cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Behbud xan Cavanşir
Ölümü
Behbud xanın kiçik qardaşları Cümşüd və Surxay ömürlük Türkiyədə qalsalar da, Tamara xanım ömrünün sonuna qədər Moskvada tənha yaşayır. 1948-ci ildə sürgündən qayıdan Behbud bəyin bacısı oğlu Əkbər Cavanşir yolüstü Tamara xanımın qonağı olarkən ondan nə əcəb ailə qurmadığını soruşur. Tamara xanım belə cavab verir: "Behbud xan kimi bir kişi tapmaq mümkünsüzdür". Məhkəmədə vəkil kimi çıxış edən Haydar Rıfat bəyin qızı Hamiyet xanım ilə Cümşüd Cavanşirin izdivacından dünyaya gələn Behbud Cavanşir xatirələrində atasının vətən həsrətindən söz açır. Cümşüd bəyin turist kimi Sibirə gedərək öz qohumlarını orada soraqlamasından, xüsusən qardaşı Rəşidin kiçik qızları Zəminə ilə Bəturədən nigaranlığından söz açır. "Son olaraq atam Cümşüd Xan bir ara Azərbaycanda qalan Rəşid əmimizin qızlarını SSRİ konsulluğuna baş vurub minbir əziyyətlə icazə alaraq Türkiyəyə gətirməyə nail olmuşdu…"
2019-cu il 18 Dekabrda Behbud Xan Cavanşir xatirəsinə Pera Palasda abidə qoyuldu. Azərbaycanın İstanbul başkonsolosu Məsim Hacıyev abidənin qoyulması ilə əlaqədər bu sözləri deyib: "Bu abidə Erməni terorçuların bugünə qədər Azerbaycan Türklərinə qarşı işlədikləri cinayətlərin daha bir göstəricisi olacaqdır. Eyni zamanda bunu göstərmək üçün İstanbul daxil olmaqla Türkiyənin bir çox yerində Xocalıyla bağlı tədbirlər həyata keçiririk ki, Ermənilərin törətdiyi qətliamlar daha yaxşı başa düşülsün."
Leyli və Məcnun (Həqiri)
Leyli və Məcnun - Həqiri Təbrizi tərəfindən məsnəvi janrında yazılmış poemadır. Həqiri “Leyli və Məcnun” mövzüsuna Füzulidən on il əvvəl müraciət etmişdir. Həqirinin “Leyli və Məcnun”u bu mövzuda Azərbaycan dilində yazılmış ilk əsərdir. Əsər orijinallığı və mündəricəsi, dolğun və canlı xarakterləri, obrazları, sadə və aydın dili ilə diqqəti cəlb edir.
Tədqiqi
Həqirinin əsərlərindən ibarət divanın tərtib olunması haqqında məlumat yoxdur. Lakin, bir çox təzkirə müəlliflərinin Həqiri şerini təqdir etməsi, habelə qəzəllərindən nümunələr gətirilməsi şairin divanının mövcud olması fikrini təsdiq edir. Həqiridən bəhs edən təzkirə müəllifləri onun yalnız fars dilində yazılmış qəzəllərindən nümunələr gətirsələr də, dövrümüzə qədər şairin yalnız Azərbaycan dilində yazdığı “Leyli və Məcnun” əsəri gəlib çatmışdır. Əsər elm aləminə ilk dəfə Şarl Rio tərəfindən təqdim edilmişdir. Şarl Rio əlyazması halında olan bu əsəri yaxşı oxuya bilmədiyindən onu “Azərbaycan dilində yazılmış naməlum müəllifli əsər” kimi təqdim edir.
Həqiri “Leyli və Məcnun” poemasının başlanğıcında Nizami, Dəhləvi və Hatifinin adını hörmətlə yad edir, onların əsərlərində mövzu və sənətkarlığı yüksək qiymətləndirərək göstərir ki, bu maraqlı mövzunu mən isə türk dilində qələmə aldım. İki nəzm issi bunu seyr eyləyə Həm Nizami rəhmətüllah əliyyə Xosrov ondan nəzm qıldı naməyi Verdilər pəs Hatifiyə xaməni Hatifi dəxi nəzm etdi bittəmam, Xoş mürəttəb etdi ol şirin kəlam. Akad. H. Araslı Həqiri poemasını tədqiq edərək bu əsərdə Nizami, Dəhləvi və Hatifi irsinin təsirini ayrı-ayrılıqda elmi dəlillərlə sübut etmiş və şairin həmin mövzuya gətirdiyi yeni motivlərin geniş şərhini vermişdir.
H. Araslı qeyd edir ki, əsərdə hadisələrin inkişafı onun Hatifi “Leyli və Məcnun”u təsiri altında olduğunu açıq surətdə göstərir. Əsər heca vəzninə, on birliyə çox uyğun olan bir bəhr ilə yazılmışdır. “Failatün, failatün, failat” ölçüsündə verilmiş misralar çox zaman heca ilə qarışmışdır. Həqiri qəzəllərində Nəsimi və Xətainin təsiri açıq hiss olunur.
Türkiyə alimi, prof. Agah Sirri Ləvəndi “Ərəb, fars və türk ədəbiyyatında “Leyli və Məcnun” hekayəsi” adlı əsərində Həqirinin poemasını başqa “Leyli və Məcnun”larla müqayisə etmişdir.
Yazılma tarixi
Əsərin harda və kim tərəfindən yazılması məlum olmasa da, əbsəc hesab ilə söylənilmiş tarixi vardır: Adına günü idi şəhri-rəcəb, İşbu nəzmi eylədi könlüm tələb, Tarix ol dəm zey idi lamü əlif, Saəti səd idi, əyam şərif. Bu misralar şairin əsəri rəcəb ayında, adına günü başladığını göstəməklə zey – 900, lam – 30 və əlif – 1 hərfləri ilə ifadə olunmuş tarix bu əsərin 931 hicri, 1525-ci il miladidə yazıldığını göstərir.
Beyt sayı
Şair, əsərin sonunda poemanın beyt sayını göstərərək yazır: İki min yüz əlli beyt oldu haman, İki aşiq halını etdim bəyan. Lakin dövrümüzə çatmış yeganə əlyazma nüsxəsində min səkkiz yüz əlli beyt (1850) vardır. Əlyazmasını tədqiq etmiş akademik H. Araslı ehtimal edir ki, ''“bu gün elm aləminə məlum olan bu nüsxə şairin öz əlyazması deyildir. Ola bilsin ki, əsəri kopya edən xəttat onu beş yüz misraya qədər ixtisar etmişdir.”''
Mövzular
Nizami, Dəhləvi və Hatifinin məsnəviləri kimi Həqirinin “Leyli və Məcnun”u da lirik əsərdir. Nizami ədəbi məktəbini davam etdirən digər şairlər kimi, Həqiri də dövründə cəmiyyətin inkişafına başlıca maneə olan qanun və adətlərlə barışmırdı. Feodal hakimlərinin qılıncı gücünə və ruhanilərin dini ehkamları vasitəsiylə möhkəmlənib məişətə keçən adətlərin çürüklüyünü, bu cür qanunların insan mənəviyyatını korladığını əyani şəkildə göstərmək üçün məhəbbət mövzusu Həqiriyə geniş imkanlar yaradırdı. İnsanın ən ülvi hisslərindən olan sevgi hissini tərənnüm etməklə şair, bir tərəfdən insanın varlığında, onun daxili aləmində hisslər mübarizəsini təsvir edir, digər tərəfdən insan qəlbini bayağı hiss və duyğulardan təmizlənməyə çağırır. Şairin fikrincə, mənəvi zənginliyə malik insan qeyri-humanist qanun və adətlərə boyun əyməz, əksinə bu adətləri yaşadanlara qarşı fəal mübarizə aparmış olar. Həqirinin aşiq qəhrəmanı Məcnun sevgilisinə deyir: Səndən ayrı gəzməzəm ey dilrüba, Çün xəyalın canda mehmandır mana. Surətin şu Kəbətüllahdır yəqin Asitanın ərşi-rəhmandır mana.
Burada şairin xürafata qarşı çıxması, həqiqət cəbhəsində dayanması görünür. Həqiri qəhrəmanının dili ilə insanın əzəmətini, paklığını bildirmək istəyir. Bu müraciətdə dini ehkamlara, onun müqəddəs saydığı obyektlərə qarşı insan və onun gözəlliyi durur. “Leyli və Məcnun” mövzusunda qələmə alınmış başqa əsərlərdə olduğu kimi Həqirinin poemasında da, əsas qəhrəmanlar təkamül dövrü keçirirlər. Lakin, Həqirinin qəhrəmanları, xüsusilə Məcnun həmin təkamül dövründə öz fəlsəfi və etik görüşlərini aydınlaşdırmaqdan daha çox Dəhləvi və Hatifinin Məcnununa oxşamağa çalışır. Hatifi Azərbaycan folklor motivlərindən və dastan qəhrəmanlarının səciyyəvi xüsusiyyətlərindən faydalansa da, Dəhləvi və Hatifinin təsiri onun qəhrəmanını bir növ qəlibə salmış, koloritdən məhrum etmiş, həm də obrazın görüşləri ilə mübarizəsinin vəhdətinə xələl gətirmişdir. Sənətkar azad sevgi uğrunda mübarizə aparan mütəfəkkir bir şairin surətini yaratmaq məqsədini qarşısına qoymuş, onun macəralı həyatını və fəaliyyətini təsvir etmişir.
Xanlar Vəliyev
Xanlar Rüstəm oğlu Vəliyev — Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun müavini — Azərbaycan Respublikasının Hərbi prokuroru, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Hüquqşünası.
Həyatı
Xanlar Vəliyev 1955-ci il mart ayının 15-də Yevlax şəhərində anadan olmuş, 1978-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra təyinatla respublika prokurorluğu orqanlarına işə qəbul olunmuşdur. Xanlar Vəliyev Gəncə şəhər prokurorluğunda böyük müstəntiq, prokuror köməkçisi, Qazax və Şəmkir rayon prokurorlarının müavini vəzifələrində işləmiş, 1993–2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun müavini olmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10 fevral 2005-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun müavini — Azərbaycan Respublikasının Hərbi prokuroru vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Ədliyyə general-leytenantı hərbi rütbəsindədir. Hüquq üzrə elmlər doktorudur.
Ailəsi
Ailəlidir, üç övladı var. Gəncə Şəhər İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı Elmar Vəliyevin qardaşıdır.
Təltif və mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 27 sentyabr 2008-ci il tarixli fərmanı ilə "Azərbaycan bayrağı" ordeni, 28 sentyabr 2018-ci il tarixli sərəncamı ilə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni, 23 iyun 2006-cı il tarixli fərmanı ilə "Hərbi xidmətlərə görə" medalı və digər medallarla təltif edilmiş, 18 mart 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar hüquqşünası" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Azərbaycan Respublikası Baş prokurorunun 15 mart 2005-ci il tarixli əmri ilə "Prokurorluğun fəxri işçisi" döş nişanına layiq görülmüşdür.
Rodonit
Rodonit CaMn4 [Si5O15] — triklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn.
Növ müxtəliflikləri
Faulerit (5-8 %-dək ZnO, 3-9 %-dək FeO, 6-7%-dək CaO), sixutsunit–maqneziumlu rodonit.
Xassələri
Rəng – səciyyəvi cəhrayıdan tünd- və qəhvəyimtil-qırmızıyadək; bu fonda çox vaxt törəmə Mn hidroksidlərinin qara ləkələri, damarcıq və dendritləri müşahidə edilir; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə, sədəfi, donuq; Şəffaflıq – qeyri-şəffafdan yarımşəffafadək, bəzən şəffaf; Sıxlıq – 3,67-3,76; Sərtlik – 5,5-6,5; Ayrılma – {110} üzrə 92° bucaq altında mükəmməl, {010} üzrə – orta; Sınıqlar – dənəvərlik dərəcəsindən asılı olaraq hamar, qabıqvarı, pilləri; Morfologiya – kristallar: nadir hallarda izometrik lövhə şəkilli, bəzən prizmatik; Mineral aqreqatları: bütöv sıx və dənəvər kütlələr, tək-tək hallarda–nodullar.
Mənşəyi və yayılması
Əsasən metamorfik yolla əmələ gəlir. Çökmə manqan filizlərinin regional və kontakt metamorfizmi nəticəsində meydana çıxır, gilli və kristallik şistlərdə, habelə bəzi başqa metamorfik süxurlarda rast gəlir. Kontakt-metasomatik yolla da əmələ gəlir. Manqanla zəngin ətraf süxurları assimilyasiya etmiş qranit peqmatitlərində qeyd edilir. Bəzən mineralın hidrotermal əmələgəlmələrinə də rast gəlinir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: braunit, manqanit, tefroit, franklinit, bustamit, Mn – qranat, kalsit, kvars və b. Mineralın tapıldığı yerlər : Sverdlovsk (monolitləri 47 tonadək) və Maqnitoqorsk şəhərləri yaxınlığında, Primorsk ölkəsi (Rusiya); Kapnits, Rozia Montana (Rumıniya); Devonşir, Kornuoll (Böyük Britaniya); Boriyeva, Qradişşe (Bolqarıstan); Lonqban (İsveç); Bxandra (Hindistan); Broken-Xill (Avstraliya); Xonsyu ad. (Yaponiya); Ksonotla (Meksika) və b. Azərbaycanda mineralın kiçik yığınları Dəlidağ qranitoid intruzivinin endokontakt zonasında Qaranlıq sahəsində aşkar edilmişdir.
Tətbiqi
Yaxşı məmulat daşıdır. Rodonitin oksidləşmə məhsullarının mühüm yığınlarından manqan filizi kimi qara metallurgiyada istifadə edilir.
Rusiyanın poçt markaları
İlk poçt xidmətlərinin tarixi
thumb|1958 10k SSRİ poçt markaları 16-cı əsr poçt nəqliyyatını göstərir. Rusiya 100 illik yubileyini qeyd edən poçt markaları.
Qeydlər 10-cu əsrdə kuryer sistemindən bəhs edir. İlk məktublar mum şəklində və ya qurğuşun möhürü ilə aparılırdı. Bu möhürlərin ən erkən məlum tarixi 1079-cu ildir ki, bu da Tmutarakan valisi Ratmutor'dan bəhs edir. Ən qədim zərf 1391-ci ildə La Tanadan (indiki Azov qalası) Venesiyaya göndərildi.
16-cı əsrə görə, poçt xidməti 1600 yerdən ibarət idi və 3 gün ərzində Moskvadan Novqoroda poçt aldı. 1634-cü ildə Polşa və Rusiya arasındakı müqavilə Varşavaya bir xətt qurdu. Bu, Rusiyanın ilk beynəlxalq müntəzəm xidməti oldu. I Petro poçt sistemini daha müntəzəm hala gətirən qanunlar verdi. Beləliklə, 1716-cı ildə Moskva və Sankt-Peterburqda ilk poçt şöbəsi açıldı.
Rusiyanın ən qədim poçt xidməti emblemi 1765-ci ilə təsadüf edir. Bu, bir xətt üzərində latın hərfləri ilə yazılmış "ST.PETERSBOVRG" şəklindədir. Ancaq poçt markası olaraq istifadə edilən ilk rəsmi açıqlama 1781-ci ilə qədər gəlmədi.
Antiye'nin ilk görünüşü 1845-ci ildə edildi. Zərf şəklində olan bu formalar Sankt-Peterburq və Moskvada yerli ünsiyyətdə istifadə üçün nəzərdə tutulmuşdur və qiyməti 5 rubl təşkil edir. Bu fikir yaxşı nəticə verdi və 1 dekabr 1848-ci ildə bütün Rusiyada yayıldı.
