cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Avala qülləsi
1999-cu il bombardmanı
Avala qülləsi 29 aprel 1999-cu ildə NATO-nun Yuqoslaviyanı bombalaması nəticəsində tamamilə məhv edildi. Bombardmanın məqsədi Serbiya Radio Televiziyasını müharibə müddətində efirdən tamamilə kənarlaşdırmaq idi. Avala qülləsi təkcə Belqrad və Serbiyanın deyil, keçmiş Yuqoslaviya üçün də qürurun simvolu və məşhur əlamətdar yer idi. Qüllə NATO əməliyyatı bitmədən dağılan son binalardan biri idi. Avala qülləsi, qüllənin bir ayağına dəyən və çökməsinə səbəb olan, iki lazerlə idarə olunan GBU-27 bombası ilə məhv edilmişdi.
Yenidənqurma
thumbQüllənin məhv edildiyi yerdə yeni qüllənin inşa edilməsi fikri 2002-ci ilin oktyabrında Serbiya Jurnalistlər Birliyi tərəfindən irəli sürüldü. 2004-cü ilin əvvəlində Serbiya Radio Televiziyası (RTS) layihənin mediaya təqdimatına qatıldı və inşaatı üçün pul toplamaq məqsədlə bir sıra fond toplama tədbirlərinə başladı. Layihə çoxsaylı media, rəssamlar, yazıçılar, aktyorlar, musiqiçilər, idmançılar və iş adamları tərəfindən bəyənildi və dəstəkləndi. Layihənin bir milyon insan tərəfindən müxtəlif fəaliyyətlərlə dəstəkləndiyi təxmin edilir.
Yeni qüllənin inşa edilməsi üçün lazım olan vəsait üçün bir çox fond toplama tədbiri keçirilmişdir. İlk ianələrdən biri Serbiyanın böyük slam mükafatlı tennisçiləri Ana İvanoviç və Novak Cokoviç arasındakı qarşıdurma idi. Oyunun bütün gəlirlər Avala qülləsi üçün təşkil olunmuş fonda köçürülmüşdü. 15 iyun 2006-cı ildə Sebiyanın xalq artisti Svetlana Rajnatoviç bütün gəlirlərinin fonda ödəndiyi konsert verdi. RTS ianə üçün həmçinin reklam çarxları da yayımladı. 2006-cı ilin dekabr ayında verilən hesabata görə, yeni Avala qülləsinin inşasının elə həmin ay başlayacağı elan edildi və fondun hesabında 1 milyon avrodan çox pul toplandığı bildirildi.
NATO qüllənin vurulması üçün tükənmiş uranlı mərmi istifadə etdiyinə görə inşaat işləri üçün yaşıl işıq yandırılmazdan əvvəl dağıntıların çirklənməsini yoxlamaq üçün araşdırmalar aparıldı. Ərazinin təmizlənməsi 21 iyun 2005-ci ildə başladı. Bir milyon tondan çox dağıntı götürüldü, seysmik tədqiqatlar aparıldı və 21 dekabr 2006-cı ildə inşaat işləri başladı. Başlanğıcda yeni qüllənin inşasına 2008-ci ilin avqust ayında başlanılacağı gözlənilsə də, tikinti işləri ciddi şəkildə təxirə salındı. Qüllənin açılış tarixi, məhv edilməsinin onuncu ildönümünə, 29 aprel 2009-a çəkildi. Serbiya Radio Televiziyası 23 oktyabr 2009-cu ildə qüllənin tamamlandığını bildirdi. 204.68 m hündürlüyü ilə əvvəlki qüvvədən 2 metr hündür olan yeni qüllə 21 aprel 2010-cu ildə açıldı. İstifadə olunan materiallara 5 880 ton beton və 500 ton möhkəmləndirici barmaqlıqlar daxil idi. Qülllənin dəmir-beton hissəsinin hündürlüyü 136.65 m, polad antena konstruksiyası və antenanın özü isə 68 m hündürlüyündədir.
NGC 7213
NGC 7213, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Durna bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tural Qürbətov
Tural Allahverdi oğlu Qürbətov (1 mart 1993-cü ildə Bakıda anadan olub) — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Bakı klubunda hücumçu kimi çıxış etmiş peşəkar Azərbaycanlı futbolçudur. O, bir müddət Azərbaycan U-19 milli futbol komandasında çıxış etmişdir.
Klub karyerası
Tural Bakı klubunun akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. 2011-ci ildə Tural əsas komanda ilə debüt etmişdir. O, iki il ərzində həm klubun əvəzedici, həm də əsas komandası ilə oyunlarda iştirak etmişdir. 2013-cü ildə Tural Azərbaycan Birinci Liqası təmsilçilərindən olan Lokomotiv-Biləcəri klubuna icarəyə verilmişdir. 2014-cü ilin yanvar ayında, qış transfer pəncərəsi zamanı yenidən Bakı klubuna geri dönmüşdür.
Çempionat
Mövsümlər üzrə Azərbaycan çempionatında çıxışların statistikası:
Kubok
«Bakı» və «Lokomotiv-Biləcəri» klublarının oyunçusu olaraq Azərbaycan Kubokunda iki oyun keçirmişdir.
U-19
Tural Azərbaycan U-19 milli futbol komandası ilə debütünü 6 oktyabr 2011-ci ildə U-19 Avropa Çempionatının seçmə mərhələsində İsveç millisinə qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Bakıda keçirilən görüşdə Azərbaycan millisi rəqibinə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Sen-Jeran-le-Püi
Sen-Jeran-le-Püi  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Varen-sür-Alye kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vişi.
INSEE kodu — 03235.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 993 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 454 nəfərdən (15-64 yaş) 325 nəfəri iqtisadi cəhətdən, 129 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71.6%, 1999-cu ildə 66.4%). 325 fəal şəxsdən 289 nəfəri (156 kişi və 133 qadın), 36 nəfəri işsiz (11 kişi və 25 qadın) idi. Aktiv olmayan 129 nəfər arasında 31 nəfər şagird və ya tələbə, 61 nəfər təqaüdçü, 37 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Adrar-İforas
Adrar-İforas — Əlcəzair və Mali Respublikasında, Böyük Səhra cənubundakı səhra yaylası. 890 metrə qədər yüksəkliyi var. 2013-cü ildə bölgə Fransanın Malidə vətəndaş müharibəsinə müdaxiləsindən qaçan islamçı döyüşçülərin sığınacağına çevrilmişdi.
"Ağdamın azad olunmasına görə" medalı
Təsis edilməsi
2020-ci il noyabrın 20-də Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Vətən Müharibəsində qələbə münasibətilə Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi ilə əlaqədar "Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi təqdim edilmiş və birinci oxunuşda təsdiqlənmişdir.
Devid Stern
Devid Joel Stern — 1984 ilə 2014 arasında NBA-nın patronu olan Amerikalı idman adamıdır.
"Ağdamın azad olunmasına görə" medalı
Təsis edilməsi
Maddə 1. Təltif edilən şəxslər
Maddə 2. Təltif edən orqan
Devid Stern
Bu, NBA-nı yerli liqaya çevirərək dünyanın ən böyük idman təşkilatlarından birinə çevirdi. Bunu edərkən həyata keçirdiyi köklü qərarlar əvvəlcə reaksiya qazandırsa da, sonrakı illərdə düşdü. Bu tətbiqlərə misal olaraq NBA Geyimi Kodunu göstərmək olar.
"Ağdamın azad olunmasına görə" medalı
Təsis edilməsi
Maddə 3. Taxılma qaydası
Devid Stern
Həyatı
Devid Joel Stern 22 sentyabr 1942-ci ildə Nyu-York ştatında anadan olmuşdur.
"Ağdamın azad olunmasına görə" medalı
Təsviri
Medalın təsviri Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il 26 noyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.
