cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alban ölkəsinin tarixi
Əsərin yazılmasında istifadə edilmiş mənbələr
Tarixi əhəmiyyətinə görə Qafqaz mənbələri arasında Alban ölkəsini tarixinə bərabər ikinci bir əsər tapmaq qeyri mümkündür -qafqazşünas alim A.P.Novoseltsev əsərə belə qiymət verir. Bu,hər şeydən əvvəl Azərbaycan türklərinin əcdadlarının tarixi haqqında qiymətli məlumat mənbəyidir.
Senecio paucicalyculatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Inga jimenezii
(Inga jimenezii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Neue Rheinische Zeitung
thumb|right|250px|"Yeni Reyn Qəzeti" "Yeni Reyn Qəzeti" — Kölndə çıxan gündəlik qəzet.
1848-ci il iyunun 1-dən 1849-cu il mayın 19-dək Karl Marksın redaktorluğu ilə Kölndə çıxan gündəlik qəzetdir. Redaksiyanın tərkibinə F. Engels, V. Volf, G. Veyert, F. Volf, E. Dronke, F. Freyliqrat və H. Bürgers daxil idilər.
Demokratiyanın proletar cinahının mübarizə orqanı olan qəzet xalq kütlələrinin tərbiyəçisi rolunu oynayır, onları əksinqilaba qarşı mübarizəyə qaldırırdı. Almaniya və Avropa inqilablarının ən mühüm məsələlərində qəzetin mövqeyini müəyyən edən baş məqalələr bir qayda olaraq Marks və Engels tərəfindən yazılırdı.
1849-cu ilin mayında əks-inqilabıb ümumi hücumu şəraitində Prussiya hökuməti Marksın Prussiya təbəəliyi almamasından istifadə edərək, onu Prussiyadan sürgün etmək haqqında əmr verdi. Marksın sürgün edilməsi və "Yeni Reyn Qəzeti"nin digər redaktorlarına qarşı cəza tədbirləri görülməsi qəzetin nəşrinin dayandırılmasına səbəb oldu. Qəzetin qırmızı rənglə çap edilmiş axırıncı, 301-ci nömrəsi 1849-cu il mayın 19-da çıxdı.
Qurbanvermə (film, 1986)
thumb|Filmin afişası Qurbanvermə — Sovet kinematoqrafiyasının ən istedadlı rejissoru Andrey Tarkovski özünün "Qurbanvermə" filmini çəkərkən artıq xərçəng xəstəliyindən əziyyət çəkdiyini bilirdi. Film də sanki Tarkovskinin Qurbanverməsi oldu. 54 il yaşadı.
Süjet xətti
İsveçdə, şəhərdən kənar sakit bir yerdə bir yazıçı yaşayır. Film yazıçının öz doğum günündə oğlu ilə birlikdə ağac əkməsi ilə başlayır. Belə bir inam var ki öz həyatın haqda fikirləşmədən ağac əkə bilməzsən. O özünün doğum günü evə qayıdarkən lal(doğulandan) oğlu ilə insanlığın əbədi varlığı haqda(bu da daimi Tarkovski fəlsəfəsi) söhbət edir. Hər şey sakit və olmalı olduğu kimi gedir. Qonaqlar gəlir. Yazıçıya məktublar, təbriklər və s. Amma.. Hamı qonaq otağında ikən televizor vasitəsilə dəhşətli bir xəbər verilir. Havaya iki nüvə raketi buraxılıb və bir müddətdən sonra hər şey məhv olacaq.
Filmdə hadisələr demək olar ki bir evdə cərəyan edir. Hər şey burada baş verir. Tarkovskinin yaratdığı obrazlar bütün iztirabları, bütün acıları, bütün dəhşəti bir evdə yaşayırlar. Televizorda danışan aparıcı: -	Hər bir şüurlu vətəndaş hazırda özünü mərd saxlayıb soyuqqanlılığını göstərməlidir. Belə ki yeganə bu dəqiqə daxili düşmən vahiməyə düşməkdir. Yalnız nizam və intizam dəyərli vətəndaşlar. Bu gün də Tarkovski insan mənəviyyatını və insan varlığını araşdıran ən güclü 5 rejissordan biri kimi qalır. Tarkovski yaradıcılığı ilə tanış deyilsizsə o zaman Qurbanvermədən başlamayın. Yox, Tarkovski yaradıcılığını sevirsizsə o zaman filmdə gedən monoloqları çox bəyənəcəksiz. Əgər izləməyə ürək etsəz o zaman bütün iradənizi və səbrinizi toplayıb baxın.
Kerepeşi məzarlığı
Kerepeşi məzarlığı — Macarıstanın Budapeşt şəhərində yerləşən məşhur məzarlıq. Bura Macarıstan tarixində indiyə kimi qorunub saxlanılmış ən qədim məzarlıqlardan biridir.
Tarixi
1847-ci ildə qurulan Kerepeşi məzarlığı Keleti dəmir yolunun yaxınlığında, Yojefvaroşun çölünə yerləşir. Bura Budapeşt şəhərinə 2 km-lik məsafədə yerləşməsinə baxmayaraq şəhərin daxili məzarlığı sayılır. Kerepeşi məzarlığı təxminən 56 hektarlıq ərazini əhatə edir və Avropanın ən böyük milli sərdabələrindən biridir.
Məzarlıqda ilk dəfn mərasimi 1849-cu ildə açılışından 2 il sonra həyata keçirilmişdir. Həmin gündən bir çox macar dövlət adamları, yazarlar, heykəltaraşlar, elm adamları, sənətçilər burada dəfn edilmişdir. 1885-ci ildə məzarlıq “Şərəfli torpaq” elan edilmişdir. Buradakı ən qədim məzar 1855-ci ildə vəfat etmiş Mixali Vöröşmartiyə aiddir. 1940-cı ilə qədər bir çox məzar buradan köçürülmüşdür. 1952-ci ildə isə məzarlıq bir müddət qapadılmışdır. Buna səbəb həm II Dünya müharibəsi, həm də kommunist hakimiyəti zamanı məzarlara ciddi zərərlərin dəyməsi idi. Məzarlıq ərazisinin bir qismi yaxınlıqdakı kauçuk fabrikinə satıldı və 1953-cü ildə dağıdıldı.
1958-ci ildə burada Olçşay-Kiss Zoltan tərəfindən  “Zəhmətkeşlər hərəkatı” üçün abidə inşa edilmişdir. Sonralar kommunist hökuməti süqut etsə də, Kerepeşi hələ də xalq tərəfindən kommunist məzarlığı adlandırılırdı.
Daha sonra məzarlıq ərazisində yeni parkların salınması, məzar və abidələrin genişləndirilməsi ilə Kerepeşi günümüzdəki görüntüsünü əldə etmişdir. Salqotaryani küçəsində yerləşən yəhudi məzarlığı əslində Kerepeşini qərb hissəsidir. Lakin aralarında daş divar inşa edilmişdir.
2007-ci ildə lentə alınan Zolaqlı pijamalı oğlan filminin son səhnəsi də məhz Kerepeşi məzarlığında çəkilmişdir.
Əsas hissələri
Kerepeşi o cümlədən, 1908-1911-ci illərdə inşa edilmiş arkadaları ilə məşhurdur. Burada 1929-cu ildə Macarıstanın incəsənət xadimlərinin qəbirlərindən ibarət xüsusi sənətçi guşəsi yaradılmışdır.
Quercus deliquescens
(Quercus deliquescens) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arxüstü
Arxüstü — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonu ərazisində kənd olmuşdur.
Tarixi
Yuxarı Kirətaq kəndinin yaxınlığında yerləşirdi.
Kənd arxın üstündə salındığı üçün Arxüstü adlandırılmışdır. Hidrotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Əhalisi
1897-ci ildə 24 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. XX əsrin əvvələrində, 1905–1906-cı illərdə azərbaycanlılar deportasiya olunaraq kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.
Urqe Taşlı (Şaran)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (71%), tatarlar (29%) üstünlük təşkil edir.
Çin kəkilli susüpürəni
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Hüseyn Əli Hüseynov
Hüseyn Əli Gülbala oğlu Hüseynov — Azərbaycan və Leninqrad rəssamlıq məktəbinin nümayəndələrindən biridir.
