cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ağa xan Xoşgin
Həyatı
Ağa xan Xoşgin Xorasan qiyamına qatılarkən leytenant rütbəsində idi.
Ara beyin
Ara beyin - diencephalon iki hissəyə bölünür:
Görmə beyin filogenez cəhətcə yeni törəmədir və afferent (hissi) yolların ara mərkəzidir; görmə qabaraltı isə qədim törəmədir və vəzifəsinə görə ali vegetativ mərkəzdir. Ara beyin boşluğunun qalığını üçüncü mədəcik - ventriculus tertius təşkil edir.
Kufoba
Kufoba — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Kufoba oyk, mür. Qusar r-nunun Şirvanovka i.ə.v.-də kənd. Dağətəyi ərazidədir. Bəzi tədqiqatçılara görə, oykonim ləzgi dilində "qıraq" mənasında işlədilən kuf/kyuf və oba sözlərindən ibarət olub, "qıraq oba, ucqar oba" mənasındadır. Digərlərinə görə isə, kuf sözü ləzg. "başlanğıc, birinci" deməkdir.
Aleksandr Puşkin
Aleksandr Sergeyeviç Puşkin — rus realist istiqamətinin əsasını qoyan rus şairi, dramaturqu və nasiri, ədəbiyyatşünas və ədəbiyyat nəzəriyyəçisi, tarixçi, publisist, jurnalist ; 19-cu əsrin birinci üçdəbirinin ən nüfuzlu ədəbi simalarından biri.
Puşkin sağlığında ən böyük rus şairi kimi şöhrət qazandı. Puşkin müasir rus ədəbi dilinin banisi hesab olunur.
Mənşəyi
Aleksandr Sergeyeviç Puşkinin mənşəyi, şəcərə əfsanəsinə görə, "vicdanlı ər" Ratşeyə qayıdan Puşkinlərin adsız nəcib ailəsindən gəlir. Puşkin öz şəcərəsi haqqında şeir və nəsrdə dəfələrlə yazıb; o, öz əcdadlarında əsl "aristokratiya" nümunəsini, vətənə vicdanla xidmət edən, lakin hökmdarların rəğbətini qazanmayan, "təqiblərə" məruz qalan qədim ailəni görürdü. O, dəfələrlə (o cümlədən bədii formada) I Pyotrun qulluqçusu və şagirdi, sonra isə hərbi mühəndis və general olmuş anası tərəfdən ulu babası — Afrikalı Abram Petroviç Hannibalın obrazına müraciət etdi.
Dekabristlər Puşkinin həyatında
Puşkin heç vaxt, bilavasitə, dekabristlər hərəkatına qoşulmasa da onun dostları gizli təşkilatlarda iştirak edir və aktiv fəaliyyət göstərirdilər. Dekabristlərlə ünsiyyət şairin yaradıcılığında öz izini buraxır. O, "Çaadayevə", "Kənd" və başqa bu kimi siyasi şeirlər yazır. 1820-ci ildə Puşkin hələ liseydə təhsil alan zaman başladığı "Ruslan və Lyudmila" poemasını bitirir. Poema tənqidçilər tərəfindən yaxşı qarşılanmır, şair poema janrının yüksək kanonlarını aşağı salmaqda ittiham olunur. Aleksandr Puşkini siyasi əsərlərinə görə Sibirə sürgün edə bilərdilər. Qlinka, Karamzin, Çaadayev kimi dostlarının himayəsi onun cəzasının yüngülləşdirilməsi və sürgün əvəzinə xidməti yerinin Ekatirinoslava dəyişdirilməsi ilə nəticələnir. 1820-ci ildə epiqramlar yaydığı üçün şair cənuba sürgün edilir. Sürgündə olduğu dörd il Puşkin üçün hədər getmir. Bu illər də o, "Qafqaz əsiri", "Baxçasaray fontani", "Quldur qardaşlar" əsərlərini yazır, gələcəkdə ona böyük şöhrət gətirəcək "Yevgeni Onegin" romanı üzərində işə başlayır.
Aleksandr Puşkin Mixaylovskda
1823-cü ildə Puşkinin xidməti yeri Odessaya dəyişdirilir. Bir il sonra istefa üçün müraciət edən şair bu dəfə şimal sürgününə, malikanəsinin olduğu Mixaylovsk kəndinə göndərilir. Burada o, "Yevgeni Onegin" romanı üzərində işi davam etdirir, "Boris Qodunov"u yazır. Mixaylovskda olarkən ona dekabristlərin üsyanı və dostlarının edam edilməsi xəbəri çatır. Axtarışdan ehtiyatlanan şair avtobioqrafik qeydlərini məhv edir. 1826-cı ildə I Nikolay Puşkini Moskvaya çağırır və onu himayəyə götürəcəyini bildirir. Lakin çar tərəfindən verilən azadlıq uzun sürmür. 1828-ci ildə Dövlət şurası Puşkin üzərində nəzarət üçün sərəncam verilir. Bu sərəncamdan sonra şair özbaşına Moskvanı tərk edərək Qafqaza, dostlarının yanına gedir. Səfər zamanı təəssüratlarını Puşkin "Ərzuruma səyahət" oçerkində, "Qafqaz", "Uçqun", "Gürcüstan təpələrində" şeirlərində oxuculara çatdırır.
Boldino dövrü
230px|thumb|right|Aleksandr Puşkinin [[Azərbaycan Milli Kitabxanası binasının fasadında yerləşən heykəli]]1830-cu ildə Puşkin Natalya Qonçarova ilə evlənmək qərarına gəlir. Toydan əvvəl atası tərəfindən ona hədiyyə olunmuş Boldino malikanəsinin yaxınlığında yerləşən Kistenevka kəndinə gedir. Moskvada baş qaldırmış vəba epidemiyası üzündən üç ay burada qalmağa məcbur olan şairin yaradıcılığının bu dövrü "Boldino payızı" kimi tanınır. Boldinoda Puşkin "Mərhum İvan Petroviç Belkinin povestləri", "Kiçik faciələr", "Kolomnada evcik" və bir çox başqa əsərlər yazır, "Yevgeni Onegin" romanını bitirir. 1831-ci ildə Natalya Qonçarova ilə evlənib Peterburqa köçən Puşkin həmin dövrdə tarixi mövzuda yazılmış "Dubrovski", "Kapitan qızı" və digər əsərləri qələmə alır.
30-cu illərin yaradıcılığı
1832-ci ildə Puşkin "Dubrovski" romanını yazmağa və Puqaçovun üsyanı barədə roman üçün material toplamağa başlayır. Bundan başqa o, bu dövr yaradıcılığının ən gözəl nümunələrindən olan "Qaratoxmaq qadın", "Andjelo", "Mis atlı", "Balıqçı və qızıl balıq haqda nağıl", "Ölmüş şahzadə və yeddi pəhləvan" əsərləri üzərində də işləyir. Peterburqa qayıtdıqdan sonra maddi çətinliyə düşən şair 1834-cü ildə istefaya çıxır və bundan sonra həyatı dərc olunmuş əsərlərinin gətirdiyi qeyri-sabit gəlirlərdən asılı olur. Puşkin dühasının tənəzzülündən xəbər verən maddi çətinlik və tənqidçilərin aramsız hücumları şairin yaradıcılığında böhranın baş verməsinə səbəb olur. Lakin vaxtını hədər keçirməyən Aleksandr Puşkin I Pyotr zamanının tarixi sənədlərinin tədqiqi ilə məşğul olur, "Kapitan qızı" romanını dərc etdirdiyi "Sovremennik" ədəbi nəşrinin təməlinin qoyulmasında iştirak edir.
Həyatının son illəri
1834-cü ildə Peterburqa gələn fransız baron Jorj Dantes Puşkinin həyat yoldaşı Natalya Qonçarovaya vurulur və ona diqqət göstərməyə başlayır. Bu bir çox dedi-qodunun yaranmasına səbəb olur. Bu səbəbdən Puşkin Dantesi duelə çağırsa da onun Natalyanın bacısı Yekaterina Nikolayevnaya evlənmək təklif etməsindən sonra duel çağırışını geri götürür. Lakin evləndikdən sonra belə Dantes Puşkinin həyat yoldaşına diqqət yetirməkdə davam edir. İntriqanın böyüməsində Dantesin atası baron Qekkernin də rolu az olmur. Bu hadisələrdən usanan Puşkin Dantesin onu duelə çağıracağına ümid edərək baron Qekkernə təhqiramiz məktub yazır. Belə də olur, 1837-ci il yanvarın 27-də duel baş tutur. Puşkin qarnından ölümcül yaralanır və 2 gündən sonra 1837-ci il yanvarın 29-da vəfat edir. Nümayişlərin başlayacağından ehtiyat edən çar Puşkinin nəşini Peterburqdan məxfi olaraq çıxarılmasını əmr edir.
Dahi şairin ölümü dünya ədəbiyyatını kədər içində boğur. Azərbaycan dramaturqu Mirzə Fətəli Axundov şairin ölümünə şeir-mərsiyə həsr edir.
Əsərləri
"Ruslan və Lyudmila"
"Qafqaz əsiri"
"Baxçasaray fontanı"
"Tazit"
Mənzum roman:
"Boris Qodunov"
"Xəsis cəngavər"
"Daş qonaq"
Kəlbəcər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Kəlbəcər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi – Azərbaycanın Kəlbəcər şəhərində 1982-ci ilin sentyabrında yaradılmış muzey. İşğal olunmuş ərazilərdəki muzeylər içərisində yüksək bədii və tarixi səciyyə daşıyan eksponatlarla zəngin olan ən əhəmiyyətli muzeylərdən biri idi.
Aleksandr Puşkin
Əsərləri
"Vəba zamanı qonaqlıq"
"Su pərisi"
Kəlbəcər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Muzeyin tarixi
1975-ci ildə AMEA-nın konfrans zalında Azərabycan geoloqlarının qurultayı keçirilirdi. AMEA-nın foyesində Kəlbəcər məktəblərinin müəllim və şagird kollektivinin diyarşünaslıq materiallarından və hazırladıqları təhsil vasitələrindən ibarət sərgi nümayiş etdirilirdi. Sərgi alimlər tərəfindən yüksək qiymətləndirildi. Akademik Həsən Əliyev özünün qurultaydakı çıxışında yeni bir təklif verdi: Kəlbəcərdə tarix-diyarşünaslıq muzeyi yaratmaq lazımdır. Muzey üçün baza artıq mövcutdur. Təklif qurultay nümayəndələri tərəfindən yüksək qiymətləndirildi. O gündən akademik Həsən Əliyev Respublika səviyyəsində muzeyin açılışı üçün qərarların verilməsi və sənədləşdirmə işlərinin həll edilməsi üçün fəaliyyətə başladı. Bu barədə ilk öncə Azərbaycan SSR I Katibi işləyən Heydər Əliyevə müraciət etdi. Bu müraciətdən sonra Muzeyin tikilməsinə Respublika səviyyəsində qərar verildi.
Aleksandr Puşkin
Əsərləri
"Böyük Pyotrun ərəbi"
Mərhum İvan Petroviç Belkinin povestləri, ("Atəş", "Çovğun", "Tabutçu", "Stansiya gözətçisi", "Kəndli-xanım")
Kəlbəcər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Muzeyin tarixi
Muzeyin həyətində Kəlbəcərin müxtəlif ərazilərindən gətirilmiş qoç, keçi, maral, at, sandıq və s. daşdan yonulmuş füqurlar yerləşdirilmişdir.
Aleksandr Puşkin
Əsərləri
"Dubrovski"
"Qaratoxmaq qadın"
Kəlbəcər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Muzeyin tarixi
Kəlbəcər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi 1993-cü ilin aprel ayına qədər fəaliyyət göstərmiş, sonra isə Ermənistan ordusu tərəfindən məhv edilmişdir. Onun eksponatlarının böyük əksəriyyətini xilas etmək mümkün olmamışdır. Muzeyin binası 1992-cü ildə Kəlbəcər rayonunun işğalı zamanı erməni silahlı dəstələri tərəfindən dağıdılmış, otuz mindən çox muzey eksponatı isə Ermənistan Respublikasına daşınmışdır. İşğalından sonra muzeyi Bakı şəhəri Heydər Əliyev prospekti 8 ünvanda 42 kv.m. sahəsi olan bir otaqda təşkil edilmişdir. Hazırda muzeydə 6300-ə yaxın dəyərli eksponat qorunur.
Sibir südotusu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kəlbəcər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Muzey binası
Muzeyin çöl divarlarını 2 mindən artıq müxtəlif rəng çalarlarına malik olan daşlar bəzəyirdi. Muzeyin həyəti 900 kv. metrdən artıq sahəni tuturdu. Burada nadir ağac və bitki nümunələri, müxtəlif qaya təsvirləri, qoç və at fiqurları arxeoloji əhəmiyyət daşıyan nümunələr toplanmışdı. Muzey ekspozisiyası dəhliz, üç kabinet və doqquz nümayiş salonunda cəmləşmişdi. Muzeyin fondunda 30-mindən artıq eksponat saxlanılırdı. Muzeydə Qanlıkənd istiqamətində yerləşən məşhur Lök qalasının maketi, Kəlbəcər dağlarında yaşayan bir çox vəhşi heyvanın müqəvvası, 150 milyon il yaşı olan, Tərtərçay qumluğunda aşkar edilmiş daşlaşmış ilbiz nümunələri, ibtidai icma quruluşu dövrünə aid olan oxlar, biçaqlar, baltalar, dəmir rizə ucluqları və s. nümayiş etdirilirdi.
Aleksandr Puşkin
Əsərləri
"Çar Saltan, onun oğlu şöhrətli və qüdrətli pəhləvan knyaz Qvidon Saltanoviç və gözəl qu quşu şahzadəqız haqqında nağıl"
Kəlbəcər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Muzey binası
Muzeyin 1 böyük fond otağı, 2 işçi otağı, 1 direktor otağı, 1 rəssam otağı və 9 sərgi salonu vardı. Sərgi salonlarında 16 minə qədər müxtəlif dövrlərə aid eksponatlar nümayiş edilirdi. Ayda bir dəfə "Muzey" adlı qəzet buraxılırdı. Bu qəzetdə "Muzeyimizin nadir eksponatları", "Muzeyimiz qəzet səhifələrində", "Muzeyimiz xarici qonaqların gözü ilə", "Rəy kitabımızda" adlı maraqlı və məzmunlu məqalələr çap olunurdu. Muzeyin bülletenidə isə dünyada nadir hadisələr, əşyalar, eksponatlar və s. haqqında məlumat verilirdi.
Aleksandr Puşkin
Əsərləri
"Balıqçı və balıq haqqında nağıl"
Kəlbəcər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Muzey binası
Muzeyin koridorunda "Muzey" divar qəzeti, bülleten, Kəlbəcərin xəritəsi, müxtəlif kəndlərin təbiətini əks edən fotolar, milli geyimdə kişi və qadın fiquru, qədim qaya təsvirləri yerləşdirilmişdir.
Bu muzey eyni zamanda səs muzeyi də adlandırılırdı. Burada 300-dən çox insanın çoxlu sayda dastanlar, saz havaları maqnitofon lentinə köçürülərək mühafizə olunurdu. Aşıq Valehin nəticəsi Xaspolad kişinin ifasında Aşıq Valehin 6 dastanı saxlanırdı. 1967-ci ildə Aşıq Şəmşirin ifasında çoxlu sayda saz havaları lentə köçürülərək saxlanırdı. "Aşıq Alının Türkiyə səfəri" dastanlarının hər 3-ü mükəmməl şəkildə lentə alınmışdı. Aşıq Alının İran səfəri isə Kəlbəcər aşığı Aşıq Əhlimanın və Aşıq Sabirin ifasında muzeyin açılışı zamanı lentə köçürülüb muzeyin fonduna daxil edilərək saxlanırdı. Aşıq Hidayətin, Aşıq Qımkeşin saz havacatları, Aşıq Salmanın qara zurnada ifa etdiyi el havaları, Əlövsətin kamançada ifa etdiyi musiqi əsərləri də muzey eksponatları sırasına daxil edilmişdi.
Aleksandr Puşkin
Əsərləri
"Ölü şahzadə və yeddi pəhləvan haqqında nağıl"
Kəlbəcər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Muzey binası
Muzeyin 24 içsisi vardı. Direktor, fond müdiri, 3 elmi işçi, 2 ekskursavod, 5 bağçı, 3 fəhlə, 2 xadimə, 1 gözətçi, fond mühafizəçisi, katibə-makinaçı, təsərrüfat müdiri, sürücü, tərtibçi rəssam, bərpaçı rəssam, fotoqraf.
Aleksandr Puşkin
Əsərləri
"Qızıl xoruz haqqında nağıl"
Kəlbəcər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Muzey binası
Kəlbəcər əhalisi muzeydə olan bütün əşyaları ata-babalarından, ana-nənələrindən yadigar qalsın deyə, muzeyə hədiyyə etmişdilər.
Muzeyin eksponatları
Kəlbəcər Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyində geologiya, arxeologiya, maddi-mədəniyyət, incəsənət əşyaları toplanmışdı. Muzeydə 1986-cı ildə 147 yaşında vəfat etmiş və vaxtılə aşıq Ələskərin adına söz qoşduğu kəlbəcərli Güləndamın şəkli, onun şəxsən toxuduğu 100-dən artıq gəbə və kilim saxlanılırdı.MUzeydə 493 ədəd nəqqaşlıq, 2 ədəd rafika, 44 ədəd heykəltaraşlıq, 175 ədəd tətbiqi incəsət məmulatı, 136 ədəd arxeoloji əşyalar, 214 ədəd məişət və etnoqrafik əşyalar, 1832 ədəd otoşəkillər, 264 ədəd sənəd eksponat növü olaraq sıralanır. Keçmiş SSRİ EA-nin müxbir üzvü Aleksey Makaruşev Kəlbəcərdə olarkən, bu muzey haqqında belə demişdi:
Arkadi Yalovoy
Arkadi Yalovoy (1894, Yekaterinodar, Rusiya imperiyası) — SSRİ kinooperatoru.
Həyatı
Arkadi Yalovoy 1894 -cü ildə Yekaterinodar şəhərində dünyaya gəlib. Riqa Politexnikumunda təhsil alıb. 1922-ci ildən Mərkəzi Əmək İnstitutundakı kinofotolaboratoriyanın müdiri olub. ÜDKİ-də dərs deyib.
Rhododendron wilhelminae
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Anthurium hookeri
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təkcə səni (mahnı)
Düşün məni — azərbaycanlı müğənni Aygün Kazımovanın mahnısıdır. Mahnının sözləri Rafael Hüseynova, musiqisi isə Faiq Sücəddinova məxsusdur. Aranjımanı Emin Kərimi tərəfindən olunmuşdur. Mahnıya klipi Fuad Əlişov çəkmişdir. Daha sonra mahnını əməkdar artist Röya ifa etmişdir. 2010-cu ildə daha bir əməkdar artist Abbas Bağırov mahnını ifa etmişdir.
Bakı prosesi
thumbnail|frame|Bakı prosesi
"Bakı Prosesi" Azərbaycan Respublikasının təşəbbüsü ilə 2008-ci ildə mədəniyyətlər və sivilizasiyalar arasında səmərəli və effektiv dialoqun qurulması məqsədilə irəli sürülmüşdür. Azərbaycanın belə bir qlobal hərəkatın təşəbbüskarı kimi çıxış etməsinin əsasında ərazisində tarixən fərqli dini mənsubiyyəti olan icmaların, milli-etnik qrupların və zəngin mədəni müxtəlifliyin olması dayanır.
12 iyun 2018-ci ildə Parisdə Heydər Əliyev Fondu, ölkəmizin Fransadakı səfirliyi və UNESCO yanında daimi nümayəndəliyimizin təşkilatçılığı ilə "Bakı Prosesi"nin 10 illik yubileyi qeyd olunmuşdu.
Bakı Bəyannaməsi
2008-ci ilin 2–3 dekabr tarixində təşkil olunan Avropa Şurasına üzv dövlətlərin mədəniyyət nazirlərinin konfransına Azərbaycanın təşəbbüsü ilə ilk dəfə olaraq 10 islam ölkəsi dəvət edildi. İslam dövlətlərinin iştirakı ilə mədəniyyət nazirlərinin konfransı yeni bir formata transformasiya olundu. Avropa və ona qonşu regionlardan 48 ölkənin, 8 beynəlxalq təşkilatın və bir sıra beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatlarının yüksək səviyyəli nümayəndələrinin iştirak etdiyi bu konfransda "Mədəniyyətlərarası dialoqunun təşviqinə dair "Bakı Bəyannaməsi" qəbul edildi.
"Bakı Bəyannaməsi" ilə sivilizasiyalar arasında dialoqun inkişafını nəzərdə tutan "Bakı Prosesi"nin və bu prosesin inkişafına hədəflənmiş "Sənətçilər dialoq naminə" layihəsinin əsası qoyuldu. "Bakı Prosesi"nin davamlılığını təmin etmək məqsədilə 2009-cu il 13–15 oktyabr tarixində Bakıda keçirilmiş İslam ölkələrinin mədəniyyət nazirlərinin VI Konfransında Azərbaycanın təşəbbüsü ilə 10-dan çox Avropa dövləti də iştirak etdi.
Konfrans çərçivəsində iştirak edən Avropa Şurasına üzv dövlətlər ilə İslam Konfransı Təşkilatına üzv dövlətlər arasında mədəniyyətlərarası dialoqa dair birgə kommunike qəbul edildi.
Bakı Prosesinin qlobal hərəkata çevrilməsi
2010-cu ildən Bakı Prosesi qlobal hərəkata çevrilməyə başladı. 2010-cu ilin 23 sentyabr tarixində BMT-nin Baş Assambleyasının 65-ci sessiyasında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən Bakıda Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun keçiriləcəyi elan edildi.
I Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu
thumbnail|frame|I Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu 2011-ci ilin 7–9 aprel tarixində Bakıda YUNESKO, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı, Avropa Şurası, Avropa Şurasının Şimal-Cənub Mərkəzi və İSESKO-nun tərəfdaşlığı ilə 1-ci Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu təşkil olundu.
Forumun iştirakçıları:
● 102 ölkədən rəsmi nümayəndə
● 10-dan çox beynəlxalq qurumdan rəhbər şəxs
● 20 ölkədən nazir
● məşhur media qurumlarının nümayəndələri
● ümumilikdə dünyanın bütün qitələrindən 500-ə yaxın xarici ölkə təmsilçisi
Sessiyalar:
● "Sülh və dialoqa nail olmaq üçün mədəniyyətlərarası anlaşma və mədəni müxtəliflik"
● "Mədəniyyətlərarası dialoqu mənalı etmək: mədəniyyət, incəsənət və irs"
● "Qadınlar mədəniyyətlərarası dialoqun vacib iştirakçıları kimi"
● "Texnologiya, sosial media və jurnalistikanın mədəniyyətlərarası əlaqələrə təsiri"
Konfrans:
● Müasir dünyada dialoq fəlsəfəsi və mədəni müxtəliflik mövzusunda beynəlxalq konfrans (Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının təşkilatçılığı ilə)
Seminarlar:
● "Mədəniyyətlərarası Şəhərlər" layihəsinə üzv şəhərlərin merlərinin və nümayəndələrinin seminarı (Avropa Şurasının təşkilatçılığı ilə)
● "MDB ölkələrində mədəniyyətlərarası dialoqun ənənələri və perspektivləri: mədəniyyət, təhsil, kommunikasiya" (Azərbaycan Respublikasının təşkilatçılı ilə)
Konqres:
Sivilizasiyaların İttifaqı Uğrunda Qlobal Gənclər Hərəkatının (SİQGH) Birinci Konqresi
Tamaşa:
thumbnail|frame|Küləyin Nağılı
● "Küləyin nağılları" ("Mədəniyyət Paytaxtlarının Dialoqu" layihəsi çərçivəsində Azərbaycan və Litva sənətçilərinin birgə iştirakı ilə)
Forumun yayımlanması
I Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu Euronews televiziya kanalı tərəfindən bir həftə ərzində 10 dildə 20 dəfə nümayiş etdirilmişdir.
Forum üzrə əlaqələndirici orqan
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2011-ci il 27 may tarixli 432 nömrəli Fərmanı ilə Forumun hər iki ildən bir təşkili üzrə əlaqələndirici qurum Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi müəyyən edilmişdir.
II Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu
thumbnail|frame|II Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu 2013-cü ilin 29 may — 01 iyun tarixində "Çoxmədəniyyətli dünyada sülh şəraitində birgə yaşamaq" şüarı altında Bakıda 2-ci Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu keçirildi. Forumun təşklində YUNESKO, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı, Avropa Şurası, Avropa Şurasının Şimal-Cənub Mərkəzi və İSESKO ilə yanaşı, BMT-nin Ümumdünya Turizm Təşkilatı da əsas tərəfdaş qismində çıxış etdi. 29 may 2013-cü il tarixdə BMT Baş Assambleyası tərəfindən elan edilmiş "21 may- Ümumdünya Mədəni Çeşidlilik Günü"nə həsr olunmuş Azərbaycanla BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansının birgə təşkilatçılığı ilə Bakı şəhərində "Mədəni çeşidlilik üçün nəsə et qlobal kampaniyası"nın zirvə toplantısı təşkil edildi. Tədbirdə BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı üzrə Ali nümayəndəsi cənab Nassir Əbdüləziz əl-Nasser, bir sıra ölkələrin mədəniyyət və turizm nazirləri, ekspertlər və digər beynəlxalq qurumları təmsil edən şəxslər iştirakı ilə "5 A — Mədəniyyətlərarası Əməkdaşlıq Platforması" çərçivəsində mədəni çeşidliliyi təbliğ edən hər qitədən bir layihənin təqdimatı keçirildi.
Rəsmi açılış və xitabət kürsüsü
2013-cü ilin 30 may tarixində Heydər Əliyev Mərkəzində II Forumun rəsmi açılış mərasi baş tutdu. Açılış mərasimində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı üzrə Ali nümayəndəsi Nassir Əbdüləziz əl-Nasser, YUNESKO-nun baş direktoru İrina Bokova və İSESKO-nun baş direktoru Əbdüləziz bin Osman əl-Tuveycri çıxış etdilər.
II Forumun iştirakçıları
• 115 ölkədən rəsmi nümayəndə
• beynəlxalq qurumlar — YUNESKO, BMT Sivilizasiyalar Alyansı, Ümumdünya Turizm Təşkilatı, İSESKO, İRSİKA, Avropa Şurasının Şimal-Cənub Mərkəzi, NATO, TÜRKSOY, TDƏŞ, Ərəb Liqası, ASEAN, Amerika Dövlətləri Təşkilatı
• 70-dən çox nüfuzlu Qeyri-Hökumət Təşkilatı
• 100-dən çox məşhur alim, professor və ekspert
• ümumilikdə 600 nəfərə yaxın xarici təmsilçi
Sessisyalar:
• "Cənub-Şərqi Avropa, Qara dəniz və Qafqaz regionunda mədəni dəhlizlər — birgə irs, ümumi vəzifələr, davamlı gələcək"
• "Qloballaşmanın Yeni Erası: Dəyişən dünyada mədəniyyətdə hibritləşmə"
• "Tarixin tədrisi vasitəsilə Mədəniyyətlərarası Dialoq: ən yaxşı təcrübələr və çətinliklər"
• "21-ci əsr üçün mədəniyyətlərarası bacarıqların qurulması"
• "Mədəni müxtəliflik üçün ictimai dəstəyi necə qurmaq lazımdır?"
• "Qərb-Müsəlman əlaqələri: qarşıdurmadan əməkdaşlığa"
• "Turizm – insanlar və mədəniyyətlər arasında qarşılıqlı anlaşma və tolerantlığın əsas aparıcısı kimi"
• "21-ci əsrdə müxtəliflik üçün urbanizasiya siyasəti: mədəniyyətlərarası şəhər paradiqması"
• "Qlobal Vətəndaşlıq: Mədəniyyətlərarası fəaliyyətlərə doğru" • "Mədəniyyətlərarası dialoq: Etiqad və Elm"
• "Mədəniyyətlərarası dialoqun və çeşidliliyin təşviqində korporativ sektorun rolu"
Konfrans:
thumbnail|frame|Dünya Forumu 1-ci Nazirlər Görüşü
Dünyada ilk dəfə olaraq mədəniyyət və turizm sahələrinə məsul olan nazirlərin 1-ci konfransı baş tutdu. Konfransın yekununda kommunike qəbul edildi.
Sammit:
Avropa, Amerika və İslam dünyasında ictimai-siyasi sahədə fəal olan BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı ilə birgə BMT-nin İnkişaf edən Liderlər proqramı üzvlərinin 1-ci Məzunlar sammiti keçirildi.
Mədəni tədbirlər:
thumbnail|frame|"Yanardağ" Dövlət Tarix-Memarlıq və Təbiət Qoruğunda rəqs • "Dünya xalqlarının etnik və ənənəvi musiqisinə dair filmlərin nümayişi"
• Alman rəssamı İnqa Şmitin "Həyatın rəngləri" sərgisi
• Yapon Butoh rəqs ustası Ko Murobushinin ifası
• "Yanardağ" Dövlət Tarix-Memarlıq və Təbiət Qoruğunda rəqs ifası
III Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu
thumbnail|frame|III Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu 18–19 may 2015-ci il tarixdə Bakı şəhərində YUNESKO, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı, BMT-nin Ümumdünya Turizm Təşkilatı (BMÜTT), Avropa Şurası və İSESKO-nun birgə tərəfdaşlığı ilə "Mədəniyyəti ortaq təhlükəsizlik naminə paylaşaq" devizi altında 3-cü Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu təşkil olundu.
3-cü Forumun dəvət məktubları Azərbaycan tərəfi ilə yanaşı, YUNESKO, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı və BMT-nin Ümumdünya Turizm Təşkilatının rəhbərləri tərəfindən imzalanmışdır.
Bakı Prosesinin və III Forumun təqdimatı
2015-ci ilin yanvar ayında BMT-nin Baş Qərargahında və Nyu-York şəhərində "Bakı Prosesi" və 3-cü Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun təqdimat mərasimləri keçirildi. Yanvar ayının 28-də isə Nyu-Yorkun tarixi və mötəbər binalarından biri olan "Seynt Recis" mehmanxanasında Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Azərbaycanın ABŞ-dakı səfirliyi və Etnik Anlaşma Fondunun birgə təşkilatçılığı ilə "Bakı Prosesi" və III Dünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumunun təntənəli təqdimat mərasimi təşkil edildi. Həmçinin 2015-ci ilin 22 aprel tarixində YUNESKO-nun İcraiyyə Şurası çərçivəsində "Bakı Prosesi" və Forumun təqdimatları baş tutdu.
"Sülh ağacı"nın açılış mərasimi
thumbnail|frame|Sülh ağacı Sülh ağacı üçüncü Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu çərçivəsində Dövlət Bayrağı Meydanının yaxınlığında, Yeni Bulvarın ərazisində qoyulmuşdur 17 may 2015-ci il tarixdə "Sülh ağacı" abidəsinin açılış mərasimi oldu. Abidənin açılışını Azərbaycanın birinci xanımı Mehriban Əliyeva, YUNESKO-nun Baş direktoru İrina Bokova və "Sülh ağacı"nın müəllifi Hedva Ser etmişdir.
"Sülh ağacı" abidəsinin müəllifi YUNESKO-nun "Sülh naminə incəsənət xadimi" Hedva Serdir. Abidənin quruluşunda təbiətdən ilhamlanan sevgi və ümid dolu səmaya ucalan əllər təsvir olunub.
