baş müstəntiqi, 1963-cü il Bakı şəhəri Oktyabr Rayon Prokurorluğunda prokuror müavini, 1966-cı il Bakı şəhəri 26 Bakı Komissarları rayonun prokurorunun müavini, 1967-ci il Mingəçevir şəhər prokuroru, 1970-ci il Lənkaran rayonun prokuroru, 1977-ci il Bakı şəhər Lenin rayonun prokuroru, 1979-cu il Bakı şəhər prokurorunun müavini, istintaq şöbəsinin rəisi, 1980-ci il Naxçıvan MSSR prokuroru, 1981-ci il Azərbaycan SSR prokurorunun 1-ci müavini, 1987-ci il Azərbaycan SSR Ədliyyə Nazirliyinin Hüquqşünas Kadrların Təkmilləşdirilməsi İnstitutunun prorektoru, 1990-cı il Azərbaycan Respublika Baş Prokurorunun xüsusi işlər üzrə köməkçisi, 1992-ci il Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin Başçının müavini, aparatının rəhbəri olaraq çalışmışdır.
Norman Finkelşteyn
Həyatı
Onun anası almanların II Dünya müharibəsi dövründə Polşada yaratdıqları həbs düşərgəsində, atası isə Auşvitz həbs düşərgəsidə, almanların II dünya müharibəsi dövründə yəhudiləri saxladıqları və kütləvi şəkildə öldürdükləri ən böyük ölüm düşərgəsində idilər. Atasının almanların əlindən qaçdığı deyilir. Bütün bunlara baxmaraq, Finkelşteyn öz vicdanına sığınaraq yəhudiləri Holokostu bəhanə edərək başqalarına qarşı, xüsusən də günahsız fələstinlilərə qarşı qətlliam və vəhşiliklərdə günahlandırır.
2014-cü ildə İsrailin Qəzzəyə hücumlarına etiraz edib aksiya keçirən zamanı Finkelşteyn və 20-yə yaxın amerikalı polis tərəfindən nəzarətə götürülüb.
Ələddin Sultanov
Həyatı
Ələddin Sultanov 14 iyul 1998-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi hakimi təyin olunmuşdur.
Ələddin Sultanov Azərbaycan SSR sənaye tikintisi naziri	Qurban Sultanovun qardaşıdır.
Aleksandr Abroskin
Aleksandr Abroskin - Rusiya futbolçusu.
Karyera
Abroskin Rusiyanın futbol üzrə II divizionunda çıxış edən Bataysk 2007 klubunun şərəfini qoruyur. futbolçu futbolun sirrlərini Nika klubunda öyrənib. 2008-ci ildə Nikanın əsas heyətinə cəlb olunub və 30 oyunda 9 qol vurub. 2009-cu ildə Bataysk-2007-ə transfer olunub və meydana çıxdığı 32 oyunda 6 dəfə rəqib qapıçıları məyus edib.
Bəstəkar
thumb|234x234px|Azərbaycan bəstəkarı [[Emin Sabitoğlu]] Bəstəkar — musiqi əsərlərinin müəllifidir. Musiqini adətən musiqi nəzəriyyəsinə əsasən yazırlar. Bəstəkarın ifaçıdan fərqi ondadır ki, o musiqini bəstələyir, ifaçı isə onu ifa edir.
Bəstələmə prosesinin nəticəsi kimi notlar şəklində yazılmış musiqi əldə edilir. Notların tərtibi əlyazma və ya qrafik (kompüter ilə) yerinə yetirilə bilər.
Bəstəkarın bəstələdiyi musiqi əsəri ifaçılar (müğənnilər, çalğıçılar və ya elektron vasitələr) tərəfindən səsləndirilirlər.
Senecio conyzaefolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mett Deymon
Mett Deymon(8 oktyabr 1970 Kembric, Massaçusets ştatı, ABŞ) — ABŞ aktyoru, prodüseri, ssenaristi.Forbes jurnalı na əsasən dünyanın ən çox gəlir gətirən aktyorlarından biri hesab olunur.
Erkən həyatı
Mett Deymon 8 oktyabr 1970-ci ildə məşhur Harvard universiteti nin də yerləşdiyi ABŞ-nin Massaçusets ştatının Kembric şəhərində anadan olub.İlk 2 yaşını Bostonun varlı rayonu sayılan Nyutonda keçirir.Atası Kent Deymon vergi müfəttişi,anası isə Lesley universitetində professor idi.O yarışotland,yarıingilis,babası isə fin əsillidir.Onun həmçinin sonralar heykəltaraşlıq la məşğul olan Kayıl adında böyük qardaşı var.
