cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Məhəmməd Məmmədov (leytenant)
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məhəmməd Məmmədov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Yukiko İnui
Yukiko İnui (d. 4 dekabr 1990, Omihaçiman, Yaponiya) — Yaponiyanı təmsil edən sinxron üzgüçü. Yukiko İnui 2016-cı ildə Yaponiyanı Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi və yarışların iki bürünc medalını qazandı. İnui həm də 2015-ci ildə Kazan şəhərində Dünya Çempionatının bürünc medalını qazanıb.
Karyerası
Yukiko İnui 2016-cı ildə karyerasında birinci dəfə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində Olimpiya Oyunlarında qüvvəsini sınadı. Yukiko İnui komanda yoldaşları ilə birgə yarışların finalında 189.2056 xal topladı və XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.
Yukiko İnui həmin Olimpiya Oyunlarında həmdə duet yarışlarda çıxış etdi. Yukiko İnui Risako Mitsui ilə birgə yarışların finalında 188.0547 xal topladı və XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.
Müzahim İsmayılzadə
Müzahim İsmayılzadə  — yazıçı, şair, publisist, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin (1984) və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2002).
Həyatı və təhsili
Müzahim İsmayılzadə 5 dekabr 1958-ci ildə Azərbaycanın Gədəbəy rayonunun  Nəriman kəndində  ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1965-1975-ci illərdə doğulduğu Nəriman kənd orta məktəbində təhsil almışdır. Orta məktəbi bitirdikdən sonar iki il istehsalatda çalışmışdır.
1976-1981-ci illərdə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) tarix fakültəsində  təhsil  almışdır. Universiteti bitirdikdən sonra təyinatla İsmayıllı rayon tarix-diyarşünaslıq muzeyində, habelə şəhər  3№-li orta məktəbdə çalışmışdır (1981-1984).
Azərbaycan Texniki Universitetində (1984-1990), “Ədəbiyyat qəzeti” ndə (1990-1992), Azərbaycan  Dövlət  Quruculuğu  və Beynəlxalq  Münasibətlər  İnstitutunda (1992-1994), “Həyat”  (1994-1995), “Xalq  qəzeti” (1995-1999) və “Respublika” qəzetlərində (1999-2009) məsul vəzifələrdə çalışmışdır. 2009-2014-cu illərdə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə qəsəbəsində bələdiyyə üzvü seçilmiş, komissiya sədri olmuşdur. 2015-ci ildən Azərbaycan Dövlət Milli Arxiv İdarəsində  işləyir.
Ailəsi
1988-ci ildə ailə qurmuşdur. Üç ovladı, dörd nəvəsi var.
Yaradıcılığı
Ədəbi yaradıcılığa orta məktəb illərində şeirlə başlamışdır. İlk şeirləri "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində dərc edilmişdir (1978). Bundan sonra "Komunist", "Azərbaycan gəncləri", "Molodyoj Azerbaydjana", "Həyat" qəzetlərində, "Azərbaycan", "Ulduz", "Mars" jurnallarda şeirləri və nəsr əsərləri çap olunmuşdur.
Müzahim İsmayılzadənin nəsr əsərlərində tarixi keçmişimizin ağrılı problemləri əks olunmuşdur. Müəllifin yaradıcılığında xüsusi yer tutan “Sunami” (2018) romanı Sumqayıtda baş verən erməni təxribatını, bütövlükdə Azərbaycan-erməni münaqişəsinin xronikasını özündə cəmləşdirir, daşnakların törətdikləri cinayətləri əks etdirir.
“Yol”, “Mezazoyda gecikmiş toy” romanları, “Kölgəsi özünə oxşayan adam”, “Amansız, anamsız dünya” povestləri jurnalistlərin həyatından bəhs etməklə zamanın mürəkkəbliklərini əks etdirir, dövrün ictimai və siyasi, mədəni həyatını reallığı ilə göstərir. Hekayə, esse və novellalarında da müəllif üslubuna sadiq qalaraq yaşadığı illərin portretini yaratmışdır.
Müəllifin “Milyon dollarlıq nahar”, “22 ildən sonrakı etiraf”, “Onda daha xoşbəxt idi”, “Ağcaqanad dərəsi”, “Hasarın o üzündən gələn səslər” və başqa nəsr əsərlərində sosial və mənəvi-əxlaqi problemlərə toxunulmuşdur.
Əsərləri rus, ingilis, türk və fars dillərinə tərcümə olunmuşdur.
Tanınmış yazıçı-publisist Vaqif İsaqoğlu onun ədəbi irsi haqqında “Sunami”dən sunamiyə: Müzahim İsmayılzadənin söz dünyası” (2018) adlı monoqrafiya yazmışdır.
Mükafatları
“Qızıl qələm”, “Araz” alı  media mükafatlarına layiq görülüb, prezident təqaüdçüsüdür.
Xarici keçidlər
Yasamal rayon MKS-ə kitablar hədiyyə edilib
Sepiya
Sepiya — Yumşaqbədənlilər tipinin başayaqlılar sinfinə daxil olub, onurğasız heyvanlar içərisində daha yüksək inkişaf etmiş formalardandır.
Quruluşu
Sepiyanın bədəni bir-birindən aydın şəkildə seçilən iki hissədən-baş və gövdədən ibaraətdir. Sepiya bütün başıayaqlılarda olduğu kimi bir çox ələmətlərinə görə başqa yumşaqbədənlilərdən nəzərə çarpacaq dərəcədə fəqlənir. Sepiyanın baş hissəsi dördbucaqlı formadadır və ön hissəsində ağız dəliyi yerləşmişdir. Ağızın ətrafında 10 ədəd hiss orqanları və ya qollar vardır. Onlardan 8 ədədi nisbətən qısa, 2 ədədi isə uzundur. Qısa hiss orqanlarının içəri tərəfi çoxlu miqdarda dairəşəkili sormaclarla təchiz olunmuşdur. Sormaclar uzununa istiqamətdə bir neçə cərgədə düzülmüşdür və güclü əzələri vardır. Bu sormaclar vasitəsilə sepiya lazimi yerdən yapışa bilir. Qalan iki hiss orqanları kifayət qədər uzundur və şikarın tutulmasına xidmət edir. Bu hiss orqanlarının sormacları qolların uc hissəsində yaın yerdə yerləşmişdir. Bu qolların əsasında xüsusi genişlənmə vardır ki, qollar buraya çəkilə bilir. Sepiyanın yaxşı inkişaf etmiş iri gözləri vardır. Konusşəkilli boruya çevrilmiş qıf başın dal tərəfinin qarın nahiyyəsində yerləşmişdir. O, mantiya boşluğu ilə əlaqəlidir və hərəkətdə rol oynayır.
Bədənin ikinci hissəsi olan gövdə oval formadadır. Baş ilə birləşdiyi yerdə çıxıntı vardır. Gövdənin yanlarında və dal hissəsində əzələli dəri büküşü vardır. Bu orqan üzgəc funksiyasını yerinə yetirir.
Yumşaqbədənlilər üçün səciyyəsi olan qövqə sepiyada güclü ixtisar olunmuşdur. Qövqə əhəngli tərkibə malik olub, rudment şəklində gövdənin bel hissəsində dərinin altında yerləşmişdir. Sepiyanın həm xarici həm daxili skleti vardır. Daxili sklet başda olan sinir düyünləri əhatə edir. Bununla yanaşı knopkalarda, hiss orqanlarının əsasında, üzgəclərin daxilində də inkişaf etmişdir.
