cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yuci Naka
Həyatı
İlkin olaraq, Yuci Naka "Namco" şirkətində işləmək istəyirdi, ancaq şirkət sadəcə ali təhsilli şəxsləri işə alırdı. Buna görə də o, "Sega" şirkətində köçəkçi proqramçı olaraq işə alınmışdır. O tezliklə "Girl's Garden" videooyunu üzərində işlədi ki, bu oyuna görə Naka çoxlu tərif almışdır. Yuci Naka "Sonic the Hedgehog" videooyun seriyasındakı əməyinə, eləcə də "Nights into Dreams...", "Burning Rangers" və "Phantasy Star Online" videooyunlarındakı fəaliyyətinə görə tanınır.
Yuci Naka EyeToy platforması üçün satışa çıxarılmış populyar "Sega Superstars" videooyununun hazırlanmasında da iştirak etmişdir. O bir neçə videooyunda kameo olaraq rol almışdır.
Yuci Naka 23 may 2006-cı ildə müstəqil "Prope" şirkətini təsis etmişdir. 2018-ci ilin yanvar ayında Yuci Naka "Square Enix" şirkətində işə götürülmüşdür.
Vyetnamda müharibə (1945–1946)
Tanınan üç Hind-Çin müharibələrinə nisbətən daha çox gözardı edilir, 1945-ci ildən 1946-cı ilə qədər Yaponiya qüvvələrinin təslim olmasını qəbul etmək üçün Sayqona eniş edən Britaniya işğal qüvvələrinin nəticəsində yaranan qısamüddətli, lakin əhəmiyyətli ilk münaqişəni nəzərdən qaçırılır.
Vyetmin koalisiya birləşmələri tərəfindən məğlub edilmiş və Vyetnama nəzarət Fransa müstəmləkə imperiyası tərəfindən yenidən gücləndirilmiş, bu da Birinci Hind-Çin müharibəsi ilə nəticələnmişdir.
Rusiya Dövlət Hərbi Tarixi Arxivi
Rusiya Dövlət Hərbi Tarixi Arxivi — XVII əsrin sonundan 1918-ci ilə qədər olan dövrə aid Rusiya İmperator Ordusu haqqında sənədlərin saxlandığı Rusiya Federasiyasının ən böyük arxivlərindən biri.
Tarixi
Rusiya Dövlət Hərbi Tarixi Arxivi Yauzada (Lefortovo Sarayı) I Pyotrun sarayında yerləşir. İnqilabdan əvvəlki Rusiyanın ən böyük hərbi arxivlərinin materiallarının birləşdirilməsi nəticəsində formalaşmışdır: Hərbi Məktəb, Lefortovo, Moskva hərbi dairəsi və ordunun hərbi-tarixi sənədlərinin mərkəzi anbarı.
Hərbi-elmi arxiv Sankt-Peterburqda I Pavelin 8 avqust 1797-ci il tarixli fərmanı ilə arxiv şöbəsi kimi yaradılmışdır. 1812-ci ilin fevralında Hərbi Topoqrafik Depoya çevrilmiş və 1816-cı ilin mayında Hərbi Topoqrafik Depoya (HTD) adı dəyişdirilmiş və xəritələr anbarı kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1863-cü ildə HTD Arxivi Hərbi Tarixi-Topoqrafik Arxiv adlandırıldı və 1867-ci ildə Baş Qərargahın Hərbi Elmi Arxivinə (1906-cı ildən - Baş Qərargahın Baş İdarəsi) çevrildi. Arxiv fondları həm xəritə materialları, həm də hərbi-əməliyyat sənədləri, hərbi əməliyyatların təsviri, hərbi-diplomatik agentlərin hesabatları, xatirələr və s. ilə komplektləşdirilmişdi.
Lefortovo arxivi 7 fevral 1819-cu ildə Baş Qərargahın Müfəttişlik İdarəsinin arxivinin Moskva şöbəsi kimi yaradılmışdı. Hərbi Kollegiya müəssisələrinin, Hərbi Nazirliyin, XVIII-XIX əsrlərdə fəaliyyətdə olan orduların, hərbi rəhbərlərin iş yerlərinin və praktiki əhəmiyyətini itirmiş “növbələrin” işlərinin saxlanması məsələsində ixtisaslaşmışdır.
1865-ci ildə Hərbi Nazirliyinin Baş Qərargahı yaradıldıqdan sonra arxiv Baş Qərargah Baş Arxivinin Moskva şöbəsinə çevrildi. 1866-cı ildə əvvəllər Kremldəki Senat binasında olan arxiv sənədləri keçmiş Lefortovo sarayına daşındı.
Moskva hərbi dairəsi arxivi XIX əsrin 60-cı illərində formalaşıb. Arxiv Moskva Hərbi Dairəsinin qərargahında qərargahın, rayon hərbi idarələrinin və müəssisələrinin, rayonun hərbi hissələrinin sənədlərinin saxlanması üçün yaradılmışdır.
Ali Baş Komandanın 22 sentyabr 1914-cü il tarixli 65 nömrəli əmri ilə Birinci Dünya müharibəsinə aid sənədləri toplamaq üçün Moskvada ordunun hərbi-tarixi sənədlərinin saxlanılması üçün mərkəzi anbarı yaradılmışdır.
Yeni dövr
SSRİ dövründə, 1925-ci ildə RSFSR Hərbi Tarixi Arxivi (1933-cü ildən SSRİ Mərkəzi Hərbi Tarixi Arxivi, 1941-ci ildən SSRİ Mərkəzi Dövlət Hərbi Tarixi Arxivi) yaradılmışdır. 1955-ci ildə SSRİ Dövlət Hərbi Tarixi Arxivinin Leninqraddakı filialı ləğv edildi. Onun fondlarında qorunan sənədlər 1958-ci ilə qədər Moskvaya gətirildi. 1964-cü ildə Gürcüstan SSR Mərkəzi Dövlət Tarix Arxivinin keçmiş hərbi şöbəsinin sənədləri arxivə daxil oldu.
Rusiya Federasiyası Prezidenti Boris Yeltsinin 2 aprel 1997-ci il tarixli fərmanı ilə Rusiya Dövlət Hərbi Tarixi Arxivi Puşkin adına Dövlət Təsviri İncəsənət Muzeyi, Tretyakov qalereyası, Ermitaj, Rusiya Muzeyi, Rusiya Federasiyası Dövlət Arxivi, Rusiya Dövlət Ədəbiyyat və İncəsənət Arxivi, Rusiya Dövlət Qədim Aktlar Arxiv, Rusiya Dövlət Sosial-Siyasi Tarix Arxivi və s. ilə birlikdə Rusiya Federasiyası xalqlarının xüsusi Qiymətli Mədəni İrs Dövlət Məcmuəsinə daxil olundu.
Rusiya Dövlət Hərbi Tarixi Arxivinin hazırkı direktoru Priyutov Aleksandr Viktoroviçdir.
Əvvəlki adları
Rusiya Dövlət Hərbi Tarixi Arxivində bir sıra böyük hərbi-tarixi sənədlər kompleksi cəmləşmişdir. Onun sələfləri Rusiya İmperiyasının ən qədim hərbi arxivləri olub.
1992-ci ilin iyun ayından Rusiya Dövlət Hərbi Tarixi Arxivi (RDHTA) adını daşıyır.
Fondları
Arxivdə Rusiya ordusunun mərkəzi və yerli idarə və ordu təşkilatlarının, cəbhələrin, orduların, quru qoşunlarının və Hərbi Hava Qüvvələrinin bütün birləşmə və hissələrinin, hərbi təhsil müəssisələrinin, orduya kömək etmək üçün ictimai təşkilatların idarə və qərargahlarının fəaliyyətində formalaşan sənədlər, şəxsi fondlar, habelə sənədlər topluları, o cümlədən keçmiş Hərbi Elmi Arxivin kolleksiyası saxlanılır.