1973-cü ildə hələ Mett-in 3 yaşı tamam olmamış onun valideynləri boşanır və buna görə də o qardaşı Kayıl ilə birlikdə Kembricdə anasının himayəsi altına keçir.Gələcək aktyor 5 nəfər ailənin birlikdə yaşadığı evdə böyüməli olur.Onun qonşularından biri də “Amerika Birləşmiş Ştatları Xalqlar Tarixi” kitabının müəllifi amerikalı tarixçi,yazıçı Hovard Zinn olmuşdur.
1978-ci ildə onun artıq 8 yaşı olanda uzaq qohumu olan və öz yaşadığı evdən 2 məhəllə uzaqda yaşıyan digər gələcək aktyor Ben Afflek lə tanış olur.1986-cı ildə Mett ancaq aktyor olacağı barədə qəti qərar qəbul edir və şansını yoxlamaq üçün Nyu York şəhərində kasting üzrə agentliklərdən birində iştirak etmək barədə planını valideynlərinə bildirir.Ancaq valideynləri bu qərarı heç də yaxşı qarşılamır.Ancaq sonda onu bütün yol xərclərini özü ödəyəcəyi təqdirdə getməsinə razı olurlar.Sonda Nyu-York şəhərində gələcək aktyora reklam çarxlarından birində çəkilmək nəsib olur.
Karyerası
Mett 1988-ci ildə ABŞ-nin və dünyanın ən məşhur və ən qədim universiteti olan Harvard universiteti nə daxil olur və orda Burn This,My name is Alice adlı və bir neçə başqa tamaşalarda iştirak edir.1992-ci ildə Mett kino sənayesinin ona böyük uğur gətirəcəyinə inanaraq,Los-Anceles şəhərində Geronimo: An American Legend adlı filmdə çəkilmək üçün universitetin bakalavr dərəcəsini yarımçıq qoyur.1990-cı ilin əvvələrində Deymon və Afflek özlərinə böyük şöhrət gətirəcək və oskar qazandıracaq cavan dahi riyaziyyatçı alimin həyatından bəhs edən Ağıllı Uill Hantinq filminin ssenarisini yazmağa başladılar.Film Mett və Afflekin hər birinə 6000000 $ gəlir gətirməklə yanaşı,həmçinin ən yaxşı ssenari üzrə Qızıl Qlobus mükafatına layiq görüldü.Filmin dünya üzrə gəliri isə 225 milyon dollar təşkil etdi.Bundan sonra 1998-ci il də Deymonla Ağıllı Uill Hanting filminin çəkilişləri zamanı tanış olan məşhur rejissor Steven Spielberg onu ikinci dünya müharibəsi nə həsr edilmiş Sıravi Rayanı xilas etməli adlı filmində müharibədə bütün qardaşlarını itirmiş əsgər obrazını canlandırmağa dəvət etmişdir.Bundan sonra aktyor 1999-cu ildə triller,drama filmi olan İstedadlı cənab Ripli filmində Tom Ripli və həmkarı Ben Affleklə fentezi komediya janrında olan "Dogma" filmində Loki rollarını ifa edir. 2001-ci ildən 2007-ci ilə qədər ona dünya şöhrəti gətirən əsas rollardan biri də Stiven Soderberq in "Ouşenin 11 dostu","Ouşenin 12 dostu"  və "Ouşenin 13 dostu" adlı filmlərdə Linus Kaldvel adında canlandırdığı oğru obrazı olur.Bununla kifayətlənməyən Mett ona həmçinin daha çox şöhrət gətirən Robert Ladlemin romanı əsasında çəkilmiş amneziya lı,dövlətin sifarişi ilə siyasi qətllər törədən keçmiş Mərkəzi Kəşfiyyat idarəsi nin əməkdaşını canlandıran "Bournun İdentifikasiyası", "Bournun Mükəmməlliyi" və "Bournun Ultimatumu" adlı filmlərində də çəkilməyə macal tapır.
Karolin Şumeyker
Karolin Cin Spellman Şumeyker — ABŞ astronomu.
Mett Deymon
Karyerası
2006-cı ildə Mett məşhur və dünyaşöhrətli aktyor Robert de Niro və kinoaktrisa Ancelina Coli ilə birlikdə "Saxta tamah" adlı filmdə Mərkəzi Kəşfiyyat idarəsi nin əməkdaşını və hadisələrin öz doğma Boston şəhərində baş verməsini əks etdirən rejissor Martin Skorseze-in çəkdiyi və digər bir neçə Leonardo Dikaprio, Cek Nikolson,Mark Uolberq,Alek Bolduin kimi kinoulduzlarla bərabər Dönüklər filmində polis akademiyasının içinə sızmış gizli mafiya qruplaşmasının üzvü kimi rollardan da çəkilməkdən çəkinmir.Film ən yaxşı filmə,ən yaxşı rejissor işinə,ən yaxşı ssenariyə və ən yaxşı montaja görə 4 "Oskar mükafatı na" layiq görülür.
