cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aqnes Mariya Klerk
Həyatı
Klerk ailəsinin Londona yerləşdiyi 1877-ci ilində Aqnes Mariya ilk əhəmiyyətli məqaləsini yayımladı. Edinburq Reviev jurnalında yayımlanan bu məqalənin başlığı "İtaliyadakı Kopernik" idi. Aqnes Mariyanın mütəmadi olaraq iştirak etdiyi bu jurnalda həyatı boyunca 55 məqaləsi dərc edildi. Astronomiyaya böyük həvəslə bağlı olduğu halda Aqnes Mariya heç bir zaman müstəqil müşahidələr aparmadı, bütün zamanını başqalarının astronomiyaya aid müşahidələrinin, araşdırmalarının nəticəsini xülasəyə çevirmək, qarşılaşdırmaq, şərh etmək və bunlara əsasən məqalələr yazmağa sərf etdi. Tamamilə nəzəri çalışmalar görməsinə baxmayaraq, Aqnes Mariya həmin dövrün qabaqcıl astronomları ilə məktublaşır və onlardan çox böyük hörmət görürdü.
"19-cu yüzilliyin astronomiyanın populyar bir tarixi" başlıqlı ilk kitabı 1885-ci ildə nəşr edildi. Bu kitab xalq üçün hazırlanmış ümumi bir kitab olmaqla yanaşı, astronomiya ilə məşğul olan insanların da diqqətini çəkdi və Aqnes Mariya böyük şöhrət qazandı. Həmin kitab günümzdə də standart mənbə kimi istifadə ediləcək qədər dəyərlidir. Aqnes Mariya 1888-ci ilin üç ayını şotlandiyalı astronom David Qill və yoldaşının qonağı kimi Cənubi Afrikada keçirdi. Orada ilk dəfə olaraq özünə təsir edən ulduzların spektrlərini görmək üçün rəsədxanada müşahidə apardı.
Aqnes Mariya Klerk 1907-ci ildə vəfat edib. Buna qədər astronomiyaya aid yazılarını davam etdirib. Daha sonrakı kitabları "Ulduzlar sistemi" (1890), "Astrofizika problemləri" (1903), "Modern kosmoqoniya" (1905) adlı kitabları idi.
Aqnes Mariya kitablarına və jurnallardakı məqalələrinə əlavə olaraq Britaniya Ensiklopediyasının 11-ci nəşrində 30 astronomun bioqrafiyası ilə birlikdə əsas astronomiya məqaləsini də hazırlayaraq astronomiya tarixinə böyük töhfə vermişdi.
Aqnes Mariya Klerk astronomiya sahəsindəki kitabları ilə müxtəlif müzakirəli məsələləri ortaya qoyub, müşahidə edən astronomlar üçün parlaq bir mənbə təqdim edib. 1893-cü ildəki elmi yazılarına görə Astronomiya Kral Dərnəyi 1903-cü ildə Aqnes Mariyanı fəxri üzvlüyə qəbul edib. Aydakı bir kraterə də Aqnes Mariya Klerkin adı verilib.
Nurəddin Rzayev
Rzayev Nurəddin Məmmədbağır oğlu (26 iyun 1929-cu il, Gədəbəy — 16 oktyabr 2011-ci il, Bakı) — görkəmli Azərbaycan cərrahı, tibb elmləri doktoru, professor, Azərbaycan SSR Əməkdar Elm Xadimi.
Həyatı
Nurəddin Rzayev 1929-cu il iyun ayının 26-da Gədəbəydə ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1945-ci ildə orta məktəbi qızıl medalla bitirərək N. Nərimanov adına Azərbaycan Tibb İnstitutuna daxil olmuşdur. 1950-ci ildə ali məktəbi fərqlənmə diplomu ilə tamamlamışdır. Ali məktəbi bitirdikdən sonra təyinatla 1953-cü ilədək Türkmənistanda işləmişdir. Təyinat müddətini başa vurduqdan sonra Bakıya qayıtmış və elmi, cərrahi işini davam etdirmişdir. 1958-ci ildə "Mezatonun cərrahiyyədə tətbiqi" mövzusunda namizədlik, 1965-ci ildə "Ağ ciyər arteriyalarının emboliya və trombozları" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir, professor rütbəsi almışdır. 1966-cı ildə professor N. M. Rzayevin təşəbbüsü ilə "Qanın laxtalanma sistemi məsələləri" üzrə II Ümumittifaq konfrans keçirilmişdir. 1964–1990-cı illərdə Ümumittifaq Cərrahlar Cəmiyyətinin rəyasət heyətinin, Damar Cərrahlığı Üzrə İttifaq Problem Komissiyasının üzvü kimi SSRİ səviyyəsində keçirilən tədbirlərdə iştirak etmişdir. 1966-cı ildən Azərbaycan SSR-in Səhiyyə Nazirliyinin elmi şura üzvü, 1973–1983-cü illərdə Azərbaycan Cərrahlar Cəmiyyətinin sədri olmuşdur. 1983-cü ildən Beynəlxalq Cərrahlar Cəmiyyətinin, 1993-cü ildən Avropa Təxirəsalınmaz Cərrahlıq və Travma Cəmiyyətinin, 1994-cü ildən Nyu York Elmlər Akademiyasının üzvüdür. 1961-ci ildən Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Elmi Tədqiqat Kliniki və Eksperimental Cərrahlıq İnstitutunun elmi katibi, az sonra elmi işlər üzrə direktor müavini, 1963-cü ildə direktor əvəzi və 1964-cü ildən 1994-cü ilədək institutun direktoru vəzifəsində işləmişdir. 1994-cü ildə Xəzər Universitetində Cərrahiyyə departamentinin müdiri, 1995-ci ildə universitetin prorektoru, 1996-cı ildə Azərbaycan Universitetində "Şərq-Qərb" elmi mərkəzinin professoru, 1999-cu ildən Ali Diplomatiya Kollecində "Türkoloji araşdırmalar mərkəzi"nin rəhbəri olmuşdur. 1996-cı ildən Azərbaycan Tibb Universitetində professor-konsultant kimi çalışır.
N. Rzayev 5 elmi ixtiranın, 300-dək elmi məqalənin müəllifi, 5 elmlər doktorunun və 31 elmlər namizədinin elmi rəhbəri olmuşdur. Dəfələrlə Rusiya, Ukrayna, Belorus, Özbəkistan, Latviya, Moldova, Ermənistan, Gürcüstan, ABŞ, Türkiyə, İngiltərə, İran, Polşa, Avstriyada keçirilmiş müxtəlif konfrans və simpoziumlarda istər SSRİ-ni, istərsə də onun tərkibindəki Azərbaycanı yüksək səviyyədə təmsil etmişdir.
16 oktyabr 2011-ci ildə dünyasını dəyişib.
Senecio cryphiactis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Afrikanın tropik yerlərində və Namibiyada bitir.
Zəyzid kilsəsi
Zəyzid məbədi — Şəki rayonunun Orta Zəyzid kəndində yerləşən təxminən X-XI əsrlərə aid kilsə. Tikili Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən yerli əhəmiyyətli tarix-memarlıq abidəsi kimi qeydiyyata alınmışdır.
Planda xaçvari formaya malik olan Zəyzid kilsəsində şərq qolu istisna olmaqla, xaçın digər qolları düzbucaqlı formaya malikdir. Şərq qolunda yarımdairəvi plana malik apsida yerləşir. Xaçın kəsişmə yerinin küncləri düzbucaqlı kapitel plitəsinə malik pilyastrlar formasında həll edilmişdir. Bir-birinin üstünə asılan yrımdairəvi tağlar yumru kəməri saxlayır. Kəmər üzərində isə kilsənin barabanı və dövrümüzə çatmamış günbəzi yerləşirdi.
