cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Devid Bredli (mühəndis)
Həyatı
Mühəndislər birinci kompüterlər üzərində işlədiyi dövrdə belə qərara gəliblər ki, yanlış yazılmış proqram fərdi kompüterin donmasına səbəb olur, buna görə nasazlıqdan sonra onun fəaliyyətinin bərpa edilməsi üsulunu qabaqcadan nəzərə almaq lazımdır. Beləliklə, "BIOS" Daimi Yaddaş Qurğusunun proqramlaşdırılması üzərində çalışan Bredli kompüteri yenidən yükləmək üçün "CTRL+ALT+DEL" düymələr kombinasiyasını yaratdı. Qeyd edək ki, Bredli bu düymələr
kombinasiyasının kodunu yazmağa 5 dəqiqə vaxt sərf edib.
"CTRL+ALT+DEL" kombinasiyası 1990-cı illərin əvvəllərində məşhurluq əldə etdi.
Sadə və təvazökar
Kolleqaları və dostları Bredlini sadə və təvazökar insan kimi xarakterizə edirlər.
Devid Bredli özü qeyd edib ki, "CTRL+ALT+DEL" düymələr kombinasiyası ideyasını o tapıb kodunu yazsa da, bu düymələr kombinasiyasını o deyil, "Microsoft" şirkəti populyarlaşdırıb: "Yüzlərlə insanın iştirakı ilə 2001-ci ildə San-Xose Texniki muzeyində ilk IBM PC-nin buraxılışının 20 illiyi keçirilirdi. Orada Bill Geyts daxil olmaqla, dünya kompüter sənayesinin birinci şəxsləri toplaşmışdılar. İlk sualları jurnalistlər Devid Bredliyə verməyə başladı. Təvazökar proqramçı "CTRL+ALT+DEL" düymələr kombinasiyası necə meydana gəlməsi ilə bağlı suala belə cavab verib:
Gözlənilməz etiraf zalda gülüşə səbəb olub.
"İlk öncə biz sistemə giriş əməliyyatı üçün bir düymədən istifadə etmək istəyirdik, lakin "IBM" klaviaturasının dizaynına görə məsuliyyət daşıyan gənc bizim ideyamızı qəbul etmədi" – Qeyts deyib.
Bredli 2004-cü ildə, 55 yaşında pensiyaya çıxıb və IBM-də öz müvəffəqiyyətli karyerasını 29 il işləyərək başa çatdırıb. O, topladığı bilik və təcrübəni Şimali Karolina Ştatndə və Florida Atlantik universitetlərində pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olaraq tələbələrə verir. Cəmiyyətdə elm və yüksək texnologiyaların aktiv təbliğatında Bredli öz missiyasını yerinə yetirir.
Bredli zarafatla deyib: "Mən o zaman uğurlu həyat yaşadığımı biləcəyəm ki, mənim soyadım krossvord və ya televiktorina sualının cavabı olacaq". Krossvord haqqında dəqiq məlumat olmasa da, amma məşhur Amerika viktorinasına "Ctrl+Alt+Delete" müəllifinin adı həqiqətən düşdü.
Rusiya-Gürcüstan müharibəsi (2008)
Gürcüstan Respublikası Sovet İttifaqının dağılmağa başladığı 1991-ci ilin əvvəllərində öz müstəqilliyini elan etmişdir. Bu fonda Gürcüstanla faktiki olaraq Rusiya tərəfindən nəzarət olunan keçmiş Cənubi Osetiya Muxtar Vilayətinin separatçıları arasında ilk müharibə baş verdi. Müharibənin ardınca bölgədə gürcü, rus və osetin qoşunlarından ibarət birgə sülhməramlı qüvvə yerləşdirildi. Eyni zamanda, oxşar hərbi toqquşmalar ölkənin Abxaziya regionunda da baş verdi. Burada yerli abxaz separatçılarla gürcülər arasında 1992-1993-cü illəri əhatə edən müharibə başladı. 2000-ci ildə Rusiyada Vladimir Putin in prezident seçilməsi və 2003-cü ildə Gürcüstanda baş vermiş qərbyönümlü Qızılgül inqilabı nəticəsində Rusiya və Gürcüstan arasındakı münasibətlər pisləşməyə başladı və 2008-ci ilin aprelindən etibarən tam şəkildə diplomatik böhrana çevrildi. 1 avqust 2008-ci ildən etibarən cənubi osetiyalı separatçılar gürcü kəndlərini atəşə tutmağa başladı və nəticədə bölgədə yerləşən gürcü sülhməramlıları tərəfindən qarşı tərəfə cavab atəşi açıldı. Rusyönümlü separatçılar tərəfindən gürcülərə qarşı artilleriya zərbələrinin vurulmasından sonra 1992-ci ildə imzalanmış atəşkəs razılaşması qüvvədən düşdü. Bu cür hücumların qarşısının alınması və təhlükəsizliyi bərpa etmək məqsədilə 7 avqust tarixində Gürcüstan Ordusunun bölmələri Cənubi Osetiya münaqişə zonasına göndərildi. Bir neçə saat ərzində gürcü qoşunları separatçıların əsas dayaq məntəqəsi hesab edilən Tsxinvali nin böyük bir hissəsinə nəzarəti ələ keçirdi.
Rusiya qoşunları qeyri-qanuni olaraq Rusiya-Gürcüstan dövlət sərhədini keçdi və 7 avqustda gürcülərin cavab həmləsindən əvvəl Cənubi Osetiya münaqişə zonasına daxil oldu. Rusiya hökuməti Gürcüstanı "Cənubi Osetiyaya qarşı aqqresiyada" təqsirləndirdi və 8 avqust tarixində "sülhü təmin etmə" əməliyyatı adı altında havadan, qurudan və dənizdən Gürcüstan ərazisinə genişmiqyaslı hücuma başladı. Rusiya və Cənubi Osetiya qoşunları ilə gürcü qoşunları arasında Cənubi Osetiya daxilində və ətraf ərazilərdə baş vermiş bir neçə günlük toqquşmalardan sonra gürcülər geri çəkilməyə məcbur oldu. Rus və abxaz qoşunları isə Gürcüstanın nəzarəti altında olan Kodori vadisinə hücum edərək ikinci cəbhə açmağa müvəffəq oldu. Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələri Gürcüstan sahillərinin bir hissəsini blokadaya aldı. Rusiya Hərbi Hava Qüvvələri isə münaqişə zonası ilə yanaşı, Gürcüstanın digər ərazilərinə də zərbələr endirməyə başladı. Bu müharibə hərbi əməliyyatlarla birlikdə kiber müharibənin də aparıldığı ilk müharibə kimi tarixə keçmişdir. Aktiv informasiya müharibəsi həm müharibə ərzində, həm də daha sonra davam etmişdir. 12 avqustda Fransa prezidenti Nikola Sarkozi nin təşəbbüsü ilə atəşkəs müqaviləsinin imzalanması nəticəsində müharibə başa çatmışdır.
Rus qoşunları müharibə ərzində Zuqdidi, Senaki, Poti və Qori kimi gürcü şəhərlərini işğal etdi və atəşkəs razılaşmasına qədər öz nəzarəti altında saxladı. Cənubi osetiyalılar burada yerləşən gürcü kəndlərinin əksər hissəsini dağıtdılar və müharibəyə qədər burada yaşayan gürcülər etnik təmizləməyə məruz qaldı. Rusiya 26 avqustda Cənubi Osetiya və Abxaziyanın müstəqilliyini tanıdı. Gürcüstan hökuməti isə buna cavab olaraq Rusiya ilə diplomatik münasibətləri kəsdi. Rusiya 8 oktyabr tarixinə qədər öz qoşunlarının əksər hissəsini Gürcüstanın münaqişə zonasına aid olmayan ərazilərindən geri çəkdi. Müharibədən sonra Rusiyanın beynəlxalq əlaqələri çox da zərər görməmişdi. Müharibə nəticəsində 192.000 nəfər məcburi köçkün vəziyyətinə düşsə də, onların çox hissəsi müharibə başa çatdıqdan sonra öz əvvəlki yaşayış yerlərinə qayıtmışdır.
