cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Müqəddəs Nikolay kilsəsi (Tallin)
Kilsənin sənət əsərləri
Muzeydə saxlanan əsərlər arasında ən məşhuru, Lübek sənətkarı Bernt Notkenin "Ölümlə rəqqs" əsəridir ki, bu əsərdə rəssam həyatın faniliyini təsvir etmişdir, skelet fiqurların iştirakı ilə qurulmuş bu səhnə orta əsrlər incəsənətinin məşhur mövzularından biri idi. Yalnız (XV əsrin sonunda hazırlanmış) orijinal 30 metr genişliyindəki rəsm əsərinin ilkin parçası hal-hazırda müqəddəs Nikolay kilsəsində mühafizə edilib saxlanılır və ziyarətçilərə nümayiş olunur.
Muzeyin kolleksiyasında son qotika və erkən intibah dövrünə aid bir sıra görkmli sənət əsərləri var. Müqəddəs Nikolay kilsəsinin keçmiş Ali altarı 1478-1481-ci illər arasında Lübekli ustad rəssam Hermen Rodenin emalatxanasında hazırlanmışdır. Həmin bu altarı, onun cütqanadlı xarici flanqlarında yerləşən şəkillərdə müqəddəs Nikolayın həyatı təsvir olunur, mərkəzi və açılan qanad hissələrində isə "Müqəddəslər qalereyası" adlanan və 30-dan artıq taxtadan hazırlanmış heykəllər bəzəyir. Kilsədə müqəddəs Lüsi əfsanəsinin Ustadı tərəfindən 1500-ci ildə hazırlanmış Məryəm ana altarı, Yan Bormanın Brüsseldə yerləşən emalatxanasında 1490-cı ildə hazırlanmış müqəddəs Kin altarı və ya qüdrətli Qarabaşlılar qardaşlığının sifarişi ilə Brüggeli master Adrian İsenbrandtın XVI əsrin əvvəlində hazırladığı Məsihin sevdası adlı eyni dövrə aid daha neçə altarın adını qeyd etmək olar. Kilsənin interyerini həmçinin Lixtenşteyn qəsr ustasının "Məsihin məbəddə peyda olunması" əsəri (1430–1440) və Henninq fon der Haydenin bir neçə taxta üzərində oyma nümunələri (müqəddəs Nikolay, Məryəm və İohann Yevangelistin təsvirləri) bəzəyir.
Digər sənət əsərləinə nümunə olaraq Tobias Heintzenin "Müqəddəs Kristofer" heykəli, Bogislav Rosen şapelinin 350 yaşlı(1624), Frans Hoppenstett tərəfindən toxunmuş dekorativ pərdəsi , Arent Passer tərəfindən yazılmış Antoni van der Buşun qəbirüstü kitabəsini göstərmək olar.
Nefin ətrafında XVII əsrin Berndt Reinhold von Delvig və Hermann Nierot kimi ən yaxşı tam silahli fiqurları dayanır. Muzeydə həmçinin, xüsusi gümüş otaq vardır ki, bu otaqda sənətkar gildiyaları, kəndlilər və Qarabaşlar qardaşlığına məxsus gümüş əşyalar saxlanılır thumb|800px|center|Berndt Notkenin "Ölümlə rəqs" əsəri.
Şarl Ejen Kroy
thumb|right|Feldmarşal de Kroyun mumiyası şüşə tabutda.
Kilsənin yanındakı kapella binası Narva döyüşündə İsveç Kralı XII Karl tərəfindən əsir düşən Rusiya ordusunun komandiri Hersoq Şarl Ejen de Kroyun mumifikasiyası üçün istifadə edilmişdir. Şarl Ejen 1702-ci ildə vəfat edir və heç kimin torpağa basdırma mərasimi üçün ödəmək istəməməsi səbəbiylə, onun cənazəsi basdırılmamış qalır. Kapellada olan unikal mikroiqlim şəraiti cəsədin cürümə prosesini dayandırır və o mumifikasiya olunur. Şarl Ejenin cəsədi 1897-ci ilə qədər kapellada qaldıqdan sonra, hakimiyyət nəhayət onun basdırılması qərarını verir.
Axilu
Axilu - İrəvan quberniyasının Şərur Dərələyəz qəzasında kənd adı. XIX əsrin əvvəllərində əhalisi qovulmuş və ermənilər yerləşdirilmişdir. 1978-ci ildə kənd ermənicə Berkarat adlandırılmışdır. Ehtimal ki, gətirilmə addır. Ərəb mənbələrində Dəclə çayı sahilində Axul şəhərinin adı çəkilir. Onu Suriyada (Şamda) yaşamış Şamlı türk tayfası gətirmişdir. XIX əsrdə Qars əyalətinin Kaqızman dairəsindəki Axullu kəndinin adı ilə [133, 24] mənşəcə eynidir.
Enes Ünal
Enes Ünal (d. 10 may 1997; Bursa, Türkiyə) — hücumçu mövqeyində çıxış edən Türkiyəli futbolçu. 2017-ci ildən etibarən İspaniya La Liqasında mübarizə aparan "Vilyarrel" FK-da çıxış edir. Debüt oyununa 16 yaş 107 gün olan zaman, Bursasporun heyətində çıxan Enes Ünal, həmdə 2015-ci ildən etibarən Türkiyə yığmasının formasını geyinir.
SSRİ xalq rəssamlarının siyahısı
SSRİ xalq rəssamlarının siyahısı — Ümumittifaq səviyyəsində xalq rəssamı adını qazanmış rəssamlardır. Azərbaycanlı SSRİ Xalq rəssamları: Üç nəfər yeganə azərbaycanlı rəssam var ki, onlar SSRİ Xalq rəssamı adını qazanıblar. Mikayıl Abdullayev (1963), Tahir Salahov (1973), Toğrul Nərimanbəyov (1989).
Enes Ünal
Həyatı
Enes Ünal 10 may 1997-ci ildə Türkiyənin Bursa ilinin Osmanqazi ilçəsində anadan olub. Onun atası Mesut Ünal, "Bursaspor"un sabiq futbolçusudur.
Tvente (2016-2017)
2016-cı il 23 iyulda "Mançester Siti" komandası Enes Ünalı, Hollandiya Erediviziyasında çıxış edən "Tvente" komandasına icarəyə verdi. O, "Tvente" komandasının heyətində birinci qollarını, 2016-cı il 21 avqustda "Qroninqen" komandasına qarşı baş tutan oyunda vurdu. "Tvente" komandasının 4:3 hesablı qələbə qazandığı oyunda Enes Ünal, 23, 26 və 39-cu dəqiqələrdə qol vurdu.
Ümumi olaraq isə Enes Ünal, mövsüm ərzində "Tvente" komandasının heyətində 33 oyuna çıxdı və 19 qol vurdu. O, "Tvente" komandası ilə birgə, Hollandiya Erediviziyasını 7-ci pillədə başa vurdu.
Vilyarreal (2017-)
Enes Ünal, 2017-ci il 13 mayda 14 000 000 avro qarşılığında "Mançester Siti" komandasından, İspaniya La Liqasında mübarizə aparan "Vilyarreal" komandasına transfer olundu. Müqaviləyə əsasən, "Mançester Siti" komandası 20 000 000 avro qarşılığında Enes Ünalı, yenidən heyətinə cəlb edə bilər.
Nəmrud dağı
Nəmrud dağı — Türkiyənin cənub-şərqində dağ; Tavr dağları silsiləsində, Adıyaman ilində yerləşir. Dəniz səviyyəsindən 2150 metr yüksəklikdə yerləşir.
Tarix
E.ə. 62-ci ildə Kommagena çarı, Yervəndilər sülaləsindən olan I Antiox Nəmrud dağının yüksəkliyində məzar türbəsi inşa etdirmişdi. Kurqanın mərkəzində Antioxun qəbri yerləşir. 1882–1883-cü illərdə Otto Puxşteyn və Karl Human tərəfindən burada tədqiqat işləri aparılmışdır. 1987-ci ildə dağın ətrafındakı arxeoloji abidələr YUNESKO-nun Ümumdünya irsi obyektlərnin siyahısına daxil edilmişdi.
Boyaq dazı
(Hypericum androsaemum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hündürlüyü 40-100 sm, gövdəsi qəhvəyitəhər, adətən düzduran və az budaqlanmış yarımkoldur.