Sepiyanın gövdəsi bütöv mantiya ilə örtülüdür. Mantiya boşluğunda isə mantiya kompleksli orqanlar yerləşmişdir. Mantiyanın divarı əzələlərlə təchiz olunmuşdur. Başla gövdənin arasında mantiya boşluğuna açılan yarıq vardır. Bu yarıq vasitəsilə mantiya boşluğu xarici mühitlə əlaqələnir. Mantiya boşluğunda qıf adlanan orqan vardır. Qıfın bir dəliyi xarici mühitə, digəri isə mantiya boşluğuna açılır. Mantiyanın əzələləri yığılaraq mantiyanı gövdəyə sıxır və suyu qüvvətlə vurur, mantiya boşluğundan qıf vasitəsilə çıxarır.
Həzm sistemi
Həzm sistemi ağız dəliyi ilə başlayır. Ağız dəliyi əzələli udlağa açılır. Udlaq əyri dimdik formasında olan iki mühtəşəm çənələrlə təchiz olunmuşdur. Çənələrin də güclü əzələləri vardır. Udlağın dal tərəfində radula yerləşmişdir. Udlağa ağız suyu vəzilərinin axarları açılır. Udlaqdan sonra uzun boruşəkilli qida borusu gəlir. Qida borusu əzələli mədəyə açılır. Mədə tutumludur və iki şöbəyə-əsl mədə və kor kissə adlanan hissələrə ayrılır. Mədədən sonra nazik bağırsaq, ondan sonra düz və ya dal bağırsaq uzanır ki, o da anusla nəhayətlənir. Anus dəliyi mantiya boşluğuna açılır. Qida borusunun hər iki tərəfində iki paylı həzm vəzi olan qarciyər yerləşmişdir.
Qan-damar sistemi
Qan-damar sistemi mürəkkəb quruluşludur. Ürək üç hissədən ibarətdir. Bir mədəcik iki qulaqcıq ürəkətrafı boşluqda yerləşmişdir. Üarəyin mədəciyi kisəşəkillidir və ondan önə doğru baş aortası, dal tərəfə isə qarın aortası uzanır. Baş aortası bədənin ön hissəsini, qarın arteriyası bağırsağı, cinsi arteriya isə cinsi orqanları qanla təchiz edir. Sepiya üçün arterial və venoz qan damarları səciyyəvidir. Bu damarlar bir-birilə əlaqəli olub, dəri və əzələdə bir-birinə keçirlər.
İfrazat sistemi
İfrazat sistemi funksiyasını bir cüt böyrək yerinə yetirir. Böyrəklər kisəşəkilli formada olub, qarın nahiyədə düz bağırsağın hər iki tərəfində yerləşmişdir. Böyrəklər kor çıxıntıları ilə venoz damarlarla sıx bağlı olub, qanda olan lazımsız məhsulları sorurlar. Sorulmuş məhsullar qısa sidik axarlarına, ordan da böyük dəlik vasitəsilə mantiya boşluğuna açılır.
Verbee
VERBEE (əsl adı: Yevgeni Verbitski; ) — rusiyalı repçi. Onun iki mahnısı, “Hooked” və “One” “VKontakte” sosial şəbəkəsi və “Boom” musiqi proqramına görə 2019-cu ilin ən populyar otuzluğuna daxil edilib.
Sepiya
Sinir sistemi
Sinir sistemi yaxşı inkişaf etmişdir və mürəkkəb quruluşa malikdir. Sinir düyünləri iridir və bir-biri ilə birləşərək baş beyni əmələ gətirirlər. Baş beyin qığırdaqlı kapsula ilə mühafizə olunmuşdur. Sinir düyünlərinin əsasını udlaqaltı və udlaqüstü sinir düyünləri təşkil edir. Düyünləri təşkil edir. düyünləri təşkil edir. Düyünlərdən bədənin müxtəlif hissələrinə mürəkkəb quruluşlu sinirlər çıxır və onu sinirləndirir.
Hiss orqanları
Sepiya hiss orqanları yaxşı inkişaf etmişdir. Hiss orqanlarına bir cüt yaxşı inkişaf etmiş gözələr, iybilmə, dadbilmə orqanları, lamisə hiss orqanları və bir cüt müvazinət orqanı olan statosist aiddir. Sepiyanın gözləri mürəkkəb quruluşa malik olub, qərni təbəqədən, qüzehli qişadan, göz büllurundan, şüşəvari hissəcikdən və tor qişasından ibarətdir.
Verbee
Bioqrafiya
VERBEE Rusiyanın cənubunda, Yeysk şəhərində anadan olub. 12 yaşında Cey təxəllüsü ilə ilk trekini yazdı. Werb. Valideynlər rep sənayesində sabit gəlirin olmadığını əsas gətirərək musiqi etməyi qadağan etdilər. Valideynlərinin təsiri ilə VERBEE Sankt-Peterburqa köçdü və SPbGUAP -a daxil oldu. Universiteti radio mühəndisliyi sahəsində iki ali təhsillə bitirdikdən sonra Yevgeni NPO Pribor zavodunda işləməyə getdi. Bir neçə ildən sonra gələcək sənətçi istədiyini etmədiyini anlayaraq yenidən musiqiyə qayıtmaq qərarına gəldi.
Sepiya
Cinsi orqanlar
Cinsi orqanlarına görə sepiya ayrı cinslidir. Erkək və dişi fərdlərin hər ikisində cinsi vəzlər təkdir. Cinsi vəzlərin axarı da tək olub, cinsi dəlik vasitəsilə xaricə açılır. Erkək fərdlərdən fərqli olaraq dişi fərdlərdə cüt nidamental vəzlər vardır. Bunlarla yanaşı burada əlavə üç paylı nidamental vəzlər də vardır. Nidamental vəzlər şirə ifraz edərək yumurtanın xarici örtüyünü əmələ gətirir.
İnkişafı
Başayaqlıların o cümlədən sepiyanın mayalanması olduqca maraqlıdır. Belə ki, cinsi yetişkənliyə catmış erkək fərdnqol hiss orqanlarından biri güclü dəyişilərək hektoktil adlanan uzunsov orqana çevrilir. Erkək fərd bu orqan vasitəsilə öz mantiya boşluğunda olan speramataforu götürüb dişinin mantiya boşluğuna keçirir. Hektoktil qırılaraq dişinin mantiya boşluğuna düşür və burada yumurtanın mayalanması baş verir. Qırılmış hektoktilin əvəzində yenisi əmələ gəlir. Mayalanmış yumurtalar qrup şəklində sualtı cisimlərə qoyulur. Sepiyanın inkişafı düzünədir. Yumurtanın inkişafında sepiyaya oxşar fərdlər çıxır.
Verbee
Bioqrafiya
2018-ci ilin avqustunda VERBEE SOYUZ MUSIC etiketi ilə müqavilə imzalayır və onun "On the Sea" treki bütün platformalarda yayımlanır. O zaman Yevgeninin trekləri o qədər də maraq doğurmadı və sənətçi gərgin işləməyə davam etdi. VERBEE ilk hitini 2019-cu ilin yanvarında buraxdı, iki ay ərzində "Hooked" treki Rusiya hitlərinin ilk sıralarına yüksəldi. “Hooked” mahnısına çəkilən klipə YouTube-da 61 milyon baxış olub Ardınca Eugene qızıl disklər aldığı "Bir", "Gəlin onu partlataq" və "Sən kimsən" trekləri yayımlandı. Böyük bir uğur qazanan VERBEE zavodda işləməyə davam etdi və yalnız "Simple" albomu çıxandan sonra sənətçi işdən çıxdı və Rusiyada böyük qastrol səfərinə çıxdı.
2020-ci ilin avqust ayında o, bloqqer Karina Kross ilə birlikdə "I Can't" mahnısını buraxdı, bu trek VK / BOOM-da 1-ci yeri tutdu.
Yusif mirzə (Qaraqoyunlu)
Mirzə Yusif (vəfatı ) Qaraqoyunluların son sultanı.
Cahan şahın dövründə
Mirzə Yusif Cahan şahın oğlu idi. 1464-cü ildə böyük qardaşı Pirbudağın qiyamından sonra Fars valisi təyin edildi. Ancaq 11 noyabr 1467-ci ildə Çapaqcur döyüşündə Uzun Həsən tərəfindən tutuldu və kor edildi.
Amin Gülməmmədov
Amin Mayis oğlu Gülməmmədov – Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən Müharibəsi şəhidi
Yusif mirzə (Qaraqoyunlu)
Səltənəti
1468-ci ildə Cahan şahın əmir-ümərası və vəziri Pirəli bəy Baharlı tərəfindən sultan elan edildi. Tezliklə Sultanəli (Həsənəlinin oğlu) və Ağqoyunluların rəqib şahzadəsi Mahmud bəy (Qara Osmanın oğlu) ilə birləşdi. Luristanda bir sıra hərbi uğurlar əldə etdilər. Ancaq tezliklə Uzun Həsən tərəfindən məğlub edildi və 1469-cu il 22 oktyabrda Uzun Həsənin oğlu Uğurlu Məhəmməd tərəfindən öldürüldüyü Şiraz şəhərinə çəkildi. Pirəli bəy Baharlı isə Həsən Bayqaranın sarayına qaçdı.
Amin Gülməmmədov
Həyatı
Baş leytenant Amin Gülməmmədov Naxçıvan şəhərindəki Heydər Əliyev adına Hərbi Lisey bitirdikdən sonra Bakıdakı Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinə daxil olub. Yüksək hərbi biliklərə yiyələnən şəhid Amin Gülməmmədov nümunəvi xidməti ilə seçilib. Nümunəvi xidməti onu Qarabağ döyüşlərində də fərqləndirib. Füzulidən-Daşaltıya doğru gedən döyüşlərdə xüsusi rəşadət göstərmişdir. Füzulinin, Hadrutun, Cəbrayılın, Xocavəndin işğaldan azad olunması uğrunda rəşadətlə vuruşub və şəhidlik məqamına yüksəlib. Azərbaycan Respublikası ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirən, düşmənin əsas qruplaşmalarını və texnikasını məhv etməklə qoşunlarımızın döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqlənən Gülməmmədov Amin Mais oğlu Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə “Cəsur döyüşçü” medalı ilə təltif edilib. Amin Gülməmmədov 28.12.2020-ci il tarixdə Culfa rayon Saltaq kənd qəbirstanlığında dəfn olunmuşdur.
Yusif mirzə (Qaraqoyunlu)
Ailəsi
Qızı Xədicə bəyim Əlvənd Mirzənin oğlu Pirqulu bəylə evləndi. Onların nəvəsi Qulu Qütb Mülk daha sonra Qütbşahlılar sülaləsini əsasını qoydu.
Amin Gülməmmədov
Hərbi xidməti
2017-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyinin qərarı ilə hərbi hissədə leytenant kimi xidmətini davam etdirmişdir. Daha sonra isə 2020-ci ildə baş leytenant rütbəsini almışdır. Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı Amin Gülməmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Xocavənd istiqamətində gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir.
NGC 6953
NGC 6953, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Sefey bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qışlaq-i İslamabad-i Şümarə-i Do (Pərsabad)
Qışlaq-i İslamabad-i Şümarə-i Do — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 431 nəfər yaşayır (96 ailə).
Delta Air Lines
Delta Air Lines (Azərbaycan dilində: Delta Hava Yolları) və ya sadəcə Delta (nyse: DAL) ABŞ-nin Corciya ştatının Atlanta şəhərində mərkəzi yerləşən aviakompaniyadır. Ölkənin ən böyük hava yolu şirkətlərindən biri olan Delta Atlanta Beynəlxalq Hava Limanı başda olmaqla, 3-ü xaricdə olmaqla cəmi 13 istiqamətdən, 2015-ci ilin mart ayına olan məlumata görə isə 59 ölkədə 326 fərqli istiqamətə uçuşlar həyata keçirir.
Delta SkyTeam hava yolları alyansının 4 qurucu üzvündən biri hesab olunur. Delta aviakompaniyasının həmçinin Air France-KLM, Alitalia, Virgin Atlantic və Virgin Australia ilə müştərək fəaliyyətləri mövcuddur. Regional əməliyyatlarını isə Delta Connection brendi adı altında həyata keçirir.
2014-cü ildəki statistik məlumatlara əsasən Delta; daşınmış planlı sərnişinlərin sayı əsas götürüldüyü zaman, o, daşıdığı 129,4 milyon sərnişini ilə bu sahədə dünyanın ən böyük şirkətinə çevrilir ; Uçuş üzrə hər kilometr başına düşən sərnişin gəlirinə görə isə yenə də o, əldə etdiyi 290,8 milyard ABŞ dolları gəliri ilə birinci yerə çıxmışdır.
Trainkos
thumb|Kosovoda dəmir yolu xətti thumb|Voğzal thumb|InterCity vaqonu Trainkos Kosovo Respublikası dəmir yollarının operatorudur. Şirkət 1999-cu ildə təsis edilmişdir. Qərargahı Kosovo Pole şəhərində yerləşir.
Təşkilat
2011-ci ildə Kosovo dəmir yolları (alb. Hekurudhat e Kosovës; серб. Kosovske Železnice) iki şirkət arasında bölünmüşdür: Trainkos: sərnişin və yük daşıma, Infrakos: dəmir yolu infrastrukturunun xidmətinə cavabdeh.
Tarixi
Kosovo ərazisindən ilk dəmir yolu xətti 1874-cü ildə General-Yankoviç şəhərindən Kosovo-Pole və Kosovska-Mitrovisa istiqamətində olmuşdur. Yol Osmanlı imperiyası dönəmində Salonikidən Skopye və Kosovska-Mitrovisaya uzanır.
1929-cu ildən 1991-ci ilə qədər dəmir yollarında xidməti Jugoslovenske Železnice (JŽ) şirkəti həyata keçirmişdir. Sonradan bu xidnməti Železnice Srbije (ŽS) həytata keçirmişdir. Kosovo müharibəsindən sonra 1999-cu ildə Hekurudhat e Kosovës (HK) və Kosovske Železnice (KŽ) şirkəti həyata keçirir. 2001-ci ildən daimi xidmət başlanır. 2011-ci ildən HK öz adını Trainkos olaraq dəyişir.
Dəmiryolu şəbəkəsi
thumb|200px|Kosovoda dəmiryol şəbəkəsi Trainkos Kosovoda 436,851 km dəmir yolunda xidmət göstərir bunun 333,451 km sərnişin və yükdaşıma ilə əladədardır. 103,4 km isə sırf yükdaşımaya xidmət edir. Kosovanın daxili daşınması aşağıdakı kimidir: Reç-Priştina, Kosovo-Pole və General- Yankoviç, Kosovo-Pole və Qraçanisa. Beynəlxalq daşımalara gəldikdə isə gündə bir dəfə sürətli qatar Priştina-Skopye və geri istiqamətdə hərəkət edir.
Nəqliyyat xidmətləri
3 tip sərnişin vaqonlarına sahibdir: şəhərətrafı vaqonlar, Freedom of Movement və InterCity.
Yük daşımaları Kosovo iqtisadiyyatında mühüm rol oynayır. Beynəlxalq yük daşımaları General-Yankoviç şəhəri və Priştina hava limanı, Miradi stansiyasının yaxınlığında yerləşən konteyner terminalları vasitəsilə həyata keçirilir.
Mobil struktur
Vaqonların bir hissəsi Yuqoslaviya dəmiryolları dövründən qalmadır və az qismi isə Avropa ölkələrindən idxal edilib.
Lokomativləri
Aşağıdakı lokomativlərə sahibdir:
Çimnaz Babayeva
Çimnaz Məmməd qızı Babayeva — Azərbaycan balerinası, Azərbaycan SSR xalq artisti (1978), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1974).