2009-cu ildən bu yana Mett Ulduzlararası(2014-cü il) və Marslı(2015-ci il) adlı fantastik və macəra janrlı filmləri də nəzərə almaqla daha 16 filmdə çəkilib.O özünü aktyorluqla yanaşı ssenarist və prodüsser kimi də sahələrdə də sınayıb.
Şəxsi həyatı
Mett 2003-cü ildə əslən Argentinalı olan və Mayami şəhərində barmen kimi çalışan Luciana Bozan Barosso ilə tanış olur.2005-ci ilin Sentyabr ayında onlar nişanlandılar.Toy həmən ilin Dekabr ayının 9-da baş tutur.Cütlüyün İzabella,Cia və Stella adında 3 qız övladları var.
Milax
Milax — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunda kənd.
Toponimiyası
Əlincə çayının sahilindədir. 1905- ci ildə Qazançı kəndindən çıxmış ailələr Milax adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonim düz yer, düzəngah, çöllük mənasındadır.
Əhalisi
Əhalisi 1000 nəfərdir.
Physalis longifolia
(Physalis longifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ferma nöqtəsi
thumb|Ferma nöqtəsinin tapılması Ferma-Toriçelli nöqtəsi ABC üçbucağının daxilində elə F nöqtəsinin yerləşməsi haqqında məsələni tələb edirdi ki, FA+FB+FC cəmi minimal olsun.
Tarixi
Həndəsədə çox gözəl bir teoremin adı Fermanın ilə bağlıdır. Bu üçbucaqda Ferma-Toriçelli nöqtəsinin tapılmasıdır. Bu nöqtə keçmişin ən böyük 3 riyaziyyatçısının adı ilə bağlıdır. İlk dəfə onun haqqında Pyer Fermanın işlərində danışılır. O, ABC üçbucağının daxilində elə F nöqtəsinin yerləşməsi haqqında məsələni tələb edirdi ki, FA+FB+FC cəmi minimal olsun. İsveçrə alimi Yakob Şteyner bu məsələyə daha ümumi halda baxmışdır: o, 3 məntəqəni birləşdirən ən qısa yol şəbəkəsinin tapmağa çaışırdı. Məlum olur ki, şəbəkə mütləq bir nöqtədə birləşən düzxətli yollardan ibarət olmalıdır, belə ki, yollardan biri nöqtəyə çevrilə bilər. Belə qoyuluşda məsələ sırf praktiki əhəmiyyət daşıyır, məsələn, naqil şəbəkələrinin çəkilişində belə bir məsələni həll etmək lazım gəlir.
Nöqtənin qurulması
Fermanın klssik məsələsinin həlli üçün belə bir fiziki modeli bu formada qurmaq olar: Hər hansı lövhə üzərində bir üçbucaq çəkək. Onun təpələrinə mismar vuraq, bütün mismarlardan ucunda eyni ağırlıqda yük olan sap keçirək və nəhayət, sapların digər boş qalmış uclarını bir nöqtədə düyünləyək. Yüklər buraxıldıqda sapı dartacaqlar. Bu halda sapların sallanmış hissələrinin uzunluqları cəmi ən böyük, düyündən mismarlara qədər olan məsafələrin cəmi isə ən kiçik olacaq. Beləliklə, yüklərin buraxıldığı andan etibarən, düyün bizim axtardığımız nöqtə olacaq. Üçbucağın verilən şərtləri ödəyən bu nöqtəsini civə barometrinin ixtiraçısı kimi tanınan Evangelista Toriçelli qurmuşdur. Belə nöqtə yalnız bucaqları 120-dən böyük olmayan üçbucaqlarda mövcuddur və bu nöqtə Ferma nöqtəsilə üst-üstə düşür, yəni söhbət eyni bir minimal cəm nöqtəsinin qurulmasından gedir. Toriçelli qurmasından fərqli olaraq bu nöqtə çbucağın bucaqlarından biri 120-dən böyük olduqda belə həll olunur, və bu halda F nöqtəsi kor bucaq təpəsilə üst-üstə düşür. Bu nöqtəni belə də almaq olar: üçbucağın tərəfləri üzərində onun xaricində hər tərəfin ölçüsünə uyğun olaraq müvafiq düzgün üçbuçaqlar quraq. Sonra isə əvvəlcədən verilmiş üçbucağın təpəsini onun qarşısındaki tərəf üzərində qurulmuş düzgün üçbucağın təpəsilə birləşdirək. Hər üç parça bir-birlərilə 60 bucaq əmələ gətirirlər və yalnız bir nöqtədə Toriçelli yaxud da Ferma nöqtəsində kəsişirlər.
Ədəbiyyat
Uşaqlar üçün Ensiklopediya: Riyaziyyat, 2004cü il.
