cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yan Hus
Yan Qusun edam edilməsi və quşçular hərəkatı
thumb|right|220px|Yan Qusun tonqalda yandırılmasını göstərən orta əsr miniatürü. Böyük bölünməyə son qoymaq üçün 1414 - 1418-ci ilərdə Kostans şəhərində yeni bir şuranın toplantıları keçirilir. Yan Qusunda bu yığıncaqlara çağrılaraq, dindirilməsinə qərar verilir. Qusun rahat və təhlükəsiz bir şəkildə Konstansa gəlməsi üçün Müqəddəs Roma imperiyasının kralı Ziqmund tərəfindən Yan Qusun həyatına təminat verilir. Şura eyni vaxtda fəaliyyət göstərən hər üç papanın fəaliyyətinin dayandırılması barədə qərar qəbul edilir. V Martin yeni Roma papası seçilir və bununlada böyük bölünməyə son qoyulur.
Günay Ağakişiyeva
Uğurları
Misir Open - 2013 link=|20x20px
Yan Hus
Yan Qusun edam edilməsi və quşçular hərəkatı
Yan Qus şura tərəfindən təşgil edilən yığıncaqlarda iştirak edir və öz fikirlərini açıq bir şəkildə müdafiə edir. Kral Ziqmundun Qusun həyatına verdiyi təhlükəsizlik təminatına baxmayaraq, Qus həbs edilir. Kilsə Yan Qusa fikirlərindən imtina etməyi və tövbə etməyə dəvət edir. Əgər belə edəcəyi halda, Qusun bağışlanacağına zəmanət verilir. Yan Qus fikirlərindən heç bir zaman imtina etməyəcəyini bildirir. Ali şuranın qərarına əsasən Yan Qus 1415-ci ilin 6 iyun tarixində kütlənin qarşısıda yandırılaraq edam edilmişdir. Qusun külləri Ren çayına səpilir.
Günay Ağakişiyeva
Uğurları
Almaniya Open - 2013 link=|20x20px
Yan Hus
Yan Qusun edam edilməsi və quşçular hərəkatı
Etnik baxımdan çex olan Yan Qusun tonqalda yandırılaraq edam edilməsi, çexlər arasında ciddi çaxnaşma saldı. Almanlara qarşı çexlərdə formalaşmış nifrət hissi, daha da gücləndi və çexlərin yaşadığı şəhərlərdə toqquşmalar yaşanmağa başladı. 1419-1434-cü illəri əhatə etmiş bu toqquşmalar Qusçular hərəkatı adı ilə tarixə düşmüşdür. Yan Qusun tərəfdarlarıda arasında fikir ayrılığı baş vermiş qusçular, radikal qusçular və liberal qusçular olmaqla iki yerə bölünür. Radikal qusçular Tobor şəhərində çəmləşdiyi üçün, çox zamanlar onlara Tobor qusçuları deyilirdi. 1431-ci ildə Bazel şəhərində toplanan şura liberal qusçuları öz tərəfinə çəkərək, radikal qusçuları təmiz aradan qaldırır. 1434-cü ildə çexlərin azadlıq hərəkatıda adlandırılan Qusçular hərəkatına son qoyulur.
Günay Ağakişiyeva
Uğurları
Bəhreyn Open - 2014 link=|20x20px
Ukrayna Open - 2015 link=|20x20px
Şəfiqə Zeynalova
Zeynalova Şəfiqə Mikayıl qızı — Azərbaycan SSR əməkdar memarı (1976); Moskva Memarlıq İnstitutunu bitirmiş ilk azərbaycanlı qadın.
Həyatı
Şəfiqə Zeynalova 26 iyun 1922-ci ildə Bakıda anadan olub. 1949-cu ildə M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitunu bitirmişdir.
Şəfiqə Zeynalova 11 may 1979-cu ildə Bakıda vəfat edib.
Əsas işləri
1942–1943-cü illərdə orta məktəbdə riyaziyyat müəllimi işləyən Şəfiqənin memar olmasını, M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun memarlıq fakültəsinə daxil olmasını məhz o məsləhət görmüşdü. Şəfiqə Zeynalova ali məktəbi bitirəndən sonra əmək fəaliyyətinə C. Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında memar kimi başladı.
1946–1948-ci illərdə tikilmiş Uşaq dəmir yolu ("Gənclik" metrosu rayonunda, Zooparkın yanında yerləşirdi, indi sökülüb) memarın sevdiyi işlərdən biri idi. Şəfiqə Zeynalova 1945–1949-cu illərdə "Azərdövlətlayihə" institutunda fəaliyyətini davam etdirdi. O, 1946-cı ildə SSRİ Memarlar İttifaqı üzvlüyünə qəbul edildi. Şəfiqə Zeynalova 1949–1952-ci illərdə Moskva Memarlıq İnstitutu Memarlıq təkmilləşdiilməsi fakültəsinin dinləyicisi oldu. O, Moskva Memarlıq İnstitutunu bitirmiş ilk azərbaycanlıdır. O, Moskvada təhsilini başa vurandan sonra 1952-ci ildə "Azərdövlətlayihə" institutundakı işinə qayıtdı və ömrünün axırınacan orada çalışdı. O, qısa ömründə bu gün də şəhərimizin sakinlərini və qonaqlarını sevindirən çoxlu binaların layihəsini işləyib hazırlamış və tikintisinə rəhbərlik etmişdir. "Bakı Soveti" (indi yenidən qurulmuş və "İçərişəhər" adlandırılmışdır) metrostansiyasının, Tarix arxivinin, Sənaye nazirliyinin binaları, Bakı, Sumqayıt, Mingəçevir, Lənkəranda yaşayış binalarının, eyni zamanda Sevil Qazıyeva, Mikayıl Müşfiq, Həzi Aslanovun heykəllərinin layihəsi və digər işlər onun peşəkarlığının, böyük və məsuliyyətli fəaliyyətinin nəticəsidir. Ş. Zeynalovanın layihələri incə zövqü, düzgün tapılmış miqyası və memarlıq həllinin yeniliyi ilə fərqlənir. Dəmirdən və şüşədən ucaldılmış ilk 17 mərtəbəli göydələnlərdən biri məhz Lüdviq Mis Van Der Roenin yaradıcılığından ilham alan Şəfiqə Zeynalova tərəfindən düşünülmüşdür. Bina "Nizami" metro stansiyasının yaxınlığında, "Azad qadın" heykəlinin arxa tərəfində yerləşir. Memar Şəfiqə Zeynalova Şıx çimərliyi yaxınlığında ucaldılmış Xəzər bioloji stansiyası binasının layihə müəllifidir. Layihə bəyənilsə də, gerçəkləşdirilməmişdir. Bu təkcə Cənubi Qafqazda deyil, bütün SSRİ-də balıq və digər dəniz heyvanları yetişdirmək üçün ən böyük və müasir stansiya olmalı idi. Memarın ideyasına görə, binalar kompleksinə laboratoriya, istehsalat korpusu, hətta delfinlərin buraxılması nəzərdə tutulmuş nəhəng hovuz və akvarium daxil olmalı idi. Bundan başqa orada dəniz faunası muzeyi açmaq və mehmanxana tikmək də planlaşdırılmışdı. Memar Şəfiqə Zeynalovanın son əsərləri indi Azərbaycan Republikası Xarici İşlər Nazirliyinin yerləşdiyi binanın və Bakı Dəmiryol Vağzalının binasının layihəsidir. 28 Aprel (indi 28 May) küçəsi onun peşəkar karyerasının zirvəsi olmalı idi. Memar həmin küçədə çoxmərtəbəli binaların tikilməsi üçün layihələr hazırlamaq barədə düşünürdü, amma ağır xəstəlik onu düşündüklərini həyata keçirməsinə imkan vermədi.