"Sülh ağacı" xalqlar arasında anlaşma rəmzi kimi qəbul edilir, münaqişələri həll etməyi, dünyada sülhü yaymağı təbliğ edir. "Sülh ağacı", həmçinin YUNESKO-nun tolerantlıq, sülh simvolu hesab olunur.
Rəsmi açılış və həmrəyliyin səsi
Forum çərçivəsində YUNESKO və Böyük Britaniyanın "Tudor Rose" nəşriyyatının birgə əməkdaşlığı ilə Mədəniyyətlərin yaxınlaşması üzrə Beynəlxalq Onillik münasibətilə dərc olunmuş kitabın təqdimatı keçirildi. Eyni zamanda Baş direktor İrina Bokova Azərbaycan kəlağayı sənətinin YUNESKO-nun Qeyri-maddi Mədəni İrs üzrə Reprezentativ siyahısına daxil edilməsini təsdiqləyən sənədi Azərbaycan Respublikasının birinci xanımı, YUNESKO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban Əliyevaya təqdim etdi.
Plenar iclas:
"Mədəniyyəti ortaq təhlükəsizlik naminə paylaşaq: Müasir dövrdə yumşaq güc və müxtəlifliyin müsbət cəhətlərinə töhfələr" mövzusunda birinci plenar iclas keçirildi. İclasa moderatorluğu Böyük Britaniyanın Koventri Universitetinin İnam, Sülh və Sosial Əlaqələr Mərkəzinin icraçı direktoru, professor Mayk Hardi etmişdir. Plenar iclasda Bolqarıstanın vitse-prezidenti xanım Marqarita Popova, YUNESKO Baş direktorunun sosial və humanitar elmlər üzrə müavini Nada Əl-Nəşif, Avropa Şurasının Demokratik vətəndaşlıq və iştirak şöbəsinin direktoru Jan-Kristof Ba, Fransa Senatının üzvü xanım Natali Qule, Parisin 7-ci rayonunun meri, Avropa Parlamentinin üzvü xanım Rəşidə Dati, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr komitəsinin sədri Səməd Seyidov, ABŞ-da fəaliyyət göstərən Etnik Anlaşma Fondunun sədri Rabbi Mark Şnayer, Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı ilə iş üzrə nümayəndəsi, xüsusi işlər üzrə səfir Konstantin Şuvalov çıxış etmişlər.
Seminarlar:
Forumun ilk günü
'mövzular'
Sucuk dili
Sucuk dili — Qara dənizdə yerləşən dil. Novorosiysk şəhərinin ən məşhur istirahət yerlərindən biridir.
Bakı prosesi
Seminarlar:
• "Multikulturalizm: Gələcək vəd edən həqiqətlər"
• "İpək yolu – dialoq və fikir mübadiləsi üçün ilkin istiqamətlər: "İpək yolu" təşəbbüsü və bu təşəbbüsün hazırkı dövrdə mədəniyyətlərarası dialoq üçün yaratdığı imkanlar"
Sucuk dili
Adının mənası
Dil öz adını türklər tərəfindən inşa edilən Sucuk qalasının şərəfinə adlandırılmışdır. Qala əvvəllər dilin sonucunda yerləşmişdir.
Bakı prosesi
Seminarlar:
• "Xalqlar, mədəniyyətlər və sivilizasiyalar arasında tolerantlıq, anlaşma və dialoqun təşviqi naminə bir vasitə kimi turizmin imkanlarından yararlanmaq"
Sucuk dili
Coğrafiya
Dilin yaranması 1500–2000 il bundan öncəyə ayiddir. Dil dənizin suyunun enməsi zamanı meydana gəlmişdir.
Bakı prosesi
Seminarlar:
• "Təhsil vasitəsilə birgə yaşamağı öyrənmək: Siyasətdən təcrübəyə"
thumbnail|frame|
'Forumun ikinci günü'
• "Mədəniyyətlərarası əlaqələrdə incəsənət və irsin rolu"
• "Demokratik mədəniyyət səriştəsi"
• "Gənclərin fərqli ifadə vasitələrinin köməyi ilə müxtəlifliyə hörmət və ehtiramı"
• "Gənclər — sosial dəyişikliyin təmsilçiləri: Sülh və dialoq prosesinə töhfə verənlər"
• "Mədəniyyətlərarsı dialoq naminə müsəlman dünyasının dini rəhbərləri ilə tərəfdaşlıq"
• "Gənclərin gələcəyə təsiri: İctimai medianın məsuliyyətli və konstruktiv istifadəsi"
• "Mədəniyyətlərarası anlaşmanı möhkəmləndirmək üçün gənclər hərəkətlili-yinin təşviqi: "Gənclər kartı" layihəsi ilə uğurlu təcrübə"
thumbnail|frame|İşıq qayıdır
"İşıq qayıdır" xoreoqrafik tamaşa
2015-ci ilin may ayının 18-də Heydər Əliyev Sarayında forumun iştirakçıları üçün mədəniyyətlərin dialoq fəlsəfəsini özündə əks etdirən xüsusi mədəni proqram "İşıq qayıdır" adlı xoreoqrafik tamaşa nümyiş etridilmişdir.
Nazirlərin II toplantısı
thumbnail|frame|Dünya Forumu 2-ci Nazirlər Görüşü Forumun ikinci günü Dünya Mədəniyyət və Turizm Nazirlərinin II toplantısı keçirildi. "2015-ci ildən sonrakı dünyanın inkişaf proqramında mədəniyyət və davamlı inkişaf" mövzusuna həsr edilmiş toplantı iki dəyirmi masadan ibarət idi.
Akademik toplantı
Forum çərçivəsində ilk dəfə olaraq 40-dan çox ölkədən YUNESKO-nun mədəniyyətlərarası və dinlərarası dialoq üzrə kafedra müdirlərinin akademik toplantısı keçirildi. Toplantının bağlanış mərasimi isə ADA Universitetində təşkil edildi.
İkitərəfli görüşlər
III Forumda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev ilə YUNESKO-nun baş direktoru İrina Bokova, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı üzrə Ali nümayəndəsi Nassir Əbdüləziz əl-Nasser, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Baş katibi İyad bin Amin Mədəni, İSESKO-nun Baş direktoru Əbdüləziz bin Osman əl-Tuveycri, ABŞ-da fəaliyyət göstərən Etnik Anlaşma Fondunun sədri Rabbi Mark Şnayer arasında ikitərəfli görüşlər keçirilmişdir.
IV Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu
4–6 may 2017-ci il tarixdə Bakı şəhərində YUNESKO, BMT-nin Sivilizasiyalar Alyansı, BMT-nin Ümumdünya Turizm Təşkilatı (BMÜTT), Avropa Şurası, Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı və İSESKO-nun birgə tərəfdaşlığı ilə "Mədəniyyətlərarası dialoqun inkişafı: İnsan təhlükəsizliyi, sülh və davamlı inkişaf üçün yeni imkanlar" mövzusunda 4-cü Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu təşkil olundu.
Forumda iştirak etmək üçün 120-dək ölkə rəsmisi, 39 beynəlxalq təşkilatdan nümayəndələr, 50-dən çox qeyri-hökumət təşkilatı qeydiyyatdan keçib. Ümumilikdə tədbirdə təqribən 800-dən çox xarici nümayəndə iştirak edir. Buraya yüksək səviyyəli dövlət və hökumət rəsmiləri, beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri, parlament sədrləri, alimlər, səfirlər, tanınmış şəxslər, 30-dan çox nazir səviyyəsində iştirakçı daxildir. Ölkəmizdə ilk dəfədir ki, 25-dən çox beynəlxalq təşkilat rəhbər səviyyəsində eyni tədbirdə iştirak edir və onlar dünyanın ən nüfuzlu beynəlxalq institutlarıdır.
Sessisyalar:
Ümumilikdə forum çərçivəsində 40-dək sessiya və tədbir təşkil edilib.
Senecio cryptocephalus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nazikyarpaq südotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nuentel (Val-d'Uaz)
Nuentel — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Bomon-syür-Uaz. Əhalisi — 718 nəfər (1999).
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Cetacea
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan infradəstəsi.
Maraqlı məlumatlar
Heyvanlar aləminin ən nəhəngi göy balinadır. Onun uzunlugu 33 m, kütləsi isə 190 t çatır. Başqa sözlə desək, 25 fil, 150 öküz ağırlığındadır, onun təkcə dili 10 ton, ürəyi 600–700 kq-dır. Bağırsaqlarının uzunluğu 4 km-dən çoxdur. Saatda 30–40 km sürətlə üzür. Bir balinadan 50 tonadək yağ alınır. 1700 at gücünə malikdir. Bu da bir parovozun gücü qədərdir.
Stiks
Stiks ( "əcaib", ) — yunan mifologiyasında ilk canlıların əmələ gəlmiş olduğu dəhşətin tərənnümü, eyni zamanda şəxsləşdirilmiş mifik çay "Stiks"in obrazı, Okean və Tefidanın qızı , Higinə görə Niks və Erebin qızı , Hesioda görə titan Pallantın arvadı, Zel (qısqanc), Biya (qüvvət), Kratos (güc), Nikanın (zəfər) anası.
Orta beyin
Orta beyin - mesencephalon üç arxa, yan və ön hissədən ibarətdir. Arxa hissəsinə orta beyin qapağı (dördtəpə) - tectum mesencephali (lamina quadrigemina - BNA), yan hissələrinə - təpəcik qolları - brachia colliculi və ön hissəsinə böyük beyin ayaqcıqları - pedunculi cerebri və dal dəliklənmiş maddə - substantia perforata posterior aiddir. Orta beyin qovuğu boşluğunun qalığını beynin (Silvi) su kəməri - aqueductus cerebri (Silvii) təşkil edir.
HSL və HSV
HSL (hue, saturation, lightness) və HSV (hue, saturation, value) rəng tonu-doyma-parlaqlıq – kompüter qrafikasında rəngləri təsvir etmək üçün istifadə olunan rəng modeli. Rəng tonu (HUE), əslində rəngin özüdür və rəng dairəsindəki yeri ilə təyin olunur: 0º – qırmızı, 60º – sarı, 120º – yaşıl, 180º – mavi, 240º – göy, 300º – bənövşəyi. Doyma (SATURATION), verilmiş çalarlı rəngin qatılığıdır və çox zaman 0–100 aralığında faizlə ifadə olunur; məsələn, yangınsöndürən maşının qırmızı rəngi yüksək doymuş rəngdir, çəhrayı rəng isə zəif doyub. Parlaqlıq (BRIGHTNESS), verilmiş rəngdə ağ rəngin miqdarıdır: 0 – qara rəngə, 100 isə ag rəngə uyğundur. HSB modelinə HLS (hue-lightness-saturation) modeli və ya HSV (hue-saturation-value) modeli də deyilir.
Çemberlen
Çemberlen — soyad.
Senecio leptoschizus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rhododendron wrayi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Beşyüzlər Şurası
Beşyüzlər Şurası — III Konstitusiya zamanı fransız Milli Konventinin aşağı palatası. Adından göründüyü kimi departamentlərin yaşı otuza çatmış nümayəndəlirindən 3 il müddətinə seçilmiş 500 üzvə malikdir. 200px|thumb|General [[Bonapart Beşyüzlər Şurası önündə (Fransua Buşenin əsəri 1840)]]
Anthurium holm-nielsenii
(Anthurium holm-nielsenii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Naha
Naha (okin. Naafa) — Yaponiyanın Kyuşu regionunda yerləşən Okinava prefekturasının paytaxtı.
Tarixi
Okinavada sosial hərəkat lideri olan Kameciro Senaqa 1957-cı ildə Naha şəhərinin meri olmuşdu.
Niyazi Rəsulzadə
Niyazi Şahid oğlu Rəsulzadə   — azərbaycanlı alim, kimya elmləri doktoru, professor. AMEA Polimer Materialları İnstitutunun "Makromonomer əsaslı polimer materiallar" laboratoriyasının müdiri
Həyatı
N. Ş. Rəsulzadə 1981–1990-cı illərdə Azərbaycan Texnologiya İnstitutunda Kimya kafedrasının müdiri olmaqla yanaşı "Funksional polimerlər" elmi-tədqiqat laboratoriyasının müdiri, 1990–1993-cü illərdə Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun rektoru vəzifələrində fəaliyyət göstərmişdir. O, 1995–2004-cü illər arasında Türkiyə Cümhuriyyətinin Ankara şəhərində professor olaraq fəaliyyət göstərməklə yanaşı bir sıra strateji əhəmiyyətli layihələrin rəhbəri və icraçısı olmuşdur. Professor N. Ş. Rəsulzadə 2011-ci ildən Sumqayıt Dövlət Universitetində "Tətbiqi kimya" elmi-tədqiqat laboratoriyasının müdiri olmuş, 2014-cü ildən isə AMEA Polimer Materialları İnstitutunda laboratoriya müdiri vəzifəsində işləyir. N. Ş. Rəsulzadə "Yüksək molekullu birləşmələr" və "Neft kimyası" sahəsində ixtisaslaşmışdır. Onun elmi yaradıcılığında viniltsik-loheksilketon və onun törəmələri əsasında işıq, elektron və rentgen süalarına qarşı həssas bir sıra homo- və birgəpolimerlər sintez olunmuş və hal-hazırda fotolitoqrafiyada, xüsusilə mikroelektronikada submikron ölçülü mikrosxemlərin hazırlanmasında geniş istifadə olunur. Tsikloheksil sırası vinil ketonların radikal oliqomerləşməsi və digər reaksiyalarının qanunauyğunluqları öyrənilmiş və ilk dəfə olaraq vinilketon monomerlərində ketoenol tautomerliyinin radikal birgəpolimerləşmə reaksiyalarında rolu müəyyən edilmişdir. Fiziki-kimyəvi analiz üsulları ilə müəyyən edilmişdir ki, vinil keton molekullarında enol tautomerinin yaranma ehtimalı molekuldakı alkil (tsikloalkil) qrupunun təbiətindən asilıdır. Enollaşma qabiliyyətinin yüksək olması monomerin elektrodonorluq xassələrinin güclənməsinə səbəb olur ki, bunun da nəticəsində elektroakseptor monomerlərlə, məsələn, malein turşusu və onun törəmələri ilə donor-akseptor tipli kompleks əmələ gətirir. Yükün ötürülməsilə yaranan bu komplekslər özlərini aktiv monomerlər kimi apararaq növbəli quruluşlu birgəpolimerlərin yaranmasına səbəb olur. Ilk dəfə olaraq N. Ş. Rəsulzadə tərəfindən vinilketonların birgəpolimerləşməsi, alınan homo- və birgəpolimerlərin kimyəvi və foto-kimyəvi cevrilmələri reaksiyalarında ketoenol tautomerliyinin rolu müəyyən edilmişdir. Onun təklif etdiyi nəzəriyyə dünyanın bir çox ölkələrində müzakirə olunaraq qəbul edilmiş və bir çox Universitetlərdə, həmçinin Moskva Dövlət Universitetində xüsusi kurslarda tədris olunur. N. Ş. Rəsulzadənin son illərdə xüsusi təyinatlı motor yağlarının alınması sahəsində apardığı elmi-tədqiqiat işləri bir çox ölkələrdə (ABŞ, Türkiyə, Belarusiya, BƏƏ) maraqla qarşılanmış və birgə tədqiqatların aparılması üçün onlardan təkliflər alınmışdır.
Mükafatlar
N. Ş. Rəsulzadənin kimya elmi sahəsindəki xidmətləri nəzərə alınaraq 1992-ci ildə ona dövlətimiz tərəfindən "Əməkdar elm xadimi" fəxri adı verilmişir.
Fallout 4
Fallout 4 — "Bethesda Game Studios" tərəfindən hazırlanan və "Bethesda Softworks" tərəfindən nəşr olunan döyüş rol videooyunu. "Fallout" oyun seriyasındakı 4-cü əsas epizoddur (bütövlükdə 7). Oyun 10 noyabr 2015-ci il tarixində "Microsoft Windows", "PlayStation 4" və "Xbox One" platformaları üçün Yaponiyadan başqa hər yerdə satışa çıxarılmışdır. Bunun səbəbi Yaponiyadakı şiddət əleyhdarı olan senzura qanunları idi. "Fallout 4" Yaponiyada 17 dekabr 2015-ci il tarixində satışa çıxarılmışdır. Oyun Boston şəhəri və ətrafını əhatə edən "The Commonwealth" (, translit. Kommonuelt) adlanan bir regionda keçir. Oyunun əsas hekayəsi "Fallout 3"dən 10 il və "Böyük müharibə"dən 210 il sonra, 2287-ci ildə baş verir.
Oyunçu 111 nömrəli sığınacaqda uzun müddətli bir kriogenik dondurulmadan çıxan "The Sole Survivor"  adlı bir personajı idarə edir. Həyat yoldaşının ölümü və oğlunun oğurlanmasına şahid olduqdan sonra, "Yeganə sağ qalan" itkin düşən övladının axtarışına çıxır. 111 nömrəli sığınacaqdan çıxandan sonra oyunçu oyunun məhv olmuş dünyasını kəşf etməyə, müxtəlif tapşırıqları yerinə yetirməyə, fraksiyalara kömək etməyə və öz personajlarını inkişaf etmək üçün təcrübə xalları yığmağa başlayır. Seriyaya yeni olan xüsusiyyətlər arasında yaşayış məntəqələrini inkişaf və idarə etmək və geniş kraftinq sistemi var. Kraftinq sistemi sayəsində oyun dünyasında axtarıb tapılan maddələrlə dərmanlar və bombalar yaratmaq, silah və zirehləri inkişaf etmək və yaşayış məntəqələrini tikmək, təchiz və inkişaf etmək olar. "Fallout 4" seriyada baş qəhrəmana bütöv bir şəkildə səs verən ilk oyundur.
Oyun tənqidçilər tərəfindən müsbət rəy almışdır. Müsbət tənqidçilər oyunun dünyasının dərinliyini, oyunçu müstəqilliyini, ümumi məzmununu, kraftinq sistemini və saundtrekini tərifləmiş, mənfi rəy verən tənqidçilərsə oyunun vizuallarını və texniki problemlərini tənqid etmişdir. Oyun iqtisadi və tənqidi böyük bir müvəffəqiyyət idi. Oyun satışa çıxarılmasından 24 saat sonra 750 milyon ABŞ dolları yaratmış və çox sayda mükafat almışdır. "Bethesda" oyun üçün 6 endirilə bilən məzmun satışa çıxarmışdır.
Geympley
"Fallout 4" olan açıq dünyalı bir döyüş rol videooyunudur. "Fallout 4"ün geympleyi "Fallout 3"ə çox bənzəyir. Oyunda birinci və üçüncü şəxs perspektivlərinə dəyişə bilən bir kamera sistemi mövcuddur. "Fallout 4"dəki yeni xüsusiyyətlərə təbəqəli zireh sistemi, təməl-tikmə, 111 min sətirli dinamik bir dialoq sistemi, dərin kraftinq sistemi və s. aiddir. Köstəbək siçovulllar, reyderlər, super mutantlar və vəhşi xortdanlar kimi keçmiş epizodlarda mövcud olan, ancaq uzun müddət yenə görünməyən düşmənlər "Fallout 4"də geri qayıdırlar. Bundan əlavə olaraq oyunda "Doqmit" adlı bir alman çoban iti var. Bu personaj oyunçulara kömək edə bilər.
Oyunçu dünyanı sərbəst gəzə və söhbətlərdən istədiyi vaxt çıxa bilər. Oyunçu bir yeri kəşf etdikdən sonra, oraya sürətli-səyahət edə bilərlər. Oyunçular silahlara dəyişiklik edə bilərlər. Oyunda dəyişdirilə bilən 50 əsas silah var. "Fallout 4"də ümumi olaraq 700 dəyişiklik mövcuddur. Güc Zirehləri geyinə bilən vasitələrə bənzəmək üçün yenidən dizayn edilmişdir. Yeni dizayna malik olan Güc Zirehlərinə də dəyişiklik etmək olar.
Oyuna yeni əlavə edilən xüsusiyyətlərdən biri yaşayış məntəqələrini yaratmaq, inkişaf etmək və sökməkdir. Oyunçu bəzi oyundaxili əşyaları seçə və onlardan öz strukturlarını yaratmaq üçün istifadə edə bilərlər. Əlavə olaraq, qəsəbələr yeni dinamik elektrik cərəyan sistemi vasitəsilə elektriklə təmin edilə bilərlər. Tacirlər və qeyri-oyunçu personajlar oyunçunun yaşayış məntəqəsində məskunlaşa bilərlər. Bunun üçün oyunçu onları 3 əsas şeylə — su, yemək və yatacaq yeri ilə təmin etməlidir. Oyunçular öz yaşayış məntəqələrini təsadüfi hücumlardan qorumaq üçün tarretlər və tələlər kimi müdafiə qurğuları qura bilərlər.
Oyunçu personajın biləyinə bağlanan Pip-Boy şəxsi bir hesablayıcı qurğudur. Pip-Boy vasitəsilə oyunçular oyun menyusuna daxil ola bilərlər. oyundaxili menyuda statistikalar, xəritələr, məlumatlar və s. mövcuddur. Oyunçular Pip-Boy və ya hansısa bir terminal oynaya biləcəkləri oyun katricləri tapa bilərlər. Digər bir geri qayıdan xüsusiyyət Volt-Tek Yardımlı Hədəfləmə Sistemidir (V.Y.H.S. və ya — V.A.T.S). V.Y.H.S.-dən istifadə edərkən gerçək-zamanlı hərəkət yavaşlayır. Müxtəlif hərəkətlər üçün hərəkət xalları (abr. HX, ) xərclənir. Bunun nəticəsində oyunçuların hərəkətlərinə limit qoyulur. Oyunçular faiz nisbətiylə düşmənlərin bədən hissələrini vurmaq ehtimalını görə bilərlər. Oyunçuları düşməni yaralamaq üçün düşmənin müəyyən bədən hissələrinə atəş aça bilərlər. Kəllə-vuruşları tez öldürüşlər və körlamaq, ayaqlar isə düşmənin hərəkətini yavaşlatmaq üçün istifadə oluna bilərlər. Düşmənlər silahlarına atəş açılmaqla silahsızlaşdırıla bilərlər. Əvvəlki oyunlarda kritik vuruşlar yalnız təsadüfi olurdu, ancaq "Fallout 4"də V.Y.H.S.-dən əl ilə yerinə yetirilə bilərlər.
Oyunun əvvəlində oyunçulara "S.P.E.C.I.A.L." (, "Güc, Qavrama, Dözümlülük, Xarizma, Kəşfiyyat, Cəldlik və Uğur" sözləri üçün bir abreviatura) adlı bir personaj irəliləyiş sistemində xərcləmək üçün xallar verilir. Sistem 7 statistikanı — "Güc, Qavrama, Dözümlülük, Xarizma, Kəşfiyyat, Cəldlik və Uğur"u təmsil edir. Oyunçular yeni səviyyə əldə etmək üçün kifayət qədər təcrübə xalları yığanda yeni üstünlük əldə edirlər. Oyunçu hansısa bir statistikaya daha çox xal ayıranda, yeni üstünlüklər açılır. Oyunda cəmi 275 üstünlük var. Oyunda səviyyə limiti yoxdur və əsas hekayə bitdikdən sonra oyuna davam etmək olur.