Aleksandr Litvinov
Aleksandr Arkadyeviç Litvinov — SSRİ ssenaristi, rejissor, RSFSR-in Əməkdar incəsənət xadimi (1959)
Həyatı
Aleksandr Litvinov 1918-1920-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Tibb fakültəsində oxumuşdur. 1920-1926-ci illərdə AFKİ-nin rəhbəri olmuşdur. 1927-1937-ci illərdə "Mosfilm"in, 1938-1948-ci illərdə "Sibtexfilm"in, 1948-1957-ci illərdə isə Sverdlovsk kinostudiyasının rejissoru işləmişdir. 1958-1967-ci illər ərzində Sverdlovsk Kinematoqrafçılar İttifaqının sədri olmuşdur.
Əsgər (rütbə)
Əsgər — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində və dünyanın bir çox ölkələrində sıravi rütbəsi. Ondan aşağı hərbi məktəblərin müdavimləri götürülür. Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə matros rütbəsidir.
thumb|100 px|Əsgər poqonu ([[Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri)]] thumb|100 px|Əsgər poqonu ([[Azərbaycan Quru Qoşunları)]]
Hərbi məktəblərin dinləyiciləri müdavim adlanır. Tədris dövründə onlara sıravi heyətin, məktəbi bitirdikdə isə ilk zabit rütbəsi leytenant verilir.
Köhnə Balapan (Əbyəlil)
Köhnə Balapan kəndi (Иҫке Балапан) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Bayım kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Köhnə Balapan kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Verilənlərin idarəedilməsi
Verilənlərin idarəedilməsi — verilənlərin toplanması və daxil edilməsindən tutmuş, onların emalı, çıxışa verilməsi və saxlanmasınadək müxtəlif aspektlərdən planlı həyata keçirilən yoxlanmasıdır. Kompüterdə verilənlərin idarəedilməsi həm aparat, həm də proqram vasitələri ilə gerçəkləşdirilir. Aparat təminatı (yaddaş, informasiya daşıyıcıları, giriş-çıxış qurğuları və mikroprosessor) səviyyəsində verilənlərin idarəedilməsi, onların toplanmasından, bir yerdən başqa yerə köçürülməsindən və onların emalı üzrə göstərişlərin yerinə yetirilməsindən ibarət olur. Belə işlərin çoxuna nəzarət edən əməliyyat sistemi, aparat vasitələtini idarə edir və bununla da verilənləri idarə edir ki, bu da sistemin müxtəlif komponentlərinin uzlaşdırılmış işləməsini və verilənlərin etibarlı saxlanmasını təmin edir. Əməliyyat sistemi çərçivəsində işləyən tətbiqi proqramlar əməliyyat sisteminin özünə nisbətən verilənləri daha əyani yollarla idarə edir: tətbiqi proqramlar daxil edilmiş informasiyanı qəbul edir, onları istifadəçinin komandalarına uyğun emal edir və nəticələri ya çıxış qurğusuna ötürür, ya da diskdə saxlayır. Verilənlərin idarəedilməsində bəzi vəzifələr, xüsusən, verilənlərin alınması və təşkili, disklərin nişanlanması, verilənlərin ehtiyat üzünün çıxarılması, fayllar arxivinin yaradılması, eləcə də sərt diskin periodik olaraq lazımsız verilənlərdən "təmizlənməsi" istifadəçinin üzərinə düşür. Beləliklə, verilənlərin səmərəli idarə edilməsi, insanın təşkilatçılıq bacarığı ilə kompüterin verilənləri emal etmək, saxlamaq və nəticə çıxarmaq kimi imkanlarının birləşdirilməsini nəzərdə tutur.
NP-tam məsələ
NP-tam məsələ (NP-complete problem ) - alqoritmlər nəzəriyyəsində: NP sinfindən olan məsələnin polinomial zaman müddətində aparılıb çıxarıldığı NP sinfindən olan məsələ. Beləliklə, NP-tam məsələlər müəyyən mənada NP sinfində “ən mürəkkəb” məsələlərin altçoxluğunu əmələ gətirir; və əgər onlardan hər hansı birinin “sürətli” həll alqoritmi tapılarsa, onda NP sinfindən olan istənilən başqa məsələ də belə “sürətlə” həll edilə bilər. 300px|thumb|right
Sahil Şirinov
Sahil Həsrət oğlu Şirinov (d. 22 iyun 1992; Qəbələ, Azərbaycan — ö. 2 aprel 2016; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin zabiti (leytenantı). 2016-cı ildə Aprel döyüşləri zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Həyatı
Sahil Şirinov 1992-ci ilin 24 iyun günündə Qəbələ rayonunun Bum qəsəbəsində anadan olub.2010-cu ildə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinə daxil olmuş, 2014-cü ildə Motoatıcı taqım komandiri ixtisası üzrə bitirərək leytenant hərbi rütbəsi almışdır.
