cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Avropa
Avropada siyasət
Vyana sistemi XIX əsrin ortalarında, 1870-ci illərin əvvəllərində dağılmağa başladı. Avropada bir-birinə düşmən olan iki hərbi-siyasi blok formalaşmağa başladı. Nəhayət, 1907-ci ildə formalaşdılar. Onların qarşıdurması nəticədə Birinci Dünya Müharibəsinin başlamasına gətirib çıxardı. Dövrün xarici siyasət tarixində ən çox olan əsas faktlar, İtaliya və Almaniya birləşməsi ilə bağlı diplomatik və hərbi hadisələr idi. Birinci məsələ italiyalıların özləri ilə yanaşı, Fransa birbaşa maraqlandı və İtaliyaya ikiqat yardım göstərdi. İtaliya 1815-ci ildən bəri Venesiya Krallığı olan Lombarda adlanan iki vilayətdən məhrum olan Avstriya idi. Digər bir məsələdə Almaniya, Avstriya və Prussiya birləşdirən orta və kiçik dövlətlərdən başqa, bu əraziləri itirmiş Danimarkadan şlezviq və Holşteyn və Prussiya qazanmasına qarşı çıxan Fransanı yenidən götürərək maraqlandı. On iki il ərzində dörd müharibə baş verdi. Bu müharibə dövrü nisbətən qısa müddət ərzində Vyana Konqresi ilə dünya müharibəsinin başlaması arasında Qərbdə təxminən bir yüz illik beynəlxalq sülh dövrünü kəsdi. Avropanın şərq yarısında, 1856-cı ildə başlayan Rusiya ilə Türkiyə arasındakı sülh prosesi yalnız 1877/1878-ci illərdə qırıldı, lakin keçmişin sonunda və bu əsrin əvvəllərində Balkan yarımadasında yerli kiçik dövlətlər arasında müharibələr baş verdi və Avropanın qalan hissəsinə yayıldı. Vyana konqresindən 1914–1918-ci illərə qədər müharibənin başlanğıcına qədər keçən əsr əvvəlki əsrlərə nisbətən misilsiz uzun bir sülh zamanıdır, həm böyük, həm də kiçik dövlətlərin silahlanması XIX əsrin ikinci yarısında olduğu kimi bu cür böyük nisbətlərə çatmamışdır. XIX əsrin ikinci yarısında militarist siyasətə başlayan ikinci imperiyanın bərpası militarizmin inkişafının təməlini qoydu. Tarix və tarixin İtaliya və Almaniya birləşməsinə gətirdiyi sualları nəzərə alaraq, kiçik Sardunya krallığının intensiv silahlanmağa başladığı, eləcə də Türkiyənin, Fransa və İngiltərənin Rusiyaya qarşı müharibəsində iştirak etdiyinə baxmayaraq illər keçdi. 60-cı illərin əvvəllərində Prussiya öz hərbi gücünü gücləndirdi və özünü hegemoniya altında Almaniyanı birləşdirmək tapşırığı qarşısına məqsəd qoydu. Bu, hökumətlə Silahlar üzərində böyük məbləğlər sərf etmək istəməyən Deputatlar Palatası arasında daxili bir qarşıdurma yaratdı. 1859–1871-ci illərdəki müharibələr yalnız militarizmin inkişafına kömək etdi.
Beynəlxalq münasibətlər
Birləşmiş İtaliya və xüsusilə Almaniyanı ehtimal olunan hücumlardan, digər dövlətlərdən, təcavüzkar dizaynların təsbit edildiyi yeni imperiyanın tərəflərindən mümkün hücumlardan qoruya bilməsi üçün satınalmalarını qorumaq lazım idi. Bütün bunlar silahlı dünyanın atmosferini yaratmışdır, bunun üçün beynəlxalq alyansların yaradıldığı qorunması üçün, öz növbəsində öz rəqiblərindən daha yaxşı silahlı olmaq lazım olduğunu düşünürdü.[3:səh 163.] Dövrün sonunda, dəniz silahları, xüsusilə Avropa maraqlarına rəqabət qeyri-Avropa, müstəmləkəçi və dünya maraqları arasında rəqabətə yayıldığı zaman torpaq silahlarına (militarizm marinizmə mürəkkəbləşmişdi) qatıldı. Bu vəziyyət həmçinin, Avropa qüvvələrinin dünya imperializasiyasının xarici siyasətdə başlamış digər səbəblərdən ötəri Avropanın güclünü tamamilə dəyişdirən, Avstriyanın Prussiya və İtaliya müttəfiqləri ilə birlikdə 1866-cı ildə müharibə etdiyi böyük rol oynayaraq xüsusi diqqətə layiqdir və Rusiya, eləcə də ellilərin, Fransa və İngiltərənin müxalifləri ilə müttəfiqdir.
Mifologiya
Əfsanələrdən birinə görə, Avropa Finike kralı Agenar ilə Telepassanın qızının adıdır. Öküz şəklinə girən Zevs tərəfindən İdaya qaçırılmışdır. Zevsdən Minos, Sarppedon və Radamant adlı üç övladı olub. Adı bir yarımadaya verilmişdir.
Həmişə böyük krallıq və imperatorluqlara beşik olmuş bu yarımada, sənaye inqilabından sonra digər qitələrə nisbətən daha sürətlə bütün sahələrdə daha çox inkişaf etmişdir.
Avropada dövlətlər
[[Fayl:Avropasiyasixər.PNG|thumb|right|300px|
]]
Etnik tərkibi
Avropa xalqları dünya mədəniyyətinə, elm və texnikanın inkişafına mühüm töhfələr vermiş, bir çox ərazilərə təsir göstərib. Müasir Avropa millətləri uzun sürən tarixi inkişafın, müxtəlif etnik və antropoloji qrupların qarşılıqlı əlaqəsi nəticəsində yaranıb. Avropalılar avropoid irqinə aiddir. Burada german, roman, türk, slavyan və başqa dil qruplarına aid xalqlar yaşayır. German xalqlarına almanlar, hollandlar, ingilislər, isveçlilər, norveçlilər, islandlar aiddir. Bu xalqlar Avropanın şimal-qərb və mərkəzi hissələrində məskunlaşıblar. Roman dil qrupuna aid olan xalqlar latın dili əsasında formalaşmış dildə danışırlar. Bu qrupa italyanlar, fransızlar, portuqaliyalılar, ispanlar, rumınlar və başqa xalqlar aiddir. Roman dil qrupuna aid olan xalqlar Avropanın qərb, cənub və cənub-qərbi hissələrində məskunlaşıblar. Avropada türk dili qrupuna aid olan xalqlar da yaşayır, onlara tatarlar, türklər, başqırdlar, çuvaşlar, qaqauzlar aiddir. Türkdilli xalqlar əsasən Avropanın şərqi və cənubunda yaşayır. Avropada həmçinin digər dil qruplarına aid olan çoxlu xalqlar yaşayır, bunlara latışlar, litvalılar, estonlar, basklar, finlər, macarlar, yunanlar, albanlar və digər xalqları misal göstərə bilərik.
Qazançı (Ağbaba)
Qazançı - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Qızılqoç (Qukasyan) rayonunda kənd.
Tarixi
Erməni mənbələrində, Azərbaycan tədqiqatlarında Qayı Qulu Qazançı kimi də qeyd edilir. Rayon mərkəzindən 5 km məsafədə yerləşir.
«İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim türk mənşəli bulqar tayfasından biri olan qazan etnoniminə -çı mənsubluq bildirən şəkilçinin artırılmasından əmələ gələn qazançı etnonimindən düzəlmişdir.
Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Zlata Oqneviç
Zlata Oqneviç 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Ukraynanı "Gravity" mahnısı ilə təmsil edib və Ukraynaya 3-cü yeri qazandırıb.
Rosa anemoniflora
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Lockheed AC-130
AC-130 Gunship, Lockheed C-130 Hercules nəqliyyat təyyarəsinin xüsusi təyinatlı qüvvələrə qaynar müharibə bölgələrində yaxın hava dəstəyini təmin edə bilmək üçün modifikasiya edilmiş versiyasıdır. Standart bir Lockheed C-130 Hercules nəqliyyat təyyarəsindən daha artıq mühərrik gücü, dırmaşma sürəti və döyüş mənzilinə malikdir. Aşağı hündürlükdə olan uçuşlarda olduqca uğurlu olan, yerləşdiyi bölgələri çöl yerlərindəki hədəflərə qarşı dəqiq atəş aça bilən, təsir gücü yüksək olan hücum təyyarəsidir. Dəqiqə ərzində 610 metr hündürlüyə qalxa bilən təyyarə hər cür eniş-qalxış zolağından istifadə edə bilər. Təyyarədə dörd ədəd hər biri 4.910 at gücündə olan Allison T56-A15 turbopərvanə mühərrikləri vardır. Xilasetmə əməliyyatlarında da istifadə edilə bilən təyyarələrdən ABŞ Silahlı Qüvvələrində 8 ədədi H və 13 ədədi U modelli AC-130 vardır.
Brickellia oligadena
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Lockheed AC-130
İnkişaf etdirilməsi
AC-130 modellərinin meydana çıxması Vyetnam müharibəsi dövrünə aiddir. Koreya müharibəsi dövründən etibarən ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri (USAF) qurudakı qoşunlara kömək məqsədilə xüsusi olaraq təchiz edilmiş olan hərbi təyyarələrdən istifadə etməyə başladı. Vyetnam müharibəsində C-47 başda olmaqla müxtəlif nəqliyyat təyyarələri dəyişkən kalibrli və çaplı toplar ilə təchiz edilərək düşmən atəşi altında qalmış ABŞ hərbi birliklərinə aşağı hündürlükdən hava dəstəyini təmin etmək üçün modifikasiya edilmişdilər. Ehtiyaclar nəticəsində Lockheed C-130 Hercules nəqliyyat təyyarələrindən bir qismi də 105, 40, 20 mm-lik toplarla təchiz edilmişdir. Modifikasiya olunmuş bu C-130 modellərinin ən böyük üstünlüyü digər təyyarələrdən daha yuxarı hündürlükdə uçması, beləliklə də düşmənin yerdən açılan atəşlərinin özlərinə çatmamaları idi. Vyetnamda müharibəsində yaxın hava dəstəyi, axtarış-xilasetmə vəzifələrində istifadə edilmiş bu təyyarələr, Şimali Vyetnamdakı təchizat yollarına etdikləri hücumları ilə adlarını dünyaya tanıtdırmışdırlar. Meşəlik ərazilərdə sıxışdırılmış dəniz piyadalarının və xüsusi təyinatlı qüvvələrin ərazilərdən təxliyə edilməsində kömək etmişdirlər.
Vyetnamdan sonra ilk dəfə 1983-cü ilin oktyabr ayında Qrenadada istifadə edilmişdir. Körfəz müharibəsindən əvvəl 1989-cu ildə Panamada güclü atəş altında qalmış dəniz piyadalarına güclü atəş dəstəyi verməsi ilə özünü sübut etmişdir. Körfəz müharibəsindəki performansı çox yüksəkdir. İraqda yaxın hava dəstəyi ilə bərabər zirehli döyüş maşınlarının vurulmasında da istifadə edilmişdir. 17 yanvar-27 yanvar 1991-ci il tarixlərində H modelləri, 50 sortidə 300 saata yaxın uçdu. Körfəz müharibəsi, AC-130H modellərinin ən çox xidmət etmiş olduğu müharibədir. Bir uçuş müddəti 10 saatdan çox olurdu. Somalidə də partizan dəstələrinin yardım vəsaitlərini oğurlamasının qarşısının alınması əməliyyatlarında istifadə edilmişdir. 1999-cu ildə olmuş Kosovo müharibəsində Belqrad yaxınlığında vurulmuş olan Lockheed F-117 Nighthawk pilotunun xilas edilməsi əməliyyatında və Serbiyanın quru qoşunlarının məhv edilməsində uğurla istifadə edilmişdir. Bir AC-130 modelinin Serbiya artilleriya batareyasına hücum etməsi və ordu cəbbəxanasını məhv etməsi rezonans doğurmuşdur. 2001-ci ildə ABŞ-nin Əfqanıstanı və 2003-cü ildə ABŞ-nin İraqı işğal etməsində də iştirak etmişdir. AC-130 modellərinin bu günə qədər 10.000-ə qədər düşmən döyüş texnikasını məhv etməsi ehtimal edilir.
Modelləri
Təyyarənin ilk buraxılmış modeli A modeli olmuşdur. Bu model 13 avqust 1954-cü ildə ilk uçuşunu həyata keçirmişdir. 2 ədəd 40 mm-lik top, 2 ədəd 20  mm-lik Vulcan və 2 ədəd 7.65  mm-lik balaca topdan ibarət olan silah sisteminə malik olmuşdur. Ümumi olaraq 19 ədəd A modeli istehsal edilmişdir. Vyetnam müharibəsi zamanı 5 ədədi vurulmuşdur. 1995-ci ilin sonunda bütün A versiya modellər xidmətdən çıxarılmışdırlar. E modeli ilk uçuşunu 1974-cü ildə həyata keçirmişdir. A modelindəki 40 mm-lik bir top, 105 mm-lik tank əleyhinə haubitsa tolu ilə əvəz edilmişdir. Bütün E modeli olan AC-130 təyyarələri reviziya edilərək (yəni təftiş edilmək) H modeli səviyyəsinə çatdırılmışdırlar. H modeli mühərrik və digər başqa dəyişikliklərlə E modellərinin modernizasiya edilmiş halıdır. Spectre ləqəbi ilə adlandırılmışdırlar. Ümumi olaraq 11 ədəd H modelli AC-130 istehsal edilmiş və dənəsi vurulmuşdur. H modellləri 14 nəfərlik personala malikdirlər.
AC-130U, üçüncü nəsildir və ən müasir texnologiyaları özündə birləşdirmişdir. Spooky ləqəbi ilə adlandırılmışdırlar. 20 dekabr 1990-cı ildə ilk uçuşunu həyata keçirmişdir. AC-130H modelinin daşıya bildiyi cəbbəxananın iki qat artığını daşıya bilir. Eyni zamanda iki fərqli hədəfə hücum etməyə qadirdir. Personal müdafiəsi üçün U modellərində Spectra keramika zirehdən istifadə edilmişdir. 1 ədəd hərəkət edə bilən 25 mm-lik top və hədəfin müəyyənləşdirilməsi üçün elektro-optik axtarış sistemi H modelindəki 2 ədəd stabil topun yerinə quraşdırılmışdır. 25 mm-lik top tam avtomatik olduğu üçün personala ehtiyac yoxdur və buna görə ekipajın sayı 13 nəfər olmuşdur. Təyyarənin daxilində baş verə biləcək yanğın hadisələrinə qarşı daxili yanğınsöndürmə sistemi mövcuddur. Təyyarədə olan GPS, INS, APQ-180 rəqəmsal atəşə nəzarət sistemi və ALLTV (Aşağı hündürlükdə TV sistemi) hər bir hava şəraitində gecə və gündüz, müşahidə və atəş açmağa şərait yaradır. Eyni sistemin bir başqa modeli F-15E Strike Eagle təyyarələrində istifadə edilir. SAR (Sintetik radar) ilə hədəfin müəyyənləşdirilməsi və kilidlənmə qabiliyyəti artmışdır. Beləliklə də, xəta payı azaldılmış, bir atış-bir məhv etmə qabiliyyətinə sahib olmuşdur. Hədəf müəyyən edilir, tanınır və məqsədəmüvafiq silah hədəfə doğru tuşlanır. Pilot kabinəsində olan pilot və ya sistem zabiti də, silahdan atəş açır. Özünü müdafiə sistemri U modeli ilə inkişaf etdirilmişdir. AN/AAQ-24 “DIRCM” sisteminin sayəsində təyyarəyə doğru tuşlanmış istilik başlıqlı döyüş raketləri müəyyən edilib təyyarəyə yaxınlaşmadan əvvəl başlıq sisteminə IR istiliyi əks etdirərək döyüş raketinin korlaşmasını və hədəfini itirməsini təmin edir. U modelindən 13 ədəd istehsal edilmişdir və hal-hazırda hamısı işlək vəziyyətdədir.
thumb|300px|center|AC-130H modeli
Silah sistemləri
AC-130 təyyarələrindəki bütün silahlar təyyarənin sol hissəsində yerləşdirilmişdir. ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin arsenalında olan ən böyük silah çapı və kalibrə malik olan təyyarə hesab olunur. 1 ədəd 105 mm-lik M101 Haubica yüngül haubitsa topu ən ağır silahı hesab olunur. Haubitsanın arxaya təpməsi mövcuddur. Təsirli mənzili 7.500 m-dən çox olan bu haubitsa bir dəqiqə ərzində 6-10 mərmi atmağı bacarır. H modelində 2, U modelində 1 ədəd olan 40 mm-lik Bofors L-70 topunun təsirli mənzili 4.500 m-dir və dəqiqədə 100 mərmi ata bilir. Təyyarədə də, 256 ədəd 40 mm-lik mərmisi daşınır. U modelində 1 ədəd 25 mm-lik GAU-25 topu vardır və bir dəqiqə ərzində 1.800 mərmi atmağı bacarır. 3.700 m-dən atəş açmağı bacaran bu bu topun 3.000 ədəd mərmisi vardır. H modelində əlavə olaraq 2 ədəd 6 lüləli M61 Vulcan topu mövcuddur.