Onun müəllifi olduğu əsərlər içərisində Daşkəsənin Mədənçilər qəsəbəsində kotteclər (1948), Bilgəh qəsəbəsində yaylaq evləri (1955), Bakıda Xalq Təsərrüfatı Şurasının binası (1953, Möhsün Rəfili ilə birgə), metropolitenin "Bakı Soveti" stansiyası (1967, Tələt Xanlarov və b. ilə birgə), dəmir yolu vağzalının (1977, Y. Kozlov ilə birgə), Azərbaycan Sənaye Tikintisi Nazirliyinin (1977), Azərbaycan KP MK yanında Partiya Tarixi İnstitutunun (1978, Y. Qədimov ilə birgə) yeni binası və başqa tikililər də var. Bir sıra xatirə abidələrinin (Bakıda S. Qazıyevanın, Gəncədə Q. Hüseynlinin) layihə müəllifidir.
Cuğağıl dağı
Cuğağıl dağı - Culfa rayonu ərazisində dağ (hünd. 970,4 m). Nehrəm platosunun cənub-şərq kənarında zirvə, Gülüstan (keçmiş Cuğa) kəndindən 2 km şimal-qərbdədir. Orta Eosenin  Lütet mərtəbəsinə aid Dərəlik lay dəstəsinin maili yatan çökmə süxurlarından təşkil olunmuş yastı zirvəli günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentinin cənub-qərb cinahına aid Darıdağ-Aza qalxımının geniş cənub-qərb qanadını mürəkkəbləşdirən ikincidərəcəli submeridional istiqamətli Cuğa antiklinalının maili qərb qanadında yerləşir.
Kuzinellus sennarensis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Mikania duckei
Mikania duckei Mikania duckei Mikania duckei
Arenaria serpyllifolia
(Arenaria serpyllifolia) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mikania duckei
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sputnik-2
Tral D telemetriya sistemi ilə hər orbital turnirdə 15 dəqiqə ərzində texniki və bioloji məlumat dünyaya ötürülürdü. Günəşdən radiasiya və kosmik şüaları ölçmək üçün iki fotometr mövcud idi.
Arenaria serpyllifolia
Növ müxtəlifliyi
[[SS 2 (**
Sputnik-2
Vəzifəsi
Sputnik-2 Sergey Korolyovun dizayn ofisində "Prosteyşiy Sputnik-2" yəni "Simple Satellite-2" adlandırıldı. Ellips formasında olan peykin ölçeləri 212x1660 km həcmində idi. Layka üçün əlavə qorunma səddi var idi. Telemetriya sistemi müntəzəm informasiyanı Yerə göndərirdi. Layka yerləşdiyi qatın temperaturu orbitə çatdıqdan dərhal sonra 43 ° C-ə çatdı. Layka, təxmin edilən 10 günə qədər deyil, yalnız bir neçə saat sağ qala bildi. Sputnik 2, 162 gün orbitada qaldı və 14 aprel 1958-ci ildə Yerə qayıtdı.
Sputnik 2 və Van Allen radiasiya qurşaqları
Sputnik 2, Yerin radiasiya kəmərini dəqiq olaraq təyin etdi və şimal enliklərində zəiflədiyini söylədi. Avstraliyada, prof. Harri Mezel Sputnik 2-dən gələn siqnalları qəbul etdi və məlumatları stansiyaya göndərməyə çalışdı, lakin Sovetlər kosmik kodlarını bölüşməkdən imtina edəndə, avstraliyalılar məlumatların hərəkətini (paylaşmağı) dayandırdılar. 1958-ci ildə, Sputnik-3 layihəsində hər iki dövlət birlikdə daha faydalı məlumatlar qazanmaq üçün yaxınlaşdılar.
Aechmea drakeana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mirzə Süleyman xan Meykədə
Mirzə Süleyman xan Mirzə Əli oğlu Meykədə — Məşrutə hərəkatının fəal üzvü.
Həyatı
Mirzə Süleyman xan 1868-ci ildə anadan olmuşdu. Mirzə Əli Mustovfinin oğludur. Meykədə ləqəbli Mirzə Əli Mirzə Yusifin, o da Xələf təxəllüslü Hacı Mirzə Abdullanın oğlu, o isə Mirzə Kazım Aştiyaninin övladıdır.
Mirzə Süleyman xan ibtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Dədə-baba peşələri hesabdarlığa yiyələnmişdi. Bir çox idarələrdə maliyyə müfəttişi vəzifəsində çalışmışdı. Məşrutə hərəkatı dönəmində orduda maliyyə sahəsində xidmət edirdi. Sonra maliyə nazirliyinə yol tapıb orada işləməyə başladı.
Mirzə Süleyman xan Meykədə məşrutə hərəkatının görkəmli şəxslərindən olan Mirzə Nəsrulla Məlikəlmütəkəlliminlə dostlaşıb sonra qohum oldu.
And kondoru
And kondoru (Vultur gryphus) — Yeni Dünya leşyeyən qartalı ailəsindən olub, Cənubi Amerika quşudur və növün tək üzvü Vulturdur.
Mirzə Süleyman xan Meykədə
Həyatı
Mirzə Süleyman xan Meykədə məşrutə hərəkatından sonra da denokratiya yolunda çalışmışdı. Mirzə Yəhya Dövlətabadi yazır: "1916-cı ilin mart ayının ortalarınadək Milli müdafiə komitəsinin İsfahanda ortalarınadək Milli müdafiə komitəsinin İsfahanda qalmış başçılarından Süleyman mirzə İskəndəri, Seyid Məhəmmədsadıq Təbatəbai, Seyid Həsən Müdərris, Süleyman xan Meykədə, Sərdar Mühyi, Azərbaycan mücahidlərinin başçılarından Əmir Heşmət Nisari, Məhəmməd xan Hüseynzadə 1500 nəfərə qədər jandarm, mücahid və köçərilərə mənsub olan silahlı dəstələrilə birlikdə İsfahandan hərəkət edərək, çox çətin şəraitdə Luristan yolu ilə aprel ayının əvvəllərində Qəsri-Şirinə gəlib çatdılar. Müvəqətti hökumət İran Demokrat partiyası başçılarından Vəhidülmülkü Berlinə, Etidaliyyun partiyasının sədri Seyid Məhəmmədsadıq Təbatəbaini İstanbula səfir təyin etdi".
Şərqi Miyo
Şərqi Miyo  — Fransa da kanton, region — Cənub-Pireneylər, departament — Averon. Miyo dairəsinə daxildir.
Kantonun INSEE kodu — 1217. Şərqi Miyo kantonuna cəmi 4 kommuna daxildir, onlardan ən əsası Miyo kommunasıdır.
Əhali
2006-cı ildə əhalinin sayı 9 331 nəfər təşkil edirdi.
Elektronika (musiqi)
Elektronika - bəzi rəqs növləri ilə müxtəlif fəaliyyətlərdə fond musiqisi olaraq istifadə edilmək üzrə hazırlanan və müasir elektronik musiqinin geniş diapazonunu əhatə edən musiqi janrıdır.
Qeyri-adi ov (film, 1974)
Məzmun
Kinolent təbiətin qorunması və ziyalıların şəhərdən kəndə qayıtması kimi mühüm məsələyə həsr olunmuşdur.
Film haqqında
Film rejissor Əbdül Mahmudovun diplom işidir.
Palau
Palau — bir Okeaniya ölkəsidir. Papua Yeni Qvineyanın şimalındadır. 1994-cü ildən ABŞ himayəsindən çıxmışdır. Yerli xalq dilində adı Belaudur. Sakit okeanın şimalındadır.
328 adadan ibarətdir, sahəsi 458 km²-dir. 2013-cü il məlumatına görə əhalisi 21 min nəfərdir. Paytaxtı Nqerulmud şəhəridir (Melekeok ştatı).
Ölkə 16 ştata bölünür.
Balıq ovuna lisenziya verilməsi  ilə  ölkə  xeyli xarici  valyuta əldə  edir.
Sərdar Azmun
Sərdar Azmun (, 1 yanvar 1995 ) — 1995-ci ildə İranının Günbədkavus şəhərində anadan olub.O, İran türkmənlərindəndir. Rusiya milli futbol çempionatının yüksək liqasında çıxış edən Rubin Kazan klubunun hücumçusudur.
