cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kiçik axşam yarasası
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Orta böyüklükdə olan yarasalardır. Bədənin uzunluğu 58–72 mm, bazu sümüyünün uzunluğu 42–46 mm, çəkisi isə 16 qramdır. Bədənin üst tərəfinin xəzi açıq rəngdədir. Bel və qarın nahiyəsini örtən tüklərin xarakter xüsusiyyəti onların ikirəngli olmasıdır.
Yayılması
Avropanın enliyarpaqlı meşə zolaqlarında (İngiltərə və İrlandiyadan Orta Pevoljeyə və Qafqaza qədər) yayılmışdır. Areallarının şimal sərhəddi Novqorod, Yaroslav, Penza və Saratov vilayətlərindən, cənub sərhəddi isə Krımdan və Qərbi Zaqafqaziyadan keçir. Azərbaycanda yeganə tapıntı A. P. Kuzyakin tərəfindən 1939-cu ilin 3 sentyabrında Qusarda əldə edilmişdir.
Sayı
Hər yerdə nadir və azsaylıdır.
Pyracantha koidzumii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yair Dalal
Yair Dalal — İraq-Yəhudi mənşəli bir İsrail musiqiçisidir.
Onun əsas alətləri ud və skripkadır və o, bəzən müşayiət kimi də oxuyur. Öz musiqisini bəstələyir və ərəb və yəhudi adət-ənənələrini, eləcə də Avropa klassik və hind musiqiləri yardır. O, eyni zamanda bir sülh fəalıdır və ərəblər və yəhudilər arasında anlaşma və ünsiyyəti artırmaq üçün çalışan aktivistdir.
Əmtəə
Əmtəə — İqtisadi nəzəriyyədə müştərilərin istəklərini qarşılayan və faydalılıq təmin edən məhsul və xidmətlərdir. Əsasən əmtəələr və xidmətlər fərqləndirilir.
İqtisadi nəzəriyyədə bütün əmtəələr maddi hesab edilsə də, həqiqətdə informasiya (və ya Məlumat) kimi əmtəələr qeyri-maddi əmtəələrdir. Misal üçün, digər əmtəələr arasında Alma maddi obyekt olsa da, xəbər qeyri-maddi sinif əmtəələrə aiddir və yalnız Kompüter, Mətbəə kimi alətlər vasitəsilə qavranıla bilir.
Əmtəələrin faydalılıq xarakteristikası
Əmtəələr öz faydalılığını artıra və azalda bilər və ya marjinal faydalı əmtəə kimi təsvir edilə bilər. Atmosfer kimi bəzi şeylər faydalıdır amma iqtisadi dəyəri yoxdur. Bunlar "pulsuz əmtəələr"ə daxildirlər. İqtisadi nəzəriyyədə pis yaxşının əksidir. Belə ki, hər hansı bir obyektin yaxşı və ya pis olması onun fərdi istehlakçısından asılıdır və buna görə də bütün əmtəələrin hər zaman yaxşı olmadığını anlamaq önəmlidir.
Əmtəələrin növləri
Əmtəələr fərqli xarakteristikalarına görə maddilik və ya nisbi elastiklik kimi müxtəlif kateqoriyalara bölünürlər. Alma kimi maddi əmtəə informasiya kimi qeyr-maddi əmtəədən insanın ikincini fiziki tuta bilməsinin qeyri-mümkünlüyü baxımından fərqlənir, halbuki, birinci müəyyən fiziki sahəni tutur. Qeyri-maddi əmtəələr xidmətlərdən o baxımdan fərqlənir ki, qeyri-maddi əmtəələr ötürülə və satılıb-alına bilinir.
Anaqallis
Növləri
[[SS 2 (*
Bulbophyllum manarae
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eupatorium polycladum
Eupatorium polycladum Eupatorium polycladum
Fərəcullah Sələhşur
Fərəcullah Sələhşur – Əslən Azərbaycanlı olan İranlı rejissor, ssenarist və aktyordur. Bir sıra populyar dini film və teleseriallara rejissorluq etmişdir. Onlar arasında Həzrəti Yusif və Yatan 7 Adam əsasında olan Mağara Adamları daha çox məşhurluq əldə edib. Onun İslami kinoya xüsusi mühafizəkarlığı var idi. O, 27 fevral 2016-cı ildə müailicə aldığı xəstəxanada ağ ciyər xərçəngindən vəfat etdi.
Qoa Universiteti
Qoa Universiteti — Hindistanın Qoa ştatının mərkəzi olan Panaci şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Universitetin yaradılması ilə bağlı akt Hindistan Parlamentində 1984-cü ildə qəbul olunsa da, fəaliyyətə 1 iyun 1985-ci ildə başlamışdır.
Kitabxanası
Universitetin zəngin kitabxana fondu var.
Xankeçən
Xankeçən — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarix
Tarixi mənbələrdən Elxani hökmdarı Hulaku xanın arvadlarından biri Yenguçin xatunun (Yasnuçin sözünün dəyişilmiş forması) dəsdəyi ilə tikilmiş Kür çayı üzərindəki körpünün adı ilə bağlı yaşayış yeri.
Məhkumlar (film, 2007)
Məhkumlar — rejissor Mehriban Ələkbərzadənin filmi.
Məzmun
Filmdə Umbakı qəsəbəsində yerləşən və yalnız Qafqazda olan "Cüzam" xəstəxanasının sakinlərindən bəhs olunur. Əsərdə bu xəstəliyə yoluxmuş insanların cəmiyyətə qaynayıb-qarışması üçün şərait yaradılmasının zəruriliyi vurğulanmışdır.
Əslində hadisələr real həyatdan götürülsə də, film sivil dünyanın hətta əlacsız xəstəliklərə məruz qalmışların xilası naminə onlara insani münasibət qurmaq, bu insanlarla cəmiyyət arasındakı səddin sökülməsi, onlara mərhəmət və qayğı oyatmaq məqsədi daşıyır. Bu film səhiyyənin təhlükəsizlik qanunlarına əsasən cəmiyyətdən təcrid olunan insanların sağ ikən yaxınları üçün itirilməsinə üsyandır. Filmin əsas qayəsi budur ki, nə qədər cəmiyyətdə insanlara bir-birindən fərqli münasibət var, xilas mümkün deyil.
Onlar elə bir bəlaya düçar olublar ki, dustaqlara, əsirlərə həsəd aparırlar. Çünki onlar yaşadıqları halda yaxınları, əzizləri üçün artıq yoxdurlar. Cəmiyyət onlarla üzləşmək belə istəmir. Onlar öz dərdlərini özləri çəkməlidirlər. Dərd isə çarəsiz, ümidsizdir. Söhbət cüzam xəstəxanasının sakinlərindən gedir. Cüzam irsən keçən xəstəlikdir. Əgər kimsə buna düçar olubsa, onun hansısa bir nəslində bu zühur oluna bilər. "Məhkumlar" filminin qəhrəmanı Leylanın (Sevinc Əlişova) başına gəldiyi kimi. Atası (Sabir Məmmədov) onun xəstəliyinin çarəsini tapa bilmədiyindən bu dərdə dözməyib erkən vəfat etmiş, anası isə (Nəcibə Hüseynova) onu Umbakıda yerləşən xəstəxanaya atmışdır. Hətta ailələrində olan digər iki qızın adını qorumaq üçün hamıya onun ölmüş olduğunu bildirib, özləri isə Leylanı birdəfəlik unutmuşlar. Leyla üçün dünya Moskva Tibb Universitetinin tələbəsi Eldarın (Ramil Zeynalov) bu xəstəxanaya təcrübəyə gəlişi ilə başlayır. Eldar Leylanı sevir. Bütün qohumlarının, yüksək vəzifəli atasının iradəsinin əksinə olmuş olsa belə.(Ədəbiyyat Qəzeti, 18 may 2007). Lakin atalar demişkən: Sən saydığını say, gör fələk nə sayır…
Eupatorium purpureum
Eupatorium purpureum Eupatorium purpureum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ən yüksək ölçü (film, 1991)
Ən yüksək ölçü — döyüş janrında çəkilən ABŞ filmi.
