cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əhd-i Milli Bəyannaməsi
Tarixi
Konstitusiyanın (Midhət konstutitusiyası) bərpasından sonra Parlamentin dördüncü tərkibi 1920-ci il yanvarın 12-də ilk iclasına toplandı. Onun ən mühüm qərarları Mustafa Kamalın rəhbərliyi ilə Türkiyənin işğalçılardan azad edilməsi planı olan Amasiya Protokolunun imzalanması və ölkənin dövlət suverenliyinin bərpası kursunu elan edən Əhd-i Milli Bəyannamənin qəbul edilməsi idi.
Milli andın qəbul edilməsinə cavab olaraq Antanta Dövlətləri 1920-ci il martın 16-da İstanbulun əsas binalarını zəbt etməyə və türk millətçilərini həbs etməyə başladılar, sonra onlar Maltaya sürgün edildilər. İşğalçılar Sultanı Parlamenti ləğv etməyə məcbur etdilər. Baş Assambleyanın sonuncu iclası 1920-ci il martın 18-də keçirildi. Bundan sonra müttəfiqlər etiraz məktubu aldılar və parlamentin tribunası onun üzvlərinin fəaliyyətinə xitam verildiyini bildirən qara parça ilə örtüldü.
5 aprel 1920-ci ildə Sultan VI Mehmed müttəfiqlərin təzyiqi ilə Parlamentin fəaliyyətini rəsmən dayandırdı.
Milli andın bəndləri
Əhd-i Milli Bəyannamənin (Misak-ı Milli) əsas müddəaları Ərzurum konqresində (22 iyul - 7 avqust 1919) və Sivas konqresində (4-11 sentyabr 1919) formalaşdı.
Maddə 1. Osmanlı imperiyasının sırf əksəriyyət ərəb əhalisinin yaşadığı və 1918-ci il oktyabrın 30-da atəşkəs zamanı düşmən ordularının işğalı altında olan ərazilərinin taleyi yerli əhalinin azad iradəsinə uyğun olaraq müəyyən edilməlidir.
Frikazoid! (cizgi serialı, 1995)
Frikazoid — Warner Bros. kino şirkəti tərəfindən 1995-1997-ci illərdə istehsal olunan cizgi serialdır. Cizgi filminin baş qəhrəmanı super qəhrəman Frikazoyddur. Frikayd personajını Pol Ruqq səsləndirir.
Əhd-i Milli Bəyannaməsi
Milli andın bəndləri
Maddə 2. Üç sancağın: Qars, Ərdəhan və Batumun taleyinə gəlincə - əhalisi azad olunduqları gündən təntənəli səsvermə ilə vətənlərinin qoynuna qayıtmaq iradəsini təsdiq ediblər. Zərurət yaranarsa, ikinci, sərbəst keçirilən plebisit başlanacaq.
Maddə 3. Türk dünyasının bir hissəsi olan Qərbi Trakyanın hüquqi statutu əhalinin sərbəst şəkildə ifadə etdiyi iradəyə əsaslanmalıdır.
Frikazoid! (cizgi serialı, 1995)
Hekayə
Dekster Duqlas kompüter oyunlarıyla maraqlanan gənclərdən biridir. Günlərin birində kompüter klaviaturasının üzərinə pişik çıxaraq, gəzməyə başlayır. Bu zaman kompüterin monitorunda "@[=g3,8d]\&fbb=-q]/hk%fg" kodu yazılır. Dekster "Enter" klavişini basan zaman kompüter monitorunun içinə girərək, "Frikazoid" adında super qəhrəman olur. Cizgi seriyasındakı hekayələr Vaşinqton şəhərində baş verir.
Əhd-i Milli Bəyannaməsi
Milli andın bəndləri
Maddə 4. İmperiyanın paytaxtı və xilafətin və Osmanlı hökumətinin taxtı olan İstanbulun təhlükəsizliyi, eləcə də Mərmərə dənizinin təhlükəsizliyi təmin edilərək hər cür təcavüzdən qorunmalıdır. Bu prinsip qurulub həyata keçirildikdən sonra imzalayanlar bir tərəfdən Osmanlı hökuməti ilə digər tərəfdən maraqlı dövlətlər arasında qarşılıqlı razılaşma əsasında qəbul ediləcək istənilən qərara qoşulmağa, dünya ticarətinə və beynəlxalq rabitəyə boğazların açılmasını təmin etməyə hazırdırlar.
Maddə 5. Azlıqların hüquqları Antanta Dövlətləri, onların əleyhdarları və onlarla müttəfiq olan bəzi dövlətlər arasında bağlanmış xüsusi konvensiyalarla digər ölkələrdə azlıqların xeyrinə müəyyən edilmiş əsaslarla bizim tərəfimizdən təsdiq olunacaqdır. Digər tərəfdən, biz qəti şəkildə inanırıq ki, qonşu ölkələrdəki müsəlman azlıqlar da öz hüquqları ilə bağlı eyni təminatlardan istifadə edəcəklər.
Maddə 6. Milli və iqtisadi inkişafımızı təmin etmək və ölkəni daha müasir, düzgün fəaliyyət göstərən idarəetmə ilə təmin etmək məqsədi ilə imzalayanlar... qeyri-məhdud müstəqillik və tam fəaliyyət azadlığından istifadə imkanını milli varlığın zəruri şərti hesab edirlər.
Nəticədə, biz milli inkişafımıza mane ola biləcək hər hansı hüquqi və ya maliyyə məhdudiyyətinə qarşıyıq.
Üzərimizə qoyulacaq öhdəliklərin həlli şərtləri bu prinsiplərə zidd olmamalıdır.
Habil Məmmədov
Habil Məmmədov (tam adı: Habil Nurkişi oğlu Məmmədov) — Azərbaycan tarixçisi, Bakı Slavyan Universitetinin "Beynəlxalq münasibətlər kafedrası"nın professoru, tarix elmləri doktoru.
Həyatı və elmi fəaliyyəti
Məmmədov Habil Nurkişi oğlu 27 iyun 1966-cı ildə Azərbaycan Respublikası Kürdəmir rayonu Qaraqocalı kəndində anadan olmuşdur.
1996-cı ildə “Muğanın maddi mədəniyyəti (tarixi-etnoqrafik tədqiqat)” adlı namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Dissertasiya Muğan bölgəsinin tədqiqinə dair ilk tədqiqat işi hesab edilir.
1995-2003-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Azərbaycanşünaslıq ETL-də böyük elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.
2003-cü ildən Bakı Slavyan Universitetinin Beynəlxalq münasibətlər, Avropaşünaslıq,hal-hazırda Beynəlxalq münasibətlər kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışır.Universitetin ictimai, elmi və mədəni həyatında fəal iştirak edir.
2013-cü ildə “Azərbaycan Respublikası ilə Şərqi Avropa ölkələri arasında mədəni əlaqələr (1991-2008-ci illər) ” adlı (5502.01– “Ümumi tarix” ixtisası üzrə) elmlər doktorluğu dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir. Beynəlxalq konfranslarda, o cümlədən I və II Bakı Beynəlxalq Humanitar Forumlarının iştirakçısı olmuşdur. 2014-2018-ci illərdə Ali Attestasiya Komissiyasının Ekspert Şurasının üzvü olmuşdur.
2 monoqrafiya, 50-dən çox elmi məqalə, 10-dək proqram, 2 metodik vəsait, 1 dərslik, 1 dərs vəsaiti və 1 kitabın (tərcümə) müəllifidir.
Proqram və metodik vəsaitlər
1.Beynəlxalq münasibətlər tarixi. Tədris proqramı. Bakı, BSU, 2004, 1-64 s.,4 ç.v.
2. Политическая система и Конституция стран специализации (Украина и Российская Федерация). (Həmmüəllif) Баку, БСУ, 2004, 1-22 s.,1,4 ç.v.