1864-cü ildə yerli poçt sistemi II Aleksandrın rəhbərliyi altında baş verən yerli hökumətlərə Zemstvoya istinad idi.
Poçt markaları
thumb|1958-ci ildə SSRİ-nin 10k orta əsr əlyazması göstərilir. Rus poçt markalarının 110 illiyinə həsr olunmuş xatirə
1856-cı ilin sentyabrına qədər poçt markası dünyanı silib-süpürürdü və Rusiya hakimiyyəti də bunun eynisini etməyə qərar verdi. İlk ştamplar 1857-ci il dekabrın 10-da satışa çıxarıldı, lakin istifadə 1858-ci il yanvarın 1-dək etibarlı deyildi. Təxminən 12,8 qramlıq məktublar üçün 10 qəpik dəyərində bir tətbiq ediləcəkdi. Bu açılmamış çuxurlar rus emblemini göstərir və mətbəə metodundan istifadə edərək qəhvəyi və mavi rəngdə çap olundu. Bunu 10 yanvarda 20 qəpik, eyni dizayndakı 30 qəpik perforasiya edilmiş markalar, lakin fərqli cüt rəngli markaları izləyirdi. Kağız orijinal nömrəsi ilə nişanlanmışdı. Bu üsul ən qısa müddətdə tərk edildi. 1858-ci ildən sonrakı izlər mütəmadi olaraq trikotaj kağızda çap olunurdu.
1863-cü ildə 5k regional möhür təqdim edildi, sonrakı illərdə isə 1k, 3k və 5k markalar yeni hazırlanmış ovalda gerblə təqdim edildi. Bu, beynəlxalq poçt haqlarına uyğun olmaq üçün edildi. Çünki poçt şöbəsində nağd ödənişlər əvvəlcədən tələb olunurdu. 1866-cı ildən sonra markalar Slavyan əlifbasında suya işarəli və dalğalı naxışlarla "qoyulmuş kağız" şəklində ifadə edildi. Kağızın toxuması ümumiyyətlə üfüqidir, lakin hər bir dəyərin azlığı üçün toxuma şaquli olur.
1874-cü ildə Rusiya 22 ölkənin yaratdığı Ümumdünya Poçt Birliyinə üzv oldu.
Arma dizaynı 1785-ci ildə dəyişdirildi və 1879-cu ildə 2k və 8k və 7k dəyərləri ilə çıxarıldı. 7k də altıbucaqlı naxışda Maliyyə möhürü şəklində çap olundu. Bunlar çox nadirdir.
left|upright|thumb| 1883, 1889-da Rəsm zamanı möhürün vəziyyəti
14 dekabr 1883-cü ildə yenilənmiş dizaynda yeni bir nəşr çıxdı. Aşağı dəyərlər bir rəngdə çap olundu. Yeni yüksək dəyərlər 14k, 35k və 70k idi. 1884-cü ilin yanvarında 3,5 rubl və 7 rubldan ibarət markalar görüldü. Fiziki olaraq, digər mövcud tərəzilərə nisbətən daha geniş idi.
1889-cu ildə dizayn yenidən dəyişdirildi. Bu dəfə bir şimşək buynuz şəklini "cüt başlı qartal" altından keçir və ümumiyyətlə 1902-ci ildən sonra kağızın ümumi tərkibi üfüqi olaraq dəyişdirildi.
1904-cü ildə Rusiya ilk əlavə möhürü nəşr etdi. Bu möhürlər Rusiya - Yaponiya müharibəsindəki itkin düşənlərin yetimlərinə dəstək olmaq üçün satıldı.
right|upright|thumb|8 kopya, 1875
1909-cu ildə yeni bir seriya çıxdı. Bu seriyada köhnə və yeni dizaynlar birlikdə istifadə olunurdu. Bütün bu möhürlər təkrar istifadə edilməməsi üçün romb şəklində toxunmuş bir kağız üzərində çap edildi.
Rusiyanın ilk xatirə markaları seriyası 1913-cü il yanvarın 2-də Romanovlar sülaləsinin 300 illik yubileyi xatirəsi olaraq görüldü. 17 markada çarların müxtəlif portretləri, habelə Kreml, Qış sarayı və Romanov qalası təsvir edilmişdir. Lakin 1915 və 1916-cı illərdə Birinci Dünya Müharibəsi dövründə hökumətin dağılması ilə bir çox dizayn qalın kağıza çap edildi və kağız pul kimi istifadə edildi. 7k və 14k yuyucuların olmaması səbəbindən 10k və 20k-də əlavə edildi.
İnqilab
1917-ci il Rus İnqilabı dövrü möhürləmə baxımından qarışıq idi; Ölkədəki poçt şöbələri özbaşına tərk edildi. Ayrı-ayrı respublikalar və qruplar yeni markalarını çap etdilər, baxmayaraq ki, bəzi hallarda onlar əsasən reklam idi.
Öz markalarının hazırkı buraxılışına aşağıdakılar daxildir:
1917-ci ildə "Rusiyanın Müvəqqəti Hökuməti" köhnə çar dizaynlarını yenidən nəşr etdi. Lakin onları perforasiya etmədən satdı. Sovet İttifaqı Federativ Sosialist Respublikasının ilk poçt markası 1918-ci ildə zənciri kəsən bir qılınc təsvir edilmiş iki dəyər ilə görüldü. Bu yuyucuların böyük bir hissəsi bazarda az istifadə edildiyini gördü və çıxarılan nüsxələr yaxşı vəziyyətdə olan lopalardan daha qiymətlidir.
Növbəti inflyasiyadan sonrakı ştamplar 1921-ci ildə görüldü. Bu dəstin dəyər aralığı 1 rubldan 1000 rubl idi. Sonrakı illərə qədər bu markalar müxtəlif yollarla 100.000 rubla qədər dolduruldu.
sağ|upright|thumb|20r, 15k möhürlənmiş əlavə yük
1922-ci ildəki pul islahatı pulun dəyərini 10,000 = 1 ilə dəyişdi. Bu ştamplar Oktyabr İnqilabının beşinci ilini xatırlayır və çar möhürləri, beş uclu künc və orak və çəkic nişanları ilə bağlanırdı. İşçilərin, kəndlilərin və əsgərlərin portretləri olan markalar bu ildə görüldü.
Finlandiyanın Aunusa işğalı
1919-1921-ci illərdə Şərqi Kareliya Respublikasını işğal edən bir Finlandiyalı könüllü qrupu Aunusa (Fin Aunus və Rus Olonets Karelia) ekspedisiya etdi. Aunus ordusu üçün yerli hakimiyyət orqanları tərəfindən çap edilmiş markalar var idi. Onlar Aunus ilə birlikdə tutulan 1917-ci il ərzində Finlandiya üçün məhdudiyyətlər idi.
Mirtəhməzli
Mirtəhməzli — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Cəlilabad rayonunun Şiləvəngə i.ə.v.-də kənd. Düzənlikdədir. Oykonim mir (titul bildirən söz) Təhməz (antrop.) və -li (aidlik, mənsub.bildirən şək.) komponentlərindən düzəlib. Yaşayış məntəqəsinin adı kəndin əsasını qoymuş Mirtəhməz Mirtəhməzlinin adı ilə bağlıdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 144 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Yeva-Mariya Aux
Yeva-Mariya Aux (21 sentyabr 1955, Lyuterştadt-Aysleben) — Almaniya və Şərqi Avropada tarix professoru, din və siyasət müəllifidir. 2010-cu ildən Berlin Humboldt Universitetinin Tarix şöbəsində Azərbaycan tarixi kafedrasının müdiridir.
Bioqrafiyası
Yeva-Mariya Aux 1955-ci ildə Lyuterştadt-Aysleben şəhərində anadan olub. Bakıda ərəb və islam dillərini öyrənmişdir və Leypsiqdə rus dili nə əlavə tərcüməçi diplomu almışdır. 1985-ci ildə Universitetdə müasir və yaxın tarixdə doktorluq dərəcəsini almışdır, Qrayfsvald universitetində. Mövzu: "Liviya inqilabının tarixi mənşəyi, gedişi və nəticələri, liderlərinin ictimai konsepsiyası və daxili siyasətində İslama xüsusi diqqət yetirilməsi" (1969-1983). "
1991-ci ildə Qrayfsvald universitetində Şərqi Avropa tarixini öyrətməyə icazə almışdır. 1999-cu ildə Bakı Qərb Universitetinin fəxri doktoru dərəcəsini almışdır. 2000-ci ildə onun Şərqi Avropa tarixində ən yüksək dərəcəsi, Venia əfsanəsinin mükafatlandırılması və Privatdozentinin təyin olunması ilə nəticələndi. Bundan sonra Münster, Düsseldorf, Tübingen, Giessen və Bonn universitetlərində çalışmışdır.
2010-cu ildə Berlində Humboldt Universitetinin Tarix kafedrasında Azərbaycan tarixi üzrə professor təyin olunmuşdur. Onun vəzifəsi Azərbaycan səfirliyi tərəfindən maliyyələşdirildiyi üçün Yeva-Mariya Auxun Azərbaycan rejiminə çox yaxın olması tənqid olunur.
Dünyanın mənşəyi
Dünyanın mənşəyi — fransız rəssamı Qüstav Kurbe tərəfindən 1866-cı ildə yağlı boya ilə kətan üzərində çəkilmiş rəsm əsəri. Əsərdə yataqda uzanaraq ayaqlarını aralamış qadının cinsiyyət üzvü və qarnı geniş planda təsvir edilmişdir. Baş, qollar və ayaqların çılpaq bədənlə birlikdə təsvir olunmaması əsərin erotisizmini daha da qabardır. Əsərə münasibət birmənalı olmadığından, mümkün təcavüzün qarşısını almaq məqsədilə o, daim gözətçi nəzarətində saxlanılır.
Modelin müəyyənləşdirilməsi
Əsər üzərində işlədiyi dövrdə Kurbenin sevimli modeli Co (Jo) ləqəbi ilə tanınan Coanna Hiffernan olmuşdur. Coannanın sevgilisi Kurbenin dostu olan amerikan rəssamı Ceyms Uistler idi.
1866-cı ildə Kurbenin işlədiyi "Gözəl irlandiyalı" (La belle Irlandaise) (Conun portreti — Portrait of Jo) əsərinin də modeli Hiffernan olmuşdur. Bütün yaradıcılığı boyu Kurbe Hiffernanın dörd portretini işləmişdir. Ehtimal ki, "Dünyanın mənşəyi" əsərinin modeli də Hiffernan olmuşdur və bu əsərin təqdim edilməsindən qısa müddət sonra Kurbe ilə Uistlerin münasibətləri kəskin şəkildə pisləşmişdir. Hadisədən sonra Uistler Londona qayıtmışdır. Hiffernanın qırmızı saçlarının əsərdə təsvir olunmuş modelin tünd rəngli bədən tükləri ilə kontrast təşkil etməsinə baxmayaraq, modelin Hiffernan olması haqqında nəzəriyyə əsas olaraq qalmaqdadır. Özünün "Qırmızı: Qırmızıbaşın təbii tarixi" (RED: A Natural History of the Redhead) adlı kitabında Ceki Kollins Harvi (Jacky Colliss Harvey) qeyd edir ki, bu əsər üçün model ehtimal ki, "Yuxu" əsərində Hiffernanla birlikdə təsvir edilmiş brünet qadındır; modelin daha çox Hiffernanla identikləşdirilməsi isə Kurbe tərəfindən çəkilmiş erotik qırmızıbaş qadın təsviri ilə əlaqədardır. thumb|300px|"[[Co, gözəl irland qadını (Kurbe)|Co, gözəl irland qadını" (Coanna Hiffernan), Qüstav Kurbe, 1866, Metropoliten muzeyi, Nyu-York]] 2013-cü ilin fevralında "Paris Match" jurnalının yaydığı məlumatda bildirilir ki, Kurbenin yaradıcılığı üzrə mütəxəssis Jan-Jak Fernye bəzi məlumatlara görə orijinal əsərdən ayrıldığı ehtimal edilən qırmızı saçlı qadın başı və çiyinləri təsvir olunan əsərin orijinallığını yoxlamışdır. Fernye qeyd edir ki, iki illik tədqiqatlardan əldə edilmiş nəticələrdən sonra baş təsviri Kurbenin kataloq-rezonesinin növbəti nəşrinə əlavə ediləcək. Orse muzeyi "Dünyanın mənşəyi" əsərinin hansısa böyük bir əsərin bir hissəsi olmadığını elan etmişdir.
"The Daily Telegraph"ın yaydığı məlumatda isə bildirilir ki, CARAA fransız incəsənət tədqiqatları mərkəzinin mütəxəssisləri hər iki əsəri, onların hazırlanmasında istifadə olunan materialları müqayisə etmişlər. CARAA-nın məlumatına görə piqment analizləri onların hər ikisinin XIX əsrin II yarısına aid olmasını göstərmişdir. CARAA bundan başqa heç bir açıqlama etməmişdir. "Paris Match" jurnalının açıqlaması "Le Monde" qəzetinin incəsənət tənqidçisi Filip Daqen tərəfindən şübhəli kimi qiymətləndirilmiş, stil fərqləri vurğulanmış və kətanın eyni olması onun eyni yerdən alınmış olma ehtimalı ilə izah edilmişdir.
Sahibləri
190px|thumbnail|left| Əsərin sifarişçisi olduğu ehtimal edilən [[Xəlil Şərif Paşa ]] Əsərin əvvəllər Osmanlı imperiyasının Afina və Sankt-Peterburqda səfiri olmuş, həmin dövrdə isə yenicə Parisə köçmüş Xəlil Şərif Paşa tərəfindən sifariş edilməsi güman edilir. Şarl Oqüsten de Sent-Byöv Xəlil Şərif Paşanı Kurbe ilə tanış etmiş, Paşa isə, özünün, o zamana kimi Enqrın "Türk hamamı" və Kurbenin Hiffernanın modellərdən biri olan "Yuxu" əsərinin də daxil olduğu erotik təsvirlər kolleksiyası üçün yeni əsər sifariş etmişdir.
1955-ci ildə "Dünyanın mənşəyi" hərracda 1.5 milyon franka satılmışdır. Əsərin yeni sahibi psixoanalitik Jak Lakan olmuşdur. Həyat yoldaşı aktrisa Silviya Batalli ilə birlikdə onlar Gitrankort ərazisində məskunlaşmışdılar. Lakan, ögey qardaşı Anre Massondan əsərin digər hissəsini çəkməyi xahiş etsə də, Masson "Dünyanın mənşəyi"nin sürrealist kinayəli versiyasını işləmişdi.
280px|thumbnail|right|2005-ci ildə əsər Orse muzeyində sərgilənərkən.
Provokativ əsər
XIX əsr incəsənətində çılpaq insan bədəninin göstərilməsi inqilabi hərəkət kimi qəbul edilir və bu hərəkətin fəalları Kurbe və Mane hesab edilirdilər. Kurbe akademik incəsənətdən, onun incə və ideallaşdırılmış nü təsvirindən uzaqlaşmışdı, lakin o, İkinci imperiya dövrünün mifoloji və ya oneiroloji mövzularda erotizm hətta pornoqrafiyanın normal qəbul edildiyi incəsənətindən də uzaq idi.
Sonradan, Kurbe qeyd edirdi ki, heç vaxt rəsmləri ilə insanları aldatmağa çalışmayıb və onun realizmi mövcud normallığın sərhədlərini aşırdı. Onun "Dünyanın mənşəyi" əsərində açıq erotisizm Manenin "Olimpiya"sından daha çox idi. Maksim Du Kamp əsərin sahibini ziyarət etməsindən danışarkən qeyd etmişdi ki, "bu əsər realizmin son sözlərini deyir".
Özünün realistik, qrafik çılpaqlığı ilə əsər indi də şok təsiri yaratmağa qadir olmaqla, senzuraya təhrik edir.
Təsirləri
230px|thumbnail|left|[[Marsel Düşanın "Şəlalə" əsərini Kurbenin əsərinin təsiri ilə işlədiyi güman edilir.]] Əsərin açıq görünüşü ola bilsin ki, Marsel Düşanın son böyük əsəri olan "Şəlalə" (1946–1966) üçün ilham mənbəyi olmuşdur. Həmin əsərdə Düşan da arxası üstə uzanmış və ayaqlarını aralamış qadın təsvir etmişdir.
1989-cu ildə fransız sənətkar Orlan "cibachrome" üsulu ilə "Müharibənin mənşəyi" adlı əsər işləmişdir. "Dünyanın mənşəyi" əsərinin kişi versiyası olan əsərdə ereksiya vəziyyətində olan penis təsvir olunmuşdur.
Jak Henrikin 1994-cü ilin fevralında nəşr edilmiş "Əbədi sitayiş" romanının üz qabığında "Dünyanın mənşəyi" əsərindən istifadə olunmuşdur. Romanın satışa çıxarılmasından sonra polis bir neçə dəfə müxtəlif kitab mağazalarına kitabın küçə vitrinindən çıxarılması üçün xəbərdarlıq etmişdir. Bəzi dükanlar kitabı dəstəkləsələr də, bəziləri könüllü şəkildə kitabı vitrindən yığışdırmışdılar.
23 fevral 2009-cu ildə oxşar hal Portuqaliyanın Braqa şəhərində baş vermişdir. Bu dəfə polis üzərində "Dünyanın mənşəyi" əsəri təsvir olunmuş Ketrin Breillatın "Pornokratiya" adlı əsərini kitab dükanlarının vitrinlərindən yığışdırmışdır. Polisin bu hərəkəti böyük qalmaqal yaratmışdır. Əsas kimi ictimai-əsayişin təmin edilməsi göstərilmişdir. Əsərin adı da səhvən onun pornoqrafik məzmunu olmasına işarə etmişdir. Portuqaliya qanunvericiliyi isə pornoqrafiyanın ictimai yayılmasını qadağan edir.
2002-ci ildə ABŞ sənətkarı Cek Devs əsərin şərəfinə xüsusi sərgi hazırlamışdır. "Dünyanın mənşəyi" adlandırılmış həmin sərgidə müxtəlif pornoqrafik jurnallardan toplanaraq montaj edilmiş qadın cinsiyyət orqanı fotoları sərgilənmişdir.
2011-ci ilin fevralında Kopenhagendən olan sənətkar Frode Steynik DR2 telekanalında yayımlanan veriliş haqqında fikrini ifadə etmək üçün əsəri şəxsi Facebook hesabında yayımladıqdan sonra, Facebook əsərin yayımlanmasını qadağan etmişdir. İnsidentin baş verməsindən sonra, Steynikə dəstək olaraq çoxlu Facebook istifadəçiləri profil şəkillərini Kurbenin əsəri ilə əvəzləmişlər. Steynikin hesabını bağlamış Facebook, nəhayət ki, onun hesabını yenidən aktivləşdirmiş, lakin "Dünyanın mənşəyi" əsərini silmişdir. Bundan sonra sosial şəbəkədə əsər haqqında olan başqa səhifələr də silinmişdir.
Baxmayaraq ki, Kurbenin əsəri işlədiyi dövrdən sonra fotoqrafiya və kinematoqrafiya sahəsində çılpaqlığa münasibət xeyli dəyişmişdir, rəssamlıq sahəsində bu əsər hələ də provokativ sənət nümunəsi hesab edilir. Əsərin Orse muzeyinə verilməsi böyük ajiotaja səbəb olmuşdu. Muzeydə satılmış postkart üzərində yayımlanan məlumata görə, Renuarın "Mulen de la Qalettdə bal" əsərindən sonra, "Dünyanın mənşəyi" Orse muzeyindəki ikinci ən məşhur əsərdir.
Serbiya performans sənətkarı Tanya Ostojiç 2005-ci ildə yayımlanmış və "EU panties" adlandırılmış posterdə əsəri parodiya etmişdir. Kurbenin əsəri kimi, Tanyanın əsəri də qalmaqallara səbəb olmuş və ilk dəfə təqdim edildiyi sərgidən yığışdırılmışdır.
Əsər Katrin Breyanın 2004-cü ildə təqdim edilmiş "Cəhənnəmin anatomiyası" (Anatomie de l'enfer) filmində qadın cinsiyyət orqanının çəkilməsində ilham mənbəyi rolunu oynamışdır.
2010-cu ildə Böyük Britaniya bəstəkarı Toni Himas "De l'origine du monde" adlı musiqi süitası bəstələmişdir. Süita, Kurbenin əsəri ilə yanaşı, rəssam və Paris kommunası arasındakı münasibətə həsr olunmuş, əsərdə Kurbenin özünün, həmçinin Şarl Bodler və Pyer Düponun mətnlərindən istifadə olunmuşdur.
Britaniya sənətkarı Aniş Kapur Kurbenin əsəri əsasında "Dünyanın mənşəyi" adlı instalyasiya yaratmışdır. İnstalyasiyanın bir hissəsi Yaponiyanın Kanazava şəhərindəki XXI əsr Müasir İncəsənət Muzeyində sərgilənir.
Senecio magellanicus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hummer
Hummer General Motors konserninin tərkibinə daxil olan ABŞ şirkətidir. O, iri tutumlu nəhəng superofrouderlərin istehsalı üzrə ixtisaslaşıb. Hummer avtomobilləri İndiana ştatındakı Mişavaka (Mishawaka) şəhərində AM General şirkətinin UAW zavodunda istehsal olunur.
Tarixi
right|thumb|200px|HUMMER H1 right|thumb|200px|HUMMER H2 right|thumb|200px|HUMMER H3
Hummerin tarixi Amerika hərbçilərinin xüsusi avtomobilə tələbat duyduqları vaxtdan başlayır. Bu tələbatın nəticəsində 1979-cu ilin yayında AM General şirkəti çətin yollarda hərəkət etmək qabiliyyətinə malik olan avtomobilin yaradılması işlərinə başlandı. Bu proqrama HMMWV M998 (High Mobility Multipurpose Wheeled Vehicle Model 998), yəni "Yüksək çevikliyə malik çoxməqsədli təkərli nəqliyyat vasitəsi, 1998-ci ilin modeli" adı verildi (amerikanlar bu abreviaturanı "Hamm-vi" kimi tələffüz edirlər). Hummer adı məhz bu qısaldılmış addan əmələ gəldi.
Konstruktorların qarşısında yüksək keçid qabiliyyətinə malik, əsgərləri və sursatları rahat yerləşdirə bilən geniş salonlu, böyük klirensli və kiçik siluetli (düşmən üçün asan hədəfə çevrilməmək üçün) ofrouder düzəltmək vəzifəsi dururdu.
İşlərin başlanmasından 11 ay sonra General Motors korporasiyası M998 markalı hərbi avtomobilin ilk nümunəsini təqdim etdi. 1981-ci ildən başlayaraq bu avtomobil seriya ilə istehsal olunmağa başladı və bu gün hamı onu H1 adı ilə tanıyır. Sınaqların nəticələri hərbçiləri heyrətə saldı.Yeni ofrouder ABŞ ordusunun bütün tələblərini və standartlarını geridə qoydu və AM General ilə yanaşı Lamborghini şirkətinin də iştirak etdiyi tenderdə qalib gəldi. Beləliklə, 1983-cü ilin martında AM General ordu üçün HMMWV M998 ofrouderlərinin ilk partiyasını hazırlamaq sifarişini aldı.
Ofrouder asan idarə olunması ilə və çətin yerlərdə qeyri-adi keçid qabiliyyəti ilə seçilir və müxtəlif növ silahların daşınmasına imkan verirdi. Bu ofrouder ABŞ ordusunun əsas avtomobilinə çevrildi. "Səhrada tufan" əməliyyatı başa çatdıqdan sonra Hummer geniş şöhrət qazandı. Fars körfəzindəki müharibədən çəkilmiş kadrlar bütün dünyanın telekanallarını dolaşdı. Həmin kadrlarda Hummer hərbi ofrouderləri ön planda idi. O, səhralıqlarda və meşəliklərdə asfaltda olduğu kimi rahatca hərəkət edir, supermüasir M1A Abrams tanklarını xeyli geridə qoyurdu.
Bu cür reklamdan sonra AM General korporasiyası fiziki şəxslərdən Hummer üçün sifarişlər almağa başladı. Sifarişlər o qədər çox idi ki, şirkət ofrouderin mülki variantını hazırlayıb satışa buraxdı. 1992-ci ildən başlayaraq arzu edənlərin hamısı üçün bu avtomobilin satışları başladı. Amma kifayət qədər yüksək qiymət Hummeri elitar avtomobilə çevirdi: komplektasiyadan asılı olaraq onun dəyəri ABŞ bazarında 70 min dollardan 85 min dollara qədərdir. Satışların illik həcmi isə 2000 ədəd təşkil edir. Qeyd edək ki, satışların bu həcmi Ferrarinin satışları ilə müqayisə oluna bilər.
Hummerin ilk sahiblərindən biri məşhur Arnold Şvartsenegger oldu, onun ardınca Silvestr Stallone, Stiven Spilberq, Corc Lukas kimi məşhur şəxslər, habelə tanınmış tennisçi Andre Aqassi Hummerin sahibləri cərgəsinə daxil oldular. Hummer Yaxın Şərq ölkələrində, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində, eləcə də Azərbaycanda böyük populyarlığa malikdir.
H2 modeli H1-ə nisbətən xeyli təmtəraqlı və komfortludur. Axı o, əvvəlcədən hərbi məqsədlər üçün deyil, mülki məqsədlər üçün nəzərdə tutulub. H2 modelinin interyerinin tərtibatı GM konserninin digər təmtəraqlı ofrouderlərinin salonunun tərtibatı ilə vəhdət təşkil edir.
Ən yeni Hummer H3 modeli isə kompakt və ən münasib qiymətli Hummer markalı avtomobildir. Hummer H3 ofrouderi Chevrolet S10 və GMC Sonoma pikapları ilə eyni platformada hazırlanıb. Amma yeni modelin kuzovu və salonunun tərtibatı onlardan fərqlənir və xüsusi olaraq bu model üçün işlənib. Qeyd etmək lazımdır ki, Hummer H3-ün dizaynı iri H2 modelinin üslubunda işlənib. O da analoji iri radiator barmaqlıqlarına və güclü bamperə, geniş təkər tağlarına və altında 8 silindrli mühərrik yerləşdirilmiş güclü kapota malikdir. Hummer H3 üçün iki mühərrik hazırlanıb. Bu, baza modeli üçün 240 at gücünə malik mühərrik, habelə Hummerin ən bahalı versiyası olan Alphaya quraşdırılan 295 at gücünə malik V8 mühərrikidir.
Veteran H1 avtomobilinə gəldikdə, bu modeli daha mülki bazar üçün istehsal etməmək qərara alınıb. Bununla belə, şirkətin modellərinin cərgəsi genişlənməkdə davam edəcək: bu, H3 bazasında hazırlanacaq yeni pikapın və yeni kompakt H4 ofrouderinin sayəsində mümkün olacaq.
Tramvay
Tramvay — relslər üzərində hərəkət edən nəqliyyat vasitəsi.
Ümumi məlumat
1924-cü ilin fevralında Bakının küçələrində özunə möhkəm yer tutan tramvayın meydana gəlməsi ilə əlaqədar konka aradan çıxmışdır. Bu tramvayın əsasında ilk dəfə olaraq elektrik dəmir yolu çəkimlişdir. 1926-cı il 6 iyulda istifadəyə verilən bu yol Bakı-Sabunçu-Suraxanı xəttini birləşdirmişdir.
Aloe excelsa
(Aloe excelsa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio spathulatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vaterloo körpüsü
Birinci körpü
thumbnail|280px|Xalq birinci Vaterloo körpüsünün açılışında iştirak edir, 18 iyun 1817 Bu yerdəki körpü Strend Bridge Company üçün Con Renni tərəfindən 1809-1810-cu illərdə layihə edilib və 1817-ci ildə keçidi rüsumla olan körpü kimi açılışı olub. Qranit körpü giriş də daxil olmaqla, 748.6 m olan və qoşa Yunan-Dorik daş sütunları ilə ayrılmış bir-birindən 36.6 metr məsafədə olan doqquz arkadan ibrət idi. Açılışından əvvəl bu körpü "Strend Bridge" kimi tanınırdı. 1840-cı illərdə körpü intihara cəhd yeri kimi məşhurluq qazanmışdı. 1841-ci ildə Amerikalı kaskadyor Samuel Gilbert Skott həmin körpüdə eşafot iplə asılma hərəkətini  yerinə yetirərkən həlak olub. 1844-cü ildə Tomas Hud körpüdən özünü atmış satqın qadın haqqında The Bridge of Sighs poemasını yazıb. Körpünü rəsm əsərlərində fransız impressionist rəssam Klod Mone və ingilis romatik rəssam Con Konstebl  əks etdiriblər. Körpü 1878-ci ildə milliləşdirildi və burada rüsumu ləğv edən Metropolitan Board of Works orqanına təhvil verildi.
Maykl Faradey 1832-ci ildə Yerin maqnit sahəsi nəticəsində axan duzlu suyun geri çəkilməsinə görə körpünün hər bir tərəfi arasında potensial fərqi ölçməyə çalışırdı. 1884-cü ildən etibarən qədim London körpüsünün zədələnib uçmasından sonra, çay axınının artması nəticəsində yuyulma və Renni körpüsünün dirəklərində ciddi problemlər tapıldı. 1920-ci illərədək problem artmaqda davam etdi. Körpüdə beş tələb olunan dirək nizama salındı, bəzi ağır üstqurumlar kənarlaşdırıldı və müvəqqəti olaraq armaturlaşma işi aparıldı.
İkinci körpü
London Qraflıq Şurası Jil Gilbert Skott tərəfindən yeni layihə olunmuş strukturla körpünün dağıdılaraq, yenisi ilə əvəz olunmasını qərara aldı. Mühəndislər Rendel Palmer & Tritton şirkətindən olan Ernest Buckton və Con Kuerel idi. Yeni keçidin açılışı natamam da olsa 11 mart 1942-ci ildə baş tutdu. Tam olaraq isə körpü 1945-ci ildə tamamlanıb. Yeni körpü ikinci dünya müharibəsi zamanı Almaniyanın bombardmanı nəticəsində Temza çayının üzərindən keçən zədələnmiş yeganə körpü idi. Tikinti üzrə podratçı Piter Lind & Company şirkəti idi. Tez-tez iddia olunur ki, işçi qüvvəsinin daha çoxunu qadınlar təşkil etmişdir. Buna görə də bəzən köpünü "qadınların körpüsü" kimi də adlandırırlar.
Bolqarıstanlı dissident Georgi Markov 1978-ci ildə KQB-nin köməyilə Bolqarıstanın gizli polis agentləri tərəfindən Vaterloo körpüsündə qətlə yetirilib.
Coğrafiyası
Saut-Bank, Royal Festival Hall, Vaterloo vağzalı, Queen Elizabeth Hall, Royal National Theatre, BFI Southbank (düz körpünün aşağısında) kimi tanınan yerlər körpünün cənub qurtaracağının ərazisindədirlər.
1950-ci illərdə National Film Theatre düz Vaterloo körpüsünün aşağısında tikildi. 1980-ci illərdə mükafat qazanan Museum of the Moving Image də birbaşa olaraq körpünün aşağısında tikilib.
Körpünün şimal qurtaracağı Somerset Haus yaxınlığında Strend və Oldviç yolu ilə birləşən Viktoria sahil küçəsi üzərindən keçir. Bu qurtaracaqda əvvəllər—1950-ci illərin sonuna qədər Kinqsuey Tramvay Metrosunun cənub əsas girişi yerləşirdi. Bütün körpü 1981-ci ildə Qrade II*tikililəri siyahıya alan strukturun himayəsinə verilib.
Populyar mədəniyyətdə
Robert Şervud 1930-cu ildə Vaterloo körpüsü tamaşasında birinci dünya müharibəsində qəfil hava hücumu zamanı körpüdə qarşılaşdığı qadına vurulan və onunla evlənnən əsgər rolunu canlandırıb. Bu tamaşa əsasında üç film buraxılıb: 1931, 1940, 1956. 1940-ci ildə çəkilmiş filmdə baş rolları Vivyen Li və Robert Teylor canlandırıb. Vendi Koup tərəfindən yazılmış After the Lunch şeri iki sevgilinin Vaterloo körpüsündə ayrılması haqqındadır. Hal-hazırda Vaterloo körpüsü mahnısının lirik forması Couls Holland və Luiza Marşall tərəfindən yazılıb.
Körpünün özəllikləri Maykl Keynin baş rolda çəkildiyi Elfi filminin sonundakı və başlanğıcındakı epizodlarda göstərilir. Filmin son epizodunda baş qəhrəmanın sahibsiz itin ardınca körpünü keçdiyi görünür.
Britaniya dedektiv filmi olan Şerlokun Böyük Oyun bölümündə hadisələr körpünün şimal tərəfinin altında baş verir.
Britaniya orkestri The Kinks tərəfindən söylənilən Vaterlooda Qürüb çağı mahnısı Londonda yaşayış və Vaterloo körpüsündən həyata baxış haqqındadır.
2013-cü ildə baş rollarda Din Lennoks Kelli və Kristofer Testerin çəkildiyi "Körpüdə" bədii filmi bir kişinin gecə Vaterloo körpüsündə əsgərlərlə qarşılaşması və Temza çayına özünün tullamaq istəməsi haqqında olmuş hadisəyə əsaslanan qısa filmdir.
Pinus rigida
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ana harayı (abidə)
Ana harayı və ya Bakıda Xocalı soyqırımı abidəsi — 1992-ci ildə fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Xocalı şəhərində mülki azərbaycanlılara qarşı erməni silahlı birləşmələri tərəfindən törədilmiş soyqırım hadisəsi qurbanlarının xatirəsinə Bakı şəhərinin Xətai rayonunda, Şah İsmayıl Xətai metrostansiyası yaxınlığında ucaldılmış abidədir. Layihənin rəhbəri memar Camal Rəşid Əlizadə, abidənin müəllifləri isə Aslan, Mahmud və Teymur Rüstəmovlardır. Hər il soyqırımın il dönümündə Azərbaycan Prezidenti və minlərlə Bakı sakini abidəni ziyarət edir.
Tarixi
2008-ci ildə Xətai Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən mövcud abidənin daha böyük abidə ilə əvəz edilməsi qərara alınır və bu məqsədlə yeni heykəlin hazırlanması üçün Aslan, Mahmud və Teymur Rüstəmovlara müraciət olunur. Beləliklə abidənin hazırlanması işinə heykəltaraşlar ailəsi cəlb edilmişdir.
Heykəlin müəlliflərindən biri olan Teymur Rüstəmov bildirir ki, "Bir kompozisiyada Xocalı gecəsində baş vermiş bütün faciələri və dəhşətləri əks etdirmək lazım idi, əlində ölmüş uşaq tutmuş qadın isə bu təsvirdə açar rolunu oynadı." Heykəlin digər müəllifi Mahmud Rüstəmov isə qeyd edir ki, Xətai Rayon İcra Hakimiyyətindən sifariş veriləndə doğrusu bunun nə qədər ağır və məsuliyyətli iş olduğunu anladıq. Atam Aslan Rüstəmov, qardaşım Teymur və mən, yəni ata və iki qardaş birlikdə bir neçə eskiz hazırladıq. Çox müzakirələrdən sonra onlardan biri qəbul edildi və bunun üzərində işə başladıq. Təbii ki, bunu işləmək asan deyildi. Faciəni əks etdirən şəkillər ürəyimizi pərən-pərən edirdi. Çoxuna baxmaq mümkün deyildi. Bu, böyük ağrıdır, çox ağır tarixdir.
Abidə kompleksin məzmununda elə ciddi dəyişiklik olmayıb. Hər iki heykəldə ana öldürülmüş körpəsini əlləri üzərində tutub. Sadəcə birinci heykəldə ana körpəni başı üzərində, ikincidə isə qolları üstündə təsvir olunub. 26 fevral 2008-ci ildə yeni abidənin açılışı olmuşdur.
Birinci heykəl
1993-cü ildə ucaldılmış abidədə ana ermənilərdən canını qurtarıb qaçan Xocalı qadınları kimi hərəkətlidir. Təsvir edilmiş ananın paltarı Xocalı qadınlarının min bir əzab-əziyyətlə qarlı-şaxtalı gecədə, meşələrdən, çaylardan keçib gəldiyini əks etdirir. Həmin abidədə qadın ayaqyalındır.
İkinci heykəl
Abidə tunc və qara qranitdən hazırlanmışdır. hazırlanmışdır. Abidənin hündürlüyü 8.6 m, heykəlin hündürlüyü isə 3,2 m-dir. Heykəldə evdən gecə köynəyində qaçmağa məcbur olmuş və əlindəki ölmüş körpəni ürəyinə sıxmış ana təsvir olunmuşdur. Heykəlin hazırlanması zamanı Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Çingiz Mustafayevin çəkdiyi fotolardan da istifadə olunmuşdur.
Abidənin postamentində yerləşdirilmiş barelyeflərdə soyqırımı zamanı öldürülmüş qadınlar, uşaqlar, qocalar, eyni zamanda ölmüş körpəni kamera ilə çəkən Çingiz Mustafayevin özü təsvir olunmuşdur. Postamentin aşağı hissəsində isə soyqırımı haqqında rəqəmli faktlar və öldürülmüş insanların siyahısı qeyd edilmişdir.
Görüntü
Görüntü (en. image ~ ru. изображение ~ tr. imge, görüntü) – 1.Qrafikada: şəklin, rəsmin və s. proqram vasitələri ilə emal olunan təsviri. Belə görüntü müxtəlif cür saxlanıla bilər: bit xəritəsi (BIT MAP) (piksellər çoxluğu, rastr) kimi və ya metafayl (görüntü almaq üçün komandalar toplusu) kimi.
Ədəbiyyat
[[Kateqoriya:İnformatika]
Salem (teleserial, 2014)
Salem — Brannon Braqa və Adam Saymon tərəfindən 17-ci əsrdə baş vermiş real Salem əcinnələri haqqında yaradılmış Amerikan fövqəltəbii qorxu teleserialıdır. Baş qəhrəman Meri Sibli (Canet Montqomeri) Salemdəki cadugarları eləcədə şəhəri idarə edən güclü cadugardır. Problemlər uzun illər əvvəl yoxa çıxmış sevgilisi Con Aldenin (Şeyn Vest) şəhərə geri qayıtması ilə başlayır. Bu qayıdış Merinin Salem ilə bağlı planlarında da çətinliklər yaradır. Serial həmçinin qotik romatizmi də nümayiş etdirir.
Serial 20 aprel 2014-cü ildə WGN America kanalında yayımlanmağa başladı. Nümayişə başladığı vaxtda reytinq toplaya bilən serial həmçinin kanalın ilk orijinal lahiyəsidir. Bu serial kanalın ilk və uğurlu işi olduğu üçün kanal serialı 15 may 2014-cü ildə ikinci mövsüm üçün yeniləndi. Üçüncü mövsümün sifarişi 11 iyul 2015-ci ildə edildi və premyerası 2 noyabr 2016-cı ildə baş tutdu. 13 dekabr 2016-cı ildə WGN-in serialı ləğv etdiyi bildirildi və final seria 25 yanvar 2017-ci ildə yayımlandı.
İnkişaf
WGN America 2012-ci il iyul ayında serialı hələ yazarkən onu Malis adlandırmışdı. 4 iyun 2013-cü ildə WGN ssenaridə dəyişiklik etdi və yeni Salem adı ilə 13 serialı olaraq sifariş verdi. Çəkilişlər 8 noyabr 2013-cü ildə Luiziananın Şreveport şəhərində başladı və mövzuda hadisələr 17-ci əsrdə MassaçVestsdə cərəyan etdi.
15 may 2014-cü ildə ildə Salem WGN America tərəfindən ikinci mövsüm üçün yeniləndi.
11 iyul 2015-ci ildə WGN üçüncü mövsümü 10 serialı olaraq sifariş verdi və çəkilişlər 21 yanvar 2016-cı ildə başladı.
Kasting
Serialın kastinqlərinin açıqlanması 2013-cü ilin oktyab ayında baş tutdu və ilk kastinqin Tituba rolunu Eşli Madekenin oynayacağı bildirildi. Növbəti açıqlamada Set Qabelin Kotton Materi roluna seçildiyi bildirildi. Canet Montoqomeri və Xander Berkeli əsas rollar olan Meri Sibli və Maqistreyt Heil rollarında təyin oldular. Daha sonra Şeyn Vest Con Olden rolu üçün seriala qatıldı. Enn Heyl roluna isə Tamzin Merçant seçildi. Eliz Ebertin Mersi Leuis rolunu oynayacağı bildirildi. 1 iyun 2014-cü ildə yayımlanan seriada Stefen Lanq kastinqə qatılaraq ardıcıl İncres Mater rolunu ifa etdi.
Birinci mövsümdən sonra Lüsi Loules və Stüard Taunsend Salemə qatılaraq Kountes Marbuq və Samuel Uaynrayt rollarını ifa etdilər. Co Dol və Oliver Belldə ikinci mövsümə qatılaraq Baron Sebastian Marbuq və Merinin itmiş oğlu rollarını oynadılar.
Ev üçün buraxılış
Birinci mövsümün DVD diski Birləşmiş Ştatlarda Fox Home Entertainment tərəfindən 28 oktyabr 2014-cü ildə satışa çıxarıldı.
İkinci mövsüm isə Amazon's CreateSpace MOD Program tərəfindən 5 aprel 2016-cı ildə prokatlara verildi.
Tənqitçilərin Mövqeyi
Seriala tənqidçilərin mövqeyi qarışıq olub. Metacritic-də 16 tənqidçinin səsverməsinə əsasən 100-dən 49 topldadı. Birinci mövsüm Rotten Tomatoes-də 26 tənqidçinin səsverməsinə əsasən 10-dan 5.5 toplayaraq 54% reytinq qazanıb. Bundan başqa tamaşaçıların 81%-i serialı bəyənib. New York Times-dan olan Neil Genzlinger birinci mövsümə verdiyi münasibətdə serialın kövrək və yaxşı edam adlandıraraq onun əyləncəli olduğunu vurğuladı. Plain Dealer-dən Mark Dawidziak birinci mövsümün ilk seriaların müsbət rəy verərək bildirib: "Salem yavaş yavaş səni o icmanın yüksəkliklərinə aparır. Salemin aktyor heyəti ilk serialarda etdikləri cadular ilə, qisas, romans, qorxu və qeyri-müəyyənlik ilə taçaşaçını cəlb edə bilib."
Reytinqlər
Serial Live+7 reytinqlərində 3.4 milyon baxış, 18-49 yaş arası tamaşaçılar arasında isə 1.5 milyon baxış sayı topladı.
İkinci mövsüm Live+7 reytinqlərində 18-49 yaş arası tamaşaçılar arasında 0.2-dən 0.5-ə 150% toplayan serial Live+3-də 1.5 milyon baxış topladı. Mövsümün ikinci seriası 0.1-dən 0.4-ə 300% topladı.
Çaykənd əməliyyatı
Çaykənd əməliyyatı və ya "Halqa" əməliyyatı — 1991-ci ilin may ayında Qarabağın Şaumyan, Şuşa, Xocavənd, Hadrut bölgələrində və Ermənistan SSR-in Noyemberyan, Gorus və Tavuş mərzlərində Sovet Daxili qoşunları və OMON-un keçirdiyi hərbi  əməliyyat. Rəsmi olaraq "pasport yoxlanılması" adlanan əməliyyat, Sovet İttifaqının daxili işlər və müdafiə nazirliklərinin əsas məqsədi erməni hərbi dəstələrinin silahsızlaşdırması idi. Əməliyyatda Sovet Quru Qoşunları hərbi nəqliyyat vasitələri, artilleriya və vertolyotlarla müşayiət olunurdu və özünü fədai adlandıran erməni silahlı dəstələrini məhv etmək nəzərdə tutulurdu.
Çaykənd əməliyyatı strateji məqsəd güdürdü. Qarabağın hüdudlarında erməni kəndlərini boşaldan Azərbaycan hökuməti fədailəri təcrid edib, onların təchizat yollarını kəsməyə çalışırdı, Qarabağ ətrafında azərbaycanlıların məskunlaşdığı yeni kəndlərdən "halqa" yaratmaq istəyirdi. Azərbaycan tərəfindən Çaykənd əməliyyatında, general Məhəmməd Əsədovun rəhbərlik etdiyi OMON-da isə yalnız azərbaycanlılar xidmət edirdilər. Əməliyyatda OMON-un komandiri Rövşən Cavadov da aktiv iştirak etmişdir.
Çaykənd əməliyyatı Qarabağ münaqişəsinin açıq, hərbi mərhələsinin başlanğıcı oldu. Britaniyalı jurnalist Tomas de Vaalın fikrincə, bu əməliyyat özü özlüyündə şübhəsiz ki, "sovet dövrünün ilk və son vətəndaş müharibəsi" idi, çünki Sovet Ordusunun hissələri elə sovet ərazisində hərbi əməliyyatlar aparırdılar.
Zəmin
1989-cu ilin sonunda Azərbaycan, Ermənistan, Gürcüstan, Estoniya, Latviya və Litva respublikalarında Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının hakimiyyəti zəifləmişdi. Dağlıq Qarabağda ermənilərlə azərbaycanlılar arasındakı qarşılıqlı əlaqələr şiddət və talanlar səbəbindən pisləşdi. 1991-ci ildə, Sovet İttifaqının sonuncu ilində, Ermənistan və Azərbaycan artıq tam fərqli siyasi istiqamətlərdə hərəkət edirdilər. Mixail Qorbaçov yeni ittifaq sazişi üzərində işləyirdi və ümid edirdi ki, bu saziş müttəfiq respublikalara daha çox səlahiyyətlər verməklə İttifaqı qoruyub saxlaya bilər. Ermənistan, Gürcüstan, Moldova və Baltikyani respublikalar müstəqilliyə doğru addımlamağa başladılar və Qorbaçovla əməkdaşhqdan imtina etdilər. Azərbaycan saziş üzərində aparılan işlərdə iştirak etməyə və İttifaqda qalmağa müəyyən şərtlərlə razılaşdı.