cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hüseyn Ərəblinski
Hüseyn Əərəblinskinin qastrol səfərləri
O zamanlar aktrisa məsələsi, Hüseyn Ərəblinski üçün ən çətin və həll olunmaz məsələ idi. Aktrisa məsələsi o qədər ciddi şəkil almışdı ki, Ərəblinski dramaturq Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevdən qadın rolu olmayan pyes yazmağı xahiş etməyə məcbur olmuşdu. Haqverdiyev Azərbaycan səhnəsinin vəziyyətini və xüsusiyyətini nəzərə alaraq "Ağa Məhəmməd şah Qacar" dramasında qadın rolu verməmişdir.
Hamnıqamlar
Dili
Hamnıqamlar Buryat dili və Monqol dilində danışırlar. Az bir qismi dillərini qoruya bilmişlər. Hazırda isə monqollardan heçdə seçilmirlər.
İnamları
Evenklərdə olduğu kimi Hamnıqamlarda ruha inanırlar. Şamanizmdə yayılmışdır. Bəziləri totenizmə inamır. Onon Hamnıqamları Tibet buddizmi xəttini tutmuşlar.
Hüseyn Ərəblinski
Ölümü
Deyilənlərə görə, 1919-cu il mart ayının 4-də axşam saat 6-da Hüseyn Ərəblinskini dayısı oğlu Əbdülxalıq evlərinə qonaq çağırır. Dayısı Hacı Əbdülkərimlə aralarında mülk üstündə davaları olduğuna görə Hüseyn getmək istəməsə də, çox söhbətdən sonra həyat yoldaşı Asiyanı da götürüb onlara gedir. Qəflətən baş verən mübahisə nəticəsində Əbdülxalıq tapançasını çıxarıb Hüseyni boğazından vuraraq qaçır. Bakı Polismeysterliyinin 4-cü pristavının martın 5-də, yəni hadisənin səhəri günü Şəhər Polismeysterliyinə təqdim etdiyi raportda deyilir: "Məlumat verirəm ki, martın 4-də axşam saat 7 radələrində Çadrovı küçəsi 121№-li evdə səhnə təxəllüsü Ərəblinski olan, artist Hüseynbala Xələfov revolverdən açılan atəşlə Əbdülxalıq Hacı Əbdülkərim oğlu tərəfindən öldürülüb. Qatil həbs edilib. Bakı şəhəri 2-ci sahənin müstəntiqinə məlumat verilib".
Hüseyn Quliyev Ərəblinskinin qətli haqqında söyləyib: 1919-cu ilin mart ayının 4-də adamların Şors küçəsinə tərəf qaçdıqlarını gördüm. Deyirdilər ki, Hüseyn Ərəblinskini vurublar. Dayısı oğlu Xalıq vurmuşdu. Güllə boğazından dəymişdi. Asiya əlində gitara orada idi. Axşamüstü mən bunun səbəbini Asiyadan soruşdum, O dedi: "Xalıq Hüseyni qonaq çağırmışdı. O, heç getmək istəmirdi. O, dayısı və dayısı uşaqları ilə çoxdan idi ki, danışmırdı. Onlar Hüseyn ilə kin-küdurət saxlayırdılar. Xalıq onu dilə tutub aparmışdı. Bir azdan sonra mənə bir parça kağız gətirdilər. Hüseyn yazmışdı: "Asiya gitara və bir pyes götür gəl". Mən pyesi tapa bilmədim, gitaranı götürüb getdim. O vaxt çatdım ki, artıq Hüseyn öldürülmüşdü. Mən bilən Hüseyn vəziyyəti başa düşüb o kağızı mənə yazmışdı.
Ailə üzvlərinin sonrakı taleyi
Ərəblinski öldürüləndən sonra anası Pəri Xələfovanı qızı Dürsədəfin evinə köçürdürlər. Ərəblinskiyə məxsus olan əşyaları isə qohumları mənimsəyir. Həyat yoldaşı Asiya yaşadığı evdən qovulur. O, dost-tanış köməkliyi ilə bir otaqlı evdə yaşayır. Daha sonra Ələkbər Hüseynzadə ilə ailə həyatı qurur.
Xatirəsi
1969-cu ildə Azərbaycan hökuməti Hüseyn Ərəblinskinin xatirəsini əbədiləşdirmək haqqında qərar qəbul etmişdir. Bu məqsədlə Sumqayıt Dövlət Gənclər Dram Teatrına Hüseyn Ərəblinskinin adı verilmişdir.
Yazıçı Elçinin "Sənətkarın taleyi" pyesi aktyorun həyat və fəaliyyətindən bəhs edir. Əsər əsasında Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında hazırlanmış tamaşanın quruluşçu rejissoru İranə Tağızadədir.
Dizəcin
Dizəcin — İranın Qəzvin ostanının Qəzvin şəhristanının Aşağı Tarım bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
İbrahim Balakişiyev
Həyatı
İbrahim Balakişiyev 1916-cı il mayın 5-də Novxanıda anadan olub. 1940-cı ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirib. Sentyabr ayına kimi poliklinikada həkim vəzifəsində çalışmış, oradan da Sovet Ordusu sıralarına getmişdir.
1941-1942-ci illərdə Pribaltika Səyyar Səhra hospitalı filialının rəisi vəzifəsində xidmət edib. Ərazi işğal olunduqdan sonra 1942-1943-cü illərdə Leninqrad vilayətində partizan briqadasının hospitalına rəhbərlik edib. Vilayət düşməndən azad olunandan sonra ona Leninqrad şəhəri Novoselsk rayon şəhiyə şöbəsinin müdiri vəzifəsi təklif edilib. Lakin o, faşist işğalçıları ilə mübarizə aparmağa üstünlük verib, döyüçən ordunun tərkibində müharibənin sonuna qədər Qatçinsk diviziyası 201-ci Tibbi Sanitar Batalyonunda hospital rotasının rəisi vəzifəsində xidmət edib. "Qırmzı Ulduz” və "Vətən müharibəsi” ordenləri ilə təltif edilmişdir.
Müharibədən sonra N.Nərimanov adına ATİ-nun dəri-zöhrəvi xəstəliklər kafedrasında klinik ordinaturanı bitirib. 1949-1950-ci illərdə Dəri-Zöhrəvi Xəstəlikləri Elmi Tədqiqat İnstitutunda əvvəlcə stasionar şöbənin müdiri, sonradan isə müdir müavini vəzifəsində çalışıb. 1950-1955-ci illərdə Şəki Dəri-zöhrəvi dispanserində baş həkim işləyib. 1955-ci ildən ömrünün sonuna kimi Respublika Dəri-Zöhrəvi Dispanserində şöbə müdiri vəzifəsində çalışıb.
1961-ci ildə "Səhiyyə əlaçısı” nişanı ilə mükafatlandırılıb. 1968-ci ildə Azərbaycan SSR "Əməkdar həkimi” adına layiq görülmüşdür.
Yandırılmış torpaq taktikası
250px|thumb|right|Türk əsgərləri yunanların geri çəkilərkən dağıtdıqları İzmir şəhərində, 1922-ci il. 250px|thumb|right|Yandırılmış torpaq taktikası. Vyetnam müharibəsi. "Yandırılmış torpaq" taktikası (siyasəti) — geri çəkilən qoşunların hücum edən tərəfin istifadə edə bilməməsi üçün düşmən üçün bütün həyati əhəmiyyətli vasitələrin (ərzaq, yanacaq və s.) və hər hansı bir sənaye, kənd təsərrüfatı və mülki obyektləri tam və genişmiqyaslı məhv edilməsini həyata keçirən döyüş üsulu.
"Yandırılmış torpaq" termini yalnız geri çəkilən ordunun hücum edən tərəf üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən infrastrukturun dağıdılması döyüş əməliyyatlarına aiddir.
1977-ci il Cenevrə Konvensiyasının I nömrəli Protokolunun 54-cü maddəsi ilə "Yandırılmış torpaq" taktikası qadağan olunmuşdur. .