Tarixi
right|thumb|Cozef Kolton tərəfindən hazırlanmış xəritədə 1856-cı ildə müasir [[Cənubi Osetiya ərazisi Gürcüstan və İmeretiya daxilində təsvir olunmuşdur. Müasir Şimali Osetiya isə "Ossia" (Osetiya) adı ilə Şimali Qafqazda təsvir olunub.]] right|thumb|1922-ci ildə [[Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti nin gürcü regionlarının yerində yaradılması.]] Orta əsrlərdə monqolların regionu işğal etməsindən sonra Gürcüstan çarlığı bir neçə krallığa və knyazlığa parçalandı. XIX əsrdə isə Gürcüstan əraziləri Rusiya imperiyası tərəfindən işğal olundu. Rusiyada fevral burjua-demokratik inqilabı baş verdikdən sonra 26 may 1918-ci il tarixində Gürcüstan öz müstəqilliyini elan etdi.
Gürcüstan ərazisində də məskunlaşmış etnik osetinlər əslində Şimali Qafqaz da yerləşən Şimali Osetiya  nın yerli əhalisi hesab olunur. Osetinlərin Cənubi Qafqaz a gəlmələri barədə müxtəlif versiyalar mövcuddur. Bu versiyalardan birinə görə osetinlər ilk dəfə XIII və XIV əsrlərdə buraya miqrasiya etmiş və əsrlər boyu gürcülərlə birlikdə sülh şəraitində yaşamışdır. 1918-ci ildə Şida Kartli də məskunlaşmış və bolşevizm hərəkatından ruhlanaraq öz əkib-becərdikləri torpaqların özlərinə məxsus olduğunu iddia edən torpaqsız osetin kəndlilərlə menşevik hökuməti tərəfindən dəstəklənən, bu torpaqların qanuni sahibi olan gürcü aristokratları arasında münaqişə başlandı. İlk əvvəllər osetinlər mərkəzi hökumətin iqtisadi siyasətindən narazı olsalar da, tərəflər arasındakı narazılıqlar tezliklə etnik münaqişə yə çevrildi. 1919 və 1920-ci illərdə baş vermiş üsyanlar ərzində osetinlər Sovet Rusiyası tərəfindən dəstəklənsələr də, məğlub oldular.
Müstəqil Gürcüstan Demokratik Respublikası 1921-ci ildə Qırmızı Ordu tərəfindən işğal olundu və ölkədə Sovet hakimiyyəti bərqərar oldu. 1922-ci ildə Gürcüstan SSR-in tərkibində Cənubi Osetiya Muxtar Vilayəti yaradıldı. Stefen Cons, Emil Süleymanov və Arsen Saparov kimi tarixçilərin fikrinə görə rus işğalına qədər bu regionda heç bir separatçı qurum mövcud olmamış, yalnız Gürcüstan Demokratik Respublikasına qarşı aparılan mübarizədə onlara dəstək verdikləri üçün bolşeviklər tərəfindən osetinlərə bu bölgədə muxtar ərazi yaratmağa icazə verilmişdir.
Sovet İttifaqının artıq zəifləməyə başladığı bir dövrdə, 1989-cu ildə Sovet Gürcüstanında millətçilik hərəkatı özünün pik həddinə çatmışdı. Kremlin isə Cənubi Osetiyadakı nasionalizm tərəfdarlarından gürcülərin müstəqillik hərəkatına qarşı istifadə etməkdə maraqlı idi. 11 dekabr 1990-cı ildə Cənubi Osetiyanın ölkədən ayrılmaq cəhdinə cavab olaraq Gürcüstan Ali Soveti bölgənin muxtariyyət statusunu ləğv etdi. 1991-ci ilin yanvarında Gürcüstanla Cənubi Osetiyadakı separatçılar arasında hərbi münaqişə başlandı. Gürcüstan 9 aprel 1991-ci ildə öz müstəqilliyinin bərpa olunduğunu elan etdi və Sovet İttifaqından ayrılan ilk qeyri-Baltik dövləti oldu. Cənubi osetiyalı separatçılar isə bölgədə hələ Sovet dövründən yerləşdirilmiş hərbi birləşmələr tərəfindən dəstəklənirdi. Hansı ki, bu hərbi birləşmələr sonradan Rusiyanın idarəsi altına keçmişdi. Rusiya hökuməti tərəfindən dəstəklənən cənubi osetiyalı separaçıların Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhərini bombalamasından sonra, 1992-ci ilin iyun ayından etibarən Rusiya ilə Gürcüstan arasında genişmiqyaslı müharibə ehtimalı daha da artdı. Gürcüstan 24 iyun 1992-ci ildə Rusiya ilə hərbi toqquşma riskini önləmək məqsədilə atəşkəs müqaviləsi imzalamağa razılaşdı. Atəşkəs müqaviləsinin şərtlərinə əsasən gürcü, cənubi osetiyalı, rus və şimali osetiyalılardan ibarət Birgə Nəzarət Komissiyasının mandatı təsdiq olundu və bu ortaq sülhməramlı qoşunların Cənubi Osetiya münaqişə zonasında yerləşdirilməsi qərara alındı. Keçmiş Cənubi Osetiya Muxtar Vilayətinin əhalisinin əksəriyyəti etnik gürcülərdən ibarət olan hissəsi isə Gürcüstanın nəzarəti altında qaldı. 2008-ci ildə baş vermiş müharibəyə qədər mərkəzi Tsxinvali də yerləşən, öz müstəqilliyini elan etmiş Cənubi Osetiya separatçı hökuməti keçmiş muxtar vilayətin ərazisinin üçdə bir hissəsinə nəzarət edirdi.
Oxşar situasiya Gürcüstanın digər bir muxtar respublikası olan Abxaziya da da baş vermişdi. Abxaziya 1990-cı illərdə baş vermiş müharibə nəticəsində Gürcüstandan ayrılaraq müstəqilliyini elan etmişdi. Müharibədən əvvəl bölgə əhalisi təqribən 525.000 nəfər təşkil etdiyi halda, müharibədən sonra gürcülərin etnik təmizləməyə məruz qalması nəticəsində Abxaziya əhalisinin sayı 216.000 nəfərə qədər azalmışdı. Gürcüstanın ucqar şimal-qərb hissəsində yerləşən strateji əhəmiyyətli Kodori vadisi də beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən tanınmamış, separatçı abxaz hökumətinin nəzarəti altında qalmışdı.
Rusiyanın maraqları və iştirakı
Cənubi Qafqaz Rusiyanın Şimali Qafqaz regionu ilə Yaxın Şərq arasında yerləşir və Rusiya ilə Yaxın Şərq arasında bir növ "bufer zona" hesab olunur. Region, həmçinin Türkiyə və İran la da həmsərhəddir. Regionun strateji əhəmiyyəti Rusiya üçün təhlükəsizlik qayğılarının yaranmasına şərait yaradır. Neft yataqlarının mövcudluğu və onların nəqliyyat imkanları da daxil olmaqla mühüm iqtisadi səbəblər Cənubi Qafqaz regionu üzərində müxtəlif dövlətlərin maraqlarının yaranmasına səbəb olur. İsveçli akademik Svante Kornel in fikrinə görə Cənubi Qafqaza nəzarət etmək Rusiyaya geosiyasi cəhətdən vacib region hesab edilən Mərkəzi Asiya  ya Qərb dövlətlərinin təsirinə nəzarət etməyə imkan verir.
Rusiya Qara dəniz ə çıxışının olmasını və Türkiyə ilə həmsərhəd olmasını Gürcüstanın qiymətli strateji xüsusiyyətləri hesab edir.
2006-cı ildə Gürcüstanın ələ keçirilmiş dörd nəfər rusiyalı agenti deportasiya etməsindən sonra Rusiya tərəfindən Gürcüstana qarşı genişmiqyaslı diplomatik və iqtisadi müharibə başlandı.
2008-ci ilə qədər Cənubi Osetiya vətəndaşlarının əksəriyyəti Rusiya pasportları əldə etmişdilər. "Reuters" nəşrinin məlumatına əsasən müharibədən əvvəl Cənubi Osetiyanın illik büdcəsinin üçdə iki hissəsi Rusiya tərəfindən təmin olunurdu. Rusiya faktiki olaraq silahlı qüvvələr də daxil olmaqla Cənubi Osetiyanın bütün təhlükəsizlik məsələlərinə nəzarət edirdi. Separatçı hökumətin tərkibinin əsas hissəsi ruslardan və Rusiya pasportu almış osetinlərdən ibarət idi.
Həll edilməmiş münaqişələr
right|thumb|ABŞ Prezidenti [[Corc Buş və Gürcüstan Prezidenti Mixeil Saakaşvili Tbilisidə. 2005-ci ilin may ayı]] Gürcüstandakı münaqişələr 2004-cü ilə qədər sönük vəziyyətdə qalmışdı. Elə həmin il baş vermiş Qızılgül inqilabı nəticəsində keçmiş prezident Eduard Şevardnadze nin yerinə hakimiyyətə gələn Mixeil Saakaşvili Cənubi Osetiya və Abxaziyanı yenidən Gürcüstanın nəzarəti altına qaytarmağı özü üçün prioritet məsələ hesab edirdi.
2004-cü ildə Acarıstan da nəzarəti bərpa etdikdən sonra Gürcüstan hökuməti Cənubi Osetiyada olan qaçaqmalçılığa qarşı mübarizə aparmağa başladı. 8-19 avqust tarixləri aralığında Gürcüstan və Cənubi Osetiya silahlı qüvvələri arasında intensiv toqquşmalar baş verdi.
2005-ci ilin yanvarında Strasburq şəhərində baş tutan Avropa Şurası Parlament Assambleyası nın iclasında çıxış edən Gürcüstan prezidenti Saakaşvili sülhün təmin olunması üçün Cənubi Osetiyanın yenidən Gürcüstan dövlətinin tərkibinə qayıtması barədə təklif verdi. Təklif Cənubi Osetiya "prezidenti" Eduard Kokoyti tərəfindən qəbul olunmadı. 2006-cı ildə Abxaziyada yerli hərbi qruplaşmanın lideri gürcü hökumətinə qarşı çıxdı. Buna cavab olaraq Gürcüstan Silahlı Qüvvələri nin bölmələri Kodori vadisinə daxil oldu. 2007-ci ildə Gürcüstan tərəfindən Cənubi Osetiyada keçmiş baş nazir Dmitri Sanakoyevin başçılığı altında müvəqqəti idarəetmə sistemi yaradıldı. Yeni rejim Rusiya tərəfindən "kukla hökumət" adlandırıldı.
2008-ci ilin mart ayının əvvəllərində bir çox Qərb dövlətlərinin Rusiyanın əleyhinə çıxaraq Kosovo nun müstəqilliyini tanımasından sonra, Cənubi Osetiya və Abxaziya separatçıları Rusiyaya öz müstəqilliklərinin tanınması barədə təklif göndərdilər. Rusiyanın NATO-dakı səfiri olan Dmitri Roqozin Gürcüstanın NATO-ya üzv olmaq istəyinin Rusiya tərəfindən narahatlıqla qarşılandığını və əgər belə bir hadisə baş verərsə, Cənubi Osetiya və Abxaziyanın müstəqilliyinin Rusiya tərəfindən tanınacağını bildirdi. 21 mart tarixində Rusiya Dövlət Duması Rusiya prezidentinə və hökumətə başqa bir dövlətin müstəqilliyinin tanıması barədə səlahiyyət verən yeni qanun qəbul etdi.
2008-ci ilin aprelindən sonra Rusiyanın Gürcüstan üzərində artan təzyiqlərinə cavab olaraq, Gürcüstan xarici ölkələrdə beynəlxalq sülhməramlı missiyada iştirak edən hərbçiləri separatçı regionlarda yerləşdirmək barədə qərar qəbul etdi. Qərb dövlətləri münaqişənin sülh yolu ilə həll olunması məqsədilə sülh planları təklif etməyə başladı, həmçinin Avropa İttifaqı, ATƏT və Almaniya tərəfindən konfranslar təşkil olundu. Almaniya tərəfindən Abxaziya üçün təklif olunan layihə Gürcüstan tərəfindən qəbul olunsa da, separatçılar bu təklifi qəbul etməkdən imtina etdilər. Rusiya və separatçılar Avropa İttifaqı tərəfindən Abxaziyada təşkil olunan sülh konfransında iştirak etməkdən imtina etdi. Onlar, həmçinin ATƏT tərəfindən Cənubi Osetiya ilə əlaqədar yeni danışıqların başlanması təklifinə də qarşı çıxdı.
Gürcüstanla Qərb arasında əlaqələr
Prezident Saakaşvilinin Gürcüstan üçün əsas hədəflərindən biri ölkənin NATO üzvlüyünə qəbul olunmasl məsələsi idi. Bu məsələ də Rusiya ilə Gürcüstan arasındakı əlaqələrdə əsas maneələrdən biri hesab olunurdu.
Gürcüstanın özünün əhəmiyyətli neft və ya qaz ehtiyatlarının mövcud olmamasına baxmayaraq, onun ərazisindən keçən Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri Avropanı təchiz etmək məqsədi daşıyırdı. Rusiya, İran və Fars körfəzi ölkələri bu kəmərin əleyhinə idi. Çünki, bu kəmər Avropanın Yaxın Şərqdən ixrac olunan neftdən olan asılılığını azaldırdı və ABŞ-nin Gürcüstanı dəstəkləməsinin əsas səbəblərindən hesab olunurdu.
right|thumb|Rusiya Prezidenti [[Vladimir Putin Buxarest sammitində]] 2008-ci ilin aprelində NATO-nun Buxarest şəhərində təşkil olunan sammitində ABŞ prezidenti Corc Buş Gürcüstan və Ukraynaya NATO-nun Üzvlük Fəaliyyət Planına (MAP) qoşulmaq barədə təklif verdi. Almaniya və Fransa rəsmiləri bu cür təklifin Rusiyaya qarşı "lüzumsuz hücum" olduğunu açıqladı. NATO isə Ukrayna və Gürcüstanın gələcəkdə quruma üzv ola biləcəyini və 2008-ci ilin dekabrında hər iki ölkənin MAP üzvlüyü üçün göndərdiyi müraciətlərə baxılacağını açıqlamışdır. Sammit ərzində Rusiya prezidenti Vladimir Putin də Buxarestdə idi. Sammitin sonuncu günü olan 4 aprel tarixində Putin öz çıxışında NATO-nun Rusiya sərhədlərinə doğru genişlənməsinin ölkəsinin təhlükəsizliyinə qarşı birbaşa təhdid yaratdığını bildirmişdir. Buxarest sammitindən sonra Rusiya daha da aqressiv olmuş və Gürcüstanı işğal etməyə aktiv şəkildə hazırlaşmışdır. Rusiya Silahlı Qüvvələri nin Baş Qərargah rəisi Yuri Baluyevski 11 aprel tarixindəki çıxışı zamanı keçmiş Sovet dövlətlərinin NATO-ya üzv olmasının qarşısını almaq məqsədilə Rusiyanın müxtəlif addımlar atdığını açıqlamışdır.
2008-ci ilin aprel-iyul ayları
thumb|right|upright=1.5|Gürcüstanda müharibədən əvvəlki vəziyyət 16 aprel 2008-ci ildə Rusiya prezidenti Vladimir Putin Rusiya hökuməti ilə separatçı Abxaziya və Cənubi Osetiya arasında rəsmi əlaqələrin yaradılması barədə fərman imzaladı. 23 apreldə Gürcüstanın istəyi ilə toplanan BMT Təhlükəsizlik Şurasının iclasından sonra ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa və Almaniyanın ortaq bəyannaməsində Rusiya Federasiyası bu qərarı ya ləğv etməyə, ya da həyata keçirməməyə dəvət edilirdi. Bu dəvət Rusiya Federasiyasının BMT-dəki səfiri olan Vitali Çurkin tərəfindən "həddini aşan təklif" kimi adlandırılmışdır.
20 apreldə Rusiyaya məxsus döyüş təyyarəsi Abxaziya üzərində kəşfiyyat uçuşu yerinə yetirən Gürcüstana məxsus pilotsuz uçuş aparatını (PUA) məhv etdi. Rusiya tərəfi baş vermiş insidentə görə cavabdehlikdən imtina etdi. Abxaziya isə məhv edilmiş PUA-nın Abxaziya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus L-39 təyyarəsi ilə vurulduğunu açıqlamışdır. Hadisə ilə bağlı Rusiyanın NATO-dakı səfiri olan Dmitri Roqozinin iddiasına görə hücum NATO qüvvələrinə məxsus MiQ-29 vasitəsilə yerinə yetirilmişdir. Buna cavab olaraq NATO baş katibi Yaap de Hoop Sxeffer bu iddianın mümkünsüz və gülünc olduğunu bildirmişdir. BMT-nin Gürcüstandakı Müşahidəçi Missiyasının 26 may tarixindəki məlumatına görə tamamlanmış istintaq məlumatlarına əsasən Gürcüstana məxsus PUA Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus MiQ-29 və ya Su-27 döyüş təyyarəsi vasitəsilə məhv edilmişdir.
Mayın əvvəllərində Rusiya hökuməti Abxaziyada yerləşən sülhməramlı qoşunların sayını 2542 nəfərə yüksəltmək barədə qərar qəbul etdi, lakin bu rəqəm 1994-cü ildə MDB dövlət başçılarının qərarına görə limit hesab olunan 3000 nəfərdən hələ də aşağı səviyyədə idi. Gürcüstan tərəfindən Abxaziya istiqamətində dron vasitəsilə çəkilmiş videoda Abxaziyada yerləşən rus qoşunlarının ağır silahlarla təchiz olunması onların sülhməramlı deyil döyüş hərbi birləşməsi olması barədə iddiaların yaranmasına səbəb olmuşdur. Rusiya tərəfi bu ittihamları rədd etmişdir. 15 may tarixində BMT Baş Assambleyası münaqişə nəticəsində öz evlərini tərk etməyə məcbur qalmış bütün qaçqınların və məcburi köçkünlərin Abxaziyaya qayıtması barədə qətnamə qəbul etmişdir. Rusiya isə Gürcüstan tərəfindən dəstəklənən bu qətnamənin əleyhinə səs vermişdir. Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi bu qətnamənin qəbul olunmasını "zərərverici hərəkət" adlandırmışdır.
Rusiya Dəmiryolu Qoşunları 31 mayda ərazidəki qatar yolunu təmir etmək məqsədilə Abxaziyaya daxil olmuşdur. Rusiya Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə bu qoşunlar silahla təchiz olunmamışdı. Gürcüstan tərəfi isə bu hərəkəti "aqressiv" akt kimi qələmə vermişdir. 5 iyunda Avropa Parlamenti tərəfindən Rusiya qoşunlarının Abxaziyada yerləşdirilməsini qınayan qətnamə qəbul olundu. Rusiya Dəmiryolu Qoşunları dəmir yolunun açılışı ilə əlaqədar təşkil olunmuş mərasimdə iştirak etdikdən sonra 30 iyulda Abxaziyanı tərk etdi. Təmir olunmuş dəmir yolu müharibə zamanı hərbi təchizatın nəqliyyatı və ən azı 9000 nəfər rusiyalı hərbçinin Abxaziyaya daxil olmasında istifadə olundu.
İyunun sonlarında rusiyalı hərbi ekspert Pavel Felgenhauer Vladimir Putinin avqust ayında Abxaziya və Cənubi Osetiyada Gürcüstana qarşı müharibəyə başlaya biləcəyi ehtimalının olduğunu bildirdi. "Kavkaz Center" internet portalı iyul ayının əvvəlində çeçen separatçılarının əldə etdiyi kəşfiyyat məlumatlarına əsasən Rusiyanın 2008-ci ilin avqust-sentyabr aylarında Gürcüstana qarşı hərbi əməliyyat hazırladığını və bu əməliyyatın əsas hədəflərinin gürcü qoşunlarının Kodori vadisindən, eləcə də Cənubi Osetiyadan çıxarılması və yerli gürcü əhalisinin etnik təmizlənməsi məqsədi daşıdığını açıqlamışdır.
3 iyul tarixində cənubi osetiyalı separatçı milis rəsmisinin mərmi partlayışı nəticəsində həlak olması və bundan bir neçə saat sonra gürcü hökuməti tərəfindən bu vəzifəyə təyin olunmuş Osetiya hökumətinin lideri olan Dmitri Sanakoyevə qarşı uğursuz sui-qəsd cəhdinin ardınca iyul ayının sonlarında Cənubi Osetiyada təhlükəsizlik situasiyası gərginləşməyə başladı. 7 iyulda dörd nəfər gürcü hərbçi osetiyalı separatçılar tərəfindən əsir götürüldü. Növbəti gün Gürcüstan prezidenti polis qüvvələrinə əsirləri azad etməyə hazırlaşmaları barədə tapşırıq verdi. 8 iyulda Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus dörd ədəd döyüş təyyarəsi Cənubi Osetiya üzərində uçuş həyata keçirdi. 9 iyulda ABŞ dövlət katibi Kondoliza Rays ın Gürcüstana əvvəlcədən planlaşdırılmış səfəri rus qırıcılarının uçuş vaxtı ilə üst-üstə düşdü. Rusiya hökumətinin Rusiya HHQ-nə məxsus qırıcıların Gürcüstana məxsus hava məkanına daxil olmasını etiraf etməsindən sonra gürcü hökuməti ölkənin Rusiyadakı səfirini geri çağırdı. Rusiyanın Gürcüstan hava məkanına daxil olmasını etiraf etməsi son on ildə ilk dəfə qeydə alındı.
15 iyulda ABŞ və Rusiya paralel olaraq Qafqazda hərbi təlimlərə başladı. "Təcili cavab-2008" adlı ABŞ-Gürcüstan birgə təlimlərində Ukrayna, Azərbaycan və Ermənistandan olan hərbçilər də iştirak edirdi. 31 iyula qədər davam edən bu təlimdə min nəfəri amerikalı olmaqla 1630 nəfər hərbçi iştirak edirdi. İraqda xidmət keçmək üçün hazırlanmış gürcü briqadası da bu təlimdə iştirak edirdi. Bununla eyni zamanda Rusiya tərəfi isə 58-ci Ordu hissələri də daxil olmaqla, Şimali Qafqaz Hərbi Dairəsinin "Qafqaz-2008" adlı hərbi təlimlərini təşkil edirdi. Təlimin əsas məqsədi Abxaziya və Cənubi Osetiyada yerləşən sülhməramlı qoşunlara dəstək verilməsindən ibarət idi. 2 avqust tarixində Rusiya qoşunlarının təliminin başa çatmasına baxmayaraq, onlar Gürcüstanla dövlət sərhəddi yaxınlığında qaldılar.
Avqustun əvvəlləri
1 avqust səhər saat 8-də Tsxinvali yaxınlığında yerləşən yolla hərəkət edən gürcü polisinə məxsus nəqliyyat vasitəsi yerdə quraşdırılmış partlayıcı maddənin üzərindən keçərkən baş vermiş partlayış nəticəsində beş gürcü polisi yaralanmışdır. Görülmüş cavab tədbirləri nəticəsində, gürcü snayperlər Cənubi Osetiyaya məxsus sərhəd-keçid məntəqələrinə hücum təşkil etmiş, hücum zamanı dörd osetiyalı həlak olmuş və yeddisi yaralanmışdır. Əksər məlumatlara əsasən bu toqquşmaların yaranmasının əsas səbəbi olan hücuma görə osetinlər cavabdehlik daşıyırdı.