Aechmea echinata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Üzəngi
Üzəngi — atlanmaq üçün və at belində olanda müvazinatı saxlamaq üçün zəruri yəhər ləvazimatı. Köçərilər tərəfindən IV əsrdə icad edilməsi onların döyüş taktika və strategiyasında və silahlanmasında dəyişikliklərə gətirdi. Qılıncla və nizə ilə daha dəqiq və güclü zərbələr endirmək üçün dayaq və ox atmaq üçün at belində ayağa durmaq üçün imkan yaratdı.
Tiamat
Tamat- dünya okeanı-xaos. Şumer-babil mifologiyasına görə duzlu sularından hər şey o cümlədən tanrılar yaranmışdır. Şumer-akkad mifologiyasına - "Enuma eliş"ə görə Tiamat öz sularını Absu ilə qovuşduraraq dünyaya başlanğıc vermişdir. O, əsasən dörd ayaqlı və qamadları olan bir əzayib (div) kimi təsvir edilmişdir. Onun törətmiş olduğu tanrılar ona qarşı mübarizəyə qalxirlar. Marduk onu öldürərək cəsədini ikiyə parçalayaraq onlardan yeri və göyü yaradır.
Tariyel Abdullayev (şəhid, 1949)
Tariyel Abdullayev (tam adı: Tariyel Oruc oğlu Abdullayev; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Həyatı
1949-cu ildə Şamxor rayonunda (indiki Şəmkir rayonu) anadan olmuşdur. Bakıda 54 nömrəli tam orta məktəbi bitirmişdir. 4 nömrəli tikinti idarəsində rəngsaz işləmişdir. Bəhruz və Firuz adlı iki oğlu yadigar qalmışdır.
Qanlı Yanvar faciəsi
XI Qızıl Ordu meydanında güllə yarası almışdır. Güllə arxadan dəymiş, qarın nahiyəsindən çıxmışdır. Xəstəxanaya aparılarkən maşın yenidən atəşə tutulmuş və aşmışdır. Tariyel Xəstəxanada 4 saat əməliyyat stolunda olmuş, işıqlar söndüyündən şam işığında əməliyyatı davam etdirilmişdir. İkinci dəfə yanvarın 22-də cərrahiyyə əməliyyatı aparılmış, lakin bu əməliyyatlar heç bir müsbət nəticə verməmişdir. Yanvarın 27-si aldığı xəsarətlərdən vəfat etmişdir.
Şəhidlər xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Ünvan
Bakı, 5-ci mikrorayon, Tağızadə küçəsi, ev 38, mənzil 14.
Anthemis cupaniana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Eskimos rifi
Eskimos rifi — Frans-İosif Torpağı arxipelaqına daxil olan 3 rifdən ibarət adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.
Yerləşməsi
Adalar arxipelaqın cənubşərqində, Salm adasından 4 km cənub-qərbdə, Vilşek adasından isə 4.5 km şərqdə yerləşir. Ən iri rif 400 m uzunluğa malik ola da digərləri 100 metrdir. Rifdə hündürlük yoxdur.
Rudolf adası
Rudolf adası — Şimal Buzlu okeanda yerləşən, Frans-İosif Torpağı arxipelaqının ən ucqar şimal adasıdır. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisində yerləşir. Sahəsi 297 km² təşkil edir. Demək olar ki, bütünlüklə buzla örtülü olur.
Fliqeli burnu Avrasiya və Avropanın ən ucqar nöqtəsidir. Əslində isə daha da şimalda yerləşən burun olsa da onun xüsusi ismi yoxdur.
Tarixi
Rudolf arxipelaqın digər adaları kimi 1873-cü ildə avstriya-macarıstan espedisiyası zamanı kəşf edilmişdir. Yulius Payer tərəfindən Avstriya şahzadəsi olan Rudolfun şərəfinə adlandırılmışdır .
1900-ci ildə Umberto Kani Rudolf adasından şimal və şimal-qərbdə Peterman Torpağı və Kral Oskar Torpağı adlı adaların olmamamasını aşkarlayır.
1914-ci ildə adada Şimal qütbünə ekspedisiya edərkən ölmüş Qeorqi Yakovleviç Sedov dəfn edilmişdir. Adada meteroloji stansiya 1932-ci ildə İkinci Beynəlxalq Qütb ili cərcivəsində təşkil edilir. İlk qışlama zamanı burada N. F. Balabin dörd nəfərlik iştirak etmişdir. 1936-cı ildə adada şimal qütbünə təşkil edilən ekpedisiyalar üçün baza təşkil edilmişdir. Növbəti ildə ANT-6 təyyarəsində qütbə insanlar çatdırılmışdır.
Coğrafiyası
left|thumb Ada hər tərəfdən Şimal Buzlu okeanın suları ilə əhatələnmişdir. Cənubunda yerləşən Neymayera boğazı onu Oktyabryat adaları və Qoqenloe adasından ayırır. Ən hündür nöqtəsi 461 metr təşkil edir (Middeford buzlağı). Qərb hissəsində yerləşən Teplis buxtasında Rusiyaya məxsus Qütb stansiyası fəailiyyət göstərir.
Aechmea egleriana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kuzinellus sursum
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ziya Həsənov
Həyatı
Ziya Həsənov 1989-cu ilin 11 oktyabr günündə Ağdam şəhərində anadan olub. 2016-cı ilin 8 iyun günündə Ziya Həsənovun ölümündən sonra Yağmur adında qız övladı dünyaya gəldi.
Hərbi xidməti
Baş leytenant Ziya Həsənov 2016-cı ilin aprel ayında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən atışma zamanı qəhrəmancasına şəhid oldu.
Aprelin 5-i isə Ziya Həsənov Bərdə şəhərində, Şəhidlər Xiyabanında son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə şəhər sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və baş leytenant Həsənov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Ziya Həsənov ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
Harari xalqı
Harari - Efiopiya ərazisində yaşayan iri xalqlardan biri. Hararilərin sayı təxminən 40 min nəfərə yaxındır. Onların əksəriyyəti dini baxışlarına görə sünni müsəlmandırlar. Etnik cəhətdən Arqobba xalqına yaxındırlar.
Eremogone ursina
(Eremogone ursina) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Harari xalqı
Dil
Hararilər arasında harari, ərəb və amhar dilləri geniş yayılmışdır. Hararilər əsas etibarı ilə Afraziya dil ailəsi nin sami qrupu na aiddirlər.
Həyat tərzi
Hararilərin əksəriyyəti, demək olar ki, şəhərlərdə yaşayırlar. Onların məskunlaşdıqları əsas yaşayış məntəqələri aşağıdakılardır. Harar, Əddis-Əbəbə, Dıre-Daua və sair. Əhalinin əksəriyyətinin əsas məşğuliyyəti sənətkarlıq və ticarətdir. Ziyalıların əksəriyyəti müxtəlif xidmət sahələrində çalışırlar.
Nikah və cinslər arasında münasibətlər
Hararilər arasında nikahın 3 forması (kilsə nikahı, vətəndaş nikahı və ənənəvi nikah) geniş yayılmışdır. Kilsə nikahı daha möhkəm hesab olunur. Evlilər arasında nikah münasibətləri onlardan birinin ölümü ilə başa çatmır, təkrar nikaha daxil olmaq üçün mütləq kilsə xadimindən xüsusi icazə almalıdır. Kilsə nikahı bağlayanlar arasında boşanma hallarına nadir hallarda təsadüf olunur. Vətəndaş nikahı əsasında ailə quranların əksəriyyəti bu nikahın möhkəmliyinə inanırlar. Vətəndaş nikahı hararilər arasında geniş yayılmışdır. Ənənəvi nikah hər ay qadına müəyyən haqq ödənilmək şərtilə müəyyən müddətə bağlanır. Bunun üçün kilsənin mühasibəti tələb olunmur və tərəflər bir-birləri qarşısında heç bir öhdəlik götürmürlər. Gündəlik ailə həyatında ev təsərrüfatının idarə olunması vəzifəsi qadının üzərinə düşür. Nikahın formasından asılı olmayaraq ailədə kişi qadından üstün mövqeyə malikdir.
Kəşmir tarixi
Kəşmir — Asiyada tarixi vilayət.
Qədimdə və orta əsrlərdə Hindistan ərazisində yaranmış müxtəlif dövlət birləşmələrinin tərkibinə daxil olmuşdur. Kəşmir 1586-cı ildə Böyük Moğollar imperiyasına qatıldı. 1756-cı ildə əfqanlar, 1819-cu ildə siqhlər işğal etdilər. 1846-cı ildə ingilis müstəmləkəçiləri Kəşmiri işğal edib 7,5 mln. rupi ödənclə Cammu knyazlığına verdilər.1947-ci ilin avqustunda yaradılan müstəqil Hindistan və Pakistan dövlətləri Kəşmiri öz ərazilərinə birləşdirməyə cəhd göstərdilər.
Pakistanın Kəşmirə 22 oktyabr 1947-ci il silahlı mudaxiləsi BMT Təhlükəsizlik Şurasının vasitəçilik komissiyası tərəfindən 1 yanvar 1949-cu il tarixdə dayandırıldı. Kəşmirin şimal-qərbi Pakistanın, qalan (əksər) hissəsi isə Hindistanın nəzarəti altına keçdi. 1952-ci ilin iyulunda Kəşmirlə Hindistanın imzaladığı Dehli sazişinə əsasən Kəşmir ştat (Cammu və Kəşmir) hüququnda Hindistanın tərkibinə daxil oldu.
1956-cı il noyabrın 17-də Kəşmir Müəssislər Məclisinin qəbul etdiyi Konstitusiyaya görə, Kəşmir "Hindistan İttifaqının tərkib hissəsi" elan edildi. 1955, 1960, 1962, 1963-cü illərdə Kəşmir məsələsi üzrə BMT-dəki müzakirələr, Hindistan—Pakistan danışıqları nəticə vermədi. 1965-ci ilin sentyabrında baş vermiş Hindistan—Pakistan hərbi münaqişəsi digər dövlətlərin fəal səyi nəticəsində dayandırıldı. 1971-ci ilin dekabrında yeni Hindistan—Pakistan hərbi münaqişəsindən sonra hər iki dövlət başçısının 30 iyun—3 iyul 1972-ci il tarixlərində Simla görüşündə münaqişəli məsələləri dinc yolla nizama salmaq barədə razılıq əldə edildi. 1972-ci ilin avqustunda Dehlidə baş tutmuş Hindistan—Pakistan danışıqlarına əsasən Kəşmirdə yeni nəzarət xətti müəyyən edildi.
Pakistanın Kəşmirə olan iddiaları Hindistana nisbətən daha çox sübutlara əsaslanır.
Orta əsr
Kəşmirin tarixi də qədimdir. Hələ eramızdan min illər əvvəl bu ərazilər insanlar tərəfindən məskunlaşdırılmışdı. Qədim İpək yolunun üzərində yerləşməsi səbəbindən Kəşmir və ətraf ərazilər böyük ticarət mərkəzinə çevrilmişdi. Kəşmirin paytaxtı Sriniqar o dövrdə bölgənin ən böyük ticarət, elm və mədəniyyət mərkəzlərindən hesab edilirdi. Eramızın əvvəllərindən başlayaraq, Kəşmirdə buddizm geniş yayılmışdı. X-XI əsrlərdən başayaraq, isə Kəşmirdə İslam sürətlə yayılaraq ölkənin əsas dinlərindən birinə çevrildi. Hazırda Kəşmirin şimalında müsəlmanlar, cənubunda induislər, şərqində isə buddistlər çoxluq təşkil edirlər.
Böyük Britaniya koloniyası
1846-1947-ci illərdə Kəşmir ingilislərin nəzarəti altında olan yarımmüstəqil dövlət kimi fəaliyyət göstərib
Kəşmir problemi
XX əsrdə Hindistanla Pakistan arasında baş verən bir neçə müharibədən sonra Kəşmir adıçəkilən ölkələr, həmçinin Çin arasında bölünüb. Hazırda Kəşmir ərazisinin 85 min 846 kvadratkilometri Pakistan, 101 min 338 kvadrat kilometri Hindistan, 37 min 555 kvadratkilometri isə Çin ərazisi hesab edilir. Azad Kəşmirin ərazisi isə 72 min 971 kvadratkilometrdir. Paytaxtı Müzəffərabad olan Azad Kəşmir Pakistanla sıx müttəfiqlik əlaqələrinə malikdir. Beynəlxalq aləm tərəfindən tanınmayan bu dövlətin öz hərbi qüvvələri də var.
1832 – Maharaca Rancit Sinq komandan Ranci Qulab Sinqi 1832-ci il üsyanını yatırmaq üçün Kəşmirə göndərdi. Qulab Sinq kəşmirlilərin diri-diri dərisini soydu.
1931 (13 iyul) – Maharaca Xara Sinqə qarşı nitqlə çıxış etmiş müsəlmanın yarğılandığı Şrinahar qalası (qazamatı) önündə 13 müsəlmanı güllələdilər…
Bu ildə həmçinin Lahorda Əllamə İqbalın başçılığı ilə Bütövhind Kəşmir Komitəsi yaradıldı.
1947 – Maharaca Xara Sinqin əsgərləri yüz minlərlə Kəşmirlini məhv etdi.
1947 (27 oktyabr) -Eyni zamanda, Hindistan öz ordusunu göndərərək Cammu və Kəşmiri işğal etdi. Kəşmirlilər buna üsyan edərək, Ştatın bəzi bölgələrini azad etdilər ki, bu hissə də Azad Cammu və Kəşmir adlanır.
1986 – Hindistan tərəfindən işğal olunmuş Kəşmirdəki siyasi partiyalar 1987-ci il seçkilərində fəal iştirak məqsədi ilə Birləşmiş Müsəlman Cəbhəsi yaratdılar. Seçkilərin saxtalaşdırılması və 1988-ci ildə elektrik enerjisinin qiymətinin qaldırılması əhalidə Hindistana qarşı qəzəb oyatdı, xalq nümayişlərə çıxıb etirazlarını bildirdikdə, Hind ordusu nümayişçilərə atəş açdı, hərəkatın öncüllərini həbs etdi və komendant saatı tətbiq etməyə başladı…
Əfqanıstanın Sovet işğalından azad olunması və bütün dünyaya, özəlliklə də Şərqi Avropaya yayılan demokratiya dalğası əsrlərlə ürəklərdə tutuşan azadlıq alovunu yandırdı ki, bütün bunlar da 17 ildən artıq bir sürə davam edən etiraz və nümayiş hərəkatına gətirib çıxardı. Bu dönəmlə bağlı bəzi bigilərə diqqət edək:
1989 – Hind təhlükəsizlik ordu qüvvələri məscidi murdarladıqdan və müsəlmanları dua zamanı əzişdirdikdən sonra Kəşmir gəncləri Hind qüvvələri ilə toqquşdu.
Daxili İşlər Naziri Müfti Səidin qızını oğurladılar (əsir götürdülər), ancaq 5 gündən sonra azad buraxdılar.
1990 – Mir Vaiz Molvi Faruk öldürüldü; onun dəfn mərasimini gülləbaran edərək, 50 nəfəri həlak etdilər.
1991 – Hindistan əsgərləri Kunan Poşpura kəndində bir gecədə 23 qadının namusunu onların öz ailələrinin gözü qarşısındaca ləkələdilər, hansı ki bu hadisə dünya ictimaiyyəti tərəfindən qınandı.
Hindistan ordusunun əsgərləri 73 nəfəri öldürdülər, bundan sonra isə dəfn mərasimini güllə yağışına qərq edərək, daha 50 nəfəri şəhid etdilər.
1992 – bir olayda Hind ordusu 14 günahsız Kəşmirlini öldürdü. Sonra iğtişaşlar zamanı daha 12 nəfəri qətlə yetirdi.
1992 – Qadınların təhqir edilməsi davam edirdi. Hind təhlükəsizlik ordusu qadınların zorlanmasını Kəşmirlilərin iradəsini sındırmağa yönəlik müharibə silahı (vasitəsi) və hərbi strategiya kimi istifadə etməyə başlamışdı.
1993 – Sopor şəhəri bütünlüklə Hind əsgərləri tərəfindən yandırılmış; 40 sakin öldürülmüşdü.
1994 – Azadlıq uğrunda mübarizə güclənirdi. Hind hökumətinin başlatdığı terror beynəlxalq insan haqları müdafiəçiləri və onların fəalları tərəfindən qınansa da, davam etməkdəydi.
1995 – Britaniya insan haqları üzrə parlament qrupunun rəhbəri Erik Avbari Hindistanın işğalı altında olan Kəşmirdəki durumu çağdaş dünyanın ən dəhşətli faciəsi adlandırıb…
Hind əsgərləri müqəddəs Nurdin Vəli (Çarar Şərif) məqbərəsini yandırdılar, bütün bunlar isə müsəlmanları bərk hiddətləndirdi.
1996 – Lok Sabaya (Hindistan Parlamentinin Namayəndələr Palatası) saxta seçkilər geniş boykot olundu. Seçki keçirməyə təyin olunmuş yüz minlərlə dövlət qulluqçusu üç həftə tətil etdi.
Dünya KİV-ləri bu seçkiləri təsvir edərək onun saxta olduğunu bildirdilər. 12 nəfər ABŞ konqresmeni də Hindistan hökumətinə ünvanladıqları məktubda seçki prosesi zamanı sui-istifadə səbəbi ilə qayğılandıqlarını ifadə edirdilər.
1998 – Hind əsgərləri Şrinaharda Daud Hakanın məzarını murdarladılar.
ABŞ Departamenti və “Human Rayts Votç” təşkilatı Hind əsgərləri tərəfindən kütləvi, tələsik qətllər (bu ifadə yəqin ki qətlin öncədən, məqsədli şəkildə planlaşdırıldığını vurğulamaq amacı ilə işlənib -X.İ.) və insanların təhqir olunması hallarını təsdiq edib.
Prezident Klinton bəyan etmişdir ki, Kəşmir məsələsində əsas problemi, vasitəçilərdən imtina edərək, Hindistan yaradır.
Qoşulmayan Ölkələr Hərəkatının Sammitində çıxış edən Nelson Mandela Cammu və Kəşmir xalqlarının özgürlük uğrunda müqavimət mübarizəsini dəstəkləmişdir.
BMT-nin Baş Katibi Kofe Annan Kəşmir məsələsinin dünyanı narahat edən səbəblərdən biri olduğunu bildirmişdir.
2000 – Hind əsgərləri çoxsaylı Kəşmir müsəlmanlarını qırmaqdan başqa,Sinqapurun Şati kəndində 35 sikxi də öldürdülər və bu iyrənc cinayətin məsuliyyətinin yaraqlıların üzərinə atılması böyükçaplı etirazlara səbəb oldu.
2001 – Hindistan Pakistanın sərhədinə misli-bərabəri olmayan sayda hərbçi yeridərək Kəşmir məsələsinə görə Pakistanı təhdid edirdi. 2002 – Hind əsgərləri masqalanaraq günahsız insanlara atəş açaraq onları qətlə yetirirdilər.
Bütün Partiyaların Hürriyət Konfransının öndəri Arns Abdul Qəni də öldürüldü.
Hindistan beynəlxalq müşahidəçilərə Kəşmirdə səslərin sayılmasına nəzarət etməyi imtina etdi. Bu səbəbdən Kəşmirlilər də seçkini boykot etməli oldular.
Beynəlxalq Bank, İngiltərənin Xarici İşlər Katibi və Fransanın Xarici İşlər Nazirliyi uyardı ki, Kəşmir böhranı nüvə müharibəsinə səbəb ola bilər.
NATO liderləri də Subqitədə gərginlikdən dolayı rahatsızlıqlarını dilə gətirdilər.
İngiltərənin Xarici İşlər Katibi D.Strau bildirdi: “Biz Hindistanla Pakistan arasında sərhədi yetərincə ayırmadığımıza görə ciddi səhvə yol verdik”.
2003 – Hind əsgərləri 17 nəfər Kəşmirlini Damxal Xancorporda və 18 nəfərini Curezdə (Baqramola) öldürdülər.
Pakistan Prezidenti Pərviz Müşərrəf demişdir ki, Pakistan Kəşmirdən hərbi qüvvəsini çəkə bilər, hərgah Hindistan da eyni hərəkəti etməyə razılıq verərsə.
ABŞ Dövlət Katibinin Yardımçısı (Müavini) Riçard Armitaq qeyd edirdi ki, Fələstindən savayı, Kəşmir də dünyanın ən təhlükəli yeridir.
Bəzək daşları
Bəzək daşları - yüksək sərtliyi, gözəl rəngi, yaxud naxışları ilə seçilən, cilalanan və pardaxlanan şəffaf, rəngsiz və rəngli qiymətli, yarımqiymətli minerallar və süxurlar. Zərgərlikdə, bədii və dekorativ məmulatlar hazırlanmasında istifadə edilir. Bəzək daşları üç sinifə bölünürlər: I sinifə – nefrit, lazurit, sodalit, amozonit, rodonit, malaxit, avanturin, dağ billuru, kvars, əqiq, yəşəm, vezuvian, çəhrayı kvars və b.; II sinifə — lepidolit, serpentin, selenit, obsidian, mərmər oniks, diatomit, fluorit, kəhrəba və s.; III sinifə — gips, mərmər, porfirlər, bəzi kvarsitlər, labrodorit, aqalmatolit, steatit və b. daxildir.
Aechmea emmerichiae
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çəmənlik bənövşəsi
thumb| (Viola arvensis) — cinsinə aid bitki növü.
'Viola arvensis'' Murr. — Çöl bənövşəsi ('''Ətirli bənövşə, ingilis bənövşəsi)
Viola tricolor L. — Üçrəng bənövşə (Üççiçəkli bənövşə, alabəzək bənövşə, alabəzək gözlər, ivan-damarya)
Botaniki xarakteristikası
Bir və ya ikiillik bitkidir. Gövdəsi sadə budaqlanan, dikduran və ya azacıq əyilmiş, qabirğalı və tükcüklü olub, hündürlüyü 10–45 sm-ə bərabərdir. Yarpaqları qısa yumurtavari-üçbucaqşəkilli və ya uzunsov-yumurtavari, dişcikli, dairəvi, pazşəkilli əsasa malik olmaqla, uzun saplaqlıdır. Yuxarı yarpaqları uzunsov-neştərvari, künclü, kənarları düyünlü, qısasaplaqlı olmaqla, demək olar ki, oturaqdır. Yarpaqları lələkşəkilli-bölünmüş olub, iri paycıqla qurtarır. Çiçəkləri tək, düzgün olmayan əyilmiş uzun çiçək ayaqcığından ibarətdir. Kasacığı 5, xətti-neştərvari yarpaqcıqlardan, əsası fırlı dişciklərdən, 2 yuxarı yumurtaşəkilli, 2 yan ellipsşəkilli, göyümtül-bənövşəyi, aşağı hissəsi isə iri, dairəvi tozcuqdan tərs üçbucaqşəklli sarı və kənarları bənövşəyi rənglidir. Çöl bənövşəsinin çiçəyinin kənarları kiçik, kasacıq ləçəkləri uzun olmayan, yuxarı ləçəkləri ağ, ortasındakılar isə parlaq-sarı olur. May ayından sentyabr ayına qədər çiçəkləyir.
Zəif iyli, özünəməxsus şirin dadlı və seliklidir.
Meşə və talalarda, çəməklik və çöllərdə, təpəciklərdə, pöhrəliklərdə, alaqotu olan bostanlarda, yol kənarlarında rast gəlinir.
Çiçəkləmə zamanı (may-iyun) toplamaq lazımdır. İti bıçaq və oraqla 5–10 sm hündürlükdə kəsilərək toplanılır. Xammal toplandıqdan sonra günəşli havada çardax və digər qapalı yerlərdə qurudulmalıdır. Süni qurudulma 40оС temperaturda quruducu şkafda aparılmalıdır. Quru xammalın çıxım faizi 20–22% olur. Quru yerlərdə, qablaşdırılmış kisələrdə (3 il) saxlanılır.
Tərkibi və təsiri
Tərkibində askorbin turşusu, salisil turşusu (0,087%), selik (9,5%), ursol turşusu, karotinoidlər, saponinlər, acı maddələr, qan təzyiqini aşağı salan maddələr, flavonoidlər (rutin, violantin, C qlükozidlər: viteksin, izoviteksin, orientin, izoorinetin, vionaltin, viçetin-2, antosian: salisil turşusunun metil efiri, karotinoidlər, saponinlər və selik (25%) vardır. Çiçəklərində efir yağı və antosian qlükozidləri (vionaltin, delfidinin 3-qlükozid, peonidin 3-qlükozid), köklərində isə az miqdarda alkoloidlər vardır.
Öskürəkkəsici və sidikqovuvu dərmandır. Otunun tərkibində karotinoidlər, askorbin turşusu, selik, salisil, ursol turşuları, flavonoidlər, saponinlər və digər fenol birləşmələri vardır. Kökündə vieloemadin alkaloidi olduğundan qəbulu zamanı qusma yaradır.
Xammalı bitkinin yerüstü orqanlarıdır. Xammalından məhlul və ekstrakt hazırlanır ki, öskürəkkəsici və sidikqovucu maddə kimi müvəffəqiyyətlə tətbiq edilir. Ağciyər və yuxarı tənəffüs yollarının iltihabı xəstəliklərində, burun-udlaq xəstəlikləri, xüsusən difteriyada öskürəkkəsici dərman kimi istifadə olunur. Böyrək və sidikçıxarıcı yollarının xəstəliklərində, sidikqovucu və iltihabsorucu dərman kimi müvəffəqiyyətlə istifadə olunur. Tərqovucu və "qan təmizləyici", oynaq, dəri xəstəliklərində, frunkulyoz, səpki, diatez və ekzema xəstəliklərində tətbiq edilir. Oynaq və dəri xəstəliklərində vanna kimi xaricə tətbiq edilir. Otunun dəmləməsi öskürəkkəsici, sidikqovucu olduğundan difteriya və bronxit zamanı istifadə edilir. Son zamanlar bitkinin farmakoloji tədqiqatında onun allergiya əleyhinə aktivliyi aşkar edilmişdir. Tərkibində bioloji aktiv maddələrin çox olması onun kosmetologiya sahəsində də müvəffəqiyyətlə istifadə olunmasına zəmanət verir. Belə ki, dəmləməsini üzə islatma şəklində qoymaqla, sifətdə və saçda yağlı seborreyanı, sıyrıntıları və irinli yaraları müalicə etmək mümkündür.
1–2 xörək qaşığı bitkini 500 ml qaynar suda dəmləyərək (termosda) qəbul etmək lazımdır (sutqalıq doza). Məhlulu (10,0 : 200,0) 1 xörək qaşığı gündə 3 dəfə qəbul edilməlidir.
2 çay qaşığı bitkini 250ml suda 5 dəqiqə ərzində dəmləmək lazımdır. Fincanla gündə 2–3 dəfə (öskürək olarsa tərkibinə bal qarışdırmaq lazımdır) qəbul etmək lazımdır. 24 saatdan çox müddətə içmək məsləhət deyil.
Xalq təbabətində nevroz, ürəkdöyünmə və halsızlıqda istifadə olunur.
Əks göstəriş — Qlomerulonefrit, hepatit.
Şərqi Rodez
Şərqi Rodez  — Fransa da kanton, region — Cənub-Pireneylər, departament — Averon. Rodez dairəsinə daxildir.
Kantonun INSEE kodu — 1228. Şərqi Rodez kantonuna cəmi 3 kommuna daxildir, onlardan ən əsası Rodez kommunasıdır.
Əhali
2006-cı ildə əhalinin sayı 14 395 nəfər təşkil edirdi.
Mikania chevalieri
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qazmada rejim (film, 1940)
Film haqqında
Film saxlanılmayıb.
Makroassembler
Makroassembler (ing. macro assembler, ru. макроассемблер) - makroəvəzləməni və makrogenişlənməni yerinə yetirməyə imkan verən assembler; yəni bir neçə göstərişdən ibarət makros təyin etmək olar və sonra onun adını proqramda istifadə etməklə həmin operatorların yenidən yazılmasından qurtulmaq olar. Məsələn, swap (yerdəyişmə) adlandırılan aşağıdakı makrokomanda iki dəyişənin qiymətini bir-biri ilə əvəzləyir:
swap makrosunu təyin etdikdən sonra proqrama “swap a,b” tipli komanda əlavə etmək olar; translyasiya zamanı bu komanda makrosun komandalar ardıcıllığı ilə əvəzlənəcək.
Ədəbiyyat
İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Mirzənağılı
Mirzənağılı — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Əhmədalılar inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Mirzənağılı kəndi XVIII əsrin ikinci yarasında salınıb. Kənd əhalisi öncə Məhəmmədhəsən ağa İbrahimxəlil xan оğlu Sarıcalı-Cavanşirə, оnun vəfatından sоnra isə оğlu Cəfərqulu xana vergi ödəyirdi. 1823-cü ilə bağlı rus qaynağında göstərilir ki, kənd Cəfərqulu xana məxsusdur. Kənddə xana vergi ödəyən 10 ailə yaşayırdı. Vergi ödəməyənlər: Kasıb 3 tüstü, dul 1 tüstü. 1842-ci ilə bağlı rus qaynağında qeyd оlunur ki, kənd Cəfərqulu xana bağlıdır. Kənd əhli Çaxırlı tоrpağında qışlayır. Dövlət tərəfindən kəndin əhalisi siyahıya alınıb. Həmin siyahıda 14 tüstünün əhalisi göstərilir.
5 yanvar 1994-cü ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Yaxın tarix
1993-cü ilin oktyabr ayında ermənilər kəndi işğal edib və buradakı bütün evlər yandırılaraq dağıdılıb. 1994-cü il yanvarın 5-i Horadiz əməliyyatı zamanı kənd işğaldan azad edilib. 2010-cu ilə qədər Mirzənağılıda 14 ailə yaşayıb. 2009-cu ilin noyabrında dövlət xəttiylə kənddəki 75 ev bərpa edilib. Kənd sakinlərinin də yarısı artıq evlərinə qayıdıb. Kənddə evlərin bərpası ilə yanaşı infrastruktur da yenidən qurulur. Artıq qaz çəkilişi yekunlaşıb. İçməli su problemi aradan qaldırılıb. Kəndin yol problemi də aradan qaldırılıb.
Toponimikası
Mirzanağılı oyk. Füzuli rayonunun Əhmədalılar i.ə.v.-da kənd. Düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsini Mirzənağılı nəslinə mənsub ailələr saldığına görə həmin nəslin adı ilə adlandırılmışdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 252 nəfər əhali yaşayır. Hazırda 75 evdən ibarət olan kəndin əhalisi 352 nəfərdir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
2012-ci ilin fevralın 15-də Mirzənağılı kəndinin əhalisinə yeni çəkilmiş boru xətti vasitəsilə ilk dəfə təbii qaz verilməsinə başlanmışdır. Birpilləli sistem olmaqla ümumi uzunluğu 3,5 kilometr olan müxtəlif diametrli daşıyıcı və məhəllədaxili qaz kəmərləri çəkilib, 70 ədəd qaz sayğacı quraşdırılıb. Kəndə təbii qazın verilməsi ilə əlaqədar həmin gün kənddə tədbir keçirilmişdir.
Elə həmin il kəndin içməli su ilə təmin olunması məqsədi ilə artezian quyusu istifadəyə verilmişdir.
Kuzinellus torulosus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Aechmea entringeri
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Beynəlxalq Peşəkar Futbolçular Federasiyası
Beynəlxalq Peşəkar Futbolçular Federasiyası və ya qısaca FİFPro ( - FIFPro) — peşəkar futbolçuların beynəlxalq həmkarlar ittifaqı təşkilatı.
Aran (Lerik)
Aran — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Kirəvud inzibati ərazi vahidində kənd.
Beynəlxalq Peşəkar Futbolçular Federasiyası
Tərkibi
Hazırda FİFPro Avropa, Afrika, Latın Amerikası, Okeaniya və Asiya bölgələrini təmsil edən 43 milli assosiasiyanı birləşdirir.
Aran (Lerik)
Coğrafiyası
Dağətəyi ərazidədir.
Zahid Abdullayev
Zahid Abdullayev (tam adı: Zahid Abdulla oğlu Abdullayev; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Həyatı
1959-cu il martın 5-də Xaçmaz rayonunun Yataqoba kəndində anadan olmuşdur. Bakı Elektrik Maşınqayırma zavodunda fəhlə işləmişdir. Həmin zavodda işləyən Zeynəb Abdullayeva ilə ailə həyatından Ramil və Tural adlı oğulları və Ramilə adlı qızı yadigar qalmışdır.
Qanlı Yanvar faciəsi
Səlyan kazarması istiqamətində başından aldığı güllə yarasından həlak olmuşdur.
Xaçmaz rayonunun Yataq-oba kənd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Ünvanı
Bakı, Profsoyuznaya küçəsi 97, mənzil 106.
Xatirəsi
Doğulduğu kənddə yerləşən tam orta məktəb onun adını daşıyır.
Radio ölkəsində qətl (film, 1994)
Məzmun
1939-cu ildə yeni radio şəbəkəsinin Çikaqonun İllinoys şəhərində yerləşən WBN stansiyasında əsası qoyulmuşdur. Bu stansiyanın sahibi General Volt Velen gecə bayramı təşkil edərək əsas sponsor Berni Kralda cəlb edir. Şənlik gecəsi isə onun işçilərindən asılıdır. Amma bir gecənin içində sirrli qətllər baş verir. Leytenant Kross bu qətilləri araşdırmaq məcburiyyətindədir. Əsas şübhəli Rocer Hendersondur. Çünki Rocer cinayətin hər səhnəsində meydana çıxır. Bu isə çox müəmmalı məsələdir...
Polşa
Polşa, tarixi mənbələrdə Lehistan   və ya rəsmi adı ilə Polşa Respublikası  — Mərkəzi Avropada dövlət. 312,696 kvadrat kilometr ərazini əhatə edən ölkə 16 inzibati bölgəyə bölünür və əsasən mülayim mövsümi iqlimə malikdir. Təxminən 38.5 milyon nəfər əhalisi olan Polşa, Avropa İttifaqının əhalisinə görə ən sıx 5-ci ölkəsidir. Polşanın paytaxtı və ən böyük şəhəri Varşavadır. Digər böyük şəhərlərə Krakov, Vrotslav, Poznan, Qdansk və Qdnya, Lodz, Şetsin aiddir.
Polşa şimalda Baltik dənizi, Litva və Rusiyanın Kalininqrad vilayəti, şərqdə Belarusiya və Ukrayna, cənubda Slovakiya və Çexiya, qərbdən isə Almaniya ilə həmsərhəddir.
Polşa torpaqlarında ilk insanların məskən salınmasının tarixi olduqca qədimdir. Antik dövrlərdə Mərkəzi Avropa düzənliyi bir çox mədəniyyət və xalqların məskunlaşma mərkəzi olmuşdur. Ancaq Polşaya öz adını verən qərbi polyanlar bu bölgəyə hakim olmuşdur. Polşa dövlətinin qurulmasının əsası 966-cı ildə xristian dininin qəbul edilməsi və yayılması ilə qoyulmuşdur. 1025-ci ildə Polşa Krallığı qurulmuş, 1569-cu ildə Lublin uniyası imzalanaraq Litva ilə uzun müddət davam edən siyasi birlik daha da möhkəmləndirilmişdir. Bu birlik, 3 may 1791-ci ildə Avropanın ilk yazılı milli konstitusiyası, liberal siyasi sistemi, böyük ərazi və əhalisinə malik olan Reç Pospolitanın yaranması ilə nəticələnmişdir.
Qızıl dövrünü keçirdikdən sonra Polşa, XVIII əsrin sonlarında qonşu dövlətlər tərəfindən işğal olunmuş, lakin 1918-ci ildə Versal müqaviləsi ilə yenidən müstəqilliyinə qovuşmuşdur. Bir sıra ərazi münaqişələrindən sonra yeni çoxmillətli Polşa, Avropa siyasətində əsas oyunçu mövqeyini bərpa edə bilmişdir. Lakin, bu mövqe davamlı ola bilməmiş, 1939-cu ilin sentyabrında II Dünya Müharibəsinin Almaniyanın Polşanı işğal etməsi ilə başlamış, ardınca Sovet İttifaqının Molotov-Ribbentrop paktı ilə Polşanı yenidən ələ keçirilməsi ilə müşahidə olunmuşdur. Təxminən altı milyon Polşa vətəndaşı, o cümlədən ölkənin üç milyon yəhudi vətəndaşı müharibə zamanı həlak olmuşdur. Şərq blokunun üzvü olan Polşa Xalq Respublikası soyuq müharibə gərginliyi dövründə Varşava müqaviləsinin imzalanmasını elan etmişdir. 1989-cu il hadisələrindən sonra, xüsusilə Solidarnost Həmrəklik İttifaqının yaranması və töhfələri sayəsində ölkədə fəaliyyət göstərən kommunist hökumət dağıdıldı və Polşa unitar yarı prezidentli bir respublika olaraq yenidən quruldu.
Polşa inkişaf etmiş bir iqtisadiyyata sahibdir. Şərqi-Mərkəzi Avropa regionunda ən böyük birjaya sahib olan Polşa, Mərkəzi Avropada regional güclərdən biridir. Polşa, ÜDM-ə görə Avropa İttifaqında 6-cı, bütün Avropada isə 10-cu yerdədir. Dünyanın ən dinamik iqtisadiyyatlarından birinə malik olan bu ölkədə İnsan İnkişafı İndeksində çox yüksək irəliləmələr müşahidə olunur. Polşa yüksək səviyyəli yaşayış səviyyəsi, həyat keyfiyyəti, təhlükəsizlik, təhsil və iqtisadi azadlıqlarla yanaşı yüksək gəlirli iqtisadiyyatı da qoruyan inkişaf etmiş bir ölkədir. Dövlət təkmilləşdirilmiş və tam pulsuz məktəb və universitet təhsili, sosial təminat və səhiyyə sistemi də təmin edir. Ölkədə UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısında yer alan 16 tarixi abidə var.
Eramızdan əvvəlki dövr
Eramızın əvvəllərində Polşa ərazisində german tayfaları olan skirlər və lugilərin məskunlaşması faktı məlumdur. Sonra onları velbar mədəniyyətinə aid qotlar əvəz etmişdir. I minilliyin ortalarında Polşanın cənubu alanlar və türk tayfa birliklərinin nəzarətində idi. Baltik velbari mədəniyyəti Krım qotları ilə sübut olunmamış şəkildə əlaqələndirilir. 1-ci minilliyin sonunda qərb polyanları (onlardan ölkənin adı götürülüb), lendzyanlar, kuyavyanlar, pomorlar, mazovlar, vislilər kimi tayfalar Polşa ərazisində məlumdur. Tədricən iri tayfa knyazlıqları əsasında protodövlət birlikləri yaranır; bu knyazlıqlardan ən əsasları indiki Kiçik Polşada (Krakov vilayəti) vislyanların knyazlığı və Böyük Polşada (Poznan bölgəsi) polyanların knyazlığı idi.
Pyast xanədanlığı
877-ci ildə Kiçik Polşanın Böyük Moraviya tərəfindən fəth edilməsindən sonra Böyük Polşa paytaxtı Qnezno şəhəri olan polyak dövlətinin formalaşmasının mərkəzi kimi qalırdı. Polşanın ilk tanınmış hökmdarı Pyastovlar ailəsindən olan Böyük Polşa şahzadəsi I Meşko idi (960-992). 966-cı ildə o, qərb xristianlığını qəbul etdi. Oğlu Cəsur Boleslavın dövründə Polşa knyazlığı öz qüdrətinin zirvəsinə çatdı.999-cu ildə Boleslav Krakovla birlikdə Kiçik Polşanı da fəth edir; 1003-1004-cü illərdə Müqəddəs Roma İmperiyası ilə uzun müharibədən sonra Lujitsa və Milskonu öz dövlətinə birləşdirərək çex şahzadəsi olur. Boleslav Kiyev şahzadəsi Svyatopolkla qohum olur və onu qardaşı Yaroslav Mudrıya qarşı dəstəkləyərək 1018-ci ildə Kiyevi işğal edir, 1025-ci ildə kral titulu alır.
Coğrafiya
Ölkənin şimalının mərkəzi hissələri Şimali Avropa düzənliyində yerləşir. Bu ovalıqların üstünə pleistosene buz dövrü zamanı yaranan moren təpələri və göllərinə rast gəlmək mümkündür.
Su sahələri
Polşanın ən uzun çayı Visla-dır. Uzunluğu 1047 kilometrdir (651 mildir). Qədimdən Polşanın çayları yol göstərmək üçün istifadə olunurdu. Vikinqlər Oder çayı ilə üzərək qonşu ölkələrə səyahət edirmişlər.
İqlim
İqlimi mülayim, dənizdən kontinental iqlimə keçən, mülayim (dağlarda soyuq) qış və isti (dağlarda sərin) yayla. İqlim kontinentallığı Belarusiya və Ukraynadan daha aşağıdır və bu, ilk növbədə qış aylarının yumşaq keçməsinə təsir göstərir. Orta temperatur yanvar ayında 1-dən −5 dərəcəyədək (dağlarda −8 dərəcəyədək), İyul ayında isə ortalama +17-dən +19 dərəcəyədək (dağlarda +10 dərəcəyədək); Düzənliklərdə yağıntının miqdarı 500–800 mm-dir. Dağlarda isə bu göstərici ildə 1000 mm-dən çoxdur.
Əhali
2008-ci ildə Polşa əhalisi 38 116 000 nəfər idi. Beləliklə, Avropada əhali baxımından səkkizinci, Avropa İttifaqında isə altıncı ölkədir. Əhalinin orta sıxlığı km 122 nəfərdir.
Polşalılar slavyan irqindəndir. Əhalinin ən köhnə qaynağını 10-cu əsrdə "Polane" adı verilən slavyan qəbilələri meydana gətirir. Təxminən olaraq 37.875.000 əhaliyə sahib bir ölkədir. Əhalinin 98% ini Polşalılar meydana gətirər. Geri qalan kiçik bir hissəsini isə Almanlar, Ukraynalılar və Belaruslar təşkil edir. Polşalıların 65%-ə yaxını gənc olub, 15 ilə 60 yaş qrupu arasındadır. Əhali sıxlığı 121/km² olub, illik əhali artımı 0,1%-dir.
Bu günki Polşa dili, slavyan qəbilələrindən birini təşkil etmiş Polanelerin dilindən qaynaqlanmaqdadır. Buna müqabil, Pomeraniyanın şərqində və Polşa Karpatlarının bəzi bölgələrində digər slavyan qəbilələrinin bir miqdar fərqli istiqamətləri olan ləhcələri də danışılmaqdadır. Polşa xalqının böyük bir hissəsi katolikdir. Katolik xristianların lideri olmuş Papa II İoann Pavel Polşalıdır.
Polşada təhsil və təhsil imkanları olduqca genişdir. Xalqın oxuma yazma nisbəti 98%-dir. Əvvəllər katolik inancına görə hazırlanmış təhsil tədris planı, kommunistlərin iş başına gəlməsiylə daha pis bir vəziyyətə salındı. Dərslər tamamilə dindən uzaqlaşdırılmış və kommunist ideologiyasıyla şagirdlərin beyinləri zəhərlənməyə çalışılmışdır. Marksist-Leninist fəlsəfə içində boğulmuş düşüncə və prinsiplər, hər səviyyədə məcburi öyrədilməkdə idi. 1986-cı ildən sonra bu məcbur etmə yavaş-yavaş yumuşalmışdir. Mövcud universitetlər içində Krakovda Jagerellonion Universiteti, Lyublin Katolik Universiteti və Varşava Universiteti ən əhəmiyyətliləridir. Polşanın Əsas şəhəri Varşavadır. Digər əhəmiyyətli şəhərləri isə; Lodz, Krakov və Qdanskdır.
Bayram və adət-ənənələr
Hökumət tərəfindən təsdiqlənən illik 13 dövlət bayramı – 1 yanvar Yeni il, 6 yanvar Epifani, Pasxa, 1 may əmək günü, 3 may Konstitusiya Günü, 15 avqust Silahlı Qüvvələr Günü, 1 noyabr Müqəddəslər Günü, 11 noyabr Müstəqillik Günü və 25–26 dekabr isə milad bayramı vardır.
Polşada müşahidə olunan xüsusi ənənə və batil adətlərə Avropanın digər ölkələrindəki rast gəlmək mümkün deyil. Milad gecəsi, adətən, bütün ilin ən yaddaqalan günü olur. Əhalinin əksəriyyəti, həm xristianlar, həm də dinsizlər bu bayramı böyük təntənə ilə keçirir. Milad bayramını ailə ilə qeyd etmək adətdir. Dekabrın 24-dən 25-nə keçən gecə kilsələrdə milad yığıncaqları keçirilir. Dekabrın 24-də milad ağacları bəzədilir, mətbəxdən yaşıl güllər asılır, milad şirniyyatları toplanmış qonaqlar arasında bölüşdürülür və səmada ilk ulduz göründükdə şam yeməyinə başlanılır. Əlavə boşqab və oturacaq gözlənilməz qonaq üçün masada simvolik olaraq qalır. Bununla yanaşı, dekabr ayı boyunca Polşanın bütün şəhərlərində bayram yarmarkaları təşkil olunur.
Pasxa bayramından 52 gün əvvəl ponçik və bir çox ənənəvi şirniyyatlar ilə yağlı cümə axşamı qeyd olunur. Pasxa bayramının əsası ailəvi səhər yeməyi ilə başlayır. Səhər yeməyi süfrəsində adətən pasxa yumurtaları, yaz çiçəkləri, tort, kolbasa, sosiska, qaynadılmış yumurta yer alır. Müqəddəs bazar günü üçün yumurtalar boyanır və kilsələrdə ruhanilər tərəfindən hazırlanmış xüsusi səbətlərə qoyulur. Bayramın səhərsi günü gənclər tərəfindən həyata keçirilən su döyüşləri ilə müşahidə olunur. Həmçinin bu günü bəzi qızlar məhsuldarlığın simvolu olan söyüd ağacının ətrafında fotosessiya edirlər. Pasxa, Polşa təqvimində ən vacib bayramlardan biridir və bəzi ruhanilər üçün Miladdan daha vacibdir.
Bütün dini bayramlarda qəbiristanlıqlar və məzarlar, ölənlərin yaxınları tərəfindən ziyarət olunur, hörmət əlaməti olaraq məzar daşları təmizlənir və misli görünməmiş miqyasda ölülərin şərəfinə şamlar yandırılır, yad edilir.