cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qlafira Martinoviç
Karyerası
Qlafira Martinoviç, növbəti dəfə Olimpiya Oyunlarına 2008-ci ildə Çinin paytaxtı Peкin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Anastasiya İvankova, Zinaida Lunina, Olesya Babuşkina, Kseniya Sankoviç və Alina Tumiloviç ilə birgə finalda 34.900 xal toplayaq 3-cü yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını qazandı.
NGC 6068
NGC 6068, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kiçik Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Yüngül pulemyot
sağ|thumb|[[Almaniya Silahlı Qüvvələri|Bundeswehr tərəfindən istifadə olunan MG4]]
sağ|thumb|[[Bren (yüngül pulemyot)|Bren]]
Yüngül pulemyot bir əsgər üçün köməkçiyə ehtiyac olmadan daşımaq və istifadə etmək üçün hazırlanmış bir silahdır. Ümumiyyətlə cəbhə bölgələrində piyada dəstəyi üçün istifadə olunur. Yüngül pulemyotlar normal silah və ya taktiki vasitə kimi də təsvir edilə bilər.
İlk yüngül pulemyot, Birinci Dünya müharibəsi əsnasında ingilislərin piyada əsgərlərə dəstək məqsədilə istehsal etdikləri Lewis pulemyotu idi. Müharibənin sona çatması ilə müəyyən kiçik zonalarda və modern piyada dəstələrinin təcili olaraq ehtiyac duyduğu ərazilərdə istifadə olunmağa başlandı. Yüngül pulemyotlar hərəkət halında və ya belə söykənərək istifadə edilə bilinsə də, bu çox da lazım olmadı. Adətən ayrıc dəstəyi ilə üzü üstə vəziyyətdə istifadə olunurdu. Brengun və ya BAR kimi yüngül pulemyotlarda bir bəslənmə darağı vardı. MG 34 və s. pulemyotlar həm daraq, həm də mayonla qidalanırdı. Müasir yüngül pulemyotlar daha kiçik çaplı və daha çox güllə atma prinsipi əsasında hazırlanmışdır. Rusiya istehsalı olan RPK kimi bəzi yüngül pulemyotlar, daha uzun bir darağı AK-47 standart piyada silahına birləşdirərək və istiliyə qarşı daha qalın bir lülə montaj edilərək yaradılmışdır.
NGC 5931
NGC 5931, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Edda Művek 1.
Edda Művek 1. ― Edda Művek albomu.
Zlatislava Nersesyan
Zlatislava Vladimirovna Nersesyan (d. 31 iyul 1984; Krasnodar, Rusiya) — erməni mənşəlli Belarusu təmsil edən bədii gimnast. Zlatislava Nersesyan, 2004-cü ildə Belarusu XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.
Karyerası
Zlatislava Nersesyan, 2004-cü ildə Belarus bayrağı altında Yunanıstanın paytaxtı Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Nataliya Aleksandrova, Yeniya Burlo, Qlafira Martinoviç, Qalina Nikandrova və Mariya Popliko ilə birgə finalda 48.000 xal topladı və fəxri 4-cü yeri tutdu.
Şimali Atlantika müqaviləsi
Şimali Atlantika müqaviləsi — Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatının (NATO) hüquqi əsaslarını müəyyən edən müqavilə. "Vaşinqton müqaviləsi" də adlanır. Müqavilə 4 aprel 1949-cu ildə Vaşinqton şəhərində imzalanıb. Vaşinqton müqaviləsinin əsas məqsədi siyasi və hərbi vasitələrdən istifadə etməklə üzv dövlətlərin azadlığını və təhlükəsizliyini təmin etməkdən ibarətdir.
Haqqında
Müqavilə 4 aprel 1949-cu ildə Vaşinqton şəhərində ABŞ diplomatı Teodor Axillesin sədrlik etdiyi komitə tərəfindən hazırlanaraq imzalanmaq üçün təqdim edilib. Müqavilə ilə əlaqədar gizli danışıqlar 22 mart və 1 aprel 1948-ci ildə Pentaqonda keçirilmişdir. Bu müzakirələrlə bağlı Axilles qeyd edirdi:
Axillesin qeyd etdiyinə görə müqavilənin digər əsas müəllifi Con Dyui Hikerson idi:
Müqavilə fikrən Sovet İttifaqının Qərbi Avropaya silahlı hücumu ilə əlaqədar yaradılmışdır, lakin Soyuq müharibə dövründə qarşılıqlı özünümüdafiə məsələsi qaldırılmamışdır. Əksinə, bu məsələ ilk dəfə 2001-ci ildə Dünya Ticarət Mərkəzinə və Pentaqona 11 sentyabr 2001-ci il tarixli hücumlara cavab kimi qaldırılmışdır. Həmçinin qeyd etmək lazımdır ki, NATO müqavilənin 5-ci maddəsinə də bütün tarixi ərzində ilk dəfə 2001-ci il hadisələrindən sonra müraciət etmişdir.
Brüssel müqaviləsi Qərbi Avropa İttifaqının təsisolma sənədi olmaqla yanaşı, Şimali Atlantika müqaviləsinin imzalanmasına aparan yolda ilk addım oldu. Adı çəkilən müqavilənin imzalanmasından sonra ABŞ və Kanada ilə vahid Şimali Atlantika İttifaqının yaradılmasına dair danışıqlara başlanıldı. Axillesin də qeyd etdiyi həmin danışıqlarda əsas məsələ kimi Avropa ilə Şimali Amerika arasında təhlükəsizlik və öhdəliklərə əsaslanan təminat məsələləri irəli sürülmüşdür. Brüssel müqaviləsini imzalayan dövlətlər (Belçika, Böyük Britaniya, Lüksemburq, Niderland və Fransa) Danimarka, İslandiya, İtaliya, Norveç və Portuqaliyanı bu prosesdə iştirak etməyə dəvət etdilər. Qeyd olunan danışıqlar Vaşinqton müqaviləsinin imzalanması ilə başa çatdı.
Qurucu üzvlər
thumb|400px|Hazırda NATO-ya üzv olan dövlətlər 400px|right|thumb|NATO-ya üzvlüyün xronoloji xəritəsi Aşağıdakı on iki dövlət müqaviləni ilk imzalayan dövlətlər olduğuna görə NATO-nun qurucu üzvləri hesab olunurlar. Aşağıdakı liderlər öz dövlətlərinin səlahiyyətli nümayəndələri kimi Vaşinqton şəhərində müqaviləni imzalamışlar:
Sonrakı üzvlər
Aşağıdakı on yeddi dövlət müqaviləyə sonradan qoşulmuşdur:
Məzmunu
Cəmi 14 maddədən ibarət olan Şimali Atlantika müqaviləsinin preambula hissəsində qeyd olunur ki, müttəfiq dövlətlərin məqsədi bütün Şimali Atlantika zonasında sülh və dostluq münasibətlərinin inkişaf etdirilməsindən ibarətdir.
Müqaviləyə əsasən üzv dövlətlər fərdi və kollektiv şəkildə müdafiə potensialının saxlanılması üçün məsuliyyət daşıyırlar. Vaşinqton müqaviləsində bloka üzv olan ölkələrin hər hansı birinə təhlükə yarandığı təqdirdə iştirakçı dövlətlər arasında məsləhətləşmələrin aparılması nəzərdə tutulmuşdur.
Müqavilənin 5-ci maddəsində kollektiv özünümüdafiə məsələlərindən bəhs olunur. Həmin müddəa BMT Nizamnaməsində də nəzərdə tutulmuşdur. Həmin maddədə qeyd olunur ki, NATO-nun bir və ya bir neçə üzvünə silahlı hücum olarsa, buna təşkilatın bütün üzvlərinə yönəlmiş hücum kimi baxılacaqdır.
Müqavilənin 7-ci maddəsində böhranların tənzimlənməsi məsələləri öz əksini tapmışdır.
Müqavilədə qeyd olunur ki, müqavilənin prinsiplərini inkişaf etdirmək qabiliyyətinə malik, Şimali Atlantika regionunun təhlükəsizliyinə öz töhfələrini verə biləcək Avropa ölkələri müqaviləyə qoşulmaq dəvəti ala bilər.
Müqavilədə eyni zamanda müxtəlif ölkələrin beynəlxalq iqtisadi siyasətlərində ortaya çıxa biləcək münaqişələrin həll olunması məsələləri də öz əksini tapmışdır.
13-cü maddəyə görə istənilən iştirakçı dövlət denonsasiya barədə bir il əvvəldən xəbərdar etməklə NATO-nu tərk edə bilər.
II Kristian (Danimarka kralı)
II Xristian (d. 1 iyul 1481 – ö. 25 yanvar 1559) — Danimarka, Norveç və İsveçi özündə birləşdirən Kalmar birliyinin kralı. 1513–1523-cü illərdə əmisi Fridrixlə birlikdə Şlezviq-Holşteyn hersoqu ünvanını daşıdı.
Kalmar birliyini ayaqda tutma cəhdi onu 1518–1523-cü illərdə İsveçlə müharibəyə sürüklədi. 1520-ci ildə ölkəni ələ keçirsə də, öndə gələn İsveç zadəganlarının, din xadimlərinin və bəzi mühüm şəxslərin qətlə yetirilməsi onun bölgədəki nüfuzunu sınıdrdı və yerli əhali onu burda istəmədi. İsveç əsilzadələrindən Qustav Vasanın rəhbərliyindəki üsyan nəticəsində İsveç taxtından endirildi. 1521–1522-ci illərdə Danimarkada əsilzadə və din adamlarının etirazlarına baxmayaraq kəndlilərin xeyrinə bəzi reformasiyalar apardı. Nəticədə əsilzadələr tərəfindən Danimarkadan da qovuldu və taxtı əmisi Fridrixə təhvil verərək Hollandiyaya sürgün edildi. 1531-ci ildə səltənətini geri almaq üçün cəhd etsə də, həbs edildi və qalan ömrünü Kalundborq qalasında məhkum olaraq keçirdi. 1559-cu ildə burada vəfat etdi.
II Xristian 1515-ci ildə Kastiliya kraliçası Yuannanın qızı, eləcə də Müqəddəs Roma imperatoru I Maksimilyanın nəvəsi Avstriyalı İzabella ilə evləndi. Cütlüyün 3 övladı olsa da, İzabellanın 1526-cı ildə vəfatının ardından ailəsi uşaqları geri aldı. II Xristianın birlikdə olduğu məşuqəsi Divek Siqbrisdater isə kralı fəlakətə aparırdı. Belə ki, Divekin anası məclisin mühüm iştirakçılarından biri idi və kralın sürgünə göndərilməsində önəmli rol oynadı.
Epitalama
Epitalama — (Yunanca ἐπιθαλάμιον epithalamion - ἐπί epi "haqqında", "aid" və θάλαμος thalamos toy sözlərindən götürülmüş "toya aid" deməkdir.) Antik poeziyada toy nəğmələri. Toyda oxunan nəğmələr.
Mənşəyi
Yunan sözü olan epitalama toy nəğmələrinə deyilirdi. Əsas məzmunu təzə ailə quran gənclərin gözəlliyinin təsvirindən və onlara xoşbəxtlik, səadət arzulamaqdan ibarət olurdu. Bu nəğmələrin bir qismi zifaf gecəsi, bir qismi isə səhər-səhər gəlinlə bəyi yuxudan oyandırmaq üçün oxunurdu. Hər iki halda nəğmədə gəlinlə-bəyin tərifi verilir, xoş arzular dilə gətirilirdi. Adətən evlilik tanrısı Hymen üçün söylənən nəğmələrdən ibarət olurdu. Oxşar motiv antik Romada da vardı. Sadəcə Romada bu nəğmələr bütün qonaqlar getdikdən sonra gənc qızlar tərəfindən oxunurdu.
Ədəbi janr olaraq inkişafı
Epitalama lirikanın xüsusi janrı olaraq e.ə. VIII-VI əsrlərdə təşəkkül tapmış, Sapfo, Kantull, Feokrit, Pindar kimi şairlər bu janrda şeirlər yazmışlar. Fransız ədəbiyyatında Ronsard, Malherbe, Scarron, italyan ədəbiyyatından Metastasio bu janrda əsərlər yaratmışlar. Edmund Spenserin 1595-ci ildə qələmə aldığı şeiri bu janrın ən gözəl nümunələrindəndir. Ben Jonson, Jon Donne, Francis Quarles, Alfred Tennison və s. kimi şairlər bu janra müraciət etmişlər.
Həmçinin bax
Qədim Yunanıstan mədəniyyəti
Çelsi (Manhetten)
Çelsi — Nyu-York şəhəri Manhetten borosunun qərb hissəsində yerləşən tarixi rayon. Rayonun sərhədləri cənubda 14-cü küçə, qərbdə Hudzon çayı və Vest Sayd Hayvey, şərqdə Altıncı prospektdə bitir, şimal sərhəd isə bəzən 20-ci küçə See:
Rucina Balşiç
Rucina Balşiç — zetanlı zadəgan qadın və Balşiç ailəsindən bugünkü Monteneqro və Albaniya ərazisini idarə edən hökmdar. O, Mrkşa Jarkoviç ilə evləndi və 1414-cü ildə vəfat etdikdən sonra onun səltənətini, Valona Knyazlığını miras aldı. Onun hersoqluğunu venesiyalılara satmaq üçün uğursuz danışıqlardan sonra, Osmanlılar 1417-ci ildə onu ələ keçirdilər. Rucina 1418-ci ildə Valonadan Buva valisi olduğu Zetaya qaçdı. 1420-ci ildə İkinci Skutari Müharibəsi zamanı heç bir müqavimət göstərmədən Budvanı venesiyalılara təslim etdi və şəhərin xəzinəsi ilə Dubrovnikə köçdü.
Çelsi (Manhetten)
Çelsi rayonuna tarixi Çelsi rayonu və oraya əlavə olunmuş ərazi daxildir, hansı ki Nyu-Yorkun görməli yerlərin qoruması komissiyası tərəfindən 1970 və 1981-ci illərdə təyin olunmuşdur. Rayon 1977-ci ildə Tarixi Yerlərin Milli Reyestrinə əlavə edilmiş və 1982-ci ildə dövrün xüsusilə əhəmiyyətli memarlıq nümunələrini özündə əks etdirən qonşu kvartalları əhatə etmək üçün genişləndirilmişdir.
Rucina Balşiç
Ailəsi və evliliyi
thumb|1372–1378-ci illər arasında Balşiç hökmranlığı. Rucina (və ya Rugina, Rudina) Zeta Lordu II Balşanın (1378–1385) və İvan Komnin Asenin qızı Komnena Asenin qızı idi. 1391-ci ildə Rucina zadəgan Mrkşa Jarkoviç ilə evləndi. Onların nikahı Ohrid Arxiyepiskopu tərəfindən xeyir-dua aldı, baxmayaraq ki, onlar yaxın qohum olduqları üçün qeyri-kanonik sayılırdı. 1397-ci ildə ona və anasına Raquza Respublikasının vətəndaşlığı verildi.
Çelsi (Manhetten)
Rayon əsasən yaşayış yerləri, kirayə evləri, mənzil blokları, şəhər evləri və təmirli teras evlərin qarışığından ibarətdir, lakin çoxsaylı pərakəndə satış məntəqələri əhalinin etnik və sosial müxtəlifliyini əks etdirir. Bu rayonda çox sayda LGBTQ üzvləri yaşayır. 200-dən çox qalereyası olan Çelsi rayonu şəhərin sənət dünyasının mərkəzlərindən biri olaraq tanınır. 2015-ci ildə olan vəziyyətə əsasən, rayonun centrifikasiyasına görə dəbdəbəli binalarda yaşayan varlılar və sosial mənizllərdə yaşayan kasıblar arasında gəlir cəhətdən böyük ara peydə olub, bəzən belə müxtəlif yaşayış yerləri bir yolun fərqli taylarında yerləşirlər.
Rucina Balşiç
Valona, ​​Kanina, Himare və Berat hersoginyası fəaliyyəti
1414-cü ildə ərinin ölümündən sonra Rucina Valona (Vlora) üzərində nəzarəti miras aldı və 1417-ci ildə Osmanlıların əlinə keçənə qədər onu saxladı. O, 10.000 dukat müqabilində Valonanı Venesiya Respublikasına təklif etdi. Venesiyalılar, Osmanlıların Adriatik dənizinə girişə nəzarət etmələrinin qarşısını almaq üçün Valona üzərində nəzarəti ələ keçirməkdə maraqlı idilər. Venesiyalılar daha yaxşı qiymət almaq ümidi ilə Rucina ilə danışıqları uzatsalar da, Osmanlılar 1417-ci ilin iyununda Valonanı ələ keçirdilər.
NGC 3935
NGC 3935, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Diyarbəkir bəylərbəyliyi
Diyarbəkir bəylərbəyliyi — bugünkü Türkiyə ərazisində yerləşən Səfəvilər İmperiyasının qısa ömürlü bir əyaləti. Diyarbəkr (Diyarbəkir) əyalətin paytaxtı və Səfəvi bəylərbəyilərinin olduğu yer idi. Aşağıdakı inzibati ərazi vahidlərinə sahib idi; Orfah (Urfa), Cəzirə (Cizre), Xarput (Elazığ), Mardin, Sert (Siirt) və Hesn Keyfe (Hasankeyf).
Rucina Balşiç
Budva qubernatoru fəaliyyəti
Osmanlıların Valona şəhərini fəth etməsindən sonra Rucina əvvəlcə Kerkiraya, sonra isə 1418-ci ildə sahilyanı Budva şəhərinin qubernatorluğunu ona həvalə edən qardaşı oğlu III Balşanın idarə etdiyi Zetaya qaçmalı oldu. Venesiyalılar 1419-cu ildə İkinci Skutari Müharibəsi zamanı Budva limanına dəniz eskadronu göndərdi, Rucina heç bir müqavimət göstərmədən şəhəri təslim etdi və şəhərin xəzinəsini götürərək Raquza Respublikasına (Dubrovnik) qaçdı.
Robert Vilson
Robert Batler Vilson — amerikalı iqtisadiyyat professoru və Stenford Universitetinin müəllimidir. O, 2020-ci ildə İqtisadiyyat sahəsində auksion nəzəriyyəsinin təkmilləşdirilməsi və yeni auksion formatlarının ixtiralarına görə Paul Milqorm ilə birlikdə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Çelsi (Manhetten)
İstinadlar
Qeydlər
Mənbələr
Firəngiz Rəhimbəyli
Firəngiz Rəhimbəyli — Azərbaycan müğənnisi, aktrisa.
Həyatı
Firəngiz Rəhimbəyli 5 avqust 1958-ci ildə Bakının Lökbatan qəsəbəsində dünyaya gəlib. Anası Raisa çox erkən yaşda dünyasını dəyişir. Atası ikinci dəfə xalası qızı Sona adlı qadınla ailə həyatı qurur. Sona xanım AMEA-nın işçisi olub. Firəngizi, demək olar ki, ögey anası böyüdüb, boya başa çatdırır, ali təhsil alması üçün dəstək olur, toyunu edir. Hazırda uzun illərdir Bilgəhdə yerləşən qocalar evində yaşayır.
80-ci illərdə Azərbaycan müasir estradasının yaradıcılarından birinə çevrilir. 1986-cı ildə müğənni Azərbaycanı "Yurmala-86" mahnı yarışmasında təmsil edərək dördüncü yerə layiq görülür. Rafiq Babayev, Eldar Mansurov, Oqtay Kazımov, Siyavuş Kərimi, Faiq Sücəddinov, Cəmil Əmirov kimi bəstəkarlarla işləyən Firəngiz Rəhimbəyova "Əgər məni unutsan", "Bu sevgi", "İnanıram sevgiyə", "Səhra", "Uzaqlaşaq gəl", "Bir ümid", "Hifz eylə", "Uca dağlar", "Ana torpaq", "Məhəbbətim gələcək", "Qaragilə", xalq mahnıları "Gülə-gülə", "Bəri bax" və s. mahnılar ifa edir. Bir sıra filmlərdə aktrisa kimi özünü sınayan Rəhimbəyovaya ən böyük uğuru isə "Bəxt üzüyü" filmindəki Sevda rolu gətirir.
İlk həyat yoldaşından boşandıqdan sonra 1993-cü ildən qızı Raisa ilə ABŞ-nin Los-Anceles şəhərinə köçür. Amerikaya köçüdükdən sonra qızı adını dəyişərək Reyçel adını götürür. 1999-cu ildə orada amerikalı memar Reymond Antoni ilə ailə həyatı qurub. Əsasən Los-Ancelesdə yerləşən rus restoranlarında müğənnilik edir və kiçik bizneslə məşğul olurdu.
NGC 3136A
NGC 3136A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kil bürcü istiqamətində yerləşir. IBm tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Firəngiz Rəhimbəyli
Həyatı
2017-ci ildə Tahir İmanovun dəvəti ilə Bakıya gələrək "Bəxt üzüyü 2" yenidən Seda roluna çəkilib.
O, 2022-ci il avqustun 16-sı ürək tutmasından vəfat edib. Sənətçi 6 sentyabr 2022-ci ildə Kaliforniyanın Westlake Village şəhərindəki "Valley Oaks Memorial Park" məzarlığında dəfn edilib.
Aya səyahət (film, 1902)
Aya səyahət — Jorj Melyesin rejissoru və ssenaristi olduğu 1902-ci il istehsalı Fransız filmidir. Film Jül Vernin eyniadlı əsərindən ilhamlanılıb.Film beynəlxalq səviyyədə, xüsusən də Amerika Birləşmiş Ştatlarında uğur qazandı. Onun qeyri-adi uzunluğu, qeyri-adi dəstlər, innovativ xüsusi effektlər və hekayə danışmağa diqqəti digər kinorejissorlara və nəhayət, bütövlükdə povest kinosunun inkişafına nəzərəçarpacaq dərəcədə təsir etdi. Alimlər filmin patafizik və antiimperialist satiradan geniş istifadə olunmasını, həmçinin onun sonrakı kinorejissorlara geniş təsirini və fransız teatr məktəbi daxilində bədii əhəmiyyətini qeyd ediblər.Melies kino sənayesini tərk etdikdən sonra film unudulsa da, 1930-cu illərdə Meliesin kino tarixindəki əhəmiyyəti kinosevərlər və tənqidçilər tərəfindən tanınmağa başlayandan sonra yenidən geniş müzakirə olundu. Filmin əl ilə çəkilmiş orijinal surəti 1993-cü ildə aşkar edilib və 2011-ci ildə bərpa edilib. Melesiya idarə etdiyi yüzlərlə film arasında Aya Səyahət ən məşhuru olaraq qalır və mərminin Ayın gözünə düşdüyü an kinomotoqrafiya tarixində ən simvolik və tez-tez istinad edilən kadrlardan biri olaraq qalır. Kino tarixində ilk elmi fantastika filmi və eyni zamanda tarixin ən təsirli filmlərindən biri hesab olunur.
NGC 3184
NGC 3184, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Sredniy adası
Sredniy adası — Şimal Torpağının tərkib hissəsini təşkil edən Sedov arxipelaqı tərkibinə daxil olan ada. Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə yuyulur. İnzibati cəhətdən Rusiyanın Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir.
Ümumi məlumat
Ada uzunsov formaya malikdir. Qərbində yerləşən Dvoynoy burnu ilə şərqində yerləşən Yakovski burnu arasında məsafə 24 kilometr, eni isə 0,5 - 1,3 km arasında dəyişir. Şərq hussəsində yerləşən kiçik bir yarımada adaya ensiz bərzəxlə birləşir. Ada əsasən düzən relyefə malikdir. Adanın əsas hisssində hündürlük 13-15 metr, ona birləşən Otdelnıy yarımadasında isə 20-30 meyr təşkil edir. Sahilləri belə alçaq olmasına daxmayaraq şərqində hündürlüyü 6-20 metr olan maillilik vardır. Adada çay və axar yocxdur. Bununla belə burada bir necə elə də böyük olmayan şirinsulu göllər vardır.
Tarixi
Adada Şimal Torpağı ərazisində yeganə olan aerodrom vardır. Üstəlik yanacaq anbarı, təsərrüfat tikililəri mövcuddur. Burada sərhəd zastavası fəaliyyət göstərir. 1981-ci ildən burada uzun illər hərbi hissə fəaliyyət göstərmişdir. Əsasən Aviasiya bazası rolunu oynayırdı. Burada işləmiş təyyarə mexaniklərinə hətta mahnı qoşulmuşdur ("Sredniy adası" ). Uçuş-eniş zolağı adanın mərkəz hissəsindən başlayaraq kiçik bir yüksəklik üzərindən keçir. Hazırda adada elmi və turistik ekspedisiyakar həyata keçirilir.. 2005-ci ildə Rusiya tarixində ilk dəfə olararaq hava şarında şimal qütbünə ekspedisiya təşkil edilmişdir («Svitaya Rus»). Bu səyahət rus səyshətçisi Valentin Efremov tərəfindən həyata keçirilmişdir. 18 dekabr 2007-ci ildə ilk dəfə xizəklə Şimal Torpağından Şimal qütbünə səfər təşkil edilmişdir. Adaya ancaq Dikson, Xatanqa və Krasnoyarsk hava limanlarından gəlmək olar. Adanın özünün daimi əhalisi yoxdur. Bircə sayları 20-30 nəfər təşkil edən sərhəd xidmıtinin əməkdaşları vardır
Adanın yeganə görməli yeri muzeydir. Muzeyin binası Qeirqiy Alekseeviç Uşakov]]un Şimal Torpağı ərazisində olan kiçik edidir. Bu muzeyi Arktika və Antarktika elmi-araşdırma muzeyinin əməkdaşları təşkil etmişlər.
Xortdan
Xortdan ya da xortlaq — gecə qəbirdən xortlayaraq çıxıb yatmış adamların qanını soran, onlara pislik edən qorxunc, dəhşətli mövhum bir vücud, folklor və xalq əfsanələrinə görə qaniçən məxluq. Xortdanlar əsasən Şərqi Avropa mifologiyasında var. Ən tanınmış ənənəyə görə onları günəş işığı, ürəyə vurulmuş ağcaqovaq payası, gümüş güllə və daha bir neçə şey öldürür.
Xortdanların xüsusiyyətləri
Bu məxluqlar qadın və ya kişi ola bilərlər, lakin çox vaxt çirkin qadınlar olurlar. Onların məkanı kimsəsiz və tənha yerlər, eləcə də qəbiristanlıqlardır. İnanca görə xortdan hücumundan qorunmaq üçün qəbiristanlığın yanından keçər­kən dua oxumaq lazımdır.
Türk mədəniyyətində xortdan
Xortlayan insanın axirətdən qovulduğuna inanılar. Guya ki, gecələr məzarından çıxan, kəfənlə ortalıqda gəzən bu varlıq sürətlə qaça bilər, ata minər, silahdan istifadə edə bilər, istədiyi insanı döyər, sevdiyi insanı qaçırar, evlərə hücum edər, yol kəsər.
Macar dilinin köklərini araşdırmaq məqsədi ilə Orta Asiyaya qədər dərviş qılığında səfər edən Professor Arminius Vambery'e görə: "Osmanlı dövründə məşhur bir inanca görə vampirlər ağac kovuklarında gizlənirlər və oralarda avlanırlarmış. Ele keçirilən vampirlər kəlləni kəsildikdən sonra bir çuvala qoyulub dənizə atılarmış."
1833-ci ildə Tırnova qazısı Əhməd Şükrü Əfəndi tərəfindən paytaxta göndərilmiş və Təqvim-i Vekayi qəzetinin 69. sayında nəşr olunmuş olan bir sənəddə bu ifadələr yer alır:
İzah edilən hadisədə kiçik fərqlərlə Avropadaki cadugərlik üsulları izlənilməkdədir. Məsələn Avropa inancında paya göbəya deyildə ürəyin xəttinə çırpılır, ürəkləri qaynatmaq qədər cəsədlərin başlarını qoparmaq da ənənəyə görə təsirli bir çarədir. Bu cür əsassız söz-söhbətlərin xalqı intizamsız yeniçərilərə qarşı hərəkətə keçirmək üçün ortaya atıldığı təxmin edilir.
Tenpo aclığı
thumb|Tenpo aclığını əks etdirən illüstrasiya (1838). – 1833-36-cı illərdə Yaponiyada baş vermiş kütləvi aclıq. Soyuq hava şəraiti, daşqınlar və bərk küləklərə görə 1833-cü ildə məhsuldarlıq 30-70% aşağı düşmüşdü. Nəticədə, düyünün qiymətində qəfil artım qeydə alınmışdır. Aşağı məhsuldarlıq 1834 və 1835-ci illərdə də davam etmiş, 1836-cı il isə məhsuldarlığın ən az olduğu il olmuşdur.
Məhsuldarlığın az olması səbəbilə qiymətlər qalxmağa davam etmiş və yoxsullaşmış kəndilər şəhərlərə axışmışdırlar. Bir çox kəndli aclıq və xəstəlik səbəbilə ölmüş, hətta kannibalizm halları da qeydə alınmışdır. Şimal-şərqi Yaponiyadakı aclıq daha şiddətli olmuşdur.
Şoqunluq düyü paylamaq, sığınacaqlar təşkil etmək, qiymətləri tənzimləmək, tədarükü qadağa etmək və sake istehsalını məhdudlaşdırmaqla böhranın qarşısını almağa çalışmışdır. Bir çox han aclığın qarşısını almaq üçün tədbirlər görməyə çalışsa da, effektivliyi az olmuşdur. Aclıq Osaka şəhərində Oşio Heyhaçironun başçılığı altında üsyanın başlamasına səbəb olmuşdur. Yaponiyanın digər bölgələrində də aclıq səbəbilə kəndli üsyanları baş vermişdir.
I Fridrix (Danimarka kralı)
I Fridrix (d. 7 oktyabr 1471 – ö. 10 aprel 1533) — Danimarka və Norveç in sonuncu katolik kralı.
Qalina Nikandrova
Qalina Andreyevna Nikandrova (d. 9 sentyabr 1987) — Belarusu təmsil edən bədii gimnast. Qalina Nikandrova, 2004-cü ildə Belarusu XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.
Karyerası
Qalina Nikandrova, 2004-cü ildə Belarus bayrağı altında Yunanıstanın paytaxtı Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Nataliya Aleksandrova, Yeniya Burlo, Qlafira Martinoviç, Zlatislava Nersesyan və Mariya Popliko ilə birgə finalda 48.000 xal topladı və fəxri 4-cü yeri tutdu.
Oleq Məhərləmov
Oleq Məhərləmov (Tam adı: Oleq Ələmdar oğlu Məhərləmov; d. 1967, Rusiya, Krasnodar v. - ö. 26 oktyabr 2002, Moskva) — Dubrovka faciəsi zamanı əsirlərə kömək edən, ölümündən sonra Şücaətə görə medalı ilə təltif olunan azərbaycanlı həkim.
Həyatı
1967-ci ildə Rusiyanın Krasnodar vilayətində anadan olan Oleq Ələmdar oğlu Məhərləmov erkən yaşlarında anasını itirmişdir. Oleq Məhərləmov 1972-1982-ci illərdə Krasnodardakı 4 nömrəli məktəbdə təhsil almışdır. Kuban Tibb İnstitutunu bitirmiş Məhərləmov tibb elmləri namizədi idi. Krasnodardakı 2 nömrəli şəhər xəstəxanasında Endoskopik ginekologiya şöbəsinin ordinatoru işləyirdi.
Ailəsi
Milliyəti rus olan İnna Məhərləmova iə ailə quran Oleq Məhərləmovun 1989-cu ildə qızı, 1998-ci ildə isə oğlu dünyaya gəlmişdi.
Terrorda şücaəti
23 yaşlı çeçen Movsar Barayevin başçılıq etdiyi 40 nəfərdən ibarət silahlı dəstə (döyüşçülərdən bəziləri çeçen qızları idi) Dubrovka teatrını 800-dən artıq tamaşaçı ilə birlikdə ələ keçirərək, komleksə bütün perimetri boyunca partlayıcı maddələr yerləşdirmişdi. Həmin vaxt girov düşənlər teatra Nord-Ost musiqi proqramına baxmağa gələn tamaşaçılar idi. Qəfildən 8 artistin olduğu səhnəyə qalxan terrorçular teatrı ələ keçirdiklərini və artistlər də daxil olmaqla binadakı bütün şəxslərin girov olduqlarını elan etdilər. Girovlar arasında Krasnodar Diaqnostika Mərkəzinin Endoskopik ginekologiya şöbəsinin milliyətcə rus müdiri Vladislav Ponomaryov və həmin şöbənin həkimi Oleq Məhərləmov da var idi. Sonralar Vladislav Ponomaryov hadisəni belə xatırlayır:
Məhz Vladislav Ponomaryov və Oleq Məhərləmov terrorçuların açdığı atəşdən sonra zalı qaçaraq tərk etmək istəyən qadın və kişi girova ilk tibbi yardımı göstərmişdilər. Onların yaralılara yaxınlaşdığını görən terrorçular avtomatı başlarına tuşlasalar da, həkimlik borcuna sadiq olan Vladislav Ponomaryov və Oleq Məhərləmov çətinliklə də olsa, silahlıları yaralılara yardım göstərməyə razı sala bilmişdilər. Daha sonra yaralılar binadan çıxarılan zaman Məhərləmov və Ponomaryov onları xərəklə Dubrovkanın giriş qapısında təhvil verərək geri qayıtmışdılar.
Həlakı
Oktyabrın 26-sı səhər 5 radələrində Rusiya xüsusi təyinatlılarının zəhərli qazdan istifadə edərək həyata keçirdiyi xüsusi əməliyyat Movsar Barayev başda olmaqla, bütün 40 terrorçunun məhvinə və girov götürülən daha 130 tamaşaçının ölümünə yol açmışdı. Həlak olan tamaşaçılar arasında əslən azərbaycanlı həkim Oleq Məhərləmov da var idi. Hətta girovluq müddətində də “Hippokrat andı”na sadiq qalan Oleq Məhərləmov zəhərli qazın təsirindən huşunu itirmiş və bir daha özünə gələ bilməmişdi. Terrorçular məhv ediləndən sonra O.Məhərləmovu Moskvanın 13 nömrəli xəstəxanasına gətirmişdilər. Azərbaycanlı həkimin həyat yoldaşı İnna Məhərləmova ərinin cəsədini orada tanımışdı.
Haqqında
Nord-Ost hadisələri zamanı terrorçuların icazəsi ilə teatrdakı girovlara tibbi vasitələr aparan Roşal tamaşa zalındakı vəziyyəti öz gözləri ilə görmüşdü. Rusiyanın məşhur uşaq cərrahı və ictimai xadimi Leonid Roşal 2002-ci il dekabrın 27-də çıxan “Tibb” qəzetinin 104-cü sayında teatrda girov götürülən tamaşaçılar arasındakı həmkarlarından danışmışdı. Bu zaman o, Oleq Məhərləmovu da xatırlamışdı:
Həsənəli xan Dağıstani
Həsənəli xan Dağıstani (vəf. 1721) — ləzgi mənşəli Səfəvi məmuru, Şirvan (1718) və Şamaxı (1720-1721) bəylərbəyi vəzifəsini icra etmişdir. Səfəvilər dövlətinin baş vəziri Fətəli xan Dağıstaninin (1716-1720) qardaşı oğlu idi.
Şirvanda bəylərbəyliyi dövründə Dağıstanın və Şərqi Gürcüstanın (Qaniq vadisi) Səfəvi bölgələrinin ləzgiləri Şirvan bəylərbəyliyinə qarşı üsyan qaldırdılar və Şəkidə Həsənəli xanın qüvvələrini tamamilə məğlub etdilər. Şamaxıda bəylərbəyliyi dövründə başqa bir ləzgi hücumundan müdafiə etmək üçün böyük bir Səfəvi qüvvəsi ilə yola çıxdı, lakin sonuncular səhər tezdən Şəki səmtində onların üstünə düşdü; Həsənəli xan Dağıstani və çox sayda qüvvəsi öldürüldü.
Murad Əliyev (əsgər)
Murad Hüseyn oğlu Əliyev (13 mart 2001; Bakı, Azərbaycan — 5 noyabr 2020; Şuşa, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Murad Əliyev 13 mart 2001-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Subay idi.
Hərbi xidməti
Murad Əliyev 2019-cu ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Murad Əliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Cəbrayılın, Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Murad Əliyev 5 noyabr 2020-ci ildə Şuşa istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. 7 noyabr tarixində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Əliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Əliyev ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Əliyev ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Əliyev ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Əliyev ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Murad Əliyev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
NGC 4926
NGC 4926, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İlkin Qırtımov
İlkin Qırtımov ( 11 noyabr 1990, Zaqatala, Azərbaycan SSR) — azərbaycanlı futbolçu, "Qəbələ" futbol klubunun və Azərbaycan milli futbol komandasının heyətində çıxış edir. Müdafiəçidir.
Klub karyerası
İlkin Qırtımov futbol karyerasına məktəb illərində Şaban Şirdanovun rəhbərliyi altında Zaqatalada başlayıb. 2008-ci ildə o, "Simurq" ilə müqavilə bağlayıb və "Simurq"un gənc komandasında çıxış etməyə başlayıb. İlkin Azərbaycan Premyer Liqasında debütunu 2010-cu ildə edib. 2011-ci ildə Qırtımov "Simurq"la müqaviləsini yeniləyib.
9 yanvar 2018-ci ildə Qırtımov Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçisi olan Neftçi klubu ilə 2017-18 mövsümünün sonuna kimi müqavilə imzalamışdır.
12 iyun 2018-ci ildə Qırtımov Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçisi olan Zirə klubu ilə müqavilə imzalamışdır.
Maqazin (silah hissəsi)
thumb|200px|9 mm-lik tapançanın maqazini
İlkin Qırtımov
Milli komanda
10 oktyabr 2014-cü ildə yenilənib
Maqazin (silah hissəsi)
Maqazin, tapança, tüfəng, avtomatik silah, yüngül pulemyot, avtomatik snayper tüfəngi kimi odlu silahın güllələrini atəşə hazır vəziyyətdə saxlayan bir cihazdır. Silahın xüsusiyyətlərinə görə 7, 9, 14 və s. növləri mövcuddur. Sinə-sinəyə həyata keçirilən küçə döyüşlərində istifadə olunan qısa lüləli 9 mm çaplı Stenlərin maqazinləri 32 sm uzunluğundadır və fleuber mərmi atan kiçik kalibrli yivli-setli tüfənglərinki isə daha yüksək tutuma malikdir.
Züleyxa Həsənova (dövlət xadimi)
Züleyxa Məhərrəm qızı Həsənova — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR əhaliyə məişət xidməti naziri (1974–1983).
Həyatı
O, 1923-cü ildə Şuşa şəhərində Məhərrəm bəy Həsənzadənin ailəsində anadan olmuşdur. İki yaşında olarkən atası vəfat etmiş və o, 14 yaşından anasının da toxucu kimi çalışdığı Şuşa trikotaj fabrikində işləməyə başlamışdır. Daha sonra rayon sənaye kombinatının müsahibi olmuşdur.
1942-ci ilin əvvəllərində Züleyxa Həsənova Sovet Ordusunun Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarına, Bakının şimalında yerləşən 335-ci zenit-artilleriya alayında (1944-cü ildən — 131-ci zenit-artilleriya briqadası) xidmətə çağırılmışdır. 1945-ci ildə ordudan tərxis olunan Züleyxa Həsənova Yevlax şəhərində işə qəbul edilmiş və o, 1955-ci ilə kimi burada çalışmışdır. 1956-cı ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Mingəçevir Şəhər Komitəsinin təlimatçısı, şöbə müdiri, katibi vəzifələrində işləmişdir. 1963-cü ildən Mingəçevir Şəhər Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri olmuşdur. Azərbaycan KP MK yanında Ali Partiya Məktəbini və bitirmişdir.
Züleyxa Həsənova 1974-cü ilin iyul ayından Azərbaycan SSR əhaliyə məişət xidməti naziri vəzifəsində işləmişdir. 1966-cı ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Təftiş Komissiyasının üzvü olmuşdur. 1944-cü ildən ÜİK(b)P (Sov. İKP) üzvlüyünə qəbul edilmişdir. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 7–10-cu çağırış deputatı seçilmişdir.
Züleyxa Həsənova 1974-cü ildən ildən ömrünün sonuna kimi Bakıda yaşamışdır. Mingəçevir şəhərində dəfn edilmiş və şəhərin mərkəzi küçələrindən birinə onun adı verilmişdir.
"Prokurorluq orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı
"Prokurorluq orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı — Azərbaycan Respublikasının dövlət təltifi. 5 noyabr 2022-ci ildə təsis edilmişdir.
Tarixi və əsasnaməsi
"Prokurorluq orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı Azərbaycan Respublikasının 2022-ci il 5 noyabr tarixli 623-VIQD saylı Qanunu ilə təsis edilmişdir.
Medal ilə Azərbaycan Respublikasının və xarici ölkələrin dövlət və digər qurumlarının, habelə beynəlxalq təşkilatların nümayəndələri aşağıdakılara görə təltif edilirlər:
Medala layiq görülən şəxslər müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyən etdiyi dövlət orqanının rəhbəri tərəfindən təltif edilirlər.
"Prokurorluq orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda onlardan sonra taxılır.
Təsviri
"Prokurorluq orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalının təsviri 2022-ci il 5 noyabr tarixli 623-VIQD saylı Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.
Uyo
Uyo — Nigeriyanın Akva İbom ştatının paytaxtı.
"Prokurorluq orqanları ilə səmərəli əməkdaşlığa görə" medalı
Təsviri
Medalın ümumi təsviri
Medalın ön tərəfi
Medalın arxa tərəfi
Medalın elementləri
Dokuz Eylül Universiteti
2019-2020 tədris ilində universitetdə 70 158 tələbə təhsil almışdır. Bu tələbələrdən 1 352 nəfəri 115 ölkədən olan beynəlxalq tələbələrdir. Beynəlxalq tələbələr arasında azərbaycanlı, ukraynalı və bolqar tələbələr üstünlük təşkil edir. Qurumun akademik heyəti 3.343 nəfər təşkil edir və heyətdə azərbaycanlılara da rast gəlmək mümkündür.
Tarixçə
1983-cü ildə Atatürk Prinsipləri və İnqilab Tarixi İnstitutu quruldu və İncəsənət Təhsili Məktəbi ləğv edildi. 1987-ci ildə Manisa Maliyyə və Mühasibatlıq Məktəbi İqtisadiyyat və İdarəetmə Fakültəsinə çevrilməsi ilə Dənizli Peşə Yüksək Məktəbi, Regional İnkişaf və İş Elmləri Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi (BİMER), Egey Bölgəsi Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi (EBAMER) quruldu. 1988-ci ildə Dəniz İdarəetmə və İdarəetmə Məktəbi, 1989-cu ildə Muğla Peşə Liseyi, Avropa Birliyi Beynəlxalq Münasibətlər Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi (ATMER), İlahiyyət Peşə Yüksək Məktəbi ilə Səhiyyə xidmətləri Peşə Məktəbi və 1991-ci ildə Ətraf Tədqiqatları və Elm və Ədəbiyyat Fakültəsi. Tətbiq Mərkəzi (ÇEVMER) fəaliyyətə başladı. 1992-ci ildə Egey regionunda universitet, Aydından Baytarlıq və Kənd Təsərrüfatı Fakültələri, Turizm və Otelçilik Məktəbi, Adnan Menderes Universiteti, Muğla'daki İş və Peşə Məktəbləri, Muğla Universiteti, Manisadakı İqtisadiyyat və İdarəetmə Elmləri Universitetindən 4 yeni universitetin qurulmasına dəstək vermişdir. Fakültə, Dəmirçi Təhsil Məktəbi və Bədən Tərbiyəsi və İdman Bölümü, Cəlal Bayar Universiteti, Dənizli Tibb, Mühəndislik Fakültələri və Təhsil və Peşə Məktəbləri Pamukkale Universitetinə bağlandı. Elə həmin il Mühəndislik və Memarlıq fakültəsindən ayrılan Torbalı Peşə Liseyi, İş İdarəetmə Fakültəsi, Tibb bacısı Məktəbi, Fiziki Terapiya və Reabilitasiya Məktəbi, Onkoloji Hemodializ-Transplantasiya, Gözəl Sənətlər İnstitutu, Təhsil Elmləri İnstitutu, Dini Tədqiqat Fakültəsi, Memarlıq Bölümü qurulmuşdur.
1995-ci ildə toxuculuq, köhnəlməyə hazır və boya tədqiqat tətbiqi mərkəzi (TEKBOYAM), 1997-ci ildə Xarici Dillər Məktəbi, Qafqaz-Orta Asiya Arxeologiya Tədqiqat Mərkəzi (KOMER), Geotermal Enerji Tədqiqatı və Tətbiq Mərkəzi (JENARUM), 1998-ci ildə Davamlı Təhsil Mərkəzi (DESEM) quruldu. 2001-ci ildə Zəlzələ Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi (DAUM), Statistika və Risk Təhlili Tədqiqat və Tətbiq Mərkəzi (IRAMER), Su Resursları İdarəetmə və Su əsaslı Təbii Fəlakət Nəzarət Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi (SUMER) və Beyin Dinamikası Çoxtərəfli araşdırma və Tətbiq Mərkəzi fəaliyyətə başladı.
2004-cü ildə Hüquq Tədqiqatları Mərkəzi, Boat İstehsalat Texnologiyaları Tədqiqat və Tətbiq Mərkəzi, Kəskin Geofiziki və Arxeoloji Prospeksiyası Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi, Fauna və Flora Tədqiqat və Tətbiq Mərkəzi, Münaqişələrin Həlli Araşdırma və Tətbiq Mərkəzləri yaradıldı. 2005-ci ildə İzmir İl Strateji Planlaşdırma, İdarəetmə Araşdırma və Tətbiq Mərkəzləri, Səthi Texnologiyalar və Zərər Təhlili Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi fəaliyyətə başladı. 2006-cı ildə Dil Təhsili Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi, Akademik Təcili Tibbi və Fəlakət Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, İnformasiya Texnologiyaları Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi, Keyfiyyət Mükəmməlliyi Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, Ailə Tədqiqat və Tətbiq Mərkəzi, Elektrik Elektronikası və Siqnal Emal Texnologiyaları Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi, Kənd Təsisatları və İsmail Hakkı Tonguç Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi, Universitet Sənaye Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, 2007-ci ildə İş Sağlamlığı Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi 2008-ci ildə quruldu.
2009-cu ildə Qərb Anadolu Keramika Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi, Səs Qeydləri Studiyası, Akustik və Koqnitiv Musiqioloji Tətbiq və Araşdırma Mərkəzi, Simfonik Musiqi Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, Elektron Materiallar İstehsal və Tətbiq Mərkəzi, Qadın Hüquqları və Problemləri Tətbiq və Araşdırma Mərkəzi açıldı. İdman Elmləri və Texnologiyaları Məktəbi, Foça Reha Midilli Turizm və Otelçilik Məktəbi, Seferihisar Fevziye Hepkon İctimai Elmlər Peşə Liseyi quruldu. Dənizçilik və İdarəetmə Məktəbi Dənizçilik Fakültəsinə çevrildi. 2010-cu ildə İncəsənət və Elmlər Fakültəsinin adı Elmlər Fakültəsi olaraq dəyişdirildi və Məktublar Fakültəsi və Ürək-Damar Xəstəlikləri Tətbiqi və Tədqiqat Mərkəzi, Distant Təhsil Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi (DEUZEM) yaradıldı. 2011-ci ildə Sümük Kıkırdak Doku Biotexnologiyası Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, Ev Baxımı Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, Rəhbərlik və Psixoloji Məsləhət Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, Balkan Araşdırma Tətbiq və Araşdırma Mərkəzi, Qabaqcıl Biomedical Ar-Ge tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi quruldu. Elektrik Elektronikası və Siqnal Qenerasiya Texnologiyaları Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi bağlandı və Hemşirelik Məktəbi Hemşirelik Fakültəsinə çevrildi. thumb|Buca Təhsil fakültəsinin binası 2012-ci ildə Uşaq Təhsili Tətbiq və Araşdırma Mərkəzi, Sağlamlıq Qanunu Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, Palliativ Qulluq Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, Yuxu və Şüur Texnologiyaları Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, Biotibbi Metrologiya və Kalibrləmə Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, Milli Klinik İnfrastruktur Şəbəkəsi Tətbiqi və Araşdırma Mərkəz, Nəqliyyat Təhlükəsizliyi və Qəza Araşdırma Tətbiq və Araşdırma Mərkəzi açıldı və Bergama Peşə Liseyi quruldu. thumb|left|Buca Təhsil fakültəsinin girişi 2013-cü ildə Sahibkarlıq, Biznes və İqtisadiyyat Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi quruldu və İlahiyyat Fakültəsi nəzdində qurulan İlahiyyat Peşə Məktəbi bağlandı. 2014-cü ildə Ehaha Peşə Liseyi, Egey Bölgəsi Mədəni İrs Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, Arxeometriya Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, Qarın Xərçəng Tətbiqi və Araşdırma Mərkəzi, Reha Midilli Foça Turizm İdarəetmə və Otel İdarəetmə Məktəbi bağlandı və Reha Midilli Foça Turizm Fakültəsi quruldu. Qabaqcıl biotibbi Ar-Ge Tətbiq və Araşdırma Mərkəzinin adı İzmir Biotibbi və Genom Tətbiq və Araşdırma Mərkəzinə dəyişdirildi.
Onxoserkoz
Etiologiya və epidemiologiyası
250px|left|thumb|100.000 əhaliyə onxoserkozun dünya miqyasında yayılması. {{legend|#b3b3b3|məlumat yoxdur}} {{legend|#ffff65|10 az}} {{legend|#fff200|10-50}} {{legend|#ffdc00|50-60}} {{legend|#ffc600|60-70}} {{legend|#ffb000|70-80}} {{legend|#ff9a00|80-90}} {{legend|#ff8400|90-100}} {{legend|#ff6e00|100-150}} {{legend|#ff5800|150-200}} {{legend|#ff4200|200-300}} {{legend|#ff2c00|300-400}} {{legend|#cb0000|400 daha çox}} Xəstəliyin törədicisi Onchocerca volvulus adlı helmintdir. Helmintin uclarına doğru incələn saplı bədəni var, dişilərdə təxminən 35–50 mm, erkəklərdə isə 19–42 mm, eni 0,27–0,40 mm (dişilərdə) və 0,130–0,210 mm (erkəklərdə) olur. Parazit qurd Simulium növünə aid olan hünülərin dişləmələri ilə yayılır. İnfeksiya baş verməzdən əvvəl adətən bir çox dişləmələr olur. Bu hünülər çayların yaxınlığında yaşayır, buna görə də xəstəliyin adı çay korluğudur.
Yetkin qurdlar insanın limfa düyünlərində məskunlaşır, burada dişilər mikrofilariya adlanan çoxlu sürfələr həyata gətirir. Mikrofilariyanın bir hissəsi görmə orqanının bütün toxumalarına nüfuz edərək insan gözünə daxil olur. Göz almasında onlar iltihab, qanaxma və nəticədə görmə itkisinə səbəb olan digər ağırlaşmalara səbəb olurlar.
Yoluxmuş insanın dərisi şiddətli qaşınır, səpir və zədələnir.
Dünyada 18 milyona yaxın onxoserkoz xəstəsi var, onlardan təxminən 600 minində xəstəlik görmə qabiliyyətinin əhəmiyyətli dərəcədə azalmasına və ya tam korluğa səbəb olub. Ən çox xəstəlik Qərbi və Mərkəzi Afrikada qeydə alınır. Xəstəlik Yəməndə və Latın Amerikasının altı ölkəsində də qeydə alınıb.
Heyvanlar da onxoserkozdan əziyyət çəkirlər.
Klinik şəkili və patogenezi
İnkubasiya müddəti təxminən 1 ildir.
Parazitozun klinik mənzərəsi ölən mikrofilariyalara immunoallergik reaksiyalar nəticəsində yaranır. İnsan bədənində şiddətli invaziyada gündə təxminən 100.000 mikrofilariya ölür.
Ümumi simptomlar invaziyanın intensivliyindən asılıdır. Onlara daxildir:
Onxoserkozun xarakterik əlaməti dərinin altında 7 sm ölçüyə qədər sıx lifli düyünlərin əmələ gəlməsidir. Düyünlər bud-çanaq, oynaqlar, kürək sümüyü nahiyəsində və nadir hallarda başda lokallaşdırıla bilər. Afrikanın endemik bölgələrində yaşayan insanların 40-50%-da dəriyə parazitlərin təkrar yoluxması davamlı qaşınmaya səbəb olur. Tez-tez qaşınma dəridə müvafiq patomorfoloji dəyişikliklərə səbəb olur: dermatit, likenifikasiya və nəticədə atrofik vəziyyətlər. Qasıq nahiyələrində dərinin degenerativ sallanması tez-tez qeyd olunur. Hal-hazırda onxoserkoz zamanı dəri dəyişikliklərinin təsnifatı hazırlanmışdır.
Proqnozun ciddiliyi gözlərin zədələnməsi ilə müəyyənləşdirilir. Korluğun inkişaf riski endemik ərazinin hünü-daşıyıcıları ilə yoluxmasından asılıdır. İnvaziya uzun illər davam edərsə, sklerozan keratit və iridosiklit inkişaf edir, bu da görmə itkisinə səbəb olur. Bundan əlavə, mikrofilariyalar retinaya və göz qapaqlarını təmin edən damarlara nüfuz edə bilirlər. Optik sinirin çıxışında retinanın iltihabı da görmə qabiliyyətini ciddi şəkildə poza bilər.
Müalicə və proqnozu
Onxoserkozun müalicəsində əsas vəzifə xəstənin bədənində patoloji dəyişikliklərin qarşısını almaq və vəziyyətini yüngülləşdirməkdir. Başda dərialtı lifli düyünlərin lokalizasiyası ilə patogenin gözlərin yaxınlığında yerləşməsi səbəbindən cərrahi müdaxilə tövsiyə olunur. Bütün digər hallarda əsas müalicə üsulu dərmanlardır:
Mümkün dərin göz zədələnməsi səbəbindən onxoserkoz üçün proqnoz həmişə ciddi olmalıdır.
Atlarda onxoserkoz
Bu xəstəlik atlar arasında geniş yayılmışdır və dəstəkləyici toxumanın zədələnməsi ilə xarakterizə olunur (vətər, başın arxası, boyun, üzvlər). İnfeksiya otlaqlarda baş verir. Əksər heyvanlarda onxoserkoz daşıyıcı, bəzilərində aseptik formada keçir və ya nekrozla piogen (irinli) infeksiya ilə çətinləşir.
Ülvi Qənizadə
Ülvi Aslan oğlu Qənizadə (1 yanvar 1999; Sumqayıt, Azərbaycan) — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçisi. Ülvi Qənizadə 2023-cü il Avropa Çempionatının qalibi olub.
Sedov arxipelaqı
Sedov arxipelaqı — Şimal Torpağının qər hissəsində (Rusiya) yerləşın adalar qrupu. Adalar Şimal Buzlu okeana daxil olan Kara dənizi suları ilə əhatələnir. İnzibati cəhətdən isə Krasnoyarsk diyarı Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir.
Ülvi Qənizadə
Həyatı
Ülvi Qənizadə 1999-cu il yanvarın 1-də Sumqayıt şəhərində anadan olub. Şəxsi məşqçisi Elnur Müzəffərovdur.
Sedov arxipelaqı
Adalar qrupunun tərkibinə altı ada və çoxlu sayda adaclqlar daxildir. Oktyabr İnqilabı adasında yarləşən Paris Kommunası yarımadasın cənub-şərqindən 53 kilometr boyunca şimal-qərbə doğru uzanan kiçik adacıqlar qrupun tərkibini təşkil edir. Qrupun ən şərq adası Oktyabr İnqilabı adasından 4,9 kilometr cənub-qərbdə yerləşən ada ondan Şərq boğazı ilə ayrılır.
Ülvi Qənizadə
Karyerası
Ülvi Qənizadə 2015-ci ilin avqustunda Bosniya və Herseqovinanın Sarayevo şəhərində baş tutan yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının bürünc medalına sahibi oldu.
Ənqurd (Germi)
Ənqurd — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ülvi Qənizadə
Karyerası
Daha sonra Ülvi Qənizadə 2016-cı ilin martında İranın Tehran şəhərində baş tutan Yadigar İmamın xatirəsinə həsr olunan beynəlxalq turnirdə gümüş medalın sahibi oldu. Həmin ilin iyulunda İsveçdə baş tutan yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib olan Ülvi Qənizadə, sentyabrda Gürcüstanda baş tutan yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının final görüşündə Qırğızıstan nümayəndəsi Ağyol Mahmudova məğlub olaraq turnirin gümüş medalına sahib oldu.
Ənqurd (Germi)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 43 nəfər yaşayır (6 ailə).
Ülvi Qənizadə
Karyerası
2017-ci ilin iyununda Almaniyanın Dortmund şəhərində baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatında mübarizə aparmaqla gənclərin turnirlərində debüt edən Ülvi Qənizadə, ümumi nəticədə 12-ci pillədə qərarlaşdı.