cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Teddi Riner
Cüdo karyerası
Riner 2012-ci il London Yay Olimpiya Oyunlarında ölkəsini 100 kq-dan yuxarı çəki dərəcəsində təmsil edib. Görüşlər avqustun 3-də Londondakı “ExCel” sərgi mərkəzində baş tutub. Riner 1/16 finalda polşalı Yanuş Voynaroviçə, 1/8 finalda isə tunisli Faicel Caballaha qalib gəlib. 1/4 finalda kubalı Oskar Braysonla qarşılaşan Riner, görüşün son dəqiqəsində rəqibinə ippon fəndi ilə qalib gələrək Yay Olimpiya Oyunlarının yarımfinal mərhələsinə adlayıb. Yarımfinal mərhələsində cənubi koreyalı Kim Son Min üzərində qələbə qazanaraq finala yüksəlib. Finalda rəqibi rusiyalı Aleksandr Mixaylin olub. Final görüşündə passiv mübarizə səbəbindən hakim tərəfindən Riner bir, Mixaylin isə üç xəbərdarlıq alıb. Rəqibinin üç xəbərdarlığı hesabına vazari xalı qazanaraq qələbə əldə edən Riner karyerasında ilk dəfə Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazandı.
Riner 25-28 aprel 2013-cü il tarixləri arasında Macarıstanın paytaxtı Budapeşt şəhərində keçirilimiş Avropa çempionatında bütün rəqiblərinə qalib gələrək üçqat Avropa çempionu olub (həlledici görüşdə Gürcüstandan olan cüdoçu Adam Okruaşviliyə qalib gəlib). Riner 2013-cü ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutmuş dünya çempionatında +100 kq çəki dərəcəsində mübarizəyə qoşulub. O, ilk olaraq Tacikistan nümayəndəsi Məhəmmədmurad Əbdülrəhmanova qalib gəlib. Daha sonra ardıcıl olaraq, belaruslu Aleksandr Vahovyakı, kubalı Oskar Braysonu və gürcüstanlı Adam Okriaşvilini ipponla məğlubiyyətə uğradaraq finala adlayıb. Final görüşündə yerli idmançı Rafael Silvaya qalib qələrək ağır çəkidə beşqat, ümumilikdə isə altıqat dünya çempionu olub.
Riner 2014-cü ildə Fransanın Monpelye şəhərində təşkil olunmuş Avropa çempionatında ardıcıl olaraq, azərbaycanlı Uşangi Kokaurini, ukraynalı Stanislav Bondarenkonu və litvalı Marius Paskeviçiusu üstələyərək finala adlayıb. Final görüşündə rəqibi ötən il olduğu kimi yenə də Gürcüstan cüdoçusu Adam Okruaşvili olub. Həlledici görüşdə rəqibini yenidən məğlubiyyətə uğradan Riner, dördüncü dəfə qitənin birincisi olub. Riner avqust ayında Rusiyanın Çelyabinsk şəhərində keçilmiş dünya çempionatında iştirak edib. O, ilk görüşlərində ardıcıl olaraq, israilli Or Sassonu 49 saniyəyə, çexiyalı Mihal Horakı 37 saniyəyə, rusiyalı Renat Saidovu isə 1 dəqiqə 22 saniyəyə ipponla məğlub edərək yarımfinala adlayıb. Rinerin yarımfinal mərhələsində rəqibi braziliyalı Rafael Silva olub. Lakin o da Rinerə ciddi müqavimət göstərə bilməyib. Riner onu cəmi 50 saniyəyə ipponla məğlub edərək finala adlayıb. Final görüşündə Yaponiya cüdoçusu Rü Sitinoheyə qalib gələn Riner, ağır çəki dərəcəsində altıncı qızıl medalını qazanıb.
Riner 2015-ci ilin avqustunda Qazaxıstanın paytaxtı Astana şəhərində keçirilmiş dünya çempionatında iştirak edib. O, yarımfinala gedən yolda estoniyalı Yuhan Mettis, qırğızıstanlı Yuri Krakovetski və almaniyalı Andre Braytbard üzərində qələbə qazanıb. Yarımfinalda Cənubi Koreya təmsilçisi Kim Son Minə qalib gəlib. Final görüşündə rəqibi ötən ildə olduğu kimi yenə də Yaponiya cüdoçusu Rü Sitinohe olub. Bu dəfə də finalda rəqibinə qalib gələn Riner, ağır çəki dərəcəsində yeddiqat, ümumilikdə isə səkkizqat dünya çempionu olub. 290px|thumbnail|right| Ağır çəkidə 2012-ci il London Yay Olimpiya Oyunlarının mükafatçıları. Soldan sağa: Hisayosi Harasava, Teddi Riner, Rafael Silva və Or Sasson. Riner 2016-cı ildə Rusiyanın Kazan şəhərində təşkil olunmuş Avropa çempionatında iştirak edib. +100 kq çəki dərəcəsində mübarizə aparan Riner, ardıcıl olaraq belaruslu Aleksandr Vahovyakı, almaniyalı Andre Braytbardı və gürcüstanlı Levan Matiaşvilini üstələyərək finala adlayıb. Final görüşündə İsrail təmsilçisi Or Sassonu məğlubiyyətə uğradaraq Avropa çempionatının fəxri kürsünün ən yüksək pilləsinə qalxıb. Riner 5 avqust 2016-cı il tarixində Marakana stadionunda baş tutmuş XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının açılış mərasimində Fransanın bayraqdarı olmuşdur. Kişilər arasında ağır çəkidə cüdo üzrə görüşlər, avqustun 12-də, Rio-de-Janeyro şəhərinin cənub-qərbində, Atlantik okeanı sahilində yerləşən və qapalı stadion olan “Karioka Arena 2”də baş tutub. Riner mübarizəyə 1/8 final mərhələsindən başlayıb. O, bu mərhələdə tunisli Məhəmməd-Əmin Tayebi 1 dəqiqə 4 saniyəyə ipponla məğlub edib. 1/4 finalda braziliyalı Rafael Silva ilə qarşılaşıb və rəqibini vazari xalı ilə məğlub edərək yarımfinala adlayıb. Yarımfinal mərhələsində rəqibi 3 ay qabaq Avropa çempionatının finalında məğlub etdiyi israilli Or Sasson olub. Sassonu da vazari xalı ilə məğlub etməyi bacaran Riner finala adlayıb. Final görüşündə rəqibi çox da ciddi nailiyyətləri olmayan 24 yaşlı Yaponiya cüdoçusu Hisayosi Harasava olub. Həlledici görüşdə passiv mübarizə səbəbindən hakim tərəfindən Riner bir, Harasava isə iki xəbərdarlıq alıb. Rəqibinin bir xəbərdarlıq daha çox alması hesabına qələbə qazanan Riner, karyerasında ikinci dəfə Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazanıb. Riner qələbə qazandıqdan sonra verdiyi müsahibədə Rioda yenidən kürsüyə qalxa bildiyinə görə xoşbəxt olduğunu bildirib.
2017-ci ildə Macarıstanın paytaxtı Budapeşt şəhərində təşkil olunmuş dünya çempionatında ardıcıl olaraq Misir, Monqolustan, Kolumbiya, Braziliya və Gürcüstan təmsilçilərini üstələyərək finala yüksəlib. Final görüşündə braziliyalı David Mouraya qalib gələrək doqquzqat dünya çempionu olub. Eyni ilin noyabrında Mərakeşin Marrakeş şəhərində keçirilmiş mütləq çəki dərəcəsi üzrə dünya çempionatında qızıl medala yiyələnib. Riner həlledici görüşdə Belçika idmançısı Toma Nikiforova qalib gəlib.
2020-ci il Tokio Yay Olimpiya Oyunlarında ölkəsini 100 kq-dan yuxarı çəki dərəcəsində təmsil edib. Riner 1/32 finalda polşalı, 1/16 finalda isə israilli rəqibinə qalib gəlsə də, 1/8 final mərhələsində Rusiyadan olan cüdoçu Tamerlan Başayevə məğlub olub. Bu məğlubiyyətdən sonra bürünc medal uğrunda təsəlliverici görüşlərə qatılan Riner, ardıcıl olaraq Braziliya və Yaponiya təmsilçilərini məğlub edərək Olimpiya Oyunlarını üçüncü yerdə başa vurub.
