cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Milan Milutinoviç
Həyatı
1942-ci il dekabrın 19-də Belqradda anadan olmuşdur. 1990-cı illərdə etnik albanlara qarşı hərbi cinayətlərdə şübhəli bilinən və bu həftə Haqqa məhkəməsi ndə bəraət qazanan serbiya nın keçmiş prezidenti Milan Milutinoviç Belqrada qayıdıb. Hava limanında sabiq prezident tərfdarları ilə görüşüb. Qeyd edəki ki, Milan Milutinoviç Kosova da 800 min dinc sakinin departasiyası və yüzlərlə adamın qətlində təqsirləndirirldi. Eyni zamanda bu iş üzrə keçmiş prezidentin 4 tərəfdarı və sabiq baş nazir Nikola Sainoviç də həbs edilmişdi.
NGC 233
NGC 233 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Banqladeş tüfəngçilər qiyamı (2009)
right|thumb
Banqladeş sərhədçilərinin qiyam qaldıraraq sərhəd qoşunlarının paytaxt Dəkkədəki mərkəzi qərargahını tutması nəticəsində ən azı 20 nəfər həlak olub. Bu barədə polisə istinadən yerli telekanallar məlumat yayıblar. Qərb informasiya agentlikləri isə yalnız bir nəfərin həlak olduğunu xəbər veriblər.
Verilən məlumata görə, hadisə baş verən zaman milli sərhəd xidmətinin rəhbərliyi paytaxt Dəkkədəki mərkəzi qərargahda konfrans keçirirmiş. Qiyamda 300-400 arası sərhədçinin iştirak etdiyi bildirilib. Qiyamçılar əmək haqqlarının artırılması və iş şəraitinin yaxşılaşdırılmasını tələb edirlər. Sərhədçilər həmçinin yaxınlıqdakı ticarət mərkəzini də ələ keçiriblər. Artıq ordu onların ələ keçirdikləri binalar kompleksini mühasirəyə alıb və qiyamçılardan silahı yerə qoymağı tələb edir. Ərazidə intensiv atəş və partlayış səsləri eşidilir, milli sərhəd xidmətinin binasından tüstü qalxır. Güman edilir ki, ölənlər arasında çarpaz atəş altına düşmüş çoxlu sayda dinc sakin var.
Qeyd edək ki, artıq Banqladeş hökuməti də qiyamçılara müraciət edərək onları silahı yerə qoymağa çağırıb və sərhədçilərin irəli sürdüyü tələblərə baxıla biləcəyini bəyan edib. Bildirilir ki, bu hadisədən bir gün əvvəl Baş nazir Şeyx Hasina milli sərhəd xidmətinin mənzil qərargahında olub və xidmətdə fərqlənənlərə medallar verərək onları daha da nizamlı olmağa çağırıb. Siyasi dairələr qiyamın dövlət çevrilişi cəhdi olması barədə yayılan məlumatları təkzib ediblər.
25.02.2009 qiyam qaldırmış Banqladeş sərhədçilərinin kazarmalarında artıq 2-ci kütləvi məzarlıq aşkar edilib.
Öldürüldükləri güman edilən daha 70 zabitin cəsədləri hələlik aşkar edilməyib. Qiyam Çərşənbə günü başladı. Qiyamçı sərhədçilər 10-larla zabitini öldürdülər. Ümumilikdə qiyam nəticəsində 140 adamın öldürüldüyü güman edilir. Qiyam yalnız hökumət qəti mövge nümayiş etdirdikdən sonra yatırıldı. Beləki, hökumət qiyamçıları tankları işə salacağı ilə hədələdi. İtkin sayılan zabitlərin axtarışı hələ də davam etdirilir. Axtarış artıq 2-ci günüdr ki aparılır. Axtarış sahəsi 5 kvadrat kilometr ərazisi olan Banqladeş Atıcıları kimi tanınan sərhədçilərin kazarmalarını əhatə edir. Bu gün səhər aşkar edilmiş kütləvi məzarlıqda cəsədlərin sayı dəqiqləşdirilr. Lakin öldürülükləri güman edilən daha 70 zabitin cəsədi hələ də axtarılmaqdadır. Axtarış qrupları ətrafdakı təzə qazılmış sahələri nəzərdən keçirir. Eləcə də gül və tərəvəz əkintisi olan bağçalardan cəsəd qoxusunun gəlib-gəlmədiyi yoxlanılır. Sərhədçilərin kazarmaları Dakanın mərkəzində yerləşir. Axtarış işlərinə hətta dənizçi dalğıclar da cəlb olunub. Onlar kəndirlər vastəsiylə kanalizasiya quyularına enib axtarışı kanalizasiya sistemlərində də davam etdirirlər. Bundan əvvəl kanalizasiya quyularında bir neçə cəsəd aşkar olunmuşdu. Axtarış işlərində iştrak edən zabitlərdən birinin sözlərinə görə, cəsədlərdən biri odu sönmüş tonqalda tapılmışdı. Ehtiyat edilir ki, cəsədlərin bir çoxu bəlkə də yandırılıb. Güman edildiyinə görə, qiyam Cümə Axşamı yatırılmazdan əvvəl, sərhədçilərin bir neçə min nəfəri qaçmağa nail ola bilib. Belə ki, kazarma divarları önündə xeyli atılmış hərbi uniforma, çəkmə və dəbilqə yığınları aşkar edilib. Bu hərbi geyim ya qiyamçılara, yaxudda qiyamda iştrak etmək istəməyənlərə məxsus ola bilərdi. Sərhədçilərin qiyamına səbəb - onların məvaciblərindən və şəraitlərindən narazılığı olmuşdu. Onların tələbləri qiyamın başlanğıcında camaatın bir qismi tərəfindən rəğbətlə qarşılanmışdı.
Lakin qətllər barədə xəbər çoxları üçün şok oldu. Hökumət qiyama qatlmış minlərlə sərhədçiyə amnistiya vəd etsə də, xəbərdarlıq edib ki, ölüm hallarına görə məsuliyyət daşıyanlar amnistiya olunmayacaq və onların işinə xüsusi məhkəmələrdə baxılacaq
Banqladeşdə sərhədçilərin qiyamı yatırıldı
Bangladeş rəsmiləri qiyam etmiş 300 yaxın sərhəd qoşunları hərbiçilərinin təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən həbs edildiyini bildirib.
Sərhədçilərin qiyamına səbəb onların maaş və şəraitlərindən narazılığı olub. Hökumət rəsmisinin sözlərinə görə, qiyam etmiş sərhədçilər artıq Dakadakı kazarmalarını tərk ediblər. Onların qiyamı məhz kazarmalarda başlamışdı. Qiyamçı sərhədçilərin əksəriyyəti təslim olub. Bundan əvvəl hökumət qiyamçılara amnistiya təklif edərək, eyni zamanda xəbərdarlıq etmişdi ki, qiyam davam edildiyi təqdirdə - onlarla sərt rəftar ediləcək. Toqquşma zamanı 20-dən artıq adamın öldüldüyü bildirilib. Dakadakı kazarmalarda ölənlər arasında bir sıra Ordu zabitləri də var. Öldüyü güman edilən 130-dan artıq nəfərin axtarışı davam edilir
Zabot su anbarı
Yerli təbiəti qoruma qanunlarına görə su anbarı 1 metr dəqiqliklə 15 iyun-31 sentyabr aylarında doldurulmalıdır. Məqsəd həmin aylarda su anbarının turizm baxımdan istifadəsidir. Yay aylarında su anbarı təmiz suyuna görə populyar çimərlik məkanlarından birinə çevrilir. Rütubətli iqlimə, böyük yüksəkliyə və təbi şəraitə görə ərazi küknar ağacları ilə əhatələnmişdir.
Koralpe su elektrik stansiyası
Koralpe su elektrik stansiyası 1987-1991-ci illərdə inşa edilmişdir. Stansiya pasivv maliyələşdirilən formada tikilirdi. 2009-2011-ci illərdə elektrostansiya hidroakkumuliyasiya edici elektrostansiya səviyyəsinə kimi genişləndirilmiş. 50 MVt gücündə olan stansiya Drava çayının sahilində yerləşir. Lavamyundadan az aralı yerləşən stansiyanın dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 339 metrdir. Su anbarından su elektrikstansiyasına tunnellər yüksək təziqlə düşür. Tünnellərin uzunluqları 3 və 5 km-dir. Boruxətləri arasında olan maksimal hündürlük fərqi 735 metrdir.
