cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nəzəri mexanika
thumb|Yastıqda oturdulmuş yük aıtında olan tirin vəziyyətini əks etdirən sxem
Karabakh is Azerbaijan Platforması
KIAz Media
Karabakh is Azerbaijan platformasının daxilində fəaliyyət göstərən KİAzMedia-da gənclər tərəfindən müxtəlif sahələrdə araşdırma işləri həyata keçirilir. Həyata keçirilən araşdırmalar faktlara və hüquqi sənədlərə əsaslanaraq aparılır.
Nəzəri mexanika
Nəzəri mexanika — mexaniki hərəkətlər haqqında ümumi qanunları və cisimlərin qarşılıqlı təsirini öyrənən elmdir. Fizikanın bir bölməsi olmuş nəzəri mexanika özünə aksiomlar şəklində fundamental əsas yaradaraq ayrıca elmsahəsi kimi inkişaf etmişdir. O texnikada tətbiqi xarakter daşıdığından geniş tətbiq olunur.
Nyutona görə "nəzəri mexanika istənilən qüvvə ilə yaradılmış hərəkətlər haqqında və istənilən hərəkəti yaratmaq üçün tələb olunan isbat olunmuş qüvvələr haqqında elmdir".
Karabakh is Azerbaijan Platforması
KIAz Media
KİAzMedia tərəfindən yerli və xarici media qurumları üçün 2-ci Qarabağ müharibəsində Ermənistan Silahlı Qüvvələri daxilində Suriya və Livandan olan muzdlu əsgərlərin döyüşdürülməsi haqqında araşdırma aparılmış və video kontent hazırlanmışdır. Hazırlanan video kontent Kanadalı siyasi analitiklər, Al-Jazeera kanalı, müxtəlif ölkələrin Azərbaycandakı səfirləri və bir çox dövlət rəsmisi tərəfindən paylaşılmışdır.
Nəzəri mexanika
Nəzəri mexanika aksiomalara əsaslanan bir qanunlara əsaslanır. Bu aksiomlar tətbiqi mexanikanın həqiqəti haqqında induktiv xarakter daşıyır. Nəzəri mexanika deduktiv xarakterə malikdir. Təcrübələrdən əldə edilmiş aksiomalara əsaslanan nəzəri mexanika qanunları sərt riyazi asılılıqlar əsasında təsvir olunurlar.
Nəzəri mexanika təbiət elmlərinin bir hissəsinə olub hissələr yox onların modelləri ilə işləyən riyazi üsullardan istifiadə edir. Belə modellərə aşağıdaklar aiddirlər:
Adətən nəzəri mexanikada aşağıdakı bölmələri vardır:
Karabakh is Azerbaijan Platforması
"Niyyətimiz Qarabağ"
Layihədə Qazaxıstan, İndoneziya, Almaniya, Misir, Konqo, Özbəkistan və s. kimi ölkələrdən olan xarici vətəndaşlar da iştirak etmişdir.
Nəzəri mexanika
Nəzəri mexanikada istifadə olunan riyazi üsullar:
Karabakh is Azerbaijan Platforması
Project NightFall
Aqon Heyr tərəfindən həyata keçirilən Nightfall layihəsi dünyada 10 milyonlarla şəxs tərəfindən izlənilir. İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Aqon Heyrin Nightfall layihəsi ilə tərəfləri sülhə səsləməsi və Ermənistanın çox gözəl bir yer olduğunu açıqlaması səbəbi ilə KİAz komandası tərəfindən Qarabağ müharibəsi və Azərbaycanın sülh üçün gördüyü işlər haqqında sənədli video-kontent hazırlanmış və göndərilmiş, nəticədə Nightfall-da paylaşılan video silinmişdir.
Yardım aksiyaları
thumb|400x400px|Karabakh is Azerbaijan Platforması Azərbaycan əsgərinin yanında. 44 günlük İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı və ondan sonrakı dönəmdə Bakı Mühəndislik Universitetinin (BMU) əməkdaşları ilə birgə cəbhə bölgələrində çoxsaylı yardım kampaniyaları həyata keçirilmişdir. Hazırda da davam edən bu xeyirxah missiyada bir sıra ictimai fəallar da yaxından iştirak edib.
Yardım kampaniyaları zamanı yığılan 70 000 manat vəsait hesabına Murovdağ, həmçinin Kəlbəcər, Qubadlı, Füzuli, Tərtər, Hadrut və Zəngilan rayonlarında olan Azərbaycan əsgərlərinə ərzaq, geyim və lazımi əşyalar göndərilmişdir.
"Qarabağ Azərbaycandır" qrupu əsgərlərlə yanaşı, həftə içi qazi və şəhid ailələrini də ziyarət edərək, onların ehtiyaclarını qarşılamağa çalışmışdırlar. Komanda eyni zamanda, onları bir sıra problemlərinin həlli üçün aidiyyəti dövlət qurumları ilə əlaqələndirib. Həftə sonları işğaldan azad olunmuş rayonlara və əsgərlərə yardımlar üçün səfərlər təşkil edilib.
Bundan əlavə, BMU əməkdaşlarının təşəbbüsü ilə evi olmayan və vaqonda yaşayan bir ailəyə ev tikilməsi üçün də kampaniya başladılıb və toplanan vəsait hesabına hal-hazırda tikinti işləri aparılır.
Məqalə və məlumat bazası
Layihə çərçivəsində beynəlxalq arenada Dağlıq Qarabağ münaqişəsi haqqında Azərbaycanın lehinə yazılan siyasi, iqtisadi və tarixi məqalələrin hazırlanması və 12 müxtəlif dildə tərcüməsi həyata keçirilir.
Bir qrup müəllim və tələbə tərəfindən məlumat bazasının hazırlanması prosesi hələ də davam etdirilir.
"Şəhidimiz" portalı
Layihə Birinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş və şəhid olmuş şəxslər haqqında məlumatların dolğun və doğru olmamasını və müharibədə iştirak edən şəxslər haqqında vahid bir məlumat bazasının formalaşdırılmaması səbəbi ilə yaranmış problemləri nəzərə alaraq Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmiş Azərbaycan rayonlarının azad edilməsi üçün həyata keçirilən Vətən müharibəsində qısa müddət ərzində əldə edilmiş uğurların, işğal edilmiş rayonların azad edilməsi uğrunda iştirak etmiş azərbaycanlı şəhid və qazilərin xatirlərinin əbədiləşdirilməsi və tanıdılması istiqamətində vahid portalın yaradılmasını nəzərdə tutur. Portalda Şəhid ailələri və Qazilər haqqında məlumatlar, müsahibələrin olması nəzərdə tutulmuşdur.
"X" ideya-konsepti Azərbaycanda dini, milli mənsubiyyətindən asılı olmayaraq bütün vətəndaşların ölkə prezidentinin çağırışı ilə dəmir yumruq ətrafında sıx birləşməsini, Vətən müharibəsiərzində əldə edilmiş uğurların, şəhid və qazilərin xatirlərinin əbədiləşdirilməsi, tanıdılması və Azərbaycan vətəndaşının birlik və bərabərliyini əks etdirəcək bir layihədir.
#2783 Peak
Azərbaycan alpinistləri ilə birlikdə Qızılqaya dağ massivində dəniz səviyyəsindən 2783 m. hündürlükdə, adsız yüksəkliklərdən birində Vətən müharibəsində şəhid olmuş 2783 nəfər azərbaycanlı hərbi qulluqçularının şərəfinə xatirə lövhəsi yerləşdirdik. Xarıbülbül gülü formasında hazırlanmış lövhə üzərində 2783 rəqəmi həkk olunmuşdur.
Sosial təhlükəsizlik
13.07.2020 tarixindən etibarən ermənilər tərəfindən fake və dezinformativ məlumatların yayımlandığı 1500-ə yaxın hesabı silinmiş, əlavə olaraq vətəndaşlarımızın ermənilər tərəfindən silinən 2000+ hesabı geri qaytarılmışdır.
Psixo-sosial təlimlər
KIAz platforması və "Azərbaycanda Sosial İş" İctimai Birliyinin birgə təşkilatçılığı ilə şəhid ailələri və qazilərə göstərilən xidmətlərin səviyyəsinin yüksəldilməsi məqsədi ilə psixo-sosial təlimlərə də başlanmışdır. İlk tədbir 27 yanvar "ABŞ da hərbi sosial iş" mövzusunda onlayn olaraq keçirilmişdir. 130-a yaxın insanın iştirakı ilə təlim 3 saata yaxın davam etmişdir.
O cümlədən indiyə kimi bir sıra mövzularda vebinar və seminar tipli tədbirlər və müxtəlif görüşlər keçirilmişdir.
Qarabağ İnkişaf Forumu
"Karabakh is Azerbaijan" platformasının və Azərbaycan Gənclik Platformasının birgə təşkilatçılığı ilə "Qarabağ inkişaf forumu – 2021" adlı onlayn tədbir keçirilib.
Tədbirdə dünyaca məşhur fotoqraf Reza Deqati çıxış edərək fotojurnalistikanın Azərbaycan həqiqətlərinin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasındakı önəmindən bəhs edib.
Sonra millət vəkili Ceyhun Məmmədov informasiya müharibəsinin günümüzdə də davam etdiyini və gənclərin bu yolda daha çox çalışmalı olduğunu bildirib.
Forumda, həmçinin Qarabağın azərbaycanlı icmasının sədr müavini Gülməmməd Məmmədov, jurnalist, səyyah Azər Qərib, Vətən müharibəsi zamanı Azərbaycan həqiqətlərinin dünyaya çatdırılmasında xüsusi xidmətləri olan "CNN Türk" kanalının müxbiri Fulya Öztürk, siyasi şərhçi Əli Hacızadə və Regional İnkişaf İctimai Birliyinin əməkdaşı Elmin Xəlilov çıxış edərək müharibə dövründə dünya telekanallarının Azərbaycana qarşı haqsızlıqlarından, informasiya müharibəsində sosial medianın rolundan, Azərbaycan və Türkiyə qardaşlığının daha da inkişaf etdirilməsinin önəmindən, Qarabağın turizm potensialından və s. danışıblar.
Tədbirdə Türkiyə səfirliyinin birinci müavini Barış Sayqın, Norveçdə yaşayan ictimasi-siyasi fəal, "CAN" təşkilatının sədri Şərvin Nəcəfpur və İtaliyada fəaliyyət göstərən, diaspora fəalı, "Həmrəy olaq" təşkilatının sədri Türkan Həsənova da öz fikirlərini bölüşüblər.
Sonda Qarabağla bağlı sual-cavabla tədbir yekunlaşıb. Suallara düzgün cavab verən gənclərə mükafatlar ayırılıb və iştirakçılara sertifikatlar təqdim edilib.
"Qarabağ İnkişaf Forumu"nun mütəmadi olaraq hər il keçirilməsi nəzərdə tutulur.
Təhdidlər və fəaliyyətə qadağalar
Karabakh is Azerbaijan Platforması faəliyyəti boyu zaman-zaman erməni və ermənipərəst kütlələrin kiber hücumlarına məruz qalmış, idarə heyətinin üzvləri platformanın fəaliyyətinin dayandırılması üçün həmin kütlələrin təhdidləri ilə üzləşmişdir. Bir neçə dəfə platformanın rəsmi qrup və səhifəsi əsassız yerə əngəllənmiş, fəaliyyətinə məhdudiyyətlər tətbiq olunmuşdur. Platformanın idarə heyətinin üzvlərinin sosial hesabları əsassız yerə dondurulmuş və bəzi hallarda isə silinmişdir. thumb|250x250px|KIAz Platformasının 45.000-dən artıq üzvlük rəsmi qrupu silindi
45.000 üzvlük qrupun silinməsi
13 aprel 2021 tarixində platformanın idarə heyəti yeni qrupun fəaliyyətə başladığını elan etmişdir. Hal-hazırda yeni qrupun 3000-dən artıq üzvü var.
Rebekka Rippon
Rebekka Rippon — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Rebekka Rippon, Avstraliya yığmasının heyətində 2008-ci ildə baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb və bürünc medal qazanıb.
Karyerası
Rebekka Rippon, 2004-cü ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Birləşmiş Ştatlar yığmasına 5:6 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarını 4-cü yerdə başa vurdu.
Rebekka Rippon, 2008-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Macarıstan yığmasını 9:9 (3:2 penaltilər seriyasında) hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını 3-cü yerdə başa vurdu.
Şamo Rəhimov (kiçik çavuş)
Şamo Heydər oğlu Rəhimov (8 sentyabr 1982; Füzuli rayonu, Azərbaycan SSR — 1 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Şamo Rəhimov 1982-ci il sentyabrın 8-də Füzuli rayonunun Kərimbəyli kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kçiki çavuşu olan Şamo Rəhimov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Şamo Rəhimov oktyabrın 1-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şamo Rəhimov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şamo Rəhimov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şamo Rəhimov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Cambuğa (Bükan)
Cambuğa - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 514 nəfər yaşayır (71 ailə).
Bab-Ənar
Bab-Ənar – İranın Fars ostanının Cəhrom şəhristanının Xəfr bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,702 nəfər və 445 ailədən ibarət idi.
Mirzə Məhəmmədhəsən Şirazi
Mirzə Məhəmmədhəsən Hüseyni Şirazi (1814-1896)—İslam alimi.
Həyatı
Hicri-qəməri 1248-ci ildə İsfahana yola düşdü. O, İsfahan mədrəsəsində Ayətullah Məhəmməd Təqi İsfahanini özünə müəllim seçdi. Müəllimin ümumi dərsi ondakı elm yanğısını söndürə bilmirdi. Odur ki, Mirza ustadından onunla birgə bir neçə tələbəyə xüsusi dərs keçməsini istədi. Məhəmməd Təqi yüksək istedadını nəzərə alıb onun bu təklifini qəbul etdi. Lakin Mirza üçün yaranmış bu dəyərli fürsət çox davam etmədi və ustadı hicri-qəməri 1248-ci ildə vəfat etdi. Mirza sevimli ustadının ölümündən sonra Seyid Həsən Beydabadinin şagirdliyini qəbul etdi. O, iyirmi yaşı tamam olmamış ustadı tərəfindən ictihad dərəcəsi aldı. Mirzə iyirmi doqquz yaşınadək İsfahanda qaldı. Sonra Nəcəf və Kərbəlaya yola düşdü. Kırbəlada Şeyx Hüseyn Nəcəfi və başqa bir neçə böyük alimdən dərs aldı. Daha sonra Nəcəfə yollandı və bir müddət orada qaldıqdan sonra yenidən İsfahana qayıtmaq qərarına gəldi. Şeyx Mürtəza Ənsarinin tələbələrindən biri ustadına xəbər göndərdi ki, Məhəmmədhəsən adlı istedadlı bir tələbə Nəcəfə mühacirət etdikdən sonra ordakı dərsdən qane olmayıb yenidən İsfahana qayıtmaq istəyir. Bu xəbəri eşidən Şeyx Mürtəza Ənsari Mirzəni görüşə çağırdı. Görüş zamanı Şeyx Ənsari Mirzaya bir sual verdi. Mirza sualı cavablandırdı. Şeyx onun cavabının səhv olduğunu müxtəlif dəlillərlə sübut etdi və sualı özü cavablandırdı. Mirza ustadın iradını qəbul etdi. Lakin Şeyx yenidən başqa bir dəlillə öz cavabının səhv olduğunu sübut etdi və tamam başqa cavab verdi. Mirza yenidən ustadın dəlilləri qarşısında təslim oldu və onun ikinci cavabını təsdiqlədi. Lakin bu dəfə də ustad öz cavabının səhv olduğunu sübuta yetirib suala üçüncü dəfə cavab verdi. Bu təsdiq-inkar yeddi dəfə təkrarlandı. Mirzə Şeyx Ənsarinin istedadına heyran qalıb İsfahana qayıtmaq fikrindən daşındı. Şeyx Ənsari vəfat etdikdən sonra dövrün alimləri mərcəlik vəzifəsini Mirzanın öhdəsinə qoydular.
Mirza Şirazi mərcəlik dövründə böyük xidmətlər etdi, o cümlədən:
Mirza ilahi övliyalardan idi. Təqvalı, gözəl əxlaqlı və xeyirxah bir insan. O səksən iki il bərəkətli ömürdən sonra dünyasını dəyişdi. Onun xəstəlik səbəbindən vəfat etdiyini bildirirlər. Lakin bəziləri Mirzanan İngiltərə muzdurlarından olan satqın bir həkim tərəfindən zəhərləndiyini iddia edirlər. Mərhum Mirza Şirazi banisi olduğu mədrəsədən həzrət Əlinin (ə) hərəminə açılan qapının kənarında dəfn olunub.
NGC 6394
NGC 6394, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kauka çayı
Kauka  — Kolumbiya ərazisindən axan çay. Uzunluğu 1130 km təkil edir, hövzəsinin sahəsi 80 000 km²-dir. Maqdalena çayının sol qoludur.
Coğrafiya
Öz başlanğıcını And dağlarından götürür və şimala paralel olaraq Qərbi Kordilyer ilə Mərkəzi Kordilyer silsilələri arasında yerləşən dərədən axır. Orta axarlara qədər astana və şəlalələr müşahidə edilir. Orta axarda axın sürəti 2 000 m³/s təkil edir. Kalidən Kartaqoya və Antokiidən mənsəbə qədər naviqasiyaya yaralıdır.
Muscari neglectum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına aiddir – NT. Azərbaycanın nadir, prioritet endemik növüdür. Regional IUCN Status-NT.
Botaniki xarakteristikası
Çoxillik ot bitkisidir. Soğanaqları 1-1,5 sm diametrindədir. Uzunsov-yumurtavari və ya yumurtavari, tünd-çəhrayı pulcuqludur. Yarpaqlar 3-4 sayda uzun-xətvari, gövdədən qısadır. Gövdə tək, 2-3, 12-18 sm hündürlükdədir. Salxım çox da böyük deyil, 2-3 (4) sm uzunluğundadır. Çiçəkyanlığı meyvəverən çiçəklərdə boruvari-kuzəşəkilli, 5-6 mm uzunluğunda, 3-4 mm enində, bənövşəyi rəngdədir. Erkəkcik ikisıralıdır, şarvari tozcuqludur. Yumurtalıq aydın olmayan üçtilli, dairəvi, sütuncuqdan qısadır.
Yayılması
Lənkəranın dağlıq hissəsi (Lerik rayonunda, dəniz səviyyəsindən 1300 m yüksəklikdə).
Sayı və tendensiyası
Yeganə lokalitet olan Hirkan Milli Parkında qorunmasına baxmayaraq ətraf mühitin dəyişilməsindən asılılığı populyasiyanın sayında azalma tendensiyasına səbəb olur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Hazırda populyasiyanın qorunmasına və sabitliyinə baxmayaraq əhali tərəfindən yığılması təhlükə yarada bilər.
Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülmür. Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə heç bir tədbir görülmür. Yasaqlıqların təşkili, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.
Randals
Avropalıların gəlişindən əvvəl Randals adasının adı hindu dilində Minnehanok  idi. 1637-ci ildə adalar Yeni Niderland qubernatoru Vuter van Tvillerin mülkiyyətinə keçdi. Burada məskən salmış fermer Barent Yansenin şərəfinə adanın adı Kleyne Barent oldu, O illərdə adaların əraziləri əsasən əkin sahələri üçün istifadə olunurdu. Randals adasında belə sahələr 50 hektar təşkil edirdi. 17-ci əsrin sonunda adada 1698-ci ildə ucaldılmış ilk Üç Üqnum Kilsəsi üçün daşlar çıxarılırdı.
Sonradan adaların adları bir dəfədən çox dəyişdirildi. Belə ki, 1772-ci ildə Britaniya mühəndisi Con Montrezor Randals adasını satın aldı və ona öz adını verdi. Lakin cəmi 12 il sonra adanı Conatan Rendall və Bartolomyu Uord adlı fermerlər aldılar. Adalar hələ də onların adını daşıyırlar. Rendall 1830-cu ildə ölümünə qədər adanın ərazisini becərirdi. 1835-ci ildə Rendallın nəsil davamçıları adanı Nyu-York səlahiyyətlilərinə 60.000 dollara satdılar (2012-ci il məzənnəsi ilə təxminən 1.300.000 dollar).
1930-cu illərdə Uords adasında MTA şirkətinin Körpü və Tünel Agentliyinin mərkəzi qərargahı quruldu. Onun rəhbərliyi altında adalar ümumi uzunluğu təxminən 27 km olan kompleks körpü sistemi ilə əhatə olundu. Elə həmin illərdə adalar arasındakı axarlar torpaqla dolduruldu və bu da adalarda bir neçə böyük açıq idman kompleksi tikməyə şərait yaratdı. Onlar arasında 22.000 yerlik Con Dauninq futbol stadionu yer alır. O, 2002-ci ildə söküldü və 2005-ci ildə onun yerinə Karl Aykan adına stadion inşa edildi. 2009-cu ildə adada 20 kortu ehtiva edən böyük tennis mərkəzi açıldı.
Üçfutluq soğan
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Kritik təhlükə həddində olanlar" kateqoriyasına aiddir (CR A2c+3c; B2b (ii, iii, v)). Azərbaycanın nadir növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir, soğanağı şarvari, 1, 5 sm enindədir. Gövdə yoğun, bütöv, 50-80 sm hündürlüyündə, əsası sonuncu yarpağın ağ qını ilə örtülmüşdür. Yarpaqlar 10-15 mm enindədir. Çiçəkqrupu yarımkürəşəkilli, 4-5 sm uzunluğundadır. Erkəkcik çiçəkyanlığından qısadır. Qutucuq dairəvi, üçtilli, çiçəkyanlığından 2 dəfə qısadır.
Yayılması
Naxçıvanın dağlıq hissəsində (Ordubad rayonu, Soyuqdağ, Pəzməri kəndi yaxınlığında, Culfa rayonu, Dəmirlidağ (Nehrəm yurdu) yayılmışdır.
Sayı və tendensiyası
Məhdudlaşdırıcı amillərin təsirinə məruz qalması populyasiyanın azalma tendensiyasını sübut edir.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Populyasiyanın zəif təkrarlanması, növ sayının az olması, antropogen təsirlər (əhali tərəfindən yığılması, otarılma, tapdalanma).
Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər işlənilməlidir. Yeni yayılma yerləri axtarılmalıdır.
Emulsiya
right|250px|thumb|[[Süd — emulsiyadır]]
Emulsiya — qaba dispers sistemlərdə həm dispers mühiti və həm də dispers fazanı bir-birində həll olmayan mayelər təşkil edir. Emulsiyanın tipik misalı süd ola bilər. Süddə kiçik yağ hissəcikləri maye mühitdə asılı vəziyyətdə olur..
Davamlılığı
right|250px|thumb|Süddə kiçik yağ hissəciklərinin mikrofotoqrafiyası Emulsiyanın davamlılığı nisbətən az olur. Belə sistemdə kiçik damcılar tədricən bir-biri ilə qarışaraq iriləşir və emulsiyada təbəqələşmə gedir. Məsələn, süd bir müddət qaldıqda yağ hissəcikləri ayrılaraq onun üzərində qaymaq təbəqəsi əmələ gətirir. Emulsiyanın dağılması müəyyən vasitələrlə sürətləndirilə bilər. Məsələn, sentrifuqalama, elektrik sahəsinin təsiri, müəyyən elektrolit və qeyri-elektrolitlərin daxil edilməsi emulsiyanın dağılmasını sürətləndirir. Kifayət dərəcədə davamlı emulsiya yalnız stablizator adlanan müəyyən maddələrin iştirakı ilə alınır. Belə maddələr (onlara emulqatorlar da deyilir) hissəciklərin səthində adsorbsiya olunaraq, emulsiya aqreqativ davamlılıq aşılayır.
Alınması
Emulsiya iki yolla alınır::
right|250px|thumb|Emulsiyanın alınması
Qida sahəsi
Suda yağ tipli emulsiyalar qida məhsullarında geniş yayılmışdır:
Yağda su tipli emulsiyalar nisbətən az yayılmışdır:
Əczaçılıq sahəsi
Əczaçılıqda bir çox dərman preparatları emulsiya şəklində hazırlanır:
Kimyəvi sintez
Emulsiyalardan polimer dispersiyalarının istehsalı üçün istifadə olunur – emulsiya "fazasında" polimer istehsalı məhsulun laxtalanmasının qarşısının alınması da daxil olmaqla bir sıra proses üstünlüklərinə malikdir. Bu cür polimerləşmələr nəticəsində istehsal olunan məhsullar emulsiya kimi istifadə edilə bilər (yapışqanlar və boyalar üçün əsas komponentlər daxil olmaqla). Bu proseslə sintetik kauçuklar da istehsal olunur.
Emulsiyanın əsas növləri
Emulsiyanın növü onun maye fazasının tərkibindən və nisbətindən, emulqatorun miqdarından və kimyəvi təbiətindən, emulsifikasiya üsulundan və bəzi digər amillərdən asılıdır.
Emulsiyaların tərkibinin dəyişdirilməsivə birbaşa emulsiyanın tərs və ya əksinə çevrilməsinə səbəb ola bilər. Emulsiya həmçinin liofil və liofob növlərinə bölünür:
Baladeh (Fars)
Baladeh — İranın Fars ostanının Kazerun şəhristanının Cereh və Baladeh bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2015-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,972 nəfər və 856 ailədən ibarət idi.
Rakoviçka üsyanı
thumb|327x327px|Eugen Kvaternikin ölümü Rakoviçka üsyanı (xorv. Rakovička buna) — 1871-ci ilin 8–11 oktyabrında Xorvat siyasətçi Eugen Kvaternikin rəhbərliyi alttında Xorvatiyanın cənub-şərqində yerləşən Rakoviçka adlanan ərazidə başlayan Avstriya-Macarıstan hakimiyyətinə qarşı üsyan, Xorvat dövlətçiliyini ilk elan etmə cəhdi.
Haqqında
XIX əsrin II yarısında Xorvatiya da Avstriya Macarıstan imperiyasının bir hissəsi idi.
1871-ci ilin oktyabrının əvvəllərində Eugen Kvaternik və Xorvatiya partiyasının bir neçə üzvü həm dövlətin, həm də öz partiyalarının fəaliyyətindən narazı olduqlarına görə Vyanada Osmanlı imperiyası ilə sərhəddə hərbi məntəqələrdə yaşayan "qraniçarlar" — Vyanada xorvat və serb mənşəli avstriyalı sərhədçilər arasındakı dövlətin hərbi-inzibati siyasətinə qarşı narazılığından istifadə etməyə cəhd etdilər və üsyan başladı. Üsyançılar aşağıdakı məqsədlərini bəyan etdilərː
Üsyan rəhbərləri bir neçə yüz "qraniçarı" silahlı mübarizəyə qaldırmağa nail oldular və Rakoviçkada Müvəqqəti Xorvat Xalq İdarəçiliyi (Privremenа narodnа hrvatskа vladа) formalaşdırdılar. Lakin Rakoviçkada qalxan üsyana qarşı Avstriya-Macarıstan hərbi hakimiyyətinin sürətli reaksiyası, nizamlı piyada alayı və jandarmeriyanın üsyanın yatırılmasına cəlb edilməsi Xorvat dövlətini yaratmaq istiqamətində edilən bu ilk cəhdi cəmi 4 günə yatırmağa imkan verdi. Eugen Kvaternik və bir neçə silahdaşı döyüş meydanında həlak oldu, üsyançıların bir çoxu ələ keçirilib hərbi məhkəmənin qərarı ilə güllələndi və ya uzunmüddətli həbs cəzasına məhkum edildi.
Xatirəsi
Üsyan rəhbəri Kvaternikin Rakoviçkada 1933-cü ildə qoyulan abidəsi II Dünya Müharibəsi illərində kommunist hakimiyyət tərəfindən götürülsə də, yenidən yerinə qaytarılmışdır. Abidə Xorvatiyada müharibə vaxtı serb əsgərləri tərəfindən dağıntılara məruz qalıb və 1996-cı ildə yenidən bərpa edilib.
Vaqif Mustafazadə
thumb|right|"Düşüncə" Vaqif Əziz oğlu Mustafazadə — bəstəkar, pianoçu, caz-muğam üslubunun banisi, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1979). "Cazın şahzadəsi" kimi tanınan Əzizə Mustafazadənin atasıdır.
Həyatı
230px|thumb|left|[[İçərişəhərdə Vaqif Mustafazadənin yaşadığı binanın fasadında barelyef]] thumbnail|300px|[[İçəri Şəhərdəki evi]] 16 mart 1940-cı ildə Bakı şəhərində İçəri Şəhərdə anadan olmuşdur. Atasının ölümündən sonra, anası Vaqifin tərbiyəsi ilə məşğul olmağa başlayır. O yerli məktəbdə musiqi müəlliməsi idi.
1963-cü ildə Asəf Zeynallı adına Bakı Musiqi Kollecini bitirib, Bakı Musiqi Akademiyasına daxil olmuşdur. İlk məşhurluqda elə bu zaman gəlir. Vaqif burada kiçik konsertlər verir, klublarda çıxış eləyir. O əsasən klassik caz, bluz və oynaq mahnılar ifa edir.
1964-cü ildən "Orero" ansamblına, "Qafqaz" caz üçlüyünə, "Leyli" və "Sevil" qadın vokal instrumental və "Muğam" instrumental ansambllarına rəhbərlik etmişdir. Beynəlxalq caz müsabiqələri və festivallarının ("Tallin-66", "Tbilisi-78", Monte-Karlo) laureatı olmuşdur.
1979-cu ildə Monakoda qeyri-adi şərtlərlə yeni festival keçirilir. Bu festivalın şərtlərinə görə əsərin müəllifi, ifaçısı və ölkəsi gizli saxlanılmalıdır. Festival başa çatdıqdan sonra 100-lərlə naməlum ad içərisindən bizə doğma ad çəkilir. Azərbaycan, Vaqif Mustafazadə. Monako caz festivalından vətənə "Ağ royal" mükafatı ilə qayıdır və növbəti konsertlərinə hazırlaşır.
Fortepiano və simfonik orkestr üçün konsertin, "Muğam" simfoniyasının (tamamlanmamış), bir sıra caz kompozisiyalarının və pyeslərin müəllifidir. Vaqif Mustafazadə Azərbaycan caz musiqisinin banisi və yeni caz fikrinin (devizinin) təsisçisidir. O, Azərbaycan musiqisinin, muğamın klassik Amerikan caz musiqisi ilə sintezini yaradıb. Onun yeni devizi Caz-Muğam adlanır. O, Azərbaycan Muğam Caz Hərəkatının memarıdır.
Xalq musiqisi, muğamdakı improvizasiyalarda caz elementləri görmüş və orijinal bir janr ortaya çıxarmış "Muğam" simfoniyasının müəllifi Vaqif Mustafazadə 1979-cu ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülür.
1982-ci ildə artıq ölümündən sonra Azərbaycan Dövlət Mükafatına layiq görülüb.
Tərzi
Vaqif Mustafazadə Azərbaycan caz musiqisinin banisi və yeni caz fikrinin (devizinin) təsisçisidir. O, Azərbaycan musiqisinin, muğamın klassik Amerikan caz musiqisi ilə sintezini yaratmışdır. Onun yeni devizi Caz-Muğam adlanır. O, Azərbaycan Muğam Caz Hərəkatının memarıdır. Onun həyat yoldaşı Eliza Mustafazadə Azərbaycanın peşəkar caz-muğam tərzində oxuyan ilk qadınıdır.
Xatirəsi
Vaqifi Mustafazadə haqqında "Caz əfsanəsi — Vaqif Mustafazadə" adlı sənədli film çəkilmişdir.
Ev muzeyi
thumb|[[Bakıda Vaqif Mustafazadənin məzarı]] 1989-cu ildə o zamankı Mədəniyyət Naziri Polad Bülbüloğlunun təşəbbüsü ilə Vaqif Mustafazadənin ev muzeyi yaradılıb. Muzeyin ilk rəhbəri cazmenin anası Zivər xanım olmuşdur. Ölümündən bir müddət əvvəl cazmenin anası muzeyi qardaşı qızı Afaq xanıma vəsiyyət edib. 1997-ci ildən etibarən muzeyin rəhbəri Afaq Əliyevadır. 2004-cü ildə məhz onun təşəbbüsü ilə muzeyin həm özü, həm də eksponatları təmir edilmişdir. Həmin ildən etibarən muzey Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin balansında dövlət muzeyi kimi fəaliyyətə başlamışdır.
Saç köpüyü
thumb|right|Saç köpüyü. Saç köpüyü və ya saç musu — bir saç forma vermə məhsuludur ki əlavə həcm və parlaq üçün saça əlavə edilir.
Qaynaqlar
整髪料
Afrodisias
Afrodisias Tanrı Afroditaya həsr olunmuş bir çox qədim şəhərlərin ümumi adı. Afrodisias adlanan şəhərlərin ən məşhuru bu gün Aydın ilinin Karacasu rayonunun Qeyre məhəlləsinin, Anadolunun cənub-qərbindəki köhnə Kariya bölgəsinin yerləşdiyi yerdəydi.
2009-cu ildə Afrodiziya UNESCO tərəfindən Dünya İrsi Mirası siyahısına daxil edildi və 2017-ci ildə Dünya İrsi Mirası olaraq qeydiyyata alındı.
Tarixi
E.ə. V əsrdə şəhər, Roma İmperiyası dövründə, eramızın I əsri ilə e.ə V əsri arasında inkişaf etdirildi, əhəmiyyətli bir sənət mərkəzinə, xüsusən heykəltəraşlığa çevrildi və Afrodita məbədi və Afrodita adına edilən mərasimlərlə məşhur olmuşdu.
Zəlzələ bölgəsində yerləşdiyinə görə Afrodisias şəhəri bütün tarix boyu bir çox zəlzələdən ciddi şəkildə təsirlənmişdi. Xüsusilə 4-cü əsr və 7-ci əsrlərdə böyük zəlzələlərin olduğu məlumdur. 4-cü əsrin zəlzələsi Afrodisiasın yerləşdiyi ərazidə su axını kanallarını da dəyişdirdi və şəhərin bəzi hissələrini sel üçün münasib hala gətirdi. Daşqın problemini həll etmək üçün təcili olaraq qurulduğu aydın olan evakuasiya sisteminin sübutlarını bu gün də görmək mümkündür. 7-ci əsrin zəlzələsindən sonra Afrodisias heç vaxt düzəlmədi və yararsız vəziyyətə düşdü. Zamanla qalıqlar qismən Qeyre kənd ərazisini örtdü. 20-ci əsrin əvvəllərində Qeyre kəndinin bir hissəsi zəlzələ səbəbindən yenidən boşaldı, 1960-cı illərdə Qeyre indiki yerinə köçdü və zəlzələ ehtimalı nəzərə alınaraq bir şəhərə çevrildi.
Şəhər 7-ci əsrdən bəri bütpərəstliklə əlaqəli olan Afrodisias adından çıxmış və xristianlığın təsiri altında Stavropolis (xaç kəndi) adlandırılmışdı. Bizans İmperiyası dövründə bölgə Kariya adlanmağa başladı (baxmayaraq ki, qədim Kariya ilə müqayisədə daxili bölgədə yerləşirdi). Türklərin bölgədə suverenliyini qurduğu 1260-cı ildən bəri Kariya adı türk dilində Qeyre olaraq əks olundu.
Königsvinter
Königsvinter, Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya vilayətində bir şəhər.
Afrodisias
Qazıntılar və digər işlər
200px|thumb|right|Afrodita məbədi qalıqları 200px|thumb|right|Stadion
Türkiyənin ən məşhur fotoqrafı Ara Gülərin təsadüfi şəkildə bölgədə itməsi ilə tapılmışdır. Ara Gülər Afrodisias xalqının sütun və daşlarından evlərinin və iş yerlərinin müəyyən hissələrində istifadə edildiyini tapdı. Geri qayıdanda şəkillərini dövrün sənətkarlarına və ziyalılarına göstərdi, amma heç kim maraqlanmadı. Daha sonra ABŞ-nin bir jurnalına şəkillərlə məqalələr göndərdi və böyük maraq gördü. Ara Gülər rəngli şəkillər olduqda 10 səhifəni ayıracaqlarını söylədikdə eyni yerə qayıtmışdı. Şəkilləri çəkmiş və yazısını yazmışdır. Ondan daha ətraflı məqalələr tələb olunduqda, Kənan Erimlə görüşmüşdür. Kənan bəy qazıntı işləri üçün lazımi icazələri alır və ətraflı araşdırmalara başlayır. Afrodisiasdakı ilk qazıntılar 1904-1905-ci illərdə Paul Qaudin tərəfindən edildi. Nyu York Universiteti tərəfindən koordinasiya edilmiş Afrodisias qazıntıları, bütün karyerasını 1961-ci ildən ölənə qədər həsr etmiş Kenan Erimə aiddir. Bu gün işlərin davamı yenidən Nyu York Universitetinin himayəsindədir; Oksford Universitetinin Linkoln Kafedrasında Klassik Arxeologiya və İncəsənət professoru R.R.R Smit ilə Nyu York Universiteti Gözəl Sənətlər İnstitutunun professoru Kristofer Rattenin birgə rəhbərliyi altında. Şəhər divarlarından 1 km ərazisi 1-ci dərəcə qorunan ərazi elan edildi. Qalıqların zəngin olması səbəbindən qazıntı işlərinin əvvəlində inşa edilən Qeyre muzeyinin yetərsiz olması səbəbindən yeni Afrodisias muzeyi yaradıldı. 1 iyun 2008-ci ildə Afrodisias antik şəhərindəki muzeyə əlavə olaraq Sebasteion-Sevgi Gönül Salonu açılmışdır.
Königsvinter
Coğrafi Mövqeyi
Königsvinter şəhəri Reyn çayının sahilində yerləşir. Bu şəhər Bad Honnef və Bonnun arasındadır.
ABŞ-də təhsil
ABŞ-nin təhsil sistemi – ABŞ-nin təhsil sistemi həm federal və ştat, həm də yerli hakimiyyət orqanları tərəfindən idarə edilir. Dövlət məktəbləri sistemi hər yerdə mövcuddur və desentralizasiya olunmuş, idealdan kənardır. Digər tərəfdən isə Amerikanın xüsusi ali məktəbləri, bütün dünyadan tələbə və aspirantları özünə cəlb edir.
ABŞ-də savadlılıq dərəcəsi 97%-dir. Lakin 2003-cü ilin məlumatlarına əsasən 25 və 25-dən yuxarı yaşda olanların 84,6%-i orta təhsillilərdir. 52,5%-i müəyyən ali təhsilə, 27 %-i bakalavr pilləsi üzrə təhsil alıblar. Təhsil əsasən hər yerdə, Puerto-Rikodan başqa (burada rəsmi dil ispan dilidir), ingilis dilində aparılır.
Tarixi səbəblərə görə (Konstitusiyada təhsildən bəhs edilmir, buna görə də təhsilin ştatlar tərəfindən idarə edilməsi nəzərdə tutulur) ABŞ-də təhsil məktəbləri üçün ciddi federal standartlar qoyulmayıb. Ali təhsil müəssisələrinin akreditəsi ilə ştatları idarə edən xüsusi təşkilatlar məşğul olur. Hər ştatın akreditə olunmamış "universitetlər"lə mübarizəsində öz qanunları var. Akreditə olunmamışlar diplomu ödəmə haqqına görə verir, bu da nəzərəçarpan problemlər yaradır.
Yuxarı sinif
Yuxarı sinif – ABŞ-də orta məktəbin axırıncı mərhələsi, doqquzuncu sinifdən on birinci sinifə kimi davam edir. Yuxarı siniflərdə şagirdlər əvvəlkinə nisbətən daha asanlıqla öz sinif seçimlərini edə bilir, diplomu almaq üçün məktəb şurasını təyin edən yalnız minimal tələbləri yerinə yetirməlidirlər.
Tələblər belədir: 3 il təbiət elmləri (kimya, biologiya, fizika) 3 il riyaziyyat, cəbr 4 il ədəbiyyat 2–4 il sosial elmlər, ABŞ-nin tarixi və dövlət quruculuğu ilə bağlı elmlər 1–2 il idman
Ali məktəblərə qəbul üçün daha böyük proqram nəzərdə tutulur, buraya 2–4 il xarici dillər də əlavə olunur.
Qalan sinifləri isə şagirdlər özləri seçirlər. Belə siniflərin seçimi kəmiyyətə və keyfiyyətə görədir, məktəbin maliyyə imkanlarından və məktəblilərin öz seçimlərindən asılıdır. Bu siniflərə qəbul belədir:
Əlavə elmlər (statistika, informatika)
Təsviri incəsənət (rəssamlıq, heykəltaraşlıq, fotoqrafiya, kinematoqrafiya)
Nəşriyyat işi (jurnalistika, redaktorluq)
Əmək (ağacın təmizlənməsi, avtomobil təmiri)
Bəzi hallarda isə şagird ümumiyyətlə heç bir məktəbi seçmir.
Məktəblərdə olduğu kimi ali məktəblərdə də studentlər A/B/C/D/F – lə qiymətləndirilirlər. A – əla, F – qeyri-kafi, D isə bəzən kafi, bəzi hallarda isə qeyri-kafi ola bilir. F-dən başqa bütün qiymətlərə + və ya – əlavə edilə bilər. Bəzi məktəblərdə A+ və ya D- qiymətləri işlənmir. Bu qiymətlərdən orta qiymət çıxarılır(grade point average, GPA). Burada A – 4, B – 3 və s. bu cür ardıcıllıqla davam edir. İrəlidəki siniflər üçün verilən qiymətlərin üstünə isə çox vaxt xal əlavə edilir, A – 5 sayılır, bir sözlə qiymətlər artırılır.
Amerikada orta təhsilin bəzi problemlərinə baxmayaraq, ali təhsil dünyada ən yaxşı təhsil hesab olunur. Orada üç mindən çox müxtəlif ali təhsil məktəbləri var. 2001-ci ildə həmin təhsil müəssisələrində 17,5 milyon tələbə təhsil alırdı, onlardan 515 min nəfəri xarici tələbələr idi. Bu tələbələrin 60%-i Asiyadan gələnlər idi. Buna baxmayaraq, həm dövlət, həm də özəl universitetlərdə təhsil haqqı ilbəil artır. Harvardda ştat universitetlərində illik ödəniş 5 min dollardan 40 min dollaradək dəyişir. Hətta yoxsul tələbələrə yüksək stipendiya verilsə də onların ödədiyi təhsil haqqı ailə büdcələrinə böyük ziyan vurur. 2002–2003, 2003–2004-cü illərdə ştat məktəblərində təhsil haqqı 14%, özəllərdə 6% artmışdı, bu da həmin dövrdə inflyasiya səviyyəsindən yüksək idi.
Ali məktəblərin növləri
Amerikada bütün ali məktəblərə kollec deyirlər, hətta kollec olmayan məktəblərə belə.
ABŞ ali məktəblərini bir-birlərindən böyüklüyünə və şəraitinə görə fərqlənən üç tipə bölürlər.
Əsas fərqlərdən biri universitetləri kolleclərdən fərqləndirən elmi-tədqiqat və aspirantura proqramlarının olmasıdır. Kollec – əsasən tələbələrə təhsil vermə ilə məşğul olur, elmi iş isə burada ikinci dərəcəlidir. Dördillik kolleclərin böyük əksəriyyəti kiçik və özəldir, buna baxmayaraq son zamanlar istedadlı tələbələr üçün ştat kollecləri də yaradılır.
Kolleclərin bir çoxu dini, bəzən də "Bibliya kollecləri" (bible colleges) adlanan kiçik kolleclərlərdir. Universitetlər əsasən ştat (ştat hökuməti tərəfindən maliyyələşdirilir) və özəl universitetlərə bölünürlər. Ştat universitetləri adətən çox böyük olur və nüfuzuna görə özəl universitetlərdən geri qalırlar. Onların əsas məqsədi – öz ştatlarının tələbələrinə təhsil verməkdir. Ona görə də digər ştatlardan gəlmiş tələbələrə müsabiqədən keçmək daha çətin, təhsil haqqı isə daha yüksəkdir. Bir çox ştat universitetlərində təhsil siniflərdə tələbə sayının çox olmasından, müəllimlərin tələbələrə kifayət qədər diqqət göstərməməsindən və bürokratiyadan əziyyət çəkir. Buna baxmayaraq hətta digər ştatlardan və ölkələrdən gəlmiş tələbələr Berklidəki Kaliforniya universitetinə, Miçiqan və Virciniya kimi ən yaxşı ştat universitetlərinə hazırlaşırlar. Özəl universitetlər arasında ən məşhurları isə Harvard, İyel, Prinston, Stenford, MTT və Kaltexdir. Onların böyük əksəriyyəti orta böyüklükdədirlər, lakin çox kiçik (Kaltex kimi) və çox böyük universitetlər də (Cənubi Kaliforniya Universiteti) var.
Ali məktəblərə qəbul
Yerli kolleclər yerləşdikləri arazidəki sakinlərə təhsil alma imkanı verməlidirlər. Lakin Amerika dördillik ali təhsil məktəblərinə qəbul uzun və çətin prosesdir. Qəbul ərizəsində sənəd verən şəxs məktəbdə və standart imtahanlarda aldığı qiymətlərlə yanaşı, öz maraqları, məktəbdənkənar sahələrdə əldə etdiyi uğurlar və mükafatlar barədə məlumat verməli, həmçinin ona verilmiş mövzulara görə inşalar da yazmalıdır. Bundan başqa şagird müəllimlərindən özü haqda tövsiyələr verməli, bəzi ali təhsil müəssisələrində məzunlardan – könüllülərdən müsahibə də götürməlidir.
Müxtəlif məktəblərdə standartlar müxtəlifdir. Qiymətlər şagirdin hazırlığı barədə az məlumat verir. Məktəblilər, adətən SAT və AST adlanan iki imtahandan birini verməlidirlər. Bəzi hallarda isə SAT II imtahnlarından müəyyən fənlər üzrə biliyi yoxlayan bir və ya bir neçə imtahan verilir. thumb|300px|left|Annenberg Hall, Harvard Universiteti Bir çox universitetlər məktəblinin qiymətlərinə və imtahan nəticələrinə baxmayaraq onların bilik səviyyəsini yoxlayırlar. Kiçik ali məktəblər abiturientlərin məktəbdənkənar nailiyyətlərinə – idman, incəsənət, ictimai işlərdə olan uğurlarına nəzər yetirirlər və belə işlərdə xüsusi seçilən tələbələri qəbul edirlər ki, ali məktəb həyatına da rəngarənglik gətirə bilsin. Təkcə əldə etdiyi uğurun böyüklüyü yox, həm də bu uğuru hansı sahədə qazanmasına da diqqət yetirilir. Məsələn, əgər idmanın atletika növü ilə məşğuldursa, bu idman növündə idmançı çatmamazlığı olduğuna görə və ya faqot kimi (nəfəslə çalınan musiqi aləti) lazımlı alətdə ifa edirsə, həmin abiturienti digər göstəriciləri aşağı olsa belə götürürlər.
Müəllim tövsiyələri çox vacibdir, çünki onlar şagirdin istedadından, bacarıqlarından və başqa keyfiyyətlərindən xəbər verir. Yazdıqları inşalar ən bacarıqlı və original düşüncəli şagirdlərin, müsahibələr isə şagirdin xasiyyəti ilə universitetin tələblərinin üst-üstə düşməsini yoxlamaq üçün kömək edən amillərdir. Buna görə də ərizədəki hər bir element imtahan verən haqda məlumat verməkdə böyük rol oynayır. Bu meyarların nə dərəcədə əhəmiyyət kəsb etməsi universitetin böyüklüyündən asılıdır. Prosesin qabaqcadan nə nəticə verəcəyini heç kəs bilmədiyinə görə, çox vaxt abiturientlər 10-a yaxın ali məktəbə sənəd verirlər. Və həmin yerlər arasında dəqiq qəbul olunacaqları yerə ehtimalı daha çox olan ali məktəbi mütləq qeyd edirlər. Kağızların sayını azaltmaq üçün bir çox universitetlər Standart ərizə (Common Application) adlanan sənəd qəbul edirlər.
Təhsilin əsas xüsusiyyətləri
Böyük universitetlərdə məktəbli, adətən, hər hansı bir fakültəyə sənəd verir, amma çox vaxt ümumiyyətlə universitetin özünə sənəd verilir. Hətda bəzi hallarda fakultədən fakultəyə keçmək və "qərara almamış" statusunu da almaq olar. Amma bu zaman bəzi fakultələrə girmək imkanı demək olar ki bağlanır.
Hər dinlənilən kursa görə tələbənin həftə ərzində kurs üzərində işlədiyi vaxta uyğun olaraq müəyyən miqdarda kredit, xal verilir.
Tələbə nə qədər universitetin və seçdiyi ixtisasların tələblərinə uyğun işləsə, o qədər onun sinifləri sərbəst seçmək imkanı olar. Tələblər konkret ("vektor analizi") və ya ümumi ("humanitar elmlərin doqquz krediti") ola bilər və diplom alana qədər istənilən vaxt yerinə yetirilə bilər.
Amerika universitetlərində qiymətlər semestrlərə və rüblərə görə çıxarıla bilər. Onlar əsasən semestrlər, rüblərarası (midterms) və ilin sonunda (finals) verilən imtahanlardan asılıdır. Həmçinin ev tapşırıqları, layihələr, prezentasiyalar, referatlar və s. də hesaba alına bilər.
ABŞ universitetləri
Abş ərazisində bir çox beynəlxalq səviyyəli ali təhsil ocaqları mövcuddur.Bunlardan bəziləri haqqında məlumat:
Pensilvaniya Universiteti
Pensilvaniya Universiteti (University of Pennsylvania) ABŞ-nin ən qədim universitetlərindən biridir və Pensilvaniya ştatında, Filadelfiya şəhərində yerləşir. Universitet ABŞ-nin səkkiz ən nüfuzlu ali məktəblərini birləşdirən Sarmaşıq Liqasına daxildir. Ali təhsil ocağı özəl universitet kimi fəaliyyət göstərir, lakin onu hərdən Steyt-Kollec şəhərində yerləşən Pensilvaniya Ştatının Dövlət (Pennsylvania State University), həmçinin Filadelfiya (Philadelphia University) universitetlərilə səhv salırlar. Pensilvaniya Universiteti humanitar və texniki elmlər üzrə geniş spektrdə elmi-tədqiqat işləri aparır. "The Times" qəzetinin hər il apardığı dünya universitetlərinin reytinqinə əsasən, 2009-cu ildə Pensilvaniya Universiteti 12-ci yerdədir.
