cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hoqqa
Ümumi məlumat
Yenə həmin dastanda Giziroğlu Mustafa bəy öz yoldaşlarına deyir: Səfərimdi şəhri-Bağdad, Kimdi, mənnən köçən gəlsin! Yeddi hoqqa hazar peşə, Məndən artıq içən gəlsin. Göründüyü kimi, birinci şeirdə hoqqanın nalın çəkisini, ağırlığını, ikinci şeirdə isə içkinin həcmini göstərdiyinin izahına ehtiyac yoxdur. Lakin nalı və içkini eyni ölçü vahidi ilə ölçmək mümkün olmadığından hoqqa sözünün açıqlanmasına ehtiyac duyulur. Hoqqə - ərəb dilində kiçik mücrü deməkdir. Bu söz oyun, kələk, hiylə mənasında daha çox işlənir. Hoqqa sözünün ərəb dilindəki mənalarının heç biri ölçü bildirmir. Bu da onu göstərir ki, hoqqa ərəblərdə heç vaxt ölçü vahidi kimi işlənməmişdir. Azərbaycan və Kərkük türklərində isə hoqqa ən qədim ölçü vahidlərindən biri olmuşdur. Buradan belə qənaətə gəlmək olar ki, bir çox türk xalqlarında ən qədim ölçü vahidi kimi işlənmiş hoqqa ərəb dilindən alınmamışdır. Qədim şumer dilində hoqqa sözünə rast gəlinməsi də onun türk sözü olduğunu təsdiqləyir.
Mənbə
'''Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, “Şərq-Qərb” nəşriyyatı. Üç cilddə. III cild. səh. 461. ISBN 978-9952-34-152-2
Hoffenhaym 1899 FK
1899 Hoffenhaym FK 1899-cu ildə Zinsheymin Hoffenhaym kəndində yaradılmış futbol komandasıdır.Həmçinin 1990-cı ildə Almaniya 8.liqasında olarkən klubu alan alman milyarder Ditmar Hoppun sayəsində Bundesliqaya qədər qalxan Almaniyanın ən qədim klublarından da biridir
Tarixi
Hoffenheym Almaniyanın ən kiçik rayonlarından biridir. Əvvəlcə kənd olan Hoffenheym indi Zinsheym şəhərinin rayonudur. Cəmi üç min əhalisi olan bu rayonun təmsilçisi 1899-cu ildə yaranıb. Uzun illər bu klub Almaniyanın ən zəif komandalarından olub. Ən yaxşı halda 6-cı divizionda çıxış etməsi ilə öyünə biləcək "Hoffenheym" heç kimin diqqətini o qədər də cəlb etməyib.
1989-cu ildə "Hoffenheym"in vəziyyəti bir qədər də pisləşdi. Belə ki, klub 6-cı divizionu da tərk etdi. Bu kiçik rayonun təmsilçisinin azarkeşlərinə ağır zərbə oldu. Onsuz da əksər vaxt məğlub olan klubun az qala dağılacağı gözlənilirdi. Lakin bu vaxt möcüzə baş verdi. Heç kimin gözləmədiyi bir vaxtda məşhur milyarder olan Ditmar Hopp meydana çıxdı. 7-ci divizionda çıxış edən klubun səhmlər paketini alaraq "Hoffenheym"in prezidentinə çevrilərkən Hoppun bu addımı çoxları tərəfindən gülüşlə qarşılandı. Hərçənd onu başa düşmək olardı. Axı o, vaxtilə bu klubun şərəfini qoruyub. Hopp isə işə ciddi yanaşdı. Dərhal klubun stadionunu təmir etdirən Hopp ilk olaraq yeni toplara və məşq avadanlıqları üçün 10 min alman markası ayırdı. Bununla yanaşı, futbolçuların maaşı, bazası və digər problemlərin həll edilməsi tezliklə öz nəticəsini verdi. Elə həmin mövsümdəcə "Hoffenheym" yenidən 6-cı divizona qayıda bildi. Lakin rayon təmsilçisi bununla kifayətlənmək niyyətində deyildi. Belə ki, azarkeşlər tərəfindən "HOPPenheym" adlandırılan klub bu divizionun da qalibi adını qazandı. Bundan sonra komanda bir müddət yuxarı divizionda iştirak etməyə adaptasiya olmağa çalışdı. Bir neçə il 5-ci divizionda yarışan klub XX əsrin sonlarında yeni inkişaf yoluna qədəm qoydu. 1999/2000 mövsümündə 5-ci divizionda yarışan "Hoffenheym" üç ildən sonra, yəni 2002-2003-cü illərdə Almaniyanın sayca 3-cü divizionu sayılan Regional Liqaya vəsiqə qazandı. Həmin mövsümdə rayon təmsilçisi Almaniya Kubokunda ilk qələbəsini qazanması ilə də yadda qaldı. Belə ki, "Hoffenheym" Kubokun 1/32 final mərhələsində "Qroyter Fyurt"u 4:1 hesabı ilə məğlub edərək növbəti mərhələyə vəsiqə qazandı. Bir il sonra isə artıq hər kəs "Hoffenheym"i tanıdı. Klub ölkə kubokunda Trir "Ayntraxt"ını, "Karlsrue" və "Bayer"i məğlub edərək 1/4 final mərhələsinə vəsiqə əldə etdi. Bundan sonra 4 il "Hoffenheym" Regional Liqanın ortabablarından biri oldu.
Ditmar Hopp adına stadion daha yoxdur
2006/2007 mövsümü "Hoffenheym" üçün daha əlamətdar oldu. Əvvəlcə bu klubun məşqçi korpusunda dəyişiklik oldu. Belə ki, 2006-cı ildə "Ştutqart", "Hannover" və "Şalke"də işləməsi ilə məşhur olan Ralf Rangnik Hoffenheym"ə baş məşqçi təyin edildi. Təcrübəli mütəxəssis həmin mövsümdəcə 2-ci Bundesliqaya vəsiqə qazana bildi. Məhz bundan sonra "Hoffenheym" klub siyasətində ciddi dəyişiklik etməyə məcbur oldu. Cəmi altı min azarkeş tutumu olan Ditmar Hopp adına stadion söküldü və yerində yeni stadionun inşasına başlanıldı. Bundan sonra Manheymdə çıxış etməli olan klub 30 min azarkeş tutumu olan yeni stadionlarında qış fasiləsindən sonra çıxış etməyə başlayacaq.
"Şəhər sanki dəli olmuşdu"
2007/2008 mövsümünün sonları Hoffenheym əhalisini yuxudan ayıltdı. Həmişə sakit, bir qədər də "yuxulu" olan kənd sakinləri həyəcandan yata bilmirdilər. 6 min tutumu olan stadiona qonşu kəndin sakinləri də toplaşmışdılar. Stadionun təhlükəsizliyini isə bütün rayonun polisləri qoruyurdu. Həlledici oyunda "Qroyter-Fyurt" klubunu məğlub edən "Hoffenheym" tarixində ilk dəfə Bundesliqaya vəsiqə qazandı. Həmin gün şəhər sanki dəli olmuşdu.
Səni kim dayandıracaq?
