cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lycium ferocissimum
(Lycium ferocissimum) - cinsinə aid bitki növü.
Senecio viridis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bəxş
Bəxş (və ya Baxş) — İran şəhristanlarında inzibati ərazi vahidi. Hər bəxşa bir neçə dehistan daxil olur. Bəxşə rəhbərlik edən şəxsə bəxşdar deyilir.
Raffi Hovanisyan
Raffi Riçard Hovanisyan — erməni siyasətçi, İrs Partiyasının sədri, 2013-cü il seçkilərində prezidentliyə namizəd.
Biografiya
Raffi Hovanisyan 1959-cu ildə Kaliforniyanın Fresno şəhərində Riçard və Armenouhi Hovanisyanın ailəsində anadan olub. 1977-cu ildə Berkli Kaliforniya Universitetində politologiya fakültəsində təhsil almağa başlayıb. 1979-cu ildə Kaliforniya Universitetinin Los Angeles kampusuna "Ermənistan tarixi" fakültəsinə keçib. 1980–82-ci illərdə Fletçer institutunda təhsil alıb. Həmin illərdə Taft Universitetində Ermənistan Tarixi fənni üzrə dərslər verib. 1990-cı ildə ABŞ-dən Ermənistan-a köçüb və burada siyasi fəaliyyətə başlayıb. 1991–1992-ci illərdə Ermənistanın ilk Xarici İşlər Naziri olub. 2002-ci ildə İrs Partiyasının əsasını qoyub. 2007-ci və 2012-ci illərdə keçirilən parlament seçkilərində qalib gəlib və Ermənistan Parlamentinin üzvü seçilib. 14 yanvar 2013 tarixində Ermənistanın Prezident seçkilərinə namizədliyini irəli sürüb. 18 fevralda keçirilən seçkilərdə Hovanisyan rəsmi nəticələrə görə səslərin 36,75%-ni qazanıb və 7 namizəd arasında ikinci olub. Lakin Hovanisyan seçkilərdə məğlubiyyətini qəbul etməyib. Bundan sonra Ermənistanda mitinqlər başlayıb. Hovanisyan martın 2-si keçirilən mitinqdə Serj Sarqsyanın istefasını tələb edib və hətta müxalifətin müvəqqəti yeni hökumətini quracağını bildirib.
Ərəb Qubalı
Ərəbqubalı — Azərbaycan Respublikasının Kürdəmir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi abidələri
Kənd ərazisində yerin altında yerləşən Şəhərgah adı verilən tarixi məkan var.
Toponimikası
Ərəb Qubalı oyk. Kürdəmir r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Şirvan düzündədir. Tədqiqatçıların fikrincə, oykonim Ərəbkufeli adından təhrifdir. Mənşəcə VIII əsrdə İraqın Kufə mahalından Azərbaycana köçürülmüş ərəb ailələrinin bir hissəsi burada ərəbkufəli (Kufədən çıxmış ərəblər) adı ilə adlanmışdır. Yaşayış məntəqəsi bu ailələrin məskunlaşması nəticəsində yarandığı üçün belə adlanır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıya alınmasına əsasən kəndə 1412 nəfər əhali yaşayır.
İrs Partiyası
İrs Partiyası — Ermənistanda müxalif siyasi partiya
Haqqında
Partiya 2002-ci ildə Raffi Hovanisyan tərəfindən yaradılıb. 2007-ci il parlament seçkilərində partiya 7, 2012-ci ildə isə 5 mandat qazanmışdır.
2013-cü il Ermənistan Respublikası Prezidenti seçkilərində partiyanın namizədi Raffi Hovanisyan səslərin 36.75%-ni qazanaraq ikinci yeri tutdu.
Uzaqşərq tısbağası
Uzaqşərq tısbağası və ya Çin trioniksi — şirinsu tısbağası olaraq Trionychidae fəsiləsinə daxil olan tısbağa növü. Asiya ərazisində geniş arealda yayılmışdır. Trionychoidea ən məşhur nümayəndələrindən biridir. Bir sıra Asiya ölkələrində qida kimi istifadə edilir və bu səbəbdən xüsusi şəraitdə yetişdirilir.
Etimalogiya, digər dillərdə adı
Pelodiscus — "dəniz diski", sinensis — "çin". ..
Xarici görünüşü
Tısbağanın karapası adətən 20–25 santımetri keçmir. Bəzən isə çanağının uzunluğu 40 sm olan tısbağalara rast gəlinir. Onların ortalama çəkisi 4,5 kq Bu yaxınlarda ovlanan tısbağa 11 kq çəkiyə malik olmuşdur. Çanağının uzunluğu isə 46 sm olmuşdur
Tısbağanın panseri dairəvidir və tavaya bənzəyir. Kənarları onun suyun altındakı lildə gizlənməsini asanlaşdırır. Çanağın üzəri yumşaq dəri ilə örtülmüşdür. Cavan tısbağalarda çanaq tam dairəvidir. Getdikcə isə çanaq uzanır. thumb|left|200px|Tısbağanın başı və boynu
Çanağın üst hissəsi yaşıltıl-boz və ya yaşımtıl-qonur rəngdə olur. Baş, boyun və ətraflarda yaşıltıl-boz və ya yaşımtıl-qonur rəngdə olur. Başında kiçik tünd ləkələri müşahidə etmək mümkündür. Göz ətrafından arxaya ensiz xətt gedir
Ətrafları suda üzməyə uyğunlaşmışdır. Uzun boyuna sahibdir. Çənəsi güclüdür. Sifətinin son ucunda uzun və yumşaq xortum yerləşir.
Yayılması
Çin trioniksi əsasən Asiyada yayılmışdır: Şərqi Çin, Vyetnam, Koreya, Yaponiya, həmcinin Haynan, Tayvan kimi adalarda yayılmışdır.
Onlara Rusiyanın Uzaq Şərq regionunda, Xabarovsk və Primorsk diyarları ərazisində rast gəlinir. Əsasən Amur çayı və onun iri qollarında, həmçinin Xanka gölündə rast gəlmək mümkündür
Onlar Ryukyu adaları, Bonin adaları, Tayland, Malayziya, Sinqapur, Timor, Havay adaları, Marian adaları və Qırğızıstan ərazisinə qətirilərək çoxaldılmışdır.
Düşmənləri
Təbii düşmənləri əsasən yırtıcı quşlar və məməlilərdir. Onlar tısbağaların əsasən yumurtalarını yeyirlər. Təbii düşmənləri arasında qarğalar, yenotabənzər it, tülkü, porsuğ bəzənsə qabanlardır. Bəzi illərdə yırtıcılar tərəfindən qoyulan yumurtanın 100 % yeyilir.
Parazitlər
Rusiyanın Uzaq şərq regionunda aparılan araşdırmalar zamanı tısbağalarda 9 növ parazit akşarlanmışdır: Bu parazitlərin bir çoxu uzaqşərq tısbağasına uyumlu olaraq yaşayır.
İnsan üçün əhəmiyyəti
200px|thumb|[[Tısbağa şorbası]] thumb|left|200px|[[Seul bazarlarından biri]] Asiya ölkələrində tısbağanın əti və yumurtası qida kimi istifadə edilir. Bu tısbağanın əti Tısbağa şorbasında delikates hesab edilir. Tısbağaları qırmaqlar və torlarla ovlayırlar. Onlar qida arxasınca bəzən balıqçı torlarına daxil olurlar. Bu səbədən balıqçılar arasında sevilməyən qonaq hesab edilir. Bu isə onların öldürülməsinə səbəb olur.
Renato Dulbekko
Renato Dulbekko — İtaliya virusoloqu, tibb və fiziologiya üzrə Nobel mükafatı laureatı (xərçəng virusları və hüceyrənin genetik materialı arasında qarşılıqlı təsirə dair kəşflərinə görə). San-Diyeqo Kaliforniya Universitetinin məzunudur.
Həyatı
1914-cü ildə İtaliyada doğulmuş Renato Dulbekko 35 yaşında Birləşmiş Ştatlara mühacirət etmişdir. O, əvvəlcə Kaliforniya Texnologiya Universitetində, sonra isə Solk Bioloji Tədqiqatlar İnstitutunda çalışmışdır. 1975-ci ildə o, şiş virusları və hüceyrənin genetik materialı arasındakı əlaqələr sahəsindəki tədqiqatlarına görə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Tanınmış alim Kaliforniya ştatındakı La Colla şəhərində yerləşən evində 98 yaşında, yuxuda ikən dünyasını dəyişmişdir.
Nəzrin Cəfərzadə
Nəzrin Cəfərzadə (d. 11 avqust 2004; Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanlı bədii gimnast. O, Eleonora Yusifova, Məryəm Səfərova və Nərminə Səmədova ilə birgə, IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının açılış mərasiminin baş qəhrəmanı olan Mina obrazını canlandırıb.
Həyatı
Nəzrin Cəfərzadə 2004-cü il 11 avqustda anadan olub.
Karyerası
Nəzrin Cəfərzadə birinci uğurunu 2016-cı ildə qazandı. Nəzrin Cəfərzadə, Mingəçevir şəhərində baş tutan Azərbaycan Çempionatında, bürünc medala layiq görüldü.
Stimpank
Stimpank termini ilk dəfə 1980-ci illərdə kiberpank sözü əsasında Kevin Ueyn Ceter tərəfindən işlədilmişdir. Bu altjanr ədəbiyyatın sənaye inqilabından təsirlənməsindən sonra ortaya çıxmışdır. Bu altjanrın ilk nümayəndələri Jül Vern və Herbert Corc Uells olmuşdurlar. Ən çox mənimsəyən isə Jül Vern olmuşdur. Onun 1870-ci ildə yazdığı "20.000 lye su altında" romanı bu altjanrın başlanğıcı sayılır. Müasir nümayəndələrindən isə Tim Pouersin yazdığı "Anubis qapıları" romanıdır. Stimpank janrında olan digər əsərlərə "Həkim Cekil və Cnab Haydn", "Şerlok Holms" film seriyası, "Vəhşi, vəhşi Qərb" filmi, Alan Murun "From Hell" komiksini göstərmək olar.
Stimpank bir neçə altjanra bölünür: Klassik stimpank Viktoriya dövründən bəhs edir. Futuristik stimpankda hadisələr gələcəkdə baş verir. Fentezi stimpankında fentezi məxluqlarına üstünlük verilir. Vestern stimpankında London atmosferasından fərqli olaraq hadisələr Amerikada cərəyan edir və Vestern ilə stimpank janrlarının birləşməsindən ibarətdir, kovboyların mexaniki atlara minmələri tez-tez müşahidə olunur. Vestern stimpankına misal kimi DC Comics-in "Jonah Hex" komiksini göstərmək olar.
Stimpank janrının fentezi və postapokaliptik janrlarla birləşdirmək geniş yayılmışdır. Məsələn, "Steamboy" anime filmində stimpank janrı postapokaliptik dünyada işlənmişdir. Fentezi ilə işlənmiş stimpank əsərlərinə isə "Arcanum: Of Steamworks and Magick Obscura", "Dungeons and Dragons: Eberron", "City of Steam" video oyunları misaldır.
Inga calcicola
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio viscidulus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qafqaz lomeloziyası
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik bitkidir. Gövdəsi 20-60 (80) sm hündürlükdə, adətən tək, sadə, demək olar ki, çılpaq, çox vaxt yuxarı hissədə xırda tükcüklü, aşağı hissədə az saylı tükcüklüdür. Gövdə ətrafı yarpaqlar tam, uzun saplaqlı, dar lansetvari, lansetvari və ya uzunsov ellipsvari; gövdə yarpaqları oturaq, əsasında tam və ya iridişli və ya lələkvaridir. Başcıqlar tək, iri, çiçəkləmə dövründə diametri 3-8 (10) sm, uzun çiçək saplağındadır. Sarğı yarpaqcıqları lansetvari və ya uzunsovlansetvari, itiləşmiş, sıx qısa tükcüklüdür. Tacı mavi (bəzən ağ) və ya göy, içəridə boztükcüklü, ikidodaqlıdır.
Ben-Qurion Universiteti
Negevdə Ben-Qurion adına Universitet (, qısaca ) — İsrailin Beer-Şeva şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Kampusları həmçinin Sde-Boker və Eylatda vardır.
Qafqaz lomeloziyası
Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin rayonlarında subalp və alp qurşağında yayılmışdır. Çəmənlərdə bitir.
Dehistan
Dehistan — İranda inzibati ərazi vahidi. Bəxşlərin tərkibinə daxildir və bir neçə kənddən ibarət olur. İranın azərbaycandilli əhalisi arasında kəndistan da adlandırılır.
Ben-Qurion Universiteti
Universitetin tərkibi
Universitet İsrailin ən böyük təhsil və tədqiqat mərkəzlərindən biri sayılır.
Universitetin aşağıdakı fakültələri vardır:
Universitetin tərkibində həmçinin aşağıdakı böyük tədqiqat institutları vardır:
Cırtdan lemurlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  yarımdəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Scabiosa atropurpurea
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Swift
Swift — Apple tərəfindən WWDC 14 də təqdim edilmiş proqramlaşdırma dilidir. Objective C-ə alternativ olaraq yaradılıb.
Zeynəddin Əli Kiçik
Zeynəddin Əli Kiçik (?-1168) — Ərbil bəyliyinin əmiri.
Həyatı
Əmir Bəytəkinin oğlu. Müzəfərəddin Kökbörinin atasıdır.H.563 (M. 1168)-cü ildə Ərbildən başqa bütün mal-mülkünü oğlu Qütbəddin Mövduda buraxdı. Bu şəhərlər Sincar, Harran, Əl-Hamidiyə, Akır qalasə, Həkkari qalaları, Tikrit və Şəhrizoriydu. Ərəbcə kitablarda ondan xeyli bəhs edilməkdədir. Əsədəddin Şeıko bin Sadi ilə H.555 (M.1160) ildə Həccə getdi. Yüz yaşına gəldiyində gözlərini kor olmasıdan Əmir Əli, H.563 (M. 1168)-cü il Zilqədə ayının 11-ci günü Ərbildə vəfat etdi.
Maykl Faradey
Maykl Faradey — ingilis fiziki və kimyaçısı. Maykl Faradey elektromaqnetizm və elektrokimyanın öyrənilməsinə töhfə verən ingilis alimi. Onun əsas kəşfləri arasında elektromaqnit induksiyası, diamaqnetizm və elektroliz kimi əsasını qoyduğu prinsiplər var.
Faradey güclü təhsil almasa da, tarixin ən nüfuzlu elm adamlarından biri idi. Faradeyin fizikada elektromaqnit sahəsi anlayışının əsasını qoyduğunu birbaşa cərəyan keçirən bir naqilin ətrafındakı maqnetik sahədəki araşdırmasıyla əlaqələndirdi. Faradey, həmçinin maqnitin işıq şüalarına təsir göstərə biləcəyini və iki hadisə arasında əsas əlaqənin olduğunu təsbit etdi. Eyni şəkildə elektromaqnit induksiyası və diamaqnetizm prinsiplərini və elektroliz qanunlarını kəşf etdi. Onun elektromaqnitli fırlanan cihazların ixtiraları elektrik mühərrikinin əsasını qoydu və bu səylərin nəticəsində elektriyin texnologiyada istifadəsi əlverişli hala gəldi.
Faradey bir kimyaçı olaraq benzolu kəşf etdi, xlorun klatrat hidratını araşdırdı , Bunsen yanarının erkən formasını və oksidləşmə nömrələri sistemini icad etdi və "anod", "katod", "elektrod" və "ion" kimi populyar terminləri tapdı. Faradey həyatı boyunca Kral İnstitutunda ilk və ən öncül Fullerian Kimya professoru vəzifəsini tutdu.
Faradey fikirlərini aydın və sadə dildə çatdıran əla ekspert idi; riyazi qabiliyyətləri isə triqonometriyaya qədər və ən sadə cəbr bilikləri ilə məhdud idi. Ceyms Maksvell, Faradey və başqalarının işlərini ələ alaraq və bu işləri,bütün müasir elektromaqnit nəzəriyyələrinin əsasını kimi qəbul edilən tənliklər toplusunda ümumiləşdirdi. Faradeyin güc xətlərindən istifadə etməsi ilə əlaqədar olaraq, Maksvell, Faradeyin əslində gələcəyin riyaziyyatçılarının qiymətli metodlar əldə edə biləcəyini çox yüksək nizamlı bir riyaziyyatçı olduğunu yazmışdır. Beynəlxalq vahidlər sistemində elektrik tutumu onun şərəfinə farad olaraq adlandırılmışdır
Albert Eynşteyn iş otağının divarında İsaak Nyuton və Ceyms Maksvelin şəkilləri ilə yanaşı Faradeyin də şəkli var idi. Fizik Ernest Rezerford deyirdi ki, "Onun kəşflərinin böyüklüyünü, dərəcəsini, elmin və sənayenin tərəqqisinə təsirini nəzərə aldıqda, ən böyük elmi kəşfləri edənlərdən biri olan Faradeyin xatirəsinə hədiyyə edilə biləcək qüdrətdə heç nəyin olmadığını anlayıram."
Uşaqlığı
thumb|right| Faradeyin Kral İnstitutundakı laboratoriyası (1870) thumb|left|Faradeyinn otuzuncu yaşlarında çəkilmiş portreti (1826) Maykl Faradey 22 sentyabr 1791-ci ildə Surrey qraflığında yerləşən Nevington Butsda anadan olub, hansı ki, indi Soutuarkın bir hissədir. Ailəsinin maddi vəziyyəti yaxşı deyildi. Atası Ceyms xristianlığın Qlassite təriqətinin üzvü idi. Ceyms Faradey, həyat yoldaşı və iki övladını 1790-cı ilin qışında, Outgildən kənd dəmirçisi üçün şagird olduğu Vestmorlanda köçürdü. Maykl həmin ilin payızında anadan olur. Dörd uşağın üçüncüsü olan, yalnız orta siniflərə qədər məktəb təhsili alan Maykl Faradey, təhsilini özü davam etdirməli idi.
14 yaşında Maykl kitab cildçiliyi peşəsinə yiyələnir. Bundan əvvəl, o, yazmaq və oxumağı öyrənmişdir. Yeddi illik təcrübə müddətində Faradey, İsaak Vatzın "Zehinin Təkmilləşdirilməsi" kitabı da daxil olmaqla bir çox kitab oxuyur və oradakı prinsip və təklifləri həvəslə həyata keçirirdi. Elmə, xüsusən də elektrikə olan marağını inkişaf etdirdi. Faradey xüsusilə Ceyn Marsentin "Kimya haqqında söhbətlər" kitabından ilhamlanmışdır.
Yetkinlik çağları
thumb|right|Faradey təxminən 70 yaşında. 1861
Dövrün sinifli İngilis cəmiyyətində Faradey bir centlmen sayılmırdı. Devi 1813–15-ci illərdə qitəni səyahətə çıxdıqda, nökəri getmək istəmir və buna görə Faradey Devinin elmi köməkçisi olaraq gedir və Parisdə bir yer tapana qədər Devinin nökəri kimi fəaliyyət göstərməsini istənilir. Faradey, səyahət boyu köməkçi kimi davranmağa məcbur oldu. Devinin həyat yoldaşı Ceyn Apris Faradeyə bərabər davranmaqdan imtina etdi (onu tək gəzməyə, xidmətçilərlə birlikdə yemək yeməyə məcbur etdi). Onu o qədər acınacaqlı hala gətirdi ki, Faradey tək İngiltərəyə qayıtmağı və tamamilə elmdən imtina etməyi düşündü. Lakin səfər ona Avropanın elmi elitasına daxil olmağa imkan yaratdı.
Faradey Sarah Barnardla (1800-1879) 12 iyun 1821-ci ildə evləndi. Onlar ailələrinin vasitəsilə Sandemanian kilsəsində görüşdülər. Faradey evləndikdən bir ay sonra Sandemanian məzhəbini qəbul etdi. Onların övladları yox idi.
Faradey dindar bir xristian idi; onun Sandemanian məzhəbi Şotlandiya kilsəsinin bir qolu idi. Evləndikdən sonra, o, cavanlığında diakon və iki dəfə müəyyən müddətlərdə məzhəbin görüş evlərində ağsaqqal kimi xidmət etmişdir. Kilsəsi Barbikandakı Poul xiyabanında yerləşirdi. Bu görüş evi 1862-ci ildə Bernsböri Qrov İzlinqtona köçdü; Şimali Londonda yerləşən bu məkan Faradey vəzifəsindən istefa etməzdən əvvəl ağsaqqal olaraq ikinci müddətinin son iki ilini keçirdiyi yer idi. Bioqrafiya yazarları qeyd edirdilər ki, "Tanrı ilə təbiətin vəhdətinin verdiyi güclü bir hiss Faradeyin həyatını və işini əhatə etmişdir."
Sonrakı illər
thumb|left|1857-ci ildə Faradeyə başçılıq təklif edən Kral Cəmiyyətinin üç üzvü thumb|right|Maykl Faradeyin məzarı, London, Heyqeyt qəbiristanlığında
1832-ci ilin iyununda Oksford Universiteti Faradeyə fəxri mülki hüquq doktoru dərəcəsi verdi. Yaşadığı müddət ərzində elmə verdiyi töhfələrə görə cəngavərlik təklif edildi. O, dini səbəblərə görə bundan imtina etdi. Sərvət toplamağa və şan-şöhrət əldə etməyə çalışmağın İncilə qarşı olduğuna inanaraq, həyatının sonuna qədər "cənab Faradey" olaraq qalmağı üstün tutduğunu ifadə etdi. 1833-cü ildə Kral İnstitutunda ilk Kimya Fakültəsi professoru oldu.
1832-ci ildə Faradey Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasının xarici fəxri üzvü seçildi. 1838-ci ildə isə İsveç Kral Elmlər Akademiyasının xarici üzvü seçildi və 1844-cü ildə Fransa Elmlər Akademiyasına seçilən səkkiz xarici üzvdən biri oldu. 1849-cu ildə Hollandiya Kral İnstitutuna əlaqəli üzv seçildi,hansı ki, iki il sonra Kral Hollandiya Rəssamlıq və Elmlər Akademiyasına çevrildi və Faradey sonradan xarici üzv oldu. Faradey, 1839-cu ildə əsəb problemləri keçirirdi, lakin elektromaqnetizm ilə araşdırmalarına qayıtdı. 1848-ci ildə Konsort şahzadə Albertin göstərişi ilə, Faradey, Midleseksdəki Hempton Kort lütf evi ilə təltif olundu və bütün xərclərindən azad edildi. Bu, sonradan Faradey Evi adlanan və indi 37 nömrəli Hampton Məhkəmə Yolu olan Master Mason Evi idi. 1858-ci ildə Faradey təqaüdə çıxdıqdan sonra orada yaşamaq qərarı alır.
İngilis hökuməti Krım müharibəsində (1853-1856) istifadə üçün kimyəvi silah istehsalına dair ondan tövsiyə istədikdə, İngiltərə hökumətinə bir sıra müxtəlif layihələr təqdim etmiş olan Faradey, bu səfər etik səbəblərə görə bunu etməkdən imtina etdi. 1824-cü ildə Kral Cəmiyyətinin üzvü seçilərək iki dəfə prezident olmaqdan imtina etdi.
Faradey 25 avqust 1867-ci ildə 75 yaşında Hampton Məhkəməsindəki evində öldü. Ölümündən bir neçə il əvvəl Vestminster abbatlığında dəfn olunmağını istəmədəyini bildirmişdi, ancaq öldükdən sonra, orada İsaak Nyutonun məzarı yaxınlığında onun adına bir xatirə lövhəsi yerləşdirilir. Faradey, Hayqeyt qəbiristanlığının qeyri-ingilislər hissəsində basdırıldı.
