cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ərməğanxanə
Tarixi
Təsdiq olunmamış bəzi iddialara görə Səfəvilər zamanında Zəncanın cənubundakı əfşar tayfalarından bir neçəsi bu şəhərdə yerləşib. Qacarlar və pəhləvilər dövründə bu şəhər və Qarapüştəlinin böyük bir hissəsi rusların və tüdəçilərin əlində olub.
Təziyə
Rəhmətli ustad Mirzə Bağır İskəndəri, adlım şəbih oxuyan və məşhur direktorun sözlərinə görə, təxminən 400 il öncə Eyvaz adında bir kişi Həmədanın Dərgəzin bölgəsindən şəbihin nüsxələrini gətirib və sonralar rəhmətli Təvəkkəl xan onları yeniləndiribdir. Eyvazdan sonra oğlu Molla Ərəb, sonra onun oğlu İskəndər, ondan sonra oğlu Molla Nəcəf, sonra onun oğlu Molla Hüseyn, sonra oğlu Mirzə Bağır, sonra da onun oğlu Kərbəlayı Cavad İskəndəri bu təkkiyədə şəbih oxuyublar.
Keçən neçə yüz ildə kifayət qədər tanınmış şəbih oxuyanlardan Mirzə Səmi Zöhrünlü, Molla Seyfəli, Mirzə Hüseyn Qalayçılı, Mirzə Əli Nəcəfi, Mirzə Məcid, Mirzə Cəmşid, Dusranlı Kərbəlayı Qulamhüseyn, Qənbər oğlu Mirzə Əli Bakılı, Hacı Müseyib Əsədi, Mirzə Bağır, Kərbəlayı Bahadur, Mirzə Qəhrəman, Məşhəd Rəzzaq, Hacı Firuz Rüstəmi, Kərbəlayı Cavad İskəndəridən ad aparmaq olar. Hamısından məşhur Molla Nəcəfdir. Onun rolu təziyə mərasiminin inkişafında danılmazdır. Deyilənlərə görə, oynadığı rollarda bir reallıq varmış ki, eləcə ki rol onu görmüş kimi. Onun səsi o qədər gözəl imiş ki neçə kilometr uzaqlıqdan eşidilərmiş.
Bundan başqa, hazırda bu təkkiyədə təcrübəli və iş bacaran şəbih oxuyan mövcud olmamasına görə, bu tarixi və müqəddəs yerin adı və sanına layiq şəbih oxunmur.
Təəssüf ki, hazırda, bəzilərin gözü darlığı ucbatına İskəndəri ailəsinin (Qarapuşluda (Qarapüştəlidə) təziyənin qurucuları) heç birisi bacarıqları ola-ola bu təkkiyədə şəbih oxumurlar.
Aqrar siyasət
Məsələlər
Aqrar siyasət qiymət, maliyyə, kredit və vergi alətlərinin məcmusunu əhatə edən, dövlətin kənd təsərrüfatı və onunla bilavasitə əlaqədar olan sahələrin inkişafını tənzimləmə sistemi ilə idarə edilməsini nəzərdə tutur. Aqrar siyasətin tətbiqi sahəsində istehsal-ticarət və sosial-ekoloji tədbirləri əhatə edir. Bu həm sənayeyə, xarici ticarətə, həm də regional və ekoloji sahələrə aid siyasətlə koordinasiyada və qarşılıqlı əlaqədə işlənib hazırlanır və həyata keçirilir. Dünya iqtisadiyyatının qloballaşması prosesi aqrar siyasətin milli dövlət çərçivəsindən kənara çıxmasının, ilk növbədə onun regionlaşdırılmasının şərtlənməsinə gətirib çıxarır. Kənd təsərrüfatı məhsullarının ticarətinin beynəlxalq tənzimlənməsi müəyyən dərəcədə ÜTT tərəfindən qəbul edilmiş əksər regional ticarət sazişləri əsasında həyata keçirilir. Kənd təsərrüfatı siyasətinin rayonlaşdırılmasının ən inkişaf etmiş və təkmil forması Aİ-nin ümumi aqrar siyasətidir.
Tarixi
Bazarın tənzimləyici və dövlətin yönəldici olduğu iqtisadiyyat modelinin aqrar siyasət üçün də universiallığını XX əsrin ikinci yarısı XXI əsrin əvvəllərindəki dünya təcrübəsi ilə təsdiqlənir. Köklü torpaq islahatları və bazar əsaslı kənd təsərrüfatı siyasətinə keçid 1960-cı illərdə Cənubi Koreya və Tayvanın, 1970-ci illərdə Malayziya, Tailand, Meksika və digər inkişaf edən ölkələrin sürətli sənaye inkişafı üçün zəmin yaratmış, onları çiçəklənən yeni sənaye ölkələrinə çevirmişdir. Eyni zamanda, bu cür islahatların və siyasətin ləngidilməsi, yaxud qeyri-ardıcıl aparılması üçüncü dünyanın ayrı-ayrı ölkələrində, xüsusilə də Afrikanın tropik ərazilərində kənd təsərrüfatı istehsalının tənəzzülünə, ərzaq şəraitinin pisləşməsinə və ümumi iqtisadi inkişafın ləngiməsinə səbəb olmuşdur.
Çinin 1980-ci illərdə kəndli ailələrinə müstəqil təsərrüfatçılıq etməyə, torpaqların uzunmüddətli icarəyə verilməsinə və icbari dövlət satınalmalarından sonra məhsulun qalan hissəsinin azad bazarda satılmasına icazə verilməsi ilə başlamış yeni aqrar siyasəti tədricən bazar alətlərinin fəaliyyət zonasını tədricən genişləndirməklə XXI əsrin əvvəlində ölkəni dünyanın ən əhəmiyyətli kənd təsərrüfatı istehsalçıları və ixracatçıları sırasına çıxarmışdır. Mütəxəssislər belə hesab edirlər ki, ölkədə aparılan aqrar siyasət Çin iqtisadiyyatını dünyada ən iri iqtisadiyyatlardan birinə çevirmiş sistemli transformasiyanın əsasını təşkil edir. Çinin aqrar siyasətinin uğurları Mərkəzi və Şərqi Avropa (MŞA) ölkələrində və keçmiş SSRİ respublikalarında köklü aqrar islahatlara mühüm təkan olmuşdur. Dövlət təsərrüfatlarının və kooperativlərin torpaq və əmlakının özəlləşdirilməsi, onların təşkilati cəhətdən yenidən qurulması, MDB-nin əksər ölkələrində bazar infrastrukturunun əsas elementlərinin məqsədyönlü formalaşdırılması nəticəsində Qərbi Avropa bazarına oxşar kənd təsərrüfatı bazarı modeli yaradılmışdır. MŞA-nın bu istiqamətdə ən qabaqcıl ölkələri aqrar istehsalın "transformasiya" dövrü tənəzzülünə nisbətən tez aradan qaldırmış və 2004-cü ildən Avropa İttifaqının (Aİ) ümumi kənd təsərrüfatı siyasəti sisteminə daxil olmağa başlamışdır. İqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrdə bazar özünütənzimləməsinin və özünümaliyyələşdirməsinin həlledici rol oynadığı halda aqrar siyasətdə dövlət tənzimləməsi ən mühüm amili olaraq qalır. 2001-ci ildə İƏİT-in üzvü olan dünyanın 30 ən inkişaf etmiş ölkəsində kənd təsərrüfatı məhsullarının dəyərində dövlət yardımının payı 45%, o cümlədən ABŞ-da 27% və dünya kənd təsərrüfatı ticarətində aparıcı rol oynayan Aİ ölkələrində 54% olmuşdur.
1950-ci illərin sonundan etibarən Aİ-nin ümumi aqrar siyasəti bütövlükdə Aİ ölkələrində aqrar-sənaye istehsalının davamlı inkişafına və regional ərzaq təminatının yüksək səviyyəyə çatmasına səbəb olmuşdur. Aİ hesab edir ki, ümumi aqrar siyasət regional bazarı xarici rəqabətdən qoruyur, bazar siqnallarına və obyektiv rəqabət üstünlüklərinə uyğun olaraq dünya kənd təsərrüfatı istehsalı və ticarətinin inkişafına tab gətirmək üçün bir çox məhsulların geniş istehsalına və onların subsidiyalaşdırılmış ixracına gətirib çıxarır. Aİ-nin bütün büdcəsinin təxminən yarısı aqrar siyasətin həyata keçirilməsinə sərf olunur. Bu, qida istehlakçıları və vergi ödəyiciləri kimi Aİ vətəndaşları üçün ciddi problemlər yaradır. ÜTT-nin kənd təsərrüfatı üzrə sazişi siyasəti iqtisadiyyatlarında keçid dövrünü yaşayan Avropa ölkələrinin hesabına qlobal kənd-ərzaq ticarətini daha da liberallaşdırmaq məqsədi daşıyır.
Arsen Venger
Arsen Venger — fransalı baş məşqçi
Rafail Hüseynov
Rafail Teymur oğlu Hüseynov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik giziri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Rafail Hüseynov 1 yanvar 2000-ci ildə Masallı rayonunun Qarğalıq kəndində anadan olub. Ədalət Vəliyev adına tam orta məktəbdə oxuyub. Həmin məktəbi 2017-ci ildə bitirib. Rafailin fiziki hazırlığı yaxşı idi. Uşaqlıqdan ermənilərin millətimizə qarşı törətdiyi cinayətlərlə barışmayıb. Xalqımızın soyqırıma məruz qalması, torpaqlarımızın işğalı onda hərbi peşəyə maraq oyadıb. Ona görə hərbçi olmaq istəyib. 2018-ci ilin yanvar ayında hərbi xidmətə yollanıb. Sonra XTQ kursuna könüllü yazılıb. 6 aylıq kursdan sonra kiçik gizir rütbəsində çalışmağa başlayıb. Az yaşı olmasına baxmayaraq XTQ-yə qəbul edildi. 398 nəfər kurs iştirakçısından yalnız 28-i seçilib. Onlardan biri də Rafail idi. Rafail ailəsinə bağlı insan olub. Ailəsinin arzularını reallaşdırmağa çalışırdı. İstəyi isə müharibənin başlaması, özünün də döyüşlərdə iştirak edib, torpaqlarımızı yağılardan azad etməsi idi. Bir qızı çox sevirdi. Müharibədən sağ qayıtsaydı, nişanlanmağı düşünürdü.
Müharibə zamanı hərbi xidmətləri
O, 44 günlük müharibənin 42 gününü savaşıb. Döyüş zamanı neçə-neçə yaralı və şəhid əsgər yoldaşını təxliyə edib. Xüsusi vasitələrlə erməni traktorunu işə salıb, arxasını balaca arabaya qoşaraq yaralıları ordan çıxardıb. Bunları onun döyüş yoldaşları söyləyib. Deyirlər, Kəlbəcərdə şəhidləri, yaralıları çıxardırdıq. 150-200 metr dərinliyində, dərənin aşağı hissəsində şəhid və yaralılar var imiş. Onları çıxardıblar. Orda köhnə traktor tapıblar. Rafail tez işə salıb, başqa traktordan benzin töküblər.
Maşın üçün qoşqu tapıb istifadə ediblər. Hamısı minib, traktoru da Rafail sürüb. Bir neçə kilometr gediblər, sonra starter yanıb. Ona qədər öz maşınlarımız köməklərinə çatıb. Rafailgil Murovdakı əməliyyatdan sonra, Kəlbəcərə daxil olublar, iki gün orda qalıblar. Sonra geri qayıdıb Füzuliyə tərəf irəliləyiblər. Üç gün yol gedib, Hadruta giriblər. Səhərə yaxın, meşəlik ərazidən daxil olublar. Orda atışma başlayıb.
Şəhadətlik zirvəsinə yüksəlməsi
Füzulinin kəndlərini alıblar. Ondan sonra Şuşaya tərəf gediblər. 12-13 saat, bir gecə yolda olublar. Şuşanın Daşaltı kəndinin yanında meşəlik var. 3 gün orda gözləyiblər. Gecə saatlarında Şuşaya giriblər. Şuşa-Laçın yolunda 4-5 saat atışma olub. Bütün bunları danışan döyüş yoldaşı Şuşaya girəcəyində yaralanıb, Rafail irəli gedib. Öz taborlarından tək Rafail qalıb. Başqa dəstələrə qoşulub Şuşaya hücum edib və şəhid olub...
Elliott Ervitt
Elliott Ervitt (, 26 iyun 1928, Paris) — məşhur Amerika fotoqrafı. Ən yüksək şöhrəti ona qara və ağ fotoşəkilləri gətirmişdir. Rusiyadan olan bir mühacir ailəsində doğulub.
Əvvəlki yaradıcılıq
Elliott Ervitt rus yəhudilərinin ailəsində Fransada anadan olub. Həyatının ilk 10 ilini İtaliyada keçirdi, sonra ailəsi Fransaya köçdü və oradan 1939-cu ildə ABŞ-yə köçdü. 1942–1944-cü illərdə Los-Ancelesdə fotoqrafiya təhsilini davam etdirdi. 1944-cü ildə Ervitin valideynləri boşandı, atası aliment ödəmədi və gənc özü üçün pul qazanmaq məcburiyyətində qaldı. 1948-ci ildən 1950-ci ilə qədər Nyu-Yorkda The New Schollda kinomatoqrafiya tədqiq etmişdir.
Fotoqrafiya karyerası
1950-ci illərdə Ervitt Almaniya, Fransa, ABŞ ordusunda köməkçi fotoqraf kimi çalışmışdır. Daha sonra Collier, Look, Life və Holiday jurnalları üçün fotoqraf kimi işlədi. 1953-cü ildə o, dünyanın bir çox yerində fotoşəkil layihələrində sərbəst şəkildə iştirak etməyə imkan verən Maqnum Foto agentliyinə işə getdi.
Dövlətabad (Mərənd)
Dövlətabad - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 3,864 nəfər yaşayır (976 ailə).
Avropa Milli Hesablar Sistemi
Avropa Milli Hesablar Sistemi (AMHS-1995) — Avropa İttifaqının üzvləri tərəfindən istifadə edilən milli hesablar və regional hesablar sistemi. Bu, ardıcıl, dəqiq və müqayisə edilə bilən statistik məlumatlardan istifadə etməklə üzv ölkələrin iqtisadiyyatının kəmiyyət baxımından ifadəsini təsvir etmək üçün zəruri uçot qaydalarını müəyyən edir.
Strukturu
AMHS-in strukturu sektor hesabları və xərclər-buraxılış olmaqla iki əsas cədvəllər qrupundan ibarətdir. Sektor hesabları institusional sektorlar üzrə iqtisadi prosesin müxtəlif mərhələlərinin sistemli təsvirini təqdim edir. Sektor hesablarına həmçinin hesabat dövrü ərzində aktivlərin, öhdəliklərin və şəxsi kapitalın xalis dəyərinin olub-olmamasını müəyyən etmək üçün aktiv və passiv balansı daxildir. Xərclər-buraxılış cədvəli və sahələr üzrə hesablardır. İstehsal prosesini, məhsul və xidmətlərin hərəkətini daha ətraflı təsvir edir. AMHS həmçinin əhali və məşğulluq anlayışlarını özündə birləşdirir. Bu anlayışlar həm sektor hesabına, həm də xərclər-buraxılış cədvəlinə uyğundur. AMHS illik milli hesablarla məhdudlaşmır, həm də rüblük və regional hesabları əhatə edir. AMHS-nin milli hesabları – Milli Hesablar Sistemi (MHS) üzrə tövsiyələrin baxılmış qlobal versiyalarına tam uyğundur və 1970-ci ildə nəşr edilmiş, inteqrasiya olunmuş iqtisadi hesabların Avropa sistemini əvəz edir.
NGC 2617
NGC 2617, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sarıtəpə (Mərənd)
Sarıtəpə - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 461 nəfər yaşayır (126 ailə).
Gürcüstanın xarici ticarəti
Tarixi
SSRİ dağılmadan əvvəl Gürcüstanın xarici ticarət dövriyyəsi istehsal olunan iqtisadi məhsulu üstələyirdi. Gürcüstan ixracatının böyük hissəsini ərzaq və kənd təsərrüfatı məhsulları, idxalın böyük hissəsini enerji mənbələri və istehlak malları təşkil edirdi.
1998-ci il Rusiya iqtisadi böhranından sonra Gürcüstanın Rusiyaya ixracı əhəmiyyətli dərəcədə azaldı ki, bu da Gürcüstan iqtisadiyyatının artım tempinin ildə bir neçə faizə enməsinə səbəb oldu.
2008-ci il
2008-ci ilin əsas ixrac məhsulları :
2008-ci ildə əsas alıcılar: Türkiyə (17.6%), Azərbaycan (13.7%), Ukrayna (9%), Kanada (8.8%), Ermənistan (8.2%), Bolqarıstan (7.2%), ABŞ (6.8%).
2008-ci ildə əsas təchizatçılar: Türkiyə (14,9%), Ukrayna (10,4%), Azərbaycan (9,6%), Almaniya (7,9%), Rusiya (6,8%), ABŞ (5,7%), Çin (4,7%), BƏƏ (4,4%).
Metallurgiya məhsulları
Madneuli yatağından polimetal filizləri çıxaran və qızıl-mis konsentratı istehsal edən Madneuli mədən və emalı zavodunun məhsulları Gürcüstan ixracatının əhəmiyyətli hissəsini təşkil edir.
2008-ci ildə Gürcüstan 100,1 milyon dollara, 2009-cu ildə 116,2 milyard dollara kobud qızıl ixrac etdi.
2008-ci ildə Gürcüstan 118,3 milyon dollara, 2009-cu ildə 61,9 milyon dollara mis filizi və konsentratları ixrac etdi.
Ferro ərintilər
Gürcüstanda ferro ərintilərin əsas istehsalçısı olan Zestafon Ferroalaşım Zavodu, Gürcüstanın ən böyük ixracatçısıdır.
2007-ci ildə Gürcüstan 159,6 milyon dollara 135,1 min ton, 2008-ci ildə 267,2 milyon dollara 126,7 min ton, 2009-cu ildə 130,1 milyon dollara 145,6 min ton ferro ərintisi ixrac etdi.
2007-ci ildə Gürcüstanın ixrac etdiyi ferro ərintilərin çoxu ABŞ -a, 2008 -ci ildə - ABŞ və Türkiyəyə, 2009-cu ildə - Türkiyəyə tədarük edildi.
Qida məhsulları
2005-ci il dekabrın 20-də Rusiya hakimiyyəti Gürcüstandan Rusiyaya bitki məhsullarının idxalını qadağan etdi. Bu qərar, Gürcüstan tərəfinin yük üçün müşayiət olunan fitosanitar sertifikatları verərkən beynəlxalq və Rusiya tələblərini dəfələrlə pozması ilə əsaslandırıldı.
2008-ci ildə Gürcüstan 31.7 milyon dollara, 2009 -cu ildə 70.0 milyon dollara qoz -fındıq ixrac etdi.
2006-cı ilin əvvəlinə görə, Gürcüstan şərab ixracatının təxminən 80% -i Rusiyaya yönəldildi.
27 mart 2006-cı ildə Rusiya hakimiyyəti Gürcüstandan Rusiyaya şərab və şərab materiallarının tədarükü və satışına tam qadağa qoydu və bu addımı əhəmiyyətli bir hissəsinin sanitariya standartlarına uyğun gəlməməsi ilə izah etdi. Gürcüstan rəhbərliyi, Gürcüstan şərab bazarında böyük miqdarda saxtakarlığın olduğunu tanıdı və bir sıra şərab zavodlarının rəhbərliyinə qarşı cinayət işi açdı. VTsIOM sorğusuna görə, Rusiya əhalisinin 71%-i Gürcüstan şərablarına qoyulan məhdudiyyətləri dəstəklədi.
Paolo Ruffini
Həyatı
22 sentyabr 1765-ci ildə İtaliyada doğulub.
10 may 1822-ci ildə İtaliyada vəfat edib.
Zərrinrud
Zərrinrud (keçmiş adları Zərrinabad, Zərrinabad Binrihərud) - İranın Zəncan ostanı nın Xudabəndə şəhristanı nın Bizinərud bəxşində şəhər və bu bəxşin inzibati mərkəzidir.
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,956 nəfər və 1,145 ailədən ibarət idi.
Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılar dan ibarətdir və azərbaycan dili ndə danışırlar.
İnduktiv seysmiklik
İnduktiv seysmiklik — adətən Yer qabığındakı gərginlikləri və gərginlikləri dəyişdirən insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan zəlzələlər və təkanlardır.
Səbəblər
thumb|right İnduksiya edilmiş seysmikliyin baş verməsinin bir çox yolu var. 2010-cu illərdə, neft və qaz hasilatı və geotermal enerjinin inkişafı kimi yerdən maye vuran və ya çıxaran bəzi enerji texnologiyaları aşkar edilmiş və ya seysmik hadisələrə səbəb olduğundan şübhələnmişdir. Bəzi enerji texnologiyaları həmçinin yerin dərinliyinə vurulmaqla utilizasiya və ya saxlama yolu ilə idarə oluna bilən tullantılar istehsal edir. Məsələn, neft və qaz hasilatından yaranan tullantı suları və müxtəlif sənaye proseslərindən yaranan karbon qazı yeraltı inyeksiya yolu ilə idarə oluna bilir.
Süni göllər
Su anbarının yaratdığı seysmik fəaliyyətin başa düşülməsi çox məhdud olsa da, seysmikliyin hündürlüyü 330 futdan (100 m) daha böyük olan bəndlərdə baş verdiyi qeyd edilmişdir. Böyük su anbarlarının yaratdığı əlavə su təzyiqi seysmik fəaliyyətin ən çox qəbul edilən izahıdır. Su anbarları doldurulduqda və ya qurudulduqda seysmiklik dərhal və ya kiçik bir gecikmə ilə baş verə bilər. Su anbarının yaratdığı seysmikliyin ilk hadisəsi 1932-ci ildə Əlcəzairin Oued Fodda bəndində baş verib. Su anbarının yaratdığı seysmiklik ilə əlaqəli ən böyük zəlzələ Koyna bəndində baş verib 6,3 bal gücündə 1967-ci ildə Koynanaqar zəlzələsi Hindistanın Maharaştra şəhərində episentri, ilkin və sonrakı təkanlar Koyna bənd su anbarının yaxınlığında və ya altında yerləşir. 180 nəfər ölüb, 1500 nəfər yaralanıb. Zəlzələnin təsirləri Bombeydə 140 mil (230 km) aralıda hiss olunub və yeraltı təkanlar və elektrik enerjisi kəsilib. İtaliyada Vajont bəndinin başlanğıcı zamanı onun ilkin doldurulması zamanı seysmik təkanlar qeydə alınıb. 1963-cü ildə böyük bir daşqına və təxminən 2000 nəfərin ölümünə səbəb olan torpaq sürüşməsi su anbarını demək olar ki, doldurduqdan sonra, qurudu və nəticədə seysmik aktivlik demək olar ki, yox idi. 1 avqust 1975-ci ildə Kaliforniyanın Oroville şəhərində baş vermiş 6,1 bal gücündə zəlzələ, bu yaxınlarda tikilmiş və doldurulmuş böyük torpaq doldurucu bənd və su anbarının seysmikliyi ilə əlaqələndirildi və buna Lesotodakı Katse bəndinin və Tacikistandakı Nurek bəndinin doldurulması nümunədir. Zambiyada, Kariba gölü də oxşar təsirlərə səbəb ola bilər. Təxminən 68.000 insanın ölümünə səbəb olan 2008-ci ildə Siçuan zəlzələsi başqa mümkün nümunədir. "Science" jurnalında dərc olunan məqalədə deyilirdi ki, Zipinqpu bəndinin tikintisi və doldurulması zəlzələni tətikləmiş ola bilər. Bəzi ekspertlər Çindəki üç dərə bəndinin zəlzələlərin tezliyinin və intensivliyinin artmasına səbəb ola biləcəyindən narahatdırlar. 1 avqust 1975-ci ildə Kaliforniyanın Oroville şəhərində baş vermiş 6,1 bal gücündə zəlzələ, bu yaxınlarda tikilmiş və doldurulmuş böyük torpaq doldurucu bənd və su anbarının seysmikliyi ilə əlaqələndirildi.
Mədən
Mədən işləri ətrafdakı süxur kütləsinin gərgin vəziyyətinə təsir edir, tez-tez müşahidə olunan deformasiyaya və seysmik aktivliyə səbəb olur. Mədən hasilatı ilə bağlı hadisələrin kiçik bir hissəsi mədən işlərinə ziyan vurmaqla əlaqələndirilir və mədən işçiləri üçün risk yaradır. Bu hadisələr sərt qaya mədənlərində qaya partlamaları və ya yeraltı kömür mədənlərində qabarmalar kimi tanınır. Minanın partlamağa və ya qabarmağa meyli ilk növbədə dərinlikdən, mədən üsulundan, hasilat ardıcıllığından, həndəsəsindən və ətrafdakı süxurun maddi xüsusiyyətlər indən asılıdır. Bir çox yeraltı daş mədənləri partlama risklərini idarə etmək və mədən işlərinə rəhbərlik etmək üçün seysmik monitorinq şəbəkələri işlədir. Seysmik şəbəkələr mədən işləri ilə bağlı müxtəlif seysmik mənbələri qeydə alıb, o cümlədən: Mədən fəaliyyəti nəticəsində baş verdiyi güman edilən sürüşmə hadisələri (tektonik zəlzələlərə bənzər). Görkəmli nümunələrə 1980-ci ildə Belçatov zəlzələsi və 2014-cü ildə Orkney zəlzələsi daxildir. Mədənin çökməsi ilə bağlı partlayış hadisələri, 2007-ci ildə Crandall Canyon mədəninin çökməsi və Solvay Mine Collapse buna misaldır, qazma və partlayış kimi adi mədənçilik təcrübələri ilə əlaqəli partlayışlar və Saqo mədənində fəlakət kimi gözlənilməz partlayışlar. Partlayışlar ümumiyyətlə "induksiya edilmiş" hadisələr hesab edilmir, çünki onlar tamamilə kimyəvi yüklərdən qaynaqlanır. Əksər zəlzələ monitorinqi agentlikləri partlayışları müəyyən etmək üçün ehtiyatlı tədbirlər görür və onları zəlzələ kataloqlarından çıxarırlar. Qazıntıların səthinə yaxın qırıqların əmələ gəlməsi, adətən kiçik miqyaslı hadisələr yalnız sıx mədən daxili şəbəkələr tərəfindən aşkar edilir. Yamacların dağılması, ən böyük nümunə Bingham Kanyonu sürüşməsidir.
Tullantıların utilizasiya quyuları
thumb|right Tullantıların utilizasiya quyularına mayelərin vurulması, ən çox neft və təbii qaz quyularından lay sularının utilizasiyası zamanı zəlzələlərə səbəb olduğu bilinir. Bu yüksək duzlu su adətən duzlu su utilizasiya quyularına (SWD) vurulur. Nəticədə yeraltı məsamə təzyiqinin artması qırılmalar boyunca hərəkətə səbəb ola bilər və nəticədə zəlzələlər baş verə bilər. İlk məlum nümunələrdən biri Denverin şimal-şərqindəki Rocky Mountain Arsenal idi. 1961-ci ildə tullantı suları dərin təbəqələrə vuruldu və sonralar bunun ardıcıl zəlzələlərə səbəb olduğu məlum oldu. 2011-ci ildə Praqa yaxınlığındakı Oklahoma zəlzələsi, 5,8 bal gücündə, artan təzyiq və doyma ilə məsaməli dərin təbəqələrə tullantı sularının vurulmasından 20 il sonra baş verdi. 3 sentyabr 2016-cı ildə Oklahoma ştatının Pawnee yaxınlığında 5,8 bal gücündə daha da güclü zəlzələ baş verdi, ardınca 3+1⁄2 saat ərzində 2,6 və 3,6 bal gücündə doqquz afterşok baş verdi. Yeraltı təkanlar Memfis, Tennessi və Gilbert, Arizona kimi uzaqlarda hiss olunub. Oklahoma qubernatoru Meri Fallin yerli fövqəladə vəziyyət elan etdi və yerli utilizasiya quyularının bağlanması əmrləri Oklahoma Korporasiyası Komissiyası tərəfindən verildi. 2015-ci ildə nəşr olunan Birləşmiş Ştatların Geoloji Xidməti (USGS) tərəfindən törədilən zəlzələlərlə bağlı davam edən çoxillik tədqiqatın nəticələri göstərir ki, Oklahomada 1952-ci ildə 5,5 bal gücündə El Reno zəlzələsi kimi əhəmiyyətli zəlzələlərin əksəriyyəti tullantıların dərin inyeksiyası nəticəsində baş vermiş ola bilər. Bununla belə, 2015-ci ilin aprelindən əvvəl Oklahoma Geoloji Tədqiqat Xidmətinin mövqeyi belə idi ki, zəlzələ çox güman ki, təbii səbəblərə görə baş verib və tullantıların vurulması nəticəsində baş verməyib. Bu, Oklahoma bölgəsinə təsir edən çoxsaylı zəlzələlərdən biri idi. 2009-cu ildən bəri Oklahomada zəlzələlər yüzlərlə dəfə daha çox yayılmışdır və 3 bal gücündə hadisələr ildə 1 və ya 2-dən gündə 1 və ya 2-yə yüksəlmişdir. 21 aprel 2015-ci ildə Oklahoma Geoloji Xidməti Oklahomada törədilən zəlzələlərlə bağlı mövqeyini dəyişdirən bir bəyanat verdi: "OGS son zəlzələlərin əksəriyyətinin, xüsusən də Oklahoma-nın mərkəzi və şimal-mərkəzində baş verən zəlzələlərin səbəb olduğunu çox güman edir.
Yeraltı suların çıxarılması
Yeraltı suların genişmiqyaslı çıxarılması nəticəsində yaranan yer qabığının gərginlik nümunələrindəki dəyişikliklərin, 2011-ci ildə Lorka zəlzələsində olduğu kimi, zəlzələlərə səbəb olduğu göstərilmişdir.
Risk təhlili
thumb|right Tullantı mayelərinin uzunmüddətli geoloji saxlanmasını əhatə edən texnologiyaların işləməsinin yaxınlıqdakı ərazilərdə seysmik aktivliyə səbəb olduğu sübut edilmişdir və seysmik dormansiya dövrlərinin enjeksiyon həcmlərində və təzyiqlərdə minimum ilə korrelyasiyası hətta Ohayo ştatının Youngstown şəhərində tullantı sularının vurulması üçün frakinq üçün nümayiş etdirilmişdir. Kömürlə işləyən elektrik stansiyalarından və buna bənzər cəhdlərdən karbon dioksid anbarının həyat qabiliyyətinə dair xüsusi narahatlıq doğuran məqam ondan ibarətdir ki, nəzərdə tutulan CCS layihələrinin miqyası həm vurulma sürəti, həm də ümumi vurulma həcmi baxımından artıq göstərilmiş hər hansı cari və ya keçmiş əməliyyatdan daha böyük seysmikliyə səbəb olur. Beləliklə, CCS əməliyyatlarının risk potensialını, xüsusən də mayenin səthə sızma potensialı kimi uzunmüddətli karbon dioksid anbarının şist qapaqlarının bütövlüyünə təsiri ilə bağlı qiymətləndirmək üçün gələcək inyeksiya sahələrinin geniş modelləşdirilməsi aparılmalıdır.
Elektromaqnit impulsları
Göstərilmişdir ki, yüksək enerjili elektromaqnit impulsları EMP generatorları tərəfindən emissiyadan sonra 2–6 gün ərzində yerli zəlzələlərin sürətini artırmaqla tektonik hərəkətlər tərəfindən yığılan enerjinin sərbəst buraxılmasına səbəb ola bilər. Buraxılan enerji EM (gizli dəyişənlər olduqda maksimum ehtimalı tapmaq üçün iterativ bir alqoritmdir.) impulslarının enerjisindən təxminən altı dəfə böyükdür. Bu nisbətən kiçik tətiklənən zəlzələlər tərəfindən tektonik gərginliyin sərbəst buraxılması ərazidə güclü zəlzələ nəticəsində yaranan gərginliyin 1–17%-nə bərabərdir. Təklif edilmişdir ki, güclü EM təsirləri seysmikliyi idarə edə bilər, çünki təcrübələr zamanı və ondan uzun müddət sonra seysmiklik dinamikası həmişəkindən daha müntəzəm olmuşdur.
Risk faktorları
Risk, gələcəkdə baş verəcək bir hadisədən təsirlənmə ehtimalı kimi müəyyən edilir. Seysmik risk ümumiyyətlə seysmik təhlükə ilə ərazidə və ya regionda məruz qalma və həssaslığın birləşdirilməsi yolu ilə qiymətləndirilir. Zəlzələlərin təhlükəsi potensial zəlzələ mənbələrinə yaxınlıqdan və həmin mənbələr üçün müxtəlif maqnitudalı zəlzələlərin baş vermə sürətindən, seysmik dalğaların mənbələrdən maraq dairəsinə qədər yayılmasından asılıdır. Təhlükə daha sonra saytda yer silkələnməsinin müəyyən səviyyəsini aşma ehtimalı baxımından təmsil olunur. Zəlzələ təhlükələrinə yer silkələnməsi, mayeləşmə, normal qırılmalarının yerdəyişməsi, sürüşmələr, sunamilər və çox böyük hadisələr üçün qalxma və çökmə daxil ola bilər (ML > 6.0). İnduksiya edilmiş seysmik hadisələr, ümumiyyətlə, qısa müddətli ML 5.0-dən kiçik olduğundan, əsas narahatlıq yerin silkələnməsidir.
Yer silkələnməsi
Yerin silkələnməsi binalara və digər strukturlara həm struktur, həm də qeyri-struktur zədələnməsi ilə nəticələnə bilər. Müasir mühəndis strukturlarının struktur zədələnməsinin yalnız ML 5.0-dən böyük zəlzələlərdə baş verdiyi ümumi qəbul edilir. Seysmologiya və zəlzələ mühəndisliyində qrunt silkələnməsi binanın həyəcan dövründə pik yer sürəti (PGV), pik yer sürətlənməsi (PGA) və ya spektral sürətlənmə (SA) kimi ölçülə bilər. Binaların seysmik qüvvələrə tab gətirmək üçün qurulduğu tarixi seysm şəhəri bölgələrində orta konstruksiya zədələnməsi mümkündür və PGA 18-34% g (qravitasiyanın sürətlənməsi) olduqda çox güclü sarsıntı hiss edilə bilər. Nadir hallarda, ML 3.0 kimi kiçik zəlzələlərdə qeyri-struktur zədələnmə bildirilmişdir. Bəndlər və nüvə stansiyaları kimi kritik obyektlər üçün zəmin silkələnməsinin məqbul səviyyələri binalardan daha aşağıdır.
Ehtimal seysmik təhlükə təhlili
Ehtimallı Seysmik Təhlükə Təhlili (PSHA) zəlzələnin baş vermə ehtimallarını və yer hərəkətinin yayılmasında ehtimalları hesablayan ehtimal çərçivəsidir. Çərçivədən istifadə edərək, bütün mümkün zəlzələləri (həm təbii, həm də induksiyalı) nəzərə almaqla, ərazidə qrunt silkələnməsinin müəyyən səviyyəsini keçmə ehtimalı kəmiyyətcə qiymətləndirilə bilər. PSHA metodologiyası həm ABŞ-da, həm də Kanadada və getdikcə dünyanın digər yerlərində tikinti normaları üçün qruntların seysmik yüklərini müəyyən etmək, həmçinin bəndləri və nüvə stansiyalarını seysmik hadisələrin zərərindən qorumaq üçün istifadə olunur.
Zəlzələ mənbəyinin xarakteristikası
Zəlzələ mənbəyinin xarakteristikası Sahədə geoloji fonun başa düşülməsi seysmik təhlükənin qiymətləndirilməsi üçün ilkin şərtdir. Süxurların əmələ gəlməsi, yeraltı strukturlar, qırılmaların yerləri, gərginliklərin vəziyyəti və mümkün seysmik hadisələrə kömək edən digər parametrlər nəzərə alınır. Saytın keçmiş zəlzələlərinin qeydləri də nəzərə alınır.
Yer hərəkətləri
Müəyyən bir sahədə yer hərəkəti seysmometr ilə həmin ərazidə müşahidə oluna biləcək seysmik dalğaları təsvir edir. Bütün seysmoqrammanın təsvirini sadələşdirmək üçün PGV (pik yer sürəti), PGA (pik yer sürəti), müxtəlif dövrlərdə spektral sürətlənmə (SA), zəlzələ müddəti, ariyaların intensivliyi (IA) istifadə olunan bəzi parametrlərdir. yer silkələnməsini təmsil etmək, müəyyən bir maqnitudalı zəlzələ üçün mənbədən sahəyə yer hərəkətinin yayılması, tarixi qeydlər əsasında hazırlanmış yer hərəkətinin proqnozlaşdırılması tənliklərindən (GMPE) istifadə etməklə qiymətləndirilir. İnduksiya edilmiş seysmiklik üçün tarixi qeydlər az olduğundan, tədqiqatçılar təbii zəlzələlər üçün GMPE-lərə onları zəlzələlərə tətbiq etmək üçün dəyişikliklər təqdim etdilər.
Seysmik təhlükə
Müəyyən bir sahədə yer hərəkəti seysmometr ilə həmin ərazidə müşahidə oluna biləcək seysmik dalğaları təsvir edir. Bütün seysmoqrammanın təsvirini sadələşdirmək üçün PGV (pik yer sürəti), PGA (pik yer sürəti), müxtəlif dövrlərdə spektral sürətlənmə (SA), zəlzələ müddəti, ariyaların intensivliyi (IA) istifadə olunan bəzi parametrlərdir yer silkələnməsini təmsil etmək. Müəyyən bir maqnitudalı zəlzələ üçün mənbədən sahəyə yer hərəkətinin yayılması tarixi qeydlər əsasında hazırlanmış yer hərəkətinin proqnozlaşdırılması tənliklərindən (GMPE) istifadə etməklə qiymətləndirilir. İnduksiya edilmiş seysmiklik üçün tarixi qeydlər az olduğundan, tədqiqatçılar təbii zəlzələlər üçün GMPE-lərə onları zəlzələlərə tətbiq etmək üçün dəyişikliklər təqdim etdilər.
Seysmik risk
250px|thumb|right Seysmik risk gələcəkdə müəyyən təsir səviyyəsini keçmə ehtimalı kimi müəyyən edilir, məsələn gələcəkdə binaya orta və ya daha çox ziyan vurma ehtimalını qiymətləndirə bilər. Bir sahədə riski qiymətləndirmək üçün ədədi üsullardan istifadə oluna bilsə də, yerin silkələnməsi və təsirlərdəki korrelyasiyaları düzgün hesablamaq üçün simulyasiyaya əsaslanan üsullar müəssisələr portfelinə malik region üçün seysmik riski qiymətləndirmək daha uyğundur. İnduksiya edilmiş seysmiklik vəziyyətində asılı olaraq seysmik təhlükə zamanla dəyişir.
Nüvə partlayışları
Nüvə partlayışları seysmik aktivliyə səbəb ola bilər, lakin USGS-ə görə, yaranan seysmik aktivlik ilkin nüvə partlayışından daha az enerjilidir və ümumiyyətlə böyük təkanlar yaratmır. Nüvə partlayışları bunun əvəzinə süxurda yığılmış elastik gərginlik enerjisini buraxır və ilkin partlayış da şok dalğasını gücləndirə bilər.
ABŞ Milli Tədqiqat Şurasının hesabatı
ABŞ Milli Tədqiqat Şurasının 2013-cü il hesabatında zəlzələlərə səbəb olmaq üçün enerji texnologiyalarının, o cümlədən şist qazının bərpası, karbon tutma və saxlama, geotermal enerji istehsalı və ənənəvi neft və qazın işlənməsi potensialını araşdırdı. Hesabatda müəyyən edilmişdir ki, ABŞ-da yüz minlərlə enerji inkişafı sahəsi arasında inyeksiya və hasilat fəaliyyətlərinin yalnız çox kiçik bir hissəsi ictimaiyyət üçün nəzərə çarpan səviyyədə seysmikliyə səbəb olmuşdur. Bununla belə, elm adamları seysmik hadisələrə səbəb olan ümumi mexanizmləri başa düşsələr də, təbii süxur sistemləri haqqında kifayət qədər məlumatın olmaması və xüsusi enerji inkişafı sahələrində təsdiq edilmiş proqnoz modellərinin olmaması səbəbindən bu zəlzələlərin miqyasını və ya baş verməsini dəqiq proqnozlaşdıra bilmirlər. Hesabatda hidravlik qırılmaların insanların hiss edə biləcəyi zəlzələlərə səbəb olma riskinin az olduğu, lakin hidravlik qırılmaların və digər enerji texnologiyalarının yaratdığı çirkab suların yeraltına vurulmasının belə zəlzələlərə səbəb olma riskinin daha yüksək olduğu qeyd edilib. Bundan əlavə, karbonun tutulması və saxlanması – artıq karbon qazının yeraltı saxlanması texnologiyası – seysmik hadisələrə səbəb ola bilər, çünki uzun müddət ərzində yerin altına əhəmiyyətli həcmdə maye vurulur.
Avropa Patent İdarəsi
Avropa Patent İdarəsi (APİ) — Avropa Patent Təşkilatının (APT) orqanlarından biri. Onun tərkibində axtarış, ekspertiza, şikayətlər, hüquq və administrasiya olmaqla beş baş müdirlik vardır. APİ İnzibati Şurasına hesabat verir. APİ-nin rəhbəri onun prezidentidir. Patentin verilməsi üçün adətən 3 ildən çox vaxt lazımdır. APİ razılığa gələn ölkələrin fəaliyyətini Ümumdünya İntellektual Mülkiyyətin Mühafizəsi Təşkilatı (ÜİMMT) və digər beynəlxalq təşkilatlarlarla əlaqələndirir. APİ aylıq "Xidməti xəbərlər" və həftəlik "Avropa patent vərəqəsi" nəşrlərini dərc edir, "sifarişçi üçün rəhbərlik" nəşrinin sponsorluğunu edir və Avropa patentləri verilməsi haqqında konvensiyanın mətnlərini dərc edir. Avropa patent məlumatları və sənədləri sistemi 50-dən çox ölkədən patent məlumatlarını təklif edir. Haaqada yerləşən Beynəlxalq Patent İnformasiyası Mərkəzi patent axtarışları aparır. APİ və Beynəlxalq Mərkəzin arxivlərində 50 milyondan çox patent haqqında məlumat var.
Rəbia Bala Xatun
Həyatı
Ədəbəlinin qızı mənbələrdə müxtəlif adlarla çağırılır. Şeyx Ədəbalinin qızı Uric tarixində "Rabia", Aşıkpaşazadə, Neşri, Rüstəm paşa və Lütfi Paşanın əsərlərində "Mal/Malhun" kimi.
İlk Osmanlı tarixçilərindən biri olan Âşıkpaşazadə, Mal/Malhun Hatunu Şeyx Ədəbalinin qızı kimi təsvir edir və Osmanın yuxusunu böyük bir dövlətin doğulmasının müjdəçisi kimi yozan Şeyx Edebalinin ona qızını verdiyini qeyd edir; O, Orxan bəyin də onun oğlu olduğunu bildirir. O, həmçinin əlavə edir ki, Şeyx Edebali və Mal Hatun bir-iki ay içində öldülər və onlardan üç ay sonra öləcək Osman bəy hər ikisini öz əli ilə Biləcikdə dəfn etdi. Bu məlumat doğrudursa, Orxanın anasının ölüm tarixi 1324-cü ilə uyğun gəlir.
Ancaq Şeyx Ədəbəlinin qızının adını fərqli şəkildə Rəbiə və Bala Hatun kimi qeyd edən tarixçilər var. Lakin Bala Hatun adının yazılışı Mal Hatun yazısının (Kitâb-ı Tevârîh-i Âl-i Osman, vr. Bala Hatun 29b, Mal Hatun 39a) köçürülməsi zamanı edilən səhvə əsaslanır. Orxanın Şeyx Ədəbalinin qızı olan anasının adını Oruç bəy Âşıkpaşazade Tarixini görsə də, israrla Rabia Hatun olaraq yazmışdır (Oruç Beğ Tarixi, s. 8-9, 13). Müxtəlif rəvayətlərə yer verən ilk Osmanlı tarixçilərindən biri olan Neşri, heç bir mənbədə rast gəlinməyən Mal Hatun haqqında hekayəni danışdığı hissədə onun kimin qızı olduğunu göstərmir. Lakin sonrakı mərclərdə Âşıkpaşazadənin Şeyh Edebali və Mal Hatun haqqında verdiyi məlumatı tam olaraq təkrarlayır. Bu onu göstərir ki, o, mənbələrdəki mətnləri olduğu kimi, iki rəvayəti bir-biri ilə uzlaşdırmadan çatdırmışdır.
Əsrin ikinci yarısına aid Osmanlı rəsmi qeydlərində Şeyx Edebalinin qızının Orxan bəyin anası olduğu qəbul edilmişdir.
Evlilik
Osman Ədəbəli dərgahında tez-tez qonaq olurdu. Belə səfərlərin birində dövlət arzusunda idi. O, yuxusunu Ədəbalı ilə əlaqələndirdi, o da öz növbəsində ona gələcək dövlətin qurulması ilə bağlı müjdə verdi. Bundan sonra Ədəbəlinin qızı I Osmanla evləndi. Bu evlilik nəticəsində bütün Əhyan ​​şeyxləri Osmanlının nəzarətinə keçdi. Bu, Osmanlı bəyliyinin yaranmasına və inkişafına böyük təsir göstərmişdir. Evləndiyi zaman aldığı əmlakla bağlı mərkəzi hökumət qeydlərindən; atasının dərviş hospisinin olduğu Biləcik rayonunun Kozağaç kəndi. Onun atası Şeyx Edebali Osmanlı ərazilərində nüfuzlu dini lider olub.
Ölüm və dəfn
1324-cü ildə vəfat etmişdir. O, əri Osmandan əvvəl olsa da, Biləcikdə atası ilə birlikdə dəfn edilmişdir. Rabia Bala Malhun Hatunun məzarı anasının məqbərəsi ilə birlikdə Şeyx Ədəbəli türbəsi kompleksində tapılan məşhur tarixi abidədir. Bu kompleks Orxan Qazi tərəfindən tikilib, sonralar II Əbdül Həmid tərəfindən təmir edilib.
Elmar Hüseynov (məşqçi)
Elmar Afis oğlu Hüseynov — boks idman növü üzrə SSRİ İdman ustası, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Məşqçisi, Beynəlxalq Dərəcəli Hakimdir.
Fəaliyyəti
Elmar Hüseynov 1996-ci ildən - 2008-ci ilə kimi Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin “Ümumi Psixologiya” kafedrasında dərs demişdir. 1997-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının “Ağırlıq qaldırma və boks” və “Pedaqoqika və psixologiya” kafedralarında müəllim vəzifəsində işə qəbul olunmuşdur, 2000-ci ildən baş müəllim, 2002-ci ildə dosent, 2010-cu ildən isə - professor vəzifəsində işləmişdir. 2008-2015-ci illərdə “İdman Təkmübarizliyi” fakültəsinin dekanı vəzifəsində çalışmışdır. 2003-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə Dosent, 2014-ci ildə isə Professor elmi adlarına layiq görülmüşdür. 2016-2018-cı tədris illərində müqavilə əsasında Türkiyə Respublikası, Trabzon şəhərində yerləşən Avrasya Universitetində Psixologiya kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 2018-ci ildən Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Ümumi psixologiya kafedrasında professor vəzifəsində çalışır.
Əsərləri
Elmar Hüseynov 160-a yaxın elmi əsərin müəllifidir. Müəllif və həmmüəllif olduğu: “Boks”, “Yaş Psixologiyası”, “Boksda Terminologiya”, “Psixoloji korreksiya işi”, “Yarış fəaliyyətinin psixologiyası”, “Boksçuların psixoloji hazırlığı”, “Спортивная психология”, “Bədən Tərbiyəsi Nəzəriyyəsi və Metodikası”, “Boksda tədqiqatlar”, “Boksda hərtərəfli hazırlığın elmi-metodiki əsasları”, “Исследование психологических аспектов влияющих на процесс обучения студентов”, “Qadın boksu”, “Boksda məşq və yarış fəaliyyətinin strukturu və məzmunu”, “Referi”, “Yeniyetmə boksçuların ilkin hazırlığı”, “Fiziki tərbiyə müəlliminin peşə fəaliyyətinin pedaqoji-psixoloji əsasları”, “Психологические особенности формирования личности студента” – adlı kitabları geniş oxucu kütləsi tapmışdır.
Mükafatları
Elmar Hüseynov İdman sahəsində və elmdə göstərdiyi xidmətlərə görə 2003-cü ildə “XXI əsrin gənc alimi” beynəlxalq diplomla təltif olunmuşdur. 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası Gənclər Parlamenti tərəfindən “Ən qayğıkeş Dekan” lauriyatı üzrə müsabiqədə tələbələr tərəfindən seçilib fəxri diplomla təltif olunmuşdur. Dövlət idman siyasətinin həyata keçirilməsində, bədən tərbiyəsi və idmanın inkişafında göstərdiyi xidmətlərə görə, kütləvi informasiya vasitələri və mətbutda daimi ünsiyyətə görə dəfələrlə fəxri fərmanlarla təltif olunmuşdur. 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyi tərəfindən fəxri fərmanla təltif olunmuşdur
Xarici keçid
Ümumi psixologiya kafedrası Seçilmiş əsərləri
Ervin Skela
Albaniya
Skela futbol ilə uşaqlıqdan maraqlanırdı. O, peşəkar karyerasına Albaniyadakı ən yaxşı futbol klublardan biri olan Flamurtari Vlyora FK-da başlamışdır. 1992-1995-ci illərdə Vlyora şəhərini təmsil edən bu klubun formasını geyinmişdir. 1993-cü ildə Tirana İdman Klubuna kirayəyə verilmiş, amma tezliklə də öz klubuna geri dönmüşdür.
Almaniya
Albaniya futbolunda üç il oynadıqdan sonra Skela, üfüqünü genişlətmə zamanının gəldiyini və bu səbəbdən Almaniyaya köçüb Yunion Berlin FK üçün oynamağa getdi. Yunion Berlin klubunda üç il ərzində 57 oyun keçirmiş və 8 qol vurmuşdur. Daha sonra 1997-ci ildə Erzgebirge Auye FK-da oynamağa başladı. İki mövsümdə 47 oyun keçirmiş və 7 qol vurmuşdur. 1999-cu ildə Skela, Çemnitzer FK-da oynamağa başladı. Çemnitzer FK-da 50 oyun keçirmiş və 11 qol vurmuşdur. 2000-ci ilin Yanvar ayında Valdhof Mannheyim FK-da oynamağa başladı. Skela Valdhof Mannheyim FK-da yarım il oynadı. Skela Valdhof Mannheyim FK-da 15 oyun keçirmiş və 3 qol vurmuşdur. Skela, Valdhof Mannheyim FK-dan sonra Ayntraxt Frankfurt FK-da oyanamağa başladı. Klubda üç il oynadı. Ayntraxt Frankfurt-da oynadığı zaman 92 oyun keçirmiş və 26 qol vurmuşdur. Bundan sonra Skela, Arminiya Biyelefeld FK-da oyanamağa başlamış və yalnız bir mövsüm oynamışdır. 32 oyun keçirdikdən sonra klubdan çıxaraq 2005-ci ildə 1-ci Kayzerslautern FK-nun heyətinə qoşuldu. İlk mövsümdə 34 oyun keçirmiş və 4 qol vurmuşdur. Skela 2006-cı ildə İtaliya futbol klubu olan Askoli Piççiyo 1898 FK-da oynamağa başladı.
İtalyan klubunda bir illik müqavilə imzaladı və 2006-cı ilin Sentyabr ayının 9-da Askoli-də rəsmi olaraq oynamağa başladı. Skela Askoli Piççiyo 1898 FK-da 7 oyun keçirmiş və heç bir qol vura bilməmişdir.
Energiye Kottbus FK
Skela, 2007-ci ilin Yanvar ayının 29-da Energiye Kottbus FK ilə birlikdə iki il yarımlıq bir müqavilə imzalayaraq Almaniyaya geri qayıtdı. Skela, Energiye Kottbus FK-da oynadığı zaman tərəfdarlara görə klubun ən sevimli və əhəmiyyətli oyunçulardan biri halına gelmişdir. 2007-2008 mövsümündə 34 oyun keçirmiş və 7 qol vurmuşdur. Mövsümün sonunda Bundesliqada 137 oyun keçirmiş və 21 qol vurmuşdur.
2008-ci ilin Noyabr ayının 22-də Energiye Kottbus FK, 2008-2009 mövsümünün 14-cü həftəsində Bayern Münhen FK-a qarşı oynadı. Matç Alyans Arenada keçirildi və Energiye Kottbus FK Bayern Münhen FK-a qarşı 4-1 məğlub oldu. Bayen Münhen FK-a yalnız Albaniya oyunçusu olan Ervin Skela qol vurmuşdur. Energiye Kottbus FK-da iki il oynadıqdan sonra Skela 2009-cu ilin İyun ayının 30-da klubdan ayrıldı.
Koblenz FK
4 ay heç bir klubda oynamadıqdan sonra 2009-cu ilin Oktyabr ayının 14-də TuS Koblens FK ilə 28 nömrəsini götürərək iki illik bir müqavilə imzaladı. Skela, ilk dəfə 2009-2010 mövsümünün 9-cu həftəsində Rot Veyis Ahlen FK-a qarşı 90 dəqiqə oynamışdır. 1-1 bitən matçdan sonra, klubun baş məşqçisi məyus oldu və Skela tək başına matçlara qərar verə bilmədi, və Şefki Kuqi, Matey Mavriç, Bencamin Lens və Melinho kimi oyunçulardan daha çox gözlədiyini dedi.
Vindek FK
2011-ci ilin Fevral ayının 1-də Skela, Germaniya Vindek FK-nun heyətinə qoşuldu.
Arka Qdiniya FK
Skela, 2011-ci ilin Mart ayının 4-də Germaniya Vindek FK-dan ayrıldı və Arka Qdiniya FK ilə müqavilə imzaladı. Skela, Polşanın ən yaxşı liqasında ilk dəfə 2011-ci ilin Mart ayının 11-də Qurnik Zabje FK-a qarşı oynadığı matçın son dəqiqələrində hesab 2-2 olmuşdur. Skela 2011-ci ilin İyun ayında Arka Qdiniya FK-dan ayrılmışdır. Skela, Arka Qdiniya FK-da yalnız 5 oyun keçirmişdir.
Hanau 93 FK
2014-2015 mövsümündə Skela, 18 liqa qolu ilə Kahraman Damarın arxasında qalaraq klubun ən yaxşı ikinci qolçusu olmuşdur.
2016-cı ilin Yanvar ayının 16-da Hanau, Facebook səhifələri vasitəsilə Skelanın başqa bir mövsüm üçün klub ilə olan müqaviləsini uzatdığını təsdiqləmişdir.
Beynəlxalq Karyerası
Ervin Skela, 2000-ci ildə Albaniya milli futbol komandasında oynamağa baslamış və o tarixdən bu günə qədər cəmi 75 oyun keçirmiş və 13 qol vurmuşdur. Bu gün Skela Albaniyadakı ən əhəmiyyətli futbolçularından biridir.
İzobilnenski rayonu
İzobilnenski rayonu — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi İzobilnıy şəhəridir.
Coğrafiyası
Rayon Stavropol diyarının şimal-qərb hissəsində yerləşir. Təbii şərait mülayim kontinental iqlimi, düzən bir relyefə, qara torpaqlar ilə xarakterizə olunur. Böyük Stavropol kanalı və Bolşoy Yaqorlıq, Taşla, Tatarka çaylarının dərələri, çoxlu gölməçələr, həmçinin Novotroitsky su anbarı relyefi parçalayır.
Tarixi
Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 2 iyun 1924-cü il tarixli bir qərarı ilə, Cənub-Şərq vilayətinin Stavropol dairəsinin bölünməsi ilə 10 rayon, o cümlədən mərkəzi Moskva kəndində olan Moskva rayonu ilə qurulur.
25 mart 1929-cu ildən etibarən o dövrdə Şimali Qafqaz diyarının bir hissəsi olan Moskva rayonu mərkəzi İzobilno-Tişçenski kəndində köçürülür və rayon İzobilno-Tişçenski adlandırıldı.
1934-cü ildə Şimali Qafqaz diyarı Azov-Qara dəniz diyarı (mərkəz Rostov-on-Don şəhərində) və Şimali Qafqaz diyarı (mərkəzində Pyatiqorsk şəhərində) bölünür.
22 yanvar 1943-cü ildə İzobilnenski rayonu alman faşist işğalçılarından azad edilir.
20 avqust 1953-cü ildə Yeqorlikski rayonu ləğv edildi. Ərazisi İzobilnenski rayonuna verilir.
RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 1 fevral 1963-cü il tarixli "Kənd yerlərinin birləşdirilməsi, sənaye bölgələrinin yaradılması və Stavropol diyarının rayon və şəhərlərinin tabeliyində dəyişiklik edilməsi haqqında" 12 yanvar 1963-ci il tarixində RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti qərarı ilə aşağıdakı kənd rayonları qurulur:
18 fevral 1993-cü ildə rayonda Novoizobilnı kənd məclisi qurulur (mərkəzi Novoizobilnı kəndində yerləşir).
27 sentyabr 1995-ci ildə eyni rayonun Staroizobilnenski kənd məclisindən ayrılmış Spornı təsərrüfatı mərkəz olmaqla Spornenski kənd məclisi qurulur.
4 oktyabr 2004-cü ildə "Stavropol diyarının bələdiyyələrə şəhər, kənd qəsəbəsi, şəhər rayonu, bələdiyyə rayonu statusu verilməsi haqqında" qanuna uyğun olaraq İzobilnensky bələdiyyə rayonu meydana gəlir.
1 may 2017-ci ildən etibarən Stavropol diyarının 14 aprel 2017-ci il tarixli 35 saylı qanununa əsasən İzobilnenski rayonunun bütün bələdiyyələri İzobilnensky şəhər dairəsinə çevrilir.
Ərazi vahidi statusunu qorudu.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 48 479 kişi (46,78 %) və 55 156 qadın (53,22 %) yaşayırdı.
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:
İqtisadiyyat
Rayon yüksək sənaye və kənd təsərrüfatı potensialına malikdir. Dünyanın ən böyük yeraltı qaz anbarı, istehsalı, saxlanması və daşınması, OGK-2 strukturunun bir hissəsi, Şimali Qafqazda ən güclülərindən biri olan Stavropolskaya GRES, Qazprom MMC-nin Stavropol SGPU və İzobilnenskoe LPUMG tərəfindən həyata keçirilir. Bu məhsullar rayonun bütün sənaye istehsalının 70 faizini təşkil edir. Atlant Plant ASC daima AvtoVAZ üçün bağlayıcılar, qoşqular və hissələrin istehsalını artırır. Böyük Panel Yaşayış Tikinti Zavodu keyfiyyətini artırır və istehsal olunan beton və dəmir-beton məhsullarının çeşidini genişləndirir.
Emal sənayesi müəssisələri fəal inkişaf edir.
"Stavropolsaxar" ASC şəkər çuğundurunun gündəlik emalını 6000 tona qədər artırmaq, texnoloji itkiləri azaltmaq və istehsal maya dəyərini azaltmaq məqsədi ilə istehsalı yenidən qurur. "Finist" MMC mütəmadi olaraq istehsal gücünü istifadə edərək qarğıdalı və digər emal növlərindən məhsul istehsalını 100,0% artırır. Daima şirkət məhsullarına böyük tələbat var. İş yerlərinin sayı və vergi daxilolmaları daima artır.
Pyotr Bolotnikov
Bioqrafiyası
20 yaşında ordu yarışlarında iştirak etdi: 3 km məsafəni 9.16,2 saniyəyə qət etdi (diviziya rekordu). Ordudan əvvəl, gimnastika ilə çox məşğul olurdu və bunun sayəsinə yaxşı bədən formasına yiyələnmişdir.
Məşqiçilər məktəbini və Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirib. "Spartak" idman cəmiyyətində baş məşqiçi işləmişdir (1965-1985). 1960-cı Yay Olimpiya Oyunlarında 10.000 metr məsafəyə qaçışda qalib olmuşdur. Pyotr Bolotnikovun 1960-cı ildə Romadakı Olimpiadasında qazandığı uğurdan sonra nə sovet və ya rusiyalı idmançılar (1500 m və daha uzun) olimpiya qızılını qazana bilməyiblər.
5000 və 10000 m məsafələrə və 5 km məsafəyə qaçışda üç dəfə SSRİ çempionu (1957-1962, 1964). 10.000 m məsafədə Avropa çempionu (1962). 10.000 m məsafədə dünya rekordçusu (1960-1963).
1962-ci ildən Sov.İKP üzvü. 1990-1992-ci illərdə Spartak DSO-nun Mərkəzi Şurasına rəhbərlik etmişdir, Spartak idman cəmiyyətinin rəyasət heyətinin üzvü və fəxri sədri (1996), Rusiyanın Şipovka Yunosti Mərkəzi Klubunun sədri (1995), Trud qəzetinin və Moskva-Lujniki Kuboku mükafatları uğrunda yarışların keçirilməsi üzrə baş hakim (1992).
Saransk şəhərində ənənəvi olaraq Peter Bolotnikov mükafatı uğrunda beynəlxalq yarış keçirilir. Pyotr Bolotnikov 20 dekabr 2013-cü ildə vəfat etmişdir. Moskvanın Troyekurov qəbiristanlığı nda dəfn edilmişdir.
RAK Studios
RAK Studios — İngiltərənin London şəhərində yerləşən səsyazma studiyası kompleksi. Studiya 1976-cı ildə ingilis musiqi prodüseri Miki Most tərəfindən təsis edilmişdir. thumb|RAK Studios
Qavaq Amular (Miyanə)
Qavaq Amular — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 85 nəfər yaşayır (20 ailə).
NGC 6644
NGC 6644 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıq. Göy üzündə Oxatan bürcü istiqamətində yerləşir. PN tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Rancho De La Luna
Rancho De La Luna — Kaliforniyanın Coşua-Tri şəhərində yerləşən səsyazma studiyası. 1993-cü ildə Fred Dreyk və Devid Ketçinq tərəfindən yaradılmışdır. Dreykin 2002-ci ildə xərçəngdən vəfat etməsindən sonra studiya 2004-cü ilə qədər Devid Ketçinq və Dreyk ilə əməkdaşlıq edən Toni Meyson, Ted Kuinn, Din Çemberleyn, Billi Bizo və Fred Bork tərəfindən idarə olundu.
Cerolamo Sakkeri
Cerolamo Sakkeri — İtalyan riyaziyyatçısı və məntiqçisidir; öz tədqiqatları ilə qeyri-evkilid həndəsəsinin kəşfinə yardım edən riyaziyyatçılardan biridir; əksini fərz etməklə Evklidin beşinci (paralel düz xətlər haqqında) postulatını isbat etməyə cəhd etmişdir. . thumb|Logica demonstrativa, 1701