Hərbi xidməti
Leytenant Sahil Şirinov 2016-cı ilin aprel ayında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən atışma zamanı qəhrəmancasına şəhid oldu.
Aprelin 6-sı isə Sahil Şirinov doğulduğu Qəbələ rayonunun Bum qəsəbəsində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və leytenant Şirinov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Sahil Şirinov ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
Qaraqoyunlu (Bərdə)
Qaraqoyunlu — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Rayon mərkəzindən 12 km aralıda yerləşir.
Tarixi
Bərdə r-nunda eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ düzündədir. Keçmişdə Xan Qaraqoyunlu adlanırdı. Qarabağ xanlanna mənsub qaraqoyunlu ailə-lərinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.
Təhsil
Kənddəki məktəbdə Qaraqoyunlu ilə yanaşı Böyük Ərəb və Bala Ərəb kəndlərinin şagirdləri də təhsil alır. Məktəbin binası 1950-ci ildə inşa olunub.
Manhua
thumb|"Manhua" sözünün heroqliflərlə yazılışı. Manhua (çin:  漫畫, sadə heroqlif. 漫画, pinyin: Mànhuà) — Çin komiksləri. Bu ad altında Çində (Tayvan və Honkonq daxil olmaqla) nəşr olunmuş bütün komikslər nəzərdə tutulur, bura çin dilinə tərcümə olunmuş yapon manqaları da daxildir. Çinin quru hissəsində manhuanın istehsalının əhəmiyyətli inkişafına baxmayaraq, hələ də komikslərin böyük hissəsi Tayvan və Honkonqda nəşr olunur. Hesab edilir ki, manhuanın ilk müəllifi Tomas Çudur (Tomasu Chew).
Adı
Qərb dillərində manqa, manxva və manhuanı bir-birindən fərqləndirmək qəbul olunub. Amma öz ölkələrinin dilində bu sözlər eyni heroqliflərlə yazılır və ümumiyyətlə komiks deməkdir. Misal üçün, əgər çinli bildirmək istəyirsə ki, o manhuadan yox, məhz manqadan danışır, onda o deyəcək "yapon tərzində komikslər (manhua)" (日式漫画). Bu söz ilk dəfə Yaponiyada XIX əsrin əvvəllərində peyda olub və hərfi mənada "qrotesk", "qəribə (və ya şən) şəkillər" deməkdir.
Tarixi
Vendi Syui Vonq özünün yazdığı Honkonq komiksləri: manhuanın tarixi kitabında qeyd edir ki, çin komiksləri "özlərinə daxildir: fərqli stil və formalarda karikaturalar, komikslər və lyanxuantu (ənənəvi şəkilləri olan çin hekayələr kitabı)". Lyanxuantuda (连环图 — hərfi olaraq "şəkillərdən ibarət zəncir", "bir-biri ilə bağlı şəkillər") şəkillər səhifəni bütov tutur və "buludsuz" imzalarla olur, bununla da lyanxuantu ənənəvi komikslərdən fərqlənir.
Müasir komiksləri və karikaturaları xatırladan şəkillər Çinin bütün tarixi boyu mövcud olub. Bu tipli şəkillərin ən qədim nümünələri daş barelyef və dulusçuluq məhsulları üzərində qorunub saxlanılıb. Eləcə də Min (1368—1644 b.e.) və Tsin (1643—1911 b.e.) dövrünün satirik şəkilləri üzərində də var. Ənənəvi Çin manhuasının peydə olduğu vaxtı çox uzun intervalla ifadə edirlər — 1867-ci ildən 1927-ci ilə kimi. Ənənəvi manhua Çində mədəni inqilaba (1966—1976-cı illər) kimi aktiv inkişaf edirdi. Bu inqilab faktiki olaraq Çinin təbii mədəni inkişafını 10 il ləngitdi. Bu zamanda isə Tayvan və Honkonqda müasir manhua aktiv olaraq inkişaf etməyə başladı, yapon manqasının buna bir çox baxımdan təsiri var.
1980-ci illərdə ənənəvi manhua sənəti cüzi olaraq oyanmağa başladı, lakin 1990-cı illərdə Çinin quru hissəsinə Tayvan və Honkonqdan müasir manhua daxil olmağa başladı. Onlar ÇXR-in bazarını tez bir zamanda ələ aldı.
Lixtenştayn qəsri
Haqqında
Qəsr Svabiya-Baden platforması üzərində yerləşir. 1200-cü ildə tikildiyi düşünülür. 1311-ci ildəki Reyçskrays Müharibəsində və sonra 1381-ci ildəki Reutlinqen şəhəri ilə birlikdə xaraba edildi. Qəsr 1840-cı ilə qədər təmir olunmadı.
