cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pelister Milli Parkı
Xüsusiyyətləri
Pelister Milli Parkı Movrovo Milli Parkından sonra ölkənin ikinci ən böyük, amma ən qədim milli parkıdır. Milli park Makedoniyanın ən turistik məkanlarından biridir və Popova Şapka, Doyran, Ohrid, Prespa və Kruşevo boyunca xizək kurortları ilə tanınır. Burada Pelaqoniya dərəsi, Prespa gölü, Nidje, Qaliçitsa, Yakupitsa dağları, Bitola şəhəri yerləşir. Pelister ən çox dağ gölləri ilə tanınır və onları "Pelisterin gözləri" adlanıdırırlar. Böyük göl dəniz səviyyəsindən 2 218 m, Kiçik göl isə 2 180 m hündürlükdədir. Burada bir çox çayın mənbəyi yerləşir. Milli parkın iqlimi dəyişkəndir.
Həsən Hüseynov (filoloq)
Həsən Hüseynov (d. 1 sentyabr 1953, 	Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan mənşəli sovet və rus filoloqu - Filologiya üzrə elmlər doktoru (2002), AİM -nin professoru (2012). Mədəniyyət tarixi, klassik filologiya, müasir siyasət və ədəbiyyat sahəsində bir neçə kitab və yüzdən artıq məqalə müəllifidi. "Mifaloji lüğət" və "Dünya xalqlarının mifləri" ensiklopediyasının həmmüəlliflərindəndi.
Bioqrafiya
1975-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin klassik şöbəsinin məzunu olub. Filologiya elmləri namizədi (elmi rəhbəri A. A. Taxo-Qodi, Moskva Dövlət Universiteti, 1979), filologiya elmləri doktoru (elmi məsləhətçi S. Yu. Neklyudov, Rusiya Dövlət Humanitar Universiteti, 2002). A.F. Losev və A.A. Tahxe-Qodinin tələbəsi olmuşdur. Rusiya Teatr İncəsənəti İnstitutunda dərs demiş (1978-1984), sonra SSRİ Elmlər Akademiyasının M.Qorki adına Dünya Ədəbiyyatı İnstitutunda işləmişdir. 1990-1991-ci illərdə Heydelberqdəki Humboldt Fondunun təqaüdçüsü, 1992-1997-ci illərdə Bremendə Şərqi Avropa İnstitutunda elmi işçi olmuş, Danimarka, Almaniya, ABŞ-nin universitetlərində dərs demiş, "Alman dalğası" internet-nəşrində çalışmış (2001-2006), Bonn Universitetinin dosenti (2002-ci ildən), 2006-2007-ci illərdə yenidən Şərqi Avropa İnstitutunun üzvü olmuşdur.
2007-ci ildə Rusiyaya qayıdaraq Moskva Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin professoru oldu. MDU-da o, qədim ədəbiyyat tarixi, qədim yunan dili və klassik filologiyaya üzrə mühazirələr oxuyurdu. Catalogus Philologorum Classicorum (Antikoloqlar kataloqu) beynəlxalq layihəsinin rus bölməsinin rəhbəridi.
2011-ci ilin aprelindən 2012-ci ilin sentyabrına qədər - Rusiya Prezidenti yanında Xalq Təsərrüfatı və Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Humanitar Tədqiqatlar Mərkəzinin direktoru olmuşdur.
2012-ci ilin oktyabrından Ali İqtisadiyyat Məktəbinin Filologiya fakültəsinin professoru, Elmi Şurasının üzvüdür. O, AİM-nin iki fəxri diplomu və təşəkkürnaməsi, o cümlədən AİM-nin Filologiya Məktəbinin təşəkürnaməsi ilə təltif olunmuşdur. 2013, 2014, 2016-2019-cu illərdə ən yaxşı müəllim seçilmişdir.
Bazel Universitetində də (İsveçrə) dərs deyir.
"Journal of Soviet and Post-Soviet Politics and Society", "Religion", "State and Society", "Dövlət, Din, Rusiya kilsəsi Rusiyada və Xaricdə" və "Логос" jurnallarının redaksiya heyətinin üzvüdü.
Bergen Universitetinin (Norveç) "The Future of Russian" beynəlxalq layihəsinin üzvüdü.
SSRİ, Rusiya tarixi və Siyasi dilçilik mövzusunda Yeltsin Mərkəzində mühazirələr oxuyur.
2004 və 2012-ci illərdə Andrey Belıy mükafatının namizədlər siyahısına daxil idi.
Fransa Beynəlxalq Radiosunun saytında siyasət, dil və mədəniyyət mövzusunda analitik köşə hazırlayır.
Qalmaqal
2019-cu ilin oktyabrında Moskva qəzet köşklərində xarici dilli nəşrlərin tapılmamasından şikayətlənmiş, eyni zamanda rus dilini "yazıq" və "cılız" adlandırmışdı. O, bütün dünyanı Rusiyanın əksi olaraq "daha ağıllı və insansevər insanlar yaşayan" kimi qələmə vermişdir. Professorun bu açıqlaması Rusiya ictimaiyyətinin kəskin etirazına səbəb olmuş, o, açıq-aşkar rusafobiyada itiham edilmişdir. Öz sözlərini müdafiə edən Hüseynov bildirmişdir ki, rus dilinin özü ilə hər şey qaydasındadır, lakin bu dili qanunvericilər və natiqlər korlayır. AİM rəhbərliyi isə işçisinin bu sözlərinin qalmaqalı olsa da, onun şəxsi fikri olduğunu bildirmişdi.
Ailəsi
Atası — yazıçı Çingiz Hüseynov (1929-cu il doğumlu və 2014-cü ildə İsrailə ) köçmüşdür), anası — tərcüməçi Marina Davıdovna Qrinblat (1932—1991).
Qızı — tarixçi Diana Hüseynova (1981-ci il doğumlu).
Tripleurospermum
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Roman Əliyev (əsgər)
Roman Camal oğlu Əliyev — Azərbaycan respublikası silahlı qüvvələrinin əsgəri. Ermənistan silahlı qüvvələrinin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid olmuşdur.
Həyatı
Roman Əliyev 19.06.1983 tarixində Azərbaycan respublikasının Masallı rayonunun Təzəkənd kəndində Camal Əliyevin ailəsində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Masallı rayonuTəzəkənd kənndində yerləşən indiki Rövşən Nəbiyev adına Təzəkənd kənd tam orta məktəbində almışdır. Xidmətdən öncə ovçuluq ilə məşğul olmuşdur.
Hərbi xidməti
Roman Əliyev 2002-ci ildə hərbi xidmətə yollanmışdır. Oktyabr ayının əvvəllərindən başlayaraq Ermənistan silahlı qüvvələri atəşkəs rejimini pozmuşdur. Azərbaycan ordusu da düşmənə qarşı adekvat tədbirlər görmüşdür. Oktyabr ayının 8-də Ermənistan ordusunun növbəti hücumu nəticəsində Roman Əliyev düşmən hücumunun qarşısını alarkən qəhrəmancasına şəhid olur. Onun nəşi doğulduğu Masallı rayonunun Təzəkənd kənd qəbiristanlığında dəfn olunub.
Naxçıvan gavalısı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki təsviri
5 m hündürlüyündə, qışda yarpağını tökən, böyük kol və ya kiçik ağacdır. Kiçik gövdələri əvvəlcə bir az tükcüklü, sonradan çılpaq olur. Yarpaqları böyük, yaşıl, yumurtavari formada, uzunluğu 2-6 sm, eni 1-3 sm olub, kənarları dişlidir. Alt yarpaqları bəzən iynəlidir. Apreldə çiçəkləyir və iyunda meyvə verir. Çiçəkləri ağ və ya çəhrayı, qısa yan budaqlarda nazik saplaqlarda yerləşib, uzunluğu 1-3 sm-ə çatır. Hər çiçəyin beş yumru kasayarpaqları və beş ləçəyi olub, çoxsaylı erkəkciklərdən ibarətdir. Ətli, sarı və ya qırmızımtıl meyvələri 15-25 mm olub, yumru formada, yetişdikdə yaşıldan sarıya və ya qırmızımtıl rəngə qədər dəyişir.