Maddə 1. Medalın ümumi təsviri
Maddə 2. Medalın ön tərəfi
Maddə 3. Medalın arxa tərəfi
Maddə 4. Medalın elementləri
Çelovnah Sar (Talış)
Çelovnah Sar — İranın Gilan ostanının Talış şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,294 nəfər yaşayır (285 ailə).
Dombay
Dombay — Rusiya ərazisində, Qaraçay-Çərkəz Respublikasının Teberda hövzəsində dağlıq ərazi. Dombayın cənub sərhəddi - Baş Qafqaz silsiləsidir. Ən yüksək zirvəsi - Dombay-Ulgendir. Hündürlüyü 4046 metrdir.
Dombay üç əsas dərənin birləşməsidir: Alibek, Amanauza və Dombay-Ulgen. Hər üç dərə mərkəzdə mənzərəli Dombay talasını formalaşdırır. Talanın hündürlüyü 1630 metrdir.
Dombay inzibati ərazi olmayıb dəqiq sərhədlərə malik deyil. Bu əraziyə müasir Teberda çayının yuxarı axarları aiddir. Teberda Kuban çayının əsas qolu olub bir neçə dağ dərələrini özündə birləşdirir. Ərazi yüksəl alp relyefə malik olmaqla uçqun təhlükəsi olan rayonlardan biri hesab olunur.
Adın mənası
Qaraçay dilindən «Dommay/dombay» «zubr» mənasını verir. Rus mənbələrində Dombay ilk dəfə II Yekaterina üçün tərtib olunmuş təqdimatda yada salınır: "Qaraçay dağlarında vəhşi öküzlər-dombaylar yaşayır". Vaxtı ilə dobay meşələrində onların böyük sürüləri olmuşdur. Sonuncu qafqaz zubru kazaklar tərəfindən 1927-ci ildə Adıgey ərazisində öldürülmüşdür. Müasir dövrdə Qafqazda zubrlıarın populyasiyasının bərpası proqramı həyata keçirilir. Maraqlıdır ki, qaraçay dilində Dombayın ən yüksək zirvəsinin adı - Dombay-Ulgenin mənası «öldürülmüş zubr».
İqlimi
Ərazidə yanvar ayının mütləq orta temperaturu -5 °C, minimal orta temperatur isə -12 °C-dir. Yay aylarında ən yüksək orta temperatur avqustda qeydə alınır + 24 °C.
Turizm
Dombay Böyük Qafqazın ən müasir istirahət, idman, alpinizm, dağ-xizək və turizm mərkəzidir. Müasir dövrdə ərazidə turizm kompleksi və onlarca mehmanxanalar fəaliyyət göstərir.
Qış aylarında Dombay dağ-xizək yolu 200 min insana xidmət edir. Xizək yolu 1800-3200 metr yüksəklikdədir. Yol müxtəlif çətinlik dərəcəsinə malik olub 20 km məsafəni əhatə edir. Hündürlüyün maksimal düşüşü 1400 metrdir.
Bölgə Teberdin qoruğuna daxil olmaqla təbiət abidələri ilə zəngindir. Bir çox təbiət abidələri UNESCO-nun Ümumdünya irsinə daxil edilib. Ərazidə deltadrom fəaliyyət göstərir.
Fernandu (Vizey hersoqu)
İnfant Ferdinand  — Portuqaliya kralı I Eduard ın oğlu, Portuqaliya infantı.
Ferdinand 1433-cü ildə dünyaya gəldi. Atası Portuqaliya kralı I Eduard, anası isə Araqon kralı I Ferdinand ın qızı Araqonlu Elyanora dır. İki dəfə Portuqaliya taxtının vəliəhdi kimi and içdi: ilk dəfə 1438-ci ildə atasının vəfatının ardından taxta çıxan qardaşı V Afonso nun vəliəhdi elan edildi. Ancaq 1451-ci ildə kralın bir oğlu doğuldu və bu ünvanını itirdi. Bununla birlikdə uşaq 1 aylıqkən vəfat etdi və Ferdinand ikinci dəfə vəliəhd elan olundu. Bu dəfə vəliəhdlik dönəmi 1 il oldu çünki ertəsi il 1452-ci ildə kralın bir qızı - Yuanna dünyaya gəldi.
Ünvanını itirən Ferdinand həmin il ölkədən qaçdı. Bəzi rəvayətlərlə görə, o, dayısı olan Araqon və Neapol kralı V Alfonso nun cənubi İtaliyaya tərtiblədiyi səfərlərə qatılmışdı. Bunda məqsədi isə övladı olmayan dayısının taxtına sahiblənmək arzusu idi. Buna baxmayaraq qardaşının qaçdığını eşidən kral, dərhal onun tapılıb geri gətirilməsini əmr etdi. Onu ölkədə saxlaya bilmək üçün 1453-cü ildə Beja hersoqu elan edildi. 1460-cı ildə əmisi Henrinin vəfatıyla, onun da ünvanlarını alan Ferdinand Beja və Vizey hersoqu oldu.
Nəhayət, şimali Afrika ya tərtiblənən səfərlərə qatılma icazəsi alan Ferdinand 1458 və 1468-ci illərdə bölgəyə uğurlu səfərlər təşkil etdi. Ancaq ikinci səfərdən döndükdən sonra vəfat etdi və xanımı tərəfindən təməli qoyulan bir monastırda dəfn olundu.
Ailəsi
Ferdinand 1447-ci ildə əmisi qızı olan İnfanta Beatris lə evləndi və cütlüyün bu nigahdan beşi yetkinlik yaşına çatan 9 övladı dünyaya gəldi:
Laşlo Sinko
Laşlo Sinko (18 Mart 1970 – 31 İyul 2015) — Macarıstanlı film aktyoru. O, 1959-cu il ilə 2009-cu il arasında 90-dan çox film və televiziya şousunda rol oynamışdır.
IV Səadət Gəray
IV Səadət Gəray — XXXIV Krım xanı.
Krım xanı I Səlim Gəray ın oğludur. 1692-ci ildə Perekop qalası nın idarəsiylə vəzifələndirildi. Atasının taxtdan çəkilməsinin ardından qardaşı II Dövlət Gəray xan, Səadət isə nurəddin təyin edildi (16 fevral 1699). Ancaq həmin ilin sonunda böyük qardaşı Şahbaz Gəray vəfat etmiş, bu səbəblə Səadət Gəray kalqay ünvanı almışdır. II Dövlət Gəray ın ikinci səltənəti dönəmində də kalqay olan Səadət Gəray 1717-ci ildə Osmanlı sultanı Sultan Əhməd in əmriylə Krım xanlığı na təyin edildi. Qardaşı Səfanı nurəddin, I Səlamət sülaləsindən olan İnayət Gərayı isə kalqay təyin etdi.
Osmanlılar ın Avstriya cəbhəsinə göndərilən Səadət Gəray çox keçmədən sülhün bərpa edilməsiylə Krıma qayıtdı. Ancaq mərkəzdə yerli əsilzadələr ona qarşı ayaqlanmışdı. Başlayacaq yeni taxt mübarizəsində qan tökülməməsi səbəbilə Səadət Gəray 1724-cü ildə öz istəyilə taxtdan endirildi. Qalan illərini Yanbolu da keçirən Səadət Gəray 1732-ci ildə burada vəfat etdi.
İlqar Musayev (general)
İlqar Əli oğlu Musayev — general-leytenant, Azərbaycan Respublikasının Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidmətinin rəisi, İnformasiya Təhlükəsizliyi üzrə Koordinasiya Komissiyasının sədri, Azərbaycan Respublikası Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəis müavini (2017–2022).
Həyatı və fəaliyyəti
İlqar Musayev 1975-ci il 15 sentyabr tarixində Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında və Azərbaycan Respublikası Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin Heydər Əliyev adına Akademiyasında ali təhsil almışdır.
