cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Siyasi sistem
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya ilə müəyyən edilmiş unitarlığı spesifikliyə malikdir. Bu da onun tərkibində Naxçıvan Muxtar Respublikasının dövlət hakimiyyəti statusuna malik olmasıdır. Konstitusiyaya görə Naxçıvan Muxtar Respublikası Azərbaycan Respublikasının tərkibində muxtar dövlətdir. Orada qanunverici hakimiyyəti Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi, icra hakimiyyətini Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabineti, məhkəmə hakimiyyətini Naxçıvan Muxtar Respublikasının məhkəmələri həyata keçirir. Naxçıvan Muxtar Respublikasında ali vəzifəli şəxs Ali Məclisin sədridir.
Azərbaycanın siyasi sistemində yerli özünüidarəetmə orqanı olan bələdiyyələr də mühüm yer tutur. Bu institut yeni yaranmasına baxmayaraq böyük perspektivə malikdir.
Bütün müasir siyasi sistemlər kimi Azərbaycanın siyasi sisteminə də çoxpartiyalılıq, plyuralizm xasdır. Siyasi partiyalar qanunverici və yerli özünü idarəetmə orqanlarında təmsil olunmaq vasitəsi ilə dövlət hakimiyyətinin həyata keçirilməsində iştirak etmək imkanına malikdirlər. Azərbaycan dövlətinin ali məqsədi insan və vətəndaş hüquqlarının və azadlıqlarının təmin edilməsidir. Azərbaycan Respublikasında dövlət hakimiyyəti daxili məsələlərdə yalnız hüquqla, xarici məsələlərdə isə yalnız Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı beynəlxalq müqavilələrdən irəli gələn müddəalarla məhdudlaşır. Azərbaycan Respublikasının qanunları Azərbaycan Respublikasının bütün ərazisində qüvvədədir.
410-cu illər
410-cu illər - Qriqori təqvimində 410-cu il yanvarın 1-də başlayan və 419-cu il dekabrın 31-də bitən onillikdir.
Sorbus anglica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Naadam
Naadam (Наадам) — Monqolustanda ənənəvi festival. Bu festival yerli səviyyədə "Kişilərin üç oyunu" adlanır. Oyun əsasən Monqol güləşi, at yarışları və komanda oxatmaları üzrə yay aylarında keçirilir. 2010-cu ildə Naadam festivalı UNESCO-nun Ümumdünya mədəni irsi siyahısına daxil edilmişdi.
Festival haqqında
thumb|250px|right|2006-cı il Naadam festivalı ([[Ulan-Bator)]] Ən böyük festival (Milli Naadam) 11-13 iyul arası Monqolustanın paytaxtı Ulan-Batordakı Milli İdman Stadionunda keçirilir. Festival rəqqasələrin, idmançıların, atçıların və musiqiçilərin ətraf tanışlığı ilə başlayır. Açılış mərasimi bitdikdən sonra yarışlar başlayır. Yarışlar əsasən at yarışlarıdır.
Naadam monqolların ən qədim tamaşa festivalı olmaqla əsrlər boyu yaşadığı hesab edilir. Bu festival ilə 1921-ci il Monqolustan inqilabı yad edilir. Naadam da yeni dövlətin nailiyyəti qeyd edilir. Naadam 1930-cu ildə sekulyarlaşmaya qədər Buddistlərin və Şamanların bayramı kimi qeyd olunurdu.
Güləş
512 və ya 1024 nəfər sərbəst güləşçi doqquz və ya on tur davam edən ələməli turinirdə görüşürlər. Monqol güləşində güləşçilər əlləri ilə və bədəni ilə rəqiblərini toxunuşlarla yıxmağa çalışırlar. Yarışlarda güləşçilər öz rəqiblərini seçə bilirlər. Güləşçilər geyimləri qısa şalvar və çiyinə atılan paltardır. Yarışlarda yalnız kişilər iştirak edə bilərlər.
At yarışı
Naadam festivalında monqol atları 15–30 km-lik məsafədə yarışırlar. Yarışın uzunluğu atın yaşına əsasən təyin edilir. Məsələn, iki yaşlı atlar üçün 10 mil, 7 yaşlı atlar üçün isə 17 mil məsafə təyin edilir. Ölkənin istənilən hissəsindən 1000 at yarış üçün seçilə bilər. Yarış atları xüsusi pəhrizdə saxlanılır.
Komanda oxatması
Bu yarışda 10 komanda iştirak edir. Komanda üzvləri həm kişilər,həm də qadınlar ola bilər. Hər komanda oyunçusuna 4 ox verilir. Kişilər 75 metrdən, qadınlar isə 65 metrdən ox atırlar. Ənənəvi olaraq komandalar müsabiqə zamanı milli geyim geyinirlər.
Vladimir Naxabsev
Vladimir Dmitriyeviç Naxabsev — rus və sovet kinooperatoru, rejissor və aktyoru, RSFSR-in əməkdar incəsənət xadimi (1976).
Həyatı
Vladimir Naxabsev 16 iyul 1938-ci ildə anadan olmuşdur. 1961-ci ildə S.A. Gerasimov adına Ümumrusiya dövlət kinematoqrafiya universitetinin operatorluq fakültəsini (Qalperinin kursu) bitirmişdir. Sonradan həmin təhsil ocağında müəllim kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bir çox kinorejissorlarla işləmiş operatorun ən uğurlu əməkdaşlığı Eldar Ryazanovla olmuşdur. V. Naxabsevin həm də rejissorluq və aktyorluq bacarığı da var idi.
Operator Vladimir Naxabsev 10 mart 2002-ci ildə Moskvada vəfat etmişdir.
Kilimancaro
Adın etimologiyası
Kilimancaro adının mənşəyi məlum deyil, lakin bir sıra fərziyələr mövcuddur. Avropalı tədqiqatçılar bu adın 1860-cı ilə qədər qəbul edildiyini və Kilimancaronun Suahili adı olduğunu bildirdilər.
"The Nuttall Encyclopædia"nın 1907-ci il nəşrində də dağın adı Kilima-Njaro olaraq qeyd olunur.
Con Ludviq Kraf 1860-cı ildə yazdı ki, suahililər sahil boyunca dağı Kilimancaro adlandırırlar. Heç bir əsas təqdim etməsə də, iddia edirdi ki, Kilimancaro "böyüklük dağı" və ya "karvan dağı" deməkdir. Sonuncu mənaya əsasən kilima dağ, jaro isə karvanlar demək idi. Cim Tompson 1885-ci ildə yenidən heç bir əsası olmadan iddia etdi ki, Kilima-Njaro termini ümumiyyətlə böyüklük (njaro) dağı (klima) mənasını verir. O, eyni zamanda sözün "ağ dağa" mənasını verə biləcəyi fikrini də irəli sürdü. Njaro, parıldamaq mənasında qədim bir suahili sözündəndir.
1880-ci illərdə dağ Almaniya Şərqi Afrikasının bir hissəsinə çevrildi və suahili dilindəki varianta uyğun olaraq Alman dilində Kilima-Ndscharo adlandırıldı. 6 oktyabr 1889-cu ildə Hans Meyer Kibo krater silsiləsində ən yüksək zirvəyə çatdı. Buraya Kaiser-Vilhelm-Spitze ( Kaiser Vilhelm zirvəsi) adını verdi. Bu ad 1964-cü ildə Tanzaniya yaranana və zirvənin suahili dilində azadlıq zirvəsi mənasını verən Uhuru Peak adlandırıldığı zamana qədər istifadə edildi.
Geologiyası
Kilimancaro, üç fərqli vulkan konusundan: Kibo (ən hündürü), Mavenzi (5149 m) və ən alçağı, Şira (4005 m) ibarət böyük bir qarışıq vulkandır. Mavenzi və Şira sönmüş vulkanlardır, Kiboda isə, yenidən püskürmə ola bilər.