2008/2009 mövsümündən əvvəl "Hoffenheym"in ən yaxşı halda ortabab olacağı gözlənilirdi. Ən yaxşı oyunçuları Haas, Jasle, Bek, Teber, İbişeviç və Salihoviç olan bu klubdan ciddi nəsə gözləməyə də dəyməzdi. Buna görə də hamının diqqəti digər iddialılara çevrilmişdi. Bu, Rangnikin yetirmələri üçün sanki göydəndüşmə oldu. Düzdür, ilk dörd turda Rangnikin yetirmələri yeddi xal toplamışdılar. Lakin bundan sonra "Hoffenheym" get-gedə uğurlu çıxış etməyə başladı. Dortmund "Borussiya"sını 4:1 hesabı ilə darmadağın edən klub "Verder"ə dramatik görüşdə məğlub oldu - 4:5. Bundan sonra ardıcıl beş qələbə qazanan Ranginikin komandası zirvəyə qalxdı. Bu uğurlar isə elə-belə əldə edilmədi. Düzdür, "Şalke", "Verder" və "Ştutqart" yaxşı dönəmlərini yaşamırdılar. "Bavariya" isə bir müddət böhran keçirdi. "Herta", "Hamburq" və "Bayer" isə qeyri-sabit çıxış edirdilər. Amma bunların "Hoffenheym"ə dəxli yox idi. Kollektiv futbol nümayiş etdirən debütant gözəl oyunu ilə göz oxşayırdı. Türk əsilli Selim Teber həm kapitan, həm də komandanın lideridir. Daniel Haas çərçivəni inamla qoruyur. Bosniyalı Seyad Salihoviç, nigeriyalı çinedu Obasi və seneqallı Demba Ba məhsuldar ötürmələri və vurduqları qollarla diqqəti cəlb edirdilər. Sözsüz ki, komandanın əsas hücumçusu Vedad İbişeviçi unutmaq olmaz. Bosniya və Herseqovina yığmasının forvardı ilk dövrə ərzində 18 qol vurdu. Düzdür, "Hoffenheym" son iki görüşdə cəmi bir xal qazandı, lakin bu da onların qış çempionu olmalarına mane olmadı. Təəccüblü deyil ki, klub ilk dövrədə hamıdan çox - 42 qol vurdu. Bununla da "Hoffenyem" qış fasiləsinə lider kimi yollanan ilk debütant kimi Bundesliqa tarixinə düşdü.
Azərbaycan Milli Məclisinin II çağırış deputatları
Azərbaycan Milli Məclisin II çağırış deputatları — 2000-ci il noyabrın 5-də baş tutan seçimlər əsasında formalaşdırıldı.
Milli Məclisin 125 deputatından 77 nəfəri Yeni Azərbaycan Partiyası (YAP) üzvü idi. II çağırış Milli Məclisdə AXCP 7 nəfərlə, VHP 3 nəfərlə, AMİP, AVP, MÜSAVAT və AzKP 2 nəfərlə, ANAP, ASRP və AYP isə 1 nəfərlə təmsil olundu. 26 nəfər bitərəf idi.
II çağırış Milli Məclisin sədri Murtuz Ələsgərov, sədrin birinci müavini Arif Rəhimzadə, sədrin müavinləri isə Ziyafət Əsgərov və Gövhər Baxşəliyeva idi.
Milli Məclisin II çağırış deputatları sırasında ən yaşlısı 1925-ci il təvəllüdlü Bəxtiyar Vahabzadə, ən gənci isə 1974-cü il təvəllüdlü Gültəkin Hacıbəyli idi.
Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 5-ci maddəsi
Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 5-ci maddəsi — azadlıq və şəxsi toxunulmazlıq hüququnu nəzərdə tutur. Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası və ya İnsan hüquqları və əsas azadlıqlarının müdafiəsi haqqında Avropa Konvensiyası Avropa regionunda insan hüquqlarının müdafiəsini nəzərdə tutan Konvensiyadır.
Məzmunu
Maddə 5 - Azadlıq və toxunulmazlıq hüququ
(a) səlahiyyətli məhkəmə tərəfindən məhkum olunduqdan sonra şəxsin qanuni həbsə alınması; (b) məhkəmənin qanuni çıxardığı qərarı icra etməməyə görə və ya qanunla nəzərdə tutulmuş hər hansı öhdəliyin icra olunmasını təmin etmək məqsədi ilə şəxsin qanuni tutulması və ya həbsə alınması; (c) hüquq pozuntusunun törədilməsində əsaslı şübhə ilə bağlı şəxsin səlahiyyətli məhkəmə orqanı qarşısına gətirilməsi məqsədi ilə və ya onun tərəfindən törədilən hüquq pozuntusunun, yaxud pozuntunu törətdikdən sonra gizlənməsinin qarşısını almaq üçün kifayət qədər zəruri əsaslar olduğunun hesab edildiyi hallarda şəxsin qanuni tutulması və ya həbsə alınması; (d) yetkinlik yaşına çatmamış şəxsin tərbiyə nəzarəti üçün qanuni qərar əsasında həbsə alınması və ya onun səlahiyyətli orqana verilməsi üçün qanuni həbsə alınması; (e) yoluxucu xəstəliklərin yayılmasının qarşısını almaq üçün şəxslərin, habelə ruhi xəstələrin, alkoqolizmə və narkomaniyaya mübtəla olanların və ya səfillərin qanuni həbsə alınması; (f) şəxsin ölkəyə qanunsuz gəlməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə və ya barəsində deportasiya yaxud ekstradisiya tədbirləri tətbiq olunan şəxsin qanuni tutulması və ya həbsə alınması;
2. Tutulmuş hər bir kəsə ona aydın olan dildə onun tutulmasının səbəbləri və ona qarşı irəli sürülən istənilən ittiham barədə dərhal məlumat verilir.
3. Bu maddənin 1-ci bəndinin «c» yarımbəndinə müvafiq olaraq tutulmuş və ya həbsə alınmış hər kəs dərhal hakimin və ya qanunla məhkəmə hakimiyyətini həyata keçirmək səlahiyyəti verilmiş digər vəzifəli şəxsin qarşısına gətirilir və ağlabatan müddət ərzində məhkəmə araşdırması və ya məhkəməyə qədər azad edilmək hüququna malikdir. Azad edilmək məhkəməyə gəlmə təminatlarının təqdim edilməsi ilə şərtləndirilə bilər.
4. Tutulma və ya həbsə alınma nəticəsində azadlıqdan məhrum edilmiş hər kəs onun həbsə alınmasının qanuniliyinə məhkəmə tərəfindən təxirə salınmadan baxılması hüququna və əgər onun həbsi məhkəmə tərəfindən qanunsuz hesab edilibsə, azad edilmək hüququna malikdir.
5. Bu maddənin müddəalarının pozulması ilə tutulmağa və ya həbsə alınmağa məruz qalan hər kəsin kompensasiya hüququ var.
Tarixi
Azadlıq və toxunulmazlıq hüququnun mühümlüyü bir sıra mühüm sənədlərdə əsrlər boyu təsdiq edilib; məsələn, 1215-ci il tarixli Azadlıqlar haqqında Böyük Xartiyada və XVIII əsr Amerika və Fransa Konstitusiyalarında öz əksini tapıb. 5-ci maddənin başlıca məqsədi fərdin fiziki azadlığının qanunsuz həbsdən qorunmasını təmin etməkdir. Şəxsin sadeəcə hərəkət azadlığının məhdudlaşdırılmasına bunun aidiyyəti yoxdur; belə ki, həımin məsələ 4 saylı Protokolun 2-ci maddəsi ilə tənzimlənir.