Hücum taktikası
AC-130 təyyarəsinin klassik hücum taktikası 3.000 m hündürlükdən 300 km/saat sürətlə hədəf bölgəyə yaxınlaşmaq və saat əqrəbinin əksi istiqamətində hədəfin üstündə dairələr çəkməkdən ibarətdir. Belə yüksəklik və sürət etibarlı atəş və dəqiqlik üçündür. Müəyyənləşdirilmiş hədəfə lazer işarələmə sisteminin köməyi ilə nöqtə atəşi edilir. Hədəfin ətrafında dairələrin çəkilməsi, atəşdən əvvəl və atəşdən sonra müxtəlif vəziyyətlərdə hədəfin üzərinə hücum etməyə şərait yaradır. Radar bölməsi və həcminin böyük olmasına görə əsasən gecə əməliyyatlarında istifadə edilir. Əlverişsiz olan hava şəraitində də, uğurlu nəticələr əldə etməyi bacaran bu təyyarələr, inkişaf etdirilmiş radarının sayəsində yerdəki hədəflərin dostlaramı, yoxsa düşmənəmi aid olduğunu müəyyənləşdirməyi bacarır.
Gələcəyi
ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin Floridadakı Xüsusi Əməliyyatlar Komandanlığına aid olan AC-130 təyyarələri 4 filoda xidmət edirlər. Böhran vaxtlarında da, münaqişə zonalarına yaxın olan hava limanlarına yanacaq doldurulması yolu ilə köçürülə bilirlər. Müxtəlif versiyalara malik olan AC-130 təyyarələrindən uzun müddət istifadə etmək planlaşdırılır.
Abıy ulusu
Coğrafiyası
Arktikada (coğrafi koordinatları: 146 ° 25 'şərq uzunluğu və 68 ° 32' şimal enliyi), Kolıma ovalığında yerləşir.
Allayıaxa, Orta Kolıma, Yuxarı Kolıma, Muoma və Ust-Yana ulusları ilə həmsərhəddir. Ərazi — 69,4 min km²-dir.
Rusiyadakı on birinci ən uzun çay olan İndigirka və Uyandı çayları rayon ərazisindən axır. Aşağıdakı yaşayış məntəqələri rayonda yerləşir: Suturuoxa, Kuberqan, Abu, Sıagqannah, Kenq-Kuel.
Çoxlu sayda kiçik və böyük göllərə sahibdir (təxminən 12000), bunlardan ən böyüyü Ojoqino gölüdür. Landşaft əsasən meşə-tundra ilə təmsil olunur. Bitki örtüyündə Qmelin şamı üstünlük təşkil edir.
Tanınmış şəxsləri
Nikodim Nikolayeviç Efimov — Fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, Lenin mükafatı laureatı, Saxa Respublikasının (Yakutiya) əməkdar elm xadimi. Kosmofizika və Aeronomiya İnstitutunun direktor müavini idi. Abıy ulusunun fəxri vətəndaşı.
Qavril Nikolaeviç Efimov — Böyük Vətən Müharibəsinin iştirakçısı, Leninqrad, Qərb və Belarus cəbhələrində döyüşmüşdür. 1945-ci ilin aprelində artilleriya alayının komandiri kimi tərxis olunmuşdur. Moskva Dövlət Universitetini və Moskva Əlvan Metallar İnstitutunu bitirib. Müharibədən sonra Novosibirskdə SSRİ Elmlər Akademiyasının Sibir Filialının Qalay Sənayesi Tədqiqat İnstitutunda və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutunda elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. Böyük Vətən müharibəsinin I və II dərəcəli medalları, Qırmızı Ulduz ordeni, "Moskvanın müdafiəsinə görə", "Leninqradın müdafiəsinə görə", "Almaniya üzərində qələbəyə görə" meqalları ilə təltif olunmuşdur. Abıy ulusunun fəxri vətəndaşı.
Nikolay Petroviç Neustroev — Yakutiyada böyüklər arasında ilk SSRİ çempionu. Sərbəst güləş üzrə Yakutiya çempionu. Beynəlxalq dərəcəli idman ustası. SSRİ, RSFSR çempionu, bir çox Ümumittifaq, beynəlxalq turnirlərin qalibi. Rusiya Federasiyasının və Saxa Respublikasının əməkdar məşqçisi. Yakutiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasında SSRİ Dövlət Təlimçisi (1981–1987).
Arkadi Yeqoroviç Sleptsov — texnika elmləri doktoru, professor. Yakutiya komsomol mükafatı laureatı, Monqolustan Xalq Respublikası Elmlər Akademiyasının mükafatçısı, Saxa Respublikası Dövlət Mükafatı laureatı (vəfatından sonra), 8 böyük monoqrafiyanın, 200-dən çox elmi əsərin müəllifi. Adı Abıy ulusundakı liseylərdən birinə verilmişdir.
Nikolay Vasilieviç Sleptsov — yazıçı, publisist, jurnalist.
Nikifor Dmitrieviç Şaraborin — 1912-ci ildə İrkutsk müəllim seminariyasını bitirib. 1913-cü ildə Yakutskdan Abıy bölgəsinə göndərilmiş və orada ilk dəfə bir sinif ibtidai kilsə məktəbi açmışdır. Akademik işi yüksək səviyyəyə qalxmış uşaqlara bilik sevgisini aşılamağı bacarmış və yerli sakinlərin hörmətini qazanmışdır. 1918-ci ildə səyləri ilə Abıy kəndində ilk məktəb qurulmuşdur. 1922-ci ildə Verxoyansk dağlarında ağ quldurlar tərəfindən pusquya alınaraq öldürülmüşdür. Onun xatirəsinə Abıy rayonunun mərkəzindəki küçələrdən onun adı ilə adlandırılmışdır.
Bulbophyllum laxum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Lockheed Martin
Lockheed Martin öz sahəsində lider, çoxmillətli, 1995-ci ildə Lockheed Corporation və Martin Marietta şirkətlərinin iştirakı ilə yaradılmış olan texnologiya və aviasiya şirkətidir. Hal-hazırda idarə heyətinin rəhbəri və şirkətin prezidenti Merlin Hevsondur. . Şirkət ABŞ Silahlı Qüvvələrinın onurğa sütunudur və son olaraq beşinci nəsil təyyarə olan F-35 hərbi təyyarəsi ilə diqqət mərkəzindədir.
Lockheed Martin müdafiə sənayesinin dünya miqyasında gəlir nisbətində ən böyük payına sahibdir. . 2005-ci ilə olan məlumata görə, gəlirinin 95%-ini ABŞ Müdafiə Nazirliyi, ABŞ Federal Hökumət Büroları və xarici hərbi təşkilatlardan əldə edir.
Əsas konstruktorlarının Lockheed Martin olduğu bir qrup 2006-cı ildə F-22 Raptor qırıcısı ilə aviasiya sahəsində mühüm mükafat hesab edilən Collier Trophy mükafatını əldə etmişdir.