3. Beynəlxalq münasibətlər tarixi (XVII əsr-1918-ci illər). Metodik vəsait. Bakı:BSU, «Kitab Aləmi»nəşriyyat-poliqrafiya mərkəzi, 2005,1-39 s., 2,3 ç.v.
4.İxtisas ölkəsinin tarixi və etnoqrafiyası (Ukrayna Respublikası).Metodik vəsait. BSU, 2005, 1-34 s., 2 ç.v. 2
5.İxtisas ölkəsinin tarixi və etnoqrafiyası (Rusiya,Ukrayna və Polşa).Fənn proqramı. Bakı:BSU, «Kitab Aləmi» nəşriyyat-poliqrafiya mərkəzi,2006,1-36 s., 2,2 ç.v.
7.Azərbaycan müasir beynəlxalq münasibətlər sistemində. Magistr hazırlığı üçün Seçmə fənn proqramı. Bakı:BSU, «Kitab Aləmi» nəşriyyat-poliqrafiya mərkəzi,2008,1-16 s., 1,0 ç.v.
8.Müasir mərhələdə Azərbaycanın Şərqi Avropa ölkələri ilə beynəlxalq mədəni əlaqələri. Magistr hazırlığı üçün Seçmə fənn proqramı. Bakı:BSU, «Kitab Aləmi» nəşriyyat-poliqrafiya mərkəzi,2009,1-16 s., 1,0 ç.v.
9. Beynəlxalq münasibətlər tarixi (qədim dövrlərdən XXI əsrin əvvəllərinə qədər).Fənn proqramı.Bakı:BSU, «Kitab Aləmi»nəşriyyat-poliqrafiya mərkəzi,2009,1-76 s., 4,75 ç.v.
10. “İxtisas ölkəsinin tarixi (Rusiya)” fənni üzrə proqram. Bakı: Mütərcim, 2015, 32 s.
11.“İxtisas ölkəsinin tarixi (Polşa)” fənni üzrə proqram. Bakı: Mütərcim, 2015, 24 s.
12. “İxtisas ölkəsinin sosial-siyasi vəziyyəti (Çexiya)” fənni üzrə proqram. Bakı: Mütərcim, 2015, 14 s.
13. “İxtisas ölkəsinin sosial-siyasi vəziyyəti (Azərbaycan)” fənni üzrə proqram. Bakı: Mütərcim, 2015, 18 s.
Dərslikləri
10.Məmmədov H.N.Bolqarıstan tarixi //Dərslik. Bakı: «Elm və təhsil», 2009, 272 səh.,17 ç.v.
11.Məmmədov H.N.Ukraynanın müasir tarixi (XX əsrin sonları - XXI əsrin əvvəlləri)//Dərs vəsaiti. Bakı: «Elm və təhsil», 2009,180 səh.,11,2 ç.v.
12.A.Dıbkovskaya, M.Jarın və Y.Jarın.Polşa tarixi.Ən qədim zamanlardan bu günlərimizədək (tərcümə).Bakı: «Mütərcim» nəşriyyatı, 2010, 378 s. Monoqrafiya:
13.Muğanın maddi mədəniyyəti (tarixi-etnoqrafik tədqiqat).Bakı: “Bakı Universiteti” nəşriyyatı, 2001, 220 s.
14. Azərbaycan - Şərqi Avropa: mədəniyyətlərarası əməkdaşlığın tarixi.Monoqrafiya. Bakı: Mütərcim, 2008, 312 s.
Elmi məqalələr
15.Azərbaycan –NATO münasibətlərində əməkdaşlıq məsələsinə dair// Beynəlxalq münasibətlərin aktual problemləri.II Elmi-Analitik buraxılış.Bakı:BSU, «Kitab Aləmi»nəşriyyat-poliqrafiya mərkəzi,2003, s.50-57
16.İslam Konfransı Təşkilatı və regional əməkdaşlıq // BSU-nun Elmi əsərləri (ictimai-siyasi elmlər seriyası).№1-2,Bakı: BSU, «Kitab Aləmi» nəşriyyatpoliqrafiya mərkəzi,2004, s.108-113.
17.Demokratik cəmiyyət quruculuğu və tarixin tədrisinin aktual məsələləri // Pedaqoji Universitetin Xəbərləri (Humanitar elmlər seriyası). №1, Bakı: ADPU, 2005, s.352- 355;
18.Azərbaycan və Avropa İttifaqı arasında əməkdaşlığın əsas istiqamətləri // Tarix və onun problemləri. Nəzəri, elmi, metodik jurnal, I buraxılış. Bakı: «Adiloğlu» MMC mətbəəsi, 2005, s.123-130;
19.Azərbaycan Respublikası və Rusiya Federasiyası arasında qarşılıqlı münasibətlər: qarşıdurmadan strateji tərəfdaşlığa doğru // Odlar Yurdu Universitetinin Elmi və Pedaqoji Xəbərləri (hüquq, sosial-ictimai, iqtisadi, filologiya və pedaqoji elmlər seriyası). №13, Bakı, «Odlar Yurdu» nəşriyyatı, 2005, s.208-217;
20. Azərbaycan-Ukrayna strateji əməkdaşlığının inkişaf perspektivləri // Azərbaycan Dillər Universiteti Elmi Xəbərləri.II buraxılış. Bakı: «Kamran-V» mətbəəsi, 2005/2, s.205-208;
21. «Regionşünaslıq» ixtisası üzrə kadr hazırlığında «İxtisas ölkəsinin tarixi və etnoqrafiyası» fənninin tədrisinin aktual məsələləri // Humanitar elmlərin aktual problemləri. Ali məktəblərarası elmi məqalələr məcmuəsi. Buraxılış 2. Bakı: «Mütərcim», 2005, s.207-209;
22.Azərbaycan-Şərqi Avropa: mədəniyyət, elm və təhsil sahəsində əməkdaşlığı şərtləndirən amillər // Tarix və onun problemləri, 2009, № 3, s.328 – 332;
23. Azərbaycan-Şərqi Avropa mədəni əməkdaşlığı: kitab sərgiləri və yarmarkaları // Tarix və onun problemləri, 2009, № 4, s.267-272;
24.Azərbaycanın Estoniya ilə mədəni əlaqələrinin inkişafında milli diasporumuzun rolu // Qafqaz Universiteti Jurnalı (Sosial və humanitar elmlər), 2009, №28, s.38-45;
25.Azərbaycan-Şərqi Avropa mədəni əlaqələrinin inkişafında ali məktəblərarası əməkdaşlığın rolu (BDU-nun timsalında). I məqalə // Bakı Universitetinin Xəbərləri (Humanitar elmlər seriyası). 2009, №4, s.90-96;
26.Литературно-художественная сторона международных культурных связях Азербайджана с Польшей // Pedaqoji Universitet Xəbərləri. Təbiət, humanitar və pedaqoji-psixoloji elmlər seriyası. 2009, № 6, s.67-72;
28.Kitab, jurnal və qəzet nəşrinin Azərbaycan-Şərqi Avropa mədəni əməkdaşlığında yeri və rolu // Pedaqoji Universitet Xəbərləri. Təbiət, humanitar və pedaqoji-psixoloji elmlər seriyası, 2010, № 1, s.141- 147;
30.Azərbaycanın Şərqi Avropa ölkələri ilə mədəni əlaqələrinin genişlənməsində Heydər Əliyevin rolu. // «Dirçəliş-XXI əsr» jurn., 2010, №145-146, s.153-158; 31.Azərbaycan-Şərqi Avropa mədəni əlaqələrinin inkişafında kitab mübadiləsinin rolu // Tarix və onun problemləri, 2010, № 1, s.173-177;
32.Azərbaycan-Şərqi Avropa mədəni əlaqələrinin inkişafında ali məktəblərarası əməkdaşlığın rolu (BSU, Milli Aviasiya Akademiyası və s. timsalında). II məqalə // Bakı Universitetinin Xəbərləri (Humanitar elmlər seriyası). 2010, №1, s.148- 153;
33. Azərbaycan-Latviya mədəni əlaqələri və milli diaspora // Pedaqoji Universitet Xəbərləri. Təbiət, humanitar və pedaqoji-psixoloji elmlər seriyası. Bakı, ADPU, 2010, № 4, s.117- 124;
34.Azərbaycan və Şərqi Avropa ölkələrinin musiqi sahəsində qarşılıqlı əlaqələri – beynəlxalq mədəni əməkdaşlığın bir sahəsi kimi // AMEA Naxçıvan Bölməsinin Xəbərləri (İctimai və Humanitar Elmlər Seriyası). 2010, cild 6, № 3, s.266-272;
