cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Murad Acı
Elmi Fəaliyyəti
Yeni ərazilərin kəşfinin tədqiqinə öz töhfəsini vermiş Acıyevin işi 1970–80-ci illərin elmi məktəbinə aiddir. 1982-ci ildə Milli Şura üçün hazırlanmış Sovet və Şərqi Avropa Araşdırmaları (ABŞ) haqqında bəyannamədə Acıyevin nəşrləri Sibirin və Uzaq Şərqin müasir iqtisadi inkişafının biblioqrafik siyahısına daxil edilmişdir. Bu gün Acıyevin əsərləri doktorluq dissertasiyalarında istifadə olunur. AcıyevBAM tikintisini yalnız Trans-Baykal və Uzaq Şərq dəmir yollarında gərginliyin azaldılması mənbəyi kimi deyil, həm də Cənubi Yakutiya və Şimali Transbaykalda müntəzəm kəşfiyyat və hasilat üçün şərt kimi görən iqtisadçılar arasında qeyd edildi.
1982-ci ildə sənaye komplekslərinin və yeni ərazilərin inkişafı ilə əlaqəli demoqrafik dəyişikliklər mövzusunda "Sibir: XX vek" (Sibir: XX əsr) adlı bir kitab nəşr etdirdi. Sibiri bir çox insan, sənaye, elmi və mədəni məsələlərin qarşılıqlı əlaqə mərkəzi kimi təsvir etdi. Nəşr partiya səlahiyyətliləri tərəfindən tənqid olundu və bu da onun doktorluq dissertasiyasını müdafiə etməsinə mane oldu. Hazırda bu kitab ölkədəki bəzi universitetlərin kurslarına və ya əlavə ədəbiyyat siyahısına daxil edilmişdir. Doktorluq dissertasiyasının müdafiəsindən imtina etməyə məcbur olan Acıyev müstəqil tədqiqatlara başlayır. 1989-cu ildə Acıyev ağır suyun təbiətdəki konsentrasiyasını proqnozlaşdırdığı "Kriyogenik ağır su konsentrasiyası fenomeni" adlı bir məqalə dərc etdi. Bu fərziyyə mütəxəssislərin marağına səbəb oldu. Bax məsələn:
Etnoqrafik Fəaliyyət
"Vokrug Sveta" jurnalında işləyərək ekspedisiyalar təşkil etdi, fotoşəkil çəkdi və adı açıqlanmayan xalqların həyatından bəhs edən məqalələr yazdı. Etnoqrafik esselərin personajları sovet hakimiyyətinin yenidən qurulması zamanı "yoxa çıxan" Evens, Yakutlar, Talışlar, Ləzgilər, Tabasaranlar, Qaraçaylar, Qumuqlar və digər xalqlar idi. 1990-cı illərin əvvəllərində qaynar nöqtələrə baş çəkdi və Qafqazdakı hərbi əməliyyatlardan danışdı. Eyni zamanda, Acıyev növbəti addımlarını müəyyənləşdirəcək yeni bir mövzu ilə daha çox maraqlandı. Öz xalqı qumuqların tarixi ilə maraqlanırdı. Acıyev 1991-ci ildə keçirilən "Hüquq və etnos" beynəlxalq simpoziumunda Etnoqrafiya sahəsində apardığı tədqiqatların nəticələrini təqdim edir. Acıyevin "Sovet İttifaqı Dövlət əhalisinin ümumi dövlət strukturunda etnik özünü identifikasiyası problemi (qumuqlar nümunəsi ilə)" hesabatında qumuqlar nümunəsində qədim türklərin etnogenezinin problemləri, coğrafi sərhədləri, dövlət strukturu və dövlət mədəniyyəti tədqiq edilirdi. Elmi hesabatın fikirləri kitabın əsasını təşkil etmişdir. Bu kitab "Mı – iz roda polovetskogo!" (Biz qıpçaq soyundanıq! Qumuqların, qaraçaylıların, qazaxların, balkarların, qaqauzların, krım tatarlarının, həmçinin rusların və ukraynalıların bir hissəsinin soyağacından) narazılığa səbəb oldu və o, yuxarıdan gələn əmrlə 1992-ci ildə "Vokrug Sveta" jurnalında fəaliyyətinidayandırdı.
Xalqların böyük köçü və türkologiya
"Vokrug Sveta" jurnalından ayrıldıqdan sonra Acıyev ölkə tədqiqatlarını davam etdirdi. Acıyev 2000 il əvvəl Altayda yaranan tayfaların miqrasiyası ilə bağlı fərziyyə irəli sürərək, vaxt kontekstində miqrasiyanın proqnozlaşdırılan mərhələlərini öyrənmiş və bu miqrasiyanın marşrutunu coğrafi xəritələrə köçürmüşdür. Acıyevin sözlərinə görə, I. minillikdə miqrasiya və yeni torpaqların açılması nəticəsində Baykal gölündən Altantikə qədər Qıpçaq ölkəsi yaradılmışdır ki, bu da Sibirin və müasir Rusiyanın böyük bir hissəsini əhatə edirdi. Acıyev, araştırmalarının nəticələrini 1994-cü ildə "Qıpçaq çölünün yovşanı" məqaləsində nəşr etmişdi. Acıyevin fərziyyəsinə görə, bu xalqlar 2000 il bundan əvvəl və bir neçə əsr ərzində Altaydan Böyük köçə başlayan, Avrasiya qitəsinin çöl zonasını tədricən mənimsəyən və məskunlaşan insanların nəslindəndir. Müəllif rus tarixinin "qəbul edilmiş fikrin əksinə olaraq, ümumiyyətlə 9-cu əsrdə deyil, daha əvvəl" başladığına inanır. Kitabda tenqrianizmə, türklərin qədim dininə xüsusi diqqət yetirilir.
Onun "Polın’ Polovetskogo Polya" əsəri Murad Acı adı altında nəşr olunmuşdur. Bu əsər "Vokrug Sveta" jurnalından ayrıldıqdan sonra müəllifin adına oldu. Acıyevin dediyi kimi, "Mən külək kimi azad idim, bu adı aldım, daha doğrusu, ad soyadımızın, babamızın və ulu babamızın daşıdığı Acı soyadını qaytardım. İndi fikirləşirəm ki, bu soyaddan istifadə etməyə haqqım var. Mən kitab üzərində işləməyə başladım". "Polın’ Polovetskogo Polya" əsəri Acıyevin tanınması üçün əsas olmuşdur. 2015-ci ildə kitabın 9-cu nəşri yayımlandı. Bakı Slavyan Universitetində "Türkologiya" tədqiqatları sahəsində "Tərcümə problemləri" elmi-tədqiqat laboratoriyası türk dilləri, ədəbiyyatı və tarixi sahəsində ən yaxşı əsər kimi "Polın’ Polovetskogo Polya" kitabı tərcümə edilmiş və nəşr etdirilmişdir. Bu əsərin tərcüməçisi tanınmış türkoloq, dilçi professor Tofiq Hacıyevdir. Bu iş Bakı Slavyan Universitetinin təhsil fakültəsində dərslik kimi tədris olunur. Qazi Universitetinin professoru Zeynep Bağlan Özer bu əsəri 2001-ci ildə türk dilinə tərcümə edib. 2019-cu ildə o, əlavə və yenidən işlənmiş kitabın 2-ci nəşrini tərcümə edib.
Acıyev 1995-ci ildə Dağıstanda xristianlığın tarixini öyrənmək və Müqəddəs Georginin məzarını axtarmaq məqsədi ilə səfər təşkil edir. Onun məqaləsində, səfər nəticələri və Müqəddəs Georgi məzarlığının ehtimal olunan yerinin araşdırmasının nəticələri dərc olundu. 1997-ci ildə nəşr olunan "Tayna sviatogo Georgiya ili podarennoe Tengri: Iz duxovnogo naslediya tyurkov" (Müqəddəs Georginin sirri və ya Tenqrinin hədiyyəsi: türklərin mənəvi irsindən) adlı kitabında bu barədə danışılır. Acıyevin ekspedisiyasından sonra Müqəddəs Georgi türbəsi Dağıstan Respublikasının görməli yerləri siyahısına daxil edilib. 1996-cı ildə Acıyevin "Səhra Dini" adlı məqaləsi "Uşaq Ensiklopediyası"nda yayımlandı. Bu məqalədə Acıyev Tengrianizm — qədim türklərin dini haqqında danışdı. Acıyev sübut edir ki, Böyük Çöl xalqları bütpərəst deyildilər və tək Allaha, Tenqriyə inanırdılar. Acıyev iddia edir ki, xaç tenqrianlığın ən qədim simvollarından biri olub.