Lockheed Martin mərkəzi ABŞ-nin Vaşinqton bölgəsinə məxsus Merilend əyalətində olan aviasiya, müdafiə, təhlükəsizlik və yüksək texnologiyalar əsaslı və beynəlxalq işçiləri olan ABŞ şirkətidir. Lockheed Martinin qurulması 1995-ci ildə iki uğurlu şirkətin birləşməsi ilə baş vermişdir. Bunlardan birincisi 1912-ci ildə yaradılmış və aviasiya sahəsində fəaliyyət göstərən Lockheed, ikincisi isə 1961-ci ildə yaradılmış olan elektronika, kimya, aviasiya sahələrində məhsul istehsal edən Martin Marietta şirkəti olmuşdur.
1994-cü ilin mart ayında Lockheed və Martin Marietta şirkətləri arasında birləşmə görüşləri ilə başlamışdır. Bir ildən sonra görüşlər sona çatmış və bütün səhmdarların təsdiqi ilə 15 mart 1995-ci il tarixində iki şirkət tarixi bir qərara qəbul edərək müasir dövrə qədər uğurlu şirkətlərin arasında heç birinin əldə edə bilmədiyi uğurları əldə etmiş olan Lockheed Martin şirkətini yaratmışdırlar.
Lockheed Martin şirkəti yarandığı dövrdən bu yana aviasiya və müdafiə sənayesi sahələrində dünyanın seçilmiş şirkətlərindən biri olmuşdur. 2014-cü ilin nəticələrinə görə Lockheed Martin şirkəti ABŞ Silahlı Qüvvələrindən ən çox maliyyə almış şirkətdir. 2013-cü ildə şirkət 45 milyard dollarlıq gəlirinin 78%-ini ABŞ ordusunun ayırdığı maliyyə vəsaitlərindən təmin etmişdir. Bundan başqa Pentaqon da şirkətin maliyyə mənbəyinin təxmini olaraq 10%-ini apardığı tədqiqatlarına görə təmin etmişdir.
Şirkət işlərini beş əsas sahədə həyata keçirdir: Aviasiya, Birləşmə Sistemləri, Döyüş Raketləri, Atəşləmə sistemləri, Xidməti Təlim Sistemləri. ABŞ aviasiya sektoruna ən çox xeyir verən şirkətlərə verilmiş olan Milli Aviasiya Təşkilatı tərəfindən verilən Collier mükafatına Lockheed Martin 20 illik tarixi ərzində tam 6 dəfə layiq görülmüşdür. Həmçinin şirkət müasir dövrdə tibbi xidmətlər, bərpa oluna bilən enerji sistemləri, ağıllı enerji paylama sistemləri və nüvə birləşmələri kimi sahələrə də, tədqiqat məqsədi ilə investisiyalar ayırır.
Dünya miqyasında 100.000-dən çox fəhləsi olan Lockheed Martin şirkətinin eyni zamanda İngiltərə, Kanada və Avstraliyada törəmə şirkətləri vardır. Bu mərkəzlər də, əlbəttə, ABŞ mərkəzli şirkətə aid olaraq fəaliyyət göstərirlər. 9 noyabr 2012-ci ildə idarə heyətinin rəhbəri seçilmiş Merlin Hevson 2013-cü ilin yanvar ayından bəri şirkətin icraçı direktoru vəzifəsini icra edir. Hewson 2010, 2011 və 2012-ci illərdə "Fortune" jurnalının hazırladığı “İş dünyasındakı ən güclü 50 qadın” siyahısına daxil olmağı bacarmışdır. Eyni zamanda 2014-cü ildə "Forbes" jurnalının siyahısında 21-ci sırada qərarlaşmışdır.
Minas Avetisyan
Minas Avetisyan (, ) — Ermənistan-sovet rəssamı.
Bioqrafiya
Minas Avtisyan Sovet Ermənistanın Carcur kəndində anadan olub. Onun anası Sofo Qalıdan keşişin qızı olub, atası Karapet isə Muşlu dəmirçi idi. Onun həyat yoldaşı Qayane Mamajanyan idi.
Onun əsərlərinin əsas mövzusu Ermənistan təbiəti, Carcurun təbiəti, din, yoxsul insanlar, dağlar, çöllər və s. idi.
Avetisyan 1962-ci ildə İrəvanda keçirilən "Beşliyin sərgisi"ndə öz işlərini təqdim etmişdi. Çoxsaylı mütəxəssislər və sərgiyə gələnlər onun işini yüksək qiymətləndirmişdilər. Avetisyanın metodu bir vaxtlar Ermənistan incəsənətində geniş yayılmış plener rəssamlığından fərqli idi. Onun üçün natura ilə iş ilkin mərhələdən artıq bir şey deyil idi, işin əsas hissəsi isə onun studiyasında kətan üzərində çəkilirdi.
Farengeyt 451
Farenheyt 451 — yazıçı Rey Bredberi tərəfindən psixoloji janrda yazılmış bədii roman. Roman əsasında Univesal kinostudiyası tərəfindən film də çəkilib.
Tez-tez onun ən yaxşı əsərlərindən biri hesab edilən, Farenheyt 451, kitabların qadağan edildiyi və "yanğınsöndürənlərin" tapılan hər şeyi yandırdığı Amerika cəmiyyətini təsvir edir. Roman ədəbiyyata senzura tətbiq etmək və biliyi məhv etmək rolundan məyus olan, sonra isə işini tərk edərək özünü ədəbi və mədəni yazıların qorunub saxlanmasına həsr edən yanğınsöndürən Qay Monteqdən bəhs edir.
Ad
Kitab adını fizikadakı temperatur vahidindən alıb. Belə ki, adi kağızın alışması üçün 451 °F (233 °C) kifayət edir.
Məzmun
Qay Monteq yanğınsöndürəndir və kitablara nifrət edir. O, həyatının son 10 ilini kitabları oğurlayıb yandırmaqla keçirib. Bu müddətdə Monteq on minlərlə kitab yandırır. O, sadəcə yandırır, lakin özünü mühakimə etmir. Amma bir gün Monteq işdən evə qayıdan da 17 yaşlı Klarissa adlı qızla rastlaşır. Onunla söhbətdən sonra Monteqin həyatı dəyişilir. O, boşluğa düşdüyünü hiss edir. Oğurladığı kitabları oxumağa başlayır. O, bu boşluqdan qurtulmaq üçün mübarizəyə start verir.
Pıtraq
Pıtraq — dərman bitkisi.
Pıtırqanın müalicəvi xüsusiyyətlərini saxlamaq üçün onun kökü yuyulmur, bir az havaya verilib fırça ilə təmizlənir, uzununa kəsilir və qurudulur. Gündə qalıb qıcqırmasın deyə onu duxovkada qurutmaq lazımdır.
Pıtırqan sidikqovucu və tərlədici vasitədir. Xalq arasında onun kökündən hazırlanmış həlimdən istifadə olunur. Sidikqovucu vasitə kimi digər sidikqovucularla birgə işlədilir. Məsələn, diabetdə pıtırqan kökü bərabər hissələrdə götürülmüş paxla qabığı və qaragilə yarpağı ilə birkə işlədilir. Ondan raxitdə, babasildə, revmatizmdə də istifadə olunur.
Revmatizmin müalicəsində bərabər hissələrdə götürülmüş pıtırqan və andız (zökəm otu) köklərindən bişirilmiş həlimdən istifadə edilir.
Revmatizmdə və maddələr mübadiləsinin pozulmasında (dəridə səpkilər əmələ gəldikdə) pıtırqac kökünün həlimini nəinki içmək, həm də isidici kompres kimi xaricə iştlətmək məsləhət görülür. Bu müalicə üsulu uzun çəkən ekzema və xroniki revmatizmdə daha yaxşı nəticə VRrir.
Xroniki qəbizlikdə pıtırqanın tumlarından hazırlanmış həlimi qəbul etmək lazımdır.
Saçların tökülməsinin qarşısını almaq üçün pıtırqan işlədilir. Kökündən hazırlanmış həlimlə saçlar yuyulur, ya da tumundan hazırlanmış məlhəm saçlara çəkilir.
Kökündən yüngül həlimin hazırlanması
15 q pıtırqan kökü 200 q suda dəmlənir, 20 dəqiqə saxlanır, soyudulub süzülür və gündə 1 xörək qaşığı içilir. Bu, mədə-bağırsaq yolunun fəaliyyətini yaxşılaşdırmaq üçün istifadə edilir.
Pıtırqan tumundan həlim (qarınişlədici vasitə) – 20 q pıtırqan tumu, 200 q sudan yüngül həlim kimi hazırlanır.
Pıtırqan kökündən məlhəm (I)
Əvvəldə göstərdiyimiz həlim suyu yarıbayarı qalana qədər qaynadılır, özü qədər keçi piyi ilə (qızdıraraq) qarışdırılır, bir bardağa tökülüb qapağı bağlanır, qıraqları xəmirlə tutulur, bir neçə saatlığa sobaya qoyulur; bərkimiş kütlədən su boşaldılır (əgər hamısı buxarlanmayıbsa). Bu məlhəm saçların bərkidilməsi üçün yaxşı vasitədir.
Qeyd: quru otlardansa təzə şirə daha yaxşı təsir edir.
Pıtırqan kögündən məlhəm (II)
4 stəkan suya 4 xörək qaşığı pıtırqan kökü tökülüb qaynadılır, onun 1 hissəsinə 4 hissə kərə yağı tökülüb qarışdırılır. Yanıqlarda istifadə olunur. 20 q qurudulmuş pıtırqan yarpağı, 20 q çobanyastığı gülü, 20 q yağıotu bitkisi götürülür, 4 stəkan suya tökülüb qaynadılır. Buna 1 xörək qaşığı kərə yağı və 2 stəkan sənamaki ovuntusu həlimi tökülür və yenidən saqqız kimi dartınan bir məhlula çevrilənə qədər bişirilir (bunu su hamamında bişirmək yaxşıdır). Süzdükdən sonra yarıbayarı qliserinlə qarışdırılır. Bu məlhəm ekzemalarda çox yaxşı nəticə verir.
Kunta Kinteh adası
Kunta Kinteh və ya köhnə adları ilə Ceyms və ya Müqəddəs Andrev adası — Qambiyadakı Qambiya çayında ada. Çayın mənsəbindən 30 km məsafədə yerləşən adada Ceyms qalası yerləşir.
Tarix
Adanın Avropa ilə qarşılıqlı əlaqəsi 1456-cı ilin mayında, italyan kəşfiyyatçılar Alvis Kadamosto və Antoniotto Usodimarın rəhbərlik etdiyi Portuqaliyalı bir ekspedisiyanın adaya çıxması ilə başlamışdır. Ekspedisiyya dənizçilərdən Andrev adındakı birini adada basdırır və ona ilk avropa adını, Müqəddəs Andrev adını verir. Həmçinin Dioqo Qomez də, 1458-ci il ekspedisiyasında Müqəddəs Andrev adasına lövbər salmışdır. Portuqaliyalı bir yaşayış məskəni olan San Dominqo 15-ci əsrdə, Qambiya çayının şimal sahilində, St Andrew adası ilə üzbəüz qurulmuşdur.
Miras
Ada Qərbi Afrika qul ticarətində əhəmiyyətli bir tarixi yer olaraq, əlaqəli ərazilərlə birlikdə UNESCO-nun Ümumdünya irsi olaraq siyahıya alınmışdır. Kunta Kinteh adası ağır eroziya keçirir və qalanın aktiv olduğu bu müddət ərzində ölçüsünün təxminən 1/6 hissəsi qalmışdır. Adada hələ də ingilislərin bir neçə inzibati binasının dağıntıları, kiçik bir bənd və bir neçə baobab ağacı qalmışdır. Dağıntılar bir qədər sabitləşdirilmişdir və qorunur. Ada aşağı hündürlüklü olduğundan, yüksək dalğalanma və fırtınalar zamanı bəzən sağ qalan bəzi quruluşlar ziyan görə bilər.
Men’s Health
Men's Health — kişilər üçün aylıq jurnal. Əsası 1987-ci ildə ABŞ-də qoyulmuşdu. Jurnal dünyanın 45 ölkəsində çap olunur.
Digər ölkələrdə çap
Men's Health ABŞ-də yaranmasınabaxmayaraq, bu gün bu jurnal bütün dünyada nəşr edilərək, dünyanın ən böyük brend kişilər üçün jurnala çevrilmişdi. Jurnalın dünya üzrə oxuyucuların sayı 20 milliondan çoxdur. Men's Health dünyanın 45 ölkəsində buraxılır. Aşağıda 2013-cü ilə ölkələr üzrə jurnalın çap göstərilmişdir:
Auditoriya
Jurnalın əsas oxuyucuları — 20-dən 44 yaşa gədər, ali savadlı və yüksək qəlirli kişilərdir. Onlardan:
Jozef Bayza
Jozef Bayza — macar şair və tənqidçi.
Uşaqlıq boynunun eroziyası
Uşaqlıq boynunun eroziyası qadın cinsiyyət üzvlərində, ən çox təsadüf edilən ginekoloji xəstəliklərdən biridir. Hərfi mənada ifadə etsək, eroziya - uşaqlıq boynunun selikli qişasının xoşxassəli dəyişikliyindən ibarətdir. '''Ancaq ilkin olaraq xoşxassəli olmasına baxmayaraq, uzun müddət mövcud olduğu halda və müalicə olunmadığı təqdirdə, eroziya çox təhlükəli xəstəlik olan uşaqlıq boynunun xərçənginə çevrilə bilər! Məhz buna görə də uşaqlıq boynunun eroziasını vaxtında müalicə etmək lazımdır!'''
Jozef Bayza
Həyatı
Daha sonralar, özünü tarixi əsərlərə həsr etdi və “Tarixi kitabxana” (Történeti Könyvtár), 6 cilddə 1843–1845;  “Müair Plutarx” (Uj Plutarch), 1845–1847; və “Universal tarix” (Világtörténet), 1847 kitablarını nəşr etdirdi. Bu əsərlərin bəzi hissəsi alman müəlliflərin əsərlərinin tərcüməsidir. 1847-ci ildə Barza Leypsiqdə müxalif Ellenor jurnalının redaktoru oldu və 1848-ci ilin martında Layoş Koşut onu öz Kossuth Hirlapja qəzetinin redaktoru təyin etdi. 1850-ci ildə beyin xəstəliyinə tutuldu və 1858-ci ildə Peştdə vəfat etdi.
Uşaqlıq boynunun eroziyası
Uşaqlıq boynunun eroziyası əksər hallarda özünü heç bir əlamətlə büruzə vermir və yalnız ginekoloq tərəfindən profilaktik tibbi müayinə zamanı aşkar edilir. Bəzi hallarda eroziyası olan qadınlarda cinsi əlaqə zamanı və ondan sonra qan qarışıqlı ifrazatın və ağrının olması, cinsi yollardan ifrazatın artması və s. əlamətlər müşahidə edilə bilər. Bu əlamətlərdən hər hansı birinin olduğu halda isə, ginekoloqa müraciət etmək vacib hesab edilir!
Uşaqlıq boynunun eroziyasının inkişaf etməsinə müxtəlif infeksiyalar səbəb olur. Bu infeksiyaların bəziləri qadın cinsi yollarında daimi olaraq yaşayır (stafilo-koklar, streptokoklar və s.), bəziləri buraya bağırsaqdan keçir (bağırsaq çöpləri), digərləri isə qadın cinsi əlaqə zamanı (ureaplazma, mikoplazma, xlamidiyalar və s.) yoluxa bilir. Bütün bu infeksiyalar və mikroblar üçün müvafiq münbit şərait yarandıqda (qadının immunitetinin zəifləməsi, hormonal patologiyalar nəticəsində uşaqlıq boynu seliyinin tərkibinin pozulması, uşaqlıq yolunun disbakteriozu, qadın cinsi orqanlarının iltihabi xəstəlikləri və s.), onlar sürətli şəkildə artaraq sözün əsl mənasında uşaqlıq boynunun selikli qişasını “yeyirlər”. Digər halda, abortdan (süni uşaqsalma), doğuşdan, kobud cinsi əlaqələrdən sonra uşaqlıq boynu zədələnir, onun selikli qişasında çatlar, zədələnmə sahələri əmələ gəlir ki, bu da sonradan həmin yerdə eroziyanın yaranmasına səbəb olur.
Qadında uşaqlıq boynunun eroziyası müəyyən edildikdən sonra həkim ona daha bir neçə müayinə (infeksiyalara görə müayinə, uşaqlıq yolu ifrazatının disbakterioza görə əkilməsi və s.) təyin edərək eroziyanın inkişaf etməsinin səbəbi müəyyən edir. Eroziyanın səbəbi müəyyən edilərək aradan götürülməzsə, aparılan müalicədən sonra o yenidən yarana bilər.
Eroziyanın müalicə üsulunun seçilməsi xəstənin yaşından, eroziyanın ölçüsü və formasından, eroziyanın yaranma səbəblərindən, yanaşı gedən xəstəliklərdən və s. asılı olaraq müəyyən edilir. Cavan doğmamış qadınlarda eroziyanı xüsusi dərman preparatları ilə müalicə edirlər. Bu ən sadə, ən ağrısız və ən qoruyucu müalicə üsulu olub, ancaq kiçik ölçülü eroziyaların müalicəsində effektiv olur.
Bu üsuldan savayı, eroziya sahəsinin xüsusi aparatlar vasitəsi ilə maye azotla dondurulması, lazerlə və ya elektriklə yandırılması (lazerokoaqulyasiya və elektro-koaqulyasiya) üsullarından da istifadə edilir. Eroziyanın elektrokoaqulyasiya üsulu ilə müalicə olunması üsulunun, gələcəkdə uşaq olmasını arzulayan qadınlarda tətbiq edilməsi məsləhət görülmür. Çünki bu üsulla müalicədən sonra uşaqlıq boynunun selikli qişası daha dərin şəkildə zədələnir və uşaqlıq boynunun özü isə deformasiyaya uğrayır. Bu isə gələcəkdə hamiləliyin daşınması zamanı müxtəlif problemlərə səbəb ola bilər.
Gecikmiş hallarda, eroziya fonunda xərçəng xəstəliyinin ilkin əlamətləri meydana çıxarsa, cərrahi müalicə üsulundan istifadə edilir.
Rosa arkansana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İsao Takahata
İsao Takahata — yapon animasiya rejissoru, manqa rəssamı, prodüser və ssenarist. Hayao Miyazaki və Toşio Suzuki ilə birgə Studio Ghiblinin yaradıcısıdır.
Həyatı
İsao Takahata 29 oktyabr 1935-ci ildə Mie prefekturasında anadan olmuşdur. Uzun müddət Hayao Miyazaki ilə birgə işləmişdir. Onlar Hols: Prince of the Sun animasiyasının çəklişləri zamanı tanış olmuşlar. Karyerası boyu çoxlu animasiya filmləri çəksə də bunlardan 4-ü ona dünya şöhrəti gətirmişdir. Bunlar — 1988-ci ildə çəkilmiş anti-müharibə mövzusunda dram filmi Atəşböcəklərinin məzarı, məhəbbət mövzusunda olan Only Yesterday, komediya filmi My Neighbors the Yamadas və tragikomediya janrında çəkilmiş Pom Pokodur.
Brickellia oliganthes
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rusiyanın xalq artisti
Rusiyanın xalq artisti — Rusiya Federasiyasının Ali fəxri adı, teatr, musiqi, sirk, vodvil və kino sahəsində görkəmli nailiyyətlərə görə verilir. Rusiya Federasiyası dövlət premium sisteminə daxil.
Kipr böhranı
Kipr böhranı və ya Kipr problemi — Kipr adasında yaşayan yunanlar və türklər arasında ərazi məslələrinə görə tarixən mövcud olmuş və hazırda da davam edən münaqişə.
Sürix və London müqaviləsi
Sürix və London müqaviləsi 11 fevral 1959-cu ildə Böyük Britaniya, Türkiyə, Yunanıstan dövlətləri, Kiprdəki yunan və türk cəmiyyətləri arasında imzalanan, müstəqil bir dövlət olaraq Kipr xalqlarının vəziyyətini təyin edən və Kipr Respublikasının konstitusiyasını təsdiqləyən andlaşmadır. Yunan tərəfini Baş yepiskop Makarios, türk tərəfini isə Fazıl Kiçik təmsil etməkdə idi.
19 fevral 1959-cu ildə London müqaviləsi ilə Kipr Respublikasının müstəqil bir dövlət olaraq 16 avqust 1960-cı ildə qurulması təmin edilmiş oldu. Bu müqaviləyə uyğun olaraq qurulacaq olan Kipr Respublikasının konstitusiyasının adadakı hər iki cəmiyyətin haqqlarını qoruyacaq şəkildə hazırlanması qəbul edilirdi.
Müqavilənin əsas şərtləri
Sürix görüşmələrində Yunanıstan, Türkiyə və İngiltərə arasında edilən görüşmələr sonunda üzərində uzlaşılan və Londonda bütün tərəflər tərəfindən təsdiqlənən müqavilənin maddələri ilə qurulacaq Kipr Respublikasında Cəmiyyətlərin bir-biri üzərində nəşr qurmasının maneə törədilməsi və adayı uzlaşma içində idarə etmələri üçün nəzərdə tutulan konfederal quruluşun təməlləri yaradılmağa çalışılmışdır.
1) 1960 Konstitusiya nizamını yenidən təsisi barəsində üç xarici işlər naziri razı qalmaqla birlikdə, bundan əvvəl alınması lazım olan bəzi təcili tədbirlər vardır.
2) Kiprdə tərəflər, 31 iyul 1974 günü Türkiyə saatı ilə 24.00-də idarələri altında olduqları sahələri genişlətməyəcəklər. Yəni, bu bəyannaməyə görə, Kiprdə atəşkəs xətti, 22 İyul saat 17:00-dəki xətt deyil, 30 İyul gecə yarısı mövcud olan xəttdir. Çünki, 22 İyuldan sonra yunanların hücumları davam etdiyi üçün, qarşıdurmalar yenidən davam etmiş və Türk qüvvətləri idarələri altındakı sahəsini genişlətmişdir.
3) 30 iyul atəşkəs xəttində, yalnız Birləşmiş Millətlər qüvvətlərinin idarəsi altında olacaq bir təhlükəsizlik bölgəsi təsis ediləcək.
4) Kiprli və Yunanıstan silahlı qüvvələrinin muhasarası altında olan bütün türk bölgələrindən bu qüvvətlər çəkiləcək və bu türk bölgələri Birləşmiş Millətlər qüvvətlərinin qoruması altına girəcək.
5) Kiprdə konstitusiya nizamının yenidən təsisi üçün üç xarici işlər naziri 8 Avqustda Cenevredə yenidən bir araya gələcəkdir.
Lakin konstitusiya nizamı təsis edilənə qədər, Respublika başçısı Köməkçisi Rauf Denktaş, 1964 Konstitusiyası lazımınca, Respublika başçısı vəzifələrini icra edəcək. Lakin bu vəziyyət, Kipr Keçici Türk Rəhbərliyinin davamına mane olmayacaq. Birinci Cenevre Konfransı Türkiyə baxımından müvəffəqiyyət ilə nəticələnmişdi. İkinci Cenevre Konfransı 8 Avqustda başlamış və 14 Avqust səhərinin erkən saatlarında heç bir nəticə ala bilmədən dağılmışdır. Çünki, 30 İyul Bəyannaməsinə baxmayaraq, Kiprli Yunan və Yunanıstan qüvvətləri, türk bölgələri ətrafındakı muhasarayı qaldırmadıqları kimi, atəş-kisə də riayət etməmişlər və vuruşmalar yenə davam etmişdir. Bundan ötəri də 2-inçi Cenevre Konfransı gərgin bir havada başladı. 30 İyul Bəyannaməsini lazımınca, 2-inçi Cenevre Konfransına Kipr türk Cəmiyyəti lideri Rauf Denktaş ilə Kipr Yunan icması lideri Glafkos Klerides də qatıldılar. Kiprdə konstitusiya nizamını qurma məqsədiylə edilən bu ikinci yığıncaqda, türk tərəfi, coğrafi əsasa söykənən federatif sistemi təklif etmişdir. Mamafih, bu federatif sistem kantonlara söykənən bir federatif sistem də ola biləcəkdi. Lakin Kipr Yunan icması və Yunanıstan tərəfinin, konstitusiya nizamı mövzusunda qəti bir vəziyyət almaqdan qaçınıb, işi əyləndirmə yoluna aparması və ayrıca Kiprdə də Türklərə qarşı hücumlarına davam edib, 30 İyul Bəyannaməsinə riayət etməmələri üzərinə 2-inçi Cenevre Konfransı, 14 Avqust səhərinin ilk saatlarında Türk heyəti tərəfindən kəsilmişdir. Yenə 14 Avqust səhərində Türk Silahlı Qüvvətləri 2-inçi Kipr Hərəkatına başlayırdı. 2-inçi Kipr Hərəkatı 16 Avqust 1974 axşamı saat 19:00-dən etibarən Türkiyənin, Birləşmiş Millətlər Təhlükəsizlik Şurasının eyni günlü və 360 saylı qərarına uyğun gələrək atəş-kesi qəbul etməsiylə sona çatdı. İki gün içində türk silahlı qüvvətləri, Magosa-Lefkoşa-Lefke-Kokkina xəttinə çataraq adanın % 38ini ələ keçərmişlər idi. 2-inçi Kipr Hərəkatı, birincisinin əksinə, dünya cəmiyyət oyunda Türkiyənin əleyhinə bir havanın doğulmasına səbəb olmuşdur. 1-inçi Hərəkat bir hüquqi müdaxilə mahiyyətində dərk edilməsinə müqabil, 2-inçi Hərəkat bir torpaq iktisabı və bir işğal olaraq dərk edilmişdir. Kimsə, Türk cəmiyyətinin 11 ildir çəkməkdə olduğu ağrıları, Rumların işlədiyi cinayətləri və Rum hücumlarını düşünmək istəməmişdir. Yunanıstanı hesaba qatmaz isək, 2-inçi Kipr Hərəkatına ən şiddətli reaksiya Sovet Rusiya və Amerikadan gəlmişdir.
Kipr yunanlarının mövqeyi
Kiprli yunanların böyük qisimi, hərəkatdan dərhal əvvəlki hadisələri, türk və Yunan/Rum tərəfinin çəkdiyi ağrıları unutmuş, adada K.K.T.C-nin qurduğu hakimiyyəti ayrılıqçı bir hərəkət olaraq xarakterizə etmiş və türk Ordusunu işğalçılıqla günahlandırmışdır. Rum tərəfinə görə Türkiyə burada adadakı Türklərin haqqlarını müdafiə etməməkdə, imperialist məqsədlər güdməkdə və Kiprdə söz haqqı al/götürməyə çalışmaqdadır.
Kipr türklərinin mövqeyi
Kiprli türklər, hərəkatdan dərhal sonra sistematik qırğınlardan xilas olmuş, yenidən qurulan asayişin təsiriylə 70-lərdən əvvəlki vəziyyətə geri dönə bilmişdir. Buradakı türklər məhmətciyi xilas olan hər diyarda sevinclə qarşılamış və əsgərlərimizə minnət duymuşdur. Kiprli türklərə görə məhmətcik namizədə Zürih Razılaşmasının özünə verdiyi haqqlara istinadən haqlı olaraq gəldiyini, adada türk tərəfinə edilən siyasətlərin bitməsində təsirli güc olduğunu düşünmektedirler. mehmetçiki işğalçı olaraq görməmişlər və onları bir qurtarıcı olaraq təşəkkürlə anmışlardır. Şimal Kiprdə hərəkatla əlaqədar bir çox qəbiristanlıqda və tarixi məkanda, bu minnətdarlığın izlərindən parçalar görmək mümkündür.
Birləşmiş Millətlərin mövqeyi
Birləşmiş Millətlərə görə Kipr Respublikası hələ adanın tək hakimidir və Təhlükəsizlik Şurasının nəşr etdiyi 550 saylı qərarla K.K.T.C-in Birləşmiş Millətlər üzvü dövlətlər tərəfindən tanınmamasını istəmişdir. Birləşmiş Millətlərə görə türk əsgəri adada işğalçıdır və buraları beynəlxalq hər hansı bir razılaşmağa bağlı olmadan işğal etmişdir. Nəşr etdiyi bu qərar nəticəsində K. K. T. C Türkiyə xaricində heç bir Birləşmiş Millətlər ölkəsi tərəfindən tanınmamışdır.
"Kipr problemi həll olunmadan Türkiyə Avropa Birliyinə daxil ola bilməz". Bu bəyanatı Yunanıstanın baş naziri Yorqos Papandreu verib. O, parlamentdəki çıxışı zamanı bildirib ki, Avropa Birliyinə qəbul üçün əsas şərtlər Avropa standartlarının tətbiqi, beynəlxalq hüquqa hörmət və Kipr probleminin həllidir. Qeyd edək ki, Yunanıstan Avropa Birlininin tamhüquqlu üzvü kimi Türkiyənin quruma üzvlüyünə veto qoymaq hüququna malikdir. Rəsmi Ankaranın siyasəti ilə bağlı son qiymətləndirmə bu elin dekabrında keçirilməlidir.
İrigöz siyənək
Yayılması
Xəzər dənizində yayılmışdır. Azərbaycanda əsasən Cənubi Xəzərin qərb sahil sularında yayılmışdır. Yay fəsilində Yalama Dəvəçi və Giləzi kəsimlərində yayıldığı müşahidə edilmişdir.
Morfoloji əlamətləri
D III-IV (V) 13 - 15, ümumi sayı 16 - 19 (18.0), A (II) III (IV) 16 - 20 (18.5), ümumi sayı 19 - 23 (21.5), qəlsəmə dişciklərinin sayı 25 - 36 (30.0), gövdə fəqərələrin sayı 49 - 52 (50.5), quyruq fəqərələrin sayı 33 - 35 (33.9)-dir. Dişciklər kobud, yastı, əyriüyrü və qəlsəmə yarpaqcıqlarından bir qədər uzundur. Başı və bel tərəfi yaşıl rəngə çalır. Uzunluğu 41 sm-ə qədər olur.
Aldealpozo
Aldealpozo — İspaniyanın Kastiliya və Leon muxtar regionunun Soriya vilayətində yerləşən bələdiyyə.
İrigöz siyənək
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Dəniz siyənəyi olub, çoxalmaq üçün şirin sulara girmir. Qidasının çox qismini krevetkalar, xullar, az qismini isə kilkələr təşkil edir. Düşmənləri yırtıcı balıqlar (bölgə, naxa, sıf və b.), suitilər və balıq parazitləridir.
Çoxalması
Çoxalması kürüləmə yolu ilə olur. Kürüsünü hissə-hissə sahil zonasına yaxın yerlərə tökür. Kürüləmə vaxtı suyun temperaturu 11 - 170C olur.Orta ömrün uzunluğu: 7 - 8 il, cinsi yetkinliyə 4 - 5 yaşlarında çatır. Fərdi inkişaf forması tam çevrilmə şəklindədir. Həyat sikli kürü-sürfə-körpə-yetkin fərd şəklində olur.Reproduktivliyin forması kürü şəklində olur. Kürüsünü hissə-hissə 60.7 – 280.7 min ədəd arasında dəyişir. Reproduktivliyin periodu ildə bir dəfə hər il olur.Generasiyaların sayı orta ömrün uzunluğundan aslı olaraq 4 - 5 dəfə olur.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Ekoloji əhəmiyyəti-müəyyənləşdirilməyib. Sosial –iqtisadi əhəmiyyəti: vətəgə əhəmiyyəti az olan balıqdır. Elmi-mədəni əhəmiyyəti müəyyənləşdirilməyib. Ziyanvericilik xüsusiyyətləri yoxdur.
Mühafizə tədbirləri
Ovunun tənzim olunması barədə qanun qəbul edilmişdir. Xəzərin çirklənməsinə və ovlama işinə qarşı nəzarətin gücləndirilməsi vacibdir.
Sona Nuriyeva
Sona Piri qızı Nuriyeva — ilk azərbaycanlı təyyarəçi qadınlarından biri.
Həyatı
15 dekabr 1915-ci ildə Bakı şəhərində, Əmircan kəndində anadan olub.
İlk azərbaycanlı təyyarəçi qadınlarından biridir. Sona Nuriyeva həmçinin Azərbaycanın ilk qadın deputatlarından biridir.
1945-ci ildən Sov.İKP-nin üzvü, Bakı təyyarəçilər klubunda yetişmiş, 1936-cı ildə Bataysk təyyarəçilik məktəbini bitirmişdir.
Azərbaycanda mülki aviasiya idarəsində təyyarəçi işləmişdir. Böyük Vətən müharibəsində xüsusi tapşırıqla Tehrana uçmuşdur.
1945-ci ildən Beynəlxalq hava xəttində (Almaniya, Bolqarıstan, Yuqoslaviya, Polşa və s.) qulluq etmişdir.
"Lenin ordeni", "Şərəf nişanı" və medallarla təltif edilmişdir.
Sona Nuriyevaya çoxlu oçerk, şer və s. həsr olunmuşdur.
Maykl Blumberq
Maykl Rubenz Blumberq — Amerikalı iş adamı, siyasətçi, xeyriyyəçi və yazıçıdır. "Bloomberg L.P"-nin müəyyən hissəsinin sahibi və həmtəsisçisidir. 2002-ci ildən 2013-cü ilə qədər Nyu-York şəhərinin meri olub və 2020-ci ildə Demokratik prezidentliyə namizəd idi.
Blumberq Massaçusets ştatının Medford şəhərində anadan olub,Cons Hopkins Universiteti və Harvard Biznes Məktəbini bitirib. Karyerasına 1981-ci ildə öz şirkətini qurmadan əvvəl "Salomon Brothers"-ın qiymətli kağızlar brokerliyində işləməyə başlamışdır. Bu şirkət, "Bloomberg L.P." , "Bloomberg Terminal" ilə tanınan maliyyə məlumatları, proqram təminatı və media firmasıdır. Blumberq iyirmi ilini SEO və baş direktor olaraq keçirdi. 2019-cu ildə Forbes təxmini 55,5 milyard dollar xalis dəyəri ilə onu dünyanın 9-cu ən varlı adamı olaraq sıraladı. The Giving Pledge yaradılandan sonra, Blumberq bu xeyriyyə şirkətinə 8.2 milyon dollar vəsait ianə verdi.
Alrans
Alrans  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sal-Kyuran kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Miyo.
INSEE kodu — 12006.
Kommuna təxminən Paris dən 530 km cənubda, Tuluza şəhərindən 120 km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 26 km cənubda yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 393 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 204 nəfər (15-64 yaş) arasında 148 nəfər iqtisadi fəal, 56 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət nisbəti 72.5%, 1999-cu ildə bu 62.3%). Fəal 148 nəfərdən 140 nəfər (78 kişi və 62 qadın) çalışdı, 8 işsiz (2 kişi və 6 qadın) var. 56 hərəkətsiz 14 nəfər arasında tələbə və ya tələbə, 22 nəfər təqaüdə çıxdı, 20 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsiz qaldı.
Brickellia oreithales
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Brahmi yazısı
thumbnail|Aşoka sütünları üzərində Brahmi yazısı Brahmi — qədim hind heca yazılarından biri.
E.ə. VIII-VII əsrlərdə yarandığı ehtimal olunur. Oxunmuş ilk abidələri Sohqauradan tapılmış mis lövhə (e.ə. IV əsr), padşah Aşokanın (e.ə. III əsr) qaya üzərində yazılmış fərmanlarıdır. Brahminin mənşəyi müəyyənləşdirilməmişdir. Brahmi əlifbası 4 sait və 31 hecadan (samit+qısa “a” saiti), samitin burunda tələffüz olunmasını göstərən xüsusi işarədən ibarət idi. Soldan sağa yazılırdı. Hindistan Şri-Lanka (Seylon), Birma ,Tailand və s. ölkələrdə yayılmış müasir əlifbalar Brahminin əsasında yaradılmışdır.
Azərbaycan itburnusu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çəhrayı göllər
Çəhrayı göllər - Dünyada rəngi çəhrayıya çalan göllərdir. Dünyada bir çox çəhrayı rəngli göl bilinməkdədir. Hillier gölü|thumbnail|right = Siyahı =
İstinadlar
kayzen.az
Apaçilər
300px|thumb|XVIII əsrdə apaçilərin və navaxoların yayıldığı tarixi ərazilər: navaxolar (N), qərb apaçiləri (WA), çirikayalar (Ch), meskalerolar (M), xikarilyalər (J), lipanlar (L), kayova-apaçilər (PI).
Apaçilər — Şimali Amerikada yaşayan hindu qəbiləsi.
Haqqında
Apaçilər və onlara qohum tayfa sayılan navaxlar Şimali Amerikanın bir sıra ərazilərində, Kanadanın cənub və şimal bölglərində indi özlərini demokratiyanın müəllifləri, insan haqlarının bariz müdafiəçiləri elan etmiş "Qoca qitə"nin sakinləri oralara ayaq basanadək əsrlər boyu yaşamışdılar. Hindu tayfaları haqqında təhqiqat aparanlar yazırlar ki, "yeni dünya"nın yerli əhalisinin həyat və düşüncə tərzi, məişətləri çox fərqli olsa da, sonucda ümumi keyfiyyətlərinə görə başqa planetdən gəlmiş kimi görünmürdülər. "Ağlar" (hindu tayfaları Avropadan gələnləri belə adlandırırdılar) onları ilk görərkən qəribə nəzərlərlə baxdıqları kimi "qırmızı dərililər" də (avropalılar da hindulara belə ad vermişdilər) elə eyni maraq və təəccüblə ]]qərb]]li qonaqları qarşılamışdılar. Bəzi təhqiqatçılar qeyd edir ki, ilk dəfə avropalıları görən qoca hindu] kahinlərdən biri belə deyibmiş: mənim tayfamı öldürəcək ağ dalğalar yaxındadır. Bəlkə də həmin vaxt kimsə söhbətin nədən getdiyini anlamamışdı, amma çox keçmədi ki, "Qoca qitə"dən gələnlər Amerikanın zəngin, münbit, ucsuz-bucaqsız torpaqları, sərvətləri üçün hindu tayfalarını kütləvi şəkildə qırmağa, ən yaxşı halda isə onları yaşamaq mümkün olmayan sərt iqlimli, susuz çöllərə köçürməyə başladılar. Hindu tayfaları isə müasir silahlarla silahlanmış "ağlar"a qarşı savaşdılar. Əliyalın, oxlarla, nizələrlə...
Avropalılar uzun illər Amerika qitəsində törətdiklərini gizlətməyə çalışsalar da bu mümkün olmadı. Hərçənd əndazəsi və dərəcəsi bilinməyən bu qətliamların gizlədiləcək bir yönü də qalmamışdı. Hər şey açıq-aşkar baş verirdi. Və "ağlar" daha çox inad göstərənləri, torpaqları, ocaqları, tayfalarının haqqı uğrunda dirənənləri amansızcasına qırırdılar. Hər kəsi, böyük hindu tayfalarını yer üzündən belə silmək istəyirdilər. Və əmin idilər ki, bunlardan ötrü cavab verməyəcəklər. Onları məhkəmələrə çəkmədilər, cəzalandırmadılar. Bütün torpaqlar da onların oldu. Amma "Oturmuş Öküz", "Qırmızı Bulud", Xuan Xose, Xeronimo, Manqas Koloradas... kimi hindu xalq qəhrəmanlarının yaranmasının, özlərinin isə insanlıqdan xaric əməllərinin tarixdə qalmasının qarşısını ala bilmədilər.
Tədqiqatçılar yazır ki, "ağlar"la qorxmadan döyüşən, onlara inanılmaz müqavimət göstərən hindu tayfalarından biri, bəlkə də ən güclüsü apaçilər idi. Kim idi onlar? Apaçilər özlərini əslində "N:::De", yaxud, "İnde" adlandırırdılar ki, bu da "adamlar" mənasını verirdi. "Apaç" adı isə hinduların zuni dilində "apaçu" sözündən götürülmüşdü ki, "düşmən" demək idi. Yəni uzaqdan gələnlərin düşməni. Apaçilər və navaxlar qohum tayfalar olduğu üçün hər ikisi eyni - atapasks dil qrupuna aid idilər.