cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Farslaşdırma
Farslaşdırma — qeyri-fars cəmiyyətinin "farslaşmış" halına gəldiyi mədəni dəyişikliyin sosioloji prosesi. Bu zaman həmin cəmiyyət fars dilini və ədəbiyyatını, İran mədəniyyətini, incəsənətini, musiqisini və kimliyini, eləcə də digər sosial-mədəni amilləri birbaşa mənimsəyir və ya ondan güclü şəkildə təsirlənir. Bu, tez-tez dil dəyişikliyini özündə ehtiba edən mədəni assimilyasiyanın spesifik formasıdır. Bu termin təkcə mədəniyyətlərə deyil, həm də fərdlərə şamil edilir, çünki onlar fars mədəniyyətinə alışıb "farslaşmış" olurlar.
Tarixən bu termin ümumiyyətlə erkən və orta islam dövrlərində İran mədəniyyəti sferasında yaşayan qeyri-İrandilli xalqların, xüsusən ərəblər və müxtəlif Qafqaz (məsələn, gürcü, erməni və dağıstanlı), həmçinin türk xalqları, o cümlədən səlcuqilər, Osmanlılar və Qəznəvilərdə mədəniyyətlərində baş verən dəyişikliklərə istinad etmək üçün tətbiq edilmişdir. Bu termin, həmçinin İran yaylası ətrafındakı vilayətlərə, məsələn, Anadolu və Hindistan yarımqitəsində yaşayan qeyri-fars xalqlara linqvistik xüsusiyyətlər də daxil olmaqla, fars mədəniyyətinin aspektlərinin ötürülməsinə istinad etmək üçün də tətbiq edilmişdir.
Mirzə İbrahimov
Mirzə Əjdər oğlu İbrahimov — Azərbaycan yazıçısı, dramaturq, ictimai xadim Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının akademiki (1945). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1981), Azərbaycan SSR xalq yazıçısı (1961), "Stalin" mükafatı laureatı (1951), Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1965), Beynəlxalq Nehru mükafatı laureatı (1979). Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri (1954–1958), Azərbaycan SSR maarif komissarı və naziri (1942–1947), Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin sədri (1948–1954), birinci katibi (1965–1976, 1981–1986), 1937–1991-ci illərdə SSRİ Ali Sovetinin deputatı (fasilələrlə),, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (3–4-cü, 6–7-ci və 9-cu çağırış) deputatı, SSRİ xalq deputatı (1989).
Həyatı
Mirzə İbrahimov 1911-ci il oktyabrın 28-də İranın Sərab şəhəri yaxınlığındakı Eyvaq kəndində (indiki İran İslam Respublikası, Şərqi Azərbaycan ostanı, Sərab şəhristanı, Şərəbiyan dehistanı, Eyvaq kəndi) anadan olmuşdur. 1918-ci ildə atası və böyük qardaşı ilə Bakıya gəlmişdir. Əvvəlcə anası, sonra isə atası vəfat edəndən sonra kiçik yaşlarından Balaxanı və Zabrat kəndlərində muzdurluq edib çörək pulu qazanmışdır. Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra 1926–1930-cu illərdə Balaxanı fabrik-zavod məktəbində oxumuş və işləmişdir. Bədii yaradıcılığa da Zabrat fəhlə ədəbiyyat dərnəyinin üzvlüyündən başlamışdır.
Fəaliyyəti
200px|thumb|right|Mirzə İbrahimovun yaşadığı evin fasadına vurulmuş barelyef
Mirzə İbrahimovun "Qazılan buruq" adlı ilk şeiri 1930-cu ildə "Aprel alovları" məcmuəsində dərc olunmuşdur. Bundan sonra dövri mətbuatda şeirləri nəşr olunmuşdur. O, ilk tənqidi, publisist məqalələrini, hekayə və oçerklərini də 30-cu illərdə yazmışdır. 1932-ci ildə beşilliklərin nəhəng tikintilərini və sosialist sənayesinin inkişaf sürətini öyrənmək üçün Ukraynaya — Donbas şaxtalarına, Dnepropetrovsk sənaye müəssisələrinə səfərdə olmuş, "Giqantlar ölkəsində" adlı oçerklər kitabını qələmə almışdır. Azərbaycan Dövlət Elmi-Tədqiqat İnstitutunun ikiillik hazırlıq şöbəsində təhsil aldıqdan sonra partiya onu Naxçıvan MTS siyasi şöbəsinə — "Sürət" qəzetinin redaktoru vəzifəsinə göndərmişdir (1933). "Həyat" (1935) pyesi bu dövrün bəhrəsidir.
1935–1937-ci illərdə SSRİ Elmlər Akademiyasının Leninqraddakı Şərqşünaslıq İnstitutunun aspiranturasında təhsil alan M. İbrahimov görkəmli Azərbaycan yazıçısı Cəlil Məmmədquluzadənin həyatı və fəaliyyətindən bəhs edən namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1945-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyası təsis olunduqda 34 yaşlı Mirzə İbrahimov akademiyanın ilk seçilən 15 həqiqi üzvündən biri olmuş və daim elmi fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. 1942-ci ildə isə 31 yaşında ikən Azərbaycan Xalq Maarif Komissarı vəzifəsinə təyin olunmuş və 1942–1946-cı illər ərzində Azərbaycan SSR Maarif Naziri və M. F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının direktoru, sonra isə XKS-nin incəsənət işləri idarəsinin rəisi kimi ölkədə təhsilin və mədəniyyətin inkişafına səy göstərmişdir.
İkinci dünya müharibəsinin ağır sınaq illərində əsərləri, istərsə də fabrik-zavodlarda, kəndlərdə əsgəri hissələrdə odlu-alovlu çıxışları ilə düşmənə nifrət və qəzəb aşılayırdı. 1941-ci ildə Cənubi Azərbaycanda olarkən "Vətən yolunda" qəzetinin məsul redaktoru vəzifəsində işləmişdir. 1942-ci ildə Uzaq Şərqdə Xabarovsk, Vladivostok və s. hərbi dairələrdə 416-cı diviziyanın döyüşçüləri ilə görüşlərdə iştirak edir. Bu dövrlərdə əsasən Cənubi Azərbaycan mövzusunda yazdığı hekayə ("Qorxulu səs", "Sənət aşiqləri", "Zəhra", "Yol ayrıcında", "Mələk", "Qaçaq", "Cənub hekayələri" silsiləsi — "On iki dekabr", "Azad", "Tonqal başında", "İztirabın sonu", "İki həyat"), povest ("Xosrov Ruzbeh", "Güləbətin", "Pərvizin həyatı") və romanlarla ("Gələcək gün — (1948), "Böyük dayaq" (1957), "Pərvanə") yanaşı, səhnə əsərlərini qələmə almışdır: "Həyat" (1935), "Madrid" (1937), "Məhəbbət" (1941) pyeslərindən iyirmi il fasilədən sonra "Kəndçi qızı" (1961) (əsər Mirzə Fətəli Axundov adına mükafata layiq görülmüşdür), "Yaxşı adam" (1963) komediyaları, böyük yazıçı və dövlət xadimi Nəriman Nərimanovun həyatı və mübarizəsindən bəhs edən "Közərən ocaqlar" (1967) pyesləri ilə Azərbaycan dramaturgiyasını zənginləşdirir. U.Şekspirin "Kral Lir", "On ikinci gecə, yaxud hər nə istəsəniz", A. N. Ostrovskinin "Quduz pullar", "Müdrik olan hər kəsə kifayətdir sadəlik", A. P.Çexovun "Üç bacı", A. Satramovun "Kişilərə inanmayın", Molyerin "Don Juan" pyeslərini Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.
