cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası
Akademiyanın xərcləri
Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası elmi tədqiqatlar üçün Ukrayna büdcəsindən ayrılan kiçik vəsaitin əsas hissəsini alır. 2017-ci ildə Ukrayna büdcəsindən elmə 4,7 milyard qrivna ayrılıb ki, bunun da 2,7 milyard qrivnasını Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası alıb. 2016-cı ildə akademiyaya 2 milyard 54 milyon qrivna Rusiya Federasiyası büdcəsindən ayrılıb. Ukraynanın Təhsil və Elm Nazirliyinin xətti ilə Ukrayna universitetlərinin elmi inkişafı üçün cəmi 621,5 milyon qrivna ayrılıb ki, bu məbləğin bir hissəsi qrant şəklində Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasına daxil olub. Lakin 2010-cu illərdə bütün Ukrayna elmi dövlət tərəfindən zəif maliyyələşdirilirdi. Ukraynanın "Elm və Texnologiya Siyasəti haqqında" Qanunu 2020-ci ilin yanvar ayına qədər Ukraynanın ÜDM-nin ildə ən azı 1,7%-i həcmində milli elmin maliyyələşdirilməsinə dövlət zəmanəti müəyyən edir. Bu maliyyələşdirmə norması heç vaxt yerinə yetirilməyib. Məsələn, 2015-ci ildə Ukrayna ÜDM-nin təxminən 0,2%-i elmə, 2016-cı ildə isə Ukrayna ÜDM-nin 0,17%-dən az hissəsi ayrılıb. Beləliklə, 2015-2016-cı illərdə Ukrayna elmi qanunla tələb olunan maliyyənin səkkizdə birindən azını dövlətdən alıb. 2020-ci il üçün dövlət büdcəsindən Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasına təxminən 5 milyard qrivna ayrılıb və 2020-ci ildə Ukrayna elminə ayrılan vəsait ÜDM-in 0,17%-ni təşkil edib. Baxmayaraq ki, qanuna görə bu ÜDM-in 1,7%-ni təşkil etməli idi.
Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası (daha doğrusu, prezidenti) daxil olan vəsaitlərə nisbətən sərbəst sərəncam verir. Akademiyanın prezidenti akademiyanın əmlakı, maliyyəsi və kadrları haqqında akademiyanın üzvlərinə hesabat belə vermir. 2016-cı ilə qədər Milli Elmlər Akademiyasının müəssisələrində əsasən yaşlı alimlər qalıb. 2016-cı ildə Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının ümumi maliyyələşdirməsinin 90%-i işçilərin maaşlarına və bununla bağlı tutulmalara xərclənib.
Qafqaz əraziləri və xalqlarının təsvirinə dair materiallar toplusu
"Qafqaz əraziləri və xalqlarının təsvirinə dair materiallar toplusu" (QƏXTMT)— rus dilində Сборник материалов для описания местностей и племён Кавказа (SMOMPK). Jurnal Tiflis Qafqaz Tədris Dairəsi İdarəsi tərəfindən 1881-ci ildən başlayaraq, nəşr edilmişdir.
Haqqında
1881-ci ildən başlayaraq Qafqaz Tədris Dairəsi İdarəsinin vəkili Yanovski nəşrə rəhbərlik edirdi (1902-ci ildə vəfat etmişdir). Jurnalda Qafqazın tarixi, arxeologiyası, dilçiliyi və etnoqrafiyası üçün geniş material, onların tarixinə dair məqalələr yer almışdır. Qafqaz xalqlarının lüğətləri və mətnləri, narlar haqqında əfsanələr, böyük rus və xarici mahnıları, gürcülərin, azərbaycanlıların, osetinlərin, dağ yəhudilərinin və digər Qafqaz xalqlarının həyatı və adətlərinə dair məqalə və materiallar böyük elmi marağa olmuşdur.
Jurnal 1881-1915-ci illərdə Tiflisdə Qafqaz Qubernatorluğu Baş İdarəsinin mətbəəsində nəşr olunsa da, sonralar müharibə səbəbindən nəşri dayandırılmışdır. Yalnız 1926-cı ildə Mahaçqaladakı Şimali Qafqaz Dağ Diyarşünaslıq Təşkilatları Birliyi sayəsində 45-ci, 1929-cu ildə isə 46-cı nəşr dərc edilmişdir. 1893-1915-ci illərdə toplu L. G. Lopatinski tərəfindən ön söz ilə nəşr olunmuşdur. Nəşrin müəlliflərinin əksəriyyəti müxtəlif materialları toplayan və qeyd edən yerli Qafqaz məktəbləri və gimnaziyalarının müəllimləri idi. Jurnalın nəşr müddəti fərqli idi, çünki materialların ildə təxminən 1-2 sayı yığılmışdı.
Nəşrin əsas xüsusiyyətləri
XIX əsrin 20-cı illərində Qafqaz çar Rusiyası tərəfindən imperiyanın tərkibinə qatıldıqdan sonra bölgənin inzibati və mədəni mərkəzinə çevrilmiş Tiflisdə fəaliyyət göstərən çar general-qubernatorluğu yeni torpaqları və burada yaşayan xalqları yaxından tanımaq və daha uğurla idarə etmək məqsədilə humanitar, kulturoloji istiqamətlərdə müxtəlif tədbirlər həyata keçirməyə başlamışdır. Əsas məqsəd burada yaşayan yerli xalq və millətlərin tarixini, dilini, həyat tərzini, mentalitetini, psixologiyasını, folklor və etnoqrafiyasını və s. öyrənməkdən ibarət idi. Elə həmin məqsədlə də Tiflisdə rus dilində “Qafqaz təqvimi”, “Qafqaz arxeoloji komissiyalarının aktları”, “Qafqaz dağlıları haqqında məlumatlar toplusu”, “Tiflis xəbərləri”, “Qafqaza dair materiallar toplusu” və s. qəzet, kitab və jurnallar nəşr edildi. Lakin 1881-ci ildən başlayaraq, Tiflisdə Qafqaz Tədris Dairəsi İdarəsi tərəfindən rus dilində «Сборник материалов для описания местностей и племен Кавказа» – SMOMPK-un (“Qafqaz əraziləri və xalqlarının təsvirinə dair materiallar toplusu” – QƏXTMT-in) nəşri Qafqaz xalqları, o cümlədən Azərbaycan xalqı üçün xüsusilə əlamətdar bir hadisə oldu. Toplu tezliklə özünün diyarşünaslıq, kulturoloji materiallarının çoxşaxəliliyinə, əhatə dairəsinin genişliyinə görə digər nəşrlərdən seçilirdi. Nəşr edilən materialların mövzu genişliyi toplunun əsasən üç şöbədən ibarət olan daxili quruluşuna da təsir göstərdi. Belə ki, diyarşünaslıq, kulturoloji aspektlərdə yazılmış məqalələr, əsasən, onun 1-ci 4 şöbəsinin, etnoqrafik və folklor materialları isə 2-ci və 3-cü şöbələrinin mövzularını təşkil etdi. 1881-1929-cu illər arasında nəşr edilən toplunun 46 buraxılışı (cildi) işıq üzü görmüşdür. Onun 44 buraxılışı Tiflisdə (1881-1915-ci illər), son iki – 45-ci və 46-cı buraxılışları isə (1926-cı və 1929-cu illər) Mahaçqalada nəşr edilmişdir. SMOMPK-un bir çox buraxılışlarında sırf diyarşünaslıq, kulturoloji yönlü elmi məqalələrlə yanaşı, Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatının əfsanə, rəvayət, atalar sözü və məsəllər, tapmacalar, lətifələr, nağıllar və s. kimi janrlarına aid örnəklər də işıq üzü görmüşdür. İrəvan şəhər gimnaziyasının müəllimi S.Zelinskinin toplunun 1881-ci ildə nəşr edilmiş 1-ci buraxılışındakı “Tatar atalar sözləri, məsəlləri, tapmaca və qadın adları” başlıqlı yazısı burada işıq üzü görmüş ilk Azərbaycan folklor materiallarıdır. Azərbaycan folklor janrlarından nağıllar, əfsanə və rəvayətlər, lətifələr, dastanların yurd yeri topluda yalnız rusca nəşr edildiyi halda, atalar sözləri və məsəllər, tapmacalar, aşıq şeirləri, nəğmələr və s. həm rus, həm də Azərbaycan dillərində işıq üzü görmüşdür (Topludakı yazıların adlarında və mətnlərdə işlənmiş “Tatar” sözü “Azərbaycan” kimi oxunmalıdır). Azərbaycan folklor örnəklərinin nəşr edildiyi buraxılışların müqəddimələrində onlardan elmi müstəvidə bəhs edilmiş, ayrı-ayrı xalqların müvafiq şifahi xalq ədəbiyyatı örnəkləri ilə qarşılaşdırılmış, onların müqayisəli-tipoloji aspektdə araşdırılması yolunda ilk addımlar atılmışdır.
Azərbaycanın ayrı-ayrı bölgələrindən toplanan folklor nümunələri özünün rəngarəngliyi, janr biçimləri və çeşidlərinin spesifikası ilə xüsusi əhəmiyyət kəsb edir, xüsusən də XIX əsrin birinci yarısından sonrakı mərhələnin ümumi mənzərəsi haqqında dolğun təsəvvür formalaşdırır. Məsələn, “İlandağ haqqında əfsanə”, “Əshabi-kəhf dağı haqqında əfsanə”, “Xəsis qara çörək və Yezid təpəsi haqqında rəvayət”, “Məlik Məmməd və Məlik Cümşüd”, “Əvil Qasım və Əvil Məmməd”, “Şah Rüstəm”, “Şahzadə Qəmbər”, “Şah İsmayıl”, “Şərif” və s. kimi nümunələr xalqın yaddaşında olan folklor mətnlərinin ümumi məzmununu aydınlaşdırır.
Toplu ilə əməkdaşlıq edən ziyalılar
Azərbaycan folklorunun topluda geniş şəkildə təmsil edilməsi milli kimliyi təsdiqləyən amillərdən birinin və ən vacibinin məhz şifahi xalq ədəbiyyatı olduğunu dərindən dərk edən və buna görə də bu örnəklərin unudulmaması, itib-batmaması, qorunub saxlanaraq gələcək nəsillərə ötürülməsi gərəkliyini irəlicədən görən ziyalılarımızın fədakar əməyi sayəsində mümkün olmuşdur. Zaqafqaziya (Qori) Müəllimlər Seminariyasının məzunları olan Firudin bəy Köçərli, M.Mahmudbəyov, R.Əfəndiyev, S.M.Qənizadə, M.H.Əfəndiyev, M.H.Vəzirov, T.Bayraməlibəyov, H.K.Sanıyev, A.Qiyasbəyov və başqaları kimi təqribən 40 nəfər azərbaycanlı ziyalı və kənd müəllimi Azərbaycan folklor örnəklərini toplayıb yazıya almış, rus dilinə tərcümə etmiş və beləliklə də, Azərbaycan folklorunun adları bizə məlum olan ilk toplayıcıları kimi tarixə düşmüşlər. Azərbaycan folklorşünaslığının əsasını işləyib hazırlayan Hənəfi Zeynallı bu kimi ziyalı və kənd müəllimlərinin əməyinə son dərəcə yüksək qiymət verərək yazırdı: “Azərbaycan el ədəbiyyatı deyil, bütün Qafqaz miqyasında olaraq xalqlar tarixi, etnoqrafiyası və xalq ədəbiyyatı ilə məşğul olan Lopatinskinin ətrafında çalışan Azərbaycan müəllimlərinin adını həmin “Сборник материалов для описания местностей и племен Кавказа” məcmuələrində oxuduqca insanın heyrəti artır. O adamların nə qədər həvəsi, nə qədər qeyrəti varmış!.. Qəpik-quruş bir mükafata uzun-uzun hekayələri, mənzumələri türkcə toplayıb tərcümələri ilə bərabər Tiflisə göndərmişlər. Əlbəttə ki, xalq ədəbiyyatı tarixi yaradılarkən böylə adamların adları qızıl su ilə ən görkəmli yerdə yazılmalıdır!..”.
H.Zeynallının SMOMPK-la əməkdaşlıq edən ziyalı və kənd müəllimlərimizin fəaliyyətinə verdiyi dəyər toplunun artıq o vaxtdan Azərbaycan elmi ictimaiyyətinin diqqət mərkəzində olduğunu göstərməkdədir. Yerli azərbaycanlı ziyalı və müəllimlərlə yanaşı, rus və qeyri-rus maarif işçiləri − S.Zelinski, A.İoakimov, A.Kalaşev, N.Kalaşev, B.Veniaminov, K.A.Nikitin, P.A.Vostrikov və başqaları Azərbaycan folklor materiallarını yazıya alıb toplunun səhifələrində nəşr etdirməklə günümüzə çatdırmışlar.Toplu həmçinin Aşıq Oruc, Abdulla Əfəndiyev, İrza Miriyev, Salman Şərifbəyov, Əhməd Məlikov, İskəndər Şirinov, Aşıq İskəndər, Süleyman Cəfər oğlu, Zeynal bəy, Səftər Əzizov və başqa bu kimi ilk azərbaycanlı folklor söyləyicilərinin adlarını qoruyub oxuculara tanıtmaqdadır. Azərbaycanlı söyləyicilərin dilindən yazılmış folklor mətnləri ilk dəfə olaraq toplunun 1892-ci ildə nəşr edilmiş 13-cü buraxılışında yer almışdır. Topluda folkor örnəklərinin toplanılması və nəşri ilə bağlı proqram xarakterli materiallarına əsasən belə nəticə çıxarmaq olar ki, o, nəşrə başladığı ilk gündən öz fəaliyyət profilinə uyğun olaraq yerlərdə çalışan müəllimlərə diyarşünaslıq, kulturoloji istiqamətlərdə araşdırmalar aparılmasını tövsiyə edir və eyni zamanda, folklor örnəklərinin canlı ifadan toplanılmasını, yazıya köçürülməsini və rus dilinə tərcüməsini nəzərdə tuturdu. SMOMPK-u nəşr edən Qafqaz Tədris Dairəsi İdarəsi yerlərdə folklor materiallarının toplanılmasına xüsusi fikir vermiş və kənd müəllimlərinə bu işdə yardım etmək məqsədilə toplayıcılıq işinin əsas prinsiplərini ehtiva edən 12 bölmədən ibarət tövsiyə xarakterli proqram tərtib edib göndərmişdir. Həmin proqram toplunun 1-ci buraxılışında da yer almışdır. Daha sonra SMOMPK-un 1882 və 1900-cu illərdə müvafiq olaraq nəşr edilmiş 2-ci və 27-ci buraxılışlarında bəzi əlavələr edilərək proqram daha da təkmilləşdirilmişdir. Bu baxımdan əsas proqrama əlavə olaraq toplunun 27-ci buraxılışında nəşr edilmiş “Rəvayət, nağıl, mövhumat adətləri və ənənələrinin öyrənilməsi üzrə bəzi suallar” adlı material xüsusi əhəmiyyət kəsb edirdi. Tövsiyə xarakterli belə materialların nəşri sonrakı illərdə müxtəlif janrlardan olan folklor materiallarının toplanılmasına, rus dilinə tərcüməsinə və nəşrinə geniş vüsət verdi. Azərbaycanın müxtəlif bölgə və kəndlərində çalışan yerli ziyalı və müəllimlər folklor örnəklərini yazıya alarkən və yaşadıqları və ya toplayıcılıq fəaliyyəti ilə məşğul olduqları ərazi haqqında topluya kulturoloji-diyarşünaslıq aspektlərindən məqalələr yazarkən sözügedən proqram-tövsiyələri rəhbər tutmuşlar və bu səbəbdən də onların məqalələri arasında mövzu, quruluş və s. cəhətlərdən müəyyən yaxınlıqlar, səsləşmələr nəzərə çarpır. Bu məqalələr həm də yaxından-uzaqdan toplunun daxili quruluşu ilə uyğunluq təşkil edir.
Azərbaycan folklor örnəkləri SMOMPK məcmuəsində
“SMOMPK: Azərbaycan folkloru materialları” kitabının birinci cildində məcmuənin on bir nüsxəsində əhatə olunan Azərbaycan folkloru örnəkləri öz əksini tapmışdır. Azərbaycan folklor örnəkləri toplunun, əsasən, aşağıdakı buraxılışlarında yer almışdır:
“Qafqaz Əraziləri və xalqlarının nağılları” biblioqrafik göstəricisi
AMEA Mərkəzi Elmi Kitabxanası “Qafqaz Əraziləri və xalqlarının nağılları” adlı biblioqrafik göstəricisini dərc etmişdir. Göstəricidə 1881-1929 –cu illər ərzində Tiflisdə və Mahaçqalada tərtib və dərc olunmuş “Qafqaz əraziləri və xalqlarının təsvirinə dair materiallar toplusu”nda (SMOMPK ) əks olunmuş nağılların biblioqrafik göstəricisi əhatə edilmişdir.
Kitabda biblioqrafik informasiyanın istifadəsini asanlaşdırmaq məqsədi ilə bir neçə adla informasiya axtarış aparatı tərtib edilmişdir.
Toplayıcılar və söyləyicilər haqqında olan köməkçi aparat bölməsindəki müəlliflərin adları yalnız ilkin mənbədəki pasport qeydlərinə əsasən tərtib edilmişdir.
Biblioqrafik təsvirlərdəki məxəzlər mövzu istiqamətindən asılı olaraq bir neçə başlıq altında qruplaşdırılmışdır. Həmçinin Qafqazda yaşayan çoxsaylı xalqların adlarını əhatə edən xüsusi köməkçi bölmə də tərtib edilmişdir. Kitab tədqiqatçı alim və tələbələr üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Kabilin süqutu (2021)
Kabilin süqutu — 15 avqust 2021-ci ildə Əfqanıstanın paytaxtı Kabil şəhərinin Taliban qüvvələri tərəfindən ələ keçirilməsi. Şəhərin tutulması Əfqanıstan Prezidenti Əşrəf Qəninin ölkəni tərk etməsindən bir neçə saat sonra baş tutdu. Kabilin süqutundan əvvəl artıq Əfqanıstanın əyalət mərkəzlərinin bir çoxu Taliban tərəfindən ələ keçirilmişdi. Bu proses ümumən ABŞ-nin Əfqanıstanı tərk etməsi ilə başlandı.
Əfqanıstan hökuməti və Taliban arasındakı danışıqlarda hakimiyyətin sülh yolu ilə ötürülməsi haqqında qərar qəbul edildi. Lakin hökumət iqtidarın keçid hökumətinə verilməsini istəsə də, Taliban bunu qəbul etmir və iqtidarın birbaşa onlara verilməsini tələb edir. Həmçinin bəzi "NATO" qüvvələri Əfqanıstanda qalaraq öz vətəndaşlarının təxliyəsi üçün təhlükəsizliyi təmin edirlər.
Arxa plan
thumb|left|[[Taliban yaraqlıları (2021)]]
Taliban və ona müttəfiq olan silahlı qruplar 1 may 2021 -ci ildə, ABŞ qoşunlarının əksəriyyətinin Əfqanıstandan çıxarılması ilə paralel olaraq Əfqanıstan hökumətinin nəzarət etdiyi ərazilərə genişmiqyaslı hücumlar başlatdılar. Bu basqınlara tab gətirməyən Əfqanıstan Ordusunda xaos yarandı və avqustun ortalarına qədər yalnız iki silahlı qrup fəaliyyətini davam etdirdi. Bunlara Kabildə yerləşən 201-ci korpus və 111-ci diviziya daxil idi. Mehtarlam, Şaran, Qardez, Əsədabad şəhərlərinin və digər şəhərlərin, həmçinin Kabilin şərqindəki rayonların da ələ keçirilməsi ilə paytaxt mühasirəyə salındı. Beləliklə, tərəflər arasındakı danışıqlarda şəhərin sülh yolu ilə Talibana verilməsi qəbul edildi və 15 avqust 2021-ci ildə şəhər Talibana təslim oldu.
Bülbül
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Növləri
Azərbaycanda 2 növünə rast gəlmək olar:
NGC 5527
NGC 5527, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Naxırçı bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Məryəm Sulkeviç
Məryəm Mustafovna Sulkeviç — əsasını H. Z. Tağıyev qoyduğu Aleksandra imperator rus-müsəlman qız məktəbində müəllim və Bakı Müsəlman qadınlarının Xeyriyyə Cəmiyyətinin fəal üzvü idi.
Həyatı
Məryəm Sulkeviç 1861-ci il dekabrın 15-də Vilno quberniyasında (hal-hazırda ərazisi Belarus ilə Litva arasında bölünmüşdür) tatar əsilli zadəgan ailəsində dünyaya göz açmışdır. Orta təhsilini Vilnodakı Mariin qız gimnaziyasında almışdır. 1899-cu ilə qədər ev müəlliməsi kimi işləmişdir. Bakıda Rusiya imperiyasının ilk dünyavi qız məktəbinin açıldığından xəbər alan Məryəm Sulkeviç həmin məktəbdə müəllimlik etmək xahişi ilə məktəbin Qəyyumluq Şurasına müraciət etmiş və 1901-ci ildən etibarən orada rus dili müəlliməsi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1911-ci ildə 1-ci rus-müsəlman qadın məktəbinə müəllimə vəzifəsinə təyin edilmişdir. Məktəbin müdri Hənifə Məlikovanın tərtib etdiyi hesabatda Məryəm xanımı təcrübəli, çalışqan və işinə ciddi yanaşan müəllim kimi xarakterizə edilmişdir. Lakin 1912-ci ildə ağır ağ ciyər xəstəliyinə tutulmuş Məryəm xanım fəaliyyətini bir neçə dəfə dayandırmalı olmuş və müalicə almağa başlamışdır. Bu xəstəliyə sonradan ateroskleroz və əsəbi qıc olma da əlavə olmuşdur. 1917-ci ilin payızında Kislovodskda müalicə alan Məryəm Sulkeviç dünyasını dəyişmişdir.
Bəzi müasir mənbələrdə onun Süleyman bəy Sulkeviçin həyat yoldaşı olduğundan xəbər verilir, lakin arxivlərdə bu haqda heç bir məlumat aşkar olunmamışdır.
Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz
250px|thumb|right|[[Bakı şəhərinin mərkəzi küçələrindən birində əks olunmuş şüar]] Bir kərə yüksələn bayraq, bir daha enməz — XX əsrdə Azərbaycanda müstəqillik hərəkatının əsas şüarı. Şüar Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucularından biri, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının Rəyasət Heyətinin sədri (may-dekabr 1918) Məhəmməd Əmin Rəsulzadəyə məxsusdur.
Tarixi
Birinci Dünya müharibəsinin sonuna yaxın Rusiya imperiyası parçalandı. İmperiyanın tərkibində olan Cənubi Qafqaz bölgəsi də müstəqil dövrünə qədəm qoydu. Cənubi Qafqazda yaşayan üç əsas millət birləşərək ümumi Zaqafqaziya Federasiyasını yaratdılar, lakin onun ömrü uzun sürmədi. Belə ki, Müstəqil Azərbaycan dövlətinin yaranması Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikasının parçalanması nəticəsində baş verdi. 1918-ci il may ayının 27-də artıq keçmiş Zaqafqaziya Seyminin müsəlman fraksiyası yaranmış siyasi vəziyyəti müzakirə etmək üçün fövqəladə iclas çağırdı. Uzun sürən müzakirələrdən sonra Müvəqqəti Milli Şura yaratmaq qərara alındı. Müvəqqəti Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli Şurasının sədri vəzifəsinə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (Müsavat Partiyasının MK sədri), İcra Komitəsinin sədri vəzifəsinə isə Fətəli xan Xoyski (bitərəf) seçildi.
1918-ci il may ayının 28-də Milli Şuranın birinci iclası keçirildi və iclasda Azərbaycanın müstəqil dövlət elan olunması haqqında tarixi qərar qəbul edildi. Beləliklə, 100 ildən artıq fasilədən sonra Azərbaycanın Şərqi və Cənubi Zaqafqaziya hüdudlarında milli dövlətçiliyi bərpa olundu. Elə həmin iclasda yeni demokratik dövlətin yaranması faktını hüquqi cəhətdən aşkar edən "Azərbaycanın istiqlaliyyəti haqqında Akt" qəbul edildi.
Dövlət bayrağı
thumb|350x350px|Milli Şuranın sədri Məhəmməd Əmin Rəsulzadə parlamentin açılışında Yeni yaranmış dövlət özünün əsas rəmzlərini də qəbul etməyə başladı. Hökumətin 24 iyun 1918-ci il tarixli qərarına əsasən, Azərbaycanın dövlət bayrağı kimi qırmızı fonda ağ aypara və səkkizguşəli ulduzun təsvir edildiyi qırmızı parçadan hazırlanmış bayraq qəbul olundu. Noyabrın 9-da bu bayraq, ağ aypara və səkkizguşəli ulduzun təsvir olunduğu mavi, qırmızı və yaşıl rəngli bayraqla əvəz edildi. Azərbaycan Cümhuriyyətinin dövlət bayrağının üç rəngi "türk milli mədəniyyətini, müasir Avropa demokratiyasını və islam sivilizasiyasını təmsil edirdi".
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Bayrağı haqqında ilk hökumət qərarı 1918-ci il iyunun 21-də verildi. Həmin qərarda Azərbaycan bayrağını qırmızı materialdan, üstündə ağ, aypara və qırmızı fonda ağ səkkizguşəli ulduzun təsviri verilmiş bayraq kimi qəbul edilirdi. Bu qərar qəbul edilərkən Azərbaycan hökuməti hələ Gəncə şəhərində yerləşirdi və Bakıda fəaliyyət göstərmək qeyri-mümkün idi. Azərbaycan hökuməti Bakıda yalnız 15 sentyabr — şəhər türk qoşunlarının köməyi ilə düşmən qüvvələrdən təmizləndikdən sonra fəaliyyət göstərə bildi. İlk dövlət bayrağı qırmızı rəngdə, Türkiyənin dövlət bayrağı formasında olub. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ilk bayrağı 9 noyabr 1918-ci ilə qədər mövcud olub.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Bakıda fəaliyyətə başlamasından az sonra, bayraq haqqında ikinci qərar qəbul edildi. 1918-ci il noyabrın 9-da Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Nazirlər Şurası milli bayraq haqqında qərar verdi. Nazirlər Şurasının sədri Fətəli Xan Xoyskinin imzaladığı həmin qərarda deyilir: "Milli bayraq kimi yaşıl, qırmızı, göy rənglərdən, ağ aypara və səkkizguşəli ulduzdan ibarət olan bayraq qəbul edilsin". Milli bayrağımız ilk dəfə 1918-ci il noyabrın 9-da Bakıda, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Nazirlər Şurasının yerləşdiyi binada (İndiki Azərbaycan Dövlət Neft şirkətinin yerləşdiyi, o zamankı neft milyonçusu, məşhur müğənni Seyid Mirbabayevin mülkündə) qəbul edilmiş və qaldırılmışdır. Azərbaycan bayrağının tarixində ən şərəfli, yaddaqalan günlərdən biri 7 dekabr 1918-ci ildə Şərqdə və Türk-İslam dünyasında ilk demokratik, dünyəvi dövlət olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin açılışı zamanı olmuş, milli bayrağımız Parlament binası (böyük mesenat və milyonçu Hacı Zeynalabdin Tağıyevin Qız məktəbinin, indiki Əlyazmalar İnstitutunun binasında) üzərində qaldırıldı. Sovet Rusiyasının XI Qızıl ordusunun Azərbaycanı işğalı nəticəsində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti devrildi, süqut etdi və həmin Cümhuriyyətin müqəddəs idealının – müstəqilliyinin rəmzi olan üçrəngli milli bayrağımız 1920-ci il mayın 3-də Azərbaycan Parlamentinin binası üzərindən endirildi.
Şüarın meydana gəlməsi
Azərbaycan Demokratik Respublikası süquta uğradıqdan sonra M. Ə. Rəsulzadə bir müddət Moskvada çalışsa da sonradan mühacirətə getməli olur. Mühacirətdə o, siyasi fəaliyyətlə yanaşı, ədəbi işlərlə də məşğul olur. 1923-cü ildə İstanbulda Rəsulzadənin "Azərbaycan respublikasının keçmişi, təşəkkülü və indiki vəziyyəti" kitabı çap edilir. "Əsrimizin Səyavuşu", "İstiqlal məfkurəsi və gənclik" kitabları çap edilir. 1923-cü ildə İstanbulda çap edilən "Əsrimizin Səyavuşu" əsəri Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin Azərbaycan gənclərinə xitabəti ilə sona çatır. Bu xitabətdə şüar blə səslənir:
Tahir Əliyev (alim)
Cəfərli Tahir Əşrəf oğlu Əliyev  — Pedaqoji fəlsəfə doktoru, dosent, Bakı Dövlət Universiteti Humanitar fakültələr üzrə rus dili kafedrasının müdiri
Həyatı
Ailəlidir, üç övladı var.
Təbriz əyaləti
Təbriz əyaləti və ya Təbriz bəylərbəyliyi — (Osmanlıca: ایالت , "Eyalet-i Tebriz") Osmanlı İmperiyasının işğal etdiyi Cənubi Qafqazda inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Təbriz şəhəri idi.
Təbriz əyalətinə bağlı olan və dirlik gəlirləri içrisində zikredilən toplam 6 sancaq, 40 nahiyə, 3 qəsəbə, 1064 kənd, 106 məzraa, 61 dizəç, 61 qışlaq və 2 yaylaq bulunmaqtadır.
1593 ci ildə Təbriz əyalətinin bölgüsü.
1725 ci ildə Təbriz əyalətinin bölgüsü.
Arabsat-6A
Arabsat-6A, Arabsat tərəfindən idarə olunan Səudiyyə Ərəbistanının telekommunikasiya peykidir. Peyk 2019-cu ilin martında SpaceX-nin Falkon Heavy daşıyıcısı vasitəsiylə orbitə buraxılacaq.
Arabsat-6A və Hellas Sat 4 / SaudiGeoSat-1, Ərəbsat-6G proqramının iki peykidir. Bu iki peyk Lockheed Martin tərəfindən inşa edilən ən qabaqcıl kommersiya rabitə peykləridır ,yenilənmiş A2100 -ə əsaslanır və yeni günəş paneli texnologiyasından istifadə edir.
Arabsat-6A, Yaxın Şərq, Afrika və Avropadakı müştərilərə televiziya, internet, telefon və təhlükəsiz kommunikasiyalar təqdim edən geostasionar orbitdə yerləşdiriləcək.
İbrahim Abdullayev
İbrahim Abdullayev (tam adı: İbrahim Habil oğlu Abdullayev, 20 iyul 1994; Bakı şəhəri – 5 oktyabr 2020; Cəbrayıl) — Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İbrahim Abdullayev 20 iyul 1994-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
Zip2
Zip2 qəzetləri lisansiyalı onlayn şəhər bələdçiliyi proqram təminatı ilə təmin edən şirkəti idi. Şirkət 1995-ci ildə İlon və Kimbal Mask qardaşları tərəfindən Kaliforniya ştatınıın Palo-Alto şəhərində Global Link Information Network olaraq təsis edildi. Şirkət ilk başda bizneslərin ineternetdə yer almasını təmin edirdi. Amma 1999-cu ildə Compaq tərəfindən alındıqdan sonra qəzetləri lisansiyalı onlayn şəhər bələdçiliyi proqram təminatı ilə təmin etməyə başladı.
İbrahim Abdullayev
Hərbi xidməti
İbrahim Abdullayev Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan Vətən müharibəsində iştirak etmiş, Murovdağ yüksəkliyi, Füzuli döyüşləri və Cəbrayıl rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə düşmən hücumunun qarşısını almış və həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Abdullayev "Qarabağ" ordeni ilə təltif edildi.
Zip2
Birləşmə və satınalma cəhdləri
Zip2 1988-ci ilin aprelində əsas rəqibi olan CitySearch ilə birləşməyə cəhd etdi. Mask əvvəlcə birləşməni dəstəkləsə də, sonradan idarə heyətinin birləşmədən imtina etməsinə səbəb oldu.
İbrahim Abdullayev
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Abdullayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Abdullayev ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Zip2
Birləşmə və satınalma cəhdləri
Şirkət 1999-cu ilin fevralında Compaq tərəfindən 307 milyon ABŞ dolları qarşılığında alındı. Şirkətin başlıca təsisçiləri olan İlon Maskın payına 22, Kimbal Maskın payına isə 15 milyon dollar düşdü. Şirkətin alınmasındakı məqsəd AltaVista veb axtarış sistemini təkmilləşdirmək idi.
İbrahim Abdullayev
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Abdullayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 26.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Abdullayev ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Mən Ceki Çanam (kitab)
Mən Ceki Çanam (ing. I am Jackie Chan) ― 1998-ci ildə Ceki Çanın öz tərcümeyi-halını yazdığı kitab. Kitabda Çanın doğulduğu andan Pik saatı filminin hazırlandıqdan bir neçə aya qədərki həyat hekayəsindən bəhs olunur. Kitabın son bir neçə səhifəsində Çanın ən sevdiyi stunt və döyüşlərin Top 10 siyahısı var. Kitab valideynlərinə həsr olunmuşdu.
7 yanvar 2010-cu il tarixində Conan O'Brien ilə The Tonight Show-da Çan, 2008-ci ildən bəri kitaba əsaslanan həyatının bir musiqili filmini çəkmək üçün planları olduğunusöylədi
Madonna del Prato (Rafael)
Madonna del Prato — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin 1505-ci ildə yağlı boya ilə işlədiyi əsər. Əsər Rafael Santinin Florensiya dövrünə aid edilir. "Madonna del Prato" əsəri hal-hazırda Avstriyada, Vyana şəhərində İncəsənət tarixi muzeyində saxlanılır.
Sencu yun fabriki
– Yaponiyanın ilk yun fabriki. Tokionun Sencu rayonunda yerləşirdi.
Tarixi
Sencu yun fabriki Meyci hökuməti tərəfindən müasir sənayeni inkişaf etdirmək məqsədilə yaradılmış bir çox model fabrikdən biri idi. Fabrik Almaniyadan gətirilmiş maşınlarla və alman texniklərlə yaradılmış, 1879-cu ildə fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. Fabrikin məqsədi özəl müəssisələr üçün model təşkil etmək, eləcə də, ordunun hərbi formalara və digər yun məmulatlarına olan təlabatını ödəmək idi.
Fabrikin idarəçiliyi 1881-ci ildə Kənd Təsərrüfatı və Ticarət Nazirliyinə, 1888-ci ildə isə Ordu Nazirliyinə keçmişdir. Digər dövlət müəssisələrindən fərqlənən cəhəti ölkəni tamamilə yeni sənaye sahəsi ilə tanış edən yeganə hökumət fabriki olması idi. Özəl yun sənayesi sektoru pambıqəyirmə və ipəksarımaya nəzərən ləng inkişaf etdiyi üçün Sencu yun fabriki bu sahədə əhəmiyyəti qoruya bilən yeganə müəssisə olmuşdur. XX əsrə qədər Yaponiyada yun parçalar istehsal edən əsas fabrik olmuşdur.
İncəsənətdə
Yasuci İnoenin "Tokionun 100 görünüşü" seriyasına (1881–1889) daxil olan şəkillərdən biri Sencu yun fabrikinə həsr olunmuşdur.
KamAZ 53205
Kamaz-53205 — daş Avtomobil Zavodunun istehsalı olan Rusiyanın iri tonnajlı yük avtomobilidir. Kamaz-5320 əvəz gəldi.
I Georq (Bavariya-Landsxut hersoqu)
Varlı Georq (Georg der Reiche; ) Vittelsbax sülaləsindən Bavariya-Landsxutun sonuncu hersoqu idi.
Gəncliyi
O, 1455-ci ildə Burqhauzen qalasında doğulmuşdu, Bavariya-Landsxut hersoqu IX Lüdviq və Saksoniyalı Amaliyanın oğlu idi. Dövlət işlərində 13 yaşından iştirak etməyə başlamışdı.
Hakimiyyəti
18 yanvar 1479-cu ildə 23 yaşında Georq atasının yerinə Bavariya-Landsxut hersoqu oldu. 1485-ci ildə ərazisini pozduqlarına görə Azad İmperiya şəhəri Nördlingeni mühasirəyə almış, mühasirəni götürmək üçün külli miqdarda xərac tələb etmişdi. Atası və babası kimi, Georqun məşhur sərvəti əsasən Kitzbüel və Reiçenhall ətrafındakı torpaqlarındakı mədənlərə əsaslanırdı. Hersoq, Burqhauzen qalasını daimi bir saraya çevirdi və İnqolştadt yeni qalanı demək olar ki, tamamilə yenidən qurdu.
Georqun kansleri, daha sonra Passau yepiskopu olmuş, Altötting provostu Friedrix Mauerkirxer idi. 1485-ci ildə ölümündən sonra yerinə gələn Volfqanq Kolberger hersoqun ən mühüm məsləhətçisi oldu və onun köməyi ilə öz ərazisində Roma qanunlarını tətbiq etdi. 1491-ci ildə atasının yaratdığı əyalət sistemini dəyişdirdi, cəngavərlər bundan 1497-ci ildə şikayət etdilər, çünki əvvəllər tətbiq olunan əyalət qanunu əsasən ləğv edildi. Buna baxmayaraq, 1501-ci ildə əlavə islahatlar aparıldı.
Hakimiyyətə gəldikdən sonrakı illərdə Georq Qərbi Avstriyada torpaq əldə etmək üçün intensiv səylər göstərdi. 1486-cı ildə o, Auqsburq yepiskopuna girov qoyulmuş Qünzburq da daxil olmaqla Burqau markqraflığını Avstriya hersoqu Sigizmunddan 52011 quldenə almışdı. 1487-ci ildə Bavariya-Münhen qolundan olan qohumu IV Albert ilə birlikdə Tirolun ön torpaqlarının idarəsini 10 il müddətinə 50000 quldenə hersoqu Sigizmunddan aldı. Bu satınalmalar tezliklə Müqəddəs Roma İmperatoru III Fridrixin diqqətini cəlb etdi. İki Vittelsbaxın ekspansionist səylərinə qarşı o, Şvabiya liqasını qurdu. 1489-cu ildəki qərara görə Georq nəinki imperatorla sülh müqaviləsinə görə 36000 qulden ödəməli idi, həm də Burqaudan imtina etməliydi. 1489-cu il iyulun 10-da o da Şvabiya liqası ilə sülh bağladı və Albertlə ittifaqı pozdu. Bundan sonra Georq Fridrix və varisi I Maksimiliianın mühüm dəstəkçisinə çevrildi idi, onun Şvabiya, İsveçrə, Geldern və Macarıstandakı müharibələrini dəstəklədi.
Evliliyi və vərasət problemi
Onun 1475-ci ildə Polşa kralı IV Kazimirin qızı şahzadə Yadviqa ilə toyu orta əsrlərin ən möhtəşəm bayramlarından biri olan Landsxut toyu kimi yadda qalıb. Cütlüyün beş övladı, üç oğlu və iki qızı olub. Lakin onların oğullarından heç biri Georqun ölümünə qədər sağ qalmadı və orta əsr Almaniyasında tətbiq olunan Salik qanununun məhdudiyyətlərinə görə, onların qızları hersoqluğu miras ala bilmədilər. Kişi övladlarının olmadığı halda qarşılıqlı varisliyi nəzərdə tutan Vittelsbax sülalə müqavilələrinin əksinə olaraq, Georq 19 sentyabr 1496-cı ildə öz vəsiyyətində öz torpaqlarını qızı Elizabetə miras qoydu, onu Pfals qolundan olan Ruprextlə evləndirdi. Gizliliyə baxmayaraq, Bavariya-Münhen hersoqu Albert bu müqavilənin pozulmasından xəbər tutdu. Georq gizlilik prinsipini pozan kansleri Kolbergeri xəyanətdə günahlandırdı və onu 1502-ci ildə həbs etdirdi. Öz davranışı ilə o, təkcə Albert və əksər knyazların deyil, həm də imperatorun diqqətini cəlb etdi. Tezliklə müharibəyə hazırlaşmalı olduğunu bilən Georq 1503-cü ilin payızında Vürtemberqdəki Bad Vildbadı ziyarət etmək üçün yola düşdü, lakin Lauinqendə geri dönməli oldu və İnqolştadta qayıtdı. O, ölüm yatağında kürəkəni Ruprexti qəyyum təyin etdi və ona Landsxut və Burqhauzendəki qalaları bağışladı. Noyabrın 25-də o, bütün vassallarına dekabrın 10-da Landsxuta getməyi əmr etdi.
NGC 2517
NGC 2517, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Göyərtə bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Laura Pıldvere
Həyatı
Laura Pıldvere 30 avqust 1988-ci ildə Estoniyanın Tartu şəhərində anadan olub. Laura 2014-cü ildə Eston musiqiçi Coel-Rasmus Remmel ilə ailə həyatı qurmuş və 2016-cı ildə cütlük ayrılmışdır.
Musiqi karyerası
Lauranın musiqi karyerası 2005-ci ildə Estoniyanın ERR telekanalının Avroviziya üçün təşkil etdiyi milli seçim turu Eurolaul 2005-də iştirakı ilə başlamışdır. Milli seçim turunda Laura ifa etdiyi "Moonwalk" mahnısı ilə ikinci yeri tutsa da, o yarışmanın qalibi "Suntribe" qrupunun üzvü olaraq Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2005-də Estoniyanı təmsil etmək hüququ qazanmışdır. İfa etdikləri "Let's Get Loud" adlı mahnı ilə müsabiqənin yarımfinal mərhələsində 20-ci yerdə qərarlaşan qrup final mərhələsinə adlaya bilməmişdir.
Laura eyni zamanda "Sunflowers" mahnısı ilə 2007-ci ildə Estoniyanın Avroviziya üçün seçim turunda iştirak etmiş və nəticədə üçüncü yeri tutaraq, məğlub olmuşdur. Həmin ilin sentyabr ayında Lauranın Muusa adlı debüt albomu işıq üzü görmüşdür. Daha sonra ifaçı ABŞ-nin Boston şəhərində yerləşən Berkli musiqi kollecində təhsil almağa başlamış və bir müddət musiqi karyerasına fasilə verməli olmuşdur.
2009-cu ildə Laura yenidən ölkəsini Avroviziyada təmsil edə bilmək məqsədi ilə Estoniyanın Avroviziya üçün seçim turunda iştirak etmişdir. İfa etdiyi "Destiny" mahnısı yarışmada üçüncü yeri tutaraq, məğlub olmuşdur. Həmin ildə ifaçının Ultra adlı ikinci studiya albomu işıq üzü görmüşdür.
2011-ci ildə Lauranın Sädemeid taevast adlı yığma albomu pərəstişkarlarına təqdim edilmişdir. Albomda müğənninin 2005-ci ildən 2011-ci ilədək ifa etdiyi bütün mahnılar yer almışdır.
Tarix-e Cahanqoşa-ye Nadiri
Tarix-e Cahanqoşa-ye Nadiri (farsca:جهانگشای نادری) — Nadir şahın hakimiyyəti dövründə Mirzə Mehdi xan Astarabadi tərəfindən yazılan tarixçilik əsəri.
Haqqında
Farsca yazılmış kitabda ərəb dilindən alınmış sözlər çoxluq təşkil etməkdədir.
Ədib Şişəkli
Ədib əş-Şişəkli (أديب الشيشكلي; ) — suriyalı dövlət və siyasi xadim, 1953-1954-cü illərdə Suriya prezidenti.
Sosialistlər fraksiyası (AXC)
Sosialistlər fraksiyası — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamenti fraksiyalarından biri.
Haqqında
Əhməd bəy Pepinov və Səməd ağa Ağamalıoğlu maliyyə-büdcə komissiyasında, Bağır Rzayev təsərrüfat komissiyasında, Əhməd bəy Pepinov, Bağır Rzayev, Qasım bəy Camalbəyov, Rza bəy Qaraşarov Məclisi-Məbusan çağırılması üzrə Mərkəzi Komissiyada, İbrahim Əbilov və Hacı Kərim Sanılı redaksiya, aqrar, həmçinin sorğu komissiyalarında fəaliyyət göstərirdilər. Səməd ağa Ağamalıoğlu aqrar komissiyanın sədri idi. Sosialistlər fraksiyasının bəyannaməsində yeni hökumətin koalision olması və demokratik prinsiplərə əsaslanması tələbi qoyulurdu. Bəyarmamədə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin müstəqilliyinin qorunması və demokratiyanın təsdiqi hökumətin başlıca vəzifəsi kimi müəyyənləşdirilirdi. Fəhlə məsələsinin həlli üçün 8 saatlıq iş gününün tətbiqi, inqilab dövründə fəhlələrlə bağlanmış müqavilələrin qüvvədə qalması, fəhlə təşkilatlarına dövlət tərəfindən maddi yardım göstərilməsi kimi tədbirlərin görülməsi təklif olunurdu. Aqrar məsələ ilə bağlı torpaq komitələri yaradılması nəzərdə tutulurdu. Bəyannamədə "qadınların haqq və səlahiyyəti kişilərlə bərabər olmaqdır", — fikri xüsusi vurğulanırdı. Xarici siyasət sahəsində qonşu dövlətlərlə, Avropa ilə ən geniş əlaqələr qurulmasının vacibliyi qeyd edilirdi.
Sosialistlər fraksiyası Müsəlman Sosialist Bloku və Hümmət Partiyası çərçivəsində fəaliyyət göstərən azərbaycanlı sosial demokratları, eser (Xalqçı Partiyası) və menşevikləri (Hümmət Partiyası) birləşdirərək, parlamentin sol cinahını təşkil edirdi. Fraksiya hadisələrə və hakimiyyətdaxili proseslərə yanaşmada bir mənalı mövqe tutmurdu. Sosialistlər hökumətə qarşı kəskin münasibətdə olmalarına baxmayaraq, hakimiyyətin sağların əlinə keçəcəyindən ehtiyat etdikləri üçün, onun istefası əleyhinə çıxıb kabinetin tərkibində bəzi fərdi dəyişiklik edilməsinin tərəfdarı idilər. Onlar cinayət və möhtəkirlik məsələlərini araşdıracaq geniş səlahiyyotli xüsusi parlament komissiyasını təsis etmək, vəzifə cinayətləri, möhtəkirlik və ölkədəki əks-inqilabi cinayətləri mühakimə edəcək ali tribunalın əsaslannı işləyib hazırlamaq üçün xüsusi komissiya haqqında qətnamə layihələri təklif edirdilər. Parlament sosialistlərin tələbi ilə ölkədə ərzaq məsələsini tənzimləyəcək xüsusi komissiya yaratdı. Ali tribunal haqqında sosialistlərin təqdim etdikləri layihə parlament tərəfindən rədd olundu. Aqrar məsələdə isə sosialistlər torpağını müsadirə olunub, ödəncsiz olaraq kəndlilərə verilməsini tələb edirdilər. Uzun müzakirələrdən sonra keçirilən səsvermə sosialistlərin xeyrinə nəticələnsə də, aqrar məsələnin həllinə ciddi təsir göstərmədi.
III hökumət
III Xoyski hökumətinin istefasından sonra sosialistlər hesab edirdilər ki, təşkil olunacaq yeni hökumət geniş əhali təbəqələrinin tələblərini təmin edən əsl demokratik hökumət olmalıdır. Bunun üçün mərkəzin demokratik hissəsi ilə sol qüvvələrin koalisiyasını zəruri sayan sosialistlər hökumətin siyasətinə təsir etmək imkamna malik olmaq üçün nazirlər kabinetindəki yerlərin, daxili işlər naziri vəzifəsi də daxil olmaqla, yarıya qədərini tutmağa çalışırdılar. Sosialistlər bitərəfləri "ən mürtəce ünsürlər" kimi qiymətləndirib, onların koalisiyaya daxil olunmasının əleyhinə çıxış edirdilər. Sosialistlər (Hümmətsiz) hökumətin tərkibinə daxil olmağa razılıq verdikdə I Yusifbəyli hökumətində Camo bəy Hacınski poçt və teleqraf naziri, Aslan bəy Səfikürdski ədliyyə və əmək naziri oldu.
1919-cu ilin sentyabrında parlamentdə hökumətə etimad məsələsi qoyularkən sosialistlər fraksiyası qəti və açıq şəkildə hökumətə etimad göstərmədiyini bildirdi. Yeni hökumət kabinəsinin formalaşdırılması prosesində sosialistlər, İttihad Partiyası kimi, hökumətə daxil olmaq təklifini rədd etsələr də, irəli sürdükləri tələblər yerinə yetiriləcəyi halda hökumətə daxil olmaq imkanını istisna etmirdilər. Tələbləri bunlar idi:
IV və V hökumət
1919-cu ilin dekabrında təşkil olunan yeni koalisyon hökumətin tərkibinə sosialistlərdən Əhməd bəy Pepinov (əmək və əkinçilik naziri), Camo bəy Hacınski (poçt və teleqraf naziri) daxil idilər. Əvvəlki iki kabinetdə olduğu kimi, sosialistlər fraksiyasının nümayəndələri II Yusifbəyli hökuməti tərkibinə daxil edilsələr də, fraksiya hökumətə qarşı tənqidi mövqedə dayanmışdı.
1920-ci ilin yanvarında Sovet Rusiyasına münasibət məsələsi siyasi partiyalar arasında kəskin qütbləşmə yaratdıqda Aslan bəy Sofıkürdski sosialist fraksiyası adından xarici işlər naziri Fətəli xan Xoyskiyə Sovet Rusiyasının notasına hökumətin münasibəti barədə sorğu göndərdi. Rusiyapərəst mövqedən çıxış edən sosialistlər Ş.V.Çiçerinin notasına müsbət cavab verilməsinin tərəfdarı idilər. 1920-ci ilin yazında bolşeviklərin və digər qüvvələrin dövlətə zidd fəaliyyətinə qarşı hökumətin həyata keçirdiyi qətiyyətli tədbirlər sosialistlərin etirazına səbəb oldu. Martın 20-də Əhməd bəy Pepinov parlamentin iclasında Bakı Fəhlə Klubunun bağlanması və keçirilmiş həbslərlə bağlı etiraz bəyanatı verdi. Onun bu bəyanatını təcili müzakirə etmək təklifi hökumət üzvlərinin əksəriyyəti tərəfindən rədd olundu. Parlamentin sonrakı iclasında Əhməd bəy Pepinov öz partiyasının qərarına əsasən, istefaya getdiyini bildirdi və martın 23-də nazir səlahiyyətlərindən əl çəkdi. Əhməd bəy Pepinovun ardınca aprelin 9-da Camo bəy Hacınski də istefa verdi. Sosialistlərin və İttihad nümayəndələrinin getməsi hökumət böhranını kəskinləşdirdi. Sosialistlər fraksiyası radikal sosialist hakimiyyət yaradılmasında təkid edirdi. Üç nazir vəzifəsi tələb edən fraksiya daxili işlər, xarici işlər və hərbi nazir vəzifələrinə Camo bəy Hacınski, Aslan bəy Səfikürdski və Bağır bəy Rzayevin namizədliklərini irəli sürmüşdür.
1920-ci il aprelin 27-də parlamentdə hakimiyyəti kommunistlərə təhvil vermək barədə ultimatumun müzakirəsi zamanı sosialistlər hakimiyyətin təhvil verilməsinə tərəfdar olduqlarını bildirdilər.
Üzvləri
Tərkibinə Müsəlman Sosialistlər Bloku (Xalqçı Partiyası) ilə Hümmət (menşevik) fraksiyalarının üzvləri daxil idi. 14 nəfərdən ibarət olmuşdur. Fraksiyanın sədri Səməd ağa Ağamalıoğlu olmuşdur. Üzvləri:
Madonna Esterxazi
Madonna Esterxazi — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin 1508-ci ildə yağlı boya ilə işlədiyi əsər. Əsər Rafael Santinin Florensiya dövrünə aid edilir. "Madonna Esterxazi" əsəri hal-hazırda Macarıstanda Budapeşt şəhərində saxlanılır.
Məşədi Süleyman bəy Mansurov
Məşədi Süleyman bəy Mansurov — Azərbaycan musiqisinin tədqiqatçısı, Bakı muğam məclislərinin rəhbəri.
Həyatı
Məşədi Süleyman bəy Mansurovlar nəslinin layiqli nümayəndələrindən biridir. Onun musiqiyə həvəsi atası - Bakıda muğam məclislərinin yaradıcısı Məşədi Məlik bəydən keçib. Tarixi sənədlərdən məlumdur ki, Məşədi Məlik bəy Mansurovun (1845-1909) İçəri Şəhərdə öz evində təşkil etdiyi muğam məclislərinin başlanğıcı 1863-cü ilə təsadüf edir. Məşədi Məlik bəy özü tar, kamança, dəf, qoltuq sazı və yeddidilli qarmonda çox yaxşı ifa edirmiş. Muğamların şöbə və guşələrini, həmçinin də poeziyanı, xüsusən qəzəlləri çox gözəl bilirdi.
İrandan, Tiflisdən, İrəvandan və Azərbaycanın hər yerindən Bakıya gələn musiqiçilər aylarla onun evlərində yaşayıb, muğam və poeziya məclislərində iştirak edirdilər. Məşədi Məlik bəyin musiqiyə olan həvəsi oğulları - Məşədi Süleyman bəyə və Mirzə Mansur bəyə də keçmişdi. Hələ uşaq yaşlarından tar çalmağa meyl göstərən Məşədi Süleyman bəy sonralar mahir ifaçı və muğamların gözəl bilicisi kimi tanınıb. Öz dövrünün görkəmli musiqiçiləri ilə, xüsusən Mirzə Sadıq ilə yaxından dostluq etmişdir. Atası Məşədi Məlik bəyin vəfatından sonra Bakı muğam məclislərinə Məşədi Süleyman bəy başçılıq etmişdir. Onun təşkil etdiyi məclislər 1935-ci ilə qədər davam etmişdir. Məşədi Süleyman bəy Mansurov zəmanəsinin ən ziyalı nümayəndələrindən biri kimi tanınıb. O, musiqi, söz, sənət, bilicisi olmaqla yanaşı, həm də böyük iş adamı - dövrünün savadlı şəxslərindən, həmçinin tanınmış icarədarlarından biri idi. Bir çox neft şirkətlərinə boru kəmərlərinin çəkilişi üçün həm özünün, həm də ona etibar olunmuş torpaqları icarəyə verirdi. Bu şirkətlərdən bir neçəsinin adını çəkək: "Восточное Товарищество", "Русское Нефтяное Общество"(РУНО), Русское Товарищество "Нефть", "Общество Борн", Товарищество "Бр. Мирзоевы и К", Товарищество "Арамазд", "Русское Нефтепромышленное Общество", Товарищество "Бр. Нобель", "Восточное общество Товарных Складов" və s. Məşədi Süleyman bəy dövrünün ziyalı şəxslərindən olub - alman, fransız, ingilis, italyan, rus, fars, türk dillərində sərbəst danışıb və yazıb. Səyahət etməyi çox xoşladığına görə dünyanın bir çox ölkələrini gəzib.
Məşədi Süleymanın yaşadığı mənalı ömür vaxtilə yazdığı xatirələrində həkk olunub. 1941-ci ildə "Səbuhi" bədii filmində ağsaqqalların yığıncağı olan səhnədə epizodik rolda çəkilmişdir.
Samvel Babayan
Samvel Babayan — Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusunun 1994–2000-ci illər arasında baş komandanı və Daşnaksutyun partiyasına bağlı olan Daşink partiyasının qondarma Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasındakı nümayəndəsi. “Syamo” ləqəbi ilə tanınır.
1988–1994-cü illər arasında Ermənistan ilə Azərbaycan arasında baş vermiş olan Birinci Qarabağ müharibəsində bir sıra önəmli rollarda çıxış etmişdir. Xüsusilə Laçın dəhlizinin açılması əməliyyatı ilə Şuşanın ələ keçirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş hərəkatda bir sıra önəmli həmlələri ilə tanınmışdır. Ermənistan Müdafiə Nazirliyinə Serj Sarkisyanın gətirilməsi ilə 1993-cü ildə Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusunun baş komandanına çevrilmişdir. 2000-ci ildə Dağlıq Qarabağ Respublikasının prezidenti olmuş Arkadi Qukasyana etdiyi sui-qəsd planına görə istintaqa cəlb olunmuş və 15 il həbsə məhkum edilmiş olsa da, o, cəmi 4 il həbs həyatı yaşadıqdan sonra əfv edilmiş və azadlığa buraxılmışdır.
İsmayılzadə
İsmayılzadə — Azərbaycan soyadı.
Holosen təqvimi
Motivasiya
İddia edilir ki, holosen erası insanın yaradılışından bəri tarixi hadisələrin qeydə alınması üçün istifadə etdiyimiz təqvimdən daha rahatdır, çünki istifadə etdiyimiz təqvimin çətinliyi "bizim eradan əvvəl" və "bizim eraya" bölünməsidir.
Çevirmə yolu
İstifadə etdiyimiz tarixi Holosen təqviminə çevirmək çox sadədir, bunun üçün dörd rəqəmli il rəqəmlərinin qarşısına bir əlavə etmək lazımdır. Məsələn: b.e. 2023-ci ili h.e.12023-ci ilə uyğundur.
Tsuq albalı tortu
мини|right|200px|Albalılı Çuq tortu Albalı tortu- məşhur İsveçrə tortu olub, çərəzlərlə bezenin qarışığından ibarətdir.
Haqqında
Biskvit xəmir və kərə yağlı kremdən ibarətdir.Çuq şəhərinin doğum günü şərəfinə adlandırılır.
Tarixi
мини|right|200px|1913-cü il Qenrix Xen öz şirniyyat evində işçiləri ilə birgə 1921-ci ildə Qenrix Xen Albalı tortunu hazırlayıb. 1923-cü ildə isə Lyuçerndə qızıl medal almışdır.1928-1930-cu illərdə isə Londonda beynəlxaql müsabiqənin qəbulu olmuşdur. Xen və onun şagirdi Jak Trayxler bir ildə 100 000 albalı tortu hazırlamışdır. thumb|300px|Albalılı Çuq tortu
KamAZ 53212
Kamaz-53212 — 1978-ci ildən 2001-ci ilə qədər Kama Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən buraxılan üç oxluq bortlu iri tonnajlı yük maşınıdır. Kamaz şassi-53213. Kamaz-5320 əsas modelinin uzunsov versiyasıdır.
Kamaz-53212 bortlu yük avtomobilləri, əsasən, eyni tipli QKB-8352 qoşquları ilə avtoparkların işləməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Kuzov-əyilmiş yan və arxa bortlarla metal platformadır. Döşəməsi taxtadandır, tent quraşdırılması mümkündür. Kabin — üç nəfərlik, irəli əyilmiş, səs - küy və istilik izolyasiyası ilə təchiz edilmiş, təhlükəsizlik kəmərinin bərkidilmə yerləri, yataq yerləri ilə təchiz olunmuşdur. Sürücü oturacağı, sürücünün çəkisi, uzunluğu, söykənəcəyin əyilməsi ilə tənzimlənir. Kamaz-53212 avtomobilləri mühərrik qızdırıcıları ilə təchiz edilmişdir.
KamAZ 53215
Kamaz-53215 — ikinci nəsil Rusiya iri tonnajlı yük avtomobilidir, 2001-ci ildən daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən istehsal olunur. Kamaz-5320 ilk nəsil modelin varisidir.
Ainur (Orta Dünya)
Ainur (kvenya: Ainur, yəni "müqəddəslər"; tək halda Ainu) - C. R. R. Tolkinin legendariumunda, Eä və Ardanın yaradılmasından əvvəl Eru İlúvatarın yaratdığı ilk varlıqlar.
Ainuların bir hissəsi Eäya daxil olmağı arzuladı və İluvatarın gələcək övladları üçün Ardanın formalaşdırmasını öz öhdəliklərinə götürdülər. Bu Ainuları elflər Valar və ya Ünsürlər adlandırırdı, insanlar isə onları tanrılar hesab edirdilər. Ainurun çoxu İluvatarla qaldı.