Zərb musiqi alətləri
Azərbaycanda zərb çalğı alətlərinin kökləri çox-çox qədimlərə, ibtidai yaşayış dövrlərinə gedib çıxır. Bu dövrlərdə insanlar müəyyən vasitələrlə ritmlər yaratmışlar. Belə vasitələrdən biri ayaqdöymə zərb üsulu idi ki, bu zaman qazılmış quyunun üzərinə quru ağac döşəyər, üstünü müxtəlif heyvan dəriləri ilə örtərək onu ayaqla döyəcləməklə çeşidli ritmlər alarlarmış. İlk zərb alətləri, çox güman ki, belə yaranmışdır.
İndi də zorxana oyunlarından birinin adı "Ayaqdöymə" adlanır. Azərbaycanda ən qədim insan məskənlərindən biri olan Qobustanda Cingirdağın ətəklərində on-on iki min il əvvəllərə aid edilən qaya rəsmləri ilə yanaşı, "Qaval daşı" adlanan böyük bir qaya parçası da vardır. Bu qayanı əl, ayaq və yaxud hər hansı bir cisimlə döyəclədikdə, qavalın tembrinə uyğun səslər alınır. Belə güman edilir ki, həmin qaya parçası ulu əcdadlarımız tərəfindən zərb aləti kimi istifadə olunduğundan bu günümüzə "Qaval daşı" adı ilə gəlib çatmışdır. Qaval daşı bu gün də zərb alətlərinə xas olan keyfiyyətlərini saxlamaqdadır. Zərb çalğı alətlərinin müxtəlif növləri Azərbaycan ərazisində tarixən çox geniş yayılmış və xalqımızın mədəni həyatında özünəməxsus rol oynamışdır. Alətşünaslığımızın səciyyəvi xüsusiyyətlərindən biri də onun zərb çalğı alətləri ilə zənginliyidir.
Hazırda musiqi sənətimizin inkişafında başlıca rol oynayan bir çox zərb alətlərindən geniş istifadə edilir. Bu alətlər, əsasən, 3 növə ayrılır:
Membranlı zərb çalğı alətləri arasında ən geniş yayılmışı nağaradır. Xalqımızın adət və ənənələrinin, toy-bayram şənliklərinin aparıcı çalğı alətlərindən sayılan nağaranın bir sıra növləri mövcuddur. Ölçüləri ilə fərqləndirilən bu növlər böyük nağara, cürə nağara, çiling nağara, qoltuq nağara, əl nağara adlandırılır. Bu alət, əsasən, iki quruluşda mövcuddur: birüzlü və ikiüzlü. Birüzlülərə qoşa nağara, nağarazən, təbil, dəf, qaval, ikiüzlülərə böyük nağara (kos nağara), cürə nağara və qoltuq nağara aid edilir. Nağaralar arasında ən çox yayılanı qoltuq nağara və qoşa nağara hesab edilir.
Zəngin və müxtəlif növlü zərb çalğı alətlərindən bir çoxu: təbil bas, dənbal, məzhər, təbil, qumrov, zil, dühul, zəng, zınqırov, kaman, sinc, davul, naqus, xalxal və başqaları musiqi mədəniyyətimizin inkişafı tarixində müstəsna rol oynamış, lakin bu günümüzə gəlib çatmamışdır.
Laçın dəhlizi (film, 1993)
Laçın dəhlizi və ya Laçın keçidi — Rejissor Kuban Uğur İlhanın filmi.
Məzmun
Film Qarabağ müharibəsində Laçın dəhlizinin qorunması uğrunda aparılan mübarizədən bəhs edir.
Rejissor filmdə Azəri-erməni müharibəsinin bir neçə gününü lentə almışdır. Və bunu göstərməklə heç də hər hansı bir tərəfin haqlı və haqsız olduğunu sübut eləmək istəməmiş və əsərin də elə üstün tərəfi də budur. Uğur İlhan filmdə həm də əsas rollardan birinin ifaçısıdır.
Film Laçın keçidinin ermənilər tərəfindən xəyanətkarlıqla zəbt olunmasına həsr edilmişdir.
Dağlıq Qarabağa ana yol bu keçiddən keçir və bu keçidin stratejik dəyərlərini bilən ermənilər də buranı necə olursa-olsun elə keçirməyə can atırdılar. Filmdə işğalın müxtəlif anları təsvir edilməkdədir.
Film Türkiyə televiziyasında göstərilmişdir.
Alagöl (Qazaxıstan)
Alagöl — Qazaxıstanda yerləşən ən nadir göllərdən biridir. O, respublikanın cənub-şərq hissəsində Çin Xalq Respublikası ilə həmsərhəddir
Alagöl gölü Alagöl gölləri sırasında ən böyük göldür. O, öz gözəlliyi və insan əli dəyməmiş təbiətinə görə nadirdir. Göl dəniz səviyyəsindən 347 metr yüksәklikdә yerləşir. Onun uzunluğu 104 km, eni isə 52 km-ə çatır.
Gölün sahili nadir qara müalicəvi çınqıl örtüyə malikdir. Alagöl gölünün suyunun tərkibi dəniz suyunun tərkibi ilə eynidir: natrium sulfat-xloridi. Gölün suyu ilıqdır, suyun orta temperaturu 26 dərəcədir. Gölün suyu dəri xəstəliklərinin: psoriaz, ekzema, neyrodermit, örə müalicəsi üçün əhəmiyyətli olan faydalı xüsusiyyətlərə malikdir. Təcrübə üsulu ilə sübut olunmuşdur ki, su artrit və sinir sisteminin xəstəlikləri üçün yaxşı müalicəvi təsirə malikdir. Gölün qəribə suyu həmçinin insanın ümumi fiziki vəziyyətini də yaxşılaşdırır. Alagöl gölünün dərəsi az rütubətə malik zonada yerləşir. Bu isə ağ ciyər xəstəliklərindən əziyyət çəkən xəstələr üçün yaxşı şәraitin inkişafına yardım edir. Alagöl gölünə gələn turistlər Almatının şimal-şərq hissəsində, gölün cәnub-qərb sahilində yerləşən "Arktur" istirahət mərkəzində qala bilərlər.
Qarabağ müharibəsində Azərbaycan ərazi özünümüdafiə batalyonlarının siyahısı
Bu siyahıda Qarabağ müharibəsində Azərbaycan ərazi özünümüdafiə batalyonları əks olunub.
Mövcud gərgin vəziyyəti nəzərə alaraq Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi 1991-ci ilin sentyabr ayında cəbhə bölgəsində yerləşən rayonlarda özünümüdafiə batalyonlarının yaradılmasını qərara aldı. Bu məqsədlə hərbi şəxslər tərəfindən rayonlarda yaranacaq özünümüdafiə batalyonlarına komandirlər müəyyənləşdirildi. 1991-ci ilin oktyabr ayından etibarən Azərbaycanda özünümüdafiə batalyonları yaranmağa başladı.
14 fevral 1992-ci il tarixli Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı Ayaz Mütəllibovun Qarabağ bölgəsi ərazisində vahid komandanlığın yaradılması haqqında əmriylə ərazi özünümüdafiə batalyonları və yerli müdafiə qüvvələrinin Tahir Əliyevə tabe edilməsi, general-mayor Dadaş Rzayevin isə mövcud hərbi bölmələrdən hərbi hissə təşkil etməsi əmr olundu. Bu əmrlə bağlı olaraq özünümüdafiə batalyonlarının bazasında hərbi hissələr təşkil edildi.
Kiçik qarağac
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 30 m, diametri 1,5 m olan, yarpağı tökülən ağacdır. Yarpaqları dişli, uzunsov, əks-yumurtavaridir. Narıncı – qırmızı, balverici çiçəkləri çiçək yanlığı ilə dəstələrə yığılmışdır. Mart-apreldə, yarpaqlar açılanadək çiçəkləyir. Meyvələri may-iyunda yetişir. Toxumlarda, kök zoğları, kötük zoğları ilə çoxalır.
Ekologiyası
Qarışıq və enliyarpaqlı meşələrdə, çay vadilərində rast gəlinir. Dağlarda 1500 m-dək hündürlüyə qalxır. İşıqsevən, quraqlığa davamlı, şaxtaya davamsız bitkidir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda yayılmışdır.
