cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tofiq Mirzəyev (aktyor)
Həyatı
T.Mirzəyev Azərbaycan Konservatoriyasının klarnet sinfini bitirib. Əvvəlcə Bakıda, sonra Moskvada Böyük Niyazi onu klarnet ifaçısı kimi görərək Dövlət simfonik orkestrinə dəvət edib və Tofiq maestronun rəhbərliyi altında orkestrin tərkibində Azərbaycan və dünya simfonik musiqilərini ifa etməyə başlayıb. Onun rus və Avropa bəstəkarlarının klassik musiqilərinə, Q.Qarayevin, C.Hacıyevin, F.Əmirovun, Niyazinin özünün əsərlərinə dərindən bələd olması da məhz buradan qaynaqlanır. Amma Tofiq Mirəzyev lap gənc yaşlarından klassik musiqi ilə yanaşı, cazla da maraqlanıb. Özü də yalnız maraqlanmaqla kifayətlənməyib, Pərviz Rüstəmbəyov, İsmayıl Kələntərov, Vaqif Mustafazadə, Tofiq Şabanov kimi adlı-sanlı Azərbaycan cazmenləri ilə birlikdə caz musiqiləri ifa edib. Lakin qəfil xəstəlik onun musiqi karyerasına son qoyub. Belə ki, Tofiq Mirzəyev 1960-cı ildə ağır xəstələnir və həkimlər ona klarnetdə ifa etməyi qadağan edirlər.
NGC 6043A
NGC 6043A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Tofiq Mirzəyev (aktyor)
Həyatı
Peşəsini dəyişmək məcburiyyətində qalan Tofiq Mirzəyev rejissor olmaq üçün Moskvaya oxumağa gedir. Kursları bitirdikdən sonra rejissor peşəsinə yiyələnir. Ardından Azərbaycan Televiziyasında işə düzələn Tofiq Mirzəyev burada 25 il fəaliyyət göstərir. O, Azərbaycan Televiziyasında ilk musiqi proqramlarını hazırlamağa başlayır. Rejissor, həmçinin burada bir neçə film-konsert ("Abşeronun nəğmələri", "Niyazinin simfoniyası" və s.) nümayiş etdirib. Həmin dövrdə AzTV-nin baş rejissoru olan Arif Babayev ona televiziyada ilk addımlarında, sonra isə kinoda kömək edib. Onun iştirakı ilə çəkilən filmlər Azərbaycan kinematoqrafiyasının qızıl fonduna daxildir. Onlar arasında "Uşaqlığın son gecəsi", "Nəsimi", "Təhminə", "O qızı tapın", "İstintaq" və başqa filmləri göstərmək olar. Aktyor "Mosfilm" və "Dovjenko" studiyalarında da filmlərə çəkilib.
Hazırda İsraildə yaşayır və ictimai fəaliyyətlə məşğul olur. Aktyor burada fəaliyyət göstərən Hayfa-Bakı cəmiyyətinin üzvüdür. Yazıçı Anar ilə bacanaqdır. Teymur adlı oğlu var.
NGC 4896
NGC 4896, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 30.48 sm (12 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Coelogyne speciosa
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 341A
NGC 341A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Picrothamnus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Bulud
thumb|220 px|Buludların üstdən görünüşü thumb|Buludların hərəkəti thumb|220px|[[Şamaxı, Azərbaycan]] Bulud – atmosferdə üzən su buxarı kondensasiyası məhsulunun toplantısı. Bulud diametri bir neçə mikron olan su damcılarından, buz kristalcıqlarından və ya bunların qatışığından əmələ gəlir. Bulud başlıca olaraq troposferdə toplanır. Buludu təşkil edən elementlər iriləşdikcə ağırlaşır və yağıntı əmələ gəlir.
Planetimizin çox hissəsini dənizlər və okeanlar tutduğu üçün onların səthində daim buxarlanma prosesi baş verir. Buxarlanmış su damlaları buludları əmələ gətirir. Küləklərin qovduğu bu buludlar atmosferin soyuq layları ilə toqquşduqda buxarın kondensasiyası başlayır və yağış damlaları əmələ gəlir.
Buludluluq
Buludluluq göy üzünün buludlarla örtülmə dərəcəsidir və 10 ballıq şkala ilə ölçülür. Buludluluq sıfır bal olduqda göy üzü buludsuz, 10 bal olduqda isə tamamilə buludla örtülü olur. Ərazinin yerləşdiyi coğrafi mövqedən, iqlimdən asılı olaraq buludluluq dərəcəsi dəyişir. Buludluluq hava və iqlimi xarakterizə edən əsas amillərdən biridir.
Quru üzərində buludluluq 4,8 okeanlar üzərində isə 5,8 dir. Dünyanın orta buludluluq dərəcəsi 5,4-dür. Antarktida və tropik enliklərdə buludluluq ən azdır : 0,2
Buludluluğun əhəmiyyəti; — qışda yeri soyumaqdan, yayda qızdırmaqdan qoruyur. Düz radiasiyanın qiymətini azaldır. Fiziki aşınmanı zəiflədir.
Buludluluq havanın qalxan hərəkətində, alçaq təzyiq sahəsində, sahil boyunda daha çox olur.
Sahildən materikin içərisinə doğru buludluluq azalır.
Yüksək təzyiqdə, havanın enən hərəkətli rayonlarında, materikin daxili hissəsində buludsuzluq hökm sürür.
Buludların tipləri
Buludların 3 əsas tipi vardır: Sirus (lələkvari bulud), kümülüs (topa bulud), Stratus (laylı bulud) 1. Laylı buludlar — 2–3 km-ə qədər yaranan buludlardır. Bu buludlar göy üzünü tam örtə bilərlər. Əsasən qışda üstünlük təşkil edir. Yağıntı arasıkəsilməz olur.
2. Topa buludlar — qızmar rütubətli havanın sürətlə yuxarı qalxması nəticəsində 3–6 km hündürlükdə yaranır. Bu buludlardan leysan və dolu yağır
3. Lələkvari buludlar — daha hündürdə 6 km-dən yüksəkdə (bəzən10-12 km) əmələ gəlir. 0 °C temperaturdan aşağı bir şəraitdə yarandığından buz kristallarından ibarət olur. Əsasən yayda formalaşır. Lələkvari buludlardan yağıntı düşmür. Bəzi buludlar var ki, nadir olaraq görülür. Amma görənləri həmişə qorxudur. Ekspertlərə görə bu qəribə bulud formalaşması çox nadir hallarda meydana gəlir.
NGC 2149
NGC 2149, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Təkbuynuz bürcü istiqamətində yerləşir. RN tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Bulud
Buludların tipləri
Belə bir görünüş qazanması üçün müdhiş bir enerjinin lazımlı olduğunu söyləyən ekspertlər, "Hər nə qədər qorxunc görünsə də bu buludların fırtınaya səbəb olduqları görünməyib. Hələ rəsmi bir adı belə yox. Amma böyük ehtimalla, Beynəlxalq Meteoroloji Kataloqunda artıq 'asperatus' adlandırılacağı iddia edilmişdi.
Göy qurşağı
right|thumb|300px|Göy qurşağı right|300px|thumb|Göy qurşağı, [[Kanada]]
Göy qurşağı — atmosferdə, havadakı su damlacıqlarından işığın sınması və əks olunması nəticəsində əmələ gələn optik hadisə. Göy qurşağı Günəşə qarşı tərəfdə yağış tökülən buludların fonunda böyük, müxtəlif rəngli, bir, iki və bəzən üç qövsdən ibarətdir. Adətən üst qövs qırmızı, daxili qövs bənövşəyi olur.