Məzmun
Ceyms Tayer klublarda pul qazanmaq niyyəti ilə vuruşan döyüşçülərdən biridir. Ceyms klublarda döyüşən zaman ona bir adamı öldürmək təklif olunur. Bu döyüşçü ilə polislər də maraqlanır. Amma onların başqa niyyəti vardır. Ceyms bu işlə razılaşmasaydı hər şey başqa cür olardı. Artıq Ceymsin başqa yolu yoxdur. Bu səbəbdən Ceyms yoluna tək irəliləməlidir...
Forçunov pirakantası
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Mərkəzi və Qərbi Çində yayılmışdır. Adlerdəki «Jucnıje kulturı» sovxozunda və Batumi botanika bağında təsadüf edilir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3 metr olub, pasvarı, tüklənmiş zoğlu və tikanlı budaqları olan kol bitkisidir. Yarpaqları ellips və ya tərs yumurtavarı, 2-5 sm uzunluqda, 0,6-3,0 sm enindədir. Uc hissədə dəyirmi, bəzən sivri, qaidəsi pazvarıdır. Üst tərəfdən parıldayan tünd yaşıl, altdan isə solğundur. Çiçəkləri qalxanvari çiçək qrupunda yerləşir və seyrək olur, 3-4 sm enində, çılpaq, çiçəklərinin diametri 1 sm-dir. Kasacıq çılpaq və ağ yumurtavarı ləçəklidir. May ayında çiçəkləyir, avqust-sentyabrda meyvəsi yetişir. Meyvələri şarvarı, 6-7 mm diametrində, qırmızımtıl-çəhrayı rəngdədir.
Ekologiyası
Münbit torpaqlarda, meşə massivinin aşağı yaruslarında bitir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqaza təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Forçuna ölməz kolu çiçəkləyən dövrdə və meyvələri yetişdikdə uzun müddət öz dekorativliyini saxlayır. Həmişəyaşıl və bəzək kolu kimi yaşıllaşdırmada geniş istifadə oluna bilər.
Bulbophyllum microblepharon
(Bulbophyllum microblepharon) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tarla anaqallisi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ulacalı
Ulacalı — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Coğrafiyası və iqlimi
Heyvanlar aləmi isə Tuqay meşələrinin heyvanları ilə məhdudlaşır. Bu heyvanların demək olar ki nəsli kəsilmişdir. Bura tülkü, qaban, cüyür, dələ, canavar aiddir.
İqlim yarımsəhra və quru çöl iqlimidir. Yayda orta tempratur +37,7 dərəcə olur. Yağıntılar az-az və bol miqdarda düşür. Hər yağıntı zamanı tıxminən 55–65 mm yağıntı olur. Qış fəslində orta temperatur +4,7 dərəcə olur. Yağıntılar yayda olduğu kimi yenə də çox kasad, lakin bol olur. Küləklər əsasən isti cənub-qərb küləkləridir.
Din
Kənddə Ulacalı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
İbn Xəllikan
Şəms əd-Din Əbül-Abbas Əhməd əz-Şafi ibn Məhəmməd ibn İbrahim ibn Əbu Bəkr ibn Xəllikan ibn Bavək ibn Şakəl ibn əl-Hüseyn ibn Məlik ibn Cəfər ibn Yəhya ibn Xalid ibn Bərmək (d. 22 sentyabr, 1211-c il – ö. 30 oktyabr, 1282-ci il) — Bərməkilər soyundan olan XIII əsr islam alimi və tarixçisi.
Həyatı
Şəms əd-Din Əbül-Abbas Əhməd 22 sentyabr 1211-ci ildə Ərbil şəhərində anadan olmuşdu. Elmi ədəbiyyatda İbn Xəllikan adı ilə tanınan Şəms əd-Din Əhmədin atası Abbas əslən tarixi Bəlx şəhərindən (tarixi Baktriya və ya Toxaristan ölkəsinin mərkəzi şəhəri və ya şəhərlərindən biri idi) olan Bərməkilər soyundan, anası isə Hənəfi məzhəbinin məşhur fiqh və hədis alimi Xaləf ibn Əyyubun soyundan idi. Bərməkilər soyunun ulu əcdadı Bərmək Əməvi xilafətinin sərkərdəsi, Xorasan valisi Əbu Hafs Qüteybə ibn Abi Saleh Muslim ibn Əmr əl-Bahili türk dövləti olan Toxarıstan Yabquluğunun paytaxtı Bəlx şəhərini işğal etdikdən sonra müsəlmanlara əsir düşmüş və islamı qəbul etmişdir.
Şəms əd-Din Əbül-Abbas Əhməd Misir Məmlük sultanları əl-Məlik əz-Zahir Rükn əd-Dünya və-d-Din Baybars əl-Bundukdari əz-Salehin hakimiyyəti (1260-1277) və onun böyük oğlu əl-Məlik əz-Səid Nəsir əd-Din Məhəmməd Bərəkə xanın hakimiyyəti (1277-1279) dövründə 1261-1271-ci və 1278-1281-ci ilərdə Şam qazısı olmuş, 30 oktyabr 1282-ci ildə Dəməşq şəhərində vəfat etmişdir.
Rogers pirakantası
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Çindir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2-5 m-ə qədər olan, düz gövdəli, sıx budaqlı, həmişəyaşıl koldur. Yarpaqları ensiz, uzunluğu 4 sm-dir. Ağ, xırda çiçəkləri və xırda narıncı giləmeyvələri vardır. May-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvələri oktyabr-noyabr aylarında yetişir. Toxumla çoxaldılır.
Ekologiyası
Abşeron şəraitinə davamlı bitkidir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Dekorativ bitki kimi park və bağlarda tək-tək və ya qrup halında əkmək olar.
Tikanlı dəvəqıran
Təbii yayılması
Aralıq dənizyanı ölkələrinin şərqində, Avropa, Qərbi Sibir, Şərqi və Cənubi Zaqafqaziya, Krım, Kiçik və Orta Asiya, İranda bitir. Midiyadan təsvir edilmişdir.
Botaniki təsviri
Güclü, dağınıq budaqlanmış, tikanlı və ya tikansız ağ budaqları olan, (25) 40-100 sm hündürlüyündə kol və ya kolcuqdur. Yaşlı budaqların qabığı qonur və ya boz, yarpaqlıdır. Yarpaqaltlığı qısa, silindrvari, aşağısı qonurumtul, yuxarısı pərdəvari, uzunluğu 5-16 mm, eni 1,5-5,5 mm, dərivarı, çılpaq, göyümsovdur. Çiçəkləri ikicinsli, al və ya al-çəhrayıdır. Çiçəkləri budaqların yuxarı hissəsində, yarpaq qoltuğundan çıxan buğumlu, uzun çiçək saplağının uc hissəsində 2-dən 6-dək topa halında yerləşir. Çiçəkyanlığının uzunluğu 4,5-8 mm, eni 5-9 mm olmaqla adətən tünd çəhrayı və ya ağ, onun xaricdəki hissələri uzunsov-yumurtavari, meyvələrdə aşağı qatlanır, bəzən möhkəm sıxılmış vəziyyətdə durur, daxildəkilər dəyirmi-ürəkvari, dikduran, fındıqcığı yastı, uzunsov-yumurtavari, sarımtıl-şabalıdı və ya açıq qonur, parlaq, uzunluğu  4-5 mm, eni (2,5) 3 (4) mm-dir. May-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvəsi VI-VIII aylarda yetişir.
Ekologiyası
Quru və xüsusilə daşlı torpaqlarda, günəşli yerlərdə daha yaxşı bitir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqaz (Quba), Qobustan, Abşeron, Kür və Naxçıvan düzənliyindən başlayaraq orta dağ qurşağına qədər yayılmışdır.
İstifadəsi
Dekorativ bitkidir, xüsusilə göyümsov yarpaqlı formaları quraqlıq rayonlarda canlı çəpər bitkisi kimi, daşlı sahələrdə istifadə edilə bilər. Quraqlıq rayonlar üçün kserofit, dekorativ kollardır. Səhra cəngəlliklərində dəvə və keçilər üçün yem bitkisidir.