1994-cü ildən 2015-ci ilədək Azərbaycan Respublikası Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidmətinin müvafiq qurumunda xüsusi dövlət rabitəsi sahəsi üzrə məsul vəzifələrdə xidmət etmişdir.
2015-ci ildən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamına müvafiq olaraq xidmətini Azərbaycan Respublikası Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətində məsul vəzifələrdə davam etdirmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 27 mart 2017-ci il tarixli Sərəncamı ilə İlqar Musayevə general-mayor ali hərbi rütbəsi verilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 11 may 2017-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəisinin müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 04 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə İlqar Musayevə general-leytenant ali hərbi rütbəsi verilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 iyul 2022-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Xüsusi Rabitə və İnformasiya Təhlükəsizliyi Dövlət Xidmətinin rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Təltifləri
Xidmət etdiyi müddətdə çoxsaylı dövlət təltiflərinə və digər mükafatlara layiq görülmüşdür:
Məsud İbrahimzadə
Məsud İbrahimzadə (16 yanvar 1989, Əhər/Qaradağ) — İran futbolçusu, hücumçu. İbrahimzadə 2007-ci ildən Təbrizin Traktor Sazi klubunun gənclərdən ibarət komandasında, sonra isə əsas komandanın heyətində çıxış etməyə başlamışdır. O 23 yaşlılardan ibarət İran milli futbol komandasının oyunçusudur.
Sibgətulla Mücədidi
Sibgətulla Mücədidi — Əfqanıstan İslam Dövlətinin 2 aylıq prezidenti (28 aprel, 1992-28 iyun, 1992), məşhur əfqan siyasətçi.
Melanxoliya (albom)
Melanxoliya – Azərbaycan müğənnisi Zülfiyyə Xanbabayevanın albomu. 50 dəqiqəlik alboma 11 mahnı daxildir.
Mahnılar
{| class="wikitable"
! № ! Mahnı adı ! Müddət ! 4:26 ! 4:14 ! 3:39 ! 4:46 ! 3:46 ! 4:12 ! 4:04 ! 5:07 ! 4:05 ! 5:12 ! 6:01
Hema Malini
Hema Malini (,, ; 16 oktyabr 1948) — Hind aktrisası, rejissor və prodüseri.
Həyatı
Hema Malini 16 oktyabr 1948-ci ildə Mədrəsdə doğulub. Öyrədilmiş Bharat Natyam rəqqası, 1968-ci ildə Raj Kapoorun "Sapnon Ka Saudagarı" ilə filmləri ilə onun debütü başlanıb. Bir qədər mülayim filmlər - o "Conni Mera Naam" sınağını aldı - hansı ki, qızıl yubiley hiti olmaq üçün məlum idi, həmişəyaşıl Dev Anand-da əsas rollardan birini oynadı. Ancaq Hema 1972-ci ildə "Seeta Aur Geeta" (Zita və Gita) ilə idi - hansı ki, o teatr kassasının kraliçası kimi özü möhkəmləndi. Aktrisa bu kinoda əkiz bacıları oynadığına görə "Ən yaxşı Aktrisa mükafatını" aldı.
"Raja Jani", "Jugnu" (1973), "Sholay" (1975), "Dream Girl" (Arzu Qızı) kimi hitlərin sırasının ardınca və çoxları daha çox Dharmendra ilə və həmçinin Amitabh Bachchanın qarşısında baş rolu oynamaq, ardıcıl 'Naseeb' (1981), 'Desh Premee' (1982), 'Satte Pe Satta' kimi hit filmlərindən - 'o daha sonra onun vəziyyətini gücləndirdi. Məftunluq qızı təsvirini ona verdi - o və s. 'Laal Pattharda', 'Khushboo-da' (1975), 'Kinara-da' (1977), 'Meera-da' (1979) həssas iş ilə imkanları onu hərəkət etməyə sübut etdi.
1980-ci illərdə o onun rəqs işlərində toplandı və hər iki filmdə feminist qadın çalarları ilə iştirak etdi. 'Rihaee-də' (1988) iş modullaşdı - burada oynadığı qadın obrazının əri uzaqda o da təkbaşına uşağı ilə malikanədə yaşayırdı. O, "Aashna Hai homotetiyasını" və Televiziya üçün "Mohini-ni" (1994) kinosunu istehsal etmiş, "Svami" (1977) kinosuna yönəltmək bundan başqa film istehsalatının başqa kanalları ilə də işləmişdir.
Şeyx Şamil məscidi
Şeyx Şamil məscidi və ya Dağıstan və Çeçenistan İmamı Şeyx Şamil adına məscid — Dağıstanın Mahaçqala şəhərində Lenin Meydanında yerləşən məscid. Dini ibadətgah 2013-2017-ci illər ərzində Dağıstana rəhbərlik etmiş Ramazan Abdulatipovun təşəbüssü ilə 2015-2016-cı illərdə inşa edilmişdir.
Tikintisi
Şeyx Şamil adına məscid Dağıstan Respublikasının rəhbəri Ramazan Abdulatipovun təşəbbüsü ilə tikilib, onun ideyası əsasında hökumət binasının hər iki tərəfində pravoslav kilsəsi və məscid tikilib. .
Məscidin tikintisinə 2015-ci ildə başlanılıb. 2016-cı ilin may ayında isə tikinti işləri başa çatdırılıb. Məscidin tikintisi üçün lazım olan maddi vəsait respublika rəhbərinin özü və Dağıstan Respublikasının Müftiliyi tərəfindən ayrılıb.
Xüsusiyyətləri
Məscidin inşasında Dərbənddən gətirilmiş kərpicdən istifadə olunub. Məscid minarəsiz ikimərtəbəli kvadrat tikilidir. Məscidin zirzəmisi də mövcuddur. Birinci mərtəbədə hündürlüyü 7 metr olan günbəzi var. Hər iki mərtəbə kişi ibadət edənlərinə həsr olunub. Günbəzin hündürlüyü 10 metr, diametri isə 8 metrdir. Məscidin damı mavi rəngə boyanmışdır. Binanın ümumi sahəsi isə 100 m²-dir. Məscidin ümumi tutumu 150 nəfərdir. Birinci mərtəbədə məscidin interyerlərindəki bütün naxışlar Rusiya müsəlmanları məktəbinin ənənələrinə uyğun işlənilib. Günbəzin içərisində tavanlar və divarlar Quran ayələri (mətnləri) ilə zərli boya ilə boyanmışdır. Məscid divar lampaları ilə işıqlandırılır.
Açılışı
Məscidin açılış mərasimi 28 may 2016-cı il, cümə günü yüksək səviyyəli rəsmi şəxslərin iştirakı ilə baş tutmuşdur. Belə ki, rəsmi tədbirdə Respublika başçısı Ramazan Abdulatipov, Rusiya Federasiyası Prezidentinin Şimali Qafqaz Federal Dairəsindəki səlahiyyətli nümayəndəsi Sergey Məlikov, müfti Əhməd Abdulayev, Mahacqala Bələdiyyə Başçısı Musa Musayev, Mahaçqala yeparxiyasının və respublikanın yəhudi icmasının nümayəndələri iştirak edib.
Xarici keçidlər
В Махачкале началась церемония открытия мечети имени имама Дагестана и Чечни, шейха Шамиля
Adrasteya (mifologiya)
Adrasteya (, «qabağıalınmaz») — qədim yunan mifologiyasında qisas ilahəsi. Nemesid ilə eyniləşdirilir. Həmçinin, Zevsi yetişdirən nimfanın adıdır. Kirrakda (Fokida) Adrasteyanın heykəli vardı.
Vetçina
Vetçina — duzlanmış və hisə verilmiş, arxa və ya ön kürək sümüyü və ya digər hissəslərdən, məsələn, qabırğadan hissədən olan donuz, o cümlədən, dana, hind quşu, toyuq və s. əti. Vetçina bir növ kolbasa məmulatıdır. Müsəlmanlar və yəhudilər tərəfindən donuz ətinin qadağan olması səbəbi ilə istifadə olunmur. Lakin digər ətlərdən hazırlanmış vetçinadan istifadə etmək sərbəstdir. Kolbasadan fərqli olaraq o hamar, bütöv ət tikəsindən olur. Ət sümükdən bütöv lay-lay, yağdan ayrılır, marinadda saxlanılır, preslənir. Vetçinanın çiy, bişmiş və hisə verilmiş növü olur.
NGC 2353
NGC 2353, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Təkbuynuz bürcü istiqamətində yerləşir. II2p tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Oxu (albom)
Oxu – Azərbaycan müğənnisi Zülfiyyə Xanbabayevanın albomu. 45 dəqiqəlik alboma 11 mahnı daxildir.
Mahnılar
{| class="wikitable"
! № ! Mahnı adı ! Müddət ! 4:20 ! 4:31 ! 4:45 ! 3:28 ! 3:50 ! 4:00 ! 3:10 ! 3:16 ! 4:30 ! 4:21 ! 5:04
Aleksandr Sokolov
Həyatı
Sankt-Peterburq Teatr Məktəbində oxumuş və aktyor kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1854-cü ildə "Rus xalqının fədakarlığı" dramını nəşr etdi və 1850-ci illərin sonlarından etibarən teatr haqqında məqalələr və qısa hekayələr dərc etməyə ("Mənim kim olduğumu soruşma" və "Teatr nihilisti" təxəllüsləri altında) başladı. 1867-ci ildə o, "Teatr bataqlığı" (dörd dəfə nəşr olundu və alman dilinə tərcümə edildi) romanını nəşr etdi, ardınca da "Şəfqət bacısı", "Qansız qətl", "Ozeryalı ata Aleksey", "Ataman Styopka Razinin çay ayağında olan sərbəst adamı", "Böyük Pyotrun xaç oğulluğu", "Çar Baba", "Fərəhləndirici kənd", "Ağ general" (fransız dilinə tərcümə edilmişdir) və s., cəmi 50-dən çox idi. Romanlarla yanaşı, 760 qısa hekayə və povest, 9 dram, 5 komediya və 17 kiçik dramatik əsər və "Nekrylov" təxəllüsü ilə 500-ə qədər nağıl yazmışdır.
1868-ci ildə demək olar ki, abunəçisi olmayan "Peterburqski listok" qəzetinə rəhbərlik etdi və tirajını 10 min nüsxəyə qədər artırdı. 1880-ci illərdə "Peterburqskaya qazeta"da" işə düzəldi, burada hər gün müxtəlif təxəllüslər altında yumoristik qeydlər və şeirlər yerləşdirirdi. Həmçinin, "Suflyor" adlı qəzeti nəşr və redaktə edirdi.
Dahanə Siah Darun (Talış)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 385 nəfər yaşayır (80 ailə).
Adres-kalendar
Adres-kalendar (mənası – ünvan-təqdim) — Rusiya imperiyasında rəsmi illik nəşr (1765–1916), bütün dövlət qurumlarının (mərkəzi və yerli) vəzifəli şəxslərinin siyahısı.
Hazırda ünvan təqvimləri qiymətli elmi məlumat mənbəyidir, xüsusən də tarixi, genealoji, statistik sahədə. Rusiya Dövlət Kitabxanasının yaddaqalan kitabların axtarışı layihəsi çərçivəsində Rusiya imperiyasının rayon və quberniyalarında nəşr olunan məlum və itirilmiş adres-kalendarın siyahısı tərtib edilmişdir.
Kətəl Kötül
right|250px|thumb| Katal kötül Kətəl Kötül (və ya Kətəl Köhül) — İranın Zəncan ostanında yerləşən mağara.
Kətəl Kötül mağarası Khudabəndə bölgəsində yerləşir.
Bu mağara 1924-cü ildən əvvəl tapılıb, hicri tarixi ilə 1330-uncu ildə Jamaliy-e Zanjani adlı şəxs tərəfindən qeydə alınmışdır.
Azərbaycan Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrlərinin siyahısı
Azərbaycan Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrlərinin siyahısı — 28 may 1918-ci ildən sonra ölkədə respublika quruluşu təyin edilmişdi, bu vaxtdan başlayaraq Azərbaycan Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrləri bu siyahıda göstərilib. Bu məqalədə Azərbaycan Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin sədrləri (müxtəlif dövrlər və müxtəlif titullarla) sıralanmışdır.
Denis Şmıqal
Denis Anatolyeviç Şmıqal (Денис Анатолійович Шмигаль; ) — Ukrayna dövlət və siyasət xadimi, mühəndis-iqtisadçı, iqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru (2003). 4 mart 2020-ci ildən Ukraynanın baş naziri.
2019-cu il avqustun 1-dən 2020-ci il fevralın 5-dək İvano-Frankivsk Regional Dövlət Administrasiyasının sədri. Ukrayna baş nazirinin müavini - 2020-ci il fevralın 4-dən martın 4-dək icmaların və ərazilərin inkişafı üzrə nazir.
"Laçının azad olunmasına görə" medalı
"Laçının azad olunmasına görə" medalı — Azərbaycanın dövlət təltifi (medal). Vətən müharibəsində qələbə münasibətilə təsis edilmişdir.
Təsis edilməsi
2020-ci il noyabrın 20-də Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Vətən Müharibəsində qələbə münasibətilə Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi ilə əlaqədar "Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi təqdim edilmiş və birinci oxunuşda təsdiqlənmişdir.
Azərbaycan Respublikasının "Laçının azad olunmasına görə" medalının əsasnaməsi Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il 26 noyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir. Əsasnamədə deyilir:
Maddə 1. Təltif edilən şəxslər
Maddə 2. Təltif edən orqan
Maddə 3. Taxılma qaydası
Təsviri
Maddə 1. Medalın ümumi təsviri
Maddə 2. Medalın ön tərəfi
Maddə 3. Medalın arxa tərəfi
Maddə 4. Medalın elementləri
Triqrad dərəsi
Triqrad dərəsi  — Bolqarıstanda çay dərəsi. Eyni adlı Triqrad çayının yaratdığı bu dərə Rodop dağlarının cənubunda, Yunanıstanla sərhəddə yerləşir. Triqrad çayı Şadder çayının sol qoludur və Smolyanski vilayəti ərazisindən axır. Çay dərə boyu axaraq "Şeytan boğazı" (Дяволското гърло) mağarasına tökülür və 530 metrlik məsafədən yenidən yer səthinə çıxır.
Ümumi məlumat
Dərənin qərb divarının hündürlüyü 300 metr, şərq hissəsinin hündürlüyü isə 300-350 metrə çatır. Dərənin yuxarı axarlarında iki divar arasında olan məsafə təqribən 300 metrdir. Lakin dərənin şimal hissəsi tədricən daralar və 100 metr olur. Dərənin maksimal hündürlüyü 1450 metrdir və Triqrad kəndinin 1.2 km-də yerləşir. Ümumi uzunluğu 7 km olsa da əsas dağlıq hissəsinin uzunluğu 2–3 km-dir.
Triqrad dərəsi "Bolqarıstanın 100 turizm obyekti" layihəsinin bir hissəsidir (88-ci yer). Dərənin əsas görməli yerlərindən biri sol (qərb) yamacda yerləşən "Şeytanın boğazı" mağarasıdır. Şərq yamacında, daha bir məşhur mağara şərq yamacda yerləşir - Xaramık çuxuru. Dərənin başlandığı yerdən təxminən 500 metr aralıda Triqrad qayaları və Bolqarıstanın yeganə "Ayılar Muzeyi" yerləşir. Dərə boyu ensiz, bir zolaqlı yol keçir və Triqrad, Vodni Pad, Zrebevo və Kesten kənləri ilə əlaqə yaradan yeganə yoldur.
Maraqlıdır
Antaraktidada, Cənubi Şetland adalarının Livinqston adasındakı Trigrad Gap boşluğu Triqrad dərəsinin adını daşıyır.
Mösü Məhərrəmov
Mösü Rüstəm oğlu Məhərrəmov (1912, Horadiz, Füzuli rayonu – 1981, Horadiz, Füzuli rayonu, Azərbaycan SSR) — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1950).
Həyatı
Mösü Rüstəm oğlu 1912-ci ildə anadan olmuşdur. Mösünün 6 yaşı olanda atası Rüstəm vəfat edir. Mösü Rüstəm oğlu 6 yaşından yetim qalır və əmisinin himayəsində yaşayır. Əmək fəaliyyətinə 1928-ci ildən başlamışdır. Belə ki, 1928-ci ildə bir rus mütəxəssisi “Universal” traktor gətirir və elan edir ki, kim istəyir gəlsin öyrədim. Mollalar traktoru “şeytan arabası” adlandırırlar və ona əli vuranı cəhənnəmlikdir deyərək adamları qorxudurlar.
Lakin Mösü 16 yaşında kursa yazılır və 3 aya, yarı müddətə traktoru tam idarə etməyi bacarır. Kənddə əkin sahələrini şumlayır, həm də başqa traktorçuları bu sənətə öyrədir. 1936-cı ildə Göyçay Kənd Təsərrüfatı texnikumuna göndərilir və oranı qurtarıb doğma kəndə qayıdan Mösü traktor briqadasının briqadiri kimi işə başlayır.
İkinci Dünya Müharibəsi illərində mütəxəssis kimi arxa cəbhədə saxlanılır. Müharibə illərində taxılçıliqda və pambıçılıqda yüksək nəticələr göstərməsi ilə əlaqədar “Vətən uğrunda” medalı ilə təltif olunur.
1946-1950-cı illər Mösü Rüstəm oğlu geridə qalmış Əhmədalılar kəndinə “28 Aprel” kolxozuna göndərilir. Əhmədalılar kəndində işlədiyi illərdə pambıqçılıqda hər hektardan orta hesabla 43,5 sentner pambıq götürdüyünə görə SSRİ Ali Sovetinin qərarı ilə 1950-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı yüksək adı verilməklə “Qızıl Ulduz” medalı və Lenin Ordeni ilə təltif edilir.
Az sonra o yenidən öz doğma Horadiz kəndinə qaytarılır. Həmişə olduğu kimi əməkdə yeni-yeni nailiyyətlər qazanır. Dəfələrlə qabaqçıl mexanizator kimi Moskvada, Bakıda və Daşkənddə dövlət səviyyəsində keçirilən qurultay, konfrans və iclaslarda nümayəndə kimi iştirak edir. 1967-ci il mart ayında Horadiz “Rusiya” kolxozu iki hissəyə bölünür. “Səməd Vurğun” adına kolxoz təşkil edilir və ona Mösü Rüstəm oğlu sədr təyin edilir. Altı ay sədr işlədikdən sonra onun başçılıq etdiyi kolxozda irəlləyiş olduğunu görən “Rusiya” kolxozunun adamlarının narazılığını və hərc-mərcliyin baş verdiyini bildiyindən Mösü Rüstəm oğlu istefa ərizəsi verir. Kolxozlar yenidən birləşir və Suruş Fərhadova “Rusiya” kolxozuna yenidən rəhbərlik edir. Mösü isə yenidən öz vəzifəsinə - traktor briqadasının briqadiri vəzifəsinə qayıdır. Onun əməyi SSRİ Kənd Təsərrüfatı Nailiyyətləri sərgisinin bir qızıl və üç gümüş medalı ilə qiymətləndirilib. 1972-ci ildə isə o, “Kənd Təsərrüfatı Əlaçısı” adına layiq görülür. 1976-ci ildə təqaüdə çıxır.
Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Mösü Rüstəm oğlu Məhərrəmovun adı “Görkəmli şəxs” kimi Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının VI cildində salınmışdır.
Ailəsi
1938-ci ildə Mösü Rüstəm oğlu Sürəyya Namaz qızı ilə evlənir və uşaqları: Ərşad, Zərif, Məhərrəm, Rüstəm, Əhəd, Nərgiz, Nuridə və Səadət dünyaya gəlmişlər.
Şmidt adası
Şmidt adası — ada Şimal Torpağının qərtbində, Kara dənizi akvatoriyasında yerləşir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır rayonu ərazisinə daxildir.
Yerləşməsi
Ada arxipelaqın şimal-qərbində, Komsomoles adasınan 31 km aralıda yerləşir. Arxipelaqın materikdən ən uzaqda yerləşən adasıdır. Yaxınlığında kiçik adalar belə yoxdur.
Təsviri
Ada ovalvari formmaya malikdir. Bircə şimal hissəsində Zemlyannıy burnu yerləşir. Qərbdən şərqə 28,7 km, çimaldan cənubda isə 17,7 km məsafədə uzanır. Sahəsi 420 km²dir.
demək olar kmi, ərazisinin böyük hissəsini eyni adlı buzlaq örtür. adanın maksimal hündürlüyü 325 metrdir. Sahilləri demək olar ki, hamardır. Bircə Беşərq sahillərində hündürlüyü 27-36 metr olan sıldırımlar xaric. Cənub sahillərinə doğru kiçik axarlar axır. Zemlyanka burnundan şərqdə elə də böyük olmayan göl vardır.
Arxiprelaqa daxil olan digər adalardan fərqli olaraq onun sahil xətdi dəyişilməz olaraq qalır.
Arxipelaqa daxil olan adalar arasında buzlaq örtüyü çox olanlar siyahısına daxildir. Ərazisinin demək olar ki, 100 %. buzla örtülüdür.
Tarixi
Ada ilk dəfə 1930-cu ildə Otto Şmidt və Y. Vizenin «Qeorqi Sedov» gəmisində təşkil etdiyi ekspedisiya zamanı, Arxangelsk limanına qayıdarkən kəşf edilmişdir. Ada əfanəvi sovet qütb araşdırmaçısı Otto Şmidt şərəfinə adlandırılmışdır.
Bakı Fabrik Müfəttişliyi
Bakı Fabrik Müfəttişliyi - Rusiya Dövlət Şurasının "Sənaye haqqında nizamnamədə bəzi dəyişikliklər" barədə 1899-cu il 7 iyun tarixli qərarına əsasən yaradılmışdı.
AXC-yə qədərki tarixi
1899-cu il 7 iyunda yaradılmışdı. Bakı Xalq Komissarları Sovetinin 1918-ci il 2 iyul tarixli qərarı ilə ləğv edilmiş, 1918 il oktyabrın 12-də Bakı sənaye rayonunda tənzimləyici orqan kimi bərpa olunmuşdu. Müfəttişlik prinsipial xarakterli məsələlərin həlli ilə yanaşı, sahibkarların qanunsuz hərəkətləri haqqında fəhlə və qulluqçuların ərizə və şikayətlərini də araşdırırdı.
AXC dövrü
1919-cu ilin yanvarında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin qərarı ilə əmək nazirliyi yaradılmış və həmin müfəttişlik onun sərəncamına verilmişdi. Bununla əlaqədar müfəttişliyin fəaliyyət dairəsi xeyli genişlənərək, muzdlu əməyin sənətkarlıq, kustar istehsal, tikinti, dəmir yolu, çay nəqliyyatı və digər sahələrini də əhatə edirdi. Lakin həvalə olunmuş texniki vəzifələr baxımından müfəttişlik bilavasitə ticarət və sənaye nazirliyinin tabeliyində idi.