Yarpaq
Yarpaqları oturaqdır, çılpaqdır, uzunsov və enli yumurtavari, uzunluğu 4-10 sm, eni 2-6 sm olub, kütdür, oyuqlu və ya qısa itiucludur, qaidə hissəsi dəyirmidir, alt tərəfdən tünd-göydür.
Çiçək
Çiçəkləri uzunluğu 2-6 sm olan, qalxanşəkilli və ya çətirşəkilli çiçək qrupunda toplanmışdır, yuxarı yarpaqların yaxınlaşmasından əmələ gəlmiş qını vardır. Ləçəkləri uzunsov-yumurtaşəkilli olub, kütdür.
Meyvə
Qutucuq giləmeyvəşəkillidir, demək olar ki, qara rəngdədir, kasacığa bərabərdir, açılan deyil, tez töküləndir. Toxumlarının uzunluğu 1 mm-dir, qısa silindrşəkilli və ya ovaldır, tor kimi deşiklidir, buruncuğu vardır.
Çiçəkləməsi
May
Meyvə verməsi
İyun-İyul (Avqust)
Azərbaycanda yayılması
BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, Lənkəran dağlıq. Aşağı və orta dağ qurşağında.
Yaşayış mühiti
Meşələrdə və rütubətli kolluqlarda rast gəlinir.
Botaniki təsviri:
Hündürlüyü 30-100 sm olan, çılpaq, budaqlı yarımkoldur. Qabığı qonur rənglidir. Yarpaqları oturaq, yumurtavari və ya uzunsov-yumurtavari, uzunluğu 3,5-11 sm, eni 1-6 (bəzən 8 sm-ə qədər), dərili, ucu bizdir. Bünövrəsində yarpaqları daha yumru, yarpağın alt hissəsi göyümtül rənglidir. Çiçəkləri azsaylıdır (çiçək qrupunda 3-8 ədəd). Çiçək qrupu qısa, çətirvari və ya qalxanvaridir. Çiçəyin uzunluğu 2-3 sm, eni 2,5-6 sm-dir. Kasayarpaqları qeyri-bərabər, küt, yumurtavari, uzunluğu 8-9 mm və eni 5-7 mm-dir. Kənarları bütöv, vəzicikli nöqtələri yoxdur. Ləçəkləri uzunsov – yumurtavari və ya uzunsov-ellipsvari formalı, uzunluğu 1-1,3 sm və eni 0,8 sm, küt, ölçülərinə görə bir az kasacıqdan böyükdür. Erkəkcikləri çoxsaylı, 5 dəstəyə birləşir. Yumurtalığı yumru və ya yumru-oval formalı, uzunluğu 6 mm və eni 3-5 mm, rəngi tünd göy və ya qaradır. Sütuncuqları 3, qısa, uzunluğu 2 mm-dir. Qutucuğu giləmeyvə formalı, tez tökülən, çatlamayan, tünd göy və ya qara rəngli, uzunluğu və eni 5-8 mm-dir. Toxumları xırda, uzunluğu 1 mm, oval və ya uzunsov-oval formalı, tünd qonur və ya qonur rənglidir. Meyvələri şarşəkilli, diametri 5-8 mm-ə çatır. Çiçəkləməsi iyundan iyuladək davam edir.
Ekologiyası:
Günəşli və kölgəli yerdə bitir.
Azərbaycanda yayılması:
Böyük Qafqazda aşağı dağ qurşaqlarında təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi:
Yaşıllaşdırmada yamaclarda, təpələrdə, bağ yollarının yaxınlığında, ağac və kol qruplarının ətrafında əkilir. Bəzi sortları canlı hasarlarda və ya çiçək ləklərində digər çoxillik ot bitkiləri ilə birlikdə istifadə edilir.
İstinadlar
Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov
Qızılqarın kəpənək
Qızılqarın kəpənək — buğumayaqlılar tipinin kəpənəklər dəstəsinin baramasarıyanlar fəsiləsinə aid olan növ.
Xarici quruluşu
thumb|left|150px Qanadları açılmış halda 32–40 mm böyüklükdə olur. Bu kəpənək əsasən ağ rənglidir. Bəzi hallarda ön qanadları üzərində olduqca kiçik miqyaslı qara nöqtələrə də təsadüf olunur. Dişi fərdlərin qarıncıq nahiyəsində qızılı rəngdə topa halında tükcüklər vardır. Kəpənəyin adı da buradan götürülmüşdür. Bığcıqları lələkvaridir. Yumurtası girdə, sarımtıl-ağ rənglidir. Yumurta yarpağın üzərinə qoyularkən, kəpənək yarpaq səthini qarıncığı nahiyyəsindəki tükcüklərlə örtür. Tırtılı qonur-qara və yaxud bozumtul-qəhvəyi rəngdə olmaqla 25–40 mm uzunluqda olur. Hər bir buğumu üzərində iki qırmızı ziyilcik vardır. Həmin ziyilcik üzərində topa halında tükcüklər var. Tırtılların yan tərəfindən qırıq xətlərdən ibarət ağ zolaq, beli üzərindən isə iki qırmızı-qonur zolaq uzanır. 9-10-cu buğmların hər birində başqa ziyilciklərdən fərqlənən bir cüt açıq-qırmızı rəngli ziyilcik vardır.
Həyat tərzi
thumb|left|150px Qızılqarın kəpənək ikinci və üçüncü yaşda tırtıl mərhələsində qışlayır. Qışlama tırtılın ifraz etdiyi hörümçək sapı vasitəsilə birləşmiş bir neçə yarpağın (5-7 ədəd və daha çox) daxilində, daha doğrusu, tırtılın düzəltdiyi “qış yuvası”-nda gedir. Bu yarpaq komaları (qış yuvaları) sap vasitəsilə budaqlara möhkəm birləşdirilir. Hər bir yuvada 200-300-ə qədər tırtıl ola bilir. Erkən yazda, havaların qızması ilə əlaqədar olaraq tırtıllar qış yuvalarından çıxıb, ətraf budaqlara daraşır və yenicə şişməyə başlamış tumurcuqlarla qidalanırlar. İlk günlər onlar yuvalardan yalnız gündüzlər çıxır və axşamlar yenidən yuvaya qayıdırlar. Havalar qızdıqdan sonra isə tırtıllar yuvaları tərk edirlər. Tumurcuqlarla qidalanan tırtıllar yarpaqlar əmələ gəldikdən sonra onlara keçir və yarpaqların ətli hissəsini yeyirlər. Yeyilmiş yarpaqlarda əksər hallarda yalnız mərkəzi damar qalır. Tırtılın qidalanması təxminən 6-7 həftə çəkir. 4-5 dəfə qabıq dəyişərək 5-6 yaş dövrü keçirir. Bundan sonra onun inkişafı bitir və hazırladığı barama içərisində yarpaqlar arasında puplaşır. Puplaşma 20-22oC temperaturda iyun ayının birinci yarısında başlanır və 30-35 gün davam edir. Pupun inkişafı 14-16 gün çəkir. İyul ayının əvvəlində puplardan kəpənəklər uçmağa başlayır. Uçuş avqustun ortalarına qədər davam edir. Kəpənəklərin uçuşu 28-30 gün çəkir. Kütləvi uçuş isə 18-27 iyulda baş verir. Kəpənəklər əsasən gecələr uçur, onlar əlavə olaraq qidalanmır, uçuşdan 3-5 gün sonra cütləşib, yumurta qoyurlar. Yumurta yarpaqların alt tərəfinə topa halında qoyulur, üzəri qızılı rəngdə tükcüklərlə örtülür. Hər bir topada 300-ə qədər yumurta ola bilir. Yumurtanın inkişafı 15-20 günə başa çatır. Sonra onlardan kiçik yaşlı tlrtıllar çıxmağa başlayırlar. Bu tırtıllar 22-26 gün ərzində yarpaqlarla qidalanırlar. Onlar yalnız yarpaq ayalarını xaricdən gəmirir, beləliklə yarpaqları skletləşdirirlər. İnkişaf etmiş tırtıl 5-6-cı yaşa çatır. Tırtıl bir yarpağı digərinin üzərinə çəkib, onları torla birləşdirir, “qış yuvası” düzəldir və onların içərisində də qışlayır. İldə bir nəsil verir. Qızılqarın kəpənək dekorativ meşə və meyvə ağaclarının əksəriyyətinə zərər verir. Onun tırtıl mərhələsi meşə ağaclarına 25-30%, meyvə ağaclarına 18-23%, introduksiya olunmuş bəzək bitkilərinə isə 5-10% zərər yetirir. Zədələnmiş ağaclar nəinki cari ildə, sonrakı ildə də öz keyfiyyətinin xeyli hissəsini itirir. Kütləvi halda çoxaldıqda isə bəzək bitkilərinə 50-60% zərər vurur.
Yayılması
Keçmiş SSRİ-nin Orta və Cənubi Avropa hissəsi, Qafqaz, Moldova, Orta Asiya, Gürcüstan, Azərbaycan, Şərqi Avropa, Kiçik Asiya. Azərbaycanda Abşeron yarımadasında yayılıb.
Rotator manjeti
Rotator manjeti — çiyini əhatə edən 4 əzələ və onların vətərindən ibarət olub, onu stabil saxlayan əzələ qrupudur. Ümumilikdə, çiyini əhatə edən, yəni bazu sümüyünü kürək sümüyünə bilrəşdirən 7 əzələdən 4-ü rotator manjetinin payına düşür.
Funksiyası
Rotator manjeti çiyinin hərəkətində və oynağın stabilliyində böyük rol sahibidir. Bu əzələlər kürək sümüyündən başlanıb, bazu sümüyün proksimal hissəsinə birləşərək çiyin oynağında manjet əmələ gətirir. Onlar bazu sümüyünün başlığını (oynağı) kürək sümüyündə (oynaq çuxurunda) saxlayır. Qolun abduksiyası zamanı rotator manjeti çiyin oynağını compresləşdirir ki, bu da deltayabənzər əzələnin qolun daha da uzağa hərəkətini təmin etməyə imkan verir. Yəni ilk 10-15 dərəcə abduksiyanı rotator manjeti həyata keçirdir, 30 dərəcədən sonra isə deltayabənzər əzələnin effektivliyi daha da artır.
Viryö-le-Peti
Viryö-le-Peti  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01453.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 309 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 201 nəfər arasında (15-64 yaş) 122 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 79 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstərici - 60,7%, 1999-cu ildə bu 62.2%). Fəal olan 122 sakindən 118 nəfəri (64 kişi və 54 qadın), 4 nəfəri işsizdir (1 kişi və 3 qadın). Aktiv olmayan 15 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 18 nəfər təqaüdçü, 46 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Fəxri Xiyaban
I Fəxri Xiyaban — Bakı şəhərində Azərbaycan xalqına xidmətdə xüsusi fədakarlıq göstərmiş insanların bir qisminin dəfn olunduğu kütləvi məzarlıq. Fəxri Xiyaban Azərbaycan SSRİ Nazirlər Sovetinin 27 avqust 1948-ci il sərəncamı ilə yaradılıb. Hazırda Bakıda I və II fəxri xiyabanlar mövcuddur.
Tarixi
Birinci Fəxri Xiyabanın salınması Mir Cəfər Bağırovun adı ilə bağlıdır. 1948-ci il avqustun 27-də M.C.Bağırovun tapşırığı ilə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti aşağıdakı qərarı qəbul etmişdir:
Nazirlər Sovetinin sərəncamına əsasən 1948-49-cu illərdə Çəmbərəkənd və şəhər qəbiristanlığında dəfn olunmuş bir neçə mərhumun nəşi Fəxri Xiyabanda yenidən torpağa tapşırılmışdır. 1948-ci ildə Fəxri Xiyabanın ilk sakinləri arasında Cəlil Məmmədquluzadə, Əbdürrəhimbəy Haqverdiyev, Həsən bəy Zərdabi, Nəcəf bəy Vəzirov, Hüseyn Ərəblinski, Süleyman Sani Axundov, Cabbar Qaryağdı, Rüstəm Mustafayev, Əzim Əzimzadə, Hüseynqulu Sarabski. Mir Cəfər Bağırovun vaxtında ilk dəfə birbaşa çiyinlərdə Fəxri Xiyabana gətirilən 1948-ci il noyabrın 23-də Üzeyir Hacıbəyov olmuşdur. Azərbaycan SSR hökumətinin 1948-ci il 27 avqust tarixli sərəncamında göstərildiyi kimi, Fəxri xiyabının salınması xərcləri neft hasilatından əldə olunmuş gəlir hesabına, başqa sözlə, Neft Fondu hesabına həyata keçirilmişdi.
Hazırda Bakıda Birinci, İkinci və Üçüncü Fəxri Xiyaban mövcuddur.
İkinci Fəxri Xiyaban
İkinci Fəxri Xiyaban "Yasamal Dağüstü - 1" qəbiristanlıq kompleksinə daxildir və Badamdar yaxınlığında yerləşir.
Çili coğrafiyası
Çili - Cənubi Amerikanın Sakit okean sahili, nazik zolaq boyu tutduğu ərazi. Ərazi Atakama (17 °C.e.) səhrasından Froyord (54 °C.e) burnuna qədər uzanır. Çili dünyada şimaldan cənuba doğru ən çox uzanan ölkə hesab olunur. Ölkənin cənubunda Argentina ilə ortaqlı Odlu Torpaq adaları var. Çilyə həmçinin Sakit okeanda olan — Xuan-Fernandes, Desventuradas, Pasxa və Sala-i Qomes adaları aiddir. Bundan başqa Çili Antarktika ərazisinə belə iddialıdır. Çili Atalantik-Sakit okean keçidi olan Magellan boğazı, Biql və Dreyk boğazına nəzarət edir. Atakama səhrası —dünyanın ən quru ərazisi. Oxos-del-Salado kraterində dünyanın ən hündür gölü yerləşib. (hündürlük 6 390 м)
Geoloji quruluşu və faydalı qazıntıları
Çilinin bütün ərazisi And (Kordilyer) geosinklinal qırışıqlıq qurşağı hüdudlarında yerləşir. Qırışıqlığın bünövrəsini Paleozoy və Kembriyəqədər yaşlı metamorfik süxurlar təşkil edir. Çökmə örtüyü Yura -Təbaşirin çökmə qatlarından (şərqdə), andezitlərdən (qərbdə), həmçinin Təbaşir-Paleogenin vulkanitlərindən ibarətdir. Təbaşir-Paleogen yaşlı qranitoidlər geniş yayılmışdır. Ölkənin cənub hissəsi (Pataqoniya And dağları) üçün Üst Yura və Alt Təbaşirin spilit-diabaz və fliş qatları və Üst Təbaşir-Paleogenin molassları səciyyəvidir; bu hissə Mərkəzi And dağlarından daha mürəkkəb quruluşu ilə fərqlənir.
Çili mis və şora ehtiyatına görə dünyada ilk yerlərdən birini tutur. İri kükürd, dəmir filizi, manqan, qurğuşun, sink, daş kömür, neft, qaz yataqları var. Nəhəng mis-porfir yataqları (Çukikamata, El-Salvador, El- Tenyente və s.) Təbaşir-Paleogenin vulkanplutonik kompleksi ilə əlaqədardır. Mis filizlərinin emalı zamanı mislə yanaşı xeyli miqdarda molibden, gümüş, qızıl və nadir elementlərdə alınır. Şora yataqları (Tokopilya, Pedro-de-Valdiviya, Mariya-Elena, İkike, Taltal və s.) duz, gips, boratlarla birlikdə Uzununa dərə qrabeninin qurumuş göllərindədir. Vulkan mənşəli kükürd yataqları (El-Takora, Konkola və s.) Çilinin Boliviya və Argentina ilə sərhədində yerləşir. Skarn tipli dəmir filizi yataqları, əsasən, Sahil Kordilyer dağlarındadır (El-Romeral, El- Alqarrobo, El-Karmen, El-Tofo və s.); ən böyük yataq (El-Lako) Dördüncü dövrün eyniadlı vulkanı ilə əlaqədardır.