Kimya
thumb|left|Faradey tərəfindən Londondakı Kral İnstitutundakı ekrana şüşə düzəltmək üçün istifadə olunan avadanlıq
Faradeyin birinci kimyəvi işi Hemfri Devinin köməkçisi olmaq idi. O, xüsusilə xlorun öyrənilməsində iştirak edirdi; iki yeni xlor və karbon birləşməsini kəşf etdi. O, Con Dalton tərəfindən ilk dəfə qeyd edilən bir fenomen olan qazların diffuziyası ilə bağlı ilk təcrübələr də aparmışdır. Bu fenomenin fiziki cəhətdən əhəmiyyəti Tomas Qraham və Cozef Loşmidt tərəfindən daha dolğun formada aşkar edildi. Faradey bir neçə qazı mayeləşdirməyə müvəffəq oldu, polad ərintilərini araşdırdı və optik məqsədlər üçün nəzərdə tutulmuş bir neçə yeni şüşə növü istehsal etdi. Bu ağır eynəklərdən birinin nümunəsi sonradan tarixi baxımdan əhəmiyyətli oldu; şüşə bir maqnit sahəsinə yerləşdirildiyi zaman Faradey işığın qütbləşmə müstəvisinin fırlanmasını təyin etdi. Bu nümunə eyni zamanda bir maqnit qütbləri tərəfindən itələnən ilk maddə idi.
Faradey rahat bir istilik mənbəyi kimi dünyanın hər yerində elm laboratoriyalarında praktik olaraq istifadə olunan Bunsen yandırıcısının ilkin formasını icad etdi. O, kimya sahəsində səylə çalışdı, benzol (onu hidrogenin bikarbureti adlandırdı) kimi kimyəvi maddələr və xlor kimi mayeləşdirici qazlar aşkar etdi. Qazların mayeləşdirilməsi onların çox aşağı qaynama nöqtəsinə malik olan mayelərin buxarları olduğunu müəyyən etməyə kömək etdi və molekulyar birləşmə anlayışına daha tutarlı bir əsas verdi. 1820-ci ildə Faradey karbon və xlordan, heksaxloretan və tetraxloretilen-dən hazırlanan birləşmələrin ilk sintezi barədə məlumat verdi və növbəti il nəticələri nəşr etdirdi. O, 1810-cu ildə Hemfri Devi tərəfindən kəşf edilmiş xlor klatrat hidratının tərkibini də təyin etdi. Faradey eyni zamanda elektroliz qanunlarının kəşfi və böyük hissəsi Uilyam Uel tərəfindən irəli sürülən anod, katod, elektrod və ion kimi terminlərin populyarlaşdırılmasında da böyük rol oynayır.
Faradey sonralar metal nanohissəciklər haqqında məlumat verən ilk şəxs idi. 1847-ci ildə qızıl kolloidlərin optik xüsusiyyətlərinin müvafiq toplu metal xüsusiyyətlərindən fərqli olduğunu aşkar etdi. Bu, yəqin ki, kvant ölçüsünün təsirlərindən xəbər verən ilk müşahidə idi və nanoelmin doğuluşu hesab edilə bilər.
Elektrik və maqnetizm
thumb|left|Faradeyin elektromaqnit fırlanma təcrübəsi, 1821-ci il thumb|right|Faradeyin 1831 induksiyasını nümayiş etdirən təcrübələrindən biri. Maye batareya (sağda) kiçik bir rulon (A) vasitəsilə elektrik cərəyanı göndərir. Böyük bir rulonda (B) köçürüldükdə və ya kənarda olduqda, onun maqnit sahəsi galvanometr (G) tərəfindən təsbit edilən bobində bir anlıq gərginliyə səbəb olur.
Faradey ən çox elektrik və maqnitlə bağlı gördüyü işləri ilə tanınır. Qeydə alınmış ilk təcrübəsi yeddi diskli sink örtük parçası, üst-üstə yığılmış yeddi qəpik və acı duz ilə nəmləndirilmiş yeddi kağız parçası ilə voltak yığının qurulması idi.
1821-ci ildə danimarkalı fizik və kimyaçı Hans Ersted elektromaqnetizm fenomenini kəşf etdikdən qısa bir müddət sonra Devi və ingilis alimi Uilyam Hayd Uollaston elektrik mühərriki hazırlamağa çalışdılar, amma uğurlu olmadılar. Faradey problemi onlarla müzakirə edərək, “elektromaqnit fırlanma” adlandırdığı motoru istehsal etmək üçün iki cihaz hazırlamağa başladı. Bunlardan biri, indi homopolar mühərriki kimi tanınan cihaz içinə maqnit qoyulmuş civə hovuzuna uzadılan bir telin ətrafındakı dairəvi maqnit qüvvəsi vasitəsilə fasiləsiz bir dairəvi hərəkətə səbəb oldu; tel kimyəvi bir batareyadan cərəyan alarsa, maqnit ətrafında fırlanardı. Bu təcrübə və ixtiralar müasir elektromaqnit texnologiyasının əsasını təşkil etdi. Faradey həyəcan içində, Uollaston və Deviyə məlumat vermədən nəticələri dərc etdi. Bu alimlər arasında mübahisəyə səbəb oldu. Kral Cəmiyyəti içərisində meydana gələn mübahisə, Faradeyin məsləhətçisi olduğu Devi ilə münasibətini gərginləşdirdi və yəqin ki, Faradeyin bir neçə il elektromaqnit tədqiqatlarında iştirakına mane olan digər fəaliyyətlərə təyin olunmasına kömək etdi. 1821-ci ildəki ilk kəşfindən sonra Faradey materialların elektromaqnit xüsusiyyətlərini araşdıraraq və lazımi təcrübə toplayaraq laboratoriya işinə davam etdi. 1824-cü ildə bir maqnit sahəsinin ona bitişik teldəki cərəyanın axınını tənzimləyib-tənzimləmədiyini öyrənmək üçün bir dövrə qurdu, ancaq belə bir əlaqə tapmadı. Bu təcrübə üç il əvvəl eyni nəticələri verən, işıq və maqnitlərlə aparılan oxşar işi izlədi. Faradey növbəti yeddi il ərzində vaxtının çoxunu gələcəkdə işığı maqnitə bağlayan araşdırmalarında istifadə edəcəyi optik keyfiyyətli (ağır) şüşənin, qurğuşun borosilikatının formulunu mükəmməlləşdirməyə sərf etdi. O, boş vaxtlarında optika və elektromaqnetizm mövzusunda eksperimental işlərini nəşr etdirməyə davam etdi; Devi ilə birlikdə Avropa boyunca etdiyi səyahətlərdə tanış olduğu və elektromaqnetizm üzərində çalışan elm adamları ilə yazışmalar apardı. Devinin ölümündən iki il sonra, 1831-ci ildə elektromaqnit induksiyasını kəşf etdiyi bir sıra böyük təcrübələrə başladı. 28 oktyabr 1831-ci ildə öz laboratoriya gündəliyinə “Kral Cəmiyyətinin böyük maqniti ilə çoxlu təcrübələr apardığını” yazdı.
Faradeyin əsas kəşfi məftilin izolyasiya edilmiş iki burumunu dəmir bir halqaya dolayanda və bir burumdan bir cərəyan keçdikdən sonra digər burumda azmüddətli cərəyan meydana gəldiyini görəndə meydana gəldi. İndi bu fenomen induktivlik kimi tanınır. Dəmir halqa-burum aparatı hələ də Kral İnstitunda nümayiş etdirilir. O, sonrakı sınaqlarında əgər bir maqniti bir tel halqasından keçirsə, həmin teldə elektrik cərəyanı axdığını gördü. Halqa sabit bir maqnit üzərində hərəkət etdiriləndə də cərəyan axdı. Onun nümayişləri dəyişən bir maqnit sahəsinin elektrik sahəsi meydana gətirdiyini sübut etdi; bu əlaqə riyazi cəhətdən Ceyms Klark Maksvell tərəfindən Faradey qanunu kimi modelləşdirildi, sonradan dörd Maksvell tənliklərindən biri oldu və daha sonra bu gün sahə nəzəriyyəsi olaraq tanınan ümumiləşdirməyə çevrildi. Sonralar o, aşkar etdiyi prinsiplərdən müasir elektrik generatorlarının və elektrik mühərriklərinin əcdadı olan elektrik dinamikasının qurulması üçün istifadə edəcəkdi.
