cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alban Arşakiləri
Tarixi
Mömin III Vaçaqanın hökmdarlığı Albaniyanın siyasi və mədəni-dini dirçəlişi idi. O, hər şeydən əvvəl, ölkədə dini birliyə nail olmağa, xristianlığın ümumdövlət dininə çevrilməsinə çalışdı. Bu məqsədlə o, atəşpərəstləri, bütün bütpərəst təriqətlərini möhkəm təqib edir, onların kökünü kəsirdi. III Vaçaqan məktəblər açır, dağıdılmış kilsə və monastırları yenidən qurur, yenilərini tikir, kilsə rütbələrini bərpa edirdi. Albaniyanın müstəqilliyini möhkəmləndirməyə çalışan III Vaçaqan yad dini-siyasi təsirlərə və xarici qüvvələrin assimilyatorçu siyasətinə qarşı dayana biləcək müstəqil alban kilsəsinin böyük siyasi rolunu nəzərə alaraq, bu kilsənin laxlamış dayaqlarını möhkəmləndirməyi, onu iqtisadi cəhətdən gücləndirməyi zəruri hesab etdi. Bu məqsədlə o, Aquen məclisini topladı. Bu məclis bir tərəfdən alban kilsəsinin müstəqilliyinin təsdiq edilməsinə kömək etməli, digər tərəfdən dövlət hakimiyyətini möhkəmləndirmək, feodal azğınlığına son qoymaq, ruhaniləri dünyəvi əyanlarla bərabərləşdirmək, dünyəvi əyanların və ruhanilərin vergi ödəyən zümrə ilə münasibətlərini nizamlamaq, eləcə də ölkənin siyasi müstəqilliyini saxlamaq və yadelli qüvvələrlə mübarizə etmək məqsədilə bütün silklərin dini birliyinə nail olmaq üçün şərait yaratmalı idi. III Vaçaqan Albaniyada son Arşaki hökmdarı oldu.
Arşakilər sülaləsindən olan bütün alban hökmdarları müstəqil alban siyasəti aparır, alban ideallarına – alban dövlətinə, xalqına, dininə sədaqətlə xidmət edirdilər; tədricən onların ilkin farslıq əlamətləri aradan getmiş, onlar tez bir zamanda yerli mədəniyyəti mənimsəmiş, albanlaşmışdılar.
Alban dövləti alban arşakiləri dövründə qədim Albaniyanın ənənələrini davam etdirərək, özünün heç kəsdən asılı olmayan müstəqil daxili və bəzən də xarici siyasətini yürütmüşdür.
510-cu ildə, Sasanilər imperiyasında vəziyyət sabitləşən kimi, Sasani şahları Albaniya və İberiyada (Kartlidə) yerli hökmdar sülalələrini ləğv etdilər. I Xosrov tərəfindən keçirilən inzibati islahatlar nəticəsində Sasani imperiyasının dörd canişinliyə (kusta) bolünməsi təsdiq edildi. Bütün Cənubi Qafqaz ölkələri kimi, Albaniya da Şimal canişinliyinin, Adurbadaqan – Azərbaycan da adlandırılan Qafqaz kustunun tərkibinə daxil edildi. Bu vəziyyət 628-ci ilə kimi davam etdi.
Dilemma
Növləri
Dilemmanın iki növü vardır: Quraşdırıcı dilemma və dağıdıcı dilemma. Əgər nəticədə şərti hökmdə verilmiş xassə, yaxud fikir iqrar edilirsə - qurucuya, inkar idilirsə - dağıdıcıya aiddir. Qurucu dilemmaya nümunə olaraq Y. Semyonovun "Baharın on yeddinci anı" kitabından əsərin baş qəhrəmanı Ştirlisin mühakiməsini verək: "Əgər Berlinə getsəm, məni gestapo həbs edəcək, Moskvaya qayıtsam, onda tapşırığı yerinə yetirə bilməyəcəm. Lakin mən Berlinə gedə bilmərəm, yaxud Moskvaya qayıda bilmərəm. Məni gestapo həbs edəcəkdir, yaxud tapşırığı yerinə yetirə bilməyəcəm".
Gətirilən nümunədə alınan nəticə konkret deyil. Lakin belə bir qayda əsas tutulur ki, iki çətin vəziyyətdən ən az çətin olanı seçilir.
Qaydaları
Dilemmanın struktur təhlili göstərir ki, aşağıdakı qaydalar gözlənildikdə, müqəddimələrdən doğru nəticələr alınar:
İstifadəsi
Praktikada və elmin müxtəlif sahələrində dilemmadan tez-tez istifadə edilir. Cəmiyyətin inkişafında da çətin vəziyyət yarandıqda, xalq dilemmanının iki qütbündən birini seçməli olur. Bəzən dilemmadan zidd fikirləri inandırıcı surətdə təkzib etmək məqsədilə də istifadə olunur. Məhkəmə praktikasında dilemmadan istifadə edərkən çox diqqətli olmaq lazımdır, çünki bu yolla həqiqət aşkara çıxarmaq olmur, bunları qəti hökmlərlə, onların dəyişməsilə əvəz etmək lazımdır.
Mənbə
M.M.İsrafilov Məntiq kursu (dərslik). Bakı-2005
İsa İsmayılzadə
İsa Mustafa oğlu İsmayılzadə — şair, tərcüməçi, publisist, 1969-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü, Azərbaycan SSR Lenin komsomolu mükafatı laureatı (1980).
Həyatı
İsa İsmayılzadə 1941-ci il martın 15-də Gürcüstanın Qarayazı (indiki Qardabani) rayonunda anadan olmuşdur. 1958–1963-cü illərdə burada orta məktəbi bitirdikdən sonra ADU-nun filologiya fakültəsində təhsil almışdır.
Əmək fəaliyyəti
1963–1964-cü illərdə Qardabanidə orta məktəbdə müəllim, Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində redaktor, Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası Baş redaksiyasında elmi redaktor (1966–1968), "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi, şöbə müdiri, baş redaktorun müavini, "Ulduz" jurnalı redaksiyasında şöbə müdiri (1968–1981), "Azərbaycan" jurnalı redaksiyasında baş redaktorun müavini vəzifələrində işləmişdir (1981-ci ildən ömrünün sonunadək). Eyni zamanda Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətinin musiqili veriliş baş redaksiyasında (müqavilə ilə) musiqi mətnləri şöbəsinin müdiri kimi fəaliyyət göstərmişdir (1994-cü ildən).
Yaradıcılığı
Ədəbi fəaliyyətə tələbəlik illərində "Aprel çiçəkləri" (1959) almanaxında və "Azərbaycan gəncləri" qəzetində (19 iyun 1961-ci il) çap etdirdiyi ilk şeri ilə başlamışdır. Öz yaradıcılığında poetik tərcüməyə də xüsusi diqqət vermiş, sosialist ölkələri yazıçılarının Moskvada keçirilən birinci Beynəlxalq simpoziumunda (1977), Asiya və Afrika ölkələri yazıçılarının Yurmalada keçirilən seminar-müşavirəsində (1978) iştirak etmişdir. Şeir və poemaları keçmiş SSRİ xalqlarının dillərinə, habelə bir sıra xarici dillərə tərcümə edilmişdir. 1997-ci il iyulun 14-də vəfat etmişdir.
Əsərləri
• 2
Tərcümələri
• 2
Katarina Vitt
Katarina Vitt — dünya şöhrətli şərqialmaniyalı fiqurçu, film sənətçisi. Katarina Vitt, 1984-cü ildə Sarayevoda baş tutan XIV Qış Olimpiya Oyunlarının və 1988-ci ildə Kalqaridə baş tutan XV Qış Olimpiya Oyunlarının çempionu olub. O, üç dəfə (1932, 1936, 1940) Olimpiya Oyunlarının qalibi olan Norveç nümayəndəsi Sonya Henidən sonra 2 dəfə Olimpiya Oyunlarının çempionu olmağı bacaran yeganə idmançıdır.