Ölkədə manqan filizlərinin ehtiyatı çox azdır; sənaye əhəmiyyətli çökmə yataqları (Lambert, Korral-Kemado və s.) Sahil Kordilyer dağlarındadır. Qurğuşun və sinkin Sahil Kordilyer dağlarının şimalında hidrotermal damar tipli kiçik yataqları (Karakoles, Las-Kanyas və s.) var. Pataqoniya And dağlarında kəşf olunmuş El-Toko kolçedan-polimetal yatağının filizlərində gümüş və misdə iştirak edir. Sənaye əhəmiyyətli kömürlü çöküntülər ölkənin qərb və cənub hissələrində yayılmışdır. Kömürün əsas yataqları Magellan boğazı rayonundadır; Paleogen çöküntüləri ilə əlaqədardır. Neft və qaz ehtiyatları cüzidir; əsasən, Kaynozoy molassları ilə dolmuş Magellan ön çökəyində (Odlu Torpaq a.) toplanmışdır.
Relyefi
left|thumb| [[Oxos-del-Salado vulkanı|Oxosdel-Salado ]]
Çili dağlıq ölkədir. Relyefində uzununa 3 qurşaq (şərqdə Baş And Kordilyer, qərbdə And dağrının Sahil Kordilyer silsilələri və bunların arasında Uzununa dərə) mövcuddur. Sahil Kordilyer silsiləsi (hündürlüyü 3200 m-ədək), demək olar ki, bütün uzunluq boyu düz xətli abrazion buxta sahilinə enərək, 41°30′ cənub enliyindən cənubda Cənubi Çilinin Çiloe və digər adalarına keçir. Tamaruqal və Atakama səhralarından ibarət olan Uzununa dərə (hündürlük 2600 m-ədək) Ankud körfəzinədək tədricən enərək boğazlar sistemini yaradır. Baş And Kordilyer silsiləsi, əsasən, Çili ilə Argentinanın sərhədi boyu keçir; Çili ərazisində ən hündür zirvəsi (6880 m) Oxosdel-Salado dağıdır; 35 °C.e.-dək əksər zirvələrin hündürlüyü 6000 m-dən yuxarıdır və çoxu sönmüş və fəaliyyətdə olan (Qualya -tiri, San-Pedro, Lyulyaylyako, Tupunqato, Maypo və s.) vulkan konusudur. Cənuba doğru And dağları alçalır (San-Valentin d., 4058 m), vulkan zirvələrinə daha çox qərb ətəklərində, əsasən, 37° və 43 °C.e.-ləri arasında rast gəlinir. Buzlaqlar çoxalır. Cənubi Çilinin sahilləri girintili-çıxıntılıdır. Ölkənin bütün ərazisi seysmik zonada yerləşir; tez-tez zəlzələlər olur
İqlimi
Çilinin ərazisi şimaldan cənuba doğru müxtəlif iqlim qurşaqlarında yerləşir. Şimali Çili (28 °C.e.-dək) tropik səhra iqliminə malikdir. Orta aylıq temperatur 12–16-dan 18– 22 °C-yədək, illik yağıntı And dağlarının yamaclarında 100 mm-ədəkdir; Uzununa dərəyə illərlə yağıntı düşmür (Atakama səhrası). Sahil rayonları dumanlı və çiskinlidir. Mərkəzi Çilidə (42 °C.e.-dək) Aralıq dənizi tipli subtropik iqlim qurşağında yerləşir. Orta aylıq temperatur 8-dən 22 °C-yədək, illik yağıntı 2000–2500 mm-ədəkdir. Cənubi Çilidədə okean tipli rütubətli mülayim iqlim hakimdir. Orta aylıq temperatur 3-dən 18 °C- yədək, illik yağıntı 2500–3000 mm-dən dağların külək tutan yamaclarında 6000– 7000 mm-dir.
Daxili suları
Çilinin çayları qısa, gursuludur; Sakit okean hövzəsinə aiddir. Ən böyük çayları Bio-Bio, Kopyapo və Loadır. Çoxlu, əsasən, buzlaq mənşəli göl (Ranko, Lyankiue, Buenos-Ayres, San-Martin və s.) var. Ölkənin şimalında, dağarası çökəkliklərdə iri şoranlıqlara rast gəlinir. Şimaldan cənuba doğru yağıntının miqdarının artması ilə əlaqədar qar xətti 6000 m-dən 500 m-ədək enir; 46°30′ c.e.-dən aşağılarda buzlaqlar okean səviyyəsinədək düşür.
Torpaq, bitki örtüyü və heyvanat aləmi
left|thumb|Valdaviya meşələri. Mülayim qurşaq Şimali Çilidə torpaq-bitki örtüyü, demək olar ki, inkişaf etməmişdir. Sahil zolağında lomas səhra formasiyası səciyyəvidir. Orta Çilinin şimalında yarımsəhralar yerləşir; mərkəzi hissədə boz-qəhvəyi və qəhvəyi torpaqlarda kserofil kol cəngəllikləri (mattorales, espinales), And dağlarının orta yamaclarındakı sahələrdə yuxarı getdikcə dağ çölləri ilə əvəz olunan cənub fıstığı meşələri vardır. Uzununa dərədə təbii bitkilik qalmamışdır, burada bərkimiş qaratorpaq (vertisollar) arealları səciyyəvidir. Orta Çilinin cənubunda qonur-meşə, vulkanik (ando sollar, trumao) və bataqlaşmış torpaqlarda rütubətli sıx həmişəyaşıl meşələr (hemigileya), And dağlarında fıstıq, iynəyarpaqlı meşələr və Alp çəmənlikləri yerləşir. 46 °C.e.-dən cənuba subantarktika qarışıq meşələri yayılmışdır; şərq düzənliklərində qaratorpağa bənzər və şabalıdı torpaqları olan çöllər, ucqar cənubda bataqlaşmış çəmənlər və torfluqlar vardır. Şimali Çilidədə aquaraçay tülküsü, puma, sürünənlər, Cənubi Çilidə pudu maralı və uemul, skuns,samur, bataqlıq qunduzu, Magellan tülküsü kulpeo və s. yaşayır; quş çoxdur. Pataqoniyada quanako laması, gəmiricilər, dəvə -quşu və s. vardır. Mühafizə olunan ərazilər Vilyarrika, Los-Pa -raquas, Peres-Rosales, Pueue, Xuan-Fernandes milli parkları və Nauel -buta qoruğudur.
Rua
Ruğa (, ?-434) — Avropa Hun İmperiyasının hökmdarı. Attilanın əmisi.
Həyatı
412-422 illəri arasında Avropa Hun dövləti ilə əlaqədar çox bir məlumata rast gəlinməməkdədir. Hökmdar soyundan gələn Rua 422-ci ildə taxtı ələ keçərərək, ölkəni qardaşları Muncuk, Oktar və Aybars ilə birlikdə idarə etdi. Muncukun erkən ölümü üzərinə Aybars ölkənin şərq qanadının rəhbərliyinə, Oktar isə qərb qanadının rəhbərliyinə gətirildi.
Rua, Uldızın təyin etdiyi Hun xarici siyasətini tətbiqə davam etdi. Casusluq fəaliyyətlərini irəli sürərək Bizans üzərinə bir səfər təşkil etdi (422). Bu səfər nəticəsində Bizans ağır bir vergiyə bağlandı. Qərbi Romadakı taxt qarışıqlıqlarından faydalanmaq istəyən Bizans, İtaliyaya hərbi qüvvə göndərdi. Bunun üzərinə Rua, altmış min nəfərlik bir ordunu Qərbi Romanın köməyinə göndərərək Bizans imperatoru Theodosiusı (Teodosyus) döyüşmədən geri çəkilmək məcburiyyətində buraxdı.
Bizans üzərinə edəcəyi yeni bir səfərə hazırlanarkən 434 ilində öldü. Yerinə qardaşı Muncukun oğulu Attila keçdi.
Con Qrişem
Con Qrişem (8 fevral 1955-ci il təvəllüdlü) — Amerika hüquqşünası və yazıçısı. Gollivud. Soderzhanie ilə lentə çox Satanlar (qondarma. "Hüquqi Korku") müəllifi.
Tərcümeyi hal
John Grisham Jonesboro, Arkanzas 8 fevral 1955-ci ildə anadan olmuşdur. O, Mississippi Universiteti (Mississippi Universiteti) bitirmişdir. Universiteti bitirdikdən sonra bir hüquq ofis açmışdır. 1984-cü ildə kiçik nəşrləri 1988-ci ildə nəşr edilmişdir onun yeni "öldürmək üçün bir müddət" üzərində iş başladı.
"Firma" (1991) bir bestseller oldu ikinci roman, film hüquqları $ 600,000 üçün alınmışdır. Üçüncü roman dövriyyəsi, "The qutan" 11 milyon nüsxədə keçib. Artıq 225 milyon nüsxə — yayıncı "AST" Grisham kitab satış (2010) görə.
Achillea lingulata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Alismid
(Alismidae) — sinfinə aid bitki yarımsinfi.
Anna Qrbaç
Anna Qrbaç — xorvatiyalı qadın voleybolçu. Toppaylayıcı mövqeyində oynayır.
Liliid
Liliid —  kladına aid bitki yarımsinfi.
Achillea lycaonica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kommelinid
Kommelinid —  kladına aid bitki yarımsinfi.
Achillea macrocephala
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ayman əl-Zəvahiri
Ayman al-Zəvahiri — Əl-Qaidə islamçı hərbiləşmiş qruplaşmasının 2-ci lideri (2011–2022), həkim-oftalmoloq, islam ilahiyyatçısı və cihad nəzəriyyəçisi, yazıçı.
Həyatı
Əl-Zəvahiri 1951-ci il iyunun 19-da Qahirənin Maadi qəsəbəsində, orta təbəqədən olan həkim və alim ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası Qahirə Universitetinin Tibb İnstitutunda farmakologiya professoru, babası Rəbiə əl-Zəvahiri isə böyük dini elmlər mərkəzi olan Əl-Əzhər Universitetinin baş imamı olmuşdur.
Etel Lilian Voyniç
Etel Lilian Voyniç — İrland yazıçısı.
Həyatı və fəaliyyəti
Etel Lilian Voyniç məşhur ingilis yazıçısı və bəstəkarıdır. 1864-cü ildə İrlandiyadanın Kork şəhərində anadan olmuş bu xanımın əsil-kökü çox məşhurdur. Atası İngiltərənin məşhur riyaziyyatçı və mütəfəkkiri Corc Buldur. Dünyada ən hündür zirvə Etelin dayısı Corc Everestin adı ilə bağlıdır.
İlk dəfə ailə həyatını 1890-cı ildə quran Etelin yoldaşı, ədəbiyyatşünas və bibliofil V.M.Voyniç dünyada məşhur olan "Voyniç əlyazması"nın kəşfi ilə ad qazanıb (bu əlyazmalar Rocer Bekon adlı keşiş tərəfindən XIII əsrdə yazılıb və indiyə kimi hələ heç kəs bu yazıların şifrəsini aça bilməyib). Daha sonra Sidney Reyli adlı şəxslə eşq macərası yaşayır. Sidney "Mahir casus" adı qazanmış məşhur xəfiyyə idi. Onunla birlikdə Etel siyasətə daha çox daxil olur. Onunla birlikdə Etel İtaliyaya səyahətdə olur və burada Cüzeppe Qaribaldi və Cüzeppe Madzini kimi italyan inqilabi şəxsiyyətlərinin həyatından qaynaqlanaraq "Ovod" romanında Artur Berton (Ovod) obrazını yaradır. Qeyd etmək lazımdır ki, qədim yunan filosofu Sokratın da ləqəbi Gadfly (yəni, Ovod) olmuşdur.
Etel Lilian Voyniç 1960-cı il 28 iyulda Nyu-Yorkda vəfat edib. Vəsiyyətinə görə nəşi yandırılaraq külü Nyu-Yorkun mərkəzi parkına səpilib.
Əlvan eliya
Yayılması
Əlvan eliya Talışda yüksək dağlıq hissədə, kiçik Qafqazda isə Gəncə zonası rayonlarında geniş yayılmışdır. Bu növün kütləvi çoxalmasına təsadüf ediməmişdir. Bioloji xüsusiyyətləri şişbaşlı eliyankına oxşardır.
Yevsey Moiseyenko
Yevsey Yevseyeviç Moiseyenko — sovet boyakarı, SSRİ xalq rəssamı (1970), SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü (1973), Lenin mükafatı laureatı (1974), professor
Həyatı
Leninqrad Boyakarlıq, Heykəltəraşlıq və Memarlıq İnstitutunda müəllim, 1963-cü ildən isə professor vəzifəsində çalışmışdır.
Yevsey Moiseyenkonun yaradıcılığında inqilabi romantika, Vətəndaş müharibəsi mövzusu əhəmiyyətli yer tutur.
Dadiani sarayı
Tarixi
XVII-ci əsrdə Gürcüstanda olan italyan missioneri Arkandjelo Lamberti yazırdı ki Knyazın 50-dən çox sarayı var hansıların için Zugdidi sarayı ən gözəlidir: o ən gözəl daşdan tikilib və onun iç otaqları fars üslubunda tasarlanıb.
İndiki var olan saray 1873-1878-ci illərdə inşa edilib knyaqinya Yekaterina Dadiani üçün. Sarayın tasarlanması zamanı mühəndis Edqar Dj. Rays Alupkadakı Voronçov sarayının üslubundan istifadə edib. İkinci saray knyaqinanın oğlu, sonuncu meqrel hakimi üçün 1880-ci ildə inşa edilib, Leonid Vasilyevin layihəsi əsasinda.
Muzey
Muzey David Dadiani tərəfindən köhnə tarixi əşyalar və saray sahiblərinin xəzinsi əsasında 1849-cu ildə yaradılıb. Günümüzdə muzeydə 41.000 eksponat var — gürcü mədəniyyətinin nadir inciləri. Onların arasında — Taqilon dəfinəsi (e.ə. I l minillik), qızıl antik maska, gürcü kraliçası Tamaranın ikonası (12-ci əsr), Konstantinapolun süqutundan sonra gürcustana gələn qədim heykəllər, orta əsrlər avropa döyüş alətləri, və qərbi avropa sənətkarlarının orta əsr sənət əsərləri.
Sarayın ətrafında böyük botanik bağ salınıb. Bu bağı Salomenin anası Yekaterina Aleksandrovna Kavkavadze-Dadiani — Nino Qriboyedovun bacısı, avropadan gətirilmiş bağbanlar tərəfindən saldırıb. Bağın sahəsi 26,4 hektardır.
Aresid
Aresid (Arecidae) — kladına aid bitki yarımsinfi.
Haryumaa
Haryumaa — Estoniyanın vilayətidir. Vilayətin paytaxtı Tallindır. Sahəsi 21.114,94 km², əhalisi 521 313 min nəfərdir. Haryumaa təxmini olaraq tarixi Haryu bölgəsinin ərazisini tutur; Baltik dənizinə və Fin körfəzinə çıxışı vardır.
Əhalisi
Haryumaa bölgəsinin digər rayonlardan fərqi kiçik təbii əhali artımıdır, bu da yaşayışın daha yüksək standartı və səhiyyə sisteminin daha yüksək olmasından irəli gəlir. Bölgə əhalisinin 75% paytaxt Tallində yaşayır. Təbii artım əmsali 0,5 ‰, doğum sayı 11,9 ‰ ölüm sayı isə 11,4 ‰. Estonlar əhalinin 59,2 % (308 min.), ruslar 32,6 % (170 min.), ukraynalılar 3,4 %, beloruslar 1,8 %, digərləri 3,0 % (finlər, almanlar, tatarlar, ermənilər, yəhudilər, çinlilər, moldavanlılar və başqaları).
Şəhərlər və icmalar
500px|thumb|law|Haryumaa bələdiyyəsi Haryumaa 17 icmanı və 6 şəhəri özündə birləşdirir.
Hypericum balfourii
(Hypericum balfourii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Virya
INSEE kodu — 01451.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 6006 nəfər təşkil edirdi.
Achillea macrophylla
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Virya
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 3809 nəfərdən (15-64 yaş) 2848 nəfəri İqtisadi aktiv, 961 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstərici - 74.8%, 1999-cu ildə - 74.2%). 2848 fəal sakindən 2642 nəfəri (1378 kişi və 1264 qadın), 206 nəfəri işsizdir (89 kişi və 117 qadın). Aktiv olmayan 961 nəfər arasında 342 nəfər şagird və ya tələbə, 354 nəfər pensiyaçı, 265 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Palmaçiçəklilər
—  kladına aid bitki sırası.
