cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yukinari Suqavara
Milli komanda
Suqavara Yaponiya millisini 2017 FİFA U-17 Dünya Çempionatında təmsil etmişdir.
Xoyaman-i Cədid (Xoy)
Xoyaman-i Cədid - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 112 nəfər yaşayır (26 ailə)
Zaxariye Noa
Zaxariye Noa (2 Fevral 1937 – 8 Yanvar 2017) — Keçmiş peşəkar Kamerun futbolçusudur. Noa 1961-ci ildə Sedan-Torsi klubu ilə Fransa Kubokunun qalibi olmuşdur. Noa daha əvvəllər Pari Sen-Jermen FK klubunuda müdafiəçi kimi çıxış etmişdir.
Zaxariye Noa 8 yanvar 2017-ci ildə 79 yaşında vəfat etmişdir.
Zaxariye Noa Fransalı tennis oyunçusu olan Yannik Noanın atası və basketbol oyunçusu olan Yannik Noanın babasıdır.
Lək (Urmiya)
Lək — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 159 nəfər yaşayır (50 ailə).
Tomas Uillis
Tomas Uillis — İngiltərə həkimi. O, anatomiya, nevrologiya və psixiatriya tarixində əhəmiyyətli rol oynamış, London Kral Cəmiyyətinin qurucu üzvlərindən olmuşdur.
Həyatı
Tomas Uillis bədənin işini kimyəvi reaksiyalar biliklərinin köməyi ilə izah etməyə çalışan İngiltərə yatro kimyaçıların liderlərindən biri idi. İnsan sinir sistemi və müxtəlif xəstəlikləri hərtərəfli araşdırması ilə tanınır/ Onun fikirləri anatomiya, nevrologiya və psixiatriyanın inkişafında mühüm rol oynamışdır. O, 1660–1675-ci illərdə Oksford Universitetində təbiət fəlsəfəsi professoru olmuş, 1666-cı ildə Londonda tibb praktikası üçün məkan açmış və dövrün ən məşhur, ən nüfuzlu həkimlərindən biri olmuşdur. Uillis London Kral Cəmiyyətinin qurucularından biridir. Tomas Uillisin diabetin adlandırılmasında iştirak etmişdir. Hətta, İngiltərədə əvvəllər bu xəstəlik "Uillis xəstəliyi" adlandırılırdı. Uillis öz tiryək tinkturasını icad etmişdir. O, bundan zehni pozuntular, qıcolmalar, gut, böyrək daşları, nizamsız bağırsaq hərəkətləri, qusma, kolik, plevrit və tənəffüs xəstəliklərini müalicə etmək üçün istifadə etmişdir. Uillis tiryəkin heyvanın beyin gücünün bir hissəsini yatızdırdığına və ən yaxşı əlac hesab etdiyi sağlam yuxuya səbəb olduğuna inanırdı. Onun fikrincə, tiryək qızdırmanı yüngülləşdirir və bir çox insanda mövcud olan xəstəliklərin öhdəsindən gəlirdi. Uillis yazırdı ki, vəhşi atlar normalda irəli-geri qaçır və ya çəpərlərin üzərindən atlayırdısa, onlar tiryək qəbul etdikdən sonra rahatlaşırdılar. Tiryəkin istifadəsində modulyasiya daha əvvəl Tomas Sidenhem tərəfindən tövsiyə olunsa da, ilk dəfə bunun nəzarətsiz istifadəsinin təhlükələri barədə açıq və inadkarcasına danışan Uillis idi. O, tiryəkin müsbət tərəfinin qeyri-adi dərəcədə cazibədar olduğunu, ancaq mənfi tərəfinə baxdıqda şeytanın görüldüyünü qeyd etmişdir.
Kurti (Xoy)
Kurti - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 863 nəfər yaşayır (181 ailə)
Şarl Laval
Şarl Laval  — sintetizm incəsənət cərəyanın (postimpressionizm) və "Pont-Aven Məktəbi" ilə bağlı fransız rəssamı.
Bioqrafiyası
Şarl Laval Parisdə anadan olub, anası — polyak, atası — fransız, peşə memarıdır idi. Leon Bonna və Fernan Kormonun şagirdi kimi Laval Paris salonuna bukolik mənzərə əsərləri "Barbizonda kənd həyəti" (Cour de ferme à Barbizon) göndərdi. 1883-cü ildə salona qatıldı. Onun dost sənətşünasları arasında Tuluz-Lotrek, Emil Bernar və Lui Anketen kimi məşhur rəssamlar var idi.
Qogenlə görüşü
Pol Qogen və Laval 1886-cı ildə Pont-Aven şəhərində yerləşən madam Qloanekin hostelində bir araya gəldi və daha sonra yoldaş oldular.
1887-ci ildə Qogen və Laval "digər" sənətə açar tapmaq üçün ekzotik axtarışları Panamaya yola düşdülər. Əlavə pul qazanmaq üçün Laval Leon Bonna studiyasında əldə etdiyi təcrübəsini istifadə edərək bir neçə akademik portret yazmışdır. Bir sıra uğursuzluqlar Laval və Qogenə materikdən ayrılaraq Martinikaya getməyə məcbur etdi.
Sintetizm
Laval dizenteriya xəstəliyindən əziyyət çəkirdi, buna görə də bir neçə dəfə özünə qəsd etmək istəyib. 1888-ci ildə Laval Antil adalarından qayıtdı və Qogenə rəsm əsərlərini və akvareli nümayiş etdirdi. Bu arada Qogen gənc rəssam olan Emil Bernar ilə yoldaşlıq edirdi.
Pont-Aven şəhərində Laval vərəm xəstəlindən əziyyət çəkirdi buna görə də çox az çəkiridi. Mübadilə üçün Vinsent van Qoq ona avtoportret sifariş etdi.
Bühal (Əhər)
Bühal - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 849 nəfər yaşayır (158 ailə).
NGC 3557
NGC 3557, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. E3 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Quruq (Xoy)
Quruq - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,487 nəfər yaşayır (396 ailə)
Laləli-i Torab (Urmiya)
Laləli-i Torab — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 295 nəfər yaşayır (77 ailə).
Sadiq Zeynalov
Sadiq Kamal oğlu Zeynalov (19 sentyabr 1998; Astara rayonu, Azərbaycan — 25 oktyabr 2020; Qubadlı rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Sadiq Zeynalov 1998-ci il sentyabrın 19-da Astara rayonunun Ərçivan qəsəbəsində anadan olub.
Hərbi xidməti
Sadiq Zeynalov 2016-2018-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2018-ci ildən isə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Sadiq Zeynalov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Füzulinin və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Sadiq Zeynalov oktyabrın 25-də Qubadlı döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sadiq Zeynalov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sadiq Zeynalov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sadiq Zeynalov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sadiq Zeynalov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Röyal İbrahimov
Röyal İbrahimov (tam adı: Röyal Qulam oğlu İbrahimov; 19 fevral 2002; Lənkəran, Azərbaycan — 2 noyabr 2020; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Röyal İbrahimov 19 fevral 2002-ci il Lənkəran şəhəri,Vel kəndində anadan olmuşdur.
