cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xionitlər
Tarixi
556-cı ildə Aşina türkləri tərəfindən darmadağın edildilər. Xionitlər qalıqları uqrlarla birləşdilər. Onlar Avar xalqını yaratdılar.
Bəzi mənbələrdə xionitləri ağ hun adlandırırlar.
Məni cəhənnəmə sürüklə (film, 2009)
Məni cəhənnəmə sürüklə — Amerika istehsalı olan qorxu/triller filmidir. Sem Reiminin rejissorluq etdiyi bu film 2009-cu ildə nümayiş olunub.
Məzmun
Los-Ancelesdə yaşayan və bir bankda işləyən Kristin Braun öz həyatından çox məmnundur. Klayton Dalton adlı professor ən yaxın dostu olan Kristin öz həyatını yaşamaqdadır. Lakin bu sakitçilik elə də uzun çəkmir. Belə ki, bir gün Silvia Qanuş adlı yaşlı qadın müştəri banka gələrək Kristindən müəyyən şərtlər altında kredit istəyir. Kristin bu məsələnin ona aid olmadığını lakin müdür ilə danışa biləcəyini deyir. Müdür isə ona onu göndərməsini deyərək razılıq vermir. Buna bərk əsəbiləşən Silvia bunun Kristinin ucbatından olduğunu fikirləşərək ona dəhşətli cadu edir. Kristinin pencəyinin qol düyməsini lənətləyərək ona verir. Ya Kristin bu cadudan xilas olacaq, ya da cəhənnəmə gedəcək.
Kristin çıxış yolu kimi cadugər Riamın yanına gedərək ondan kömək istəyir. Riam cadunun çox güclü olduğunu deyir və onu güclü cadugər Şaunun yanına aparır. Müəyyən ayinlər edərək lənəti pozmağa çalışırlar və bunu bacardıqlarını fikirləşirlər.
Lakin sonradan bunun belə olmadığı aydın olur. Riam Kristinə Silvianın qəbrinə gedərək (Silvia Qanuş artıq ölüdür) qəbri açıb həmin düyməni ora qoymasını məsləhət görür. Kristin qəbirstanlığa gedir, qəbri açır və çətinliklə də olsa zərfi qəbirə qoyaraq yorğun halda evə qayıdır.
Hər şeyin qurtardığını fikirləşən Kristin əşyalarını toplayaraq başqa şəhərə gedir. Dəmir yolu vağzalında sevgilisi onu gözləyir. Artıq ayrılan vaxt birdən ən yaxın dostu cibindəki zərfi çıxararaq onu maşındakı digər zərflərlə qarışdırdığını deyir və zərfi Kristinə uzadır. Bu həmin düymənin olduğu zərfdir. Kristin ən yaxın dostunun maşınındaykən onu əlindən salmış və digər zərflərlə qarışdırmışdı. Daha sonra isə tapdığını fikirləşmişdi. Qəbrə qoyduğu zərf isə boş zərfdir. Bunları xatırlayan Kristin qorxu ilə ağlayaraq geri çəkilməyə başlayır və bu vaxt yıxılaraq dəmir relslərinin üstünə düşür. Ən yaxın dostu Klayton dərhal əyilərək ona kömək etməyə çalışır. Lakin bu vaxt qatar gəlir. Ondan əvvəl dəmir relslər aralanaraq arasında Silvianın əlləri görünür. O Kristini alovlu cəhənnəmə aparır. Klayton isə dəhşətlər içərisində həmin relslərə və daha sonra isə əlində tutduğu düyməyə baxır.
Gəlir
Film ABŞ-də kinoteatrlarda 29 may 2009-cu ildə təqdim olunub. İlk həftə ərzində $15,825,480 dollar toplayan film ikinci həftədə $7,040,550 dollar topladı. Təkcə ABŞ və Kanadada $42,100,625 dollar toplayan film ümumilikdə dünya üzrə $90,842,646 dollar qazana bilib.
Ev üçün buraxılış
Filmin ev üçün buraxılış diski Birləşmiş Ştatlarda 13 oktyabr 2009-cu ildə satışa çıxarıldı. DVD-də eyni zamanda filmdən silinmiş səhnələr də yer alıb. İlk iki həftədə 459,217 nüsxə ilə satılan film $7.98 milyon gəlir qazanıb. Ümumilikdə isə filmin DVD buraxılışı $104,822,032 gəlir qazandırıb.
Dəmirçidam
Dəmirçidam — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Dəmirçidam kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Kəlbəcər rayonunun Dəmirçidam kəndi Seyidlər kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Dəmirçidam kənd Soveti yaradılmışdır. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. 10 noyabr 2020-ci ildə imzalanan atəşkəs bəyanatına əsasən 25 noyabrda boşaldılaraq Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinə təhvil verilmişdir.
Tarixi
Yaşayış məntəqəsini XIX əsrin əvvəllərində Gədəbəy rayonunun Şınıx kəndindən gəlmış ailələr keçmış dəmirçi damının (dəmirçixananın) yanında saldıqları üçün belə adlandırılmışdır. Köç yolunun kənarında yerləşən dəmirçixanada dəmirçilər yaylağa qalxan və qışlağa qayıdan elatlara mövsümi xidmət göstərirdilər.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Yaylaqları
Məşədi Baxşalı yurdu, Kalvalılar yurdu, Ortaboyun yurdu, Behbudalı yurdu, Qazaxlar yurdu, Əhmədxan yurdu, Qanqallı yurd, Tombadaş yurdu, Məhərrəmin yurdu, Daşlıqonqur yurdu, Əmir bulağının yurdu.
Bulaqları
Ongöz bulaq, Novlu bulaq, Göy bulaq, Qapaz bulağı, Hüseyn bulağı, Lilpərin bulağı, Xatın bulağı, Söyüdlü bulaq, Müseyibin bulağı, Qiblə bulağı, Əmir bulağı.
Məşhur yerləri
Dardərə, Cəfərə toy olan, Cəfərölən, Qazax dəyə tikən, Qazaxlar düzü, Arpalar, Bədəlin dam yeri, Tülküaşan təpə, Balacatəpə, Keçiqırılan, Pilovun yurdu, Tozluq, Çınqıl, Cərgələr, Məhərrəmin gölü, Qabaqqılış, Çolpan meşəsi, Söyüdlü çayı, Malqəbri, Atqoruğu, Rzabiçən, Binədamı, Səslənənqaya, Hoppan daş.
Binələri və qışlaqları
Kalafalıq binəsi.
Othonna hederifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sırğa
Sırğa — Qulağa taxılan qızıl, gümüş və s.-dən düzəldilmiş müxtəlif formalı bəzək; tana, qulaq pirsinqi.
Etimologiya
Bir çox türkoloq alim "sırğa" sözünün "asmaq" feilindən əmələ gədiyini və sözün ilkin biçiminin asırğa kimi olduğunu düşünür. Çaqatay dilində "astiq" — hörüklərdən və pullardan düzəldilmiş qadın bəzəyi; Azərbaycan türkcəsində "astığ" — qadın sırğası, Türkiyə türkcəsində "asım takım" — qadınların taxdığı süs əşyası.
Maraqlıdır ki, Xakas dilinin koybal və kaçin dialektlərində "ak sırğa" ifadəsi "sirkə (bit yumurtası)" anlamına gəlir. Qazax dilində "sirkiremek" — çisəmək (yağış haqqda); Çuvaş dilində "şarkalanmak" — damla-damla tökülmək (şeh haqqda). Tatar, başqırd, çuvaş dillərində "sirkə" həm də "çiçək tozu" deməkdir.
Türk kişilərin sırğa taxması
Sonrakı dövrlərdə, Qızıl Orda hökmdarı Berke Xanın qulağında qiymətli almazlar olduğu haqqında bir qeydə təsadüf edilir.
Qaraqoyunlu hökmdarı Qara Yusif də qiymətli sırğalar taxardı, hətta vəfat etməsiylə bağlı ordusu Şahrux ordusu qarşısında məğlub olduğu zaman türkmənlər o qiymətli sırğaları ələ keçirmək üçün Yusifin qulaqlarını kəsmişdilər.
Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsənin ordusundakı türkmənlərin də sırğalar və ya həlqələr taxdıqlarını Nəşrinin aydın ifadəsi çatdırır. Babur sülaləsinin sırğa taxdıqları, o dövrlərə aid miniatürlərdən də görünməkdədir Qazaxlarda köləni (qulu) eşiyə buraxıb qulağını biz ilə deşmək adəti varmış.
Türklər arasında qulağa həlqə, yaxud sırğa taxma adəti islamiyyətdən əvvəlki dövrlərdə də olmuşdur. Səlcuq imperatorluğu zamanında, türklər əsirlik əlaməti – nişanı olaraq qulağa həlqə taxıldığı haqqındakı İran ənənəsini çox yaxşı bilirdilər. Çingizin nəslində, teymurlularda, Qaraqoyunlularda və Ağqoyunlularda hökmdarların qiymətli sırğalar, halqalar taxmaları adətinin varlığı türklərdəki bu adətin qədim İranlılarda və İsrail oğullarında olduğu kimi "əsirlik və tabelik" timsalı olmadığını qəti surətdə göstərir. Qaraqoyunlularda və Ağqoyunlularda yalnız hökmdarların deyil, ordunu təşkil edən türkmənlərin də qulaqlarına həlqələr taxmaları, bu adətin bilavasitə türkmənlərdə çox yayılmış olduğunu anladır. Qəbilə ənənələrinə çox bağlı olan bu türkmənlərdə də qulaqlara həlqə taxma heç bir vəchlə əsirlik və tabelik timsalı olaraq göstərilə bilməz.
Dərvişlər sağ qulaqlarında həlqəvari sırğa taxıblar.
Kazaklarda sırğa taxmaq adəti
Kazaklarda sırğa taxmaq adəti hərbi həyatla bağlı idi. Kişi sol qulağında sırğa taxırdısa, bu, anasının yeganə oğlu olduğu anlamına gəlirdi. Sağ qulağında sırğa nəslin son kişisi demək idi. Hər iki qulaqda sırğa valideynlərin yeganə övladı mənasını daşıyırdı. Bu əlamətlər onları hərbi vəzifələrindən azad etmirdi: hamı kimi onlar da hərbi yürüşlərə və döyüşlərə gedirdilər. Ancaq yazılmamış qanunlara görə, onları qorumağa və sığortalamağa çalışırdılar.
Sübhanqul (Avurğazı)
Sübhanqol — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Ürşək kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə tatarlar (95%) üstünlük təşkil edir.
Vitis wuhanensis
(Vitis wuhanensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sayadlı
Sayadlı — Xızı rayonunda kənd.
Mədəniyyət
Kənddə 1989-cu ildə Münəvvər Rzayevanın müəllifi olduğu "Mikayıl Müşfiqin monumental abidəsi" ucaldılmışdır.
Arçil
II Arçil — I Yesenin oğlu, Kartli naibi.
Həyatı
1713-cü ildə anadan olmuşdu. Müsəlman olduqdan sonra Abdullah bəy adını almışdı, 25 yaşında Nadir şahın naibi olan Arçil II Teymurazın dövründə Aşağı Kartli və Somxetinin hakimi oldu. 1747-ci ildə II Teymurazın yoxluğundan istifadə edərək Tiflisi ələ keçirən Arçil 1748-ci ildə məğlub olaraq dağlara çəkildi.
Ailəsi
Arçil I İrakli Baqrationinin qızı Kotevanla evlənmişdi. 5 oğlu və 1 qızı olmuşdu:
Fazil Nəcəfov
Fazil İmamverdi oğlu Nəcəfov — heykəltaraş-rəssam, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2002), Azərbaycan heykəltaraşlığında avanqard üslubunun banilərindən biri.
Həyatı
Nəcəfov Fazil İmamverdi oğlu 1935-ci ildə Bakıda dünyaya göz açıb. 1955-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirib. Burada Fuad Əbdürrəhmanov və Səlim Quliyev kimi sənətkarlardan heykəltaraşlığın sirlərini öyrənib.
Fazil Nəcəfov 1961-ci ildə V. İ. Surikov adına Moskva Ali Rəssamlıq İnstitutundan məzun olub. 1960-cı illərdən sərgilərdə iştirak edən rəssamın "İzahat" adlı heykəl kompozisiyası, daha sonra isə "Neftçi" əsəri ictimaiyyətin diqqətini cəlb edib.
Heykəltəraşın emalatxanasında "Qara ay", "Korlar", "Mələk", "Həyatın mərtəbələri", "Zamanın sədası", "Söhbət", "İstirahət edən qoca", "Minillik insan", "İbadət", "Əkizlər", "Fontan" kimi nümunələr var.
Hazırda Bakıda Müasir İncəsənət Muzeyinin toplusunun əhəmiyyətli hissəsi Fazil Nəcəfovun əsərlərindən ibarətdir.
2019-cu ilin yanvarında Fazil Nəcəfovun yaradıcılığına həsr olunmuş "Göyə baxan daşlar" sənədli filminin təqdimatı keçirilmişdir.
Diamaqnetizm
Diamaqnetizm — bəzi materialların (diamaqnetiklər) maqnitləşdirici sahəyə qarşı maqnitləşmə xassəsi. Diamaqnetiklərə inert qazlar, bir sıra metal (bismut, qallium, mis) və bir çox üzvi birləşmələr aiddir. Minerallardan kvars, daş duz, çöl şpatı, qrafit və b. diamaqnit xassəlidir.
Əndazədən çıxanda (film, 1988)
Məzmun
Süjetlərin müəllifləri belə hesab edirlər ki, ədəb-ərkan qaydalarına riayət olunmayanda insanlar arasında qarşılıqlı münasibətlər pozulur.
Film qayda-qanunu gözləməyən adamların gülməli vəziyyətə düşmələrini incə yumorla açıb göstərir.
Film haqqında
Kinoalmanax üç süjetdən ibarətdir: "Əndazədən çıxanda", "Məclis" və "Divar dibində"
Dəli Kür
thumb|250px|Kitab cildinin üz qabığı. "Dəli Kür" əsəri — böyük Azərbaycan yazıçısı İsmayıl Şıxlının geniş oxucu kütləsinin rəğbətini qazanmış və XIX əsrin sonlarında baş verən mürəkkəb tarixi proseslərin Azərbaycan xalqının həyatında əmələ gətirdiyi əsaslı dəyişiklikləri realistcəsinə göstərən bir əsərdir. Əsər tamamlanaraq çap olunduqdan düz 2 il sonra, yəni 1969-cu ildə isə həmin əsərin motivləri əsasında "Dəli Kür" adlı film çəkilmişdir.
"Dəli Kür" əsəri haqqında
Əsərdə Azərbaycan xalqının milli oyanış dövrünün ziddiyyətli hadisələri təsvir edilir və bu əsər milli-tarixi roman janrının nümunələrindən biri sayılır. Bununla belə, həmin əsərdə ailə-məişət məsələləri də geniş təsvir olunmuşdur. Yazıçı 1957-ci ildə ilk romanı olan "Ayrılan yollar" adlı əsərinin nəşr olunmasının ardınca 10 il ərzində yorulmadan "Dəli Kür" adlı əsəri yazmağa başlamış və onu 1967-ci ildə müvəffəqiyyət ilə tamamlamağa nail ola bilmişdir.
"Dəli Kür" əsərinin qısa məzmunu
"Dəli Kür" adlı əsərdəki hadisələr kiçik bir Azərbaycan kəndi olan Göytəpədə cərəyan edir. Roman kəndin ağası və nüfuzlu bir mülkədar olan Cahandar ağanın Allahyar adlı bir şəxsin həyat yoldaşı Mələyi götürüb qaçması ilə başlayır. Daha sonra hadisələr yüksələn xətt ilə inkişaf edir. Cahandar ağanın birinci həyat yoldaşı Zərnigar xanım olanlara narazılığına bildirərək Mələyi evdən qovmağa cəhd edir. Cahandar ağanın böyük oğlu Şamxal anasını haqlı sayaraq atası ilə toqquşur və evi tərk edir. Kiçik oğlu Əşrəf isə atasının etirazlarına baxmayaraq, Qori Müəllimlər Seminariyasına oxumaq üçün gizlicə yola düşür. Cahandar ağa sonda kazakların əlinə keçməmək üçün Kürdə boğulmağa razı olur.
