cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Musa Ələsgərov
Xidmətləri
Dağlı Musanın ən böyük xidmətlərindən biri Böyük Zirə adasında (Nargin) əsir saxlanan türk əsgərlərinə etdiyi köməklik olub. Belə ki, 1914-cü ilin 19 iyununda Almaniya Rusiyaya müharibə elan etdi. Türkiyənin Hərbi naziri Ənvər paşa və Daxili İşlər naziri Tələt paşa Qafqazı rusların pəncəsindən qoparmaq istəyirdilər. Bu məqsədlə türklər Qars və Batum tərəfdən Qafqaza daxil oldular. Əsas zərbə Sarıqamış rayonuna endirilməli idi. Sarıqamış altındakı döyüşlərdə üçüncü türk ordusu rus qoşunları tərəfindən məğlub edildi. Doxsan min nəfərlik ordudan cəmi on min nəfər salamat qaldı. 1916-cı ildə say etibarı ilə çoxluq təşkil edən rus qoşunları hücuma keçərək Ərzurumu və Trabzonu tutdular. Döyüşlər zamanı türklərdən çoxu əsir alındı. Onlardan təxminən 600 nəfəri Böyük Zirə adasında saxlanılırdı. Belə bir vəziyyətdə Musa və onun qardaşı Qurbanqulu pulla onları rus əsgərlərindən satın alır, yaxud qaçırıb vətənlərinə yola salınmasını təşkil edirdilər. Bəzən bir günə 10–14 əsir qaçırılırdı. Dağlı Musanın Brilyant Ağakərimə söylədiklərindən məlum olur ki, 1917-ci ilin əvvəlindən sonunadək 200 nəfərdən artıq türk əsir zabit və əsgərin qaçırılması faktı öz əksini tapır.
1918-ci ildə Bakının erməni-daşnaq işğalından azad edilməsində Nuru paşanın komandanlıq etdiyi Qafqaz İslam Ordusu ilə bərabər, həmçinin Bakı qoçularının da rolu olmuşdur. Ermənilər Bakıya hücum edəndə, Dağlı Musa və digər qoçular öz vəsaitləri hesabına aldıqları xeyli silah-sursatı camaata paylayıb, müdafiə dəstələri yaradıblar və özləri də igidliklə döyüşüblər. Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru paşa "Dağ pişiyi"nə ermənilərə qarşı döyüşlərdə göstərdiyi igidliyə görə yüzbaşı (leytenant) rütbəsi verilməsi haqqında fərman imzalayıb. Dağlı Musa 1920-ci ilin əvvəlində Nuru paşanın dəvəti ilə Türkiyəyə gedərək Ənvər paşaya təqdim edilib. Burada onun şərəfinə təşkil olunan ziyafətdə Ənvər paşanın sərəncamı ilə minbaşı (polkovnik) elan olunub.
Dağlı Musa 1934-cü ildə Türkiyədən vətənə qayıdıb və az bir müddət sonra Sumbat Topurudze tərəfindən həbs olunub. 1938-ci ildə cəzasının tam çəkdikdən sonra azadlığa buraxılıb. 1956-cı ildə Bakıda vəfat edib.
Dilarə Lokmanhekim
Dilarə Lokmanhekim (18 aprel 1994) — Türkiyəli cüdoçu. Dilarə Lokmanhekim Türkiyəni 2017-ci ildə IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında təmsil etdi.
Pavel Paşeviç
Pavel Dmitriyeviç Paşeviç (4 iyun 2001-ci ildə Borisovda anadan olub) — Belarus Premyer Liqası təmsilçilərindən olan BATE Borisov klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Belaruslu futbolçudur.
Dilarə Lokmanhekim
Karyerası
Dilarə Lokmanhekim birinci dəfə İslam Həmrəyliyi Oyunlarına 2017-ci ildə qatıldı. O, Bakıda baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında qadınlar 52 kq çəkidə, 1/4 final mərhələsində Özbəkistanın nümayəndəsi Diyora Keldiyorova ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Dilarə Lokmanhekim rəqibinə 0:1 hesabı ilə uduzdu.
Pavel Paşeviç
BATE Borisov
Paşeviç BATE Borisov akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Paşeviç öz peşəkar karyerasında debütünü 11 iyul 2018-ci ildə Energetik–BDU klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 75-ci dəqiqədə İlya Manayenkovu əvəz etmişdir. Belarus Kuboku görüşündə BATE rəqibinə 2–1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Klub
1 UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir. 2 Belarus Superkuboku görüşləri daxildir.
Monqolustan Demokratik Partiyası
Tarixi
1990-cı ildə demokratik inqilabdan sonra Monqolustan çoxpartiyalı sistemə keçdi. Demokratik inqilabla Monqolustan kommunist rejimli ölkədən demokratik ölkəyə çevrilirdi. İnqilabdan sonra ölkədə ilk olaraq Demokratik Partiyası, Monqolustan Milli Mütərəqqi Partiyası və Monqolustan Sosial Demokrat Partiyası təsis edildi. 6 dekabr 2000-ci ildə Monqolustan Milli Demokrat Partiyası, Monqolustan Sosial Demokrat Partiyası və digər 5 partiya Monqolustan Demokratik Partiyasında birləşdilər.
Kadrları
1 aprel 2006-cı ildə Partiyanın qurultayında Tsaxia Elbeqdorj partiyanın lideri seçildi. Seçkilərə 4 namizəd qatılmışdı. İlk turda Tsaxia Elbeqdorj 46% səs topladı. Əsas rəqibi Erdeniyn Bar-Uul 40% səs toplamışdı. Digər namizədlər isə çox az səs toplamışdılar. Səsvermənin ikinci mərhələsində isə Tsaxia Elbeqdorj 57,2% səs toplayaraq səsvermədən qalib ayrılmışdı. 30 avqust 2008-ci ildə Demokratik Partiyasının Milli Məşvərət Komitəsi partiyanın yeni liderini seçdi. O, Norovyn Altanxuyaq idi.
Seçkilərdə iştirakı
2004-cü il Monqolustan parlament seçkilərində Vətən Demokratik Koalisiyasının tərkibində iştirak edir və 44,7% səslə parlamentdə 76 yerdən 34-ünə sahib olur. MDP lideri Tsaxia Elbeqdorj Koalisiya hökumətinin baş naziri olur və 2006-cı ilin yanvar ayınadək bu vəzifədə qalır. 2005-ci il prezident seçkilərində Partiyanın namizədi Mendşeyxan Enxsayxan yalnız 19.7 faiz səs topladı. 2008-ci il parlament seçkilərində partiya 76 yerdən 28-ini qazandı. Seçkilərdən sonra Monqolustan Demokratik Partiyası və Monqolustan Xalq Partiyası birlikdə koalisiya hökuməti formalaşdırıb. Hökumət daxilində partiyanın lideri Norovyn Altanxuyaq baş nazir vəzifəsini tutarkən, Baş nazirin birinci müavini, Maliyyə naziri, Səhiyyə naziri, Ekologiya və Turizm naziri, Nəqliyyat naziri, Yollar naziri, Tİkinci və şəhərsalma naziri və müdafiə naziri vəzifələri MDP-nin əlində idi.
2009-cu il Prezident seçkiləri
3 aprel 2009-cu ildə Demokratik Partiyanın sədrliyinə seçkilərdə Partiyanın digər nümayəndəsi Erdeniyn Bat-Uulu 65,3% səslə məğlub edir. Elbeqdorjun prezdentliyə namizədliyi açıqlandıqdan sorna Vətəndaş İradəsi Partiyası və Yaşıllar Partiyası onun namizədliyini dəstəklədilər. 24 may tarixində keçirilən seçkilərdə 51,21% səslə seçkilərdən qalib ayrılır. keçmiş prezident isə 47,41% səs topladı.
Lazlar
Lazlar — ana dili Laz dili olan, Kartvel dil ailəsinə daxil olan xalq.
Sayları
SSRİ və Rusiya FR linqvisti, qafqazşünası Georgi Andreyeviç Klimovun 1986-cı ildə Moskvada nəşr etdirdiyi "Qafqaz dilçiliyinə giriş" adlı kitabında verdiyi məlumata əsasən Türkiyə Lazistanında həmçinin bu ölkənin digər hissələrində anklavlar şəkilndə və Gürcüstanla sərhəddə yayılmış laz dilində təxminən 45 min nəfər danışırdı.
Türkiyədə
Türkiyədə lazların sayına dair bütün hazırkı rəqəmlər müəyyən hesablamalar əsasında alınmış təxminlərdən ibarətdir.
Brickellia tomentella
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bulbophyllum lindleyanum
(Bulbophyllum lindleyanum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Brickellia urolepis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şnau
Şnau (, Schnau) və ya şnava — Avropada XVII əsrdə geniş yayılmış böyük olmayan, ikidorlu yelkənli ticarət və döyüş gəmisi. Şnau iki dor ağacına, düzbucaqlı yelkənlərə, buşprit adlanan gəmi dimdiyinə və ona bərkidilmiş kliver yelkənlərinə, dorlar arası yerləşən staksel adlanan üçkünc yelkənlərə malikdir. Hərbi şnaunun göyərtəsində 12-18 kiçik kalibrli top olub, gəminin gövdəsinin orta su sıxışdırma qabiliyyəti 150 ton, uzunluğu 25-30 metr, eni 6-8 metrdur. Ekipaj heyəti 80 nəfərə qədərdir.
Joao Avelanj
Joao Avelanj (pt. João Havelange; ) — 1974–1998-ci illərdə FİFA prezidenti.
Həyatı
1974-cü ildə dünya futbolunun tarixində gözlənilməz hadisə baş verdi. FİFA prezidenti Avropadan yox, Cənubi Amerikadan seçildi. Avelajın seçilməsi futbolun inkişafını daha da sürətləndirdi. O, dünya çempionatının reqlamentində bəzi dəyişikliklər etdi. İştirakçıların sayı 16-dan 24-ə çatdırıldı. Avelaj həmçinin gənclər arasında ilk dəfə dünya çempionatını təşkil etdi. O, futbolun qadınlar arasında təbliğatına da böyük yer ayırırdı. Abelajın rəhbərliyi altında ilk dəfə qadınlar arasında dünya çempionatı təşkil olundu.
Adelaida
Adelaida — Avstraliya İttifaqında şəhər. Cənubi Avstraliyanın paytaxtı və ən böyük şəhəri.
Tarixi
Adelaida (Adelaide) – 1836-cı ildə britaniyalılar tərəfindən ilk Avropa yaşayış yeri olaraq qurulmadan əvvəl ərazidə Avstraliya aborigenləri yaşayırdı. Müstəmləkə dövründə ilk xəritə çıxarma işlərini başlayan general William Light tərəfindən məskunlaşma sahəsi olaraq seçilmişdir. Şəhər İngiltərə kralı IV Uilyamın arvadı Adelaidanın şərəfinə adlandırılmışdır. 1840-cı ildə Avstraliyanın ilk bələdiyyəsi olaraq hüquqi vəsiqə qazanmış, 1919-cu ildə böyük şəhər bələdiyyəsi statusuna yüksəlmişdir.
İqtisadiyyatı
Adelaida iri maşınqayırma sənayesi mərkəzidir. Sent- Vinsent körfəzi sahilində liman şəhəridir. Mühüm nəqliyyat qovşağı və aeroportu, neft emalı, kimya, metallurgiya, toxuculuq, yeyinti sənayesi müəssisələri var. Adelaida Avstraliyanın "şərabçılıq paytaxtı" hesab olunur. Şəhərdən qərbdə ölkənin məşhur çimərlikləri yerləşir.
Adelaida Avstraliyanın üç böyük şirkətinə ev sahibliyi edir: Telstra, BHP Billiton ve National Australia Bank. Avstraliya Ticarət Şurası, Avstraliya Həmkarlar İttifaqları, Avstraliya Fond Birjasında fəaliyyət göstərən şirkətlərin əksəriyyəti Adeliada da var.
Mədəniyyət müəssisələri
Şəhərin ilkin görünüşü (mərkəzdə saxlanılmışdır) hər iki sahil boyunca uzanan yaşıl meydançalarla fərqlənirdi. Magistratlar (neoyunan üslubu, 1847–50), Parlament (1850-ci illər; 1883–1939-cu illərdə yenidən qurulmuşdur), Xəzinədarlıq (1858–76), Bələdiyyə (1863–66), Poçt (1867–72), Ali məhkəmə (1869) binaları (neorenessans üslubu), Müqəddəs Fransisk Ksaven kilsəsi (ispan qotika üslubu, 1856–89), Müqəddəs Pyotr kilsəsi (neoqotik üslub, 1869) var.
Cənubi Avstraliya Kral Cəmiyyəti (1853), İncəsənət və Təhsil Kolleci (1861), universitet (1874), Elder Konservatoriyası (1898), Kral Zoologiya Cəmiyyəti (1878), Astronomiya Cəmiyyəti (1892) və s. elmi cəmiyyətlər, universitet kitabxanası (1876), Cənubi Avstraliya İncəsənət Qalereyası (1881), simfonik orkestr (1936) fəaliyyət göstərir. Adelaida ildə 2 dəfə incəsənət festivalı keçirilir (1960-cı ildən).
Qreqori Pek
Qreqori Pek — ABŞ aktyoru. Pek 1940–1960-cı illərdə Hollivudun ən çox tələb olunan aktyorlarından biri olmuşdur. O, "Bülbülü öldürmək" filmindəki vəkil Attikus Finç roluna görə Ən yaxşı kişi roluna görə "Oskar" mükafatı laureatı (1962).
Həyatı
Eldred Qreqori Pek 5 aprel 1916-cı ildə Kaliforniya ştatının La-Hoyya şəhərciyində anadan olmuşdur. 3 yaşında ikən valideynləri ayrılmışdılar. Pekin atası qarışıq millətdən idi: atası ingilis, anası irland idi. Hətta anası da qarışıq millətdən idi (atası şotland, anası ingilis). Qreqori Pek Los-Ancelesdəki Sent-Con hərbi akademiyasında və Kaliforniyanın Berkli universitetində təhsil almışdır.
Qreqori Pek təhsil haqqını dalandar və ofisiant işləyərək özü ödəyirdi. Universitetdə oxuduğu illərdə Pek ədəbiyyat və aktyorluq sənəti ilə xüsusi maraqlanır və hətta universitet teatrına üz tutur. 1939-cu ildə Qreqori Pek bakalavr dərəcəsi alır və bir dəfə aktyorluq həvəsi onda baş qaldırır. Bu zaman Qreqori Nyu-Yorka getməli olur.
Elə həmin ildə də (1944) "Şahlığın açarı" filmində çəkilir. Bu filmdə rol alması Qreqori Pekə ulduz statusu və ilk "Oskar" qazandırır. Həmin müharibə illəri zamanı Hollivudda bir növ aktyor qıtlığı yaranmışdı. Səbəb bütün məşhur aktyorların cəbhəyə yollanması idi. Buna görə də Qreqori Pek rejissorlar tərəfindən "əldən buraxılmayan tapıntı" kimi aramsız olaraq müxtəlif filmlərə dəvət alırdı.
50 illik aktyorluq fəaliyyəti zamanı Pek 50-dən artıq filmdə çəkilməyə nail oldu. Onu dəfələrlə "Oskar"a namizəd seçsələr də, yalnız bir dəfə – "Bülbülü öldürmək" filmində ifa etdiyi vəkil roluna görə bu mükafatı qazana bilir. Bu film 1962-ci ildə ekranlara çıxmışdı.
Nüfuzlu aktyor olmasına baxmayaraq, 1947-ci ildə Pek öz vətənində Mel Ferrerlə birgə əsasını qoyduğu kiçik "Pleyhauz" teatrında işləməyə razı olmuşdu. Ömrünün sonlarına yaxın bir nəfərin şousu ilə ("Qreqori Peklə söhbətlər") bütün Amerikanı gəzir. Burada o, özü haqqında danışır və dinləyicilərin verdiyi ayrı-ayrı sualları cavablandırırdı.
