cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qarabağ xalçaçılıq məktəbi
Ümumi məlumat
Azərbaycanın cənub-qərbində yerləşən Qarabağ xalça məktəbi iki regionda – dağlıq və aran zonalarında inkişaf etmişdir. Yazılı mənbələrdə ərəb tarixçiləri Əl – Müqəddəsi, Məsudi və b. tərəfindən X əsrdən başlayaraq yun və pambıq emalı ilə məşğul olan iri sənətkarlıq mərkəzi kimi adı çəkilən Qarabağın Dağlıq zonasında XIX əsrdə xalça istehsalında Şuşa şəhəri və Daşbulaq, Dovşanlı, Girov, Trniviz, Çanaxçı, Tuğ, Köhnə Tuğlar, Hadrut, Muradxanlı, Qasımuşağı, Qubadlı, Qozağ, Mirseyid, Bağırbəyli, Xanlıq, Dağ Tumas kəndləri əsas rol oynayırdılar. Dağlıq zonaya nisbətən xammalla, şübhəsiz ki, daha yaxşı təmin olunmuş aran rayonlarında Cəbrayıl, Ağdam, Bərdə və Füzuli xalça istehsalında əsas yer tutur. Bu mərkəzin hər birində əhalisi satış üçün intensiv şəkildə xalça toxuyan çoxlu miqdarda kəndlər mövcud olmuşdur. Oz bədii quruluşu, texnoloji xüsusiyyətləri, rəng həlli baxımından Zəngəzur və Naxçıvan xalça istehsalı mərkəzləri də Qarabağ xalça məktəbinə daxildirlər.
"Aran xalçası", "Bağçadagüllər xalçası", "Balıq xalçası", "Buynuz xalçası", "Bərdə xalçası", "Bəhmənli xalçası", "Qarabağ xalçası", "Qoca xalçası", "Qasımuşağı xalçası", "Ləmbəran xalçası", "Muğan xalçası", "Talış xalçası", "Lampa xalçası", "Malıbəyli xalçası", "Xanqərvənd xalçası", "Xanlıq xalçası", "Xantirmə xalçası", "Çələbi xalçası", "Şabalıdbuta xalçası", və s. çeşnili xalça kompozisiyaları Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin klassik nümunələrindəndir. Qarabağda evlərin interyerlərinə uyğunlaşdırılmış 5 xalçadan ibarət dəst xalı – gəbələr geniş yayılmışdır.
1750-ci illərin əvvələrində Qarabağ xanı Pənahəli xan Şuşa şəhərini saldırdı. Şəhər ilk vaxtlar Pənahabad adlandırıldı və uzun illər Qarabağ xanlığının paytaxtı oldu. XVIII əsrdə Qarabağ xalçaçılıq məktəbi Şuşada cəmlənmişdir. XVIII əsrdə Şuşada klassik çeşnili xalçalarla yanaşı, Rusiyadan, eləcə də Avropadan gətirilmiş məcməyi, ətirli sabun, çit və digər müxtəlif məişət əşyaların üzərindən götürülmüş naxışlardan yeni xalça kompozisiyaları – "Bağçadagüllər xalçası", "Saxsıdagüllər xalçası", "Bulud xalçası" və s. çeşnilər toxunurdu. Qarabağ xalçalarının rəng – boyaq palitrası olduqca zəngindir. Bu palitra Qarabağ təbiətinin bütün rənglərinin ən zərif çalarlarını özündə əks etdirir. Qədim dövrlərdən Azərbaycan xalçalarının ara sahə yerliyi ənənəvi olaraq qırmızı rəngdə işlənmişdir. Müxtəlif bitkilərlə yanaşı, orta əsrlərdən burada rənglər müxtəlif növ həşaratlardan da alınmışdı. Onların içərisində qırmızı rəng almaq üçün ən geniş yayılmışı koşenildir. Xalq arasında ona – "qırmız böcəyi", "qurd qırmız", "palıd cücüsü" deyilirdi.
Azərbaycanın ayrılmaz tərkib hissəsi olub, hazirda erməni işğalı altında inildəyən Qarabağımızın bütün milli sərvətlərinin mənimsəyən bu azğın düşmənləri qabaqlayıb, öz sərvətlərimizə sahib çıxmaq hər birimizin vətəndaşlıq borcudur.
Qarabağ xalçalarının motivləri
Qarabağ xalçalarının motivləri öz bədii dəyərinə və təfsirinin orijinallığına görə bənzərsizdir. Bu xalçalar üfuqi simmetriya prinsipi üzrə mövzunu dekorativ cəhətdən mənimsənilməsinin əsl xalq manerasında qurulmuşdur. Əvvəllər Qarabağ xalçalarında gözəl rəsmlərlə yanaşı, ovçuluq süjeti əsaslıq təşkil edirdisə,sonralar xalçaçılığın ovçuluq süjetinə marağın azaldığı aydın görünür. Onlarda dinamik ov səhnələri demək olar ki,yoxdur,ovçuluğun ancaq atributları,simvolları göstərilmişdi. Sonralar həmin proses getdikcə dərinləşir və XX əsrin ilk rübündə ovçuluq bir mövzu kimi tamamilə yox olur,öz yerinin bir-birilə ancaq kompozisiya baxımından əlaqəli heyvan təsvirlərinə verir."Şəddə" tipli xalçaların xovlu xalçalara təsiri məhz bununla izah edilir.
Qədim xovsuz "Şəddə" xalçaları kompozisiya cəhətdən ibtidai,üfuqi simmetriyanın prinsipi üzrə qurulur və birtipli adam və heyvan fiqurları paralel bölgüdə intəhasız təkrar edilir.Bitkin ovçuluq motivlərinə marağı itirən xovlu xalça ustaları həmin bədii prinsipdən istifadə edirlər. Məsələn: XIX əsrin axırlarında Qarabağda "Atlı-itli","İtli-Pişikli","Marallı-Ceyranlı" cə s. Xovlu xalçalar toxunmuşdur.Bu kompozisiya baxımından heyvan təsvirləri olan üfuqi zolaqlardır.
Xalq dastanının qəhrəmanı,Şərqin böyük şairi Firdovsi nin "Şahnamə" poemasında baş qəhrəman Rüstəmə həsr edilmiş Qarabağ xalçaları xüsusilə gözədəyəndir.Rüstəm və Söhrab xalçalar seriyası miniatür rəngkarlığı üçün ənənəvi kompozisiya prinsiplərinin xalq ruhunda təfsiri ilə diqqətə layiqdir.Bunlar öz ideya,bədii xüsusiyyətlərinə görə xalq xalçaçılıq sənətinin sözün əsl mənasında tayı-bərabəri olmayan inciləridir.
Qarabağ xalçalarının 33 kompozisiyası mövcuddur. Qarabağ xalça məktəbi "Ləmpə, "Şələbi, "Qoca", "Malıbəyli", "Buynuz", "Dəryanur, "Açma-yumma"", "Şabalıd-burta", "Balıq" və b. xalçaları məşhurdur.
Buynuz xalçası
"Buynuz" adı alan xalçalar Qarabağ tipinə aiddir. Onlar Dağlıq Qarabağın müxtəlif xalçatoxuma məntəqələrində istehsal olunur. Qarabağlı qocaman xalça sənətkarları "Buynuz" xalçasını əvvəllər olduğu kimi, "Horadiz" adlandırırlar. Orta Asiyada və Yaxın Şərqdə, həmçinin Azərbaycanda qoyun, öküz, keçi kimi buynuzlu heyvanları müqəddəs hesab edirdilər. Əvvəllər əkinçiliklə, məhsulla, sonra totemizmlə, daha sonra isə astronomik anlayışlarla "Buynuz" müxtəlif simvol və təsəvvürü ifadə edirdi. Güc və cəsarət rəmzi olan öküz eyni zamana, "səma qüvvələri" ilə simvollaşdıraraq, su və əkinçilik allahını təcəssüm etdirir. Xalçanını orta sahəsinin kompozisiyası tamamilə üslublaşdırılmış buynuz təsvirlərindən ibarətdir. "Buynuz" xalçalarının orta sahəsini təşkil edən, oxşar formalı elementlər, bəzəklər incəsənət ənənəsi və ümumi qəbul edilmiş qaydalara görə, bir-birinin ardınja düzülərək üfiqi cərgə yaradır. Bu "Buynuz"ların assimmetrik quruluşu bir tərəfdən xalçanı canlandırır, digər tərəfdən isə bu xalçaları istənilən ölçüdə toxumağa imkan verir. Bu "Buynuz"ların ətrafında toplaşan, xalçanın əsas elementini təşkil edən müxtəlif formalı detallar bu kompozisiyada doldurucu element rolunu oynayır.
Qarabağ xalçası
"Qarabağ" adı ilə tanınan xalçalar Azərbaycanın bütün xalçatoxuyan məntəqələrində istehsal olunub və hal-hazırda da istehsal olunmaqdadır. İstehsal yerindən asılı olaraq bu xalçalar müxtəlif adlarla çağrılır, lakin sənətkarlar bu xalçaları "Qarabağ" adlandırırdılar. XIX əsrdə Şuşada İstanbul bazarlarına satış üçün istehsal olunan bu kompozisiyalı xalçalar "Xan" və ya "Xan Qarabağ" kimi müxtəlif adlar almışdılar, eyni eskizlə Qubada toxunan xalçalar isə "Africa" adlanırdılar. "Qarabağ" adı ilə tanınan xalçalar bir neçə növdə olur:
Xanlıq xalçası
Xanlıq Azərbaycanın ən tanınmış xalçatoxuma məntəqəsidir. Burada istehsal olunan xalçalar incəsənət əsərlərinin gözəl nümunəsi olub və hər zaman da belə olaraq qalmaqdadır. Yüksək keyfiyyətləri ilə seçilirlər. XIX əsrdə Cəbrayılda, xüsusilə də Mirzəcanlı, Əfəndilər, Daşkəsən, Süleymanlı kəndlərində istehsal olunan xalçalar Dünya bazarına və yaramarkalarına ixracat olunan xalçalardan daha gözəl hesab olunurdu. "Xanlıq" xalçasının orta sahəsində böyük gel yerləşir. Onun yuxarı və aşağı hissəsində iki quba, orta sahənin dörd küncündə isə simmetrik yerləşmiş ləçək yerləşir. "Xanlıq" xalçasına xarakterik olan haşiyələr zolaqlardan ibarətdir. "Xanlıq" xalçasının orijinal nümunələri xüsusi sifarişlə toxunmuş mürəkkəb kompozisiyalı xalını özündə əks etdirir. Məsələn, XIX əsrdə şairə Xurşudbanu Natəvanın müşayiəti altında xalq arasında "xan qızı" kimi tanınan "Xanlıq" xalçası toxunmuşdur.
Qasımuşağı xalçası
thumb|200px|[[Azərbaycan xalçaçılıq məktəblərindən olan Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin Cəbrayıl qrupuna aid edilən xovlu Qasımuşağı xalçası.]] "Qasımuşağı xalçası"nının adı indiki Laçın rayonunun şimalında yerləşən Şamkənd, Ərikli, Kürdhacı, Çorman və Şəlvə kəndinin əhalisinin adı ilə bağlıdır. Qasım Hacı Sam oğlu qeyd-şərtsiz bir vaxtlar burada yaşayan hörmətli şəxs olub. Bu kəndlərdə yaxın keçmişə qədər yüksək növ xalçalar istehsal olunurdu.
"Qasımuşağı" xalçalarının orta sahəsinin kompozisiyası incəsənət nöqteyi-nəzərdən orijinal olub, müxtəlif detallardan və elementlərdən ibarətdir. Xalçanın mərkəzində haşiyələrlə əhatə olunmuş böyük medalyon yerləşir. Medalyonun ortasında dördguşəli medalyon (xonça) yerləşir. Gölün yanlarından dörd bir tərəfə burulmuş budaqlar ayrılır. Orta sahənin yuxarı və aşağı hissəsində mərkəzi medalyondan çıxan, forma etibarilə budağa oxşar bir neçə böyük "qol" yerləşir. Bu göllərin (böyük gölin yuxarı və aşağı hissəsində) arasında yalnız bu xalçalara xas olan və naxışın ümumi rəsmini harmoniyalaşdıran qubpa yerləşir.
Bəhmənli xalçası
Bu xalçanın adı indiki Füzuli rayonunda yerləşən Böyük Bəhmənli kəndinin adı ilə bağlıdır. "Bəhmənli" xalçasınını orta kompozisiyası bir-birinin ardınca düzülmüş, orijinal formalı fiqurlar təşkil edir. Orta sahədə yerləşən bir və ya iki fiqur xüsusən maraqlı olan kompozisiyadır. qocaman xalçatoxuyanların təxminlərinə görə, bu fiqurlar "heykəl", "manqal" və ya "çanq" (pənjə), digərləri isə sanaqlıbağanı təsvir edir. Belə bir nəticəyə gəlmək olar ki, heyvan fiquruna bənzəyən bu fiqurlar müəyyən tayfanın totemi olan çanaqlıbağanın təsviri ilə bağlıdır. thumb|left|250px|[[Azərbaycan xalçaçılıq məktəblərindən olan Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin toxuculuq məntəqələrindən biri Qasımuşağı obasında istifadə edilmiş xalça toxuculuq alətləri.]]
Muğan xalçası
Bu xalça məhəlli olaraq Şirvan qrupuna, parçanını texniki qabiliyyətinə görə isə Qarabağ tipinə aiddir. Azərbaycanda 17 kənd Muğan adını daşıyır: Muğan Gəncəli, Muğanlı, Muğanclik, Mehrab və Muğanclik Müslüm. Ancaq xalçalar Azərbaycanın cənub-şərq ərazisində yerləşən Muğan və Moqan adı adı ilə tanınıb. X əsrdə yazılmış "Xudud əl Ələmin" əsərində Muğanda böyük miqdarda palaz və çuvallar toxunması qeyd olunub. Xalçatoxuyanlar arasında "Köhnə naxış" adını alan bu xalçaların dekorları əsasən qarmaqşəkilli elementlərdən ibarətdir. Azərbaycanın xalça mədəniyyətində təsdiqlənən və kökləri keçmişə gedən bu elementləri, həmçinin Orta Asiya və Əfqanıstan xalçalarında da görmək olar.
Talış xalçası
Bu xalça Xəzərin sahillərindən Talış sıra dağlarına kimi uzanan rayona məxsusdur. "Talış" adı ilə tanının xalçanını orta sahə kompozisiyası sadə və mürəkkəb olur. "Talış" xalçaları əvvəllər ipək saplarla toxunurdu, XIX əsrin üçüncü rübündə yun və pambıq liflərlə istehsal olunmağa başladı. Xalçalar parça nöqteyi-nəzərindən kobud, hamar eynirəngli orta sahə və ya kiçik elementlərlə bəzədilmiş sadə kompozisiyaya malik olurlar. Mürəkkəb kompozisiyalı xalçalarla "paxlava naxış" adlanana uzunsov gelli xalçalar aiddir. Bir-birinin ardınca növbələnən, formaca eyni, rəng baxımından fərqli olan bu gellər orijinal bədii kompozisiya yaradır.
Naxçıvan xalçası
Bu xalçalar əsas etibarilə Naxçıvanın xalçaçılıq məntəqələrində və şəhərin yaxınlığında yerləşən Noraşen, Şahbuz, Kolanı kəndlərində, həmçinin Culfa və Ordubadın xalçaçılıq məntəqələrində istehsal olunur. Naxçıvan Azərbaycanın ən qədim şəhərlərindəndir. IX–X əsrlərdə şəhər özününü zilli və xalıları ilə, X–XII əsrdə isə o, bədii metal qabların istehsalının mərkəzi kimi məşhur idi. XVI əsrin sonu – XVII əsrin əvvəllərində yaşamış məşhur türk səyahətçisi Ovliya Çələbi Naxçıvana səfəri zamanı bu şəhəri "Nəqimcahan" adlandırmış və öz əsərlərində onun arxitektura abidələrini və incəsənət mərkəzilərini tərifləymişdi. Naxçıvanın xalçaçılıq məntələrində istehsal olunan xalçalar naxışların məzmununa görə müxtəlifdir, onların hamısı "Naxçıvan" adı altında birləşib.
Ujupis
Ujupis — Litvanın paytaxtı Vilnüsün rayonu. ujupis çayın o biri tayında mənasını verir.
Ujupis Respublikası
Bu respublikanın 17 nəfərlik ordusu var.
Vilyam Lou
Vilyam Lou — ABŞ alimi.
Həyatı
1981-ci ildə çıxan ilk kütləvi “IBM PC” fərdi kompüterin yaradılması üzrə layihəyə rəhbərlik etmişdir.
Hesperolinon
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Vilyam Lou
Həyatı
2013-cü ilin oktyabr ayında Vilyam Lou 72 yaşında ABŞ-də ürəktutmasından vəfat edib.
Fəaliyyəti
“Apple” və digər şirkətlərin fərdi kompüterlərin satışına başladığı 1970-ci illərin sonunda “IBM” kütləvi kompüterlərə böyük əhəmiyyət verməyib, belə ki, güclü, bahalı maşınların elmi və dövlət müəssisələrinə satışı ilə məşğul olub.
Şirkətdə 1962-ci ildə məhsulların sınağı üzrə mühəndis qismində fəaliyyətə başlayan U.Lou “IBM”-ə rekord müddətə - bir il ərzində fərdi kompüter yaratmağı təklif edib və o buna nail olub. “IBM 5150” modelinin hazırlanması 1980-ci ilin iyulunda başlayıb və artıq 1981-ci ilin avqustunda başa çatıb. Alimin ideyasını Don Estricin rəhbərliyi altında 12 nəfərdən ibarət qrup həyata keçirib.
İşin sürəti onunla izah edilir ki, U.Lou və onun həmkarları kənar istehsalçıların proqram təminatında istifadə etmək qərarına gəlib. Belə ki, “IBM 5150” modeli “Intel 8088” mikroprosessoru və o vaxtlar az tanınan “Microsoft” korporasiyasının müəllifi olduğu “MS-DOS 1.0” əməliyyat sistemi ilə işləyib. Kompüterin qiyməti monitorsuz 1565 dollar olub və nəticədə “IBM”-in inkişaf etməkdə olan bazara gecikmiş gəlişi ona böyük uğur gətirib.
Alogizm
Alogizm – məntiqi təfəkkürün rolunun həqiqətə çatmağın vasitəsi olmasının inkar edilməsi, yaxud kiçildilməsinə alogizm deyilir. Alogizm insan təfəkkürünə, əqli imkanlarına neqativ münasibətin formalaşmasıdır. A yunan-cada inkar hissəcəyi kimi işlənir, Loqos isə ağıl, zəka deməkdir. Bu bağlamda ortaya çıxan alogizm terminin hərfi mənası əqli, zəkanı inkar edən təfəkkür tərzi deməkdir.
Neoseiulella perforata
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Kültəpə yaşayış yeri (Füzuli)
thumb|right|300px|Kültəpə Kültəpə yaşayış yeri — Füzuli şəhərinin mərkəzindən 40 km şərqdə, Bala Bəhmənli kəndi yaxınlığında, düzənlikdə yerləşir. Çоxtəbəqəli qədim yaşayış yeri оlduğu aşkar edilib. 1965-ci ildə arxeoloji axtarışlar zamanı Kültəpədən Enоlit-sоn оrta əsrlər dövrünə aid maddi mədəniyyət nümunələri-sadə və şirli qab nümunələri, оx ucluqlar, оraq dişləri, dən daşları və s. tоplanmışdır. Tapıntı və tədqiatlar Kültəpənin Enоlit və Tunc dövrlərində оturaq əkinci icmaların böyük yaşayış yeri, оrta əsrlərdə isə qala оlduğunu göstərir.
Nikolas Gillen
thumbnail|Nikolas Gillen 1942-ci il
Nikolas Gillen (d.1902, Kuba-v.1989) — İspaniya Vətəndaş Müharibəsinin iştirakçısı, “Lenin Sülh Mükafatı” laureatı, Kuba Yazıçılar Birliyinin sədri.
Həyatı
Nikolas Gillen 1902-ci ildə Kubada dünyaya gəlib. Gənclik illərindən başlayaraq mətbuatda müxtəlif şeirləri ilə çıxış edib. 1937-ci il İspaniya Vətəndaş Müharibəsinin iştirakçılarındadır.
Altı il doğma vətənindən sürgün olunub və yalnız Kuba İnqilabı uğurla başa çatdıqdan sonra vətəninə qayıda bilib. Şeirlərində kapitalizmin ədalətsizliklərini göstərən, irqçiliyi pisləyən, yaradıcılığının ana xəttini “ağlar-qaralar” mövzusu təşkil edən şairin damarlarından həm afrikalı, həm də avropalı qanı axırdı. O, “Lenin Sülh Mükafatı” və bir neçə nüfuzlu ödüllərin sahibi olub, Kuba Yazıçılar Birliyinin sədri kimi yüksək vəzifədə çalışıb.
Nikolas Gillen 1989-cu ildə uzun sürən xəstəlikdən vəfat edib.
Tələbə
thumb|[[Orta əsrlər|Orta əsr tələbəsi]] Tələbə — ali və orta ixtisas məktəblərində təhsil alan şəxs. Qədim Romada və orta əsrlərdə öyrənməyə maraq göstərən hər bir kəs tələbə adlanırdı.
Tələbələr tədris müəsəsisəsində tədris prosesində mühazirələri dinləyir, seminarlarda iştirak edərək öz bilik səviyyələrini nümayiş etdirirlər.
Qrunt suları
thumb|right|350px Qrunt suları — Yer səthindən aşağı su keçməyən birinci lay üzərində, üst səthi sərbəst olan yeraltı sular; əsasən atmosfer yağıntıları, çay, göl, su anbarları, suvarma kanalları və hidrotexniki qurğulardan sızılan sulardan əmələ gəlir. Məhz ona görə də iri çayların, kanalların, su anbarlarının yaxınlığında qrunt sularının səviyyəsi yüksək olur. Atmosfer yağıntılarının miqdarından, həmçinin suvarma rejimindən asılı olaraq qrunt sularının səviyyəsi, debiti, temperaturu və kimyəvi tərkibi dəyişir. Meşə, meşə-çöl və çöl rayonlarında şirin və ya minerallaşmış Q.s., quru çöl, səhra və yarımsəhra rayonlarında şor, və ya çox minerallaşmış qrunt suları üstünlük təşkil edir.
Qrunt sularının böyük xalq təsərrüfatı əhəmiyyəti var; su təchizatı mənbəyi kimi sənaye müəssisələrində, şəhərlərdə, kəndlərdə və s.-də istifadə edilir.
Qrunt suların keyfiyyəti
Rütubətli iqlimdə intensiv şəkildə infiltrasiya prosesi və yeraltı axarlar baş verir və nəticədə süxur və torpaqlar yuyulur, və onlardan asanlıqla həll olunan duzlar (xloridlər və sulfatlar) yuyularaq çıxır. Belə şəraitdə qrunt suları şirin olur, və onların tərkibində nisbətən gec həll olunan duzlar mövcud olur. Quru isti iqlim şəraitində isə (quru çöllərdə, yarımsəhralarda və səhralarda) yağıntılar qısa müddətli olaraq az miqdarda düşməsi, habelə ərazinin drenaj sisteminin zəif olması qrunt sularının yeraltı axınının inkişaf etməsinə mane olur. Beləliklə, yeraltı axın buxarlanır və şoranlaşma yaradır. Çayların, su anbarlarının və s. yaxınlığında qrunt suları əsasən duzsuzlaşdırılıb və əsasə keyfiyyət baxımından içməli su standartlarına cavab verir.
Azərbaycanın qrunt suları
Qrunt suları Kür-Araz ovalığında Yer səthinə yaxın yerləşməklə yüksək dərəcədə minerallaşmışdır. Kür-Araz ovalığının əksər sahələrində qrunt sularının səviyyəsi 1-5 metr dərinlikdədir. Bəzən qrunt suları səthə çıxır (xüsusilə suvarma mövsümündə) təsərrüfat işlərinə maneçilik törədir. Qanıx-Əyriçay vadisində, Lənkəran ovalığında qrunt sularının səviyyəsi ən çox 3-5 metr dərinlikdədir. Qrunt sularının səthə yaxınlaşdığı və ya səthə çıxdığı yerlərdə meşələr, çəmən, çəmən-bataqlıq landşaftları əmələ gəlmişdir. Azərbaycan Respublikasının dağlıq ərazilərində qrunt suları xeyli dərindədir. Aran rayonlarında suvarma qrunt sularının rejimini müəyyən edən amillərdən biridir. Suvarma mövsümündə torpağa sızılan suların hesabına qrunt sularının səviyyəsi səthə yaxınlaşır, digər dövrlərdə isə aşağı düşür.
Böyük və Kiçik Qafqazın düzənliklərə qovuşduğu ərazilərdə yeraltı sular bulaqlar şəklində səthə çıxır. Xüsusilə Qusar maili düzənliyinin və Qanıx-Əyriçay çökəkliyinin dağətəyi hissəsində tektonik qırılmalarboyuncayeraltı suların təbii çıxışları daha çoxdur.
Pentagram
left|Düzgün Pentaqram Pentagram yunan sözü pentagrammon sözündən əldə edilmişdir, yəni beş xəttdir. Birlikdə beş güşəli ulduz deməkdir. Müntəzəm beşbucaqlı ulduzlardan fərqli olaraq, xətlər içəridən birləşdirilir. Pentagram tez-tez xristianlar tərəfindən satanizmlə əlaqəli olmasına baxmayaraq, yaxşı və ya pis əlaqəli hesab edilmir. Universal ünsiyyət və əbədiyyət deməkdir. Yüksək dövlətdə ruh ruhun dünyasına yer üzündəki kosmosda baxır, digər mənbələr isə beş element də Feng Shu Ruhu (Akasha-Ether), Alov, Hava, Su və Yerdir. Yanğın, Hava Kəşfiyyatı, Su Hissələri, Zəmin maddənin simvolunu simvollaşdırır. Həm də cadugərlər tərəfindən çox müqəddəs olan bu simvol 5 elementin birləşməsini və harmoniyasını göstərir.
Venera Planeti və Venera tanrısı ilə əlaqələndirilir. Davudun 6 güşəli ulduzu ilə qarışdırıla bilər. Bir çox ictimaiyyətdə uğurun simvolu olduğuna inanılır.
Tez-tez fövqəltəbii seriyalarda qeyd olunur.
Memar (film, 1971)
Məzmun
Film-portret Azərbaycan memarı Mikayıl Hüseynovun həyat və yaradıcılığına həsr olunmuşdur.
Amerika Basketbol Assosiasiyası
Original adı Amerika Basketbol Assosiasiyası (ABA) olan bu əsas profesional liqanın 1967-ci ildə təməli qoyulmuşdur. 1976-cı ildə Amerika Basketbol Assosiasoyası - Milli Basketbol Assosiasiyası (NBA) ilə birləşdi. Milli Basketbol Assosiasiyasına bir neçə komanda qoşularaq və ABA-da 3 bal üstünlüklə liderlik edir.
Liqanın tarixi
ABA 1960-cı ildən 1970-ci illərin ortalarına qədər çoxsaylı liqalar üçün çətin idi. Çünki Amerika Birləşmiş Ştatlarında peşə idman liqaları mövcud deyildi və komandalar öz müvəffəqiyyət dərəcələrini nümayiş etdirə bilmirdi. Bu səbəbdən ABŞ-də bir çox milyaderlər və ocümlədən də basketbola həvəskar olan sahibkarlar milli liqanı yaratmaq qərarına gəlirlər. Birinci bu sahəyə yəni ABA-ya "Milleapolis Leykers" komandasının oyunçusu məşhur Corc Mayken pul yatırır. ABA klubu çoxlu tanınmış oyunçulardan ibarət NBA komandasının klubuna qalib gəldi.
ABA NBA-nın qaydalarından fərqli qaydalara riayət edirdilər. Onlar 1967-68-ci illərdə 3-cü zonaya keçirlər. Bu zonaya NBA onlardan yalnız 20 il sonra keçə bilir. Həmçinin bu dövrdə ABA rəngli (qırmızı, ağ və göy) topdan, NBA isə birrəngli (narıncı) topdan istifadə edirdi. ABA-nı NBA-dan fərqləndirən digər əlamət isə ABA-nın regional olmasıdır. Belə ki, "Virciniya Skvaz" və "Karalina Quqarz" komandaları oyunlarını müxtəlif regionlarda keçiriblər. 1970-ci ildən başlayaraq ABA və NBA-nın birləşməsi təklifi irəli sürüldü. 1976-cı ildə artıq qərar qəbul edildi və bu iki liqa birləşdi. Ancaq bu prosesə qədər ABA-nın bir çox komandası maliyyə problemi ilə üzləşdiyi üçün bağlandı.
Məşhur oyunçuları
Marvin Barns, Zelmo Biti, Rocer Braun, Uorren Cabali, Culius İrvinq, Artis Hilmor, Konni Hokins, Spenser Heyvud, Corc Makqinnis, Den İlss, Çarli Skott, Rik Berri, Freddi Lyus, Mek Kelvin, Daq Mo, Conni Neyman və başqaları.
Çöküntülər (geologiya)
Çöküntülər (geoloji) — fiziki, kimyəvi və bioloji proseslər nəticəsində çökən, hələ sonrakı dəyişilmələrə məruz qalmamış və müasir çöküntü toplanma zonasının səthində yatan məhsullar (qum, lil, sapropel)
Haqqında
Subakval çöküntülərdən başqa bunlara küləyin, buzun və başqa amillərin fəaliyyəti və aşınma prosesləri nəticəsində bilavasitə qurunun səthində toplanan məhsullar da aiddir. Dəyişilməyə məruz qalmamış, lakin qədim çöküntü qatlarının tərkibində olan çöküntülərə (məsələn, qumlar, gillər) süxur kimi baxılmalıdır. Süxurları (o cümlədən sementləşməmiş süxurlar) "çöküntü" adlandırmaq olmaz. Qədim çöküntü süxurlar arasında bir sıra çöküntü analoqları məlumdur. Bu isə müasir çöküntülərə aid olan məlumatlardan litoloji və fatsial tədqiqatlar üçün müqayisəli şəkildə istifadə etməyə əsas verir.
Çöküntülərin sıxlaşması
Çöküntülərin sıxlaşması — diagenez və katagenezdə çöküntülərin qalınlığının azalması. Çöküntülərin sıxlaşması prosesi çöküntülərin həcm çəkisinin artması ilə müşayiət olunur. Gilli, gilli-alevritli və qumlu-gilli çöküntülərin sıxlaşma qabiliyyəti daha yüksəkdir və molluska qabıqlarının və lilyeyənlərin hərəkət izlərinin basılıb yastılaşması və sıxlaşması kimi əlamətlərə görə asanlıqla aşkar edilir. Silisiumlu çöküntülərin sıxlaşması sinerezis nəticəsində yaranır və bu da bəzən çöküntülərdə olan iri qabıqların deformasiyaya uğramasına səbəb olur. Karbonat süxurlarda, yenidən kristallaşma ilə müşayiət edilən sürətli daşlaşma prosesi getdiyinə görə sıxlaşma qabiliyyəti ən aşağı olur. Çöküntülərin sıxlaşması onların kimyəvi və mineral tərkibinin dəyişməsi ilə müşayiət olunur.
Biokimyəvi çöküntülər
Biokimyəvi çöküntülər karbonatlı və silisiumlu süxurların böyük bir qrupudur. Biokimyəvi çöküntülər süxur əmələ gəlməsində üzvi qalıqlar, gilye­yən qurdlar, mikrofitoplankton və bakteriyalar, habelə kimyəvi proseslər (karbonatların, silisiumlu maddənin, fosfatların, manqanlı və dəmirli filizlərin, kükürdün bilavasitə məhlullardan çökməsi) iştirak edir. Bu çöküntülərin genezisi barədə müxtəlif fərziyyələr irəli sürülmüşdür. Bəzi tədqiqatçılar biogen, digərləri isə kimyəvi proseslərə üstün­lük verirlər. Biokimyəvi çöküntülər süxur əmələ gəlməsində biokim­yəvi proseslərin üzvi stimulyatorları böyük rol oynayır. Məsələn, karboanhidraza fermenti karbon qazının aktivliyini tənzimləyir. Biokimyəvi çökün süxurlarının əsas kütləsi autigendir, lakin törəmə (hipergen) biokimyəvi süxurlar da vardır.
Briozoalı çöküntülər
Briozoalı çöküntülər biogen-karbonatlı dəniz çöküntülləridir. Mamırabənzər heyanların (Bryozoa) koloniyasının qırıntılarından təşkil olunmuşlar; qırıntılar tərkibcə, araqonit və maqneziumlu kalsitdən ibarətdir. Briozoalı çöküntülər adətən qarışıq kimi, epifaunanın digər nümayəndələrinin detritləri və çınqıl-çaqıl­lardan ibarət terrigen material iştirak edir. Qranulometrik tərkibinə görə qumlara uy­ğun­dur. Açıq şelflərdə və boğazlarda 150 m-dək dərinliklərdə, dib sularının aktiv hərəkəti şəraitində mamırabənzər faunanın bol olduğu yerlərdə əmələ gəlir. Soyuqsulu dənizlərdə (məs., Oxot dənizi) lokal sahələrdə yayılır.
Delta çöküntüləri
Delta çöküntüləri çaymənsəbi sahələrində toplanan müxtəlif mexaniki tərkibli süxurlardır. Qazıntı deltalarda tez-tez kömür laylarına rast gəlirir. Dənizlərə tökülən böyük düzənlik çaylarının deltalarında aşağıdakı çöküntü tipləri ayrılır: 1. Deltanın yerüstü hissəsinin çöküntüləri; çay qolları meandrlarının çəplaylı qumlardan, bataqlıq sahələrdə isə alevritli - gilli çöküntülərdən ibarətdir. İkincilər, adətən, üzvi bitki materialları ilə zəngin olur. 2. Mənsəbyanı barların, sahilyanı bəndlərin, qabarma-çəkilmə dayazlıqlarının, habelə kiçik axarların (çay qollarının) qumlu- alevritli çöküntülərindən ibarət olan keçid delta çöküntüləri. Buraya həmçinin liman, laqun və relikt göllərin narınqumlu və alevritli-gilli çöküntüləri də aiddir. Deltanın bu hissəsi üçün çəp və çəpdalğalı təbəqəliyin müxtəlif tipləri və üfüqi təbəqəlilik səciyyəvidir. 3. Deltanın sualtı - dəniz hissəsi çöküntüləri. Bu hissədə qumlu-alevritli, alevritli-gilli, həmçinin daha iridənəvər çöküntülər yayılmışdır. Sonuncular üçün meyil və istiqaməti dəyişkən olan çoxmərtəbəli çəp (və çəpdalğalı) təbəqəlilik səciyyəvidir. Çay mənsəbindən uzaqlaşdıqca material narınlaşır, bircinsli olur və təbəqəlilik çətin müşahidə edilir. Deltanın bu hissəsində heyvan qalıqları bitki qalıqlarına nisbətən üstünlik təşkil edir. Sinonim: Allüvial-dəniz çöküntüləri.
Dərin su çöküntüləri
Dərin su çöküntüləri sedimentasion hövzələrin (dəniz və okeanların) dərin hissələrində toplanan çöküntülərdir. Bunları ayırmaq üçün şərti olaraq müxtəlif dərinlik həddindən istifadə olunur: çox vaxt dərin su çöküntüləri şelf sərhəddindən (200m) dərində əmələ gəlmiş çöküntülər, bəzən isə yalnız abissal (2000 m-dən dərin) çöküntülər aid edilir. Bütün hallarda dərin su çöküntüləri kateqoriyasına tərkib və mənşəcə müxtəlif olan çöküntülər mənsubdur. Dərin su çöküntüləri narındənəvər(pelit, alevrit) növləri, o cümlədən terrigen (gilli, qırıntılı), biogen (karbonatlı, silisiumlu), vulkanogen lillər və qırmızı rəngli dərin su gilləri daha geniş yayılmış çöküntülərdir. Bir çox hallarda dərin su çöküntüləri dərin su qumları (sualtı silsilələrin foraminiferli qumları, turbiditlərdəki terrigen qumlar, adalar qövsü boğazlarının vulkan-terrigen qumları) və hətta iri qırıntılı dərin su çöküntüləri (buzlaq-dəniz, aysberq, piroklastik, turbudit çöküntüləri) rast gəlir. Okeanlarda dərin su çöküntüləri pelagik və hemipelagik növlərə ayrılır.
Çökmə diferensiasiyası
Çökmə diferensiasiyası sutoplayıcı sahələrdən yuyulmuş maddələrin miqrasiya yollarında bir-birindən ayrılması və ardıcıl olaraq sudan çökməsidir. Bu proses müxtəlif çöküntülərin və çökmə süxurların yaranmasına səbəb olmuşdur. Çökmə diferensiasiyası 2 növə ayrılır: mexaniki və kimyəvi. Mexaniki çökmə diferensiasiyası daşınan hissəciklər ölçülərinə və xüsusi çəkisinə görə çeşidlənir. Kimyəvi çökmə diferensiasiyası isə mühitin eH və pH dəyişməsinin təsiri altında həll olmuş maddələr kimyəvi ardıcıllıqla çökürlər. Əslində, litogenezdə əsas rolu maddənin faza dəyişiklikləri oynayır. Bu çevrilmələr əvvəlcə aşınma qabığında və ya vulkanik ocaqda, sonra maddənin miqrasiyası prosesində və ən nəhayət, diagenezdə baş verir. Diferensiasion hadisələr isə ikinci dərəcəli olub, çox vaxt güclə sezilir. hövzə bir neçə mənbədən qidalandıq­da hövzədə qatışma hadisələri maddələrin ayrılmasına nisbətən daha intensiv olur.
16 yanvar
1901–cari
thumb|[[İsrafil Aşurlı]]
1601–1900
thumb|[[Leo Delib]]
Neoseiulella runiacus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Mikania fragrans
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Anqola universitetlərinin siyahısı
Anqola universitetlərinin siyahısı:
Salar ibn Yəzid
Salar ibn Yəzid – Şirvanşahlar dövlətinin on beşinci hökmdarı, Şirvanşah Yəzid ibn Əhmədin oğlu.
Fəaliyyəti
Şirvanşah Buxtnassar Əli ibn Əhmədin hakimiyyətinin birinci ilində onun əmisi Salar ibn Yəzid hakimiyyət çevrilişi edərək Şamaxı qalasını ələ keçirmişdir. Şamaxı qalasının süqutundan sonra Şirvanşah Buxtnassar Şirvanı tərk edərək Arrana qaçmış və Beyləqan yaxınlığında əmisi Salar ibn Yəzidin döyüşçüləri tərəfindən ələ keçirilərək ölüdürülmüşdür.
Münəccimbaşının məlumatına görə Salar h.445 (1053)-ci ildə Malu (Maluğ) qalasını tutaraq möhkəmləndirmiş, orada qarnizon yerləşdirmiş, ərzaq və silahla təchiz etmişdi. O, qalanın yaxınlığında ətrafında istehkamlar qurulmuş şəhər (mədinə) saldırmış, oraya əhali köçürmüş və cümə məscidi tikdirmişdi. Salar "kafirlərlə", ehtimal ki, (Dağıstanın islamı qəbul etməyən əhalisi ilə) müharibəni davam etdirmiş və Şirvanı onların basqınlarından qorumuşdur.
O, on beş il hökmranlıq etdikdən sonra h.455-ci il, şənbə günü səfər ayının 18-də (20 fevral 1063) ölmüşdür. Salar Şəddadi Əbüləsvar Şavur ibn Fəzllə qohumluq münasibətlərində olmuş, onun qızı ilə evlənmişdir.
Onun adına üzərində dörd sətirlik yazı olan sikkə zərb edilmişdir. "Məhəmməd Rəsulullah! Kömək edən Şah, Əbu... – ... Salar ibn Yəzid, Şirvanşah."
Salar ibn Yəzidin adı Qəffarinin "Cahan ara" əsərində də yad edilir. Bütün bu məlumatlara əsasən A. Bakıxanov onun adını çəkir. Lakin akademik Minorski qeyd edir ki, Şirvanşahların Qəffari tərəfindən verilmiş şəcərəsi səhvdir, belə ki, burada Saların atasının adının Yəzid ibn Əhməd deyil, Yəzid ibn Məzyəd olduğu göstərilir.
Abşerondakı Buzovna kəndində, qədim qüllənin xarabalıqlarında üzərində yarım silinmiş kitabə olan daşlar tapılmışdır. İ.Berezin onun məzmununu belə oxumuşdur: "Bu ibnanı böyük və nəcabətli insan, hər şeyin dərin bilicisi, etiqadın parlaq ulduzu müsəlmanların ən yaxşısı, padşah Məlik Salar 53-cü ildə tikdirmişdir".
Hal-hazırda Sankt-Peterburqda Şərqşünaslıq institutunda saxlanılan həmin iki daş kitabədən Y.A.Paxomov da bəhs edərək, onun aşağıdakı oxunuşunu vermişdir: "İqamətgahın və ibnanın sahibi, sədr... müdrik, alicənab, kamil... icmanın və dinin məşəli, islamın kamilliyi Şah məlik Salar h.53-cü ilin (Dörd) yüz üç və beşinci ilin rəcəb ayı".
İ. Berezin qeyd edir ki, "görünür, yüzlük rəqəmi pozulmuşdur və Məlik Salar haqqında mənə heç kim doğru bir söz deyə bilmədi". S. Aşurbəyli isə qeyd edir ki, "İ. Berezin mətni dəqiq oxumamışdır. Münəccimbaşının məlumatına görə, Məlik Salar (ibn Yəzid) Şirvanşah olmuş və təqribən h.441 (1049)-ci ildən 455 (1063)-ci ilədək, yəni 15 il hakimiyyət sürmüşdür. Beləliklə, Y.A.Paxomovun oxuduğu h.53-cü il tarixi h.453 (1061)-cü il kimi düzəldilməlidir ki, bu da həqiqətə uyğundur."
Qış sarayının Gerb zalı
Gerb zalı — Sankt-Peterburqdakı Qış sarayında rəsmi tədbirlərin keçirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş geniş zaldır. Zal Hərbi qalereya ilə saray bağının arasında yerləşir.
Tarixi
XVIII əsrin sonlarında indiki Gerb zalının yerində, memar Yuri Feltenin layihəsi əsasında inşa edilmiş Ağ qalereya mövcud idi. İmperatriçə II Yekaterinanın hakimiyyəti dövründə bu qalereyada dəbdəbəli saray balları keçirilərdi. 1796-cı ildə imperator I Pavelin göstərişi ilə, hələ 1762-ci ildə çevriliş nəticəsində öldürülmüş III Pyotrla vida mərasiminin keçirildiyi "Matəm zalı"nda, II Yekaterina üçün xüsusi matəm mərasimi təşkil edilmişdi. XIX əsrin əvvəllərindən başlayaraq, "Ağ qalereya" yenidən təyinatı üzrə istifadə olunmağa başlamışdı. Bu zaldan yenidən saray maskaradları, təntənəli qəbullar və balların sasləri gəlirdi. Lakin, 1830-cu ildə Çar I Nikolay bu zala fərqli bir məna vermək qərarına gəldi. Yeni layihənin əsas məqsədi güclü Rusiya imperiyasının qüdrətinin öyülməsi idi.
Oktyabr inqlabından sonra zal, Mariff komissarı Anatoli Lunaçarskinin göstərişi ilə 2000 nəfərlik tutumu olan konsert zalı kimi istifadə olunmuşdur. Hazırda Ermitaj muzeyinin tərkibində olan zal əvvəlki görünüşündə bərpa edilmişdir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Hazırkı görünüşündə zal, 1837-ci ildə sarayda baş vermiş yanğından sonra, memar Vasili Stasovun layihəsi əsasında rus klassisizmi stilində bərpa edilmişdir. Zalın giriş qapısının iki tərəfində qədim rus döyüşçülərini təsvir edən heykəllər qoyulmuşdur ki, heykəllərdə təsvir edilmiş döyüşçülərin qalxanlarında da Rusiya quberniyalarının gerbləri vardır. Bundan başqa, quberniyaların gerbləri qızıl suyuna çəkilmiş nəhəng tunc çilçıraqlarda da vardır.
Ümumilikdə zal kolonnada (sütunlar sırası) ilə əhatə olunmuşdur ki, bu da zalı eyvan xarakterli hissəyə bölür. Zalın mərkəzində XIX əsr Yekaterinburq daş ustalarının əl işi olan iri daş kuzə vardır. Gerb zalının dəbdəbəli görünüşü, qızılı sütunlar arasında düzülmüş fransız stilli pəncərələrlə xüsusi vurğulanmışdır.
Qum (süxur)
thumb|Səhra Qum — xırda qırıntılı kövrək çökmə süxur. Fiziki aşınma nəticəsində əmələ gəlir. Ölçüsü 0,1 mm-dən 1 mm-ə qədər olan müxtəlif mineral (əsasən, kvars, çöl şpatı və s.) və süxur qırıntılarından ibarətdir. Qum əmələgəlmə şəraitinə görə çay, göl, buzlaq, dəniz, eol mənşəli olur. Qitələrin iç tərəflərində və tropik olmayan sahillərdə qum kvars şəklində silis (silikon dioksit və ya SiO2) olur. Ən yayılmış ikinci qum növü isə kalsium karbonatdır. Qumda qiymətli minerallar – qızıl, platin, almaz, yaqut, rutil, titanit və s. ola bilər.
Radioaktivliyi
thumb|Qum dənəciyinin böyüdülmüş şəkli thumb|left|Qum dənəciyinin böyüdülmüş şəkli thumb|Qum dənəciyinin böyüdülmüş şəkli
Mamuka Qorqodze
Mamuka Qorqodze (gürc. მამუკა გორგოძე; ) — gürcü reqbi oyunçusu, Fransanın peşəkarToulon klubunun oyunçusu; Gürcüstan millisinin keçmiş kapitanı, Flanker və ya səkkizinci mövqedə oynamışdır.
Həyatı
Mamuka Qorqodze 14 iyul 1984-cü ildə Tbilisidə anadan olub.
Klub
Mamuka əvvəllər basketbol oynayırdı, amma 17 yaşında reqbi oyununu seçdi. Karyerasına Gürcüstanın Top Liqasında "Lelo" klubunun üzvü kimi başlamışdır. 2005-ci ildə Mamuka Montpellier ilə müqavilə imzalamışdır, lakin Qorqodze dərhal kifayət qədər vaxt qazanmadan əsas komandada dayaq qazana bilmədi. 2007 Dünya Kubokundan sonra baza oyunçusu oldu. 2009/2010 mövsümündə "Brive Correz" Mamuka ilə keçid barədə əvvəlcədən razılığa gəlmişdi, lakin son anda bu barədə düşündü və keçiddən imtina etdi. Kompensasiya olaraq Montpellier Brive Correz komandasına 200 min avro ödədi. 2010/2011 mövsümündən bəri, Qorqodze cinah oyunçusu kimi oynamağa başladı və klubun Top 14 finala yüksəlməsinə kömək etdi. Yarımfinalda, Qorqodzenin səyləri ilə "Racing Metro 92" məğlub oldu. Mövsümün sonunda Qorqodze L'Équipe qəzeti tərəfindən ən yaxşı legioner Top 14 adına layiq görüldü və Midi olympique jurnalından ən yaxşı xarici oyunçu Top 14 mükafatı aldı. 2011/2012 mövsümündə Qorqodze yenidən Montpellier'dən ayrılmaq üçün əvvəlcədən razılığa gəldi, bu dəfə Toulon'a keçmək istədi, ancaq son anda yenidən düşündü və Montpellier ilə müqaviləni uzatdı. Bununla birlikdə, 2013-cü ilin noyabrında Qorqodze, 2014/2015 mövsümündən fəaliyyətə başlayan Toulon ilə üç il müddətinə müqavilə imzalayaraq, gələcəkdə klubdan təqaüdə çıxacağını elan etdi. Klubun Rasinq'ə qarşı debüt oyunu öncəsi bir sınaq maçında diz zədəsi alır. Mamuka ilk 14 turu əldən verir.
Milli komanda
Mamuka Gürcüstan milli komandasında debütü 9 mart 2003-cü ildə Rusiyaya qarşı dueldə baş tutdu. 65 oyun üçün 130 xal topladı. 2004-cü ildən bəri baza oyunçu oldu. Gürcüstan millisinin tərkibində 2007, 2011 və 2015 dünya çempionatlarında oynamışdır. 2015-ci ildə Dünya Çempionatında Gürcüstan millisi ilk dəfə ən yüksək pilləni Tonqa milli komandasını 17:10 hesabı ilə məğlub etdi. Görüşdə Gürcüstan millisinin ilk cəhdini edən Qorqodze bu günü “həyatındakı ən böyük” gün adlandırdı. 4 may 2017-ci ildə Mamuka yığmada təqaüdə çıxdığını elan etdi: 71 oyunda 130 xal toplamışdı. Ancaq 2019-cu ilin payızında Qorqodze Dünya Kubokunda iştirak etmək üçün milli komandaya qayıtdı.
Oyun tərzi
Fiziki gücünə və dərisinə görə (boyu 195 sm, çəkisi 120 kq ) Mamuka Montpellier-in fransız fanatlarından "Qodzilla" ləqəbini və gürcü fanatlarından "Qulliver" ləqəbini alıb. Qəzəbli oyunu və güc mübarizəsi ilə tanınır. L'Equipe qəzetinə görə, Mamukanın cinah mövqeyinə keçməsi onun texnikasını əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırdı və Qorqodze  Montpellier komandasının demək olar ki, sarsılmaz bir oyunçusuna çevrildi. Qorqodzenin nizam-intizamının olmaması onun zəif tərəfi idi. 2007-ci ildən 2014-cü ilə qədər Montpellier də 16 sarı vərəqə almışdı. 2010-cu ildə ilk dəfə Albini Sebastian Paje ilə, ikinci dəfə Aleks Tulu ilə görüşdə dalaşdığı üçün meydandan kənarlaşdırılmışdı.
Hesperolinon adenophyllum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hesperolinon breweri
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Neoseiulella schusteri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Mikania crassifolia
Mikania crassifolia Mikania crassifolia Mikania crassifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Meşə xəlvət... (film, 1988)
Məzmunu
Film meşələrin kəsilməsi haqqındadır.
Azərbaycanda qeydiyyata alınmış yerli əhəmiyyətli memarlıq abidələrinin siyahısı
Siyahı
300px|thumb|right|[[Şahbulaq qalası erməni işğalından sonra]] 300px|thumb|right|[[İçəribazar]] 300px|thumb|right|[[Ulu körpü]] 300px|thumb|right|[[Uğurbəyli məscidi]]
Analitik
Analitik - Aristotel də formal məntiqlə eyni mənada işlədilir: birinci analitiklər, ikinci analitiklər və s. XX əsr fəlsəfəsində cərəyandır, mahiyyət etibarı ilə fəlsəfənin ənənəvi qrupları, istiqamətləri, həmçinin problemlərin məzmununun aydınlaşdırılmasını dilin təhlilində görən ayrı-ayrı filosofları birləşdirir. Müasir dönəmdə analitik informasiya termini daha çox işlədilir. Analitik informasiya daha ətraflı, izahlı xəbər deməkdir.
Sent-Ceyms Park
thumb|Stadionun daxili görünüşü thumb|Sent-Ceyms Park (1998) Sent-Ceyms Park — İngiltərənin Nyukasl şəhərində yerləşən və Nyukasl Yunayted futbol komandasının ev oyunlarını oynadığı, 52394 nəfər tamaşaçı tutumuna sahib futbol stadionu. Azarkeşlər arasında "Heaven" (tərc. "cənnət") və "The Castle" (tərc. "qala") adları ilə də tanınır. 1892-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Burada Bryus Sprinqstin, Kuin, Bob Dilan və Brayan Adams kimi sənətçi və musiqi qruplarının konsertləri keçirilmişdir.
Saleh xan Bayat
Saleh xan Bayat (?-1754) — Bayat elindən olan sərkərdə, Nişapur və Fars ostanının valisi.
Sent-Ceyms Park
Stadion 1996 Avropa Futbol Çempionatında 3 oyuna ev sahibliyi etmişdir. Eland Road ilə birlikdə B qrupunda Fransa, İspaniya, Rumıniya və Bolqarıstan yığmalarının oyunlarını qəbul etmişdir.
Saleh xan Bayat
Həyatı
Nadir şah Əfşardan sonra onun qazandığı torpaqlarda ağır vəziyyət yarandı. Bu zaman İran dovlətinin taxttacına yiyələnən Adil şah dovran sururdu. Onun sarayının gorkəmli səxsiyyətlərindən biri, Xorasanın Bayat tayfalarından olan Saleh xandır.
Sent-Ceyms Park
2012 Yay Olimpiya Oyunlarında bəzi oyunların bu stadionda keçirilməsi planlaşdırılır.
Stadion FİFA videooyunlarında lisenziyalı olaraq göstərilmişdir.
Saleh xan Bayat
Həyatı
O, 1747-ci ildə Fars ostanının valisi, eyni zamanda ordu komandiri təyin olunaraq oraya gondərilmisdir. Saleh xanın qardası Həsən xanın da sarayda boyuk nufuzu var idi. Saleh xan bu təyinatdan az bir muddət kecdikdən sonra Farsın hakimi vəzifəsindən məhrum edilmis, bu vəzifəyə Mirzə Əbulhəsən Şirazi təyin olunmusdur. Lakin iki aydan sonra Əbulhəsən xan xəstələndiyindən Saleh xan yenə də hər iki vəzifəni icra etməyə baslayır. Bu zaman İran torpaqları birinin əlindən digərinin əlinə kecirdi. Hakimiyyət bir muddət Mir Seyid Sahruxun əlində olarkən, Saleh xan Adil sahın tərəfdarı kimi Sirazdan surgun edilir, Xorasana gəlir.
Nadirin qardası oğlu İbrahim xan İranın mərkəz, qərb və simal yerlərini zəbt etdikdə Saleh xan onun muxalifi olduğu ucun Sirazdan cıxıb, Yəzd tərəfə getdi. Yalnız İbrahim sah Sahrux sahın ordusu tərəfindən məğlub edilərək olduruldukdən sonra Saleh xan oz tərəfdarları ilə Sirazı mudafiə edə bilməyən Fətəli xan Ərəşli-Avşara qalib gəldi və səhərə daxil oldu. O yenidən Farsın hakimi və qubernatoru vəzifəsini yerinə yetirməyə basladı.
Saleh xan 1754-cu ildə Kərim xan Zənd tərəfindən qətlə yetirilmisdir. Onun Sirazda gorduyu islərdən biri səhərdə tikdirdiyi istehkamdır ki, sonralar Kərim xan Zənd onu tamamlamısdır. Qacarlar sulaləsinin banisi Ağa Məhəmməd şah Qacar 1793-cu ildə Siraza gəldiyi zaman tapsırmısdı ki, butun burc və qala divarlarının ozulləri mohkəmləndirilsin.
Quraqlıq
thumb|Quraqlıq zamanı torpağın görünüşü Quraqlıq — yazda və payızda yağıntının normadan çox aşağı və hava temperaturunun xeyli artıq, hava rütubətliyinin isə xeyli aşağı olduğu uzun dövr.
Quraqlıqda torpaqdakı rütubət ehtiyatı buxarlanmaya və transpirasiyaya sərf olunaraq qurtarır, bitkilərin normal inkişafı üçün əlverişli olmayan şərait yaranır, normal fotosintez şəraiti pozulur, nəticədə tarla, otlaq və biçənəklərdə məhsul azalır, yaxud tamamilə məhv olur. Süni suvarma, tarlaqoruyucu meşə zolaqlarının salınması quraqlığa məruz qalan yerlərdə quraqlığa davamlı bitkilərin əkilməsi də yaxşı nəticə verir.
Torpaqşünaslığın Beynəlxalq İttifaqı
Torpaqşünaslığın Beynəlxalq İttifaqı — Kənd təsərrüfatı üzrə bеynəlхalq təşkilat
Yaradılması
İttifaq 19 may 1924-cü ildə İtaliyanın Roma şəhərində torpaqşünaslıq üzrə dördüncü Bеynəlхalq konfransda yaradılmışdır. İttifaqın müasir adı Fransanın Montelye şəhərində Bеynəlхalq torpaqşunaslıq konfransında qəbul еdilmişdir.
Lonq boğazı
Lonq boğazı — Vrangel adasını materikdən ayırırr. Çukot dənizini Şərqi Sibir dənizi ilə birləşdirir. Uzunluğu 128 km, eninin ən dar yeri 146 km təşkil edir. Dayaz yeri 36 m, ən dərin yeri isə 50 m-dir. İlin böyük hissəsi buzla örtülü olur. Boğazı Amerikan kit ovçusu Tomas Lonqun şərəfinə adlandırılmışdır. O 1867-ci ildə Vrangel adasını kəşf etmişdir. Boğaz ərazisindən Şimal dəniz yolu və 180-ci meridian keçir.
Sinqlər
Hindistanda orta əsrlərdə baş vermiş dini münaqişələrdə müslümlər(müsəlmanlar) qalib gələrək Hindistanın qərb və şimal hissələrində İslamı yaymışdılar.Lakin öz yerli dinlərinə sadiq qalan bəzi hind tayfa başçıları müsəlmanlara qarşı ordu toplamaq qərarına gəlmişdilər.Onlar həmin orduya daha cəsarətli, mərd və sədaqətli hindliləri seçmək üçün xüsüsi üsuldan istifadə etmişdilər.
Sinqlərin seçilməsi
Rəvayətə görə bəzi hind başçıları bir binanın qarşısına toplanmış və üzünü camaata tutaraq demişlər:Ay camaat, biz əvvəl-axır müslümlərdən qisas almalıyıq!Bundan ötrü insan qanı lazımdır.Kim öz həyatınını millət yolunda qurban vermək istəyirsə, gəlsin bu binaya!Bir nəfər irəli çıxıb deyir:Öz millətim yolunda həyatımı quban verməyə hazıram!Onu otaqlardan birinə aparırlar.Az müddət sonra bir nəfər qanlı köynəyi qaytarıb camaata deyir:Budur onun köynəyi!İndi daha kim özünü millət yolunda qurban vermək istəyirsə gəlsin!Yenə bir neçə adam cəsarətlə irəli çıxıb öz razılığını bildirir.Bu qayda ilə bir neçə gün əməliyyatı davam etdirirlər.İlk günlərdə kifayət qədər adam yığa bilirlər.Amma bu cəsur cavanların heç birini öldürməmişdilər.Camaata göstərdikləri qanlı köynəkdəki heç qan deyilmiş.Bu qayda ilə onlar ən yaxşı döyüşçüləri seçirmişlər.
Sinqlərin qaydaları
1)onlar müsəlmanlara qalib gələnə qədər, saçlarını və saqqallarını qırxmayacaqlarına and içmişdilər. 2)Onların şalvarları xüsusi şəkidə olurdu.Bu şalvarlar şəltə adlanırdı. 3)Başlarının və saqqallarının tükü uzananda onu hər iki tərəfdən başlarına sarıyar, nazik tor yuxarıda bağlayar və çalma ilə başlarını bağlayırdılar. 4)Sinqlər yanlarında xüsusi silah kimi uzun xəncər gəzdirirdilər.
Soltan Yusif
Yusifov Soltan Sərdar оğlu (Soltan Yusif) (1935-2003) — Azərbaycan şairi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Həyatı
Soltan Yusif 29 noyabr 1935-ci ildə Qaryagin rayonunun Kərimbəyli kəndində anadan olub. Erkən yaşlarından eşitmək qabiliyyəti itirib. Kərimbəyli kənd 7 illik orta məktəbi bitirib, bir müddət kənddə qalıb kolxozda işlədikdən sonra Bakıya gələrək karlara məxsus axşam fəhlə-gənclər məktəbinin 8-ci sinfində təhsilini davam etdirib, gündüzlər çəkmə tikməklə məşğul olaraq axşamlar dərsə gedib. Atasının vəfat etməsi, böyük qardaşının hərbi xidmətdə olmağı və sonra Neft Sənaye İnstitutunda oxumağı, anası Güllər xanımın evdar qadın olması onu işləmək məcburiyyəti qarşısında qoyub. Bununla belə 8-ci sinifdə dərslərindən əla qiymətlər aldığı üçün yanvar imtahanından sonra komissiyanın qərarı ilə onu 8-ci sinifdən 10-cu sinifə keçiriblər. Dərsliklər ayrı, fənnlər ayrı olsa da, çətinliyə baxmayaraq, o, əlaçı olaraq qalıb. Orta məktəbi bitirdikdən sonra sənədlərini N.K. Krupskaya adına Bakı Kitabxanaçılıq Texnikumunun qiyabi Mədəni-maarif şöbəsinə verib. Texnikumu bitirəndən sonra Karlar cəmiyyətinin Bakı şəhər şöbəsinin sədri, Azərbaycan Karlar Cəmiyyətinin mərkəzi idarə heyətinin sədri, sədr müavini, direktor müavini, direktoru, hüquqşünası vəzifələrində işləyib, özünün təşəbbüsü ilə nəşrə başlamış cəmiyyətin orqanı "Bizim həyat" qəzetinin şöbə müdiri, sonra isə baş redaktoru olub.
Soltan Yusifin 7 şeirlər və poemalar kitabı nəşr edilib, şeirlərinin çoxu müxtəlif dillərə çevrilib. SSRİ vaxtında Moskvada fəaliyyət göstərən "Kamerton" Ədəbi Birliyinin üzvü olub, birliyin hər il keçirdiyi görüşlərə, iclaslara, konfranslara, plenumlara dəvət edilib. Oxuduğu şeirlər "V edinоm stroyu" jurnalında, "Mayak" qəzetində işıq üzü görüb. Həmçinin, Kiyevdə fəaliyyat göstərən ədəbi birliyinin də üzvü seçilib.
Soltan Yusif 17 fevral 2003-cü ildə vəfat edib.
İmamverdi İsmayılov (siyasətçi)
İmamverdi İbiş oğlu İsmayılov (10 iyun 1958; Zəngilan rayonu, Azərbaycan SSR) — azərbaycanlı dövlət xadimi, Azərbaycan Milli Məclisinin 1-ci, 2-ci, 3-cü, 4-cü, 5-ci və 6-cı çağırış deputatı.
Həyatı
İmamverdi İsmayılov 1958-ci il iyunun 10-da Zəngilan rayonunun Vənədli kəndində anadan olub.
Fəaliyyəti
İmamverdi İsmayılov 1980–1987-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində, 1987–1990-cı illərdə Azərbaycan Televiziyasında, 1990–1992-ci illərdə isə "Kirpi" satira jurnalında çalışıb.
Siyasi fəaliyyəti
İmamverdi İsmayılov 24 noyabr 1995-ci ildən Milli Məclisiin 1-ci, 2-ci, 3-cü, 4-cü, 5-ci və 6-cı çağırış deputatı olub.
Milli Məclisin 1995–2000-ci illərdə Sosial siyasət Daimi Komissiyasının üzvü, 2000–2005-ci illərdə İnsan hüquqları Daimi Komissiyasının üzvü , 2005–2010-cu illərdə Mədəniyyət məsələləri Daimi Komisiyyasının üzvü  , 2010–2020-ci illərdə Mədəniyyət Komitəsinin üzvü olub. 2020-ci ildən isə İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq Komitəsinin üzvüdür.
İmamverdi İsmayılov Yeni Azərbaycan Partiyasının Siyasi Şurasının üzvüdür.
İmamverdi İsmayılov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 8 iyun 2018-ci il tarixli Sərəncamına əsasən "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub.
Antaqonist
Antaqonist — hekayədəki qəhrəmanın düşməni kimi təqdim olunan personajdır.
Anar Umudov
Anar Umudov (tam adı: Anar Azər oğlu Umudov; ) — Azərbaycanlı hüquqşünas, siyasətçi ; "Alibi Peşəkar Hüquq və Konsaltinq Xidmətləri" MMC-nin təsisçisi, Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının üzvü ; 2018-ci il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkilərində prezidentliyə  , 2015 və 2020 Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə seçkilərdə deputatlığa namizəd.