cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
II Ruprext (Pfals kürfürstü)
İlk illəri
Ruprext 1325-ci ildə, Amberqdə doğulmuşdu. Valideynləri Dürüst Adolf və Irmenqard fon Ettinqen idi. Ruprextin atası Adolf 1327-ci ildə öz mirasına görə uğursuzcasına mübarizə apararaq vəfat etmişdi. Həmin onun əmisi İmperator Lüdviq Reyn Pfaltsını işğal etmişdi. Gənc şahzadə buna görə də avstriyapərəst əmisi Nassau-Veylburq qrafı I İohannın himayəsi altında böyüdü. 1329-cu ildə Pavia müqaviləsində Bavariyalı Lüdviq Pfalsı Adolfun qardaşları Rudolf və Ruprextə qaytardı. Dörd yaşlı II Ruprext vəfat etmiş atası Adolfun yerinə mirasa daxil edildi. 1334-cü ildə Ruprext də öz növbəsində yetkinlik yaşına çatmayan qardaşı oğlu II Ruprext ilə razılaşdı. Bu razılaşmaya görə Rudolfun ölümü ilə yaranacaq ilə bölünmə halında, onlara düşən parçalara birgə sahib olacaq və idarə edəcəkdilər. Bu hadisə həqiqətən də 1338-ci ilin fevralında Haydelberqlə və Yuxarı Pfalzın bir hissəsini birgə təyin etdikdə baş verdi. Onlar bu əraziləri 1353-cü ilin sonuna qədər torpaqların yenidən bölünməsi baş verənə qədər birlikdə idarə etdilər. Burada I Ruprext Rudolfun keçmiş torpaqları da daxil olmaqla bütün ərazinin əsas hissəsini, II Ruprext yalnız daha kiçik bir hissəsini, o cümlədən daha vacib yerlər olan Lindenfels, Alzey, Stromberq (Hunsrük) və Burq Stahleki aldı.
1355-ci ildə II Ruprext əmisi I Ruprextin varisi oldu. Bu müqavilə 1357-ci ildə yenidən təsdiq edildi; 1368-ci ildə hər ikisi əksər ərazilərin gələcək bölünməzliyi barədə razılığa gəldilər və II Ruprext qəyumluğa yüksəldi. Bu vəzifədə o, əmisi ilə birlikdə Haydelberq Universitetinin qurulmasında iştirak etmişdir və eyni zamanda 1386-cı il tarixi universitet möhüründə onunla birlikdə təsvir edilmişdir.
1387–1389-cu illərdəki Şəhərlər müharibəsində o, çox sərt tədbirlərə əl atırdı.
Kürfürstlüyü
1390-cı ildə əmisinin ölümündən sonra II Ruprext onun yerinə bütün Pfalsın hakimi oldu və 1394-cü ildə Almanların kralı Venzelin razılığı ilə də özünü yeni kürfürst elan etdi. Növbəti ildə Ruprext yəhudiləri və bidətçiləri Pfalsdan qovdu, bütün əmlakını müsadirə etdi və Heydelberq Universitetinə vəsiyyət etdi. 1395-ci ildə o, Pfalsın hissələrinin birləşməsini təmin etmək məqsədi daşıyan "Ruprext Konstitusiyasını" nəşr etdi. Nəticədə, keçmiş azad imperiya şəhəri Nekkargemünd də öz növbəsində Pfalsa daxil edildi.
Ailəsi
Rupert 1345-ci ildə Siciliya kralı II Pedronun qızı Beatris ilə evlənmişdi. Övladları:
Edqar Davids
Edgar Steven Davids — Surinam əsilli Niderlandlı keçmiş peşəkar futbolçu. Hal hazırda məşqçilik fəaliyyəti ilə məşğuldur.
Karyerasına "Ayaks" klubunda başlayıb. Niderland nəhəngi ilə bir neçə yerli və beynəlxalq titullar qazandıqdan sonra, İtaliyanın "Milan" klubuna transfer edilir. Futbolçu daha sonra "Yuventus" klubuna keçir. Sonralar "Barselona", "İnter Milan", "Tottenham Hotspur" və "Kristal Palas" klublarında çıxış edib.
Futbolçu Niderland milli komandasının heyətində 74 oyunda oynayaraq 6 qol vurub.
2004-cü ildə o, Pele tərəfindən seçilmiş, FIFA 100 dünyanın ən yaxşı yaşayan futbolçuları siyahısında yer alır.
Həyatı
Davids Surinamda anadan olub və afro-surinamlı və ana nənəsi tərəfindən qismən yəhudi mənşəlidir.
Ayaks
Davids karyerasına 12 yaşında "Ayaks" klubunda başlayıb. O, komandada debütünü 6 sentyabr 1991-ci ildə "RKC Waalwijk" üzərində 5–1 hesablı ev oyununda edir.
Davids, Amsterdam klubu ilə üç Erediviziya çempionluğu, həmçinin 1992 UEFA Kuboku və 1995 UEFA Çempionlar Liqası çempionluğunu qazanır.
Milan və Yuventus
thumb| 28 may 2003-cü ildə UEFA Çempionlar Liqasının finalında " [[Yuventus FK|Yuventus "un futbolçusu Davids və " Milan "ın futbolçusu Cennaro Qattuzo toqquşub .]] 1996–97 mövsümünün əvvəlində Davids komanda yoldaşı Maykl Reizigerlə birlikdə "Milan"a transfer edilir. Mövcud çempion "Milan"ın iki dəfə baş məşqçi dəyişdiyi və A Seriyasını 11-ci pillədə bitirdiyi uğursuz mövsümdə Davids 23 fevral 1997-ci ildə "Peruca" ilə oyunda zədələnərək ayağını sındırır. Zədədən sonra komandadakı yerini bərpa edə bilmədiyi üçün 1997-ci ilin dekabrında 9 milyard italyan lirəsi (3 milyon funt sterlinq) transfer haqqı qarşılığında Yuventusa transfer edilir.
Yuventusda o, tezliklə daimi əsas komandasının üzvü olur. "Yuventus"da adətən sol cinahda və ya mərkəzdə dayaq yarımmüdafiəçisi kimi çıxış edərək, fransız oyun qurucusu Zinəddin Zidanla birlikdə diqqətəlayiq orta sahə tandemi yaradır.
Barselona (icarə)
Davids 2004-cü ilin yanvarında "Yuventus"dan icarə əsasında "Barselona" klubuna keçir. Klubun orta sıralarda qərarlaşdığı bir mövsümün ortasında komandaya gələn Davids, "Barselona"nın inkişafına kömək edir və klub mövsümu "Valensiya" klubundan sonra ikinci yerdə bitirir.
Davidsin gəlişi Kataloniya klubunun 2000-ci illərin ortalarından axırlarına qədər (onillik) İspaniya və Avropa futbolunda dominantlığının katalizatoru kimi göstərilir.
İnter Milan və Tottenhem Hotspur
2004-cü ilin yayında Davids üç illik müqavilə ilə İtaliyanın "İnter Milan" klubuna keçir.
"İnter" 2005-ci ilin avqustunda onunla müqaviləsinin qalan hissəsini pozur.
"İnter"dən sonra futbolçu azad agent kimi "Tottenhem Hotspur" klubuna keçir.
Ayaksa dönuş
left|thumb| Davids Ajax komandasının meneceri David Endti Ajax-dakı ikinci dövründə qucaqlayır, arxada [[Tomas Vermaelen və Gregory van der Wiel .]] Davids 28 yanvar 2007-ci ildə Niderlanda qayıdaraq "Ayaks" ilə müqavilə imzalayır.
Böyük şəhərdə seks (film, 2008)
"Böyük şəhərdə seks" — 2008 – ci il, ABŞ istehsalı olan HBO telekanalında yayımlanan eyni adlı serialın (serial Kendeys Buşnellin eyniadlı romanının motivləri əsasında çəkilib) film adaptasiyası olan romantik komediya filmi. Film dörd rəfiqə – Kerri Bredşou (Sara Cesika Parker), Samanta Cons (Kim Ketrall), Şarlotta York Qoldenblatt (Kristin Devis) və Miranda Hobbsun (Sintia Nikson) həyatından, Nyu-York şəhərində onların başına gələn əhvalatlardan bəhs edir. Filmdə tez-tez insanlar arasında qarşılıqlı münasibətlər, romantika və cinsəllik açıq şəkildə müzakirə edilir.