Parakas yarımadası
Parakas (Península de Paracas) — Peru sahillərində yerləşən, Sakit okeanının suları ilə yuyulan yarımada. İka regionunun cənubunda qərarlaşır. Yarımadanın adı Keçua dilindən tərcümədə «para»—"yağış" və «aso»—"qum" mənasını verir. Yarımadanın bu cür adlanmasının səbəbi burada qum fırtınalarının baş verməsidir.
Hüseyn Əli Hüseynov
Həyatı
Hüseyn Hüseynov 2 sentyabr 1930-ci ildə Bakının Buzovna kəndində anadan olub. Əzim Əzimzadə adına Bakı Rəssamlıq Texnikumu, sonra isə V. İ. Muxina adina Leninqrad Dövlət Rəssamlıq-sənayə məktəbini bitirib. Azərbaycan SSRnın Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə təltif edilib.
Parakas yarımadası
Parakas yarımadasının sahillərini Peru cərəyanı yuyur. Soyun cərəyan bura planktonları cəlb edir. O isə öz növbəsində bura balıq, dəniz məməliləri və quşları cəlb edir. 1975-ci ildə yarımadanın bir hissəsində Parakas milli parkı təşkil edilmişdir. Təqribi olaraq b.e.ə 750 - 100 burada insanlar yaşamışdır. XX əsrin 20-ci illərinin ikinci yarısında Xulio Sesar Telo bölgədə arxeoloji araşdırmalar apararkən b.e.ə I minilliyə aid tapıntılar aşkarlanmışdır.
Hüseyn Əli Hüseynov
Həyatı
“Şuşa motivləri” mənzərələr silsiləsi hələ tələbə olduğu zamandan tanınmağa başlanıb.
H.Hüseynovun əsərləri ilk dəfə 1954-cü ildə Respublika rəssamlıq sərgisində nümayiş olunub. Azərbaycan Dövlət Sirkinin bədii tərtibat kompleksinə daxil olan “Atlar” (1966), Aeroport mehmanxanasında “Kosmos” (1969), M. Əzizbəyov adına doğum evində “Analıq” (1976), Bakı Dəniz limanında “Tərəqqi” mozaikaları, həmçinin Azərbaycan və Moskva mehmanxanalarının interyerlərini bəzəyən orijinal süjetli vitrajlar rəssamın yaradıcılıq nailiyyətləridir. Eləcə də “Poladəridənlər” (1961), “Tələbə qız” (1963), Azərbaycan qızı, Poladəridən (1964) “Rüstəm” (1965), “Sara” (1968), “Gənclik” (1970), “And (1972), “Yeni həyata doğru” (1977) əsərləri müəllifə şöhrət qazandırıb.
Azərbaycanda ilk Azərbaycan dilində rəssamlıq dərsliklərinin müəllifi, Azərbaycan Dövlət Pedagojı Universitetin Rəssamlıq və onun tədrisi kafedrasının yaradıcısı və müdri olub.
Əsərləri R.Mustafayev ad. Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyində və Azərbaycan Dövlət Şəkil Qalereyasında saxlanılır.
23 dekabr 1987-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir. Buzovna kəndində dəfn olunub.
Maykl Valzer
Maykl Valzer — Amerikalı yəhudi, siyasət filosofu.
Valzer müharibə əxlaqı haqqındakı fikirləri xeyli zənginləşdirmişdir. "Haqlı müharibə Haqsız müharibə" (Just and Unjust wars) adlı əsərində, fərdlərin haqq və məsuliyyətləri ilə siyasi topluluqlarınkilər (dövlətlər olaraq başa düşülən) arasında paralelliklər quran Hüquqi paradiqma təməlində bir haqlı müharibə nəzəriyyəsini inkşaf etdirmişdir. Bunun mənası, dövlətlərin qabaqlayıcı hücum ehtimalı da daxil olmaqla, özlərini təcavüzkarlığa  qarşı qoruya bilmələri (haqlı müharibə), amma eqoist çıxarlar uğruna hücumun (haqsız müharibə) rədd edilməsidir. Valzer eyni zamanda, "yüksək aktuallıq" (xalqa qarşı qısa vədədə həyata keçiriləbiləcək və ağır basan bir təhlükədən qaynaqlanan) vəziyyətin "qaydalarının bir kənara qoyulmasına" diqqət çəkərək insani bir müdaxiləni müdafiə etmişdir. Valzerin digər diqqət çəkən əsərləri arasında isə Müharibə haqqında müzakirə (arguing about war 2004) əsəri sayılabilər.
Monqolustan Respublikaçılar Partiyası
2004-ci ildə partiya Monqolustan parlamenti Böyük Xuralda 76 yer qazansa da, 2008-ci ildə bir yer belə əldə edə bilməmişdir.
Xarici keçidlər
http://www.crwflags.com/fotw/flags/mn-polit.html#rep
İdrakməktəbi
“İdrak məktəbi” bir özəl məktəb olduğu kimi, bir özəl pedaqoji məkandır.Burada əgər şagirdlər gündəlik dərslərini yeni üsulla  (hərçənd onlar üçün bu yeni yox,gündəlik iş fəaliyyətidir) keçib, özlərinin bilik dünyasını  qururlarsa, müəllimlər isə bu biliyə gedən yolun yolçusu və qurucusu olmuş olurlar. 20 il öncə ənənəvi təhsil sisteminə bir alternativ kimi F.Bunyatovanın yaratdığı  “İdrak məktəbi”nin məqsədi  bu günə qədər  şagirdlərdə təkcə bilik, bacarıq və vərdiş yaratmaq deyil, eyni zamanda hər bir şagird       təfəkkürünü düşüncə yoluna istiqamətləndirib onun inkişafına şərait yaratmaqdır. Bu düşüncə yolları hansıdır? “İdrak məktəbi”nin məqsədi şagirdlərdə bilik bacarıq və vərdiş yaratmaq deyil, məktəbin məqsədi hər bir şagird təfəkkürünü düşüncə yoluna istiqamətləndirib onun inkişafına şərait yaratmaqdır. Hansıdır bu düşüncə yolları? -Anlam yolu. Nəyi öyrənmək istəyirsənsə əvvəlcə onun mahiyyətini başa düş; -Bilik yolu. Başa düşdüyünü, eşitdiyini, oxuduğunu biliyə çevir; -Bacarıq yolu. Çox sayda tapşırıqlar yerinə yetir ki,biliyi möhkəmləndirib itirməyəsən; -Yaradıcılıq yolu. Biliklərini hərəkətə gətir ki, onu başqa biliklərlə əlaqələndirib yeni biliklər yaradasan. Bu yolun yolçusu olan hər bir şəxs istər müəllim, istər şagird gec-tez bu yolun üsullarını özünün düşüncə alətinə çevirmiş olur. Bu da ki, yaşadığımız XXI əsrin informasiya və texnologiyanın, fərdiçilik və şəxsiyyət münasibəti olan dövrün tələblərinə bir növ cavab vermiş olur. Bu yol çox uzun və nəticəsi tez görünməyən bir yoldur. Bu yolda bilik müəllim tərəfindən ötürülmür və şagird tərəfindən yadda saxlanılıb geri qaytarılmır ki, onun effektliyi görünsün. Bu yol bir növ səhərin açılışı yoludur. Onu heç kəs izləyib görə bilmir ki, səhər necə açılır. Amma sonra şahidi olur ki, səhər açılıb, hər şey aydınlaşıb. “İdrak məktəbi”nin bütün şagirdləri bu yolu keçərək səhəri işıqlı, dünyası aydın və anlamlı olsun.
Mürtülü
Tarixi
Tarixi olduqca qədimdir. Azərbaycan ərazisinə ən qədim qəbiristanlıq burada yerləşir.
Toponimikası
Mürtülü oyk. Kürdəmir r-nunun Yenikənd i.ə.v.-də kənd. Şirvan düzündədir. İnqilabdan əvvəlki ədəbiyyatda kəndin adı Murtu kimi qeyd olunmuşdur. Yaşayış məntəqəsi Göyçay r-nunun Mırtı kəndindən çıxmış ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.
07 Vestur
07 Vestur — Farer adalarını təmsil edən futbol klubu. 2007-ci ildə qurulmuşdur. Sandavóavur və Servoavur (Voar adası) şəhərlərini təmsil edir.