İstinadlar
http://dendrologiya.az/?page_id=112
Heydər Əfəndiyev
Heydər Əfəndiyev (1.7.1907 —27.1.1967) — kimya elmləri doktoru, AMEA-nın müxbir üzvü, professor.
Həyatı
Heydər Əfəndiyev 1907-ci ildə Şəki şəhərində anadan olmuşdur. 1929-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin təbiət–riyaziyyat fakültəsinə daxil olub, oranı bitirdikdən sonra Şəkidə fəhlə fakültəsinin tədris hissə müdiri vəzifəsində çalışaraq, eyni zamanda kimya fənnindən dərs demişdir. 1940-cı ildə dissertasiya işini mudafiə edərək, geokimya ixtisası üzrə Azərbaycanda ilk elmlər namizədi olmuşdur. 1958-ci ildə elmlər doktoru, 1959-cu ildə professor, 1962-ci ildə Azərbaycan EA-nın müxbir üzvü seçilmişdir.
Müəllif şəhadətnamələri və patentləri
Способ электролитического получения теллура 1965. Авторское свидетельство №16544
Qeyri-üzvi və Fiziki Kimya İnstitutu
Qeyri-üzvi və Fiziki Kimya İnstitutunun direktoru (1949-1967)
Elmi redaktə işləri, rəyçi və məsləhətçi olduğu əsərlər
Heydər Əfəndiyev 14 elmi əsərə və konfrans materiallarına redaktorluq edib
Pedaqoji fəaliyyəti
Heydər Əfəndiyev 1938-1945 -ci illərdə Azərbaycan Sənaye İnstitutunda assistent və dosent, 1945-1958-ci illərdə BDU-da əvvəlcə dosent sonra professor kimi işləmişdir.
Zeynalabdin bin Əli
Bir müddət əvvəl xalq üsyanı nəticəsində devrilmiş və ölkədən qaçmış Tunis prezidenti Zin əl-Abidin Ben Əlinin varidatının bir hissəsi ictimaiyyətə nümayiş etdirilib.
yerli telekanallardan birində sabiq prezidentə məxsus külli miqdarda pul, zinət əşyaları və sair xalqa göstərilib. Varidat Ben Əlinin Tunis paytaxtı yaxınlığında yerləşən şəhərcikdəki iqamətgahında aşkarlanıb. Mütəxəssislər varidatın bir neçə milyon dollar olduğunu bildirir. Xatırladaq ki, Ben Əli yanvarın 15-də Səudiyyə Ərəbistanına qaçıb. Sonradan onun insult keçirdiyi və komaya düşdüyü haqda xəbərlər var.
Tunisin devrilən prezidenti Zeynəlabdin Bin Əlinin səhhəti ilə bağlı spekulyasiyalar davam edir. Bin Əilinin Ciddədə müalicə olunduğu xəstəxanada öldüyü bildirilir.
Tunis hökuməti Səudiyyə Ərəbistanından Bin Əlinin səhhəti ilə bağlı ən qısa zamanda konkret məlumat tələb edib. Tələb məktubunda Bin Əlinin yaşayırsa, Tunisə təhvil verilməsi istənib. Tunis Xarici İşlər Nazirliyindən verilən açıqlamada bildirilib ki, Bin Əli mühakimə olunacaq və geri verilmə tələbi də bunun üçündür. Açıqlamada qeyd edilib ki, Bin Əli nümayişlər zamanı dinc aksiyaçıların polis tərəfindən öldürülməsi əmrini verməkdə ittiham olunur.
Edvard Snouden
Edvard Cozef Snouden (21 iyun 1983) — Amerikalı kompüter mütəxəssisi, Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin və Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin keçmiş məxfi agenti.
Həyat və fəaliyyəti
Edvard Snouden Şimali Karolina ştatında 1983-cü ilin 21 iyun  tarixində dünyaya gəlib. Uşaq vaxtı Snoudenin ailəsi Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin (NSA) əsas binasının yaxınlığına köçür. O, orta məktəbin son illərində təhsilini yarımçıq qoyur. Daha sonra kollecdə müxtəlif dərslər alsa da heç vaxt məzun ola bilmir. 2004-cü ildə Ordunun Xüsusi Təyinatlı dəstəsində xidmətə cəlb edilsə də 4 ay sonra uzaqlaşdırılır.
2005-ci ildə bir araşdırma mərkəzində mühafizəçi kimi çalışan Edvardın kompüter bilikləri işçilərin diqqətini çəkir və o, 2006-cı ildə işə götürülür. Burada bir çox gizli əməliyyatlar həyata keçirən Edvard 2009-cu ildə NSA-yə keçid edir
Hadisədən sonra ABŞ hökuməti Edvard Snoudeni cəsusluqda günahlandırır. Ağ Ev rəsmiləri Snoudeni Honkonqdan ekstradisiya etməyə çalışsalar da Çin və Honkonq hökuməti ABŞ-nin bu istədyini geri çevirir. Sonra isə "Vikiliks" media qrumunun köməyi ilə Edvard Moskvaya uçur. Burda qaçqın kimi yaşayış hüququ alan Edvard daha sonra "Vikiliks" komandasıyla aeroportu tərk edərkən görüntülənir.
Pentaqonun qapalı hesabatında qeyd edilir ki, Snouden 1,7 milyon məxfi faylı oğurlayıb ki, onların da çoxu "ABŞ ordusunun, donanmasının, dəniz piyadalarının və hərbi-hava qüvvələrinin həyati vacib əməliyyatlarına" aiddir. .
Snouden 1 avqust 2013-cü ildən hal-hazıradək Rusiyada sığınacaq tapıb. Onun Rusiyada qalmaq icazəsi 2020-ci ilə qədər uzadılıb. Onun dəqiq yaşayış yeri təhlükəsizlik məqsədilə gizli saxlanılır.
Ehsan xan Kəngərli (general-mayor)
Ehsan xan Kəngərli və ya Ehsan xan Naxçıvanski — Çar-Rus ordusunda general-mayor, Naxçıvanın sonuncu xanı Kəlbəli xan Kəngərlinin oğlu, tam süvari qoşunu generalı İsmayıl xan Naxçıvanskinin, Kəlbəli xan Naxçıvanskinin və Qönçəbəyimin atası. Naxçıvanski soyadından istifadə etmiş ilk Kəngərli nümayəndəsi.
Hərbi fəaliyyəti
Ehsan xan Kəngərli 1826–1828-ci illər Rusiya–İran müharibəsi zamanı Abbasabad qalası qarnizonunun hərbi rəislərindən biri, İran ordusunda sərhəngi (polkovnik) olmuşdur. Sonradan o, rusların tərəfinə keçmiş və qalanın alınmasında onlara kömək göstərmişdir. Tarixi mənbələrə görə, Ehsan xan Kəngərli naxçıvanlılardan və ruslardan ibarət on minlik qoşuna başçılıq etmişdir.
İlk dövrlərdə çar hökuməti Azərbaycanın digər xanlıqlarında olduğu kimi, Naxçıvanda da eyni siyasət yeridir və xanlıqdaxili muxtariyyət hüququ verirdi. Azərbaycan xanlıqlarını öz torpaqlarına qatdıqdan sonra, yerlərdə xan üsul-idarəsi komendant idarəsi ilə əvəz olundu. Lakin Naxçıvanın idarəsi rus ordusunun polkovniki rütbəsini almış Ehsan xana tapşırıldı. Azərbaycanın şimalı Rusiyaya birləşdirildikdən sonra general-mayor rütbəsi alan Ehsan xan Kəngərli İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının, Ordubad dairəsinin səlahiyyətli nümayəndəsi kimi Türkmənçay müqaviləsini (1828) imzalamış, xanlıq ləğv edildikdən sonra Naxçıvan əyalətinin ilk naibi təyin olunmuşdur. Ehsan xan abadlıq, quruculuq işlərinə, dünyəvi təhsilə böyük diqqət yetirirdi. Çeşməbasar kəndində çeşmələr qazdırmış, Ərəzin kəndinin yaxınlığındakı təpədən keçən tunel vasitəsilə Nehrəm kəndinə su gətirtmiş, Naxçıvanda ilk rus-tatar (Azərbaycan) qəza məktəbi açdırmışdı. Naxçıvan xanlığını əvvəlki qanunlarla idarə etməklə yanaşı, Ehsan xan rus dövlətinin qanunlarına tabe olmağa məcbur idi. Ehsan xanın "xidmətini" səmimiyyət kimi qəbul edən Rusiyanın hakim dairələri ona etibar edirdilər. 1840-cı ildə süvari dəstəsinə başçılıq etmək şərti ilə naiblikdən imtina etmişdir. Sonralar Krım müharibəsində (1853–1956) də şücaətlə vuruşmuşdur. "Müqəddəs Georgi" ordeni ilə təltif edilmişdir. Abbasqulu ağa Bakıxanov və Aleksandr Qriboyedov İrana gedərkən Ehsan xan Kəngərlinin Xan dikindəki sarayında qonaq olmuşlar. A. S. Qriboyedov "İrəvan yürüşü" yol qeydlərində bu barədə bəhs etmişdir. Ehsan xan Kəngərlinin adı Kremlin Georgi salonunda qızılı hərflərlə yazılmışdır.