Ekologiyası
Şaxtaya davamlıdır. Kasıb torpaqlarda, dəniz səviyyəsindən 800-2000-m hündürklərdə bitir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da Şahbuz rayonuda, Batabatda təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Payızda yarpaqları qırmızı və ya bənövşəyi çalarları olub, dekorativ görünüşə malikdir. Meyvələri çox yumşaq və suludur, qidada istifadə edilir, turşu hazırlanır, müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində istfadə edilir. Yerli sakinlər onu göyçə adlandırır.
Avanzal
Avanzal ( ön zal) iki fransız söz birləşməsindən yaranıb. Avant-ön, salle-zal, salon mənalarını verir. Əsas tamaşaçı zalından əvvəlki keçid otağı.
thumb|200px|[[Böyük Qatçina sarayında avanzal]] Müasir memarlıq üslub və prinsiplərində tikilən yeni teatr binalrının əksəriyyətində avanzal olmur.
2021-ci ildə vəfat edənlərin siyahısı
2021-ci ildə vəfat edənlərin siyahısı — 2021-ci ildə vəfat edən ensiklopedik şəxslərin siyahısı.
Gürcüstan–İran münasibətləri
Gürcüstan–İran münasibətləri — Gürcüstan Respublikası və İran arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. Hər iki ölkə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvüdür. İki öəlkə arasında rəsmi diplomatik münasibətlər 15 may 1992-ci ildə qurulmasına baxmayaraq, İran və Gürcüstan arasında min illərdir münasibətlər mövcuddur. Gürcüstanı İranda Tehrandakı səfirliyi təmsil edir. İranın isə Tiflisdə nümayəndəliyi vardır. İran Gürcüstanın vacib ticarət tərəfdaşıdır.
Tarix
1991-ci ildə Gürcüstan Sovet İttifaqının dağılması ilə əlaqədar müstəqillik qazandı və İranla enerji, nəqliyyat, ticarət, təhsil və elm daxil olmaqla bir çox sahələrdə əlaqələr qurmağa başladı. 15 may 1992-ci ildə ölkələr arasında diplomatik münasibətlər qurulur. İran Gürcüstanın ən vacib ticarət tərəfdaşlarından biri halına gəlir. Hökumətlərarası ortaq iqtisadi komissiya belə fəaliyyət göstərir.
2008-ci ildə Rusiya və Gürcüstanla yaxın münasibətləri səbəbindən İran Rusiya-Gürcüstan müharibəsi zamanı nisbətən bitərəf qalmağa çalışdı. İran Xarici İşlər Naziri Mənuçöhr Möttəki qarşıdurmanın yeni bir Soyuq Müharibənin başlanmasına səbəb ola biləcəyini deyərək, Gürcüstan ilə Rusiya arasında atəşkəsə vasitəçilik etməyi təklif etdi. Rusiya Abxaziya və Cənubi Osetiyanın müstəqilliyini tanıdıqdan sonra İranın Rusiyadakı səfiri Səcadi Rza İranın qismən tanınan bu dövlətlərin müstəqilliyini tanımadığına dair bir açıqlama verdi. Bununla birlikdə Səccadi Rza, İranın Abxaziya və Cənubi Osetiya xalqlarına simpatiya bəslədiyini və Tehranın qismən tanınmış bu iki dövlətin iqtisadiyyatının inkişafında Moskva ilə əməkdaşlıq edəcəyini bəyan etdi. 2015-ci ilin may ayında Gürcüstan və İran hökumətləri arasında Gürcüstanda İran kapitalının iştirakı ilə iki elektrik stansiyasının inşası barədə danışıqlar aparılmışdır.
Ticarət
2015-ci ildə İran Gürcüstanın ümumi ixracatının 1,62% -nə, Gürcüstan isə ümumi İran ixracatının 1,19% -nə sahib idi. İranın Gürcüstana ixracatı: qida, neft-kimya və əczaçılıq məhsulları. Digər tərəfdən İran neft-kimya istehsalını inkişaf etdirməyə çalışır və bu səbəbdən iqtisadiyyatın şaxələndirilməsində neft və qaz istehsalı üstünlük təşkil edir. İran bazarı aşağıdakı Gürcüstan mallarının əsas istehlakçısıdır: bitum (Gürcüstanda istehsal olunan ümumi həcmin 80% -i), neft koksu (57,8%), istiliklə cilalanmış şüşə (57%), üzüm (51%), eləcə də kisə və çantalar (33) %). 2015-ci ildə Gürcüstan İrana 35.782.000 ABŞ dolları həcmində mal ixrac etdi etmişdir.
Ehsan Zahidov
Ehsan Əflan oğlu Zahidov — Azərbaycan Respublikası DİN-in Mətbuat xidmətinin rəisi (2017–2023), ehtiyatda olan polis polkovniki.
Həyatı
Zahidov Ehsan Əflan oğlu 1963-cü il iyun ayının 1-də Şamaxı rayonunda anadan olub. 1970–1980-ci illərdə orta təhsilini Qaradağ rayonu Səngəçal qəsəbəsindəki 222 nömrəli məktəbdə almışdır. 1982–1989-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) jurnalistika ixtisası üzrə ali təhsil almışdır. Ailəlidir, 3 qızı və 1 oğlu var.
Təltifləri
2005-ci ildə Daxili İşlər Naziri, general-polkovnik Ramil Usubovun əmri ilə "Əla" xidmətlərinə görə döş nişanı ilə təltif edilib.
Tarixi Azərbaycan dövlətlərinin rəsmi sarayları
Tarixi Azərbaycan başçılarının sarayları — Azərbaycanın dövlət və imperiyalarındakı başçıların rəsmi sarayları və mütləqdir ki, saray ölkənin paytaxtında yerləşməlidir (bəzi əhəmiyyətli istisnalar xaricində). Baxmayaraq ki, pahşahlara məxsus çoxlu saraylar olmuşdur lakin onlardan yalnız biri dövlət başçısının  rəsmi iqamətgahı (bir növ rəsmi iş yeri, qəbul və qonaqqarşılama mərkəzi funksiyalarını icra edən imarət) kimi qəbul edilir. Tarixi Azərbaycan dövlətləri dedikdəysə, 5500 ilə yaxın olan tariximizdə dünyanın istənilən yerində etnik Azərbaycan Türkləri tərəfindən yaradılan, habelə, tarixi Azərbaycan ərazisində başqa millətin nümayəndəsi tərəfindən qurulan, hər iki hal olmasa da, ümumi əhali yaxud ərazi payının çox hissəsi bizə aid olan dövlət və imperiyalar nəzərə alınmaqdadır. Müstqil Azərbaycan bu cür dövlət yaxud imperiyaların varisi hesab edilir. Nəzərə alsaq ki, Azərbaycan tarixində həddən çox dövlətlər (dəqiq say ilə 126 tarixi dövlət və onların hal-hazırkı varisi hesab olunan müstəqil Azərbaycan Respublikası) və 12 imperiya mövcud olmuşdur (cəmi 139 dövlət qurumu), şüphəsizdir ki, onların dövründə başçılar və ailələri üçün xüsusi evlər, imarətlər inşa edilmişdir. Həm də, o dövlətlərin əksəriyyəti varlı dövlətlər olduğu üçün o dövlətlərdə çoxlu iqamətgahlar mövcud idi. Bir-çox vaxtlardaysa, başçıların yaşadıqları saray elə həm də iş və qəbul mərkəzi kimi də fəaliyyət göstərirdi. Hazırkı dövlətimizin özündən əvvəl miras qoyduğu ümumillikdə 138 dövlət mövcud olmuşdur. Çox nadir hallarda, əsasən dövlətin və yaxud hökumət başçısının müəyyən problemləri yarandığı zaman paxtaxtda olmalı olan iqamətgah başqa bir şəhərə köçürülür.
