cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kəskin bronxit
Kəskin bronxiti olan xəstələrin əksəriyyətinə maarifləndirmə və simptomatik terapiya kifayətdir. Ancaq taxikardiya (100/dəq və artıq), taxipnoye (24/dəq və artıq), temperatur (38°C və artıq), ağciyərlərdə krepitasiya kimi pnevmoniya düşündürən əlamətlərdə ağciyərin rentgenoqrafiyası çəkilməlidir. Həmçinin ≥ 75 yaşlarında normal fizikal müayinə pnevmoniyanı istisna etməz, buna gorə rutin olaraq ağciyərin rentgenoqrafiyası olunmalıdır.
Son dövrlərdə yeniyetmə və gənclərdə kəskin bronxitinə Bordetella pertussis və B.parapertussis kimi törədicilərin səbəb olma halları rastlanır. Peyvənd olunmuş (göy öskürəyə qarşı) birində 2 həftədən uzun çəkən və tutma ilə gələn öskürək və öskürəyin sonunda qusma olan hallarda pertussis düşünülməlidir. İmkan varsa kultura və PCR müayinələr alınmalıdır.
Simtomatik müalicəyə QSİP (qeyri - steroid iltihabəleyhinə) müalicə və burun damar daraldıcı təsirə malik dərmanlar məsləhət görülür. Antibiotikoterapiya effektsizdir, törədicilərin Mycoplasma, Chlamydophila və Bordetella olma ehtimalı istisna olunarsa.
Xarici keçidlər
http://toraks.dergisi.org/pdf/pdf_Toraksder_637.pdf
Ceymi Li Körtis
Ceymi Li Körtis — ABŞ aktrisasıdır.
Litsea scortechinii
(Litsea scortechinii) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qaraxıdır
Qaraxıdır — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Ceymi Li Körtis
Həyatı
Hezer Lencenkemp 22 noyabr 1958-ci ildə Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində aktyor Toni Krtis və aktrisa Canet Li ailəsində dünyaya gəlmişdi. Valideynləri 1962-ci ildə anasının yanına qalmış və bir müddət sonra anası yenidən ailə qurmuşdur. 1976-cı ildə orta məktbəi bitirdikdən sonra Stokton şəhərində aktyorluq peşəsi üzrə təhsilinə başlamışdır. Bir müddət sonra filmlərdə rol almış və 1978-ci ildə məşhur sleşer janrında çəkilən Hellovin filmində iştirak etmişdir. Ardınca, bir çox filmlərdə, o cümlədən, "Hellovin" filminin seriyalarında rol almışdır. Ceyminin bacısı Kelli Körtis aktrisadır.
Qaraxıdır
Toponimikası
Göyçay r-nunun Şəkər bələdiyyəsində kənd. Şirvan düzündədir. Əsası Qara Xıdır adlı şəxs tərəfindən qoyulduğu güman olunduğu üçün kənd belə adlandırılmışdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1552 nəfər əhali yaşayır.
Din
Kənddə Qaraxıdır kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Mum heykəllər muzeyi (film, 1988)
Mum heykəllər muzeyi — 1988-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ filmidir.
Taypin üsyanı
Taypin üsyanı(1850—1864) —Çində kəndli müharibəsi.
Tarixi
XIX əsrin üçüncü rübü yenə də sosial narazılığın nəticəsi kimi bir sıra iğtişaşlar görürdü. XIX əsrin birinci yarısında Taypinin (“taypin” sözü çin dilində “dinc”, “sülhsevər”demək idi) vətəni olan Kvantun əyalətini sosial iğtişaş bürüdü. Tiryək müharibəsindən sonra hökumətin nüfuzu tənəzzülə uğramışdı, qulluqçular icma düşmənçiliyini barışdırmaq sahəsində öz qabiliyyətlərini itirmişdilər. Belə münaqişələrin ən böyüyü yerli sakinlərlə gəlmə sakinlər adlanan hakkalarla – onlar keçmiş vaxtlarda bu əyalətə mərkəzi Çindən gəlmişdilər, baş verdi. Yeni din kimi yaranan Allaha sitayiş edənlər assosiasiyasının ardıcılları şaxtaçılar, ağac kömürü istehsal edən fəhlələr və kasıb kəndlilər idi. Onların əksəriyyəti hakkalara məxsus adamlar idi. Üsyana Tiryək müharibəsi nəticəsində meydana gələn yüksək inflyasiyaya nəticəsində və iri mülkədarların qoyduqları ağır vergidən daha çox yoxsullaşan minlərlə kəndlilər qoşulmuşdular.
1851-ci ildə yaranan yeni dövlət Taypin Tien-kuo (Böyük sülhün səma səltənəti) adlanırdı. Taypin üsyanının başçısı Hun Hsiu-çüan özünü İisus Xristin qardaşı adlandırırdı və o, Səma kralı elan edildi. Yeni dövlət iri torpaq sahibliyinin ləğv edildiyini elan etdi. Torpaqlar bərabər qaydada bölünməli və xalqa paylanmalı idi. 1852-ci ildə onlar imperial ordunu mühasirədə saxladı, sonra mühasirəni qaldırıb, Hunanın içərilərinə soxuldular. 1853-cü ildə Nankini işğal edib, onu özlərinin paytaxtı etdilər.
1853-cü ilin mayında Taypin Şimali Çinə ekspedisiya göndərdi, lakin 1855-ci ilin yazında nəticədə məğlub oldu. Bundan sonra Yantszı vadisindəki əlamətlər mübarizənin başlıca səhnəsinə çevrildi. Həmin illərin hökumət orduları pis intizama malik idilər, ona görə də başqa çıxış yolu olmadığından yerli milisə bel bağlamalı olurdular. Bu yerli ordular kənd fermerlərindən ibarət idi və Konfutsi ortodoksiyasını himayə etmək missiyasından və sadəcə öz kəndlərini mühafizə etməkdən daha çox genişmiqyaslı əməliyyatlar həyata keçirirdilər. Yerli kiçik torpaq sahibləri onları lazım olan pul fondu ilə təmin edirdilər.
Çindəki Taypin üsyanı (1850-1864-cü illər) nəticəsində on milyonlarla insan həlak olmuşdu. Bu tarixdəki ən qanlı və dağıdıcı vətəndaş müharibəsidir. Bəzi tarixçilər mübaliğəyə yol verərək, onun qurbalarının sayını bəşəriyyətin I Dynya müharibəsində verdiyi dəhşətli rüsumun miqdarı ilə müqayisə edirlər. Əlbəttə, tarixdə əvvəllər mövcud olmuş və onunla elə eyni vaxtda gedən vətəndaş müharibələrindən kəskin surətdə fərqlənirdi. ABŞ-da təqribən eyni dövrdə gedən Vətəndaş müharibəsində isə həlak olanların sayı 600 min nəfər olmuşdu.
Taypin tədricən darmadağın edildi və 1861-ci ilin oktyabrında inqilabi səbəb artıq sıradan çıxdı. 1864-cü ilin iyulunda Nankinin ələ keçirilməsi ilə dünya tarixindəki ən böyük vətəndaş müharibələrindən biri başa çatdı. Onların enerjiləri də tükəndi. Üstəlik, din fanatizm, baxmayaraq ki, onu döyüşçülərin özü ilhamlandırmışdı, hərbi və inzibati işləri ələ keçirməyə mane oldu. Ənənəvi mədəniyyətə qarşı dözümsüzlük də həmçinin xırda torpaq sahiblərini və onlara bənzərləri bu hərəkatdan uzaqlaşdırırdı.
Yunnanda, Şensidə və Kansudakı müsəlman üsyanları həmin əyalətlərdə çinlilərlə müsəlmanlar arasında toqquşmalardan öz başlanğıcını götürmüşdü. Dini rəğbətsizlik nəzərə alınmalı idi, lakin daha əhəmiyyətlisi sosial və siyasi fon idi.
Müsəlman-çinli rəqabəti 1821-ci ildən meydana gəlmişdi. Hökumət qulluqçuları çinliləri müdafiə etmişdilər və müsəlmanlar həm çinlilərə, həm də hakimiyyətə qarşı mübarizəyə qalxmağa məcbur olmuşdular.