E.ə VI əsr
Bu taktikadan istifadə tarixdə ilk dəfə e.ə 512-ci ilə yaxın I Dara ordusunun Qara dəniz çöllərinə soxulduğu zaman (bax: Herodotun "Tarix"i IV kitabı). İskitlərlə müharibədə olmuşdur.
XV əsr
1474-cü ilin sonunda, Osmanlı İmperiyası ilə Moldova Knyazlığı arasındakı mübarizə zamanı bu taktikadan istifadə olunmuşdur. Bu ildə Rumeli bəylərbəyi Süleyman Paşanın başçılığı ilə böyük bir Osmanlı ordusu Moldova Knyazlığının ərazisinə girdi. "Yandırılmış torpaq" taktikasını tətbiq edən Moldova knyazı III Stefan Vasluy yaxınlığında osmanlıları məğlub etdi (10 yanvar 1475-ci ildə). .
1514-1555-ci illər müharibəsi
Səfəvilər dövlətinin qurucusu I Şah İsmayılın dövründə başlayan və qısa fasilələrlə 1555-ci il Amasiya sülhünə qədər davam edən Səfəvi-Osmanlı müharibəsində I Təhmasibin dövründə "yandırılmış torpaq" taktikasından istifadə edilmişdir. Dövrün müasir silahlarına malik və daha güclü olan Osmanlı ordusu ilə birbaşa toqquşmalardan çəkinən I Təhmasib bu taktika sayəsində qarşı tərəfə döyüş meydanında ciddi uğur əldə etməsinə imkan verməmişdir. Belə ki, Sultan Süleyman 1535-ci il yazın əvvəllərində Bağdadı tərk etdi və ikinci dəfə Azərbaycana yürüşə başladı. Əhali Şah Təhmasibin göstərişi ilə paytaxtdan köçürüldü. Azərbaycanın cənub vilayətlərində yaşayan tayfalar Fars vilayətinə və İraqi Əcəmə köçürüldülər. Suvarma kanalları və kəhrizlər torpaqla dolduruldu, taxıl və əkin sahələri yandırıldı, yerdə qalan nə varsa, heyvanlara yedirdildi. Təbriz şəhəri ikinci dəfə Sultan Süleyman tərəfindən tutuldu. Ərzaq çatışmazlığı və başlanmış taun xəstəliyi Osmanlı qoşununun vəziyyətini daha da ağırlaşdırdı. Osmanlı ordusu bu dəfə də Azərbaycanda möhkəmlənə bilmədi və tələsik geri çəkilməli oldu.
Sultan Süleyman 1548-ci ilin yazında Azərbaycana üçüncü yürüşünə başladı. Bu yürüşə mükəmməl hazırlıq görülmüşdü. Osmanlıları dayandırmaq üçün kifayət qədər qüvvəsi olmayan Şah Təhmasib paytaxtı tərk edərək Şərqə çəkildi və qoşun toplamaq üçün Əhər çayı sahilində gözləməli oldu. Osmanlı ordusunun hərəkətini çətinləşdirmək üçün sərhəddən başlayaraq paytaxta kimi bütün yollar viran edilmişdi. Hər şey yandırılmış, işğalçılar üçün "bir toxumcuq, ot saplağı" belə saxlanılmamışdı. Fədakarlığı ilə məşhur olan Təbriz sakinləri su mənbələrini, suvarma kanallarını (qanov və kəhrizləri) elə bağladılar ki, "hətta özlərinin içməsi üçün belə lazım olan qədər su qalmadı". Sultan Süleyman əsas qüvvələrlə Təbrizə daxil oldu. Lakin o, bu dəfə paytaxtda yalnız 4 gün qala bildi. Bu günlər osmanlılar üçün çox sıxıntılı keçdi. Yemin çatışmaması üzündən onların minlərlə atı, dəvəsi və qatırı məhv oldu. Şəhərdə ərzaq olmadığına görə əsgərlər şəhərlilərin şəxsi əmlakını qarət etməyə başladılar. Əhali osmanlılara qarşı üsyan qaldırdı. Osmanlılar hətta özlərinə yemək tapmaq üçün düşərgələrindən bir addım belə uzaqlaşa bilmirdilər. Azərbaycan xalqının artan müqaviməti, qızılbaş qoşununun hücumları və ərzaq cəhətdən dözülməz vəziyyət Osmanlı ordusunu yenidən Azərbaycandan çıxmağa məcbur etdi. Beləliklə, Osmanlı sultanının Azərbaycana üçüncü yürüşü də uğursuzluqla nəticələndi.
I Sultan Süleyman 1554-cü ilin yazında Azərbaycana dördüncü yürüşünə başladı və Naxçıvanı tutdu. Şah Bazarçaya doğru geri çəkildi. Düşmənin əsas qüvvələri ilə üz-üzə gəlməmək taktikasına əməl edən qızılbaş dəstələri düşmənin hərəkət etdiyi yollara gözlənilməz basqınlar edir, onun canlı qüvvəsinə zərbələr endirir və xeyli əsir alırdılar. Tezliklə kəskin ərzaq çatışmazlığı hiss edən sultan Naxçıvan şəhərini tərk etmədən öncə onu yandırıb, Azərbaycandan Kiçik Asiyaya geri döndü. Bu müharibənin nəticəsində Səfəvi dövləti Van qalasını, Mesopotomiya və Bağdadı itirsə də, Azərbaycan torpaqlarını əlində saxlamağa müvəffəq oldu.
1603-1612-ci illər müharibəsi
Bu müharibə illərində I Şah Abbas osmanlılara qarşı Səfəvilərin ənənəvi "yandırılmış torpaq" taktikasını tətbiq etdi. Şah fərman verdi: "Arazın sol sahilini dağıtmaq və əhalisizləşdirmək; bütün azərbaycanlıları köçürmək, ərzaq və ələf nə varsa götürmək, qalanını isə məhv edib yandırmaq". Bu zorakılıq tədbiri tarixşünaslıqda "böyük sürgün" adı ilə məhurdur. Şah Abbasın əhalinin köçürülməsi və yaşayış məntəqələrinin dağıdılması haqqında əmri təcili həyata keçirildi. İsgəndər bəy Münşi yazırdı ki, fərman veriləndən bir neçə gün sonra Şahın qərargahını yerləşdirməyə yer yox idi. Çünki Naxçıvan və onun ətrafındakı yaşayış məntəqələri xarabazara çevrilmişdi. Beləliklə, Naxçıvan, İrəvan, Culfa və digər abad diyarlar Səfəvi Şahının fərmanı ilə yandırıldı və əhalisi köçürüldü. Ciğaloğlu Sinan paşanın komandanlığı altında Osmanlı ordusu İrəvana kimi irəlilədi, lakin qızılbaşlar tərəfındən ərzaq ehtiyatının məhv edilməsi onların vəziyyətini ağırlaşdırdı və qoşunda qarışıqlıq başlandı. Buna görə Sinan paşa yürüşü dayandırdı və qışlamaq üçün Vana qayıtmağa məcbur oldu. Bu müharibə 1612-ci ildə Sərab sülhü ilə nəticələndi.
XIX əsr
250px|thumb|right|Yandırılan Moskva, A.F.Smirnov (1813-cü il) 250px|thumb|right|Napoleonun Moskvanı tərk etməsi
Napoleon müharibələri
I Napoleonun Avropada apadığı müharibələrin demək olar ki, hamısında ona qarşı "yandırılmış torpaq" taktikasından istifadə edilmişdir. İmperatorun apardığı müharibələr içərisində bu taktikanın geniş istifadə edildiyi Pireney yarımadasında və Rusiya ilə olanlar xüsusi ilə fərqlənir.
Pireney müharibələri
1810-cu ildə Napoleon Portuqaliyaya etdiyi hücum (üçüncü) zamanı, portuqallara Lissabona doğru geri çəkilərkən fransızların əlinə keçə biləcək bütün ərzaq ehtiyatlarını məhv etmək əmri verildi. Əmr Fransa qoşunlarının əvəlki hücumlar zamanı əhaliyə qarşı etdikləri soyğunçuluq və talan səbəbiylə verilmişdi.