Hərbi xidməti
Röyal İbrahimov 14.07.2020-ci ildə həqiqi xidmətə yollanmışdır. Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Röyal İbrahimov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Röyal İbrahimov noyabrın 2-də şəhidlik zirvəsinə yüksəlmişdir. Röyal İbrahimov noyabrın 6-ı Lənkəran şəhəri,Vel kəndində dəfn olnmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Röyal İbrahimov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
SMS Blücher
SMS Blücher ( tələffüzü: SMS Blüşer) — Almaniya İmperatorluq Donanmasının son emal edilən zirehli kreyseri. Alman kəşfiyatına görə, səhv olaraq Britaniyanın Invincible sinfi döyüş kreyseri sinfinə aid olduğu zənn edilən xüsusiyyətlərə görə hazırlanan Blücher, əvvəlki zirehli kreyserlərə görə daha böyük olub, daha çox ağır silah daşısa da böyüklük və silah baxımından Böyük Britaniya ilə Almaniya donanmalarında zirehli kreyserlərin yerinə gətirilən döyüş kreyserləri ilə rəqabət edə biləcək mövqedə deyil idi. Gəmi, adını 1815-ci ildəki Vaterlo döyüşündə Prussiya qüvvələrinə əmr edən General-feldmarşal Qebhard Leberext von Blüşerdən almışdı.
Blücher, 1907-ci və 1909-cu illəri arasında Kil şəhərindəki Kaiserliche Werft Kiel limanında inşa edilmişdir. Gəmi ilk səfərinə 1 oktyabr, 1909 tarixində başlamışdır. Birinci Dünya Müharibəsinin ilk mərhələləri də daxil olmaq üzrə vəzifə müddətinin çoxunu I Kəşfiyyat Qrupuna bağlı olaraq keçirən Blücher, 1914-cü ildə Skarborou, Hertlepol və Vitbi ilə Yarmot basqınlarında iştirak etmişdir.
24 yanvar 1915 tarixində baş vermiş Doqqer Bank döyüşü əsnasında, vitse-admiral Deyvid Bitti əmrindəki Britaniya döyüş kreyseri donanmasının top atışlarında zərər görən Blücher, yavaşladı. Kontr-admiral Franz von Hipper, alman döyüş kreyserlərini təqib edən Britaniya donanmasının fikrini yayındırmaq üçün Blücher-i arxada buraxdı. Britaniya gəmilərinin ağır artilleriya atəşi qarşısında gəmi batarkən, həyatda qalan alman ekipajı britaniyalı əsgərlər tərəfindən xilas edilirdi. Bir alman zeplininin batmaqda olan Blücher-i Britaniya donanmasına aid olan bir döyüş kreyseri zənn edərək səhvən bombalaması səbəbiylə Britaniya əsgərləri məcbur olaraq geri çəkildilər. Verilən itkilərin sayı qəti olaraq bilinmir, amma təxmin edilir ki, 747–1.000 arasındadır.
Dizaynı
Alman zirehli kreyseri "Große Kreuzer" olaraq adlandırılırdı və bir çox vəzifəni yerinə gətirə bilmək üçün inşa edilirdi. Gəmilər, düşmən donanmalarının kəşfiyyat hərəkətlərinə maneə törətməklə birlikdə, düşmən gəmiləri ilə döyüşə bilmək üçün dizayn edilmişdi. Ən köhnə zirehli kreyser olan "Fürst Bismarck", 1900-cü ildə Çində çıxan Bokser qiyamını basdıra bilmək üçün gəmi, dərhal Çinə gətirilmişdi. Sonrakı zirehli kreyserlər (Scharnhorst sinfi zirehli kreyserlər xaric) kəşfiyyat vəzifəsini yerinə gətirmək üçün donanmaya xidmət etdilər.
1906-cı ilin may ayının 26-da Reyxştaq, Blücher ilə birlikdə Nassau sinfi zirehli döyüş gəmiləri üçün lazımlı fondu təmin etdi. Gəmi, əvvəlki zirehli kreyserlərdən daha böyük və daha güclü olacaqdı, Blücher daha güclü quruluşdakı dizaynını gizli bir cəhd olaraq qorudu. Gəmi, "E" müvəqqəti adı ilə sifariş edildi. O dövrdə rəqib olan Britaniya donanmasının zirehli kreyseri, Blücher-in dizaynında təsirli oldu. Almanlar, yeni Britaniya gəmilərinin altı və ya səkkiz ədəd 23 sm-lik top daşıyacağını düşünürdü. Buna reaksiya olaraq, Blücher-in dizaynında on iki ədəd 21 sm-lik ana batareyanın qoyulmasına icazə verildi, bu toplar altı ədəd əkiz turretlərində iki sıra olaraq quraşdırılacqdı. Bu, Blücher-in səkkiz ədəd 21 sm-lik top daşıyan Sharnhorst sinfi kreyserlərdən daha güclü atəş gücünə sahib olacağını göstərirdi.
Ümumi xüsusiyyətləri
Blücher-in su xətti uzunluğu 161.1 metr, tam uzunluğu isə 161.8 metr idi. Gəminin genişliyi 24.5 metr idi, amma yan tərəflərdə yerləşən torpedo balonları da sayılsa bu genişlik 25.62 metr olar. Blücher-in ön su cizgisi 8.84 metr, ayaq su cizgisi isə bir az daha kiçik (8.56 metr) idi. Gəminin təməli inşa edildiyində 15.842 ton idi ancaq bu ədəd 17.500 tona qədər arta bilərdi. Blücher-in gövdəsi eninə və boyuna polad skeletə sahib idi. Gəmidə yerləşən 13 ədəd su keçirməz bölmə və cüt qatlı gəmi bazası, gövdə uzunluğunun təxminən %65-lik hissəsində yerləşirdi.
Almaniya donanma arxivlərindəki sənədlərə görə Blücher-in yüngül mailliyi və dənizdəki nazik manevrləri məmnuniyyət verici idi. lakin gəmi prokat oxunda tez-tez tarazlığını itirir və tam sükan 10°-ə qədər yana yataraq sürətinin %55-i itirirdi. Blücher-in metasentrik yüksəkliyi 1.63 m idi. Flotun bayraq gəmisidə olanda, əlavə edilən 14 zabit və 62 dənizçiylə birlikdə gəmidə 41 ədəd zabit və 812 ər var idi. Blücher həmçinin bir çox kiçik vasitə də daşıyırdı. Bunların arasında iki polis bölməsi gəmisi, üç mavna, iki döyüş avarlı qayığı, iki yelkənli və bir qayıq var idi.
Sürüşmə
Blücher, üç dənə şaquli 4-silindrli üçlü genişləndirici buxar maşını ilə təchiz olunmuşdu. Hər maşın bir pərvanə döndürürdü. Ortadakı pərvanənin diametri 5,3 metr, yan tərəfdə yerləşən pərvanələrin diametrləri isə bir az daha böyük idilər (5,6 metr). Gəmi kiçik bir sükana sahib idi. Pərvanələrə nəzarət edən üç maşının hər birinin özünə xas maşın dairəsi var idi. Hər maşın dairəsində altı ədəd dəniz tipi buxar qazanı var idi. Gəminin kömürlə işləyən cəmi 18 ədəd buxar qazanı var idi. Gəmi, maksimum 24,5 düyün (45,4 km/sa) ilə getmək üçün hazırlanmışdı, lakin sınaqlarda maksimum sürət 25,4 düyünə (47 km/sa) çatmışdır. 12 düyün (22 km/sa) seyr sürəti ilə Blücher 6.600 dəniz mili (12.200 km) uzağa gedə bilirdi. Seyr sürəti 18 düyün (33 km/sa) olduğunda isə mənzili 3.250 dəniz milinə (6.020 km) düşürdü. Gəmi 900 ton kömür daşıya biləcək şəkildə hazırlanmışdır, ancaq göyərtədəki boşluqların da doldurulması ilə yanacaq tutumu 2.510 tona çıxmışdır. Gəminin elektrik ehtiyacı isə 225 voltda, 1.000 kilovatta qədər elektrik təmin edə bilən altı ədəd turbo-generator tərəfindən qarşılanırdı. Digər tərəfdən Blücher, dövr etibarilə ikitaktlı mühərrikdən istifadə edən döyüş gəmilərinin tarixdə görmüş olduğu ən yüksək gücü 43.886 at gücü (32.726 kV) ilə 1909-cu ildəki sınaqlarında tutmuşdu.