1862-ci ildə Şensidəki digər müsəlman iğtişaşı Kansuya və Şərqi Türküstana yayıldı və 15 il ərzində davam etdi. Üsyanın sonrakı səhnəsində üsyançılar imperial ordu tərəfindən məğlub edildikdə, Kansuya qaçdılar və bu əyalət mübarizənin başlıca teatrına çevrildi. Şensidə və Kansuda çoxlu müsəlman liderləri var idi, lakin onlar nə ümumi qərargaha, nə də vahid siyasətə malik deyildilər.
Hertsin qırışıqlığı
Hertsin qırışıqlığı
Yer qabığının müxtəlif sahələrində paleozoy erasının II yarısında( Devonun sonu- Triasın əvvəlləri) baş verən qırışıqlıq, qranitoidli intruziv maqmatizm və dağəmələgəlmə proseslərinin məcmuyunə deyilir. Paleozoy geosinklinallarında baş vermiş hertsen qırışıqlığı qırışıq dağ sistemlərinin – hersinidlərin yaranmasına səbəb olmuşdur. Hertsin qırışıqlığı nəticəsində Qərbi, Mərkəzi və Cənubi Avropanın Şimal- qərbi Afrikanın, Şimali Qafqazın, Uralın, Tyan- Şanın, Altayın, Appalaçların, Cənubi Amerika adalarının, Avstraliya Alplarının qırışıq dağ qurğuları yaranmışdır.
Hiqroskopik su
Hiqroskopik su
Hiqroskopik su –molekulyar cazibə qüvvələrilə qrunt və və mineral hissəciklərin səthi ilə birləşmiş, bağlı suya deyilir. Hiqroskopik su ancaq 105-1100C temperaturda mineral və qrunt hissəciklərindən ayrılır. Hiqroskopik su adi maye sulardan hətta mənfi 780C temperaturda donmaması və hidrostatik təzyiqi ötürməməsi ilə fərqlənir. Hiqroskopik sudan bitkilər istifadə edə bilmir.
Əbdulmanaf Ələkbərov
Ələlkbərov Əbdulmanaf Məşədi Məmməd Bağır oğlu (1872–1932) - Azərbaycan dənizçisi, 1-ci rütbəli kapitan, Rusiya imperiyasının donanmasında xidmət etmiş ilk azərbaycanlı kapitanlarından biridir. İçəri şəhərin Qala küçəsi 22 ünvanında yerləşən və "Ələkbərovların evi" kimi tanınan tarixi bınanın inşa edəni və sahibi olmuşdur. .
Ailəsi
Əbdulmanaf Ələkbərov 1872 il, yanvarın 15-də, Bakının İçəri Şəhərində atasının 1860-ci illərdə tikdirdiyi ikimərtəbəli evdə dünyayğa göz açmışdır. Atası Məşədi Məmməd-Bağır tacir idi və sahib olduğu yelkənli gəmi vasitəsi ilə Xəzəryanı ölkələrlə dəniz ticarəti aparırdı. .
Əbdulmanafın Məmməd Sadıq və Müseyib adlı qardaşları var idi. 1903-ci ildə üç qardaş Əbdulmanafın təşəbbüsü ilə atalarının evi yerində, Qala küçəsi 22 ünvanında yerləşən və "Ələkbərovların evi" kimi tanınan daha iri və yaraşıqlı bina tikdirmişlər.
Fəaliyyəti
Xəzər və Baltik dənizlərində xidmət edirdi. 1899-cu ildə o, Xəzərdə batmış yelkənli "Aleksandr" gəmisinin dənizçilərini xilas etdiyinə görə Rus İmperatorunun fəxri Fərmanı ilə təltif olundu. 1912-1914-cü illərdə iri rus donanmasının Volqa-Don kanalı vasitəsi  ilə Baltik dənizdən Xəzər dənizinə gətirilməsinə rəhbərlik etmişdir. Xalq Cümhuriyyəti dövründə ticarət donanması ilə bağlı məsələlər üzrə hökumətdə  məsləhətçi qismində çalışdşı. O, müstəqil respublikaya həsr etdiyi şeirləridən birində yazırdı ki, "Şərqdə məzlumlara hər gün və hər an, Yol göstərəcək tək Azərbaycan!"
Bolşeviklər hakimiyyətə gəldikdən sonra Ələkbərov işdən çıxarıldı, sonra isə ona sahildə ikincidərəcəli iş tapşırıldı, və o bu işdə ömrünün sonuna qədər (1932) çalışdı.
Senecio jurgensenii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Oxuma (kompüter)
Oxuma (en. read) - İnformasiyanın qaynaqdan alınması. Kompüterin informasiyanı başlıca olaraq diskürənlərdən alması üsulu; bunun “əks” prosesi olan yazma informasiyanın yaddasaxlama qurğusuna (məsələn, diskə), printerə, ekrana, yaxud lent quğusuna verilməsidir. Diskdən oxuma dedikdə informasiyanın diskdən yaddaşa ötürülməsi başa düşülür. Klaviaturadan simvolların alınmasını da kompüter üçün oxuma əməli hesab etmək olar. Readme – (“məni oxu”) istifadəçiyə gərəkli olan, ancaq verilmiş proqram məhsulunun sənədlər toplusuna daxil edilməmiş, yaxud satışa buraxılma anında meydana çıxmış informasiyaların olduğu faylın adı. README faylları diskdə adi formatlanmamış mətn şəklində yerləşdirilir ki, onları istənilən proqramda – mətn redaktorunda asanca açmaq olsun. Bu fayllar READ.ME, README.1ST, README.NFO, README.TXT, READ_ME.TXT, yaxud README.DOC kimi də adlana bilər. Oxuma xətası (en.read error) kompüterin informasiyanı yaddasaxlama qurğusundan, yaxud başqa qaynaqdan (məsələn, xarici daşıyıcıdan) alması prosesində yaranan xətadır. Yalnız oxuma üçün (en. read only)– dəyişdirilə, yaxud üzü köçürülə bilməyən, yalnız oxuna və baxıla bilən informasiya. Yalnız oxuma üçün atributu (dəyişdirilməsinə icazə verilməyən, ancaq oxuna və çap oluna bilən) fayla, yaxud sənədə, daimi yaddaşı (ROM) dəstəkləyən və dəyişdiriməsinə izin verilməyən dürlü proqramlara mənimsədilə bilər; bu termin informasiyanın yazıla bilmədiyi, ancaq oxuna bildiyi yaddasaxlama qurğularına da (məsələn, CD-ROM) aid işlədilir. Oxuma-yazma (en. read/write (R/W)– yaddaşın, yaxud informasiyanın oxunduğu və yazıldığı hər hansı başqa qurğunun xarakteristikası. Oxuma-yazma faylla aparılan əməliyyatlara da aid ola bilər: bu halda həm oxuma, həm də yazma əksliklər kimi çıxış edir. Oxuma-yazma yaddaşı (en. read/write memory)– verilənlərin oxunduğu və yazıldığı yaddaş. Belə yaddaşdan proqramların və verilənlərin müvəqqəti (operativ) saxlanması üçün isifadə olunur.
Litsea spathacea
(Litsea spathacea) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Solomon
Süleyman — Yəhudi Krallığının üçüncü kralı.
Ulu Ana
Ulu Ana - türk və altay mifologiyasında yaradıcı ilahə. Böyük yaradıcı gücü ifadə edir. Ulu (Olı, Olu, Olo, Ulı) Ana olaraq da bilinər. Yaradıcı gücün dişi istiqamətini işarələr.
Mahiyyəti
Mücərrəd bir varlıqdır. Ancaq zaman-zaman Ağ Ana yerinə istifadə edildiyi kimi, bəzən də Od Ana, Gün Ana, Torpaq Ana, Göy Ana kimi yaradıcı qüvvələrin hamısını da ifadə edir. Avropa və hind-iran mədəniyyətində təbiətin ünsürləri dörd dənə olduğu halda türk mədəniyyətində bu sayı beş olaraq ortaya çıxar: 1.Su, 2.Od (atəş), 3.Göy (hava), 4.Torpaq, 5.Gün (işıq). Bir çox əfsanəvi varlığın bir-birindən ayrılmadan əvvəlki formasıdır. Əzəli bir əlaqə olaraq ondan qopan və ayrılan ruhları və varlıqları yenidən birləşdirən bir varlıq olaraq düşünülə bilər. Bu varlıqları təkrar bir-birinə yaxınlaşdırar. Bolluq və bərəkətin qoruyucusu və yaradıcısıdır. Həyat verici qüvvənin və ölümsüzlüyün ən yüksək nöqtəsidir. O yaşlanmaz. Həm tənzimləyici başlanğıc, həm də kompleks paylayıcı son onda bir araya gəlir. Ziddiyyəti içində saxlayar. Bu səbəblə ziddlər onda bir-birləriylə yer dəyişdirə bilər. Tərs funksiyalı varlıqlar ortaya çıxa bilər. Özü içində şeytanı ünsürləri də saxlayır. Humanitar olduğu qədər heyvani bir istiqaməti də mövcuddur. Həm yer altı dünyasının həm də göyün sahibidir. İri və yellənən məmələri olan bir qadındır. Hər şeyi bilir. Baxşılara, qoca və müdrik bir qadın görünüşündə yuxularında görünür. Həm saf və əl dəyməmiştir, həm də doğurandır və cinsiliyi varlığında saxlayar.
Nicat Rəhimov (ağır atlet)
Nicat Əli oğlu Rəhimov (13 avqust 1993; Bakı, Azərbaycan) — Qazaxıstanı təmsil edən ağır atlet.
Ulu Ana
Mahiyyəti
Ulu Ana, bir çox dəfə dəyişməyə uğrayaraq bir neçə mövqe dəyişdirən bir bütündür. Bozqurd, Hal Anası, Umay, Kübey və başqa bir çox mifoloji varlığa və qoruyucu ruhlara çevrilmişdir. Bu varlıqlar hər nə qədər müstəqil qoruyucu ruhlara çevrilərək fərqli varlıqlar olaraq ortaya çıxmış olsalar da türk mifologiyasında bu Ulu Ananın ən az bir neçə xüsusiyyətini daşıyırlar. Ulu Ana bu baxımdan, ondan qopan ruh və motivlərin əsas bənzərliklərini yaradaraq eyni funksiyalar daşıyan fərqli motivlərə çevrilir. Əbədi yaşayış və həyatın dönüşünü vurğulayan mifoloji inancda o, həyat verici güc və ölümsüzlüyün ən yüksək iradəsi olaraq ortaya çıxar. O, yaşlanmaz bir varlıqdır. Həm tənzimləyici, həm xaos getiricidir. Ziddliklərin özləri onda bir-birləriylə yer dəyişdirər. Bu baxımdan ondan ayrılan varlıqların bir-birinə tərs istiqamətlərdə funksiya görmələri də təbiidir.
Nicat Rəhimov (ağır atlet)
Həyatı
Nicat Rəhimov 1993-cü il avqustun 13-də Bakı şəhərində anadan olub.
Ulu Ana
Etimologiya
(Ul) kökündən törəmişdir. Uca, böyük, çox, görkəmli deməkdir. Ululamak, hörmətlə xatırlamaq deməkdir. Bundan başqa Ulumaq sözcüyü də qurdun müqəddəsliyi ilə əlaqəlidir. Tunguz və Mançu dillərində Ula şəklində iştirak edər və yaxşılıq ifadə edər. Bəzi Türk lehçelerinde Çin mənşəli Lu (əjdaha) sözcüyünün Uluğ / Ulu şəklində deyilməsi isə təsadüfi olsa belə eyni zamanda bu varlığa istiqamətli algıyla də əlaqəli görünməkdədir.
Nicat Rəhimov (ağır atlet)
Karyerası
Nicat Rəhimov 2010-cu ildə Sinqapurda baş tutan Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Nicat Rəhimov 2010-cu ildə Valensiya şəhərində (İspaniya) baş tutan Avropa Olimpiya Təsnifat Turnirinin nəticələrinə əsasən Sinqapur Olimpiadasına vəsiqə qazandı. Nicat Rəhimov birdən qaldırma turnirində əvvəlcə 125 kiloqramlıq, sonra isə 130 kiloqramlıq ştanqın öhdəsindən gəldi. Sonuncu cəhdində isə Nicat Rəhimov 134 kiloqramlıq ştanqı qaldıra bildi və bu mərhələni birinci pillədə başa vurdu. Təjanla qaldırmada isə Nicat Rəhimov birinci cəhdində 154 kiloqramlıq ştanqın öhdəsindən gələ bildi. Növbəti cəhdində 161 kiloqramlıq ştanqı qaldıra bilsə də, üçüncü cəhdində 166 kiloqramlıq ştanqın öhdəsindən gələ bilmədi. Bununla belə Nicat Rəhimov ümumi nəticədə 295 kiloqram nəticə göstərdi və Sinqapur Olimpiadasının qızıl medalına sahib oldu.
Nicat Rəhimov 2013-cü ildə Lima şəhərində (Peru) baş tutan yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.
Maykl Mayers
Maykl «Mayk» Mayers — Hellovin film seriyaları üçün uydurulmuş obrazdır. Filmin titrlərində "Kölgə" adı ilə göstərilir.
Həyatı
Maykl Mayers 19 oktyabr 1957-ci ildə doğulmuşdur. 31 oktyabr 1963-cü il tarixində Hellovin gecəsində bacısı Cuditi bıçaqlayır və şəhər xəstəxanasına aparılır. Maykl burada Həkim Lumisin himayədarlığı altında müalicə olunmağa başlyır. Yetkin yaşına çatdıqdan sonra Maykl xəstəxanadan qaçır və Lori Stroudu izləməyə başlayır.
Musa
Musa — Allahın elçisi, Misirdə doğulmuş yəhudi əsilli peyğəmbər. Musa Xristianlıq, İslam və Bəhailik kimi İbrahimi dinlərdə mühüm peyğəmbər və yəhudilikdə ən böyük peyğəmbərdir.
Rabbinik Yəhudilik Musanın e.ə. 1391–1271-ci illər arasında yaşadığını iddia edir. Elm dünyası Musaya bənzər bir fiqurun mövcud ola biləcəyi ehtimalını nəzəra alır, lakin üstünlük təşkil edən konsensus onun daha çox mifik bir şəxsiyyət olmasıdır.
Çıxış kitabına görə Musa öz qövmünün yəni əsarət altına alınmış azlıq israil xalqının sayının artdığı bir vaxtda dünyaya gəldi və buna görə də Firon israillilərin Misirin düşmənləri ilə əməkdaşlıq edəcəyindən narahat idi. Firon israillilərin sayını azaltmaq üçün bütün yeni doğulmuş ibrani oğlan uşaqlarını öldürməyi əmr edəndə Musanın anası Yohebed onu gizlədir. Fironun qızı Bitiya körpə Musanı Nil çayının yaxınlığında tapıb onu böyütmək istəyəndə Musa fironun ailəsi ilə birlikdə böyüyür.
Musa bir misirlinin ibranini döydüyünü görür. Ətrafda heç kimin olmadığını anlayanda misirlini öldürüb qumda gizlədir. Ertəsi gün gedəndə iki ibraninin döyüşdüyünü görür. Haqsızlara "Qardaşını niyə döyürsən?" o soruşur. Kişi dedi: "Səni kim bizə hökmdar və hakim təyin etdi? – Misirlini öldürdüyün kimi məni də öldürmək istəyirsən?
Musa qorxdu: "Bu gizli iş açıldı" deyə fikirləşdi və Midyan bölgəsinə qaçdı.
Orada, Horeb dağında yanan koldan çıxan Rəbbin mələyi ilə qarşılaşır və onunla söhbət edir. Yehova Musanı Misirə elçi kimi geri göndərir. Dili daha düzgün olan böyük qardaşı Haruna Musanı müşayiət etməyi əmr edir.
On bəladan sonra israillilər Misiri tərk edərək Musanın On Əmri aldığı Sinay dağına yerləşirlər. Bu yaşayış yerlərindən biri bu gün də mübahisəli mövzudur: Yam Suf; Qamış suyu və ya əfsanəvi adı ilə Qırmızı dəniz.
