Zaqatala_Tarix-Diyarşünaslıq_Muzeyi
Kitab. İslam hüququ
thumb|İslam hüququ kitabı Muzeydə hər şöbəyə aid olan eksponatların elektron versiyaları yaradılmış, pasportları işlənmiş və eyni zamanda kompüterin yaddaşında saxlanılır. Muzeydə kitabların bərpası işi də aparılır. Kitab əvvəlcə tam şəklidə elektronlaşır sonra bərpaya göndərilir. Kİtabın elmi pasportu Əhməd Niyazov tərəfindən oxunub tərcümə edilib. Müəllif ابو عبد هللا جالل الدين محمد بن احمد بن محمد االنصاري المحلي الشافعي Əbu Abdullah Cəlaləddin Məhəmməd bin Əhməd b.Məhəmməd əl-Ənsari əl-Məhəlli əş-Şafei, (864/1459). Əsli Afrikalı olan Cəlaləddin Məhəlli, Nil çayının Dimyat qolunun qərbində yerləşən Məhəllətu`l-Kübraya nisbətlə Məhəlli ləqəbini almışdır. Böyük Şafei fəqih və təfsir alimi olan Məhəlli on beşə yaxın böyük əsərlərin müəllifidir ki, onların hamısı günümüzə gəlib çatmış çap edilmiş əsərlərdir. Kitab: "الطالبين منهاج شرح في الراغبين كنز / Kənzur-Rağibin fi şərhi Minhaci`t-Talibin" II cilddən ibarət olan bu əlyazma böyük şafei alimi İmam Nəvəvinin İslam fiqhinə dair olan "Minhacit-Talibin" əsərinə yazılmış şərhin əlyazmasının ikinci cildidir. Bu cilddə İslam hüququnun nikah, nüşuz, qəsəm, xul, talaq, ricət, ila, kəffarə, lian, istibra, rada, nəfəqə, cirah, qisas, diyet, davad-dəm, buğat, riddə, zina, həddi-qəzf, qatu-sirqə, qatu`t-tariq, əşribə, səyyad, siyer, cizyə, hədn, sayd və zəbaih, udhiyyə, ətimə, müsabiqə və münadilə, iman, nəzr, qada, qismət, şahadat, dəva`l-beyyinat, itq, tədbir, kitabə, ümməhətü`l-əvlad mövzuları kitabın mündəricatını təşkil edir. Bu cilddə kitabın adı, müəllifi və əlyazma katibi haqqında hər hansı bir məlumat yoxdur. Mədrəsələrdə istifadə zamanı çoxlu sayda qrammatik və hüquqi qaydalar gözəl yazı nümunələri, xəttatlıq sənəti nümayiş etdirilərək səhifə kənarlarına yazılmışdır. Kitabda səhifə aralarında hər biri kitabın mövzusuna aid bir çox müstəqil fitvalar və xüsusi qeydlər mövcuddur. Bu, ümumiyyətlə kitabdan həm mütaliə məqsədli həm də tədrisdə istifadənin yüksək səviyyədə olduğunu göstərir. Nəsihət. Fitva və izahlı şərhlər. (Bu nəsihət əlyazısı 0320 № li "Kənzur — Rağibin" kitabının içindən çıxmış nəsihətnamədir. Eksponat eyni zamanda adı keçən kitabın 4 № li qeydiyyatıdır) Səhifə 1 "Ey Adəm Oğlu, ölümü unutma. Bil ki, ölüm səni unutmur. Əgər dünya malının hamısını sənə versəm, bir o gədər də istəyərsən, sənin gözünü isə ancaq torpaq doyurar. Ey adəm Oğlu, gəncliyinə güvənmə, necə gəncləri ölüm apardı. Geriyə ancaq qocalıq qalmışdır. Ey Adəm oğlu, nə kişilər vardır ki, dünya malı yığdılar ancaq öldü getdilər və mallarını tərk edib getdilər. Həm də bu malı elə mirasçılara buraxıb getdilər ki, axirətdə onlar yox, qoyub gedən özü bu malın hesabını verəcək. Dünyalıq bir şeylə öyünmə. Səndən əvvəlkiləri aldatdığı kimi, səni də aldadar. Dünyadan sənə daha qiymətli olan şeyləri istə. Dünyalıq olanlar onun aşiqləri üçün həmişə bəladır və ona həris olanlar üçün ağır imtahandır. Əgər dünyanın Allah nəzdində bir milçək qanadı qədər dəyəri olsaydı kafirə ondan bir qurtum su belə içirməzdi." Səhifə 2. 2-ci və 3-cü səhifədə ayə və hədislər göstərilərək nəsihətvari moizə verilmişdir. Bu yarı "Siracul — qulub" kitabından götürülmüşdür. Səhifə 4. 4-cü səhifədə "Tənbihul — qafilin" adlı əsərdən əkin işləri üçün tövsiyə edilən nəsihət qeyd edilmişdir. "Kişiyə əkinçilikdə müstəhəb olan şeylər": Əkin üçün həftənin birinci, dördüncü və bazar günləri müstəhəbdir. Əkinə gedərkən xanımına əmr etmədən öküzün buynuzundan özün tut. Tutandan sonra bu duanı oxu. (Bəqərə 204) "Və izə təvəlla səafil – ardi li yuhlikəl — harsə vən – Nəsl. Vallahu lə yuhibbul – fəsad. Əkin anında toxumun torpağa qovuşmasında oxusan əkin xeyir, bərəkətli olar və bəlalardan əmin olar. Bu dünya "Allahumə salli alə Muhəmmədin və alə Əli Muhamməd və səllim. Allahummə inni Səlləmtu ileykə.Yə iləhəl Aləmin.Yə muin.Yə Allah.Yə Raziqəl muğillin.Yə ərhəməlməsəkin və zəl-qüvvətül-mətin və yə ğəyyasül-müstəğisin və ya xeyrən-Nasirin.İyyəkə nəbudu və iyyəkə nəstəin.Allahumə in kənə rizqi fis-səmai məal-mətari fəənzilhu və inkənə fil-erdi qaribən fəyəssirhu və in kənə kəsiran yə xayrər-Raziqin. Sübhanəl-bəisil-varis.Yə muinə kulli xayrin Yə muinəl-bəisil-fəqir.Yə Razzəqət Tiflis-sağir Yə ərhəmər-Rahimin." Eksponatın ölçüləri 38 x 22 sm, vərəqlərin sayı 226, çəkisi 2721 — qram. (2 kq 721 qram). Kitabın içində həm kitaba yapışdırılmış həm də səhifələrin arasına qoyulmuş vərəqlər vardır. Kitabın səhifələrinin arasındakı kiçik vərəqlərin sayı 150, yapışdırılan vərəqlərin sayı isə 36 – dır