Edqar Davids
Kristal Palas
20 avqust 2010-cu ildə Davids İngiltərə Çempionatı klubu "Kristal Palas" ilə müqavilə bağlamışdır.
Böyük şəhərdə seks (film, 2008)
Filmin dünya premyerası 28 may, 2008 – ci ildə Londonda, Leyster Meydanında keçirilmiş, ABŞ-də isə 30 may, 2008 – ci ildə təqdim edilmişdir. Filmin davamı olan Böyük şəhərə seks 2 filmi isə 2010 – cu ildə satışa çıxarılmışdır.
Edqar Davids
Milli karyerası
right|thumb| Davids (8 nömrəli forma), [[UEFA Avro 2004|Avro 2004-də İsveçə qarşı oyunda. ]] Davids Niderlan millisində debütünü 20 aprel 1994-cü ildə Tilburqda İrlandiya Respublikasına qarşı oyunda etmişdir.
Məşqçilik karyerası
2011-ci ilin iyununda Davids Yohan Kroyf ilə birlikdə "Ayaks"da komandanın müşahidə şurasına seçilmişdir.
Böyük şəhərdə seks (film, 2008)
Məzmunu
Film dörd gənc qadının həyatından, böyük şəhərdə – Nyu-Yorkda başlarına gələn hadisələrdən bəhs edir. Həmin dörd qadından ikisi Şarlotta və Miranda ailəlidir. Kerri isə subay olsa da Con Ceymslə məhəbbət macərası yaşamaqdadır. Dördüncü qadın Samanta isə ciddi münasibətlərə qarşı çıxaraq vaxtını müxtəlif gənc oğlanlarla birgə, əylənərək keçirir. Filmdə hadisələr Con və Kerrinin birgə yaşamaq üçün ev axtarmaları ilə başlayır və onlar şəhərin mərkəzində çox baha qiymətə ev tuturlar. Con isə Kerriyə evdə onun üçün böyük qarderob hazırlatmağa söz verir. Çünki rəfiqələr dördü də yaşıdları olan digər qadınlardan dəbə olan böyük maraqları ilə seçilirlər. Rəfiqələr şəhərdə keçirilən zinət əşyaları sərgisində iştirak edirlər və Samanta bu sərgidə böyük brilyant üzük bəyənərək onu almağı qət edir. Lakin keçirilən satışda kimsə daha çox pul təklif edərək Samantanın bəyəndiyi üzüyü əldə edir. Tezliklə Kerri və Con münasibətlərini rəsmiləşdirmək və toy etmək qərarına gəlirlər. Toy qabağı isə Kerriyə "Vogue" jurnalı üçün gəlinlik paltarında fotosessiya etməyi təklif edirlər. Fotosessiyda iştirak edən şirkətlərdən biri isə paltarını toy üçün Kerriyə hədiyyə edir.
Digər tərəfdə Mirandanın öz həyat yoldaşı Stiv Bredi ilə müəyyən problemlər yaşamaları və cinsi həyatlarının qaydasında olmaması, bunun isə bütün həyatlarına pis təsir etməsi bəlli olur. Miranda bunu rəfiqələri ilə müzakirə edir və həyatlarında anormallıq olduğunu qət edir. Evə dönən Kerri isə sürprizlə üzləşir və Conun onun üçün romantik şam yeməyi hazırladığını görür. Sabahısı gün isə artıq uzun müddət Samantanın bir yerdə yaşadığı gənc və yaraşıqlı aktyor Smit ona sürpriz edir. Məlum olur ki, Samantanın sərgidə bəyəndiyi üzüyü onun sevgilisinin sifarişi ilə tanışı olan bir xanım alıbmış və Smit üzüyü Samantaya hədiyyə edir. Bu arada Con Kerriyə söz verdiyi böyük qarderobu hazırladır. Rəfiqələri Kerriyə köhnə evindən paltarları seçərək yeni evdəki qarderoba daşımağa kömək edirlər.
Edqar Davids
Barnet
left|thumb|340x340px|Davids 2013-cü ildə Barnetdə oynayan məşqçi olan zaman 2010-cu ildən Davids Londonda yaşamağa başlayır və küçə futbolunda iştirak edir, həmçinin bazar günü həvəskar komanda olan "Brixton Yunayted" klubunu çalışdırır. 11 oktyabr 2012-ci ildə Davids, Mark Robsonla birlikdə oynayan məşqçi kimi İkinci Liqa komandası olan "Barnet"ə qoşulur.
Telstar
2020-ci ildə Davids Hollandiyanın Eerste Divisie klubunun "Telstar" komandasına köməkçi məşqçi təyin edilir.
Böyük şəhərdə seks (film, 2008)
Məzmunu
Bayram ərəfəsində Şarlottanın yenidən hamilə olması məlum olur və bu həmin ailənin xoşbəxtliyini artırır. Rəfiqələr isə Nyu-Yorkda keçirilən ənənəvi dəb həftəsinə qatılırlar və bu onların əhval ruhiyyəsinin əvvəlki kimi yüksəlməsini stimullaşdırır. Lakin şam yeməyi zamanı Mirandanın Kerrinin toy mərasiminin pozulmasına özünün səbə olmasını etiraf etməsi rəfiqələrin münasibətlərinin pozulmasına səbəb olur.
Samanta isə sevgilisinə sürpriz etmək üçün suşi hazırlayaraq onu çılpaq bədəninə düür və sevgilisinin evə gəlməsini gözləyir. Lakin oğlan zəng edərək gec gələcəyini bildirir. Artıq bu vəziyyətin adət halı alması və Samantaya qarşı diqqətsizlik isə cütlüyün münasibətlərinin pozulmasına səbəb olur. Eyni dövrdə Miranda Stiv ilə birgə ailə psixoloqunun yanına müraciət edirlər. Bu faydalı olur və onların münasibətlərinin normallaşmasına gətirib çıxarır. Kerrinin köməkçisi Luisa isə evlərinə dönür və köhnə sevgilisi ilə münasiətlərini bərpa edir. Miranda isə qız dünyaya gətirir. Bu arada Kerri Conun göndərdiyi və Luisanın silmədən elektron poçt ünvanında saxladığı məktubları oxuyur, onların münasibətləri bərpa olunur.
Edqar Davids
Telstar
4 yanvar 2021-ci ildə Davids Portuqaliyanın "SC Olhanense" klubunun baş məşqçisi elan edilir. 19 iyul 2021-ci kl tarxində buradakı vəzifəsindən qovulur
Böyük şəhərdə seks (film, 2008)
İnkişaf
2004 – cü iin fevralında Böyük şəhərdə seks serialının çəkilişlərinin tamamlanmasından sonra artıq fikirlər var idi ki, çəkiləcək film serialın motivləri əsasında olacaq. HBO elan etmişdi ki, Maykl Patrik Kinq özünün rejissorluğunu edəcəyi filmin ssenarisi üzərində işləyir. Bir il sonra Kim Ketrall filmin ssenarisinin hazırlanmasının və çəkilişlərin başlamasıın gecikməsi səbəbiylə layihədə iştirakdan imtina edərək, digər təklifləri dəyərləndirəcəyini açıqlamışdır. Nəticədə filmin ərsəyə gətirilməsi işləri sürətləndirilmiş və bütün yaradıcı heyət tezliklə çəkilişlərin başlaması üçün çalışmışdır.
Edqar Davids
Uğurları
Ayaks
Böyük şəhərdə seks (film, 2008)
İnkişaf
2007-ci ilin ortalarında, yenidən filmin çəkilişlərinin başlanması haqqında xəbər verilmişdi. Ketrallın xəbərdarlığından sonra, heyət serialın motivlərinə üstünlük vermişdi. Lakin 2007 – ci ilin mayında HBO – nun filmi maliyyələşdirmək üçün kifayət qəər imkanı olmaması səbəbiylə çəkilişlər dayandırılmışdı. Bu hadisə "Time Warner family"nin (HBO-nun sahibi) nüfuzunu aşağı salmış və filmin "New Line Cinema" ilə birgə istehsal edilməsi qərara alınmışdır.