Həyatı
Çimnaz Babayeva 23 dekabr 1946-cı ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1954–1964-cü illərdə Bakı Xoreoqrafiya Məktəbində (Qəmər Almaszadənin sinfində) təhsil almış, məktəbi bitirdiyi ildən Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının solisti olmuşdur. Sonralar teatrda məşqçi-pedaqoq işləmiş, xəstəliyi ilə bağlı son illərdə səhnədən uzaqlaşmışdır.
Çimnaz Babayeva 23 dekabr 2019-cu ildə, 73-cü doğum günündə vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Böyük səhnəyə 9 yaşında Boris Zeydmanın "Qızıl açar" baletində Buratino rolu ilə çıxmışdır. Həyat yoldaşı Vladimir Pletnyovla birlikdə "Xanəndənin taleyi" (Cahangir Cahangirov) operasının rəqs nömrələrini qurmuşdur. Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının truppası ilə bir çox ölkələrdə (Fransa, İtaliya, Norveç, İsveç, Birma, Hindistan, Türkiyə və b.) çıxış etmişdir.
Çimnaz Babayevanın ifa etdiyi əsas partiyalar:
Nəriman Əliyev (rejissor)
Ukraynanın əməkdar incəsənət xadimi (2020).
Həyatı
Nəriman Əliyev 1992-ci ildə Krım Muxtar Respublikasının Krasnoqvardeysk rayonunun Petrovka kəndində anadan olmuşdur. 2009-cu ildə I–III səviyyələri üzrə 1 №-li Petrovsk tam orta məktəbini bitirmişdir. 2013-cü ildə "Ekran İncəsənəti İnstitutu" Özəl Ali Məktəbinin Televiziya və kino rejissorluğu ixtisası üzrə bakalavr diplomunu əldə etmişdir. 2014-cü ildə Karpenko-Kariy adına Kiyev Milli Teatr, Kino və Televiziya Universitetinin televiziya rejissorluğu üzrə mütəxəssis diplomu əldə etmişdir. 2016-cı ildə "Sənsiz" qısametrajlı filmi Berlin Beynəlxalq Film Festivalının Büllur ayı nominasiyasında namizəd göstərilmişdi.
2017-ci ildən üzvüdür.
2019-cu ildən Avropa kinoakademiyasının üzvüdür.
2019-cu ildən Ukrayna Oskar Komitəsi İctimai Şurasının üzvüdür.
2020-ci ildən etibarən "Triumf" adlı yeni filminin üzərində hazırlıqlara başlamışdır.
Devdorak buzlağı
Devdorak buzlağı — Böyük Qafqazda dərə tipli buzlaq. Buzlaq Kazbek dağının şimal-şərq yamacında, Hərbi-Gürcüstan yolu yaxınlığında yerləşir. Devdorak buzlağı Gürcüstanın Kazbek munisipalitetində, Rusiya sərhəddi yaxınlığındadır. Uzunluğu 7,2 km, eni 300 m, sahəsi isə 4,1 km²-dir. Buzlağın aşağı sərhəddi 2257 metr yüksəklikdə yerləşir. Aktiv buzlaqlardan biri hesab olunur və böyük uçqunları ilə tanınır.
Ümumi məlumat
Qafqaz dağlarında Devdorak buzlağı ölçüsünə görə bir çox buzlaqlardan geridə olsa da, Kazbek dağında olan buzlaqlardan ən böyüyü hesab olunur. Buzlağın mənbəyi firn sahəsidir. Bu sahə zirvənin şimalında yerləşir. Buzlaq ümumən üç mənbədən ibarətdir. Bu mənbələr bir birindən çox da aralı deyil. Mənbələrin ən böyüyü şimalda yerləşir. Onun uzunluğu 1 km, eni isə 320 metrdir. Buzlağın əsas hissəsi qərbdən şərqə doğru 1700 metr uzanır. Eni isə 400 metrdir. Buzlağın yuxarı hissəsinin meyilliyi 50°-dir. Ətəklərdə isə meyillilik  — 23°-dir. Devdorak buzlağının səthi yetərincə parçalanmış və çökmələr üstünlük təşkil edir. O üzdən buzlaq keçilməz hesab olunur. Buzlaq ətəklərində müşahidə olunan morenlərin ölşüsü 8—10 metr arasında dəyişir. Buzlağın dili çox iti və sivridir. Tez-tez daş uçqunları müşahidə olunur.
Devdorak buzlağından kiçik Devdorak çayı qidalanır. Ümumən ərazinin axımı Terek çay sisteminə daxildir. Devdorak vadisi qafqaz keçilərinin məskənidir. Buzlaq yaxınlığında Dəryak keçidi yerləşir. Bu keçid Gürcüstan və Şimali Osetiya arasında forpost rolunu oynayır. Məhs bu keçiddən Hərbi-Gürcüstan yolu keçir. Devdorak buzlağı turizm obyekti kimi məşhurdur və alpinistlərin sevimli məkanıdır.
Uçqunlar
Devdorak buzlağı uçqunları (serj) ilə tanınmış. Tez-tez baş verən uçqunlar Hərbi-Gürcüstan yolunu kəsir. İlk rəsmi uçqun məlumatı 1776-cı ilə aid : ''«Uçqun o qədər böyük idi ki, 3 gün sonra Terek çayı uçqunu aşaraq bir çox kənd və aulları su altına aldı. Terek çayından 250 fut yuxarıda olanlar belə daşqından əziyyət çəkdilər»''. Digər uçqunlar 1785, 1808, 1817 və 1832-ci illərdə baş vermiş.
Panteleymon Kuliş
Panteleymon Kuliş (Sonra Panteleymon adlanıb. Pantelejmon Kuliš,, 7 avqust, 1819 – 14 fevral, 1897)—Ukrayna şairi, tənqidçisi, etnoqrafı.
Həyatı
Birinci bioqraf və Güləyənquşunun yaradıcılığının tədqiqatçısı — Kuliş Panteleymon Aleksandrdır, 1819–1897-ci il, T. Q. Şevçenkodan sonra ən əhəmiyyətli tədqiqatçı və şairlərdəndir.
NGC 1221
NGC 1221, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Ağ braziliyalılar
Ağ braziliyalılar (portuqal: brasileiros brancos) adətən Avropa və ya Levant mənşəli olduğuna görə "ağ" kimi qəbul edilən braziliyalılardır.
Suyun hal diaqramı
Kükürd tipli maddələr təbiətdə ən çox yayılmış maddələrdir. Lakin bir sıra maddələr də vardır ki, kükürd tipli maddələrdən fərqli olaraq, maye fazadan kristallaşdırdıqda həcmləri artır. Bu halı daha aydın təsəvvür etmək üçün H2O-un hal diaqramını nəzərdən keçirmək olar.
Diaqramda hər bir fazaya müəyyən sahə uyğun gəlir ki, bunlardan da hər biri digərinin verilən iki fazanın tarazlığını xarakterizə edən əyrilərlə ayrılır. Bu əyrilər üç fazanın tarazılıqda olduğu nöqtədə-üçlü nöqtədə görüşür.
Bu əyrilər göstərir ki, su və buxarın tarazlıqda olduğu hər bir temperatura müəyyən buxar təzyiqi və ya hər bir buxar təzyiqinə müəyyən temperatur müvafiq gəlir. Belə ki, 100oC temperaturda suyun buxar təzyiqi yalnız 760mm civə sütununa bərabər olduğu halda hər iki faza arasında tarazılıq yaranır. Həmin temperaturda buxar təzyiqinin dəyişməsi fazalatrdan birinin itməsinə, yəni birfazalı sistem alınmasına gətirib çıxarır.