Göy qurşağı haqqında məlumat
Bir çox mədəniyyət göyqurşağını cənnət ilə dünya arasındakı körpü olaraq görməkdədir. Təbiətdəki ən gözəl mənzərələrdən biri olan göy qurşağı qərb mədəniyyətində ümid və şans simvolu olmuşdur. İran müsəlmanlarına görə göyqurşağındakı rənglərin hər birinin bir mənası vardır. Yaşıl bolluq, qırmızı döyüş, sarı isə ölüm mənasını verir. Sibirdə göyqgurşağının Günəşin dili olduğu düşünülür. Cənubi Amerika aborigenləri isə göyqurşağının dənizin üzərində görülməsinin bir şans olduğuna inanırlar.
Bulud
Buludların tipləri
Buluddan düşən yağıntı leysan, aramsız-narın, çiskin xarakterli olur. Leysan adətən topa yağış buludlarından düşən iri su damlalarıdır. Leysan yağışları qısa müddətli yağır. Aramsız-narın yağıntı yağış və ya qar halında laylı yağışlı və yüksək laylı buludlardan düşür. Bəzən bir neçə gün davam edir. Çiskin gözlə güclə seçilən xırda su damlalarıdır. Laylı buludlardan düşür.
Ərdəbil
Ərdəbil — İranda yerləşən şəhər. Ərdəbil ostanının mərkəzidir.
Ərdəbilin 5000 ilə yaxın tarixi vardır. Bu, şumer abidələrində qeyd edilib.
2011-cı il əhalinin siyahıya alınmasının nəticələrinə görə Ərdəbil şəhərinin 564,365 nəfər əhalisi var.
Ərdəbil özünün xalı, xalça, ipək və s. məhsulları ilə şöhrət qazanmışdır. Həmçinin, İranın kartof becərilən ən böyük bölgələrindən biridir. Məşhur Şeyx Səfiəddin və Şah İsmayıl məqbərələri bu şəhərdə yerləşir. Ərdəbilin digər tarixi abidələrinə gəldikdə, Cümə məscidini və şəhərin Kəhralan adlanan hissəsindəki Şeyx Cəbrayıl məzarlığını qeyd etmək olar.
Şəhərin cənub-qərb hissəsində yerləşən Şorəbil gölü və gölün ətrafındakı əyləncə məkanı Ərdəbilin yüksək turizm potensialının göstəricisidir. Bundan əlavə şəhər kənarında yerləşən Səreyn yaşayış məntəqəsi müalicə əhəmiyyətinə malik isti suyu ilə şöhrət qazanmışdır. İstisu özünə həm ölkə daxilindən, həm də ölkə xaricindən hər il minlərlə turist cəlb edir. Savalan dağı isə yay fəslində yerli və xarici alpinistlərin maraq obyektinə çevrilir. Ərdəbil şəhərinin səfalı yerlərindən biri də "Fındıqlıq" adlanan ormanlarıdır ki, Nəmin Azərbaycan sərhəddə, Talış dağlarının ətəklərində yerləşir.
Səfəvilər dövlətinin qurulduğu tarix İranın Mədəniyyət şurası tərəfindən Ərdəbil Milli Günü adlandırılıb.
Coelogyne tomentosa
(Coelogyne tomentosa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
AH-64 Apache
AH-64 Apaçi helikopteri (AH-64 Apache) — Amerika Birləşmiş Ştatları tərəfindən istehsal edilən, 2 nəfər ekipaja malik, zirehli hərbi döyüş vertolyotu. Amerika ordusunun əsas helikopteridir. AH-1 Kobra vertolyotunun xələfi hesab edilir. Bell şirkəti tərəfindən istehsal olunmuşdur. İlk uçuşunu 1979-cu ildə edib, 1984-cü ildən etibarən orduda istifadə olunur. Orduya qəbul olunandan sonra bir çox əməliyyatlarda istifadə olunub. Başlıca modelləri AH-64A və AH-64D Longbow hesab olunur.
Ərdəbil
Etimologiyası
Dehxuda "Hüdudülaləm"ə istinad edərək şəhərin adını Ordvil, "Anandrac"ın müəllifinə görə Ərdəbil (bu mənbədə sözün mənası acıqlı fil kimi izah olunur), Yaqut Həməviyə görə Bazane Firuz, Firuzkerd,Firuzabad adlandırılır.
AH-64 Apache
Helikopterin istehsal olunmasında əsas məqsəd ABŞ ordusunda olan AH-1 Kobra helikopterlərini əvəz etməsidir. İlk prototip olan YAH-64 ilk uçuşunu 30 sentyabr 1975-ci ildə həyata keçirmişdir. Helikopter 1986-cı ilin aprelində ABŞ ordusunda xidmətə başlamışdır. İlk istehsal olunmuş AH-64D Lonqbou helikopteri 1997-ci ilin mart ayında orduya təhvil verilmişdir. Hal-hazırda da istehsalı Boeing şirkəti tərəfindən davam etdirilən helikopterdən 2013-cü ilin mart ayına qədər 2,000 helikopter istehsal etmişdir.
Ərdəbil
Etimologiyası
Ərdəbil adı, şübhəsiz, Sasani üsuli-idarəsi tərəfindən verilən Bazan — Feyruz adından daha erkən hesab olunmalıdır. Bir sıra tədqiqatçıların fikrincə, bu sözün birinci "Ərdə" — hissəsi qədim İranın düzlük və kosmik nizam ilahəsi Arta ilə əlaqədardır.
AH-64 Apache
Hal-hazırda əsas istifadəçisi ABŞ ordusudur. Bununla yanaşı bir çox digər ölkələrin də əsas döyüş helikopteri hesab olunur. Bu ölkələrə Yunanıstan, Yaponiya, İsrail, Niderland, Sinqapur və BƏƏ daxildir. Həmçinin bu helikopterlər Böyük Britaniya da da lisenziya altında istehsal olunur. Amerikan AH-64 helikopterləri Panama, İraq, Kosovo, Əfqanıstan, Fars körfəzi kimi ərazilərdə bir çox əməliyyatlara cəlb olunub. İsrail ordusuna məxsus "Apaçi"lər Livan və Qəzzə zolağı nda; İngilis və alman ordusuna məxsus helikopterlər isə Əfqanıstan və İraqda əməliyyatlara cəlb olunub.
Coelogyne suaveolens
(Coelogyne suaveolens) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ərdəbil
Etimologiyası
D.Behazinə görə Ərdəbil, yaxud Artabil Avesta dilindədir. Ərdəbil iki "arta" və "vil" sözlərindən ibarət olmaqla müqəddəs anlamını daşıyır. Ona görə "ər" şəxs adlarının əvvəlində – Ərdəvan, Ərdəşir, Ərdəviraf, yaşayış yerlərində isə Ərdəstan, Ərdəkan sözlərində müqəddəslik mənasında işlədilmişdir.
Fars dilində vil ya da bil təklikdə işlədilmir. Bu sözlərə ancaq yer adlarında sonluq kimi Devil, Şorabil, Əndəbil, Ləndovil, Şabil, Mobil formalarında təsadüf edilir. Bir sözlə, müəllif Ərdəbil şəhərinin salınması tarixini Sasanilərin dövründən daha əvvələ aid edir. Ona görə məhz bu şəhər Qafqaza yaxın olduğuna görə, Firuz oranı ordu mərkəzi edib və onun abadlaşdırılmasına səy göstərmişdir.
Hәmçinin, Әrdәbil adının Qәdim Türk dili ndәki "әr" — igid vә "Dәbil" sözlәrinin birlәşmәsi ilә yarandığı ehtimalını irәli sürmәk olar.
Tarixi
Ərdəbil Azərbaycanın qədim şəhərlərindən biridir. Bu şəhər dəniz səviyyəsindən 1100 metr hündürlükdə yerləşir. Ərdəbil şəhərinin məhsuldar torpağa malik düzənlikdə yerləşməsinə baxmayaraq onu hündür dağlar əhatə etmişdir. Şəhər Qərbdən Savalan dağı, Şərqədən Bağro dağı, Cənubdan Büzgüş, Şimaldan isə Talış dağları ilə əhatə olunur.