İstifadəsi
Bu növün oduncağı maşınqayırmada, dülgər işində və s. istifadə edilir. Meşələrdə çöl qoruyucu, eroziyaya qarşı, yaşıllaşdırmada, canlı hasarlarda istifadə etmək üçün yararlıdır.
Vısokiy adası (Rusiya)
Vısokiy adası — Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.
Yerləşməsi
Kara dənizi ərazisində, Komsomoles adası və Oktyabr İnqilabı adasının arasında, Qırmızı Ordu boğazında yerləşir. Qərbdən şərqə doğru 4,3 km məsafədə uzanır. Eni 2 km təşkil edir. Adada iki yüksəklik vardır: 25 metrlik zirvə qərb hissədə, 42 metrlik zirvə isə şərq hissədə yerləşir. Adanın ən hündür nöqtəsində geodeziya məntəqəsi yerləşir. Burada göl və çay yoxdur.
Typhlodromus hadzhievi
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Mikania retifolia
Mikania retifolia Mikania retifolia Mikania retifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ay erası
Yerdə sıxılma nəticəsində ilkin nüvədə və mantiyada yüksək təzyiq yaranmışdır. Bunun nəticəsində radiaktiv elementlərin (uran, radium, torium, plutonium) zəncirvari parçalanma reaksiyaları baş vermişdir ki, bunun da nəticəsində temperatur qalxmışdır. Yerin daxilində olan mantiya əriyərək odlu kütləyə çevrilmişdir. Ərinti maddələri bərl yer qabığı olmadığından rahatlıqla səthə qalxmışdır. Beləliklə, yer səthini tamamiylə lava axınları tutmuşdur. Ayda da belə bir püskürmələr baş verdiyi üçün bu mərhələ Ay erası adını almışdır. Hazırda Ayın səthində soyumuş lavalar, nəhəng vulkan kraterləri və konusları qalmaqdadır.
Roberto Vittori
Roberto Vittori — İtaliyalı kosmonavt.
Ağmanqan
Ağmanqan — İrəvan quberniyasının Yeni Bəyazid qəzasında (Kamo rayonunda) dağ adı.
Roberto Vittori
Həyat və faliyyəti
15 oktyabr 1964-cü ildə Viterbo şəhərində anadan olmuşdur İtalyan hava qüvvələri zabiti və ESA kosnovatidir. 1989-cu ildə bitirdikdən sonra Vittori Accademia Aerontisa  İtalyan Hava Qüvvələrində uçdu. Daha sonra ABŞ-də test pilotu olaraq təhsil aldı. 1998-ci ildə Vittori Avropa Astronavt Korpusuna qoşulmaq üçün ESA tərəfindən seçilmişdir. O vaxtdan etibarən, o, üç speysflights: Soyuz TM-34/33 və Soyuz TMA-6/5 ISS üçün uçuşları, habelə Amerika Space Shuttle proqramının axrıncı missiyası STS-134 iştirak etmişdir.
Ağmanqan
Toponimikası
Mənbədə yaylaq adı kimi qeyd olunmuşdur. Digər adı Abdulhasardır. Yerli tələffüz forması həm də Ağmağandır (Miskin Abdalın "Aslan şah və İbrahim" dastanında: "Harda qaldı Ağmağanın elləri"). XIX əsrə aid rus dilli ədəbiyyatda Ağ Maxan forması da vardır. Dağın adı türk dillərindəki ağ və manqkan — "açıq sarımtıl", ya da mağan — "qaşqa" sözlərindəndir. Mənbələrdə İrəvan xanlığında (Oşakan kəndi yaxınlığında) ermənicə yazılışda Manqanos (yaşayış-məntəqə adlarındakı "os" sonluğu erməni dilində yunan mənşəli şəkilçidir) kəndinin adı çəkilir, lakin həmin kəndin adı XI əsrə aid elə ermənicə mənbədə Mankan-Qom kimi qeyd olunmuşdur. Mənbələrdə bu dağ həm də Mağmağan və Armağan adları ilə məlumdur. Göyçə gölü hövzəsinin cənub-qərbində yerləşən bu dağın zirvəsindəki göl Armağan adlanır.
Roberto Vittori
Soyuz TM-34
Aprel ayının 25-dən 5-dək Vittori, Rusiyanın Raviakosmos, İtalyan Kosmik Agentliyi, ASI və ESA arasında imzalanan razılaşma ilə Beynəlxalq Kosmos Stansiyasına edilən Soyuz TM-34 qatıldı. ISS-də qaldıqdan sonra o, dörd Avropalı elmi eksperimentə nəzarət edən sakini ekipajın yanında çalışdı. Missiya müvəqqəti olaraq fövqəladə təcili vəziyyətdə qüvvələr tərəfindən istifadəyə veriləcək Stansiyaya yeni bir "xilasetmə" göndərdi. Vittori Soyuz TM-33-də Yerə qayıtdı.
Soyuz TMA-6
15 aprel 2005-ci ildə Vittori, Soyuz TMA-5-də, Soyuz TMA-5 kapsulasında Yer üzünə qayıdan Beynəlxalq Kosmos Stansiyasına (ISS) ikinci bir taksiyə qatıldı. Kosmonavtlardan yuxarı axır yorğunluqda və mümkün bitkilərin qidalanması üçün ot bitkiləri toxumlarının çiçəklənməsində İSS-ə iki dəfə səfər edən ilk Avropa astronavtına çevrildi. Astronavt da sənətçi Corc Pusenkoff ilə Mona Lisa (1: 1) adlı bir şəkil çəkmişdi. Beynəlxalq Kosmos Stansiyasında fotoşəkil çəkdirdi. Pusenkoff tərəfindən hazırlanmış "Mona Lisa Səyahəti" layihəsinin yekun davamıdır və yalnız çətin şəraitdə həyata keçirilə bilər. Hökumət ideyanı nəzəriyyə baxımından yaxşı tanıyırdı, lakin daima layihənin həyata keçirilməməsi üçün yeni səbəbləri ortaya qoyurdu. Yalnız Corc Pusenkoff Rusiyanın İtaliyadakı səfiri Gianfranso Facco Bonetti'ye yazdıqda, bu fikrin həyata keçirilməsi mümkün oldu. Leonardo da Vinsinin həyatında da əhəmiyyət kəsb edən elm və sənət arasındakı əlaqə burada "Mona Lisa" nın kosmosa gətirilməsi şəklində "aktuallaşma" şəklində tapıldı. Tədbir üçün Pusenkoffun rəsmləri çərçivədən çıxarılmışdı, belə ki, hadisə baş verib.2005- ci il aprelin 25-də Vittori rəsm ilə Yer üzünə geri döndü.
STS-134
Vittori 2011-ci ildə NASA Space Shuttle missiyası üçün STS-134 missiyası üzrə Missiya Mütəxəssisi idi.
Şəxsi həyatı
Vittorinin üç oğlu var.
Nə yaxşı ki, dünyada Səməd Vurğun var (film, 1976)
Məzmun
Film Səməd Vurğunun anadan olmasının 70 illiyinə həsr edilmişdir.
Kinooçerk poetik formada görkəmli şairin həyat və yaradıcılığından söhbət açır.
Palmer Torpağı
Adı
Torpağın adası amerikalı kapitan Nataniel Palmerin şərəfinə adlandırılmışdır. O, 1820−1821-ci illərdə Antarktik yarımadasını tətqiq etmişdir.
Yerləşməsi və sərhədləri
Palmer Torpağı Antarktik yarımadasınln cənubunda yerləşir.
Relyef
Regionun relyefi yüksək dağlıqdır. Yüksək zirvələr istisna olaraq ərazi bütünlüklə buzla örtülüdür. Ueddell dənizi sahillərində yayda buzdan azad olmuş bölgələrə rast gəlinir. Torpağın şimalında Dayer platosu yerləşir. thumb|left|Cekson dağı Əsas silsilələri: Əbədilik, Syuard, Qutenko, Peqanov, Latadi. Ən hündür yüksəklikləri: Cekson, Ümid, Miloserdiya. Sahilləri: Uilkin, Orvillya, Lassiter, Blek, İnqliş. Şelf buzlağı: Larsen şelf buzlağı, Ronn şelf buzlağı, VI Georq şelf buzlağı
Geologiya
Palmer Torpağında maqnetit, qematit, limonit, pirit, halkopirit, azurit, qızıl и gümüş aşkarlanmışdır.