Oyunda oyunçulara yardım edən yoldaşlar var. Oyunçu yoldaşının xoşlamadığı bir hərəkət etsə, onlar oyunçuyla səyahət etmək imtina və ya oyunçuya hücum edə bilərlər. Oyunda 13 yoldaş mövcuddur. Oyunçu onların 7-i (Doqmit, Kodsuort, Preston Qarvi, Payper Urayt, Nik Valentayn, Con Henkok və Dyakon) ilə oyunun əsas tapşırıqları zamanı qarşılaşırlar. Geri qalan yoldaşlar "Polad Qardaşlığı" paladini Paladin Dans, İrlandiya əsilli boksçu Keyt, mudzlu əsgər Makkrudi, super mutant Stronq, robot alim Kyuri və "İnstitut" korseri X6-88-dir. Seriyada ilk dəfə olaraq yoldaşlar oyunçudan ayrı olaraq oyun dünyasıyla əlaqəyə girə bilirlər. Məsələn, oyunçunun hansısa bir terminalı haklamaq üçün kifayət qədər bacarığı yoxdursa, yoldaşın bu işi görməsi üçün ona əmr edə bilər. Oyunçu yalnız bir yoldaşla səyahət edə bilərlər, bu məhdudiyyət bəzi tapşırıqlarda oyunçuyla səyahət edən qeyri-oyunçu personajlara aid deyil. Bəzi yoldaşlarla cinsindən asılı olmayaraq romantika yaşaya bilərlər. Bunlar Preston, Payper, Keyt, Henkok, Makkrudi, Paladin Dans və Kyuridir. Bəzi yoldaşlar oyunçunu əlavə üstünlüklərlə təmin edə bilərlər.
Qurma
Oyunun əsas hekayəsi Fallout 3-dən 10 il və "Böyük müharibə"dən 210 il sonra, 2287-ci ildə baş verir. Oyun Boston şəhəri və ətrafını əhatə edən "The Commonwealth" (, translit. Kommonuelt) adlanan, postapoliktik və retro-futuristik bir regionda keçir. Digər Fallout oyunlarından fərqli olaraq, "Fallout 4"ün hekayəsi atom bombasının düşdüyü gün — 27 oktyabr 2077-ci ildə başlayır. Oyunçu personaj və ailəsi (Arvadı/əri və oğlu) 111 nömrəli sığınacağa gedir. Oyunçu personaj bu hadisədən tam 210 il sonra məhv olmuş bir dünyaya ayaq basır.
Oyun 1940-cı və 1950-ci illərin estetikasını və dizaynını ilə birlikdə böyük səviyyədə inkişaf etmiş bir texnologiyası olan bir alternativ dünyada keçir. Yaranan retro-futuristik dünyada insan texlonogiyası lazer silahlar istehsal edəcək, genləri dəyişdirəcək və az qala tam muxtariyyətə sahib olan süni intellektlər yaradacaq səviyyədə inkişaf etmişdir. Texlonogiyanın əhəmiyyətli şəkildə inkişaf etməsinə baxmayaraq, insan mədəniyyəti o qədər də inkişaf etməmişdir. Binaların arxitekturası, reklam afişaları və insanları ümumi yaşayış tərzi 1950-ci illərdən bəri çox da dəyişməmişdir.
Hekayə
Oyunun əsas hekayəsi 27 oktyabr 2077-ci il tarixində, Masseçusetsdəki Konkord qəsəbəsinin yaxınlığında "Senkçuari-Hillz" adlı kiçik bir qəsəbədə başlayır. Oyunçu personaj həyat yoldaşı (Oyunçunun seçdiyi cinsə görə Neyt və ya Nora), oğulları Şon və robotik bir xidmətçi olan Kodsuort ilə birlikdə öz evindədir. Oyunçu personaj Kembric şəhərində olan Veteranın Zalında keçirilicək olan hadisəyə hazırlaşarkən, bir Volt-Tek işçisi onların 111 nömrəli sığınacağa qəbul olunduqlarını bildirməyə gəlir. Çox vaxt keçmədən, televiziyada efirdə olan bir xəbər proqramı atom bombasının ABŞ-nin şərq sahilinə düşəcəyini bildirir. Ailə sığınacağa bomba partlayan zaman daxil olurlar. Sığınacağa daxil olduqdan sonra, oyunçu personaj və ailəsi kriogenik borulara daxil olmaqları üçün Volt-Tek heyəti tərəfindən aldadılırlar. Naməlun vaxtdan sonra, oyunçu və həyat yoldaşı naməlum iki şəxs tərəfindən oyadılırlar və oyunçu oğlu Şonun oğurlanmasına və həyat yoldaşının qətlinə şahid olur. Oyunçu yenə kriogenik yuxuya həbs olunur, ancaq həyat dəstək sistemi nasaz olandan sonra, oyunçu sərbəst qalır. Oyunçu 111 nömrəli sığınacaqda yeganə sağ qalan olduğunu anlayır və həyat yoldaşının intiqamına almaq və oğlunu tapmaq üçün sığınacaqdan çıxır.
"The Sole Survivor" olaraq tanınan oyunçu personaj Senktuari Hillsdəki evinə gedir. "Yeganə sağ qalan" Kodsuortu ağlını itirmiş halda tapır. Kodsourt oyunçuya müharibənin 210 il əvvəl bitdiyini deyir. Kodsuort oyunçu personaja Konkorda getməsini tövsiyə edir. Oyunçu yolda bir alman çoban iti tapır və onunla dostlaşır. "Yeganə sağ qalan" Konkorda çatanda Prestonu — "Kommonuelt Xalq Milis Əsgərləri"nin (, translit. Kommonuelt Minutmen) son üzvlərindən birini və bir qrup koçkünü reyderlərdən xilas edir. Preston və qrupuna kömək etdikdən sonra oyunçu personaj "Almaz şəhəri"nə (, translit. Daymond Siti) gedir və orada mərd bir jurnalist olan Payper Uraytı tapır. Daha sonra oyunçu personaj "İnstitut" adlı bir təşkilatın insanları "sint"lərlə  dəyişdirərək Kommonuelt xalqını qorxudduqlarını öyrənir.
"Yeganə sağ qalan" oğlunu tapmaq üçün Nik Valentayn adlı bir detektivi axtarır, ancaq Valentaynın iki həftədir ki itkin düşdüyünü öyrənir. Oyunçu Nik Valentaynı 114 nömrəli sığınacaqda tapdıqdan sonra onun II dərəcəli bir sint olduğunu öyrənir. Bundan sonra oyunçu Valentayn ilə birlikdə həyat yoldaşının qatilini tapır — Konred Kelloq adlı bir kişi. "Yeganə sağ qalan" Kelloqu tapır və Şonun "İnstitut"da olduğunu öyrənir. "Yeganə sağ qalan" həyat yoldaşının intiqamını almaq üçün Kelloqu öldürür. Oyunçu və Valentayn Kelloqun beynindəki kibernetik implantı götürürlər və Doktor Amarinin yanına, "Qudneybor"a (, hərfi tər. Yaxşı-qonşu) gedirlər. Nevroloji həkim olan Amari ölü muzdlu əsgərin xatirələrinə daxil olmağa yardım edir. Kelloqun axtarışı zamanı oyunçu "Polad qardaşlığı"nın "Priduen"  vasitəsilə gəlişinə şahidlik edir. Bunun nəticəsində oyunçu Boston Hava Limanına gedib onlara "İnstitut"la olan mübarizələrində yardım təklifi vermək seçimi qazanır.
Kelloqun xatirələrinə baxdıqdan sonra, "Yeganə sağ qalan" oyunun başlanğıcındakı atom bombasının partladığı yerə, "Qlouinq Si"yə getməklə vəzifələndirilir. Oyunçu orada keçmiş "İnstitut" alimi olan Brayn Vircili tapır. Brayn Vircil oyunçuya "İnstitut"a daxil olmaq üçün kömək edir. Vircilin verdiyi məlumata görə, "İnstitut"a daxil olmağın və ya oranı tərk etməyin yeganə yolu "İnstitut Korserləri"nin (təlimli sint qatillər) beyinlərindəki teleportasiya çiplərindən istifadə etməkdir. Oyunçu "İnstitut"a daxil olmaq üçün bir Korseri axtarıb tapıb və öldürməlidir.