Kilsənin şimal divarında, bütün divar boyunca çəkilmiş iki qat üzləmə dövrümüzə çatmışdır. Üzləmə üzərində qədim freskaların izləri müşahidə edilməkdədir.
Tarixi
Bizim eranın əvvəllərində Qafqaz Albaniyası ərazisində xristianlığın aktiv təbliği və yayılması, IV əsrdən etibarən isə dövlət dininə çevrilməsi çoxlu sayda kilsə və monastırların inşasına vüsət vermişdir. Məbəd və nekropol komplekslərinin tədqiqi, onların aid olduqları dövrlərin müəyyən edilməsi ümümi əsaslarla xristian ideologiyasının Dağlıq Qafqaz, o cümlədən Şima-Qərbi Azərbaycan ərazisində möhkəmlənməsi prosesini izləməyə imkan vermişdir.
Şimal-Qərbi Azərbaycan regionunda qayalıq və təpəlik ərazilərdə, həmçinin meşə ərazilərində 70-ə qədər xristian məbədi və onların qalıqları dövrümüzə çatmışdır. Bunlar əsasən bazilikal memarlıq formasına malik, bir və ya üç nefli tikililərdir.
Regionun xristian məbədləri arazında Şəkinin Orta Zəyzid kəndində yerləşən kilsə, xaçvari plan quruluşu ilə fərqlənir. Arxeoloji tədqiqatlar və tikilinin struktur xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi nəticəsində onun V-VIII əsrlərə aid olması müəyyən edilmişdir. Həmçinin memarlıq-arxeologiya araşdırmaları kilsənin bütün hissələrinin bir dövrdə tikildiyini göstərmişdir. Şurf qazıntısı və kilsənin daxilində bir neçə yerdə aparılan tədqiqatlar da bu nəticəni təsdiqləmişdir. Arxeoloji qazıntılar zamanı kilsə ərazisindən aşkara çıxarılmış müxtəlif keramika qalıqları II-VI və VIII-XIII əsrlərə aid edilmişdir. G. Məmmədova kisənin analoji xüsusiyyətlərə malik Gədəbəy kilsəsi ilə müqayisədə daha incə memarlıq formaları və dekorativ xüsusiyyətlərə malik olmasına istinad edərək bir qədər sonrakı dövrdə, ən geci X əsrdə inşa edilmiş olması ehtimalını irəli sürür.
Memarlıq xüsusiyyətləri
200px|thumb|left|Günbəz barabanının dövrümüzə çatmış hissəsinin görünüşü Planda xaçvari formaya malik olan Zəyzit kilsəsində şərq qolu istisna olmaqla, xaçın digər qolları düzbucaqlı formaya malikdir. Şərq qolunda yarımdairəvi plana malik apsida yerləşir. Xaçın kəsişmə yerinin kencləri düzbucaqlı kapitel plitəsinə malik pilyastrlar (50 sm enə malik) formasında həll edilmişdir. Bir-birinin üstünə asılan yrımdairəvi tağlar yumru kəməri saxlayır. Kəmər üzərində isə kilsənin barabanı və dövrümüzə çatmamış günbəzi yerləşirdi.
Zəyzid kilsəsinin girişi qərb divarında yerləşir. Giriş qapısı 90 sm enə və 1.80 sm hündürlüyə məlaikdir. Kilsənin divarları fasad hissəsi yaxşı yonulmuş əhəngdaşından inşa edilmişdir. Daşıyıcı divarların qalınlığı 80 sm-ə çatır. Künclərin inşasında həm daxildə, həm də xaricdə yaxşı yonulmuş səliqəli daş bloklarından istifadə edilmişdir. Həmin blokların bəziləri böyük ölçüyə (80x60x20; 75x65x22 sm) malikdir. Divarların hörgüsündə üyüdülmüş keramika qarışığına malik möhkəm əhəng məhlulundan istifadə edilmişdir.
Kilsənin altar hissəsi xaricdən beşbucaqlı formasında həll edilmiş və üç pəncərəyə malikdir. Həmçinin qolların hər birində bir pəncərə vardır. Pəncərə yerlərinin hündürlüyü 1.5 metrə malikdir.
Kilsənin baraban və günbəzinin inşasında künc yerlərinin hörgüsündə istifadə edilmiş yaxşı yonulmuş əhəng daşından istifadə olunmuşdur. Divarların bəzi yerlərində sonrakı dövrlərdə həyata keçirilmiş təmir işləri və üzləmələrin izlərini müşahidə etmək olur. Kilsənin barabanında yalnız bir ədəd 40 sm enə malik pəncərə yeri vardır.
Kilsənin günbəzi dövrümüzə çatmadığından tədqiqatçıların onun forması haqqında yalnız fərziyyələr irəli sürürlər. Lakin, inşa edildiyi ilk növrlərdən kilsənin günbəzə malik olması şübhə doğurmur. V. Kərimov Zəyzid kilsəsindən daha əvvəlki dövrlərə (II-V əsrlər) aid olan Kilsədağ, Ləkit və Mamrux kilsələrində günbəzli qüllə formasının tətbiqinə əsaslanaraq region memarları üçün bunun yenilik olmadığını bildirir.
Zəyzit kilsəsinin damında örtük materialı kimi kifayət qədər böyük ölçülərə (34-36x4749 sm) malik su axtırma yerli və bu cür dərinliyə malik olmayan kirəmit lövhələrdən istifadə edilmişdir.
Dekorativ elementləri
Kilsənin şimal divarında, bütün divar boyunca çəkilmiş iki qat üzləmə dövrümüzə çatmışdır. Üzləmə üzərində qədim freskaların izləri müşahidə edilməkdədir.
Kilsənin dövrümüzə çatmış bütün karniz kəmərləri eynitipli mürəkkəb oyma naxışlarla bəzədilmişdir. Dekorativ qabartma və heykəl qalıqları yalnız cənub qolundakı pəncərənin kənarlarında dövrümüzə çatmışdır. Qorelyef pəncərənin bütün dörd tərəfini də əhatə edir.
Məbəd ətrafındakı digər tikililər
Kiləsnin şima-qərb tərəfində bir qədər aralıda ciddi dağıntıya məruz qalmış daha bir tikili vardr. Həmin tikili təməl hissəsinə qədər dağılmışdır. Kilsədən bir qədər aralıda erkən orta əsrlərə aid xristian qəbirsanlığı və qəbir daşları yerləşir.
Tədqiqi
Kilsənin daxilində, şimal divarının altında aparılan arxeoloji qazıntı işləri zamanı müəyyən edilmişdir ki, tikilinin təməli 30 sm dərinlikdə yerləşməklə 1.20 m qalınlığa malikdir. Təməlin inşasında tünd boz rəngli qaya daşlarından istifadə olunmuşdur.
Kilsənin daxilində qazıntılar zamanı sıfır nöqtəsindən 60 sm dərinlikdə heç bir mədəni təbəqə aşkar edilməmişdir. Kilsənin daxilinin təmizlənməsindən sonra sıfır nöqtəsindən 22 sm dərinlikdə mədəni təbəqə və artefaktlar üzə çıxarılmışdır.
Həsənqala (Qusar)
Həsənqala — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Qusar rayonunun 7 türk kəndindən biri
Tarixi
Şirvanşahlar dövründən (861-1539) bilinən “Həsənqələli” oykonimi ərazidəki eyniadlı qədim qalanın adından yaranmışdır. Qafqaz albanlarının yaşadığı bu ərazilərə 8-ci əsrdə ərəblər tərəfindən əsir götürülmüş bir neçə yüz xəzər türkü də yerləşdirilmişdi. Qəbristanlığında 300-400 il öncəyə aid məzar daşları olan bu kənd və əhalisi haqqında 1831-ci il siyahıyaalmasında (61 ailə, 225 kişi) və 1857-ci il Qafqaz təqvimində də qeydlər vardır. Çar Rusiyasına qarşı 1826-cı il üsyanında da yaxından iştirak etmiş Həsənqala kəndi ərazisində arxeoloji qazıntılar aparılarsa tarixi keçmişi barədə daha dəlil-sübutlu məlumatlar əldə etmək olardı. Bu kəndləri Osmanlı-Səfəvi müharibəsi (1578-90) dövründən qalma sayanlar da var. 1921-ci il Azərbaycan kənd təsərrüfatı siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə Həsən-qala kəndinin 68 təsərrüfatında 247 nəfər yaşayırdı və sakinlərinin milli tərkibi Azərbaycan türklərindən ibarət idi. 2009-cu ilin əhali siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 931 nəfər yaşayırdı. Son məlumatlara görə isə kənddə qeydiyyatda olanların sayı 1200 nəfərdən artıqdır. O cümlədən, onların 1000 nəfərə yaxını kənddə daimi yaşayır. Kənddə 270-ə qədər yaşayış evi, 300-ə yaxın təsərrüfat vardır.
Kənddə 18-ci əsrə aid məscid, birinci şəhidin (A.Şixməmmədov) adını daşıyan tam orta məktəb və 7 il öncə tikilmiş klub və s. fəaliyyət göstərir.Kəndin tarixi kökləri Türkiyənin Ərzurum şəhərində yerləşən Hasan- kale qəsəbəsinə gedib çatir.
Coğrafiyası
Həsənqala kəndi rayon mərkəzindən 6 km şərqdə yerləşir və Bala Qusar bələdiyyəsinə aid olan 4 kənddən biridir (digərləri: Bala Qusar, Köhnə Xudat qazmalar, Bədirqala). Həsənqala kəndi şərqdən Bala Qusar, şimaldan Bala Qusar və Bədirqala, qərbdən Atlıxan, Avaranqışlaq və Quba rayonunun Susayqışlaq, cənubdan Qusarçay vasitəsilə Quba rayonunun Ortaoba, Aşağı Xuc və Çartəpə kəndləri ilə əhatələnmişdir. Kəndin ərazisi əsasən qara və tünd qəhvəyi torpaqlardan ibarətdir. Qışı üçün sərt və rütubətli, yayı üçün isə isti və quraq iqlim şəraiti xarakterikdir. Kəndin ümumi ərazisi təxminən 15 kv.km., o cümlədən, yaşayış ərazisi 5 kv.km., əkin ərazisi 10 kv.km. civarındadır. Kəndin ümumi ərazisi Qusar rayonu ərazisinin 1%-ni təşkil edir. Demək olar ki, sitrus meyvələrindən və bəzi tərəvəzlərdən başqa əksər meyvə və tərəvəzlər, hətta bostan bitkiləri belə, kəndin torpaq və iqlim şəraiti üçün xarakterikdir.
Toponimikası
Oykonim ərazidəki eyniadlı qədim qalanın adından yaranmışdır.
Şəhidləri
Kəndin dört şəhidi var. Birinci Qarabağ döyüşlərində şəhid olmuş
İkinci Qarabağ döyüşlərində şəhid olmuş
Henrix Veber
Henrix Veber (1842 – 1913) — Alman riyaziyyatçısı, cəbri ədədlər, cəbri funksiyalar nəzəriyyələri, cəbri həndəsə və riyazi fizika üzrə əsərlərin müəllifidir, 1898-ci ildə qrupun aksiomatik tərifini vermişdir.
Torpaqqala
Torpaqqala — Azərbaycanda erkən orta əsrlər dövrünə aid şəhər yeri.
Torpaqqalada bina qalıqları, təndir və ocaq yerləri, istehsalat ocaqları, təsərrüfat küpləri, dulusçuluq və şüşə məmulatlarının müxtəlif nümunələri və sümük qalıqları aşkar edilmişdir.
Torpaqqalanın VII qazıntı sahəsindən aşkar olunmuş beş otağın (otaqların hamısı yanmışdır) divarları çiy kərpicdən hörülmüş, tavanında isə ağac materialından istifadə olunmuşdur. Maraqlıdır ki, ocaq yerlərindən çoxlu qarğaduzu tapılmışdır. Rəşid Göyüşov qeyd edir ki, görünür qarğaduzundan gön-dəri aşılamaqda və evlərin divarının ağardılmasında istifadə edilmişdir.
Tədqiqatlar göstərmişdir ki, Torpaqqalada xüsusi sənətkarlıq məhəlləsi mövcud olmuşdur. Burada iki ədəd dulus və kərpic kürəsi, həmçinin şüşə istehsalı ocağı aşkar olunmuşdur. Dulus kürələri ellipsvari olub, iki yarusludur. Hər iki kürədə şirsiz saxsı qablar istehsal edilmişdir. Kərpic bişirilən kürə isə Zaqafqaziya arxeoloji qazıntılarından tapılmış yeganə inşaat materialı ocağıdır.
Torpaqqalada ən nadir qalıq şüşə istehsalı ocağının aşkar olunmasıdır. Dördkünc formada, olduqca səliqəli hörülmüş bu ocağın içərisindən çoxlu şüşə qalıqları tapılmışdır.
Yaşayış yerinin altında küp və torpaq qəbirləri, yaxınlıqdakı Saqqızlıq deyilən ərazidən isə xristian qəbirləri üzə çıxarılmışdır. Həmin qəbirlərin Qafqaz albanlarına məxsus olması şübhə doğurmur.
Torpaqqalada III–XV əsrləri əhatə edən 2–4 metr qalınlığında mədəni təbəqə var. Təpənin ətrafındakı 1,5–2 metr hündürlüyündəki müdəfiə səddi, mədəni təbəqədən məişət əşyaları ilə yanaşı dulus kürələri və şüşə istehsalı ocağının aşkarlanması alimlərin buranı şəhərtipli yaşayış yeri adlandırmalarına imkan vermişdir. Torpaqqala ərazisində Qafqaz albanlarına məxsus hansısa erkən orta əsrlər şəhərinin olması güman edilir.
Barnaba İncili
Barnaba İncili — son orta əsrlərdə yazılmış və (bu əsərdə) İsanın həvarilərindən biri olan erkən xristian şagirdi Varnavaya aid edilmiş qeyri-kanonik, psevdopiqrafik incildir. XVIII əsrin əvvəllərində bu mətnin iki əlyazması aşkarlanmışdır.
Bəzi müstəqil tədqiqatçıların fikrinə görə, "Barnaba İncili" təxminən XV əsrdə müsəlman nöqteyi-nəzərindən yazılmış saxta (psevdoapokrif) mənbədir.
Bu mətn haqqında diskussiya, xüsusilə 1980-ci illərin sonlarında aktivləşmiş və xristian-müsəlman dialoqunun mühüm tərkib hissələrindən birinə çevrilmişdir. Bəzi müsəlman apologetlər bildirirlər ki, böyük ehtimalla "Barnaba İncili" İsanın missiyası haqqında həqiqi məlumatların saxlandığı yeganə mənbələrdəndir və kanonik incillər də daxil olmaqla, digər mənbələr hamısı Həvari Pavelin davamçıları tərəfindən saxtalaşdırılmışdır.
2012-ci ilin fevralında Türkiyə KİV-i "Barnaba İncili"nin qədim əlyazma nüsxəsinin tapılması və həmin nüsxədə İsanın Məhəmmədi davamçısı kimi göstərməsi haqqında geniş kampaniya aparmışdır. Bu kampaniya "Barnaba İncili"nə olan marağın yenidən artmasına səbəb olmuşdur.
Qeyd edək ki, bu mətni erkən xristian əlyazmalarından biri olan Barnaba məktubu ilə qarışdırmaq olmaz.
