cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Simon Bolivar
Siyasi inancları
Karlos Fuentesə görə: İstiqlaliyyəti qazandıqdan sonra özümü necə idarə etməli ? Libertadoru bu suala cavab tapmaq yeyib bitirirdi...Bolivar İspaniya Amerikasını XIX əsr və XX əsrin əvvəlləri boyunca dağıdan şiddətdən qaçmağa çalışırdı. Tiranlıq mı, anarxizm mi ? Mümkünsüz olanı məqsəd kimi qəbul etməyin, çünki azadlıq axtarışında tiranlığa yuvarlana bilərsiniz. Tamamilə azadlıq həmişə tam gücə səbəb olur və bu iki ekstrimın arası sosial azadlıqdır. Bolivar balansı tapmaq üçün v' irqi bərabərsizliyin olduğu yerdə bərabərliyi təmin etmək üçün güclü icraedici hakimiyyəti nəzərdə tutan "ağıllı despotluğu" təklif etdi. O, Monteskyönwn fikrinə uyğun olaraq, inanırdı ki, inistitutlar yerli şəraitə əsasən uyğunlaşdırılmalıdır. — El Espejo Enterrado, Mexiko
Masonluq
Amerikan istiqlaliyyət hərəkatlarının digər rəhbərləri kimi (Corc Vaşinqton, Migel Hidalqo, Xose de San Martin, Bernardo O'Higgins, Fransisko de Paula Santander, Antonio Narino və Fransisko de Miranda) Simon Bolivar da mason idi. O, 1803-cü ildə İspaniyanın Kadiz bölgəsində Lautaro Mason Lojasına üzv olmuş və Məbəd cəngavərləri ilə əlaqıyı girmişdir. O, burada öz inqilabçı yoldaşlarının bəziləri ilə tanış olmuşdur. Bunlara misal olaraq Xose de San Martini misal göstərmək olar. 1806-cı ilin may ayında Parisdə "Müqəddəs Şotlandiyalı Aleksandrın Şotland Anası" kilsəsində o yüksək rütbəyə yüksəldilmişdir. Londonda yaşadığı zaman o, burada Fransisko de Miranda tərəfindən qurulan "Böyük Amerikan Birliyi" lojasında çalışmışdır. 1824-cü ilin aprel ayında 33 dərəcəli mason rütbəsinə yüksəldilmişdir.
O, 2 nömrəli Peru mason lojasının əsasını qoymuşdur.
Siyasi mirası
Latın Amerikasının istiqlaliyyət mübarizəsində açar nöqtə olması Simon Bolivarın bu millətlərin yaddaşında xüsusi yer tutması ilə nəticələnmişdir. O, millətçiliyin və vətənpərvərliyin xüsusi simvoluna çevrilmişdir. Onun adı və etdikləri tez-tez siyasətçilərin ritorikasında işlədilir. O, Venesuelada, Ekvadorda, Peruda, Kolumbiyada, Panamada və Boliviyada milli kimlik quruculuğunun mühüm əsasını təşkil etmişdir. Latın Amerikasının bütün siyasi spektrlərdən siyasətçiləri Bolivarın "mantiyası" altında özünə yer etməyə çalışır.
Venesuelada Bolivar militarist mirasın arxasında dayanır. Onun rəsmlərindən, simvollarından və xatirələrindən siyasi mesajlar vermək və propaqanda aparmaq üçün geniş ölçüdə istifadə edilir. Burada təqdim edilən Bolivar aşırı dərəcəli "partiya ruhunu" və "fraksiyaları" rədd edir. 1800-cü illərdə Venesuela kaudillolar tərəfindən idarə olunurdu və 1892-ci ildən 1900-cü ilə qədər 6 iri üsyan baş vermişdi. Militarist miras millətçi diktator Markos Perez Ximenez tərəfindən istifadə edilmişdir. Sonradan isə sosialist siyasi hərəkatının rəhəri və prezident Huqo Çavez tərəfindən istifadə edilmişdir.
Abidələr və fiziki mirası
Boliviya milləti və Bolivarçı Venesuela Respublikası və bu dövlətlərin rəsmi valyutaları (Boliviyada boliviano və Venesuelada bolivar) Simon Bolivarın şərəfinə adlandırılmışdır. Əlavə olaraq, Kolumbiya və Venesueladakı əksər şəhər və qəsəbələrin mərkəz meydanları Bolivar Plazası olaraq bilinir. Boqotada olduğu kimi, dövlət orqanlarının əksəriyyəti də məhz bu plaza ətrafında yerləşir. Buna Milli Kapitol və Ədliyyə Nazirliyi də daxildir.
Kito və Karakasla yanaşı, Latın Amerikası paytaxtlarının əksəriyyətində — Buenos-Ayresdə, Limada, Havanada, Mexikoda, Panamada, Paramariboda, San-Xosedə, Santo-Dominqoda, Sukredə — Bolivarın şərəfinə ucaldılmış abidələr mövcuddur. Boqotada Simon Bolivar parkı bir çox konsertlərə ev sahibliyi etmişdir. Latın Amerikasından kənarda da Bolivarın şərəfinə ucaldılmış xeyli sayda müxtəlif abidə növləri mövcuddur. Bu şəhərlərə misal olaraq Əlcəzair şəhərini, Ankaranı, Buxaresti, Londonu, Minski, Moskvanı, Yeni Dehlini, Ottavanı, Parisi, Praqanı, Romanı, Tehranı, Vyananı və Vaşinqtonu göstərmək olar. İspaniyada, xüsusən Basklar bölgəsində Bolivarın şərəfinə xüsusi abidələr tikilmişdir. Bu abidələrdən ən ehtişamlısı Bilbaoda qurulmuşdur. Həmçinin, Venesuela hökuməti Simon Bolivarın əcdadlarının evi yerləşən Cenarruza-Puebla de Bolivarda geniş ölçülü ev muzeyi istifadəyə verilmişdir. Nyu-York şəhərinin Amerikas prospektinin girişində Simon Bolivarın ehtişamlı bürünc heykəli qoyulmuşdur. ABŞ-nin müxtəlif ştatlarında Bolivarın şərəfinə adlandırılmış yer adları vardır. Məsələn, Venesuelada və ABŞ-də bəzi hərbi donanma obyektlərinə Simon Bolivarın adı verilmişdir. Maks Volf kəşf etdiyi 712 Boliviana planeti Bolivarın şərəfinə adlandırılmışdır. Bolivarın adının bu planetə qoyulmasını Kamille Flammarion tərəfindən təklif edilmişdir.
Simon Bolivarın ad günü Venesuelada və Boliviyada rəsmi bayram günüdür.
Populyar mədəniyyətdə
Bolivar dünyanın müxtəlif ölkələrində opera, ədəbiyyat, film və s. digər populyar mədəniyyət nümunələrində əsas qəhrəman kimi obrazları yaradılmışdır. 1943-cü ildə Darius Milhaud Bolivarın şərəfinə adlandırdığı Bolivar operasını bəstələmişdir. O, həmçinin Qabriel Qarsia Markezin 1989-cu ildə yazdığı əsərin əsas qəhrəmanlarından biridir. Bu əsərdə Bolivar qəhrəmandan daha çox, insani xüsusiyyətləri daha qabardılaraq göstərilmişdir. 1969-cu ildə Maksimilian Şellin baş rolda oynadığı və Alessandro Blasettinin rejissoru olduğu Simon Bolivar filmi çəkilmişdir. Bu filmdə həmçinin, aktrisa Rosanna Şiaffino da çəkilmişdir. Bolivarın həyatı əsasında 2013-cü ildə Libertador filmi də çəkilmişdir. Bu filmdə əsas rolu Edqar Ramirez oynamışdır. Filmin rejissoru isə Alberto Arvelo olmuşdur. İspan televiziya serialı olan "Zamanın sahibi"-nin "Aydınlanmış zaman" bölümündə Simon Bolivar əsas boraz kimi göstərilmişdir. Bölümdə zamanda səyahət edilərək Bolivarın və ətrafındakıların həyatına müdaxilələr edilməsi əks etdirilmişdir. Həmçinin, Bolivara qarşı təşkil edilmiş 1828-ci il sui-qəsdindən də bəhs edilmişdir. 2019-cu ildə NetFliks Bolivarın həyatından və ətrafında baş verən hadisələrdən bəhs edən serial istehsal etməyə başlamışdır. İspan dilində olan bu serial Kolumbiya istehsalıdır.
