Alalax_dövləti
Arxeoloji tədqiqat
Alalaxdakı sonrakı yaşayış yerləri minilliklər boyu nəhəng bir kurqan yaratdı. Arxeoloji sahə 22 hektar ərazini əhatə edir və ətrafdakı düzənlikdən 9 metr yuxarı qalxır. Bura ilə maraqlanan ilk tədqiqatçı Robert Braidwood idi. 1934-cü ildə Çikaqo Şərq İnstitutunun təşkil etdiyi ekspedisiyaya qatıldı. Məqsəd Amuq Vadisini öyrənmək idi və bu tədqiqatın bir hissəsi olaraq əvvəlcədən Alalax sorğusu keçirildi. Göründüyü kimi, Robert Braidwood bir arxeoloq və macəraçı olan Indiana Jones-un qondarma xarakterini yaratmaq üçün ilham idi. Hər ikisi eyni məktəblə - Çikaqo Universiteti ilə əlaqəli idi və tədqiqat maraqlarının sahəsi Yaxın Şərq idi. Alalaxdakı arxeoloji işlərə İngilis arxeoloq Leonard Woolley rəhbərlik edirdi. İlk iş 1936-cı ildə başladı. İkinci Dünya Müharibəsinin başlaması ilə kəsildi. Müharibədən sonra, iş 1946-1949 illər arasında eyni rəhbərlik altında davam etdirildi. İş əsnasında sarayların, məbədlərin, xüsusi evlərin və istehkamların qalıqları aşkar edildi. 17 arxeoloji təbəqə müəyyən edildi, ən qədimi Erkən Tunc dövrünə, yəni 2200-2000 e.ə. Ən yeni təbəqə son tunc dövrünə, e.ə. 13-cü əsrə aiddir. Wooley komandası tərəfindən edilən ən həyəcanlı kəşflərdən biri, indi İngilis Muzeyində olan əvvəllər bəhs edilən Kral İdrimi heykəli idi. Woolley tərəfindən aparılan qazıntılar başa çatdıqdan sonra Alalaxda arxeoloji tədqiqatlarda çox uzun bir fasilə yarandı. Yalnız 2000-ci ildə arxeoloqlar qrupu bu dəfə Aslıhan Yenerin rəhbərliyi ilə Alalaxa qayıtdı. Chicago Universitetinin Şərq İnstitutu Alalax qazıntılarının əsas sponsoru və himayədarı idi. 2006-cı ildən etibarən hələ də Aslıhan Yenerin rəhbərliyi altında olan əsərlər, Türk Kültür və Turizm Nazirliyi və Antakya Mustafa Kamal Universiteti tərəfindən idarə edildi. Aslihan Yenerin komandasının işi əslən Leonard Woolley tərəfindən yaradılmış Alalax xronologiyasını yaxşılaşdırmaq məqsədi daşıyır. Tədqiqatçılar, eyni zamanda, eramızdan əvvəl II minillikdə Alalaxda baş verən ictimai və siyasi dəyişiklikləri daha yaxşı anlamaq istəyirlər. Alalaxda yerli iqtisadiyyatın Orta və Son Tunc dövründəki ictimai-siyasi dəyişikliklərə necə uyğunlaşdırıldığını göstərmək üçün arxeoloji işlər də aparıldı. Tədqiqatçılar bu məqsədlə Alalaxın müxtəlif sahələrini kral saraylarına deyil, ilk növbədə ev təsərrüfatlarına yönəldərək araşdırdılar. İndi məlumdur ki, Alalaxlılar əsasən mal-qara və əlavə olaraq qoyun-keçi yetişdirirdilər. Bununla birlikdə, Son Tunc dövrünə aid saraydakı yataqların təhlili kral sahələrində pəhrizin tamamilə fərqli olduğunu göstərdi. Vəhşi mal-qara, qaban və Mesopotamiya alabalığı qalıqları müəyyən edilmişdir. thumb|İngilis muzeyindəki İdrimi heykəli Alalaxdakı arxeoloji iş, Orta və Son Tunc dövründə kiçik bir dövlətin paytaxtının fəaliyyət göstərməsi haqqında məlumatımıza dəyərli bir töhfədir. Ən qiymətli tapıntılar arasında krallıq arxivlərindən 550-dən çox lövhə var. Akkad, hurri, hit və şumer dillərində yazılmışdır. Tabletlərdə eramızdan əvvəl ikinci minillikdə bölgənin mədəniyyəti, siyasəti və dini haqqında zəngin məlumatlar var. Bunların arasında saraya mal axınının qeyd olunduğu hüquqi mətnlər və inzibati sənədlər var. Bir neçə söz siyahısı, astroloji hadisələrin təsviri və sehrlər də müəyyən edilmişdir.