Mətnin tarixi
Barnaba İncili haqqında ən qədim sənədlər Madriddə BNM MS 9653 kodlu mavr əlyazmasında tapılan və Tunisdə 1634-cü ildə İbrahim-Əl Təybili tərəfindən yazılan sənədlər qəbul edilir. Bibliyada Məhəmməd haqqında kəhanətdən bəhs edəndə o yazırdı: "Müqəddəs Barnaba İncili — harakı bir nəfər işıq tapa bilər." Bu ispan mətninə aid ilk qısa istinad — "De religione Mohamedica" Adrian Reland tərəfindən tapıldığı 1717-ci ildə bu İncilin ilk varıantı çap olunmuşdur. Daha sonra 1718-ci ildə irland deist Con Toland tərəfindən daha ətraflı və italyan dilində mətn tapılmışdır. Hər iki mətn haqqında məlumatı ilk dəfə 1734-cü ildə Corc Seyl "Quranla bağlı ilk mühakimə" kitabında vermişdir:
Əvvəlki hadisələr
300px|thumb|right|XIV-XV əsrlərə aid [[Həvari Barnaba ikonu]] Barnabanın əsl adı Yusif (Joseph) olmuşdur. Levi qəbiləsindəndir və kiprli bir ailədə dünyaya gəlmişdir. Barnaba onun ləqəbidir və "təsəlli oğlu" mənasını verir. İddialara görə bu kitab İsanın fəaliyyəti zamanı, yəni 3 ilini onun yanında keçirən bir insan tərəfindən yazılan və bugünə qədər gəlib çatan yeganə İncildir. II yüzillik xristian ilahiyyatçısı İrineyin yazılarından bu İncilin hələ 1–2-ci yüzilliklərdə mövcud olduğu anlaşılmaqdadır. Politeist Roma dininin və Platon fəlsəfəsinin İsanın əsl təbliğatına daxil olmasında ittiham etdiyi Pavelə qarşı çıxan İriney, öz fikirlərini dəstəkləmək üçün "Barnaba İncili"ndən xeyli sitatlar gətirmişdir. Kitab 325-ci ilə qədər İsgəndəriyyə kilsələrində sıravi bir İncil olaraq istifadə olunmuşdur. 325-ci ildə təşkil olunan Birinci Nikeya Kilsə Məclisi kanonik və apokrif incilləri təyin etmişdir. Primary reference: Secondary reference: The Canon Debate, McDonald & Sanders editors, 2002, chapter 23 The New Testament Canon of Eusebius by Everett R. Kalin, pages 403–404: "Eusebius divides the writings he has been discussing into three categories, the homologoumena (the universally acknowledged writings), the antilegomena (the writings that have been spoken against and are thus disputed—or, in a certain sense, rejected, even though in wide use) and the heretical writings. Only the twenty-one or twenty-two books in the first category are in the church's New Testament (are canonical). It is the ancient church's tradition of what the apostles wrote and handed down that is the criterion for evaluating these writings from the apostolic era, and only these twenty-one or twenty-two pass the test. In important recent contributions on this passage both Robbins and Baum agree that for Eusebius the church's canon consists of these twenty-one or twenty-two books. … Given what we see in Eusebius in the early fourth century it is virtually impossible to imagine that the church had settled upon a twenty-seven book collection, or even one that approximated that, in the late second century. Moreover, whatever the merits of David Trobisch's intriguing and important proposal that a twenty-seven book edition of the New Testament was produced in the second century, that notion seems hard to reconcile with what we have found in Eusebius regarding the church's acceptance of apostolic writings in earlier centuries." Bu məclisdə Barnaba İncili kanonik olaraq qəbul edilməmiş və apokrif incillərdən elan olunmuşdur. Qərara əsasən bütün apokrif incillər qadağan edildi və hamısı məhv edilməli idi. Bəzi iddialara görə isə məclisdə İncil mövzusunun müzakirə edilməsi haqqında heç bir tarixi fakt yoxdur.
İtalyanca əlyazması
200px|thumb|right|Barnaba İncilinin italyanca nüsxəsindən bir səhifənin fotokopyası 220px|thumb|right|Barnaba İncilinin italyanca nüsxəsindən bir səhifənin fotokopyası Barnaba İncilinin italyanca bir əlyazması XVI əsrin sonunda 227-ci Roma papası Papa V Sikstin şəxsi kitabxanasında olubmuş. Papa V Sikst dostlarından müqəddəs ata (keşiş) Fre Marino (Framo Jenovik) İraneusun yazılarını oxuduqdan sonra Barnaba İncili ilə maraqlanmağa başlamışdı. Fra Marino kitabı papanın şəxsi kitabxanasından tapmış və özü ilə gizli bir şəkildə Vatikandan çıxarmışdır. Nüsxə Fre Marinonun ölümündən sonra Prussiya kralının məsləhətçilərindən Con Frederik Kramerin əlinə keçmişdir. C. F. Kramer kitabı 1709-cu ildə kitabşünas Savoya şahzadəsi Eyuqenə (Principe Eugenio di Savoia-Carignano) təqdim etmişdir.
Bu nüsxədən ilk bəhs edən erkən dövr kilsə tarixçilərindən Con Tolanddır. İlk məhz Con Toland bu əlyazma nüsxəni tədqiq etmiş və ölümündən sonra, 1718-ci ildə çap olunmuş kitabında bu nüsxədən bəhs edərək onu 1709-cu ildə Amsterdamda gördüyünü qeyd etmiş və haqqında demişdir:
''"Bu bir Müsəlman incilidir və Müsəlmanların İncili qəbul etdiklərindən çox bəhs etmələrinə baxmayaraq Məsih İnanlıları arasında bilinməməkdədir.
"Bu kitab eynilə müqəddəs bir kitab görünüşündədir."
Nüsxə 1738-ci ildə Şahzadə kitabxanası ilə birlikdə Vyanadakı Hofbibliotek Kitabxanasına gətirilmişdir və hələ də orada saxlanılır.
İspanca əlyazması
Corc Seyl İspan əlyazması haqqında danışıb. ''Kitab orta səviyyəli quarto-dur, səliqəli xətlə yazılıb, lakin sonlara doğru zədələnib. 222 fərqli uzunluqlu bölmədən və 420 səhifədən ibarətdir.'' Onu Seylə Hempşirdə yerləşən Hedleyin rektoru Holm  vermişdi. İngilis dilinə tərcümə edilmiş yazı isə tədricən Oksford Şahzadələr Kollecindən olan doktor Tomas Monxausun  əlinə keçmişdir. O isə, öz növbəsində həm yazını həm də tərcüməsini Cozef Urayta təqdim etmişdir. O isə bunları 1784-cü ildə Bempton Lekturesdə istifadə etmişdir. Seyl Holmun bu sənədləri necə əldə etməsi barədə heç nə bildirmir. Salamat qalan Sidney transkriptindən əlavə olaraq, İspan yazısı Seyl tərəfindən sitat gətirilərək 3 pasaj ispan dilində və Vayt tərəfindən sitat gətirilərək 9 bölmə olaraq tapılmışdır.
Zubçatı adası
Zubçatı adası — Rusiyanın Kamçatka diyarı ərazisində yerləşən ada. Oxot dənizinə daxil olan (Şelixov körfəzi) Penjin körfəzinin şərqində, Putnaya və Pekinniki çaylarının mənsəbindən və Rovnı adasından qərbdə yerləşir. İnzibati baxımından Kamçatka diyarı Penjin rayonu ərazisinə daxildir. Adada dəniz məməlilərinə aid yataq vardır. Ada şimaldan cənuba doğru uzanır. Şimal qutaracağında Skalistı və Malı adası kimi adalar vardır.