Separatçı osetinlərin 1 avqustda gürcü kəndlərini atəşə tutmasına cavab olaraq Gürcüstana məxsus sülhməramlılar və bölgədə yerləşən digər qoşun hissələri qarşı tərəfin mövqelərinə atəş zərbələri endirməyə başladı. Avqustun 1-dən 2-nə keçən gecə ərzində döyüş toqquşmaları daha da intensivləşdi və tərəflər bir-birinə qarşı bomba və minaatanlardan istifadə etdi. Baş vermiş insident nəticəsində osetinlərin itkilərinin sayı altı ölü və 15 yaralıya yüksəldi ki, yaralıların arasında mülki şəxslər də var idi. Gürcüstan tərəfinin yaralılarına isə altı mülki şəxs və bir polis daxil idi. ATƏT missiyasının məlumatına görə bu insident 2004-cü ildən bu yana baş vermiş ən kəskin toqquşma idi. 2-3 və 3-4 avqust tarixlərində gecə ərzində döyüşlər yenidən intensivləşdi. Osetiyalı separatçıların artilleriya vasitələrindən atəş açmağa başlaması ilə 1992-ci ildə imzalanmış atəşkəs razılaşması pozuldu.
3 avqustda Tsxinvali şəhərində Rusiya müdafiə nazirinin müavini Nikolay Pankovla separatçı hökumət arasında gizli görüş baş tutdu. Elə həmin gün osetiyalı qadın və uşaqların Rusiya ərazisinə köçürülməsi prosesi başlandı. Araşdırmaçı Andrey İllaryonovun məlumatına görə bu təxliyə nəticəsində gələcək döyüş zonasında yaşayan mülki əhalinin təqribən 90%-i Rusiyaya evakuasiya olundu.
4 avqustda Cənubi Osetiya separatçı hökumətinin başçısı Eduard Kokoytinin verdiyi açıqlamaya görə burada gürcülərə qarşı döyüşmək məqsədilə Şimali Osetiyadan 300-ə yaxın və Şimali Qafqazdan isə minlərlə döyüşçü Cənubi Osetiya bölgəsinə gəlmişdir. 5 avqustda Gürcüstan hökuməti jurnalist və diplomatların separatçıların hücumu nəticəsində dağıdılmış ərazilərlə tanış olması üçün tur təşkil etdi. Hökumət yönümlü rus qəzetinin 6 avqustda verdiyi məlumata görə Don kazakları da döyüşlərdə iştirak etmək üçün Cənubi Osetiyaya gəlməyə hazırlaşırdı. "Nezavisimaya Qazeta"nın məlumatına görə 6 avqust tarixində Rusiya qoşunları Cənubi Osetiyadakı öz vətəndaşlarını "qorumaq məqsədilə" Gürcüstanla sərhədə yeridildi. 6 avqust axşam saatlarında Saakaşvilinin münaqişə ilə bağlı Rusiya prezidenti ilə əlaqə yaratmaq istəyinə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyi qarşı çıxdı və "prezident səviyyəsində danışıqlar üçün vaxtın hələ ki, çatmadığı" açıqlaması verildi.
6 avqust gecə saatlarından 7 avqust sübhə qədər Cənubi Osetiya və gürcü qoşunları arasında demək olar ki, bütün cəbhəboyu minaatan və artilleriya vasitələrindən də istifadə olunmaqla döyüş toqquşması baş verdi. Separatçıların lideri olan Eduard Kokoyti növbəti saatlar ərzində öz qoşunlarının hücum üçün hazır vəziyyətdə olduğunu açıqladı. 7 avqust yerli vaxtla saat 14:00-da osetinlərin hücumu nəticəsində iki gürcü sülhməramlısı həlak oldu. Saat təqribən 14:30 radələrində Gürcüstan Ordusuna məxsus tanklar, 122 və 203 mm-lik özüyeriyən artilleriya qurğuları qarşı tərəfi əlavə hücumlardan çəkindirmək məqsədilə Cənubi Osetiya istiqamətində irəliləməyə başladı. Gecə ərzində ATƏT müşahidəçiləri Qori yaxınlığında artilleriya qurğuları da daxil olmaqla gürcülərə məxsus hərbi karvanının göründüyünü açıqladı. Elə həmin gün gürcü qoşunları baş qərargahı Tsxinvalidə yerləşən Birgə Sülhməramlı Qüvvələrin tərkibindən çıxdı.
Saat 16:00-da Gürcüstanın Reinteqrasiya naziri Temur Yakobaşvili cənubi osetiyalılar və rusiyalı diplomat Yuri Popovla əvvəlcədən təyin olunmuş görüşdə iştirak etmək məqsədilə Tsxinvaliyə gəldi. Lakin, burada nə Rusiyanın xüsusi elçisi, nə də osetinlər yox idi. Hadisədən bir gün əvvəl Cənubi Osetiya təmsilçiləri ikitərəfli danışıqlarda iştirak etməkdən imtina etmişdi. Yakobaşvili Birgə Sülhməramlı Qüvvələrin tərkibindəki rus qoşunlarının komandanı general Marat Quləhmədovla görüşdü. Görüş zamanı rusiyalı general rus sülhməramlılarının bölgədə atəşkəsi saxlamaqda çətinlik çəkdiyini açıqladı. Yakobaşvili isə görüşdən sonra jurnalistlərə açıqlaması zamanı şəhər küçələrində nə maşınların, nə də insanların olmadığını bildirmişdir.
Saat 19:00-da Gürcüstan prezidenti Saakaşvili birtərəfli olaraq atəşkəs elan etdi və cavab tədbirlərinin dayandırıldığını açıqladı. Atəşkəs təxminən üç saat qüvvədə qaldı. Saakaşvilinin birtərəfli atəşkəs elanından sonra separatçılar Tamaraşeni və Prisi kəndlərini atəşə tutdu. Onlar Avnevi kəndini və Kurta kəndində yerləşən polis məntəqəsini dağıtdılar. Hücumların intensivləşməsi atəşə məruz qalmış gürcü kəndlərində məskunlaşmış mülki əhalinin öz yerlərini tərk etməsində çətinlik yaradırdı. Gürcüstan Müdafiə Nazirliyindən olan rəsmi mənbənin 7 avqustda verdiyi məlumata görə Gürcüstan öz konstitusional hüququnu bərpa etmək məqsədilə qarşı tərəfə cavab zərbələri endirəcək. Gürcüstan Daxili İşlər Nazirliyindən olan rəsminin "Kommersant"a verdiyi məlumata görə osetiyalı separatçıların atəşkəsi pozması nəticəsində Gürcüstan tərəfdən 10 nəfər həlak olmuş, 50 nəfər yaralanmışdır.
Gürcüstan kəşfiyyatı və Rusiyanın bəzi yerli media qurumlarının məlumatına görə Gürcüstan tərəfi hələ döyüş əməliyyatlarına başlamazdan əvvəl Rusiya Ordusu Roki tuneli vasitəsilə artıq Cənubi Osetiya ərazisinə daxil olmuşdu. Rusiyanın dövlət televiziyalarından birinin məlumatına görə separatçı Abxaziya hökumətinin başçısı Sergey Baqapş 7 avqustda Rusiya Ordusunun Şimali Qafqaz Hərbi Dairəsindən münaqişə ərazisinə bir batalyonun daxil olduğunu açıqladı. Gürcü rəsmilər isə Qərb dövlətlərinin məsləhətlərinə arxalanaraq 7 avqust tarixinə qədər Rusiyanın hərbi müdaxiləsi haqqında heç bir məlumat vermirdi. Avqustun 7-dən 8-nə keçən gecə ərzində Rusiyaya məxsus növbəti hərbi birləşmələrin Roki tuneli vasitəsilə ölkəyə daxil olmasına cavab olaraq, Gürcüstan prezidenti Saakaşvili saat 23:00-dan sonra Rusiyanın genişmiqyaslı işğal planının qarşısını almaq məqsədilə önləyici hücum əmri verdi.
Tsxinvali döyüşü
right|thumb|alt=Tank-like vehicle with soldiers aboard|Rusiyanın 58-ci Ordusuna məxsus [[BMP-2 Cənubi Osetiyada]] right|thumb|alt=Burned tank amid other debris|Tsxinvalidə məhv edilmiş gürcü tankları
7 avqust saat 23:35-də Gürcüstan Silahlı Qüvvələrinin artilleriya bölmələri Cənubi Osetiya ərazisinə tüstü bombaları atdı. Gürcü qüvvələrinin düşmən mövqelərinə hücuma keçməsindən əvvəl mülki əhalinin döyüş ərazisini tərk etməsinə şərait yaratmaq məqsədilə 15 dəqiqəlik fasilə verildi. Gürcülər Cənubi Osetiyada yerləşən təkcə hərbi hədəflərə zərbə endirirdi. Gürcülər bölgədə dislokasiya olunmuş rus sülhməramlılarına zərər yetirməsə də, həmin sülhməramlılar Rusiya hərbi komandanlığının əmri ilə gürcü qoşunları üzərinə hücuma keçdi.
Gürcü qoşunları Tsxinvali yaxınlığında yerləşən separatçı qüvvələrin mövqelərini bir neçə saat bombaladıqdan sonra 8 avqust saat 04:00-da şəhər istiqamətində hücuma başladı. Hücum zamanı gürcü tankları uzaq məsafədən separatçıların mövqelərini atəşə tuturdu. Separatçı osetin qoşunları möhkəmləndirilmiş mövqeləri tutduğuna görə gürcü xüsusi təyinatlılarının Cənubi Osetiyanın qərbində yerləşən Kvaysa kəndini ələ keçirmək cəhdinin qarşısı alındı və baş vermiş döyüş nəticəsində gürcü qoşunlarından bir neçə nəfər yaralandı. Cənubi Osetiya rəhbərliyinin verdiyi məlumata görə səhərə qədər davam edən hücumlar nəticəsində 15 mülki sakin həlak oldu.
Daxili İşlər Nazirliyinin xüsusi təyinatlıları da daxil olmaqla gürcü qoşunları Tsxinvali ətrafındakı vacib yüksəklikləri ələ keçirdikdən sonra şəhərə daxil oldu. Saat 10:00-a qədər 1500 nəfərdən ibarət gürcü qoşunları artıq şəhər mərkəzinə çatmışdı. 8 avqust saat 10:00-dan etibarən Rusiya Hərbi Hava Qüvvələri həm Cənubi Osetiya daxilində, həm də Gürcüstanın qalan ərazilərindəki seçilmiş hədəflərə aviasiya zərbələri endirməyə başladı. Rusiya tərəfinin məlumatına görə onların ilk itkiləri saat 12:00-da qeydə alındı. Həmin vaxt gürcü qoşunlarının Tsxinvalinin şimalında yerləşən rus sülhməramlılarına hücum etməsi nəticəsində iki nəfər həlak olmuş və beş nəfər yaralanmışdır. Gürcüstan isə ilk hücumun qarşı tərəfdən gəldiyini və rus sülhməramlılara hücumun yalnız özünümüdafiə məqsədi daşıdığını açıqlamışdır. Gürcü qoşunları axşam saatlarına qədər Tsxinvali şəhəri və bir neçə kənddə nəzarəti ələ keçirsə də, onlar Qupta körpüsünü, Tsxinvalidən Roki tunelinə gedən əsas yol qovşaqlarını və Cavada yerləşən rus bazasını ələ keçirmək istəklərinə nail ola bilmədilər. Tsxinvalinin nəzarətə götürülməsi ilə eyni gündə "Kommersant" nəşrinə müsahibə verən bir gürcü diplomat Gürcüstanın öz vətəndaşlarına qarşı hücuma göz yummayacağını və hücumun da buna nümunə olduğunu açıqlamışdır.
Moskva vaxtı ilə saat 15:00-da Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev tərəfindən Rusiya Təhlükəsizlik Şurasının iclası çağrıldı və bu iclasda Cənubi Osetiyadakı münaqişə, həmçinin Rusiyanın mövcud variantları müzakirə olundu. Rusiya Gürcüstanı "Cənubi Osetiyaya qarşı aqressiyada" günahlandırdı və Rusiyanın həm bölgədə yerləşən sülhməramlıları, həm də Rusiya vətəndaşı sayılan Cənubi Osetiyadakı mülki sakinləri qorumaq öhdəliyinin olduğunu açıqladı. Moskva vaxtı ilə saat 16:00-da Rusiyanın 58-ci Ordusuna məxsus iki tank kolonu Roki tunelini keçdi və Tsxinvali istiqamətində irəliləməyə başladı. "Kommersant" nəşrinin məlumatına görə həmin tank kolonlarının Cənubi Osetiya istiqamətində hərəkəti prezident Medvedyevin televiziya çıxışı ilə eyni vaxta təsadüf edirdi. Bundan 1 saat sonra rus tankları Tsxinvalini mühasirəyə aldı və gürcü mövqelərinə doğru atəş açmağa başladı. Rusiya HHQ 8 avqustda piyada və artilleriya bölmələrinə aviasiya zərbələri endirsə də, gürcülərin zenit-raket komplekslərindən atəş açmaları nəticəsində itkilərə məruz qalan rus aviasiyası hava hücumlarını iki günlük dayandırmaq məcburiyyətində qaldı. Gürcü qoşunları axşam şəhər mərkəzini tərk etdi.
9 avqust səhər saatlarında gürcü qoşunları yenidən Tsxinvaliyə daxil olmağa cəhd etsə də, itki verərək geri çəkilməyə məcbur qaldılar. Gürcüstan Müdafiə nazirinin verdiyi məlumata görə gürcü qoşunları 9 avqust tarixində üç dəfə Tsxinvaliyə daxil olmağa cəhd etsə də, bu cəhdlər uğursuzluqla nəticələnmişdi. Sonuncu hücum cəhdi isə qarşı tərəfin güclü əks-hücumu ilə nəticələnmişdi. Elə həmin gün general-leytenant Anatoli Xrulyovun rəhbərliyi altında hücumda olan rus kolonu Tsxinvali yaxınlığında gürcü xüsusi təyinatlılarının qurduğu pusquya düşmüşdür. Baş vermiş döyüş toqquşması nəticəsində Xrulyov ayağından yaralanmışdır. 9 avqustdan etibarən Cənubi Osetiyada yerləşən rus qoşunlarının sayı gürcüləri üstələməyə başladı.
Qorinin bombalanması və işğalı
Qori Tsxinvalidən 25 km məsafədə, Gürcüstanın mərkəzində yerləşən vacib şəhərdir. 9 avqustda rus aviasiyasının hava hücumu nəticəsində şəhərdə yerləşən hərbi qarnizonlar, baza, bir neçə mülki bina və məktəb binasına ciddi zərər vurulmuşdur. Buna baxmayaraq, Rusiya tərəfi mülki obyektlərə zərbə vurulması fikri ilə razılaşmırdı. Gürcüstan hökumətinin verdiyi məlumata görə hava hücumu nəticəsində 60 nəfər mülki sakin həlak olmuşdu. 9 avqusta qədər ən azı beş gürcü şəhəri ruslar tərəfindən bombalanmışdı.
10 avqustda gürcü qoşunları Tsxinvalini tərk etdikdən sonra ruslar 11 avqustda Qori şəhərinin mülki əhali yaşayan yerlərinə də zərbə endirməyə başladı. Elə həmin gün gürcü qoşunları Qorini tərk etməli oldu. Gürcü dövlət rəsmisinin verdiyi məlumata görə həmin qoşunlar ölkənin paytaxtı olan Tbilisi şəhərinin müdafəsinə cəlb olunmuşdu. 11 avqust gecə saatlarına qədər Qoridə qalan mülki şəxslər və hərbçilərin əksəriyyəti şəhəri tərk etdi. Gürcüstan prezidenti Saakaşvili rusların Qori yaxınlığından keçən mühüm yolayrıcını işğal edərək ölkəni iki hissəyə bölmək niyyətinin olduğunu açıqladı.
12 avqustda rus təyyarələrinin Qorini bombalaması nəticəsində 7 nəfər həlak oldu, 30 nəfər yaralandı. Bu hücum nəticəsində həlak olanlardan biri də hollandiyalı televiziya jurnalisti Stan Storimans idi. Başqa bir xarici müxbir isə eyni hadisə zamanı yaralanmışdı. Gürcü dövlət rəsmiləri rusların şəhərdəki inzibati binaları hədəf seçdiyini açıqlamışlar. Bombardman nəticəsində şəhərdə yerləşən poçt şöbəsi və universitetdə yanğın baş vermişdi. Üzərində Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsinin bayrağı yerləşən Qori Hərbi Hospitalı da raket zərbələri nəticəsində dağıntıya məruz qalmış və bir həkim həlak olmuşdur.
13 avqustda rus qoşunları Qori istiqamətində irəliləməyə başlamış və elə həmin gün şəhəri işğal etmişdir. 14 avqustda işğalçı rus qoşunlarının komandanı olan general-mayor Vyaçeslav Borisov Gürcüstanın Milli Təhlükəsizlik Şurasının katibi Aleksandr Lomaya ilə görüşü zamanı Qoridəki yerli əhalinin rus qoşunlarının buradakı mövcudluğundan narahat olmadığını bildirmişdir. Elə həmin gün Borisov gürcü polisi və rus hərbçilərinin Qoridə asayişi birlikdə təmin etdiyini və rus qoşunlarının iki gün ərzində şəhəri tərk edə biləcəyini açıqlamışdır. Lakin, rus ordusu ilə gürcü polisinin Qoridə birgə patrul cəhdləri uzun çəkmədi və tezliklə pozuldu. Növbəti gün rus qoşunları daha da irəliləyərək Tbilisinin 40 km-nə qədər çatdı və İqoetidə dayandı. Bu irəliləyiş zamanı prezident Saakaşvili ABŞ-nin dövlət katibi Kondoliza Rays ı qəbul edirdi.
İşğal 22 avqusta qədər davam etdi. Həmin tarixdə rus qoşunları şəhəri tərk etdi və gürcü polisi yenidən şəhərə daxil oldu. Gürcüstanın əsas şərq-qərb avtomagistralı yenidən açıldı.
Abxaz cəbhəsi
right|thumb|alt=Grey military ship with missiles|Rusiyanın "Miraj" raket gəmisi [[Sevastopolda]]
Rus və gürcü gəmiləri arasında dəniz qarşıdurması 10 avqustda baş tutdu. Rusiya Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə Gürcüstana məxsus dörd ədəd hücum kateri Abxaziya sahilindəki rus gəmisinə hücum etdikdən sonra Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələri gürcülərə məxsus bir gəmini batırdı. Gürcü gəmisinin batırılmasına görə Rusiyanın "Miraj" patrul gəmisi cavabdehlik daşıyırdı. 10 avqustda Rusiyanın Qara Dəniz Flotilliyasına məxsus hərbi gəmilər Gürcüstanın dəniz sahilini blokadaya aldı. 1945-ci ildən sonra ilk dəfə olaraq hərbi münaqişədə iştirak edən Qara dəniz flotilliyası çox güman ki, Rusiya ilə Gürcüstan arasında genişmiqyaslı münaqişə başlamazdan əvvəl Sevastopol dan hərəkətə keçmişdi.
Abxaz qoşunları isə gürcülərin nəzarətində olan Kodori vadisinə hücum edərək ikinci cəbhə açmağa nail oldular. Abxaz artilleriyası və aviasiyası 9 avqustda Kodori vadisində yerləşən gürcü qoşunlarına zərbə endirməyə başladı. Üç gün sonra Kodori vadisinə hücum abxaz separatçılar tərəfindən rəsmən təsdiqləndi. Abxaz rəsmilərdən birinin verdiyi məlumata görə Kodori vadisinə həyata keçirilən hərbi əməliyyat nəticəsində gürcülər bu ərazini tərk etməyə məcbur olmuşdur. "Associated Press" xəbər agentliyinin müxbiri həmin vadi istiqamətində hərəkət edən rus qoşunlarını müşahidə etsə də, abxaz separatçıları rusların bu döyüşdə iştirak etmədiyini bildirmişdir. Hər iki tərəf döyüş zamanı ciddi itkilərlə üzləşməmişdir. Abxaz döyüşçüləri təsadüfən öz komandirlərindən birini öldürmüş, gürcü qoşunlarından isə iki nəfər həlak olmuşdur. Kodori vadisində yaşayan 2000 nəfər ərazini tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır.
11 avqustda rus qoşunları Abxaziyadan Gürcüstanın qərbinə doğru hücuma keçmişdir. Beləliklə, müharibədə yeni cəbhə açılmışdır. Rusiyalı dövlət rəsmilərinin əvvəlcədən Gürcüstanın qalan hissəsinə daxil olmayacaqlarını bildirsə də, rus qoşunları Zuqdididə yerləşən polis məntəqəsini ələ keçirmişdir. Elə həmin gün rus qoşunları Senaki şəhərinə daxil olmuş və burada yerləşən hərbi bazanı işğal etmişdir.
Potinin işğalı
Poti şəhəri Gürcüstanın Qara dəniz sahilində yerləşən çox əhəmiyyətli liman şəhəridir və Mərkəzi Asiyanın dənizə çıxışı olmayan ölkələri, həmçinin Cənubi Qafqaz üçün əsas giriş nöqtəsi hesab olunur. 8 avqustda Rusiya aviasiyasının Potiyə hücum etməsi nəticəsində liman iki gün müddətinə fəaliyyətini dayandırdı. 10 avqust 2008-ci ildə Rusiyaya məxsus gəmilər Poti də daxil olmaqla digər gürcü limanlarına daxil oldu. Növbəti gün gürcü və rus nümayəndələr rus qoşunlarının Potiyə daxil olması barədə məlumat versə də, Rusiya tərəfi əraziyə yalnız tədqiqat aparmaq məqsədilə kiçik bir qrupun göndərildiyini açıqladı. 13 avqustda Gürcüstan Hərbi Dəniz Qüvvələrinə məxsus altı gəmi Potidə ruslar tərəfindən batırıldı. Rusiya Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisinin müavini Anatoli Noqovitsin isə Potidə rus qoşunlarının mövcudluğu barədə yayılan xəbərləri təkzib etdi. Bir gün sonra Rusiyanın öz qoşunlarını Gürcüstan ərazisindən çıxartması haqqında deklarasiya qüvvəyə mindikdən sonra 70 nəfər rusiyalı hərbçi 19 avqust səhəri limana daxil oldu. Rus qoşunları Potidə 21 gürcü hərbçisi və beş nəqliyyat vasitəsini ələ keçirərək onları ruslar tərəfindən işğal olunmuş Senaki şəhərindəki hərbi bazaya gətirdi. "The Wall Street Journal" nəşrinin məlumatına görə rusların Potidəki hərəkətləri Gürcüstan iqtisadiyyatına zərbə vurmaq məqsədi daşıyırdı.