Senecio dichrous
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rusiyada faydalı qazıntılar
Rusiya Federasiyasında müstəsna xammal və yanacaq-enerji ehtiyatları cəmləşmişdir. Xüsusilə də: neft, təbii qaz, kömür, kalium duzları, nikel, qalay, alüminium xammal, volfram, qızıl, platin, asbest, qrafit, slyuda və digər mineralların böyük yataqları. 370px|thumb|Rusiyanın fiziki xəritəsi
Ümumi məlumat
Rusiyada bir çox mineral yataqları aşkar edilmişdir. Yerin boşluğunda çoxlu sayda neft, təbii qaz, kömür, qara, əlvan, nadir və nəcib metalların filizləri, nadir torpaq elementləri, dağ-mədən və kimyəvi qeyri-metal texniki xammal, qiymətli və bəzək daşları və mineral materiallar aşkar edilərək tədqiq edilmişdir. Bununla yanaşı, Rusiyanın mineral ehtiyatlarının həqiqi kəmiyyət qiymətləndirilməsi çətindir, çünki fərqli mənbələrdə fərqli məlumatlar verilir, bu da bəzi hallarda əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. 370px|thumb|Rusiyada yük maşını yüklənir Qriqori Boyarko Rusiya Federasiyasının dünya ehtiyatlarında payını belə qiymətləndirir: neft — 10–12%, qaz — 32%, kömür — 11%, dəmir — 25%, nikel — 33%, qurğuşun — 10%, sink — 15%, kalium duzları — 31%. Rusiya nikel, qızıl, gümüş, platinoidlər, brilyant və bir sıra digər faydalı qazıntıların tədqiq olunan ehtiyatlarında lider mövqe tutur. Rusiya Federasiyasının ümumi mineral ehtiyatları (2001) 28.000 milyard dollar səviyyəsində qiymətləndirilir ki, bunun da 32,2% -i qazdır; kömür və şifer — 23,3%, yağ — 15,7%; metal olmayan minerallar — 14,7%. Ən optimal inkişaf ssenarisi altında Rusiya ərazilərindəki mineralların endirim dəyəri 4,214 milyard dollar (dünyanın 14,2% -i), geniş ssenari ilə — 1.253 milyard dollar (4.2%) təşkil edir. Rusiya Federasiyasının bağırsaqlarında güzəştli mineralların əsas hissəsi təbii qaz və neftdən, ardınca kömür, çox sayda tikinti materialları, brilyant, nikel, dəmir filizi və palladiumdan ibarətdir. Yeraltı torpaqların endirimli dəyərinin dünya balansında ilk növbədə neft gəlir, ardınca qaz, kömür, tikinti materialları, qızıl, mis və dəmir filizi gəlir
2002-ci ildəki Mədən İllik İcmalı da oxşar məlumatları verir: Dünyadakı neft ehtiyatlarının 12%, qazın 32%, kömürün 11%, kalium duzlarının 31%, kobaltın 21%, dəmirin 25%, sinkin 15% və 10%. — qurğuşun.
2018-ci ildə Rusiya Təbii Sərvətlər Nazirliyi ilk dəfə olaraq ölkədəki bütün faydalı qazıntıların dəyərini qiymətləndirdi (məsələn, 2017-ci ilin sonunda neft ehtiyatlarının dəyəri demək olar ki, 40 trilyon rubl, qaz — 11 trilyon rubl təşkil etmişdir).
Eyni zamanda, Rusiya Federasiyasının faydalı qazıntı yataqlarının əksəriyyəti keyfiyyətsizdir, tərkibindəki mineral komponentlərin tərkibi dünya orta səviyyəsindən 35–50% aşağıdır, əlavə olaraq bəzi hallarda onlara daxil olmaq çətindir (uzaqlıq, nəqliyyatın olmaması, ağır iqlim şəraiti). Nəticədə əhəmiyyətli sübut edilmiş ehtiyatların olmasına baxmayaraq, onların kommersiya inkişaf dərəcəsi (işlək vəziyyətdə olan ehtiyatların payı) olduqca aşağıdır: boksit üçün — 32,6%; nefelin filizləri — 55,4%; mis — 49%; sink — 16,6%; qalay — 42,1%; molibden — 31,5%; qurğuşun — 8,8%; titan — 1,3%; civə — 5,9%.
Neft və qaz
370px|thumb|Böyük neft hovuzları Qərbi Sibir neft və qaz vilayəti eyni adlı lövhə ilə məhdudlaşır və Tyumeni (Lyantorskoye neft və qaz kondensat yatağı, Pravdinskoye neft yatağı), Tomsk, Novosibirsk və Omsk bölgələrini, Krasnoyarsk diyarının qərb kənarını əhatə edir. Sənaye neft və qaz tərkibi mezozoy-kaynozoy yataqlarının qalın örtüyü ilə əlaqələndirilir. Burada 300-dən çox neft və qaz yatağı aşkar edilmişdir.
Timan-Peçora vilayəti Rusiya Federasiyasının Avropa hissəsinin şimalında yerləşir. Çöküntü süxurlarının demək olar ki, bütün hissəsi neft və qaz daşıyıcısıdır (Ordovikdən Trias dövrünə qədər), lakin daha çox yataq və ehtiyatın 90% -dən çoxu Orta Devon-Nijnefransky terrigenous kompleksinin (Usinskoye, Vozeyskoye, Zapadno-Tebukskoye və digər yataqlar) məhsuldar üfüqlərində cəmləşmişdir. Vuktylskoye, Layavozhskoye, Yujno-Shapkinskoye və digər yataqların yataqları karbon-Aşağı Perm süxur kompleksi ilə əlaqələndirilir.
Volqa-Ural vilayəti Rusiya Federasiyasının Avropa hissəsinin şərqində yerləşir. Bütün əyalətdəki neft ehtiyatlarının 40% -i Devoniyada, 50% -dən çoxu kömür yataqlarında, qaz ehtiyatlarının 90% -i Perm süxurları ilə əlaqədardır. Perm, Kirov, Ulyanovsk, Samara, Orenburq, Saratov və Volqoqrad bölgələrində, Tatarıstan, Başqırdıstan və Udmurtiya respublikalarında neft və qaz yataqları müəyyən edilmişdir. Ən böyük neft yataqları Romashkinskoye, Arlanskoye, Bavlinskoye, Mukhanovskoye, Ishimbayskoye və başqaları, həmçinin Orenburq qaz-kondensat yatağıdır.
Rusiya Federasiyasının ərazisində Xəzər bölgəsinin şimal-qərb hissəsidir, burada əsas məhsuldar üfüqlər Paleozoy süxurlarıdır və Permiya-Trias və Yura tabeliyində əhəmiyyət kəsb edir. Həştərxan qaz-kondensat yatağı burada fərqlənir. Karpinsky rampartı daxilindəki Aptian səviyyəsinin qum daşlarında və ona bitişik zonalarda neft yataqları tədqiq edilmişdir. Şimali Qafqaz-Manqışlaq əyalətində (Şimali Qafqaz boyunca Azov dənizindən Xəzər dənizinə qədər uzanır) neft və qaz tərkibi mezozoy-kaynazoy çöküntü yataqlarının bütün hissəsində qurulmuşdur, lakin Yura, Aşağı və Yuxarı Bor, Paleogen və Neogen məhsuldar kompleksləri ən böyük əhəmiyyətə malikdir. Bu vilayət daxilində ölkənin ən qədim Maikop (Maikop qaz-kondensat yatağı) və Groznıy neft yataqları, həmçinin Krasnodar (Anastasievsky-Troitsk neft-qaz yatağı) və Stavropol diyarı, Dağıstan və Kalmıkiya neft və qaz yataqları bu vilayətin daxilindədir.
Yenisey-Anabar vilayəti Krasnoyarsk ərazisinin və Yakutiyanın şimalında yerləşir. Ust-Yenisey çökəkliyinin Mezozoy süxurlarında sənaye qazı yığılmışdır. Leno-Tunguska əyaləti Krasnoyarsk ərazisinin şimal və mərkəzi bölgələrini, İrkutsk vilayətinin qərb və şimal bölgələrini və Yakutiyanın qərb hissəsini (Saxa) əhatə edir. Neft və qaz tərkibi Yuxarı Proterozoy (Riphean-Vendian) və Aşağı Paleozoyun (Kembri) çöküntü süxurları ilə əlaqələndirilir. Ordovik və Siluriya yataqları da perspektivlidir. İl xüsusiyyətləri, neft və qaz yataqlarının meydana gəlməsini çətinləşdirən və onların kəşfiyyatını və işlənməsini çətinləşdirən permafrost olan magmatizm şəbəkələrinin olmasıdır.
Leno-Vilyui əyaləti Yakutiyanın qərb hissəsində yerləşir. Terminalı Permiya, Trias və Yura yaşayış məntəqələri məhsuldardır.
Okhotsk neft-qaz əyaləti Ohotsk dənizinin, Tatar boğazının, Saxalin adasının və Kamçatka yarımadasının qərb sahillərini əhatə edir. Sənaye neft və qazlı Neogen qayaları.
Mürəkkəb cümlə
Mürəkkəb cümlə — iki və daha artıq sadə cümlənin məna və qrammatik cəhətdən birləşməsi nəticəsində əmələ gələn sintaktik vahiddir.
Rusiyada faydalı qazıntılar
Neft və qaz
Rusiya Federasiyasının ərazisində (Kalininqrad bölgəsi daxilində) Baltikyanı neft və qaz bölgəsinin cənub hissəsidir. Orta Cambrianın terrigen yataqları sənaye baxımından neftlidir.
Mürəkkəb cümlə
Mürəkkəb cümlə quruluşuna görə sadə cümlədən fərqlənir. Sadə cümlənin bir qrammatik əsası, mürəkkəb cümlənin isə iki və daha artıq qrammatik əsası olur. Məsələn: Göy guruldadı. Yağış yağdı, Yaz gəlir. Təbiət oyanır. Quşların səsi eşidilir -cümlələri mübtəda və xəbərdən ibarət olan sadə cümlələrdir. Həmin cümlələrin birləşməsi yolu ilə mürəkkəb cümlə yaratmaq olar. Məsələn: Göy guruldadı və yağış yağdı. Yaz gəlir, təbiət oyanır, quşların səsi eşidilir. Nümunələrdən göründüyü kimi, bu iki mürəkkəb cümləni təşkil edən sadə cümlələr bir-biri ilə həm mənaca, həm də qrammatik cəhətdən (bağlayıcı və intonasiyanın köməyi ilə) bağlanır və bütövlükdə vəhdət halında birləşərək bitkin bir fikir ifadə edir. İki və daha artıq sadə cümlənin məna və qrammatik cəhətdən birləşməsindən ibarət olan cümlələrə mürəkkəb cümlə deyilir.
Rusiyada faydalı qazıntılar
Neft və qaz
Şərqi Kamçatka neft və qaz bölgəsi, Kamçatka yarımadasının şərq hissəsini və Bering dənizi və Sakit Okeanın qonşu rəflərini əhatə edir. Paleogen və Neogen yataqları perspektivlidir. Arktikanın neftli şelf zonası Beringovo, Barentsovo (Kolguev adası) və digər dənizləri əhatə edir.
Mürəkkəb cümlə
Xüsusiyyəti
Mürəkkəb cümlə bizi əhatə edən obyektiv reallığa məxsus daha mürəkkəb bilikləri, obyektiv aləmdəki hadisələr arasında daha mürəkkəb əlaqələri ifadə edir.
Rusiyada faydalı qazıntılar
Neft və qaz
2003-cü ildə "British Petroleum" un hesablamalarına görə, Rusiyada neft ehtiyatları 60 milyard barel təşkil edir, onların dünyada payı 6%, gələcək məhsuldarlıq müddəti isə 22 ildir. Qaz ehtiyatları (trilyon m³), ​​dünya payı və qalan hasilat illəri: 48 (31%), 81 il. Rusiyanın sübut edilmiş qaz ehtiyatları iqtisadi bölgələr üzrə aşağıdakı kimi bölüşdürülür: 4.9 trilyon m³ (o cümlədən Povoljsky — 5,9%, Ural — 2,3%, Şimal — 1,5% və Şimali Qafqaz — ölkənin Avropa hissəsinin bölgələrinə 0,6%), Qərbi Sibir — 36,8 trilyon m³ (77,5%), Şərqi Sibir — 1,0 trilyon m³, Uzaq Şərq — 1,1 trilyon m³, şelf — 3,7 trilyon m³. Ən böyük qaz yataqları Urengoyskoye və Yamburgskoye. Yamal yarımadasında 25 yataqda 10,4 trilyon kubmetr ehtiyat kəşf edilmişdir. Barents dənizində qaz ehtiyatı 3 trilyon m³-dən çoxdur.
Mürəkkəb cümlə
Xüsusiyyəti
Mürəkkəb cümlə nitq mədəniyyətinin nisbətən sonralar yaranmış daha yüksək ifadə vasitəsidir. Əvvəllər insan varlığın ayrı-ayrı cəhətlərini duyub anlamış və onların ifadəsi üçün sadə cümlələrdən istifadə etmişdir. Tədricən hadisələr arasındakı əlaqələr dərk olunduqca, onların ifadə vasitəsi kimi, mürəkkəb cümlələr də yaranıb formalaşmışdır. Bunun üçün əvvəlcə sadə cümlələr bərabər hüquq əsasında birləşərək tabesiz mürəkkəb cümlələri əmələ gətirmiş, tədricən hadisələr arasında ziddiyyət, səbəb, şərt, nəticə və s. əlaqələr dərk olunduqca, yeni qrammatik formalar yarandıqca tabeli mürəkkəb cümlələr də yaranmışdır.
Rusiyada faydalı qazıntılar
Kömür
Rusiya Federasiyasında böyük kömür ehtiyatları (ABŞ və Çindən sonra dünyada üçüncü yerdədir), 50 milyard ton sərt kömür və 1.8 trilyon ton qəhvəyi kömür, yalnız Devon-Pliotsen yataqlarında tapılan 1.57 trilyon ton var. Metamorfizmin bütün geoloji növləri və mərhələləri — sırf humusdan tutmuş liptobiolitik və yumşaq qəhvəyi kömürə (Nijneseyski kömür hövzəsi) anttrasitlərə qədər tədqiq edilmişdir. Əsas kömür hövzələri Kuznetsk, Peçora, Cənubi Yakut və Donetskin Rusiya hissəsidir. Bütün ehtiyatların 63% -i ölkənin şərq bölgələrində cəmləşmişdir. Geoloji və quruluş mövqeyinə görə kömür hövzələri platforma (Moskva bölgəsi, Cənubi Ural, Kansk-Açinsky, İrkutsk, Taimyr, Lensky və başqaları) və geosinklinal tiplərə təsnif edilir. Sonuncular xüsusilə vacibdir, çünki onların tərkibində kokslaşdıran kömür — Donetsk, Peçora, Kuznetsk və digər hovuzlar da var. Moskva yaxınlığındakı kömür hövzəsində kömür yığılması Paleozoyda meydana gəldi; 4 milyard ton sübut olunmuş ehtiyat. Kömür qəhvəyi, sıx, təbəqələrin qalınlığı 1,5–2,5 m, maksimumdur. kül tərkibi 45%. Rusiya Federasiyasının ərazisində Donetsk kömür hövzəsinin kiçik bir şərq hissəsi var. Kömür, yüksək keyfiyyətli, demək olar ki, bütün markalar. Peçora kömür hövzəsi Permdə yaranıb və 30 kömür yatağını ehtiva edir.
Kömürün kalorifik dəyəri 16,8–32 MJ / kq təşkil edir. Əsas dəyər D, G və K növlərinin kömürüdür, onlarda kükürdün miqdarı 1,5% -dən çox deyil. Kizelovski kömür hövzəsinin kömürü, Aşağı Karbon çöküntü süxurları ilə məhdudlaşır. Sadə strukturun 29 təbəqəsi müəyyən edilmişdir, bunlardan 4-ü sənaye əhəmiyyətlidir. Kömürlər humus, daşdır (D-dən F-yə), cəmləşmək çətindir. Kuznetsk kömür hövzəsi böyük ehtiyatları ilə fərqlənir (67 milyard tondan çox, proqnoz ehtiyatları 430 milyard tondan çox). Stratanın ümumi qalınlığı 4–95 m-dir. Gorlovsky kömür hövzəsi, Donbasdan sonra antrasit mədənlərinin ikinci bölgəsidir. Kömür yataqlarında 16-ya qədər işçi seam var. Minusinsk kömür hövzəsində, Yuxarı Paleozoya aiddir, ümumi həcmi 100 m-ə qədər olan D və G dərəcəli 40 kömür seamsı var Kömürlər humus, daş, qaz və s. Tədqiq edilmiş və qiymətləndirilən ehtiyatlar 5 milyard ton, o cümlədən açıq tökmə üçün yararlı 3,6 milyarddır. Tunguska kömür hövzəsinin proqnoz ehtiyatları 2 trilyon tondan çoxdur. Qөмір qara və qəhvəyi rəngdədir. Əsas kömür tərkibi Permiya və Karbonifer yataqları ilə əlaqələndirilir. Dikişlərin sayı 3-dən 11-dək, ümumi qalınlığı 11-dən 74 m-dəkdir. Perm yataqları Taymır kömür hövzəsində kömür daşıyır, ümumi qalınlığı 48 m olan 26 tikiş müəyyənləşdirilib. İş kömürünün qalınlığı 1–3 m, daha az 6–7 m-dir. hövzəsi Mezozoya aiddir. Bütövlükdə, Yuranın bölməsində 150 ​​kömür tikişi məlumdur, bunlardan 50-i qalınlığı 1 m-dir. Hövzənin təxmin edilən ehtiyatları 1,6 trilyon ton qiymətləndirilir.