Tövratın ikinci kitabı olan Çıxışa görə, Musa israillilərlə birlikdə Misirdən qaçarkən əsa ilə dənizə çırpılmış, dəniz ikiyə bölünmüş, İsrail oğulları keçdikdən sonra qrupun ardınca gələn Firon və əsgərləri, dənizin altında boğulmuşlardı. İbranicə Tövratda Yam Suf ("Qamış suyu") kimi xatırlanır və ingilis dilində "Reed Sea" oxunur. Bu deyimin zaman keçdikcə pisləşərək "Qırmızı dəniz" kimi istifadə olunmağa başladığı qəbul edilən fikirlərdəndir.
Musa təxminən 40 il bu ölkədə yaşadıqdan sonra Vəd edilmiş torpaqda, Nebo dağında öldü.
Məşhur inancın əksinə olaraq, dünyəvi mənbələr Musa ilə Tövrat arasında tarixi bir əlaqə görmürlər. Tövratı aldığı güman edilən Musanın iddia edilən ömür illəri ilə Tövratın yazılması arasında min ilə yaxın vaxt var. Musa haqqında ilk yazılı mənbələrin Babil sürgünü zamanı yazılmış mənbələr olduğuna inanılır.
Dinə əsasən, Allah tərəfindən ona Tövrat göndərilmişdir. Fironu Allah yoluna çağırmış, lakin firon ona inanmayıb coşqun sularda boğulmuşdur. Musa peyğəmbər Şüeyb peyğəmbərin kürəkəni Harun peyğəmbərin kiçik qardaşıdır. Quranda adı 136 dəfə keçmişdir. 5 Ulul-əzm peyğəmbərdən biridir.
Hitaçinaka
— Yaponiyanın Kanto regionunun şimalında, İbaraki prefekturasında yerləşən şəhər. Şəhər 1 noyabr 1994-cü ildə qurulmuşdur.
2015-ci ilin sentyabrının məlumatına görə şəhərin əhalisi 156,619 nəfərdir, hər km² ərazidə 1570 nəfər yaşayır. Şəhərin sahəsi 99,83 km²-dir. "Hiraqana şəhəri"dir, adı kanci ilə deyil, hiraqana hecaları ilə yazılmışdır.
Tarix
1 aprel 1889-cu ildə bələdiyyə sisteminin işə düşməsindən sonra Nara qəzasının tərkibində Hirayso və Minato qəsəbələri, eləcə də, Katsuta kəndi yaradılmışdır. 1938-ci ildə Minato qəsəbəsinin adı dəyişdirilərək Nakaminato olmuşdur. 1940-cı ildə Katsuta kəndinə qəsəbə statusu verilmişdir. İkinci dünya müharibəsində bölgədə silah istehsal edən xeyli müəssisə yerləşdiyindən tez-tez hava bombardımanlarına məruz qalmışdır. 31 mart 1954-cü ildə Nakaminato və Hirayso qəsəbələri birləşdirilmiş və Nakaminato şəhəri yaradılmışdır. Həmin ilin 1 noyabrında Katsuta qəsəbəsinə şəhər statusu verilmişdir. 1 noyabr 1994-cü ildə bu iki şəhər birləşdirilərək indiki Hitaçinaka şəhəri yaradılmışdır.
Coğrafiya
Şəhər Yaponiyanın Honşu adasında, Kanto regionunun İbaraki prefekturasının mərkəzində yerləşir. Şərqdən Sakir okeana çıxışı var.
Əhali
2015-ci ilin məlumatına görə şəhərin əhalisi nəfərdir, hər km² ərazidə nəfər yaşayır.
İqtisadiyyat
Şəhər Hitachi şirkəti üçün şirkət şəhəri hesab olunur. Bundan əlavə, balıqçılıq, kənd təsərrüfatı və mövsümi turizm də şəhərin iqtisadiyyatında ikinci dərəcəli rol oynayır.
Henri
Henri — Kişi adı.
Hitaçinaka
Nəqliyyat
thumb|İbaraki xəritəsində.
Simvolika
Şəhərin simvolik ağacı ikidilim ginkqo, simvolik gülü hamaqiku, simvolik quşu Horornis diphone hesab olunur.
Makura no Danshi
— Makuranodanshi kimi də tanınan anime serialıdır. Anime Assez Finaud Fabric və Feel şirkəti tərəfindən istehsal olunmuşdur. Anime 13 iyul 2015-ci ildə Yaponiyada yayımlanmağa başlanıb.
İstehsal
Animenin 2015-ci ilin may ayında buraxılması güman olunsa da, bəzi səbəblərdən iyul ayında ekranlara çıxmışdır. Serial  Assez Finaud Fabric və Feel şirkəti tərəfindən istehsal olunmuşdur. Serialın prodüsseri Earth Star Entertainment şirkəti, ssenari müəllifləri isə Yuniko Ayana və Ayumi Sekinedir. Personajların dizayneri Mika Yamomoto olmuşdur. Serialın açılış musiqisi olan "Makura no Danshi" mahnısının yazarı Masayoşi Oişi, səsləndirən isə Natsuki Hanaedir.
Teleyayım və buraxılış
Anime 13 iyul 2015-ci ildən Tokio MX və SUN-TV telekanallarında yayımlanmağa başlamışdır. Serial DVD şəklində 27 noyabr 2015-ci ildə işıq üzü görmüşdür. DVD versiyasına bir neçə yayımlanmayan seriya da daxil edilmişdir. Anime  Comic Earth Star və  Crunchyroll tərəfindən ABŞda, Kanadada, Mərkəzi və Cənubi Amerikada, Böyük Britaniya və İrlandiyada, Skandinaviya ölkələrində, Hollandiyada, CAR-da, Avstraliya və Yeni Zelandiyada eyni vaxta yayımlanmışdır.
Creation Engine
Creation Engine  — "Bethesda Game Studios" tərəfindən hazırlanan oyun mühərriki. "Creation Engine" "The Elder Scrolls V: Skyrim" və "Fallout 4" kimi rol videooyunlarında istifadə edilmişdir.
İstehsal
"Creation Engine" "Bethesda Game Studios" tərəfindən hazırlanan təşkilatdaxili oyun mühərrikdir ("XnGine" "Bethesda"nın keçmiş təşkilatdaxili mühərrikidir). "The Elder Scrolls III: Morrowind", "The Elder Scrolls IV: Oblivion" və "Fallout 3" oyunlarını "Gamebryo" mühərriki ilə yaratdıqdan sonra, "Bethesda" "Gamebryo" qrafikalarının köhnəlmiş olduğuna və gələcək oyunları olan "The Elder Scrolls V: Skyrim" üçün yeni bir mühərrik üzərində işləməyə qərar vermişdir. Başqa bir şirkət tərəfindən ("Obsidian Entertainment") yaradıldığına görə, "Fallout: New Vegas" mühərrikindəki yeniləmələrin heç biri "Creation Engine"ə köçürülməmişdir.
Kürdlər (Ağdam)
Kənd 1993-ci il iyunun 15-də Ermənistan Ordusu tərəfindən işğal olunmuşdur. Kənd 20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin uğurlu əməliyyatları nəticəsində Azərbaycana qaytarılıb.
Ümumdünya Tibb Bacısı Günü
Beynəlxalq Tibb Bacıları/Qardaşları Günü — hər il 12 May qeyd olunur. Beynəlxalq Tibb bacıları/qardaşları Şurasının (ICN) himayəsi altında keçirilir.
Tibb bacıları gününün qeyd olunması fikri ilk dəfə 1953-cü ildə irəli sürülmüşdü, lakin bu beynəlxalq gün 1965-ci ildən qeyd olunur. 1974-cü ildən ICN Beynəlxalq Tibb bacıları Gününü Xeyriyyə xidmətinin qurucularından biri olan Florens Naytingelin doğum günü olan 12 May tarixində qeyd etmək qərarına gəldi.
Hər il bu gün üçün Tibb bacıları Şurası məlumat materialları hazırlayır, qarşıdan gələn Tibb bacıları Gününün mövzusunu və şüarını elan edir. Böyük Britaniyada Beynəlxalq Tibb bacıları Günü, 21 May - ölkənin həbsxana sisteminin islahatçısı E.Frinin doğum günündə qeyd olunur.
Qaraman
Qaraman — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Göyçay rayonunun Qaraman kəndi Ləkçılpaq kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Qaraman kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.