Edqar Davids
Uğurları
Yuventus
İnter Milan
Böyük şəhərdə seks (film, 2008)
İnkişaf
2007 – ci ilin fevralında filmin serialda baş rol oynayan hər dörd aktrisanın iştirakı ilə Maykl Patrik Kinqin rejissorluğu altında çəkiləcəyi rəsmən elan edilmişdir.
Çəkiliş
Filmin böyük bir hissəsi 2007 – ci ilin sentyabr – dekabr aylarında Nyu-Yorkda çəkilmişdir. Çəkiliş məkanlarına eyni zamanda Manhetten ətrafında bəzi ərzilər, "Steiner Studios" və "Silvercup Studios"un çəkiliş məkanları da daxil idi. Çəkiliş prosesləri tez-tez paparazilərin, təhlükəsizlik qüvvələri və ərazidə vəzifəli olan polislərin gözündən yayına bilən izləyicilərin müdaxiləsi ilə yarımçıq dayandırılırdı. Filmin üzərində işləyən işçi qrup mümkün qədər filmin məzmununu gizli saxlamağa çalışır, buna görə də çəkiliş proseslərinin məxfiliyini təmin etməyə cəhd edirdilər.
Edqar Davids
Uğurları
Niderland Millisi
Böyük şəhərdə seks (film, 2008)
Kostyumlar
Serialda dəb mövzunun əsas aparıcı hissəsi idi və filmdə də bu ənənə saxlanılmışdır. Filmin gedişatı dövründə 300 dəstdən artıq paltardan istifadə edilmişdir. Serialda kostyum dizaynı vəzifəsini öhtəsinə götürmüş Fatrisia Fild filmdə də bu işlə məşğul olmuşdur. Fild qeyd edir ki, ilk öncə maddi və yaradıcılıq əhəmiyyətini nəzərə alaraq filmdə bu vəzifəni üstələnmək məsələsində qərarsız olmuşdur. Fild məhz 1998 – 2004 – cü illər ərzində günbəgün dəyişən dəb dəyərlərini serialda tətbiq etməklə böyük məşhurluq əldə etmişdi.
Obrazlar üçün kostyumların seçilməsi zamanı Fild illər ərzində onlar üçün formalaşdırdığı geyim xüsusiyyətlərini bir kənara qoyaraq, hər obrazın individual xarakterini yenidən işləmək qərarı vermişdir. Samantanın kostyumlarının hazırlanmasında Amerika TV operası "Dynasty"dən, Şarlottanın kostyumlarının hazırlanmasında isə Jaklin Kennedidən ilham alınmışdır. Fildə görə, dəb baxımından Miranda obrazı serialla müqayisədə xeyli inkişaf etdirilmişdir. Bu həmin rolu canlandıran aktrisa Sintia Niksonun şəxsi təşəbbüslərinin nəticəsi olmuşdur.
Film musiqisi
Albom "Billboard"da ikinci yerdə debüt etmişdir və bu 2005 – ci ildə "Zəngin ol və ya öl" filminin musiqi albomunun göstərdiyi nəticədən sonra ən yüksək nəticə idi. Albom eyni zamanda "UK Albums Chart"da altncı yerdə debüt edərək, 55.000 – dən artıq nüsxə ilə satılmışdır.
Filmin ikinci musiqi albomu – Sex and the City: Volume 2, 23 sentyabr 2008 – ci ildə, filmin DVD versiyası ilə eyni vaxtda satışa çıxarılmışdır. Alboma Britaniya müğənniləri Estelle, Kreiq Devid, Mutya Buena və Emi Vaynhauzun filmdə istifadə edilmiş mahnıları daxil edilmişdir. Eyni zamanda Cenet Cekson, Siara və Eliya Kellinin mahnılarına da albomda yer verilmişdir.
Orkestral versiya
2008 – ci ilin dekabr ayında filmin musiqilərinin orkestral versiyalarından ibarət albom işıq üzü görmüşdür. "Sex And The City – The Score" adlanan həmin alboma on səkkiz parça daxil edilmişdir ki, onların da original musiqi tərtibatı saxlanılmaqla orkstral versiyası Aaron Ziqman tərəfindən işlənmişdir. Lakin musiqilərin orkestral versiyası işlənərkən onlar ilkin səslənmələrini o qədər itirdilər ki, ilkin dinləmə zamanı onların hansı mahnı olmasını müəyyənləşdirmək çətinlik törədə bilərdi. Məh bu səbəbdən də musiqilərin orkestral versiyasına, arada musiqilərin filmdə istifadə olunmuş orijinal səslənməsindən qısa parçalar daxil edilmişdi.
Gəlir
Film böyük maddi uğur əldə etmişdir. İlk baxış günü təkcə ABŞ və Kanadadan 3.285 kinoteatrdan $26.93 milyon gəlir gətirmişdir. İlk üç gündə isə yalnız həmin iki ölkədən əldə edilmiş gəlir $57,038,404 olmuşdur. Film komediya, romantik komediya və qadın filmləri arasında ilk gündə gəlirin miqdarına görə rekorda imza atmışdır. 2010 – cu ilin mart ayının nəticələrinə görə filmin ABŞ və Kanadada satışdan əldə ediyi gəlir $152,647,258, digər gəlirləri $262,605,528, ümumi dünya gəliri isə $415,252,786 olmaqla 2008 – ci ilin ən gəlirli komediya filmi olmuşdur.
Tənqidçilərin mövqeyi
"Variety"-dən Brayn Louri "... önəmsizlik və istəksizlik hiss edilir" deyir və eyni zamanda "Los Angeles Times" dan Karina Kokano bildirir ki, "film qarşısına qoyduğu əsas məqsədə çatmışdır." O, Maykl Patrik Kinqin işini tərifləyərək, çox az film haqqında dediyi "Şekspirin əsərləri kimi qaranlığa doğru irəliləyən" əsər yaradıldığını bildirmişdir. "New York Daily News" dan Kolin Bertram qeyd edir ki, film "böyük toplanışdı" və və şaddır ki, "Aman tanrım, onlar bunu edə bilməzlər! Çılpaq, geyimli, insanı ürəkdən sevən onlar." sözlərini yenidən eşidə bilir. "The Chicago Tribune" dan Cesika Rives qeyd edir ki, "ağıllı, qaynayan, qaçırılmaz və düşündürücü" filmdir. "The Hollywood Reporter" dan Maykl Reşthaffen baş rolların ifaçısı olan dörd xanımın əməyini tərifləyərək deyir ki, "film serialın özünəmxsus xüsusiyyətlərini saxlamışdır, lakin, bir qədər uzun müddətli seriyanı xatırladır."
"The New York Times" dan Manola Dargis filmin "vulqar, hay-küylü və mənasız şeylərlə doldurulmuş  2 saat 22 dəqiqə, çox uzun şou" olduğunu bildirir. "The Daily Telegraph" dan Sandu Sukdev deyir ki, "dəyişməz, eyni tipli xanımlardı, Spice Girls stilli tiplər – qarışıq fikirli, əsəbi, yırtıcı şahzadə xanımlar – onlar hansısa individual xüsusiyyətləri ilə nəsə öyrədə və təəccübləndirə bilmirlər." "The Globe and Mail" dən Rik Qroen vurğulayır ki, filmdə hansısa çatışmazlıqlar var və əlavə edir ki, obrazlar "çox da yaxşı performans sərgiləmirlər, rollar yarım-animasiyalı paltarlar və film oyunları ilə bəzədilmişdir." O, filmə dörd ulduz üzərindən  sıfır ulduz vermişdir. "The New Yorker" dən 1993 – cü ildən film tənqidçisi olan Entoni Leyn filmi "modern həyata poz verən keçmişin bir parçası" adlandırır və qeyd edir ki, "təxminən altmış il əvvəl çəkilmiş və baş rollarını eyniylə dörd qadının canlandırdığı İv haqqında hər şey filmindən fərqli olaraq, bu filmdə Kerrinin gürünüşündə dərin kədər hiss olunur, onun rəfiqələri də Bett Deyvis, Anna Bakster, Silista Holm və Telma Ritter kimi uğurlu deyillər – istedadları, şlyapaları, fiksasiyaları onlardan əskik olmasa da – lakin sadəcə olaraq öz xüsusi istedadları ilə kişiləri tələyə salır və yanlarında saxlayırlar....Filmin aşağısında yalnız bir subtitr əskikdi: "Yalançı, Fahişə və Qardirob".
"Newsweek" dən Ramin Setudi qeyd edir ki, film haqqında olan tənqidlərin bəziləri cinsəllikdən qaynaqlanmışdır: "sən eşidəndə ki, kişi bu haqqda danışır, qəribə görsənir. Danışıq getdikcə pisləşir. Qəzəbli. Kinli. Sinirli...Məgər bu həmin kasıb dürüst adamdı? Mən kömək edə bilmirəm, lakin bu əladır – necə ki, Kerri Bredşou səsləndirir – məgər bu "Böyük şəhərdə cinsəllik" deyilmi. Kişilər film hələ başlamamışdan əvvəl ona nifrət etdiklərinə qərar verirlər...Böyük əksəriyyətini kişilər təşkil edən film tənqidçiləri film haqqında elə çirkin sözlər işlədirlər ki, onları dinlədikdə keçmiş qız dostları haqqında danışdıqlarını zənn edirsən...Film Citizen Kane olmaya bilər, lakin inanılmaz şirin və təsirlidir."
Film "The Times", "Mark Kermode", "The New York Observer" , "The Tart" və "The Daily Telegraph" tərəfindən 2008 – ci ilin ən pis filmləri sırasına daxil edilmişdir.
Ev üçün buraxılış
"Sex and the City: The Movie" New Line Home Entertainment tərəfindən DVD və Blu-ray formatlarda 23 sentyabr, 2008 – ci ildə satışa çıxarılmışdır. ABŞ – da film iki versiyada satışa çıxarılmışdır. Onlar standart və tam ekran görüntülü kinoteatr versiyası idi. Film təqdimatında təqdim edilənlər xaric, hər iki disk eyni keyfiyyətdədir. Diskə həmçinin audio şərh, kəsilmiş səhnələr və elektron nüsxə də daxildir.
Eyni zamanda film iki disklik standart nüsxədə, xüsusi şərhlərlə altı dəqiqəlik fotosessiyanın əlavə edildiyi xüsusi nüsxədə satışa çıxarılmışdır. Filmin Blu-Ray formatında DVD formatda olan bəzi uzun hissələr qısaldılmışdır.
9 dekabr, 2008 – ci ildə New Line Home Entertainment filmin üçüncü nüsxəsini satışa çıxarmışdır. Dörd diskdən ibarət bu kolleksiya "Sex and the City: The Movie (The Wedding Collection)" adlandırılmışdır. Dörd diskdən ikisi qısaldılmış və tam versiyada filmlər, üçüncüsü filmin xüsusi əlavələrlə olan versiyası, dördüncü disk isə CD olmaqla filmdə istifadə edilmiş musiqilər, xüsusilə filmin başlanğıcında ifa edilən Förcinin "Labels or Love" mahnısının alternative mix versiyası daxil edilmişdir. Kolleksiyaya eyni zamanada filmdən şəkillər və sitatlardan təşkil edilmiş kitab da daxil edilmişdir.
Filmin dördüncü nüsxəsi Avstraliyada satışa çxarılmışdır. Dəstə iki disk – "Sex and the City: The Movie Special Edition" və bonus olaraq "Sex and the City Inspired" çantası daxildir. Çanta qara rəngdə olu üstü kirəmit və ya ilan naxışlıdır.
Filmin DVD formatı UK DVD Top Chartda birinci yerə yüksəlməklə yanaşı, 2008 – ci ildə Birləşmiş Krallıqda ən sürətlə satılan disk olmaqla, bir həftədə 920.000 nüsxəylə satılmışdır. Filmin DVD format 2008 – ci ildə Birləşmiş Krallıqda best seller DVD olmuşdur. Filmin rekordu isə "Mamma Mia!" filmi tərəfindən qırılmışdır.
Davamı
Bir müddət sonra, 2009-cu ilin fevral ayında filmin davamı olan "Böyük şəhərdə seks 2" filminin üzərində çalışmalar başlamışdır. Çəkilişlər 2009-cu ilin avqust ayında başlamış, 27 may, 2010-cu ildə film ictimayətə təqdim edilmişdir. 2009-cu ilin fevral ayında "Female First" vebsaytının yaydığı informasiyada bildirilirdi ki, stilist Patrisia Fild serial və birinci filmdə olduğu kimi, bu filmdə də yaradıcı heyətlə birgə işləməkdən imtina edib, lakin filmin Nyu-Yorkda aparılan çəkilişlərindən yayılan fotoşəkillərdə Fildin yaradıcı heyətlə birgə olması görünürdü. Müxtəlif qaynaqların yaydığı informasiyalarda deyilirdi ki, ola bilsin ki, Cennifer Hadson ikinci filmdə də, birinci filmdəki rolunu — Kerrinin köməkçisi Luisa rolunu canlandırsın.
Filmin çəkilişləri rəsmi olaraq 2009-cu il sentyabr ayının birində başlamış, 2009-cu ilin sonuna kimi davam etmişdir. İkinci filmdə Oskar mükafatlı aktrisa Penelopa Kruz bankir qadın rolunu canlandırmışdır. Məşhur sənətçi Layza Minelli isə filmdə öz rolunu canlandırmış, eyni zamanda əfsanəvi aktrisa Barbara Streyzandın da filmdə rol alacağıyla bağlı fikirlər söylənmişdir. CHİNGİZ
Kristen Devis müsahibəsində ikinci filmin birinci filmə nisbətən (birinci film 2.5 saatdır) daha qısa müddətli olacağını bildirmişdi.
Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyası
Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyası — Rusiya imperiyasında 1898-ci ildə yaradılmış siyasi partiya.
Tarixi
Partiya Rusiya imperiyasında 1898-ci ildə bir neçə sosial-demokrat ("Fəhlə sinfinin azadlığı uğrunda mübarizə ittifaqı", "Fəhlə qəzeti", "Bund") və marksist dərnəkləri əsasında yaranıb. Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyasının I qurultayı Minskdə 13–15 mart 1898-ci ildə keçirilib.
Rusiya Sosial Demokratik Fəhlə Partiyasının əvvəlcə Brüsseldə, daha sonra Londonda polis repressiyası səbəbi ilə keçirilmiş İkinci Qurultayı 1903-cü ilin avqustunda toplandı. Qurultayda yeni partiyanın üzvlük prinsipləri və tərifi üzərində əhəmiyyətli bir fraksiyalaşma yarandı. Çoxluq Vladimir İliç Ulyanov, azlıq isə Yulius Martov tərəfində idi.
Lenin partiya üzvlərinin yalnız ciblərində partiya kimliyi olanlar və bəzən partiyanı ziyarət edənlər, hətta ziyarət etməyənlər də deyil, dar və fəal olmaları lazım olduğunu müdafiə etdi. Bu fəal üzvlər vaxtlarının çox hissəsini çar inqilabçı qüvvələrinə qarşı işçi inqilabı edə bilən inqilabi bir partiya yaratmaq üçün peşəkar inqilabi kadrlar kimi təşkilatlanmağa sərf edəcəklər. Bu modelə görə simpatizanlar kənarda qaldı. Partiyanın daxili işində də demokratik mərkəzçilik qəbul ediləcəkdi. Leninin fikirlərinin əksinə olaraq, dostu Yulius Martov, partiyanın mərkəzində olan professional inqilabçıları təsdiqləməsinə baxmayaraq, partiyasına üzv olmağın simpatizanlara, inqilabçı işçilərə və digərlərinə açıq olmasını müdafiə etdi. Hər ikisi əvvəllər bu məsələni müzakirə etsələr də, fikir ayrılıqları dərinləşməkdə davam etdi. Lenin və Martov tərəfdarlarına konqresdəki vəziyyətlərinə görə rus dilində "bolşinstvo" (əksəriyyət) və "menşinstvo" (azlıq) adlarını aldılar.
Həm bolşeviklər, həm menşeviklər davamlı olaraq yeni üzvlər qazanırdı və ya itirirdi. Məsələn: rus marksizminin atası adlandırılan Georgi Plexanov əvvəlcə Leninə və bolşeviklərə üstünlük verdi, daha sonra 1904-cü ildə isə bolşeviklərdən ayrıldı. Əvvəl menşevikləri dəstəkləyən Lev Trotski isə menşeviklərin rus liberalları ilə barışmaq cəhdləri və bolşeviklərlə birləşməməyə münasibətləri səbəbindən partiyadan getdi.
Birləşmə cəhdi
1906-cı ilin aprelində Stokholmda keçirilən IV Birləşmə Qurultayında bolşeviklər və menşeviklər yenidən birləşməyə cəhd etdilər.
Menşeviklər Yəhudi Əməyi Baş Federasiyası ilə əməkdaşlıq etdikdə bolşeviklər azlıqda qalırlar. IV Qurultayda birləşməyə qərar verilsə də, hər qrupun öz rəhbərliyini qoruyacağı qərarı verildi. 1907-ci ilin mayında Londonda keçirilən növbəti V Qurultayda da bu vəziyyət dəyişmir.
Dumada iştirak
1905-ci il inqilabının 1907-ci ildə tamamilə məğlub olması ilə, Bolşeviklər Çar rejiminin təşkil etdiyi Rusiya imperiyası III Dövlət Dumasında iştirak edib etməyəcəyi üzərində mübahisə etdilər. Lenin, Qriqori Zinoviev və Lev Kamenev Dumaya getməyin, filosof Aleksandr Boqdanov, Anadolu Lunaçarski və Mixail Pokrovski isə Dumadakı millət vəkillərinin geri çağırılmasının tərəfdarı olmuşdur. Dumada iştirakdan yana olmayan qrupa rus felindən yaradılan Otzovistlər ləqəbi qoyuldu.
Digər bir qrup isə Dumadakı bolşevik millət vəkillərinin partiya rəhbərliyindən müstəqil fəaliyyət göstərdikləri üçün ultimatumla xəbərdar edilməli olduğunu müdafiə edirdi. Bu qrup ultimatumistlər adlandı. Boqdanov tərəfdarı və bolşeviklər arasındakı qətiyyətsizlik 1908-ci ildə böyüdü və beləliklə Lenin Boqdanovun filosof şəxsiyyətinə hücum etməyə başladı. Boqdanovu 1909-cu ildə nəşr olunan Materializm və Empirio-tənqid adlı əsərində idealizm fəlsəfəsini müdafiə etməkdə günahlandırdı. 1909-cu ilin iyun ayında Parisdə Bolşevik mətbuatı Proletarinin təşkil etdiyi Bolşevik Konfransında Boqdanov tənqid edildi və bolşevik sıralarından qovuldu.
Bölünmə
Qruplar arasındakı münasibətlər 1912-ci ildə pozuldu. Həmin ilin yanvarında bolşeviklər rəsmi olaraq yalnız öz təşkilatları ilə topladıqları Praqa Konfransında partiyadan istefa verdilər. Bu qurultaydan sonra bolşeviklər artıq özlərini RSDFP fraksiyası kimi deyil, ayrı bir partiya olaraq Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyası (bolşeviklər) olaraq elan etdilər.
Bolşevik rəhbərliyi ayrı bir partiya olmaq qərarına gəlsə də, bolşevik tərəfdarı olan xalq və işçilər bu xətti izləməkdə çətinlik çəkdilər. Bundan əlavə, Dövlət Dumasındakı 6 bolşevik millət vəkili partiya rəhbərliyinin bu qərarını qəbul etmədi. Onlardan yalnız Matvei Muranov ayrı bir partiyanın yaradılmasının tərəfdarı oldu, lakin buna baxmayaraq, bolşevik rəhbərliyi vəziyyətə hakim olaraq 1913-cü ilin sentyabrında ayrı bir Duma qrupu yaratdılar.
Zabelia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Kargan-i Qədim (Bostanabad)
Kargan-i Qədim — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 906 nəfər yaşayır (193 ailə).
Başkənd əməliyyatı
Başkənd əməliyyatı — 1992-cü ilin avqustunda, Birinci Qarabağ müharibəsinin əvvəllərində, Ermənistan Silahlı Qüvvələri və Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinə qarşı Başkənd, o cümlədən Gədəbəy rayonunun Mutudərə və Qasımağalı kəndlərinin nəzarəti uğrunda başladılan hərbi hücum əməliyyatı.
Əsası XIX əsrdə qoyulan Başkənd sovet dövründə sərhəddən 18 km uzaqlıqda, Azərbaycan ərazisi tərəfindən əhatələnmiş bir Ermənistan eksklavına çevrilmişdi. 6 avqust 1992-ci ildə erməni qüvvələri Başkənd ilə əlaqə qurmaq üçün Mutudərə və Qasımağalı kəndlərini işğal etmişdir. Növbəti gün Azərbaycan tərəfi əraziyə canlı qüvvə, artilleriya və tank bölmələri cəlb edir. 8 avqustda keçirilən əməliyyat Mutudərə və Qasımağalı işğaldan azad edilmiş, növbəti hədəf Başkənd olmuşdur. Ermənilərin ciddi müqavimətinə baxmayaraq, onlar həmin gün təslim olaraq kəndi təhvil vermişdir.
Zəmin
Başkəndin əsası 1845-ci ildə qoyulmuşdur. İlk adı Başkənd olan kəndin adı 1890-cı ildə dəyişdirilərək Arsvaşen adlandırılmışdır. Sovet dövründə Başkənd Ermənistanın Azərbaycan–Ermənistan sərhədindən 18 km aralıda yerləşən eksklavına çevrilmişdi. Təqribən 50 km2 ərazini əhatə edən kənddə 1991-ci ildə 3 minə yaxın erməni yaşayırdı.
1991-ci ilin mayında Ermənistan Daxili İşlər Nazirliyi Başkənd sakinlərinin Çaykənd əməliyyatı çərçivəsində hansısa bir əməliyyatın qarşısını almaq üçün silahlarını təhvil verməsi barədə məlumat yaymışdır. 1992-ci ilin yayında Azərbaycan qüvvələri Qarabağda böyükmiqyaslı əməliyyata başlamışdır. Goranboy əməliyyatı çərçivəsində Ağdərə işğaldan azad edilmiş, Azərbaycan keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti ərazisinin təxminən 40%-nə nəzarəti bərpa etmişdir. ATƏT-in Minsk Qrupunun təklifi ilə Azərbaycan 9 iyul 1992-ci ildə 30 günlük atəşkəsə razı olmuş, lakin Ermənistandan cavab gəlməmişdir. 5 avqustda 60 günlük atəşkəs təklif edilmişdi. Ermənistan tərəfi bunu dərhal qəbul etsə də, Azərbaycandan cavab gəlməmişdir. Azərbaycanın ATƏT-in Minsk Qrupundakı nümayəndə heyətinin üzvü Nadir Mehdiyev münaqişəyə son qoymaq üçün bir sıra təkliflərlə çıxış etmişdi. 7–8 avqust tarixlərində Azərbaycan və Ermənistan prezidentlərinin şəxsi nümayəndələri Nadir Mehdiyev və David Şahnəzəryan Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin binasında görüşdülər. Növbəti gün saziş layihəsi təsdiq olunmaq üçün Bakı və İrəvana göndərilmişdi.
Döyüş
5 avqust 1992-ci ildə Çəmbərək və Başkənd ətrafında döyüşlər baş vermişdir. Növbəti gün Ermənistan Silahlı Qüvvələri Başkənd ilə əlaqə yaratmaq üçün Gədəbəy rayonunun Mutudərə və Qasımağalı kəndlərini işğal edir. Növbəti gün İsgəndər Aznaurovun artilleriya bölmələri və Eldar Salmanovun rəhbərlik etdiyi tankçılar bölüyü əraziyə cəlb olunur. Planlaşdırılan əməliyyatlara xüsusi təyinatlı qüvvələr də cəlb edilir.
