cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ekspansionizm
Populyar mədəniyyətdə
Corc Oruellin “ Heyvanıstan” satirik romanı Stalinin Sovet İttifaqına əsaslanan, yeni elitanın hakimiyyəti ələ keçirməsi, yeni qaydalar və iyerarxiyalar qurması və ideallarını güzəştə gedərkən iqtisadi cəhətdən genişlənməsinin belletrestik təsviridir.
Robert Erskine Childersin "Qumların tapmacası" romanı Alman İmperiyasının təhdidedici təbiətini təsvir edir.
Elsfert Hakslinin " Qırmızı Qəriblər " romanı Saharadan cənuba Afrikaya müstəmləkə genişlənməsinin yerli mədəniyyətinə təsirlərini göstərir.
Antepin mühasirəsi
Antepin mühasirəsi  — 1920–1921-ci illərdə, Türkiyənin İstiqlaliyyət müharibəsi əsnasında Qüvayi-milliyə ilə Antep şəhərini (indiki Qaziantep) işğal edən ilə Fransanın Levant Ordusu arasında baş tutmuş hərbi əməliyyat.
Döyüşlər 1920-ci ilin aprelində fransız qüvvələrinin şəhəri atəşə tutması ilə başlamışdır. Bu, kamalçıların məğlubiyyəti və şəhərin 9 fevral 1921-ci ildə Fransa hərbi qüvvələrinə təslim olması ilə başa çatmışdır. .Bu qələbəyə baxmayaraq, fransızlar son nəticədə Ankara müqaviləsinə uyğun olaraq 20 oktyabr 1921-ci ildə şəhəri kamalçı qüvvələrin ixtiyarına buraxaraq geri çəkilməyə qərar vermişdilər. Müasir Qaziantepdə doğulmuş və Harvardın Yaxın Şərq Araşdırmaları Mərkəzinin akademiki Ümid Qurdun sözlərinə görə, müqavimət hərəkatı təkcə şəhərə nəzarəti bərpa etmək deyil, həm də qənimətləri ermənilərdən qorumaq məqsədini daşıyırdı.
Polyaris (Marvel Comics)
Haqqında
Daha sonra Polarisin mutasiyası güclənmiş, daha dayanıqlı və güclü olmudur. Kölgə Kralı ilə döyüşdükdən sonra X-Faktora qatılmaq qərarı almışdır. Apoklipsisə qalib gəldikdən sonra Maqnito ilə Cənubi Afrika ölkəsi Genoşaya dönmüşdür.
Daha sonra Şia dünyasındakı yeni komandaya qoşulmuş, amma sonda fikrini dəyişdirərək X-Faktora qayıtmışdır.
Video oyunlar
Polyaris personajı indiyə qədər "Lego Marvel Super Heroes", "X-Men Legends II: Rise of Apocalypse", "Ultimate Marvel vs. Capcom 3" və "Uncanny X-Men: Days of Future Past" oyunlarında görünmüşdür. "Lego Marvel Super Heroes" oyununda Tara Stronq tərəfindən səsləndirilmişdir.
Hərbi Pilotsuz Uçuş Aparatı
thumb|[[İsrail istehsalı Hərbi Pilotsuz Uçuş Aparatı olan IAI Harop]]
Hərbi Pilotsuz Uçuş Aparatı (qısaca: HPUA), Hərbi məqsədlər üçün istifadə olunan Pilotsuz Uçuş Aparatı, Hərbi PUA, Silahlı Pilotsuz Uçuş Aparatı (qısaca: SPUA), Silahlı PUA olaraq da bilinən bu Pilotsuz uçuş aparatı növü, adətən bomba, raket və/yaxud ATGM kimi təyyarə sursatlarını daşıyır və dron hücumları üçün istifadə edilirlər. Bu texnikalar adətən real vaxt rejimində insan nəzarəti altında fəaliyyət göstərirlər və müxtəlif səviyyələrdə avtonomluğa malikdirlər.
Bu tip təyyarələrdə oturaq bir pilot yoxdur. Operator bu texnikanı uzaq terminaldan idarə etdiyi üçün bu texnikalarda pilot üçün lazımi avadanlıqlara ehtiyac qalmır, nəticədə pilotlu təyyarədən daha az çəki və daha kiçik ölçüyə malik olurlar. Bir çox ölkədə operativ yerli pilotsuz uçuş aparatları mövcuddur və daha bir çox pilotsuz uçuş aparatları da ya idxal olunur və yaxud da inkişaf proqramları vasitəsilə inkişaf etdirilir.
Ağız bucağının xorası
Ağız bucağının xorası – ağız bucağının selikli qişasının və dərisinin infeksion xəstəliyi. Ağız bucağının xorası orqanizmdə B2 vitamininin çatışmazlığından, diş əti xəstəliyindən,  ağız suyunun güclü ifrazından, turş, yaxud acı qida yedikdə, ağız boşluğuna pis qulluq etdikdə baş verir. Xəstəliyi kokklar, yaxud mikroskopik göbələklər törədir. Vərdiş nəticəsində dodağını yalayan uşaqlar, yeniyetmələr və ağızda protez gəzdirən yaşlılar bu xəstəliyə daha çox tutulurlar. Ağız bucağının xorasında əvvəlcə ağız bucağının selikli qişası və dərisi qızarır, sulanır, yerində sonradan sarı qartmaqla örtülən ağrılı çatlar əmələ gəlir. Xəstəlik göbələk mənşəli olduqda ağız boşluğunun selikli qişasına da keçə bilər.
Profilaktikası:
Düzgün qidalanma, qida rasionunda qidaların vitaminlərlə zəngin olması, ağız bucağı qıcıqlandıqda acı, kəskin turş maddələr və sitrus meyvələrin istifadə edilməməsi. Müalicəsi  həkimin məsləhəti ilə aparılır. Xəstəlik çox vaxt xroniki olur, lakin aparılan ardıcıl düzgün müalicə nəticəsində Ağız bucağının xorası sağalır.
Seyid Həsən Nəsrullah
Seyid Həsən Nəsrullah — Livan siyasətçisi.
Həyatı
Seyid Həsənin o zamanlar din alimləri ilə heç biri əlaqəsi yox idi. Ailəsində tanınmış din adamının olmamasına baxmayaraq Seyid Həsən dinə sevgi bəsləyən bir uşaq idi. Onun dinə olan sevgisi oruc və namaz kimi ibadətlərlə məhdudlaşmazdı. Dinə marağı onu 1976-cı ildə Nəcəfə getməyə və orada islami elmləri öyrənmək üçün təhsilə almağa sövq etdi.
Həsən Nəsrullah 1978-ci ildə Livana qayıtdı. Seyid Abbas əl-Musəvinin qurduğu İmam Müntəzər mədrəsəsində təhsilinə davam etdi. Eyni zamanda Əməl hərəkatında siyasi fəaliyyətinə də davam etməkdə idi. Nəsrullah bu hərəkatın Bəqa bölgəsindəki məsul şəxsi idi.
Hizbullahın yaranması
İmam Musa əs-Sədrin Liviyada sirli bir şəkildə qaçırılmasından sonra Əməl hərəkatının rəhbərliyində parçalanma başladı. Bu parçalanmaların nəticəsində liderlərdən bir qrup ayrılaraq Livan Hizbullahını yaratdılar. Seyid Həsən Nəsrullah da Hizbullah hərəkatında müxtəlif vəzifələr tutdu. Hizbullahın liderlər şurasına üzv oldu. Bütün bunlarla bərabər təhsilinə ara vermədi. Nəsrullah 1989-cu ildə təhsilini davam etdirmək üçün Quma getdi. Ancaq İsrailin Livana və Hizbullah qüvvələrinə qarşı başladığı hərbi əməliyyatlar səbəbi ilə bir ildən çox Qumda qalmadı və geri Livana qayıtdı.
Oğlunun öldürülməsi
Hizbullahın 1997-ci il sentyabr ayında Cəbəlür-Rafi bölgəsində İsrail ordusunun mövqelərinə hücumları zamanı iki döyüşçüsü həlak oldu və cəsədləri israillilərin əlinə keçdi. İsrail televiziyası bu iki əsgərin şəxsiyyətini tanımadan televiziya ilə qanlı şəkillərini yayımladı. İsrail televiziyasının göstərdiyi bu kadrlardan iki nəfərdən birinin Seyid Həsən Nəsrullahın oğlu Seyid Hadi olduğu məlum oldu. Bu xəbər Livanda bomba kimi partladı və bütün ölkəni hərəkətə gətirdi. Livan tarixində istər vətəndaş müharibəsi zamanı, istərsə də İsrail işğalı zamanı heç bir liderin övladı döyüş meydanında həlak olmamışdı.
Bu Livanda ictimaiyyətin Hizbullahın Baş Katibinə olan simpatiyasını artırdı. Bütün din və məzhəblərdən olan Livan vətəndaşları bu hadisənin təsiri altında qalmışdı. Livanını siyasi liderləri bir-birinin arxasınca Nəsrullahı başsağlığı üçün ziyarət etdilər. Hətta, o dövrdə Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdi Əmir Abdullah kimi dövlət adamları da ilk dəfə Hizbullah Baş Katibinə başsağlığı məktubu göndərmişdi.
2000-ci il – zəfər ili
2000-ci ildə FAT – ın lideri Yasir Ərəfatın ABŞ və İsrail rəsmiləri ilə müzakirələrində heç bir irəliləyiş əldə edə bilmədiyi bir zamanda İsrail Hizbullahdan kiçik bir imtiyaz belə ala bilmədən Livanın cənubundan öz ordularını çıxardı.
İsrail öz hərbi qüvvələrinin davamlı olaraq Hizbullahın hücumlarına məruz qalması səbəb ilə Şəba tarlaları istisna olmaqla Livan torpaqlarından çəkməyə məcbur oldu. İsrail tarixində ilk dəfə işğal etdiyi bir ərazini qeydsiz-şərtsiz tərk etməkdə idi. Əslində bu İsrail tərəfinin hərbi məğlubiyyəti idi. Bu hadisə Hizbullahın müqavimətə dayanan mövqeyini möhkəmləndirdi və Seyid Həsən Nəsrullahı ərəb xalqları arasında bir qəhrəmana çevirdi. Livan Hizbullahı bu qələbədən sonra Livan siyasi arenasında öz dayaqlarını daha da möhkəmləndirmiş oldu. Eyni zamanda Hizbullah Livan parlamentində çox sayda deputat yeri qazandı və Fuad Senyora hökumətində bir neçə nazirlə təmsil olundu.
Hizbullah və İntifada
Hizbullahın Cənubi Livandakı qələbəsi fələstinlilər arasında da siyasi və hərbi sahədə ciddi təsirlərə səbəb oldu. Keçən əsrin 90-cı illərinin əvvəllərində bağlanan Oslo sazişinə böyük ümidlər bəsləyən Fələstin xalqı Hizbullahın Cənubi Livandakı qələbəsindən sonra fələstinlilərin problemlərinin işğalçı rejimlə sülh müzakirələri aparmaqla həll edilə bilməyəcəyinə daha çox inanmağa başlamışdı.
Bu mövqeyin Əqsa İntifadasının başlamasına böyük təsiri oldu. Əqsa İntifadası ilə güclənən Həmas hərəkatı Fələstindəki parlament seçkilərində qələbə qazandı. Beləliklə Fələstində yeni bir siyasi mərhələ başlamış oldu. Həmasın seçkilərdəki qələbəsindən sonra Fələstinə qarşı tətbiq edilən iqtisadi embarqo Həmas hökumətini devirməyə kifayət etmədi.
Fələstin qrupları İsrail ordusunun dəniz sahilindəki bir ailəni top atəşi ilə qətl etməsinə cavab olaraq bir İsrail əsgərini əsir aldılar. İsraillilər əsir alınan əsgərlərini xilas etmək bəhanəsi ilə Fələstin şəhərlərinə qarşı hücumları Fələstin parlamentinin deputatlarını və bir neçə naziri əsir almaqla ilə nəticələndi. Beynəlxalq ictimaiyyət İsrailin Fələstində tətbiq etdiyi hədsiz zorakılığa sadəcə tamaşa etdiyi bir zamanda Hizbullah 12 iyul 2006-cı ildə bir əməliyyat keçirərək İsrailin iki əsgərini əsir aldı. Bununla da yaxın şərqdə yeni bir mərhələ başladı. İsrail bundan istifadə edərək Livan torpaqlarına yenidən hücuma keçdi. Beyrutu bir aydan çox bir müddətdə ara vermədən bombaladı. İsrail Ordusu əsasən mülki əhalinin yaşadığı obyektləri bombalamaqda bununla da Hizbullaha qarşı əhalinin üsyan etməsini təmin etmək və Livanı daxildən parçalamaq niyyətində idi. Bombardmanlar nəticəsində yarıdan çoxu körpə uşaq olmaqla mindən çox insan öldürüldü. Döyüşlərin ilk günlərində İsrail siyasətçiləri əsas məqsədlərinin Hizbullahı və onun rəhbərini məhv etmək olduğunu bildirirdilər. Amma günlər keçdikcə Hizbullahın müqaviməti daha güclü və sistematik hal almağa başlayırdı. İsrail ordusu hər gün daha çox itki verməkdə idi və demək olar ki, irəliləyə bilmirdi. Hizbullah düşmənin onlarla tankını iki böyük hərbi gəmisini və helikopterlərini vurmuşdu. İsrail ordusu ciddi itkilər verməkdə idi.
Bu günlərdə Hizbullahın lideri Seyid Həsən Nəsrullah yeni mərhələni belə ifadə etməkdə idi: "Bundan sonra siz açıq müharibə istədiniz. Bu da açıq müharibədir. Bunu siz istədiniz, hökumətiniz istədi. Oyunun qaydaları dəyişəcəksə qoy dəyişsin. Bu gün siz kiminlə döyüşdüyünüzü bilmirsiniz. Siz Muhammədin (s), Həsənin, Hüseynin, Rəsulullahın əhli-beytinin və səhabələrinin övladları ilə müharibəyə girdiniz. Siz imanları yer kürəsindəki bütün insanlardan daha çox olan insanlarla müharibəyə girdiniz. Siz tarixi ilə, mədəniyyəti ilə iftixar edən qüvvəyə, imkanlara, ağıla, sükunətə, əzmə, qətiyyətə bütünlükdə sahib olan kimsələrlə müharibəyə girdiniz. Allahın yardımı ilə sizin də, bizim də yaşadığımız günləri görəcəyik."
Tam 33 gün davam edən müharibə İsrailin məğlubiyyəti ilə bitdi. Belə ki, İsrail müharibənin əvvəlindəki istəklərinin heç birinə nail olmadı. Nə əsir əsgərləri azad edə bildi, nə Hizbullahı məhv edə bildi. Hətta müharibənin sonlarına yaxın qərarını dəyişərək Hizbullahın tərk-silah edilməsi ilə kifayətlənəcəyini bildirməkdə idi. Bu istəyi də yerinə yetmədi. İsrail BMT – nin bir qətnaməsinin qəbul edilməsi ilə döyüşü dayandırdı. BMT – nin qətnaməsinə görə Livanın cənubuna beynəlxalq sülhməramlı qüvvələr yeridiləcəkdi. İsrailin Xarici İşlər Naziri bu zamanlar belə bir fikir söyləməkdə idi: "Hizbullahı dünyanın ən güclü ordusu belə tərk-silah edə bilməz". Bu əslində İsrailin məğlubiyyətini dolayı yolla da olsa qəbul etməsi idi.
Hizbullah və onun lideri Nəsrullah bu müharibədən daha da güclənmiş olaraq çıxdı. Xalq əvvəlkindən daha çox Nəsrullaha inanırdı. Hizbullah müharibə nəticəsində dağıdılmış evləri bərpa etməyi də öz üzərinə götürdü. Bu gün Hizbullah və onun lideri Livanda əvvəlkindən daha güclü sosial baza ilə Qərbin növbəti "rəngli inqilabı" ilə hakimiyyətə gəlmiş hökumətə qarşı ciddi bir müxalifət mövqeyi nümayiş etdirməkdə və xalqı öz ətrafında toplamaqdadır.