Mürtülü
Mədəniyyəti
Əhalinin əksəriyyəti əkinçiliklə məşguldur, ziyali sakinləri coxdur. Həmidov Faiz Muxtar oglu həm kəndin, həm butun rayonun fəxri olmuşdur.
07 Vestur
Tarixi
Klubun tarixi 1993-cü il dekabrın 18-də "Mivoavur" və "Sandavoavur" klublarının birləşməsi nəticəsində "Vaqar" klubunun yarandığı vaxtdan başlayır. 1998-ci ildə "Servoavur" klubuda onlara qoşuldu, nəticədə Voar adasında vahid komanda formalaşdı və tezliklə Farer çempionatının yüksək divizionuna yüksələ bildi, amma klub uzun müddət yüksək liqalarda yer tuta bilmədi və tezliklə oradan aşağı liqaya düşdu.
Mürtülü
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd düzənlikdə yerləşir. Torpaqlarının çox hissəsi şoranlıqdır. Yayı sərt isti, quraqlıq, qışı mülayim keçir
07 Vestur
Tarixi
Uğursuzluqlar nəticəsində klubdaxili parçalanmalar kəskinləşdi və 2004-cü ildə onlar, əvəllər olduğu kimi ayrı-ayrı komandalara ayrıldı. Buna baxmayaraq, Voar adasında vahid güclü klub yaratmaq ideyası ölmədi və 8 noyabr 2004-cü ildə vahid "Vagar 2004" klubu yenidən yaradıldı və 2007-ci ildə "Servoavur" klubu yenidən ona qoşuldu. Bu birləşmə nəticəsində klub indiki adı "07 Vestur" qəbul etdi və 6 noyabr 2007-ci il klubun rəsmi yaranma tarixi oldu.
Mürtülü
Əhalisi
Əhalisi 3 min civarındadır. 1 orta məktəb fəaliyyət göstərir. Direktoru Binyət Abdullayevadır. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 1659 nəfər əhali yaşayır.
07 Vestur
Tarixi
2008-ci ildə klub birinci liqanın qalibi oldu və Farer adalarının yüksək divizionu olan Vodafondaildində oynamaq hüququ qazandı. Yüksək Liqadakı ilk mövsümündən sonra klub birinci liqaya düşdü, lakin yenidən qalib gələrək 2011-ci ildə yenidən Yüksək Liqada oynamaq hüququ qazandı.
Elşad Mirbəşiroğlu
Həyatı
Elşad Mirbəşir oğlu 27 iyul 1977-ci ildə Göygöl (Xanlar) rayonunun, Topalhəsənli kəndində müəllim ailəsində anadan olub. 1984-cü ildə Göygöl şəhəri Səməd Vurğun adına 3 saylı orta məktəbin I sinfinə getmiş, 1994-cü ildə həmin məktəbi bitirmişdir.
07 Vestur
Tarixi
2011-ci il mövsümünün sonunda çempionatda 9-cu yeri tutdu və yenidən birinci liqaya düşdu. 2012-ci ildə "07 Vestur" birinci liqada birinci yeri tutdu və bir daha Vodafondaildin-ə yüksəldi.
Elşad Mirbəşiroğlu
Həyatı
1994–1998-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Sosial elmlər və psixologiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmidir. 1998–2000-ci illərdə Sosial elmlər və psixologiya fakültəsinin politologiya ixtisası üzrə magistratura təhsilini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 2002–2005-ci illərdə Politologiya və sosiologiya kafedrasında dissertant olmuşdur. 10 iyun 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında "Siyasi münaqişələrin həllində üçüncü tərəfin iştirakı" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 14 iyul 2006-cı il tarixli qərarı ilə siyasi elmlər namizədi alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının "Politologiya və siyasi idarəetmə kafedrasına elmlər doktoru proqramı üzrə doktorant qəbul olunmuşdur. 2011-ci ildə Vyana Diplomatik Akademiyasında (Avstriya) elmi-tədqiqat işləri ilə məşğul olmuş və mühazirələr oxumuşdur. 2018-ci ildə "Müasir siyasi münaqişələrin nəzəri aspektləri və həlli texnologiyaları" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını uğurla müdafiə etmiş və Siyasi elmlər doktoru elmi dərəcəsi almışdır.
07 Vestur
Tarixi
2013-cü ildə komanda yenidən aşağı liqaya düşdü və 2016-cı il mövsümündə, yenidən yüksək liqaya yüksələnə qədər orada oynadı.
Atçison
Atçison (ing. Atchison) - ABŞ-nın Kanzas ştatında şəhər.
Əlvanburun kəkilli susüpürən
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
07 Vestur
İndiki heyəti
thumb|"07 Vestur" vs "FC Suðuroy", oktyabr 2011 thumb|"07 Vestur" vs "FC Suðuroy", U16 komandası, aprel 2012
Quercus depressa
(Quercus depressa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Elşad Mirbəşiroğlu
Həyatı
Elşad Mirbəşir evlidir, iki övladı var. Alman, rus və türk dillərində sərbəst danışır. Ehtiyatda olan zabitdir.
Inga jaunechensis
(Inga jaunechensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Elşad Mirbəşiroğlu
Əmək fəaliyyəti
Elşad Mirbəşiroğlu 2002–2013-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Politologiya və sosiologiya kafedrasında müəllim kimi çalışmışdır. 2007-ci ilin sentyabrından Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının "Politologiya və siyasi idarəetmə" kafedrasında dosent vəzifəsində çalışır. 2016–2019-cu illərdə AMEA-nın Hüquq və İnsan Haqları İnstitutunun Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərancamlarının icrası üzrə analitik şöbənin və Beynəlxalq Münasibətlər və İnsan Hüquqları şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb.
AMEA Hüquq və İnsan Haqları İnstitutunda Yeni Azərbaycan Partiyası təşkilatının sədri vəzifəsində çalışmışdır. Prezident İlham Əliyevin 29 noyabr 2019-cu il tarixli sərəncamı ilə Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin İdarə Heyətinin üzvü təyin olunmuş, daha sonra isə Mərkəzin sədr müavini seçilmişdir.
2020-ci ilin 9 fevralında keçirilmiş seçkilərdə Azərbaycan Respublikasının VI çağırış Milli Məclisinin deputatı seçilmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Korrupsiyaya qarşı Mübarizə üzrə Komissiyasının üzvüdür.
2021-ci ilin martın 5-də keçirilən Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında partiyanın idarə heyətinin üzvü seçilmişdir.
Azərbaycan Dövlət Televiziyasının şərhçisi və "Dünya bu gün" siyasi-analitik verilişinin aparıcısı kimi fəaliyyət göstərmişdir. Yeni Azərbaycan qəzetinin siyasət şöbəsinin redaktorudur, "Yeni Azərbaycan" analitik qrupunun rəhbəri və Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Əsərləri
3 elmi monoqrafiyanın, 50-dən artıq elmi məqalənin, bir neçə tədris proqramının müəllifidir. "Siyasi münaqilər: mahiyyəti, quruluşu, həlli." kitabının müəllifidir.
Senecio zimapanicus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Leyla Qamsız Sarptürk
Leyla Qamsız Sarptürk (d. 1921; İstanbul - ö. 2010, İstanbul) — Türkiyə rəssamı.