Suyun kristallaşması Le-Şatelye prinsipinə əsasən buzun əriməsinə və suyun kristallaşma temperaturunun aşağı düşməsinə səbəb olur. Göstərilən iki fazalı sistemlərdə tarazılığı xarakterizə edən əyrilərin üçü də O nöqtəsində görüşür. Bu nöqtə bütün üç fazanın- buz-su-buxar arasında tarazılığa aid olub, "üçlü nöqtə" adlanır. Belə üçfazalı sistem üçün sərbəstlik dərəcəsi sayı sıfıra bərabərdir. Belə sistemdə tarazılıq yalnız ciddi müəyyən şəraitdə mümkündür.
Hal diaqramı hər hansı bir maddə və ya müvazinətdə olan maddələr qarışığı üçün qurula bilər. O, verilən fazanın və ya fazalar tarazılığının hansı şəraitlərdə davamlı olacağını dərhal müəyyən etməyə imkan verdiyi üçün əlverişlidir. Belə diaqramlar təcrübədə geniş istifadə olunur.
İstifadə sahəsi
Bütün qara metallurgiya sənayesi dəmir-karbon sisteminin hal diaqramı əsasında yaranmışdır.
İnsan genetikası
Antropogenetika — insan genetikasını öyrənən elm sahəsinə deyilir.
İnsan digər orqanizmlər kimi cinsi yolla çoxalır, dominant və resessiv əlamətlərə malikdir, irsiyyət qanunauyğunluqları insana da xasdır. Lakin insan genetikasını öyrənməyin bir sıra çətinlikləri vardır:
Genealoji üsul
Ayrı-ayrı ailələrdə müşahidə olunan müəyyən əlamətin nəsillər üzrə necə keçdiyini öyrənmək üçün genealoji sxem (nəsil ağacı) tərtib edilir. Genealoji (yunanca genes – mənşə deməkdir) üsulun tətbiqi zamanı genetik maraqlandığı əlamətə malik adamın, başqa sözlə, probandın, bir neçə qohumları üzrə müşahidə aparır. Probandı öx işarəsi ilə və ya kişi və qadın göstərən işarələrin içərisində qara nöqtə qoymaqla göstərirlər. Bir ailə üçün genealogiya tərtib etdikdə aşağıdakıları nəzərə alırlar. Ailəni təşkil edən kişi (kvadratla) sağda, qadın isə dairə ilə solda qeyd olunur. Yuxarıdan aşağıya doğru nəsillər roma rəqəmləri ilə, övladlar isə ərəb rəqəmləri ilə qeyd olunur. Genealogiya tərtib edərkən aşağıdakı işarələrdən istifadə edirlər :
Əkizlər üsulu
İnsanın genetikasını öyrənməkdə əkizlər üsulunu ilk dəfə F. Qalton irəli sürmüşdür. Bildiyimiz kimi, əkizlər müxtəlif olurlar. Genetik ədəbiyyatda bir yumurta əkizləri (BƏ) və müxtəlif yumurta əkizləri (MƏ) terminləri daha çox işlənir. Lakin bəzən bir yumurta əkizlərinə identik əkizlər, müxtəlif yumurta əkizlərinə iki yumurta əkizləri də deyilir. Bəzən iki yumurta əkizləri də ayrılıqda hər cüt eyni yumurtadan da əmələ gələ bilər. Buna görə də bir yumurta əkizləri (BƏ) və müxtəlif yumurta əkizləri (MƏ) terminlərini işlətmək düzgün olar.
BƏ-i bir yumuirtanın eyni spermatozoidlə mayalanması nəticəsində əmələ gəldiyi üçün eyni cinsiyyətli olub (ya hər ikisi oğlan və ya qız) və bir-birlərinə çox oxşayırlar, daha doğrusu bir-birinin güzgüdəki əksi, surəti kimi olurlar. MƏ-i ayrı-ayrı yumurtaların müxtəlif spermatozoidlə mayalandığı üçün həm müxtəlif cinsiyyətli (oğlan-qız), həm də eyni cinsiyyətli (oğlan-oğlan və ya qız-qız) ola bilərlər. MƏ-i bir-birinə, eyni valideynlərdən ayrı-ayrı vaxtlarda dünyaya gələn, övladlar dərəcəsində oxşaya bilər.
BƏ-də bəzən müşahidə olunan fenotipik fərqlər embrional inkişafın hələ orqanogenez baş verməmiş mərhələlərində cütlərdən birində somatik mutasiyalar nəticəsində meydana gələ bilər. Əkizlər metodu mühit şəraiti və irsiyyət probleminin həllində çox böyük əhəmiyyət kəsb edir. BƏ-lərinin eyni və müxtəlif şəraitdə yetişdirilməsi sayəsində müxtəlif faktorların təsiri öyrənilir. Bunlardan hansı əlamətlərin daha çox, hansılarının daha az müxtəlif xarici mühit amillərin təsirinə məruz qalmaları, hansı əlamətlərin heç bir dəyişikliyə uğramaması müəyyən edilir. Beləliklə, BƏ və MƏ üzərində aparılan təcrübələrdə irsiyyət faktorlarının insanın təşəkkülündəki əhəmiyyəti aşkara çıxarılır.
Sitoloji üsul
Bu üsulla insanların xromosom kompleksini, genomda və ya ayrı-ayrı xromosomlarda baş verən dəyişmələri öyrənirlər. Bu və ya başqa bir əlamətdə, orqanda baş verən dəyişilmələrin, anomaliyaların sitoloji quruluşda əks olunmasını və bu qayda üzrə bunların arasındakı uyğunluqları aşkara çıxarırlar.
Biokimyəvi üsul
İnsan orqanizmində mübadilə məhsullarının metobolik çevrilmələrinin pozulması səbəbləri öyrənilərkən tətbiq edilir. Məlumdur ki, mübadilə məhsullarının metobolik çevrilmələri prosesində təqribən 10 minə yaxın müxtəlif ferment iştirak edir. Onlardan indiyədək irsi patologiyalar 140-150 ferment də müəyyənləşdirilmişdir. Bu, fermentlərin ümumi sayının təxminən 1-2%-ni təşkil edir. Hazırda 300-dən artıq irsi maddələr mübadiləsi xəstəlikləri müəyyənləşdirilmişdir. Onların diaqnostikası üçün keyfiyyət və yarım-v keyfiyyət testlər sistemi tətbiq edilir. Bunun sayəsində, qanda, sidikdə, həzm şirəsində və müxtəlif hüceyrələrdə maddələr mübadiləsi məhsullarının miqdarı və keyfiyyətindəki pozuntuları aşkara çıxarmaq mümkün olur. Məsələn, fenilketonuriya xəstəliyində sidiklə birlikdə fenilpiroüzüm turşusunun, homosistinuriya zamanı homosistilinin izafi ifraz olunur, habelə alkaptonuriya xəstəliyinə tutulmuş adamların sidiyi havada qaralır ki, bu da moqogentizin turşusunun oksidləşməsi ilə əlaqədardır və s.
Toxuma kulturası üsulu
İnsanın bədənindən hüceyrələri, toxumaları götürüb, süni yaradılımış qidalı mühitdə yaşadır və onların irsiyyəti öyrənilir.
Populyasiya-statistik üsul
Bu üsul bu və ya başqa bir normal və ya anormal əlamətin müəyyən əhali arasında yayılması dərəcələrini aşkara çıxarmaqda çox böyük əhəmiyyətə malikdir.
