cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nanorelyef
Nanorelyef (yun. nanos — "çox xırda") — kiçik relyef formalarıdır, hündürlüyü bir neçə on santımetrdir. Bu relyef formaları mikrorelyef formalarından olduqca kiçikdir və geoloji strukturların ən xırda elementlərinə uyğun gəlir. Misal olaraq, vulkan sopkaları, salzaları, qrifonları və s. göstərmək olar. Suffoziya-karst, termo­karst, donuşluq, erozion, eol və tor­paq əmələgətirici proseslərin təsiri, eləcə də heyvanların (ev heyvanları, gəmiricilər, yereşənlər) və insanın fəaliyyəti ilə əmələ gəlir.
Yorkşir Heykəl Parkı
Yorkşir Heykəl Parkı və ya qısaca YHP  — İngiltərənin Vest-Yorkşir qraflığında, Vest-Bretton prixodunda, Ueykfild şəhəri yaxınlığında yerləşən açıq hava qalereyası. Muzey kompleksində Henri Mur və Barbara Hepuort kimi britaniyalı və ya beynəlxalq sənətkarların əsərləri sərgilənir. Qalereyada sərgilənən Murun əsərlərindən ibarət kolleksiya sənətkarın Avropadakı ən böyük sərgisidir. Heykəl parkı Bretton Holl park ərazisini əhatə edir və Vest-Yorkşir ilə İst-Yorkşir qraflıqları arasında yerləşir.
Park ərazisi
Park XX əsrin ortalarına kimi bir ailənin evi olmuş, daha sonra kollecə çevrilmiş Bretton Hollun yaxınlığında yerləşir. Park ərazisində follilər, gözəl təbiət mənzərələri və XVIII əsrdən qalma memarlıq abidələrini görmək mümkündür. Bundan başqa burada maral parkı və maral qoruğu (ABŞ heykəltəraşı Ceyms Tarrell tərəfindən mənimsənilib), buz evi və kameliya evi yerləşir. Bəzi sənətkarlar öz əsərlərini bu parkda yaratmışdırlar. Məsələn, 2007-ci ildə Endi Qoldzuorti buranın memarlığından, tarixindən və təbiətindən ilham almışdır.
1990-cı illərdən etibarən Yorkşir Heykəl Parkı qapalı qalereyalar üçün də istifadə olunmağa başlamışdır. Əvvəlcə Boti Qalereyası (əyilmiş Boti divarında), daha sonra müvəqqəti çadır tipli Pavilion Qalereyası açılmışdır. Ekstensiv bərpa etmə və ekspansiya işlərindən sonra parka Boti bağında yeraltı qalereya və başqa sərgi məkanları əlavə olunmuşdur. Yorkşir Heykəl Parkında müasir və modern əsərlər sərgilənir. Britaniya heykəltəraşlığı keçmiş sərgi proqramında və uzunmüddətli quraşdırmalarda yaxşı təmsil olunmuşdur. 1950-ci və 1960-cı illərdə məşhur olmuş, amma hazırda unudulmuş bir çox britaniyalı heykəltəraşın parkda solo sərgiləri olmuşdur: Linn Çedvik, Austin Rayt, Filip Kinq, Eduardo Paolotsi, Hanz Cozefson, Kennet Armitic. Sərgilər tematik olmayıb, monoqrafikdir.
Paraphytoseius orientalis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Praqa qəsrinin maneji
Praqa qəsrinin maneji — Praqa qəsrinin yaxınlığında və məşhur Kral bağının girişinin qarşısında yerləşən tarixi bir bina. Manej ərazisinə həmçinin tövlələrin yerləşdiyi geniş həyət və II Rudolf tərəfindən qırqovulların yetişdirilməsi üçün 1600-cü ildə inşa etdirilmiş məkan da daxildir. Müasir ağır bina (92 x 40 metrə) memar Jan-Batist Matenin hazırladığı layihəyə uyğun olaraq, I Leopoldun əmri ilə 1694-cü ildə inşa edilmişdir. Yeni manej ondan daha kiçik və köhnə binanın yerində inşa olunmuşdu. Hal-hazırda manejin fasadında Üçüncü reyxin emblemi yoxdur; belə ki, bərpaçılar tərəfindən aparılan sonuncu yenidənqurma işləri zamanı bu emblemin çıxarılması qərara alınmışdır.
1760-cı ildə binada yanğın hadisəsi baş verir, o dövrdə aparılan rekonstruksiya işləri zamanı, yanmış köhnə dam yenisi ilə əvəz edilmiş və bu cür də qorunub saxlanılmışdı.
Məhz manej kimi, bina yalnız 103 il fəaliyyət göstərmişdi, növbəti 150 il isə o yalnız anbar kimi istifadə olunurdu. 1948-49-cu illərdə çex memarı Pavel Yanak bina bərpa edir. Binanın sərgi salonu olacağı planlaşdırılmışdı, buna baxmayaraq Yanak onun çoxfunksiyalı bir məkana çevirməyi istəyirdi. Buna görə də o yüksək parapetli köhnə kiçik pəncərələrin yerinə daha böyüklərini quraşdırmışdı. Yeni pəncərələrdən Qəsrə yeni bir mənzərə, ətrafındakı terrasa isə daha geniş məkan açılırdı. Ümumilikdə bu müsbət bir yenilik olsa da, ekspozisiya üçün daha çox çatışmazlıq idi.
Buna baxmayaraq, texniki göstəricilərinə görə, binanın otaqları arzu olunan qədər yaxşı deyildi. Buna görə də, 2006-07-ci illər arasında Ladislav Labusun layihəsi əsasında yenidən rekonstruksiya işləri həyata keçirilmişdir.
Saxalin adası
Saxalin adası ya da Karafuto adası  — Asiyanın şərq sahillərində ada. Rusiya Federasiyasını Saxalin vilayətinə daxildir. thumb|350px|Saxalin adası Saxalin adasının adı anlaşılmazlıqdan yaranıb. Bu regionun xəritəsini tərtib edən fransız alimləri Saxalinin qərb sahillərinə "Saxalin anqaxata" qeyd ediblər ki, bu da monqol dilindən tərcümədə "Qara dənizin ağzında qayalar" deməkdir. Anton Pavloviç Çexov Saxalin haqqında öz yol qeydlərində bu barədə yazırdı: "Bu ada daha dəqiq Amur ağzı və ya hər hansı sıldırım qaya və ya burun (coğrafi) adı ola bilərdi. Fransız coğrafiyaçıları isə səhvən bunu adanın özünə aid ediblər". Axırda bu ad bütün xəritələrdə möhkəmlənərək özünü təsdiqləyib.
Coğrafiyası
Rusiyanın ən böyük adası olan Saxalin adası Sakit okeanın şimalında yerləşir. Adanın cənubunda Poyasok bərzəxi yerləşir. Yaponiyanın beşdə biri qədər ölçüdə olan bu ada Rusiyanın şərq, Yaponiyanın isə şimal sahilində yerləşir. Adanın yerli sakinləri Aynlar, Oroklar və Nivxlərdir.
1995-ci il 28 may tarixində adada baş verən 7,5 bal gücündəki zəlzələ nəticəsində isə Nefteqorsk ərazisində 2000-dən çox insan ölümü baş vermişdi.
Tarixi
Saxalin adasında ilk məskunlaşmalar Neolit dövründə olmuşdur. Adada ən qədim dövrlərdən bəri cənub hissədə Aynlar,mərkəzi hissədə Oroklar və şimal hissədə Nivxlər məskunlaşmışdılar.Çinlilər burada həyatını balıqçılıqla keçirən Syanbi və Nanay tayfalarının olmasını da qeyd edirlər.