Bütün Bakı sənaye rayonu 5 məntəqəyə bölünmüşdü. Onların hər birinə fabrik müfəttişi başçılıq edirdi. Fabrik müfəttişlərinin fəaliyyətini isə böyük fabrik müfəttişi əlaqələndirirdi.
II Filip Avqust
Həyatı
İlk dəfə olaraq özünü "Frankların hökmdarı" yox, məhz "Fransa kralı" olaraq adlandırmışdır. II Filip Avqust Üçüncü Səlib yürüşünün iştirakçısı olmuşdu. 1190-cı ildə isə Fransa kralı II Filipp Avqust və İngiltərə kralı I (Şir ürəkli) Riçard yola çıxdı. İki kral birlikdə Akkanı 1191-ci ildə ələ keçirdi. Lakin burada baş verən mübahisəyə görə, II Filipp Fələstini tərk edərək Fransaya qayıtdı. Akkada, bəzi məlumatlara görə sayları 900-3000 arasında dəyişən müsəlman əsirini öldürən Riçard nə qədər çalışsa da, Qüdsü ələ keçirə bilmədi və 9 oktyabr 1192-ci ildə Fələstini tərk etdi. Beləliklə Üçüncü səlib yürüşü də nəticəsiz bitmişdi.
Filipp II Avqustun hakimiyyəti illərində Paris şəhərinin müdahiəsi möhkəmləndirilmiş: 1190-cı ildə sağ sahil, 1210-cu ildə sol sahil boyu qala divarları, şəhərin qərb hissəsidə isə Luvr qəsri tikilmişdir.
NGC 4269
NGC 4269, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Darvar Məhəllə (Talış)
Darvar Məhəllə — İranın Gilan ostanının Talış şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 425 nəfər yaşayır (91 ailə).
Korpuskulyar dalğa dualizmi
Korpuskulyar-dalğa dualizmi — mikroskopik maddi obyektlərin müəyyən şərtlər altında klassik dalğaların xüsusiyyətlərini, digər şərtlərdə isə klassik hissəciklərin xüsusiyyətlərini nümayiş etdirə bilməsindən ibarət təbiət xassəsidir.
İkili korpuskulyar dalğa davranışı nümayiş etdirən obyektlərin tipik nümunələri elektronlar və işıqdır; bu prinsip daha böyük obyektlər üçün də keçərlidir, lakin, bir qayda olaraq, obyekt nə qədər böyük olarsa, onun dalğa xassələri bir o qədər də az özünü göstərir (burada bir çox hissəciklərin, məsələn, mayenin səthindəki dalğaların kollektiv dalğa davranışından söhbət getmir).
Dalğa-hissəcik dualizmi ideyası mikrokosmosda müşahidə olunan hadisələri klassik anlayışlar baxımından şərh etmək üçün kvant mexanikasının inkişafında istifadə edilmişdir. Reallıqda kvant obyektləri nə klassik dalğalar, nə də klassik hissəciklərdir, yalnız onların üzərində aparılan təcrübələrin şərtlərindən asılı olaraq birincinin və ya sonuncunun xüsusiyyətlərini nümayiş etdirirlər. Korpuskulyar-dalğa dualizmi klassik fizika çərçivəsində izaholunmazdır və yalnız kvant mexanikasında şərh edilə bilər.
Kvant sahəsi nəzəriyyəsində kvantlaşdırılmış sahələr konsepsiyası dalğa-hissəcik ikiliyi haqqında fikirlərin sonrakı inkişafı olmuşdur.
Akiqava çayı
Akiqava çayı və ya Akikava çayı — Böyük Tokio bölgəsinin qərbində axan çay. Tama çayının əsas qoludur.
Haqqında
Akiqava çayı iki suayırıcıya malikdir: şimal və cənub. Mənbəyi Çiçibu Tama Kay Milli Parkında yerləşir. Akiruno və Hinohara şəhərlərindən, eləcə də, Kanaqava və Tokio prefekturalarından keçir. Çayın dərəsi populyar istirahət yeridir.
Vedibasar (qəzet)
Haqqında
"Vedibasar" qəzetinin redaksiyası əvvəlcə dərdli Vedililərin, get-gedə isə bütün respublika didərginlərinin doğma ocağına çevirilmişdir.
"Vedibasar" qəzetini dərdinə dərman bilən Sərtib İslamoğlu qəzetin ayrı-ayrı saylarını illər üzrə ayrı-ayrı cild şəklində nəşr etdirmişdir.
Məqsəd İsayev
Bioqrafiyası
Məqsəd İsayev 1994-cü ildə Bakıda anadan olmuşdur. Məqsəd 9 yaşı olarkən Əli Abuzərovun rəhbərliyi altında Bakı olimpiya idman liseyində futbolla məşğul olmağa başlamışdır. O, beş il bu liseydə təhsil almışdır. Məqsəd Tiflisdə yerləşən rus-gürcü müasir humanitar universitetinin idarəetməsinin fakultəsinin tələbəsi olmuşdur.
Vedibasar (qəzet)
Haqqında
Müxbirlər - Tacir Səmimi, Zaur Vedili, Füzuli Cümşüdoğlu, Elxan Nərimanoğlu,
Məqsəd İsayev
Çempionat
Məqsəd İsayev Neftçi Bakı klubunun akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, peşəkar karyerasına 2009-cu ildə Neftçi klubunun gənclərdən ibarət U-17 millisində başlamışdır. İki il burada çıxış etdikdən sonra Neftçi Bakı klubunun əvəzedici komandasına keçmişdir. Məqsəd 2013-cü ildən Neftçi Bakı klubunun əsas heyətinin oyunçusudur.
Kubok
O, Neftçi Bakı klubu ilə Azərbaycan Kubokunda bir oyunda iştirak etmişdir.
U-17
Məqsəd İsayev Azərbaycan U-17 millisi ilə debütünü 22 oktyabr 2010-cu ildə Avropa Çempionatının təsnifat mərhələsində Portuqaliya millisinə qarşı oyunda etmişdir.
U-19
Məqsəd İsayev Azərbaycan U-19 milli futbol komandası ilə debütünü 28 oktyabr 2012-ci ildə Avropa Çempionatının təsnifat mərhələsində Gürcüstan millisinə qarşı oyunda etmişdir. Xorvatiyanın Zapreşiç şəhərində keçirilən görüşdə Azərbaycan millisi rəqibi ilə 1-1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.
Manasiya (monastır)
Manasiya monastırı və ya Resava  ― Serbiya ərazisində yerləşən, 1406 -1418-ci illər arasında Stefan Lazareviç tərəfindən tikilmiş
Serb Pravoslav monastırı. Kilsə Müqəddəs Üçlüyə həsr edilmişdir. Kompleks orta əsr serb mədəniyyətinin ən əhəmiyyətli abidələrindən biridir və "Morava memarlıq məktəbinə" aiddir. Monastır nəhəng divarlar və qüllələrlə əhatə olunmuşdur. Manasiya monastırı qurulduqdan dərhal sonra Serb despotluğunun mədəniyyət mərkəzinə çevrildi.
