cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Knut Hamsun
Bakıya səfəri: "Nağıllar ölkəsində"
Knut Hamsun İçərişəhər haqqında da yazmışdır: "Köhnə Bakının mərkəzində yerləşən qalanın divarları fars-bizans üslubunda ucaldılıb. Divarlar xanın sarayını və iki məscidi dövrələyib. Hazırda saray hərbi anbara çevrilib və içəri daxil olmaq üçün komendantın icazəsi zəruridir. İcazə üçün isə komendanta öz vizit vərəqimi göstərməliyəm, o isə məndə yoxdur. Vladiqafqazdakı kimi, burada da dostum Ventsel Hagelstamın vərəqindən yararlanmağa cəhd edirəm. Növbətçiyə üzərində "Fru Mariya Hagelstam" yazılmış kartı uzadıram, o, başını yırğalayır və pasportumu istəyir. Ürəyimdə "Tanrı, kömək et" söyləyib pasportumu uzadıram. Növbətçi hər iki sənədə baxır, adları müqayisə edir və ona elə gəlir ki, hərflər uyğundur. Sonra qapını döyəcləyir və sənədləri komendanta aparır. Bu saxtarakarlığın baş tutacağına elə də ümid bəsləmirdim. Növbətçi qayıdır, pasportumu qaytarır və gənc poruçiki hər şeyi göstərməsi üçün mənə qoşur. Xilas oldum. Tüfəngli kazak mənimlə poruçikin ardınca gəlir.
Poruçik deyir ki, Bakının son xanının 50 arvadı olub və ruslar 1806-cı ildə Bakını fəth edən zaman hamısını götürüb qaçıb. Bu Hüseynqulu xan Bakının fatehi general Sisianovu şəhər açarlarını ona təqdim etmək anında xəncərlə öldürtdürüb.
Burada 2 məscid də yerləşib və biz gözləyirdik ki, hansısa molla minarədən əzan verəcək, ancaq saat 12-dən keçsə də, molla gəlib çıxmadı. Bu barədə poruçikdən soruşanda, o, dərhal məscidin yaxınlığında əyləşmiş əmmaməli bir neçə qocanın üstünə qışqırdı, onlar poruçiki axır ki başa düşəndə isə başlarını yanlara yırğaladılar: molla xəstələnibmiş.
Biz Qız Qalasına da getmək istəyirdik, ancaq isti o qədər boğucuydu ki, bu niyyətimizdən daşındıq və parka yollandıq. Günəşdən bütün bitkilər yanmışdı, tozla örtülmüşdü. Mənzərə ağır təəssürat oyadırdı. Vur-tut bir neçə xırda akasiya, badam və əncir ağacına rast gəlinirdi”.
Vladiqafqazda, daha sonra isə Tiflisdə olan yazıçını Bakı təəccübləndirsə də, neft buruqlarında o proqress deyil, ətraf mühiti dağıdan çirk və şər görürdü. O yazırdı: “Amerika öz maşınlarının səs-küyü ilə buraya da müdaxilə etmişdir. Bir dəfə parslar məbədə gələndə (Atəşgah nəzərdə tutulur) ziyarətgahın yanında kerosin zavodu tikildiyini görürlər. Hücrələrdəki balaca günəşlər söndürülmüş, qaz şırnaqları isə zavoda istiqamətləndirilmişdi".
Rəfsəncan
Rəfsəncan — İranın Kirman ostanının şəhərlərindən və Rəfsəncan şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 136,388 nəfər və 33,489 ailədən ibarət idi. İranın püstə becərmə mərkəzlərindəndir.
Tossendan meliyası
Təbii yayılması:
Yaponiyada geniş yayılmışdır.
Botaniki təsviri:
Hündürlüyü 10 m-ə və gövdəsinin diametri 30 sm-ə çatan ağacdır. Cavan budaqları əvvəlcə bozumtul-yaşıl, sonradan boz-qonur rəngdə olub, üzəri sıx mərcilərlə örtülüdür. Yarpaqları 30-50 sm uzunluqda olub, ikişər lələkvarıdır. Yarpaqcıqları 3-11 sm uzunluqda olub, kənarları dişli və ya tamdır. M. azedarach növünə çox yaxındır. Çiçəkləri və meyvələri M. azedarach növünün çiçəklərindən və meyvələrindən bir qədər iridir. Meyvələrinin həcmi 25 mm-ə qədərdir. Toxumla çoxaldılır.
Ekologiyası:
Cavan vaxtı İran meliyası növünə nisbətən daha tez böyüməsi ilə fərqlənir.
Azərbaycanda yayılması:
Abşeronda mədəni halda becərilir.
İstifadəsi:
Abşeronda, Kür-Araz ovalığının yaşıllaşdırilmasında geniş istifadə oluna bilər.
İstinadlar
Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov
Erigeron dissectus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Türkiyədəki qırğızlar
Türkiyədəki qırğızlar, Türkiyə qırğızları ya da Türkiyə qırğız türkləri — XX əsrdə Orta Asiyanın Rusiya imperiyası tərəfindən ələ keçirilməsindən sonra müxtəlif illərdə Türkiyə torpaqlarına gələn qırğızların Türkiyə sərhədlərində qalan hissəsidir. Türkiyədəki qırğızların sayı 15 min həndəvərindədir. Onlar artıq tədricən türk dili ndə danışmağa başlayırlar.
Tarix
Türkiyədəki qırğızlar içində dillərini ən yaxşı qoruyan qrup əsas olaraq Vana bağlı Ərcişin Ulupamir kəndində yaşayanlardır. Buraya yerləşən qırğızlar 1980-ci illərdən bəri burada yaşadıqlarından Van qırğızları da deyilir. Van qırğızlarının sayı təxminən təxminən 5000 həndəvərindədir. Buradakı qırğızların kökü Əfqanıstanın Pamir bölgəsindən gəlmişdirlər. Türkiyədə yaşayan başqa qırğız topluluqları da vardır.
Rus işğalı ilə Tacikistanın Murqab rayonunndan Əfqanıstanın bölgəsiə gələn qırğız topluluğu Pamirdəki qırğız topluluğu ilə birləşmişdir. Sovetlərin Əfqanıstanı işğal etməsi ilə də Pamir ətrafında Rahmanqul Xan rəhbərliyində Pakistanın Gilgit vadisinə keçmişdirlər. 1982-ci ildə bu topluluğun bir hissəsi İstanbula getmiş, qalanları da yenidən Əfqanıstandakı Pamir ətrafına geri dönmüşdürlər.
Qırğız icmalarının Pamirə ilk yerləşmələri 1575-ci ildədir. 1920-ci ildə yenə Pamirə qırğız icmaları gəlmişdir. 1930-cu illərdə Pamirə yenə də qırğız axınları olmuşdur. Pamir qırğızlarının sayı 65.000 qədər idi. Pamir qırğızları XX əsrdə sərhəd dəyişiklikləri səbəbiylə Sovet Rusiyası və İngiltərə arasında ikiyə bölünmüşdülər. Qırğızlar çox sayda ölkəyə dağılmağa məcbur edilmişdirlər. Pamir qırğızları termini ilk dəfə 1892-ci ildə rus etnoqraflar tərəfindən istifadə edilmişdir. Qırğız adı qədim türk dilindən gələn addır. Qədim türk dilində Kırk-ız formasında yazılmışdır.
Boylar
Türkiyədəki bütün qırğız boyları İstanbul bölgəsində yaşasa da, əsas məskunlaşma Ulupamir kəndidir. Türkiyədəki qırğızların mədəniyəti Qırğızıstan qırğızları ilə böyük ölçüdə bənzərdir.
Dərnəklər
Türkiyə qırğızlarının ən böyük dərnəyi Qırğız Türkləri Kültür və Yardımlaşma Dərnəyidir. Bundan başqa da dərnəklər vardır. İkinci dalğa olan Türk qırğızları öz ana dilini və adətlərini yaxşı qoruyur. Onların sayı yüksək məhsuldarlıq və aşağı ölüm səbəbindən artır, gənclərin nisbəti 80% -ə çatır. Ancaq sosial və etnik çətinliklər yaşamağa davam edirlər. Beləliklə, gənclərin məktəbə getməsinə baxmayaraq, bölgədə işsizlik yüksəkdir. Bundan əlavə, hər tərəfdən kürd yaşayış məntəqələri tərəfindən mühasirəyə alınaraq, yerli qırğızlar onları Türk Kürdüstanının əsas aləti hesab edən Kürd İşçi Partiyası və ya PKK tərəfindən hədəf alındı. Nəticədə, 2003-cü ildə Qırğızıstanın özündəki çətin iqtisadi vəziyyət səbəbindən hələ də təmin edilməyən 17 ailə (101 nəfər) siyasi sığınacaq istəyi ilə Qırğızıstan prezidentinə müraciət etdi. 2006-cı ildə Türk qırğızlarının məskunlaşdığı yerlər H5N1 quş qripi virusunun ən təhlükəli mərkəzinə çevrildi. 2007-ci ildə Türkiyədən 12 qırğız şəxsən Qırğızıstanın Oş bölgəsinə köçdü.
Həyat
thumb|Təbiətdəki bütün canlılar bir-birilə qarşılıqlı təsir içindədirlər.
Həyat — bioloji baxımdan, kimyəvi reaksiyalar və ya bir təkamül ilə nəticələnən başqa hadisələr kimi bəzi bioloji proseslər göstərən orqanizmlərin xüsusiyyəti. Üzvi birləşmələr inkişaf və çoxalma qabiliyyətlərinə malikdir. Bəzi canlılar bir-birilə ünsiyyət və ya əlaqə qura bilir və bir çox canlı daxili dəyişikliklər keçirərək ətraf mühitə uyğunluq göstərə bilirlər. Həyatı bir başqa deyişlə izah edəsi olsaq, canlılıq xarakteri daşıyan varlıqların hamısının yaşadıqları müddət ərzində qazandıqları təcrübə və yaşayışlarının toplusudur. Həyatın fiziki bir xüsusiyyəti neqativ entropiya prinsipinə tabe olmasıdır.
Biologiyada
Həyatın sirləri, tarixdəki bütün insanlara təsir etdiyindən; İnsanın fiziki quruluşu, bitkilər və heyvanlar haqqındakı araşdırmalar bütün cəmiyyətlərin tarixlərində yer tapır. Bu qədər marağın bir hissəsi, insanların həyata hökm etmə və təbii qaynaqları istifadə etmək istəyindən gəlir. Sualların arxasınca qaçmaq, insanlara, orqanizmlərin quruluşları haqqında məlumat verdi və həyat standartları, zamanla yüksəldi. Marağın digər bir qismi isə, təbiəti idarə etmək istəyindən çox, onu anlamaq istəyindən gəlir. Bu tədqiqatların irəlilədilməsi, bizim Dünya haqqındakı fikirlərimizi dəyişdirmişdir.
Fəlsəfədə
Həmçinin baxː Fəlsəfə
Canlıların içərisində həyat abstraksiyasını və öz həyatını mənalaşdırmağa çalışan yeganə növün homo sapiens olduğu qəbul edilir. Günümüzə qədər bir çox filosof həyatı müxtəlif baxış bucaqları ilə təyin etməyə, açıqlamağa çalışmışdır. Həyatın mənası üzərində bir çox mübahisə davam etdirilmişdir. Məsələn, spiritualistlərə görə həyatın məqsədi ruhi təkamüldür. Bununla yanaşı, bəzilərinə görə həyatın bir mənası olması lazım olduğu, şübhəlidir.
Abiogenez
Aristotel canlının cansız maddələrdən öz-özünə əmələ gəldiyinə inanırdı. Bu fikrə əsasən mayalanmış yumurtada, qum dənəciklərinə, palçıqda, havada qısaca hər yerdə canlılığı və müxtəlifliyi təmin edən fəal doğma (aktiv prinsip) idi. Bu aktiv doğma hava ilə qarşılıqlı əlaqəyə girərək uyğun şərtlərdə canlını meydana gətirirdi. Yəni canlı, cansız maddələrdən birdən-birə, hər an meydana gələ bilirdi. İlk canlı sadə və ya mürəkkəb quruluşlu ola bilirdi. Təbiət elmlərində abiogenez, həyatın mənşəyi sualı, yer üzündə həyatın canlı olmayandan necə inkişaf edə bildiyinin araşdırılmasıdır. Elmi razılaşmalara görə abiogenez 4,4 milyard il əvvəl ilə 2,7 milyard il arasında meydana gəlmişdir. Bu zaman aralığının əvvəli olan 4,4 milyard il, su buxarının mayeləşməsi zamandır 2,7 milyard il əvvəl isə, sabit karbon (12C və 13C ), dəmir (56Fe, 57Fe, ve 58Fe) və kükürd (32S, 33S, 34S, və 36S) izotop nisbətlərinin mineral və çöküntülərin bioloji mənşəli olduğuna, bioloji göstəricilərin isə fotosintezə işarə etdiyi zamandır. Bu mövzu eyni zamanda, Böyük Partlayışdan bəri kainatın 13,7 milyard illik inkişafı zamanı baş vermiş ola biləcəyi düşünülən, günəş sistemi və ya Dünya xaricindən həyatın qaynaqlandığını irəli sürən panspermiya və xarici mənbəli (eksogen) nəzəriyyələrini də əhatə edir.
Həyatın mənşəyi tədqiqatları, biologiya və insanın təbii Dünyanı anlaması üzərində çox böyük təsiri olmasına baxmayaraq məhdud bir tədqiqat sahəsidir. Bu sahədəki irəliləyişlər, araşdırılan problemin əhəmiyyəti səbəbindən bir çox insanın diqqətini çəksə də adətən yavaş və aralıqlıdır. Təklif edilən bir çox nəzəriyyə içində dəmir-kükürd nəzəriyyəsi (əvvəl metabolizm) və RNT Dünyası Fərziyyəsi (əvvəl genlər) ən çox rəğbət görənlərdir.
Panspermiya
thumb|Panspermiya hipotezi
Bu fikrə əsasən ilk canlı dünya xaricində, yəni başqa bir planetdə yaranmışdır. Daha sonra bu canlıların spor ya da toxumları meteorlar ilə dünyaya daşınmış və həyat başlamışdır. Bu hipotez həyatın kosmosda necə başladığı və kosmosda başlayan həyatın yerə çatana qədər kosmosdakı canlı həyatı üçün zərərli olan şərtlərdən təsirlənmədən necə dünyaya gəldiyi məsələlərinə aydınlıq gətirə bilmir.
Heteretrof düşüncə
Heteretrof düşüncə, abiogenez fərziyyəsinin daha da inkişaf etdirilmiş bir törəməsi olub, təkamül nəzəriyyəsinin kökünü aldığı fərziyyədir. Bu fərziyyə ilk canlının cansız maddələrdən uzun müddət davam edən kimyəvi təkamül sonrasında xüsusi ətraf mühitdə yarandığını və öz qidasını özünü edə bilməyən sadə bir canlı olduğunu irəli sürür. İlk canlı, enerji ehtiyaclarını ödəmək üçün lazımlı üzvi molekulları xarici mühitdən hazır alan, istehlakçı bir canlıdır.
Heteretrof düşüncəyə görə, ilk canlı yaranmadan öncə milyardlarla il davam edən kimyəvi təkamül olmuşdur. Bunu bioloji təkamül olan canlıların əmələ gəlməsi və dəyişikliyi dövrü izləmişdir.
Heteretrof düşüncəsi təkamül nəzəriyyəsinə uyğundur. Təkamül nəzəriyyəsinə görə, zülalların bir hissəsi ferment olaraq iş görmüş və meydana gələn fermentlər digər molekulların meydana gəlməsini sürətləndirmişdir. Bu şəraitdə yaranan nuklein turşuları, zülallar ilə qruplar yaradaraq atomzülalları yaratmışdır. Atomzülallarda əvvəl koaservat adı verilən ön hüceyrələrə, sonra da öz surətlərini çıxara bilən sadə canlılara çevrilmişdirlər. Heteretroflardan otoroflar inkişaf etmişdir. Fotosintez nəticəsində atmosferdə oksigenin yığılıb qalması ilə hüceyrəli tənəffüs edən canlılar yaranmışdır.