Toponimikası
Kəndin adı qaraman tayfasının adı ila əlaqədardır. Bir məlumata görə, 2000 çadırdan ibarət qaramanlar Səlcuq sultanı Toğrul bəy dövründə (1038-1063) əvvəlcə Anadoluya gəlmiş və buradan da başqa yerlərə, o cümlədan Azərbaycana yayılmışlar. Qaramanların XIII əsrdə şimaldan Azərbaycana gəlməsi və buradan müəyyan hissəsinin Ön Asiyaya köçməsi fikri də mövcuddur. Onlar varsaq, qara, İsa, koşun va qıştomir qollarından ibarət olmuşlar. XV əsrdə Cənubi Azərbaycanda yaşamış qaramanlar qızılbaş tayfalarından biri olmuşdur. Səfəvi şahları hərbi xidmətlərinə görə bu tayfaya Azərbaycanda yerlər vermişdilər. Qaraman adı Çində yaşayan salarlar arasında da çəkilir. Tadqiqatçılara görə, qaraman oğuz tayfalarındandır. Onlar Volqa boyunda IX əsrdə bir dövlət yaratmış, XI əsrdə qıpçaqlarla toqquşmada məğlub olmuş və bir hissəsi Azərbaycana gəlmişdir. Azərbaycanda müxtalif variantlarda beş Qaraman adlı kənd qeyda alınmışdır. Qaraqoyunlu Qara Yusifin qoşun başçısının adı Qaraman olmuşdur. XIV əsrin ikinci yarısında Bərdə və Gəncə mahalları köçəri qaramanlı tayfasından əmir Yarəhməd Qaramanın əyaləti idi. XIX əsrin ortalarına aid sənədlərdə indiki Salyan rayonunun ərazisində 29 ailədən ibarət qaramanlı adlı köçəri tayfanın yaşaması göstərilir. Oturaqlaşdıqda onlar Aşağı və Yuxarı Qaramanlı kəndərini əmələ gətirmişdilər.
Lüdviq Qumploviç
Ludviq Qumploviç (9 mart, 1838, Krakov şəhəri, Polşa - 19 avqust, [[1909 Qraz vilayəti, Avstriya) — hüquqşünas və Qraz Universitetində inzibati və dövlət hüququ üzrə profesoru idi. Qumploviç Avropa sosiologiyanın yaradıcılarından biridir.
Qaraman
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd ovalıqda yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 823 nəfər əhali yaşayır.
Vürs reaksiyası
Vürs reaksiyası və ya Vürts reaksiyası — metallik natriumun alkilhalogenlərə təsiri ilə simmetrik alkanların sintez metodudur. 1855-ci ildə fransız alimi Şarl Adolf Vürs tərəfindən tapılmışdır.
Senecio chiquianensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dendrobium
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
İstinadlar
Dendrobium [[The Plant List] saytında]
Litsea travancorica
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cəfərxan Abbasov
Cəfərxan Abbas oğlu Abbasov — pambıqçı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1950).
Həyat və əmək fəaliyyəti
Cəfərxan Abbasov 1903-cü ildə İliç rayonunun Təzəkənd kəndində anadan olmuşdur. İliç rayonunun M.Qorki adına kolxozunda manqa başçısı işləmişdir. 1949-cu ildə pambıqçılıq sahəsində yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. 17 iyun 1950-ci ildə pambıqçılığın inkişafında göstərdiyi xidmətlərə görə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüş, Lenin ordeni, Qırmızı Əmək Bayrağı ordenləri ilə təltif olunmuşdur. Cəfərxan Abbasov 29 avqust 1965-ci ildə İliç rayonunun (indiki Şərur rayonu) Oğlanqala kəndində vəfat etmişdir.
Dünbililər
Dünbililər və ya dümbülülər — İranın Xoy və ətraf vilayətlərdə yayılaraq yaşamış türk dilində danışan kürd əsilli sülalə.
Tarixi
Dünbili eli ilk olaraq XI əsrdə ərəb coğrafyaçıların Suriya ilə bağlı məlumatlarda adı çəkilir. Şərəfnamə bu eldən "Dunbuliye Boxti" (Botanlı Dünbililər) deyə bəhs edir. Şərəf xan Bidlisiyə görə Dünbililər sonradan Müsəlmanlaşmış Yezidilərdir, onun qeydinə görə Dünbili bəyləri Sökmənabad mahalını idarə edirdilər. Yenə bir ara Həkkari bəyliyini də Səfəvilərin yardımıyla ələ keçirmişldilər.
Şərəf xan, Dünbililəri Kurmanci ləhcəsində danışan əşirətlər arasında sayır. Hələ də Ərzurum, Urmiya və İraqdakı Dünbililər Kurmanci danışırlar və bir bölümü Yezidilik inancına sahibdir. Salmas və Xoy bölgesinde yaşayanlar isə Minorskiyə görə XVIII əsrdə Azərbaycanlılaşıblar. Bu gün etibariyle sadəcə Azərbaycan dilində danışırlar.
Dünbili elinin nümayəndələri XVIII əsrdə Xoy xanlığı və Təbriz xanlığının yaranmasında fəal iştirak etmişdilər. Nəslin nümayəndəsi Cəfərqulu xan Dünbili və oğlu İsmayıl xan Dünbili Şəki xanlığını idarə etmişdilər.
1728-ci il tarixli “İrəvan əyalətinin icmal dəftəri” ndə Sədərək nahiyəsində dümbülü əşirətinin Xatunkəhriz, Molla Xəlil, İsaxan, Dərəbəy, Yaqutxan, Söyüdlü, Hacı İslam, Bəy, Öküzbatır kəndlərində yaşadığı qeydə alınmışdır (“Naxçıvan sancağının müfəssəl dəftəri”. Bakı, 2001, s.361-362).
Köşk
Köşk – xırda ticarət və ya xidmət göstərmək üçün nəzərdə tutulmuş ölçüləri çox da böyük olmayan tikili. “Kiosk” sözü Avropa dillərinə türk dilindən keçmişdir. Bank terminalı, ödəniş terminalı, yaxud informasiya terminalı da köşk şəklində hazırlana bilər. İnformasiya vermək və informasiya almaq üçün nəzərdə tutulmuş informasiya köşkləri sensor ekranlı kompüter terminalı şəklində olur.
thumb
Brüs Sprinqstin
Brüs Sprinqstin — "Boss" ləqəbli ABŞ musiqiçisi, müğənni, mahnı sözü müəllifi və bəstəkar. Sprinqstin 70-ci illərdə əsasən siyasətdən, işçi sinfindən, müharibə qarşıdı görüşlərindən və Nyu-Cersi ştatındakı həyatdan bəhs etdiyi mahnılarıyla məşhurlaşdı və o gündən bəri daha da populyarlaşmağa və gündəmdə qalmağa davam etdi. Asanlıqla tanına bilən səsi və 3 saata yaxın konsertlər verə bilmə qabiliyyəti Sprinqstinin ən bilinən xüsusiyyətlərindəndir.
Giləzi Dili burnu
Həmçinin bax
Sarıqayabaşı burnu
Mum heykəllər muzeyi 2 (film, 1992)
Mum heykəllər muzeyi 2: Zamanda itirilmişlər — 1992-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ filmidir.
Osmanlı miniatürü
thumb|300px|Osmanlı miniatür rəssamları Osmanlı miniatürü  və ya türk miniatürü — Osmanlı imperiyasında fars miniatür ənənələri ilə bağlı olan incəsənət növü.
Miniatür sənəti İslam dünyasında bir yer tutan saray sənətidir. İran, İraq, Orta Asiya və Anadoluda türk və fars sülalələri dövründə son orta əsrlərdə yüksək inkişaf və əhatə dairəsinə çatmışdır. Osmanlı miniatür sənəti, Xətt, Naxış, Təzhib, Ebru və Cild kimi ənənəvi sənət sənətlərindən biridir.
Sultan II Mehmetdən sultan I Süleymanın dövrünə qədər Osmanlı İmperiyasının himayəsi altında miniatür sənətinin inkişaf edərək orijinal Osmanlı miniatürünə çevrilmiş və 18-ci əsrə qədər incəsənətdə mühüm yer tutmuşdur.