Qreqori Pek 12 iyun 2003-cü ildə 87 yaşında Los-Ancelesdə ürək çatışmazlığı və bronxial pnevmoniya diaqnozu ilə vəfat etmişdir.
Yeni ərazilər
Yeni ərazilər (Çin dilində: 新界; ingilis dilində:New Territories, kanton dilində: san gaai — hazırda Honkonq və Koulun adalarını da əhatə edən və Honkonqun xüsusi inzibati rayonlarının üçdə bir hissəsini əhatə edən ərazilər. Yeni ərazilərin əhalisi 3 691 093 nəfərdir (2006) . Əhalinin sıxlığı hər km²-ə 3,8 min nəfərdir . Sahəsi 952 km²-ə yaxındır.
İnzibati bölgü
Yeni ərazilərə daxil olan dairələr:
Sezar şifrəsi
right|thumbnail|320px|Sezar şifrəsi Sezar şifrəsi — dünyada ən qədim bəlli olan şifrələrdən biridir. Məşhur Roma sərkərdəsi Yuli Sezar öz yazışmalarında indi onun adını daşıyan şifrdən istifadə edirdi. Adi latın əlifba yazılırdı, sonra onun altında həmin əlifba, lakin sola hərf dövri sürüşmə ilə yazılırdı. Sezar şifrəsini yerini dəişmə (əvəz etmə) şifrə kimi təsnif etmək olur. Şifrənin mükəmməlləşdirilmiş formasına Vijiner şifrəsi deyilir. Müasir kriptoqrafiyada Sezar şifrəsi dözümsüz kimi sayılır.
Riyazi reallaşdırılma
~x — açıq tekstin simvolu, ~y — şifrələnmiş tekstin simvolu, ~n — əlifbanın gücü, ~k — açar.
Misal
Fərz edək ki k = 4. Onda "V" hərifi yerini dəişərək "A" hərifi olacak: Əsas əlifba: ABCÇDEƏFGĞHXIİJKQLMNOÖPRSŞTUÜVYZ
Mətn: vikipediya açıq ensiklopediya
Acaena juvenca
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yozef Blatter
Yozef Blatter — 1998–2015-ci illər arasında FİFA prezidenti.
Blatteri Avelajın tələbəsi adlandırmaq olar. O, 20 il məhz Avelajın rəhbərliyi altında FİFA-da müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. FİFA ən böyük zərəri Blatterin dövründə çəkib. 2002-ci ildə Dünya Çempionatı ərəfəsində İsveçrə kompaniyaları dünya futbol qurumunu 100 milyon dollar ziyana saldılar. Bu hal Blatterin hakimiyyətinin sonu ola bilərdi, amma prezident vəziyyətdən çıxış yolunu tapdı. Əsasən şərq ölkələrindən dəstək alan FİFA rəhbəri kürsüsünü qoruyub saxladı.
Blatter həmçinin bu yaxındarda futbolun 2500 metr hündürlükdə oynanılmasının əleyhinə qərar qəbul olunmasının istəyirdi. Hətta bu məsələ FİFA-nın iclaslarının birində müzakirə də olunmuşdu, amma Cənubi Amerikada bəzi dövlətlər həmin qərarın qəbul olunmasına ciddi şəkildə etiraz etdilər. Latın Amerikasının bir neçə siyası xadiminin məsəyə müdaxilə etməsi Blatteri geriyə addım atmağa vadar etdi.
Lena
Lena — qız adı. Əsasən Lena çayının adına görə qız uşaqlarına verilir.
Diyora Keldiyorova
Diyora Keldiyorova (13 iyul 1998) — Özbəkistanlı cüdoçu. Diyora Keldiyorova Özbəkistanı 2017-ci ildə IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Diyora Keldiyorova birinci dəfə İslam Həmrəyliyi Oyunlarına 2017-ci ildə qatıldı. O, Bakıda baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında qadınlar 52 kq çəkidə, 1/4 final mərhələsində Türkiyənin nümayəndəsi Dilarə Lokmanhekim üzərində 1:0 hesabı ilə qalib gəlsədə, növbəti mərhələdə Azərbaycanın nümayəndəsi Nəzakət Əzizova ilə üz-üzə gəldi və rəqibinə 10:0 hesabı ilə uduzdu.
Bulbophyllum lineare
(Bulbophyllum lineare) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Alpout (Qazax)
Alpout — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Qazax rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Coğaz çayının sol sahilində, dağ ətəyindədir.
Əhalisi
2009-cu ilin məlumatına əsasən kəndə 666 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin 326 nəfəri kişilər, 340 nəfəri qadınlardan ibarətdir.
Brickellia venosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Regionşünaslıq
Azərbaycan Dillər Universiteti
Azərbaycan Dillər Universitetində Regionşünaslıq ixtisası 1998-ci ildən açılmışdır. Əvvəlcə Böyük Britaniyaşünaslıq, 1999-cu ildən Almaniyaşünaslıq, 2001-ci ildən Fransaşünaslıq, Avropaşünaslıq, 2003-cü ildən Amerikaşünaslıq, 2005-ci ildən Yaxın Şərq və İsrailşünaslıq, 2006-cı ildən Azərbaycanşünaslıq, Skandinaviyaşünaslıq,
BMW X4
BMW X4 — Alman avtomobil istehsalçısı BMW tərəfindən, 2014-cü ildən bu günə kimi BMW X3-ün əsasında istehsal olunan kompakt lyuks krossover.
Regionşünaslıq
Azərbaycan Dillər Universiteti
Regionşünaslıq ixtisası (Böyük Britaniyaşünaslıq) üzrə magistratura 2002-ci ildən açılmışdır. 2003-cü ildən Almaniyaşünaslıq, 2005-ci ildən Fransaşünaslıq, 2007-ci ildən Amerikaşünaslıq ixtisasları üzrə magistrlar təhsil alır.
İxtisas üzrə bakalavriaturada ilk buraxılış 2001-ci ildə, magistraturada 2004-cü ildə olmuşdur. İndiyədək bu ixtisas üzrə 389 bakalavr, 157 magistr məzun olmuşdur. 1998–2007-ci illərədək ixtisas üzrə fənlər Qərbşünaslıq və Beynəlxalq münasibətlər kafedralarının bazalarında keçilirdi.
23 fevral 2007-ci ildə Regionşünaslıq ixtisası üzrə tədrisin keyfiyyətinin və idarəolunmasının daha da yaxşılaşdırılması məqsədi ilə Regionşünaslıq kafedrasının yaradılması haqqında əmr verildi.
Bakı Slavyan Universiteti
Bakı Slavyan Universitetində regionşünaslıq ixtisası 1999-cu ildən açılmışdır. Əvvəlcə Rusiyaşünaslıq və Yunanıstanşünaslıq, 2000-ci ildən Polşaşünaslıq, Bolqarıstanşünaslıq, Çexiyaşünaslıq, 2001-ci ildən Ukraynaşünaslıq, Slovakiyaşünaslıq, 2002-ci ildən Azərbaycanşünaslıq, 2003-cü ildən isə Türkiyəşünaslıq ixtisasları tədris olunmağa başlanılmışdır.
Regionşünaslıq ixtisası (Rusiyaşünaslıq, Yunanıstanşünaslıq) üzrə magistratura pilləsi 2003-cü ildən açılmışdır. 2004-ci ildən Polşaşünaslıq, Bolqarıstanşünaslıq, Çexiyaşünaslıq, 2005-ci ildən Ukraynaşünaslıq, Slovakiyaşünaslıq, 2006-cı ildən Azərbaycanşünaslıq, 2007-ci ildən isə Türkiyəşünaslıq ixtisasları üzrə magistratura pilləsinə qəbul həyata keçirilməyə başlanıldı.
1999–2005-ci illərədək ixtisas üzrə fənlər Slavyan filologiyası və Beynəlxalq münasibətlər kafedralarının bazalarında keçilirdi. 2005-ci ildə Regionşünaslıq ixtisası üzrə tədrisin keyfiyyətinin və idarəolunmasının daha da yaxşılaşdırılması məqsədi ilə Avropaşünaslıq kafedrasının yaradılması haqqında əmr verildi.