Müşviq Babayev
Müşviq Adil oğlu Babayev (d. 24 fevral 1971; Şamaxı, Azərbaycan - ö. 10 sentyabr 1992; Ağdərə, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. I Qarabağ müharibəsinin şəhidi.
Həyatı və Hərbi xidməti
Müşviq Babayev 1971-ci il 24 fevralda Şamaxı rayonunun Sabirli kəndində anadan olub.
1992-ci ildə hərbi xidmətə yollanan və bir sıra döyüşlərə qatılan Müşviq Babayev 1992-ci il 10 sentyabrda Ağdərə rayonu istiqamətində şəhid olub.
Müşviq Babayev Şamaxı şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Qazi xan Təkəli
Qazi xan Təkəli — Səfəvi şahzadələrindən birinin lələsi, qızılbaş hərbi və dövlət xadimi.
Həyatı
Qazi xan qızılbaş tayfalarından biri olan Təkəli tayfasına mənsub olan Çirkin Həsənin oğludur. Çirkin Həsən 1520-ci ildə o dövrün güclü Səfəvi sərkərdələrindən biri olan Div Sultan Rumlu tərəfindən Gürcüstana edilən yürüş zamanı ona tabe hərbi birlik daxilində nizam-intizamı təmin edə bilmədiyi üçün edam edilmişdi. O, əslində şahın şəxsi işçilərindən biri, bəlkə də onun mühafizəçisi idi.
Xorasan valiliyi
1545-ci ildə Əlqas Mirzə Şah Təhmasibdən Qazi xanı edam etmək əmri aldı. Edama səbəb kimi isə, onun davamlı xəyanət içində olduğu göstərilirdi.
Azad bəy Qocamanbəyov
Azad bəy Ağasadıq bəy oğlu Qocamanbəyov — Şamaxı qəzasının rəisi, polkovnik
Həyatı
Azad bəy Ağasadıq bəy oğlu Qocamanbəyov 1860-cı ildə anadan olmuşdur. Atası Şamaxının məşhur mülkədarlarından idi. Onun mal-qarası, qoyun sürüləri, Şamaxıda mağazaları və böyük imarəti və Pirsaat çayının sahilində geniş əkin sahələri olmuşdur.
Hərbi məktəbi qurtarandan sonra Azad bəy Peterburq və Moskva şəhərlərində qulluq edir. O, 1905-1907-ci illərdə Rus-Yapon müharibəsində iştirak etmişdir. Müharibədə göstərdiyi igidliklərinə görə bir neçə orden və meddallarla təltif olunmuşdur. Müharibənin sonuna yaxın sağ ayağından yaralanmışdır. Bir müddət Moskvada xəstəxanada müalicə olunmuşdur. Sonra polkovnik rütbəsində Şamaxıya qayıdan Azad bəy bir müddət burada əvvəl məhkəmədə işləyir, sonra isə çinovnik köməkçisi, qarnizon komissarı olaraq çalışır. Azad bəy bir müddət Şamaxı qəza rəisi işləmişdir.
Azad bəy 1920-ci ilin fevral ayında Şamaxıda vəfat etmişdir. Məzarı Laləzar qəbristanlığındadır.
Ailəsi
Azad bəyin ilk evliliyi Ruqiyyə xanımla olmuşdur. İlk evliliyindən yeganə qızı Rübabə xanım gənc yaşlarında vəfat edir. Bundan sonra isə cütlüyün uşaqları olmur. Bu səbəbdən Azad bəy həmkəndlisi Bəymirzə adlı bir oğlanı oğulluğa götürür. Bəymirzə 1918-ci ildə ermənilərə qarşı savaşmış, 1919-cu ildə isə tərəkəmələrlə olan savaşda yaralanmış və bir neçə gündən sonra ölmüşdür.
Azad bəy ikinci dəfə Məhəmməd bəyin qızı Gülara xanımla ailə qurmuşdur. Cütlüyün 1912-ci ildə bir oğlu olmuş və adı Seyfulla qoyulmuşdur. Seyfulla bəy Qocamanbəyov Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində (ADNSU) memarlıq fakültəsini bitirmiş və Azərbaycan Dövlət Layihə İnstitutunda memar kimi fəaliyyət göstərmişdi. 1941-45-ci illər Böyük Vətən Müharibəsində aldığı ağır yaralar nəticəsində 1952-ci ildə 39 yaşında vəfat etmişdir. Azad və Nijat adlı iki oğlu, Gülara və Elmira adlı iki qızı var idi.
Daşkəsən Dövlət Rəsm Qalereyası
Daşkəsən rayon Dövlət Rəsm Qalereyası — 1986-cı ildən Azərbaycan Respublikasının Nazirlər kabinetinin sərəncamı ilə fəaliyyətə başlamışdır. Qalereyada ştat üzrə 4 nəfər işçi çalışır. Onlardan 1 nəfər ali təhsilli, 3 nəfər isə orta təhsillidir. Ümumi sahəsi 40 m2-dir, 1 otaqdan ibarətdir.
Karbon nanoboruları
Karbon nanoboruları
Xassələri
Karbon nanoboruları, diametri 1:n.10 (n=1,2,....9) nanometr, uzunluğu isə bir neçə mikrona qədər olan, bir və ya iç-içə bir neçə qrafit laylarının bükülməsindən yaranan silindrik quruluşlara deyilir. Karbon nanoboruları özündə həm nanoklasterlərə xas, həm də həcmli bərk cisimlərə xas xassələri birləşdirdiyi üçün, onlarda füllerenlərdən fərqli yeni xassələr büruzə olunur. Məhz onların bu xassələrindən gələcəkdə yeni nanomaterialların və nanoqurğuların yaradılmasında istifadə edilməsi nəzərdə tutulur və çox prespektivli hesab olunur.
Alınması
Sintezdən asılı olaraq birlaylı, ikilaylı və s. borular almaq mümkündür Karbon nanoboruları (KNB) kovalent rabitəyə malik karbon atomlarından ibarət,özü təşkil olunmuş,boru şəkilli nanoquruluşlardır.Onlar əsasən iki formada – birdivarlı və çoxdivarlı karbon nanoboruları,həmçinin çoxtəbəqəli paketləşdirilmiş konusvarı nanoboru şəklində olur.Birdivarlı karbon nanoborusu təbii (özü-özünə)boru şəklində bükülmüş qrafit monoatom qalınlıqlı təbəqədən ibarətdir. Belə təbəqə şəklində qrafit qrafen adlandırılır. Monotəbəqənin bükülməsi istıqamətindən asılı olaraq, qrafen metal və ya yarımkecirici xassələrə malik olur. Coxdivarlı karbon nanoboruları konsentrik yerləşmiş bir neçə birdivarlı nanoborudan ibarətdir, onların diametri 10-40- nm təşkil edir
Tətbiq sahələri
Karbon nanoborularının bir çox maraqlı xassələri var.Məsələn,onlar metal və ya yarımkecirici xassələrə malik ola bilər;misə nəzərən daha yaxşı elektrik cərəyanını keçirdirlər;almaza nisbətən daha yaxşı istilikkeçirmə xassəsinə malikdir. Karbon nanoborularını lazerlə buxarlandırma,karbon elektrodlarının qövs boşalmasında buxarlandırılması və qaz fazadan kimyəvi çökdürülmə texnologiyaları ilə almaq olar.Birlaylı nanoboru yaratmaq üçün katalizator kimi müsbət elektrodun mərkəzinə az miqdarda Co, Ni və ya Fe yerləşdirilir. Katalizatordan istifadə edilmədikdə çoxlaylı quruluşa malik nanoborular alınır. Qüsursuz nanoborular (xüsusılə də birdivarlı) almaq üçün metandan istifadə edilməklə ,proses 900-1000C-temperaturda aparılır. Bunun səbəbi odur ki, digər karbohidrogenlərə nisbətən metan parçalanmaya qarşı daha davamlıdır və bunun nəticəsi olaraq amorf karbonun əmələ gəlməsinin qarşısı alınır və katalizatorun çirklənməsi baş vermir. Mexaniki təsirlər KNB-nın elektron xassələrini çox dəyişir.Bundan istifadə edərək elektromexaniki cihaxların elementləri hazırlanır. KNB yarımkeçiriçi sahə tranzistorlarının yaradılmasında istifadə edilir. Karbon nanolifləri silindrik karbon nanoquruluşlarından ibarət olub konus şəkilli qrafen laylarının düzülüşündən ibarətdir.Burda karbon sap adlanan borulu mikrostrukturdan və ya liflərdən ibarətdir. Karbon nanoliflər bir çox alimlərin diqqətini potensial, termiki, elektrik və mexaniki xassələri ilə cəzb edir. Onların qeyri-adi xassələrinə və aşağı maya dəyərinə malik olması nanoliflərin müxtəlif materiallarda məsələn kompozitlərdə istifadəsinə imkan yaradır.
Aşağı Nuşan (Urmiya)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 180 nəfər yaşayır (30 ailə).
Staris yarımadası
Staris ysrımadası — Oxot dəniziinin şimalında Tauy körfəzi sahillərində Maqadan vilayəti ərazisində yerləşir. Yarımadanın qərbində Naqayeva vuxtası, şərqdə isə Qertner buxtası yerləşir. Bundan əlavə sahillərində Batareynaya, Jemcujnaya, Svetlaya, Tixaya, Vodopadnaya buxtaları vardır. Cənub ucqar nöqtəsi Srednı, qərbdə Çirikova, şərqdə Vostoçnı. Maqadan Naqaeva buxtası ilə Qertner buxtası arasında yerləşir. Rus coğrafiyaçı hidroqraf Konstantin Stepanoviç Starisin şərəfinə adlandırılmışdır.
James Adomian
James Haig Adomian — ABŞ aktyoru, "Oskar" mükafatı laureatı.
NGC 895
NGC 895, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ağqaya civə yatağı
Ağqaya civə yatağı – Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər rayonunun ərazisində, Tərtər çayın sağ sahilində, Qarabağ silsiləsinin şimal-şərq yamacında eyniadlı kəndin yaxınlığındadır. Yatağın geoloji quruluşunda, hiperbazit və qabbroid intruziv massivləri ilə kəsilmiş Alt Senonun vulkanogen-çökmə və Üst Senonun əhəngdaşı süxurları iştirak edir. Struktur cəhətdən yataq uzununa və köndələn qırılma zonalarının qovşağında yerləşir. Ağqaya civə yatağında hidrotermal dəyişmiş 7 civədaşıyan zona aşkar edilmişdir. Nisbətən zəngin filiz kütlələri yatağın mərkəzi hissəsindədir. Həmin zonalar serpentinitlər və qabbroidlərin kvars-xlorit-serisitli şistlərlə tektonik təmasında yerləşir. Onların uzunluğu 300 metrə, qalınlığı isə 10–15 metrə çatır. Linza-damarabənzər kvarslaşmış filizli listvenitlərdə minerallaşma, demək olar ki, hər yerdə müşahidə edilsə də, ən zəngin filiz kütlələri birinci və ikinci zonaların mərkəzi hissəsində aşkar edilmişdir. Listvenitlərlə yanaşı civə filizləşməsi, həmçinin dəyişilmiş silisiumlu şistlərdə, kristallaşmış əhəngdaşılarda, brekçiyaya oxşar qabbroidlərdə, nadir halda isə qumdaşılarda müşahidə olunur. Listvenitlərdə civənin əsas mineralı kinovar (HgS) bütün zona boyu müşahidə edilir. Möhtəvi, damarcıq və s. aqreqatlarla yanaşı sərbəst civəyə və kinovarın növü olan metasinnabaritə rast gəlinir. Kinovarpirit, bəzən xalkopiritlə, nadir halda realqarla assosiasiya təşkil edir. Qeyri-filiz minerallardan kvars və onun müxtəlif növləri, kalsit, barit, müxtəlif gil minerallarına və başqalarına, hipergenlərdən – misin törəmə minerallarına rast gəlinir.
Qaratəpə (Əbhər)
Qaratəpə — İranın Zəncan ostanı Əbhər şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 23 nəfər yaşayır (7 ailə).
Ovalı (Urmiya)
Ovalı — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 163 nəfər yaşayır (20 ailə).
Endogen proseslər
Bu proseslər zəlzələ, qitələrin, okean vadilərinin və dağ zirvələrinin yüksəlməsi və inkişafı, vulkanik aktivliyin yaranması, əvvəlcədən mövcud olan süxurların metamorfizmi, yer qabığının deformasiyası və yer dəyişdirməsi kimi hadisələrə və daha çoxuna səbəb olur.
Endogen proseslərə əsasən qabığın istilik enerjisi səbəb olur. Bu istilik enerjisi radioaktiv elementlərin çürüməsindən və cazibə fərqliliyindən qaynaqlanır. Ən vacib endogen proseslərdən bəziləri bunlardır:
Zəlzələlər
Dalğaların hərəkətindən qaynaqlanan və yerin səth təbəqələrindən ötürülən, zəif bir titrəmədən binaları silkələməyə və yerdəki çatlar yaratmağa qadir olan vəhşi bir hərəkətə qədər ötürülən bir enerji növüdür.
Tektonik hərəkətlər
Yer səthinin hissələrinin yüksəldilməsinə və ya qurulmasına gətirib çıxaran tektonik prosesə diastrofizm deyilir və ekzogen prosesin nəticədə Yerin quru sahələrini dəniz səviyyəsinə endirməsinin qarşısını alır.
Vulkanizm
Maddənin Yerin daxili hissəsindən püskürmə şəklində səthə ötürüldüyü fenomendir. Yerin dinamik təbiətinin ən vacib təzahürlərindən biridir.
Magmatik materialın səthə axıdılması müxtəlif vulkanik strukturlar meydana gətirdiyi və / və ya səthdən axan prosesi vulkanizm adlanır.
Bəzən yuxarıdakı magma səthə çatmır və müxtəlif dərinliklərdə soyuyur, intruziv və ya pluton adlanan nizamsız formalı magmatik cisimlərə səbəb olur.
Fenomen intruziv magmatizm kimi tanınır. Müdaxilələr topoqrafik xüsusiyyətlərdən birbaşa cavabdeh olmasa da, Yerin üst qabığında mövcudluğu ekzogen proseslər nəticəsində əmələ gələn ərazinin topoqrafik xüsusiyyətlərini çox təsir edə bilər.
Duçento
Duçento ( - iki yüz) - mədəniyyyət və incəsənət tarixində italyan intibah incəsənətinin inkişafında müəyyən dövrü - XIII əsri göstərmək üçün istifadə edilən addır. Duçento protorenessansın başlanğıcı hesab edilir.
Treçento kimi duçento da, italyan incəsənətinin inkişafında böyük rol oynayıb. Bu keçid dövründə gələcək intibah incəsənətinin yüksəlişi hazırlanmış, antikliyə xüsusi maraq yaranmış, insanı şüurlu və düşünən şəxsiyyət kimi görməyə başlamışdılar. Duçento dövründə memarlıq, rəssamlıq və heykəltəraşlığın inkişaf templəri üst-üstə düşmürdü. Hər şeydən əvvəl duçento, heykəltəraşlıqda - daha dəqiq desək Nikkolo Pizano və onun tələbəsi Arnolfo di Kambionun əsərlərində üzə çıxmışdı. Lakin duçentonun aparıcı incəsənət növü memarlıq idi.
Avaxıl
Avaxıl — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun Avaxıl inzibati ərazi vahidində kənd.
Avaxıl çayın (Ağsu çayın mənbəyi) sahilindədir. Yaşayış məntəqəsinin adı ərazisindəki mineral bulağın adından goturulub .Yerli toponimikada bu adın hava axan, havası bol olan yer və s.mənada izahları vardır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dəniz səviyyəsindən 1.386 metr hündürlükdə, rayonun inzibati mərkəzi Şamaxı şəhərindən 29 km uzaqlıqda yerləşir. Kənd Qabandağ silsiləsinin ətəyində Yekəqurşaqlı və Hallacı aşırımlarının arasında yerləşir. Ərazisində onlarla şirin su mənbələri, gözəl səfalı bulaqlar, o cümlədən müalicəvi əhəmiyyətli "İlisu" suyu vardır. Şamaxı rayonunun ən böyük şirin su mənbələrindən olan Qırxbulaq, Qoşabulaq, Kamil bulağı, Buzbulaq, Şıxbulağı, Nehrə bulağı, Şaqqulu bulaq, Əzgilli bulaq, Avaxıl bulağı, Böyük bulaq, İlisu, Kötüklü, Şirəli bulaq,Cəfər bulağı, Qaraçöhrə bulağı,Sərçə bulağı və bundan savayı onlarla şirin su mənbələri mövcuddur.
Avaxıl ərazisində  maraq doğuran və gümanki təhrif olunaraq dəyişilmiş toponimlər - Mecbil, Aşağı yer, Çərşümə, Süpbiçən, Siyadahar, Kəlaxar, Araxçın, Gorxana, kimi ərazilər qədim yaşayış izləri olan məskənlər kimi tanınır.
Əhalisi
Kənd Avaxıl kənd inzibati-ərazi dairəsinə daxildir. Ev sahiblərinin sayı 2,çadır sahibi 31 nəfərdir və 69 nəfər sakin var. Avaxıl kəndinin əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir.
Lord Əjdaha (film, 1982)
Lord Əjdaha (ing. Dragon Lord, çin. 龍少爺) — 1982-ci ildə Honq Konqda Ceki Çanın rejissoruluğu ilə çəkilmişdir. Filmin ssenarisi Eduvard Tanq və Berri Vonqa aiddir. Əvvəlcə film "Gənc Ustanın" davamı olmalı idi.Filmin adı Lord Əjdaha olaraq dəyişdirilənə qədər film Gənc Usta adını daşıyırdı.
= Məzmunu =
Əjdaha gənc bir oğlan, tələbə, döyüş sənəti həvəskarıdır. Onsuz da dava salmaqdan çəkinmir və böyük Çin futbolu oynayır, amma öyrənməyə nifrət edir. Bəzən atası ona bir imtahan verir, Əjdahanın hər yerdə, hər yerdə, hətta ayaqqabıda gizlənmiş beşiklər olduğunu tamamilə bilmədən ona imtahan verir! Əjdahanın dostu bir Kovboydur, daha səssiz və daha gözə çarpan deyil, amma eyni böyük oyunbazdır. Onsuz da böyük olsalar da və atalar artıq onlar üçün gəlin axtarırlarsa, oğlanlar uşaq kimi davranırlar: döyüşəcəklər, sonra silahla vurub tavanı qıracaqlar, sonra məktəbdən qaçacaqlar. İndi də bir qıza aşiq oldular. Onunla tanış olmaq istəyən dostlar, quldurlardan xilas olması ilə bütün bir tamaşa qurdular, amma əlbəttə ki, qəhrəman rolunu paylaşmadılar. Qız inciydi və dostlar dava saldılar. Sonra uydurub qırqovul ovuna çıxdıq. Eyni zamanda, bir dəstə cani böyük bir qədim xəzinə kolleksiyası oğurlayır. Bir quldur yaxşı bir insan çıxır, yoldaşlarının vicdanını oyatmağa çalışır, amma lider onu öldürməyi əmr edir. Bir adam qaçır və yoğun çalılıqlarda gizlənir, burada qayğısız cütlüyümüzlə tanış olur. Qəribin qırqovul tutduğunu xəyal edirlər və tezliklə onu unudurlar. Bir həftə sonra sevgililərinə bir uçurtma ilə birlikdə bir mesaj göndərməyə çalışan dostlar uğursuz oldu: külək mesajı sevgilisi ilə eyni adda bir yaşlı qadının yaşadığı kəndə doğru apardı. Yaşlı bir qadınla evlənmək məcburiyyətində qaldıqları üçün uşaqlar ilanın dalınca qaçaraq dəstənin ərazisinə qalxdılar. Quldurlar bunu bəyənmədilər, lakin Kovboyun atasının istəyinə tabe olaraq, uşaqları buraxdılar. Ertəsi gün Əjdaha, pislərin yaraladığı qəribi qorumaq və qızın qarşısında özünü göstərmək üçün iki dəstə üzvünü döydü. Ümumiyyətlə, quldurların səbri tükəndi və iki dost böyük çətinlik çəkdi. Üstəlik, quldurlar kovboyun onlarla birlikdə işləyən atasının bir polis məmuru olduğuna inanırdılar. Sonra hər kəslə — və Kovboyun atası ilə, vicdanlı bir yoldaşla və laqeyd oğlanlarla münasibət qurmağa qərar verdilər. Bütün alçaqlar əvvəlcədən düşünmüşdülər, amma bir şeyi görmədilər — Əjdaha, böyük bir tənbəl olsa da, kung-fu öyrəndi və özünün və dostlarının inciməsinə imkan verməyəcək.
= Rollarda =
I Xlodviq
Fəaliyyəti
Frank tayfa başçısı Xlodviq Qalliyaya hücum etmək üçün başqa tayfalarla ittifaqa girdi. Bu zaman Qalliyanı keçmiş Roma canişini idarə edirdi.486-cı ildə Suasson şəhəri yaxınlığındakı döyüşdə franklar romalıları məğlub etdilər. Xlodviq Qalliya torpaqlarını döyüşçülərinə və müttəfiqlərinə payladı. Frank əyanları iri torpaq sahiblərinə çevrildilər.
Napoleon Bonapart
Napoleon Bonapart — Fransa imperatoru, bacarıqlı sərkərdə, Fransa inqilabi ordusunun Generalı, Fransa Respublikasının birinci prezidenti (9 noyabr 1799–20 mart 1804), fransızların imperatoru (18 may 1804–11 aprel 1814, 12 mart 1815–22 iyun 1815), İtaliya Respublikasının Prezidenti (26 yanvar 1802–17 mart 1805), İtaliya kralı (17 mart 1805–11 aprel 1814), Reyn İttifaqının protektoru (12 iyul 1806–19 oktyabr 1813), İsveçrə Konfederasiyasının mediatoru (19 fevral 1803–19 oktyabr 1813), Berqin Böyük Hersoqu (1808–1809).
Ümumi xülasə
Napoleon Bonapart 15 avqust 1769-cu ildə Ayyaçoda anadan olub. O, Karlo Bonapartın və Letizia Ramolinonun 2-ci oğlu idi. Napoleon Briendəki hərbi akademiyaya daxil olur və 1785-ci il 28 oktyabra qədər burada təhsilini davam etdirir. Elə həmin ildən artilleriya üzrə kiçik leytenant rütbəsi ilə peşəkar hərbi fəaliyyətə başlayır. O dövrdə Fransada böyük çaxnaşmalar baş verirdi. Napoleon Korsikaya qayıdıb öz vətəni uğrunda döyüşlərə qoşulur. O, 1793-cü il 17 dekabrda ilk hərbi uğurunu İngiltərə tərəfindən zəbt olunmuş Tulonu azad etməklə qazanır. Bu qələbəsinə görə Napoleon briqada generalı, 23 fevral 1796-cı ildə isə İtaliya ordusunun komandanı təyin edilir.
1796-cı il 9 martda Napoleon Bonapart Jozefina de Boqarne ilə ailə həyatı qurur. O, 1799-cu ilin noyabr ayında dövlət çevrilişi edərək birinci konsul olur və bütün hakimiyyəti öz əlində cəmləyib ölkədə diktatura rejimi yaradır. 1800-cü ildə Fransa bankının əsasını qoyur, 1804-cü ildə "Vətəndaş məcəlləsi" islahatını həyata keçirir. 1804-cü il may ayının 18-i isə Napoleon özünü imperator elan edir.
Napoleonun 1805-ci ildə Avstriya, 1806-cı ildə Prussiya, 1807-ci ildə Polşa üzərindəki parlaq qələbələri Fransanı Avropa qitəsinin demək olar ki, hegemon dövlətinə çevirir. Lakin dəniz rəqabətində Böyük Britaniyaya uduzması, 1812-ci ildə Rusiyaya məğlub olması onun qurduğu Fransa imperiyasının süqutunu tezləşdirir.
Fransa əleyhinə müttəfiqlər Parisdə Napoleonu taxtdan əl çəkməyə məcbur edir və Elbaya sürgünə yollayırlar. Lakin Napoleon öz xarizmasının gücü hesabına 1815-ci ildə yenidən hakimiyyətə qayıdır. 1815-ci il iyunun 22-də baş verən Vaterlo döyüşündə məğlub olduqdan sonra o ikinci dəfə hakimiyyətdən əl çəkməli olur.
Kimliyi, uşaqlığı və gəncliyi
Əslən İtaliyanın Toskana əyalətindən olan atası Karlo Bonapart yerli mülkədarlardan həm də müstəqillik uğrunda mübarizənin rəhbəri Paskal Paolinin katibi olmuşdur. XV Lüdovik tərəfindən ada satın alındıqdan sonra fransız qoşunları korsikalı qiyamçıları darmadağın edir və Paoli İngiltərəyə qaçır. Napoleon məhz bu hadisədən 3 ay sonra dünyaya gəlmiş olur. Məhz bu hadisələrin təsirindən Paoli 1790-cı ilə qədər Napoleonun idealı olmuşdur. Hüquqşünas təhsilli atası müstəqillik dövründə Korsika konstitusiyasının yaradıcısı olsa da sonralar Fransa tabeçiliyi ilə barışmalı olur. Karlo Bonapartın Fransaya qarşı loyallığı nəzərə alınaraq 1771-ci ildə Ayeççonun aksessoru vəzifəsinə təyin edilir və eyni zamanda Parisdəki Korsika parlamentinə zadəganların nümayəndəsi seçilir.
Cavanşir Balayev
Cavanşir Musa oğlu Balayev (d. 25 fevral 1958; Şamaxı, Azərbaycan — ö. 12 iyun 1992; Ağdam, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. I Qarabağ müharibəsinin şəhidi.
Napoleon Bonapart
Kimliyi, uşaqlığı və gəncliyi
Napoleon Bonapart əvvəlcə Ayaçço şəhər məktəbinə gedir. Daha sonra o, bacı-qardaşları ilə birlikdən bir abbatın yanında riyaziyyat və yazı yazmaq dərsləri alırlar. Napoleon çalışqanlığı ilə seçilirdi. Zəngin kitabxananın olması və şəxsən Karlo Bonapartın səyləri nəticəsində böyük qardaşlar erkən olaraq tarixlə, ədəbiyyatla və hüquqla maraqlanmağa başlamışlar. 200 px|left|thumb|Karlo Bonapart ([[Anna Luis Qirodet-Triosona məxsus rəsm, 1806)]] Korsikanın fransız qubernatoru Luis Çarlez Qraf de Marboyf ilə əməkdaşlıq edən Karlo Bonapart oğlanları Napoleon və Yozef üçün təqaüdə nail olur. Böyük oğlu keşiş kiçik oğlu isə orduda xidmətlə öz karyerasına başlamağa hazırlaşırlar. 1778-ci ildə adanı tərk edərək hər iki qardaş fransız dilini öyrənmək üçün Autun kollecinə gedirlər. Növbəti il Napoleon Brienne kadet məktəbinə daxil olur. Məktəbdə yeganə korsikalı olan Napoleonun dərslərindəki uğurlar müxtəlif idi. Belə ki, hesabdan fərqlənə bilsə də latın dilindən zəif olduğundan heç imtahan edilməyə məsləhət görülmür. Fransız dilində yazıdan geri qalsa da çoxlu mütaliə nəticəsində nitqini xeyli yaxşılaşdırmağa nail olmuşdur. Tarixi qəhrəmanların həyatına: Yuli Sezar və Makedoniyalı İsgəndərə böyük maraq göstərir.
Lord Əjdaha (film, 1982)
= İstehsal = Əjdaha Lord büdcəni aşdı və Çanın istədiyi kimi almaq üçün çəkilişləri çox çəkməsi səbəbindən əvvəlcə planlaşdırıldığından iki dəfə çox çəkdi. Sözügedən səhnənin insan piramidasının və ya Jianzi oyununu əks etdirən bir ardıcıllığın açıldığı səhnə olub olmadığı mövzusunda fikir ayrılığına baxmayaraq, filmdəki bir səhnənin 2900 çəkildiyi iddia edildi.
Napoleon Bonapart
Kimliyi, uşaqlığı və gəncliyi
İmtahanlardan sonra dənizçi kimi xidmətə layiq görülsə də anasının təkidi ilə imtina edərək öz riyazi bacarığını artilleriyada sınamağı qərara alır və Parisin ən prestij hərbi məktəbinə daxil olur. Burada o, attilleriyanın sirlərinə: hidrostatikaya, differansal və inteqral hesablamalara eyni zamanda dövlət hüququ və istehkam fənnlərinə yiyələnir.
Cavanşir Balayev
Həyatı və Hərbi xidməti
1991-ci ildə hərbi xidmətə yollanan və Naxçıvanlı, Tap Qaraqoyunlu, Gülablı qəsəbələri uğrunda döyüşlərə, həmçinin Xocalı rayonunun müdafiəsi uğrunda döyüşlərə qatılan Cavanşir Balayev, 1992-ci il 12 iyunda Ağdam rayonu istiqamətində baş tutan Qaraqaya əməliyyatında şəhid olub.
Napoleon Bonapart
Kimliyi, uşaqlığı və gəncliyi
24 fevral 1785-ci ildə atası mədə xərçəngindən vəfat edir. Napoleon ailə başçısı vəzifəsini öz boynuna götürür və eyni zamanda böyük qardaşı Yozeflə də hesablaşır. Elə həmin ildə, 16 yaşında o təhsilini vaxtından tez başa vuraraq, səriştəsinə görə zabit rütbəsinə layiq görülür. Valensadakı La Fère bölüyünə daxil olaraq 1788-ci ilin iyun ayından leytenant rütbəsilə xidmət göstərir. Anasına kömək məqsədilə 11 yaşlı kiçik qardaşı Luisi yanına gətirib tərbiyəsilə özü məşğul olur.
Lord Əjdaha (film, 1982)
Açılış çörək festivalı səhnəsi əvvəlcə filmi bitirmək məqsədi daşıyırdı, lakin Çan filmin möhtəşəm bir açılışını istədiyi üçün hərəkətə gətirildi. Bir tövlədə baş verən son döyüş səhnəsində, Çan'ın arxa tərəfinin bir çatıdan çıxıb alt yerə düşdüyü də daxil olmaqla, mükəmməl stuntslar yer aldı.
Napoleon Bonapart
Kimliyi, uşaqlığı və gəncliyi
Asudə vaxtlarını ədəbiyyata və yazıçılığa sərf edir. Mütaliəyə çox vaxt ayıraraq romandan, dərsliklərdən, antik tarixi səlnamələrdən, Platondan tutmuş müasirlərinə qədər olan çoxlu əsərlər oxumuşdur. Belə ki, Yohan Volfqanq Höteni dəfələrlə oxuyarmış. Sonralar siyasətə maraq göstərərək Jan Jak Russonu özünə ideal seçir. Böyük Britaniyanın konstitusiya-monarxiya quruluşu ilə ciddi maraqlanır. Daha sonralar fransız tarixçisi və sosioloqu Reynal Qiyom Tomas Fransua diqqətini çox çəkmişdir.
İnqilabi fəaliyyəti
Napoleon 1789-cu ildə baş vermiş Fransa inqilabını açıq-aşkar dəstəkləyir və öz bölüyü ilə birlikdə sədaqət andı içməyə məcbur olur. Korsikanın azadlığı üçün yeni bir şans yaranır. Sentyabr ayında ordudan məzuniyyət götürərək Korsikaya qayıdır və qardaşı Yozef ilə aktiv siyasi fəaliyyətə başlayır.
Lord Əjdaha (film, 1982)
Bu, Ceki Çanın çıxışlarını (blooperləri) əhatə edən ilk filmdir. Ceki Çan, Ceki Çanın da rol aldığı bir film olan Top nüvəsi qaçışının sonunda blooperlərdən istifadə etməkdən ilham aldığını söyləyir. Sonrakı filmlərinin hamısında uğurlar var.
= Həmçinin bax =
= İstinadlar =
Napoleon Bonapart
İnqilabi fəaliyyəti
Korsikadan daxil olan şikayətlər əsasında, Napoleon bu hərəkətinə görə 1792-ci ildə ordudan xaric edilir. lakin zabit çatışmamazlığına görə təzədən orduya kapitan rütbəsi ilə geri qaytarılır. Təzədən Korsikaya qayıdaraq Sardiniyaya qarşı hərbi aksiyaya qoşulur. Beləliklə Napoleon Fransa inqilabına sadiq qalaraq Korsikanın müstəqilliyinin və uşaqlıq idealı Paolinin əleyhinə çıxır. Bu isə ailəsinin Fransaya mühacirət etməsi və onun Korsika ambisiyasının sonu demək idi. 240 px|thumb|right|[[Jozefina Boharne (rəsm François Gerard)]] Korsikadan qaçaraq Fransanın cənubunda yerləşmiş bölüyünə qayıdır. Bu zaman hakimiyyətə Yakobin diktaturası gəlmiş olur. Hələ bir il öncə Yakobin klubundan ayrılan Napoleon 1793-cü ildə siyasi baxışını əks etdirən broşür çap etdirir.
Lord Əjdaha (film, 1982)
= Xarici keçidlər =
Napoleon Bonapart
İnqilabi fəaliyyəti
Hər ikisi bu nigahdan faydalanmağa çalışırdı. Belə ki, Napoleondan yaşca böyük olan Jozefina öz bahalı həyat tərzini Napoleonun hesabına maliyələşdirmək, Napoleon isə onun vasitəsilə Barras Poulla möhkəm əlaqə yaratmaq və həmdə Paris cəmiyyətinə yol tapmaq fürsəti əldə etmiş olur. Evlənməsindən iki gün sonra Napoleon Nitsaya gələrək İtaliya ordusunun komandanlığını təhvil alır.
Ona tabe olan generallar Pyer Fransoys Çarlz Auqeray və Andre Massena bu təyinata müəmmalı baxırlar. Lakin sonradan Napoleon çıxışları və əməli işi ilə özünə hörmət qazandırır. İtalyan ordusu düşgün, pis silahlanmış və aylarla məvacib almayan 40000 nəfərdən ibarət idi. Napoleon orduya səslənərək: "Mən sizi dünyanın bərəkətli düzənliklərinə aparmaq istəyirəm, əlinizə böyük şəhərlər düşəcək; orada siz cənablar şöhrətə və dövlətə çatacaqsınız."
Misir ekspedisiyası
thumb|Napoleon Bonapart Sfinksin qarşısında (1868-ci ildə Jean-Léon Gérôme tərəfindən çəkilib.) thumb|right|250px|Napoleon Bonapartın Elba adasına sürgün edilməsinin təsvir olunduğu müasir qəhramanını səfəri adlı rəsm. Rəsmdə Napoleon Bonapart bir əlində qırılmış qılınc digər əlində isə [[uzunqulaqın quyruğunu tutarkən təsvir olunmuşdur. Arxa fonda görünən musiqiçilər isə Napoleonu müşayyət edirlər.]] Böyük Britaniyanın Misiri tutmaq planına qarşı Fransa hökuməti Misirə 19 may 1798-ci ildə Hərbi və nəqliyyat gəmilərindən ibarət ekspedisiya göndərir. Ekspedisiyada 38000 əsgərlə yanaşı ölkənin tarixini, mədəniyyətini tarixi abidələrini tədqiq etmək və orada yeni siyasi və iqtisadi strukturlar yaratmaq məqsədilə çoxlu alimlər, mühəndislər, rəssamlar da iştirak edirdilər. Hərbi ekispedisiya 1 iyun 1798-ci ildə Misirə yetişir və Osmanlı ordusunu Misir ehramları yaxınlığında məğlubiyyətə uğradıraq 23 iyulda Qahirəyə daxil olur. Bu zaman Napoleona onun gəmilərinin Britan donaması tərəfindən Əbukirdə batırıldığı xəbəri verilir. Belə ki, 1798-ci ildə Əbukir dəniz döyüşündə, vitse-admiral Horatsio Nelsonnun komandanlığı altında Britaniya donanması fransız donanmasını darmadağın etmişdi. Fransa ilə əlaqə kəsilmiş olur. Buna baxmayaraq ekspertləri ilə birlikdə müxtəlif reformalara başlayır və beləliklə Misirin tədqiqatına başlanılır, bununla da d’Égypte institunun əsasını qoymuş olur. Ekspedisiya zamanı 1799-cu ildə indiki Rəşid (Rozzet) şəhəri yaxınlığında tapılmış Rozzet daşı vasitəsilə bir çox Misir heroqliflərini oxumaq mümkün olmuşdur.
Fələstinə qədər irəliləyərək Qəzzanı tutaraq Akkon qalasında istehkamlanır. Lakin tauna düçar olan fransız qoşunu sayca azalaraq Misiri tərk etmək məcburiyyətində qalır. Əbukir bu zaman Mustafa Paşanın komandanlığı altında olan 18000 əsgərlə müdafiə mövqeyində idi. Napoleon 5000 piyada və 1000 süvari ilə ölümcül savaşa girir və 25 iyul 1799-cu ildə Əbukir döyüşündə Osmanlı qoşunlarını məğlub edir. 2 avqustda Əbukir təzədən fransızların əlinə keçir. Bununla da Napoleon bir il öncə fransız donamasının biabırçı məğlubiyyətinin əvəzini çıxmış olur. 30 sentyabrda Korsikaya, 9 oktyabrda isə Müqəddəs Rafael tərəfdən Fransa sahilinə yetişmiş olur. Parisdə ekspedisiyanın uğursuzluğuna baxmayaraq onu qəhrəman kimi qarşılayırlar.
18 Brümer çevrilişi
Nəinki xalq, eləcə hökumətin özündə də korrupsiyalaşmış direktorium idarəçiliyinə etimad itməkdə idi. Emmanuel Yozef Siyes və Roqer Dukos Napoleonun hərbi köməyinə arxalanaraq siyasi saxtakarlıq edərək çevriliş edirlər.
Fransa Respublikasının ilk konsulu
Yeni konstitusiyaya əsasən Napoleon Bonapart 25 dekabr 1799-cu ildə on il müddətinə mütləq hakimiyyətə malik ilk konsul seçilir. Konsul qanunvericiliklə yanaşı nazir və digər yüksək dövlət vəzifələrinə təyinatları etmək hüququna malik olur. Beləliklə Bonapart konstitusiya ilə diktaturanı qanuniləşdirir. Hökumət proqramına Bonapart belə bir şüar verir: "Vətəndaşlar! İnqilab nədən başlanmışdısa elə orada qayıdır.O, artıq bitmişdir."
Diktatora çevrilən Napoleon dövlət idarəçiliyini kökündən dəyişdirir. İnqilabın töhfələrinin: vətəndaş hüququ, kəndlinin şəxsi torpaq hüququ, emiqrantların və kilsənin müsadirə olunmuş mülklərini satın alanların hüququnun təminatçısı kimi çıxış edərək 1804-cü ildə Napoleon məcəlləsinin təsis etməklə hakimiyyətini daha da möhkəmləndirir. İnzibati idarəçilikdə reform keçirərək şəhər və kəndlərə merlər təyin edir.
1800-cü ildə qızıl ehtiyatlarini, qiymətli kağızları və əmanətləri saxlamaq üçün Fransa Dövlət Bankı nı təsis edir. 28 mart 1803-cü ildə kağız pullar ləğv edilərək pul vahidi 5 q-lıq gümüş frank təsdiq edilir. Xarici siyasətdə məqsəd ikinci koalision müharibəsini zəfərlə başa vurmaq idi. Napoleon ordusu ilə Alp istiqamətində hərəkət edərək 14 iyun 1804-cü ildə general Deze, Lui Şarl Antuanın böyük xidməti olmuş Marenqo döyüşündə qələbə çalır. General Deze Marenqo döyüşündə həlak olur. Genral Jan Viktor Moronun həlledici Hohenlinden döyüşündə çaldığı qələbədən sonra 9 fevral 1801-ci ildə Avstriya ilə Lunevill sülhü bağlanılır. 8 oktyabr 1802-ci ildə Rusiya ilə və 25 mart 1803-cü ildə Böyük Britaniya ilə Amien sülhü bağlanılır.