Ərazi mübahisəsi
Antarktida haqqında konvensiyaya görə 60 paralelə qədər ərazilərə iddialar zondurulmuşdur. Bununla belə əraziyə Böyük Britaniya (Böyük Britaniyanın Antarktika əraziləri, Çili (Çilinin Antarktika Bölgəsi), Argentina Agrentina Antarktikası.
Yuxarı Leninabad
Yuxarı Leninabad— Naxçıvan Muxtar Respublikasının, Babək rayonunun tərkibində kənddir.
Ulvetanna
Ulvetanna (Ulvetanna — canavar dişi) — Antarktidanın şimal sahillərində, Kraliça Mod Torpağının şərq hissəsində olan şiş uclu zirvə.
Zirvə 1956-1960-cı illərdə, norveç antarktika ekspedisiyası tərəfindən kəşf edilərək xəritəyə salınıb.
Noyabr, 2010-cu ildə məşhur rus alpinisti və beysjamperi Valeri Rozov bu zirvədən vinqsyut vasitəsi ilə tullanmışdır .
Çevan-Rabdan
Çevan-Rabdan (1663-1727) — Cunqar xanlığının dördüncü hakimi.
Həyatı
1701-ci ildə isə Volqa Kalmıklarının lideri Ayukanın oğullarından Sancibin atasıyla arasının açılması nəticəsində Sancibin başında olduğu təqribən 60 min civarında insanın Cunqariyaya köç etdiyi görünür. Buradan da Cunqariyanın yavaş-yavaş digər bölgələrdəki Oyrat oymaqları üçün mərkəz durumuna gəlməyə başladığı anlaşıla bilər.
Bəhicə Sultan
Bəhicə Sultan (d. 1848 – ö. 1876) - 31. Osmanlı padşahı Sultan Əbdülməcidin qızlarındandır.
Həyatı
1848-ci ildə dünyaya gəlmişdir. Anası I Əbdülməcidin üçüncü iqbalı Nəsrin xanım dır. 1876-cı ildə I Əbdülhəmid dönəminin sədrəzəmlərindən Xəlil Həmid Paşanın nəvəsi Həmid Dərvişlə evləndirilmişdir. Evliliyinin 13-cü günü 30 noyabr 1876 tarixində 28 yaşında ikən vərəmdən vəfat etmişdir. Fateh məscidindəki Gülüstü Qadınəfəndi türbəsinə dəfn edilmişdir.
İqtisadi inteqrasiya
İqtisadi inteqrasiya ölkələr arası iqtisadi əməkdaşlığın ən uyğun səviyyəyə çıxarılmasıdır. İqtisadi inteqrasiya proses kimi müxtəlif milli təsərrüfatlara mənsub olan iqtisadi vahidlər arasında bütün əngələrin ləğv edilməsi, vəziyyət kimi həmin maneələrin yoxluğunu ifadə edir. Başqa sözlə, iqtisadi inteqrasiya qismən və ya tam olaraq tarif və qeyri-tarif məhdudiyyətlərin aradan qaldırımasına yönəlik müxtəlif dövlətlər arasında iqtisadi siyasətin birləşdirilməsidir. Bu üzv ölkələrdə istehsalın məhsuldarlığını artırmaq məqsədilə həm istehsalçılara, həm də alıcılara aşağı qiymətlər təqdim edir.
İqtisadi İnteqrasiyaya gedilməsinin səbəbləri
İqtisadi inteqrasiyanı izləməkdə bəzi iqtisadi və siyasi səbəblər var.
İqtisadi Səbəblər
İqtisadi səbəb üzv ölkələr arasında ticarəti artırmaqla, həm istehsalı, həm də məhsuldarlığı yüksəltməkdir. Bu qlobal səviyyədə formalaşan iqtisadi inteqrasiyanın əsas səbəblərindən biridir. Bu fenomen həm region (Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı (QDİƏT) İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı (İƏT)), həm qitə (ASEAN, NAFTA, SACN (Cənubi Amerika Millətlər Birliyi), Avropa İttifaqı, Avrasiya İqtisadi İttifaqı), həm də qitələrarası miqyasda (Transatlantik Azad Ticarət Zonası (Transatlantic Free Trade Area), Şərqi Asiya Hərtərəfli İqtisadi Əməkdaşlıq birliyi (Comprehensive Economic Partnership for East Asia)) təzahür edir.
İkinci bir səbəb kimi ölkələrin sahib olduğu nisbi üstünlükləri göstərmək olar. Belə ki, hər hansı şəxs və ya ölkə müəyyən məhsul istehsalında digərinə nisbətənmarjinal faydası daha çoxdur.
Nisbi üstünlük məvhumunu iqtisadiyyata David Rikardo tərəfindən gətirilib. O, 1817-ci ildə yazdığı “Siyasi İqtisadın və Vergi qoymanın Prinsipləri” əsərində Birləşmiş Krallıq və Portuqaliya arasındakı misalda bunu izah edib. Belə ki, Portuqaliyada şərab və geyim istehsalı çox ucuz başa gəlir. Əksinə Birləşmiş Krallıqda isə şərab istehsalı çox baha, geyim istehsalı isə orta qiymətlər hesabına istehsal olunur. Birləşmiş Krallıq ölkədəki tələbatı ödəmək üçün Portuqaliyadan ucuz qiymətə olan şərab idxal edir və bunu geyim ilə ödəyir. Beləliklə, yeni alınan şərab geyim qiymətinə başa gəlib ki, bu da ölkədə istehsal olunandan daha ucuzdur. Nəticə etibarı ilə, Böyük Britaniya şərab istehsalını azaldır və işçi qüvvəsi və kapitalı geyim sektoruna yönəldir və ölkə üçün şərab daha ucuz başa gəlir. Portuqaliya isə geyim sektoru istehsalını azaldır və əsas gücü şərab istehsalına yönəldir və ucuz şərab hesabına daha keyfiyyətli geyim əldə edir. İqtisadi ineqrsiyanın ölkələrə verəcəyi üstünlüklərdən biri də budur.
Yeni bazarlara çıxma müəsisələrin miqyasının böyüməsinə böyük təkan verir. Dəyişməz xərclər hesabına müəssisənin miqyası böyüdükcə onun hər məhsuluna çəkilən orta xərclər azalır. Bu da müəsisənin daha məhsuldar işləməsinə gətirib çıxarır. Miqyasın artmasının xərclərə təsiri iqtisadi inteqrasiya üçün əsas səbəblərdən biridir. Belə ki, bəzi ölkələrin iqtisadiyyatı qədər balacadır ki, orada mənfəətli ola biləcək sahələrin formalaşdırılması mümkün olmur. Məsələn, Lixtenştein üçün onun öz maşın bazarı olması səmərəli olmaz. Əhalinin və yerli bazarda tələbatın az olması şəraitində maşın zavodu açılarsa, dəyişməz xərclər hesabına bir maşının qiyməti çox yüksək olar. Amma maşın xarici bazarlara ixrac olunsa, istehsal miqyasının artması hesabına Lixtenşteinin maşın bazarına da daha ucuz yerli maşın daxil olar.
Siyasi Səbəblər
Bu iqtisadi səbəblərlə yanaşı, praktikada iqtisadi inteqrasiyaya yönəlməyin əsas səbəbi daha çox siyasidir. 1867-ci ildə “Zollverein” və ya “Almaniya Gömrük İttifaqı”nın yaradılmasının səbəbi 4 ildən sonra Almaniyanı Prusiya liderliyi altında birləşdirmək idi. Birləşmiş Krallığın müstəmləkələri ilə zəifləmiş əlaqələrini bərpa etək məqsədi ilə “İmperial Azad Ticarət” müqaviləsini (razılıq əldə olunmadı) təklif etmişdi. Fransa və Almaniya artıq bir-birləri ilə müharibə aparmaqlarının mənasız olduğunu gördükləri üçün iqtisadi birlikdə toplandılar.
