Jan_de_Lafonten
İlk əsərləri
Bu təmsil Lafontenin başqa təmsillərində olduğu kimi kəskin ifşaedici məzmunu ilə seçilir. Lafonten təmsillərinin bir çoxu fəlsəfi məzmuna malikdir. Onlardan birində dahi ilə kütlənin qarşılaşması göstərilir. Epikuru onun vətənində dəli hesab edirdilər. Həmvətənləri həkim Hippokrata müraciət edirlər ki, onu dəlilikdən və filosof Demokritdən müalicə etsinlər. "O, dəli olmuşdur, oxumaq onu məhv etmişdir... O, nə danışır? – Dünya sonsuzdur. Ona bu da azdır. O, hələ nəsə atomlardan danışır." Epikurun həmyerliləri dəhşətlə Hippokratdan imdad istəyirlər. Qocalmış şir haqqında bir təmsildə isə alçalmağın dərəcəsindən söhbət gedir. Hər şeyin sərhədi var. Ən dəhşətli təhqir olunma odur ki, nifrət etdiyin bir varlıq səni təhqir etsin. Meşələri və çölləri qorxuya salan şir illərin ağırlığı altında qocalır, kədərlənir, ötən qüdrətli çağlarını xatırlayıb ağlayır, öz keçmiş təbəələri tərəfindən təqib edilir, "onun gücdən düşməsilə güclənmiş" heyvanlar onu incidirlər, döyürlər. At, canavar, öküz onu incitdikcə şir nərildəyə də bilmir, səbirlə ölümünü gözləyir. Lakin uzunqulağın ona tərəf gəldiyini görən şir bunu dözülməz bir dəhşət kimi qarşılayır. "Mən ölməyə hazıram, lakin sənin təpiklərinə döz-mək iki dəfə ölmək demək deyilmi?" Bir başqa təmsildə göstərilir ki, Sevgi və Dəlilik bir yerdə oynayırlarmış, mübahisə edib dalaşırlar. Dəlilik Sevgini elə vurur ki, Sevgi görmək qabiliyyətini itirir. Allahlar bir yerə yığışıb yaranmış vəziyyəti müzakirə edirlər. Yupiter və Nemezida da onların arasındadır. Onlar belə qərara gəlirlər ki, Dəlilik əbədi olaraq Sevginin yedəkçisi olun. A.S.Puşkin Lafontenin təmsillərindən danışarkən yazırmış: "Əlbəttə, heç bir fransız heç kəsi Lafontendən yüksəyə qoymağa cəsarət etməz, lakin biz, görürük ki, Krılovu ondan üstün tuta bilərik. Onlar hər ikisi əbədi olaraq öz həmyerlilərinin sevimlisi olaraq qalacaqlar." Lafontenin nağıl və novellalarında da insan müna-sibətlərinin şən həyatsevərliyi hakimdir. Ədibin qəhrəmanları kədərə, bədbinliyə yaddır. Novellaların süjeti əksər halda Navarralı Marqaritanın, Bokaççonun, Ariostonun və başqalarının əsərlərindən götürülmüşdür. Lakin bu novellalar XVII əsrin kübar salonları üçün nəzərdə tutulmuşdur. Lafonten Bokaççonun novellalarını əxlaqi mülahizələrdən və psixoloji müşahidələrdən azad edir. O, Renessans novellasını lətifə ölçülərinə endirir, bir növ fransız fabliolarına yaxınlaş-dırır. Oxucunu nəsihətlə yormağa Lafonten qətiyyən meyl etmir. Onun novellalarında müəllifin şəxsiyyəti və mövqeyi çətin seçilir. Lafonten öz nağıl və novellaları üçün orijinal üslubu birdən-birə tapmamışdır. İlk novellalarında o müxtəlif üsullara əl atır. Tədricən öz nağıllarını sərbəst şeirlə yazan ədib onların danışıq nitqinə yaxınlaşmasına nail olmuşdur. Onu da qeyd edək ki, Lafonten müxtəlif mənbələrdən götürdüyü süjetlərə sərbəst yanaşır, ixtisar aparır, dəyişdirirdi. Bunun nəticəsində onun nağılları öz əslindən tamamilə fərqlənirdi. Lafonten bunu özü də etiraf edir ki, onun əsərlərindəki süjetləri ilk dəfə uyduran "öz novellasını tanımaq üçün çox zəhmət çəkməli olardı." Nağılın zəngin ənənələrini mənimsəyən, özünə hopduran Lafonten nağılları bir çox Avropa ədəbiyyatları üçün əsil süjet xəzinəsi olmuşdur. Onun təmsil və nağılları dünyanın bir çox böyük sənətkarlarının diqqətini cəlb etmiş, onlara ilham və qida vermişdir.