Populyasiya üsulu
İnsanın genetikasını öyrənməkdə populyasiya üsulu müəyyən rol oynayır. Bu üsul əhali arasında bu və ya başqa gen və xromosom anomaliyalarını müəyyən etmək məqsədilə tətbiq olunur. Bu insanın irsi xəstəliklərin yayılmasının təhlili üçün, yaxud qan qohumlarının evlənməsinin verdiyi nəticələri müəyyənləşdirmək və insan populyasiyasının bütövlükdə formalaşmasının filogenetik cəhətlərini aydınlaşdırmaq üçün müəyyən əhəmiyyətə malikdir. Müxtəlif anomaliyaların populyasiyalarda yayılma tezliyi onların müxtəlif təzahür dərəcəsi ilə müəyyən edilir. Bu zaman onlarda genotipik struktur resessiv allellərin əksəriyyətinin heteroziqot halında tapılması ilə əlaqədar olur. Məsələn, Avropa sakinlərinin təqribən hər yüz nəfərindən biri amovratik idiotluq geni üzrə heteroziqot olduğu halda, onun homoziqota, resessiv halda təzahürü 1000000:25 nisbətində müşahidə edilir. Yəni həmin xəstəliyə 1 mln-dan 25-i tutulur. Avropa ölkələrində albinizmin təsadüfedilmə tezliyi 1:20000, heteroziqot isə 1:70-dir. Məhdud ölçülü populyasiyalarda nəinki əmioğlu və əmiqızıları əsasında, həm də 5-6-8-10-cu nəsil budağının qohumları arasında da nigahın zərərli nəticələri özünü göstərir. Hazırda izolyatların çoxunun parçalanması ilə əlaqədar olaraq resessiv genlərin homoziqot halında təzahürü kəskin surətdə azalmışdır. Lakin resessiv əlamətlər üzrə homoziqotların meydana gəlməsi çox halda müxtəlif qohumluq dərəcəli şəxslər arasındakı nigahlarla əlaqədardır.
Nilin və Şellin məlumatına görə, albinosların valideynləri arasında əmi, bibi, dayı, xala sisbləri (törəmələri) arsında nigahların tezliyi 18-24%, amovratik idiotluğa mübtəla olanların valideynləri arasında 27-53%, anadangəlmə ixtiozda 30-40%, anadangəlmə daltonizmdə - 11%, piqment kserodermada – 20-26% təşkil edir. Əhali arasında müxtəlif anomaliyaların sıxlığı müxtəlif olur. Məs., tədqiq olunan Avropa ölkələrində resessiv anomaliyalardan albinosluq 20 000:1 olduğu halda, amovratik səfehlik (Şpilmayer-Fot xəstəliyi) gənclik dövründə 1000 000:25 olur. Əlbəttə, resessiv anomaliyaların sıxlığı yaxın qohum evlənmələr sayəsində artır.
Təcrid olunmuş rayonlarda xəstəliklərin, anomaliyaların sıxlığı, təcrid olunmamış böyük sahələrə və yaxın qohum evlənmələri az olan ölkələrə nisbətən dəfələrlə artıq olur. Cənubi Panamada San-Blaz rayonunda albinosların sıxlığı nəzərə çarpacaq dərəcədə çoxdur. İsveçrənin Rone kəndində 2200 əhalidən 50-si lal-kardır. Buna səbəb keçmişdən təcrid olunmuş bir rayonda əhali arasında qohum evlənmələrinin imkanlarının daha çox olması və bu rayondan başqa yerə keçənlərin az olmasıdır. İctimai-iqtisadi formasiyalar inkişaf etdikcə insanların geniş iqtisadi əlaqələrinə təzadlar törədən təcridlər xeyli dərəcədə aradan götürülmüşdür. Lakin buna baxmayaraq hər ölkədə bu və ya başqa bir dominant və ya resessiv allellin yayılması dərəcəsi ilə populyasiya genetikası məşğul olur ki, bunun da nəzəri, xüsusilə böyük praktiki əhəmiyyəti vardır. Biz yuxarıda qeyd etmişdik ki, insanlarda qan qrupları üç allel gen ilə (JA,JB,J0) müəyyən edilir. Ayrı-ayrı ölkələrdə bu allellərin sıxlığı müxtəlifdir. Məs., Hindistanda və Çində J0 allelinin sıxlığı çox olduğu halda, Amerika və Avstraliyanın yerli əhalisində azalır və sıfra enir. Amerika hindularında (həmçinin Avstraliyanın yerli əhalisində və Polineziyada) ən çox J0 alleli, Amerikanın yerli əhalisində, Hindistanda, Ərəbistanda, Tropik Afrikada, Qərbi Avropada J allelinə seyrək rast gəlirlər. Cədvəldə homoziqotlarla heteroziqotlar arasındakı nisbət (1AA+2 Aa+1aa) Hardi-Vaynberq qanununa (p2+2pq+q2) əsasən hesablanır. Biz populyasiya mövzusunda qeyd etmişdik ki, allellərin Hardi-Vaynberq qanununa əsaən sabit nisbətdə olmasını seçmə, miqrasiya və mutasiyalar poza bilər. Müxtəlif populyasiyalarda ayrı-ayrı ABC sistemli qan qrupları allellərin azlığı, çoxluğu və olmaması həmin ölkələrdə vəba və çiçək epidemiyasının yayılması ilə izah edilir. Vəbanı əmələ gətirən Pasteuvella pestis O antigeni xassəsinə malikdir. Buna görə də O qan qrupundan olan adamlara bu parazit öldürücü təsir göstərir. Çünki həmin adamlar yoluxma zamanı kifayət qədər antitel hazırlaya bilmir, belə də çiçək xəstəliyi A allelini daşıyan adamlar üçün təhlükəli olmuşdur. Deməli, vəba yoluxması olan yerlərdə j0 alleli çiçək yoluxmasında isə JA allelləri eliminasiya olunmuşlar, yəni bu allelləri daşıyan adamlar əksərən məhv olmuşlar.
İnsanda qanın xassələrinin irsiyyəti
İnsanda qanın irsi xüsusiyyətləri onun tərkibində A və B antigenlərinin olub-olmamasından asılıdır. İnsanda qan dprd qrupa bölünür:
Bu deyilənlər aşağıdakı cədvəldə verilmişdir:
Qan köçürmədə üzə çıxan çətinlik də qanın tərkibi ilə əlaqədardır. A antigeni olan qan qrupunu α antiteli olan qan qrupuna köçürmək olmaz, B antigeni olan qan qrupunu isə β antiteli olan qan qrupuna köçürmək olmaz. Çünki A antigeni α antiteli ilə, B antigeni isə β antiteli ilə aqlütinasiya edir. I qan qrupunda heç bir antigen yoxdur, hər iki antitel var. II qrupda A antigeni, III qrupda B antigeni, IV qrupda A və B antigenləri olduğundan bunların heç birini I qrupa köçürmək olmaz. Digər qruplar üçün də bu cür izahat aparmaq olar.
Qanın irsi xəstəlikləri
Qanın 50-yə yaxın irsi xəstəlikləri vardır. Belə xəstəliklərə misal olaraq autosom xromosomlarla əlaqəli olan və natamam dominantlıq edən iki tipdə hemoqlobinopatiya və ya hemoqlobinozlar: oraqvari hüceyrə anemiyası və talassemiyanı göstərmək olar.
Hemoqlobinopatiya hemolizlə anomal eritrositlərin parçalanması ilə müşahidə olunur. Bunun nəticəsində oksigen aclığı xüsusilə atmosfer təzyiqinin aşağı düşməsi zamanı (məs., təyyarədə, düzgün aparılmayan anestiziya zamanı və s.), qızdırma tutmaları, sancı tutmaları simptomları ilə üzə çıxır və ölümlə nəticələnə bilər. Bu xəstəlik xüsusilə bu əlamətə görə homoziqot halında daha ağır formada gedir.
Oraqvari hüceyrə anemiyası geni S anomal hemoqlobin HbS-in sintezinə nəzarət edir və qeyri-normal oraqvari eritrositlərin əmələ gəlməsinə səbəb olur. Bu gen xüsusilə Yunanıstanda, Mərkəzi Afrikada, Hindistanda daha çox rast gəlinir.
İnsanın xromosom quruluşu
1956-cı ildə insanın somatik hüceyrələrində 23 cüt, yəni 46 xromosom olması D. Tiyo və A. Livin tərəfindən təsdiq edildi. İnsanın xromosomlarının ölçülərinə, formalarına, sentromerlərinin yerləşməsinə görə əsasən 4 tipə bölürlər:
İnsanın xromosomlarını forma və ölçülərinə görə 7 qrupa ayırırlar. Bu qrupları mütəxəsislər mikroskop altında müəyyən edilər. 23 cütü 7 qrup üzrə roma rəqəmləri ilə göstərirlər.
Kişilərlə qadınların kariotiplərini ancaq X və Y xromosomları ilə ayırırlar. İnsanda 200 mindən artıq gen 46 xromosomda yerləşir İnsanda 22 cüt autosom və bir cüt cinsiyyət xromosomu olduğundan genləri autosomla ilişikli və cinsiyyətlə ilişikli genlər deyə iki yerə ayırırlar. İnsanın bütün normal və anormal əlamətləri dominant və ya resessiv olaraq nəslə keçir.
MARAQLI MƏLUMAT: Normal insan orqanizmində 46 xromosom toplusu var. Lakin hələ 1501-ci ildə Şah İsmayıl hakimiyyəti dövründə kustar və yaxud primitiv yolla azərbaycanlı nəsilləri araşdıran həkim Tac Hünər adlı birisi göstərir ki, Azərbaycan millətində, onun qanında bu rəqəm 46 yox, 48-dir. Bu da azərbaycanlı olan hər kəsi başqa millətin nümayəndələrindən fərqləndirən ən güclü faktor olaraq qalır. Genetik, professor A.A.Salarin (ABŞ-dakı Hərbi Sənaye Kompleksin aparıcı mütəxəssisi Ohayo ştatı) qeyd edir ki, Azərbaycan millətində müşahidə 47 və 48-ci xromosomlar irslərin, nəsillərin inkişafında əsl mənada “anti-virus” missiyasını yerinə yetirir.
Mənbə: Rövşən Novruzoğlu. Korona virusu Azərbaycan genetikasında (genetik ölüm). 10 cilddə, I cild, Bakı, “Qanun” nəşriyyatı, 2020, səh. 117-118
İstinadlar
http://elibrary.bsu.az/110/N_40.pdf
Qışlaq-i İslamabad-i Şümarə-i Se (Pərsabad)
Qışlaq-i İslamabad-i Şümarə-i Se — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 283 nəfər yaşayır (74 ailə).
NGC 7084
NGC 7084, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Vilfranş-d'Alye
Vilfranş-d'Alye  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Monmaro kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Monlyuson.
INSEE kodu — 03315.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1325 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 810 nəfər (15-64 yaş arasında) 576 nəfər iqtisadi fəal, 234 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71.1%, 1999-cu ildə bu 70.3%). Fəal 576 nəfərdən 532 nəfər (296 kişi və 236 qadın) işləyir, 44 nəfər işsizdir (16 kişi və 28 qadın). 234 hərəkətsiz şəxs arasında 61 nəfər şagird və ya tələbə, 92 nəfər təqaüdçü, 81 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Qışlaq-i Günəşli (Pərsabad)
Qışlaq-i Günəşli — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 99 nəfər yaşayır (18 ailə).
Mələk Əhməd paşa
Mələk Əhməd Paşa (, ; d. 1585, İstanbul, Osmanlı imperiyası — ö. 1 sentyabr 1662, İstanbul, Osmanlı imperiyası) — IV Mehmed dövründə 1 il 3 ay Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamı.
Həyatı
IV Murad dövründə has oda sinifinə alınan Mələk Əhməd ağa padşahın müsahibi, rikabdarı və çuxadarı oldu. IV Muradın Bağdad səfərinə qatılaraq 3-11 sentyabr 1638 tarixlərində Diyarbəkirdə silahdar oldu. Bağdadın fəthindən sonra 2 yanvar 1639 tarixində vəzir rütbəsiylə Diyarbəkir bəylərbəyi təyin olundu. Səfəviləri sülhə məcbur etmək üçün Həmədana irəliləyən sədrəzəm Qara Mustafa Paşa ilə birlikdə yola çıxan Mələk Əhməd Paşa Qəsri-Şirin sülhündən sonra ehtiyat qüvvələrlə Mosulda qaldı.
14 oktyabr 1640 tarixində Hələb bəylərbəyi seçildi, ardından Dəməşq bəylərbəyiliyinə gətirildi (4 iyul 1642 – 18 sentyabr 1643). Validə Kösəm Sultanın istəyilə IV Muradın qızı Əsməhan Qaya Sultanla evləndirilməsi üçün İstanbula çağırılmış və qübbə vəziri elan olunmuşdur. Ardından 23 may 1644 tarixində Anadolu bəylərbəyi seçildi və 10 sentyabrda Əsməhan Qaya Sultanla evləndirildi. 4 mart – 20 iyul tarixlərində Diyarbəkir bəylərbəyliyinə gətirilsə də, ardından yenidən Anadolu bəylərbəyi seçildi. Bu vəzifədə ikən Rumelidən mühasirədə olan Krit adasına hərbi sursat daşımaqla vəzifələndirilmişdir. Bir müddət Bozca ada mühafizəsi ilə məşğul olan Əhməd Paşa ardından Diyarbəkir bəylərbəyi təyin edildi (17 sentyabr 1646). IV Mehmedin taxta çıxışı ilə Bağdada göndərildi. Burada yeniçərilərin və bəzi yerli bədəvilərin yaratdığı ixtişaşları önləyərək xalqın sevgisini qazanmışdır.
Mələk Əhməd Paşa 25 noyabr 1649 tarixində vəzifədən alınaraq İstanbula geri döndü və dördüncü vəzir olaraq divana girdi. 1 avqust 1650 tarixində yenidən Bağdad əyalətinə rəhbər seçilsə də, Qara Murad Paşanın istehfa verməsi və yerinə Mələk Əhməd Paşanı məsləhət görməsi nəticəsində sədarətə gətirildi. 11 yaşındakı padşahın anası Validə Turhan Sultan və nənəsi Böyük validə Kösəm Sultan yeniçəri ağaları ilə birlikdə dövlət işlərinə müdaxilə edirdilər. Bu vəziyyətdə Mələk Əhməd Paşa dövlət işlərinə müdaxilə edilməməsi barədə bir fərman tələb edərək vəzifəni qəbul etdi. Qapıqulu əsgərlərinin yığılıb qalan maaşlarını ödəyib, öz gəlirlərinin bir qismini dövlət xəzinəsinə yönləndirdi. Baş dəftərdar Zurnazən Mustafa Paşanı paytaxtdan uzaqlaşdırdı. Nəticədə yeniçərilərin nifrətini qazandı. Şeyxülislam Bahai Mehmed Əfəndinin İngiltərə elçisi ilə yaşadığı hadisədə yeniçərilərin və Böyük validənin tərəfini saxladı.
Sədrəzəmin maliyyə problemlərini həll etmək üçün bəzi əlavə vergi qoyması, təyinatlardan alınan məbləğlərin xəzinəyə yönləndirilməsi kimi fəaliyyətləri bəzilərinin etirazlarına səbəb olmuşdu. Dəftərdar Əmir Paşanın təklifi ilə yürütdüyü pul islahatlarından narazı qalan 10-20 min sayda əhali 21 avqust 1651 tarixində şeyxülislam Qaraçələbizadə Əbdüləziz Əfəndini də aralarına alaraq saraya yürüdü. Yeniçərilərin dəstəyini almasına baxmayaraq Mələk Əhməd Paşa vəzifəsindən istehfa etdi və Böyük validə Kösəm Sultanın himayəsində Özi sancaqbəyi təyin olunaraq paytaxtdan uzaqlaşdırıldı (6 noyabr 1651).
Mələk Əhməd Paşa Qara Murad Paşanın ikinci sədarətində də Van bəylərbəyliyində qaldı. Ancaq sədarəti ələ alan Siyavuş Paşa  onun mütləq şəkildə paytaxtda olmasını tələb etmiş və nəticədə Mələk Əhməd Paşa İstanbula çağırılmışdır (1 yanvar 1656). İstanbulda qübbə vəziri olarkən, Boynuyaralı Mehmed Paşanın tələbi ilə 26 iyul 1656 tarixində Özi sancaqbəyi seçildi və Körpülü Mehmed Paşanın sədarətinə qədər burada qaldı. 26 may 1657 tarixində Lehistana edilən səfərə Silistrə bəylərbəyi olaraq qatıldı. Krım xanıyla birlikdə döyüşən Mələk Əhməd Paşanın kəndxudası Yusif ağa isə kazakların işğal etdiyi Özi qalasını ələ keçirmişdi. Əvəzinə başqası təyin olunduğundan 7 yanvar 1658 tarixində İstanbula geri döndü və 6-20 may 1658 tarixlərində sədarət naibi seçildi. Xanımı Əsməhan Qaya Sultanın, qızı Fatmanın doğuşu əsnasında vəfat etməsilə ağır zərbə aldı. Bundan 20 gün sonra təyin olunduğu Bosniya əyalətinə 15 mart 1659 tarixində yola düşdü.
15 noyabr 1660 tarixində Rumeli bəylərbəyi olan Mələk Əhməd Paşanın vəzifəsi Transilvaniyaya tərib olunan səfərdə ordunun mühafizəsi idi. Bu səfərdə ikən Körpülü Mehmed Paşanın tövsiyəsilə I Əhmədin qızı Fatma Sultana namizəd seçildi və 29 aprel 1662 tarixində İstanbulda evləndirildi. Bu evlilikdə istəksiz olan Mələk Əhməd Paşa çox keçmədən 1 sentyabr 1662 tarixində vəbadan vəfat etdi. Cənazə namazı Aya Sofiya məscidində qılınan Mələk Əhməd Paşanın cənazəsi vəsiyyətinə görə, müəlliminin yanına dəfn olundu. Sultanzadə İbrahim bəy adlı bir oğlu və qızları olduğu bilinir.
Şenderov binası
Şenderov binası - Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Voroşilov prospektində ev/33 ünvanında yerləşən bina. Bina mühəndis N. M. Sokolovun layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Bina eklektin və modern janrlarında inşa edilmişdir. Şenderov binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.
Tarixi
мини|left|250px|Şenderov binası Gəlirli ev olaraq bina N. M. Sokolovun layihəsi əsasında XIX əsrin sonlarında ildə Qriqori Nikolayeviç Vasilevin layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Bina ikinci dərəcəli gildiya taciri Solomon İsraileviç Şenderova mənsub olmuşdur (1877—?). Binanın birinci mərtəbəsi müxtəlif ticarət obyekləri kimi istifadə edilirdi. İkinci mərtəbədə isə S.İ. Şenderovun mənzili və qonaq otaüları yerləşirdi. Yanlarda isə yaşayış otaqları mövcud idi. Sovet hökuməti qurulduqdan sonra bina milliləşdirilmişdir. 1920-ci illərdə binanın birinci mərtəbəsində ticarət obyekləri üçün, ikinci mərtəbəsində isə yaşayış otaqları kimi istofadə edilməyə başlanılmışdır. Böyük Vətən müharibəsi dönəmində bina böyük zərər çəkmişdir. 1950-ci illərdə M. N. İşunin və Q. A. Petrovun layihələri əsasında bərpa edilmişdir. Elə bu zaman binada yeni elementlər meydana gəlmişdir. 2000-ci illərdə binada yenidən bərps işləri aparılmışdır. Bu zaman onun bir hissəsi ilkin forpasına qaytarılmışdır. Hazırda isə binada Alfa-bank yerləşir.
Arxitektura
İki mərtəbəli bina П-vari formaya malikdir. Binanın fasadı Voroşilov prospektinə yan hissələri isə Serafimoviç və Temernis küçələrinə baxır.
Luar və Şer
Luar və Şer — Fransa qərbində yerləşən, Mərkəz - Luara vadisi regionun departamentlərindən biri. Sıra nömrəsi — 41. İnzibati mərkəzi — Blua.
Coğrafiyası
Departamentə 3 rayon, 30 kanton və 291 kommun daxildir və həmçinin Er və Luar, Luar, Şer, Endr, Endr və Luara və Sarta departamentləri ilə sərhəddir. Departamentdə Luar və Şer çayları axır.
NGC 2226
NGC 2226, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Təkbuynuz bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə naməlum ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Luar və Şer
Tarixi
Luaravə Şer — 1790-cı ilin martında Fransız İnqilabı dövründə yaradılan ilk 83 departamentən biridir. Keçmiş Orleane və Turen əyalətlərinin ərazisində yerləşir. Adı Luar və Şer çaylarından gəlir.
Luar və Şer departamentini əhatə edən ərazilər episkos dövrlərdə yerləşdirilib, lakin orta əsrlər əvvəlində Normanlar, Burqundiyalılar, İngilislər və s. xalqlarını tez-tez işğallarına qarşı qəsrlər və qalalar tikiblər.
Siyasi cəhətdən departament qonşu kantonlar və kommunlar arasında bölünmüşdür. 1397-ci ildə Blua əyaləti Orleanın mülkünə daxil oldu. 1498-ci ildə Luis Orleanın Fransa taxtını yüksəldərək XII Luis adı altında, Blua və onun ətrafındakı Fransız siyasətinin inkişafı üçün başlanğıc nöqtəsi idi.
IX Çarlza əsasən, dini narahatlıqlar Blua ərazisində qəddarlıqla inkişaf edir.
1576 və 1588-ci illərdə Blua şəhərində Dövlət Başçıları toplandı.
Demoqrafiyası
Əhalisi 1990-cı ilə nisbətdə 340 729 nəfər (vahidlər arasında 71-ci yer, 2010-cu ilin məlumatları), əhalinin sayı 3,6% artmışdır.
Yerli əhalinin yaş kateqoriyası Fransada orta hesabla daha yaşlıdır:
Luar və Şer — 60 və daha çox: əhalisinin 25,2% -i, Fransa — 60 və daha çox: əhalinin 20,3% -i
Luar və Şer şəhərlərində əhalinin sıxlığı km2 -ə 53,72 nəfərdir. Bu km²-ə milli səviyyədə 107 nəfərdən daha aşağı düşür. Şəhər quruluşu üç şəhərə əsaslanır: Blois, 52,500 əhali, Vendôme, 17,705 əhali və Romorantin-Lanteni, 18,350 nəfər.
Kənd təsərrüfatı
Ənənəvi olaraq, Luar və Şer dörd kənd təsərrüfatı sahəsinə bölünür: (Luar şimal),  (Luar şimal), böyük  (Luar cənub) və şərab Sologne (Luar cənub).
Luar və Şer departamentinin əsas kənd təsərrüfatı məhsulları aşağıdakılardır: Luar şəhərinin şimalında bitkilər (dənli bitkilər və yağlı bitkilər); şərab istehsalı; şöbəyə xüsusi məhsullar: qumqara, çiyələk; mal-qara və donuzlar; meşə təsərrüfatı, 200 min ha məhsuldar meşələr.
Murad Muradov (rejissor)
Murad Ələkbər oğlu Muradov (1984, Bakı) — Azərbaycan rejissoru və kinooperator.