Azərbaycanın hücum əməliyyatı 8 avqustda başlayır. Dilqəm Əliyevin komandanlığındakı qüvvələr Mutudərə və Qasımağalı kəndlərini işğaldan azad edir. Qalan azərbaycanlı qüvvələr Başkəndə doğru irəliləyir. Azərbaycan qüvvələri Ermənistan Daxili İşlər Nazirliyinin sərhəd alayının bölmələrini anklavdan qovaraq kəndi azad edir, lakin Ermənistan mənbələri yerli əhalinin təslim olaraq kəndi Azərbaycana təhvil verdiyini bildirir.
Nəticə
250px|thumb|right|Başkəndin xəritəsi.
Azərbaycan mənbələri döyüş zamanı 300 erməni hərbçisinin öldürüldüyünü, bir neçə tankın məhv edildiyini bildirmişdir. Ermənistan mənbələri döyüş zamanı erməni tərəfindən ölüm halının olmadığını qeyd etmiş, lakin 29 nəfərin itkin düşdüyünü əlavə etmişdir. Kəndin erməni əhalisi məcburi olaraq Ermənistana köçmüş, əsasən Çəmbərəkə yerləşdirilmişdir. Başkənd erməniləri həmçinin, azərbaycanlı sakinlərinin qovulduğu Cıvıxlı kəndinə, o cümlədən Qubadlı və Zəngilan rayonlarına da köçmüşdür. Arsvaşenin adı dəyişdirilərək yenidən Başkənd adlandırılmışdır. 1992-ci ildən sonra kəndin sakinləri azərbaycanlılardan ibarətdir.
Ermənistan Prezidenti Levon Ter-Petrosyan 10 avqustdakı çıxışında Azərbaycanı Ermənistan Respublikası ilə elan olunmamış müharibəyə başlamaqda günahlandırmışdı. O, kömək üçün Müstəqil Dövlətlər Birliyinin digər üzvlərinə də müraciət etmişdi. Başkənd Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zamanı xarici qüvvə tərəfindən ələ keçirilən eksklavlardan biridir. Azərbaycanın Kərki, Yuxarı Əskipara, Sofulu və Barxudarlı kəndləri Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir.
Bu məsələ İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra gündəmə gəlmiş, yeni mübahisələrə səbəb olmuşdur. 2021-ci ildə keçirilən seçkilər zamanı Ermənistanın baş naziri Nikol Paşinyan Başkəndin Azərbaycanın işğal altında olan eksklavları ilə dəyişdirilməli olduğunu bildirmişdi.
Rus-tatar məktəbləri
Rus-Azərbaycan məktəbləri və ya Rus-tatar məktəbləri— XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəllərində Qafqaz azərbaycanlıları arasında geniş yayılmış məktəblər. Daha çox rus-müsəlman məktəbləri adı ilə tanınırdılar. Əsası 1887-ci ildə Bakıda Həbib bəy Mahmudbəyov və Sultanməcid Qənizadə tərəfindən qoyulmuşdur. Xüsusi şəkildə açılmış ilk rus-Azərbaycan məktəbi dörd il şagirdlərdən toplanmış təhsil haqqı hesabına fəaliyyət göstərmişdir.
Rus-Azərbaycan məktəbləri
1891-ci ildə Bakı əhalisinin xahişi ilə ilk xüsusi rus-Azərbaycan məktəbinin işinə xitam verilmiş, onun yerində xalq məktəbləri direktorunun nəzarəti altında şəhər bələdiyyə idarəsinin vəsaiti hesabına iki ibtidai təhsil ocağı yaradılmışdır. Birinci məktəbə S.Qənizadə müdir təyin edilmişdi.Şəhər əhalisinin təhsilə olan ehtiyacını təmin etmək üçün rus-müsəlman məktəblərinin sayı ildən ilə artırılmış, birinci rus inqilabı ərəfəsində Bakıda 12 oğlan, 4 qız rus-Azərbaycan məktəbi açılmışdı. 1898-ci ildə S.Qənizadənin təşəbbüsü ilə onun müdir olduğu ikinci rus-Azərbaycan məktəbi natamam orta təhsil verən ikinci dərəcəli məktəbə çevrilmiş, Aleksey ali ibtidai məktəbi adı ilə tanınmışdır.
Rus-Azərbaycan məktəbi xalqın təhsil maraqlarına cavab verən güclü təhsil hərəkatına çevrilmiş, onun nümunəsində Bakı, Tiflis, Gəncə, İrəvan quberniyalarında rus-Azərbaycan məktəbi açılmışdır. Rus-Azərbaycan məktəbinin təsiri ilə əski molla və məhəllə məktəblərində islahatlar aparılmış, onların böyük əksəriyyəti müasir tələblərə uyğunlaşdırılmışdır. Rus-Azərbaycan məktəbi Azərbaycanda siyasi müstəqillik və istiqlaliyyət, milli dirçəliş uğrunda mübarizə tarixində, xalq maarifınin və mədəniyyətin inkişafında misilsiz rol oynamışdır. Rus-Azərbaycan məktəbinin açılışı ilə "Əkinçi"dən sonra Bakıda azərbaycanlıların ikinci ictimai qurumu yaradılmışdır. Məktəblərin sayı artdıqca Qori, İrəvan seminariyalarında, ali pedaqoji institutlarda və gimnaziyalarda təhsil alan gənclərin Bakıya toplaşması üçün geniş imkanlar yaranmış, 19 əsrin 90-cı illərində azərbaycanlılara məxsus "Müsəlman ziyalılarının özəyi" adlı ilk ictimai təşkilat təsis olunmuş, əyalət şəhərlərində, kənd və qəsəbələrdə milli-mədəni həyat dirçəlmişdi. Rus-Azərbaycan məktəbi müəllimlərinin təşəbbüsü ilə Bakı da, Gəncə də, Naxçıvan da, Şəki də, Quba da, Tiflis də, İrəvanda və s. şəhərlərdə ilk teatr truppaları təşkil olunmuş, səhnə vasitəsilə maarifçilik ideyaları təbliğ olunmuşdur. 19 əsrin sonu, 20 əsrin əvvəllərində Azərbaycanın ictimai-siyasi və mədəni həyatında fəaliyyət göstərənlər, əsasən, rus-Azərbaycan məktəbi müəllimlərindən və məzunlarından ibarət olmuşdur.
Rus-müsəlman məktəbləri pedaqoji heyətinin Sultan Məcid Qənizadə, Mahmud bəy Mahmudbəyov, Süleyman Sani Axundov, Abdulla şaiq, Abdulla bəy Divanbəyoğlu, Əlisgəndər Cəfərzadə, Qafur Rəşad (Mirzəzadə), Fərhad Ağazadə (şərqli) və başqalarının istedadı sayəsində milli realist və romantik ədəbiyyat rövnəq tapmış, ilk dərsliklər yaradılmış, ilk uşaq jurnalları nəşr edilmiş və yüksək bədii təsir gücünə malik sağlam mündəricəli uşaq ədəbiyyatı təşəkkül tapmışdır.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasında və fəaliyyətində rus-Azərbaycan məktəbinin xidmətləri xüsusilə əlamətdardır. Həmin məktəblərin məzunları 20 əsrin əvvəllərində siyasi mübarizədə, siyasi partiyaların təşkilində iştirak etmişlər. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Milli şurasının sədri, Məmməd Yusif Cəfərov onun fəal liderlərindən biri olmuşdur. Üzeyir bəy Hacıbəyli, Ceyhun bəy Hacıbəyli, Seyid Hüseyn, Cəfər Cabbarlı və b. milli dövlet quruculuğunda fəal iştirak etmişlər. Rus-Azərbaycan məktəbinin müəllimlərindən Sultan-məcid Qənizadə və Mustafa Mahmudov Azərbaycanın parla-mentinin üzvü olmuşlar.
Ağdaş
Azərbaycanda açılan ilk dünyəvi təhsil ocaqlarından biri də 25 oktyabr 1882-ci ildə Ağdaşda görkəmli maarifçi Süleyman Qayıbov tərəfindən əsası qoyulan "Rus-tatar" məktəbi olmuşdur. Süleyman Qayıbov müdürü olmuşdur.
Birinci
Birsinifli üçüncü dərəcəli xüsusi rus-tatar məktəbi. 1887-ci il oktyabrın 20 də H.Mahmudbəyov S.M.Qənizadə ilə birlikdə Bakıda "rus-müsəlman" məktəbinin əsasını qoydular. 1891-ci il sentyabrın 23-də açıldı.35 şagird qəbul edildi.
1914-cü ildə Həbib bəy Mahmudbəyovun məktəbinin fəaliyyətinin 25 illik yubileyi qeyd olunmuş, bu münasibətlə o, çar hökuməti tərəfindən təşəkkürnamə ilə də təltif edilmişdir. Haşım bəy Vəzirov bu münasibətlə "Bakıdakı rusi-müsəlmani məktəblərin iyirmi beş illik yubileyi münasibətilə" adlı kitabçasını nəşr etdirmişdir. Burada əvvəl 42 nəfər şagird vardı.
Məktəbdə ana dili, fars dili ilə yanaşı rus dili də təlim olunurdu. Buna görə də məktəb "Rus-tatar məktəbi" adlanırdı. Fars dili ona görə keçilirdi ki, ticarətlə əlaqədar bütün müəssisələrdə yazı-pozu fars dilində aparılırdı. Azərbaycanda və bütün Zaqafqaziyada şöhrət qazanan "rus-Azərbaycan" məktəbi keçmiş Spasski küçəsi ilə Kolyubakin küçələrinin tinində Hacı ağa Dadaşovun ayı 35 manata kirayə edilmiş xüsusi evində yerləşirdi. İlk illərdə məktəb təhsil haqqından toplanan vəsaitlə (ildə hər şagirddən 3 man.) idarə olunurdu. "Rus-Azərbaycan" məktəbinin rəsmən birsinifli (tədris müddəti 2 il) tədris ocağı kimi fəaliyyətə başlamasına baxmayaraq, sonralar 2 sinifli (tədris müddəti 4 il) oldu və təlimin məzmunu nisbətən genişləndirildi.
Müdürləri müxtəlif illərdə Həbib bəy Mahmudbəyov və Mustafa Mahmudov olmuşdur. Müəllimləri Sultan Məcid Qənizadə, İbrahim bəy Musabəyov (1911), Abdulla Şaiq (1906), Mustafa Mahmudov, Abbas bəy Minasazov, Mehdi bəy Hacıbababəyov (1901), Məhəmməd Tağı Atakişiyev olmuşdur. Məzunları sırasında Tağı Şahbazi Simurğ (1912), Əbülqasım Hüseynzadə, Seyid Hüseyn, Mirpaşa Sadıqov kimi şəxslər olmuşdur.
İkinci
1887-ci il oktyabrın 20-də H.Mahmudbəyov S.M.Qənizadə ilə birlikdə Bakıda "rus-müsəlman" məktəbinin əsasını qoydular. . Sultan Məcid Qənizadə müdürü olmuşdur. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə və Mirzəağa Əliyev məzunlarından olmuşdur.
Üçüncü
Xalqın təkidi ilə hökumət tərəfindən üçüncü və dördüncü "rus-tatar" məktəbləri açılır. Mahmud bəy Mahmudbəyov müdürü olmuşdur. Müəllimləri sırasında Həbib bəy Mahmudbəyov və Mustafa Mahmudov da olmuşdur. Məktəbin məzunları sırasında Hüseyn Ərəblinski də olmuşdur.
Dördüncü
Süleyman Sani Axundov və Zəkəriyyə bəy Aslanov (1912–1915) kimi müəllimləri olmuşdur.
Beşinci
2 oktyabr 1898-ci ildən "5 nömrəli Rus-tatar məktəbi" kimi fəaliyyətə başlamışdır. Məktəb neft milyonçusu Murtuza Muxtarov tərəfindən iqtisadi məqsədlə tikilmiş binada yerləşmişdir. 1905–1907-ci illərdə Üzeyir Hacıbəyov Qori seminariyasını bitirdikdən sonra burada müəllim işləmiş, rus dili, riyaziyyat, musiqi və təbiət fənlərindən dərs demişdir. Hazırda 51 nömrəli tam orta məktəb olaraq fəaliyyət göstərir.. . Həbib bəy Mahmudbəyov müdürü olmuşdur. Məzunları sırasında Şirəli Məmmədov da olmuşdur.
Yeddinci
thumb|1908-ci il 7 nömrəli Rus-tatar məktəbi. Soldan: Ağa Əli bəy Həsənov, Süleyman Sani Axundov (direktor), Abdulla Şaiq, Əliməmməd bəy MustafayevSüleyman Sani Axundov məktəbin müdürü olmuşdur. Müəllimləri sırasında Ağa Əli bəy Həsənov, Abdulla Şaiq, Əliməmməd bəy Mustafayev (1906–1920) , Rəhim bəy Şıxlinski kimi şəxslər olmuşdur. Məzunları sırasında isə Süleyman Rüstəm, Hacıməmməd Qafqazlı, Cəfər Cabbarlı (1908) və Mirzə Bala Məmmədzadə kimi şəxslər kimi olmuşdur.
Səkkizinci
Əbdüləli bəy Vəlibəyov məktəbin müdiri olmuşdur.
Doqquzuncu
Rəhim bəy Vəkilov (1916–1917) və Mirzə Muxtar Məhəmmədov bu məktəbdə müəllim olaraq fəaliyət göstərmişdir.
Bərdə
XIX əsrin sonlarında Bərdə ərazisində üç rus məktəbi açılıb. Məktəblərdən biri Ləmbəran rus-tatar məktəbi, ikincisi Alpoud kəndində, üçüncüsü isə indiki Bərdə şəhərində fəaliyyət göstərib.
Məktəb 25 oktyabr 1883-cü il dən fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. Sərəncam Tiflis şəhərində verilib. İlk müəllimləri Qori Müəllimlər Seminariyasının məzunları olub. O vaxt qızları məktəbə götürmədiklərinə görə, bu məktəbin ilk şagirdləri 7 oğlan olub.
Direktorlardan Pakizə Muxtarova bildirir ki, bu məktəbin açılmasında Nəcəf Bəy Vəzirovun böyük xidmətləri olub. Bütün metodik materiallar həmin dövrlərdə Bakıda ikinci rus qız gimnaziyasının müdiri olan Nəcəf bəyin qızı Sara xanım tərəfindən göndərilib. Məktəb əvvəlcə Rus-Tatar məktəbi, ötən əsrin yetmişinci illərində beynəlmiləl məktəb, sonralar yenidən rus məktəbi adlandırılıb.İndiki Nizami Gəncəvi adına 2 saylı tam orta məktəb.
Ləmbəran
Məktəb 1883-cü il dən fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. Rəsul bəy Tahirov müdüri olmuşdur.
Dərbənd
1902-ci ildə əsası qoyulmuş rus-tatar məktəbi Dərbənd qazısı Hacı Molla Məmməd Sadıq Pişnamazın şəhər məclisinə göndərildiyi xahişnaməyə əsasən açılmışdı. O, xahişnaməsində göstərirdi ki, Dərbənddə başqa şəhərlərdə olan yaxşı təhciz edilmiş, müsəlman gənclərin əqli-mənəvi inkişafına imkan verən məktəblər yoxdur. Ona görə də Dərbənd şəhərinin müsəlman ictimaiyyəti şəhərdə rus-müsəlman məktəbinin açılmasını xahiş edir. Şəhər idarəsi müsəlmanların xahişini nəzərə alıb, Bakı quberniyasının və Dağıstan vilayətinin xalq məktəbləri direktorluqlarının razılığını aldı və 1902-ci ildə sentyabrın 1-də rus-tatar məktəbi fəaliyyətə başladı.
Xalq məktəbləri direktoru məktəbin açılmasına razılıq verərkən şəhər başçısına bildirmişdi ki, məktəbin şagirdləri Çar hökumətinin bayramlarını və müsəlmanlar üçün əlamətdar olan aşağıdakı günləri qeyd etməlidirlər.
Bunlar Novruz bayramı (19–21 mart), Məhərrəmlik ayı (3 gün), Səfər ayı (2 gün), Ramazan bayramı (1 gün), 1–3 Şəvval, 10, 11 və 18 Zilhiccə. 1902-ci ildə qoyulmuş rus-Azərbaycan məktəbi fəaliyyət göstərirdi ki, burada 72 oğlan təhsil alırdı. 10 müsəlman məktəbi var ki, bunlarda cəmi 284 şagird təhsil alırdı. Şagirdlərin 253-ü oğlan, 31-i qız idi. 1904-cü ildə realnı məktəbin şagirdləri üçün şəhərin meri Qasım bəy Heydərovun adına 150 manat məbləğində təqaüd təyin edilmişdi. Bu təqaüdü ilk dəfə 1904-cü ildə 3-cü sinif şagirdi Mehdi bəy Məmmədbəyov almışdı. 1905-ci ildə şəhər ictimaiyyəti idarəsi tərəfindən I Pyotr adına 3 mükafat müəyyən edildi. Realnı məktəbin şagird Cavad bəy Zeynalov və Qız gimnaziyasının şagirdi A.Aslanova bu mükafatı ilk dəfə alanlardan idi.
Əlvənd
Novruzəli bəyin açdığı dördsinifli rus-tatar məktəbidir. Şirin bəy Nuriyev məzunlarından olmuşdur.
Gəncə
1899-cı ilin oktyabrında Gəncə ziyalılarının təşəbbüsü ilə iki sinifdən ibarət rus-tatar məktəbi açılmışdı. .Müəllimləri sırasında Mirzə Abbas Abbaszadə, Hacı Kərim Sanılı (1902–1904), məzunları sırasında isə Cahangir Nağıyev, Əli Nəzmi, Əli Razi Şəmçizadə, Əbülfət bəy Məşədi Süleyman oğlu kimi şəxslər olmuşdur.
Gülablı
1885-ci ildən fəaliyyət göstərmişdir.
Firudin Şuşinski yazır ki, bu məktəb Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev tərəfindən inşa olunumuşdur və həmin məktəbdə rus dili dərsini də özü demişdi. Bu məktəbə əksər bölgələrdən təhsil almağa gələrmişlər. 1920-ci ildə məktəb Ağdam şəhərinə köçürülmüşdür. Sonralar isə məktəb Ağdam 2 saylı beynəlmiləl şəhər məktəbi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Son illər məktəbin direktoru Sadıqov Əlövsət olmuşdur. . Əbdülkərim bəy Vəlibəyov isə 1896–1904-cü illərdə məktəbin müdürü olmuşdur. Müəllimləri sırasında isə Əbdürrəhimbəy Haqverdiyev və Zəkəriyyə bəy Aslanov kimi şəxslər də olmuşdur.
İrəvan
1896-cı il oktyabrın 21-də İrəvanda rus-tatar (Azərbaycan) məktəbi açmışdır. İlk dəfə məktəbə nəzərdə tutulan 70 şagird əvəzinə 110 şagird qəbul edilmişdi. Rusiya Xalq Maarif Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilən Məktəbin tədris planına Azərbaycan, rus, fars, ərəb dilləri, şəriət və hesab daxil idi. Ana dili səs üsulu ilə A.Çernyayevsakinin "Vətən dili", fars dili Sədi Şirazinin "Gülüstan", rus dili M.Volperin "Rus dili", hesab Yevtuşevskinin "Məsələlər kitabı", şəriət dərsləri isə Firudin bəy Köçərlinin tərtib etdiyi kitab üzrə tədris edilirdi. Rus-tatar (Azərbaycan) məktəbini təsis edən komissiyanın tərkibinə Abbasqulu xan İrəvanski (sədr), İrəvan gimnaziyasının Azərbaycan dili müəllimi İsmayıl bəy Şəfibəyov, İrəvan Müəllimlər Seminariyasının Azərbaycan dili müəllimi Rəhim Xəlilov və başqaları daxil idi. İrəvan ziyalıları məktəbə tez-tez kömək edirdilər.
1909-cu ilin "Kavkazski kalendar" məcmuəsində Haşım bəy Nərimanbəyovun Rus-tatar məktəbinin müəllimi oldugu göstərilir.Məcmuənin 1904 cü il nömrəsində isə İrəvan rus-tatar məktəbində Abbasqulu xan İrəvanski fəxri nəzarətçi olmuşdur. Və o dövürdə 106 şagir təhsil alırdı Məcmuənnin 1906-ci il nömrəsində İrəvan rus-tatar məktəbinin həyətinin genişləndiyi aydınlaşir. Buradan bəlli olur ki, 1906–1907 ci il tədris ilində İrəvan rus-tatar məktəbində Haşım bəy Nərimanov nəzarətçi, Həmid bəy Şaxtaxtinski və Rəcəbov müəllim, Axund Abdulla bəy Qazıyev şəriət müəllimi, Məmməd Vəli Qəmərlinski Azərbaycan dili müəllimi işləmişdir.
Qubadlı
1882-ci ildə Qubadlıda yaradılıb. Həmin məktəbin əsası Həsən bəy Sultanov tərəfindən qoyulmuşdur.
Qubadlı məktəbi iki sinifli, dörd illik olduğu üçün 1-ci və 3-cü sinif şagirdlərini bir sinif otağına, 2-ci və 4-cü sinif şagirdlərini isə başqa bir sinif otağına yığıb bir yerdə dərs keçərmişlər. Belə çətinlik uzun müddət davam edib. Qubadlı məktəbi ilk dəfə Xanlar bəyin atasına məxsus evdə təşkil edilib. Sonra məktəb Həşim bəyin daha yaxşı şəraitli evinə köçürülüb.
1883-cü ildən müdürü Rəhim bəy Novruzov olmuşdur. Müəllimləri sırasında Üzeyir Hacıbəyov, Həşim bəy Nərimanbəyov, Mehdi bəy Məlik-Aslanov kimi şəxslər olmuşdur. Məzunları arasında Çingiz İldırım, Cabbar bəy Sultanov, Abbas bəy Sultanov, Hüseynqulu Babayev, Həsən bəy Sultanov, İsmayıl Abışov və Qulam Sultanov kimi şəxslər olmuşdur.
Salahlı
Taixitdin Mamleyev tərəfindən Qazax qəzasının Salahlı kəndində (1875-ci il) rus-tatar məktəbi açılmışdır. Səməd Vurğun bu məktəbin məzunu olmuşdur.
Şuşa
1896-cı ilin oktyabrında Şuşa ziyalılarının təşəbbüsü ilə iki sinifdən ibarət rus-tatar məktəbi açılmışdı. Şəhər əhalisi məktəbin bütün xərclərini öz üzərinə götürmüşdü. O zaman şəhər qazisinin, din xadimlərinin, eləcə də 1500-dən çox adamın imzası ilə qısa müddətdə baş məscidin həyətində yeni bir tədris binasının tikilməsini nəzərdə tutan plan hazırlanmışdı. Şahzadə Fətəli bəy Qacar və Xan qızı Natəvan bu bina tikilənədək öz evlərini təmənnasız olaraq məktəbə vermişdilər. Şuşa Realnı Məktəbi şagirdlərinin göstərdiyi iki səhnəcikdən toplanan 500 manat və şəhər ziyalılarının Xandəmirov teatrında hazırladıqları tamaşadan əldə edilən gəlir hesabına məktəb binasının tikintisi baş tutdu. Məktəb çar II Nikolayın tacqoyma mərasimi münasibətilə onun şərəfinə "Şuşa Nikolayevski rus-tatar məktəbi" adlandırılmışdı.
Məktəbin müdiri Haşım bəy Vəzirov idi. Müəllimləri isə Rasim bəy Tahirov, Mirzə Baxış Yusifzadə, Mirzə Mehdi Sarıcalinski, Mehdiqulu xan Vəfa, Ağalar bəy Əliverdibəyov, məzunları sırasında isə Cеyhun bəy Hacıbəyli, Zülfüqar Hacıbəyov, Üzeyir Hacıbəyli, Yusif Vəzir Çəmənzəminli, Fərhad bəy Vəzirov, Mirzə Xosrov Axundov, Bahadır Vəlibəyov, Mehdi bəy Həyatov, Hüsü Hacıyev, Həmid bəy Ağayev və Mirzə Vəli bəy İsmayılov kimi şəxslər olmuşdur.