1802-ci ildə bu torpaqlar Vürtemberq kralı I Frederikin əlinə keçdi. I Frederik orda ov köşkü tikdirdi. 1837-ci ildə bura qohumu Uraxlı hersoq Vilhelmin əlinə keçdi. O, Villiam Hauflun romanı "Lixtenştayn"dan təsirləndi və 1840–1842-ci illərdə indiki qəsri tikdirdi. Qəsrin memarı Karl Aleksandr Heydelof idi.
Qəsr indi Urax hersoqunun mülkiyyəti olsa da, ziyarətə açıqdır.
Eyniadlı qəsrlər
Cənubi Afrikada Hount körfəzində və Avstriyada Lixtenştayn adlı qəsrlər mövcuddur.
Rasim Qasımov
Qasımov Rasim Mustafa oğlu  (1 yanvar 1935 – 30 may 2016, Bakı, Azərbaycan Respublikası) — Azərbaycan Alimi, Texnika Elmləri Doktoru, Professor, Beynəlxalq və Azərbaycan Mühəndislik Akademiyasınin Akademiki, Nyü-York Akademiyasinin Həqiqi Üzvü.
Həyatı
Qasımov Rasim Mustafa oğlu 1 yanvar 1935-ci ildə Bakida həkim ailəsində anadan olmuşdur. 1957-ci ildə Moskva Energetika İnstitutunu bitirib. Qasımov namizədlik dissertasiyasını M. V. Lomonosov adına MDU-nun kimya fakultəsində müdafiə etmişdir, onun tərəfindən burada SSRİ-də ilk dəfə olaraq radiodalğaların millimetrlik diapazonunda məhlul və mayelərin eksperiment kəşfləri və ölçüləri təşkil olunmuşdur. Ilk dəfə olaraq maye və məhlulların fluktasiyon hadisələrinin onların dielektrik xassələrinə təsiri nəzəri və təcrübi cəhətdən öyrənilmişdir. Yuxarıda qeyd etdiyimiz işlərin əsasında Qasımov R. M. 1962-ci ildə V. İ. Lenin adına MDPS-n xüsusi şurasında "Radiodalğaların millimetrik diapazonunda həll olan məhlulların dielektrik xassələri va onların molekulyar quruluşu" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır.
Əsas elmi nailiyyətləri
Qasımov R. M. 1964-cü ildən Azərbaycan EA Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda böyük elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. Bu illərdə O, SVK-ə olan qütb mayelərin dielektrik xassələrini ölçmək üçün bir çox metodlar tapmışdır. Ayrı-ayrı neftkimyəvi sintez məhsullarının analizi üçün kütlə-spektr analiz metodlarını yaratmışdır. EPR-metodu ilə gumin turşularının paramaqnit xassələrini geniş dairədə araşdırmışdır. Axırıncı kəşvlərin nəticələri, 1972-ci ildə "Torpaqdaki üzvi maddələrin paramaqnit xassələri" monografiyasında dərc edilmişdir. Bu kəşflər əsasında ayrı-ayrı torpaqlarda qumus birləşmələrinin sərbəst radikal xüsusiyyətləri müəyyən edildi, həmin turşuların bioloji aktivliyi və onların paramaqnit xassələri arasındaki birmənalı əlaqə ilk dəfə təsdiqləndi.
1965-ci ildə SSRİ-də ilk dəfə olaraq Qasımov R. M. Azərbaycan EA Kimyəvi Texnologiyanın Nəzəri Probləmləri İnstitutunda, kimya və kimyəvi texnologiyada eksperiment kəşflərin avtomatlaşdırılması laboratoriyasını yaratdı. Bu illərdə Qasımov şualar dairəsini bir məqsəd üçün cəmləşdirir: "Hesablayıcı texnikanın köməyi ilə kəşvlərin avtomatlaşdırılmasının əsasını tapmaq". Onun tərəfindən kimya və kimyəvi texnologiyada EHM-i bazası əsasında yaradılmış elmi eksperimentlər ilk dəfə 1970-ci ildə SSRİ-də işlədilən kimyəvi reaktor laboratoriyasının əsasını təşkil etmişdir. Bu idarə sistemi EHM ilə real zaman miqyasında avtomatik idarə olunan reaktor arasında ikitərəfli distansion məlumat mübadiləni təmin edir. Eləcə də bu sistemin vasitəsi ilə alkilqatışıq heterosiklik birləşmələrin hidrogen peroksidin köməkliyi ilə dehidroziyanı və məqsədli məhsulların alınma yollarını həyata kecirmək olar. Bu kəşfləri və mühəndislik axtarışları ilə Qasımov elmi kəşflərdəki avtomatik eksperiment ilə bağlı yeni elmi istiqamət yaratdı. Bu elmi istiqamətlə 1979-cu ildə, L. İ. Karpov adına Elmi-Tədqiqat Fizika-Kimya Institutunda təşkil olunmuş xüsusi şuranın iştiraki ilə "EHM-in köməyi ilə kimyəvi və kimya-texnoloji tədqiqatların təşkili" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Eləcə də o, dəqiq rəqəmli ölçü cihazları, dozimetrlər və reagent itkisinin tənzimləyicilərini kəşf etmişdir.
1968-ci ildə Qasımov "Fizika kimya" ixtisası üzrə böyük elmi işçi, 1988-ci ildə isə "Kimyəvi texnologiyanın aparatları və prosesləri" ixtisası üzrə professor elmi adına layiq görülmüşdür.
Qasımov R. M. 1995-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir
Onun rəhbərliyi altında yaradılmış avtomatlaşdırma sistemləri, EHM ilə analizatorların əlaqə qurğuları, metallar, İTPTANA-ə, OKBA-n və Voronej filialında, Lensovet adına lTJ-ə və bir çox institutlarda xromotoqrafiq və spektral analizlərin emal edilməsi uğurla tətbiq edilmişdir. Qasımov tərəfindən işlənib hazırlanmış prinsiplər və texniki həllərinin köməkliyi ilə 70-ci illərdə U. Karpov adına NJFXS layihəsi ilə, SJYMA kinetik eksperimentinin avtomatlaşdırılması əsasında buraxılan OKVA-n yaranmasında böyük rol oynamışdır.
R.M.Qasımov mikrodalğa və infraqirmızı şuaları söndürən, mühüm ekoloji əhəmiyyət kəsb edən məsələni həll etmək üçün yeni bir istiqamət yaratmışdır. O, ilk dəfə nəzəri və təcrübi yolla, düşən şüaların tam udulması effektının olmasını əsaslandırmişdır. Bu effektin qoruyucu örtüklərin, məsafəli şüaqöndərən və analitik nəzarət etmə metodlarının yaradılmasında böyuk əhəmiyyəti vardır. R. M. Qasımov tərəfindən təklif olunmuş yüksək dispersiyalı bərk və kapsullaşdırılmış maye maddələr əsasında yaradılmış tam uducu örtüklərin yaranma prinsipləri və texnologiyasi layihəsinə ğörə 1998–1999-cu illərdə radar gurğuların xidmət yerlərində ekoloji qoruyucu örtüklərin təcrübi nümunələri əldə edilmişdır. Qasımov ilk dəfə olaraq əks etməyən və işıqlandırıcı örtüklər yaratmaq yolu ilə günəş enerjisinin toplanmasının metodlarını yaratmışdır. Qasımov R. M.tam udma effekti əsasında bir sıra metodlar, o cümlədən analoqı olmayan polar maye identifikasiya və qeyri-polyar mühitdə polar maddənin az və daha az miqdarının dəqiq ölçmə metodlarını yaratmışdır. Qasımovun rəhbərliyi ilə bu istiqamətlərdə Azərbaycan EA Fotoelektronika İnstitutunda (AMEA Fizika Institutu) bir necə elmi işlər aparılmışdır. O, bu üsulların tədbiqi ücün cihazlar yaradılmışdır.
2008-ci ildə bu mövzuda Qasımovun rəhbərliyi ilə Milli Aviasiya Akademiyasında şöbə açılmışdir.
Qasımovun işləri bir neçə dəfə SSRİ Xalq Təsərrüfati Nailiyyətləri Sərğisində (XTNS) və Beynəlxalq sərğidə nümayiş etdirilmişdir.
2016-cı ildə Avrasiya patent aqentliyi tərəfindən Qasımova R. M. "Cismin hərəkət sürətinin təyini üsulu" ixtirasina görə müəllıflik şahadətnaməsi verilmişdir.
Qasımov R. M. Azərbaycan Neft Akademiyasında və Azərbaycan Texniki Universitetdə mühazirələr oxuyurdu və burada imtahan komissiyasının sədri olmuşdu. Qasımovun R. M. elmi rəhbərliyi ilə doktorluq və namizədlik dissertasiyası müdafiə edilmişdir.
Qasımov R. M. Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutu Elmi Şurasinin üzvü idi. Həmin İnstitutun və Azərbaycan MEA Kibernetika İnstitutunun (İdarəetmə Sistemləri İnstitutu) nəzdində yaradılmış doktorluq dissertasiyalarının və texniki ixtisaslar üzrə ixtisaslaşdırılmış müdafiə şuralarının üzvü idi. 1992–2006-cı illərdə isə Azərbaycan Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komisiyasında exspert Şurasinin üzvü olmuşdur.