Kilimancaro dağının ekvatordan cəmi üç dərəcə aralı yerləşməsinə baxmayaraq hər iki zirvə, Kibo və Mavenzi daima qarla və buzla örtülüdür. Uhuri təpəsi Kibonun və bütün Kilimancaro dağı massivinin ən yüksək nöqtəsidir. Kibonun zirvəsində Gilman təpəsi yerləşir.
Planda oval şəkilli nəhəng Kilimancaro massivinin uzunluğu 100 km, eni isə 60 km təşkil edir. Onun mərkəzində başı buludlara qədər üç zirvə ucalır: Şira (4005 m), Mavenzi (5149 m) və Kilimancaronun və ya Kibonun özü ( 5,895 m). Bu, bir-birinə bitişmiş üç böyük qədim vulkandan yalnız Kibo, hazırda fəaliyyət nişanələri ilə seçilir. Onun zirvəsində en kəsiyi 2 km və dərinliyi 200 m olan böyük krater yerləşir. Kraterin dibində en kəsiyi 800 m olan dairəvi boğazlı daha bir lava konusu yüksəlir. Bu boğazın bəzi yerlərindən boğucu vulkan qazları püskürür.
Heyvanat aləmi
thumb|225x225px|Kilimancaronun ətəyində [[Afrika savanna fili|fillər]]Kilimancaro üzərində böyük heyvanlar nadirdir və meşələrdə və dağın aşağı hissələrində daha tez-tez rast gəlinir. Fillər və kəllər səyahətçilər üçün təhlükəli ola biləcək heyvanlar arasındadır. Buqələmunlar, dukerlər, herpesitidae də həmçinin burada rast gəlinmişdir. Şira platosunda zebrlər, bəbirlər və kaftarlar da çox nadir hallarda müşahidə edilmişdir. Dağ ilə əlaqəli xüsusi növlər arasında Kilimanjaro shrew və Kinyongia tavetana daxildir.
İqlimi
thumb|228x228px|Kilimancaronun zirvəsində buzlaq.2003-cü il Kilimancaronun iqlimi, dağın hündürlüyündən təsirlənir, bu da ekvatorial passatların və yüksək hündürlükdə qərb küləklərinin eyni vaxtda təsirinə imkan verir. Kilimancaroda şimal tərəfindən daha çox cənub yamacında hakim olan brizlər əsir. Düzənlik cənub yamacı daha çox uzanır və atmosferə daha güclü təsir göstərir.
Kilimanjaro'da iki fərqli yağışlı mövsüm var, biri mart-may ayları, digəri isə noyabr ayıdır. Şimal yamaclarına cənub yamaclarına nisbətən daha az yağış yağır. Alp zonasında illik yağıntı 200 mm-ə qədər azalır.
Zirvədə orta temperatur təxminən -7 C-dir. Şimal Buz Sahəsində gecə səthin temperaturu orta hesabla -9 C-ə qədər düşür. Gündüz orta yüksək temperatur -4 C-dir.
Coğrafi mövqeyi
Kilimancaro dağı Şimali Tanzaniyada, Afrika riftinin şərq hissəsinin cənub qurtaracağında, onun şərq cinahında yerləşən aktiv stratovulkandır. O, qərb, şimal qərb istiqamətdə uzanan təqribən 95x65 km ölçüdə qalxanvari ərazidə yerləşir. Ərazinin Kibo kəsimində Uhuru zirvəsi 5895 m-ə çatır. Şira vulkan mərkəzi və qayalıqları Kibodan cənubda 8 km və 40 km arasında, yüksəkliyi 3000 m və 4200 m olan ərazidə yerləşir və coğrafi cəhətdən Şira yaylasını (Shira, Platean), Şira qılıncını (Shira Pidge), Şira saborunu (Shira Cathedral), Şərqi Şira təpəsini (East Shira Hill) və asalak vulkan konusunu (cone place) ehtiva edir.
Tarixi
Dağ qədimdən bəri afrikalılara məlum idi. Ptolemey tərəfindən qeydə alınan dənizçilərin hesabatlarında "ay dağı" və Kilimancaroya nişan verə bilən Nilin bir gölündən bəhs olunur; lakin mövcud tarixi məlumatlar Şərqi Afrikada Keniya dağı, Efiopiya dağları, Virunga dağları, Ruenzori dağları və Kilimanjaro kimi digərləri arasında fərq qoyulmasına imkan vermir. Ptolemeydən əvvəl Esxil və Herodot "Misir qarla bəsləndi" deyərkən müvafiq olaraq iki dağ arasındakı bulağa istinad edirdi.
Sword Art Online (teleserial)
Sword Art Online — Reki Kavaharanın "Sword Art Online" ranobe seriyasının əsasında çəkilməsi planlaşdırılan ABŞ teleserialı. Teleserial Skydance Media tərəfindən istehsal olunacaq. İstehsalçı şirkət ranobe seriyası əsasında virtual reallıq təcrübəsi yaratmağı planlaşdırdığını bildirib.
İstehsal
Skydance Television 2 avqust 2016-cı ildə Reki Kavaharanın "Sword Art Online" ranobe seriyası əsasında teleserial çəkmək hüququnu əldə etdiyi açıqlamışdır. Laeta Kalogridis teleserialın ssenaristi və icraçı prodüseri olacaq. Teleserialın digər icraçı prodüserləri Skydance CEO-su Devid Ellison, Dana Qoldberq və Mersi Rossdur.
Klaudio Qomeş
Klaudio Qomeş (23 iyul 2000-ci ildə anadan olub) — İngiltərə Premyer Liqası təmsilçələrindən olan Mançester Siti klubunda və Fransa U-18 milli futbol komandasında müdafiəyə meyilli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusudur.
Klub karyerası
Qomeş Fransanın Val-d'Uaz regionunun Arjantey şəhərində anadan olmuşdur. O, şəhəri təmsil edən iki yerli klubda oynadıqdan sonra 2011-ci ildə Yevro klubuna transfer olmuşdur. İki il sonra isə Pari Sen-Jermen klubu ilə müqavilə imzalamışdır.
25 iyul 2018-ci ildə Qomeş Mançester Siti klubu ilə müqavilə imzalamışdır. O, iyun ayında PSJ klubu ilə müqaviləsi başa çatdıqdan sonra Mançester Siti klubu ilə məşqlərə başlamışdır. Qomeş mövsüm öncəsi hazırlıq mərhələsi üçün ABŞ-yə yollanacaq heyətə daxil edilmişdir. 18 yaşı tamam olduqdan sonra isə onunla müqavilə imzalanmışdır. O, peşəkar karyerasında debütünü 5 avqust 2018-ci ildə Çelsi klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, Uembli Stadionunda keçirilən 2018 FA Superkuboku görüşündə Con Stounsu əvəz etmiş və komandası rəqibinə 2-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. O, final fitindən bir saniyə öncə meydana daxil olmuşdur.
Milli karyerası
Qomeş Fransa millisinin müxtəlif yaş qruplarında çıxış etmişdir. O, 2017 UEFA Avropa U-17 Çempionatında və 2017 FİFA Dünya U-17 Çempionatında millinin kapitanı olmuşdur. Qomeş Xorvatiyada keçirilən çempionatda Fransa U-17 millisinin dörddə bir finalda məğlub olmasına baxmayaraq, Turnirin Komandası heyətinə daxil edilmişdir. Hindistanda keçirilən çempionatda isə Qomeş millinin Yeni Kaledoniya millisinə qarşı ilk oyununda qolla yadda qalmış və millisi rəqibinə 7-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir. 2018-ci ilin avqust ayında Qomeş ilk dəfə Sloveniya, Xorvatiya və Hindistan millilərinə qarşı yoldaşlıq oyununda iştirak etmək üçün Fransa U-19 millisinə dəvət almışdır.
Oyun tərzi
Komanda yoldaşları Qomeşə "N'Qolo Kante" ləqəbini veriblər. Qomeş topu almaq uğrunda apardığı mübarizəyə görə Fransa millisinin əsas yarımmüdafiəçisinə çox bənzəyir.
Şəxsi həyatı
Qomeş Qvineya-Bisaulu futbolçu Amarildo Qomeşin oğludur. O, dizindən aldığı zədədən sonra karyerasını başa vurmuşdur. Bu vaxta qədər isə Bove və Renn klublarında çıxış etmişdir. 2017-ci ildən onun iki kiçik qardaşı Le Havr və Yevro klublarında çıxış edir. Le Parisien tərəfindən futbolçunun 2016-cı il profilində göstərilir ki, onun tarixə, xüsusilə Böyük Fransa inqilabına qarşı çox böyük marağı var.
Saxur dili
Saxur dili (sax. цIаIхна миз) — Azərbaycanda və Dağıstanda danışılan ləzgi dillərindən biri. Azərbaycanda əsasən Zaqatala və Qax rayonlarında, Dağıstanda isə Rutul rayonunda yerləşən saxur kəndlərində işlənilir. Danışanların sayı 22 min nəfərdir.
İlk dəfə saxur dilinə dair elmi iş 1895-ci ildə alman dilçisi Roderix fon Erkert tərəfindən yazılmışdı. 1913-cü ildə digər alim Artur Dirr saxur dilinin ilk qrammatikasını tərtib etmişdi. Dilin ədəbi forması 1930-cu ildə Qanıx şivəsinin əsasında qurulmuşdu. 1934-cü ildən bəri məktəblərdə keçirilirdi, lakin Azərbaycanda 1938-cu ildə dərs kimi ləğv olundu və dilin tədrisi bir də 1989-cu ildə bərpa edildi.
Saxur dilində ismin 18 halı, felin 7 növü vardır.
2009-cu ildə Azərbaycanda "Buta Film" kinostudiyası "Arxası Qibləyə" (sax. "Къиблайыка йыкьыгьийна") adlı ilk saxurdilli film çəkmişdi.
Kəngərlilər
Kəngərlilər — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri. Sonradan Naxçıvanskilər soyadını götürdülər
Soyun tanınmış nümayəndələri
1816-cı il mayın 12-də Naxçıvan xanı Kəlbəli xan Naxçıvan şəhərində Rusiya generalı A.N.Yermolovu qəbul edərkən demişdi ki, Naxçıvanı üç əsr onun Kəngərli nəsli idarə etmişdir İ.P. Petruşevski yazır: "Zəngin Naxçıvan ölkəsi qızılbaş ustaclu tayfasının bir qolu olan Kəngərli tayfasının irsi ülkası idi"
Sorbus aria
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sedum eastwoodiae
(Sedum eastwoodiae) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron tephropodus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İxlas surəsi
112-ci surə
əl-İxlas (Yalnız Allaha məxsus olan sifətlər) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 4 ayədir)
Təcvidi və qiraət fərqləri
’əhadun kufu’ən kimi çatdırılır [30, VIII, 272–273; 32, 182].
Sorbus arranensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fələq surəsi
əl-Fələq (Sübh) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 5 ayədir). Surə adını ilk ayəsində yer alan və sabah aydınlığı mənasını verən fələq sözündən almışdır. Nas surəsi ilə birlikdə bu surə qorunma surələri olaraq qəbul olunur.
Puştunistan
Puştunistan — Əfqanıstanın,Pakistanın və İranın ərazilərinin bir hissəsini əhatə edən region. Regionda Puştun mədəniyyətinə və dilinə daha çox rast gəlinir. Region 4 hissəyə bölünür:Bəluc, Puştu, Pəncab, Sindi.
Ümumi məlumat
1893-cü ildə inzibati bölgü üçün Mortimer Durand, Əfqanıstan və İngilis Hindistanı arasındakı təsir sahələrini müəyyənləşdirərək Paştun ərazisinin yarısını İngilis hakimiyyəti altına qoyaraq Paştunistan üzərindən Durand xəttini çəkdi. Artıq bu Durand Xətti Əfqanıstan və Pakistan arasında beynəlxalq səviyyədə tanınan sərhədi təşkil edir. Təxminən, Puştun vətəni Əfqanıstandakı Amu çayının cənubundakı ərazilərdən Pakistanın Hind çayının qərbinə qədər, əsasən Əfqanıstanın cənub-qərb, şərq və bəzi şimal və qərb rayonlarından, Khyber Pakhtunkhwa və Pakistanın şimal Bəlucistan bölgələrindən ibarətdir.
Əhali
Paştunistanın yerli və yerli xalqları iranlı etnik qrup olan puştunlardır (həmçinin Paxtunlar, Pathanlar və tarixən etnik əfqanlar kimi tanınırlar). Bunlar Əfqanıstandakı ən böyük etnik qrupdur və Pakistanda ikinci böyükdür. Paştunlar əsasən Əfqanıstanın cənub və şərqində cəmləşir, eyni zamanda azlıq qrupu olaraq ölkənin şimal və qərb hissələrində mövcuddur. Pakistanda onlar əsasən Xayber Paxtunxva və şimal Bəlucistan bölgələrində qərb və şimal-qərbdə cəmləşirlər. Bundan əlavə, Puştunların icmalarına Pakistanın Sindh, Pəncab, Gilgit-Baltistan və ölkənin paytaxtı İslamabadda rast gəlinir. Belirtilen Pashtunistan bölgəsində danışan əsas dil, Balochi, Hindko, Gojri və Urdu kimi digərlərinin ardınca puştu dilidir.
Paştunlar Paştunların yerli mədəniyyətləri olan Paştunvali etiqadını tətbiq edirlər və bu İslamdan əvvəlki kimlik bir çox paştunlar üçün önəmli olaraq qalır və Paştunistan məsələsini canlı tutan amillərdən biridir. Paştunlar Pakistan və Əfqanıstan arasındakı Durand xətti ilə siyasi olaraq ayrılsalar da, FATA bölgəsindən və Əfqanıstanın qonşu bölgələrindən olan bir çox puştun tayfaları, toylara, ailə funksiyalarına və iştirak etmək üçün nisbi rahatlıqla sərhədləri görməməzlikdən gəlirlər və geri-irəli gedirlər. jirgas kimi tanınan ortaq qəbilə məclislərində iştirak etmək.Bu, terrorla müharibədən əvvəl çox yaygın olsa da, FATA-da bir neçə hərbi əməliyyat keçirildikdən sonra bu keçid sərhəd hərəkatı hərbi yolla yoxlanılır və keçmişlə müqayisədə çox az oldu.
Mənbədən asılı olaraq, Əfqanıstan əhalisinin 42-60% -ni etnik puştunlar təşkil edir.Qonşu Pakistanda onlar Pakistanın digər şəhər və əyalətlərində paştun diasporunu daxil etməyən 200 milyon əhalinin 15.42 faizini təşkil edir. Pakistanın Xayber Paxtunxva əyalətində 1998-ci ilədək puştu dilində danışanlar əhalinin 73 faizindən çoxunu təşkil edir.
Təsadüfə bax! (teleserial, 2011)
Təsadüfə bax! və ya orijinal adıyla So Random! Disney Channel orijinal serialıdır. Qrup olaraq Sanniyə imkan verin serial qrupudur, lakin bu silsilədə Demi Lovato serialdan ayrılmışdır, qrup eyni qalmış və Çad Dilan Kuper və yeni gələnlər də olmuşdur. Əlavə olaraq, Sanniyə imkan verinin 3. mövsümü olaraq da bilinməkdədir. Hər hissədə seriala xüsusi qonaqlar gəlir və hər hissədə ortalama 4 eskiz göstərirlər.
Mun Çe-İn
Şimali Koreyalı qaçqın olaraq doğulan Mun, cənubdakı liman şəhəri Busan-da yoxsulluq içində böyüdü. Məktəbdə əla oxudu və "Kyung Hee" Universitetində hüquq təhsili aldı. Hüquqşünas oldu və daha sonra No Mu Hyon ilə insan hüquqları fəallığı ilə məşğul oldu. Yuşin Konstitusiyasına etiraz aksiyası təşkil etdiyi üçün həbs edildi. İnsan haqları qanununda çalışması nəticəsində Moon, 2002-ci ildəki uğurlu prezident seçkilərində uzun müddətdir müəllimi No Mu Hyonun kampaniya meneceri seçildi. Müxtəlif vəzifələrdə Roh rəhbərliyində çalışdı. 2012-ci ildə Mun 2012-ci il prezident seçkilərində Demokratik Vahid Partiyasına namizəd idi və burada (Park Geun-hye) Pak Qeunhaye-yə azca fərqlə uduzdu; Paka bu seçkidə yerli kəşfiyyat xidmətləri kömək etdi.
Mun, 2017-ci ildə Pak Qeunhaye-nin vəzifədən kənarlaşdırılmasının ardından Demokratik Partiyanın namizədi olaraq prezident seçildi. Prezident olaraq Mun, 2018-ci ilin aprel, may və sentyabr aylarında Koreyalararası zirvələrdə Şimali Koreya sədri (Kim Jong-un) Kim Çon-un ilə görüşləri nəticəsində beynəlxalq diqqəti qazandı və bu, onu Şimali Koreyalı həmkarı ilə görüşən üçüncü Cənubi Koreya prezidenti etdi. 30 iyun 2019-cu ildə Koreya Silahsızlaşdırılmış Bölgəsində həm Kim, həm də ABŞ prezidenti Donald Trampla görüşdü.
Mun Şimali Koreya ilə sülh yolu ilə birləşməyi dəstəkləyir. İqtisadi siyasətlə əlaqədar olaraq, chaebolların (konqlomeratların) islahatının tərəfdarıdır, O minimum əmək haqqını 16 % -dən çox artırdı və maksimum iş həftəsini 68 -dən 52 saata endirdi. Munun COVID-19 pandemiyasına cavabı zamanı ölkə daxilində və beynəlxalq aləmdə təriflər aldı və partiyasının 2020-ci il qanunverici seçkilərində tarixi bir qələbə qazanmasına kömək etdi.
Erkən həyat, təhsil və hərbi xidmət
Mun Çe İn 24 yanvar 1953-cü ildə Cənubi Koreyanın Geoje şəhərində, Koreya Müharibəsinin bitməsinə az qalmış, atası Mun Yon-hyon və anası Kan Han-okun beş övladı arasında ikinci uşaq və böyük oğul olaraq dünyaya gəlmişdir.
Ailəsi sonda Busanda məskunlaşdı. Atası, Şimali Koreyada olduğu kimi, dövlət işçisi olmaq istəmədiyindən, corab satmaqla məşğul olur və ailəsi böyük borca düşür. Anası, yardım təşkilatlarından aldığı paltarları satmaq və briketləri çatdırmaqla əsas qazanan oldu. Mun bir dəfə verdiyi müsahibədə, ailəsinin velosiped və ya aylıq təhsil haqqı ödəyə bilməyəcək qədər kasıb olduğu üçün velosiped sürməyi bilmədiyini söylədi.
Mun, Kyungnam Liseyinə girdi və sinifinin ən yaxşı oxuyan tələbə oldu. Tam bir təqaüdlə Kyung Hee Universitetində hüquq fakültəsinə qəbul edildi. Universitetdə gələcək həyat yoldaşı (Kim Jung-suok) Kim Çunsok ilə tanış oldu.
Yuşin Konstitusiyasına qarşı tələbə etirazı təşkil etdikdən sonra tutuldu, məhkum edildi, həbs edildi və universitetdən qovuldu. Daha sonra orduya çağırıldı və Cənubi Koreyanın xüsusi təyinatlılarına təyin edildi, Panmunjomda balta qətl hadisəsi zamanı "Paul Bunyan Əməliyyatı" na qatıldı. Qayıdandan sonra, atasının ölümü onu bar imtahanına girməyə qərar verdi. Budist məbədi (Daeheungsa)Dayonqsa-ya imtahan vermək üçün getdi və 1979-cu ildə iki turdan birincisini keçdi. 1980-ci ildə təhsilini başa vurmaq üçün universitetə qayıtdı.
Elə həmin il ikinci turdan keçdi və Məhkəmə Tədqiqat və Təlim İnstitutuna qəbul edildi. O, sinifdə ikinci olaraq İnstitutu bitirdi, lakin tələbə olduğu müddətdə Pak Çon Hi-nin hakimiyyəti altında Yushin diktaturasına qarşı fəallıq göstərdiyi üçün hakim və ya dövlət ittihamçısı olmaq üçün qəbul edilmədi. Mun bunun əvəzinə xüsusi praktikaya getməyi seçdi.
İnsan hüquqları üzrə vəkil
Vəkil olduqdan sonra, 1980-ci illərdə gələcək prezident No Mu Hyon yanında çalışdı. Roh ilə yanaşı, əmək hüquqları məsələlərini əhatə edən işlərə baxdı və əmək insan hüquqları sahəsində etdiyi işlərlə məşhur oldu.2009-cu ildə No Mu Hyon intihar edənə qədər dost olaraq qaldılar.
1988-ci ildə Cənubi Koreyanın mütərəqqi "Hankyoreh" qəzetinin qurucu üzvü idi.
No Mu Hyon rəhbərliyi
No-nun israrına tabe olan Mun, prezidentliyə namizədliyi dövründə Rohun kampaniya meneceri oldu. No-nun qalibiyyətindən sonra Mun, prezident administrasiyasında müxtəlif vəzifələri tutan Rohun yaxın köməkçisi oldu. Mun, 2003–2008-ci illərdə Vətəndaş Məsələləri üzrə Baş Prezident Katibi, Vətəndaş Cəmiyyəti üzrə Böyük Prezident Katibi və Baş Prezident Katibi vəzifələrində çalışdı. Milli Məclis 2004-cü ildə No-nu işdən çıxartmaq üçün səs verəndə, Mun Konstitusiya Məhkəməsində No üçün qanuni nümayəndə heyətinə rəhbərlik etdi və qalib gəldi. Mun,No Mu Hyon qərargah rəisi olaraq, Koreyalararası 2-ci Zirvə hazırlıq komitəsinə rəhbərlik etdi, lakin zirvəyə qatılmadı.
Bulbophyllum igneum
(Bulbophyllum igneum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Amerika quşarmudu
Təbii yayılması
Vətəni Şimali Amerikanın şərq hissəsi, Şərqi Kanada, ABŞ-nın şimal-şərq və mərkəzi hissəsidir. Quron gölü və Yuxarı gölün şimal sahillərində Amerika quşarmudunun ən böyük nümunələri bitir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 12 m çatan (40 fut) çoxillik ağacdır. Qabığı açıq boz, hamar, çıxıntılıdır. Yarpaqları mürəkkəb, qeyri-bərabər lələkvari, uzunluğu 6-dan 10 düymadək (15-25 sm), nazik, tünd yaşıl və ya qırmızı saplaqlıdır. Yarpaqcıqları 13-17 ədəd, lansetvari və ya uzun, oval, uzunluğu ikidən üç düymadək, qeyri-bərabər pazşəkilli və ya bünövrəsində yumrulanmış, kənarları dişli, ucu biz, oturaqdır. Tumurcuqdan tükcüklü çıxır, sonradan hamarlanır, yuxarısı tünd yaşıl, alt tərəfi açıqdır. Qönçələri tünd qırmızı, itidir. İçəri pulcuqları boy atan zoğlarla birgə böyüyür. Yalançı zoğları yarpaqvari, töküləndir. May-iyunda çiçəkləyir. Çiçəkləri ağdır. Çiçək altlıqları iti, xırdadır. Kasaçığı tükcüklü, beş pərli, kənarları qısa, itidir. Çıçək tacının ləçəkləri beş, krem rəngli-ağ, yumrudur. Erkəkcikləri iyirmi-otuz, sapvari, tozluqları iki hüceyrəli, kəsiyinə açılır. Meyvəsi şarşəkilli, parlaq qırmızı, oktyabrda yetişir, dadı turşdur Toxumları açıq qonur, uzunsov, yığcam, yüngül, yumşaq, ləpələri ətlidir.
Ramiz İbrahimov
Ramiz İbrahimov — Yunan-Roma güləşi üzrə öz çəki dərəcəsində üç dəfə (1952, 1954, 1955-ci illərdə) SSRİ çempionu olub. İdman ustası. Hazırda Ağdaş UGİM-in məşqçisidir.
Amerika quşarmudu
Ekologiyası
Rütubətli torpaqlarda, bataqlıqlarda, qayalıqlarda, çay kənarlarında bitir. İstisevən, günəşədavamlı bitkidir.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bir çox rayonlarında mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi
Dekrativ bitkidir. Tək və qrup əkinlərində, canlı çəpərlərin salınmasında istifadəsi məqsədyönlüdür.
Atlantas FK
Atlantas FK – Litvanın futbol klubu.
Tarixi
"Atlantas" futbol komandasının tarixi 1996-ci ildən başlayır.
Anatoli Solovyanenko
Həyat və yaradıcılığı
O, 1932-ci 25 sentyabrda Donetskdə mədənçi ailəsində dünyaya gəlmiş və 1954-cü ildə Donetsk Politexnik İnstitutundan məzun olmuş və burada qrafika mühəndisli fakültəsində dərs demişdir.
O, həmçinin 1950-ci ildən Aleksandır Korobeyçenko ilə birlikdə ifa etməyi öyrənmişdir. Solovyanenko öz karyerasına hal-hazırda onun xatirəsinə abidə qoyulan Donetskdə başladı. O, Kiyevdəki Metropoliten-operasında on iki ifa ilə yadda qalmışdır, daha sonra, 1978-ci ildə Kiye Konservatoriyasından məzun oldu. Solovyanenko 30 il Kiyevdəki Taras Şevçenko Dövlət Opera və Balet Teatrında solist olaraq fəaliyyət göstərmiş və Monrealdakı Ekspo 67-də səhnə almışdır. 1977-78-ci illər mövsümündə o, Nyu-York metropoliten-operasında solist olaraq fəaliyyət göstərmişdi. "Kalinka" və digər mahnıları ifa edən Aleksandırov ansamblının 1988-ci ildə Böyük Britaniya səyahəti ərzində ansamblın solisti olmuşdur. O, 18 ariya, romans və musiqini qramafon diskinə yazmışdır.
Solovyanenko 1999-cu il 29 iyul tarixində ürək tutma nəticəsində vəfat etdi.
Sorbus austriaca
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sedum glaucophyllum
(Sedum glaucophyllum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron thrincioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hande Mehan
Hande Mehan — Türkiyə ifaçısı, bəstəkar, söz yazarı. Universitet illərində tanış olduğu Cem Adrian'ın prodüseri olan Hande musiqi karyerasına "Sen Beni Güzel Hatırla" mahnısı ilə başladı. Mahnı YouTube-da 10 milyon baxışdan çox oldu.
Karyerası
22 dekabr 1995-ci ildə Diyarbəkirdə anadan olan Hande musiqi karyerasına 17 may 2018-ci ildə Youtube-da yayımlanan "Sən məni gözəl xatırla" ilə başlamışdır. Cem Adrian ilə birlikdə ifa etdiyi İlhan Şeşen mahnısı olan "Sən mənim mahnılarım" ilə 16 milyondan çox baxışı olan Hande Cem Adrianın konsertlərində də qonaq olub.
2018-ci ildə Trakya Musiqi Festivalında çıxış edən Hande, "Bizim üçün Çempion" filmi üçün "Oh, bu gözlər kor olsun" mahnısını da ifa etdi. Mahnı 30 dekabr 2018-ci ildə yayımlandı.
Nas surəsi
114-cü surə
Mixail Nüeymə
Mixail Nüeymə — Livan yazıçısı, tənqidçi.
Həyatı
Mixail Nüeymə 1889-cu ildə Livanda anadan olmuş, 11 yaşında təhsilini davam etdirmək üçün Rusiyaya getmiş, gənclik dövründə rus ədəbi mühiti ilə sıx surətdə bağlı olmuş, daha sonra Amerikaya köçərək uzun müddət orada yazıb yaratmış və zəngin bir həyat təcrübəsi topladıqdan sonra 1932-ci ildə yenidən vətənə qayıtmışdır. Onun həyatı da, yaradıcılıq fəaliyyəti də Şərq ilə Qərb arasında cərəyan etmişdir. M.Nüeyməni Azərbaycan oxucularına ilk dəfə təqdim edən professor Aida İmanquliyeva onu sadəcə bir ölkənin və müəyyən bir dövrün yazıçısı kimi deyil, bütövlükdə ərəb dünyasına, həm də Qərb mədəniyyətinə mənsub olan hərtərəfli bir şəxsiyyət kimi səciyyələndirir: «Nüeymə özünü yalnız ərəb yazıçısı hesab etmirdi. O, özü deyirdi ki, bütün bəşəriyyət üçün yazır». M. Nüeymənin yaradıcılığı ilə tanışlıq onun fikir məkanı və maraq dairəsinin həqiqətən çox geniş olduğunu göstərir.
M.Nüeymə ərəb məhcər ədəbiyyatının digər əsas nümayəndələri kimi, milliyyətcə ərəb, dini mənsubiyyətinə görə xristiandır. Bir Şərq ölkəsində doğulmuş və ömrünün çox hissəsini Qərb ölkələrində keçirmişdir. Bu cəhətlər ona Şərq və Qərb sivilizasiyalarını eyni dərəcədə mənimsəməyə və öz daxili aləmində bu müxtəlif düşüncə tərzlərini birləşdirməyə imkan vermişdir. Təsadüfi deyil ki, onun əsərlərində (məs. «Son gün» əsərində qi-yamət haqqında mülahizələr) dindən bəhs edərkən, təkcə xristianlığa yox, həm də islama aid müddəalar və dəyərlər ehtiva olunur.
«Qalx və son gününə vida et» («Son gün») romanı müəllifin böyük fəlsəfi yük daşıyan bədii əsərlərindən biridir. Vida səhnəsi təkcə bu dünya ilə o dünyanın hüdudunda keçirilən hiss-həyəcanlar, insanın bu son anda ağlına gələn və həyatın mənasını ifadə etməyə iddialı olan müxtəlif hadisələrin dramatizmi baxımından deyil, həm də ümumiyyətlə həyatla ölüm arasındakı mübarizəni, həyatın hərəkətverici qüvvələrini ifadə etmək baxımından çox təsirli və ibrətamizdir.
«Nə olursa olsun, təkcə ölüm olmasın!» nidası bütün əsər boyu qəhrə-manın keçirdiyi hiss-həyəcanı çox gözəl ifadə edir. Çünki ölüm məhz zamanın qırıldığı məqamdır. M.Nüeymə əsərin qəhrəmanı doktor Musa Əsgərinin dili ilə «mən – zamanam, zaman da mənəm», – deyir. «Nə mən onu sona çat-dıra bilərəm, nə də o, məni». Digər tərəfdən zamanın kiçiyi və böyüyü yox-dur. Hər saat, hər dəqiqə, hər saniyə elə zamanın hamısıdır. Burada M.Nüeymə anın əbədiyyəti problemini çox gözəl qoyur. Çünki bir anda baş verənlər daha böyük zaman intervalında baş verənlərlə elə sıx bağlıdır ki, onu «keçmişindən və gələcəyindən qoparmaq mümkün deyil».
