cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qızıl marka
Valyutanın rəsmi adı "marka"dır. 1870—1871-ci illərdəki Fransa–Prussiya müharibəsi və bir neçə alman dövlətlərindən ibarət yeni bir dövlət qurulduqdan sonra, 1871-ci il tarixli pul qanunu ilə "marka" adlı yeni pul vahidi tətbiq edildi. 43 il boyunca onun məzənnəsi dəyişməz olaraq qaldı və 1 marka 0,358425 qr təmiz qızıl demək idi.
Alman imperatorluğunun 4 Avqust 1914-cü ildə Birinci Dünya Müharibəsinə girməsindən 3 gün sonra sikkələr və əskinasların qızılla sərbəst dəyişdirilməsi dayandırıldı. Ardınca gələn inflyasiya kağız pulların tamamilə ucuzlaşmasına səbəb oldu. 1917-ci ilin əvvəlində qızıl sikkələr 1,3 kağız marka = 1 qızıl nisbətində dəyişdirilirdisə, 1919-cu ildə nisbət artıq 14,5 kağız markaya bərabər oldu. Hiperinflyasiya ona gətirdi ki, 1923-cü ildə yeni renta markanı 1 trilyon kağız markaya dəyişdirirdilər.
Birinci Dünya müharibəsinin başlaması ilə Alman imperiyası bir sıra çətinliklərlə üzləşdi. Onlardan biri müharibə aparmaq üçün böyük maliyyə xərcləri idi. Bu, dövriyyədə olan nağd pulun kəskin çatışmazlığının yaranmasına, yəni iqtisadiyyatın demonetizasiyasına səbəb oldu. Gümüş və qızıl sürətlə dövriyyədən çıxdılar. Tezliklə əhali misdən hazırlanmış sikkələri də yığmağa başladı. Mərkəzi bankın qiymətli metallardan kütləvi sikkə zərb etməyə davam edə bilmədiyi şərtlər altında bir sıra şəhərlərə özlərinə məxsus təcili hal pullarını buraxmağa icazə verildi. Beləliklə, dövlət ərazisində, mərkəzi hökumət tərəfindən buraxılan pullarla yanaşı, müxtəlif ərazilərin 5 mindən çox növ əskinasları dövriyyəyə girdilər.
Eyni zamanda, daim ucuzlaşan kağız pullar və Alman İmperiyasının min növ notgeldi dövriyyədə olduğu fonunda, gümüş və qızıldan hazırlanmış sikkələr rəsmi olaraq qanuni vasitə olaraq qalırdı. Yalnız 1924-cü ilin avqust ayında, yeni pul vahidi reyxsmarkanın tətbiqi ilə qızıl markanın demonetizasiyası həyata keçirildi.
Maliyyə sisteminin çöküşü şəraitində təcili hallar pulu və davamlı olaraq dəyərdən düşən əskinaslara (kağız markası) qarşı qoyulması üçün "qızıl marka" anlayışı tətbiq olundu.
Qazan çarlığı
Qazan çarlığı —  Rusiya çarlığı ilə ittifaqda olan asılı dövlət. Faktiki olaraq Rusiya çarlığından asılı olmuşdur.
Tarixi
1552-ci ildə Litva ilə müharibəni bitirən rus çarı III Vasili qüvvəsini Qazan xanlığına yönəldir. Sahib Gəray ruslarla toqquşmadan çəkindiyi üçün Osmanlıların vassallığını qəbul edir. Lakin Rusiya Osmanlılarla Qazan xanlığının bu razılığına qarşı çıxır və Sahib Gəraya qarşı müharibəyə başladır. Sahib Gəray vəziyyətin çətinliyini görüb Qazanı tərk edərək Krıma getdir. Yerinə isə qardaşı oğlu Səfa Gərayı qoyur (1524-1549). Səfa Gəray da Osmanlı tərəfdarı olur. Ondan sonra Qazan xanlığını Krımdan gəlmiş qoşunun başçısı Kuçak ələ keçirir, xanlığa Səfa Gərayın kiçik yaşlı oğlu Uyatmış təyin edilir. O, uşaq olduğuna görə əslində hakimiyyət Səfa Gərayın arvadı Soyom-Bikə xatun tərəfindən idarə olunurdu. Bu vaxt hakimiyyətə gəlmiş IV İvan Qroznı Volqaboyunu işğal etmək istəyirdi. O, özü başda olmaqla 1548 və 1550-cı illərdə iki dəfə Kazan xanlığına qarşı hərbi səfər təşkil edir. Lakin hər iki yürüş uğursuz olur. Kuçakın ordusu rus qoşunlarını məğlub edərək xanlıq ərazisindən çıxarır. IV İvan 1551-ci ildə Qazan yaxınlığında Sviyajsk qalasını inşa etdirir. Qala Qazan xanlığına həlledici hücum üçün hərbi baza rolunu rolunu oynayır. IV İvan 1552-ci ilin avqustunda təşkil etdiyi hücum güçlü olur. Rus ordusu 150 min döyüşçü və 150 topdan ibarət idi. Səfər 40 gün çəkir. Rus ordusu 1552-ci il oktyabrn 2-də şəhəri ələ keçirir. Qazan xanı Yadigar xan əsir alınır. Qazan xanlığı ləğv edilir. Qazax xanlığının işalı ilə Orta Volqa Rusiyaya birləşdirildi. İvan Qroznının əmri ilə Moskvanın Qırmızı meydanında Qazanın tutulması və Qazan xanlığı üzərindəki qələbənin xatirəsinə Vasili Blajennı kilsəsi tikilir. Qazanın tutulmasından, 1708-ci ildə I Pyotrun ərazi dövlət islahatı keçirməsinən əvvəlki dövrə qədər Qazan xanlığı Rusiya dövlətinin bir hissəsi olaraq qondarma Qazan çarlığına çevrimişdi. Əslində Qazan çarlığı adlı qurumu rus çarı və Moskvada yerləşən Qazan Sarayının Əmri adlı qurum idarə edildi. Ayrıca qurulmuş olan Kazan arxiyepiskopluğu dərhal Rus Pravoslav Kilsəsində ən vacib üçüncü yepiskopluğa çevrilir.
I Pyotrun 18 dekabr 1708-ci il tarixli sərəncamı ilə, Rusiya vilayətinin inzibati-ərazi islahatı zamanı Qazan çarlığının ərazisində Qazan vilayəti qurulur.
Polşanın işğalı (1939–1945)
thumb|258x258px|[[Üçüncü Reyxin Polyakların torpaqlarından çıxarması.]] Polşanın işğalı İkinci dünya müharibəsi dövründə (1939-1945) nasist Almaniyası və Sovet İttifaqı tərəfindən 1939-cu ilin sentyabrında Polşaya alman-sovet hücumu ilə başlamış və 1945-ci ilin mayında Almaniyanın müttəfiqlərə məğlub olması ilə rəsmən başa çatmışdır. İşğal dövründə Polşa mədəniyyətini məhv etmək, Polşa xalqını işğalçı alman və sovet qüvvələrinə tabe etmək üçün Polşa ərazisi nasist Almaniyası və Sovet İttifaqı (SSRİ) arasında bölündü .1939-cu ildə sovetlər tərəfindən işğal edilmiş Polşa torpaqları 1941-ci ilin yay-payız mövsümündə Almaniyanın SSRİ-yə müvəffəqiyyətli hücumu zamanı faşist Almaniyası tərəfindən ələ keçirildi. Bir neçə ilik mübarizədən sonra Qızıl Ordu alman işğalçılarını dayandıra və nasist ordusunu SSRİ-dən, Polşadan və Mərkəzi və Şərqi Avropanın yerdə qalan hissəsində qova bildi.