1997-ci ildə "Step i kultura/ Velikiy put vo vremeni" (Çöl və mədəniyyət. Zamanda Böyük Səyahət) beynəlxalq simpoziumunda iştirak edir. Acıyev "Türklərin Avropa sivilizasiyasına verdiyi töhfə" adlı məruzə ilə çıxış edir. Müəllif "türk mədəniyyətinin rolunu və davamını, eləcə də Avropa sivilizasiyasının inkişafına təsirini" araşdırır. 1998-ci ildə M. O. Auezovun 100 illiyinə həsr olunmuş beynəlxalq seminara Acıyev dəvət olunub. Onun məruzəsi ilə seminar işinə başlayır.
"Tenqrianizm və Müasir Avropa Mədəniyyətinin Əsasları" adlı məruzəsində qıpçaqların bütpərəst olması barədə qurulmuş tezisə yenidən nəzər salır. Onun konsepsiyasına görə, Dəşt-i Qıpçaq ölkəsinin sakinləri monoteist tenqrianlıq (səmavi Tanrıya iman — Tenqri) etiraf etdilər).Tenqrianlıq daha sonra başqa bir monoteist dinin — xristianlığın başlanğıcını qoydu. Seminar intellektual ictimaiyyətin marağına səbəb olmuş, Acıyevin məruzəsi isə bütün seminar boyu əks-səda doğurmuşdur.
1998-ci ildə, "Misl" Yayınevi, xalqların büyük köçü mövzusunda araşdırmalarını davam etdirən Acıyevin "Evropa. Tyurki. Velikaya Step" (Avrupa. Türklər. Böyük çöl) adlı populyar elmi kitabının ilk nəşrini çap etdi. Bu kitabda böyük çölün Avropa mədəniyyətinə verdiyi töhfəyə xüsusi diqqət yetirilir. Kitab dəfələrlə yenidən nəşr olundu. Burada Acıyev ilk dəfə olaraq xalqların Böyük köçü konsepsiyasını ifadə etdi. Bu konsepsiya müəllifin sonrakı əsərlərində inkişaf etmişdir". Acıyevin özü vurğulayır ki, onun ixtisası coğrafiyadır və o, öz kitablarını bu elm sahəsi çərçivəsində yazıb və öz həyatını ona həsr edib: "Tarixi coğrafiyada ən çətin vəzifə tədqiq olunan regionun iqtisadi əsasını göstərməkdir. Mən bu problemi həll edirəm".
Acıyevin tələbələr üçün yazdığı "Kipçaki. Drevniaya istoriya tyurkov i Velikoy stepi" (Qıpçaqlar. Türklərin və Böyük çölün qədim tarixi: şagirdlər və onların valideynləri üçün sorğu kitabçası) yazdığı elmi-populyar kitabı 1999-cu ildə çap olunmuşdur. 2001-ci ildə "Kipçaki. Oguzi. Srednevekovaya istoriya tyurkov i Velikoy stepi" (Qıpçaqlar. Oğuzlar. Türklərin və Böyük çölün orta əsrlər tarixi) kitabını bu işin davamı kimi yazır. Müəllif bu kitabları məktəblilərə və onların valideynlərinə ünvanlayır və ailə mütaliəsi ənənəsini canlandırmaq istəyir. Bu kitab 2001-ci ildə Kazanda Tatarıstanın elmi ictimaiyyətinə təqdim edildi. Acıyev ora Ş. Mərcani adına Elmlər Akademiyası Tarix İnstitutunun dəvəti ilə gəldi. 2002-ci ildə "Kipçaki. Drevniaya istoriya tyurkov i Velikoy stepi" (Qıpçaqlar. Türklərin və Böyük çölün qədim tarixi: şagirdlər və onların valideynləri üçün sorğu kitabçası) kitabının türk dilində tərcüməsi Türkiyədə çıxır.
2001-ci ildə Acıyev Altay vilayətinə səfər edir və yeni əlyazma üzərində işə başlayır. Üç illik işdən sonra "Tyurki i mir: sokrovennaya istoriya" (Türklər və dünya: məxfi tarix) kitabının elmi-populyar nəşri işıq üzü görür. Bu əsərdə müəllif Altaydan gələn xalqların Böyük köçü konsepsiyasının əsas müddəalarını tam şəkildə formalaşdırır. Bu işdə Böyük çölün monoteizm ənənələrinə xüsusi diqqət yetirilmişdir. 2005-ci ildə Heydər Əliyev Fondu bu kitabı Azərbaycan dilində nəşr edib. Professor Tofiq Hacıyev kitabın tərcüməsi işini yerinə yetirdi. 2019-cu ildə "Tyurki i mir: sokrovennaya istoriya" kitabı Türkiyədə türk dilində nəşr olunub. 1-ci Beynəlxalq "Müqayisəli ədəbiyyatşünaslıq" elmi konfransında 2004-cü ildə bu kitabdan məruzə edilir. "Tyurki i mir: sokrovennaya istoriya" kitabının ayrı müddəaları 2004-cü ildə "Müqayisəli Ədəbi Tədqiqatlar" adlı 1-ci Beynəlxalq Elmi Konfransda açıqlanmışdır. Altayda yeni eradan əvvəl başlayan xalqların böyük miqrasiyasına həsr olunmuş "Hind-Avropa tədqiqatları və müqayisəli ədəbiyyat" adlı məruzə, Rusiya və Avropanın inkişafında türk mədəniyyətinin rolu haqqında bəhs edir.
2005-ci ildə Naxçıvan Dövlət Universitetinin təşkil etdiyi ekspedisiyada Acıyev Naxçıvanda Gəmiqaya dağındakı qayaüstü rəsmlərin araşdırılmasında iştirak edir. Acıyevin fikrincə, bu rəsmlər xalqların Böyük köçünün mərhələlərindən biri ilə bağlıdır. Ekspedisiyadan sonra hakimiyyət orqanlarının qərarı ilə dünya tarixinin qədim abidəsinin yerində Nuhun məqbərəsi bərpa olunub. Aparılan araşdırmalar Azərbaycan Respublikasının geniş ictimaiyyətinin və rəhbərliyinin diqqətini cəlb etmişdir.
Qafqaza ekspedisiyalardan və "Qafqaz Albaniyasının etnomədəni irsi" Beynəlxalq Elmi Konfransında iştirak etdikdən sonra Adjıyev 2006-cı ildə elmi-populyar kitabı olan "Dıxanie Armageddona" (Armageddonun Nəfəsi) çap etdirir. Kitab XVI əsrdə başlayan və bu günə qədər bitməyən Qafqaz müharibələrinin tarixindən bəhs edir. Müəllif öz işində xüsusilə Qafqaz Albaniyasının tarixini, müasir oxucunun heç vaxt bilmədiyi bir dövləti təsvir edir. Bu mövzuya Adjıyevin marağı onun 1989–1991-ci illərdə Qafqazdakı etnoqrafik araşdırmalarına təsadüf edir və o, özünün real faktlar əsasında yazdığı məqalələri ilə Qafqazın problemlərini üzə çıxarmağa çalışır.
Adjıyevin "Aziatskaya Evropa" (Asiya Avropası) adlı elmi-populyar kitabı da 2006-cı ildə çap olunmuşdur. Bu kitaba onun iki əsəri daxil edilib: "Evropa. Tyurki. Velikaya Step", "Tyurki i mir: sokrovennaya istoriya". Kitabın xülasəsində deyildiyi kimi, Rusiya və digər Avropa ölkələrinin əsasını təşkil edən böyük çölün tarixi dünyagörüşü və tarixə baxışı daha fərqli olan coğrafiyaşünas tərəfindən danışıldığı üçün maraq doğurur.
2007-ci ildə Rusiya Mədəniyyət Nazirliyinin layihəsi kimi Adjıyevin tədqiqatları əsasında "Milli Tarix və milli fikir" devizi altında "Armageddon nəfəsi" filmi çəkilmişdir. Filmin ilk nümayişi Bakı Dövlət Universitetində olmuş, böyük auditoriya qarşısında keçirilmişdir və onların əksəriyyəti tarixçilər və coğrafiyaçılar idi.
Elə həmin 2007-ci ildə Verxneviluysk Gimnaziyasının dəvəti ilə "Türkologiya vətəndaş cəmiyyətinin formalaşmasında mədəniyyətlərin inteqrasiyasının amili kimi" beynəlxalq elmi-praktik konfransda beynəlxalq ekspert kimi çıxış edir.
2010-cu ildə "АСТ" nəşriyyatı Acıyevin bir kitabını "Bez Veçnogo Sinego Neba: Oçerki naşey istorii" (Əbədi mavi səmasız: tariximizin oçerkləri) nəşr etdirdi. Müəllif mümkünsüz hesab edilən işi görüb. O, Rusiyanın sələfi olan ölkə haqqında danışırdı. Kitabın ön sözündə deyildiyi kimi, Acıyev tərəfindən göstərilən ardıcıllıq öz inanılmaz sadəliyi ilə təəccübləndirir. Kitabın əsas fikri: "Biz vahid ölkənin vahid xalqı idik". Böyük miqrasiya konsepsiyasından bu sözlər nəticə rolunu oynayır. Ümumi keçmişdən bəhs edən Murad Adjının kitabları sayəsində "Vahid dövlət — vahid xalq" şüarı Rusiyanın çoxmillətli icmalarını birləşdirir.
2011-ci ildə Acıyevin kitablarının yeni nəşrləri buraxılır: "Aziatskaya Evropa" (Asiya Avropası), "Evropa. Tyurki. Velikaya Step" (Avrupa. Türklər. Böyük çöl), "Bez Veçnogo Sinego Neba: Oçerki naşey istorii" (Əbədi mavi səmasız: tariximizin oçerkləri), "Polın’ Polovetskogo Polya" (Qıpçaq çölünün yovşanı).
Acıyev 2011–2012-ci illərdə "Türklər" layihəsinin tarixi sənədli kinosunun final seriyasının yaradılmasında iştirak etmişdir. Bu layihə Rusiya Coğrafiya Cəmiyyəti və "Mir" Dövlətlərarası Teleradio Şirkəti tərəfindən həyata keçirilmişdir. Bu layihənin məqsədi "Türk xalqlarının qədim tarixi vasitəsilə Rusiyanın və Müstəqil Dövlətlər Birliyinin tarixini göstərmək, geniş auditoriyanı türk xalqlarının mədəniyyəti ilə tanış etməkdir". Bu layihənin reallaşdırılmasına Rusiya Prezidenti V. Putin maddi və mənəvi dəstək verib.
2013-cü ildə Moskvanın Tatar Mədəniyyət Mərkəzi Murad Acı ilə görüş keçirir. Görüş Acıyevin Türkologiya sahəsindəki fəaliyyətinin 20 illiyinə həsr olunub. Çoxsaylı çıxışların əsas leytmotivi onun türk xalqlarının mədəniyyətinin dirçəldilməsi istiqamətində gördüyü işlərə görə müəllifə təşəkkür etmək idi.
2014-cü ildə Acıyevin 70 illiyi münasibətilə AST nəşriyyatı onun əsərlərindən ibarət məcmuələr buraxır: "Polınnıy Moy Put" (Mənim yovşanlı yolum), "Velikaya step. Prinoşenie Tyurka" (Böyük çöl. Dar türk), "Aziatskaya Evropa" (Asiya Avropası).
Elə həmin 2014-cü ildə Mahaçqalada Acıyevin 70 illiyinə həsr olunmuş elmi konfrans keçirilir. Konfrans iştirakçıların çıxışlarında qeyd olundu ki, Acıyevin konsepsiyası önun haqlı olduğunu təsdiq edir, müəllifin əsərləri isə ümummilli ideyanın formalaşması üçün vacibdir.
2015-ci ildə AST-nin nəşriyyatı Acıyevin bir neçə əsərini dərc edir: "Polın’ Polovetskogo Polya" (Qıpçaq çölünün yovşanı, 9. Nəşr), "Evropa. Tyurki. Velikaya Step" (Avropa. Türklər. Böyük çol, genişləndirilmiş 9. Nəşr), "Tyurki i mir: sokrovennaya istoriya" (Türklər və dünya: məxfi tarix) və toplusu "Istoriya tyurkov. Takimi znali nas" (Türklərin tarixi. Bizi belər tanıdılar). Kolleksiyaya müəllif tərəfindən xüsusi olaraq bu nəşr üçün yenidən işlənmiş kitablar daxil edilib: "Kipçaki" (Qıpçaqlar), "Kipçaki. Oguzi" (Qıpçaqlar. Oğuzlar).
2016-cı ildə Acıyevin "Saga o Velikoy ctepi" (Böyük Çöl haqqında dastan) adlı yeni kitabı çapdan çıxmışdır. Müəllif bu işdə xalqların böyük köçündən, türk mədəniyyətinin bəşəriyyətin sərvətinə necə çevrilməsindən, Avrasiya qitəsinə necə yayılmasından, Şərqlə Qərbi unikal nailiyyətlərlə zənginləşdirməsindən bəhs edir.
2019-cu ildə Acıyevin "Svyatoy Georgiy i gunni" (Müqəddəs Georgi və Hunlar) adlı son işi çapdan çıxıb. Müəllif bu kitaba bütün həyatı boyunca gedim. Onun müqəddəs Georgiyə həsr olunmuş ilk nəşrləri əsrin dörddə birindən çox həsr etdiyi tədqiqatın başlanğıcı oldu. Georgiy əməlinin xalqların böyük köçürülməsi ilə bağlı hadisələrin coğrafi və müvəqqəti koordinatlarına mükəmməl "uyğun gəldiyinə" əsaslanaraq, Acıyev gözlənilməz nəticələrə gəlir. Onlar coğrafiyanın dəqiq elm olduğuna, tarixi hadisələrə obyektiv baxmağa, siyasətdən bezməyə imkan verdiyinə əmin olan coğrafiyaçıya məxsusdur. Tədqiqatçı ümid etdi ki, "onun işi dünyaya baxışımızı dəyişəcək". Kitab müəllifin ölümündən sonra çap olundu. Son gününə qədər əlyazma üzərində işləyirdi.
Acıyev 7 mart 2018-ci il tarixində vəfat etdi və Moskvada Don qəbiristanlığında dəfn edildi.
Fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi
Mütəxəssislər Acıyevi Altaydan xalqların Böyük köçü konsepsiyasının müəllifi olan məşhur türkoloq kimi səciyyələndirirlər. Ekspertlər onun tədqiqatlarında istifadə etdiyi biliklərin genişliyini və dərinliyini qeyd edir, tarix, coğrafiya, iqtisadiyyat, dilçilik, folklor, etnoqrafiya, ilahiyyat kimi elmləri birləşdirir və dilçilik. Tarixi tədqiqatlarda coğrafiyanın müəyyən rolu olan bütöv yanaşmanın əhəmiyyəti qeyd olunur. Acıyevi Altaydan xalqların Böyük köçürülməsi konsepsiyasının bağlı dünya tarixin yeni nöqteyi-nəzərdən baxmağa imkan verir. Konsepsiya dünya elmində yeni bir sözdür. Onun əhəmiyyətini hələ tam dərk etmək və gələcək nəsillərə dərk etmək lazımdır.
Mütəxəssislər Böyük çölü kütləvi köçürülmələr üçün əlverişli məkan kimi qiymətləndirən alimlər arasında Acıyevin qeyd edirlər. Muraad Acıyev, onu "coğrafi baxımdan çöl landşaft zonasından daha geniş olan Meqa region kimi nəzərdən keçirirdi". Altayda doğulan xalqların Böyük köçü ilə bağlı tədqiqatları qədim və orta əsrlərin lokal sivilizasiyalarının formalaşması probleminə yeni nəzər salmağa imkan verir.
Onun kitabları müxtəlif ixtisasların alimləri tərəfindən istifadə olunur. Bunlar elmi məqalələrdir, * Чибилев А. А., Богданов С. В. Наследие кочевнических империй в ландшафтах степей Северной Евразии // Вестник РАН. Т. 79, №9, сентябрь 2009.
Hazırda müxtəlif ölkələrdən olan alimlər Acıyevin kəşfləri əsasında işləməyə davam edirlər. Onun araşdırmaları nəticəsində əvvəllər Dünya tarixi kontekstində nəzərdən keçirilməmiş tenqrianlıq mövzusuna geniş elmi müraciət edilmişdir. Bu məsələdə Acıyevin mövqeyi bəşəriyyətin tarixinə yeni nəzər salmağa məcbur edir.
Altayda aparılan sosioloji sorğular göstərdi ki, gənclərin fikrincə, Acıyev Altay xalqlarının tarixinə təsir göstərən fiqurlar sırasındadır. Mütəxəssislər onun işlərini etnopedaqogik təhsil problemlərinin həllində mühüm rol oynayan əsərlərə aid edirlər. Azərbaycanda Acıyevin kitablarından parçalar "Idei vısokoy pedagogiki" (Yüksək pedaqogika ideyaları) kitabında nəşr olunub". Qazaxıstanda Acıyevin kitablarından parçalar "Antologiya pedagogiçeskoy misli Kazaxstana" (Qazaxıstanın pedaqoji Fikir antologiyası) pedaqoji toplusuna daxil edilib (Qazaxıstan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin "Sosial əhəmiyyətli ədəbiyyat növlərinin nəşri" proqramı çərçivəsində).
Eyni zamanda qeyd edilir ki, millətçilik ruhuna köklənən müəlliflər Acıyevin əməyini mənfi qarşılamışlar. Onlar alimi müxtəlif yollarla nüfuzdan salmağa çalışırlar. Bəziləri deyirlər ki, onun əsərləri hekayəni pis bilən bir oxucu üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bəzi müəlliflər Acıyevin əsərlərini qəbul etmirlər * Володихин Д. Феномен Фольк-Хистори // Скепсис. 1999, № 5.
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, Acıyev haqqında neqativin böyük hissəsi bir məqama yönəlib: o, tarixçi deyil. Mütəxəssislərin sözlərinə görə, bu cür bəyanatlar iqtisadi və tarixi coğrafiya kimi biliklərin mürəkkəb sahələri ilə bağlı elmi tədqiqatların xüsusiyyətlərini bilmədiyini göstərir. Acıyevin bu elm sahələrində peşəkarlığı şübhəsizdir. Alimin sözlərinə görə, "tənqidçilər" coğrafiya elminin onun tədqiqatlarının mərkəzində olduğunu başa düşmürdülər.
Acıyevin ünvanına mənfi rəy bildirmiş müəlliflərdən heç biri onunla açıq mübahisəyə girməyib. Onlar "yad adamı" döymək istəyirdilər, və digər insanlar kömək istəyirdilər.
Müxtəlif müəlliflər müxtəlif nəsillərin şagirdlərinin fəal yaradıcılığı, tarixi gerçəkliyi və mənəvi maarifləndirilməsi ilə qeyd olunan Acıyevin fəaliyyətindən danışırlar. Onun vicdanlı və təmənnasız əməyi Müasir Rusiya mədəniyyətinin real nailiyyətlərindən biridir. O, "yaxşılıq koordinatlarında" işləyənlərdir. Onun kitabları sadə "Kitab" anlayışından kənara çıxır. Bu qəhrəmanlıq işidir.
Acıyevin elmi-populyar kitabları janrın ən yaxşı ənənələrində yazılmışdır. Onlar milli-mədəni ənənələrlə tanış olmağa və "yad" milli-mədəni kodlara hörmətlə yanaşmağa kömək edirlər. Onun konsepsiyasının yeni təsdiqi tədqiqatçıları onun tapıntılarına daha diqqətlə yanaşmağa məcbur edir.
Calophyllum thwaitesii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Versiya
İstinadlar
Verze (rozcestník) Version Version Versión Version Version (disambiguation) 버전 Version Версия Версія
Yonpxöndo adasının atəşə tutulması
Yonpxöndo adasının atəşə tutulması — Cənubi Koreyanın Yonpxöndo adasının atəşə tutulması 2010-cu il noyabrın 23-də Şimali Koreya tərəfindən baş vermişdir. Adaya azı 200 mərmi buraxılmışdır. Nəticədə 4 cənubi koreyalı həlak olmuş, 16 isə yaralanmışdır, eyni zamanda 60-70 yaşayış evi yanmışdır.
BMT-nin baş katibi Pan Gi Mun Cənubi Koreya ərazisinə hücumu "1953-cü ildə müharibənin başa çatmasından bu yana ən pis insident" adlandırıb. Şimali Koreya da ABŞ hərbçilərinin dəniz sərhədlərinin dəqiqləşmədiyi bir məkanda hərbi təlimlərdə iştirak etməsinin müharibəyə yol açacağı barədə xəbərdarlıq edib.
Abana (kənd)
Abana — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Keşişkənd (Yeğeqnadzor) rayonu ərazisində kənd olmuşdur.
Əhalisi
Burada 1831-ci ildə 25 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1840–50-ci illərdə kənd ləğv edilmişdir. İndi ölü kənddir.
Yaşar Fərmayıloğlu
Yaşar Fərmayıloğlu – ifaçı və yaradıcı aşıq.
Həyatı
Yaşar Fərmayıl oğlu Həsənov 4 sentyabr 1969-cu ildə Gədəbəy rayonunun Arıqıran kəndində müəllim ailəsində doğulub. O, ulu mənəvi sərvətimiz olan aşıq1ıq sənətinə hələ 5 yaşında ikən, Seyfəddin Xəliloğlunun həzin ifalarının təsiri ilə gəlib.
Yaşar Fərmayıloğlu orta təhsilini 1976-1986-cı illərdə doğma Arqıranda alıb. Orta təhsil aldığı vaxt məktəbin bütün tədbirlərində sazla çıxışlar edib.
1987-1989-cu illərdə hərbi xidmətdə olan Yaşar Fərmayıloğlu, hərbi xidməti bitirdikdən sonra aşıqlıq sənətini peşəkar düzeydə davam etdirib.
2008-ci ildə onun “Sarıtel laylası” adlı audio-kaset və diski işıq üzü görüb.
Yaşar Fərmayıloğlu hazırda Bakıda yaşayır və paytaxtda düzənlənən əksər aşıq tədbirlərində çıxış edir. Onun ən çox sevdiyi hava (və özünün “şah ifas”sı) “Sarıtel”dir.
İsrail Əmək Partiyası
İsrail Əmək Partiyası bəzən Avoda — İsraildə yaranan sosial demokratik   və sionist partiyadır. Partiya 1968-ci ildə Mapay, Ahdut HaAvoda və Rafinin birləşməsi ilə quruldu. 2005-ci ildə Bir Millət, 1999-cu ildə parçalanandan sonra partiyaya üzv oldu. 1977-ci ilə qədər bütün İsrail Baş nazirləri İşçi hərəkatı ilə əlaqəli idilər. Mövcud partiya lideri (2019-cu ilin iyul ayından) Əmir Peretzdir. Partiya hazırda birləşmə həyata keçirmək üçün Mavi və Ağ ilə danışıqlar aparır.
İşçi Partiyası İsrail-Fələstin sülh prosesini, praqmatik xarici siyasət siyasətini və sosial-demokratik iqtisadi siyasətini dəstəkləməklə əlaqələndirilir. Partiya Proqressiv Alyansın üzvü, Sosialist İnternasionalı,və Avropa Sosialistlər Partiyasının müşahidəçi üzvüdür.
Sağandil (Vərziqan)
Sağandil - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 157 nəfər yaşayır (34 ailə).
Baycu noyon
Baycu noyon — Besut ulusundan monqol sərkərdəsi.
Həyatı
Baycu noyon Hülaku xanın sərkərdəsi idi. Tümənbəyi sayılırdı. 30 min qoşunla Sivasda Səlcuqlulara qalib gəldi.
Baycu noyon 1261-ci ildə Hülaku xan tərəfindən öldürüldü.
Ailəsi
Baycu noyonun Adak noyon adlı oğlu vardı.
Birgan
Birgan, Bireqan, və ya Biregan — İranın Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanının Kuhrəng şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər.Əhalisinin əksəriyyəti bəxtiyari elinin Həftləng qolundan ibarətdir, bəxtiyari dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Co Uayzberq
Co Uayzberq - amerikalı serial ssenarist-rejissoru, roman yazıçısı və keçmiş Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi əməkdaşı və məktəb müəllimi. Uayzberq əsasən FX kanalında yayımlanan Amerikalılar serialının ideya müəllifi və baş prodüseri kimi tanınır.
Yaradıcılığı
1987-ci ildə Yel Universitetini bitirən Uayzberq məzuniyyətdən üç il sonra MKİ zabiti olmuş və İdarədəki qısa müddətli karyerasından sonra 2010-cu ildə televiziyada karyeraya başlayana qədər Nyu-Yorkun Kuins borosunda yerləşən özəl xüsusi məktəb olan Summit Schoolda dərs demişdir. Summit School-da son layihələrindən biri məktəb qəzeti olan The Summit Sun-ın qurulmasında şagirdlərə köməklik etmək olmuşdur.
Uayzberq TNT-də yayımlanan yadplanetlilərin istilası mövzulu Enən səma və DirectTV-də yayımlanan hüquqi drama mövzulu Zərərlər üçün seriyalar yazmışdı. O daha sonra 1980-ci illərdə Vaşinqton K.M.-da özlərini ABŞ vətəndaşları kimi göstərən iki DTK agentindən bəhs edən FX serialı Amerikalıları yaratdı. Amerikalıların rejissoru Uayzberq və Ədalətin yaradıcısı Qrem Yost olmuşdu.
Uayzberq həmçinin "10th Grade" (10-cu sinif) və "An Ordinary Spy" (Sadə cəsus) adlı iki kitabın da müəllifidir. "10th Grade" kitabı Believer kitab mükafatına nominasiya göstərilmişdi.
Şəxsi həyatı
Uayzberq Çikaqoda mülki hüquq müdafiəçisi Bernard Uayzberq və keçmiş Mədəniyyət İşləri Komissarı Lois Uayzberqin yəhudi ailəsində böyüyüb. O, Slate Group-un baş redaktoru Yakob Ueysberqin kiçik qardaşıdır. Uayzberq prezidentliyə namizəd Bill Klinton və Bill Bredlinin keçmiş mətbuat katibi Culiya Rotvaks ilə 2005-ci ildə evləndi. Cütlüyün bir qızı var.
Calophyllum tomentosum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erol Keskin
Erol Keskin (2 Mart 1927 – 1 Oktyabr 2016) — Hücumçu kimi çıxış etmiş Türkiyə futbolçusudur. 1948 Yay Olimpiya Oyunları və 1954 FİFA Dünya Kubokunda iştirak etmişdir. Keskin Fənərbaxça PFK və Adiköybey FK klublarında çıxış etmişdir.
Sent-Aman-de-Kot (kanton)
Sent-Aman-de-Kot  — Fransa da kanton, region — Cənub-Pireneylər, departament — Averon. Rodez dairəsinə daxildir.
Kantonun INSEE kodu — 1230. Sent-Aman-de-Kot kantonuna cəmi 6 kommuna daxildir, onlardan ən əsası Sent-Aman-de-Kot kommunasıdır.
Əhali
2006-cı ildə əhalinin sayı 2 228 nəfər təşkil edirdi.
Alman fəlsəfəsi
Alman fəlsəfəsi — XVIII əsrin sonu və 19-ci əsrin başlarından etibarən diqqətə çarpacaq dərəcədə ağırlıq qazanan, bir mənada fəlsəfənin yurdu halına gələn Alman fəlsəfi ənənəsini ya da başqa bir baxımdan fərqli fəlsəfi meyllərə sahib olan Alman fəlsəfəçilərinin bütövlüyünü ifadə edir.
Chuck (serial)
"Chuck" — Joş Sxvartz və Kris Fedakın ekranlaşdırdığı döyüş komediya, casus dram janrında televiziya serial.
Mənbə
http://en.wikipedia.org/wiki/Chuck_(TV_series)
Lill Müasir İncəsənət Muzeyi
lill Müasir İncəsənət Muzeyi — modernizmə həsr olunmuş müasir incəsənət və ar bryut (kobud incəsənət) muzeyi. Muzey Fransanın Nor departamentinin Vilnev-d'Aska şəhər parkının mərkəzində yerləşir.
Muzeyin kolleksiyasına 4800-dən çox eksponat daxildir. Muzeyin sahəsi 4 000 kv. metrdən çoxdur. lill Müasir İncəsənət Muzeyi Avropada XX və XXI əsrlərin mədəniyyətinin: müasir incəsənətin, modernizmin və ar bryut incəsənətinin əsas komponentlərinin qovuşduğu yeganə muzeydir.
Muzeydə Pablo Pikassonun, Amedeo Modilyaninin. Xuan Mironun, Jorj Brakın, Fernan Lejenin, Aleksandr Kolderin və Artur Van Qekkenin əsərləri də nümayiş etdirilir. Muzeydə həmçinin Fransa ar bryut incəsənətinin zəngin kolleksiyası da vardır. lill Müasir İncəsənət Muzeyi heykəllərlə əhatə olunmuşdur, burada, həmçinin kitabxana da yerləşir.
Xarici keçid
Официальный сайт ЛАМа
Əmir Peretz
Əmir Peretz — hazırda İşçi Partiyasının lideri və partiyanın Knesset üzvü olaraq çalışan bir İsrail siyasətçisidir. Hal hazırda İsrailin İqtisadiyyat Naziri vəzifəsini icra edir. 1988-ci ildən bəri demək olar ki, fasiləsiz Knesset üzvü olmaqla yanaşı, Müdafiə naziri və Ətraf Mühitin Mühafizəsi Naziri vəzifələrini icra etdi, 1995-2006-cı illər arasında Histadrut həmkarlar ittifaqı federasiyasına rəhbərlik etdi.
1999-cu ildə 2004-cü ildə yenidən İşə birləşdirilməyə qədər rəhbərlik etdiyi öz partiyası olan Bir Millət qurmaq üçün Əməkdən ayrıldı.
Abdulla və Cahan dastanı
Abdulla və Cahan – Azərbaycan məhəbbət dastanı. Şirvanlı Aşıq Abdullanın (XVII əsr) həyatı və şeirləri əsasında yaranmışdır. Müxtəlif variantları var. Məhəbbət dastanlarına xas olan ənənəvi süjetə malikdir. Dastanın qısa məzmununu və şeirlərindən bir qismini H.Əlizadə "Aşıqlar" kitabında (h.1, 1935), qazaxlı Aşıq Məmmədyardan toplanmış variantını isə Ə.Axundov və M.H.Təhmasib nəşr etdirmişlər. Dastanın başqa bir variantını 1971–1972-ci illərdə Türkiyədə nəşr etdirən türk aşığı Lütfi Aydanın ehtimalına görə, bu dastan uzun müddət Şirvanda və Dağıstanda yaşamış Xəstə Qasım tərəfindən Aşıq Abdullanın şeirləri əsasında yaradılmışdır.
Buğa qoyon
Buğa qoyon Kumın qoyon oğlu Cəlayır — Cəlayır elinin Cadaran oymağından monqol sərkərdəsi.
Həyatı
Buğa qoyon Cəlayır Çingiz xanın minbaşısı idi. O, Hülaku xanla bərabər Azərbaycana gəlmişdi. Mukali qoyonun qardaşı idi. Elxanlılara xidmət göstərmişdi. Arqun xanın yaxın yardımçılarından olmuşdu. Əhməd Təkudar xanın hakimiyyəti dövründə tamğaçı idi.
Calophyllum trapezifolium
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şalğam suyu
Şalgam kələmkimilər fəsiləsinə aid bitki olan Şalgamdan hazırlanan Çukurova bölgəsinə xas bir içkidir. Adana, Mersin, Osmaniye kimi bir çox cənub bölgələrində geniş istifadə olunur. Qırmızı rəngli, bulanıq və meyxoş olur. Acı və şirin növləri vardır. Acı şalgam hazırlamaq üçün əsasən acı bibərdən istifadə olunur. Lakin şalgam acı bibərlə qarışdırıldıqdan sonra uzun müddət saxlanıla bilməz. Şalgamla bərabər qara yerkökü də yeyilə bilər. Mayalanma dövründə daxil edilmiş bu qara yerkökülər şalğam suyunun içində qalırlar. Bunlara tane deyilir ( bu, bölgə dialektində belə səslənir, “ dənə” sözünün modifikasiyaya uğramış formasıdır). Şalgam adətən kababla içilir. Plastik qabda saxlanılsa dadı dəyişə bilər, odur ki, əsasən şüşədə saxlanılır. Sağlamlığa faydalı olduğu iddia edilsə də, tərkibində yüksək miqdarda duz olduğu üçün təzyiq problemi olanlar və hamilə qadınlar tərəfindən az istifadə edilməlidir.
Mənbə
http://tr.wikipedia.org/wiki/%C5%9Ealgam_suyu
David Abdulai
David Fuseyni Abdulai (1951 – 2 Oktyabr 2016) — Qanalı mesenat. Qananın Tamale şəhərindəki Şekinnah klinikasının xeyriyyəçi həkimi və qurucusu idi. O, 2012-ci ildə ABŞ səfirliyi tərəfindən təşkil olunan Qana Martin Lüter Kinq Mükafatının beşinci sahibi olmuşdur.
Serj Sarkisyan
Serj Azati Sarkisyan (bəzi Azərbaycandilli mənbələrdə Serj Sərkisyan;   – Serj Azati Sargisyan; ) — Ermənistan siyasətçisi, Ermənistan Respublikasının 11-ci (4 noyabr 199620 mart 1997) və 15-ci baş naziri (17 aprel23 aprel 2018), Ermənistan Respublikasının 3-cü prezidenti (9 aprel 20089 aprel 2018).
Həyatı
Serj Sarkisyan 30 iyun 1954-cü ildə Azərbaycan SSR-in DQMV paytaxtı olan Xankəndində doğulub. 1971-ci ildə İrəvan Dövlət Universitetinə qəbul olub, 1971–72-ci illərdə Sovet Ordusunda hərbi qulluqda olub və 1979-cu ildə İrəvan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsindən məzun olub. 1983-cü ildə Rita Sarkisyan ilə ailə həyatı qurub, bu izdivacdan onların Anuş və Satenik adlı iki qızı dünyaya gəlib. Onların Məryəm, Rita, Ara və Serj adlı dörd nəvələri var. Sərkisyan həm də Ermənistan Şahmat Federasiyasının başçısıdır.
İş karyerasına 1975-ci ildə İrəvanın Elektrik Qurğuları Zavodunda başlayıb.
Ailəsi
Sarkisyanın Anuş və Satenik adlı iki qızı var. Böyük qızı Anuş Sarkisyan ixtisasca hüquqşünasdır və Ermənistanın Vatikandakı səfiri Mikayıl Minansyanla evlidir. Ermənistan prezidentinin kiçik qızı Satenik Sarkisyan isə ixtisasça iqtisadçıdır. O, anası Rita Sarkisyanın qohumu və Ermənistanın Konstitusiya məhkəməsinin sədri Qalik Arutunyanla evlidir.
Siyasi karyerası
1979-cu ildə Xankəndi şəhəri üzrə Kommunist Partiyası Gənclər Assosasiyası Komitəsinin sədri seçilib. Daha sonra Dağlıq Qarabağ Regional Komitəsinin başçısı Henrix Poqosyanın yanında ikinci katib, sonra birinci katib, Xankəndi Şəhər Komitəsi Təbliğat Departamenti Başçısı və nəhayət Henrix Poqosyanın köməkçisi vəzifəsinə qədər yüksəlib. Dağlıq Qarabağda ermənilərlə azərbaycanlılar arasında gərginlik durmadan artdığı bir zamanda Sarkisyan ermənilərin Dağlıq Qarabağın Özünümüdafiə Dəstələri Komitəsinin başçısı və 1990-cı ildə Ermənistan Ali Şurasının üzvü seçildi.
Serj Sarkisyan 1989-cu ildən 1993-cü ilə kimi separatçı "Dağlıq Qarabağ Respublikası"nın özünümüdafiə qüvvələri komitəsinə rəhbərlik edib. 1993–1995-ci illərdə Ermənistanın müdafiə naziri olub. 1995–1996-cı illərdə əvvəlcə dövlət təhlükəsizliyi departamentinin başçısı, daha sonra milli təhlükəsizlik naziri vəzifəsində çalışıb. Növbəti 3 ildə isə Ermənistanın daxili işlər və milli təhlükəsizlik naziri olub. 2000–2007-ci illər arasında yenidən müdafiə naziri işləyib. 4 aprel 2007-ci ildən 19 fevral 2008-ci ilə qədər baş nazir, 19 fevral 2008-ci ildən 2 mart 2018-ci ilədək isə Ermənistan Respublikasının prezidenti olub. 2008-ci ildə onun prezident seçilməsindən sonra onun rəqibi Levon Ter-Petrosyanın tərəfdarları bir həftə durmadan İrəvanda etiraz nümayişləri keçirib, nəticədə 1 martda baş vermiş qarşıdurmada 10 nəfərin (2 polis və 8 nümayişçi) həlak olmasından sonra etirazlar güc yoluyla yatırılıb. Həmin seçkilər ATƏT, AB və Qərb müşahidəçiləri tərəfindən demokratik və azad dəyərləndirilmişdi.
Serj Sarkisyanın hakimiyyəti dövründə beynəlxalq təşkilatların dəyərləndirmələrinə əsasən Ermənistanda korrupsiya səviyyəsi azalıb, mətbuat azadlığı yüksəlib, ölkədə müxalifətə yönələn təzyiqlər xeyli dərəcədə azaldılıb. Lakin onun hakimiyyətə gəlişi dünyada böyük iqtisadi böhranla eyni vaxta düşüb, 2009-cu ildə Ermənistan iqtisadiyyatında 14%-lik geriləmə müşahidə olunub. Sarkisyanın ilk prezidentliyi dövründə ölkədə kasıblıq həddi ikiqat artaraq 32%-ə çatıb. Ölkəni yüzminlərlə insan tərk edib. 2013-cü ilin sentyabr ayında Sarkisyan Ermənistanın Rusiya, Qazaxıstan və Belarusla birlikdə Avrasiya İqtisadi Birliyinə qoşulacağını bildirib. Bu barədə razılaşma 9 oktyabr 2014-cü ildə imzalanıb və 2015-ci ilin yanvarında qüvvəyə minib.
2018-ci ildə onun prezidentlik müddəti başa çatdıqdan sonra Armen Sarkisyan tərəfindən bu postda əvəz olunub. 17 aprel 2018-ci ildə Serj Sarkisyan Ermənistanın Baş Naziri seçilib. Lakin müxalifətin bütün ölkə boyu ona qarşı başlatdığı geniş etirazlardan sonra 23 apreldə istefaya getməyə məcbur olub.
Bildiyi dillər
Serj Sarkisyan erməni dilindən başqa rusca, İngiliscə, Azərbaycanca və Türkcə bilir.