Həyatı
Leyla Qamsız Sarptürk 1921-ci ildə İstanbulda anadan olmuşdu. Anası köçəri, atası isə vərəm xəstəliyi sahəsində ixtisaslaşan həkim olmuşdur. Atası işinə görə Anadoluda yaşayırdı. Qamsız ibtidai məktəb təhsilinə pansionda başlamışdır. Orta təhsilini Erenköy Qızlar Məktəbində, tam orta təhsilini isə Sivasda davam etdirmişdir. Müəllimləri onun rəssamlıq qabiliyyətini hələ erkən yaşlarında aşkar etmişdilər, amma onun ən böyük uğuru məktəbdə Əşrəf Ürenin tələbəsi olması olmuşdur. Əşrəf Üren 1984-cü ildə özündən sonra yüzlərlə əsər qoyaraq əbədi şəkildə həyata gözlərini yuman rəsm müəllimi, rəssamlıq və incəsənətin bir çox sahəsində fəaliyyət göstərən peşəkar bir sənətkar idi. Üren həmin qabiliyyətli və bacarıqlı şagirdinin rəssam olması üçün öz köməkliyini əsirgəmirdi. Qamsız tam orta məktəb təhsilini tamamladıqdan sonra İncəsənət Akademiyasına yazılmaq üçün atası ilə birlikdə İstanbula geri qayıdır. Lakin, həmin dövrdə Akademiya natamam orta təhsil məktəbinin tələbələrini qəbul edirdi. Buna görə də Leyla Qamsız İstanbul Universiteti “Humanitar elmlər” fakültəsinin coğrafiya bölməsində təhsil almağa başlamışdır. Universitetdən məzun olan kimi,o yenidən Akademiyaya qayıdır. Bu dəfə xəyalında canlandırdığı ali rəssamlıq bölməsinə qeydiyyatdan keçir.
Leyla Qamsız Sarptürk 1950-ci illərin mücərrəd və ənənəvi incəsənət sintezini yaradan qabaqcıl qadın rəssamı kimi özünü təsdiq edir. Sənətkarın öz sənəti haqqında dediyi fikir, onun sənətə baxış tərzini göstərir. “...Bir rəssam üçün ən böyük xəzinə insan vücududur. Həmin xəzinəni çəkməyə başladım. Rəsm, mənim üçün həyat qədər əhəmiyyətlidir... rəsm yoxdursa, mənim üçün də həyat yoxdur. Yaxşı bir əsər yaratdığım gün mənə yüksək əhval ruhiyyə bəxş edirdi. Sanki canlanıram. Dünya gözümdə parıldayır. Dünya yaşamaq üçün dəyərli olur. Əgər istədiyim kimi işləməsəm, dünya sanki mənə zindan olur. Bu dünyaya qarşı necə dayanacağımı düşünəndə pis oluram. Mən əsər çəkdiyim müddət ərzində mövcud oluram və dünyanı yaşamaq üçün qiymətli hesab edirəm. Elə bu səbəblə çəkdiyim tablolar həyatımla vəhdət təşkil edir. İstər fiqur hazırlanmasında olsun, istərsə də mənzərələrimdə, natürmortlarımda olsun... ölçülü bir deformasiyaya uğrayır, sadələşdirilən müasir formaya uygunlaşır…” Onun rəsmlərində, əmək təlimi müəllimi Bedri Rahminin də, Parisdə nəşriyyatda işlədiyi Andre Lhotenin də birbaşa təsiri sezilmir. O, formanı müəyyən ölçülərdə pozub dəyişdirərək, rəngə daha da üstünlük verərək səmimi və qərarlı bir üslub yaratmışdır. Leyla Qamsizin Əyani kamillik və təbiəti düşüncə səviyyəsində dərk etmə qabiliyyəti, sənətini müəyyən edən əsas meyardır.
Leyla Qamsız, sənət karyerası boyunca plastikanın əsas problemləri ətrafında dönür. Məsələdən sadəcə çıxış yeri kimi istifadə edərək rəng, ləkə, forma və kompozisiya üzərində düşünür. Axtardığı isə sadəlikdir. “Yaxşı rəsm, çoxlu rəsm mənasına gəlmir” dediyində əsərlərini mümkün olduğu qədər təmizləyir,şəffaf edir. Leyla Qamsız fəal bir sənətkar idi. Çoxlu rəsm əsərləri olan sənətkar öz rəsmlərində “həyatından və baxış tərzindən ilham alır” “Seçdiyi yol, emalatxana özünü işə həsr etməkdir.” Öz əsərlərində yenilik və təzəlik arayışlarını da davam etdirir. Akademiyanın zalında açılan ilk sərgisinin girişində bir tərəfdə El Greco-nun bir rəsminin reproduksiyası, digər tərəfdə də Anadolu kilimi naxışının asılması “10lar” Qrupunun ümumi təmayülünü göstərir. 1949- cu ildə akademiyadan sinif yoldaşı olan Hulusi Sarptürk ilə ailə qurmuşdu. Cütlük, Hulusi Sarptürkün müəllim kimi fəaliyyət göstərdiyi bir il müddətinə Hendekə köçürlər. Həyat yoldaşı müəllim olduğuna görə,bir müddət Sakarya və Hendekdə yaşayır. Burada sanki uşaqlığında atası ilə olduğu kim, köçəri həyat tərzi olan Leylanın müşahidələri, yaratdığı əsərlərində özünü göstərir. Bir müddət burada işlədiyi sənətkar, digər şəhərə təyinat aldığına görə xidməti vəzifəsindən imtina edərək sadəcə həyatını rəsmlərlə davam etdirmək qərarı almışdır. Həyat yoldaşını erkən itirən Leyla, bundan sonrakı həyatını tamamilə rəsmə həsr etmişdir. Rəsmlərində Anadolu ilə Qərb incəsənətini sintez edən sənətkar, özünəməxsus dil ilə türk rəssamlıq sənətinin yeni rəssamlarından biri olur.
İlk şəxsi sərgisini 1949-cu ildə İstanbulda (Fransız Konsulluğunda) açmışdı. əsərlərinə böyük maraq olduğuna görə konsulluqdan 1 illik təqaüd qazanmışdır. 1 il ərzində Parisdə Andre Lhote və Fernand Legerin atelyesində rəssamlıq təhsili alan Qamsız, İstanbula geri qayıdan zaman Tepebaşında bir mənzil icarəyə götürür və buranı qalereyaya çevirir.
Türk rəssamlıq sənətinin böyük ustadlarından olan Leyla Qamsız 2010-cu ildə 89 yaşında vəfat etmiş və Zincirlikuyu Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Cənnətin uşaqları (film, 1997)
"Cənnətin uşaqları" — İran kinorejissoru Məcid Məcidinin 1997-ci ildə çəkdiyi film.
Məcid Məcidi bu filmi çəkərək 1999-cu ildə Oskar mükafatına namizədliyi qazanır. Bundan əvvəl İran kinematoqrafiyası belə bir uğuru heç vaxt yaşamamışdır. İlk İran filmi idi ki, Oskar mükafatına namizədlər sırasına daxil olmuşdu. Təəssüf ki, bu film mükafat qazana bilmir. Ancaq buna baxmayaraq film çox güclü ekran işi kimi dəyərləndirilir.
Hüseyn Qafarov
Qafarov Hüseyn Rəcəb oğlu — müəllim, tarzən, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti.
Cənnətin uşaqları (film, 1997)
Cənnətin uşaqları — sənədli film janrında çəkilmiş və insanın həyata baxışını dəyişəcək gözəl bir filmdir.
Hüseyn Qafarov
Həyatı
Hüseyn Qafarov 6 avqust 1957-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olub. 1993-1999-cu illər arasında Gülarə Əliyeva adına "Dan ulduzu" instrumental ansamblının solisti olub. Hazırda Naxçıvan Muxtar Respublikası Babək rayon Zeynəddin kənd musiqi məktəbində müəllim vəzifəsində çalışır.
Təltifləri
Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 17 sentyabr 2007-ci il tarixli sərəncamı ilə Qafarov Hüseyn Rəcəb oğluna Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adı verilmişdir.
Cənnətin uşaqları (film, 1997)
Məzmun
Məzmun kifayət qədər sadədir. Günlərin bir günü Əli bacısının ayaqqabısını itirir. Ancaq ailə çox kasıb olduğundan nə balaca qız, nə də balaca oğlan bu barədə atalarına demirlər. Çətinliyin öhdəsindən özləri gəlməyə çalışırlar.
Bu film — həyatın mənasını əks etdirən kiçik dəyərlər haqqındadır. İnsanı qayğı, kasıblıq, kömək və sevgi kimi dəyərlər haqda düşündürməyə məcbur edir.
Çəhrayı susüpürən
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Quercus devia
(Quercus devia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fizostiqma
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Əli
Əli (tam adı: Əli ibn Əbu Talib ; ) – Məhəmmədin əmisi oğlu, səhabəsi, Əhli-beytinin üzvü, kürəkəni. 4-cü Raşidi xəlifə. Əbu Talibin oğlu. İslamı qəbul edən ilk kişi. Sünnilikdə Ərəb Xilafətinin və Raşidi xəlifələrin dördüncü xəlifəsi. Şiəlikdə canişini, I imam və xəlifə, II məsum.
Xüsusən Şiə mənbələri başda olmaqla İslami mənbələrə görə Əli Kəbədə dünyaya gələn yeganə şəxsdir. Atası Əbu Talib, anası isə Fatimə binti Əsəddir. Əmisioğlu Məhəmməd tərəfindən himayə olunub və onun evində böyüyüb. Məhəmməd ilahi vəhy aldığını bildirdiyi zaman, Əli İslamı qəbul edən ilk kişi olmuş və həyatını bu dinə həsr etmişdir.
Əli Məhəmməddən sonra Mədinəyə köçmüşdür. Orada Əli Məhəmmədin qızı Fatimə ilə ailə həyatı qurmuşdur. Bundan sonra Əli Mədinədə Məhəmmədlə keçirdiyi 10 il ərzində, müharibələrdə rəhbər kimi iştirak etmiş, bildiriş və əmrləri çatdırmış, demək olar ki, bütün müharibələrdə iştirak edərək fəal rol oynamışdır. Əli 656-cı ildə Osman ibn Əffanın öldürülməsindən sonra Mədinə məscidində xalq tərəfindən xəlifə seçilmişdir. 661-ci ildə Kufə məscidində sui-qəsd nəticəsində öldürülmüşdür.
İslam mədəniyyətində Əlinin özünəməxsus yeri vardır. Belə ki, o İslamda müdriklik, dürüstlük, igidlik, hörmət və s. rəmzidir. Xüsusən Təsəvvüfdə Əli təfsir, fiqh və dini fikir sahələrində ən yüksək şəxs hesab olunur və o Məhəmmədin nəslinin davamçısı kimi qəbul edilir.
Əli bəzi dini şəxsiyyətlərlə Əli kültünün mərkəzi şəxsiyyətini təşkil edir. Şayiə mədəniyyətinə əsaslanan əsərlərdə Əli bilik, cəsarət, inam, dürüstlük, sədaqət, sədaqət, səxavət və mərhəmət ilə xüsusilə xatırlanır və batin sufi ənənələri üçün ən vacib mistik şəxsiyyətdir. Xüsusilə təfsir, fiqh və dini düşüncə sahəsindəki üstünlüyü tanınır.
Təvəllüdü və uşaqlığı
Əli Nuri
Bəzi islami, xüsusən şiə mənbələrində qeyd olur ki, Əli Məkkədə, Kəbədə dünyaya gəlmiş və 3 gün orada qalmışdır. 3 gündən sonra anası qucağında Əli ilə qırağa çıxmış, Məhəmməd körpə Əlini qucağına götürərək ona "ulu" mənasını verən Əli adını qoymuşdur. Məhəmmədin Əlinin ailəsi ilə yaxın əlaqələri olmuşdur. Məhəmməd yetim qaldıqdan sonra babası Əbdülmüttəlibin də ölməsindən sonra əmisi, Əlinin atası Əbu Talib onu evinə aparmışdır. Əli Məhəmməd və Xədicə binti Xüveylidin nikahından 2 və ya 3 il sonra doğulmuşdur. Əli 5 və ya 6 yaşında olarkən Məkkədə iqtisadi çətinlik yarandı və bu Əbu Talibin ailəsinə də təsir etmişdir. Məhəmməd də Əlini öz himayəsinə götürmüşdür.
Bir il Məkkədə aclıq üz vermişdi. Bu zaman Məhəmmədin əmisi Əbu Talib böyük bir ailəyə başçılıq edirdi. Onları çox çətinliklə dolandırırdı. Məhəmməd Bəni-Haşim tayfasının varlılarından olan digər əmisi Аbbasa təklif etdi ki, Əbu Talibin dolanışığına kömək etmək məqsədilə gedib hərəsi onun bir uşağını götürüb öz evində saxlasın. Abbas Məhəmmədin bu təklifi ilə razılaşdı. Beləliklə də Abbas Cəfəri Məhəmməd isə Əlini öz öhdəsinə götürüb öz evlərinə apardılar. Əli Məhəmməd peyğəmbər seçilənədək onun evində qaldı. Məhəmməd peyğəmbərliyə seçildikdən dərhal sonra Əli onu qəbul edib ona itaət etməyə başladı.
İslamı qəbul etməsi
Bəzi rəvayətlərə görə Hira mağarasında Məhəmmədə vəhy gələndə onunla görüşən yalnız Əli olmuşdur.
3 il müddətində Məhəmməd insanları İslama gizli dəvət etdi. Qurana əsasən o ilk öncə ailəsi Bəni-Haşimi bir tədbirdə İslama dəvət etdi. Təbəri, İbn əl-Əsir, Əbülfida və s. kimi alimlərə görə dəvəti qəbul edən şəxs, Məhəmmədin yoldaşı, qardaşı, vəkili və xələfi olacaqdı. Əli bu zaman 13 və ya 14 yaşında olmuş və ilk o ayağa qalxaraq önə çıxmışdır. Məhəmməd dəvəti 3 dəfə təkrar etsə də bunu qəbul edən yalnız bir şəxs olmuşdur ki, o da Əli. Məhəmmədin dəvətinə bir tək və israrla Əlinin müsbət cavab verməsindən sonra Məhəmməd onu özünün qardaşı, vəkili, xələfi və naibi elan etmiş və ona itaəti vacib buyurmuşdur. Dəvətdə Əli, onun atası və ailəsi yanaşı Əbu Ləhəbin də daxil olduğu Məhəmmədin əmiləri də iştiak edirmişlər. Və hadisələrin bu hissəsində Əbu Ləhəb gülərək qardaşı, Əlinin atası Əbu Talibə "hə indi sən öz oğluna beyət edəcəksən?" sualını vermişdir. Bu hadisə tarixdə "Dəvət ayəsi" olaraq qalmışdır. Bəni-Haşim Məkkədə boykot altında olduğu zaman Əli Məhəmmədə dəstək olmuşdur.
İbn İshaq və digər bəzi tarixçilərə görə Əli İslamı ilk qəbul edən kişidir, lakin Təbəri və digər bəzi tarixçilər isə İslamı qəbul edən ilk kişinin Zeyd ibn Haris və ya Əbu Bəkr olması haqqında bəzi ənənəvi rəvayətlər qeyd etmişdirlər. Bəzi alimlər isə Əlini İslamı qəbul edərkən uşaq olduğuna görə İslamı qəbul edən ilk müsəlman kişi kimi qəbul etmirlər.
Mədinəyə hicrət
622-ci ildə Məhəmməd Məkkədən Yəsribə (indiki Mədinə) hicrət etmiş və həmin vaxt Əli Məhəmmədin yatağında yatmışdır. Bu gecə Leylət əl-Məbit adlandırılmışdır. Bəzi hədislərə əsasən "İnsanların eləsi də vardır ki, Allahın razılığını qazanmaq yolunda (Allah rizası üçün) öz canını fəda edər." ayəsi məhz bu hadisəylə əlaqədar olaraq nazil olmuşdur.
Əli sui-qəsdi dəf etsə də Məkkədə qalıb Məhəmmədin təlimatlarına uyğun hərəkət etməyə başlamışdır. Əli həmçinin burada Məhəmmədə əmanət edilmiş mal-dövlətləri mühafizə etmişdir. Əli daha sonra anası, Məhəmmədin qızı Fatimə və iki qadınla birlikdə Mədinəyə getmişdir.
Məhəmməd dövrü
Əli 22 və ya 23 il Mədinədə yaşamışdır. Məhəmməd Mədinədə səhabələrə arasında qardaşlıq yaradarkən məhz Əlini özünə qardaş seçmişdir. 622–632-ci illərdə 10 il müddətində Əli Məhəmmədə köməklik etmiş və onun əmrlərinə uyğun olaraq vali, ordu komandanı, elçi, bayraqdar olaraq faəl fəaliyyət göstərmişdir.
Ailə həyatı
Əli 623-cü ildə Məhəmmədin və qızının da razılığı ilə Məhəmmədin qızı Fatimə ilə ailə həyatı qurmuşdur. Bu hadisədən sonra Məhəmməd Fatiməyə belə demişdir: "Sən mənim ailəmdən mənə sevimli olan biriylə ailə həyatı qurdun". Məhəmməd bu ailəni Ali-Əba hədisində və Mübahilə günü öz Əhli-Beyti adlandırmışdır. Onların adı Quranın Təthir ayəsində də çəkilmişdir.
Əlinin Fatimədən 4 övladı olmuş, 1 övladı da daha dünyaya gəlməmiş Fatimənin bətnində ölmüşdür. Məhəmməd onların 2 oğlunu (Həsən və Hüseyn) öz övladı və Cənnət cavanlarının ağası adlandırmışdır.
Əli və Fatimə əvvəl-əvvəl çox kasıb yaşamışdırlar. Ailə həyatı qurduqları bir neçə il ərzində Fatimə ev işlərini özü görmüşdür. Quyudan su daşımaqdan çiyinləri şişmiş, əl dəyirmanında qarğıdalı üyüdməkdən əlləri suluqlanmışdır. Fatimə ev işlərində çox diqqətcil olmuş, xəmir düzəltmiş, çörək bişirmişdir. Əli də öz növbəsində evə yanacaq odun gətirmiş və ailəsini ərzaqla təmin etmişdir. Xeybər döyüşündən qazanılan qənimət müsəlmanlar arasında bölüşdürüldükdən sonra bir çox müsəlman ailələri kimi Əlinin ailəsinin də maddi vəziyyəti xeyli yaxşılaşmışdır. Vəziyyətləri yaxşılaşdıqdan sonra Fatimə evə bəzi kənizlər almış, lakin onlarla ailə üzvü kimi rəftar etmişdir.
Müharibələrdə
thumb|[[Ərəbcədən tərcümədə "Əlidən başqa igid, Zülfüqardan başqa qılınc yoxdur." mənasını verən ərəbcə cümlə.]] Əli Məhəmmədin sağlığında Təbuk döyüşündən başqa bütün döyüşlərdə iştirak etmişdir. Bəzi döyüşlərdə sıravi bir döyüşçü kimi döyüşmüş, bəzilərində isə başçılıq etdiyi dəstəsiylə hücumlar təşkil etmişdir.
Əli ilk dəfə Bədr döyüşündə iştirak etmişdir. Əməvilərin məşhur sərkərdələrindən Vəlid ibn Utbə başda olmaqla bir çox sərkərdə və əsgərləri məğlub etmişdir. İslami mənbələrə əsasən Əli döyüşdə 20–30, əksər mənbələrə əsasən 27 döyüşçü öldürmüşdür.
Əli Uhud döyüşü başda olmaqla bir çox döyüşdə Zülfüqar adlı ikiqıynaqlı qılıncıdan istifadə etmişdir. Uhud döyüşündə müsəlmanlar qaçarkən, Məhəmmədi qoruyaraq xüsusi rol ifa etmiş və Məhəmməd də onun haqqında "Əlidən başqa igid, Zülfüqardan başqa qılınc yoxdur." demişdir. Əli Xeybər döyüşündə müsəlman ordusuna başçılıq etmişdir. Bu döyüşdən sonra Məhəmməd ona ərəbcədən tərcümədə "Allahın aslanı" mənasını verən "Əsədullah" ləqəbini vermişdir. Əli 630-cu il Huneyn döyüşündə də Məhəmmədi müdafiə etmişdir.
İslam missiyası
610-cu ildən Məhəmmədə Quran nazil olmağa başlamışdır. Nazil olan surə və ayələri yazan vəhy katiblərindən biri də Əli olmuşdur. Bu zaman İslam Ərəbistan yarımadasında yayılmağa başlamışdır. Əli də yeni bir İslami nizamın qurulmasında yardımçı olmuşdur. 628-ci ildə Məhəmmədin əmri ilə Məhəmmədlə Qüreyş qəbiləsi arasında bağlanan Hüdeybiyyə sülh müqaviləsini Əli yazmışdır. 630-cu ildə Məhəmmədin əmrilə Məkkədə Quranın ərəb politeistlərindən bəhs edən ayələrini ictimaiyyət qarşısında oxumuşdur. 630-cu ildə Məkkənin fəthi zamanı Məhəmməd Əlidən fəthin qansız olacağı barədə zəmanət almışdır. Əli Məscidül-Həramı İslamdan öncəki politeist dinlərin əlamətlərindən təmizləmək üçün orada olan və Bəni Aus, Bəni Xəzrəc, Təyy kimi politeist tayfalara məxusus olan tanrı bütlərini sındırmışdır. 1 il sonra Əli İslamı təbliğ etmək üçün Məhəmməd tərəfindən Yəmənə göndərilmişdir.
Mübahilə hadisəsi
Məhəmməd M. 631/H. Q. 10-cu ildə bir neçə nəfəri İslamı yaymaq və təbliğ etmək üçün Yəmənin Nəcran məntəqəsin göndərir. Nəcran məntəqəsinin xristianları da Məhəmmədlə danışıq aparmaq üçün Mədinəyə bir nümayəndə heyəti göndərirlər. Xristianlar "biz şəkdəyik, şübhə edirik." deyirlər. Sonra Məhəmməd Ali-İmran surəsinin 61-ci ayəsinin nazil olduğunu bildirir. Ayədən sonra Məhəmməd xristianlara onlarla qarşlılqlı mübahilə edilməsini təklif edir. Xristianlar Məhəmməddən gedib rəhbərləri ilə məsləhətləşmələri üçün bir az vaxt və möhlət istəyirlər. Rəhbərləri onlara "Siz bu təklifi qəbul edin. Əgər Məhəmmədin qarğış etməyə hay-küylə, təm-təraqlı və çoxlu adamla gəldiyini görsəniz, əsla nigaran olmayın və bilin ki, çox da mühüm məsələ yoxdur, amma əgər az saylı adamla gəlsə, mübahilə fikrindən dönün və onunla saziş bağlayın." şəklində təlimat verirlər. Ayəyə əsasən mübahilə günü tərəflər, yəni müsəlman və xristianlar mübahiləyə öz oğlanlarını, qadınlarını və nəfslərini gətirməli idilər. Mübahilə günü Müsəlmanlar tərəfdən mübahiləyə gedən, Məhəmməd özü ilə qızı Fatiməni, əmisi oğlu və yeznəsi Əlini, nəvələri Həsən və Hüseyni gətirir. Xristianlar mübahilədən imtina edir və nəticədə mübahilə baş vermir. Tərəflər arasında saziş bağlanır. Sazişə əsasən xristianlar müsəlmanlara hər biri 40 dirhəm qiymətində olan 2000 hillən verməli idilər.
Qədir Xum
thumb|[[Məhəmməd və Əli Qədir-Xumda. 1309–1310, Elxanilər dövrü rəsm əsəri]]
Məhəmməd 632-ci ildə həyatının sonuncu həcc ziyarəti olan və Vida Həcci adlanan həcc ziyarətindən dönərkən Sünni və Şiələr tərəfindən fərqli izah edilən bəzi açıqlamalar vermişdir. Məhəmməd Qədir-Xum adlanan çöldə dayandı və cammat namazı üçün toplanan camaata xitab etməyə başladı:
Şiələr iddia edirlər ki, bu hadisə Məhəmmədin xələfi olaraq Əlini seçməsi üçün əsasdır. Sünnilər isə tam əksinə bu hadisədə Məhəmmədin Əli ilə olan mənəvi yaxınlığını bildirdiyini və qardaş olmalarını ifadə etdiyini iddia edirlər. Bir çox sufilər də belə hesab edirlər ki, Əli Məhəmmədin mənəvi hakimiyyətinin varisidir. Bu hədisin əsasında sonradan şiələr Əlinin Əbu Bəkr və Ömərdən üstün olduğunu iddia etmişdirlər.
Məhəmmədin canişinliyi
Daha sonra Fatimə və Əli xilafət məsələsində səhabələrdən kömək istəyərkən onlar belə cavab verdilər: "Ey Allah Rəsulunun qızı! Biz Əbu Bəkrə beyət etmişik. Əgər Əli daha öncə gəlsəydi, əlbəttə ki, onu tərk etməzdik." Əli dedi: "Bizə yaraşar ki, Peyğəmbərin dəfnindən əvvəl xilafət üstündə mübahisə edək?"
Məhəmməddən sonrakı həyatı
Əlinin həyatının digər bir hissəsi 632-ci il Məhəmmədin ölümündən, 656-cı il 3-cü xəlifə Osmanın sui-qəsdinə qədərdir ki, bu müddət ərzində Əli nə bir döyüşdə və ya fəthdə iştirak etmiş nə də rəhbər vəzifələrdə işləmişdir. Xüsusilə həyat yoldaşı Fatimeyi-Zəhranın ölümündən sonra bütün siyasi işlərdən uzaqlaşmışdır. Bu müddət ərzində ailəsinə baxmaq üçün əkinçiliklə məşğul olmuşdur. Əli Mədinə yaxınlarında bir çox quyu qazırmış, bağça saldırmış və onları insanların ixtiyarına vermişdir. Bu quyular hal-hazırda da Əbar Əli (Əli quyusu) olaraq bilinir.
Əli Məhəmmədin ölümündən 6 ay sonra kamil bir Quran olan müshəf hazırlamışdır. Nüsxə dəvə ilə Mədinədə yaşayan digər əhaliyə göstərmək üçün hazırlanmışdır. Bu Müshəfin surə sıralaması sonradan Osmanın vaxrtında hazırlanan Quran nüsxəsindəki surə sıralamasından fərqlənmişdir. Kitab əhaliyə göstərildikdən sonra onların bir qismi tərəfindən qəbul edilməmişdir. Buna baxmayaraq Əli öz müshəfi üçün mübarizə aparmışdır.
Əli və Raşidi xəlifələr
Şiə mənbələrində hadisə belə nəql olunmuşdur: Məhəmməd Fədəyi dəvəli və atlı suvarilər olmadan (müharibəsiz) ələ keçirdikdən sonra Allah İsra surəsinin 26-cı ayəsini (Qohum-əqrəbaya haqqını ver.) nazil etmişdir. Məhəmməd bu ayəylə kimin nəzərdə tutulduğunu anlamadığına görə Cəbrailə müraciət etmiş, Cəbrail Allahdan soruşmuş, Allah da "Fədəyi Fatiməyə ver." demişdir. Məhəmməd də bundan sonra Fatiməni çağırmış və ona "Ey Fatimə! Allah mənə, Fədəyi sənə verməyimi əmr etdi." demiş, Fatimə də "Allahın və sənin bu hədiyyəni qəbul etdim." demişdir. Məhəmməd sağ olduğu zaman Fədəyi Fatimənin vəkilləri idarə etmişdir. Məhəmməd öldükdən və Əbu Bəkr hakimiyyətə gəldikdən sonra isə Əbu Bəkr Fatimənin vəkillərini oradan çıxartmışdır. Bundan sonra Fatimə, Əbu Bəkrin yanına gəlmiş və Fədəyin təkrar özünə verilməsini istəmişdir. Əbu Bəkir ona "Mənə qaradərili birini gətir, buranın sənə verildiyinə şahidlik etsin." demişdir. Fatimə də Əli və Ümmü Əyməni gətirmiş, onlar da Fatimə lehinə şahidlik etmişdirlər. Bunun üzərinə Əbu Bəkr, Fatiməyə aid olan Fədəyə girməkdən imtina etməsinə ona dair bir yazı vermişdir. Fatimə Əbu Bəkrin yanından çıxdıqdan sonra yolda Ömərlə qarşılaşmış, Ömər "Əlindəki bu yazı nədir ey Məhəmmədin qızı?" deyə soruşmuş, Fatimə də "Əbu Bəkrin mənim üçün yazdığı bir yazıdır." cavabını vermişdir. Bundan sonra Ömər "Mənə göstər." demiş Fatimə isə göstərməmiş, bunun üstündən Ömər yazını əlindən çəkib almış və yazılanları oxumuş, sonra da üzərinə yağlı su töküb, silmiş və cırıb atmışdır. Fatiməyə də "Buranı sənin atan, atlı və dəvəli süvarilərlə zəbt etməmişdir. Çıxar artıq bu köləlik bağlarını boyunlarımızdan." demişdir.
Sünni mənbələrində isə hadisə belə nəql olunmuşdur: Qohum-əqrəbaya haqqını ver (İsra, 26) ayəsi nazil olduqan sonra Məhəmməd Fədəyi Fatiməyə vermişdir. Əbu Bəkr xəlifə seçildikdən sonra, Fədəyi Fatimədən almışdır. Fatimə Əbu Bəkrə "Rəsulullah (s) Fədəyi mənə vermişdir." demiş, Əbu Bəkr isə cavabında "peyğəmbərlər özlərindən sonra miras qoymurlar, qoyduqkarı yalnız sədəqədir. Bu mövzuda bir dəlilin varmı?" deyə soruşmuşdur. Bunun üzərinə Əli Fatimənin sözünə şahidlik etmişdir. Daha sonra Ümmü Əymən Əbu Bəkr və Ömərə "mənim Cənnət əhli olduğuma şahidlik edə bilərsinizmi?" deyə soruşmuş, onlar da "bəli." cavabını vermişdir. Ümmü Əymən də ardınca "mən də şahidlik edirəm ki, Nəbi (s) Fədəyi Fatiməyə (s.ə) vermişdir" demişdir. Əbu Bəkir dəcavabında "Mən bir kişilə bir qadının şahidliyini qəbul etmirəm. Ya iki kişi, ya da bir kişi və iki qadın şahid göstərəcəksən." demişdir. Bu hadisələrdən sonra Fatimə Əbu Bəkrə qəzəblənmiş və ölənə qədər onu danışdırmamışdır.
Şiə mənbələrinə əsasən Əli Əbu Bəkrin xilafəti zamanı onun arxasında dayanıb (ona iqtida edib) namaz qılmazmış.
Osmanın mühasirəsi
Bəzi şiə və sünni mənbələrində Osmanın evinin mühasirədə olduğu zaman Əlinin ona məsləhət verib, köməkçi olduğu yazılsa da digər bəzi İslami mənbələr və İslam alimləri bu məlumatların zəif olduğu fikrini irəli sürür.
Xilafəti
thumb|Hicri 36/656-cı il, Bişapurda Əli xilafəti dövründə zərb edilmiş sikkə. Sasani hökmdarı [[II Xosrov|II. Xosrovu təqlid edən büst, Ay-ulduz, Bəsmələ, Zərdüşti atəşi. Bir çox, əvvəlcə problem olmayan relyef və şəkillər, üləma təfsirləri ilə günah, digər inancları təmsil edən simvollar isə küfr hesab edilərək ictimai həyatdan tamamilə kənarlaşdırılır. (Revizionist məktəbə görə, bu gün İslamın yayılması adlandırılan genişlənmənin dini deyil, dünyəvi ərəb ekspansiyası olduğuna dair sübutlardan. )]]
Xəlifə seçilməsi
Əli 656–661-ci illər arasında, İslam tarixinin ən çaxnaşmalı dövründə xəlifə olmuşur. Bu dövr həmçinin İlk Fitnə ilə də üst-üstə düşmüşdü.
Osmanın öldürülməsi o demək idi ki, üsyançılar yeni xəlifə seçməlidirlər. Bu, çox çətinliklərlə üzləşdi, belə ki, üsyançılar bir neçə qrupdan ibarət idilər: Mühacirlər, Ənsar, Misirlilər, Kufəlilər və Bəsrəlilər. Xəlifəlik üçün 3 namizəd var idi: Əli, Təlhə və Zübeyr. Üsyançılar ilk Əlinin yanına gəldilər və təklif etdilər ki, xəlifə olmağı qəbul etsin. Muhəmmədin səhabələrindən bəziləri bu təklifi qəbul etmək üçün Əlini razı salmağa çalışdılar, lakin o təklifi qəbul etmədi və 1-ci şəxs olmaq əvəzinə məsləhətçi ola biləcəyini bildirdi.
Təlhə, Zübeyr və digər səhabələr də xəlifəlik təkliflərinə mənfi cavab verdilər. Beləliklə, üsyançılar Mədinə əhalisinə xəbərdarlıq etdilər ki, 1 gün ərzində xəlifə seçsinlər, əks təqdirdə ciddi təbbirlər görəcəklər. Bu çıxılmaz vəziyyəti yoluna qoymaq üçün müsəlmanlar 18 iyun 656-cı il tarixdə xəlifə seçmək üçün Peyğəmbər məscidində toplandılar. Əli əvvəlcə təklifi sadəcə olaraq ona görə qəbul etmədi ki, onun ən güclü tərəfdarları üsyançılar idi. Ancaq Mədinə əhalisi ilə birlikdə Muhəmmədin bəzi görkəmli səhabələri də təkid etdikdən sonra sonunda razılaşdı. Əbu Mixnəfin rəvayətinə görə, Əliyə ilk beyət edən məşhur səhabə Təlhə idi, lakin digər rəvayətlər əksini iddia edir ki, onlar beyət etməyə məcbur edildilər. Həmçinin, bir müddət sonra Təlhə və Zübeyr könülsüz olaraq beyət etdiklərini iddia etdilər. Buna baxmayaraq, Əli onların iddialarını rədd etdi və israrl bildirdi ki, onlar könüllü şəkildə onu xəlifə kimi tanıyıblar. (yaxud, onlar könüllü çəkildə beyət ediblər). Vilfred Meydlanq hesab edir ki, güc insanları beyətə məcbur etməmiş və onlar məsciddə hər kəsin gözü qarşısında beyət etmişdilər.
Mədinə əhalisinin böyük əksəriyyəti və üsyançıların çox hissəsi beyət etsələr də, bəzi mühüm şəxslər yaxud qəbilələr beyət etmədilər. Əməvilər, Osmanın qohumları ya Levanta (məşriqə) qaçdılar, ya da evlərində oturdular. Daha sonra isə Əlinin xilafətinin qanuniliyinə etiraz etdilər. Səd ibn Əbi Vəqqas orada yox idi, Abdullah İbn Ömər isə beyət etməkdən çəkindi, lakin hər ikisi ona qarşı çıxmayacaqlarına dair Əlini inandırdılar.
Sonrasında
thumb|İmam Əlinin Şəhidliyi — Şəkil çəkmək Yousef Abdinejad
Əlinin ölümündən sonra Kufə müsəlmanları münaqişəsiz onun böyük oğlu Həsənə tabe olacaqlarını əhd etdilər. Belə ki, Əli dəfələrlə bildirmişdi ki, ancaq Məhəmmdəin Əhli-Beyti müsəlman cəmiyyətini idarə etmək hüququna malikdir. Bu zaman İslam Dövlətinin ən böyük komandiri Muaviyə Misir və Levantı tutmuş, özünü xəlifə elan etmiş və Həsənin xəlifəliyinin yerləşdiyi İraqa yürüş etmişdir.
Şiə
Əli dövründə Şiə münasibətləri Məhəmməddən sonra ən əhəmiyyətli fiqur olmuşdur. Onlara görə Məhəmməd öz sağlığında dəfələrlə bildirmişdir ki, Əli onun ölümündən sonra müsəlmanların başçısı olacaqdır. Bu şiələr tərəfindən rəvayət olunan bir çox hədisdə dəstəklənir: Qədir-Xum hədisi, Səqaleyn hədisi, Qələm və kağız hədisi, Ali-Aba hədisi, Məkan hədisi, Xəbərdarlıq hədisi, On iki xəlifə hədisi.
Sünni
Süni müsəlmanları Əlini bir Əhli-Beyt və sonuncu Rəşidun xəlifəsi kimi, eləcə də İslamda ən mötəbər və təsiredici liderlərdən biri kimi anırlar.
Tanrı olaraq
Bəzi rəvayətlərdə Əlinin öz sağlığında ona ibadət etməyi qadağan etdiyi qeyd olunmuşdur.
Tarixçilik
Əlinin həyatından bəhs edən ən qədim mənbələr hədislər, eləcə də bəzi İslam mənbələridir. Orta əsr mənbələrinə isə sünni və şiələrin əsərləri, xristianların, hindlilərin və digər qeyri-müsəlmanların yazıları və bəzi qərb alimlərinin işləri aiddir.
Baharlı (Xocalı)
Baharlı (əvvəlki adları: Moşxmhat (? - 29 dekabr 1992); Quşçubaba (29 dekabr 1992 - 20 noyabr 2020) — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Qarabulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocalı rayonunun Moşxmhat kəndi Quşçubaba kəndi, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 20 noyabr 2020-ci il tarixli, 196-VIQ saylı Qərarı ilə Xocalı rayonunun Qarabulaq kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Quşçubaba kəndi Baharlı kəndi adlandırılmışdır. 1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı 2020-ci il noyabrın 7-də Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Əhalisi
2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Baharlı kəndinin əhalisinin faktiki sayı 52 nəfər, qeydiyyatdakı əhalinin sayı 61 nəfər təşkil edirdi.
Öyləqulu
Öyləqulu — Azərbaycan Respublikasının Kürdəmir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Kürdəmir rayonunun Öyləqulu kəndi Axtaçı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Mehdili kəndi mərkəz olmaqla, Mehdili kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimikası
Oykonim Övliya Qulu adının təhrif olunmuş forması hesab edilir. Keçmişdə kəndin ərazisində müqəddəs hesab edilən Qulu piri olmuşdur. Kənd pirin adı ilə adlandırılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şirvan düzündə yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 796 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Zəhərli fizostiqma
—  cinsinə aid bitki növü.
'Physostigma venenosum'' Bulf. - Zəhərli fizostiqma''' (Fizostiqma, zəhərli iristiqma, mezopontik stiqma)
Botaniki xarakteristikası
Tropik lian olub, şişman silindrik gövdəsinin uzunluğu 15 m-ə qədərdir. üçər mürəkkəb yarpaqlarının uzunluğu 7-15 sm, növbəli, yumurtavari, itiuclu və çılpaqdır. Çiçəkləri açıq-qırmızı, başı aşağı əyilmiş, boş, tük qələm və ya fırçalarının uzunluğu 15 sm, meyvəsi 10-18 sm uzunluğunda,tünd-qəhvəyi paxlameyvəolmaqla, 2-4 toxumludur.
Kürsü
thumb|İran qadınları kürsü ətrafında 200px|thumb|right|Kürsü
Zəhərli fizostiqma
Tərkibi və təsiri
Toxumlarında indol qruplu alkaloidlər vardır. Başlıca olan alkaloid fizostiqminin (ezerin) miqdarı 1,5%-ə qədərdir.
Uot Tayler üsyanı
Uot Tayler üsyanı — İngiltərədə 1381-ci ildə Uot Taylerin başçılığı ilə baş vermiş böyük üsyan.
Zəhərli fizostiqma
Tərkibi və təsiri
Dərman maddələri - Fizostiqminin (ezerin) salisilat göz damcısı, inyeksiyası 0,1%-dir. Antixolinestraza dərmandır.
Uot Tayler üsyanı
Üsyanın səbəbləri
Şəhərlərin artması nəticəsində, fransız feodalları kimi, ingilis feodalları da öz mülklərindən daha çox gəlir götürməyə çalışırdılar. XIV əsrin sonlarında Qərbi Avropa ölkələrini taun xəstəliyi bürüdü. Xalq bunu «qara ölüm» xəstəliyi adlandırırdı. Əhalinin üçdə biri qırıldı. Parlament yoxsulları az miqdarda əmək haqqı ilə işləməyə məcbur edirdi, boyun qaçıranlara ağır cəza verilirdi. Xalq təbliğatçıları meydana gəldi. Təbliğatçı Con Boll hamının bərabər olması ideyasını irəli sürdü və buna görə həbs olundu.
Kürsü
Kürsü — qışda evləri qızdırılması üçün istifadə olunan cihaz.
İstifadə qaydası
Kürsü bunlardan ibarətdir: bir qısa masa və altında keyfiyyətli, uzun müddət yanan və aşağı tüstü verən kömür ilə dolu manqal və kürsü yorğanı. Kürsü yorğanı masanın üstünə çəkilər ki, isti masanın altından çıxmasın və boşa getməsin.
Mədəni mövqesi
Azərbaycan və İranda Çillə gecəsində ailə kürsü ətrafında toplanır və bu gecəni qeyd edərdilər.