cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İzmirdə Yunanıstan desantı
Nəticəsi
Yunanıstan 1919-cu ildən 9 sentyabr 1922-ci ilə qədər ərazini idarə edən İzmir zonasını yaratmışdır. 1919-cu ilin mayında baş vermiş zorakılıqdan sonra Antanta dövlətlərinin bir çoxu əməliyyata dəstəyini məhdudlaşdırmağa başlamışdı. Fransa və İtaliya Yunanıstanın daimi işğalına qarşı müqavimət göstərmişdilər. 1920-ci ildə Sevr müqaviləsinə görə, regiona inzibati nəzarət Yunanıstana verilmiş, Türkiyə region üzərində suverenliyini qoruyacaqdı, daimi suverenliyə isə 5 ildən sonra qərar veriləcəkdi. İzmirdəki desant əməliyyatı Osmanlı sultanı VI Mehmed adından Osmanlı imperiyasının böyük vəziri tərəfindən də imzalanmış 69-cu maddə ilə təsdiqlənmişdi. Bu, diigər tərəfdən, Mustafa Kamal dövründə türk milliyətçi hərəkatını alovlandırmış və Şərqi Anadoluda yunan əhaliyə qarşı genişmiqyaslı qırğınlara səbəb olmuşdur. 9 sentyabr 1922-ci ildə Türkiyə qüvvələrinin İzmirə daxil olması ilə işğal sona çatmışdır.
İstinadlar
<references group="" responsive="0">
Qaracalı (Nazlı)
Qaracalı — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı, Nazlı bəxşi ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 108 nəfər yaşayır (29 ailə).
Georgios Kafandaris
Georgios Kafandaris — Yunanıstan hüquqşünası və siyasətçisi. O, 1924-cü ildə bir aydan uzun müddətdə Yunanıstanın Baş naziri olmuşdur.
Həyatı
Georgios Kafandaris 25 oktyabr 1873-cü ildə dağlıq Evritaniyanın Anatoliki Frangista kəndində anadan olmuşdur. O, Afinada hüquq təhsili almışdır. Kafandaris Karpension və Messolongionda hüquqşünas kimi çalışmışdır. O, 1905-ci ildə parlamentə seçilmişdir. Elefterios Venizelos hökumətlərində nazir olmuşdur. O, 1915-ci ildə daxili işlər naziri, 1919-cu ildə kənd təsərrüfatı naziri təyin edilmişdir. Kafandaris 1924-cü ilin yanvarında Elefterios Venizelos hökumətində ədliyyə naziri, ondan dərhal sonra isə bir ay Baş nazir olmuşdur. Bundan sonra o, özünün "Tərəqqiçi Liberallar Partiyası"nı yaratmışdır. 4 avqust 1936-cı ildə "kommunist təhlükəsi" bəhanəsi ilə general Metaksas və kral Georq ölkədə diktatura rejimi qurmuşdular. Hüquqi partiyaların liderlərindən heç biri bu addıma dinamik reaksiya verməmişdir. Yalnız Kafandaris kralı Əlahəzrət adlandırmaqdan yayınaraq, "cənab, niyə belə etdin" ifadəsi ilə ona müraciət etmişdir.
Kafandaris general Metaksasın diktaturası illərində sürgünə göndərilmişdir. O, ölkənin üçtərəfli Almaniya–İtaliya–Bolqarıstan tərəfindən işğalı illərində Yunanıstanda qalmışdır. Tarixçilərdən biri bu dövrdə Kafandarı "əyalət təfəkkürlü, hiyləgər və xırda siyasətdə pis vərdişləri olan qoca" kimi xarakterizə etmişdir. O, Yunanıstanda kommunizm tərəfdarı olan Yunan Xalq Azadlıq Ordusu tərəfindən azad edilmişdir. Bu, ölkənin hakim dairələrinin narahatlığına səbəb olmuşdu, lakin Kafandaris kommunist liderlərinin hakimiyyəti ələ ala bilmədiyini və istəmədiyini görüb dostlarını sakitləşdirmişdir. O, demişdir: "Sakit olun. Qəribə heç nə baş vermir. Xalq öz xilaskarlarına minnətdarlığını bildirir. Xoşbəxtlikdən, onun (xalqın) liderləri o qədər sadəlövhdür ki, onlar yenidən bizə güc təklif edəcəklər və daha rahat olduqları həbsxanalara və boş adalara qayıdacaqlar".
Kafandaris müharibədən sonra yunan "kvislinqləri"nin məhkəməsində Kafandaris kollaboristlərə haqq qazandırmış, onların şəxsi mülahizələrdən deyil, xalqın mənafeyindən çıxış etdiklərini, Ox dövlətlərinin müharibədən qalib çıxacağına inandıqlarını bildirmişdir. O, 1945-ci ilin noyabrında Sofoulis hökumətində baş nazirin müavini olmuşdur.
Yeni seçkilər 31 mart 1946-cı ilə təyin edilmişdir. Seçkilərdə iştirak etmək üçün solçu partiyaların nümayəndələri bir sıra şərtlər irəli sürmüşdülər. Sofoulis şərtləri qəbul etməkdən imtina etmişdir. Sofoulisin bu hərəkəti və sol partiyaların bu seçkiləri boykot etmək qərarı Yunanıstanı vətəndaş müharibəsinə sürükləmişdi. 12 mart 1946-cı ildə Sofoulis hökumətinin 14 naziri, o cümlədən Kafandaris istefa vermişdir. Georgios Kafandaris 28 avqust 1946-cı ildə vəfat etmişdir.
Vüqar Sadıqov (əsgər)
Vüqar İlqar oğlu Sadıqov (30 aprel 2001, Qusarçay, Xaçmaz, Azərbaycan — 11 oktyabr 2020, Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Vüqar Sadıqov 2001-ci il aprelin 30-da Xaçmaz rayonunun Qusarçay kəndində anadan olub.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Vüqar Sadıqov Füzuli döyüşlərində savaşıb. Vüqar Sadıqov oktyabrın 11-də Füzuli rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə düşmən tərəfindən atılan artilleriya atəşi nəticəsində şəhid olub. Xaçmazda dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Sadıqov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Sadıqov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Sadıqov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Vilhelm Marks
Vilhelm Marks  (Wilhelm Marx;) — Alman hüquqşünas və siyasətçi (Alman Mərkəzi Partiyası). 1923-24 və 1926-1928-ci illərdə Veymar Respublikasının kansleri vəzifəsində çalışıb. 1925-ci ildə Vilhelm Marks Veymar Koalisiyasının (SPD, NDP və Alman Mərkəz Partiyası) Reyx prezidentliyinə namizəd kimi irəli sürülüb, lakin Pol fon Hindenburqa uduzub. Vilhelm Marks həmişə başqa siyasətçilərin: Qustav Strezemann və ya Fridrix Ebertin kölgəsində olub. Buna baxmayaraq, Veymar Respublikasının tarixində o, demokratik düşərgənin birliyi uğrunda mübarizə aparan mərkəzi siyasi xadimlərdən biri kimi qaldı.
Zunuz nahiyəsi
Zunuz nahiyəsi — XIV əsr-XIX əsrlər. İnzibati ərazi. Adı Zunuznın adındandır.
Şimaldan Naxçıvan nahiyəsi ilə sərhəd idi.
Həmdullah Müstofi Qəzvini (740h.q.) Nüzhətülqülub kitabında Azərbaycanın şəhərlərini belə sayır: "Təbriz, Ocan, Təsuc, Ərdəbil, Xalxal, Darmərzin, Şahrud, Meşkin, Ənar, Ərcaq, Təklifə, Xiyav, Dəravərd, Kəhran qalası, Kəleybər, Gilan fəslun, Mərdan qum, Nozər, Xoy, Səlmas, Urumiyə, Üşnəviyə, Sərav(Sərab), Mianc(Miana), Gərmrud, Mərağa, Dehxarqan, Bəsoy, Neylan (Leylan), Mərənd, Dizmar, Zəngian, Zunuz, Kərkər(Gərgər), Nəxcivcan, Ordubad, Əcənan, Azad, Makuye(Maku)."
Elxanilər dövlətinin Mərənd tüməninin Zunuz nahiyəsi
1590-ci ilin icmal dəftərinə görə Osmanlı İmperiyasının Təbriz əyalətinin Dizmar sancağınə tabe olan Zunuz nahiyəsində aşağıdakı kəndlər mövcud idi:
1728-ci ilin icmal dəftərinə görə Osmanlı İmperiyasının Təbriz əyalətinin Xoy livasınə tabe olan Zunuz nahiyəsində aşağıdakı kəndlər mövcud idi:
Efil (Əhər)
Efil - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,639 nəfər yaşayır (376 ailə).
Unqa
Unqa adası (Unqa, Uĝnaasaqax ) — ABŞ-nin Alyaska ştatı ərazisində yerləşən ada. Yerli əhalisi aleutlar olmuşdur. Hal-hazırda adada yaşayış yoxdur.
Alyaska yarımadasıının cənub-qərb ucunda yerləşən Şumaqin adalarının ən böyüyüdür. Sahəsi 442,188 km²-dir buda onu ABŞ-nin 35-ci ən böyük adası edir.
İrkutsk taciri İvan Beçevin tərəfindən təşkil edilən 1760-1762-ci illərdə balıq ovu ekspedisiyasının üzvləri tərəfindən kəşf edilmişdir.
1827-ci ildə rus səyyatı İvan Kruzenşternin hesabatında qeyd edilir. Yepiskop İnnokenti “Unalaşkinski departamentinin adaları haqqında qeydlər” əsərində adanı bu adla qeyd etmişdir.
1815-ci ildə Alyaskaya gələn Stepan Qomzyakov Unqa idarə ediçisi olmuş, Rus-Amerika şirkətinin fəaliyyətində iştirak etmişdir. O, aleutlu bir qızla evlənmişdir.
Üçüncü Şrek (cizgi filmi, 2007)
Üçüncü Şrek — 2007-ci ildə 3D formatında çəkilmiş qısametrajlı ABŞ animasiyasıdır.
Məzmun
Kral Harold xəstələndiyi üçün taxt üçün varis lazımdır. Bu vəzifə Şrekin üzərinə düşür, amma bunun əvəzində Şrek çox sevdiyi bataqlıqdan ayrılmaq məcburiyyətində qalacaqdır. Bu mövzuyla əlaqədar olaraq Eşşək ilə Çəkməli Pişiyi vəzifələndirir, taxt üçün ən doğru varis olan adamı seçmək lazımdır. Həmin adam Fionanın əmisi oğlu Şahzadə Arturdur. Digər tərəfdən çox uzaqlarda əvvəllər Fionanı əjdahanın əlindən xilas etmək istəyən, lakin Fionanın yerində başqa adamın olduğunu görəm Şahzadə Yaraşıqlı Çarminq, taxtı ələ keçirmək üçün pəri əfsanələrindən yığdığı pis adamlar ordusu ilə şəhəri ələ keçirir. Ancaq Çarminqin şəhəri müdafiə etməyə qərarlı olan Fiona ilə anası Kraliça Lillianın pəri nağıllarındakı yaxşı insanları yanlarına topladığından xəbəri yoxdur.
Şrek, Eşşək və Çəkməli Pişiyin, "gələcəyin kralı" olaraq gördükləri Arturu daha mükəmməl olması üçün dəyişdirmə səyi davam edərkən, digər tərəfdən Fiona və şahzadələr ordusu isə Şahzadə Çarminqi dayandırmaq məcburiyyətindədir. Bunu bacarmasalar, ortada Artur hökm sürəcəyi adında bir krallıq qalmayacaqdır.
Şahzadə Çarminq xüsusi bir tamaşa hazırlayır. Bu tamaşada Şrek mütləq ölməlidir, lakin xoşbəxtlikdən Şrekin dostları vaxtında ona yetişirlər. Dostlar Şreki Çarminqin əlindən azad edirlər. Tac qoyma mərasimi keçirilir və Artur başına tac qoyaraq kral olur. Şrek yenidən öz sevimli bataqlığına qayıdır. Burada Şahzadə Fionanın troller div oğlu olur.
Big Time Rush (teleserial, 2009)
Big Time Rush  (Big Time Rush) — Scott Fellovs tərəfindən yaradılmış və ilk olaraq 28 noyabr 2009-cu ildən 25 iyul 2013-cü ilə qədər Nickelodeon-da yayımlanan Amerika musiqili sitkom televiziya serialıdır.
İstehsal
Serial əvvəllər Ned's Classified School Survival Guide-nin yaradıcısı, icraçı prodüseri və şounun rəhbəri olan Scott Fellovs tərəfindən hazırlanmış və yaradılmışdır. Fellovs deyir ki, onun şou üçün ilhamı musiqili komediya şousu olan «The Monkees» - rok qrupu yaradan və komediya sərgüzəştləri keçirərkən mahnı ifa edən dörd gəncdən ibarət qrup haqqında idi. Həmin qrup 1960-cı illərdə məşhur və mədəni əhəmiyyətli Amerika televiziya serialı olub. Big time rush serialı 2007-ci ildə bir konsepsiyası olsa da, 2009-cu ilin avqustuna qədər serialın əsl adı yox idi.
thumb
Süjet
Əsas personajlar dörd ən yaxşı dost, Minnesota ştatından olan 16 yaşlı yeniyetmələrdir: Kendall, James, Logan və Carlos (xokkey oyunçusu olmaq arzusunda olanlar). Və birdən-birə musiqiçi olmaq şansı yaranır. Los-Ancelesə, gənc istedadlar şəhərciyinə dəvət olunurlar, burada kinostudiyalar və səsyazma studiyaları müvəqqəti olaraq istedadlı gəncləri, potensial film ulduzlarını və gələcək "rok padşahlarını"yerləşdirir. Bu, qeyri-adi vəziyyətdə olan adi yeniyetmələrin hekayəsidir. Əsl dostluqdan, uğura gedən yolda zəhmətdən, qələbələrdən və məğlubiyyətlərdən — və ən əziz xəyalın yerinə yetirilməsindən bəhs edən bir hekayədir.
Film
2011-ci ilin sonlarında Nickelodeon televiziya seriyasına əsaslanan televiziya filminin premyerasının keçiriləcəyini elan etdi. Bununla belə, promo 2012-ci ilin fevralına qədər yayımlanmadı. Filmin premyerası Nickelodeon-da 10 mart 2012-ci ildə saat 20:00-da baş tutdu. Bütün həftəsonu boyunca film 13,1 milyon tamaşaçı topladı.
Anna Dostoyevskaya
Anna Qriqoryevna Dostoyevskaya - Rusiyalı memorist, stenoqraf, filatelist. O, Dostoyevskinin həm köməkçisi, həm də ikinci həyat yoldaşı (1867-ci ildən) olmuşdur. O, Fyodor Dostoyevskinin həyatından bəhs edən iki bioqrafik əsər yazmışdır: ölümündən sonra 1923-cü ildə nəşr edilən Anna Dostoyevskayanın 1867-dəki gündəliyi və 1925-ci ildə nəşr edilən Anna Dostoyevskayanın xatirələri
Həyatı
Anna Mariya Anna və Qriqori İvanoviç Snitkin cütlüyünün övladı idi. O, akademik liseydən məzun olmuş və ardınca stenoqraflığı tədris etmişdir.
Evlilik
Anna Snitkina 4 oktyabr 1866-cı ildə Fyodor Dostoyevskinin Qumarbaz romanının stenoqrafı olaraq işləməyə başlamışdır. Bir ay sonra onlar nişanlandılar.
Anna Xatirələr kitabında Dostoyevskinin ona evlilik təklifini sanki xəyali romanında qadın psixologiyasını anlamaq üçün onun məsləhətinə ehtiyacı varmış kimi davranaraq etdiyini deyir. Hekayədə qoca rəssam Anya adlı gənc qıza evlilik təklifi edir. Dostoyevski çox gənc və fərqli xarakterdə olan bir qızın rəssama aşiq olub ola bilməyəcəyini soruşur. Anna da bunun tamamilə mümkün olduğunu deyir. Dostoyevski Annaya: "Özünü bir anlıq o gənc qızın yerinə qoy. Təsəvvür et ki, mən rəssamam, sənə etiraf edirəm və mənim həyat yoldaşım olmağını istəyirəm. Nə cavab verərdin?" Anna dedi: " Səni sevirəm və hər zaman sevəcəm cavabını verərdim".
Cütlük 15 fevral 1867-ci ildə evləndilər. İki ay sonra onlar xaricə getdi və təxminən dörd ildən çox orada qaldılar (1871-ci ilin iyuluna qədər). Buranı tərk etmədən çox qısa müddət əvvəl Dostoyevskinin kreditorlarından ikisini onu məhkəməyə verdilər.
Dostoyevski Badendə olarkən arvadının paltarları və digər əşyaları daxil olmaqla, bütün pulunu ruletdə itirdi. Anna Dostoyevski kimi qumar manasını mənəvi şəxsiyyətindən boşatmaqda və bunu həqiqi xarakterinə yad bir şey kimi qəbul etməyi bacardı. O vaxtdan sonra Anna gündəlik yazmağa başladı. Onlar, demək olar ki, bir il Cenevrədə yaşadılar. Dostoyevski öz sərvətini yenidən qazanmaq üçün çox çalışdı. 22 fevral 1868-də onların il qızı Sofiya doğuldu, ancaq Sofiya üç aylıq olanda öldü. Drezdendə 1869-cu ildə onların ikinci qızı Lyubov Dostoyevskaya dünyaya gəldi (1926-cı ildə ölmüşdü). Sankt-Peterburqda olarkən Anna iki erkək övlad dünyaya gətirdi: Fyodor (16 iyul 1871 - 4 yanvar 1922) və Aleksey (10 avqust 1875 - 16 may 1878). Anna biznes problemləri və danışıqları da daxil olmaqa, bütün maliyyə məsələlərini öz üzərinə götürdü və ərini tezliklə borcdan xilas etdi. 1871-ci ildə Dostoyevski qumar oynamağı tərgitdi.
Ölümü
Dostoyevski 1881-ci ildə öləndə Annanın 35 yaşı var idi. Buna baxmayaraq o, heç vaxt ailə həyatı qurmadı. Anna Dostoyevskaya 1918-ci il 9 iyun tarixində vəfat etdi.
Düyünlər (roman)
Yazılma tarixi
Roman 1966-ci ildə Süleyman Vəliyev tərəfindən Bakı şəhərində qələmə alınmışdır. Əsər stalinizmin ifşasından cəmi 10 il sonra ortaya gəlmişdi. Bakı şəhərində Azərneşr nəşriyyatında 1970-ci ildə ayrı kitab ilə çap olunmuşdu. Bu mövzu ilə əlaqədar Azərbaycan ədəbiyyatında ciddi əsərlərdən biridir. Bu əsər haqsız olaraq məhv edilmiş minlərlə həmvətənlərimizin xatirəsinə qoyulan söz abidəsi idi.
Süjeti
Əsərdə neft mexaniki Vasifə öz qohumu, xalaoğlusu Balaxan, şər atır və onun yazdığı məktub Vasifin taleyini sındırır. Çətinlikləri mərdliklə dəf edən Vasif adamlara inamını itirməmişdir. Lakin Vasifin doğma şəhər dönüşü ilə hər şey öz yoluna düşmür, qarşısında geniş yollar açılmır; o,I yenə də müxtəlif adamlarla qarşılaşır. Romanın əsas xətti onun Pakizə ilə məhəbbətini göstərir və Pakizənin onu həyata və sabaha səsləndirməsi.
Tənqidi
N. Əliyevanın fikrincə roman və onun personaji ikili məzmun daşıyır.
''“Vasif surəti də ikili məzmun daşıyır. Onun taleyinin repressiya mövzusu ilə bağlı səhifələri böyük tarixi həqiqətləri əks etdirir, lakin neft istehsalı proseslərinin təsviri publisistik yöndədir”. Başqa tərəfdən o qeyd edir ki, “Düyünlər” romanında qiymətli motivlərdən biri şəxsiyyət azadlığı və bütöv insan məsələsi idi. Y. Seyidovun fikrincə “Əsərin dili aydın, yığcam, emosional və bədiidir, süni təmtəraqdan şitliklə birləşən “təbiilikdən” uzaqdır”''.
Hənif
Hənif (حنيفية) — İslamdan əvvəlki Ərəbistanda yaranmış dini monoteizm formalarından biri. Hənifilik həm yəhudilik, həm də xristianlıqdan təsirlənmişdir. Hənifilik ardıcıllarına həniflər deyilir.
İbrahim
Quranda İbrahim peyğəmbərin adı Hənifdir. Mədinə surələrində hənif müsəlman termini ilə sinonimdir. İslam ehkamına görə, Məhəmməd peyğəmbər İbrahim peyğəmbərin həqiqi tövhidini dirçəltmişdir.
Tarix
Quran insanlara çatmazdan əvvəl tövhidə inanan insanlara ərəbcə hənif deyilirdi. Bu insanların İbrahim peyğəmbərin yolu ilə getdiyinə inanılırdı. Həniflər tövhidi qəbul edir və ritual təmizliyə riayət edirdilər. Onlar nə xristianlığı, nə də yəhudiliyi tam qəbul etməmişlər, qəbilə bütlərini ləğv etməyə çağırır və Ərəbistan üçün nisbətən sadə, əlçatan bir dini sistem yaratmağa çalışırlar. Məhəmməd peyğəmbərə peyğəmbərlik verilməmişdən öncə fəal Həniflər arasında idi.
VIII-IX əsrlərdə müsəlman ədəbiyyatında müsəlmanlar “hənif”, islam isə “hənif dini” sözü ilə ifadə olunmağa başlanılır. “Hənif” ifadəsini sufilər çox vaxt özlərinə aid etmək üçün işlədirlər. Xristian ərəb müəllifləri də müsəlmanları həniflər adlandırırdılar.
AXC (dəqiqləşdirmə)
AXC bu mənalara gələ bilər:
Mobil sursat
Mobil sursat (həmçinin intiharçı pilotsuz uçuş aparatı, intiharçı dron , kamikadze pilotsuz uçuş aparatı, rouminq silahları və ya kamikadze dron  kimi tanınır) sursatların müəyyən müddət ərzində hədəf ərazinin ətrafında fırlandığı və yalnız hədəf aşkar edildikdən sonra hücum etdiyi hava silah sistemidir. Mobil sursatlar, yüksək dəyərli platformalar hədəf əraziyə yaxın yerləşdirildikdən qısa müddət sonra görünən gizli və ya məxfi hədəflərə qarşı daha sürətli cavab müddətlərini təmin edir və həmçinin də hücum əmri asanlıqla ləğv oluna bilindiyi üçün daha seçici olaraq vacib hədəflərə tuşlanmağa imkan yaradır.
Mobil sursatlar qanadlı raketlər ilə silahlı pilotsuz uçuş aparatları (SPUA) arasında qəbul edilir və hər ikisi ilə eyni xüsusiyyətlərə malikdir. Onlar qanadlı raketlərdən hədəf ərazinin ətrafında nisbətən uzun müddət dövrə vurması üçün nəzərdə tutulması, SPUA-lardan isə mobil sursatın bir hücumda sərf edilməsinin nəzərdə tutulması və daxili döyüş başlığına malik olması ilə fərqlənirlər. Buna görə də onları qeyri-ənənəvi mənzilli silahlar da hesab etmək mümkündür.
Mobil silahlar ilk dəfə 1980-ci illərdə yer-hava raketlərinə (SAM) qarşı Düşmənin Hava Hücumundan Müdafiəsinin Zəiflədilməsi (SEAD) rolunda istifadə üçün ortaya çıxmışdırlar və 1990-cı illərdə bir sıra hərbi hava qüvvələrində SEAD rolunda çıxış etməsi üçün yerləşdirilmişdirlər. 2000-ci illərdən başlayaraq, rouminq silahları nisbətən uzun mənzilli hücumlardan və atəş dəstəyindən tutmuş kürək çantasına sığan bir taktiki döyüş vasitələrinə və hətta çox qısa mənzilli döyüş sistemlərinə qədər əlavə rollar üçün hazırlanmışdır.
Siqurd Erikson
Avropa etnoqrafiyasında təsviri və nəzəri metodlar arasındakı uyğunsuzluğun aradan qaldırılmasına yönəlmiş məktəbin yaradıcısıdır. Avropa etnoqrafları birliyinin, Beynəlxalq Xalq İncəsənəti və Ənənələri Komissiyasının rəhbəri olmuşdur.
NGC 1794
NGC 1794, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Dovşan bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Triton (peyk)
Triton və ya Neptun I — Günəş sistemində yerləşən Neptun planetinin ən böyük təbii peyki.
Kəşfi
1846-cı ildə astronom Uilyam Lassel yeni kəşf edilmiş Neptun planetini öyrənirdi. Neptunun halqaları olduğu haqqında fərziyyələri sübut etməyə çalışarkən daha maraqlı bir şey kəşf etmişdir. Neptunun bir peyki vardı. Neptunun Yohan Qatfird Qalle tərəfindən kəşf edilməsindən cəmi 17 gün sonra — 10 oktyabr 1846-cı ildə Lassel Neptunun peykini kəşf etmişdir.
Adı
Triton adını Roma mifologiyasında Neptunun oğlu və dəniz tanrısı Tritondan götürmüşdür. Bu ad ilk dəfə 1880-ci ildə Kamill Flammarion tərəfindən təklif edilmişdir.
Xarakteristikası
thumbnail|left Triton peyki Neptunun 14 peyki arasında ən böyüyü və ilk kəşf olunanıdır. Günəş sistemində isə ən böyük 7-ci təbii peykdir.
Uranın üç xarici peyki və Yupiter-Saturn planetlərinin xarici peyklərinin böyük qismində olduğu kimi Triton peyki tərs orbitə sahibdir. Ancaq xarici peyklər çox kiçikdir. Ən böyüyü Feba olub Tritonun diametrinin sadəcə 8 %-i və kütləsinin 0,03 %-i qədərdir. Tərs orbitə sahib olmalarının əsas səbəbi uzaqda yerləşdiklərindən belə peyklərin digər göy cisimləri ilə toqquşması ola bilər. Tritonun necə əmələ gəlməsi tam bilinmir. Böyük ehtimalla Triton əvvəllər Günəş sistemində təkbaşına gəzən göy cismi olmuş, daha sonra Neptunun cazibə qüvvəsinə qapılıb onun peykinə çevrilmişdir.
2706 km-lik radiusa sahib Tritonun səthi buzla örtülüdür. Bununla əlaqədar şəkilləri 1989-cu ildə peykin yanından keçən yeganə süni peyk Voyager 2 çəkmişdir. Səthində kraterlərin sayı azdır.
Temperatur
Triton peyki Yupiterin İo peykindən sonra Günəş sistemində ən aktiv peykdir. Altda su, üstdə azot buzu ilə örtülü buzun altında maye azotdan ibarət dənizin olması ehtimaldır. Səthində xeyli qeyzer və buz vulkanı vardır. Maye azot bəzən buzun altından fışqıra bilir və bu cür fışqırmanın hündürlüyü 15 km-ə çata bilir. Peykin iç hissələrində temperatur daha yüksəkdir. Voyager 2 həmçinin Lasselin iddia etdiyi Neptunun görünməz halqalarını sübut etmişdir.
Tritonun səth temperaturu -235 °C-dir və Günəş sistemin ən soyuq göy cismidir. Bunun əsas səbəbi Yerə düşən Günəş işığının 1/900-i qədər işıq qəbul etməsi və gələn işığın 70 %-ni əks etdirməsidir. Voyager 2-dən əvvəl peykin buludlarla örtülü olması ehtimal olunsa da, bu fərziyyə səhv çıxmışdır. Tritonun incə və sıxlığı az olan atmosferi vardır. Atmosfer səthə çox az təzyiq göstərməkdədir.
Spiral orbitinə görə Triton Neptun planetinə getdikcə yaxınlaşmaqdadır, 100 milyon il sonra Roçe limitini keçəçək və parçalanacaqdır.
Sarı Ocaq (Çaldıran)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 418 nəfər yaşayır (83 ailə).
Qılınclı (Urmiya)
Qılınclı — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 97 nəfər yaşayır (30 ailə).
Gəlizə (Əhər)
Gəlizə - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 216 nəfər yaşayır (40 ailə).
Seul Hellouin izdihamı
Seul Hellouin izdihamı — 29 oktyabr 2022-ci ildə, Cənubi Koreyanın Seul şəhərinin İtaevon rayonunda keçirilən Hellouin şənlikləri zamanı izdiham.
Hadisədə ən azı 153 nəfər ölüb, ən azı 103 nəfər yaralanıb.
İzdiham 2014-cü ildə 300-dən çox insanın ölümünə səbəb olan MV Sevol gəmisinin batmasından sonra Cənubi Koreyada sülh dövründə ən ölümcül fəlakət oldu. Bu həm də 1995-ci ildə Sampoong Univermağının dağılmasından sonra Seulda baş verən ən böyük kütləvi insan tələfatı idi.
Qreşem qanunu
thumb|229x229px|Tomas Qreşemin portreti, 1544-cü il Qreşem qanunu (Kopernik — Qreşem qanunu kimi də tanınır) — iqtisadi qanun, əsas fikri odur ki: "Ən pis pullar ən yaxşı pulları dövriyyədən çıxardılar".
Qanun 1526-cı ildə Polşa astronomu, iqtisadçısı və riyaziyyatçısı Nikolay Kopernik (1473—1543) tərəfindən "Monetae cudendae ratio" (Sikkələrin zərb edilməsi haqqında) traktatında təsvir olunmuşdur və 1560-cı ildə İngiltərə maliyyəçisi Tomas Qreşem (1519—1579) tərəfindən tamamlanmışdır.
Tarixi
thumb|184x184px|Nikolay Kopernikin portreti (1473—1543) Bir çox ölkə hökümətləri sikkələri korlayırdılar. Korlama sikkənin nominal dəyərini dəyişmədən onun tərkibindəki qızıl və ya gümüş miqdarının azaldılmasından ibarət idi. Pulları "korlayaraq" dövlət tez-tez ortaya çıxan maliyyə çətinlikləri həll etməyə çalışırdı. Bu cür hərəkətlərin nəticələri bahalaşma və əhalidə "tam çəkili pulların" toplanması idi. Gündəlik həyatdan "tam çəkili pulların" yox olmas; və onların "qeyri-tam çəkili pullar" ilə əvəzlənməsi faktını erkən merkantilistlərdən biri və İngiltərə kraliçası I Elizabetin maliyyə müşaviri Tomas Qreşem qeyd etmişdir. Onun tərəfindən səslənən "Ən pis pullar ən yaxşı pulları dövriyyədən çıxardılar" fikir tarixə Qreşem Qanunu adı ilə həkk olundu.
Qanun Qreşemin adını daşısa da, təsvir olunan fakt onun doğumundan təxminən iki min il əvvəl qeyd edilmişdir. Belə ki, eramızdan əvvəl V əsrdə "Qurbağalar" komediyasında Aristofan "pis" pulların "yaxşı" pulları sıxışdırma fenomenini qeyd etmişdir. Bundan başqa bu fikirləri XII—XIII əsrlər İslam alimi İbn Teymiyyə, XIV əsr fransız filosofu Nikola Orem və həmçinin Nikolay Kopernikin əsərlərində rast gəlmək mümkündür.
Nəzəriyyəsi
Qreşem qanunu pulları "yaxşı" və "pis"ə" bölür. "Yaxşı" dedikdə o pullar nəzərdə tutulur ki, onların qiyməti "daxili" dəyəri ya nominal dəyərdən, ya da dövriyyədə bərabər nominal dəyəri olan "pis" puldan yüksəkdir.
Gümüş və qızıl sikkələrin geniş istifadə olunduğu dövrdə bu qanun zəruri məna daşıyırdı. Belə ki, sikkələrin köhnə nominal dəyəri dəyişmədən onların tərkibindəki qiymətli metalların miqdarının azalanda, əvvəl buraxılmış sikkələr sürətlə istifadədən çıxırdılar. Bunun səbəbi insanların "pis" pullarla ödəniş edərək "yaxşı" pulları özlərində saxlamağa üstünlük verməsində idi.
Eyni zamanda, Qreşem qanunu yalnız "pis" və "yaxşı" pulların qanuni olaraq müəyyən edilmiş bərabər dəyəri olduqda ədalətli olur. Sərbəst bazarda, müəyyən nisbətdə mübadilə olunan iki müstəqil pul vahidi formalaşır. Bu məhdudiyyət Fridrix Hayek tərəfindən "Özəl pul" (1975) kitabında qeyd edilmişdir (ondan əvvəl bunu Mürrey Rotbard 1962-ci ildə məşhur "Dövlət və pul" kitabında etmişdir, Rotbarddan əvvəl isə Lüdviq fon Mizes 1912-ci ildə "The Theory of Money and Credit" əsərində qeyd etmişdir).
1999-cu il iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatçısı Robert Mandell Qreşem qanununu tamamladı, onun interpretasiyasında qanun belə səslənir: "Eyni qiymətə sahib olduqları təqdirdə, pis pullar yaxşı pulları dövriyyədən çıxardılar".
Qışlaq-i Şakur (Urmiya)
Qışlaq-i Şakur — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Akasetin
Akasetin, PubCom ID 5280442 ilə kimyəvi bir birləşmədir. Molar kütləsi 284 ۶ 26 g / mol təşkil edir.
Georq Gerinq
Georq Gerinq (Georg Gehring; ) — almaniyalı Yunan-Roma güləşçisi, Avropa çempionu, Olimpiya Oyunları mükafatçısı.
1903-cü ildə Frankental şəhərində anadan olmuşdur. 1926-cı ildə Avropa çempionatında qızıl medal qazandı. 1928-ci ildə Amsterdam Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı. 1929-cu ildə yenidən Avropa çempionu oldu. 1930 və 1931-ci illərdə Avropa Çempionatlarında bürünc mükafatları qazandı. 1932-ci ildə Los-Anceles Olimpiya Oyunlarında iştirak etdi, amma orada yalnız 4-cü yeri tuta bildi. 1936-cı ildə Berlin Olimpiya Oyunlarında sərbəst güləş növündə çıxış etdi, amma orada yalnız 7-ci oldu.
Anri Masse
Anri Masse (d. 2 mart 1886, Lünevil- v. 9 noyabr 1969, Sko) – Fransız şərqşünası
Həyatı
Anri Masse 2 mart 1886 Fransada anadan olmuşdur. 1941-ci ildə Paris universitetinin professor akademiki. 1959- cu ilərdə Parisdə Müasir Şərq dilləri məktəbinin direktoru olmuşdur.İxtisasça iranşünas olan Anri Masse klassik və müasir fars ədəbiyyatını, incəsənətini və iran xalqları folklorunu öyrənmiş, Caminin “Baharıstan” əsərini fransız dilinə tərcümə etmişdir. Firdovsi, Nizami, Sədi, Cami və başqa klassiklər haqqında tədqiqatları var. 1950 ildə “Fars antoloqiyası (XI- XIX əsirlər)” əsərini nəşr etdirmişdir. Anri Masse İslam dini tarixi ilə də məşğul olmuş,onun zəngin faktlar əsasında, lakin idealist mövqedən yazdığı “İslam” əsəri məşhurdur.
Gürvan-i Büzürg (Əhər)
Gürvan-i Büzürg - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 92 nəfər yaşayır (16 ailə).
Qızıl Bulaq (Çaldıran)
Qızıl Bulaq - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 360 nəfər yaşayır (87 ailə).
Rəhimabad (Nazlı)
Rəhimabad — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı, Nazlı bəxşi ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 562 nəfər yaşayır (138 ailə).
NGC 2553
NGC 2553, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Xərçəng bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Yanuş Korçak
Yanuş Korçak, əslində Henrik Qoldşmit, həmçinin Qoca Həkim və ya Cənab Həkim'' kimi tanınan (22 iyul 1878 və ya 1879-cu ildə Varşava da, 5 avqust və ya 6 avqust 1942-ci ildə Treblinkada alman ölüm düşərgəsində vəfat etmişdir) – həkim, pedaqoq, yazıçı, publisist, ictimai xadim, Polşa Ordusunun zabiti.
Korçak uşaqlar tərəfindən göndərilən materiallar əsasında hazırlanan və əsasən, uşaq oxucusuna yönəldilən ilk “Qısa xülasə” adlı jurnalını yaratmışdır. Uşaq psixologiyası və inkişafı, həmçinin tərbiyə diaqnostikası sahəsində araşdırmalarının təşəbbüsçülərindən biri di.
Həyatı
Korçak Varşavada polyaklaşdırılmış yəhudi ailəsində anadan olun. Onun atası, hüquqşünas, Yuzef Qoldşmit (1844-1896) və anası Sesiliya Qenbitska (1853/4-1920). Yanuş Korçakın əsl doğum haqqında şəhadətnaməsi qalmayıb, buna görə də doğum tarixi dəqiq deyil.
Lyublindan olan Qoldşmitlər ailəsi və Poznan da yaşayan Qenbits ailəsindən yaranmışdır; ulu babası, Maurıtsı Qenbitski və babası Herş Qoldşmit həkim idilər. Yanuş Korçakın atasının, ana tərəfdən babalarının (onun qəbri tapılmayıb) məzarları Varşavada Okopova küçəsində yerləşən yəhudi qəbiristanlığında yerləşir. Qoldşmit ailəsinin əvvəlki yaxşı maddi durumu 90-cı illərin əvvəlində birinci dəfə dəlilik simptomu ilə psixiatriya müalicəxanasına düşən atasının xəstəliyi səbəbindən, ağırlaşmağa başladı. Atası 26 aprel 1896-cı il tarixində vəfat etdi. Onun ölümündən sonra, Korçak 17-18 yaşlı şagird olaraq, ailəsinə kömək etmək üçün fərdi dərslər verməyə başladı. Onun anası, Sesiliya Qoldşmit onların Varşavadakı mənzilində otaqları vasitəli icarəyə verirdi. Buraxılış imtahanını Korçak iyirmi yaşında verdi.
Uşaqlıqda Korçak çoxlu kitab oxuyurdu. İllər sonra, gettoda yazdığı xatirə dəftərində qeyd elədi: “Kitabları oxumaq dəlicəsinə sevirəm. Gözümə heç nə görsənmir, ancaq kitabı görürəm”. 1898-ci ildə Varşavada İmperator Universitetinin Tibb Fakültəsində təhsilə başladı. 1899-cu ilin yay aylarında ilk dəfə xaricə - İsveçrəyə yollandı. Yeri gəlmişkən, orada Johann Heinrich Pestalozzinin pedaqoji fəaliyyəti və yaradıcılığını öyrənirdi. Həmin ilin sonlarında Varşava Xeyriyyə Birliyində fəaliyyətinə görə qısa müddətə həbs olunmuşdur. Birinci kursu təkrar oxuduğuna görə, təhsili altı il təşkil etdi. Onun təhsil aldığı universitetin daimi binası yox idi, mühazirələr hər dəfə ayrı-ayrı yerlərdə oxunurdu. Tələbə olaraq, yoxsul, proletariat və lumpenproletariat məhəllələrində olan həyatı müşahidə edirdi. O, həmçinin, ”Le Droit humain” Beynəlxalq Federasiyasının “Dəniz ulduzu” adlı mason birliyinin üzvü idi. Bu Federasiya “dini maneələrlə bir birindən ayrılan bütün insanları barışdırmaq və qarşındakı insana hörmətin qorunub saxlanması” üçün yaranıb.
Həkim
1905-ci ilin iyirmi üç mart tarixində Korçak həkim diplomunu aldı. Həmin ilin iyun ayında o həkim vəzifəsində çar ordusuna çağırılmışdı (o zaman Polşa işğal altında idi) və rus-yapon müharibəsində iştirak etmişdir. O Harbinada xidmət edirdi. Mancuriyada uşaqlardan çin dilini öyrənirdi. 1906-cu ilin mart ayının sonlarında Korçak Varşavaya döndü. 1905-1912-ci illər arasında Berson və Bauman adına Uşaq Xəstəxanasında pediatr vəzifəsində işləmişdi. Xəstəxananın ərazisində yaşamaq əvəzinə, “yerli həkim” kimi xəstəxanada bütün günü növbədə işləyib öz vəzifələrini fədakarlıqla yerinə yetirirdi. Həkim təcrübəsində şəhərin proletariat hissələrindən çəkinmirdi. Yoxsul xəstələrdən tez-tez simvolik mükafat alırdı və onlara dərman üçün pul verirdi. Lakin varlılardan yüksək qonorarlar tələb etməkdən çəkinmirdi, bu da onun ədəbi məşhurluğunu asanlaşdırırdı. 1907-1910/11-ci illərdə xaricdə təhsilini axıra çatdırırdı. Orada mühazirələrə qulaq asır, uşaq klinikalarında təcrübəsini artırır, tərbiyə və qəyyumluq müəssisələrini ziyarət edirdi. Berlində demək olar ki, bir il yaşayıb (1907-1908), Parisdə - dörd ay (1910), Londonda bir ay olub (1910 və ya 1911). İllər sonra yazdığı kimi, məhz Londonda ailə qurmayacağı və “uşaqlara və onlarla bağlı məsələlərə xidmət edəcəyi” haqqında qərar verdi. O zaman aktiv ictimai fəaliyyət göstərirdi, Varşava Gigiyena Birliyi və Yay Düşərgələri Birliyinin (YDB) üzvü idi. 1904, 1907, 1908-ci illərdə YDB tərəfindən yəhudi və polyak uşaqları üçün təşkil olunan düşərgələrə gedirdi. 1906-cı ildə oxucu və tənqidçilər tərəfindən çox yaxşı qəbul olunan “Salon uşağını” nəşr edir. O zamandan, nəşrlərinə görə əldə etdiyi məşhurluğa görə, Varşavada məşhur və tələb olunan pediatr idi. 1909-cu ildə “Yetimlərə yardım” adlı yəhudi cəmiyyətin üzvü oldu. Bir neçə il sonra, Korçak şəxsi “Uşaq Evini” təsis edib, onun müdiri oldu. I Dünya müharibəsi zamanı yenidən çar ordusuna çağırılmışdır. Əsasən Ukraynada, diviziya lazaretinin ordinatoru kimi xidmət edirdi. 1917-ci ildə həkim işini Kiyev yaxınlığında ukraynalı uşaq evində işləmək üçün geri çağırılmışdı. Iki il bundan əvvəl, Kiyevdə qısamüddətli məzuniyyət zamanı, ictimai və müstəqil xadim, həmçinin polyak oğlanları üçün tərbiyə evinin rəhbəri olan, Mariya Roqovski Falska ilə görüşmüşdür. Rus ordusunda kapitan rütbəsi ilə hərbi xidməti bitəndən sonra, 1918-ci ilin iyun ayında Varşavaya qayıtdı. Polşanın müstəqilliyi qeyd olunandan sonra (11 noyabr 1918-ci il) Korçak tez bir zamanda yenə də orduya düşdü. Bu dəfə isə, dirçələn polyak ordusuna səfərbər olunmuşdur. Polyak-bolşevik müharibəsi zamanı (1919-1921) Lodz və Varşavada hərbi xəstəxanalarda həkim xidmətini yerinə yetirirdi. Özü yatalaq xəstəliyinə tutulmuşdu. Öz işinə görə Polşa Ordusunun mayor rütbəsini almışdır.
Nöqteyi-nəzərlər
Gənc vaxtlarında uşaqların tərbiyəsi ilə bağlı olan məsələlərlə maraqlanırdı, “yeni tərbiyə” ideya və təcrübəsi təsiri altında idi. Həmçinin, o Con Devey tərəfindən işlənilmiş pedaqoji proqressivlik nəzəriyyəsi və Dekroli, Montessori və daha da əvvəlki pedaqoqlar – Pestalozzi, Spenser, Fröbelin işləri ilə ilhamlanmışdır; Tolstoyun pedaqoji konsepsiyasını bilirdi. Uşaqlarla dialoqun vacibliyini qeyd edirdi. Uşaqların tərbiyəsi və pedaqogika mövzusunda mühazirələr oxuyur və nəşr edirdi. Uşaqlarla iş təcrübəsini ilk olaraq repetitor, sonra isə ictimai xadim, sonradan Uşaqlar Evinin müdiri və Bizim Evin şərik yaradıcısı kimi əldə etmişdir. Müharibə arası müddətində ölkənin müxtəlif təhsil ocaqlarında dərs deyirdi, yeri gəlmişkən Dövlət Xüsusi Pedaqogika Institutu (hazırkı Mariya Qjeqojevska adına Xüsusi Pedaqogika Akademiyası), Dövlət Yəhudi Müəllimlər Seminarı və Dövlət Müəllimlər Institutunda. Korçak uşaq emansipasiyasının, onun müqəddəratını təyin etməsinin və onun hüquqlarına hörmətlə yanaşmanın tərəfdarı idi. Korçakın nümayəndəliklərində tərbiyəçilərin özünüidarəsi çərçivəsində Korçakın həm böyük, həmdə kiçiklərə qarşı eyni dərəcədə münasibət göstərdiyi demokratiya əsasları təcrübədən keçirilirdi. “Uşaq böyük kimi təsəvvür edir və başa düşür – sadəcə olaraq, böyükdə olan təcrübə onda yoxdur.” Uşaqlar üçün və onlar tərəfindən nəşr olunan jurnal, onların forumu, istedadların ocağı və assimilyasiyanın mühüm dayağı idi, əsasən də yəhudi ortodoksal ailələrindən olan uşaqlar üçün. Həkim Korçak ictimaiyyətin aşağı təbəqəsindən olan uşaqların yenidən tərbiyələnməsi, həmçinin kompleks şəkildə və novator himayəsi haqqında danışırdı. Uşağın yeri evdə deyil, onun yeri həmyaşıdları arasında olduğunu daim təkrar edirdi. Uşaqların əvvəlki baxışlarını silmələrini və ictimailəşdirmə prosesinə qoşulmaq, və bu şəkildə böyük həyata hazırlanmaları üçün çalışırdı. Uşaqlar üçün qayğısız –lakin vəzifədən azad olmaq deyil – uşaqlıq dövrünü təmin etmək istəyirdi. Onun fikrincə, uşaq verilmiş vəziyyəti özü başa düşməli və emosional olaraq yaşamalıdır; onu təcrübədən çıxartmalı, nəticə verməlidir. “Onlar uşaq deyil – insandılar” – Korçak yazırdı. Bütün müalicə və ya tərbiyə verdiyi uşaqları şəxsən öz uşağı kimi qəbul edirdi. Onun sonrakı fəaliyyəti bunu təsdiqləyirdi. Onun altruist baxışları bir qrup ən sevdiyi uşaqları ayırmağa və onlara xüsusən yaxşı yanaşmağa imkan verməzdi. Ənənəvi ailəni ictimai əlaqələrin əsas elementi kimi qəbul etmirdi. Onun xristian-konservativ və ənənəvi yəhudi ictimaiyyəti dairəsindəki rolunu təqdir etmirdi.
Korçakın tərbiyə konsepsiyasının ən əsas elementləri: -	Zorakılığın olmaması – yaş və ya icra olunan funksiyadan irəli gələn fiziki, verbal zorakılıq -	Klassik pedaqogika tərifini genişləndirən, böyüklər və uşaqlar arasında tərbiyədə qarşılıqlı əlaqə ideyası -	Uşağın böyük kimi insan olduğu əqidəsi -	Tərbiyə prosesində hər uşağın individuallığını nəzərə almaq prinsipi -	Uşağın öz ehtiyaclarını, arzular və emosiyalarını daha yaxşı bildiyi inamı. Buna görə də, böyüklər qarşısında fikrini izah etmək hüququ olduğu. -	Uşağın hörmət, xəbərsizlik və uğursuzluğa, yalnız qalmağa, şəxsi fikir və mülkiyyətə hüququ olduğunu qəbul etmək. -	Uşağın inkişaf prosesini çətin iş kimi qəbul etmək.
Həqiqi qavrayış
Müasir zamandan Yanuş Korçak hər yerdə pedaqoji cərəyanın bəşarətçisi kimi qəbul olunur, onun uşaqların hüquqları haqqında anlayışı isə müasir müəlliflərin çoxu üçün istinad nöqtəsi idi. Korçakın fikrincə: “Dünyanı dəyişdirmək – tərbiyəni dəyişdirmək deməkdir”. Korçakın bu mövzuda heç bir sistematik nəzəriyyə yaratmamasına baxmayaraq, o, hazırda “moral təhsil” adlanan (ing. moral education) pedaqoji cərəyanın banilərindən biri kimi qəbul olunur. Onun müasir pedaqoji fikriləri təcrübəyə əsaslanırdı. O, öz dövrünün pedaqoji və psixoloji sahəsini yaxşı bilməsinə baxmayaraq, diktatda doktrinanın əleyhinə idi. Iqor Neverlenin fikrincə, Korçak heç bir siyasi ideologiya və ya təhsil nəzəriyyəsi ilə eyniləşmirdi. Bunların hamısına baxmayaraq, Korçakı bir neçə sahənin bəşarətçisi kimi qeyd edirlər. Kohlbergin fikrincə, onun Ədalətli Uşaqlar Cəmiyyəti (ing. Children Just Community) Korçakın təcrübəsinə əsaslanıb. Inandırılır ki, Korçakla Paulo Freyrenin məktəbdə demokratiya və dialoq nəzəriyyəsində oxşarlıq var. Pedaqoji sevginin (ing. Pedagogical love) tərəfdarları öz nəzəriyyələrini Korçak tərəfindən işlənilmiş müəllim-tələbə münasibətləri modelinə əsaslanırlar. Digər müəlliflər Korçak və Martin Buberdə “dini təhsil” cərəyanın əsaslarını müəyyən etməyə çalışırlar. Korçakın ideyaları əqli cəhətdən əlil uşaqların təhsilində “normallaşdırma ideologiyasında” istifadə olunub. Onun uşaqların tərbiyəsinə yanaşması, müharibədən sonra uşaqlar naminə həyata keçirilən hüquqi təşəbbüslərə təsir göstərirdi. 1959-cu ildən Uşaqlar Hüquqları Deklarasiyasının hazırlanmasında iştirak edən və 1989-cu ildə BMT-nın Ümumi İclasında qəbul olunan “Uşaq Hüquqları Konvensiyasının” yaranmasının təşəbbüsçüsü olan Polşa, bu təşəbbüslərdə də iştirak edirdi.
II dünya müharibəsi, getto və sonuncu marş
İkinci dünya müharibəsi başlananda, Polşa Ordunun zabiti olaraq Korçak könüllü olaraq müharibəyə yollanmaq istədi, lakin yaşına görə orduya götürülməmişdi. Alman işğalı zamanında Polşanın hərbi mundirini taxırdı. O, həmçinin nasistlər tərəfindən yəhudiləri ayırmaq üçün tətbiq olunmuş David Ulduzunu da taxmaqdan imtina etmişdir. O hesab edirdi ki, bu rəmzin bədnam olması deməkdir. Həyatının son aylarını Varşavanın gettosunda keçirtdi. Korçakın sonrakı bioqrafı, Neverli, o zamanlarda Korçak üçün şəhərin ari hissəsindən saxta sənədləri əldə etmək cəhd edirdi, lakin həkim gettodan çıxmaqdan imtina etmişdi. Gettoda, hələ 1939-cu ildə yazmağa başladığı xatirə gündəliyini yazmağa yenidən başladı. Bundan əvvəl, artıq iki il xatirat dəftərinə heç nə yazmırdı, çünki bütün enerjisini onun himayəsi altında olan uşaqlar Evinə və gettoda olan uşaqlara sərf edirdi. İlk dəfə gündəlik 1958-ci ildə Varşavada dərc olunmuşdur. Sonuncu qeydlər 4 avqust 1942-ci il tarixinə düşür. 1942-ci ilin 5 və ya 6 avqust tarixində, səhər Balaca Gettonun ərazisi SS, Ukrayna və Latviyanın polisləri ilə əhatə edilmişdi. “Böyük aksiya” adlanan, yəni Varşava gettosunun almanlar tərəfindən məhv olunması zamanın, Korçak Uşaqlar evinin uşaqlarını və müəllimlərini tərk etmək istəmədiyinə görə, özünü xilas etmək üçün növbəti bir fürsətdən imtina etmişdir. Gettodan deportasiya olunan gün, Korçak öz tərbiyəçilərini ölüm düşərgələrinə gedən nəqliyatın yerləşən Umschlagplatz meydanına aparmışdı. Bu yürüşdə, təxminən 200 yaxın şagird və onlarca müəllim iştirak etmişdir, onların arasında Stefanya Vilçinska da var idi. Onların sonuncu marşı əfsanəyə döndü.. Bu yürüş hərbi miflərdən biri oldu və hər zaman bütöv və təfərrüatları düzgün olmayan xatirələrə səbəb oldu. “Nə ikonaborçu, nə də ki ifşaçı olmaq istəmirəm, lakin o zaman buları necə gördüyüm haqqında danışmalıyam. Atmosferaya hərəkətsizlik, avtomatizm, apatiya girirdi. Heç bir görünən hərəkət yox idi, ki bu Korçakdı gələn, fişənglər də yox idi (bəzilərin təsvir etdiyinə görə), və yəqin Yudenratın nümayəndələrinin müdaxiləsi də yox idi –Korçaka heç kəs yaxınlaşmadı. Heç bir işarə yox idi, heç kəs oxumurdu, qürurla yuxarıya qaldırılan başlar da yox idi, Uşaqlar Evinin bayrağını kiminsə apardığı da yadımda deyil, lakin bəziləri deyirlər ki, aparırdılar. Havada qorxulu və yorğun sükut var idi. (...) Uşaqlardan biri Korçakın ətəyindən, bəlkə də əlindən tutmuşdur. Onlar transda gedirdilər. Onları Umschiag darvazasına kimi gətirdim... Digər versiyalara görə, uşaqlar dörd nəfərə ayrılaraq addımlayırdılar və onların tərbiyəçisi müəllif olduğu hekayənin əsas qəhrəmani olan, Maçius I Kralın bayrağını aparırdılar. Hər uşağın əlində ən sevdiyi oyuncaq və ya kitab var idi. yürüyüşün başında olan uşaq – skripkada ifa edirdi. Ukraynalılar və SS-çılar qırmanclarla vururdular və yürüyüşün rəhbərliyini onlardan birinin etdiyinə baxmayaraq – onun yəqin ki uşaqlara qarşı simpatiyası var idi - uşaqların üstündən güllə atırdılar. Yanuş Korçak öz şagirdləri ilə birgə Treblinkada ölüm düşərgəsində uşaqlarla birgə vəfat etmişdir. 1948-ci ildə ölməz Polşanın Dirçəlişinin Rıtsar Xaç Ordenini almışdır
Şəxsiyyət
Yanuş Korçak özünü Yəhudi-Polyak hiss edirdi. Onun fəaliyyəti Polyakların və Yəhudilərin yaxınlaşmasına yönəlmişdir. Onun ana dili polyak dili idi və o bu dildə yaradırdı. Qədim yəhudi dilini ancaq sionist hərəkətinə qoşulduqdan sonra öyrənməyə başladı, Polşadakı yəhudilərin əksəriyyəti istifadə etdiyi müasir yəhudi dilini isə, alman dilini bildiyinə görə bir az başa düşürdü. Yalnız 30-cu illərdə o yəhudilərin milli dirçəlişi ilə maraqlanmağa başladı; o zaman gənc təşkilatlarının sionist jurnalları ilə əməkdaşlıq edirdi və onların seminarlarında iştirak edirdi. Həmçinin, o zaman həm şəxsi həyatında və yaradıcılığında böhran keçirdirdi. Müəyyən dərəcədə bu böhrandan çıxmağa ona 1934-cü və 1936-ci illərdə Fələstinə səyahətləri kömək etdilər. Onun yazdığı kimi ora “keçmişi dərk etmək, indiki zamanı fikirləşmək üçün dəstək tapmaq və gələcəyə çatmaq” üçün getmişdir.
Filmlər
- “Doktor Korçak, cənab azaddır” alman “ Sie sind frei Doktor Korczak.” – alman filmi, 1975-ci il, Alekandr Fordanın rejissorluğu altında. Filmin mövzusu Korçakın həyatının sonuncu illərinə haqqındadır, və baş rolda Leo Genn oynayır. - “ Korçak” – polyak filmi, 1990-cu ildə Agneşka Holland ssenarisi əsasında Andjey Vaydanın rejissorluğu altında çəkilmişdi. Bu filmdə həkim Korçakın taleyi və “Reidhardt Aksiyası” zamanında Uşaqlar Evinin uşaqlarına və müəllimlərinə qarşı nasist cinayətlərin fraqmentləri təqdim edilib. Korçakın rolunda Voyçex Pşoniak oynadı.
Həmçinin bax
Qeydlər və haqqında olan ədəbiyyat
Zeynalabdin bəy Sadıqov
Zeynalabdin bəy Həsənəli bəy oğlu Sadıqov—rus ordusunun və ADR-in zabiti.
Həyatı
Zeynalabdin bəy Həsənəli bəy oğlu 1884-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Şəhər real məktəbini bitirmişdi. 1914-cü il iyunun 30-dan “Qafqazın yerli əhalisindən təşkil olunmuş diviziya”nın Azərbaycan alayında kəşfıyatçı kimi hərbi xidmətə başlamışdı. Birinci Dünya Müharibəsində Qərb cəbhəsində vuruşmuşdu. Unter-zabit kimi döyüşlərdə iştirak etmişdi. Əla döyüş xidmətlərinə görə 1916-cı il aprelin 30-da üçüncü dərəcəli “Müqəddəs Stanislav” (qılınc və bantla birgə), yenə həmin il avqustun 30-da üçüncü dərəcəli “Müqəddəs Anna” (qılınc və bantla birgə), iyunun 17-də dördüncü dərəcəli “Müqəddəs Anna” (üstündə fövqəladə “İgidliyə görə yazısı ilə), 1916-cı ilin iyunun 17-dən 1917-ci il iyunun 28-dək Qərb cəbhəsində gedən döyüşlərdə ikinci, üçüncü, dördüncü dərəcəli “Müqəddəs Georgi” xaçı və dördüncü dərəcəli Georgi medalı ilə təltif olunmuşdur. İkinci Qarabağ süvari alayında dördüncü bölüyün komandiri idi. O, ştabs-rotmistr rütbəsini 23 mart 1918-ci ildə Milli Azərbaycan ordusunda almışdır.
Daşlıca (İğdır)
Daşlıca — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.
Tarixi
Kənd 1901-ci ildən bəri eyni adı daşıyır.
Coğrafiyası
İğdırdan 25 km uzaqlıqdadır. Kəndin bir məhəllsi olan Tarlabaşının əvvəlki adı Qarahisar olmuşdur.
Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kəndin Tarlabaşı məhəlləsində 33 nəfər azərbaycan türkü və kəndin özündə isə 72 kürd yaşayırdı.
Ərzincan döyüşü (1916)
Ərzincan döyüşü — 1916-cı ilin iyulunda, Birinci Dünya müharibəsi zamanı Rusiya və Osmanlı imperiyalarında arasında Ərzincanda baş tutmuş döyüş.
1916-cı ilin fevralında Nikolay Yudeniç Ərzurum və Trabzon şəhərlərini ələ keçirmişdir. Trabzon rusları Qafqazda əlavə qüvvələr qəbul etmək üçün liman ilə təmin etmişdi. Ənvər Paşa Vehib paşanın olan 3-cü Orduya Trabzonu geri almağı əmr etmişdir. Vehibin hücumu uğursuz olmuş və general Yudeniç 2 iyuldaəks hücum keçmişdir. Rusların hücumu türklərin rabitə mərkəzi olan Ərzincanı hədəf almışdı. Vehib paşa qoşunlarını geri çəkilməyə məcbur qalmış və yarısı əsir kimi alınmaqla 34,000 əsgəri itirmişdir. Nəticədə, 3-cü Ordu ilin qalan hissəsi üçün təsirsiz hala gəlmişdir.
Mirmehdi Seyidzadə
Mehdi (Mirmehdi) Həsən oğlu Seyidzadə — Azərbaycan şairi, dramaturq, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü (1936), Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1960).
Həyat və fəaliyyəti
Mirmehdi Seyidzadə 1907-ci il noyabr ayının 11-də Türkmənistanın Aşqabad şəhərində dənizçi ailəsində anadan olub. İbtidai təhsilini İranda Məşhəd şəhərində almışdır. 1920-ci ildə ailəliklə Bakıya köçmüş, burada 1921–1925-ci illərdə Pedaqoji texnikumda təhsil almışdır. 1926–1930-cu illərdə Qubadlı və Şəmkir rayon komsomol komitələrində bir il işlədikdən sonra Bakıda kitabxana müdiri olmuşdur. 1930–1932-ci illərdə isə Maarif işçiləri kitabxanasına rəhbərlik etmişdir. Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun qiyabi şöbəsində 2 il təhsil almış yazıçı 1932–1939-cu illərdə Azərnəşrdə redaktor, şöbə müdiri işləmişdir. 1938–1939-cu illərdə yenidən təşkil olunmuş "Uşaqgəncnəşr"də bədii ədəbiyyat şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. 1941-ci ildə Sovet ordusunun tərkibində İranda "Qızıl əsgər" qəzeti redaksiyasında xüsusi müxbir işləmişdir. Xəstəliyinə görə ordudan tərxis olunmuş, Azərbaycan Radio Verilişləri Komitəsində məsul redaktor, bir ildən sonra 1944-cü ildə Azərnəşrdə şöbə müdiri təyin olunmuşdur. Mirmehdi Seyidzadə 1976-cı il avqust ayının 30-da vəfat etmişdir.
Yaradıcıllığı
Ədəbi yaradıcılığa 1925-ci ildə "Şərq qadını" jurnalında çap etdirdiyi "Kənd qızı" adlı ilk şeiri ilə başlamışdır. Seyidzadə 1927–29-cu illər uşaq şeirləri "Zirək Səməd" mənzum nağılını, "Şanlı gün" poemasını yazmış, "Nərgiz", "Ayaz", "Qızılquş", "Elsevər" və şairə mənzum pyesləri tamaşaya qoyulmuş, bir neçə şeirlərinə isə mahnılar bəstələnmişdir. 1932-ci ildə mükafata layiq görülən "Şanlı gün" poeması ayrıca kitab şəklində nəşr edilmişdir. Bakıda onun bir sıra başqa kitabları, o cümlədən "Balaca təyyarəçi", "Ceyran", "Neft haqqında", "Kim güclüdür", "And" kitabları çıxmışdır. Mirmehdi Seyidzadə yaradıcılıqdan əlavə A.S.Puşkin, Jukovski, Krılov, Ömər Xəyyam və digər sənətkarların əsərlərindən tərcümələr etmişdir.
Əsərləri
• 2