Şahbanu İqamətgahları
Şahbanuların sarayları əsasən iki ədəd olurdu - Qəbul sarayı və Yay bağı. Hər-bir şahbanunun özünün sarayı olardı lakin saray dəyişdirmək adəti bəzi dövlətlərin şahbanularda vardı, bəzilərindəysə yox idi. Saraylar paytaxtların dəyişdirilməyi nəticəsində dəyişildi çünki şahbanunun imarəti mütləq paytaxt və ya paytaxtətrafı ərazidə yerləşməli idi. Onların hər-birinin öz yay dincəlgahları vardı və vəfat etdikdən yada şahbanuluq vəzifəsi əllərindən çıxdıqdan sonra öz övladlarına (şah olan yaxud olmayan və ya qızlarına cehiz kimi) pay verirdilər. Bu saraylar heç-vaxt satıla, nəyəsə görə girov qoyula bilməzdi. Lakin şahlardan fərqli olaraq, şahbanuların hamiliyində ikidən çox sarayı ola bilməzdi. Bu sarayların hamısı onlar həyatda olan dövründə tikilib amma bəziləri onların adının əbədiləşməsinə ithafən tikilmişdir və sonradan hakim sülalə o yerləri öz ixtiyarlarına keçirib. Burada şahbanular xarici qonaqları qəbul edir, yerli saray əyanları, vilayət başçıları və s. hökumət nümayəndələriylə görüşlər keçirirdilər. Tipik olaraq, bu saraylarda adətən, lüks kitabxana, tikişxana, gözəllik evi, muzey, qalereya (rəsmxana), fontanlı fəvvarələr, hovuz, bağça, qışlaq, tövlə, hamamxana köşkü, elçilik sarayı, təcrübə zalı, dəftərxana və ibadətxana mövcud idi.
Aratta dövlət qurumu
İlk dövlətimiz olan Arattanın dəqiq ərazisi, paytaxtı və idarəedənlərinin adları bilinmədiyinə görə, sarayı haqqında da heç-bir dəqiq məlumat yoxdur.
Skif-Massaget İmperiyası
Şimali Qafqazdan Urmiya gölünə, Hirkan Gölü (Xəzər Dənizi) sahillərindən Anadoluya qədər yayılmış Skif birliyi Massaget İmperiyasının ən mühüm ərazilərindən biri olsa da, çox təəssüf ki, paytaxtı, sarayları, qalaları hələ də, tam dəqiq müəyyən edilməmişdir. Tərkibində İşquz çarlığı, İskit padşahlığı, Sakasena kimi vilayətlər mövcud olmuşdur.
Bəyliklər Dövrü - Məngücəkli Bəyliyi
Anadolu bəylikləri — Anadoluda tarixən yaşamış yaxud Malazgird müharibəsindən sonra köçən Türkmanların (Azərbaycan Türklərinin) qurduqları kiçik dövlətlərdir. Müharibənin dərhal ardından, xüsusilə də şərqi Anadoluda və cənub-şərqi Anadoluda qurulan dövlətlər Birinci dövr Anadolu bəylikləri; Anadolu Səlcuq dövlətinin zəifləməsi və süqutundan sonra qurulan dövlətlərə isə İkinci dövr Anadolu bəylikləri deyilir. Bütövlükdə 37 bəylik olmuşdur ki, aşağıdakı 20 bəylikdən də 17-si əslən Azərbaycan Türkləri olan tayfalar tərəfindən əsası qoyulub, 2-i Uyğur Türkləri tərəfindən qurulsa da, əhalisinin 90%-i Azərbaycan Türkləri olmuşdur (Ərmənşahlar/Ətərna), Ərbil isə Anadolu yarımadasında yerləşmir. Bu bəylikləri quran şəxslərin çoxu Səlcuq yaxud Elxanlı İmperiyasının yüksək vəzifəli şəxsləri olmuşdur.
Hindistan şahlıqlar dövrü - Şahmir Şahlığı
Orta əsrlərdə Hindistanda 15 şahlıq və sultanlıqlar mövcud olmuşdur ki, onların da demək olar ki, əkəriyyətinə Türk xalqlarının nümayəndələri başçılıq etmişdirlər. Bu tayfalardan bəziləri Özbək Türkü əsilli olsa da, aşağıda adı göstərilənlər isə Azərbaycandan köç etmiş soyların nümayəndələri tərəfindən qurulmuşdur.
Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti
Qeyd: 1923-1990-cı illərdə Dağlıq Qarabağ Sovet Sosialist Muxtar Vilayəti olaraq adlandırılmışdır.
Rahid Cəfərov
Rahid Namik oğlu Cəfərov (11 fevral 2002; Dələli, Cəlilabad rayonu, Azərbaycan — 5 oktyabr 2020; Talış, Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Tarixi Azərbaycan dövlətlərinin rəsmi sarayları
Naxçıvan Muxtar Respublikası
Qeyd: 1924-1990-cı illərdə Naxçıvan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası adlandırılmışdır.
Rahid Cəfərov
Həyatı
Rahid Cəfərov 11 fevral 2002-ci ildə Cəlilabad rayonunun Dələli kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Rahid Cəfərov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Talışın və Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Rahid Cəfərov 5 oktyabr 2020-ci ildə Tərtər rayonunun Talış kəndi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rahid Cəfərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rahid Cəfərov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rahid Cəfərov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Triplocephalum
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Brest qalası
Brest qalası və ya köhnə adı ilə Brest-Litovsk qalası — Brest, Belarusiyada və ya əvvəlki adı ilə Belorusiya Sovet Sosialist Respublikasında yerləşən 19-cu əsrdə aid Rusiya qalası. 1941-ci il iyunun 22-də İkinci Dünya Müharibəsində Barbarossa əməliyyatının başlaması ilə faşist Almaniyası Sovet İttifaqını işğal etdi. Brest qalasına 1965-ci ildə müharibənin şərq cəbhəsində Brest-Litovsk döyüşündə göstərdiyi müdafiəyə görə Qəhrəman qalası adı verilmişdir. Qəhrəman qalası adı Qəhrəman şəhər tituluna uyğun gəlirdi. 12 sovet şəhəri bu ada layiq görülüb. Brest qalası 135 metr yüksəklikdə yerləşir.
thumb|200px|1830-cu illərdə qala thumb|200px|1941-ci ildə qala
Açıqlama
Brest qalası 19-cu əsrin əvvəllərində tikildiyindən Ulduz qalasının konturlarını qoruyub saxlamışdır. Qalanın özəyini təşkil edən Hisar qalası, Buq çayının və Muxavets çayının iki qolunun ortasındakı adada yerləşir. Adada 4 mərtəbəli yarımqüllələr və iki mərtəbəli kazarmalar tikilib. 1,8 km uzunluğunda olan kazarmada 500 otaq var və çox möhkəm qırmızı bloklardan ibarət qalın divarları ilə 12.000 əsgər qəbul edə bilir. Tikildiyi zamanda qalaya daxil olmaq üçün dörd qapı var idi. Bu gün yalnız Xolm qapısı və Terespol qapısı qalıb, kazarmaların əksəriyyəti xarabalıqlar altındadır.
Qala körpübaşı kimi istifadə edilən 3 istehkamla əhatə olunub. Muxavets çayının kiçik qollarından və arxlardan (su arxlarından) istifadə etməklə tikilmişdir. 10 metr uzunluğundakı qazıntılar və içərisinə qoyulmuş qırmızı kərpic qazamatları ilə möhkəmləndirilmişdir. 3 qüllə iki şəhərin adını daşıyır. Bunlar: Belarusun Kobrin şəhəri, Polşanın Terespol və Volın şəhərləri və əsasən Ukraynada yerləşən tarixi Volhinya bölgəsidir. Kobrin qalası ən böyük qaladır. Şimal-şərq bölgəsində yerləşir. Forması at nalına bənzəyir. Dörd möhkəmləndirici qülləsi var. Qərb hissəsində 3 ayrı bastion və lunet var. Terespol qalası qərb tərəfin körpübaşı idi və 4 ayrı luneti var idi. Volın qalası cənub-şərq hissəsindəki körpübaşı idi 2 ayrı qala və 2 möhkəmləndirici qülləsi var idi.
Tikilməsi
Rusiya imperiyasında qalanın tikintisinə 1833-cü ildə rus hərbi mühəndisi Karl Opperman köhnə Brest qalasının eskizi əsasında başlamışdır.
1941-ci ilin iyun-iyul müharibəsi
thumb|270px|Qalanın içərisindən tapılan yazının surəti: “Ölürəm, amma təslim olmayacam, Əlvida Vətən 20.VII.41” Brest qalasının müdafiə muzeyində sərgilənir.
22 iyun 1941-ci ildə, Moskva vaxtı ilə saat 4:15-də Alman Vermaxt xəbərdarlıq etmədən Brest qalalarına hücum etdi. Hücum Ağır Artilleriya Batalyonu 833 Nr. III ("Tor") və Nr. IV (“Odin”) artilleriyasından başladı. Hazırlıqsız yaxalanan müdafiəçilər cəbhə qura bilmədi. Saat 9-a qədər qala tamamilə mühasirəyə alındı. Qaladakı sonuncu müdafiə obyekti iyunun 29-da ələ keçirilib. 6800-ə yaxın sovet əsgəri və komandiri əsir götürüldü. 2000-ə yaxın əsgər və zabit öldürüldü, almanlar isə 430-a yaxın əsgər və zabitini itirdi.
Sovet mifologiyasına görə, müharibə iyulun 20-dək davam etdi və heç kim almanlara təslim olmadı. Bu hekayə Qırmızı Ordunun və sovet xalqının dözümlülüyünün və cəsarətinin sübutu oldu.
1941-ci il avqust
Şərq cəbhəsinin müxtəlif bölgələrinə səfəri zamanı Hitler və Mussolini 26 avqust 1941-ci ildə Qalaya baş çəkdilər. Hadisə yerində ciddi təhlükəsizlik tədbirləri görülüb.
Müharibə Memorial Kompleksi
thumb|250px|[[Cəsarət abidəsi]]
1960-cı illərin sonlarında "Brest Qəhrəman qalası" döyüş memorial kompleksinin tikintisinə başlandı. Kompleks 25 sentyabr 1971-ci ildə açılmışdır. Xatirə kompleksi kədər və qürur hissi keçirən məşhur turistik məkandır. Qalada barıt bunkerləri, qalalar, digər istehkamlar, köhnə qalanın yerində müdafiə muzeyi və yeni monumental tikililər: Baş Qapı, obelisk, əsas abidə, “Susuzluq” heykəli var.
Ümumdünya İrs Vəziyyəti
Kompleks 30 yanvar 2004-cü ildə Mədəniyyət kateqoriyasında YUNESKO-nun Ümumdünya İrs ilkin siyahısına əlavə edilmişdir. Qalanın qorunması və inkişafı Brest Qalasının İnkişafı Fondu tərəfindən həyata keçirilir.
Aşkenazi yəhudilərinin sinaqoqu (Qroznı)
Aşkenazi yəhudilərinin sinaqoqu — Çeçenistanın paytaxtı Qroznı şəhərində 1902-ci ildə açılmış Aşkenazi yəhudilərinin dini ibadətgahı. 1929-cu ildə sinaqoq bağlanmışdır. Sovet hökuməti tərəfindən sinaqoq binası müxtəlif məqsədləri üçün istifadə edilmişdir. Sinaqoq binası Birinci çeçen müharibəsi zamanı hərbi əməliyyatlar zamanı dağıdılmışdır. Həmin vaxt bina mədəniyyət evi kimi fəaliyyət göstərirdi.
Tarixi
XIX əsrin ortalarında, Qroznıda Sunjanın sağ sahilində Dağıstandan köçmüş dağ yəhudilərinin məskunlaşdığı slobada meydana çıxdı. Tədricən slobada böyüyərək Qroznıda yəhudi məhəlləsinə çevrildi. 1866-cı ildə artıq burada 453 kişi və 475 qadından ibarət yəhudi yaşayırdı. 1875-ci ildə qəsəbədə, demək olar ki, çayın sahilində yəhudilər üçün dua evi tikildi. 1883-cü il məlumatına əsasən Qroznı şəhərində iki sinaqoq fəaliyyət göstərirdi.
1900-cü ildə güclü sel daşqını nəticəsində dua evi məhv oldu. Eyni ildə yeni sinaqoqun tikintisinə başlanıldı. İki il sonra 1902-ci ildə tikintisi tamamlanan sinaqoqun açılşı oldu. Yeni sinaqoqun tikintisi aşkenazi yəhudilərinin həyatında əhəmiyyətli rol oynamışdır. Sinaqoq binası təkcə dua ibadətgahı kimi fəaliyyət göstərmirdi. O, Şimali Qafqazda yaşayan bütün yəhudilərin dini və mədəni mərkəzinə çevrilmişdir.
Bağlanması və dağıdılması
Sinaqoq binası yenidən quruldu. Onun içərisində ikinci yeni bir mərtəbə tikildi. 1937-ci ildə binada musiqi məktəbi açıldı. Sonradan bina yenidən rekonstruksiya edildi. Yenidənqurma zamanı sinaqoqun günbəzi söküldü. 1970-90-cı illərdə sinaqoq binasında mədəniyyət evi fəaliyyət göstərirdi.
NGC 399
NGC 399 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Aşkenazi yəhudilərinin sinaqoqu (Qroznı)
Bağlanması və dağıdılması
Bina Birinci çeçen müharibəsi zamanı Qroznıda ən çox zərər görən yerlərdən olmuşdur. Nəticədə qısa müddət sonra bina tamamilə dağıldı.
Azərbaycanda qraffiti
Xüsusiyyətlər
Bakı şəhərində qraffitilərin çoxu mənzil istismar idarələrinin əməkdaşları tərəfindən adətən bir neçə gün sonra ağardılır, lakin son dövrlərdə qraffiti sənətinə qarşı müsbət münasibətin yaranması halları da müşahidə olunur. 2015-ci ildə Bakıda baş tutmuş Avropa Oyunları ərəfəsində şəhərin bir çox hissələrində, məsələn, Avtovağzal dairəsindəki körpünün divarlarına kütləvi qraffiti çəkilmişdi və bu qraffitilər silinməmişdi.
Keçmiş Sovetski küçəsinin uçulmuş divarlarında sovet rəmzi olan oraq və çəkic işarələri, eləcə də, əhalinin köçməyə etirazını bildirən şüarlar yer alırdı. Bakıda bu sənətin başqa forması isə seçki vaxtı binaların divarlarına hökumət əleyhinə fikrilərin yazılmasıdır: 2013-cü il prezident seçkilərindən zamanı kömürlə yazılmış "İlhama yox" yazısı Xətai metrostansiyası yaxınlığında 2015-ci ilə qədər qalmışdı.
2019-cu ildə Azərbaycanda gender bərabərliyininə həsr olunmuş "Qız qalası: Qadın olmaq" festivalı çərçivəsində İsveç qraffiti sənətçisi Karolina Falkholt tərəfindən çəkilmiş çılpaq qadın qraffitisi mübahisələrə və sosial şəbəkələrdə müzakirələrə səbəb olmuşdur. Yerli sakinlərin etirazından sonra həmin qraffiti silinmişdir.
Tədbirlər
2013-cü ildə Azərbaycanda ilk dəfə qum heykəltəraşlığı və qraffiti üzrə açıq festival baş tutmuşdur. Dostluq çimərliyində baş tutmuş tədbirin ikinci hissəsi kimi qraffiti üzrə müsabiqə keçirilmişdir. Həmin ilin oktyabr ayında bu festival ikinci dəfə baş tutmuş, Rusiyadan, İrandan və Türkiyədən olan gənclər iştirak etmişdirlər.
2013-cü ilin mayında Azərbaycanda ilk dəfə olaraq Beynəlxalq Yaşıl Qraffiti Festivalı keçirilmişdir. Qlobal ekoloji məsələlər haqqında incəsənət vasitəsilə ictimaiyyəti məlumatlandırmaq məqsədi daşıyan bu tədbirdə Türkiyə, Azərbaycan, Gürcüstan və Böyük Britaniyadan olan qraffiti sənətçiləri iştirak etmişdirlər.
2016-cı ildə Gəncənin Avropanın gənclər paytaxtı seçilməsi münasibətilə şəhərdə qraffiti festivalı keçirilmiş və iştirakçılar beton lövhələrdə qraffitilər çəkmişdirlər.
NGC 3980
NGC 3980, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
1846-cı il reskripti
1846-cı il reskripti - Çar Rusiyasında Azərbaycanlı bəy və ağaların torpaq hüququnu təsdiq edən sərəncamdır.
Sərəncamın məzmunu
Mixail Vorontsovun Qafqaz canişini təyin edildikdən sonra qarşısında duran əsas məqsədlərdən biri ali müsəlman silkinin hüquqlarının qaydaya salınması idi. Qəbul edilmiş əvvəlki qərarlara etitaz hakimiyyəti güzəştə getməyə vadar etdi Uzun müddət davam edən hazırlıq işlərindən sonra sərəncam hazırlandı. Nəhayət 6 dekabr 1846-cı ildə I Nikolay bəy və ağaların hüquqları haqqında reskript imzaladı.
12 maddədən olan sərəncamda on maddə bəy və ağaların torpaq hüququna, iki maddə isə feodal-kəndli münasibətlərinə aid idi. Bu reskriptdə ilk dəfə bəy və ağalara məxsus torpaqların irsi mülkiyyəti kimi qəbul edilirdi. Mülk, mülki-xalisə torpaqları ilə yanaşı tiyul torpaqlarıda rəsmən bəylərin mülkiyyəti elan olunurdu. İrsi istifadəyə verilən torpaqlar alqı-satqıya qoyula, bəxşiş edilə bilərdi. Lakin bəy və ağa torpaqları özgə silklərə keçə bilməzdi.
Bu reskript feodala kəndlilər arasında qayda-qanun yaratmaq və onlar üzərində polis idarə üsulunu həyata keçirmək hüququ verilirdi.
Sahibkar kəndliləri rəiyyət, rəncbər, nökər, elat əvəzinə ümumi olaraq mülkədar tabelisi adlandırmağa başladılar.
Nəticə
Reskript müsəlman mülkədarları mərkəzi hakimiyyətə yaxınlaşdırmaq məqsədi güdürdü. Belə "mərhəmət" qarşılığında bəylər dövlətə can-başla xidmət etməli idilər. Bu sənədlə ali müsəlman silki Rusiya zadəganları ilə bərabər torpaq hüququna malik oldular. Ancaq onlar milli ayrı seçkiliyə görə bölgənin idarəsində iştirak edə bilməzdilər.
Həmçinin bax
1847-ci il Kəndli Əsasnamələri
Qaspare Spontini
Qaspare Spontini — İtaliyanın opera bəstəkarı və dirijoru.
Həyatı
Ankonada doğulan Qaspare karyerasının böyük hissəsini Parisdə və Berlində keçirmişdir, lakin ömrünün son illərində doğulduğu şəhərə geri dönmüşdür. 19-cu əsrin ilk iki onilliyi ərzində Spontini fransız operasının ən önəmli xadimlərindən biri idi.
Gənc yaşlarında Qaspare Neapolun dörd ən məşhur musiqi konservatoriyalarında biri olan Pietà de' Turchini konservatoriyasında təhsil almışdır. İtaliyanın müxtəlif şəhərlərinə səfər edən Qaspare ilk dəfə olaraq Roma şəhərində Li puntigli delle donne (Karnaval 1793) adlı uğurlu əsərini bəstələdi. 1803-cü ildə Parisə gəldi və burada 1804-cü ilin 11 fevralında komediya janrında olan La finta filosofa operasını bəstələdi.
Qasparenin ilk əsərlərinin böyük əksəriyyətinin komediya janrına yazılmasına baxmayaraq daha sonralar Fransada məşhur olan musiqili faciə janrına da müraciət etdi və özünün ən məşhur əsəri hesab olunan La vestale əsərini bəstələdi. Paris şəhərində keçirilən premyerasında Qaspare öz dövrünün ən yaxşı italyan bəstəkarı adlandırıldı. Müasirləri olan Lyuci Kerubini və Cakomo Meyerber adı çəkilən operanı şah əsəri adlandırdı, daha sonralar isə bəstəkarlar Hektor Berlioz və Rixard Vaqner də bu əsəri yüksək qiymətləndirdi.
Fransa Respublikasının dövlət təltifləri
Bu, Fransa Respublikasının müasir dövlət təltiflərinin bəzilərinin siyahısıdır.Fəxri Legion Ordeni kimi bəzi ordenlər  silahlı qüvvələr və dinc əhaliyə verilir.Digərləri isə sırf mülki və ya hərbi xarakterli mükafatlardır.
Elnur Rzayev
Elnur Şahbaz oğlu Rzayev — Xaçmaz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı.
Həyatı
Elnur Rzayev 2 aprel 1980-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Aşağı Şorca kəndində anadan olmuşdur. 1996–2000-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "Biznes üzrə menecment" ixtisası üzrə bakalavr, 2000–2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində "İstehsal sistemlərinin idarəedilməsi" ixtisası üzrə magistr, 2010–2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikasınn Prezidenti Yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının "Dövlət və Bələdiyyə" idarəetməsi ixtisası üzrə təhsil almışdır.
2004–2009-cu illərdə DSMF-nun Gəncə şəhər Nizami rayon şöbəsində məsləhətçi, 2009–2013-cü illərdə Daşkəsən rayon Əhalinin Sosial Müdafiəsi Mərkəzinin direktoru, 2013–2015-ci illər ərzində Gəncə Asan Xidmət mərkəzinin direktoru, 2015–2019-cu illərdə isə Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini vəzifələrində çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 31 oktyabr 2019-cu il tarixli Sərəncamı ilə Xaçmaz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.