Əsərdə ölümü barədə qeybdən qərar verilmiş Musa Əsgərinin düşüncələri və qoyduğu suallar diqqəti öz fəlsəfi yönümü ilə cəlb edir. «Haradan gəlib, haraya gedirəm?», «Niyə olduğum kimi yox, başqa cür görünürəm?», «İnsan həyatı boyu hara getdiyini bilirmi, nə alıb-verdiyini və nə üçün alıb-verdiyini bilirmi?». Yaxud övladının şikəstliyini yada salaraq verdiyi suallar: «Fəqət onun günahı nədir?», «Valideynlərin günahına görə uşaq cəza çəkmə-lidirmi?». Bütün bu suallar nə üçünsə həyatla vidalaşmaq məqamında bir daha yada düşür və insan bu həyatda nə qazandığını, o dünyaya nə ilə get-diyini özü üçün aydınlaşdırmaq istəyir. Bu dünyanın faniliyi, gəldi-gedərliyi bir daha vurğulanır. Lakin bununla belə həyatın mənasız olmadığı, hətta o dünyanın da əslində bu dünyadakı həyatın bir növ davamı olduğu haqqındakı fikirlər müəllifin tam pessimizmə qapılmadığını göstərir. M.Nüeymənin mifoloji və mistik mövzuya həsr etdiyi «Mirdadın kitabı» olduqca ciddi fəlsəfi problemlərin aydınlaşdırılmasına xidmət edir.
Bu əsərdə müəllif yenə də həyatın sonlu olmasından irəli gələn bir sıra fəlsəfi sualları cavablandırmağa çalışır. Nuh peyğəmbər bu dünyadan köçərkən öz övladları və nəvə-nəticələrinin simasında davam edən həyata nikbin bir nəzər salsa da və ürəyindən keçənləri icra etmək üçün oğluna müraciət et-sə də, içindəki bir qorxu hissini dilə gətirir. Sən demə, onun qorxusu, ölmək-dən yox, öldükdən sonra gələcək nəsillərin yaddaşından silinmək təhlükə-sindən irəli gəlir. Əgər «Son gün» romanında insan həyatının kəsilməsindən, başladığı işlərin yarımçıq qalmasından qorxurdusa və hər şey ölümlə, qəbirlə tamamlanırdısa, insana daha artıq ancaq o dünya haqqında düşünmək qalırdısa, bu əsərdə həyatın məhz bu dünyada – övladların fəaliyyəti ilə davam etdirilməsi ideyası önə çəkilir. Yəni insan əmin olsa ki, onun əməlləri davam etdiriləcək və başladığı işlər yarımçıq qalmayacaq, bu dünyadan rahat köçə bilər. Bir cəhət də önəmlidir ki, Nuh peyğəmbər onunla başlayan yeni nəslin, yeni həyatın təməlində məhz iman dayandığının unudulmasını is-təmirdi. Gələcək nəsillərə ötürülən ən böyük ərməğan din-iman, haqq-ədalət olmalı idi. Və insan bu dünyadan bu imanın yaşadığına əminlik hissi ilə getməlidir.
Professor Aida İmanquliyeva M.Nüeymənin təbiətə bağlılığından da-nışarkən, onun fəlsəfə ideyalarına da müraciət edir: «Nüeymə istirahət saat-larını təbiətin qoynunda keçirirdi. Təbiətlə ünsiyyətdən böyük ilham alır, da-xili rahatlıq və sevinc duyurdu: “Təbiət böyük alicənab, şan-şöhrət aşiqidir. Onu oxumağı bacaranlar üçün ən maraqlı kitabdır, biliyə can atanlar üçün ən kamil məktəbdir. Bütün müəllimlərdən ən yüksəkdə duran müəllim təbiətdir. Lakin bu, yalnız qulaqların eşidə bildiyindən çox eşidənlər, gözlərin görə bildiyindən çox görə bilənlər üçündür”». Təbiətə bir kitab kimi baxılması fikri əslində islam fəlsəfəsinə xas olan çox mühüm ideyalardan biridir. Bütün həqiqətlərin mənbəyini ancaq Quran Kərimdə axtarmaq mövqeyindən çıxış edən ilahiyyatçılardan fərqli olaraq, bir çox görkəmli islam filosofları, o cümlədən, Məhəmməd İqbal, Taha Cabir Əlvani «iki kitab» ideyasını irəli sürür. Yəni vəhylə nazil olan Qurani Kərimlə yanaşı, Allahın yaratdığı təbiət də bir kitabdır ki, insanlara onu oxumaq üçün əql verilmişdir. Əlvani yazır: «Onlardan birincisi Allahın və-hyidir ki, burada dini əhəmiyyət daşıyan bütün məsələlər aydınlaşdırılır ; ikinci kitab isə O-nun yaradıcılığıdır (yəni təbiət universumu). Birinin digərinə istinad etmədən oxunması cəhdi bəşərə heç nə vəd etmir; nə ona sivilizasiyalı cəmiyyətin qurulması və qorunması üçün hərtərəfli olan, nə də sonrakı inkişaf və yenilənmə baxımından dəyəri olan bilik verə bilir. Faktiki olaraq, belə birtərəfli oxuma heç zaman insana nə Allahın xəlifəsi olaraq, nə də O-nun əmanətinin daşıyıcısı kimi vəzifəsini tam şəkildə yerinə yetirməyinə imkan verməz».
M.Nüeymənin təbiət haqqında belə bir fikir söyləməsi onun xristian olmasına baxmayaraq, islam fəlsəfəsinə də dərindən bələd olduğunu göstərir. Lakin çox təəssüf ki, müsəlman dünyası Qurani Kərimdə dönə-dönə tövsiyə olunan ikinci kitabın, yəni təbiətin də oxunmasına zərurəti nəzərə almamış və təhsil sistemində vəhylə verilmiş biliklərin öyrənilməsinə üstünlük vermişdir.
Qərb sivilizasiyası və Qərb təfəkkür tərzi ilə Şərq təfəkkür tərzinin uy-ğun gəlməyən məqamları heç də dini dəyərlərlə bağlı olmayıb, interpretasiyadakı fərqlərdən qaynaqlanır.
M.Nüeymə təbiəti bir müəllim kimi təqdim edir. Lakin bu müəllim normalda olduğundakından daha yüksək imkanlara malikdir. Belə ki, təbiət özündə gözlə görünən, qulaqla eşidilən məlumatlardan başqa, görülməyən və eşidilməyən, yəni hiss orqanlarının imkanları xaricində olan məlumatları da saxlayır. Lakin insan arxa planda, qaranlıq zolaqdan qalan bu informasiyanı ala bilmək üçün özündə əlahiddə imkanlar, resurslar axtarmalıdır. Orta əsr təsəvvüf fəlsəfəsində bu qabiliyyət, bu resurs bəsirət gözü sayəsində reali-zasiya olunur.
İslam düşüncəsi ilə əlaqə M.Nüeymənin əsərlərində nəfsə qarşı mübari-zənin metod və formalarını araşdırarkən ortaya çıxır. Məsələn, onun «Mirdadın kitabı»nda dağın başına yüksəlişin pillələri və məqamları təsəvvüf fəlsəfəsindəki hal və məqamlar konsepsiyasına uyğun gəlir.
A.İmanquliyeva məhz bu cəhəti önə çəkdiyinə görə, M.Nüeymənin ideyalarını L.N.Tolstoyla müqayisə edir: onun din fəlsəfəsinin əsasında «özünü təkmilləşdirmə, öz qüsur və nəfsi ilə mübarizə, əməli xeyirxahlığın gücünə inam dayanır. İnsanın etdiyi xeyirxahlıq zahiri mərasimlərə riayət etməkdən yüksəkdə durur və buna görə də Allah üçün daha əziz və daha istəniləndir». Həm də bu mövqe tək Lev Tolstoyun təsiri kimi izah oluna bilməz. M.Nüeymə təsəvvüf fəlsəfəsinin böyük ənənələri ilə heç şübhəsiz tanış idi. Onun həyat tərzi də sufi həyatını xatırladırdı. A.İmanquliyeva yazır: «Nüeymə gənc yaşlarından seyrçiliyə, tənhalığa, susqunluğa, özündə hətta qarşılıqlı məhəbbət hissini zorla boğmağa meyl göstərirdi. Hələ o vaxtdan yaradılış və insan varlığının sirləri barədə mürəkkəb məsələlər onu narahat edirdi. Nüeymənin diqqətini təbii hissi təzahürləri üstələməyi bacaran insanın «daxili» həyatı cəlb edirdi». Bütün bu deyilənlər M.Nüeymənin görkəmli yazıçı və ədəbiyyat tən-qidçisi olmaqla yanaşı, həm də böyük mütəfəkkir olduğunu, xristianlıqdan daha çox, təsəvvüf ənənələrini bədii yaradıcılığında məharətlə tərənnüm etdiyini və beləliklə Şərq ilə Qərb arasında iman və zehniyyətin vəhdətindən çıxış etdiyini göstərir.
Ağacəri (Marağa)
Ağacəri — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Səracu kəndistanında, Marağa şəhərindən 17 km şimal-şərqdə, Qaraağac qəsəbəsinə gedən yoldan 10 km şimal-şərqdədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 520 nəfər yaşayır (118 ailə).
Peç Universiteti
Peç Universiteti (ing. University of Pécs, hun. Pécsi Tudományegyetem, rəsmi qısaldılması PTE), Macarıstanın Peç şəhərində yerləşir və ölkənin ən qədim universitetidir. 10 fakültə, 32 klinika və s. bölmələri olan universitet, ölkənin ən böyük ali təhsil universitetlərindən biridir. Burada macar, ingilis və alman dilində təhsil proqramları tədris olunur. Həmçinin, universitet geniş beynəlxalq treyninqlər və dərəcə proqramları təklif edir, yüksək səviyyəli bilik transferi və tədqiqat platformlarını təmin edir. PTE-nin təxminən 26000 tələbə və 2000 professor və müəllim heyəti var. On fakültədə verilən geniş təhsil proqramları demək olar bütün elmi sahələri əhatə edir. Tələbələr bakalavr, magistratura və doktorantura pilləsində təhsil ala bilərlər.
Təhsil infrastrukturu
Universitet, Avropa universitetlərinə xas olan ənənəvi struktura malikdir. Universitetin başında rektor və üç vitse-rektordan ibarət heyət durur. Hər biri fərqli akademik sahə üzrə cavabdehdir. Fakültələrə dekanlar başçılıq edir və fakiltələr geniş akademik sahələri əhatə edir. Sonuncular, institutlar və departamentlərə bölünürlər, onlar tələbələrlə sıx əlaqədə olurlar və akademik proqramlar üzrə cavabdehdirlər.
Təhsil sistemi
300px|thumb|Universitetin əsas kampusu Bolonya təhsil sisteminin uğurlu implementasiyası nəticəsində tələbələr dinamik, qarşılıqlı Avropa ali təhsil sisteminə malik olurlar. Ənənəvi kollec və universitet dərsləri əvəzinə, tələbələr ilk olaraq bakalavr (MA və ya BSc), daha sonra isə magistratura (MA və ya MSc) pillələrində təhsil alırlar. Elmə bir neçə illərini həsr etmək istəyən tələbələr isə həmçinin doktorantura (PhD və ya DLA) dərəcəsini də oxuyub qazana bilərlər.
Araşdırma və elm
Universitet nəzdində tibb və elmi tədqiqatlar üçün Sentaqotay (Szentágothai) Tədqiqat Mərkəzi fəaliyyət göstərir. Univeritetin geniş elmi və incəsənət sahələrini əhatə edən 21 doktor məktəbi var.
Səhiyyə sistemi
Peç Universitetinin Klinika Mərkəzi, Macarıstanın ən böyük səhiyyə mərkəzlərindən biridir. 28 klinikası və təxminən 3 min heyət üzvü olan mərkəz, Peçdə və ətraf regionda uzun illər səhiyyəni təmin edir. Mərkəz, həmçinin tibb təhsili alan tələbələrə və peşəkar səhiyyə işçilərinə pratkiki təhsilin verilməsində aktiv rol oyanyır. Tibb Məktəbi və Səhiyyə Elmləri Fakültəsi ilə sıx əməkdaşlıq edən mərkəz, yüksək səviyyəli bilik və müasir tibbi texnkasını özündə cəmləşdirir.
Hüquq Fakültəsi
Departamentlər:
Tibb Məktəbi
Əsas elm departamentləri:
Humanitar Elmlər Fakültəsi
İnstitutlar:
=== Səhiyyə Elmləri Fakültəsi ===
Mədəniyyət Elmləri, Təhsil və Regonal İnkişaf Fakültəsi
Peç Universitetinin Senatı, Mədəniyyət Elmləri, Təhsil və Regonal İnkişaf Fakültəsinin əsasının qoyulmasına dair təklifi qəbul etdi və 1 sentyabr 2015-ci ildə Peç Universitetinin Böyüklər üçün Təhsil və İnsan Resursları İnkişafı fakültəsi və İlyeş Dyula fakültəsinin birləşməsi nəticəsinə yeni fakültənin əsası qoyuldu. Böyüklər üçün Təhsil və İnsan Resursları İnkişafı fakültəsi – İnstitutlar :
İlyeş Dyula fakültəsi – İnstitutlar:
Musiqi və Vizual İncəsənət Fakültəsi
thumb|400px|Ali məktəb tələbələrinin teatr performansı Yanoş Universitet Teatrı (Janus Egyetemi Színház, qısaca JESZ), Musiqi və Vizual İncəsənət fakültəsinin teatrıdır.
Mühəndislik və İnformasiya Texnologiyası Fakültəsi
Fakültəyə, 1800-cü illərdə bir çox ictimai binaları, kilsələri və sarayları layihələşdirməklə dünya şöhrəti qazanmış memar Mihay Polakın adı verilib. 2012-ci ildə fakültə tam olaraq Pollak Mihay Mühəndislik və İnformasiya Texnologiyası fakültəsi kimi adlanmağa başlanıb. Memarlıq İnstitutunun Mühəndislik Fakültəsi, memarlıq proqramlarını təklif edir. Bütün dərslər ingilis dilindədir. İnstituda bu departamentlər daxildir:
Elmlər Fakültəsi
thumb|300px|Ali məktəbin Elmlər fakültəsində "Tədqiqatçılar gecəsi" adlı tədbir hər il keçirilir. Məqsəd ali məktəbdə və Macarıstanda elmin inkişafını təbliğ etməkdir Fakültənin institutları:
Reytinqi
Ölkənin ən qədim universiteti olmaqdan başqa, Peç Universiteti həmçinin beynəlxalq miqyasda da görkəmli yer tutur. Beynəlxalq reytinqlərdə həm ümumilikdə universitet, həm də onun ayrı-ayrı fakültələri aparıcı mövqelərdə qərarlaşıblar.
Dünya Universitet Reytinqləri Mərkəzinin (Center for World University Rankings (CWUR) 2015-ci ildə elan etdiyi siyahıya görə, Peç Universiteti 863-cü yerdə qərarlaşıb. Belə də, universitet hələ də dünyada olan ali təhsil institutlarının 3,6% daxil olur. thumb|400px|Ali məktəbin tələbəsi öz düzəltdiyi robotu yarış üçün hazırlayır Nəticələr səkkiz kriteriya əsasında əldə edilib. Bunlar arasında təhsilin keyfiyyəti, məzunarın iş tapma şansları, professor və müəllim heyətinin mükəmməlliyi, nəşrlərin sayı, həmin nəşrlərə olan sitatların reytinqi və patentlərin sayı daxildir.
URAP University Ranking by Academic Performance-a görə Peç Universiteti 28 000 ali təhsil institutları arasında 2013-cü ildə 815-ci yeri tutub. Bu reytinq məşhur beynəlxalq tədqiqatlar institutu tərəfindən aparılıb. Bu nəticə onu göstərir ki, universitet dünyada olan ali təhsil isntututlarının 3% daxil olur. Kriteriyalar arasında bunları qeyd etmək olar : təhsil keyfiyyəti, sitat indeksi, ümumi nəşr və sitat təsiri və beynəlxalq əməkdaşlıq. Bu göstəricilərə əsasən, Peç Universiteti yaxınlıqda olan Zalsburq, Split, Osnabruk, Qrats universitetlərindən öndədir.
Webometrics-ə (Ranking Web of World Universities) görə, Peç Universiteri 2015-ci ildə dünyanın 1000 ən yaxşı təhsil institutları arasında 880-ci yerdədir. Webometrics, ali təhsil instututlarının dünyanın ən geniş internet bazalı akademik reytinqini elan edən qurumdur. 2004-cü ildən bəri hər altı aydan bir müstəqil obyektiv elmi araşdırma, Cybermetrics Lab tərəfindən aparılır və dünyanın bütün yerlərindən olan universitetlərin internetdə və dünya şəbəkəsində olan və təsir etdiyi bütün düzgün, genişəhatəli, yenilənmiş və xeyirli informasiya nəzərə alınır.
U-Multirank-a görə, Peç Universitetinin Biznes və İqtisadiyyat fakültəsi 412 biznes məktəbləri arasında 56-cı yeri tutur. Bu innovativ sistemdə əsasən beş indikator göstərici istifadə edilir : ümumi araşdırma nəticələri, təhsil keyfiyyəti, beynəlxalq orientasiya pilləsi, bilik transferi və regional öhdəlik.
Məşhur QS Dünya Universitet Reytinqinə əsasən (QS World University Ranking), Peç Universiteti universitetlərin 201–250 pillələrində qərarlaşıb. Bundan başqa, İngilis Dil və Ədəbiyyat Kursu top 200 arasında 53-cü yeri tutur.
Milli reytinqə gəlincə, ölkdə daxili universitetlərin reytinqini tərtib edən HVG Diploma-ya görə, Peç Universiteti dördüncü yeri tutur, professor və müəllim heyətinin keyfiyyətinə görə isə ikinci yerdə qərarlaşıb. Bu reytinq əsasən bu prinsiplərə uyğun tərtib edilir : tələbələrin və müəllim heyətinin sayı və daimiliyi və institusional inforstruktura, metodologiyanın etimadlığı. Fakültələrə gəlincə, Humanitar Elmlər fakültəsi, Musiqi və Vizuarl İncəsənət fakültəsi və Pollak Mihay Mühəndislik və İnformasiya texnologiyası fakültəsi son yeddi ildə ən yaxşı göstəricilərini əldə ediblər.
Kampusda tələbə həyatı
thumb|300px|2011-ci ildə ali məktəbdə müxtəlif ölkələrin təqdimatı üçün festival keçirilib, əcnəbi tələbələr öz mədəniyyətlərini təqdim ediblər 2010-cu ildə Peç şəhəri Avropanın Mədəniyyət Paytaxtı seçilmişdi. Ali məktəbin kampusu da bu ada layiqdir və tələbələrin mədəni inkişafına xidmət edir.
Universitetin idman həyatı, TTK İdman Mərkəzi tərəfindən idarə olunur. Mərkəz, tələbələrə geniş idman imkanları yaradır, həmçinin hərkəs üçün maraqlı və mümkün ola biləcək müxtəlif proqramlar təşkil edir.
Peç Universitetinin Atletik Klubu (PEAC), 1923-cü ildə yaradılıb. Burada tələbələr 12 bölmə üzrə (tenis, qadınlar və kişilər arası həndbol, qadınlar və kişilər arası basketbol, futbol, su idmanı, qadınlar və kişilər arası voleybol, oxatma, qılıncoynatma) idmanla məşğul ola bilərlər. Peç Universitetinin Atletik Klubu, Macarıstanın ən dinamik inkişaf edən idman klubudur.
Rəqs Universiteti, Peç Universitetinin 2000-ci ildən bəri ən əsas layihəsidir. Ümumilikdə, Macarıstan ali təhsilində unikal istirahət proqramıdır. Orta hesabla hər semestr 20 rəqs və hərəkət dərsləri keçirilir. Dərslər əsasən ödənişsizdir və ya minimal ödəniş tələb olunur. Universitet, 2005-ci ildə " Eyni zamanda göbək rəqsini yerinə yetirən ən çox insan " nominasiyası üzrə Ginnes rekordunu təyin edib.
Beynəlxalq Elmlər Mərkəzi, Macar dili kurslarını, müxtəlif təhsil sahələri üzrə İngilis dili hazırlıq kursları, hər yay və qış mövsümlərndə ənənəvi və məşhur inensiv kursları təşkil edir. thumb|300px|Ali məktəbdəki yapon tələbələr Yaponiyadakı zəlzələ və sunamidən əziyyət çəkənlərə yardım üçün ianə toplayarkən Macar Elmləri və Tədbiqi Linqvistika Mərkəzində tələbələr macar dilini xarici dil kimi öyrənə bilərlər. Mərkəz, bütün səviyyələr üzrə ümumi dil inkişafını təmin edən dərsləri təşkil edir, daha çox kommunikativ bacarığa üstünlük verir (danışıq, dinləmək, oxumaq və yazmaq).
Əcnəbi Dil Mərkəzi, fakültələrdən müstəqil universitet bölməsidir. Mərkəz, maraqlananlara əcnəbi dil xidmətləri göstərir. Avropa ölkələri və qonşu ölkələri dillərində bütün il boyu dil kursları təşkil edilir.
AEGEE-Peç, ən böyük Avropa Tələbə Təşkilatlarından biridir. Təşkilat, macar və beynəlxalq tələbələr üçün müxtəlif peşəkar və istirahət proqramları təklif edir. Bu tədbirlər yerli insanlarla tanış olmaq, yeni dostlar əldə etmək və qiymətsiz xatirələr qazanmaq imkanı yaradır.
Ali məktəbdə Erasmus, digər mübadilə proqramları ilə gələn əcnəbilərin həyatını maraqlı etmək üçün müxtəlif tədbirlər (ölkələrin təqdimatı, görməli yerlərə gəzinti və s.) keçirilir.
Sorbus badensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sedum lanceolatum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nəriman Nərimanovun heykəli (Bakı)
Nəriman Nərimanovun heykəli — görkəmli Azərbaycan siyasi və ictimai xadimi Nəriman Nərimanovun heykəli. Abidənin açılışı 1972-cı ildə şəhərin Yasamal rayonunda baş vermişdir. Abidənin heykəltəraşı Azərbaycan SSR xalq rəssamı Cəlal Qaryağdı, memarları T.Abdullayev, Y.Qədimovdur.
Edmund Felps
Edmund Felps  — amerikalı iqtisadçı. 2006-cı ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını qazanmışdır. 1982-ci ildən bəri Kolumbiya Universitetində professor olan Felps, eyni zamanda Kolumbiyada Kapitalizm və Cəmiyyət Mərkəzinin direktorudur.
Həyatı
1955-ci ildə fakültədən məzun olduqdan sonra, magistr təhsil üçün Yel Universitetinə keçmişdir. Buradakı professorlar, İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı sahibləri Ceyms Tobin və Tomas Şellinq iqtisadiyyatın qabaqcıl alimləri idi. Felps eyni zamanda Uilyam Fellner və Henri Ualliçdən də təsirlənmişdir. Edmund Felps 1959-cu ildə Yel Universitetində doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir.
Könül Əliyeva (teatrşünas)
Könül Əliyeva (Könül Cəfərova; ) — teatrşünas, Teatr Xadimləri İttifaqının üzvü
Yaradıcılığı
Könül Əliyeva Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Sənətşünaslıq" fakültəsində "Teatrşünaslıq" ixtisası üzrə bakalvar (2003-2007) və magistr (2007-2009) pilləsində təhsil alıb.
2006-cı ildən YUĞ Dövlət Teatrının Mətbuat katibi vəzifəsində çalışır. 2010-cu ildən bu günə qədər AMEA Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun "Teatr, kino və televiziya" şöbəsində kiçik elmi işçisi vəzifəsində çalışır.
2005-ci il 14-21 dekabr tarixlərində Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin və Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının birgə layihəsi olan "Boş məkanın dolğunluğu" teatr festivalında gənc ekspert kimi iştirak etmiş, tamaşaların müzakirəsi zamanı sərt və tənqidi yanaşma tərzinə görə, fəxri diplomla təltif olunmuşdur.