Silahlar
Blücher, on iki ədəd 21 sm-lik (8,27 düyüm) SK L/45 topla təchiz edilmişdi. Bir cüt qabağa, bir cüt arxaya və digər iki cütlükləri də gəmi üst quruluşunun yanlarına olmaqla altı ədəd əkiz tarətə bu toplar yerləşdirilmişdi. Silah başına 85 güllə olmaq üzrə cəmdə 1.020 güllə tədarük edilə bilirdi. Hər qüllə 108 kq ağırlığında və 61 sm boyunda idi. Silahlar −5 dərəcəyə qədər endirilə və ya 30 dərəcəyə qədər yüksəldilə bilirdi. Maksimum mənzili 19.100 metr idi və dəqiqədə 4–5 güllə ata bilirdi. thumb|313x313px|Blücher-in əsas batareyasını və [[zireh qorunmasını göstərən çizgi rəsmi]] MPL C/06 qazamatlara quraşdırılmış səkkiz ədəd 15 sm-lik (5,91 düym) SK L/45 top isə gəminin ikinci silahları idi və bunlar gəminin hər iki yanında dördlü olmaqla gəmiyə ortalanaraq yerləşdirilmişdi. Bu silahlar, 13.500 metr uzaqlıqdan hədəfi vura bilirdi. Silah başına 165 güllə olmaq üzrə cəmi 1320 güllə tədarük edilməkdə və dəqiqədə 5–7 güllə vura bilirdi. Mis patron içində 13,7 kq ağırlığındakı RPC/12 sövq yanacağıyla birlikdə güllələr 45,3 kq ağırlığında idi. Güllələrin lülə çıxış sürəti 835 m/dq idi və təxminən 1400 atışa qədər lülələr hissə dəyişdirilməyə ehtiyac duymayacağı gözlənilirdi.
Blücher həm qazamatlara, həmdə hərəkli qaidələrə quraşdırılmış səkkiz dənə 8.8 sm-lik SK L/45 topları ilə təchiz edilmişdi, bu həm cığırlarda, həm də daşınar bazalarda quraşdırıla bilər. Bu silahlardan dördü, körpünün yaxınlığındakı qazamatlara, dördü gəminin burnundakı qazamatlara, dördü gəminin arxasındakı qazamatlara və qalan dördü isə gəminin üst quruluşunun arxa hissəsindəki hərəkətli qaidələrə quraşdırılmışdı. Toplar silah başına 200 mərmi olmaq üzrə cəmi 3.200 mərmi ilə tədarük edilmişdilər və dəqiqədə 15 mərmi ata bilirdilər. Böyük patlayıcı mərmilər, 3 kq ağırlığındakı itələyici yüklə birlikdə 10 kq ağırlığında idi. Bu silahların istifadəsinin gözlənilən müddəti 7.000 atəş idi. 8.8 sm-lik silahların maksimal mənzili 10.700 metr idi.
Blücher həmçinin dörd ədəd 45 sm-lik (18 düyüm) torpedo balonu ilə də təchiz edilmişdi. Torpedo balonlarının hamısı su altında olmaqla biri gəminin burnunda, biri ayağında, digər ikisi də gəminin bayraq və körpü hissələrində idi. Gəmi cəmi 11 ədəd torpedo balonu daşıyırdı. Torpedolar 110 kq ağırlığında döyüş başlığı daşıyırdı və mənzili təyin üçün iki ədəd sürət tənzimləmələri var idi. 32 düyün (59 km/sa) sürət ilə torpedoların mənzili 2000 metr idi və sürət 36 düyün (67 km/sa) olduğunda isə mənzil 1500 metrə düşürdü.
Zireh
Dövrün digər alman əsas döyüş gəmilərində olduğu kimi, Blücher də Sementlənmiş Krupp Zirehi ilə təchiz edilmişdi. Zirehləndirilmiş göyərtədə qalınlığı 5–7 sm idi. Gəminin əhəmiyyətsiz hissələrində daha incə, gəminin əhəmiyyətli hissələrində isə daha qalın bir zirehdən istifadə edilmişdi. Mexanika dairələrinin, sursatlıqların və digər həyati ünsürlərin iştirak etdiyi orta hissədə kəmər zirehinin qalınlığı 18 sm idi. Gəminin daha az əhəmiyyətə sahib hissələrə doğru gövdə zirehinin qalınlığı 8 sm-ə qədər incəlirdi. Gəminin hər iki ucunda kəmər zirehi sıfıra qədər enirdi. Bütün kəmər zirehinin arxasında əlavə olaraq 3 sm-lik tik odunundan bir lay var idi. Zirehləndirilmiş kəmər, yalnız ön və arxa Taret arasında uzanan 3,5 sm-lik torpedo hissəsi ilə möhkəmləndirilmişdi.
Gəminin ən ağır zirehləndirilmiş hissəsi isə ön komanda qulləsi idi. Yan tərəfləri 25 sm, damı isə 8 sm qalınlığında bir zireh ilə qorunmaqda idi. Damı 3 sm, yanları isə yalnız 14 sm olmaqla arxa komanda qülləsi daha yüngül şəkildə zirehləndirilmişdi. Gəminin mərkəzi qalası isə 16 sm qalınlığındakı bir zireh ilə qorunurdu. Zireh əsas batareyaların damında 8 sm, yanlarında isə 18 sm idi. 15 sm-lik silahları saxlayan qazamatları 14 sm-lik bir zireh qoruyurdu.
Xidmət tarixçəsi
thumb|237x237px|SMS Blücher-in müharibə əvvəli çekilmiş şəkli, <abbr title="təxminən">təx. 1913–1914. 11 aprel, 1908 tarixində dənizə endirilən Blücher, 1 oktyabr 1909 tarixində donanmaya qatılmışdır. 1911-ci ildə donanma topçuları üçün təlim gəmisi olaraq istifadə edilməyə başlandı. Von der Tann, Moltke və bayraq gəmisi Seydlitz kimi yeni döyüş kreyserləri ilə birlikdə 1914-cü ildə I Kəşfiyyat Qrupuna qatılmışdır.
Baltik dənizindəki fəaliyyətləri
Blücher-in iştirak etdiyi ilk əməliyyat, Baltik dənizində Rusiya dəniz qüvvələrinə qarşı edilən və nəticəsiz qalan təmizlik hərəkatı idi. 1914-cü ilin sentyabr ayının 3-də Blücher, IV Flota bağlı yeddi Drednout əvvəli döyüş gəmisi, beş kreyser və iyirmi dörd dağıdıcı gəmi ilə birlikdə Baltik dənizindəki Rusiya donanmasının bir qismini üzərilərinə çəkib məhv etmək üçün dənizə açıldı. Augsburg yüngül kreyseri, hal-hazırda Hiyumаа olaraq bilinən Daqö adasının şimalında Pallada və Qadın Rusiya zirehli kreyserləri ilə qarşılaşdı. Rus gəmilərinin Blücher-in arxasına keçmələri və beləcə məhv edilmələri üçün Almaniya kreyseri Rusiya gəmilərinə tələ qurdu, Ancaq ruslar bu tələyə düşmədi və Fin körfəzinə geri çəkilməyi üstün tutdular. İki donanma arasında böyük bir qarşıdurma yaşanmadan 9 sentyabrda hərəkat sonlandırıldı.
Yarmot bombardmanı
1914-cü ilin noyabr ayının 2-də Blücher, Moltke, Von der Tann və Seydlitz döyüş kreyserləri ilə dörd yüngül kreyser ilə Britaniya sahillərinə doğru yol almaq üçün Ceyd körfəzindən ayrıldı. Şəfəqlə birlikdə flot Böyük Yarmot açıqlarına çatdı və liman bombalandı. Eyni zamanda Stralsund yüngül kreyseri dənizə mina buraxırdı. Britaniya D5 sualtı qayığı bombardmana cavab vermişsə də Stralsund-un buraxdığı minalardan birinə çarparaq batmışdır. Qısa müddət sonra Hipper, gəmilərin Almaniya dəniz sərhədinə geri qayıtmasını əmr etdi. Yoldaykən Heliqolend körfəzini sıx bir sisin örtdüyü görüldü. Görünürlük artana qədər gözlənilməsi və bu sayədə Almaniya minalarınından etibarlı bir şəkildə keçilməsi qərarlaşdırıldı, lakin York zirehli kreyseri naviqasiya səhvi etdi və minalanmış sahəyə girdi. İkii minaya dəydikdən sonra, sürətlə batan gəmidə olan 629 dənizçinin yalnız 127-i qurtarıla bilindi.
Skarborou, Hertlepol və Vitbi bombardmanları
Almaniya Açıq Dəniz Flotunun komandiri Admiral Fredrik von İnqenohl, Britaniya sahillərinə başqa bir basqının təşkil edilməsinə qərar verdi. Admiral Krallıq Donanmasının bir hissəsini öz özlərinə çəkərək məhv etməyi planlaşdırırdı. 15 dekabr 1914 tarixində saat 03:20-də, Blücher, Moltke, Von der Tann, Seydlitz, yeni döyüş kreyseri Derfflinger; Kolberg, Starssburg, Stralsund, Graudenz yüngül kreyserləri və iki torpedo botundan ibarət flot ilə flotuyla Jade haliçindən ayrıldı. Gəmi şimala açılaraq Helqolend adasını keçdi, "Boynuzlar Rifi" adlı bir dəniz fənərinə çatıb Skarborouya doğru, qərbə tərəf getdi. 14 dretnout döyüş gəmisi, 8 dretnout əvvəli döyüş gəmisi, 2 zirehli kreyserlik bir yoxlama-qüvvəsi, 7 yüngül kreyser və 54 torpedo botundan ibarət Açıq Dəniz Flotu, bombardman gücününün gerisini qorumaq üzrə on iki saat sonra Hipperin əmrində Ceyddən ayrılmışdı. thumb|224x224px|SMS Blücher-in <abbr title="təxminən">təx. 1910–1915 illərdə çəkilmiş şəkli 26 avqust 1914 tarixində Almaniyanın yüngül kreyseri Magdeburg, Fin körfəzində quruya oturdu. Gəminin dağıntıları Rusiya donanması tərəfindən ələ keçirilmişdi. Gəminin dağıntılarının aralarında Şimal dənizi üçün naviqasiya xəritələrinin də olduğu Almaniya İmperatorluq Donanmasının şifrə kataloqları rusların əlinə keçmişdi. Bu sənədlər daha sonra Britaniya Krallıq Donanmasına çatdırıldı. Britaniya Room 40, şifrəli alman siqnallarını həll etməyə bacardı və Skarborou bombardman planını ehtiva edən mesajlar 14 dekabrda Britaniyanın əlinə keçdi. Planın qəti detalları bilinmirdi, buna görə Açıq Dəniz Flotunu əvvəlki bombardmanda olduğu kimi etibarla limanda qala biləcəyini fərz edilirdi. 3-cü kreyser və 1-ci Yüngül kreyser flotunun dəstəyi vitze-admiral Deyvid Bittinin dörd döyüş kreyseri və 2-ci döyüş flotuna bağlı altı dretnout, Hipperin döyüş kreyserlərinə pusqu qurmuşdu.
Dekabrın 15-dən 16-a keçən gecədə Açıq Dəniz Flotunun əsas dəniz donanması Britaniya dağıdıcı gəmiləri ilə qarşılaşmışdır. Gecə vaxtı torpedo hücumunun baş verməsindən qorxan Admiral İnqenohl gəmilərinə geri çəkilmə əmrini verdi. Admiral Hipper İnqenohlın çəkilməsindən xəbərsiz bombardmana davam etdi. Britaniya sahillərinə çatanda Hipperin döyüş kreyserlərini iki qrupa bölündü. Seydlitz, Moltke və Blücher, Hertlepolu bombalamaq üçün şimala, Von der Tann və Derfflinger isə Skarborou və Vitbini bombalamaq üçün cənuba getdi. Bombalanacaq qəsəbələrin yalnız üçü Hertlepol sahil müdafiə batareyaları tərəfindən müdafiə edildi. Seydlitz, Hertlepol bombardman altında ikən Seydlitz üç Blücher isə altı dəfə zərbə aldı. Blücher az zərər görmüşdü, ancaq 9 ekipaj üzvü öldürülmüş, 3 ekipaj üzvü isə yaralanmışdı. Dekabrın 16-da səhər saat 9:45-də iki qrup birləşərək şərqə doğru gedərək, geri çəkildilər.
O vaxta qədər Bittinin döyüş kreyserləri, Hipperin seçtiyi çıxış yolunun qarşısını alacaq bir mövqedə hərəkət etdi, digər qüvvələr isə dairəni tamamlamaq üçün yola çıxdılar. 12:25-də II Kəşfiyyat Qrupunun yüngül kreyserləri, Hipperi axtaran Britaniya qüvvələrini sovuşdurmağa başladı. Britaniyanın II Yüngül Kreyser Flotunun kreyserlərindən biri, Stralsund-un mövqeyini təyin etdi və vəziyyəti Bittiyə bildirdi. Saat 12:30-da Bitti, müharibə kreyserlərini alman döyüş gəmilərinə yönləndirdi. Bitti, bu alman kreyserlərini Hipperin döyüş gəmilərinin ilk vahidi kimi proqnozlaşdırmışdı, halbuki döyüş kreyserləri yalnız 50 km uzaqlıqda idi. Yoxlama edən II Yüngül Kreyser Flotu alman kreyserlərini təqib etməklə vəzifələndirildi, ancaq Britaniyanın döyüş kreyserlərindən gələn siqnalların səhv başa düşülməsi nəticəsində köhnə mövqelərinə geri qayıtdılar. Bu qarışıqlıq sayəsində alman kreyserlərinə qaçmaq fürsəti yarandı və Britaniya döyüş kreyserlərinin mövqeyi haqqında Admiral Hipperə xəbərdarlıq verildi. Alman döyüş kreyserləri, Britaniya qüvvələrinin şimal-şərqinə irəlilədi, kreyserlərin geri çəkilmə xətti isə kəsildi.
Həm alman, həm də britaniyalılar öz rəqiblərinə təsirli bir hücum edə bilmədiklərinə görə, məyyus oldular. Bu utanclıq nəticəsində, Admiral İnqenohlun şöhrəti çox zərər gördü. Çox qəzəbli olan Moltke-nin admiralı, İnqenohla istiqamətli olaraq: "Çünki məhv edilə biləcək on bir Britaniya dağıdıcı gəmisindən qorxdu… Biz indiki rəhbərlik altında heç bir şeyi yerinə yetirə bilməyəcəyik." demişdir. Rəsmi alman tarixi isə İnqenohlu İngilis donanmasının ölçüsünü təyin etmək üçün "Tədbirli düşünərək, Britaniya sahillərinə gedən qüvvətlərini ciddi bir təhlükəyə atmadı; fəqət bununla birlikdə O, Alman filosunu da müəyyən bir qələbədən məhrum etdi" ifadələrindən istifadə edərək, Britaniya donanmasının ölçüsünü təyin etmək üçün yüngül qüvvələrini istifadə etməkdə müvəffəqiyyətsiz olmasını tənqid edir.
Səlahəddin Quliyev
Səlahəddin Məlik oğlu Quliyev — 1994–2004-cü illərdə Azərbaycan Prezidentinin mətbuat katibi və mətbuat katibinin müavini, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar jurnalisti, "91-lər" — 1992-ci ildə Naxçıvan Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyevin Azərbaycanda hakimiyyət uğrunda açıq və fəal mübarizəyə səsləyən, onun hakimiyyətə qayıdışı üçün müraciətə imza atmış, Yeni Azərbaycan Partiyasının "qızıl fondu" elan olunmuş 91 nəfər tanınmış ziyalılardan biri
Həyatı
Quliyev Səlahəddin Məlik oğlu 13 iyun 1958-ci ildə Azərbaycan Respublikası Goranboy rayonu Səfikürd kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.
1965–1966-cı il tədris ilində Tatarlı kənd səkkizlik məktəbində 1-ci sinifə daxil olmuş, 1975-ci ildə Goranboy rayonu 2№ li şəhər orta məktəbini, 1969–1974-cü illərdə Goranboy şəhərində 1№li musiqi məktəbinin tar şöbəsini bitirmişdir.
1975–1976-cı illərdə Səfkürd kəndində kalxozda işləmiş, 1976–1978-ci illərdə ordu sıralarında qulluq etmişdir.
1978–1980-ci illərdə kalxozda işləmişdir. 1980–1985-ci illərdə Bakı Slavyan Universitetində və Maksim Qorki adına Dünya Ədəbiyyatı İnstitutunda təhsil almışdır. Təhsil illərində Bakı və "Bakı axşam" qəzetlərində ədəbi işçi işləmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra təyinatla həmin qəzetdə işləmişdir. 1989–1991-ci illərdə Respublika Teatr Cəmiyyətində işləmişdir.
1991–1993-cü illərdə Azərittifaqda işləmişdir.
1993–2004-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Mətbuat xidmətinə rəhbərlik etmişdir. 2004-cü ildən son illərədək "Respublika" qəzetində baş redaktor müavini vəzifəsində işləmişdir.
1992-ci ildə Naxçıvan Ali Məclisinin sədri Heydər Əliyevi Azərbaycanda iqtidar uğrunda açıq və fəal mübarizəyə səsləyən, onun hakimiyyətə qayıdışı üçün müraciətə imza atan məşhur 91 nəfərdən biridir.
26 mart 2004-cü il başqa işə keçməsi ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan Prezidentinin mətbuat katibinin müavini vəzifəsindən azad edilmişdi.
Əsərləri
Səlahəddin Quliyev "Məni sənsizliyə öyrətmə gülüm" Bakı, maarif nəşriyyatı, 2009, "Qədr gecəsinin mələyi" Bakı, Elgün-no mətbəəsi, 2018 adlı şeir kitablarını, çoxlu sayda hekayə, məqalələrin müəllifidir. Şeirlərinə mahnılar yazılmışdır.
Vəfatı
9 sentyabr 2022-ci ildə infarktdan vəfat edib.
Təltifləri
18 noyabr 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasında kütləvi informasiya vasitələrinin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Əməkdar jurnalist" adına layiq görülüb.
Altay Mövlanov
Altay Tahir oğlu Mövlanov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri (müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu), Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Altay Mövlanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Altay Mövlanov oktyabrın 30-da şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Altay Mövlanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Altay Mövlanov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Çölqışlağı (Əhər)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 973 nəfər yaşayır (197 ailə).
Lülhəm (Urmiya)
Lülhəm — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 182 nəfər yaşayır (50 ailə).
2012 Yay Olimpiya Oyunlarında futbol
2012 Yay Olimpiya Oyunlarında futbol — 2012-ci ildə Böyük Britaniyada baş tutmuş Yay Olimpiya Oyunlarının futbol turniri. 25 iyul-11 avqust tarixləri arasında baş tutmuşdur. Yeganə idman növü olmuşdur ki, rəsmi 2012 Yay Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimi baş tutmamışdan 2 gün əvvəl başlamışdır. Həmçinin London xaricində keçirilən yeganə idman növü olmuşdur. Oyunlar London, Kardiff, Qlazqo, Nyukasl, Mançester və Koventri şəhərlərində keçirilmişdir. Final oyunu Londonda Uembli stadionunda baş tutmuşdur. Turnirdə iştirak etmək üçün FİFA-ya bağlı olan federasiyalara göndərilən dəvətlər əsasında federasiyalar U-23 kişi millilərini və əsas qadın millilərini göndərmişlər. Turnirdə ümumilikdə 504 futbolçu iştirak etmişdir.
Kişilərin turniri 16 komanda, qadınların turniri 12 komanda ilə keçirilmişdir. Turnirin püşkü 24 aprel 2012-ci ildə atılmışdır.
Kusanaqi (qılınc)
– Yaponiya miflərində əfsanəvi qılınc. Hərfi tərcümədə "ot biçən" deməkdir. Kusanaqi Yaponiya imperatorluq ailəsinə məxsusdur və inanca görə Şintoizm tanrısı Susano tərəfindən hədiyyə edilib. Şintoizm miflərində və əfsanələrində Kusanaqi çox böyük gücə malik bir qılıncdır. Ondan istifadə edən döyüşçü sadəcə bir əli ilə bütöv ordunu məhv edə bilər.
2012 Yay Olimpiya Oyunlarında futbol
Stadionlar
Qeyd: Turnir müddətində Rikox Arena kommersiya məqsədli ada sahib olduğu üçün Koventri Şəhər stadionu adı ilə tanınmışdır.
Kusanaqi (qılınc)
Susano tərəfindən tapılması
Bir versiyaya görə qılınc Susanoya Amaterasu tərəfindən verilib. Digər bir versiyaya görə isə o, qılıncı Koşi adı nəhəng səkkizbaşlı ilanın quyruğunda tapıb. Əfsanəyə görə Susano gözəl bir qıza vurulur, lakin qızın yeddi bacısının ilan tərəfindən öldürüldüyünü və bu qızın da dalınca gələcəyini öyrənir. Susano qızı qorumaq üçün onu darağa çevirib saçına taxır. İlanla qarşılaşanda onu şərabla aldadaraq yatızdırır və onu öldürür. İlanın quyruğunda isə Kusanaqini tapır.
Digər miflər
thumb|[[Yamato Takeru qılıncla birlikdə (1887-ci ilə aid ukiyo-e).]] Bir əfsanəyə görə Yamato Takeru imperator olan atasından bu qılıncı alır və Yaponiyanın şərqində yerləşən Emişiyə döyüşməyə göndərilir. Yamato düşmənlər tərəfindən tələyə düşürülür və otlar arasında alov çənbərində ölmək riski ilə qarşı-qarşıya qalır. Lakin qılıncdan istifadə edərək otları kəsir və qurtularaq bütün düşmənlərini məhv edir.
Digər bir əfsanə isə qılıncın itməsi və tapılması barədədir. O dövrdə körpə olduğu üçün İmperator Antoku qılıncdan istifadə edə bilmir və yaponlar bir dəniz döyüşündə məğlub olurlar. Məğlubiyyəti qəbul edə bilməyən nənəsi Nu-no-Ama uşağı götürür və onunla birlikdə suya tullanır. Uzun illər sonra İmperator Qo Şirakava düşmənlərlə döyüşmək üçün qılıncın gətirilməsini əmr edir, lakin qılınc məbəddə tapılmır. İmperator yuxusunda qoca bir qadınla qarşılaşır və qılıncın Dənizin kralında olduğunu öyrənir. İmperator Antokunun batdığı yerə iki dalğıc göndərir: Omiatsu və onun qızı Vakamatsu. Suyun dibində qaranlıq mağara tapırlar və ora daxil olduqdan sonra daş-qaşlarla bəzənmiş keçid ilə gizli dünya tapırlar.
Tezliklə gözəl bir şəhərə çatırlar. Şəhər qızıl divarlarla və qüllələrlə çevrilidir. Dənizin kralının sarayı içəridə yerləşə də, ana və qızı şəhər darvazalarının qabağında dayanırlar. Burada müqəddəs bir adam peyda olur və Buddanın köməyi olmadan şəhərə daxil ola bilməyəcəklərini bildirir. Növbəti gün xüsusi tilsimlərin köməyi ilə qayıdırlar və saraya çatırlar. İki qadın pəncərədən onlara baxdıqlarını müşahidə edirlər. Pəncərənin pərdələri asta-asta aşağı düşdükdən sonra Kusanaqinin böyük bir ilanın ağzında olduğunu və kiçik bir oğlanın ilanın yanında yatdığını görürlər.
Onlar ilanla söhbət edirlər. İlan onlara deyir ki, qılınc imperatora məxsus deyil, əjdaha-şahzadə tərəfindən oğurlanıb və onu bir qəhrəmana (çox güman ki, Susanoya) itirib. Qəhrəman isə onu imperatora verib. İllər sonra bir dəniz əjdahası qadın cildinə girərək imperatorla evlənib. Həmin qadın isə Antoku ilə birlikdə suya tullanan qadın olub.
Skad
Skad — Soyuq müharibə dövründə SSRİ tərəfindən istehsal olunmuş taktiki ballistik raketdir. İkinci və Üçüncü dünya ölkələrinə geniş şəkildə ixrac edilmişdir. İlk istehsal olunmuş versiyasının adı R-11, sonrakı daha inkişaf etdirilmiş variantı isə R-17 Elbrus adlanır. "Skad" adı isə bu raketin NATO kod adıdır və bu ad daha çox istifadə olunur. Raketin sürəti maksimum Mach 5.0-dir (2 km/s).
Kusanaqi (qılınc)
Digər miflər
Dalğıclar qayıdırlar və bütün hekayəni imperatora danışırlar. Bir sehrbaz deyir ki, bir sehr qılıncın geri qaytarılmasına kömək edə bilər. Sehr işləyir və imperator qılıncı əldə edərək düşmənlərini məğlub edir. Döyüşdən sonra qılıncı qorumaq üçün Atsuta məbədinə qoyulur.
Skad
SSRİ
Skad-A 1951-ci ildə R-11 adı ilə dizayn olunan bu texnika "Skad" seriyasının ilk ballistik raketidir. Bir çox xüsusiyyətlərinə görə II Dünya müharibəsi zamanı Faşist Almaniyası tərəfindən istehsal olunan V-2 raketinin oxşarıdır. Bu raket Sovet mühəndisi Viktor Makeyev tərəfindən hazırlanıb. İlk uçuşunu 18 aprel 1953-cü ildə həyata keçirib. 13 dekabr 1953-cü ildən etibarən Zlatoust şəhərində yerləşən SKB-358 zavodunda istehsalına başlanıb. Makeyev 1955-ci ilin iyununda bu zavoda baş dizayner təyin olunur, elə həmin ilin iyul ayında isə R-11 orduya qəbul olunur. Nüvə başlığı daşıma qabiliyyətinə malik R-11M isə 1 aprel 1958-ci ildə rəsmi şəkildə silahlanmaya qəbul olunub. Raketin atış platforması 8K11 adlanır. Nüvə başlığının gücü 50 kiloton hesablanmışdır.
Kusanaqi (qılınc)
Digər miflər
Daha sonra bir koreyalı rahib qılıncı oğurlayaraq onu Koreyaya aparmağa çalışır. Lakin dəniz tanrısı əsəbləşir və dalğalar çağırır. Sonda rahib qılıncı dənizə atır və fırtına sakitləşir. Dəniz tanrısı qılıncı götürərək onu məbədə qaytarır və qılınc məbəddə yüz illərlə qalır. Nəhayət sonda dənizin altındakı dəniz tanrısının sarayına qaytarılır.
Skad
SSRİ
Raketin dəniz variantı olan R-11FM (SS-N-1 Skad-A) ilk dəfə 1955-ci ilin fevralında test olunub. Onun atış platforması olan Proyekt 611 (Zulu sinfi) sualtı gəmi isə həmin ilin sentyabr ayında təqdim olunub. İlkin dizaynı Korolevin OKB-1 firması tərəfindən hazırlanan bu proqram 1955-ci ilin avqustunda Makeyevin SKB-385 firmasına transfer oldu. 1959-cu ildə əməliyyata hazır hala gəldi və Proyekt 611, Proyekt 629 (Qolf sinfi) sualtı gəmilərdə yerləşdirildi. Xidməti ərzində ümumilikdə 77 atış həyata keçirildi ki, bunlardan 55-i uğurlu oldu.
Skad-B R-11 (Skad-A) raketinin davamçısı olaraq R-17, 1970-ci illərdən isə R-300 olaraq adlandırıldı. Bu seriyanın ən çox istehsal olunmuş variantıdır (7,000 ədəd). 32 ölkəyə ixrac olunub, həmçinin, 4 ölkə bu raketin eyni versiyasından istehsal edib. 1961-ci ildə təqdim edilib, 1964-cü ildən isə silahlanmaya qəbul olunub.
Skad-C Makeyevin OKB firması həmçinin, R-17 raketinin atış məsafəsini artırmaq üzərində işləyirdi, bu silah Qərbdə SS-1d Skad-C adı ilə tanınırdı. Bu raket ilk uçuşunu 1965-ci ildə Kaputsin Yar bölgəsində həyata keçirdi. Bu texnikanın əvvəlkilərdən fərqi atış məsafəsinin 500–600 km-ə qədər qaldırılması və dəqiqliyinin artırılması idi. Lakin, bu raketlə eyni vaxtda TR-1 Temp (SS-12 Scaleboard) kimi daha müasir texnikalar meydana çıxdığına görə, Skad-C lazımsız hesab olundu və Sovet ordusuna qəbul olunmadı.
Skad-D R-17 VTO (SS-1e Skad-D) proyekti R-17 raketinin dəqiqliyinin daha da artırılmış variantı hesab olunur. Bu proyektin üzərində 1968-ci ildə işləməyə başlanmışdır. İlk testi isə 1979-cu ilin sentyabrında həyata keçirilib. İnkişafı 1989-cu ildə 9K720 Aerofon sistemi xidmətə qəbul olunanadək davam edib.
9K720 sistemi digərlərindən fərqlənir. Burada döyüş başlığı raketdən ayrı yerləşir və terminal nəzarət sistemindən istifadə olunur. Buna görə də, raketin hədəfdən sapması 50 metrə qədər enir.
Göstəriciləri
İstifadə olunması
Skad raketi döyüşlərdə istifadə olunmuş çox az raketlərdən biridir. Almaniya istehsalı V-2 raketindən sonra ikinci ən çox istifadə olunan ballistik raketdir. Bu raketdən ilk dəfə 1973-cü il Yom Kippur müharibəsinin sonlarında Misir tərəfindən İsrailə qarşı istifadə olunmuş, nəticədə 7 nəfər İsrail hərbçisi həlak olmuşdur. 1986-cı ildə ABŞ-nin hava zərbələrinə cavab olaraq Liviya İtaliyanın Lampesuda adası yaxınlığında yerləşən ABŞ Sahil Mühafizəsinin naviqasiya stansiyasına 2 ədəd Skad raketi atmış, lakin raketlər hədəfə çatmamışdır.
İran-İraq müharibəsi
Bu müharibə ərzində İraq ilk dəfə məhdud sayda Luna-M raketindən İranın Dezful və Əhvaz şəhərlərinə zərbələr endirərkən istifadə etmişdir. 27 oktyabr 1982-ci ildə isə İraq ilk dəfə Skad-B raketləri ilə Dezful şəhərinə zərbə vurmuş, nəticədə 21 nəfər mülki vətəndaş həlak olmuş, 100 nəfər yaralanmışdır. Skad zərbələri növbəti illərdə də davam etdi, 1985-ci ildə isə intensiv hal aldı. Müharibə zamanı İran ərazisinə 100-dən çox Skad raketi düşmüşdü.
Buna cavab olaraq, İran 1985-ci ildə Liviyadan bir neçə ədəd Skad-B ballistik raketi satın aldı. 12 martda İrana məxsus ilk Skadlar Bağdad və Kərkük şəhərlərinə düşdü. Bu zərbələr Səddam Hüseyni əsəbiləşdirdi, lakin, İraqın əlində olan Skad raketləri Tehrana qədər gedib çatmaq iqtidarında deyildi. Buna görə də İraq SSRİ-yə TR-1 Temp (SS-12 Scaleboard) raketlərini almaq üçün təklif verdi, lakin, SSRİ bu təklifdən imtina etdi. Belə olan halda İraq özünün Skad raketlərinin mənzilini artırmağı qərar verdi və özünün inkişaf etdirdiyi bu raketləri Əl-Hüseyn adlandırdı. 1986-cı ildə İraq SSRİ-dən 300 ədəd Skad-B aldı, buna cavab olaraq İran da Şimali Koreya ilə raket idxalı və raket sənayesinin inkişafı barədə razılığa gəldi.
29 fevral-20 aprel 1988-ci il tarixləri arasında baş verən şəhər döyüşləri zamanı hər iki tərəf bir-birinə qarşı aktiv şəkildə "Skad dueli"nə çıxmışdı. 29 fevralda İraqdan atılan 7 ədəd Əl-Hüseyn Tehrana düşdü. Ümumilikdə İraq əksəriyyəti Əl-Hüseyn olmaqla İrana 189 ballistik raket atdı. Bu raketlərdən 135-i Tehran, 23-ü Qum, 22-i İsfahan, 4-ü Təbriz, 3-ü Şiraz və 2-i Kərəc şəhərinə düşdü. Bu zaman İraqın atdığı raketlər nəticəsində 2,000 nəfər iranlı öldü, 6,000 nəfər isə yaralandı, həmçinin Tehranda olan 10 milyon nəfərdən 1/4-i şəhəri tərk etmək məcburiyyətində qaldı. İran isə buna cavab olaraq İraq ərazisinə 77 ədəd Şimali Koreya istehsalı Xvason-5 raketi atdı. Raketlərin əksər hissəsi Bağdada düşdü.
Əfqanıstan vətəndaş müharibəsi
1989-cu ildə Sovet qoşunları Əfqanıstanı tərk edərkən, SSRİ bir sıra texnikanı, o cümlədən Skad-B və Skad-C raketlərini də Əfqanıstan Demokratik Respublikasına verməyə razılaşdı. 1989-cu ilin ilk aylarında bu raketlərin 500-ü Əfqanıstana çatdırıldı. Hər bir Skad batareyası 3 ədəd raket atıcı transpartyor, 3 ədəd yenidən doldurucu maşın, 1 ədəd meteoroloji maşın, 1 tanker və bir neçə komanda-nəzarət məntəqəsindən ibarət idi.
Ümumilikdə, 1988-ci ilin oktyabrı və 1992-ci ilin fevral ayları arasında 2,000-ə yaxın Skaddan istifadə edildi ki, bu da II Dünya müharibəsindən sonra ən çox ballistik raketin istifadə edildiyi müharibə oldu. 1992-ci ilin yanvarında Sovet məsləhətçilərin ölkəni tərk etməsindən sonra Əfqan ordusu tərəfindən ballistik raketlərdən istifadə azaldı. 24 apreldə mücahidlər Əfşur şəhərində Skad raketlərinin yerləşdiyi əsas bazanı ələ keçirdi. 2001-ci ildə ABŞ-nin Əfqanıstana daxil olmasından sonra burada qalan sonuncu 4 raket də məhv edildi.
Çeçen müharibələri
Birinci və İkinci çeçen müharibələri zamanı Rusiya Silahlı Qüvvələri tərəfindən az sayda Skad ballistik raketindən qarşı tərəfin mövqelərinə zərbə endirilməsində istifadə olunmuşdur.
2015-17 Yəmən-Səudiyyə Ərəbistanı müharibəsi
6 iyun 2015-ci ildə Yəmən tərəfindən Səudiyyə ordusuna aid Əl-Səlil aviabazasına Skad-C ilə zərbə endirilmişdir.
9 oktyabr 2016-cı ildə Yəməndə Husilər tərəfindən 4 ədəd Vulkan-1 (Skad-D raketinin yerli istehsal variantı) raketi atıldı, lakin, bunlar heç bir zərər və itki ilə nəticələnmədi.
2020 Qarabağ müharibəsi
11 oktyabr 2020-ci ildə Ermənistan ərazisindən Azərbaycanın ikinci ən böyük şəhəri Gəncəyə atılmışdır. Nəticədə 4-ü qadın olmaqla, 10 nəfər həlak olmuş, aralarında uşaqlar olan 35 nəfər yaralanmışdır.
Həmçinin 16.10.2020-ci il tarixdən yenidən Ermənistan ərazisindən Gəncəyə atılmışdır. Ölənlərin sayı 12 dən çox,yaralıların sayı isə 40 ı keçmişdir. Həlak olanlar arasında körpə uşaqlar da var
İstifadəçilər
thumb|400px|Hazırkı "Skad" istifadəçiləri mavi, keçmiş istifadəçilər qırmızı rənglə təsvir olunmuşdur
Doğan (Əhər)
Doğan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 106 nəfər yaşayır (23 ailə).
NGC 7286
NGC 7286, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İshaq İbrahimov
İbrahimov İshaq İbrahim oğlu — tərcüməçi, tənqidçi, ssenarist, 1955-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azarbaycan SSR Əməkdar İncəsənət xadimi (1979).