Rusiya hökuməti özünü "səxavətli" göstərsə də Cənubi Qafqazda işğal etdiyi torpaqlarda müstəmləkəçilik siyasətini tədricən həyata keçirirdi. Şimali Azərbaycanın Rusiya tərəfindən işğalı nəticəsində burada rus çarizminin müstəmləkəçilik siyasəti bərqərar olsa da, ölkədə uzun müddət davam edən feodal pərakəndəliyinə son qoyuldu. Çar Rusiyası özünün cənub sərhədlərini möhkəmlətmək məqsədilə Naxçıvan və İrəvan xanlıqlarını ləğv etdi. I Nikolayın 21 mart 1828-ci il fərmanına əsasən ləğv olunmuş bu iki Azərbaycan xanlığının ərazisində süni şəkildə "erməni vilayəti" yaradıldı. həmin inzibati bölgü 1850-ci ilə kimi davam etdi. Rusiya ilə İran dövlətləri arasında gedən müharibələrdə İran məğlub olsa da torpaq itirmədi. Əksinə, Cənubi Azərbaycanı əldə etdi. Azərbaycanın şimal torpaqlarına isə çar Rusiyası sahib oldu. Bu müharibələr nəticəsində yalnız Azərbaycan xalqı itirdi — müstəqilliyini, özü də uzun müddətə.
Cinnilər tayfası
Cinnilər (Cin/çen) — erkən orta əsrlərdə indiki İrəvan və indiki Gürcüstan ərazisində yaşamış türkdilli və türkəsilli tayfalardan biri olmaqla yanaşı Azərbaycan türklərinin etnogenezində rol oynamış tayfa. Mənbələrin verdiyi məlumata görə, ilkin türk dövründən başlamış XVIII əsrə qədər Gürcüstan ərazisindən Şəmkirə qədər Kür boyunca Cinni tayfaları yaşamış, XVIII əsrin sonlarında isə gürcü kralının tabeliyindən çıxaraq kəngərlilərlə birlikdə Qarabağ mahalına köçmüşlər.
Goranboy rayonunun Cinli-Boluslu (indiki adı Boluslu) və Cinli-Zeynallı kəndlərini cinni tayfaları salmışlar. Mirzə Adıgözəl Bəyin "Qarabağnamələr" əsəri olan bu tarixi sənəddə, cinni tayfaları Şuşa xanı Pənahəli xana sonadək sadiq və loyal mövqedə qalmış, dönük çıxmamış və döyüşkənlikləri ilə seçilmiş qəhrəman elat olmaqla qeyd olunmuşlar.
Ümumi məlumat
Güney Qafqazda cinnilər həm Ermənistan, həm də Gürcüstan ərazisində III–IV əsrdən məskunlaşıblar. Ermənistandakı Cinnilər IV əsrdən xristian dinini qəbul etmişdilər. VIII əsrə qədər ermənlərin qoşunlarının başçılarının hamısı cinni tayfasından idi. Cinnilərin əcdadı Mamiqun adlı başçının adı ilə ermənicə Mamikonian "Mamiqunlar" adını daşıyırdılar. Gürcüstanda Kür çayının sahilində yaşayan cinnilər əvvəlcə xristian dinini qəbul etməmişdilər. Onların yaşadığı qala indi gürcü dilində Şamşvilde adlanır ki, bu da üç ox (gürcü dilində sami – üç, şvilde – ox) adının tərcüməsidir.
"Sisakan tarixi" əsərinin müəllifi, əslən türk cinni olan Stepan Orbelian (atasının adı Tarsancdır. Bu ad Xəzər sərkərdələrindən biri, Bizans mənbələrində adı çəkilən Tarmanc adı ilə müqayisə olunur) yazır ki, cinnilər III əsrdə Çin-Bakurun başçılığı ilə Dəryal (türkcə dar-darısqal və yal sözlərindən ibarət olan bu ad sonralar səhvən farsca Dar-alan – Alan qapısı kimi izah edilmişdir, halbuki heç bir mənbədə bu toponimin Daralan forması yoxdur) keçidi vasitəsiylə Şimaldan Gürcüstana gəlmiş və gürcü çarı onları hörmətlə qəbul edərək yerləşmələri üçün Orbeti (qartal yurdu) qalasını vermişdir. Cinnilərin hakim sülaləsi bu qalada yaşadığına görə Orbeli adlanırdı. Bu sülalə min ilə yaxın hakimiyyətdə olmuş və 1117-ci ildə süqut etmişdir. Gürcülərdə XIX əsrə qədər məşhur Orbeli knyaz nəsli də öz adını türk cinnilərdən almışdı. Erməni tarixçisi N. Q. Adons yazmışdı ki, XIX əsrin əvvəllərində Gürcüstanda knyaz Orbelianlar əcdadlarını cinnilərin arasında axtarırlar və Çin-Bakuru özlərinin ulu əcdadı hesab edirlər. Orbeli (Orbelian) xan nəsli 1117-ci ildə Gürcüstanda Lori qalasını tikdirmişdilər, lakin xristian ermənilər və gürcülər Orbelilərə qarşı mübarizə aparırdılar. Nəticədə bu xan nəslinn bir hissəsi qoşunu ilə Sisakana köçüb gəlmiş, xristian dinini qəbul etmiş, sonra da hakimiyyəti ələ almışdı. XIII əsrdə Sisakanın hakimi Stepan Orbelian idi. Onun 1290-cı ildə yazdığı "Sisakan nəslinin tarixindən" adlı əsəri qrabar dilində yazılmışdır. Bu da təbii idi. O vaxt Sisakanda (Sisakan kilsəsi Alban kilsəsinə tabe idi. Ərəb xəlifəsi isə Alban kilsəsini erməni kilsəsinə tabe etmişdi) kilsə artıq erməni kilsəsinə tabe idi və xristian Qafqaz albanları arasında da bütün yazı-pozu qrabar (qədim erməni) dilində aparılırdı. Xristian dininə qulluq edən Stepan Orbeliani də əsərini erməni dilində yazmalı idi.
Sisakanda sakların Sisak sülaləsi uzun müddət hakimiyyətdə olmuşdu. Zəngəzurda qədim qala və istehkamları da onlar tikdirmişdilər. Stepan Orbelian yazır ki, Yuxarı Qarabağda Dizak qalasını Sisak nəsli tikmişdir. Sisakların digər məşhur qalası Şəki qalası idi.
Sisakların türk olduğun göstərən bir fakt da var. Alban tarixçisi Moisey Kalankatlı yazır ki, sisaklar Yafətin nəslinə mənsubdur. Yafət dedikdə müəllif türkləri nəzərdə tutur. Çünki, Yafətin oğlanlarının içərisində Qamer (kimmerlər), Maqoq (skiflər) və Madayların da adını çəkir. V əsr ərmən tarixçisi Moisey Xorenli yazır ki, Syuni hakimləri erməni yox, Sisak sülaləsindəndir, yəni saklardır.
Coğrafi adlarda
Cinni coğrafi adına Azərbaycan ərazisində olmaqla yanaşı qonşu dövlətlərin ərazisində və digər yerlərdə təsadüf edilir. Bu tayfanın üzvləri tərəfindən salınmış yaşayış məntəqələri onların adı ilə Cinni adlandırılmışdır.
Naxçıvan ərazisində olan Cinlər toponim haqqında Q. Qeybullayev qeyd edir ki, Çin Türküstanından gələn türk etnoslarına "çinlilər" deyilmiş, bir zamandan sonra bu söz assimilyasiya olunaraq "Cinni" şəklinə düşmüşdür. Bu adın olması sübut edir ki, Çin Türküstanından bura türk etnosları zaman-zaman axıb gəlmişlər.
XVIII əsrin sonlarında Qazax mahalından Qarabağa köçmüş Cinni tayfasına mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmış, Xaçınçayın sahilində, dağ ətəyində, Ağdam rayonunun Əlimədədli inzibati ərazi vahidində yerləşən etnotoponim Cinni yaşayış məntəqəsi. Qədim erməni mənbələrində bu tayfanın adı çen kimi əksini tapmışdır. Bu həmin dildə "ç" səsinin olmaması, etnonimdəki "i" səsinin "e" səsi ilə əvəz edilnməsinin nəticəsidir; bunu həmin etnonimin qədim gürcü mənbələrində Cin kimi yazılması da təsdiq edir. Bu tayfanın dil mənsubiyyəti haqqında ermənitədqiqatçıları (Q. Sandalçian, Gevork Aslan və b.) çox yazmaqdan çəkinirlər, həm də bu tayfanın Cin ölkəsindən gəlmə, bəziləri isə etnik mənsubiyyətcə cinlilər olmasını sübut etməyə çalışırlar. Təəssüf ki, bu ehtimala bəzi Azərbaycan tədqiqatçıları da inanırlar (məsələn, Fəridə Məmmədova da bu fikirdədir). Əslində cinli Cin Türküstanından gələrək Ermənistanda III əsrdən yaşamağa başlamış qədim türk tayfalarından biridir. Onların türkdilli olmasını sübut edən iki fakt var: birincisi, tayfanın başçılarının – Mamiqun və Qonaq adlarının qədim türk mənşəli olması; Qeyd olunmalıdır ki, Mamiqun adının sonundakı "qun" komponenti türklərdə və monqollarda çarların və əmirlərin adlarında vardır. A. Bakıxanov yazır ki, III əsrdə Albaniyaya şimaldan basqın etmiş türkdilli basillərin çarının adı Katarqun idi.
Aleksandra Fyodorovna
Aleksandra Fyodorovna — II Nikolay Romanovun yoldaşı.
Eupatorium quaternum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əl Dicerid
Əl Dicerid (شط الجريد) —Tunisin mərkəzində duzlu göl və şoranlıq. Duzlu göl Böyük Səhranın daxilinə doğru uzanır. Qabes körfəzindən bir qədər aralıda yerləşir.
Təsviri
Qış yağışları axarsız duzlu gölə çevrilir. Sahəsi 5—7 min. km². təşkil edir. Yay ayları isə göl tamamən quruyur və burada ilğım müşahidə edilir. Burada yay ayları temperatur +50 °C qədər artır.
Bitki örtüyü olduqca nadirdir. Burada halofitlər, vadi ətrafı ərazilərdə yulğun və naz kimi bitkilərə rastlamaq olar. Vahələrdə xurma palması bitir.
1970-ci illərdə vadidən asfaltlaşdırılmış yol çəkilmişdir.
Vəlili (Heris)
Vəlili və ya Vəlilu  - Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanının kəndlərindəndir. 11 avqust 2012-ci il tarixinin zəlzələsindən ziyan görmüş kəndlərdəndir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 399 nəfər yaşayır (96 ailə).
Cəhənnəm (Den Braunun əsəri)
Cəhənnəm — ABŞ yazıçısı Den Braun tərəfindən 2013-cü ildə mistik-triller janrında yazılmış romandır. Robert Lenqdon haqqında romanlar seriyasından olan əsər Mələklər və iblislər, Da Vinçi şifrəsi və İtirilmiş simvol romanlarından sonra dördüncü romandır. Əsər ilk dəfə 14 may 2013-cü ildə "Doubleday" nəşriyyatı tərəfindən yayımlanmışdır. Yayımlanmasından sonra ilk on bir həftə ərzində New York Times Best Seller siyahısına rəhbərlik edən əsər ilk on yeddi həftə ərzində də elektron kitablar siyahısına rəhbərlik etmişdir.
Məzmunu
Harvard Universitetinin simvolistika üzrə professoru Robert Lenqdon oyanarkən başından yara aldığını və son günlərdə nə baş verdiyini xatırlamadığını görür. O, sonuncu dəfə Harvard Universitetində olduğunu xatırlasa da, tezliklə Florensiyada olduğunu anlayır. Ona xidmət edən həkimlərdən biri olan Sienna Bruks bildirir ki, professor xəstəxanaya gətirilərkən huşu özündə olmayıb və başından güllə yarası almış olub. Bu zaman Roberti təqib edən qadın qatil Vayenta xəstəxanaya girərək onu öldürməyə cəhd edir, lakin həkim Sienna Bruksun köməkliyi ilə Robert Lenqdon xəstəxanadan qaça bilir.
Robert Palaçço Vekkoya gələrək "Beşyüzlər zalı"ndakı nəhəng "Marsiano döyüşü" freskasının qarşısında dayanır, yaddaşını bərpa etməyə çalışaraq bu freska ilə Botiçellinin "Cəhənnəmin xəritəsi"ndə yazılmış "ölümün gözləri" ifadəsi ilə əlaqə qurmağa çalışır. Bu zaman Palaçço Vekko muzeyinin direktoru Marta Alvarez gülər üzlə onlara yaxınlaşır. Marta bildirir ki, keçən gecə Robert "Il Duomo"nun direktoru İqnazio Busoni ilə birgə muzeyə baş çəkib. O, Sienna və Lenqdonu pilləkənlərlə yuxarı qaldıraraq "Marsiano döyüşü" freskasının sirli "cerca trova" yazılı hissəsi ilə eyni hündürlüyə çıxarır. Marta Robertə söyləyir ki, keçən gecə onlara Dantenin ölüm maskasını göstərib. Robert başa düşür ki, keçən gecə keçdiyi yollardan təkrar keçir. Marta Robert və Siennanı maskanın olduğu otağa apardıqda əsərin yerində olmadığını görürlər. Onlar muzeyin təhlükəsizlik xidmətinin video yazılarına baxırlar və aydın olur ki, maskanı Robert Lenqdon və İqnazio Busoni oğurlayıblar. Muzeyin təhlükəsizlik xidməti nümayəndələri Sienna və Robertə çönürlər, bu zaman Marta İqnazionun ofisinə zəng edir, telefona cavab verən katibə bildirir ki, İqnazio keçən gecə ürək tutmasından vəfat edib və ölərkən Robert Lenqdon üçün müsaj qoyub. Katibə İqnzaionun mesajını Robert üçün səsləndirir və məlum olur ki, İqnazio Dantenin "İlahi Komediya"sının "Cənnət" hissəsinin XXV nəğməsi vasitəsiylə maskanın yerini bildirən mesaj qoyub.