Arxivdə həmçinin 1667-ci ildən indiyədək, o cümlədən xaricdə çap olunmuş 60 mindən çox kitab və dövri nəşrlər qorunur. Onların arasında: Rusiya İmperiyasının qanunlarının tam toplusu, Hərbi Fərmanlar Məcəlləsi, ən yüksək əmrlər, hərbi idarə üçün əmrlər, quru qoşunlarının cədvəlləri, müharibələr tarixinə dair nəşrlər vardır. “Artilleriya jurnalı”, “Hərbi-tarixi kolleksiya”, “Hərbi kolleksiya”, “Kəşfiyyatçı”, “Ruskiy invalid”, “Russkaya Starina” və s. kimi dərgilərin bütün nömrələri arxivdə qorunur.
Fəaliyyəti
2010-cu ilin əvvəlinə olan məlumata görə arxiv 3.423.120 saxlama vahidinə malikdir.
2010-cu il mayın 14-dən arxivdə 8 yerlik mikrofilmlərlə işləmək üçün ikinci oxu zalı istifadəyə verilmişdir. Kağız sənədlərlə işləmək üçün yerlərin sayı 24-ə çatdırılıb. Arxiv eyni vaxtda 32 istifadəçini qəbul etməyə hazırdır.
Doğan Bayraqdar
Doğan Bayraqdar — Türk aktyoru.
Həyatı
Doğan Bayraktar 1995-ci ildə İstanbulda anadan olub. Nişantaşı Universitetində Mülki Aviasiya və Kabin Xidmətləri ixtisası üzrə təhsil alan Doğan universitetdə oxuduğu müddətdə Erkan Özermanın təşkil etdiyi 2015 Best Model of Turkey model yarışmasında iştirak edib və İkinci Yarışçı seçilib. İlk aktyorluq təcrübəsini 2017-ci ildə FOX-da yayımlanmağa başlayan Döyüşçü serialı ilə yaşadı. Daha sonra Hercai serialında rol aldı. 2021–2022-ci illər arasında BluTV-də yayımlanan Börü 2039 serialında "Korkut Buğra Orbay" obrazını canlandırıb. Son olaraq 2022-ci ildə FOX-da yayımlanan Gülümse Kaderine serialında "Ekin" rolunu canlandırıb.
BorsodChem
BorsodChem (BorşodXem kimi tələffüz olunur), rəsmi adı Wanhua-BorsodChem — Kazintsbartsika şəhərində yerləşən Macarıstan kimya şirkəti.
Şirkət izotsianat, polivinil xlorid və vinil istehsalında ixtisaslaşmışdır. Əsas zavod Kazintsbartsika şəhərində yerləşir, eyni zamanda Ostrava (Çexiya) və Kendzejin-Kozle (Polşa) şəhərlərində də istehsalat aparılır. Macarıstan, Belçika, Çex Respublikası, Xorvatiya, İtaliya və Polşada filialları var. 2008-ci ildə Gödöllö şəhərində yeni texniki dəstək mərkəzi açıldı.
Tarixi
2000-ci ildə Milford Holdings adlı İrlandiya ofşor şirkəti BorsodChem-in 24.7% payını aldı və onu Banca Commerciale Italiana-nın Macarıstan şöbəsinə satdı. Vienna Capital Partners bu sövdələşmədə iştirak etmişdir və Macarıstan Baş Naziri bu razılaşma ilə əlaqədar araşdırmanın aparılmasını tələb etmişdir. Şirkət 2007-ci ildə Permira tərəfindən satın alındı ​​və sonra 2011-ci ildə Wanhua Industrial Group-a satıldı.
İsveçrə 2015 Avropa Oyunlarında
İsveçrə — iyun ayının 12-dən 28-nə kimi Azərbaycanda keçirilən 2015 Avropa Oyunlarında iştirak edən ölkələrdən biridir.
İsveçrə ümumilikdə 130 idmançı ilə təmsil olunur.
Ozark (serial, 2017)
Ozark, Bill Dubuk və Mark Uilyams tərəfindən Netflix üçün ekranlaşdılmış və MRC tərəfindən istehsal edilmiş Amerika kriminal dram janrında olan televiziya serialıdır. Serialda baş rolları Ceyson Beytman və Laura Linni canlandırır: onlar çirkli pulların yuyulması üçün ailəsini Çıkaqo Missuri ştatına, Ozarks gölünün yaxınlığına köçürən evli cütlük Marti və Vendi Börd rolunda çəkiliblər. Beytman həm də serialın rejissoru və icraçı prodüseri kimi çıxış edrir. On seriyadan ibarət birinci mövsüm 21 iyul 2017-ci ildə nümayiş edilib;   On seriyalı ikinci sezon 31 avqust 2018-ci ildə  və üçüncü sezon isə  27 mart 2020-ci ildə nümayiş edildi  2020-ci ilin iyun ayında serialın iki hissəyə bölünmüş və 14 seriyadan ibarət olacaq dördüncü və sonuncu mövsümünün çəkiləcəyi elan edildi, dördüncü sezonun birinci hissə 21 yanvar 2022-ci ildə yayımlanacaq.
Ozark serialı haqda tənqidçilərin fikirləri ümumilikdə müsbət olub: əsasən serialın stilistikası, aktyor oyunu, rejissor işi və ssenarisi çox bəyənilib. Serialın 32 nominasiyada Praymtaym Emmi mükafatılarına namizədiyi irəli sürülüb: Beytman 2019-ci ildə Dram Serialı üzre Ən yaxşı Rejissor və Culia Qarner isə 2019 və 2020-ci ildə iki dəfə ardıcıl olaraq Dram Serialı üzre Ən yaxşı yardımçı aktrisa mükafatlarını qazandılar. Beytman daha sonra Televiziya Serialı üzrə Ən Yaxşı Aktyor nominasiyasında iki Qızıl Qlobus Mükafatına layiq görüldü.
Aktyorlar və personajlar
Ozark personajlarının siyahısı
Serialin istehsalı
Ozark serialının çəkiliş meydançası Ozark Gölü sahilindəki kiçik tətil kurortunda yerləşir; bu məkan serialın yaradıcısı Dubukun 1980-ci illərdə Missuri ştatında kollecdə oxuyarkən liman işçisi kimi işlədiyi Alhonna Resort və Marinadan ilhamlanaraq seçilib. Əvvəlcə Ceyson Beytman 1-ci mövsümün yeganə rejissoru olmalı idi, lakin sıx iş qrafiki ona  kifayət qədər hazırlaşmağa imkan vermədiyi üçün o, yalnız ilk iki və son iki seriyanın rejissorluğunu edir.
Çirkli pulların yuyulması əməliyyatını təsvir etməyə gəldikdə isə, Ozark serialının  mümkün qədər inandırıcı olması üçün ssenaristlər  maliyyə cinayətlərinin üstünü açmaqla ilə məşğul olan FTB agentini dəvət edirlər. Onlar həmçinin böyük məbləğdə pulların köçürülməsi ilə bağlı məlumat almaq üçün offşor fondunun menecerini dəvət edirlər. Maliyyə uyğunluğu üzrə proqram təminatı şirkəti Beam Solutions serialın bu cür dəqiqlik baxımından "həm inandırıcı, həm də çox yaradıcı" olduğunu qeyd edib.
Açılış titrləri
Qrafik dizayner Fred Davis hər seriyanın əvvəlində qara fonda əks olunan ağ rəngli  “O” hərfi hazırlayır. “O” hərfinin dörd hissəyə bölünmüş dairəsi daxilində həmin seriyada baş verən əsas süjet nöqtələrini göstərən dörd simvol var. Bundan əlavə, əl ilə çəkilmiş bu simvolik şəkillərin hər biri "Ozark" sözündəki  digər hərfləri bildirmək üçün yaradılıb. Məsələn, birinci seriyanın açılış titrlərindəki  diz çökmüş adam "Z" hərfini;  bina "A" hərfini;  silah "R"-hərfini;  və yıxılan adam isə "K" hərfini təmsil edir.
Uçan ilan
Uçan ilan —
Asiya torpaqlarında yaşayan Chrysopelea paradisi növünə aid olan ilanlar uçuş prosesi reallaşdırırlar. 20 ilə 40 metrlik bir məsafəni havada qət edirlər. Çikaqo Universitetinin bioloqlarından Jake Sohca Sinqapurdakı bir zooparkda bu cür ilanlar üzərində 6 il davam edən tədqiqat aparıb. Yetkinlərinin uzunluğu 1 metrə çatan bu uçan ilanların havada uça bilmək qabiliyyətlərinin aerodinamikası haqqında əvvəllər heç bir şey bilinmirdi. Quşlardan başqa, sincab siçovul və kərtənkələ kimi bəzi quru canlıların və bəzi balıqların qısa da olsa müəyyən məsafələri uçaraq, yəni havada süzərək yol qət etdikləri bilinir. Bu canlıların uçuşları həqiqətən çox heyrətləndiricidir. Ancaq Chrysopelea ilanının uçuşu daha fərqlidir. Bu uçuşu digər bütün uçuşlardan üstün edən cəhət bu akrobatik ilanın havada süzərkən istifadə edəcəyi qanad, pərdəli pəncə və s. kimi heç bir uzantısının olmamasıdır.
Socha bu heyrətverici vəziyyəti bu açıqlamışdır: "İstər təbiətdə yaşayan bir canlı olsun, istərsə insanın istehsal etdiyi bir maşın olsun, bu ilan kimi uça bilən heç bir şey yoxdur, çünki irəliyə gedərkən eyni zamanda fərqli bir yönə də hərəkət edir". (Nature 418, 603-604 ,8 avqust 2002)
Bəs heç bir uzantısı və ya çıxıntısı olmayan uzun bir s havada necə asılı qalaraq hərəkət edə bilir? Necə olur ki, getmək istədiyi yönə doğru manevr etməyi bacarır? Necə havada edəcəyi bir hərəkət nəticəsində mövqeyini itirib yerə düşmür?
Bu ilanın necə manevr etdiyi sualına Socha "uçan canlıların çoxu söykənmə texnikası istifadə edirlər. İlan isə uçma prosesini bir tərəfdən digərinə doğru dalğalanaraq reallaşdırır" cavabını vermişdir. Quşlarda və ya uçan sincablarda havada edilən manevrlər canlının bədənini müəyyən bir tərəfə yatırtması sayəsində reallaşır. İlan isə sola söykənsə də, sağa söykənsə də eyni silindirik quruluşunu qoruyacağından bu bir fayda vermir. Halbuki, manevrdə dalğalanma texnikasını istifadə edən ilan havada çox çevikdir. Chrysopelea paradisi ilanının manevr qabiliyyəti o qədər üstündür ki, havada istiqamətini bir anda 90 dərəcəyə qədər dəyişdirə bilir. Həmin araşdırmada ilanın ağaca çarpılmamaq üçün havada asanlıqla istiqamət dəyişdirə bildiyi müşahidə edilmişdir.
Kosmik gəmidən üfüqi istiqamətdə hərəkət edən pilot üçün qısa qalxmada göstərəcəyi bacarıq çox vacibdir. Əgər pilot kifayət qədər sürətlənə bilməsə və təyyarənin burnu ilə qanadlarındakı klapanları nizamlaya bilməsə, dərhal suya düşəcək. İlanın uçuşa qalxması da buna bənzərdir. İlanın qalxma anında özünü sürətlə irəliyə itələməsi saniyənin onda birindən az bir müddətdə reallaşır. Məhz bu qısa müddətdə bədənin də dərhal yastılaşması lazımdır. Əks halda dərhal yerə düşəcək. Bu hərəkətin biomexanikası, yəni bədən parçalarının bir-birləri ilə hansı qanunlar sayəsində çalışıb hərəkət meydana gətirə bildiklərinin detalları isə alimlər üçün hələ də naməlumdur.
İlanın havada olduğu anda bir qrup əzələ yastılaşmağı təmin edərkən başqa bir qrup əzələ havadakı S şəkilli dalğalanma hərəkətinə nəzarət edir. Bu iki əzələ qrupunun uyğun şəkildə sıxılması ilan üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Bu əzələlərin sıxılmasını təmin edən faktor isə sinir hüceyrələrindən gələn siqnallardır. Sinir hüceyrələrindən bu əzələlərə hər an çox sayda əmr çatdırılır. Bu əmrlərin hər birində, məsələn, saniyədə yüz əmr alan bir əzələnin aldığı 100 əmrdə də sıxılma şiddəti ehtiyaca görə anbaan hesablanaraq ötürülür. Ancaq ilanın sinir hüceyrələrindən əzələlərinə tək istiqamətli xəbərləşmə kifayət etmir. İlanın əzələlərindən alınan əmr istiqamətində sinir hüceyrələrinə xəbər verilərək möcüzəvi bir idarə mexanizmi təmin edilmiş olur.
On minlərlə sinir və əzələ hüceyrəsi arasında dayanmadan davam etdirilən bu mexanizm olmasaydı, ilanın bəzi əzələləri sıxıldığı halda bəzi hissələri sıxılmayacaq, nəticədə ilan sürətlə yerə düşəcəkdi. Socha 6 il boyu Sinqapur zooparkındakı 10 metrlik bir qüllədən (3 mərtəbəli bir bina yüksəkliyi) tullanan ilanları müşahidə etmiş, tək bir ilanın belə yaralanmadığını bildirmişdir. Şübhəsiz ki, ilanların belə uzun bir məsafəni heç yaralanmadan uça bilmələri bədənlərindəki bu fövqəladə əzələ quruluşundan qaynaqlanır.
Qarakilsə (Çaldıran)
Qarakilsə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 174 nəfər yaşayır (32 ailə).
Qırxbulaq (Çaldıran)
Qırxbulaq - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
"Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı
"Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı — Azərbaycan Respublikasının dövlət təltifi.
Əsasnaməsi
"Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi (1918–2018)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı əsasnamə təsdiq edilsin 30 iyun 2017-ci ildə təsdiq edilmişdir.
Maddə 1. Təltif edilən şəxslər
Maddə 2. Təltif edən orqan
Maddə 3. Taxılma qaydası
Təsviri
Maddə 1. Medalın ümumi təsviri
Maddə 3. Medalın arxa tərəfi
Anafi
Anafi — Egey dənizindəki ada Yunanıstana məxsusdur.
Rövşən Rüstəmov (20 Yanvar şəhidi)
Rövşən Rüstəmov (tam adı: Rövşən Məmməd oğlu Rüstəmov; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Anafi
Coğrafiya
Kiklad arxipelaqına daxildir. Santorinidən 12 dəniz mili şərqdə yerləşir. Ada təxminən 38 km² əraziyə, 10 km uzunluğa və 7 km enə malikdir. Anafi adasının şərq hissəsində hündürlüyü 584 m olan Kalamoss zirvəsi var.
İqtisadiyyat
Hazırda ada sakinlərinin əsas məşğuliyyəti turizm və balıqçılıqdır.
Rövşən Rüstəmov (20 Yanvar şəhidi)
Şəhid olması
Həyat yoldaşı Ziyafət Rüstəmovanın sözlərinə görə, Əzizbəyov metrosu istiqamətində, Sabunçu qəsəbəsinə gedən yolun üstündə oturduğu "Tatra" maşınında çoxsaylı avtomat atəşlərinə məruz qalmışdır. Bundan sonra, maşında birgə olan dostları təcili yardım maşınını çağırmış, təcili yardım maşınına yerləşdirərkən onu yerləşdirən həkim dubinka ilə əlindən zərbə almışdır. Bununla belə, təcili yardım maşını Rövşəni 03:40-da Çaparadze adına xəstəxanaya yerləşdirməyə müvəffəq olmuşdur. Sinəsinin sağ tərəfində çoxsaylı güllə yarası olmuşdur (Həyat yoldaşı Ziyafət Rüstəmovanın sözlərinə görə, vəfat etdikdən sonra ekspertiza bədənindən 32 güllə yarası çıxarılmışdır). Səhər saat 9.20-də vəfat etmişdir.
Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Səlim Sultanov
Səlim Sultan oğlu Sultanov (15 iyun 2002, Zərqava, Quba rayonu, Azərbaycan – 2 noyabr 2020, Çanaqçı, Xocalı rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Səlim Sultanov 15 iyun 2002-ci ildə Quba rayonunun Zərqava kəndində anadan olmuşdur. Subay idi.
Hərbi xidməti
Səlim Sultanov Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında 2020-ci ilin iyulundan müddətli həqiqi hərbi xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Səlim Sultanov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Suqovuşanın, Ağdamın və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Səlim Sultanov 2 noyabr 2020-ci ildə Şuşa döyüşləri gedişatında Xocalı rayonunun Çanaqçı kəndi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı qarşı tərəfin atdığı mərmi partlaması nəticəsində həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Səlim Sultanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirərkən şəxsi mərdlik və igidlik göstərdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Səlim Sultanov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Ağdam rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Səlim Sultanov ölümündən sonra "Ağdamın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Səbihə Sərtəl
Səbihə Dərviş Sərtəl türk jurnalist və yazar. Jurnalistikanı peşə olaraq qəbul etmiş ilk türk qadın yazardır. Türkiyədə feminizmin qabaqcıllarından biri sayılır. Sol düşüncəli yazar həmçinin türk mətbuat tarixində önəmli bir isim olan Mehmet Zəkəriyyə Sərtəlin həyat yoldaşıdır.
Həyatı
1895-ci ildə Salonikidə doğulub. Orta məkəbi Saloniki İnas Liseyində və bir Fransız məktəbində tamamlayıb. 16 yaşından etibarən qadın hüququları və sosial məsələlərlə bağlı esselər yazmağa başlamışdır. Salonikin yunan işgalına uğraması nəticəsində 1912-ci ildə ailəsi ilə İstanbula köçdü. 1915-ci ildə jurnalist Mehmet Zəkəriyyə (Sərtəl) Bəy ilə evləndi. Şahzadəbaşında Sübhi Paşa İqamətgahında təşkil edilən nikahda Səbihə xanımın vəkilliyini Tələt Paşa, Mehmet Zəkəriyyə Bəyin vəkilliyini isə Tevfik Rüştü Bəy etdi. . Səbihə Sərtəlin həm feministliyi həm də solçu baxışları bir neçə səbəb üzündən mübahisə mövzusu olmuşdur.
1919-cu ildə Xalidə Ədibin məsləhəti ilə təqaüd imkanından yararlanaraq ali təhsil almaq məqsədi ilə həyat yoldaşı ilə birgə ABŞ-a getdi. Kolumbiya Universitetində sosial xidmət sahəsi üzrə təhsil aldı. ABŞ-da yaşadığı müddət ərzində burada yaşayan türkləri təşkilatlandıraraq Himayə-i Etfal Cəmiyyətinə (Uşaq Əsirgəmə Qurumu) yüksək miqdarda ianə toplanmasını təşkil etdi. İkinci övladı olan Ulduz isə 1922-ci ildə dünyaya gəldi. 1923-cü ildə yoldaşı ilə birgə təhsillərini tamamladıqdan sonra Türkiyəyə geri qayıtdılar.
1924–1931-cü illər arasında yoldaşı ilə birgə "Rəsimli Ay" dərgisini nəşr etdilər. Məqalələrində işçi sinifinin haqqlarını müdafiə etdi, sosial və siyasi durumu tənqid edən yazılar yazdı. Cavad Şakirin dərgidə yayımlanan bir yazısı səbəbindən yoldaşı Sinopda bir qalada məhkum həyatı sürərkən dərgini 3 il tək başına idarə etdi. 1929-cu ildə dərgidə yayımladığı "Müdafiə olunun Gəlirəm" başlıqlı yazısı üzündən məhkəməyə çıxarıldı və "nəşriyyat üzündən məhkəməyə göndərilən ilk türk qadını" oldu.
1931-ci ildə "Rəsimli Ay" dərgisi bağlanarkən məqalə dərc etmə, yayımlama imkanından məhrum oldu və 1936-cı ilə qədər bir neçə sosialist yayımları tərcümə edib yayımlamaqla məşğul oldu. 1935-ci ildə "Rəsimli Hər Şey" adlı bir həftəlik dərgi çıxardı. İlk nömrəsi 28 sentyabr 1935-də çıxan dərginin heyəti Nazim Hikmət və dostlarından ibarət idi. Bu dərginin bağladılmasının ardından 1936-cı ilin mart ayında "Projektor" adlı aylıq fikir dərgisi çıxardı. Dərgi, ilk nömrəsində qapadıldı.
1936-cı ildə həyat yoldaşı ilə birlikdə "Tan Qəzeti"ni qurdu. Qəzet, xüsusilə ikinci dünya müharibəsi illərində faşizm əleyhinə olması ilə maraq gördü. Səbihə Sərtəl, 3 sentyabr 1945-ci ildə "Tan Qəzeti"ndə yayımlanan İznin Fəryadı başlıqlı yazısı səbəbi ilə həbs edildi.
Fransalı İzabella (Navarra kraliçası)
Fransalı İzabella (Isabelle de France; ) — Navarra kralı II Teobald ın xanımı, Navarra kraliçası.
Səbihə Sərtəl
Həyatı
İkinci dünya müharibəsindən sonra Demokrat Partinin tanınmış simalarının qurmağa çalışdığı "İrəli Demokratiya Cəbhəsi" adlı siyasi cəhdin tərkibində yer aldı. Bu cəhdin nəşr orqanı olan "Görüşlər" adlı dərgini çıxardı. 1 Dekabr 1945-ci ildə oxucuya təqdim edilən dərgidə iki yazısı yer aldı.
Canluka Qaytano
Canluka Qaytano — İtaliyalı peşəkar futbolçu. İtaliyanın "Napoli" klubunun oyunçusu. Hücumameyilli yarımmüdafiəçi və vinger kimi çıxış edir.
Səbihə Sərtəl
Həyatı
"Görüşlər"in oxucu ilə görüşməsindən 3 gün sonra, 4 dekabr 1945 tarixində gerçəkləşən Tan Hadisəsi, Tan Mətbəəsinin yerlə bir edilməsi; Sərtəllərin döyülmə cəhdinə məruz qalması ilə nəticələndi. Bu hadisədən məsul tutularaq yoldaşı ilə birlikdə 3 ay həbs həyatı yaşadıqdan sonra bəraət aldılar. Sərtəl ailəsi, Tan Hadisəsi və bir çox mübahisələr səbəbindən 1950-ci ildə ölkəni tərk etdi. upright|thumb|200px|Səbihə Sərtəlin [[Bakıda məzarı]]
Fransalı İzabella (Navarra kraliçası)
Həyatı
İzabella 1241-ci ildə Fransa kralı IX Lüdovik və xanımı Provanslı Marqarita nın ikinci qızı olaraq dünyaya gəldi. Hələ 2 yaşındaykən böyük bacısı Blanşın vəfatıyla cütlüyün ən böyük övladı oldu. Hələ 1254-cü ildə Navarra kralı II Teobald İzabellayla evlənmək istədiyini bildirdi. Ancaq evlilik şərti olaraq, IX Lüdovik kral və bacısı arasındakı taxt mübarizəsinin nəticələnməsini gözlədi. Ardından 6 aprel 1255-ci ildə Melön də baş tutan mərasimlə İzabella Navarra kraliçası elan olundu.
Səbihə Sərtəl
Sürgün illəri və vəfatı
Səbihə Sərtəl, sürgün illərini Paris, Budapeşt, Moskva ve Bakıda keçirdi. Türkiyə Kommunist Partiyasının işlərinə qatıldı. Budapeşt Radiosunun Türkcə nəşrlər servisində çalışdı. Son illərində Türkiyəyə dönmə müraciətinə rəğmən istəyi rədd edildi.
2 sentyabr 1968 tarixində Bakıda vəfat etdi. Məzarı, Bakıda, Fəxri Xiyabanda yerləşir. Ölümündən sonra xatirələrini yazdığı "Roman Kimi" adlı kitabı 1969-cu ildə nəşr olundu. 1998-ci ildə Nilgün Əroğlu Maktav tərəfindən, "Bir Roman Kimi" adlı Səbihə Sərtəlin həyatından bəhs edən sənəli film hazırlandı.
Fransalı İzabella (Navarra kraliçası)
Həyatı
Olduqca dindar olan İzabellanın bu evlilikdən övladı olmadı. 1270-ci ilin iyulunda atası və əriylə birlikdə Səkkinci səlib yürüşü nə qatılan İzabella həmin ilin avqustunda atasını, dekabrında isə ərini itirdi. Səfərdən geri dönən İzabella anasıyla birlikdə vətəni olan Provans a qayıtdı. Ancaq burada çox yaşamadı və cəmi 2 ay sonra burada vəfat etdi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Mədəni irsin qorunması və bərpası
Mədəni irsin qorunması və bərpası — Mədəni sərvətlərin qorunub saxlanılması, gələcək nəsillərə ötürülməsi və tarixi binaların xarab olmuş hissələrinin daha çox məhv olmasının qarşısını almaq üçün orijinallarına uyğun olaraq bərpa edilməsi məqsədi ilə aparılan işlərin məcmusudur.
Ümumiyyətlə, dəqiqləşdirmə və sənədləşmə kimi ilkin mərhələlərdən əlavə düzəliş və qoruma kimi prosesləri də əhatə edir. Muzeyşünaslıq sahəsi olan və sənət tarixi ilə işləyən bu peşə, memarlığın magistr və doktorantura proqramlarına daxil olan və mülki və monumental daşınmaz əmlakın təmir metod və üsullarını göstərir.
NGC 933
NGC 933, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İtaliya 2015 Avropa Oyunlarında
İtaliya ümumilikdə 285 idmançı ilə təmsil olunur.
Rumıniya inqilabı
Rumıniya inqilabı — Rumıniya prezidenti Nikolae Çauşeskunu hakimiyyətdən devirmək üçün 1989-cu ilin dekabrında xalq və Rumıniya ordusu tərəfindən həyata keçirilən inqilab. Rumıniya şərq blokunda sosialist rejimlərinin süqutu zamanı hakimiyyətin qanlı şəkildə dəyişdirildiyi yeganə ölkə oldu.
İnqilabdan əvvəlki şərtlər
1965-ci ildən Rumıniyaya rəhbərlik edən Nikolae Çauşeskunun iqtisadi və inkişaf siyasətinin Rumıniyanın resurslarını sıxaraq həyata keçirməsi ölkədə geniş qıtlığa və yoxsulluğun artmasına səbəb oldu. 1970-ci illərdə pis maliyyə idarəçiliyi və yanlış investisiya qərarları nəticəsində Rumıniyanın xarici borcu çox yüksək həddə çatdı. Bu borcun qısa müddətdə bağlanması üçün aparılan qənaət siyasəti (ərzaq məhsullarının normaya salınması, evlərin 14°-dən yuxarı qızdırılmasının qadağan edilməsi), 1982-ci ildən ölkənin kənd təsərrüfatı və sənaye məhsullarının böyük hissəsinin ixracı, Parlament Sarayı kimi möhtəşəm və lazımsız tikinti layihələri, 13 min kənddən 6 mininin boşaldılıb sökülməsi və sakinlərinin yeni tikilmiş mənzillərə köçürülməsi qərarı narazılıqla yekunlaşıb.
1989-cu ilin oktyabr və noyabr aylarında Berlin divarının uçurulması və şərq bloku liderlərinin bir-bir sıradan çıxarılması Nikolay Çauşeskunun gələcəyi ilə bağlı narahatlığına səbəb olmadı. 1989-cu ilin noyabrında Rumıniya Kommunist Partiyasının 14-cü qurultayında Nikolae Çauşesku yenidən partiyanın baş katibi seçildi.
Timişoara
Lakin şərqi avropadakı sosialist ölkələrində baş verən rejim dəyişiklikləri və azadlıq hərəkatları tezliklə Rumıniyada da öz əksini tapdı. Rumıniyanın şimal-qərbindəki Transilvaniyadakı macar azlığı bütün dövr ərzində təzyiq altında olub. Transilvaniya bölgəsinin cənubundakı Timişoara şəhərində bir macar keşişinin rejimə müxalif olduğu əsası ilə sürgünə göndərilməyə cəhd edildikdən sonra qiyam başladı. Dekabrın 16-da başlayan hadisələr polisin və Sekuritatın (gizli polis) müdaxiləsi ilə daha da genişlənib. Etirazlar ilkin səbəblərindən kənara çıxdı və birbaşa Çauşesku rejimini hədəf almağa başladı.
Çauşeskunun dekabrın 20-də axşam qayıtmasına baxmayaraq, vəziyyət daha da gərginləşdi. Həmin axşam televiziya çıxışında Çauşesku Timişoarada baş verənləri "xarici güclərin Rumıniyanın daxili işlərinə müdaxiləsi" və "Rumıniyanın suverenliyinin pozulması" kimi qiymətləndirib. Budapeşt radiosu ilk olaraq Timişoarada baş verənləri dünyaya çatdırdı, qərb mediası isə qırğından xəbər verdi, on minlərlə insanın ölümündən danışdı, milli televiziyadan məlumat ala bilməyən Rumıniya xalqını Çauşesku rejiminə qarşı ayağa qalxmağa təşviq etdi. Çauşeskunun nəzarətində olan Rumıniya Televiziyası dekabrın 21-də Varşava Müqaviləsi ölkələrinin Rumıniyaya girməsinin qarşısını almaq, Çauşeskuya dəstək vermək üçün 1968-ci ildə olduğu kimi Buxarestdə böyük bir toplantı keçiriləcəyini açıqladı.
Hərbi qaçış və Çauşeskunun süqutu
Çauşesku vəziyyətə hakim kimi görünsə də, iğtişaşlar tezliklə Buxarestə yayıldı; dekabrın 21-də Çauşeskunun Buxarestdə çıxışı zamanı dinləyicilərin reaksiyası Çauşeskunun hakimiyyəti itirməsinin ən bariz işarəsi idi. Dekabrın 21-dən 22-nə keçən gecə üsyançılar arasında bəzən ordu birləşmələrinin də dəstəklədiyi şiddətli küçə toqquşmaları ilə Çauşeskunun komandanlığı altında gizli polis qüvvələri olan Sekuritate arasında şiddətli küçə toqquşmaları baş verdi. Sonra Çauşeskunun bütün əleyhdarları yayım binalarını, ictimai qurumları və polis məntəqələrini ələ keçirdilər. Bu səbəbdən dövlət qurumları öz vəzifələrini tam yerinə yetirə bilmədilər və dövlət televiziyası TVR tez-tez kəsildi.
Dekabrın 22-də səhər saat 9:30 radələrində Çauşeskunun müdafiə naziri Vasile Milea şübhəli şəkildə ölüb. Çauşeskunun verdiyi açıqlamada Milea xəyanət etdiyi üçün işdən çıxarıldığı və xəyanəti ifşa edildikdən sonra intihar etdiyi bildirilib. Həmin vaxt üstünlük təşkil edən fikir o idi ki, Milea Çauşeskunun nümayişçilərə atəş açmaq əmrini yerinə yetirməkdə tərəddüd edir, baxmayaraq ki, həmin səhər Buxarest şəhər mərkəzinə tanklar göndərilmişdi. Milea əvvəlcə Çauşesku ilə Timişoaraya həqiqi döyüş sursatı olmadan qoşun göndərdiyinə görə mübahisə edirdi. Adi əsgərlər Milanın həqiqətən də öldürüldüyünə inanırdılar və az qala kütləvi şəkildə inqilaba getdilər. Yüksək rütbəli komandirlər indi Çauşeskunu itirilmiş bir iş kimi görürdülər və öz adamlarını rejimə sadiq saxlamaq üçün heç bir səy göstərmirdilər. Bu, Çauşeskunun hakimiyyətdə qalmaq şanslarına faktiki son qoydu.
Milanın necə öldüyünə dair hesablamalar fərqlidir. Ailəsi və bir neçə astsubay onun öz ofisində Sekuritate tərəfindən güllələndiyinə inanarkən, başqa bir qrup zabit onun intihar etdiyinə inanırdı. 2005-ci ildə aparılan araşdırma nəticəsində nazirin ürəyindən atəş açaraq özünü öldürdüyü, lakin güllənin ürəyindən keçdiyi, yaxınlıqdakı damara dəydiyi və qısa müddət sonra onun ölümünə səbəb olduğu qənaətinə gəlib.
Milanın ölümündən xəbər tutan Çauşesku Viktor Stankuleskunu müdafiə naziri təyin etdi. Stankulesku qısa tərəddüddən sonra bu vəzifəni qəbul edib. Bununla belə, Stankulesku Çauşeskunun xəbəri olmadan qoşunlara öz qərargahlarına qayıtmağı əmr etdi və Çauşeskunu vertolyotla getməyə razı saldı, bununla da diktator qaçıb. Eyni zamanda qəzəbli etirazçılar Kommunist Partiyasının qərargahına basqın etməyə başladılar; Stankulesku və onun tabeliyində olan əsgərlər onlara qarşı çıxmadılar.
Çauşeskunun əmrlərini yerinə yetirməkdən imtina edən Stankulesku diktaturanın devrilməsində mərkəzi rol oynadı. Günün ikinci yarısında Stankulesku son hadisələrdən sonra hakimiyyətə can atan başqaları arasından İon İliyeskunun siyasi qrupunu "seçdi".
Helikopter çıxarma
Çauşeskunun izdiham qarşısında ikinci uğursuz cəhdindən sonra o, arvadı Yelena ilə birlikdə dama qalxan liftə minib. Bir qrup etirazçı binaya zorla daxil ola bilib, Çauşeskunun mühafizəçilərini zərərsizləşdirib və eyvana çıxmazdan əvvəl onun ofisindən keçib. Onlar Çauşeskudan cəmi bir neçə metr aralı olduqlarından xəbərsiz idilər. Liftin elektrik cərəyanı sonuncu mərtəbəyə çatmazdan əvvəl kəsilib və Çauşeskunun mühafizəçiləri lifti zorla açıb cütlüyü damın üstünə çıxarıblar.
22 dekabr 1989-cu il saat 11:20-də Çauşeskunun sıravi pilotu, polkovnik-leytenant Vasile Maluşan general-leytenant Oprutadan prezidenti götürmək üçün Saray meydanına getmək göstərişi aldı. Saray meydanı üzərindən uçarkən orada eniş etməyin mümkün olmadığını görüb. Saat 11:44-də Malutan №203 ağ Daupin helikopterini terrasa endirdi. Pəncərələrin birindən ağ hörgü pərdəni yelləyən kişi onu aşağı saldı.
Maluşan dedi: “Sonra ikinci pilot Stelika yanıma gəldi və dedi ki, terrasa gələn nümayişçilər var. Sonra Çauşesku çıxdı, hər ikisini az qala cangüdənləri daşıyırdı... Elə bil huşunu itirmişdilər. Qorxudan bəm-bəyaz idilər. Manea Menesku (vitse-prezidentlərdən biri) və Emil Bobu onların arxasınca qaçırdılar. Menesku, Bobu, Neaqo və təhlükəsizlik xidmətinin başqa bir zabiti arxadakı dörd kürsüyə oturdular... Çauşeskunu içəri çəkərkən, nümayişçilərin terrasa qaçdığını gördüm... Kifayət qədər yer yox idi, Yelena Çauşesku və mən stullarla qapı arasında qalmışdıq... Sadəcə dörd sərnişin daşımağımız lazım idi amma altı nəfər idik."
Malutanın sözlərinə görə, onlar Snaqova gedəndə saat 12:08 idi. Orada Çauşesku Maluşanı prezident otağına apardı və ona silahlı mühafizə üçün əsgərlərlə dolu iki helikopter və Snaqova gəlməsi üçün başqa bir Dauphin helikopteri gətirməyi əmr etdi. Maluşan bölük komandiri telefonla cavab verdi: “İnqilab oldu... Tək başınasan... Uğurlar!". Malutan sonra Çauşeskuya dedi ki, ikinci mühərrik isinir və onlar dərhal yola düşməlidirlər, lakin o, altı deyil, yalnız dörd nəfər götürə bilərdi. Menesku və Bobu geridə qaldı. Çauşesku Maluşana Tituya getməyi əmr etdi. Titu yaxınlığında olarkən Maluşan vertolyotu yuxarı və aşağı saldığını deyir. O, Çauşeskuya yalan danışaraq deyib ki, bu, zenit atəşinin qarşısını almaq üçündür, çünki onlar indi uçuş məsafəsində olacaqlar. Çauşesku panikaya düşdü və ona enməsini söylədi.
Piteştiyə gedən köhnə yolun yanındakı tarlaya endi. Malutan daha sonra dörd sərnişininə daha çoxunu edə bilməyəcəyini söylədi. Sekuritatın adamları yolun kənarına çıxaraq yoldan keçən maşınları saxlamağa başlayıblar. İki maşın dayandı, biri meşə gözətçisi, digəri isə həkimin idarə etdiyi qırmızı Dacia idi. Həkim isə bu işə qarışdığına sevinmədi və qısa müddətdən sonra mühərrikin sıradan çıxdığını deyərək Çauşeskunu aldatdı. Daha sonra bir velosiped ustasının maşını saxlanıldı və o, onları Tarqovişte tərəfə apardı. Təmirçi Nikolae Petrisor onları şəhərin kənarındakı kənd təsərrüfatı texniki institutunda gizlənə biləcəklərinə inandırdı. Çatdıqlarında o, Çauşeskunu bir otağa apardı və sonra onların qapısını kilitlədi. Onlar saat 15:30 radələrində yerli polis tərəfindən həbs edilib, daha sonra bəzi adamları ətrafda gəzib-dolaşdıqdan sonra Tqrqovişte qarnizonunun hərbi birləşməsinə köçürülüb və məhkəməyə qədər bir neçə gün əsir saxlanılıblar.
Dekabrın 24-də yeni yaradılmış Milli Azadlıq Cəbhəsi Şurasının (MSŞ) sədri İon İliyesku Fövqəladə Hərbi Tribunalın, Çauşeskunun soyqırım və digər cinayətlərə görə mühakimə olunması üçün hərbi tribunalın yaradılması haqqında fərman imzalayıb. Buxarestin şimal-qərbindəki Târqovişte kazarmasında saxlanılan Çauşesku və həyat yoldaşı, təxminən bir saat davam edən məhkəmə prosesindən sonra 1989-cu il dekabrın 25-də kütləvi qətl, korrupsiya, vəzifədən sui-istifadə, vətənə xəyanət və dövlət əmlakını mənimsəmə ittihamları ilə edama məhkum edildi. Onlar elə həmin gün güllələnərək edam ediliblər.
Yeni rejim
Tezliklə çoxpartiyalı sistem yarandı. İon İliyeskunun sədrliyi ilə yaradılmış keçmiş kommunist idarəçiləri, əsgərlər və keçmiş partiya dissidentlərindən ibarət Milli Azadlıq Cəbhəsi (MSC) şiddətli müqavimətlə üzləşsə də, etirazlar və üsyanlar Buxarestə gətirilən mədənçilərin köməyi ilə zorakılıqla yatırıldı. işçiləri tərəfindən döyülərək dağıdılıb. Nümayişçilər polis qüvvələrinin yetərsizliyi səbəbindən mədənçilərin özləri tərəfindən döyülərək dağıdılıb. Bununla belə, şura 1990-cı ilin fevralında hakimiyyəti müxalifətlə bölüşməyə razı oldu. 1990-cı il mayın 20-də keçirilən ilk azad seçkilərdə Milli Azadlıq Cəbhəsi (FSN) böyük səs çoxluğu ilə qalib gəldi.
Adolf Disterverq
thumb|Adolf Disterverq Adolf Disterverq —alman pedaqoqu.
Həyatı
Merseldə seminariya direktoru olarkən ibtidai məktəblər üçün 200-dən artıq müəllim hazırlamışdır.1827-ci ildə A.Disterveq "Tərbiyə və təlim üçün Reyn vərəqəsi" adlı pedaqoji jurnal nəşr edir. O, ömrünün sonuna kimi bu jurnalın redaktoru olmuş, burada təlim-tərbiyənin müxtəlif problemləri ilə bağlı 400-dən artıq məqalə çap etdirmişdir. A.Disterveqin vəfatından sonra da onun tələbələri bu jurnalın nəşrini davam etdirmişlər. Yalnız 1903-cü ildə bu jurnalın nəşri dayandırılmışdır. A.Disterveq 1835-ci ildə "Alman müəllimlərinin təhsilinə rəhbərlik" adlı məşhur əsərini nəşr etdirir. Kitab iki hissədən ibarətdir. Birinci hissədə təhsil-tərbiyənin təşkilinin ümumi prinsipləri, tərbiyəedici təlim məsələləri, ikinci hissədə isə ayrı-ayrı fənlərin tədrisi metodikası öz əksini tapmışdır. Bu əsər müxtəlif dillərə, o cümlədən rus dilinə tərcümə edilərək nəşr (1837–1875-ci illərdə) olunmuşdur. A.Disterveqin pedaqogikanın müxtəlif problemləri ilə bağlı yüzlərlə məqalə və oçerkləri vardır. Onları xarakterinə görə üç qrupa bölmək olar:
A.Disterveq təhsil sahəsində köhnə ənənələrə qarşı ciddi etiraz etmişdir. Məktəblər üzərində nəzarəti ruhanilərə deyil, mütəxəssis pedaqoqlara tapşırmaq barədə A.Disterveqin fikirləri hakim dairələri qorxuya salmışdı. Onun cıxışları dövlət məmuruna layiq olmayan hərəkət kimi qiymətləndirilirdi və o, 1847-ci ildə Berlin seminariyasının direktoru vəzifəsindən çıxarıldı. Öz mübarizəsindən geri çəkilməyən A.Disterveq 1851-ci ildə "Pedaqoji məcmuə" nəşr edir, Prussiyanın 1854-cü il məktəb qanununa etiraz edir. A.Disterveq 1857-ci ildə bütün fəaliyyətini yekunlaşdıran avtobioqrafik "Pedaqoji ideyalar və imkanlar" adlı kitabını nəşr etdirir. 1865-ci ildə A.Disterveqin 75 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbir keçirilir. Bir il sonra – 1866-cı il iyulun 7-də A.Disterveq vəba xəstəliyindən vəfat etmişdir.
A.Disterveqin əsas prinsipləri
A.Disterveqin pedaqoji irsində tərbiyənin mahiyyəti məqsədi və əsas prinsipləri mühüm yer tutur. A.Disterveq tərbiyənin məqsədini insan fəaliyyətinə, həqiqətə, gözəliyyə, xeyirxahlığa xidmət etməsində görürdü. Onun fikrincə, məktəbin vəzifəsi milli mənafeyi yüksək tutan, milli ədavətdən, milli məhdudluqdan uzaq insanlar tərbiyə etməkdir. A.Disterveq "Alman müəllimlərinin təhsilinə rəhbərlik" (1835) adlı məşhur əsərində təlim və tərbiyənin qarşılıqlı əlaqədə olan iki prinsipini-təbiətəmüvafiqlik və mədəniyyətə müvafiqlik – fərqləndirirdi. A.Disterveq tərbiyənin təbiətəmüvafiqliyini, yəni uşaq təbiətini təbii inkişafını uyğun olması fikrini müdafiə edirdi. İrsiyyətə üstünlük verən A.Disterveq deyirdi ki, palıd toxumundan müvafiq şəraitə düşdükdə başqa bir şey deyil, ancaq palıd ağacı bitə bilər. A.Disterveq tərbiyənin təbiətəmüvafiqlik prinsipindən əlavə, həm də mədəniyyətəmüvafiqlik prinsipini irəli sürmüş, onun məzmununu şərh etmişdir. Bu prinsip tələb edir ki, tədris-tərbiyə prosesi xarici, daxili və ictimai mədəniyyət əsasında təşkil edilsin. A.Disterveq xarici mədəniyyətə əxlaq normalarını, məişəti, istehlakı, daxili mədəniyyətə isə sosial münasibətləri və milli mədəniyyəti aid edirdi.
Croton schiedeanus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bayizəmarə (Sərdəşt)
Bayizəmarə — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Rusiya–Yaponiya münasibətləri
Rusiya–Yaponiya münasibətləri — Rusiya Federasiyası ilə Yaponiya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Tarixi
İngiltərə, Fransa və ABŞ-nin Çin və Yaponiyaya hökmranlıq uğrunda mübarizəsi, onların Kuril adalarında, Saxalində və Amur hövzəsində möhkəmlənmək cəhdləri, Rusiyanın Uzaq Şərqdə və Sakit Okeanda ticarət gəmiləri üçün təhlükə yaradırdı.
Rusiya hökuməti Rusiyanın Sakit Okeanda mövqeyinin güclənməsi, o cümlədən Çin və Yaponiyada portlarının açılması üçün tədbirlər görməyi qərara aldı.1852-ci ilin 24 aprelində Rusiyanın Uzaq Şərqdə siyasi maraqlarını müzakirə edən xüsusi komitə yaradıldı. Onun tərkibinə Baş dəniz qərargahının rəisi Menşikov, maliyyə naziri Brok, hərbi nazir Çernışev, Asiya departamentinin direktoru Senyavin daxil idi.1852-ci il aprelin sonunda Xarici işlər naziri "Yapon işi üzrə məktub"u xüsusi komitəyə təqdim etdi. Məktubda Amerikanın Yaponiya ilə ticarət qurmaq cəhdləri, Amerika gəmilərinin Yaponiya sahillərində çoxalması göstərilirdi.
23 avqust 1852-ci ildə I Nikolayın yapon imperatoruna göndərdiyi qramotoda Putyatinin səfirliyinin dostluq xarakterini göstərmiş və rus vətəndaşlarının yapon limanlarına daxil olmasına icazə verilməsini xahiş etmişdi. Ekspedisiya zamanı Putyatinin bir neçə xarici ölkələrə baş çəkəcəyi də göstərilmişdi. Ona görə xarici işlər nazirlyi həmin ölkələrin hökumətinə ekspedisyanın məqsədi barədə məlumat vermişdi.
7 oktyabr 1852-ci ildə Putyatin Kronştadı tərk etdi.31 oktyabrda o, Portsmuta gəldi. Portsmutdan çıxaraq 10 mart 1853-cü ildə Xeyirxah Ümid burnuna gəlir və burada öyrənir ki, Perri Avakado 15 gəmidən ibarət ekspedisiya yaradır. Amerika hökuməti Perriyə yapon portlarının açılması uğrunda Rusiyanı və digər Avropa hökumətlərini qabaqlamaq üçün böyük səlahiyyət vermişdi. 8 aprel 1853-cü ildə Putyatin bu haqda Senyavinə məlumat verir və bildirir ki, amerikanlar kiçik bir müqavimət müqabilində silah işlətməyə hazırdırlar.
27 dekabr 1852-ci ildə Peterburqda Amerika səfiri Braun Dövlət Departamentinin tapşırığı ilə Xarici işlər nazirliyinə rus freqatının Sakit Okeana qeyri-məlum məqsədlə gəlməsi barədə təəccüblüyünü bildirdi. 10 yanvar 1853-cü ildə Nessrod Brauna cavab verdi və bildirdi ki, rus hökuməti öz torpaqlarını qorumaq üçün bu tədbirə əl atıb və bu gizli şəkildə edilməyib.
12 aprel 1853-cü ildə rus səfiri Xeyirxah Ümid burnunu tərk edərək Sinqapura, oradan Honqkonqa gəlir. Kantonda Putyatin öyrənir ki, Perri Şanxaya, oradan da Yaponiyaya yollanıb.
2 dekabr 1852-ci ildə Perri dəniz nazirinə məktubunda bildirir ki, o Tayvan, Kyunyu və Bonın adalarını tutmaq istəyir və bu adalardan Rusiya və İngiltərəyə qarşı forpost kimi istifadə etmək və Çin və Yaponiyaya qarşı təzyiq kimi istifadə etmək olar.3 fevral 1853-cü ildə Dövlət katibi Evereyt bildirdi ki, prezident Filmor bunun planını bəyənir.
Sakit Okeanda Perrin amerikan ekspansiyasının carçısı olmasını qəti qəbul edən amerikan tarixçiləri sübut etməyə çalışırdılar ki, ABŞ-nin aparıcı dairələrində Perrinin fəaliyyəti özünə dayaq tapmadı.
Rus səfiri Putyatinin nəzərində tutduğu taktika 1853-cü ildə Asiya departamentinin direktoru Senyavinə ünvanladığı məktubda aydın görünür. Rusiya və ABŞ Yaponiya ilə ticarət əlaqələrini açmaqda eyni niyyətlərə malikdirlər, baxmayaraq ki, biz bunda sülhyönümülü vasitələrə üstünlük veririk. Amerikanlar isə şübhəsiz ki, hərbi vasitələrə əl atacaq.
Putyatinin yazdığı kimi bu əzəmətli an idi:" Nəhayət ki, biz onaylıq gəmi səfərinin nəticəsində bir çox münasibətlərdə anlaşılmaz və tədqiq edilməmiş Yaponiyaya çatdıq." 10 avqustda rus eskadrası Naqasaki limanına daxil oldu.
Bu dövrdə İngiltərə də Yaponiyada öz mövqeyini möhkəmləndirməyə çalışırdı. İngiltərə hökuməti 1842-ci il Nankin müqaviləsinə yenidən baxılması ilə məşğul olmasına baxmayaraq uzun müddət idi ki, ilk növbədə Perrinin artmaqda olan qələbəsindən istifadə edərək Yapon sahillərində öz limanlarını açmağa çalışırdı. Britaniya hökuməti bu ölkədə ABŞ-nin hakim nüfuzunun bərpa olunmasına rus gəmilərinin yapon limanlarına gəlməsinə yol verməmək üçün Yaponiya ilə sülh müqaviləsi imzalamağa tələsirdi. 1854-cü ilin 2 oktyabrında Çin sularında ingilis eskadrasına komandanlıq edən Ceyms Stirling Naqasakidə ingilis-yapon müqaviləsini imzaladı. O, Saxalinə münasibətdə Rusiyanın "təcavüzkar planı" barədə məlumat verdi. Hətta xəbərdarlıq etdi ki, əgər ruslar yapon sularında görünərlərsə, ingilis eskadrası rus gəmiləri ilə döyüşə girəcək. Eyni zamanda beynəlxalq hüquq da ingilis və fransız gəmilərinə Yaponiyanın neytral su ərazilərində müharibə vaxtı rus gəmilərinə hücum üçün imkan verirdi. Müttəfiqlər yapon limanlarından 1854-cü ilin avqustunda Petrapavlovskda desantların dəyişdirilməsi üçün baz kimi, 1855-ci ilin iyununda şəhərlərin bombardman edilməsində və 1855-ci ilin sentyabrında Urunedə rus-amerikan birləşmələrinin faktoriyalarının məhv edilməsində istifadə etdilər.
Krım müharibəsi Rusiyaya kömək etdi ki, yaranmış bu əlverişli şəraitdən dərhal Yaponiya ilə sülh müqaviləsi bağlamaq üçün istifadə etsin. Amma çar hökuməti Rusiyanın beynəlxalq vəziyyətinin mürəkkəb olmasını nəzərə alaraq belə hesab edirdi ki, Putyatinin səfirliyi ümid verir ki, rus-yapon münasibətləri yaxşı başlayacaq.
1855-ci ilin 26 yanvarında imzalanmış Simod traktatına əsasən Rusiya üçün açılmış limanlarda ruslar məhdud miqdarda və yapon məmurlarının vasitəçiliyi ilə müxtəlif məhsullar alırdılar. Bütün bunlar vacib problemlərin həllinə-Rusiyanın Uzaq Şərq bölgələrinin və Sakit Okean mülklərinin ərzaqla təminatına imkan vermirdi. Buna görə də Rusiya Yaponiya ilə ticarət müqaviləsini bağlamaqda maraqlı idi. Lakin uzun müddət idi ki, çar hakimiyyətinin başı Krım müharibəsinə və Çinlə danışıqlara qarışmışdı.
İngiltərənin 1842-ci il Nankin sazişinə yenidən baxmaq cəhdinin uğursuzluğu ilə 1856-cı ilin oktyabrında Fransanın dəstəyi ilə Çinə qarşı hərbi əməliyyat başladı. Çarizm qorxurdu ki, Çində ingilis ağalığı Rusiyanın buradakı satış bazarlarını itirməsi ilə nəticələnər və Rusiyanın Uzaq Şərq regionlarını daimi təhlükədə saxlayar. Ona görə də 1857-ci ilin yanvarında Putyatin Çinə göndərildi ki, Amurun sol sahilində Rusiyanın hüquqlarının rəsmi möhkəmləndirilməsinə nail olsun. Apreldə o, Kyaxtada, sonra Şanxayda oldu. O, burada İngiltərə və Fransanın Çinlə danışıqlarında vasitəçi olmaq istəyirdi ki, Çin hökumətinin çox ağır tələbləri qəbul etməsinə imkan verməsin. Hələ ki bu missiyanın yerinə yetirilməsi üçün əlverişli şərait yox idi. Putyatin qərara gəldi ki, Yaponiyaya getsin. 1857-ci ilin 10 sentyabrında o, Naqasakidə "Amerika paraxodu"nda oldu.12 oktyabrda Putyatin yapon müvəkkilləri Midzuno Tikuqo-no-kami, İvase İqano-n-kami, Arao İvami-no-kami ilə "əlavə traktat" imzaladı. 28 maddədən ibarət bu traktat açıq portlarda Rusiyanın ticarət hüququnu özündə əks etdirirdi:
1857-ci il traktatı Simod müqaviləsinə əlavə hesab olunurdu. O, rusların açıq limanlarında ticarət hüququnun artmasında əhəmiyyətli oldu, amma yapon məmurlarının ticarət müqaviləsində vasitəçiliyi saxlanıldı, ixrac və idxalın əsas predmetlərində yüksək gömrük tarifi qaldı. Bir çox məhsullarda hakimiyyətin monopoliyası saxlanıldı.