Java (dəyişən tipləri)
Java proqramlaşdırma dilində, dəyişənlərin tipləri iki yerə bölünür.
1. Primitiv tipli dəyişənlər.
2. Referans tipli dəyişənlər. Primitiv tipli dəyişənlər:
Javada səkkiz ədəd primitiv dəyişənlər mövcuddur. Bunlar byte, short, int, long, float, double, boolean və char tipləridir. Bunlardan byte, short, int və long tiplərinin dəyərinə tam ədəd (yalnızca tam rəqəm) vermək olur. float və double tiplərinin qiymətinə kəsrli ədəd (məsələn: 1,3) vermək olur. boolean tipi biraz fərqli olaraq sadecə true (doğru) və false (yanlış) qiymətlərini alır. char (character) tipinə isə tək dırnaq içərisində bir simvoldan ibarət dəyər vermək olar.
Achillea magnifica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qırtıcçiçəklilər
—  aləminə aid bitki dəstəsi.
LMFAO
thumb|right|250px|LMFAO 2009 Sunset Strip Musiqi Festivalında
LMFAO — Amerikan elektronik pop musiqi qrupu. Qrupun üzvləri Redfoo (Stefan Kendal Gordy) və SkyBlu-dur (Skyler Husten Gordy). Ən məşhur mahnıları olan "Sexy and I Know It" ilk dəfə efirdə 3 oktyabr 2011-ci ildə səslənmişdir.
Belo-Bezvodnoe gölü
Belo-Bezvodnoe gölü —Tatarıstanın Zelenodolski rayonu, Voljsk-Kamski qoruğu ərazisində yerləşən göl.
Coğrafiya
Bolşoe gölü karst məşhəllidir. Tatarıstanın Zelenodolski rayonunda, Belo-Bezvodnoe kəndində yerləşir. Su tutarı qəliz formaya malikdir. Uzunluğu 564 metr, maksimal eni isə 180 metrdir. Su səthinin sahəsi 7,06 ha-dır. Orta dərinliyi 2 m, maksimal dərinliyi isə 4 metr təşkil edir.
Hidrologiya
Su tutarının həcmi 300 m³-dir. Yeraltı sularla qıdalanır. Səviyyəsi dəyişməzdir. Suyun rəngi yaşıldır, minerallaşma 437 mq/l, şəffaflıq 20 sm-dir. Kimyavi tərkibi hidrokarbonatlı-kasaliumludur.
Ukrayna 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında
Ukrayna — 27 iyul-12 avqust tarixləri arasında Böyük Britaniyanın London şəhərində keçirilən 2012 Yay Olimpiya Oyunlarındaki iştirakı.
Achillea maritima
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Achillea maura
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bromeliyaçiçəklilər
Bromeliyaçiçəklilər — kladına aid bitki dəstəsi.
Vələsli (İsmayıllı)
Vələsli — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Baltazar
Baltazar Alpbiy, Alpbəy (?-390) — Avropa Hun İmperiyasının hökmdarı.
Həyatı
Əsl adı Alp bəydir. Balamirin oğludur. Balamirdən sonra 378-ci ildə Alpbiy, Hun imperatoru olmuşdur. 378-ci ildə hunlar, Dunay çayını keçmişlər və Trakyaya qədər irəliləmişdilər. Hunlar, Trakyaya qədər irəliləmələrinə rəğmən Roma imperatorluğundan bir dirəniş görməmişdilər. Hunların basqısı altındaki barbar tayfalar, Roma imperatorluğunu zorlamağa başlamışdılar. Roma imperatoru I Thəodosiusun 17 dekabr 395-ci il tarixində ölməsi üzərinə hunlar təkrar hərəkətə keçmişdilər.
Rohincalar
Rohincalar -  Myanmanın Arakan ştatında yaşayan müsəlman xalq. 2012-ci ilin məlumatlarına görə Myanmada 800 000 rohinca yaşayır. BMT-nin məlumatına görə, dünyada ən çox zülmə və əziyyətə məruz qalan etnik azlıqlardan biridir.
İstanbul müqaviləsi (1724)
İstanbul müqaviləsi — 24 iyun 1724-cü ildə Rusiya və Osmanlı imperiyaları arasında Səfəvi torpaqlarının bir hissəsinin sözügedən dövlətlər arasında bölünməsinə dair bağlanmış müqavilə.
Kiçiktoxumlular
—  aləminə aid bitki dəstəsi.
İstanbul müqaviləsi (1724)
Müqavilənin imzalandığı siyasi şərait
1722–1723-cü illərdə Pyotrun Xəzəryanı bölgələrə yürüşü və Peterburq sülhünün imzalanması Osmanlıda böyük narahatlıq və narazılıqla qarşılanmışdı. Sultan III Əhməd hökümətinin vəziri İbrahim paşa Rusiyanın İstanbuldakı konsulu İ. Nepluyevə 1722-ci ilin noyabrında etiraz bəyənatı verdi. Bəyənatda bildiridi ki, rus qoşunları İrana tabe olan torpaqlarda olduqca türk xalq rahatlıq tapa bilməyəcək. Həmin ilin oktyabr ayında Osmanlı dövləti Hacı Davudun Şirvan üzərində hakimiyyətini tanıyaraq onu öz himayəsinə götürdü. Hacı Davud Krım xanı hüququ, yəni Osmanlı imperatorluğu tərkibində vassal hökmdar hüququ aldı. Ona sultanın ayrıca fərmanı, ikibuncuqlu (birinci dərəcəli) paşa şərafəti, quyruqlu bayraq, 30 min çervon, pul verildi. Dekabr ayında böyük vəzir İbrahim paşa, iki dövlət arasında savaş olmasın deyə, Nepluyev vasitəsilə çar Pyotra yenidən öz tövsiyəsini bildirdi: "Bir yaxşı dost, iki imperatorluq arasında sülh saxlamaq istəyən bir adam kimi qoşunlarını alıb öz məmləkətinə varıb getsin". Pyotrun Xəzər yürüşü onun qılıncını birbaşa İstanbul ilə deyil, London ilə toqquşdurdu. Britaniya rusların Xəzər dənizində ağalığının gələcəyini bəlkə də hamıdan yaxşı anlayırdı. Rusiyanın quzey uğurlarım ingilis hökuməti özü üçün bir fəlakət sanırdı, çünki təkcə ipək ticarəti deyil, bütün Hindistan ticarəti üzərində Rusiyanın bölünməz inhisarı yarana bilərdi. Bu, ingilis millətinin varlanma açarı olan Ost-Hind və Levant şirkətlərinin işini heçə endirə bilərdi. Buna görə Britaniya krallığı Osmanlı dövlətinin siyasətini müdafiə edirdi. Dərbənddən Moskvaya qayıdan Pyotr 13 fevral 1723-cü ildə Türkiyə elçisi Nişli Məhəmməd Ağa ilə görüşdü. Davud bəyin Türkiyə himayəsinə götürüldüyünü rəsmən bildirən bu elçi qoşunları Xəzər vilayətlərindən çıxarmaq haqqında öz hökumətinin tələbini yenidən Pyotra bildirdi. Həmin ilin yazında Türkiyə ordusu Kartliyə və kaxetiyaya girdi. Peterburqda qondarma "Rusiya-iran müqaviləsi" bağlandığı gün (12 sentyabr 1723-cü il), bu qoşun Tiflisi tutdu, sonra Gəncə, İrəvan və Naxçıvan üzərinə yürüdü. Sultan hökuməti barışıq barədə eşitmək belə istəmirdi. Yalnız Böyük vəzirin çalışması sayəsində 1723-cü ilin sonunda müharibə elan edilmədi. Razılaşdırılmış üç aylıq "gözləmədən" sonra dekabr ayında yeni danışıq başlandı.