35. Azərbaycan-Şərqi Avropa mədəni əlaqələrində qardaşlaşmış şəhərlər hərəkatının rolu // Odlar Yurdu Universitetinin Elmi və Pedaqoji Xəbərləri, №30, Bakı, «Odlar Yurdu» nəşriyyatı, 2010, s.182-185;
36. Azərbaycan – Şərqi Avropa mədəni əlaqələrinin inkişafında elmi əməkdaşlığın tarixindən // Lənkəran Dövlət Universitetinin Elmi Xəbərləri.Humanitar Elmlər Seriyası, 2010, s. 91-99;
37. Azərbaycanın Şərqi Avropa ölkələri ilə idman sahəsində mədəni əlaqələri // Gəncə Dövlət Universitetinin Elmi Xəbərləri. Fundamental, humanitar və təbiət elmləri seriyası, Gəncə, 2010, № 3, s. 113-117;
38. Azərbaycan və Şərqi Avropa ölkələri arasında beynəlxalq mədəni turizm sahəsində əməkdaşlıq // Bakı Universitetinin Xəbərləri (Humanitar elmlər seriyası). 2010, №4, s.91-95;
40.Azərbaycan – Şərqi Avropa incəsənət əlaqələri tarixindən // Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Xəbərləri.Tarix, fəlsəfə və hüquq seriyası, 2012,№1, s.74- 82
41. Azərbaycan-Macarıstan münasibətlərinin inkişafı tarixindən // Pedaqoji Universitet Xəbərləri. Təbiət, humanitar və pedaqoji-psixoloji elmlər seriyası. Bakı, ADPU, 2015, № 2, s.120-124
42.Bakı Slavyan Universitetinin Azərbaycan-Bolqarıstan təhsil, elm və mədəni əlaqələrinin inkişafında rolu //Bakı Slavyan Universitetinin Elmi Əsərləri. İctimaisiyasi elmlər seriyası, 2016, №1, s.41-46 Xaricdə nəşr olunan:
41.Литературные связи (книгоиздание) между Азербайджаном и странами Восточной Европы на современном этапе // Исторические науки, Российская Федерация, Москва, 2009, № 4, с.61-67 (rus dilində);
42.Историография культурных связей Азербайджанской Республики с Восточной Европы на современном этапе // Каспийский регион: политика, экономика, культура / Научный журнал. Российская Федерация, Астраханский государственный университет. Астрахань, 2012, №1(30), с.345- 350 (rus dilində);
43.Роль Бакинского Славянского Университета в развитии культурных отношений между Азербайджаном и Украиной. // Культура народов Причерноморья. Научный журнал. Симфераполь, 2009, № 163, с. 137-141 (rus dilində);
44.Украинские национально-культурные объединения в развитии культурных взаимоотношений Украины с Азербайджаном на современном этапе.// Культура народов Причерноморья. Научный журнал. Симфераполь, 2009, № 173, с. 189-191 (rus dilində);
45. Розвиток спıвробıтництва мıж Азербайджаном ı Україною в галузı освıти та науки // Збірник наукових праць.Серія «Історія та географія»/ Харківский національний педагогічний університет ім. Г.С.Сковороди. Харків:Майдан, 2010, Вип. 39, с.128-135 (ukrayna dilində);
46.Stosunki naukowo-kulturowe między Azerbejdżanem a Polską na etapie współczesnym // Nauka i studia, Rzeczpospolita Polska, Przemyśl, 2009, № 8(20), str.68-75 (polyak dilində);
47.Межкультурный диалог во внешней политике Азербайджанской Республики // Nowa polityka wschodnia,, Rzeczpospolita Polska, Toruń, 2012, nr 1(2), str.217-224 (rus dilində);
48.Основные факторы, влияющие на культурные связи Азербайджана со странами восточной Европы // Поиск - Ізденiс. Серия гуманитарных наук. Алматы, 2011, № 4(1), с.93-97 (rus dilində);
49.Научно-културните връзки между Азербайджан и България. Сътрудничество в областта на образованието (1991-2008) // История: Научнометодическо списание / Издание на Министерство на образованието, младежата и науката. София-Sofia, 2012, година ХХ, книжка 3, с.262- 271(bolqar dilində);
Respublika və beynəlxalq konfranslarda iştirak
50. “Beynəlxlaq münasibətlər tarixi” kursunun tədrisi metodikasının xüsusiyyətləri //«Heydər Əliyev və Azərbaycan Diplomatik Kadrların hazırlanmasının Aktual Problemləri» Elmi-Praktik Konfransının materialları. Bakı: «ADU nəşriyyatı», 2004, s.162-163/;
51.Azərbaycan Respublikası və Slavyan ölkələri arasında qarşılıqlı münasibətlər (1992-2004-cü illər) (Rusiya Federasiyası) // Bakı Slavyan Universitetinin əməkdaşlarının illik elmi işlərinin yekununa həsr olunmuş konfrans məruzələrinin tezisləri. Bakı, «Kitab Aləmi», 2006, s.220-221;
52. Müasir mərhələdə Azərbaycan və Rusiya arasında mədəni-elmi əlaqələr haqqında // Bakı Dövlət Universitetinin 90 illik yubileyinə həsr olunmuş Beynəlxalq Elmi Konfransın materialları (Humanitar elmlər). 30-31 oktyabr 2009. Bakı: «Bakı Universiteti», 2009, s.77-79;
53.Kino, televiziya və radio sahəsində Azərbaycan və Şərqi Avropa ölkələri arasında mədəni əlaqələr // Azərbaycanşünaslığın aktual problemləri. Ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 87-ci ildönümünə həsr olunmuş I Beynəlxalq elmi konfransın materialları. 3-8 may, 2010-cu il. Bakı-NaxçıvanGəncə, s.422-428;
54.Культурное сотрудничество Азербайджана с Восточной Европой в условиях глобализации // «Отан тарихынын əдiснамасы мен тұжырымдамасынын өзектi меселелерi» атты «Қасымбаев оқулары» Халықаралық ғылыми – тəжiрибелiк конференциясынын материалдары. 21- 22 желтоқсан 2010 жыл. Алматы: Абай атындағы Қаз ҰПУ, 2010, с. 28-31;
55.Роль диаспоры в расширении культурных связей Азербайджана с Россией на современном этапе // «Диалог языков и культур СНГ и ШОС в XXI веке». Сборник материалов VI Международного Форума, г. Баку, 8-11 ноября 2010 года.Ч.I, Москва:ИПК МГЛУ «Рема», 2011, с.135 -142;
56.Azərbaycan – Polşa müasir mədəni əlaqələrində milli diasporun iştirakı: reallıqlar, problemlər və perspektivlər // Azərbaycanşünaslığın aktual problemləri. Ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 88-ci ildönümünə həsr olunmuş II Beynəlxalq elmi konfransın materialları.II hissə. 4-7 may, 2011-ci il. Bakı -Gəncə, s.121-127.
58. Qloballaşma şəraitində Azərbaycanın beynəlxalq təhsil əlaqələrinin uğurları və problemləri // Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi, Bakı Slavyan Universiteti, Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondu Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 92-ci ildönümünə həsr olunmuş “Azərbaycanşünaslığın aktual problemləri” VI Beynəlxalq elmi konfransın materialları. II hissə. 05-07 may, 2015-ci il. Bakı, s.237-239
NGC 5365B
NGC 5365B, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ted Bandi
Həyatı
Ted Bandi 24 noyabr 1946-cı ildə ABŞ-nin Vermont ştatının Burlinqton şəhərində anadan olmuşdur. Anası Eleanor Luis Kouel satıçı işləyirdi. Atasının kim olması barədə dəqiq məlumat yoxdur. Bandi doqquz yaşına qədər anası və babasının yanında, ailə mülklərinin yerləşdiyi Filadelfiyada yaşadı. Qohumları Bandinin ruhi xəstə olduğunu hesab edirdilər. Elenor Luis Kouel, atası olmayan uşağın cəmiyyətdə mənfi qarşılanmasında qorxduğu üçün Bandini öz oğlu kimi yox qardaşı kimi təqdim edirdi. Bəzi mənbələrə görə Bandi uşaqlıq və gənclik illərinə qədər özüdə bu iddiaya inanmışdır. Bandi və anası Vaşinqton ştatında yaşayan xalasının yanına köçürlər. Elenor Luis qısa müddət ərzində xəstəxanada aşpaz olan Con Kulper Bandi ilə tanış olur və onunla evlənir.
Ted Bandi orta təhsilini Vilson orta məktəbində almışdır. Dərslərini yaxşı oxuyan Bandi, hər zaman müəllimlərinin sevimli şagirdi olmuşdu. O, hətta məktəbin yaxınlığında yerləşən medodist kilsəsi üçün bir müddət könüllü fəaliyyət göstərmişdir. Bandinin orta məktəbdə olan şənliklərə getmədiyi və məktəbdən heç kimlə dostluq etmədiyi məlumdur. Bandi məktəbi bitirdikdən sonra oğurluq və dələduzluq kimi xırda cinayətlər törətməyə başlayır. Gənc yaşlarında seks və şiddət görüntülərinə qarşı böyük marağı olan Bandi, daxilində olan mənin bu dövrdən etibarən dəyişdiyini söyləmişdir. Bandi xarici görünüş baxımdan bir çoxlarının diqqətini cəlb edirdi. Xarici görünüşünün baxımlı olması ona yeni sevgililər tapmasını daha da asanlaşdırırdı.
Ted Bandi Vaşinqton ştatında ABŞ Respublikaçılar Partiyasına qoşulur. Sietl şəhərində kriz mərkəzində depressiv vəziyyətdə olan şəxslərə telefonla məsləhətlər verməyə başlayır. Həmin mərkəzdə birlikdə işlədikləri iş yoldaşı An Rul şəhərdə baş verən cinayətlər barədə müntəzəm şəkildə məqalələr yazırdı. An Rul hətta bəzi məqalələrin hazırlanmasında Bandinin fikirlərinidə öyrənmişdir. An Rul yalnız bir neçə ildən sonra həmin qatilin Bandi olduğunu öyrənmişdir. An Rul sonralar Ted Bandi haqqında yazdığı kitabında Bandinin Stefan Broks adlı bir qadınla birlikdə olduğunu Bandidə cinsi zəiflik olması səbəbindən çütlük arasında ki, münasibətin iki ildən sonra bitdiyini yazmışdır.
Bir neçə ildən sonra Bandi yenidən Stefan ilə münasibətlərini bərpa etmiş və ona evlənmək təklifi etmişdir. Stefan Broks təklifi qəbul etmiş, ancaq evlənmə təklifindən iki gün sonra Bandi qadını tərk etmişdir. Bu son ayrılıqdan qısa müddət sonra Bandi üç il davam edəcək cinayətlər seriyasına başlamışdır. An Rulun iddasına görə Ted Bandi Stefan Broksa bənzəyən qadınları seçmiş və onları öldürmüşdür.
Cinayətləri
right|thumb|200px|Ted Bandinin törədiyi cinayətlərdə istifadə etdiyi 1968-ci istehsalı [[Volkswagen Betl.]] An Rul və istefada olan polis məmuru Robert Kepelin ümumi fikirlərinə əsasən Bandi ilk cinayətini yeniyetməlik dövründə törətmişdir. Taxoma şəhərində 8 yaşlı qızın itməsi şəhərdə böyük həyəcana səbəb oldu. Həmin hadisə zamanı Ted Bandi 15 yaşıda idi və anası ilə birlikdə Taxoma şəhərində olmuşdur. Bandinin rəsmi şəkildə qeydiyyata alınmış ilk cinayəti isə 1974-cü ildə 27 yaşında olarkən törətmişdir. 4 yanvar, 1974-cü ildə Vaşinqton Universitetinin tələbəsi 18 yaşlı Con Lensin zirzəmidə yerləşən otağının açıq pəncərəsindən daxil oldu. Bandi yatmış vəziyyətdə olan Lensi ağac parçası ilə amansız şəkildə döydü. Daha sonra isə intim əlaqə zamanı istifadə olunan əlatlərlə ilk qurbanını zorlamağa başladı. Ted Bandi qurbanını bir müddət zorladıqdan sonra yenidən döymüş və hadisə yerindən qaçmışdır. Con Lensi hadisə nəticəsində ölməsə də ağır beyin travması aldı və ömürlük şikəst qaldı.
Bandinin ikinci qurbanı Vaşinqton Universitetinin sonuncu kurs tələbəsi olan Linda An Hili olmuşdur. 31 yanvar 1974-cü ildə Bandi, Hilinin yataq otağına daxil oldu. Qurbanını ölümcül döydükdən sonra, Lindanı soyundurdu və ona özü ilə gətirdiyi, əsasən yüngül əxlaqlı qızların geyindiyi paltarlardan geyindirdi. Bandinin bu müddət ərzində masturubasiya ilə məşğul olduğu ehtimal olunur. Daha sonra qurbanını parçaya sarımış və özü ilə birlikdə aparmışdır. Linda An Hilinin cəsədinin qalıqları Sietl şəhərinin şərqində yerləşən dağlarda, hadisədən bir il sonra aşkar edilmişdir. Ted Bandi 1974-cü ilin yanvar və iyun ayları arasında Vaşinqton ştatının müxtəlif ərazilərində ən azı səkkiz qadını aldadaraq özü ilə aparmış və daha sonra amansızlıqla öldürmüşdür.
Ted Bandi xarici görünüşü baxımından cəlbedici olması çoxlu sayda cinayət törətməsinə səbəb olmuşdur. Bandi eyni zamanda sadə bir eynək və ya plaşla öz görünüşünü asanlıqla dəyişdirə bilirdi. O, bu xüsusiyyətinə görə buqələmun adlandırılmışdır. Bandi Vaşinqtonda ələ keçəcəyindən qorxub hüquq təhsili almaq adı ilə Solt Leyk Siti şəhərinə getdi. Bandi cinayətlərini bu şəhərdədə davam etdirdi. Bandinin Solt Leyk Siti şəhərində ki, ilk qurbanı Melissa Smit adlı azyaşlı qız olmuşdur. Bandi onu təcavüz etdikdən sonra boğmuşdur. Melisanın cəsədi doqquz gündən sonra tapılmışdır. Bandinin bir başqa qurbanı 17 yaşlı Luara Eim olmuşdur. Laura Eim Hellovin şənlikləri əsnasında itmiş, cəsədi itdikdən bir ay sonra çay kənarında tapılmışdır.
