cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zimbabvedə hərbi çevriliş (2017)
Ölkənin təhlükəsizlik məsələləri üzrə milli şöbənin rəhbəri Robert Muqabe və ailəsinin ev dustaqlığında olduğunu, onun həyatı üçün təhlükə olmadığını bəyan edib. Hərbiçilər paytaxtda hökumət qurumları, parlament və məhkəmələrə gedən əsas yolları bağlayıb. Hərbçilər, həmçinin Zimbabvenin maliyyə naziri İqnasius Çombonu həbs edib. O, prezidetliyə namizəd şəxslərdən biri hesab olunurdu. Eyni zamanda hərbi çevrilişdən sonra vitse-prezident Emmerson Mnanqava da vəzifəsindən kənarlaşdırılıb.
Adi damotu
Tərkibi və təsiri
Bitkinin tərkibində flavonoidlər (rutin, kverçetin, kverçitrin, hiperozid), qlükozidlər, aşı maddələri, saponinlər və efir yağları vardır.
Sedativ dərman maddəsi olmaqla, qan təzyiqini aşağı salır və ürəyin ritmini azaldır. Karbohidrat və yağ mübadiləsini yaxşılaşdırır, zülal mübadiləsini normallaşdırır.
Zimbabvedə hərbi çevriliş (2017)
Robert Muqabe Cənubi Afrika Respublikasının prezidenti Ceykob Zuma ilə telefon danışığı zamanı ev dustaqlığında saxlanıldığını bildirib.
Adi damotu
Tərkibi və təsiri
Ürək damotunun məhlulu (1:5) 70 % etil spirtində. Sedativ dərmandır.
Ürək damotunun ekstraktı. Sedativ dərmandır.
Ürək damotunun həbi 0,014 q. Sedativ dərmandır.
Ürək damotundan alınan preparatlar nevroz, hipertoniya, ürəyin işemik xəstəliyi, tireotoksikoz, yuxusuzluq və vegetativ damar distoniyasında işlədilir. Bundan başqa mədə-bağırsaq nevrozunda, meteorizmdə spastik kolitlərdə də təyin edilir.
Məhəmmədhəsən bəy Vəliyev-Baharlı
Məhəmmədhəsən bəy Vəliyev-Baharlı (tam adı: Məhəmmədhəsən bəy Nəcəfqulu bəy oğlu Vəliyev; ) — Azərbaycan Dövlət Bankının ilk müdiri, iqtisadçı, etnoqraf, siyasi repressiya qurbanı.
Həyatı
Məhəmmədhəsən bəy Nəcəfqulu bəy oğlu 1896-cı ildə Şuşa şəhərində dünyaya gəlmişdir. Bakı gimnaziyasını bitirdikdən sonra təhsilini Kiyev universitetinin iqtisadi-coğrafiya fakültəsində davam etdirmiş və 1915-ci ildə oranı bitirmişdir.
Baharlı Azərbaycan Demokratik Cumhuriyyəti hökumətinin fəaliyyəti dövründə təsis edilmiş Bakı Dövlət Universitetində dərs demiş, həmin dövrdə, 1919-cu ilin sentyabrın 30-unda yaradılmış Azərbaycan Dövlət Bankının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Sovet dövründə isə əmək fəaliyyətini Azərbaycan SSR Dövlət Plan Komitəsində davam etdirmişdir.
O, 1923–1929-cu illər arasında fəaliyyət göstərən Azərbaycanı Tədqiq və Təbliğ Cəmiyyətinin üzvü olmuş, həmçinin 1937-ci ilə qədər gizli surətdə fəaliyyət göstərən Azərbaycan İstiqlal Təşkilatının katiblərindən biri olmuşdur. M. Baharlı 1926-cı ildə Solovko əsir düşərgəsindən sürgündən qayıtdıqdan sonra, ikinci dəfə 1937-ci ildə həbs edilmişdi.
M. Vəliyev (Baharlı) 27 iyul 1937-ci ildə güllələnmişdir.
Ölümündən sonra
Məhəmmədhəsən bəy Baharlının anadan olmasının 100 illiyi münasibətilə AMEA-nın müxbir üzvü, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Zakir Məmmədov (Baharlı) dövri mətbuatda onun yaradıcılığının müxtəlif aspektlərini işıqlandıran 17 məqalə dərc etdirmişdir. Zakir Məmmədovun təşəbbüsü ilə 25 may 1998-ci ildə AMEA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda yubiley tədbiri keçirilmişdir.
Məhəmmədhəsən bəy Baharlının anadan olmasının 110 illiyi münasibətilə Orxan Zakiroğlu (Baharlı) "İlk Azərbaycanşünas alim" ("Azərbaycan müəllimi" qəzeti, 10 fevral 2006-cı iı), "Unudulmaz Azərbaycanşünas alim — Məhəmmədhəsən Baharlı" ("525-ci qəzet", 17 fevral 2006-cı il) və "Görkəmli Azərbaycanşünas alim" ("Xalq qəzeti", 20 iyul 2006-cı il) məqalələrini çap etdirmişdir.
Ailəsi
Məhəmməd Həsən Vəliyevin(Baharlının) əsəri "Azərbaycan" adlı olmuşdur. Lakin bu əsərin uzun illər istifadə edilməsi yasaq olunmuşdur.
Meliosma
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Senecio gunckelii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İfriqiyyə
thumb İfriqiyə — müasir Şimali Afrikada Tunis, Əlcəzair qismən də Liviya ərazisini əhatə etmiş keçmiş Qədim Roma əyaləti Afrikanın Orta Əsrlərdə ərəbcə tələffüzü. Sonradan Afrika sözü bütün qitəyə aid edilməyə başlandığından ərəbcə bütün qitə İfriqiyə adlandırılmağa başlandı.
Əmrə Daşdəmir
Emre Taşdemir  — sol cinah müdafiəçisi kimi çıxış edən türk milli futbolçu. Superliqa komandalarından olan "Qalatasaray"-dan icarə əsasında "Giresunspor"-da çıxış edir.
Qarğıdalı gövdə kəpənəyi
Qarğıdalı gövdə kəpənəyi (Pyrausta nubilalis Hb.)-Dişi kəpənəklər erkəklərdən iri olur.
Çinarlar
Çinarlar — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Qarğıdalı gövdə kəpənəyi
Quruluşu
Dişi kəpənəklər erkəklərdən iri olur. Dişilərin qanadları açıq- sarımtıl rəngdədir. Üzərində qəhvəyi rəngdə ləkə və dişli zolaq vardır. Qanadları açılmış halda 27–32 mm, bədəninin uzunluğu isə 13–15 mm-dir. Erkək kəpənəyin ön qanadları açıq- qəhvəyi və ya bozumtul rəngdə olur. Tırtıllar 16 ayaqlı olub, sarımtıl bozdur. Tırtılın beli uzunu tutqun zolaq gedir. Baş, peysər buğumu və axırıncı buğumda qonur rəngli qalxancıqlar vardır. Sonrakı buğumların hər birində 4, çox da iri olmayan qara, qılcıq daşıyan qalxancıqlar olur və bunlar bir cərgədə çəpinə düzülmüşdür. Ikinci döş buğumundan başlayaraq hər iki tərəfdə nisbətən kiçik olan 2 qılcıqdaşıyan qalxancıq vardır. Tırtılın uzunluğu 25 mm-ə çatır. Qarğıdalı gövdə kəpənəyinin tırtılları gövdə içərisində yaşayır və orada qidalanır. Belə qidalanma nəticəsində tırtıl gövdə daxilində yollar açır və qarğıdalı kollarının məhv olmasına səbəb olur. Kiçik yaşlı tırtıllar qıçaların və süpürgələrin əsası ilə qidalanır və nəticəsində onlar ya təmamilə məhv olur, yaxud da zəif inkişaf edir. Kəpənəklər gün batandan sonra və gecələr fəaldır. Gündüzlər onlar sıx bitki örtüyü olan sahələrdə yarpaqlar altında gizlənir. Payızda tırtılların qidalanması dayanır. Onlar diapauza halına keçir.
Çinarlar
Tarixi
Çinarlar Dəvəçi rayonunun Düz Bilici inzibati ərazi vahidində kənd. Dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Quba qəzasının Gumur kənd icmasına mənsub ailələr Çinarlar adlı yerdə əvvəlcə oba kimi salmış, sonralar isə daimi yaşayış məntəqəsinə çevirmişlər. Oykonim "çinar ağacı ilə zəngin" deməkdir.
Qarğıdalı gövdə kəpənəyi
İnkişafı
İri yaşlı tırtıllar mədəni bitkilərin və bəzi alaq otlarının gövdələri daxilində qəşlayır. Azərbaycanda may ayının ikinci ongünlüyündən başlayaraq gündəlik orta temperatur 15-160 olduqda tırtıllar puplaşmağa başlayır. Puplaşmanın normal getməsi üçün hava yüksək dərəcədə rütübətli olmalıdır ki, gövdələr islana bilsin. Tırtıllarin inkişafı 10-15 gün çəkir. Mayın axırlarında birinci nəslin kəpənəkləri uçmağa başlayır ki, bu da iyul ayının əvvəllərinə qədər uzanır. Ikinci nəslin kəpənəkləri avqustun əvvəllərindən sentyabrın əvvəllərinə qədər uçur. Bu zərərverici Azərbaycan şəraitində 2 nəsil verir. Onlar uzağa uçmur və pupdan uçduqları yerdə yumurta qoyur. Yumurta qoyma dövrü 15-25 gün çəkir. Yumurtalar sıx bitki örtüyü olan sahələrdə yarpaqların altında topa halında qoyulur. Hər topada 2-7 yumurta olur. Bir dişi kəpənək 250-350-yə qədər yumurta qoyur. Rüşeymin inkişafı 3-10 gün şəkir və yumurtalardan çıxan kiçik tırtıllar təxminən bir saat sakit halda qaldıqdan sonra mənfi fototaksis və müsbət hiqrotaksis əsasında yarpaqlarının damarları, süpürgələrin və s.orqanların içərisinə girir. Tırtılın inkişafı bitki daxilində gedir. Məhsul yığımı zamanı tırtıllar gövdələrin aşağı hissəsinə toplaşmış olur.
Yayılması
Qarğıdalı gövdə kəpənəyinə Azərbaycanın qarğıdalı əkilən bütün rayonlarında təsadüf edilir. Anca o,Lənkəran, Astara, Masallı, Zaqatala, Şamxor və başqa rayonlarda geniş yayılmışdır.
Amazon Tall Tower Observatory
Amazon Tall Tower Observatory ( - ATTO) — Cənubi Amerikanın ən yüksək qülləsi.
Amazoniyanın keçilməz cəngəlliklərinin dərinliklərində yerləşir. Qülləyə ən yaxın şəhər Manausdur ki, oraya olan məsafə 170 kilometrdən artıqdır.
Braziliya və Almaniyanın birgə layihəsi olan Amazoniya meşələri ilə atmosfer arasında qarşılıqlı təsiri araşdırmaq üçün tikilmişdir. Hündürlüyü 325 metrdir.
3 aprel
1901–cari
thumb|[[Marlon Brando]]
1601–1900
thumb|[[Yohans Brams]]
Sacilər
Sacilər — Ərəb əsarətinə qarşı mübarizə dövründə Azərbaycanda yaranmış güclü Azərbaycan dövlətlərindən biri. Sacilər dövləti Azərbaycanı, İranı, qismən Türkiyə və İraq ərazilərini əhatə etmiş Azərbaycanın varisi olduğu dövlətdir. Dövlətin əsasını 898-ci ildə Məhəmməd İbn Əbu Sac qoymuşdur.
Bəraət
Bəraət sözü müxtəlif mənalara gəlir, ən çox işlənən mənası isə xas olan “günahlarımıza görə bəraət qazanmaq”, “istiğfar olunmaq”, “bağışlanmaq” kimi qəbul edilir.
Sacilər
Sülalənin mənşəyi
Sacilər dövlətini Sacilər yaratmışlar. Sacilər mənşəcə Mərkəzi Asiyanın Əşrusən vilayətindən idilər. Azərbaycan mənbələrində onların türk mənşəli, Qərb mənbələrində isə soqd mənşəli olduğu qeyd edilir. Mənbələrin məlumatına görə, Əbu Sac Divdad Afşin titullu türk əmirləri nəslindən olan adlı-sanlı sərkərdə idi. M.X.Şərifli qeyd edir ki, bu dövlətin tarixi son vaxtlaradək ətraflı öyrənilmirdi. Bu dövlətin meydana gəlməsi, tərəqqisi və süqutu tarixi tədqiqatçıların diqqətindən yayınmışdır.
Professor P.K.Juze qeyd edir ki, "Sacilər IX əsrin ikinci yarısında meydana gəlib, Azərbaycana bir neçə bacarıqlı hökmdar vedən türk sülaləsindən idilər. Sacilərin nümayəndəsi olan Əbu Sac Divdad Usruşanda dağlıq Cankakat kəndindədir. Bu sülalə Xilafət qarşısındakı xidmətlərinə görə Xilafətin çox böyük əyaləti olan Azərbaycanı bir mülk kimi almışdı."
Bəzi müəlliflər isə, Sacilərin türk yox soğd mənşəli olduğunu yazırlar. Klifford Edmund yazır ki, Sacilər soğd mənşəli sülalə idilər və Sacilər sülaləsinin nümayəndələri bir qayda olaraq, Afşin titulu daşıyırdılar. V.Minorski isə onun fikrini təsdiqləyərək bildirir: "Onlar Orta Asiyanın Əşrusən (Usruşana) vilayətinin qədim soğd nəsillərindən idilər. Ərəb ordusunun bir çox məşhur sərkərdələri, о sıradan Afşin Heydər ibn Kavus bu torpaqdan çıxmışdılar. Bəzi mənbələrdə türk kimi anılıblar, lakin onu da qeyd etmək lazımdır ki, o vaxtı ərəblər Orta Asiyadan çıxan bütün xalqları, tayfaları türk sayırdılar".
Əbu Sac Divdad
IX əsrdə xilafətə qarşı mübarizə şəraitində Azərbaycanda meydana gələn feodal dövlətlərindən biri Sacilər dövləti idi. Xilafətin zəifləməsi nəticəsində vilayət hakimlər ilə yanaşı, ayrı-ayrı sərkədələrin də nüfuzu artır, mövqeyi güclənirdi. Belə sərkərdələrdən biridə əslən Mərkəzi Asiya türklərindən olan Əbu sac Divdad olmuşdur. Xəlifənin apardığı mübarizələrdə sədaqəti və Bizansa qarşı döyüşlərdə qəhrəmanlığı ilə Xəlifənin etibarını qazanan Əbu Sac Divdad Azərbaycana hakim təyin edilir və bununla da yeni sülənin əsası qoyulur. Bu sülalənin nümayəndələri afşin titulunu daşıyırdılar.
Məhəmməd ibn Əbu Sac
Dövlətin əsası 879-cu ildə Əbu Sac Divdad oğlu Məhəmməd ibn Əbu Sac tərəfindən qoyulmuşdur. Hakimiyyəti dövründə, Marağa hakimliyini, Dəbil dövlətini öz dövlətinə birləşdirmiş (893), Gürcüstana uğurlu yürüşlər etmiş, öz adına pul kəsdirmişdir.
Yusif ibn Əbu Sac
Yusif ibn Əbu Sacın dövründə Sacilər dövləti daha da qüvvətləndi.912-ci ildən etibarən xilafət xəzinəsinə ilbəil bac göndərilməsi tamamilə dayandırıldı. Yusif ibn Əbu Sac erməni və gürcü hakimlərinin qoşunlarını ağır məğlubiyyətə uğratdı. Ermənistan ərazisini, Tiflis və Kaxeti ələ keçirdi. Azərbaycan torpaqları hesabına genişlənməyə çalışan erməni və gürcü hakimləri özləri Azərbaycan Sacilər dövlətindən asılı vəziyyətə düşdülər. Sacoğulları Şirvanşahlar dövlətini də özlərinə tabe etdilər. Beləliklə, Azərbaycan Sacilər dövləti X əsrin əvvəlləri üçün Zəncandan Dərbəndə qədər bütün Azərbaycan torpaqlarını əhatə edirdi. Sacilər dövlətinin şərq sərhədləri Xəzər dənizi sahillərindən başlanır, qərb sərhədləri Ani və Dəbil şəhərlərinə qədər uzanıb gedirdi.
Yusif ibn Əbu Sac dövlətin şimal sərhədlərini möhkəmləndirmək üçün Dərbənd səddini təmir etdirdi: səddin dənizin içərisində olan, uçub dağılmış hissəsini yenidən qurdurdu. Yusif ibn Əbu Sacın adından Bərdə, Marağa və Ərdəbildə pullar kəsilməsi o zaman Azərbaycanın müstəqil bir dövlət kimi Abbasilər xilafətindən asılı olmadığını göstərirdi.
Sibir damotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Güllük Dağı Milli Parkı
Güllük Dağı Milli Parkı və ya Termessos Milli Parkı — Türkiyənin Antalya vilayətinin Qorqudeli rayonunda yerləşən milli park. 1970-ci ildə açılmışdır və sahəsi 6.702 ha-dır.
Haqqında
Milli park arxeoloji, botanik, geoloji və geormorfoloji quruluşa malikdir. Güllük dağının (Solimos dağı) yamaclarında Anadolunun yerli xalqı olan solimlər tərəfindən qurulmuş Termessos antik şəhərinin qalıqları yerləşir. Şəhərin yaxınlığında dərin vadilər və təpələr vardır. Termessos antik şəhərinin qalıqları yaxşı mühafizə edilmişdir. Güllük dağının cənub-qərbində 1150 m yüksəklikdə salınmışdır. Ən yaxşı qorunmuş qalıqlar ellinist dövrünə aid məzarlardır. Digər əsərlər Roma dövrünə aiddir. Qüllələr, səddlər, aqora, kral yolu, teatr, su anbarları, məzarlar ən əhəmiyyətli əsərlərdir.
Antalyada Güllük Dağı Milli Parkından başqa üç milli park daha vardır: Olimpos Bəydağları Milli Parkı, Körpülü Kanyon Milli Parkı və Altınbeşik Mağarası Milli Parkı.
Canlılar
Milli parkda nəsli kəsilmək üzrə olan lan yaşayır. Dağ keçisi, məzar qartalı, qaraqulaq və vaşaq kimi məməli heyvanlar var. Milli parkın əsas bitkiləri Aralıq dənizi iqliminə uyğunlaşmış Eldar şamı və makvisdir. 68 növ bitki tapılmışdır. Bu bitkilərdən 39 növü endemik, 2 növü isə sadəcə Güllük dağında bitir.
İstifadə
Parkda düşərgə qurmaq imkanı mövcuddur. Milli parka hər il 35.000 ziyarətçi gəlir. Yaxınlıqdakı kazino ziyarətçilərin ehtiyacını qarşılayır. Milli park universitetlər, milli parklar və Türkiyə Ov-Vəhşi Həyatı İdarəsi ilə Türkiyə Elmi və Texnoloji Tədqiqat Şurası (TÜBİTAK) tərəfindən "Təbiət məktəbi" kimi istifadə olunur.
Nəqliyyat
Antalya-Qorqudeli yolu ilə çata bilinən milli parkın Antalyadan uzaqlığı 34 km-dir.
Tatar damotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Oktavian Avqustun prinsipatı
Prinsipat -(prinseps -"birinci") - yeni ərazi monarxiyası ilə ənənəvi respublika sistemi arasında kompromis.
E.ə 30-cu illərdən sonra Oktavianın vəziyyəti çətin olaraq qalırdı. Onun qarşısında bir neçə məsələ dururdu: Roma cəmiyyətinin sabitləşdirilməsi, ənənələrə və əski polis-respublika quruluşuna söykənərək onun yeni şəraitə uyğunlaşdırılması.
Yeni sistem - prinsipat adını aldı (prinseps -"birinci") Prinsipat təzə ərazi monarxiya ilə ənənəvi respublika sistemi arasında kompromis oldu.
Oktavianın birinci vəzifəsi öz hakimiyyətini möhkəmlətmək idi. E.ə 30 -29 illərdə o Şərqdə idi, sonra Romaya qayıtdı. Onun bütün hərəkətləri vətəndaş sülhünü simvolizə edirdi. O Misir üzərində qələbəsini triumf ilə qeyd etdi, Yanus məbədini bağladı və möhtəşəm tamaşalar və çörək paylanmaları keçirdi. Oktavianın şərəfinə qurbangahlar quruldu və dualar edildi. E.ə 13 yanvar 27 ildə Oktavian, imperator hakimiyyətinin hüquqi bazası olan, islahat keçirir. Senatın iclasında o respublikanın bərpasını və hakimiyyətin yenidən senata və xalqa qaytarılmasını elan edir. Əlbəttə ki hakimiyyətdən imtina ancaq formal idi.Bundan sonra Oktavian Qalliyanın əsas hissəsi və İspaniya, eləcə də Siciliya və Misir üzərində ali prokonsul imperisi alır. O faktiki olaraq bu əyalətlərdə olan demək olar ki Romanın bütün leqionlarının komandanı olur. Qalan əyalətlər formal olaraq senat tərəfindən idarə olunurdu. Bundan başqa e.ə 31-ci ildən o dəyişmədən konsul qalırdı, 36 -cı ildən isə, veto hüququ və tribunlar kolleqiyasının üzərində nəzarət hüququ verən tribun hakimiyyəti elementlərinə malik idi. Prokonsul imperisinin və tribun hakimiyyətinin kombinasiyası romalı imperatorların hakimiyyətlərinin hüquqi əsası oldu.
Meliosma linearifolia
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Oktavian Avqustun prinsipatı
Oktavian Avqust (Auqustos -müqəddəs, möhtəşəm)adını daşıdı. Sezarda olduğu kimi bu adlar sakral mənada daşımağa başladı və faktiki olaraq titula çevrildi.
Şahnəzərli
Şahnəzərli — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2 aprel 2010-cu il tarixli, 982-IIIQ saylı Qərarı ilə Dəvəçi rayonunun Şahnəzərli kəndi Rəhimli kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Şahnəzərli kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.
Oktavian Avqustun prinsipatı
E.ə 23-cü ildə Avqust konsulluqdan imtina etdi. Bunun əvəzinə o tam tribun hakimiyyəti aldı, prokonsul imperisi isə o zamana qədər bütün maqistratlardan üstün oldu. Onun həmçin senatı çağırmaq, iclaslar vaxtı isə iki konsulun arasında oturmaq hüququ vardı. Avqust bütün əsas kahin kolleqiyalarının üzvü idi, e.ə 12-ci ildən isə Romanın baş pontifiki(baş kahini) oldu. Nəhayət o birinci senator idi(senatın prinsepsi) və "dövlətin birinci vətəndaşı" sayılırdı.
Şahnəzərli
Əhalisi
Kəndin əhalisi 1.092 nəfər təşkil edir.
Oktavian Avqustun prinsipatı
Hüquqi amildən başqa Avqustun hakimiyyətinin güclü mənəvi-siyasi əsası da var idi. Təzə prinsepsin nüfuzu böyük idi: vətəndaş müharibəsinin sonunu, dövlətin bərpasını və (Pax romana)Roma dünyasının dəstəklənməsini onun adı ilə bağlayırdılar. Avqustun ətrafında kult ünsürləri yarandı. Onun şəxsi tanrıları (qeni(düha), laralar, penatlar)dövlət səviyyəsində qeyd olunurdu, onun adı ilə isə and içirdilər.
Bütün bunlarla birlikdə, polis-respublika siyasi sistemi, hüquqi cəhətdən demək olar ki tamamilə toxunulmamış qaldı. Senat, maqistratlar və xalq yığıcağı qalırdı. Komsialar qanun qəbul edirdilər və maqistratları seçirdilər. Bununla belə xalq yığıncağı prinsepsin sözünə baxırdı. Avqust Romanın təminatını əlində saxlayırdı. Lap əvvəldən prinsipat xalqın siyasi həyatdan uzaqlaşdırmaq kursunu tutdu. Nəhayət obyektiv olaraq belə romalı komisialar imperiyanın çoxmillionlu əhalisinin marağını əks etdirə bilmirdi.
Senat ilə münasibətlər daha qəliz idi. Senat Avqustun "berpa etdiyi" respublikanın təcəssümü idi, bundan başqa öz idarə aparatı olmayan prinsipat senatı istifadə etməyə məcbur idi. Hüquqi baxımdan imperator və senat ümimi sistemin iki ünsürü idi. Bu ünsürlərdən biri güclü idi, ancaq hələ ikincisini tamamilə tabe etmək üçün yetərincə güclü deyildi.
e.ə 27-ci ildən sonra əyalətlər prinsepslə senatın arasında bölüşdürüldü. Senat əyalətlərini senatın seçdiyi prokonsul və propretorlar idarə edirdi, imperator əyalətlərinə isə Avqust pretorilərdən və konsulyarlardan olan leqatlar təyin edirdi. Bütün yeni zəbt edilmiş əyalətlər imperatorun əyalətləri olduğu üçün nisbət getdikcə imperatorun xeyrinə dəyişirdi. Ordu bütövlüklə imperator əyalətlərində idi, lakin ona senator dərəcəsində olan şəxslər komandanlıq edirdi. Hər iki hakimiyyət qanun qəbul edə bilərdi: senat - senatus-konsultlar, imperator isə -edikt və dekretlər. Maliyyə məsələlərində də dualizm var idi: ümudövlət xəzinəsi - eraridən başqa, imperator xəzinəsi - fisk də yarandı. Avqust senatın tərkibi üzərində nəzarəti də inhisara aldı. Təxminən 10 ildən bir o senat senzi keçirirdi (e.ə 28, 18, 8 və eramızın 4,14 illərində). Senatorların sayı 1000 dən 600 endi. Senatda qalma və irəli getmə birinci olaraq prinsepsdən asılı idi. O həmçin namizədləri irəli sürmək və geri çağırmaq hüququna malik idi. E.ə 36-cı ildə Avqust köhnə əyyanlarla barışdı.
Qaynaq
История Древнего Мира. Упадок Древних Обществ. Главная редакция восточной литературы. Москва 1989 səh. 49-55
Kaberne-sovinyon
Kaberne-sovinyon — şərab istehsalı üçün istifadə edilən üzüm sortlarından biri.
Məkkə şərifliyi
Məkkə Şərifliyi və yaxud Hicaz şərifliyi — 968-ci ildən 1813-cü ilə qədər Ərəbistan yarımadasında mövcud olmuş dövlət. 1517-ci ildən etibarən Osmanlı İmperiyasının tərkibinə daxil olmuş, ancaq müstəqilliyini tam itirməmişdi. Osmanlı İmperiyasının tərkibində olan Osmanlı Ərəbistanı torpaqlarında öz muxtariyyətlərini qoruyub saxlamışdılar. Məkkə şərifliyi bir qayda olaraq Məhəmməd Peyğəmbərin nəvəsi Həsən bin Əlinin nəsli tərəfindən idarə edilirdi.
Kaberne-sovinyon
Bu üzüm növündən əsasən qırmızı şərab istehsalında istifadə edilir. Ən yaxşıları Bordo da yetişir.
Məkkə şərifliyi
Qeydlər
<references group="Q"/>
Məğrib
thumb|150px|Məğrib Məğrib — ərəbcə qərbdə olan. Tarixi Ərəbistana nisbətən qərb Şimali Afrikada yerləşdiyindən ərəb, sonradan isə ümumiyyətlə Orta Əsr müsəlman ənənəsinə görə buralara Məğrib deyirdilər. Əsasən Əlcəzair, Mərakeş, Tunis qismən Mavritaniya Məğrib adlandırılırdı.
Region ölkələri
Hal-hazırda region 2 yerə ayrılır:Böyük və Kiçik Məğrib. Kiçik Məğribə Mərakeş,Əlcəzair,Tunis daxildir.Böyük Məğribə Kiçik Məğrib regionundakı ölkələrdən(Mərakeş,Əlcəzair,Tunis) əlavə olaraq Qərbi Səhra,Mavritaniya,Liviya daxildir.
Vader
thumb|Piotr Wiwczarek, 2015 thumb|Marek Pająk, 2015 Vader — 1983-cü ildə Olştında yaradılan Polşa metal musiqi qrupu.
Haqqında
Adını "Ulduz müharibələri" filmindəki Darth Vaderdən almışdır. Qrupun üslubu daha çox sərt musiqi və vokaldan ibarətdir. 1989-cu ildə qrup özünün ikinci demo albomu "Necrolust" adlı albomu buraxaraq, 10.000 nüsxə buraxaraq metal üslubunda demo albom olaraq ən çox nüsxə satan Vader qrupu tarixə keçmişdir. Bu müvəffəqiyyət qrupa Earache Records albom şirkəti ilə müqavilə imzalayaraq, daha sonra qrup 1992-ci ildə ilk debüt "The Ultimate Incantation" adlı albomu buraxmışdır. 1995-ci ildə Impact Records albom şirkəti ilə müqavilə imzalayan qrup, həmin ildə De Profundis-i albomlarını buraxdılar, Future of the Past və Black to the Blind adlı albomları da buraxıldı. Daha sonra Vader qrupu əvvəlki demo albomlar olan Necrolust və Morbid Reich-in studio albomları buraxdı.1998-ci ildə Kingdom adlı EP albomlarını buraxaraq,həmən ildə Slayer qrupu ilə birgə Polşada konsertdə çıxış etmişdir.
Bundan sonra qrup 2001-ci ildə albomlar və cover parçalar yazaraq Polşa, Ukrayna və Rusiya kimi ölkələr də albomları sürətlə satılmışdır.Avropa ölkələrin də konsertlər də çıxış edən Vader qrupu, Thrash'em All Festival-ında Krisun və Behemoth ilə yanaşı 10 polşalı death və black metal qrupları ilə konsert də çıxış etmişdir.
2011-ci ildə Welcome to the Morbid Reich adlı albomları son illərin ən yaxşı death metal albomlarından birinə imza atdı.
Bəndi-Türkistan
Bəndi-Türkistan — Əfqanıstanda dağ silsiləsi. Tarixi-coğrafi Türkistan ərazisinin cənub sərhədi.
Tehran müqaviləsi (1814)
Tehran müqaviləsi (1814) - İranla İngiltərə arasında bağlanmış müqavilə.
XIX əsrin əvvəllərində İranın İngiltərə ilə yaxınlaşması
1807-ci il İran-İngiltərə müqaviləsi imzalandıqdan sonra H.Cons ölkəsinin mövqeyinin möhkəmləndirilməsi sahəsində fəaliyyətini davam etdirirdi. Con Malkolm da 1810-cu ildə hərbi yardımla Tehrana gəldi. İngiltərə Rusiya ilə İran arasında davam edən müharibədə İranı müdafiə edir, bu müqaviləyə uyğun olaraq ona köməkliyi davam etdirirdi. 1811-ci ilin martında İngiltərənin yeni səfiri Q.Ouzli nəzərdə tutulan pulla bərabər hərbi mütəxəssis və əsgərlərlə İrana gəldi. 1812-ci il 12 martda İngiltərə ilə İran arasında Qəti müqavilə imzalandı. Lakin Rusiyanın 1812-ci ildə I Napoleon üzərində qələbəsi, 1806-1812-ci illər müharibəsində Osmanlı dövlətini məğlubiyyətə uğratması, İranla müharibədə üstünlüyə nail olması vəziyyəti dəyişdi. İngiltərə Rusiya ilə İran arasında sülh danışıqlarında vasitəçiliyə nail ola bildi. 1813-cü il oktyabrın 12/24-də Gülüstan müqaviləsi imzalandı.
İngiltərə yeni yaranmış şəraitə uyğun olaraq 1814-cü il 25 noyabrda İranla yeni müqavilə imzaladı. Müqaviləni şah sarayı yanında İngiltərənin səlahiyyətli naziri Ceyms Moryer və İranın birinci naziri Mirzə Şəfi imzalamışdı. Müqavilənin preambulasında 1809-cu il ingilis-İran müqaviləsinə istinad edilir və göstərilirdi ki, bu müqaviləni 1812-ci il 14 martda Tehranda fövqəladə ingilis səfiri Ouzli və Mirzə Şəfi imzalamış və Londona göndərilmiş ingilis hökuməti onda bəzi dəyişikliklər etmişdir. Bu dəyişiklikləri izah edən məktubu, müqavilənin mətnilə birgə Böyük Britaniyanın şah sarayı yanında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Q.Ellis Tehrana gətirmişdir.
Müqavilənin şərtləri
Müqavilənin birinci maddəsində deyilirdi ki, İran hökuməti İngiltərə ilə 1809-cu il müqaviləsini bağladıqdan sonra istənilən Avropa ordusuna Hindistan və ya istənilən Hindistan limanı istiqamətində İran torpağına daxil olmağa, həmçinin Hindistana nüfuz etmək və ya Böyük Britaniya ilə düşmən münasibətdə olmaq məqsədi güdən avropalıları İrana buraxmamağa təəhhüdlü olmuşdur. Əgər hər hansı Avropa dövləti Xarəzm, Türküstan, Buxara, Səmərqənd və ya başqa yol ilə Hindistana soxulmaq istəsə, şah bu ölkələrin hakimlərini silahlı qüvvələrin köməyi və ya sülh yolu ilə hücuma təhrik etməli idi. II maddəyə görə iki monarx, onların vərəsələri, təbəələri və onların çarlıqları, torpaqları, əyalətləri və ölkələri arasında əbədi dostluq bərqərar olması elan edilirdi. İngilislər İran şahzadələri, aristokratiyası və rəhbərləri arasında yarana bilən mübahisələrə qarışmamağı öhdəsinə götürür və əgər mübahisə edən qruplaşmalardan biri ingilis köməyi almaq üçün İranın hər hansı əyalətini təklif edərsə, ingilis hökuməti belə bir təkliflə razılaşmamalı idi.
III maddədə bildirilirdi ki, bu müqavilə sırf müdafiə xarakterindədir, Rusiya ilə İran arasındakı sərhədlər Böyük Britaniya, İran və Rusiyaarasındakı saziş üzrə müəyyən edilməli idi. IV maddəyə görə, əgər hər hansı Avropa dövləti İrana soxularsa və İran hökuməti ingilislərdən kömək rica edərsə, Hindistan general-qubernatoru ilkin müqaviləyə uyğun və Böyük Britaniya adından hərəkət edir, bu ricanı yerinə yetirir və Hindistandan zabitlərlə və bütün çatacaq silahlarla zəruri hərbi hissələr göndərir və ya bunun əvəzinə, ingilis hökuməti miqdarı 1808-cu il ingilis-İran müqaviləsilə müəyyən olunacaq illik maliyyə yardımı ödəyirdi. İllik maliyyə yardımının məbləği 200 min tümən təşkil etməli və bu Avropa dövlətilə müharibənin İran tərəfindən təcavüz nəticəsində başladığı halda ödənilməməli idi. V maddəyə əsasən İran hökuməti ordunun yenidən təşkili üçün hərbi təlimatçılar kimi Avropa zabitlərini Böyük Britaniya ilə müharibə vəziyyətində olmayan dövlətlərdən dəvət edə bilərdi. VI maddədə qeyd edilirdi ki, əgər Böyük Britaniya ilə sülh münasibətlərində olan hər hansı Avropa dövləti İranla müharibəyə cəlb edilərsə, onda Böyük Britaniya hökuməti bu Avropa dövlətini İranla barışdırmaq üçün bütün mümkün cəhdlərini tətbiq edəcəkdir. Əgər bu cəhdlər nəticə verməsə, onda Böyük Britaniya, əgər lazım olsa, müqavilənin əvvəlki maddəsinə uyğun olaraq Hindistandan öz silahlı qüvvələrini göndərəcək və ya belə ki, müharibə davam edir və İran bu Avropa dövləti ilə sülh bağlamayıb, İran hökumətinə kömək olaraq 200 min tümən məbləğində illik maliyyə yardımı ödənəcəkdir. VII maddəyə görə əgər əfqanlar ingilislərlə müharibə vəziyyətində olsalar, [[İran şahı ingilis hökuməti ilə razılaşdırılmış miqdarda olan öz ordusunu əfqanlara qarşı  göndərəcək.   İran   ordusunu saxlamaq üçün xərcləri ingilis hökuməti ödəməli idi. IX maddədə bildirilirdi ki, əfqanlar və iranlılar arasında müharibə halında ingilis hökuməti, əgər yalnız hər iki tərəf sülh bağlamaq məqsədilə bu haqda rica etməyincə qarışmayacaqdır. XI maddədə yazılırdı ki, İran şahının xahişi ilə ingilis hökuməti hərbi gəmiləri və qoşun göndərməklə Fars körfəzində ona kömək edə bilər. Belə ekspedisiyanın xərcləri İran hökuməti tərəfindən ödənilməlidir. Göndərilən hərbi gəmilər zəruri hallar istisna olmaqla, yalnız İran hökumətinin göstərdiyi limanlarda lövbər sala bilərdi.
ETİ
ETİ — 1962-ci ildə Firuz Qanadlı tərəfindən Əskişəhərdə yaradılıb. Biskvit, peçenye, keks, tort, şokolad, vafli, uşaq yeməyi və hazır ərzaq məhsulları istehsal edərək, hal-hazırda Dünya şirkətləri ilə yarışa girib. Şirkət loqosunda olaraq Het Günəş Simvolundan istifadə edir. Həmçinin şirkət, Əskişəhərsporun da baş sponsoru mövqeyindədir.
Məhsulları
Türkiyədə 1962-ci ildən bu yana ərzaq məhsulları istehsalında ilk sıralarda gələn ETİ adı ilə bütünləşmiş krekerlər və səhər yeməyi, şokoladlar və şokoladlı məmulatlar, biskvitlər və vaflilər, körpə məhsulları ilə kekslər və tortları ilə məşhurdur. Türkiyənin ilk lifli biskviti Burçak, ilk hazır qızarmış çörəyi Etimek, ilk sənaye istehsalı tortu, ilk qablaşdırılmış piroqu Turdu, ilk qlütensiz biskviti Pronot və ilk yaş tortu Browni kimi məhsullarla ilklərə imza atıb. 1970-ci illərdə nəşr olunan ETİ reklamındakı Oqtay Tem tərəfindən bəstələnən "Bir Sirrim Var" mahnısı ilə ETİ məhsulları məşhurluğunu daha da artırmışdır.
Qarğıdalı qarabədən böcəyi
Qarğıdalı qarabədən böcəyi (Pedinus femoralis L.)-Bu böcək qara rənglidir və onun ön döşü qanadüstlüyünə möhkəm birləşmişdir.
Quruluşu
Bu böcək qara rənglidir və onun ön döşü qanadüstlüyünə möhkəm birləşmişdir. Uzunluğu 7,5–9 mm-dir. Sürfələri sarəmtıl, döş buğumları və sonuncu qarıncıq buğumu tutqun sarı rənglidir. Qarıncığın nəhayətindən 4 qılcıq çıxır. Sürfələrin uzunluğu 20 mm-ə qədər ola bilir. Böcəklər bir ildən artıq yaşayır və alaq otları ilə qidalanır. Onlar gecələr fəaldır, gündüzlər isə kəsək, ot topaları və s. altında gizlənir. Sürfə və böcək mərhələsində qışlayır.
İnkişafı
Qışlamış dişilər erkən yazda qışlama yerindən çıxıb günəşin yaxşı qızdırdığı torpağı yumşaq və bitkiləri seyrək olan sahələrdə yumurta qoyur. Onlar bitkisi sıx olan sahələrə yumurta qoymur. Rüşeym inkişafı 9-15 gün davam edir. Yumurtadan çıxan sürfələr torpaqda yaşayır və bir il ərzində inkişafını bitirir. Sürfələr inkişaf müddətində cücərtlərin köklərini və bir sıra bitkilərin kökcüklərini gəmirir. Mədəni bitkilər qablaşandan sonra sürfələr yabanı bitkilərlə qidalanır. Buna görə də mədəni bitkilər, əsasən, yazda və payızda zədələnir. Puplaşma torpaqda iyun və iyul aylarında gedir. Cavan böcəklər həmin ilin yayında yumurta qoymağa başlayır.
Yayılması
Azərbaycanın bütün rayonlarında yayılmışdır.
Senecio barkhausioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ulduz (opera)
“Ulduz” — məşhur Azərbaycan bəstəkarı Fikrət Əmirovun 1948-ci ildə bəstələdiyi birpərdəli operetta. Operettanın librettosu Azərbaycanın xalq artisti İsmayıl Hidayətzadəyə məxsusdur. “Ulduz” operettası Fikrət Əmirovun diplom işi idi. Bu operettayla o 1948-ci ildə Azərbaycan konservatoriyasının bəstəkarlıq fakültəsini bitirib.
On üç il müharibəsi
On üç il müharibəsi 1722-1735-illərdə Səfəvilər ilə Hotaki, Rusiya, Osmanlı arasında baş verən müharibədir. Səfəvilər ilə Hotakilər arasındakı müharibə nəticəsində Səfəvilər Qəndəhar, Xorasan əyalətləri itirdi. 1722-ci ildə Hotakilər Gülnabad döyüşündə Səfəviləri məğlub etdikdən sonra paytaxt İsfahanı da ələ keçirdi. Bu vaxt Rusiya və Osmanlı Səfəvilərin kifayət qədər zəiflədiyini görürdü. Nəhayət 1722-ci ildə Rusiya, 1723-cü ildə Osmanlı Səfəvilərə qarşı müharibəyə başladı. Bununla da yüz minlələ insanın ölümünə səbəb olan On üç il müharibəsi başladı. Rusiya 1722-1723-cü illərdə apardığı hərbi əməliyyatlar nəticəsində Dərbənd, Bakı, Lənkəran, Rəşt əsasən Xəzər dənizinin Səfəvilərin nəzarətində olan sahillər ələ keçirildi. 1723-1726-cı illərdə Osmanlıların apardığı hərbi əməliyyatlar nəticəsində Çuxursəəd, Qarabağ, Təbriz, Həmədan bəylərbəylikləri ələ keçirdi. Səfəvilərin nəzarətində yalnız Mazandaranın bir qismi qalmışdı. Artıq Səfəvilərin tam çökdüyünü zənn edən həmin dövlətlər Səfəvilər dövlətinin ərazisini öz aralarında bölüşdürdülər. 1724-cü ildə Osmanlı ilə Rusiya arasında bağlanmış İstanbul müqaviləsi, 1727-ci ildə Osmanlı ilə Hotakilər arasında imzalanmış Həmədan sülhü Səfəvilər imperiyasının bölüşdürülməsini rəsmiləşdirdi.
Bu hadisələr baş verən zaman Səfəvilərdə şah II Təhmasib hakimyyətdə idi. O bu vəziyyətdən çıxmaq üçün Fətəli xan Qacarı qorçubaşı təyin etdi. Fətəli xan Qacarın rəhbərliyi ilə keçirilən hərbi əməliyyatlar nəticəsində müəyyən ərazilər geri alındı. 1726-cı ildə digər qızılbaş sərkərdəsi Nadir xan Əfşar ordunun komandanlarından biri oldu. Onlar birgə çox uğurlu əməliyyatlar keçirdilər. Amma 1726-ci ildə Fətəli xan Qacar ilə Nadr xan Əfşar arasında yaranan ixtilaf nəticəsində Fətəli xan Qacar öldürüldü. Həmin il Nadir xan şah II Təhmasib tərəfindən qorçubaşı təyin edildi.
1728-1729-cu illərdə Nadir xan Hotakiləri məğlub edərək İsfahanı, Kirmanı, Xorasanı geri aldı. 1729-cu ildə Damğan döyüşündə Hotakiləri məğlub etdikdən sonra bütün Xorasanı azad elədi. Hotaki dövlətini məğlub etdikdən sonra Nadir xan 1730-cu ildə Osmanlılara qarşı hərbi əməliyyatlara başladı. Həmin il Həmədan, Marağa, Təbriz və digər ərazilər geri alındı. Amma Hotaki dövlətinin Herata hücum etdiyini eşidən Nadir xan Osmanlılara qarşı apardığı əməliyyatları təxirə salıb, Hotakilərə qarşı yürüş etdi. Öz nüfuzunu qaldırmaq istəyən şah II Təhmasib Nadir xanı gözləmədən Osmanlılara qarşı əməliyyata başladı. Amma məğlub edildi və geri alınmş əraziləri itirdi. 1732-ci ildə şah Osmanlı ilə Kirmanşah sülhünü bağladı. Nadir xan Hotakilərə qarşı yürüşdən qayıdandan sonra şah II Təhmasibi hakimyyətdən saldı və Kirmanşah sülhünü tanımadı. Səfəvilərin əvvəliki qüdrətini bərpa etdiyini görən Rusiya 1732-ci ildə Rəşt sülhü ilə Kür çayından cənubda olan əraziləri Səfəvilərə geri qaytardı. Nadir xanın 1733-1735-ci illərdə apardığı əməliyyatlar nəticəsində Bağdad, Üçmüədzin döyüşlərində Osmanlı məğlub edildi və 1723-cü ildən Osmanlı tərəfindən işğal edilmiş ərazilər geri alındı. Nəhayət 1735-ci ildə Gəncə sülhü Rusiya tərəfindən, Osmanlı ilədə sülh nəticəsində 1722-ci ildən işğal edilmiş bütün torpaqlar Səfəvilərə geri qaytarıldı.
Siyasi məhbus
Siyasi məhbus — şəxsi azadlığını özünün başlıca hüquqlarından məhrum olaraq itirmiş insan. Həmin hüquqlar Avropa İnsan Haqları Konvensiyasında və digər sənədlərdə qeyd edilən hüquqlardır. Bu sıraya söz, ifadə, vicdan, din və sərbəst toplaşmaq azadlıqları daxildir. Əgər bir şəxsin azadlıqdan məhrum edilməsinin tam olaraq siyasi səbəblərdən baş verdiyi aşkardırsa, bu halda da həmin şəxs siyasi məhbus adı daşıyır.
Birhədli
Birhədli - ədəd, dəyişənlər və ya onların müəyyən natural üstlü qüvvətlərinin hasilindən ibarət olan ifadəyə deyilir. Məsələn, 7, a, 3x, -2a^2,, ifadələri birhədlilərdir. Tərifə görə ədəd də, dəyişən də ayrılıqda birhədlidir. Məsələn, -2, 0, a, x, y, m və s. də birhədlidir.
Birinci vuruğu ədəd olmaqla, müxtəlif dəyişənlərin müəyyən qüvvətlərinin hasili şəklində yazılmış birhədliyə onun standart şəkli deyilir. 7x^3, 0,3a^4b, 7ab^4c^2, 3m^6n^4 ifadələri standart şəkildə yazılmış birhədlilərdir. Vurmanın və qüvvətin xassələrindən istifadə etməklə istənilən birhədlini standart şəkildə yazmaq olar. Məsələn,
Standart şəkildə yazılmış birhədlinin ədədi vuruğu birhədlinin əmsalı, birhədlinin dəyişənlərinin qüvvət üstlərinin cəminə birhədlinin qüvvəti(dərəcəsi) deyilir:
Dəyişən iştirak etməyən, məsələn, -7, \frac{1}7, 5 kimi birhədlilərin dərəcəsi 0-ra bərabərdir. 0 elə birhədlidir ki, onun dərəcəsi təyin olunmayıb.
Məsələn, əmsalı 7 və qüvvəti 5 olan M_1 birhədlisi isə əmsalı 3, dərəcəsi 10 olan M_2 birhədlisinin hasili, əmsalı 7*3=21, dərəcəsi 5+10=15 olan birhədlidir.
Məsələn, 2a^4b^2c birhədlisinin əmsalı 2, dərəcəsi 4+2+1=7 olduğundan, onun beşinci dərəcədən qüvvəti də birhədli olub, əmsalı 2^5=32-yə, dərəcəsi isə 7*5=35-ə bərabərdir.
Rbona
{{YM |ad               = Rbona რბონა |xəritə           = |xəritə miqyas    = |xəritə məlumat   = |xəritə1          = |xəritə1 miqyas   = |xəritə1 məlumat  = |xəritə2          = |xəritə2 miqyas   = |xəritə2 məlumat  = |ərazi            = |əhalisi          =5 {2014) |əhali_il          = 2014 |əhali sıxlığı     =  |yüksəklik         =735 |lat_deg           =41 |lat_min           =57 |lat_sec           =30 |lat_hem           = N |lon_deg           =43 |lon_min           =33 |lon_sec           =54 |lon_hem           = E |poçt kodu         =  |ölkə              = Gürcüstan |bölgə             = Şida Kartli |rayon             = Xaşuri |şəhər             =  |qəsəbə            =  |kənd nümayəndəsi  =  |bələdiyyə başçısı =  |vebsayt           = }}
Rbona — Gürcüstanın Xaşuri bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhali
2002 siyahıyaalmaya görə kəndin əhalisi 0 nəfər idi. 2014-cü ildə 5 nəfər yaşayırdı.
Ədəbiyyat
gse: 8 316
Vilyam Qoldinq
Ser Vilyam Jerarld Qoldinq  — ingilis yazıçısı, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1983). Təxmini 40 illik ədəbiyyat yaradıcılığı karyerası dövründə 12 roman və ona bütün dünyada məşhurluq gətirən "Milçəklər tanrısı" (bir başqa adı "Milçəklər kralı") əsərini yaratmışdır.
Həyatı
İngilis yazıçısı Vilyam Gerald Qoldinq Kornoull qraflığında, məktəb müəllimi ailəsində doğulmuşdu. Bioqraflarının yazdığına görə ilk yaradıcılıq təcrübələri yeddi yaşına aiddir. Valideynlərinin təkidi ilə iki il Oksford universitetində təbiət elmlərini öyrənsə də, sonradan bu məşhur ali məktəbi incəsənət sahəsi üzrə bakalavr diplomu ilə başa vurmuşdu. İlk şeirlər kitabını 1933-cü ildə nəşr etdirmişdi.
İkinci Dünya savaşında Qoldinq Britaniyanın hərbi-dəniz qüvvələrində xidmət etmişdi. Müharibə başa çatdıqdan sonra yenidən Solsberidəki müəllimlik işinə qayıtmışdı. 1961-ci ilə qədər fasiləsiz pedaqoji sahədə çalışmışdı. Həmin dövrə qədər dalbadal dörd roman yazsa da, heç birinin çapına nail ola bilməmişdi.
Lakin uğursuzluqlara baxmayaraq yazmağı davam etdirmişdi. 1954-cü ildə "Feyber ənd Feyber" nəşriyyatı müəllifin iyirmidən çox naşir tərəfindən zəif əsər kimi geri qaytarılan "Milçəklər tanrısı" romanını çap etdi. Əsər Britaniyada bestsellerə çevrildi. Növbəti ildə ABŞ-də nəşr olundu. 1959-cu ildə isə ingilis rejissoru Piter Bruk onun motivləri əsasında bədii film çəkmişdi.
Şübhəsiz, "Milçəklər tanrısı"nın yazılmasına Qoldinqin müharibədə iştirakının mühüm təsiri olmuşdu. Yazıçı etiraf edirdi ki, yalnız müharibəni gördükdən sonra o, "insanların nələrə hazır olduqlarını" anlamışdı. Müharibənin sınaqlarından keçən, amma "arıların bal istehsal etdikləri kimi insanların da pislik yaratdıqlarını anlamayan adam ya kordur, ya da ağlını itirmişdir".
Romanın əsasında insan təbiətindəki yaramazlıq və naqisliklər dayanırdı. İngilis yazıçısı R. Ballantaynın Viktoriya dövrü Britaniyasının nikbin imperiya təsəvvürlərindən bəhs edən "Mərcan adası" romanına parodiya kimi düşünülmüş "Milçəklər tanrısı" bir neçə il ərzində ingilisdilli ölkələrdə 20 milyon nüsxədən çox satılmışdı. Müəllif vəhşi adaya düşən orta təbəqəyə məxsus mədəni gənclərin tədricən insanlıq simalarını itirərək ibtidai icma dövrünün vəhşi və bəsit varlıqlarına çevrilmələrini böyük ustalıqla əks etdirmişdi.
60-cı illərin başlanğıcında Qoldinq müəllimlikdən uzaqlaşaraq yalnız bədii yaradıcılıqla məşğul olurdu. Bu dövrə qədər artıq onun "Varislər" (1955), "Oğru Martin" (1956), "Sərbəst yıxılma" (1959) romanları və "Mis kəpənək" pyesi çap edilmişdi. "Varislər" digər məşhur ingilis yazıçısının — Herbert Uelsin "Tarixi oçerk" əsəri ilə polemika şəklində yazılmışdı.
XIV əsr ingilis həyatından bəhs edən "Piramida" (1967) romanını bir çox tənqidçilər ideya məzmunu və bədii sənətkarlıq baxımından Qoldinq yaradıcılığının zirvəsi sayırlar. "Milçəklər tanrısı" ilə müqayisədə bu əsərdə reallıqla əfsanə daha sıx şəkildə çulğalaşmışdı. Sonrakı əsərlərində yazıçı metafizik və sosial mövzuları ayrı-ayrılıqda əks etdirməyə üstünlük vermişdi. Onun nəsr yaradıcılığı nüfuzlu Avropa ədəbi mükafatlarından sayılan Bukerlə (1980) də mükafatlandırılmışdı.
1983-cü ildə Vilyam Qoldinq "aydın və realist təhkiyə sənəti ilə universal mif və çoxmənalılığın birləşdirilməsi nəticəsində müasir dünyada insan mövcudluğunun mahiyyətini başa düşməyə imkan verən romanlarına görə" Nobel mükafatı aldı. Mükafatın məhz Qoldinqə verilməsi ciddi mübahisələrə səbəb olmuşdu. Onun rəqibi avropalı oxuculara daha yaxın olan Qrehem Qrin idi. Müzakirələr zamanı İsveç Akademiyasının üzvü, ədəbiyyatşünas Artur Lundkvist qəbul edilən qərarların yekdilliyi ilə bağlı çoxillik ənənəni pozaraq Qoldinqin namizədliyi əleyhinə səs vermişdi. Lundkvist etirazını Qoldinq yaradıcılığının sırf ingilis hadisəsi olması və əsərlərinin ciddi maraq doğurmaması ilə əsaslandırmışdı.
Ənənəvi Nobel mühazirəsində "Bizim daha çox məhəbbətə, daha çox insanpərvərliyə, daha çox qayğıya ehtiyacımız var" — deyən yazıçı elmin izah etdiyi dünyada özünü bədbin, əxlaq və mənəviyyatın qanunları ilə yaşayan və idarə olunan dünyada isə nikbin saydığını bildirmişdi.
Nobel laureatı kimi yazdığı "Kağız adamlar" (1984) romanını Qoldinq anqlosaks və amerikan dünyagörüşlərinin qarşılaşdırılması və onların ziddiyyətli məqamlarının üzə çıxarılması motivləri üzərində qurmuşdu.
Vilyam Qoldinq 1966-cı ildə Kral ədəbiyyat cəmiyyətinin üzvü seçilmişdi. 1988-ci ildə isə kraliça Yelizaveta ona Böyük Britaniyanın cəngavəri titulunu vermişdi. Həyatının son illərini yazıçı Uiltşir qraflığındakı malikanəsində keçirmişdi. Gəncliyində dəniz vurğunu olsa da ahıl yaşlarında fortepianoda çalmağı, qədim yunan poeziyasını oxumaq üçün öyrəndiyi yunan dili məşğələlərini davam etdirməyi və arxelogiyaya dair kitablar oxumağı daha üstün tutmuşdu.
Pirin
Pirin — Bolqarıstanın cənub-qərbində yerləşən dağ massivi. Pirin dağları Struma və Mesta çayları arasında yerləşir. Silsilənin uzunluğu 75 km, ən yüksək zirvəsi isə Vixrendir (2914 m). Pirin- ölkənin ən yüksək dağ silsiləsindən biridir. Pirində 45 dən çox hündürlüyü 2600 m və daha yüksək olan zirvələr var. Dağ massivinin təxmini sahəsi 1201 km²-dir.
Relyefi
thumb|250px|right|Kremenskit gölü thumb|250px|right|Sinanişkoto gölü thumb|250px|right|Samodivskit gölü Buzlaşma dövrü ərazinin relyefinə yetərincə böyük təsir göstərmiş və dağlar daha dik, qayalı forma almışdır. Pirin vadilərində çoxlu göllər meydana gəlmiş və ən böyüyü Popovdur. Massiv daha çox qranit və mərmərdən təşkil olunub.
Pirin üç hissəyə bölünür - Şimal, Orta və Cənub. Şimali Pirin daha böyük ərazini əhatə edir. Ən yüksək zirvə Vixren məhz bu bölgədədir. Orta Pirin Todorova Polyana ilə Popovi Livadi yəhərləri arasında yerləşir. Cənubi Pirin isə Popovi Livadi yəhərindən Parilskat yəhərinə qədər uzanır. Cənubi Pirin Orta Pirinə nisbətən daha böyük ərazini əhatə etəsədə daha alçaq relyefə malikdir.
İqlimi
Pirində aralıq dənizi iqliminin dağlıq tipi üstünlük təşkil edir. Ərazinin iqlimin formalaşmasına daha çox qərb və cənub-qərb küləkləri təsir edir. Dağlıq bölgədə şərti olaraq üç iqlim qurşağı ayrılır: Dağ ətəyi ( 1000 m qədər), orta dağlıq (1000 m-dən 1600 metrə qədər), və yüksək dağlıq (1600 m-dən yuxarı). Yağıntıların illik səviyyəsi 600–1000 mm arasında dəyişir. Yağıntıların əsas hissəsi noyabr-dekabr ayalarında düşür. Qış aylarında qar örtüyü yetərincə çox olur.
Flora və faunası
2000 metr yüksəkliyə qədər meşə qurşağı yerləşib. Meşələrin aşağı qurşağın tərkibi palıd, vələs və fıstıq ağaclarından, yüksək qurşaqda isə şam ağacları üstünlük təşkil edir. Daha yüksək ərazilər isə dağ çəmənliklərindən ibarətdir. Ərazinin yüksək hissəsində Pirin Milli Parkı yaradılıb. Park Unesko tərəfindən qorunma altına alınıb. Aralıq dənizi iqliminin təsiri ilə bölgə zəngin heyvan və bitki aləminə malikdir. Pirində bəzi nadir bitki geniş yayılıb, məsələn edelveys və pirin laləsi. Alp çəmənliklər qoyun və iri buynuzlu heyvanların otarılma sahələridir.
Pirin ərazisində Bolqarıstanın ən yaşlı ağacı bitir. Baykuşeva şamı adlı bu ağacın yaşı 1300 ildir.
Turizm
Pirin alpinistlərin sevimli yeridir. Asan və çətin marşurutlara malik bu ərazidə dağ-xizək idmanı ilə də məşğul olmaq mümkündür. Pirində Bansko və Sandanski kurortları məşhurdur.
Meliosma littlei
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Alter Ego
Alter Ego — Kiprin 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı. Minus One qrupu "Alter Ego" mahnısı ilə Kipr adasını İsveçin paytaxtı Stokholmda keçirilən Avroviziya 2016-da təmsil etmişdir. Mahnı qrupun 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində İsveçə qələbə qazandıran "Euphoria" mahnısının bəstəkarı Tomas Cison ilə əməkdaşlığı nəticəsində ərsəyə gəlmişdir.
Leopard 1
Leopard 1 (Leopard) — Almaniya istehsalı olan 2-ci nəsil əsas döyüş tankıdır. İlk olaraq 1965-ci ildə Alman Federal Ordusunun (Bundeswehr) xidmətinə olmuşdur. Alman Kraus Maffei Weggman firması tərəfindən ardıcıl istehsalına 1965-ci ildə başlanılmış və 1984-cü ilə qədər istehsalı davam etdirilmişdir, Almaniyanın xaricində İtalyada da istehsal edilmişdir. Ümumi 4000 ə üzərində Leopard 1 Almaniyada çıxarılmışdır.
Bu tank Bundeswehr xaricində Avstraliya, Belçika, Braziliya, Kanada, Çili, Danimarka, Yunanıstan, İtaliya, Livan, Hollandiya, Norveç və Türkiyə ordularında da istifadə edilməkdədir. Ümumilikdə 6485 Leopard 1 tankı satılmışdır.
İstehsalçı ölkə: Almaniya
Tip: Əsas döyüş tankı
İstehsalçı firma: Kraus-Maffei Wegmann
İstehsal tarixi: 1964 – 1984
Xidmətə giriş ili: 1966 – günümüzə
Ekipaj: 4 nəfər
Ölçülər
Ağırlığı: 42.4 ton
Uzunluğu: 7.09 m
Lülə daxil olmaqla: 9.54 m
Lülənin uzunluğu: 5.89 m
Eni: 3.41 m
Hündürlüyü: 2.76 m
Klirens: 0.44 m
Müdafiə
Zirehi: diyirlətmə homogen polad
Zireh qalınlığı: 10–70 mm
Sis bombaları
Performans
Zəminə təzyiq: 0.85 kq/sm ²
Dalış dərinliyi: 2.2 m (şnorkelsiz), 4 m (şnorkellə)
Xəndək keçmə: 3 m
Maneə keçmə: 1.15 m
Qalxma bucağı: 60º (Dikinə); 40º (Yana)
Mühərrik: MTU MB 838 Ca M500 dizel
At gücü: 830
Yanacaq çəninin tutumu: 985 litr
Maksimal sürət: 62 km/saat
Döyüş radiusu (Hərəkət ehtiyatı və ya mənzili): 600 km
Optik sistemlər
Komandirin optik və idarəetmə sistemi: TRP-1A
Panoramik baxış sistemi: TEM 2A (8x) və (16x) böyütmə
Silahlanma
Əsas silahı: 105 mm-lik “L7A3” yivli topu
Kalibr: 105 mm
Lülənin qalxma bucağı: –9º... +20º Üfüqi tuşlama bucağı: 360º
Mərminin başlanğıc sürəti: 737–1475 metr/saniyə
Atış tezliyi: 10 atış/dəqiqədə
Atəş məsafəsi: 2 km
Maksimal atəş məsafəsi: 5 km
– 2 ədəd 7.62 mm “MG3” pulemyotu
Kalibr: 7.62 mm
Mərmi: 7.62x51 mm NATO
Atış tezliyi: 1000-1300 atış/dəqiqədə
Güllənin başlanğıc sürəti: 820 metr/saniyə
Maksimal atəş məsafəsi: 3.75 km
Mərmi sayı: 5200 ədəd
Tarixi
Yeni çıxarılacaq tank 30-40 ton ağırlığında, yaxşı bir mühərrikə sahib olan, NBC qorumalı, dövrün anti-tank silahlarına dayanıqlı və Varşava Paktının üzvlərinin sahib olduğu tanklardan daha yaxşı bir tank olmalı idi. Yeni çıxarılacaq tanka 105 mmlik bir top lüləsi və bu tankın ABŞ istehsalı tanklara görə daha çox sursat daşıya bilməsi idi.
Fransa üzərində çalışdığı AMX-50 proyektinin müvəffəqiyyətsizliyə uğrayınca Almaniya ilə yeni müştərək tank proyektini başlamaq üzrə razılaşdılar. Avropa müştərək tank layihəsi çərçivəsində 1950-ci ilin sonlarına doğru Leopard 1 tankı inkişaf etdirilməyə başlanmış və 1963-cü ildə Alman Krauss Maffei Wegmann və Mak firmaları ortaq işlərə davam etmişdir. 1965-ci ildə Alman ordusu üçün istehsala başlanmış, istehsalı zaman zaman dayandırılmasına baxmayaraq 1984-cü ilə qədər davam etmişdir. Italyan ordusu üçün İtalyan Otobreda firmasi da Leopard 1 tanki çıxarmışdır. Müxtəlif modelləri tapılmaqdadır.
Sirəbil
Sirəbil — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
1859-1864-cü ilə olan məlumata əsasən Bakı quberniyasının Lənkəran qəzasının Xıl kəndində, həmçinin bu kənd sakinlərinin yeni saldıqları Sirəbil kəndində toplam 76 evdə 280 nəfəri kişilər, 212 nəfəri isə qadınlar olmaqla 492 nəfər şiə təriqətli müsəlman azərbaycanlılar yaşayırdı. Qodman çayı sahilində yerləşən Xıl kənd həmin tarixdə dövlət xəzinəsinə məxsus idi və kənddə bir məscid var idi.