Takamatsu
Takamatsu — Yaponiyanın Şikoku regionunda yerləşən Kaqava prefekturasında şəhər.
Othonna retrofracta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Fundiseius cavei
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Vitis xunyangensis
(Vitis xunyangensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fərhad bəy Məlikaslanov
Həyatı
Fərhad bəy Məlik Aslan oğlu 1805-ci ildə Dizaq mahalının Tuğ kəndində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Şərq dillərini və rus dilini öyrənib.
Qarabağ atlı alayında xidmət edib. Praporşik rütbəsi vardı.
Fərhad bəy igidliyinə görə 1830-cu ildə mayın 11-də praporşik rütbəsi və 4-cü dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeni alıb. Fərhad bəy rus şairi Puşkinlə görüşmüşdü.
Hacı Fərhad bəy şair idi. Dövrünün şairləri ilə yazışmaları var. Aşıq Pəri ilə dostluq edirdi. Onların ilişkiləri haqqında Qasım bəy Zakir Məhəmməd bəy Aşiqə yazırdı: Biri piri kamil, ikisi sadə, Oynaş olmaz üçdən, dörddən ziyadə. Tapşırıb qabağın Şirin Fərhadə, Bəlkə fürsət ola geridən sana.
Çün sənin qədrini Fərhad ilə Şirin bilməz, Mirzəcan bilsə də, yüzdən birin bilməz…
Məhəmməd bəy Aşiq qoşmalarının birində yazırdı:
Hər kəs ki, yolunda çəkdi çox cəfa, Bir gün vüsalından görmədi səfa, Nə dilin var ey Pəriyi-bivəfa, Fərhadi-şirinər Məlik Aslana…
Aşiq digər bir qoşmasında Hacı Fərhad bəyi Aşıq Pərinin gözündən salmaq üçün baltanı kökündən vururdu:
Dizaq mahalının Fərhadı olub, Xosrovu Şirinin fəsadı olub, Hiylə bazarının ustadı olub, Nə deyəsən bu sevdayə, sevdiyim…
Ailəsi
Hacı Fərhad bəy Xatay xanımla yaşam qurmuşdu. Mehdi bəy, Aslan bəy, Sadıq bəy, Səlim bəy adlı oğulları, Nobat xanım adlı qızı vardı.
Yo Hyun-Yi
Yo Hyun-Yi (d. 16 iyul 1984) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Yo Hyun-Yi Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun üçündə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 10-cu yerdə başa vurdu.
Cümə məscidi (Digah)
Digah "Cümə" məscidi — Abşeron rayonu Digah qəsəbəsində yerləşən cümə məscidi. Məscid qəsəbənin daxilinə uzanan Hacı Zeynalabdin Tağıyev küçəsində yerləşir.
Tarixi
Digah Cümə məscidinin inşa tarixi dəqiq məlum deyil. Məscidin təməlinin qoyulması 1430-31-ci illər olması qeyd edilir. Bununla belə məscid hazır ki, formasını alana qədər yenidən tikilmiş və ya təmir-bərpa işləri həyata keçirilmişdir. Məscidin ilkin sahəsi 54 m² olmuçşdur. XIX əsrin əvvəllərində isə əlavə olaraq 81 m² sahə əlavə edilmişdir. 1988-1989-cu illərdə qadınlar üçün tikilmiş hissəsinin sahəsi isə 96 m²-dir.
Tikili
Məscidin divarlarının qalınlığı 1 metrdir. Tikilinin ümumi uzunluğu 22 m, eni isə əlavə tikililəri ilə birlikdə 12 m olmuşdur. Yerdən tavanadək hündürlüyü 5 m, günbəzədək hündürlük isə 10 metrdir. Məscid karxana daşları ilə tikilib. Günbəzi 4 sütun üzərində dayanıb. Sütunlar tağlarla birləşib. Damı dəmir təbəqə ilə örtülüb. Məscid sadə konstruksiyaya malikdir. Sonradan yanında yardımçı tikililər inşa edilmişdir. Minarəsi sonradan əlavə edilmişdir.
1274
Hadisələr
• Fransada   II  Lyon  konseyi  açıldı
• Xubilay  xanın  Yaponiya  səfəri
Zilog Z80
thumb|Zilog prosessor Z0840004PSC Zilog Z80 – 8-bitli mikroprosessor. Zilog, Inc. şirkətinin istehsalı olan bu mikroprosessordan 1980-ci illərin başlanğıcında CP/M əməliyyat sistemi ilə işləyən mikrokompüterlərdə istifadə olunurdu.
500px|thumb|center| Zilog Z-80 8-bit microprocessor
Xarici keçidlər
https://www.digikey.com/catalog/en/partgroup/z80/15507 http://eu.mouser.com/search/Refine.aspx?Keyword=ZiLOG+Z80+Microprocessors&No=25&FS=True
Zassenberq
Zassenberq — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya torpağının Münster inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 78.08 km2, əhalisi 14393 nəfərdir (2006).
Andorra tarixi
Andorra tarixi — Andorranın yaranması tarixi haqda ilk məlumatlar 805-ci ilə istinad edir. Orta əsrlərdə əvvəl mavrlardan, sonra isə ispan və fransız feodallarından öz müstəqilliyini qoruyan çoban qəbilələri burada yaşamışlar. Bu ərazidə ağalıq üstündə ispan və fransız feodalların rəqabəti yüz illərlə davam etmişdir. 1278-ci ildən başlayaraq Andorra bəzi fasilələrlə İspaniya və Fransanın ikili protektoratı altında olur. 1278–1288-ci illərdə Urxel yepiskopu ilə (İspaniya) qraf de Fua (Fransa) bu ölkəni bölüşdürmək aktını imzalayırlar. Bu ikili asılılıq indi simvolik xarakter daşıyır. 1866-cı ildə Andorra konstitusiya qəbul edir.
Xilaskar Məsih monastırı
Xilaskar Məsih monastırı – Culfa rayonunun Qazançı kəndi ərazisində, Qədim Cuğa şəhər yeri yaxınlığında yerləşən monastır. Tikili Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən ölkə əhəmiyyətli tarix-memarlıq abidəsi kimi qeydiyyata alınmışdır.
Sünik və Qafqaz Albaniyası kilsələrinin Erməni Qriqorian Kilsəsinə tabe edilməsindən sonra, həmin kilsələrin tabeliyində olan bütün dini tikililər kimi, Müqəddəs Məsih kilsəsi də erməni kilsəsi kimi inkişad etmiş, orta əsrlərdə isə şərqdə ən məşhur erməni monastırlarından birinə çevrilmişdir. Buna baxmayaraq IX-X əsrlərə aid edilən monastır başkilsəsi, VIII-X əsrlər Qafqaz Albaniyasının memarlığı üçün xarakterik olan xüsusiyyətləri daşımaqdadır.
Tarixi
Mesrop Smbatyanın verdiyi məlumata görə, monastırın əsası 1271-ci ildə Vaqram adlı bir nəfər tərəfindən qoyulmuşdur. Lakin, yazılı mənbələrdə monastırın adı 1271-ci ildən əvvəl də çəkilir. 976-cı ildə erməni katolikosu I Xaçikin Culfadakı Müqəddəs Stepanos monastırına torpaq bağışlaması haqqında sənəddə Xilaskar Məsih monastırının da adı çəkilir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Kompleksə Müqəddəs Məsih kilsəsi, narteks, yemək zalı, iki və bir mərtəbəli köməkçi binalar və kompleksi əhatə edən qala divarları daxildir.
Müqəddəs Məsih kilsəsi
Planda düzbucaqlı formaya malik olan kilsə binası daxildən iki cüt böyük pilon vasitəsiylə üç nefə bölünmüşdür. Mərkəzi nefin ortasında ikiüzlü baraban üzərində çadırvari günbəz ucaldılmışdır. Kvadrat formalı ibadət zalına şərq tərəfdən nalvari formaya malik altar və iki yan otaq birləşir. Kilsənin qaranlıq daxili həcmi, divar yüksəkliklərində yerləşdirilmiş çox dar pəncərələr vasitəsiylə işıqlandırılır və içəridə mistik ab-hava yaranır.
Kilsənin bütün dekorativ elementlərdən məhrum olan divarları, tünd boz bazalt daşlardan hörülmüşdür və ətraf mühitin peyzajında bu material tikiliyə sərt və möhtəşəm görünüş bəxş edir. Kilsənin dövrümüzə çatmış yeganə girişi onun qərb divarında yerləşir və ikimərkəzli oxvari tağa balik portala malikdir. Cənub və şimal divarlarının qərb tərəfində yarısı yer altında qalmış, yarısı isə qapadılmış daha iki qapı yeri vardır.
Z1
400px|thumb|Zuce Z1 kompüterinin modeli 150px|thumb|Zuce Z1 kompüter modelinin yaradıcısı Konrad Zuce
Z1 — alman mühəndisi Konrad Zuse tərəfindən yaradılan bu qurğu ilk məhdud proqramlaşdırılabilən hesablama maşını idi. Verilənlər qurğuya onluq say sistemində, sürüşkən nöqtəli ədədlər şəklində daxil edilirdi və həmin formada çıxışa verilirdi. Komandalar və verilənlər yazı makinası əsasında düzəldilmiş klaviatura vasitəsilə daxil edilirdi, çıxış isə lampalardan qurulmuş kiçik panelə verilirdi. Yaddaş isə növbələnən şüşə qatları və metal lövhələrdən ibarət kondesator vasitəsilə təşkil olunmuşdu. Belə konstruksiya 64 sayda 22-bitlik həqiqi ədədi saxlamağa imkan verirdi; 14 bit mantissaya, 8 bit isə işarəyə və tərtibə ayrılırdı. Prosessor 2 ədəd 22-bitlik registrdən ibarət idi. Takt tezliyi 1 Hz, sürət isə orta hesabla 5 saniyədə 1 vurma əməlinə bərabər idi. Maşın perfokartları oxuyan qurğu ilə təchiz olunmuşdu və gücü 1 kilovatt olan tozsoran vasitəsilə hərəkətə gətirilirdi. Vurma və bölmə vaxtilə Blez Paskalın özünün “Paskalina” (PASCALINE) adı ilə tanınan hesab maşınında (ARITHMETIC MACHINE) istifadə etdiyi təkrar toplama və çıxma prosedurlarının köməyilə yerinə yetirilirdi. Proqramın oxunan komandaları yaddaşa yüklənmədən dərhal icra olunurdu. Z1 etibarlı işləmirdi, çünki onun hissələrinin işi yetərincə dəqiq deyildi. Bu maşın praktik hesablamalarda istifadə olunmayıb. Buna baxmayaraq, Zuse yaratdığı maşının işindən razı idi. Onun sonradan işləyib hazırladığı proqramlaşdırılabilən başqa maşınlar – Z2, Z3, Z4 və s. məhz Z1 maşınına əsaslanırdı. İkinci dünya müharibəsinin gedişində Berlinin bombalanması zamanı Z1 maşınının orijinalı və ona aid bütün sənədlər məhv oldu. Ancaq 1987-1989-cu illərdə Zuse Siemens və beş başqa şirkətin maliyyə dəstəyi ilə Z1 maşınını yenidən qurdu. Bitmiş model 30 komponentdən ibarət idi.
Konrad Zuse Tsuze Berlində təyyarə zavodunda mühəndis kimi fəaliyyət göstərirdi. O, təyyarələrin statik hesabatları və riyazi məsələlərin həlli zamanı bu işlərin avtomatlaşdırılması üzərində düşünməyə başlayır. Tsuzenin ideyası dişli çarxlar və ştanqalardan imtina etmək və dual say sistemindən istifadə etməklə yeni bir məntiqə əsaslanan hesablama maşını düzəltməkdən ibarət idi. Artıq 1938-ci ildə, o, özünün ilk sınaq maşınını-Z1-i nümayiş etdirir. Bu maşın öz məntiqinə və yaddaş prinsipinə görə mexaniki maşınlara oxşayırdı. Maşında verilənləri daxil etmək, yaddaş, idarə etmək və xaric etmək üçün ayrıca proqramlar nəzərdə tutulmuşdur. Çusenin maşını hesablama əməliyyatlarını sırf düal məntiq əsasında yerinə yetirirdi.
Xarici keçidlər
Konrad Tsuze
Qaziantep qalası
Qaziantep qalası — Qaziantepin mərkəzindəki bir təpəyə qurulmuş qala. Nə zaman inşa edildiyi məlum olmamaqla birlikdə, Roma dövründə müşahidə məqsədli istifadə edildiyi məlumdur. Qaziantepdə Alleben dərəsinin kənarında, qismən təbii qayalıq, qismən də təpənin üstünə qurulmuşdur. Şəhərə hakim bir mövqedədir. Daxili və xarici qaladan formalaşmaqda olub, təxminən dairəvi planlıdır. Monumental giriş qapısından xarici qalaya girəndə, qalanın daxili təbəqələrinə və üstünə doğru açılan iki yol vardır. Sola açılan yoldan, dəmir örtməli monumental ikinci bir qapı və buradan asma körpüylə keçilən yolla iç qalaya çatılır. İç qala qapısının istiqamətində 150 metr uzunluğunda işıqlandırılmış bir qalereya yer alır. Fasilələrlə mazğal pəncərələrinin yerləşdirildiyi bu qalereyadan bürclərə çıxılır. Bütövlükdə on iki bürcün olduğu iç qalada XIII əsrə aid hamam və məscid qalığı mövcuddur. Qala ətrafında, eni 30 metr, dərinliyi isə 10 metr olan bir xəndək var idi. Buradan qalaya keçid körpü ilə təmin olunurdu. Bu xüsusiyyətləri Antep qalası; Ətrafında şəhərlə əlaqədar abidənin toxunun qorunduğu qədim Antep evlərini, karvansaraları, hamamları, məscidləri və s. memarlığının yaratdığı qədim şəhərin bütövlüyünün, ən gözəl və mənalı izləndiyi seyringah xüsusiyyəti daşıyır. Bizans dövründən sonrakı illərdə xüsusilə Məmlüklər, Dulkadiroğulları və Osmanlılar ehtiyaca görə qalanı zaman-zaman təmir etmişdilər və buna dair də təmir kitabələri qoymuşdular. Qala ikinci dəfə, 1481-ci ildə Misir sultanı Kayıtbay tərəfindən əldən keçirilmişdir. Əsas qapı üzərində olan kitabədən, baş qapı və qala körpüsünün iki yanındakı qüllələrin, Osmanlı İmperiyası dövründə Qanuni Sultan Süleyman tərəfindən 1557-ci ildə yenidən tikildiyi anlaşılır.
Qala tarix boyu bir çox dəfə bərpa edilmiş və son halını 2000-ci illərin əvvəlində aparılan bir bərpa ilə almışdır. Dairə şəkilli qalanın ətrafı 1200 metrdir. Divarları daş bloklardan olan 12 qülləsi və bürcləri vardır. Qala, hal-hazırda "Qaziantep Müdafiəsi və Qəhrəmanlıq Panoraması Muzeyi" olaraq istifadə edilir. Qaziantepin göstərdiyi müdafiə 45 dəqiqəlik sənədli filmlə qala içərisində göstərilir.
Ərzaq mağazası (film, 1937)
Film haqqında
Film saxlanılmayıb.
Zap
Zap - silmək, yox etmək (ru. уничтожать, затирать) – faylın uzaqlaşdırılması, məsələn, onun bütün informasiyasının fiziki yox edilməsi; informasiya daşıyıcısının, adətən, statik elektrik yükü ilə zədələnməsi.
Xarici keçidlər
https://en.wikipedia.org/wiki/Zap
Vitis yunnanensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fundiseius cesi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Blanc boğazı
Blanc boğazı — Solomon adalarının Qərb vilayyəti ərazisinə daxildir. Yeni Georgiya aid olan Şimaldan Vangunu və cənubdan isə Rendova və Teterpare adaları arasında yerləşir. Solomon dənizi akvatoriyasına aiddir.
Othonna retrorsa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nadejda Dırenkova
Nadejda Petrovna Dırenkova (31 may 1899 - 28 oktyabr 1941) — rus sovet türkoloqu.
Həyatı
Nadejda Petrovna Dırenkova 1899-cu ildə anadan olmuşdur. Dana çox etnoqrafiya sahəsi ilə çalışmağına baxmayaraq türk dialektlərini tədqiq etmişdir. Türkologiya sahəsində «Grammatika ojrotskogo jazyka» (1940), «Grammatika sorskogo jazyka» (1941), «Grammatika hakasskogo jazyka» (1948) adlı qrammatika kitablarının müəllifi olaraq şöhrət qazanmışdır. «Tofalarskij jazyk» adlı məqaləsi 1963-cü ildə nəşr olunmuşdur. «Sorskij folklor» adlı əsəri dəyərli bir tədqiqatdır (1940).
Nadejda Dırenkova 1941-ci ildə Leninqradda vəfat etmişdir.
Fundiseius coronatus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Lotus argophyllus
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rotşild ailəsi
Rotşild ailəsi — Son araşdırmalara əsasən dünyanın ən zəngin ailəsi. Rotşild ailəsi hazırda dünyada fəaliyyət göstərən 10 ən böyük bankdan 3-nün sahibidir. Forbes jurnalının hesablamalarına görə 10–15 trilyon arası bir sərvətə sahib olduqları bildirilir.
Soyun tarixi
Rotşild nəslinin ən önəmli şüarı belə idi: "Məlumata sahib olan dünyaya sahibdir". Bu şüarı gerçəkləşdirmək üçün Rotşildlər bütün Avropada ən sürətli kuryer şəbəkəsini yaratmışdı. Onların kuryerləri məlumatı, hətta dövlət kuryerlərindən belə tez çatdırırdılar.
1815-ci ildə Napoleon Vaterloda öz sonuncu döyüşünü keçirir. O, döyüşdə məğlub olaraq İngiltərəni Avropanın birinci ölkəsinə Rotşildləri isə Avropanın bir nömrəli bankirlərinə çevirir.
Napoleonun məğlubiyyəti İngiltərə istiqrazlarının qiymətini görülməyən məbləğə çatdıracaqdı. Onun döyüşdə qalibiyyəti isə əksinə — dövlət istiqrazlarının qiymətlərini aşağı salacaqdı.
Biznesmenlər üçün burda əsas məsələ məlumatı birinci əldə etmək idi. Napoleonun məğlubiyyətini Rotşildlər, qurduğu ən sürətli kuryer şəbəkəsinə görə birinci öyrənirlər. Bunu biləndən sonra Natan Rotşild London birjasında öz əlində olan qiymətli kağızları satmağa başlayır. Birjadakı oyunçular Rotşildin bu hərəkətini görüb Napoleonun qələbə qazandığını yəqin edib, əllərində olan qiymətli kağızları satmağa başladılar. Bunun nəticəsində bütün istiqrazların qiyməti iki dəfə düşdü, Rotşild başladı istiqrazları ən aşağı qiymətə topdan almağa. Birjaya Napoleonun uduzmaq xəbəri çatanda artıq gec idi, çünki Rotşild əlində demək olar ki bütün birjanın qiymətli kağızlarını toplamışdı. Napoleonun məğlubiyyəti həmin istiqrazların qiymətini 10 dəfə bahalaşdırdı və Natan Rotşild bu oyunun hesabına 40 milyon funt qazandı. Həmin dönəm üçün 40 milyon funt çox böyük məbləğ idi. Rotşildlər Napoleondan necə istifadə etdi? Bu gün Rotşild nəslinin üzvləri bütün Avropada var. Onlar böyük banklara, istehsal şirkətlərinə, transmilli holdinqlərə sahib olsalar da Rotşild Mayer Amşelin vəsiyyətinə görə, ailə büdcəsi heç kimə açıqlanmır. 2010-cu ildə Baron Benjamin Rotşild bildirib ki, onlar hələ də ənənəvi kiçik ailə biznesi ilə məşğuldurlar. Baronun bu açıqlaması dünyada təəccüblə qarşılanıb. Çünki, iqtisadi ekspertlərin hesablamalarına görə, Rotşildlər dünyadakı briliantın 75 faizinə sahibdirlər. Əgər baronun dediyi kiçik ailə biznesi budursa, onun böyük biznes anlayışı nədir?
Kim Yin-Yi
Kim Yin-Yi (d. 20 iyun 1993) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Kim Yin-Yi Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun üçündə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 10-cu yerdə başa vurdu.
Comərd
thumb
Comərd — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Comərd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Kəlbəcər rayonunun Comərd kəndi Kilsəli kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Comərd kənd Soveti yaradılmışdır. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Toponimikası
Kəndin ərazisi XX əsrin əvvəllərinədək Ermənistanın Sisyan rayonundakı Comərdli kəndinə məxsus binə olmuşdur. Sonralar həmin kənddən ayrılmış ailələr binə yerində məskunlaşaraq köhnə yaşayış məntəqəsinin adını yeni yaşayış məntəqəsinə vermişlər. Comərdli sözündəki -li komponenti düşmüşdür. Digər bir yerli məlumata görə - bu kəndin bünövrəsini Dərələyəzdən gələnlər qoymuşlar və öz keçmiş kəndlərinin adı ilə adlandırmışlar. Yaşlı nəslin nümayəndələrinin söylədiklərinə görə XV-XVI əsrlərdə Dərələyəzin Cani (Canlı) varlı bir çodar Qara Kilisə (indiki Sisiyan) rayonuna mal almağa gedib. Çox sayda iribuynuzlu mal alıb evinə qayıdarkən, bir oğlandan xahiş edir ki, bala mənə kömək et malları dağın o biri tərəfinə aparaq, sənə hörmət edərəm. Oğlan çodara kömək edib malları dağın o biri tərəfinə aparanda payız fəsli olduğundan şiddətli qar yağmağa başlayır. Çodar ehtiyat edir ki, oğlan geriyə tək qayıtsa borana düşə bilər. Ona görə də oğlana deyir ki, gedək bizə havalar yaxşılaşanda səni evinizə apararam. Həmin il qış sərt keçir və dağlardan keçmək mümkün olmur. Oğlan yaza kimi çodarın evində qalır. Çodar varlı olub və övladı yox imiş. O, oğlana deyir ki, bala mənim övladım yoxdur və var-dövlətimə sahib qalan hec kimim yoxdur. Qal mənə oğulluq et, var-dövlətim sənə qalsın. Oğlan razılaşır. Yazda dağlardan qar əriyib adamların keçməsinə imkan yaranandan sonra kişi oğlanla birlikdə Qara Kilisəyə gedir. Oğlan gilin kəndinə yaxınlaşanda kişi ondan evlərinin yerini soruşur. Oğlan evlərini ona göstərir. Kişi oğlanı onların qonşuluğunda olan evə aparır. Ev sahibi onlara oğlanın itgin düşməsini və ona yas da verilməsini danışır. Tam dəqiqləşdirəndən sonra ata-anasının razılığı ilə oğlanı oğulluğa götürür və geriyə, Dərələyəzə qayıdır. Kişi öləndən sonra onun var-dövləti oğlana qalır. Həmin oğlanın oğlanlarından biri Kəlbəcərin Comərd kəndinə köçüb kəndin bünövrəsini qoyub. Yəqin ki, o, öz atasının əvvəlki kəndinin adını bu kəndə qoyub.
Yaylaqları
Qayalıq yurdu, Ortadüz yurdu, Allahaman yurdu, Böyükbiçənək yurdu, Alçalı yurd, Novlu yurd.
Bulaqları
Yarpızlı bulaq, Daş bulaq, Sarı bulaq, Əkbər bulağı, Şırran bulağı, Şor bulaq, Novlu bulaq, Nazlı bulaq, Damcı bulaq, Qaramalıx bulağı.
Məşhur yerləri
Qaramanqaya, Qurdtələsi, Qabıq qayası, Comərd qalası, Yarpızlıdərə, Qozludərə, Zoğallıdərə, Qılıcın qoyunu doğan dərə, Alxan buğavuran qaya, Evindalı, Topallıq, Quzey qayası, Donuzuçan, Əhəngyandırılan, Pütdüdüklüdərə, Əhməd talası, Targələn, Bəhrəm təpəsi, Papaqyanan təpən, Şişin təpəsi, Tütün yeri, Şadman gölü, Söyüd gölü, Sarı povorot (döngə), Qoyun körpüsü, Mehdinin yeri, Tutluq ağacı, Yanıq, Ağdaşın dalı, Qaragüney suyu, Kilsəli suyu, İdrisbiçən, Təkağac, Qalanın dalı, Şirinin biçənəyi, Köçəri qırıntısı, Arpa yeri, Abuzəryatan kaha, Ədilin çəpəri, Dərəkənd, Kərəm arı qoyan yer, Əhməd tələsi.
Binələri və qışlaqları
Kəndyeri binəsi, Yarpızlı binə.
Mortal Kombat
Mortal Kombat (, qısa variantı: MK) – "Action" janrında hazırlanan oyunlardan biridir. "Midway Games" kompaniyası tərəfindən yaradılmışdır. "Mortal Kombat" oyunu rəngarəng döyüş fəndləri ilə seçilir. Bu döyüş fəndlərində qəddarlıq müşahidə olunur.
I Yese
Yese — Kartli çarı. Kartli kralı Levan şahzadə Tinatin Avalişvilinin oğlu, Kartli çarı "XI Georgi"nin qardaşı. .
Mortal Kombat
Tarixi
"Mortal Kombat" videooyunu 1991-ci ildə Ed Bun, Con Tobias, Con Vogel və Den Forden tərəfindən hazırlanmağa başlanır. İlk vaxtlarda Ed Bun və Con Tobias videooyun qəhrəmanının Jan-Klod Van Dammın olacağını düşünürdülər. Lakin yeni hazırlanacaq videooyun, janrındakı qəddarlıq xüsusiyyətinə görə "Street Fighter II" kimi döyüş janrlı oyunlardan fərqlənməli idi. Bu səbəbdən oyunun məzmunu dəyişdirilir. Personajlardan yalnız "Conni Keyc" Jan-Klod Van Dammın xüsusiyyətini daşıyırdı. Həmçinin, digər oyunlardan fərqli olaraq bu oyunda kompüter qrafiklərindən olan şifrəli spraytlardan istifadə edilmişdir. "Mortal Kombat" videooyunu 1992-ci ildə "Midway Games" kompaniyası tərəfindən istehsal edilmişdir.
I Yese
Həyatı
Yese 1680-ci ildə qəyyum Levanın və ikinci həyat toldaşı Tinatin Avalişvilinin oğlu olaraq doğulmuşdu. Müsəlman olduqdan sonra Əliqulu xan adını götürən Yese 1708-1709-cu illərdə Kirman naibi, 1709-1711-ci illərdə isə Kirman bəylərbəyi olmuşdu. 1711-1714-cü illərdə isə Səfəvi ordusunun topçubaşı (artilleriya üzrə baş komandan) olmuşdu.
Mortal Kombat
Geympley
Klassik seriyalar olan "Mortal Kombat" (1992), "Mortal Kombat 2" (1993) və "Mortal Kombat 3" (1995)", həmçinin, onların əlavəsi "Ultimate Mortal Kombat 3" (1995) və "Mortal Kombat Trilogy" (1996) seriyaları 2D janrında hazırlanmışdır. "Mortal Kombat 4" (1997) seriyasından başlayaraq seriyalar 3D formatında hazırlanmağa başlanılır. "Mortal Kombat: Armageddon" (2006) seriyası özündə bütün epizodlarıdakı personajları ehtiva edərək "Mortal Kombat" seriyalarının müasir süjet xəttini bitirir. 21 aprel 2011-ci il tarixində "Xbox 360", "PlayStation 3" kimi platformalar üçün "Mortal Kombat" adlı videooyun istehsal edilmişdir. Ardınca PC, "PS Vita" platformaları üçün hazırlanmışdır. Videooyunda "Unreal Engine 3" hərəkətindən istifadə edilir. Geympley daha çox "Mortal Kombat" seriyasının 2D formatında hazırlanmış klassik seriyalarına bənzəyir.
I Yese
Hakimiyyəti
1714-cü ilin martında VI Vaxtanq İslamı qəbul etmədiyi üçün onun yerinə çar olmuşdu. II David ilə ittifaq quran çar 1716-cı ilin iyunu çarlıqdan kənarlaşdırılaraq yerinə VI Vaxtanq gəldi.
Həbs və dini dəyişiklik
Yesse Telaviyə köçdü və III Bakarın qəyyumluğu altında yaşamağa başladı. 1721-ci ildə VI Vaxtanq tərəfindən Kartli ədalət naziri təyin edildi. II Konstantin Baqrationinin hücuma hazırlaşdığını eşidən Yese 1723-cü ildə Osmanlıya qaçaraq sünni oldu və 1724-cü ildə Mustafa paşa adı ilə çar elan edildi. 1727-ci ildə öləndən sonra isə çarlıq institutu ləğv edildi.
Ailəsi
Yese 2 dəfə ailə qurmuşdu:
Othonna heterophylla
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Tripoli döyüşü
Tripoli döyüşü - 2011-ci ildə bir neçə ay davam etmiş iğtişaş.
Hadisə
Tripoli döyüşündə əsas məqsəd Müəmmər Qəzzafinin hakimiyyətdən devrilməsi idi.Lakin diktator devrilməyini istəmir və silahsız əhalinin üstünə qoşun göndərir.Bununla da iğtişaşlar qızışır və qurtarmaq bilmir.Bu döyüş zamanı 500 nəfərdən çox insan ölür,minlərlə insan yaralanır.
Sonu
Müəmmər Qəzzafi öldürülür və beləcə döyüş başa çatır.
Qurd yuvası mağarası
Haqqında
2018-ci ilin dekabr ayında Abşeron arxeoloji ekspedisiyasının bölgədə apardığı kəşfiyyat işləri zamanı Balaxanı və Məhəmmədi qəsəbələri arasında – Qırməki adlanan sahədə daş dövrünə aid çox sayda alətlər aşkar olundu. Alətlər böyük sahədə tapıldığından burada qədim dövrə aid düşərgənin yerləşməsi istisna edilmir. Aşkar edilmiş iti uclu qaşov, kəsici alətlər, miniatür əl çapacaqları çaxmaq və andezit daşından hazırlanıb. Abşeronun paleocoğrafiyası aşkar edilmiş abidənin yerləşmə topoqrafiyası ilə ziddiyyət təşkil etmir. Mütəxəssislərin ilkin rəyinə görə, bu tapıntıları paleolitin orta mərhələsinə aid etmək mümkündür.
Geoloji çöküntülərdə aşkar edilmiş qədim paleontoloji materiallar bölgənin paleolitdə zəngin faunaya malik olmasını göstərir. Son tapıntılar isə paleolit dövründə göstərilən ərazinin qədim ovçuları da cəlb etməsi barədə fikir yürüdülməsinə imkan verir.
Ərazinin ətraf mühitin ibtidai insanların yaşayışı üçün əlverişli olması, insanlar üçün ov heyvanlarının əlçatarlılığı və istilik mənbəyi olan daimi alovların olması bu ərazi qədim insan məskəni olmasına səbəb olmuşdur. Yerli əhalinin sözlərinə görə, qədim dövrlərdə bu mağarada canavarlar məskən saldığından mağaraya "qurd yuvası" adı verilib.
Ağakişilər
Ağakişilər – Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun İsgəndərbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Kənd Zəngilan rayonunun şimalında yerləşir.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə işğaldan azad olunub.
Tarixi
Ağakişilər kəndi dağlıq ərazidədir. Etnotoponimdir. Kəndi vaxtilə Ermənistanın Qafan rayonunun Kirs kəndindən ağakişilər nəsli salmışdır. Kəndin ərazisi keçmişdə həmin nəslin qışlaq yeri olmuşdur. 1933-cü ildə Bərdə rayonu ərazisində də eyniadlı kənd qeydə alınmışdır.
Teymur bəy Bayraməlibəyov
Teymur Məmməd bəy oğlu Bayraməlibəyov — tarixçi-etnoqraf, pedaqoq, maaarifçi. Zaqafqaziya Müəllimlər Seminariyasının məzunu.
Həyatı
Teymur bəy 1862-ci il avqustun 22-də Lənkəran qəzasının Yeddioymaq kəndində anadan olmuşdur. Bayraməlibəyovlar nəslinin kökü I Şah Abbasın hakimiyyəti illərinə gedib çıxır. Onlar məşhur Şahsevənlar nəslinə mənsub olmuş və XVI əsrin sonlarında Muğana köçmüşlər. 1918-ci ildən Teymur bəy ailəsi ilə birlikdə Bakıya köçür və 1929-cu ilədək pedaqoji fəaliyyətini burada davam etdirir. Mübarizələrlə dolu mənalı bir həyat yaşamış yorulmaz pedaqoq, publisist və ictimai-siyasi xadimin yaradıcılığını əsasən 2 dövrə ayırmaq olar. Birinci dövr onun Qori Müəllimlər Seminariyasını bitirdikdən sonra — 1881-ci ildən 1918-ci ilədək Lənkərandakı fəaliyyətini, ikinci dövr isə Bakıya köçdükdən sonrakı 1918-1937-ci illəri əhatə edir. Azərbaycanın ziyalısı Bayraməlibəyov 1937-ci il sentyabrın 2-də Bakıda vəfat etmişdir.
Təhsili
İlk təhsilini kənd mollaxanasında almış, Quranı oxumağı öyrənmiş və Sədi Şirazinin (1210–1292) "Gülüstan" kitabı əsasında fars dilinə yiyələnmişdir. Daha sonra qardaşının təklifi ilə Lənkərandakı 2 sinifli rus məktəbində indiki Lənkəran şəhər 1 nömrəli tam orta məktəbində oxumuş, 1875-ci ildə oranı bitirib Tiflisdə yenicə açılmış feldşerlik məktəbinə təhsil almağa göndərilir. O, burada öz şəxsi hesabına deyil, Bakı torpaq Şöbəsinin xərci ilə oxuyurdu. Burada olduğu illərdə Qori Müəllimlər Seminariyasında Azərbaycan Şöbəsi fəaliyyətə başlayır. Teymur bəy böyük məhəbbətlə öz sənədlərini buraya verir və 1879-cu ildə seminariyanın Azərbaycan şöbəsinə daxil olur. O bu seminariyaya daxil olan ilk 3 azərbaycanlıdan biri idi. Onunla yanaşı Şuşadan S. Vəlibəyov, Naxçıvandan isə M. Xəlilov ilk üçlükdə yer alırdılar.
Lənkəranda qızlar məktəbinin təşkilatçısı
Qadınların təhsilinə böyük əhəmiyyət verən Bayraməlibəyov 1917-ci ildə Lənkəranda "Ünas" (qızlar) məktəbinin əsasını qoyur. Teymur bəy Bayraməlibəyovun inqilabi hərəkatda fəal iştirakı bəhanə göstərilərək, o, 1918-ci ildə Muğan Radası tərəfindən həbs edilmiş və Bakıya göndərilmişdir. Onun işini qızı- Məryəm xanım davam etdirmişdir. Məryəm xanım Bayraməlibəyova 1898-ci ildə Lənkəran şəhərində Azərbaycanın xalq müəllimi Teymur bəy Bayraməlibəyovun maarif nurlu ocağında dünyaya gəlmişdir. Məryəm xanım ibtidai təhsilini "Nicat" xeyriyyə cəmiyyətinin hesabına 1905–1911-ci illərdə Bakıda, Hacı Zeynalabdin Tağıyevin qız məktəbində — I rus-tatar qızlar məktəbində almışdır. O, təhsilini davam etdirmək məqsədi ilə 1911-ci ildə "Müqəddəs Nina" qızlar məktəbinə daxil olmuş və 1917-ci ildə bu məktəbin 8-ci pedaqoji sinfini qızıl medalla bitirmişdir. Oxumağa böyük həvəs göstərən Məryəm xanım ali təhsil almaq üçün Moskvaya gedir və tibb institutuna qəbul edilir. Məryəm xanım həmin məktəbin müdiri və davamçısı olmuşdur. 1918–1920-ci dərs ilində Qızlar məktəbi şəhərin keçmiş Pioner döngəsində, iki otaqdan ibarət bir binada yerləşmişdir. Sonra onları indiki Səttərxan küçəsindəki 69 saylı binaya (Bayraməlibəyovun öz evinə) köçürmüşlər.
Böyük maarifpərvər Teymur bəyin səyi və qızı Məryəm xanımın böyük əməyi sayəsində təşkil edilən məktəbdə ali təhsilli müəllimə Nəsibə Bayraməlibəyova və tibb elmləri namizədi Rəhilə Bayraməlibəyova, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, Azərbaycanın ilk opera müğənnisi Həqiqət Pzayeva, əməkdar artistlərdən Münəvvər Kələntərli və Cahan Talışinskaya, Məhbubə Seyidzadə, Dilşad Talışlı, Xanımcan Kərimova, Bacıxanım Axundova, Tacı Zeynalova, Qöncə Axundova, Aliyə Qurbanova, Sərvər Sakayeva və b. bu kimi tanınmış qabaqcıl ziyalı qadınlar yetişmişlər. Teymur bəy Bayraməlibəyov həmvətənlərinin bu məsələyə münasibətini hələ bir neçə il əvvəl öyrənib ümumləşdirəndən sonra problemin həllinə çalışmışdır. Bu məqsədlə o, ilk növbədə səlahiyyət sahiblərinin dilini bilməyi vacib saymışdır.
Teymur bəy Bayraməlibəyov yazırdı: Teymur bəy Bayraməlibəyovu müsəlman qadınlarının hüquqsuzluğu son dərəcə narahat edirdi. O, qadın azadlığının qəti tərəfdarlarından biri kimi, bu məsələni mühüm ictimai vəzifə hesab edirdi. Bu məsələ ilə bağlı Teymur bəy Bayraməlibəyov "Müsəlman qadınlarının ailədə vəziyyəti" adlı əlyazmasında da ailədə qızların tərbiyəsi və təhsil məsələlərindən danışaraq qeyd edir ki, "Çoxəsrlik tarixə malik qadın əsarətinin əsasını onların elm və maarifdən təcrid olunmasında axtarmaq lazımdır. Qadın ailənin ev-məişət işlərini idarə etməklə yanaşı, uşaqların ilk tərbiyəçisi, savadsızlıq və avamlıq isə bu istiqamətdəki tərəqqinin düşmənidir". Odur ki, Teymur bəy müsəlman qadınlarının cəmiyyətdə, ailədə öz doğru yerini tutmaları üçün onların oxumasını, maariflənməsini, elmə, mədəniyyətə yiyələnməsini vacib saymış və yerlərdə məktəblərin açılmasına səy göstərmişdir.
Teymur bəy Bayraməlibəyov haqqında yazılanlar
Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Sənədli Mənbələr fondunda Teymur bəy Bayraməlibəyova məxsus bir neçə sənəd və fotoşəkillərlə yanaşı yanaşı onun "Lənkəran–Ərdəbil şose yolunun tikilməsi layihəsi" və "Böyük Aleksandır haqqında Fars əfsanəsi", "Şah Abbas haqqında türk əfsanəsi" və "Azərbaycan qızlarının fala baxmaları" əlyazmaları sənədlər xüsusu maraq döğurur. O, fonda saxlanılan Lənkəran–Ərdəbil şose yolunun tikilməsi layihəsi haqqında məqaləsində, Lənkəran–İran arasında dəmir yolunun çəkilməsinin iqtisadi cəhətdən üstünlüklərini açıqlamış və onların hansı ərazilərdən keçəcəyini göstərmişdir. .
Əshabi-Kəhf (film, 2000)
Əshabi-Kəhf — Rejissorlar Xamiz Muradov və Tofiq Məmmədovun filmi.
Məzmun
Film bəzi mənbələrdə "Alkaf", bəzilərində "Əshabi-Kəhf", bəzilərində isə "Yeddilər" adlanan və Naxçıvanda yerləşən "Əshabi-Kəhf" mağarası haqqındadır. Filmdə bu möhtəşəm ziyarətgahın yaranma tarixi açıqlanır, eləcə də burada ziyarətgaha gələn zəvvarlar, kəsilən qurbanlar, oxunan dualar haqqında danışılır. Mağara haqqında "Qurani-Kərim"in 18-ci surəsində verilən məlumatlardan, ziyarətgahın bu günündən bəhs olunur.
Fundiseius costaricus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Lotus argyraeus
(Lotus argyraeus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tadeuş Yan Kovalski
Tadeuş Yan Kovalski(Tadeusz Jan Kowalski; 21 iyun 1889, Şatoru, Fransa — 5 may 1948, Krakov, Polşa) — polyak türkoloqu, şərqşünası.
Həyatı
Yan Kowalski 1948-ci ildə Krakovda vəfat etmişdir.
Dərinin xoşxassəli törəmələri
Dərinin xoşxassəli törəmələri — qocalıq ziyilləri, qocalıq keratoması, fibroma, lipoma, dəri buynuzu və s nəzərdə tutulur. Bunarın hər birininn özünəməxsus göstəriciləri və müalicə üsulları vardır.
Siyasi rejim
Siyasi rejim — bir dövlət idarəolunmasında suverenliyin kim tərəfindən və nə şəkildə istifadə ediləcəyini təyin edən formal və informal qayda və vasitələri ifadə edir. Siyasi rejimin digər adı "hökumət sistemi"dir.
Dərinin xoşxassəli törəmələri
Qocalıq ziyilləri
Qocalıq ziyilləri  Başlıca olaraq qocaların gövdə nahiyəsində, üzündə və ətraflarda təsadüf edilir. Bir neçə mm- dən bir neçə sm-ə kimi olur. Ziyillər dairəvi və ya oval, sərhədləri kəskin konsistensiyası bərk olur, səthi isə parıldayır.Rəngi tünd qəhvəyi və ya qara olur. Müalicəsi diatermokoaqulyasiya üsulu ilə aparılır
Siyasi rejim
Siyasi rejimləri ümumiyyətlə;
Dərinin xoşxassəli törəmələri
Qocalıq keratoması
Qocalıq keratoması  -Bu orqanizmin acıq sahələrində müşahidə olunur. Xəstəlik müxtəlif formalarda yastı və quru, qəhvəyi rəngli kəpəklərlə örtülü düyüncüklərlə təzahür edir. Günəş şüalarının təsirindən epiteliomaya çevrilir.Müalicəsi diatermokoaqulyasiya üsulu ilə aparılır.
Siyasi rejim
Birbaşa demokratiya, xalqın rəhbərliklə əlaqədar qərarları özünün al/götürməsi və bunu yenə özünün tətbiqi deməkdir. Gerçək həyatda doğrudan demokratiyanın tam mənasıyla tətbiq olunması asan deyil. Çünki, doğrudan demokratiyalarda cəmiyyətdə hər fərdin cəmiyyəti maraqlandıran qərarlara və edilən tətbiqlərə şəxsən iştirakı haqqında danışılan olmaq olmalıdır. Bunun isə günümüz cəmiyyətlərində tətbiq olunma imkanı olduqca güc və hətta qeyri-mümkündür.
Dərinin xoşxassəli törəmələri
Fibroma
Fibroma-Kollagen liflərdən əmələ gəlmiş dəri şişidir. Fibroma tək-tək, yaxud xeyli miqdarda təsasdüf edilir.Noxuddan uşaq başı böyüklüyünə qədər olur. Fibromanın səthi bəzən hamar bəzən isə ayrı ayrı paylardan ibarətdir. Kliniki gedişinə görə bərk və yumşaq olur.
Siyasi rejim
Təmsili (nümayəndəli) demokratiyalar isə xalqın özünü idarə edəcək nümayəndələrini seçməsi və onlara idarə etmə səlahiyyətini təhvil verməsi mənasını verməkdədir.
Dərinin xoşxassəli törəmələri
Lipoma
thumb|Lipoma Səthi dərialtı lipomalar ən geniş yayılmış xoşxassəli yumşaq toxuma törəmələridir. Səthi lipomaların çox nadir hallarda hansısa simptomlarla müşahidə edilir. Lipoması olan xəstələr həkimə adətən iki səbəbdən müraciət etmiş olur. Bəzi xəstələr lipomaların bədxassəli olduğundan narahatlıq hissi keçirir, digərləri isə sadəcə böyük ölçülü lipomaların kosmetik qüsur yaratdığından onun çıxarılmasını istəyir. Lipomalar nazik fibroz kapsulaya bürünmüş yetişmiş piy hüceyrələrinin toplumudur. Lipomalar bədənin piy toxuması olan istənilən hissəsində əmələ gələ bilər. Onlar adətən səthi olaraq dərialtı toxumada geniş müşahidə edlir, lakin bəzən fassiya və ya daha dərin əzələ qatlarında da əmələ gələ bilər. Lipomaların inkişafı etiologiyası hələ ki, dəqiq anlaşılmayıbdır. Lipoma çox zaman dəri altı müəyyən edilən kiçik "tennis şarı" kimi xarakterizə edilir. Lakin, tennis şarından fərqli olaraq lipomalar yumşaq olur. Bir çox xəstədə bir neçə lipoma müəyyən edilə bilər. Bəzi hallarda isə çoxsaylı lipomaları olan xəstələrdə irsi çoxsaylı lipomatoz xəstəliyi müəyyən edilə bilər. Lipomaların maliqnizasiya olunaraq liposarkomaya transformasiyası çox nadir haldır. Lipoma diaqnozu adətən kliniki müayinə əsasında qoyulur. Lipomalar yumşaq, asimptomatik və adətən yavaş böyüyən törəmələrdir. Əgər lipoma olduğu düşünülən törəmə hansısa simptomlara səbəb olursa (məs., ağrı və ya hərəkətin məhdudlaşdırılması) və ya sürətlə böyüyürsə və ya yumşaq əvəzinə bərkdirsə, onun biopsiya olunması tövsiyə edilir. Lipomanın müalicəsi onun kapsula ilə birlikdə kəsilib çıxarılmasıdır. Lipomanın kəsilib götürülməsindən sonra təkrar əmələ gəlməsi nadir hallarda müşahidə edilir.Cərrahi müalicənin yan təsirlərinə seroma, çapığın əmələ gəlməsi və hematomanın formalaşması daxildir. Cərrahi kəsiklə lipomanın çıxarılmasına alternativ kimi liposaksiya və aşağı konsentrasiyalı deoksixolatın inyeksiyası metodları da tətbiq oluna bilər. Deoksixolat inyeksiyalarının geniş tətbiqi üçün daha irimiqyaslı araşdırmaların aparılması tələb olunur.
Siyasi rejim
İndiki vaxtda tətbiq olunma imkanı olduqca güc və hətta qeyri-mümkün olan doğrudan demokratiyalar bir tərəfə buraxılsa təmsili demokratiyaları; parlamentar rejim, başçılıq rejimi, yarı-başçılıq rejimi və məclis hökuməti sistemi olmaq üzrə dörd qrupa ayırmaq mümkündür.