Valter Oyken
İqtisadi fəaliyyəti
Neoliberalist missiyanın mühüm qollarından biri olaraq Alman məktəbi fərqlənir. Alman neoliberalist məktəbinin fərqləndirici əsaslarında Keynizçdaha çox dövlət tənzimlənməsi və bazar rəqabəti mexanizminin müdafiəsi dayanır. Bu məktəbin ən görkəmli nümayəndələri sırasında isə Valter Oyken /1891-1950/ və postfaşist almaniyasının praktik memar-konstruktoru Lüdviq Erxard /1897-1977/ simaları durur. Alman neoliberalizminin banisi Valter Oyken özünün 1940-cı ildə nəşr etdirdiyi "Milli iqtisadi nəzəriyyənin əsasları" əsərində alman sosioloqu, tarixçi, iqtisadçı və hüquqşünası M.Veberin "ideal tiplər" metodologiyasının bazası üzərində təsərrüfatın iki: "azad bazar" və "mərkəzi idarəçilik" tiplərinin mövcudluq vəziyyətini irəli sürmüşdü. Birinci tip V.Oykenə görə azad qiymətlər mexanizmi ilə təqdim olunan bazar vasitəsi ilə idarə edilən daha mükəmməl iqtisadiyyatdır. İkinci tip isə bazar mexanizmini təcrid edən, istisnalı olaraq mütləq iqtisadi komandalı formadadır. Bununla belə heç bir təsərrüfat tipi "xalis formada" mövcud ola bilməz. Onlar yalnız real iqtisadiyyatın təyinedici keyfiyyəti prinsipində çıxış edə bilərlər. İstənilən konkret təsərrüfat əmək bölgüsü, kredit, mənfəət, faiz, əmək haqqı kimi iqtisadi elementlər yığımından ibarətdir. Bununla belə, bu elementlər hər dəfə hakim mərkəzi və qeyri-mərkəzi prinsiplər və tarixi reallıqlar əsasında yeni səpkidə uzlaşırlar. V.Oyken inhisarın cilovlanmasında baş problem olaraq dövlət tənzimlənməsinin sərt sisteminin aradan qaldırılmasını görürdü. Onun konsepsiyası azad və mütəşəkkil bazara hesablanmış yeni dünyagörüşün formalaşmasının güclü vasitəsinə çevrilmişdi. Bu konsepsiya Lüdviq Erhardın II Cahan müharibəsindən məğlub çıxmış Almaniyanı böhrandan çıxarmağın iqtisadi siyasətinin ana xəttinə çevrildi. Onun əməli fəaliyyəti və səyləri nəticəsində aparı lan effektli iqtisadi siyasət artımın yüksək templərini və sosial bazar təsərrüfatı orientasiyasına keçidi təmin etdi. L.Erhardın təmayülündə bulunduğu sosial bazar təsərrüfatının fərqləndirici cəhətləri aşağıdakılardır: I. Dövlətin sosial-iqtisadi həyatda xüsusi rolu. Təsərrüfat sisteminin əsasını azad bazar iqtisadiyyatı və rəqabətli bazar təşkil edir. Ancaq o, özbaşına təşəkkül tapmır. Onu dövlət yaradır. Dövlət davranış qaydalarını müəyyən edərək onu aktiv həyata keçirir və təsərrüfat-istehsal fəaliyyəti ilə məşğul olmur; II. Dövlətin başlıca funksiyasını spesifik sosial siyasətin seçimini və reallaşdırmasını təşkil edir. Bu siyasət iqtisadi, sosial və siyasi qaydalığın təyinatına istiqamətlənmişdir. Sosial siyasət məşğullu regional müxtəlifliyin təcridi, tam sosial təminatlılıq, fəhlələrin müəssisələrin idarə olunmasında iştirak formasının təkmilləşdirilməsi ölçüsündə bərqərar ol III. Sistem düzümünün başlıca amili kimi, rəqabətin hərtərəfli inkişafı. Bunun üçün kiçik və orta biznesə kömək məqsədi ilə inhisarçılıqla zəruri mübarizə aparılmalıdır. Hər bir insana bacarığını və bağlı imkanlarını açmağa şərait yaradılm tərəqqini, məhsuldarlıq artımını, təsərrüfat müstəqilliyini təmin edən alətə çevrilməlidir.
Xaya
Xaya və ya Toxumluq — yastılaşmış ellipsoid şəklində olub xayalıqda yerləşmişdir. Forma və həcmcə qoz və ya göyərçin yumurtası ilə müqayisə etmək olar. Hər bir xayanın çıxıq bayır səthi — basıq içəri səthi —, sərbəst ön kənarı — , xaya artımı və toxum ciyəsi ilə örtülmüş dal kənarı — , yuxarı ucu —  və aşağı ucu —  vardır. Uzunluğu təxminən 4,0–4,5 sm, rni 2,5–3,5 sm, qalınlığı 2–3 sm və çəkisi 20–30 q-dır. Ümumiyyətlə xayaları ölçüsü insanlarda müxtəlifdir. Hətta sağ xaya sol xayadan fərqlənir; sol xaya sağ xayadan bir az böyük olub, bir qədər ondan aşağıda yerləşir. xayanın vəziyyəti düz şaquli istiqamətdə olmayıb, yuxarı ucu önə və bayır tərəfə və aşağı ucu arxaya və içəri tərəfə çevrilmişdir, belə ki, dal kənarı bir az yuxarı və ön kənarı aşağı baxır. dal kənarına xaya artımı və toxum ciyəsi bitişmişdir, bunları xayadan ancaq süni surətdə ayırmaq mümkündür.
Xaya artımı
Xaya artımı — retortaya bənzər bir üzvdür. Genez cəhətcə tam ayrı olub fizioloji və anatomik cəhətcə xaya ilə sıx rabitədədir. Bunun qalınlaşmış yuxarı ucu — xaya artımı başı —, orta hissəsi — xaya artımı cismi — və nazik aşağı ucu — xaya artımı quyruğu —  adlanır. Xaya artımının yuxarı ucunda xaya artımı appendiksi — yerləşmişdir. Bu armudabənzər, 3,0 mm böyüklükdə, sulu maye ilə dolubir qovuqcuq kimidir və özü də orta böyrəyin rudiment halında qalmış qalığıdır. Divarları nazik birləşdirici toxumadan təşkil olunmuşdur və daxili səthi silindrəbənzər epitel ilə örtülüdür. Xaya artımı appendiksinə ancaq 30% hallarda təsadüf olunur.
Quruluşu
Xaya xaricdən sərt birləşdirici toxumadan təşkil olunmuş ağlı qişa — ilə örtülüdür. bu qişa xaricdən xayanın yataq qişasının visseral səfhəsi ilə örtülmüşdür. Xaya ilə bərabər seroz qişa xaya artımını da örtür, ancaq xayanın arxa səthi örtülməmiş qalır, çünki burada xaya artımı xayaya bitişmişdir. Xayanın daxili quruluşuna gəldikdə stromadan — və parenximadan —  təşkil olunmuşdur. Xayanın ağlı qişası onu xaricdən örtərək arxa kənarında daxilə doğru qalınlaşır və xayanın orta divarını — əmələ gətirir. Buradan xayanın hər bir tərəfinə yelpinc kimi arakəsmələr — gedir və xayanın parenximasını 200–300-ə qədər paycıqlara —  bölür. Xayanın daxilində tempratur bədən tempraturuna nisbətən 2–3 dərəcə aşağı olur. Əsasları xayanın xarici səthinə və zirvələri xayanın orta divarına baxan bu paycıqlar üçbucağa və ya konusa bənzəyir. Ağlı qişanın daxili səthi damarlı nazik birləşdirici toxuma qişası — ilə örtülmüşdür. Xaya parenximası yumşaq qırmızı-sarımtıl rəngdə olur və özü də iki qisimdən ibarətdir: 1) toxum borucuqları — və 2) ara birləşdirici toxuma. Bəzi müəlliflər bunu daxili sekresiya üzvlərindən hesab edərək pubertat və ya xayanın interstisial vəzisi adlandırmışlar. Toxum borucuqları üç növdür: Qıvrım toxum borucuqları silindrəbənzər olub, diametri 0,1–0,2 mm, uzunluğu 30–70 sm olub, miqdarı hər paycıqda 3 ya da 4-dür. Beləliklə ümumi sayı hər xayada 600–1200 arasında olur. Bunlar paycıqların əsasından başlayaraq artıq dərəcədə qıvrılır və qonşu borucuqlarla anastomozlaşır. Hər paycığın qıvrım borucuqları xayanın orta divarına yaxınlaşdıqca istiqamətini dəyişib bir düz borucuğa keçir; beləliklə düz borucuqların miqdarı xaya paycıqlarının miqdarına müvafiqdir. Düz borucuqlar qısa və diametrləri kiçik (təxminən 20–25 mikron) olur. Bunlar orta divara daxil olaraq bir-biri ilə birləşir və nəticədə xaya torunu — əmələ gətirir. Xaya torunu təşkil edən borucuqlar çox geniş olub, toxum üçün bir anbar vəzifəsini ifa edir. Qıvrım toxum borucuqlarının divarı iki təbəqədən təşkil olunmuşdur: bir neçə fibroblastlardan ibarət xarici və çoxqatlı epitel qismindən ibarət daxili epitel təbəqəsi və ya toxum epiteli —. Toxum epiteli iki qismə bölünür: bir qismi (spermatogen epitel) toxum mənşəyində — spermatogenezdə iştirak edərək toxuma çevrilir, digər qismi isə Sertoli hüceyrələri adını alaraq istinad və qidalandırıcı vəzifə ifa edir. Toxum epitelindən toxum əmələ gəlməsinə spermatogenez deyilir. Toxum — 50–60 mikron uzunluğunda olub üç hissəyə: baş, boyun və quyruğa bölünür. Toxumun əmələ gəlməsi büluğ dövründə, yəni 15 yaşından başlayaraq 50–60 yaşına kimi davam edir.
