cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Arteriyalar
İntima qişası
İntima qişası nazik birləşdirici elasiki toxumadan təşkil olunmuşdur; bunun üzəri daxildən yastı endotel hüceyrələrlə –  (endos – daxildə, telo – örtürəm) örtülüdür. elastik liflərdən və çox çıxıntılı hüceyrələrdən təşkil olunmuşdur. Bu hüceyrələrdən yeni endotel hüceyrələr əmələ gəlir. Subendotelial qatdan xaricdə elastik liflərdən təşkil olunmuş daxili elastik zar – yerləşir. Beləliklə üç qatdan ibarət olur:. İntima elastik olmaqla bərabər çox kövrəkdir və o biri qişalardan olduqca tez cırılır. Bunun xüsusən də cərrahlıqda artıq dərəcədə əhəmiyyəti vardır; çünki arteriya qırılarkən və ya əməliyyat zamanı liqatura ilə bağlanarkən intima təzyiq nəticəsində çırılaraq, damarın daxilinə doğru qıvrılır və beləliklə onun ağzını tutaraq qanaxmanı saxlayır.
Orta qişa
Orta qişa (əzələ qişası) həlqəvi saya əzələ liflərindən və müxtəlif miqdarda elastik liflərdən ibarətdir. Böyük arteriyalarda (məsələn aortada, ümumi yuxu və qalça arteriyalarında) elastik liflərin miqdarı əzələ liflərindən çoxdur. Arteriyalar ürəkdən uzaqlaşdıqca elastik liflərin miqdarı azalır. Lakin əzələ liflərinin miqdarı əksinə olaraq çoxalır, belə ki, kiçik damarlarda, xüsusən kapillyarönü damarlarda orta qişa başlıca olaraq əzələ liflərindən təşkil olunur. Müxtəlif nahiyələrdə arteriyaların qurluşca dəyişməsinin artıq dərəcədə hemodinamik əhəmiyyəti vardır. Böyük damarlar ürəyə yaxın olduqları üçün orada olan qan ürək əzələlərinin qüvvəsilə axır və burada damarların vəzifəsi qanın təzyiqinə müqavimət göstərməkdir. Qan damarları ürəkdən uuzaqlaşdıqca onların divarlarının müqaviməti artır və ürək əzələsinin qüvvəsi get-gedə azalır. Qanın sürətini və təzyiqini müəyyən dərəcədə saxlamaq üçün damarlardakı əzələ qişası fəal bir surətdə yığılır və beləliklə, ürəyə kömək edir, odur ki arterial sistemi qeyri-fəal bir üzv yox, bəlkə ürək kimi fəal üzvlərdən hesab etmək lazımdır. Arteriyaların fəal bir surətdə yığılmasını yerli qan azlığı ilə (müəyyən bir nahiyənin və üzvün bozarması ilə) və ya qan çoxluğu ilə (qızarması ilə) sübut etmək olur.
Xarici qişa
Xarici qişa (adventisiya qişası) sərt birləşdirici toxuma liflərindən təşkil olunmuşdur; burada artıq miqdarda elastik liflər və boylama saya əzələ lifləri vardır. Orta damarlarda xarici qişa qalın olur və elastik lifləri əzələ lifləri ilə hüdudlaşaraq xarici elastik zar – əmələ gətirir. Böyük damarların xarici qişasında əzələ liflərinin miqdarı azdır. Xarici qişa hüdudsuz olaraq ətraf hüceyrəvi toxuma ilə rabitədə olur.
Ölçüləri və yaş xüsusiyyətləri
Arteriyaların diametri üzvlərin ölçülərinə yox, daşıdığı vəzifələrinə müvafiqdir; məsələn böyrək arteriyasının diametri bağırsaqları təçhiz edən yuxarı çöz (müsariqə) arteriyasının diametrindən kiçik deyildir, çünki o, qanı artıq miqdarda ehtiyacı olan üzvə – böyrəyə daşıyır. Damarlar adətən diametrlərinə görə üç qrupa bölünürlər: böyük, orta və kiçik ölçülü olan damarlar. Damarların quruluşu sabit qalmayıb, yaşa dolduqca dəyişir. Anadan olandan sonra böyük damarlar elastik liflərin çoxalması hesabına böyüyür. 12 yaşında orta qişa böyüklərdəki kimi olur; 40 yaşından elastik zar öz tonusunu itirir, lifləri fibroz dəstələrə çevrilir, əzələ ünsürləri itir, belə ki, arteriyalar kövrək olub tez partlayır.
Qidalanması
Arteriyaların özlərini qidalandırmaq üçün damarlar damarı – vardır; bunlar  qonşu damarlarda və ya şaxələrdən başlayaraq damarın yatağında xarici və əzələ qişalarında şaxələnirlər. Qan damarlarının divarında mübadilədən sonra hasil olan venoz qan cüt venalarla gedərək qonşu venalara tökülür. Arteriya damarlarında intima qişasının altında limfa damarlarına təsadüf olunur. Bəzi damarlar hətta damarətrafı limfa sahələrinə malikdirlər.
İnnervasiyası
Arteriyalara gələn sinirlər – vazomatorlar iki növdür: hissi və hərəki. Hissi sinirlərə – hissi damar daraldıcı və hissi damar genəldici  və hərəki sinirlərə – hərəki damar daraldıcı  və hərəki damar genəldici  aiddirlər. Damarlara gələn sinirlər onların divarlarında üç növ kələf əmələ gətirirlər: Qeyd olunmuş sinir elementləri (sinir lifləri və xüsusi reseptorlar – angioreseptorlar) damarların müəyyən nahiyələrində refleks törədici (refleksogen) məntəqə təşkil edirlər.
Arteriyaların şaxələnməsi
Arteriyaların şaxələnməsi vəziyyəti və orqanizmdə yayılması bir sıra qanunauyğunluqlardan, yəni üzvlərin qurluşundan, vəzifələrindən və inkişaf proseslərindən asılıdır. Arteriyaların şaxələnməsi ya monopodial – yan tərəflərə növbə ilə şaxə vermək və ya dixotomik – haçalanma üsulu ilədir. Haçalanma üsulu bağırsaqların divarlarında çox təsadüf olunur. bağırsaqlarda damarların bu üsul ilə şaxələnməsinin artıq əhəmiyyəti vardır; çünki belə hallarda şaxələrdən biri kəsilərsə, üzvün qidalanması pozulmayıb, qan digər qonşu şaxələr vasitəsilə həmin nahiyəyə gəlir. Şevkunenko məktəbinin təsnifatına görə damarlar üç növdə şaxələnir: 1) magistral; 2) səpgin və 3) qarışıq. Birinci növdə əsas kötük xeyli uzun olub, növbə ilə tədricən yanlara şaxələr verir. İkinci növdə əsas kötük qısa olub, birdən-birə artıq şaxələrə bölünür. Qarışıq növ iki əvvəlinci növlərin əlamətlərinə malikdir. Ayrı-ayrı arteriyalar ancaq müəyyən nahiyələri ya üzvləri qan ilə təchiz edirlər. Onlar üzvlərə olan nisbətlərinə görə iki qrupa bölünürlər: üzvdaxili (intraorqan) və üzvxarici (ekstraorqan) arteriyalar. Üzvxarici arteriya damarın üzvdən xaric olan hissəsinə və üzvdaxili arteriya üzvün daxilində şaxələnən hissəsinə deyilir.
Anastomoz damarlar
İki qonşu damarı bir-birilə birləşdirən damara anastomoz (ya birləşdirən) damar – deyilir. Bunun olduqca artıq əhəmiyyəti vardır; çünki bir damar tutulduğu və ya kəsildiyi zaman ətrafında anastomoz olan nahiyə qidasız qalmayacaqdır və qan oraya anastomoz damar vasitəsilə gələcəkdir. Anastomoz damarlar üç cür olur: Bəzən iki arteriya anastomozlaşaraq, sanki biri digərinin ardını təşkil edir və bunların arasındakı hüdud təyin olunmur: bu növ anastomoza deyilir, məsələn  (köndələn və sol çənbər bağırsaq arteriyaları arasında),  (onurğa və daxili yuxu arteriyaları arasında) və i.a.
Kanada xırdaləçəyi
Kanada xırdaləçəyi (Erigeron canadensis) — cinsinə aid bitki növü.
Erigeron garrettii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nominal qiymətləndirmə
Nominal qiymətləndirmə  - Qiymətli kağızın dəyərini göstərmək üçün (əməliyyat həyata keçirmək məqsədi ilə deyil) qeyd olunan qiymət.
Nominal - Qiymətli kağızın, kağız pulun, yaxud sikkənin üzərində göstərilən dəyəri, ilkin dəyəri. Qiymətli kağızın nominal dəyəri, adətən, onun bazar dəyərindən fərqli olur. Bazar dəyəri nominal dəyərdən yuxarı olan qiymətli kağızlar ajio, əks halda isə disajio adlanır. Bir sıra ölkələrdə qiymətli kağızların nominal dəyəri göstərilmədən emissiya oluna bilər. Bəzi ölkələrdə isə qiymətli kağızın minimum nominal dəyəri müvaﬁq qanunvericilik əsasında müəyyənləşdirilir.
Nominal dəyərsiz - Heç bir nominalı olmadan buraxılan səhmlərdir. Nominal dəyər təmsil etdikləri satış dəyərinə və ya baza aktivlərinə heç bir aidiyyəti olmayan səhmlərin nominal və ya üzərində göstərilən dəyəridir. Səhmin dəyərinin nominal dəyərdən aşağı düşməsi kimi xoşagəlməz hallarda nominal dəyərli səhmlər səhmdarlara qarşı məsuliyyətin yaranması imkanının qarşısını almır.
Nominal faiz dərəcəsi - İnﬂyasiya nəzərə alınmadan hesablanmamış cari faiz dərəcəsidir. İnﬂyasiya nəzərə alındıqda nominal faiz dərəcəsindən real faiz dərəcəsini əldə etmək olar:
(1 + r)(1 + i) = (1 + R)
R  – nominal faiz dərəcəsi
r  – real faiz dərəcəsi
Petalit
Petalit — mineral, Li[AlSi4O10]
Haqqında
Petalite - Monoklinik. Habitus lövhəvari. İkiləşmə {001} üzrə. Ayrılması {001} üzrə mükəm­məl və {201} üzrə orta. Aqreqat kip. Rəngi ağ və müxtəlif rəng çalarlı. Sərtliyi 6,5. Xüsusi çəkisi 2,422. Montmorillonitə, bəzən kukeitə, hidrokastroitə və b. çevrilir. Litiumlu peqmatitlərdə rast gəlinir.
Xəzər monosifonu
Xəzər monosifonu (Elmi adı — Monosiphon caspicus) — IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu Populyasiya "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU D2. Nadir Xəzər endemikidir.
Qısa morfoloji təsviri
Tallom qaytanvari, qarşı-qarşıya və ya növbəli budaqlanmış, bütün tallom boyu aydın görünən 14 sm uzunluqda və 5 mm qalınlıqda mərkəzi oxa malikdir; substrata rizoidlərlə yapışır. Köndələn kəsikdə mərkəzdə 200 sm diametrli, qalın qılaflı böyük hüceyrə görünür ki, o əvvəlcə bir neçə sıra nisbətən kiçik hüceyrələrlə, sonradan daha kiçik hüceyrələrlə əhatələnmiş olur, bunlar əsasən oxdan və müxtəlif sırada yerləşən hüceyrələrdən çıxaraq onu əhatə edən periferik saplarla sıx şaxələnmiş dəstələrdə birləşir. Periferik sapların əsasında olan hüveyrələr silindirikdir, yuxarıda ellipsvari, uc hissədəki hüceyrələr armudvari və ya şarvaridir, çox iridir, 40–60 sm dimaterindədir. Periferik sapların əsasında olan bazal silinrik hüceyrələrdən əsl rəngsiz tükcüklər inkişaf edir.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Daşlarda, balıqqulağı və bitki substratlarında 0–19 m dərinlikdə rast gəlinir. Tək-tək fərdlər kimi rast gəlinir, kolluq əmələ gətirmir.
Yayılması
Bakı arxipelaqı (Gil adası) ərazisidir.
Sayı və tendensiyası
Populyasiyası hal-hazırda azdır və itmə təhlükəsi altındadır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Naməlumdur.
Mühafizə tədbirləri
Populyasiyanın nəzarətə götürülməsi və mütəmadi monitorinqlərin aparılması vacibdir.
Şahin İsmayılov
İsmayilov Şahin Əmir oğlu — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin V və VI çağırış deputatı, Milli Məclisin Gənclər və idman komitəsinin sədr müavini (2019 — indiyədək), Azərbaycan Tələbə Gənclər Təşkilatları İttifaqının sabiq sədri (2009–2018), Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin sabiq üzvü (2012–2021), Azərbaycan Gənclər Fondunun Müşahidə Şurasının sabiq üzvü (2013–2016).
Həyatı
Şahin İsmayilov 7 fevral 1986-cı ildə anadan olmuşdur. İctimai fəaliyyətə orta məktəbin yuxarı sinif şagirdi olarkən başlamışdır. 2002–2004-cü illərdə Bakı şəhəri Suraxanı rayonu Əmircan qəsəbəsində yerləşən 84 saylı orta məktəbin Şagird Komitəsinin sədri kimi çalışmış, 2004–2008-ci illərdə Azərbaycan Dillər Universitetinin regionşünaslıq və beynəlxalq münasibətlər fakültəsində fransaşünaslıq ixtisası üzrə bakalavr, 2008–2010-cu illərdə həmin ixtisas üzrə magistr təhsili almışdır. Hər iki təhsil pilləsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 2011-ci ildə ADU-nun sosial psixologiya üzrə fəlsəfə doktoru proqramına qəbul olmuşdur. Hal-hazırda həmin proqram üzrə təhsil alır.
İngilis, Rus, Fransız, Alman dillərini bilir.
Ailəlidir, iki övladı var.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
2006-cı ildən ictimai fəaliyyətlə yanaşı siyasi fəaliyyətə də qoşulmuşdur. Həmin il Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi Rayon Təşkilatının nəzdində olan ADU İlk Ərazi Təşkilatının sədr müavini seçilmişdir. 2011-ci ilədək həmin vəzifəni icra etmişdir. Bu vəzifə ilə yanaşı YAP Gənclər Birliyinib icraedici heyəti sıralarında da çalışmış, 2006–2008-ci illərdə həmin qurumun beynəlxlaq təşkilatlarla iş üzrə koordinatoru vəzifəsini tutmuşdur. 2008-ci ildə ADU Tələbə Gənclər Təşkilatının sədrliyinə namizədliyi irəli sürülmüşdür. Həmin il Tələbə Gənclər Təşkilatının İdarəetmə Şurasına üzv və həmin Şuranın üzvlərinin yekdil qərarı ilə TGT İdarəetmə Şurasının və təşkilatın sədri seçilmişdir. 2009-cu ildə magistratura pilləsinin birinci kursunda təhsil aldığı vaxt TGT-nin növbəti dəfə keçirilən Hesabat-Seçki Konfransında yenidən təşkilatın sədri seçilmiş və 2012-ci ilin sonunadək bu vəzifədə çalışmışdır.
ATGTİ
21 aprel 2011-ci il tarixində bir qrup gənclə birlikdə Prezident İlham Əliyevin qəbulunda olmuş, tələbələrin sosial vəziyyətinin yaxşılaşdırılması və fəallığının artırılması istiqamətində cənab prezident qarşısında bir sıra təkliflərlə çıxış etmişdir. Həmin ilin aprel-iyun aylarında Prezident Administrasiyasının rəhbəri Ramiz Mehdiyevin rəhbərliyi altında formalaşdırılmış "Azərbaycan Gəncliyi 2011–2015-ci illərdə" dövlət proqramının hazırlanması üzrə işçi qrupun üzvü olmuşdur. Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə 23 aprel 2012-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının, 4 aprel 2013-cü il tarixində isə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Gənclər Fondunun Müşahidə Şurasının üzvü seçilmişdir.
Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında (5 mart 2021-ci il) YAP İdarə Heyətinin üzvü seçilib.
Rinorea hymenosepala
(Rinorea hymenosepala) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Brayan Tompson
Brayan Tompson (28 avqust 1959, Ellensburq, Vaşinqton) — ABŞ aktyorudur.
Erigeron geiseri
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qıvrım xırdaləçək
Qıvrım xırdaləçək -  cinsinə aid bitki növü.
Üzeyir Hacıbəyovun abidəsi (Vyana)
thumb|200px|right|Vyanada Üzeyir Hacıbəyovun abidəsi 30 may 2006-cı il tarixdə Avstriyanın paytaxtı Vyanada Donauparkda dahi Azərbaycan bəstəkarı Üzeyir Hacıbəyovun abidəsinin açılış mərasimi olmuşdur. Mərasimdə Azərbaycanın mədəniyyət və turizm naziri Əbülfəs Qarayevin rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti, Avstriyanın dövlət və hökumət rəsmiləri, parlamentin üzvləri, Vyana ictimaiyyətinin nümayəndələri, Azərbaycan səfirliyinin əməkdaşları, Avstriya-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin üzvləri, sənət adamları, elm və mədəniyyət xadimləri, Avstriyada yaşayan, işləyən və təhsil alan soydaşlarımız iştirak etmişlər.
Rinorea keayi
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Uzunsov xırdaləçək
Uzunsov xırdaləçək —  cinsinə aid bitki növü.
Yezid
Yezid — ad.
Erigeron gilliesii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aqliqadak adası
Aqliqadak adası (, Agligadax ) — Aleut adaları qrupuna, Andreyanov adalarına daxil olan ada. İnzibati baxımından Alyaska ştatı, Qərbi Aleut adaları rayonuna daxildir.
Coğrafiya
Amlia adasından 5 km şərqdə yerləşir. 300 metr uzunluğa malikdir. İlk dəfə 1852-ci ildə Mixail Tebenkov tərəfindən xəritəyə salınmışdır. Aleut dilindən tərcümədə "Albatros" deməkdir.
Op-art
thumbnail Op-art (: ; optik sənət) — təsviri sənətdə neoavanqard cərəyan, abstrakt sənətin son modifikasiyalarından biri.
Məzmun
Əsasını Fransada yaşayan macar rəssamı Vazareli Vaşarxey qoymuşdur. Op-art sahəsində ilk təcrübələr 1940-50-ci illərə aiddir. Cərəyan kimi 1960-cı illərdən yayılmışdır. Op-art əsərlərinin əsasını cizgi, məkan və rəng münasibətlərinin tədricən dəyişməsindən, sadə həndəsi fiqurların dəfələrlər təkrarından əmələ gələn və optik illüziya yaradan ritmik kombinasiya təşkil edir.
Op-art vasitəsilə yaradılan optik və dekorativ effektlər sənaye qrafikası, plakat, dekorataiv-tətbiqi sənət və tərtibat sənətində (poliqrafiya, reklam, toxuculuq, vitrin və iteryerlərin tərtibatı) tətbiq olunur.
Şuriken
220px|thumbnail|right|Syakenlər Şuriken ( hərfi tərcümədə “əldə gizlədilmiş ülgüc”) – üzərində gizli şəkildə daşınılan yapon atma silahıdır. Əsasən, gündəlik əşyalardan: iynə, mismar, ulduzlar, bıçaq, sikkə və s.-dən hazırlanaraq tiyə formasındadır. Şurikenlərin xarici görünüşü yaponların mistisizmə marağını özündə əks etdirir. Çox vaxt silahın üz hissəsinə onu hazırlayan usta tərəfindən müxtəlif işarələr qoyulurdu. Belə olan halda onlar bununla öz tərəflərinə axirət güc qüvvələrinin cəlb edildiyinə inanırlar. Qaydaya uyğun olaraq, döyüşçünün arsenalında şurikenlər əlavə (köməkçi) silah sayılırdı, katana adlanan qılınca və ya yari adlanan nizəyə bərkidilirdi. Buna baxmayaraq, çox vaxt döyüşlərdə həlledici taktiki rolu elə şurikenlər oynayırdı.
Şuriken-dzyuçu - şurikenlərdən istifadə sənəti yaqyu-ryu, katori-sinto-ryu, itto-ryu, kukisin-ryu, tokakure-ryu kimi bir çox məktəblərdə ikinci dərəcəli vərdiş kimi istifadə olunurdu. .
Şurikenlərin bo-şuriken və syaken (syakenlər arasında xira-şuriken, semban-şuriken, tepan-şuriken) adlanan iki əsas növü vardır.
Bo-şurikenlər
260px|thumbnail|right|Bo-şurikenlər
Bo-şuriken – dəmir və ya poladdan hazırlanan dördbucaqlı, dairəvi və ya səkkizbucaqlı formasında hazırlanan atma metal silahdır. Qaydaya uyğun olaraq, birtərəfi itiləşdirilir. Lakin ikiuclu nümunələrinə rast gəlinir. Bo-şurikenlərin uzunluğu 12sm-dən 21 sm-ə qədər, 35qr-dan 150 qr-a qədər olur. Bu silah müxtəlif üsullarla başdan, arxadan, yandan atılır və hər variantda ülgüc barmaqların köməyilə lazımi istiqamətə atılır. Bo-şurikenlərvə kunay (zərbə üçün istifadə olunan dikinə qoyulan silah. Bəzən atma silah kimi istifadə olunurdu) adlı silahnan qarışdırmaq lazım deyil. “Bo” sözü yaponcadan “iynə” deməkdir.
Bo-şurikenin iki əsas istifadə metodu vardır: dziki da-ho və xan-ten-da-xo. Birinci halda ülgüc nişana çatmamışdan əvvəl fırlanmır, lakin ikinci də isə fırlanır.
Ətrəngi birəotu
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi 25-80 (100) sm hündürlükdədir. Aşağı yarpaqları uzun saplaqlı, ayası uzunsov, birqat lələkvari bölünmüşdür; seqmentləri yumurtavari-uzunsov və ya lansetvari, kənarları iri-sivri dişlidir. Gövdə yarpaqları yuxarıya qalxdıqca kiçilən, oturaqdır. Səbətləri iri, tək-təkdirlər. Sarğı 10-15 mm enində, yarpaqcıları rənglidir. Toxumcuqları 3 mm uzunluqda, dişli taclıdır.
Şuriken
Bo-şurikenlər
Bo-şurikenlər gündəlik əşyalar nümunəsində hazırlanır, müxtəlif ölçü və formalara malikdir. Onlardan bəziləri yarandıqları əşyanın adı ilə adlandırılmışdır. Məsələn, kuqi-qata – mismar, ari-qata – iynə, tanqo-qata – bıçaq formasında mənalarını verirlər. Lakin bir qismi də vardır ki, onların bənzədikləri əşyala görə adlarını alıblar. Bunlara oko-qata (nizə formasında), maçuba-qatanı ( şam ağacı iynəsi formasında) misal göstərmək olar. Silah ustaları şurikenlərin üzərinə nindza döyüşçüsünün işini asanlaşdıran müxtəlif məlumatlar həkk edirdilər.
Ətrəngi birəotu
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəklənmə dövrü iyul-avqust ayları, toxumlama avqust-sentyabr aylarına təsadüf edir. Mezofit bitkidir. Subalp qurşağının çəmənlərində rast gəlinir. Dərman və dekorativ bitkidir.
Şuriken
Bo-şurikenlər
Formasına görə, bo-şurikenlərə oxşayan bəzi silahlar da vardır: “koqay” (ipəzor), “koqata” (bıçaq) və xasi ( yemək çubuqları). Lakin bunlar şuriken-dzyuçu məktəblərilə assosiasiya olunmurdu və ancaq təcrübəli silah ustaları tərəfindən lazımi hallar üçün istifadə olunurdu.
Ətrəngi birəotu
Sayı və tendensiyası
Populyasiyaya az rast gəlinir. Təhlükə amillərinin təsirinə məruz qalması populyasiyanın azalma tendensiyasını sübut edir.
Şuriken
Mənşəyi
Bununla yanaşı, “Osaka-qunki”də ( “Osaka qəsri” haqda hərbi povest) bıçaq və qılınclar haqda qeydlər vardır. Bunların atma silah kimi istifadə olunması, həmçinin məşhur samuray Miyamoto Musasinin təkbətək döyüşlərin birində rəqibini bununla dəqiq atışla öldürməsindən danışılır.
Ətrəngi birəotu
Məhdudlaşdırıcı amillər
Yayıldığı ərazilərdə ot çalındığı üçün bitki toxumlama fazasına çata bilmir.
Şuriken
Mənşəyi
Müasir şurikenlər paslanmayan poladdan hazırlanır. Onları Avropa və Şimali Amerikanın bir çox silah mağazalarında əldə etmək olar. Amma buna baxmayaraq, bir çox ştatlarda, məsələn, Kaliforniyada şurikenə sahib olma qeyri-qanuni sayılır.
Xira-syaken
200px|thumbnail|right|İqaryu Nindza muzeyində şurikenlərin növləri Xira-şurikenlər adi əşyalardan əldə olunan nazik metal plastinlərdən hazırlanır: sikkələrdən hazırlanan xisi-qan, dülgər alətlərindən hazırlanan kuqi-nuqi və s. Formalarına görə, onları çox vaxt “nindza ulduzları” adlandırırlar. Xira-şurikenlərin mərkəzində çox vaxt dəlik qoyulur ki, bu, onların ip üzərində daşınmasında və atışdan sonra ağacdan rahatlıqla çıxarılmasına yardımçı olur. Bu cür şurikenlərin çoxlu sayda növləri olur, onları çox vaxt iti uclarının sayına görə fərqləndirirlər. Bo-şurikenlər kimi xira-şurikenlərin də müxtəlif formalı olmaları onların istifadə olunduğu məktəblərlə əlaqədardır.
İstifadəsi
Yaranmış fikrin əksinə olaraq, şurikenlər nindzaların əsas yox, köməkçi silahı olmuşdur. Əsasən şurikenlər düşməni deorientasiya etmək üçün istifadə olunurdu. Bunların əsas hədəfi samurayların zirehdən qorunmayan bədən hissələri – sifəti, gözləri, əlləri və ayaqları idi.
Şurikenləri kəmərin altında daşımaq olardı. Belə ki Qədim Yaponiyada onlar qadağan olunmuş silah hesab olunmurdu. Praktikda xira-şurikenlər 8-10 ədəd olurdu və pambıq parçasına bürünürdü. Onları paltarların ciblərində saxlayırdılar. Bəzən onları saç üçün ipəzor kimi istifadə edirdilər.
Şurikenləri ya yerə basdırıb, ya da əlin içində tutaraq, hücum çəkən şəxsə zərbə vurmaq, yaxın döyüşdə istifadə etmək olardı. Bəzən onların uclarını zəhərləyib görünən yerə qoyurdular ki, onu götürən şəxs zəhərlənsin.
Keçmişdə hazırlanmış şurikenlər aşağı keyfiyyətli metaldan hazırlandığı üçün pis qorunub saxlanmışdır və çox vaxt birdəfə istifadə olunan silah kimi işlədilirdi.
Mədəniyyətdə təcəssümü
Şurikenləri çox vaxt yapon nindzalarının silahı kimi hesab etmək olar. Bunlara bir çox kitablarda, filmlərdə və oyunlarda rast gəlmək olar. Onlardan həmçinin komiks qəhrəmanları (məsələn, Batman, Elektra, Nindza tısbağalar), oyun personajları ( “No One Lives Forever 2: A Spy in H.A.R.M. s way”, “Mortal Kombat: Deception”, “Shadow Warriors”, “Ninja Gaiden”, “Tenchu”, “Mini Ninjas”) animelərdə (" Naruto ”, “Soul Eater”, “ Şahzadə Mononoke”) və filmlərdə (“Beverli-Hillsdən olan nindzalar”, “Üç nindza”) istifadə olunmuşdur. Baxmayaraq ki, şurikenlər nindzalarla assosiasiya olunur, lakin onlardan oğru və qatillərin də istifadə etməsinə bir çox əsər və oyunlarda rast gəlinir. Darren Şenin romanlarının qəhrəmanı döyüşçü-vampir Vança Març ancaq bu silahla döyüşürdü. “Painkiller” oyununda  şuriken və ildırım atan top vardır. Oxşar silahı “Tyrian” oyununda da görmək olar. Bundan başqa, oriqami-şurikendə vardır.
Rinorea laurifolia
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Viktor Oreşnikov
Viktor Mixayloviç Oreşnikov (7 yanvar (20 yanvar), 1904, Perm – 15 mart, 1987, Leninqrad) — sovet boyakarı. SSRİ xalq rəssamı (1969), SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü (1954), SSRİ dövlət mükafatı laureatı (1948, 1950).
Erigeron glabellus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mustafa Çələbi (I Mehmedin oğlu)
Mustafa Çələbi ya da Kiçik Mustafa Çələbi — 5. Osmanlı padşahı I Mehmedin ikinci oğludur.
Həyatı
Anasının kim olduğu məlum deyil. Eyni illərdə yaşayan İldırım Bəyazidin oğlu Mustafa Çələbi ilə qarışdırılmamalıdır. Gənclik illərini digər şahzadələr kimi sancaqlarda keçirmişdir. Atası I Mehmedin vəfatından sonra meydana gələn Şahzadə Böyük Mustafa üsyanı siyasi vəziyyəti dəyişmiş, bundan qorxan Mustafa Çələbi lələsi Şərabdar İlyas bəyin də təşviqi ilə Qaramanoğullarına sığındı.
Bütün bu özbaşınalıqdan sonra II Murad 6 sentyabrda Konstantinopol mühasirəsini qaldırdı və Anadoluya keçdi. Şahzadənin lələsi Şərabdar İlyas bəy ələ alındı və 1423-cü ilin fevral ayında qoşunlar İznikə daxil oldu. Bu vaxt hamamda olan Kiçik Mustafa lələsi tərəfindən saraydan gizlicə qaçırıldı və II Murada təhvil verildi. Kiçik Mustafa boğularaq edam edildi. Cəsədi İznikdən kənarda bir əncir ağacından asıldı, daha sonra Bursaya aparıldı və burda Yaşıl Türbəyə dəfn olundu.
Salqir
Salqir (, Krım-Tat. Salğır, Салгъыр) — Krımda ən uzun çaydır, lakin ən bolsulu çay deyil (Belbek də həmçinin). Çay yatağının uzunluğu 232 km, çəkilmə sahəsi 3.750 km²-dir (digər mənbələrə görə 4010 km² qədər). Aşağıda axında ildə üç aydan çox müddətə quruyur. Əhəmiyyətli iqtisadi (suvarma da daxil olmaqla) və rekreasiya əhəmiyyəti var: çayın sahilində çox sayda park və gölməçələr var. Uzunluğu 204 km, drenaj hövzəsi 3750 km²-dir. Suyun orta axını 2 m³ / s təşkil edir.
Hidroqrafiya
Dəniz səviyyəsindən 390 metr yüksəklikdə Anqara və Kizilkobinka çaylarının birləşməsindən, Çatırdağ yamaclarında başlayır, Sivaş körfəzinə axır. Yuxarı axında suyun 40% -ni Ayanın sol qolundan götürür. Simferopol şəhərinin yaxınlığında bir su anbarı meydana gətirir. Şimali Krım kanalından keçir. Vadisi əsasən qutu şəklindədir. Vadinin eni 300-600 metr (yuxarı axınlarda) 2-3 km-ə (aşağı axınlarda) dəyişir. Eni 3,5,5 m-dən 8-15 m-ə qədər dəyişir. Dayaz ərazilərdə dərinlik 0.3-0.5 m-ə, uzanmalarda – 1,6 m-ə çatır, dağətəyi ərazidə suyun düşməsi 6 m / km, çöllərdə 0.27 m / km-ə çatır. Dördüncü dövrün əvvəlində qədim Salqir daha bolsulu idi, suları daha sürətli idi və Simferopoldan fərqli bir istiqamətə axırdı. Yayda, yuxarı axınlarda (Simferopoldan yuxarı) çay bəzən quruyur. Maksimum daşqın dağlarda qarın əriməsi ilə əlaqədar olaraq yazda, həmçinin yağış və qarların çox olduğu payız-qış dövründə olur. 1933-cü ilin dekabr ayında Salqirdə rekord dərəcədə yüksək su axını sürəti 118 m³ / s oldu (Pionerskoye kəndi yaxınlığında orta illik axın sürəti cəmi 1.29 m³ / s idi). Çay hər qış donmur.
Fauna
Müşahidə olunan balıqların ümumi növləri: gümüşü daban balığı, Xəzər şəmayısı, Qafqaz enlibaşı, Amur enlibaşı, adi külmə, xanı balığı, alabalıq.
Ekoloji problemlər
1837-ci ildə Krım ətrafında səyahət edən Rusiya Elmlər Akademiyasının üzvü Anatoli Mixayloviç Demidov yazırdı: "Salgirdən suyu çömçə ilə götürürlər və barellərdə aparırlar." O zaman Salqir suyu qəpik dəyərində idi. Su kristal təmiz idi. Ancaq 19-cu əsrin sonlarında çaydakı suyun keyfiyyəti pisləşdi və artıq quyulardan istifadə edərək içməli su təlbatı ödənirdi.
Aziak adası
Aziak adası — Aleut adaları qrupuna, Andreyanov adalarına daxil olan ada. İnzibati baxımından Alyaska ştatı, Qərbi Aleut adaları rayonuna daxildir.
Məhəmməd Tağı Zehtabi
Məhəmmədtağı Zehtabi — pedaqoq, ədəbiyyatşünas, tarixçi, milli mədəni fəal.
Həyatı
Məhəmmədtağı Zehtabi 1923-cü il oktyabrın 13-də Şəbüstərdə anadan olub.
Aziak adası
Coğrafiya
Böyük Sitkin adasından cənubda yerləşir. 1,8 km uzunluğa malikdir. İlk dəfə 1852-ci ildə Mixail Tebenkov tərəfindən xəritəyə salınmışdır. Aleut dilində ha-azax sözündən törəmişdir, tərcümədə "on" deməkdir. Adanın maksimal hündürlüyü 117 metrdir.
Məhəmməd Tağı Zehtabi
Babək qalası qurultayı və Zehtabi
Quzey Azərbaycanın azadlığa çıxması güneydə də yeni ümidlər yaradır. Professorlar Məhəmmədtağı Zehtabi və Həsən Dəmirçinin rəhbərliyi ilə fəallar hər il Babək qalasına toplanmağa başlayırlar. Fəallar Babəkin müstəmləkəçiliyə, işğala qarşı mübarizə aparmasını, onun dönməzliyini özlərinə simvol seçiblər. Hər il bu qurultay təkrarlandıqca iştirakçıların sayı artır və bu artıq bir xalq hərəkatına çevrilir. Burada şeirlər söyləyib musiqilər ifa edirlər. Rəqslər edib tamaşalar göstərirlər.
Ölümü
Məhəmmədtağı Zehtabi 1998-ci ildə Təbriz yaxınlığındakı Şəbistər şəhərində evində ölmüş halda tapılır. Bəzi güneyli qruplar onun ölümünün təbii olmadığı və qətlə yetirildiyini irəli sürürlər. Mərhum Zehtabinin adı İslam Respublikasına müxalif qrupların yayımladığı şübhəli ölümlər və siyasi qətllər siyahısında da dərc edilib.
II Frans
II Frans — sonuncu Müqəddəs Roma İmperatoru (1792–1806) və I Frans kimi 1804–1835-ci illərdə Avstriyanın ilk İmperatoru idi .Napoleonun fransızların imperatoru kimi tacqoymasına cavab olaraq özünü ilk Avstriya İmperatorunu elan etdi. Napoleon Reyn Konfederasiyasını yaratdıqdan qısa müddət sonra Fransi Müqəddəs Roma İmperatoru kimi taxtdan əl çəkdi. O, Macarıstan , Xorvatiya və Bohemiya kralı idi. O, həm də Almaniya Konfederasiyasının ilk prezidenti kimi fəaliyyət göstərib. II Frans Napoleon müharibələrində Napoleon Fransasının rəqibi kimi aparıcı rolunu davam etdirdi və Austerlitzdən sonra daha bir neçə məğlubiyyətə uğradı. 1810-cu il martın 10 — da qızı Avstriyalı Mari Luiza ilə Napoleonla evlənməsi onun ən ağır şəxsi məğlubiyyəti idi. Altıncı Koalisiya Müharibəsindən sonra Napoleonun taxtdan əl çəkməsindən sonra Avstriya, əsasən Fransisin kansleri Klemens Wenzel, Şahzadə fon Metternixin üstünlük təşkil etdiyi Vyana Konqresində Müqəddəs Alyansın aparıcı üzvü kimi iştirak etdi və yeni Avropa xəritəsinin çəkilməsində böyük rolu ilə yekunlaşdı
171 (ədəd)
Yüz yetmiş bir — say sistemində ədədlərdən biridir. Yüz yetmişdən sonra, yüz yetmiş ikidən əvvəl gəlir.
Duvan rayonu
Duvan rayonu (Дыуан районы) — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayonun inzibati mərkəzi Mesyaqutovo kəndidir. Ufa şəhəhərindən 233 km məsafədə yerləşir.
Coğrafi yerləşməsi
Başqırdıstanın şimal-qərbində yerləşir. Rayonun ərazisi 3243 km² təşkil edir. Rayonun qərb və mərkəzi hissəsini Ufa platosu tutur. Burada hündürlük 517 metrə çatır. Ətəklər iynəyarpaqlı meşələrlə örtülüdür. Rayonun şərq hissəsində isə ağcaqayın meşələri yayılmışdır. İqlimi müelayim kontinental və sərindir. Yanvar ayının orta temperaturu −15,5 °C, iyul ayının isə: +17,7 °C təşkil edir. İl ərazində əraziyə 437 mm yağıntı düşür. Kənd təsərrüfatına daxil olan torpaqlar qara və tünd boz meşə torpaqlarıdır. Təbii ehtiyatları: təbii qaz, tikinti daşı, kirəçdaşı, kərpic xammalı, qum və çınqıl qarışığı və qum, agro-filiz.
Tarix
Duvan rayonu 30 avqust 1930-cu ildə təşkil edilmişdir. Rayon mərkəzi Duvan kəndi olmuşdur.
Əhali
Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası Duvan rayonu ərazisin milli tərkibi: ruslar — 63,9 %, başqırdlar — 20,4 %, tatarlar — 12,8 %, mordvalılar, digər millər — 1,1 %.
İnzibati-ətazi vahidləri
13 kənd inzibati vahidliyinə 47 yaşayış məntəqəsi daxildir
İqtisadiyyat
Rayon əsasən maldarlıq-taxılşılıq üzrə ixtisaslaşmışdır. Ərazisinin 125,5 min ha (rayon ərazisinin 38,6 %) kənd təsərrüfatına cəlb olunmuşdur. 23,6 min ərazi otlaq sahələridir. Kənd təsərrüfatının iri buynuzlu maldarlıq, donuzçuluq, kartofçuluq sahələri inkişaf etmişdir. Ərazisinin 188,3 min hektarını (rayon ərazisinin 58 %) meşə sahələri tutur. Oduncaq ehtiyatı 25,9 mln.m³-dir.
Nəqliyyat
Ərazisindən Mesyaqutovo — Satka avtomagistralı keçir. Mesyaqutovo kəndini Krasnoufa, Ufa ilə isə Maloyaz kəndi ilə birləşdirən yol vardır.
Sosial sfera
Rayon ərazisində 21 ümumtəhsil mərkəzi, 13 orta məktəb, Duvan Çoxşaxəli Kolleci, Mezyagutov Pedaqoji Kolleci, Yaroslavka kəndində Duvan çoxşaxəlir kollecinin şöbəsi, 23 kütləvi kitabxana, 30 klub, mərkəzi və 3 xəstəxana fəaliyyət göstərir. Burada rus dilində «Duvan xəbərləri» qəzet buraxılır.
Azərbaycan Milli Məclisinin V çağırış deputatları
Azərbaycan Milli Məclisin V çağırış deputatları — 2015-ci il noyabrın 1-də baş tutan seçkilər əsasında formalaşdırıldı.
Milli Məclisin 125 deputatından 72 nəfəri Yeni Azərbaycan Partiyası üzvü idi. V çağırış Milli Məclisdə Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası 2 nəfərlə, Ana Vətən Partiyası, Azərbaycan Demokratik İslahatlar Partiyası, Azərbaycan Demokratik Maarifçilik Partiyası, Azərbaycan Sosial Demokrat Partiyası, Azərbaycan Sosial Rifah Partiyası, Böyük Quruluş Partiyası, Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası, Milli Dirçəliş Hərəkatı Partiyası, Vəhdət Partiyası və Vətəndaş Birliyi Partiyası isə 1 nəfərlə təmsil olundu. 41 nəfər bitərəf idi.
V çağırış Milli Məclisin sədri Oqtay Əsədov, sədrin birinci müavini Ziyafət Əsgərov, sədrin müavinləri isə Bahar Muradova və Valeh Ələsgərov idi.
Milli Məclisin V çağırış deputatları sırasında ən yaşlısı 1936-cı il təvəllüdlü Zeynəb Xanlarova, ən gənci isə 1986-cı il təvəllüdlü Şahin İsmayılov idi.
Altay sarılıqotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Oni (iblis)
240px|thumbnail|right|Cəhənnəmi qoruyan Oni heykəli Oni — yapon mifologiyasında qırmızı, mavi və qara dəriyə malik olan, cəhənnəmin yaponlarda analoqu olan Ciqokuda yaşayan, böyük caynaqları və buynuzu olan insanabənzər iblisdir.
Oninin Avropadakı analoqu şeytan və cindir.
Oni çox güclü və çətin öldürüləndir. Beləki bədəninin kəsilmiş hissələrinin yerində yenisi çıxır. Döyüşdə tikanları olan dəmir əmuddan - kanabodan istifadə eləyir. Pələng dərisindən hazırlanan fundosi adlanan yan sarğı geyinirlər. Axmağa bənzər xarici görünüşünə baxmayaraq, oni çox hiyləgər və ağıllıdır, həmçinin, insanlara çevrilməyi bacarır.
İnsan ətini xoşlayır. Bəzi əfsanələrdə, onların soyaya nifrət eləməsi bildirilir. Hesab olunur ki, öz nifrətinə nəzarət edə bilməyən insanlar oniyə çevrilə bilər. Çox nadir hallarda oni insanlara qarşı mehriban olur və hətta onların qoruyucusu qismində çıxış edir.
İldə bir dəfə - 3 fevral tarixində Yaponiyada oninin qovulması mərasimi keçirilir.
Yaponiyada qaçdı-tutdu oyunu "oniqokko" ("oni oyunu") adlanır.
Mənşəyi
220px|thumbnail|right|Oni maskası “Oni” sözünün "gizlənmək" mənasını verən onyomi (隠) - heroqlifin Çin tələffüzünün yapon interpretasiyasından  yaranması təxmin edilir. Oni ilk əvvəl görünməz ruhları və fəlakət tanrılarını, xəstəlikləri və digər xoşagəlməz hadisələrlə bağlı işlədilirdi. Bu varlıqlar insanları aldatmaq üçün müxtəlif formalar ala bilərlər. Bu səbəbdən “kabus” mənasını verən çin heroqlifi qui formasız varlıqları bildirmək üçün işlədilməyə başlamışdır.
Görünməz Onilər son nəticədə insanabənzər və oqr siması cildini almış, hinduizm və buddizmdən qəbul edilmiş rakşası və yakşa kimi varlıqlara, qaki adlanan ac ruhlara, yapon folklorunda ölülərin tanrısı Emmanın Ciqokuda günahkarları cəzalandıran  iblislərinə oxşamışdırlar.
Şeytan qapıları
260px|thumbnail|right|Oni Onilərin təsviri üçün daha bir mənbə Çinlə bağlılığı olan qədim yapon ezoterik kosmologiya konsepsiyası olan ommyodo göstərilir. Şimal-şərqi istiqamət Kimon (鬼门, “şeytan qapıları”) adlanmış və zalım ruhların gəldiyi bədbəxrlik istiqaməti hesab olunurdu. Bürclərin dünyanın hissələrini bildirən Türk-monqol təqvimindəki təsvirində  Usitora (丑寅), “öküz və pələng” adı ilə məlum idi. Oni obrazının vizual görüntüləri, öküz buynuzu, pişik köpək dişləri, caynaqları, pələng dərisindən olan yan tərəfdən olan sarğı bununla bağlı edilir.
Məbədlərin tikintisi prosesində bu halla tez-tez rastlaşılır. Belə ki yapon binaları şimal-şərq hissədən Q-şəkilli taxçalara malikdir. Bu oniləri qovmaq üçün nəzərdə tutulur. Kioto şəhərinin mərkəzindən şimal-şərq istiqamətində yerləşən Xiey dağındakı Enryaku-dzi və Edo qəsrinin yaxınlığında yerləşən Kanei-dzi bunlara bariz nümunədir. Yaponiyanın paytaxtı da VIII əsrdə Naqaoka-kedən cənub-qərb istiqamətinə, Kiotoya keçirilmişdir.
Ənənəvi mədəniyyət
Bəzi kəndlərdə hər il, xüsusən yazın əvvəlində onilərin qovulması mərasimi qeyd edilir. Setsubun festivalında soyanı evlərinin kənarına ataraq qışqırırlar. “Oni-va soto! Fuku-va uti! («鬼は外! 福は内!», «Oni gedir! Xeyir-dua gəlir!»). ” Meymun heykəlləri onilərdən qorunmaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. Belə ki, yapon dilində meymunu bildirən “saru” sözü “qoyub getmək”' sözünün omofonu sayılır. Yapon folkloruna əsasən, piknar bitkisi Onidən qorunmaq üçün istifadə olunurdu. Sonrakı dövrlərdə Oni özünün əvvəlki qəzəb hissini itirmiş, qoruyucu funksiyaları üzərilərinə götürmüşdülər. Yapon paradlarında istənilən bir uğursuzluğu əks etdirmək üçün kişilər çox vaxt Oni kostyumundan istifadə edirdilər. Yapon binalarında Oninin kirəmitdə təsvirinin yer aldığı elementlərə rast gəlmək olar. Həmin elementlər oniqavara adlanır. Hesab olunur ki, qərb ənənəsində istifadə olunan qarqulyalar kimi oniqavara da uğursuzluqların qarşısını alır.
Oni Momotaro (şaftalı oğlan) haqda yapon hekayəsində önəmli yer tutur.
Astlablur
Astlablur - Arsakın Mes-Kuenk mahalında (Tərtər cayının sahilində) ziyarətgah təpə adı (Albaniya tarixi). Ulduztəpə adının ermənicə tərcüməsidir. Ağdam rayonu ərazisində Ulduztəpə adı vardır. Alban gözəli Taquhinin ermənicə yazılışı (Albaniya tarixi).
İhsan Doğramacı abidəsi
thumb
Bilkənd Universiteti "İhsan Doğramacı" abidəsi (2002, Ankara) SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü Ömər Eldarovun yaratdıqı kamil, plastik sənət əsərlərindəndir.
Heydər Əliyevin tapşırığı ilə memar Ömər Eldarov İhsan Doğramacının heykəlini hazırlamış və 2002-ci ilin iyun ayında Bilkənt Universitetində abidənin açılışı olmuşdur.
Manovar Musso
Manovar Musso (, 12 avqust 1898 – 31 oktyabr 1948) — İndoneziya siyasi xadimi.
Həyatı
Paqu–Şərqi Yavada çox olan kiçik kəndlərdən biridir. Burada 1898-ci il avqustun 12-də Datarla Kasanaxın bir oğlu oldu və uşağın adını Manovar qoydular. Ailədə 7 uşaq var idi və valideynlər səhərdən axşama qədər işləməli olurdular. Datar da Paqunun əksər kəndliləri kimi saatlarla çəltik tarlasında dizə qədər su içində işləyirdi. Kasanaxın bütün gün boyu batikadan tikdiyi paltarı isə bə'zən satmaq və ya bir şeylə dəyişmək mümkün olurdu. Paquda demək olar ki, hamı bu vəziyyətdə yaşayırdı.
Manovar Musso kənd məktəbinə getməyə başlayır, bu isə kasıb İndoneziyalı ailəsindən çıxmış uşaq üçün heç də asan deyildi, lakin nüfuzedici nəzərlərə malik olan uşaq son dərəcə iste'dadlı idi və məktəbi qurtardıqdan sonra o şəhər müəllimlər seminariyasına girməyə müvəffəq olur.
İndoneziyada dərslər holland dilində keçirilirdi; şagirdlərə bir təsir vasitəsi kimi əsasən xətkeşdən və karserdən istifadə olunurdu. İndoneziyalıları istədikləri kimi təhqir edirdilər. Nəhayət Manovar təhqirlərə qarşı üsyan edir. Ən mənfur müəllimlərin qovulmasını tələb edən seminaristlərin tə'tilinə 19 yaşlı Musso rəhbərlik edirdi. Seminariya iki həftə qiyam etdi, şəhər iki həftə həyəcan keçirdi. Nəyin bahasına olursa-olsun tə'tilin genişlənməsinə mane olmağa çalışan seminariya müdiriyyəti qiyamçıların tələblərinə güzəştə getdi: iki ən qəddar və kobud müəllim seminariyadan qovuldu.
Mussonun tətildə rəhbər rolu o dərəcədə aydın idi ki, müdiriyyət "tədbir görməyi" lazım bildi: Mussonu seminariyadan çıxardılar. Həyəcan yeni qüvvə kəsb etdi: tə'tilə çıxanlar öz rəhbərlərinin qaytarılmasını tələb edirdilər. Qorxuya düşmüş müdiriyyət güzəştə getməyə məcbur oldu. Musso 1918-ci ildə seminariyanı qurtarıb Bataviyaya (o vaxt Caqarta belə adlanırdı) getdi. Onu uzun müddət işə götürmürlər, ancaq yoldaşlarının köməyi ilə dolanır. Nəhayət, Musso poçtamta işə düzəlir, lakin həmkarlar hərəkatında fəal iştirakı onu hollandiyalılar üçün təhlükəli edir; Mussonu işdən azad edirlər.
1920-ci il. Musso o vaxt məşhur olan burjua-millətçi təşkilatı "Sarekat İslam"ın ("İslam ittifaqı") üzvü olur. "Sarekat İslam" Hollandiya ağalığına qarşı çıxmadan İndoneziyalılara geniş demokratik hüquqlar, xüsusilə, mədəniyyət sahəsində hüquqlar verilməsini tələb edirdi. Mussonun "Sarekat İslam"a daxil olması ilə təşkilatın həmin il yaradılmış İndoneziya Kommunist Parşyasına (İKP) ideyaca yaxın sol qolu formalaşmağa başlayır. "Sarekat İslam"ın sol qolunun İndoneziyaya istiqlaliyyət verilməsi tələbi, həmçinin onun fəaliyyətindəki müstəmləkəçilik əleyhinə istiqamət Hollandiyalılar tərəfindən cəza tədbirləri ilə qarşılanır. Sol qolun rəhbərləri həbsə alınır, Musso katorqaya göndərilir. 1923-cü il. Musso Yavadadır. O burada kommunist partiyası sıralarına daxil olur. Onun 25 yaşı olsa da xalq səadəti uğrunda mətinləşmiş mübariz, hamının hörmət və məhəbbətini qazanmış peşəkar inqilabçıdır. Məhz buna görədir ki, partiya onu İndoneziya həmkarlar ittifaqına məs'ul işə göndərir. İKP MK-nın üzvü olan Manovar Musso öz təcrübəsindən istifadə edərək həmkarlar təşkilatını fəhlə sinfinin mübariz inqilabi təşkilatına çevirməli idi. 1924-cü il. Musso Ümumindoneziya həmkarlar ittifaqı birliyinin rəhbərlərindən biridir. Musso İKP MK-nın tapşırığı ilə Şərqi Yavanın ən böyük liman və sənaye Mərkəzi olan Surabayaya gedir.
Rinorea longistipulata
(Rinorea longistipulata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Boz sarılıqotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Birlik Kuboku 1996
1/4 Final
9:0
L'İl-Adam
L'İl-Adam — Fransada şəhər bələdiyyəsi , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d'Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Vinyö. Əhalisi — 11,466 nəfər (2007).
Mirmöhsün Həkimzadə
Şeyx Mirmöhsün Həkimzadə — Qafqaz müsəlmanlarının IX Şeyxülislamı.
Həyatı
Şeyx Mirmöhsün Şeyx Əli oğlu Həkimzadə 1882-ci ildə Şamaxıda, İmamlı məhəlləsində dünyaya gəlmişdir. İlk ibtidai təhsilini evdə atasının yanında almışdır. Daha sonra təhsilini davam etdirmək üçün Məşhəd, Xorasan və Nəcəfə göndərilir. Yeddi il Məşhəd şəhərində mükəmməl təhsil aldıqdan sonra əvvəlcə axundluq, sonralar isə şeyxlik rütbəsinə layiq görülür. 1914-cü ildə təhsilini başa vurub Şamaxıya qayıdan Mirmöhsün Həkimzadə atasının ən yaxın köməkçisinə çevrilmişdir.
Axundluq fəaliyyəti
Zaqafqaziya şeyxülislamın xüsusi sərəncamı ilə Şamaxı şəhərinin "İmamlı" məscidinin axundu təyin edilir. 1918-ci ilin mart ayında Stepan Lalayanın dəstəsinin Şamaxıya hücumu zamanı Mirmöhsün Həkimzadə də anasını götürüb Şamaxıdan çıxır və Qalaqayına gedir.
Sovet dövrü
1928-ci ildə Mirmöhsün Həkimzadənin evində yoxlamalar aparılır. Zinət əşyaları müsadirə edilir, özünü isə qiymətli əsərləri ilə birlikdə Bakıya aparılır. 6 ay Bakıda həbsxanada saxlanılır. Nəhayət 6 aydan sonra günahsız bilib azad edirlər, əsərlərini isə yandırırlar. Bu hadisədən sonra Mirmöhsün Həkimzadə həmişəlik Bakıya köçür, repressiyadan qurtarmaq üçün müəyyən yerlərdə fəhlə işləməyə başlayır. 1943-cü ildə dini idarə təşkil olunandan sonra 1937-ci il repressiyalarından yaxasını qurtara bilən axundlar bura dəvət olundular. Axund Mirmöhsün Həkimzadə Qafqaz Müsəlmanlar Ruhani İdarəsinin sədrinin müavini seçildi.
Şeyxülislamlığı
1954-cü ildə Şeyxülislam Axund Ağa Əlizadə vəfat etdikdən sonra Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin qurultayı çağrılır və böyük səs çoxluğu ilə Şeyx Mirmöhsün Həkimzadə Qafqaz Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədri seçilir. Şeyxülislam Axund Mirmöhsün Həkimzadə 12 illik Zaqafqaziya Musəlmanları Ruhani İdarəsinin sədri vəzifəsində işləyir. İşlədiyi müddət ərzində Şeyxülislam Həkimzadə yeni məscidlərin açılmasına, bir çox məscidlərdə azanların minarələrdən verilməsinə, yeni mədrəsələrin tikilməsinə nail olmuşdur. Sosializm quruculuğuna, dini ayinlər haqqında Sovet qanunvericiliyinə real münasibət bəsləyən, sülhsevərlik, əməksevərlik, dindarların öz vətəndaşlıq borclarını namusla yerinə yetirməsini təbliğ edən, yüksək natiqlik bacarığı olan bu din xadimi mömin müsəlmanlar arasında böyük nüfuza malik olub.
Erigeron glacialis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mirmöhsün Həkimzadə
Vəfatı
1967-ci ildə 85 yaşında dünyasını dəyişmişdir.
Zərifə Əliyevanın qəbirüstü abidəsi
Elmi və tibbi ictimaiyyətə, sovet oftalmologiyasına ağır itki üz vermişdir. 1985-ci il aprelin 15-də görkəmli alim, ictimai xadim, Azərbaycan EA-nın akademiki, tibb elmləri doktoru, professor, Ə Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutu oftalmologiya kafedrasının müdiri, Azərbaycan EA Fiziologiya İnstitutunun laboratoriya rəhbəri, Azərbaycanın əməkdar elm xadimi, Tibb Elmləri Akademiyası mükafatı laureatı, Sülhü Müdafiə Komitəsinin üzvü, "Bilik" Cəmiyyəti Rəyasət Heyətinin üzvü Zərifə Əziz qızı Əliyeva vaxtsız vəfat etmişdir.
1995-ci ildə hazırlanmış Zərifə Əliyevanın qəbirüstü abidəsinin müəllifi Ömər Eldarovdur.
Evkalipt
Evkalipt —  fəsiləsindən həmişəyaşıl ağac və ya kol cinsi. Bəzi növləri qiymətli bəzək və dərman bitkisidir.
Ümumi məlumat
Evkalipt cinsi - Evcalyptus həmişəyaşıl ağaclardır. Əsasən tropik və subtropik iqlim zonalarında təbii yayılmışdır. Vətəni Avstraliyada onun boyu 100 metrə çatır. Qabığının quruluşuna görə evkaliptlər bir neçə qrupa bölünür: qabığı hamar olanlar, parçalanaraq lövhəciklərlə tökülənlər, iri gövdədə və budaqlarda qabığı həmişəlik qalanlar. Yarpaqları ətirlidir, formaca eyni növ daxilində çoxlu müxtəliflik vardır. Hətta bu budaqda belə uzunsov, ovalvari, lansetvari formalı, yaşıl və göyümtül rəngli yarpaqlara təsadüf edilir. Yaşlı budaqlarda yarpaqlar növbəli, cavan budaqlarda isə qarşı-qarşıya düzülşülüdür. Çiçəkləri ağ və qırmızı rəngdə olub, çətirvari və ya süpürgəvari çiçək qrupunda yerləşir.
Qafqazda və Cənubi Qafqazın qərbində subtropik iqlim zonasında, Azərbaycanda subtropik zonada, Zaqatalada, Lənkəranda, Astarada, Bakıda əkilib becərilir. Dünyada evkaliptin 600 növü məlumdur. Təbii halda Azərbaycanda, Tasmaniyada, Yeni Qvineyada, Yeni Zelandiyada və s. yerlərdə yayılmışdır. Bu bitki ilə 1934-cü ildən bu günə qədər AMEA Nəbatat İnstitutunda, Azərbaycan Tibb Universitetində, Mərdəkan Dendrarisində dərin və hərtərəfli elmi-tədqiqat işi apırılır. Bəzi növləri 155 metr hündürlüyünə və 10–15 m diametrə çatır, tez böyüyən ağaclardır. Azərbaycanda aşağıdakı növlərinə təsadüf edilir:
Bu növlərin hamısı Azərbaycanda subtropik iqlim zonalarında (Lənkəranda, Astarada, Zaqatalada, Göyçayda, Abşeronda) və Kür-Araz ovalığında dekorativ bitki kimi əkilib becərilir. Evkaliptin efir yağının çox qiymətli xüsusiyyətlərinə görə son zamanlar onun dünyada şöhrəti daha da artmışdır. Belə ki, onun efir yağı bir çox mikrobları məhv edir, soyuqlama zamanı onun dəmlənməsindən istifadə edirlər.
Evkaliptdən bağlanmış süpürgədən rus hamamlarında istifadə edirlər. Evkalipt yağı antiseptik, antibakterial, virus əleyhinə, sətəlcəm əleyhinə, ağrı götürücü, spazma götürücü, istilik salan xassələrə malik olduğundan tibbdə ondan geniş istifadə edirlər. Ürək-damar çatışmazlığı, zob xəstəliyi zamanı da evkalipt yağı müalicəvi dərman kimi tətbiq olunur. O eyni zamanda bədəndə ölmüş toxumaları bərpa edir, orqanizmdə qanı oksigenlə zənginləşdirir, qanda şəkərin miqdarını azaldır, qan dövranını yaxşılaşdırır. Evkalipt yağı bronxit, öskürək, revmatizm, artrit, nevralgiya xəstəliklərinin müalicələrində geniş istifadə edilir. Evkalipt yağının antiseptik xassələrinin olması süd vəzilərinin və düz bağırsağın xərçəng xəstəliyində ondan istifadə edilir. Virus xəstəliklərinin qarşısını almaq üçün otağın havasını evkalipt - lavanda yağları ilə qarışdırıb aramatikləşdirirlər.
Evkaliptin efir yağından dermokologiyada və kosmetikada geniş istifadə edilir, yəni dərman səpməsinə qarşı, başda kəpək olduqda, saçın tökülməsinə qarşı, dəridə yanıq və yara olduqda onun tez sağalmasına və dərinin tez bir zamanda regenerasiya olmasına kömək edir. Fizioterapiyada onun yağından inqalyasiya edərək yuxarı nəfəs yollarının müalicəsində son 30 ildə geniş istifadə olunur. Onun yağından alınmış maz vasitəsi ilə bədən masaj olunduqda oynaqlarda olan duzlar tamamilə bədəndən yox olur. Xalq arasında Evkalipti - "möcüzə ağacı" adlandırırlar, ona görə ki, bu ağac bataqlıq yerlərinin suyunu tez buxarlandıraraq qurudur və təsadüfi deyil ki, malyariya xəstəliyinin yayıldığı rayonların sakinləri onu "həyat ağacı" adlandırırlar. Evkalipt yağından formokologiyada qrip xəstəliyinə qarşı istifadə olunan "İnqolen" dərmanının əsas tərkib hissəsini təşkil edir. Onun yağının tərkibində geraniol, sitronellol, limonen olduğunu nəzərə alaraq ətriyyatda ondan yüksək keyfiyyətli ətirlər hazırlanır. Bu yağdan hazırlanmış emulsiya dizenteriya, difteriya, streptokokki, stafilokokki çöplərinə qarşı məhvedici təsir östərir.
Evkalipt ağacının dövrəsindən gəmiqayırmada, kağız emalında, onun kökündən dubil maddələri və rəngləyici maddələr (qırmızı, qəhvəyi rəng) alınır. Evkalipt ağacının ən mühüm xüsusiyyətlərindən biri olan fitonsid xassəyə malik olmasıdır. Yəni o özündən gün ərzində 20 kq-dan çox fitonsid maddəsi buraxır və ətrafdakı mikrobları, bakteriyaları, ibtidailəri 1,5 dəqiqə ərzində məhv edir. Bu siyahını çox davam etdirmək olar və bütün bunlar Evkaliptin çox qiymətli bəzək və dərman bitkisi olduğunu göstərir.