O, milli filoloji elmi kadrların hazırlanması sahəsində böyük işlər görmüşdür. 20 avqust 1956-cı ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin "Azərbaycan SSR-in dövlət dili haqqında Azərbaycan SSR-in Konstitusiyasına maddə əlavə edilməsi haqqında qanunu qəbul etməsi bu yüksək dövlət təşkilatının rəhbəri Mirzə İbrahimovun böyük səyləri nəticəsində mümkün olmuşdu. Onun sayəsində Azərbaycan SSR-də fəaliyyət göstərən rus, erməni və gürcü dilli məktəblərdə Azərbaycan dilinin tədrisi qanunlarda rəsmiləşdirildi. Həmçinin onun "Azərbaycan dili dövlət idarələrində" adlı məqaləsində (1956) milli məsələ ilə bağlı tale yüklü problemlər ön mövqeyə çəkilmişdir.
Sovet Həmkarlar İttifaqı Heyətinin tərkibində İranda səfərdə olmuşdur. Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı Idarə Heyətinin Sədri (1948–1954), birinci katibi (1965–1976), SSRİ Yazıçılar İttifaqı idarə heyətinin katibi (1965–1976), Azərbaycan Respublikası Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1947–1950), Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri (1954–1958) vəzifələrində işləmiş, Azərbaycan KP XIV-XXVIII qurultaylarında MK üzvü seçilmişdir. Ümumdünya parlamentlərarası ittifaqın konqresi (Helsinki, 1955; Banqkok, 1956), Ümumdünya sülh tərəfdarları konqresi (Stokholm, 1958) və s. beynəlxalq məclislərin iştirakçısı olmuşdur. O, Sov. İKP XX–XXI və XXIII–XXIV qurultaylarının nümayəndəsi, SSRİ Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. 1977-ci ildən Asiya və Afrika ölkələri ilə Sovet Həmrəylik Komitəsinin sədri kimi dəfələrlə Amerika (Nyu-York), İngiltərə (London), Fransa (Paris), Portuqaliya (Lissabon), Misir (Qahirə, İskəndəriyyə), Kipr (Nikoziya), Suriya (Dəməşq), Zambiya (Lusaka) ölkələrində səfərdə olmuş, Beynəlxalq konqres, sessiya və müşavirələrdə Sovet nümayəndə heyətinin başçısı olmuşdur. Onun başçılığı ilə komitə möhkəm sülh uğrunda mübarizə məqsədi ilə Əfqanıstanda, Vyetnamda, Mali adasında və digər ölkələrdə tədbirlər keçirmişdir. BMT-nin apartheyd əleyhinə mübarizə komitəsinin iclasında (Nyu York, 1978) çıxış etmişdir.
Azərbaycan EA Nizami adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutunda direktorluq etdiyi dövrdə dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq elminin yeni, yüksək səviyyədə tədqiqini təşkil etmiş, üçcildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi"nin yaranmasında ciddi əməyi olmuşdur (1946–1954). Sonralar institutda XIX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi şöbəsinə başçılıq etmiş (1960–1970), Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı idarə heyətinin sədri (1946–1954) və SSRİ Yazıçılar İttifaqı İdarə Heyətinin katibi (1965–1975) olmuşdur. Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Ağsaqqallar Şurasının üzvü seçilmişdir (1991). O çoxcildlik "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinin redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur. Onun əsərləri keçmiş SSRİ xalqlarının dillərinə və bir çox xarici dillərə tərcümə edilmişdir. 3 dəfə Lenin ordeni, Oktyabr inqilabı ordeni və digər orden və medallarla təltif olunmuşdur. Ömrünün axırınadək Azərbaycan EA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun Cənubi Azərbaycan Ədəbiyyatı Şöbəsinin müdiri olmuşdur.
1993-cü il dekabrın 17-də Bakıda vəfat etmiş, Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Xatirəsi
5 fevral 1996-cı ildə Azərbaycanın xalq yazıçısı, görkəmli ictimai-siyasi xadim Mirzə İbrahimovun xatirəsini əbədiləşdirmək məqsədilə ilə əlaqədar qərar qəbul edilmişdir. .
İstehlakçı hüquqlarının müdafiəsi
250px|thumb|right|[[Honkonq|Honkonqda bir icarət obyektində məhsul anbarı.]]
İstehlakçı hüququnun ən mühüm cəhətlərindən biri qida təcrübələrinin tənzimlənməsidir. Beləliklə, qida təhlükəsizliyi standartları ilə qida keyfiyyəti siyasətini fərqləndirmək mümkündür. Təhlükəsizlik məcburidir və qidanın təhlükəsizliyinə zəmanət verir, keyfiyyət isə könüllüdür və məhsulun istehlakçı tərəfindən qavranılması baxımından müəyyən xüsusiyyətlərinə zəmanət verir.
İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin Bakı filialı
İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin Bakı filialı — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində fəaliyyət göstərməsi nəzərdə tutulan ali təhsil müəssisəsi. Rektoru Əziz Əliyevdir.
Tarixi
Filial Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı ilə İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universiteti rəhbərliyinin Bakı şəhərində universitetin filialının yaradılması ilə bağlı təklifi nəzərə alınaraq 15 may 2015-ci il tarixində yaradılmışdır.
Tədris
Filialda tədris rus dilində nəzərdə tutulmuşdur.
2015–2016-cı tədris ili üçün filiala müalicə işi ixtisası üzrə 100 nəfər tələbənin qəbul olunması nəzərdə tutulur.
Filialın tədris fəaliyyəti İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin tədris plan və proqramları əsasında həmin ali məktəbin professor-müəllim heyəti tərəfindən həyata keçiriləcəkdir. Məzunlara İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin diplomu təqdim ediləcəkdir.
Rəhbərlik
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14 dekabr 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə Əziz Cəmil oğlu Əliyev filialın rektoru vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Feşmək
Feşmək — karameləoxşar Azərbaycan şirniyyatı
Filipp (Pfals-Noyburq hersoqu)
Davakar Filip (Philipp der Streitbare) — Vittelsbax sülaləsindən, 1505–1541-ci illərdə Pfals-Noyburq hersoqu olmuş alman zadəgan.
İlk dövrləri
O, 12 noyabr 1503-cü ildə, Heydelberq şəhərində, Frayzinq yepiskopu Ruprextin oğlu (Pfals kürfürstü Səmimi Filippin üçüncü oğlu) və Landsxutlu Elizabetanın (Bavariya-Landsxut hersoqu I Georqun qızı) ailəsində doğulmuşdu. Özündən böyük Otto Henri adlı bir qardaşı da vardı. Atasını itirəndə Filippin hələ 1 yaşı vardı, növbəti il isə Landsxut varislik müharibələri başladı. Müharibənin başlanmasına səbəb İmperiya qanunları və Bavariya-Münhen hersoqları ilə imzaladığı miras müqaviləsi ilə ziddiyyət təşkil edən babası Georqun torpaqlarını qızı Elizabetə vəsiyyət etməsinə cəhdi idi. Elizabet və Rupert 1504-cü ilin payızında bir-birinin ardınca vəfat etdi. Müharibəni uduzan Pfals kürfürstlüyündə 1505-ci ildə Köln hökmündən (Kölner Spruch) sonra Dunaydan şimalda yerləşən ərazilərdən Otto Henri və qardaşı Filipp üçün Pfals-Noyburq hersoqluğu yaradıldı. Onlar hələ yetkinlik yaşına çatmadığı ikən babaları Filipp 1508-ci ildə ölümünə qədər hersoqluğu onların yerinə idarə etdi, sonra isə onu oğlu II Fridrix əvəz etdi.
Hərbi xidməti
1529-cu ildə Vyananın mühasirəsi zamanı iki alaya rəhbərlik edərək Osmanlılara qarşı döyüşmüş və iki ildən sonra Qızıl Yun ordeninin cəngavəri adına layiq görülmüşdü. 1530-cu illərin əvvəlində ona imperator tərəfindən Vürtemberq valiliyi verilsə də, Vürtemberqin keçmiş hökmdarı Ulrixi hakimiyyətə qaytarmaq istəyən Hessen landqrafı I Filippin hücumuna məruz qalmışdı. Bu döyüşlərdən birində, 12 may 1534-cü ildə Nordhaymda yaralanmışdı.
Hersoqluğu
1535-ci ildə qardaşı Otto Henrini hersoqluğu bölməyə məcbur edən Filipp martın 30-unda Burqleqenfeld qalasını özünə paytaxt seçmiş və Yuxarı Pfalsda 1540-cı iləcən hökm sürmüşdü, lakin o təmtəraqlı həyat tərzi keçirdiyinə görə tezliklə ağır borclara batdı və, ona miras qalmış torpaqlarını böyük qardaşına qaytardı. Filipp bütün həyatı boyu böyük qardaşının kölgəsində qaldı. Buna baxmayaraq, hər iki qardaş, daimi ovlar və müxtəlif kulinariya ləzzətləri ilə səciyyələnən təmtəraqlı həyatlarını yaşamağa davam etdilər. Nə Filipp, nə də Otto Henri digərinin səhvlərindən nəticə çıxarmadı, buna görə də ikisi də ağır borca düşərək Pfals-Noyburq hersoqluğunu itirmək dərəcəsinə gəldilər və hər ikisi "kvazi-sürgündə" əmiləri ilə yaşamaq üçün Heydelberqə köçdülər. Nəticədə Pfals Noyburq Vittelsbaxlar sülaləsindən bir başqa zadəgan olan Volfqanqa satıldı.
Filipp həmişə kasıb aristokrat oldu, buna görə də Heydelberqdə təvazökar şəraitdə yaşayırdı. Otto Henrixin II Fridrixi kürfürst kimi əvəz etməsi onun bəxtini açsa da, Filipp 45 yaşında Heydelberqdə yoxsul şəkildə ağır xəstəliyin sonunda vəfat etdi və Müqəddəs Ruh kilsəsində dəfn edildi.
İngiltərəyə səfəri
8 dekabr 1539-cu ildə Filipp şahzadə Mariya ilə evlənmək ümidi ilə İngiltərə kralı VIII Henrixin sarayını ziyarət etmişdi. Bu təşəbbüsün müəllifi əslində protestant alman şahzadələri ilə İmperatora qarşı ittifaq qurmaq istəyən Henrixin özü idi. Filipp və Mariya dekabrın 17-də Hertford qəsrində görüşmüşdü və Filipp Mariyaya hədiyyə vermişdi. İngiltərə sarayının əksəriyyəti yaxın aylarda toy gözləyirdi, lakin Henrix sonradan bu münasibətə imkan vermədi, çünki Filipp Henrinin dördüncü arvadı olan Klevezli Anna ilə qohum idi. Hersoq həm ata, həm də ana tərəfdən ona qohum düşürdü. Hersoq daha sonra öz ölkəsinə geri göndərildi. Filipp isə buna rəğmən daha üç dəfə İngiltərəyə səfər etdi; lakin o, təkcə bir dəfə Mariya ilə görüşə bildi.
Strukturalist marksizm
Strukturalist marksizm  — marksizmdə strukturalizm ideya və konsepsiyalarına əsaslanan fəlsəfi cərəyan.
1960-1970-ci illərdə Fransada yaranıb və geniş yayılıb, sonra onun hüdudlarından kənara yayılıb. Marksizmdə bu cərəyanın əsas nümayəndələri filosof Lui Altüsser, sosioloq Nikos Pulanzas və antropoloq Moris Qodelye idi. Strukturalist marksizmə bağlı olan Lui Altüsserin (Etyen Balibar, Jak Ransyer, D.Lekur, P.Reymond) bir çox tələbələri sonralar ondan uzaqlaşdılar. Strukturalist marksizmin müasir nümayəndəsi sloveniyalı sosioloq Rastko Moçnikdir.
Haqqında
Humanist marksizmə qarşı Lui Altüsser vurğulayırdı ki, bir elm olaraq marksizmin vəzifəsi obyektiv strukturları araşdırmaqdır və əsasları Marksın ilk əsərlərində yer alan marksist humanizmə, tarixçiliyə və fenomenologiyaya qayıdış “elmdən əvvəlki humanist ideologiyaya qayıdışdır”.
1970-ci illərin ortalarında və 1980-ci illərdə marksist nəzəriyyəçilər dövlət, hüquq və cinayət haqqında strukturalist marksist düşüncəni inkişaf etdirirdilər. Strukturist marksizm, dövlətin kapitalistin və ya hakim sinfin birbaşa xidmətçisi kimi görünə biləcəyinə dair instrumentalist fikrə etiraz edir. İnstrumentalist baxış dövlət institutlarının kapitalist sinfinin maraqlarını təmsil edən məmurların bilavasitə nəzarəti altında olduğunu bildirsə də, strukturalist nəzəriyyədə əmindir ki, dövlət institutları bütövlükdə kapitalizmin həyat qabiliyyətinə təminat vermək üçün bu şəkildə fəaliyyət göstərməlidir. Kapitalist cəmiyyətini təkrar istehsal etmək üçün dövlət qurumları bu şəkildə hərəkət etməlidir. İnstrumentalist Ralf Miliband və strukturist Nikos Pulanzas arasında keçirilən Miliband-Poulanzas debatında strukturalist və instrumentalist marksistlər arasındakı mübahisə ümumi xarakter aldı.
Strukturistlərin fikrincə, kapitalist istehsal üsuluna malik dövlət konkret fərdlərin qüdrətli olması ilə deyil, dövlətin kapitalist quruluşunun məntiqini iqtisadi, hüquqi və siyasi institutlarda təkrar istehsal etdiyi üçün xüsusi kapitalist formasını alır. Odur ki, strukturalist nəzəriyyə nöqteyi-nəzərindən iddia etmək olar ki, dövlət institutları burjuaziyanın qısamüddətli mənafeyinə deyil, kapitalın və kapitalizmin uzunmüddətli mənafeyindən çıxış edir. Buna görə də strukturalistlər güman edə bilərlər ki, dövlət öz təsisatları ilə hakim və ya kapitalist sinfinin xüsusi elitalarından bir neçə səviyyəli müstəqilliyə malikdir.
Uzunmüddətli və qısamüddətli sinif maraqları
Strukturalist marksizm kapitalist sinfinin uzunmüddətli maraqlarına xidmətin dövlətin məqsədi olduğunu müdafiə edir. Strukturalist marksizm Engels və Leninin əsərlərinə əsaslanaraq dövlətin sinfi mübarizəni tənzimləyən mexanizm, proletariatla burjuaziya arasında həll olunmaz qarşıdurma olduğunu iddia edir. Daha doğrusu, bu münaqişələri tənzimləməklə və aradan qaldırmamaqla – Leninə görə, bu, ancaq zorakı inqilab yolu ilə mümkündür — dövlətin məqsədi bütövlükdə kapitalist sistemi saxlamaq, onu yaşatmaqdır. Kapitalist sistemində dövlətin zəruriliyini göstərmək üçün strukturalistlər kapitalist sinfinin uzunmüddətli və qısamüddətli maraqlarını fərqləndirirlər. Burjuaziyanın qısamüddətli maraqları onu yaxın gələcəkdə kapitalın toplanmasına təsir edən siyasət yürütməyə məcbur edir, bu, vergilərin aşağı salınması, minimum əmək haqqının aşağı salınması, dövlət subsidiyalarının verilməsi və s. yolu ilə həyata keçirilir. Strukturalistlər iddia edirlər ki, əgər dövlət bunu etməsə. Burjuaziyanın qısamüddətli maraqlarına xidmət edirsə, deməli, uzunmüddətli maraqlara xidmət edir. Müvafiq olaraq, əgər dövlət burjuaziyanın deyil, proletariatın mənafeyinə xidmət edirsə (minimum əmək haqqını artırmaqla, həmkarlar ittifaqlarının hüquqlarını artırmaqla və s.), o zaman fəhlələrin mənafeyinə ancaq o dərəcədə riayət olunur ki, üsyanlar xalqı təhdid edir. bütün sistemin qarşısını alır. Proletariatın və burjuaziyanın maraqları bir-biri ilə ziddiyyət təşkil etdiyinə görə, dövlət kapitalist sistemini tənzimləməli və onun təhlükəsizliyini təmin etməlidir, kapitalistləri kapitalistlərin başqa cür razılaşmayacağı fəhlələrin tələbləri ilə hesablaşmağa məcbur edir.
Fərmin Əliyev
Fərmin Fərman oğlu Əliyev (20 mart 1996; Babək rayonu, Azərbaycan — 27 sentyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Fərmin Əliyev 1996-cı il martın 20-də Babək rayonunu Şıxmahmud kəndində anadan olub. 2002–2011-ci illərdə Şıxmahmud kənd tam orta məktəbində, 2011–2013-cü illərdə isə Heydər Əliyev adına Hərbi Liseydə təhsil alıb. 2013–2017-ci illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alıb. Ailəli idi. Bir övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Fərmin Əliyev 2017-ci ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında xidmət edirdi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərmin Əliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərmin Əliyev ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
VII Aleksandrın məzarı
VII Aleksandrın məzarı — Covanni Lorenso Bernini tərəfindən dizayn və qismən icra edilmiş qəbirüstü xatirə abidəsidir. Abidə Vatikandakı Müqəddəs Pyotr bazilikasının cənub qanadında yerləşir. Abidə Papa VII Aleksandrın özü tərəfindən sifariş edilmişdir. Lakin, abidənin quraşdırılmasına 1671-ci ilə kimi başlanılmamış və o, 1678-ci ildə, Papanın ölümündən on bir il sonra tamamlanmışdır. Bu əsər həyatının son dövrlərində 81 yaşlı Berninin aldığı ən böyük sifariş idi. Heykəlin tamamlanmasından sonra 1680-ci ildə ustad sənətkar vəfat etmişdir.
Tarixi
Pontifikliyinin əvvəllərində Aleksandr başa düşür ki, xatirəsini ölümsüzləşdirmək üçün monumental məzarüstü abidəyə ehtiyacı var; xələfləri kimi, o da abidənin hazırlanmasını məşhur sənətkar Berniniyə həvalə edir. Papanın gündəliyində abidə ilk dəfə 9 avqust 1656-cı ildə qeyd edilir. Papann ölümündən sonra abidənin icrası və xərclərinin ödənilməsinə onun qardaşı oğlu Kardinal Flavio Kici nəzarət edir. Papa IX Klimentin dövründə abidənin Santa-Mariya-Maccore bazilikasının xorunda yerləşdirilməsinə qərar verilir. Klementin ölümündən sonra bu ideya unudulur və abidə üçün yeni yer kimi Müqəddəs Pyotr bazilikası seçilir. Abidə cənub qanadına qapısı olan nişdə yerləşdirilir. İri həcmli abidənin yerləşməsində yaranan çətinliyi ağılla aradan qaldıran Bernini Ölüm fiqurunu qapının üstündə yerləşdirmişdir.
İşə başlaması üçün Berniniyə ilkin olaraq min skudi ödənilmiş və 7 oktyabr 1672-ci ildə sənətkar, məzarın dizaynı və modeli üzərində işə start vermişdir. Abidənin bir çox ilkin dizayn eskizləri dövrümüzə çatmışdır. Berninin studiyasında hazırlanmış ən erkən dizayn eskizi Vindzor qəsrindəki Kral Kitabxanasının kolleksiyasında saxlanılır. Abidənin hissələri olan iki gil bozetti dövrümüzə çatmışdır ki, onlardan biri – Xeyrixahlıq, Sienadakı İncəsənət İnstitutunda, diz çökmüş Papanın fiquru isə Londondakı Viktoriya və Albert muzeyində saxlanılır. 1671-ci ilin dekabrında taxta və gil karrkaslar və ya tam ölçülü model formasında abidənin quraşdırılmasına başlamışdır. Berniniyə son ödəniş 9 aprel 1672-ci ildə edilmişdir. Ödənişi aldıqdan sonra, həmin ilin 23 iyulunda, Bernini, abidənin eskizlərini mərmər bloklar kəsilən karxanaya göndərir. Abidə artıq hazır olsa da, həmin dövrdə hakimiyyətdə olan Papa bəzi qeydlər bildirir. Papa XI İnnokenti abidəni gördükdən sonra, Həqiqət fiqurunun çılpaqlığı və Xeyirxahlıq fiqurunun ayaqyalın olmasını tənqid etmişdir. Bundan sonra, Bernini fiqurları geyindirməklə məşğul olmuşdur. Berniniyə sifariş edilmiş son əsər nəhayət ki, taamlanaraq 1648-ci ildə təqdim edilmişdir.
Təsviri
Abidədə altı diqqətçəkən fiqur vardır. Yuxarıda diz çökmüş Aleksandr ibadət edir. Ondan aşağıda pontifikə qulluq edən dörd qadın fiquru vardır. Ön planda əlində körpə tutmuş Mərhəmət dayanıb. Sağ tərəfdə bir ayağını qlobusun üstünə qoymuş Həqiqət durub. Həqiqətin baş barmağı Papanın uzun müddət anqlikanizmi özünə tabe etməyə çalışdığı İngiltərənin üstünə düşür və həmin barmağa İngiltərədən çıxan tikan batır. İkinci səviyyədə Ehtiyyatlılıq və Ədalət yerləşdirilib. Bu heykəllər ağ mərmərdən yonulmuşdur. Abidənin ən dramatik hissəsində siciliya yəşəmindən yonulmuş parçanın altından qalxan, qızıl suyuna çəkilmiş bürüncdən hazırlanmış Ölüm fiquru dayanır. Vaxtın keçdiyini göstərmək üçün Ölüm, qum saatını qaldırır. Qum saatı həm də “xatırlayın ki, öləcəksiniz” kimi tərcümə olunan "memento mori"nin bədii simvolu hesab edilir. Papa üçün matəm ifadəsi olaraq abidənin plintusu qara rəngli mərmərdən işlənmişdir. Bahalı Siciliya yəşəmindən hazırlanmış örtük ağ mərmərdən hazırlanmış fiqurlarla ziddiyyət təşkil edir. Böyük ölçülü materiala ehtiyac olan hissələrdə Bernini köhnə daşlardan imtina edərək yeni mərmər istifadəsinə üstünlük vermişdir. Buna görə də sənətkar zəngin qırmızı çalarlı Siciliya yəşəmini seçmişdir. Seçimin zərurətdən irəli gəlməsinə baxmayaraq, abidənin hər detalında Berninin mükəmməl sənətinin şahidi olmaq mümkündür. Papa və onu əhatə edən dörd qulluqçunun ağ mərmərdən hazırlanmış fiqurları təmizliyi təlqin edir. Bu, dramatik örtük və bürünc ölüm fiquru ilə tərs mütənasib təşkil edərək onların mənasını vurğulayır.
Abidə Bernini və tələbələrinin iş birliyi nəticəsində hazırlanmışdır. Ümumiyyətlə həyatının son dövrlərinə yaxın Berninin götürdüyü bütün sifarişlər onun dizaynı əsasında və nəzarəti altında tələbələri tərəfindən həyata keçirilirdi. Bernini ilə iş birliyi edən sənətkarların sırasına G. Mazzuoli, L. Morelli, G. Kartari, M. Maqlia və L. Balestri daxildir. Papanın heykəli üzərində ehtimal ki, Bernini özü şəxsən çalışmışdır. Öz portret heykəlləri ilə məşhur olan Bernini, ehtimal ki, Papanın üz cizgilərinə son ştrixləri də özü vermişdir.
Live — Friday the 13th
Live – Friday the 13th — CD və DVD-də çıxan Maroon 5 qrupunun canlı albomu.
Əkin
Əkin-bitkiçilikdə torpağın üst qatında toxumun (cücərməsi üçün) bərabər paylanması; bir çox kənd təsərrüfatı bitkilərinin becərilməsində ən mühüm aqrotexniki üsul.
Əkin dövriyyəsi
Əkinçilik sisteminin mühüm hissəsi olub tarlada kənd təsərrüfatı bitkilərinin (həmçinin herik şumunun) vaxtaşırı dəyişdirilməsi. Üç cür əkin dövriyyəsi ayrılır: tarla, yem və xüsusi. Tarla əkin dövriyyəsində əsas sahəni taxıl, kartof, texniki bitkilər (günəbaxan, çuğundur, pambıq və s.) tutur. Yem əkin dövriyyəsində özünəməxsus şərait və aqrotexnika tələb edən bitkilər (tərəvəz, tütün, düyü və s.) becərilir. Su və külək eroziyasına məruz qalmış rayonlarda tarlaqoruyucu əkin dövriyyəsi tətbiq edilir. Kənd təsərrüfatı bitkiləri və herik şumunun nisbətinə görə əkin dövriyyəsi tipləri aşağıdakı növlərə bölünür: taxıl-herik, taxıl-herik-cərgəarası becərilən, taxıl-cərgəarası becərilən, taxıl-ot-cərgəaraları becərilən, ot-cərgəaraları becərilən, sideral. Əkin dövriyyəsində bitkilərin vaxtaşırı dəyişdirilməsi bitkinin rütubət və qida ilə təmin olunmasına şərait yaradır. Torpağın münbitliyini artırmaqda çoxillik paxlalı bitkilər xüsusi rol oynayaraq torpağın fiziki xassələrini yaxşılaşdırır. Çoxillik bitkilərin, taxılın cərgəaraları becərilən bitkilərlə, zolaqlarla becərilməsi eroziya təhlükəsini azaldır.
Əkin dövriyyəsi alaq otları ilə, kənd təsərrüfatı bitkilərinin ziyanvericiləruilə və xəstəlik törədənlərlə mübarizədə mühüm vasitə hesab olunur.
Əkinçilik sistemi
Torpağın münbitliyini artırmaq, ondan səmərəli istifadə etmək məqsədilə, yerli təbii-iqtisadi, torpaq-iqlim şəraitinə uyğun tətbiq olunan texnoloji, meliorativ və təşkilati tədbirlər kompleksi
Şeyx Lütfullah məscidi
Şeyx Lütfullah məscidi (Farsca: مسجد شيخ لطف الّله) — İranın İsfahan şəhərində yerləşir. 1602-ci ildə Səfəvi sülaləsi dövründə I Şah Abbas tərəfindən inşa edilmişdir. 1618-ci ildə tamamlanan məscid Səfəvi memarlığının şah əsərlərindən biri hesab olunur. Məscidin bərpasına 1930-cu illərdə Rza şah Pəhləvinin hakimiyyəti dövründə başlanılmış, şəhər memarlığının dirçəldilməsi proqramı çərçivəsində həyata keçirilmişdir. Bu gün məscidin fasadında görünən sənətkarlıq nümunəsi bərpa zamanı əlavə edilmişdir. Şeyx Lütfullah məscidi 163 metr eni, 513 metr uzunluğundadır və dünyanın ən qədim tarixi tikililərindən biridir. Məscidin memarı usta Hüseyn Bəna İsfahaninin oğlu Məhəmməd Rza İsfahanidir. Məscidin çölə açıq olan yeganə tərəfi meydana baxır. Bu məscid Teymurilər və Səfəvilər dövründən də əvvəl inşa edilən böyük günbəzli məqbərələri xatırladır. Yaxınlıqdakı Məscidi-Şah kimi, bu məscid də şimal-cənub oxundakı meydanla müqayisədə qiblə baxımından əyri istiqamətdə yerləşir.
Tarixi
Səfəvi dini memarlığının ən məşhur nümunələrindən biri olan məscid Meydan-ı Şahın şərq tərəfində yerləşir. Saray əhlinin şəxsi istifadəsi üçün tikilən məscidə Ali Qapı sarayından enərək getmək mümkündür. Həmin meydanın cənub tərəfində digər saray üzvlərinin ibadətləri üçün tikilmiş İmam məscidi yerləşir. Ali qapı sarayından bu məscidi uzun keçid vasitəsilə enilirdi. Keçid boyunca daimi mühafizəçilər yerləşdirilmişdir ki, onların məqsədi hərəmin qadınlarını buraya daxil ola biləcək kənar şəxslərdən qorumaq idi. Əsas girişdə də mühafiizəçilər varidi və məscidin qapıları hər zaman qapalı saxlanılırdı. Günümüzdə bu qapılar ziyarətçilərin üzünə açıqdır və keçid artıq istifadə olunmur.
Tarixi mənbələrə əsasən məscid əvvəllər müxtəlif adlarla anılmışdır. Cünabadi buranı "Qubbat Məscid" yəni günbəzli məscid, müasir tarixçi İsgəndər bəy Münşi isə paklıq və gözəllik məscidi adlandırmışdır. Digər tərəfdən isə avropalı səyyahlardan Şarden məsciddən günümüzdəki adı ilə bəhs etmişdir. 1602–1618 illəri arasında inşa edilən məscid əvvəllər Sədr və Fətullah məscidi kimi tanınsa da, sonradan Şah Abbasın qayınatası, şiə alimi Şeyx Lütfullahın adını daşımaqdadır.Onun haqqında mənbələrdə yetəri qədər məlumat yoxdur. Şeyx Lütfullah Livanda yaşayan şiə alimlərindən biri olmuşdur. Daha sonra Şah Abbasın dəvəti ilə əvvəlcə Məşhəd və Qəzvinə, daha sonra İsfahana gəlmiş burada yaşamağa başlamışdır. Daha sonra Şahın xahişi ilə bu məsciddə dua edib, dərs deməyə başlamışdır.
Sarayın və məscidin meydanda birgə inşası Səfəvi hakimiyyətinin həm nəzəri, həm də praktiki olaraq dünyəvi və ruhani köklərini simvollaşdırır. Xaricdəki və daxildəki ərəb yazılarının məzmunu da binanın bu rolu ilə bağlıdır. Məscidin tikinti kitabələri və günbəz çarxı yazıları Əli Rza Abbasinin əsəridir. Kitabələrdə adı keçən digər ustalar isə Bəkir-i Bənna və Məhəmməd Rza Hüseyn İsfahanidir.
Strukturu
Giriş qapısı, Qapalı Çarşı və İmam məscidinin qapıları kimi, girintili yarım ay şəklindədir. Həmçinin Məscid-i Şahda olduğu kimi, məscidin aşağı fasadı və giriş qapısı mərmərdən tikilmiş, həft-rangi kirəmitlər isə strukturun yuxarı hissələrini bəzədilmişdir. Məscidi bəzəyən xəttatlıq nümunələrinin və kirəmitlərin işlənməsinə usta xəttat Əli Rza Abbasi nəzarət etmişdir. Giriş qapısındakı kitabədə Rza Abbasi tərəfindən yazılmış və burada tikintinin başlama tarixi qeyd olunmuşdur. Meydanın şimal-cənub istiqaməti ilə qiblənin cənub-qərb istiqaməti bir-birinə uyğun gəlmir. Fars memarlığında pāshnah (پاشنه) adlanan bu xüsusiyyətə əsasən günbəzin giriş eyvanının tam arxasında deyil bir qədər sağında yerləşir.
Məsciddə 3 əsas işıq mənbəyi vardır ki, bunlardan birincisi məscidin şimal- şərq girişinin üzərindən yansıyan və şəbistanın cənub-şərq divarlarını işıqlandıran mənbədir.
İkinci mənbə .günbəz yerləşən otağın şərq divarında quraşdırılmış taxta torlar vasitəsilə daxil olan işıqdır. Üçüncü mənbə isə divarların günbəzlə birləşdiyi və günbəzin altındakı məkanı işıqlandıran günbəzin altındakı torlardan əks olunan işıqdır. Günəş işığının yansıması məkanı işıqlandırmaqla yanaşı həm də abidəyə mistik ab-hava qatır. thumb|269x269px|Məscidin daxili görünüşü Ziyarətgahın "hərim" hissəsi Səfəvi memarlığında ən mükəmməl balanslaşdırılmış monolit tikililərdən biridir. Məscidin döşəməsi əsasən mavi rəngli kirəmitlərlə örtülmüşdür. Kafel və oyma mərmərlərlə bəzədilmiş eyvan xüsusilə diqqəti cəlb edir. Kvadrat interyerin firuzəyi rənglə haşiyələnmiş, naxışlı yazı və gül motifləri ilə bəzədilmiş 8 kəskin tağla əhatə olunmuşdur. Tağların yuxarı hissəsi dairəvi qasnağı dəstəkləyən geniş künclüklərin keçid nöqtəsidir. Günbəz 43 metr hündürlükdə yerləşir və onun çevrəsi otuz iki tağlı pəncərələrlə ilə əhatə olunub. Bunlardan biri günəş işığını daxil edən arabesk şəbəkəsi ilə açıq, digəri isə pərdə kimi örtülü formadadır. Günbəzin daxili səthi başdan-ayağa gül qıvrımlarından ibarət naxışlı torlarla toxunmuş kirəmitlərlə örtülmüşdür. Düz kərpic üzərində şirli mozaika plitələrlə bəzədilmiş səkkiz pilləli sivri oval fiqurların ölçüsü günəş şüasına doğru yüksəldikcə azalır və günbəzi olduğundan daha hündür göstərərək məkan illüziyası yaradı. Tavandakı sarı günəş motivi bütün parlaqlığı ilə içəriyə günəş işığını əks etdirirmiş təəssüratını yaradır. Məscidin günbəzinin bu orijinal daxili dizaynı son illərdə bir çox bircildlik quruluşu Səfəvi memarlığının və dekorasiya sənətinin unikallığının nümunəsidir. Lütfullah məscidinin və Təbrizin Göy məscidinin günbəzinin quruluşunun Yəzdin Təft şəhərindəki Şah Vəli məscidinin dizaynından ilhamlanıldığı güman edilir.
Məşhur Ərdəbil xalçasının motivləri ilə günbəzin dizaynı eynidir. Bundan başqa dünyanın ən böyük xalçası hesab edilən "Möcüzələr xalçası"nın toxunarkən dizaynında bu günbəzdən təsirlənilmişdir. Təsəvvüf filosofu Sührəvərdinin varlığın vəhdətinə dair təsəvvürlərinin də günbəzin daxili tərəfindəki bu naxışla əlaqəli olduğu ehtimal edilir.
Şah Abbas sarayının aparıcı xəttatı Əli Rza Abbasi girişi və giriş qapısının üzərini Şah Abbas, İmam Hüseyn və Musanın soyundan gələnlərin adları və titulları ilə bəzəmişdir. left|thumb|303x303px|Günbəzin içəridən görünüşü Məscidin kitabəsində məscid tikilən zaman Şah Abbası narahat edən problemlər- Sünnilikdən fərqli olaraq On iki Şiəliyin müəyyənləşdirilməsi zərurəti və Osmanlı işğalına qarşı müqavimət öz əksini tapmışdır. Günbəzin camaat tərəfindən görünən çöl hissəsində, mavi zəmində ağ kaşı ilə yazılmış kitabədə Qurandan üç surə (fəsildən)vardır; əl-Şəms, əl-İnsan və əl-Kövsər. Surələrdə pak bir ruhun doğruluğu və Allahın yolunu inkar edənlərin cəhənnəmdəki aqibəti vurğulanır (çox güman ki, Osmanlı türkləri nəzərdə tutulur). Namaz otağına daxil olanda mürəkkəb arabesk naxışlı mavi, sarı, firuzəyi və ağ rəngli kaşılarla örtülmüş divarlarla diqqəti cəlb edir. Hər küncdə Quran ayələri görünür, şərq və qərb divarlarında isə Şeyx Bəhainin şeirləri var. Mehrabın ətrafında on iki şiə imamının adları, kitabədə isə Şeyx Lütfullah, ustad Muəhmməd Rza İsfahani (mühəndis) və Bəkir əl-Bənnanın (onu yazan xəttat) adları yazılmışdır.
''1. Kitab əhlindən kafir olan kəslər və müşriklər özlərinə açıq – aydın bir dəlil gəlməyincə (səmavi kitab gətirmiş, ərəb olan, Məkkəli Peyğəmbərin gəlməsi barədə bir-birilə mübahisə etməkdən və çəkişmədən) ayrılmadılar. (Kitab əhli onun gəlməsini iddia, müşriklərsə onu inkar edirdilər, dəlil gəldikdən sonra birləşib onun əleyhinə çıxdılar);''
2. (Bu dəlil isə) pak səhifələri (onlara) oxuyan, Allah tərəfindən göndərilmiş (peyğəmbər)dir.
3. Onlarda (o səhifələrdə) sabit və möhkəm yazılar (əqlə uyğun olan və nəsx olunması mümkün olmayan İlahi hökmlər və mərifətlər) vardır.
''5, halbuki onlara (bu səmavi kitabda) yalnız bu əmr edilmişdi ki, öz etiqadlarında, dinlərində və itaətlərində Allaha ixlasla və Haqqa dönərək ibadət etsinlər, namaz qılsınlar və zəkat versinlər. Sabit və möhkəm din budur!''
''6. Şübhəsiz, kitab əhlindən (İslama qarşı çıxıb) kafir olanların və müşriklərin yeri Cəhənnəm odudur. Onlar orada əbədi qalacaqlar. Onlar yaradılmışların ən pisidir.''
''8. Onların Rəbbi yanındakı mükafatları (evlərinin və ağaclarının) altından çaylar axan Ədn cənnətləridir. Onlar orada əbədi qalacaqlar. Allah onlardan razıdır və onlar da Allahdan razıdırlar. Bu (mükafat) öz Rəbbindən qorxan kəslər üçündür."''
Tağın aşağısında üfiqi xətlə yazılan yazılar Qurandan deyil. Burada yazılır ki, Allahın bərəkəti (şiə) şəhidlərin üzərinə olsun. Sağ divardakı Şeyx Bəhainin şeirində isə On dörd pakdan (Məhəmməd, Fatimə və on iki imamdan) kömək diləyir, günbəzin daxili hissəsindəki yazılar isə sədəqə, namaz və dürüstlüyün fəzilətlərini, İslama və onun peyğəmbərlərinə tabe olmağın düzgünlüyünü vurğulayır.
Hərimdə olduğu kimi, günbəz və fasadın kirəmit örtüklərinin çoxu Səfəvilərin süqutundan sonra zamanla məhv olmuşdur. Məscidin bərpasına 1930-cu illərdə Rza şah Pəhləvinin hakimiyyəti dövründə başlanılmış, şəhər memarlığının dirçəldilməsi proqramı çərçivəsində həyata keçirilmişdir. Bu gün məscidin fasadında görünən sənətkarlıq nümunəsi bərpa zamanı əlavə edilmişdir. Fasadın aşağı hissəsi mərmərlə qarış şəkildə bəzədilmişdir. Mərkəzdə sıx bitki və gül naxışları ilə bəzədilmiş şirəli keramika (tünd rəngli), yuxarı hissəsində isə kitabə kəməri vardır. Məscidin portalında 1963-cü ildə edilən dekorasiyada gümüş naxışlı ornamentlərdən və farsca nəstəliq xətti ilə yazılmış yazılardan istifadə edilmişdir. Şeyx Lütfullah məscidinin günbəz dekorasiyası sonradan Tehranda Mərmər sarayın tikintisində də tətbiq edilmişdir.
Günbəzin interyerinin dizaynı Tehrandakı Azadi meydanının dizaynına da ilham vermişdir.
Sumqayıt bələdiyyələri
Sumqayıt bələdiyyələri — Sumqayıt şəhərində fəaliyyət göstərən bələdiyyələr.
Tarix
Azərbaycanda bələdiyyə sistemi 1999-cu ildə təsis olunub.
Nal
thumb|At nalı thumb|Nalbənd Nal — at, eşşək, öküz və bənzəri heyvanların ayaqlarını zədələnmədən qorumaq üçün istifadə olunan, əksər hallarda metaldan, bəzən də qismən, yaxud tamamilə müasir sintetik materialdan düzəldilən əşya. Az da olsa, bəzi hallarda nalların yapışdırılan formalarına rast gəlinir. Heyvanların ayaqlarına nal vuran şəxsə nalbənd deyilir.
Xənədanlıq simvollarında
İngiltərənin ən balaca tarixi əyaləti olan Rutlandın bayrağında meşə palamutları səpələnmiş sahəyə qoyulmuş qızıl nal təsvir olunmuşdur.
NGC 2514
NGC 2514, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Xərçəng bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Pablo Ferro
Pablo Ferro — Müxtəlif film layihələri üçün müxtəlif dizaynlar yaradan Kuba əsilli amerikalı qrafik sənətçisi və dizayneridir.
Həyatı və karyerası
Öz adına qurduğu filmlər üçün dizaynlar yaradan "Pablo Ferro Film" firmasının sahibi olmuşdu.
Sənətçinin qatqı verdiyi layihələr arasında, Dr. Strangelove, A Clockwork Orange, və Bullitt kimi layihələr var.
Ölümü
Pablo Ferro 16 noyabr 2018-ci ildə, 83 yaşında Sedona, Arizonada sətəlcəmdən dünyasını dəyişmişdir.
Joze Saramaqo
Joze Saramaqo ( [ʒuˈzɛ ðɨ ˈsozɐ sɐɾɐˈmaɣu]; ) — Portuqaliya yazıçısı, şairi, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1998).
Həyatı
Portuqaliya yazıçısı Joze Saramaqo Lissabon yaxınlığındakı kəndlərin birində, torpaqsız kəndli ailəsində doğulmuşdu. Onun iki yaşı olanda Saramaqo ailəsi daha yaxşı qismət ardınca paytaxta köçmüşdü. Əslində, ailənin əsl soyadı Sousa idi, lakin kənddə onları Saramaqo kimi tanıyırdılar. Atası doğum şəhadətnaməsi alanda dərman bitkisi (yabanı turp) anlamında olan bu sözü oğluna soyad kimi yazdırmışdı.
Valideynlərinin imkansızlığı ucbatından Joze Saramaqo normal təhsil ala bilməmişdi. Sadəcə texniki peşə məktəbini bitirmişdi. Bir neçə il avtomobil təmiri emalatxanalarında mexanik işləmişdi. Daha sonra jurnalist və tərcüməçi kimi həyatda yerini tapmağa çalışmışdı. 1947-ci ildə ədəbi debütü kimi "Günah torpağı" adlı ilk romanı çap etdirsə də, əsər soyuq qarşılanmışdı. Bu acı həqiqətdən nəticə çıxaran Saramaqo hələ həmvətənlərinə deməyə bir sözünün olmadığını başa düşmüşdü. Ona görə də yeni əsərlərinin çapına tələsməmişdi. Yazıçının susması düz 19 il davam etmişdi. Yalnız 1966-cı ildə Joze Saramaqo "Mümkün şeirlər" kitabı ilə yenidən böyük ədəbiyyata qayıtmışdı.
Bu baxımdan bir sıra həmkarları ilə müqayisədə Saramaqonun ədəbi istedadı gec parlamışdı. O, yalnız 60 yaşın astanasında adını məşhurlaşdıran əsərini — "Torpaqdan qalxanlar" (1980) ailə saqasını çap etdirə bilmişdi. Ölkəyə onilliklər boyu sağ təmayüllü rejimin – Salazar diktaturasının hakim kəsildiyi dövrdə Portuqaliya kəndlilərinin cəmiyyətin şüurlu vətəndaşlarına çevrilməsi prosesini əks etdirən bu roman Saramaqonun yalnız bədii deyil, həm də siyasi yetkinliyinin təzahürü idi. 1969-cu ildə o, həyatının mühüm seçimini edərək gizli fəaliyyət göstərən Portuqaliya Kommunist partiyasının üzvü olmuşdu.
Marksist inancları və təsiri yazıçının bir sıra əsərlərində, xüsusən də "Torpaqdan qalxanlar" və "Məbəd haqqında xatirələr" (1985) romanlarında daha bariz şəkildə əks olunmuşdu. Həcminin böyüklüyünə baxmayaraq hər iki romanın keçmiş SSRİ-də rus dilində nəşr edilməsi də bunun göstəricisi idi, lakin Saramaqo çoxcəhətli istedada malik sənətkar olduğundan marksist-leninçi ideya çənbəri ona fikirlərini sərbəst ifadə etməyə, bədii ideyalarını sona qədər gerçəkləşdirməyə mane ola bilməmişdi.
Bir sıra tədqiqatçılar Joze Saramaqonun yaradıcılıq üslubunu sehrli realizm adlandırır və onun əsərlərini Markes, Borxes, Kortasar kimi Latın Amerikası yazıçılarının bədii üslubu ilə müqayisə edirlər. Əslində, istənilən yazıçıya şərəf gətirən belə müqayisə portuqal müəllifini heç vaxt razı salmamışdır. O, öz yazı tərzini və üslubunu müəyyənləşdirərkən daha çox dünya ədəbiyyatının Servantes və Qoqol kimi klassiklərinin əsərlərindən öyrəndiyini bildirmişdir. Saramaqo özünün demək olar ki, bütün əsərlərində humanizm prinsiplərinə sədaqətini nümayiş etdirir, lakin bunu ənənəvi yolla deyil, nağılların, miflərin, müxtəlif uydurma, xəyali və fantasmaqorik ünsürlərin köməyi ilə reallaşdırır.
"Daş bərə" (1986) adlı antiutopiyasında portuqal yazıçısı İberiya yarımadasının materikdən ayrılaraq Atlantik okeanında sərbəst səyahətə çıxmasını və bu yeni torpaqda baş qaldıran problemləri təsvir etmişdir.
Son illərdə yazıçı "Mağara" (2000) romanını bitirərək "Korluq" (1995) və "Bütün adlar" (1997) əsərləri ilə başladığı trilogiyanı tamamlamışdır. 2005-ci ildə "Ölüm fasiləsi" (2005) pritça-romanını çap etdirmişdr. Bu alleqorik roman süjet xəttinin gözlənilməzliyi ilə Saramaqonun bədii təxəyyül imkanlarının nə qədər geniş olduğunu bir daha göstərmişdir.