Xocalı soyqırımında iştirakı
Serj Sarkisyan 1992-ci ildə Xocalı soyqırımını törədən qüvvələrə komandanlıq edib, bu qüvvələri təşkilatlandıraraq yüzlərlə insanın ölüm əmrini verib və soyqırımında birbaşa iştirak edib. Bu səbəbdən Serj Sarkisyan Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinə verilmişdir.
Tomas de Vaalın Xocalı soyqırımı haqqında nə düşünürsünüz sualına Sarkisyan belə cavab verib: Xocalıya qədər Azərbaycan tərəfi elə bilirdi ki, bizim ilə zarafat eləmək olar. Onlar elə düşünürdülər ki, ermənilər mülki əhaliyə qarşı əl qaldıracaq insanlar deyil. Biz bu anlayışa (stereotipə) son qoyduq. Baş verən hadisə də bu idi
Toral və Zəri (film, 1979)
Məzmun
Filmdə min il bundan əvvəl olmuş hadisələr, Qobustanda məskunlaşmış ən qədim tayfalar haqqında danışılır. Vaxtilə burada hər şey birmənalı olmuşdur: qəzəb də, məhəbbət də, səmimilik də. Sadəlövhlük, hisslərin açıq büruzə verilməsi amansızlıqla qaynayıb, qarışmışdı. İnsan qəlbinin mürəkkəbliyi və onun dərinliklərində gedən təlatümlər qorxu və düşmənçilik hisslərini qüvvətləndirdi...
Müəlliflər göstərmək istəmişlər ki, həyatda hər şey məhv olsa da sənət yaşayır, əbədi olaraq insanlara sevinc və ilham bəxş edir.
Film haqqında
Multiplikasiya filmi yaşlı tamaşaçılar üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Film Rüstəm Babaxanovun eyniadlı povesti əsasında ekranlaşdırılmışdır.
Calophyllum vexans
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hüseyn Əlizadə
Hüseyn Əlizadə — İranlı bəstəkar, müəllim, musiqiçi. Tar və setar kimi alətlər ilə ifa etdiyi və səsləndirdiyi mahnılar ilə İran klassik musiqisinin bəstəkarlarındandır.
Bioqrafiya
1951-ci ildə azərbaycanlı ata və iranlı ananın övladı olaraq Tehran şəhərində doğulmuşdur. 1975-ci ildə Musiqi Konservatoriyasını birimişdir. Təhsilini Berlin İncəsənət Universitetində bəstəkar və musiqiçi olmaq üzrə davam etdirmişdir.
Torpağa məhəbbətlə (film, 1975)
Məzmun
Film Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, məşhur pambıq ustası Qızqayıt Həsənovanın həyat və fəaliyyətindən danışır.
Rüstəm Mustafayev
Rüstəm Məmməd oğlu Mustafayev — Azərbaycan rəssamı, Azərbaycanda realist teatr-dekorasiya sənətinin yaradıcılarından biri.
Həyatı
Rüstəm Mustafayev 25 fevral 1910-cu ildə Bakıda anadan olub. 1926-cı ildə Azərbaycan Ali Rəssamlıq Məktəbindən məzun olmuşdur. 1928-ci ildə Moskvada təcrübə keçdikdən sonra Bakıya qayıtmış, bir müddət Bakı Azad Tənqid-Təbliğ Teatrında tərtibatçı rəssam kimi çalışmışdır. Eyni zamanda Azərbaycan Opera və Balet Teatrı və Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında da səhnə tərtibatları vermişdir. 1937-ci ildən 1940-cı ilə qədər Azərbaycan abidələrini mühafizə edən Mərkəzi Dövlət İdarəsinin direktoru vəzifəsində çalışıb.
R. Mustafayev 19 iyul 1940-cı ildə Bakıda vəfat etmiş, I Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur. Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyi 1943-cü ildən Rüstəm Mustafayevin adını daşıyır.
Yaradıcılığı
R. Mustafayev 1933–1938-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında baş rəssam kimi fəaliyyət göstərmişdir. Mirzə Cəlil, Cəfər Cabbarlı, Hüseyn Cavid, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin əsərlərinə, "Şah İsmayıl" (Müslüm Maqomayev), "Leyli və Məcnun" (Üzeyir Hacıbəyov), "Koroğlu" (Üzeyir Hacıbəyov), "Aşıq Qərib" (Zülfüqar Hacıbəyov) operalarına, "Qu gölü" (Pyotr Çaykovski) baletinə tərtibat verib.
O, həm də plakat və kitabların bədii tərtibatı üzərində işləmişdir. Səməd Vurğun, Süleyman Rüstəm, Rəsul Rza və başqa şairlərin o dövrdə çıxan kitablarının bədii tərtibatı rəssamın ilk qrafika işlərindən sayılırdı. 1939-cu ildə çap edilmiş Azərbaycan aşıqlarının şeirlərindən ibarət "Aşığın səsi" kitabının da bədii tərtibatı Rüstəm Mustafayevə məxsusdur. 1940-cı ildə Nizami muzeyinin bədii tərtibatının müəlliflərindən biri olmuşdur.
Sərdarkəndi (Vərziqan)
Sərdarkəndi - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Səttarxan Sərdarimilli bu kənd də dünyaya göz açıb.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 29 nəfər yaşayır (7 ailə).
Pərvan vilayəti
Pərvan vilayəti  — Əfqanıstan İslam Respublikasının 34 vilayətindən biri.
Vilayətin sahəsi 5.974 km², 2009-cu ilin əvvəlinə olan rəsmi məlumata əsasən əhalisi 600 min nəfər, inzibati mərkəzi Çahariqar şəhəridir. Əhalisinin etnik tərkibi puştunlardan (vilayətdə Vardak puştun tayfası məskunlaşıb, Vərdək tayfası Qılzay tayfa ittifaqına daxildir və kompakt halda Surxi Parsa rayonunda yaşayırlar), taciklərdən (əksər rayonlarda yaşasalar da yalnız Saləng rayonunda əhalinin çoxluğunu təşkil edirlər), qızılbaşlardan (kompakt halda Şeyx Əli və Surxi Parsa rayonlarında yaşayırlar - Nadir Şah tərəfindən Azərbaycandan bura köçürülmüşlər), kuçilərdən (əsasən Çahariqar rayonunda yaşayırlar), həzaralardan (kompakt halda Çahariqar və Qorbənd rayonlarında və az sayda digər rayonlarda yaşayırlar), özbəklərdən (əsasən Çahariqar rayonunda yaşayırlar), safilərdən (əsasən Kohi Safi rayonunda yaşayırlar) və şinvarilərdən (əsasən Şinvari, Cəbəlüsaray və Qorbənd rayonlarında yaşayırlar) ibarətdir. Vilayət inzibati cəhətdən Bağram, Çahariqar, Qorbənd, Cəbülsaray, Kohi Safi, Salang, Səyid Xel, Şeyx Əli, Şinvari və Surxi Parsa rayonlarına bölünür.
Yevgeni Çazov
Yevgeni Çazov — məşhur sovet və Rusiya kardioloqu, Rusiya Elmlər Akademiyasının və Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının akademiki, REA Rəyasət Heyətinin üzvü. 20 il ərzində (1967–1986) SSRİ Səhiyyə Nazirliyi 4-cü idarəsinin rəisi. 1968–1986-cı illərdə Y. Cazov SSRİ Səhiyyə Nazirinin müavini, 1987–1990-cı illərdə SSRİ Səhiyyə Naziri, 1972-ci ildən Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının Rəyasət Heyətinin üzvü olub.
Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi üzvü (1982–1990), MK üzvlüyünə namizəd (1981–1982). 9–11 çağırış SSRİ Ali Sovetinin deputatı.
SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademiki (1971; müxbir üzv 1967). SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki (1979). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1978). Lenin mükafatı (1982), üç SSRİ Dövlət mükafatı (1969, 1976, 1991), SSRİ Nazirlər Soveti Mükafatı (1977) və Rusiya Dövlət Mükafatı (2004) laureatı. Vətən qarşısında xidmətlərinə görə ordeninin tam komandiri.
Tirə
Tirə-  müxtəlif  mən­şəli uzunsov, nisbətən alçaq, müs­bət relyef formalarının ümumi adı /mis: moren, oz, qum, sualtı, ada tirələri və s./.
Silvan Şalom
Silvan Şalom — Likud partiyasından olub 1992-2015-ci illərdə Knessetin üzvü olan bir İsrail siyasətçisidir. Baş nazir müavini və Daxili İşlər Naziri olmaq üzrə bir sıra nazir vəzifələrini tutmuşdur. 24 dekabr 2015-ci ildə təcavüz iddialarından sonra istefa verdi. Daha sonra Baş prokuror bu istintaqı bağladı və bu iddiaların əsassız olduğunu bildirdi.
Calophyllum sil
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pakistan himni
"Qəumi Təranəh", (قومی ترانہ; Xalq mahnısı, Dövlət Himni), həm də "Pak Sərzəmin" ("Təmiz Yurd") adıyla, Pakistanın dövlət himnidir. Himnin musiqisi Əhməd Qulaməli Çaqla, sözləri isə Əbüləsər Həfiz Cullundhri tərəfindən yaradılıb.
Ləğman vilayəti
Ləğman vilayəti — Əfqanıstan İslam Respublikasının 34 vilayətindən biri.
Vilayətin sahəsi 3.843 km², əhalisi 2009-cu ilin əvvəlinə olan rəsmi məlumata əsasən 403.5 min nəfər, inzibati mərkəzi Mehtərlam şəhəridir.
Əhalisinin etnik tərkibi puştunlardan (Qılzaylar vilayət əhalisinin 50%-dən artığını təşkil edirlər. Kompakt halda Əlingar, Mehtərlam və Qarğayi rayonlarında məskunlaşıblar), taciklərdən (əsasən puştunlar yayılan rayonlarda yaşayırlar), nuristanilərdən (Kata tayfası Dövlətşah və Əlişəng rayonlarında əhalinin çoxluğunu təşkil edir, həmçinin Əlingar, Mehtərlam və Qarğayi rayonlarında da yaşayırlar; Aştu tayfası Kata tayfası ilə birlikdə Dövlətşah və Əlişəng rayonlarında yaşayırlar) və paşayilərdən (kompakt halda Dövlətşah rayonunun şimalında yaşayırlar) ibarətdir. Vilayət inzibati cəhətdən Mehtərlam, Dövlətşah, Əlingar, Əlişəng və Qarğayi rayonlarına bölünür.
Əhalisi
Əhalinin 58%-i puştun, 33%-i paşayi, 9%-i isə dari dillərində danışır.
Bir Millət (İsrail)
Bir Millət — İsrail yaranmış sosial-demokratik partiya.Partiya 25 Mart 1999-cu ildə Əmir Peretz, Rafiq Hac Yahya və Adisu Massala yeni bir fraksiya yaratmaq üçün İsrail İşçi Partiyasından ayrıldıqda quruldu.
1999-cu ilin may seçkilərində partiya iki yerə bərabər olan 1,9% səs topladı və seçki həddini 1,5% keçən ən kiçik partiya oldu. Oturacaqları Peretz və Haim Katz aldı. 2003 seçkilərindən əvvəl Katz Likuda qoşulmaq üçün partiyanı tərk etdi.
Qambursev dağları
Qambursev dağları — Şərqi Antarktidanın mərkəzi hissəsində yerləşən və Kupol А yaxınlığında qərarlaşan dağ silsiləsi
Silsilənin uzunluğu 1200–1300 km, eni isə 200–500 km arasında dəyişir. Ən məşhur yüksəklikləri 2990 m və 3390 m-dir. Buz qatının qalınlığı ən azı 600 metrdir. Bəzi hissələrdə buzlağın qalınlığı 4 km-dir. Восточным продолжением горной системы являются подлёдные горы Восток. Dağlar Üçüncü Sovet Antarktik ekspedisiyası zamanı 1958-ci ildə kəşf edilmiş və geofizik, akademik Qriqori Qambursevin şərəfinə adlandırılmışdır. Bu bir gözlənilməz hadisə kimi qiymətləndirilmişdir.
Uzun zaman dağlar araşdılmamış olaraq qalır. Ancaq 2008-2009 illərdə fəaliyyət göstərən beynəlxalq layihə sayəsində dağlar radarlar vastəsi ilə araşdırılmışdır.
Dağlar 1 milyard il bundan öncə meydana gəlmişdir. 250-100 mln il öncə dağlarda yenidən cavanlaşma həyata keçmişdir. Antarktik buzlaqlar dağrarın eroziyasının qarşısını almışdır.
Henri Robinson Hartli
Henri Robinson Hartli (d. 12 noyabr 1777, Sauthempton, İngiltərə – ö. 24 may 1850, Kale, Fransa) — ingilis xeyriyyəçi; Sauthempton Universitetinin yaradıcısı.
Həyatı
12 noyabr 1777-ci ildə İngiltərənin Sauthempton şəhərində anadan olmuşdur.
Təhsilə qayğısı
Sauthempton Universitetinin tarixi Hartlinin yardımı nəticəsində yaradılmış Hartli təhsil müəssisəsi ilə başlayır. Belə ki, 1850-ci ildə Hartli ölüm ayağında olarkən elmin inkişafı və öyrənilməsi mərkəzinin yaradılması üçün Sauthempton şəhərinin Hay stritdə yerləşən malikanəsini və 103000 funt-sterlinq məbləğdə vəsaitini vəsiyyət edir. Həmin dövrdə, adətən kolleclər yaradılmasına baxmayaraq, qeyri-adi xarakterə malik Hartli isə mərkəz yaradılması haqqında qərar verir. Lakin onun vəfatından sonra vəsiyyətnaməyə dair uzunmüddətli məhkəmə çəkişmələri və kütləvi debatlardan baş verin. Sonda bütün bunların nəticəsində Sauthemptonda institut yaratmaq qərara alınır və 1862-ci il oktyabrın 15-də baş nazir Lord Palmerstonun iştirakı ilə Hartli İnstitutunun açılış mərasimi keçirilir.
Rusiya Elmlər Akademiyası
Rusiya Elmlər Akademiyası (abbr. REA,, abbr. РАН) — Rusiyada təbiət və ictimai elmlərdə fundamental tədqiqatlar aparan aparıcı elmi təşkilat, dövlət elmlər akademiyası. Akademiyanın əsas vəzifəsi təbiətin, cəmiyyətin, insanın inkişafı barədə, həmçinin Rusiyanın texnoloji, iqtisadi, sosial və mənəvi inkişafına dəstək olacaq biliklərin əldə edilməsini təmin edən fundamental tədqiqatların təşkil etməkdir. Rusiya Elmlər Akademiyası Rusiya Federasiyasının Konstitusiyasının 44-cü maddəsinə görə dövlət elmlər akademiyası formasında olan vacib konstitusiya-ictimai qeyri-kommersiya təşkilatıdır.
Akademiyanın 1000 elmi institutu, 50 min elmi işçisi, 860 həqiqi üzvü, 1113 müxbir üzvü, 715 akademiyasının professoru vardır.
2016-17 Qarabağ FK mövsümü
2016-17 Qarabağ FK mövsümü — Qarabağ 25-ci dəfə Azərbaycan Premyer Liqasında mübarizə aparacaqlar və onlar öz çempionluqlarını qorumağa çalışacaqlar. Bu onların Qurban Qurbanovun baş məşqçiliyi altında doqquzuncu mövsümü olacaq. Onlar Liqada, Azərbaycan Kubokunda və 2016-17 Çempionlar Liqasının ikinci təsnifat mərhələsində iştirak edəcəklər.
Heyəti
14 iyul 2016-cı il
Yay
Gələnlər:
Gedənlər:
Heyət statistikası
12 iyul 2016-cı il məlumatlarına əsasən.
Calophyllum waliense
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Montezik
Montezik  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sent-Aman-de-Kot kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12151.
Kommuna təxminən Paris dən 470 km cənubda, Tuluza şəhərindən 160 km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 45  km şimalda yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 154 nəfər təşkil edirdi.