Robert Lenqdona həm də o bildirilir ki, Konsorsiumun keçmiş işçisi olan Sienna sən demə həm də Zobristin sevgilisi və transhumanizm fəlsəfəsinin tərəfdarı olub. Buna görə əslində hadisələrə heç bir aidiyyatı yox imiş kimi görünən Siennanın məqsədi virusu Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatından əvvəl tapmaq və yayılmasını təmin etməkdir. Lenqdon Sinskey ilə birgə ÜST-nın təyyarəsi ilə İstanbula gəlir. Aya Sofiya kilsəsinə gəlib Dandolonun məzarında damcılayan suyun səsini dinləyən (Zobristin mesajına əsasən) Lenqdon əslində virusun gizlədildiyi yerin Aya Sofiya yox, kilsənin yaxınlığında yerin altında yerləşən Bazilika sisterni olduğunu anlayır. Virus sisterndəki suda, əriyən plastik paketin içində yerləşdirilmişdi. Həmin müddətdə də naməlum sponsorun dəstəyi ilə sisterndə bir həftəlik Frans Listin "Dante simfoniyası" konserti verilirmiş. Beləcə, bir həftə ərzində sisternə pulsuz konserti dinləməyə gələn minlərlə turist və yerli sakinin virusa yoluxması təmin ediləcəkdi. ÜST işçiləri, Lenqdon və Konsorsium rəhbərliyi birlikdə əhalini həyacanlandırmadan virusu axtarırlar, lakin məlum olur ki, artıq paket yırtılıb və virus yayılıb. ÜST əməkdaşları virusun yayılma arealının çox geniş olduğunu müəyyən edirlər. Bu zaman Sienna sisterndən çıxaraq qaçmağa çalışır. Lenqdon onu görür və tutmağa çalışır.
Qalata körpüsü yaxınlığında Sienna qayıq oğurlayır, qaçmaq şansı olsa da, fikrini dəyişərək geri qayıdır və Lenqdonla danışmağa başlayır. Zobristləsevgili olduqlarını, lakin bir il əvvəl böyük alimin onu tərk edərək yoxa çıxdığını (həmin vaxtda Konsorsium alimi gizlədirmiş), ölümündən əvvəl Siennaya yazdığı məktubda Zobrist vektor virus yaratdığını və bu virusun planetdəki əhalinin 1/3-ni məhv edəcəyini bildirir. Bundan sonra Sienna hər nə yolla olur olsun, virusun heç kimin əlinə keçmədən tapılıb məhv edilməsini qarşısına məqsəd qoyur. Sienna ÜST-na və ya digər beynəlxalq qurumlara da etibar etmir. Çünki, Zobristin yaratdığı virusdan bioloji silah kimi istifadə olunmasından qorxur. Sienna bildirir ki, Zobristin yaratdığı virus insanlarda heç bir xəstəlik yaratmır və insanları öldürmür. Sadəcə bütün insanlara təsir edərək onların genini dəyişir və törəmək qabiliyyətinim əhdudlaşdırır, lakin bununla belə, virus bütün insanların orqanizmində aktivləşmir. Sienna bu məlumatları verdikdən sonra getməyə çalışsa da, Lenqdon onu saxlayaraq buraxmır, əvvəl-axır kiməsə etibar etməli olduğunu və kömək etmək istədiyini bildirir. Daha sonra Lenqdon Sinskieyilə danışır və Siennanı ona təqdim edir. SinskieySiennaya qulaq asır və problemin həll edilməsində kömək edə biləcəyini başa düşür. Onlar ÜST-nıi xüsusi toplantısında iştirak etmək üçün Cenevrəyə uçurlar, Lenqdon isə Florensiyaya qayıdır və Dantenin ölüm maskasını Palaçço Vekko muzeyinə qaytarır.
İncəsənətə Qarşı Cinayətlər Sahəsində Tədqiqatlar Assosasiyası
250px|thumbnail|right|[[Müqəddəs Markın atları]] İncəsənətə Qarşı Cinayətlər Sahəsində Tədqiqatlar Assosasiyası və onların bloqu romanda xatırlanır. Yetmiş ikinci fəsildə Robert Lenqdon Müqəddəs Mark Bazilikasının dörd atının tarixini dəqiqləşdirmək üçün İQCSTA bloquna baxır və aşağıdakı məlumatı oxuyur:
''"Atlar Konstantinopoldan Venesiyaya gətirilərkən gəmiyə yerləşsinlər deyə, başları bədənlərindən ayrılır. Qaynaq yerlərini örtmək üçün dekorativ yaxalıqlar atların boynuna 1204-cü ildə venesiyalılar tərəfindən əlavə olunur." ''
Bu hissələr hakim Artur Tompkins tərəfindən yazılmış və Müqəddəs Mark bazilikasının dörd atının tarixinə həsr edilmiş məqalələr seriyasından götürülmüşdür.
Marketinq
Braun romanın adını 15 yanvar 2013-cü ildə öz veb saytında açıqlamış və oxuculara elektron mozaika yaradılmasında iştirak üçün müraciət etmişdir. 2013-cü ilin fevralında kitabın üz qabığı təqdim edilmişdir. Kitabın üz qabığında Florensiyada yerləşən məşhur Santa Mariya del Fiore kilsəsi təsvir edilmişdir. 17 martda "Da Vinçi şifrəsi"nin əlavəsi kimi romanın birinci fəsli pulsuz satışa çıxarılmışdır. 24 mart 2013-cü ildən etibarən Amazon, Google Play və Barnes & Noble kimi onlayn kitab dükanlarında həmin onlayn versiya oxuculara pulsuz təklif edilmişdir. Den Braunun rəsmi BK nəşriyyatı "Transworld" YouTube vasitəsiylə romanın treylerini təqdim etmişdir.
"Cəhənnəm" fransız, rus, türk, alman, holland, ispan, katalon, italyan, portuqal, fin, norveç, isveç və danimarka dillərinə tərcümə edilərək eyni vaxtda satışa çıxarılmışdır. Naşirlər 11 tərcüməçidən ibarət qrup yaradaraq 2012-ci ilin fevral-aprel ayları ərzində Mondadori nəşriyyatının Milandakı əsas ofisində iş təşkil etmişlər. Tərcüməçilərin ətraf mühitlə əlaqələri mümkün qədər kəsilmiş və onlar üçün zirzəmi xüsusiyyətli ofisdə tam məxfi iş şəraiti yaradılmışdır.
Romanın ilk nəşrindən üç ay sonra Afraz Publication tərəfindən fars dilində olan versiyası yayımlanmışdır. 2014-cü ildə roman boşnak, serb, xorvat və Azərbaycan dillərində nəşr edilmişdir.
Qəbulu
Cəhənnəm romanı tənqidçilər tərəfindən müxtəlif xarakterli şərhlər almışdır. "The New York Times" əsəri "tövsiyyələrlə dolu" adlandırır və qeyd edir ki, Lenqdon "Mr. Braunun yaratdığı ən energetik obrazlardan biridir". "Daily News " romanı müsbət qiymətləndrir və "əyləncə ilə malalanmış şifrəli mesajlarla, sənət tarixi, elm və qaçılmaz əzabla zəngin" adlandırır. Başqa rəylər isə daha çox neqativ xarakter daşımışdır. "The Independent "dən Ceyms Kidd Braunun nəsrini yöndəmsiz adlandırır, lakin məzmundan razılığını bildirərərk yazır: "Braunun ekskursiya xüsusiyyətli qotik hiperbola formalı təsviri insanın fikrini gərginlikdə saxlamağa qadirdir." "The Boston Globe"dan Çak Leddi romanın Braunun əvvəlki romanları ilə müqayisədə daha yaxşı olduğunu qeyd edir və bildirir ki, "yay vaxtını xoş keçirmək üçün yaxşı seçim" adlandırır. "The Express Tribune"dan Samra Amir romanda proqnozlaşdırma və malapropizmi tənqid edir, lakin qeyd edir ki, "Braunun incəsənəti üzərində cansıxıcılıq hökm sürür. O, oxucunu özünə bağlaya bilir." "The Guardian"dan Piter Konrad "konspiraktiv qarışıqlıq" kimi kitabın məzmununa diqqət yetirmir və yazır: "Cəhənnəm də qorxuludur, malaprofizm və solesizmlərlə zəngindir, aydın olanların yenidən hesablanması və real məlumatların dezinformasiyası Braunun üslubundadır."