Təxminən eramızın 1264-cü ilindən başlayaraq Monqol İmperatorluğu adanı ələ keçirmək üçün çoxlu cəhdlər göstərmişdir.”Yuan-Şi” (Yuan sülaləsinin tarixi) adlı kitabda da Monqol İmperatorluğunun Quveyləri asılı hala salması və 1308-cü ilə qədər Saxalinin bütün vətəndaşlarının Monqollara təslim olması göstərilir. Nivxlər və Oroklar isə Monqollara daha tez boyun əymişdilər, Aynlar isə onlardan ən gec asılı vəziyyətə düşən olmuşlar. Quvey tayfalarının yaşlıları isə Çində Monqol Yuan sülaləsinin sonuna qədər (1368) Yuan məntəqələrinə səfərlər etmişlər. Min sülaləsinin (1368-1444) hakimiyyətinin ilkin illərində də belə səfərlər davam etdirilmişdir.Amur regionunda Çin siyasi və ticari institutların yaranmasının ardından isə 15-ci əsrin ortalarına kimi Saxalin Aynları tez-tez Çin nəzarətindəki məntəqələrə səfərlər etmişlər.Belə bir fakt da var ki,Min sülaləsindən olan admiral Yişixa özünün Aşağı Amura etdiyi ekspedisiyalarından birində 1413-cü ildə Saxalinə çatmışdır və yerli qəbilə başçısına Min rütbələrini bağışlamışdır.Min sülaləsinin hakimiyyəti altında Şimal-Şərqi Asiya və Saxalində ticarət “boyun əydirilmiş insanlar üçün sistem” prinsipi ilə həyata keçirilirdi.Vey Yuanın “Tzin sülaləsinin hərbi tarixi” adlı əsərində göstərilir ki,Tzin sülaləsi 1616-cı ildə Saxalinə hücum üçün 400 qrup hərbi dəstə yollamışdır.
Saxalin adasında ilk Yapon məskunlaşmalarının əsası isə 1679-cu ildə qoyulub.Maçumae tayfasının xəritəşünasları isə adanın xəritəsini hazırlamış və onu “Kita-Ezo” adlandırmışdılar.(Kita Ezo Şimali Ezo deməkdir, Ezo isə Honsyü adasının şimalındakı adalara verilən qədim addır) 1689-cu ildə isə Rusiya və Çin arasında Nerçissk sülh müqaviləsi imzalandı ki,bu müqaviləyə görə də Stanovoy dağları Rusiya və Çin arasında sərhəd elan olundu.(Buna görə ada Rusiyaya düşürdü) Amma Tzin sülaləsi adanı hələ də öz ərazisi kimi hesab edirdi.Saxalini ziyarət edən ilk Avropalı isə Maarten Gerritzs olmuşdur.Hollandiyalı kapitan adanın şərq sahillərində iki adanı öz xəritəsində göstərmişdir.Amma maraqlısı odur ki,o buranın ada olmasından xəbərdar deyildi və 17-ci əsrdə Saxalin və Hokkaydo xəritələrdə materikin bir hissəsi kimi göstərilirdi.Rusiya tədqiqatçısı İvan Kruzenştern isə 1805-ci ildə Saxalini ziyarət etmişdir,lakin onu yarımada hesab etmişdir.Avropalı tədqiqatçıların tez-tez Saxalinə səfərləri isə artıq Yaponiya üçün alarm rolunu oynadı.Bunun da nəticəsi olaraq,Yaponiya 1807-ci ildə bütün ada üzərində hökmdarlığını elan etdi.Yaponlar qeyd edirdi ki,Tatar boğazını əslində yapon tədqiqatçısı Mamiya Rindzo 1809-cu ildə kəşf etmişdir.
Saxalin coğrafi və mədəni baxımdan Hokkaydonun davamıdır, Yaponiya yenidən 1845-ci ildə, həmçinin Kuril adalarında bütün adanın üstündə suverenlik elan etdi, çünki Rusiyayla qarşılıqlı iddialar var idi. Bununla belə, rus dəniz səyyahı 1849-da Nevelski boğazın mövcudluğu haqqında yazdı və Çinin və yapon iddialarının əksinə - rus mühacirləri obyektlər, məktəblər, həbsxanalar, və adada kilsələr tikdilər.Yaponiya isə yenə Saxalinin (hansı ki, onlar adanı Karafuto adlandırırdı) üstündə öz suverenliyini 1865-ci ildə bildirmişdi.
Rus-Yapon müharibəsi dövründə isə Yaponlar adanı yenidən işğal edirlər.Rus-Yapon müharibəsindən sonra, Rusiya və Yaponiya 1905-ci ildə Portsmut müqaviləsini imzaladı, hansı ki, 50-ci paraleldən ada şimal və cənub hissələrə ayrıldı ; Rusiya adanın beşdə üçünü özündə saxladı. Sibir müdaxiləsi zamanı, Yaponiya 1920-dən 1925-ci ilə qədər adanın şimal hissəsində az ərazini tutdu.
Bundan sonra paytaxtı Toyohara ( hal hazırda Yujno Saxalinsk) olan Cənubi Saxalin yaponların nəzarətinə keçdi.Yaponlar Saxalin adasının cənubunu Karafuto prefekturası adlandırmağa başladılar.Adada Koreyadan xeyli miqrantlar var idi.
Siyasi vəziyyət
XİX və XX əsrlərdə həm Rusiyanın, həm də Yaponiyanın Saxalin adalarına iddiası olub. Adaya nəzarət mövzusunda iki ölkə arasında zaman-zaman çoxlu danışıqlar olmuşdur.Rusiya II Dünya Müharibəsinin sonlarına yaxın bir vaxtda adanı Yaponlardan ələ keçirmiş və zəbt etmişdir.Məhz bu səbəbdən yaponlar 1949-cu ildə adanı boşaltdıqda Aynların çoxu Hokkaydoya köçmüşdülər.
1945-ci ilin avqustunda Yalta konfransındakı razılaşmalara uyğun olaraq, Sovet İttifaqı Saxalin üzərində nəzarəti öz üzərinə götürdü. Cənubi Saxalində sovet hücumu Mancur strateji hücum əməliyyatının hissəsi idi .56-cı atıcılıq korpusunda, 79-cu atıcılıq diviziyasından ibarət olan, 2-ci atıcılıq briqadası, 5-ci atıcılıq briqadası və iki yüz on dördüncü tank briqadası 88-ci yapon diviziyasına hücüm etdi. Hərçənd Qırmızı Ordu üç dəfə yaponlardan çox idi, onlar güclü yaponların müqavimətləri qarşısında irəliləmək vəziyyətində deyildilər. 16 avqustda atıcılıq batalyonunun 365-ci il müstəqil dəniz piyada qoşunları Sovet Limanından Toroya (Qərbi saxalində sahilyanı kənd)yerə endi ki,yaponların müdafiə xəttini sındırsın. Yaponların müqaviməti bu enmədən sonra zəiflədi. Faktiki döyüşlər 21 avqusta qədər davam etdi. 22-23 avqustda yapon bölmələrinin əksəriyyəti barışığı elan etdi. Sovet İttifaqı Saxalinin tam işğalını 1945-ci il 25 avqustda paytaxt Toyoharanı tutmaqla başa çatdırdı. Sovet qüvvələri 9 gün ərzində adanın cənub hissəsində 20,000 Yapon qoşununun öhdəsindən gəlməyi bacarmışdı.
1944-cü ildə Cənubi Saxalində yaşayan 448000 yapon sakinindən böyük qismi (150 minə yaxın) müharibənin son günlərində Yaponiyaya təxliyə edilmişdilər, amma qalan təxminən 300 000 nəfər isə bir neçə il adada qaldı. O vaxt Saxalin yaponlarının böyük əksəriyyəti 1946-1950-ci illərdə Yaponiyaya təxliyə edilmişdilər, amma buna baxmayaraq,on minlərlə Saxalin koreyalıları və onların yapon qohumları Sovet İttifaqında qalmalı oldular.
Son sülh müqaviləsi isə hələ də imzalanmamışdı və dörd qonşu adanın statusu hələ də mübahisəli qalırdı. Yaponiya San-Fransisko (1951) müqaviləsinə əsasən Cənubi Saxalin və Kuril adaları üzərindəki suverenlik iddialarından imtina edir. Amma Yaponiya tərəfi bildirmişdi ki,baxmayaraq ki,onlar bu iki ada üzərində suverenlik iddialarından imtina edirlər,amma bu imtinanı onlar hal-hazırda Rusiya tərəfindən idarə olunan 4 qonşu adaya aid etmirdilər.Hətta Yapon hökuməti adanın statusunun dəyişməsindən sonra Yapon və Ayn ailələrinə viza da hədiyyə edir.Baxmayaraq ki,iki ölkə arasında bu adalar barədə hələ də fikir ayrılıqları var,amma son zamanlar iki ölkə arasında iqtisadi və siyasi əməkdaşlıq tədricən yaxşılaşmağa doğru gedir.
Genişləndirilmiş yaddaş
1. Genişləndirilmiş yaddaş spesifikasiyası IBM PC sistemlərində yaddaşın genişləndirilməsi üsulunun təsviri; bəzən LIM EMS kimi göstərilir, çünki bu üsul Lotus/Intel/Microsoft triumviratı tərəfindən işlənib hazırlanıb. Intel şirkətinin 80x86 prosessorlarının “real rejim” arxitekturası kompüterin erişiləbilən yaddaşının maksimal həcmini 1 Mbaytla məhdudlaşdırır. IBM PC’nin arxitekturası isə bu fəzanı (sahəni) daha da daraldaraq 640 Kbayt edir. EMS spesifikasiyası bu məhdudiyyətlərdən yayınmağa imkan verir: o, bir neçə 16-kilobaytlıq operativ yaddaş banklarından ibarət olan yaddaş lövhələri (kartları) ilə işləyə bilir ki, onları da proqram yolu ilə qoşmaq və ya açmaq mümkündür. Mərkəzi prosessor belə kartlarda yaddaşı adi yolla ünvanlaya bilmir, ancaq hər bir bankı (və ya səhifəni) prosessorun ünvan fəzasında göstərmək olur. Tut: CONVENTIONAL MEMORY, EXTENDED MEMORY.
2. Genişləndirilmiş mesaj xidməti məlumatların ötürülməsi üçün Samsung, Ericsson, Motorola, Siemens, Alcatel və bir neçə başqa şirkət tərəfindən qəbul edilmiş standart. GSM, TDMA və CDMA standartında işləyən mobil telefonlar üçün SMS standartının genişlənməsidir. EMS texnologiyası SMS və MMS arasında aralıq texnologiyadır, hazırda tamamilə MMS ilə əvəz olunub. EMS-i dəstəkləyən telefonlarda formatlanmış və şəkilli mətnlər göndərmək və almaq olur.
Tapanlı
Tapanlı, Tapan — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Hamamlı (Spitak) rayonunda kənd. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 25 yanvar 1978-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Geğasar qoyulmuşdur. Geğasar 1988-ci il Spitak zəlzələsinin episentrində yerləşir. Zəlzələ kəndi yerlə bir eləyib. Geğasarda 150 nəfər həlak olub. İllər ötdükcə kənd nisbətən bərpa olunub, amma hələ də müvəqqəti yaşayış yerlərində qalırlar. Geğasarda 30 ailə vaqon evlərdə yaşayır.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 6 km şimal-qərbdə, Bəykənd çayının sağ qolu üstündə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. 1978-ci ildə kənd erməni Qexasar adlandırılmışdır. Orta əsrlərdə Anadoluda yaşamış, mənşəcə Ağqoyunlulara mənsub Boz-Ulus tayfa birləşməsinin (bu birləşmə Tabanlı, Mosullu, Purnək və Şeyxlu qollarından ibarət idi). Tabanlı qolunun məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır Erməni mənbələrində XVIII əsrin əvvəllərində Topanlu kimi çəkilir və onun Eçmiadzinkilsəsinə mənsub vəqf kəndi (mülkü) olduğu qeyd olunur. Diqqəti bu cəlb edir ki, əhalisi türklərdən ibarət Kiraşlu, Kiranlu və Topanlu kəndlərini Eçmiadzin kilsəsinin istismarına elə Səfəvi şahları bağışlamışdılar. Bu göstərir ki, Səfəvi şahlarının özləri də o vaxtlar milli hissdən məhrum idilər və erməni kilsəsi çox məharətlə onları dolaşdıra bilirdi.
Əhalisi
1829-cu ildə kəndin əhalisi qovulmuş və gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 932 nəfər sakini var. Burada əsasən əkinlə məşğul olurlar. Amma texnikanın köhnə olması və ümumiyyətlə olmaması zamanla çoxlarını torpaq becərməkdən imtina etməyə məcbur edib. Əhalisinin əksəriyyəti qazanc dalıyca mütəmadi olaraq Rusiyaya yollanır.
İllər üzrə əhalisinin sayı :
Termogravimetriya
Termogravimetriya (TG) və ya termogravimetriya analizi (TGA) – termiki analiz metodlarından biridır. TG – nümunənin müəyyən bir mühitdə, nəzarət edilən sürətlə qızdırıldığı zaman kütləsindəki dəyişikliyi temperaturun və ya zamanın funksiyası kimi qeyd olunan tədqiqat və analiz üsuludur. Bu analiz metodu tədqiq olunan maddənin temperaturu dəyişdikdə onun kütləsini müşahidə etməkdən ibarətdir. Analizin nəticəsi – nümunənin kütləsinin (və ya nümunə kütləsinin dəyişməsinin) temperaturdan və ya zamandan asılılığını göstərən TG-əyrilərdir. TG analizinin nəticələrinin interpretasiyası TG-əyrilərinin işlənməsini tələb edir. Xüsusilə TG siqnalının törəməsi (kütlə dəyişikliyinin sürəti) olan differensial termoqravimetriya (DTG) əyrisi TG siqnalında kütlənin dəyişməsinin ən sürətlə baş verdiyi məqamın və ya temperaturun müəyyən edilməsinə imkan verir.
Tətbiq edilmə sahəsi
TG analizi polimerlərin parçalanma temperaturunu, materialların nəmlik miqdarını, maddəni təşkil edən üzvi və qeyri-üzvi komponentlərinin nisbətini, partlayıcı maddələrin parçalanma nöqtəsini və həll olunan maddələrin quru qalıqlarını təyin etmək üçün tədqiqat təcrübəsində geniş şəkildə istifadə olunur. Bu metod yüksək temperaturlarda olan korroziya dərəcəsini müəyyən etmək üçün də uyğundur. Və s.
Sinxron termiki analiz
Sinxron TG – DTA (differensial termiki analiz) və ya TG – DSC (differensial skaner kalorimetriyasi) analizində istiliyin axınındakı və nümünənin kütləsindəki dəyişiklik eyni vaxtda qeydə alınaraq temperaturun və ya zamanın funksiyasi kimi ölçülür, adətən bu halda nəzarət olunan atmosferdən  istifadə olunur. Bu cür sinxron analiz, ölçmələrin məhsuldarlığını artırmaqla yanaşı nəticələrin interpreyasını da asanlaşdırır. Bu da kütlə dəyişikliyi ilə müşayiət olunmayan (məsələn, faza keçidləri) kütlə dəyişikliyi baş verən (məsələn, dehidratasiya) endo- və ekzotermik proseslərini ayırmaq ehtimalı ilə bağlidir.
Metodologiya
Termo-analizator kiçik bir elektrik sobada yerləşdirilən çınqıllar ilə (adətən platindan olan) yüksək dəqiqlikliyi olan tərəzidən ibarətdir. Nümunənin yaxınlığında, məsələn çınqılın altında yüksək dəqiqlikli temperaturu ölçən nəzarətli termocüt yerləşir. Sobanın kamerası oksidləşmənin və ya digər istənilməyən reaksiyaların qarsısını almaq üçün inert qaz ilə doldurula bilər. Ölçmə avadanlığına nəzarət etmək və oxumaq üçün kompüter istifadə olunur. Analiz prosesində temperatur sabit sürətlə yüksəlir və çınqılda olan maddə kütləsinin dəyişməsi temperaturun funksiyası olaraq qeyd olunur. Temperaturun üst sərhədi yalnız cıhazın imkanları ilə məhdudlaşır və 15000C və ya daha çox ola bilər. Eyni zamanda sobanın yaxşı istilik izolyasiyası olduğuna görə xarici səthdə olan temperatur aşağı səviyyədədir və yanığa səbəb olmur. TG analiz metodunda nümunə kütləsinin və onun temperaturu arasında bir əlaqə ilməsinin varlığı səbəbindən alınan nəticələrin dəqiq həlli təmin edilir.Qızdırılma nümunə kütləsinin dəyişməsi  ilə yavaşlayır və beləliklə, kütlə dəyişikliyi baş verən zaman temperaturu yüksək dəqiqliklə müəyyənləşdirmək olur. Bir çox müasir termoanalizatorlar sobanın çıxışı yoluna infraqırmızı spektrofotometrini birləşdirməyə imkan verirlər, bu da qazın kimyəvi tərkibinin birbaşa analizinə imkan yaradır.
Yuyucu-dispersiyaedici aşqarlar
Yuyucu-dispersiyaedici aşqarlar – tərkibində metal saxlayan yuyucu, alkilsalisilat, sulfonat, alkilfenolyat, ditiofosfatlar və külsüz dispersiyaedici yüksək molekullu Mannix əsasları, suksinimid aşqarlardır. Küllü yuyucu aşqarlar qələvi ədədi 20–300 mq KOH /q olan əsasən Ca, Mg və Ba duzlarıdır, külsüz dispersiyaedici aşqarların qələvi ədədi 45 mq KOH /q yüksək deyil.
Təsir mexanizmi
Bu aşqarların əsas vəzifəsi: mühərrik detallarının karbon çöküntülərindən təmiz saxlamaq (solyubilizasiya və dispersiyaedici xassələri), onların səthinə yağlardan çöküntünün çökməsinin qarşısını almaqdan (stabilizasiya və peptizasiya xassələri), mühərrik yağının oksidləşməsi nəticəsində əmələ gələn və yanma kamerasından mühərrikə daxil olan turş maddələri neytrallaşmaqdan ibarətdir. Müxtəlif növ yuycu-dispersiyaedici aşqarların təsir effektliyi onların kolloid quruluşlarının xüsusiyyətlərindən asılıdır. Yüksək qələvili aşqarlar yağda metal karbonatın kolloid dispersiyasından ibarətdir və tərkibləri aşağıdaki kimi göstərilir:
Suksinimid aşqarlar
Külsüz polimer aşqarlar (kəhraba turşusunun imid törəmələri) – alkenilsuksinimidlər geniş yayılmışdır. Suksinimid aşqarlarının digər tip yuyucu aşqarlardan fərqli cəhəti ondadır ki, onların yuyucu və dispersedici təsirinin effektivliyi daha yüksəkdir. Suksinimid aşqarlarının sintezi əsasən α-olefinlərin və ya onların kiçik molekullu polimerlərinin malein anhidridi ilə qarşılıqlı təsirindən və alınan kəhraba anhidridi törəmələrinin müxtəlif aminlərlə işlənməsi ilə həyata keçirilir.
Malein anhidridinin olefinlərlə və bir-biri ilə bağlı olmayan dienlərlə reaksiyası az öyrənilmişdir. İlk dəfə malein anhidridinin olefinlərlə kondensləşməsi 1934-cü ildə verilmişdir. Reaksiya avtoklavda 1800C–də 2saat müddətində aparılmışdır. Sonradan Alder tərəfindən malein anhidridinin, müxtəlif molekul kütləli və quruluşlu olefinlərlə kondensləşməsini öyrənilərək göstərilmişdir ki, olefinin molekul kütləsi nə qədər yüksək olsa, kondensləşmə reaksiyası daha asan gedir. Alder hesab edir ki, malein anhidridi olefinin ikili rabitəli karbon atomuna birləşir; bu zaman ikili rabitə olefinin molekulunun daxilinə keçir. Külsüz detergent-dispersləşdirici aşqarlar motor yağla¬rının əsas komponentlərindəndir, DYM-də (daxili yanma mühərriki) bütün fəsillərdə istifadəsi və uzun müddətli dəyişmədən (fasiləsiz) işləməsi nəzərdə tutulmuşdur. Bu tip aşqarlar əsasən iki növ birləşmədən ibarətdir. Suksinimidlər iki və daha çox monomerlərin sopolimer¬ləşməsindən alınan aşqarlardır.
Suksinimid aşqarları çox maraqlı aşqarlardır ki, nisbətən aşağı temperaturda (1200C) çöküntünün əmələ gəlməsinin qarşısını alır. Sürtkü yağlarının yuyucu-dispersedici xassəsi ilə yanaşı özlülük-temperatur xassələrini də yaxşılaşdırır. Bu aşqarlar polimer təbiətlidir. Bu aşqarların sintezində etilenin, propilenin, izopropilenin, butilen-1-in və izobutilenin, eləcə də heksen-1-in oliqomerlərindən istifadə edilir. Suksinimid aşqarları çox bahalıdır. Ona görə də, bu aşqarlardan inkişaf etmiş ölkələrdə istifadə edirlər. Məsələn: ABŞ-da bir çox sürtkü yağlarının markaları yalnız suksinimid və antioksidant əsasında hazırlanır. MDB respublikalarında C-5A suksinimid aşqarı geniş istifadə olunur. C-5A aşqarını poliizobutenilkəhraba anhidridinin dietilentriaminlə və ya tetraetilenpentaminlə qarşılıqlı təsirindən alınır.
Amerika, İngiltərə və Fransa sənayesində OLOA-1200 suksinimid aşqarı istehsal olunur. OLOA-1200 aşqarını poliizobutilenkəhraba anhidridinin poliaminlərlə işləməsindən alınır. Qeyd etmək lazımdır ki, suksinimid aşqarları yuyucu və dispersedici xassələrə malik olaraq, korroziyaya qarşı xassələrə malik deyillər.Buna görə də, bu aşqarları kompozisiyalarda korroziyaya qarşı aşqarlarla istifadə edilirlər, ancaq ədəbiyyatda da yuyucu-dispersedici xassələri ilə bərabər, korroziyaya qarşı xassəli suksinimid aşqarlarına da rast gəlmək olur. Suksinimid aşqarlarına P, S, B və s. atomlarını daxil etməklə, onların korroziyaya qarşı xassələrinə nail olurlar. Külsüz detergent-dispersləşdirici aşqarlar çox maraq kəsb edir. Bunların içərisində daha çox işlənən borun modifikasiya edilmiş birləşməsidir. Ən çox bor tərkibli dispersantlar Texaco İnc, Exxon Chemica Patents İnc, Mobil Oil Corp., Chevron Reseaqreh Co firmaları tərəfindən patentləşdirilmişdir. Bunlar əsasən 2-dək azot və 1-bor tərkibli modifikasiya edilmiş suksinimidlərdir.
İstehsalı
Yuyucu-dispersiyaedici aşqarlar dünyanın aparıcı şirkətlərinin istehsal etdiyi motor yağlarının aşqarlar paketinin 50% -dən çoxunu təşkil edir. Hal – hazırda Rusiyanın Роснефть, Газпромнефть, Лукойл ( ЛЛК Нафтан), НПП Квалитет, Пластнефтехим şirkətləri müxtəlif qələvili alkilsalisilat, fenolyat, ditiofosfat, suksinimid, neft və sintetik sulfonat (qələvi ədədi 500 mq KOH /q olan) aşqarları istehsal edir.
Passiflora lutea
(Passiflora lutea) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Metodika
Metodika — hər hansı məqsədə nail olmaq üçün hazır qaydalar, alqoritmlər, prosedurlar toplusu nəzərdə tutulur. Sənayedəki texnologiya anlayışına yaxındır. Metodika metoddan üsul və məqsədlərin konkretliyi ilə fərqlənir. Məsələn, hər hansı təcrübənin nəticələrinin riyazi təhlili metod (riyazi təhlil metodu), konkret meyarların, riyazi xarakteristikanın seçilməsi isə metodikadır.
Təhsildə
Təhsildə "metodika" dedikdə, müxtəlif tədris proseslərində tətbiq edilən konkret üsulların, qaydaların, pedaqoji fəaliyyət texnikasının təsviri ; "tərbiyə fəaliyyətinin qaydalar toplusu" nəzərdə tutulur.
Fənnin öyrədilməsi metodikasına aşağıdakılar daxildir:
Orta məktəblərdə metodik iş sisteminin qurulması
Hər bir məktəbin yerli xüsusiyyətlərindən asılı olaraq özünəməxsus metodik iş sistemi vardır. Bu sistem məktəb fəaliyyətə başladığı ilk gündən yaranmağa başlayır. Belə bir sistemin yaranması məktəbdə tətbiq olunacaq tədris plan və proqramlarını səmərəli realizə etmək üçün dərs cədvəli və məşğələlərin qrafiklərinin tərtib edilməsi ilə başlayır. Təhsil prosesində bu sistem daha da zənginləşir.
Məktəbdə metodik iş sisteminə rəhbərlik birbaşa Metodik Şura, belə bir şura yaradılmadıqda isə təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini tərəfindən həyata keçirilir. Məktəb direktorunun əmri ilə təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini və ya qabaqcıl müəllimlərdən biri Metodik Şuraya sədr təyin edilir. Fənn metodbirləşmə sədrləri isə fənn müəllimlərinin iclasında gizli səsvermə ilə bir il müddətinə seçilir və direktorun əmrilə rəsmiləşdirilir. Metodik Şuranın üzvləri fənn metodbirləşmə sədrləri və yadadıcı müəllimlərdən ibarət olur.
Məktəbin kollektivinin fəaliyyətinin bir və ya bir neçə dərs ili ərzində vahid "metodik mövzu"ya və ya "məktəbin devizi"nə yönəldilməsi məktəbdə səmərəli metodik məkannın formalaşmasına zəmin yaradır. Belə bir məkan daxilində məktəb məqsədyönlü keyfiyyətli təhsil xidməti göstərə bilər. Metodik mövzu qabaqcadan müəyyənləşdirilir. Birinci Pedaqoji Şura iclasında elan edilir və dərs ili ərzində tətbiqi barədə müvafiq qərar qəbul edilir.
Neptunizm
Neptunizm  ( – Neptun, Roma mifologiyasında dəniz və su tanrısı) — XVIII əsrin sonu və XIX əsrin əvvəl­lərində, bütün süxurların, yer sət­hini örtmüş ilkin Dünya okeanının sularından yaranmasına və onların dəniz şəraitində toplanması prose­sində formalaşmasına və dəyişil­məsinə əsaslanan geoloji konsep­siya. Neptunizmin yaradıcısı alman alimi A.Q.Verner olmuşdur. IX əsrin 20-ci illərində püskürmə və çökmə süxurlar barədə elmi fikir forma­laşandan sonra neptunizm öz əhəmiyyətini itirmişdir.
Küsnət (Qəbələ)
Tarixi
Küsnət adına həmçinin Quba rayonunda da rast gəlinir. Qəbələ rayonundakı Küsnət kəndinin sakinlərinin də elə Qubadan gəldiyi güman olunur. Kənd ağsaqqallarının dediyinə görə XIX əsrin əvvəllərində Quba rayonunun Küsnət kəndində iki tayfa arasında dava düşür, nəticədə tayfalardan biri öz yurdunu tərk etməli olur. Həmin tayfa öz var-dövlətini, qoyun sürülərini götürərək dağları aşaraq Qəbələyə (keçmiş Nuxa qəzası, Qəbələ sultanlığı) keçirlər. Dağların qoynunda yerləşən bu ərazini özlərinə yurd seçirlər və burada da məskunlaşırlar. Əhalinin bir qisminin isə erməni-müsəlman davası dövründə qadın və uşaqları qorumaq üçün Qubadan köçüb burda məskunlaşdığı deyilir.
Azərbaycan maarifçi nəsrinin müəllifi general-mayor, əslən Qəbələdən (Qutqaşın mahalı) olan İsmayıl bəy Qutqaşınlı (1806–1869) yaylaqlanmaq üçün bura — Küsnət kəndinə gəlirmiş. Onun burada yay evi də olmuşdur. İ. Qutqaşınlının da əsasən, XIX əsrin birinci yarısında yaşayıb yaratdığını nəzərə alsaq, deməli, kənd sakinlərinin dediyi kimi bu kənd XIX əsrin ilk illərində və bəlkə də daha əvvəl yaranıbdır.
İkinci dünya müharibəsinə qədər burada yüzdən artıq ailə yaşamışdır, lakin həm müharibə illərində, həm də sonrakı dövr aclıq illərində kənddə böyük tələfatın olduğu güman edilir. Həm təhsil, səhiyyə ocaqlarının, həm də kənd ərazisində iş yerlərinin olmaması səbəbilə kənd sakinləri zaman-zaman kəndi tərk etmiş, rayon mərkəzinə və ya digər şəhərlərə getmişlər. Kənddə yerləşən qəbiristanlıqlar da bunu sübut edir. Burada elə qəbirlər vardı ki, itib torpağa qarışmışdılar. Ümumi qəbirlərin sayı 1500-dən yuxarı idi. Burada əfn olunanlardan elələri vardı ki, onların nəvələri belə, vəfat etmişdir. Məhz bu faktlar da kəndin həm qədimliyinin, həm də əhalisinin sayının vaxtilə çox olduğunun nişanəsidir. Yuxarıdakı səbəblər ucbatından kənddə sürətli azalma getmişdir. Sovet hakimiyyəti dövründə kənd sakinlərinə buradan köçürülüb başqa yerdə kənd salınması təklif edilsə də sakinlər buna razı olmamış və kəndlərini tərk etməmişlər. Son dövrlərdə isə kənddəki evlərin sayı sürətlə azalaraq 15-ə enmişdir.
Görkəmli muğam ustası Yaqub Məmmədov da yayda bu kəndə istirahətə gəlirdi. Sənətkar yerli camaat arasında çox sevilərdi. Hətta o, dünyasını dəyişəndə kənd sakinləri onun dəfn mərasimində iştirak etmişdilər.
Küsnət kəndində iki ziyarətgah da var idi. Bura qonşu rayonlardan da ziyarətə gələrdilər. Birincisi kəndin girəcəyində olan daha qədim ziyarətgah idi. Yerli camaat bu ziyarətgahı "Mustafa baba" ziyarətgahı adlandırırdı. İkinci ziyarətgah isə kəndin içərisində idi. Bu ziyarətgah "Göz piri" adlanırdı. Burada uyuyan vaxtilə əməli-saleh bir insan olan Yaralı baba olduğu güman edilir. Camaat arasında bu ziyarətgah, buna görə həm də "Yaralı baba" ziyarətgahı adlanırdı.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd üç tərəfdən dağlarla əhatə olunmuşdur. Kəndin ortasından isə Dəmiraparan çayı keçir. Hər tərəfdə dağların olması səbəbilə və dəniz səviyyəsindən təxminən 1500 m. yüksəklikdə yerləşdiyinə görə hava burada qışda sərt şaxtalı, yayda isə sərin keçir. Kənd şimaldan Laza, qərbdən Duruca kəndləri ilə, cənubdan Qəbələ rayonu, həmçinin dağlar vasitəsilə Dağıstan Muxtar Respublikası, Quba rayonu ilə həmsərhəddir.
Kəndə içməli su kəndin qarşısındakı dağdan-Məyəl dərəsindən hava plastik boru ilə çəkilib gətirilmişdir.
Kənddə XIX əsrdə inşa edilmiş məscid də vardır. Bu məscid sovet hakimiyyəti illərində məktəb kimi fəaliyyət göstərmiş, müstəqillik illərində isə yenidən təmir edilərək məscid kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir. Kəndə yalnız bir tərəfdən yol gəlirdi. Bu yolun bir tərəfi qayalıq, bir tərəfi də uçurum idi. Meşələrdə fıstıq, vələs, göyrüş, palıd, əzgil kimi ağaclar bitirdi.
Əhalisi
Kəndin əsas sakinləri ləzgilərdir. Bunlardan dargilər üstünlük təşkil edir. Kəndin əhalisi son dövrlərdə kəndi tərk etmə səbəbilə xeyli azalmışdır. Kənddə qalanlar əsasən, yaşlı nəslin nümayəndələri və burada qalıb dədə-baba sənətlərini (basmaçılıq və dulusçuluq) davam etdirənlər olmuşlar. Kənddən köçənlər isə yay aylarında buraya dincəlməyə, istirahətə gəlirlər. Ümumiyyətlə, kənddə yaşayan əhalinin sayı 44 nəfərdir. Ümumi küsnətlilərin sayı isə 2000-ə yaxındır. Havanın təmizliyi və ərzaq məhsullarının təbiiliyi səbəbilə kənddə bir sıra yoluxucu xəstəliklərin yayılması hallarına rast gəlinməmişdir. Burada yuxarı yaş həddi 120-dən yuxarı, orta yaş həddi isə 70–80 yaş arası dəyişilir.
Əhalisi müsəlman olsa da, yerli camaat tərəfindən "cuhut ləzgiləri" kimi tanımlanan küsnətlilərin Qubadakı Küsnət kəndinə də köçərək gəldikləri, indiki adı ilə Vladimirovka kəndinin Qırmızı qəsəbəyə qonşuluqda yerləşməsi əhalinin nə vaxtsa yəhudiliklə bağlılığının olduğunu deməyə əsas verir.
İqtisadiyyatı
Kənd sakinləri əsasən basmaçılıq və dulusçuluqla məşğul olmuşdular. Bu kənd "dulusçuluq kəndi" adı ilə də tanınırdı. Kəndlilər toxuculuqla da məşğul olur, toxuduqları corab, palaz, xalça və digər məhsulları rayon mərkəzində satmaqla qazanc əldə edirdilər. Kənddə iri və xırda buynuzlu maldarlıq da inkişaf etmişdi.
Dulusçuluq
Dulusçuluq kəndin qədim peşə sahəsi olmuş, atalardan oğullara miras qalmışdır. Dağ palçığını əvvəlcə qıcqırdır, bir neçə gün saxladıqdan sonra vərdənə vasitəsilə ondan irili-xırdalı müxtəlif qablar-nehrələr, küplər, biti qabları, fincanlar hazırlayır, sonra xüsusu kürələrdə bu qabları bişirirdilər. Qabların bişirildiyi kürələr palçıqdan və kərpicdən düzəldilirdi. Kürədə od qalamaq üçün göz olurdu. Sonra kürənin içərisində palçıqdan lövhə düzəldilirdi. Düzəldilən qablar bu palçıq lövhə üzərinə düzülürdü. Altda yanan odun hərarəti bu qabları bişirirdi. Bu qabların düzəldiyi yer "karxana" adlanırdı. "Kar" ləzgi dilində "iş"demək idi. "xana" da fars dilində ev deməkdir. Beləliklə, bu sözlərin birləşməsindən iş evi, iş yeri mənasını verən söz yaranırdı.
Arekipa
thumb|300px|Şəhərin silah meydanı
Arekipa (Arequipa) – Perunun ən böyük ikinci şəhəri. Ölkənin cənubunda yerləşir. Arekipa departamentinin inzibati mərkəzi. Əhalisi 844 min (2005). Sakit okean sahilindən 80 km aralı, Misti vulkanının ətəyində, təqr. 2300 m hündürlükdə yerləşir.Mühüm nəqliyyat qovşağı. Beynəlxalq aeroport. Cənubi Perunun əsas ticarət, sənaye və mədəniyyət mərkəzidir. 1540-cı ildə ispan konkistadoru F. Pisarro tərəfindən inklərin qədim şəhəri işğal edildikdən sonra yerində istehkamlı yaşayış məntəqəsi Arekiba salınmışdır. Sənayesində yeyinti, yüngül, kimya, qara metallurgiya, maşınqayırma və metal emalı üstündür.Xidmət sahələri, yun ticarəti inkişaf etmişdir. K.t. r-nu mərkəzidir. Yaxınlığında mis filizi hasil edilir. Universitet, 16–18 əsrlərə aid memarlıq abidələri var.
Adının mənası
Perunun iri şəhəri Arekipanın adı demək olar ki, lətifəsayaq səhvin səbəbindən yaranıb. XVI əsrdə buraya ispan konkistadorlar dəstəsi daxil olarkən onlardan biri inklərin imperatoruna müraciət edərək torpağı - yeri göstərir və soruşur: "Bu ölkə necə adlanır?" İmperator yorğun yadellinin əl-qol hərəkətlərini onun hüzurunda oturmaq üçün icazə xahişi kimi anlayaraq dedi: "Arekipa!" Bunun mənası isə "otur!" deməkdir. İspan isə bunu ölkənin adı kimi başa düşür və xəritəyə bu yeri "Arekipra" yaxır. Beləliklə, Arekipa şəhərinin adı qoyuldu.
Paraphytoseius parabilis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Jargon file
Jargon File- proqramçı slenqindən ibarət sözlük. Haker slenqinə və haker mədəniyyətinə aid  2300 söz və icmal məqalələrdən ibarətdir. İlk tərtibçi Rafael Finkel (Raphael  Finkel) olmuşdur.
Hyördis Oskarsdottir
Hyördis Osk Oskarsdottir (25 iyun 1984) — İslandiyalı qadın ağır atlet. 63 kq çəki dərəcəsində yarışır və beynəlxalq yarışlarda İslandiyanı təmsil edir. Hyördis Oskarsdottir dünya çempionatlarında iştirak etmişdir. Son dəfə 2015 Ağır atletika üzrə Dünya Çempionatında mübarizə aparmışdır.
Acıgöl
Acıgöl (Çardaq gölü) — Türkiyənin Afyonkarahisar və Dənizli vilayətləri ərazisində yerləşən göl. Dənizli vilayətinin ən böyük gölü olan Acığölün ümumi sahə 41,5 km²-dir. Bunun 20 km²-i Afyonkarahisar vilayətinin Başmaqçı və Dazkırı mahalları ərazisinə düşür. Gölün dərinliyi 150 sm ilə 210 sm arasındadır. Yaz mövsümündə suyu azalır, bəzən isə tamam quruyur. Göl öz suyunu ətrafdakı dərələrdən axan kiçik bulaqlardan və Gəmiş bulağından alır.
Adından da aydın olduğu kimi gölün suyu acıdır və burada heç bir canlı orqanizm yaşamır. Gölün suyundan natrium sülfat (Na2SO4.10 h2O) əldə edilir. Gölün şərqində yerləşən dağlarda durna, çöl ördəyi, çöl qazı və flaminqo kimi köçəri quşlara rast gəlmək olar.
Acığöl Türkiyənin natrium sulfat ehtiyatlarına malik ən böyük, dünyanın isə ikinci böyük gölüdür. Türkiyədə istehsal olunan natrium sulfatın 90%-i bu göldən əldə olunur. Acığöldən əldə edilən natrium sulfat həm də dünyada ən təmiz (toksik maddələrin olmadığı) natrium sülfat sayılır. Türkiyədə kağız, şüşə, yuyucu maddələr, tekstil və s. sənaye sahələrində istifadə edilən natrium sülfatın hamısı bu göldən alınır. Göl yatağında gips və duz layları da mövcuddur. Acıgöl süni yolla yaradılması mümkün olmayan göllərdən sayılır və dövlət tərəfindən mühafizə olunur.
Pac-Man
Pac-Man — Namco tərəfindən yaradılan kompüter oyunudur. 1980-ci ildə gün üzünə çıxmış və qısa zamanda populyarlaşmışdır.
Pac-Man'da oyunçu labirint içərisində hərəkət edərək sarı diskləri bitirməyə çalışır. Qarabasma və canavarlardan qaçaraq, hədəfi bütün kiçik diskləri toplamaq olan oyunçu disklərin hamısını toplayınca digər mərhələyə keçir. Daha çox bal toplamaq üçün çıxan meyvələri toplamaq lazımdır. Böyük sarı diskləri aldığında qarabasma və canavarlar rənglərini göyə dəyişirlər və bir müddət yeyiləbilir vəziyyətə gəlirlər. Oyun Yaponiyada Puck-Man olaraq adlandırılırdı. Ancaq bəzi vandallar "P" hərfini "F" ilə dəyişdirincə, oyun Amerikada Pac-Man olaraq çıxdı. İlk dəfə Google Pacman ilə birlikdə 21 may 2010-cu ildə bir jest edərək bu oyunu loqosu yerinə qoymuşdur.
Günahsız Abdulla (film, 1984)
Məzmunu
Abdulla (Mikayıl Mirzə) sakit bir müsəlman-kənd adamıdır. Lakin günlərin bir günü onu şərə salırlar və 10 il həbs cəzası alır. Tamaşa boyu Abdullanın həbsxanadakı əzabları əks etdirilir. O günahsız olduğundan həbsxana əzab verir, gündən-günə qisas alma arzusu onda daha da baş qaldırır. Bir gün həbsdən azad olunmağına az bir zaman qalmış o, dözməyərək həbsdən qaçır və tez kəndinə gəlir. Kənddə isə artıq onun yolunu heç kim gözləmirdi.
Televiziya tamaşası haqqında
Film Mixail Cavaxişvilinin eyniadlı povesti əsasında ekranlaşdırılmışdır.
Səhvlər
Hakim Abdullanı dindirəndə onun əlləri arxadan bağlıdır. Lakin növbəti kadrların birində "mən günahsızam" deyərək əllərini önə doğru uzadır. Bir kadr sonra isə onun əlləri yenə də bağlıdır.
Laboratoriya
thumb|250px| [[Maykl Faradeyin laboratoriyası]]
Laboratoriya - (laboratorium, laboro - "işləyirəm") müxtəlif xüsusi tədqiqatların (kimyəvi, fiziki, texniki və mexaniki) aparılması üçün müxtəlif cihaz və alətlərlə təchiz olunmuş otaq. Laboratoriyalardan ali məktəblərdə, istehsalat və tədqiqat müəssisələrində istifadə olunur. 1)elmi və ya texniki təcrübələr, tədqiqat aparmaq ücün xüsusi avadanlıqla təchiz olunmuş bina və ya otaq, belə təcrübə, tədqiqat aparılan müəssisə – təcrübə müəssisəsi; 2)yaradıcılıqla məşğul olanların fəaliyyət sahəsi; 3)elmi-tədqiqat müəssisələrində və s. müxtəlif eksperimentlər aparılan şöbə və ya bölmə; xüsusi avadanlıqla təchiz olunur; 4)elmi tədqiqatlar, tədris məşğələləri üçün xüsusi avadanlıqlarla təchiz olunmuş otaq, yer; həmçinin eksperimental-tədqiqat işi aparan təşkilat; 5)məcazi mənada kiminsə, nəyinsə daxili fəaliyyəti, daxili prosesləri.
Passiflora luzmarina
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dəvətikanı
Dəvətikanı, yaxud Yağtikan – fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Tarixçə
Orta əsr Azərbaycan təbabətində dəvətikanın "tərancəbin" adında qatı, bərkimiş şirəsi (еlmi dildə "manna") gеniş istifadə еdilirdi. Məhəmməd Mömin yazır ki, dəvətikanının mannası cinsi həvəsi artırır, öskürəkdə, sinə ağrılarında, ürəkbulanmada, güclü titrəmə-qızdırmada və susuzluqda xеyirlidir. Kərə yağı ilə manna sidik tutulmasında da xеyirlidir. Dalaq üçün zərərlidir. Onun zərərini tamarind toxumları və innab aradan qaldırırlar. Dozası: 32 – 135 q. Onu söyüd mannası əvəz еdir.
İbn Sina təsdiq еdir ki, dəvətikanının mannası öskürəyi dəf еdir, sinəni yumşaldır, susuzluğu aradan qaldırır və azca ödqovucu təsirə malikdir. Bir dəfədə 45-90 q su ilə içilir.
Təsnifat
Azərbaycanda dəvətikanının əsasən iki növü yayılıb: adi dəvətikanı və İran dəvətikanı. Azərbaycanın bütün ərazisində yayılmışdır, quru yеrlərdə bitir.
Kimyəvi tərkibi
Dəvətikanın sulu cövhəri və 10%-li həlimi ödqovucu və sidikqovucu vasitə kimi istifadə еdilə bilər. Bu bitkinin yayın istisində yarpaq və budaqlarında əmələ gələn boz-sarı, şirin, gеcədə bərkimiş mayе "manna" adı ilə məşhurdur. Onun tərkibini kitrə, mannit, şəkər, limon turşusu və acı maddələr təşkil еdir.
İstifadəsi
Hindistan və Sеylonun ənənəvi təbabətində tərqovucu vasitə kimi məşhurdur, kökündən hazırlanmış həlimi isə xarici vasitə kimi şiş və irinləmələrin müalicəsində istifadə еdilir. Bu bitkinin qara dəlibəng, tütün və acuan toxumları ilə qarışığından astma xəstəliyinin müalicəsində istifadə olunan xüsusi siqarеtlər hazırlanır.
Türkəçarə
Xalq təbabətində təmizlənib qurudulmuş dəvətikanın köklərindən çay dəmləyib, soyuqdəymələrdə hərarətisalıcı, yarpaqlarından, çiçəklərindən və cavan budaqlarından hazırlanmış çay soyuqdəymələrdə tərlədici və sidikqovucu vasitə kimi işlədilir. Dəvətikanın köklərindən, çiçək və meyvələrdən bir yerdə hazırlanmış sulu bişirmə ishala və dizenteriyaya qarşı istifadə edilir. Dəvətikanın çiçəklərindən araqda çıxarış hazırlanıb ("dəvətikanı arağı") xörək qaşığı ilə qarnı işləyən xəstələrə içirirlər. Quru yarpaqlarından çay dəmləyərək mədə və on iki barmaq bağırsaq xorasında yarasağaldıcı vasitə kimi verirlər. Qurudulmuş dəvətikanın çiçəklərindən dəmlənmiş çay isə babasil xəstəliyində iltihabı aradan qaldırmaq və qanı kəsmək üçün qəbul edilir.
Piçilemu
Piçilemu — Çilidə şəhər. Çilinin eyni adlı inzibati vilayətinin mərkəzi. Əhalisi 9027 nəfərdir (2002). Çilinin Kardonal-Koro və O’Hiqqins vilayətinə daxildir.
Ərazi — 749,1 km², əhalisi — 13887 (2007), əhali sıxlığı — 18,54 nəfər/km²-dir.
Epilepsiya
Epilepsiya – əsas əlaməti təkrarlanan və adətən provokasiya olunmayan (refleks epilepsiyalar istisna olmaqla) epilepsiya tutmaları (ET) olan, müəyyən sindromlar zamanı şəxsiyyətin dəyişilməsinin xüsusi tipi və psixi pozuntularla müşayiət edilən müxtəlif etiologiyalı heterogen xəstəliklər qrupudur. Epilepsiya tutması – baş beyin neyronlarının həddən artıq güclü, hipersinxron boşalmasının klinik təzahürüdür. ET epileptik boşalmalara cəlb olunmuş baş beyin şöbələrinin funksional vəziyyətindən asılıdır və bu zaman ali baş beyin funksiyalarının pozulması, düşüncənin pozulması, anomal sensor və psixi hissiyyatlar, hərəki (motor) pozuntular, yayılmış tutmalar müşahidə olunur.
Epilepsiya ən qədim xəstəliklərdən biridir. Müasir həyat tərzi ilə əlaqədar olan bəzi xəstəliklər istisna olmaqla bütün xəstəliklər elə insanın yaranması ilə başlayıb, yəni qədim dövrdən mövcud olub. Epilepsiya xəstəliyi çox maraqlı və insan beyni ilə maraqlananlar qarşısında böyük imkanlar açan nevroloji bir patalogiyadır. Klinikası ilə əlaqədar olaraq xalq dilində ona müxtəlif adlar verilib: ürəkgetmə, qıcolma və s. Xəstəliyin etimoloji adında bu ənənə özünü göstərir. Epilesiya sözü yunanca "epilambano" sözündən götürülüb mənası "yıxılıram" "tuturam" deməkdir. Bundan başqa, epilesiyanın xarakterik klinikası və gedişi qədim insanların şüurunda qəribə duyğular formasında əks olunub. Ona "ilahi xəstəlik", "Herkules xəstəliyi" kimi adların verilməsi məhz onun o zaman üçün anlaşılmaz olan tutmaları ilə bağlı olub və nəhayət epilepsiyaya "dahi xəstəliyi" damğasının vurulması da elə-belə olmayıb. Tarixə müraciət etsək, görərik ki, Napoleon Bonapart, Yuli Sezar, Dostoevski, Qeorq Fridrix Hendel, Alfred Nobel, Dante kimi böyük tarixi şəxsiyyətlər bu xəstəlikdən əziyyət çəkib. Tibbi ensiklopediyanın məlumatına görə, bu xəstəliyin baş verməsinin səbəbi sinir sisteminin pozulmasıdır, amma heç də psixi xəstəlik deyil. İnsan çox əsəbləşəndə, tez-tez spirtli içkilər qəbul edəndə, hətta çoxlu dərman qəbul edəndə də epilepsiya tipli tutmalar təhlükəsi meydana çıxır.
Epidemiologiya
Müxtəlif məlumatlara görə, epilepsiya ilə xəstələnmənin rast gəlmə tezliyi il ərzində 100 000 nəfər əhaliyə 30–50 hadisə təşkil edir. Epilepsiyanın inkişaf riski 20 yaşa qədər 1%, 75 yaşa qədər isə 3%-ə bərabərdir.
XBT-10 üzrə təsnifat
G40 Epilepsiya
G41 Epileptik status
G40 və F02.8.2 Epilepsiya ilə bağlı demensiya
G40 və F06.2 Epilepsiya zamanı şizofreniyayabənzər psixoz
G40 və F06.3 Üzvi mənşəli əhval (affektiv) pozuntuları
G40 və F06.8 Əlavə göstərişlər olmadan epileptik psixoz
G40 və F07.0 Üzvi mənşəli şəxsiyyət pozuntusu
İnstrumental müayinələr
Elektroensefaloqrafiya (EEQ) – epilepsiya diaqnozu qoyulması və epilepsiya sindromunun müəyyən edilməsi üçün istifadə olunur, lakin bu metodun üstünlükləri və məhdudiyyətlərini bilmək lazımdır. Klinikasız yalnız EEQ-nin nəticəsi epilepsiya diaqnozunun qoyulması üçün kifayət deyil. Epilepsiyaya düçar olmayan insanların arasında EEQ-də qeyrispesifik anormal dəyişikliklər tez-tez aşkar olunur (xüsusilə yaşlı pasiyentlərdə, miqrenli xəstələrdə, psixotik hallarda, hətta sağlam insanlarda və s.). Normal EEQ epilepsiya diaqnozunu istisna etmir. EEQ anormal dəyişikliklər göstərməsə də, epilepsiya diaqnozu qoyula bilər. Normal EEQ dalğalarının anormal epileptik dalğalar kimi qəbul olunması ilə bağlı səhvlər tez-tez baş verir. Uşaqlarda bu kimi səhvlər daha çoxdur. Buna görə də, uşaqların EEQ müayinəsi uşaq epilepsiyası sahəsində təcrübəsi olan mütəxəssis tərəfindən aparılmalıdır. Neyrovizualizasiya Epilepsiyanın səbəbi olan beynin struktur dəyişiklərinin aşkar edilməsində MRT müayinəsi KT müayinəsindən daha üstündür. Epilepsiyaya düçar omuş uşaqların əksəriyyəti MRT müayinəsindən keçməlidirlər. Yalnız aşağıda göstərilən sindromlar MRT müayinəsi üçün göstəriş deyil:
Genetik tədqiqatlar Epilepsiyanın yaranmasında genetik təsirlər çoxdur. Xəstənin nəslində epilepsiyanın olub- olmaması diaqnozu dəqiqləşdirmək və proqnozu müəyyənləşdirmək üçün çox vacibdir. Buna görə də, bütün epilepsiyalı xəstələrdə əvvəlki 2 nəsli əhatə edən genealoji ağac tərtib edilməlidir və burada bütün nevroloji və psixi pozuntular qeyd olunmalıdır. Genealoji ağaca nənə, baba; əmi, dayı, xala, bibi və onların uşaqları; ata, ana; qardaş, bacı və onların uşaqları; xəstənin öz uşaqları daxil edilməlidir.
Əlamətlər
Epilepsiya baş-beyinin xroniki xəstəliklərinə aiddir. Əsas aparıcı əlaməti tez-tez xəstədə epileptik tutmaların olmasıdır. Bu xəstəlik müxtəlif formada olan tutmaları ilə tanınır. Epiletik tutmalar 2 yerə bölünür:kiçik və böyük tutmalar. Epilepsiyalı insanların xarakterik görünüşü və ya davranışı da olur, Onların gözlərinə baxsanız, soyuq parlaqlıq, narahatlıq görə bilərsiniz. Epilepsiyanın bir neçə saniyə davam edən "absans" tipli formlarından tutmuş tutmaları dövri şəkildə təkrarlanaraq uzun müddət davam edən Epileptik statusa qədər formaları var.
Gecə epileptik tutmaları deyilən bir hal var ki bu zaman tutmaların əmələ gəlməsi yuxu ritminin dəyişməsi ilə əlaqədar olur. Bu zaman yuxuda olan şəxs ayılaraq xaotik, əl-qol hərəkətləri edir. Adətən epileptik tutmalar baş verməmişdən qabaq xəstədə aura deyilən bir hal baş verir, sanki xəstə hiss edir ki, onda tutma baş verəcək. Aura özünü narahatlıq, başgicəllənmə, görmənin zəifləməsi kimi büruzə verir. Qazanılma epilepsiyada isə kəllə beyin travmaları, beyin toxumasının şişləri, qansızma, alkoqol zəhərlənməsi və s təsirindən beyində oyanıq sahə yaranır.
Müalicəsi
Müalicənin əsas prinsipi – minimum əlavə təsirlərlə maksimum terapevtik effektivlik əldə etməkdir.
► Epilepsiyanın müalicəsi yalnız dəqiq diaqnoz qoyulduqdan sonra başlana bilər
► "Epilepsiya önü" termini və "epilepsiyanın profilaktik müalicəsi" taktikasının heç bir mənası yoxdur (ağır kəllə-beyin travması istisnadır)
► Epilepsiyanın müalicəsinə təkrar tutmadan sonra başlamaq lazımdır
Epilepsiyanın müalicəsində əsasən antikonvulsanlardan istifadə olunur ki, onların istifadəsi insanın həyatı boyu davam edə bilər. Antikonvulsantın seçimi nöbet növündən, epilepsiya sindromlarından, tibbi vəziyyətindən və xəstənin qəbul etdiyi digər dərmanlardan asılıdır. İstədiyiniz effekti vermədikdə, başqa bir dərmana keçmək tövsiyə olunur. Kannabinoid əsaslı antikonvulsanlar bəzən xüsusilə Lennox-Gastaut sindromu və Dravet sindromu olan xəstələr üçün tövsiyə oluna bilər, lakin bu cür dərmanların lisenziyası ciddi şəkildə bir neçə ölkə ilə məhdudlaşır. Eyni anda iki dərmanı yalnız biri təsir etmədikdə qəbul edin. Halların təxminən yarısında birinci vasitə təsirli olur, ikincisi təxminən 13% daha çox təsir göstərir. Üçüncü və ya ikisinin birləşməsi əlavə 4% kömək edə bilər. İnsanların təqribən 30%-də antikonvulsanlarla müalicəyə baxmayaraq, qıcolmalar davam edir.
Con Kerri
Con Forbes Kerri — ABŞ-nin Massaçusetsdən seçilmiş senatoru, Senatın Xarici Əlaqələr Komitəsinin sədridir. Con Kerrini Azərbaycan dövləti və xalqıyla bağlayan məsələ isə onun və erməni lobbisinin dəstəyi ilə 907-ci düzəliş irəli sürülməsidir. Bu düzəliş 1992-ci ildə ABŞ Konqresi tərəfindən "Azadlığa Dəstək" Aktına əlavə edilən və Azərbaycana Amerikanın birbaşa dövlət yardımını yasaqlayan düzəlişdir.
Qanlı yumruq 2 (film, 1990)
"Qanlı yumruq 2" — Don Vilsonun filmlərindən biridir.
Məzmun
Ceyk Rey döyüşlərin bitdiyini zənn edirdi. Amma bir müddətdən sonra ona Uzaq Şərqdə yaşayan dostundan zəng gəlir. Ceyk Rey bura gələn zaman dəlilərin əlinə düşür. Bu zaman Ceyk həyatını qurtarmaq üçün mübarizə aparmaq məcburiyyətindədir...