cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abdullah Bəttal
Həyatı
Bəttal 731-ci ildə tarixdə az bilinən başqa bir basqına öndərlik edir. Çox güman ki, basqın uğursuz nəticələnir və yalnız başqa bir ərəb sərkərdəsi olan Əbdül-Vəhhab ibn Buxtun döyüşdə həlak olması ilə xatırlanır. Bəttal növbəti il – 732-ci ildə Müaviyə ibn Hişamla ilə birlikdə basqın təşkil edir, Frigiyada yerləşən Akroinon şəhərinə (indiki Afyonqarahisar) qədər irəliləyir. Konstantin adlı bir sərkərdə öndərliyi altında olan Bizans ordusu müsəlmanların qarşısını almağa cəhd edir, lakin Bəttal Konstantini məğlub edərək onu əsir götürür. Bəttalın adının son dəfə qeyd olunduğu hadisə onun 740-cı ildə baş tutan yürüşdür. Bu yürüşdə Əməvilər xilafəti on minlərlə qoşunla Bizansa soxulur. Bəttal Malatya valisinin müavini Məlik ibn Şüeyblə birlikdə 20 min nəfərlik süvari qüvvəyə, Süleyman ibn Hişam isə arxadakı əsas qüvvəyə komandanlıq edir. Bəttal və Məlikin ordusu Akroinon şəhərinə qədər irəliləyir, fəqət Bizans imperatoru III Lev İsavr ( 717–741) öndərliyi altındakı Bizans ordusu onların yolunu kəsir və onları məğlub edir. Bu döyüşdə hər iki ərəb sərkərdəsi, eləcə də ərəb ordusunun üçdə ikisi həlak olur.
Əfsanə
thumb|Akroinon qalası. İndiki [[Afyonqarahisar, Türkiyə]]
Marius Kanard düşünür ki, hərbi karyerasının xüsusilə fərqlənməməsinə baxmayaraq, Abdullah Bəttal tez bir zamanda məşhur nağılların mövzusuna çevrilir və onun şöhrəti böyüyür. Beləliklə, o, X əsrdə ərəb-bizans müharibələrinin ən tanınmış simalarından birinə çevrilir. Məsudi öz "Qızıl çəmənliklər və cəvahir mədənləri" əsərində onu Bizans kilsələrində nümayiş etdirilən "şöhrətli müsəlmanlar"dan biri hesab edir. Onun Konstantinopolun mühasirəsində iddia edilən iştirakı X–XII əsrlərdə İran tarixşünası Balami və Əndəlüs mistiki İbn Ərəbi tərəfindən əhatə edilmişdi. Bir sıra uydurma lətifə İbn Asakirin (1106–1175) dövründən etibarən Bəttalın qəbul edilmiş tarixi korpusunun bir hissəsi olur: Bizanslılar uşaqları qorxutmaq üçün onun adından istifadə etməsi; onun Amori şəhərinə carçı kimi daxil olub Bizansın planlarını öyrənməsi; onun qadın monastırında qalması və oranın rahibəsinin onu bizanslı əsgərlərdən qoruması, daha sonra onun rahibə ilə evlənməsi; onun döyüşdə öldürülməsi və imperator Levin onun dəfnində iştirakı. Digər tərəfdən, İbn Asakirin həməsri Səməvəl ibn Yəhya Məğribi ilə başlayaraq bir sıra müsəlman salnaməçi Bəttalın həyatına əlavə edilmiş uydurma məlumatları sərt şəkildə tənqid edirdi. Xüsusən də İbn Kəsir bunu "sadəcə sadəlövh insanlar üçün uyğun olan zəif və qarışıq bir material" olaraq qəbul edirdi.
Bəttalın uydurma həyatı iki romantikanın mövzusu olmuşdur. Onlar: ərəb dilindəki "Datülhimmə və Bəttalın nağılı" və Türkiyə epik ənənəsində yer alan Seyid Bəttal Qazidir. Hər ikisinin də XII əsrdə ərsəyə gətirilməsi və ümumi ərəb ənənəsindən ilhamlanmasına baxmayaraq, iki arasında diqqətəlayiq fərqlər mövcuddur. Türkiyə ənənəsindəki nağıl türk və fars mədəniyyətlərindən, xalq ənənəsindən fövqəltəbii elementlər, "Şahnamə" və "Əbü Müslim romantikası"ndan motivlər götürmüşdür. Hər iki romantikada Bəttalın həyat dövrü IX əsrin ortalarını əhatə edir və onu Malatya ilə onun əmiri Ömər ibn Abdullah arasındakı epik dövranla əlaqələndirir, hansı ki, onun Malatya şəhəri və bölgəsi ilə yaxından əlaqəli olması ilə nəticələnir. "Datülhimmə" romantikasında isə onun Əməvilər xilafətinin Bizans ilə olan müharibələrindəki rolu Banu Kilab qəbiləsindən olan Sasa tərəfindən mənimsənir. Bu nağıllarda Bəttal Odisseyin müsəlman analoqu kimi təqdim edilir.
Anadolu türkləri Danişməndlilər Malatyanı 1102-ci ildə fəth etdikdən sonra Bəttalı mənimsəyir və o, öncül türk milli qəhrəmanlarından birinə çevrilir, erkən islam dövrünün cəbhə ruhunun və türklərin Anadolunu fəthninin simvolu olur. Onun həyatını əhatə edən "Bəttalnamə" üzərində Səlcuq və Osmanlı imperiyaları dövrü boyunca yenidən işlənmiş, o, xalq nağıllarının əsas bir hissəsinə çevrilmişdir. Beləliklə, XIV əsr coğrafiyaşünası Əbülfida qeyd edir ki, səlcuq türkləri ilə Nikeya imperiyası arasındakı sərhədi təşkil edən Dalaman çayı "Bəttal çayı" kimi tanınırdı. Xüsusilə də ələvilər və bektaşilər olmaqla, onu seyid kimi qiymətləndirən bir kult yaranmışdır. Onun məqbərəsinin yerləşdiyi iddia edilən Seyidqazi qəsəbəsi XX əsrin əvvəllərinə qədər Mərkəzi Asiyadan belə ziyarətçi cəlb edən bir ziyarətgah olmuşdur.
Aradan
Aradan — İranın Simnan ostanının şəhərlərindən və Aradan şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,959 nəfər və 1,380 ailədən ibarət idi.
Susay
Susay — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Quba rayonunun Susay kəndi Alpan kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Susay kənd Soveti yaradılmışdır.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi Susayçayın adı ilə adlanmışdır.
Tarixi
Yerli camaatın dediyinə görə, bu kəndin 4 min ildən çox yaşı vardır. Vaxtilə burada yaşayan qədim su, şu türk tayfası 7 para bir-birinə çox yaxın olan kiçik yaşayış məntəqələrində məskunlaşıblarmış. Sonralar bu 7 para kiçik kəndlərdəki su, şu tayfası müxtəlif həmlələrdən, hücumlardan, daşqınlardan və s.-dən qorunmaq üçün bir yerə yığışaraq bir kənddə - hazırkı Susay kəndində birlikdə yaşamağa, məskunlaşmağa üstünlük vermişlər.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Quruçayın sahilində, Qusar maili düzənliyində yerləşir.
Əhalisi
1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış siyahıyaalmaya əsasən Bakı quberniyası, Quba qəzası, Qusar şöbəsi, Susay kənd cəmiyyəti tərkibinə daxil olan Susay kəndində 80 evdə sünni etiqadlı müsəlman tatarlardan (azərbaycan türkləri) ibarət 787 nəfər (422 nəfəri kişilər, 365 nəfəri qadınlar) əhali yaşayırdı. Hazırda Susay kəndi 150 evdən və 276 təsərrüfatdan ibarətdir (2013). 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 123 nəfər əhali yaşayır.
Mədəniyyəti
Kənddə klub və kitabxana var.
Təhsil
Kəndin təzə tikilmiş 250 nəfərlik binası olan məktəbi var.
Səhiyyə
Kənddə tibb məntəqəsi var.
Nuh Yurdu
Nuh Yurdu — siyasi, ictimai, iqtisadi və ədəbi qəzet
Haqqında
Naxçıvan Şəhər İcra Hakimiyyətinin orqanıdır. İlk nömrəsi 1996-cı il 5 apreldə çıxmışdır. Qəzetdə Naxçıvan şəhərinin və muxtar respublikanın ictimai-siyasi, iqtisadi, ədəbi-mədəni həyatına, eləcə də Azərbaycanda və dünyada baş verən mühüm hadisələrə dair məqalələr, ədəbi-bədii yazılar dərc edilir. Ayda iki dəfə, böyük formatda rəngli çap olunur.
NGC 671
NGC 671, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qoç bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Val
thumb|300px|Val thumb Val — sadə fomalı fırlanma səthinə malik olan maşın hissəsi olub fırlanma hərəkətini və qüvvəni ötürmək və həmçinin fırlanan hissələrə dayaq vermək üçün təbiq olunur.
Anacamptis coriophora subsp. fragrans
Anacamptis coriophora subsp. fragrans
IUCN  Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilmək təhlükə sində  olanlar” kateqoriyasına aiddir  – EN  A2acd; D1. Çox nadir növdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Kökyumrusu  kürəvi, bəzən oval şəkildə olur. Gövdəsi  30-50 sm hündürlükdədir. Yarpaqları 4-7 sayda, ensiz xətli və ya lanset-xətli, 14 sm uzunluğunda və 1 sm enində, gövdənin orta hissəsindən sivriləşmişdir. Çiçək qrupu seyrək, 20 sm-ə qədər uzunluqdadır. Başcıq 8- uzunluğunda, tünd-qırmızı rəngdədir. Dodaqcığın kənarları dişciklidir. Mahmız dodaqcıqdan uzun olur. Orta dilimi yan dilimlərdən 2 dəfə uzundur
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə - meyvəəmələgətirmə dövrü  may ayıdır. Toxumla çoxalır, dəniz kənarında, rütubətli yerlərdə, kolluqlarda rast gəlinir. İşıqsevən, quraqlıqa az davamlı, zəif duzlaşmaya davamlı, dekorativ əhəmiyyətlidir
Yayılması
Lənkəran düzənliyində
Sayı və tendensiyası
Fraqmentləşmiş  sahənin və yaşayış  mühitinin keyfiyyətinin davam edən azalması müşahidə olunur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Əhali tərəfindən geniş istifadə edilməsi populyasiyalarının azalma tendensiyasını yaradır.
Mühafizə tədbirləri
Xüsusi qorunma tədbirləri aparılmır. Yayılma yerlərinin dəqiqləşdirilməsi, nəzarətə götürülməsi, populyasiyalarının bioekoloji  tədqiqi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması təklif olunur.
Buşatlilər
Buşatlilər və ya Buşatilər — Osmanlı imperiyasında alban feodal sülaləsi.
Tarixi
Buşatlilər orta əsrlərdə Albaniyanın şimalında və Çernoqoriyada çobanlıqla məşğul olan Buşati qəbiləsinin törəmələridir. Buşat adı "mbë fshat" (kəndin yuxarısı) sözünün birləşməsidir. Bu, onların köçəri çoban olmalarına işarədir. Buşatilər XV əsrdə daimi məskunlaşmağa başlamış və bu proses XVI əsrin sonlarında başa çatmışdır. Onların məskunlaşmasına Buşatli ailəsinin formalaşdığı Şkoderdə Buşat kəndi daxildir. Digər bir hissəsi Piperi tayfasının gələcək ərazisində Bukumiri tayfası ilə birlikdə məskunlaşmışdır. Burada onlar tədricən XVI əsrin sonlarında yeni, daha böyük tayfanın bir hissəsi olmuşdular. 1497-ci il dəftərində onların adı Piperidə 35 ailə ilə "katun Buşat" kimi hallanır.
Buşatli ailəsi öz mənşəyini XVII əsrin əvvəllərində Buşatidə islamı qəbul etmiş Beqay qardaşlığına əsaslandırır. Bu ailənin dövlət xadimləri, sərkərdələri və liderləri öz statuslarını və siyasi məqsədlərini təbliğ etmək üçün onların mənşəyi haqqında müxtəlif nəzəriyyələr irəli sürmüşdülər. Övliya Çələbi öz zamanında onların mənşəyini və statusunu Fateh Mehmed dövrünə bağlayan Yusif bəy Plakunun nəslindən olmaları haqqında bir rəvayət yazmışdır. Şkoder paşalığı dövründə Qara Mahmud paşa orta əsrlərdə İvan Çernoyeviçin hakim olduğu torpaqlara doğru genişlənməyə çalışmışdır. O, iddiasını qanuniləşdirmək və gücləndirmək üçün İvanın müsəlman oğlu İskəndər bəy Çernoyeviçin nəslindən gəldiyinə dair başqa bir nəzəriyyə irəli sürmüşdür.
Albaniya milli hərəkatı yüksəlişdə olan dövrdə başqa bir nəzəriyyə ortaya çıxmışdır. Şəmsəddin Saminin qeyd etdiyi bu nəzəriyyəyə görə, Buşatlilər tarixi feodal Dukagini sülaləsinin nəslindən idilər.
Qara Mahmud paşa 1775-ci ildən Osmanlı imperiyasının Şkoder paşalığının hakimi idi. O, Çernoqoriya və Dalmasiya da daxil olmaqla müstəqil Albaniya krallığını yaratmağa cəhd göstərmişdir. Buşatlilər daxili siyasəti üçün dini dözümlülük, feodal çəkişmələrinin məhdudlaşdırılması, maarifin (Şkoderdə kitabxananın yaradılması) və ticarətin inkişafı səciyyəvidir.
Ərbilə raket hücumu (2021)
Ərbilə raket hücumu — 15 fevral 2021-ci il tarixində İraqın Kürdüstan Regionunun paytaxtı olan Ərbil şəhərinə çox sayda raketin atılması. Yerli vaxtla 21:30 radələrində şəhərin cənubundakı bir ərazidən təxminən on dörd raket atılmışdır. Raketlərdən üçü birbaşa Ərbil Beynəlxalq Hava Limanı yaxınlığında yerləşən və ABŞ-nin rəhbərliyindəki koalisiya bazasına düşmüşdür. Digər raketlər hava limanına yaxın yaşayış sahələrini və mülki obyektləri vurmuşdur. Hücumda bir mülki podratçı həlak olmuş, bir amerikalı hərbi qulluqçu da daxil olmaqla səkkiz nəfər yaralanmışdır.
Təcavüzkarların kimliyi əvvəlcə məlum deyildi. Buna görə də İraq və Amerika səlahiyyətliləri hücumlara görə məsuliyyət daşıyanları müəyyənləşdirmək üçün istintaq başlatmışdır. Saraya Avliya Əl-Dam adlı bir az tanınan şiə silahlı qruplaşması daha sonra hücuma görə məsuliyyəti öz üzərinə götürmüşdür. Buna baxmayaraq, bir neçə iraqlı və kürd səlahiyyətlisi, o cümlədən Qərb analitikləri hücumun arxasında İranı və İranın dəstəklədiyi milislərin olduğunu iddia etmişdir. ABŞ və İran arasındakı gərginlik İranın Qüds qüvvələrinin yüksək rütbəli komandiri olan Qasım Süleymaninin 2020-ci ilin yanvarında öldürülməsindən bəri yüksək səviyyədə olmuşdur. Lakin İran səlahiyyətliləri hücumlarda iştirak etmələri haqqında olan iddiaları təkzib etmiş və qınamışdır.
Zəmin
Raket hücumları İraqın muxtar Kürdüstan Regionunun paytaxtı olan Ərbil şəhərində baş vermişdir. 2003-cü ildə Amerikanın İraqı işğal etməsindən bəri şəhər ümumiyyətlə İraqın digər bölgələrində olduğu kimi zorakılığa məruz qalmamışdır.
Vikram-samvat
Samvat təqvimi (Vikram-samvat) — Hindistanda geniş istifadə edilən təqvimdir. Burada günəş ilinin uzunluğu ay aylarının uzunluğu ilə əlaqələndirilir. Müasir Nepal təqvimi onun əsasında yaradılmışdır.
Ərbilə raket hücumu (2021)
Zəmin
ABŞ və İran münasibətləri 2020-ci ilin yanvarında, Fars körfəzi böhranı zamanı İran generalı və Qüds qüvvələrinin komandiri Qasım Süleymani, habelə İranın dəstəklədiyi Qətaib Hizbullah milislərinin komandiri Əbu Mehdi Mühəndisinin Bağdad Beynəlxalq Hava Limanı yaxınlığında ABŞ PUA-sının zərbəsi ilə öldürülməsindən sonra kəskin səviyyədə gərginləşmişdir. Tramp administrasiyası Süleymanini "yaxınlaşan təhlükə" adlandıraraq onun sui-qəsdinə haqq qazandırmış, İran səlahiyyətliləri isə bunu "dövlət terrorizmi" adlandırmışdır. İranın Ali Rəhbəri Əli Xamenei ABŞ-dən "kəskin intiqam alacağına" söz vermiş, İran Prezidenti Həsən Ruhani də İranın "intiqam alacağını" söyləmişdir. Bir neçə gün sonra İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusu İraqda yerləşən ABŞ hava bazalarına ballistik raketlərlə hücum edərək Şəhid Süleymani əməliyyatına start vermişdir. Əməliyyat zamanı heç bir ABŞ hərbçisi öldürülməmişdir, lakin daha sonra 110 hərbçiyə beyin travması diaqnozu qoyulmuşdur.
Xamenei 2020-ci ilin dekabrında Süleymani üçün yenidən intiqam sözü vermişdir və 2021-ci ilin yanvarında Bağdad şəhərində Amerika əleyhinə etirazlar baş tutmuşdur. Amerika hökuməti İraq və Suriyada İŞİD-lə mübarizə aparan, ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi Birgə Əməliyyat Qrupu – Sarsılmaz Qətiyyət əməliyyatında (CJTF – OIR) iştirak edən qüvvələrinin sayını 2500-ə qədər azaltmışdır, hansı ki, əksəriyyəti Ərbil Beynəlxalq Hava Limanı yaxınlığındakı hərbi kompleksdə cəmləşmişdir.
Vikram-samvat
Yayılması və mənşəyi
Samvat təqvimindən əsasən Şimali və Mərkəzi Hindistanda istifadə olunurdu. Bu sistem əsasında hesablanma eramızdan əvvəl 57-ci ildən başlayır və  hökmdar Vikramın və ya Vikramadityanın adı ilə əlaqələndirilir. Onu milli qəhrəman və ideal bir hökmdar kimi xarakterizə edən çoxsaylı əfsanələr həsr olunmuşdur. O, xarici işğalçıları Hindistandan qovan hökmdar kimi xatırlanır. Əfsanələrin çoxunda Vikramın xalqına xeyir vermək istəməsindən və özünü və şəxsi maraqlarını başqalarının xeyrinə qurban verməyə hazır olduğundan bəhs edilir. Hökmdar Vikram səxavətli olması, başqalarına xidməti, cəsarəti və təkəbbür olmaması ilə məşhurlaşmışdır. Sezar adı kimi Vikramadityanın adını da bir simvol və titul qismində ondan sonrakı bir çox  hökmdarlar da öz adlarına əlavə etmişlər.
Ərbilə raket hücumu (2021)
Zəmin
2019-cu ildən bəri Qərb hərbi və diplomatik sahələri, o cümlədən şəxsi heyəti Katyuşalar, yol kənarındakı partlayıcı maddələr və bəzən birbaşa atəşlə hücum hədəfinə çevrilmişdir. Raket hücumları ABŞ səfirliyi də daxil olmaqla Amerikanın Bağdaddakı varlığını və ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi koalisiya üçün materiallar daşıyan konvoyları tez-tez hədəf alırdı. Amerika hökuməti hücumlarda İran tərəfdarı hərbiləşdirilmiş qüvvələri günahlandırmışdır. Buna baxmayaraq, Ərbil Beynəlxalq Hava Limanını və ya Kürdüstan Regional Rəhbərliyini hədəf alan hücumlar son dərəcə nadir idi; 2021-ci ilin fevral ayında mülki hava limanına edilən hücum bölgəyə 2020-ci ilin sentyabrından bəri vurulan ilk zərbə idi.
Vikram-samvat
Yayılması və mənşəyi
Hindistan tarixində Vikramaditya adı bir çox hökmdar tərəfindən sikkələrə zərb edilmişdir. Onlardan hansının samvat təqviminin əsasını qoyması mübahisəli məsələdir. Eramızdan əvvəl I əsrdə Vikramaditya roluna namizədi tapmaq çətindir. Xarici işğalçılara qarşı vuruşan və onları Hindistan torpaqlarından qovan II Chandragupt daha uyğun hesab edilə bilər.
Ərbilə raket hücumu (2021)
Hücum
15 fevral 2021-ci il tarixində, yerli vaxtla 21:30 radələrində, Kərkük mühafəzəsi ilə olan sərhəd yaxınlığında, Ərbil şəhərinin cənubundakı bir ərazidən on dörd dənə 107 millimetrlik raket atılmışdır. Onlardan üçü hava limanının ABŞ və tərəfdaş koalisiya qüvvələrinin yerləşdiyi hissəsini vurmuşdur. Buna baxmayaraq, digər raketlər şəhərin bütün şimal-qərb sektorunu vuraraq obyektin yaxınlığındakı mülki ərazilərə zərbə yetirmişdir. Yerli kürd xəbər agentliyi "Rudaw" iki raketin yaşayış bölgəsinə düşdüyünü və bir raketin heyvan bazarını vurduğunu bildirmişdir. Şəhərdəki Çin konsulluğunun da zərər gördüyü xəbəri yayılmışdır. Ərbildə dərhal sirenlər səsləndirilmiş və bir neçə nəfər xəstəxanaya yerləşdirilmişdir. Hava limanı bağlanmış və uçuşlar təhlükəsizlik məsələləri ilə əlaqədar dayandırılmışdır. Kürd səlahiyyətliləri Ərbil sakinlərini hədəf alınan ərazilərdən uzaq durmağı və mümkünsə evdə qalmağı tövsiyə etmişdir. Hücum nəticəsində avtomobillərə və digər əmlaka da maddi ziyan dəymişdir.
Koalisiya və İraq səlahiyyətliləri bir mülki podratçının həlak olduğunu və hücum nəticəsində sarsıntı keçirən ABŞ hərbçisi də daxil olmaqla səkkiz nəfərin yaralandığını bildirmişdir.
Məsuliyyət
Təcavüzkarların kimliyi ilk növbədə məlum deyildi və heç bir qrup hücuma görə məsuliyyəti öz üzərinə götürməmişdi. İraq təhlükəsizlik səlahiyyətliləri hücumun mənbəyini müəyyənləşdirmək üçün eyni gündə istintaq başlatmış, ABŞ səlahiyyətliləri isə Amerikanın İraq müstəntiqləri ilə məsul olanları məsuliyyətə cəlb etmək üçün birgə çalışacağını bildirmişdir.
Heydər Novruzov
Heydər Novruzov (tam adı:Novruzov Heydər Qulu oğlu; ) — dövlət qulluqçusu, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin zabiti
Həyatı
Novruzov Heydər Qulu oğlu 1902-ci ildə Babək rayonunun Təzəkənd kəndində anadan olub.
Ərbilə raket hücumu (2021)
Məsuliyyət
Kürdüstan Demokratik Partiyasının sözçüsü Mahmud Məhəmməd hücumlara görə İraqın Xalq Səfərbərlik Qüvvələri (XSQ) ilə əlaqəli bir qrup döyüşçünün məsuliyyət daşıdığını irəli sürmüşdür. Bunu XSQ-nin Şimal Cəbhəsinin ictimai əlaqələr üzrə rəhbəri Seyid Əli Hüseyni təkzib etmişdir.