Müqavilə və onun şərtləri
1724-cü il iyunun 12-də İstanbulda Osmanlı ilə Rusiya arasında müqavilə bağlandı. Müqavilə 6 maddə və 1 nəticədən ibarət idi. Müqaviləyə əsasən Osmanlı tərəfi Rusiyanın işğal etdiyi Xəzərboyu əyalətlərin Rusiyaya güzəşt edilməsini təsdiq etdi. Rusiya tərəfi isə Qərbi Qafqazın və Cənubi Azərbaycanın Osmanlıya çatmasına etiraz etmədiyini bildirdi. İstanbul müqaviləsinə görə osmanlıların Şirvanda qoşun saxlamağa ixtiyarı yox idi. Şirvan osmanlıların himayəsi altında yarımmüstəqil xanlıq elan olunurdu. Müqavilənin imzalanması sayəsində Osmanlı və Rusiya qoşunlarının Azərbaycan ərazisində toqquşmasının qarşısı alındı.
Preambulada müqavilənin rezident Neplyuyev və Böyük vəzir İbrahim paşa arasında İranda yalançı Mahmudun peyda olması, İran vilayətlərinin bu və ya digər dövlətin sərhədlərinə aidiyyatı üzrə Rusiya və Türkiyəyə birləşdirilməsinə Rusiya sarayı ilə Türkiyənin razılığı əsasında imzalanması göstərilir. Mir Mahmudun Səfəvilərin paytaxtı İsfahanı tutub Şah Sultan Hüseyni həbs etdiyinə görə osmanlıların sərhəd torpaqlarını tutmaq üçün qoşun göndərməsi, Rusiyanın isə Dərbənd və Bakını tutması əsaslandırılır. Preambulada daha sonra qeyd edilir ki, Qəzvin və Təbriz diyarlarında özünü Şah Hüseynin oğlu Təhmasib adlandıran bir kimsə peyda olub ki, Çar həzrətləri onunla müqavilələrində Şirvandakı Bakı və Dərbənd sərhədlərinin, Xəzər boyundakı Gilan, Mazandaran və Astrabad vilayətlərinin Çarın hakimiyyətində olması qərarlaşdırılmışdır. Həmin Çar da qarşılıqlı olaraq Təhmasibə söz verib ki, onun öz taxtına çıxması üçün qoşunla kömək edəcək, Mir Mahmudu qovacaq, Osmanlı sarayına müraciət edəcək ki, bu işə öz təsirini göstərsin, əvəzində İran əyalətlərinin bir hissəsini Osmanlı dövlətinə versin. Bunun üçün də öz vəkilini İvan Neplyuyevi təyin etmişdir. Bundan başqa Fransa sarayından Osmanlı sarayında səfir olan Markiz de Bonak vəkil edilmişdir. Beləliklə, tərəflər arasında aşağıdakı maddələrdən ibarət qərar qəbul edilmişdir.
I maddə
Osmanlı və Rusiyaya icazə verilirdi ki, Kür və Arazın birləşdiyi nöqtədə, yəni 3 dövlətin Rusiya, Osmanlı və Səfəvi sərhədlərinin toqquşduğu ərazidə istehkamlar və qarnizonlar saxlasın.Sərhədlərin hüdudlandırılması üçün tərəflər komissarlar ayırmalı, onlar Fransanın iştirakı ilə bu işi yerinə yetirməli idi. Qoyulmuş sərhəd nişanı Şirvan əyalətinin hansı hissəsinin Osmanlı sarayına aid olduğunu bildirməli idi. Həmin nişandan Xəzər dənizinə qədər olan torpaqlar çarın tabeliyində olmalı idi. Həmin nişandan bir saatlıq yolla, Kür və Arazın yaxınlaşdığı yerə qədər çəkilən xətti sərhəd kimi qəbul olunacaq, dənizə yaxın hissə çara, daxilə olan hissə isə Osmanlı Sarayına tabe olacaq. Kür və Araz çaylarının yaxınlaşdığı yerdən cənub hissə İran dövlətinə aid olacaq. Bu üç sərhədin qovuşduğu yerdə Osmanlı Sarayı qala tikdirib qarnizon saxlaya bilərdi. Çar da belə bir qala tikdirə bilərdi. Ancaq bu qalalar sərhəddən üç saatlıq yolla aralıda tikilməli idi.
II maddə
Şirvan xanının iqamətgahı olan Şamaxıya xüsusi xanlıq statusu verilmişdir ki, bu statusu saxlamaqla Şamaxı istehkam olaraq daha da gücləndirilməli və burada Osmanlı dövlətinin əsgərləri saxlanılmamalıdır. Ancaq Şamaxı xanı Osmanlı dövlətinə tabe olmaqdan boyun qaçırarsa və ya Şamaxı əhalisi üsyana qalxarsa Osmanlı ordusuna icazə verilirdi ki, Şamaxıya daxil olsun. Lakin bu zaman Osmanlı ordusu bu barədə Kürü keçənə qədər Rus ordularının komandanına məlumat verməlidir.
III maddə
Bütün Şərqi Gürcüstan və Azərbaycan ərazisinin böyük bir hissəsi Osmanlı hakimiyyətinə keçir. Tiflis, Gəncə, Bərdə, Qarabağ, Naxçıvan, Rəvan, Təbriz, Mərənd, Marağa, Urmiya, Çoros, Həmədan və Kirmanşah torpaqları Osmanlı imperiyasının tərkibinə verilir.
IV maddə
Rusiya II Təhmasibə sözü gedən ərazilərin Osmanlıya verilməsi üçün təsir göstərəcəkdir.
V maddə
II Təhmasib 3-cü maddədə göstərilən əraziləri Osmanlıya könüllü verdiyi təqdirdə Osmanlı və Rusiya əfqanların Səfəvi imperiyasından çıxarılmasına kömək edəcəkdir.
VI maddə
II Təhmasib bu şərtləri qəbul etmədiyi təqdirdə isə Osmanlı və Rusiyanın birləşmiş orduları onu taxtdan salacaq və Səfəvi taxtına öz adamlarını təyin edəcəkdirlər.
Yekun
Yekun başlığında müqaviləni imzalayan tərəflərə keçən torpaqların onların əbədi zamanadək hakimiyyətində qalmasından, sülh və dostluğun möhkəmliyindən və s. bəhs olunurdu.
Nəticə
Bu müqavilə ilə Cənubi Qafqazın Xəzər sahili əraziləri istisna olmaqla bütün torpaqlar: Kartli, Kaxetiya, Gəncə-Qarabağ və Çuxursəd vilayətləri rəsmi olaraq Osmanlı imperiyasına birləşdirilmişdir. Buna baxmayaraq Kartlidən başqa digər ərazilər faktiki olaraq Osmanlının idarəsində deyildi. Bu səbəbdən Osmanlı imperiyası bu ərazilərin zorla özünə birləşdirilməsi üçün Səfəvi imperiyasına üç istiqamətdən yürüşlərə başladı.
Riyazi analiz
Riyazi analiz — riyaziyyatın bir bölməsi olub, differensiallaşdırma, inteqral, ölçü cəbri, limit, silsilə və analitik funksiyaları özündə birləşdirir. Analizin özəyi sonsuz ardıcıllığın limitidir. Əsas mövzuları həmçinin inteqral və differensial hesabı əhatə edir.
Riyazi analiz XVIII əsrdə yaranmış, lakin onun tam əsaslandırılması ancaq XIX əsrin sonunda Auqusto Koşinin yaratdığı limit nəzəriyyəsinin köməyi ilə baş vermişdir.
Achillea membranacea
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Oreadalar (Buqro)
Oreadalar - tanınmış rəssam Vilyam Buqro tərəfindən 1902 - ci ildə yağlı boya ilə kətan üzərində çəkilmiş rəsm əsəri.
Oreadalar dağ və mağara (mağara oreadalarından ən məşhuru Exodur) nimfalarıdırlar. Onlar adətən şən qrup şəklində qaban və ya quş ovlayarkən, ya da özlərinə sevgili axtararkən təsvir edilirlər. Diananın çağırışı ilə onlar heyranedici şənlik təşkil edirlər.
Salonun 1902 – ci il kataloqunda Buqronun çəkdiyi "Oreadalar" əsərinin izahı aşağıdakı kimi verilmişdir: "Kölgələr dağılır; günəş parıldamağa başlayır, dağların zirvəsi çəhrayı rəng alır. Bu zaman bütün gecəni meşənin qaranlıq kölgələri arasında keçirən nimfalar dəstəsi meşədən çıxaraq çaya tərəf irəliləyir, suda şənlənir və səmaya qalxırlar. Onları faunlar təəccüb içində izləyirlər. Beləcə yenidən öz real mahiyyətinə qovuşan tanrılar ruhani məkanı doldururlar."
Şahzadə-Patrik adası
Coğrafiyası
left|thumb|300px|Şahzadə Patrik adasının xəritəsi left|thumb|300px| Şahzadə Patrik adasının kosmosdan çəkilmiş şəkili Sahəsi 15 848 km² təşkil edir. Bu göstəriçi ilə Adaların dünyada sahəsinə görə sıralamasında 55-ci, Kanadada isə 14-cü yeri tutur. İl boyu qar və buzla örtülü olur və Kanadanın əlçatmaz yerlərindəndir. Ən hündür yeri 227 m, sahil xətdinin uzunluğu 1672 km təşkil edir. Ada seysmik cəhətdən aktiv ərazidə yerləşir.
Tarixi
Şahzadə Patrik adası ilk dəfə 1853-ci ildə araşdırılır. Ada general qubernator Şahzadə Artur Vilhelm Partikin şərəfinə adlandırılıb
Adada Mauld Bey (Mould Bay) metroloji stansiyası (H.A.W.S.) 1948-ci ildə Kanada və ABŞ hərbi qüvvələrinin köməyi sayəsində fəaliyyətə başlayır. Stansiyada 10-40 arası insan çalışırdı 1997-ci ildə maliyyə çatışmamazlığı səbəbindən fəaliyyəti dayandırılır və avtomatik stasiya ilə əvəzlənir. Tikili hələdə mövcudluğu saxlayır.
Achillea micrantha
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Faleristika
thumb
Faleristika (lat. falerae, phalerae — hərbi fərqlənmə nişanlarından ibarət metal bəzək; yun. φάλαρα — metal nişan) — Mükafatları öyrənən elm. "Falera" Qədim Roma mükafatlarının adıdır, orden, medal və fərqlənmə nişanlarının tarixini öyrənən köməkçi tarix fənni. Ənənəvi olaraq numizmatikaya aid edilir. Müstəqil fənn kimi 20-ci əsrin 60–70-ci illərindən inkişaf edir.
Zəncəfilçiçəklilər
—  şöbəsinin  sinfinə aid bitki sırası.
Hybrid Theory
Hybrid Theory – Linkin Parkın birinci studiya albomu. 2000-ci ildə satışa çıxarılmışdır. Bu albom 21-ci əsrin ən çox satılan albomudur. Bu münasibətlə qrupa Gold CD mükafatı təqdim olunmuşdur. Linkin Park fanlarının əksəriyyətinin sevdiyi mahnılar bu albomdadır. Onlardan ən bəyənilənləri: One Step Closer və In The End-dir.
Dənizlispor
Tarixi
1966-cı ildə yaranmışdır.
Avropa kuboklarında iştirak
1 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Uğurları
Çempionat (2): 1982-1983, 2018-2019
Liqa mübarizələrı
1983-1988, 1994-1997, 1999-2010, 2019-2021 1966-1983, 1988-1994, 1997-1999, 2010-2019, 2021-2023 2023-
Hypericum canariense
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Unilever
Unilever — ingilis transmilli şirkətidir. Şirkət müxtəlif növ istehlak məhsulları istehsal edir. Məhsul çeşidlərinə ərzaq, içki, təmizlik məmulatları və şəxsi gigiyena məhsulları daxildir. Unilever 2011-ci ilin gəlir səviyyəsinə əsasən ən böyük üçüncü istehlak məhsulları şirkəti (Procter and Gamble və Nestledən sonra) və dünyanın ən böyük dondurma istehsalçısıdır.
Mets FK
"Mets" Futbol Klubu (,, Mets FK və sadəcə Mets olaraq da bilinir) — Fransanın Mets şəhərini təmsil edən, Liqa 1-də oynayan və 1932-ci ildə qurulmuş olan peşəkar futbol klubu. Ev stadionu tutumu 25,636 nəfər olan Sen-Simforiyen stadionu dur. Klubun hal-hazırkı baş məqşçisi Filippe Hinşberqerdir. Mets FK 85 illik ömrü ərzində, 60 mövsüm Liqa 1-də, 17 mövsüm isə Liqa 2-də oynamışdır. Klub Futbol üzrə Fransa Kuboku nu iki, Futbol üzrə Fransa Liqa Kubokunu isə bir dəfə qazanmışdır. .
Vo-an-Büje
Vo-an-Büje  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Lanyö kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01431.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 1169 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2010-cu ildə 747 nəfər əmək qabiliyyətli insanlar arasında (15-64 yaş) 588 nəfər İqtisadi cəhətdən fəal, 159 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 78.7%, 1999-cu ildə 73.4%) idi. Fəal 588 sakindən 549 nəfər (303 kişi və 246 qadın), 39 nəfəri işsiz (18 kişi və 21 qadın) idi. 159 hərəkətsiz 42 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 74 nəfər təqaüdçü, 43 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Azərbaycan Britaniya Kolleci
ABC Azərbaycan Beynəlxalq Təhsil Mərkəzi və ya Azərbaycan Britaniya Kolleci ( köhnə adı – Bakı İstedadlar Məktəbi və ya Bakı İstedadlar Təhsil Kompleksi — Bakının Bibiheybət qəsəbəsində yerləşən məktəb. Məktəbin əsas özəlliyi təhsilin ingilis dilində aparılmasıdır.
Haqqında
ABC 2012-ci ildən fəaliyyətə başlayıb, hazırda bağça, məktəbəqədər hazırlıq, ibtidai və orta təhsil imkanları yaradan qabaqcıl təhsil müəssisəsi kimi Azərbaycan da daxil olmaqla, 25 müxtəlif ölkədən olan 760 şagirdə xidmət göstərməkdədir.
7 hektar ərazidə inşa olunan təhsil kompleksi 1200 şagirdin təhsil alması üçün nəzərdə tutulub. Gələcəkdə 120 şagirdlik yataqxananın, tibb məntəqəsinin, robot texnikası və animasiya otaqlarının yaradılması planlaşdırılır. Kompleksdə tədris ingilis dilində aparılacaq. Neft şirkətinin prezidenti Rövnəq Abdullayev in dediyinə görə, neft şirkətinin mühəndislərə olan tələbatını ödəmək üçün belə bir təhsil kompleksi yaradılıb. Bakı Müasir İstedadlar Məktəbinin yaradılması prosesinə Böyük Britaniyanın bu sahədə zəngin təcrübəyə malik “Gabbitas” məsləhətçi təhsil şirkəti də cəlb edilib. ARDNŞ əməkdaşlarının iştirakı ilə aparılan müsahibələrdə dünyanın müxtəlif ölkələrində ingilis məktəblərinin yaradılması işində böyük təcrübə qazanmış 50-dən çox iddiaçı arasından ən layiqli mütəxəssislər seçilib. Müsahibələrin nəticələrinə görə, məktəbin bütün rəhbərliyi xarici vətəndaşlar olacaq. Belə ki, məktəbin direktoru vəzifəsinə keçirilən beynəlxalq müsabiqənin qalibi Qrem Pollok, Məktəbəqədər təhsil bölməsinin və İbtidai təhsil bölməsinin rəhbəri vəzifələrinə elan olunmuş müsabiqənin qalibləri Alison Kuk və Kiz Cekson olub.
2017-ci ildən məktəbin yeni adı Azərbaycan Britaniya Kolleci (ABC) adlanır. Kembric Beynəlxalq Məktəbi isə məktəbin şüarı olaraq müəyyən edilib.
Məktəbin direktorları
Qrem Pollak məktəbin ilk direktorudur. Hasan Hasanov ikinci direktordur.
Sərbəst dəmir
Sərbəst dəmir α — Fe — Kubik sinqoniya.
Rast gəlmə tezliyi şkalasıː nadir. Sərbəst dəmirin yaxın xassələrlə səciyyələnən tellurik – yer mənşəli (ferrit: adətən 2,9 at. %-dək Ni) və meteorit – kosmik mənşəli (kamasit: ~ 6,4 at. % Ni; tenit : 24 at. %-dən çox Ni) əmələ-gəlmələri ayrılır.