cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xarici tələbələr (film, 1968)
Məzmun
Film Azərbaycanın ali məktəblərində təhsil alan xarici tələbələrə, onların təhsil və məişətinə həsr olunmuşdur.
Proprioseiopsis pascuus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Tatyana Çaladze
Tatyana Yevqenyevna Çaladze — Latviya və Azərbaycan jurnalisti.
Həyatı
Latviyada anadan olmuş və böyümüş Tatyana Çaladze vaxtilə "Baltiyskoe vremya", "Atmoda" və "Latviyas layks" qəzetlərində işləyib. 1992-ci ilin sonlarında Qarabağ müharibəsini işıqlandırmaq üçün Azərbaycana gəlib. Döyüşlərin gedişində iştirak edib, qəlpə yarası alıb. O, Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi, eləcə də Azərbaycan və Ermənistan tarixi haqqında bir çox məqalələrin müəllifidir. Azərbaycan prezidentinin sərəncamı ilə 21 iyul 2010-cu ildə Tatyana Çaladzeyə Əməkdar jurnalist adı verilib. İslam dinini qəbul etmişdi.
O, 2017-ci il dekabrın 2-də vəfat edib. Dekabrın 3-ü Bakının Yasamal rayonunda "Qurd qapısı" qəbiristanlığında dəfn edilib.
Bidens demissa
Bidens demissa Bidens demissa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Siqma
Σ, σ, ς (siqma, ) — yunan əlifbasının 18-ci hərfi. Finikiya əlifbasındakı 20px ("şin") hərfindən törənmişdir. Siqmanın iki cür əlyazması forması var: başlanğıcda və sözlərin ortasında σ kimi yazılır, sonda ς kimi yazılır. İbtidai təlim zamanı yunan kitablarında çətin nişanların yerinə Σ, σ, ς işarələrindən istifadə edilirdi. Bu siqmanın bədii şəkli-"sigma lunata" adlanır.
İstifadəsi
Σ hərfindən istifadə edilir:
σ əlyazması istifadə edilir:
Proprioseiopsis patellae
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Pi (hərf)
Pi (Π π, ) — yunan əlifbası nın 16-cı hərfi.
İstifadəsi
Böyük Π hərfi istifadə edilir:
π əlyazmasi istifadə edilir:
Həmçinin bax
Pi (ədəd)
Nəcəfəli sultan Əşrəfi
Nəcəfəli sultan Əşrəfi (?-?)—Abbas mirzə Qovanlı-Qacarın sərkərdəsi, diplomat.
Fəaliyyəti
1828-ci ildə Naxçıvanda yеrləşən rus qoşunu iyulun 1-də Abbasabad qalasını mühasirəyə aldı. Bu qala хanlığın ən güclü qalalarından biri idi. Qalaya şahın kürəkəni Məhəmmədəmin хan Qovanlı-Qacar başçılıq еdirdi. Onun köməkçiləri naхçıvanlı Əmin хan və təbrizli Rza хan idi. Qala qarnizonunda 3000-4000 nəfərə qədər əskər var idi. Qala müdafiəçiləri rus toplarının bombardımanına baхmayaraq, möhkəm dayanmışdılar. Onlar şahzadə Abbas Mirzədən kömək almaq ümidində idilər. Bu vaхt Abbas Mirzə danışıq aparmaq üçün Nəcəfəli Sultan Əşrəfi gеnеral-adyutant Paskеviçin yanına göndərmişdi. Abbas Mirzə Lənkəran хanlığını və İrəvan хanlığına məхsus Baş Abaranın Rusiyaya «güzəştə gеtmək» adı altında danışıqlar aparmaqla vaхt qazanmağa çalışırdı. Еyni zamanda Əşrəfinin əsas vəzifəsi casusluq olmuşdu. O rus qoşununun sayı, vəziyyətilə maraqlanmış və müхtəlif məlumatlar toplamışdı. Lakin danışıqlar baş tutmadı.
Tinibəy xan
Tinibəy xan — Özbək xanın ikinci oğlu idi, ondan sonra taxta çıxmışdı. Hakimiyyətə gələrkən Monqol əyanlarının çoxunun Canıbəy xanı dəstəkləməsinə baxmayaraq anası Taydula yasanın pozulmaması üçün Tinibəyin taxta çıxmağına səs çıxarmadı. Xan olması haqqında xəbəri alanda hələ Xarəzmdə olan Tinibəyin geri dönüşü uzun çəkdiyinə görə digər qardaşı Xızırbəy bundan istifadə edərək üsyan etdi. Taydula və Canıbəy Xızırbəyi ələ keçirib öldürsələr də Tinibəy xan bunu öyrənəndə çox qəzəbləndi lakin müəmmalı səbəblər altında öldürüldü. Yerinə Canıbəy xan keçdi.
Tinibəy xan və həyat yoldaşı Nizaminin "Xosrov və Şirin" poemasını fars dilindən türk dilinə tərcümə etdirmişdi.
Ağbulaq (Nəzərkəhrizi)
Ağbulaq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 153 nəfər yaşayır (28 ailə).
Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağac bölgəsinin Quruçay kəndistanında, Qaraağac qəsəbəsindən 37 km şimal-qərbdədir.
Qancasar FK
«Qancasar» Futbol Klubu — Ermənistan Premyer Liqasında Qafan şəhərini təmsil edən futbol klubu. Klubun adı Qafanın mədən şəhəri olması ilə bağlı olaraq qoyulub və ermənicədən tərcümədə "Xəzinəli dağ" mənasına gəlir.
Tarixi
Klub 1963-cü ildə «Lernaqorts» adı ilə Qafan şəhərində yaradılıb. Yarandığı dövrdən bu günə kimi bir neçə ad dəyişikliyinə məruz qalıb.
Şahrux xan Tatılı-Zülqədər
Şahrux xan Tatılı-Zülqədər (?-1586) — qızılbaş sərkərdəsi, Fars bəylərbəyi.
Həyatı
Zülqədər Tatılı oymağının məşhur əmirlərindən biri Şahrux bəy Tatıoğludur. Şahrux bəy şahdan öncə sultan, sonra xan ünvanı almışdı.
1578-ci ildə II Şah Ismayıl öləndən sonra məmləkəti müvəqqəti idarə etmək üçün "ağsaqqalar şurası" yarandı. Şuraya Zülqədər elindən möhrdar Şahrux xəlifə, Ustaclı elindən Pirə Məhəmməd xan Çavuşlu, Türkman elindən Əmir xan Mosullu, Şamlı elindən Sultan Hüseyn xan Bəydili, Təkəli elindən Müseyib xan Şərəfəddinli, Avşar elindən Məhəmmədqulu xan Araşlı daxil idi.
1580-ci ildə Osmanlı sultanının göstərişi ilə Krım tatarları da Azərbaycana soxuldular. Möhrdar Şahrux xan Zülqədər qızılbaş əmirləri ilə birgə onlara qarşı döyüşə başladı. Şirvan tatarlardan təmizləndi.
Bəylərbəyi Araz xan Rumlu osmanlılara qarşı döyüşdə öldürülmüşdü. Yeni bəylərbəyi təyin etmək gərəkliyi düşünüldü. Qızılbaş əmirləri Həmzə xan Təmişli-Ustaclının namizədliyini irəli sürdülər. Dəlil gətirdilər ki, onun atası Abdulla xan uzun müddət Şirvanın bəylərbəyisi olub.
Şahın arvadı bu təklifə etiraz edib qışın şaxtasında saraya qayıtdı. Qızılbaş əmirləri də qeyzlənib Məhdi Ülya nın yanına,Qəzvinə getdilər.
Qəzvinə toplanan qızılbaş əmirləri sözü bir yerə qoyub and içdilər ki, dövlət işinə qarışan şah arvadını öldürsünlər. Pirə Məhəmməd xan Çavuşlu onları bu fikirdən daşındırmağa çalışdı. Asi əmirlərin başçısı Şahrux xan Zülqədər andlarını sındırıb Şah Məhəmməd Xudabəndənin xanımını öldürmək qərarıa gəldilər. Qızışmış əmirlər saraya hücum edib Məhdi Ülyanı və tat-tacik ünsürlü əyan-əşrəfi öldürdülər.
III Murad üçüncü vəziri Sinan paşanı orduya sərkərdə təyin edib Şirvana yeni yürüş başlamasına vadar etdi. Ərzurumda çoxsaylı qoşun toplayan Sinan paşa öncə təkəbbürlə dolu məktubla öz elçisi Səfəvi sarayına göndərdi. Məktub sarayda müzakirə olundu.
Qızılbaş əmirlərini, xüsusilə də Şahrux xan möhrdar, özlərini Osmanlı ordusuna qarşı dura bilməkdə kifayət qədər güclü hiss etmirdilər. Onlar öz aralarında birliyin olmamasını dərk edərək məyus oldular. Lakin Sinan paşanın iddialarına kəskin cavab verdilər: "Biz yalnız mərhum şah dövrünün şərtlərinə razıyıq və öz torpağımızın bir qarışını da vermərik, nə qədər ki, yüz mindən bir nəfər qızılbaş sağdır (mübarizədən) imtina etmərik. Sənin və onlarla sənin kimilərin gəlişindən qorxmuruq. Elə zənn etməyin ki, indi də Lələ paşa zamanındakı kimidir. Zira o (bizim üstümüzə) gələndıə, bizim padşahımız Iraqda idi. Azərbaycan əmirləri həmin vaxt öz aralarında düşmənçilik edirdilər. İndi isə bütün qızılbaş qoşunları Azərbaycanda. Şahın yanındadır, döyüşə hazırdırlar.Şirvan ölkəsinin osmanlıların tabeliyində olması fikrində də yanılrsınız. Şirvan yenə də qızılbaş əmirlərinin əlindədir. Rumluların hakimiyyəti yalnız Dərbənd qalasının dörd divarı ilə məhdudlaşır. Həqiqətən də, əgər o vaxt qızılbaşlar arasında yekdillik olsaydı, onların mühafizə etdiyi ölkəyə düşmənin qəsd etməyə cəsarəti çatmazdı". (Bax: İskəndər bəy Türkman Münşi, Tarixi-aləm-arayi-Əbbasi, 1-ci cild və 2-ci cildin yarısı, Tehran, Əmir Kəbir, 1382 hicri şəmsi. Səh.261-262).
Şahrux xan 1583-cü il olaylarında mühim rol oynamışdı. Möhrdar vəzifəsində xidmət edirdi.
Şahrux xan qızılbaş əmirlərinin içində sayılan, seçilən bir şəxsiyyət idi. Daim qızılbaşlar arasında təfriqənin olmasını arzulayan baş vəzir Etimadəddövlə Mirzə Salman Cabiri-Isfahani Həmzə mirzəni adlı-sanlı Qızılbaş əmirləri Məhəmmədqulu bəy Avşara, Şahrux xan Zülqədərə və Məhəmməd xan Türkmana qarşı qaldırmağa çalışırdı. O şahzadəni inandırırdı ki, "bu üç xadim sağ olduqca, şahın canişinin gülüstanı ətir saçmayacaq və çiçək açmayacaq" (İskəndər bəy Türkman Münşi).
İskəndər bəy Türkman Münşi yazır ki, Cığaloğlunu geri oturdandan sonra Həmzə mirzə osmanlıların üzərinə hücum etdi. Qaraman hakimi Murad paşa və Diyarbəkir hakimi Məhəmməd paşanın başçılığı ilə ona qarşı qoşun hissələri göndərildi. Döyüş yenə Fəxusfənc çayının sahilində baş verdi. Şahrux xan Həmzə mirzənin əmri ilə düşmən arxasına keçdikdən sonra döyüş qızılbaşların qələbəsi ilə başa çatdı. Osmanlılar sayca üstün olmalarına baxmayaraq pərən-pərən düşdü. Məğlub olan əsgərlər geri çəkilməyə başladılar. Hər iki Osmanlı sərkərdəsi olan Murad paşa və Məhəmməd paşa qızılbaşlara əsir düşdü. Bu döyüşdə iştirak etmiş Oruc bəy Bayatın məlumatına görə, vuruşma zamanı Trabzon paşası və bir sıra osmanlı sərkərdələri həlak olmuşdular.
Şahrux xan 1585/1586-cı ildə Təbrizdə osmanlılara qarşı savaşda öldürüldü. Təfsilat belədir: Iskəndər bəy Türkman qeyd edir ki, qala uğrunda döyüşlərdə qızılbaşlar özlərinin ən qabiliyyətli sərkərdələrindən birini - Zülqədər elinin başçısı Şahrux xan möhrdarı itirdilər. Qiyamçı türkman və təkəli əmirləri gəlib-çıxanadək qalanı ələ keçirməyə cəhd göstərən Şahrux xan ehtiyatsızlıq etmiş, kiçik bir dəstə ilə qala divarlarına yaxınlaşmışdı. Bu vaxt türk dəstəsi gözlənilmədən qaladan çıxdı və Şahrux xan isə yaralı halda əsir düşdü.
Ailəsi
Şahrux xanın Əsləməs bəy, Təhmasibqulu bəy adlı oğulları vardı.
Ağbulaq (Zəncan)
Ağbulaq — İranın Zəncan ostanında kənd. .
Babaratma
Əhalisi
Kəndin əhalisi 319 nəfər təşkil edir ki, onun da 164 nəfəri kişi, 155 nəfəri isə qadındır.
Babaratma piri
Şəki şəhəri Babaratma kəndindəki eyniadlı pir kompleksinə məqbərə, məscidlər və qəbiristanlıq daxildir. Məscid-türbə binasının kitabəsindən alınan məlumata görə, buradakı qəbir Seyyid Hacı Ağa Məhəmmədindir (h. 1005 / m. 1596-1597). Onun ulu babalarından birinin adı Seyyid Şeyx Dədə Mürsəl Şeyx Babarta idi. «Babarta» «Baba ribat» sözünün təhrif olunmuş şəklidir.
Türbə binasının divarında ərəbcə bu sözlər yazılıb : “Babaratma kəndindən olan və ziyarətgahda yaşayan Molla Abdullah ibn Molla Abdulmuttəlib Hz Muhammədin hicrətindən sonra 1100 ilində bərpa etdirdi və öz əli qəbrini qazdı” (1688-1689)
M5 Zaqatala - Yevlax yolunun Şəkidən keçən 366-ci km-i, Şəkinin girişindən 21 km sonra, Əyriçay su anbarı ilə üzbəüz, Suvagil kənd yolundan 1,3 km içəridə yerləşir.
Təhsili
Bura kiçik kənd olduğu üçün kənd məktəbində təhsil alan uşaqların sayı 60-dır.
İqtisadiyyatı
Kənd caamatı tütünçülüklə və əkinçiliklə məşğul olur.
Sent-Vinsent adası
Sent-Vinsent — Karib dənizində yerləşən vulkanik mənşəli ada. Kiçik Antil adaları arxipelaqında yerləşir.
Sent-Vinsent və Qrenadin dövlətinin ərazisinin əsas hissəsini təşkil edir. Sent-Lüsiya və Bekiya adaları arasında yerləşir. Sahəsi 344 km²-dır.
Sent-Vinsent adasının əsas hissəsini dağlar və meşəliklər təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi Sufier vulkanıdır (1234 m). İqlimi tropik, passa və rütübətlidir. Ən çox yağıntı may-noyabr aylarında düşür. Tez-tez güclü tufanlar müşahidə olunur.
Əhalisi 116 min nəfərdir (2001). Əsasən zəncilərdən ibarətdir (66%). Mulatlar 19%, qara kariblər (hariflər - zənci və hindu kariblərin qarışığı), avropalılar (ingilis və portuqaliyalılar) 3,5 %, hindlilər 5,4%, hindular 2%. Rəsmi dili ingilis dilidir. ingilis ləhcəsində danışılır.
Əsas şəhəri və limanı Kinqstaundur. Adada hava limanı var.
Karl Brokkelman
Karl Brokkelman(17 sentyabr 1868, Rostok — 6 may 1956, Halle) — alman şərqşünası.
Həyatı
1868-ci ildə anadan olmuşdur. Klassik filologiya və semitologiya sahələrində təhsil almış, əsasən ərəb dili və ədəbiyyatı ilə məşğul olmuşdur. Brokelman 1893-cü ildə Breslau Universitetində dosent adını almış, 1900- cü ildən başlayaraq Breslau, Köniqsberq, Halle və Berlin universitetlərinin professor vəzifəsində çalışmışdır. 1923-1939-cu illər arasında Breslau Universitetində, 1946-ci ildə isə Halle Universitetinin fəxri professoru vəzifəsini icra etmişdir. Brokelman semitologiya sahəsinə bir sıra töhfələr vermişdir. Ərəb ədəbiyyatı sahəsində yazdığı «Geschichte der arabischen Literatur» əsəri ilə şöhrət qazanmışdır. İslam elmləri sahəsində «Geschichte der islamischen Völker und Staaten» əsəri də böyük bir boşluğu doldurmuşdur. Ümumiyyətlə, şərq elmləri sahəsində çalışanların ərəb və fars dili ilə yanaşı türk dilinə də yer verdiklərinin şahidi oluruq. Bu qədim vərdişə söykənən Brokelman 1917-ci ildə Əlinin «Kıssa-i Yusif»ini dil baxımından dəyərləndirmişdir. Onun bu əsəri Anadolu türkcəsinin ilk əsəri kimi təqdim etməsi türklük elmi çevrəsində mübahisələrə yol açsa da, Brokelman bu sahədəki çalışmalarını davam etdirmişdir. «Zur Grammatik des OsmanischTürkischen» (1916), «Ein neues südtürkıscc« Sprachdenkmal» (1931) kimi əsərləri bu sahənin tədqiq edilməsinə işıq tutmuşdur Mahmud Kaşğarinin «Divanü lüğat-it-türk» əsərinin İstanbulda çap olunması Brokelmanın diqqətini çəkmişdir. «Mawmüd al-Käschgarls Darstellung des türkischen Verbalbaus» (1919), «Altturkestanische Volksweisheit» (1920), «Ma.vmüd al-KäsgharT über die Sprachen und die Stämme derTürken im 11. Jahrhundert» (1921), «Altturkestanische Volkspoesie» (1923), «Naturlaute im Mitteltürkischen» (1928) və s. əsərlərində bu əsəri yüksək qiymətləndirmişdir. Brokelman bu sahədə olan çalışmalarını «Osttürkische Grammatik der islamischen Literatursprachen Mittelasiens» adlı qrammatika kitabı ilə tamamlamışdır. Bu kitabda Orta Asiya türk yazı dillərinin qrammatik quruluşu tədqiq edilmişdir. 1956-cı ildə Halle şəhərində vəfat etmişdir.
Ümumi biologiya
Ümumi biologiya — Biologiya elminin ümumi qanunauyğunluqlarını öyrənən bölməsidir.Sistematik vəziyyətdən asılı olmayaraq buraya biologiyanın sitologiya,genetika,seliksiya,ekologiya,molekulyar biologiya,biokimya və s. kimi elm sahələri daxildir.
Coomart Otorbayev
Coomart Otorbayev — Fizika professoru; Qırğızıstanın baş naziri (25 mart 2014-cü ildən). Qırğızıstanın ilk prezidenti Əsgər Akayevin dövründə baş nazir müavini olub.
Mirzə Cəfər xan Müşirəddövlə
Mirzə Cəfər xan Mirzə Tağı oğlu Müşirəddövlə (?-1862)—Qacarlar dövlətinin baş naziri.
Həyatı
Mirzə Cəfər хаn Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Abbas mirzə Qovanlı-Qacarın xaricə oxumağa göndərdiyi tələbələrdən idi.
Mirzə Cəfər хаn 1818-ci ildə Londondа frаmаsоn lоjunа cəlb еdilmiş İranlı tələbələrdən biri idi. О, sоnrаlаr İstanbuldа, Lоndоndа səfirliк еtmiş, 1860-cı ildə Nasirəddin şah Qovanlı-Qacarın hakimiyyəti dövründə Muşirüddövlə ləqəbi ilə dövlət Şurаsının sədri оlmuşdur.
Mirzə Cəfər xan Müşirəddövlə 1862-ci ildə Tehran şəhərində vəfat edib.
Canıbəy xan
Hakimiyyəti
1345-ci ildə Feodosiya şəhərini mühasirəyə alan xan ordusunda taun xəstəliyinin yayıldığını gördü və bundan istifadə etmək istədi. Ölmüş əsgərləri katapultla şəhərə tullayan xan Genuyalıların xəstələnməyinə səbəb oldu. Genuyalılar gəmilərə minərək İtaliyaya üzdülər və beləliklə Qara ölüm epidemiyası Avropanı ələ keçirməyə başladı. Həmin vaxt Azərbaycanda Məlik Əşrəf Sulduzun zülmündən cana doymuş sənətkarlar, kiçik feodal və ruhanilər Şirvanşahlar dövlətinə gəlirdilər. Belə qaçqınlardan biri də Qazi Məhiyyəddin Bərdən idi. O, Şirvanşah Kavusla razılığa gəldikdən sonra Qızıl Orda dövlətinə gedərək Canıbəylə görüşdü və Azərbaycandakı vəziyyəti ona bildirdi. 1357-ci ildə xan 100 minlik hərbi qüvvə ilə Təbrizə yaxınlaşdı və Məlik Əşrəfin 17-18 minlik hərbi qüvvəsini pərən-pərən saldı. Həmin il Elxanilərin son hökmdarı olan Ənuşirvan xanı da öldürərək iki xanlığı birləşdirdi. Xan gözlənilmədən 1357-ci ildə sui-qəsdə uğradı.
Müzikl
Müzikl (, "musical comedy"-dən — musiqili komediya) —  mahnıları, dialoqu, aktyoluğu və rəqsləri cəmləşdirən teatr tamaşa janrı.
Şərəfuddin Amili
Əbdülhüseyn Şərəfuddin Musəvi Amili — Ərəb əsilli ilahiyyatçı-alim; Təbətəbai seyid.
Təvəllüdü və ailəsi
Əllamə Şərəfuddin Amili, 1869-cu ildə (h.q. 1290) İraqın Kazimeyn şəhərində ruhani və alim ailəsində dünyaya göz açmışdır. Atası Əllamə Seyyid Yusif Şərəfuddin, anası Ayətullah Seyyid Hadi Sədrin qızı Zəhradır. Alimin ata və anası İmam Kazimin (ə) nəslindən olduğu üçün, alim seyyid və “Musəvi”lərdəndir.
Təhsili
Şərəfuddin Amili elə bir ailədə doğulmuşdu ki, təhsil almaq üçün gərəkli vəsait ailəsində mövcud idi. Atası təhsilini təkmilləşdirib İraqın böyük alim və fəqihlərindən ictihad icazəsi alıb Cəbəl-Amilə (Livanın cənubu) qayıdır. O zamanlar Amilinin 8 yaşı var idi. Kiçik yaşlarından Amili Nəcəf-Əşrəfdə “ərəb dilinin müqəddimatı” dərslərini, fiqh və üsul elmini, həmçinin, bəlağəti öyrənmiş, habelə məşhur mərceyi-təqlidlərdən olan Xorasani, Fəthullah İsfəhani, Məhəmməd Taha Nəcəfi, Kazim Təbatəbai, Həsən Kərbəlayi, İsmayıl Sədr, (öz dayısı) Seyyid Həsən Sədr və s. alimlərin məhzərində elmi dərslərdə iştirak edib onlardan lazımi şəkildə bəhrələnmişdir. Amili təkcə elm öyrənməklə kifayətlənməyir, dövrünün siyasi-ictimai vəziyyətindən, müsəlmanlar arasında baş verən hadisələrdən də, məlumatlı olmuşdu. Müsəlmanlar arasındakı ixtilaflar daim alimi düşündürmüş və kədərli etmişdir. Alimin özü bu barədə belə deyir: “Siə və sünnü ixtilafları, elə cavanlığımdan məni kədərləndirirdi və həmişə bir çarə ardınca idim.” Əlbəttə ki, böyük alim təkcə Nəcəf-Əşrəfdə deyil, Kazimeyn, Samirra, Kərbəla şəhərlərində də, tanınmış alimlərin elmindən istifadə etmişdir. Şərəfuddin Amili 32 yaşına çatmamış ictihad məqamına yetişmişdir.
Cəbəl-Amilə gəlməsi və oradakı fəaliyyətləri
Şərəfuddin Amili təhsilini bitirib ictihad icazəsi aldıqdan sonra, Cəbəl-Amilə gəlir və oranın camaatı və böyük alimləri tərəfindən böyük tən-tənə ilə qarşılanmışdır. Seyyid Amilinin gəlişi ilə, Cəbəl-Amil əhli artıq öz rəhbərinə qovuşmuşdu. Məntəqənin əhalisi onu sevir, böyük rəğbət və məhəbbət bəsləyir, onun fəaliyyət göstərməsində yardım edəcəklərini bildirmişdilər. İraqın böyük alimləri də, Amilinin Cəbəl-Amildə fəaliyyət göstərməsinin tərəfdarı idilər və bundan ötrü israr edib oranın (Cəbəl-Amilin) əhalisinin Şərəfuddin kimi alimə daha çox ehtiyaclı olduğunu bildirmişdilər. Amili Livanda islahatçılıqla məşğul olur, zülm əhlinə qarşı mübarizə edir, cəddi İmam Hüseyn (ə) kimi “əmr be məruf” amilini həyata keçirirdi. O, həm də, camaatın müşkil məsələlərini həll edir, ehtiyacı olanlara yardım göstərirdi. Camaat fətva almaq üçün də, o həzrətə müraciət edirdi. İlk öncə Amili öz atasına hörmət əlaməti olaraq müsəlmanların şəri sualları cavablandırmaqdan çəkinirdi. Onlar da, bu sahədə onun atasına və Seyyid Əli Əminə müraciət edirdilər. Daha sonra Seyyid Əli Əmin, Amilinin adil müctəhid olduğunu və həmin vaxtlarda Cəbəl-Amildə müctəhidlər arasında onun mislinin olmadığını bildirmişdi. Bununla da, şəri hökmlərdə tədricən Şərəfuddinə müraciət etməyə başladılar. Böyük alimin fəaliyyətləri əlbəttə ki, bunlarla bitmir. Amili həmçinin, Livanın Sovr şəhərində xeyriyyə müəssisələri tə`sis etmiş, bu müəssisələrin müsəlmanlar üçün çox böyük faydası olmuşdu. Bu müəssisələr sonradan Qum Elmiyyə Hövzəsinin alimlərindən olan Amilinin xalası oğlu Seyyid Musa Sədr tərəfindən təkmilləşdirilmişdir. Mərhum Amilinin oğlanları Sədrəddin (“Ən-Nəcm” məcəlləsinin baş redaktoru) və Cə`fər (Sovr şəhəri üzrə dövlət parlamentində nümayəndə və atasının müavini idi) həmin müəssisələrin tikilişində ciddi səylər göstərmişlər. Həmin müəssisələr bunlardır:
Əsərləri
Alimin bəzi əsərləri düşmənləri tərəfindən yandırılmışdır;
Mübarizəsi
Şərəfuddin Amili dövrünün zalım fransız müstəmləkəçilərinə qarşı əzmlə mübarizə aparır, xalqı da, mübariz olmağa və bu mücadilədə yaxından iştirak etməyə çağırırdı. Bu səbəbdən “Vadil-Huceyrə”də konfrans təşkil edib Livanın alim, tayfa və qəbilə böyüklərini bu konfransa dəvət etdi. Həmin konfransda böyük alim, müstəmləkəçilərə qarşı cihad fətvası verdi və konfrans iştirakçıları onun fətvasını dəstəklədilər və öz şəhərlərində müstəmləkəçilərə qarşı mübarizəyə başladılar. Amilinin fəallığı, zalımlara qarşı azadlıq uğrunda mübarizliyi, artıq fransa müstəmləkəçilərini narahat edirdi və onlar bu qərara gəldilər ki, Amiliyə sui-qəsd təşkil etsinlər. Əhali böyük alimin evinə gediş-gəliş edir, siyahılar təşkil edərək fransızların qurduğu hökumətin ləğvini və öz azadlıqlarını istəyirdilər. Fransızlar sui-qəsddən ötrü ibnil-Həccacı Amilinin evinə göndərdilər ki, Onu qətlə yetirsin və Livanın azadlığını tələb edən siyahıları ələ keçirsin. Lakin, ibnil-Həccac öz çirkin məqsədinə çata bilməmişdi. Hadisənin baş verdiyini bilən camaat, Livanın cənubundan Sovr şəhərinə axışıb gəlmişdi. Amili bundan sonra Şəhur şəhərinə gedir və fransız ordularının Şəhurə gəldiyini bilib oranı tərk edərək yaxınlıqda bir mağaraya sığınaraq bütün günü orada keçirir. Müxaliflər onun Şəhur və Sovr şəhərlərindəki evini yandırır, kitabxanasını qarət edirlər və hətta, böyük alimin əlyazma halında olan 19 cildlik qiymətli kitabları da, yandırılır. Amili daha sonra Suriyaya səfər edir və Suriyanın rəhbəri Məlik Feysəlin qonağı olur. Amili elə Suriyada da öz mübarizəsini davam etdirir, oranın alim və ziyalı şəxslərini də, mübarizəyə səsləyirdi. Fransızlar Şamı işğal etdikdən sonra, hərəkata başçılıq edənləri sürgünə göndərir, Amili də Fələstinə sürgün edilir və orada bir neçə ay qaldıqdan sonra Misirə gedir və fəaliyyətini burada davam etdirir. 1917-ci ilin sonlarında Misiri tərk edib Fələstinə gedir və Cəbəl-Amilə yaxın olan bir məntəqədə məskunlaşır. (Fələstin o zaman İngilislər tərəfindən işğal edilmişdi) Buradakı evi də, camaatın eləcə də, yoxsul təbəqənin gediş-gəliş etdiyi evə çevrilir və alim burada da, iclaslar təşkil edir, xalqa xidmət göstərirdi. Bir çox müzakirə və danışıqlardan sonra, Fransa dövləti razı oldu ki, Amili və başqa sürgün olunanlar Cəbəl-Amilə qayıtsın. Əhali bu münasibətlə son dərəcə sevinc içində idi və böyük alimi qarşılamaq üçün Cəbəli-Amilə axışıb gəlmişdilər. Sübhdən hava qaralana qədər küçələr, məhəllələr insanlarla dolmuşdu. Şərəfuddin Amili artıq Livanın həm dini, həm siyasi, həm də, milli lideri idi.
Səfərləri
Şərəfuddin Amili 1907-ci ildə Məhəmməd peyğəmbər və imamların məzarlarını ziyarət etmək üçün Mədinəyə səfər edir. Həmçinin, 1908-ci ildə Misirə səfər etmiş, 1909-cu ilə qədər orada qalmış və Misirin bir çox alimləri ilə müzakirələr aparmış və oradakı “əl-Əzhər” universitetinin o zamankı rektoru Şeyx Səlim Büşri ilə məktublaşmış və bu məktublar, çox dəyərli “əl-Muraciət” kitabı şəklində oxuculara təqdim edilmişdir. (Bu kitabda, həmçinin Şərəfuddin Amilinin həyatı və əsərləri yer almışdır.) Misirə 2-ci səfər isə, 1917-ci ildə baş vermişdir. 1919-cu ildə Hicaz şərifi Məlik Hüseynin dövründə dəniz yolu ilə Məkkənin ziyarətinə getmişdir. Həmin il həcc ziyarətinə zəvvarlardan əlavə böyük alimlər, tanınmış şəxsiyyətlər də gəlmişdi. Məlik Hüseynin ricası ilə, Şərəfuddin Amili Məscidül-Həramda camaat namazına imamətlik etdi. İslam tarixində ilk namaz idi ki, Məscidul-Haramda sünni və şiələr şiə aliminin arxasında dayanıb ona iqtida edirdilər. Ayətullah Fazil Lənkərani “Gəncliyin yeddi səması” adlı kitabında bu məşhur hadisəni aşağıdakı sözlərlə ifadə edir: ''“Hər il həcc mövsümündə Məkkə və Mədinə kamillik yolçularının misilsiz izdihamına şahid olur. Bu iki böyük şəhər zilhiccə ayında mələklər selini qarşılayır. İlahi səmalardan Kəbəyə üz tutmuş mələklər müsəlmanların həccinə, səyinə, səfasına şərik olurlar. Bu mərasim qəməri tarixi ilə 1340-cı ildə daha əzəmətli oldu. Böyük şiə alimi, mərhum ayətullah Seyyid Şərəfuddin Amili dünya müsəlmanlarının toplumuna xüsusi bir ab-hava gətirdi. Məlik Hüseynin ricası ilə Məscidul-Haramda təyin olunmuş namaz mərhum Şərəfuddinin imaməti ilə qılındı. Bu, islam tarixində Məscidul-Haramda sünni və şiələrin şiə aliminin imaməti ilə qıldıqları ilk namaz idi. Sünni və şiələrin çiyin-çiyinə dayanıb, Əhli-Beyt istəyincə namaz qılması mərhum Seyyidin ən böyük arzusu idi. Bu namaz haqqında illər uzunu iftixarla danışıldı.”'' Məlik Hüseyn Amilini hörmətlə qarşılamış və həmin il Kəbəni birlikdə yumuşdular. 1934-cü ildə alim imamların məzarlarını ziyarət etmək üçün İraqa səfər etmiş və xalq onu hörmətlə qarşılamışdı. Daha sonra İrana gedib, Məşhəddə İmam Rzanın məzarını ziyarət etmişdir.
Vəfatı
Şərəfuddin Amili bərəkətli ömrünün son illərini, ulu babası Əlinin məzarının yanında dəfn edilsin deyə, öz doğulduğu məkanda (İraqda) yaşamaq istəyirdi. Lakin Livanda yaşamalı oldu. 1956-cı ildə vəfat etdi. Livanın cənub əhalisi Amilinin vəfat xəbərini eşidən kimi öz rəhbərləri ilə vidalaşmaqdan ötrü axın-axın Beyruta gəldilər. Beyrut böyük hüzn və matəmə qərq olmuşdu. Dini alimlər, dövlət və siyasət adamları, cəmiyyətin müxtəlif təbəqələri dəfndə yaxından iştirak etdilər və cənazə xüsusi təyyarə ilə Bağdada gətirildi. Bağdad və Kazimeyn şəhərlərinin əhalisi cənazəni müşayiət etdi, cənazə gecə ikən Kərbəlaya daxil oldu. Vida mərasimi Kəbəlada sona çatdı və cənazə Nəcəf-Əşrəfə gətirildi. Bununla da cənazəsi 1956-cı ildə Nəcəf-Əşrəfdə, Əlinin şərif məqbərəsinin həyətində torpağa tapşırıldı.
Zama döyüşü
thumbnail|390px|Rəssam Kornelis Kortun Zama döyüşünü təsvir edən rəsm əsəri (1567) Zama döyüşü — Roma ilə Karfagen (Kartagen, Kartaq) arasında baş vermiş İkinci Pun müharibəsinin həlledici döyüşü. Romalıların Kartagen üzərində qələbəsi ilə nəticələnmişdir.
Döyüşün gedişi
Zama şəhəri Şimali Afrikada Karfagen şəhərindən 120 km cənub-şərqdə yerləşir. Eramızdan əvvəl 202-ci il 19 oktyabrda Şimali Afrikada burada Roma ilə Kartagen (Karfagen, Kartaq) arasında davam edən İkinci Pun müharibəsinin həlledici döyüşü baş vermişdi. Romalılara Ssipion, kartagenlilərə Hannibal başçılıq edirdi. Hannibal 50 min piyada, 4 min atlı, 80 döyüş fili, Ssipion isə 34 min piyada və 8 700 atlıdan ibarət ordunu idarə etməli idi. Çarpazvari fərqli göstəricilərə malik iki ordu üz-üzə gəlirdi. Ən ağıllı taktikanı seçmək qalibi müəyyən etməli idi. Hannibal Ssipionun arxadan həmləetmə taktikasını unutmadığı üçün ən təcrübəli əsgərlərini oraya yerləşdirmişdi. O, düşünürdü ki, fillərin və çoxsaylı piyadaların güclü irəliləyişi ilə romalıların ilk hücumunu dəf edəcək, sonra da cinahları döyüşə ataraq asanlıqla qalib gələcək, lakin Ssipion hamıda vahimə oyadan döyüş fillərini üzüyola qarşıladı. O, fillərin dümdüz irəlilədiyini nəzərə alıb, əsgərlərinə onların keçəcəyi qədər süni səf boşluğu yaratmalarını əmr etdi. Fillər əvvəlcədən seçilən irəliləmə xətti ilə Roma ordusunun içərilərinə nüfuz etdi, ancaq heç bir dağıdıcı təsir etmədi. Hələ bu azmış kimi həmin fillər romalılar tərəfindən tutulub, zərərsizləşdirildi; təcrübəsiz fillər isə geri dönərək kartagenlilərin sırasını pozmuş, Kartagen düşərgəsində çaşqınlıq yaşanmışdı. Buna baxmayaraq, Hannibalın ordusu romalılarla başa-baş vuruşmuşdu. Ən təcrübəli döyüşçülərin yerləşdiyi arxa səflərlə vuruşma başladıqda qan dizə çıxmış, udan-uduzan bəlli olmadan güclü mübarizə başlamışdı. Savaşın bir anında Hannibal döyüşün taleyini qələbəyə doğru yönəltmişdi. Bunu görən Ssipion ordusunu bütün xətlərdə yenidən irəliyə atmışdı. Təcrübəli döyüşçülərin başı irəliləyən romalılarla vuruşmağa qarışarkən Ssipionun ümid yeri, Hannibalın isə ehtiyat etdiyi manevr baş tutdu; romalı süvarilər arxa tərəfdən kartagenlilərə hücum etdi. İkiqat süvari üstünlüyünə malik rəqibin hücumların tab gətirməyən Kartagen ordusu əzildi.
Numidiya hökmdarı Masinissanın romalılar tərəfinə keçməsi və Roma süvarilərinin sayca üstünlüyü Zama yaxınlığındakı döyüşdə həlledici rol oynamışdır. Zama yaxınlığında döyüş İkinci Pun müharibəsinin taleyini birdəfəlik romalıların xeyrinə həll etdi.
Nəticə
İllərdir döyüşdə uduzmayan Hannibal bu dəfə məğlub oldu. Bununla da, Kartagenin hərbi gücü tükəndi. Ssipion bu zəfəri münasibətilə "Afrikan" titulu alır, Hannibal adlı şəxs isə bir daha Romanı narahat etməyəcəkdi.
İkinci Pun müharibəsi Zama döyüşündən bir il sonra müqavilənin imzalanması ilə başa çatdı. Şərtlər o qədər ağır idi ki, 70 il sonra Roma ilə baş verəcək Üçüncü Pun müharibəsinə samballı qoşun toplamaq mümkün olmamışdı.
Proprioseiopsis pentagonalis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
İlya Efron
İlya Abramoviç Efron (1847, Vilno, Rusiya imperiyası — 19 aprel 1917, Petroqrad, Rusiya Respublikası) — Oktyabr inqilabına qədər ən məşhur Rusiya naşirlərindən biri.
Batalyon (film, 2016)
Batalyon tammetrajlı sənədli filmi rejissor Nizami Abbas tərəfindən 2016-cı ildə çəkilmişdir. "Yaddaş" Sənədli Filmlər Studiyasında istehsal edilmişdir. Film 1991-ci ildə yaranmış, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda qəhrəman döyüşlər aparmış əfsanəvi Tərtər Batalyonu haqqındadır.
Məzmun
Film 1991-ci ildə yaranmış, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda qəhrəman döyüşlər aparmış əfsanəvi Tərtər Batalyonu haqqındadır. Film batalyonun keçdiyi şərəfli döyüş yolundan bəhs edir.
Film haqqında
Filmin çəkilişləri Ağdərə rayonunun işğaldan azad olunmuş ərazilərində aparılmışdır.
Filmin üzərində işləyənlər
Montaj rejissoru: Mübariz Nağıyev
Prodüser: Cavid İmamverdiyev
Bəstəkar: Rauf Əliyev
Bidens oligantha
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Batalyon (film, 2016)
Filmin üzərində işləyənlər
Operator: İsmayıl Qasımov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2016-cı ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Kəşfül-Həqayiq
200px|thumb|right|Kitab və elektron variantının olduğu disk 200px|thumb|right|Kitabın yeni nəşrinin cildləri Kəşfül-Həqayiq və ya tam adı ilə Kitabi-Kəşfül-Həqayiq ən-Nukətil-Ayəti vəd-Dəqayiq — Mirməhəmməd Kərim Bakuvinin yazdığı azərbaycanca ilk Quran təfsiri (tərcüməsi).
Haqqında
Kitab 3 cilddə yazılmışdır.
Nəşr
Əsərin 2-ci-yeni nəşri Qafqaz Müsəlmanları İdarəsi tərəfindən, 3 cilddə və cəmi 1776 səhifədə 2014-cü ildə Bakıda edilmişdir.
Tənqid
Molla Nəsrəddin jurnalı H. Z. Tağıyevi belə bir əsəri nəşr etdirdiyinə görə qınamışdır.
Port-Artur
Port–Artur — Sarı dənizdəki Çinin keçmiş liman şəhəri (buzsuz liman, dəniz bazası), Lyaodun yarımadasının cənub-şərq ucunda — Kvantun yarımadası (Kvantun Bölgəsi), 38 ° 48 'şimal enində və 121 ° 20 'şərq uzunluğunda yerləşən şəhər.
Ümumi məlumat
Port-Artur.Bağlı [[şərq hovuzu. 1904-cü ildə "Niva" jurnalından foto |thumb|left|255px]] Port-Artur.Ümumi görünüşü. [[1904-cü ildə "Niva" jurnalından foto |thumb|left|255px]] Tsin sülaləsindən (晋朝, 266-420) bəri mövcud olan Lyuşunkou yerindəki yaşayış məntəqəsi Maşisin adlanırdı.Tan sülaləsi dövründə (唐朝, 618–907) Duliczen  adlandırıldı. Monqol İmperiyasının mövcud olduğu illər ərzində Yuan (元朝 1271–1368), Şizikou adlanan şəhər (, məktublar. "Aslanın ağzı"), ehtimal ki,heykələ görə indi hərbi limana bitişik parkda yerləşir. Min imperiyası dövründə (明朝 1368-1444) yaşayış məntəqəsi Tsinjou vey Sahil Müdafiə İdarəsinə tabe idivə müasir şəhərin ərazisi bu veydən solda və mərkəzdə yerləşdi. Sonra "Lyuşun" adı ortaya çıxdıqda - 1371-ci ildə, Çinin gələcək imperatoru, şimal-şərq sərhədlərinin müdafiəsinə rəhbərlik edən Çju Di, bölgə ilə tanış olmaq üçün bu yerlərə 2 elçi göndərdi. Onların yolu sakit və rahat olduğuna görə (luyt shunli -), Çju Dinin əmri ilə bu yer Lyuşunkou adlanırdı ("sakit səyahət körfəzi").
İngilis adı Port Artur 1860-cı ilin avqustunda bu limanda İngilis leytenantı Villiam C. Arturun gəmisinin təmir olunması səbəbiylə bu yerin adı bağlıdı .Çinin Lyuşun şəhərinin İkinci tiryək Müharibəsi əsnasında İngilis kral ailəsinin üzvü Artur Konnautskinin şərəfinə İngilislər tərəfindən dəyişdirildiyi ilə bağlı bir versiya da var. Bu ingilis adı sonradan Rusiyada və digər Avropa ölkələrində qəbul edildi. мини|left|255px| Port Artur [[məqaləsindən foto Sıtinin Hərbi Ensiklopediyası ]] Strateji əhəmiyyətli Lyuşun körfəzində hərbi dəniz bazasının inşasına Çin hökuməti 1880-ci illərdə Beiyan Daçen Li Honqzhanqın təkidi ilə başladı. Artıq 1884-cü ildə sahilini Fransız desant qüvvələrinin mümkün müdaxilələrindən qorumaq üçün şəhərdə Çin qoşunlarının bir dəstəsi yerləşdi və Veiyuan Çin hərbi gəmisinin komandiri Fan Bayqian, heyətinin köməyi ilə qalanın ilk torpaq sahil batareyalarından birini qurdu. Batareya "Veiyuan paotayi" adlanırdı. 1884 və 1889-cu illər arasında Lyuşun Tsin İmperiyasının Beiyanq Donanmasının əsas bazalarından biri oldu. İşə Alman mayoru Konstantin fon Hanneken rəhbərlik edirdi. Lyuşuna Beiyanq donanmasının əsas təmir qurğuları - armadillos və kreyserlərin təmiri üçün 400 fut (120 m) dok və məhv edənlərin təmiri üçün kiçik bir dayaq yerləşdirildi. Körfəzdə aparılan qazıntı daxili yolun dərinliyini və buxtaya girişin 20 metr (6.1 m) qədər olmasına imkan verdi.
21 noyabr 1894-cü ildə, ilk Çin-Yapon müharibəsi zamanı Lyuşun, müdafiə komandiri General Tsyan Quiti tərəfindən müdafiə sisteminin tamamilə çökməsi və hökumətin Beiyanq donanmasına və Li Huncjanın şəxsən Lyuşunun xarici basqında Yapon donanmasına həlledici bir döyüş verməsi qadağan olması səbəbindən yıxıldı. General Syu Bandaonun komandanlığı altında qarnizonun qalıqları qırıldı və Çin qüvvələrinin baş komandanı General Sun Tsinin əsas qüvvələrinə qoşuldu. Lyuşun qalada nəhəng kuboklar ələ keçirən Yaponiya tərəfindən işğal edildi. Yapon qoşunları Lyuşunda çeşidləmə zamanı Syu Bandaonun qoşunları tərəfindən tutulan əsir götürülmüş yapon əsgərlərinin qalıqlarının tapıldığı bəhanəsi ilə amansız 4 günlük bir qırğın etdi. Çinlilərin hesablamalarına görə, cinsindən və yaşından asılı olmayaraq 20 minə yaxın mülki şəxs öldü. Frederik Villiersə görə, şəhərin bütün əhalisindən ölənlərin cəsədlərini basdırmaq üçün yalnız 36 nəfər qalmışdı. Papaqlarında, Yapon komandanlığının əmri ilə: "Bunları öldürmə."yazıldı. Cəsədlərin toplanması bir ay davam etdi, bundan sonra yaponların əmri ilə cəsədlərin böyük bir dağı yağla qarışdırıldı və 10 gün yanğına davam edildi. Cəsədlərin toplanması bir ay davam etdi, bundan sonra yaponların əmri ilə cəsədlərin böyük bir dağı yağla qarışdırıldı və 10 gün yanğına davam edildi. Hal hazırda bu yer "10.000 sadiq məzarı" kimi tanınır. 1895-ci ildə Şimonoseki Müqaviləsinə əsasən Port-Artur Yaponiyaya köçdü, lakin Rusiya, Almaniya və Fransanın güclü təzyiqi (üçlü müdaxilə) səbəbiylə Yaponiya tezliklə körfəzi Çinə qaytarmağa məcbur oldu.
Rus mülkü
1897-ci ilin noyabrında Rusiya Nazirlər Kabinetinin iclasında qraf Muravyov (Xarici İşlər Naziri) tərəfindən Port-Arturu və ya yaxınlıqdakı Dalyan-van şəhərini işğal etmək təklifi ilə - Almanların qısa bir müddət əvvəl Tsindao limanını ələ keçirdikləri rahat bir bəhanəsi ilə bir not müzakirə edildi. Bu görüşdə Muravyov, "çox vaxtlı olduğunu söylədi, çünki Rusiyanın Uzaq Şərqdə Sakit Okeanda bir limanının olmasını arzu edərdik,bu limanların ... strateji mövqeləri baxımından çox əhəmiyyətli yerlər olduğunu" söylədi.
Sergey Vitte belə bir təklifə etiraz etdi: Çin-Rusiya gizli müdafiə müqavilələrindən sonra burada "Çinin Yaponiyanın Çin ərazisinin hər hansı bir hissəsini işğal etməsi üçün hər hansı bir hücumundan qorunmasına söz vermişdik ..." bu cür ələ keçirildikdən sonra bu, çirkin və çox məkrli bir tədbir olardı ...Bu tədbir təhlükəlidir ... Port-Arturun və ya Dalyan-vanın işğalı, şübhəsiz ki, Çini həyəcanlandıracaq və bizə çox yaxın və dost olan bir ölkədən xainliyimizə görə ölkənin bizə nifrət etməsinə səbəb olacaq. "
Sonra qraf Muravyovun təklifi rədd edildi, lakin "görüşdən bir neçə gün sonra ... Suveren İmperator, yəqin bir az utanıb mənə dedi <Sergey Vitte> ...: "Bilirsiniz, Sergey Yuliyeviç, Port-Artur və Dalyan-vanı götürməyə qərar verdim və hərbi qüvvə ilə flotillamızı oraya göndərdik" dedi — Xarici İşlər Nazirinin görüşdən sonra mənə bildirdiyinə görə, Port-Artur və Dalyan-vanı yaxın ərazilərdə İngilis gəmilərinin seyr etdiyini və əgər biz bu limanları ələ keçirməsək İngilislərin ələ keçirəcəyini bildirdi."
İlk olaraq Çinlilərə bildirildi ki, rus gəmiləri "Çini almanlardan qorumağa gəldi və almanlar ayrıldıqdan sonra - biz də ayrıldıq ... Lakin tezliklə Çin hökuməti Berlindəki səfirindən Almaniyayla razılığa gəldiyimizi bildi və buna görə də bizə hədsiz dərəcədə münasibət göstərməyə başladı. "Əvvəlcə Çin hökuməti Kvantunq bölgəsini Rusiyaya təhvil verməyə razı olmadı, ancaq bunun qarşısını almaq üçün gücə sahib olmadı.
A. V. Şişov kitabında bunu yazırdı : мини|right|291px|"Port Artur" məqaləsindən foto" "Sıtinin Hərbi Ensiklopediyası"
Eyni zamanda, Rusiya Yaponiya ilə hərbi qarşıdurmaya təcili ehtiyac olan buz bağlamayan hərbi dəniz bazası problemini həll etdi. 1897-ci ilin dekabrında rus dəstəsi Port- Artur şəhərinə girdi. Onun işğalı ilə bağlı danışıqlar eyni vaxtda Pekində (diplomatik səviyyədə) və Port-Arturun özündə aparıldı. Burada Sakit okean eskadronunun komandiri Arxa Admiral Dubasov Böyük Sisoy və Navarin döyüş gəmisinin 12 düymlük silahları və 1-ci dərəcəli kreyser Rusiyanın topları ilə qala qarnizonunun rəhbərləri general Sun Tsin və Ma Yuyaukun ilə qısa danışıqlar apardı.
Ümumrusiya İmperatoru II Nikolay bu münasibətlə aşağıdakı əmri verdi:
"Suveren İmperator, Port-Artur və Tallienvanı işğal etməkdə ona həvalə edilmiş vəzifələrin mükəmməl yerinə yetirildiyi üçün Sakit Okean Eskadronu Komandiri, Vitse-Admiral Dubasova və Monarxın əmanət etdiyi bütün dəstələrə və yerüstü dəstəyə ən yüksək təşəkkürünü bildirir."
Çin imperator gücünün bu məsələdəki acizliyi tezliklə baş verən devrilmə səbəblərindən biri idi.
Sankt-Peterburq, Port-Arturu Rusiyanın Sakit Okean Donanmasının Vladivostok ilə birlikdə hərbi bazasına çevirmək niyyətində idi. Qalanın inşasına hərbi mühəndis K. Veliçkonun layihəsinə görə 1901-ci ildə başlanmışdır.
1904-cü ilə qədər ümumi iş yükünün təxminən 20% -i tamamlandı. Admiral Starkın 1-ci Sakit okean eskadronu limanda yerləşirdi (7 armadillos, 9 kreyser, 24 qırıcı, 4 silah gəmisi və digər gəmi). Port-Artur möhkəmləndirilmiş piyada alayı Avropa Rusiyası qoşunlarının 4 batalyonunun tərkibində 27 iyun 1900-cü ildə yaradılan vitse-admiral Evgeniy İvanoviç Alekseyevin (1899-cu ildən bəri) komandirliyi altında qalada yerləşdi.
6 dekabr 1902-ci ildə N.R. Qreve Artur limanının komandiri təyin edildi; 1904-cü ildə İ.K.Qriqoroviçlə əvəz olundu.
Port–Arturun mühasirəsi
Port-Artur yaxınlığında, 1904-cü il yanvarın 27-nə keçən gecə, Yapon gəmiləri Port-Arturun ​​xarici yollarında yerləşən rus döyüş gəmilərinə torpedalaları atdıqda Rus-Yapon müharibəsinin ilk hərbi qarşıdurması başladı. Eyni zamanda, döyüş gəmiləri olan "Retvisan" və "Çesareviç", eləcə də kruiz "Pallada" ciddi ziyan gördü. Qalan gəmilər limandan çıxmaq üçün iki cəhd etdi, lakin ikisi də uğursuz oldu. Yaponların hücumu müharibə elan edilmədən həyata keçirildi və dünya birliyinin əksər ölkələri tərəfindən pislənildi. Yalnız o dövrdə Yaponiyanın müttəfiqi olan Böyük Britaniya hücumu "böyük bir hərəkət" olaraq qeyd etdi.
Müharibə illərində, general Nogi Maresukenin başçılıq etdiyi Yaponiya ordusu, Admiral Toqonun komandanlığı altında Yapon donanmasının dəstəyi ilə, Yaponların o dövrdə ən qabaqcıl 280 mm-lik Haubitsadan istifadə etməsinə baxmayaraq, Port-Artur qalasının mühasirəsi 11 ay davam etdi.
20 dekabr 1904-cü ildə (2 yanvar 1905), general R.İ. Kondratenkonun ölümündən sonra, Hərbi Şuranın qərarına və qalanı müdafiə edən əsgərlərin istəyinə qarşı general Stessel tərəfindən müharibənin başlanmasından sonra 329-cu gündə qala yaponlara təslim edildi.
Yapon sahibliyi
Rus-Yapon müharibəsinin bitməsindən sonra, 1905-ci il Portsmut Sülh Müqaviləsinə əsasən, Port-Artur və bütün Lyaodun yarımadasına icarə hüquqları Yaponiyaya verildi. Daha sonra Yaponiya Çinə təzyiq göstərdi və yenidən icarə müddətini uzatmağa məcbur etdi. 1932-ci ildə şəhər rəsmi olaraq Mançjou-qo-nun bir hissəsi oldu, lakin de-fakto Yaponiya tərəfindən idarə edilməyə davam edildi (rəsmi olaraq Yaponiyanın Kvantunk bölgəsini Mançjou-qo-dan icarəyə götürdüyünə inanılırdı). Şəhərin adı eyni "Lyuşun" hərfləri ilə yazılsa da, indi Yapon dilində oxundu — Redzyun(旅順)
Sovet hərbi mövcudluğu
250px|left|Port-Arturdakı [[sovet dəniz piyadaları, oktyabr 1945-ci il]] 1945-ci ildə Sovet-Yapon müharibəsi zamanı Sovet qoşunları 22 avqust 1945-ci ildə şəhəri Yapon hərbi qüvvələrindən təmizlədi. 14 avqust 1945-ci ildə SSRİ ilə Çin Respublikası Port-Artur ərazisinin 30 il müddətinə ortaq dəniz bazası kimi istifadəsinə dair müqavilə imzaladılar.
Stalin Çan Kayşi ilə bağlanmış razılaşmanı qeyri-bərabər hesab etdi və 1940-cı illərin sonlarında Mao Tszedundan Port-Arturu təhvil verməsini təklif etdi və Uzaq Şərq Çin Demiryolu Çinə qayıtdı, amma Mao Sovet qoşunlarının Mancuriyadan çıxarılmasının Çinin şimal-qərbindəki SSRİ-nin mövqeyini təhlükə altına alacağından qorxdu və Stalini təhvil verilməsini təxirə salmağa inandırdı.
14 fevral 1950-ci ildə SSRİ ilə ÇXR arasında dostluq, ittifaq və qarşılıqlı yardım haqqında sazişin imzalanması ilə eyni vaxtda 1952-ci ilin sonuna qədər SSRİ və ÇXR-nin göstərilən bazasının birgə istifadəsini təmin edən Port-Arturda müqavilə imzalanmışdır.
1952-ci ilin sonlarında Çin hökuməti Uzaq Şərqdəki vəziyyətin gərginləşməsini nəzərə alaraq Sovet qoşunlarının Port-Arturda qalma müddətini uzatmaq təklifi ilə Sovet hökumətinə müraciət etdi. Bu mövzuda müqavilə 15 sentyabr 1952-ci ildə tərtib edilmişdir.
12 oktyabr 1954-cü ildə SSRİ hökuməti və ÇXR hökuməti Sovet hərbi birləşmələrinin Port-Arturdan çıxarılacağı barədə razılaşma əldə etdi. Sovet qoşunlarının geri çəkilməsi və obyektlərin ÇXR hökumətinə təhvil verilməsi 1955-ci ilin mayında başa çatdı.
ÇXR-nin bir hissəsi kimi
ÇXR-nın məhkəməsinə verilməsindən sonra, 1960-cı ildə LyuşunDalyan ilə "Lyuyda şəhəri" (旅大 市) adlanan vahid bir aqlomerasiya halında birləşdi. Çin Xalq Respublikası Dövlət Şurasının 9 fevral 1981-ci il tarixli qərarı ilə Lyuyda şəhəri Dalyan adlandırıldı; keçmiş Lyuşun şəhəri öz tərkibində Lyuşunkou mahalına çevrildi.
Müasir vəziyyəti
thumb|Lyuşun və liman [[2009-cu ildə]] thumb|[[Dmitri Medvedyev Port Arturdakı rus və sovet əsgərlərinin xatirə qəbiristanlığını ziyarət edir]] Hal-hazırda Dalyan şəhərinin Lyuşunkou rayonu xaricilər üçün artıq bağlanmır. Keçmiş Port—Arturun yerində ən əhəmiyyətli yerləri aşağıdakılardır:
Bundan əlavə, 1901-1904-cü illərdə Rusiyada tikilmiş evlərin xeyli hissəsi rus istehkamlarının çoxu: qalalar, batareyalar və xəndəklər qorunmuşdur.
2010-cu ilin sentyabrında Rusiya Prezidenti Dmitri Medvedyevin iştirakı ilə Port-Arturda Rusiya və Sovet əsgərləri üçün bərpa edilmiş abidə açıldı.
2009-cu ilin iyunundan sentyabr ayına qədər rus və sovet əsgərlərinin xatirəsinə qoyulmuş memorialda rus bərpaçıları tərəfindən tədqiqat işləri aparıldı. 1955-ci ildən bəri ilk dəfə (Sovet qoşunlarının çıxma vaxtı) Rusiya tərəfinə memorialda peşəkar tədqiqat və video çəkilişlərə icazə verilib. Tədqiqat zamanı XX əsrin əvvəllərindən bəri xatirə ətrafında toplanmış miflər ətrafında kiçik “kəşflər” edilmişdir; "Yapon kilsəsi", "Rus kilsəsi", Admiral Makarovun dəfn yeri. Sovet-Çin "Əbədi Şöhrət" abidəsinin öyrənilməsi ilə maraqlı bir kəşf idi.
Layihə ictimai, qeyri-kommersiya layihəsi idi. Dövlət tərəfindən layihəyə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi və Rusiya Müdafiə Nazirliyi nəzarət edir, lakin layihəyə dövlət pul ayırmamışdı.
Əli Sistani
Əli Sistani (tam adı:Seyid Əli Hüseyni Sistani; d. 4 avqust 1930, Məşhəd, İran) — Mərkəzi Nəcəfdə olan "Alul-Bayt" elmi müəssisəsinin rəhbəri, Ayətullah əl-üzma.
Hal-hazırda İraqın Nəcəf şəhərində yaşayır. 2014-cü il Nobel Sülh mükafatına namizəd göstərilmişdir.
Həyatı
Əli Sistani 4 avqust 1930-cu ildə İranın Məşhəd şəhərinin yaxınlığında dünyaya gəlmişdir.Anası Seyid Rza Mehrabaninin qızı (Mehraban şəhəri).
Təhsili
İbtidai və orta təhsilini Məşhəddə o dövrün məşhur alimlərindən alır. Ali dərəcədə Üsul, Fiqh, Əqli elmlər və ilahiyyat elmlərini o dövrün məşhur alimi Mühəqqiq Mirzə Mehdi İsfahani və d. alır. 1948/1949-cu illərdə təhsilini artırmaq üçün Qum şəhərinə köçür. Burada o, o dövrün məşhur alimlərindən Ayətullah əl-Üzma Seyid Hüseyn Burucərdi və b. Üsul və Fiqh sahəsindən Ayətullah Höccət və b. isə Hədis və Rical elmindən təhsil alır. 1951/1952-ci illərdə təhsilini artırmaq üçün İraqın Nəcəf şəhərinə köçür. Nəcəfə köçdükdən sonra orada müxtəlif elmi müəssisələrdə o dövrün məşhur alimlərindən: Ayətullah əl-Üzma Seyid Xoyi'dən, Ayətullah əl-Üzma Seyid Həkim'dən, Ayətullah əl-Üzma Şeyx Hüseyn Hilli'dən və b. təhsil alır.
Dini fəaliyyəti
1961/1962-ci illərdə Şeyx Ənsari'nin "Məqasib"i üzərindən ictihad dərslərinə başlayır və bu mənbə üzərindən illərlə ictihad dərsləri verir. Daha sonralar daha ali səviyyədə ictihad dərslərini şərhi ünvanı ilə Seyid Məhəmməd Kazım Təbatəbai Yəzdi'nin "Urvət'ul Vusqa"sı ilə davam etdirir. Bu dönəmdə Təharət, Xums, Namaz və Namazla əlaqəli bir çox mövzularda geniştərkibli dərslər verir. 1965-ci ilin Yanvar ayından ali ictihad dərəcəsində Üsul dərsləri verməyə başlayır. Bu dərslərin üçüncü bölümünü 1991-ci ilin Fevral/Mart aylarında tamamlayır. Bundan sonra onun yetişdirdiyi şagirdlər Üsul və Fiqh sahələrindən dərs verməyə başlayır.
Əsərləri
Sistani 30 il ali səviyyədə Fiqh, Üsul və Rical təhsili verir. Şeyx Ənsari'nin "Məqasib"-ini ali səviyyədə tədris etdiyi son dönəmdə Təharət, Qəza, Xüms, Fiqh'in bəzi qaidə və bəhslərini (Faiz, Təqiyyə, ilzam və s. kimi) tədris edir. Bu dərslərinin bəziləri kitab olaraq da nəşr olunur. Bundan başqa 3 dövr tam olaraq Üsul dərsi verir və bu dərslərindəki bəzi bəhsəri kitab olaraq yayınlanır. Sistaninin bəzi şagirdləri də ustadlarının bu dərslərini bəyan edərək yayınlayırlar.
Xeyir və Şər (film, 1980)
Məzmun
Film-nağıl xeyirlə şərin əbədi mübarizəsindən, son nəticədə Xeyirin qələbə çalmasından, yaxşılığın, xeyirxahlığın qüdrətindən bəhs edir.
Film haqqında
Applikasiya filmidir.
Film Nizami Gəncəvinin "Yeddi Gözəl" poemasından bir nağılın motivləri əsasında çəkilmişdir.
Kinolent böyüklər üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Çağatay (Rəzəvi Xorasan)
Çağatay və ya Coğətay — İranın Rəzəvi Xorasan ostanının şəhərlərindən və Çağatay şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6,027 nəfər və 1,636 ailədən ibarət idi.
Bərdibəy xan
Məhəmməd Bərdibəy xan — 1357-ci ildə nənəsi Taydulanın köməyi ilə taxta çıxdı. Hakimiyyətə gələn kimi 12 qohumunu öldürdü, bunların içində yerə çırparaq öldürdüyü 8 aylıq körpə qardaşı da var idi. Ticarət və din azadlığını təmin etmişdi. Mamay xanı baş sərkərdə təyin edib qızı ilə evləndirmişdi. Qardaşı Qulpa xan tərəfindən öldürüldü.
Ronaldo Lukena
Milli karyerası
Lukena Venesuelanın U-20 millisi ilə 2017 FİFA U-20 Dünya Çempionatında iştirak etmişdir.
Bidens oligoflora
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Proprioseiopsis pentagonus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Paris Notr-Dam kilsəsi (roman)
Paris Notr-Dam kilsəsi və ya Notr-Dam kilsəsinin Qozbeli  — Fransa yazıçısı Viktor Hüqonun 1831-ci ildə yazdığı qotik və romantizm janrlarında olan əsər. Fransız ədəbiyyatında tarixi roman janrının zirvəsi hesab olunur.
Romanın bütün əsas surətləri – Klod Frollo, Kvazimodo, Esmeralda, Feb uydurma obrazlardır. Yalnız Pyer Qrenquar istisna təşkil edir və onun real tarixi prototipi vardır. Bu, XV əsrdə və XVI əsrin əvvəllərində Parisdə yaşamış şair və dramaturqdur.
Mikayıl Rəfilinin rus dilindən tərcüməsi və Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin redaktəsi ilə 1936-cı ildə nəşr edilən bu əsər, nəşriyyat tərəfindən Azərbaycan ədəbi dilinə uyğunlaşdırlmış və "Paris Notr-Dam kilsəsi" olaraq adlandırılmışdır.