Məhərrəm Musayev (aktyor)
Həyatı
Məhərrəm Məmmədhəsən oğlu Musayev 28 oktyabr 1949-cu ildə Azərbaycan SSR Masallı rayonunun Şərəfə kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bu kənddə bitirib. 1966-cı ildə sənədlərini Mirzağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun aktyorluq fakültəsinə verib. Qəbul imtahanında görkəmli rejissor Adil İsgəndərov ona deyib ki, hələ bədəncə çox cılızsan, bir az ətə-qana dolanda gələrsən. Rayona qayıdıb, üç il kolxozda işləyib, iki il hərbi xidmətdə olub, ancaq aktyor olmaq arzusundan dönməyib. Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsində (1971-1975) təhsil alıb.
1985-1987-ci illərdə Moskvada keçmiş Sovetlər İttifaqının ən tanınmış rejissorlarından biri olan və özünün dəst-xəttini, məktəbini yaradan Mark Zaxarovdan ikiiillik rejissorluq təhsili alıb. 2000-ci ildə Lənkərandan Bakıya köçüb.
Evlidir, 3 övladı var.
Fəaliyyəti
1975-ci ildən təyinatla N. Vəzirov adına Lənkəran Dövlət Dram Teatrında aktyor kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. Burada 80- dən artıq bir-birindən maraqlı rollar oynayıb və bir neçə tamaşaya ikinci rejissorluq edib. 2001-ci ildən Azərbaycan Dövlət Gənclər Teatrının, 2009-cu il may ayının 1-dən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar teatrının (iki teatr birləşəndən sonra) aktyorudur. Kinoda 40-a yaxın filmdə çəkilib.
Məşhur «Santa Barbara» teleserialında Meyson rolunun ifaçısı, tanınmış Amerika aktyoru Leyn Devis onun oynadığı «Ağabəyovlar» teleserialına baxandan sonra, yerindən ayağa durub, əlini Məhərrəm Musayevə uzadaraq, onun oyununu yüksək qiymətləndirib və deyib: «Bu aktyor peşəkar ustadır və Azərbaycan üçün böyük tapıntıdır. O, Azərbaycanda K. S. Stanislavski yaşama məktəbinin çox yaxşı yetirməsidir».
Onun aktyor palitrasındakı rənglərin kökü milli xalq oyun-tamaşalarının estetik mahiyyətinə bağlıdır. Məhərrəm Musayev yumoru həm sırf məişət kontekstində, həm ictimai-sosial mahiyyətdə, həm də kəskin sarkazm səviyyəsində ifa edə bilir. Bu ifasında aktyor heç vaxt daxilən gərgin olmur, sadəliyi, reallığı, təbiiliyi ilə tamaşaçıların diqqətini cəlb edir. . Tip-personajı göstərmə teatr estetikasında deyil, yaşama teatr məktəbi prinsiplərində oynayır. Buna görə də onun rolları hadisələrin inkişaf xəttinin, tamaşanın sürət-ritminin ahəngdar harmoniyasında tamaşaçılara mərhələ-mərhələ təqdim olunur. Aktyor hər yeni vəziyyətdə öz obrazının xarakterinə uyğun orijinal ifadə elementi ilə tamaşaçılarda maraq doğurmağı bacarır.
Məhərrəm Musayev ifa etdiyi komediya rollarında heç vaxt daxili gərginlik keçirmir. Onun sifət cizgilərində səmimi bir cazibə var və bu maraq doğuran cəhət hər rolda yeni obraz-maska prinsipində təqdim edilir. Buna görə də aktyorun bəzən çöhrəcə bir-birindən o qədər də seçilməyən səhnə personajlarının ifasında çox təzadlı, fərqli, orijinal ifadə elementləri ilə rastlaşırıq. Aktyor bu müxtəlifliyi tamaşaçılara «zorla» qəbul etdirmir. Əksinə, onun daxili enerjisində yumşaq həlimlik, zərif məlahət və məsum bir yumor var.
Məhərrəm Musayev epizod rollar da ifa edib və həmin tamaşalarda da özünün tip-obraz yaratmaq vərdişini yeni estetik çalarlarla göstərə bilib. Kiçik həcmli epizod rollarda əsas aktyor məqsədi obrazın görkəmini və yerişini tapmağa yönəlir. Bunu dəqiqləşdirdikdən sonra bədii personajın daxili ritmini və danışıq koloritini müəyyənləşdirməyə çalışır. Tapdığı vasitələri məşq prosesində inamla, hətta mən deyərdim bəzən gözlənilməz cəsarətlə reallaşdırır.
Teatr səhnəsindəki rolları
Aktyor kimi
Rejissor kimi (Lənkəran Dövlət Dram Teatrı)
Filmoqrafiya
Aktyor kimi
Səsləndirdiyi film
Yeni Ramana
Mədəniyyəti
Qəsəbədə 24 dekabr 2013-cü ildə Sağlamlıq İmkanları Məhdud Gənclərin Peşə Reabilitasiya Mərkəzinin açılışı olmuşdur.
Təhsil
Qəsəbədə 316 nömrəli tam orta məktəbi, 90 nömrəli tam orta məktəb, Qubadlı rayonu Fərrux İsrafil oğlu Mehdiyev adına Qaralar kənd tam orta məktəbi, Qubadlı rayonu Xanlar kənd tam orta məktəbi, Xankəndi rayonu 4 nömrəli tam orta məktəb yerləşir.
Henrix Şönfeld
Henrix Şönfeld — Yəhudi əsilli Avstriyalı futbolçu. Mövqeyi hücumçu olub. İtaliyada Enriko Şönfeld adı ilə çıxış edib. İlk İtaliya çempionatının bombardiri olub.
Karyera
Şönfeld karyerasına 1916-cı ildə Avstriya Bundesliqasında çıxış edən "Rudolfshügel" klubunda qapıçı kimi başlayır. 1920/21 mövsümündən etibarən Henrix bu klubun hücum xəttində oynamağa başlayır. Bu cür hadisə bizim zamanımızda bu təəccüblü görunə bilər, amma o illərdə belə dəyişikliklər nadir deyildi. Hücumçu kimi ilk oyunda Henrix Vyananın "Hakoah" klubuna qol vurur.
1921/22 mövsümündə Henrix "Meran" klubuna keçir. O burada sürətlə komandanın liderinə çevrilərək, Cənubi Tirolun bölgəsinin ən məşhur oyunçularından biri oldu.
1923-cü ildə İtaliyanın "Torino" futbol klubunu çalışdıran Avstriya milli komandasının keçmiş oyunçusu Karl Stürmer Henrixi öz yanına dəvət edir. Burda Şönfeld çox uğurla çıxış edir və ilk mövsumdə 20 matçda 22 qol vuraraq çempionatın bombardiri olur. Növbəti mövsümdə Henrix "Torino" formasında cəmi 10 oyun keçirdərək cəmi bir qol vura bilir.
Mövsümün sonunda Henrix komandasını dəyişdirmə qərarı qəbul edir və "İnter" klubuna keçir. "İnter"də Şönfeld 4 oktyabr 1925-ci ildə "Udineze" ilə matçda debüt edərək ilk oyununda qol vurur. O ilk mövsumundə "İnter" klubunda 14 görüş keçirdiərək 9 qol vurur.
"İnter"dəki bir mövsümdən sonra Şönfeld Avstriyaya dönür və tamamilə yəhudi futbolçulardan ibarət olan, Vyanadakı Yəhudi icması tərəfindən dəstəklənən "Hakoach" klubunda oynayır.
Daha sonra ABŞ-yə yollanaraq orada çıxış edir.
1930-cu ildə futbolçu karyerasını başa vuraraq məşqçi fəaliyyətinə başlayır.
II Dünya Müharibəsi bitdikdən sonra Şönfeld Avstriyanın Hallayn əyalətindəki qaçqınlardan ibarət "Hakoah" həvəskar klubunu çalışdırır. Ancaq 1954-cü ildə qaçqınların evlərinə qayıtmağa başladığı səbəbindən klub dağılır.