Həyatı
İshaq İbrahimov 1921-ci il fevralın 21-də Bakı şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Burada orta məktəbi bitirmiş, İkinci Dünya müharibəsinin başlanması ona təhsilini davam etdirməyə imkan verməmişdir. 1941-ci ilin sentyabrından Sovet Ordusu sıralarında əsgəri borcunu yerinə yetirməyə başlamışdır: ön cəbhədə əldə silah vuruşmuş, yaralanmış, müalicədən sonra yenidən cənub-qərb cəbhəsində topçu diviziyasında kəşfıyyat rəisi, ştab rəisi kimi döyüşlərdə iştirak etmişdir (1941-1942). Ağır yaralandığına görə hərbi xəstəxanada uzun müddət müalicə olunmuşdur (1942-1944). Ordudan tərxis ediləndən sonra Uşaqgəncnəşrdə tərcüməçi-redaktor işləmişdir (1944-1945). Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun teatrşünaslıq fakültəsində təhsilini davam etdirmiş, eyni zamanda bədii tərcümə ilə məşğul olmuşdur (1945-1948). "İnqilab və mədəniyyət" jurnalı redaksiyasında ədəbi işçi, məsul katib (1948-1952), Azərbaycan Radio Verilişləri İdarəsində bədii verilişlər şöbəsinin baş redaktoru (1952-1959), "Azərbaycan" jurnalı redaksiyasında məsul katib (1959-1962), C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm"də ssenari şöbəsinin müdiri, eyni zamanda ssenari-redaksiya heyətinin üzvü (1962-1966), Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətində Radio bədii verilişləri şöbəsində tərcüməçi, "Ekran" yaradıcılıq birliyi redaksiya heyətinin üzvü, baş redaktor vəzifələrində (1962-1975) çalışmışdır. Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında tərcüməçilər bölməsi bürosunun sədri idi.
Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının katibi seçilmişdir (1975-1984). Yazıçılar İttifaqı nümayəndələrinin tərkibində İraqda səfərdə olmuşdur. Azərbaycan KP 26 Bakı komissarı adına rayon komitəsi plenumunun, SSRİ Yazıçılar İttifaqı idarə heyətinin üzvü, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı idarə heyətinin üzvü, Bakı şəhər Sovetinin deputatı seçilmişdir. SSRİ döyüş medalları ilə təltif olunmuşdur. 1987-ci il iyulun 5-də vəfat etmişdir.
Pınarbaşı (İğdır)
Pınarbaşı — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.
Tarixi
Kənd 1901-ci il qaynaqlarında Sıçanlı olaraq qeyd edilir. 2008-ci ildə kəndin adı Pınarbaşı olaraq dəyişdirilmişdir.
Coğrafiyası
İğdırdan 39 km uzaqlıqdadır. Güngörməz Dərəsi adlı vadi üzərində yerləşir.
Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 110 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı.
Natəvan Qasımova
Natəvan Qasımova (d. 8 iyul 1985; Naxçıvan, Azərbaycan) — Azərbaycanı təmsil edən voleybolçu. Natəvan Qasımova, Azərbaycan yığmasının heyətində 2006-cı ildə baş tutan Dünya Çempionatında 13-cü yeri, 2014-cü ildə baş tutan Dünya Çempionatına isə 15-ci yeri tutub.
Həyatı
Natəvan Qasımova 8 iyul 1985-ci ildə Azərbaycanın Naxçıvan şəhərində anadan olub.
Karyerası
Natəvan Qasımova, 2005-ci ildə Azərbaycan yığması ilə birgə Xorvatiyada baş tutan Avropa Çempionatına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Azərbaycan yığması, Rusiya yığmasına 0:3 hesabı ilə məğlub oldu və Avropa Çempionatını 4-cü yerdə başa vurdu.
Natəvan Qasımova daha sonra, 2006-cı ildə Yaponiyada baş tutan Dünya Çempionatına qatıldı. Yarışlarda, 4 dəfə qalib gələn, 5 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Dünya Çempionatını 24 yığma sırasında 13-cü yerdə başa vurdu.
Natəvan Qasımova bir ildən sonra, 2007-ci ildə Belçika və Lüksemburqda baş tutan Avropa Çempionatına qatıldı. Yarışlarda, 1 dəfə qalib gələn, 7 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 12-ci yerdə başa vurdu.
Natəvan Qasımova üçüncü dəfə Avropa Çempionatına, 2009-cu ildə Polşada baş tutan yarışda qatıldı. Yarışlarda, 1 dəfə qalib gələn, 7 dəfə isə məğlub olan Azərbaycan yığması, Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 12-ci yerdə başa vurdu.
Natəvan Qasımova dördüncü dəfə Avropa Çempionatına, 2011-ci ildə İtaliya və Serbiyada baş tutan yarışda qatıldı. Yarışların pley-off mərhələsində Azərbaycan yığması, Niderland yığmasına 1:3 hesabı ilə məğlub oldu və Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 9-cu yerdə başa vurdu.
Natəvan Qasımova sonuncu, beşinci dəfə Avropa Çempionatına, 2013-cü ildə Almaniya və İsveçrədə baş tutan yarışda qatıldı. Yarışlarda, bütün 3 oyunda məğlub olan Azərbaycan yığması, Avropa Çempionatını 16 yığma sırasında 15-ci yerdə başa vurdu.
Entoni Eşli-Kuper (I Şeftsberi qrafı)
Entoni Eşli-Kuper — çoxhakimiyyətlilik və kral II Karlın hakimiyyəti dövründə nüfuz qazanmış İngiltərə siyasətçisi. O həmçinin, Viqlər partiyasının qurucusu və İngiltərə filosofu Con Lokkun hamisi idi.
Həyatı
Dorsetdə anadan olan Entoni Eşli-Kuper ser Con Kuperin və onun həyat yoldaşı, kraliça I Elizabetin hakimiyyəti dövründə müharibə katibi olaraq xidmət etmiş ser Entoni Eşlinin qızı Enn Eşlinin oğlu idi. Onun valideynləri gənc yaşlarında vəfat edir və Eşli-Kuper baronet titulunu əldə edir. Puritan müəllimlər tərəfindən təhsil almış, Oksforddakı Ekseter kollecində oxumuşdur.
Ser Entoni Qlosterşir qraflığındakı Tüksberi şəhərini təmsil edən I Karlın qurduğu qısa parlamentə qatılır. O, daha sonra uzun parlamentdə Dorset qraflığındakı Pul şəhərini təmsil edir. Denzil Hollislə rəqabət aparan ser Entoni İngiltərədə vətəndaş müharibəsinin əvvəllərində ilk öncə kavalerlərin tərəfini tutur, bundan sonra isə Oliver Kromvelə sadiq girdəbaşların sırasına keçir. 1660-cı ildə Kromvelin qalibiyyəti nəticəsində İngiltərə Respublikasının süqutundan sonra ser Entoni İngiltərə sərkərdəsi Corc Monk ilə birlikdə kral II Karlın ölkəyə qayıtmasını dəstəkləyir.
Ser Entoni Klarendon qrafının hökuməti dövründə əhəmiyyətli bir dövlət xadiminə çevrilir. Lakin o, Klarendon ilə mübahisələr yaşayırdı, xüsusilə də dini mövzularda. O, 1663-cü ildə Şimali Amerikada Lordlar Sahibləri təyin olunan səkkiz centlmendən biri idi. Ser Entoni Con Lokk ilə Karolina əyalətinin formalaşmasında aktiv iştirak edir.