Katarina Vitt 1984, 1985, 1987 və 1988-ci illərdə Dünya Çempionatının qızıl medalına sahib olub. 1983, 1984, 1985, 1986, 1987 və 1988-ci illərdə Avropa Çempionatının qalibi olan Katarina Vitt, 1981-ci ildən 1988-ci ilə qədər Şərqi Almaniya Çempionatının 8 dəfə çempionu olub və 1984-cü ildə Şərqi Almaniyada ilin qadın idmançısı seçilib. Karyerasını başa vurduğdan sonra film sahəsində çalışan Katarina Vitt, 1990-cı ildə nüfuzlu "Emmi" televiziya mükafatına layiq görülüb. 32 yaşında «Playboy» jurnalı üçün ehtiraslı pozlar verən Katarina Vitt, bir-sıra televiziya verilişlərinin aparıcısı olub.
Karyerası ərzində 39 yarışa qatılan Katarina Vitt, onların 24-də qızıl medal, 6-da gümüş medal, 1-də isə bürünc medal qazanıb. 8 yarışda medal qazana bilməyən Katarina Vitt, ən çox Dünya və Avropa çempionu olan alman fiqurçudur.
80-cı illərin sonu, 90-cı illərin əvvəlində Birləşmiş Ştatların məşhur «Time» jurnalı Katarina Vitti, «sosializmın ən gözəl siması» (the most beautiful face of socialism) adlandırıb.
Həyatı
Katarina Vitt 1965-ci il dekabrın 3-də Şərqi Almaniyanın Berlin şəhərində anadan olub. Atası fermer, anası isə fizioterapevt olan Katarina Vitt, təhsilini Berlin şəhərindən uzaq məsafədə yerləşən Xemnits şəhərində idmanda istedadı olan uşaqlar üçün nəzərdə tutulan xüsusi məktəbdə alıb. Elə həmin şəhərdədə əfsanəvi məşqçi Yutta Müllerin rəhbərliyi altında idmanla məşğul olmağa başlayan Katarin Vitt, 1977-ci ildən yarışlara qatılmaqa başlayıb.
Karyerasının birinci illəri
13 yaşlı Katarina Vitt birinci yarışına 1979-cu ildə qatıldı. Şərqi Berlin şəhərinin ev sahibliyində baş tutan Şərqi Almaniya Çempionatında o, Dünya çempionu Anett Petçdən, habelə Karola Vaysenberqdən sonra üçüncü yeri tutdu və yarışın bürünc medalına sahib oldu. Medalçılar sırasında yer aldığı üçün Katarina Vitt, həmin ildə baş tutan Avropa Çempionatına qatılmaq hüququ qazandı. Yuta Müllerin 13 yaşlı yetirməsi Katarina Vitt üçün bu nailiyyətlər ciddi hesab olunurdu.
Yanvarın 30-dan fevralın 4-nə qədər Yuqoslaviyanın Zaqreb şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında Katarina Vitt, 29 idmançı sırasında 14-cü yeri tutdu. Katarina Vittin yığma yoldaşlarından Anett Petç Avropa çempionu oldu, Karola Vaysenberq isə 5-ci pillənin sahibi oldu. Beynəlxalq yarışda debüt edən 13 yaşlı Katarina Vitt, həmin ilin mart ayında Avstriyanın Vyana şəhərinin ev sahibliyində baş tutan Dünya Çempionatına aparılmadı və Dünya birinciliyində debütünü növbəti ilə qədər təxirə salmalı oldu.
1980-ci ildə Katarina Vittin doğma şəhəri olan Xemnitsdə Şərqi Almaniya Çempionatı baş tutdu. Doğma tamaşaçılar qarşısında Katarina Vittin əsas rəqibi, elə həmşəhəlisi Anett Petç idi. Bir dəfə Dünya, üç dəfə isə Avropa çempionu olan Anett Petç, yarışın əsas favoriti idi və elə yarışında çempionu oldu. Ötən çempionatda bürünc medal qazanan Katarina Vitt isə, bu səfər gümüş medala sahib oldu.
Həmin ilin yanvar ayının 22-dən 27-nə qədər İsveçin Göteborq şəhərinin ev sahibliyində Avropa Çempionatı baş tutdu. Bir il əvvəl baş tutan Avropa Çempionatına qatılan Anett Petç, Karola Vaysenberq və Katarina Vitt, bu Avropa birinciliyindədə çıxış etdi. Anett Petç yenə çempionatın qalibi oldu, Karola Vaysenberq isə 7-ci pillənin sahibi oldu. Ötən yarışda 14-cü yeri tutan 14 yaşlı Katarina Vitt isə, bu səfər 12-ci pillədə qərarlaşdı.
Həmin ilin fevral ayında Birləşmiş Ştatların Leyq-Plesid şəhərində XIII Qış Olimpiya Oyunları baş tutdu. Şərqi Almaniya yığması həmin yarışda yalnızca bir idmançı təmsil edə bilərdi. Məşqçilərdə ən düzgün seçim olaraq, Anett Petçi seçdi. Anett Petçdə ümidləri doğrultdu və XIII Qış Olimpiya Oyunlarının qızıl medalına sahib oldu.
1980-cı ilin sonuncu əsas yarışı mart ayının 11-dən 16-na qədər Qərbi Almaniyanın Dortmund şəhərində baş tutdu. Olimpiya çempionu Anett Petçin sonuncu yarışı olan Dünya Çempionatının qalibi, elə Anett Petçi oldu. Bu yarışdan sonra o, idmandan uzaqlaşdı. Həmin Dünya birinciliyində debüt edən 14 yaşlı Katarina Vitt isə 32 idmançı sırasında 10-cu pillənin sahibi oldu. Anett Petçin idman uzaqlaşmasından sonra gənc Katarina Vitt, yığmanın əsas idmançısına çevrildi.
Həmin il Katarina Vitt daha bir yarışda çıxış etdi. Yaponiyanın Sapporo şəhərinin ev sahibliyində baş tutan sayca II NHK Trophy yarışında o, İsveçrəli Denise Bilmanndan sonra 2-ci yeri tutdu və yarışın gümüş medalına sahib oldu.
1981-ci ildə Katarina Vitt üçüncü dəfə Şərqi Almaniya Çempionatında mübarizə apardı. Yenə doğma Xemnits şəhərində baş tutan çempionatda o, bu səfər bütün rəqiblərini geridə qoymaqı bacardı. Karyerası ərzində üçüncü dəfə qatıldığı Şərqi Almaniya Çempionatında 15 yaşlı Katarina Vitt, yarışın qızıl medalını qazandı.
Şərqi Almaniya çempionu olduğdan sonra o, Avstriyanın İnsburk şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında çıxış etdi. Buna qədər həmin yarışlarda 14-cü və 12-ci yerləri tutan yığmanın əsas üzvü Katarina Vitt, bu səfərdə nəticəsini yaxşılaşdırdı və 5-ci pillədə qərarlaşdı. Həmin çempionatın qalibi isə İsveçrəli Denise Bilmann oldu.
1982—1985-ci illər
1982-ci ildə Katarina Vitt Şərqi Almaniya Çempionatında mübarizə apardı. Yığmanın aparıcı üzvü olan Katarina Vitt, yenə bütün rəqiblərini geridə qoydu və Şərqi Almaniya Çempionatının qalibi oldu.
Bu yarışda sonra o, fevral ayının 2-dən 7-nə qədər Fransanın Lion şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında çıxış etdi. Ötən Avropa Çempionatlarında 14-cü, 10-cu və 5-ci yerləri tutan Katarina Vitt, bu səfər yarışın medalını qazanmağı bacardı. 28 idmançının çıxış etdiyi yarışda o, Avstriya nümayəndəsi Klaudiya Kristofiç-Binder sonra 2-ci yeri tutdu və Avropa Çempionatının gümüş medalına sahib oldu. Bu gümüş medal 16 yaşlı Katarina Vittin qazandığı ən ciddi nailiyyət idi.
Həmin ilin mart ayında Katarina Vitt, Kopenhagen şəhərinin ev sahibliyində baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. O, üçüncü dəfə qatıldığı Dünya Çempionatında medal qazanmağı bacardı. 33 idmançının çıxış etdiyi yarışın sonunda Katarina Vitt, Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu. Birləşmiş Ştatlar nümayəndəsi Elayn Zayaq isə Dünya Çempionatının qalibi oldu. Bununlada Katarina Vitt, mövsüm ərzində Dünya və Avropa Çempionatlarının gümüş medallarını qazandı.
1984 Sarayevo Olimpiadası
Katarina Vitt 1984-cü ilin fevral ayında Yuqoslaviyanın Sarayevo şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XIV Qış Olimpiya Oyunlarına qatıldı. 18 yaşlı Katarina Vitt, Şərqi Almaniya yığmasının Sarayevo Olimpiadasında təmsil edən yeganə qadın fiqurçu idi. Yarışdan əvvəl 2-ci dəfə Avropa Çempionatının qalibi olan Katarina Vitt və son Dünya Çempionatının qalibi olan Birləşmiş Ştatlar nümayəndəsi Rozalin Samners, Sarayevo Olimpiadasının əsas favoritləri hesab olunurdu.
Katarina Vitt, qısa proqramda italyan sənətçi Vittorio Montinin "Csardas" bəstəsinin sədaları altında çıxış etdi. Möhtəşəm bəstənin sədaları altında səhvsiz təqdim edən Katarina Vittin çıxış, münsiflər heyətinin dörd üzvü tərəfindən 5.9 balla, daha dörd üzvü tərəfindən 5.8 balla, bir üzv tərəfindən isə 5.6 balla qiymətləndirdi. Amma, Birləşmiş Ştatları təmsil edən münsifinin verdiyi 5.6 bal Katarina Vittin nəticəsinə təsir göstərmədi. O, 24 idmançı sırasında qısa proqramı birinci yerdə başa vurdu.
Kompozisiyaları
thumb|311x311px|22 yaşlı Katarina Vitt doğma Xemnits şəhərində baş tutan yarışla idmana vida edən zaman məşqçisi [[Yuta Müller ilə vidalaşır. (11 sentyabr 1988-ci il; Xemnits şəhəri, Şərqi Almaniya)]]
Uğurları
Karyerası ərzində 39 yarışa qatılan Katarina Vitt, onların 24-də qızıl medal, 6-da gümüş medal, 1-də isə bürünc medal qazandı. 8 yarışda medal qazana bilməyən Katarina Vitt, ən çox Dünya və Avropa çempionu olan alman fiqurçudur. O, həmdə 8 dəfə Şərqi Almaniya Çempionatının qalibi oldu və bu göstəricidə yalnızca 10 dəfə həmin yarışın çempionu olan Qabriele Seyfertdən geri qalır.
Salix sitchensis
(Salix sitchensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salix sessilifolia
(Salix sessilifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eriachaenium
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Eremothamnus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Eremothamnus marlothianus O.Hoffm.
Alois Altsheymer
Aloysis Altsheymer (həmçinin Alois Altsheymer kimi tanınır; ; ) — Alman psixiatr və nevropatoloqu,Emil Krepelinin həmkarı.
Altsheymer ilk olaraq nəşr olunan, Emil Krepelinin sonradan Altsheymer xəstəliyi olduğu təyin etdiyi"birincili demensiya"(beyin xəstəliyi və ya zədə nəticəsində meydana gələn və yaddaş pozğunluqları, şəxsiyyət dəyişiklikləri və dəyərsizləşmə səbəbləri ilə qeyd olunan zehni proseslərin xroniki və ya davamlı bir pozğunluğu.) hadisəsini müəyyən edir.
Şəxsi həyatı və təhsili
Alois Altseymer 14 iyun 1864-cü ildə Bavariyanın Marktbrayt şəhərində anadan olmuş,Anna Cohanna Barbara Sabina və Eduard Roman Altsheymerin oğlu idi. Atası, ailəsinin doğma şəhərindəki notarius idarəsində xidmət göstərirdi.
Altsheymerlər, Alois hələ gənc olduqda, uşaqlarına Kral Humanitar Gimnaziyasındaa təhsil almaq imkanını vermək üçün Aşaffenburqa köçdülər. 1883-cü ildə Abitur lisey diplomunu aldıqdan sonra,Vürtsburq Universiteti,Berlin Humboldt Universiteti,Tübingen Universitetlərində tibb təhsili aldı. Universitetdəki son ilində qılıncoynatma üzrə tələbə qardaşlıq korporasiyasının üzvü idi və hətta çıxarkən sülhü pozduğu üçün komandası ilə birlikdə cəza da almışdı. 1887-ci ildə Alois Altsheymer Vürtsburq Universitetini tibb doktoru dərəcəsi ilə bitirdi.
Karyerası
Növbəti il, Frankfurt-Mayn şəhərindəki Städtische Anstalt für Irre və Epileptische (Lunatizm və Epilepsiya üçün sığınacaq) ruhi sığınacağında özünə ofis almamışdan əvvəl, əqli xəstə qadınlara kömək üçün beş ay sərf etdi. Qeyd edilən psixiatr Emil Sioli sığınacağın dekanı idi. Digər nevroloq Franz Nissl, Altsheymer ilə eyni sığınacaqda işləməyə başladı. Onlar birlikdə sinir sisteminin patologiyası, xüsusən də beyin qabığının normal və patoloji anatomiyası ilə bağlı araşdırmalar apardılar. Altsheymer Zeitschrift für die gesamte Neurologie und Psychiatrie jurnalının həmtəsisçisi və həmmüəllifi idi,hərçənd ki,o, özünün deyə biləcəyi bir kitab yazmamışdı.
Frankfurt sığınacağında olarkən Altsheymer, dövrün ən tanınmış Alman psixiatrlarından olan Emil Krepelin ilə də görüşdü. Krepelin Altsheymerin məsləhətçisi oldu və ikisi bir neçə il ərzində çox yaxından çalışdılar. Krepelin 1903-cü ildə Kral Psixiatrik Xəstəxanasında işləmək üçün Münhenə köçəndə,Altsheymeri ona qoşulmağa dəvət etdi.
O vaxt Krepelin, yaşlı xəstələrdə psixozla əlaqədar klinik tədqiqatlar aparırdı,Altsheymer, əksinə, qocalara xas olan xəstəliklərin laboratoriya işi ilə daha çox maraqlanırdı. Bu iki insan psixiatrik cəmiyyətin siyasətinə aid bir çox problemləri ilə üz-üzə qalacaqdılar. Məsələn, sığınacaqlarda və universitetlərdə kadrlar almaq üçün psixiatrlar arasında həm rəsmi, həm də qeyri-rəsmi tədbirlər görüləcəkdir.
Başqırdlar
Başqırdlar və ya Başqurdlar — Türk xalqları qrupunun bulqar yarımqrupuna aiddir.
Alois Altsheymer
Karyerası
1904-cü ildə Altsheymer, 1908-ci ildə professor təyin olunduğu Münhen Lüdviq-Maksimilian Universitetində Reabilitasiyasını tamamladı. Bundan sonra 1912-ci ildə Münhendən Vrotslava Vrotslav Universitetinə getdi,burada psixiatriya professoru və Nevrologiya və Psixiatriya İnstitutunun direktoru vəzifəsinə qəbul edildi. Gəldikdən bir müddət sonra səhhəti pisləşdi və xəstəxanaya yerləşdirildi. Altsheymer üç il sonra öldü.
Başqırdlar
Başqırdlar haqqında ilk tarixi məlumatlar IX-X əsrlərə aid ərəb mənbələrində verilir. Mənbələrdə onlar «başkorf» və ya «başqırd» kimi qeyd olunmuşdular. Başqırdlar Volqa Bulqar dövləti yaranandan sonra onlara tabe oldular. XIII əsrdən Başqırdlarda feodal münasibətləri yarandı. 1236-cı ildə Batu xanın monqol qoşunları Volqa-Bulqar dövlətini süquta uğratdı, həmçinin Başqırdıstan torpaqları da onların işğalı altına düşdü. Başqırdlar Qızıl Ordaya xəz ilə yasaq (vergi) ödəyirdilər. Bundan başqa mal-qaranın sayının onda bir hissəsi də onlara verilirdi. XIV əsrdə Başqırdıstan ərazisi Qızıl Orda xanı Toxtamışla Əmir Teymur arasında döyüş (1391-ci il-Gündüzcə döyüşü) meydanına çevrilmişdi. XV əsrdə Başqırdıstanın xeyli hissəsi Noqay Ordasının tərkibinə qatılmışdı. Uraldan şərqdə yaşayan başqırdlar isə əvvəlcə Sibir, sonra Qazan xanlığına tabe edilmişdi.Bununla da, Başqırd torpaqları dövlətlər arasında parçalanmışdı.
Əvvəllər başqırdların ictimai həyatında mühüm rol oynamış «yıyın» adlanan xalq yığıncağı daha çağrılmırdı. Indi Başqırd tayfalarını Noqay və Sibir (tatar) dövlətlərinin murzaları və tarxanları idarə edirdilər. XIV-XV əsrlərdə sinfi təbəqələşmə nəticəsində başqırdlarda iri «biy»lər (bəylər) meydana çıxmışdı ki, onlar da Sibir və Noqay xanlarının hakimlərinə qarşı mübarizəyə başlamışdı.
Alois Altsheymer
Auquste Deter
8 aprel 1906-cı ildə Frau Deter öldü və Altsheymer onun tibbi qeydləri və beyni Münhenə,çalışdığı Krepelinin laboratoriyasına gətirdi. İki italiyalı həkimlə birlikdə Bilşovskinin boyanma üsullarından istifadə edərək,amiloid lövhələri və neyrofibrillar dolaşıqları müəyyən etdi. Bu beyin anomaliyaları,sonradan Altsheymer xəstəliyi olaraq bilinən xəstəliyin müəyyən edicilər olacaqdır.
Başqırdlar
Başqırdların Rusiyanın əsarəti altına düşməsi
1552-ci ildə Qazan xanlığını ruslar işğal etdilər və başqırd tayfaları da onların təcavüzünə məruz qaldılar. Əvvəlcə başqırdların minq tayfası, 1556-cı ildə isə userqan, qıpçaq, burzan və başqaları da Rusiyanın tabeliyini qəbul etdilər. 1598-ci ildə ruslar Sibir xanlığının işğalını başa çatdırdılar və bununla da başqırd torpaqları da tamamilə rus dövlətinin tərkibinə qatıldı. Başqırdlar Rusiyaya yasaq formasında xəz və bal verirdilər. Rusiya Başqırd torpaqlarında daha da möhkəmlənmək üçün başqırd hakimlərini, tarxanlarını öz tərəfinə çəkir, eyni zamanda mərkəzdən bura rus ailələri köçürür və hərbi-strateji əhəmiyyətli şəhərlər salırdı. 1574-cü ildə Ufa şəhəri salındı və 1586-cı ildə isə inzibati mərkəzə çevrildi. Bundan sonra Başqırd torpağında Birsk, Çelyabinsk, Tabınsk və Orenburq şəhər-qalaları tikildi. Bu şəhrlərdə Rusiyanın müxtəlif yerlərindən köçürülmüş əhalidən başqa rus əsgər və zabitləri də yerləşdirilirdi. Ufa şəhərində oturan rus voyevodası başqırdların hakimi sayılırdı. Ağır müstəmləkə rejimi ilə razılaşmayan başqırdlar üsyana qalxdılar. 1662-1664-cü illəri əhatə edən bu üsyanda çoxlu rus ailələri Başqırdıstandan qovulmuş, bir çox qəddar rus hakimləri öldürülmüşdü. Rusiya hökuməti böyük bir ordu yeritməklə bu üsyanı qəddarcasına yatırtmışdı. Başqırd üsyanları, demək olar ki, bütün XVIII əsr boyu müəyyən fasilələrlə davam etmişdir.
Alois Altsheymer
Tapıntıları
Altsheymer, beyin patologiyası və birincili demensiyalar simptomları ilə bağlı tapıntılarını 3 noyabr 1906-cı ildə, Cənub-Qərbi Alman Psixiatrlarının Tübingen iclasında ictimaiyyətə təqdim etdi. Bu mühazirədə iştirak edənlər onun dedikləri ilə maraqlanmırdılar. Altsheymerin davamçısı mühazirəçi, dinləyicilərin çox maraqla gözlədiyi "kompulsif mastürbasyon" mövzusunda danışmalı idi, Altsheymeri birincili demensiyanın bir növü olan patologiyasını kəşf etməsi ilə əlaqədar heç bir sual və şərh vermədən göndərdilər.
Başqırdlar
Din
Başqırdlar əsasən müsəlmandır.
Alois Altsheymer
Tapıntıları
Mühazirədən sonra, Altsheymer mühazirəsininin yekunu haqqında qısa bir sənəd nəşr etdi,1907-ci ildə xəstəliyi və tapıntılarını ətraflı izah edən daha böyük bir sənəd yazdı. 1910-cu ilə qədər xəstəlik Altsheymer xəstəliyi olaraq bilinmədi,Krepelin Psixiatriya Əl kitabının 8-ci nəşrində "Birincili və ikincili Demensiyalar" fəslində bunu belə adlandırdı. 1911-ci ildən xəstəliyin təsvirindən,Avropalı həkimlər tərəfindən ABŞ-da xəstələrə diaqnoz qoymaq üçün istifadə edildi.
Başqırdlar
Başqırdıstanın ərazisi, əhalisinin milli və sosial tərkibi
Başqırdıstanın Rusiyaya birləşdirilməsindən sonra Ufa şəhəri quruldu. Ufa şəhəri ətraf əraziləri ilə birlikdə Ufa uyezdində, XVIII əsrin başlanğıcından isə Ufa əyalətində birləşdirildi. Ufa əyalətinin tərkibinə Kazan qubeyrniyası, 1744-cü ildən isə Orenburq daxil edildi.
Cakoma Balla
Cakoma Balla — italyan rəssam, heykəltaraş, şair. Futurzim janrının yaradıcılarından və öncüllərindən biridir. Rəsm əsərlərində işıq, hərəkət və sürət anlayışlarının görüntüsünü təsvir etməyə çalışmışdır.
Alois Altsheymer
Müasirləri
Amerikalı Solomon Karter Fuller,Altsheymerdən beş ay əvvəl,Altsheymer ilə oxşar bir mühazirə məruzə etdi. Altsheymerdən 12 yaş kiçik alman psixiatrı Oskar Fişer,Altsheymer mühazirəsini yekunlaşdıran qısa sənədini dərc etdiyi dövrdə,1907-ci ildə ikincili demensiyanın 12 halını bildirmişdi.
Başqırdlar
Başqırdıstanın ərazisi, əhalisinin milli və sosial tərkibi
Başqırdıstan Rusiyanın milli tərkibinə görə ən çoxsaylı əyalətlərindən biri hesab olunur. Burada başqırdlardan savayı yüz minlərlə rus, tatar, çuvaş, mari, udmurt və s. xalqlar yaşayırlar. Ufa voyevodası polkovnik Lyutkinanın 1744-cü ildə verdiyi məlumata görə "Başqırdıstanda həmin dövrdə 75 185 rus yaşayırdı". Sonrakı illərdə bu ərazilərdə rus əhalisinin artması bura Mərkəzi Rusiyadan köçürülən rus kəndlilərinin və yeni yaradılmış dağ-mədən sənaye sahələrində işləyən işçilərin hesabına oldu. Başqırdıstanda şəhər əhalisi əsasən Ufada, Birskdə, Menzelində, Osda və s. yerlərdə yaşayırdılar. Bu şəhərlər sənətkarlıq-ticarət mərkəzi olmaqdan başqa, həm də rus hərbi xidmətçilərinin yerləşdiyi qəsəbələr hesab olunurdu. Birski şəhərində 700 mülkdən yarısı hərbi xidmətçilərin əlində idi. Menzelin şəhərində əhalinin əsas hissəsini dvoryanlar (zadəgan) və kazaklar təşkil edirdi. Ufada 160 mülkdən onlarla mülk Polşa şlyaxtaçılarına, yerdə qalan hissələr isə rus dvoryanlarına və yeni xristianlığı qəbul etmişlərə verilmişdi.
Əhalinin məşğuliyyəti
XVIII əsrin I yarısından başqırdlar köçəri-maldar təsərrüfatından əkinçiliyə və oturaq həyata keçməyə başladılar. Başqırdıstanın şimal və qərbində, belə ki, Osin və Kazan yolları əhatəsində olan torpaqlarda əhali tamamilə oturaq əkinçi-maldar təsərrüfatına keçmişdi. Başqırdıstanın cənub və şərqində-Noqay və Sibir yollarına aid olan ərazilərdə əhali 2 hissəyə ayrılmışdır. Həm maldarlıqla, həm də əkinçi-maldarlıqla məşğul olurdular.
Alois Altsheymer
Müasirləri
Altsheymer və Fişer xəstəliyin fərqli şərhlərini verdilər, lakin Altsheymerin qısa ömrü səbəbiylə, görüşmək və fikirlərini müzakirə etmək imkanları olmadı.
Başqırdlar
Əhalinin məşğuliyyəti
Başqırdıstanın Sibir və Noqay «yollarında» çoxlu heyvanlar dəvə, at, inək və qoyun saxlayırdılar. Qış heyvanlar üçün çox ağır keçirdi. Çünki qış üçün quru ot tədarükü az görülürdü. Başqırdlar kəndlərində ancaq qışda yaşayırdılar, yayda onlar öz volostlarının ərazisi dairəsində köç edirdilər.
Alois Altsheymer
Şəxsi həyatı
1894-cü ildə üç övladı olan Sesiliya Simonette Nataliya Qeysenheymer ilə evləndi. Sesiliya 1901-ci ildə vəfat etdi.
Başqırdlar
Əhalinin məşğuliyyəti
Əhali arasında arıçılıq və ovçuluq məşğuliyyəti geniş yayılmışdı. Başqırdlar köçəri-maldarlıqla məşğul olmalarına baxmayaraq onların 10-15 həyətdən ibarət olan daimi kəndləri var idi. Çox nadir hallarda 50-100 həyətdən ibarət kəndlərə rast gəlmək olardı. Hər bir kənd yay vaxtı kiçik qruplara bölünərək öz volostları daxilində özləri üçün əvvəlcədən müəyyən olunmuş yerlərə köç edirdilər.
XVIII əsrin birinci yarısında Kazan və Osin yollarında əkinçilik böyük sürətlə inkişaf etməyə başlamışdı.
Alois Altsheymer
Ölümü
thumb|Altsheymerin [[Frankfurt-Mayn|Frankfurtdakı məzarı]] 1912-ci ilin avqustunda Altsheymer, 1912-ci ilin iyulunda psixiatriya professoru təyin olunduğu Vrostlav Universitetinə gedərkən qatarda xəstələndi. Çox güman ki, bir streptokok infeksiyası və ardından kəskin revmatik qızdırma, ürək damar xəstəliyi, ürək çatışmazlığı və böyrək çatışmamazlığına səbəb olmuşdur. Bu xəstəlikdən tam sağalmamışdı.
1915-ci il dekabrın 19-da 51 yaşında Sileziyanın Breslau şəhərində (indiki Vrotslav, Polşa) ürək çatışmazlığından vəfat etdi. 23 dekabr 1915-ci ildə Frankfurt-Maynda Hauptfredhof qəbirstanlığında həyat yoldaşının yanında dəfn edildi.
Digər maraqları
Altsheymer,erkən demensiya, beyin şişləri, məhkəmə psixiatriya və epilepsiya kimi beynin damar xəstəlikləri də daxil olmaqla müxtəlif tibbi maraqları ilə tanınırdı. Altsheymer Avropadakı histopatologiyanın aparıcı mütəxəssisi idi. Həmkarları onun sədaqətli bir professor və siqaret çəkən biri olduğunu bilirdilər.
Salix sericea
(Salix sericea) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ericameria
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Alyaska qazı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Salix schwerinii
(Salix schwerinii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salix scouleriana
(Salix scouleriana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ağ qaz
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ericentrodea
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Parfiya dövləti
Parfiya, Arşakilər, Arşaklar, Arşaqlar, Əşqanilər, Əşkanilər (Farsca: اشکانیان Əşkâniyân) (e.ə 247 - b.e 224) — Arşakilər dövləti kimi də adlandırılan Parfiya qədim İran və İraqa böyük mədəni və siyasi təsir göstərmiş İran əsilli dövlətdir. Parni tayfasının rəhbəri I Arşak e.ə 3-cü əsrdə İranın şimal-şərqində Selevki dövlətinə qarşı üsyan qaldırmış Parfiya vilayətini işğal edərək dövlətin əsasını qoymuşdur.
I Mitridat (e.ə 171 - 138) isə Selevkilərlə vuruşmalarda Midiya və Mesapotamiyanı işğal edərək dövləti daha da gücləndirir. Ən qüdrətli zamanlarında imperiyanın sərhədləri Şərqi Anadoludan başlayaraq Şərqi İrana qədər geniş bir ərazini əhatə etmişdir. Böyük İpək Yolu üzərində yerləşən Parfiyada ticarət və iqtisadiyyat böyük sürətlə inkişaf edirdi. Parfiya Fars, Ellin və yerli mədəniyyətləri ustalıqla improvizə edərək özünəməxsus mədəniyyət imperiyası formalaşdırır. Quruluşunun ilk dövrlərində Arşakilər idarəçilik sistemlərində yunanları nümunə götürsə də, sonda İran ənənələrini davam etdirən idarəçiliyi mənimsədilər. Arşaki hökmdarları sələfləri Əhəmənilər kimi "Şahlar Şahı" titulunu daşıyırdılar. Öz sələfləri Əhəmənilərin qüvvətli mərkəzi dövlət sistemindən fərqli olaraq isə Arşakilər bir çox yerli hökmdarları vassal kimi qəbul edirdilər. Parfiya hökmdarları öz sərhədlərini genişləndirdikcə ölkənin paytaxtını Nisadan Tiqris çayı sahilindəki Ktesifona köçürdülər. İlk dövrlərdə Parfiyalılar qərbdə Selevkilər şərqdə isə İskitlər ilə müharibə aparırdılar. Lakin dövlət qərb istiqamətində genişləyərək nəhayət qədim dövrün digər qüdrətli dövləti olan Roma İmperiyası ilə toqquşmalı oldu. Parfiya Roma qüvvələrini e.ə 53-cü ildə baş verən Karr döyüşü ndə və e.ə 40-39-cu illərdəki toqquşmalarda məğlub edərək Tir şəhəri istisna olmaqla Aralıq dənizinin şərq sahillərini ələ keçirdilər. Lakin Roma imperiyası Mark Antoni rəhbərliyində uğurlu əks hücuma keçdi, bu yürüş zamanı əsas nailliyyətlər Antoninin leytinantı Ventidi tərəfindən qazanıldı. Müxtəlif dövrlərdə bir çox Roma imperatorları və ya onların təyin etdikləri generallar Mesapotamiyanın işğalı üçün bir çox yürüşlər etdilər.
Daxili çəkişmələr və tez-tez baş verən vətəndaş müharibələri Parfiya dövlətini zamanla zəiflətməyə başladı. Nəhayət İranda İstəxrin yerli hakimi I Ərdəşir üsyan qaldırıb son Parfiya şahı V Artabanusu b.e 224-cü ilində öldürərək Parfiya dövlətinin varlığına son qoydu və Sasanilər dövlətini yaratdı. Sasanilər İran və İraq bölgələrini müsəlmanlar tərəfindən süquta uğradıldıqları 7-ci əsrə qədər idarə etdilər. Arşakilər sülaləsi isə öz varlığını şimalda Albaniya, İberiyada və digər ölkələrdə qoruyub saxlaya bildi.
Salix rorida
(Salix rorida) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Parfiya dövləti
Parfiya mədəniyyəti
Parfiya dövlətində şəhər mədəniyyəti, sənətkarlıq və ticarət inkişaf edib. Böyük ipək yolunun üzərində yerləşən Parfiya dünya ticarətində mühüm vasitəçi rol oynamışdır. Parfiyalılar öz ərazilərindən keçən karvanların qorunmasına xüsusi fikir verir, lakin Çin tacirlərinə Roma ilə birbaşa əlaqə saxlamağa icazə vermirdilər. Parfiyanın mədəniyyətinə yunan mədəniyyətinin güclü təsiri olmuşdur. Bunu Parfiya pullarının üstündəki yunan yazıları da sübut edir.Parfiya dövlətinin Azərbaycanın Atropatena və Albaniya dövlətləri ilə də siyasi iqtisadi əlaqələri olmuşdu.
IV Antiox (e.ə.175-163-cu illər) Selevki dövlətinin siyasi böhranının qarşısını ala bilmir.Midiyada Selevki satrapi Timarx üsyan qaldırır. E.ə.131-ci ildə VII Antiox Midiyada Selevki hakimiyyətini bərpa edir,lakin az sonra parfiyalılar ilə döyüşdə həlak olur.Bundan sonra Parfiya ilə Roma imperiyası siyasi təsir dairələrini genişləndirmək uğrunda mübarizəyə başlayır.Strabonun məlumatından görünür ki, parflar da Azərbaycan torpaqlarina göz dikibmişlər. e.ə 36-ci ildə Roma sərkərdəsi Antoni Parfiyaya qarşı yürüşə başlayır.Antoni böyük bir ordu ilə Azərbaycanın ərazisinə soxuldu,ölkəni taladı və mühasirəyə aldı.
Midiyalı dəstələr də romalıların düşərgəsinə hücumlar edir və onlara tələfat vərirdilər.Antoni Adərbayqanı tərk ətməyə məcbur olur.Parflar geriyə çəkilən romalılari təqib edir,kiçik döyüşlərlə tələfata uğradırdılar.Eyni zamanda romalılari aclıq əldən salırdı.Parflar Antoniyə qalib gələ bilməsələr də,öz həmlələri ilə onun aclıqdan zəifləmiş ordusuunu əldən salırdılar.Son məqamda təqib dəstələri Antoniyə toxunmayacaqlarını vəd edirlər.Antoni bu döyüşlərdə 24 min döyüşçü itirmişdi.E.ə.31-ci ildə Antoni Roma triumviri Oktavian ilə döyüşə girişən zaman bir il sonra həlak olur və şərqdə ağalıq Oktavian Avqustun əlinə kəçdi.Lakin onun hakimiyyəti uzun sürmədi.Adərbayqan müstəqilliyini saxlamaği hərbi münaqişələrə qoşulmaqdan üstün tuturdu.Zəruri hallarda isə qonşuların köməyinə gəlirdi.Eyni zamanda şimalda Arazın o tayına qədər uzanan torpaqlarını qorumaq,Armeniya hökmdarlarının təcavüzkar işğallarının qarşısını almaq məqsədini güdən Adərbayqan dövləti öz varlığını və hüdudlarını saxlamaqda Midiya hökmdarlarının qüdrətinə də arxalanırdı.Böyük hərbi münaqişələrdə iştirak ədən Midiya və Parfiya da Adərbayqanın siyasi mənafəyini müdafiə edirdi.
Quruburun
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Salix reticulata
(Salix reticulata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eriochlamys
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Natəvan Məmmədova
Natəvan Məmmədova — Azərbaycan aktrisası.
Həyatı
Natəvan Məmmədova 7 mart 1966-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. Bakıdakı Moda Evinin işçisi olan anası tanınmış dərzi olub. Natəvan kinoda debütünü 17 yaşında edib. O, "Azərbaycanfilm"in çəkildiyi "Park" və digər filmlərdə obrazlar yaradıb. Lakin sonradan kinodan uzaqlaşaraq tamam ayrı sahəyə üz tutub. O, İnşaat Unversitetinin memarlıq fakültəsinə daxil olaraq memarlıq üzrə magistr dərəcəsi alıb. Daha sonra isə kinesioloji terapiya üzrə təhsil alıb.
90-cı illərin ortalarında Azərbaycanı tərk edib. 1997-ci ildən İsrailin Netaniya şəhərində yaşayır.
Mənbə
http://modern.az/articles/13111/1/
Eriocephalus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (* Eriocephalus africanus L.
Xarabalıqdan milyonçu (film, 2008)
Xarabalıqdan olan milyonçu — 2008-ci ildə çəkilmiş Hindistan filmi.
NGC 5004A
NGC 5004A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Eriophyllum
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Salix prolixa
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Zülfüqar Baratzadə
Zülfüqar Baratzadə (tam adı: Zülfüqar Yaqub oğlu Baratzadə; 8 iyul 1931 – 11 fevral 1991) — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1981).
Həyatı
Baratzadə Zülfüqar Yaqub oğlu 8 iyul 1931-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur.
Əvvəllər Gəncə Dövlət Filarmoniyasında rəqqas olub. 1949-cu ildə Gəncə DDT-nin truppasına daxil olub. Xarakterlər aktyoru idi və təbii, xalq oyun estetikasına əsaslanan yumoru ilə özünə geniş tamaşaçı rəğbəti qazanmışdı.
11 fevral 1991-ci ildə 60 yaşında vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Aktyorun teatrda əsas rolları: Mindilli, Bərbərzadə ("Nişanlı qız" və "Xoşbəxtlər", Sabit Rəhman), Göyüş, Dəli Domrul, Dinar ("Kişilər", "Dəli Domrul" və "Yadındamı?", Altay Məmmədov), Sərsəri ("Kəllə", Nazim Hikmət"), Çoban ("Pəri cadu", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Balıqçı ("Günəş", Lütfəli Həsənov), Atobba ("Vicdan", Bəxtiyar Vahabzadə), Kamran ("Məhəbbət nişanəsi", Səttar Axundov), Ernardo ("Kələkbaz sevgili", Lope de Veqa), Müşavir ("Səyavuş", Hüseyn Cavid), Əmirqulu, Salman, Camal ("Yaşar", "Nəsrəddin şah" və "Almaz", Cəfər Cabbarlı), Aşıq, Dinar, Şişman ("Kişilər", "Dəli Domrul" və "Yadmdamı?..", Altay Məmmədov), Mustafa ("Şərqin səhəri", Ənvər Məmmədxanlı), Möhnət ("Məhsəti Gəncəvi", Kəmalə Ağayeva), Həbəş ("Tü1kü və üzüm", Gilerma Fiqeyredu), Ağa Bəşir ("Lənkəran xanının vəziri", Mirzə Fətəli Axundzadə), Nəroğlan ("Qız atası", Əfqan Əsgərov), Vəzir ("Əlvida, Hindistan!", Qeybulla Rəsulov), Nəsrəddin ("Nəsrəddin", Yusif Əzimzadə), Çmqıl ("Adı sənin, dadı mənim", Seyfəddin Dağlı), Effer ("Bura gəlin", Əziz Ne-sin), Haqverdi ("Qatır Məmməd", Zeynal Xəlil), küçə xanən-dəsi ("Üç qəpiklik opera", Bertolt Brext), İppolit ("Həmişə təmizlikdə", Edvard Radzinski və Eldar Ryazanov), Baş senator, Riçard ("Otello" və "111 Riçard", Vilyam Şekspir), kişi ("Qatarlar səhər gedir", Raymond kauqver), İvan Petroviç ("Quduz pullar", Aleksandr Ostrovski), Knyaz ("İki qardaş", Mixail Lermontov), Qurd Kərim ("Qaçaq Nəbi", Süleyman Rüstəm), Mahmud ("Boş barılar", Əhməd İsayev), Eyvaz ("Üçatılan", İlyas Əfəndiyev), Məmmədşəfi ("İtkin gəlin", Əlibala Hacızadə), Kristinoyu ("İctimai rəy", Aurel Baranqa), Prorab ("Yeddi oğlan və bir qız", Rövşən Ağayev), Qacar ("Vaqif", Səməd Vurğun), Frantişek Abel ("Zəngli saat", Osvald Zaqradnik).
NGC 3046
NGC 3046, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış Göy cismidir. Göy üzündə Nasos bürcü istiqamətində yerləşir. NF tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Qütb söyüdü
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Purpur söyüd
Purpur söyüd – ağac növü.
Erlangea
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Purpur söyüd
Təbii yayılması
İlk dəfə Cənubi Avropadan təsvir edilib. Skandinaviya, Atlantik və Orta Avropada, Aralıq dənizyani ölkələrində, Şimali Afrikada, Yaponiyada, Çində yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2–3 m olan koldur. Budaqları nazik, zərif, elastik, çoх vaхt qırmızıtəhərdir. Qabığı üst tərəfdən tünd qırmızıdır, bəzən üzərində göyümtül toz ləkəsi olur, qabığının iç tərəfi limonaoхşar sarıdır. Yarpaqları qısa saplaqlı, növbəli düzülüşlü, uzunluğu 3–6 sm, eni 1–1,5 sm, ensiz tərsinə yumurtavari və ya tərsinə neştərvari, yanları bütöv və ya qabaq tərəfdən narın sivri mişardişlidir. Cavan yarpaqları tüklüdür, sonralar çılpaqlaşır, üst tərəfdən göyümtül-yaşıl və ya bozumtul-yaşıldır. Yarpaqaltlıqları хətvari-neştərşəkilli olub, erkən töküləndir. Tumurcuqları хırda, 3–5 mm uzunluğunda, budağa sıхılmış vəziyyətdə, qırmızı-qonur rəngli, çılpaqdır. Çiçəkaltı pulcuqları ovalşəkilli, tüklüdür. Erkəkcikləri 2-dir, saplaqları ilə birləşib erkəkcik şəklini almışdır, təpəsində qırmızı rəngli dördyuvalı tozluqlar vardır, telləri tüklüdür. Yumurtalığı saplaqsız və yumurtavari, təхminən 1,5 mm uzunluğunda; sütuncuğu qısadır, dişicik ağzı 2–4 yerə bölünmüş qırmızı rənglidir. Mart-aprel aylarında çiçək açır, may-iyun aylarında meyvə verir.
Ekologiyası
İşıqsevən və torpağa az tələbkar bitkidir.İşıqsevən mezofitdir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqaz, Talış və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Abşeronda yaşıllaşdırma geniş istifadə edilir.
Erodiophyllum
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Əkin qazı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Əkin qazı boz çalarlı olub boz qaza bənzəyir. Dimdiyi qara rəngdə olub ortasında narıncı zolağı var. Erkək və dişi fərdlər rənglərinə görə fərqlənmirlər, lakin dişilər bir qədər kiçik olur. Kütləsi adətən 2,5-4,5 kq, bəzən isə bir qədər də yuxarı olur.
Əkin qazı Avrasiyanın Qrenlandiyadan Uzaq Şərqə qədər olan tundrada və tayqa hissəsində yaşayır. Orta Avropa və Asiyanın Qara dəniz və Aralıq dənizi sahillərində, bir hissəsi də Orta Asiya, Yaponiya və Cənub-Şərqi Çində qışlayır.
Səlcuqilər
Səlcuqlular və ya Səlcuqilər — 1038-ci ildən 1157-ci ilədək mövcud olmuş, Böyük Səlcuq imperiyasını və digər kiçik dövlətləri idarə etmiş sülalə.
Başlanğıc
Səlcuq türkləri Oğuz türkləri nin Qınıq boyu na mənsub olmuşlar. Bu tayfa adını türk sərkərdəsi olan Səlcuğun adından götürmüşdür. X əsrin ikinci yarısında Türküstanda Qınıq boyunun başçısı Səlcuq bəy tərəfindən oğuz tayfalarının ittifaqı yarandı. İslam dinini qəbul etmələri Türküstanda onların nüfuzunu daha da artırıdı.
Səlcuq bəyin vəfatından sonra Qəznəvi hökmdarları səlcuqları sıxışdırmağa başladılar. Səlcuqlar Qaraxanlılar və Qəznəvilər tərəfindən sıxışdırıldıqdan sonra qərbə doğru axışdılar. Azərbaycan və İran torpaqların keçib Bizans torpaqlarına hücum etdilər. Daha sonra Van gölü hövzəsi, Naxçıvan və onun ətrafındakı Azərbaycan torpaqlarını nəzarət altına aldılar.
Səlcuqlar əvvəlcə, Xorasanda məskunlaşdılar. 1038-ci ildə paytaxtı Nişapur şəhəri olan ilk Səlcuq türk dövləti yarandı. Səlcuğun nəvəsi Toğrul bəy (1040–1063) sultan elan olundu. Səlcuqlar Toğrulun dövründə daha da qüvvətləndilər və 1040-cı ilin mayında Dəndənəkan döyüşü ndə Qəznəvilər dövlətini məğlub etdilər. Səlcuqlar İran, Bizans, Cənubi Qafqaz, o cümlədən Azərbaycan ərazilərini işğal etmək məqsədilə paytaxtı 1043-cü ildə Nişapurdan Rey ə köçürdülər. 1048-ci ilin 18 sentyabrında isə Səlcuqlar birləşmiş Bizans, erməni və gürcü feodallarını darmadağın etdilər. Toğrulun dövründə bütün Xorasan, Xarəzm, Qərbi İran Səlcuq türklərinin hakimiyyəti altına keçdi. Toğrul bəy 1055-ci ildə Bağdad da daxil olmaqla İraqı özünə tabe etdi və Abbasilər xilafəti Səlcuqlardan asılı vəziyyətə düşdü.
1-ci Toğruldan sonra hakimiyyətə Alp Arslan (1063–1072) gəldi. Onun əsas məqsədi Anadolu nu türk torpaqlarına qatmaq idi. 1071-ci ilin avqustunda Malazgird döyüşü ndə Səlcuqlar və Bizans ordusu üz-üzə gəldi və bu döyüşdə Səlcuqlar qalib gəldi, Səlcuqlarla Bizans arasında 50 illik müqavilə imzalandı, Şərqi Anadolu torpaqları türklərə verildi. Bu münasibətlə Bağdad xəlifəsi Alp Arslanı təbrik edərək onu "İslamın nuru" adlandırdı.
I Məlikşah-ın dövründə (1072–1092) səlcuqların yeni ərazilər ələ keçirməsi prosesi başa çatdı. Məlikşahın dövründə paytaxt Reydən İsfahan a köçürüldü. Məlikşahın dövründə ticarətin canlanması üçün vahid çəki, ölçü və pul sistemi tətbiq olunmuş, tacirlər bəzi rüsumlardan azad edilmişdir.
Səlcuq dövləti I Məlikşahın və Nizamülmülkün ölümündən sonra zəiflədi. Feodalların mərkəzi hakimiyyətə tabe olmamaq cəhdləri gücləndi. Uzun sürən ara müharibələri və İsmaililərin qiyamları dövlətin zəifləməsini daha da gücləndirdi. Sonuncu Səlcuq sultanı Səncərin (1118–1157) zamanı dövlətin ərazi bütövlüyü yenidən pozuldu və Səncərdən sonra Böyük Səlcuq imperatorluğu 1157-ci ildə dağıldı. Onun ərazisində Konya, Kirman, Suriya, İraq Səlcuq sultanlıqları, Kiçik Asiya da bir sıra əmirliklər yarandı.
Səlcuqlu dövlətinin dili
Anadolunun yeni sahibləri Oğuzlar, 11. və 12. əsrlərdə Türkcəni yalnız danışıq dilində və şifahi ədəbiyyat ənənələrində yaşatmaktaydılar. Bu dövrə aid Anadoluda Türkcə yazılmış heç bir əsərin olmayışı, bizə Oğuzların yazı dillərinin olmadığını, hətta Kutadgu Bilig kimi nəhəng bir əsərin dilini, yəni Türkistan yazı dilini bilmədiklərini düşündürməkdədir. Böyük Səlcuqlu Dövlətinə hakim olan dil anlayışı, Anadoluda da dəyişməmiş və iki yüz il, yazı dili ehtiyacına Ərəb və Fars cavab vermişdir. Bu müddət içində Anadolu Səlcuqlarının rəsmi və ədəbi dili, Fars; elm dili ərəb dilidir.
Səlcuqlar haqda mənbələrdə
Orta əsrlər dövrünün salnamələri olan "Sirat-əl-Məlik Toğrul bəy Səlcuqi", "Məliknamə", "Risala-i Məlikşahiyyə Səncərnamə", "Uyun-at-təvarix" dövrümüzə cəlib çatmasa da, Səlcuqların erkən tarixini əks etdirən ən mühüm mənbələrin bəziləri saxlanılmışdır. Səlcuq tarixinin öyrənilməsində mühüm mənbələrdən biri, tarix, adət və ənənələrin mahir bilicisi olan Əbu-əl Fərəçi Əbdür- Rəhman İbn əl Cəizinin (1114–1200) "Tarixi-əl-mülk-əl-Ülam" əsəridir. Bu əsərdə səlcuqların ilk dövrlərinə aid olan və dövrümüzə gəlib çatmayan bir çox müəlliflərin əsərlərinə istinad edilmişdir. Həmin müəlliflərdən Məhəmməd əl Həmədani Hilal-əs-Sabi, Heybətallah əs-Sabi və b. göstərmək olar.
Suriya mənbələri Səlcuqlular tarixinin önəmli hissəsidir. Bu mənbələrdə Səlcuqların XI–XII əsr tarixi, siyasi, sosial-iqtisadi, etnik problemlər, xalq hərəkatı, ideologiya, Suriya-Qafqaz əlaqələri, məişət və hərbi məsələlər yer almışdır. Səlcuq tarixi haqqında mühüm xəbərlər suriyalı salnaməçi Mixayıl Suriyalının əsərlərində, xüsusilə "Xronika" sında öz əksini tapmışdır. Müəllif özündən əvvəlki müəlliflərə istinad edərək səlcuqlara aid olan bir çox hadisələr haqqında məlumat verir.
Bar Ebreya 1226-cı ildə Melitendə anadan olmuşdur. Yaxşı təhsil almış, bir neçə dil, o cümlədən ərəb, fars və türk dillərini öyrənmişdir. Bar Ebreya ömrünü dini fəaliyyətə həsr etmiş, Şərqin yakoviti rütbəsinə yüksəlmişdir. Ön Asiyanı bir neçə dəfə gəzən Ebreya Qafqazda,Azərbaycan şəhərləri Marağa, Təbriz və Uşnuda olmuş,1286-cı ildə Marağada vəfat etmişdir. Onun əsərləri içərisində Suriya və ərəb dilində tərtib olunmuş "Ümumi tarix" əsəri öz sanbalına, faktların dürüstlüyünə və hadisələrə baxışı ilə seçilir.
Ərəbdilli mənbələrdə XI–XIII əsrin mühüm məlumatları toplanmışdır. Sədrəddin Əli Əbül Həsən Əli ibn Əbül Fəvaris Nasir ibn Əli əl-Hüseyni "Əxbar əd-dövlət əs-Səlcuqiyyə" ("Səlcuq dövləti haqqında xəbərlər") adlı əsərini yazmışdır. Əsərin XIII əsrin birinci rübündə yazıldığı ehtimal olunur. Kitabın birinci yarısı özündən əvvəlki tarixi qaynaqlar üzərində qurulmuş, başlıca olaraq Səlcuq dövlətinin yaranıb genişlənməsi dövrünə həsr edilmişdir. Əsərin ikinci yarısı Özbəyin 1225-ci ildə ölümü ilə başa çatır. Əsərin bu hissəsində toplanmış materiallara digər qaynaqlarda rast gəlinmədiyinə görə daha qiymətlidir. Əl-İsfahani (1125–1201) İsfahanın məşhurları içərisindən yetişmişdir. Bir neçə tarixi əsərin müəllifi olan Əl-İsfahani Abbasilər xəlifələri dövründə xidməti vəzifədə olmuş, sonra Əyyubilər sultanları sarayında görünmüşdür. Onun əsərləri arasında
Səlcuqlar dövlətinin tarixindən bəhs edən "Zubdat əl-nüsrə və Nüxbat əlusra" əsəri xüsusilə qiymətlidir. İbn əl-Tiktan (XIII–XIV əsrin əvvəlləri) 1297-ci ildə Azərbaycanın Marağa şəhərinə gəlmişdir. Onun "Kitab əl-Fəxri" iki hissədən ibarətdir. Birinci hissə siyasi traktaktdan ibarətdir. İkinci hissədə müsəlman sülalərinin tarixi toplanmışdır. Burada Səlcuqlar və Ön Asiya dünyası ilə qarşılıqlı əlaqələr haqqında məlumatlar vardır.
Salix phylicifolia
(Salix phylicifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 2083
NGC 2083, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. EN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Səlcuqilər
Səlcuqlar haqda mənbələrdə
Səlcuqlulara münasibətdə farsdilli mənbələr xüsusi seçilir. Belələrindən biri Əbubəkr-Nəcməddin Məhəmməd ibn Əli Ravəndinin "Rahat əs-sudur və ayat əc sudur" ("Səlcuq dövləti haqqında") məlumat əsəridir. Bu salnamə 1199-cu ilə qədər olan hadisələri əhatə edir. Ravəndi ata tərəfdən qohumu olan Səlcuq İrak sultanlarının sarayında qulluq etdiyindən əsərində İrak sultanlığına xüsusi yer ayırmışdır. İbn-Bibi XII əsr müəlliflərindəndir. Xarəzmşah Cəlaləddinin sarayında qulluq etmiş, sonra Kiçik Asiyaya getmiş, Konya sultanlığında dövlət qulluğunda olmuş, əmir titulu daşımışdır. "Səlcuqnamə" ni ("Səlcuqlar haqqında kitab") tərtib etmişdir. Səlcuqlara dair mənbələr içərisində Böyük Səlcuq imperiyasınınbaş vəziri olan Nizamülmülkün "Siyasətnamə" əsəri müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Nizamülmülk Səlcuq saray cəmiyyətini müşahidə etməkdə müstəsna imkanlara malik olduğundan bir növ Məlik şaha nəsihət kimi yazılmış əsərində təcrübədən çıxış edərək məlumatları qısa, lakin canlı təhkiyə şəklində vermişdir. Fransız şərqşünası Ş.Şefer "Siyasətnamə"ni ilk dəfə 1892-ci ildə Nizamülmülkün tərcümeyi halında nəşr etdirmişdir.
Eqoizm
Eqoizm (ego - mən) — insanın cəmiyyətə və digər insanlara münasibəti baxışından səciyyələndirən həyat prinsipi və əxlaqi keyfiyyət. Eqoist insan öz davranışında yalnız özünün mənafeyini əsas tutur, cəmiyyətin və ətrafdakıların mənafeyi ilə hesablaşmır.
Kapitalist münasibətlərinin bərqərar olması ilə eqoizmi təbliğ edən nəzəriyyələr getdikcə daha çox antisosial istiqamət almış (Ştirner), sonra isə əsasən mürtəce məna kəsb etmişdir (Nitsşe);
Qriqori Aleksandrov
Qriqori Aleksandrov — Kinorejissor, ssenarist, bədii rəhbər, SSRİ xalq artisti (1948). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1973). SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1941, 1950).
Həyatı
1921-ci ildən teatr aktyoru kimi fəaliyyətə başlamışdır. 1924-cü ildən kinoda çalışmışdır.
"Potyomkin" Zirehli Gəmisi (1925), "Oktyabr" (1927), "Köhnə və Yeni" (1929) filmlərində aktyor, rejissor assistenti, axırıncı iki filmdə, həmçinin ssenari müəlliflərindən biri olmuşdur. Q.Aleksandrov "Şən Uşaqlar" (1934), "Sirk" (1936), "Volqa-Volqa" (1938), "İşıqlı Yol" (1940), "Bahar" (1947) kinokomediyalarının, "Bir ailə" (1943; Rza Təhmasib və Mikayıl Mikayılovla birlikdə), "Elbada Görüş" (1949), "Bəstəkar Qlinka" (1952), "Rus Hədiyyəsi" (1960) və s. filmlərin rejissorudur.
1942-43-cü illərdə "Bakı kinostudiyası"nda çalışmışdır.
3 dəfə Lenin ordeni və başqa ordenlərlə təltif edilmişdir.
"Epoxa i Kino" adlı əssərin müəllifidir (1976).
Əhər
Əhər — İranın Şərqi Azərbaycan ostanındakı Əhər şəhristanının inzibati mərkəzi. 2016-cı il hesablamalarına görə Şərqi Azərbaycan ostanının ən çox əhali məskunlaşan IV şəhəridir. Əhalisinin sayı 100,641 nəfər və ya 20,844 ailə olmuşdur. Əhər 18 və 19-cu əsrlərdə Qaradağ xanlığının paytaxtı olmuşdur.