II Mehmed dövrü
II Mehmed portretlərinin təsiri və Osmanlı sənətkarlarının İtalyan ustaları ilə müəyyən bir müddətdə işləmək imkanı qazanması, Osmanlı miniatür sənətçilərinin portretlərə marağı artırdı. Qısa müddət sonra portret Osmanlı miniatürünün repertuarına və Imperial Nakkaşhanesi'ne daxil edilmişdir. Nakkaş Sinan Bey və şagirdi Ahmed Şiblizade miniatür portretlərində ixtisaslaşır. Osmanlı miniatür sənəti portret və miniatür sənətinin qarışığından doğuldu. Bu sənət həm qərbdə kölgəlik, həm də perspektivli texnikaları əhatə edir və ənənəvi fars miniatür sənətinin xüsusiyyətlərini yerləşdirdi.
XV-XVI əsrlər
Osmanlı miniatür sənəti II Bəyazid, I Səlim və I Süleyman dövründə böyük inkişaf etmişdir. Bu dövrdə Osmanlı sülaləsinin sənət yolu ilə yüksəlməsi də daxil edilmişdir. Bu dövrdə tarixşünaslıq əhəmiyyət qazanmış və Osmanlı miniatür sənəti əhəmiyyətini artırmışdır.
I Səlim dövründə, Osmanlı İmperiyası Nakkaşhanhane böyük dəyişikliklərə səbəb olacaq, İrandan sənətkarlar köçü etdi. 1514-cü ildə Çaldıran döyüşündə I Səlim Səfəvilər dövlətini məğlub etdi və qərbi İranın və Səfəvilər paytaxtı Təbrizi tutdu. I Səlim Təbrizdən İstanbula çoxlu sayda sənətkar və rəssam gətirtdirdi
Osmanlı miniatür sənəti, ilk inkişafdan bu yana fars miniatürləri və sənətkarlar tərəfindən təsirləndi. Əslində, Imperial Nakkaşhanesi qurulduqdan bəri həmişə daimi fars miniatür ustaları olmuşdur. Herat, Səmərqənd, Diyarbəkir, Şiraz və Bağdadın miniatür ustaları üçün İstanbul İmperatorluğunun Nakkaşhane'sinə qatılmaq üçün ümumi idi. Amma II Səlimin dövründə İran sənətçilərinin İstanbula köçməsi Osmanlı tarixinin ən böyük miqrasiyası idi. Bu köç Osmanlı miniatürünə dərindən təsir etdi və onun formalaşmasında mühüm rol oynadı. Bu rəssamların sayəsində Osmanlı miniatürü Təbriz miniatürünün hazırlanmış bəzək və toxumasını qəbul etdi. Qərb rəssamları və Qərb sənəti II Mehmetin hakimiyyət dövründə Osmanlı miniatürünə təsirindən sonra Osmanlı miniatür tarixində ikinci böyük təsir göstərmişdir.
Osmanlı miniatür tarixinin üçüncü böyük dəyişməsi Osmanlıların Aralıq dənizində mühüm dəniz qüvvəsinə çevrilməsi ilə başladı. Osmanlıların dənizə marağı Aralıq dənizi sivilizasiyaları ilə qarşılıqlı təsirini artırdı. Ardından, Aralıq dənizi icmalarının mənimsənildiyi Kartoqrafiya, Portolan xəritəsi və Dəniz Atlası kimi rəsm texnikaları ilə sıx əlaqə saxladılar. Osmanlı İmperatorluğunda belə xəritələr əvvəlcə praktiki məqsədlər üçün hazırlanmışdı, lakin qısa müddətdən sonra bu xəritələr dekorativ və təsvir olundu və kitab sənətinin bir hissəsi oldu.
Kartoqrafiyanın Osmanlı miniatürüylə qarşılıqlı əlaqələrindən iki böyük əsər, Kitab-i Bəhriyə və Bəyani-mənazi-səfəri-iraqeyn I Süleymanın dövründə tamamlandı.
Qismət Məmmədzadə
Qismət — Müğənni.
Həyatı
Moskvada yaşayan və Qismətlə birlikdə çalışan qarmon ifaçısı Alim Vəliyev Qismətə Bakıya qayıtmağı təklif edir. 2002-ci ildə da Bakıya gedir, ilk mahnısı olan "Qismət birdir" mahnısını ona bəstəkar Elçin İmanov təklif etdi. Bu mahnı Qismətə uğur gətirir. 2003-cü ildə Qismətin daha bir audio kaseti "Qismət birdir" adı altında "Səbuhi" studiyası tərəfindən hazırlanıb dinləyicilərə təqdim olundu. Amma bu kaset birinci kimi uğursuz olmadı. Bu dövrlərdə Qismətin daha da tanınmsında teleaparıcı Kamran Həsənlinin böyük köməyi oldu. Bir sıra verilişlərdə konsertlərdə iştirak edən müğənni, 2004-cü ildə hələ Moskvada yaşayarkən mahnılarını eşidib çox sevdiyi Aygün Səmədzadə ilə tanış oldu və onun yazdığı "Bakinski roman" mahnısını oxudu. Az bir zamanda bu mahnı hitə çevrildi. Qismətin karyerasında bu mahnının şübhəsiz çox böyük rolu var. Bunun ardından "Səbuhi" studiyası Qismətin daha bir kasetini hazırladı. Bu kasetə də "Bakinski roman" adı verildi. Kasetdə Aygün Səmədzadə ilə bərabər Esmiraldanın, Sevda Məmmdlinin, Qismətini yaxın dostu mərhum Emin Cəbrayılovun, klassik bəstəkarların mahnıları və muğam da yer aldı. Bakıya gəldiyi illər ərzində "Ən yaxşı gənc ifaçı", "Qızıl disk", "Hit mahnı ifaçısı" və s. mükafatlara layiq görüldü. 2005-ci ildə İncəsənət iniversitetinin prodüsser fakultəsinə qəbul olunub. Həmin ilin sonunda "De ki..." adlı növbəti kaseti satışa çıxardıb. Kasetdə Aygün Səmədzadə, Xanım İsmayılqızı, Aytən İsmixanova, Tahir Əkbər, Mətanət Nəsirqızı və s. bəstəkarların mahnıları ilə yanaşı aşıq mahnıları və muğam daxil edilib. Uzun fasilədən sonra daha bir albom dinləyicilərə təqdim olundu. 2010-cu ildə "Gilan" studiyasında hazırlanan və 12 mahnıdan ibarət olan alboma "Qismət" adı verildi. Əvvəlki albomlardan fərqli olaraq bu albomda aşıq və bəstəkar mahnıları ilə bərabər Qismətin öz mahnıları da yer aldı.
Qismətin mahnılarını təkcə Azərbaycanda deyil, Türkiyədə, Rusiyada, İranda, Almaniyada, Hollandiyada da sevib, dinləyirlər. Gənc olmasına baxmayaraq demək olar ki, Qismətin böyük və zəngin yaradıcılığı var. Özünün dediyi kimi: "İstiyirəm ki adım Azərbaycan musiqi tarixində qalsın və mən necə həmişə Hacıbaba Hüseynovun adını fəxrlə ehtiramla çəkirəmsə, nə vaxtsa mənim də adım eləcə çəkilsin...."
Tənəkə təbili (roman)
Tənəkə təbili — Günter Qrass tərəfindən yazılmış romandır. Bu roman 1959-cu ildə "Dantsiq triologiyası"nın bir hissəsi kimi nəşr olunur. O, Almaniyada müharibədən sonra çap olunmuş ən vacib romanlardan biri sayılır.
Mövzusu
Romanda öz həyatını danışan Oskar Matserat 1924-cü ildə Dantsiqdə dünayaya gəlir. Anadan olan zaman o tam yetişmiş bir təfəkkürə malik olur. O üç yaşından sonra daha böyümədiyi üçün həmişəlik uşaq olaraq böyüklərin həyatı haqqında aşağıdan yuxarıya baxaraq xəbər verir. O malik oduğu tənəkə təbilinin köməyi ilə hətta keçmişə boylana bilir, məsələn anasının necə anadan olması haqqında da məlumatlara malikdir. Oskar romanda özü haqqında üçüncü şəxsdə məlumat verir.
Oskar özü haqqında deyir ki, o "ağılı başa malik körpələrə" aiddir və "onun təfəkkürü artıq anadan olanda sona çatmışdır, bundan sonra o malik oduğu bu təfəkkürü təsdiq etməlidir". O Böyüklərin dünyasını inkar edir və 3 yaşından sonar daha böyümək istəmir. Eyni zamanda o həm xarci, həm də daxili görünüşünə görə özünün tam yetişdiyini və bununla Böyüklərdən çox yüksəkdə durduğu qənaətinə gəlir.
Oskarın söylədiyi əhavalatların düzgünlüyü çox vaxt şübhə doğurur. 1952-ci ildə o "Ruhi xəstələr" müalicə ocağında olduğunu və dəli olduğunu söyləyir ki, bu da inanılmazdır. Bundan əlavə, onun daha böyüməməsi də sual altınadadır. Çünki, o zirzəminin pilləkənlərindən aşağıya yıxldığı üçün və ya özü bilərəkdən böyümək istəməməsi aydın deyil.
Roman Oskarın anasının kartof sahəsində yaradılması ilə başlayır. Özü haqqında məlumatları o, bu dünyanın işığını 60 Vatlıq iki lampa işığı timsalında gördüyü vaxtdan, yəni anadan olduğu vaxtdan başlayaraq təsvir edir. Təsvir olunan hadisələr çox vaxt polşa və alman vətəndaşlarının ikinci dünya müharibəsindən əvvəl həyat tərzlərini və sonra Oskarın Almaniyada sənətçi kimi həyatını əhatə edir. O müharibənin təsiri nəticəsində dəli olur və dünyada baş verənləri öz şəxsi baxışları ilə qiymətləndirir. 1954-cü ildə o dəlixanadan azadlıqa buraxılır.
Film haqqında
Tənəkə təbili eyni adla rejissor Volker Şlöndorf tərəfindən 1979-cu ildə ekranlaşdırılmışdır.
O ilk alman filmi kimi Oskar mükafatına layiq görülmüşdür. Bundan əlavə bu filmə "Kann qızıl palma budağı" mükafatı da verilir.
Litsea wrayi
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kovaq
Kovak - türk mifologiyasında səma tanrısı. Göy (Gök, Kök, Kük) Ata da deyilir. Monqollar Tenger Eçege (Tenger Etzeg) "Göy Baba" deyərlər. Daha sonra Göy Tanrı anlayışına çatan bir yaradıcı anlayışıdır. Şumerlerden etibarən Göy çadır olaraq qəbul edilmişdir. (Sami "Ərəb-İbrani" anlayışında isə tam tərsidir, onlarda torpaq çatıl olaraq iştirak edər.) "Üze kök Tenri əsrə yagız iştirak kılıntukda əkin ara adam oğlı qılınmış. "Üstdə mavi göy, altda yağız yer yaradıldığında, onların arasında adam oğulları yaradılmış." (Orxon Abidələri). Tunguslardaki Kovakı (digər adı və ya əkizi Savakı) adlı yaradıcı tanrını xatırlatmaqdadır. Göy Xan ilə qarışdırılmamalıdır. Bəzən qadın cinsində qəbul edilir. İnsan və heyvanlara süd verir. Yakutlara görə bu Göy Ana, hər kəsin yoldaşını taparaq onları birləşdirən bir ruhdur. Bundan başqa yeni evliler də qorumaqdadır. Türklərdə Sümerlerden bu yana göy çatıl olaraq qəbul edilər. Bu səbəblə Göy Ana təbiri çox məşhur deyil. Lakin Yer və Göy-birindən ayrışmadan əvvəl birlikdəykən hər şey zıttınıda ehtiva etdiyi üçün Göy Ananın da orada var olduğu deyilər. Sümerlerde İnanna, Göy Ana anlayışını qarşılayar. Inanna'nın digər adı Iştar'dır və bu şumer Ay və gzəllik ilahəsinin adı da işıldama kökü ilə əlaqəli görünməkdədir.
Samrav
Samrav Xan - türk, yakut və altay mifologiyasında Göy Tanrısının başqa bir adıdır. Göylərin suverenliyini əlində saxladığı deyilər. İki həyat yoldaşı vardır; Kuyaş və Yalçuk (Günəş və Ay). Bu yoldaşlarından bir qızı olmuşdur. Kuyaştan Umay (Huma), ki bu qızı Buzat (Boz At)a minər. Yalçuktan isə Ayhulu (Ayluh) adlı qızı doğulmuşdur. Bu qızı da Sarat (Sarı At)a minər. Mengüsü (ölümsüzlük mənbəsi) Samrav Xanın ölkəsində iştirak edər və onun tərəfindən müdafiə olunur. Söz; köhnə altay, monqol və tungus-mançur dillərinin hamısında şaman məzmunu ilə əlaqəli bir köktür.
Etimologiya
(Göğ/Göy/Kök/Kov/Köv) kökündən törəmişdir. Mavi rəng, yüksəklik, sonsuzluq, gözəllik, genişlik, ənginlik kimi mənalar ehtiva edər. İlahiliyi ifadə edər.
Campaolo Kutillo
Campaolo Kutillo (Giampaolo Cutillo; ) — İtaliyanın Azərbaycan Respublikasındakı səfiri.
Həyatı
C.Kutillo 1970-ci ildə Neapolda anadan olub. Diplomatik xidmətdə 1994-cü ildə fəaliyyətə başlayıb.
1998-ci ildə İtaliyanın Venesuelanın paytaxtı Karakasda konsulu təyin edilib, 2001-ci ildə ölkəsinin Pakistandakı səfirliyində, 2005-ci ildə isə İtaliya XİN-in Cənubi Asiya və Okeaniya Baş bürosunda çalışıb. 2009-cu ildə isə Mumbaya (Hindistan) baş konsulu təyin edilib.
Campaolo Kutillo 2013-cü ilin iyulunda diplomatik missiyası başa çatmış Mario Baldini əvəz edir.
Qaraməryəm
Qaraməryəm — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
Toponimikası
Göyçay r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də qəsəbə. Şirvan düzündən şm-da Girdimançay ilə Göyçay çayı arasında uzanan yüksəklikdə, Qaraməryəm tirəsinin ətəyindədir. Bəzi tədqiqatçılara görə, qismən təhrifə uğramış toponim Qaramərən olmalıdır. Qəsəbə adını oradakı eyniadlı çayın adından almışdır. Çayın adı qara və monqol dilindəki mərən (çay) sözlərindən ibarət olub, "qara çay" mənasındadır. Əslində qəsəbə ətəyində yerləşdiyi eyniadlı tirənin adı ilə adlanır. Keçən əsrin əvvəllərində kəndin adı Qaraməryəm variantında da qeydə alınmışdır.
Tarixi
1918-ci ildə kəndin ərazisində Qaraməryəm döyüşləri baş vermişdir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıya alınmasına əsasən qəsəbədə 1528 nəfər əhali yaşayır.
Mədəniyyəti
Qəsəbədə 1 ümümtəhsil məktəbi, 1 uşaq baxçası,, 1 klub, 2 kitabxana, 1 rabitə şöbəsi, 1 elektron ATS, xəstəxana və doğum evi, 2 aptek, 1 yanğınsöndürmə məntəqəsi vardır.
Din
Qəsəbədə "Fatimeyi Zəhra" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Qafar Abdullayev
Qafar Heydəroviç Abdullayev - (15 (28) fevral 1896, Azərbaycan — 9 fevral 1951, Səmərqənd) - Özbək, Sovet oftalmoloqu.
Həyatı
1896-cı ildə müasir Azərbaycan ərazisində anadan olub. BKP üzvü (b).
1933-cü ildən - iqtisadi, sosial və siyasi iş üzrə. 1933-1951-ci illərdə - Oftalmoloji klinikada köməkçi, dosent, göz xəstəlikləri kafedrasının müdiri, Səmərqənd Dövlət Tibb İnstitutunun professoru.
Tibb elmləri doktoru, Özbəkistan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü. Traxoma üçün yeni müalicə üsulları hazırlamışdır.
SSRİ Ali Sovetinin 2-ci çağırış deputatı seçilmişdir. 1951-ci ildə Səmərqənddə vəfat etdi.
Senecio kacondensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qarayazı (Göyçay)
Qarayazı — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində ən böyük kəndlərindən biridir.
Xınıs
Xınıs (Ermənicə Խնուս ,Khnous, Kürmənci Xinûs və Zazaca Xınıs) — Ərzurum İlinin bir ilçəsi.
Qarayazı (Göyçay)
Etimologiyası
Bozdağ silsiləsinin ətəyindədir. Digər keçmiş adı Qurdkəndi olmuşdur. Türkdilli qurd tayfasının adındandır. Kənd bu tayfaya mənsub ailələrin Qarayazı adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.
Dendrobium albosanguineum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xınıs
Əhalisi
2007-ci il əhali sayına görə bölgənin əhalisi 32.059 nəfərdir.
Qarayazı (Göyçay)
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2282 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Kəndin ərazisindən Qazıməmməd-Qazax magistral qaz kəməri keçir.
Din
Kənddə Qarayazı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Ümumdünya Mətbuat Azadlığı Günü
Ümumdünya Mətbuat Azadlığı Günü 3 may 1993-cü ildən qeyd olunur. Bu gün bütün dünyada senzuranın yolverilməzliyi, həbsdə olan jurnalistlərin azad olunması, təzyiqlərə məruz qalan jurnalistlərə qarşı bu hərəkətləri edənlərin cəzalandırılması ilə bağlı müzakirələr aparılır.
Xələclər
Xələclər – İranda, Əfqanıstanda, Pakistanda və digər ölkələrdə məskunlaşmış türkköklü xalqı. Dilləri Altay dil ailəsinin Türk dilləri qrupunun Arqu yarımqrupuna aiddir. İrandan başqa yaşadıqları ölkələrdə digər xalqlar arasında assimilyasiyaya uğramışlar. Hazırda İranda xələclərin böyük əksəriyyəti azərbaycanlılar ilə qarışsa da, az bir qismi öz dillərini məişət səviyyəsində qorumuşdur. İranın Mərkəzi və Qum ostanlarında yaşayırlar.
Xələclər Astara rayonunun Şahağac kəndində yaşayırlar. Məsud Məmmədov namizədlik dissertasiyasını Xələc dilinə həsr etmişdir. Xələclər buraya Şandermandan gəlmişlər.
Adı mənşəyi
Divani Lüğəti-Türkə boy adı belə izah edilir;
"..... İyirmi ikilər onlara Türkçe kal aç deyərlər, "ac qal" deməkdir. Sonradan bunlara "Xalaç" deyilmişdir; əslləri budur. "
''Oğuzlar və qıpçaqlar x nı k ya tərcümələr. Bunlar "Xalaçlar" dan bir bölüktür. Bunlar türklərin "qızım" dediyi yerdə "Xızı" deyərlər. Və yenə o biri Türklərin "kandi erdinğ" dediyi yerdə bunlar "xanda erdinğ" deyərlər ki, "harada idin​​" deməkdir.''.
Oğuz Dastanında da "Xələc" sözünün bir Türk boyunun adı olaraq görülər və "ac qalmaq" söyleminden törədiyi ifadə edilmişdir.
Yayıx
Yayıx - türk mifologiyasında çay tanrısı. Digər adları Yayık Xan, Yayuk Xan, Cayık və ya Tayıqdır. Bulaq və göllərə görə məsuliyyət daşıyır. 17 çayın qovuşduğu yerdə yaşayır. Çaylara, küləklərə və sulara hökm edər. Qamçısı şimşəkdir. Böyük tufandan sonra səmaya çıxmışdır. Su ilanı və ya Su əjdahası cildinə girə bilər. Yerlərdən sular fişqırdar. İnsanları pisliklərdən qoruyar. Ona Yayın Qaldırma adı verilən saçı (cansız əşyanı qurban gətirmə) mərasimləri edilir. Yazda heyvanlarının və atların avuzları (ilk südləri) ilə yarma qarışdırılaraq edilən lapalar çaylara saçılar. Göyün üçüncü qatında oturar. Şamanlara fikri səfərlərində kömək edər. Qoruçı (Qoruçu/Qoruyucu) olaraq xarakterizə edilər.
Qazax və qırğız hekayə və söz-söhbətlərində Təpəgözü kor edən qəhrəmanın adı da "Yayık (Jayık)" olaraq keçər. Şaman ayin və mərasimlərində "Yayık Xan"ın olduqca əhəmiyyətli bir yeri vardır. Onun görünüşünü ağ parçadan edərlər. Tölöslerin "Tayıx" dedikləri və ağır bəlalar gəldiyində yaxardıqları bu ruhu "Qoruçı" olaraq təyin etdikləri də yazılmışdır. Altaylar, çaylar daşdığı zaman, "Yayık sudan çıxdı" deyərlər, çünki mekanı 17 dəniz və ya çayın qovşağında olan Yayın Xan coşub, daşan suların ruhudur və yer üzündəki bütün sular ona aiddir
Etimologiya
(Yay / Yaz) kökündən törəmişdir. Əngin, məşhur və ya qurban etmək kökündən gəlir. Bundan başqa bu kökün yaratmaq anlamıda tapılar.
Kinoteatr
Kinoteatr kinofilmlərin göstərildiyi ictimai binadır. Kinoteatrın əsas binasında tamaşaçı zalı yerləşir. Bu zalda yerləşmiş böyük ekranlarda (30 m-ə qədər) bütün film növlərinə baxmaq mümkündür. Kinoteatr "kino" və "teatr" sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır. Kino yunanca "Kinomotoqraf" sözünün qısaldılmış formasıdır, mənası "Hərkəti çəkmək" deməkdir. Müasir kinoteatrlarda bir neçə tamaşa zalı olur. Onlar kondensionerlərlə və xüsusi səs effekti yaradan texnika ilə təchiz olunurlar. Yüksək keyfiyyətli kinoteatr üçün dibarların və tavanın akusitik tərtibatlarla təchiz olunması səciyyəvidir. Keçmiş SSRİ-də olan kinotaetrlarda 2500–4000- yaxın tamaşaçı yeri nəzərdə tutulurdu. Müasir kiotetralrda isə tutumu 200–300 olan kiçik zallar olur. Film proyektorlarında eni 35 mm olan lent texnikasından istifadə edilir. Xüsusi effektli filmlərin (3D) gösətrilməsi üçün uyğun kinoteatrlar mövcuddur.
Kino tarixindən
Kinonun ixtirası məlum mənbələrə görə Lumiere qardaşlarına məxsusudur. Kinoteatr isə film və tamaşaçı arasında münasibətin formalaşmasından sonra yaranmışdır. XİX əsrin sonunda Maks və Emil Skladanovski qardaşları, Lumiere ailəsi, Vilyiam Dikson və Tomas Edison kimi şəxslərin etdikləri cəhdlər məhz hərkət edən şəkillərin attraksiyon məqsədi üçün yaratmaq məqsədi daşıyıdı.
Film texnikasının inkişafı öncə elmi məqsəd daşıyır. Beləki ingilis Edvard Muibridj (Eadweard Muybridge) 1870-ci ildə atın çapmasını bir neçə kameradan çəkir və bununla o atın hərkəti zamanı müəyyən vaxt anında onun nallarının heç birini yerə dəyməməsini sübut etmək istəyir. Film texnikasının kommersiya məqsədi ilə tətbiqi ABŞ-də başlayır. Burada Edison gənc ingilis assistentləri olan Villyam Laurie Dikson ilə birlikdə 1891-ci ildə kinoskopu düzəldirlər. Bu qutuda adamlar qısa filmlərə baxa bilirdilər. 1894-cü ilin aprelində Nyu-Yorkda satış mərkəzində beş belə maşın nümayiş etdirilir. Bu maşından sitifadə 25 sent idi. Başqa şəxslər kinonun əsası olan projektor sistemlərinin inkişafı ilə məşğul olurlar. Artı1 1880-ci illərinsonunda İngiltərədə beleə texnikaya rast gəlinir. eyni zamanda bir-birindən asılı olmayaraq Fransada Lumiere qardaşları və Amerikada Tomas Armat tərəfindən bu texnika daha da inkişaf etdiriilir.
1894-cü ildə "Sortie des ouvriers des usines à midi" adı ilə çəkilmiş ilk artıq mövcud deyil. Onun bizə gəlib çatan versiyası 19 mart 1895-ci ilə təsadüf edir. İlk film neqativi kimi kağız götürülmüşdür. Bu film 1895-ci ildə bir neçə dəfə nümayiş etdirilir.