Tbilisi və ətraf ərazilərin bombalanması
Cənubi Osetiyada döyüşlər getdiyi bir zamanda Rusiya HHQ paytaxt Tbilisi və ətraf ərazilərə hücumlar təşkil etməyə başlamışdı. 8 avqustda Gürcüstan DİN-in verdiyi məlumatda iki bombanın şəhər yaxınlığında yerləşən Vaziani hərbi bazasına düşməsi bildirilirdi. Müharibə başlamazdan əvvəl Tbilisi yaxınlığında yerləşən bu bombalanmış hərbi hissədə ruslar yerləşmişdi, lakin sonradan gürcü hökuməti rusların buranı tərk etməsi barədə qərar verdi. Buna görə də bəzi xarici nəşrlər bu bombardmanı "Rusiyanın revanşı" adlandırırdı. Marneuli də yerləşən uçuş zolağının bombalanması nəticəsində üç nəfər həlak oldu. 9 avqustda gürcü hökuməti tərəfindən nazirliklərin təxliyəsi həyata keçirildi. Gürcü dövlət rəsmilərinin dediyinə görə 9 avqustda Rusiya aviasiyası Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri ni hədəf alsa da, boru kəmərinə zərər dəyməmişdir. 10 avqustda Gürcüstan DİN-in bəyanatında Tiflis Beynəlxalq Hava Limanı na Rusiya təyyarələri tərəfindən üç bomba atıldığı açıqlanmışdı. Hava limanı yaxınlığında yerləşən Tbilisi Aviasiya Zavodu da elə həmin gün Rusiya tərəfindən bombalanmışdı. Növbəti gün Tbilisidə yerləşən mülki radar stansiyası da hücuma məruz qaldı. 12 avqustda hücumların dayandırılmasının elan olunmasına baxmayaraq, Rusiya tərəfindən Gürcüstana qarşı hava hücumları davam edirdi. "The Wall Street Journal" nəşrinin müxbiri 14 avqustda həyata keçirilən çəkiliş zamanı Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri və Tbilisinin cənubundan keçən Bakı-Supsa neft kəməri nin kəsişməsində bomba zərbələri nəticəsində meydana gəlmiş 45 krater müşahidə etmişdi.
Media və kiber müharibə
Rusiya və Gürcüstan arasındakı müharibə media tərəfindən də müşayiət olunurdu. Rus hərbçiləri rus jurnalistlərin döyüş zonasına daxil olmasına icazə verərək Rusiyanı münaqişə zonasındakı rus vətəndaşların qoruyucusu kimi təqdim edirdi. Rusiya, həmçinin öz hərəkətlərini dəstəkləyən televiziya görüntüləri yayımlayırdı ki, bu da Cənubi Osetiya və Abxaziyanın yerli əhalisi arasında güclü effekt yaradırdı. Rusiya ilk növbədə öz silahlı qüvvələrinin mətbuat xidmətinin rəhbərinin müharibə haqqında televiziyada rus ictimaiyyətinə müsahibə verməsini təmin etdi. Bu cür taktiki uğurlara baxmayaraq, Rusiya tərəfindən Gürcüstan əleyhinə yürüdülən informasiya kampaniyası beynəlxalq uğur əldə edə bilmədi. Gürcüstan hökuməti informasiya müharibəsinə cavab olaraq, Gürcüstanda yayımlanan bütün rus televiziya kanallarının ölkə daxilindəki yayımını dayandırdı və rus internet saytlarına giriş bloklandı. Rusiya və Gürcüstan arasında döyüş toqquşmaları başa çatsa da, informasiya döyüşü davam edirdi. Siyasi analitik Svante Kornel in verdiyi məlumata görə Kremlin Gürcüstanı müharibədə günahlandırmaq məqsədilə beynəlxalq informasiya kampaniyasında milyonlar xərclədi, lakin bəzi rus media qurumları da daxil olmaqla bir çox yerli və xarici mediada Rusiyanın müharibəyə başlaması barədə sübutlar mövcuddur.
Müharibə ərzində Gürcüstanın hökumət və xəbər saytlarına hakerlər tərəfindən hücumlar təşkil olundu. Bununla belə, bəzi rus vebsaytları da hücuma məruz qalmışdı. Bəzi ekspertlər bu müharibənin kiberhücumlarla döyüş əməliyyatlarının eyni vaxtda baş verdiyi ilk müharibə olduğunu qeyd edirdi.
Atəşkəs razılaşması
thumb|right|alt=Two men standing at podiums|Plan barəsində danışıqlardan sonra birgə mətbuat konfransında iştirak edən Rusiya prezidenti [[Dmitri Medvedyev və Fransa prezidenti Nikola Sarkozi]]
12 avqustda Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev Gürcüstanda "sülhü təmin etmə" əməliyyatının dayandırılması barədə əmr verdiyini elan etdi. Onun açıqlamasında "Əməliyyat öz hədəfinə çatdı, sülhməramlılar və mülki əhalinin təhlükəsizliyi bərpa olundu. Təcavüzkar ciddi itkilər verərək geri çəkildi." ifadələri yer alırdı. Növbəti gün o, Fransa prezidenti Nikola Sarkozi ilə görüşdü və altı maddəlik plan təsdiqləndi. Bu plan ilkin olaraq dörd maddədən ibarət olsa da, sonradan Rusiyanın təkidi ilə buraya daha iki maddə əlavə olunmuşdu. Gürcüstan əlavə olunmuş maddələrə görə etiraz etsə də, Sarkozinin təzyiqi ilə Saakaşvili bu razılaşmanı imzaladı. Medvedyevin razılığı ilə sülh planında olan altıncı maddə ləğv olundu. 14 avqustda Cənubi Osetiya prezidenti Eduard Kokoyti və Abxaziya prezidenti Sergey Baqapş planı imzaladı. Növbəti gün ABŞ-nin dövlət katibi Kondoliza Rays Tbilisiyə səfər etdi və Saakaşvili onun da iştirakı ilə planı imzaladı. 16 avqustda Rusiya prezidenti Dmitri Medvedyev də planı imzaladı.
1. Gücdən istifadə yolverilməzdir 2. Hərbi əməliyyatlar dayandırılır 3. Humanitar yardım üçün azad giriş (və məcburi köçkünlərin geri qayıtmasına icazə verilir) 4. Gürcü qoşunları öz normal bazalarına geri qayıdır 5. Rusiya qoşunları genişmiqyaslı münaqişə başlamazdan əvvəlki mövqelərə geri qayıdır. Beynəlxalq mexanizmi gözləyərkən rus sülhməramlı qoşunları əlavə təhlükəsizlik tədbirləri həyata keçirməli idi (altı ay müddətinə) 6. Abxaziya və Cənubi Osetiyada davamlı təhlükəsizliyin təmin olunması məqsədilə beynəlxalq danışıqlar başlamalıdır (BMT və ATƏT-in qərarları əsasında)
8 sentyabrda Sarkozi və Medvedyev arasında rus qoşunlarının Gürcüstandan çıxarılması barədə müqavilə imzalandı. Fransa prezidenti ilə görüşdən sonra Medvedyev açıqlama vermişdir ki, geri çəkilmə Gürcüstan tərəfinin gücdən istifadə etməyəcəyindən asılıdır. Lakin, rus qoşunlarının Cənubi Osetiya və Abxaziyadan geri çəkilməsi barədə açıqlama verilməmişdir.
Azerfon
Azerfon — şirkət Azərbaycan ərazisində mobil rabitə xidmətlərini göstərmək üçün 2005-ci ilin dekabr ayında Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin lisenziya ilə təmin edilmişdir. Azerfon şirkəti 2007-ci ilin mart ayında qeydiyyatdan keçmiş ticarət nişanı olan "Nar Mobile" brendi ilə kommersiya fəaliyyətinə başlamışdır. Azerfon MMC və Vodafone şirkəti arasında qeyri-səhmdar tərəfdaşlıq müqaviləsi 2009-cu ildə imzalanmışdır. Azərbaycanda ilk dəfə olaraq 3G xidmətinin tətbiqinə başlamış, və yeni Azerfon-Vodafone brendini təqdim etmişdir.