Barnaba İncili
İspanca əlyazması
Seylə görə ispanca nüsxənin qapağında, kitabın Mustafa de Aranda adında bir ispan, müsəlmanı tərəfindən italyancadan ispancaya tərcümə edildiyi yazmaqdadır.
Monxausun 1792-ci ildə ölümündən sonra orijinal ispan əlyazmasının heç bir izi tapılmayıb; Amma 1970-ci ildə onun 18-ci əsrə aid edilən surəti tapılıb. Bu, Sidney Universitetinin Fişer kitabxanasında, Çarli Nikolsonun kitablarının arasında tapılıb. Sidney transkripti 130 səhifədən ibarətdir. Lakin tam yazını əks etdirmir. 116-cı səhifədən sonra 121-ci bölmə gəlməli olduğu halda, səhifə 117 200 saylı bölmədən başlayır. Sidney transkriptini Seyl tərəfindən olan sitatlarla müqayisə etdikdə ciddi fərqlər müşahidə olunmur, amma məlumdur ki, "Seylin 1736-dakı ölümüylə 1745-ci il arasında İspan əlyazmasından 80 bölmə yoxa çıxmışdır."
İspan yazısına aid bir qeyddə deyilir ki, o, italyan dilindən İstanbulda yaşayan müsəlman Mustafa de Aranda tərəfindən tərcümə olunub. Əlavə bir qeyddə isə, İtalyan versiyasının nüsxəsinin "Fra Marino" psevdonimli birisi tərəfindən 227-ci Roma papası V Sikstin kitabxanasından oğurlandığı qeyd olunur. Fra Marino qeyd edib ki, İnkvisasiya məhkəməsində vəzifəsi olan biri olaraq bir çox işlərə sahib olub, hansı ki, onu inandırmağa bəs edib ki, bəzi apostolik yazılar buradan çıxarılıb. O həm də "Barnaba İncili"nin mövcudluğundan ehtiyatını bildirib (Kitab ona Colonna ailəsindən bir qadın tərəfindən təqdim olunub)
Anatol südotusu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Barnaba İncili
İspanca əlyazması
İspan yazısının yazılış və durğu işarələrindən istifadə üsulu əsasən 16-cı əsrin sonlarından olan Kastiliyan standartına yaxındır. Baxmayaraq ki İspan mətni dil cəhətdən İtalyan mətnindən yeni görünsə də, bu İspan yazısının ikinci dərəcəli olmasına sübut qazandırmır.
Aramicə əlyazmaları
200px|thumb|right|[[Aydoğan Vətəndaşın kitabın aramicə nüsxələrindən bəhs edən "İtirilmiş kitab Barnabanın sirri" romanının 3-cü nəşrinin üz qabığı]]
I nüsxə
Həmzə Hocagilin dediyinə görə:
''Hakkaridə tapılan aramicə nüsxənin son səhifələrində bu nüsxənin IV nüsxə olduğu və digər 3 nüsxənin də yeri haqqında məlumat var imiş. Məlumata görə, I nüsxə İsraildə Təbəriyyə gölü yaxınlığında olmalı imiş. Bu nüsxə H. Hocagilin özünün və özünü İsrailin sabiq prezidenti İshaq Rabinin nəvəsi olaraq təqdim etmiş arxeoloq Viktoriya Rabinin rəhbərliyi altında, bir alman firmasının sponsorluğu ilə 2002-ci ildə İsraildə, Colan təpələrinin qərbində, Təbəriyyə gölünün şərq yamacında, Davudun Sarayının olduğu iddia edilən ərazidə arxeoloji qazıntı nəticəsində Davud peyğəmbərə aid olduğu iddia edilən tarixi aramicə qədim əlyazma Zəbur və Harun peyğəmbərə aid olduğu iddia edilən On Əmr mis lövhəsi ilə birlikdə tapılmışdır. H. Hocagil qazıntı zamanı İncil nüsxəsinə baxmış və onun Barnaba İncili olduğu qənaətinə gəlmişdir. Barnaba İncilinin bu nüsxəsi Arami dilində və İbrani əlifbası ilə yazılıbmış. Arxeoloji qazıntı zamanı H. Hocagilin nüsxənin bəzi səhifələrini şifahi şəkildə tərcümə etməsindən sonra Viktoriya Rabin dinini dəyişərək İslam dinini qəbul etmişdir. Nüsxə isə əvvəlcə İsraildən Türkiyəyə gətirilmiş, sonra isə İtaliyaya aparılmışdır. İtaliyada Vatikan nümayəndəsi Kardinyal Pompedda nüsxəni 350 min avro qarşılığında almaq istəmiş, əvvəl satışa razılıq verilsə də, sonradan V. Rabinin satışa etiraz etməsi nəticəsində bu alış-veriş baş tutmamışdır. Bu hadisədən qısa müddət sonra isə V. Rabin efiyopiyalı bir yəhudi zənci tərəfindən İsraildə öldürülmüşdür. Daha sonra isə yenidən Türkiyəyə gətirilən nüsxə Vəli Küçüyün yavəri Adəm Daşdəmirin vasitəçiliyi ilə Yunanıstanın Markos nəşriyyatına 60 min ABŞ dolları qarşılığında satılmışdır. H. Hocagilin dediyinə görə o nüsxəni 2003-cü ildən sonra 15 min ABŞ dolları qarşılığında Yunanıstanda Markos nəşriyyatı üçün almanca və ingiliscəyə tərcümə etmişdir.''
II nüsxə
Həmzə Hocagilin iddiasına görə, Barnaba İncilinin Hakkari nüsxəsində yazılan digər 3 əlyazma nüsxədən ikincisi isə 2007-ci ildə təqaüddə olan səudiyyə ərəbistanlı general olan Camal əl-Ammari tərəfindən Səudiyyə Ərəbistanının şimalında, Tur mağarasında tapılıb. Camal əl-Ammari bu nüsxənin 2 səhifəsini ona gətirib və Hocagil də bu səhifələrdən nüsxənin Arami dilində, Rumi əlifbası ilə yazılmış bir Barnaba İncili olduğu qənaətinə gəlmişdir.
III nüsxə
Həmzə Hocagilin iddiasına görə, Barnaba İncilinin Hakkari nüsxəsində yazılan digər 3 əlyazma nüsxədən üçüncüsü isə İraqın şimalında, Süleymaniyə, Zaho tərəflərdə olmalıdır. Nüsxə hələki tapılmayıb.
IV nüsxə
1983-cü ilin qışında Türkiyənin Hakkari vilayətində (İndiki Şırnak vilayəti ərazisində), Uludərə yaxınlığında kəndlilər ovdan qayıdan zaman mağarada bir İncil nüsxəsi və digər bəzi əşyalar tapmışdır. Nüsxə o zaman Babat aşirəti lideri olan qoruyucu başçısı Həzim Babatın  atası Fərhan Babatın  əlinə keçmişdir. Fərhan Babat əvvəlcə kitabın tarixiliyini öyrənmək istəmiş, lakin dili və əlifbası qəribə olduğundan buna nail ola bilməmişdir. F. Babat sonradan kitabı satmaq istəmiş və bunun üçün 280 000 ABŞ dolları istəmiş və o dönəmin Malatya millət vəkili İsmayıl Haqqı Şəngülərə də göstərmişdir. İ. H. Şəngülər kitabın papirusa yazlmış iki səhifəsini aramicə mütəxəsisi filoloq prof. dr. Həmzə Hocagilə aparmış, H. Hocagil də kitabın bu səhifələrini tədqiq etmiş, tərcümə etmiş və tərcümə etdiyi bu iki səhifəyə əsasən də kitabın süryani əlifbası ilə, aramicə İsanın həvarisi Barnaba adlı birinə aid olduğu yazılan bir İncil olduğu qənaətinə gəlmişdir. Kitabın ilk səhifəsində yazılmışdır:
H. Hocagil İ. H. Şəngülərə kitabın "Barnaba İncili" olduğunu demişdir. Bundan sonra İ. H. Şəngülər nüsxəni 280 000 ABŞ dolları qarşılığında F. Babatdan almağı qəbul etmiş, lakin bu alış-veriş baş tutmamışır. Bu haqda H. Hocagil belə demişdir: "Fərhan Babatla razılaşmışdıq. Diyarbəkir millət vəkili Ehsan Arslanın atası Mehmet Əli Arslan ilə birlikdə İncili təslim almağa getdik. Ancaq o anda gözlənilməz bir şey oldu. İncil bizə təslim edilə bilmədən jandarmanın əlinə keçdi. İki il boyunca jandarma qərargahında gizli tutuldu. Daha sonra Kamal Başər Paşadan alınaraq Baş qərargah Xüsusi Hərb Dairəsinin əlinə keçdi." H. Hocagil kitabı araşdırmaqdan əl çəkməmiş və 1986-cı ildə mövzunu o dönəmin Türkiyə baş naziri Turqut Özala danışmışdır.
Bu vəzifələndirmənin ardından H. Hocagil Ankarada olan, o zamankı adıyla Xüsusi Hərb Dairəsi İdarəsinə gedir:
H. Hocagil Barnaba İncilində nələrin yazıldığıyla əlaqədar da bunları söyləmişdir:
H. Hocagil Barnaba İncilinin son səhifəsində, Həvari Barnabanın bu İncili dörd nüsxə olaraq yazdığını və digər üç nüsxənin də yerlərini ifadə etdiyini söyləyir:
Nüsxənin hazırda da Türkiyə Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahı Xüsusi Qüvvələr Komandanlığında saxlanılması ilə bağlı bəzi vaxtlarda mətbuata bəzi məlumatlar sızmışdır. Bu hadisədən sonra İngiltərənin Daily Mail qəzeti Barnaba İncilinin orginal nüsxəsinin Türkiyənin paytaxı Ankara şəhərinin Ədalət Sarayında olması iddiasını ortaya atmışdır. İran mətbuat orqanları və türkiyəli tədqiqatçı-jurnalist, Yeni Şəfəq qəzeti köşə yazarı Müfid Yüksəl isə nüsxənin hələ də TRSQBQ-da olduğunu və Qərb dövlətləri ilə sionistlərin onu məhv etmək istəməsi haqda iddialar irəli sürmüşdür. Türkiyə Silahlı Qüvvələrindən verilən açıqlamada isə mövzu ilə əlaqədar arxivilərində hər hansı məlumat və ya sənədin olmadığı xüsusunda olmuşdur. Bu açıqlamadan sonra Müfid Yüksəl isə əgər TSQ-da deyilsə, ya Vatikana, ya da hansısa Qərb dövlətinə satıldığı və ya verildiyi iddiasını irəli sürmüşdür.
Müqayisə
Həmzə Hocagilin dediyinə görə, kitabın italyanca və ispanca nüsxələri aramicə nüsxələrlə eyni deyil və ona daim şübhə ilə yanaşmışdır. İtalyanca və demək olar ki, onun surəti olan ispanca nüsxələr bütünlüklə İsanın həyatından bəhs etməsinə qarşılıq, aramicə nüsxələr isə tovhid, Allahı zikr, ibadətin önəmi, Allaha şərik qoşmama, qonşulara yardım etmək, Lut qövmü ilə əlaqədar xəbərdaredici məlumatlar və ibrət alınması gərəktiyini nəsihət edən ibarələr və s. kimi mövzuları özündə əks etdirir.
Hocagilin dediyinə görə, aramicə nüsxələrinin özlərinin aralarında isə elə də ciddi fərq yoxdur. Sadəcə olaraq Hakkaridə tapılan və son səhifələrində IV olduğu iddia edilən nüsxə digər 2 nüsxəyə nisbətən daha geniş şərhli və təfsirlidir. Həmçinin yalnız Hakkari nüsxəsində digər 3 nüsxənin yerləri göstərilmişdir.
Məhəmməd təxmini
300px|thumb|right|[[Ərəbcə Məhəmməd sözününün yazılışı]] Müsəlmanların müqəddəs kitabı Qurana əsasən İsa Məhəmmədi nəzərdə tutaraq özündən sonra Əhməd adlı birinin gələcəyini demişdir:
Əhdi-Cədiddə də İsadan sonra Vəsatətçi adlı birinin gələcəyindən bəhs edilmişdir. Əhdi-Cədidin ən qədim nüsxələrinin əksəriyyəti yunancadır. "Vəsatətçi" yunan dilində olan "Paraklitos" sözündən tərcümə edilmişdir. "Paraklitos" yunancadan tərcümədə "niyaz olunmuş" və ya "niyaz olunan" deməkdir. "Paraklitos" sözünün flektiv baxımdan çox oxşarı olan "Periklitos" sözü isə "təriflənmiş" mənasını verir ki, bu da ərəbcədəki "Əhməd" mənasına gəlir.
Barnaba İncilinin italyanca nüsxəsində Məhəmməd adına aşağıda olduğu kimi tez-tez rast gəlinir:
İtalyanca nüsxədə Məhəmməd sözü məhz "təriflənmiş" kimi keçmişdir.
Barnaba İncilinin 43-cü fəsli ilə kanonik olaraq qəbul edilən Yəhya İncilinin 1-ci hissəsi arasında bəzi bənzərliklər mövcuddur.
Məsih olaraq Məhəmməd
Barnaba İncilinin italyanca nüsxəsinin 42-ci fəslində İsa özünün Məsih olmadığını deyir:
Kitabın 97-ci fəslində isə İsa, Məsihin Məhəmməd olduğunu deyir.
Rhododendron spinuliferum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Barnaba İncili
İsmailə edilmiş vəd
250px|thumb|right|[[:en:François-Joseph Navez|Françez Cozef Navezin 1820-ci ildə çəkdiyi "Həcər və İsmail" rəsmi]] Barnaba İncilinin italyanca nüsxəsinin 43-cü fəslinə əsasən xalqın Məsih dediyi Allahın elçisinin İsmailin soyundan gələcəyi vədi verilmişdir.
Nüsxənin bu fəslindəki söhbətin oxşarı Əhdi-Cədidin kanonik olaraq qəbul edilən Matta İncilində və digər bəzi İncillərdə də rast gəlinir:
Nüsxənin 208-ci fəslinə əsasən İbrahimin Allaha qurban kəsmək istədiyi oğlu İsmaildır, vəd ona verilmişdir və Məsih də onun soyundan gələcəkdir:
İsa
thumb|250px|[[İstanbuldakı Müqəddəs Sofiya Kafedralında İsa Məsih mozaikası]] Barnaba İncilinin italyanca nüsxəsinə görə İsa öz ilahi ucalığını (Tanrı, tanrının oğlu olması, əbədi olması və s.) rədd etmişdir:
Müsəlmanlarının müqəddəs kitabı Quranda da mövzunun oxşarı öz əksini tapmışdır:
Pavel və Barnaba
150px|thumb|right|Varfolomey Montaqnanın 1482-ci ildə çəkdiyi "Müqəddəs Pavel" rəsmi Bibliyada, Əhdi-Cədiddə Pavel deyir:
Barnaba da Barnaba İncilində Pavelin adını çəkərək deyir:
Anaxronizmlər
thumb|[[Fələstin (I yüzillik)]] Bəzi iddialara görə, Barnaba İncilinin italyanca əlyazmasında müəyyən anaxronizmlər mövcuddur. Kitabın türkcə tərcüməsinin ön sözündə bəzi iddialar haqqında belə deyilir:
Kitabın 3-cü fəslində yazılıb:
217-ci fəsildə isə yazılıb:
Barnaba İncilinə əsasən həm İsa doğulan zaman və həm də onun yerinə İuda İşkaryot çarmıxa çəkilən zaman Yəhuda valilərindən birinin adı Pilotus imiş. Bəzi iddialara görə, bu bəzi tarixi mənbələrə ziddir. Kitabın türkcə tərcüməsinin ön sözündə bu iddiaya belə cavab verilir:
Kitabın 21-ci fəslində yazılıb:
151 və 152-ci fəsillərdə yazılıb:
İsanın böyüdüyü ehtimal edilən Nazaret qəsəbəsi, ona ən yaxın göl olan Təbəriyyə gölündən 25 km uzaqlıqda və 600 m yüksəklikdədir. Qüds şəhəri isə ona ən yaxın göl olan Ölü dənizindən 23 km uzaqlıqda və 811 m yüksəklikdədir. İddialara görə, bu coğrafi bir anaxronizmdir, çünki Nazaretdən Qüdsə gəmi ilə hərəkət etmək mümkünsüzdür. Lakin R. Blackhirst bu iddianı düzgün hesab etmir.
Kitabın türkcə tərcüməsinin ön sözündə bu iddiaya belə cavab verilir:
Kitabın 42-ci fəslində belə yazılıb:
Barnaba İncilinə əsasən İsa Məsih olmadığını deyir. Lakin kanonik İncillərə və Qurana əsasən Məsih İsadır.
Barnaba İncilinin 43-cü fəslində isə İsa camaata "Məsih deyərkən Allahın elçisini nəzərdə tuturzunuzsa" şəklində ifadə ilə müraciət edir:
Kitabın türkcə tərcüməsinin ön sözündə bu məsələyə elə aydınlıq gətirilir:
Kitabın 119-cu fəslində yazılıb:
İddialara görə, bu tarixi bir anaxronimzdir, çünki şəkər tozu I yüzillikdə Aralıq dənizi hövzəsinə hələ mövcud olmamışdır. Kitabın türkcə tərcüməsinin ön sözündə bu iddiaya belə cavab verilir:
İslami baxış bucağı
George Sale 1734-cü ildəki ingilis dilindəki Quran tərcüməsində Barnaba İncilindən bəhs edir. Pakistanlı müsəlman alim dr. Gulam Cilani Bark kitab haqqında belə deyir:
Barnaba İncilinin saxta olduğunu iddia edən müsəlman alimər:
Mübahisəli ölümlər
Bəzi ölümlər Barnaba İncili ilə əlaqələndrilimiş və şübahəli olaraq qiymətləndirilmişdir.
1996-cı ildə Kiprdəki həvari Barnabanın məzarında oğurluq hadisəsi baş vermişdir. Bu hadisələrlə əlaqədar Kiprə gedən türk jurnalist Qutlu Adalı bu mövzuda araşdırma aparmış və qəzetdə bu haqda bir neçə məqalə yazmışdır. Bu hadisədən bir neçə gün sonra Qutlu Adalı 6 iyul 1996-cı ildə öldürülmüşdür. Məhkəmədə cinayət işi öz həllini tapa bilməmiş və cinayət işinin üstü açıla bilməmişdir. Bununla əlaqədar Qutlu Adalının həyat yoldaşı İlkay Adalı məsələni Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə daşımış və məhkəmə Kipr məhkəməsinin məsələ ilə kifayəq qədər ciddi maraqlanmadığı qərarını vermiş və Kipr tərəfini 95 min avro cərimə etmişdir. Sonradan bəzi açıqlamalar verən İlkay Adalı həyat yoldaşının bəzi məsələləri araşdırdığı üçün öldürüldüyünü demişdir.
Barnaba İncilinin tədqiqatçılarından biri olmuş Nəqşibəndi təriqətinin İskəndərpaşa icması rəhbəri Mahmud Əsəd Coşan 4 fevral 2001-ci ildə Avstraliyanın Dubbo şəhərinin girişində içində olduğu avtomobilə yük maşınının dəyməsi nəticəsində yeznəsi prof. dr. Əli Yücəl Uyarəl ilə birlikdə həlak olmuşdur. Qəzadan sonra aparılan araşdırmalarda qəzanın səbəbi bilinməmişdir. Sonradan səbəbi bilinməyən bir helikopter qəzasında öləcək olan Möhsün Yazıçıoğlu Ankarada, Səda şirniyyatxanasında dostları ilə birlikdə təşkil etdiyi "Barnaba toplantısı"nda M. Ə. Coşan haqqında belə demişdir: "Əsad müəllim də bu işi çox araşdırdı. O da bu mövzunun açıqlığa qovuşmasını çox istəyirdi. Ancaq ömrü vəfa etmədi."
Həmzə Hocagilin dediyinə görə: Barnaba İncilinin I (İsrail) nüsxəsini İsraildən Türkiyəyə gətirdikdən sonra, əvvəlcə İtaliyaya aparmışlar. İtaliyada vatikanlı Kardinyal Pompedda nüsxəni görmüş və 350 min avro qarşılığında almış, lakin sonradan Viktoriya Rabinin alış-verişə etirazı səbəbilə nüsxə geri qaytarılmışdır. Bu hadisədən sonra 18 oktyabr 2006-cı ildə Kardinyal Pompedda bilinməyən səbəblə vəfat etmişdir.
Türk siyasətçi Möhsün Yazıçıoğlu 25 mart 2009-cu ildə helikopter qəzası nəticəsində həyatını itirmişdir. 7 mart 2012-ci ildə Türkiyə qəzetlərindən "Takvim" qəzetində Emin Bazarçının köşə yazısı olan "Reis'in Ölüm Sebebi Barnabas İncili mi?" adlı bir məqalə çıxmışdır. Məqalədə Yazıçıoğlunun ölümü ilə bağlı bəzi iddialar ortaya atılmışdır. Bu iddialardan sonra TBBP lideri Mustafa Dəstiçi bu iddiaları rədd etmişdir. 8 mart 2012-ci ildə Emin Bazarçının "Şüpheli Barnabas ölümleri" məqaləsində Yazıçıoğlunun dostu Lütfü Şahsuvaroğlu Yazıçoğlunun Barnaba İncili ilə olan əlaqələri haqqında belə demişdir:"Biz Möhsün başqanla Barnaba İncilini, 2000-ci illərdə, Baş qərargahın əlində olduğu müzakirə edilərkən danışmışdıq. Mən özünə bu mövzuya çox əhəmiyyət verdiyimi söyləmişdim. Hətta, İncilin Baş qərargahın əlində olduğu xəbərləri ilə əlaqədar olaraq da "Bu Türkiyənin qərbə qarşı ən əhəmiyyətli silahlarından biridir" qiymətləndirməsini etmişdim. İslamın dalğa-dalğa yayılacağını çox əvvəldən ortaya qoyan tarixi İncilin ortaya çıxmasının qərbə necə təsir edəcəyini düşünə bilirsinizmi?."
Aramicə əlyazma iddiası
2000-ci ildə Türkiyədə bir qaçaqmalçılıq əməliyyatı zamanı bir qədim əlyazma kitab ələ keçirilmişdir. Baxış zamanı aydın olmuşdur ki, nüsxə süryani əlifbası ilə aramicə ceyran dərisi üzərinə yazılmış (1500 illik olduğu təxmin edilən) 32 səhifəlik bir İncildir. Nüsxə 8 il Türkiyənin paytaxtı Ankara şəhərində şəhər ədliyyə məntəqəsində saxlanmış və 8 ildən sonra Ankara Etnoqrafiya Muzeyinə qoyulmuşdur. İncilin Barnaba İncili olması haqqında iddialar ortaya atılmış və Vatikanın bu nüsxəni araşdırmaq üçün müraciət etdiyi bildirilmişdir. Aramicə mütəxəsisi və Barnaba İncilinin aramicə nüsxələrinin tədqiqatçılarından prof. dr. Həmzə Hocagil isə bu nüsxənin Barnaba İncili olmadığını söyləmişdir. Tədqiqatçı-jurnalist Aşur Qivarqis nüsxənin ilk səhifəsindəki cümlələri aşağıdaki kimi tərcümə etmiş və nüsxənin 500 illik adi İncil olduğunu açıqlamışdır.
Tərcümə və nəşr
200px|thumb|right|Barnaba İncilinin Qədri Çəlik tərcüməsinin üz qabığı Vyanadakı Hofbibliothek Kitabxanasındakı italyanca əlyazma nüsxə tədqiqatçılar Lonsdeyl Req və Beqqu Laura Req  tərəfindən ingilis dilinə tərcümə edilərək 1907-ci ildə Oksford Universitetinin "Clarendon" nəşriyyatı tərəfindən italyanca mətni ilə yanaşı çap edilib, ön söz və şərhlə yayınlanmışdır. Bu nəşrdən dövrümüzə yalnız 2 nüsxə qalmışdır. Bunlardan biri Britaniya Muzeyində, digəri isə Vaşinqtonda Konqres Kitabxanasında saxlanılır.
Kitab 1908-ci ildə prof. Xəlil Səadət tərəfindən ərəb dilinə tərcümə edilmiş və Məhəmməd Rza Rəşid tərəfindən müqəddimə yazılaraq nəşr edilmişdir.
1907-ci il nəşrinin Konqres Kitabxanasındakı yeganə nüsxəsini ilk dəfə 1970-ci illərdə ABŞ-də hərbi təlimdə olan pakistanlı müsəlman bir general olan Məhəmməd Əbdürrəhim aşkar etmiş və bu nüsxəsinin mikrofilm kopyasını əldə edib özü ilə Pakistana aparmış və 1973-cü ildə nəşr etdirmişdir. 1970-ci illərdə Pakistanın "Begüm Aisha Bawany Fondu" mikrofilmləri kitab halına salıb bir neçə dəfə nəşr etdirmişdir.
1907-ci il nəşri Mehmet Ulduz tərəfindən ilk dəfə türk dilinə tərcümə edilmiş və 1988-ci ildə "Kültür Basın Yayın Birliği" nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilmiş və sonradan bir neçə dəfə təkrar çapdan çıxmışdır.
1907-ci il nəşri ingiliscə 2007, 2008 və 2010-cu ildə yenidən nəşr edilmişdir.
2007-ci ildə kitab D. Aribcanov tərəfindən tam şəkildə rus dilinə tərcümə edilmişdir.
2009-cu ildə kitabın bir qismi Musarza Heydərzadə tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə və şərh edilmişdir.
2011-ci ildə kitab tam şəkildə yenidən, bu dəfə Qədri Çəlik tərəfindən türk dilinə tərcümə edilmiş və "Tutku" nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilmişdir.
Mədəniyyətdə
Aydoğan Vətəndaş 2009-cu ildə isə kitabın aramicə nüsxələrindən bəhs edən "İtirilmiş kitab Barnabanın sirri" romanını yazmışdır.
Kinqston-apon-Hall
Kinqston-apon-Hall — Böyük Britaniyada, İngiltərədə şəhər.
Hacı Abbas xan Külali
Hacı Abbas xan Əmir Əsədulla xan oğlu Külali (?-?) — Xorasan qiyamının iştirakçısı.
Həyatı
Hacı Abbas xan Xorasanda anadan olmuşdu. Əmir Əsədulla xan Şövkətüddövlənin oğludur. Seyid Əmir Külali həzrətlərinin nəslindəndir. Salari-Şüca ləqəbini daşıyırdı.
Ailəsi
Hacı Abbas xanın Teymur xan adlı oğlu vardı.
Konstantin Uşinski
thumbnail
Konstantin Dmitriyeviç Uşinski (, d.2 mart, 1824, Tula — ö.3 yanvar, 1871, Odessa) — Ukrayna və rus pedaqoqu.
Uşaqlıq və tələbəlik illəri
Konstantin Uşinski 1824-cü il martın 2-də çar Rusiyasının Çerniqov quberniyasında Novqorod-Seversk yaxınlığında 30-a yaxın kəndlisi və kiçik təsərrüfata malik olan Dmitri Uşinskinin ailəsində doğulub. Oğlunun doğum günü münasibətilə atası təhkimli kəndliləri azadlığa buraxıb və orduya xidmətə yollanıb. Bir neçə ildən sonra ordudan tərxis olunan atası öz kəndli təsərrüfatına qayıdıb. Konstantin Uşinskinin tələbəsi olmuş L. Mozdalevski müəlliminin həyatı və pedaqoji irsinə həsr olunmuş kitabında yazır ki, 11 yaşı tamam olanda Konstantinin anası Lyubov Stepanovna vəfat edib və o, bu gözəl və qayğıkeş insan barədə ən kövrək xatirələrini bütün sonrakı həyatı boyu qoruyub saxlayıb. Konstantin ilk təhsilini Novqorod-Seversk gimnaziyasında alıb. O, gəncliyindən dərin zəkası və iradəsi, ən müxtəlif maneələri dəf etmək qabiliyyəti ilə digər həmyaşıdlarından seçilib.
İlk təhsilini başa vuran Konstantin XIX (19-cu) əsrin 40-cı illərinin əvvəllərində Moskva Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olub. Moskva Universiteti həmin illərdə özünün çiçəklənmə dövrünü yaşayırdı. Rusiyanın ən məşhur professorları burada çalışırdı. Konstantin Uşinskinin universitet illərində birbaşa elmi rəhbəri hüquq professoru N. Redkin olub. O, Uşinskinin müasir elmi və fəlsəfi ədəbiyyatla yaxından tanış olmasına kömək edib. O dövrün açıq dünyagörüşlü yazıçılarından Gertsen və Belinskinin Uşinskinin mütərəqqi ziyalı kimi formalaşmasında, gələcək pedaqoji və ədəbi yaradıcılığında silinməz təsirləri olub. Universitet təhsilinin son ilində — 1844-cü ildə Uşinski gündəlik yazırdı. Gündəlik onun daxili aləminin xüsusi gərginliyindən xəbər verirdi. O ümid edirdi ki, zalım Nikolay rejimi tezliklə çökməlidir. Əmin idi ki, azadlıq hökmən baş verəcək. Onun gündəliyindəki aşağıdakı sətirlər Uşinskinin gələcək pedaqoji missiyasından xəbər verirdi. 1844-cü il noyabrın 13-də K. Uşinski yazırdı: "Beyinləri səfərbər etməli! İdeyaları işıqlandırmalı… bax, budur bizim məramımız… Xüdpəsəndliyi kənara ataq, gələcək nəsillər üçün çalışaq…" Artıq universitetin son kursunda oxuyarkən Uşinski maarifçi-pedaqoq, maarifçi-demokrat kimi özünün həyat yolunu müəyyən etmişdi. O indi özünün bütün həyati vəzifələrinin icrasına başlamaq üçün bütün qüvvələrini səfərbər edir. Gənc Konstantin qarşısında duran əsas vəzifəni vətənə faydalı olmaqda görürdü. K. Uşinski özü üçün həll etmək istədiyi vəzifəni universiteti bitirdikdən sonra əldə etdi.
"İndi mübarizə meydanına gedək və zəkanın qalib gəldiyi bütün sahələrə baxaq"
İşsiz qalmış keçmiş lisey professoruna hər yerdə şübhə ilə yanaşırdılar