Ərdəbil əlverişli təbii-coğrafi şəraitə malikdir. Dəniz səviyyəsindən 4820 m hündürlüyə malik olan Savalan dağı keçmişdə vulkan olmuşdur.Hazırda bu vulkan sönmüşdür. Bu dağ Ərdəbil şəhərinin iqliminə yaxşı təsir edir. Həmin dağın ətəyində Ərdəbil şəhərindən az aralıda yerləşən Səreyin, Sarı dava və Qotur suyu adlı mineral sular da bu qədim şəhəri şöhrətləndirmişdir.
İranın tarixçi və coğrafiyaşünaslarından Fəxrəddin Musəvi Ərdəbili, Cəmşid İbadulla Məliki, Əli Rəzməra, İsmayıl Dibac, Ələkbər Dehxuda, Məsud Keyhan, Daryuş Behazin, Baba Səfəri və başqaları orta əsr mənbələrinə əsaslanıb şəhərin orta əsrlər tarixi haqqında məlumatlar vermişlər. İran Ensiklopediyasının müəllifi Dehxuda Fidovsi və Yaqut Həməviyə istinad edərək yazmışdır: "Sasani sülaləsinin nümayəndəsi Firuz tərəfindən salınmış Ərdəbil şəhəri mühüm iqtisadi rola malik olan Zaqafqaziya və Azərbaycan şəhərləri arasındakı ticarət yolu üzərində bina edilmişdir. Oradan meyvə qurusu, xalça və yun ixrac edilirdi. Əməvilərin dövründə isə Azərbaycanın paytaxtı Marağadan buraya köçürülmüşdür."
Bir çox alimlər buradakı şəhərin əsasının Sasani çahı Firuz tərəfindən qoyulması fikrini qəbul etmirlər. Çünki şəhərin adı hələ Atropatenada Atropatidlər sülaləsinin dövründən yazılı mənbələrdə çəkilir. Bu isə şəhərin əsasının da farslar (Sasanilər) yox, atropatenlilər tərəfindən qoyulduğunu sübur edir.
D.Behazin Şahnaməyə əsaslanıb Ərdəbili "İranın" qədim və mühüm şəhərlərindən biri hesab edir. Ona görə Kəyanilərin hakimiyyəti dövründə Bəhmən qalası (farsca Dej-Bəhmən) Ərdəbilə yaxın ərazidə yerləşmişdir. Keyxosrov bu qalanı fəth etdikdən sonra Azərgüşnasp məbədini orada tikdirmişdir (mənbədə göstərilən fikri yalnışdır, çünki, Azərgüşnasp məbədi Qazaka şəhərində yerləşir). D.Behazin sözünə davam edərək yazır: "Ərdəbil Sasanilərin və ərəblərin ilk dövründə Azərbaycanın paytaxtı, Abbasilərin dövründə isə iranlıların (müəllif azərbaycan türklərini iranlı (fars) hesab edir) ərəblərə qarşı apardığı mübarizənin mərkəzi olmuşdur.
D.Behazin də öz növbəsində şəhərin V əsrdə Firuz tərəfindən bina edilməsi və Bazane Firuz adlanması fikrini müdafiə edir. Lakin o, yazır: "Mənim tədqiqatım görə Ərdəbil şəhərinin bina edilməsi Firuzun vaxtından daha qədimdir. Ona görə ki, V Bəhram Firuzdan 34 il əvvəl hunların hücumu zamanı Ərdəbil yolu ilə Amilə, Gurgana və sonra isə Xorasana getmişdir. O, Vis və Ramin əsərinə istinad edərək Ərdəbil şəhərinin bina edilməsini Parfiya dövrünə aid edir (lakin müəllif Manna dövləti zamanında burada şəhərin və şəhər ətrafı yaşayış məntəqələrinin olmasını nəzərə almır).
Antik müəlliflərin əsərlərindən fərqli olaraq orta əsr müəlliflərinin əsərlərində şəhərin tarixi, abidələri, ictimai həyatı və sairə ilə əlaqədar çoxlu dəyərli məlumatlar vardır. Lakin antik mənbələrdə məlumatın qıtlığı heç də o anlama gəlmir ki, bu dövrdə şəhər az inkişaf etmişdir. Çünki, əldə olan azsaylı arxeoloji tapıntılar (əgər şəhər ərazisində arxeoloji tədqiqat işləri aparılmış olsaydı daha zəngin materiallar əldə edlərdi) şəhər ərazisində yaşayışın ən azı Tunc dövründə olduğunu göstərir. Firdovsi əsərində Bəhmən qalasının Keyxosrov tərəfindən atəşgaha çevrilməsindən və bu qalanın Ərdəbildə yerləşməsindən danışır. Həmdullah Qəzviniyə görə Ərdəbil Siyavu.un oğlu Keyxosrov tərəfindən bina edilmişdir. Əfsanəvi hökmdar olan Keyxosrov tərəfindən şəhərin bina edilməsi fikri də özü-özlüyündə şəhərin qədim tarixindən xəbər verir. Firdovsinin Bəhmən qalası və Ruinqala adlandırdığı toponimlər hazırda Ərdəbilin Qərbində, Savalan dağının ətəyində farslaşdırılmış şəkildə Ruyin-dizeq və Dej-Vican formada təsadüf edilir. Bundan başqa şəhər ətrafında bir başa atəşpərəstliklə bağlı ay adlarına, o cümlədən Şəhrivar və Əmərdad toponimik adlarına da rast gəlmək olur. Buna əsasən bir sıra müəlliflər şəhərin əsasnın Zərdüşt dövründə qoyulduğu fikrini irəli sürürlər.
Ərdəbil şəhəri ətrafında faydalı qazıntıların olması, Yaxın və Orta Şərqi Şimal ölkələri ilə birləşdirməsi, strateji və ticarət yollarının bu şəhərdən keçməsi hələ qqədim dövrlərdən onun iqtisadiyyatına böyük təsir göstərmişdir. Bu ticarət yolları haqqında məlumat verən ərəb coğrafiyaşünası İstəxri yazır: "Bərdədən Yunanıstana 7 ağac (bir ağac təqribən 6 km-ə bərabərdir), oradan Beyləqana 7, Beyləqandan Varsana 7, buradan Bəlbaxa 7, Bəlbaxdan Bərzəndə 7, Bərzənddən isə Ərdəbilə 15 ağac məsafə vardır."
Ərdəbil şəhərində olmuş Yaqut Həməvi əsərində bu şəhərin abadlığı, əhalisi, sənətkarlıq və ticarəti haqqında geniş məlumat verir. O, bu şəhəri Bazani Firuz adı altında təsvir edir.
Sasanilər dövründə mərzbanlıq mərkəzlərindən biri də bu şəhər olmuşdur. Şəhərin iqtisadi və ictimai əhəmiyyətindən istifadə edən ərəblər öz ordularını burada saxlayırdılar. Sonralar Yusif ibn Divdad Azərbaycanın paytaxtını Marağadan Ərdəbilə köçürmüşdü. Monqol yürüşləri dövründə şəhər əhali tərəfindən inadla müdafiə olunsa da monqollar şəhəri ələ keçirərək əhaliyə divan tutmuş və şəhəri dağtmışdı.
Bəzi müəlliflər şəhərin adını azəri dili əsasında izah etməyə çalışırlar. Belə ki, İran dilləri qrupuna daxil olan azəri dilində "arta" – müqəddəs, "vil" – şəhər deməkdir. Bu fikrin tərəfdarları iddia edirlər ki, Ərdəbilin müqəddəs şəhər adlandırılması bilavasitə atəşpərəstliklə əlaqədardır.
Bu fikrin nə qədər doğru olmasında asılı olmayara hal-hazrda da şəhərin ətrafında atəşgahların qalıqları qalmaqdadır.