Resava Məktəbi 15 və 16-cı əsrlərdə despotluğun Osmanlı imperiyasının hakimiyyəti altına keçməsindən sonra da əlyazmaları və tərcümələri ilə məşhur idi. Manasiya kompleksi 1979-cu ildə "müstəsna əhəmiyyətə malik mədəniyyət abidəsi" elan edilmişdir və Serbiya Respublikası tərəfindən qorunur. Monastır 2010-cu ildə UNESCO-nun ehtiyyatda olan ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Memarlıq və tarix
right|thumb| Monastır kompleksi 1890–1900-cu illərdə. Resava olaraq da tanınan Manasiya monastırı Despotovats şəhərindən iki kilometr şimal-qərbdə, mənzərəli dərədə inşa edilmişdir. Monumental məqbərənin və istehkam şəhərciyinin tikintisi fasilələrlə təxminən on il davam etmişdir. Bu dövrdə kilsə, böyük bir yeməkxana, mənzillər, bitişik binalar, bürclər və divarlar, qoruyucu divarları olan xəndəklər və səngərlər inşa edilmişdir.
Monastırın qurucusu olan despot Stefan, Manasiyanı məqbərəsi olaraq xidmət etmək üçün inşa etmişdir. Manasiya kilsəsi müasir abidələrlə birlikdə Moravanın Serbiyadakı son böyük sənət müvəffəqiyyətinə şahidlik edir.
Kilsəyə paralel olaraq inşa edilmiş və tamamilə freskalarla örtülmüş yeməkxana orta əsr Serbiyasındakı bilinən ən böyük tikililərdən biridir. Monastır kompleksi on bir qüllə və səngərləri olan möhkəm divarlarla əhatə olunmuş və qorunmuşdur.
Monastır beş əsrlik Osmanlı hakimiyyəti dövründə bir neçə dəfə tərk edilmiş və dağılmışdır. Kilsənin qurğuşun damı çıxarılmış və bir əsrdən artıq bir müddət ərzində içəridəki freskalar yağış səbəbilə zərər görmüşdür. 18-ci əsrdə kilsənin qərb hissəsi — narteks baş verən partlayış nəticəsində çox ziyan gördü və daha sonra yenidən tikildi. Kilsənin həmin hissəsinin mozaika döşəməsi isə qorunub saxlanılmışdır.
Kainatın istilik ölümü
Kainatın istilik ölümü, həmçinin Böyük Donma — termodinamikanın ikinci qanununun bütün Kainata ekstrapolyasiyası əsasında 1865-ci ildə alman fizik Rudolf Klauzius tərəfindən irəli sürülmüş fərziyyə. Klauziusun fikrincə, zaman keçdikcə kainat nəhayət termodinamik tarazlıq vəziyyətinə və ya “termal ölüm” (istənilən qapalı termodinamik sistemin son vəziyyətini təsvir edən termin) vəziyyətinə gəlməlidir. Əgər Kainat düz və ya açıqdırsa, o, əbədi olaraq genişlənəcək və belə bir təkamül nəticəsində onun “istilik ölümü” vəziyyətinə çatacağı gözlənilir. Əgər kosmoloji konstant müsbət olarsa, son müşahidələrin göstərdiyi kimi, kainat sonda maksimal entropiya vəziyyətinə yaxınlaşacaq. .
Portuqaliyalı Elyanora (Müqəddəs Roma imperatriçası)
Portuqaliyalı Elyanora (Leonor de Portugal) — Müqəddəs Roma imperatoru III Fridrix in xanımı, Portuqaliya infantası.
İlk illəri
Elyanora 1434-cü ildə dünyaya gəldi. Atası Portuqaliya kralı I Eduard, anası isə Araqon kralı I Ferdinand ın qızı Araqonlu Elyanora dır. Hələ 4 yaşında ikən atası vəfat etdi və qardaşı V Afonso adıyla taxta əyləşdi. Ancaq azyaşlı qardaşına naiblik uğrunda anası ilə əmisi İnfant Pyotr arasında siyasi mübarizə davam edirdi. Bu siyasi mübarizədə məğlub olmasının ardından anası 1440-cı ilin dekabrında Kastiliya ya qaçmağa məcbur oldu. Ancaq o əsnada 6 yaşlı Elyanora xəstə idi və anasıyla birlikdə gedə bilmədi.
Evliliyi
Elyanoranın evliliyi bibisi olan Burqundiya hersoqinası Portuqaliyalı İzabella və dayısı olan Neapol kralı V Alfonso tərəfindən planlandı. Bu məqsədlə dayısı öz sarayından rəssamlar göndərərək qızın portretlərini hazırlatdı və namizədlərinə göndərdi. Elyanoranın 2 namizədi vardı: Fransa kralı VII Çarlz ın vəliəhdi Lüdovik və Müqəddəs Roma imperatoru III Fridrix. Ancaq Elyanora ikinci təklifi qəbul etdi. Çünki bu evliliklə o, kraliça yox imperatriça olacaqdı. Gedən danışıqlar 1451-ci ildə tamamlandı və cütlük Siena da görüşdü. 16 mart 1452-ci ildə Roma da baş tutan nigahın ardından tacqoyma mərasimində ona Helena adlı verilsə də, o, bu adı heç vaxt istifadə etmədi. Toy mərasiminə dayısı Neapol kralı V Alfonso ev sahibliyi etdi.
Ancaq Elyanora və Fridrix tamamilə fərqli xarakterə malik idi və bu səbəblə, heç xoşbəxt olmadılar. Portuqaliya sarayındakı zəngin və göstərişli həyatın ardından, xəsisliyi ilə məşhur olan Fridrix in Vyana dakı sakit sarayında çox sıxılan Elyanora saray və yerli xalq tərəfindən çox sevildi. 3 sentyabr 1467-ci ildə vəfat etdi.
Taras Şamba
Taras Şamba — Abxaziya və Rusiya ictimai-siyasi xadimi, hüquq elmləri doktoru (1985), Rusiya Dövlət Ticarət və İqtisadiyyat Universitetinin prorektoru (2002-2008), Rusiya Qafqaz Xalqları Konqresinin həmsədri. Qeyri-rəsmi olaraq ömürlük "Abxaziyanın xalq prezidenti" tituluna malikdir.
Qardaşı Sergey Şamba Abxaziya Respublikasının keçmiş baş naziridir.
Bioqrafiya
Rusiya Federasiyasının fəxri vəkili, Rusiya Federasiyasının əməkdar hüquqşünası, Moskva Şəhər Notariat Palatasının notariusu, öz notariat kontorunun sahibi olaraq fəaliyyət göstərir.
Taras Şamba Beynəlxalq İnformasiya Akademiyası, Beynəlxalq Fransız Platonik Elmlər və İncəsənət Akademiyası, Adıgey Beynəlxalq Elmlər Akademiyası, Dünya Xalqlarının Ruhani Birliyi Beynəlxalq Akademiyası da daxil olmaqla səkkiz ictimai akademiyanın həqiqi üzvüdür (akademik).
13 oktyabr 2020-ci ildə 82 yaşında dünyasını dəyişmişdir.
Qudauta rayonunuin Abqarxuk kəndində dəfn edilir.
Siyasi fəaliyyəti
1989-1991-ci illərdə SSRİ xalq deputatı olmuşdur. 1980-ci illərdə o, SİKP Abxaziya vilayət komitəsinə rəhbərlik etmək təklifini iki dəfə rədd etmişdir.
1992-ci ildən Ümumdünya abxaz-abaza xalqı konqresinin prezidenti olmuşdur.
1994-2005-ci illərdə Taras Şamba daxili abxaz problemlərində Abxaziyanın lideri Vladislav Arcinba ilə heç vaxt toqquşmasa da, ona qarşı taktiki müxalifətdə olub, xarici siyasət məsələlərində isə respublikanın birinci prezidentini dəstəkləyib.
Ailəsi
Taras Şamba evli idi. bu evlilikdən iki qızı və bir neçə nəvəsi vardır. Qızlarından Nazirə notarius və detektiv yazıçıdır.
Portuqaliyalı Juana (Kastiliya kraliçası)
Portuqaliyalı Yuanna (Joana de Portugal) — Kastiliya və Leon kralı IV Henri nin xanımı, Portuqaliya infantası.
Həyatı
Yuanna 1455-ci ildə dünyaya gəldi. Atası Portuqaliya kralı I Eduard, anası isə Araqon kralı I Ferdinand ın qızı Araqonlu Elyanora dır. Atası doğumundan 6 ay öncə vəfat etmişdi və taxta azyaşlı qardaşı V Afonso çıxarılmışdı. Ancaq azyaşlı qardaşına naiblik uğrunda anası ilə əmisi İnfant Pyotr arasında siyasi mübarizə davam edirdi. Bu siyasi mübarizədə məğlub olmasının ardından anası 1440-cı ilin dekabrında balaca Yuanna ilə Kastiliya ya qaçmağa məcbur oldu.
Uşaqlıq illəri Kastiliya da keçən Yuanna 21 may 1455-ci ildə Kordova da xalası oğlu olan Kastiliya kralı IV Henri ylə evləndi. Bu, kralın ikinci evliliyi idi və ilk evliliyindən övladı olmamışdı. Cütlüyün bu nigahdan 6 ildən sonra yalnız bir qızı - Yuanna dünyaya gəldi. Ancaq bu qızın da kraldan deyil, kraliçanın sevgilisi olan Alburkerke qrafı Don Beltrandan doğulduğu iddia edildi. Bu səbəblə doğulan qızcığaz Yuanna la Beltran olaraq anıldı. Qızının kralın yeganə varisi olduğunu sübut etmək və taxt sırasındakı kralın bacısı İzabella nı ölkədən uzaqlaşdırmaq üçün onu qardaşı V Afonso yla evləndirmək istəsə də, İzabella bunu qəbul etmədi.
Yayılan saray şayələri səbəbilə, IV Henri onu kral sarayından qovdu. Sürgün edildiyi sarayda daha sonra 2 uşaq daha dünyaya gətirən kraliçadan 1468-ci ildə boşandığını elan edən IV Henri bu uşaqları tanımadı. Ərinin 1474-cü ildə vəfat etməsinin ardından qızının taxt iddiasını dəstəkləyən Yuanna çox keçmədən 1475-ci ildə Madrid də vəfat etdi.
I Adrian
I Adrian — 772-ci ildən Roma Papası. O, Böyük Karl ilə sıx ittifaq siyasəti yürütmüş, papalıq mülklərini genişləndirməyə çalışmışdır. I Adrian adopsionizm bidətinə qarşı mübarizə aparmışdır. O, Nikeyadakı 7-ci Ekumenik məclisinə legatlar göndərmiş, orada ikonoborçuluğu pisləmiş, bundan sonra Şərq və Qərb kilsələri arasında münasibətlər yaxşılaşdırmışdır.
Betti Vayt
Betti Vayt  — daha çox Betti Marion Vayt Ludden kimi tanınan Amerikalı aktrisa, komediyaçı, müğənni və müəllifdir.
Həyatı
Betti Vayt İllinoysda anadan olub. Orta məktəbi Los-Ancelesdə, Kaliforniyadakı Liseydə 1939-cu ildə bitirmişdir. Televiziya karyerasına başlamazdan əvvəl model olan Betti Vayt televiziya karyerasına 1953-cü ildə Elizabeth ilə həyatsitcomu ilə başlayıb. Bu ilk iş Betti Vayta ilk Emmi nominasiyasını qazandırdı. Daha sonra Mələklərlə görüş adlı başqa bir sitcomda Vicki Angel rolunu oynadı. 1954-cü ildə qısa ömürlü olan " Betti Vayt şousu" adlı tok-şousunu da hazırlayan sənətçi ortada Qızıl Qızlar, Çirkin Betti, Malkolmu yerləşdirdi. Çoxsaylı mükafatlar, nominasiyalar və fəxri adlara layiq görülən sənətçinin rol aldığı 16 film var.
Ölümü
Vayt 31 dekabr 2021-ci ildə 99 yaşında Los-Ancelesdə, Kaliforniyada vəfat etdi. ABŞ prezidenti Co Bayden onun ölümü ilə bağlı açıqlama verərək onu "sevimli xanım" və "çox darıxılacaq bir mədəniyyət simvolu" kimi təsvir edib. Rayan Reynolds, Sandra Bullock, Ellen De Generes, Set Meyers, Conan O'Brien, Bob Iger, Paul Feig, Andy Cohen və Keti Qriffin də daxil olmaqla bir çox digər məşhurlar da başsağlığı verdilər. Betti Vayt, İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Amerika Qadınların Könüllü Xidmətində xidmət etdiyi üçün Birləşmiş Ştatlar Ordusu da başsağlığı verib.
Pavel Antokolski
Pavel Qriqoryeviç Antokolski — rus sovet şairi, tərcüməçi və dramaturq.
Həyatı
Pavel Antokolski Sankt-Peterburqda daimi vəkil və daimi stryapçi köməkçisi Gerşon Movşeviç Antokolski (1864—1941) və Olga Pavlovna Antokolskaya (? -1935) ailəsində anadan olmuşdur. Atası özəl firmalarda işləmiş, daha sonra 1933-cü ilə qədər sovet müəssisələrində xidmət etmişdir. Anası Fröbel kurslarına gedirdi. Ailə Vilne şəhərində yaşayırdı, burada onun Yevgeniya (1900), Nadejda (1903) və Mariya adlarında bacıları dünyaya gəlmişdilər. 1904-cü ildə ailə Moskvaya köçdü, burada gələcək şair özəl gimnaziyaya girdi. 1915-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsində oxudu (məzun olmadı).
1918-ci ildə onun yazıları nəşr olunmağa başlandı. 1922-ci ildə ilk şeirlər kitabını nəşr etdi. Yevgeni Vaxtanqovun rəhbərlik etdiyi Tələbə Dram Teatrında dərslərə qatılırdı. 1919—1934-cü illərdə dram studiyasında rejissor kimi çalışırdı, sonradan bu yer Vaxtanqovun adına Teatra çevrildi. Bu studiya üçün "İnfantanın kuklası" (1916) və "Yuxuda nişan" (1917-1918) daxil olmaqla üç pyes yazdı.. İnqilab zamanı Marina Svetayeva ilə dost idi.
Məbəd cəngavərləri ordeninin tarixi və mənəvi həyatı ilə maraqlanırdı; mistik fikirlərin təsiri altında Herbert Uellsin "Yatmış oyananda" romanının teatr (E. Vaxtanqov adına Teatr) üçün səhnələşdirməsini yazdı.
Böyük Vətən Müharibəsi illərində cəbhə teatrına rəhbərlik etmişdir. 1943-cü ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü olmuşdur. 1945-ci ilin yazında V. P. Çkalov adına Tomsk Regional Dram Teatrının rejissor kimi Tomska gəldi.
Fransız, bolqar, gürcü, azərbaycan şairlərinin əsərlərini tərcümə etmişdir. Tərcümələr arasında Viktor Hüqonun "Ölümə məhkum edilmişin son günü" hekayəsi və eyni müəllifin "Kral əylənir" romantik dramı da var idi.
Pavel Antokolski 9 oktyabr 1978-ci ildə vəfat etdi. Moskvada, Vostryakovskoye qəbiristanlığında, on il əvvəl vəfat etmiş həyat yoldaşı və muzası, Vaxtanqov studiyasının aktrisası Zoya Bajanovanın yanında dəfn olundu.
Qurdlar Vadisi: Fələstin (film, 2011)
Qurdlar vadisi: Fələstin (türk.Kurtlar Vadisi Filistin)-İsrail-Fələstin arasındakı savaşı müzakirəyə alan prodüseri Osman Sınav olan Pana Film imzalı 28 yanvar 2011 tarixli film.
"Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı
"Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı — Azərbaycanın dövlət təltifi (medal). Vətən müharibəsində qələbə münasibətilə təsis edilmişdir.