Regionşünas-tələbələrə beynəlxalq münasibətlər tarixi və nəzəriyyəsi, beynəlxalq hüquq, Avropa təhlükəsizliyi sistemi, diplomatiya tarixi və diplomatik protokol, konfliktologiya, politologiya, ayrı-ayrı Şərqi Avropa regionları üzrə ixtisaslaşma ölkələrinin dili, tarixi, mədəniyyəti, ədəbiyyatı, qanunvericiliyi, daxili və xarici siyasəti, iqtisadiyyatı, coğrafiyası, ictimai fikir tarixi fənnləri tədris olunur. Bir sıra nəzəri fənlərlə yanaşı, tələbələr ən azı 3–4 dil üzrə əsaslı hazırlıq keçir ki, bu dillərdən ikisi Qərbi Avropa, ikisi isə slavyan xalqlarının dilləridir.
Aleksandr Serqeyeviç Puşkin heykəli (Bakı)
Aleksandr Puşkinin heykəli — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində rus şairi Aleksandr Puşkinin heykəli. Puşkin və Üzeyir Hacıbəyov küçələrinin kəsişməsində eyni adlı meydanda bir heykəl var. Bürünc abidənin müəllifi heykəltaraş, Rusiyanın İncəsənət Akademiyasının akademiki Yuri Orexovdur. Bu heykəl Orexovun son işidir.
Heykəl 12 oktyabr 2001-ci ildə açıldı. Mərasimdə Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyev, Bakı şəhərinin meri Hacıbala Abutalıbov və Rusiya Federasiyasının Azərbaycandakı səfiri Nikolay Ryabov iştirak etmişlər. Heykəl Rusiya hökumətinin 18 oktyabrda qeyd olunan Milli müstəqillik gününün 10 illiyinə hədiyyədir.
2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2008 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi — sayca 53-cü Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Mariya Şerifoviçin ifa etdiyi "Molitva" mahısı ilə 2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 2008-ci ildə Serbiya ilk dəfə Avroviziyaya ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə Serbiyanın paytaxtı Belqrad şəhərində Belqrad Arenada keçirilmişdir. Müsabiqənin yarımfinalları 2008-ci ilin 20 və 22 may, final isə 24 may tarixində baş tutmuşdur.
2008-ci ildə Azərbaycan və San-Marino ilk dəfə Avroviziyaya qoşulmuşdur. Avstriya isə sonuncu müsabiqədəki nəticələrə narazılığını bildirərək, Avroviziya 2008-də iştirakdan imtina etmişdir. Müsabiqədə ümumilikdə 43 ölkə iştirak etmişdir və bu Avroviziya tarixindəki ən yüksək göstərici idi.
Avroviziya 2008-in qalibi "Believe" mahnısı ilə Rusiya təmsilçisi Dima Bilan seçilmişdir. Bu 1994-cü ildən etibarən Avroviziyada iştirak edən Rusiyanın müsabiqədə ilk qələbəsi idi.
Format
Müsabiqənin səsvermə üzrə rəsmi sponsoru olan Digame-nin apardığı hesablamalar nəticəsində 2008-ci ilə kimi bir-birinə çox səs verən ölkələrin fərqli yarımfinallarda iştirak etməsi üçün ölkələr altı səbətə ayrılmışdır. Hər bir səbətdə fərqli səsvermə qruplaşmaları yer almışdır (Balkan ölkələri bir səbətdə, Keçmiş Sovet ölkələri bir səbətdə, Skandinaviya ölkələri bir səbətdə və s.). Həmin bu üsul yarımfinal püşkatması zamanı eyni səbətdə yer alan altı və ya yeddi ölkənin eyni yarımfinalda iştirak etməməsinə şərait yaradırdı.
Yarımfinallara bölünmə səbətləri
24 yanvar 2008-ci il tarixində yarımfinallarda iştirak edən 38 ölkə müsabiqədəki səsvermə tarixçələri nəzərə alınaraq, püşkatma üçün fərqli altı səbətlərə ayrılmışdır.
İştirakçı ölkələr
21 dekabr 2007-ci il tarixdə Avropa Yayım Birliyi Avroviziya 2008-də 43 ölkənin iştirak edəcəyini rəsmi olaraq açıqlamışdır. 43 ölkənin iştirak etdiyi Avroviziya 2008 otuz səkkiz ölkənin final uğrunda mübarizə apardığı iki yarımfinal mərhələsindən (hər yarımfinalda on doqquz ölkə) və iyirmi beş ölkənin qalibiyyət uğrunda mübarizə apardığı final mərhələsindən təşkil olunmuşdur. "Böyük dördlük" ölkələri (Almaniya, Böyük Britaniya, Fransa və İspaniya) və ev sahibi Serbiya müsabiqənin finalında birbaşa iştirak etmək hüququ qazanmışdırlar.
1-ci yarımfinal
20 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 19 ölkə iştirak etmişdir. Bu yarımfinalda iştirak edən bütün ölkələr və eyni zamanda Almaniya və İspaniya səsvermədə iştirak etmişdir. Yeni qaydaya əsasən səsvermədə ən çox səs toplayan 9 ölkə müsabiqənin finalına vəsiqə qazandığı halda 10-cu finalçı isə peşəkar münsif heyətinin qərarı ilə seçilirdi.
Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar.
2-ci yarımfinal
22 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 19 ölkə iştirak etmişdir. Bu yarımfinalda iştirak edən bütün ölkələr və eyni zamanda Böyük Britaniya, Fransa və ev sahibi Serbiya səsvermədə iştirak etmişdir. Yeni qaydaya əsasən səsvermədə ən çox səs toplayan 9 ölkə müsabiqənin finalına vəsiqə qazandığı halda 10-cu finalçı isə peşəkar münsif heyətinin qərarı ilə seçilirdi.
Cədvəldə işarələnmiş ölkələr müsabiqənin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdırlar.
Final
Finalçılar:
Empyrium
Empyrium, Alman; simfonik, folk və doom metal musiqi qrupudur. Qurucusunun dediyinə görə "Empyrium" qədim yunan sözü olub "alovlar içindəki cənnət" deməkdi. 1994-cü ildə Markus stock (Ulf Theodor Schwadorf) və Andreas Bach tərəfindən qurulan qrupun ilk iki albomu (A Wintersunset (1996) və Songs Of Moors and Misty Fields (1997)) folk və simfonik təsirləri olan doom metal albomları olaraq qəbul edilir. Şiddətli kişi vokalları, dərin və ağır qitaraları atmosferik hissələrlə birləşdirən qrup romantik, qaranlıq və ağır bir musiqi meydana gətirmişdir. Qrup klaviatura yerinə viyolin, çello, fleyton kimi akustik alətlər istifadə etməkdədir. Bir neçə dəfə qrup ayrılsada hazırda yenidən fəaliyyət göstərir. Quruculardan Ulf Theodor Schwadorf və qrup üzvü Nadine Mölter evlidir. İlk konsertlərini vermək qrup üzvünün lazımi sayda olmaması səbəbindən olduqca çətin oldu və nəhayət 1996-cı ildə qrup ilk albomlarının konsertini verir. Konsert sonu 4 nəfərin intihar edildiyi deyilir. İntiharlar səbəbindən bir müddət qrupa "konsert qadağası" gəlmişdir. 2000-ci ildə Andreas Bachın ayrılması ilə Ulf qrupdakı fəaliyyətlərinə bir müddət fasilə vermişdir. Bu müddət ərzində o öz solo black metal proyekti olan Sun of The Sleepless'də işlərinə davam edirdi. U. T. Schwadorf Empyrium'dan əlavə Ewigheim, The Vision Bleak, Noekk kimi qruplarda da fəaliyyətini davam etdirir.
İnaqurasiya
İnaqurasiya (inauguro  — "həsr edirəm") — andiçmə mərasimi. Bu mərasimin əsası, hökmdarların tac qoyma mərasimlərindən götürülmüşdür.
ABŞ
thumb|right|[[Con Kennedinin inaqurasiyası, 20 yanvar 1961-ci il.]] ABŞ Konstitusiyasının 1-ci maddəsinin 2-ci bəndinə əsasən, yeni seçilmiş hər bir prezident aşağıdakı mətnə uyğun olaraq and içməlidir: "'Mən təntənəli surətdə and içirəm (və ya söz verirəm), Birləşmiş Ştatların prezidentlik vəzifəsini vicdanla yerinə yetirəcəyəm və var gücümlə, Birləşmiş Ştatların Konstitusiyasını dəstəkləyərək, müdafiə edəcəyəm '."
Azərbaycan
thumb|150px|Əbülfəz Elçibəyin inaqurasiyası Demokratik yolla seçilmiş ilk prezident Əbülfəz Elçibəyin inaqurasiya mərasimi 17 iyun 1992-ci ildə keçirilmişdir.
Böyük mart deportasiyası
Böyük mart deportasiyası və ya Priboy əməliyyatı - Sovetlərin Baltikyanı ölkələrdən 25-28 mart 1949-cu ildə əhalini kütləvi şəkildə deportasiya etməsi idi. Baltikyanı ölkələrin tarixçiləri hadisəni Mart deportasiyası olaraq da adlandırırlar. Xalqın düşməni kimi göstərilən 90 mindən çox eston, latış və litvalı Sovet İttifaqının məskunlaşmayan ərazilərində məcburi köçkün vəziyyətinə gətirildi. Deportasiya olunanların 70%-dən çoxu qadınlar və 16 yaşınadək uşaqlar idi.
"Qolçomaqlıqdan salınma" kampaniyası olaraq göstərilən əməliyyat kollektivləşməni asanlaşdırmaq və Meşə Qardaşlarının Sovet işğalına qarşı silahlı müqavimətini dəstəkləyən bazanı ləğv etmək məqsədi daşıyırdı. Deportasiya öz hədəflərini gərçəkləşdirə bildi: 1949-cu ilin sonlarında Latviya və Estoniyada təsərrüfatların 93% və 80%-i kollektivləşdirildi. Litvada tərəqqi daha yavaş getdi və Sovetlər 1951-ci ilin sonlarında "Payız əməliyyatı" adı verilən daha bir böyük deportasiyanı təşkil etdilər. Sürgünlərdən geri qayıtmaq məsələsi yox idi, hamısı "əbədilik" idi. Destalinizasiya və Xruşşov mülayimləşməsi dövründə sürgün olunanlar tədricən sərbəst buraxıldı və bəziləri geri qayıtmağı bacardı. Onların nəsillərinin çoxu hələ də Sibir şəhər və kəndlərində yaşayırlar.
Sovet İttifaqında ümumi vəziyyət müharibənin sonundan bəri yaxşılaşdığından, kütləvi deportasiya əvvəlki deportasiyalardakı qədər itki ilə nəticələnmədi və bildirilən ölüm nisbəti 15 faizdən az oldu. Sibir sürgününün ilk bir neçə ilində deportasiya olunanların yüksək ölüm səbəbi ilə Sovet hakimiyyətinin təyin olunmuş ərazidə uyğun yaşayış şəraiti təmin edə bilməməsi səbəbindən, ehtiyatsızlıq və ya qabaqcadan düşünmə yolu ilə bəzi mənbələr bu deportasiyaları soyqırımı aktı hesab edirlər. Martens Clauza və Nürnberq nizamnaməsinin prinsiplərinə əsaslanaraq, Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi mart deportasiyasının bəşəriyyətə qarşı cinayət olduğunu bildirdi.
Qərar
Baltikyanı ölkələrdə kollektivləşmə 1947-ci ilin əvvəllərində tətbiq olundu, lakin tərəqqi yavaş idi. Fermerlər üçün yeni ağır vergilərə və intensiv təbliğata baxmayaraq, Litva və Estoniyada təsərrüfatların yalnız 3% -i 1948-ci ilin sonuna qədər kolxozlara qoşuldu. 1930-cu illərin əvvəllərində kollektivləşmə təcrübəsindən borc götürərək, qolçomaqlar əsas maneə adlandırıldı və repressiyaların hədəfinə çevrildi.
Kütləvi deportasiya ideyasının nə zaman ortaya atıldığı tam olaraq bəlli deyil. 18 yanvar 1949-cu ildə üç Baltikyanı respublikanın rəhbərləri İosif Stalinə hesabat verməyə çağrıldı O gün Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Siyasi Bürosunun iclasında sürgünlərin həyata keçirilməsinə qərar verildi. Yanvarın 29-da Sovet İttifaqı Nazirlər Şurası tərəfindən Litva, Latviya və Estoniyadakı qolçomaqların, millətçilərin, quldurların (yəni Meşə Qardaşları), onların tərəfdarlarının və ailələrinin deportasiyasını təsdiq edən ən yüksək gizli qərar 390-138 ss qəbul edildi. Qərarda hər bir respublikaya deportasiya kvotaları müəyyən edilmişdir: Litvadan 8,500 ailə və ya 25,500 nəfər, Latviyadan 13,000 ailə və ya 39,000 nəfər, Estoniyadan isə 7500 ailə və ya 22.500 nəfər. Deportasiya ediləcək qolçomaqların siyahısı hər bir respublika tərəfindən tərtib olunmalı və hər bir respublikanın Nazirlər Şurası tərəfindən təsdiqlənməlidir. Bununla yanaşı, hər bir Sovet nazirliyinin vəzifələri sadalanmışdır: Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyi (MGB), məcburi köçkünləri toplamaq və təyin olunmuş dəmiryol stansiyalarına daşımaq üçün məsuliyyət daşıyırdı; Daxili İşlər Nazirliyi (DİN) məcburi yaşayış məntəqələrinə daşınma, təyinat yerində işlə təmin olunma və davamlı nəzarət və idarəetmə üçün məsuliyyət daşıyırdı; Maliyyə Nazirliyi kifayət qədər vəsait ayırmalı idi (səyahət günündə bir adam üçün 5.60 rubl); Rabitə Nazirliyi zəruri dəmiryol maşınlarını təmin etməli idi; Ticarət və Səhiyyə nazirlikləri təyin olunan yerə gedən yolda qida və səhiyyə xidmətləri göstərməli idilər. Hazırlıqlara cəmi iki aylıq vaxt verildiyi üçün müxtəlif agentliklər resurslarını artırmağa başladılar.
Hazırlıqlar
28 fevral 1949-cu ildə MGB naziri Viktor Abakumov kütləvi deportasiyanın hazırlanması və icrası üçün SSRİ MGB 0068 nömrəli əmrini imzaladı. General-leytenant Pyotr Burmak MGB qoşunlarına əmr verdi, MGB nazirinin müavini general-leytenant Sergey Oqoltsov isə deportasiyada ümumi MGB roluna cavabdeh idi. Burmak qərargahını Riqada qurdu. Əməliyyatın müvəffəqiyyəti kütləvi çaxnaşma, qaçma cəhdləri və Meşə Qardaşları tərəfindən qisas alınmasının qarşısını almaq üçün sürgünün anidən baş verməsindən asılı idi. Buna görə gizlilik çox vacib idi.
Deportasiya ediləcəklərin siyahısının tamamlanması
Xüsusi MGB nümayəndələri məcburi köçkünləri seçən və hər ailənin üzərində sənəd tərtib edəcək operativ heyət yaratmaq üçün MGB-nin müxtəlif yerli ofislərinə göndərildi. Məlumatlar bir çox müxtəlif mənbələrdən, o cümlədən "millətçilər"lə bağlı respublika MGB sənədləri, "quldurlar" ın yerli MGB sənədləri (Meşə Qardaşları), yerli icra komitəsi sənədləri və "qolçomaqlar"ın vergi sənədləri, mühacirlərdəki sərhəd mühafizə və donanma sənədlərindən toplanmışdır. Alman işğalı zamanı insanların münasibətlərini və ya fəaliyyətlərini araşdırmaq üçün vaxt olmadığından, kommunist fəalların sürgün edildiyi, ancaq nasistlərin əməkdaşlarının edilmədiyi bir çox ziddiyyətli hallar var idi. Bu, hansı qanun pozuntularının deportasiyaya və hansı hərəkətlərin təhlükəsizliyə zəmanət verə biləcəyinə dair geniş çaşqınlıq və qeyri-müəyyənliyə səbəb oldu. Sürgün olunan tez-tez MGB-nin yerli məlumatlandırıcılarını günahlandırırdılar, onlar inanırdılar ki, kiçik qisas və ya acgözlüklə hərəkət edirlər, lakin Estoniya tədqiqatçıları deportasiya siyahılarının minimal yerli girişlə tərtib edildiyini aşkar etdilər.
Qolçomaqların siyahısı yerli icra komitələri tərəfindən hazırlanmalı və Nazirlər Kabineti tərəfindən rəsmi olaraq təsdiqlənməli idi, lakin vəzifə müddəti və gizli olması səbəbindən yerli MGB idarələri öz qolçomaqlarının siyahısını tərtib etdilər. Bu, əməliyyat zamanı çox qarışıqlığa səbəb oldu. Yerli MGB ofisləri hər ailə üçün xülasə sertifikatları hazırlayır və təsdiqlənmək üçün respublika MGB ofisinə göndərirdi. Məsələn, 14 mart tarixinə qədər Estoniya MGB kvotadan yuxarı 1.907 ailənin içində bir ehtiyat yaratdıqları 9407 ailənin (3.824 qolçomaq və 5.833 millətçi və quldur) icmal sertifikatlarını təsdiqlədi. Ümumiyyətlə, vaxt az olduğuna görə deportasiya olunanlar haqqında sənədlər çox vaxt tamamlanmamış və ya yanlış olmuşdur. Buna görə, aprel-iyun aylarında retrospektiv düzəlişlər edildi - deportasiya edilmiş insanlar üçün deportasiya siyahılarında deyil, yeni sənədlər əlavə edildi və deportasiyadan qaçanların sənədləri çıxarıldı.
Əlavə qoşunların yerləşdirilməsi
Üç Sovet respublikasını əhatə edən Priboy əməliyyatının geniş miqyası olduğundan xeyli vəsait tələb olunurdu. MGB-nin əməliyyatın gizli saxlanılması müddətində şəxsi heyət, nəqliyyat vasitələri və rabitə vasitələri toplamağa ehtiyacı var idi. MGB, həmçinin əməliyyat qruplarının yerləşəcəyi yerlər və deportasiya olunanların dəmir yolu stansiyalarına necə aparılacağı barədə plan tərtib etməli idi. Estoniyada 635 nəfər olan yerli MGB məmurları yetərli deyildi və Sovet İttifaqının digər bölgələrindən 1119 MGB əməliyyat qrupu yalnız Estoniyaya köçürüldü. Artıq Latviya və Estoniyada yerləşdirilmiş qoşunlardan əlavə, Sovet İttifaqının digər bölgələrindən əməliyyatda iştirak etmək üçün Estoniyaya və Latviyaya əlavə 8,850 əskər göndərildi. Onlar 10-15 mart tarixləri arasında respublikalara gəldilər. Sonra qədər onlara gerçək tapşırıqları izah edilmədi və gəlişləri hərbi manevr kimi izah edildi.
Əməliyyatçıların kifayət qədər silahlanmasını təmin etmək üçün əlavə 5,025 minaatan avtomatı və 1900 tüfəng gətirildi. Telekommunikasiya əməliyyatın davamlı işləməsini təmin etmək üçün vacib bir komponent idi və buna görə də MGB bu müddət ərzində mülki telefon stansiyalarına əlavə 2,210 MGB rabitə işçisi gətirilməsi əmrini verdi. 4.377 yük dəmir yolu vaqonu çatdırıldı. Cəmi 8.422 yük maşını təşkil edildi. 5,010 mülki yük maşını idarə edildi və qalan nəqliyyat vasitələri hərbi mənşəli, o cümlədən Leninqrad Hərbi Dairəsindən 1202, Belorusiya Hərbi Dairəsindən 210, Daxili Qoşunlardan isə 700 ədəd vaqon idxal edildi. Bu əlavə nəqliyyat vasitələri şübhə doğurmamaq üçün əvvəlcədən Baltikyanı ölkələrin sərhəddinin kənarında yerləşdirilmiş və əməliyyatın başında göndərilmişdir.
MVD tərəfində hazırlıq daha yavaş gedirdi. SSRİ MVD 00225 nömrəli əmri MVD-nin müxtəlif şöbələrinə deportasiyaya hazırlaşmaq və MGB-yə kömək etmək barədə göstərişi yalnız martın 12-də verildi. Altı aydan sonra daxili bir araşdırma komissiyası gecikməni tənqid etdi. MVD-nin xüsusi nümayəndələri yerli rayonlara yalnız 18-22 mart tarixlərində gəldilər.
Əməliyyatçı qrupların məclisi
Sovet İttifaqı Nazirlər Şurasının orijinal əmri ilə deportasiya 20-25 mart tarixləri arasında təyin edildi, lakin əməliyyatın başlaması 25 mart səhərinə təxirə salındı. Əməliyyatlar martın 21-dən başlayaraq kənd yerlərinə yerləşdirildi. Bir ailənin deportasiyası üç SSRİ MGB agenti ("troyka"), iki respublika Məhv Batalyonu əskəri və MGB tərəfindən silahlanmış dörd-beş yerli Kommunist Partiyasının fəallarından ibarət kiçik bir doqquz-on nəfərlik əməliyyat qrupu tərəfindən həyata keçirildi. Əməliyyatçılar Sovet İttifaqının digər yerlərindən yığıldıqları üçün yerli coğrafiya ilə tanış deyildilər və bu da təyin olunmuş ailənin deportasiya edilməsində tez-tez uğursuzluqlara səbəb olurdu. Əməliyyat qrupunun Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının və ya komsomolun ən azı bir üzvünün komandanın ideoloji nəzarətçisi kimi fəaliyyət göstərməsini təmin etmək üçün diqqət göstərildi.
Partorqlar tərəfindən yerli Kommunist Partiyası fəallarının işə götürülməsi son addım idi. Çox qısa bir müddətdə böyük bir qüvvə toplamaq lazım olduğuna görə, partiyanın və ya komsomolun iclaslarını çağırmaq üçün müxtəlif bəhanələrdən istifadə etdilər (yaz əkini və ya kinoya baxma kimi). Fəallar birbaşa bu iclaslardan deportasiyalara aparıldı; əməliyyat üçün seçilməmiş digərləri əməliyyat tamamlanana qədər gizliliyi qorumaq üçün saxlanıldı. Əskərlər qaçqınları qatar stansiyalarına apararkən, fəallar müsadirə edilmiş əmlakın inventarını apararaq ev şəraitində qaldılar. Fəallar kimin qovulduğunu və səbəbini izah etməkdə də vacib idi. Bunlar yerli olduqları üçün tez-tez köçkünlərlə tanış idilər və naməlum əskərlər deyildi, bu fəallar sosial gərginlik yaradan deportasiyaların üzü və adı oldu.
Ailələrin toplanılması
Orta hesabla, hər bir əməliyyat qrupu deportasiya üçün lazım olan dörd xüsusi ailəyə üç qrup təyin edildi. Təyin edilmiş fermanı tapdıqdan sonra komanda binaları axtarmalı, bütün sakinləri müəyyənləşdirib sənədlərini doldurmalı idi. Ailələrə şəxsi əşyalarının bir qismini (paltar, qab-qacaq, kənd təsərrüfatı alətləri, məişət əşyaları) və yeməkləri yığmağa icazə verildi. Rəsmi təlimatlar hər ailəyə 1500 kiloqrama qədər icazə verilmiş, lakin çoxlarına az vaxt verdikləri üçün, vəziyyətdən yayındıqları və ya əşyalarının toplamağa yetərincə vaxtları olmadığı üçün çoxu kifayət qədər əşyasını özüylə apara bilmədi. Qalan əmlak kolxozlara verildi və ya dövlət xərclərini ödəmək üçün satıldı. Mövcud olduğu yerlərdə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra köçkünlərə və onların varislərinə əmlak və torpaq mülkiyyəti bərpa edildi. 1941-ci ilin İyun deportasiyasından fərqli olaraq, 1949-cu ildə sürgün edilmiş ailələr bir-birindən ayrılmadı. İnsanlar qatar stansiyalarına müxtəlif vasitələrlə - at arabaları, yük maşınları və ya yük gəmiləri ilə (Estoniyanın Saaremaa və Hiyumaa adalarından) nəql olunurdu.
Camaat artıq kütləvi surətdə deportasiya edilməyi təcrübə etdikləri üçün onlar hadisənin əlamətlərini (məsələn, yeni qoşunların və nəqliyyat vasitələrinin gəlməsi) bilirdilər və gizlənməyə çalışırdılar. Buna görə Sovetlər pusqu qurur, qurbanların qohumlarını izləyir və sorğu-sual edir, kütləvi pasport yoxlamaları və s tətbiq edirdi. Qaydalara qarşı, MGB əməliyyatçıları uşaqları valideyinləri olmadan valideynlərin könüllü olaraq görünəcəyinə ümid edərək qatar stansiyalarına aparırdılar. Bu cür tədbirlərlə heç bir qaçaq tutulmadı və daha sonra, Litvada Mart ayında ilk Priboy əməliyyatından qaçanların tapılması üçün daha kiçik hərəkətlər və deportasiyalar təşkil edildi.
Dəmir yolu nəqliyyatı
thumb|Qovulanların daşınması üçün istifadə olunan yük qatarı ([[Nauyoyi Vilniyada sərgidə olan vaqon)]] Qatarlara yükləndikləri andan etibarən qovulanlar MVD-nin məsuliyyəti oldu. Yükləmə stansiyalarından qaçmaların qarşısını almaq üçün xüsusi nəzarət və təhlükəsizlik tələb olunurdu, buna görə əməliyyat deportasiya olunan ailə üzvlərinin, dostlarının və ya başqalarının toplaşmasının qarşısını almaq üçün şəhərlərdən mümkün qədər uzaqlarda həyata keçirilirdi. MVD deportasiya olunanlar arasında məlumatçılardan istifadə etdi və qaçış riski kimi təsnif edilmiş şəxsləri daha ağır mühafizə altında yerləşdirdi. Qatar vaqonları, əsasən, heç bir şəraiti olmayan standart 20 tonluq yük vaqonları idi. Maşınlar orta hesabla 35 nəfərə və onların baqajına uyğundur ki, bu da adambaşına təxminən 0,5 kvadrat metr (5.4 kv fut) yer deməkdir. Sonuncu qatar martın 30-u axşam Litvanı tərk etdi.
Yalnız stansiyalar deyil, həm də dəmir yolları patrul edildi. Estoniyada üç ayrı hadisədə patrullara hücum edildi. Püssi yaxınlığındakı bu hadisələrdən biri martın 27-də üç dəmiryol vaqonunun qəzaya uğraması ilə nəticələndi. Patrullar başqa şeylərlə yanaşı, deportasiya olunanlar tərəfindən qatarın pəncərəsindən atılan məktubları götürdülər. Məktublarda ümumiyyətlə deportasiya barədə məlumat veriləcək, qohumlara və vətənə vida göndəriləcək, qatardakı vəziyyətdən şikayətlənəcək və anti-sovet hissləri ifadə ediləcəkdi. Orta hesabla, qatar səyahəti təxminən iki həftə davam etdi, lakin demək olar ki, bir ay çəkə də bilərdi. Məsələn, bir qatar 29 martda Vıru tərk etdi və 22 apreldə Svirskdəki Makaryevo stansiyasına gəldi. Mayın 30-da MVD-nin verdiyi məlumata görə, Estoniyadan qovulanlardan 45 nəfər yolda öldü, 62 nəfər tibbi vəziyyətə görə qatarlardan kənarlaşdırıldı.
Nəticələri
right|220px|thumb|[[Olxon adası|Olxondakı memoryal ibadət xaçı, 2012]] Qovulanların 72%-i qadınlar və 16 yaşından az uşaqlar idi. SSRİ Daxili İşlər Naziri Kruqlov 18 mayda Stalinə 2,850 nəfərin "tənha qoca insanlar", onları dəstəkləyəcək valideynləri olmayan 1,755 uşaq və 146 əlil olduğunu bildirdi. Deportasiya olunanların təxminən 15%-i 60 yaşdan yuxarı idi. Çox yaşlı insanlar var idi; məsələn, 95 yaşlı bir qadın Litvanın Şvençyonskiy rayonundan deportasiya edildi.
Aqibəti
Əməliyyat üçün gətirilən əlavə qoşunlar 3-8 aprel tarixlərində Latviya və Estoniyanı tərk etdilər. SSRİ Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə Priboy əməliyyatının uğurla başa çatması şərəfi ilə orden və medallar verilməli idi. 75 nəfər "Qırmızı Bayraq" ordeni ilə təltif edildi, adları 25 avqust 1949-cu ildə Pravda-da nəşr olundu. Avqustun 26-da Pravda əməliyyat zamanı nümayiş etdirilən cəsarət və qəhrəmanlığa görə Böyük Vətən Müharibəsi Birinci dərəcəli ordeni ilə təltif olunan 17 nəfərin adını nəşr etdi.
Deportasiya olunanlar "əbədiyyətə" sürgün edildi və evlərinə qayıtmaq hüququ yox idi, qaçmağa cəhd etdikləri üçün iyirmi il ağır iş cəzası verildi. Köçkünləri izləmək, poçtlarını senzuraya salmaq və qaçmaların qarşısını almaq üçün 138 yeni komendant quruldu. Məcburi köçkünlərin təyin olunmuş ərazilərini tərk etmələrinə icazə verilmədi və yerli MVD komendantına ayda bir dəfə məruzə etmələri tələb edildi, uğursuzluq cəzası olan bir cinayət idi. Məcburi köçkünlərə ümumiyyətlə kolxoz və sovxozlarda iş verildi, az bir qismi meşə təsərrüfatında və istehsalatda işlədi. Yaşayış şəraiti təyinatına görə çox dəyişirdi, lakin demək olar ki, hər yerdə mənzil çatışmazlığı var idi. Qaçqınlar kazarmalarda, təsərrüfat sahələrində, palçıq daxmalarında yaşayırdılar və ya yerli sakinlərin kirayə evlərində yaşayırdı. Şərtlər də bir ailədə neçə əmək qabiliyyətli insanın olduğundan çox asılı idi, çünki çörək payı işçilərin sayına deyil, iş gününə əsasən verilir. Evdəki bəzi qohumlar ən pis aclığı yüngülləşdirən ərzaq paketləri göndərə bildilər. 31 dekabr 1950-ci ilə qədər 2.080 uşaq da daxil olmaqla, köçkünlərin 4.123-ü və ya 4.5%-i öldü. Bu dövrdə 903 uşaq sürgündə doğuldu.
Acaena magellanica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çikaqo Universiteti
Çikaqo Universiteti — ABŞ-nin Çikaqo şəhərində, İllinoys ştatında yerləşən elmi-tədqiqat axtarış mərkəzidir. Bu universitet ABŞ-də Amerika fənlərarası humanitar elmlər kollecini və alman tədqiqat universitetlərini birləşdirən ilk ali təhsil ocağıdır. Ali məktəb özünün fərqli tədris planı və 1930-cu ildə universitetin prezidenti Robert Maynard Hatçins tərəfindən əsası qoyulmuş təhsil islahatları ilə seçilir. ABŞ-də ən böyük universitet nəşriyyatı bu təhsil ocağında yerləşir, universitetin nəzdində ölkədə ilk olaraq müstəqil Sosiologiya Məktəbi yaradılıb.