İqtisadi İnteqrasiyanın Səviyyələri (Mərhələləri)
İqtisadi inteqrasiya dərinliyindən aslı olaraq, aşayıdakı səviyyələri var :
Güzəştli Ticarət Zonası
Güzəştli Ticarət Zonası (GTZ) və ya Güzəştli Ticarət Razılığı üzv ölkələr arasında müəyyən məhsullara azad ticarəti təmin edən ticarət blokudur. Bu sözügedən məhsullar üzərində bəzi tariflərin aradan qaldırılmasını nəzərdə tutur. GTZ ticarət anlaşmasının bağlanması ilə əldə olunur. Bu iqtisadi inteqrasiyanın ilk səviyyəsidir. GTZ və Azad Ticarət Zonası (ATZ) arasında fərq o qədər də böyük olmaya bilər, çünki GATT-a (Tarif və Ticarət üzrə Baş Saziş) görə, istənilən GTZ-nin məqsədi sonda ATZ yaratmaqdır. Bunun üstünlükləri Dünya Ticarət Təşkilatına üzv olan ölkələrin təcrübəsində görünür.
Azad Ticarət Zonası
Azad Ticarət Zonası (ATZ), bununla bağlı razılıq imzalamış ölkələri əhatə edən ticarət blokunun yerləşdiyi regiondur. Bu razılıq üzv ölkələr arasında tarifləri, idxal qvotalarını və mal və xidmətlərə tətbiq edilən güzəştləri ləğv edir. Əgər razılıqda vətəndaşların ölkədən ölkəyə hərəkətinə də olan məhdudiyyətlər qaldırılıbsa, bu “açıq sərhəd” hesab edilir. Bu iqtisadi inteqrasiyanın ikinci səviyyəsidir. İnteqrasiyanın bu səviyyəsinə o ölkələr üstünlük verir ki, onların iqtisadiyyatı bir-birini tamamlayır. Əksinə, əgər ölkələr bir-biri ilə iqtisadi baxımdan rəqabətdədirlərsə, bu razılıq əldə etmək üçün stimul yaradmır və ya bu razılıq yalnız müəyyən sahədə olan məhsul və xidmətlərə aid edilir.
Gömrük İttifaqı
Gömrük İttifaqı (Gİ) bu Azad Ticarət Zonasına daxil olan ölkələrin başqa ölkələrə tətbiq etdiyi ümümi tarif sistemidir. Bəzən üzv ölkələr bir xarici ticarət siyasəti aparır, amma xüsusi hallarda fərqli gömrük tarifi tətbiq edirlər. Bu çərçivədə rəqabətlə bağlı əskiklikləri aradan qaldırmaq üçün ümumi rəqabət siyasəti də həyata keçirilir. Gİ iqtisadi inteqrasiyanın üçüncü səviyyəsidir. Gİ qurmaqda məqsəd iqtisadi səmərəkliliyi artırmaq və üzv ölkələr arasında daha sıx siyasi, iqtisadi və mədəni əlaqələr formalaşdırmaqdır.
Ümumi Bazar
Ümumi Bazar (ÜB) iqtisadi inteqrsiyanın başqa bir səviyyəsi olub, mal və xidmətlərin sərbəst hərəkəti ilə bərabər, kapital və istehsalda göstərilən xidmətlərin sərbəst hərəkətini təmin etməkdən ötrü maneələrin və tariflərin aradan qaldırımasıdır. ÜB “Vahid Bazar”a keçid mərhələsidir. Belə ki, Vahid Bazara keçən ölkələrdə bütün istehsal amillərinin maneəsiz hərəkəti təmin edilir. Həm də burada fiziki (sərhədlər), texniki (standardlar) və maliyyə (vergilər) faktorları maksimum səviyyədə uyğunlaşdırlır. Qeyd olunmalıdır ki, Gömrük İttifaq; qurulmadan Ümumi Bazara keçid mümkündür. Yəni İqtisadi inteqrasiyanın 3-cü mərhələsində Ümumi Bazarda yaradıla bilər. İkisinin eyni anda tətbiq edildiyi zaman iqtisadi inteqrasiyanın 4-cü səviyyəsi olan İqtisadi İttifaqı formalaşır.
İqtisadi İttifaq
İqtisadi İttifaq (İİ) ticarət blokunun elə bir növüdür ki, burada ümumi bazar və gömrük ittifaqı eyni anda tətbiq edilir. İttifaq çərçivəsində üzv ölkələr istehsalın ümumi tənzimlənməsini həyata keçirir, mal və xidmətlərin, istehsal amillərinin sərbəst hərəkəti təmin edilir, eləcə də ümumi xarici ticarət siyasəti yeridilir.
İqtisadi və Valyuta Birliyi
İqtisadi və Valyuta Birliyi (İVB) ticarət blokunun elə bir formasıdır ki, burada həm iqtisadi ittifaq (ümumi bazar və gömrük ittifaqı), həm də valyuta birliyi olur. Bunu sadə Valyuta Birliyindən (məs: Latın Valyuta Birliyi, 19-cu əsr) ayırmaq lazımdır. İVB iqtisadi inteqrasiyanın 5-ci səviyyəsidir. İVB və Tam iqtisadi inteqrasiya arasında keçid mərhələsi kimi Maliyyə Birliyi formalaşdırılır.
Tam iqtisadi inteqrasiya
Tam iqtisadi inteqrasiya (Tİİ) iqtisadi inteqrasiyanın son mərhələsidir. Bu mərhələdən sonra üzvlər iqtisadi siyasəti tək başına müəyyən edə bilmir və ya çox cüzi miqyasda həyata keçirirlər. Tam iqtisadi inteqrasiya çoxmillətli təşkilatdan daha çox vahid dövlətə bənzəyir. Onun daxilində Vahid İqtisadiyyat formalaşır. Bunun ən yaxşı nümunəsi 13 koloniyanı özündə birləşdirən Amerika Birləşmiş Ştatlarıdır. ABŞ daxilindəki Ştatlara yüksək inteqrasiya etmiş yarı-müxtar dövlərlər kimi baxmaq olar. Bu misaldan görünür ki, iqtisadi inteqrasiyanın son nəticəsi federal səviyyədə idarə edilən siyasi ittifaqdır.
Nəbi Həsənoğlu
Məhərrəmov Nəbi Həsən оğlu — dastançı-şair.
Həyatı
Nəbi Həsənоğlu 1934-cü ildə Qərbi Azərbaycanın qədim Göyçə mahalının Daşkənd kəndində məşhur еl şairi Həsən Xəyallının оcağında anadan оlmuşdur. İlkin yaşlarından atası Həsəndən dərin ruhani təhsili almış, ərəb və fars dillərində nəinki yazıb охumaq, hətta danışıq dillərini də öyrənmişdir. Nəbi sözün həqiqi mənasında qarеyi-quran оlmuşdur. 1941-ci ildə Daşkənd kənd оrta məktəbində təhsil almağa başlayan Nəbi 1951-ci ildə Daşkənd kənd оrta məktəbini bitirmişdir. Hələ məktəbli оlarkən 1941–1945-ci illərdə Böyük Vətən Müharibəsi zamanı atası Həsənin müharibəyə gеtməsi ilə əlaqədar ailənin çətinliyi böyük оğul kimi оnun üzərinə düşmüşdür. 1953-cü ildə Göyçə mahalından dеpоrtasiya оlunduqdan sоnra Bərdə rayоnunun Yеni Daşkənd kəndində məskunlaşmışdır. Nəbi mükəmməl ruhani təhsili alsa da hеç vaхt ruhanilik, mоllalıq еtməmişdir. Uzun illər bənnalıq sənətində işləmişdir.
Qütb sahələri
right|thumb|300px|Qütüb sahələri Yer kürəsinin qütbləri iki yerə bölünür:Şimal qütb sahəsi-Arktika,Cənub qütb sahəsi isə-Antarktida adlanır.Hər iki sahə qütb qurşağı boyunca qalın buz qatları ilə örtülüdür.Əgər Şimal qütbündə buz qatının altı Şimal Buzlu okeanının sularından ibarətdirsə,Cənub qütbündə bütöv bir qitə-Antarktida tamamilə buzlarla örtülüdür
Şimal qütbü
Şimal qütb sahəsi  Avrasiya  və Şimali Amerika materiklərinin şimal sərhədlərinin bir hissəsini,Şimal Buzlu okeanının,demək olar ki,bütünlüklə(Norveçin sahil adalarından başqa) ,eləcə də Atlantik və Sakit okeanların ən uzaq şimal sularının bir hissəsini əhatə edir.Ərazisi 27mln.kv.km-dir(bəzi yerlərdə 21mln.lv.km).
Cənub qütbü
Cənub qütb sahəsi Antarktida materikini və eləcə də onunla həmsərhəd olan Ueddell,Ross,Amundsen,Belinshauzen və s. dənizlərlə birlikdə Atlantik,Hind və Sakit okeanların bir hissəsini əhatə edir.
Temperatur
Qütb sahələrində istər Arktika,istərsə də Antarktida da temperatur rejimi -30–50 °C arasında dəyişir.Bununla yanaşı,buzlaqların dəniz sahili zolaqlarında temperatur 0 °C-dən yuxarı qalxdıqda bəzi yerlərdə buz parçalanır və cərəyanlar onları açıq okeanlara aparır.
Mixail Qavrilov
Mixail Qavrilov və onun eskadrilyası
SSRİ-də haqqında onlarla bədii əsərlər yazılan Mixail Qavrilov və onun eskadrilyası 30 aprel 1942-ci ildə alman təyyarələri ilə döyüşdə məhv edilib. Həmin gün döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən Qavrilovun qrupu almanların avtomobil karvanına hücum edərək 95 avtomobili sıradan çıxarıb, 5 zenit-pulemyot nöqtəsini, silah sursatlarla dolu bir neçə anbarı partladıb, xeyli sayda canlı qüvvəni məhv edib. Geri qayıdan 9 təyyarədən ibarət sovet aviasiya eskadrilyası Almaniya Hərbi Hava Qüvvələrinin 38 “Messerşmid” təyyarəsi ilə qarşılaşıb və məhv edilib.
68 il sonra
1942-ci il aprelin 30-da alman təyyarələri ilə hava döyüşündə vurulmuş məşhur SSRİ pilotu Mixail Qavrilovun təyyarəsinin və cəsədinin qalıqları 68 il sonra 2010-cu ildə tapılıb. Demyansk bölgəsində pilotun düşdüyü yer 2010-cu ilin əvvəllərində təyin olunub və axtarışlara cari ilin ortalarında başlanıb.
Ağır texnikanın daxil ola bilmədiyi ərazidə qazıntı işləri əllə aparılıb. Çətinliklərdən sonra ötən həftə təyyarənin qalıqları və pilotun sümükləri bataqlıqdan çıxarılıb. Qavrilovun cəsədinin qalıqları təyyarənin kabinəsində olub. Onun dəbilqəsi və pilot kombinezonu çürüsə də qalıqlar nümunə kimi götürülüb. Tədqiqatlar zamanı məlum olub ki, təyyarənin əlvan metallardan ibarət hissələri bir vaxtlar naməlum şəxslər tərəfindən sökülüb, pilotun saatı, paraşütü və tapançası üzərindən götürülüb.
Aşina Çi
Aşina Çi və ya Çin-Ho şahzadəsi — Göytürk şahzadəsi, Şatoların xatunu.
Həyatı
Haqqında məlumat azdır. 694-cü ildə doğulmuşdu.Çuye Fukuo 720-ci ildə 25 yaşında ölmüşdür.
Ailəsi
Aşina Xuaytaonun kiçik qızı idi. Böyük bacısı Aşina Çhiaoho isə Suluk xanla evli idi. Çuye Fukuo evləndirilmişdi. Li Keyon 5-ci nəsildən Aşina Çinin nəvəsi idi.
Mahmudlu
Mahmudlu — Azərbaycan soyadı və təxəllüs.
Çaqqalqanqalı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Nəbi Xəzri (film, 1987)
Məzmun
Film tanınmış Azərbaycan şairi Nəbi Xəzrinin həyat və yaradıcılığından bəhs edir.
Anthemis patentissima
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
AIM-120 AMRAAM
thumb|AIM-120 AMRAAM
AIM-120 — döyüş təyyarələrindən atılan yeni nəsil bir orta mənzilli havadan havaya mərmi.
1980-ci illərin sonunda ABŞ-də inkişaf etdirilmiş olan bu radar idarə olunan raket ABŞ envanterindeki ən öldürücü havadan-havaya mərmi. (Advance Medium Range Air to Air Missile) BVR (beyond visual range) görüş sonrası tutumlu olub hər hava mühitində istifadə edilmək üzrə dizayn edilmişdir. AMRAAM supersonic, havadan havaya, öz önləməsini edən aktiv radar izləməsi ilə hədəf izlər. Aktiv (öz başına) yarı aktiv (təyyarə radarından məlumat alaraq) olaraq istifadə edilə bilər. 340 poundluq qatı yanacaq tutumuyla 4 mach sürətində təxminən 72 km üzərində bir mənzilə malikdir. Uzun mənzilli təqiblər AMRAAM öz motiv mexanizmi hədəfə kilitlenirken data link vasitəsi ilə təyyarə radarından gələn məlumatlarla hədəf malümatını yeniləyir. Hədəf öz monopulse radar mənzilinə gəldiyində terminal rejiminə keçir. Elektron qarışdırma tətbiq "Home-on-jam" qarışdırmağın mərkəzinə istiqamət götürərək qabiliyyəti vardır. AIM-7 SPARROW füzesinin daha inkişaf etmişi olaraq düşünülə bilər.
Əlaəddin Melmasi
Əlaəddin Melmasi, (d.1 yanvar 1952 Təbriz — ö.6 iyun 2011 Şiraz) — fotoqraf, tərcüməçi, elmi işçi, müəllim,dilçi, şair və kimyaçı idi.
AIM-120 AMRAAM
AIM 7 üçün raket atıldıqdan hədəfə vuruncaya qədər mövcud radar kilidinin qırılmaması lazım olarkən AMRAAM da bu müəyyən bir mənzildən sonra öz radarı vəzifəsi götürdüyündə daha fərqli və qabiliyyətlidir. AMRAAM raketlərinin burnunda hədəfə kilidlənən bir radar var. Bu radar F-16-nın radarından kiçik olduğu üçün hədəfi təyyarənin radarı qədər uzağa izleyemez. Buna görə əvvəl F-16 radarı hədəfi tapır və mərmini mərminin kiçik radarının hədəfi yakalayabileceği ən yaxın nöqtəyə güdümlendirir. Mərmi bu nöqtəyə gəlincə özerkleşir və F-16'dan başqa kömək almadan hədəfə güdümlenir. AIM-120-dən A, B, RB 99 və C modelləri mövcuddur. Bütün Dünyada 20 ölkə envanterinde iştirak edən bu mərmidən HvKK envanterinde 176 ədəd A və 138 ədəd də B modelindən olmaq üzrə təxminən 314 AIM-120 AMRAAM mərmisi var. Bu mərmilərin AIM-120 C modelindən Türkiyə 107 ədəd satın almaq üçün ABŞ-yə müraciət etmişdir. ABŞ qaynaqlarının açıqladığı məlumatlara görə, əgər satış gerçekelşirse və satış içərisindəki bütün variantları istifadə satışın ümumi məbləğinin təxminən 157 milyon ABŞ dollarını tapa biləcəyi ifadə edilir. AIM-120 F-16, F-4, F-15, F / A-18, F / A-22, F-35 JSF, Eurofighter, Harrier, Tornado, JAS-37 və JAS-39 təyyarələrində istifadə edilməkdədir
Əlaəddin Melmasi
Həyatı
Əlaəddin Melmasi Mahmud Melmasi ədibin ilk uşağı idi.
O, Təbriz Universitetində, İngilis dil və ədəbiyyatı sahəsində təhsil almışdır.
Şeir
دئنه پير ميكده یه بو ســـحر، كي بو شـــاعري ايله دعــــــا/Denə pire meykədəyə bu səhər, ki bu şairi eylə dua
ئولوم اولميايدي، گؤريدي بير سوزي عالمه ياييلان زمان/Ölüm olmayaydı, göreydi bir sözü aləmə yayılan zaman
Aşina Tuvu
Aşina Tuvu (伊利吐務) — mənbələrdə adı keçən ilk türk yabqusu. Aşina sülaləsinin banisi.
Fəhimə Sultan
Fəhimə Sultan — 33. Osmanlı sultanı V Muradın qızıdır.
Həyatı
Fəhimə Sultan 2 avqust 1875-ci ildə atasının Kadıköydəki köşkündə dünyaya gəldi. Atası Sultan Əbdüləziz dönəminin vəliəhdi Murad Əfəndi, anası isə onun dördüncü xanımı Meylisərvət Qadınəfəndidir. Ancaq saray ənənələrinə görə, vəliəhdin yalnız bir övladının olmasına icazə verilirdi. Şahzadə Muradın isə artıq bir oğlu və gizli saxlanılan bir qızı dünyaya gəlmişdi (Səlahəddin Əfəndi və Xədicə Sultan). Bu səbəblə Fəhimə Sultan doğulduğu köşkdə gizlicə böyüdüldü. Ancaq çox keçmədən Sultan Əbdüləziz taxtdan endirildi və atası Sultan Murad taxta çıxdı. Beləcə, atasının digər ailə üzvləriylə birlikdə Fəhimə Sultan da Dolmabağça sarayına köçürüldü. Ancaq cəmi 3 aylıq səltənətinin ardından Sultan Murad taxtdan endirildi və bütün ailə üzvləriylə birlikdə Çırağan sarayına həbs olundu.
Mirzə İbrahim ağa Təbrizi
Mirzə İbrahim ağa Təbrizi (tam adı: Mirzə İbrahim ağa Hacı Şeyxəli ağa oğlu Təbrizi, ; ) — Məşrutə hərəkatının üzvü.
Fəhimə Sultan
Həyatı
Fəhimə Sultanın hələ 1 yaşında ikən başlayan məhbus həyatı 25 il davam etdi. Bu müddət ərzində Çırağan sarayı daxilində mükəmməl təhsil aldı. Atası və ögey anası Gövhəriz xanımdan fransızca dərsləri aldı. Eyni zamanda piano dərsləri də alan Fəhimə Sultan kiçik əsərlər bəstələyirdi. Bahalı geyim tərzi və sənətə marağı səbəbilə Kəpənək Sultan olaraq anılırdı. Evlilik yaşına çatan Fəhimə Sultan saray kalfalarının da məsləhətiylə bacısı Xədicə Sultanla birlikdə əmisi Sultan Əbdülhəmidə evlənmək istədiklərini bildirən bir məktub yolladılar. Sultan Əbdülhəmid isə bir daha Çırağan sarayına qayıtmamaq şərtilə onları evləndirəcəyini bildirdi. Bu isə onların ailələrini bir daha görməməsi demək idi.
Mirzə İbrahim ağa Təbrizi
Həyatı
Mirzə İbrahim ağa Təbriz şəhərində doğulmuşdu. Atası Hacı Şeyxəli ağa isə əslən Zəncanlıdır.
Fəhimə Sultan
Həyatı
Bir müddət sonra ataları Sultan Muradın da icazəsiylə Fəhimə Sultan və bacısı Xədicə Sultan 1901-ci ildə Çırağan sarayından çıxarıldı və Sultan Əbdülhəmidin Ulduz sarayındakı hərəminə gətirildi. Bir müddət burada yaşadıqdan sonra münasib bir ər namizədi axtarıldı. Nəhayət, əmisi Sultan Əbdülhəmid tərəfindən atasının katiblərindən Əli Qalib Paşayla (d. 1871 — ö. 1950) evləndirildi. Toy mərasimi 12 sentyabr 1901-ci ildə Ulduz sarayında baş tutdu və eyni mərasimlə, bacısı Xədicə Sultan Əli Vasif Paşayla, əmisi qızı Əminə Sultan isə Mehmed Şərif Paşayla evləndirildi. Mərasimin ardından Ortaköydəki saraylardan biri təsis edilən cütlük xoşbəxt deyildi. Belə ki, dövrün şeyxülislamı Musa Kazım Əfəndi cütlüyü barışdırmaq istəsə də, Fəhimə Sultanın təkidləriylə 1911-ci ilin əvvəllərində cütlük ayrıldı. Bu evliliyindən övladı olmayan Fəhimə Sultan elə həmin il bir saray məclisində görüb tanış olduğu Mahmud Behcət bəylə nigahlandı. Ancaq onun bu ikinci evliliyi də xoşbəxt deyildi. Üstəlik Behcət bəy onun ilk əri qədər yaraşığa və yüksək vəzifəyə malik deyildi. Bu nigahında da övladı dünyaya gəlmədi. Əmisi Sultan Vahidəddinin taxta çıxmasının ardından digər Osmanlı sultanları kimi Fəhimə Sultanın da gəlirləri azaldıldı. Bu səbəblə əmisinə qarşı kin bəsləyən Fəhimə Sultan Anadoluda başlayan İstiqlaliyyət hərəkatına gizlicə dəstək verməyə başladı. İstanbulun ingilislər tərəfindən işğal edildiyi dönəmdə, yaşadığı Ortaköy sahilsarayında bir çox ingilis komandirinin şərəfinə ziyafətlər verdi bu sayədə əldə etdiyi gizli məlumatları Anadoluya ötürdü. 3 mart 1924 tarixli TBMM qərarı ilə digər Osmanlı sülaləsi üzvləri kimi, Fəhimə Sultan da sürgünə göndərildi. İlk öncə Vyanaya gedən Fəhimə Sultan və ailəsi daha sonra Fransanın Nitsa şəhərində məskunlaşdı. Nitsada əri Behcət bəy əlindəki bütün pulu alaraq bir dükan açdı. Ancaq bütün pulunu alverdə itirdi və bir fransız xanımla tanış olub Fəhimə Sultanı tərk etdi. Sürgündə olduqca çətin vəziyyətə düşən Fəhimə Sultanın çox keçmədən səhhəti pisləşdi. Yatağa düşən Fəhimə Sultan sadiq cariyəsi zənci Müyəssər kalfanın gecələr Nitsa küçələrində dilənərək topladığı qəpik-quruş sayəsində qarnını doydura bilirdi. Ancaq tutulduğu vərəm xəstəliyi səbəbilə 15 sentyabr 1929-cu ildə vəfat etdi və cənazəsi Nitsada kimsəsizlər məzarlığına dəfn olundu. Daha sonralar məzarı qardaşı oğlu Fuad Əfəndi tərəfindən Dəməşqdəki Süleymaniyyə təkyəsinin qəbiristanlığına daşındı.
Mirzə İbrahim ağa Təbrizi
Həyatı
O, mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Dini işlərlə məşğul olmuşdu. Təbrizin ziyalı şəxslərdən idi. Məşrutə hərəkatını dəstəkləyən müctəhid və mollaların cərgəsində, mücahidlərə xeyir-dua vermişdi.
Mirzə İbrahim ağa Təbrizi İranda ilk Milli məclis təşkil olunanda Təbrizdən öz namizədliyini vermişdi. Təbriz camaatı da bu hörmətli ruhanini vəkil seçmişdi.
Məclis topa tutularkən dostu və həmkarı Seyid Həsən Tağızadə ilə bərabər silahlı müdafiəçilər arasına qatılmışdı.
Mirzə İbrahim ağa Təbrizi şəhərdəki "Əncüməni-Qeyrət"in başçısı idi.
Qoca Mehmed Nizamüddin Paşa
Hayatı
Bu gün Çorum'un bir rayonu olan Osmancıqda doğulmuşdur. Doğum tarixi məlum deyil. Atası 1406-1413 dövründə Osmanlı Dövlətinə sədrəzəmlik etmiş olan Osmancıqlı İmamzadə Xəlil Paşadır.
İzahlı Osmanlı tarixi Xronologiyasında Qoca Mehmed Paşanın Amasyalı olduğundan bəhs edilir. Bu məlumat o zamanki inzibati təşkilat baxımından doğru olmaqla birlikdə, (Osmancıq o sırada Amasya sancağına bağlı idi) əslən Osmancıqlı olduğu, vəzifədən alındıqdan sonra bura yerləşməsi ilə də sabitdir. Digər tərəfdən, xanımlarının birinin, Amasya'nın məşhur şəxslərindən Qutlu Paşanın qızı Cahan Xatun olması Amasyalı olmasını sübut edir.
Sultan I. Mehmedin Amasiyada olduğu zamanlarda Anadolu Bəylərbəyi olmuşdur. 1415 tarixində bu rütbədə böyük müvəffəqiyyət göstərdiyi üçün, Sultan II. Murad tərəfindən, taxta çıxışıyla birlikdə sədrəzəmlik mövqeyinə gətirilmişdir. 1429-1438 illər arasında sədrəzəmlik mövqeyində qalmışdır. Vəzifədən alındıqdan sonra Osmancığa yerləşmişdir.
Qoca Mehmed Paşa 1439 tarixində Osmancıqda vəfat etmişdir. Məzarı adı ilə də tanınan İmarət Məscidin bağçasındadır.
Əsərləri
Sədrəzəmliyi dövründə Bursada iki hamam tikdirdiyi kitabələrdən bəllidir. Osmancıq Cənubi Məhəlləsi, Qayadibi deyilən yerdə indiki məscidin yanına bir məktəb və yemekxana tikdirmişdir.
Real Madrid TV
Real Madrid TV — İspaniya Real Madrid klubunun rəsmi televiziya kanalıdır. Sky Digital 446. kanalında yayınlanır. 5 avqust 2010 tarixində Sky Digital ilə ilk yayımını edib.
Kanalda İngilis və İspan dillərdə proqramlar nümayiş olunur.
Xırdayarpaq qarağac
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Şimali və Cənubi Cində, Yapоniyada və Kоrеyada təbii halda yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 10-12 m, nazik, sallaq budaqlı, dağınıq çətirli ağacdır. Yarpaqları iti və ya küt uclu, еllipsvari, 2-5 sm uzunluğunda, üstü hamar və parlaqdır. Alt səthi azca qabarıqdır, kənarı dişlidir. Yarpaq saplağı 2-6 mm uzunluğundadır. Qanadcığı dairəvi, еllipsvaridir, 1 sm uzunluğundadır. Çiçəkləri sarımtıl rəngdə оlub, salхım çiçək qrupunda tоplanır. Mart ayının aхırında çiçəkləyir, tохumları aprеldə yеtişir. Tохum və pöhrələrlə çохaldılır.
Ekologiyası
Şaхtaya, quraqlığa davamlıdır. Yaşıllaşdırmada gеniş istifadə еdilir. Zərərvericilərə tez məruz qalır.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bir çox rayonlarında mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi
Avtomobil yollarının kənarlarının yaşıllaşdırılmasında gеniş istifadə olunur. Gözəl bonsay forması vermək olur.
Əmiranlar
Əmiranlar — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Əmiranlar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Əmiranlar kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Rusiya sülhməramlılarının müvəqqəti yerləşdirildiyi Azərbaycan ərazisindəki qeyri-qanuni erməni silahlı dəstələrinin üzvləri tərəfindən Azərbaycan Ordusunun Əmiranlar yaşayış məntəqəsi istiqamətində yerləşən mövqeləri mütəmadi olaraq müxtəlif çaplı atıcı silahlar və snayper tüfənglərindən atəşə tutulur.
Toponimikası
Əmirallar kənd adının əsli Əmiralılar olmuşdur. Yaşayış məntəqəsini əmiralı nəslinə mənsub olan ailələr saldığı üçün belə adlandırılmışdır. Bəzi tədqiqatçılar isə toponimi "əmir alanlar" kimi izah edirlər. Deyilənə görə, bura çatdırılan əmirlər, fərmanlar ərazidə elan olunur, həm də onun icrasına nəzarət edilirmiş. Bu səbəbdən kənd əmir alanlar, yaxud azacıq təhriflə əmrallar adlanıb. Əmiralılar (eymuralılar) etnonimdir.
İbn Bətutə
İbn-Bətutə Əbu Abdullah Məhəmməd ibn Abdullah al-Lavati at-Tancı (25 fevral 1304–1377) — ərəb səyyah və tacir.
Əmiranlar
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
İbn Bətutə
Fəaliyyəti
Digər ərəb səyyahlarından fərqli olaraq, olduğu ölkələrin əhalisi haqqında daha çox maraqlanmışdır. 22 yaşında Mərakeşdən İskəndəriyyə şəhərinə gəlməklə Misirin əsas hissələrində olmuş, daha sonra Fələstin Məkkəyə getmişdir. Məkkədən geri Fələstinə qayıdan İbn-Bətutə Kiçik Asiyanı keçərək Rusiyaya daxil olmuş və Sibirə yollanmışdır. Rusiyadan İstanbula qayıdaraq Orta Asiyaya, buradan isə Əfqanıstandan keçməklə Hindistana yola düşmüşdür. Hindistanda dövlət xidmətinə götürülən səyyah 1342-ci ildə Çində olur. Daha sonra Maldiv adalarında, Mərakeşdə, təkrar İspaniya, Saxarada olmaqla 1377-ci ildə vəfat edir.
İbn Bətutə orta əsrlərin bütün müsəlman ölkələrində, həmçinin müsəlmanların hakimiyyəti altında olan ərazilərdə olan yeganə səyyah olmuşdur. Onun qarşıya qoyduğu əsas məqsəd XIV əsrin ikinci yarısında mövcud müsəlman cəmiyyətini əsərlərində işıqlandırmaqdan ibarət idi.
Əmiranlar
Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 700 nəfərdir. Kənddə əmirallar, bəhrəmlilər, avşarlar,  avdallar və s. adlı tayfa, tirə və nəsillər vardır.
İbn Bətutə
Fəaliyyəti
İbn Bətutə 1342-ci ildə dəniz yolu ilə Ərəbistana qayıtmış, özü ilə olduğu ölkələr haqqında zəngin məlumatlar gətirmişdir. Əsasən şəxsi məlumatlarına əsaslanaraq bu gün də öz əhəmiyyətini itirməyən, bir çox Avropa dillərinə tərcümə olunan "İbn-Bətutənin səyahətləri" əsərini yazmışdır.
Ömrünün 30 ilini (1325–1354) səyahətə həsr etməklə o, coğrafiya tarixində özündən sonrakı nəsillər üçün müsəlman ölkələri haqqında möhtəşəm bir abidə qoyub getmişdir. İbn-Bətutə Ferdinand Magellana qədər bütün dövrlərin ən böyük səyyahı sayılır. Coğrafiya tarixində orta əsrlərin ən qiymətli əsərləri ona məxsusdur.
Əmiranlar
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən taxılçılıq, heyvandarlıq, baramaçılıq, bostançılıq, bağçılıq və üzümçülüklə məşğul olur.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Lofoten adaları
Lofoten adaları — Norveç dənizində, Norveçin şimal-qərbində yereləşən arxipelaq. Arxipelaqın sahəsi 1227 km², əhalisi 24 014 nəfər (01. 06. 2013) təşkil edir.
Adı
Lofoten adı ilk əvvəllər Vestvaqoya adasına şamil edilirdi. İlk kəlmə olan ló — "vaşaq", ikincisi isə — fótr "pillə" mənasını verir. Görünür bu adaların pilləvari quruluğu ilə əlaqədardır.
Coğrafiya
thumb|right|250px|Lofoten adaları Norveç xəritəsində Adalar olduqca qayalıqdır və bir-birindən ensiz boğazlara ayrılır. Maksimal hündürlüyü 1161 metrdir. Arxipelaq materikdən Vestfiordla ayrılır.
Ada bir neçə iri adadan və çoxlu sayda su səthi qayalardan ibarətdir.
İqtisadiyyat
1 dekabr 2007-ci ildə E10 avtomagistralı istifadəyə verilir. Bu magistral adaları körpü və tunellərlə bir-birinə birləşdirir
Əhalisinin əsas məşğuliyyəti Qoyunçuluq və balıqçılıqdır. Ən çox tuutulan balıq Atlantik treskasıdır.
28 avqust
1901–cari
thumb|[[Ay Veyvey]]
thumb|[[Çedvik Bouzman]]
Pyotr Şlyaxturov
Şlyaxturov Pyotr Petroviç — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (24 mart 1945), serjant, minaatan.
Həyatı
Pyotr Şlyaxturov 19 mart 1911-ci ildə Rusiyada rus ailəsində anadan olub. Bakı şəhərində neft mədənlərində işləmişdir.
24 mart 1945-ci ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilmişdir. Müharibədən sonra yenə də Bakı şəhərində neft mədənlərində işləmişdir.
3 may, 1960-cı ildə Bakıda vəfat etmişdir.