Kobuz
Kobuz—ya da kyl-kobyz - qədim qazax simli alətidir. At saçlarından hazırlanmış iki ipdən ibarətdir. Rezonans edən boşluq ümumiyyətlə keçi dərisi ilə örtülmüşdür. Ənənəvi olaraq kobizlər müqəddəs alətlər idi, şamanlara və bakseylərə (ənənəvi ruhani tibb) məxsus idi. Rəvayətlərə görə, kobyz və onun musiqisi pis ruhları, xəstəlikləri və ölümü aradan qaldıra bilər.
Tarixi
1930-cu illərdə Sovet Qazaxıstan Respublikasında ilk xalq çalğı alətləri orkestrləri qurulanda yeni bir növ kobyz meydana gəldi. Artıq dörd metal simli idi və beləliklə bir skripka yaxınlaşdı. Belə modernləşdirilmiş bir kobiz həm qazax musiqisini, həm də skripka ədəbiyyatının ən mürəkkəb əsərlərini ifa etmək üçün istifadə edilə bilər. Kobizdən istifadə edən bir neçə Qərb musiqiçisindən biri də Trefor Qrovnidir.Bükülən alətlər Orta Asiyanın atçılıq mədəniyyətlərində yaranmış ola bilər, buna misal olaraq Kobyz və ya kyl-kobyz - qədim bir türk, qazax simli aləti və ya monqol aləti Morin huurdur: Daxili Asiyadakı türk və monqol atlılar dünyanın ən erkən fiddlerslərinin iki simli dik oyuncaqları at cərgələri ilə vurulur, at atları yayları ilə oynayırdı və boyun ucunda bir oyma atın başı olur. ... Bu gün oynadığımız və hələ də at atı ilə bükülmüş skripkaları, skripkaları və selofonları köçərilərin mirasıdır. Kobyz bir taxta parçadan hazırlanmışdır. Bu, bəşəriyyət tarixində musiqi alətləri düzəltməyin ən qədim yollarından biridir və texniki cəhətdən geriliyi və ya metal cihazların olmaması ilə əlaqəli deyil. Bir çox xalqın qədim inancına görə, alətdə səslənəcək ağacın canlı bir mahnı parçası yalnız bir parçada qorunacaqdır. Açıq bir qutu, 30-60 toxunmamış at atından hazırlanmış kobyz ipləri kimi, çox qalın, zəngin bir rəng tonu verir.
Külvari söyüd
Təbii yayılması
Avropa, Kiçik Asiya, Qara dəniz sahilləri, Qərbi Sibir, Orta Asiya, Qafqazda yayılıb. Vətəni Cənub-Qərbi Asiyadır. Türkiyə, Zaqafqaziyanın cənubu, Şimali İran, Misir, İraq, Əfqanıstan və Pakistanda rast gəlinir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 5 m-ə qədər olan yoğun budaqlı ağac və ya koldur. Qabığı bozdur, birillik və ikillik zoğları sıхsacaqlı-keçətüklüdür. Soyulmuş oduncaqda 1,5 sm-ə qədər uzunluqda düyünlər vardır. Yarpaqlarının uzunluğu 4-12 sm, eni 1-3 sm-dir, tərsinə yumurtaşəkilli və ya uzunsov ellipsşəkillidir, qaidəyə tərəf daralmışdır, uc tərəfi sivri, üst tərəfi bulanıq-yaşıl, alt tərəfi boz-yaşıl olub, damarları qabarıq, hər iki tərəfi qısa keçətüklüdür və ya yalnız alt tərəfində damarların yanları tüklüdür, kənarları хırda mişardişlidir. Yeni açılan zaman təхminən 2 sm uzunluqda, ipək kimi, yanları içəri qatlanmışdır. Yarpaqaltıqları böyrəkşəkillidir, kənarları dişlidir. Yarpaq saplaqları qısa və tüklüdür. Tumurcuqları aralı, qonur rəngdə, boz tüklüdür, uzunluğu 4 mm-ə qədərdir. Dişicik sırğaları silindrşəkilli, uzunluqları 3-4 sm-dir. Çiçəkaltı pulcuqları qonurumtul, ağ tüklü, erkəkcikləri 2-dir. Çiçək ballığı 1-dir. Yumurtalığı uzunsov-konusşəkilli, boz keçətüklü, qısa sütuncuqludur. Aprel ayında çiçəkləyir. Toхum vasitəsilə çoхaldılır, yazda əkilir.
Hündürlüyü 2,5-10 m çatan kol və ya ağacdır. Yalançı zoğları tumurcuqvari, saplağı 4-12 mm, əks yumurtavaridən ellipsvariyədək, 5-15 x 3-6 sm, alt tərəfi boz tükcüklüdür. Dişi çiçək 4-6 x 1-1,5 sm, meyvəsi 7-9 mm-dir.
Ekologiyası
Rütubətli, çimli torpaqlarda yaxşı bitir. Əsasən çaykənarlarında rütubətli yerlərdə rast gəlinir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqaz, Kür-Araz ovalığı, Talış və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Çiçəkləmə və meyvə əmələ gətirmə dövründə dekorativ görünüşə malik olur. Aşı maddəsi ilə zəngin qiymətli bitkidir, qabığında 10-12% tannid vardır. Sırğalarında 120,3 mq% C vitamini olduğu müəyyən edilmişdir. Lifli bitkidir - 32%-ə qədər lif verir.
Ekologiyası
Orta dağ qurşağında geniş yayılıb.
Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqazda, Samur-Dəvəçi düzənliyində, Lənkaran ovalığından orta dağ qurşağına qədər yayılıb.
Anton fon Vinzor
Anton Rudolf Yozef Hubert fon Vinzor (7 iyun 1844, Yaroslavitse, Moraviya – 30 aprel 1910, Bratislava, Macarıstan krallığı) – Avstriya-Macarıstan ordusunun zabiti. 1907–1909-cu illərdə Bosniya və Herseqovinaya başçılıq edirdi.
Atası dövlət dərəcsində böyük hörmətə sahib idi. Anton fon Vinzor Terezian akademiyasında təhsil almışdır. 1898-ci ildə general-mayor, 1902-də feldmarşal-leytenant və 1908-ci ildə isə süvari generalı rütbəsini qazanmışdır. 1892–1898-ci illərdə Bratislavada yerləşən 5-ci ordu korpusunun qərargah rəisi vəzifəsini icra edirdi.
Vinzor 1907-ci il iyun ayının 30-dan 1909-cu il mart ayının 7-dək Bosniya və Herseqovina kondominiumunun başçısı kimi xidmət edirdi. Məhz onun rəhbrəliyi vaxtı Avstriya-Macarıstan İmperiyası onun idarə etdiyi ərazini ilhaq etdi. Eyni zamanda o, Sarayevodaki 15-ci ordu korpusunun komandiri idi. Həmçinin, o, ömrünün sonunadək Bratislavadakı 5-ci ordu korpusunun komandiri olaraq xidmət etmişdir.
Salix canariensis
(Salix canariensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yohann fon Appel
Yohann fon Appel — Avstriya dövlət xadimi. 1882-1903-cü illər arasında Avstriya-Macarıstan İmperiyası tərəfindən Bosniya və Herseqovina kondominiumunun başçısı təyin olunmuşdur.
Geigeria
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Salix breweri
(Salix breweri) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Geissolepis
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Yozef Mengele
Yozef Mengele, Ölüm mələyi və ya Ağ mələk ( və ya Weißer Engel)) — SS-Hauptşturmfürer (kapitan) rütbəli Almaniya zabiti və İkinci Dünya müharibəsində xidmət etmiş hərbi həkim. Tarixdə daha çox Auşvitz həbs düşərgəsindəki fəaliyyəti ilə yadda qalıb. Mengele həbs düşərgəsində məhbuslar üzərində ölümcül eksperimentlər aparmış, eləcə də qaz kamerasında öldürülən qurbanların seçilməsində iştirak etmiş həkim qrupunun üzvü olmuşdur. Qızıl Ordu qoşunlarının Polşa ərazisindən keçməsi ilə Mengele Sovet qüvvələrinin Auşvitzə gəlməsindən cəmi 10 gün əvvəl, 1945-ci il yanvarın 17-də Auşvitzdən 280 km uzaqlaşdırılaraq Qross-Rozen həbs düşərgəsinə göndərilmişdir.
Müharibədən əvvəl Mengele antropologiya və tibb sahəsində doktorluq dərəcəsi almış və tədqiqatçı kimi karyerasına başlamışdır. 1937-ci ildə Nasist Partiyasına, 1938-ci ildə isə SS-ə üzv olmuşdur. İkinci Dünya müharibəsinin ilk illərində bir taborun hərbi həkimi vəzifəsinə təyin edilən Mengele sonralar 1943-cü ilin əvvəllərində nasist həbs düşərgələrinə göndərilir və təyinatı Auşvitzə verilir. Auşvitzdə o, insan üzərində genetik tədqiqatlar aparmaq imkanı əldə edir. Öz eksperimentlərini əsasən əkizlər üzərində aparmağa fokuslanmış Mengele qurbanlarının sağlamlığını və həyat təhlükəsizliyini nəzərə almır və ya buna çox az əhəmiyyət verirdi.
Müharibədən sonra Cənubi Amerikaya qaçır. 1949-cu ilin iyul ayında keçmiş SS üzvlərindən ibarət bir şəbəkənin köməyi ilə Argentinaya gedir. Əvvəlcə Buenos-Ayres və ətraf ərazilərdə yaşayan Mengele daha sonra 1959-cu ildə Paraqvaya, 1960-cı ildə Braziliyaya qaçır. Bütün bu dövrlər ərzində onun məhkəmə prosesinə çıxarılmasını istəyən Qərbi Almaniya, İsrail və Simon Vizental kimi nasist ovçuları tərəfindən axtarışlar davam etdirilir. Mengele, Qərbi Almaniya hökumətinin ekstradisiya tələblərinə və İsrail xüsusi xidmət orqanı Mossadın gizli əməliyyatlarına baxmayaraq qaçıb qurtula bilir. 1979-cu ildə Bertioqa sahillərində üzərkən insult keçirib boğulur və Volfqanq Gerhard adı altında dəfn edilir. Onun cəsədinin qalıqları 1985-ci ildə məhkəmə ekspertizasına təqdim edildikdən sonra Yozef Mengeleyə məxsus olduğu təsdiq edilir.
İlk illəri
Mengele 16 mart 1911-ci ildə Güntsburqda anadan olub. Valburqa Hupfauer və Karl Mengelenin üç oğlundan ən böyüyüdür. Karl və Alois onun kiçik qardaşlarıdır. Atası kənd təsərrüfatı avadanlıqları istehsal edən "Karl Mengele və Oğulları" şirkətinin təsisçisi olub. Mengele məktəbdə əla oxuyur və musiqi, incəsənət, xizəkçiliklə maraqlanırdı. Orta məktəbi 1930-cu ilin aprelində bitirib fəlsəfə üzrə təhsil almaq məqsədilə Nasist Partiyasının qərargahının yerləşdiyi Münhenə gedir. 1931-ci ildə Polad dəbilqə adlı paramilitar təşkilata qoşulur. Həmin təşkilat 1934-cü ildə nasist Hücum bölüklərinə daxil edilir. 1935-ci ildə Mengele Münhen Universitetində antropologiya üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi alır. 1937-ci ilin yanvarında Frankfurtdakı İrsi Biologiya və İrqi Gigiyena İnstitutunda işə başlayır: burada əkizlərin araşdırılmasına xüsusi maraq göstərən alman genetiki həkim Otmar Frayherr fon Ferşuer ilə çalışır.
Ferşuerin köməkçisi kimi, Mengele diqqəti dodaq-damaq yarığı və çənə yarığı ilə nəticələnən genetik amillərə yönəldirdi. Bu mövzuya dair tezisi ona 1938-ci ildə Frankfurt Universitetindən tibb üzrə doktorluq dərəcəsi qazandırmışdı. Hər iki elmi dərəcəsi 1960-cı illərdə müvafiq universitetlər tərəfindən ləğv edilir. Öz rəyində Ferşuer Mengelenin etibar ediləcək biri olduğunu qeyd edir və mürəkkəb materialı şifahi formada aydın şəkildə təqdim etmək bacarığını yüksək qiymətləndirir. Amerikalı müəllif Robert Cey Lifton Mengelenin nəşr olunan əsərlərinin dövrün elmi fəaliyyətlərinə uyğun olduğunu və ehtimal ki, hətta Nasist Almaniyasından kənarda da mötəbər elmi səylər kimi qiymətləndiriləcəyini qeyd edirdi.
28 iyul 1939-cu ildə Mengele Leypsiqdə rezidenturada olarkən tanış olduğu İren Şönbeynlə evlənir. Onların yeganə oğlu Rolf 1944-cü ildə dünyaya gəlib.
Hərbi xidmət dövrü
Nasizm ideologiyası antisemitizm, irqi gigiyena və yevgenika elementlərini bir araya gətirir və alman xalqı üçün daha çox yaşayış sahəsi əldə etmək məqsədi ilə onları pangermanizm və ərazi ekspansionizmi ilə birləşdirirdi. Nasist Almaniyası Polşaya və Sovet İttifaqına hücum edərək burada yaşayan və nasistlər tərəfindən Ari ali irqinə tabe hesab edilən yəhudiləri və slavyanları deportasiya etmək və ya öldürmək niyyəti ilə bu yeni əraziləri ələ keçirməyə çalışırdı.
1941-ci ilin iyun ayında Mengele II dərəcəli Dəmir xaç ordeninə layiq görüldüyü Ukraynaya göndərilir. 1942-ci ilin yanvarında 5-ci SS Tank Diviziyası "Vikinq"də taborun hərbi həkimi kimi fəaliyyət göstərir. İki alman əsgərini yanan bir tankdan xilas etdikdən sonra I dərəcəli Dəmir xaç ordeni, qara rəngdə "Yaraya görə" döş nişanı və alman xalqına qayğısına görə medalla təltif edilir. 1942-ci ilin ortalarında Rostov-na-Donu yaxınlığında döyüş zamanı ağır yaralandığına görə fəal hərbi xidmət üçün yararsız elan edilir. Sağaldıqdan sonra SS-in irq və məskunlaşma məsələləri üzrə əsas idarəsinin Berlindəki baş qərargahına köçürülür; həmin dövrdən etibarən Kayzer Vilhelm adına Antropologiya, İnsan İrsi və Yevgenika İnstitutunun yeni direktoru Ferşuer ilə əməkdaşlığını davam etdirir. Mengele 1943-cü ilin aprelində SS-Hauptşturmfürer (kapitan) rütbəsinə yüksəlir.
Auşvitz
330px|thumb|right|Birkenaunun girişində Macarıstan yəhudilərinin "seçimi" aparılır. 1944-cü ilin may–iyun ayları.
Əvvəlcə əsir işçilər üçün nəzərdə tutulan Auşvitz II-Birkenau 1942-ci ildə əmək düşərgəsi və məhvetmə düşərgəsi olaraq istifadə edilməyə başlandı. Məhbuslar düşərgəyə Almaniyanın işğalı altında olan Avropanın hər yerindən dəmir yolu ilə daşınır və müşayiət altında gətirilirdilər. 1942-ci ilin iyul ayına qədər SS həkimləri gələn yəhudilərin ayrıldığı yerlərdə "seçimlər" aparırdılar və işləməyə qadir olanlar düşərgəyə daxil olur, əmək qabiliyyəti olmayan hesab edilənlər isə dərhal qaz kameralarında öldürülürdülər. Ölümə göndərilənlər əraziyə gələnlərin dörddə üç hissəsini təşkil edirdi. Onların sırasına demək olar ki bütün uşaqlar, azyaşlı uşağı olan qadınlar, hamilə qadınlar, bütün yaşlılar və SS həkiminin qısamüddətli və səthi aparılan müayinəsinə əsasən tamamilə qeyri-sağlam və yararsız hesab edilən bütün şəxslər daxil idi.
1943-cü ilin əvvəlində, Ferşuer tərəfindən həvəsləndirilən Mengele, həbs düşərgəsinə göndərilmək üçün müraciət edir. Müraciəti qəbul edilir və o, Auşvitzə göndərilir. Burada Auşvitzin baş hərbi həkimi SS-Ştandortarzt Eduard Virts tərəfindən Auşvitz kompleksində yerləşən alt düşərgələrdən birinin — Birkenaudakı qaraçı ailə düşərgəsinin baş həkimi vəzifəsinə təyin edilir. SS həkimləri Auşvitz dustaqlarını müalicə etmir, sadəcə düşərgənin səhiyyə xidmətində çalışmaq məcburiyyətində qalan dustaq həkimlərin fəaliyyətinə nəzarət edirdilər. Üzərinə qoyulan vəzifələrini icra edən Mengele hər həftə xəstəxana-baraklara baş çəkir və iki həftə ərzində yataqda müalicə aldıqdan sonra sağalmayan hər bir məhkumun qaz kameralarına göndərilməsini əmr edirdi.
Mengele həm də öz eksperimentləri üçün tədqiqat obyekti tapmaq ümidilə, hətta ona belə bir tapşırıq verilməsə də, xüsusi maraq göstərdiyi əkizlərin seçilməsi ilə məşğul olurdu. Seçimləri ən stresli və xoşagəlməz vəzifələrindən biri kimi görən digər SS həkimlərinin əksinə, o, bu vəzifəni gözəbatan tərzdə böyük bir sevinclə, tez-tez gülümsəyərək və ya mahnı zümzümə edərək icra edirdi. O, eyni zamanda Birkenau qaz kameralarında kütləvi qırğınlarda istifadə olunan sianid əsaslı pestisid olan Siklon B-nin istifadəsinə nəzarət edən SS həkimlərindən biri idi. Bu vəzifəsini IV və V krematoriylərdə yerləşən qaz kameralarında icra etmişdi.
1943-cü ildə qaraçı düşərgəsində noma xəstəliyinin (ağız və üzün qanqrenli bakterial xəstəliyi) baş qaldırması ilə Mengele xəstəliyin səbəbini müəyyənləşdirmək və müalicəni inkişaf etdirmək üçün bir araşdırma başladır. Praqa Universitetinin yəhudi əsilli uşaq həkimi və professoru Bertold Epştaynı işə cəlb edir. Xəstələr ayrı bir barakda təcrid edilir. Ağrılara tab gətirə bilməyən bir neçə uşaq öldürülür ki, onların başları və orqanları Qratsdakı SS Tibb Akademiyasına və digər müəssisələrə göndərilsin. Bu tədqiqat qaraçı düşərgəsi ləğv edilənədək və 1944-cü ildə qalan sakinləri öldürülənədək davam etdi.
Qadın düşərgəsindəki tif epidemiyasına cavab olaraq, Mengele altı yüz yəhudi qadının bir blokunu düşərgədən təmizlədi və qaz kameralarında ölümə göndərdi. Bundan sonra bina təmizləndi və dezinfeksiya edildi, qonşu blokun sakinləri yuyuldu, bitdən və bakteriyalardan təmizləndi və təmiz bloka keçməzdən əvvəl onlara yeni geyim verildi. Bu proses bütün baraklar dezinfeksiya olunana qədər təkrarlandı. Bənzər prosedurlar daha sonra skarlatina və digər xəstəliklərin epidemiyaları üçün də istifadə edildi, bu zaman qaz kameralarında yoluxmuş məhkumlar öldürüldü. Bu fəaliyyətinə görə, Mengele Döyüş ləyaqət xaçına layiq görüldü və 1944-cü ildə Birkenau alt düşərgəsinin birinci həkimi vəzifəsinə irəli çəkildi.
İnsanlar üzərində eksperimentlər
250px|thumb|left|[[Rixard Baer, Yozef Mengele və Rudolf Höss Auşvitzdə. 1944-cü il.]] 250px|thumb|left|10-cu Blok — Mengelenin [[Auşvitz həbs düşərgəsi|Auşvitzdəki "tibbi" palatası.]]
Mengele Auşvitzi antropoloji tədqiqatları və irsiyyət üzərində araşdırmalarını davam etdirmək üçün bir fürsət olaraq istifadə edərək, təcrübə üçün məhkumlardan istifadə edirdi. Tibbi prosedurları həyata keçirərkən qurbanlarının sağlamlığına, təhlükəsizliyinə və ya fiziki və emosional əzablarına əhəmiyyət vermirdi. Xüsusilə də eyni yumurta əkizləri, heteroxromiyalı insanlar (hər biri fərqli rəngdə gözlərə malik olan şəxslər), cırtdanlar və fiziki pozğunluqları olan insanlarla maraqlanırdı. Qrant, Mengeledən mütəmadi olaraq hesabatlar və nümunələr alan Ferşuerin müraciəti əsasında Almaniya Tədqiqat Birliyi tərəfindən təmin edilirdi. Qrant Auşvitz II-Birkenauda II Krematoriyə aid patologiya laboratoriyasının tikintisinə sərf edilir. 29 may 1944-cü ildə Auşvitzə gələn Macarıstan yəhudisi həkim-patoloq Mikloş Nisli bu laboratoriyada meyidləri yararaq nümunələr götürür və çatdırılması üçün hazır edirdi. Əkizlər üzərində aparılan araşdırma qismən də irsiyyətin ətraf mühit üzərində üstünlüyünü sübut etmək və beləliklə də ari irqinin üstünlüyü ilə bağlı nasistlərin mövqeyini gücləndirmək məqsədi daşıyırdı. Nisli və digərləri, əkizlər üzərində aparılan araşdırmaların, eyni zamanda, irqi baxımdan arzuolunan insanların əkiz olma şanslarını artıraraq alman irqinin artma faizini yüksəltmək niyyəti ilə əlaqəli olduğunu bildirmişdi.
Mengelenin üzərində tədqiqat apardığı şəxslər digər məhkumlara nisbətən daha yaxşı qidalanır və yerləşdirilirdi və müvəqqəti olaraq qaz kameralarında ölümdən uzaq tutulurdu. Mengele, eksperimentlərinin obyekti olan uşaqlar üçün, habelə qaraçı düşərgəsindən olan məktəbəqədər uşaqlar üçün uşaq bağçası da qurmuşdu. Bu düşərgədə digər düşərgələrə nisbətən daha yaxşı yemək və yaşayış şəraiti təmin edilmiş, hətta uşaqlar üçün oyun meydançası yaradılmışdı. Azyaşlı tədqiqat obyektlərini ziyarət edərkən özünü "Mengele əmi" kimi təqdim edən və onlara konfet təklif edən bu şəxs, eyni zamanda, öldürücü inyeksiya, güllələmə, döymə və ölümcül eksperimentləri ilə öldürdüyü naməlum sayda qurbanlarının qətlinə görə şəxsən məsuliyyət daşıyırdı. 1986-cı ildə yazdığı kitabda Lifton, Mengeleni yəhudilərin aşağı səviyyəli və təhlükəli bir irq kimi yer üzündən tamamilə silinəcəyinə inanan sadist, empatiyasız və son dərəcə antisemit biri kimi təsvir edirdi. Rolf Mengele sonralar müharibə dövründəki fəaliyyətinə görə atasının vicdan əzabı çəkmədiyini iddia etmişdi.
Auşvitzin keçmiş məhkum həkimi Mengele haqqında bunları demişdi:
Əkizlər Mengele və ya köməkçilərindən biri tərəfindən həftəlik müayinələrə və fiziki xüsusiyyətlərinin ölçülməsinə məruz qalırdılar. Əkizlər üzərində apardığı təcrübələrə bədən üzvlərinin lazımsız yerə amputasiya edilməsi, tif və ya başqa bir xəstəliyi olan bir əkizin qəsdən yoluxdurulması və bir əkizin qanını digərinə köçürməsi daxil idi. Qurbanların çoxu bu prosedurlar yerinə yetirilərkən ölürdü. Təcrübədən sağ çıxanlar bəzən öldürülür və Mengelenin sonrakı dövrlərdə istifadə etməyəcəyi zaman cəsədləri yarılırdı. Nisli, Mengelenin bir gecədə on dörd əkizi, ürəklərinə xloroform vuraraq şəxsən öldürdüyü bir hadisəni xatırlayırdı. Əgər bir əkiz xəstəlikdən ölərdisə, Mengele digər əkizi öldürməklə tədqiqat məqsədi ilə ölümdən sonrakı müqayisəli hesabatların hazırlanmasına imkan yaradırdı.
Mengelenin həyata keçirdiyi təcrübələr arasında sağlam insanların gözlərinə kimyəvi maddələr yeridərək göz rəngini dəyişdirmək cəhdləri də vardı. O, heteroxromatik gözləri olan insanları öldürürdü ki, onların gözləri çıxarılsın və tədqiqat üçün Berlinə göndərilsin. Onun cırtdanlar və fiziki qüsurlu insanlar üzərində apardığı təcrübələr fiziki ölçmə aparmaq, qan almaq, sağlam dişi çıxarmaq və lazımsız dərmanlar və rentgen şüaları ilə müalicə aparmaqdan ibarət idi. Qurbanlarının çoxu təxminən iki həftədən sonra qaz kameralarına, skeletləri isə sonrakı təhlillər üçün Berlinə göndərilirdi. Mengele, qaz kameralarına göndərilməzdən əvvəl üzərində təcrübələr aparacağı hamilə qadınlar axtarırdı. Şahidlərdən Vera Aleksandr, Mengelenin bitişik əkizlər yaratmaq məqsədilə iki qaraçı əkizini bir-birinə arxa-arxaya necə qəddarcasına tikdiyindən danışırdı. Veranın dediyinə görə hər iki uşaq bir neçə gün əzab çəkdikdən sonra qanqrendən ölmüşdü.
Auşvitzdən sonra
250px|thumb|left|Mengelenin şəxsiyyət vəsiqəsindəki fotoşəkil. Argentina. 1956-cı il.
Digər Auşvitz həkimləri ilə birlikdə 17 yanvar 1945-ci ildə Aşağı Sileziyadakı Qross-Rozen həbs düşərgəsinə köçürülən Mengele özü ilə birlikdə iki qutu nümunə və Auşvitzdəki təcrübələrinin qeydlərini götürür. Düşərgənin tibbi sənədlərinin bir çoxu, yanvarın 27-də Qızıl Ordu Auşvitzi azad edənədək, SS tərəfindən məhv edilir. Mengele, Sovetlərin Qross-Rozenə gəlməsindən bir həftə əvvəl — fevralın 18-də burdan qaçır və Vermaxt zabiti kimi gizlənərək qərbə doğru yol alıb Çexoslovakiyanın Jatets şəhərinə gedir. Burada onun əleyhinə olan ittihamedici sənədlərini əlaqə qurduğu tibb bacısına müvəqqəti olaraq əmanət edir. Sonra o və dəstəsi Sovetlərin əlinə keçməmək üçün qərbə doğru tələssə də, 1945-ci ilin iyun ayında amerikalılar tərəfindən əsir götürülürlər. Mengele ilk əvvəl öz adı ilə qeydiyyata alınmış olsa da, Müttəfiqlərin, axtarılan şəxslərin siyahılarının paylanması ilə əlaqədar işini düzgün təşkil etməməsi, eləcə də Mengeledə SS qoşunlarının üzvlərinə məxsus olan, qan qrupunun müəyyən edilməsi məqsədini daşıyan tatuirovkanın aşkar edilməməsi səbəbindən onun adı müharibə cinayəti törədən əsas şəxslərin siyahısında əks olunmamışdı. İyul ayının sonunda sərbəst buraxılan Mengele "Fritz Ullman" adı ilə saxta sənədlər alır, sonradan həmin sənədlərdə adını "Fritz Hollmann" olaraq qeyd etdirir.
Qaçdıqdan bir neçə ay sonra Auşvitzdəki sənədlərini götürmək məqsədilə Sovetlərin işğalı altında olan əraziyə gedir. Daha sonra Rozenhaym yaxınlığında fermer işi tapır. Mengele əmin idi ki, tutulsa, məhkəmə qarşısına çıxarılacaq və barəsində ölüm hökmü veriləcək. Nəhayət, 17 aprel 1949-cu ildə Almaniyadan qaçır. Keçmiş SS üzvlərindən ibarət şəbəkənin köməyi ilə Genuyaya gedir. Burada "Helmut Qreqor" adı altında Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsindən pasport alır və 1949-cu ilin iyulunda dəniz yolu ilə Argentinaya gedir. Həyat yoldaşı onunla gəlməkdən imtina edir və cütlük 1954-cü ildə boşanır.
Cənubi Amerikada
280px|thumb|right|Mengelenin Argentinaya daxil olması üçün istifadə etdiyi İtaliya pasportu.
Mengele Visente Lopes şəhərinin yaxınlığındakı pansionatda yaşayır və Argentinanın Buenos-Ayres şəhərində dülgər işləyir. Bir neçə həftədən sonra Floridanın "milyonerlər" məhəlləsinə bir nasistin evinə köçür. Sonra ailəsinin kənd təsərrüfatı avadanlıqları istehsal edən "Karl Mengele və Oğulları" şirkətində satış mütəxəssisi olaraq çalışır və 1951-ci ildə regional satış nümayəndəsi olaraq tez-tez Paraqvaya səfərlər etməyə başlayır. 1953-cü ildə Buenos-Ayresin mərkəzində bir mənzilə köçür, dülgərlik konsernində iştirak payı almaq üçün ailə şirkətindəki səhmlərindən istifadə edir və sonra 1954-cü ildə Olivos şəhərinin ətrafında ev kirayəyə götürür. Argentina hökuməti tərəfindən 1992-ci ildə yayımlanan sənədlər, Mengelenin Buenos-Ayresdə yaşadığı müddətdə lisenziyasız dərmanlardan istifadə etdiyini və abort əməliyyatları həyata keçirdiyini göstərirdi.
1956-cı ildə Qərbi Almaniya səfirliyi vasitəsi ilə doğum şəhadətnaməsinin bir nüsxəsini aldıqdan sonra Mengeleyə əsl adı ilə, Argentina hökuməti tərəfindən yaşayış icazəsi verilir. Qərbi Almaniya pasportu almaq üçün həm bu sənəddən, həm də əsl adından istifadə edən Mengele Avropaya səyahətə başlayır. İsveçrədə ikən oğlu Rolf və dul baldızı Marta ilə xizək tətilində bir araya gəlir. Rolfa Mengele "Fritz əmi" kimi təqdim olunur. Daha sonra Mengele bir həftə doğma Güntsburqda qalır. 1956-cı ilin sentyabrında Argentinaya qayıdarkən Mengele əsl adı ilə yaşamağa başlayır. Marta və oğlu Karl Hans təqribən bir ay sonra onun yanına gəlir və üçü birlikdə yaşamağa başlayırlar. Yozef və Marta 1958-ci ildə Uruqvayda tətil edərkən evlənir və Buenos-Ayresdə bir ev alırlar. Mengele əczaçılıq şirkəti olan "Fadro Farm"ın bir hissəsinə sahib olur. Abortdan sonra vəfat edən yeniyetmə qızın əməliyyatında lisenziyasız dərman tətbiq etməkdə şübhəli bilinən Mengele 1958-ci ildə bir neçə həkimlə birlikdə sorğuya alınır, lakin sərbəst buraxılır. Tanındığı halda nasist keçmişinin və müharibə dövründəki fəaliyyətlərinin ortaya çıxacağının fərqində olan Mengele Paraqvaya uzun bir iş səyahətinə çıxır və 1959-cu ildə "Yoze Mengele" adı altında Paraqvayda vətəndaşlıq alır. İşlərini həll etmək və ailəsini ziyarət etmək məqsədilə Mengele bir neçə dəfə Buenos-Ayresə qayıdır. Şəhərdə pansionatda yaşamaqda olan Marta və Karl 1960-cı ilin dekabrında Almaniyaya qayıdırlar.
1940-cı illərin ortalarında Nürnberq prosesində Mengelenin adı bir neçə dəfə çəkilsə də, Müttəfiq qüvvələr onun artıq ölmüş olduğunu ehtimal edirdilər. İren Mengele və Yozefin Güntsburqdakı ailəsi də onun öldüyünü iddia edirdilər. Qərbi Almaniyada işləyən nasist ovçuları Simon Vizental və Hermann Lanqbayn, Mengelenin müharibədəki fəaliyyəti ilə əlaqədar şahidlərdən məlumat toplayırlar. İctimaiyyətə açıq olan sənədlərin axtarışı zamanı Lanqbayn, Mengelenin Buenos-Ayresdə ünvanının qeyd olunduğu boşanma sənədlərini tapır. O, Vizental ilə birgə Qərbi Almaniyanın səlahiyyətli orqanlarına ekstradisiya əməliyyatlarına başlamaları üçün təzyiq göstərirlər. Nəhayət, 5 iyun 1959-cu ildə həbs qərarı verilir. Argentina əvvəlcə ekstradisiya tələbindən imtina edir, çünki qaçaq artıq sənədlərdə göstərilən ünvanda yaşamırdı. Ekstradisiya 30 iyun tarixində təsdiqlənir. Həmin vaxta qədər Mengele artıq Paraqvaya qaçmışdı və Argentina sərhədi yaxınlığında bir fermada yaşayırdı.
Mossadın cəhdləri
Mossadın (İsrail kəşfiyyat agentliyi) rəhbəri İsser Harel 1960-cı ilin mayında Buenos-Ayresdə Adolf Eyxmanın tutulması ilə nəticələnmiş uğurlu əməliyyata özü şəxsən rəhbərlik etmişdi. Mengelenin İsraildə mühakimə edilə bilməsi üçün onun da izinə düşməyi ümid edirdi. Ayhman dindirmə zamanı nasist qaçaqları üçün təhlükəsiz ev kimi istifadə edilən pansionatın ünvanını vermişdi. Evə baxış keçirilsə də, Mengele və ya ailə üzvlərinin heç biri burada aşkar edilməmişdi. Məhəllənin poçtalyonu iddia edirdi ki, Mengele bu yaxınlaradək əsl kimliyi ilə məktublar alsa da, o vaxtdan etibarən yeni poçt ünvanını da bildirmədən pansionatı tərk etmişdi. Mengelenin ortaq olduğu mexaniki avadanlıq dükanında da Harelin sorğuları heç bir nəticə vermir, buna görə də axtarışdan imtina etməyə məcbur olur.
1956-cı ildə Menegeleni həqiqi adının qeyd olunduğu rəsmi sənədlərlə təmin edən (bu sənədlər Mengeleyə Argentinada daimi yaşayış yerini rəsmiləşdirməyə imkan vermişdi) Qərbi Almaniya indi onun tutulması üçün mükafat təklif edirdi. Mengelenin müharibə dövründəki fəaliyyətinin şəkillər ilə birlikdə qəzetlərdə çıxmaqda davam etməsi 1960-ci ildə onu yenidən köçməyə vadar edir. Keçmiş pilot Hans-Ulrix Rudel Mengeleni, sərhədi keçib Braziliyaya getməsinə kömək edəcək nasizm tərəfdarı Volfqanq Gerhard ilə əlaqələndirir. Mengele daimi yaşayış yeri tapılana qədər macar mühacirləri Giza və Gitta Ştammer ilə birlikdə San-Paulu yaxınlığındakı fermada qalır. Mengelenin sərmayə yatırımı sayəsində cütlük Nova Europada ferma satın alır; fermanın idarəsi Mengeleyə verilir. Üçü birgə 1962-ci ildə Serra Neqrada qəhvə və maldarlıq ferması satın alır; Mengele fermanın yarsına sahib olur. Gerhard ilk əvvəl Ştammerlərə Mengelenin adının "Piter Hoxbixler" olduğunu söyləsə də, 1963-cü ildə onun əsl kimliyini aşkar edirlər. Gerhard Mengelenin yerini səlahiyyətli şəxslərə bildirməmələri məsələsində Ştammerləri yola gətirərək onları inandırır ki, özləri də bir qaçağı evlərində gizlətməkdə ittiham edilə bilərlər. Bu arada Mengelenin Braziliyaya köçmək ehtimalını nəzərə alan Qərbi Almaniya hökuməti isə 1961-ci ilin fevralında Braziliyaya qarşı ekstradisiya tələbi irəli sürür.
Bu zaman Adolf Eyxmanın tutulmasında iştirak edən Mossad agentlərindən Zvi Aharoni, Mengelenin izlənilməsi və İsraildə mühakimə edilməsinə dair tapşırıq alan agentlər qrupunun rəhbəri təyin edilir. Paraqvaydakı təhqiqat nəticəsində Mengelenin yeri barədə heç bir ipucu əldə edilmir və agentlər Mengele ilə həmin vaxt İtaliyada yaşayan həyat yoldaşı Marta arasında yazışmaların qarşısını ala bilmirlər. Rudelin hərəkətlərini izləyən agentlər də heç bir nəticə əldə edə bilmirlər. Aharoni və komandası Gerhardın izinə düşərək San-Paulu yaxınlığında bir kənd ərazisinə gedir və burada Mengele olduğunu düşündükləri bir avropalı kişi aşkar edirlər. Bu barədə Harelə məlumat verilsə də, tutulma prosesinə, axtarış əməliyyatına büdcədən ayırmalarda məhdudiyyətlərin olması və İsrailin Misirlə münasibətlərinin pisləşməsinə diqqət yetirilməsi Mossad rəhbərliyinin 1962-ci ildə Mengele üçün aparılan araşdırmaları dayandırmasına səbəb oldu.
Salix boothii
(Salix boothii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yozef Mengele
Sonrakı həyatı və ölümü
250px|thumb|right|Mengelenin boğulduğu [[Braziliya, San-Paulu sahillərindəki Bertioqadakı Enseada çimərliyi.]]
1969-cu ildə Ştammerlər Kaeyrasda Mengele ilə ortaq ferma satın alırlar. Volfqanq Gerhard 1971-ci ildə xəstə arvadı və oğlunun müalicəsi üçün Almaniyaya qayıdanda şəxsiyyət vəsiqəsini Mengeleyə verir. 1974-cü ilin sonlarında San-Pauluda ev alan Ştammerlər bu barədə xəbər vermədiklərinə görə Mengele ilə dostluqları pozulur. Daha sonra Ştammerlər San-Paulu yaxınlığındakı Eldoradoda bunqalo satın alır və Mengeleyə kirayəyə verirlər. 1956-cı ildə xizək tətilindən bəri atasını görməyən Rolf 1977-ci ildə bungaloda onu ziyarət edir; nasist Mengele oğluna şəxsən heç kimə zərər vermədiyini, bir məmur kimi yalnız ona tapşırılanları icra etdiyini, bununla belə heç peşmanlıq çəkmədiyini bildirir.
Mengelenin səhhəti 1972-ci ildən bəri davamlı olaraq pisləşirdi. 1976-cı ildə insult keçirən Mengelenin təzyiqi yüksək idi. Qulaq infeksiyası da kifayət qədər irəliləmiş və müvazinətini itirməyinə səbəb olmuşdu. 7 fevral 1979-cu ildə Bertioqa sahil kurortunda dostları Volfram və Liselotte Bosserti ziyarət edən Mengele dənizdə üzərkən ikinci dəfə insult keçirir və boğularaq ölür. Mengele, 1971-ci ildən bəri şəxsiyyət vəsiqəsini istifadə etdiyi Volfqanq Gerhardın adı ilə Embuda dəfn edilir.
Mengele Cənubi Amerikada yaşayarkən "Həkim Fausto Rindon" və "S. Xosi Alvers Aspiazu" kimi saxta adlardan da istifadə etmişdir.
Ekshumasiya
Almaniyanı tərk etdiyi gündən bəri tez-tez Mengelenin müxtəlif ölkələrdə görülməsinə dair xəbərlər yayılırdı. Vizental, Mengelenin ölkəni tərk etdikdən sonra on səkkiz il ərzində bir neçə ölkə dəyişdirdiyini bildirir və əlində 1960-cı ildə yunan adası Kitnosda, 1961-ci ildə Qahirədə, 1971-ci ildə İspaniyada, 1978-ci ildə isə Paraqvayda görüldüyünə dair məlumatlar olduğunu iddia edirdi. Mengelenin ölümündən altı il keçməsinə rəğmən 1985-ci ildə onun hələ də sağ olduğunu təkidlə qeyd edirdi. Daha öncə 1982-ci ildə onun tutulmasına görə 100,000 ABŞ dolları məbləğində (2019-cu il üzrə bu məbləğ 264,931 ABŞ dollarına bərabərdir) mükafat vəd vermişdi. 1985-ci ilin fevralında Qüdsdə keçirilən və Mengelenin eksperimentlərinin qurbanlarının şahid ifadələrinin yer aldığı səhnələşdirilmiş məhkəmə prosesi ilə dünya miqyasında işə maraq daha da artdı. Qısa müddətdən sonra Qərbi Almaniya, İsrail və ABŞ hökumətləri Mengelenin harada olduğunu müəyyənləşdirmək üçün koordinasiya edilmiş fəaliyyətə başladılar. The Washington Times və Simon Vizental Mərkəzi kimi Qərbi Almaniya və İsrail hökumətləri də onun tutulması üçün mükafatlar təklif etdilər.
31 may 1985-ci ildə, Qərbi Almaniya prokurorluğu tərəfindən aparılan əməliyyat-axtarış fəaliyyətinə əsasən polis, Mengelenin ömür-gün dostu və Güntsburqdakı ailə şirkətinin satış meneceri Hans Sedlmayerin evinə basqın edir. Polis kodlanmış ünvan kitabçası və Mengeleyə göndərilən və alınan məktubların nüsxələrini tapır. Kağızların arasında Volfram Bossertin Mengelenin ölümü haqqında Sedlmayeri xəbərdar edən bir məktubu vardı. Almaniyanın səlahiyyətli qurumları daha sonra Bossertlər ilə əlaqə quran San-Paulu polisinə məlumat bildirirlər. Dindirmə zamanı onlar Mengelenin qəbrinin yerini aşkar edir və 6 iyun 1985-ci ildə qəbri qazırlar. Hərtərəfli məhkəmə-tibbi ekspertizası cəsədin həqiqətən Yozef Mengeleyə məxsus olması ehtimalının yüksək olduğunu ifadə edirdi. İyunun 10-da Rolf Mengele cəsədin atasına aid olduğunu təsdiqləyən bəyanat verdi və etiraf etdi ki, atasının ölüm xəbəri illərlə ona sığınacaq vermiş insanları qorumaq məqsədilə gizlədilmişdi.
Mengelenin skeleti hazırda San-Paulu Məhkəmə-Tibbi Ekspertiza İnstitutunda saxlanılır və burada San-Paulu Universitetinin tibb məktəbində məhkəmə-tibbi ekspertizası dərsləri zamanı tədris vasitəsi kimi istifadə olunur.
Xatirəsi
2007-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Holokost Memorial Muzeyinə Karl-Fridrix Höker tərəfindən çəkilmiş, Auşvitz heyətinin fotoşəkillərindən ibarət "Höker Albomu" daxil olur. Fotoşəkillərin səkkizində Mengele də vardı.
2010-cu ilin fevral ayında Mengelenin 180 səhifəlik gündəliyi "Alexander Autographs" tərəfindən, Holokostdan xilas olan bir şəxsin nəvəsinə, açıqlanmayan bir məbləğə auksionda satılır. Gündəliyin naməlum əvvəlki sahibi onu Braziliyada ikən əldə etmişdi. Həmin şəxsin Mengele ailəsinə yaxın olduğu bildirilir. Holokostdan qurtulanların təşkilatlarından biri bu satışı "ən iyrənc nasist cinayətkarlarından birinin yazılarından qazanc əldə etməyi hədəfləmiş, aşağılayıcı istismar hərəkəti" olaraq xarakterizə etmişdi. Simon Vizental Mərkəzinin ravvini Marvin Hier, gündəliyin yəhudilərin əlinə düşdüyünə görə çox şad olmuş və bunları bildirmişdi: "İranda Əhmədinejad tərəfindən mütəmadi olaraq Holokostun və antisemitizmin inkar edildiyi və yəhudilərə olan nifrətin təkrarlandığı bir dövrdə bu hadisə xüsusilə əhəmiyyətlidir". 2011-ci ildə Mengelenin gündəliklərinin daha 31 cildi yenidən qalxan etirazlara baxmayaraq, eyni auksion evi tərəfindən İkinci Dünya müharibəsinə aid əşyaları toplayan kolleksiyaçıya 245.000 ABŞ dollarına satıldı.
Salix bonplandiana
(Salix bonplandiana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Henri Roys
Frederik Henri Roys (1863-1933) - mühəndis.
Həyatı
Frederik Henri Roys 1863-cü ildə Pitersborq yaxınlığında, Elvaltonda çoxuşaqlı yoxsul dəyirmançı ailəsində anadan olub. Henri mexanikanı, cəbri və ali riyaziyyatı öyrənməyi çox istəyirdi, amma təhsilə pul çatmırdı. Buna görə də 10 yaşlı oğlan qəzet satmaqla məşğul olmağı qərara aldı.
O, məktəbdə 11 yaşından 12 yaşınadək oxudu. 1879-cu ildə ailələrində faciə baş verdi – valideynləri yanğında həlak oldular. Henri dəmiryol stansiyasında teleqrafçı işində işləməyə məcbur oldu, boş vaxtlarında isə elmin incəliklərinə yiyələnirdi. 15 yaşında ikən o, Lidsə köçdü və dəzgah istehsal edən şirkətdə işə düzəldi. O, firmada çalışdığı müddətdə elektrik işini öyrəndi və qəzetdə London şəhərinin elektriklə işıqlandırma sisteminə keçdiyi barədə elanı oxuyan kimi paytaxta yola düşdü.
Orada onu böyük həvəslə qarşıladılar. 19 yaşlı oğlanın elektrik sahəsindəki bilikləri o qədər dərin idi ki, onu Liverpula "Maxim&Western Elektric" şirkətinin məsləhətçisi vəzifəsinə göndərdilər. Orada üç il işlədikdən sonra Henri 1884-cü ildə gənc elektrik Ernest Klermontla tanış oldu və dostlaşdı.
Çox keçmədən dostlar Mançesterdə öz müəssisələrini açdılar. Şirkətin kassasına 50 funt pul qoyan Klermont firmanın kommersiya direktoru Roys isə baş konstruktoru oldu. O, kassaya daha 20 funt əlavə edərək şirkətin onun adını daşıması hüququnu əldə etdi.
Müəssisə elektrik lampaları üçün sokollar (elektrik lampasının patrona taxılan metal hissəsi) və maqneto, bir müddət sonra isə həm də elektrik rels kranları istehsal etdi.
20-ci əsrin əvvəlində çoxları avtomobillərlə maraqlanmağa başladılar, bu həvəs sahibkar və mexanik Roysdan da yan keçmədi. O, gündəlik səfərlər üçün De DION et BOUTON kvadrisiklini aldı. Amma konstruktorluq həvəsi Roysun bu "arabada" rahat hərəkət etməsinə imkan vermirdi. O, bir neçə dəfə avtomobili sökdü və yığdı, onun bir çox detallarını dəyişdirdi və təkmilləşdirdi.
Roys kvadrisikli bəyənmirdi, buna görə də onu satdı. Amma əvəzində bu texnikanın necə işlədiyini öyrəndi. İndi o, öz nəqliyyat vasitəsini düzəldə bilərdi.
1903-cü ilin noyabrında o, Fransa istehsalı olan kiçik Decavile avtomobilini aldı. Avtomobil istehsalının başlanğıcı məhz bu avtomobilin adı ilə bağlı idi. Roys mükəmməl avtomobil hazırlamağı qarşısına məqsəd qoydu. O, üç avtomobil hazırlamağı qərara aldı: özü üçün, Klermont üçün və digər dostu Henri Edmonds üçün.
Roys Decavile avtomobilini hissələrə ayıraraq onun təkmilləşdirilməsi ilə məşğul oldu və ilk növbədə mühərrikdən başladı. Təbii ki, 1902-ci ildə buraxılmış 10 at gücünə malik 2 silindrli mühərrik Henrini qane etmirdi. 1904-cü il yanvarın 6-da o, mühərrikin üzərində işləməyə başladı.
Roys mühərrikin konstruksiyasında dəyişiklik etmədən avtomobili daha etibarlı, təhlükəsiz və yüngül etməyə nail oldu. Alüminiumdan istifadə mühərrikin kütləsini 840 kiloqramdan 735 kiloqramadək azaltmağa imkan verdi.
Bebb söyüdü
(Salix bebbiana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Henri Roys
Həyatı
Bir şahidin sözlərinə görə, bir dəfə Roysa təcili olaraq dəridən aralıq qatlar lazım oldu. Mağazada onları tapmayanda tərəddüd etmədən öz əlcəyinin boğaz hissəsini kəsib ondan istifadə etdi. Roys hesab edirdi ki, avtomobilin kuzovu xüsusi atelyelərdə istehsal olunmalıdır.
O, ikiyerlik üstüaçıq torpedonun kuzovunun hazırlanmasını Barker şirkətinə, dördyerlik versiyanınkını isə Canne firmasına həvalə etdi. 1904-cü il aprelin 1-də Royce markalı ilk avtomobil Kuk-stritdəki fabrikin darvazalarından çıxdı və Roysun evinə qədər 21 kilometr məsafə qət etdi.
Hər ehtimala qarşı onun ardınca adi Decavile avtomobilini hərəkət edirdi, amma onun yardımına ehtiyac olmadı. Yeni avtomobil markası bu cür yarandı. 1904-cü ilin yayı ərzində iki ədəd ikiyerlik və bir ədəd dördyerlik ekipaj istehsal olundu.
O vaxtlar çox sayda bu cür firmalar yaranır və müxtəlif növ (ilk növbədə maliyyə xarakterli) çətinliklər ucbatından tezliklə bağlanırdı. Kim bilir, Royce şirkəti haqında xəbər 27 yaşlı aristokrat idmançı Çarlz Stüart Rollsa çatmasaydı, müəssisənin gələcək taleyi necə olardı.
Roysun tərəfdaşı, onun yığdığı üç avtomobildən birinin sahibi olan Henri Edmonds onu varlı idmançı Çarlz Rolls ilə tanış etdi. 1904-cü ilin dekabrında Roys ilə Rollsun ittifaqı Rolls-Royce markalı ilk sınaq avtomobilinin yaranması ilə nəticələndi. F.H. Royce & Company şirkətindən asılı olmayan müstəqil Rolls-Royce Ltd. firması 1906-cı ildə rəsmən Rolls-Royce avtomobillərinin istehsalına başladı. Avtomobillər kiçik seriyalarla buraxılırdı.
1911-ci ildə Roysun səhhəti kəskin şəkildə pisləşdi. 1912-ci ildə o, əməliyyat olundu. Həkimlər onun sağalacağına ümid etmirdilər, amma o yaxşılaşdı və işinə qayıtdı. Lakin Roys daha əvvəlkitək zavod sexlərinə baş çəkə bilmirdi. O, ömrünün sonunadək Rolls-Royce konstruktorları tərəfindən hazırlanan bütün çertyojları şəxsən özü yoxladı, əsas diqqətini isə aviasiya mühərrikləri üzərində cəmləşdirdi.
Birinci Dünya müharibəsi illərində Britaniya aviasiyasının əsasını təşkil etmiş Rolls-Royce mühərriklərinə görə 1930-cu ildə Frederik Henri Roysa baronet zadəgan rütbəsi verildi. 1933-cü ildə isə Frederik Henri Roys vəfat etdi.
NGC 1129
NGC 1129, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. E3 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 4027A
NGC 4027A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qarğa bürcü istiqamətində yerləşir. IBm tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Dəkkə
Dəkkə (Dácca, ঢাকা) – Banqladeşin paytaxtı. Dəkkə vilayətinin inzibati mərkəzi. Әhalisi 7,0 mln. (2011). Benqal düzənliyində, Burhi Qanq çayı sahilində, onun Dhalesvari çayına töküldüyü yerin yaxınlığındadır. Ölkənin siyasi, iqtisadi və mədəniyyət mərkəzidir. Mühüm avtomobil və dəmir yolları qovşağıdır. Şəhərdə Sadarqhat çay portu və Ziya beynəlxalq aeroportu var.
Ümumi məlumat
Dəkkədə Banqladeş EA (1973), Cut ETİ (1951), Banqladeş elm və sənaye tədqiqatları şurası (1955), Atom Enerjisi üzrə Banqladeş Komissiyası (1973), Benqal Akademiyası (1972; humanitar elmlər sahəsində tədqiqatlar), Beynəlxalq və Strateji Araşdırmalar İnistutu (1978); ali təhsil müəssisələrindən: Dəkkə Universiteti (1921), Mühəndis-Texnologiya Universiteti (1962), İslam Texnologiya Universiteti (1981; 2001 il -dən indiki adı ilə) yerləşir. Kitabxanalar: Dəkkə Un-tinin kitabxanası (1921), Mərkəzi kütləvi kitabxana (1958), Britaniya şurası kitabxanası (1959), Milli kitabxana (1968). Muzeylər: Milli muzey (1913), Balda-muzey (incəsənət və arxeologiya, 1927), Elm və texnologiyalar muzeyi (1966), Lalbağ fortu muzeyi və s. Asiya teatr mərkəzinin nəzdində 1996-cı ildən Repertuar teatrı fəaliyyət göstərir. Kinostudiya (1955). Hər il Benqal akademiyası tərəfindən benqal dilində kitabların yarmarkası keçirilir.
Ölkənin kriket və futbol üzrə aparıcı klubları “Abahani” və “Mohammedan” oyunlarını “Banqabandhu” stadionunda (36 min yer) keçirir. 1985 və 1993-cü illərdə Dəkkədə Cənubi Asiya oyunları, 2003-cü ildə futbol üzrə Cənubi Asiya kuboku oyunları keçirilmişdir
Tarixi
Dəkkə Benqaliyanın ən qədim şəhərlərindən biridir. 1608–39 və 1660–1704-cü illərdə Moğol imperiyasının Benqaliya subasının (əyalətinin) paytaxtı olmuşdur. XVII – XVIII əsrin əvvəllərində iri sənətkarlıq və ticarət (pambıq parçalar, əsasən, muslin, həmçinin qızıl, gümüş məmulatları və s. ixracı) mərkəzi idi; Dəkkəyə bir çox Asiya ölkəsindən tacirlər gəlirdilər, XVII əsrin ortalarından Avropa şirkətləri şəhərdə öz faktoriyalarını yaratmağa başlamışdı. Paytaxtın Mürşidabada köçürülməsi (1704) və muslin istehsalının azalması ilə şəhər tənəzzül etdi. İngiltərə Ost-Hind şirkətinin Benqaliyanı işğal etməsindən (1757–64) sonra Dəkkə Britaniyanın nəzarətinə keçdi. XIX əsrin ikinci yarısında şəhər iqtisadiyyatının dirçəlməsi cut və cut məmulatları ticarətinin inkişafı ilə bağlı idi. 1864-cü ildə Dəkkə bələdiyyə statusunu aldı; 1947-ci ildən Pakistandakı Şərqi Benqaliya əyalətinin (1956–71-ci illərdə Şərqi Pakistan əyaləti) əsas şəhəri; 1962– 71-ci illərdə Pakistanın ikinci paytaxtı idi. 1971-ci ilin dekabrından Banqladeş Xalq Respublikasının paytaxtıdır.