Tarixi
Çikaqo Universiteti 1890-cı ildə neft maqnatı və xeyriyyəçi Con Rokfeller tərəfindən yaradılıb. 1891-ci ildə Uilyam Reyni Harper universitetin rəhbəri təyin edilib və burada ilk dərslər 1892-ci il oktyabrın 1-dən başlayıb.
1898-ci ildə universitetin nəzdində Biznes, 1902-ci ildə isə Hüquq məktəbi yaradılıb. 1906-cı ildə R. Harper vəfat edir və 1923-cü ilədək burada üç prezident dəyişir. Bu dövr ərzində universitetin nəzdində Şərq İnstitutu yaradılır. 1929-cu ildə Robert Hatçins Çikaqo Universitetinə prezident təyin olunur. Prezidentliyi 24 il sürən Hatçins bir çox dəyişiklik edir, o, alimləri universitetə cəlb edərək "Ortaq Nüvə" tədqiqat mərkəzini yaradır və liberal sənət tədris planını həyata keçirir. Onun rəhbərliyi altında Çikaqo Universiteti Xəstəxanaları (Çikaqo Universiteti Tibb Mərkəzi), İctimai Düşüncə Komitəsi yaradılır, tibb fakültəsi açılır. İkinci dünya müharibəsi dövründə universitet Manhetten layihəsinə önəmli əlavələr edir. 1942-ci ildə Enriko Fermi burada müstəqil nüvə reaksiyaları aparır, plutoniumun izolyasiyası üzrə iş həyata keçirilir.
1962-ci ildə universitetin prezidenti Bidlin kampus torpaqlarını icarəyə verdiyi üçün tələbə hərəkatı baş verir. 1969-cu ildə universitetin 400 tələbəsi məşhur müəllimləri Marle Diksonun işdən çıxarılmasına qarşı çıxaraq bu təhsil ocağının inzibati binasını ələ keçirir və 2 həftə müddətində binanı tərk etmirlər. 1978-ci ildə Anna Holborn Qrey Çikaqo Universitetinin prezidenti seçilir və 15 il bu vəzifədə çalışır.
1999-cu ildə universitetin prezidenti Huqo Sonnensçeyn əsas fənlərin sayını 21-dən 15-ə endirərək məşhur nüvə tədris planını zəiflədir. Bütün mətbuat bu məsələni müzakirə edir, universitet təhsili mövzusu cəmiyyətdə aparılan müzakirələrin mərkəz nöqtəsinə çevrilir, nəticədə prezident Huqo Sonnensçeyn 2000-ci ildə istefa verməli olur.
Son on ildə Çikaqo Universiteti milyonlarla dollar dəyərində genişlənmə layihələrinə başlayıb. 2008-ci ildən universitetdə Milton Friedman İnstitutu yaradılır. İnstitutun açılmasının təxminən 200 milyon dollara başa gələcəyi və Çikaqo İlahiyyat Seminariyasının binalarında yerləşəcəyi qeyd edilir, lakin bir çox tələbə və müəllim bu layihəyə qarşı çıxır.
2008-ci ildə investor Devid But Çikaqo Universitetinin Biznes Ali Məktəbinə 300 milyon dollar hədiyyə edib, bu da universitetin tarixində hədiyyə olunmuş ən böyük məbləğdir. 2009-cu ildə 100 milyon dollar dəyərində yeni tədqiqat mərkəzləri və s. layihələr həyata keçirilib. Bunlardan Cerald Ratner İdman Mərkəzini, 10 mərtəbəli Tibbi Tədqiqat Mərkəzini, Culs və Guin Knapp Biotibbi Kəşflər İnstitutunu və s. qeyd etmək olar.
Müasir vəziyyəti
Çikaqo Universitetinin kampusu Çikaqo şəhərinin mərkəzində — Hayd-parkda, Miçiqan gölünün yaxınlığında 85 hektarlıq ərazidə (211 akr) yerləşir. Kampusun ərazisində ümumilikdə 243 bina yerləşir. Binalar Oksford Universitetinin binalarına oxşar qotik (orta əsrlərdə Avropada yayılmış memarlıq üslubu) tərzdə inşa edilib. Çikaqo Universitetinin Mitçel qülləsi eynilə Oksford Universitetinin Maqdalena qülləsinə, Hatçinson salonu isə Krist kilsəsinə oxşayır. Kampusun "Ana Dördbucaq" adlanan əsas hissəsinin binaları memar Henri İves Kobb tərəfindən inşa edilib — altı dördbucaq bina bir böyük dördbucaq meydan əmələ gətirir. 1940-cı illərdən başlayaraq, qotik üslubunu müasir tərzdə inşa edilmiş tikililər əvəz edir.
Barak Obama 1991-ci ildən 2004-cü ilədək Çikaqo Universitetində Konstitusiya hüququ fənnini tədris edib.
2001-ci ildə Meksikalı postmodernist Rikardo Leqoretta tərəfindən Maks Palevski ümumi Yataqxanası hazırlanıb. Çikaqo Universitetində ana şəhərcikdən kənarda da tikinti işləri aparılır. Sinqapur, London və Parisdə universitetin binaları fəaliyyət göstərir.
Çikaqo Universitetində təhsil alan tələbələrin 60%-i kampusun ərazisində yaşayır. Burada 38 tələbə yataqxanası var. Aspirant və magistrlərin qalmaları üçün kampusun yaxınlığında 28 bina ayrılıb. Kampusun ərazisində Reynold Klubu adlanan tələbə mərkəzi, muzeylər, teatrlar, restoranlar, ticarət və əyləncə mərkəzləri, idman kompleksləri, bağlar, parklar və s. yerləşir.
Məktəbləri
Çikaqo Universitetində İlahiyyat Məktəbi, Biznes Ali Məktəbi, Harris İctimai Siyasət Tədqiqatları Məktəbi, Hüquq Məktəbi, Pritsker Tibb Məktəbi, İctimai Xidmət Rəhbərliyi Məktəbi adlanan altı məktəb və təhsilin davam etdirilməsi üçün Graham ümumi Tədqiqatlar Məktəbi mövcuddur. Məktəblər bioloji, humanitar, təbiət və ictimai elmlər üzrə ixtisaslaşdırılıb. Hüquq Məktəbi Amerika Vəkillər Assosiasiyası, İlahiyyat Məktəbi ABŞ və Kanada İlahiyyat Məktəbləri Assosiasiyası, Pritsker Tibb Məktəbi Tibbi Təhsil Əlaqə Komitəsi tərəfindən akkreditə olunurlar. Universitetin nəzdində universitetəqədər təhsil məktəbləri də fəaliyyət göstərir (Çikaqo Universitetinin Laboratoriya Məktəbləri, Hayd-park Gündüz Məktəbi, Ortogenik Məktəb, Orta Məktəb Yay Proqramları).
Universitet şəhərciyində 12 elmi-tədqiqat institutu və 113 axtarış mərkəzi yerləşir. Bunlardan Şərq İnstitutunu — Yaxın Şərq məsələləri üzrə tədqiqat mərkəzi və muzeyini, Milli Qaynaq Mərkəzini, Arqon Milli Laboratoriyasını, ABŞ Dövlət Enerji Müəssisəsinin bir parçası olan Milli Laboratoriya Sistemini, Fermilab Tədqiqat Laboratoriyasını, Sunspot və Nyu-Mexikoda yerləşən Apaçi Point Rəsədxanasını, Çikaqo Toyota Texnoloji İnstitutunu, İctimai Fikir Araşdırma Mərkəzini və s. qeyd etmək olar.
Universitetin nəzdində ABŞ-nin ən boyük universitet mətbuatı — Çikaqo Universitetinin Mətbuatı fəaliyyət göstərir.
Universitetin alimləri beş bölmədə cəmləşib — biologiya, fiziki, ictimai, bəşəriyyət elmləri və yeni bölmə. Çikaqo Universiteti bir çox əhəmiyyətli təcrübələr və kəşflərin yarandığı məkandır: iqtisadiyyat sahəsi üzrə sərbəst bazar haqqında irəli sürülmüş fikir, Robert Millikanın "neft-damla təcrübəsi", elektron yükünün hesablanması, radiokarbonun tarixləşdirmə inkişafı.