Hər iki işğalçı tərəf Polşanın suverinliyinin, Polşa mədəniyyətinin, polyak xalqının mövcudluğu üçün eyni düşmən idi, bunları məhv etməyə çalışmışdı. Barbarossdan əvvəl nasist Almaniyası ilə Sovet İttifaqı öz aralarında Polşaya qarşı siyasi münasibətlərini müəyyənləşdirmişdilər. Daha çox diqqəti cəlb edən isə dörd Gestapo-NKVD konfransı idi. Hansı ki işğalçılar Polşa müqavimət hərakatı ilə necə mübarizə edilməsi və gələcəkdə Polşanın necə məhv edilməsi planlarını müzakirə etmişlər. thumb|287x287px|[[Tannenberq əməliyyatı, 1939-cu ilin Oktyabr ayı, qərbi Polşada Polyak xalqının kütləvi qətli.]]
Demək olar ki 6 milyon nəfər vətəndaş – Polşa əhalisinin 21,4 %-i, 1939-1945-ci illər arasında – Polşanın işğalı nəticəsəndə, həlak olmuşdur. Həlak olanların yarısını Polşa yəhudiləri təşkil edirdi. Həlak olanların 90 %-dən şoxu qeyri-hərbi itki idi. Belə ki Polşa vətəndaşlarının çox hissəsi almanlar və sovetlər tərəfindən müxtəlif qəsdlərə məruz qalmışdır. Ümumiyyətlə, Polşanın müharibəyə qədərki ərazisinin alman işğalı dövründə – 1939-1945-ci illərdə, almanlar 5 470 000 – 5 670 000 nəfər polşalını, o cümlədən 3 000 000 nəfər yəhudini öldürmüşlər.
İdarə edilməsi
thumb|266x266px|Polşanın İşğalının Dördüncü Mərhələsi - [[Molotov-Ribbentrop paktı|Faşist-Sovet Paktı Sonrası, Polşanın SSRİ mövqelərinə, Alman hücumundan əvvəl 1939-1941-ci illərdə Polşa torpaqlarında bölünmə]] 1939-cu ilin Sentyabr ayında Polşa, Almaniya və SSRİ tərəfindən işğal edildi. Almaniya və SSRİ Molotov-Ribbentrop Paktını imzaladı. Almaniya, köhnə Polşa torpaqlarının 48,4%-ə sahib oldu. Hitlerin iki fərmanına uyğun olaraq, Stalinin müqaviləsi (1939-cu il, 8 və 12 oktyabr) ilə, qərbi Polşanın geniş sahələri Almaniya tərəfindən ilhaq edildi. Bu ihlaq olunan sahələrin böyüklüyü təxminən 92.500 km2 və təxminən 10.5 milyon əhaliyə sahib idi. Geriyə qalan ərazi, eyni böyüklükdə və təxminən 11.5 milyon əhaliyə sahib idi və alman idarəsinə qoyuldu və paytaxtı Krakovda olan Ümumi Hökumət (Alman: Generalgouvernement für die besetzten polnischen Gebiete) adlandırıldı. Alman vəkil Hans Frank, 1939-cu ilin oktyabr ayının 12-də, bu işğal altındakı bölgənin general-qubernatoru oldu. Yerli səviyyə xaricindəki idarələrin böyük bir əksəriyyətinin yerinə alman səlahiyyətliləri gətirildi. İşğal altındakı torpaqlardakı alman olmayan əhalinin, zorla yenidən məskunlaşması, almanlaşmaya, iqtisadi istismardan və yavaş lakin irəliləyən məhv olunması başladı.
Üçüncü Reyxin Polyak vətəndaşlarına rəftarı
1939-cu ildə, İkinci Dünya Müharibəsinin başlamasından əvvəlki aylar ərzində, Alman qəzetləri və liderləri, Polşa mövqelərini, Polşada yaşayan etnik almanların şiddət yolu ilə etnik təmizliyinə görə günahlandırdılar. Britaniya səfiri Ser H.Kennard, 1939-cu ilin avqust ayında Viskount Halifaksa Hitlerin Polşada Almanların alacağı rəftar iddiaları ilə bağlı dörd rəy bildirdi. Hitler və faşistlər tərəfindən deyilən bütün iddiaların mübaliğə və ya yanlış iddialar olduğu nəticəsinə çatdı. thumb|261x261px|1941-ci ildə [[Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı|SSRİ mövqelərinə Alman hücumu sonrasında işğal altındakı Polşa torpaqlarının rəhbərliyindəki dəyişikliklər. Xəritə, 1944-cü ildə bölgələrin bölünməsini göstərməkdədir.]]
Alman xalqının siyahısı
Alman Xalqının Siyahısı (Alman: Deutsche Volksliste) həvəsli Polşa vətəndaşlarını, etnik alman irsinə sahib dörd qrupa ayırmışdı.
Etnik Müharibənin təşviq edilməsi
thumb|169x169px|[[Krakovda Nur für Deutsche olan tramvay xətti.]] Müharibədən əvvəlki, 35 milyon əhalinin, 1931 Polşa əhali sayımına görə, ölkənin 66%-i ana dili olaraq Polyak dilini danışırdı və Polyak dilini, ana dilləri olan insanların çoxu Roma-Katoliki idi. Geri qalanı isə, 15% Ukraynalı, 8.5% Yəhudi, 4.7% Belarus və 2.2% Almanlar idi. Almanlar, İkinci Polşa Respublikasının etnik baxımdan müxtəlif bir bölgə olduğunu dedilər. Almanların "böl və işğal et" siyasəti, birləşmiş müqavimətin meydana gəlməsini qarşısını almaq üçün, işğal altındakı Polşa torpaqlarının etnik müxtəlifliyə sahib bölgələrinə məqsəd qoydu. Polşa dövlətini bölmək üçün edilən cəhdlərdən biri "Goralenvolk" adı verilən yeni bir etnik qrup yaratmaq idi. Kaşubilər kimi bəzi azlıqlar, Vermaxtdakı itkiləri kompensasiya etmək üçün bir tədbir olaraq Deutsche Volksliste- yə zorla alındı (Polyakların əksinə, Deutsche Volksliste üzvləri hərbi çağırış üçün uyğun idilər.)
1940-ci ilin may ayının 25-i tarixli "Şərqdə Xaricilərə İrqlər Üçün Müalicə" adlı çox gizli bir razılaşma təliqəsində, SS başçısı Henrix Himmler bunları yazdı: "Şərqin fərqli etnik qruplarını, ola bildiyincə çox parçaya və separatçı qruplara bölməliyik."
SSRİ-nin polyak vətəndaşları ilə rəftarı
thumb|[[Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı|SSRİ NKVD məhbus qırğınında ölü bədənləri müəyyən edirlər. (Tarnapol, 1941]]
Ərazi islahatı və kollektivləşmə
Sovet dəstəyi, SSRİ tərəfindən başladılan və geniş ərazilərin sahiblərinin çoxunun "QULAQ"-lar olaraq etiketləndiyi və daha sonra yoxsul kəndlilərə bölünmüş olan ərazilərin əlindən alındığı bir torpaq islahatı proqramı ilə gücləndi.
Etnik gərginliyin istismarı
Buna əlavə olaraq SSRİ, Polyaklara qarşı şiddəti təşviq edərək və polyaklar ilə digər etnik qruplar arasındakı keçmiş etnik gərginliyi istismar edərək azlıqları "Polşa hökumətinin iyirmi ili ərzində etdiyi səhvləri aradan qaldırmağa" çağırdı. Müharibə əvvəli Polşa, əməkçi və etnik azlıqların istismarına söykənən bir kapitalist dövlət olaraq təsvir edildi. Sovet təbliğatı, İkinci Polşa Respublikası tərəfindən polyak olmayanların haqsız rəftarını parçalanmasının bir səbəbi olduğunu iddia etdi. Sovet səlahiyyətliləri, mafiya üzvlərini, cinayətləri və soyğunları yerinə yetirməsi üçün təşviq etdi. Sovet ilhamlı terror kampaniyasının ölüm sayısı bilinmir.
Sovet nəzarətinin bərpası
Üçüncü Reyx qüvvələri 1945-ci ildə Polşadan qovulduğu zaman Polşanın rəsmi suverenliyi haradasa dərhal bərpa edildisə də, əslində ölkə, 1956-ci ilə qədər Sovet Ordusu Şimali Qüvvələri Qrupu tərəfindən işğal edildiyi üçün Sovet nəzarətində qaldı. Bu günə qədər, 1939-cu 1989-cu illər arasında olanlar, Polşa-Rusiya siyasi əlaqələrində maneə törədir.
İtkilər
thumb|227x227px|Şərqdə ölən və düşənlər üçün abidə. [[Varşava]] 1939-cu və 1945-ci illər arasında, İkinci Polşa Respublikasının əhalisinin təxminən 6 milyon vətəndaşı (təxminən 21,4%-i), işğal nəticəsində, yarısı Polşa yəhudiləri olan insan öldü. Ölüm sayısının 90%-dən çoxu mülki itkilərlə nəticələndi, çünki vətəndaşların çoxu Almanlar və Sovet ittifaqı tərəfindən qəsdən edilən müxtəlif hərəkətlərə görə öldü.
Həm Almaniya, həm də SSRİ, yalnız Polşa torpaqlarını qazanmaq deyil, polyak mədəniyyətini və dilini, məhv etmək istəyirdilər.
Müharibə məhbuslarının ölüm sayısı təxminən 250 min idi. Almaniyada 120 min SSRİ-də isə 130 min idi.
Qaraçı xalqının soyqırımından zərər çəkənlərin sayı (Poraxmos) 35 min nəfər idi. Yəhudi Holokostunun qurbanlarının sayı 3 milyon idi.
Blek–Şoulz modeli
Blek–Şoulz opsion qiymət modeli  — Avropa opsionlarının nəzəri qiymətini müəyyən edən model, əgər əsas aktiv bazarda alınıb-satılırsa, onda onun üzərindəki opsionun qiyməti artıq bazarın özü tərəfindən dolayısı ilə müəyyən edilir. Bu model praktikada geniş şəkildə istifadə edilmişdir və digər şeylərlə yanaşı, varrantlar, konvertasiya edilə bilən qiymətli kağızlar da daxil olmaqla bütün törəmə alətləri qiymətləndirmək və hətta maliyyə cəhətdən asılı olan firmaların kapitalını qiymətləndirmək üçün də istifadə edilə bilər.
Blek — Şoulz modelinə görə, opsionun dəyərinin müəyyən edilməsində əsas element əsas aktivin gözlənilən dəyişkənliyidir. Aktivin dəyişməsindən asılı olaraq onun qiyməti artır və ya azalır ki, bu da birbaşa mütənasib olaraq opsionun dəyərinə birbaşa təsir göstərir. Beləliklə, əgər opsionun dəyəri məlumdursa, bazarın gözlədiyi volatillik səviyyəsini müəyyən etmək mümkündür.
Tarixi
Opsion qiymət modelinin düsturu ilk dəfə 1973-cü ildə Fişer Blek və Mayron Skoulz tərəfindən "The Pricing of Opsions and Corporate Pasifities" kitabında işlənib hazırlanmışdır. Onların araşdırmaları Cek Treynor, Pol Samuelson, Ceyms Bons, Şin Kassuf və Edvard Torp tərəfindən əvvəlki işlərə əsaslanır və opsion ticarətinin sürətli böyüməsi dövründə hazırlanmışdır.
Nəzəriyyənin yeddi fərziyyəsi
Blek və Skoulz opsion qiymət modelini əldə etmək üçün aşağıdakı fərziyyələri irəli sürdülər:
Modelin nəticəsi risksiz hedcinq konsepsiyasına əsaslanır. Səhmləri almaq və eyni zamanda həmin səhmlər üzrə çağırış opsionlarını satmaqla, investor səhmlər üzrə mənfəətin opsionlar üzrə itkiləri tam olaraq kompensasiya edəcəyi və əksinə risksiz mövqe qura bilər.
Risksiz hedcinq edilmiş mövqe, risksiz faiz dərəcəsinə bərabər nisbətdə gəlir əldə etməlidir, əks halda arbitraj imkanı yaranar və bu fürsətdən istifadə etməyə çalışan investorlar opsionun qiymətini modeli ilə müəyyən edilərək tarazlıq səviyyəsinə gətirərlər.
Formulalar
call opsion qiyməti:
put opsion qiyməti:
"Yunanlar"
Opsionun qiymətinin (mükafatının) müəyyən dəyərlərdəki dəyişikliyə həssaslığını xarakterizə etmək üçün "yunanlar" adlanan müxtəlif əmsallardan istifadə olunur. Adı yunan əlifbasından gəlir, hərfləri bu əmsalları ifadə edir ("veqa" istisna olmaqla). Blek — Şoulz modeli çərçivəsində "yunanlar" açıq şəkildə hesablanır:
Diqqətəlayiqdir ki, qamma və veqa düsturları putlar və çağırışlar üçün eynidir, bu, putların və çağırışların paritet nəzəriyyəsinin məntiqi nəticəsidir.
Məsələn, "delta" \Delta və "qamma" \Gamma əmsallarını bilmək \delta c opsionunun qiymətindəki (mükafat) dəyişikliyi təxmin etməyə imkan verir. Maliyyə alətinin qiyməti dəyişdikdə \delta S opsionun əsasını təşkil edir:
Bu düstur opsion qiymətini c(S) Teylor sırasına genişləndirməklə əldə edilir. Eynilə, teta nə qədər böyükdürsə, opsionun vaxt itirilməsi bir o qədər tez olur və s.
NGC 1458
NGC 1458, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Köhnə İlek (Bakalı)
Köhnə İlek — Başqırdıstan Respublikası nın Bakalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Kilevski kənd şurası nın tərkibindədir.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə mordvalılar (68 %) üstünlük təşkil edir.
Dəmir qız (Marvel Comics)
Dəmir qız — Marvel Comics tərəfindən ABŞ kompikslərində görünən uydurma supercanidir. İlk dəfə "Marvel Fanfare # 11" nəşrində təqdim edilmiş personaj Ralf Maççio və Corc Perez tərəfindən yaradılmışdır. Mənşəcə rus olan personaj digər Qara dulun düşmənlərindən biridir. Müxtəlif dövrlərdə personaj Şimşək zərbələri və Femizonlar dəstələrinin üzvü olmuşdur.
Vəlis
Vəlis - İranın Zəncan ostanının Tarım şəhristanının Çəvərzəq bəxşinin Çəvərzəq qəsəbəsinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 459 nəfər yaşayır (124 ailə).
Xəzinədar Əli Paşa
Xəzinədar Əli Paşa (ö. 1700) — Osmanlı sultanı II Əhməd və II Mustafa nın dönəmində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi.
Əslən Moreyalı olub, Misir bəylərbəyi Sərxoş Əhməd Paşa nın kəndxudası olmuşdur. Paşanın vəfatının ardından öncə naib, 1694-cü ilin sentyabrından etibarən isə vəzir lik rütbəsi ilə Misir bəylərbəyi olaraq bölgəni idarə etmişdir. 1695-ci ilin iyununda təqaüdə ayrılsa da, həmin ilin sonlarında Trabzon valisi oldu. 1697-ci ilin avqustunda Belqrad ın mühafizəsiylə vəzifələndirildi. Ancaq 1700-cü ildə yayılan vəba epidemiyası səbəbilə anidən vəfat etdi.
Tesla Cybertruck
Tesla Cybertruck Tesla Motors tərəfindən istehsal edilən elektrikli (batereya ilə işləyən) avtomobildir. Xüsusiyyətlərinə görə üç növə ayrılır. Cybertruck modellərində 250 kW-lıq batereya kablosu var.
Vaytanq müqaviləsi
Vaytanq müqaviləsi (Te Tiriti o Waitangi) - ilk dəfə 6 fevral 1840-cı ildə Yeni Zelandiyanın Şimal adasından olan İngilis tacı və Maori başçılarının (rangatira) nümayəndələri tərəfindən imzalanmış bir müqavilə
Dövlətin siyasi konstitusiyasına və Yeni Zelandiyanın milli miflərinə aid bu müqavilə tarix üçün mərkəzi əhəmiyyətə malik bir sənəd oldu,xüsusilə XX əsrin sonlarından etibarən Yeni Zelandiya hökuməti ilə Maori əhalisi arasında siyasi əlaqələrin qurulmasında böyük rol oynadı.
Müqavilə, bəzi Maori rəhbərləri fransız hücumlarından qorunmaq üçün İngilislərə müraciət etdikdə,İngilis kolonistləri və Yeni Zelandiya Şirkətinin (çox sayda sakinlər və ola biləcək məskunlaşanlar adından çıxış edənlər) İngilis Tacına Yeni Zelandiyada bir koloniyanın qurulması üçün təzyiq göstərdiyi bir vaxtda yazılmışdır. Maorilərin öz torpaqlarına, meşələrinə və digər mülklərinə sahibliyini tanımaq və Maori İngilis subyektlərin də olduğu kimi hüquqlar vermək,Yeni Zelandiyanın İngilis valisini yaratmaq niyyəti ilə hazırlanmışdır. İngilis tacı tərəfindən, leytenant qubernator Viliyam Hobson, 1840-cı ilin may ayında Yeni Zelandiya üzərində İngilis suverenliyi elan edildikdə, maori xalqının öz hüquqlarının rədd edildiyini hiss etməməsini təmin etmək üçün nəzərdə tutulmuşdu. Yazıldıqdan və tərcümə edildikdən sonra ilk Vaytanqda Şimali Maori rəhbərləri tərəfindən imzalanmışdır.Ardından Yeni Zelandiya ətrafında nüsxələr götürüldü və sonrakı aylar ərzində bir çox başqa rəislər imzaladılar. Bəzi Maori liderləri buna qarşı xəbərdarlıq etmələrinə baxmayaraq, təxminən 530 ilə 540 Maori arasında, ən azı 13 qadın olmaqla, Vaytanq müqaviləsini imzaladılar. Müqavilənin dərhal çıxan nəticəsi Kraliça Viktoriya hökumətinin torpaq almaq üçün yeganə hüquq qazanması oldu. Ümumilikdə Vaytanq müqaviləsinin doqquz imzalanmış nüsxəsi, o cümlədən 6 fevral 1840-cı ildə Vaytanqda imzalanmış vərəqi var.
Müqavilənin mətni preambula və üç maddədən ibarətdir. İngilis dilindən tərcümə edilmiş Maori mətni ilə ikidilli olur.
Ancaq İngilis mətni və Maori mətni xüsusən suverenliyə sahib olmaq və ona tabe olmaq mənasına gəldikdə əhəmiyyətli dərəcədə biri-birindən fərqlənir. Bu uyğunsuzluqlar imzalanandan sonrakı onilliklərdə fikir ayrılığına səbəb oldu, nəticədə 1845 - 1872 illərində Yeni Zelandiya müharibələrinə səbəb verdi.
XIX əsrin ikinci yarısında Maorilər ümumiyyətlə sahib olduqları ərazilərin bir hissəsini, bəzən qanuni satış yolu ilə, lakin çox vaxt ədalətsiz torpaq sövdələşmələri və ya Yeni Zelandiya müharibələrinin ardından açıq müsadirə nəticəsində itirmişdilər. Yeni Zelandiya müharibələrindən sonrakı dövrdə Yeni Zelandiya höküməti əsasən müqaviləyə məhəl qoymadı və 1877-ci ildə çıxarılan bir məhkəmə qərarı, bunun "sadə bir etibarsızlıq" olduğunu elan etdi. 1950-ci illərdən başlayaraq, Maorilər, müqavilədən suverenliyə əlavə hüquqlar tələb etmək və itirilmiş torpaqları geri qaytarmaq üçün bir platforma olaraq istifadə etməyə çalışırdılar;1960-1970-ci illərdə hökumətlər bu mübahisələrə cavab verərək müqavilənin torpaq hüquqlarının təfsirində və Maori xalqı ilə dövlət arasındakı münasibətlərin yaxşılaşmasında getdikcə mərkəzi rol oynadığı qeyd olunurdu. 1975-ci ildə Yeni Zelandiya Parlamenti İngilis tacı və ya onun agentləri tərəfindən müqaviləni pozduğunu araşdırmaq və həll etmək üçün təklif irəli sürərək, Vaytanq Tribunalını müqaviləni şərh etməyi tapşıran daimi bir araşdırma komissiyası olaraq təsis edərək, Vaytanq Aktı müqaviləsini qəbul etdi. Əksər hallarda Məhkəmənin tövsiyələri İngilis Tacı üçün məcburi deyildi,lakin ümumi dəyəri təxminən 1 milyard dollar olan yaşayış məntəqələri müxtəlif Maori qruplarına verildi. XX əsrin sonlarında qəbul edilən müxtəlif qanunlar müqaviləyə istinad etdi,lakin müqavilə heç vaxt Yeni Zelandiya bələdiyyə qanununun bir hissəsi olmamışdı. Buna baxmayaraq, müqavilə geniş şəkildə Yeni Zelandiyanın təsis sənədi kimi qəbul edildi.
Yeni Zelandiya hökuməti Vaytanq gününü 1974-cü ildə milli tətil olaraq təsis etdi;hər il tətildə müqavilənin imzalanma tarixi xatırlanır.
Müqavilənin hazırlanması
thumb|upright| Müqaviləni oğlu Eduard Marş Uilliamsın köməyi ilə [[maori dilinə tərcümə edən Henri Uilliams.]] Hüquqşünaslar və ya müstəmləkə idarəsi rəsmiləri tərəfindən hazırlanan sənəd layihəsi olmadan Hobson, katibəsi Ceyms Friman və İngilis rezidenti Ceyms Basbinin köməyi ilə öz müqaviləsini yazmağa məcbur oldu, onların heç biri də vəkil deyildi. Tarixçi Paul Mun, müqavilənin bəzi maddələrinin Utrext müqaviləsinə (1713), İngiltərə Şerbro müqaviləsinə (1825) və İngiltərə ilə Sumbiya Susus (1826) arasındakı müqaviləyə bənzədiyinə inanır.
Bütün müqavilə üç gün ərzində hazırlanmış və bir çox düzəlişlərə məruz qalmışdı. Maori rəhbərlərinin imtina etdiyi 'suverenlik' anlayışını başa düşə biləcəyi üçün tərtib prosesində belə şübhələr var idi.
İngilis dilində bağlanmış bir müqavilənin Maori tərəfindən başa düşülə bilmədiyini, müzakirə olunmadığını və ya razılaşdırılmadığını anlayan Hobson, sənədləri tərcümə etmək üçün Maori dilində Te Reo dilini daha yaxşı bilən missioner Henri Uilliams və oğlu Eduard Marş Uilliamsa təlimat verdi və bu, 4 fevralda bir gecədə edildi. Müqavilənin tərcüməsini Ceyms Basbi nəzərdən keçirdi və o, "Konfederasiya" və ya rəhbərlərin toplaşmasını təsvir etmək üçün whakaminenga sözünün huihuinga əvəz edilməsini təklif etdi. Hobson, ölkənin başqa bir yerində Tacın 'ilk kəşfçilər' hüquqları üzərində daha çox azadlıq əldə edə biləcəyinə inanırdı, bu Cənubi Adadakı digər qəbilələrlə gələcək çətinliklərə səbəb olduğu kimi ağılsız olduğunu sübut etdi.
Müqavilənin imzalanması
thumb|Markus Kinqin imza aktında Tamati Vaka Nene təsvir edilən bir rəsminin sonrakı yenidən qurulması.Hobson tam formada saxta şəkildə göstərilir (əslində mülki geyimli idi). thumb|right|Vaytanqın [[Yeni Zelandiya daxilindəki yeri]] Fevralın 5-də orijinal müqavilənin ingilis və maori dilinə tərcümə edilmiş versiyası şimal başçılarının toplantısından (hui) əvvəl Vaytanqdaki Basbinin evinin qarşısında qazon üzərində böyük bir çadırın içərisinə qoyuldu. Hobson müqaviləni ingilis dilində ucadan Uilliams onun maori versiyasını ucadan oxudu. Maori başçıları (rangatira) sonra müqaviləni beş saat müzakirə etdilər, bunların çoxu Paihiya missioner stansiyasının printeri Uilliam Kolenso tərəfindən qeydə alınmış və tərcümə edilmişdi. Fransız katolik yepiskopu Pompalliyerin təsiri altında katolik başçım olan Reva söylədi:"Maori xalqı bir qubernator istəmir!Biz Avropa deyilik. Düzdür, torpaqlarımızın bir hissəsini satmışıq. Ancaq bu ölkə hələ də bizimdir! Biz əcdadlarımızın bu diyarını idarə edirik". Moka Kainga-mataa, avropalıların haqsız olaraq satın aldığı bütün torpaqların geri qaytarılmalı olduğunu müdafiə etdi. Vay soruşdu: “Dünən ağ bir adam tərəfindən lənətləndim. İş belə olacaqmı? ".Hone Heke, Pumuka, Te Varerahi, Taati Vaka Nene və qardaşı Eruera Maihi Patuone kimi protestant rəhbərlərini qubernator qəbul etdi. Hone Heke dedi: "Qubernator, bizimlə qalmalı və bir ata kimi olmalısan.Əgər uzaqlaşsanız, fransızlar və ya rum satıcıları bizi Maori xalqını ələ keçirəcəklər. Sənə necə.Bəziləriniz Hobsona getməsini deyirsiniz.Ancaq bu, çətinliklərimizi həll etmək niyyətində deyil.Artıq burada şimalda bu qədər torpaq satmışıq. Buna qərar verən avropalıları idarəetmək üçün yolumuz yoxdur. Onun getməyini söylədiyini eşitməyimə heyran qalmışam! Niyə ticarətçilərə və qroq-satıcılara illər əvvəl getmələrini demədin? Artıq burada çox avropalı var və irqlərimizi birləşdirəcək uşaqlarımız var."
Müqavilə ilə əlaqədar şimaldakı bir çox katolik maori ilə məsləhətləşən Bişop Pompalliyer onları müqavilədən ehtiyatlı olmağa və bir şey imzalamamağa çağırdı. İlkin müzakirələrdən sonra onlardan ayrıldı və rəislər imzalayanda iştirak etmədi.
Maori rəhbərləri üçün, Vaytanqda imzalanma vaxtı çox böyük güvənə ehtiyacları vardı. Buna baxmayaraq,ingilis müdafiəsinin gözlənilən faydaları qorxularını üstələmədi. Xüsusilə fransızlar Yeni Zelandiyaya da maraq göstərdilər və ingilislərin tərəfində olmasaydılar,fransızların Fransa Polineziyasına çevriləcək şimalda digər Sakit okean adalarına bənzər şəkildə onlara təzyiq göstərəcəklərini söylədilər,buna görə onların böyük qorxuları var idi. İmza zamanı maorilər ingilis missionerləri tərəfindən daha da ruhlandı, Avropalı köçənlərin gəlməyə davam etdiyi müddətdə ingilis tənzimlənməsinin Maorinin gələcək rifahı üçün əvəzsiz olacağına inanırdılar.
thumb|upright|left|Ceyms Basbi,Yeni Zelandiyadakı ingilis rezidenti. [[Yeni Zelandiyanın Müstəqillik Bəyannaməsi olaraq bilinən bir sənəd hazırladı.]] Bundan sonra rəislər daha sonra Basbinin evinin və çəmənliyinin altındakı bir çay sahilinə keçdilər və gecə gec vaxtadək müzakirələrə davam etdilər.Busbinin evi sonradan Müqavilə Evi olaraq bilinəcək və bugün Yeni Zelandiyanın ən çox ziyarət edilən tarixi binasıdır.
Hobson imzalanmanın 7 fevralda baş tutacağını planlaşdırmışdı, lakin 6 fevral səhəri 45 rəis imzalamağa hazır idi. Günorta saatlarında HMS Heraldın iki zabitini daşıyan bir gəmi gəldi,qubernatoru gözlədiklərini eşidəndə təəccübləndilər,ona görə bir qayıq tez onu geri göndərdi. İmzanın rəsmi şəklində Hobsonun tam dəniz rejali geyindiyi göstərilsə də,əslində o gün rəisləri gözləmirdi və xalatı və ya "şapkasından başqa düz paltarda" idi. Müqavilənin imzalanması günortadan sonra başladı.
Hobson İngilis imza sahiblərinə rəhbərlik edirdi. Hone Heke, həmin gün imzalanan Maori başçılarından birincisi idi. Hər rəis imzaladıqca Hobson "He iwi tahi tātou" dedi, "Biz indi bir xalqıq" deməkdir. İki rəis, Marupo və Ruhe, imzalanma baş verdiyi üçün müqaviləyə sərt şəkildə etiraz etdilər, lakin sonda imzaladılar və Marupo qubernatorun əlini sıxdıqdan sonra,masadakı papağından tutdu və qoymaq üçün jest etdi.
Daha sonrakı imzalar
Hobson Vaytanqdakı imzalanmanı çox əhəmiyyətli hesab etdi, qırx altı "baş rəisin" iyirmi altısının imzaladığını bildirdi.Hobsonun müqaviləyə maorilərin yekdil razılığını tələb etmək niyyəti yox idi,lakin Vaytanqdakı imzaların "bu adanın şimal hissələri üzərindəki Əlahəzrətlərin suveren hüquqlarının açıq şəkildə tanınması" nı təmsil etdiyini bildirdiyinə görə əksəriyyəti qəbul etməyə hazır idi. Ancaq Vaytanqı imzalayanlar bütövlükdə şimalı belə təmsil etmirdi;imzaların təhlili göstərir ki, əksəriyyəti yalnız Adalar buxtasındandır və bugün ən yüksək rütbəli başçıların çoxu imzalamamışdı. Hobson Vaytanqdakı ilkin imzanı "de-fakto" müqaviləsi hesab etdi,daha sonra imzalayarkən sadəcə "təsdiqlədi".
thumb|upright|kapitan Uilliam Hobson Müqavilənin nüfuzunu artırmaq üçün əlavə imza toplamaq üçün ölkə daxilinə səkkiz əlavə nüsxə göndərildi:
Müqavilə mətnində olan ziddiyyətlər
Müqavilə yalnız üç maddədən ibarət qısa bir mətndir. Bu kritik sənədin mətnində imla səhvləri var.Mətnin maori dilinə tərcüməsi ingilis əslindən fərqlənir. Bu hal həmişə müqavilənin birmənalı qiymətləndirilməsini çətinləşdirirdi,avropalılar və maorilər tərəfindən mətnlərin ikiqat şərh edilməsinə icazə verdi. Zəif tərcümə, əvvəlcə hökumətin qaydalarının, mülkiyyət hüquqlarının qeyri-müəyyən mənalarını verdi,torpaq satmaq hüququ avropalılar və maorilər tərəfindən bu anlayışların qavranılması fərqlərini nəzərə almadı. Üstəlik, yazılı mədəniyyət ənənəsi olmayan Vaytanqda iştirak edən rəhbərlər,birbaşa müqavilənin mətninə deyil, leytenant qubernatorun söylədiyi sözlərə daha çox əhəmiyyət verdi.
Vaytanq müqaviləsi Böyük Britaniya tərəfindən ratifikasiya edilmədi, baxmayaraq ki, müstəmləkə rəhbərliyi və sonradan Yeni Zelandiya hökuməti onun icrasına kifayət qədər hörmətlə yanaşdılar. Buna baxmayaraq, həm Maori,həm də Avropalı mühacirlər üzərində tam nəzarəti əldə edərək, ən başlıcası ölkədə torpaq satma ehtimalı üzərində nəzarəti ələ keçirdikdən sonra, zaman keçdikcə ölkə hakimiyyəti sənədin heç bir əhəmiyyəti olmadığını gördü və XIX əsrin ikinci yarısında bir sıra məhkəmə qərarları qüvvədən düşmüş hesab edildi. Müqavilə ilə əldə edilmiş hüquqlarının pozulduğunu düşünən silahlı maori üsyanları gərginləşdi və bu da öz növbəsində Avropa sakinlərinə və İngiltərə rəhbərliyinə maorilərin müqavilə şərtlərini yerinə yetirmədiyini iddia etməyə əsas verdi.
İrs
Vaytanq sazişi ölkənin sosial quruluşunu təyin edən sənədlərdən biridir, qanunvericilik təlimatları təqdim etmir,lakin Maori və müasir Yeni Zelandiya dövlətinin mövcudluğu prinsiplərini yaradır. Bu prinsiplərin əsasları bunlardır:
Bu müqavilənin əhəmiyyətinin ümumi qəbul edilməsinə baxmayaraq, bir çox cəhətdən mübahisəli və birmənalı olmayan qiymətləndirmə mövzusu olaraq qalır, xüsusən də XX əsrin 60-70-ci illərində kəskinləşir. Nəticədə 1975-ci ildə müqavilənin dövlətin sosial və qanunverici sistemindəki mövqeyini müəyyən edən bir dövlət sərəncamı qəbul edildi. Eyni zamanda, Vaytanq Tribunal Məhkəməsi yaradıldı, bu mübahisələri araşdırır və torpaq müharibələrindən bəri Maori xalqına vurduğu zərərin əvəzinin ödənilməsini təyin edir. Hər il 6 fevral Yeni Zelandiyanın milli bayramı olaraq qeyd olunur. 1997-ci ildə YUNESKO Vaytanq müqaviləsini Dünya Reyestrinin yaddaşına daxil etdi.
Xatirələrdə
Müqavilənin imzalanmasının ildönümü - 6 fevral - Yeni Zelandiya milli gün, Vaytanq günüdür. Gün ilk dəfə tərəflərin imzaladığı günündə 1934-cü ildə xatırlandı,Müqavilə Evi xalqın ziyarət etdiyi bir yer oldu. Lakin, 1974-cü ilə qədər bu tarix dövlətdə tətil günü deyildi .Vaytanq günü maorilərin etirazına səbəb oldu (xüsusən 1970-ci illərdən 1990-cı illərə qədər),lakin bugün çox vaxt müqavilənin tarixi və davamlı təsirlərini müzakirə etmək üçün bir fürsət olaraq istifadə olunur  .Yubiley rəsmi olaraq ilk imzalandığı Vaytanqdakı Müqavilə Evində qeyd olunur.
Günay Məmmədzadə
Günay Vüqar qızı Məmmədzadə  — azərbaycanlı şahmatçı, qadınlar arasında beynəlxalq qrosmeyster (2014), kişilər arasında beynəlxalq usta (2018), qadınlar arasında ikiqat Azərbaycan çempionu, yeniyetmələr arasında dünya (10 yaş qrupunda) və ikiqat Avropa (8 yaşadək və 14 yaşadək) çempionu. 2016-cı ildən qadınlardan ibarət Azərbaycan yığmasının üzvü. Yığmanın heyətində Olimpiada (2016, 2018, 2022), dünya (2017, 2021) və Avropa (2017, 2019, 2021) çempionatlarının iştirakçısı. 2014-cü ildə, 14 yaşında olarkən qadınlar arasında beynəlxalq qrosmeyster adına yiyələnmiş və bununla da Azərbaycan qadın şahmatı tarixində belə gənc yaşda bu ada layiq görülmüş ilk şahmatçı olmuşdur. 2018-ci ildə kişilər arasında beynəlxalq usta adına layiq görülmüşdür.
Günay Məmmədzadə FİDE-nin 2023-cü ilin iyun ayı üçün olan reytinq siyahısında 2456 xalla Azərbaycan qadın şahmatçıları arasında birinci, "Ən yaxşı 100 qadın şahmatçı" siyahısında isə 25-ci yerdə qərarlaşıb. O, FİDE-nin reytinq siyahısında əmsalına (2483, oktyabr 2022) görə ən yüksək nəticə göstərmiş azərbaycanlı qadın şahmatçıdır.
2007, 2008 və 2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin keçirdiyi "İlin ən yaxşı şahmatçısı" nominasiyasında birinci yeri tutub. 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən keçirilən "Yaxşıların yaxşısı" nominasiyasının qalibi olub. 2012-ci ildə "İlin ən yaxşı qız şahmatçısı" nominasiyası üzrə respublika müsabiqəsinin qalibi olub.
Uşaqlığı və şahmata başlaması
Günay Məmmədzadə 19 iyun 2000-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Babası və nənəsi həvəskar şəkildə şahmat oynayırdı. Bu sahəyə marağı onların sayəsində yaranıb. Şahmatda ilk addımları atmağı da ona babası ilə nənəsi öyrədib. 5 yaşında 1 nömrəli İxtisaslaşdırılmış Olimpiya Ehtiyatları Uşaq-Gənclər Şahmat-Dama Məktəbinə getməyə başlayıb.
Erkən illəri
185px|thumb|left|Məmmədzadə 2007-ci ildə Günay Məmmədzadə 2005-ci ildən şahmatla məşğul olur. Şəxsi məşqçisi beynəlxalq qrosmeyster Rəsul İbrahimovdur.
2007-ci ildə Azərbaycan çempionatında səkkizyaşlı qızlar arasında keçirilən yarışda 3–4-cü yerləri bölüşüb. Eyni ildə Gürcüstanın Batumi şəhərində keçirilmiş səkkizyaşlı qızlar arasında Avropa çempionatında üçüncü, Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilmiş dünya çempionatında isə ikinci yerə çıxıb.
2008-ci ildə Batumidə keçirilən 8 yaşadək şahmatçılar arasında Avropa çempionatında bütün rəqiblərini üstələyərək birinci olub. Eyni ildə Vyetnamın Vunqtau şəhərində keçirilən səkkizyaşlı qızların dünya çempionatında üçüncü olub.
2011-ci ildə qadınların Bakı çempionatında ikinci yeri tutub.
2012-ci ildə Rumıniyanın İassi şəhərində 36 ölkənin iştirakı ilə keçirilən məktəblilər arası şahmat üzrə VIII dünya çempionatında birinci yerə çıxıb. Eyni ilin oktyabr ayında qadınlar arasında Bakı çempionu olub.
2013-cü ildə Monteneqronun Budva şəhərində keçirilən 8–18 yaşlı yeniyetmələrin Avropa çempionatında 14 yaşlı qızlar arasında çempion adını qazanıb. 2013-cü ildə həmçinin, 14 yaşadək qızlar arasında Azərbaycan birinciliyinin də qalibi olub.
2014
Fevralın 1-dən 9-dək Moskva şəhərində keçirilən ənənəvi "Moskva Open" turnirində və fevralın 10-dan 19-dək Minskdə keçirilmiş David Bronşteynin xatirəsinə həsr olunmuş beynəlxalq turnirdə uğurla çıxış edərək, beynəlxalq qrosmeyster normasının ilk balını və beynəlxalq usta normasının sonuncu balını toplayıb.
Mart ayında qadınlar arasında şahmat üzrə Azərbaycan çempionatında 7 xal toplayaraq dördüncü olub.
Sentyabr ayında Azərbaycanın müstəqilliyinə həsr olunmuş "Baku Open 2014" beynəlxalq şahmat turnirində iştirak edib və qırx altıncı yeri tutub.
7–10 noyabr tarixləri arasında Rusiyanın Soçi şəhərində keçirilmiş FİDE-nin Prezident Şurasının iclasında 14 yaşlı Azərbaycan şahmatçısı Günay Məmmədzadəyə qadınlar arasında beynəlxalq qrosmeyster adının verilməsi barədə qərar qəbul olunub. Günay Azərbaycanın şahmat tarixində belə gənc yaşında bu ada layiq görülmüş ilk şahmatçıdır.
2015
Yanvarın 31-dən fevralın 8-dək davam edən "Moskva Open" turnirində tələbə qızların qrupunda mübarizə aparan Günay Məmmədzadə 9 oyundan 5 xal toplayaraq üçüncü yerin sahibi olub.
Martın 27-dən aprelin 4-dək Moskva şəhərində keçirilən ənənəvi "Aeroflot Open" beynəlxalq şahmat festivalının B qrupunda (reytinqi 2550-dən az olanlar) qırx ikinci olub.
Aprel ayında Gürcüstanın Çakvi şəhərində keçirilmiş qadınlar arasında 16-cı şəxsi Avropa Çempionatında 98 şahmatçı arasında qırx səkkizinci yeri tutub.
Hüceyrə strukturları
Hüceyrə strukturlarının bir çoxu sitoplazmadan membranla ayrılırlar. Membran iki lipid cərgəsi, bir lipid qatı və zülallardan təşkil olunmuşdur. Membrana malik hüceyrə strukturları memberanlı orqanoidlər adlanır. Bəzi orqanoidlər isə sitoplazmadan membrabla ayrılmırlar. Bunları membransız orqanoidlər adlandırılar.
Günay Məmmədzadə
2015
İyul ayında Vyanada şahmatın rapid növü üzrə keçirilmiş "Qızlar üçün şahmat" turnirinin qalibi olub.
Hüceyrə strukturları
Membransız orqanoidlər
Membransız orqanoidlərə ribasom və hüceyrə mərkəzi aiddir.
Günay Məmmədzadə
2015
Sentyabrın 2-dən 15-dək Rusiyanın Xantı-Mansi şəhərində keçirilmiş 20 yaşadək şahmatçılar arasında dünya çempionatında 13 oyundan 8 xal toplayaraq yeddinci olmuşdur.
Hüceyrə strukturları
Bir membranlı orqanoidlər
Endoplazmatik şəbəkə, Holci kompleksi və lizosom aiddir.
Günay Məmmədzadə
2016
Moskva şəhərində 30 yanvar-7 fevral tarixləri arasında keçirilmiş "Moskva Open" turnirinin A qrupunda (kişilər arasında) altmış doqquzuncu, 1–9 mart tarixləri arasında keçirilmiş "Aeroflot Open" turnirinin B qrupunda (reytinqi 2550-dən az olanlar) isə yetmiş üçüncü yeri tutmuşdur.
Hüceyrə strukturları
İki membranlı orqanoidlər
Mitoxondri və plastidlər aiddir.
Günay Məmmədzadə
2016
15–23 mart tarixləri arasında keçirilmiş qadınlar arasında Azərbaycan çempionatında mümkün 9 xaldan 5 xal yarım toplayaraq altıncı olub.
Hüceyrə strukturları
İki membranlı orqanoidlər
Bir-birinə oxşayan orqanoidlər: Holci kompleksi ilə hamar endoplazmatik şəbəkə, ribasom ilə hüceyrə mərkəzi, mitoxondri ilə xloroplast.
Günay Məmmədzadə
2016
May ayında Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr edilmiş beynəlxalq "Naxçıvan Open" şahmat festivalının A qrupunda (reytinqi 2250-dən yuxarı olan şahmatçılar) on ikinci yeri tutub.
Hüceyrə strukturları
İki membranlı orqanoidlər
Hüceyrələrin hərəkət orqanoidlərinə kirpik, qamçı, yalançı ayaq, miofibrillər aiddir.
Günay Məmmədzadə
2016
27 may-7 iyun tarixləri arasında Rumıniyanın Mamaya şəhərində keçirilmiş qadınların şəxsi Avropa çempionatında 112 şahmatçı arasında əlli üçüncü olmuşdur.
Noyabr ayında Azərbaycanın "Odlar Yurdu" klubunun heyətində Serbiyanın Novi Sad şəhərində keçirilmiş klub komandaları arasında Avropa Kuboku yarışında iştirak edib. "Odlar Yurdu" yarışı beşinci yerdə bitirib, klubun heyətində ikinci lövhədə çıxış edən Günay Məmmədzadə isə şəxsi göstəricidə doqquzuncu olub.
2017
185px|thumb|right|Məmmədzadə 2017-ci ildə Yanvarın 28-dən fevralın 5-dək Moskva şəhərində keçirilmiş "Moskva Open" turnirinin A qrupunda (kişilər arasında) 150 şahmatçı arasında doxsanıncı yeri tutub.
Hüceyrə strukturları
İki membranlı orqanoidlər
Ən qədim strukturlar xromosom, qamçı və ribasomdur.
Günay Məmmədzadə
2017
Fevral ayında qadınlar arasında Azərbaycan çempionatında 9 mümkün xaldan 7 xal toplayaraq, Azərbaycan çempionu adını qazanıb.
11–22 aprel tarixləri arasında Latviyanın paytaxtı Riqa şəhərində keçirilmiş qadınların şəxsi Avropa çempionatında mümkün 11 xaldan 7 xal toplayaraq, 144 şahmatçı arasında iyirmi beşinci olmuşdur.
May ayında Naxçıvan şəhərində keçirilən ənənəvi "Naxçıvan Open" şahmat festivalının A qrupunda (reytinqi 2250-dən yuxarı olan şahmatçılar) mümkün 9 xaldan 5 xal toplayaraq on doqquzuncu olub.
13–25 noyabr tarixləri arasında İtaliyanın Tarvizio şəhərində keçirilmiş 20 yaşadək yeniyetmə qızlar arasında dünya çempionatında 89 şahmatçı arasında qırx ikinci olmuşdur.
2018
Yanvarın 27-dən fevralın 4-dək Moskva şəhərində keçirilmiş "Moskva Open" turnirinin A qrupunda (kişilər arasında) mümkün 9 xaldan 6 xal toplayaraq iyirmi dördüncü olub.
Fevral ayında qadınlar arasında Azərbaycan çempionatında çempion Xanım Balacayeva ilə eyni xal toplasa da, əlavə göstəricilərə görə ikinci olub.
8–19 aprel tarixləri arasında Slovakiyanın Vısoke-Tatri şəhərində keçirilmiş qadınların şəxsi Avropa çempionatında mümkün 11 xaldan 7,5 xal toplayaraq 144 şahmatçı arasında onuncu olub. Bu nəticə ona 2020-ci ildə baş tutacaq və 64 şahmatçının olimpiya sistemi üzrə mübarizə aparacağı dünya çempionatına lisenziya qazandırıb.
İyunun 12-dən 21-dək Rusiyanın Voronej şəhərində keçirilmiş "Voronej-2018" beynəlxalq şahmat festivalında iştirak etmiş və mümkün 9 xaldan 4 xal yarım toplayaraq 131 şahmatçı arasında altmış beşinci olmuşdur. Günayın bu turnirdə keçirdiyi doqquz görüşdən yeddisində rəqibi kişi şahmatçılar olmuşdur.
İyulun 25-dən avqustun 5-dək Türkiyənın paytaxtı Ankara şəhərində təşkil olunmuş klublararası Türkiyə çempionatında "Karaman Bələdiyyə İdman Klubu"nun heyətində beşinci lövhədə mübarizə aparan Günay, 11 oyundan 7 xal yarım toplayaraq şəxsi göstəricidə bürünc medal qazanıb. "Karaman Bələdiyyə İdman Klubu" isə çempionatı on üç komanda arasında altıncı yerdə başa vurub.
7–15 avqust tarixləri arasında Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin paytaxtı Əbu-Dabidə keçirilmiş 25-ci Beynəlxalq Şahmat Festivalının baş turnirində 9 mümkün xaldan 5 xal yarım toplayaraq 158 şahmatçı arasında qırxıncı yeri tutub. Günayın turnirdə qarşılaşdığı rəqiblərinin hamısı kişi şahmatçılar olub.
12–18 oktyabr tarixləri arasında Yunanıstanın Halkidiki şəhərində keçirilmiş klub komandaları arasında Avropa Kuboku yarışında Azərbaycanın "Odlar Yurdu" klubunun heyətində birinci lövhədə mübarizə aparıb. "Odlar Yurdu" klubu yarışı altıncı yerdə bitirib, Günay isə öz lövhəsi üzrə şəxsi göstəricidə səkkizinci olub.
26–30 dekabr tarixləri arasında Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində şahmatın rapid və blits növləri üzrə keçirilmiş şəxsi dünya çempionatında iştirak etmişdir. Rapid üzrə yarışda 12 oyundan 7 xal yığaraq 124 şahmatçı arasında otuz doqquzuncu, blits üzrə yarışda isə 17 oyundan 10 xal yığaraq 125 şahmatçı arasında iyirmi beşinci olub.
2019
4–12 fevral tarixləri arasında keçirilmiş qadınlar arasında Azərbaycan çempionatında 9 mümkün xaldan 8 xal yarım toplayaraq, ikinci dəfə Azərbaycan çempionu adını qazanıb.
11–22 aprel tarixləri arasında Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilmiş qadınların şəxsi Avropa çempionatında mümkün 11 xaldan 7 xal toplayaraq 130 şahmatçı arasında iyirmi birinci olub.
30 aprel-10 may tarixləri arasında Naxçıvan şəhərində keçirilmiş ənənəvi "Naxçıvan Open" şahmat festivalının A qrupunda mümkün 9 xaldan 4 xal toplayaraq 54 şahmatçı arasında iyirmi doqquzuncu olub.
17–28 iyul tarixləri arasında Türkiyənın Konya şəhərində təşkil olunmuş klublararası Türkiyə çempionatında "Karaman Bələdiyyə İdman Klubu"nun heyətində mübarizə aparıb. "Karaman Bələdiyyə İdman Klubu" çempionatı səkkizinci yerdə başa vurub.
Avqustun 5-dən 11-dək Latviyanın paytaxtı Riqa şəhərində baş tutmuş "RTU Open 2019" yarışının A turnirində mümkün 9 xaldan 5 xal toplayaraq 150 şahmatçı arasında yetmiş səkkizinci olub.
10–16 noyabr tarixləri arasında Monteneqronun Ultsin şəhərində keçirilmiş klub komandaları arasında Avropa Kuboku yarışında Azərbaycanın "Odlar Yurdu" klubunun heyətində birinci lövhədə mübarizə aparıb. "Odlar Yurdu" klubu yarışı dördüncü yerdə bitirib, Günay isə öz lövhəsi üzrə şəxsi göstəricidə üçüncü olaraq bürünc medal qazanıb.
26–30 dekabr tarixləri arasında Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində şahmatın rapid və blits növləri üzrə keçirilmiş şəxsi dünya çempionatında iştirak etmişdir. Rapid üzrə yarışda 12 oyundan 6 xal yarım yığaraq 122 şahmatçı arasında qırx səkkizinci, blits üzrə yarışda isə 17 oyundan 8 xal yarım yığaraq 122 şahmatçı arasında altmış beşinci olub.
2020
21–30 yanvar tarixlərində Cəbəli-Tariqdəki Kaleta Hotelində baş tutmuş "Gibraltar International Chess Festival"ının "Masters" qrupunda yarışan Günay, mümkün 10 xaldan 5 xal toplayaraq 250 şahmatçı arasında yüz iyirmi doqquzuncu olub.
Aprelin 16-da Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi və Azərbaycan Şahmat Federasiyasının birgə təşkilatçılığı ilə baş tutmuş internet üzərindən superblits üzrə I Azərbaycan Kubokunda iştirak edib. Kubokun qalibi adını 17 oyundan 14 xal toplamış Eltac Səfərli qazanıb. Günay isə, 17 oyundan 9,5 xal toplayaraq qadınlar arasında ən yaxşı nəticə göstərən ikinci şahmatçı olub.
26–28 may tarixləri arasında Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin, Azərbaycan və Gürcüstan Şahmat federasiyalarının, eləcə də SOCAR-ın təşkilatçılığı ilə keçirilmiş blits üzrə onlayn beynəlxalq İpək Yolu Kubokunda mümkün 15 xaldan 7.5 xal toplayaraq 55 şahmatçı arasında iyirmi səkkizinci olub.
19–22 dekabr tarixləri arasında onlayn şəkildə keçirilmiş klub komandaları arasında Avropa Kuboku yarışında Azərbaycanın "Odlar Yurdu" klubunun heyətində birinci lövhədə mübarizə aparıb. "Odlar Yurdu" klubu yarışı doqquzuncu yerdə bitirib, Günay isə öz lövhəsi üzrə şəxsi göstəricidə üçüncü olaraq bürünc medal qazanıb.
2021
Yanvarın 9-da "Lichess.org" platforması vasitəsilə şahmatın rapid növü üzrə İsveçrə sistemi ilə keçirilmiş onlayn "Şarca" Kuboku yarışında 9 oyundan 6 xal toplayaraq üçüncü olub.
27–31 mart tarixlərində baş tutmuş onlayn klublararası Avropa Kuboku yarışında Azərbaycanın "Təhsil İdman" komandasının heyətində dördüncü lövhədə çıxış edib. Yarışda 10 oyun keçirən Günay 4.5 xal toplayıb, "Təhsil İdman" komandası isə turnirin pley-off mərhələsində mübarizəni dayandırıb.
8–11 aprel tarixlərində onlayn formatda keçirilmiş "Julius Baer Challengers Chess Tour" turnirinin birinci mərhələsində Yudit Polqarın kapitanı olduğu komandanın heyətində çıxış etmiş və mümkün 19 xaldan 5.5 xal toplayaraq yekunda 20 şahmatçı arasında on yeddinci olmuşdur.
Mayın 22-dən iyunun 2-dək Cəbəli-Tariqdə baş tutmuş 2019–21 qadınlar arasında FİDE Qran Prisinin sonuncu mərhələsində mümkün 11 xaldan 6.5 xal toplayaraq 12 şahmatçı arasında üçüncü olub.
10–13 iyun tarixlərində onlayn formatda keçirilmiş "Julius Baer Challengers Chess Tour" turnirinin "Gelfand Challenge" adlı ikinci mərhələsində 19 oyundan 8,5 xal toplayaraq 20 şahmatçı arasında on ikinci olub.
9–20 avqust tarixləri arasında Rumıniyanın Yassa şəhərində keçirilmiş qadınların şəxsi Avropa çempionatında mümkün 11 xaldan 7 xal toplayaraq, 117 şahmatçı arasında on beşinci olmuşdur.
18–21 sentyabr tarixlərində onlayn formatda keçirilmiş "Julius Baer Challengers Chess Tour" turnirinin "Hou Yifan Challenge" adlı dördüncü mərhələsində Yudit Polqarın kapitanı olduğu komandanın heyətində çıxış etmiş və mümkün 17 xaldan 5 xal toplayaraq yekunda 17 şahmatçı arasında on dördüncü olmuşdur.
2022
240px|thumbnail|left|Günay Məmmədzadə 2022-ci ildə. Yanvarın 24-dən fevralın 3-dək Cəbəli-Tariqdə kişilər və qadınlar arasında keçirilmiş "Gibchess Battle of the sexes 2022" komanda turnirində iştirak edib və mümkün 10 xaldan 3 xal yarım toplayıb.
İyunun 25-dən iyulun 4-dək Bıdqoş şəhərində Polşanın mərhum prezidenti Lex Kaçinskinin xatirəsinə həsr olunan VII Beynəlxalq Şahmat Festivalının qadınlar turnirində iştirak etmiş və mümkün 9 xaldan 6 xal toplayaraq festivalın qalibi olmuşdur.
20–31 avqust tarixləri arasında Çexiyanın paytaxtı Praqa şəhərində keçirilmiş qadınların şəxsi Avropa çempionatında mümkün 11 xaldan 8 xal toplayaraq, 123 şahmatçı arasında ikinci olub. Günay, çempionatın qalibi adını qazanan polşalı Monika Soçkodan yarım xal geri qalıb.
21–24 sentyabr tarixləri arasında Şuşa şəhərində şahmatın rapid və blits növləri üzrə keçirilmiş "Şuşa 2022" şahmat turnirində mümkün 36 xaldan 14 xal yarım toplayaraq, 10 şahmatçı arasında səkkizinci olub.