İlk məhkəməsi və Bandinin həbsdən qaçması
thumb|right|150px|Ted Bandi [[Mayami (Florida)|Mayamidə]] 8 noyabr 1974-cü il tarixində Bandi Yuta ştatının Murrey şəhərində yerləşən bir ticarət mərkəzindən çıxan Karol Danrok adlı qadına polis geyimində yaxınlaşdı. Bandi Danroka özünü polis əməkdaşı kimi təqdim etdi və Karola məxsus maşının az əvvəl qaçırılmağa cəhd göstərildiyini bildirdi. Bandi və Karol maşının gəldikdə hər şeyin qaydasında olduğunu gördülər. Bandi maşından heç bir əşyanın oğurlanmamsına baxmayaraq Karolu onunla birlikdə polis bölməsinə getməyə dəvət etdi. Karol Bandinin maşınına minərkən ondan şüphələndi və anidən özünü maşından bayıra ataraq hadisə yerindən qaçdı. Həmin Karol polisə getmiş və Ted Bandinin fotorobotunun çıxarılmasında iştirak etmişdir.
Karol eyni zamanda Bandiyə məxsus avtomobilin markasını və nömrəsinidə polisə dedi. 1975-ci ilin 16 avqust tarixində Bandi həbs edildi. Karol Bandi ilə qarşılaşma zamanı onu dərhal tanıdı və 1 mart, 1976-cı ildə Danroku qaçımaqda günahkar bilinən Bandi 15 il müddətinə azadlıqdan məhrum edildi. Polis törədilən digər cinayətlərdə Ted Bandidən şübhələnirdi, ancaq orada da hələki bir sübut yox idi. 7 iyun 1977-ci ildə Bandi Kolorado ştatının Pitkin Kounrti ərazisinə növbəti məhkəmə prosesi üçün göndərildi. Bandi məhkəmə prosesinin fasiləsində kitabxanaya getmək üçün icazə aldı və ikinci mərtəbənin pəncərəsindən tullanaraq qaçdı. Bandi hündür ərazidən tullandığı üçün ayağının bilək hissəsini əzmişdi bu səbəbdən uzağa gedə bilmədi və bir həftə sonra təkrar həbs olundu.
Bandi həbsxanada məhkəməsini gözləyərəkən yenidən qaçmışdır. Həbsxanadan tapdığı dəmir mişar ilə saxlanıldığı kameranını divarında dəlik açmış və 30 oktyabr 1977-ci ildə həbsxanadan ikinci dəfə qaçmışdır. Bandi yolda tapdığı ilk maşını qaçıraraq yola düşdü.
Məhkum olunması və edamı
İkinci dəfə başlayan məhkəmə 1979-cu ilin 25 iyun - 29 iyul tarixlər boyunca davam etdi. Bandiyə vəkil ayrılsada o özü özününü müdafiə etmiş və vəkildən imtina etmişdir. Hakim Edvard Kovart məhkəməyə təqdim olunan sübutları, hadisə şahidlərinin ifadələrini qəbul etdi və Ted Bandini elektrik stolunda edam edilməsi qərarını verdi. Məhkəmə prosesləri davam edərəkən Bandi Karol An Bon ilə məhkəmə salonundaca evləndi. Proses müddətində Ted Bandi öz fanatlarından yüzlərlə açıqca və məktub almışdır.
Hakim Edvard Kovart edam qərarının açıqlayarkən bu fikirləri söyləmişdir:
Edam olunmanız barədə ümumi qərar qəbul edilmişdir. Ölənə qədər bədəninizə elektrik veriləcəkdir. Cavan oğlan, özünüzü qoruyun. Bunu sizə səmimi şəkildə söyləyirəm, özünüzü qoruyun. Bu anda insanlığın bu şəkildə məhv olmasına şahidlik etmək, bir vətəndaş kimi mənim və eyni zamanda bu zalda oturanlar üçün dəhşətdir. Savadlı, gənc bir adamsınız. Yaxşı bir vəkil ola bilərdiniz, sizi mənimlə birlikdə işləyərkən görmək məni sevindirərdi, ancaq siz səhv yolu seçdiniz. Özünüzü qoruyun, sizə qarşı heç bir kinimin olmadığını bilməyinizi istəyirəm. Özünüzü qoruyun.
1982-ci ildə An Bon və Ted Bandinin qız övladları dünyaya gəldi. Ancaq sonralar Bon Bandidən boşanmış, özününü və qızının soyadının dəyişdirmişdir. Ted Bandi Florida Dövlət Həbsxanasına göndərildi və burada öz ölüm sırasının gözdəməyə başladı. Bandi həbsdə olarkən bir çox cinayətin açılmasında FBİ agentlərinə köməklik etmişdir. Ted Bandi edam edilməsindən bir gün əvvəl verdiyi müsahibəsində vəziyyətin bu həddə gəlməsində cəmiyyətdə olan zorakılıqları göstərmişdir. Bandi edam günün səhərisi yüngül səhər yeməyi yedi. 1989-cu ilin 23 yanvar tarixində saat 7:06 Ted Bandi elektrik stolunda Kimerli Linç cinayətinə görə edam edildi. Bandinin son sözləri  Ailəmə və dostlarıma sevgilərimi çatdırın oldu.
Bəzmi Qadınəfəndi
Bəzmi Qadınəfəndi və ya Bəzmiara Qadınəfəndi — 31-ci Osmanlı sultanı Sultan Əbdülməcid in xanımlarından biri.
Qurlu (Meşkinşəhr)
Qurlu — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 64 nəfər yaşayır (15 ailə).
Argentinanın gerbi
Argentina Respublikasının gerbi (ispanca: Escudo de armas de la República Argentina) 1944-cü ildə təsdiqlənmişdir. Əslində isə onun bir qədər fərqli forması 1813-cü ildə Baş Təsis Məclisinin möhrü olmuşdur.¹
Gerbin dizaynının kimə məxsus olması bilinməsə də, burada əsasən 3 nəfərin - Alvear, Monteagudo və Vieytes adı çəkilir. Lakin, bundan bir neçə il əvvəl prezident Bernardino Rivadavianın Perulu Antonio Isidoro Castrodan Argentina gerbi hazırlamağını istəməsi məlumdur. O dövrdə hələ, gerblər bayraqların üzərində göstərilmirdi, Buenos Aires doğumlu hərbi lider Manuel Belgrano gerbi bayrağın üzərinə çəkməyi əmr etdi və həmin bayrağı San Salvador de Jujuy şəhərinə verdi.²
Gerbin zirvəsində qızılı-sarı rəngli May günəşini görə bilərik. Bu həm də Argentinadanın bayrağında öz əksini tapmışdır. Doğan günəş Argentinanın yüksəlişini simvolizə edir, Argentinanın himninin ilk versiyasında da deyildiyi kimi, "yeni və şanlı bir millət yerin səthindən yüksəlir" ("se levanta a la faz de la tierra una nueva y gloriosa nación"). Gerbin mərkəzində təsvir olunan iki əl Argentinanın müxtəlif əyalətlərinin birləşməsini, həmrəyliyi təmsil edir. Əllərin birləşdiyi hissədə yerləşən nizə (çubuq) gücü və nizənin başında yerləşən firigiya papağının əks etdirdiyi azadlığı qorumaq istəyini simvolizə edir. Gerbdə yer alan Firigiya papağı Fransız inqilabında olduğu kimi qırmızı rəngdədir.* Mavi və ağ rənglər bayraqda olduğu kimi Argentina səmasını özündə əks etdirir.
Kamil Əliyevin ev-muzeyi
Kamil Əliyevin ev-muzeyi — Azərbaycanda xalçaçılıq-rəssamlıq məktəbinin görkəmli nümayəndəsi, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı Kamil Əliyevin xatirə muzeyi. Muzey Bakıda, "İçərişəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğunun Qüllə küçəsində yerləşir.
Tarixçəsi
Muzey, rəssamın həyatının son 11 ayını yaşadığı və 83 yaşında vəfat etdiyi evdə açılmışdır. Ev muzeyi 2007-ci ildən fəaliyyətə başlamışdır. 26 oktyabr 2007-ci ildə muzeyin divarında Kamil Əliyevin xatirə lövhəsinin açılışı olmuşdur.