O, 1832-ci ildə elektrik enerjisinin əsas təbiətini araşdırmağa yönəlmiş bir sıra təcrübələri başa çatdırdı; elektrostatik cazibə, elektroliz, maqnetizm və s. kimi fenomenlərini yaratmaq üçün “statik”, batareyalar və “heyvan elektrikləri”ndən istifadə etdi. O, dövrün elmi mövqeyinin ziddinə, elektrik enerjisinin müxtəlif “növləri” arasındakı bölünmələrin aldadıcı olduğu nəticəsinə gəldi. Faradey bunun əvəzinə sadəcə bir “elektrik” olduğunu, kəmiyyət və intensivliyin dəyişən dəyərlərinin (cərəyan və gərginlik) fərqli fenomen qruplarını meydana gətirəcəyini irəli sürdü.
Diamaqnetizm
thumb|left|1831-ci ildə qurulan Faradey diski ilk elektrik generatoru idi. At şəkilli maqnit (A) disk (D) vasitəsilə bir maqnit sahəsi yaratdı. Disk çevrildikdə, bu, mərkəzdən halqaya radikal olaraq bir elektrik cərəyanı gətirmişdir. Cərəyan, yay sürüşmə yayı kontaktı m, xarici dövrə vasitəsilə axdı və ox vasitəsilə disk mərkəzinə keçdi. thumb|right|Faradeyin dəmir üzük-rulon aparatının diaqramı
Faradey karyerasının sonuna yaxın elektromaqnit qüvvələrinin elektrik keçiricisinin ətrafındakı boş sahəyə yayıldığını təklif etdi. Bu fikir digər elm adamları tərəfindən rədd edildi. Faradey təklifinin sonda elmi cəmiyyət tərəfindən qəbul edilməsini görəcək qədər yaşamadı. Faradeyin yüklü cisimlərdən və maqnitlərdən yayılan cərəyan xətləri anlayışı elektrik və maqnit sahələrinin görünüşünü əldə etməyə yol açdı; bu konseptual model 19-cu əsrin qalan hissəsində mühəndislik və sənayeyə hakimlik edən elektromexaniki cihazların uğurlu şəkildə inkişafı üçün vacib idi.
1845-ci ildə Faradey bir çox materialın maqnit sahəsindən zəif bir itkiyə məruz qaldığını kəşf etdi: bu fenomeni diamaqnetizm adlandırdı. Faradey həmçinin kəşf etdi ki, xətti qütblü işığın qütbləşmə müstəvisi işığın hərəkət etdiyi istiqamətə uyğun xarici bir maqnit sahəsinin tətbiqi ilə döndürülə bilər. 1846-cı ildə Faradey optik və elektromaqnit hadisələr arasındakı əlaqənin varlığını isbat etmişdir. O, müşahidə edir ki, optik fəal olmayan maddələr maqnit sahəsinin təsiri ilə polyarlaşma müstəvisini fırlatma qabiliyyəti əldə edir. İndi buna Faradey effekti deyilir. 1845-ci ilin sentyabrında qeyd dəftərində belə yazmışdı: “Nəhayət ki, maqnetik bir əyri və ya qüvvə xəttini işıqlandırmağı və işıq şüasını maqnitləşdirməyi bacardım.”
Faradey qəfəsi
thumb|left|Faradey, 1845-ci ildə istifadə etdiyi bir növ şüşə çubuğu tutaraq dielektrik materialın işığa təsirini göstərir. thumb|right|Faradey (sağda) və Con Danyel (solda), elektrokimya qurucuları.
Statik elektrik haqqındakı işində Faradeyin buz vedrəsi təcrübəsi yükün sadəcə yüklənmiş bir elektrik keçiricisinin xaricinə yerləşdirildiyini və xarici yükün keçiricinin içərisindəki heç bir şeyə təsir etmədiyini göstərdi. Bunun səbəbi xarici yüklərin onlardan gələn daxili sahələrin bir-birini ləğv etməsi şəklində bölüşdürülməsidir. Bu qoruyucu effekt indi Faradey qəfəsi kimi tanınan şeydə istifadə olunur.
Kral İnstitutu və ictimai xidmət
Faradey Böyük Britaniya Kral İnstitutu ilə uzun müddət əlaqədə oldu. 1821-ci ildə Kral İnstitutunda idarə rəhbərinin köməkçisi vəzifəsinə təyin edildi. 1824-cü ildə Kral Cəmiyyətinin üzvü seçildi. 1825-ci ildə Kral İnstitutu Laboratoriyasının direktoru oldu. Faradey altı il sonra, 1833-cü ildə mühazirə oxumaq öhdəliyi olmadan Böyük Britaniyanın Kral İnstitutunda vəzifəyə təyin olunan ilk kimya professoru oldu. Onun hamisi və müəllimi Faradey üçün Kral İnstitutunda vəzifə yaradan Con Fuller idi.
Ərşəli
Ərşəli — Azərbaycan Respublikasının Kürdəmir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Kürdəmir rayonunun Ərşəli kəndi Pirili kənd Sovetindən Karrar kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.
Maykl Faradey
Kral İnstitutu və ictimai xidmət
Kral İnstitutunda kimya, elektrik və maqnetizm kimi sahələrdə apardığı elmi araşdırmalardan əlavə, Faradey özəl müəssisələr və İngiltərə hökuməti üçün çox sayda və çox vaxt aparan xidməti layihələr həyata keçirmişdir. Bura kömür mədənlərində baş verən partlayışların araşdırılması, məhkəmədə təcrübəli şahid olmaq və “Çans Qardaşları”nın (təxminən 1853-cü il) iki mühəndisi ilə birlikdə onların mayakları üçün tələb olunan yüksək keyfiyyətli optik şüşənin hazırlanması daxil idi. O, 1846-cı ildə Çarlz Layel ilə birlikdə Hansveldəki kömür mədənində baş verən və 95 mədən işçisinin ölümünə səbəb olan ciddi partlayış haqqında uzun və ətraflı bir hesabat hazırladı. Onların hesabatı çox diqqətlə aparılmış məhkəmə araşdırması idi və kömür tozunun partlayışın şiddətini artırdığını göstərdi. Hesabat sahibkarlara kömür tozu partlayışlarının təhlükəsi ilə əlaqədar xəbərdarlıq etmiş olmalıydı, lakin riskə 60 ildən çox müddət ərzində, 1913-cü il Senqhenid mədənindəki fəlakətə qədər əhəmiyyət verilmədi.
Senecio viscosissimus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Maykl Faradey
Kral İnstitutu və ictimai xidmət
Dənizçiliyə böyük marağı olan bir xalqın hörmətli elm adamı olan Faradey mayakların inşası və istifadəsi, gəmilərin dibini korroziyadan qorumaq kimi layihələrə həddən çox vaxt sərf etdi. Onun emalatxanası hələ də Chain and Buoy Mağazasının üstündəki Trinity Buoy Wharf-da, mayaklar üçün elektrik işıqlandırması sahəsindəki ilk təcrübələri həyata keçirdiyi, Londonun yeganə mayakının yanında yerləşir.
Ərşəli
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsinin adı ərşəli tayfasının adı ilə əlaqədar yaranmışdır. Ərşəlilər keçmişdə Quba və Şirvan zonasında yaşamışlar. Cənubi Azərbaycanda Ərşə adlı tarixi mahal (Ərdəbilin şimal-qərbində Qarasu çayı hövzəsində) mövcuddur. Şirvanda yaşayan ərşəlilərin həmin tarixi mahaldan köçüb gəlmələri güman edilir.
Maykl Faradey
Kral İnstitutu və ictimai xidmət
Faradey indi ətraf mühit elmi ya da mühəndisliklə əlaqəli şeylərdə də fəal idi. Suonsidəki sənaye çirkliliyini araşdırdı və Royal Mint-də havanın çirklənməsi ilə əlaqədar ondan məsləhət alındı. 1855-ci ilin iyul ayında Faradey Temza çayının çirkli vəziyyəti ilə əlaqədar Taymsa (The Times-a) məktub yazdı, bu da Punch-da tez-tez təkrarlanan cizgi filminin çəkilməsi ilə nəticələndi. (Həmçinin bax: The Great Stink).
Ərşəli
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şirvan düzündə yerləşir.
Maykl Faradey
Kral İnstitutu və ictimai xidmət
thumb|right|Maykl Faradey Ata Temza ilə görüşür (21 iyul 1855) thumb|left|1800-cü illərin ortaların. Mayak
Ərşəli
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 737 nəfər əhali yaşayır.
Maykl Faradey
Kral İnstitutu və ictimai xidmət
Faradey 1851-ci ildə Londonda keçirilən Böyük Sərgi üçün eksponatların planlaşdırılmasına və dəyərləndirilməsinə kömək etdi. O, həmçinin London Milli Qalereyası sənət kolleksiyasının təmizlənməsi və qorunması barədə məsləhət verdi, 1857-ci ildə Milli Qalereya Sayt Komissiyasında xidmət etdi. Təhsil Faradeyin xidmət sahələrindən biri idi; o, 1854-cü ildə Kral İnstitutunda bu mövzuda mühazirə söylədi, 1862-ci ildə Böyük Britaniyada təhsil haqqındakı fikirlərini söyləmək üçün Dövlət Məktəbləri Komissiyasının qarşısına çıxdı. Faradey xalqın ruhun stolu çevirməsi, hipnoz və ruh çağırma seansları kimi şeylərə olan heyranlığını mənfi qiymətləndirdi. Həm xalqı, həm də onun təhsil sistemini tənqid etdi.
thumb|left|Faradey 1856-cı ildə Kral İnstitutunda Milad mühazirəsi oxuyur. thumb|right|Faradeyin masa dönüşünə ideomotor təsirini eksperimental nümayiş etdirmək üçün aparatı
Məşhur Milad mühazirələrindən əvvəl Faradey 1816-cı ildən 1818-ci ilə qədər mühazirələrinin keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün Şəhər Fəlsəfi Cəmiyyətində kimyadan mühazirələr söyləmişdir. Faradey 1827-1860-cı illər arasında Londondakı Kral İnstitutunda gənclər üçün bu gün də davam edən on doqquz mühazirəlik silsilə Milad mühazirəsi verdi. Faradeyin Milad mühazirələrinin məqsədi xalqı həvəsləndirmək ümidi ilə onlara elm bəxş etmək və Kral İnstitutu üçün gəlir əldə etmək idi. Bunlar Londonun nəzdində sosial təqvimdə diqqətəlayiq hadisələr idi. Yaxın dostu Benjamin Abbottaya bir neçə məktub yazarkən mühazirə sənəti ilə bağlı tövsiyələrini belə təsvir etdi: Faradey “başlanğıcda bir alov yandırılmalı və zəifləməyən bir əzəmətlə sona qədər qorunub saxlanmalıdır.” Mühazirələri şən və gənclərə aid idi. Dinləyiciləri qarşısında sabun köpüklərini müxtəlif qazlarla doldurmaqdan (maqnetik olub olmadığını müəyyən etmək üçün) məmnunluq duyur, qütblü işıqların zəngin rənglərinə heyran qalırdı, amma mühazirələr həm də dərin fəlsəfi xarakter daşıyırdı. Mühazirələrində dinləyicilərini təcrübələrinin mexanikliyi haqda düşünməyə çağırırdı: “Çox yaxşı bilirsiniz ki, buz suyun üstündə üzür ... Buz nə üçün üzür? Düşünün bunu və fəlsəfi mülahizələr yürüdün”. Onun mövzuları kimya və elektrikdən ibarət idi. Bunlara daxil idi: Kimyanın əsasları (1841), Elektrikin ilkin prinsipləri (1843), Bir şamın kimyəvi tarixi (1848), Cəlbedici qüvvələr (1851), Voltaik elektrik (1853), Yanmanın kimyası (1854), 1855-ci il Ümumi metallar fərqli xüsusiyyətləri (1855), Statik elektrik (1857), Metalik xüsusiyyətlər (1858), Müxtəlif materiya qüvvələri və onların bir-birilərinə münasibətləri (1859).
Xatirələr
thumb|left|Maykl Faradey heykəli, Savoy Place, London. Heykəltəraş Con Henri Foley RA. thumb|right|1876-cı ildə Kral İncəsənət Cəmiyyəti tərəfindən Londonun Marylebone, 48 Blandford küçəsində qurulmuş lövhə
Faradeyin heykəli Mühəndislik və Texnologiya İnstitutunun həyətində, Londonun Savoy ərazisində yerləşir. Mmemar Rodni Qordon tərəfindən tərtib edilmiş və 1961-ci ildə tamamlanan Maykl Faradey Memorialı Nevington Butsda Faradeyin doğum yeri yaxınlığında yerləşən “Fil və Qala” spiralvari sistemindədir. Faradey məktəbi Trinity Buoy Varf-da yerləşir, emalatxanası hələ də “Chain and Buoy” mağazasının üstündə, Londonun yeganə mayakının yanında yerləşir.
Faradey Bağları doğma yeri olan Nevington Butsdan çox da uzaq olmayan Volvorsda kiçik bir parkdır. Bura London Borough of Southwark-da, Faradeyin yerli məclis otağında yerləşir. Maykl Faradey İbtidai məktəbi Volvorsda Aylesberi Mülkiyyətində yerləşir.
İnstitutun elektrik mühəndisliyinin şöbələrinə ev sahibliyi edən London Cənbi Sahil Universitetindəki bir bina Faradeyin Nevington Butsda doğulduğu yerə yaxın olduğuna görə “Faradey qanadı” adlanır. 1960-cı ildə Lafbra Universitetindəki bir salona Faradeyin adı verildi. Yemək salonunun girişində bir elektrik transformatorunun simvolu təsvir edilmiş bürünc tökmə, içərisində bir portret asılmışdır; hər ikisi Faradeyin şərəfinədir. Edinburq Universitetinin elm və mühəndislik kampusundakı səkkizmərtəbəli bina, eləcə də Brunel Universitetində bu yaxınlarda tikilmiş bir salon, Suonsi Universitetindəki əsas mühəndislik binası və Şimali İllinoys Universitetindəki təlim və təcrübi fizika binası Faradeyin adını daşıyır. Antarktidadakı keçmiş İngiltərə Faradey Stansiyası onun adına idi.
Faradeyin adını daşıyan küçələrə Britaniyanın bir çox şəhərində (məsələn, London, Fife, Svindon, Basinqstok, Nottinqem, Uitbi, Kirkbi, Krouli, Nyuberi, Suonsi, Aylesberi və Stiveneyc), eləcə də Fransa (Paris), Almaniya (Berlin-Dahlem, Hermsdorf), Kanada (Kvebek şəhəri, Kvebek; Dərin Çay, Ontario; Ottava, Ontario) və Amerika Birləşmiş Ştatlarında (Reston, Virciniya) rast gəlmək olar.
Faradey Elm və Din İnstitutu adını əqidəsini elmi araşdırmalarının ayrılmaz hissəsi kimi görən alimdən alır. İnstitutun loqosu da Faradeyin kəşflərinə əsaslanır. Bu, 2006-cı ildə akademik araşdırma aparmaq, elm və din arasındakı qarşılıqlı anlaşmanı inkişaf etdirmək və hər iki mövzuda ictimai anlayışı cəlb etmək üçün Con Templton Fondu tərəfindən verilmiş 2 milyon ABŞ dolları məbləğində qrant ilə yaradıldı. Faradeyin həyatı və elektromaqnitikaya verdiyi töhfələr, 2014-cü ildə Amerikanın elmi sənədli seriyası olan “Cosmos: A Spacetime Odyssey” Fox və National Geographic Channel-da yayımlanan “Elektrik oğlanı” adlı onuncu bölümün əsas mövzusu idi. T. H. Hakslinin nəvəsi, Metyu Arnoldun nəticəsi, Culian Hakslinin qardaşı və Endrü Hakslinin atabir qardaşı olan ədib Oldos Haksli də elm sahəsində təcrübəlidi. O, “Pietramalada bir gecə” adlı bir essesində Faradey haqqında yazır: “O, həmişə təbii filosofdur. Onun yeganə məqsədi və marağı həqiqəti tapmaqdır. Əgər Şekspir belə olmaq şansım olsa, düşünürəm ki, yenə də Faradey olmağı seçərdim.”
Mükafatları
1824-cü ildə o "Zadəganlar Cəmiyyəti"nə üzv seçilir. 1832 və 1838-ci illərdə o, bu cəmiyyət tərəfindən iki dəfə "Coley" medalı, 1835 və 1846-cı illərdə isə iki dəfə "Royal" medalı və 1846-cı ildə Rumford medalı ilə təltif olunmuşdur.
Ərşəli
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Jan de Roktayad
Jan de Roktayad (ö. 1370, güman ki, Avinonda) — fransız fransiskan əlkimyaçı.
Həyatı
Tuluza şəhərində 5 il fəlsəfə üzrə təhsil aldıqdan sonra Oriyakda fransiskan monastırına daxil olmuşdur. Burada da 5 il təhsil almağa davam etmişdir.
Scabiosa ochroleuca
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Jan de Roktayad
Həyatı
Onun əlkimyagər kimi yazdığı bu işi "De consideratione quintæ essentiæ" (1551) və "De extractione quintæ essentiæ" əsərlərinin ana mövzusu olmuşdur. Bu cür əsərlərdən biri də "Libellus de conficiendo vero lapide philosophico ad sublevandam inopiam papæ et cleri in tempore tribulationis" (Strasburq, 1659) adlanır.
Onun qabaqcadan demələri onu böyüklərinin etibarından düşməsi ilə nəticələnmişdir və nəticədə yerli fransiskan qadın monastırlarının birində həbsə atılmışdır. Bir monastırdan digərinə köçürülərkən Avinona çata bilmişdir. Avinonda o, bu əsərlərini yazmışdır: "Visiones seu revelationes" (1349), "Vade Mecum in tribulatione" (1356) və "Liber Ostensor". Digər əsərlərinə "Oraculum Cyrilli" haqqında şərhləri, son dövrlərdə kəşf edilmiş "Sexdequiloquium" və müxtəlif qabaqcadan demələrlə bağlı olan digər itmiş elmi əsərləri də aiddir.
Bulvar (otel)
Ərazisi
Otel Bakı buxtasında, Ağ Şəhərdə yerləşir.
Fəaliyyəti
Bu otel "Absheron Hotel Group"a daxil olan dördüncü oteldir. Otel həm də "Marriott" brendinin xüsusi portfeli sayılan məxsusi otel və kurortların cəmləndiyi "Autograph Collection"un rəsmi üzvüdür.
İnşası
Otel müasir üslubda inşa olunmuşdur. Burada kafe, mağaza, biznes mərkəzi, kitabxana da var.
Kiniç-Eb-Şok
Kiniç-Eb-Şok (tərcüməsi «Yandıran köpək balığı») (292-ci il — IV əsr başlanğıcı ) — Qədim Mayya sivilizasiyasında Mutul çarlığının hökmdarı (paytaxtı Tikal şəhəri).
Bulvar (otel)
İnşası
"Bulvar Hotel"də müxtəlif beynəlxalq, regional və yerli əhəmiyyətli tədbirlər keçirmək üçün şərait yaradılıb. Kompleksdə 5 iclas otağı var. Bu otaqlarda müxtəlif görüşlər, təlimlər, təqdimatlar təşkil etmək mümkündür.
Otelin ziyafət zalında 1000-dən çox qonağın iştirakı ilə müxtəlif formatlı tədbirləri təşkil etmək mümkündür. Ziyafət zalının sahəsi 1300 m²-dir və avadanlıqla təchiz edilmişdir.
Oteldə 818 nömrə var. Otelin pəncərələrindən Xəzər dənizinə və Bakı bulvarına açılan mənzərəni seyr etmək mümkündür. Otaqların interyeri məşhur memarlıq şirkətləri tərəfindən dizayn edilib.
Oteldə 3 restoran var:
Fasiləsiz xidmət göstərən restoranların hər birinin ayrı-ayrılıqda açıq havada da xüsusi sahələri var. Restoranların nadir bədii konsepti tanınmış dizayn şirkəti tərəfindən yaradılıb. İnteryeri otelin tarixini, müasir dizaynla uyğunlaşdırılmış irsini və kosmopolit dinamikliyini özündə cəmləşdirir.
Xırdameyvə makleya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
San-Tome və Prinsipi dobrası
San-Tome və Prinsipi dobrası (Dobra) — Afrika dövləti olan San-Tome və Prinsipinin pul vahididir. 2 iyul 1977-ci ildə (Eskudonun əvəzinə) mübadiləyə daxil edilmişdir.
2004-cü il nümunəsinin əsginasları
Dövriyyədə müxtəlif buraxılış illəri olan 5000, 10 000, 20 000, 50 000 və 100 000 nominallı dobra əsginaslarını görmək olar. 1977-ci ildən sonra buraxılmış köhnə dobra seriyaları əsas ödəmə vasitəsidir və köhnəlmə müddətində dövriyyədən götürülür.
Ürəkvari makleya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki xarakteristikası
Çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi budaqlanmayan, hündürlüyü 250 sm-ə bərabərdir. Bitkinin bütün hissələri tünd-göydür. Bütün kütləsi çəhrayı şirədən ibarətdir. Yarpaqları ürəkşəkilli formalı olub, 5-7 bölümlü, növbəli, saplaqlı, aşağı hissəsi iri (uzunluğu 25sm), yuxarı hissəsi isə kiçikdir. Çiçəkqrupu uzunsov, süpürgə, uzunluğu 40 sm olub, sonu budaqlanandır. Çiçəkləri yalnız kasayarpağından ibarət, tez tökülən, 4-30 erkəkcikli olmaqla, çiçək tacı yoxdur. Meyvələri qutucuqmeyvədir. Çiçək və meyvələrinin quruluşuna görə 2 növü vardır. Ürəkşəkilli makleyanın çiçəkləri 25-30 erkəkcikdən, qutucuğu neştərşəkilli formalı 2-6 toxumludur. Kiçikmeyvəli makleyanın erkəkciki 8-12, qutucuğu dairəvi formalı tək toxumludur. İyul ayında çiçəkləyir və avqust ayında meyvələri yetişir.
Bitki çiçəkləmə dövründə toplanılır. Tərkibindəki alkaloidlərin miqdarı üçüncü ildə daha yüksək olur. Xammalın toplanılması otbiçən maşınla həyata keçirilir. Qurudulma təbii şəraitdə, daimi havalı yerlərdə və ya 40-50°С temperaturda quruducu şkafda aparılmalıdır.
Xammal olaraq gövdə hissəciyi, yarpaqları, buton və çiçəkləri hesab olunur. Zəif iyli olub, dadı müəyyən olunmamışdır.
Havası tez-tez dəyişilən yerlərdə saxlanılmalıdır. B siyahına daxildir. Saxlanılma müddəti 3 ildir.
Tərkibi və təsiri
Otun tərkibində izoxinolin sırası alkaloidləri ürəkşəkilli makleyada 0,7%, kiçikmeyvəli makleyada isə 1%-dir. Başlıca olaraq sanqvinarin və xeleritrin alkaloidlərindən (0,8 %) ibarətdir.
Antixolinestraza, antimikrob və göbələk əleyhinə xassəyə malikdir.
Sanqvarin və xeleritrin geniş spektrli mikrob əleyhinə, qrammüsbət və qrammənfi bakteriyalara, mayayaoxşar və mitselisi olan göbələklərə təsir edir. Antixolenestraza aktivliyə malikdir. Bitki əsas xammal hesab olunur. Xammalı butonizasiya zamanı çiçəkləri və meyvələridir. Tərkibindəki alkaloidlərin maksimal miqdarı bitkinin inkişafının üçüncü ilində baş verir.
Xammaldan “Sanqviritrin” adlı preparat hazırlanır. Tərkibi əsasən sanqviritrin bisulfat və xeleritrindən ibarətdir. Antibakterial, antixolenestraza və göbələk əleyhinə aktivliyə malikdir. Miopatiya, kəskin polimielit və iflicin mualicəsində, yanıq infeksiyalarında, otit və paradontitdə istifadə edilir.
Natiq Ağamirov
Natiq Ağamirov — hüquqşünas, Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin Prezidentlərinin Məşvərət Şurasının üzvü, "Tərəqqi" medalı laureatı.
Həyatı və fəaliyyəti
Natiq İsmayıl oğlu Ağamirov 1958-ci il noyabrın 6-da Ağdam rayonunda anadan olmuşdur. Ali məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan ədliyyə orqanlarında işləmişdir. 1983-cu ildə Rusiya Federasiyasının ədliyyə orqanlarına - Moskva Vilayəti uzrə Ədliyyə İdarəsinə kecirilmiş, orada idarənin məsləhətçisi, baş mutəxəssisi - notariat şöbəsinin rəisi işləmişdir. 1990-cı ildən Rusiya Federasiyasının Ədliyyə Nazirliyinə – Huquqi Yardım İdarəsinin İdarəsinin baş mütəxəssisi vəzifəsinə kecirilmişdir. 1991-ci ildə RSFSR Ədliyyə Nazirliyinin İdarə rəisinin müavini – hüquqi yardımın təşkili şöbəsinin rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir.1991-ci ildən Rusiya notariuslarının birinci təsis qurultayında Rusiya Notariusları Assosiasiyasının sədri, 1992-ci ildə isə Ümumrusiya Peşəkar Notariusları İttifaqı Mərkəzi Şurasının sədri secilmişdir. Huquq nəzəriyyəsi və hüquq tətbiqi fəaliyyəti sahəsində bir sıra elmi məqalələrin və yazıların muəllifidir. Rusiya Federasiyası Məhkəmə və notariat sistemi islahatının təşəbbüskarlarından biridir. Siyasi və hüquq elmləri namizədir. Ümumrusiya Azərbaycan Konqresi İqtisadi İnkişaf Fondunun İdarə Heyətinin sədridir. 2007-2009-cu illərdə Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin Prezidenti olmuşdur. Hazırda Avropa Azərbaycanlıları Konqresinin Prezidentlərinin Məşvərət Şurasının üzvüdur.
Təltifləri
2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə gorə “Tərəqqi” medalı ilə təltif edilmişdir.
Uşquli
thumb|right|250px|Uşquli thumb|250px|Çajaşi kəndi
Uşquli  — Gürcüstan Respublikasının Sameqrelo-Yuxarı Svaneti diyarının Mestia rayonunda, İnquri dərəsinin başında yerləşən svan icması. Jibiani, Çvibiani, Çajaşi, Lamjurishi və Murkmeli kəndlərindən ibarətdir. Dəniz səviyyəsindən 2200 m yüksəklikdə yerləşən Uşquli kəndi Dağıstanın Doqquzpara rayonundakı Kuruş kəndindən sonra (dəniz səviyyəsindən 2560 m yüksəklikdə) Avropada ən yüksək daimi məskunlaşmış yaşayış məntəqəsi hesab edilir. Böyük Qafqazın ən yüksək zirvələrindən olan Şxaranın cənub yamacında, İnquri çayının yuxarı axarında yerləşir.
Uşqulidə təxminən 70 ailə (200 nəfərə qədər) yaşayır, məktəb var. Ətrafı ilin 6 ayı qarla örtülü olur və rayon mərkəzi Mestiaya aparan yol tez-tez kəsilir. Kənddə ənənəvi svan qüllə-evləri qorunmuşdur. Jibiani kəndinin yanında təpədə XI əsrdə tikilmiş Məryəm kilsəsi (svanca Lamariya) yerləşir.
Aqşin Abdullayev (müğənni)
Aqşin Akif oğlu Abdullayev — Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti.
Həyat və fəaliyyəti
Aqşin Abdullayev 2 avqust 1985-ci ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1992-ci ildə Binəqədi rayonu Rüstəm Əliyev adına 3 saylı orta məktəbə daxil olmuşdur. 2003-cü ildə həmin məktəbi bitirmişdir. Həmin il yüksək nəticələr ilə Bakı Musiqi Akademiyasının "Solo oxuma", Kalssika fakültəsinə daxil olmuş, 2007-ci ildə akademiyanı fərqlənmə ilə bitirmişdir. 2007-ci ildən "ÜNS" yaradıcılıq sahəsinin solistidir. "ÜNS" yaradıcılıq səhnəsinin ilk tamaşası olan "Bakı" tamaşasında baş rol ifa etmişdir. 2010-cu ildən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının artistidir.
Ailəsi
Ailəlidir. İki övladı var.
Uğurları
Bir neçə beynəlxalq müsabiqələrin laureatıdır. Rusiyanın Kruz vilayətində türkdilli xalqlar arasında keçirilən "Vastoçnaya Bazar" mahnı müsabiqəsində 1-ci yerin, Qazaxıstanda "Estara" müsabiqəsində 3-cü yerin, Türkiyədə keçirilən "Man Akteniz" mahnı müsabiqəsində isə 2-ci yerin sahibidir. Bir çox dövlət tədbirlərində uğurla iştirak etmişdir. O cümlədən Rusiya, Türkiyə, Cənubi Koreya, Avstriya, Qazaxıstan, Tatarıstan, Gürcüstan və başqa ölkələrdə Azərbaycanı layiqincə təmsil etmişdir.
14 may 2019-cu ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasında ilk solo konsertini verib.
Mükafatları
10 mart 2017-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamına əsasən "Əməkdar Artist" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Tısbağa şorbası
thumb|200px|[[Uzaqşərq tısbağası ətindən hazırlanan tısbağa şorbası delikates hesab edilir]]
Tısbağa şorbası — əsasən Yaşıl tısbağa, Kaymanabənzər tısbağası, Qrifəbənzər tısbağa və Uzaqşərq tısbağası ətindən hazırlanır.
Tarixi
Hüquqi baxımdan tısbağa supunun hazırlanması qadağandır. Səbəb isə tısbağa şorbasında istifadə edilən tısbağaların böyük əksəriyyətinin qırmızı kitaba düşməsi və nəslinin kəsilmə ethimalının böyük olmasıdır.
Resept
200px|thumb|Tısbağadan hazırlanan şorba. Yaponiya. Qatı qəhvəyi rəngdə olan şorbadır. Tısbağanın əti hissələrə bölünərək 3–4 saat yarımduzlu suda qaynadılır. Şorbaya qatılıq vermək məqsədi ilə ona kartof qatılır. .
Bir çox Asiya ölkələrində, xüsusi ilə Sinqapurda çin mətbəxinin delikatesi hesab edilir. Ona çoxlu sayda ədva qatılır. Bu isə onun dadını artırır.
Tısbağa şorbasının təqlidi
left|thumb|200px|Saxta tısbağa şorbası İngilis dilli ölkələrdə saxta tısbağa şorbası hazırlanır. Bu qida dananın beyin, dırnaq və daxili orqanlarından hazırlanır. thumb|170px|