cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Buzeyir mağarası (Lerik)
Mənbə
Azərbaycan tarixi (7 cilddə). I cild. Bakı: Elm, 1998. Azərbaycan arxeologiyası (daş dövrü). I cild, Bakı,2008, səh.100
Beadnos nunatakı
thumb|Qərbi Antarktikada Sentinel dağlarının yerləşməsi. thumb|Şimali Sentinel dağlarının xəritəsi.
Beadnos nunatakı (, ‘Nunatak Beadnos’ \'nu-na-tak be-'ad-nos\) — Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan, 2180 m hündürlüklü nunatakdır. Sentinel dağlarının şimal-qərbində yerləşmişdir.
Nunatak cənubi Bolqarıstanda yerləşən Beadnos şəhərinin adını daşıyır.
Yerləşməsi
Beadnos nunatakı -77.96639°N, -87.21722°W koordinatlarında yerləşmişdir. Helfert nunatakından 6.64 km cənub-şərqdə, Mursalitsa zirvəsindən 20.78 km cənub-qərbdə, Dalrumpl dağından 29 km qərbdə, Kovil nunatakından 9 km şimal-qərbdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.
Didivar nekropolu
Didivar nekropolu — Babək rayonunda eyniadlı kəndin şərqində Tunc dövrünə aid arxeoloji abidə.
Geniş tədqiqat işləri aparılmamışdır. Buradan qırmızı rəng üzərindən qara rənglə naxışlanmış boyalı gil qab nümunələri aşkar olunmuşdur. Abidənin yaxınlığında II Kültəpə yaşayış yerinin olması onu təqribən e. ə. III-II minilliklərə aid etməyə imkan verir.
Hamar qarağac
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Atlantikada, Skandinaviyada və Оrta Avrоpada yayılıb.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 25-30 m-ə, gövdəsinin diamеtri 150 sm-ə çatan, еnli silindrik çətirli ağacdır. Gövdəsinin qabığı açıq-bоz rənglidir, dayaz çatlıdır və хırda löhvəciklər şəklində qоpur. Zоğları nazik, əyilən, simpоdial budaqlanır, parlaq və ya açıq-qоnur rəngdədir. Cavan zоğları tüklü və ya çılpaqdır, müхtəlif rənglidir. Yarpaqları 4-12 sm uzunluqda, 3-6 sm еnində оlub, kənarları ikişər dişlidir, aydın nəzərə çarpan 17-19 ədəd yan damarları var. Yarpaq ayası tərsyumurtavarı və ya еllips fоrmalı, yanları qеyri-bərabər, ucu sivridir, tünd-yaşıl rəngdədir. Çiçəkləri ikicinslidir, dəstə halında uzun və nazik çiçək saplaqlarında tоplanmışdır, qəhvəyi rəngdədir. Çiçək yanlığı zəng şəkilli, 5-8 dilimlidir. Mart və aprеl aylarında çiçəkləyir. Mеyvəsinin uzunluğu 11-16 mm-dir, dəyirmi-оval şəkilli, sarımtıl-qəhvəyi rəngdədir. Mеyvələri may ayında yеtişir.
Ekologiyası
Rütubətsеvən və tоrpağa tələbkar növdür.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir. Abşеrоnda mədəni şəraitdə əkilib-bеcərilir.
İstifadəsi
Tək və cərgə əkinlərində genış istifadə oluna bilər. Budamaya davamlıdır.
Typhlodromus gutierrezi
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Şeyx Cabir Ənsari
Şeyx Cabir ibn Abdullah Ənsari — Həzrət Məhəmməd peyğəmbərin sahəbəsi.
Həyatı
Cabir ibn Abdullah 607-ci ildə Həzrəc qəbiləsində anadan olmuşdu. Həzrət Məhəmmədə, Həzrət Əliyə və Əhli-beytə sədaqətli adamlardan idi. Ənsarların ilk müsəlmanlarındandır. Şeyx Cabir Ənsarinin yaxınlarından olan Ətiyyə belə nəql edir:
"Cabir ibn Abdullah Ənsari ilə İmam Hüseynin ziyarəti üçün Mədinədən çıxdıq. O zaman ki, Kərbəlaya yetişdik, Cabir Fərat çayının kənarına getdi və qüsl aldı. Sonra libasını geyindi və ətir vurdu. Sonra hər addımında zikr deyə-deyə İmam Hüseynin qəbrinə tərəf getdi. O vaxt ki, İmam Hüseynin qəbrinin kənarına çatdıq, mənə söylədi: "Əlimi pak qəbrin üzərinə qoy" (cənab Cabir Ənsarinin gözləri görmürdü). Mən belə də etdim. Bu anda gördüm ki, Cabir qəşş elədi və qəbrin üzərinə yıxıldı. Bir az üzünə su vurdum. O vaxt ki, Cabir özünə gəldi, 3 dəfə: "Ya Hüseyn! Ya Hüseyn! Ya Hüseyn!" dedi". Ərbəinlə bağlı cənab Cabir Ənsari — Peyğəmbərimizin qocaman səhabəsi ki, Ərbəin günündə İmam Hüseynin (ə) müqəddəs məzarını ziyarət etdi — bir mühüm nöqtəni vurğulamışdır. Cənab Cabir Ənsari o kəsdir ki, əziz Peyğəmbərin (ə) insan yetişdirən bağının ən nəcib meyvələrindəndir. Bəli, həmin bu cənab Cabir Ərbəin günü Kərbəlanın əziz şəhidlərinə salam verdikdən sonra, bu sözləri deyir: "Biz də sizin daxil olduğunuz (aid olduğunuz, etdiyiniz) işə şərik idik". Cabir Ənsarini müşayiət edən, bu qocaman möminə yolda yardımçı olan həmin Ətiyyə adlı insan xatırlayır: "Ona dedim: "Ey Cabir! Biz əziyyət çəkmədik, qılınc vurmadıq! Bu insanların başları bədənlərindən ayrılıb, ailələri tənha qalıb, uşaqları yetim qalmışdır. Necə ola bilər ki, biz əcrdə, savabda onlarla şərik olaq?" Cənab Cabir cavabında buyurur: "Ətiyyə! Mən öz iki qulağımla Allahın Rəsulundan (s) eşitmişəm ki, buyurub: "Hər kim bir camaatın əməlini sevsə, o əməlin savabında onlarla şərikdir". Sonra dedi: "Ey Ətiyyə! Rəsulullah (s) buyurdu: "Mənim də əshabımın niyyəti — Hüseynin (ə) və əshabının həmin niyyətidir"".
Cabir, Hüseynin oğlu Səccadı və Huseynin nəvəsi- Səccadın övladı Baqiri görmüşdü. Məhəmmədin bir əmanətini çatdırmalı idi Cabir Baqirə. Məhəmməd Cabirə bildirmişdi ki, vaxt gələcək, sən, mənim övladlarımdan olan Baqiri görəsəksən və mənim salamımı Baqirə çatdırarsan.
Rəvayət edilir ki, bir gün Cabir küçədə Baqiri görür və nun Məhəmmədə oxşadığını görüb kimliyini xəbər alır Baqirdən. Baqir kim olduğunu söylədikdə, Cabir sevinir, gözləri sevinc göz yaşları ilə dolur. Və nəhayət, Məhəmmədin əmanətini- salamını Baqirə çatdırır.
Türkiyənin Şanlıurfa eli Harran elçəsinə 20 km. uzaqlıqdaki Cabir əl Ənsar kəndində Cabir bin Abdullah (Cabir əl Ənsari) türbəsi və məscidi var. Məhəmməd ilə birlikdə savaşlara qatılmış, Şamın, Harranın və Urfanın fəthlərində iştirak etmişdir. Şeyx Cabir əl-Ənsari 697-ci ildə Mədinə şəhərində vəfat edib.
Şeyx Cabir Ənsarinin soyu
Onun soyu Cabiri-Ənsari adlanır. Bu soyun nümayəndələri müsəlman ölkələrin əksəriyyətində yaşayırlar. Şeyx Cabirin Abdulla, Mücahid adlı oğlanları olmuşdur.
Haqqında nəql olunan kəlamlar
Cabir b. Abdullah b. Amr b. Hazm, Mədinə’yə köçmüşdür, Nəbi s.ə.ə. ilə birlikdə Bədr döyüşünə və 18 Qəzvəyə qatılmışdır. 78-ci ildə ölmüşdür.
Əli b. İbrahim mənə atasından, o ibni Əbu Nəcran’dan, o Asim b. Humeyd’dən, o Məhəmməd b. Müslim’dən, o da Əbu Cəfər (imam Baqir ə.s.) ’dan rəvayət etdi, dedi ki: "Cabir mənə Rəsulullah s.ə.ə.’in "qardaş oğlu dədə kimi qismləndirilir" dediyini rəvayət etdi və Cabir yalan söyləməmişdir."
Mənə Məhəmməd b. Məsud danışdı, dedi ki: Mənə Əli b. Məhəmməd b. Yəzid əl-Qumi rəvayət etdi, dedi ki: Əhməd b. Məhəmməd b. İsa əl-Qumi mənə ibni Fəddal’dan, o Abdullah b. Bukeyr’dən, o Zürarə’dən, o da Əbu Cəfər (imam Baqir ə.s.)’dan rəvayət etdi, dedi ki: "Cabir’in atası Abdullah yetmiş insandan (2-ci Aqabə beyətinə qatılanlardan) və on iki insandan (1-ci Aqabə Beyətinə qatılanlardan). Cabir isə yetmiş insandan birisi olmasına baxmayaraq on iki kişidən deyildi."
Mənə Əbu Məhəmməd Cəfər b. Maruf danışdı, dedi ki: Həsən b. Əli b. Nöman mənə atasından, o Asim əl-Hənnat’dan, o da Məhəmməd b. Müslim’dən rəvayət etdi, dedi ki: Əbu Abdullah (imam Cəfər əs-Sadiq ə.s.) mənə dedi ki: Atamın elə xüsusiyyətləri vardır ki, bunlar ancaq ona aiddir. Bir gün Rəsulullah s.ə.ə. Cabir b. Abdullah əl-Ənsari’yə dedi ki: "ey Cabir! Sən Məhəmməd b. Əli əl-Baqir’i görəcəksən, gördüyün zaman mənim salamımı ona çatdırarsan." Bunun üstündən Cabir, Əli b. Hüseyn əs-Səccad ə.s.’ın evinə gəlib Məhəmməd b. Əli əl-Baqir’i soruşdu. İmam Səccad ə.s. ona "o uşaqlarla birlikdədir, sənə gəlməsi üçün onu göndərərəm" dediyi zaman "Xeyr, Mən ona gedəcəm" qarşılığını verdi və əl-Baqir ə.s.’ı axtarmaq üçün yola çıxdı. İmam ə.s.’ın hüzuruna çatdı, əhdini yerinə yetirdi, imam’ın başını öpdü və belə buyurdu: "Rəsulullah s.ə.ə. məni sənə Onun salamını çatdırmağım üçün göndərdi." İmam ə.s. dedi ki: "Rəsulullah s.ə.ə.’ə də, sənə də salam olsun". Sonra Cabir dedi ki: "Anam, atam sənə fəda olsun, Qiyamət günündə mənə şəfaət edəcəyinə dair bir güvəncə verə bilərsən mi ?" İmam ə.s. dedi ki: "Bunu yerinə yetirəcəm ey Cabir!"
Şəni yüksək bir şəxsiyyətdir.
Kəşşi onun mədhi haqqında bir çox hədis rəvayət etmişdir, bu rəvyətlər onun uca, dəyərli, doğru əqidəli və Əhli Beyt ə.s.’a bağlı olduğunu göstərməkdədir.
Florida cərəyanı
Florida cərəyanı — Atlantik okeanın ərazisindən keçən isti dəniz cərəyanı. Amerikanın cənub-şərq sahillərindən hərəkət edir. Karib cərəyanının davamıdır. Şərqə doğru istiqamətlənərək Florida boğazından keçir. Bundan sonra Baham adaları sahillərinə yönəlir. Burada Antil cərəyanı ilə birlikdə Qolfstrim cərəyanını əmələ gətirir. Sürəti 1,8 m/s təşkil edir.
Mikania reticulata
Mikania reticulata Mikania reticulata Mikania reticulata
Alye
Coğrafiyası
Alye departamenti Overn bölgəsinin bir hissəsidir Şer, Nyevr, Sona və Luara, Luara, Püi-de-Dom və Kröz departamentləri ilə sərhəddir. Sahəsi — 7340 km².
Mikania reticulata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Alye
Tarixi
Departament tarixinin çox hissəsi Burbon dövrünün tarixinə aiddir, çünki departament ərazisi keçmiş Burbon hersoqluğunun ərazisinə bərabərdir.
Alboran dənizi
left|thumb|200px|Kosmosdan şəkilişi
Alye
Tarixi
Departament, 1790-cı il 22 dekabr 1789-cu il tarixli qanununa əsasən, 1790-cı il martın 4-də, 1790-cı ildə Fransa inqilab dövründə, 83-cü bölmədə köhnə Burbonlar əyalətinin ərazisində yaradılmış 83 departamentdən biridir.
Turizm
Alye çayının cənub Avropadakı bir neçə su anbarlarından biridir, burada hairus (Thymallus thymallus) Fransada birmənalı olaraq ombre des rivières adlandırılan təbii mühitdə yaşayır. Bu balıq Fransanın gastronomiyasında həssas və incə toxuması üçün çox yüksək qiymətləndirilir.
Ziyarət üçün dəyərli yerlər arasında:
Rüstəm Əliyev (neftçi alim)
Əliyev Rüstəm Talıb oğlu  - texnika elmləri doktoru, professor
Həyatı
Əliyev Rüstəm Talıb oğlu Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1963-cü ildə "Neft və qaz quyularının qazılması" ixtisası üzrə AzNKİ-nun neft-mədən fakültəsini bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra Neft hasilatı üzrə AzETNÇİ-nun "Hidromexanika" laboratoriyasında mühəndis işləyibdir. 1969-cu ildə "Gilli məhsulların qazılan quyularda hərəkəti zamanı hidravlikk müqavimətlərin tədqiqi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. 1970-ci ildən AzNKİ-da "İqtisadiyyat, təşkilat və idarəetmə" kafedrasının dosenti, Qaz-neft-mədən fakültəsinin dekan müavini, beynəlxalq əlaqələr üzrə prorektor, "Neft və qaz quyularının qazılması" kafedrasının professoru, "Əməyin mühafizəsi" kafedrasının müdiri kimi vəzifələrdə çalışıb. 1991-ci ildə "Qazmada və neft hasilatında texnoloji proseslərin tənzimlənməsinin hidravlik əsasları" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. 2002-2008-ci illərdə ADNA-nın "Neft və qaz quyularının qazılması" kafedrasının professoru olub.
Elmi fəaliyyəti
Əliyev R.T. neft və qaz quyularının qazılması sahəsində tanınmış alimdir. Elmi tədqiqatların sahəsi: gilli məhlulların qazılan quyularda hərəkəti zamanı hidravlik müqavimətlərin tədqiqi; neftin işlənilməsi, qazılması, nəql edilməsi məsələləri. Əliyev R.T. 100-dən artıq elmi məqalənin, metodik rəhbərliyin müəllifidir. İxtiralara görə 2 müəlliflik şəhadətnaməsi və 6 patent alıb. Kadr hazırlığı ilə məşğul olub.
27 avqust
1901–cari
thumb|[[Sezariya Evora]]
thumb|[[Le Korbuzye]]
Anqola cərəyanı
Anqola cərəyanı — Afrikanın qərb sahilləri boyunca keçən isti dəniz cərəyanı. Cərəyan cənub istiqamətində hərəkət edir. Cənub Ekvatorial əks cərəyanı ilə Benqel cərəyanının təsiri ilə formalaşır. İlk dəfə AtlantNİRO ekspedisiyası zamanı Moroşkin tərəfindən aşkar edilmişdir. O, cərəyanı "Cənub axını" adlandırır. Ancaq bu adın uğursuz olaraq verilməsi səbəbindən Anqola cərəyanı olaraq dəyişdirilir.
Typhlodromus hadii
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Çandarlı I İbrahim Paşa
Çandarlı I İbrahim Paşa (ö. 25 avqust 1429) — II Murad dövründə sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı. Tarixdə Çandarlılar ailəsi olaraq tanınan ailəyə mənsubdur.
Hayatı
Çandarlı Qara Xəlil Xeyrəddin Paşa nın kiçik oğludur. Mədrəsə təhsili almış, üləma zümrəsinə mənsub olduğu bilinir. Böyük qardaşı vəzir Çandarlı Əli Paşa nın vəqf sənədlərinə görə, 1406-cı ilin yanvarında Bursa da qazı olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Fetrət dövrü ndə isə bir müddət Ədirnə də Şahzadə Musa Çələbi nin yanında Ədirnə qazı sı olaraq qalmışdır. Daha sonra Bizans dan alınacaq vergi səbəbilə İstanbul a göndərilmişdir. Ancaq bu səyahəti əsnasında Çələbi Sultan Mehmed lə razılığa gəldi və onun tərəfinə keçərək dönüşdə Bursa ya gəldi.
Mauro Junior
Mauro Xakeson Junior Ferreyra dos Santos (6 may 1999-cu ildə anadan olub) — Mauro Junior kimi də tanınan, Erediviziya təmsilçilərindən olan PSV Eyndhoven klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Braziliya futbolçusudur.
Çandarlı I İbrahim Paşa
Hayatı
İbrahim Paşa məzar kitabəsinə görə, 25 avqust 1429-cu ildə vəfat etmiş, cənazəsi İznikə gətirilərək burdakı türbəsinə dəfn edilmişdir. Türbəsinin şərq cəbhəsində inşası 1425-ci ildə başlayıb 2 il davam edən bir imarəti olmuşdur. İmarətin isə yalnız kitabəsi günümüzə qədər gəlib çıxmışdır. İbrahim Paşa Qüds də bir mədrəsəsi olan Dədəbalinin qızı İsfahan Şah Xatun (bəzi mənbələrə görə Xanım Xatun) ilə evllənmiş, bu evlilikdən Mahmud və Mehmed adlı iki oğlu ilə Fatma və Xədicə adlı iki qızı dünyaya gəlmişdir. Gələcəkdə sədrəzəm olan böyük oğlu Çandarlı Xəlil Paşa nın anası isə başqadır.
Mauro Junior
Milli karyerası
Mauro Junior Braziliyanın U-17 millisi ilə Paraqvayda keçirilən 2017 Cənubi Amerika U-17 Futbol Çempionatında iştirak etmişdir. O, Kolumbiya millisi ilə final görüşündə Tulionu əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Braziliya rəqibinə 1-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Anthemis parthenoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hafiz Quliyev
Hafiz Məhərrəm oğlu Quliyev — Azərbaycan Dövlət Akademik opera və balet teatrının baş rejissoru, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının baş rejissoru.
Həyatı
Hafiz Quliyev 10 may 1960-cı ildə Cəbrayıl rayonunda anadan olub. 1987-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetini rejissorluq ixtisası üzrə bitirmiş və gənc mütəxəssis kimi Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet teatrına işləməyə göndərilmişdir.
1996-cı ildə o, teatrın baş rejissor vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Bu gün teatrın repertuarında özünəməxsus yer tutan S.Ələsgərovun "Solğun çiçəklər", Ü.Hacıbəylinin "Leyli və Məcnun", "Arşın mal alan", "O olmasın, bu olsun", "Koroğlu", "Əsli və Kərəm", Z.Hacıbəyovun "Aşıq Qərib", F.Əmirovun "Sevil", Ş.Axundovanın "Gəlin qayası", R.Mustafayevin "Vaqif", Firəngiz Əlizadənin "Intizar", C.Cahangirovun "Xanəndənin taleyi", N.Əliverdibəyovun "Cırtdan", M.Kajlayevin "Valida", Ş.Musaoğlu "Beş qapı" əsərləri H.Quliyevin quruluşunda səhnəyə qoyulmuşdur.
H.Quliyev Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində rejissor və aktyor sənətindən, Milli Konservatoriyada opera sinifindən dərs deyir, Dosentdir.
Eyni zamanda Ü.Hacıbəylinin məşhur "Arşın mal alan" əsərinə Ankara opera və Balet teatrında 2 dəfə 2003 və 2013-cü illərdə, Samsun Dövlət Opera və Balet tearında 2 dəfə 2009 və 2018ci illərdə, Belarusiya Akademik Musiqili Teatrında, Çin Xalq Respublikasının Pekin Milli Operasında "Tiainqo" teatrında, Moskvada, Bolqarıstanda Kdjalı Dövlət Teatrında və Sofiya şəhərində, Ü.Hacıbəylinin "Leyli və Məcnun" Tacikistanın Düşənbə Akademik Dövlət Opera və Balet teatrında və b. teatrların kollektivinin iştirakı ilə və bir çox ölkələrdə tamaşalar qoymuşdur.
Çexiyada, Koreyada Beynəlxalq festivalda iştirak etmişdir, Beynəlxalq İpək yolu festivalı üçün 8 tamaşa hazırlamışdır. Bir çox Dövlət əhəmiyyətli tədbirlərin rejissoru olmuşdur.
2018-ci ildə Cəfər Cabbarlı mükafatına layiq görülmüşdür.
2019-cu ildə Ü.Hacıbəyli mükafatına layiq görülmüşdür.
10 mart 2021-ci ildə Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının təsis etdiyi "Sənətkar" medalı təltif olunub.
Eyvaz türbəsi
Eyvaz türbəsi — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunun inzibati mərkəzinin cənub hissəsində, Pir Eyvaz qəbiristanlığının şimal tərəfində yerləşən tarixi-memarlıq abidəsi.
Pir Eyvaz daşıdığı tituldan (pir) göründüyü kimi məşhur sufi şeyxi olmuş Ordubad şəhərində Bəktaşi xanəgahı yanında dəfn olunmuş, qəbirin üstündə türbə inşa edilmişdir. Qəbirin üstündə sementlə bir-birinə bərkidilmiş mərmər baş daşı parçalarının üzərində olan kitabə qalıqlarında sufiliklə bağlı bəzi terminlər həkk edilmişdir. Türbənincənubundakı Pir Eyvaz qəbiristanlığı bu qəbirin xatirəsinə keçirilən dəfn mərasimləri hesabına yaranmışdır. XVI əsrə aiddir. XX yüzilliyin 80-ci illərində dağıdılmışdır.
Donuz qalası
Donuz qalası — Babək rayonunun Sirab kəndindən şimalda, hündür qayalıqların üzərində arxeoloji abidə.
Qalanın yerləşdiyi ərazi hər tərəfdən sıldırım qayalarla əhatə olunmuşdur. Qalaya şimaldan olan ensiz keçiddən qalxmaq mümkündür. Abidənin yerləşdiyi ərazi uzunsov oval formalı daş divarla iki hissəyə ayrılmışdır. Divarın uzunluğu 26,6 m, eni 2,3 m-dir. O, iri qaya parçalarından hörülmüş və bəzi yerlərdə 1 m hündürlükdə salamat qalmışdır. Qala divarı ziqzaq formalı çıxıntılarla təmin edilmişdir. Mərkəzi hissədə eni 2,9 m olan qapı vardır. Şübhəsiz ki, bu divar qalaya qərbdən olan hücumların qarşısını almaq üçün inşa edilmişdir.
Tədqiqat zamanı qalanın ərazisindən Orta əsrlərin erkən və inkişaf etmiş dövrlərinə aid keramika nümunələrinə rast gəlinmişdir. Arxeoloji materiallara əsaslanaraq qalanı III-XVII əsrlərə aid etmək olar.
Padma Bhuşan
Padma Bhuşan  — Hindistanın ən yüksək mükafatlarından Bharat Ratna və Padma Vibhuşan sonra üçüncüsü. Orden Hindistan hökuməti tərəfindən istənilən sahədə millətə xidmət etmiş şəxslərə təqdim edilir.
tarixi
Orden ilk dəfə 2 yanvar 1954 cü ildə Hindistan prezidenti tərəfindən təsis edilmişdir. 2014 cü ilə qədər orden 1229 nəfərə təltif edilmişdir.
Mirzə Əbdürrəhim Cabiri
Mirzə Əbdürrəhim Mirzə Nəsrulla oğlu Cabiri (?-?)—xəttat.
Həyatı
Mirzə Əbdürrəhim Mirzə Nəsrulla oğlu Qaradağ vilayətinin Kəleybər mahalının Hicrandust kəndində doğulmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Xəttat idi. Nəsx və nəstəliq yazmaqda çox mahir idi.
Mirzə Əbdürrəhim Cabiri görkəmli ədib idi. Onun qələmindən iki kitab çıxıb. Qacarlar dövrünün sonlarında vəfat etdiyi bilinir.
Şarlottanın toru 2: Uilburun möhtəşəm sərgüzəşti (cizgi filmi, 2003)
Şarlottanın toru 2: Uilburun möhtəşəm sərgüzəşti — multiplikasiya filmi. Paramount Pictures tərəfindən 2003-ci ildə yaradılmış, 18 mart 2003-ci ildə təqdimatı olmuşdur. 1973-ci ildə yaradılmış Şarlottanın toru cizgi filminin davamıdır.
Cahangir xan Nuribəyov
Cahangir xan Hacı Böyük bəy oğlu Nuribəyov — "Difai" təşkilatının üzvü, mülkədar.
Həyatı
Cahangir xan Hacı Böyük bəy oğlu 1861-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Ata tərəfdən Qatırçı Murad bəyin, ana tərəfdən Bəhmən mirzə Qovanlı-Qacarın nəslindəndir. Şuşa real məktəbini bitirmişdi. Mülkədar idi. Şuşa şəhərində karvansatası, Cavanşir, Şuşa və Zəngəzur qəzalarında xeyli mülkü vardı. Maarifpərvər adam idi. Şuşa şəhər dövlət ibtidai məktəbinin fəxri nəzarətçisi vəzifəsini daşıyırdı.
Cahangir xan Nuribəyov vətənpərvər bir şəxsiyyət idi. O, "Difai" təşkilatının və onun qolu "Qarabağ məclisi"nin üzvü idi. "Qarabağ məclisi"nin Şuşa komitəsinə doktor Kərim bəy Mehmandarov başçılıq edirdi. O, 1883-cü ildən Şuşada həkim işləyirdi. Onun köməkçisi Cahangir xan Nuribəyov idi. Komitənin katibi Şuşa qarşılıqlı-kredit bankının direktoru Xuduş Quliyev idi. İcraiyyə idarəsinə və hərbi təşkilata Məşədi Şamil Hacıyev başçılıq edirdi.
Komitənin üzvüləri: Muxtar bəy Muradov, İsmayıl bəy Axundov (bazar darğası), Süleyman Əsgərov (tacir), Hacı Sadıq Məmmədov, Məşədi Cəfər oğlu (İran təəbəsi), Məşədi Əhməd Əzimov, Hacı Mirzə Hüseyn Kərim oğlu Münşizadə, Əfrasiyab Əzimov, Kərbəlayı Yusif Mirsiyabov və başqaları (cəmi 18 nəfər).
Cahangir xan 1906-cı ildə Tiflisdə keçirilən qurultayda iştirak etmişdi. Qurultay 1906-cı il fevralın 20-də Tiflisdə canişin sarayının böyük zalında açıldı. Qurultayın tərkibi çox mötəbər idi. Qurultayda canişin Şurasının bütün üzvləri, qubernatorlar, azərbaycanlıların və ermənilərin nümayəndələri, ruhanilər iştirak edirdilər. Nümayəndəliklərin coğrafiyası geniş idi. Sosial tərkibinə görə isə qurultay yekcins idi — orada yalnız sosial cəhətdən yuxarı təbəqələr təmsil olunmuşdular.
Azərbaycan tərəfi belə təmsil edilmişdi: Tiflisdən — andlı müvəkkil Məmməd bəy Şahmalıyev, Hüseyn bəy Yadigarov, Şərif Mirzəyev, qazı Mövlazadə; İrəvandan — Ağa xan İrəvanski, Abasqulu bəy Hacıbəyov; Naxçıvandan — Eynəli bəy Sultanov, Məhəmməd ağa Şahtaxtinski; Yelizavetpol qəzasından — Ələkbər bəy Xasməmmədov, Adil xan Ziyadxanov; Zəngəzurdan — Cəlil bəy Sultanov; Şuşa qəzasından — Cahangir xan Nuribəyov, Qala bəy İsabəyov, İsmayıl Quliyev; Nuxa qəzasından — Hacı Cəlil; Qazax qəzasından — İbrahim ağa Vəkilov; Ərəş qəzasından — Sultan bəy Sultanov; Axalkələk qəzasından — Məmməd ağa Palavandov; Borçalı qəzasından — Rahim bəy Axundov, Əbdürrəhman Haqverdi oğlu; Bakıdan — Əhməd bəy Ağayev, Əlimərdan bəy Topçubaşov, Qara bəy Qarabəyov, Kərbəlayı İsrafil Hacıyev. "Tiflisski listok", "Qafqaz", "Novoye obozreniye", "Mşak", "Araç", "Kaspi", "İrşad", qəzetlərinin nümayəndələri də qurultayda iştirak edirdilər.
Ailəsi
Cahangir xanın Xudaverdi bəy, Lütfəli bəy adlı oğlanları, Güvara xanım, Rüxavsa xanım, Zərifə xanım, Mərhəmət xanım və Şəfiqə xanım adlı qızları vardı.
Daniel Alves
Daniel Alves — Braziliya futbolçusu.
Həyatı
Daniel Alves 6 may 1983-cü ildə Braziliyanın Juazeyroda şəhərində anadan olub. O, öz peşəkar futbolçu karyerasına Braziliya klubu "Bahia"da başlayıb. 2002-ci ildə Alves 6 aylıq Sevilya klubuna icarəyə verilib.
2003-cü ildə Alves gənclərin dünya çempionatında iştirak edib, bu turnirdə Daniel özünü yaxşı cəhətdən göstərib. Braziliya millisi bu turnirin qalibi olub, Alves isə turnirin ən yaxşı uç oyunçusundan biri seçilib. Çempionatda göstərdiyi gözəl oyundan sonra, Sevilya klubu Alveşi birdəfəlik heyətinə cəlb edib. 2006-cı ilin dekabrında Alveş Sevilya ilə 2012-ci ilə qədər müqavilə imzalayıb.
2008-ci ilin 7 iyununda Daniel Alves Barselona klubuna transfer olunub. Burada onun əsas işi, Milana keçmiş Canluka Zambrottanı əvəz etməkdir. Transferin qiyməti 30 mln avro təşkil edib. Alvesin Barselona futbol klubu ilə müqaviləsi beş ilə nəzərdə tutulur.
Braziliyanın əsas millisində Alves Ekvadora qarşı yoldaşlıq görüşündə əvəzləməyə çıxıb, üç gün sonra Küveyt ilə yoldaşlıq görüşündə Alves artıq əsas heyətdə meydanda olub. 2007-ci ilin 15 iyulunda Amerika Kubokunun finalında Daniel həlledici topu vurub.
Nailiyyətləri
Gənclər arasında dünya çempionu: 2003
Amerika Kubokunun qalibi: 2007
UEFA Superkubokunun qalibi: 2006
İspaniya Kubokunun qalibi: 2007, 2009
UEFA Çempionlar Liqasının qalibi: 2008/09
Gövhər Sultan (IV Mehmedin qızı)
Gövhər Sultan - 19. Osmanlı padşahı IV Mehmedin Gülbəyaz Xatundan doğulan qızıdır. Həyatı ilə bağlı heç bir məlumat yoxdur.
Mənbə
{{İstinad siyahısı}{{Osmanlı padşah qızları}}
Gövhər sultan (II Mehmedin qızı)
Gövhər Sultan - II Mehmedin Gülbahar Xatundan doğulan, tarixdə bilinən yeganə qızıdır.
Həyatı
Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsənin oğlu Uğurlu Məhəmmədlə 1474-cü ildə evləndirilmişdir. Atası tərəfindən Sivas bəylərbəyi təyin edilən Uğurlu Məhəmmədin 1477-ci ildə öldürülməsi nəticəsində Gövhər Sultan İstanbula geri döndü. Geri qalan ömrünü xeyir işlərlə məşğul olan Gövhər Sultanın yeganə övladı Gödək Əhməd 1497-ci ildə Azərbaycana gedərək burada taxt iddia etmiş və Ağqoyunlu taxtına oturmuşdur.
Tiffanidə səhər yeməyi (film, 1961)
"Tiffanidə səhər yeməyi" — rejissor Bleyk Edvardsın filmi.
Gövhər sultan (II Mehmedin qızı)
Həyatı
Gövhər Sultan 1477-ci ildə vəfat etdi və cənazəsi anasının Fateh külliyyəsində yerləşən Gülbahar Xatun türbəsinə dəfn edildi.
Tiffanidə səhər yeməyi (film, 1961)
Məzmun
Varlı sevgilisinin hesabına yaşayan yazıçı Pol Varjak yeni mənzilə köçür və burada qonşusu Holli Qolaytli ilə tanış olur. Holli necə gəldi yaşayan yelbeyin qızdır. Bəziləri onu avantürist hesab edir, bəziləri isə onun tülkü kimi hiyləgər olduğunu fikirləşirlər. O, varlı kişinin məşuqəsi olmaq arzusu ilə yaşayır. O, öz adını dəyişir, telefonunu çarpayının altındakı çamadanda saxlayır, mənzilindən pəncərə vasitəsilə çıxır və zərgərlik mağazası "Tiffany & Co." haqqında xəyal edir. Holli özünə "Tiffany & Co." kimi sakit yer tapsa, o, həyatından qaçmaqdan əl çəkəcək və öz sevimli pişiyinə ad qoyacaq.
Nekroloq (film, 2001)
Məzmun
Film institut işçisi Şamil müəlimin (Fərhad İsrafilov) başına gələn yarı gülməli, yarı faciəli əhvalatdan bəhs edir.
Eustvoqyoy
thumb|left thumb|left thumb|left Eustvoqyoy — Loyofen adaları qrupuna daxil olan, Norveç dənizində yerləşən ada. Axipelaqın şimal-şərqində yerləşir. İnzibati baxımından Nurlan fyulkuna daxildir. Sahəsi 526,7 km², uzunluğu 40 km, eni 30 km təşkil edir. Ada bir dağ massividir. sahilə yaxın ərazilərdə isə düzənliklər vardır. Adanın ən hündür nöqtəsi Hiqravstinden dağıdır. 1146 metrlik zirvə adanın şərqində yerləşir. Adanın şərq hissəsində Svartsundtindan (1050 mм), Trolltindan (1045 m) və Olsanestind (1000 m) zirvələri yerləşir. Voqakalllen dağı isə adanın cənub-qərbindədir.
Nekroloq (film, 2001)
Məzmun
İnstitutun şöbə müdiri Abdulla müəllimin xəstələnməsi xəbəri ildırım sürəti ilə bütün instituta yayılır. Onun vəziyyətinin tamamilə pis olduğunu doktor Məmişdən eşidən Şamil başlayır Abdulla müəllim üçün nekroloq hazırlamağa, hətta, özünü onun vəzifəsinə təyin etdirmək üçün digər vəzifəli adamlara müraciət edir. Film qəribə sonluqla tamamlanır...
Eustvoqyoy
Voqan kammunasınımn böyük hissəsi adada yerləşir. Ancaq onun cənub-qərb hissəsi isə Hadsel kommunasına aiddir. Əsas şəhəri Svolverdir. Ada alpinistlər arasında məşhurdur. Hinnyoya adası ilə Raftsundet, Qimsyoy ilə isə eyni adlı körpü ilə birləşir.
Aşıq Əli Şairov
Aşıq Əli Şairov (Şairov Əli Şamil oğlu; ) — azərbaycanlı şair, aşıq.
Həyatı
Aşıq Əli Şairov 1913-cü ildə Göyçə mahalının Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. Şair Məmmədhüseynin nəticəsidir.
1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsinə Daşkənddən səfərbər olunan 206 nəfərdən biri də Əli Şairov olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsində 124 nəfər həmkəndlisi kimi o da qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Onun sonuncu məktubu Port-Artur şəhərindən gəlmişdir.
Yaradıcılığı
Əli Şairovun şeirlərindən məlum olur ki, o çox gözəl təbə malik, demək olar ki, haqq vergili şair və aşıq olmuşdur. Onun şəxsi sazı və əlyazmaları bu günə qədər qohumları tərəfindən saxlanılmaqdadır.
Aşıq Əli Şairovun yaradıcılığında klassik aşıq üslubunda deyişmə və dərdləşmələrinə də rast gəlinir. Bunlardan öz əmisi oğlu Aşıq Abbasəli Xəlilovla deyişməsini misal göstərmək olar. Müxtəlif janrlarda və dini mövzularda olan şeirlərindən o da məlum olur ki, Aşıq Əli Şairov dini dərindən mənimsəmişdir.
Tiuanako mədəniyyəti
thumb|right|Pukina Uari dövlətlərinin ərazisi Tiuanako mədəniyyəti(Puquina) — Cənubi Amerika ərazisində qədim mədəniyyət.
Tarixi
Boliviya ərazisində And dağları üzərində Boliviya ilə Peru arasında dəniz səviyyəsindən təxminən 4 min metr yüksəklikdə yerləşən Tiuanako şəhəri görənləri heyrətə salacaq bir çox tapıntılar vardır. Bu ərazi Cənubi Amerikanın arxeoloji möcüzələrindən biri olaraq qəbul edilir. Tiuanakoda olan ən heyrətamiz tapıntılardan biri gecə-gündüz bərabərlikləri, fəsilləri, ayın hər saatdakı vəziyyətini və hərəkətlərini göstərən təqvimdir. Bu təqvim adı keçən ərazidə yaşayan insanların çox mütərəqqi sivilizasiyaya sahib olduqlarını göstərən dəlillərdəndir. Tiuanakodakı digər heyrətamiz əsərlər isə bəziləri çəkisi 100 tona çatan daş bloklardan ibarət tikililərdir.
“Reader's Digest” Tiuanako şəhərindəki məqbərələr və daş qalıntıları haqqında “... Günümüzün ən ixtisaslaşmış mühəndisləri hələ də bu qədər böyük qaya parçalarını kəsərək daşımaqla bir şəhəri abadlaşdıra biləcəklərinə dair suala cavab verə bilmir. Nəhəng bloklar sanki bir metal qəlibdən istifadə edilərək kəsilmiş kimidir...” şərhini etmişdir.43
Məsələn, bu şəhərdə divarlar 100 ton ağırlığındakı qumdaşı blokları üzərinə 60 tonluq başqa bloklar qoyularaq inşa edilmişdir. Bu divarların inşa edilməsi üçün böyük ustalıq tələb edən karxanaçılıqdan istifadə edilmişdir. Böyük ölçülərdə olan kvadrat daşlar 10 ton ağırlığındakı daş bloklarda 2.5 metr uzunluğunda dəliklər açılmışdır. Tapıntıların müxtəlif yerlərində 1.8 metr uzunluğunda və yarım metr enində su kanalları var. Bu kanalların ölçüləri hazırkı dövrdə rast gəlinməyən dəqiqlikdədir. Bu insanların, -təkamülçü yalanlarda irəli sürüldüyü kimi -texnoloji imkanlar olmadan- belə əsərləri meydana gətirmiş olmaları mümkün deyil. Belə ki, təkamülçülərin irəli sürdüyü guya ibtidai şəraitdə bu əsərlərdən tək birinin belə meydana gəlməsi üçün bir insanın ömründən daha uzun bir müddət lazımdır. Belə vəziyyətdə Tiuanakonun meydana gəlməsi yüzlərlə il çəkərdi ki, bu da təkamül nəzəriyyəsinin doğru olmadığını göstərir.
Tiuanakoda ən diqqəti cəlb edən tikililərdən biri də “Günəş qapısı”dır. Monolit daşdan meydana gətirilən bu əsərin hündürlüyü 3, eni isə 5 metrdir. Ağırlığının təxminən 10 ton olduğu təxmin edilir. Qapının üzəri müxtəlif cizgilərlə bəzədilmişdi. Bu bölgədə yaşayanların Günəş qapısını hansı üsuldan istifadə edərək inşa etdikləri hələ də izah edilə bilməmişdir. Bu cür möhtəşəm qapının inşasında hansı texnologiyadan istifadə edilmişdir? 10 ton ağırlığında qayalar, daş mədənlərindən necə çıxarılmış, haradan, hansı texnika ilə daşınmışlar? Bütün bu işlər görülərkən təkamülçülərin iddia etdiyi kimi, sadə vasitələr və materiallardan istifadə olunmadığı açıq-aşkar görünür. Tiuanakonun salındığı ərazinin coğrafi şəraitini nəzərə alındıqda vəziyyət daha da heyrətamiz olur. Şəhər normal məskunlaşmış ərazilərdən kilometrlərlə uzaqda və təxminən 4000 metr yüksəklikdə qurulmuşdur. Şəhərin yerləşdiyi yüksək yaylada atmosfer təzyiqinin dəniz səviyyəsindən təxminən yarı-yarıya düşməsi, oksigen faizinin də qat-qat azalması səbəbi ilə insan qüvvəsini tələb edən işləri görmək daha da çətin olur.
Bütün bu materiallar dünyanın bir çox yerlərində olduğu kimi, burada da keçmişdə olduqca inkişaf etmiş sivilizasiyaların yaşadığını, dolayısilə, bəşər tarixinin inkişafa doğru irəlilədiyi iddiasının təsirsiz olduğunu göstərir.
Ələhi körpüsü
Ələhi körpüsü — Ordubad rayonunun Ələhi kəndinin yuxarı hissəsində, qərb tərəfdə Ələhi çayı üzərində tarix-memarlıq abidəsi.
İkiaşırımlı, çatmatağlıdır. Qərb tağı böyük, şərq tağı kiçikdir. Qaba şəkildə yоnulmuş bоz dağ daşından inşa edilib. Ölçüsü: uzunluğu 30 m, eni 3 m, hündürlüyü 6,5 m. Körpünün qərb оturacağı qaya üzərində hörülüb. Hazırda kənd əhalisinin istifadəsindədir. XVIII-XIX əsrlərə aiddir.
Varazqun məbədi
Varazqun məbədi — Azərbaycanın Laçın rayonu ərazisində yerləşən qədim alban məbədi. Məbəd II–V əsrlərdə Qafqaz Albaniyası dövründə inşa edilib və dövrümüzə xarabalıqları qalıb. Bu qədim alban məbədi dördkünc planda və yüksək dağlıq ərazidə inşa edilib.Məbədin günbəzi və cənub divarı dağılmışdır.
Memarlıq üslubu
Alban memarlığının səciyyəvi əlamətlərini özündə qoruyub saxlayan Varazqun məbədi yonulmuş yerli daşlardan, həmçinin adi çay daşlarından və əhəng-qum qarışığından istifadə edilməklə inşa edilmişdir. Məbədin daxili divarlarına suvaq vurulmuşdur. Məbədin günbəzi və cənub divarı tam uçub-dağılmışdır. Eləcə də məbədin şərq tərəfinin aşağı hissəsində olan fasad daşları uçmuşdur. Məbəd tikinti mədəniyyətinə və konstruktiv xüsusiyyətlərinə görə yaxın ərazilərdə olan digər tikililərlə səsləşir. Belə kompozi¬siyalar, öz növbəsində, bir-birindən bəzi cəhətlərinə, əsasən də apsidaların miqdarına görə fərqlənir. Günbəzli kompozisiyası olan bu məbədin ikiap¬sidalı (məbədin şərq və şimal tərəflərində) olması isə onu digər məbədlərdən daha çox fərqləndirir. Ta qədimdən bir, üç, dörd və daha çox apsidası olan məbədlər geniş ərazilərdə inşa edilsə də, ikiapsidalı məbədlər çox nadir hallarda qeydə alınmışdır. Kvadrat biçimli, 100 kv.m-dən çox sahədə (xarici ölçüləri: 10.55x10.00 m) günbəzli məbəd tipində inşa edilmiş məbədin üzərində ucalan qüllə bayırdan və içəridən yumru, silindrvaridir. Məbədin mövcud qalıqlarının hündürlüyü təxminən 9.60 metrdir. Divarların qalınlığı isə 95 sm-ə qədərdir. Qeyd edək ki, günbəzin tavanı tamamilə uçmuşdur. Məbədin qapı və pəncərələrinin yanları ustalıqla yonulmuş daş kəmərlə əhatələnmişdir.
Toponimi
Ehtimal ki, Varazxan və yaxud Varazqun oykonimi vaxtı ilə bu ərazilərdə yaşamış Qafqaz Albaniyasının hökmdarlarının (Varaz) adından adlandırılmışdır. Məbədin ətrafında Varazxan adlanan kəndin xarabalıqları qalmaqdadır. Ehtimal olunur ki, məbədin ilk adı da elə Varazxan və ya Varazqun olub.
Mikania reticulosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ələhi yolu
Ələhi yolu — Ordubad rayonunun Ələhi kəndinin qərb tərəfində, çayın sağ sahilində arxeoloji abidə.
Körpüdən çıxdıqdan sonra yol həm cənuba, həm də şimala doğru uzanır. Dağların yamacı boyunca uzanan yolu aşınmadan qorumaq üçün iri qaya parçalarından hörülmüş divarlar çəkilmişdir. Divarların ətrafından Orta əsrlərə aid şirsiz keramika parçaları aşkar olunmuşdur. Ələhi körpüsü yaxınlığında olan yolun salınmasını VII-XVIII əsrlərə aid etmək olar.
Nikola Pussen
Nikola Pussen — fransız rəssamı, XVII əsr incəsənətində klassizmin ən ardıcıl nümayəndəsi.
Həyat və yaradıcılığı
250px|thumb|Nikola Pussen. [[Germanikin ölümü. 1627.]] Nikola Pussen 15 iyun 1594-cü ildə Normandiyanın Lez-Andeli şəhərində anadan olmuşdur. XVII əsr incəsənətində klassizmin ən nümayəndəsi olan Pussen anatomiya və riyaziyyatla da məşğul olmuşdur. 1612-ci ildən Parisdə, 1623-cü ildən Venesiyada, 1624-cü ilin yazından isə Romada yaşamışdır. Pussen tarixi, mifoloji, ədəbi, dini mövzularda əsərlər yaratmış, tablolarında qəhrəmanlığı, insan gözəlliyini tərənnüm etmişdir. ("Germanikin ölümü", 1627; "Yatmış Venera", 1630; "Rinaldo və Armida", 1625–1627; "Floranın səltənəti, 1630–1631; "Tankred və Erminiya", 1630-cu illər). Pussenin klassisizm prinsipləri 1630-cu illərin 2-ci yarısına aid əsərlərində ("Sabina qadınlarının oğurlanması", 1635) aydın ifadə olunmuşdur. Nikola Pussen 1640–1642-ci illərdə Parisdə XIII Lüdovikin sarayında işləmiş ("Zaman həqiqəti paxıllığın əlindən xilas edəcək" 1641–1642), saray rəssamları arasındakı ədavət üzündən Romaya qayıtmışdır. Pussenin əsərlərində əxlaqi-mənəvi pafos 2-ci Roma dövrü yaradıcılığında daha da güclənmişdir ("Qayadan su çıxaran Musa", 1648; "Arkadiya çobanları", 1650; "Misirə səfər zamanı istirahət", 1658). 1940-cı illərdən daha çox mənzərə əsərləri yaratmışdır. ("Polifem ilə mənzərə", 1949; "Orion", 1650–1655 və s.) Nikola Pussen 1665-ci ildə Romada vəfat etmişdir.
Qılman İman
Qılman İman (tam adı: Həsənli Qılman İman oğlu; ) — Azərbaycanlı şair-publisist, "goyce.az" saytının təsisçisi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2010), Prezident təqaüdçüsü (2010).
Həyatı
Qılman İman 15 fevral 1986-cı ildə Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndində tanınmış şair Aqil İmanın ailəsində dünyaya gəlmişdir. Əslən Göyçə mahalının Daşkənd kəndindəndir.
1992-ci ildə Bərdə rayonu Yeni Daşkənd kənd orta məktəbinin I sinfinə qəbul olmuş və 2003-cü ildə Bərdə rayonu Yasif Kərimov adına Yeni Daşkənd kənd orta məktəbinin ХI sinfini əla qiymətlərlə bitirmişdir.
2003-cü ildə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə qəbul olub və 2007-ci ildə həmin ixtisası bitirmişdir.
2004-cü ildə "İslahat" qəzetində poeziya şöbəsinin müdiri, 2005-ci ildə "Etiraf" qəzetində baş redaktorun müavini vəzifəsində çalışmışdır.
2000-ci ildən mətbuat səhifələrində şeir və publisistik yazıları ilə çıxış edir.
İran, Türkiyə, Ukrayna, Fransa mətbuatında şeirləri çap olunub. Haqqında tanınmış şair və yazıçıların rəy və resenziyaları çap olunmuşdur.
2006-cı ildən 2008-ci ilə qədər Azərbaycan Televiziyasında çalışmışdır.
Azərbaycan radiosunda redaktor vəzifəsində çalışmış. "Söz-sözü çəkər" adlı ədəbi-bədii verilişin aparıcısı və müəllifi olmuşdur..
23 dekabr 2017-ci ildən "goyce.az" saytının təsisçisi və baş redaktorudur.
Okarina
Quş tütək (Gil tütək) Fit səsi və ya quşların cəh-cəhini təsvir edən bu vasitəyə "gil tütək" və ya "quş tütəyi" deyilir. Cəmi iki dəliyi olan quş tütəyində məşhur "Vağzalı", "Heyvagülü", "Çoban-bayatı" havalarını çalmaq hər kəsin hünəri deyil. Lənkəranda unikal musiqi aləti olan gildən düzəldilmiş tütək 60 ildən çoxdur ki, el məclislərinin, toy-düyünlərin yaraşığıdır.
Xarici görünüşcə ilan kəlləsinə, fil xortumuna oxşar bu alətin yaşı 4500 ildir. Tütəyin qiymətini bir neçə il bundan əvvəl gələn xarici mütəxəsislərdən ibarət komissiya müəyyən edib.
1977-ci ildə Polşada keçirilən folklor festivalında gil tütəklə iştirak edən S. Əliyev ifasına görə "Qızıl balta" mükafatına layiq görülüb.
Mamusta kəndində tapılan bu tütək hal-hazırda Səpnəkəran kəndində el sənətkarı Surxay Əliyevin evində saxlanılır. Palıd qozasına oxşar gil tütək arxeoloqlar tərəfindən 4000–4500 il öncəyə aid olduğu bildirilir.
Typhlodromus kashmiricus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Yüz bir dalmatin (cizgi filmi, 1961)
Yüz bir dalmatin — 1961-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ cizgi filmidir. "Yüz bir dalmatin" cizgi filmi "Walt Disney Productions" studiyası tərəfindən istehsal edilmiş Disneyin 17-cu klassik qısametrajlı cizgi filmidir. Cizgi filminin rejissoru Klayd Ceronimi, Hemilton Lusk, və Volfqanq Reyterman, prodüseri isə Volt Disneydir. Cizgi filminin 1996-cü ildə 101 dalmatin remeyk filmi, 2003-cü ildə davamı olan "101 dalmatin 2: Patchın London sərgüzəştləri" cizgi filmi çəkilmişdir.
Anthemis parvifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Tarsus
Tarsus ― Mersin ilinin ilçəsi.
Tarixi
Tarsus şəhəri Kilikiya Erməni Çarlığının ilk paytaxtı olmuşdur.
Kamil Sultanov
Kamil Sultanov — Azərbaycan aktyoru. Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi (14.09.2012)
Həyatı
Kamil Sultanov 6 sentyabr 1939-cu ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
Bakı Kitabxanaçılıq texnikumunu bitirmişdir.
1966-cı ildən Opera və Balet teatrında çalışır.
1966–1977-ci illərdə xor artisti vəzifəsində çalışmış, 1977-ci ildən rejissor assistenti vəzifəsində işləyir.
Tamaşaları idarə edən rejissordur.
Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının rejissor assistentidir.
Kiməklər
thumb|250px|Yemek çöllərində olan [[İrtış çayı.]]
Kiməklər və ya Yeməklər, (Çincə: 基马克 veya 基馬克, jīmǎkè) — İrtış çayı sahilləri və Altay dağları arasında VIII əsrdə müxtəlif boylarla birlikdə ittifaq dövləti içində yaşamış türk boyu. VIII əsrdə müstəqil olmuş, X əsrdə kitanların hücumundan sonra Ural dağlarının cənubuna köç etmişlər. XI əsrdə Asiyanın şərqindən qərbinə davamlı köç etdiklərinə görə boy birliyinə əsaslanan quruluşları dağılmışdır. Birlikləri dağılandan sonra qıpçaqlara tabe olmuşlar.
Kiməklər işk, lanikaz, əclad, eymur, bayandur, tatar, qıpçaq tayfalarına ayrılırdılar. .
Orta çağa bağlı Çin coğrafyacılardan Yemək (Kimək), ayrıca Chumuhun və Üeban (Yūēban) kimi etnik grupların kim olduqları bilinmirdi, Ərəb və Fars coğrafyacıları; bütün bu adların Yemək (Kimək) boyu olduğunu yazmışdılar. . Uyğur dönəmində, Çu boylarının içində əsas boyu olan Yeməkləri (Kimək) Ərəb və Fars qaynaqlarından tanınmışdılar. Yemək boy adından erken İslâm qaynaqları da bəhs etmekdədir. Yemək əsilli kimsəler Abbasi xəlifəsinin gulâmları (memlük) arasında vardılar.
Mahmud Qaşqarlı, Divan-ı Lügati't-Türkdə;
"Rûm ölkəsinə ən yaxın olan boy Beçenekdir; sonra Kıpçak, Oğuz, Yemek, Başgırt, Basmıl, Kay(Kayı), Yabaku, Tatar, Kırkız (Kırgız) gelir. Kırgızlar Çin ülkesine yakındırlar.". tüm Türk boy ve oymakların yaşam alanları tanımlanır.
Ayrıca;
"Çomul boyunun kendilerinden bulunduğu çöl halkı ayrı bir dile sahiptir, Türkçeyi iyi bilirler. Kay, Yabaku, Tatar, Basmıl boyları da böyledir. Her boyun ayrı bir ağzı vardır; bununla beraber Türkçeyi de iyi konuşurlar. Kırgız, Kıpçak, Oğuz, Toxsı (Tukhs), Yağma, Çiğil, Uğrak, Çaruk boylarının öztürkçe olarak yalnız bir dilleri vardır. Yemeklerle Başgırtların dilleri bunlara yakındır. .... Dillerin en yeğnisi Oğuzların, en doğrusu da Toxsi ile Yağmaların dilidir."
"آرتِس Ertiş" "Yemek" kırlarında bulunan bir ırmağın adı........" ve "''.... Bunun gibi Çiğiller ve başqa Türklerce ﺫ‎ (Dhāl) olarak söylenen bu harfi "Rus" ve "Rum" ülkelerine kadar uzanan Bulgar, Suvar, Yemek, Kıfçak boyları, hep birden (ز z ) olarak söylerler. Öbür Türkler "ayak"a "اَذَق adhak ", bunlar "اَزَق azak " derler.''" gibi Türk boy ve oymakların dilleri hakkında bilgi verilir.
Teddi Riner
Teddi Pyer-Mari Riner — 100 kq-dan yuxarı çəki dərəcəsində çıxış edən fransalı cüdoçu. Üçqat olimpiya, onikiqat dünya, beşqat Avropa və dəfələrlə Fransa çempionu. Cüdo üzrə dünya çempionatları tarixində ən titullu idmançı. O, 2016-cı ildə Rio-de-Janeyro şəhərində keçirilmiş XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimində Fransa bayrağını daşıyıb. "Pari Sen-Jermen" idman klubunun üzvüdür.
Riner cüdo aləmi üçün unikal sayıla biləcək nəticəyə malikdir. Belə ki, o, 2008-ci ildən bu günədək peşəkar səviyyədə yalnız üç dəfə — 15 avqust 2008-ci ildə Pekin Olimpiadasının yarımfinalında Özbəkistanlı Abdulla Tanqriyevə, 13 sentyabr 2010-cu ildə Tokio mundialının finalında yerli Dayki Kamikavaya və 30 iyul 2021-ci Tokio Olimpiadasının dörddəbir finalında Tamerlan Başayevə məğlub olub.
Riner Fransa dövləti tərəfindən 2008-ci ildə "Xidmətlərə görə" ordeni ilə, 2013-cü ildə isə “Fəxri legion” ordeni ilə təltif olunub. 2012-ci ildə Fransada ilin idmançısı seçilib.
Şəxsi həyatı
Teddi Riner 7 aprel 1989-cu ildə Qvadelupa adasının Puent-a-Pitr şəhərinin yaxınlığında yerləşən Lez-Abim kommunasında doğulub. Onun doğumundan az sonra ailəsi Parisə, XVIII-ci dairədə yerləşən La-Şapel məhəlləsinə köçüb. 5 yaşında olarkən valideynləri onu XV-ci dairədə yerləşən "Akvabulvar" idman klubuna yazdırırlar. 13 yaşında basketbola və futbola da marağının olmasına baxmayaraq, həyatını cüdoya həsr etmək qərarına gəlib.
Riner 2.04 sm boya və 134 kq çəkiyə malikdir. İdmançının "Ayı Ted" və "Böyük Ted" kimi ləqəbləri var. Riner Lütna Plokus ilə vətəndaş nikahındadır. 2014-cü ilin aprel ayında onların Eden adlı oğulları dünyaya gəlib.
Cüdo karyerası
Riner Fransanın "Pari Sen-Jermen" idman klubunun üzvüdür. Onun məşqçiləri Kristian Şomon və Benua Kamparqdır. Riner 2006-cı ildə yeniyetmələr arasında dünya və Avropa çempionu titullarını qazanıb. 2007-ci ildə, 18 yaşı olarkən Serbiyanın paytaxtı Belqrad şəhərində keçirilmiş cüdo üzrə böyüklər arasında Avropa çempionatında qızıl medal qazanıb. Həmin il Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutmuş böyüklər arasında cüdo üzrə dünya çempionatının yarımfinalında 2000-ci il Sidney Olimpiadasının qızıl medalçısı və üç qat dünya çempionu yaponiyalı Koseyi İnoyeyə, finalda isə rusiyalı Tamerlan Tmenova qalib gələrək kişilər arasında cüdo tarixində ən gənc dünya çempionu adını qazanıb (18 yaş 5 ay).
Riner olimpiada öncəsi zədə ala biləcəyindən ehtiyat edərək 2008-ci il aprelin 11-dən 13-dək Portuqaliyanın paytaxtı Lissabon şəhərində təşkil olunmuş Avropa çempionatında titulunu qorumaqdan imtina etmişdir. O, Pekində keçirilən XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında ağır çəkidə mübarizəyə qoşulub. İlk görüşündə tunisli Anis Çedliyə ikinci görüşündə isə qazaxıstanlı Eldos İxsanqaliyevə qalib gələrək 1/4 final mərhələsinə vəsiqə qazanıb. 1/4 final mərhələsində isə gözlənilmədən Özbəkistandan olan cüdoçu Abdulla Tanqriyevə məğlub olub. Bu məğlubiyyətdən sonra Riner bürünc medal uğrunda təsəlliverici görüşlərə qatılıb. İlk təsəlliverici görüşlərində Almaniya və Braziliyadan olan rəqiblərini üstələməyi bacarıb. Bürünc medal uğrunda son görüşdə onun rəqibi Gürcüstan idmançısı Laşa Quceciani olub. Bir ippon, bir yuka və bir koka xalları hesabına görüşü öz xeyrinə tamamlayan Riner, Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalına yiyələnib. Riner 2008-ci ilin dekabrında Fransanın Levallois-Perret şəhərində mütləq çəki dərəcəsində cüdo üzrə keçirilmiş ilk dünya çempionatında (mütləq çəki dərəcəsindəki turnirlər buna qədər ümumi dünya çempionatları çərçivəsində keçirilirdi) iştirak edib. O, finalda rusiyalı üçqat dünya çempionu Aleksandr Mixaylini məğlub edərək qızıl medal qazanıb.
Riner Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhərində 24-26 aprel 2009-cu il tarixləri arasında keçirilimiş Avropa çempionatına bir neçə gün qalmış məşq zamanı sağ bazunun ikibaşlı əzələsindən zədə alaraq turnirdən kənar qalıb. O, 2009-cu ilin iyulunda İtaliyanın Peskara şəhərində təşkil olunmuş Aralıq dənizi Oyunlarının finalında Tunisli Anis Çedliyə qalib gələrək qızıl medal qazanıb. 30 avqust 2009-cu ildə Niderlandın Rotterdam şəhərində baş tutmuş dünya çempionatında ardıcıl olaraq amerikalı Daniel Makkormikə, latviyalı Vladimir Osniçə, bolqarıstanlı İvan İliyevə, estoniyalı Martin Padara və litvalı Marius Paskeviçiusa qalib gələrək finala adlayıb. Final görüşündə kubalı Oskar Braysonu məğlub edərək üçqat dünya çempionu olub. Riner bu dünya çempionatında medal qazanmış yeganə Fransalı kişi cüdoçu olmuşdur (Fransalı qadın cüdoçular 2 medal qazanıblar).
Riner 2010-cu il dünya çempionatına daha yaxşı hazırlaşmaq məqsədilə 2010-cu ilin aprelində Avstriyanın paytaxtı Vyana şəhərində təşkil olunmuş Avropa çempionatında iştirakdan imtina etmişdir. O, 2010-cu ilin sentyabrında Yaponiyanın paytaxtı Tokio şəhərində baş tutmuş dünya çempionatında bir qızıl və bir gümüş medal əldə edib. 100 kq-dan yuxarı çəki dərəcəsində ardıcıl olaraq Cənubi Koreya, Tayvan, Rusiya, Braziliya və Yaponiya təmsilçilərini məğlub edərək finala adlayıb. Final görüşündə Rinerin rəqibi almaniyalı Andreas Tyolser olub. Əsas vaxtda bərabərlik qeydə alındığından, "qızıl xal"adək əlavə vaxt təyin olunub. Əlavə vaxtda rəqibindən yuka xalı ilə üstün olan Riner dördüncü dəfə dünya çempionu adını qazanıb. Rinerin mütləq çəki dərəcəsinin finalındakı rəqibi isə yaponiyalı Dayki Kamikava olub. Görüşün əsas və əlavə vaxtları 0:0 hesabı ilə bitib. Yekunda hər şeyi hakimlərin verdiyi qərar həll edib. Hakimlər isə qələbəni yerli idmançıya veriblər – 1:2. Riner görüşdən sonra haqsız yerə məğlub olduğunu iddia edərək Kamikavanın əlini sıxmaqdan imtina edib.
Riner dörd il fasilədən sonra 2011-ci ildə yenidən Avropa çempionatında iştirak edib. O, çempionat öncəsi Cənubi Koreyada və Alp dağlarında təlim-məşq toplantısı keçib. 2011-ci ilin aprel ayında Türkiyənin İstanbul şəhərində baş tutmuş Avropa birinciliyində ardıcıl olaraq Gürcüstan, Azərbaycan, İsrail və Estoniya təmsilçilərinə qalib gələrək finala yüksəlib. Finalda macarıstanlı rəqibi Barna Bora ippon fəndi ilə qalib gələrək ikiqat Avropa çempionu olub. Riner 2011-ci ilin avqustunda Fransanın paytaxtı Paris şəhərində keçirilmiş dünya çempionatında iki qızıl medal qazandı — 100 kq-dan yuxarı çəki dərəcəsində və kişilərdən ibarət Fransa komandasının heyətində. 100 kq-dan yuxarı çəki dərəcəsində ardıcıl olaraq braziliyalı Daniel Hernandesi, almaniyalı Robert Zimmermannı, monqolustanlı Namsrayav Bastuurini, macarıstanlı Barna Boru və cənubi koreyalı Kim Son Mini mübarizədən kənarlaşdıraraq finala yüksəlib. Final görüşündə rəqibi ötən ildə olduğu kimi yenə də almaniyalı Andreas Tyolser olmuşdur. Bu mundialda beşinci qızıl medalını qazanan Riner, kişi cüdoçular arasında beşqat dünya çempionu olmuş ilk cüdoçu kimi adını tarixə yazdırdı.