Mürəkkəb cümlə
Xüsusiyyəti
Danışan şəxs sadə cümlələrdən istifadə edərkən ayrı- ayrı fakt və hadisələri qeyd edir, lakin onları bilavasitə əlaqələndirmir. Məsələn: O işləyir. Bu yatır – cümlələrində müxtəlif hadisələr qeyd edilmişdir və cümlələrin ardıcıl düzülüşünə baxmayaraq, hadisələr arasında əlaqə yoxdur. O işləyir, bu isə yatır – cümləsində vəziyyət tamamilə başqadır: burada artıq iki hadisə bilavasitə əlaqələndirilmiş, birisi işləyərkən başqasının yatması faktı qeyd edilmiş və hadisəyə modal münasibət bildirilmişdir.
Rusiyada faydalı qazıntılar
Kömür
Rusiyada təsdiqlənmiş ehtiyatlara görə ən böyüyü (80,2 milyard ton) Kansk-Açinski kömür hövzəsidir. Hövzədəki bütün qəhvəyi kömür ehtiyatlarının 1/4 hissəsindən çoxu açıq qaz hasilatı üçün əlverişlidir. Ən böyük yataqları Uryupskoye, Abanskoye, Barandatskoye, Nazarovskoye, Beryozovskoye və s. Kalorifik dəyəri 29,3 MJ / kq-a qədər az kül kömürləri. İrkutsk kömür hövzəsi şərqdə yerləşir. Sibir platformasının hissələri, 20 böyük yataq burada tədqiq edilmişdir (Cheremkhovskoye, Voznesenskoye, Mugunskoye, Karantsayskoye və s.). Kömür yataqları 65 qata qədər; okradakı işçi təbəqələrin sayı. 1-dən 25-dək olan yataqlar. Kanıtlanmış ehtiyatlar 7.4 milyard ton. Cənubi Yakut kömür hövzəsi Rusiya Federasiyasında ən çox miqdarda kokslaşdırıcı kömür olması ilə fərqlənir. Neryungrinskoye, Çulmakanskoye, Denisovskoye və digər yataqlar kəşf edilmişdir. Zh, KZh, K və OS siniflərinin kömürü, az kükürdlü və az fosforlu, üst. kömür üfüqləri oksidləşir. Tədqiq olunan ehtiyatlar 5,6 milyard tondur, kömürün təxminən 60% -i 300 m dərinlikdə yerləşir. Ulug-Khem hövzəsi (Tuva) böyük ehtiyatlara malikdir, burada təxmin edilən kömür ehtiyatları 9 milyard ton olaraq qiymətləndirilir. Yurassın kömür yataqlarında kükürd və fosfor az olan kömür var. . Uralsın şərq yamacında Trias-Yura Çelyabinsk qəhvəyi kömür hövzəsi, Severo-Sosvinsky, eləcə də Serovski, Bulanaş-Yolkinski və Orskiy kömürlü bölgələr məlumdur. Transbaikaliyada (Gusinoozerskoye, Olon-Sibirskoye, Kharanorskoye və s.) Yura dövrünə aid çox sayda təcrid olunmuş daş və qəhvəyi yataq aşkar edilmişdir, bəziləri açıq qazma üçün yararlıdır. Razdolnensky kömür hövzəsi, Pavlovskiy, Rettixovski, Xasansky, Bikinsky və Primorsky ərazisinin digər yataqları, həmçinin Xabarovsk ərazisindəki Nijneseyski qəhvəyi kömür hövzəsi və Bureinsky kömür hövzəsi, Arkagalinsky, Elginsky, Omolonsky, Anadyrsky və Chaunos-Chaunos. Cənubi Ural kömür hövzəsinin yataqları (50 yataq, yatağın qalınlığı 12 m-ə qədər), Pribaikalski rayonu (qəhvəyi kömür), Uglovskiy qəhvəyi kömür hövzəsi, Primorski ərazisindəki Bikinsky yatağı, həmçinin Saxalin adasının kokslaşdıran kömürü Paleogen-Neogen yataqları ilə əlaqələndirilir.
Yağ şisti
Əsas şist yataqları Rusiya Federasiyasının Avropa hissəsində yerləşir. Ən vacib sənaye tərəfi, Baltik şist hövzəsinin bir hissəsi olan Sankt-Peterburq (əvvəllər Leninqradskoye) yatağıdır. Yuxarı Yura dövrünün süxurlarına bükülmüş neft şistlərinin yataqları Volqa, Timan-Peçora və Viçegod şist hövzələrində də mövcuddur. Sibirdə, Olenek şəhərinin hövzəsində və Leno-Aldan bölgəsində Erkən Paleozoyun şist formaları aşkar edilmişdir.
Mürəkkəb cümlə
Xüsusiyyəti
Sadə cümlə kimi, mürəkkəb cümlə də məna və intonasiya cəhətdən bitkin olur, lakin sadə cümlədən fərqli olaraq, mürəkkəb cümlələr daha mürəkkəb quruluşa malik olur. Mürəkkəb cümlə ona görə quruluşca mürəkkəbdir ki, onun iki və daha artıq predikativ mərkəzi olur. Hər bir komponent sadə cümlənin məzmununa müvafiq məzmun ifadə edərək digər komponentlə məna və intonasiya cəhətdən vahid bir tam kimi birləşmiş olur. Mürəkkəb cümlələr yalnız mənaca deyil, qrammatik cəhətdən də vahid bir tam kimi çıxış edir.
Rusiyada faydalı qazıntılar
Torf
Rusiya Federasiyası torf yataqları ilə zəngindir. Onun ərazisində 160 milyard ton ehtiyatı olan 46 min yataq aşkar edilmiş, tədqiq edilmiş və uçota alınmışdır ki, bunların 24% -i Avropa hissəsinə, 76% -i Asiya hissəsinə düşür. Torfun ən böyük ehtiyatları şimal-qərbdə cəmləşmişdir. Avropa hissəsinin bölgələri, Şimalda. Ural və Qərb. Sibir. Bir sıra yataqların sahəsi 100 km²-dən çoxdur. Ən böyük sahə Zapdakı Vasyugandır. Sibir (ehtiyatları 18,8 milyard ton və ya Rusiya Federasiyasının ehtiyatlarının təxminən 15% -i).
Mürəkkəb cümlə
Xüsusiyyəti
Mürəkkəb cümlənin tərkib hissələri şərti olaraq "cümlə" adlandırılır. Həqiqətən də mürəkkəb cümlənin hər bir tərkib hissəsi öz xüsusiyyətlərinə görə sadə cümləyə bənzəyir: sadə cümlələrdə olduğu kimi, mürəkkəb cümlələrin də hər bir tərkib hissəsi baş və ikinci dərəcəli üzvlərdən ibarət olur; mürəkkəb cümlənin də hər bir tərkib hissəsi müxtəsər və ya geniş cümlə şəklində formalaşır; mürəkkəb cümlənin də hər bir tərkib hissəsi cüttərkibli və ya təktərkibli "cümlə" şəklində formalaşır. Bu uyğunluqlara baxmayaraq, mürəkkəb cümlənin ayrı-ayrı tərkib hissələrini həqiqi mənada "cümlə" adlandırmaq olmaz. Çünki tərkib hissələr ayrı-ayrılıqda məna bütövlüyünə və vahid bitkinlik intonasiyasına malik olmur. Səslər qovuşaraq qovuşuq səs, sözlər birləşərək mürəkkəb söz əmələ gətirdiyi kimi, cümlələr də müxtəlif üsullarla məna və qrammatik cəhətdən, vahid intonasiya əsasında birləşərək daha iri sintaktik vahidlər – mürəkkəb cümlələr əmələ gətirir. Biz bunu hər hansı bir mürəkkəb cümləni tərkib hissələrinə ayırıb iki müstəqil cümlə şəklində işlətməklə də görə bilərik; məs.: Mən bilirəm, sən neyləmək istəyirsən – cümləsini iki müstəqil cümləyə ayırsaq, əvvəlki intonasiyadan və məna bütövlüyündən əsər-əlamət qalmaz; Mən bilirəm. Sən neyləmək istəyirsən?
Mürəkkəb cümlənin tərkib hissələri ona görə şərti olaraq "sadə cümlə" adlandırılır ki, biz sadə cümlənin strukturuna yaxşı bələdik və həmin əsasda mürəkkəb cümlələri daha dəqiq, daha ətraflı təhlil edib öyrənə bilərik.
Rusiyada faydalı qazıntılar
Dəmir filizi
DOS-da dəmir filizi yataqları. ölkənin Avropa hissəsində yerləşir. Rusiya Federasiyasının ən böyük hövzəsi və dünyanın ən böyük hövzəsi Kursk Maqnit Anomaliyasıdır. Rusiya Federasiyasında kəşf edilmiş filiz ehtiyatlarından yalnız 16% -dən çoxu zənginləşdirilmədən istifadə edilə bilər. Jeld yataqları filizlər bütün genetik növləri ilə təmsil olunur. İgneoz yataqları ((apatit) -titanomaqnetit və ilmenit-titanomaqnetit) Kareliya (Pudozhgorskoe), Urals (Kaçkanarskaya, Kusinsko-Kopanskaya qrupları, Suroyamskoye), Gorny Altay (Kharlovskoye), Vost bölgələrində məlumdur. Sayans, Transbaikaliyada (Kruçinski). Filizlər Balo ilə xarakterizə olunur. dəmir, vanadiy, titan, aşağı kükürd və fosfor.
Karbonatit yataqları Baltik Qalxanının (Afrikinda, Kovdorsky) və Sibir Platformasının (Gulinsky Massif) perovskit-titanomaqnetit və apatit-magnetit yataqlarıdır. Skarn yataqları Uralsda (Vysokogorskoye, Qoroblagodatskoye, Sev.-Peschanskoye və s.) Və Zapda inkişaf etdirilir. Sibir (Daştaqol, Abakan və s.). Maqnezit-skarn əmələ gəlməsinin maqnetit yataqları əsasən qədim qalxanların inkişafı və Premambrian qatının inkişaf zonalarında olur. Belə yataqlar Kuznetsk Alatau (Teyskoye), Dağ Şoria (Şeregesevskoye) və Yakutiyada (Tayojnoye) məlumdur. Sibir platformasının (Angara-İlimskiy dəmir filizi hövzəsi, Angara-Katsky, Seredneangarsky, Kansk-Taseevsky, Tungusky, Bakhtinsky və Ilimpeysky dəmir filizi bölgələri) paragenetik olaraq paragenetik şəkildə birləşən vulkanogen hidrotermal yataqlar geniş inkişaf edir. Bu qrupun ən böyük yataqları Korşunovskoye, Rudnogirskoye, Neryundinskoye və Tagarskoye. Filiz orqanları — emprenye zonaları, damarlar və rezervuar tipli yataqlar. Vulkanik-çöküntü yataqları Tersinsky qrupuna (Kuznetsk Alatau) və Xolzunskoye yatağına (Qarnı Altay) aiddir. Yağış qabığının yataqlarından olan oolitik filizlər Şimal yataqlarında təmsil olunur. Urals (Elizabethan, Serov), Cənub. Şimalda Urals (Akkermanivskoe, Novokievskoe, Novopetropivskoe və s.). Qafqaz (Malkinski).
Mürəkkəb cümlə
Xüsusiyyəti
Feli sifət, feli bağlama və məsdər tərkibləri bir sadə cümlənin ifadə etdiyi fikrə bərabər fikir ifadə edir. Lakin tərkiblər budaq cümlə deyil, sadə cümlənin mürəkkəb üzvü kimi izah edilir. Ona görə də eyni bir fikrin həm içərisində tərkib olan sadə cümlə, həm də mürəkkəb cümlə şəklində ifadəsi mümkündür; məs.: Adildən belə sərt sözlər eşitdiyi birinci dəfə idi – Birinci dəfə idi ki, Adildən belə sərt sözlər eşidirdi – cümlələrindən birincisi sadə, ikincisi mürəkkəbdir və bu cümlələrdə eyni fikir ifadə edilmişdir.
Rusiyada faydalı qazıntılar
Dəmir filizi
Siderit çöküntü yataqları (qəhvəyi dəmir filizinin oksidləşmə zonasında) Cənubi Uralsın qərb yamacında məlumdur; onlardan ən böyüyü Bakal yataq qrupunda cəmləşmişdir. Hematit geosinklinal dəniz yataqları Angara-Pit dəmir filizi hövzəsində məlumdur. Mezozoy-Cenozoyun platforma dəniz yataqları Zapdadır. Sibir. Hidrogetit lobya-oolitik göl-bataqlıq kontinental yataqları Şərqi Avropa platformasında (Tula, Lipetsk və digər ərazilərdə) çox sayda kiçik Yura birləşmələri ilə təmsil olunur; filizlər aşağı dəmir tərkibi ilə xarakterizə olunur (30–40%).
Precambrianın qatlanmış bölgələrində meydana gələn ferruginous kvarsitlərin metamorfik yataqları Kola yarımadasında (bax: Kola Ore bölgəsi) və Kareliyada (Olenegorsk, Kirovogirskoe, Kostomuksha və s.), KMA hövzəsində (Mixailovsky, Lebedinsky, Stoilenskoye, və s.), Cənubi Uralsda (Tarataşskoye, Zizaniy-Komarovskoye dəmir filizi yataqları), Tuvada (Mugurskoye), Cənubi Yakutiyada (Cənubi Aldan dəmir filizi rayonu), BAM bölgəsində (Çara-Tokkinskaya yataqları qrupu), Uzaq Şərqdə (Malohingan və Ussuriysk) Rupp sahələri). Bu tip ən böyük yataqlar ilkin çöküntü və qismən vulkanogen çöküntü metamorfozlu süxurlarda baş verir. Ferruginous kvarsitlərdə 32–37% dəmir var, fosfor və kükürddə zəifdir; filizlər əsasən magnetitdən ibarətdir, hematit mövcuddur. Ferruginous kvartsit formasiyaları ən çox KMA-da təmsil olunur, burada yağış qabığının filizləri az miqdarda S və P olmaqla 70% -ə qədər Fe ehtiva edir.
Mürəkkəb cümlə
Xüsusiyyəti
Mürəkkəb cümlənin konkret məzmunu ilə qrammatik mənası fərqli olur. Deyirlər, çox yaşayan ilanın ziyanı da çox olar (C. Bərgüşad) cümləsinin ümumi məzmunu xalq təcrübəsi əsasında çox yaşayan ilanın çox zəhər toplaması, daha ziyankar olması faktıdır. Qrammatik məna isə baş cümlədəki kontakt sözün – deyirlər sözünün obyekt cəhətdən aydınlaşdırılması (tamamlıq budaq cümləsi tələb etməsi) ilə bağlıdır. Mürəkkəb cümlənin ümumi məzmunu ilə qrammatik mənası fərqli olmaqla yanaşı, bir-biri ilə sıx bağlıdır.
Timur Kozayev
Karyerası
Kozayev öz peşəkar karyerasında debütünü 26 avqust 2018-ci ildə Spartak Vladiqafqaz klubu ilə Rusiya Peşəkar Futbol Liqasında Çayka Peşanokopskoye klubuna qarşı oyunda etmişdir.
Andrez Josef
Andrez Josef (20 may 1998-ci ildə anadan olub) — Dominika Premyer Liqası təmsilçələrindən olan Harlem Yunayted klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Dominika futbolçusudur.
Rusiyada faydalı qazıntılar
Marqaniz
Tyninskoye (Sverdlovsk vilayəti) və Gromovskoye (Chita vilayəti) yataqlarına əlavə olaraq təsdiqlənmiş ehtiyatların qiymətləndirilməsi zamanı aşağıdakı ehtiyatlar nəzərə alınır: Parnokskoye (Komi Respublikası); Marsyatskoye, Ivdelskoye, Berezovskoye, Novo-Berezovskoye, South-Berezovskoye (Sverdlovsk vilayəti); Usinsk (Kemerovo bölgəsi); Nikolaev (İrkutsk vilayəti). Rusiyanın sübut edilmiş ehtiyatlarının böyük hissəsi (80% -dən çox) Kemerovo bölgəsindəki Usinsky yatağında cəmləşmişdir. Uzunluğu bir neçə yüz metr və qalınlığı 20–65 m olan karbonat manqan filizlərinin təbəqələri və linzaları Aşağı Kembri karbonatlı və gil-silisli qayaların qalınlığı ilə məhdudlaşmışdır. Filiz zonası 500 m-dən çox dərinlikdə izlənilə bilər və şimal-qərb istiqamətində 4–6 km uzanır. Filiz zonasının ümumi qalınlığı 150 m-dən çoxdur, filizin səthindən 30–75 m dərinliyə qədər oksidləşirlər. Mənzilin təsdiqlənmiş ehtiyatları orta hesabla 19,4% olan manqan tərkibli 79,69 milyon ton filiz təşkil edir. Oksidlənmiş filizlər (27% -ə qədər manqan) ehtiyatların yalnız 6% -ni təşkil edir. Karbonat filizləri müxtəlifdir, bəziləri fosfor və dəmirlə zəngindir, manqan miqdarı 12–14% -dən 20% -ə qədərdir. Sahə karxana mədənləri tərəfindən işlənməyə hazırlanır.
Mürəkkəb cümlə
Xüsusiyyəti
Qrammatik məna tərkib hissələr arasındakı zaman münasibəti, birləşdirmə, qarşılaşdırma, bölüşdürmə, aydınlaşdırma mənaları, şərt, nəticə, səbəb, məqsəd, tərz, obyekt, məkan, kəmiyyət əlaqələri və s. ilə bağlıdır. Bunların bir qismi (zaman, qarşılaşdırma, səbəb, nəticə və s.) mürəkkəb cümlənin hər iki növündə özünü göstərir, bir qismi isə (şərt, obyekt, tərz, dərəcə və s.) mürəkkəb cümlənin tabeli növünə aiddir.
Andrez Josef
Milli karyerası
Jozef ilk dəfə Dominika milli komandasına 2016-cı ilin mart ayında çağırılmışdır. Jozef milli komanda ilə debütünü bir neçə ay sonra 2017 Karib Kuboku seçmə mərhələsində Britaniya Vircin adaları millisinə qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmış və komandası 7-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Mürəkkəb cümlə
Xüsusiyyəti
Mürəkkəb cümlənin semantik cəhəti – məzmunu da tədqiqat baxımından maraqlı və əhəmiyyətlidir. Müəyyən bir nitq şəraitində və ya mətn daxilində hər hansı bir mürəkkəb cümlənin ifadə etdiyi məzmun, onun aktuallaşdırma, aktual üzvlənmə imkanları cümlənin funksional aspektidir. Sadə cümlənin aktuallaşdırma imkanları üzvlərin sırası və intonasiya ilə reallaşırsa, mürəkkəb cümlədə bunlarla yanaşı, komponentlərin – tərkib hissələrin sırası da mühüm amildir. Dildə adətən emosionallığın az olduğu cümlələrdə birinci tərkib hissə "məlum olan"ı – temanı, ikinci tərkib hissə "yeni"ni – remanı ifadə edir; məs.: Bizim məhəllədə hamı Ziba xalanın xətrini istəyirdi, çünki xeyrə-şərə yarayan arvad idi (Elçin) – cümləsində birinci tərkib – baş cümlə tema, ikinci tərkib hissə – səbəb budaq cümləsi remadır. Əgər bu cümlədə tərkib hissələrin yerini dəyişərək, həmin cümləni: Xeyrə-şərə yarayan arvad idi, ona görə də bizim məhəllədə hamı Ziba xalanın xətrini istəyirdi – şəklinə salsaq, yenə də birinci tərkib temadan, ikinci tərkib remadan ibarət olacaqdır. Birinci cümləyə aktuallaşdırma baxımından: Ziba xala necə arvad idi?, ikinci cümləyə: Nə üçün hamı Ziba xalanın xətrini istəyirdi? sualını vermək olar.
Rusiyada faydalı qazıntılar
Marqaniz
Tyninskoye yatağında (Sverdlovsk bölgəsi) B + C1 + C2 kateqoriyalı ehtiyatlar 579,3 min tondur, karbonat filizləri (77,6%), oksidləşmiş (9%) və qarışıq (13.4%). Manqan tərkibi müvafiq olaraq: 20,2%, 23,0%, 15,6%. Üst qat hasil olunur, oksidləşdirilmiş filizlər istehsal həcminin 71% -ni təşkil edir. İnkişaf açıq bir şəkildə həyata keçirilir.
Rusiyanın Beynəlxalq Dəniz Dənizi Bölgəsi (MRMD) çərçivəsində Sakit Okeanın şimal ekvatorial zonalarının qərb sektorunda kobalt-manqan qabığının (CMC) toplanmasının öyrənilməsi və inkişafı üçün ərazi ayrılmışdır. Sahəyə Magellan dağları, Marcus Wake və Wake Necker'in yüksəlişi, həmçinin Marshall adaları və Line adalarının sualtı davamının şimal hissəsi daxildir. Bu zonada ümumi təxmin edilən ehtiyatlar 1.842 milyon ton quru filizdir, təxminən 380 milyon ton manqan və 10 milyon ton kobalt var.
Mürəkkəb cümlə
Xüsusiyyəti
Əsas fikrin – "yeni"nin ikinci pozisiyada verilməsini bir çox hallarda yeni fikrin parsel şəklində verilməsi ilə də izah etmək olar; məs.: Səksəkəli hisslər təzədən qəlbimə dolsun. Ağrı versə də...(N.Novruz)
Rusiyada faydalı qazıntılar
Marqaniz
MRMD çərçivəsində Clarion-Clipperton filiz yatağında (Sakit Okean), Beynəlxalq Dəniz Dəniz Təşkilatı Rusiyaya ferromanganese düyünlərinin tədqiqi və istehsalı üçün 75 km² dəniz dibi qazandırdı. Bu bölmə daxilində C2, P1 və P2 kateqoriyalı QMS-in ehtiyatları və proqnoz ehtiyatları (nisbətdə: 3.1: 2.1: 94.8) orta hesabla 29,4% olan manqan miqdarı ilə 448.0 milyon ton quru filizlər qiymətləndirilir. Bundan əlavə, Rusiya Clarion-Clippertonun eyni filiz yatağında dəmir filizi yataqları olan bir hissə ayıran beynəlxalq Interokeanmetall (Bolqarıstan, Polşa, Rusiya, Çexiya, Slovakiya) beynəlxalq təşkilatının üzvüdür. Bunu nəzərə alaraq Rusiya Manqanının Sakit Okeanda ümumi proqnoz ehtiyatları 156,15 milyon ton metal olduğu təxmin edilir.
Titan filizi
Rusiya Federasiyasında onlar iki qrupa bölünür — yerli və allüvial. İlkin yataqlar Kanadada və Norveçdə olduğundan əhəmiyyətli dərəcədə az titan dioksid tərkibi ilə xarakterizə olunur. Placers dünya analoqlarından daha aşağı, ilmenit, rutil, sirkon konsentrasiyaları, ən pis geoloji, iqtisadi və mədən şərtləri. Filizlər əsasən qədim (basdırılmış) sahil-dəniz, habelə ilmenit və allogenial və allüvial-delüvial placers və neogen, paleogen, mezozoy və paleozoyun digər titan daşıyıcı minerallarından hasil olunur. Şərqi Avropa platformasında, Uralsda, Zapda ümumi. və Şərq. Sibir, Transbaikaliyada. İlmenit və sirkon ilə zənginləşdirilmiş Başqırt antiklinoriumunun metamorfogen placers perspektivlidir. Cənubdakı ilmenit-magnetit və ilmenit-titanomaqnetit filizlərinin Kusinsky qrupu magmatiklərə aiddir. Ural (Kopanskoe, Medvedevskoe, Matkalskoe və s.). Pudozhgorskoye (Karelia), Elet-Ozero (Kola Yarımadası), Kruçinski (Transbaikaliya), Lisanskoye və Malotagulskoye (Şərqi Sayan) yataqları eyni tipə aiddir. Metamorf yataqları Orta (Kuznechixinsky) və Cənubi (Shubinsky) Uralsdakı qədim kristal şistlərdə məlumdur.
Rusiyadakı titan mineral və xammal bazasının əsasını mürəkkəb ilmenit-rutil-sirkonyum qumların (Mərkəzi, Lukoyanovskoye, Beshpagirskoye, Tugan, Tarskoye, Georgievskoye), ilmenit qumları (Tulunskoye, Katenskoye, Nikolaevenye-Yskesenye) — Yeleanskeseyte-Yemesenyeşenit-Yemeseyteşenite qum (Urals, Rucharzkoye, Raidovskoye, Halaktirskoye, Ozernovskoye), Aymen hövzəsinin su basqınları, ilmenit-rutil-fosfat qumları (Unechskoye). Titan xammalının ilkin mənbələri apatit-ilmenit filizlərinin (Gremyaxa-Virmes, Big Seim), titanomaqnetit-ilmenitin (Medvedevskoe, Kruchininsky, Kharlovskoye, Chineyskoye), titanomagnetitin (Pudozhgirskoe, Pidlisansoyeoveozov) və loparozozların (Lovozaroze) və loparosozların (Lemiya-Virmes, Big Seim) yataqlarıdır. Titanın əhəmiyyətli ehtiyatları Xibiny apatit yataqlarının sfenitlərində cəmləşmişdir.
Xrom
Balo xrom filizlərinin yataqlarının. Saranovskoye sahəsinin əhəmiyyəti var. (Perm ərazisi), gabbro-peridotit massivi ilə məhdudlaşır. Subparallel damar cisimləri şəklində filiz konsentrasiyasını qalınlığı 3–10 m olan 1 km məsafəyə qədər görmək olar Cr2O3 tərkibi 34–39%; Al2O3 15–18%; MgO 16–18%; FeO 12–14%. Uralsda, dunit-xarzburgit subformasiyası ilə əlaqəli Klyuçevskoye yatağı da məlumdur. Ən zəngin filizlərdə 13–18% Cr2O3 var. Rai-İz massivinin (Polyarnıy Ural) və Verblyuzhegorskoye yataqları oxşar birləşmələrlə birləşir. (Çhelyabinsk bölgəsi) Uralsda da süpürgə yataqları da məlumdur. Bu sıraya Saranovski daşlı filizləri və Alapaevski və Varşava yataqlarının elüvial layları daxildir. Filizlər ümumiyyətlə zəifdir, zənginləşdirməyi tələb edir. Xrom filizlərinin mədənçi xammal bazası tapıldı. proqnoz mənbələri. Sübut edilmiş (C1) və əvvəlcədən hesablanmış (C2) ehtiyatların payı 10% -dən çox deyil.
Vanadium
Uralsda, gabbro-piroksenit-dunit meydana gəlməsinin süxurları geniş inkişaf edir, bunlarda vanadium tərkibli titanomaqnetit yataqları birləşir (Kachkanarskoe və başqaları). Polimetalik filizlərin oksidləşmə zonalarında kiçik vanadiy yataqları da var. Xəzər dənizinin və Kuril adalarının sahillərində vanadium tərkibli titanomaqnetit qumunun sahil-dəniz çökəkləri tapıldı. Vanadinin artan tərkibi kömür və dəmir filizi yataqlarında, həmçinin Volqa-Ural əyalətindəki yüksək kükürdlü yağda aşkar edilmişdir.
Alüminium
Rusiya Federasiyası alüminium filizlərinin əhəmiyyətli dərəcədə ehtiyatlarına malikdir — boksit, nefelin və digər növ alüminium xammal. Geosinklinal boksit yataqları Şimali Uralda (Şimal Ural boksit daşıyan bölgə), cənubda tədqiq edilmişdir. Ural və Qərb. Sibir. Sahə. platforma tipli boksitlər Avropada yerləşir. Rusiya Federasiyasının hissələri — Tixvinsky (Al2O3 tərkibi 35–49%) və Onega (49–53%) boksit daşıyan bölgələr, həmçinin Sibir platformasında (Chadobetskaya, Priangarskaya və Tatar qrupları) yağış qabığının məhv edilməsi ilə əlaqəli yataqlar. Lərit (qalıq) yataqları. Aşağı Paleozoy havası qabığındakı boksitlər KMA'nın Belqorod bölgəsində (Wisloch; 49–51%) və Mərkəzi Timanda tapıldı. Alumina istehsalı və Xibiny yataqlarının (Kola filiz rayonu) nefelin konsentratlarından, Kiya-Şaltirski yatağının (Kuznetsk Alatau) nefelinlərindən alüminium istehsalı və mənimsənilməsi mənimsənilmişdir. Gələcək perspektivli xammal — Sinba (Sinirsky massivinin kalium-aluminosilikat süxurları), Transbaikaliyadakı Kola yarımadasındakı Mağara yaylasının kyanit şistləri, Buryatiyanın sillimanit şistləri (Kyaxtinsky yatağı), Uzaq Şərqin alunitləri (Askumski yatağı) və s.
Rusiyada yüksək keyfiyyətli boksitin böyük yataqlarının olmaması və onların kəşfi üçün ağlabatan perspektivlər səbəbindən alüminium xammalında kəskin çatışmazlıq var. Şimal-Ural boksit daşıyan bölgənin boksitləri ən yüksək keyfiyyətdədir. Bu xammalın ən perspektivli mənbəyi, Uxta şəhərindən 150 km məsafədə Komi respublikasının şimal-qərbindəki Serednetimanskaya yataqları qrupudur; təsdiqlənmiş ehtiyatları 200 milyon tondur. Başqa mənbələrə görə burada 200 m dərinliyə qədər olan ehtiyat 264 milyon tondur. Orta Timanın kəşf edilmiş ehtiyatları Vezhayu-Vorykvinsky (150 milyon ton), Verxne-Shchugorsky (66 milyon ton) və Vostochny (48) -də cəmləşmişdir. milyon ton) yataqlar. Bu yataqlar əlverişsiz ərazidə yerləşir, altmışıncı illərin sonlarında kəşf edilmiş və 80-ci illərdə ətraflı tədqiq edilmişdir. Filizin keyfiyyəti orta səviyyədədir.
Volfram və molibden
Volfram ehtiyatları baxımından Rusiya Qazaxıstanla birlikdə dünyada (Çindən sonra) 2–3-cü yeri tutur — 18,2% (4 milyon ton). Volfram və molibden filizləri əsasda cəmləşmişdir. skarn kontakt-metasomatik, greisen, hidrotermal damar və stok yataqlarında. Sübut edilmiş ehtiyatların 60% -i skarn yataqlarında. Tyrnyauzskoye yatağı onlara məxsusdur (ehtiyatların 2/3). şimalı kompleks volfram-molibden filizləri. Skarn və skarn mərmərlərinin güclü inkişaf zonası ilə məhdudlaşan Qafqaz (Baksan dərəsi). Skarn-greisen-sulfid tipli volfram yataqları Uzaq Şərqdə (Vostok-2, Lermontovskoye) məlumdur. Hidrotermal yataqlar. Molibden və volfram Transbaikaliyada (molibden Şaxtaminskoye, Bugdainskoye, Zhirekenskoye; volfram Holtosonskoye, Inkurskoye), Kuznetsk Alatau'nda (Sorskoye molibdenum), Çukotkada (Iultinskoye).
2000-ci ilə qədər Rusiyada 90-dan çox volfram yatağı kəşf edilmişdir, 50 yerli yataq sənaye kateqoriyalarının ümumi ehtiyatının 99% -dən çoxunu təşkil edir və ehtiyatların yalnız 1% -dən az hissəsi boşalma yerindədir. Volfram ehtiyatının 40% -dən çoxu Şimali Qafqazda, demək olar ki, 30% Transbaikaliyada, 10% Primorsky diyarında, 9% Yakutiyada, qalanı Çukotka, Altay və Uralsda cəmləşmişdir. Bütün təsdiqlənmiş ehtiyatların 55% -i skarn geoloji-sənaye tipli yataqlarda, 25% anbar işində), 14% damarda, 5% stratiform yataqlarda. Olduqca yüksək resurs potensialına baxmayaraq, ölkənin mineral və xammal bazasının inkişafında bir sıra ciddi və hələ də həll olunmamış problemlər qalmaqdadır. Bu, ilk növbədə yataqlarda təsdiqlənmiş ehtiyatların yüksək konsentrasiyası, həmçinin filizlərdəki volfram trioksidinin xaricdən daha aşağı səviyyədə olmasıdır.
Rusiya dünyanın sübut edilmiş molibden ehtiyatlarının əhəmiyyətli bir hissəsinə sahibdir. Rusiya Federasiyasındakı molibden ehtiyatları haqqında məlumatlar rəsmi olaraq açıqlanmadı. Qərb mənbələrinə görə, Rusiyanın iqtisadi ehtiyatları, təsdiqlənmiş ehtiyatların müvafiq hissələri 240 min ton təşkil edir və ehtiyat bazası, ya da ümumi ehtiyatların və şərti iqtisadi ehtiyatların bir hissəsi 360 min tondur. Rus mütəxəssisləri bu qiymətləndirməni əhəmiyyətli dərəcədə qiymətləndirilmir.
1997-ci ildə ölkədə molibden ehtiyatı olan 9 yataq uçota alındı. Bunlardan əsasən Şərqi Sibirdə yerləşən yeddi, orta və böyük kateqoriyaya aiddir. Sübut edilmiş ehtiyatların 40% -ə qədəri, Buryatiya Respublikasında, əsasən molibden yataqlarında yerləşir. Çita bölgəsində — ehtiyatların 28% -i, əksəriyyəti molibden-porfir yataqlarında cəmləşmişdir. Rusiyanın əsas yataqlarının filizlərinin keyfiyyəti aşağıdır. Filizlərdə molibdenin orta tərkibi əsas xarici molibden yataqlarında olan orta məzmundan 1,5–2,5 dəfə aşağıdır. Rus yataqlarının çoxu, son məhsulların maya dəyərini kəskin artıran və dünya bazarında rəqabət qabiliyyətini əhəmiyyətli dərəcədə azaldan molibden konsentratlarının emalı üçün əsas sənaye mərkəzlərindən xeyli məsafədə, kifayət qədər inkişaf etməmiş infrastrukturu ilə ölkənin şərq bölgələrində yerləşir. Bununla birlikdə, ölkədə, Kareliya, Murmansk, Sverdlovsk, Chelyabinsk bölgələrində və xüsusilə Uzaq Şərqdə əhəmiyyətli proqnoza və şərti iqtisadi qaynaqlara malik müxtəlif növ molibden filizi obyektləri hələ də kifayət qədər öyrənilməmişdir.
Mis
370px|thumb|Xalkopirit Qərb mənbələrinə görə, Rusiya Federasiyasında təsdiqlənmiş mis ehtiyatları 20 milyon tondur, cəmi — 30 milyon ton, tədqiq edilmiş ehtiyatların əhəmiyyətli hissəsi müasir inkişaf üçün yararsızdır. Eyni zamanda, mis misindəki Rusiya xammalı xarici məhsullardan keyfiyyətcə aşağı deyil. Rusiya Federasiyasındakı mis filizlərinin əsas ehtiyatları sulfid mis-nikel (istehsalın 65–70% -i), mis-pirit (istehsalın 30–35% -i) yataqlarında və mis qumdaşı daşlarının yataqlarında cəmləşmişdir. Aşağı mezozoy merdivenləri ilə əlaqəli sulfid mis-nikel filizlərinin böyük yataqları Norilsk filiz bölgəsində (Norilskoye-1, Talnaxskoye, Oktyabrskoye və s.) Yerləşir. Bu cür filizlərin yataqları Kola yarımadasında da bilinir, burada əvvəlcədən yaş dövrü (Jdanovskoye, Kauli, Allarechenskoye, Nittis-Kumujya-Luga və s.) İntrüsiyonlarla əlaqələndirilir. Mis-pirit filizlərinin yataqları Uralsda, onun şərq yamacında (Krasnouralskaya, Kirovogradskaya, Karabashskaya yataqları qrupları, Degtyarskoye, Uchalinskoye, Sibayskoye, Gayskoye, Aralchinskoye və s.) Geniş yayılmışdır. Filizlərdəki mis miqdarı yüzdə 20% arasında dəyişir. Şimali Qafqazın pirit yataqları Orta Paleozoy çökmə-vulkanogen birləşmələrdə (Urupskoye, Xudeskoye və s.) Meydana gəlir. Mis qumdaşları kimi çöküntü yataqları metamorfozlaşdırılmış terrigenous qayaların qalınlığında meydana gəlir. Proterozoy (Çita bölgəsindəki Udokan) Filizlərdə mis miqdarı 0,2–4% -dir. Əhəmiyyətli mis ehtiyatları mürəkkəb polimetalik yataqlarda cəmləşmişdir.
Nikel və kobalt
Nikel ehtiyatlarına görə Rusiya Federasiyası dünyada birinci yerdədir (33%). Rusiyada 6,6 min min ton sübut edilmiş nikel ehtiyatı var, dünya payı 13,2%, ümumi ehtiyatı 7,300 min ton Nikel və kobalt filizlərinin əsas mənbəyi Krasnoyarsk diyarının Norilsk filiz bölgəsində və Kola yarımadasında yerləşən çəmən yataqlardır. . Bunlar əsasən mezozoy çağının intruziv gabbro-dolerit birləşmələrində mövcuddur. Filiz gövdələri, qalınlığı 50 m-ə qədər və uzunluğu bir neçə kilometrə çatan təbəqə, lentikulyar və ya damar formalarına malikdir. Bu yataqların sulfid filizləri mürəkkəbdir: tərkibində mis, kobalt, nikel, platin var. Silikat nikel-kobalt filizlərinin ekzogen yataqları Uralsda (Serovskoye, Cheremshanskoye, Sinarskoye, Lipovskoye, Buruktalskoye və başqaları) məlumdur. Tuvada arsen-nikel-kobalt filizlərinin kompleks Hovu-Aksinskoye yatağı tədqiq edilmişdir. Ümumilikdə Rusiyada nikel ehtiyatlarının 85% -i sulfid mis-nikel yataqları ilə əlaqələndirilir. (Norilsk, Peçenqa) və 15% — silikat (Ural) ilə.
Qalay
Sübut olunmuş qalay ehtiyatları baxımından Rusiya Federasiyası dünyada lider yerlərdən birini tutur. Kalay ehtiyatları baxımından Rusiya dünya ölkələri arasında altıncı yeri tutur (Braziliya, Çin, İndoneziya, Malayziya və Taylanddan sonra) — dünya ehtiyatlarının 7,6% (3,6 milyon ton). Mezozoy dövründəki damar və dəmir filizlərinin ilkin yataqları (kəşf edilmiş metal ehtiyatlarının 86% -dən çoxu) Rusiyada qalay mineral və xammal bazasının əsasını təşkil edir, yerüstü yataq ehtiyatları 14% -dən azdır. Bütün Rusiya tədqiq edilmiş yataqlarının ehtiyatlarının təxminən 95% -i Uzaq Şərq bölgəsində, o cümlədən Yakutiyada 41%, Xabarovsk ərazisi və Maqadan bölgəsində hər biri 20%, Primorsky ərazisi 13% -də cəmləşmişdir. Əsas sənaye əhəmiyyəti Yakutiyada yerləşən kassiterit-silikat (turmalin və xlorit) geoloji-sənaye tipli yerli yataqlardır. Beləliklə, əsas yataqlar Sakit okean filizi kəməri və Şərqdəki mezozoy aktivləşmə zonaları ilə əlaqələndirilir. Transbaikaliya. Depozitlər DOS-da təqdim olunur. kassiterit-sulfid və kassiterit-kvars filizləri. Ən böyük yataqlar. Kalay Yakutiyada (Deputatskoye, E.-Xayskoye, Alis-Xayskoye, Ilin-Taskaya, Burgochanskoye, Kesterskoye), Çukotkada (İultinskoye, Valkumeyskoye, Pirkakayskoye qalay filizi qrupu), Khabarovske Tere, Perevalnoy, Perevalnoy, Perevalnoy, Perevalnoy, Perevalnoy, Perevalnoy, Perevalnoy, Komsomolskoye filiz rayonu), Primorsky ərazisindəki (Xrustalnoye, Verxnyaya, Arsenyevskoye, Levitskoye, Dubrovskoye), Transbaikaliyada (Khapcheranginskoye, Sherlovogorskoye, Etikinskoye və s.), Kareliyada (Ketel'naya). Yakutiya və Maqadan bölgəsində qalay yataqları var. Rus filizlərində metalın miqdarı azdır — əsasən 0.4–0.6%, Braziliya, Boliviya, Çin filizlərində isə 1–1.5%.
Polimetallar
Rusiyada ümumi sink ehtiyatları 17,2 milyon ton (1999) ilə təsdiqlənmiş 22,7 milyon ton təşkil edir. Ehtiyatların təxminən 82% -i Şərqi Sibir və Ural bölgələrinin, digər 18% -i isə Qərbi Sibir, Uzaq Şərq və Şimali Qafqaz bölgələrindədir. Rusiyadakı ən böyük sink yataqları: Kholodninskoye, Ozernoye, Korbalikhinskoye, Gayskoye, Uzelginskoye, Uchalinskoye və Nikolaevskoye.