Ekspozisiya
Muzey Azərbaycan xalçaçılığının görkəmli nümayəndəsi, Azərbaycan SSR xalq artisti Kamil Əliyevin (1921–2005) həyatına və fəaliyyətinə həsr olunub. Onun əsərləri Paris, London, Tokio, Dehli, Ankara, İstanbul, Tehran, Moskva, Kiyev və başqa şəhərlərin nüfuzlu muzey və qalereyalarında nümayiş etdirilir. Muzeydə xalçaçının 127 müəllif xalçası sərgilənir. Onlar arasında rəssamın tamamlamadığı işləri də vardır.
Rəhimbəyli-i Ülya (Meşkinşəhr)
Rəhimbəyli-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Yeni Fikir
Yeni Fikir — İnkubasiya və Akselerasiya mərkəzi və eyniadlı startap müsabiqəsi.
Yeni Fikir startap müsabiqəsi 2013-cü ildən etibarən keçirilir. İndiyə kimi 6 dəfə həyata keçirilən müsabiqəyə 977 startap layihəsi cəlb olunub ki, onlardan seçilən ən perspektivli 40 startap layihəsinin inkişafı inkubasiya xidmətləri, cümlədən toxum investisiya imkanları ilə dəstəklənib. Bununla belə, proses zamanı minlərlə biznes təşəbbüskarına startap biznesində innovasiyalar və sahibkarlıq fəaliyyəti istiqamətində təlim və mentorluq xidmətləri verilib.
2013-cü ildən etibarən müsabiqə çərçivəsində cəlb olunmuş startapların, eləcə də innovasiya ekosisteminin inkişafınatəqribən 260,000$ investisiya qoyulub. Belə ki, keçirilən hər bir müsabiqə müddətində yeni startapların formalaşması, həmçinin mövcud startapların inkişaf etdirilməsi istiqamətində təlim və mentorluq xidmətləri verilmiş, seçilmiş ən perspektivli startapların inkişafı isə inkubasiya xidmətləri, o cümlədən toxum investisiya imkanları ilə dəstəklənmişdir.
Yeni Fikir perspektivli startapların inkişafı üçün müstəqil fəaliyyət göstərən 2 İnkubasiya və Akselerasiya mərkəzini özündə birləşdirir.
Yeni Fikir MMC hazırda müxtəlif universitet və elmi tədqiqat müəssəsiləri, eləcə də Azad İqtisadi Zonalar Agentliyi, KOBİA və müxtəlif özəl şirkətlərlə əməkdaşlıq edir.
İstinadlar
__INDEX__
Yurqorden FK
Yurqorden — İsveç peşəkar futbol klubu. Ölkənin ən yüksək liqası olan Allsvenskanda çıxış edir.
Tarixi
Yurqorden 12 mart 1894-cü ildə Stokholmda yaradılmışdır. Klub ilk uğrunu 1902-ci ildə qazanmışdır. Belə ki həmin mövsüm komanda yalnız İsveç çempionatının finalında məğlub olmuşdur. İlk çempionluğuna isə 1912 mövsümündə qovuşmuşdur. Komanda keçən əsrin ikinci onilliyində və 50-ci illərin ikinci yarısı və 60-cı illərində ortalarında İsveçin öndə gedən klublarından biri idi. 1981-ci il mövsümündən Yurqorden aşağı liqaya düşür və uzun müddət əvvəlki gücünü bərpa edə bilmir. Yeni əsrdə yenidən yüksək liqaya qayıdan paytaxt təmsilçisi 2002, 2003, 2005-ci illərdə ən güclü adını qazanır. 2002 və 2005-ci il mövsümlərində Yurqorden həmçinin ölkə kubokunuda əldə edərək "qızıl dubla" imza atır. 2019 sezonunda klub sayca 12-ci çempionluğunu bayram etdi.
Heyət
(kapitan)
Şiəlikdə Aişə
Şiələrin Aişəyə baxışı ümumiyyətlə xoş deyil. Bu, ilk növbədə, onun Əhli-Beytə (İslam peyğəmbəri Məhəmmədin ailəsinə) nifrət etməsi və o dövrün "Birinci fitnə"dəki (vətəndaş müharibəsi) hərəkətləri ilə əlaqədardır. Cəməl döyüşündə onun iştirakı geniş şəkildə bu cür hörmətsizlik əlaməti hesab olunur. Şiələr də Aişənin sağlığında siyasi iştirakına görə onu mübahisəli şəxs hesab edirlər. Aişə birinci xəlifə Əbu Bəkrin qızı olduğu üçün siyasi ailə nəslindən idi. Aişə Məhəmmədin siyasi həyatında da fəal rol oynamışdır; o, döyüşçülər arasında müharibədən əvvəl danışıqlara başlamaq, döyüşlər aparmaq və müharibələri bitirmək kimi hərbi bacarıqları öyrəndiyi müharibələrdə onu müşayiət etdiyi bilinirdi.
Tənqidin qanunauyğunluğu
Sünnilər deyirlər ki, Aişə Məhəmmədin xanımı olduğu üçün onu tənqid etmək peyğəmbəri tənqid etməyə bərabərdir. Şiələr isə Quranda həm Nuhun, həm də Lutun xanımlarının vəziyyətinə istinad edərək buna qarşı çıxırlar:
Allah kafirlərə Nuhun arvadı ilə Lutun arvadını misal çəkdi. Onlar Bizim əməlisaleh qullarımızdan iki qulun nikahı altında idilər. Onlar ərlərinə xəyanət etdilər və bunlar onları Allahdan heç cür xilas edə bilmədilər. Onlara: Girənlərlə birgə ikiniz də oda girin!– deyildi. (ət-Təhrim surəsi, ayə 10)
Tanınmış Quran təfsirçisi İsmayıl ibn Kəsir bu ayə haqqında demişdir: "Buna görə də ərlərinin bütün məhrəm bilikləri onlara nə kömək etdi, nə də əzabdan çəkindirdi, buna görə də, Allahın “(Onlar Allaha qarşı onlara heç bir fayda vermədilər) kəlamı, zövcələrinin kafir olmalarına görədir."
Sevimli həyat yoldaşı statusu
Şiələr Aişənin Məhəmmədin sevimli arvadı olduğu fikrini rədd edir və Quran ayəsinə uyğun olaraq Məhəmmədin öz xanımlarından heç birini fərqləndirmədiyinə inanırlar:
Yetim qızlara qarşı ədalətli olmayacağınızdan qorxursunuzsa, onda xoşunuza gələn (halal) qadınlardan ikisi, üçü və dördü ilə evlənin. Əgər (o qadınlarla) ədalətlə dolanmayacağınızdan qorxursunuzsa, onda (onlardan) biri ilə və yaxud sahib olduğunuz cariyələrlə (kifayətlənin). Bu, haqsızlıq etməməyə daha yaxındır. (ən-Nisa surəsi, 3-cü ayə)
Həmçinin Məhəmməddən sitat gətirirlər: "Kişinin iki arvadı olsa və onlardan birinə meyl edərsə, Qiyamət günü bir tərəfi aşağı çökmüş halda gələcəkdir."
Digərləri, Ümmü Sələmənin Əhli-Beytə bağlılığına görə onun sevimli həyat yoldaşı olduğuna inanırlar. Ümmü Sələmə Məhəmmədin ailəsinə sədaqəti və ölümündən sonra onun əmrlərinə itaət etməsi ilə Aişədən fərqli olaraq təqdim olunur. Əliyə qarşı ordu toplayan Aişədən fərqli olaraq Ümmü Sələmə gərginliyi sakitləşdirməyə çalışırdı. O, həmçinin Aişənin üsyandan çəkindirməyi uğursuzluqla nəticələndiyi zaman Əlini Aişənin niyyətləri barədə xəbərdar etdi.
Sünnilər və şiələr tərəfindən ümumi olaraq Xədicənin Məhəmmədin ən sevdiyi həyat yoldaşı olduğu, Aişə və ya Ümmü Sələmənin isə yalnız Məhəmmədin sevimli xanımlarından olduğu qəbul edilir. Bəziləri Məhəmmədin yalnız Xədicə ilə münasibətdə olmasını onun sonrakı xanımlarından üstünlüyünü sübut kimi istifadə edirlər. Bir fikir budur ki, Məhəmmədin Aişə ilə evliliyi yalnız Xədicənin ölümündən sonra onun iztirablarını yüngülləşdirmək, birlik üçün ilahi niyyətin təsirlərini azaltmaq üçün təyin edilmişdir.
Məhəmmədin Xədicəyə olan sevgisi və minnətdarlığı o qədər böyük idi ki, Aişə paxıllıq edərdi. Bir dəfə səsi Xədicənin səsinə bənzəyən bacısı Halə Məhəmmədin evinə gəldi, tanış səsi eşidən kimi Məhəmməd dedi: “Bu Halədir, onun səsi Xədicəninkinə bənzəyir”. Bu zaman Aişə dedi: “Necə olur ki, Allah sənə daha yaxşı zövcələr bəxş etdiyi halda, sən həmişə həyatda olmayan o yaşlı qadını düşünürsən”. Məhəmməd "Heç vaxt daha yaxşı olmayıb" deyə cavab verdi. Başqa vaxt Məhəmməd dedi: "Aişə! Xədicənin məhəbbətini mənə Allah bəxş etdi. Allah heç vaxt mənə Xədicədən daha yaxşı zövcə verməyib."
Xarakteri
Əhməd ibn Hənbəl qeyd edir:
Sünnilər Aişəyə minlərlə hədis aid etsələr də, şiələr onu mötəbər hədis mənbəyi hesab etmirlər. Çünki, onlar onun tərəfini tutduğu üçün etibarsız mənbə hesab olunur. Bunun əvəzində Fatimə və Əli ən yaxşı hədis mənbələri hesab edilir və həm şiələr, həm də sünnilər tərəfindən mötəbər mənbələr kimi daxil edilir. Bununla belə, bəzi hədislərdə Aişə qadınların düzgün rəftar etməməsinin nümunəsi olaraq istifadə edilmişdir.
Qısqanclığı
Şiələr hesab edir ki, Aişə Məhəmmədin digər xanımlarını,  xüsusilə də birinci xanımı Xədicəni qısqanırdı. Bir dəfə onun Məhəmmədin birinci xanımı haqqında tez-tez danışmasından bezdiyi və Allahın Xədicənin yerinə daha yaxşı həyat yoldaşı verdiyini, özünə istinad edərək dediyinə görə Məhəmmədin onu danladığını bildirilmişdir. O, həmçinin Məhəmmədi aldatdığına və Məhəmmədin Zeynəb binti Cəhşin evində uzun müddət qalmasının qarşısını almaq üçün Həfsə binti Ömərlə plan hazırladığına görə tənqid olunur. Onlar bunu ərinə qarşı böyük hörmətsizlik və itaətsizlik hesab edirlər. Quranın aşağıdakı ayələrinin Aişə və Həfsəyə işarə edilməsində alimlər yekdilliklə qəbul etmişlər:
Bir zaman Peyğəmbər zövcələrindən birinə gizlicə bir söz demişdi. Ancaq o bunu (başqalarına) xəbər verdiyi və Allah bu haqda Peyğəmbərini məlumatlandırdığı zaman o zövcəsinə bunun bir qismini bildirmiş, bir qismini isə bildirməkdən imtina etmişdi. Bunu ona xəbər verdiyi zaman zövcəsi: “Bunu sənə kim xəbər verdi?” - demişdi. O da: “Hər şeyi bilən və hər şeydən xəbərdar olan Allah mənə xəbər verdi!” - demişdi. Əgər ikiniz də Allaha tövbə etsəniz, (yaxşı olar). Çünki hər ikinizin qəlbi (günaha) meyl etmişdir. Əgər ona qarşı bir-birinizə dəstək versəniz, (bilin ki,) Allah, Cəbrail və əməlisaleh möminlər onun dostu və yardımçısıdır. Bunlardan başqa mələklər də onun yardımçılarıdır. Əgər o sizi boşasa, Rəbbi sizin əvəzinizə ona sizdən daha yaxşı zövcələr – müsəlman, mömin, itaətkar, tövbə edən, ibadət edən, oruc tutan dul qadınlar və bakirə qızlar verə bilər. (ət-Təhrim surəsi, 5-ci ayə)
Şiə saytı “Answering-Ansar.org” layihəsi bu ayəni şərh edir:
"Bəzi əhli-sünnə deyir ki, Aişə ən üstün zövcə olduğu üçün bu da onun bütün qadınların ən üstünü hesab olunur. Onun ən üstün zövcə olması iddiası əsassızdır, məsələnin gerçəyi Təhrim surəsindədir ki, Allah (c.c) bunu da bildirir: "Əgər o sizi boşasa, Rəbbi sizin əvəzinizə ona sizdən daha yaxşı zövcələr – müsəlman, mömin, itaətkar, tövbə edən, ibadət edən, oruc tutan dul qadınlar və bakirə qızlar verə bilər." (Quran 66:5) – bu, açıq-aydın göstərir ki, müsəlmanlar arasında Aişədən qat-qat üstün olan mömin qadınlar var idi."
Aişənin qısqanclığının başqa bir nümunəsi, Məhəmmədin digər xanımlarından olan Səfiyyə ilə bağlı hekayədə rast gəlinir. Aişənin Səfiyənin yəhudi irsinə istehza etdiyi bildirilir və bu, Məhəmmədin Səfiyəni müdafiə etməsinə səbəb olur. O, Aişəyə xatırlatdı ki, Səfiyyənin qövmü peyğəmbərlər nəslindən gəlsə də, Aişənin əcdadlarının xüsusi bir məqamı yoxdur.
Dördüncü xəlifə Əliyə aid edilən bir hədis bütün qadınlarda qısqanclığı pisləyir.
“Qadınlarda qısqanclıq bağışlanmaz, kişidə isə onun dinə imanının əlamətidir."
Məhəmmədin xanımları Quranın 33-cü surəsinin 32-ci ayəsinə əsasən cəmiyyətdə digər qadınlardan daha yüksək yer tuturdular.
''Ey Peyğəmbər zövcələri! Siz başqa qadınlar kimi deyilsiniz. Əgər Allahdan qorxursunuzsa, (yad kişilərlə) ədalı danışmayın, yoxsa qəlbində xəstəlik olan bir kimsə (sizə qarşı) ümid bəsləyər. Düzgün danışın!''
Əliyə qarşı nifrət
Şiələrin Aişəyə mənfi baxışı, əsasən, Aişənin Əli və Əhli-beytə qarşı açıq-aşkar düşmənçiliyindən qaynaqlanır. Əhli-beyti şiələr Məhəmməd, qızı Fatimə, əri Əli və iki oğlu Həsən və Hüseyn kimi təyin edirlər. Onlar Məhəmmədin xanımlarını bu kateqoriyaya daxil etmirlər.
Aişənin Əliyə qarşı zahiri hissləri zina etməkdə ittiham edildikdən sonra ortaya çıxdı. Məhəmməd Aişəni bir bədəvi qəbiləsinə qarşı səfərə apardı. Aişə karvanda istirahət edərkən boyunbağısını itirdiyini görüb və bu zinət əşyasını tapmaq üçün geri gedərək addımladığı yerə baxmaqla məşğul idi. Qayıdanda Aişə səhvən geridə qaldığını anladı. Aişə Səfvan İbn Müəttəl adlı bir gəncin müşayiəti ilə dəvəyə minərək Mədinəyə qayıtdı ki, bu da tez bir zamanda dedi-qodu və fərziyyələrə səbəb oldu. Məhəmməd bu hadisədən çox təsirləndi və məsləhət üçün başqalarına müraciət etdi. Ən güclü fikir Məhəmmədin əmisi oğlu Əlidən gəldi ki, o, “Kifayət qədər qadınlar var, onun yerinə başqa birini təyin edə bilərsən” və o, Məhəmmədin Aişədən boşanmasını təklif etdi. Aişə, Əlinin Məhəmmədin canişini olmağa çalışdığı zaman da davam edən açıq-aşkar nifrəti alovlandıran Əlinin sözünü heç vaxt unutmadı. Baxmayaraq ki, sünnilər Allahın Aişənin məsumluğunu aşağıdakı ayədə bildirdiyinə inanırlar.
''Budur! Böhtan atanlar sizin aranızda bir dəstədir. Bunun sizin üçün pis bir şey olmadığını düşünün; Xeyr, sizin üçün yaxşıdır. Onların hər birinə qazandığı günahın cəzası veriləcəkdir. Onlardan daha çox pay sahibi olanı isə böyük bir əzab gözləyir.''
Bəzi şiələr bu ayənin Aişə əvəzinə Məryəm Qibti haqqında olduğuna inanırlar və buna görə də onların nəzərində ona qarşı ittiham heç vaxt təmizə çıxmayıb. Lakin başqaları bu ayənin onun günahsız olduğunu sübut etdiyinə dair sünni fikri ilə razılaşır. Üstəlik, bu ittihamlar doğru olsaydı, Məhəmməd peyğəmbər onu boşayardı. Çünki o, Allahdan vəhy alırdı.
Şiələr Əlinin siyasi aləmdə irəliləməsini dəstəkləmiş və Əliyə qarşı hissləri səbəbindən Aişəyə əhəmiyyət verməmişdir. Şiələr Əlini ilk üç xəlifədən üstün tutdular; onlar heç vaxt Müaviyəni və ya sonrakı xəlifələri qəbul etmədilər və şiələr Əli şiələri və ya Əlinin tərəfdarları adını aldılar. Şiələr də Əlini səhabələrin ən ağıllısı hesab edirdilər. İlk şiələr Əli və onun nəslini Məhəmmədlə qohumluqlarına, Məhəmmədin onun canişinləri kimi təyin etməsinə, biliklərinə və dini anlayışlarına əsaslanaraq liderlik hüququna malik hesab edirdilər.
Ümumi baxış
Şiələrin Aişəyə qarşı etdiyi ən böyük tənqid onun Birinci fitnədəki (Birinci İslam vətəndaş müharibəsi) rolu olub. Şiələr onun (və hamısının) Əlinin xilafətinə qarşı çıxmasını günahkar bir hərəkət kimi qiymətləndirirlər.
Şiə veb-saytı layihəsi sual verir:
Əgər saleh yolda olan xəlifənin rədd edilməsi və ya hər hansı bir xəlifəyə üsyan etmək azğınlığa bərabərdirsə, hətta buna görə Yezid ibn Müaviyə də insanların axirətdə xəyanətkar kimi yetişməsinə səbəb olacaq; Bəs üsyan edib doğru yolda olan dördüncü xəlifə ilə vuruşan şəxslərə nə deyək?
''Bu, Abdullah İbn Ömərin Yezidi müdafiə edərkən verdiyi hökm idi (bax: Səhih əl-Buxari, Ərəbcə-İngiliscə, 9-cu cild, 127-ci nömrə).
Osmanın ölümü
Aişə üçüncü xəlifə Osman ibn Əffana qarşı qiyamda əsas oyunçu idi. Çoxsaylı mənbələrdə Aişənin Osmanın öldürülməsinə səbəb olan Nəthal (yəhudi adı) adı ilə adlandırmasını sitat gətirirlər. Onlar iddia edirlər ki, onun məqsədi kürəkəni (bacısı Ümmü Gülsümün həyat yoldaşı) olan Təlhə ibn Ubeydullahı Osmanın canişini təyin etmək olub. Onlar həmçinin inanırlar ki, camaat yalnız xəlifə olmaq üçün Əli ibn Əbi Talibə müraciət etdikdə Aişə öz mövqeyini dəyişdi və Osmanın öldürülməsinə görə qisas tələb edərək Əliyə qarşı vuruşdu. Onlar Aişənin siyasətində qəfil dəyişikliyi vurğulayan bəzi səhabə və tabiindən sitat gətirirlər:
''Aişənin ana tərəfdən qohumu olan Ubeyd ibn Əbi Səlma Mədinəyə yollanarkən onunla qarşılaşdı. Ubeyd "Osman öldürüldü və camaat səkkiz gün imamsız qaldı" dedi. Aişə isə "Bəs onlar nə etdilər?" Ubeyd dedi: “Camaat Əliyə yaxınlaşıb ona beyət etdilər”. Sonra Aişə dedi: “Məni geri götürün, məni Məkkəyə qaytarın”. Sonra üzünü Məkkəyə çevirib dedi: “Həqiqətən, Osman günahsız yerə öldürüldü və Allaha and olsun ki, onun qanının qisasını alacağam”. Sonra Ubeyd dedi: "Bu yəhudi Nəthalı öldür deyən sən olduğun halda indi isə Osmanı günahsız adlandırırsan".''
Cəməl (dəvə) döyüşü
Şiələr Aişəni Cəməl döyüşündəki roluna görə də sərt tənqid edirlər. Cəməl döyüşü 4 dekabr 656-cı ildə Bəsrədə baş verdi. Bu döyüş ilk dəfə müsəlmanların, xüsusən də Məhəmmədin səhabələri arasında yer alan müsəlmanların açıq döyüşdə bir-biri ilə toqquşması və vuruşması kimi qiymətləndirilir. Cəməl döyüşü ilk fitnə hesab olunur və “parçalanmaya səbəb olan üsyan”, “şiddətli firqə çəkişmələri” və hətta “müsəlman qardaşlarından üz döndərmək istəyi” kimi də adlandırılır. Döyüşün adı Aişənin döyüş meydanının ortasında dəvəsinin üstündə oturduğu üçün münaqişədəki rolunun mərkəziliyini əks etdirir. Aişə Osmanın qatillərini cəzalandıra bilmədiyi üçün Əliyə qarşı müharibədə 13.000 əsgərdən ibarət dəstəyə rəhbərlik etdi. Cəməl döyüşü zamanı Aişə Əlinin qanuni hakimiyyətinə meydan oxumaq üçün iki kişi müttəfiqi Zübeyr ibn Əvvam və Təlhə ibn Ubeydullah ilə hərbi müxalifəti səfərbər etdi. Əlinin qüvvələri rəqiblərini məğlub etdi; Təlhə və Zübeyr ibn Əvvam öldürüldü, Aişə isə evə göndərildi.
Şiələr bu döyüşü ixtilaflı hesab edirlər, çünki onun ordusuna Əliyə və onun ailəsinə qarşı şəxsi nifrətindən dolayı başçılıq etdiyinə inanırlar. Onlar öz arqumentlərində aşağıdakı rəvayətdən istifadə edirlər:
"Qadınların fikrini Aişəyə çatdırdılar, lakin onun içində Əliyə qarşı qazan kimi qaynayan bir şey var idi."
Şiələr də adətən Quran ayəsinə müraciət edirlər:
Onlar bildirirlər ki, ayədə açıq-aydın Məhəmmədin zövcələrinə evlərində qalmağı tapşırır. Onlar deyirlər ki, Aişənin döyüşdəki rolu açıq-aşkar Allahın əmrini pozur. Şiələr də bu ayə ilə bağlı öz mövqelərini dəstəkləmək üçün Əli ibn Əbi Talibdən sitat gətirirlər: