cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kürəkən İbrahim Paşa külliyəsi
Həzirə
Səbilin yanında və məscidin yan divarı önündə ana küçəyə parallel yerləşən həzirə araları bəzəkli dəmir konstrulsiya ilə örtülü daş sütunların üzərində dayanan tağlarla əhatə edilmişdir. Nevşəhərli İbrahim Paşa nın parçalanan cəsədindən qalanlar əvvəlcə Süleymaniyə məscidi yaxınlığında qızının köşkünün həyətinə dəfn edilmiş, daha sonra isə cənazə bu həzirəyə köçürülmüşdür. Eyni həzirədə 1737-ci ildə vəfat edən oğlu Sultanzadə Mehmed bəy ilə bacanağı Sinək Mustafa Paşanın qəbirləri yer alır.
Səbil və çeşmə
Külliyənin 2 küçənin kəsişdiyi küncündə 5 pəncərəli və geniş saçaqlı səbili yerləşir. Zəngin qabartmalarla bəzəli səbilin pəncərələrin üzərində yazı qurşağı yerləşir. Səbilin solunda məscid divarının altında isə çeşmə yer alır.
Çarşı
Külliyəyə maddi dəstək təmin etmək məqsədilə Şahzadəbaşı küçəsi boyunca 2 sıra halında dükanlar inşa olunmuşdur. Bunlardan mədrəsəyə bitişik olan 37 dükan günümüzə qədər qalmış, ancaq qarşı tərəfdəki 45 dükan XIX əsr in ikinci yarısında dağılmışdır.
Reyhanşəhr
Reyhanşəhr — İranın Kirman ostanının Zərənd şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,360 nəfər və 949 ailədən ibarət idi.
Erigeron domingensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Xingal
thumb|Yarpaq xəngəl thumb|Bişirilmiş yarpaq xəngəli thumb|150px|Gürcü xingalı thumb|150px|Pendirli xingal thumb|150px| Gürcü xingalı
Xingal və ya Xəngəl — xəmir xörəklərinə aid edilən, ətlə, yağda qovrulmuş soğanla, sarımsaqlı qatıqla və ya ələxsusda Azərbaycanın qərbində qurut ilə yeyilən xörək.
Növləri
Xingalın növləri hazırlanma qaydasına görə bir-birindən fərqlənir: ətli xingal, süzmə xingal, sulu xingal daha geniş yayılmışdır. Bölgələrə görə də xingalın növləri fərqlidir: Bakı xingalı (yarpaq xingalı), Qazax xingalı, Gürcü xingalı (xinkali) və s.
Fərqli olsalar da, bütün növ xingalların xəmiri eyni cur hazırlanır – ələnmiş una su və duz qatılıb xəmir yoğrulur. Sonra xəmir 1 mm qalınlığında yayılır və kiçik ölçüdə dairə və ya paxlava şəklində kəsilir. Gürcü xingalı hazırlanarkən xəmirin içərisinə lazım olan məlzəmələr qoyulduqdan sonra şəkərbura formasında bükülür. Hər xingalın ölçüsü təxminən 5–10 sm olur. Qaynar suda bişirdikdən sonra suyu süzülür və süfrəyə verilir.
Xingalın Azərbaycanda bir neçə növü hazırlanır. Bakı xingalı şimal bölgəsində (Qazax-Tovuzda daha çox gürcü xingalı, Quba-Qusarda "gürzə") hazırlanan xingaldan fərqlənir. Bakı xingalında qovrulmuş ət xəmirin içinə qoyulmur, əksinə yarpaq formasında kəsilib suda qaynadılmış və suyu süzülmüş xəmirin üzərinə səpilir. Xəngəl Axısqa türklərinin mətbəxində də geniş yayılmış xörəklərdən biridir.
Sulu xingal
Ətin döş, kürək və ya bel hissəsi götürülüb bişirilir və sümükdən ayrılır. Ayrıca olaraq əvvəlcədən 3–4 saat isladılmış noxud bişirilib bulyona qatılır. Un, yumurta və sudan xəmir yoğrulur, 1 mm qalınlığında yayılır və 2x3 sm ölçüdə kəsilib qaynar bulyonda bişirilir. Hazır olana yaxın üzərinə yağda qızardılmış göyərti qatılır. Süfrəyə verilən zaman üstünə quru nanə səpilir, yanına ayrıca sirkə qoyulur.
SOS
right
SOS — beynəlxalq fəlakət siqnallarından biri, əsasən Morze kodu ilə verilir, habelə işıq vasitəsilə (üç qısa, üç uzun, üç qısa işıq yanma ilə). CQD siqnalını əvəz etmiş, 1905 il aprelin 1-də Almaniyada qəbul edilmişdir, 1 iyul 1908-ci ildə Berlində keçirilmiş ikinci Beynəlxalq radioteleqraf konfransında, Morze əlifbası ilə ifadə edilən SOS ("Save Our Souls") abbreviaturasının beynəlxalq dəniz fəlakət siqnalı kimi istifadəsi ilə bağlı imzalanmış konvensiya qüvvəyə minmişdir. İngiliscə adətən "save our souls" ("bizim ruhlarımızı xilas edin") kimi şərh edilir.
Çox adam "Save our Ship" gəmimizi qurtar; "Stop Other Signals" digər siqnalları dayandırın sözlərinin qısaldılmışı kimi də başa düşür. Halbuki heç biri deyil. Tamamilə telqraf zamanından qalma mors əlifbasıyla əlaqədardır. İmdad çağırışının çox asan tutula bilməsi üçün 1908-də üç nöqtə, üç xətt, üç nöqtə olan SOS seçildi.
· · · — — — · · · SOS belə ifadə olunur(Morze əlifbası ilə)
Xarici istinadlar
'
169 (ədəd)
Yüz altmış doqquz — say sistemində ədədlərdən biridir. Yüz altmış səkkizdən sonra, yüz yetmişdən əvvəl gəlir.
Cümşüd Nuriyev
Azərbaycan Respublikası Gömrük Komitəsi sədrinin birinci müavini (1992), Milli Məclisin Büdcəyə nəzarət daimi komissiyasının sədri (1992), Kənd təsərrüfatı və ərzaq nazirinin müavini (1993–1995).
Həyatı
Bakı Dövlət Universitetinin "Geoloji coğrafiya" və Təfəkkür Universitetinin Hüqüq fakültələrini fərqlənmə diplomları ilə bitirmişdir.
1983-cü ildə Kənd təsərrüfatı elmləri üzrə namizədlik, 2010-cu illdə isə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında Siyasi elmlər üzrə doktorluq dissertasiyalarını müdafiə etmişdir. Siyasi elmlər doktoru, professordur.
Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı, üç nəvəsi var. Arvad-Kəmalə Nurieva. Uşaqlar-Günay Nurieva,Shəbnəm Nurieva. Nəvələri-Ali Bayramov,Hüseyn Bayramov,Firuzə Garazadə
Elmi fəaliyyəti
2005–2012-ci illər ərzində 3 monoqrafiyanın ("Heydər Əliyev və Azərbaycanın Aqrar kursu", "Siyasi sabitlik və aqrar islahatlar", "Azərbaycan Respublikasında aqrar islahatların siyasi, hüquqi və elmi əsasları"), ali məktəb tələbələri üçün 6 dərsliyin ("Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin hüquqi tənzimlənməsi", "Gömrük ekspertizası", "Gömrük hüququ", "Ekologiya hüququ", "Gömrük rəsmiləşdirilməsi", "Gömrük işinin təşkili və idarə edilməsi"), 7 dərs vəsaitinin ("Gömrük statistikası", "Ekoloji siyasət" (rus dilində), "İqtisadiyyat və hüquq", "Azərbaycanın Gömrük tarixi", "Gömrük etikası", "Torpaq hüququ", "Saxtalaşdırılmış tarixin sirləri (rus dilində)"), ali məktəblər üçün hazırlanan 6 tədris-metodik vəsaitin müəlliflərindəndir. Həmçinin, bu illər ərzində Azərbaycan, Türkiyə, Gürcüstan və Rusiyanın elmi jurnallarında 40 məqaləsi çap olunmuş, Azərbaycan, Rusiya və Türkiyədə keçirilən beynəlxalq elmi konfranslarda çıxışları olmuşdur.
2017-2019-cu illərdə mən ETM “Təfəkkür” Universitetində, 2020-2021-ci illərdə Odlar Yurdu Universitetində çalışmışdır.
Siyasi fəaliyyəti
26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir .1992-ci ilin May ayında yaradılan Milli Məclisin "Büdcəyə nəzarət" komissiyasının sədri seçilmişdir. İstiqlalçı deputat Cümşüd Nuriyev Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının təsisçilərindən olmuş, 1998-2000-ci illərdə Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının Ali Məclisinin sədri olmuşdur. 2000-ci ildə VHP-dən istefa verib.
Monodelphis adusta
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Yagellon Universiteti
Yagellon Universiteti (Uniwersytet Jagielloński, Universitas Jagellonica Cracoviensis) — Polşanın Krakov şəhərində yerləşən, ölkənin və Avropanın ən qədim universitetlərindən biri.
Xarici əlaqələri
Utrext Şəbəkəsinin və Koimbra qrupunun üzvüdür.
Xədicə
Xədicə binti Xüveylid — Məhəmmədin ilk və sağlığında yeganə həyat yoldaşı. Fatimənin anası.
Xədicə, Məhəmmədin ilk xanımı və ilk Müsəlman qadındır. Ümmül Möminin adıyla məşhurdur. O, Qüreyş əşrəflərindən Xüveylid ibn Əsəd ibn Əbdülüzza ibn Kusayın qızıdır. Anası Əmir ibn Lüeyin övladlarından Fatimə binti Zaidətül-Üsamdır. Cahiliyyət dövründə ona "Tahirə" deyilirdi. Məhəmməd ona "Kübra" ləqəbini vermişdir. Xədicə besətdən əvvəl Məhəmmədlə evləndi. Məhəmmədin İbrahim xaricindəki bütün uşaqları ondan dünyaya gəlmişdir. Oğlan uşaqları; Qasım və Abdullah (Tahir və Tayyib, Abdullahın ləqəblərindəndir, başqa uşaqlarının adları deyil) qız uşaqları; Zeynəb, Rüqəyya, Ümmü Gülsüm və Fatimədir.
Xədicə bütün qadınlardan əvvəl İslamı qəbul edərək iman etmişdir. Sərvəti İslam dini və nübuvvətin inkişaf etməsinə səbəb olmuşdur. Məhəmməd daim onu tərifləyər, mədh edər və belə buyurardı: "Mən (qadınlar içində) Xədicədən daha artığına nail olmamışam, bütün insanlar inkar edərkən, o mənə inandı, hamı məni təkzib edərkən o "sən doğrusan çəkinmə davam et" dedi. Hər kəs məni tənhalığa tərk edərkən o mənə yalnız imanı və sevgisi ilə deyil malı ilə də dəstək oldu. Bu yolda maddi varlığını fəda etməkdən çəkinmədi. Mənə hər şərtdə sahib çıxdı. Üstəlik, uşaqlarımın anasıdır". Xədicə Hicrətdən üç il əvvəl, altmış beş yaşında ikən, Məkkədə vəfat etdi. Məhəmməd ilk öncə öz cübbəsi ilə daha sonra cənnət cübbəsi ilə Xədicəni kəfənlədi və Məkkənin "Hücun dağı" ətəklərindəki Mualla məqbərəsində torpağa verdi.
İslamdan öncə
Mənbələr, Xədicənin İslamdan əvvəlki vəziyyəti barədə hər hansı bir bəyanat verilməmişdir. Yalnız yüksək məqamı, fəzilət sahibi biri olduğu və ticarət ilə məşğul olduğu qeyd edilmişdir. Mənbələrdə Xədicənin İslamdan əvvəlki həyatı haqqında sərvət sahibi olduğu və malını mudaraba şəklində və bəzi şəxslərin məşğulluğu ilə qazanc əldə edərək qazandığından bəhs edilməkdədir.
Yenə mənbələrdə yüksək sosial statusuna, şərəf və nəsil sahibi olduğuna işarə edilmişdir. İbn Seyyidünnas bu mövzu haqqında belə yazır: "O, şərif və iradəli bir xanım idi. Allah ona xeyir və kəramət vermişdir. Ərəb nəsilləri arasında orta sinif, ancaq böyük şərəf sahibi və varlı bir qadındı ". Bəlazuri isə onun haqqında belə yazır: "Vaqidi sənədində belə deyib: Xədicə Bint Hüveylid, alicənab və nəsil sahibi zəngin bir tacirdi ".
Birinci evliliyi
Xədicənin evlilik məsələsi Şiə və Sünni mütəfəkkirləri arasında ixtilaf mövzusu olmuşdur. Əhli sünnə Xədicənin Məhəmmədlə evlənmədən əvvəl iki dəfə evləndiyi və hər evliliyindən bir uşaq sahibi olduğuna inanır. Əhli sünnə tarixi mənbələrinin əksəriyyəti, Xədicənin əvvəlki evliliklərini qəbul etmiş və evləndiyi şəxslərin və övladlarının adlarını zikr etmişdir. Nümunə olaraq aşağıdakı qeydlərə baxıla bilər: 1. Bəlazuri, Ensabul-Əşrəf adlı kitabında "Əbu Halə" künyəli "Səfvan ibn Muhrizi tanıdarkən belə yazır: "…o, Xədicənin Məhəmməddən əvvəlki həyat yoldaşı idi ". 2. İbn Həbib də "Əl-Munammak" kitabında "Əbu Halə" künyəli Nəbbaşı tanıdarkən onun Xədicənin Məhəmməddən əvvəlki həyat yoldaşı olduğunu yazmıştır. 3. İbn Həbib eyni şəkildə "Əl-Munammak" adlı kitabından sonra yazdığı "Əl-Muhabbər" kitabında üç dəfə evlənən şəxslərin adlarını qeyd edərkən Xədicənin də adını yazmışdır. Xədicənin "Əbu Halə ən-Nəbbaş əl-Useydi" və "Atik ibn Abid ibn Abdullah ibn Ömər ibn Mahzum" adlı şəxslərlə Məhəmməddən əvvəl evləndiyinə dair məsələyə toxunmuşdur. Buna qarşı, Şiə mütəfəkkirləri məsələnin bütün aspektlərini daha ciddi bir şəkildə araşdırdıqdan sonra, Xədicənin əvvəlki evlilikləri haqqında şübhəyə düşmüş və Xədicənin əvvəldən heç bir evlilik etmədiyinə və ilk izdivacının Məhəmmədlə olduğuna inanır. Xədicənin Məhəmməddən əvvəl heç evlilik etmədiyinə dair dəlillər bu şəkildə yekunlaşdırıla bilər: 1. İbn Şəhri Aşub, Seyid Mürtəzanın "Şəfi", Şeyx Tusinin "Talhis" adlı kitablarında Xədicənin Məhəmmədlə evlənəndə "Azra" olduğuna işarə etmişlər. Əlbəttə, bu insanlar "Ruqiyyə" və "Zeynəb" adlı uşaqların Xədicənin bacısı Halədən olduqlarına inanmaqdadırlar. Belə çıxır ki, bu fikirdə bəzi səhvlər var. Çünki tarixi mənbələrdə Xədicənin "Ruqiyyə" və "Zeynəb" adlı uşaqlarının əvvəlki ailələrindən deyil, şəxsən Məhəmməddən olduğunu qeyd etmişdir. 2. Xədicənin yüksək mövqe və məqamı, Qüreyşin irəli gedən bir çoxunun evlilik təklifini rədd etməsi də Xədicənin Məhəmməddən əvvəl evlilik etmədiyinə başqa bir sübutdur. Qəbilə fanatizminin hakim olduğu Hicazın düşüncə və mədəniyyət atmosferində Qüreyşin adlı –sanlı böyüklərindən olan Xədicə kimi bir qadının Təmim və Mahzum qəbilələrindən iki Ərəblə evləndiyi necə qəbul edilebilər? 3. Xədicənin Məhəmmədlə evlənmədən əvvəl ərə getmədiyinə dair digər bir dəlil isə ondan ibarət ola bilər. Məhəmməddən sayılan Xədicəyə nisbət verilən bu iki uşaq, aparılan araşdırmalarda Xədicənin uşaqları deyil, əksinə Xədicənin bacısı Halənin uşaqları idi. Hələ ilk olaraq Mahzum qəbiləsindən bir adamla evləndi və ondan bir uşağı olmuşdu. Sonra Temimli başqa biri ilə evləndi və ondan da Hind adlı başqa bir uşağı oldu. Xədicə Halənin həyat yoldaşının ölümündən sonra Halə və iki uşağının qayğısını üzərinə götürdü. Ərəblərin adətlərində olan Rabiyynin (yoldaşdan qalma uşaqlar) uşaqları doğma oğul kimi qəbul edildiyindən onları Məhəmmədin uşaqları kimi saymışlardır.