Senecio caparaoensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yandırılmış torpaq taktikası
Pireney müharibələri
Busaku döyüşündən sonra (Bu döyüşdə Lord Velinqtonun başçılığı ilə ingilis-portuqal ordusu fransızları darmadağın etmişdi.) Napoleon ordusunun marşalı Massenanın ordusu Koimbruya yürüş etdi, burada Köhnə Universiteti və şəhər kitabxanası talan edildi, evlər və dükanlar dağıdıldı, qarət edildi, bir neçə mülki şəxs öldürüldü. . İngilis əsgərləri tərəfindən də soyğunçuluq hadisələri olurdu, lakin bu cür hallar araşdırılır və günahkarlar cəzalandırılırdı. Fransız əsgərləri Lissabon yaxınlığındakı Torres-Vedras medafiə xəttinə çatdıqda, onlar şəhərin çöllüyə daha çox bənzədiyini söyləyirdilər. Massena ordusunun azalan qida ehtiyatlarını artırmaq üçün Viseu şəhərinə çatdıqda, şəhər bom-boş idi və yeganə qida üzüm və limon idi. Onların da həddən artıq istehlakı kalori mənbəyindən daha çox gücdən salma xarakteri aldı. Düşgün əhvali-ruhiyyə, aclıq, xəstəlik və intizamsızlıq Fransa ordusunu zəiflətdi və növbəti yazda geri çəkilməyə məcbur etdi.
Rusiya ilə müharibə
I Aleksandr 1810-cu ilin sonunda iqtisadi vəziyyətin pisləşməsi ilə əlaqədar Böyük Britaniyaya qarşı aparılan "Kontinental blokada siyasəti"nə qarşı çıxır. Bununla iki imperiya arasında münasibətlər daha da soyuqlaşır. Nəticədə Napoleon 1811-ci ildə hazırlıqlar görərək 1812-ci ildə Rusiyaya müharibə elan edir. Avropada misli görünməmiş 675 minlik ordu ilə Rusiya üzərinə hərəkət edir.
Əvvəlcə Peterburq və Moskva xalq müqavimət dəstələrinə rəhbərlik edən Mixail Kutuzov I Aleksandr tərəfindən ordu baş komandan təyin edilir. Fransızlara qarşı həlledici döyüşdən qaçaraq Napoleona qarşı taktikasını belə ifadə edirdi: "Biz Napoleona qalib gəlməyəcəyik. Biz onu aldadacağıq". Ruslar ölkənin içərilərinə çəkilərək Napoleona Moskvanı od vurub yandıraraq döyüşsüz təslim edirlər. Şəhərə daxil olmuş Napoleon ordusu aclığa, soyuğa, xəstəliyə düçar olur. Rus çarı Napoleonla danışıqdan qaçır. 18 oktyabrda Napoleon geri dönmək əmrini verir. Geri dönərkən kazak dəstələrinin hücumuna məruz qalmaları ordunun vəziyyətini daha da pisləşdirir. 1812-ci ilin dekabrında 18 min Napoleon əsgəri Prussiya sərhəddinə çatmış olur. Prussiya köməkçi korpusu Napoleonun ordusundan imtina edərək ruslarla danışığa gedirlər. Napoleon kiçik bir dəstə ilə Parisə yetişmiş olur.
Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsi
1827-ci ildə İbrahim Paşa Osmanlı-Misir birləşmiş qüvvəri ilə yunan üsyanını yatırmaq üçün Peloponnesə gəldi. Peloponnesdəki yunan partizanlarının hücumlarına cavab olaraq, İbrahim Paşa üsyançıların müqavimətini qırmaq üçün "yandırılmış torpaq" taktikasına əl atdı. Yanan kəndlərin və tarlalardan çıxan tüstü dənizdə dayanan müttəfiq gəmilərindən (İngiltərə, Fransa, Rusiya) aydın görünürdü. İngilis nümayəndələri Messinya əhalisinin kütləvi aclığa yaxın olduğunu bildirirdi. İbrahim Paşanın "yandırılmış torpaq" siyasəti Avropada böyük qəzəbə səbəb oldu. Bu, müttəfiqlərin qəti hərəkətə keçməsinə bəhanə verdi. Bu müdaxilə yunan üsyanında dönüşə gətirib çıxardı. 1827-ci il oktyabrın 20-də britaniyalılar, fransızlar və rusların birləşmiş eskadrası, ingilis kontr-admiral Edvard Kodrinqtonun rəhbərliyi ilə yunan sularına daxil oldu. Həmin gün Navarin döyüşündə osmanlı-Misir donanması darmadağın edildi. Türk donanması məhv edildi, İbrahim Paşanın qoşunları aclıq və vəbanın olduğu More şəhərinə sıxışdırıldı.
Filippin-Amerika müharibəsi
Partizanların lideri Emilio Aginaldonun əsir alındığı zaman da amerika qoşunları Filippin üsyançılarını tələyə salmaq üçün içməli su quyularını zəhərləmişdilər.
Birinci Dünya müharibəsi
250px|thumb|right|1917-ci ilin martında Almanlar tərəfindən partladılmış Péronnedəki Müqəddəs Joan kilsəsinin xarabalıqları. Birinci Dünya Müharibəsində Rusiya imperiyasının hərbi qüvvələri 1915-ci ilin yazında və payızında alman ordusunun təzyiqi ilə geri çəkilərkən geniş miqyasda "yandırılmış torpaq" taktikasından istifadə edərək böyük məhv edilmiş ərazi yaratmışdılar. Rus qoşunları 800 km-dən çox cəbhə boyu geri çəkilərək, düşmən üçün yararlı ola biləcək hər şeyi, o cümlədən əkin sahələrini, evləri, dəmir yollarını və bütün yararlı infrastrukturu məhv etmişdilər. Həm də onlar çox sayda insanı zorla evlərindən köçürmüşdülər. Rus qoşunlarını yenidən Rusiyanın daxili hissəsinə qovaraq Alman ordusu Rusiya Polşası, Ukrayna, Belarusiya, Latviya və Litva olan Rusiya İmperiyasının böyük bir ərazisinə sahib olmuşdu.
1917-ci il fevralın 24-də Alman ordusu Somma döyüş bölgəsindəki, müharibə xəttini qısaltmaq üçün Hindenburg müdafiə istehkamlarına doğru strateji geri çəkilmə etdi. Qərb cəbhəsi boyunca bütün infrastruktur məhv edildiyindən, bu yerdəyişmə itkilər bahasına başa gəldi və burada döyüşlər müdafiə xarakterli olduğundan cəbhədə vəziyyət əsasən, durğun idi və bütün müddət ərzində döyüşlər eyni cəmlənmiş ərazidə gedirdi.
Yunan-Türk Müharibəsi (1919–1922)
Yunan-Türk Müharibəsi (1919–1922) dövründə geri çəkilən yunan ordusu, müharibənin son mərhələsində Anadoludan qaçarkən, "yandırılmış torpaq" siyasətini həyata keçirmişdi. Yaxın Şərq tədqiqatçısı amerikalı tarixçi Sidney Nettleton Fişer kitabında qeyd edir ki, "yunan ordusu geri çəkiləndə "yandırılmış torpaq" siyasəti yürüdür və öz yolunda müdafiəsiz qalmış türk kəndlilərinə qarşı hər cür təcavüz edirdi".
Daha bir amerikalı tarixçi Norman Naimark isə bildirirdi ki, "yunanların geri çəkilməsi yerli əhali üçün işğaldan daha da dağıdıcı olmuşdu".
İkinci Dünya müharibəsi
250px|thumb|right|Tam dağıdılmış Stalinqrad şəhərinin mərkəzi. 250px|thumb|right|Nasistlərin geri çəkildikləri zaman məhv etdikləri sovet kəndi. İkinci Dünya müharibəsi illərində Sovet qoşunları tərk edilmiş SSRİ ərazisindəki bir çox obyekti (fabriklər, yaşayış binaları, körpülər, sahibsiz sahələr, ərzaq və xammal anbarları, dəmir yolları və s.) məhv etmişdi. "Yandırılmış torpaq" taktikasından nasistlər də istifadə edirdilər. 1941-ci ildə Moskva yaxınlığında məğlubiyyətə uğrayaraq geri çəkilən Vermaxt Sovet ordusunun əks hücumu zamanı belə bir əmr vermişdi: "Bütün kəndlər, yerli əhali düşünmədən, düşmənin sığınmadan məhrum etmək üçün yandırılmalı və məhv edilməlidir." 1943-cü ilin yayından başlayaraq, SSRİ ərazisindən geri çəkilmə zamanı Vermaxt "yandırılmış torpaq" siyasətini həyata keçirdi. Yüz minlərlə dinc sakin zorla köçürüldü, infrastruktur təmamilə dağıdıldı. Alman ordusu özündən sonra yalnız səhra buraxıb gedirdi. .
Nasistlər iri şəhərləri belə təmamilə partladaraq getmək istəyirdi. Varşava şəhərini partladılmaqdan son anda sovet kəşfiyyatçıları xilas etmişdi. 1945-ci il martın 19-da Adolf Hitler "Neron planı" (Plan Roma şəhərini yandırmaq əmri verən İmperator Neronun şərəfinə belə adlanmışdı.)haqda əmr verdi. Bu plana görə "düşmən dərhal və ya yaxın gələcəkdə hərbi məqsədlər üçün istifadə edə biləcəyi bütün hərbi, nəqliyyat, rabitə, istehsal və qida obyektləri, habelə Reyxin bütün qaynaqları məhv edilməli idi". Silahlanma və hərbi sursat reyxnaziri Albert Şpeerin bu əmrə müqavimət göstərməsi nasistlərin hətta Parisi partlatmaq planına mane oldu. .
Vyetnam müharibəsi
"Yandırılmış torpaq" taktikasının ən böyük və ən məşhur istifadəsi Vyetnam müharibəsi zamanı olmuşdur. "Ranch Hand" Vyetnam müharibəsi zamanı Cənubi Vyetnamda və Laosda bitki örtüyünün məhv edilməsinə yönəlmiş ABŞ-nin uzunmüddətli hərbi əməliyyatıdır.
Ümumilikdə isə bu müharibədə ABŞ hərbi qüvvələri regionda əsas məqsədi bölgənin təhlükəsizliyini təmin etmək deyil, mümkün qədər daha çox düşmən əsgəri öldürmək olan zəiflətmə siyasəti yürüdürdü. 1966-cı ilə qədər Cənubi Vyetnamın geniş əraziləri “azad döyüş zonası” elan edilmişdi və buradan bütün dinc əhalinin köçürülməsi və yalnız düşmənin qalması nəzərdə tutulurdu. B-52 helikopterlərinin bombalaması nəticəsində məcburi köçkünlərin Sayqon yaxınlığında yerləşən və təhlükəsiz ərazilər hesab edilən kamplara axışması ilə bu ərazilər kimsəsizləşmişdi.
Körfəz müharibəsi
thumb|İraq əsgərləri ölkədən geriyə çəkilərkən, 600-dən artıq Küveytə məxsus olan neft quyusunu yandırmışdır
"Yandırılmış torpaq" taktikasının ekoloji fəlakətlərə bir misalı kimi 1991-ci ilin əvvəllərində Küveytdə və Fars körfəzi ətrafında “Səhrada fırtına” əməliyyatından sonra baş vermiş hadisələri misal göstərmək olar. Küveytdən geri çəkilən işğalçılar 600-dən artıq neft qazma quyusunu partlatmışdılar. Onların əksəriyyəti od tutub yanaraq 6 ay ərzində böyük bir ərazini zəhərli qaz və his ilə zəhərləmişdilər. İraq ordusu gün ərzində 100-dən artıq neft quyusu yandırırdılar. Yanmayan qazma quyularından neft fəvvarə vuraraq Fars körfəzində böyük göllər yaratmışdır. Bura həmçinin çoxlu miqdarda dağıdılmış terminal və tankerlərdən də neft axırdı. Nəticə olaraq 1554 kv. km dəniz səthi, 450 km sahil zolağı neft ilə örtülmüşdür ki, bu da xeyli sayda canlının məhvinə səbəb olmuşdur. Alov məşəllərində hər gün 7,3 mln litr neft yanırdı ki, bu da ABŞ-nin gündəlik neft idxalı həcminə bərabər idi. Yanğından əmələ gələn his dumanları 3 km-ə kimi qalxaraq külək vasitəsi ilə Küveyt sərhəddlərindən çox-çox uzaqlara yayılırdı. 1991-ci ilin noyabrında sonuncu yanan neft yatağı söndürüldü.
Yuqoslaviya müharibəsi
"Yandırılmış torpaq" siyasətindən Yuqoslaviya müharibələri zamanı Xorvatiya ordusu tərəfindən Krayinadakı serblərə qarşı və Serbiya hərbi qüvvələri tərəfindən xorvat və Bosniya müsəlmanlarına qarşı istifadə edilmişdir.
Sudanın Darfur bölgəsi
Sudan hökuməti "yandırılmış torpaq" taktikasından Darfurda hərbi strategiya olaraq istifadə etmişdir.
Şri-Lanka vətəndaş müharibəsi
2009-cu ildə Şri-Lanka vətəndaş müharibəsi zamanı Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Regional Məlumat Mərkəzi (UNRIC) Şri Lanka hökumətini "yandırılmış torpaq" taktikalarından istifadə etməkdə ittiham etmişdir.
Liviya vətəndaş müharibəsi
2011-ci il Liviya vətəndaş müharibəsi əsnasında Müəmmər Qəddafiyə sadiq qüvvələr, üsyançı qüvvələrin liman şəhərlərindən istifadə etməməsi üçün Brega neft terminalının içərisinə çox sayda bomba atmışdı. Liviya üsyançı qüvvələri Sirt və Tavarga kimi Qaddafiyə sadiq qalan şəhərləri ələ keçirməyə cəhd etdikdə mövcud infrastrukturu dağıdaraq "yandırılmış torpaq" siyasətini tətbiq etdilər.
Cəmiyyətin hazırkı mövqeyi
1977-ci il Cenevrə Konvensiyalarının Birinci Protokolu mülki əhali üçün ehtiyatların və qida ilə içməli su mənbələrinin dağıdılmasını qadağan edir. .
Buna baxmayaraq, "Yandırılmış torpaq" taktikalarından istifadə olunma hallarına hələ də rast gəlinir.
Birinci Protokolu hələ də ratifikasiya etməmiş ölkələr arasında ABŞ, İsrail, İran, Pakistan vardır. .
Mançester Arenada terror (2017)
Mançester Arenada terror — İngiltərənin Mançester şəhərində yerləşən Mançester Arenada 2017-ci ilin 22 may tarixində yerli vaxtla saat 22:33-da gercəkləşdirilmiş terror hücumu. Hadisə müğənni Ariana Qrandenin arenada təşkil olunmuş konserti zamanı baş vermişdir. Verilən məlumatlara görə terror hücumu nəticəsində 23 nəfər həlak olub, 64 nəfər isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alıb. Hadisəni törədən şəxsin kusdar üsulla hazırlanmış bombadan istifadə etdiyi bildirilir. İraq Şam İslam Dövləti hücuma görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüb.
Arxa plan
Hadisə 2017-ci ilin 22 may tarixində İngiltərənin Mançester şəhərində baş verib. Tanınmış müğənni Ariana Qrandenin Dangerous Woman studio albomunu tanıtımı məqsədi ilə təşkil olunan Dangerous Woman Tour konsert turnesinin növbəti ünvanı 22 may tarixində Mançester Arena olub. 21 min nəfərdən çox tamaşaçının iştirak etdiyi konsertdə, partlayışın tamaşaçıların zalı tərk etdiyi anda baş verdiyi bildirilir.
Mançester Polisi hadisənin terror hücumu olduğunu və şübhəli şəxsin kamikadze olduğunu bildirib. Hadisə 2017-ci ildə Böyük Britaniyada baş vermiş ikinci terror hücumudur. 2017-ci ilin mart ayında Vestminster sarayı qarşısında polisləri hədəf alan silahlı hücumda 1 nəfəri polis əməkdaşı olmaqla, 7 nəfər həlak olmuşdu.
Həlak olanlar
Yerli polisinin məlumatlarına görə kamikadzedə daxil olmaqla 23 nəfər partlayış nəticəsində həlak olub, 64 nəfər isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alıb. Yaralılar arasında uşaqlarında olduğu bildirilir. Şimal-Qərb Təcili Tibbi Xidmətin 60-dan çox təcili tibbi yardım maşını hadisə yerinə gedərək 64 yaralıya təcilli tibbi yardım göstərib. Yaralılardan 12 nəfəri 16 yaşın altında olan yeniyetmələrdir.
Reaksiyalar
Böyük Britaniyanın Baş Naziri Tereza Mey və Leyboristlər Partiyasının rəhbəri Ceremi Korbin baş vermiş hadisəni qınadıqlarını bildiriblər. Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının kraliçası II Elizabet hadisə qurbanlarının ailələrinə baş sağlığı verib. Keçirilməsi planlaşdırılan mərkəzi seçkilər üçün nəzərdə tutulmuş təbliğat kompaniyaları partlayışdan sonra iki gün müddətinə təxirə salınıb.
Azərbaycandan
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığının Baş naziri xanım Tereza Meyə başsağlığı verib.
Başsağlığında deyilir: Hörmətli xanım Baş nazir, Mançester şəhərində törədilmiş partlayış nəticəsində çoxsaylı insan tələfatı və yaralananlar barədə xəbər bizi olduqca sarsıtdı. Biz bu amansız terror aktından son dərəcə hiddətlənir, terrorizmə qarşı hamılıqla və qətiyyətlə mübarizə aparılmasını zəruri və vacib hesab edirik. Baş vermiş faciə ilə əlaqədar Sizə, həlak olanların ailələrinə və yaxınlarına, Birləşmiş Krallığın bütün xalqına öz adımdan və Azərbaycan xalqı adından dərin hüznlə başsağlığı verir, yaralananların tezliklə sağalmasını arzulayıram.
Ocotea otuzcensis
(Ocotea otuzcensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Areal
Kolumbiya və Peruda bitir.
Reqloba
Reqloba — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Nelson Rokfeller
Nelson Rokefeller (8 iyul 1908–26 Yanvar 1979) — Amerikalı iş adamı, xeyriyyəçi, siyasətçi, 1974–1977-ci illərdə Amerika Birləşmiş Ştatlarının 41-ci vitse-prezidenti və 1959–1973-cü illərdə Nyu-Yorkun 49-cu Qubernatoru kimi xidmət etmişdir. Nelson varlı Rokefellər ailəsinin üzvü, həmçinin incəsənət kolleksiyası yığan idi.
Yataman nardostaxisi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tərəcə
Tərəcə— XIX-XX əsrlərdə və indi də Azərbaycanın baramaçılıqla məşğul olan kəndlərində ipəkqurdu bəsləmək üçün xüsusi təsərrüfat qurğusu. Kümxanada, quraşdırılır. Kümxana (dəyə) nin içərisində 3-4 qatda tərəcə düzəldilir, burada baramaqurdu bəsləyirdilər.
Ağıl
Ağıl və ya zəka — doğru ilə yanlışı ayırd etmə, hər hansı bir mövzuda fikir yürütmə və münasibət bildirmə qabiliyyətidinə deyilir. Məntiq də ağlın əsas hissəsidir.
İnsan yaşa dolduqca ağlı da inkişaf edir. Dərrakə isə bir hadisəni dərk etməyi, qavramağı mühakimə etməyi və açıqlamağı təmin edir. Ümumiyyətlə, 12 yaşa qədər sürətlə inkişaf edən dərrakə qabiliyyəti 20 yaşa qədər davam edir və sonra sabit qalır.
Dərrakə insanın hər vəziyyətdə qabiliyyətini üzə çıxartmaya da bilər. Məsələn, gözəl şeir yazan adam bəsit riyazi məsələni həll etməkdə çətinlik çəkir. Çünki dərrakə özünü psixoloji hadisələr, idrak, yadda saxlama qabiliyyəti, meyillər və s. ilə əlaqədar fərqli şəkildə göstərir.
Ağıl hisslər, emosional proseslər, anlayış, yaddaş, istəklər, fərdi xüsusiyyətlər və motivlər, həmçinin şüursuzluqla müəyyən edilir. Rus dilində bu termini "İqorun yürüşü haqqında sözlər" dövrünə aid etmək olar.
"Zəka" (latınca intellectus "anlamaq, bilik") latın sinonimlərinə aid edilə bilər - bu səbəb, səbəb, zehni qabiliyyətlərdir: təcrübədən öyrənmək, uyğunlaşmaq, ətraf mühitə nəzarət etmək və ya mücərrəd düşünmək üçün biliyi tətbiq etmək.
Çox vaxt zehni işlə məşğul olan alimlər, Nobel mükafatı laureatları, məsləhətçilər, analitiklər və mütəxəssislər ağıl adlanır.
Bütün müşahidə edilənlər arasında ağılın insana xas olan bir xüsusiyyət olduğuna inanılır, lakin digər heyvanlarda ağılın olmasına imkan verən nəzəriyyələr var. Bəzi nəzəriyyələr tək fövqəlbəşər ağlın (Mütləq Ağıl) mövcudluğunu irəli sürür, bir nəzəriyyə zehni maddənin universal mülkiyyəti hesab edir.
"Ağıl"ın şüurdakı yeri
İnkişaf etmiş şüur ​​proseslərində özünü müşahidə üç əsas hadisə qrupunu ayırır: Bu fərq o mənada abstraksiya xarakteri daşıyır ki, bu elementlərdən hər hansı birinin tamamilə yox olacağı məlum şüur ​​halları yoxdur; lakin onların müxtəlif kəmiyyət və keyfiyyət birləşmələrinin mümkünlüyü və onlardan birini digərlərinə ixtisar etməyin qeyri-mümkünlüyü bizi obyektiv cisimlərdə heç vaxt təmiz formada müşahidə olunmayan forma və rəngi ayırd etdiyimiz kimi onları fərqləndirməyə məcbur edir. Zehni proseslərin əsas qruplarından birincisi ağıl, zehni və ya idrak fəaliyyəti adlanır. Bu qrupun hadisələrinin müxtəlifliyi və differensiallaşdırılmış psixi proseslərin hər iki qrupun prosesləri üzərində kəmiyyət üstünlük təşkil etməsi "ağıl" anlayışının əhatə dairəsinin həddən artıq genişlənməsinə və onunla məcmusun eyniləşdirilməsinə səbəb olmuş və çox vaxt hələ də gətirib çıxarmışdır. Şüur hadisələri haqqında; digər tərəfdən, qavrayışın işlənməsinin ən mürəkkəb proseslərinin mədəni insanın zehni fəaliyyətində oynadığı rol anlayışın əhatə dairəsinin eyni dərəcədə ardıcıl olmayan daralmasına və “Ağıl”ın bu proseslərlə eyniləşdirilməsinə, məcmusun məcmusuna gətirib çıxarır.
Üçlü bölgü əsasən İmmanuel Kant sayəsində psixologiyada geniş yayıldı. Siz zehni fəaliyyəti ya onun elementlərində (qavrayış, diqqət, assosiasiyalar, yaddaş, səbəb, ağıl, mühakimə) öyrənə bilərsiniz, ya da fərdi psixologiyada birləşdirildiyi və psixi fərdiliyi xarakterizə etdiyi üçün. İnsan şüurunun səciyyəvi xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, xarici aləmin saysız-hesabsız hadisələrinin yalnız cüzi bir hissəsi zehni əməliyyatlar üçün material verir.
Ağıl, təcrübə və hiss orqanları
Qavrayış sahəsi demək olar ki, yalnız toxunma təəssüratları ilə məhdudlaşan psixi dünyanı təsəvvür etmək olar bu şəraitdə kifayət qədər mürəkkəb fikirlər formalaşa bilər, lakin ruhun həyatı heyrətamiz birtərəfliliyi ilə diqqətəlayiq olacaqdır. Vizual və eşitmə qavrayışlarından sonuncusu, görünür, zehni inkişaf üçün daha çox əhəmiyyət kəsb edir, səsli nitqlə sıx əlaqəsinə görə, bir insanın əsasən əvvəlki nəsillər tərəfindən toplanmış zehni təcrübədən istifadə etmək imkanı ilə məcburidir: Təhsil almamış kar-lallar, karlıq daha ümumi beyin zədələnməsindən asılı olmasa belə, bütün həyatlarını zəif düşüncəlilər səviyyəsində saxlayırlar.
Amma hiss orqanları tam bütöv olduqda belə, onlara təsir edən təəssüratların heç də hamısı insan şüuruna sonrakı psixi emal üçün əlverişli material kimi daxil olmur. Gündəlik təəssüratların əksəriyyəti bunun üçün çox qaranlıq və qeyri-müəyyəndir. Onların qavrayışa çevrilməsi üçün fizioloji xarakterli şərtlərlə yanaşı, psixi fərdiliyi müəyyən edən psixi xarakterli şərtlər də lazımdır. Təəssüratlar o halda aydın qavrayışa çevrilir ki, onlar insan şüurunda bir növ rezonatorlarla, onun tərkibində olan, birgə həyəcanı hissiyyat qıcıqlanmasını (appersepsiyanı) gücləndirən xatırlama obrazları şəklində rast gəlinir. Bitki dünyası ilə tanış olmayan bir insan, bir botaniklə müqayisədə bir çiçəyə baxarkən inanılmaz dərəcədə cüzi bir qavrayış alacaq. Eyni şeyi qeyri-mütəxəssislər, məsələn, avtomobil sərgisini ziyarət edərkən müşahidə edirlər. Eyni zamanda, tək güclü təəssüratlar hələ də şüura nüfuz edə bilər, lakin onlar orada qalmır və assimilyasiya olunmur, çünki onlar bizim ideya və konsepsiyalarımızla əlaqəyə girmir və sonrakı zehni emal mənasında nəticəsiz qalır.
Bu vəziyyətdə, bütün xarici təəssürat sahəsinə münasibətdə, uşağın doğulduqdan sonra ilk dəfə şüuru var. Nə qədər ki, xarici dünyanın təəssüratları xatirələr üçün hələ də möhkəm izlər formalaşdırmayıb, bütün sonrakı təəssüratların dərhal əvvəlki zamanın zehni qazanımları ilə iç-içə olduğu psixoloji münasibətlərin həmin toxuması yaranmır. Hətta tez-tez təkrarlanan təəssüratlar artıq uşağın beynində möhkəm izlər yaratsa da, onun qavrayışlarının sayı onun xatirələrinin azlığına və yeknəsaqliyinə uyğun olaraq böyük yoxsulluq və birtərəfliliklə qeyd olunur. Vəhşilərin təsəvvürləri də bir o qədər cüzi və birtərəflidir. Təhsil və elm bizim xarici təəssüratlara qarşı həssaslığımızı artırır, xarici dünyanın ən müxtəlif təəssüratları ilə şüurumuzda uyğunluqlar yaradır. Hazırkı fikir fondunun qavrayış prosesinə təsirinin ən mühüm nəticəsi bizə təsir edən təəssüratlar arasında seçim etmək imkanıdır. Uşağın şüurunun məzmunu onun ətraf mühitinin qəzalarından tamamilə asılıdır; hadisələrin daxili əlaqəsindən asılı olmayaraq hər an ona yalnız ən güclü stimullar təsir edir.
Vladimir Boltyanski
Vladimir Qriqoryeviç Boltyanski — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (1955), professor (1959), SSRİ və Rusiya riyaziyyatçısı; topologiya və topoloji üsullar, kombinator həndəsə, diferensial tənliklər sahəsində mühüm nəticələr əldə etmişdir.
Ağıl
Ağıl, təcrübə və hiss orqanları
Yetkinlərdə isə əksinə, qavrayış prosesi getdikcə hər birinin şəxsi mənəvi təcrübədən formalaşan meyllərinə tabe olur. İnsan topladığı ideyalarda və onların assosiasiyalarında əks-səda doğuran təəssüratları daha yaxşı qəbul edir; bu istiqamətdə atılan hər bir addım həssaslığı getdikcə artırır, beləliklə, nəhayət, psixi dünyamıza yaxın təəssüratın ən kiçik işarəsi aydın və aydın qavrayışa səbəb olur. Bununla da insan şəxsiyyətinin vəhdəti qorunur, psixi fərdilik yaranır. Deyilənlərdən aydın olur ki, yaddaş zehni həyatımızın bütün gedişatına müstəsna təsir göstərir.
Ağıl və yaddaş
Yaddaşın inkişafını zehni inkişafla əlaqələndirməyən məşhur anlayış anlaşılmazlığa əsaslanır. Xatirələrimiz təkcə yeni təəssüratların toxunduğu şəbəkəni təşkil etmir, həm də yeniləşdirici material kimi şüurumuza daxil olacaq qavrayışların seçimini və ümumi psixoloji münasibətlər şəbəkəsində tutacağı yeri qismən müəyyən edir. Onlar qəbul edilən qavrayışların təkcə kəmiyyətinə deyil, həm də keyfiyyətinə təsir göstərir. Müasir sivil insan ibtidai qəbilədən olan bir Afrika vəhşisinin gördüyünü deyil, fetişdə görür; qavranılan cismin özü onu dəyişdirdiyi kimi, onunla birləşməyə girərək “görünən kütlə”nin təsiri altında dəyişir. Yaşlılıqda və ya mütərəqqi iflicin təsiri altında yaddaşın zəifləməsi psixi həyatın dağılmasına və psixi fərdiliyin itirilməsinə səbəb olur: insan bir-biri ilə birləşməyən anın ən güclü təsadüfi təəssüratlarının aciz qurbanına çevrilir. və əlavə emal edilmədən qalır. Qeyd edilən yaddaşın əqli inkişafa ziddiyyəti ümumi yaddaşın onun bəzi xüsusi növləri ilə eyniləşdirilməsinə əsaslanır. Mücərrəd təfəkkür vərdişində, məsələn, konkret xatirələr zəiflədə bilər, çünki abstraksiya məhz ondan ibarətdir ki, onların spesifik xüsusiyyətləri ideyaların mürəkkəb və heterojen assosiasiyasının məhsulunda yox olur; bu prosesin ifrat mərhələlərində spesifik xüsusiyyətlər hətta tamamilə olmaya və simvol və ya işarə ilə əvəz edilə bilər. Bu addımlarda Hötenin “Wo die Begriffe fehlen, da stelt ein Wort zur rechten Zeit sich ein” sözləri ilə təsvir etdiyi fenomen, yəni konkret obrazlar, xatirələr şəklində heç bir konkret əsasdan məhrum ideyaların meydana çıxması. Lakin bundan ümumiyyətlə yaddaş üçün əlverişsiz bir nəticə çıxarmaq olmaz; əksinə, mücərrəd təfəkkür mürəkkəb və heterojen xatirələr kompleksinin mövcudluğunu nəzərdə tutur.
Ağıl və diqqət
Zehni fəaliyyətin gedişatına təsir edən digər mühüm amil diqqətdir. O, artıq qavrayış proseslərinə təsir edir, onun yönəldiyi təəssüratlara qarşı həssaslığımızı artırır. Daha da əhəmiyyətlisi onun qavrayışların işlənməsində roludur. Yalnız şüurumuzun apperseptiv kütləsində əks-səda tapan təəssüratlar qavranılırsa, bu əlaqə istənilən halda qarşılıqlıdır və idrak şüurumuzda əvvəlki mənəvi təcrübənin yalnız samit izlərini canlandırır. Hər bir qavrayış inkişaf etmiş şüurda o qədər oxşar samit izləri tapır ki, ondan irəli gələn qeyri-iradi ideya axını son dərəcə müxtəlif və bəzən tamamilə nizamsız xarakter ala bilir.
Daha kəskin formada bu, ruhi xəstələrdə “fikir burulğanı”nda müşahidə olunur. Diqqət nümayəndəliklərimizə müntəzəmlik gətirir; Bizə məlum olmayan şəkildə o, verilmiş qavrayışla uzlaşan “rezonatorların” vasitəçiliyi ilə fərdin planlarına, istəklərinə və ehtiyaclarına uyğun gələn hər şeyi intensivləşdirir və bununla da ideya axını üçün müəyyən çərçivə yaradır. Diqqətin sabitliyi, onu cəmləşdirmək qabiliyyəti, görünür, ən yaxın şəkildə şəxsiyyətin emosional xüsusiyyətlərindən, duyğularının dərinliyindən və sabitliyindən asılıdır, sonuncu isə zehnində güclü, sıx birləşmiş bir insanın mövcudluğu ilə müəyyən edilir. ideyalar və ideyalar qrupu; bu, yəqin ki, niyə "dar" və "birtərəfli" insanlarda dərindən konsentrasiya qabiliyyətinin tez-tez müşahidə olunduğunu izah edir.
Diqqəti saxlamaq qabiliyyətinin şüurun ideoloji məzmununun genişliyi və çoxşaxəliliyi ilə birləşməsi dahi şəxsiyyətlər yetişdirir. Bir alimin "diqqətsizliyindən" və hər bir xırda şeyə görə dərsindən yayınan bir uşağın "qeyri-fikirliliyindən" danışan insanların tez-tez etdiyi səhv, iki birbaşa əks fenomenin qarışıqlığından asılıdır: sonuncuda. Bu halda, diqqəti hər hansı bir şeyə cəmləyə bilməmək (tez-tez yorğunluğun təsiri altında olan böyüklərdə müşahidə olunan fenomen) görünür, birincisi - diqqətin daxili işə o qədər dərin konsentrasiyası ki, ona yad olan obyektlər şüura çata bilmir. Bu vəziyyətin ən yüksək səviyyələrində, bütün şüuru dolduran zehni işdən əvvəl, hətta ölümcül təhlükə də arxa plana keçə bilər (məsələn: Arximedin ölüm dəqiqələri).
Ağıl və yorğunluq
Zehni fəaliyyətin gedişatını müəyyən edən mühüm amil fərdin “yorğunluğu”dur. Zəif düşüncəli insanlarda, axmaqlarda, ruhi həyatın qocalıq dağılmasında çox böyükdür. idmanın təsiri altında azalan, tanış sahələrdə məşq edərkən özünü daha az nəzərə çarpan şəkildə göstərən, eyni zamanda, son tədqiqatların göstərdiyi kimi, yorğunluq, yaddaş və diqqət kimi, kəskin fərdi xarakter daşıyır və psixi fərdiliyin xüsusiyyətlərinə daxildir. Həssaslığın artması ilə birbaşa əlaqəli olduğu hallarda bizdə xüsusi bir yorğunluq var: bu hallar dahi şəxsiyyəti psixozla eyniləşdirən bir nəzəriyyənin ortaya çıxmasına səbəb oldu, çünki dahi tez-tez açıq-aşkar neyro və psixosteniya ilə müşayiət olunur. Artan həssaslıqdan və sonuncuda öz düzəlişini tapmaqdan asılı olaraq, bu yorğunluq - əlverişli şəraitdə - genişmiqyaslı iş imkanlarını istisna etmir.
Ağıl və duyğular
Zehni fəaliyyət duyğulara tənzimləyici təsir göstərir; canlı emosiya ilə bağlı olan, digər təsvirlər silsiləsi ilə assosiasiyaya girərək, onların arasında başqa hisslərlə bağlı olan təmsilləri tapır, ilkin duyğuları müəyyən dərəcədə neytrallaşdırır. Ancaq eyni zamanda, onları dərinləşdirir: əgər bir zamanlar yaşadığımız emosiya mürəkkəb assosiasiyanın üzvlərindən biri ilə bağlıdırsa, assosiasiya nə qədər heterojen və mürəkkəb olsa, bir o qədər tez-tez, ən müxtəlif hallarda yaddaşımızda bu emosiya yaddaşımızda yaranacaq. "Təhsil insanları daha xoşbəxt etmir" kimi geniş yayılmış fikir, xoşbəxtlik meyarı mənəvi həyatın intensivliyi və dolğunluğu deyil, dərhal şənlik hesab edilərsə, əsası var: vəhşilər və uşaqlar, inkişaf etməmiş yaddaşları ilə daha kortəbii və kortəbii olurlar. təhsilli bir insandan daha şən, keçmiş iztirabların xatirələrini qorumaq, gələcək haqqında düşüncələri kədər və narahatlıq kölgəsi ilə rəngləmək. Birincilərin duyğuları daha parlaq, lakin daha səthidir. Keyfiyyət baxımından zehni fəaliyyət simpatik hisslərin genişlənməsinə xüsusilə təsir edir; onun bu baxımdan təsiri o qədər kəskindir ki, məşhur düstur: “hər şeyi başa düşmək hər şeyi bağışlamaq deməkdir” düzgün şəkildə belə ifadə edilə bilər: “hər şeyi bilmək hər şeyi sevmək deməkdir”.
Zehni fəaliyyət xüsusi "zehni emosiyalar"la müşayiət olunur. Digər yüksək duyğular kimi, zehni duyğular da görünmə anında aşağı olanlardan daha aşağı intensivliyə malikdir, lakin müqayisə edilməz dərəcədə yüksək yenilənmə qabiliyyəti ilə xarakterizə olunur. Həyat boyu demək olar ki, davamlı olaraq düşüncəmizi müşayiət edən, yüksək inkişaf etmiş zehni fəaliyyəti olan bir insanda, psixi əhval-ruhiyyənin əsas fonuna sabitlik və bərabərlik verir və yalnız psixi fərdiliyi pozan müstəsna şiddətli sarsıntıların təsiri altında yox ola bilər. Xarici təəssüratlara reaksiyalarımıza gəlincə, zehni fəaliyyət kəskin gecikdirici təsir göstərir. Bu gecikmə orqanizmlərin daha mürəkkəb mühitə uyğunlaşması mexanizmlərindən biri kimi onun üzvi dünyanın filogenezində baş verməsinin mənasıdır. Müasir insanda belə sadə reflekslər doğuran sadə təəssüratlarla yanaşı (kəskin cisim nəfəs borusuna daxil olduqda refleksli öskürək, refleks qusma və s.) orqanizmə ardıcıl təəssürat silsiləsi ibarət olan hadisələr də təsir edir.
Zehni fəaliyyətin funksiyası bu təəssüratlardan birincisinə məruz qaldıqda reaksiyanı gecikdirmək, aşağıdakı təəssüratların hərəkətə keçməsinə imkan vermək, yeni qavrayışın əvvəlki təcrübənin xatirələri ilə birləşməsinə imkan vermək, məqsədəuyğun və planlı reaksiya yaratmaqdır. . Şüur vasitəsilə işlənmiş mürəkkəb reaksiyalar silsiləsi mürəkkəb təəssürat silsiləsi bacarıq sayəsində instinktiv reaksiyalara çevrilir, yəni o qədər sürətlə gedir ki, adətən şüura nüfuz etmir və refleks növünə yaxınlaşır. Zehni fəaliyyət reaksiyaları gecikdirmək meylinə o qədər xasdır ki, zehni inkişafın yalnız zehni tərbiyə etmək istiqamətində birtərəfli istiqaməti ilə "iflic" və ya daha doğrusu "iradənin zəif inkişafı" hadisələri asanlıqla yaranır.
Ağıl və iradə
Normal zehni proseslər seriyası (qavrayış, zehni emal, iradi reaksiya) çox vaxt tam və ya passiv xəyalların təsiri altında tamamlanmır və ya təhsilin öz fəaliyyətini nizam-intizamla əvəz etməsi və əmrin refleks icrasını qoyur. Fərdin əqli əməyindən irəli gələn iradi hərəkətin yerinə. Əxlaqçıları tez-tez heyrətləndirən və məşhur misrada ifadəsini tapan əqli və iradi sferaların qəribə ayrılması bundan irəli gələ bilər: “vidéo meliora proboque, deteriora sequor” (“Mən ən yaxşısını görürəm və bəyənirəm, amma ən pisini izləyirəm”, Ovid, "Metamorfozlar"). Şəxsiyyətin hərəkətləri bu zaman ilk növbədə instinktiv xarakter almış və onun psixi aləmində, biliklərində, inanclarında və baxışlarında dayağı olmayan vərdişlərlə müəyyən edilir. Zehni prosesin könüllü çağırışa keçməsi yalnız birincinin müəyyən enerjisi ilə mümkündür, buna görə də oxşar hadisə hətta yorğunluq anlarında inkişaf etmiş iradəyə malik insanlarda da müşahidə olunur və nevrasteniyanın davamlı simptomlarından biridir. Zehni proseslərin enerjisində deyil, keyfiyyətində əks olunur.
İntiharçılar dəstəsi (film, 2016)
İntiharçılar dəstəsi — DC Comics nəşriyyatının eyniadlı antiqəhrəman komandası əsasında çəkilmiş 2016-cı il istehsalı superqəhrəman filmi. Filmin rejissoru və ssenaristi Devid Eyerdir. Filmin rollarında Uill Smit, Cared Leto, Marqo Robbi, Yuel Kinnaman, Viola Devis, Cay Kortni, Cey Ernandes, Adevale Akinnuoye-Aqbace, İke Barinholtz, Skott İstvud və Kara Delevin çıxış etmişdirlər. "İntiharçılar dəstəsi" filmində Amanda Uollerin başçılıq etdiyi gizli hökumət agentliyinin təhlükəli qara əməliyyatlara göndərmək və dünyanı güclü təhdiddən xilas etmək üçün supercinayətkarlardan ibarət komanda qurmasından bəhs edilir.
Warner Bros. Pictures filmin istehsalına 2009-cu ilin fevralında başlamışdır. 2014-cü ilin sentyabrında Devid Eyer filmin rejissoru və ssenaristi təyin olunmuşdur və oktyabr ayında aktyor və aktrisa seçimləri başlamışdır. Əsas çəkilişlər 13 aprel 2015-ci ildə Ontario əyalətinin Toronto şəhərində başlamış və həmin ilin avqust ayında İllinoys ştatının Çikaqo şəhərində başa çatmışdır.
"İntiharçılar dəstəsi" filminin premyerası 1 avqust 2016-cı ildə Nyu-York şəhərində baş tutmuşdur və 5 avqust 2016-cı ildə ABŞ-də 2D, 3D və IMAX 3D formatlarında buraxılmışdır. Yaxşı debütdən sonra film bütün dünyada 636 milyon $ gəlir əldə etmişdir. Ümumilikdə film tənqidçilər tərəfindən mənfi rəylər almışdır: onlar ssenarini qarışıq, personajları "incə-yazılmış" hesab etmişdirlər. Buna baxmayaraq, Marqo Robbinin performansı yüksək qiymətləndirilmişdir.
Məzmun
"Betmen Supermenə qarşı: Ədalətin şəfəqi" filmində Supermenin ölümündən sonra Amanda Uoller Belle Reve həbsxanasında saxlanılan təhlükəli cinayətkarlardan ibarət "Task Force X" adlı komanda yığır. Komandanın tərkibinə əla nişançı Dedşot, keçmiş psixoloq Harli Kvinn, pirokinetik keçmiş qanqster El Diablo, mağaza soyğunçusu Kapitan Bumeranq, genetik mutant Qatil Krok və təcrübəli qatil Slipknot cəlb edilir. Polkovnik Rik Fleqin başçılığı altında toplanılan bu komanda ABŞ hökuməti üçün çox təhlükəli əməliyyatlara getməlidir. Hər bir komanda üzvünün boynuna nanobomba yerləşdirilir: əgər kimsə qaçmaq və üsyan etmək istəsə, bu bomba sayəsində öldürüləcək.
Uoller üçün xidmət göstərənlərdən biri də Fleqin sevgilisi, bədəni "Cadugər" adlı ifritə-ilahə tərəfindən ələ keçirilmiş arxeoloq Cun Mundur. Lakin tezliklə Cadugər onu həbs etdiklərinə görə Uollerə xəyanət edir, mistik bir silahdan istifadə edərək bütün bəşəriyyəti məhv etmək qərarına gəlir. O, Midvey-Sitininin nəzarətini ələ keçirir, əhalisini bədheybətlərə çevirərək özü üçün ordu qurur və ona kömək etməsi üçün qardaşı İnkubusu çağırır. Uoller şəhərin terror hücumu altında olduğunu bildirirək komandanı Midvey-Sitiyə göndərir.
Yola düşməzdən əvvəl onlara Fleqin cangüdəni olan və mistik qılıncdan istifadə edən Katana qoşulur. Harli Kvinnin cinayətkar sevgilisi Coker onun düşdüyü çıxılmaz vəziyyəti başa düşür. Coker Belle Reve Təhlükəsizlik Əməkdaşı Qriqzə işgəncə edərək ona nanobombaların istehsal olunduğu müəssisəni göstərməyə məcbur edir. Orada proqram üzərində işləyən alimlərdən birinə şantaj edərək Harlinin nanobombasının deaktiv edilməsinə nail olur. Bu zaman komandanın vertolyotu vurulur və komanda hədəfə piyada getməyə məcbur olur. Kapitan Bumeranq Slipknotu inandırır ki, nanobomba söhbəti əslində yalandır və əslində qaça bilərlər. Slipknot qaçmağa çalışır, lakin Fleq nanobombadan istifadə edərək onu öldürür. Bu zaman komanda Cadugərin əlaltılarının hücumuna məruz qalır. Onlra nəhayət bu bədheybətlərdən qurtulub təhlükəsiz yerə çata bilirlər, lakin orada əsl hədəflərinin əslində baş verənləri ört-basdır etməyə çalışan Uoller olduğunu öyrənirlər.
Komanda Uolleri onu aparmağa gələn vertolyotun yanına qədər müşayiət edir, lakin vertolyotun Coker və onun adamları tərəfindən qaçırıldığı məlum olur. Coker və adamları komandaya atəş açırlar, bu zaman Harli vertolyota minir. Uollerin adamları vertolyatu düşürürlər və qəza nəticəsində Cokerin öldüyü zənn edilir. Sağ qalan Harli isə komandaya yenidən qoşulmağa məcbur olur. Uollerin harada olduğundan xəbər tutan Cadugər əlaltılarını göndərib onu ələ keçirir. Dedşot Uollerin məxfi sənədlərini tapır və Cadugər haqqındakı həqiqəti öyrənir. Fleq həqiqəti onlara danışmağa məcbur və bu, komanda üzvlərinin onu tərk etməsi ilə nəticələnir. Artıq Uoller əmr vermək imkanında olmadığına görə Fleq komandanı əməliyyatdan azad edir, lakin davam etməyi seçir. Özlərini təsdiqləmək imkanına malik olduqlarını dərk edən komanda üzvlərini yenidən ona qoşulmağa qərar verirlər və Cadugərin qismən sular altında qalan metro stansiyasına yollanırlar. Qatil Krok və ABŞ HDQ-nin Xüsusi Təyinatlıları leytenant Edvardsın başçılığı altında Cadugərin qardaşının altına bomba yerləşdirməyə gedirlər. Bomba partlayana qədər vaxt qazandırmaq üçün El Diablo bütün gücünü sərbəst buraxır, lakin sonda hər ikisi, eləcə də, Edvards ölür.