Tripolium
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Səlma xanım Sultan
Həyatı
Səlma xanım Sultan 13 aprel 1914-cü ildə anasının Ortaköydəki sarayında dünyaya gəldi. Anası Sultan Murad ın qızı Xədicə Sultan, atası isə onun ikinci əri Rauf Hayri bəydir. Hələ 4 yaşında ikən valideynləri boşanmış, 10 yaşında ikən isə 3 mart 1924 tarixli TBMM qərarı ilə digər Osmanlı sülaləsi üzvləri kimi anası və qardaşıyla birlikdə sürgün edilmişdir. Beyrut da məskunlaşan ailə, Rauf Hayri bəyin göndərdiyi məvaciblə yaşamağa davam etsə də, qısa zaman ərzində atasının həbs olunmasıyla, bu gəlir mənbəyini də itirdilər. 1931-ci ildə Osmanlı sülaləsi ndən 2 sultanın - Dürrüşəhvar Sultan və Nilüfər xanım Sultan ın dünyanın ən zəngin müsəlmanı olan Heydərabad nizamı nın oğullarıyla evlənməsinin ardından, Xədicə Sultan da qızı Səlma xanıma ər namizədi axtarmağa başladı. Ancaq bütün var-dövlətini itirən və sürgün edilən bir sultanın qızı üçün namizəd tapmaq olduqca çətin oldu. Nəhayət, Kotvara rajası Seyid Sacid Hüseyn Əli namizəd olaraq uyğun görüldü və Səlma xanım, uzun illər ailəsinə xidmət edən xədim Zeynəl ağayla birlikdə 1937-ci ildə Hindistan a gəlin köçdü. Toy mərasimindən bir neçə ay sonra anası Xədicə Sultan iflic keçirərək vəfat etdi.
İstanbul dakı saray yaşantısı və Beyrut dakı kosmopolit həyat tərzinin ardından, Səlma xanım düşdüyü yeni mühitə uyğunlaşa bilmədi. 1939-cu ilin yayında hamiləliyin son ayları olan Səlma xanım Zeynəl ağayla birlikdə doğuş bəhanəsiylə Paris ə köçdü və bir daha geri qayıtmadı. İkinci Dünya Müharibəsi nin başlamasıyla izini itirən Səlma xanım həmin ilin noyabrında yeganə övladı Kənizə ni dünyaya gətirdi. Ancaq ərinə məktub yazaraq övladının ölü olaraq dünyaya gəldiyini və bir daha Hindistan a qayıtmayacağını bildirən Səlma xanım Paris də olduqca çətin günlər yaşadı. Yoxsulluq içindəki xanım sultan olduqca xəstələndi və kiçik bir infeksiya səbəbilə, antibiotik tapılmadığı üçün 13 yanvar 1941-ci ildə vəfat etdi. Cənazəsi Bobigny məzarlığına dəfn olundu.
Mənbə
<references group="" responsive="1">
Mənim əzizim (film, 2006)
Mənim əzizim (hind: जान-ए मन, Rom: Jaan-E-Man) hind dilində çəkilmiş və 20 oktyabr 2006-cı ildə ekranlara çıxarılmış hind komediyasıdır. Rejissor Şiriş Kunderanın debüt işi hesab edilir. Film həm Hindistanda, həm də xaricdə tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.
Süjet xətti
Kollec ulduzu, tələbə rok qrupunun üzvü Suhan Kapur gözəl Pianın sevgisini asanlıqla əldə edir. Onu ümidsizcəsinə sevən əlaçı tələbə Aqastya belə bir rəqibə qarşı heç bir şansının olmadığını başa düşür və geriyə çəkilir. Piya kolleci bitirdikdən sonra varlı valideynlərinin istəyinin əksinə olaraq kino sahəsində karyera qurmaq niyyətində olan kasıb Suhanla evlənir. Piya onu dəstəkləyir və nəhayət ona bir prodüser şirkəti ilə sərfəli müqavilə imzalamaq təklif olunur, Amma bunun üçün Suhan Piyadan ayrılmalıdır ki, bunu da asanlıqla edir. Piya xəyanətə dözür və Suhana hamilə olduğunu belə demir. Dostlarından birinin sayəsində Nyu Yorka köçür, gül dükanı açır və qızı Sühanini tək böyüdür.
Suhanın karyerası müvəffəqiyyətsizlik ilə nəticələnir, belə ki, onun debüt filmi müvəffəqiyyətsizlik ilə nəticələnir və prodüserlər onunla işləməkdən imtina edirlər. O, qeyri-adi işlər ilə məşğul olmaq istəyir və inanır ki, bu işlər qarşıda ona gözlədiyi şöhrəti və məşhurluğu gətirəcək, Amma birdən-birə onun qayğısız həyatı alimentin ödənilməsi ilə bağlı məhkəmə qərarı ilə kölgədə qalır. Qızının aliment pulunu verə bilməyən və ya vermək istəməyən Suhan kömək üçün vəkil əmisinə müraciət edir. Onların qanundan yan keçmək üçün şansları çox azdır, lakin qəfildən Hindistana ilk sevgisi Piyanı tapmaq üçün gələn Aqastyanın simasında bir xilaskar mələk onlara görünür. Amerikada təhsil alıb kosmonavt olan Aqastya Piyanı unuda bilməyib və həmişə şansını yenidən sınamaq arzusunda olub. Kollecdən sonrakı həyatı haqqında heç nə bilmədiyi üçün onun köhnə ünvanını tapır. Aqastyanın meydana çıxmasının onun problemini həll edə biləcəyini hiss edən Suhan planlarını onunla sınayır və onun Piyaya qarşı ciddi niyyətlərinin olduğuna əmin olduqdan sonra onu Nyu Yorka gedib onunla evlənməyə razı salır. Aqastyanın yeganə problemi bütün həyatı boyu qadınlarla münasibətdə ona mane olan utancaqlığıdır. Təcrübəli qadın ovçusu olan Suhan ona Piyanı qazanmağa kömək edəcəyinə söz verir. Nəhayət, Aqastya razılaşır və hər ikisi planlarını həyata keçirmək üçün okeanın o tayına keçirlər.
Nyu Yorkda Suhan ağıllı və qorxaq Aqastyanı müstəqil qərarlar verməyi bacaran və metroseksual etmək üçün çox çalışmalı olur. Suhanın özü, tanınmaması üçün daimi olaraq reinkarnasiya edib, Aqastyanın ardınca gedir və mini radionun köməyi ilə Aqastyanın hərəkətlərini istiqamətləndirir. Aqastya Piyanı asanlıqla qazana bilir, çünki onun sözləri və hərəkətləri ona hələ də sevdiyi Suhanı xatırladır. Yavaş-yavaş Suhan onu sevdiyini anlamağa başlayır, lakin oyun artıq çox uzaqlara getmişdir. Nəhayət, Suhana qızını görmək imkanı verilir və bu, onun planlarını kəskin şəkildə dəyişdirir. O, bir dəfə səhv etdiyini başa düşür və yeni bir həyata başlamaq qərarına gəlir. Başlamaq üçün o, iş axtarışına çıxır və səhvən uşaq bezlərinin reklamı üçün qız axtaran bir reklam şirkətinin kastinqinə gedir. Hər kəsin çaşbaş qaldığı Suhan kastinqdə iştirak edir və çox gəlirli müqavilə imzalayır. Onun siması ekranlardan, reklam lövhələrindən ayrılmır. İndi yalnız Piya ilə görüşmək və onu geri qaytarmağa çalışmaq qalır, Ancaq bu anda Piya Aqastya ilə evlənməyə razılaşır …
Co Hart
Çarlz Cozef Con Hart və ya sadəcə Co Hart — İngiltərə futbolçusu, Şotlandiya çempionatının üzvü "Seltik" klubunun və İngiltərə millisinin qapıçısı.
Həyatı
Co Hart 1987-ci ildə Şrusberi şəhərində Karl və Luiza Hartın ailəsində anadan olmuşdur. O, Okson ibtidai məktəbində, daha sonra Şrusberi şəhərində Meole Brace şəhərciyindəki orta məktəbdə oxumuşdur. Məktəbdə həm də kriketçi Stefan Devis ilə birgə yaxşı kriket oynamış və 11 yaşından Şrusberi futbol komandasında oymağa başlamışdır.
"Şrusberi Taun"
Co Hart öz futbol karyerasına doğma şəhərini təmsil edən "Şrusberi Taun" klubunda başlayıb və 2003—2006-cı illərdə klubu təmsil edib. Lakin o, komandanın əsas heyətində yalnız 2005/06 mövsümündə, 46 matç oynadı və bu müddətdə 55 qol tutdu.
"Mançester Siti"
left|thumb|265x265px|Hart 2008-ci ildə [[Mançester Siti FK|Mançester Sitidə]] Co Hart 2006-cı ildə "Mançester Siti" klubu ilə müqavilə imzaladı və akademik futbol klubuna göndərildi. 22 may 2006-cı ildə Mançester Siti Hart üçün əvvəlcə 600 min funt sterlinq ödəmişdi. Hart 2006-cı il oktyabrın 14-də Mançester Sitidə debüt etdi və Andreas İsaksson və Nikki Ueaverın zədələnməsindən sonra Premyer Liqa matçı üçün Şeffild Yunaytedə qarşı oynadı. Həmin matç heç-heçə başa çatdı. 25 nömrə ilə çıxış edən Hart 2012/2013 mövsümünün başlanğıcında 1 nömrə ilə olan formanı qazandı və bu da Mançester Sitinin əsas qapıçısı olaraq onun üstünlüyünü təsdiqlədi.
"Torino"
Hart 2016-cı ilin avqustundan 2017-ci ilin iyununa qədər italyan Torino klubunda çıxış etmişdir.
Yığma karyerası
Co Hart 2005-2007-ci illərdə İngiltərənin U-19 milli futbol komandasında, 2007-2009-cu illərdə U-21 komandasında oynamışdır. 2008-ci ildən İngiltərə milli futbol komandasında oynayır.
Birinci Cenevrə Konvensiyası
Birinci Cenevrə Konvensiyası — Quruda döyüşən silahlı qüvvələrdəki yaralıların vəziyyətinin yaxşılaşdırılması ilə bağlı 22 avqust 1864-cü ildə qəbul edilmiş dörd Cenevrə Konvensiyasından birincisi. Sənəd "silahlı münaqişələrin qurbanlarının müdafiəsi üçün beynəlxalq hüquq normalarının əsaslandığı baza müddəaları" müəyyən edir.
İlk saziş 1864-cü ildə qəbul edildikdən sonra 1906, 1929 və nəhayət 1949-cu ildə əhəmiyyətli dərəcədə yenidən işlənmiş və dəyişdirilmişdir. Sözügedən sənəd bu konvensiyaların maddələrinin həm formalaşmasında, həm də icrasında təşəbbüskar olan Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır.
Tarixi
1864-cü il Cenevrə Konvensiyası Avropanın siyasi və hərb tarixi üçün kritik olan bir dövrdə hazırlanmışdır. Bununla yanaşı, okeanın digər tərəfində – ABŞ-də vətəndaş müharibəsi 1861-ci ildən bəri davam etməkdə idi və nəticədə 750,000–900,000 nəfər insan həyatını itirəcəkdi. 1815-ci ildə Vaterlo döyüşündə Napoleonun məğlubiyyətə uğramasından sonra onun qardaşı oğlunun 1859-cu ildə İtaliyada zəfər qazanmasına qədərki dövrdə böyük güclər Qərbi Avropada sülhü qoruya bilmişdilər.
Bununla belə, 1853–1856-cı illərdə Krımda münaqişənin baş verməsi ilə müharibə Avropaya qayıtdı və bütün bu çətinliklər "uzaq və əlçatmaz bir bölgədə" olarkən, İtaliyanın şimalı "Qərbi Avropanın hər yerindən o qədər əlçatan idi ki, dərhal maraqlı müşahidəçilərlə doldu"; çox qan tökülməsə də, yaranan görüntü qeyri-adi və sarsıdıcı idi. 1864-cü il Cenevrə Konvensiyasının hazırlanmasında məqsəd müharibənin dağıntılarını yüngülləşdirmək olsa da, "I Napoleonun ortadan qaldırılmasından sonra Qərbi Avropa xalqlarının…öyrəşmədiyi şəkildə geniş miqyasda hərbi kampaniyaların yenilənməsini" tətiklədi. 125px|thumb|left|[[Beynəlxalq Qızıl Xaç və Qızıl Aypara Hərəkatı|Qırmızı Xaçın həmtəsisçisi Anri Dünan]] Yaralıların və hərbi əsirlərin müalicəsini tənzimləyən beynəlxalq müddəaların müəyyən edilməsi ilə bağlı hərəkat yardım fəalı Anri Dünanın 1859-cu ildə Şimali İtaliyada Fransız-Pyemont və Avstriya orduları arasında gedən Solferino döyüşünə şahid olması ilə başladı. Döyüş meydanında qalan 40,000 yaralı əsgərin müvafiq şərait və şəxsi heyət olmadığına, o cümlədən onlara tibbi yardım göstərmək üçün atəşkəs elan edilmədiyinə görə çəkdikləri əziyyət Dünanı hərəkətə keçirdi. O, Cenevrəyə qayıtdıqdan sonra "Solferino xatirəsi" adlı hesabatını dərc etdirdi. Beynəlxalq konfransın çağırılmasını tələb edən Dünan qısa müddət sonra – 1863-cü ildə isveçrəli hüquqşünas Güstav Muanye ilə Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsini təsis etdi.
Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi (BQXK) "öz əhalisinin sağlamlığını və fiziki rifahını qorumağın ilk növbədə həmin dövlətin vəzifəsi və məsuliyyəti" olduğunu qəbul etsə də, "könüllü qurumların həmişə, xüsusilə də müharibə zamanı, hər bir ölkədə bu vəzifəni yerinə yetirməli olan rəsmi qurumları tamamlamasına…ehtiyac" olacağını bilirdi. Missiyasının geniş şəkildə qəbul edilməsini təmin etmək məqsədilə komitə həm özünün, həm də maraqlı döyüşən tərəflərin fəaliyyətlərini idarə etmək üçün bir sıra qaydaların qəbul olunmasını zəruri hesab edirdi.
Yalnız bir il sonra İsveçrə hökuməti bütün Avropa ölkələrinin, eləcə də ABŞ, Braziliya və Meksikanın hökumətlərini rəsmi diplomatik konfransda iştirak etməyə dəvət etdi. On altı ölkə Cenevrəyə ümumilikdə iyirmi altı nümayəndə göndərdi. İclasa general Giyom-Anri Düfur rəhbərlik edirdi. Konfrans 1864-cü il avqustun 22-də Cenevrənin şəhər binasının Alabama zalında baş tutdu. Konfransda "Quruda döyüşən silahlı qüvvələrdəki yaralıların vəziyyətinin yaxşılaşdırılması ilə bağlı" ilk Cenevrə Konvensiyası qəbul edildi. 300px|thumb|right|İlk Cenevrə Konvensiyasının bəzi qabaqcıl Avropa ölkələri tərəfindən imzalanması mərasimi (1864) Həmin gün konvensiyanı aşağıdakı 12 dövlətin nümayəndələri imzaladılar: