cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fransa-Osmanlı İttifaqı
Birgə hərbi əməliyyatlar
I Süleyman Barbarossanı donanmasını genuyalılar və Milanlılarla döyüşmək üçün I Fransiskin sərəncamına verməyi əmr etdi. 1533-cü ilin iyulunda I Fransisk Le Puyda Osmanlı nümayəndələrini qəbul etdi və bunun müqabilində Antonio Rinkonu Barbarossa ilə görüşmək üçün Şimali Afrikaya sonra isə Kiçik Asiyaya göndərdi. Suleiman explained that "he could not possibly abandon the King of France, who was his brother". The Franco-Ottoman alliance was by then effectively made. I Süleyman izah etdi ki, “Onun qardaşı olan Fransa kralını tək qoya bilməzdi”. Fransız-Osmanlı ittifaqı artıq o vaxta qədər effektiv şəkildə qurulmuşdu. 1534-cü ildə türk donanması I Fransiskin tələbi ilə Habsburq imperatorluğuna qarşı hərbi əməliyyatlara başladı. İtaliya sahillərinə basqın etdi və nəhayət Fransanın cənubunda I Fransiskin nümayəndələri ilə görüşdü. Donanma 16 avqust 1534-cü ildə Tunisin fəthində (1534) iştirak etdi. Bununla yanaşı I Fransiskin dəstəyi ilə İtaliya sahillərinə basqınlarını davam etdirdi. Lakin əks-hücum zamanı V Karl Tunisin fəthi zamanı (1535) onları sıxışdıra bildi.
1536-1538-ci illərdə olan İtaliya müharibələrində Osmanlı və Fransa hərbi qüvvələri birgə hərəkət edirdilər. İtaliyada Fransa-Osmanlı hərbi əməkdaşlığı Jan de La Foret tərəfindən İstanbulda imzalanan 1536-cı il müqaviləsindən sonra baş verdi. I Fransisk 1536-cı ildə Savoyyanı işğal etdi və müharibəyə başladı. 1536-cı ilin sonunda Marseldə Genuyanı təhdid edən Fransa-Osmanlı donanması yerləşdirildi. I Fransisk 1536-cı ilin aprelində Milan və Genuyaya hücum edərkən, Barbarossa Aralıq dənizindəki Habsburq mülklərinə basqın edirdi. While Francis I was attacking Milan and Genoa in April 1536, Barbarossa was raiding the Habsburg possessions in the Mediterranean. 1536-cı ildə Fransız admiral Baron de Sant-Blankard, Balear adalarına və İbiza adasına hücum etmək üçün on iki fransız gəmisini Əlcəzairdəki Barbarossaya aid kiçik bir Osmanlı donanması ilə birləşdirdi (1 qalera və 6 qaliota). Sale qülləsini ələ keçirə bilmədikdən sonra donanma Tortosadan Kollioura qədər İspaniya sahillərinə basqın etdi. 15 oktyabr 1536-cı il tarixindən etibarən 30 qalereya ilə Marseldə qışladı. Bu tarixdə ilk dəfə türk donanmasının Fransa torpaqlarına (Qərbi Avropa - müəllif) daxil olması oldu.
Osmanlılar Cənubi İtaliyadan çəkilərək 1537-ci ilin avqustunda Korfunu mühasirəyə aldılar. 1537-ci il sentyabrın əvvəlində onları 12 qalaya malik fransız admiral baron de Sent-Blankar qarşıladı. Sent-Blankard osmanlıları yenidən Apuliya, Siciliya və Ankona sahillərinə basqın etməyə inandırmaq üçün əbəs yerə cəhd etdi və I Süleyman Korfunu ələ keçirmədən sentyabrın ortalarında öz donanması ilə İstanbula döndü. Təxminən bu zaman Fransa səfiri Jan de la Fore ağır xəstələndi və öldü. I Fransisk nəhayət İtaliyaya soxuldu və 31 oktyabr 1537-ci ildə Rivoliyə çatdı.
İki il ərzində 1538-ci ilə qədər Sent-Blankar Barbarossa donanmasını müşayiət etdi və 1537-1538-ci illər arasında Sent-Blankar qışı öz qalereyaları ilə İstanbulda keçirərək I Süleymanın qəbulunda oldu. O zaman Saint-Blancard Barbarossa tərəfindən maliyyələşdirilirdi. Sent-Blankarın Osmanlılarla kampaniyası Sen-Blankarın missiyasında onu müşayiət edən Jan de la Veqa tərəfindən “Baron Sent-Blankarın türklərə səyahəti” əsərində təsvir edilib. Fransızlar Barbarossanın əksər kampaniyalarını müşayiət etsələr də, bəzən türk hücumlarında iştirak etməkdən çəkinirdilər.
4 iyul 1541-ci ildə Fransanın türk sarayındakı səfiri Antonio Rinkon Pavia yaxınlığında imperator qoşunları tərəfindən öldürüldü. 8 mart 1542-ci ildə Fransanın yeni səfiri Antuan Eskalin imperatora qarşı müharibə olacağı təqdirdə türklərin köməyi vədi ilə İstanbuldan qayıtdı. 12 iyul 1542-ci ildə Fransa kralı Fransisk müxtəlif hadisələri (o cümlədən Antonio Rinkonun öldürülməsini) səbəb kimi göstərərək müharibə elan etdi. 1543-cü ilin aprelində Xeyrəddin Barbarossanın başçılıq etdiyi yüzdən çox qalereyadan ibarət türk donanması Çanaqqaladan yola düşdü və yol boyu İtaliya sahillərini qarət edərək iyul ayında Marselə gəldi. Orada Fransa donanmasının komandanı qraf Enqiyen tərəfindən qarşılandı. Lakin məlum oldu ki, fransızlar türklərin ehtiyac duyduğu silah və ərzaq ehtiyatlarını hazırlamaqla məşğul olmayıblar. Fransızların bağışlanmaz səhlənkarlığı demək olar ki, münasibətlərin kəsilməsinə gətirəcəkdi, lakin sonunda Barbarossa qraf Enqiyenin X Karla tabe olan Nitsa üzərinə birgə hücum təklifi ilə razılaşdı. Avqustun 6-da birləşmiş fransız-türk donanması (110 osmanlı və 50 fransız qalerası) mühasirəni başlayaraq Villa Franka qoşun çıxardı. Avqustun 15-də səhər tezdən türklər və fransızlar əsas qüllələrdən birinin yaxınlığındakı divarda deşik açmağa müvəffəq oldular. Bu zaman şəhər qarnizonu qaçmağa hazır idi, lakin şəhər sakini Ketrin Sequrana bir neçə şəhərli ilə birlikdə qarnizonun qarşına keçib onu döyüşməyə məcbur etdi. Ancaq şəhər uzun müddət müqavimət göstərə bilmədi. Avqustun 22-də o, təslim oldu. Qala qarnizonu təslim olmaqdan imtina etdi və sentyabrın 8-dək, Müqəddəs Roma imperiyası tərəfində vuruşan Savoy yahersoqunun ordusu şəhərə daxil olana qədər dayandı. Təslim olduqdan sonra Nitsa qarət edilərək yandırıldı. Ənənəvi olaraq buna görə türkləri günahlandırırdılar, amma əslində bunu edən fransız əsgərləri oldu. Marşal de Veyvill bunu öz xatirələrində təsdiq edir: "Nitsa şəhəri yağmalanmış və yandırılmışdı, buna görə nə Barbarossa, nə də Saratinlərlərə lənət oxumaq olmaz, çünki bu baş verəndə onlar artıq ondan uzaqlaşmışdılar... Tacavüzə və zorakılığa görə məsuliyyət yazıq Barbarossanın üzərinə atıldı. Çünki Fransanın adı, üstəlik - Xristianlığın özü ləkələnməməli idi".
Osmanlı donanması qışı Tulonda keçirdi. Xeyrəddin Barbarossanın gəmiləri və bərbər dəniz quldurları bütün qışı burda qaldı. Bu zaman onlar yerli kafedral kilsəni müsəlman ayinlərinin həyata keçirilməsi üçün istifadə edirdilər. Qış boyu Osmanlılar Tulondan İspaniya və İtaliya sahillərinə hücum etmək üçün baza kimi istifadə edə bildilər. Onlar San-Remo, Borqetto Santo Spirito, Kerialeyə basqın etdilər və İtaliya-İspan dəniz donanmasını məğlub etdilər. Bütün donanması ilə Genuyaya üzən Barbarossa, Turqut Rəisin azad edilməsi üçün Andrea Doria ilə danışıqlar apardı. I Fransisk Barbarossa 800.000 eku ödədikdən sonra osmanlılar 1544-cü ilin mayında Tulon şəhərini tərk etmək qərarı verdilər. 1544-cü ildə I Fransisk imperator V Karlla sülh bağladıqda İstanbula qayıtdı.
Fransa-Osmanlı İttifaqı Macarıstanda birgə kampaniya zamanı da davam etdi (1543-1544). Dənizdə müharibə ilə yanaşı, bu zaman quruda I Süleyman 1543-cü ildə Kiçik müharibənin bir hissəsi olaraq Macarıstanın fəthi üçün eyni vaxtda döyüşdü. Fransız qoşunları Mərkəzi Avropa cəbhəsində osmanlılara silah tədarükü edirdi. Belə ki, 1543-1544-cü illərdə Osmanlı ordusuna bağlı bir Fransa artilleriya birliyi Macarıstana göndərildi. Esterqon (1543) kimi böyük mühasirələrdən sonra I Süleyman 1547-ci ildə Habsburqlarla İstanbul müqaviləsinin imzalanmasını təmin edərək Macarıstanda hakim mövqe tutdu.
Siyasi tərəfi
Müttəfiqlik ondan ibarət idi ki, türklər fransızlara maliyyə dəstəyi verdilər və Habsburqlara qarşı hərbi əməliyyatlarını onlarla əlaqələndirdilər. Məsələn, artıq 1543-cü ildə Enqiyen hersoqunun qoşunları Xeyrəddin Barbarossanın ordusu ilə Nitsanı birgə mühasirəyə aldılar. Eyni zamanda, “Macarıstanda kiçik müharibə” zamanı Fransa 1528-ci ildə ittifaq bağladığı osmanlı vassalı Şərqi Macarıstan krallığını (gələcək Transilvaniya knyazlığı) dəstəklədi. Fransa macarlara bütöv bir artilleriya bölməsi yardımı etdi. Bununla onlar bilavasitə Osmanlı imperatorluğunun tərəfində olduğunu göstərdilər.
Fransızlar Osmanlı imperiyasının limanlarına sərbəst giriş, Yaxın Şərqlə ticarət və “müqəddəs yerləri” saxlamaqda digər xristian xalqları ilə müqayisədə imtiyazlı vəziyyətdə idilər. Fransızlar Bərbər dəniz quldurlarının basqınlarına kömək etdi və osmanlıların 1529-cu ildə Vyananı mühasirəyə almasını Habsburqlarla öz müharibələrinə uyğunlaşdırmağa çalışdılar.
Mədəni tərəfi
250px|thumb|right|Madam de Pompadur 1747-ci ildə [[Turquerie|türk mədəniyyətinin nümunəsi olan Karl Andre van Lo tərəfindən türk xanımı kimi təsvir edilib]] Fransa ilə Osmanlı imperiyası arasında mədəni və elmi mübadilələr çiçəkləndi. Postel Giyom və Pyer Belon kimi fransız alimləri məlumat toplamaq üçün Anadolu və Yaxın Şərqə səyahət edə bildilər. Osmanlı hakimiyyətinin köməyi sayəsində Jan Batist Tavernye kimi fransız tacirləri bütün Asiyanı sərbəst şəkildə keçərək Hindistana qədər getdilər.
Elmi mübadilələr geniş xarakter aldı. Belə ki, ərəb dilində, xüsusən də astronomiyaya aid çoxsaylı əsərlər Postel Giyom kimi alimlər tərəfindən tərcümə edilərək nəşr edildi. Giyom əsərində tərcümə ilə yanaşı şərhlər verib və onları tədqiq də etmişdi. Nəsrəddin Tusi kimi alimin əsərlərinin çapı və Tusi cütünü tanıdılması Nikolay Kopernikin öz astronomik nəzəriyyələrini qurduğu dövrlə eyni zamana düşdü.
Müsəlmanların müqəddəs kitabı olan Quran kimi kitablar, gələcək Fransa Kolleci üçün əsas yaratmaq üçün "Royal Royale de Fontainebleau" kimi kral kitabxanalarına inteqrasiya edilmək üçün Fransaya gətirildi. Fransız romanları və faciələrində Osmanlı imperiyası mövzusu geniş yer almağa başladı. 1561-ci ildə Qabriel Bounin I Süleymanın böyük oğlu Şahzadə Mustafanın 1553-cü ildə edam edilməsində Xürrəm Sultanın rolunu vurğulayan faciəni "La Soltane" adı ilə nəşr etdirdi. Bu faciə Osmanlıların Fransada ilk dəfə səhnəyə çıxmasıdır.
Avropanın “çinli” çılğınlığı ilə paralel olaraq Fransada türk mədəniyyətinin xarici formalarının təqlidi də yayıldı. Xüsusilə, bir çox operaların sujet xətti şərq hərəmxanaları üzərində qurulurdu. XIV Lüdovikin müasirlərinin türk mədəniyyətinə marağının artması Molyer və Şarl Lui Monteskyönün “Fars məktubları” pyeslərində özünü göstərirdi. 1704-cü ildə Avropada “Min bir gecə”nin ilk fransızca tərcüməsi nəşr edildi.
Beynəlxalq ticarət
Strateji baxımdan Osmanlı imperiyası ilə ittifaq Fransaya Habsburq imperiyasının Yeni dünya ticarətindəki üstünlüyünü müəyyən dərəcədə kompensasiya etməyə imkan verdi. Fransanın Marsel vasitəsilə Şərqi Aralıq dənizi hövzəsi ilə ticarəti 1535-ci ildən sonra xeyli artdı. 1569-cu il kapitulyasiyalarından sonra Fransa da bütün digər xristian dövlətləri üzərində üstünlük qazandı. Kapitulyasiyalara görə başqa bir dövlət Osmanlı imperiyası ilə ticarət etmək istəyəndə onun icazəsi tələb olunurdu.
Carousel (qrup)
Carousel — 2015-ci ildə Latviyada qurulmuş Sabine Juqa və Markis Vasilyevskisdən ibarət musiqili duet. Onlar "That Night" mahnısı ilə Latviyanın Avroviziya üçün təşkil etdiyi milli seçim turu Supernova 2019-da qalib gələrək, Latviyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququnu əldə ediblər.
Yair Oron
Yair Oron — Holokost və soyqırım, irqçilik və müasir yəhudiliyin tədqiqi üzrə ixtisaslaşmış İsrail tarixçisi, alimi və mütəxəssisi. O, Yəhudi Universitetində magistr dərəcəsi və Paris Universitetində doktorantura dərəcəsi almışdır. Yair Oron 2005-ci ildən İsrail Açıq Universitetində Sosiologiya, Politologiya və Kommunikasiyalar departamentinin sədri vəzifəsində çalışır, dosentdir. O, Tel-Əviv Universitetində tarix və sosiologiya üzrə bakalavr dərəcəsinə malikdir.
Səhravilər
Səhravilər ( əṣ-ṣəḥraviyyun) — Qərbi Səhra mübahisəli ərazisində yaşayan əhalidir. Onlar Böyük Səhranın qərb hissəsində, indiki Mavritaniyada, Mərakeşin cənubunda və Əlcəzairin cənub-qərbində yaşayırlar. Qarışığı olduğu xalqların mədəniyyətinin qarışığıdır.
Nəsimi (ad)
Nəsimi — təxəllüs və kişi adı. Daha çox Azərbaycanda şair İmadəddin Nəsiminin adı ilə bağlı oğlan uşaqlarına verilir.
Kani Qanci (Qürvə)
Kani Qanci — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 584 nəfər yaşayır (143 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Ekvivalent doza
Ekvivalent doza – orqan və ya toxumada udulan dozaların məlum şüalanma növü üçün uyğun keyfiyyət əmsalına hasilidir. Fotonlar (rentgen və qamma şüaları) və beta şüalar üçün bu əmsal 1-ə, alfa şüalar üçün isə 20-yə bərabərdir, bu o deməkdir ki, eyni miqdarda enerji ötürüldüyü halda alfa şüalanmanın bioloji effekt yaratma qabiliyyəti beta şüalanma ilə müqayisədə 20 dəfə çoxdur. Bu əmsallar müxtəlif növ şüalanmaların bioloji effekt yaratmaq qabiliyyətinin foton şüalanması ilə müqayisəsidir və ya 1Qrey verilmiş şüalanmadan (alfa, beta, neytron şüalanması) alınmış dozanın bioloji effekt yaratma qabiliyyətinə görə neçə Qrey foton şüalanmasından (rentgen, qamma şüalanması) alınan dozaya ekvivalent olduğunu göstərir.
Ekvivalent dozanın ölçü vahidi Zivertdir (Zv).
Mənbə
http://www.fhn.gov.az/ajax/boxNews.ajax.php?aze/2196
Şüalanma dozası
Şüalanma dozası — Şüalanmanın canlı orqanizmə verdiyi zərər onun toxumaya ötürdüyü enerjinin miqdarından və bu enerjinin toxumada paylanması xüsusiyyətlərindən asılıdır. Maddənin vahid kütləsi tərəfindən udulan şüalanma enerjisinə udulan doza deyilir. Udulan dozanın vahidi Qreydir. 1Qrey(Qr) – 1kq kütlə tərəfindən 1Coul enerjinin udulduğu dozadır.
Müxtəlif növ şüalanma növlərinin insan orqanizminə və toxumalara təsiri fərqlidir. İonlaşdırıcı şüalanma növlərindən asılı olaraq eyni qədər udulan dozanın təsirindən əmələ gələn radiobioloji effektlər fərqli olur. Bu ionlaşdırıcı müxtəlif şüalanmaların hissəciklərinin toxuma ilə qarşılıqlı təsiri zamanı enerjinin ötürülməsi mexanizminin fərqli olması ilə əlaqədardır. Müxtəlif şüalanma növlərinin radiobioloji effekt yaratma qabiliyyətlərinin fərqini əks etdirmək üçün ekvivalent doza adlanan kəmiyyət daxil edilir.
Qulaqlı kirpi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Xarici görünüşü
Tikanlı zirehi gövdənin bel hissəsini tutaraq böyürlərə girir.Təpəsində “keçəli” yoxdur. İynələrində uzununa yastıqlardan başqa köndələn yastıqlarda vardır. Bədənin alt tərəfi və böyürlərin böyük hissəsi nisbətən gödək və yumuşaq tüklərlə örtülmüşdür. Uzun qulaqları səciyyəvidir. iynələrin rəngi nisbətən açıq olub müxtəlif, ancaq çox vaxt kürənvari qum rəngində olur. Böyürləri və bədənin alt tərəfi qonurumtul-boz və ya ağdır.
Arealı
Cinsin arealı cənub–şərqi Avropanı, Ön, Mərkəzi və Cənubi Asiyanı, Şimali Afrikanı əhatə edir. 5 növündən Qafqazda biri yaşayır.
Təsnifatı
Cinsə 6 növ daxildir:
Azərbaycan ərazisində yalnız bir növünə rastlamaq mümkündür — Adi qulaqlı kirpi.
Yusif Mirzə
Yusif Mirzə — Azərbaycan rəssamı.
Həyatı
1959-cu ildə Laçın rayonunun Sadınlar kəndində anadan olub. 1976-cı ildə Bakı Pedaqoji İnstitutunun Qrafika fakültəsinə daxil olub. 1981-ci ildə rəssamlıq fakültəsini bitirmişdir. 1981 – 1985-ci illərdə Laçın Xalq Teatrında rəssam işləmişdir.
1987-ci ildə, Bakıda, "Ölkənin Gəncləri" adlı sərgidə, 1990-cı ildə Qazaxıstanda keçirilmiş "Xəzər – Dostluq Dənizidir" adlı sərgidə iştirak etmişdir.
1990-cı ildə Latviyanın Riqa şəhərində Bakı günləri çərçivəsində keçirilən sərgidə iştirak etmişdir. 1990-cı ildə Fransanın Nitsa şəhərində Azərbaycan rəssamlarının sərgisində iştirak etmişdir. 1991-ci ildə BƏƏ-də, Abu-Dabi şəhərində Azərbaycan rəssamlarının sərgisində iştirak etmişdir.
1994-cü ildə Britiş Petroleum tərəfindən İstanbulda təşkil edilmiş, Azərbaycan və Türkiyədən olan gənc rəssamların sərgisində iştirak etmişdir. 1996-cı ildə Ankarada, Novruz Festivalına həsr edilmiş Türkdilli ölkələrin rəssamlarının birgə sərgisində iştirak etmişdir.
1997-ci ildə Norveçdə, Oslo Mədəniyyət Mərkəzində keçirilən sərgidə iştirak etmişdir. 1998-ci ildə Şimali Kiprdə, Nikosiyada, Atatürk Kültür Mərkəzində keçirilən sərgidə iştirak etmişdir.
Onun işləri ABŞ, İngiltərə, Almaniya, Finlandiya, Norveç, İsveç, Türkiyə, İran, Kipr, Latviya və digər ölkələrdə özəl kolleksiyalarda yer almışdır.
Müxtəlif üslublarda işlənmiş rəsm əsərləri dünyanın 20-dən artıq ölkəsində çeşidli qalereyalarda sərgilənib.
Məşhur norveçli səyyah Tur Heyerdal Azərbaycana səfəri zamanı Yusif Mirzənin rəsmləri ilə tanış olub, rəssamın yaradıcılığını yüksək qiymətləndirib, öz şəxsi muzeyi üçün müəllifin bir neçə əsərini satın alıb.
Yusif Mirzə hal-hazırda Bakı şəhərində yaşayır.
Paramneziya
Psevdoreminissensiyalar
Psevdoreminissensiyalar xəstənin həyatında həqiqətən baş vermiş hadisələrin vaxtının dəyişməsindən ibarət olan yaddaş illüziyası növünün pozulmasıdır. Keçmiş indiki kimi təqdim olunur. Psevdoreminissensiya zamanı xəstələr, həqiqətən baş vermiş hadisələr haqqında danışaraq, baş vermiş faktları bildirirlər, lakin həqiqətdə baş verənlərlə əlaqəli deyillər. Psevdoreminissensiyaların məzmunu, bir qayda olaraq, monoton, adi, inandırıcı şəkildə təqdim olunan adi həyat faktlarından ibarət olur.
Psevdoreminissensiyalar əsasən həyatın ikinci yarısında müxtəlif mənşəli mərkəzi sinir sisteminin üzvi xəstəlikləri zamanı müşahidə olunur.
Mütəxəssislər yalançı xatirələrin səbəbləri arasında aşağıdakıları qeyd edirlər :
Fantazmlar
Bir insanın uydurduğu və ya xəyal etdiyi hadisələr ona həqiqətən baş vermiş kimi görünür.
Diferensial diaqnoz
Paramneziya deliryumdan fərqlənir ki, bu da reallıq haqqında yanlış mühakimədir. Bununla belə, delirium, paramneziyadan fərqli olaraq, birincisi, tamamilə düzəldilməzdir, ikincisi, bunun üçün ağrılı əsas, bir qayda olaraq, endogen psixi pozğunluqlardır.
Türkmənçay müqaviləsi
Müqaviləni İran tərəfindən vəliəhd şahzadə Abbas Mirzə və Fətəli şahın nümayəndəsi Allahyar xan Əsəf əl-Dövlə, Rusiya tərəfindən isə general İvan Paskeviç imzalamışdır. Gülüstan müqaviləsində olduğu kimi bu müqavilə də Rusiyanın qəti qələbəsi ilə bitən müharibədən sonra imzalanmışdır və bütün şərtlər Rusiya tərəfindən diktə edilmişdir. Hətta general Paskeviç İran nümayəndələrinə bildirmişdi ki, Rusiyanın təklif etdiyi şərtlərlə razılaşmazsa Rus ordusu Tehranı tutacaqdır.
Gülüstan və Türkmənçay müqavilələrinin imzalanması ilə Rusiya Cənubi Qafqazın və Şimali Qafqazın bir hissəsinin işğalını sonlandırdı. Rusiya tərəfindən işğal olunan ərazilər 1918–1920-ci illər istisna olunmaqla birdə 1991-ci ildə müstəqil oldu.
Mahiyyəti
Yermolovun və Menşikovun bir ay sonra Rusiya Xarici İşlər naziri qraf K. V. Nesselrodeyə təqdim etdikləri yazılı təklifləri də nəzərə alınmaqla sülh və ticarət müqaviləsinin layihəsi hazırlanmışdı. Gələcək müqavilənin şərtləri haqqında çar fərmanı 1827-ci II mayın 24-də Cəlaloğlu yanındakı rus düşərgəsinə gətirildi. Rus komandanlığı danışıq aparmaq üçün tam hazır idi. Qaraziədin danışıqlarında A. S. Qriboyedov İran məmurlarına psixoloji baxımdan təsir göstərmək üçün bildirdi ki, biz irəli gedib Azərbaycana sahib olaraq bu geniş vilayətin müstəqilliyini təmin edəcəyik.
Türkmənçay müqaviləsi 16 maddədən ibarət idi. Gülüstan müqaviləsinin bəzi maddələrinin məzmunu burada saxlanmış, təzminat və s. haqqında yeni maddələr əlavə edilmişdi.
Birinci maddə ilə tərəflər arasında əbədi sülh elan olunurdu. Müqavilə İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının Rusiyaya keçdiyini (III maddə) təsbit edir, sərhədləri ayırır (IV maddə), İranın Rusiyaya iyirmi milyon gümüş rubl təzminat ödəyəcəyi bildirilirdi (II maddə). Abbas Mirzənin vəliəhd kimi tanınmasına ayrıca yer verilir (VII maddə). Xəzərdənizində yalnız Rusiyanın hərbi donanma saxlamaq hüququ təsdiq edilirdi (VIII maddə). Onuncu maddə ticarət konsulluqları açılmasından, on birinci maddə qarşılıqlı olaraq müharibə ilə dayandırılmış işlərin bərpasından bəhs edirdi. XII, XIV, XV maddələr iki ölkə arasında əhalinin hərəkəti və başqa məsələlərə toxunurdu. On beşinci maddə ermənilərin İrandan Cənubi Qafqaza köçürülməsi (müqavilədə konkret deyilməsə də ümumi razılıq belə olmuşdu) ilə bağlı idi. Sonuncu maddə sülh haqqında yerlərə bilgi verilməsi, onun ratifikasiyası məsələlərinə toxunurdu. Müqavilə Rusiya tərəfindən 1828-ci ilin martında, Qacarlar tərəfindən iyul ayında ratifikasiya edildi.
Türkmənçay müqaviləsi XIX yüzillikdə İranın İngiltərə, Fransa, Rusiya və Osmanlı ilə bağladığı müqavilələr içərisində ən ağırı idi.
Maddələr
I maddə — Bütün Rusiya İmperatoru həzrətləri və İran şahı həzrətləri arasında, onların vərəsələri və taxt-tacın varisləri, onların dövlətləri və qarşılıqlı surətdə təbəələri arasında bundan sonra əbədi sülh, dostluq və tam razılıq olacaqdır.
II maddə — Bütün Rusiya imperatoru həzrətləri və İran şahı həzrətləri hörmətlə qəbul edirlər ki, razılığa gələn yüksək tərəflər arasında baş vermiş və indi xoşbəxtiikdən qurtarmış müharibə liə Gülüstan traktatının qüvvəsi üzrə qarşılıqlı təəhhüdlər də başa çatmışdır; onlar göstərilən Gülüstan traktatını Rusiya və İran arasında yaxın və uzaq gələcəyə sülh və dostluq münasibətiəri qurmalı və təsdiq etməli olan indiki şərtlər və qərarlarla əvəz etməyi zəruri hesab etdilər.
III maddə — İran şahı həzrətləri öz adından və öz vərəsələri və varisləri adından Arazın o tayı və bu tayı üzrə İrəvan xanlığının və Naxçıvan xanlığının Rusiya imperiyasının tam mülkiyyətinə güzəşt edir. Şah həzrətləri bu güzəşt nəticəsində, hazırkı müqavilənin imzalanmasından sayılmaqla altı aydan gec olmayaraq, yuxarıda adları çəkilən hər iki xanlığın idarə ediiməsinə aid oian bütün arxivləri və ictimai sənədləri Rusiya rəisiiyinə verməyi vəd edir.
V maddə — İran şahı həzrətləri bütün Rusiya imperatoru həzrətlərinə öz səmimi dostluğuna sübut olaraq, bu maddə İlə həm öz adından, həm də öz vərəsələri və İran taxt-tacının varisləri adından, yuxarıda göstərilən sərhəd xətti arasında, Qafqaz sıra dağları və Xəzər dənizi arasında yerləşən bütün torpaqların və bütün adaların, bununla bərabər həmin məmləkətlərdə yaşayan bütün köçəri və başqa xalqların əbədi zamanadək Rusiya imperiyasına məxsus olduğunu təntənə ilə tanıyır.
VI maddə — İran şahı həzrətləri hər iki dövlət arasında yaranmış müharibə ilə Rusiya imperiyasına vurulmuş xeyli ziyana, həmçinin Rusiya təbəələrinin düçar olduğu qurbanlara və itkiyə hörmət əlaməti olaraq, onların əvəzini pul təzminatı ilə ödəməyi öhdəsinə götürür. Müqaviləyə qoşulan hər iki yüksək tərəf o mükafatın məbləğini on kurur tümən raicə, ya iyirmi milyon gümüş manat qərarlaşdırmışdır, onun vaxtı, ödəniş qaydası və təminatı sözbəsöz hazırkı Traktata daxil edilə biləcək qüvvəyə malik olan xüsusi müqavilədə qərarlaşdırılmışdır.
VII maddə — İran şahı həzrətləri öz əlahəzrət oğlu şahzadə Abbas Mirzəni öz vərəsəsi və taxt-tacın varisi təyin etmək iltifatında bulunan kimi, Bütün Rusiya imperatoru həzrətləri İran şahı həzrətlərinə öz dostluq münasibətlərini və bu varislik qaydasının təsdiqinə kömək etmək arzusunu açıq-aşkar sübut etməkdən ötrü bundan sonra şahzadə Abbas Mirzə həzrətlərinin simasında İran taxt-tacının vərəsəsi və varisini, onun taxta çıxmasından sonra isə onu o dövlətin qanuni hökmdarı hesab etməyi öhdəsinə götürür.
VIII maddə — Rusiya tacir gəmiləri, əvvəlki qayda üzrə, Xəzər dənizində və onun sahilləri boyunca azad üzmək və bununla bərabər onlara yaxınlaşmaq hüququna malikdir; gəmi qəzası hallarında İranda onlara hər cür kömək edilməlidir. Bu üsulla İran ticarət gəmilərinə də Xəzər dənizində əvvəlki qayda ilə üzmək və Rusiya sahillərinə yan almaq hüququ verilir ki, orada gəmi qəzası hallarında onlara qarşılıqlı surətdə hər cür vəsaitlə kömək göstərilməlidir. Hərbi gəmilərə gəldikdə isə, qədimdə olduğu kimi, yalnız Rusiya hərbi bayrağı altında olan hərbi gəmilər Xəzər dənizində üzə bilər; bu səbəbdən də əvvəlki müstəsna hüquq indi də onlara verilir və təsdiq edilir ki, Rusiyadan başqa heç bir dövlətin Xəzər dənizində hərbi gəmiləri ola bilməz.
IX maddə — Bütün Rusiya imperatoru həzrətləri və İran şahı həzrətləri hər vasitə ilə onlar arasında bu qədər xoşbəxtliklə bərpa olunmuş sülh və dostluğu bərqərar etməyi arzulayaraq, müvəqqəti tapşırıqların icrası və ya daimi qalmaq üçün bu və ya o biri dövlətə göndərilən yüksək sarayların (hökumətlərin) səfirlərinin, nazirlərinin və işlər müvəkkillərinin, onların dərəcəsinə, razılığa gələn yüksək tərəflərin şərəfinə, onları birləşdirən səmimi dostluğa və yerli adətlərə uyğun olaraq, ehtiramla və (hər birinin) ayrılıqda qəbul edilməsini qarşılıqlı surətdə rəva bilirlər. Xüsusi protokol ilə bu və ya o biri tərəfin əməl etməsi üçün bu məzmunda mərasim qərarlaşdırılacaqdır.
XI maddə — Qarşılıqlı surətdə təbəələrin bütün tələbləri və müharibə ilə dayandırılmış başqa işlər sülh bağlandıqdan sonra ədalətlə bərpa olunacaq və həll ediləcəkdir. Qarşılıqlı surətdə təbəələrin öz aralarında bu və ya o biri hökumətin xəzinəsinə müqavilə təəhhüdləri dərhal və tamamilə təmin edilməlidir.
XII maddə — Barışığa gələn yüksək tərəflər təbəələrin xeyri üçün özlərinin ümumi razılığı üzrə qarşılıqlı surətdə qərara almışdır; onlardan Arazın hər iki tərəfindən tərpənməyən əmlaka malik olanlarına üç il vaxt verilməlidir ki, onlar bu müddət ərzində onu azad surətdə satsınlar və dəyişsinlər, lakin bütün Rusiya imperatoru həzrətləri, ona aidiyyatı olduğuna görə, keçmiş İrəvan sərdarı Hüseyn xanı, onun qardaşı Həsən xanı və keçmiş Naxçıvan hakimi Kərim xanı bu iltifatlı sərəncamdan kənar edir.
XIII maddə — Axırıncı və ya bundan qabaqkı müharibənin gedişində əsir alınmış hər iki tərəfin bütün hərbi əsirləri, bununla bərabər hər iki hökumətin nə vaxtsa qarşılıqlı əsir düşmüş təbəələri azad edilməli və dörd ay ərzində qaytarılmalıdır; onlar həyati azuqə və digər tələbatlarla təmin edilməli və onları qəbul etmək və sonrakı yaşayış yerinə yollamağa sərəncam vermək üçün hər iki tərəfdən ayrılmış komissarlara verməkdən ötrü Abbasabada göndərilməlidirlər. Razılığa gələn yüksək tərəflər hər iki tərəfdən əsir düşmüş, lakin olduqları yerin uzaqlığına və ya başqa bir səbəbə və ya vəziyyətə görə göstərilən müddətə qaytarıla bilməyəcək bütün hərbi əsirlərə, habelə Rusiya və İran təbəələrinə də bu yolla yanaşacaqlar. Hər iki dövlət belələrinin hər bir vaxt tələb edilməsində özünə dəqiq və qeyri-məhdud hüquq verir və öhdəsinə götürür ki, onlar aşkar edildikdə və ya onlar haqqında tələblər alındıqda qarşılıqlı surətdə onları (bir-birinə) qaytarsınlar.
XIV maddə — Razılığa gələn yüksək tərəflərdən heç biri axırıncı müharibənin başlanmasınadək və ya o vaxtı digərinin təbəəliyinə keçmiş olan satqınların və fərarilərin verilməsini tələb etməyəcəkdir. İran hökuməti, bu qaçqınlardan bəzilərinin və onların köhnə həmvətənlərinin və ya hakimiyyəti altında olanların arasında qərəzli əlaqələrdən qarşılıqlı surətdə baş verə biləcək zərərli nəticələrin qarşısını almaq üçün öhdəsinə götürür ki, indi və ya sonralar Rusiya hökumətinin adbaad göstərdiyi adamların Arazla Çara çayının, Urmiya gölünün, Cakatu çayının və Qızılüzən çayının Xəzər dənizinə töküldüyü yer arasında yaratdığı hüduddakı öz torpaqlarında olmasını qadağan edəcəkdir. Bütün Rusiya imperatoru həzrətləri öz tərəfindən İran qaçqınlarının Qarabağ və Naxçıvan xanlıqlarında və İrəvan xanlığının Araz çayının sağ sahilində yerləşən hissəsində yurd salmasına və ya yaşamasına (hər hansı) bir qərarda icazə verməyəcəyini vəd edir, lakin özlüyündə aydındır ki, ancaq rəsmi rütbə daşıyan və ya müəyyən ləyaqət sahibi olan adamlara: şəxsi nümunələri, nəsihət və gizli əlaqələri ilə keçmişdə onların idarəsində və ya hakimiyyəti altında olan əvvəlki həmvətənlərinə zərərli təsir göstərə bilən xan, bəy və dini rəislər və ya mollalara qarşı bu şərtin gücü var və olacaqdır. Ümumiyyətlə, hər iki dövlətin sakinlərinə gəldikdə isə, razılığa gələn yüksək tərəflər qərara alır ki, hər iki tərəfin bir dövlətdən o birinə keçmiş və ya bundan sonra keçəcək təbəələri onların keçdiyi hökumətin icazə verdiyi hər yerdə yurd sala və yaşaya bilər.
XV maddə — Şah həzrətləri öz dövlətinə sakitliyi qaytarmaq və öz təbəələrindən hazırkı müqavilə ilə bu qədər xoşbəxtliklə başa çatmış müharibədə törədilmiş bədbəxtlikləri daha da artıra bilən hər şeyi kənar etmək kimi xeyirli, xilasedici niyyətlə hərəkət edərək, Azərbaycan adlanan vilayətin bütün əhalisinə və məmurlarına büsbütün və tam bağışlanma əta edir. Hansı dərəcəyə məxsus olmasından asılı olmayaraq onlardan heç kəs öz hərəkətinə və ya müharibə ərzində və ya Rus ordusunun adı çəkilən vilayəti müvəqqəti tutduğu zaman davranışına görə təqibə, dini əqidəsinə görə təhqirə məruz qalmamalıdır. Bundan başqa o məmur və sakinlərə bu gündən başlayaraq öz ailəsi ilə birlikdə İran vilayətindən Rusiyaya sərbəst keçmək, hökumət və yerli rəisliyin heç bir maneçiliyi olmadan onların satlıq malına və ya əmlakına, əşyalarına hər hansı gömrük və vergi qoyulmadan tərpənən mülkiyyətini aparmaq və satmaq üçün bir il vaxt verilir. Tərpənməyən mülkə gəldikdə isə, onun satılması və ya onun haqqında özxoşuna sərəncam üçün beş illik müddət müəyyən edilir, lakin bu bağışlanma qeyd olunan bir illik müddət başa çatanadək məhkəmə cəzası düşən günah və ya cinayət işləmiş adamlara şamil edilmir (məhz bu maddəyə əsaslanaraq 10 minlərlə erməni ailəsi İran ərazisindən Şimali Azərbaycan ərazisinə köçürülmüşdür. Bunun hesabına da Şimali Azərbaycanda xeyli demoqrafik dəyişikliklər olmuş və gələcək hadisələrin əsası qoyulmuşdur).
XVI maddə — Müvəkkillər bu sülh müqaviləsi imzalandıqdan sonra, qarşılıqlı surətdə təxirə salınmadan təcili olaraq, hərbi əməliyyatların kəsilməsi haqqında bütün yerlərə xəbər və lazımi fərman göndərməiidir. Eyni məzmunda iki nüsxədə tərtib edilmiş, hər iki tərəfin müvəkkilləri tərəfindən imzalanmış, onların gerbli möhürləri ilə təsdiq edilmiş və qarşılıqlı olaraq bir-birinə verilmiş bu sülh müqaviləsi bütün Rusiya imperatoru həzrətləri və İran şahı həzrətləri tərəfindən təsdiq və ratifikasiya edilməli və onların imzaladığı ratifikasiya mətnləri təntənəli şəkiidə hər iki tərəfin müvəkkilləri tərəfindən dörd ay ərzində və ya mümkün olduqca daha tez dəyişdirilməlidir. Fevral ayının 10-da İsanın anadan olmasının 1828-ci ilində Türkmənçay kəndində bağlanmışdır.
İrandakı rus səfirliyində qırğın
Müharibənin bitməsi və müqavilənin imzalanmasından sonra İranda Rusiya əleyhinə ab-hava güclənmişdi. 1829-cu ilin 11 fevralında qəzəbli kütlə Tehrandakı Rusiya səfirliyinə hücum edərək demək olar ki. hamını qətlə yetirdi. Qətlə yetirilənlər içərisində Rusiyanın İrandakı yeni səfiri Aleksandr Qriboyedov da daxil idi. Aleksandr Qriboyedov Türkmənçay müqaviləsinin imzalanmasında aktiv şəkildə iştirak etməklə yanaşı, həmçinin məşhur rus dramaturqu olmuşdur. Məhz onun səyi nəticəsində İran ərazisində yaşayan ermənilərin Şimali Azərbaycanın Naxçıvan, İrəvan və Qarabağ bölgələrinə kütləvi köçləri təşkil edilmişdir.
Müasir mədəniyyətdə yeri
Müharibənin bitməsindən sonra imzalanan Türkmənçay müqaviləsi XX və XXI əsr boyunca bir millətin ayrılığının simvolu halına gəlmişdir. Azərbaycan ədəbiyyatında xüsusi mövzuya çevrilən bir millətin ayrı düşməsinə onlarla əsər həsr edilmişdir. Bunlara Bəxtiyar Vahabzadənin Gülüstan poemasını, Süleyman Rüstəmin Təbrizim şerini, Sayman Aruzun Yüz il inqilab romanını, Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin İki od arasında romanını, Xəlil Rza Ulutürkün əsərlərini misal göstərmək olar.
Bir millətin ayrılığını musiqi sahəsində də göstərmək üçün bəstəkar Əli Səlimi 1958-ci ildə Fərhad İbrahiminin Ayrılıq şerinə musiqi bəstələmışdır.
Şimali Azərbaycanda Cənubi Azərbaycan həsrətini simvollaşdırmaq üçün XX əsrin ortalarından etibarən kişi adı kimi Təbriz adı çox yayılmışdır. Xalq şairi və Azərbaycan azadlıq hərəkatının rəhbərlərindən biri olan Xəlil Rza Ulutürk də Qarabağ müharibəsində şəhid olan və Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanı olan oğluna Təbriz adı vermişdir.
Türkmənçay müqaviləsinin imzalandığı gün hər il Şimali Azərbaycanda və Cənubi Azərbaycanda gizli və ya açıq şəkildə qeyd edilir.
Barat Quliyev (əsgər)
Barat Quliyev  — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Barat Quliyev Nizami oğlu 1991-ci il 22 dekabr tarixində Beyləqan şəhərində anadan olub. 1999-2010-ci illərdə orta təhsilini Beyləqan şəhər 3 nömrəli tam orta məktəbdə alıb.
Hərbi xidməti
2010-cu il 12 oktyabr həqiqi hərbi xidmətə çağrılıb. Hərbi xidmətini Suraxanıda yerləşən hərbi hissədə xidmət edib. 2012-ci ildə xidməti başa vurmuşdur. 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinə daxil olmuşdur. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri sırasında manqa komandiri kimi çalışmışdır. 2015-ci il 30 dekabrda hərbi hissənin 2-ci taborunun 6-cı bölüyün 2-ci taqımın 1-ci manqasında sürücü vəzifəsində xidmət etmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Barat Quliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Barat Quliyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Barat Quliyev ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Osmanlı (soyad)
Osmanlı — Türkiyənin keçmiş adı; Osman adından yaranan soyad və təxəllüs.
Hacı Məhəmmədəli xan
Hacı Məhəmmədəli xan — 1747-ci ildən 1761-ci ilə kimi Yeni Şamaxıda hakimiyyət sürən Şirvan xanı.
Həyatı
Təxminən 1682-ci ildə Sufi Nəbi Zərnəvainin ailəsində doğulmuşdur. 1747-ci ildə Nadir şah Əfşar tərəfindən Yeni Şamaxının hakimi kimi təsdiqlənmişdir. Zərnava kəndindən Hacı Məhəmmədəli xan oturaq əyan-əşrəfin nümayəndəsi idi. Köçəri əmirlər onun başçılığı ilə barışa bilmirdilər. Xançobanlı elindən çıxmış Əsgər bəy Allahverdi bəy oğlu ona qarşı mübarizə aparırdı.
1749-cu ildə şəkili Hacı Çələbi xan, qarabağlı Pənahəli xan, gəncəli Şahverdi xan ilə birlikdə Kartli-Kaxetiyaya hücum etmək üçün razılığa gəlmişdi. Lakin İrəvan xanının xəbərdarlığı ilə baş verə biləcək hadisəyə qarşı II İraklinin hazırlığı bu ittifaqın pozulması ilə nəticələndi.
Şamaxı xanlığında ikihakimiyyətliliyin mövcud olması xanlığın mübarizə qüdrətinə mənfi təsir göstərirdi. 1755-ci ildə Hacı Çələbi xan çox sayda qoşunla Şirvanı almaq məqsədilə gəlib Ağsu şəhərini mühasirə etdikdə Yeni Şamaxı hakimi Hacı Məhəmmədəli xan Quba hakimi Hüseynəli xandan kömək istədi. Hacı Məhəmmədəli ilə Hüseynəli xanın birləşmiş qüvvələri Hacı Çələbini məğlub edə bilirlər. Lakin 1758-ci ildə Qubalı Hüseynəli xanın ölümü ilə əlaqədar yaranan qarışıqlıqdan istifadə edən Sərkərlər ailəsindən Ağarəzi bəy dərhal Qubanın Bərmək mahalını qarət edir və 200 ailəni özü ilə Şirvan xanlığına köçürür. Buna cavab olaraq Fətəli xan Şamaxıya hərəkət edəndə Ağarəzi bəy onun qarşısına çıxır və şəhərin yaxınlığında məğlub edilərək öldürülür.
Hakimiyyətinin sonu
1763-cü (bəzi mənbələrə görə 1765), Nailə Bayramlının təsbitinə əsasən isə 1761-cı ildə Hacı Məhəmmədəli xanın Məhəmmədsəid xan tərəfindən devrilməsi ilə Şamaxı xanlığı birləşdirildi. Hücuma səbəb kimi Kərim xan Zəndlə mübarizədə məğlub olan urmiyalı Fətəli xanın sərkərdəsi Azad xan öz dəstələri ilə 1761-ci ildə Yeni Şamaxıya gəlməsi göstərilir. Azad xan çox keçmir ki, yerli əhalini təhqir edərək incitməyə başlayır. Yeni Şamaxının hakimi Hacı Məhəmmədəli xan isə xalqın narazılığına baxmayaraq, bütün bunlara göz yumurdu. Bu da yerli əyanlardan dəstək alan Məhəmmədsəid xana yürüş üçün bəhanə verir. Məhəmmədəli xan 1762-ci ildə Şamaxıda vəfat etmişdir.
Ailəsi
Oğlu Manaf Zərnəvai atasının məğlubiyyətindən sonra Şəkiyə qaçmış, 1768-ci ildə Şəki xanlığına tabe Yeni Şamaxı naibliyi vəzifəsini icra etmişdir.
Playboy
Jurnalda Artur Klark, Yan Fleminq, Vladimir Nabokov , Sol Bellou, Çak Palanik, Roald Dal , Haruki Murakami, Marqaret Etvud kimi məşhur novellaçılar uzun müddət qısa hekayələrini dərc etdirmişlər.
Nəşr tarixi
Satyr", "Pan" və "Bakalavr" hesabına yeni bir ad axtarmaq üçün görüşdülər.
1953-cü ilin dekabrında ilk buraxılış çapdan çıxdı. O, Hyde Parkdakı mətbəxdə istehsal olunmuşdu. İlk kenterford Merilin Monroya məxsus idi. Hefner bu zaman "ən seksual" şəkildə hesab etdiyi şeyi seçdi, Merlinin əvvəllər istifadə edilməmiş çılpaq şəkli, gözləri qapalı və açıq bir ağızla qırmızı kadife fonunda qaldırılmış əli uzanırdı. Tezliklə Playboy uğurlar qazanmağa başladı. Jurnalın ilk sayı bir həftəyə satıldı.
1966-cı ildən 1976-cı ilədək Robie Makaulinin Pleyboyda redaktor olduğu dövrdə jurnal, Sol Bellou, Sean Ó Faoláin, John Updike, Ceyms Dickey, Con Çiver, Doris Lessinq, Joyce Karol Oates, Vladimir Nabokov, Maykl Krişton, John le Carré, Irwin Shaw, Jean Shepherd, Artur Koestler, İshaq Bəshevis Singer, Bernard Malamud, Con Irving, Anne Sekston, Nadine Gordimer, Kurt Vonnegut və Ceyms Patriuk Danlivinin, eləcə də Yevgeni Yevtuşenkonun şeirləri dərc olundu.
1968-ci ildə feminist Miss Amerika protestosunda etirazçılar simvolik olaraq bir sıra qadın məhsullarını bir "azadlıq zibilliyinə" atdılar. Bunlara Playboy və Cosmopolitan jurnallarının nüsxələri daxildir. Etirazçılar tərəfindən hazırlanan əsas broşürlərdən biri, Miss America tirajının 10 xüsusiyyətini sadalayan Robin Morgan tərəfindən "Miss No More America Miss!" idi. Təqdimat, Playboy mərkəzində dəri altında yaşayan bacılar kimi, "The Unbeatable Madonna-Whore Combination" kimi təsvir etdi.
İsmayıl Hüseynov (əsgər)
İsmayıl Şahvələd oğlu Hüseynov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İsmayıl Hüseynov 18 iyun 1993-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1999–2010-cu illərdə Bakı şəhər Səbail rayon şəhid Etibar Əliyev adına 162 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil almışdır.
Hərbi xidməti
İsmayıl Hüseynov 2011-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq Ağcabədi rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmət etmişdir.
2020-ci ilin 14 iyul tarixində Tovuz döyüşləri zamanı general-mayor Polad Həşimovun şəhid olmasından sonra səfərbərlik başlamış, İsmayıl Hüseynov səfərbər olunmuşdur. 21 sentyabr 2020-ci ildə hərbi təlim toplantılarına çağırılmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan İsmayıl Hüseynov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Füzulinin və Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. İsmayıl Hüseynov 8 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. 9 oktyabr 2020-ci ildə Bakı şəhərinin Səbail rayonunun Badamdar qəsəbəsində torpağa tapşırılmışdır.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İsmayıl Hüseynov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İsmayıl Hüseynov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İsmayıl Hüseynov ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İsmayıl Hüseynov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İsmayıl Hüseynov ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
That Night (Carousel mahnısı)
That Night — Latviyanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Carousel "That Night" mahnısı ilə Latviyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnının musiqisi Markis Vasilyevskis və Aleksandrs Volks, sözləri isə Sabine Juqaya aiddir.
Emil Fakkenhaym
Emil Lüdviq Fakkenhaym — yəhudi filosof və ravvin. O, 1938-ci ildə baş vermiş büllur gecədə yəhudi olduğu səbəbilə həbs edilmişdir və həbs düşərgəsinə göndərilmiş, lakin növbəti il Birləşmiş Krallığa qaça bilmişdir. Fakkenhaym İmmanuel Kant, Georq Vilhelm Fridrix Hegel və Fridrix Şellinq haqqında geniş yazılar dərc etmişdir. Toronto Universitetidən məzun olmuş və orada professor kimi çalışmışdır.
Sahil (ad)
Sahil — şəxs adı və təxəllüs.
Əttar: Bir qatilin tarixçəsi (film, 2006)
Əttar: Bir qatilin tarixçəsi (ing. - Parfume: The story of murderer) - rejissorluğu Tom Tıkver tərəfindən edilən, əsas rollarda Ben Uişou, Alan Rikman, Reyçel Herd-Vud və Dastin Hoffmanın yer aldığı 2006-cı il istehsalı olan psixoloji-dram filmi. Ssenari müəllifləri Endryu Birkin, Berd Ayxirna və Tom Tıkverdir. Film Patrik Züskindin eyniadlı romanı əsasında çəkilmişdir.
Məzmun
Film məşhur qatil olan Jan-Batist Qrenuyun cəzalandırılması səhnəsi ilə başlayır. Edam üçün aparılmasından əvvəl fransız balıq bazarında doğulan kimi tərk edilməsiylə başlanan həyat hekayəsinə geridönüş edilir. Yetimxanada böyüyən Qrenuy hamıkından daha güclü iybilmə qabiliyyətinə sahib, qəribə və hamıdan uzaq gəzən bir uşaq olaraq yetişir. Daha sonralar dabbaq birinə satılır və uzun illər dabbaq köməkçisi olur. Günlərin bir günü yeni qoxular ilə tanış olduğu Parisə ilk təslimatı edəndə hər şey dəyişir. Sarı ərik satan qızıl saçlı qızı izləməyə, onu iyləməyə çalışır. Bundan narahat olan qız qaçsa da, Qrenuy onu tapır və qışqırmaması üçün ağız-burnunu bağlayır. İstəmədən qızı boğmuş olur. Qızın öldüyünü biləndən sonra onu soyundurub hər tərəfini iyləyir. Qoxu itəndə isə peşman olur. Daha sonra Qrenuy qoxunu saxlaya bilmək fikrində ilişib qalır.
Ətir mağazasına təslimat etdikdən sonra Qrenuy oranın italyan sahibi Baldinini qoxuları tanıma və yenilərini yaratma bacarığı ilə təəccübləndirir. Beləliklə Baldini Qrenuyu pulla satın alır. Qrenuy əttarın biznesini yenidən canlandırarkən ondan sadəcə tələb edir ki, qoxuları necə qalıcı olaraq saxlamağı ona öyrətsin. Baldini bütün ətirlərin 12 ayrı qoxunun uyumu olduğunu və teorik olaraq 13-cü qoxunun ola biləcəyini açıqlayır. Qrenuy uzun müddət Baldini üçün çalışır, amma ondan distillə üsulu ilə hər şeyin qoxusunu saxlaya bilməyəcəyini öyrənəndə çox məyus olur. Sonrasında isə xəstələnir. Qrenuy başqa bir üsulu öyrətmək üçün Qrasa getməli olduğunu öyrənəndə qarşılıq kimi Baldiniyə 100 ətir resepti verir. Qrenuy Baldini ilə sağollaşıb getdikdən sonra Baldini çökən evinin altında qalaraq ölür. Qras yolunda Qrenuy bir mağaraya sığınaraq özünü cəmiyyətdən təcrid edir. Burada özünün xüsusi qoxusu olmadığının fərqinə varır və elə buna görə də başqaları tərəfindən qəribə və narahatedici olaraq qəbul olunduğuna inanır. Missiyasına davam etməyə qərar verərək mağaranı tərk edir və yoluna davam edir.
Qrasa çatanda Qrenuy zəngin Antoni Riçisin gözəl, qızılsaçlı qızı Lauranın qoxusunu alır və onun "13-cü təməl qoxu" olacağına qərar verir. Qrenuy Qrasda xanım Arnalfinin yanında iş tapır və burada qoxuları saxlamaq üçün yəni üsul öyrənir. Bundan sonra gənc lavanda toplayıcısını öldürür, ancaq qoxusunu saxlaya bilmir. Növbəti qurbanı bir fahişə olur və bu dəfə istədiyinə nail ola bilir. Tezliklə qətlləri geniş vüsət alır. Qurbanlarının çılpaq bədənlərini şəhərin müxtəlif yerlərinə buraxması şəhərdəki həyəcanı artırır. On iki qoxu tamamlandıqdan sonra Qrenuy Laura üçün planlar qurmağa başlayır. On iki qurbandan sonra kilsədə Qras yepiskopu qatilin tutulduğunu və cinayətləri etiraf etdiyini elan edir. Amma Riçis bununla qane olmur və qızıyla birlikdə gizlicə şəhərdən qaçır. Amma bununla da Qrenuydan yaxa qurtara bilmir. Qrenuy qoxunu uzaqdakı mehmanxanaya qədər izləyir və gecə otağına gizlicə girərək Lauranı öldürür.
Qrenuy ətiri bitirdikdən sonra əsgərlər onu həbs edir. Edam ediləcəyi gün Qrenuy ətiri üzərinə sürtərək gözətçiləri onu sərbəst buraxmağa məcbur edir. Qrenuy meydana gəldikdə ətirin qoxusunda hamı məst olur. Cəllad və oradakı topluluq qrup seksinə başlamazdan əvvəl onu günahsız elan edirlər. Qrenuyun hələ də qatil olduğuna inanan Riçis qılıncla onu təhdid edir, amma sonra qoxuya qapılır və Qrenuyu oğlu olaraq çağıraraq qucaqlayır.
Qrasdan zədəsiz olaraq ayrılan Qrenuy dünyaya hökm edəcək qədər ətirə sahibdir. Ancaq anlayır ki, bu, onun normal bir insan kimi sevməsinə və ya sevilməsinə icazə verməyəcək. Amansız arayışında xəyal qırıqlığına uğrayan Qrenuy doğulduğu Paris balıq bazarına geri dönür və qalan bütün ətiri başına tökür. Ətirə təslim olan və Qrenuyun mələk olduğuna inanan insanlar onu yeyir. Səhəri gün geridə qalan tək şey paltarlar və içindən son bir damla düşən boş ətir şüşəsi olur.
TCP və UDP port nömrələrinin siyahısı
TCP və UDP port nömrələrinin siyahısı — Bu, şəbəkə tətbiqlərinin işləməsi üçün protokolların istifadə edildiyi TCP və UDP port nömrələrinin siyahısıdır.
TCP və UDP-nin iki istiqamətli trafik üçün yalnız bir porta ehtiyacı var. Əgər varsa, müvafiq TCP və ya UDP tətbiqinin xidmətlərinə uyğun port nömrələrindən istifadə edirlər.
Kazımabad (Qürvə)
Kazımabad — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 183 nəfər yaşayır (36 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
İqtisadi göstəricilər
thumb İqtisadi göstəricilər (indiqatorlar) (Economic indicators) - Ölkədə iqtisadi vəziyyəti əks etdirən və maliyyə və iqtisadi meyilləri təhlil etmək, qiymətləndirmək və proqnozlaşdırmaq üçün istifadə olunan statistik göstəricilər. Məsələn: Ümumi daxili məhsul (Gross Domestic Product) — bir il ərzində iqtisadiyyatda (ölkə daxilində) istehsal olunan bütün mal və xidmətlərin məcmu bazar qiymətidir.
İstehlak qiymətləri indeksi — ümumi qiymət səviyyəsini müəyyən edən əsas ölçüdür. Bu ölçüdən istifadə etməklə inflyasiya dərəcəsini tapmaq mümkündür. İstehlak qiymətləri indeksi alıcıların istehlak səbətinə daxil olan məhsul və xidmətlərin (ərzaq, tibbi xidmətlər, nəqliyyat, sığorta xərcləri, kommunal xərclər və s.) ümumi qiymət səviyyəsinin dəyişməsini göstərir.