Mahmud xoca Behbudi
Mahmud xoca Behbudi(1875-1919)—Özbəkistan ziyalısı, Cədidizmin öndərlərindən.
Həyatı
Rusiya İmperiyasının ən son işğal etdiyi bölgələr Türküstanın Səmərqənd və Buxara bölgələri oldu. Yeni işğal altına düşən bölgələrin əhalisi Rusiyanın qanun-qaydalarına heç də asanlıqla tabe olmaq istəmirdi. Əsarətə qarşı sərt və qəti mübarizə aparanların sayı az olsa da, əhalinin böyük bir qismi gizli müxalifətdə idi.
Xalqı əsarətdən qurtarmaq istəyənlər isə fərqli mübarizə yolları seçmişdilər. Kimisi açıq silahlı müqavimət təklif edirdisə, kimisi orta əsir idarəçiliyini geri qaytarmaq istəyir, xalqın döyüş ruhunu özünə qaytarmağa çalışır, islam dinindəki cihadı təbliğ edirdi. Ziyalıların bir qismi isə xalqı maarifləndirməyi, sonra azadlıq mübarizəsinə qaldırmağı düşünürdü. Mahmud xoca Behbudi dindar bir ailədə doğulsa da, soykökü Əhməd Yəsəviyə bağlansa da o cihadın deyil, maarifçiliyin tərəfdarlarından idi.
Ferma ədədləri
Ferma ədədləri - şəklində olan ədədlərə deyilir, haradaki n mənfi ədəd deyil.
Haqqında
XVII əsrin məşhur riyaziyyatçısı Pyer Ferma 22n + 1 şəklində olan ədədləri öyrənmişdi. Bu ədədləri Ferma ədələri adlandırırlar. Alim qəbul etmişdi ki bu ədədlərin hamısı sadə ədədlərdir. Onun buna əsası da vardı. Ona görə ki, n=0; 1; 2; 3; 4 qiymətləri üçün, həqiqətən Ferma ədədləri sadə ədədlərdir. Ancaq XVIII əsrdə Leonard Eyler göstərdi ki, 225 +1 = 232 + 1 = 4294967297 ədədini 641 və 6700417 sadə ədədlərinin hasili şəklində göstərmək olar. Digər tərəfdən yuxarıda göstərilən beş ədəddən başqa sadə Ferma ədələrinin olması məlum deyil. Maren Mersenə ( 1588-1648-ci illərdə yaşamış Fransız rahibi, həmçini riyaziyyatçısı, əgər 2n -1 sadə ədəddirsə onu Mersen ədədi adlandırırlar) ünvanladığı məktublarının birində Pyer Ferma belə bir təklif irəli sürür ki, n ikinin qüvvətidirsə 2n + 1 şəkilndə olan ədədlər mütləq sadədir. Ferma həmçinin bilirdi ki, n ikinin qüvvəti deyilsə, onda 2n + 1 ədədi sadə deyil. Bu vaxta kimi isə yüz ildən də çox Fermanın hipotezi yaşadı. Sonra yoxlanılan bütün Ferma ədədləri mürəkkəb oldular və ilkin fərziyyəyə tam zidd olan bir təbii fərziyyə meydana gəldi: bəlkə Ferma ədədlərinin arasında sadə ədəd olanlarının sayı sonludur? Ferma ədədlərinin kifayət qədər ümumi xassələri bəllidir. Məsələn, istənilən iki Ferma ədədi qarşılıqlı sadə ədədlərdir. Karl Qauss hələ 19 yaşının tamam olmasına 1 gün qalmış isbat etmişdir ki, düzgün n-bucaqlı, pərgar və xətkeşin köməyilə yalnız və yalnız onda qurula bilər ki ( hələ lap qədimlərdən yunan və bir sira digər yerlərdəki məşhur alimlərə məlum olan düzgün 3, 4, 5, 6, 15 bucaqlıların qurulmasından başqa), onun tərəflərinin sayı n= 22n + 1 şəklində göstərilə bilsin və bu da ki, Ferma ədədinin ümumi halıdır. Qeyd edək ki, Qauss bu kəşfilə neçə minillərdir ki alimləri narahat edən hansı düzgün bucaqlıları xətkeş və pərgarın köməyilə qurmaq olar sualına cavab tapmış oldu, həmçinin n=2 olduqda çevrəni düzgün 17 bərabər hissəyə bölməyin mümkünlüyünü isbat etmiş oldu (n=3 olduqda 257 olar). Ferma ədədlərinin sadə ədədlərin öyrənilməsində ümumnəzəri əhəmiyyəti aşağıdakı teoremlə ifadə olunur: Əgər a≥2 və an + 1 sadədirsə, onda "a" cütdür.
Sesernentlər
Sesernentlər Dəyirmi qurdlar tipinin Nematodlar sinfinə aid olan yarımsinif.