cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycanda qəza məktəbləri
Lənkəran
1827-ci ilin oktyabr ayında xalq maarifi nazirliyinə müraciət edilərək Zaqafqaziyada qəza məktəblərinin açılması xahiş olunur və Peterburqda bu xahişin yerinə yetirilməsinə razılıq da verilir. Lakin həmin illərdə Lənkəranda məktəb açmaq üçün əlverişli bir bina tapılmır. 1850-ci ildə Nuxa (Şəki) və Salyanla yanaşı Lənkəranda da “Müsəlman məktəbi” açıldı. Lənkəran məktəbinin təşkilində Mir Əlibəy Talışxanovla Mirzə Məmmədəli Səfiyevin xüsusi xidməti olmuşdur. Onlar məktəb üçün mebel əldə etmiş, Səfiyev həm də rus dilini pulsuz tədris etməyi öhdəsinə götürmüşdü. 1853-cü ildə qəbul edilmiş yeni məktəb nizamnaməsinə əsasən Quba, Ordubad (1854) və Lənkəranda (1856) birsinifli ibtidai, Şamaxıda isə ali dördsinifli məktəb (1854) açıldı. 1856-cı il sentyabrın 21-də ibtidai məktəbin fəaliyyətə başlaması ilə Lənkəranda ümumi təhsil verən ilk dövlət məktəbinin əsası qoyuldu. 1870-ci ildə Lənkəran birsinifli ibtidai məktəbi ikisinifli ibtidai məktəbə çevrildi. Hazırda həmin məktəb Lənkəran şəhər Mehman Bağırov adına 1 nömrəli tam orta məktəbdir.
Ağızdan alov çıxarma
thumb|right|250px|Ağızdan alov çıxarma şousu.
Ağızdan alov çıxarma - alov üzərində tez alışan maddə tökməklə yaranan şou xarakterli hərəkət. Alov adətən düz istiqamətdə və ya qol boyu çıxarılır. Ağızdan alov çıxarma sənətinin Hindistanda yarandığı ehtimal olunur.
2018 FİFA Dünya Kuboku E qrupu
Turnir cədvəli
1/8 Final mərhələsində:
Oyunlar
Məqalədəki bütün oyunların vaxtı Rusiya vaxtı ilə verilib.
Kosta-Rika - Serbiya
İki komanda ilk dəfədir qarşı-qarşıya gəlirlər
İntizam
Fair play xalları:
Yuxarıdakı qaydalar komandada oynayan hər oyunçuya tətbiq olunur.
Güllücə (Xanəndəbil-i Qərbi)
Güllücə — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 225 nəfər yaşayır (52 ailə).
Qalazağası (Maku)
Qalazağası — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 338 nəfər yaşayır (56 ailə).
Proqramlaşdırma dillərinin siyahısı
Bu məqalə proqramlaşdırma dillərinin siyahısıdır. Siyahıya BASIC dilinin dialektləri, ezoterik proqramlaşdırma dilləri və işarələmə dilləri daxil deyildir. Həmçinin HTML və ya XML kimi dillər də daxil deyildir. SQL və onun dialektləri kimi dillər daxildir.
A
• A.NET (A#/A sharp)
• A-0 System
• A+ (A plus)
• ABAP
• ABC
• ABC ALGOL
• ACC
• Accent
• DASL
• Action!
• ActionScript
• Adenine
• AdvPL
• Agda
• Agilent VEE
• Aldor
• Alef
• ALF
• ALGOL 58
• ALGOL 60
• ALGOL 68
• ALGOL W
• Alice (Alice ML)
• Alma-0
• AmbientTalk
• Amiga E
• AMOS (AMOS BASIC)
• AMPL
• Analitik
• AngelScript
• Apex
• APL
• App Inventor for Android (MIT App Inventor)
• APT
• Arc
• ARexx
• Argus
• AutoHotkey
• AutoIt
• AutoLISP / Visual LISP
• Averest
• AWK
• Axum
B
• B
• Babbage
• Ballerina
• Bash
• BASIC
• Batch fayl (Windows/MS-DOS)
• bc (sadə kalkulyator)
• BCPL
• BeanShell
• Bertrand
• BETA
• BLISS
• Blockly
• BlooP
• Boo
• Boomerang
• Bosque
C
• C – ISO/IEC 9899
• C-- (C minus minus)
• C++ (C plus plus) – ISO/IEC 14882
• C*
• C# (C sharp) – ISO/IEC 23270
• C/AL
• Caché ObjectScript
• C Shell (csh)
• Caml
• Cayenne (Lennart Augustsson)
• CDuce
• Cecil
• Céu
• Ceylon
• CFEngine
• Cg (High-Level Shader/Shading Language [HLSL])
• Ch
• Chapel (Cascade High Productivity Language)
• CHILL
• CHIP-8
• ChucK
• Cilk (also Cilk++ and Cilk plus)
• Control Language
• Claire
• Clarion
• Clean
• Clipper
• CLIPS
• CLIST
• Clojure
• CLU
• CMS-2
• COBOL – ISO/IEC 1989
• CobolScript – COBOL Scripting language
• CoffeeScript
• ColdFusion
• COMAL
• COMIT
• Common Intermediate Language (CIL)
• Common Lisp (also known as CL)
• COMPASS
• Component Pascal
• Constraint Handling Rules (CHR)
• COMTRAN
• Cool
• Coq
• Coral 66
• CorVision
• COWSEL
• CPL
• Cryptol
•  Crystal
• Csound
• Cuneiform
• Curl
• Curry
• Cybil
• Cyclone
• Cypher Query Language
• Cython
• CEEMAC
D
• D
• Dart
• Darwin
• DataFlex
• Datalog
• DATATRIEVE
• dBase
• dc
• DCL (DIGITAL Command Language)
• Delphi
• DinkC
• DIBOL
• Dog
• Draco
• DRAKON
• Dylan
• DYNAMO
• DAX (Data Analysis Expressions)
E
• E
• Ease
• Easy PL/I
• EASYTRIEVE PLUS
• eC
• ECMAScript
• Edinburgh IMP
• EGL
• ELAN
• Elixir
• Elm
• Emacs Lisp
• Emerald
• Erlang
• es
• Escher
• ESPOL
• Esterel
• Etoys
• Euclid
• Euler
• EusLisp Robot Programming Language
• EXEC 2
• Executable UML
• Ezhil
F
• F
• F# (F sharp)
• F*
• Factor
• Fantom
• FAUST
• FFP
• fish
• Fjölnir
• FL
• FlagShip
• Flavors
• Flex
• Flix
• FlooP
• FLOW-MATIC (B0)
• FOCAL (Formulating On-Line Calculations in Algebraic Language/FOrmula CALculator)
• FOCUS
• FOIL
• FORMAC (FORMula MAnipulation Compiler)
• @Formula
• Forth
• Fortran – ISO/IEC 1539
• FP
• FoxBase/FoxPro
• Franz Lisp
• F-Script
G
• Game Maker Language (Scripting language)
• GameMonkey Script
• GAP
• G-code
• GDScript (Godot)
• Genie
• GEORGE
• GLSL (OpenGL Shading Language)
• GNU E
Kəhran (Ərdəbil)
Kəhran — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Barış Akarsu
Həyatı
Uşaqlıqdan musiqiyə olan marağı səbəbindən müxtəlif alətlərdə ifa etməyi öyrənib. 2004-cü ildə dostlarının təkidi ilə ATV -də yayımlanan "Akademi Türkiye" adlı müsabiqəyə qatılıb. O, uzun müddət iştirak etdiyi yarışmada Haluk Levent, Deniz Arçak kimi bir çox ifaçı ilə duet ifa edib. Üç il ərzində iki studiya albomu çıxaran artist həmçinin "Star TV"də yayımlanan "Yalancı Yarim" serialında da baş rollardan birini oynamışdır. 2007-ci 4 iyulda avtomobil qəzəsı nəticəsində, 5 gün reanimasiyada yatdıqdan sonra vəfat etmişdir.
Hasin-i Büzürg (Maku)
Hasin-i Büzürg —  İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kəhran (Ərdəbil)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 169 nəfər yaşayır (35 ailə).
Hasin-i Büzürg (Maku)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 219 nəfər yaşayır (49 ailə).
Proqramlaşdırma dillərinin siyahısı
G
• GNU Guile (GNU Ubiquitous Intelligent Language for Extensions)
• Go
• Go!
• GOAL (Game Oriented Assembly Lisp)
• Golo
• GOM (Good Old Mad)
• Google Apps Script
• Gosu
• GOTRAN (IBM 1620)
• GPSS (General Purpose Simulation System)
• GraphTalk (Computer Sciences Corporation)
• GRASS
• Grasshopper
• Groovy (Apache Groovy)
H
• Hack
• HAGGIS
• HAL/S
• Hamilton C shell
• Harbour
• Hartmann pipelines
• Haskell
• Haxe
• Hermes
• High Level Assembly (HLA)
• HLSL
• Hollywood
• Hop
• Hopscotch
• Hope
• Hume
• HyperTalk
I
• Io
• Icon
• IBM Basic assembly language
• IBM HAScript
• IBM Informix-4GL
• IBM RPG
• IDL
• Idris
• Inform
• ISLISP
J
• J
• J# (J sharp)
• J++ (J plus plus)
• JADE
• Jai
• JAL
• Janus (concurrent constraint programming language)
• Janus (time-reversible computing programming language)
• JASS
• Java
• JavaFX Script
• Jess
• JCL
• JEAN
• Join Java
• JOSS
• Joule
• JOVIAL
• Joy
• JScript
• Julia
• Jython
K
• Kaleidoscope
• Karel
• KEE
• Kixtart
• KIF (Knowledge Interchange Format)
• Kojo
• Kotlin
• KRC
• KRL
• KRL (KUKA Robot Language)
• KRYPTON
• KornShell (ksh)
• Kodu
• Kv (Kivy)
L
• LabVIEW
• Ladder
• LANSA
• Lasso
• Lava
• LC-3
• Lean
• Legoscript
• Lexico
• LilyPond
• Limbo
• LINC
• Lingo
• LINQ
• LIS
• LISA
• Language H
• Lisp – ISO/IEC 13816
• Lite-C
• Lithe
• Little b
• LLL
• Logo
• Logtalk
• LotusScript
• LPC
• LSE
• LSL
• LiveCode
• Lua
• Lucid
• Lynx
M
• M Formula language
• M2001
• M4
• M#
• Machine code
• MAD (Michigan Algorithm Decoder)
• MAD/I
• Magik
• Magma
• Máni
• Maple
• MAPPER (now part of BIS)
• MARK-IV (now VISION:BUILDER)
• Mary
• MATLAB
• MASM Microsoft Assembly x86
• MATH-MATIC
• Maude system
• Maxima (see also Macsyma)
• Max (Max Msp – Graphical Programming Environment)
• MaxScript internal language 3D Studio Max
• Mercury
• Mesa
• MHEG-5 (Interactive TV programming language)
• Microcode
• MicroScript
• Microsoft Power Fx
• Milk (programming language)
• MIMIC
• Mirah
• Miranda
• MIVA Script
• ML
• Model 204
• Modelica
• Modula
• Modula-2
• Modula-3
• Mohol
• MOO
• Mouse
• MPD
• MSL
• MUMPS
• MuPAD
• Mutan
• Mystic Programming Language (MPL)
N
• NASM
• Napier88
• Neko
• Nemerle
• Net.Data
• NetLogo
• NetRexx
• NewLISP
• NEWP
• Newspeak
• NewtonScript
• Nial
• Nickle (NITIN)
• Nix (Systems configuration language)
• NPL
• Not eXactly C (NXC)
• Not Quite C (NQC)
• NSIS
• Nu
• NXT-G
O
• o:XML
• Oak
• Oberon
• OBJ2
• Object Lisp
• ObjectLOGO
• Object REXX
• Object Pascal
• Objective-C
• Obliq
• OCaml
• occam
• occam-π
• OmniMark
• Opa
• Opal
• OpenCL
• OpenEdge Advanced Business Language (ABL)
• OpenVera
• OPS5
• OptimJ
• Orc
• ORCA/Modula-2
• Oriel
• Orwell
• Oxygene
• Oz
P
• P
• P4
• P′′
• ParaSail
• PARI/GP
• Pascal – ISO 7185
• PCASTL
• PEARL
• PeopleCode
• Perl
• PDL
• Pharo
• PHP
• Pict
• Pike
• PILOT
• Pipelines
• Pizza
• PL-11
• PL/0
• PL/B
• PL/C
• PL/I – ISO 6160
• PL/M
Akşiyrak
Akşiyrak ( – ağayaq) — Mərkəzi Tyanşanda, Qırğızıstanda dağ silsiləsi. Uzunluğu 55 km, hündürlüyü 5,126 metrə qədərdir. Metamorfik şistlər, əhəngdaşı, qranit və s.-dən ibarətdir. Sırdərya çayı hövzəsindəki Narın və Tarım çayı hövzəsindəki Sarısac çaylarının suayrıcısıdır. Buzlaqların sahəsi 439 km2-dir.
Proqramlaşdırma dillərinin siyahısı
P
• PL/P
• PL/S
• PL/SQL
• PL360
• PLANC
• Plankalkül
• Planner
• PLEX
• Plus
• POP-11
• POP-2
• PostScript
• PortablE
• POV-Ray SDL
• Powerhouse
• PowerBuilder – 4GL GUI application generator from Sybase
• PPL
• Processing
• Processing.js
• Prograph
• Project Verona
• Prolog
• PROMAL
• Promela
• PROSE modeling language
• PROTEL
• ProvideX
• Pro*C
• Pure
• PureScript
• PWCT
• Python
Q
• Q (programming language from Kx Systems)
• Q# (Microsoft programming language)
• Qalb
• Quantum Computation Language
• QtScript
• QuakeC
• QPL
• .QL
R
• R
• R++
• Racket
• Raku
• RAPID
• Rapira
• Ratfiv
• Ratfor
• rc
• Reason
• REBOL
• Red
• Redcode
• REXX
• Ring
• ROOP
• RPG
• RPL
• RSL
• RTL/2
• Ruby
• Rust
S
• S
• S2
• S3
• S-Lang
• S-PLUS
• SA-C
• SabreTalk
• SAIL
• SAKO
• SAS
• SASL
• Sather
• Sawzall
• Scala
• Scheme
• Scilab
• Scratch
• Script.NET
• Sed
• Seed7
• Self
• SenseTalk
• SequenceL
• Serpent
• SETL
• Short Code
• SIMPOL
• SIGNAL
• SiMPLE
• SIMSCRIPT
• Simulink
• SISAL
• SLIP
• SMALL
• SML
• Strongtalk
• Snap!
• SNOBOL (SPITBOL)
• Snowball
• SOL
• Solidity
• SOPHAEROS
• Source
• SPARK
• Speakeasy
• Speedcode
• SPIN
• SP/k
• SQL
• SQR
• Squeak
• Squirrel
• SR
• S/SL
• Starlogo
• Strand
• Stata
• Stateflow
• SBL
• SuperCollider
• Superplan
• SuperTalk
• Swift (Apple programming language)
• Swift (parallel scripting language)
• SYMPL
T
• T
• TACL
• TACPOL
• TADS (Text Adventure Development System)
• TAL
• Tcl
• Tea
• TECO (Text Editor and Corrector)
• TIE
• Toi
• Topspeed (Clarion)
• TPU (Text Processing Utility)
• Trac
• T-SQL (Transact-SQL)
• Transcript (LiveCode)
• TTCN (Tree and Tabular Combined Notation)
• Turing
• TUTOR (PLATO Author Language)
• TXL
• TypeScript
• Tynker
U
• Ubercode
• UCSD Pascal
• Umple
• Unicon
• Uniface
• UNITY
• UnrealScript
V
• Vim script
• Visual DataFlex
• Visual DialogScript
• Visual FoxPro
• Visual J++ (Visual J plus plus)
• Visual LISP
• Visual Objects
• Visual Prolog
W
• WATFIV, WATFOR (WATerloo FORtran IV)
• WebAssembly
• WebDNA
• Whiley
• Winbatch
• Wolfram Language
• Wyvern
X
• X++ (X plus plus/Microsoft Dynamics AX)
• X10
• xBase++ (xBase plus plus)
• XBL
• xHarbour
• XL
• XOTcl
• Xod
• XPL
• XPL0
• XQuery
• XSharp (X#)
• XSLT
• Xtend
Y
• Yorick
• YQL
• Yoix
Z
• Z notation
• Z shell
• Zebra, ZPL, ZPL2
• Zeno
• ZetaLisp
• Zig
• ZOPL
• ZPL
• Z++
Rasidlər
Yəmən imamları və daha sonra Yəmən kralları şiə İslamının Zeydiyyə qoluna mənsub dini cəhətdən təqdis edilmiş liderlər idi. Onlar 897-ci ildən Yəmənin bəzi yerlərində dini və siyasi hakimiyyətin qarışığı yaratdılar. Onların imamətləri 1962-ci ildə respublika inqilabına, sonra 1970-ci ildə monarxiyanın rəsmi ləğvinə qədər müxtəlif şəraitlərdə davam etdi. Onlar İmamın rəhbər kimi fəal görünən şəxs olmasını vurğulayır, dini elmlərdə məlumatlı olması, lazım gələrsə, döyüşdə belə özünü camaata layiqli başçı kimi göstərməsi gözlənilirdi. İmamət iddiaçısı “dəvət” edərdi və nadir hallarda birdən çox iddiaçı olurdu. Tarixçi İbn Xəldun (ö. 1406) adətən imamları təmin edən qəbiləni Banu Rasid və ya Rasidlər kimi qeyd edir. Əsl ərəb mənbələrində Rasidlər termini demək olar ki, istifadə olunmur. Qərb ədəbiyyatında adətən 16-cı əsrə qədər orta əsrlər dövrünün imamlarını nəzərdə tutur. İmam əl-Mənsur əl-Qasim (h. 1597-1620) ilə hakimiyyətə gələn Rasid qolu Qasimilər (Əl-Qasimi) kimi tanınır.
Kolu (Ərdəbil)
Kolu — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 518 nəfər yaşayır (134 ailə).
İvelina Taleva
İvelina Taleva (25 mart 1977) — Bolqarıstanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
İvelina Taleva Bolqarıstanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində gümüş medalın sahibi olub.
Zeynəbin Kufədə xütbəsi
Zeynəbin Kufədəki xütbəsi — Zeynəb binti Əli tərəfindən Kufə camaatına edilən çıxış. Hüseyn ibn Əlinin şəhadətindən sonra qadınlar və uşaqlar əsir götürüldü. Əsirlər karvanı Kufəyə daxil olanda insanlar karvanı görmək üçün toplaşırdılar. Zeynəb bu xütbədə Kufə camaatını Hüseynə verdikləri vədləri pozduqları və imamı dəstəkləmədikləri üçün xəbərdar etdi.
Zeynəbdən söz düşmüşkən
O, Allaha həmd etdi, Onun elçisinə salam göndərdi və Kufə camaatını ikili davranışlarına və Hüseyn ibn Əliyə kömək etmək vəzifəsini əsirgədiklərinə görə xəbərdarlıq etdi və "Cənnət cavanlarının ağası"nı öldürdükləri üçün onlara böyük bir əzabın gələcəyini vəd etdi. Zeynəbin xütbəsindən sonra insanlar heyrətləndilər və həyəcanlandılar.
Məzmun
Zeynəb binti Əli xütbəsinə Allaha həmd ilə başladı.
Allaha həmd olsun, babam Məhəmmədə və onun pak və seçilmiş nəslinə salavat və salam olsun.
kufəliləri məzəmmət
Sonra davam etdi:
Castin Kluyvert
Castin Kluyvert (5 may 1999, Amsterdam) — Erediviziya təmsilçilərindən olan Ayaks klubunda yarımmüdafiənin sağ cinahında çıxış edən peşəkar Niderland futbolçusudur.
Zeynəbin Kufədə xütbəsi
kufəliləri məzəmmət
''Ey Kufə camaatı, aldadan, tərk edən və hiylə işlədən, ağlayan sizsiniz. Allah göz yaşlarınızı saxlamasın, sinəniz qəm və qəm atəşi ilə dayanmadan yansın. Sizin misalınız, zəhmətlə möhkəm bir kəndir hazırlayan, sonra isə onu özü açan və öz zəhmətini boşa çıxaran qadına bənzəyir.''
"Siz elə yalançı andlar içirsiniz ki, heç bir həqiqəti əks etdirmir. Diqqət edin ki, sizdə boş söz, yalançı lovğalıq, fitnə-fəsad, kin, pislik, yalan və riyakarlıqdan başqa bir şey yoxdur. Diqqət edin ki, sizin məqamınız ən alçaq məxluq olan kənizlərin və satın alınmış qızların məqamıdır."
Castin Kluyvert
Şəxsi həyatı
Kluyvert Niderland milli futbol komandasının futbolçusu olmuş Patrik Klüvertin oğlu, Surinamlı futbol oyunçusu Kennet Kluyvertin isə nəvəsidir.
Zeynəbin Kufədə xütbəsi
kufəliləri məzəmmət
"Qəlbləriniz düşmənçilik və kinlə doludur. Siz murdar torpaqda bitən və hələ də yaşıl olan bitkiyə, yaxud qəbirlərə vurulan məhlul kimisiniz."
"Bilin ki, siz çox pis bir iş görmüsünüz və bu, sonrakı həyatınız üçün xoşagəlməz bir ruzi hazırlanmışdır ki, buna görə də Allahın qəzəbi sizədir və qəzəbi sizin üzərinizə olacaqdır."
Hot Girl (Sabrina Salerno mahnısı)
Hot Girl — 1987-ci ildə Sabrina Salerno tərəfindən ifa edilən sinqldır.
Kalmar müqaviləsi
Kalmar müqaviləsi (1397–1523) — üç Skandinaviya krallığı olan İsveç, Danimarka və Norveçi birləşdirən müqavilə. 25 sentyabr 1397-ci ildə üç krallığın nümayəndələri arasında imzalanmışdır, nəticədə hər üç krallığın bir monarx tərəfindən idarə olunduğu Kalmar İttifaqı yaradılmışdır. Müqavilə hər krallığın müxtəlif hüquqi strukturlarını birləşdirmirdi. İsveç kralı I Qustav 6 iyun 1523-cü ildə Kalmar İttifaqını tərk etmiş, beləliklə müqavilə süquta uğramışdır.
Hasin-i Kiçik (Maku)
Hasin-i Kiçik — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 204 nəfər yaşayır (33 ailə).
NGC 4606
NGC 4606, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Rut Asava
İlk illəri
Rut Asava 24 yanvar 1926-cı ildə Kaliforniya ştatının Norualk ferma icmasında doğulmuşdur. Valideynləri Umakiçi və Haru Asava ABŞ-yə immiqrasiya etmiş yaponlar idi. Rut yeddiuşaqlı ailənin dördüncü uşağı idi.
Rut uşaq yaşlarından etibarən sənətə maraq göstərməyə başlamışdır. Onun ağ ayı rəsmi 1935-ci ildə sərgiyə qoyulmuş və üçüncü sinif müəllifi onun sənət bacarığını tərifləmişdir. Asava 1939-cu ildə Azadlıq heykəlinin rəsmini çəkərək məktəbdə keçirilən bir rəsm müsabiqəsinin qalibi olmuşdur. Şənbə günləri yapon dili və mədəniyyəti ilə məşğul olur, eləcə də, kalliqrafiya öyrənirdi.
İkinci dünya müharibəsi zamanı ABŞ yaponlarının internasiyası Asava ailəsinin həyatına böyük zərbə vurmuşdur. 1942-ci ilin fevralında atası Umakiçi saxlanılaraq Nyu-Meksiko ştatındakı düşərgəyə göndərilmişdir. İki ay sonra isə ailə fermanı tərk etməyə məcbur edilmiş və Arkanzas ştatının Rover Müharibə Relokasiya Düşərgəsində məskunlaşmışdır. Rut 1943-cü ildə Rover liseyindən məzun olmuşdur. Atası 1943-cü ildə azad edilsə də, Rut kollec təhsili almaq üçün ailəsini tərk etmiş və valideynlərini 1948-ci ilə qədər bir daha görməmişdir.
Asava Miluoki Ştat Müəllimlər Kollecinə daxil olaraq rəssamlıq, boyakarlıq və zərgərlik öyrənmişdir. Pul qazanmaq üçün bir müddət ev xidmətçisi işləmişdir. O, 1948-ci ildə bacısı Luislə Mexiko şəhərinə səyahət edərək ispan və Meksika incəsənətini öyrənmişdir.
Yaradıcılığı
Asava müəllim kimi işləmək istəsə də, antiyapon münasibətlər səbəbilə istəyi baş tutmamışdır. Buna görə də Şimali Karolina ştatının Blek-Maunten qəsəbəsində yerləşən incəsənət məktəbinə daxil olmuş və 3 il ərzində rəssamlıq təhsili almışdır. 1947-ci ildə Mexikoya qayıtmış və burada yumurtalar üçün tel səbətlər hazırlamağı öyrənmişdir.
Asavanın əsas əsərlərinə Cirardelli meydanında yerləşən dəniz qızı fəvvarəsi olan "Andrea" (1966–68), San-Fransisko fəvvarəsi (1973), "Oriqami fəvvarələri" (1975–76), oriqamidən təsirlənərək yaradılmış "Aurora" fəvvarəsi (1986), "Şərabın tarixi" fəvvarəsi (1988) və San-Xosedə yerləşən "Yapon-amerikan İnternasiya Memorialı" (1994) aiddir. O, San-Fransisko Dövlət Universitetində işləyərək 2002-ci ildə "Anım bağı" adlı işin yaradılmasında iştirak etmişdir.
Xatirəsi
1982-ci ildən etibarən 12 fevral tarixi San-Fransiskoda Rut Asava Günü kimi qeyd olunur. 2020-ci ildə ABŞ Poçt Xidməti tərəfindən onun yaradıcılığına həsr olunmuş marka seriyası buraxılmışdır. 2021-ci ildə adı Kaliforniya Şöhrət Zalına daxil edilmişdir. Google 1 may 2019-cu ildə onun xatirəsinə həsr olunmuş dudl yayımlamışdır.
Lamədəşt
Lamədəşt — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,079 nəfər yaşayır (255 ailə).
Aspaziya
Antik yazıçılar Aspaziyanın eyni vaxtda bir fahişəxana işlətdiyini və fahişə olduğunu da yazmışlar. Ancaq bu məlumatların, Perikli alçaltmağa çalışan komik yazıçılar tərəfindən irəli sürüldüyünü söyləyən müasir tarixçilər tərəfindən mübahisəli məsələ kimi təqdim edilir. Hətta, bəzi tədqiqatçılar Aspaziyanın hetera ya da fahişə olduğu haqqındakı tarixi ənənəni şübhə altına alaraq, Perikllə evlənmiş ola biləcəyini də irəli sürməkdədir. Aspaziyanın Perikldən olan oğlu Gənc Perikl daha sonra Afinada general olmuş və Arqinus döyüşündən sonra edam edilmişdir. Periklin ölümündən sonra, Aspaziyanın digər bir afinalı dövlət xadimi və general olan Lisikl ilə evləndiyi barədə məlumat vardır.
Mənşəyi və erkən həyatı
Aspaziya, müasir dövrdə Aydın ilində olan, antik yunan dövründə İoniya şəhəri Miletdə doğulmuşdur. Atasının adının Axiochus olduğundan başqa ailəsi haqqında məlumat yoxdur, ancaq aldığı mükəmməl təhsili yalnız zəngin ailələrin verə biləcəyi düşünülsə, belə bir ailədən gəldiyi aydındır. Bəzi antik mənbələr isə Aspaziyanın Kariyalı bir müharibə qəniməti olduğunu bildirir, ancaq bu məlumatlar ciddi olaraq müdafiə edilmir.
Afinaya ilk dəfə hansı şərtlərlə getdiyi bilinmir. IV əsrə aid, üzərində Axiochus ilə Aspaziyanin adları olan bir məzar daşının tapılması, tarixçi Peter K. Biknelin Aspaziyanın ailə keçmişini və Afina ilə olan əlaqələrinə dair yeni mülahizəni irəli sürməsinə səbəb olmuşdur. Biknelin versiyası, Aspaziya ilə E.ə. 460 –cı ildə Afinadan sürgün edilən və bu dövrü Miletdə yaşadığı güman edilən skambonideli II Alkiviadı (məşhur Alkiviadın babası) eyniləşmişdir. Biknelin fikrincə, Alkiviad sürgün edilərək Miletə getmiş, burada Axiochus adında birinin qızı ilə evlənmişdir. Daha sonra Alkiviad, yeni arvadı və onun kiçik bacısı Aspaziya ile birlikdə Afinaya qayıtmışdır. Biknel eyni zamanda bu nikahdan olan ilk uşağın adının Axiochus, ikinci uşağın adının da Aspasios olduğunu iddia edir. Habelə Periklin Aspaziya ile tanış olmasının, Alkiviadın ailəsi ilə olan yaxın əlaqələri sayəsində olduğu fikrini də irəli sürməkdədir.
Şəxsinə qarşı təzyiqlər
Demokratik Afinada mütləq idarə olmadığından Perikl, Aspaziya və dostları kimi idarəçilər qanun qarşısında tam özbaşına deyildilər. Aspaziyanın Perikl ilə olan əlaqəsi ve buna bağlı siyasi nüfuzu etirazla qarşılanmışdır. Yeyl Universitetindən tarixçi Donald Kagan, Aspaziyanın xüsusilə Samos müharibəsindən sonrakı illərdə populyar olmadığını irəli sürür. E.ə. 440-cı ildə Samos, Milet ilə Mikalenin ətəklərindəki İoniyanın antik Priene şəhəri uğrunda müharibə edirdilər. Məğlub olmuş miletlilər, samoslulara qarşı mühakimə açmaq üçün Afinaya gəldi. Afinalılar, iki tərəfə də müharibəni dayandırıb, məsələni Afinanın hakimliyinə buraxmalarını əmr edəndə samoslular buna qarşı çıxdı. Bunun qarşılığında Perikl Samosa əsgər göndərilməsi üçün bir qərar çıxardı. Bu hərbi səfər, çətin keçdi ve afinalılar samosluları məğlub edənə qədər, ağır itkilərlə üzləşdi. Plutarxa görə, Miletdən gələn Aspaziya Samos müharibəsindən cavabdeh idi və Perik onu məmnun etmək üçün Samosa hücum etmişdi. Peloponnes müharibəsi (E.ə. 431–E.ə. 404) başlamazdan əvvəl Perikl, bəzi yaxın dostları və Aspaziya, xeyli sayda şəxsi və qanuni hücumla üz-üzə qaldı. Aspaziya, xüsusilə Periklin pozğunluğunu ödəmək üçün, afinalı qadınları yoldan çıxarmaqda ittiham edildi. Plutarxa görə Aspaziya tanrılara hörmətsizlik iddiası ilə, komik şair Hermippin şikayəti iıə məhkəməyə çıxarıldı. Bütün bu ittihamlar ehtimal ki, sübut edilməmiş iftiralar idi, ancaq bu hadisələr afinalı lider üçün çox çətin idi. Aspaziya, Periklin nadir görünən emosionallığı sayəsində bəraət alsa da, dostu Fidi, həbsdə öldü. Bir başqa dostu Anaksaqor dini inancı səbəbiylə Afina Məclisi tərəfindən hücuma uğradı. Kagana görə Aspaziyanın məhkəməsi və bəraəti hekayəsi daha sonra uydurulmuşdur. Britaniya Kolumbiyası Universitetində Klassik Dövr professoru olan Entoni J. Podlecki Plutarxın, və ya mənbəsinin böyük ehtimalla bir komediyadakı səhnəni yanlış anladığını bildirmişdir. Kagan, bu hekayələrə inansaq da, Aspaziyanın Periklin köməyi ilə və ya köməyi olmadan hansısa zərərə uğramadığını iddia edir.
Həyatının sonrakı dövrü və ölümü
thumb|Periklin büstü, Altes Museum (Köhnə Muzey), [[Berlin.]] E.ə. 429-cu ildə, Afina vəba epidemiyası zamanı Periklin bacısı və ilk arvadından olan iki oğlu, Ksantipp və Paral öldü. Kefi pozulan və daim ağlayan Perikli Aspaziyanın dostluğu belə təskin ede bilməmişdir. Ölümünden əvvəl afinalılar E.əş 451-ci ildəki vətəndaşlıq qanununu dəyişdirərək Aspaziydan olan yarı afinalı oğlu Gənc Perikin vətəndaş və hüquqi varis olmasına imkan verdilər. Həm ana, həm də atadan afinalı olmayanlara vətəndaşlıq haqqını məhdudlaşdıran bu qanunu ilk olarak Periklin təklif etdiyi nəzərə alındığında, bunun çox maraqlı bir qərar olduğu görülür. Perikl e.ə 429-cu ilin payızında vəfat etdi.
Plutarx indi itmiş Aeschines Socraticusun Aspaziya haqqında yazdığı dialoqdan istifadə edərək Aspaziyanın Periklin ölümündən sonra afinalı lider və general Lisikl ilə yaşadığı, ondan bir oğlu olduğu və Aspaziyanın Lisikli Afinanın ən qabaqcıl adamı etdiyini yazar. Lisikl E.ə. 428-ci ildə müharibə əsnasında öldü. Lisiklin ölümündən sonra Aspaziya haqqında yazılı bir məlumat yoxdur. Məsələn oğlu Perikl general olduğunda və Arqinus döyüşündən sonra edam edildiyində yaşayıb-yaşamadığı bilinmir. Bir çox tarixçinin Aspaziyanın ölümü için verdiyi (təx. E.ə. 401-E.ə. 400) tarixi Aeschinesin Aspasia dialoqundakı xronologiyaya görə Aspaziyanın Sokratın E.ə. 399-cı ildəki ölümündən əvvəl öldüyü məlumatdan çıxarmaqdadır.