Əldə olunan daxili və xarici siyasətdəki uğurlar 2 avqust 1802-ci ildə Bonaparta xalq səsverməsi yolu ilə ömürlük Konsul olmaq üçün gözəl imkan yaratmışdır. Səsvermədə iştirak etmiş fransızların 3 millionu onun leyhinə 1,6 millionu isə əleyhinə səslərini vermişdilər.
Fransa İmperatoru I Napoleon
300 px|thumb|right|I Napolenun [[Notr-Dam de Pari məbədində imperator taxtına çıxması Rəsm, Jacques-Louis David 1805–1807]] Xalqsəsverməsindən sonra imperatorluğa layiq bilinərək 2 dekabr 1804-cü ildə Notr-Dam de Pari məbədində papa VII Piyin xeyir duası ilə imperator elan edilərək taxta çıxır. 26 may 1805-ci ildə Milan kafedralında başına Lanqobard krallığının Dəmir tacı qoyularaq İtaliya kralı elan edilir.
Liduvenay körpüsü
Liduvenay körpüsü (Lyduvėnų tiltas) — Litva, Kaunas qəzasının Liduvenay kəndində yerləşən Dubısa çayı vadisi üzərindəki dəmir yolu körpüsü. Radvilişkis-Paqeqyay dəmir yolu xəttinin bir hissəsidir. Litvada ən uzun (599 m) və ən hündür (42 m) körpüdür. Körpü dövlət tərəfindən qorunan Litva Respublikasının Mədəni Mülkiyyət Reyestrinə daxil edilmişdir (kod 2288).
Napoleon Bonapart
Fransa İmperatoru I Napoleon
Çar I Aleksandr 1805-ci ilin aprel ayında Böyük Britaniya ilə ittifaq bağlayır. Məqsəd Fransanı 1792-ci il sərhədləriinə qaytarmaq idi. Sonradan bu ittifaqa Avstriya, İsveç və Neapolda qoşulurlar. Prussiya III Koalisiyaya qoşulmur. Əksinə Bavariya, Vüttenberq və Baden Bonapartın müttəfiqinə çevrilirlər. Napoleon ilk olaraq Avstriya üzərinə yürüş edərək Ulm yaxınlığında general Karl Makı 70000 ordusu ilə təslim edir və beləliklə Vyanaya yol açılmış olur. 13 noyabrda döyüşsüz Vyana alınmış olur. 21 oktyabr 1805-ci ildə Trafalqar döyüşündə fransız donamasının Nelson tərəfindən darmadağın edilməsinə baxmayaraq, Austerlitç qələbəsi 26 dekabr 1805-ci ildə Avstriya ilə Pressburqda bağlanan sülh müqaviləsində Fransanın kontinentdəki mövqeyini daha da gücləndirmiş olur. Sülh müqaviləsinə görə Habsburq monarxiyası Tirolu və Forarlberqi itiriərək bu ərazilər Bavariyaya, onun İtaliya əraziləri isə İtaliya krallığına qatılır. Dəstəyə görə Bavariya və Vütenberq hersoqlarına kral titulu verilir.
Napoleon evlənmək siyasətindən istifadə edərək, asılı dövlətlərin idarəçiliyini əqrabasının həmin dövlətlərin hakimiyət üsul-idarəsinə transfer etməklə öz əlinə keçirmişdir. Belə ki, Yozef 1806-cı ildə Neapl sonra 1808-ci ildə isə İspaniya kralı, Luis Hollandiya kralı, bacısı Eliza 1809-cu ildə Toskana Böyük hersoqu, Paulin Parma və Quastalla hersoqu, 1808-ci ildə Karolina Bonapart Neapl kralı Yoaxim Muratın arvadı qismində kraliça, Jerom Vestfal kralı elan edilmişdir. Almaniya ərazisində Napoleonun protektoratlığı altında 16 iyul 1806-cı ildə Fransa imperiyasına hərbi yardım göstərmək öhdəliyinə malik 16 əyalətdən ibarət Reyn İttifaqı yaradılır. Beləliklə Müqəddəs Roma dövləti süqut etmiş olur və II Frans hakimiyyətini itirmiş olur.
Liduvenay körpüsü
Tarix
Taxta körpü dəmir yolu estakadasını xatırladırdı. Körpünün əsas materialı taxta olması ilə əlaqəli konstruksiya zəif olduğuna görə körpü böyük qatarların və hərbi qatarların oradan keçməsi üçün o qədər də uyğun deyildi. 1916-1918-ci illərdə aşağı məhsuldarlıq və daimi yanğın təhlükəsi səbəbindən taxta körpüdən 20 metr aralıda dəmir-beton dayaqlar üzərində polad körpü tikilmişdir. Üst quruluşun metal konstruksiyalarının istehsalı və quraşdırılması işləri Maschinenfabrik Augsburg-Nürnberg maşınqayırma zavodu tərəfindən aparılmışdır. Körpü 1918-ci il mayın 17-də hərəkətə açılır, bundan sonra taxta körpünün sökülməsinə başlanılır. Körpü tək yollu olub, hər biri 62,4 m olan doqquz aşırımdan ibarət olmuşdur. Ümumi uzunluğu 570 m, çaydan olan hündürlüyü 42 m (o dövrdə Baltikyanı ölkələrin ən uzun körpüsü idi). İkinci Dünya müharibəsindən əvvəl körpüdə nəqliyyat çox sıx idi. Sərnişin qatarları ildə 5 mindən 12 minə qədər sərnişin aparır, yük qatarları Sovet İttifaqından Almaniyaya çoxlu mallar daşıyırdı. 1941-ci ildə almanların hücumuna mane olmaq üçün Qızıl Ordu körpünü partlatmağı planlaşdırsa da, alman ordusunun sürətlə irəliləməsi səbəbindən bu mümkün olmur 1944-cü ildə körpü geri çəkilən alman qoşunları tərəfindən partladılır. Radvilişkis-Paqeqyay dəmir yolu xətti böyük strateji əhəmiyyətə malik olduğundan həmin ilin payızında cəmi 29 günə müvəqqəti taxta körpü tikilmişdir. İş Alman hərbi əsirlərinin köməyi ilə sovet qoşunlarının mühəndis bölmələri tərəfindən həyata keçirilir.
Onaseviç yarımadası
Onaseviç yarımadası — Oxot dənizinin Tauy körfəsinin qərbində yerləşir. Amaxton körfəzini Motıkley körfəzlərini ayırır.
Liduvenay körpüsü
Tarix
1948-ci ildə daimi körpünün tikintisinə başlanılır. İşlər 446 saylı körpü tikinti tərəfindən həyata keçirilib. Altı yeni dayaq da tikilmişdir. 1952-ci il mayın 1-də ilk qatar yeni körpünün üzərindən keçmişdir.
Napoleon Bonapart
Rusiya və Prussiya müharibələri
Bununla da Fransa Prussiya münasibətləri pisləşmiş olur. Gizlin Rusiya ilə ittifaqa girərək Prussiya 26 avqust 1806-cı ildə Fransaya Reyn ərazilərindən çıxmacı ulimatumunu verməklə müharibə elan etmiş olur. Napoleon öz qoşunlarına Mayndan başlayaraq Türingeni keçməklə Berlinə qədər irəliləməyi əmrini verir. 1806-cı il oktyabr ayında Yena və Auerştedtdə prussiyalılar ağır məğlubiyyətə uğrayırlar. Nəticədə Erfurt hersoqluğu birbaşa Napoleon imperiyasına qatılır və fransızlar Berlinə daxil olurlar.
Prussiya ordusunun qalıqları Russ ordusuna qoşulurlar. Rusiya üzərinə yürüş bir sıra çətinliklərlə üz-üzə qalmış olur: həddindən pis kommunikasiyaya, yollara malik uzaq bir ərazi ordunun cəld mobilliyi və təhcizatı üçün böyük bir problem yaratmışdır. General Levin Avqust fon Benniqsenin tabeçiliyində olan rus ordusunun döyüşə girmədən geri çəkilməsi, 1806–1807 ci illərin kəskin qışı və Polşa vətənpərvərlərinin müqaviməti Napoleonu Varşavada durmağı məcbur edir. Burada o grafinya Valevskaya ilə uzun müddətli məhəbbət romanı yaşayır. Nəticədə bir uşaq dünyaya gəlir.