Heydər Novruzov
Vəfatı
5 yanvar 1938-ci ildə "Naxçıvan fəalları” adlı gizli əksinqilabi siyasi təşkilatın rəhbəri ittihamı ilə həbs edilərək, “xalq düşməni” kimi güllələnmişdir.
Ərbilə raket hücumu (2021)
Nəticə
Hücum İraqda ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi hərbi koalisiyaya son bir ildə edilən ən pis və ölümcül hücum olmuşdur. Bu, 2020-ci ilin axırlarından bəri İraqda Qərb hərbi və ya diplomatik obyektlərinin hədəf alındığı ilk insident idi. Bayden rəhbərliyi hakimiyyətə gəldikdən bəri koalisiyaya vurulan ən ciddi zərbə olan bu hücum həm də eskalasiya qorxusuna gətirib çıxarmış və Baydenin İran siyasətinin ilk ciddi sınağı olaraq qəbul edilmişdir. Vaşinqtonda yerləşən Nyulayns Strateji və Siyasət İnstitutunun baş analitiki Karolin Rouza görə, hücum həm Bayden rəhbərliyinə, həm də İraq federal hökumətinə qorxulu bir mesaj idi. Orta Şərq Hesabat və Analiz Mərkəzinin icraçı direktoru Conatan Spayrın sözlərinə görə, hücum İranın təzəlikcə hakimiyyətə gələn Bayden rəhbərliyinə bir mesajı idi.
Heydər Novruzov
Təhsili
Tiflisdə (1924-27), Moskvada (1928-30) və Bakıda (1931-33) təhsil almış, tarixçi və iqtisadçı ixtisaslarına yiyələnmişdir.
Ərbilə raket hücumu (2021)
Nəticə
17 fevralda Bağdaddakı Yaşıl Bölgədə yerləşən ABŞ səfirliyi öz hava hücumundan müdafiə sistemini işə salmış və ərazidə kəşfiyyat helikopterlərini uçurmuşdur. Bu qərarın səbəbi açıqlanmamışdır.
Heydər Novruzov
Hərbi fəaliyyəti
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə zabiti kimi daşnakların Naxçıvan və Qarabağda azərbaycanlılara qarşı soyqırımın dəf olunmasında iştirak etmiş, sonralar Abbasqulu Şadlinskinin rəhbərlik etdiyi “Qırmızı tabor”un sıralarında vuruşmuşdur.
Ərbilə raket hücumu (2021)
Nəticə
Ertəsi gün NATO İraq hökumətinin tələbi ilə İraqdakı təhlükəsizlik təlim missiyasını genişləndirəcəyini və qüvvələrinin sayını 500-dən 4.000 nəfərə qədər artıracağını açıqlamışdır.
Reaksiyalar
İraq Baş naziri Mustafa əl-Qədimi hücumla əlaqədar istintaqın aparılmasına çağırış etmiş, İraq prezidenti Bərham Saleh isə bu hücumu "ağır bir eskalasiya" adlandırmış və bunun "İraq xalqının təhlükəsizliyini qorumaq üçün səyləri alt-üst etdiyini" söyləmişdir. İraq hərbi sözçüsü Yəhya Rəsul İraqın "xal hesablama arenası olmasını qəbul etməyəcəyini" bildirdi. Kürdüstan Regionunun Baş naziri Məsrur Bərzani hücumu qınamışdır. ABŞ Dövlət Katibi Entoni Blinken "qəzəbli olduğunu" bildirmiş və zərərçəkənlərə başsağlığı vermişdir. Həmçinin, Ağ Evin mətbuat katibi Cen Psaki ABŞ-nin hücuma görə "qəzəbləndiyini" bildirmişdir. ABŞ Müdafiə Katibi Lloyd Ostin də hücumu qınamış, ABŞ Dövlət Departamentinin sözçüsü Ned Prays isə hücumların arxasında duranlar üçün nəticələrin olacağını vurğulamışdır.
Heydər Novruzov
Əmək fəaliyyət
Azərbaycan. K(b)P Naxçıvan Vilayət Komitəsi təşkilat (1927-28) və aqrar (1929-30) şöbələrinin müavini, Noraşen (indiki Şərur) və Naxçıvan (indiki Babək) rayon partiya komitələrinin katibi, Masallı rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri olmuşdur (1933-36). 1937-ci ildən Bakı şəhər Sovet sədrinin müavini idi.
Əmiriyyə
Əmiriyyə — İranın Simnan ostanının Damğan şəhristanının Əmiriyyə bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,541 nəfər və 455 ailədən ibarət idi.
Recep İvedik 2
Rəcəb İvedik 2 — Türkiyə istehsalı Rəcəb İvedik filminin davamı olan komediya filmi. Filmin rejissoru Toqan Gökbakardır.
Məzmun
Rəcəbin tək tanışı, yaşlı və vaxtını PlayStation oynayaraq keçirən nənəsidir. Nənəsi Rəcəbin yaşadığı sərxoş, boş və avara həyatı buraxıb iş tapmasını, evlənməsini və prestij qazanmağını istəyir. Rəcəb nənəsinin istəkləri üçün özünə iş axtarmağa başlayır. Rəcəb İvedik hər işə gedir, getdiyi işlərdə də hər şeyi bir-birinə qarışdırır. Əmisi oğlu Hakanın yaxın adamları çox olduğu üçün sahib olduğu iş yerində ona yeni bir iş verir. Rəcəb, bir tərəfdən iş yerində cürbəcür macəralar yaşayarkən, bir tərəfdən də işi öyrənir.
Rəylər
Film homofobik olduğu üçün Rəcəb İvedik rolu 2009 Hormonlu Pomidor mükafatına, qadın haqqları və cinsiyyət pozuntuları olduğu üçün 2008-ci ildə isə Qızıl Bamya-ya laiq görülmüşdür. 33,4 lirə gəlir qazanan film Türkiyədə 4,4 milyon insan tərəfindən izlənilmişdir.
Dünyanın möcüzələri
Dünyanın möcüzələri
Antik dünyanın yeddi möcüzəsi
Təqribən eramızdan əvvəl III əsrdə dünyanın yeddi möcüzəsindən ibarət klassik bir siyahı meydana gəldi:
Müasir dünyanın yeddi möcüzəsi
2001-ci ildə qeyri-kommersiya təşkilatı New Open World Corporation tərəfindən dünyanın müasir yeddi möcüzəsini ortaya çıxarmaq üçün hazırlanmış bir layihə başladıldı. Eyni zamanda, memarlıq və təbiət möcüzələrini ayrılıqda müəyyənləşdirməyə qərar verildi. Birinci kateqoriya üzrə qaliblər 7 iyul 2007-ci ildə elan edildi. İkinci kateqoriya üzrə qaliblər 2011-ci ildə elan edildi.
Dünyanın Yedi Təbii Möcüzəsi (CNN)
1997-ci ildə CNN kompaniyası özünün təbii möcüzələr siyahısını hazırladı.
BBC-dən Dünyanın 80 möcüzəsi
2005-ci ildə BBC telekanalı, "Dünyanın 80 möcüzəsi" (ing. Around the World in 80 Treasures) ümumi başlığı altında efirə sənədli filmlər seriyası buraxdı. Seçilmiş sənət və memarlıq əsərləri sırasına Perudakı Naska xətləri, Pasxa adasındakı Moai daş heykəlləri, ABŞ-dakı Azadlıq heykəli, İndoneziyada dünyanın ən böyük Buddist kompleksi Borobudur, Çində İmperator Yasaq şəhəri və Terrakota ordusu, Hindistanda Minakşi məbədi, İranda Persepolis, Liviyada Leptis-Maqna, Yunanıstanda Parfenon, Rusiyada Solovetski adaları və digər möcüzələr də daxildir.
Asiya (okeanida)
Asiya (Asiya, ) — qədim yunan mifologiyasının personajlarından biri. Pilosdan gələn mətnlərdə bu, Potniya epitetidir. Müasir alimlərin fərziyyələrinə görə, epitet Kritin Asios şəhərində və ya Kiçik Asiyadakı Asiya bölgəsinə işarədir.
Yunan mifologiyasında, okeanida Okeanla Tefiyanın qızıdır. Herodotun fikrincə, dünyanın bir hissəsinin şərəfinə adlandırılan Asiya Prometeyin həyat yoldaşıdır.
Digər versiyalara görə, Asiya, Prometeyin anası, İapetin həyat yoldaşıdır.
NGC 4649
NGC 4649 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. E2 tipli. tərəfindən ildə naməlum ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mutsuhiro Vatanabe
Mutsuhiro Vatanabe (, 1 yanvar 1918 – 1 aprel 2003) və ya məhkumların ona verdikləri ləqəblə Quş – Yaponiya İmperator ordusu mənsubu.
Xidmətləri
İkinci dünya müharibəsində Omori, Naoetsu (hazırda Coetsu), Niiqata, Mitsuşima (hazırda Hiraoka) və Yamakitada əsir düşərgələrində xidmət vermişdir. Yaponiyanın İkinci dünya müharibəsində məğlub olmasından sonra əsirlərə pis davrandığı üçün ABŞ tərəfindən müharibə cinayətkarı elan edilmiş, lakin qaça bilmiş və heç vaxt məhkəmə qarşısına çıxmamışdır.
Əsirlərindən biri ABŞ atleti və olimpiada iştirakçısı Lui Zamperini olmuşdur. Onun hekayəsi Laura Hillenbrand tərəfindən yazılmış "Sınmaz: Sağ qalmanın, dayanıqlığın və islahın İkinci dünya müharibəsi hekayəsi" adlı kitabında nəql olunur (bu kitab əsasında Ancelina Coli tərəfindən film adaptasiyası çəkilib). Zamperini qeyd etmişdir ki, Vatanabe tez-tez əsirləri döyür, onlarda ciddi yaralanmalara səbəb olurdu. Deyilənlərə görə Vatanabe bir rəsmini qışda 4 gün boyunca fundonşi ilə gəzməyə məcbur etmiş, 65 yaşlı əsiri isə günlərlə ağaca bağlanmış vəziyyətdə saxlamışdır. Lauranın kitabına görə Vatanabe fransız dilində axıcı şəkildə danışa bilirmiş və nihilizm fəlsəfəsinin fransız məktəbi ilə maraqlanırmış.
Sonrakı həyatı
1945-ci ildə general Duqlas Makartur Vatanabeni Yaponiyada ən çox axtarılan 40 müharibə cinayətkarı siyahısında 23-cü yerdə göstərmişdir. Buna baxmayaraq gizlənə bilmiş və heç vaxt mühakimə olunmamışdır. 1952-ci ildə əfv olunmuşdur. 1956-cı ildə "Bungeishunjū" ədəbi jurnalına verdiyi müsahibə "Mən Amerika tərəfindən mühakimə olunmaq istəmirəm" başlığı altında nəşr olunmuşdur. Daha sonra sığorta işçisi olmuş və varlanmışdır.
1998-ci ildə Naqano şəhərində keçirilmiş Qış Olimpiya Oyunlarından öncə CBS News verilişi "60 Minutes" Tokiodakı Okura otelində Vatanabedən müsahibə almışdır. Veriliş 81 yaşını qeyd etmiş və Olimpiya məşəlini əsir kimi saxlandığı Naoetsudan Naqanoya daşımış Lui Zamperiniyə həsr olunurdu. Müsahibədə Vatanabe əsirləri döydüyünü etiraf etmiş, lakin peşman olmadığını bildirmişdir: "Mən onlara Yaponiyanın düşmənləri olaraq ciddi şəkildə davranırdım". Zamperini onunla görüşməyə cəhd etmiş, lakin Vatanabe bundan imtina etmişdir.
Vatanabe 1 aprel 2003-cü ildə vəfat etmişdir.
İrs
Laura Hillenbrand tərəfindən 2010-cu ildə yazılmış "Sınmaz: Sağ qalmanın, dayanıqlığın və islahın İkinci dünya müharibəsi hekayəsi" adlı kitabında Vatanabenin hekayəsi nəql olunur. 1948-ci ildə Alfred Veynşteynin "Tikanlı tellər cərrahlığı" adlı memuarında onun da adı xatırlanır. 2014-cü ildə Lauranın kitabı əsasında "Sınmaz" adlı film adaptasiyası çəkilmişdir. Vatanabe rolunu yapon musiqiçi Miyavi oynamışdır.
Transsendentalizm
Transsendentalizm – 1830-1860-cı illərdə ABŞ-də ədəbi-fəlsəfi hərəkat.
1836-cı ildə ABŞ-də Transsendental klubun əsasını qoymuş idealist filosof və yazıçılar qrupuna Ralf Uold Emerson (1803-1882), C.Ripli (1802-1880), T.Parker (1810-1860), M.Fuller (1810-1850), Henri Devid Toro (1817-1862) və başqaları daxil idi. Transsendentalistlər sensualizmə mənfi münasibətini bildirir, Kant və Fixtenin, Yakobinin və Şleyermaxerin fəlsəfəsi ilə öz əlaqəsini qeyd edirdilər.
Onların dünyagörüşünə Amerikan puritanizminin etik-sosial ideyaları, Platonun, ingilis romantik şairlərinin – C.Kolric, U.Vordsvortun "Göl məktəbi", Karleylin və Jan Jak Russonun baxışları dərin təsir göstərmişdir.
Romantizm və xırda burjua demokratizmi mövqelərindən kapitalizmin amansızlığını tənqid etmiş, sosial münaqişələrin həllində mənəvi özünütəkmilləşdirməyə diqqət yetirmiş, təbiətlə yaxınlaşmağa çağırmışlar.
Fəaliyyətləri
Bir çox transsendentalistlər ABŞ-də köhnəliyə qarşı fəal çıxış etmişlər. 1841-ci ildə C.Ripli yazıçı H.Qotorn və başqaları ilə birlikdə Boston yaxınlığındakı "Bruk Farm" (1847-ci ilə qədər mövcud olmuşdur) adlı furyerist koloniya təşkil etmişlər. Baxışları Ralf Uold Emersonun "Təbiət" əsərində tam şəkildə ifadə olunmuş transsendentalistlər Amerika ədəbiyyatı və fəlsəfəsinin inkişafında müəyyən iz qoymuşlar.
Eyvanki
Eyvanki — İranın Simnan ostanının Gərmsar şəhristanının Eyvanki bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 10,396 nəfər və 2,760 ailədən ibarət idi.
Tağıyəddin
Tağıyəddin – (ərəbcə: تقي الدين محمد بن معروف الشامي السعدي) türk müsəlman filosofu, astronomu və mühəndisi olmuşdur.
Həyatı
thumb|right|Şəkil1. Su nasosu
thumb|right
O, 1525-ci ildə Dəməşqdə anadan olmuş və 1585-ci ildə Türkiyədə vəfat etmişdir. Fəaliyyətinin əvvəlində Tağıyəddin, müsəlman teoloqu kimi müəyyən kitablar yazır. Bu kitablardan biri, ona dünya şöhrəti gətirən, 1551-ci ildə Dəməşqdə yazılmış, "Ruhani maşınların tətbiqi" (ərəbcə: Əl-Turuq Əl-saniyya Fi l-alat ar-ruhaniyya) adlı əlyazmasıdır. Bu əlyazma İrlandiyanın Dublin şəhərinin kitabxanasında saxlanılır. Əl-Həsən bu kitabı təhlil edərək, müxtəlif alətləri və maşınları cizgilər, fotolar və mühəndislərin həyatı haqqında məlumatlarla birlikdə çap etdirmişdir [1,2]. Bu iş müxtəlif alimlər tərəfindən araşdırılmış və orada təsvir olunmuş saatların, tərəzilərin, nasosların, su turbinlərinin və başqa maşınların konstruksiyaları öyrənilmişdir. Tağıyəddinin bu kitabında təsvir olunmuş bir nasosun müasir avtomobil mühərriklərinin yaranmasındakı rolu onun işləmə prinsipini araşdırdıqda aydın görünür.
Şəkil 1-də altı silindrli su nasosunun sxematik təsviri verilmişdir. Bu nasosu hərəkət etdirmək üçün enerji mənbəyi kimi axar sudan (çaydan) istifadə edilmişdir. Axar suya salınmış pərlər fırlanaraq dirsəkli valı hərəkət etdirirlər. Dirsəkli val döndükdə onunla əlaqədə olan qolları aşağıya itələyir. Bu qollar onların altında yerləşdirilən dayaq ətrafında dönür. Qolların digər ucları nasosun kolbaları ilə əlaqədə olur. Qol döndükdə, yəni aşağıya itələndikdə o, kolbaya bərkidilmiş yükü yuxarıya qaldırır. Yüklə bağlı olan kolba yuxarı qaldırıldıqda silindirdə vakum yaranır və silindirin dibindəki deşikdən su sorulur. Təsvir olunmuş su nasosu öz dövrü üçün ən təkmil və mütərəqqi bir mühəndis fikrinin məhsulu idi. Bu mexanizmin işləmə prinsipi sonralar Avropada ixtira edilmiş buxar maşınlarında və daha sonra daxiliyanma mühərriklərində tətbiq edilmişdir.
Tağıyəddinin işlərində pnevmatik qurğularla bərabər yükqaldıran mexanizmlərə də yer verilmişdir. Burada Tagıyəddin polipastın o dövr üçün ən inkişaf etmiş növünü təsvir edir. Bu polipastla oxşarlığı olan mexanizmə sonralar Leonardo da Vinçinin işlərində rast gəlinir. Kitabda özünə yer almış, dişli çarxlarla işləyən yükqaldıran qurğu da böyük maraq kəsb edir. Burada Tağıyəddin dişli çarx ötürməsinin üstünlüyündən istifadə edərək kiçik qüvvə tətbiq etməklə böyük yükü (təxminən 1450 kq) qaldırmaq üçün mexanizm təklif etmişdir (şəkil 2).
Astronomiya sahəsində Tağıyəddinin işləri əsasən İstanbul rəsədxanası ilə bağlıdır. O 1577-ci ildə İstanbulda mükəmməl bir quruluşa malik rəsədxana tikdirir. Rəsədxanada kitabxana, işçilərin və alətləri saxlmaq üçün otaqıar mövcud idi. Bu alətlərlə Taqəyəddin planetlərin, günəşin və ayın hərəkətlərini ölçmək və bununla köhnə cədvəli təzələməyə çalışmışdır.Bu rəsədxanada o şahın icazə verdiyi astronomik alətləri saxlya bilidri. Tarixi dəllilərə görə sonralar Tixo Brahanın ixtira etdiyi sekstantı da ilk dəfə olaraq Tağəyəddin düzəltmişdir və onu İstanbul rəsədxanasında tətbiq etmişdir. Bundan əlavə burada çoxlu sayda astrolablar, azimutlar və o dövr üçün başqa mükəmməl astronomik cihazlar saxlanırdı. Ən dəyərli qurğu isə onun "Müşahidə saatı" idi. Bu mexaniki saatla saatı, dəqiqəni və saniyəni ölçmək olurdu. Bu saat XVİ əsrin ən mühüm texniki nailiyyətlərindən sayılırdı, çünki başqaları onu kimi dəqiq deyildi.
Dəri leyşmaniyası
Morfologiyası
L.tropica 2–8 mkm ölçüdə hüceyrədaxili parazitdir. Bədən xaricdən pellikula pərdəsi ilə örtülmüşdür, sitoplazması zəif rənglənir, nüvəsi zəif-qırmızı rəngə boyanır. İnsanda qamçısız formada olub, kiçik nüvəyə və kinetoplasta malikdir. Parazitin keçiricisi olan mığmığada isə onun bədəni uzunsov olur və qamçıya malikdir. Tripanosomlardan fərqli olaraq bunlarda titrəyici membran olmur.
Həyat tsikli
Dəri leyşmaniozu təbii ocaqlı xəstəlik olub, tropik və nisbətən isti ölkələrdə yayılmişdır. Bu parazitin inkişaf dövriyyəsi aşağıdakı kimidir. Səhra və yarımsəhrada yaşa-yan qum siçanı, sünbülqıran və digər gəmiricilər leyşmanioz xəstəliyinə tutulur. Phlebotomus pappatasii mığmığası bu gəmiricilərin qanını sorduqda parazitin qamçısız amastiqot (leyşmanial) forması mığmığanın həzm sistemində intensiv çoxalmağa başlayır. Parazit çoxalıb qamçısız oval vəziyətindən uzunsov, qamçılı forma alır. Qamçılı formalar və ya lepidomonadlar hərəkət edərək keçiricinin udlağına, oradan isə onun sancıcı-sorucu xortumuna keçir. Parazitin keçiricisi olan mığmığa insanın və digər məməlilərin qanını sorarkən, xortumundakı qamçılı leyşmaniya parazitini sahibin dərisinin altına keçirir. Dərinin endotel hüceyrələrinə daxil olmuş parazitlər tezliklə qamçısını itirərək formasını dəyişir və intensiv surətdə ikiyə bölünməklə çoxalır. Parazit özünün inkubasiya dövrünü başa çatdırdıqdan sonra insanın üzündə, əllərində, bədənin paltarla örtülməyən nahiyələrində qonur-qırmızı rəngli ləkələr əmələ gətirir. Ləkə yerləri tədricən düyüncüklərə çevrilir. Əmələ gəlmiş düyünün səthi tədricən yaraya çevrilir. Yaranın tam formalaşması və sağalmasına qədər olan dövr təqribən 3–18 ay çəkir və yara tədricən mərkəzdən kənara doğru çapıqlaşır. Bu parazitin müxtəlif yarımnövlərinin törətdiyi xəstəlik xarakterinə görə bir-birindən müəyyən dərəcədə fərqlənir. Belə ki, L.tropica minor-un törətdiyi leyşmanioz quru xroniki formada olub, yaranın formalaşması gec başa gəlir. Bu yarımnöv üçün uzun inkubasiya dövrü səciyyəvidir. Parazitin törətdiyi xəstəliyin xarici əlamətləri 3–8 ay və bəzən 1,5 ildən sonra özünü büruzə verir. Əmələ gəlmiş yaranın üzərini 3–6 aydan sonra quru qabıq örtür. Xəstəlik bir ilə kimi davam edir. Yaranın yeri isə bütün ömür boyu insanda qalır. L.tropica-nın tropica yarımnövü isə leyşmaniozun kəskin nekrozlaşma (kəskin yaş forma) formasıdır. Bu növün inkubasiya dövrü nisbətən qısa olub, bir neçə gündən bir aya kimidir. Xəstəliyin müddəti 6 aya kimi olur. Xəstəliyin əvvəlində yaranın ortasında nekrotik sahə yaranır və tədricən dəridə yara dərinləşir. Yaranın ətrafında iltihab prosesi nəticəsində geniş infiltrat əmələ gəlir. Yaranın sağalması kobud çapıqların əmələ gəlməsi ilə təzahür edir. Bu xəstəliyə indi də Azərbaycanın Qazax, Zaqatala, Şəki, Gəncə, eləcə də Kür-Araz düzənliyinin bəzi rayonlarında təsadüf edilir. Romanovski rəngləmə metodu ilə yaradan götürülmüş yaxmada parazit tapıldıqda diaqnoz təsdiq edilir. Açıq yara olduqda şpris vasitəsilə yaradan yaxma götürülür, müvafiq qida mühitində saxlanılır, preparat hazırlayıb mikroskopda baxılır. Bu zaman onun qamçılı forması aydın görünür.
Sərdar (SEPAH)
150px|thumbnail|Sərdarlar üçün yaxa nişanı
Sərdar  – təxminən generala bərabər tutulan, İkinci Briqada generalı və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunda yüksək hərbi rütbəli zabitlər, İran İslam Respublikasının Hüquq-mühafizə Qüvvələrinin komandanları, köhnə hərbi və ya İslam İnqilabı Komitələrində, eləcə də İran İnqilabı Təşkilatı komandirləri üçün istifadə edilən yüksək hərbi fəxri ad. Sərdarların əksəriyyəti İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Komanda və Qərargah Universitetinin məzunlarıdır.
İran İslam Respublikası Ordusunda istifadə olunan Əmir (və yaxud Timsar) rütbəsinə bərabər hesab olunur.
Verilmə sırası ilə rütbələr belədir:
Bəstam
Bəstam — İranın Simnan ostanının Şahrud şəhristanının Bəstam bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 7,382 nəfər və 1,997 ailədən ibarət idi.
Ay sərt sahibədir
200px|thumb|"Ay sərt sahibədir" romanı "IF" jurnalında, dekabr 1965
Ay sərt sahibədir  — ABŞ yazıçısı Robert Haynlaynın fantastika romanı. İlk dəfə 1965-ci ilin dekabrı və 1966-cı ilin aprelində "IF" jurnalında dərc olunmuşdur. 1967-ci ildə "Ən yaxşı romana görə Hüqo mükafatına" layiq görülmüşdür.
Süjet
"Ay sərt sahibədir" əsərində hadisələr Ayda baş verir. 21-ci əsrdə Ay Terradan (Yerdən) məhkumların göndərildiyi böyük həbsxanadır. Ayda insanlar torpaqsız süxurların üzərində taxıl yetişdirməli və Terraya göndərməlidirlər. Bu olduqca ağır zəhmət tələb edir. Eyni zamanda su faydalı qazıntı kimi ayrıca mədən sənayesidir. Xərclər dayanmadan artır. Yaşamaq əzaba çevrilir. Sosial təzyiqlər dözülməz hal alır. Yerli inzibatçıların özbaşınalığına və qəddarlığına qarşı Ay sakinləri inqilab etmək qərarını verirlər.
Ay - Ay Yerin təbii peykidir. Ay eyni zamanda hegemoniya üçün predmetdir. Haynlayn bizə ABŞ-nin daha da güclü olduğu, SSRİ-nın öz mövqeyini qoruyub saxladığı və Çinin inkişaf etdiyi gələcək yeni era təqdim edir. Ay isə məhkumların, lazım olmayan insanların gödərildiyi yeni qitədir.
Ay ABŞ elmi-fantastikası üçün olduqca vacib ədəbi elementdir. Ucsuz-bucaqsız kainatımızda bizə ən yaxın kosmik cisim bizim üçün doğmalıq hissləri bəxş edir, lakin onu böyük həbsxanaya çevirmək ona qarşı tarixən mövcud olan isti münasibətin sonuna işarə edir?
İnqilabın fəlsəfi-nəzəri əsasları - Haynlayn sadəcə unikal üslublu, dinamik və həyəcanverici elmi-fantastik roman yazmayıb. O, eyni zamanda bizə inqilabın fəlsəfi-nəzəri əsasları ilə əlaqədar olduqca maraqlı konsepsiyalar məcmusu təqdim edib. Belə ki, sosial strukturla nəzəriyyəni birləşdirmək olduqca böyük intellekt tələb edir. Bu diqqətəlayiq məqamdır. Başqa sözlə, addım-addım narazı kütlənin inqilab yolu ilə müstəqillik əldə etməsini təsvir etmək üçün kifayət qədər dərin fikirlərə - fəlsəfəyə sahib olmaq lazımdır. Haynlayn yaxşı başa düşürdü ki, oxuculara hazır məhsul təqdim etmək lazımdır. Çünki başvermə məkanından asılı olmadan inqilab və müstəqillik yolu ilə əlaqədar mövzular strategiya deməkdir. Strategiya isə sınama-yanılma yöntəmi ilə hazırlana bilməz. Bu yol beyində hazır formaya düşməli, sonradan xarici dünyaya ixrac olunmalıdır. Haynlayn məhz bu aspektdə olduqca uğurlu nəticələr əldə edib ki, bu da onun çox böyük yazıçı statusuna mailk olduğunun sübutudur.
Texnologiya - Tez-tez "Mann mənim yeganə dostum" deyən Mayk adlı təkamül keçirmiş super kompüter əsərin ən əsas fiqurudur. Çünki onsuz nə inqilab gerçəkləşə bilərdi, nə də inqilabın ab-havası üçün zəruri şərtlər. Bu konteksdə Haynlayn bizi bir xeyli təəccübləndirir. Yazıçı bir çox yeni ideyalar və maraqlı nüanslara toxunur. Bu məqamlar gələcəyin kompüterləri haqqında maraqlı təsəvvürlərə yiyələnməyə imkan yaradır. Biz artıq bu gün bir çox super kompüterlərə rast gəlsək də, Mayk şəxsiyyətə sahib kompüterdir. Hətta özünüdər əlamətlərinə də rast gəlinir. Hər halda Mayk özü özlüyündə əsərin möhtəşəm hissəsidir.
Ədəbi vandalizm - Bəlkə də mən ilk dəfə idi ki, ədəbi vandalizmlə qarşılaşdım. Şerbakov adlı birisinin tərcüməsini oxuyaraq mən özümə qarşı böyük haqsızlıq etmiş olsam da, mən əvvəlcədən bu haqda heç nə bilmirdim. Robert Haynlaynın bu əsəri, sanki, Şerbakov tərəfindən zorakılığa məruz qalıb. "Tərcüməçi" əsəri orijinaldan o dərəcədə bərbad tərcümə edib ki, uğyun gəlməyən sözlər və ifadələr izafiliyindən ürəyim bulandı. Buna baxmayaraq, əsəri sona çatdıra bildim. Hər halda bundan sonra bir neçə tərcümə variantı olan əsərləri mütailə obyektinə çevirməzdən öncə araşdırmalarımda daha ehtiyatlı olmağa çalışacam.
NGC 5655
NGC 5655, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Üç Koreya Krallığı
Üç Koreya Krallığı — Koquryo, Bekçe və Silla erkən feodal dövlətlərinin tarixini əhatə edən e.ə. I əsrdən b.e. VII əsrinə qədər davam edən dövr.
Tarixi
"Samquk Saqi" və "Samquk Yusa" klassik mətnlərdə istifadə olunan Koreya adlarında "Üç dövlət" mənasını verən "Samquk" sözü istifadə edilmişdir. Bu, Çində Üç Çarlığın təqlididir.
Koquryonun tarixən təsdiqlənmiş ilk hökmdarı Kral Yuri olmuşdur, lakin onun yalnız ölüm tarixi (18-ci il) dəqiq şəkildə məlumdur. İmperiyadan əvvəlki III əsrə qədər Koquryo inkişaf etdi. Onun iki paytaxtı olmuşdur: 427-ci ilə qədər Kunne şəhəri (dəqiq yeri məlum deyil və Çin millətçi mənbələri onu Çində yerləşdiyini iddia edir) və 427-ci ildən sonra Pxenyan şəhəri.
Təqribən 234-cü ildə Maxan tayfa birliyi Pekçe dövlətinə çevrildi. Dövlətin paytaxtı yeri dəqiq müəyyənləşdirilməmiş Vireson şəhəri idi, lakin görünür, şəhər Asan ərazisində yerləşirdi. Cənubi Koreyanın ultramillətçi tarixşünaslığı onu müasir Seulda yerləşdiyini iddia etsə də, bunun heç bir əsası yoxdur.
356-cı ildə Çinxan tayfa birliyi Silla dövlətinə çevrildi. Sillanın paytaxtı Sorabol, müasir Köncü olmuşdur. 356-cı ildə Buddist təbliğçilər Sillaya gəldi, burada Buddizm dövlət dininə çevrildi. 372-ci ildə Buddist təbliğçilər də inanclarını qismən şamanizmə söykənən sinkret kultlarına daxil olsalar da, Koquryoya gəldilər və orada səmimi qarşılandılar. 384-cü ildə buddizmin dövlət dininə çevrildiyi Pekçeyə də gəldilər.
Üç Koreya dövlətinin ərazisinin genişlənməsi ilə Çin feodal hakimlərinin öz məqsədləri üçün istifadə etmək istədikləri Koreya yarımadasında hökmranlıq uğrunda bir-birləri arasında mübarizəsi başlandı. 612-ci ildə imperator Yan-di böyük bir ordu təşkil etdi və Koquryonu fəth etmək üçün kampaniyaya başlasa da, məğlub oldu.
644-cü ildən olan Çinin Tan sülaləsi Koquryoya qarşı bir sıra uğursuz kampaniyalar apardı. Yalnız Silla ilə ittifaq 660-cı ildə Tan sülaləsinə Pekçe ordusunu, 668-ci ildə isə Koquryonu məğlub etməyə imkan yaratdı. Tan sülaləsi Koquryo və Pekçenin bütün torpaqlarını birləşdirməyə ümid edirdi, lakin 668-ci ildə Pekçe ərazisi özünü Çin vassalı kimi qəbul edən Silla dövləti tərəfindən, oradakı Çin maraqlarını qorumaq adı altında ilhaq edildi. 676-cı ildə Silla-Tan müharibələri başladı, bu müddət ərzində Silla sərhədləri Tedon çayına qədər irəlilədi. Bundan sonrakı dövr Cənubi Koreya tarixşünaslığında "Birləşmiş Silla" adlanır, baxmayaraq ki, texniki baxımdan Koreya yarımadası bu dövrdə tamamilə birləşdirilməmişdir və Hamqön və Tedon çayının şimalındakı ərazilər Boxay Tunqus-Mancur dövləti tərəfindən idarə olunurdu.
Aleksandrovsk rayonu (Stavropol diyarı)
Aleksandrovsk rayonu — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Aleksandrovskoye kəndidir. Əhalisi 45 709 nəfərdir (2020).
Coğrafiyası
Rayon Stavropol diyarının mərkəzi hissəsində yerləşir. Şimalda Petrov rayonu, şərqdə Novoselitsk rayonu, cənubda Mineralovod rayonu və qərbdə Qraçyovski və Andropov rayonları ilə sərhəddir.
Tarixi
Aleksandrovsk rayonu Stavropol diyarının ən qədim ərazi qurumlarından biridir. Rayonun ərazisinə birləşdirilmə və ixtisar edilmə sayəsində sahəsi dəfələrlə dəyişmişdir.
1924-cü ildə Stavropol quberniyasının Aleksandrovsk qəzasının volostları və kəndlərinin bir hissəsi Georgiyevsk, Kursav və Mineralovodsk bölgələrinə verildi və qəzasının özü mərkəzi Rostov-na-Donu şəhəri olan Şimali Qafqaz diyarının Stavropol rayonunun bir hissəsi olaraq Aleksadrovsk aryonuna çevrilir.
1932-ci ildə Sablinsk, Yujno Osetinski, Svobodnenski, Suxopadenski kənd sovetləri Georgiyevsk rayonundan Aleksandrovsk rayonuna verildi. 1939-cu ildə Yujno Osetinski kənd soveti Novoselisk rayonunun bir hissəsi oldu.
1934-cü ildə Şimali Qafqaz diyarı lğv edilir. Azov-Qara dəniz (mərkəzi Rostov-na-Donu) və Şimali Qafqaz diyarı (mərkəzi Pyatiqorsk şəhərində) qurulur. Şimali Qafqaz diyarı Aleksandrovsk rayonu da daxil olmaqla keçmiş Stavropol və Tersk dairələrinin bölgələrinin 17 rayonunu əhatə edirdi.
1935-ci ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 23 yanvar 1935-ci il tarixli "Şimali Qafqaz diyarının və onu təşkil edən muxtar birliklərin yeni bir şəbəkəsi haqqında" Fərmanı əsasında, Novoselitsk rayonu 1958-ci ilə qədər mövcud olan Aleksandrovsk rayonundan ayrıldı.
14 yanvar 1943-cü ildə Aleksandrovsk aryonu Alman faşist işğalçılarından azad edildi.
1958-ci ildə Novoselitsk rayonun ləğvi ilə əlaqədar olaraq Yujnaya Osetiya kənd sovetliyi yenidən Aleksandrovsk rayonuna verildi.
1963-cü ildə ərazisinin Koçubevsk, Mineralovodsk və Aleksandrovsk rayonlarına verilməsi ilə Kursav rayonu ləğv edildi.
1 fevral 1963-cü ildə mövcud 15 kənd rayonu əvəzinə: Aleksandrovsk, Apanasenkovski, Blaqodarnenski, Vorontsovo-Aleksandrovski, Qeorqievski, İzobilnenski, İpatovski, Koçubevski, Krasnoqvardeysk, Kursk, Levokumski, Mineralovodski, Petrovski, Şpakovski rayonları qurulur.
12 yanvar 1965-ci ildə RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti qərarı ilə :Aleksandrovski, Apanasenkovski, Blaqodarnenski, Vorontsovo-Alexsandrovski, Qeorqievski, İzobilnenski, İpatovski, Koçubevski, Krasnoqvardeyski, Kurski, Levokumski, Mineralovodski, Petrovki, Prikumski və Şapovski rayonları formalaşdırılır. 16 mart 2020-ci il tarixindən etibarən, 31 yanvar 2020-ci il tarixli 1 saylı Stavropol diyarı Qanununa əsasən, Aleksandrovsk inzibati dairəsinin bütün bələdiyyələri vahid Aleksandrovsk inzibati dairəsinə birləşdirildi. Ərazi vahidi statusunu qoruyur.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 23 131 kişi (46,05 %) və 27 104 qadın (53,95 %) yaşayırdı.
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:
Yaşayış məntəqələri
Rayonun və müvafiq şəhər dairəsinin ərazisi 21 yaşayış məntəqəsini əhatə edir.
Henri Devid Toro
Henri Devid Toro (d. 12 iyul 1817 – ö. 6 may 1862) — Amerika idealist filosofu və yazıçısı; Ralf Uold Emersonun başçılıq etdiyi Transsendentalistlər dərnəyinin üzvü. Toronun baxışları Avropa romantiklərinin, xüsusilə Karleylin və Russonun təsiri altında təşəkkül tapmışdır. Şərq fikrinin təsiri də görünür. Xırda burjua mövqelərindən kapitalizmin istismarçı mahiyyətini, onun mədəniyyətini tənqid etmişdir. O yazırdı: "Bir sinfin dəbdəbəsi digər sinfin yoxsulluğu ilə tarazlığa gəlir. Bir tərəfdən saray, digər tərəfdən dilənçilər üçün sığınacaq... ("Uolden, yaxud meşədə həyat" əsərindən, 1854.)
Toro hesab edirdi ki, istənilən dövlət "kəmağıllıq xəstəliyinə tutulur" və bəlaya çevrilir. ABŞ dövləti haqqında o demişdir: "Onunla hər cür əməkdaşlıq insanı biabır edir".
Mütəfəkkirin fərdiyyətçi sosial-etik idealı – (azad, cəmiyyətdən asılı olmayan, təbiətə təzim edən şəxsiyyət) burjua quruluşuna onun mənfi münasibətinin nəticəsi idi.
Toronun fəlsəfi baxışları Panteizmdən ibarətdir; təbiətin və ümumdünya zəkasının qanunları (əxlaqi qayda da daxil olmaqla) biri-birinə uyğun gəlir.
İdrakın məqsədi həqiqətdir; bunu da biz əhatə olunduğumuz Allah reallığını, yəni Təbiəti anlamaqla əldə edirik.
ABŞ-də köləliyə qarşı mübarizə aparmış, vətəndaşlıq itaətsizliyi ideyasını irəli sürmüşdür; Con Braunun zənciləri müdafiə etməsini "nəcib şücaət" adlandırmışdı.
İsrail–Serbiya münasibətləri
İsrail–Serbiya münasibətləri — Serbiya Respublikası ilə İsrail Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. İsraillə ilk diplomatik əlaqələr 31 yanvar 1992-ci ildə Serbiya hələ Yuqoslaviya nın tərkibində olarkən yaradılmışdır. İsrailin Belqradda, Serbiyanın isə Tel-Əviv də səfirliyi mövcuddur. Hər iki ölkə iqtisadi və mədəni əlaqələr yaradır. Üstəlik Yuqasaviyadan olan kiçik bir yəhudi qrupu hazırda İsraildə yaşayır.