Yaş və fərdi xüsusiyyətləri
Yenidoğulmuşlarda xaya nisbətən böyük olur, sonra uşaqlıq dövründə inkişafı zəifləşir və büluğ dövründə yenidən inkişaf sürətini artırır. Xayalar fərdi xüsusiyyətlərinə görə üç şəkildə olurlar.
Vaskulyarizasiya və innervasiyası
Xaya və onun artımı iki mənbədən qidalanır: xaya arteriyası — və. Xaya arteriyası qarın aortasından və isə göbək arteriyasından başlayaraq xaya nahiyəsində bir-biri ilə anastomozlaşır. Venoz qan xaya və artımından dörd yolla axır. xaya qişalarından — xarici toxum venası —, xaya artımı quyruğundan — toxum daşıyıcı axacaq venası ilə xaya artımının cismi ilə başından xaya artımı venası  və xayanın önündən xaya venaları tənəyəbənzər kələf —  əmələ gətirir. bu kələf toxum ciyəsi ilə gedərək qasıq kanalının səthi halqasında əvvəlcə cüt, sonra isə tək xaya venasını — əmələ gətirir. xayadan yığılan limfa damarlarının bir qismi xayanın orta divarına yığışır və digər qismi ağlı qişanı dələrək seroz qişa altındator təşkil edir. xayanın orta divarına və serozaltı tora toplanan limfa xaya artımının limfa damarlarına keçir; bu damarlardan 4–6 ədəd böyük limfa damarları əmələ gətirir ki; bunlar da toxum ciyəsi ilə gedərək qasıq kanalından qarın boşluğuna daxil olur və bel limfa düyünlərinə açılır. Xaya öz sinirlərini xaya arteriyası və toxum daşıyıcı axacaq arteriyası üzərində əmələ gələn kələflərdən — alır.
Macmurtryseius
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Baccharis kraussei
Baccharis kraussei Baccharis kraussei
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Portuqaliya Futbol Federasiyası
Portuqaliya Futbol Federasiyası — 1914-cü ildə yaranıb. 1923-cü ildən FİFA-nın, 1954-cü ildən UEFA-nın üzvüdür.
Respublikaçılar Partiyası (ABŞ)
ABŞ Respublikaçılar Partiyası və ya Böyük Köhnə Partiya ( və ya, GOP).
Partiyanın qeyri-rəsmi rəmzi güc və qüdrəti simvolizə edən fil, qeyri-rəsmi rəngi qırmızıdır. Partiya 28 fevral 1854-cü ildə Viskonsin ştatının Ripon şəhərində təsis edilmişdir.
Natəvan (opera)
Natəvan — Bəstəkar Vasif Adıgözəlovun üçpərdəli operası. thumbnail
Tarixçə
Libretto müəllifi naşir, bir sıra kitabların müəllifi və tərtibçisi Nazim İbrahimov, şeir mətnlərinin müəllifi isə Rüzgar Əfəndiyevadır.
thumbnail thumbnail
Şahbanu Raziyə Sultan Səfəvi
Şahbanu Raziyə sultan Səfəvi və ya Aləmiyan Raziyə bəyim Səfəvi — Səfəvilər xanədanlığının nümayəndəsi. IX Səfəvi hökümdarı Sultan Hüseynin Fərda sultandan olan qızı. 1729-cu ildə Nadir xan Əfşarla etdiyi izdivacla Əfşar-Səfəvi blokunun yaranmasına səbəb olmuşdur. Nadir xan 1736-cı ildə Suqovuşanda "şah" elan edildikdən sonra Raziyə bəyim "şahbanu" tituluna yiyələnərək Nadir şahdan sonra ölkədə ikinci ən vacib şəxs olmuşdur. 1736–1749-cu illərdə şahbanu, 1773–1775-ci illərdə isə naibə olan Raziyə sultan Nadir şahın Osmanlılarla müharibəsi zamanında külli maliyyə yardımı etmişdir.
Həyatı
Raziya Sultan 1700-ci ildə İsfahanda doğulmuşdur. Saray təlim-tərbiyyəsi götürmüş, xüsusi müəllimlərdən dərs almışdır. Hər zaman olduğu kimi onun da dövründə iğtişaşlı saray intriqaları mövcud idi. Lakin uşaqlıq illəri dövlət üçün bəzi üsyanlar olsa da, yenə də "sabit dövr"ə təsadüf edirdi. Raziya Sultan hər zaman xalqının və dövlətinin qeydinə qalan bir xanım idi. Vəqflər açdırar, yoxsuları himayə edərdi. Azərbaycanın və Şərqin diplomatik qadınlarından sayılan Raziya Sultan dövlət işləri ilə də dərindən maraqlanmışdır/ Atasının onu dəstəkləməsi isə bəzən ona dost, bəzən isə düşmən qazanmasına səbəb olmuşdur. Sərrast ox atmağı bacaran Raziya Sultan İsfahan əməliyyatında bir korpusa başçılıq etmiş, yüzlərcə əfqan üsyançısını öldürmüşdür.
İlk siyasi evlilik
XVIII əsrin əvvəllərində regionda vəziyyət yenidən dəyişməkdə idi. Rusiyanın, Osmanlının və İranın yaxınlarda başlayacağı qanlı müharibə və mübarizə sanki tufan qabağı səssizlik kimi günbəgün gəlməkdə idi. Şah bu səbəbdən qərb hüdudlarında olacaq hər hansı bir təhlükəli vəziyyətə görə Gürcüstanla yaxın əlaqə qurmağın və qohum olmağın tərəfində idi. Bu səbəbdən o qızları arasında ən mərd, qorxmaz və ağıllı olanını, 18 yaşlı Raziyanı 1718-ci ilin başlanğıcında Kaxetiyaçarı II David ilə evləndirdi. Onun işi Səfəvi dövlətinə tabe olan Gürcüstanı başqa bir dövlətə meyl etməyə qoymamaq idi. Raziya Sultan saraydan ayrılandan 4 il sonra 1722-ci ilin 8 martında əfqanlar İsfahanı mühasirəyə alıb Şahı və ailəsini əsr aldılar. Bu xəbəri alan Raziya Sultan təcili Tifisdən ayrılıb İrana doğru yola düşdü. Raziya Sultanı Tiflisə bağlayacaq heç bir şey yox idi. O, heç "izdivaclı" olduğu gürcü şahzadəsi ilə də yaxınlıq qurmamışdı. İndi onu bir şey maraqlandırırdı; əsr qalmış və ona möhtac olan ailəsini qurtarmaq. Əvvəli at arabası ilə başlayan yolçuluq Gəncədə araba təkərinin qırılması ilə təxirə düşdü. İki gün Gəncədə qalıb azuqə və ehtiyat yığan Sultan burada Gəncə hakiminin insanlarla pis rəftar edib, zülm etdiyini gördü. Hakimin qabağını kəsib ona töhmət verən sultanı xanın adamları zərərsizləşdirilmək istədilər. Bu zaman Raziya Sultan kimliyini və xənədan möhrünü göstərib onları geri oturmuşdu. Əhali Raziya Sultana pənah verib dərdlərini danışdılar. Xan vəzifəsindən azad edildi. Xalqın seçdiyi bi nəfər yeni hakim təyin olundu. Bundan sonra Raziya Sultan çapar atla yola düşdü. Lakin Astara bölgəsində təhlükəni nəzərə alan Sultan yenidən arabayla yoluna davam etdi.
Uğurlu qaçış
Əfqanlar şəhəri mühasirəyə alıb Şah Sultan Hüseyni devirdiklərini ətraf yerlərə yaymağa başladılar. Başda bu xəbərə heç kəs inanmadı. Lakin bu xalqda şübhə toxumları səpdi. Raziya Sultan martın sonu özünü Mazandarana yetirdi. Mahmud Hotakinin sərkərdəsi Əmənulla xanın adamları hələ Raziya Sultan Gəncədə olanda Gürcüdtana onu axtarmağa getmiş, getdiyini öyrənmiş təzədən izə düşmüşdülər. Sultanın arabasının qabağını Mazandaranda tapıb qarşısını kəsməyə müvəffəq oldular. Lakin buranın hakimi Fətəli xan onları pusquya salıb Raziya Sultanı xilas edə bildi. Raziya Sultan Fətəli xanla yalnız aprel ayının ilk günü İsfahana vardılar. Raziya ata bir sevimli qardaşı olan II Təhmasibi zor yolla Fətəli xan Qacarla birgə əsrlikdən Astrabada qaçırdı. Fətəli xan qacar isə şəhər mühasirəsini qıra bilməyəcəyini anlayıb məcburən geri döndü. II Təhmasib Mazandaranda (Qəzvin)də özünü "şah", Raziya Sultanı "naibə", Fətəli xanı isə "sərdar" təyin etdi. II Təhmasib əfqanlara qarşı yeni meydana çıxmış Nadir xanı da öz tərəfinə çəkib mübarizəyə başladı. Nadir xanın da köməyi ilə əfqanlar qovuldu. Digər Səfəvi xənədan üzvləri xilas oldu. Və Nadir xanla Raziya Sultan bu əlamətdar zamanda yaxınlaşdılar. Bu isə Fətəli xanla Nadirin arasındakı "pərdəyi" götürdü. Nadir xan hiylə ilə "rəqib"i Fətəlini şahın da istəyi ilə aradan qaldırdı.
İran Şahbanusu
Əfqanlar qovulduqdan sonra dövlət üçün 2 təhlükə qalırdı ; Rus və Osmanlı qüvvələri. Həm Nadir xan, həm Şah II Təhmasib, həm də Raziya Sultan tədbirlər görürdülər. Nadir xanın dəstəsinin zəfər sədaları saraya gəlirdi. Şah II Təhmasib ən sadiq adamı Nadir xandan çəkinməyə başlamışdı. Bu səbəbdən 1725-ci ildə Raziya Sultanla Nadir xanın izdivacını etməyə məcbur oldu. Lakin 1725 8 fevralda Səfəvi xənədan üzvlərinin qonaqlıqda əfqanlar tərəfindən öldürülməsi izdivacı az uzatdı. II Təhmasib Damğanda Nadirin qələbə qazanacağı təqdirdə Raziyəylə ona toy edəcəyini bildirmişdi. 1729-cu ildə izdivac əfqanlar tam qovulandan sonra baş tutdu. 1736 da isə Nadir şah olandan sonra ikinci dəfə zat ali nikah təzələndi. Evlənməklə əslində Raziya Nadirin Səfəvilərə qarşı duruşunu anlamış, məqsədini bilmiş, yarı siyasi, yarı istəkli bu evliliyə razı olmuşdu. Bu izdivacdan Rüxsarə, başqa adla Qəmər adlı bir qız dünyaya gəldi. Hələ 1736-cı il III Abbasın devrilməsinə az qala Raziya ilə Nadir arasında anlaşmazlıqlar başlamışdı. Nadir xan Şah III Abbası devirib atasının yanına Səbzivara göndərdi. Raziya Sultan nə qədər cəhd etsə də yenə bu sərt və israrlı sərdarı yolundan döndərə bilmədi. Nadir xan özünü "Nadir şah" adı ilə taxta çıxdı. Və bunla da Raziya Sultanla Nadir xanın münasibətləri daha da kəskinləşdi. Səfəvi tərəfindən olan tayfalar isə Raziya Sultanı "Şahbanui-Dövlətə" adlandıraraq Nadirə bir növ xəbərdarlıq etdilər. Nadir onlardan çəkinib "köhnə" şaha toxunmayacağına and içdi. Raziya Sultan isə möhtərəm xanım olaraq dövlət işlərinə birbaşa müdaxilə etmək hüququnu aldı. Hərəmdə də vəziyyət ürək açan deyil taxt uğrunda orda da intriqalar davam edirdi. Qars döyüşü (1745) 1743-1746-cı il Osmanlı-Qızılbaş* müharibəsinin sonuncu əsas toqquşmasıdır. Döyüş Osmanlı ordusunun qəti şəkildə darmadağın edilməsi ilə nəticələndi. Döyüş fasilələrlə 10 günə qədər davam etmiş və sonda Osmanlı ordusunun tamamilə darmadağın edilməsi ilə sonlandırılmışdı. Döyüşdə şəhid olan qızılbaşların nəşinin dəqiqləşdirilməsi və üsul gərəyi dəfni ilə əlaqədar Şahbanu Raziyə bəyim şəxsi büdcəsindən xüsusi maliyyə sərf etmişdir.
Qanlı dövr
1740-cı ildə Nadir şah uzaq şərqə doğru səfərə çıxdı. Paytaxtı idarə etməyi oğlu Şahzadə Rzaqulu mirzəyə, Azərbaycanı isə qardaşı İbrahim xana tapşırmışdı. Lakin Şahbanu olaraq güc yenə də Raziya Sultanda idi. Raziyanın oğlanları isə körpə idilər. Əfşarların bu iki şahzadəyi sevəməsinin səbəbi analarının Raziya Sultan olması idi. Raziya Sultan nə İbrahim mirzə, nə də ki Rzaqulu Mirzənin anası ilə yola gedirdi. Amma Raziya Sultan uşaqlığından Rzaqulu mirzəni övladlarından ayırmayaraq ona da analıq etmişdi. 1740-cı ildə Nadir olmamasından istifadə edən anti- Səfəvi qüvvələri işə başladılar. Başda da Raziya Sultanın rəqiblərindən olan Rzaqulu mirzənin anasının yaxın adamı Məhəmməd Hüseyn xan dururdu. Xan guya səfərdə Nadir şah ölüb bəhanəsi ilə onsuzda onlarla ədavətli olan Rzaqulu mirzəni dolurub Şah II Təhmasibi və 2 oğlunu öldürməyi məsləhət gördü. Anasının və xanın dolduruşuna gələn Rzaqulu Raziya sultandan çəkinirdi. Həm Nadir şahın da ölümü məchul idi. Lakin Rzaqulunun anası guya Raziya Sultanın onu öldürəcəyi yalanı ilə onu xeyli doldurdu və 1740-cı ildə da qanlı gün baş verdi. Əslində Rza Mirzə atası Nadir şahın da öz xatirəsində bunu gələcəkdə edəcəyini oxumuş və bundan qüvvət almışdı. Nadirin əlyazmısın da belə bu qəti bir gün gerçəkləçəcəyinin yazılması Raziya Sultan çox dərin böhran saldı. Çünki Şah ona söz vermişdi. Şah II Təhmasib və III Abbas 1740-da öldürüldü. Təhmasibin arvadı Şahpuri isə Raziyanın himayəsinə gəldi. Az müddət sonra özünə qəsd etdi. Bu hadisələr Raziyanı çox sarsmışdı. Nadir paytaxtdan getmədən əvvəl Raziya suktanı İsfahana göndərmişdi. Övladlar isə Məşhəddə idilər. Raziya bilirdi ki, Nadirin olmamasından istifadə edənlər onun övladlarına qəsd edəcək. Bu səbəbdən gizli paytaxta gedən Raziya övladlarını qaçırmağa müvəffəq oldu. Onları İsfahana gətirən Raziya yeni mübarizəyə başladı. Nadir geri döndü, olanlardan xəbər tutdu. Lakin Rzaqulunu bağışladı Raziyanı isə açıqcasına paytaxtdan qovub övladlarını tələb etdi. Bunları şaha məsələhət gprən qardaşı İbrahim xan idi. Raziya intiqam üçün ilk olaraq 1742 də Nadirin qardaşı İbrahim mirzəni Şirvan qiyamında öldürtdü. Müəmmalı şəkildə guya atasına sui qəsd hazırlayan Rzaqulu mirzən Nadirin əli ilə kor edildi. Nadirlə münasibətləri xoş olmayan Raziya 1747 əvvəli onu sui — qəsdlə çadırda öldürtdü, bir gözü kor olan Rzaqulu mirzə Raziya sultandan əfv dilədi. Sultan onu bağışladı lakin qoruya bilmədi o, Tehranda əmizadələri tərəfindən öldürüldü. Məhəmməd xan da xüsusi planla arada götürlüdü. Rzaqulunun oğlu Şahrux və anası Raziya sultanın bacısı Fatimə sultan xüsusi qorunurdu. Bundan başqa digər əfşarlıları da eyni ilə aradan çıxardıldı. Və beləcə Əfşar cəbhəsini zəiflədildi.
Sonrakı dövr
Raziya Sultan Nadir şahdan sonra hakimiyyəti özü ələ aldı. Və öz qohum şahzadələri yanına çağırtdı. Bunlardan birinci şah II Süleyman idi. Lakin Nadirin əmizadələri intiqam üçün onun taxdan saldılar. Raziya Sultan zəndlərlə müttəfiq olub qohumu Şah III İsmayılı taxta çıxartdı. Dövlət isə Kərim xan Zəndlə özü idarə etdi. Osmanlı ilə münasibətlərdə hələ Nadirə zamanında məsləhətlər verən Raziya Sultan fədakarlıq edərək şəxsi xəzinəsindən orduya yatırım etmişdi. Nadirin zamanından döyüşlərdə olan Raziya Sultan sonrakı dövrlərdə də bunu davam etdirdi. Şahrux şah Səfəvi-Əfşarın "şahlıq" taxtında qalmasında əvəzsiz rolu var. Xorasan bu dövrdə Raziya Sultana tabe edilmişdi.
Ölümü
1750-ci ildən vəziyyət az sabitləşsə də, qacarlar meydana çıxdı. Və Raziya Sultan qalan ömrü də mübarizələrlə ötürdü. 1773- də III İsmayıl şah vəfat etdi. Səfəvipərəstlər Raziya Sultanı yenidən "Naibə" qəbul etdilər. Lakin o 1776-cı ildə Kərbəla səfərində vəfat etdi. İranı bundan sonrasını Səfəvilər, 1796-dan sonra qanuni olaraq qacarlar idarə etdi. Lakin Səfəvilərin təsiri 1925-ə kimi davam etdi.
Xatirələri
Şahbanu Raziya bir çox xəfif rübailər və kiçik xatiratlar yazmışdır. Onlardan biri:
Nahiyə
Nahiyə — Tarixən Azərbaycan və Şərq ərazi bölgüsündə tətbiq edilmiş inzibati ərazi vahidi.
Tarixi
Səfəvilər dövlətində əyalətlər vilayətlərə bölünürdü. Vilayətlərə hakimlər rəhbərlik edirdilər. Hakimlərin xan, bəzən də sultan titulu olurdu. Vilayətlər qəzalara bölünürdü. Qəzalara hakim və qazı başçılıq edirdi. Qəzalar mahallara ayrılırdı. Mahallara naiblər, bəzi hallarda isə məliklər rəhbərlik edirdilər. Mahallar nahiyələrə ayrılırdı. Nayiyələrə bəylər başçılıq edirdilər. Nahiyələr kənd və obalara bölünürdülər.
Macroseius
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Norbert Viner
Norbert Viner — ABŞ riyaziyyatçısı, kibernetikanın əsas müddəalarını qısa və dürüst ifadə etmişdir. "Kibernetika" əsərinin müəllifidir. Riyazi analiz və ehtimal nəzəriyyəsi sahələrində də çalışmışdır.
Həyatı
Norbert Viner 26 noyabr 1894-cü ildə Kolumbiya şəhərində anadan olmuşdur. Atası poliqlot, slavist, ədəbiyyat bilicisi, tərcüməçi idi. Viner kiçik yaşlarından qədim dilləri, təbiət elmlərini öyrənir, çox mütaliə edirdi. O, fövqəladə istedada malik idi: orta məktəbi 11, ali məktəbi isə 14 yaşında bitirmişdi (onda elmlər bakalavrı dərəcəsini almışdı). 17 yaşında incəsənət magstri olmuş, 18 yaşında isə riyazi məntiq sahəsində fəlsəfə doktoru adını almışdır. Harvard universitetinin təqaüdünü alan Viner Kembric və Gyottingen universitetlərdinə təcrübə keçirdi. o, Bertran Rassel, Qodfri Hardi, Edmund Landau, David Hilbert və başqa tanınmış riyaziyyatçılar ilə tanış idi.
Danimarka Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Danimarka Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinə 1957-ci ildə qoşulmuş və ümumilikdə 48 dəfə iştirak etmişdir. Ölkə 1966-cı ilədək hər il müsabiqədə iştirak etmiş, lakin 1967-1977-ci illərdə Avroviziyada iştirak etməmişdir. 1978-ci ildən bəri isə müsabiqədə yalnız dörd dəfə iştirak etməmişdir. Danimarka Avroviziyada iştirak etdiyi illər ərzində 3 dəfə qələbə qazanmışdır. Müsabiqəni ölkədə yeganə yayımlamaq hüququ olan DR telekanalı Danimarkanın Avroviziya təmsilçilərini telekanalın təşkil etdiyi Dansk Melodi Grand Prix mahnı yarışması vasitəsi ilə seçir.
Danimarka Avroviziyada ilk qələbəsini 1963-cü ildə Qrete və Yörqen İnqmann duetinin səsləndirdiyi "Dansevise" mahnısı ilə, ikinci qalibiyyətini 2000-ci ildə Olsen Brothers qrupunun ifa etdiyi "Fly on the Wings of Love" mahnısı ilə və ən son qalibiyyətini isə 2013-cü ildə Emmili de Forestin ifa etdiyi "Only Teardrops" mahnısı ilə qazanmışdır.
Təmsilçilər
{{legend|gold|Qalib}} {{legend|silver|İkinci yer}} {{legend|#cc9966|Üçüncü yer}} {{legend|#FE8080|Sonuncu yer}}
Səsvermə tarixi
QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.
Artemisia stricta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yuxarı Ləkənde (Avurğazı)
Yuxarı Ləkənde — Başqırdıstan Respublikası nın Avurğazı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Nuğazağı kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (65%), tatarlar (35%) üstünlük təşkil edir.
Altı günbəz sinaqoqu
Altı günbəz sinaqoqu — Quba rayonunun Qırmızı Qəsəbəsindəki İsaak Xanukov küçəsində yerləşən, memar Gilel ben Xaimin layihəsi əsasında 1888-ci ildə inşa edilmiş sinaqoq. Altı günbəz (sinaqoq həm də 6 guşəlidir) qəsəbədəki Qilqat məhəlləsi sakinlərinin Qələdüz kəndi ətrafından Quba xanı Hüseynəli xanın icazəsi ilə 6 gün ərzində bura köçüb gəlmələrinin rəmzidir. Məbədin 14 əsas pəncərəsi vardır.
Böyük ibadət zalı olan sinaqoq şərq üslubunda tikilmiş qədim memarlıq abidəsidir. İçərisindəki ibadət divarına baxan hissə aron-kaduş adlanır. O, hündürlüyünə görə Avropada təkrarı olmayan və Qüdsə baxan qibləgahdır. Hündürlüyü 7 metrdir. Müqəddəs kitab həmin divarda yerləşən dolabda saxlanılır.