Satış göstəriciləri
"Nielsen BookScan"ın məlumatına görə açıq satışda "Cəhənnəm" 369.000 nüsxə ilə satılmışdır. ABŞ bestseller siyahılarında birinci yerə yüksələn roman, BK-da 228.691 nüsxə ilə satılaraq ilk həftədə kitab hit paradlarının zirvəsinə yüksələ bilmişdir. "Nielsen BookScan" bildirir ki, birinci həftənin tamamında 211.000 nüsxə ilə satılan kitab ilk yerdə qərarlaşan əsər, ikinci həftənin sonunda 580.000 nüsxə göstəriciyə nail olmuşdur. İkinci həftədə 91.000 nüsxə ilə satılmış Xalid Hüseyninin "Və Dağlardan Səda Gəldi" romanından geri qalaraq ikinci yerdə qərarlaşmışdır.
Adaptasiyası
"Sony Pictures" bildirir ki, roman əsasında Ron Hovardın rejissorluğu, Devid Koeppin ssenari müəllifliyi və Tom Henksin Robert Lenqdon obrazını canlandırması ilə çəkilən film 14 oktyabr 2016-cı ildə təqdim ediləcək. Filmin çəkilişlərinə 2015-ci ilin aprel ayında başlanılacaq. 2 dekabr 2014-cü ildə Felisiti Consun da filmdə rol alacağı açıqlanıb.
Sarısu gölü
Sarısu gölü — Azərbaycan Respublikasının ən böyük gölü, İmişli və Sabirabad rayonları ərazisində Kür çayının sahili boyunca şimal-qərbdən cənub-şərqə doğru 22 km uzanan və bir-biri ilə əlaqəli dörd göldən biri olmaqla, çay-dərə eroziya mənşəlidir, nisbətən böyük göllər sırasına daxildir, şirinsuludur. Suyunu əsasən Şərbətqobu vasitəsilə Ağ göldən, yeraltı və yağıntı sularından alır, Kür çayına axını var. Azərbaycanda göllərin sahəsinə görə sıralamasında Xəzər dənizindən sonra ikincidir.
Dişli pirakanta
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sarısu gölü
Sarısu gölünün sahilboyu ərazisini qamışlıq və bataqlıq təşkil edir. Suyun həcmi təqribən 60 mln m³, orta dərinliyi 1 m, maksimal dərinliyi 6 m, orta eni 3 km təşkil edir. Göl akvatoriyasının açıq hissələrində dərinliklər 1–3 m, sahilə yaxın hissələrində 0,1-0,9 m arasında dəyişir. Bəzi illərdə (1976-cı ildə) Kür çayının daşqın suları gölün həcmini 3-5 dəfə artırıb. Göldə suyun həcminin artması əsasən yaz və payız aylarında müşahidə olunur. Ötən illə müqayisədə cari ildə suyun səviyyəsi təqribən 40% azalmışdır. Sarısu gölündə buz hadisələrinin orta çoxillik davamiyyəti 23 gündür və sahil buzu formasındaır. Gölün səthi bəzi illərdə buzla örtülür, davametmə müddəti 11 gündür.
Dişli pirakanta
Təbii yayılması
Vətəni Şərqi Asiya və Hindistandır.
Sarısu gölü
Sarısu gölünün faunası əsasən balıqlardan (çəki, sazan, karp, vobla), heyvanlardan (çöl donuzu, bataqlıq donuzu) ibarətdir. Bundan başqa burada olan əlverişli şərait hər il 300-350 min müxtəlif növ quşların (ördək, qaşqaldaq, qaz, sultan toyuğu, qarabatdaq, boz vağ) qışlamasını təmin edir. Gölün ərazisində Allahmədətli yaşayış məntəqəsinin yaxınlığında fəaliyyət göstərməyən balıq vətəgələri və XVI-XVII əsrlərə aid olan qəbiristanlıq vardır.
Dişli pirakanta
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 4–6 m olan, tikanlı, dağınıq budaqlı, həmişəyaşıl və ya yarım həmişəyaşıl koldur. Yarpaqları növbəli, neştərvaridir, uzunluğu 2–5 sm, kənarları dişli, çılpaq, üstü parlaq yaşıl rəngli, qısa saplaqlıdır. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Çiçəkləri ağ rənglidir, mürəkkəb qalxanvari çiçək qrupunda yerləşir. Meyvələri xırda, alma şəkilli, qırmızı və ya narıncı rənglidir, oktyabr-noyabr aylarında yetişir. Toxumla çoxaldılır. Bitkini budadıqda müxtəlif forma vermək olur.
Sarısu gölü
Sarısu gölünü şimaldan Kür çayı, yaşayış məntəqələrindən isə avtomobil yolu kimi istifadə olunan torpaq bənd ayırır, bu da gölün yaşayış məntəqələrindən axıdılan tullantılarla çirklənməsinin qarşısını alır. Gölün cənub istiqamətdən çirklənməsinə səbəb ətraf ərazilərdə neft çıxarılması (Muradxanlıneft) zamanı əmələ gələn neft-mədən sularının gölə axıdılmasıdır. Sarısu gölünün şərqdən Kür çayına axını Muradbəyli yaşayış məntəqəsi yaxınlığında tikilmiş hidroloji qurğu (suburaxıcı) vasitəsi ilə tənzimlənir.
Dişli pirakanta
Ekologiyası
Quraqlığa, istiyə, soyğa davamlı bitkidir. Torpağa tələbkar deyildir.
Əl-Hüseyn məscidi
Əl-Hüseyn məscidi (Sayedun Əl-Hüseyn məscidi), Misirin Qahirə şəhərində yerləşən qədim məscidlərindən biri. 1154-cü ildə tikilib və Xan əl-Xəlili bazarının yanında yerləşir.
Dişli pirakanta
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir.
Sarısu gölü
Gölün suyu zəif qələvi xarakterlidir. Spesifik iyi yoxdur, şəffaflığı ayrı-ayrı nöqtələrdə müxtəlifdir. Asılqan maddələrin miqdarı orta qiymətlə 66 mq/l-dir. Su nümunələri kağız filtrdən yaxşı süzülür. Suyun oksigenlə doyma faizinin yüksək olması isə onun kimyəvi vəziyyətinin qənaətbəxş olduğunu göstərir. Göl üzrə ümumi minerallaşma yüksəkdir. Suyun codluğu YVQH-dən bir necə dəfə çoxdur. Su yüksək minerallaşmaya və codluğa malik olsa da ümumilikdə kimyəvi xarakteristikasına görə təmiz su sinfinə aiddir.
Dişli pirakanta
İstifadəsi
Tək, qrup halında, canlı çəpərlərin salınmasında çox effektlidir. Xüsusilə payızda narıncı-qırmızı meyvələrlə örtüldükdə çox dekorativ olur.
Daft Punk
Daft Punk — Tomas Banqalter və Gi-Manuel de Omem-Kristo tərəfindən 1993-cü ildə yaradılmış fransız elektron musiqi dueti. 1990-cı illərin sonlarına doğru Fransada haus musiqisinin inkişafı ilə əlaqədar böyük uğurlara nail oldular. Onlar elektro, haus, disko və sintipop musiqisinin elementlərini birləşdirərək özünəməxsus səslənmə üslubu yaratdılar.
Daft Punk 2006-2007-ci illərdə iştirak etdiyi musiqi turundan sonra Alive 2007 adlı konsert albomunu buraxdı. 2009-cu ildə həm albom, həm də bu aboma daxil olan Harder Better Faster Stronger mahnısı Qremmi mükafatına layiq görüldü.
2013-cü ilin mayında Daft Punk özünün dördüncü studiya albomu olan Random Access Memories albomunu, bundan bir ay əvvəl isə həmin alboma daxil olan və sonradan hitə çevrilən Get Lucky mahnısını buraxdı. 26 yanvar 2014-cü ildə 56-cı Qremmi mərasimində həm mahnı, həm də albom ümumilikdə 5 nominasiyada Qremmi mükafatına layiq görüldü.
Hüseyn bin Əli ət-Türki
Hüseyn bin Əli ət-Türki (1699-1740) — 1705-1881-ci illərdə Tunisi idarə edən Hüseyni sülaləsinin qurucusu, Tunis bəyliyinin bəyi (1705-1740).
200px|Hüseyn bin Əli ət-Türki tərəfindən yapılan [[Ər Jedid Məscidi]]
Farqo (Şimali Dakota)
Farqo — ABŞ-nin Şimali Dakota ştatında şəhər, Kass qraflığının inibati mərkəzi. Yerləşdiriyi ştatının ən böyük şəhəri olan Farqonun əhalisi bütün ştatın əhalisinin 17%-ni təşkil edir. 2018-ci ABŞ əhalinin siyahıyaalınması ehtimallarına görə, şəhərin əhalisi 124.844 nəfərdən ibarətdir. Bu isə Farqonun ən çox əhaliyə malik 222-ci şəhəri edir. Şəhərin əsası 1871-ci ildə qoyulmuşdur.
İqlim
Farqo şəhərinin iqlimi mülayim kontinentaldan kəskin kontinental iqlimə dəyişir. Şəhərdə qışlar ABŞ standartlarına görə çox soyuq, ancaq o qədər də uzunmüddətli olmur. Şəhərdə yaylar çox isti olur. Şəhərin iqlimi o qədər kontinentaldır ki, mütləq maksimum (+45.6 °C) ilə mütləq minimum (−44.4 °C) tempertaturları arasındakı fərq 90 °C-dir.
İqtisadiyyat
Farqo ərazisinin iqtisadiyyatı tarixən kənd təsərrüfatından asılı olmuşdurı. Bu dominantlıq son onilliklərdə kəskin şəkildə zəifləmişdir. İndiki dövrdə Farqo şəhərinin böyüyən bir iqtisadiyyatı var, hansı ki, qida emalı, istehsalat, texnologiya, pərakəndə ticarət, ali təhsil və səhiyyəyə əsaslanır. "Forbes" jurnalı tərəfindən yayımlanan bir araşdırmada göstərilir ki, Farqo biznes və ya karyera başlatmaq üçün ABŞ-dəki ən yaxşı kiçik şəhərdir.
Populyar mədəniyyətdə
1996-cı ildə çəkilmiş "Farqo" filmində hadisələr, Şimali Dakotada yerləşən bu şəhərin şərəfinə adlandırılıb, əsasən Minnesota ştatında cərəyan edir. Film Oskar mükafatına layiq görülmüşdür. Farqo şəhəri filmin sadəcə açılış hissəsində görülür və onun adı sadəcə iki dəfə çəkilir. Filmin heç bir səhnəsi Farqo şəhərində və ya şəhərə yaxın bir yerdə çəkilməmişdir. 2014-cü ildə debüt etmiş "Farqo" teleserialı eyniadı filmin əsasında çəkilmişdir və onun bəzi seriyalarında şəhər hərdənbir görsədilir.
Tokantins çayı
thumb|left Tokantins — Cənubi Amerikanın şərqindən keçən, Braziliyanın Qoyas, Tokantins, Marayan ştatları ərazisindən axan çay. Çayın uzunluğu 2850 km təşkil edir.
Başlanğıcını Marayan və Almas çaylarının birləşməsindən götürür. Mənbə Serra-Dorada silsiləsinin şərq ətəklərində yerləşir. Braziliya öndağlığından Braziliya düzənliyinə keçir. Dağlıq ərazilərdə astanalar müşahidə edilir. Düzənlikdə 350 km məsafədə naviqasiyaya yararlıdır. Ən böyük qolu Araquaya çayıdır. Əsasən yağışlarla qidalanır. Mart-aprel ayları gursululuq dövrüdür. Bu zaman suyun səviyyəsi 7–9 m qalxır. Orta su sərfiyyatı 16 300 m³/s-dir. Formal olaraq Tokantins-Araquaya çaylarını Amazona daxil etsələrdə ayrı sistemə malikdir. Hövzəsinin sahəsi 770 min. km² təşkil edir.
Suyunun gücündən istifadə edilir. 2016-cı ildə üzərində beş bənd inşa edilmişdir ki, nəticədə Tukurui və Serra-da-Meza SES formalaşmışdır. Sahilində yerləşən şəhərlər: Usuasu, Portu-Nasiunal, Pedru-Afonnsu, Palmas, Mirasena-du-Tokantins, Karolina, Tоkantinopolis, İmperantis, Maraba, Tukurui. Zəngin flora və faunaya malikdir.
Beyhəqi
Əbubəkr Əhməd bin Hüseyn Beyhəki (, 994-9.4.1066) — İslam alimi.
Həyatı
Məşhur hədis və fiqh alimidir. Adı Əhməd ibn Hüseyn, künyəsi Əbu Bəkrdir. Nişapurun Beyhək qəsəbəsindən olduğu üçün Beyhəki deyə məşhur olmuşdur. Beyhək qəsəbəsinə bağlı Hüsrəvcird kəndində 994-cü ildə (hicri 384) doğuldu, 1066-cı ildə (Hicri 458) Nişapurda vəfat etdi.
Kişik yaşda elm öyrənməyə başlayan Beyhəki zəkasının itiliyi, yaddaşının qüvvəti, öyrənmək arzusu və elm öyrənməkdəki ixlası ilə xocalarının diqqətlərini üzərinə çəkdi. Beyhəki Xorasan, Bağdad, Kufə və Məkkə kimi  elm mərkəzlərində zamanın alimlərindən ağlı və nəqli elmləri təhsil aldı. Yüzdən atıq xocadan hədis öyrəndi. Əbul-Fəth Nasir ibn Muhamməd Üməridən fiqh elmini, Hakimidən hədis elmini, İbni Fürəkdən  kəlam  elmini, Əbu Əli Rudbaridən  təsəvvüf elmini öyrəndi. Böyük alim oldu, ona elmin minarəsi deyildi. Bir çox alim yetişdirdi. Şeyxülislam Əbu İsmayıl əl-Ənsari, Zahir ibn Tahir, Əbu Abdullah əl-Fəravi, oğlu İsmayıl ibn Əhməd onun yetişdirdiyi alimlərdəndir.
Kəlam elmində Əhli-sünnət etiqadına böyük xidmətlər etdi. Müxtəlif elmlərdə xüsusilə hədis, fiqh, kəlam elminə aid yüzlərlə əsər yazdı. Xorasanda hədis elmində onun icazəsi olmadan,  o icazət (diplom) vermədən kimsə hədis elmindən söz edə bilməzdi. Şafi fiqhi öyrətməsi üçün Nişapura çağırıldı. Hər nə qədər məmləkətinə qayıtmaq istədi isə də 9 aprel 1066-cı il tarixində (hicri 10 Cemazil-əvvəl 458) vəfat etdi. Cənazəsi yaxın olan Beyhək qəsəbəsinə aparıldı.
Elm və fəzilətdə yüksək bir şehx olan Beyhəki həzrətləri davamlı oxuyar, araşdırar, təsnif edər, əsərlərini tələbələrinə oxudar, elmlə məşğul olar, kasıblığa səbir edər, halından heç şikayət etməzdi. Az yeyər, az içərdi. Qırx dörd yaşından sonra vəfatına qədər otuz il  bayram günləri xaric davamlı oruc tutmuşdur.
Niderland
Niderland, köhnə qaynaqlarda Fələməng — Qərbi Avropada dövlət. Şimal dənizinin sahilində yerləşir (sahilin uzunluğu – 451 km). Almaniya və Belçika ilə həmsərhəddir (sərhəddin uzunluğu – 1027 km).
Digər iri şəhərləri Rotterdam – dünyanın ən iri limanı, Utrext – ölkənin dəmir yolu sisteminin mərkəzi və Eyndhovendir.
Yarpaqsız cuzqun
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Niderland
Niderland xüsusi statusa malik olan Aruba adası və Niderland Antil adaları ilə birlikdə Niderland Krallığını təşkil edir. Bu ərazilər arasındakı münasibətlər 1954-cü ildə qəbul edilmiş "Niderland Krallığının Statusu" (Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden) adlı sənədlə tənzimlənir.
Etimologiyası
thumb|left|Əsl Hollandiya "Niderland" sözünün yerli dildə mənası "alçaq ərazilər" deməkdir. Bəzən Niderland Hollandiya adlandırılır. Bu adın ölkə üçün istifadə edilməsi düzgün deyil, ölkənin 12 inzibati bölgəsindən ikisi Hollandiya adlanır: Şimali və Cənubi Hollandiya.