Ərdəbilin əmələ gəlməsi haqqında Azərbaycan xalq yaradıcılığnın nümunəsi olan "Savalan əfsanəsi" də maraqlı məlumat verir. Həmin əfsanədə göstərilir ki, bu ərazidə Ərdə və Bil adlı iki qoçaq türk tayfası yaşayırmış. Bu tayfalar yadelli düşmənlə (güman ki, burada Azərbaycana soxulan İran dillilər nəzərdə tutulur) vuruşa-vuruşa zirvəsi qarla örtülmüş əzəmətli bir dağa gəlib çatmışlar. Onlar xan çobanın dağa döndüyünü görüb dağı Savalan adlandırmışlar. Əfsanədə deyildiyinə görə hər iki tayfa birləşib orada şəhər salır və adını da Ərdəbil qoyurlar.
Abdulla Fazili qeyd edir ki, məlumat müəyyən qədər əfsanəvi xarakter daşısa da şəhərin adının izal baxımından diqqəti cəlb edir.
1220–1221-ci illərdə şəhərdə olmuş Əbuon şəhərin abadlığı və bolluğu haqqında belə yazır: "Səfalı və ürəkaçan yerdə bina edilmiş bu böyük şəhərin bol suyu, meyvə ağacları və çoxlu ərzaq malları var. Xəzər dənizindən Ərdəbilə iki günlük yoldur. Şəhərdən bir günlük məsafədə yerləşən meşələr olduqca əzəmətlidir. Şəhərə düşmən təhlükəsi üz verdikdə əhali qaçaraq bu meşədə özünü qoruya bilir."
Ərdəbil şəhəri Elxanilər və Teymurlular dövründə də inkişaf edir. Xüsusilə Səfəvilərin hakimiyyəti zamanı Ərdəbil ictimai-iqtisadi nöqteyi-nəzərdən özünün yüksək səviyyəsinə qalxaraq Yaxın Şərqin ən məşhur şəhərlərindən birinə çevrilir. II Şah Abbasın dövründə Azərbaycanda və İranda olan fransız səyyahı Tavene Ərdəbil şəhərinə aid olan ipək ticarətinin əhəmiyyətini dönə-dönə vurğulayır.
1746-cı ildə Muğanın Ultan qalasında (Suqovuşanda) Nadir şahın tacqoyma mərasimi keçirildikdən sonra, o, bu hadisəni Ərdəbildə təntənə ilə qeyd etmişdr. Qacarların hakimiyyəti dövründə isə Azərbaycanın başqa şəhərləri kimi Ərdəbil də yavaş-yavaş öz əhəmiyyətini itirməyə başlayır. Ərdəbildə gözəl memarlıq nümünələri var.
Ərdəbilin 1538 məhəlləri
1728 ci ildə Ərdəbil şəhri 5 məhəllədən ibarət idi. toplam 2.859 Türk ailəsi yaşamaataydı. Ayrıca Türk Qomşularıyla birliktə yaşayan Gerzeküçe’de 11 xanə, Dərvazə’də 35 xanə, Gumbalan’da 7 xanə olmaq üzərə toplam 53 Erməni ailə şəhərin sakiniydi. Bu Erməniler 1.325 axça ispənçə vergisi ödəməklə mükəlləf tutulmuşdu. Dəftərə görə şəhərdə yaklaşık 14.560 kişi yaşamaktadır. Bu nüfusun %98,1’ini Türklər, %1.9’u Erməniler oluşturmaqtadır.
Abidələri
XIX əsrin əvvəllərində Abbas Mirzənin göstərişi ilə fransız generalı Qardan Ərdəbildə müdafiə xarakterli qala tikintisinin layihəsini verir və tikintisinə rəhbərlik edir. Qala xalq tərəfindən Narınqala adlandırılır. Rza şahın dövründə qala sökülərək yerində yeni binalar, o cümlədən poçt-teleqraf binası inşa edilir.
Şəhər daim təcavüzlərə məruz qaldığından şəhərdə ən qədim və qədim dövrün abidələri o qədər də çox deyil. Ruinqala şəhər ətrafında olan ən qədim abidələrdən biridir. Ərdəbil Cümə məscidi də qədim abidələrdən olmaqla, Azərbaycanın ən qədim məscidlərindən biri, Azərbaycan memarlığının qiymətli incisidir. Məscid Səlcuqlular dövründə tikilmişdir. Mütəxəssislərin qeyd etdiyinə görə Ərdəbil Cümə məscidi ərəb işğalından sonra şəhərdə yaradılmış ilk abidədir. Uca minarəsinin uçmasına baxmayaraq məscid öz əzəmətini saxlamışdır. Səfəvilər dövründə yaradılmış memarlıq abidələri isə şəhərə xüsusi əzəmət və gözəllik verir. Burada Azərbaycan incəsənətinin ən qiymətli nümunələrindən olan Şeyx Səfi türbə kompleksi xüsusilə diqqətə layiq əsərdir. Türbədə Şeyx Səfinin məzarı üstündəki sənduqə Seyid Sədrəddin Musa dövründə hazırlanmışdır. Bu türbənin arxasında Seyid Sədrəddinin oğlunun məzarı, onun yanında isə Xacə Əli Siyahpuşun məzarı yerləşir. Şeyx Heydər və Şah İsmayıl Xətainin türbələri kompleksi tamamlayır. Həmçinin Həlimə xatun və Fatma xatun türbələri də buradadır. Şeyx Səfi türbə kompleksinə daxil olan Çinixana binası da gözəl memarlıq nümunəsi hesab olunur. Buraya Çinixana adı ona görə verilmişdir ki, binanın divarlarında hər çini qabın özünə məxsus, sənətkarın istedad və zövqünə uyğun olaraq yerlər hazırlanmışdır. Azərbaycan ustaları tərəfindən hazırlanan qablar və onların divardakı yerləri adamı heyrətə salır.
Ərdəbil xalçaçıları tərəfindən toxunmuş Şeyx Səfi xalçası Azərbaycan xalçaçılıq tarixinin ən mükəmməl nümunələrindən olmaqla, İngiltərənin Viktoriya və Albert Muzeyində saxlanılır.
Ərdəbildəki Saleh abidələri, Ərdəbil kilsəsi, Ərdəbil İmamzadəsi, Yəqubiyyə, İbrahimabad, Daşkəsən, Təpə, Almas və Asəf körpüləri də Azərbaycanın maraqlı və qiymətli abidələridir. Bunlar hamısı Memar Əcəminin hünərləridir.
Alimləri
thumb|300px|Ərdəbilin payız fəsli
Din xadimlari
thumb|300px|Ərdəbilin qiş fəsli
2018 FİFA Dünya Kuboku
2018 FİFA Dünya Kuboku — Futbol üzrə XXI Dünya Çempionatı. Turnirin ev sahibi 2 dekabr 2010-cu ildə keçirilən səsvermə nəticəsində qalib gələn Rusiyadır. Turnirdəki oyunlar 12 fərqli stadionda 14 iyun 2018 – 15 iyul 2018 tarixləri arasında keçirilmişdir.
Bu ilki mundialda da 32 komanda iştirak etmişdir. Bu komandalardan 31-i təsnifat mərhələsində rəqiblərindən üstün olaraq çempionatda iştirak etməyə vəsiqə qazandı. Ev sahibi ölkə olduğu üçün Rusiyanın avtomatik olaraq Dünya Kubokunda oynaması öncədən təsdiqlənmişdi. Bu 32 komandadan 20-si, o cümlədən son çempion Almaniya 2014-cü ildəki mundialda oynamışdı. Bununla bərabər, İslandiya və Panama futbol tarixlərində ilk dəfə məhz bu il Dünya Kubokunda oynamışdır. 64 oyunun nəticəsində çempionun bəlli olacağı mundial 11 şəhərdəki 12 stadionda keçirildi. Final matçı 15 iyulda Moskvadakı Lujniki stadionunda, Fransa və Xorvatiya milliləri arasında oynanıldı. Fransa Xorvatiyaya 4–2 hesabı ilə qalib gəlməklə futbol tarixində 2-ci dəfə Dünya Çempionu oldu. Beləliklə, bu mundialda da Avropa ölkələrindən birinin qalib gəlməsi ilə birlikdə bu tendensiya ardıcıl dördüncü dəfə təkrarlanmış oldu. (2006-da İtaliya, 2010-da İspaniya, 2014-də Almaniya qalib gəlmişdi)
Bu ilki mundialda qalib gəlməklə Fransa 2021 FİFA Konfederasiyalar Kubokunda da iştirak etmək hüququnu əldə etdi.
Ev sahibi seçimi
thumb|Rusiya nümayəndə heyəti ev sahibi olduqları üçün qələbə sevinclərini bölüşürlər, dekabr 2010. thumb|Rusiya prezidenti [[Vladimir Putin Moskvada keçirilən Dünya Çempionatı öncəsi mərasimdə Kuboku əlinə götürür, sentyabr 2017]] thumb|Rusiya Mərkəzi Bankının 2018 FİFA Dünya Kuboku üçün xüsusi hazırladığı 100 [[Rusiya Rublu|rublluq əskinas]]
Seçkilər 2009-cu ilin yanvar ayında başladı. Ev sahibi olmaq istəyən federasiyalar həmin ilin 2 fevralına öz namizədliyini irəli sürməli idilər. Başlanğıcda 9 ölkə seçimlərdə iştirak etmək üçün namizəd oldu, lakin elə həmin ilin sentyabrında Meksika öz namizədliyini geri çəkdi. İndoneziyanın ev sahibi olmaq təklifi isə FİFA tərəfindən rədd edildi. Buna səbəb İndoneziya hökumətinin FİFAya yerli federasiyanın verdiyi təkliflə bağlı dəstək məktubu göndərməməsi idi. Seçimlər ərəfəsində 3 federasiya (Avstraliya, ABŞ və Yaponiya) da namizədliyini geri çəkdi. Bununla da seçimlərdə iştirak edəcək 4 federasiya qaldı. Bu federasiyalar İngiltərə, Rusiya, Hollandiya/Belçika və Portuqaliya/İspaniya idi. 22 üzvdən ibarət FİFA İcraiyyə Komitəsi 2010-cu ilin 2 dekabrında ev sahibi ölkəni seçmək üçün Sürix şəhərində toplandı. Seçkilərdə qələbə Rusiyanın oldu və bununla da ev sahibi ölkə olmaq hüququnu qazandı. Portuqaliya/İspaniya ikinci, Hollandiya/Belçika isə seçkilərdə üçüncü yeri tutdu. İngiltərə isə sonuncu yerdə olaraq ev sahibi ölkə ola bilmədi:
Kvalifikasiya
İlk dəfədir ki, bütün FİFA üzvü milli komandalar-209 milli komanda təsnifat mərhələsində iştirak edərək Dünya Kubokunun final mərhələsinə vəsiqə qazanmaq üçün mübarizə apardılar.Zimbabve və İndoneziya təsnifat mərhələsindəki ilk oyunlarını oynadıqdan sonra diskalifikasiya edildi. Bu ərəfədə Cəbəllütariq və Kosovo milli yığmaları 2016-cı ilin 13 mayında FİFAya üzv olduqdan sonra təsnifat mərhələsində oynamaq hüququna sahib oldu.
Təsnifat mərhələsində iştirak edərək Dünya Kubokunda oynamağa vəsiqə qazanan 31 komandadan 20-si Braziliyada keçirilmiş son Dünya Çempionatında da iştirak etmişlərdi. Bununla bərabər, İslandiya və Panama milli komandaları futbol tarixlərində ilk dəfə bu mötəbər turnirdə iştirak hüququ əldə etdilər. Digər maraqlı məqamlar isə müxtəlif milli komandaların uzun müddətdən sonra yenidən bu turnirdə iştirak hüququ qazanması oldu:
Bundan əlavə, təsnifat mərhələsində çox maraqlı nəticələr də əldə olundu. Belə ki, bəzi önəmli komandalar Dünya Çempionatına vəsiqə qazana bilmədi. Belə komandalara futbol tarixlərində 4 dəfə Dünya Çempionu olmuş İtaliya və 3 dəfə finalist olmuş Hollandiya yığmaları bariz nümunədir. Bundan əlavə 2017 Afrika Millətlər Kubokunun sahibi Kamerun milli futbol komandası, 2 dəfə Amerika Kuboku sahibi və 2017 FİFA Konfederasiyalar Kuboku finalçısı Çili, 2016 Okeaniya Millətlər Kuboku qalibi Yeni Zelandiya və 2017 KONKAKAF Qızıl Kubokunun sahibi ABŞ milliləri də bu turnirdə iştirak edə bilmədi. Qana və Fildişi Sahili milliləri də öncəki 3 ardıcıl Dünya Çempionatlarında iştirak etdikdən sonra onlar da bu mundialda mübarizə aparmadı.
Qeyd: Komandaların qarşısındakı mötərizə içərisindəki rəqəmlər milli komandaların turnirin keçirildiyi vaxtkı FİFA Dünya Reytinqində sırasını göstərir.
Püşkatma
Püşkatma mərasimi 1 dekabr 2017-ci ildə Moskva saatı ilə 18:00-də Kremlin Dövlət Sarayında keçirildi. 32 komanda hərəsində 4 komanda olmaqla 8 qrupa bölündü. Püşkatmaya əsasən komandalar 2017-ci il oktyabr FİFA Dünya Reytinqinə görə 4 torbaya səpələndilər. 1-ci torbaya turnirin ev sahibi olan Rusiya və Dünya Reytinqinə görə ən yaxşı 7 komanda daxildir. 2-ci torbaya sonrakı ən yaxşı 8 komanda daxil oldu. Bu prinsip 3-cü və 4-cü torbalar üçün də nəzərə alındı.
Heyətlər
Hər komanda turnirdən əvvəl 35 nəfərlik bir ilkin komanda formalaşdırmalı idi. Komanda bu seçdiyi ilkin komandadan 4 iyuna qədər (üçü qapıçı olmaqla) 23 oyunçudan ibarət yekun heyəti seçməliydi. Əgər yekun heyətdəki oyunçulardan hər hansısa biri (və ya bəziləri) zədələnsə başqa oyunçu ilə əvəzlənə bilərdi. Yeni gələn oyunçu ilkin komandada olmaya da bilər. Bu akt yalnız komandanın Dünya Kubokunda ilk oyununa çıxmazdan 24 saat əvvəl aparıla bilər.
35 oyunçudan ibarət ilkin komandadakı bütün oyunçular mayın 21-indən 27-sinə qədər mütləq istirahət etməli idi. (26 mayda oynanan UEFA Çempionlar Liqası 2017/2018 Finalında olan oyunçular istisna olmaqla)
Əvvəllər ilkin komandanın 30 nəfərdən ibarət olacağı düşünülürdü, lakin 2018-ci ilin fevralında FİFA ilkin komandanın 35 nəfərdən ibarət olması haqda qərar qəbul etdi.
NGC 3907A
NGC 3907A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
2018 FİFA Dünya Kuboku
Stadionlar
Dünya Kuboku final mərhələsinin oyunlarının keçirilməsi üçün Rusiyada 11 şəhər seçilmişdir. Bunlar:Sankt-Peterburq, Moskva, Kalininqrad, Kazan, Rostov-na-Don, Samara, Saransk, Nijni Novqorod, Soçi, Volqoqrad və Yekaterinburq şəhərləridir.
Büdcə
thumb|[[Volqoqrad Arenanın kiçildilmiş modeli. Stadionun inşası 2015-ci ildə başlandı.]] 2018-ci ilin iyunu etibarilə 14,2 milyard dollarlıq bir xərclə tarixdə ən bahalı Dünya Çempionatı oldu və bu xərclər bu turnirdən əvvəlki – 2014-cü ildəki Braziliyada keçirilən mundiala çəkilən xərcləri keçdi.
Rusiya hökuməti turnirin keçirilməsi üçün 20 milyard dollar pul ayırdı. Sonralar isə büdcənin miqdarı 10 milyard dollara qədər azaldıldı. Bu büdcənin yarısı nəqliyyat üçün infrastrukturun yaradılmasına xərcləndi. Yeni otellərin tikintisi Dünya Kubokunun keçirildiyi şəhərlərdə turnirə hazırlıq və infrastrukturun inkişafı üçün vacib sahə idi. Hazırlıqlar davam etdikcə çəkilən xərclərin miqdarı çoxalırdı.
Könüllülər
thumb|Qrup mərhələsində [[Belçika milli futbol komandası|Belçika ilə Tunisin qarşı-qarşıya gəldiyi matçda könüllülər Belçikanın bayrağını tuturlar.]] Rusiyadakı mundialda iştirak etmək istəyən könüllülər 2016-cı ilin 1 iyunundan öz müraciətlərini Yerli İcraiyyə Komitəsinin Könüllülər proqramına göndərdilər. Könüllülər proqramına 177000 müraciət göndərildi və bu müraciətlərin 35000-i qəbul olundu. Təşkilatçılar 15 universitetdə və ev sahibi şəhərlərdəki Könüllülər mərkəzlərində könüllülərə təlimlər keçdilər. Könüllülər seçiləndə onların xarici dil bilməsi, əvvəl könüllü olub olmaması kimi sahələr əsas götürülmüşdür.
Nəqliyyat
Matç üçün biletləri olan şəxslər pulsuz nəqliyyatdan istifadə hüququ əldə etdilər. Bundan əlavə, nəqliyyatda tıxacın aradan qaldırılması və şəhərlər arasındakı əlaqəni gücləndirmək üçün əlavə marşrutlar və qatarlar istifadəyə verilmişdir.
Mütləq varlıq
Mütləq — idealist fəlsəfədə anlayışdır. Mütləq "özü onun üçün kafi olan"digər heç bir şeydən asılı olmayan, bütün mövcudiyyatı özündə əks etdirən və onu yaradan əbədi, sonsuz, şərtsiz, bitkin və dəyişməz subyekti ifadə etmək üçün idealist fəlsəfədə işlənir.
2018 FİFA Dünya Kuboku
Oyun proqramı
Oyun proqramı 24 iyul 2015-ci ildə FİFA tərəfindən elan olundu.1 dekabr 2017-ci ildə FİFA final oyununun oynanılacağı tarixi bəlli etdikdən sonra 6 oyunun başlanılacağı tarixi də müəyyənləşdirdi. Ev sahibi Rusiya, avtomatik olaraq A1 pozisyonuna yerləşir və 14 iyun 2018 tarixində Moskvadakı Lujniki stadionunda Səudiyyə Ərəbistanı ilə turnirin açılış oyununu oynadı (5–0). Lujniki stadionu həm də 11 iyulda oynanılmış ikinci yarı-final oyununa və 15 iyulda final oyununa ev sahibliyi edib. Sankt-Peterburqdakı Yeni Zenit Stadionu 10 iyulda ilk yarı final oyununa və 14 iyulda oynanılacaq üçüncülük oyununa ev sahibliyi etmişdir.
Mütləq varlıq
Din üçün mütləq varlıq Allahdır, Fixtedə-"Mən" adlanır; Hegel fəlsəfəsində Mütləq rolunda dünya zəkası(mütləq ruh); Şopenhauerdə iradə, Berqsonda intuisiya çıxış edir.
Gerçəklik
Gerçəklik — real mövcud olub inkişaf edən, özündə xüsusi mahiyyət və qanunauyğunluluq olan, həmçinin, xüsusi təsir və inkişaf nəticələrinə malik şey. Bütün konkretliyi ilə götürülən obyektiv reallıq belə gerçəklikdir. Bu mənada gerçəklik nəinki hər cür görünüşdən,uydurma və fantastik,eyni zamanda tamamilə düzgün olsa da yalnız hər cür məntiqi olanda, həmçinin hələlik mövcud olmayan və yalnız ehtimalı, xəyali olan hər şeydən fərqlənir.
2018 FİFA Dünya Kuboku
Açılış mərasimi
thumb|right|250px|Soprano səsli sənətçi [[Aida Qarifullina və pop müğənnisi Robbi Vilyams turnirin açılış mərasimində "Angels" mahnısını oxuyurlar.]] Açılış mərasimi 14 iyun 2018-ci ildə turnirin ilk matçı Rusiya – Səudiyyə Ərəbistanı matçından əvvəl Lujniki stadionunda keçirildi.
Braziliya ilə Dünya Çempionu olmuş Ronaldo "Rusiya 2018" köynəyi geyinmiş uşaqla stadionda gəzdi. Bundan sonra ingilis pop müğənnisi Robbi Vilyams 2 mahnı oxudu. Bundan sonra isə soprano səsli müğənni Aida Qarifullina ilə duet etdi. Onlar duet etdiyi zaman könüllülər yavaş-yavaş hər bir ölkənin bayrağını geyinib onların isimlərinin olduğu lövhələri daşıyaraq stadiona çıxmağa başladı. Rəqqaslar və rəqqasələr də gözəl performaslar göstərdilər. Rəqslər başa çatdıqdan sonra Ronaldo stadiona əlində turnirin rəsmi topu ilə birlikdə geri döndü. Məsələ də burasındadır ki, bu top 2018-ci ilin martında Beynəlxalq Kosmik Stansiyada düz 4 ay saxlanılmışdır və iyunda heyətin geri qayıtması ilə həmin top da geri qayıtmışdır.
Qrup mərhələsi
upright=2.0|thumb|    {{legend|#81c846|Dördüncü yer}} Hər qrupda ilk iki yeri tutan komandalar növbəti mərhələyə-1/8 finala yüksəldi. Bu məqalədə bütün oyun vaxtları Rusiya vaxtı ilə verilir.
Ka-50
İstehsalçı tərəfindən yan-yana oturacaqlı, iki pilotlu Kamov Ka-52 “Alligator” (NATO kod adı: Hokum B) variantı istehsal edilmişdir. Həmçinin, Türkiyə Silahlı Qüvvələri üçün hazırlanmış Ka 50-2 Erdogan adlı bir versiyası da mövcuddur.
2018 FİFA Dünya Kuboku
Qrup mərhələsi
Qrup mərhələsindən 16 komanda çıxdı və bu 16 komandadan onu Avropadan, dördü isə Cənubi Amerika ölkələrindən idi. Yoluna davam edən tək Asiya ölkəsi – Yaponiya və tək Şimali Amerika ölkəsi – Meksika qalmışdı.
Ka-50
İkinci çeçen müharibəsi
Rusiya Ordusu na məxsus Ka-50 döyüş helikopterləri ilk dəfə Çeçenistan ərazisində İkinci çeçen müharibəsi zamanı istifadə olunmuşdur. 6 yanvar 2001-ci il tarixində Ka-50 ilk döyüş uçuşunu həyata keçirmişdir. 9 yanvar tarixində dağlıq ərazi olan Komsomolskaya yaşayış məntəqəsində yerləşən çeçenlərə məxsus silah anbarını dəqiq atəşlə məhv etmişdir. 6 fevralda Ka-50 və Ka-29 helikopterlərindən ibarət zərbə qrupu Tsentoroy kəndinin cənub istiqamətində meşəlik ərazidə yerləşən düşərgəni məhv etmişdir. Çətin şərait olmasına baxmayaraq, pilotlar səkkiz hədəfi aşkarlamış və onları məhv etməyi bacarmışdır.
2018 FİFA Dünya Kuboku
Qrup mərhələsi
1938-ci ildən bəri ilk dəfə Almaniya qrupda qaldı. Bundan əlavə, 1982-ci ildən bəri ilk dəfədir ki bir Afrika komandası qrup mərhələsindən növbəti mərhələyə yüksələ bilmədi. İlk dəfədir ki, fair-play qaydaları işə salındı. Belə ki, Yaponiya Seneqaldan daha az sarı kart aldığı üçün 1/8 Finala yüksəldi. Yalnız bir matç – Fransa ilə Danimarkanın qarşı-qarşıya gəldiyi matçda qol səsi eşidilmədi.
Ka-50
Suriya vətəndaş müharibəsi
Müxtəlif mənbələrin məlumatına görə Ka-52-lər müharibə ərzində Rusiya Silahlı Qüvvələri nin Əl-Laziqiyyə şəhərində yerləşən hərbi bazasını müdafiə etmək, axtarış və xilasetmə helikopterlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək və Rusiya xüsusi təyinatlılarının döyüş əməliyyatlarına dəstək vermək məqsədləri ilə istifadə olunmuşdur. Bu hücum helikopterləri ilk dəfə 2016-cı il aprel ayının əvvəllərində Əl-Karyatayn şəhəri yaxınlığında görüntülənmişdir. Rusiya HHQ-nə məxsus Ka-52 helikopterləri 2017-ci ilin yanvar ayında başlayan Palmira əməliyyatı zamanı və 12 avqust 2017-ci il tarixində Suriya hərbçilərinin desant əməliyyatı ərzində kəşfiyyat-zərbə funksiyasını yerinə yetirmişdir.
2018 FİFA Dünya Kuboku
Klassifikasiya qaydaları
Qruplarda komandalar aşağıdakı qaydalara görə sıralanır:
Ka-50
İstifadəçiləri
thumb|307x307px|Ka-50 və Ka-52 istifadəçiləri
2018 FİFA Dünya Kuboku
Klassifikasiya qaydaları
Əgər iki və daha artıq komanda bu kriteriyalar üzrə bərabərdirsə, aşağıdakı əlavə qaydalardan istifadə olunur:
Ka-50
Taktiki-texniki xüsusiyyətləri (Ka-50)
right|350px
2018 FİFA Dünya Kuboku
A qrupu
thumb|Mundialın açılış matçından öncəki açılış mərasimi, Rusiya – Səudiyyə Ərəbistanı
Coelogyne trinervis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
2018 FİFA Dünya Kuboku
B qrupu
thumb|B qrupunun ilk matçı, İran [[Mərakeş milli futbol komandası|Mərakeşə qarşı. ]]
C qrupu
thumb|Avstraliya – Peru
D qrupu
thumb|İslandiya – Xorvatiya
E qrupu
thumb|Braziliya – Kosta-Rika
F qrupu
thumb|Almaniya – Meksika
G qrupu
thumb|Belçika – Tunis
H qrupu
thumb|Yaponiya – Polşa
Coelogyne usitana
(Coelogyne usitana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
2018 FİFA Dünya Kuboku
Pley-off mərhələsi
Hər qrupdan ilk iki komanda bu mərhələdə oynamaq şansını əldə etdi.
Pley-off mərhələsində normal vaxtda oyun bərabərə bitərsə, hərəsi 15 dəqiqə olmaqla 2 hissə daha Əlavə vaxt oynanılır. Əgər əlavə vaxtda da qol vurulmazsa, qalibi müəyyənləşdirmək üçün silsilə penalti zərbələri təyin olunur.
Bundan əlavə, əgər matçda əlavə vaxt oynanılarsa, komandalar 4-cü əvəzetmədən istifadə edə bilirlər. Komandalar bu şansdan ilk dəfə məhz bu ilki mundialda iştirak edəcəklər.
Qol krallığı
64 oyunda 169 qol olmaqla, matç başına ortalama 2,64 qol atıldı.
On iki dəfə avtoqol qeydə alındı və mundiallar tarixində bu bir rekord göstərici idi.
Bu mundialda hər bir komanda ən azı 2 qol vurdu. Kosta-Rika millisi isə bunu son turda bacardı.
Fərdi mükafatlar
thumb|[[Vladimir Putin qızıl top mükafatını Luka Modriçə təqdim edir.]] thumb|right|[[Kilian Mbappe Dünya Çempionatının ən yaxşı gənc futbolçu mükafatını Emmanuel Makrondan götürür.]]
Aşağıda göstərilən mükafatlar turnirin sonunda verildi. Qızıl top mükafatı turnirin ən yaxşı oyunçusuna, qızıl əlcək mükafatı isə turnirin ən yaxşı qapıçısına verildi. Bu mükafatlar Adidas tərəfindən sponsor edilirdi.
Bundan əlavə, FIFA.com azarkeşlərə 18 qolu seçib təqdim etdi ki, bunlardan ən baxımlı qolu seçsinlər. Səsvermə 23 iyulda başa çatdı. Mükafat Hyundai tərəfindən sponsor edildi.
Fəxri komanda
2010 və 2014-cü illərdəki mundiallarda olduğu kimi FİFA turnirin fəxri komandasını özü hazırlamadı. Azarkeşlərə FİFA.com saytından öz fəxri komandalarını seçmək imkanı yaratdı.
Pul mükafatı
Komandalara veriləcək pul mükafatlarının miqdarı 2017-ci ilin oktyabrında açıqladı.
NGC 1244
NGC 1244, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Saat bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
2018 FİFA Dünya Kuboku
Rəsmi loqo
Turnirin loqosu 28 oktyabr 2014-cü ildə Beynəlxalq Kosmik Stansiyadakı kosmonavtlar tərəfindən hazırlanmışdır.
Maskot
thumb|upright|Turnirin maskotu, canavar Zabivaka Turnirin rəsmi maskotu 21 oktyabr 2016-cı ildə təqdim edildi. Bu maskot universitet tələbələri arasında keçirilən dizayn müsabiqəsi nəticəsində qazanan maskot idi. Toplum isə üç dənə heyvana üstünlük vermişdi. Bunlar: pişik, pələng və canavar idi. 1 milyon insan arasında keçirilən səsvermə nəticəsində, 53 % səslə Zabivaka – Rusiya millisinin formasını geyinmiş antropomorfik canavar qalib gəldi. Zabivaka rus dilindən tərcümədə bombardir deməkdir.
Biletlər
İlk biletlər 2017-ci ilin 14 sentyabrından 12 oktyabrına qədər müddətdə satıldı.
Rusiyanın viza siyasətinə görə Rusiya vətəndaşı olmağından asılı olmayaraq viza almağa hüququ olmayan şəxslər matçlara bilet ala bilməzlər. Tamaşaçıların yenə də xüsusi öz şəkillərinin olduğu bir "Fan-ID" şəxsiyyət vəsiqələri olmalı idi. Ölkəyə vizasız girmək üçün yalnız bu şəxsiyyət vəsiqəsi işə yarıyırdı, amma stadiona giriş üçün həm "Fan-ID", həm bilet, həm də əsl şəxsiyyət vəsiqən olmalı idi. "Fan-ID" xidməti həm də turistə nəqliyyat vasitələrindən pulsuz istifadə etmək hüququ verirdi.
Rəsmi top
thumb|upright|Turnirin rəsmi topu – Telstar 18 thumb|upright||Pley-off mərhələsində istifadə olunan top – "Telstar Mechta".
Turnirin rəsmi topu "Telstar 18" idi. Topu Adidas firması hazırlamışdı. Top 9 noyabr 2017-ci ildə təqdim olundu.
Qrup mərhələsindən sonrakı oyunlarda isə "Telstar Mechta" topu oyunlarda oynanılırdı. Мечта sözü rus dilindən tərcümdə xəyal, istək mənasını verir. Telstar 18 ilə Mechta'nın fərqi birinin qara, o birinin qırmızı detallardan ibarət olması idi.
Rəsmi mahnı
Turnirin rəsmi mahnısı olan "Live It Up" Uill Smit, Niki Cem və Era İstrefi tərəfindən səsləndirildi. Mahnının klipi 8 iyun 2018-ci ildə yayımlandı.
Yayım hüququ
ABŞda ingilis izləyicilərinin yayım haqlarını Fox Sports, ispan izləyicilərinin yayım haqlarını isə Telemundo TV aldı. ABŞ millisi mundialda iştirak etmədiyinə görə, təbii olaraq amerikalılar da bu Dünya Kubokunu izləməyə elə də maraq göstərmədilər.
2018-ci ilin fevralında Ukrayna Yerli Televiziya Şirkəti mundialın yayımanmayacağını bildirdi. Şirkətin bu addımı Ukrayna Futbol Federasiyasının və idman naziri İhor Zdanovun sərt reaksiyasına səbəb oldu. Bundan əlavə, federasiya mundial üçün akreditasiya edilmiş jurnalistlərin də ölkədən çıxışına əngəl qoydu. Bütün bu reaksiyalara görə şirkət məcbur olub mundialı yayımladı və açılış matçını təxminən 4 milyon Ukrayna vətəndaşı izlədi.
NGC 4084
NGC 4084, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. C tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Coelogyne virescens
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rasim Musabəyov
Rasim Nəsrəddin oğlu Musabəyov — politoloq, millət vəkili.
Həyatı
Rasim Musabəyov 1951-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1968-ci ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun (indiki Neft Akademiyası) avtomatlaşdırma fakültəsinə daxil olmuşdur. 1982–1985 illərdə Moskvada aspiranturada oxumuş və fəlsəfə elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir. 1985–1989-cu illərdə elmi-pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşdur. Moskvada Gənclər İnstitutunun (indiki Sosial-humanitar Akademiyasının) millətlərarası münasibətlər şöbəsinin müdiri olmuşdur. 1994–1999-cu illərdə Bakı Politologiya İnstitutunda dosent vəzifəsində işləmişdir.
Azərbaycan, ABŞ, Böyük Britaniya, Kanada, İsveç, Almaniya, Rusiya, Türkiyə, Çin, Gürcüstan, Ermənistanda və s. çap olunmuş 150-dən çox kitab, kitabça və elmi məqalələrin müəllifidir.
"Əmək rəşadətinə görə" medal ilə (1972) təltif olunmuşdur. Evlidir, bir qızı var.
Siyasi fəaliyyəti
1972-ci ildə həmin institutun komsomol komitəsinin katibi seçilmişdir. 1974–1976-cı illərdə Azərbaycan LKGİ MK Aparatı Tələbə-gənclər şöbəsinin müdiri, 1976–1982-ci illərdə Moskvada ÜİLKGİ MK Aparatının məsul işçisi, 1982–1985-ci illərdə ÜİLKGİ MK yanında Ali Komsomol Məktəbinin aspirantı olmuşdur. 1985–1989-cu illərdə ÜİLKGİ MK yanında Ali Komsomol Məktəbinin baş müəllimi, tədqiqat mərkəzinin laboratoriya müdiri işləmişdir. 1989-cu ildən Bakı Ali Partiya Məktəbinin laboratoriya müdiri, 1990-cı ildən Azərbaycan KP Bakı Şəhər Komitəsinin İdeologiya şöbəsinin müdiri, 1991-ci ildən Azərbaycan Respublikası Prezidenti Aparatında millətlərarası münasibətlər üzrə müşavir, 1992–1993-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Sədrinin birinci müavininin müşaviri, 1993–1999-cu illərdə Bakı Sosial İdarəetmə və Politologiya İnstitutunun dosenti, 1999–2010-cu illərdə Sahibkarlığın və Bazar İqtisadiyyatının İnkişafına Yardım Fondunun baş məsləhətçisi vəzifələrində çalışmışdır.
1990–1995-ci illərdə Bakı Şəhər Sovetinin deputatı olmuşdur.
2005–2008-ci illərdə Azərbaycan Mətbuat Şurasının üzvü olunmuşdur.
2006–2010-cu illərdə Açıq Cəmiyyət İnstitutu-Yardım Fondunun İdarə Heyətinin üzvü olmuşdur.
2010-cu ildə millət vəkili seçilmişdir.
Partiya fəaliyyəti
15 may dövlət çevrilişinin ardından hakimiyyəti tam ələ alan Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Ali Sovetin Rəyasət Heyətində dəyişikliklərə getmiş, Tamerlan Qarayev 18 may 1992-ci il tarixində Ali Sovetin sədrinin müavini vəzifəsindən azad edilərək sədrin birinci müavini seçilmişdir. Çevrilişdən sonra yeni rəhbərlik prezident seçkiləri keçirmək qərarı almışdır. Bu dövrdə, Azərbaycan Xalq Cəbhəsindən istefa verərək öz müşaviri və bacanağı Rasim Musabəyov ilə birgə iqtidaryönlü Doğru Yol Partiyasını təsis etmişdir. Doğru Yol Partiyasının Təsis Konfransı 30 yanvar 1993-cü il tarixində keçirilmişdir. Konfransda Tamerlan Qarayev sədr, Rasim Musabəyov sədr müavini, Siyasi Şura üzvü, Akif Nağı isə partiyanın katibi seçilmişdir.
4 iyun Gəncə qiyamından sonra hakimiyyəti ələ alan Heydər Əliyev 3 sentyabr 1993-cü il tarixində Ali Sovetin sədrinin birinci müavini Tamerlan Qarayevi Azərbaycan Respublikasının Çin Xalq Respublikasında Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri vəzifəsinə təyin etmişdir. Bununla o, sədr müavini vəzifəsindən və partiya üzvlüyündən istefa vermişdir. Bu hadisədən sonra Rasim Musabəyov 1994-cü ildən etibarən Doğru Yol Partiyası sədrinin vəzifələrinin icraçısı vəzifəsini icra etməyə başlamışdır.
Coelogyne xyrekes
(Coelogyne xyrekes) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Epipactis distans
(Epipactis distans) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Coelogyne viscosa
(Coelogyne viscosa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Çin və Malaziyada bitir.
NGC 7823
NGC 7823, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tukan bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 295
NGC 295 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış Göy cismi. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. NF tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 1193
NGC 1193, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. II3m tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 6926
NGC 6926, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qartal bürcü istiqamətində yerləşir. SBc/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Arvad (film, 1916)
Arvad tammetrajlı bədii filmi rejissor Boris Svetlov tərəfindən 1916-cı ildə ekranlaşdırılmışdır. Film "Filma" səhmdar cəmiyyətində istehsal edilmişdir. Filmdə əsas rolları A.Polonski, P.Amiraqon, K.Piontkovskaya, Regina Lazareva və Y.İvanova ifa edirlər.
Məzmun
Film o vaxtlar dəbdə olan yazıçı Artsıbaşovun "Ər" romanına müəlliflərin ekran cavabıdır, yəni parodiyadır.
NGC 4133
NGC 4133, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Epipactis gigantea
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 5060
NGC 5060, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Çəngələbənzər vəzi
Çəngələbənzər vəzi ya timus (thymus) — 15 yaşınadək uşaqlarda olur, sonra reduksiya edərək piy toxuması ilə əvəz olunur, odur ki, uşaqlıq dövrü vəzilərindən hesab olunur. Endokrin sisteminin bronxiogen vəzilərdəndir.
Çəngələbənzər vəzinin şəkli müxtəlifdir – gah qısa, qalın, gah uzun, və ensiz olur; embrional dövrdə rəngi çəhrayı, uşaqlarda boz və çəhrayı, böyüklərdə piy toxuması ilə əvəz olunduğu üçün sarımtıl olur. yeni doğulmuşda çəkisi 10-15 q, uzunluğu 5-6 sm, eni (aşağı tərəfdə) 2-4 sm və qlınlığı 1-1,5 sm-dır. Qızlarda çəngələbənzər vəzi oğlanlarınkindən kiçik olur.