Orqanizm yaranmadan əvvəl qeyri-üzvi birləşmələrdən, üzvi birləşmələr təkamül keçirmişdir. İlk atmosferdə sərbəst oksigen qazı yox idi. Oksigen, su və digər oksidlərə asılı vəziyyətdə idi. Orqanizmlər enerjini üzvi maddələrdən oksigensiz tənəffüs (Fermantasiya) edərək əldə etmişdirlər. Bugünkü atmosferdə %78 azot, %21 oksigen, %1 müxtəlif qazlar mövcuddur.
Koaservat, ionlaşan zülal və ya zülala bənzəyən maddələrin su molekullarını çəkərək xarici mühitdən bir güclə ayrılmaları nəticəsində yaranan qruplardır. Ehtimal ki, ilk canlı koaservatlardan yaranmışdır.
Bu fərziyyəni dəstəkləmək üçün Millərin apardığı təcrübə nəticəsində mühitə qoyulan ammonyak, metan, hidrogen və su molekullarından, elektrik ilə; amin turşusu, karbamid, sirkə turşusu, laktikasit kimi üzvi maddələrin əmələ gəldiyini laboratoriya şəraitində görmüşdür. Bu təcrübə ilk canlı necə yarandığı sualına cavab vermir; ancaq canlı yaranmadan öncə qeyri-üzvi maddələrdən üzvi maddələrin necə yarandığına cavab verir.
Kreatsionizm
Kreatsionizm, bəşəriyyətin, həyatın və kainatın varlığını əvvəlcədən qəbul edilmiş fövqəltəbii bir qüvvə tərəfindən yoxdan gətirildiyi bir inancdır. Yaradıcı güc tarix boyunca müxtəlif şəkillərdə adlandırılmışdır. Kainatın və insanın Yehova, Tanrı və ya Allah tərəfindən yaradılışından Tanaxda, Köhnə Əhdi-Ətiqdə və Quranda bəhs edilir.
Əhdi-Ətiq demək olar ki Tanaxla eyni olduğu üçün Xristianlıqdakı və Yəhudilikdəki yaradılış anlayışı eynidir. Tanax və Əhdi-Ətiqdə yaradılışdan "Digər" (Yaradılış) hissəsində bəhs edilir.
Kreatsionizm termini "tanrılı təkamül" inancında kreatsionizm anlayışı ilə qarışıqlıq baş verməməsi üçün bəzən dini yaradılış və ya kitabi yaradılış olaraq da bəhs edilir. Bu maddə çərçivəsində yaradılış sözü "müəyyən bir fövqəltəbii aksiya nəticəsi yaradılış"ı ifadə etmək üçün istifadə ediləcəkdir. Kreatsionizm termini adətən əleyhdarları tərəfindən istifadə edilir.
Ağıllı dizayn
Ağıllı dizayn (AD) (İng: Intelligent design), kainatın və içərisindəki canlıların təbii seçmə kimi müasir elmin qəbul etdiyi proseslərlə əmələ gəlməyəcəyini, bu səbəblə ağıllı və şüurlu bir varlıq tərəfindən dizayn edildiyini iddia edən bir fikirdir. Ağıllı dizayn iddiası, elm dairələri tərəfindən yeni kreatsionizm (İng: New creationism) olaraq anılmaqdadır.
Həyatın təsnifatı
Elmi təsnifat və ya bioloji təsnifat bioloqların yaşayan və ya nəsli kəsilmiş canlılara aid növləri necə qruplaşdıracaqlarına və ya təsnifatlaşdırılacaqlarına dair elmi əsasları üzə çıxarır. Müasir təsnifat, Karl Linney, növlərin fiziki xüsusiyyətlərinə görə təsnifatı sistemini əsas götürür. Bu təsnifat Linneydən bəri Darvinist prinsipin ümumi normaları işığında bir çox tənzimləməyə məruz qalmışdır. Molekulyar təsnifatın, istifadə etdiyi DNT analizi üsulu ilə bu təsnifatın bir çox prinsipi də dəyişmişdir və dəyişməyə davam edir. Elmi təsnifat bir elm olaraq taksonomiya və ya sistematik ilə əlaqəlidir.
Yerdənkənar həyat
Planetimizin xaricindəki göy cisimlərində həyatın mövcud olub-olmadığı astrobiologiya elminin mövzusu daxilindədir və varlığı hələ də hipotetikdir. Hələ planetimizin xaricində hər hansı bir göy cismində elm dairələr tərəfindən qəbul edilmiş, həyatın var olmasına dair sübut tapılmamışdır. Dünya xaricində həyatın başlanğıcına dair müxtəlif proqnozlar var. Bir nəzəriyyəyə görə həyat kainatın müxtəlif yerlərində ayrı-ayrı ortaya çıxmışdır. Digər bir nəzəriyyə isə panspermiyadır, buna görə həyat kainatda bir nöqtədə bir dəfə ortaya çıxmış və həyata uyğun planetlərə yayılmışdır. Sözü edilən yerdənkənar həyat formaları bakterial formaların sadəliyindən insan kimi ağıllı varlıqların mürəkkəbliyinə qədər hər səviyyədə ola bilər.
Ölüm
Ölüm, bir canlı varlığın (insan, heyvan və bitkinin) həyatı fəaliyyətlərinin qəti olaraq başa çatmasıdır. Canlı varlıqların hər hansı bir toxumasının canlılığını itirməsinə də ölüm deyilir. Canlının ölümündən bəhs etmək üçün, həyatı fəaliyyətlərin bir daha geri gəlməmək üzrə sona çatması şərtdir. Belə ki, boğulma, donma, zəhərlənmə təhlükəsi keçirən və ürəyi dayanan insanlarda süni tənəffüs və ürək masajı aparılaraq, dayanmış kimi görünən tənəffüs və qan dövranı funksiyalarının yenidən açılması bir neçə dəfə mümkün olur. Elə isə ürək və tənəffüsün bir müddət dayanması ölüm demək deyil.
Nəsilin kəsilməsi
thumb|Dinozavr fosili
Nəsilin kəsilməsi, biologiyada və ekologiyada, bir növün və ya cinsin varlığının sona çatması, biosferin azalmasıdır.
Fosillər
Fosil, hava ilə təması birdən kəsildiyi üçün qoruna bilmiş canlı qalıqlarına verilən ümumi addır. Qabıq, sümük, diş, toxum, yarpaq, ya da bir heyvan və ya bitki qalığı milyonlarla il əvvəl canlı həyat haqqında məlumat verir. Fosilləri və fosilləşməni araşdıran elm sahəsinə paleontologiya adı verilir. Latınca fodare, qazmaq sözündən törəmişdir; Sözün mənası "qazıntı nəticəsində torpaqdan çıxarılmış cisim" ikən, elmi mənası "canlıların daşlaşmış qalıqları"dır. Çöküntü içindəki qalıqlardır; maqmatik strukturlarda mövcud deyillər.
Müasir Qatar Muzeyi
Müasir Qatar Muzeyi — Arubanın San Nikolaas şəhərciyində yerləşən muzeydir. Muzey 1875-ci ildən bu günümüzə qədər adadakı qatarların hərəkətinin tarixini turistlərə nümayiş etdirir.
Bulbophyllum flavofimbriatum
(Bulbophyllum flavofimbriatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bayatılar
Bayatılar — musiqisi Eldar Mansurov tərəfindən 1988-ci ildə yazılmış, sözləri Vahid Əzizin olan mahnıdır. Vahid Əzizin bu şeiri 1985-ci ildə "Əllərimin kölgəsi" kitabında çap olunub. Şair Vahid Əziz bəstəkar Eldar Mansurovun xahişi ilə şeirə mahnı üçün yeni bənd əlavə edib. Mahnı ilk dəfə 1989-cu ildə Brilliant Dadaşova tərəfindən ifa edilərək lentə alınmışdır.
Digər versiyaları
Mahnı Brilliant Dadaşovadan sonra dünyanın bir çox dillərində və ən müxtəlif ölkələrdən olan ifaçılar tərəfindən müxtəlif adlarla ifa edilmişdir. Həmin ifaçılar (Aşqabad qrupu istisna olmaqla) mahnının musiqisini saxlasalar da adını və sözlərini dəyişərək ifa etmişlər. Azərbaycanda isə bu mahnını müxtəlif illərdə müğənnilərdən İlqar Muradov (1989) və Faiq Ağayev (1996), skripkada isə Natiq Nuriyev (1989) və Kazbek Əliyev (1995) ifa ediblər.
Mahnının ifaçılarından bəziləri:
Sözlər
Ürəyimdə ayaz var, Nə qış gedib, nə yaz var. Oyatma bənövşəni, Kol dibində ayaz var.
Kədərli baxmayaydın, Göz yaşım axmayaydı. Yad baxmağı bir yana, Yar yada baxmayaydı.
Bu dünya çətin qala, Yolları çətin qala. Yaxşı yarı yazda gəz, Payıza çətin qala.
Qalanın daşı oldum, Gözümün yaşı oldun. Dünyada gün görmədim, Sevəndə naşı oldum.
Yanımda qal bir az da, Göz yaşı var arazda. Yar yuxusun danışıb, Şəkli qalıb arazda.
Yenə də axşam oldu, Gün keçdi, axşam oldu. Gecələr mən alışdım, Əriyən şam oldu.
Stiven Streyt
Stiven Streyt — Amerikalı aktyor, model və rok ifaçısı.
Həyatı
Əslən alman, ilalyan və ingilis köklü olan Stiven 23 mart 1986-cı ildə ABŞ-nin Nyu-York şəhərində anadan olub. O akrtisa və müəllim Stella Adlerin dərslərinə girə bilmək məqsədilə Village Community School, Xavier High School məktəbinə qatıldı. Yeniyetmə illərində o, modelliklə məşğul olmağa başladı və L'uomo Vogue, Spoon jurnalı,  Details, Surface, Hollister Co. və Pop magazine kimi jurnallarda göründü. Bununla belə Brus Ueber, Herb Ritts, və Ellen von Anverth kimi fotoqrafçılarla işlədi. Ueber 2001-ci ildə çıxan öz All-American: Short Stories kitabında Stivendən də bəhs edib.
Karyerası
Stiven 11 yaşındaykən aktyorluq dərslərinə başladı. 6-cı sinifdə ikən o, Village Community Schoolda dərslərə başladı. İlk vaxtlar bu ona çətin gəlsə də lakin sonradan o, öz performans bacarığını kəşf etdi və buna davam etdi. O Nyu-Yorkda aktrisa və həmçini aktyorluq müəllimi Stella Adler ilə birgədə işləyib.
2004-cü ildə öz karyerasını davam etdirmək məqsədilə Kaliforniyaya köçən Stiven, burada da ilk aktyorluq təcrübəsini qazandı. Beləki o, 2005-ci ildə Hava Akrobatlığı adlı komediya filmdə iştirak etdi və burada gənc yeniyetmə Uarren Pisi rolunu oynadı.
Onun növbəti filmi Kəşfedilməmiş filmi oldu. O bu filmdə müğənni və aktyor olan və məşhur olmaq istəyən gənci canlandırdı. 2006-cı ildə qorxu/triller filmi olan "İblislə sövdələşmə" filmində Kaleb Danvers rolunu oynadı. O həmçinin Eramızdan 10.0000 il əvvəl filmində də iştirak etdi və bu film 2008-ci ildə işıq üzü gördü.
2009-cu ildə Stiven, Maykl Konson rolu ilə  Stop-Loss filmində göründü. 2009-cu ildə isə Endi Qarsiya obrazının Toni Adlı oğlu rolu ilə Ada Şəhəri adlı komediya və dram filminə rol aldı.
2010-cu ilin noyabrında NBC-də yayımlana Təqib serialında Cekson Kuper rolunu ifa etdi.
2012-ci ildə Stiven, Sehirli Şəhər adlı mistika serialına çəkilməyə başladı. O bu serialda Ayk Evans rolunu oynadı.
Həmin il Rian Smitin elmi-triller filmi olan Sonra filminə çəkildi.
Şəxsi həyatı
thumb|150px|Stiven Streyt Ada Şəhəri filminin 2009-cu il Tribeca Film Festival premiere mərasimində Stiven 4 illik münasibətdən sonra 23 dekabr 2007-ci ildə aktrisa Linn Kollins ilə evləndi.
Mahnı
Stiven Lakeshore Records-un albomu üçün bir neçə mahnı oxuyub.
Eyni zamanda, çəkildiyi Kəşfedilməmiş filmin saundtrektlərini də ifa edib.
Ermənistan dəmir yolları
Cənubi Qafqaz dəmir yolları ASC
13 fevral 2008-ci ildə İrəvanda "Ermənistan dəmir yolları" MMC 100% Rusiya dəmir yolları MMC törəmə qolu olan Cənubi Qafqaz dəmir yolları ASC balansına verilmişdir. Bu şirkət bir sıra öhdəliklər götürmüşdür:
Şəhər ətrafı xətlər
8 dekabr 2015 ilə olan məlumata görə Ermənistanda aşağıdanı Elektrik vaqonlar fəaliyyət göstərir:
Statistik informasiya
2008-ci ilə olan məlumata görə şirkət itkilərlə işləyir.
Ermənistanda ümumi dəmir yollarının uzunluğu 1328,6 km, əsas yolların uzunluğu isə 780 km təşkil edir. İllik yük daşıma qabiliyəti 50 milyon tondur. 5,5 milyon sərnişinə xidmət edə bilər.
"Cənubi Qafqaz dəmir yolları" ASC balansında olan 728 kilometrlik dəmir yolu tamamən elektrikləşdirilmişdir.
Şirkətin balansında 75 stansiya vardır. Ölkəyə dörd keçid mövcud olsada cəmi biri açıqdır:
Dəmir yolu xəttləri və imkanları:
Ermənistan — İran müştərək layihə
Hədəf İran və Ermənistan dəmir yollarının birləşdirilməsidir. İran öz məhsullarını Qara dənizə çıxarmaq üçün alternativ yollar axtardığından bu variatı işləyib hazırlamışlar Bu xəttin uzunluğundan asılı olaraq kayihənin qiyməti $1 – 2 milyard qiymətləndirilir
Nüseyrilər
Nüseyrilər, ya da Nusayriyyə ( - Al-Nusayrīyah, ya da - Al-Alawīya) — Suriyanın Lazkiyə, Baniyas və Tartus bölgələriylə Türkiyənin Hatay, Adana və Mersin illərində yaşayan, ismaililik, duruzilik, xristianlıq ilə birlikdə Suriyadakı mövcud digər yerli inancların İslamiyətin şiəlik məzhəbinin damı altında yaşaması nəticəsində ortaya çıxmış olan dini inanc toplumu.
Yaranması
İkinci mərhələ: İlk mərhələdən qırx gün sonra uşaq "Məlik Cəmiyyəti"nə gətirilər. Uşağa təkrar bir qədəh içki təqdim edir və a(ayin), m(mim), s(sin) hərflərinin sirrini öyrədərək bunları hər gün 500 dəfə təkrar etməsini əmr edərlər. Bu vaxt "Kitabül-Mecmu"dan da bəzi hissələri öyrədirlər. Üçüncü mərhələ: İkincidən 7-9 ay sonra icra edilir. Geniş bir salonda keçirilən bu mərasimin bir xeyli qaydaları vardır. Salonda ortada böyük şeyxi təmsil edən imam oturur, sağında nakibə, solunda isə nəçim oturur. Bu forma A(ayin), M(mim), S(sin) hərflərini-yəni Əli, Məhəmməd və Səlman üçlüyünü təmsil edir. Nakibin sağında da həvariləri adlanan on iki adam oturur. Nəcibin solunda isə iyirmi dörd adam durmalıdır. Bu adamlar "Kitabül-Məcmun”un beş dəfə təkrar edilməsinə şahidlik edərlər. Mərasimdə imam təkrarən uşaqdan sirrləri saxlayacağına dair söz istəyir, həvarilər də onun sözünə şahidlik edərlər. Bu sırada on iki həvari önlərindəki on iki stəkandan bir qurtum içki içirlər, namizəd də içir və beləcə üluhiyyətə çatmış hesab olunr. Nusayrilərin müqəddəs bayram və mərasimlər bunlardır: Nusayrilik İslam dini təriqəti adlana bilməz. Burada köhnə dinlər və inanışlardan tutmuş Sabiilikdən, Atəşpərəstlikdən, Yəhudilikdən, Xristianlıqdan və primitiv inanışlardan olduqca çox böyük təsirləri müşahidə etmək mümkündür. Bu inanış forması eyni zamanda gizlilik pərdəsi ilə örtülərək təqdim edilmişdir. Sirlərini, başqalarına açma qorxusuyla qadınlara öyrətmədikləri kimi, qadınlar ayinlərə də qatılmırlar. Üzvlüyə qəbul mərasimi masonların üzvlüyə qəbul mərasimlərinə bənzəyir. 1920-ci ilin sentyabrında Fransız işğalçıları Nusayrililəri   Əlinin adından istifadə etdiklərinə görə Şiə təriqəti adlandırmışdı. Bu onlara İslam dininə qarşı daha kəskin mübarizə üçün lazım idi. İrandakı Bəhabilər və Pakistandakı Kadiyanilər kimi Nusayrilər də imperialistlərin məqsədləri istiqamətində üzərlərinə düsən rolu layiqincə oynamışlar və bu gün Suriyada bu rollarını oynamaqda davam etməkdədirlər. Bu gün Suriya bu dindarlar tərəfindən idarə edilməkdədir. Tarix boyunca müsəlmanları davamlı şəkildə qətlə yetirmişlər. Təkcə, 1982-ci ildə Hama şəhərində baş vermiş qarşıdurmada otuz min insan şəhid olmuşdu. Məzhəb kimi görünməsinə baxmayaraq Nusayrilik, nə xristianlıqla, nə yəhudiliklə, nə də islam ilə əlaqəsi olmayan inanc və ibadət üsullarıyla ayrıca bir din kimi ortaya çıxmışdır. Onların kafir, müşrik, olmalarında bütün sünni və şiə üləmaları yekdil rəy vermişlər. 1971-ci ildən bəri ölkə rəhbərliyini ələ keçirmişlər. 30 ildən artıqdır ki, bütün ölkə diktator Hafiz Əsəd və oğlu Bəşər Əsəd tərəfindən təzyiq altında saxlanmaqdadır.
SSRİ Jurnalistlər İttifaqı
SSRİ Jurnalistlər İttifaqı — SSRİ-də kütləvi informasiya vasitələrində çalışanların ictimai təşkilatı. 1959-cu ildə Aleksey Acubeyin təşəbbüsü ilə yaradılıb.
167 (ədəd)
Yüz altmış yeddi — say sistemində ədədlərdən biridir. Yüz altmış altıdan sonra,  yüz altmış səkkizdən əvvəl gəlir.
Erigeron dolichostylus
Erigeron dolichostylus Erigeron dolichostylus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Tambax Muzeyi
Tambax Muzeyi — Keniyanın Tambax regionunda yerləşən muzeydir. Muzey keçmiş Rayon Komissarlığının iqamtgahına yerləşmişdir.
Rudbar (Kirman)
Rudbar — İranın Kirman ostanının şəhərlərindən və Rudbar Cənub şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 8,275 nəfər və 1,677 ailədən ibarət idi.
Silviya Nazar
Silviya Nazar — Almaniyada anadan olmuş amerikalı iqtisadçı və yazıçıdır. Onun ən məşhur kitabı Con Forbs Neş tərəfindən yazılmış və kinoya uyğunlaşdırılmış Ağıl oyunları əsəridir.
Həyatı
17 avqust 1947-ci ildə Almaniyanın Rozenhaym şəhərində dünyaya gəlmişdir. Özbək əsilli ABŞ vətəndaşı və MKİ üzvü Ruzi Nazarın qızıdır. Ruzi Nəzər İkinci Dünya müharibəsinə qatıldıqdan sonra, almanlara əsir düşmüş və Türküstan legionlarına qoşulmuşdur. Müharibə almanların məğlubiyyəti ilə sonlandıqdan sonra ABŞ-yə köçməyi bacarmış və MKİ-ə qoşulmuşdur.
Ailəsi 1951-ci ildə ABŞ-yə köçdükdən sonra 1960-cı ildə yenidən Ankaraya qayıtmışlar. 1970-ci ildə Antiox Kollecini Ədəbiyyat fakültəsini bitirmişdir. 1976-cı ildə Nyu-York Universitetində İqtisadiyyat ixtisası üzrə magistr oxumuşdur. Magistr illərində Nobel mükafatı laureatı Vasili Leontyev ilə birlikdə araşdırma aparmışdır.
Fəaliyyəti
Şikayətindən sonra New York Times qəzetində: "Xanım Nasar səhv vəsaitlərdən şikayətləndikdən sonra [Kolumbiya Universitetinin rəsmisi] Knight Fondunun fəaliyyətindən məmnun olmadığını və ona təcavüz etdiyini söylədi.Cəngavər prezident, kitablar üzərində işləməsinə etiraz etdiyi üçün.
Silviya Nazar bir sıra məşhur əsərin müəllifidir. Onun yazdığı "A Beautiful Mind", "Grand Pursuit: The Story of Economic Genius", "Manifold Destiny" kitabları müəllifə xeyli məşhurluq qazandırmışdır.
Ramiz Bayramov
Ramiz Bəxtiyar oğlu Bayramov (21 fevral 1970-ci il, Zərkənd kəndi, Vardenis rayonu (Basarkeçər rayonu), Ermənistan SSR, SSRİ) — Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkologiya kafedrasının professoru, tibb elmləri doktoru, qastrointestinal cərrah-onkoloq, Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkoloji Klinikasının Torakoabdominal şöbəsinin rəhbəri.
Həyatı
Bayramov Ramiz Bəxtiyar oğlu 1970-ci ildə Basarkeçər rayonunun Zərkənd kəndində dünyaya gəlib. 1986-cı ildə Ermənistan SSR Vardenis rayonu Zərkənd orta məktəbini əla qiymətlərlə bitirərək 1987-ci ildə Nəriman Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olmuşdur. 1988-1989-cu illdərdə Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur. Azərbaycan Tibb Universitetini Mustafa Topçubaşov adına təqaüdlə oxumuş və 1994-cü ildə qeyd edilən universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1996-cı ildə Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkologiya kafedrasında klinik ordinaturanı, 2000-ci ildə Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkologiya kafedrasında aspiranturanı bitirmişdir.
2000-2007-ci illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkologiya kafedrasında assistent, 2007-2014-cü illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkologiya kafedrasında dosent kimi fəaliyyət göstərmiş, 2007-ci ildən etibarən Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkoloji Klinikasının torakoabdominal şöbəsinin rəhbəri və 2014-cü ildən etibarən Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkologiya kafedrasında professor vəzifəsində çalışır.
1996 -1997-ci illərdə İstanbul Universiteti İstanbul Tibb Fakültəsinin Hepatopankreatobiliar Cərrahiyyə Mərkəzində ixtisaslaşma, 2003-cü ildə N.N.Bloxin adına Rusiya Onkoloji Elmi Mərkəzinin Torakoabdominal şöbəsində ixtisaslaşma, 2013-cü idə İtaliyanın Roma şəhərində Università Cattolica del Sacro Cuore nəzdindəki A.Gemelli Hospitalında Avropa Cərrahi Onkologiya Cəmiyyətinin (ESSO) mütəxəssislər üçün təşkil etdiyi "Üst Gastrointestinal Cərrahi Onkologiyada Minimal İnvaziv Cərrahiyyəyə" dair dərinləşdirilmiş ixtisaslaşma kursu, 2014-cü ildə Koreyanın Seul şəhərində Yonsei Universitetinin Yonsei Onkoloji Mərkəzində mədə xərçənginə görə laparoskopik və robotik cərrahiyyəyə dair tam ixtisaslaşma kursu, 2014-cü ildə Almaniyanın Köln Universitetində Visseral və Onkoloji Cərrahiyyə Mərkəzində qida borusu və kardioezofageal xərçəngin laparoskopik cərrahi müalicəsinə dair ixtisaslaşma keçmişdir.
Elmi və cərrahi fəaliyyəti
2000-ci ildə "Düz və çənbər bağırsaq karsinoidlərinin diaqnostikası, müalicəsi və proqnozu" mövzusunda tibb elmləri namizədliyinə iddia olunan dissertasiyasını, 2011-ci ildə "Mədəaltı vəzi xərçənginin müayinə və müalicə prinsiplərinin optimallaşdırılması" mövzusunda tibb elmləri doktorluğuna iddia olunan dissertasiyasını uğurla müdafiə etmişdir. Avropanın, Böyük Britaniyanın, Amerikanın, Asiyanın, MDB ölkələrinin və Azərbaycanın elmi-tibbi jurnallarında mədə-bağırsaq sisteminin xoş və bədxassəli şişlərinə həsr edilmiş 110-dan çox elmi məqalələri dərc edilmişdir. Müvafiq mütəxəsisilər və Azərbaycan Tibb Universitetinin tələbələri üçün nəzərdə tutulmuş "Abdominal Onkologiya" (320 səh.), "Факторы и заболевания, способствующие развитию злокачественных опухолей" (552 səh.), Azərbaycan Tibb Universitetinin tələbələri üçün nəzərdə tutulmuş "Onkologiya" (168 səh.) və ingilis bölməsinin tələbələri üçün nəzərdə tutulmuş "Textbook of Oncology" (712 səh.) kitablarının müəllifidir.
R.B.Bayramov dəfələrlə ölkədaxili elmi konfranslara, MDB ölkələri onkoloqlarının və radioloqlarının IV qurultayına (Bakı, 2006), Türkdilli Ölkələr və Türk toplumlarının I Tibb Konqresinə (Bakı, 2011), Qastrointestinal Onkologiyaya dair ESMO-nun 14-cü Dünya Konqresinə (Barselona, İspaniya, 2012), Qastrointestinal Onkologiyaya dair ESMO-nun 15-ci Dünya Konqresinə (Barselona, İspaniya, 2013), Qastrointestinal Onkologiyaya dair ESMO-nun 16-cı Dünya Konqresinə (Barselona, İspaniya, 2014) və ESSO-nun Cərrahi Onkologiyaya dair 34-cü Dünya Kongresinə (Liverpul, Böyük Britaniya, 2014), Qastrointestinal Onkologiyaya dair ESMO-nun 17-ci Dünya Konqresinə (Barselona, İspaniya, 2015), 18-ci ECCO - 40-cı ESSO Bədxassəli Şişlərə dair Avropa Konqresinə (Vyana, Avstriya, 2015), Qastrointestinal Onkologiyaya dair ESMO-nun 18-ci Dünya Konqresinə (Barselona, İspaniya, 2016), Qastrointestinal Onkologiyaya dair ESMO-nun 19-ci Dünya Konqresinə (Barselona, İspaniya, 2017) cıxış üçün dəvətlər almış və qeyd edilən konqreslərdə həzm sistemi üzvlərinin onkoloji xəstəliklərinin cərrahi müalicəsinə dair elmi məruzələr etmişdir.
Cərrahi fəaliyyət sahəsinə qida borusunun, mədənin, qaraciyərin, öd yollarının, mədəaltı vəzin, onikibarmaq bağırsağın, nazik bağırsağın, yoğun və düz bağırsağın onkoloji xəstəliklərinə, peritonarxası sahə şişlərinə görə bütün radikal cərrahi əməliyyatlar daxildir. Pankreatoduodenal zona üzvlərinin şişlərinə görə aparılan radikal cərrahi əməliyyatlar olan pankreatoduodenal rezeksiya və papillosfinkterektomiya əməliyyatları respublikamızda ilk dəfə uğurlu və müntəzəm şəkildə Ramiz Bayramov tərəfindən icra edilmişdir.
Elmi yenilikləri
300px|thumbnail|right|Ramiz Bayramov ESSO-nun Cərrahi Onkologiyaya dair 34-cü Dünya Kongresində çıxış edərkən, [[Liverpul, Böyük Britaniya, 2014.]] Qida borusu, mədə, mədəaltı vəzi, yoğun və düz bağırsaq xərçəngi olan xəstələrin radikal cərrahi müalicəsinin nəticələrinin yaxşılaşdırılmasına dair əldə etdiyi nailiyyətlər təkcə ölkədaxili deyil, Avropanın, Asiyanın və MDB şlkələrinin bir çox aparıcı elmi-tibbi jurnallarında müntəzəm olaraq dərc edilmişdir. Onkologiyada bir sıra qaranlıq məqamlara aydınlıq gətirən erkən mədə xərçəngi proporsiyası effekti fenomenini irəli sürmüş və həmin ideyanın müəllifi kimi Qastrointestinal Onkologiyaya dair ESMO-nun 14-cü Dünya Konqresinə (Barselona, İspaniya, 2012) və ESSO-nun Cərrahi Onkologiyaya dair 34-cü Dünya Kongresinə (Liverpul, Böyük Britaniya, 2014 ) məruzə etmək üçün dəvət edilmiş və qeyd edilən konqreslərdə göstərilən fenomenin elmi əhəmiyyətinə dair çıxışlar etmişdir. ,, , ,
Beynəlxalq elmi fəaliyyəti
R.B.Bayramov Avropa Medikal Onkologiya Cəmiyyətinin (ESMO), Avropa Digestiv Onkologiya Cəmiyyətinin (ESDO), Avropa Cərrahi Onkologiya Cəmiyyətinin (ESSO) tam hüquqlu üzvüdür. Rus, ingilis, ispan, alman dillərində sərbəst danışır. İngilis dilli beynəlxalq elmi-onkologiya jurnalları olan "Acta Scientific Cancer Biology", "Sisla Medical Cancer & Oncology", "Journal of Oncology Researchs Review and Reports" və "Cancer Research and Cell Development" jurnallarının Redaktorlar Şurasının (Editorial Board) üzvüdür. ,, , Ramiz Bayramov, həmçinin, elmi jurnalların keyfiyyətlərinin indeksləşdirilməsi beynəlxalq agentliyinin - "ABCD index" agentliyinin ekspertidir. Böyük Britaniyanın İntechOpen nəşriyyatının təşkilatçılığı və sifarişi ilə beynəlxaql ekspert qrupunun 2022-ci ildə hazırladığı "Lymphoma" kitabının "Primary gastrointestinal lymphoma" fəsli nəşriyyatın xahişi ilə R.B.Bayramov tərəfindən yazılmışdır.
Frans Rubo
Frans Rubo — Fransız əsilli rus rəssam; əsasən batal janrında müharibə təsvirləri yaratmaqla tanınmışdır. Rubo XIX əsrin sonları və XX əsrin əvvəllərində Rusiya imperiyasında panoram rəssamlığının əsas nümayəndələrindən hesab olunur. Rəssamın əsərləri əsasən müharibə və şəhər təsvirlərindən ibarətdir ki, bu baxımından 1813-cü ildə Rusiya imperiyası və Qacarlar arasında baş vermiş Lənkəran döyüşünün təsvir edildiyi eyni adlı tablonu misal göstərmək olar.
Həyatı
Frans Rubo 1856-cı ilin 15 iyun tarixində Rusiya imperiyasının Odessa şəhərində əslən fransız-katolik olan ailədə anadan olmuşdur. Atası Alex Rubo, anası Madelin Seneq olan Frans ilk rəssamlıq təhsilini anadan olduğu Odessa şəhərində yerləşən Rəssamlar Akademiyasında almışdır. Rubo ailəsinin kökü Fransanın cənubunda yerləşən Marsel şəhərindən idi və Alex Rubo, Odessaya gəlməmişdən əvvəl, Marseldə kitab satışı ilə məşğul olmuşdur. Rubo Odessa Rəssamlıq Akademiyasında ilkin təhsilini başa vurduqdan sonra Almaniyanın cənubunda yerləşən Münhen şəhərinə yollanmış və 1877-ci ildən etibarən Münhen Rəssamlıq Akademiyasında təhsil almağa başlamışdır.
Rəssamlıq üzrə dövrünün iki tanınmış akademiyasında təhsil alıqdan sonra Rubo, yenidən Rusiya imperiyasına qayıdır və Sankt-Peterburq şəhərində yerləşən, eyni adlı İmperiyal Rəssamlıq Akademiyasında panoram və müharibə rəsimləri çəkməyə başlayır. 1904-1912-ci illərdə şəhərin Rəssamlıq Akademiyasında professor olaraq gənc rəssamlara dərs vermişdir. Fəaliyyətinin bu dövründə, rəssam 1854-1855-ci illərdə baş vermiş Sevastopol mühasirəsindən bəhs edən eyni adlı tablosunu yaratmışdır.
XIX əsrin ortalarından etibarən panoram rəssamlığı geniş ərazilərin və müharibə səhnələrinin təsvir olunmasında rəssamlar tərəfindən əsas müraciət olunan janr hesab olunurdu. Panorama rəssamlığının ilkin nümunələrinə hələ XVIII əsrin sonlarında rast gəlinməkdədir. İrland rəssamı Robert Barker ilk dəfə 1787-ci ildə 360 dərəcəlik rəsm əsəri çəkməklə ilk panoram rəsm əsərini yaratmışdır. Panorama tablolar öz genişliyi və müxtəlif hadisələrin eyni andaki təsvirləri ilə digər növ tablolardan fərqlənirdi və belə xüsusiyyətlər XIX əsr Avropasında izləyicilər tərəfindən böyük həyəcanla qarşılanmışdır.
Panorama rəssamlığı fərqli illüziya yaradıb, izləyicilərin özlərini hadisələrin içində hiss etməyə əsas verirdi. Bu baxımından Frans Rubo tərəfindən çəkilmiş və əsasən müharibə və döyüş səhnələrin təsvir olunduğu panoramik tabloları misal göstərmək mümkündür. Tənqidçilər 360 dərəcəlik formada çəkilmiş bir tablonun, düz qarşısında dayanmağın izləyicilərdə tam fərqli hisslər yaratdığını ifadə etmişdilər.
Rubo, rəssamlıq dünyasında əsasən nəhəng panoramik rəsmləri ilə tanınmışdır. Rəssamın əsərləri o qədər böyük olmuşdur ki, onların sərgilənməsi üçün bəzən xüsusi hazırlanmış pavilyonlara ehtiyac olurdu. Rubonun təsviri sənətdə müharibə və hərbi həyat mövzularına həsr olunan və batal janrı olaraq adlandırılan əsərlərinin bir digər xüsusiyyəti izləyicinin tablonun mərkəzində durması ilə bağlıdır.
Belə ki, tablonun mərkəzində dayanmış izləyici hərəkət etdikcə, elə hiss edir ki, tablodakı təsvirlərdə onunla birlikdə hərəkət edir və beləliklə əsəri müxtəlif baxış bucaqlarından müşahidə etmək imkanı qazanır. Fransız əsilli rus rəssam Panorama rəssamlığının əsas nümayəndələrindən biri hesab olunur.
Frans Rubo 1913-cü ildə yaşadığı Sankt-Peterburq şəhərini tərk edərək Münhen şəhərinə gedərək, ömrünün sonuna qədər burada yaşadı. Rəssam 1928-ci ilin 13 mart tarixində, 71 yaşında Münhen şəhərində vəfat etmişdir.
İşlərinin siyahısı
thumb|254px|[[Çərkəzlər|Çərkəz atlısı çay kənarında.]]
Sveastopol mühasirəsi
Sevastopol mühasirəsi tablosunda 1854-1855-ci illərdə Rusiya İmperiyası ilə ittifaq dövlətləri arasında Sevastopol şəhəri ətrafında baş vermiş döyüş təsvir olunmuşdur. Rəsm əsəri böyüklüyü səbəbindən dairəvi planda tikilmiş xüsusi pavilyonda sərgilənmişdir. Frans Rubo rəsm əsərinin üzərində 1901-ci ildən etibarən işləməyə başlamış və işlər üç ərzində davam etmişdir. Rəssam, tablonu çəkməmişdən əvvəl Sevastopol şəhərinə gedərək tərəflər arasında döyüşün baş verdiyi əraziləri ziyarət etmiş və döyüşün təsvir olunduğu onlarla hərbi raportlarla tanış olmuşdur. Rubo eyni zamanda müharibədə iştirak etmiş, ancaq sağ qalmış keçmiş döyüşçülərlə də söhbətlər aparmışdır. Əsərin ilk eskizi Sankt-Peterburq şəhərində, rəssamın çalışdığı emalatxanada çəkilmişdir.
Əsərin çəkilməsinə Bavariya Rəssamlıq Akademiyasının mərkəzi emalatxanasında davam etdirilmişdir və rəssam tərəfindən burada 115 metr enində, 14 metr uzunluğunda kətan lövhədən istifadə olunmuşdur. Əsər tamamlandıqdan sonra 1904-cü ildə ilk dəfə olaraq Sevastopol şəhərinin xilas edilməsinin 50-ci il tədbirləri münsasibəti ilə həmin şəhərdə də sərgilənmişdir.
İdris Axundzadə
İdris Məmmədhüseyn oğlu Axundzadə (1914–1999) — biologiya elmlər doktoru, professor, 1960–1980-ci illərdə Genetika–seleksiya elmi tədqiqat isntitutunun direktoru, Azərbaycan Respublikası Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü.
Ailəsi
Qardaşları İbrahim Axundov və Əliəfsər Nəcəfov aclıq etdikləri zaman ölüblər. [1] İbrahim Axundov 1918-ci ildə Azərbaycan podpraporşiklər məktəbini bitirib ondan əvvəl Gəncədəki Müəllimlər seminariyasını bitirib, Gəncə şəhər kitabxanasının müdiri işləyib. Müsavat ordusuna könüllü xidmətə gəlib. 1899-cu il oktyabrın iyirmisində Gəncədə ruhani ailəsində anadan olub. Sovetlər vaxtı Azsvod hərbi məktəbində tədris hissə müdiri işləyib. 1921-ci ildən "Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda" gizli hərbi təşkilatın üzvü olub. 1923-cü ilin iyul ayında Zaqafqaziya "ÇK"-sı həbs edib, SSRİ-nin şimal sərhədlərinə sürgün olunub. [2] [3]
168 (ədəd)
Yüz altmış səkkiz  — say sistemində ədədlərdən biridir. Yüz altmış yeddidən sonra,  yüz altmış doqquzdan əvvəl gəlir.
Robert Maknamara
Robert Streync Maknamara - 1961-1968-ci illərdə ABŞ Müdafiə Naziri. Ona qədər isə Maknamara "Ford" korporasiyasının Ford ailəsindən olmayan ilk baş direktoru işləyib. O, prezident Con Kennedi tərəfindən nazir postuna təyin olunandan beş həftə sonra "Ford"dakı vəzifəsini tərk edib.
Nazir postundan gedəndən sonra (1968-1981) Dünya Bankının prezidenti olub.
2009-cu ildə vəfat edib.
Aqunq vulkanı
Aqunq vulkanı — İndoneziyanın Bali adasında yerləşən ən aktiv vulkanlardan biri. Bu stratovulkan Bali adasının ən yüksək zirvəsidir. Vulkan həm ətaraf mühitə, həm də iqlimə də təsir göstərir. Bali sakinləri inanırlar ki, Aqunq vulkanı Meru dağının surətidir. Əfsanəyə görə, Aqunq vulkanı ilk hindular tərəfindən Bali adasına gətirilən Meru dağının bir parçasıdır. Bali adasının ən mühüm məbədlərindən biri olan Pura Besakih Aqunq vulkanının yamacından daha yüksəkdə yerləşmişdir. Vulkanın tez-tez buludlarla əhatə olunmasına baxmayaraq, vulkanın zirvəsindən Lambok adasında yerləşən Rincani dağının zirvəsini görmək olar.
1963–1964-cü il püskürməsi
1963-cü il 18 fevralda yerli sakinlər yüksək partlayış səsləri eşitdilər və Aqunq vulkanın kraterindən yüksələn buludları gördülər. Nəticədə 24 fevralda lava növbəti 20 gün ərzində dağın şimal yamacı boyunca 7 km aşağı axmağa başladı.
Bulbophyllum flavorubellum
(Bulbophyllum flavorubellum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tabasaran rayonu
Tabasaran rayonu — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasında inzibati ərazi vahidi.
Sahəsi 792 km², əhalisi 2010-cu ildə aparılmış siyahıya almanın yekunlarına əsasən 52,886 nəfərdir.
Rayondakı kəndlər
Rayondakı bütün yaşayış məntəqələri kənd tiplidir və aşağıdakılardır :
Əhalisi
Tabasaran rayonun ən iri yaşayış məntəqələri Xuçni (3,397 nəfər) və Sirtiç (3,909 nəfər) kəndləridir. Bu kəndlərdə əhalinin əksəriyyətini Tabasaranlılar təşkil edir. Rayonun inzibati mərkəzi Xuçni kəndidir. Rayonun əhalisi əsasən Tabasaranlılardan (79.1%) və Azərbaycanlılardan (18.4%) ibarətdir.
Pelasqlar
Pelasqlar — Qədim dünyanın yox olmuş xalqlarından biri.
Etrusk və troyalılara yaxın xalq sayılan pelasqların Fələstin xalqını təşkil edən və yəhudilərlə 100 illərlə mübarizə aparan xalqla eyni olduğu deyilir. Herodotun və Strabonun əsərlərində, həmçinin Homerin "İlliada"sında troyalıların tərəfdarları kimi qeyd olunurlar. Pelasların tarixi vətəni Balkan yarımadası və Yunanıstanda tarixi Arqos vilayətidir. Yunan ellin mədəniyyetinə qədər buranin avtoxton xalqı sayılan pelasqlar Larissa şəhərində öz dövlətlərini də qurmuşlar.
Kazinok kağızağacı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Təbiətdə növün arealı Şərqi Çin, Yaponiya, Tayvan və Koreyanı əhatə edir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 5 m-dək olan, nazik, çılpaq zoğludur. Yarpaqları uzunsov-yumurtavari və ya yumurtavari, uzunluğu 5-20 sm, uzun, ucu biz, bünövrəsi yumru və ya yarımürəkvari, çox vaxt iki-üç pərli, üstü soyulan, alt tərəfi nazik tükcüklü, sonradan çılpaq olur, saplağının uzunluğu 1-2 mm-dir. Erkəkcik sırğaların uzunluğu 1,5 sm-dir. Dişicik başcıqların diametri 1 sm-dir. Çiçəkləri ikievlidir. Erkəkcik çiçəkləri sırğalara yığılmış, çiçək yanlığı dörd bölümlü və dörd erkəkciklidir. Dişicik çiçəkləri şarşəkilli başcıqlardadır, çiçək yanlığı üç-beş dişli və sapvari sütuncuqludur. Yumurtalığı yuxarı, sapvari dişicik ağızlıdır. Meyvəsi mürəkkəb, ətli gilımeyvələrdən ibarət, bir-birilə və çiçək qrupunun oxu ilə birləşmişdir.
Ekologiyası
Quraqlığa, rütubətə davamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir.
Azərbaycanda yayılması
Abşeronda yaşıllaşdırmada rast gəlinir.
İstifadəsi
Möhkəmliyi və elastikliyi ilə fərqlənir, qabığı asanlıqla gövdədən soyulur və tropiklərdə paltarların hazırlanmasında istifadə edilir. Bu kağızın lifləri çox elastikdir və uzunluğu 1-2 sm-ə çatır. Tək əkinlərdə, magistral yolların ətrafının yaşıllaşdırmasında istifadəsi məqsədyönlüdür.
Kürəkən İbrahim Paşa külliyəsi
Kürəkən İbrahim Paşa külliyəsi — İstanbul da XVIII əsr ə aid külliyə. Osmanlı sultanı III Əhməd in kürəkəni və sədrəzəm i Nevşəhərli İbrahim Paşa tərəfindən inşa etdirilən külliyə məscid, mədrəsə, kitabxana, səbil, çeşmə və dükanlardan ibarətdir.
Tarixi
Şahzadə məscidi nin qarşısında, Şahzadəbaşı küçəsi ilə Dədəəfəndi küçələrinin birləşdiyi nöqtədə inşa olunmuş məscid, mədrəsə, çeşmə, səbil, kitabxana və çarşıdan ibarət külliyəyə aid bu binalar Osmanlı sultanı III Əhməd in kürəkəni və sədrəzəm i Nevşəhərli İbrahim Paşa nın 1718-1730-cu illəri əhatə edən sədarəti dönəmində inşa olunmuşdur. Məscidin qapısı üzərindəki kitabədə, buranın hicri 1132-ci ildə (miladi 1719-1720) inşa edildiyi və eyni zamanda mədrəsə olaraq da fəaliyyət göstərdiyi qeyd olunur. Dövrün önəmli şairlərindən olan Nədim in divanında İbrahim Paşa səbili üçün yazılmış 6 beytlik bölümdə də inşa tarixi yenə hicri 1132-ci il olaraq göstərilmişdir. Yenə eyni mənbəyə görə külliyəyə aid olan çarşı isə hicri 1141-ci ildə (miladi 1728-1729) inşa olunmuşdur. Külliyənin inşası uzun illər davam etsə də, məscid və mədrəsə daha erkən vaxtlarda hazır olmuşdur. Belə ki, tarixçi Silahdar Mehmed ağa buranın möhtəşəm bir açılışla 22 may 1720-ci ildə ibadətə açıldığını qeyd edir.
Uzun illər təmirsiz qalan məscid, şadırvan və mədrəsə binası 1959-1960-cı illərdə Vakıflar idarəsi tərəfindən bərpa edildikdən sonra bəzi müəssisələrə verilmişdir.
Mədrəsə
Ləğvindən az əvvəl, 2 sentyabr 1914-cü ildə tərtiblənmiş siyahıya görə, mədrəsə 20 otaqdan ibarət olmuş, bunlardan üçü sonradan əlavə olaraq inşa edilmişdir. Otaqlar torpaq səviyyəsində inşa olunsalar da, arxaya açılan pəncərələr səbəbilə azrütubətlidir və 2 nəfərin yaşaya biləcəyi böyüklükdədir. Ortada qalan meydançanın iki tərəfini tağlar və onların arxasında yerləşən otaqlar təşkil edir. Hər ikisinin də üzəri gümbəzlərlə örtülüdür. Ümumi sayı 13 olan bu gümbəzli otaqlardan həzirəyə (məzarlıq) bitişik 3 otaq kvadrat planlıdır və bunların önündə tağ yoxdur. Bu səbəblə bu otaqların mədrəsə üçün nəzərdə tutulmadığı anlaşılır. Mədrəsənin sol küncündə yerləşən dar koridorun sonunda isə 3 tualet otağı yerləşir.
Kitabxana
Şair Nədim in 19 beytlik bir qəsidəsində özünün də hafiz olaraq təyin edildiyi bu kitabxana əsas girişdən solda yerləşir və həm memarlı, həm də dekorasiya baxımından məscidlə simmetriya təşkil edir. Kvadrat planlı kitabxana binası məsciddə olduğu kimi, eyni böyüklükdəki vahid gümbəzlə örtülüdür. Padşah imamı Ərəbzadə Əbdürrəhman Əfəndi tərəfindən yazılan kitabəsinə görə, inşası hicri 1132-ci ildə (miladi 1719-1720) tamamlanmışdır. Kitabxanaya aid dəyərli əlyazmalar və kitablar (təqribən 1171 əl yazılı və 4 çap edilmiş kitab) 1914-cü ildə Sultan Səlim, 1918-ci ildə isə bugün də saxlanıldığı Süleymaniyə kitabxanasına köçürülmüş, bu səbəblə boş qalan bina başqa işlərə təsis edilmişdir.