Joze Saramaqo yalnız marksist və ateist deyildir. O, həm də sionizmə qarşı barışmaz və qətiyyətli mövqeyi ilə tanınır. 2000-ci ildə İsraildə və işğal altındakı torpaqlarda ərəb əhalinin vəziyyəti ilə tanış olduqdan sonra Portuqaliya yazıçısı yəhudilərin Fələstin ərəbləri üçün yaratdıqları dözülməz şəraiti İkinci Dünya müharibəsi illərində faşistlərin Osvensim həbs düşərgəsinin məhbuslarını saxladıqları dəhşətli şəraitlə müqayisə etmişdi. İsrail xarici işlər nazirliyi yazıçının bu sözlərinə kəskin bəyanatla cavab vermişdi. Geri çəkilməyən və fikirlərinin həqiqət olduğunu bir daha vurğulayan Saramaqonun əsərləri bundan sonra İsraildə rəsmən qadağan edilmişdi.
Joze Saramaqo 2010-cu il iyun ayının 18-də Kanar adalarının Tias bələdiyyəsində vəfat etmişdir.
Şatelperron (kommuna)
Şatelperron  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Jalinyi-syur-Bebr kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vişi.
INSEE kodu — 03067.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 144 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 82 nəfər (15-64 yaş) arasında 64 nəfər iqtisadi fəal, 18 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 78.0%, 1999-cu ildə 70.9%). Fəal olan 64 nəfərdən 56 nəfər (31 kişi və 25 qadın), 8 nəfər işsiz (3 kişi və 5 qadın) idi. 18 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 9 nəfər təqaüdçü, 6 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Hafiz Şirazinin türbəsi
Hafiz üçün “Hafiziyyə” olaraq bilinən bəzəkli bir türbə, ölümündən təxminən 20 il sonra ilk dəfə Şirazdakı “Musalla Baxçaları”nda inşa edilmişdir. Bugünkü binanın sələfi olan orijinal tikili və sütunlar 1773-cü ildə Kərim xan Zənd dövründə inşa edilmişdir. Türbənin indiki vəziyyəti 1930-cu illərin sonlarında Fransız arxeoloq və memar André Godard və Maxime Siroux tərəfindən dizayn edilmişdir; Dərviş türbəsinə oxşayan günbəzi 1935-ci ildə tikilib. Türbədə su mərmərindən düzəldilmiş qəbir daşı üzərində Hafizə aid bir şeir həkk olunmuşdur.
Monsoro
Monsoro — Monsoro, Loire Vadisində yerləşən şəhəridir. 2000-ci ildən bu yana Monsoro, UNESCO-nun dünya mirası olan Loire Vadisinin bir hissəsidir.
Van Qian
Van Qian (23 aprel 1993) — Çinli xizək yürüşçüsü. Van Qian Çini 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Van Qian birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər 30 km məsafəyə skiatlon yarışlarında iştirak etdi. Qian 47:03.8 saniyəlik nəticəsi ilə 68 atlet arasında 64-cü yeri tutdu və medalçılar sırasına düşə bilmədi.
Nestor Kalandarişvili
Nestor Aleksandroviç Kalandarişvili inqilabçı lider, növbə ilə Sosialist İnqilabçısı, anarxist və nəhayət bolşevik idi. Rusiyada vətəndaş müharibəsi illərində Şərqi Sibirdə partizan hərəkatının liderlərindən biri olub.
Bioqrafiya
1892-ci ilə qədər Kutaisi gimnaziyasında, sonra Tiflis müəllimlər seminariyasında oxuyub. 1895–1897-ci illərdə Rusiya İmperator Ordusunda xidmət etmişdir. Ordudan sonra seminariyada təhsilini davam etdirdi.
1903-cü ildən Sosialist İnqilabçılar Partiyasının, bir müddət Gürcüstan Sosialist-Federal İnqilab Partiyasının üzvü olub. 1905-ci il Rusiya İnqilabında o cümlədən 1905–1906-cı illər Quriya kəndli üsyanında iştirak etdi. 1907-ci ildə həbs olundu, 1908-ci ildə Sibirə sürgünə göndərildi. O, qaçdı, lakin 1912-ci ildə həbs olundu və yenidən Sibirə sürgün edildi. Fevral inqilabı zamanı azad edildi və İrkutskda anarxistlər eskadronu yaradaraq anarxo-kommunist oldu. 1917-ci ilin dekabrında Sovet hakimiyyətinin qurulmasında və İrkutskda kadet üsyanının yatırılmasında iştirak edib.
1918-ci ilin fevral–iyul aylarında Centrosibir qoşunlarına komandanlıq etdi. 1918-ci il oktyabrın əvvəllərində Kyaxtada məğlub edildi. 12 pulemyotu olan 800 nəfərlik dəstə ilə o, Monqolustan sərhəddini keçərək Xatvıl şəhərinə (sərhəddən 300 mil aralıda olan Monqol qəsəbəsi) keçdi.
1919-cu ilin martında Rusiya Kommunist Partiyasının (bolşevik) İrkutsk Komitəsi Kalandarişvili ilə əlaqə yaratdı və ona əməkdaşlıq təklif etdi. Əvvəlcə o, imtina etdi, lakin komitə dəstəni pul, silah və insanlarla təmin etməyi təklif etdi və daha sonra Kalandarişvili təklif olunan şərtlərlə razılaşdı. Dəstəyə dəmir yolunun Baykal gölündən Zima stansiyasına qədər olan hissəsi üçün fəaliyyət planı təklif edildi.
1919-cu ilin yazında və yayında Kalandarişvili dəstəsi İrkutskdan 70 verst qərbdə yerləşdi və Kitoy çayı hövzəsində fəaliyyət göstərdi. 1919-cu ilin yayında dəstə 8 qatarı relsdən çıxararaq Kitoy çayı üzərindəki dəmir yolu körpüsünü dağıtdı, daha sonra isə Kolçakitlər Kalandarişvili başçısı üçün 40 min rubl mükafat qoydular.
1919-cu ilin sentyabrında dəstə İrkutskdan şimala, Anqaranın sağ sahilinə doğru hərəkət etdi. Partizanlar məhbusların bir qismini Aleksandrovski cəzaçəkmə müəssisəsindən azad etdilər. 1919-cu ilin dekabrından 1920-ci ilin fevralına qədər Verxolensk partizan cəbhəsinin dəstələrinə komandanlıq etdi. 1920-ci il yanvarın əvvəllərində İrkutskda Sovet hakimiyyətinin qurulmasında iştirak etmişdir. 1920-ci ilin mart–aprel aylarında o, Sovet qoşunlarının Verxolensk qrupuna, 1920-ci ilin may ayından isə Uzaq Şərq Respublikasının Xalq İnqilabi Ordusunda süvari hissələrinə komandanlıq edib.
1920-ci ilin avqustunda Moskvadakı Çin hərbi missiyasında Uzaq Şərq Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin nümayəndəsi idi. 1920-ci ilin dekabrından Yakutsk vilayəti və Şimal ərazisi qoşunlarının komandanı idi. 1921-ci ilin martında Kalandarişvilinin rəhbərlik etdiyi Koreya İnqilabi Hərbi Şurası yaradıldı. Bununla belə, Kalandarişvili o zaman bütün Koreya partizanlarına komandanlıq etmədi. 1921-ci ilin martında Uzaq Şərq Respublikasında partizanların qurultayı Koreya Müharibə Şurasının tərkibini seçdi. Koreya Hərbi Şurasına tabe olan İlya Xaritonoviç Pakın rəhbərlik etdiyi Birləşmiş Saxalin Partizan Dəstəsi Koreya İnqilabi Hərbi Şurasına tabe olmaqdan imtina etdi. Xalq İnqilab Ordusu partizanları tərksilah etməyə çalışdı və 28 iyun 1921-ci ildə Amur hadisəsi nəticəsində 118-dən 400-ə qədər partizan həlak oldu (bir çoxu Zeyada boğularaq).