Tarixi
Pensilvaniya Universiteti 1740-cı ildə alim, jurnalist, diplomat Bencamin Franklin tərəfindən yaradılıb. İlk vaxtlar xeyriyyə məktəbi kimi fəaliyyət göstərən təhsil müəssisəsi 1755-ci ildə kollecə çevrilir və B.Franklin Pensilvaniya kollecinin prezidenti olur. Franklin ictimai qulluq və ticarət üçün yararlı, klassikaya əsaslanan təhsil proqramını təbliğ edirdi. O zamankı siyasi xadimlərin çoxunun adı bu təhsil ocağı ilə bağlıdır: Kontinental konqresin 24 nümayəndəsi, "Müstəqillik haqqında Deklarasiya" mətninin altında imzası duran 9 tanınmış sima – Bencamin Franklin, Corc Klaymer Fitzsimons, Frensis Hopkinson, Tomas Makkin, Robert Morris, Uilyam Paca, Corc Ross, Bencamin Raş və Ceyms Vilson; ABŞ Konstitusiyasının mətnini imzalayan 10 şəxs – Bencamin Franklin, Corc Klaymer Fitzsimons, Cared İngersoll, Rufus Kinq, Tomas Mifflin, Qouverner Morris, Robert Morris, Corc Vaşinqton, Hyu Vilyamson və Ceyms Vilson bu kollecin məzunları olublar.
1779-cu ildə kollecə universitet statusu verilib. Pensilvaniya Universiteti ABŞ-də ilk universitet statusu almış ali məktəbdir. 1765-ci ildə burada tibb məktəbi (Şimali Amerikada ilk tibb məktəbi), 1874-cü ildə universitetin ilk baza xəstəxanası, 1881-ci ildə ilk biznes məktəbi (dünyada məşhur və prestijli Uorton Biznes Məktəbi), 1896-cı ildə dünyada ilk psixoloji yardım klinikası, ilk Amerika tələbə təşkilatının binası Hyuston Holl, 1946-ci ildə ABŞ-də ikinci baytarlıq tibb məktəbi açılıb. 1946-cı ildə universitetdə bütöv bir elektron kompüter – ENİAK, kütləvi elektron hesablama maşınları istehsal edilib.
Universitet bu gün
Pensilvaniya Universitetinin kampusu Filadelfiyanın qərbində 269 akr (109 km²) ərazidə yerləşir. Kampusun planı "Koup and Stewardson" firması tərəfindən hazırlanıb. Firmanın memarları kampusun binalarını qotik üslubda inşa ediblər. Universitetin bütün məktəbləri, tədqiqat institutları, yataqxanaları və s. kampusun ərazisində yerləşir. Son zamanlar burada yeni restoranlar, yüksək səviyyəli ticarət mərkəzi, kinoteatr inşa edilir. Burada həmçinin avtonəqliyyat qarajı, Ualnut küçəsində yerüstü dayanacaq, texniki qulluq məntəqələri var. thumb|300px|left|Müqqədəs Anslem kolleci Kampusun ərazisində bakalavr hazırlayan 4 məktəb – İncəsənət və Elmlər Məktəbi, Mühəndislik və Tətbiqi Elmlər Məktəbi, Tibb Bacısı Məktəbi, Uorton Biznes Məktəbi yerləşir. Burada, eyni zamanda Annenberq Rabitə Məktəbi, İncəsənət və Elmlər Ali Məktəbi, Təhsil Ali Məktəbi, Hüquq Məktəbi, Stomatologiya Məktəbi, Dizayn Məktəbi – keçmiş Təsviri İncəsənət Məktəbi, Mühəndislik və Tətbiqi Elmlər Məktəbi, Tibb Məktəbi, Tibb Bacısı Məktəbi, İctimai Siyasət və Təcrübə, Baytarlıq Məktəbi, Uorton Məktəbi, ümumilikdə magistr hazırlayan 12 təhsil müəssisəsi fəaliyyət göstərir.
Pensilvaniya Tibb Məktəbi tibb bacısı, təbabət, stomatologiya və baytarlıq, biomühəndislik (Mühəndislik məktəbi) və səhiyyənin idarəolunması (Uorton Məktəbi) proqramları üzrə tələbə hazırlayır. Burada tibbi tədqiqatlara böyük məbləğdə maliyyə sərf olunur.
Universitetin kitabxanası 1750-ci ildə kartoqraf Lui Evansın təhsil ocağına külli miqdarda kitab bağışlaması nəticəsində yaranıb. Hazırda burada məktəblərlə əlaqəli 15 kitabxana (həmçinin elektron) fəaliyyət göstərir: Annenberq (Rabitə məktəbində), Bidl (Hüquq peşə məktəbində), Tibb-biologiya (Tibb Məktəbinin pavilyonunda), Müasir iudaika (yəhudi dini) mərkəzi, kimya, stomatologiya, maşınqayırma, təsviri incəsənət, lippinkot (Uorton Məktəbində), riyaziyyat, fizika, astronomiya (Devid Rittenhaus laboratoriyasında), muzey (Arxeologiya və Antropologiya muzeyində), nadir kitablar və əlyazmalar, Van Pelt-Ditrix kitabxana mərkəzi, baytarlıq, lea kitabxanaları. Kitabxana sistemi ümumilikdə 5,7 milyon cild kitaba malikdir.
Pensilvaniya Universitetinin nəzdində 1887-ci ildə yaranan Arxeologiya və antropologiya muzeyi fəaliyyət göstərir. XX əsrin əvvəllərində ilk olaraq məhz bu muzeyin əməkdaşları Misir, Mesopatamiya, Afrika, Şərqi Asiya, Cənubi Amerika ərazilərində arxeoloji və antropoloji qazıntılar aparıblar. Bunun nəticəsində muzey böyük miqdarda qədim Misir və Yaxın Şərq mədəniyyəti kolleksiyalarına, Urun sərdabələrinə, qədim çin artefaktına aid olan nadir tapıntılara malikdir. Muzeyin təsviri incəsənət potensialına rotonda (girdə və ya yarımgirdə qübbəli kiçik bina) və bağlar, o cümlədən Misir papirusu aiddir. UPM və MASCA elmi bölmələri arxeoloji tapıntıların, qədim əlifbalarla yazılmış mətnlərin interpretasiyası üçün ən müasir metodlardan istifadə edir. Kampusun ərazisində Müasir İncəsənət İnstitutu da fəaliyyət göstərir. İnstitut bütün ilboyu müxtəlif sərgilər təşkil edir.
Təhsil və tədqiqat proseslərinin bölünməməsi Pensilvaniya Universitetinin əsas xüsusiyyətidir. Burada oxuyan tələbələr ikinci kursdan başlayaraq, laboratoriya və institutlarda işləyə bilərlər. Bu təhsil müəssisəsinə dünyanın texniki universitetlərindən daha çox tələbə qəbul edilir.
Universitetin nəzdində bakalavrda oxuyan tələbələrə ali məktəbin elmi həyatında fəal iştirak etmələri üçün Tələbə Təşkilatı Mərkəzi fəaliyyət göstərir. Bu mərkəzlə əməkdaşlıq Pensilvaniya Universitetində magistraturada oxumaq və təqaüd almaq istəyənlər üçün əlavə şans yaradır. Universitet rəhbərliyi abituriyentlərin bilik səviyyəsinə çox ciddi yanaşır. Ən yüksək müsabiqə incəsənət, sosiologiya və hüquq fakültələrində qeydə alınır.