Pəncərələri altıguşəli ulduz şəklində palıd ağacından hazırlanmışdır. Sinaqoqun bərpasına 1995-ci ildə başlanılmış və 2000-ci ilin oktyabr ayında başa çatdırılmışdır. Hazırda dindarların istifadəsində olan məbədin zirzəmisində dini mərasimlərin keçirilməsi üçün 60 nəfərlik ibadət zalı və mətbəx də vardır.
Bankə (coğrafiya)
Okeanlarda bankələr əsasən mərcan və ya vulkanik mənşəli olur. Dənizlərdə isə bu tip coğrafi obyektlər əsasən transqressiya nəticəsində yaranır. Burada bankə quru relyef formasının qalığıdır. Əgər atoll suyun dibinə enirsə, bu zaman buna sualtı bankə deyilir. Buna isə elmi dildə kayot deyilir (enmiş atoll).
Bankələrdə dəniz və okeanların zəngin bioresursları yerləşir. Bura dəniz balıqçılığının mühüm sahəsidir. Böyük sahəyə malik bankə əraziləri:
Neoparaphytoseius
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Ev tapşırığı
Ev tapşırığı — Müəllim tərəfindən şagirdə (tələbəyə) dərsdən sonra müstəqil şəkildə həll etmək və ya öyrənmək üçün verilən tapşırıq. Ev tapşırığının verilməsində məqsəd yeni keçilən mövzunun yadda saxlanmasına nail olmaqdır.
Çin əhalisi
Əhalinin artımı
1950-2019-cü illərdə əhalinin təbii artım:
Abbasabad (Xudafərin)
Abbasabad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Təbriz şəhristanının Xudafərin bölgəsinin Mincivan kəndistanında, Xudafərin qəsəbəsindən 25 km cənubda, Əhər-Kəlibər avtomobil yolunun 18 kilometrliyindədir.
Azərbaycan-Yunanıstan futbol matçlarının siyahısı
Azərbaycan və Yunanıstan əsas milli komandaları indiyədək görüşməsə də digər yığmalar üz-üzə gəlib. U-21 Avro-2009-un seçmə mərhələsində hər iki oyunda (1:4, 0:2) rəqiblərinə uduzubsa, U-16 Avro-1999-un seçmə oyununda qolsuz heç-heçəyə sevinib. Bu qarşılaşmalardan başqa iki ölkə arasında futbolçu keçidləri də olub. Millimizin futbolçusu Anatoli Ponomaryov vaxtilə "Ksanti" klubunun şərəfini qoruyub. Aleksios Mixalidis və Xaris Komesidis 2008/09 mövsümünün birinci dövrəsində "Bakılı"da oynamaqla, çempionatımızın ilk yunanları olub.
Temaruata Striklend
Temaruata Striklend ( 4 iyul 1999) — Kuk adalarını təmsil edən üzgüçü. Temaruata Striklend Kuk adalarını 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Temaruata Striklend birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 100 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 55.82 saniyəlik nəticəsi ilə 119 üzgüçü arasında 89-cu oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Arşa
Arşa Tiflis quberniyasının Duşet qəzasında kənd adı.
Toponimkası
Arşa- Tiflis quberniyasının Duşet qəzasında kənd adı. Azərbaycanda Quba qəzasında Arşalı (yenə orada) və Dağıstanın Darqin dairəsində Arşi, Şimali Qafqazın Ter əyalətinin Sunca dairəsində Arşiti (yenə orada) kənd adları ilə eynidir. Türk mənşəli Arşa tayfasının adındandır.
Artemisia subdigitata
İstinadlar
Artemisia subdigitata Artemisia subdigitata
Asif Azərelli
Asif Azərelli — əməkdar rəssam. Ən çox qəbul edilən Dədə Qorqud obrazının yardıcısı kimi tanınır.
Həyatı
Asif Hüseyn oğlu Rzayev (Asif Azərelli) 19 iyul 1946-cı ildə Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində Bərdə rayonunun Uğurbəyli kəndində anadan olmuşdur.
1970-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirmişdir.
1976-cı ildə keçmiş SSRİ-nin Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının mükafatına layiq görülmüşdür.
1980-ci ildə Tbilisidə Rəssamlıq Akademiyasını bitirmişdir.
1980-ci ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqına qəbul olunmuşdur.
1983–1984-cü illərdə YUNESKO tərəfindən təşkil olunmuş beynəlxalq sərginin iştirakçısı olmuşdur.
Azərbaycan Rəssamlıq Akademiyasında dosent kimi çalışırdı.
Onun işləri Fransa, Almaniya, İran, Ukrayna, Rusiya, Türkiyə və Özbəkistanda keçirilmiş sərgilərdə nümayiş etdirilmişdir.
4 sentyabr 2022-ci il tarixində dünyasını dəyişmişdir.
Tağar
Ümumi məlumat
Az işlənən çəki vahidlərindən olan tağar, mənbələrdən göründüyü kimi, Azərbaycanda XIV-XVIII əsrlərdə elxanilər və xanlıqlar dövründə daha çox istifadə olunmuşdur. Tağar və tağarbaşı adlanan vergilərin mövcudluğu da bu fikri təsdiqləyir. Tağardan daha çox arpa, buğda, darı, düyü və s. dənli bitkilərin məhsullarını ölçmək üçün istifadə edilmişdir. Ayrı-ayrı qaynaqlarda tağarın sabit olmadığı göstərilir; tağarın Təbrizdə 295 kq-a, Şamaxı xanlığında 400 kq-a bərabər olduğu, digər xanlıqlarda isə 240-600 kq arasında dəyişdiyi aydın görünür. Bəzi mənbələrdə isə tağarın konkret olaraq 83,2 kq-a bərabər olduğu haqqında bilgilər vardır. Xalqımızın yaddaşında "bir tağar darının yerində hərlənə bilmir" deyimi var. Bizcə, bu bir tağar toxum səpilən sahəni yox, biçiləndə bir tağar məhsul götürülən sahəni göstərir və sahə ölçüsü yox, yenə çəki vahidi yerində işlənir. Çünki tağarın sahə ölçüsü kimi işləndiyinə heç bir qaynaqda rast gəlinmir.
Mənbə
'''Azərbaycan etnoqrafiyası, Bakı-2007, "Şərq-Qərb" nəşriyyatı. Üç cilddə. III cild. səh. 460. ISBN 978-9952-34-152-2
Bakı neftçiləri (film, 1944)
Bakı neftçiləri qısametrajlı sənədli filmi 1944-cü ildə Bakı Kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film müharibənin ən ağır illərində Bakı neftçilərinin Qələbəni yaxınlaşdırmaq üçün göstərdikləri əmək qəhrəmanlıqlarına həsr olunmuşdur.
Məzmun
Film müharibənin ən ağır illərində Bakı neftçilərinin Qələbəni yaxınlaşdırmaq üçün göstərdikləri əmək qəhrəmanlıqlarına həsr olunmuşdur.
Filmin üzərində işləyən
Operator: Seyfulla Bədəlov
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 90.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1944-cü ilin Azərbaycan filmləri 1940-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Yaşıl Teatr
Yaşıl Teatr — Bakıda açıq hava altında yerləşən, tamaşaçı tutumu 1800 nəfər olan teatr.
Yaşıl Teatr Bakıda yerləşən açıq hava teatrıdır. Teatr 1800 nəfər üçün nəzərdə tutulub. Teatr 1960-cı illərin ortalarında Bakı şəhər xalq deputatları sovetinin icraiyyə komitəsinin sədri Əliş Ləmbəranski tərəfindən tikilib. Yaşıl Teatr vacib mədəni tədbirlərin təşkili məkanı kimi tikilmişdi.
1993-cü ildə teatrın fəaliyyəti dayandırıldı. 2005-ci ilin avqust ayında Azərbaycanın Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə teatrda təmir işləri başlandı.
25 iyul 2007-ci ildə Bakı şəhərinin icra başçısı Hacıbala Abutalıbov Bakı Yaşıl Teatr Konsert Kompleksinin yaradılmasına dair qərar imzaladı.
