cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kürdüstan Dirçəliş Cəmiyyəti
Kürdüstan Dirçəliş Cəmiyyəti — 16 avqust 1943-cü ildə Məhabadda qurulan kürd milliyətçi təşkilatı. Təşkilat Azərbaycan böhranında Pəhləvi İran qüvvələrinin regiondan qovulmasından sonra təsis edilmişdir. Kürdüstan Dirçəliş Cəmiyyətinin yaradılmasında "Hiva" təşkilatından kömək istənilmişdir. Odur ki, Kürdüstan Dirçəliş Cəmiyyəti İran Konstitusiyasını pozduğuna görə qeyri-qanuni hesab edilirdi və üzvlük üçün şərtlərdən biri gizli olmalı idi. Təşkilat yalnız kürd əsilli valideynləri olanların üzv olmasına icazə vermişdir. Bir istisna ondan ibarət idi ki, şəxsin anası aysor olduğu halda, onlar da təşkilata üzv ola bilərdilər. Təşkilatın andı Qurana əsaslanırdı. Kürdüstan Dirçəliş Cəmiyyəti 3 il ərzində məxfi və mühüm işlər görmüşdür. Sonradan bu təşkilatın əsasında İran Kürdüstanının Demokratik Partiyası qurulmuşdur.
Unqava yarımadası
Uqnava yarımadası — Labrador yarımadasının şimal hissəsində yerləşir. Yarımadanın qərb sahillərini Hudzon körfəzi, şimalını Hudzon boğazı və şərq sahillərini isə Unqava körfəzi yuyur. Yarımadanın və Kvebek vilayətinin ən uçqar nöqtəsi Volsterholm burnudur. Sahəsi 250 000 km² təşkil edir. Ərazi Tundra iqlim tipinə xas təbiətə malikdir. Burada çoxlu çaylar və buzlu göllər vardır 1950-ci ildə ərazidə dərinliyi 415 m, diametri 3,4 km olan meteorid məşhəlli göl aşkarlanmışdır. Onun ərazisi Faydalı qazıntılarla zəngindir. Buna misal kimi: azbest, nikel, Uran (element), mis, Dəmir filizi. İqlimi çox sərtdir.
Yarımadada 12 yaşayış məntəqəsində 10,000 insan yaşayır. Onların böyük əksəriyyətini Eskimoslar təşkil edir. Ən iri yaşsyış məntəqəsi Kuudjuakdır.
Abdal Qasım
Abdal Qasım — çoxsayda lətifə yaradıcısı, iştirakçısı kimi tanınan real folklor personajı.
Abdal Qasım Qarabağ bölgəsində tanınan şəxslərdən olub. Onun haqqında ən dolğun məlumat Bəylər Məmmədovun "Qarabağın baməzə adamları" kitabında verilmişdir. Həmin məlumatlara əsasən Abdal Qasım (1873-1921) Ağdamın Abdal-Gülablı kəndində anadan olmuşdur. Əvvəl əkinçiliklə, son​ra xırda alış-verişlə məşğul olmuş, gülməli səhnəciklər, əyləncəli sirk oyunları ilə xalqın qarşısında çıxışlar etmişdir. O, hər yerdə zəhmətkeşləri müdafiə etmiş, haqsızlığa, ədalətsizliyə qarşı çıxmışdır. Çox güclü olan Abdal Qasım məqsədinə çatmaq üçün təkcə iti təfəkkürünə arxalanmamış, yeri gələndə fiziki gücündən də istifadə etmişdir. Onun məzəli sözləri, lətifələri xalqın söz yaddaşında qalmış, dildən-dilə keçərək müasir dövrə qədər gəlib çıxmışdır.
Abdal Qasım haqqında lətifə və rəvayətləri ən çox nəşr etdirən folklorşünas Təhmasib Fərzəliyev olmuşdur. Abdal Qasımın altı lətifəsi isə B.Məmmədovun kitabında özünə yer almışdır. Gülüş ustasının başına gələn əhvalatların nağıllaşmış variantı isə Ağcabədi rayonundan toplanmışdır. Nağıl başlığı altında yazıya alınan, quruluş etibarilə isə lətifəli rəvayət mahiyyəti daşıyan "Atın oğurlanması" örnəyində Abdal Qasımın şəxsiyyəti belə səciyyələndirilir. "Ağdamın Abdal kəndindən olan Abdal Qasım qonaqpərvər, səxavətli, hazırcavab, hiyləgər və qoçaq bir adam idi". Daha sonra mətndə xatırladılır ki, Abdal kəndi Miri kənd, Təkir-Mirik, Tac-Tuğ, Dağdağan kəndləri ilə qonşuluqda yerləşir. Deyilənə görə, Qasım kişi uşaqlıqdan ermənilərlə yaxınlıq et​di​yinə görə erməni dilini mükəmməl bilir. Bu dildə danışanda ermənilərin özləri belə onun nə milləti olduğunu seçə bilmirdilər. Rəvayətdə daha sonra de​yi​lir: "Abdal Qasım həmişə erməniləri ələ salar, onlara kələk gələrmiş. Ermənilər onun əlindən dad-aman çəkirmişlər".
Məsələn, lətifələrdən birində qeyd edilir ki, Miri kəndində Girikor (əslində Qrikor olmalıdır) adlı erməninin atına gözü düşən Abdal Qasım atı ondan almaq istəsə də, erməni buna razılıq vermir. Axırda meşədən odun qırıb ata yükləyib onu yedəyinə alan Girikoru Abdal Qasım hiylə işlədib aldadır və atı ondan alıb apara bilir.
"Toyuq əhvalatı", "Naxırın aparılması", "Mərci uduzduq" lətifələrin​də də Abdal Qasımın və​ziy​yət​dən çıxmaq bacarığı, üstün qabiliyyətlərə malik olması nümayiş etdirilir. "Mərci uduzduq" lətifəsində Abdal Qasımın fərasətinə, kələyinə hamının bələd olduğu, heç kimin onunla bacarmadığı, bütün işləri o necə istəsə elə də etdiyi qeyd olunur.
Abdal Qasım haqqında lətifələri mövzu və məzmuna görə təsnif etdikrə onları aşağıdakı kateqoriyalara aid etmək mümkündür:
Abdal Qasımın adı ilə bağlı olan "Mat qalmışam", "Bir də eləmərəm", "Ayı və qorodovoy", "İki adam", "Cahangir xan", "Kasıb oğlu" adlı lətifələr də xalq gülüşünün təzahür etdiyi örnəklərdir.
Bakbo
thumb|Hind-Çin İttifaqı daxilində Tonkin protektoratı. Bakbo, həmçinin Tonkin —  Vyetnamda tarixi və coğrafi region. Vyetnamın ən şimal və geniş hissəsidir
Tarixi
Bakbo Fransa Hind-Çini dövründə general Eduard Jamon komandanlığı altında Fransa ordusu tərəfindən fəth edilmiş və "Tonkin protektoratı" adlandırılmışdır.
Hal-hazırda Bakboya Vyetnamın 16 əsas inzibati vahidi, o cümlədən 14 vilayət, Hanoy və Hayfonq şəhərləri daxildir.
Sərhəd regionu (Türkiyə)
Sərhəd regionu — Türkiyənin İğdır, Qars, Ərdəhan, Ərzurum və Ağrı illərini əhatə edən region. Bu region İran, Azərbaycanda Naxçıvan, Gürcüstan və Ermənistan ilə keçidin olduğu məkanı təmsil edir.
Xəndək (hərb)
thumb|250px|Warwickshire, İngiltərədə, ətrafında xəndəyi olan bir ev
Xəndək, xüsusi olaraq bir qala, bina və ya şəhəri əhatə edən böyük, dərin və əsasən su ilə doldurulmuş bir istehkamdır. Bəzi hallarda su maneəsi olaraq daha mürəkkəb süni göllərə çevrildiyi müşahidə edilmişdir. Müasir dövrdə xəndəklərin və ya su baryerlərinin qabaqlayıcı təsirləri itdiyindən vizual olaraq üstünlük verilməyə başlanmışdır.
Genetik xəstəliklər
Genetik xəstəliklər— genetikanın öyrənilməsi, ilk növbədə, tibbi biliklərin inkişafı üçün lazımdır. Genetik pozuntulara görə 15% uşaq hələ doğulmamış, 3% uşaq doğuş zamanı, 3% uşaq böyük yaşa çatmamış tələf olur, 20% insan nikaha daxil olmur və 10% ailə uşaqsız qalır İnsan orqanizmində xromosomlar və onların genlərində baş verən dəyişiklikləri xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur.Genetik qüsurların səbəb olduğu minlərlə xəstəliklər mövcuddur. Lakin onların hamısı hələ də tam öyrənilməmişdir Belə xəstəliklərə həm xromosomlarda, həm də genlərdə baş verən dəyişikliklər nəticəsində yaranan mutasiyalar səbəb ola bilər. Bu mutasiyalar həm autosom, həm də cinsi xromosomlarda baş verə bilir.
Genom mutasiyalar
Bu səbəbdən belə xəstəliklərin irsiyyətin autosom-dominant tipli, məsələn, Marfan sindromu, polidaktiliya və autosom-resessiv tipli, məsələn, albinizm, fenilketonuriya kimi növləri mövcuddur. Cinsiyyətlə ilişikli idarə olunan insan xəstəlikləri haqqında əvvəlki mövzuda artıq danışılmışdır. Xromosom mutasiyaları xromosomun strukturunda baş verən dəyişikliklərlə bağlı ola bilər. Məsələn, beşinci xromosomun hissəsinin itkisi zamanı insanda Lejen sindromu və ya “pişik çığırtısı”, xromosomun hissəsinin köçürülməsi və ya xromosomun sahəsinin 180 dərəcə çevrilməsi zamanı leykozun müəyyən formaları özünü göstərir. Genom mutasiyalarının kariotipdə xromosomların sayının dəyişməsi ilə bağlılığı məlumdur. Bilirsiniz ki, Daun sindromu 21-ci cüt xromosomun, Patau sindromu 13-cü cüt xromosomun, Edvards sindromu isə 18-ci cüt xromosomun artıqlığı ilə bağlıdır. Belə mutasiyalar trisomiya adlanır.
Daun sindromu barədə ümumi məlumat
Daun sindromu 500-800 yenidoğulmuşdan birində qeydə alınır. Daun sindromlu uşaqlar arasında cins nisbəti 1:1 təşkil edir. Daun sindromu ilk dəfə 1866-cı ildə ingilis pediatrı L.Daun tərəfindən təsvir olunmuşdur, lakin patologiyanın xromosom təbiəti və mahiyyəti (21-ci xromosom üzrə trisomiya) təxminən 100 il sonra aşkarlanmışdır. Daun sindromunun klinik simptomatikası fərqlidir – anadangəlmə inkişaf qüsurlarından tutmuş ikincili immunodefisit hallara qədər müşahidə olunur. Daun sindromlu uşaqlara müxtəlif mütəxəsislər tərəfindən əlavə tibbi yardım tələb olunduğundan onlar pediatriyada xüsusi kateqoriyaya aid edilir.
Güvənpark
Güvənpark — Ankara Qızılay Meydanında yerləşən park.
Genetik xəstəliklər
Daun sindromunun yaranma səbəbləri
Daun sindromunun yaranma səbəbləri normada insan orqanizminin hüceyrələrində 23 cüt xromosom olur (normal qadın kariotipi 46, XX; kişi – 46, XY). Hər bir cütlüyün xromosomlarından biri anadan, digəri isə atadan irsən ötürülür. Daun sindromunun inkişafının genetik mexanizmləri autosomların miqdarının pozulmasından ibarətdir, bu zaman 21-ci xromosom cütlüyünə əlavə genetik material qoşulur. 21-ci cüt xromosom üzrə trisomiya Daun sindromu üçün xarakterik cizgilərin meydana çıxmasına səbəb olur. Əlavə xromosomlar genetik təsadüf (ovogenez və ya spermatogenez prosesində cüt xromosomların ayrılmaması), mayalanmadan sonra hüceyrə bölünməsinin pozulması və yaxud ana və ya atadan irsi mutasiyanın ötürülməsi nəticəsində yaranır. Genetikada bu mexanizmləri nəzərə alaraq, Daun sindromlu xəstələrdə kariotip anomaliyasının 3 variantı ayırd edilir: müntəzəm 9sadə) trisomiya, mozaisizm və balanslaşdırılmamış translokasiya . Daun sindromunun əksər halları (təxminən 94%) sadə trisomiya (kariotip 47,XX, 21+ və ya 47,ХY, 21+) ilə bağlıdır. Bu zaman ana və ya atanın cinsi hüceyrələrinin meyozu zamanı cüt xromosomların bölünməsinin pozulması ilə əlaqədar orqanizmin bütün hüceyrələrində 21-ci xromosomun hər 3 surəti mövcud olur. Daun sindromunun 1-2% halları mozaik formanın payına düşür. Bu tip pozğunluq blastula və ya qastrula mərhələsində olan embrionun yalnız bir hüceyrəsində mitozun pozulması zamanı inkişaf edir.  Mozaisizm zamanı 21-ci xromosom üzrə trisomiya təkcə bu hüceyrənin derivatlarında aşkarlanır. Hüceyrənin digər hissələri isə normal xromosom dəstinə malik olur. Daun sindromunun translokasion formasına 4-5% pasiyentlərdə qeydə alınır. Belə hallarda 21-ci xromosom və ya onun fraqmenti hər hansı bir autosoma birləşir (translokasiya edir) və meyoz zamanı onunla birgə yeni yaranan hüceyrəyə keçir. Translokasiyanın ən çox rast gəlinən «obyektləri» 14 və 15-ci xromosomlardır. Daha az hallarda 13, 22, 4 və 5-ci xromosomlarda translokasiya aşkar edilir. Xromosomların bu cür dəyişiklikləri təsadüfi xarakter daşıya və ya normal fenotipə malik, lakin balanslaşdırılmış translokasiyanın daşıyıcısı olan valideynlərdən birindən ötürülə bilər. Translokasiyanın daşıyıcısı qismində ata iştirak etdikdə Daun sindromlu uşaqların doğulma ehtimalı 3%, daşıyıcılıq ananın genetik materialı ilə bağlı olduqda isə bu rəqəm 10-15%-ə qədər artır.
Güvənpark
Klemenz Holzmeyster tərəfindən park və abidə inşaat layihəsi inşa edilmiş, içində Güvənpark abidəsi, park adını isə bu abidədən almışdır. Hal-hazırda Güvənparkda ağaclar, hovuz, oturacaqlar və oyun meydançası vardır. Park ərazisinin bir hissəsini vaxtında doldurub, avtobus dayanacaqları və metro lahiyələri nəticəsində itirmişdir.
Genetik xəstəliklər
Şerşevski-Terner sindromu
Səbəbi iyirmi üçüncü cüt xromosomun bir vahid azalmasıdır. Əlamətləri: bu zaman cinsiyyət xro- mosomu tək X olduğundan cinsiyyətcə qadın doğulur. Lakin cinsiyyət vəziləri zəif inkişaf edir. Belə insanların boyları qısa olur, qulaqları normadan aşağıda yerləşir. Boyun əzələləri çiyinə qədər genişlənmiş olur.
Patau sindromu
Səbəbi on üçüncü xromosom cütündə xromosomun artıq olmasıdır. Əlamətləri: göz almasında, kəllənin beyin və üz şöbələrində qüsurların yaranması, ürək kameralarının arakəsmələrində qüsurlar, böyrək, bağırsaq və daxili cinsiyyət üzvlərində çatışmazlıqlar. Belə xəstələr, adətən, bir ildən çox yaşamırlar. Patau sindromu, ya da Trisomiya 13 normal 2 kopya yerinə hər hüceyrədə 3 kopya xromosom 13 rast gəlməsi ilə xarakterizə olunan bir xromosom anomaliyasıdır. 10.000 canlı doğumda bir görülən bir anomaliyadır. Belə uşaqların yaşam müddəti bu xromosom anomaliyası səbəbiylə qısa olur.Simptomları və şiddəti isə hər uşaqda dəyişiklik göstərir. Bununla yanaşı, belə yenidoğulanlarda:baş beyin, onurğa və üz bölgəsində anomaliyalara, ürək, böyrək, mədə problemlərinə, çox kiçik və ya zəif inkişaf etmiş gözlər(mikroftalmi), əlavə əl və ayaq barmaqları, yarıq damaq və damaqsız yarıq dodaq, zəif inkişaf etmiş əzələ tonusu(hipotoni) və digər fiziki anomaliyalara rast gəlinir. Görülmə riski ananın yaşının artması ilə artar. Əsasən, hamiləlik düşüklə nəticələnir. Düşük, həmçinin hamiləliyin 20-ci həftəsinə qədər gecikə də bilər.Trisomiys 13-ə sahib 200 canlı doğulan uşaqların geniş bir araşdırmada 28%-nin yaşamının ilk həftəsində,44%-nin ilk ayında və 73%-nin isə ilk 4 ayında yaşamını itirdikləri bildirilmişdir. Əsasən 1 yaşa qədər yaşamaları çətin olsada, ədəbiyatda üçü 18 yaşın üstündə olan, biri 32 yaşında olan və 10 yaşını tamamlamış 7 hadisə bilinməkdədir. Bəzi insanlarda hüceyrələrin bir qismi əlavə xromosom 13-ə (mozaik trisomiya 13 olaraq adlandırılır)sahib olarkən, digər hüceyrələr normal xromosom cütünə sahib olur. Bu mozaik Patau sindromudur. Patau sindromunun translokasiya və mozaik tipi rast gəlinən ailələrdə ana və ata daşıyıcı ola bilər və sonrakı uşaqları xəstəlik riski daşıya bilər. Ana və ata daşıyıcı deyilsə, sonrakı hamiləlikdə təkrarlama riski 1%-dən daha azdır. Ana yaşı da nəzərə alınaraq, daha sonrakı hamiləliklərində genetik konsultasiya və fetusun vaxtından əvvəl xromosom quruluşunun diaqnozu məsləhət görülür.
Xromosom mutasiyaları
Xromosom mutasiyaları xromosomun strukturunda baş verən dəyişikliklərlə bağlı ola bilər.Cinsi xromosomların çatışmazlığı və ya artıq olması ilə bağlı pozuntulara da rast gəlmək olar. Məsələn, qadının xromosom dəstində bir X xromosomunun olmaması Şerşevski-Terner sindromunun inkişafına, kişilərdə isə artıq X xromosomunun (XXY) olması Klaynfelter sindromuna gətirib çıxarır.
Lejen sindromlu uşaq
Beşinci xromosomun hissəsinin itkisi zamanı insanda Lejen sindromu və ya “pişik çığırtısı”, xromosomun hissəsinin köçürülməsi və ya xromosomun sahəsinin 180 dərəcə çevrilməsi zamanı leykozun müəyyən formaları özünü göstərir.
Tibbi genetika
Tibbi genetikanın tərəqqisi irsi xəstəliklərin diaqnostikasının inkişafına və onların düzgün müalicəsinə imkan yaradır. Bundan əlavə, bir çox ölkələrdə, həmçinin bizim ölkədə də inkişaf etmiş tibbi-genetik məsləhətxanalar yaxın qohum nikahları zamanı yaranan irsi xəstəliklərin inkişafının qarşısının alınmasına imkan verir. Belə nikahların bağlanması zamanı zərərli resessiv genlərin homoziqot vəziyyətə keçməsi nəticəsində nəsildə irsi xəstəliklərin yaranması ehtimalı nəzərəçarpacaq dərəcədə artır. Talassemiya xəstəliyinin fenotipcə üzə çıxması belə baş verir. Bundan əlavə, belə nikahlar ölü uşaqların doğulması hallarını iki dəfə artırır. Tibbi-genetik məsləhətvermələr zamanı sitogenetik, biokimyəvi tədqiqat metodlarından istifadə olunur, gələcək valideynlərin şəcərəsi (nəsil ağacı) araşdırılır. Bəzən valideynlərdə olan xromosom və ya gen pozuntuları fenotipik şəkildə müşahidə olunmur. Belə pozuntular yaxın qohumların nikahlarında özünü göstərə bilər. Bundan əlavə, hamiləlik dövründə dölətrafı mayenin biokimyəvi və sitogenetik müayinəsi - amniosintez müayinəsi aparılır. Bu müayinə daha çox doğulacaq uşaqda Daun və bu kimi digər sindromları təyin etmək üçün aparılır. Bu metodun köməyi ilə oraqvarı hüceyrə anemiyası və s. kimi yüzlərlə genetik xəstəliyi əvvəlcədən müəyyən etmək olar. Onu da yadda saxlamaq lazımdır ki, irsi xəstəliklərin yaranma riski mutagen faktorlarla bağlıdır. Bu faktorlara kimyəvi (məişət kimyası, bəzi qida boyaq maddələri, zəhərli kimyəvi maddələr), intensiv elektromaqnit dəyişkənliyi, bioloji mutagenlər (viruslar, peyvəndlərin bəzi növləri) aiddir. Son zamanlar genetik dəyişmələr, pataloji hamiləlik, inkişafın qüsurları ilə əlaqədar xəstəliklər xeyli çoxalmışdır. Bütün bunlar ətraf mühitdə mutagen maddələrin çoxalması ilə əlaqədardır. Alimlər hesablamışlar ki, şüalanmadan qorunma tədbirləri mövcud olduğu halda belə yeni doğulan uşaqların 0.05 %-i süni radiasiya mənbələri hesabına xəstə gen daşıyıcıları olacaqlar. Mühit amillərinin təsiri nəticəsində somatik hüceyrələrdə baş verən mutasiyalar nəticəsində yaranan xərçəng xəstəliyi XXI əsrin bəlasına çevrilib. Gen xəstəlikləri ayrı-ayrı genlərin molekulyar quruluşunu dəyişən mutasiyalarla əlaqədar yaranır. İnsanın patoloji əlamətlərinin genləri normal əlamətləri idarə edən genlərin allel- ləridir. Hazırda insanın 400-dən çox gen xəstəlikləri məlumdur. Bu xəstəliklərin meydana çıxmasının əsas səbəbi DNT molekulunda baş verən dəyişkənliklərdir.
Karbohidrat mübadiləsinin pozulması
Karbohidrat mübadiləsinin pozulması monosaxaridləri və disaxaridləri parçalayan fermentlərin genlərində baş verən mutasiyalarla əlaqədardır. Müxtəlif xəstəliklər zamanı sinir sistemi də daxil olmaqla bir çox orqanlar zədələnir. Buna misal olaraq, Tey-Saks xəstəliyini göstərmək olar. Xəstəlik zamanı mielin qişasının dağılması, əqli zəiflik, hərəkət koordinasiyasının itməsi, bəzən tam hərəkətsizlik və bəzi orqanlarda çatışmazlıqlar müşahidə olunur.
Lipid mübadiləsinin pozulması
Lipid mübadiləsinin pozulması nəticəsində yaranan xəstəlikləri iki qrupa bölürlər:
Amin turşu mübadiləsinin pozulması
Amin turşu mübadiləsinin pozulması gen xəstəlikləri arasında ən böyük qrupdur. Bunlardan fenilketanuriya və tirozinemiyanı göstərmək olar.
Vitamin mübadiləsinin pozulması
Vitamin mübadiləsinin pozulması müxtəlif xəstəliklərin yaranmasına səbəb olur. Məsələn, homosisturiya. Bu zaman mərkəzi sinir sistemi zədələnir, damar mənşəli tromblar əmələ gəlir, göz büllurunda qüsurlar meydana çıxır.
Qurdərik-i Süfla (Xoy)
Qurdərik-i Süfla - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Acı gölü
Acı gölü— Rusiyada, Dağıstan Respublikasında göl.
Göl haqqında məlumat
Acı gölü Dağıstanın Qayakənd və Dərbənd rayonlarının sərhəddində yerləşir. Ulluçay çayının aşağı axarının şimalında, Xəzər dənizi sahilinə yaxın, ondan 14 km məsafədə yerləşir. Acı gölünün sahəsi 4,8 km², digər mənbələrə görə isə 5,3 və ya 6,7 km² olaraq göstərilir. Gölün ölçüsü 1,5x5 km-dir. Maksimal dərinliyi 2 m-ə çatır, orta dərinliyi 1,5 m-dir. Dəniz səviyyəsindən 23 metr aşağıda yerləşir. Suyun səviyyəsi aşağı düşəndə dənizdən ayrılan laqondur.
Nikol Abe
– Yaponiya qyaru dəbi modeli. "Ranzuki" (2008-2011) və "Happie Nuts" (2011-2016) kimi qyaru dəbi jurnalları üçün modellik etmişdir. Bir müddət "Ranzuki" jurnalına töhfələr verirdi.
İlk illəri
Abe 22 dekabr 1993-cü ildə Filippində doğulmuşdur. Anası filippinli, atası yapondur. Atası yapon olduğu üçün Yaponiya vətəndaşlığı əldə etmişdir. Beş yaşında ikən ailəsi ilə birlikdə Yaponiyaya köçmüşdür. Yaponiyaya gəlməzdən öncə yaponca bilmirdi. Yapon dilini öyrənərkən ingilis və taqal dillərinin əsaslarını unutmuşdur. Abe Niiqata prefekturasında yerləşən bağçaya getmiş, daha sonra Qunma prefekturasında yerləşən ibtidai məktəbdə 2 il oxumuşdur. Dördüncü sinifə başlamazdan öncə Çiba prefekturasında yerləşən ibtidai məktəbə keçmişdir.
Model karyerası
Abe müxtəlif qyaru dəbi modelləri ilə birlikdə işləmişdir: Diamonds Puff, Lis Liza Doll, yukata brendi Koibana, rəngli linza brendi Candy Magic və s.
NGC 3390
NGC 3390, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mеtkоviç
Demoqrafiyası
Aşağıdakı qəsəbələrdə şəhərin (bələdiyyənin) ümumi əhalisi 16,788 nəfərdir (2011). 2011-ci ilin siyahıyaalınmasında əhalinin 96,8% -ni xorvatlar təşkil edir.
Tarixi
Şəhərə ilk poçt xidməti və məktəbin gəlişi ilə yanaşı, həm də Osmanlı İmperiyası ilə ticarət artdıqca, şəhər inkişaf etməyə başladı. 1875-ci ildə imperator Frans Cozef şəhəri ziyarət etdi.
İkinci Dünya Müharibəsi zamanı 280 serb, 25 iyun 1941-ci ildə bu şəhərdə xorvat Ustaş tərəfindən qətlə yetirildi.
Müqəddəs Eliyah kilsəsi şəhərin simvollarından biridir.
Bakinski raboçi (gəmi)
"Bakinski raboçi" (əvvəlki adı "Ukrayna", ) — Qırmızıbayraqlı Xəzər Donanmasının kanoner qayığı. 1907-ci ildə Baltik donanmasına daxil olmuş, 1918-ci ildə Baltik donanmasının buz səfərində iştirak etmişdir. 1919-cu ilin sentyabrında Vladimir Leninin gəstərişi ilə Həştərxana, 1920-ci ilin iyulunda isə Bakıya gəlmişdir. Gəmi sentyabrda XI Qızıl Ordunun 28-ci atıcı diviziyası ilə birlikdə Lənkəran qəzasında üsyançıların məğlub edilməsində iştirak etmişdir. 1921-ci ildə "Bakinski raboçi" adlandırılmışdır. "Bakinski raboçi" 1941–1944 illərdə Xəzərdə müxtəlif hərbi tapşırıqları yerinə yetirir, hərbi sursat, xalq təsərrüfatı malları və s. daşıyırdı.
İstehkam
250px|sağ|thumb|[[Qroningendəki Bourtange qalası ulduz formalı qalaya nümunədir.]]
İstehkam və ya təhkimat — müharibələrdə müdafiə məqsədi ilə tikilən hərbi struktur və binalar. Bəşəriyyət minilliklər boyu davam edən sivilizasiyalar tarixində bir çox müxtəlif formalarda müdafiə strukturları inşa etmişdir.
Adlandırma
Müdafiə məqsədləri üçün tikilən hərbi strukturlar çox müxtəlifdir. Müdafiə hasarı, qala, istehkam sahəsi, divarlar bunlardan bəziləridir. Müdafiə məqsədləri üçün tikilən bu istehkamlar ümumiyyətlə ikiyə bölünə bilər. Daimi istehkamlar mühəndislər tərəfindən bir dövlətin resursları ilə uzun müddət davam edə biləcək materiallarla tikilir. Müvəqqəti istehkamlar isə ehtiyacları ekspedisiyadakı qoşunlar tərəfindən yerli olaraq təmin edilə bilən işçi qüvvəsi və materiallarla Qısa müddətli ehtiyacları təmin etmək üçün hazırlanır.
Etimologiya
Sözün mənşəyi təhkim kəlməsindəndir. Təhkim (ərəbcə: تحكيم) isə ərəb mənşəli bir sözdür və hakim təyin etmək, onu suverenliklə təmin etmək deməkdir.
Bakinski proletari
"Bakinski proletari" (, ; mənası – Bakı proletarları) — Çar Rusiyası dövründə Azərbaycanda gizli fəaliyyət göstərmiş bolşevik qəzeti, RSDFP Bakı təşkilatının orqanı.
Qurqan (Xoy)
Qurqan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Bakinski proletari
Tarixi
Qəzetin ilk nəmrəsi 20 iyun 1907 ildə Bakıda çıxmışdır. Birinci nömrəsi RSDFP Bakı təşkilatı Balaxanı rayonunun, ikinci nömrəsi Balaxanı və Qara Şəhər rayonlarının orqanı kimi çıxmışdır. Qəzet marksizm–leninizm nəzəriyyəsini təbliğ etmiş, proletariatın sinfi mübarizəsində partiyanın avanqard rolunu təmin etmək uğrunda ardıcıl, menşeviklərə qarşı fəal mübarizə aparmış, Vladimir Leninlə, "Proletari" və "Sosial-demokrat" qəzetlərinin redaksiyaları ilə əlaqə saxlamışdır. Yerli partiya orqanlarının möhkəmləndirilməsi sahəsində aparılan işlərə xüsusi diqqət yetirilirdi. Nəşri sonuncu – 7-ci nəşrindən sonra, 29 avqust 1909-cu ildə mətbəənin dağıdılması təhlükəsi ilə əlaqədar dayandırılmışdır.
Qurqan (Xoy)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 63 nəfər yaşayır (15 ailə)
Monteneqro–Serbiya münasibətləri
Monteneqro–Serbiya (və ya Çernoqoriya–Serbiya) əlaqələri — Monteneqro ilə Serbiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələrə deyilir. 1918-ci ildən 2006-cı  ilə qədər iki ölkə Yuqoslaviya Krallığı, Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikası və Serbiya və Monteneqro dövlətlərində birləşmişdilər. Bölgədəki son siyasi inkişaflara bağlı olaraq, Çernoqoriyalılar və Serblər arasındakı etnik əlaqənin dərəcəsi tez-tez tarixçilər tərəfindən müzakirə edilir. Ancaq, əlaqələri səmimi olaraq xarakterizə olunur və keçmişdə iki ölkə arasında böyük bir müharibə yoxdur.
Yuqoslaviyadan Əvvəl
Yuqoslaviyanın varlığından əvvəl, Serb Ortodoks Kilsəsinə asılı olduğu üçün Serblər və Çernoqoriyalılar arasında çox az fərq var idi, bu da 1697-ci ildə Monteneqro Şahzadə-Yepiskopluğu tərəfindən birbaşa təsir edilmişdi. Pitr II Pitroviç-Nyeqoş, ən çox teokratik Monteneqro Şahzadə-Yepiskopluğunun tarixi idarəçilərindən biri idi, daha sonra Serb ədəbiyyatının tarixinin bel sümüyünü meydana gətirəcək əsərləri hazırladı.
İkinci Dünya Müharibəsində
Yuqoslaviyanın işğalından sonra Serbiyanın kiçik bir hissəsində və Monteneqro torpaqlarında iki çətin müqavimət qrupu təsirli oldu. Bunlar Yuqoslaviya partizanları və Çetnik'ləri idi. İkinci Dünya Müharibəsi əsnasında Yuqoslaviya Partizanları'nın etnik tərkibinin 35%'ini Serblər və Çernoqoriyalılar meydana gətirirdi. Çernoqoriyalılar, Serblərdən sonra Çetnik hərəkəti içində ikinci ən böyük etnik qrup olaraq göstərildi.
Serbiya və Monteneqro, Yuqoslaviya Federal Respublikasının Üzvü Olaraq (1992-2003)
İlk Serb Respublikası və Çernoqoriya Respublikası Yuqoslaviyanın parçalanması əsnasında Federal Yuqoslaviya Respublikasını qurdu. Monteneqro, əhalinin böyük əksəriyyəti 1992-ci ildə Serbiya ilə birlik olması referendumuna səs verməsinin ardından Yuqoslaviyanın bir hissəsi qaldı. Bu zaman Serbiya və Monteneqro, Balkan Müharibələri əsnasında bənzər rollar oynamağa başladı çünki Monteneqro'dakı silahlı qüvvələr tez-tez Yuqoslaviyadakı seperatçılara qarşı döyüşürdü.
Monteneqro Müstəqillik Referendumu (2006)
Monteneqro'dakı son müstəqillik referendumu 2006-cı ilin May ayının 21-də keçirilib. Seçicilərin 55,5%'i tərəfindən, Avropa İttifaqı tərəfindən təyin olunan 55%'i azca keçərək təsdiqlədi. 23 May'da, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının beş daimi üzvü tərəfindən ilkin referendum nəticələri alındı və müstəqillik rəsmi olaraq elan edildikdən sonra Monteneqronun beynəlxalq sahədə geniş bir şəkildə tanınacağını göstərdi. 31 Mayda referendum komissiyası, referendum nəticələrini rəsmən təsdiqlədi və Monteneqrolu seçicilərin 55.5%'inin müstəqillik lehinə səs verməsini təsdiqlədi. O dövrdə baş naziri olan Milo Dukanoviç, Monteneqro Sosialistləri Demokratik Partiyası ətrafındakı müstəqillik tərəfdarı blokun lideri oldu. Predraq Bulatoviç, referendum kampaniyası zamanı həmkarlar ittifaqları olmayan partiyaların koalisiyasına rəhbərlik etdi.
Əli Babayev (dövlət xadimi)
Əli Bədir oğlu Babayev — Biləsuvar Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı.
Həyatı
Əli Bədir oğlu Babayev 1957-ci ildə Biləsuvar şəhərində anadan olmuşdur. O, 1978-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu bitirmişdir. Əmək fəaliyyətinə Biləsuvar 19 nömrəli SMD-də çilingər kimi başlamışdır. Daha sonra, 1980–1981-ci illərdə rayon Kənd Təsərrüfatı İdarəsində çalışmışdır.
Əli Babayev 1987-ci ildən "Türkmənistan", 1990-cı ildən isə "Səməd Vurğun" adına kolxozların sədri, 1993–1994-cü ildə "Şəfəq" kolxozunun sədri işləyib. O, 2002-ci ildən ölümünədək "Biləsuvar-Quşçuluq" ASC-nin İdarə Heyətinin sədri vəzifəsini daşımışdır.
2022-ci ilin iyun ayında Biləsuvar Rayon Ağsaqqallar Şurasının iclasından sonra insult keçirmiş və xəstəxanaya yerləşdirilmişdir. O, 5 iyun 2022-ci il tarixində ölmüşdür.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Əli Babayev 1981–1985-ci illərdə Rayon Komsomol Komitəsində məsul vəzifələrdə, 1985-ci ildən isə Rayon Partiya Komitəsinin Təşkilat şöbəsinin təlimatçısı vəzifəsində çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti Heydər Əliyevin 27 iyun 1994-cü il tarixli 166 nömrəli fərmanı ilə Əli Babayev Biləsuvar Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 25 iyul 2002 tarixli 997 nömrəli sərəncamı ilə vəzifəsindən azad edilmişdir.
Əli Babayev 2021-ci ilin may ayından Biləsuvar Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri vəzifəsini daşımağa başlamışdır.
Kələşkənd
Kələşkənd — Seyidli-Ağsaxlı, İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Abaran rayonunda kənd.
İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Abaran rayonu ərazisində kənd. Zəngi çayının sağ qolunun üzərində yerləşirdi Erməni mənbəyində Kyalaşkənd formasında, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Kələskənd formasında qeyd edilmişdir. Kənddə 1831-ci ildə 96 nəfər, 1873-cü ildə 288 nəfər, 1886-cı ildə 363 nəfər, 1897-ci ildə 404 nəfər, 1904- cü ildə 373 nəfər, 1914-cü ildə 437 nəfər, 1916-cı ildə 372 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq yerli sakinləri - azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya edilmişdir. Kənd 1926-cı ildə ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir. .
Monteneqro Knyazlığı
Monteneqro Knyazlığı (Књажевина Црна Гора / Knjaževina Crna Gora) — Monteneqro kralı olmuş knyaz Nikola tərəfindən səltənət elan edildiyi 13 mart 1852 - 28 avqust 1910-cu il arasında Balkan yarımadasında mövcud olan dövlət.
Knyazlığın paytaxtı Çetinye şəhəri olur. Dövlətin pul vahidi, 1909-cu ildə dövriyyəyə buraxılan Monteneqro perperi olmuşdur. Knyazlığın ərazisi müasir Monteneqronun mərkəzi hissəsində yerləşirdi.
I Danilo hakimiyyəti
Knyazlıq Danilo (II Vladıka Danilo kimi də tanınır) lord (yepiskop) olaraq istefa etmək və evlənmək qərarına gəldikdə 13 mart 1852-ci ildə meydana gəlir. Beləliklə Monteneqro teokratik bir dövlətdən dünyəvi dövlətə çevrilir. Osmanlı imperiyası Monteneqroda yeni bir idarəetmə formasının elan edilməsinin elehinə idi. Buna görə də Danilonun hakimiyyətə gəlməsi ilə dövlət Hersoqovalılara türklərə qarşı azadlıq mübarizəsində dəstək olmağa başlayır. 1 may 1858-ci ildə Monteneqro və Osmanlı arasında Qraxov döyüşü baş verir. Şahzadə Danilonun böyük qardaşı, 7500 nəfərlik bir orduya rəhbərlik edən, müxtəlif hesablamalara görə ordusu 7000 ilə 13.000 arasında dəyişən osmanlılara qarşı əhəmiyyətli bir döyüşü qazanır. Türk qoşunlarına qarşı döyüşdəki qələbə Monteneqroya 1862 və 1875-1878-ci illərdə müstəqillik uğrunda həlledici döyüşlərdə əlverişli olan əhəmiyyətli bir arsenal əldə etməsinə imkan verir.
I Nikolayın hakimiyyəti
Knyaz Danilonun qətlindən sonra qardaşı oğlu olan I Nikolay Monteneqronun növbəti hökmdarı olur. 1861-ci ildə ölkədə ağır aclıq başlayır. Dənizə çıxışın olmaması və iqtisadi gerilik, Avstriya bazarından iqtisadi asılılığı gücləndirir. 1862-ci ildə Türklərin Monteneqroya hücum etməsi ilə Herseqovina qiyamını dəstəklənir. Monteneqro Fransa və Rusiyanın diplomatik müdaxiləsi ilə tam məğlubiyyətdən xilas olur. Barışıq sazişi nəticəsində istehkamlar sökülür və Osmanlı qoşunları Monteneqroda yerləşdirilir (1866-cı ilin sonlarında Rusiyanın təzyiqi ilə geri çıxardılır). Danilanın öldürülməsindən sonra Nikola yeni şahzadə olur. Onun fikrincə, sülaləsi Serbiya torpaqlarını birləşdirmək missiyasını yerinə yetirməli idi.
15 avqust 1910-cu ildə Nikola Monteneqro krallığını elan edir. Müharibədən əvvəlki illərdə Nikola Rusiya ilə Avstriya-Macarıstan arasında manevr edərək onlardan dotasiya alır. 1910-cu ildə Nikolayın Rusiyaya səfərindən sonra Rusiya hökuməti Monteneqronun illik subsidiyasını iki dəfə artırır. I Nikola Montenqronun ilk və yeganə kralı olur.
1882
1882-ci ildə Monteneqro Knyazlığında 160.000 (digər mənbələrə görə 230.000) nəfər yaşayırdı.
1900
1900-cü ildə xarici mənbələrə görə knyazlığın əhalisi 311.564 nəfər olmuşdur.
Monteneqro əhalisinin əksəriyyəti serblər idi. Böyük milli icmalar arasında 5000 alban və 800 qaraçı yaşayırdı.
Stefflon Don
Stefani Viktoriya Allen və ya təxəllüsü ilə Stefflon Don  — Böyük Britaniya repperi və müğənni si. O, 2017-ci ildə buraxılan, "French Montana" ilə birlikdə ifa etdiyi "Hurtin' Me" mahnısından sonra populyarlaşmışdır. Mahnı "UK Singles Chart" musiqi çartında yeddinci yeri tutmuşdur. Don 2016-cı ildə debüt miksteypi olan "Real Ting"i, daha sonra 2018-ci ildə isə "Secure" miksteypini buraxmışdır.
Avrora (müğənni)
Avrora Aksnes — Aurora kimi tanınan Norveçli müğənni, mahnı-müəllifi və musiqi prodüseri. Altı yaşında ilk mahnılarını yazmağı və rəqs etməyi öyrənməyə başlayıb. Onun bəzi mahnıları internetə yükləndikdən və Norveçdə məşhurlaşdıqdan sonra o, 2014-cü ildə Petroleum Records, Decca və Glassnote Records  ilə səsyazma müqaviləsi imzaladı. Avrora debüt mini albomu olan "Running with the Wolves" (2015) ilə tanındı, albom "Runaway" hitini ehtiva edirdi.
Stefflon Don
Həyatı
Stefani Viktoriya Allen 14 dekabr 1991-ci ildə Böyük Britaniya nın Vest-Midlends qraflığı nda yerləşən Birminhem şəhəri ndə anadan olmuşdur. O, Yamayka əsillidir. Onun altı qardaş-bacısı var. Allen beş yaşında olarkən ailəsi ilə birlikdə Niderland ın Rotterdam şəhəri nə köçür. Allen buna görə də Niderland dili ndə səlis danışa bilir. O, 14 yaşında Böyük Britaniyaya qayıdır və London şəhəri ndəki bir məktəbdə təhsilini davam etdirir. Allen 9 yaşında olarkən "Unique" adlı bir repper üçün "Hard Knock Life" hukunu bəstələmiş və oxumuşdur. Mahnı heç vaxt buraxılmamışdır.
Monteneqro Knyazlığı
1905
Monteneqro, konstitusiyalı irsi monarxiya kimi idarə olunmağa davam etdi. Qanunverici səlahiyyəti parlamentdə olduğu kimi şahzadə də yarıdan az səlahiyyətə sahib idi. Şahzadə silahlı qüvvələrin baş komandiri idi və xarici əlaqələrdə dövləti təmsil edir. Müharibə elan edər, sülh və ittifaqlar imzalayardı, ayrı mövzuda parlamenti məlumatlandırardı və dövlət məmurlarını təyin etmək hüququna malik idi. Müntəzəm və nizamsız iclaslarda parlament iclaslarını çağırır, iclasları nazirlər şurası tərəfindən şəxsən çıxışı və ya fərmanı ilə açır və bağlayır. Parlamenti iclaslarını ləğv etmək və təxirə salmaq haqqı var. Ləğv fərmanı bütün nazirlər tərəfindən qarşılanmalıdır. Hər bir yetkin kişi vətəndaşı, ödədiyi vergi miqdarından asılı olmayaraq, mühakimə olunmamış və heç bir istintaq altında olmayanlar deputat seçilmək hüququna malikdir. Monteneqroda daimi yaşayan 30 yaşdan yuxarı hər vətəndaş pasif səsvermə hüququna malikdir, tam mülki hüquqlara malikdir və minimum 15 kron vergi ödəyəcəkdir. Seçkilər birbaşa keçirildi və səsvermə üsulu konstitusiyaya zidd olmasa da, ümumiyyətlə açıq elan edildi. Millət vəkilləri dörd il müddətinə seçilirdi. Seçilən deputatlara əlavə olaraq, millət vəkilləri üçün 14 parlament yeri vardı.
Stefflon Don
Həyatı
Allen musiqi karyerasından əvvəl tort bəzəyən və qadın dəlləyi kimi çalışmışdır.
Monteneqro Knyazlığı
1905
Parlament qəbul edilmədən heç bir qanun qəbul edilə, ləğv edilə, dəyişdirilə və ya nəzərdən keçirilə bilməz. Bununla birlikdə, qanunu qəbul etmək və ya mövcudunu dəyişdirmək cəhdləri hökumətdən parlamentə və əksinə gələ bilər, lakin rəsmi qanunvericilik layihələri yalnız hökumət tərəfindən edilə bilər.
Şahzadə nazirləri vəzifəyə təyin edən və vəzifədən azad edən şəxsdir. Nazirlər Şurası ölkənin bürokratiyasının rəhbəri kimi dayanır və birbaşa şahzadəyə hesabat verir. Nazirlər rəsmi hərəkətlərinə görə parlament və ya şahzadə qarşısında məsuliyyət daşıyırlar. Nazirə xəyanət etmək, konstitusiyaya zidd hərəkət etmək, korrupsiya törətmək, dövlətin öz mənafelərinə xələl gətirmək və Nazirlər Məsuliyyəti Qanununu ilə nəzərdə tutulmuş hallarda hərəkətləri qanunsuz olduqda günahlandırıla bilərlər.
Stefflon Don
Şəxsi həyatı
Don 2018-ci ilin aprel ayında "Evening Standard" qəzetinə verdiyi müsahibədə bildirmişdir ki, onun bir oğlu var.
Monteneqro Knyazlığı
1905
Şahzadə tərəfindən təyin olunmuş altı üzvdən ibarət olan Dövlət Şurası, ali inzibati məhkəmənin rolunu təmin edir, hökumətin qanuni təşəbbüslərini nəzərdən keçirir və müəyyən maliyyə məsələləri üzrə səlahiyyətə malikdir.
Bütün qüsurlarına və məhdudiyyətlərinə baxmayaraq, 1905-ci ildə Monteneqro Konstitusiyası, Avropa cəmiyyətlərində müasir liberal meyllərin və kiçik Balkan ölkəsindəki insanların hüquq və azadlıqlarında mühüm rolu oldu.
Stefflon Don
Şəxsi həyatı
Don 2019-cu ilin fevral ayında Nigeriya afrobits musiqiçi "Burna Boy" ilə sevgili olduğunu təsdiqləmişdir.
Monteneqro Knyazlığı
1907
1907-ci il siyahıyaalmada knyazlığın sakinlərinin sayı 282.000 nəfər olur. Əksəriyyətini serblər təşkil edir.
1909
Siyasi səbəblərə görə ümumi əhalinin sayı hədindən artıq şişirdilmişdi. Əslində Monteneqrodadə 220.000 insan yaşayırdı.
Şegüfti (Xoy)
Şegüfti - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
İlansoğanı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Arealı
Əsasən, Aralıq dənizi ölkələrində 60, keçmiş SSRİ-də 19, o cümlədən Azərbaycanda 9 növü yayılmışdır. Qrossheym ilansoğanı (M. grossheimi), qəşəng ilansoğanı (M. elegantlum), ağızcıqlı ilansoğanı (M. leucostomum) Azərbaycan florası üçün endemikdir. Çiçəklərindən efir yağı alınır və ətriyyat sənayesində işlədilir. Bəzi növləri dekorativ bitki kimi becərilir.
Cığatay Şıxzamanov
Həyatı və fəaliyyəti
1925-ci ildə Azərbaycan SSR Gəncə şəhərində anadan olub. Bakıda təhsil alıb. Teleradio Komitəsi sədrinin müavini olmuşdur.
İlansoğanı
Botaniki xarakteristikası
Çiçəkləri müşk ətri verdiyi üçün bitki muskari adlandırılmışdır. Avropa, Asiya və Şimali Amerikada geniş yayılmışdır. Cinsin 2 növü gülçülükdə geniş istifadə olunur. Salxımşəkilli ilansoğanı (M. botryoides) hündürlüyü 20 sm-ə çatan çoxillik soğanaqlı bitkidir. Enli yarpaqları torpaqda topalarla yığılmışdır. Çiçəyi silindrik formalı, çiçəkləri göy ya da göyümtül-bənövşəyidir. Fırçaşəkilli ilansoğanı (M. racemosum) çiçək yatağı uzunsovdur, çiçəkləri tünd-bənövşəyi, bəzən qara rəngə çalır. Bu bitkilər bala soğanaqlarla çoxaldılır.
Növləri
[[SS 2 (*
Günahkar (roman)
Günahkar — Orxan Kamalın yazdığı və 1957-ci ildə nəşr olunan roman.
Məzmun
Ədəbiyyatımızın ümid və nikbin qələmi olan Orxan Kamal kriminalda həyat oyunlarına qarşı xəyalları və xəyalları ilə sağ qalmağa çalışan balaca bir uşağın erkən və ağrılı macərasından bəhs edir. Orxan Kamalın məşhur "Küçələrin uşağı" romanının birinci cildi olan "Günahkar" həyatın və uşaqları küçələrə aparan ağrılı yolun hekayəsidir. Orxan Kamalın kitabları oxucunun həyatda rastlaşa biləcəyi nadir xəzinələrdəndir. Çox az yazıçı oxucusunu formalaşdırdığı qədər oxucu dünyasında iz qoyur. Orxan Kamal ümid və nikbinliyi bərpa etmək üçün bizə yol göstərir.
I Əhməd xan (Qaraxani)
Əhməd bin Əli xan Qaraxani — Qaraxanilər dövlətinin xaqanı. 999. ildə qardaşı Nəsr bin Əli xanın ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir. Abbasi xəlifəsi tərəfindən hakimiyyəti tanınan ilk Qaraxani xaqanıdır.
3M
3M Company — mərkəzi ABŞ-də yerləşən konqlomerat.
Haqqında
Şirkət 13 iyun 1902-ci ildə amerikalı 5 biznesmen tərəfindən ABŞ-nin Minnesota ştatında qurulmuşdur. Şirkət yapışdırıcılar, abraziv materiallar, qoruyucu əşyalar, tibbi məhsullar və avtomobil məhsulları da daxil olmaqla 60 mindən çox məhsul istehsal edir. Mərkəzi ofisi Minnesota ştatının Maplevud şəhərində yerləşir. Şirkətin 65-dən çox ölkədə ofisi var. Ümumilikdə 29 beynəlxalq şirkət və 35 şirkət labarotoriyalarından ibarətdir.
Bıstraya çayı
Bıstraya — Rostov vilayətinin ərazisindən axan çay olaraq Şimali Dones çayının sol qolunu təşkil edir. Çayın uzunluğu 218 km təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 4460 km² metrdir. Əsasən düzən ərazilərdən axır. Qidalanmasında qar suları üstünlük təşkil edir. Yaxınlığında kömür yatağı vardır. Yuxarı axarları yayda quruyur.
Təsviri
thumb|280px|Şimal Dones çayı Bıstraya Morozovsk şəhəri yaxınlığında bir necə axarın birləşməsindən sonra meydana gəlir. Çay artıq yuxarı axarlardan geniş yatağa sahib olur. Yaverkiev xutorundan yuxarı suyu axarı daimi deyildir. Ətrafında qrunt suları yuxarə axarlarda dərin, aşağı axarlarda isə üzə yaxındır. Bıstraya çayı ilk əvvəllər şimal-qərbə isriqamətlənir. Ancaq Qniloy çayı ilə birləşdikdən sonra cənub-qərbə istiqamətlənir. V. V. Boqaçevin fikirinə görə Qniloy çayı əsas çay hesab edilməlidir. Bıstraya çayının orta və aşağı axarları Qniloy çayına mənsubdur. Birləşmədən sonra yataq genişlənir.
Karpovo-Obrıvski yaxlnlığında yatağı ensizdir. Hər iki sahili olduqca hündür və qayalıdır. Çay yatağının eni az sululuq dövründə 30–40 mm, gursululuq dövründə 120 metrdir. Az sululuq dövründə dərinliyi 75 sm-i keçmir.
Rinat Yusupov
Rinat Yusupov (Ринат Мөхәммәт улы Йосопов, 1951—2011) — Sovet, rus etnoloqu və antropoloqu. Tarix elmləri namizədi, professor.
Bioqrafiya
1951-ci il noyabrın 12-də Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı, Başqırd MSSR, Ziançurinski rayonunun İsyanqulovo kəndində anadan olub.
Bıstraya çayı
Su rejimi
Gursululuq dövrü 10-15 gün davam edir. Suyunun səviyyədi qalxır.
Rinat Yusupov
Bioqrafiya
1975-ci ildə Başqırd Tibb İnstitutunu bitirib.
1977-1979-cu illərdə SSRİ Elmlər Akademiyası Leninqrad şöbəsinin (İ. İ. Qoxmanın rəhbərliyi altında) N. N. Mikluxo-Maklay adına Etnoqrafiya İnstitutunun antropologiya şöbəsinin aspirantı olur. İxtisası - kraniologiya.
1979-cu ildən SSRİ EA Başqırdıstan Bölməsinin Tarix, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun Etnoqrafiya və antropologiya şöbəsində çalışır.
1982-ci ildə “Başqırdların kraniologiyaya görə antropoloji tərkibi” (ixtisas 03.00.14 – antropologiya) mövzusunda tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir. Tarix elmləri namizədi adına layiq görülür.
1993-2011-ci illərdə Rusiya Elmlər Akademiyasının Tarix, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun Ufa Federal Tədqiqat Mərkəzinin Etnologiya və Antropologiya şöbəsinin müdiri işləyir.
Elmi fəaliyyət
Cənubi Uralın qədim və müasir əhalisinin Başqırd antropologiya məktəbinin banisi, habelə Başqırdıstan Respublikası və qonşu bölgələrin başqırdları üzrə Rusiyada ən böyük kranioloji kolleksiyanın (1500-dən çox kəllə) sahibidir. 14 antropoloji, o cümlədən iki beynəlxalq ekspedisiyanın təşkilatçısı və iştirakçısı (1983, 1989) olmuşdur. Toplanmış material Tunc dövründən indiyədək 1,5 min əşyanı özündə birləşdirən kranioloji kolleksiyanın əsasını təşkil etmişdir. Onun regionun antropologiyası ilə bağlı araşdırmaları Finlandiya, İsveç, ABŞ, Xorvatiya və İtaliyada elmi nəşrlərdə dərc olunub.
Rusiya Etnoqraflar və Antropoloqlar Assosiasiyasının (Moskva), Avropa Antropoloqlar Assosiasiyasının üzvüdür (Brüssel).
Elmi maraqları: antropologiya, etnoqrafiya, başqırdların etnik tarixi.
Allahverdi Hümbətov
Həyatı
Allahverdi Hümbətov 1944-cü il 6 oktyabrda Tiflisdə anadan olub. 1961-ci ildə Tiflisdəki 72 nömrəli rus orta məktəbini bitirib. 1962-1968-ci illərdə Gəncə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda ali təhsil alıb.
Vəfatı
2008-ci il 5 fevral-də ağır xəstəlikdən sonra 64 yaşında dünyasını dəyişib.
Əmək fəaliyyəti
İlk əmək fəaliyyətinə təyinatla Tacikistandakı Nurek elektrik stansiyasında mühəndis kimi başlayıb. Təyinat müddəti başa çatdıqdan Borçalıya qayıdıb. Marneulidə bir çox vəzifələrdə işləyib. 1973-1975-ci illərdə Marneuli Rayonlararası Enerji Satışı İdarəsinin rəisi, daha sonra isə bir neçə sovxozun direktoru, Marneuli rayon Xalq Nəzarəti Komitəsinin sədri vəzifələrində şərəflə çalışıb, Marneuli rayon bələdiyyəsinin sədri seçilib.
Siyasi fəaliyyəti
Ötən əsrin 90-cı illərində Gürcüstanda baş vermiş qeyri-sabitlik dövründə gürcü soyadı daşıyan etnik ermənilərin və etnik svan cinayətkar birləşmələrinin Borçalının bir çox yerlərində təxribatlar törədərək azərbaycanlıları doğma yurd-yuvalarından didərgin salmağa çalışdıqları zaman Allahverdi Hümbətov həmin təxribatların qarşısının alınmasında böyük xidmətlər göstərmişdir. İxtişaşların elə ilk günlərindən əsasən Marneuli (Sarvan) şəhəri və ətraf kəndlərdə, kəndlilərdən ibarət xüsusi briqadalar yaratmış, bütün kəndlərin giriş-çıxışına postlar qoydurmuş, soyuq silahlarla (kənd təsərrüfatı alətləri: balta, bel, yaba və s.) silahlanmış əhali təxribatçıları evlərinə qədər qovmuşdur. Daha sonra isə o, öz şəxsi vəsaiti hesabına aldıgı 6 ədəd "Kalaşnikov" avtomatı ilə təchiz edilmiş on iki nəfərdən ibarət xüsusi xalq mühafizə dəstəsi (drujinası) yaratmış, həmin silahları rayon polis şöbəsində qeydiyyatdan keçirtmiş və Xalq drujinasının üzvü olan həmin 12 nəfərlik dəstəyə avtomat silah daşımaq üçün rəsmi icazə almışdı. Hökumət həmin dövrdə təxribatçılarla özü bacara bilmədiyinə və öz vətəndaşlarını həmin təxribatçılardan qorunmaqda aciz olduğuna görə Allahverdi Hümbətovun bu təklif-müraciətlərinə müsbət cavab verməyə məcbur olmuşdu.
Dünya Azərbaycanlılarının I və II Qurultaylarının nümayəndəsi olub.
2004-cü ildə Burcanadze-Demokratlar blokundan Gürcüstan Parlamentinə deputat seçilib.
Haqqında kitablar
Haqqında "Dostluq körpüsü" adı  kitab yazılıb, mətbuatda onlarla məqalə işıqüzü görüb.
Haqqında filmlər
İctimai Televiziyada " Ömür dedikləri bir karvan yolu…"  (Ssenari müəllifləri: Qərənfil Xəlilova və Natiq Hümbətov), Gürcüstan TV-də (Art-studiya) "Liderin məsuliyyəti" ( Senari müəllifləri Tengiz Txilava və Natiq Hümbətov. Prodüsser Şahismayıl Şəmmədoğlu) adı ilə yayımlanıb.
Moldova–Sloveniya münasibətləri
Moldova-Sloveniya əlaqələri (Slovencə: Odnosi Moldavija-Slovenija, Rumınca: Relațiilor Moldo-Slovenia, Rusca: Молдовы-Словении oтношения) — Moldova və Sloveniya arasında ikitərəfli əlaqələrdir. Moldova, bilinməyən bir tarixdə Sloveniya Respublikasını tanıdı. Diplomatik əlaqələr 1993-cü ilin Oktyabr ayının 27-də quruldu. Hər iki ölkə də Budapeşt'dəki (Macarıstan) səfirlikləri vasitəsilə təmsil edilir.
Dövlət Ziyarətləri
Moldovan Prezident Petru Luçinski 2003-cü ilin Aprel ayında Sloveniyanı ziyarət etdi.
Sloveniya Prezidenti Yanes Dronovsek, 2004-ci ildə Moldovanın keçmiş prezidenti Vladimir Voronin ilə görüşdü və Voronin'in Moldova üçün sabitlik və təhlükəsizlik paktını imzalamasına dəstək verdi.
2007-ci ilin Aprel ayında Moldovan Baş nazir Vasile Tarlev, Sloveniya Baş naziri Yanes Yanşa'nı ziyarət etdi. Hər ikisi də iki ölkə arasında daha güclü ticarət əlaqələri qurulması üçün danışıqlar apardı və iki iqtisadiyyat nazirliyi arasında bir memorandum imzaladılar. Tarlev'in ziyarəti Lyublyana'daki dördüncü Moldovan-Sloven ticarət forumunun bir parçası idi.
Əməkdaşlıq
Sloveniya Moldovanın Avropa İttifaqına qoşulma istəyi mövzusunda Moldovaya xüsusi yardım təklif etdi. Sloveniya xarici işlər naziri Dimitriy Rupel, Moldovanın keçmiş prezidenti Vladimir Voronin ilə Brüsseldə, 2008-ci ildə bir araya gələrək, Moldovanın korrupsiya ilə mübarizəsi mövzusundakı islahatlarını, Telekommunikasiya qanununu mediada və insan hüquqlarının plüralizmini təmin edəcək bir şəkildə icra əhəmiyyətini vurğulayan islahatlarını davam etdirməsinin lazım olduğunu söylədi.
NGC 1820
NGC 1820, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mikrobiota
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Oskar mükafatı (2017)
90-cı Oskar mükafatı — Kinematoqrafiya incəsənət və elm akademiyası tərəfindən 2017-ci ilin ən yaxşı filmlərini qeyd etmək üçün təqdim edilən və Hollivudun Dolbi teatrında baş tutan mükafatlandırma mərasimidir. Ənənəvi olaraq hər il fevral ayının sonunda keçirilən mərasim, bu il 2018 Qış Olimpiya Oyunları ilə efir vaxtının toqquşmaması üçün martın əvvəlində təşkil edilmişdir. Mərasim zamanı akademiya 24 nominasiyada mükafatları təqdim etmişdir. Mərasim ABŞ-də Maykl De Luka və Cennifer Toddun prodüsserliyi, Qlenn Veyssin rejissorluğu ilə American Broadcasting Company tərəfindən yayımlanmışdır. Mərasimə ev sahibliyi edən komediyaçı Cimmi Kimmel, 1997-1998-ci illərdə mərasimə ev sahibliyi etmiş Billi Kristaldan sonra iki il ard-arda mərasimi qəbul etmiş ikinci şəxs olmuşdur.
11 noyabr 2017-ci ildə Kinematoqrafiya incəsənət və elm akademiyası Hollivud və Haylend Mərkəzinin Böyük bal salonunda 9-cu ənənəvi Qubernator mükafatlarının təqdim edilməsi mərasimini keçirmişdir. 10 fevral 2018-ci ildə Kaliforniyanın Beverli-Hills şəhərindəki Beverli Uaylşir otelində Patrik Stüartın iştirakı ilə Akademiya Elm və Texnika Mükafatı təqdim edilmişdir.
Laureatlar və nominantlar
right|thumb|150px|[[Gilyermo del Toro, Ən Yaxşı Rejissor və Ən Yaxşı Film nominasiyalarında qalib]] right|thumb|150px|[[Qari Oldmen, Ən Yaxşı Aktyor nominasiyasında qalib]] right|thumb|150px|[[Frensis MakDormand, Ən Yaxşı Aktrisa nominasiyasında qalib]] right|thumb|150px|[[Sem Rokuell, Ən Yaxşı İkinci Plan Aktyoru nominasiyasında qalib]] right|thumb|150px|[[Ellison Cenni, Ən Yaxşı İkinci Plan Aktrisası nominasiyasında qalib]] right|thumb|150px|[[Aleksandr Despla, Ən Yaxşı Musiqi nominasiyasında qalib]] right|thumb|150px|[[Ceyms Ayvori, Ən YAxşı Uyğunlaşdırılmış Ssenari nominasiyasında qalib]] right|thumb|150px|[[Cordan Pil, Ən Yaxşı Orijinal Ssenari nominasiyasında qalib]] right|thumb|150px|[[Sebastian Lelio, Ən Yaxşı Əcnəbi Film nominasiyasında qalib]]
Mükafatlar
Qaliblər siyahıda birinci göstərilmiş, bold şriftlə və iki xəncərlə (‡) işarələnmişdir.