İkinci evliliyi
250px|thumb|left|[[Məhəmmədin həyat yoldaşları|Məhəmmədin bütün yoldaşlarına Quranda verilmiş Ümmül-möminin (Möminlərin anası) ifadəsinin ərəbcə yazılışı]]
Bütün mənbələr Məhəmmədin ilk həyat yoldaşının Xədicə olduğunu yazıb və bunların çoxu Xədicə ilə evlənəndə Məhəmmədin yaşının 25 olduğunu qeyd etmişdir. İbn Əbdülbirr, Xədicənin Məhəmmədin ilk xanımı olduğuna və onunla yaşadığı müddət ərzində başqa bir qadınla evlənmədiyinə inanmaqdadır. Eyni şəkildə Xədicə ilə evlənəndə yaşının 25 olduğu və Fil ilindən iyirmi altı il sonra olduğunu qeyd etmişdir. Eyni şəkildə Zühridən nəql etdiyi bir rəvayətə görə Məhəmməd Xədicə ilə evlənəndə yaşının 21 olduğunu qeyd etmişdir. Məsudi də Xədicənin Məhəmmədin ilk xanımı olduğuna inanır.
Bəzi mənbələrdə eyni şəkildə bu məsələyə təkid edilmiştir. İbn Əsir, Xədicənin Məhəmmədin ilk xanımı olduğuna işarə edərək bu evliliyin Besətdən əvvəl olduğuna inanmaqdadır. İbn Əsir isə Xədicə ilə evlənəndə Məhəmmədin yaşının 21, 22, 25, 28, 30 və 37 olduğunu bildirən müxtəlif fikirləri bildirmişdir. Xədicənin Məhəmmədlə evlənəndə neçə yaşında olduğu mövzusunda da mənbələr eyni fikirdə deyil. Mənbələrdə 25 yaşından 46 yaşına qədər yaş fərqləri qeyd edilmişdir. Mənbələrin çoxu, Xədicənin Məhəmmədlə evlənəndə yaşının 40 olduğu yönündədir. Məsudi isə bu yaşdan başqa yaşlarda ola biləcəyi ehtimalının başqalarından nəql etmişdir. Bəzi mənbələr yaşının 25 olduğu  və başqa mənbələrdə isə yaşının: 28, 30,    35, 44, 45,  və 46, olduğu qeyd edilmişdir. Xədicənin Məhəmmədlə evlənəndə neçə yaşında olduğunu müəyyən etmək bir qədər çətindir. Məhəmməd Xədicə ilə birlikdə 25 il yaşamışdır (15 il Besətdən əvvəl və 10 il Besətdən sonra), digər tərəfdən Xədicə vəfat edəndə yaşı 65 və ya Beyhəqinin üstünlük verdiyinə görə 50-dir. Buna görə də Xədicənin Məhəmmədlə evlənəndə yaşının 25 və ya 40 olması lazımdır. Əgər Xədicə, Məhəmmədlə evlənəndə yaşı 25 olsa, vəfatında yaşının 50 olması lazımdır, çünki evlənəndə yaşı 25-dir. Bu fikrə bəzi tədqiqatçılar üstünlük vermişdir. Bu fikir mənbələrdə geniş olmadığından, bu fikirin qəbul edilməsi bir qədər çətindir, ancaq Məhəmmədin Xədicədən olan uşağı Qasımın Besətdən sonra vəfat etməsinin mənası odur ki Qasım Xədicədən dünyaya gələndə Xədicənin yaşının 55 və ya daha çox olması lazımdır ki, bu da mümkün deyil və qəbul edilə bilməz. Bu məsələ Şiə üləmalarının fikirləri ilə mənbələrə əsaslandırıldıqda Xədicənin Məhəmmədlə evlənəndə "Azra" olduğu və Xədicə kimi mövqe sahibi bir xanımının 40 yaşına qədər Qüreyşdə ailə qurmaması uzaq bir ehtimal kimi durur. Beləliklə, Xədicə evlənəndə yaşının 25 və ya 28-dən daha böyük olmaması lazımdır.
Evlilik zamanı və ya əvvəlki yaş və ildən daha əhəmiyyətli olan şey, bu müqəddəs mövzudakı məqsəd və niyyətdir. Mənbələrdə Məhəmməd ilə Xədicənin bu istiqamətdəki məqsədlərinin ilahi olması və müqəddəs niyyətləridir. Xüsusilə bu məsələ Xədicəni Məhəmmədin istiqamətinə itmişdir. İbn Kəsir, İbn İshaqdan belə nəql edir: Xədicə Məhəmmədin doğruluq, düzgünlük, əmanətə riayət edən və əxlaqi xüsusiyyətlərini tanıyanda, onu malının əmini qərar vermiş və Şam ticarət səfərindən qayıdanda və Meysərənin (Xədicənin köləsi) Məhəmmədin xüsusiyyətlərini açıqlamasından sonra Məhəmmədə evlənmək təklifi etdi. İbn Seyyidunnas da Xədicənin Məhəmmədin əxlaqi xüsusiyyətləri və sədaqətinin ona evlilik təklif etməsinə səbəb olduğunu bildirmiş və Xədicənin Məhəmməddə olan sədaqət, əmanətə riayət, düzgünlük və əxlaqi xüsusiyyətlərindən dolayı ona evlilik təklif etdiyini qeyd etmişdir. İbni Əsir də bu amillərin eynisini Usdul-Qabə kitabında bildirmişdir.
Məhəmmədin yanındakı mövqeyi
300px|thumb|right|[[XX əsr|XX əsrin əvvəllərində Səudiyyə sülaləsi tərəfindən dağıdılmış Müəlla məzarlığındakı Xədicə türbəsi]]
Xədicənin Məhəmmədin həyatında əhəmiyyətli bir yer və mövqeyi vardır. Xədicənin Məhəmmədin yanındakı mövqeyi haqqında çoxsaylı məlumat nəql edilmişdir. Belə ki, hətta Xədicənin vəfatından illər sonra belə onun əvəzsiz və bənzərsiz bir qadın olduğu Məhəmməd tərəfindən dilə gətirilir və ona o sənin üçün yaşlı bir qadından başqa bir şey deyildi deyəndə belə buyurmuşdur: "Mən Xədicədən daha üstününü görməmişəm, bütün insanlar inkar edərkən, o, mənə inandı, hamı məni təkzib edərkən o "sən doğrusan çəkinmə davam et" dedi. Hər kəs məni tənhalığa tərk edərkən o mənə yalnız imanı və sevgisi ilə deyil malı ilə də dəstək oldu. Bu yolda maddi varlığını fəda etməkdən geri durmadı. Mənə hər şərtdə sahib çıxdı. Üstəlik, uşaqlarımın anasıdır ". Xədicə Məhəmmədlə evləndikdən sonra onun üçün ən yaxşı həyat yoldaşı olmuşdur. Sadiqliklə və məhəbbətlə Məhəmmədə qadınlıq etmiş, evlilərin müştərək həyatlarında bir-birilərinə təmin etmələri lazım olan rahatlıq və xoşbəxtliyi Məhəmməd üçün hazırlamış və bu yolda Allahın razılığı xaricində heç bir məqsəd daşımamışdır. Bundan dolayı, Məhəmməd Xədicə həyatda olduğu müddətcə başqa bir evlilik etməmiş və özünə həyat yoldaşı seçməmişdir. Məhəmmədin Xədicə haqqında dediyi bəzi sözlər ona nə qədər dəyər verdiyini ortaya qoyur. Bəlkə də bəzi mənbələrdə Xədicə üçün istifadə edilən ən münasib təbir onun ən üstün və ən sadiq vəzir və müşavir olduğu, Məhəmmədin əmin-amanlıq və aram mənbəyi olduğuna dair söylənən təbirlərdir.
Vəfatı
Mənbələr Xədicənin vəfatının Besətin onuncu ilində, yəni Məhəmmədin Məkkədən Mədinəyə hicrətindən 3 il əvvəl olduğunu qeyd etmişdir. Mənbələrin çoxu, Xədicənin vəfat edərkən yaşının 65 olduğu yönündədir İbn Abdulbirr, Xədicənin vəfat edərkən yaşının 64 və 6 ay olduğunu zikr etmişdir. Başqa mənbələr isə Xədicənin vəfatının Əbu Talibin vəfatı ilə eyni il olduğunu, ancaq bir az da gec baş verdiyini bildirmişdir. İbn Sad, Xədicənin vəfatının Əbu Talibin vəfatından 35 gün sonra olduğuna inanmaqdadır. O və başqa bəzi tarixçilər, Xədicənin vəfatının dəqiq olaraq Besətin onuncu ilində Ramazan ayında olduğuna inanmaqdadır. Məhəmməd ilk öncə öz cübbəsi ilə daha sonra cənnət cübbəsi ilə Xədicəni kəfənləmiş və Məkkədəki "Hücun dağı"nın ətəklərindəki Muəlla məzarlığında dəfn etmişdir.
Uşaqları
200px|thumb|left|Xədicənin ən çox yaşamış övladı Fatimənin adının ərəbcə yazılış forması Xədicə və Məhəmmədin birgə həyatlarının nəticəsi olaraq 7 və ya 8 uşaq dünyaya gəlmişdir. Digər başqa mənbələrə görə isə 6 uşaq dünyaya gəlmişdir. İbn Kəsirin, İbn İshaq və İban Hişamdan nəql etdiyi bir rəvayətə görə Məhəmmədin Xədicədən 7 uşaq sahibi olduğu və bunların adlarını bir-bir saydıqdan sonra Məhəmmədin İbrahim xaricindəki bütün uşaqlarının Həzrət Xədicədən olduğunu bəyan etməkdədir. Yunus ibn Bukeyrdən nəql etdiyi bir rəvayətdə Məhəmmədin Xədicədən olma 6 uşağının adlarını saymaqdadır. İbn Əsir, Zübeyr ibn Bekardan nəql etdiyi bir rəvayətdə Məhəmmədin uşaqlarının Tayyib və Tahir adlandırılmasının səbəbi bu uşaqların Məhəmmədin peyğəmbərliyindən sonra dünyaya gəlmələrindən ötrü olduğu istiqamətindədir. Digər mənbələr də Məhəmmədin İbrahim xaricindəki bütün uşaqlarının Xədicədən dünyaya gəldikləri istiqamətindədir. İbn Əsir Xətib, Zübeyr ibn Bekar nəql etdiyi bir rəvayətdə Məhəmmədin 8 uşağının olduğunu zikr etmişdir.
Belə çıxır ki, Məhəmmədin Xədicədən olma uşaqlarının sayı haqqındakı münaqişələrin səbəbi, uşaqların adları ilə ləqəblərinin qarışdırılmasından irəli gəlir. Beləliklə, Məhəmmədin Xədicədən olma uşaqlarının sayı 6-dır. Qasım və Abdullah (Tahir və Tayyib, Abdullahın ləqəblərindəndir, başqa uşaqlarının adları deyil) adlı iki oğlu və Zeynəb, Rüqəyya, Ümmü Gülsüm və Fatimə adlı dörd qızı vardır.
İslam dinində yeri
Ümmü Hind künyəli Xədicə bint Xüveylid ibn Əsəd ibn Abdulüzza ibn Kusay əl-Qüreyşi əl-Əsədi, Ümmül Möminin, Məhəmmədin ilk xanımı və Məhəmmədə iman gətirən ilk qadındır. Məkkədə dünyaya gəlmiş və orada həyatını itirmişdir. Dəqiq olaraq hansı tarixdə dünyaya gəldiyi məlum deyil. Öz qövm və müttəfiqləri Bəni Abduldar ibn Kusay tərəfindən hörmət edilən atasının evində böyümüşdür. Şərif bir xanım, zəngin və öz zamanında etibar sahibi bir insandı. Cabir ibn Abdullah Ənsarinin rəvayət etdiyi bir hədisdə Məhəmməd dünya qadınlarının ən üstünləri olaraq Xədicə, Fatimə, Məryəm və Asiyəni tanıtmıştır. Yenə Məhəmməd Xədicəni kamil qadınlardan saymış və onu ən üstün qadınlardan biri olaraq tanıtmıştır. Mənbələrdə: Tahirə, Zəkiyyə, Mərziyə, Siddiqə, Seyyidə Nisau-Qüreyş (Qüreyş qadınlarının ən üstünü), Hayrunnisa (qadınların ən xeyirlisi) və üstün sifətli qadın ləqəbləri ilə anılmaqdadır. Həmçinin Ümmül Möminin və Ümmü Zəhra künyələri ilə də anılmaqdadır.
Rapsodiya
Tarixçə
Qədim Yunanıstanda epik poemaları (dastan) nəğmə oxuyan musiqiçilərə rapsod deyirdilər. Qədim rapsodiyalardan biri Homer və "İliada", "Odisseya" antik rapsodiyalardan sayılır. XIX yüzillikdə macar bəstəkarı və pianoçusu Ferens List xalq mövzuları əsasında fortepiano üçün rapsodiyalar bəstələyir. List qaraçı xalq musiqisi əsasında yazılmış 19 "Macar rapsodiyaları", eləcə də "İspan rapsodiyası"nın müəllifidir. Listdən öncə fortepiano rapsodiyası janrına X. F. D. Şubart (1786), V. R. Qallenberq (1802), V. Y. Tomaşek (1813), V. Y. Vorjişek (1814) də müraciət etmişlər.
Daha sonra orkestr rapsodiyaları janrı ortaya çıxır və inkişaf edir. Orkestr üçün rapsodiyaların müəllifləri Antonin Dvorjak, Aleksandr Qlazunov, Corce Enesku, Moris Ravel və b.; orkestr və solist alət üçün rapsodiyaların müəllifləri isə Yohans Brams (+ xor), Eduard Lalo, Sergey Raxmaninov, Sergey Lyapunov, Corc Gerşvin olmuşlar.
Jerar Dezarq
Jerar Dezarq — Fransa riyaziyyatçısı, memarı, mühəndisi; proyektiv həndəsənin yaradıcılarından biri.
Fəaliyyəti
Jerar Dezarq öz dövründə daha çox mühəndis, arxitektor və yeni perspektiv nəzəriyyəsinin yaradıcısı kimi tanınıb. Onun riyazi əsərləri öz dövründə o qədər də diqqət cəlb etməmişdir, hətta bir müddət onu tamamilə unudulmuş hesab etmək olardı. Daha sonralar təsadüfən, onun "Qaralama layihə" adlı kitabı Paris kitabxanasında tapılmışdır. Müasirlərindən onun riyazi işlərini davam etdirən yalnız şagirdi Blez Paskal olmuşdur.
Bulbophyllum flavum
(Bulbophyllum flavum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron droebachensis
Erigeron droebachensis Erigeron droebachensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aleksandr Soljenitsın
Aleksandr İsayeviç Soljenitsın — rus yazıçı, publisist, tarixçi, şair, ictimai və siyasi xadim, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1970).
Həyatı
Yazıçı, dramaturq, tarixçi və filosof Aleksandr İsayeviç Soljenitsın müasir rus ədəbiyyatının dünya miqyasında tanınmış nümayəndəsidir. O, Şimali Qafqazda, pravoslav yaşam tərzinə və patriarxal ənənələrə üstünlük verən rus ailəsində doğulmuşdu. Dünyaya gəlməmişdən bir neçə ay əvvəl atası ov zamanı bədbəxt təsadüf nəticəsində həlak olmuşdu. Anasının və nənəsinin himayəsində böyümüşdü. Rostov universitetinin riyaziyyat fakültəsində təhsil almış (1936-1941), Moskva fəlsəfə, ədəbiyyat və tarix institutunu qiyabi bitirmişdi.
Böyük Vətən müharibəsi başlananda orta məktəbdə riyaziyyat müəllimi işləyən A.Soljenitsın da səfərbərliyə alınmışdı. Öz arzusu ilə zabit hazırlayan qısa müddətli kursları bitirmişdi. Qafqazdan Almaniyaya qədər döyüş yolu keçmiş, kapitan rütbəsinə qədər yüksəlmiş, iki ordenlə təltif edilmişdi. Lakin 1945-ci ilin fevralında ordunun xüsusi xidmət orqanları tərəfindən cəbhədə həbs olunaraq Moskvaya, Lubyanka həbsxanasına gətirilmişdi. Səbəb hərbi senzuranın əlinə düşmüş şəxsi yazışmaları idi. Həmin məktublarda Soljenitsın sovet rejimi və Stalin haqqında rəsmi ideologiya baxımından qəbuledilməz ifadələr işlətmişdi.
O, üçlüyün qərarı ilə 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmiş, bir müddət Moskvada saxlandıqdan sonra "şaraşkaya" – məhbusların intellektual əməyindən sui-istifadə olunan nisbətən yüngül rejimli Marfino qapalı müəssisəsinə köçürülmüşdü. Riyaziyyatçı diplomu həyatını xilas etmişdi. Cəzasının qalan hissəsini Qazaxıstanda, Ekibastuz duz mədənlərində çəkmişdi. Stalinin vəfatı günü azadlığa çıxan Soljenitsın həbsxanada dəhşətli xəstəliyə — mədə xərçənginə tutulmuşdu. Tezliklə öləcəyi gözlənilirdi. Lakin hamının təəccübünə rəğmən Daşkənd hospitalındakı uğurlu əməliyyatdan sonra sağalmışdı. Müəllif həyatının bu dövrünü "Xərçəng gövdəsi" romanında təsvir etmişdi.
1956-cı ilə qədər Soljenitsın Sibirdə yaşamışdı. XX qurultaydan sonra sovet həbs düşərgələrinin minlərlə məhbusu kimi o da bəraət almış və Mərkəzi Rusiyaya, Ryazana köçmüşdü. Hələ müharibədən əvvəl Rusiya tarixi ilə bağlı böyük epik roman üçün material toplamağa başlasa da, Soljenitsının ilk mətbu əsəri məhbəs həyatından bəhs edən "İvan Denisoviçin bir günü" povesti olmuşdu. Baş redaktor V.Tvardovskinin səyi nəticəsində əsər "Novıy mir" jurnalının 1962-ci il dekabr sayında işıq üzü görmüşdü. Onun çapına isə əlyazmasını şəxsən oxuyan və Siyasi Bürodakı müzakirələr zamanı silahdaşlarını inandırmağa müvəffəq olan N.S.Xruşşov icazə vermişdi. 1962-ci ildə keçmiş məhbus A.Soljenitsın SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvlüyünə qəbul edilmişdi.
Dövrün sovet reallığı üçün görünməmiş hadisə sayılan və M.Dostoyevskinin "Ölü evindən qeydlər" romanı ilə müqayisə edilən "İvan Denisoviçin bir günü" qısa müddətdə müəllifi məşhur sovet yazıçısına çevirmişdi. Əsər hətta 1963-cü ildə ədəbiyyat və incəsənət sahəsində Lenin mükafatına təqdim olunmuşdu. Lakin təbii ki, Soljenitsın bu mükafatı ala bilməmişdi. 60-cı illərin əvvəllərində o, "Novıy mir"də daha bir neçə hekayə dərc etdirmişdi. Xruşşovun məcburi istefasından sonra bir hekayəsinin çapı istisna olunmaqla Soljenitsını mətbuata yaxın buraxmamışdılar.
Soljenitsının senzuranın ləğvi və DTK tərəfindən yaradıcı ziyalılara qarşı yönəlmiş təqiblərə son qoymaq tələbi ilə SSRİ yazıçılarının qurultayına ünvanladığı açıq məktub (1967) mətbuatda yazıçının əleyhinə geniş böhtan kampaniyası başlanmasına səbəb olmuşdu. 1968-ci ildə sovet quruluşunun antibəşəri mahiyyətinə və Stalin rejimin özbaşınalıqlarına qarşı çevrilmiş "Xərçəng gövdəsi", "Birinci dairədə" kimi romanlarının özündən xəbərsiz Qərbdə çap edilməsi isə vəziyyəti daha da ağırlaşdırmışdı. Yazıçı bunu həbsinə hazırlıq kimi qiymətləndirmişdi.
1969-cu ildə Soljenitsının adı Nobel nominantları sırasına düşsə də, mükafat ala bilməmişdi. Növbəti 1970-ci ildə isə İsveç Akademiyası artıq dissident kimi tanınan müəllifi "böyük rus ədəbiyyatının ənənələri ilə qidalanan əsərlərinin mənəvi qüdrətinə görə" Nobelə layiq bilmişdi. Şübhəsiz, bu seçimdə Soljenitsın əsərlərinin şəksiz məziyyətləri ilə yanaşı siyasi amillərin də mühüm rolu olmuşdu.
Əvvəlcə Soljenitsın mükafatı almaq üçün Stokholma getmək istəyirdi. Lakin sovet mətbuatında əleyhinə başlanan sərt kampaniya onu fikrindən daşındırdı. Yazıçı SSRİ-ni tərk edəcəyi təqdirdə bir də ölkəyə buraxılmayacağını nəzərə alaraq mərasimə qatılmaq fikrindən vaz keçdi. Onun mükafatın Moskvadakı İsveç səfirliyində təqdimi ilə bağlı təklifini isə SSRİ ilə münasibətləri korlamaq istəməyən İsveç tərəfi qəbul etmədi. Beləliklə, Soljenitsın Novel mükafatını yalnız 1974-cü ildə ala bildi.
Həmin vaxta qədər gözləmə mövqeyi tutan Soljenitsın əsərlərinin xaricdə çapına rəsmən razılıq vermişdi. Bu bütün sovet rejiminə meydan oxumaq idi və təbii ki, artıq qarşı tərəfin də səbir kasası dolmuşdu. Ən yüksək dairələrdə aparılan müzakirələrdən sonra 1973-cü il fevralın 12-də Soljenitsın dövləti cinayətkar kimi həbs edilmiş, sovet vətəndaşlığından çıxarılmış, ertəsi gün isə SSRİ-dən AFR-ə deportasiya olunmuşdu. İkinci arvadı N.Svetlovaya üç uşağı ilə birlikdə sonradan ərinə qoşulmağa izin verilmişdi. İki il Sürixdə yaşayan Soljenitsın 1975-ci ildə ailəsi ilə birlikdə ABŞ-nin Vermont ştatına köçmüş və burada məskunlaşmışdı.
1973-cü il martın 3-də Sürixdən SSRİ rəhbərliyinə göndərdiyi "Açıq məktub" Qərbdə Soljenitsına münasibətin dəyişməsinə, onun millətçilikdə və velikorus şovinizmində ittiham olunmasına əsas vemişdi. Müəllif həmin məktubunda SSRİ-ni ləğv etməyə, ölkə ərazisində böyük rus milli dövləti qurmağa çağırırdı. Velikorus millətçiliyi qoxusu verən bu çağırışda sovet imperiyasındakı qeyri-rus millətlərin maraq və mənafeləri qətiyyən nəzərə alınmamışdı. Çox qısa müddətdə əsl simasını üzə çıxardığına və Qərb dəyərlərinə qarşı çevrilmiş bir sıra çıxış və müsahibələrinə görə Qərbdə onu "utopik irticaçı" adlandıranlar da tapılmışdı.
Keçmiş SSRİ-də yenidənqurma və aşkarlıq dövrünün başlanması ilə Soljenitsına münasibət də kökündən dəyişilmişdi. 1990-cı ildə vətəndaşlığı bərpa olunmuş, "QULAQ arxipelaqı" romanına görə isə SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülmüşdü. 1992-ci ildə ABŞ-də rəsmi səfərdə olan Rusiya prezidenti B.Yeltsin Soljenitsınla görüşərək Rusiyanın tarixi keçmişi və gələcək inkişaf perspektivləri ilə əlaqədar ətraflı fikir mübadiləsi aparmışdı. Həmin görüşdə yazıçıya vətənə qayıtmaq təklifi olunmuşdu. Yeltsin hökumət məmurlarının iqamətgahları yerləşən "Sosnovka 2"-də mülk tikməsi üçün Soljenitsına geniş torpaq sahəsi ayırmışdı.
1994-cü ilin mayında Soljenitsın ailəsi ilə birlikdə Vermont ştatından Vladivostoka uçmuşdu. Oradan isə qatarla Rusiya ərazisinin böyük bir hissəsindən keçərək Moskvaya qayıtmışdı.
XX yüzilliyin əvvəllərində Lev Tolstoyun Rusiyanın mədəni və mənəvi həyatında oynadığı rolu aradan yüz il keçəndən sonra Soljenitsının öz üzərinə götürdüyünü müşahidə etmək o qədər də çətin deyildi. Bunu isə Rusiya cəmiyyətində hamı eyni məmnunluqla qarşılamırdı. Başqa bir dissident yazıçı – Vladimir Voynoviç "Moskva-2042" romanında ad çəkməsə də Rusiyanı yenidən qurmaq istəyən Soljenitsının satirik obrazını yaratmışdı.
Həyatının son illərini Moskvada və Sosnovkadakı bağ evində keçirən Soljenitsın 30 cildlik külliyatının çapa hazırlanması ilə məşğul olurdu.
Soljenitsın yaradıcılığının tədqiqatçılarından Milovan Cilasın (Yuqoslaviya) fikrincə, o, "rus mədəniyyəti və şüurunda yaranan boşluğu doldurmuş, Puşkin, Qoqol, Tolstoy, Dostoyevski, Çexov, Qorki kimi müəlliflərin əsərlərində Rusiyanın bütün dünyaya nümayiş etdirilən ruhunu özünə qaytarmışdır".
Aleksandr Soljenitsın 3 avqust 2008-ci ildə vəfat etmişdir.
Xarici keçidlər
Aleksandr Soljenitsınin seçilmiş əsərləri
Şelkunçik (balet)
alt= Fındıqsındıran|thumb|Fındıqsındıran Şelkunçik (Fındıqqıran, Qozqıran) - baleti Rus bəstəkarı Çaykovski’nin 1891-ci ildə bəstələdiyi son baletdir. Balaca alman qız Klara Stalbaum’un yeni il hədiyyəsi kimi aldığı Fındıqsındıran oyuncağı ilə bağlı yuxuları mövzusunda yazılmış mistik-nağıl janrında əsərdir. İlk dəfə 1892-ci ildə St. Petersburq da səhnələnən Şelkunçik Baleti, yeni il şənlikləri ilə eyniləşdirilmiş və bir çox balet ictimaiyyəti tərəfindən yeni ildə səhnələşdirilməsi adət halını almışdır. Dünyanın ən çox səhnələşdirilən balet əsərlərindən biridir.
Əsərin tarixçəsi
Alman yazıçı Ernest Teodor Amadey Hofman 1815-ci ildə müxtəlif ölkələrin xalq nağılları əsasında "Fındıqsındıran və Siçanlar Kralı"  (Der Nııssnacker und der Mâusekönig) adlı bir nağıl yazır. Həmin nağılı Aleksandr Düma 1844-cü ildə nəşr etdirir. Əsər 1846-ci ildə "Chapman" və "Hail" nəşriyyatı tərəfindən İngiltərə də Hoffmanna və Dumaya ithafən nəşr etdirilir.
Əsərin yaranması və ilk səhnələşdirilməsi
Şelkunçik Baleti ilk dəfə 1892 -ci ildə St. Petersburg Maryinski Teatrında səhnəyə qoyulmuşdur.
Yatmış Gözəl Baleyinin bir il öncəki şöhrətini görən St. Petersburq dakı Kral Teatrının 1890-ci illərdə rəhbəri olan İvan Vsevolojsiy, Dumanın Fındıqsındıran nağılının yaxşı balet əsəri ola biləcəyini düşünür və Krallıq Teatrının balet rəhbəri Fransız əsilli məşhur xoreoqraf Marius Petipadan bir balet yaratmasını xahiş edir. Petipa hazırladığı detallı librettonu bəstəkar Çaykovskiyə təqdim edir. Bəstəkar mövzunu bəyənməsə də işi qəbul edir.
Əsəri yaratmağa ilham tapa bilməyən Çaykovski, bu vaxt New York Carnegie Hall’in açılış mərasiminə dilijor olaraq dəvət edilir. New York’a gedərkən əsərin səhnəsinin eksizlərini yanında aparan bəstəkar, səfər zamanı qaldığı Paris’də yeni icad edilmiş çelesta adlı musiqi alətinin  səsini ilk dəfə eşidir. İlahi bir çingilti çıxaran və klavişli musiqi aləti olan çelesta, Çaykovskiyə Şəkər pərisinin musiqisi üçün ilham verdi və günümüzdə bu alətin səsi dünyada Şəkər pərilərini və Yeni ili canlandırır.
Petipanın əsərin sınaqları zamanı xəstələnməsi ilə əlaqədar səhnələşdirilmə  Lev İvanova tapşırıldı. İvanov əsərdə Petipanın xoreoqrafiyasından fərqli olaraq Çaykovskinin bəstəsini ön plana çəkdi, Qar Dənələri Rəqsini və Şəkərləmə Pərisinin Rəqsini  daxil etdi.
Qala konsert 18 dekabr 1892-ci ildə gerçəkləşdi və uğursuzluqla yekunlaşdı. Şəkər pərisi rolundakı balerina Antonietta dell'Era tamaşaçıları məmnun edə bilmədi, həmçinin dekorasiya da qənaətbəx ş olmadı. Tənqidçilər Şelkunçiki bəyənmədilər. Bu uğursuzluqlara baxmayaraq sonrakı illərdə müxtəlif xoreoqraflar tərəfindən səhnələşdirildi və məhv olmaqdan xilas oldu.
Əsərin Rusiyadan kənarda səhnələşdirilməsi
Fındıqsındıran Baleti qərbdə ilk dəfə 1934-cü ildə Londonda səhnələşdirilmişdir. Rusiyada 1914-1918-ci illərdə Maryinski Teatrının rəhbəri olan Nikolay Sergeyev sahnələşdirilən bütün baletləri arxivləşdirmişdi. 1918-ci ildə Rusiyanı tərk edib Parisə getdikdə bütün məşhur Rus baletlərini yazılı şəkildə Avropaya apardı. Dame Ninette de Valois Sergeyevi Londona dəvət etdikdə, o, qutular dolusu balet qeydlərini Londona apardı və daha sonra "Saddler’s Wells Theatre" Baleti adını alan "Vic-Wells" Baletində çalışmağa başladı. Fındıqsındıranı Avropada ilk dəfə Vic-Wells Baleti səhnələşdirdi.
Fındıqsındıran Baletinin uğur qazanması 1950-ci illərə təsadüf edir. Həm London Festival Baleti, həm də New York Şəhər Baleti qeyri-adi klassik balet əsərini səhnələşdirmək məqsədilə Fındıqsındıranı gözəl klassik rəqslər və maraqlı dekorasiya ilə səhnələşdirdi və uğur qazandı. O vaxtdan etibarən dünyanın hər yerində balet mərkəzlərində əsər səhnələşdirilmiş və dünyanın ən çox səhnələnən balet əsərlərindən birinə çevrilmişdir.
Fındıqqıran Baletinin səhnələri
Şəkil:Dance of the Sugar Plum Fairies (ISRC USUAN1100270).oga
Ziyafət səhnəsi
Stalbaum ailəsinin evində yeni il ziyafəti verilməkdədir. Klara, qardaşı Fritz, ana və atası ilə iri Yeni il şamının altında dostları ilə əylənirlər. Sirli Rahib Drosselmeyer uşaqlar üçün bir kisə dolusu oyuncaqla gəlir. Ən gözəl oyuncaq, Klaraya hədiyə edilən Fındıqsındırandır. Onu qısqanan Fritz, oyuncağı sındırır, ancaq Drosselmeyer onu təmir edir. Ziyafət sona çatdıqda ailə yatmaya gedir, ancaq Klara Fındıqsındıranı görmək üçün ağacın altına gəlir. Qollarında Fındıqsındıran ile yuxuya gedir.
Döyüş səhnəsi
Gecə yarısı, qəribə hadisələr baş verir. Klara siçan səsi eşidərək oyanır. Otaq Siçanlar Kralının başçılığı altında siçan ordusu ilə dolur. Klara qaçmak istəsə də iri siçanlar onu dayandırır. Digər tərəfdən otaqdakı oyuncaqlar da canlanır. Fındıqsındıranın rəhbərlik etdiyi əsgərlər Siçanlar Kralının ordusu ile döyüşür və ölür. Klaranın başmağını Siçanlar Kralının başına atması ilə kral ölür və onun cəsədini daşıyan siçanlar otağı tərk edir. Klaranın Fındıqsındıran için töktüyü gözyaşları onu canlandırır. Şahzadəyə çevrilən Fındıqsındıran, Klaranı öz ölkəsi olan Karlar ölkəsinə aparır.
Karlar ölkəsi
Zəngiabad
Zəngiabad — İranın Kirman ostanının Kirman şəhristanının mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,666 nəfər və 1,598 ailədən ibarət idi.
Şelkunçik (balet)
Fındıqqıran Baletinin səhnələri
Şəkər ölkəsi
Klara, şahzadə ilə birdə Şəkər ölkəsinə gedir. Şəkər Pərisinə siçanlarla baş vermiş döyüş haqqında danışırlar. Pəri, onları mükafatlandırmaq üçün bayram rəqi təqdim edir. Sonda şahzadə ilə Şəkər Pərisi birlikdə rəqs edirlər.
Yuxunun sonu
Panqasius
Panqasius balıqları Vyetnam və Çində xüsusi fermalarda yetişdirilir. Son illər Vyetnamda bu sahə aktiv inkişaf etməkdədir. Bu balıqlar tərəvəz, kiçik balıq, soya, düyü və digər kalorili yeyəcəklərlə bəslənirlər. Ancaq mütəxəssislər hesab edirlər ki, onların yeyəcəklərinə süni, kimyəvi birləşmələr də əlavə olunur. Çünki bu fermalarda saxlanan panqasiusların çəkisi yarım ildə 2 kiloya çatır.
LibreOffice Writer
LibreOffice Writer – açıq kodlu və pulsuz mətn prosessorudur. LibreOffice Writer, LibreOffice ofis proqramları ailəsinin bir qoludur. LibreOffice Writer mətn prosessoru üçün bütün tələblərə cavab verir.
Panqasius
2022-ci ildə ABŞ bazarlarına pangasius ixracı rekord qırdı.
LibreOffice Writer
Xüsusiyyətlər
və s.
Üçdişli maklyura
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Şərqi Asiyadır. Formaca tuta, dadına görə isə bir az xurmaya bənzəyən şirin, yeməli meyvələrinə görə yetişdirilir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 6 m-dək olan ikievli, yarpağıtökülən ağacdır. Yarpaqları xırda, açıq sarımtıl-yaşıl rənglidir. Meyvəsinin diametri 2,5-5 sm, yetişdikdən sonra qırmızı və ya tünd qırmızı rəngdə olur, lətli, çox çəyirdəklidir. Toxumları xırda, qəhvəyi rəngdədir. Meyvələri noyabrda yetişir.
Ekologiyası
Yarımkölgədə, gilli, qumlu torpaqda və günəşli yerdə bitir.
Azərbaycanda yayılması
Dendroloji parkda introduksiya edilmişdir. Abşeronda və Gəncədə mədəni şəraitdə yetişdirilir.
İstifadəsi
Üçdişli maklyuran;n sulu meyvəsinin qırmızı lətində və yarpaqlarında ağ şirə vardır. Yaşıllaşdırmada çox istifadə edilir. Bu ağacın oduncağı çox möhkəmdir, gözəl görünüşü vardır, ondan əşyalar, mebel və musiqi alətləri düzəldilir.
Əziz Əliyev küçəsi (Bakı)
Əziz Əliyev küçəsi — Bakı şəhərində İçərişəhərdə küçə.
Tarixi
Küçə 1995-ci ildə görkəmli dövlət xadimi Əziz Əliyevin (1887-1962) şərəfinə adlandırılmışdır. İlkin adı Mixaylovski küçəsi olan Əziz Əliyev küçəsi sovet dövründə Zevin küçəsi, 1991-1995-ci illərdə İncəsənət küçəsi adlandırılmışdır. .
Xarici keçid
Küçə üzrə video ekskursiya
Azərbaycan ərazisində seysmoproqnoz müşahidələr (jurnal)
Azərbaycan ərazisində seysmoproqnoz müşahidələr — Azərbaycanda İngilis dilində elmi jurnal — Seismoprognosis observations in the territory of Azerbaijan — elmi jurnal
Haqqında
Jurnal elm və istehsalat təşkilatlarında seysmologiya, zəlzələlərin proqnozu, seysmik rayonlaşdırma və seysmikdayanıqlı tikinti məsələləri ilə məşğul olan seysmoloq, geofizik və geokimyaçı mütəxəssislər üçün nəzərdə tutulmuşdur. Jurnalda seysmologiya sahəsi ilə məşğul olan yerli və xarici ölkələrdən olan alimlərin elmi-məqalələri dərc olunur. Jurnal Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının rəsmi qeydiyyatından keçmişdir
Hacı Qayıb məscidi
Hacı Qayıb məscidi — İçəri Şəhərdə (M. Mənsur küçəsi, 41) yerləşən və yerli əhəmiyyətli abidə olan məscid.
Monodelphis brevicaudata
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Anşluss
250px|thumb|right|Hitler Avstriyanın birləşdirilməsi barədə Reyxstaqa xəbər verir
Anşluss ( – birləşdirmə) – Birinci Dünya müharibəsindən sonra Nasist Almaniyanın zorla Avstriyanı özünə birləşdirmək siyasəti.
Avstriyanın ilhaqı
250px|thumb|right|Vyanalılar Adolf Hitleri salamlayır
Avstriyanın bəzi dairələrinin müdafiə etdikləri bu siyasəti həyata keçirmək üçün müharibədən sonra bir sıra cəhdlər göstərilsə də, Versal sülh müqaviləsi və Sen-Jermen sülh müqaviləsi anşlussu qadağan etmişdir. 1937-ci ildə anşlussu həyata keçirmək üçün əlverişli şərait yarandı; bu dövrdə Qərb dövlətləri Faşist Almaniyasının Avstriyanı işğal etməsini Versal sülh müqaviləsinin təftişi və təcavüz aktı kimi deyil, Almaniyanın Avropanı «sakitləşdirməsi» kimi qiymətləndirməyə başladılar. Qərb dövlətlərinin bu mövqeyi, Avstriya burjuaziyasının və sağ sosial-demokrat liderlərinin xəyanəti Almaniyaya bu planı həyata keçirməyə imkan verdi. 1938-ci il martın 11–12-də Avstriya alman-faşist qoşunları tərəfindən işğal olundu. Böyük dövlətlərdən yalnız SSRİ anşlussun əleyhinə çıxdı.
Müstəqil Avstriya
İkinci Dünya müharibəsi dövründə (1939–45) antihitler koalisiyasının əsas iştirakçıları – ABŞ, Birləşmiş Krallıq və SSRİ Avstriyanın müstəqilliyini bərpa etmək barədə razılığa gəldilər (1943). 1945-ci ilin aprel ayında Avstriya azad edildikdən sonra onun suverenliyi bərpa olundu. 1955-ci il mayın 15-də ABŞ, Birləşmiş Krallıq, Fransa, SSRİ və Avstriya tərəfindən imzalanan Müstəqil və Demokratik Avstriyanın bərpası barədə dövlət müqaviləsinə görə, Avstriyanın tam suverenliyi və müstəqilliyi təsdiq edildi, Anşluss isə qadağan olundu.
Lobkovitz sarayı (Praqa qəsri)
Lobkovitz sarayı — Praqanın qəsrində yerləşən barokko üslublu saray. XVI əsr də inşa olunmuş saray indiyə qədər Lobkvitz sülaləsinin ailə üzvlərinə məxsusdur; o şəxsi mülkiyyətdə olan Praqa qəsrinin yeganə binasıdır.
Tarix
left|thumb|150px|Lobkovitzli Vatslav Eusebio Popel — Lobkovitz sülaləsinin 2-ci knyazı və sarayın sahibi. Hazırkı sarayın yerində saray tipli binanın inşası 1542-1554-cü illərdə Çexiya Krallığının ən tanınmış və ali burqqrafı olmuş Kraykalı Volf Krayirj tərəfindən başladılmışdı. Lakin tezliklə o, yarımçıq sarayı məşhur Pernşteyn sülaləsinə satır. Tikinti işlərini Pernşteynli Yaroslav davam etmiş, onun Habsburq kralı Maksimilian yanında yüksək kansler vəzifəsini yerini yetirmiş qardaşı II Vratislav isə çox güman ki onun tamamlama işlərinə rəhbərlik edirdi. İlkin orijinal bina İntibah üslubunda inşa edilmişdir və daxili həyətinin ətrafında dörd qanadı var idi. Yeni sahiblərin şərəfinə sarayın adı Pernşteyn ilə əvəz olunmuşdu.
Pernşteyn sarayının adı həmçinin "İkinci Praqa defenestrasiya" hadisələri ilə də qismən bağlıdır. Məhz bu sarayda II Vratislavın qızı, sadiq katolik inanclı Pernşteynli Poliksena, bir müddət öncə üsyançı Praqa sakinləri tərəfindən Praqa qəsrinin pəncərələrindən atılan Habsburq imperiyasının məsləhətçiləri - Xlumlu Vilem Slavatanı və Martinitzli Yaroslavı bir müddət gizlətmişdi.
XVII əsrin 20-ci illərində Poliksena 30 min qulden məbləğində qardaşı oğlu Pernşteynli Vratislav Eusebiodan sarayı satın almışdı. 1642-ci ildə Poliksenanın ölümündən sonra, saray onun yeganə oğlu Lobkovitzli Eusebio Vatslav Popelə miras qalır. Poliksena İntibah dövrünə aid sarayın görkəminə bəzi düzəlişlər etmişdi, lakin onun oğlu 1651-1668-ci illərdə sarayda yeni barokko üslubunda daha genişmiqyaslı yenidənqurma işlərini həyata keçirmişdi. Tikinti işləri məşhur italyan memar və heykəltəraşı Karlo Luraqonun nəzarəti altında yerinə yetirilirdi.
1918-1919-cu illərdə Lobkovitzlər sarayın bir neçə otağını Çexoslovakiya Baş nazirinin xidmət ofisi üçün kirayə verirlər. Lakin 1939-cu ildə bütün saray binası Bohemiya və Moraviya Protektoratı rəhbərliyi tərəfindən müsadirə olunur. 1945-ci ildə saray Lobkovtzlərə geri qaytarılsa da, üç il sonra o hakimiyyəti öz əllərinə alan Çexoslovakiyada kommunist rejimi tərəfindən milliləşdirilir.
Erigeron dryophyllus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dram teatrı
Dram Teatrı — opera, balet, kukla və pantomim teatrları ilə yanaşı teatrın janrlarından biri.
Arxiyepiskop
Arxiyepiskop — xristian kilsəsində rütbə. Bəzi yerli kilsələrdə mitropolitdən yüksək, rus pravoslav kilsəsində mitropolitdən aşağı rütbə. Arxiyepiskop əsasən yepiskopdan daha yüksək rütbədir və yepiskopları idarə edir. Arxiyepiskop diosez adlanan böyük inzibati vahidləri idarə edir. Orta əsrlərdə Avropada arxiyepiskoplar iri feodallara çevrilirdi və vassal-süzeren münasibətlərinə cəlb olunurdu.
Dini ədəbiyyatda ilk dəfə 4 əsrin ortalarında işlədilmişdir. Patriarxlıqlar yarandıqdan sonra patriarx  rütbəsi  olmayan  avtokefal kilsə başçıları Arxiyepiskop adlanmışlar. 21-ci əsrdə Konstantinopol, gürcü, serb və rumın kilsələrinin başçıları patriarx titulu ilə yanaşı həm də Arxiyepiskop tituluna malikdirlər. Roma-katolik kilsəsində  Arxiyepiskop  titulu  mahiyyətcə qədim dövrün mitropolit titulu ilə  eyniləşmişdir. Anqlikan kilsəsində primas və İngiltərənin 2-ci kilsə əyalətinin başçısı da Arxiyepiskop titulu daşıyır.
Bəymirzə Hayit
Bəymirzə Hayit(d. 17 dekabr 1917, Nəməngan Rusiya Türkistanı - v. 31 oktyabr 2016, Köln Almaniya) — xüsusilə Türkistan və Orta Asiya mövzusunda araşdırma edən tarixçi və şərqşünas.
Həyatı
17 dekabr 1917-ci ildə Nəməngan şəhərində dünyaya gəlmişdir. Yetkinlik yaşına çatdıqda artıq ədəbiyyata və sənətə maraq göstərirdi. 1930-cu illərin məhrumiyyətlərinə baxmayaraq 1939-cu ildə Daşkənd Universitetini bitirdi. Həmin il Qırmızı Orduya çağrıldı və burada leytenant olaraq xidmət etdi. Hayit 1939-cu ilin dekabrında Nəməngandan ayrıldı və Polşada eskadron tank komandiri olaraq yerləşdi. II Dünya müharibəsi zamanı Hayit 1941-ci ildə Alman əsirliyinə girdi. Sonra Alman Vermaxtın Türkistan legionunda zabit kimi xidmət etdi. Legionda xidmət edərkən əfsanəvi Türkistan millətçisi Mustafa Çokayla görüşdü.
Mətbəx
thumb|Müasir mətbəx otağı Mətbəx — iki mənada işlənir:
Bəymirzə Hayit
Həyatı
31 oktyabr 2006-cı ildə Almaniyanın Köln şəhərində vəfat etmişdir.
Mətbəx
Mətbəx otağı
Mətbəx otağı — müasir evlərdə əsas otaqlardan biridir. Adətən yemək otağına yaxın yerləşir. Mətbəx otağında soyuducu, qaz və ya elektrik plitəsi, qab yuyan, qab və qazanları yığmaq üçün müxtəlif dolablar və s. olur.
Bəymirzə Hayit
Fəaliyyəti
Bəymirzə Hayit Orta Asiyanın sovet və Çin nəzarətində olan hissələrinin müstəqilliyi və birləşməsi üçün güclü bir vəkil idi. Sovet İttifaqında onun işi pisləndi. Müstəqil Özbəkistanda belə müzakirə olunur, mübahisəli idi və Hayit vətəni xain olduğu üçün prezident İslam Kərimov tərəfindən təhqir edildi.
Müharibədən sonra Qərbi Almaniyaya yerləşdi, burada Münster Universitetində tarix, şərqşünaslıq və İslam elmləri fənləri üzrə təhsil aldı. O vaxtdan bəri vətəni Türkistan haqqında edilən araşdırmalara sadiq idi. 1950-ci ildə fəlsəfə doktoru doktoru aldı və "Die Nationalen Regierungen von Kokand und der Alasch Orda" tezisini nəşr etdi. Eyni ildə Kölndən Rut adlı gənc bir həkimlə evləndi. Cütlüyün Ertay və Mirzə adlı iki oğlu və Dilbər adlı bir qızı var. 1950-ci illərdən ölümünə qədər Hayit Türkistanın (indiki müstəqil respublikalar olan Türkmənistan, Qırğızıstan, Qazaxıstan, Özbəkistan və Çinin Sincan əyaləti) tarixinə dair Alman, İngilis və Türk dillərində onlarla məqalə və 15 bəyənilən kitab yazdı.
Şah Feyzal məscidi
Şah Feyzal məscidi və ya Feysəl məscidi — dünyanın ən böyük məscidlərindən biri. Pakistanın əsas və ən böyük məscidi olan paytaxt İslamabadda yerləşir. Dünyanın ən böyük məscidlərindən birinin belə adlanması tikintini maliyyələşdirilmiş Səudiyyə Ərəbistanı karlı Feysəl ibn Əbdüləziz Əl Səudla bağlıdır.
Məscidin tikintisi 1976-cı ildə başlayıb, 1986-cı ildə sona çatıb. Məscidin sahəsi 5000 kv.metrdir. Burada 700000 insan ibadət edə bilər.
Türkiyəli memar Vedat Dalokay tərəfindən dizayn edilib. Məscidin adı Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edilib.
Ümumi məlumat
Şah Feyzal məscidi Pakistanın paytaxtı İslamabad şəhərində, Şah Feyzal prospektində yerləşir. Böyüklüyünə görə Pakistanda 1-ci, dünyada 6-cı yeri tutur. Tikintinin müəllifi Türk memar Vedat Dalokaydır. Məscidin inşası 1976-1986-cı illər ərzində aparılıb.