Baccharis kurtziana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nəsrullah Nasehpur
Nəsrullah Nasehpur (farsca:نصرالله ناصح‌پور) — İran azərbaycanlısı olan ustad rədif ifaçısı, bəstəkar, müğənni və musiqişünas. İran Musiqi Mərkəzinin üzvü və Tehran İncəsənət Universitetinin professorudur.
Təhsili
İran musiqi sənəti barədə Süleyman Əmir Qasimidən və Maestro Səid Hörmizidən dərs almışdır.
Karyerası
Öz dövrünün tanınmış musiqiçilərindən xeyli məlumatlar öyrənən Nəsrullah Nasehpur Maestro Abdullah Davami ilə işləməyə başlamışdır.
Yaradıcı musiqi istedadı və zəngin Azərbaycan musiqisini gözəl bilməsinə görə İranın ən məşhur musiqiçilərindən biri olmağı bacarmışdır. Həmçinin 50 il müddətində müəllimlik edən Nəsirullah Nasehpurun təxminən 4 min şagirdi olmuşdur. Bu şagirdlərdən bəziləri dünya və İran miqyasında məşhurlaşa bilmişdir.
İranda ən böyük təşkilat olan İran Musiqi Cəmiyyətinin idarə heyəti üzvlərindən biridir. Həmçinin İran Musiqi Mərkəzinin üzvü olaraq da İranda musiqiçilərin haqqlarının müdafiə edilməsi və İran xalq musiqisinin təbliğ edilməsi üçün sosial işlərlə məşöuldur.
Tehran İncəsənət Universitetinin professorudur. Onun İran musiqisinin keçmiş dövr nəzəriyyəsi barədə yazdığı kitab İran İncəsənət Nəşriyyatı Akademiyası tərəfindən nəşr edilmişdir.
Tək vena
Tək vena — onurğanın döş hissəsinin sağ tərəfində yerləşərək yuxarı və aşağı boş vena sistemini bir-biri ilə birləşdirir. Bu vena onurğanın sağ tərəfilə döş fəqərələrinin ön-bayır səthilə qida borusunun arxası ilə yuxarıya doğru gedərək bördüncü və beşinci döş fəqərəsinin bərabərliyində bir az sağa və önə doğru qayıdır və saş bronxu arxadan dolanaraq ürək kisəsinin xaricində yuxarı boş venaya açılır. Döş qəfəsi boşluğunda döş aortası ilə ümumi limfa axacağından saş tərəfdə yerləşir və qabırğa plevrası ilə örtülü olur.
Goodreads
Goodreads özəl mülkiyyətdə olan sosial kataloq saytıdır. 2006-cı ilin dekabrında proqram təminatı mühəndisi və sahibkar Otis Çandler tərəfindən yaradılıb. Veb-sayt istifadəçilərə saytda qeydiyyatdan keçərək kitablar əlavə edə, onlayn kitabxana və oxucu siyahılarını yaratmağa imkan verir. Saytda həmçinin istifadəçilər kitab təklifləri üçün qruplar yarada və müzakirələr edə bilərlər. Artıq 1 il sonra 2007-ci ilin dekabrında saytda 650 000-dən çox üzv və 10 milyondan çox kitab var idi. . 2012-ci ilin iyuluna olan statistikaya əsasən saytın 10 milyondan çox üzvü və aylıq 20 milyondan çox ziyarətçisi var.
Əsgər Əsgərov (rəssam)
Əsgər Əsgərov (1948 – 14 avqust 2017) — Azərbaycan rəssamı.
Həyatı
Onun işləri ABŞ, Fransa, İngiltərə, Türkiyədə keçirilmiş sәrgilәrdә nümayiş etdirilmişdir. Bakı Rəssamlıq Gimnaziyasında müəllim kimi çalışmışdır. 14 avqust 2017-ci ildə vəfat etmişdir.
Abdalla Abuqazala
Karyerası
Abdalla Abuqazala birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 100 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 55.67 saniyəlik nəticəsi ilə 119 üzgüçü arasında 88-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Moskviç-2141
Moskviç-2141, Moskviç markasının yeni adı olaraq 1986-cı ildə bazara çıxan Rus avtomobilidir. İstehsalı 1988 və 2000 illəri arasında davam etmişdir. Bu anda müflisləşmiş vəziyyətdədir.
Araşdırma mərkəzi
Araşdırma mərkəzi və ya siyasi tədqiqat institutu (policy institute; research institute) — ölkələrin siyasi qərar qəbulu prosesində idarəçilərə doğru və həqiqi siyasətlər müəyyən etmək məqsədi ilə müxtəlif tövsiyələr və hesabatlar nəşr edən araşdırma mərkəzidir.
Jan Batist Mimyaq
Jan Batist Mimyaq — Fransalı qılıncoynatma idmançısı.
1900 Paris Yay Olimpiya Oyunlarında Jan Batist Mimyaq yalnız qılıncoynatmanın ustalar arasında rapira növü üzrə yarışlarda iştirak etmişdi. Bu növdə o, məşhur italiyalı İtalo Santelliyə qalib gələrək, bürünc medal qazanıb.
Azərbaycan-Cənubi Koreya futbol matçlarının siyahısı
Yığma və klub səviyyəsində keçirilən oyunlar Azərbaycan və Cənubi Koreyanı heç vaxt üz-üzə qoymayıb. Düzdür, Antalya toplanışında olan klublarımız dəfələrlə asiyalılarla yoldaşlıq oyunları keçiriblər. Bu qış "Neftçi", "Olimpik-Şüvəlan" və "Qəbələ" bu ölkədən olan klublarla sınaq matçlarında qüvvələrini sınayıblar. İki ölkə futbolunun təmas nöqtəsi isə Sumqayıt olub. Artıq tarixin yaddaşına köçən "Gənclərbirliyi" hələ birinci dəstədə oynadığı vaxt bu ölkədən iki futbolçu transfer etmişdi. Yun Sare Min və Keun Tae Park 2004-cü ilin qışında ekzotik futbolçular kimi Azərbaycana qədəm basıb qısa müddət Azərbaycanda çıxış etdilər.
Nadejda Sementsova
Nadejda Sementsova (2 noyabr 1985; Donetsk, Ukrayna SSR) — 2010-2015-ci illərdə Azərbaycanı təmsil edən qadın güləşçi. 2010 və 2011-ci illərdə Avropa Çempionatının qalibi olub.
Həyatı
Nadejda Sementsova 1985-ci il noyabrın 2-də anadan olub. 2000-ci ildən güləşlə məşğul olur. 2008-ci ildən şəxsi məşqçisi Sergey Latışevdir.
Ailəlidir, bir oğlu var.
Karyerası
Nadejda Sementsova beynəlxalq səviyyədə birinci uğurunu 2002-ci ildə Bolqarıstanda baş tutan yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatında qazandı. Sementsova final görüşündə məğlub oldu və turnirin gümüş medalına sahib oldu.
Bundan sonra o, bir müddət idmandan uzaqlaşdı. 2010-cu ildə isə Nadejda Sementsova Azərbaycan yığmasının heyətinə cəlb edildi.
Nadejda Sementsova 2010-cu ilin aprelində Avropa Çempinatında mübarizə apardı. Final görüşündə o, Katerina Burmistrovaya qalib gəldi və Avropa Çempionatının qalibi oldu.
Bir il sonra o, Almaniyanın Dortmund şəhərində baş tutan Avropa Çempinatında çıxış elədi. Bu səfər Nadejda Sementsova final görüşündə Alina Maxiniyanı məğlub elədi və növbəti dəfə Avropa Çempionatının qızıl medalına sahib oldu.
Artemisia sublessingiana
İstinadlar
Artemisia sublessingiana Artemisia sublessingiana Artemisia sublessingiana
Lo Quançjun
Lo Quançjun (d.1330 – ö.1400) — XIV əsr Çin yazıçısı, II–III əsrlərdəki Çinin ictimai və siyasi həyatından bəhs edən "Üç çarlığın tarixi" klassik romanının müəllifi.
Yuxarı Bəgənəş (Avurğazı)
Yuxarı Bəgənəş — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Semenkin kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr: