cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şah Feyzal məscidi
Ümumi məlumat
Bu Cənubi Asiyanın yegənə ən böyük məscididir. Şah Feyzal Məscidi 1986-cı ildən 1993-cü ilədək dünyanın ən böyük məscidi olub. Həmin illərdə o, Kasablankada yerləşən II Həsən məscidini öz ölçüsünə görə geridə qoymuşdu. Hadiəsələrin sonrakı inkişafı nəticəsində sahəsinə görə Məkkədə yerləşən Məscid-əl Haram, Mədinədə yerləşən Məscidi-Nəbəvidən sonra dördüncü yeri tutdu.
Arxitekturası
Məscid quruluşuna görə bədəvinin çadırına bənzədilib. Tikinti Margalla təpəsin üzərində, maraqlı mənzərənin fonunda inşa olunub. Bunn sayəsində məscid həm gündüz, həm də gecə uzaq məsafələrdən belə çox gözəl görünür. Feyzal məscidi Pakistanın xalq məscidi elan olunur. Bundan bir qədər sonra layihəni maliyyələşdirən və dəstəkləyən Səudiyyə Ərəbistanının mərhum kralı Feyzal ibn Abdul-Əzizin adını alır.
Vedat Dalokay bu layihəsinə görə “Ağa Xan memarlıq mükafatı” ilə təltif olunub. Burada eyni anda 200.000 insanın ibadət etməsi mümkündür. Ərəb Bədəvi çadırının ənənəvi görünüşü saxlanaraq ona müəyyən müasir xətlər əlavə olunmuşdur. Məscidin tərtibatı çox müasir və bənzərsizdir. Burada olan ənənvi müsəlman məscidlərinə olan qübbə yer almayıb. Lakin daxili tərtibatına görə o dünyadakı bütün məscidlərdən fərqlənir. Bu məscidin nisbətən qeyri-adi dizaynı var. Onun namaz zalı böyük çadır formasındadır. Məsciddə dörd minarə var. Onların hər birinin hündürlüyü 90 metr təşkil edir. Minarələrin forması türk üslubundan götürülüb və onlar qələm kimi nazik formada inşa olunub. Şərq girişindəki ibadət zalının fasadı portiklərlə bəzədilib. Beynəlxalq İslam Univeristeti əsas həyətdə yerləşirdi. Bu yaxınlarda o yeni şəhərciyə köçürüldü. Məsciddə hələ də mühazirə zalları, kafe, kitabxana yerləşir. Çadırvari hissənin əsas otağı ağ mərmər, kalliqrafiya nümunələri və mozaykalarla bəzədilib. Mozaykalar və kalliqrafiya örnəkləri Pakistanlı rəssam Sadequain tərəfindən işlənib.Buradakı qəndillər türk üslubuna xasdır və öz möhtəşəmliyi ilə seçilir. Mozaykalar qərb divarında yerləşdirilib.Kufi yazısı ilə yazılmış Kəlimeyi-şəhadətin qədim əlyazması isə bir neçə yerdə təkrarlanıb. Şah Feyzal məscidi 5000 m² ərazini əhatə edir. Onun minarələri Asiyadakı məscidlərin içərisində ən uzun minarə elan olunub.
Yaranma tarixi
Məscidin inşasına təkan olan hadisə 1966-cı ildə sonuncu kral Feyzal ibn Abdul-Əzizin Pakistana rəsmi səfəri zamanı bu ölkənin xalq məscidinin inşa edilməsi üçün Pakistan hökumətinə göstərdiyi dəstək oldu. 1969-cu ildə 17 fərqli ölkədən gələn 43 təklifin yer aldığı beynəlxalq müsabiqə keçirilir. Nəticədə, məscid layihəsini Türk memar Vedat Dalokay tərtib etdi. Pakistanın milli məscidinin inşasına 1976-cı ildən başlandı. Tikintinin ümumi dəyəri 130 milyon riyal (təxminən bu gün 120 milyon dollar) təşkil edir. Bütün xərclər Səudiyyə Ərəbistanının kralı tərəfindən qarşılanır və bu işə Əzim Xan rəhbərlik edir. Kral Feyzal ibn Abdul-Əziz məscidin və ona aparan yolun inşasında göstərdiyi böyük qayğıya görə 1975-ci ildə onun öldürülməsindən sonra prospektə və məscidə kralın adı verilir. 1986-cı ildə işlər başa çatıdırlır və məscid Beynəlxalq İslam Universitetinin binası kimi istifadə olunur. Bir çox tənqidçi Müsəlmanlar qeyri-konservativ tərtibatından və ənənəvi qübbəsi olmadığından əvvəllər çox tənqid olundu. Tənqidlərin susdurulmasında Margalla təpəsinin tikintini əvəzsiz tamamlayan görünüşü rol oynaydı.
Pulpit
Pulpit (pulpitis) - diş pulpasının iltihabıdır. Bir çox amillərin təsiri nəticəsində yaranır. Əsasən müxtəlif yollarla pulpaya daxil olmuş mikroorqanizmlər tərəfindən törədilir. Bu mikroorqanizlər pulpaya dişin zirvə dəliyindən daxil olmuşsa, əmələ gələn iltihabı proses qalxan pulpit adlandırılır. Əgər mikroorqanizlər qan cərəyanı vasitəsilə pulpaya düşmüşsə hematogen pulpit əmələ gəlir. Əsas simptomları ağrıdır. Ən xarakterik ağrıları bunlardır: əlavə qıcıqlandırıcıların təsiri olmadan öz-özünə (spontan) başlayan ağrılar, gecə ağrıları,güclənə və arabir kəsən ağrılar, lokallaşan və ya irradiasiya edən ağrılar, xarici qıcıqların (temperatur, mexaniki və kimyəvi qıcıqlar) təsirindən əmələ gələn və uzun müddət davam edən ağrılar, eyni zamanda sızıldayan, küt sancılı və s.
Zeydabad
Zeydabad — İranın Kirman ostanının Sircan şəhristanının mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,314 nəfər və 1,283 ailədən ibarət idi.
Monodelphis dimidiata
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
İspaniyada vətəndaş müharibəsi
İspaniya vətəndaş müharibəsi (isp. Guerra Civil Española və ya Guerra de España  ) (17 iyul 1936 — 1 aprel 1939) – bir tərəfdən İkinci İspaniya Respublikası, solçu siyasi qüvvələr (respublikaçılar, loyalistlər), digər tərəfdən isə general Fransisko Frankonun rəhbərlik etdiyi sağçı, millətçi, mühavizəkarlar arasında baş verən və sonda üsyançı qüvvələrin qələbəsi ilə sona çatan münaqişə. Nəticədə İspaniyada respublika quruluşu devrilmiş və general Frankonun rəhbərlik etdiyi diktatura rejimi qurulmuşdur.
Tərəflər, səbəb və nəticələri
Milliyətçi general Frankoya Almaniya, İtaliya və Portuqaliya, respublikaçılara isə SSRİ, Meksika və ilk dövrlərdə Fransa hərbi, iqtisadi və siyasi dəstək verirdilər.
Respublikaçıların sıralarında mərkəzçilər, stalinistlər, sosialistlər, eyni zamanda çoxluq təşkil edən anarxist inqilabçılar yer alırdı. Onları əsasən Asturiya və Kataloniya kimi sənaye bölgələrinin əhalisi dəstəkləyirdi.
Ernest Heminquey, Corc Oruell, Marta Gellhorn və Robert Kapa kimi məşhurların əsərləri sayəsində bu münaqişə daim qərb cəmiyyətlərinin diqqət mərkəzində olmuşdur.
Üç il davam edən və İspaniyada böyük itkiyə səbəb olan vətəndaş müharibəsi 1 Aprel 1939-cu ildə milliyətçilərin qələbəsi ilə başa çatmışdır. Müharibəni­n sonunda İspaniyada Frankonun 1975-ci ildəki ölümünə qədər sürən diktatorluq dövrü başlamışdır. Burbon sülaləsinin monarxiyası bərpa edilmişdilir.
Bulbophyllum distichobulbum
(Bulbophyllum distichobulbum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum distichobulbum növü Samoa, Niue ərazilərində yayılmışdır.
Rüstəm Həmidov
Rüstəm Zəki oğlu Həmidov (, Röstäm Zäki ulı Xämitow) — Rusiyalı dövlət xadimi, 1954-cü il avqustun 18-də Kemerovo vilayətinin Draşenino kəndində anadan olmuşdur. Vahid Rusiya siyasi partiyasının Ali Şurasının üzvüdür və 14 sentyabr 2014-cü il tarixdə ikinci dəfə seçilmişdir.
Bioqrafiya
Rüstəm Həmidov 1954-cü il avqustun 18-də Kemerovo vilayətində anadan olmuşdur. O, etnik olaraq Başqırddır, Başqırd dili onun ana dilidir. O, həmçinin rus dili və ingilis dili də danışır.
Onun atası Zəki Səlim oğlu Həmidov (1930-cu ildə başqıstanın Baltaç rayonunda anadan olub, 1993-cü ildə dünyasını dəyişib) texnika elmləri doktoru idi. Başqırdıstanın Əməkdar mühəndis unvanı ilə mükafatlandırılıb. 1973–1980-ci illərdə Başqırdıstan Dövlət Aqrar Universitetində kənd təsərrüfatı mexanizasiyası fakültəsinin dekanı vəzifəsində çalışıb. Anası Rəysə Siniyətulla qızı Həmidova orta məktəbdə riyaziyyat müəllimi vəzifəsində çalışıb və indi təqaüdə çıxıb. Onun kiçik qardaşı Rəşid Həmidov Ufa şəhərində yaşayır və sürücü kimi çalışır.
Təhsili
1971-ci ildə Ufa şəhərində 115 nömrəli orta məktəbi bitirmişdir. Baumann "Təyyarə mühərrikləri" ixtisası üzrə 1977-ci ildə H. E. tərəfindən Moskva Ali Texniki Kollecini bitirmişdir. Avtomatlaşdırılmış idarəetmə sistemlərinə diqqət yetirərək texniki elmlər doktoru almış və 100-dən çox elmi əsərin müəllifidir.
Karyerası
1977–1978-ci illər — Ufa Mühəndis-istehsal müəssisəsində usta köməkçisi;
1978–1986 — mühəndis, kiçik elmi işçi, Ufa aviasiya institutunun böyük elmi işçisi;
1988-ci ildən başlayaraq Ümumrusiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunun əsas boru kəmərlərinin tikintisi üzrə Şərq bölməsində elmi-istehsalat şöbəsinin müdiri;
1990–1993 — Başqırdıstan Muxtar Respublikasının Ali Şurasının Parlamentinin üzvü, Ali Şuranın Ekologiya və təbii sərvətlərin rasional istifadəsi komissiyasının sədri;
1993–1994 — Başqırdıstan Respublikasının tətbiqi ekologiya və təbiət idarəsi İnstitutunun direktoru;
1994–1996-cı illər — Başqırdıstan Respublikasının fövqəladə halların təsirinin yabanı mühitin mühafizəsi, təbiəti idarə olunması, qarşısının alınması və ləğvi naziri;
1996–1999 — Başqırdıstanın fövqəladə hallar və ekoloji təhlükəsizlik naziri, Başqırdıstan Respublikasının Təhlükəsizlik Şurasının üzvü;
1999–2000 — Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Fövqəladə Hallar Nazirliyinin (Moskva) Fövqəladə Halların qarşısının alınması və ləğv edilməsi şöbəsinin müdiri;
2000–2002-ci illər — Volqy federal rayonunda Rusiya Federasiyasının Prezidentinin səlahiyyətli nümayəndəsi, Başqırdıstanın baş federal müfəttişi;
2002 — Rusiya Federasiyasının Volqa federal rayonunda Prezidentin səlahiyyətli nümayəndəsinin müavini. Etnoqrafik və dinlərarası münasibətlərdən məsuldur; Rusiya Federasiyası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin, Vergilər Nazirliyinin və Rusiyanın Federal Vergi Polis Təşkilatının ərazi idarələrinin fəaliyyətini razılaşdırıcısı;
2003–2004-cü illər — 4 saylı ən böyük vergi ödəyiciləri üçün regionlararası müfəttişlik şefi; Rusiya Vergilər Nazirliyinin nəzdində Vergi ödəyicilərinə dair ən böyük şöbənin rəhbəri;
22 mart 2004-cü il — 20 may 2009-cu il — Rusiya Ətraf Mühitin Mühafizəsi Nazirliyinin nəzarəti altındakı Federal Su Tədqiqatları Agentliyinin rəhbəri;
iyul 2009-iyul 2010-cu il — "RUSHYDRO" ASC-nin sədr müavini;
15 iyul 2010-cu ildə Həmidov Rusiya Federasiyasının Prezidenti Dmitri Medvedevin sərəncamına əsasən Başqırdıstan Respublikasının müvəqqəti prezidenti vəzifəsinə təyin edilmişdir;
19 iyul 2010-cu il tarixdə Başqırdıstan Respublikası Dövlət Şurası-Kurultayının deputatları Rusiya Prezidentinin təklif etdiyi Həmidovun namizədliyini təsdiqlədi və ona Başqırdıstan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətləri verdilər;
2014-cü il mayın 30-da Rusiya prezidenti Vladimir Putin Həmidovun istefasını qəbul edərək, regional seçkilərdə iştirak edə bilərdi;
2014-cü il sentyabrın 14-də Başqırdıstan Respublikasının vətəndaşı tərəfindən səsvermənin əksəriyyəti (82,17 faiz) respublikanın başçılığına təyin edilib;
2014-cü il sentyabr ayının 25-də Baş Qərargahın Dövlət Şurası-Kurultayında açılış mərasimi keçirildi.
Mükafatları
Fəxri fərman (13 oktyabr 2014) — əmək, sosial fəaliyyət və uğurlu işlərin uzunmüddətli nailiyyətləri üçün.
Rusiya Federasiyasının Hökumətinin fəxri diplomu (21 avqust 2014-cü il) — ətraf mühitin mühafizəsi və uzunmüddətli hörmət işi sahəsində dövlətə layiq görülməsi üçün.
Fəxri Fərman "Rusiya Federasiyasında fiziki idman və idmanın təşviqinə, sağlam həyat tərzinin təbliğinə və şəxsi heyətin yaradılmasının 90 illik yubileyinə görə böyük fərdi qatqı üçün" Fiziki idman və idman təşviqatına görə "(30 oktyabr, 2013) bədən tərbiyəsi və idman sahəsində federal (hökumət) və regional icra orqanlarıdır.
Başqortostan Respublikasının Şərəf diploması — (24 avqust 1999) — ətraf mühitin mühafizəsi və fövqəladə vəziyyətdən əhalinin müdafiəsi sahəsində xüsusi iş üçün.
Pitirim Sorokin adına layiq görülən gümüş medal "Elmə qatqı üçün".
Şəxsi həyatı
Həmidov evli, iki uşağı, iki nəvəsi var. Onun həyat yoldaşı Gülşəd Həmidova, peşəsi ilə funksional diaqnostika üzrə həkimdir. Cənab və xanım Həmidov erkən uşaqlıqdan bəri bir-birlərini tanıyır. Oğlu Kamil, Ufa Dövlət Aviasiya Texnik Universitetinin mühəndisidir. Daha əvvəl xüsusi texniki dizayn bürosunda çalışmış, 2011-ci ilin martından RusHydro şirkəti tərəfindən işə götürülmüşdür. Onların qızı Nuri, bir səyahət şirkətində çalışır. Həmidovun hər ikisi Moskvada yaşayır və işləyirlər.
Kimyəvi sintezatorlar
Ümumi məlumat
Bu cihaz kimyəvi reaksiyaların  dəfələrlə  təkrar olunmasını həyata keçirir ki, bu reaksiyalardan da aminturşuların böyüyən polipeptid zəncirinə birləşmə prosesi yaranır. Bütün reaksiyalar proqramlaşdırılmış ardıcıllıqla bir reaksiya kamerasında aparılır. Reaktivlər kameraya avtomatik olaraq nasoslar vasitəsi ilə dozalarla verilir. Hər reaksiya dəqiq müəyyən olunmuş vaxt ərzində gedir. Reaktivlərin artığı və yanaşı məhsullar, sintezin hər mərhələsində hissəciklərin süzülməsi və müvafiq həlledicilərlə diqqətlə yuyulması yolu ilə kənar olunur. Bu əməliyyat da proqramlaşdırıcı qurğunun köməyi ilə yerinə yetirilir. Sintez tamamilə sona çatdıqdan sonra alınmış peptidi daşıyıcıdan, yeni yaranmış peptid rabitəsinə toxunmayan reaksiyadan istifadə etməklə, ayırırlar.
Kimyəvi sintezatorların yaranma tarixi
Kimyəvi sintezatorlar ilk dəfə P.Merifild və onun əməkdaşları tərəfindən 1964-cü ildə istifadə olunmuş və elmə “Merifild üsulu” kimi daxil olmuşdur. Bu üsul hər mərhələdə məhsulların olduqca yüksək çıxımını və sintezin yüksək sürətini təmin edir. Məsələn, avtomatlaşdırılmış üsulun köməyi ilə Merifildə hələ 1964-cü ildə bradikininin nonapeptidini 27 saata 85% ümumi çıxımla, insulinin hər iki zəncirinin (A-zənciri, 21 aminturşu qalığı, 8 günə, B-zənciri, 30 qalıq, 11 günə) almaq müyəssər olmuşdur. 1969 cu ildə isə onun tərəfindən bir neçə həftə ərzində, 124 α-aminturşu qalığından ibarət olan ribonukleaza fermentinin polipeptid zəncirinin sintezi başa çatdırılmışdır.
Kimyəvi sintezatorların müasir tətbiqi
Kimyəvi sintezatorlardan indi nuklein turşularının fermentlərinin sintezində istifadə olunmağa başlanılıb. Hal-hazırda peptid və nukleotidlərin sintezi üçün, xüsusi proqram üzrə işləyən avtomatlar buraxılır.
Qori zəlzələsi
Qori zəlzələsi — 1920-ci il fevralın 20-də Gürcüstanda baş vermiş zəlzələ. Bəzən bu zəlzələyə Karpat zəlzələsi də deyilir.
Bir gündə iki güclü təkan, birincisi saat 00.00-da 5-6 ball gücündə, ikincisi isə saat 11.45 dəqiqədə dağıdıcı gücdə olmuşdur. Ən güclü təkanlar hiss edilmiş, 1 000 km^2 sahədə olan tikililərin 2/3 hissəsi uçmuş yaxud zədələnmiş, 150-yə qədər adam həlak olmuş və ağır yaralanmışdır. Qori zəlzələsi nəticəsində şəhərdə güclü dağıntılar baş vermişdir. Qoridə və ətrafdakı 30-a qədər kənddə xeyli evlər, kilsələr uçmuş, əyilmiş, şaquli oxu ətrafında dönmüşdür. Çox kəndlərdə zəlzələdən qabaq müəyyən müddət gurultu səsi eşidilmiş və bu müddət adamların evlərdən qaçmasına kifayət etmişdir. Dağlarda uçqunlar olmuş, bulaqlarda suyun miqdarı dəyişmiş, su bulanmış və başqa hallar müşahidə olunmuşdur.
Əsası 1888-ci ildə qoyulmuş, Qori seminariyasının ruhani seminariyanın binası 1920-ci ildə Qoridə baş verən dəhşətli zəlzələ nəticəsində dağılıb.
Azərbaycanın köməyi
1920-ci il fevralın 20-də Gürcüstanda zəlzələ baş vermiş, Qori şəhərində və ətraf kəndlərdə ciddi dağıntılar olmuş, minlərlə adam evsiz-eşiksiz qalmışdı. Azərbaycan hökuməti dərhal Gürcüstanda zəlzələdən ziyan çəkmiş əhaliyə yardım göstərilməsinə başlamışdı. Fevralın 25-də Gürcüstan Təchizat Nazirliyinə icazə vermişdi ki, Bakıdakı un ehtiyatından 15769 pudu öz ölkəsinə aparsın və aclıq çəkən əhaliyə paylasın. Azərbaycan parlamenti isə 11 mart 1920-ci il tarixli qərarı ilə Gürcüstanda zəlzələdən zərər çəkənlərə yardım göstərilməsi üçün 3 milyon rubl vəsait ayırmışdı.
Bal pətəyi
Bal pətəyinin qəribə memarlığı tarix boyunca insanların marağına səbəb olmuşdur. Yan-yana altıbucaqlılardan təşkil olunan bu quruluş, son dərəcə dəqiq olub ortalama divar qalınlıqları 0.1 mm-dir. Bu orta rəqəmdən fərqlənmə isə, ən çox 0.002 mm-ə qədərdir. Pətəklərin inşasında həndəsə qaydalarına ideal şəkildə riayət olunur.
Ernest Telman
Həyatı
Errnst Telman 1886-cı il aprel ayının on altısında Hamburqda İohann Telmanın ailəsində anadan olmuşdur. Ernst gənc yaşlarından işləməyə başlamışdır. O əvvəlcə günəmuzd fəhlə, sonra mebel daşıyan, yük daşıyan arabaçı, liman fəhləsi, dənizçi işləmişdir. Proletar şüuru getdikcə artan Ernst 1902-ci ildə Almaniya Sosial-demokrat Partiyasının (ASDP) sıralarına, iki ildən sonra isə Hamburq nəqliyyat işçiləri həmkarlar ittifaqına daxil oldu. Hamburqun fəhlə kütlələrinin kapitalist zülmkarlara qarşı apardıqları amansız mübarizə ona daim inqilabiləşdirici təsir göstərirdi. Axı Avqust Bebelin reyxstaqda Hamburqun nümayəndəsi olması nahaq deyildi.
Telman nəqliyyatçı fəhlələri müdafiə etmək üçün tez-tez həmkarlar ittifaqlarının yığıncaqlarında çıxış edir, həmkarlar ittifaqlarındakı bürokratlara kəskin hücum edirdi. Bürokratlar hələ o zaman Telmana barışmaz üsyançı və inqilabçı kimi baxırdılar. Partiya və həmkarlar ittifaqında olan dostları fəal mübarizi layiqincə qiymətləndirdilər. Ernst dəfələrlə nəqliyyat fəhlələrinin konfrans və qurultaylarına nümayəndə seçildi. Telman partiya fəalı oldu.
22 yaşında Telman orduya çağırıldı. Orada təcrübədə burjua dövlətinin militarist siyasəti ilə tanış oldu. Telman, militarizmin və yeni müharibələrin hazırlanmasının son dərəcə təhlükəli olduğunu dərk edərək, ordudan Hamburqa qayıdandan sonra müharibəyə qarşı hərəkatda fəal iştirak etməyə başladı, Birinci dünya müharibəsi başlandıqda isə Ernst Telman Almaniya proletariatının ən yaxşı nümayəndələri ilə birlikdə parlamentdə hərbi kreditlərə səsverən və burjua "vətənini" müdafiə etməyə çağıran Almaniya sosial-demokratiyası liderlərinin şovinist siyasəti əleyhinə kəskin çıxış etdi. Telman ASDP-nin hərbi siyasəti barəsində dedi: "Proletar sinfi mübarizəsinin Qırmızı bayrağına xəyanət edilmiş və o, ayaqlar altında tapdalanmışdır". Müharibə başlanandan dərhal sonra Telman vaxtından əvvəl səfərbərliyə alındı və cəbhəyə göndərildi. Lakin o, cəbhədə də inqilabi təbliğatçılıq fəadiyyətini dayandırmadı və bunun üstündə dəfələrlə sərt inzibati cəza aldı.
1917-ci ilin yayında Telman cəbhədən evə, mə'zuniyyətə qayıtdı. Bu zaman Rusiyada inqilabi hadisələrin sədası Almaniyaya gəlib çatdı. Rusiyada Fevral inqilabının tə'siri altında alman inqilabçıları Müstəqil Sosial-demokrat Partiyası (AMSDP) yaratdılar. Telman dərhal yeni partiyaya keçdi; Telman və onun Hamburqdakı yoldaşları bu partiyanın sol cinahını təşkil etdilər.
Telman Böyük Oktyabr sosialist inqilabını ruh yüksəkliyi ilə alqışladı. Rusiyadakı proletar inqilabı Almaniyada şovinist əhvali-ruhiyyələrə sarsıdıcı zərbə vurd.u. Sağ sosial-demokrat liderlərinin müqavimətinə baxmayaraq, fəhlə kütlələri hərəkətə gəldilər. 1918-ci il noyabrın 3-də hərbi gəmilərdə qırmızı bayraq qaldırmış Kil dənizçilərinin üsyanı Almaniyada inqilabın başlanğıcını qoydu. Telman bu inqilabda çox fəal iştirak etdi. Sosial-demokrat və həmkarlar ittifaqı rəhbərliyinin qadağan etməsinə baxmayaraq, o, Hamburqun inqilabçı fəhlələrinin silahlanmasını təşkil elədi və onlara başçılıq etdi. Ernst Telman ASDP-nin sağ liderlərinə qarşı, xüsusən fəhlələrə zidd siyasət yeridən AMSDP-nin rəhbərliyinə qarşı amansız mübarizədə Hamburq proletariatının rəhbərinə çevrildi. 1919-cu ilin axırında o, AMSDP Hamburq təşkilatının sədri oldu.
1920-ci ildə Telman AMSDP-nin inqilabi cinahının 1918-ci il dekabrın 30-da Karl Libknextin və Roza Lüksemburqun təşəbbüsü ilə Spartak İttifaqı əsasında yaradılmış Almaniya Kommunist Partiyası ilə birləşməsinin təşəbbüskarlarından biri oldu. Telman və onun yoldaşları kommunist partiyasına AMSDP-nin təqribən 200 min üzvünü cəlb etdilər. Telman özü Kommunist Partiyasının Mərkəzi Şurasının hey'ətinə daxil oldu. 1921-ci ilin yayında Telman Kominternin III konqresinin işində iştirak etdi. Məhz bu zaman o ilk dəfə V.İ.Leninlə görüşdü. Almaniyada Telmanın bilavasitə iştirak etdiyi 1921-ci ilin mart hadisələri zamanı AKP fəaliyyətinin Lenin tərəfindən amansız, işgüzarcasına düzgün tənqid edilməsi ona dərin təsir biğışladı. Telman Komintern konqresinin qərarlarından, V.İ.Leninin "Hamburq nümayəndəsinin" çıxışına verdiyi yüksək qiymətdən, sovet paytaxtında gördüklərindən ruhlanaraq vətənə qayıtdı. Leninin koiqresdə irəli sürdüyü "kütlələrin daha içərilərinə" şüarı bütün inqilabi fəaliyyətində Telman üçün həlledici şüar oldu. O, Leninin dəlilləri ilə silahlanaraq, AKP rəhbərliyində özlərinə yuva salmış opportunistlərə qarşı mübarizəni daha da kəskinləşdirdi.
1921-ci ilin avqustunda İyendə Almaniya Kommunist Partiyasının növbəti qurultayı oldu. Qurultayda 1921-ci ilin mart döyüşlərinin ibrət dərsi ilə əlaqədar olaraq AKP-nin vəzifələri müzakirə olundu. Telman qurultayda kommunist partiyasının səhvləri haqqında özünə məxsus sadəlik, açıqlıq və inandırıcılıqla danışdı. Artıq bu qurultayda Telman Leninin qiymətli göstərişlərini mənimsəyərək, sosial-demokrat fəhlələrin kommunist partiyası tərəfinə cəlb edilməsi və vahid cəbhə yaradılması haqqında məsələ qoydu. Qurultay Telmanı yenidən AKP mərkəzi rəhbərliyinin üzvü secdi.
Telmanın inqilabi fəaliyyəti irticanın amansız nifrətinə səbəb oldu. 1922-ci il iyunun 17-də gizli "Konsul" təşkilatından olan Hamburq faşistləri Telmana qəsd edərək, onun mənzilində partlayış törətdilər. Xoşbəxtlikdən, partlayış baş verəndə Telman evdə deyildi. Almaniyada inqilabi vəziyyət gündən-günə kəskinləşirdi. Almaniya tərəfindən təzminat verilmədiyinə görə Fransa qoşunları Rur vilayətini işğal etdikdən sonra sinfi ziddiyyətlər xüsusilə kəskinləşdi. Ölkədə sənaye istehsalı azaldı, işsizlik artdı, marka qiymətdən düşdü, tə'til mübarizəsi qüvvətləndi.
1923-cü il yanvarın axırında–fevralın əvvəlində Leypsiqdə AKP-nin növbəti qurultayı oldu. Qurultayda AKP-nin sol cinahını təşkil edən E. Telman, V. Pik, K. Setkin, V. Ulbrixt və başqaları vahid cəbhə taktikası və fəhlə hökumətinin yaradılması məsələlərində Brandlerin və Talheymerin başçılıq etdiyi sağ opportunistləri dəf etdilər. Brandler və Talheymer aşağıdan fəhlə sinfinin vahid cəbhəsinin yaradılmasına qarşı, parlamentdə ASDP liderləri ilə prinsipsiz sazişə girmək uğrunda mübarizə aparırdılar. Telman, Brandler siyasətinin alman fəhlə hərəkatı üçün təhlükəli olduğunu başa düşərək, bildirdi ki, parlament danışıqları və sazişləri yolu burjuaziyanın məğlubiyyətinə və fəhlələrin qələbəsinə gətirib çıxarmaz. Yalnız proletariatın ardıcıl inqilabi mübarizəsi ilə qələbə qazanmaq olar.
Adil Əsədov
Adil İsgəndər oğlu Əsədov — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə İnstitutunun Estetika şöbəsinin müdiri, fəlsəfə elmləri doktoru, professor, Fəlsəfi Maarifçilik Assosiasiyasının prezidenti
Monodelphis domestica
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Adil Əsədov
Həyatı
Adil Əsədov 1 oktyabr 1958-ci ildə Quba şəhərində anadan olmuşdur.
1975-ci ildə Quba İnternat Məktəbini, 1980-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunu, (indiki Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti) bitirmişdir.
Aspiranturanı bitirdikdən sonra Akademiyada işə qəbul olunmuş və burada elmi karyeranın bütün mərhələlərindən keçmişdir: əvvəlcə kiçik elmi işçi, sonra isə elmi işçi, böyük elmi işçi, aparıcı elmi işçi, baş elmi işçi, qrup rəhbəri və şöbə müdiri vəzifələrində çalışmışdır.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında 1986-cı ildən fasiləsiz olaraq çalışmaqla yanaşı, 1991-ci ildən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində, Bakı Dövlət Universitetində dərs demişdir.
2005-ci ildə Fəlsəfi Maarifçilik Assosiasiyasını təsis etmişdir. Assosiasiyanın xətti ilə dünya fəlsəfi irsinin Azərbaycan dilinə tərcümə olunmasında və təbliğində iştirak etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının himayəsi altında həyata keçirilən "Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyası prosesində milli mədəniyyətin inkişaf perspektivləri" (2009), "Azərbaycan mədəniyyəti dünya sivilizasiyasi kontekstində" (2011), "Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafinda regional resurslarin əhəmiyyəti" (2012), "Azərbaycan mədəniyyətinin inkişaf perspektivləri modernləşmə kontekstində"(2013) layihələrnin rəhbəri olmuş, hazırda isə "Mənəvi birliyimizi yaşadaq və inkişaf etdirək" layihəsinin gerçəkləşməsinə Assosiasiyasının prezidenti olaraq umumi rəhbərliyi həyata keçirir.
Dünya Azərbaycanlılarının III Qurultayının (2011) nümayəndəsi olmuşdur.
2011-ci ilin yanvarından Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunda şöbə müdiri vəzifəsində çalışır. İnstitutun Elmi Şurası nın, Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən İnstitutun nəzdində yaradılan Dissertasiya Şurasının və Azərbaycan Respublikası Elmi Tədqiqatların Əlaqələndirilməsi Şurası nəzdində Fəlsəfə, Hüquq, Sosiologiya və Siyasi Problemlər üzrə Elmi Şura nın üzvüdür.
Elmi fəaliyyəti
right|thumb|250px|Gənclərlə görüş zamanı Azərbaycan, rus, ingilis və alman dillərində çap olunan 170-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir.
Bir çox beynəlxalq konfransların iştirakçisı və məruzəçisi olmuşdur. Bakıda, Moskvada, Minskdə, Tbilisidə, Belqorodda, Bratislavada, Afinada, Sankt-Peterburqda, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Harvard Universitetində, Çin Xalq Respublikasının paytaxtı Pekin şəhərində keçirilən beynəlxalq elmi konfranslarda çıxışlar etmişdir. Sosial elmlər üzrə İkinci Ümumavropa Konfransında (13 – 18 iyun, 1998) Azərbaycanı təmsil etmişdir. "Moslem World and Europe" adlı məruzəsi 1999-cu ildə Parisdə çap olunmuşdur.
Postsovet məkanının ən nüfuzlu fəlsəfi jurnalı olan "Вопросы философиии" jurnalında 20 illik fasilədən sonra (2011) çap olunan ilk Azərbaycan müəllifidir.
Dünya fəlsəfi irsindən iri həcmli tərcümələri vardır. Alman filosofu Artur Şopenhauerin Dünya iradə və təsəvvür kimi (əsər) adlı şah əsərini, Norveç filosofları Gunnar Skirbekkin və Nils Gilyenin "Fəlsəfə tarixi" əsərini və Amerika filosofu Uill Dürantın "Fəlsəfi hekayətlər: dünya fəlsəfəsinin ən görkəmli nümayəndələrinin həyat və baxışları" əsərini Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.
Elmi fəaliyyətinin əsas qayəsini isə Fəlsəfi Pentalogiyanın – beş hissədən ibarət fəlsəfi sistemin yaradılması təşkil edir. Forması etibarı ilə Fəlsəfi Pentalogiya formatında olan, məzmunu etibarı ilə müəllif tərəfindən spiritualist aristokratizm fəlsəfəsi adlandırılan həmin sistemin tərkib hissələri bunlardır: Gözəlliyin fəlsəfəsi, Varlığın fəlsəfəsi, Təfəkkürün fəlsəfəsi, Əxlaqın fəlsəfəsi və Siyasətin fəlsəfəsi.
Adil Əsədovun fikrincə, "Mən necə olmalıyam?" və "Dünya necə olmalıdır?" suallarına müfəssəl cavab vermək öhdəliyindən Gözəllik fəlsəfəsi çıxış etməli, "Mən nəyə güvənə bilərəm?" sualına nəticə etibarı ilə Varlıq fəlsəfəsi cavab verməli, "Mənim nə etmək imkanım var?" sualını son nəticədə Təfəkkür fəlsəfəsi cavablandırmalı, "Nəyi etmək mənə yasaqdır?" sualına Əxlaq fəlsəfəsi cavab tapmalı, "Mən nə etməliyəm?" sualına cavab isə Siyasət fəlsəfəsinin və bütövlükdə fəlsəfənin son sözü olmalıdır.
Bu suallar mənalandırıldıqca və fəlsəfi rakursda cavablandırıldıqca Fəlsəfi Pentalogiya sisteminin ayrı-ayrı bölmələri də çap olunmuşdur. Bu bölmələr içərisindən birinci çap olunan hissə, "Təfəkkürün fəlsəfəsi" akademik Firudin Köçərlinin və Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü Məqsəd Səttarovun rəyləri əsasında 1997-ci ildə nəşr olunmuşdur. Əsərin müzakirələrində akademik Azad Mirzəcanzadə iştirak etmişdir. Əsərə Ön söz əməkdar elm xadimi, professor Cəmil Əhmədli tərəfindən yazılmışdır. Monoqrafiya Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyəti tərəfindən ilin ən mühüm nailiyyəti kimi qiymətləndirilmişdir.
Erigeron ecuadoriensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Adil Əsədov
Elmi fəaliyyəti
"Təfəkkür fəlsəfəsi"nin çıxış nöqtəsini həyat fəlsəfəsinin epistemoloji qaydalarına yaxın olan prinsip təşkil edir: subyektin daxili həyat axını ilə bu axının xarici dünyadakı təsdiqi arasındakı ziddiyyət hər cür təfəkkürün real zəminini təşkil edir. Belə bir epistomoloji müqəddimə Adil Əsədovda uyğun ontolojiprinsiplərlə bağlanır: Substansial həyat ilə dünyada gerçəkləşmiş həyat arasındakı ziddiyyət subyektin dünya ilə yanaşı mövcudluq qaydasından asılı olaraq hər bir dövrdə konkret problem formasında qavranılır və bu və ya digər mütləq varlıq modelləri həmin qavranılmanın elementi kimi çıxış edir. İnsan təfəkkürü özünün hər bir inkişaf mərhələsində bu və ya digər mütləq varlıq və onu ifadə edə bilən mütləq bilik modelini yaradır. Qədim dövrdə Dünya Ruhu, Orta əsrlərdə Vahid Tanrı, Yeni dövrdə isə Materiya mütləq varlıq kimi qiymətləndirilmiş, qalan hər şeyin isə onun təzahür forması olduğu güman edilmişdir. Bu modellər uyğun dövrlərin dünyagörüşünü doğurmuşdur.
Fəlsəfi Pentalogiya sisteminin bölmələri içərisindən ikinci çap olunan hissə, "Siyasətin fəlsəfəsi" 2001-ci ildə nəşr olunmuşdur. Əsərin müzakirələrində akademik Bəxtiyar Vahabzadə, akademik Cəmil Quliyev, akademik Əfrand Daşdəmirov, akademik Firudin Köçərli, akademik Fuad Qasımzadə, akademik İqrar Əliyev, akademik Kamal Talıbzadə, akademik Rasim Əfəndiyev, akademik Tofiq Köçərli, akademik Ziyad Səmədzadə, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvləri — Ağasəlim Ələsgərov , Əziz Mirəhmədov, Teymur Vəliyev, Yaşar Qarayev, Zakir Məmmədov iştirak etmişlər. Akademik Firudin Köçərli həmin monoqrafiyaya "Fəlsəfəmizdə yeni bir səhifə" adlı Ön söz yazmış və bu əsərə "Azərbaycan" qəzeti ndə çap etdirdiyi "Daha bir uğurlu addım" adlı xüsusi məqalə həsr etmişdir.
Adil Əsədov "Siyasətin fəlsəfəsi"də belə bir müddəadan çıxış edir ki, Siyasət fəlsəfəsinin missiyası — insanda qətiyyət hissinin yaşadılmasıdır. Siyasətin fəlsəfəsini politologiyadan fərqləndirən də hər şeydən öncə elə bu amildir. Siyasət fəlsəfəsinin politologiyadan fərqi, son nəticədə, qətiyyət yaşantısının siyasi şüurdan fərqi qədərdir. Siyasi şüur qətiyyət yaşantısından fərqli olaraq insanı öz doğma, immanent iradəsinə deyil, yad, transsendent iradəyə tabe etdirir(1). Siyasətin fəlsəfəsi cəmiyyəti ideyada layihələndirdiyi halda, cəmiyyətqurmanın fəlsəfi əsası olduğu halda, politologiya artıq qurulmuş cəmiyyətin qorunub saxlanılması üçün bir rasional nəzəriyyədir(2). Siyasətin fəlsəfəsi siyasətin ümumiyyətlə dünyanın və həyatın mənası kontekstində izahına yönəldiyi halda, onun mahiyyət baxımından mənalandırılmasından, dünyanın və həyatın və eləcə də, insanın və cəmiyyətin mahiyyətinin mənalandırılmasından çıxış edilərək anlaşıqlı edilməsinə xidmət etdiyi halda, politologiya siyasətin mövcud cəmiyyətdən çıxış edilərək izahına yönəlmişdir, mövcud siyasətin anlaşıqlı edilməsinə xidmət edir(3). Siyasət fəlsəfəsi, həm də, eyni zamanda, bu və ya digər siyasi doktrinanın təşəkkül prosesi olduğu halda, politologiya onu tamamlanmış, başa çatmış bir rasional nəzəriyyə olaraq cəmiyyət və siyasi hakimiyyət qarşısında irəli sürür, siyasi doktrina hakimiyyət tərəfindən tamamlanmış, başa çatmış bir rasional nəzəriyyə kimi rəsmən qəbul edildikdən sonra isə onu cəmiyyətə bir ideologiya kimi təqdim edir. Siyasi doktrina siyasət fəlsəfəsinin bir nəticəsi olaraq qətiyyət hissinin bütün çılpaqlığı ilə yaşadılması üçün, ideologiya isə ümid hissini bir məmnunluq duyğusu kimi yaşatmaq üçündür(4). Siyasət fəlsəfəsi siyasəti ümumiyyətlə dünyanın və həyatın mənası kontekstində, ümumən semantik kontekstdə izah edirsə, politologiya siyasəti mövcud siyasi empirika, mövcud siyasi gerçəklik əsasında izah edir, siyasət fəlsəfəsi cəmiyyət quruculuğunun yeni metodologiyasını yaratdığı halda, politologiya cəmiyyət quruculuğunun mövcud metodologiyasının təqdimatı ilə öz məzmununu praktik olaraq qapayır və bu qapama fərdi iradə ilə sosial iradə arasındakı uyğunsuzluğun miqdarı ölçüsündə tamamlanmamış fəlsəfi yaşantının məzmununu müəyyənləşdirir. Məhz bu məzmun siyasi hakimiyyəti zəruri edir.
Adil Əsədov belə hesab edir ki, Gözəllik fəlsəfəsinin missiyası — estetikanın missiyasından köklü surətdə fərqlidir. Estetikanın missiyasından fərqli olaraq, Gözəllik fəlsəfəsinin missiyası —- insanda ləyaqət hissinin yaşadılmasıdır. İnsan öz qəlbinin dərinliklərində gəzdirdiyi idealı aydın bir şəkildə görürsə və ideala bütün ruhu ilə bağlıdırsa, bu, ləyaqət hissidir. İnsan, idealının reallıqdan daha önəmli olduğunu, idealın reallığa deyil, əksinə, reallığın ideala uyğunlaşdırılmalı olduğunu duyursa, bu, həqiqət hissidir. Həqiqət hissini özündə yaşadan kəs isə ideal və reallıq arasındakı ziddiyyəti həll edə bilən ideyanın öncə axtarıcısına, sonra isə tədricən yaradıcısına çevrilir və hər iki halda belə bir ideyanın son nəticədə daşıyıcısı olur. İnsan reallığı ideala yüksəltmə imkanını duyursa, bu, özündəqüdrət yaşantısıdır. Qəlbinin dərinliklərində gəzdirdiyi idealı aydın bir şəkildə deyil, yalnız tutqunluqlar içində görən insan, ləyaqət hissini də bütün parlaqlığı ilə, bütün canlılığı ilə deyil, yalnız müəyyən qədər sönük və müəyyən qədər ölgün bir duyğu kimi yaşayır. Filosof bu duyğunu mənalandıraraq rasional fəlsəfənin birinci bölməsini – estetikanı formalaşdırır. Əgər gözəllik fəlsəfəsi "Mən necə olmalıyım?" sualına cavab axtarırsa, estetika bu sualı "İdeal insan necə olmalıdır?" və "İdeal dünya necə olmalıdır?" suallarına transformasiya edərək, yəni estetik problem formasına gətirərək cavablandırır.
Adil Əsədovun irəli sürdüyü və Fəlsəfi Pentalogiya formatında təqdim etdiyi spiritualist aristokratizm fəlsəfəsinin müxtəlif aspektləri müəllifin Bakıda, Moskvada, Tbilisidə, Parisdə çap etdirdiyi əsərlərində əks olunmuşdur.
Aspar
Flavi Ardabur Aspar — Bizans generalı. Milliyyətcə Alan olmuşdur. Aspar imperator I Leonun zamanında Konstantinopolun əsl hakimi idi. Bizans İmperiyasının ən yüksək hərbi rütbəsi olan Magister militum idi. Aspar Ariçiləri dəstəkləməsi səbəbindən özü imperator ola bilmədi. Onun yerinə imperator Feodosinin bacısı Pulçeriya ilə evlənən və ondan daha aşağı rütbəli olan Marsian imperator oldu. Aspar ostroqotların kralı Böyük Teodorikin müəllimi olmuşdu. Oğlu Ardabur ilə birlikdə sui - qəsd nəticəsində öldürülmüşdür.
Xatirə Quliyeva
Xatirə Nəcəfqulu qızı Quliyeva — fəlsəfə elmləri doktoru, dosent AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun "Multikulturalizm və Tolerantlıq fəlsəfəsi" şöbəsinin müdiri, "Nəsimi-Suriya Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti İB"-nin təsisçisi və sədri, "Cahan+" qəzetinin və cahanplus.com saytının təsisçisi və baş redaktoru.
Həyatı
Quliyeva Xatirə Nəcəfqulu qızı 1962-ci ildə Bakı şəhərinin Maştağa qəsəbəsində Bakının hörmət sahibi şəxslərindən, məscid-minarələr (o cümlədən Maştağa məscidi və minarəsinin, H. Zərdabinin layihəsi əsasında Maştağa-Bilgəh qəsəbəsi arasında yerləşən Ovdanı) inşa edən, adı tarix- memarlıq kitablarında çəkilən Kəblə Həciqulunun oğlu, XX əsrin əvvəllərində siyasi hakimiyyətdə təmsil olunmuş Əmirqulu Quiyevin oğlu Nəcəfqulu və kor molla (kütləvi yayımış göz infeksiyası nəticəsində gözləri tutulsa da Quran hafizi olduğu üçün) ləqəbi ilə tanınmış Məşədi Bağırın qızı Nisəxanımın ailəsində dünyaya gəlmişdir.
Onun babası Əmirqulu Quliyev Azərbaycan Demokratik Partiyasının ilk yaradıcıları sırasında olmuş, Bakıda erməni-müsəlman davası zamanı türk Qafqaz Ordusunun onbaşılarından olmuş, sonralar Nəriman Nərimanovun sədri olduğu MİK-nin Rəyasət Heyətiin 7 üzvündən biri, dəfələrlə Bakı şəhər sovetinin deputatı seçilmişdir.
Quliyeva Xatirə Nəcəfqulu qızı 1969–1979-cu illərdə Bakının Cəfər Cabbarlı adına 187 saylı orta məktəbində təhsil alıb. 1980–1985-ci illərdə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Teatrşünaslıq fakültəsini fərqlənmə ilə bitirib.
Əmək fəaliyyəti
1985-ci ildən AMEA-da fəaliyyətə başlayıb.
1985–1987-ci illərdə AMEA-nın Elmi İnformasiya-Məlumat Mərkəzində laborant, baş laborant vəzifələrində çalışmaqla bərabər AMEA-nın Rəyasət Heyətində İctimai Elmlər Bölməsində və vitse-prezidentin köməkçisi kimi fəaliyyət göstərmişdir.
1987-ci ildə AMEA RH prezidentinin Sərəncamı ilə Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun Ədəbiyyat Nəzəriyyəsi şöbəsinə kiçik elmi işçi vəzifəsinə təyin edilmişdir.
1989–1991-ci illərdə AMEA-nın Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun Elmi Şurasının qərarı ilə Moskva M. Qorki adına Dünya Ədəbiyyatı İnstitutuna uzun müddətli elimi ezamiyyətə göndərilmişdir.
1992–2004-cü illərdə elmi fəaliyyətini AMEA-nın "Fəlsəfə və Sosiologiya" İnstitutunun Etika (keçmiş Etika və Estetika) şöbəsində davam etdirmişdir.
2005-ci ildə "Nəsimi-Suriya Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti İB" təsis etmiş indiyə kimi Cəmiyyətin sədri kimi fəaliyyət göstərir.
2011-ci ildə AMEA "Fəlsəfə və Sosiologiya" İnstitutunun Elmi Şurasının Qərarı ilə 1992–2004-cü illərdə çalışdığı "Etika" şöbəsində aparıcı elmi işçi vəzifəsində fəaliyyətə başlamışdır və 2017-ci ilə kimi həmin şöbədə çalışmışdır.
2017-ci ilin may ayından AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun "Multikulturalizm və Tolerantlıq fəlsəfəsi" şöbəsinin müdiridir.
2005-ci ildə AR Ədliyyə nazirliyində Qeydiyyatdan keçmiş "Nəsimi" – Suriya — Azərbaycan Dostluq Cəmiyyəti" İB-ni təsis etmiş və qurumun sədri olaraq 2005–2009-cu illərdə Suriya Ərəb Respublikasında uzun müddətli ezamiyyətlərdə olmuşdur.
Elmi fəaliyyəti
1985-ci ildə Ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında fəaliyyətə başlayan və 37 illik fəaliyyəti dövründə aktual mövzularda 7 elmi monoqrafiya, 5 elmi kitab, 100-dən çox elmi məqalənin müəlifidir. Fəlsəfə elmləri doktoru Xatirə Quliyeva AMEA-da Azərbaycan xalqının Ulu öndəri, tarixi şəxsiyyət Heydər Əliyevin siyasi irsinin ilk tədqiqatçısıdır və bu mövzu istiqamətində onun 2 monoqrafiyası, 1 məqalələr toplusu və ölkədə və xaricdə nəşr olunan nüfuzlu elmi jurnallarda bir sıra elmi məqalələri çap olunmuşdur.
1987-ci ildə alim Yaşar Qarayevin dissertantı qəbul edilərək AMEA-nın müxbir üzvü, tanınmış alim Cəfər Cəfərovun elmi irsi sahəsində "Cəfər Cəfərovun ədəbi-tənqidi görüşləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası üzərində tədqiqata başlamış və 1992-ci ildə elmlər namizədi elmi dərəcəsini almaq üçün "Cəfər Cəfərovun ədəbi-tənqidi görüşləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
2009–2010-cu illərdə AMEA Ədəbiyyat İnstitutunda doktarant olmuş, "Azərbaycan maarifçiliyinin ədəbi-nəzəri problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını yerinə yetirmiş, elmi iş Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasına təqdim edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında AAK-nın 2 dekabr 2014-cü il tarixli qərarı ilə Xatirə Nəcəfqulu qızına "Etika" ixtisası üzrə Dosent elmi adı verilmişdir.
2015-ci il 15 may tarixində AMEA Fəlsəfə və Sosiologiya İnstitutunun nəzdindəki Dissertasiya Şurasında Etika ixtisasında "Maarifçilik dövrü Azərbaycan ədəbi-ictimai fikrində milli-mənəvi əsasların fəlsəfi-etik dərki (XIX əsrin ikinci yarısı XX əsrin əvvəlləri)" mövzusunda dissertasiya işi müdafiə etmiş və Xatirə Nəcəfqulu qızı Quliyevaya fəlsəfə elmləri doktoru elmi dərəcəsi verilmişdir.
Fəlsəfə elmləri doktoru, dosent Xatirə Quliyevanın elmi məqalələrinə scopus elmi indeksində 1000-ə yaxın istinad mövcuddur.
X. Quliyeva ABŞ-da nəşr olunan Beynəlxalq Fəlsəfə Jurnalının ; Türkiyədə nəşr olunan "Kayğı" və "Akademik Tarix, Düşüncə" beynəlxalq indeksli jurnalların redaksiya heyətlərinin, habelə ECLSS org. beynəlxalq konfrans təşkilatının üzvüdür.
Məqalələr
Azərbaycan dilindəː İngilis dilindəː
Niamey
Niamey  — Nigerin paytaxtı, eyniadlı departamentin mərkəzi, Niger çayı üzərində liman. Əhalisi 1 milyon nəfərdən çoxdur (2011). 1926–1960-cı illərdə Fransanın Niger ərazisinin inzibatı mərkəzi, 1960-cı ildən müstəqil Niger dövlətinin paytaxtı.
Əhalisi
Niyameydə əhali artımi sürətlə artır. 1960-cı iləd əhali 30 min nəfər idisə, 2008-ci ildəəhali sayı 1 milyonu keçdi. Əhalinin 90 % müsəlmandır. Böyük etnik qruplar: sonqay və cerma, əhalinin 51,1 % təşkil edirlər; xausa xalqı 34,4 %-dir.
İqtisadiyyat və mədəniyyəti
Şəhərdə nəqliyyat qovşağı və Amani Diori adına Beynəlxalq Aeroport vardır. Toxuculuq fabriki,ət kombinatı, un dəyirmanı fəaliyyət göstəriri. Sənətkarlıq sexləri (dəri emalı,siynət əşyalraının hazırlanması) geniş yayılmışdır. Niayemedə İstikik Elektrik Stansiyası vardır.
Universitet fəaliyyət göstəriri, mili muzey vardır.
2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi — sayca 63-cü Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Salvador Sobralın ifa etdiyi "Amar Pelos Dois" mahnısı ilə 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 2018-ci ildə Portuqaliya ilk dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdır. Müsabiqə Portuqaliyanın paytaxtı Lissabon şəhərində, Altice Arenada, "All Aboard!" şüarı altında keçirilmişdir. Müsabiqənin yarımfinalları 2018-ci ilin 8 və 10 may, final isə 12 may tarixində baş tutmuşdur. Katarina Furtado, Daniela Rua, Filomena Kautela və Silviya Alberto müsabiqəyə aparıcılıq etmişdir.
17 noyabr 2017-ci il tarixində Avropa Yayım İttifaqı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də 43 ölkənin iştirak edəcəyini açıqlamışdır. 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Rusiyanı təmsil etməli olan müğənni Yuliya Samoylovaya ev sahibi Ukraynanın ölkəyə giriş qadağası qoymasının ardınca Rusiya müsabiqədə iştirakdan imtina etmişdir. Bir illik fasilədən sonra 2018-ci ildə Rusiya müsabiqəyə geri dönmüşdür. Ölkəni Lissabonda məhz Yuliya Samoylova təmsil etmişdir. Şimali Makedoniyanın ilk öncə maliyyə problemləri səbəbindən Avroviziya 2018-də iştirak etməyəcəyi bildirilsə də, daha sonra Avroviziyanın rəsmi saytı ölkənin müsabiqəyə qoşulacağını elan etmişdir. Bu müsabiqə Azərbaycan, Rusiya və Rumıniyanın Avroviziya tarixində ilk dəfə finala keçməməsi ilə yadda qalmışdır. Bu eyni zamanda 2005-ci ildən bəri ilk heç bir Qafqaz ölkəsinin iştirak etmədiyi Avroviziya finalı olmuşdur.
12 may tarixində baş tutan final şousunda İsrail təmsilçisi Netta Barzilay ifa etdiyi "Toy" mahnısı ilə 529 xal toplayaraq qalib gəlmişdir. Bu müsabiqəyə ilk dəfə 1973-cü ildə qoşulan İsrailin Avroviziyada dördüncü qalibiyyəti idi.
Keçirildiyi yer
thumb|left|Müsabiqənin keçirildiyi məkan, Altice Arena, Lissabon, Portuqaliya 2017-ci ildə Salvador Sobralın "Amar Pelos Dois" mahnısı ilə Portuqaliyaya qələbə qazandırmasının ardınca müsabiqə Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda Altice Arenada keçiriləcəkdir. Ümumilikdə Avropanın ən böyük qapalı arenalarından biri olan Altice Arena eyni anda 20,000 nəfərlik izləyicini qəbul edə biləcək şəraitə malikdir.
Tender mərhələsi
Portuqaliyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki qələbəsinin ardınca 14 may 2017-cı il tarixdə Portuqaliyanın milli televiziya kompaniyası olan RTP-nin baş direktoru Nuno Artur Silva açıqlamasında ölkənin növbəti Avroviziyanı keçirməyə hazır olduğunu və Portuqaliyanın ən böyük arenası olan Altice Arenanın müsabiqəyə ev sahibliyi etməsinin mümkünlüyünü vurğulamışdır. 15 may tarixində RTP tərəfindən Lissabonun ev sahibi şəhər olacağı açıqlanmasına baxmayaraq, növbəti gün bununla bağlı son qərarın hal-hazırda alınmadığı bildirilmişdir.
Lissabondan başqa daha altı şəhər müsabiqəyə ev sahibliyi üçün namizədliyini irəli sürmüşdür: Braqa, Eşpinyu, Faru, Qimaraynş, Qondomar və Santa Mariya da Feyra. 25 iyul tarixində RTP və AYİ Lissabonun 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinə ev sahibliyi edəcəyini rəsmi olaraq təsdiqləmişdir.
Avroviziya kəndi
Avroviziya kəndi Avroviziya 2018 ərzində Lissabonda təyin edilmiş rəsmi müsabiqə ərazisidir. Müsabiqənin keçirdiyi müddət ərzində Avroviziya kəndində ifaçıların, DJ-lərin konsert proqramlarına, xüsusi şoulara qatılmaq mümkündür. Əraziyə yerləşdirilmiş böyük LED ekranlar sayəsində Avroviziyanı canlı olaraq oradan da izləmək mümkün olmuşdur.
Açılış mərasimi və Qırmızı xalı
Qırmızı xalı mərasimi 6 may tarixində İncəsənət, arxitektura və texnologiya muzeyində keçirilmişdur. Mərasimdə bütün ölkə təmsilçiləri qırmızı xalıdan keçərək, müsabiqə fanatlarına, jurnalistlərə və qonaqlara təqdim olunurlar. Qırmızı xalıdan sonra Lissabonun Elektrik muzeyində müsabiqənin açılış mərasimi baş tutmuşdur.
Yarımfinallara bölünmə səbətləri
İştirakçı ölkələrin hansı yarımfinallarda iştirak edəcəyini müəyyən etmək məqsədi ilə 29 yanvar 2018 tarixində Silviya Alberto və Filomena Kautelanın aparıcılığında Lissabonda püşkatma keçirilmişdir.
Püşkatmanın ilk mərhələsində ev sahibi-ölkə Portuqaliya və Böyük beşlik ölkələrinin hansı yarımfinallarda səs verəcəkləri və ifa edəcəkləri müəyyən edilmişdir. İkinci mərhələdə ölkələrin hansı yarımfinallarda iştirak edəcəkləri və yarımfinalların neçənci hissəsində (birinci və ya ikinci) ifa edəcəkləri təyin olunmuşdur. Yarımfinalların birində 19 ölkə, digərində isə 18 ölkə iştirak edəcək. Hər yarı finalda ilk onluğa daxil olan ölkələr, ev sahibi ölkə və 'Böyük beşlik' daxil olmaqla cəmi 26 ölkə finalda iştirak edəcək. AYİ, 12 yanvar 2018 tarixində yarışmanın rəsmi telesəsvermə üzrə sponsoru Digame-nin apardığı hesablamalar nəticəsində 37 ölkədən müsabiqənin tarixində ənənəvi olaraq bir-birlərinə səs verənləri təyin edərək, 6 səbətə ayırmışdır.
İştirakçı ölkələr
thumb|250px|{{legend|#D40000|Birinci yarımfinalda iştirak edən ölkələr}} {{legend|#FFAAAA|Finalda birbaşa iştirak edən və birinci yarımfinalda səs verən ölkələr}} {{legend|#000080|İkinci yarımfinalda iştirak edən ölkələr}} {{legend|#99CCFF|Finalda birbaşa iştirak edən və ikinci yarımfinalda səs verən ölkələr}} 43 ölkənin iştirak etdiyi Avroviziya 2018 otuz yeddi ölkənin final uğrunda mübarizə apardığı iki yarımfinal mərhələsindən və iyirmi altı ölkənin qalibiyyət uğrunda mübarizə apardığı final mərhələsindən təşkil olunacaqdır. "Böyük Beşlik" ölkələri (Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa, İspaniya, İtaliya) və ev sahibi Portuqaliya müsabiqənin finalında birbaşa iştirak etmək hüququ qazanmışdırlar.
1-ci yarımfinal
8 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 19 ölkə iştirak etmişdir. Bu yarımfinalda iştirak edən bütün ölkələr və eyni zamanda Böyük Britaniya, İspaniya və Portuqaliya səsvermədə iştirak etmişdir. 50% telesəsvermə, 50% münsif səslərinin tətbir olunduğu yeni səsvermə metodu ilə ən çox səs toplayan 10 ölkə müsabiqənin finalına vəsiqə qazanmışdır.
Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar.
2-ci yarımfinal
10 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 18 ölkə iştirak etmişdir. Bu yarımfinalda iştirak edən bütün ölkələr və eyni zamanda Almaniya, Fransa və İtaliya səsvermədə iştirak etmişdir. 50% telesəsvermə, 50% münsif səslərinin tətbir olunduğu yeni səsvermə metodu ilə ən çox səs toplayan 10 ölkə müsabiqənin finalına vəsiqə qazanmışdır.
Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar.
Final
Finalçılar:
Münsif səsverməsi
Aşağıdakı cədvəldə 1-ci yarımfinalda iştirak edən ölkələrin münsif səsverməsindən gələn maksimum 12 xallar göstərilmişdir:
Bir millət, iki dövlət
Bir millət, iki dövlət — Azərbaycan və Türkiyə arasındakı münasibətləri xarakterizə etmək üçün istifadə edilən milli konsepsiya.
2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
Münsif səsverməsi
Aşağıdakı cədvəldə 2-ci yarımfinalda iştirak edən ölkələrin münsif səsverməsindən gələn maksimum 12 xallar göstərilmişdir: