cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Su Ata
Su Ata - türk mifologiyasında su tanrısı. Müxtəlif Türk dillərində Suv (Sub, Suğ, Sıv) Ata olaraq tanınmaqdadır. Monqollarda adı Usan (Uhan) Etsegdir. Ümumiyyətlə çayların, göllərinən dərin küncündə yaşayır. Sahilə çıxmağı sevməz və insanların gözünə də görünməzmiş. Su hövzələrinin ən dərin yerlərinə girən insanlara əsəbiləşərək onları dibə çəkər. Buna görə əvvəllər suda boğulub ölən insanlar haqqında "Su Atası aldı" deyilərmiş. Suyu zibilləyən insanlardan və o insanların yaşadığı kəndlərdən nifrət edər. Sakit bir gündə birdən çayın və ya gölün dalğalanması, su anbarlarını, bəndlərin və ya su dəyirmanının yıxılması əsəbiləşdiyinin işarələridir. Onu məmnun etmək üçün bütün bir çörəyi bişirib suya buraxarlar. Bəzi bölgələrdə günümüzə qədər qorunan bir ənənə vardır. Yeni evlənən qızları gəlin gəldiyi kəndin suyunda yaşayan Su Atasına tanıtmaq məqsədi ilə suya atarlar. Gəlinlərin suya atılma adətinin əsl səbəbinin unudularaq davam edildiyi kəndlərdə vardır. Usan Xan ilə ekvivalent olduğu irəli sürülər. Tatar mifologiyasında Su Atası, Su iyəsi və Su Anası bəzən tək bir varlığa verilən müxtəlif adlar olduğu müşahidə edilir. Lakin aralarındakı ən əhəmiyyətli fərq, Su iyəsinin yalnız müəyyən bir su qaynağına bağlı olmasıdır. Su anası və Su atası isə bütün su qaynaqlarının sahibidir və istədiyinin yanına gedə bilər. Su iyelerini bu qaynaqları qorumaq üzrə Su Ana və Su Ata göndərir.
Vudaş/Vudaj/Vuyday
Günorta insanlar, o sırada Vudaş yuyunduğu üçün yüzmezler. Günəşli günlərdə, bir gözəl tünd saçlı qız qılığında sahilə gəlir və uzun saçlarını qızıl bir daraq ilə darayar. Bəzən sahildə yuxuya gedər. Onu narahat etməmək üçün su sahilində gedərkən yaxşı davranışlar sərgiləmək lazımdır. Bəzən bu ruhlar Su Ana (Çuvaşca: "Şıv Amăşĕ"), Su Ata (Çuvaşca: "Şıv Aşşĕ"), Su İlahı (Çuvaşca: "Şıv Turo") və Su Şeytanı ("Şıv Şuytan") ilə eyniləşdirilmişdir.
Pelecus cultratus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Yayılması
Baltik, Qara, Azov dənizlərində, eləcə də Xəzərdə və Araldada yayılmışdır. Volqa, Ural, Terek, Kür və başqa çayların mənsəbində yaşayır. Şimali Xəzərdə duzluluğu 3–4%, nadir hallarda 9–10% olan sahələrdə tutulur. Aşağı Kürdə və onun əlavə su hövzələrində çox nadir hallarda tək-tük qeydə alınır. Kürətrafı su hövzələrində Varvara bəndinə qədər təsadüf edilir.
Morfoloji əlamətləri
D III 7–8, A II–III 25–31, qəlsəmə dişciqlərinin sayı 19–22, orta hesabla 20,5 fəqərələrin sayı 48–52, orta hesabla 50-dir. Bədəni axımlı, qılıncvarıdır, yanlardan sıxılmışdır. Bel üzgəci çox arxada — anal üzgəcinin üstündə yerləşir. Döş üzgəcləri uzun, sivridir, yan xəttin orqanı ziqzaqşəkillidir, boğazından anal üzgəcə qədər kil vardır. Qarnı üzərində boğazdan anusa qədər pulcuqla örtülü olmayan omurğa vardır. Bel üzgəci qısadır, döş və anus üzgəcləri uzundur. Anal üzgəcin əsası uzundur, quyruq üzgəci çox çuxurludur.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Yarımkeçici balıqdır. Dənizin şortəhər sularında yaşayır, kürü tökmək üçün şirin sulara girir. Çoxalmaq üçün Kür çayına qış aylarında girir. Kürü tökdükdən sonra isə yenidən dənizə qayıdır. Pelecus cultratus başlıca olaraq su həşəratları ilə qidalanır.
Çoxalması
Pelecus cultratus 3 yaşında cinsi yetkinliyə çatır. Kürülər hissə-hissə yetişir. Yetişmiş kürü mayalandıqdan sonra suda asılı halda üzür. Kürüdən yenicə çıxmış sürfənin uzunluğu 6–7mm olur. Mayın ortalarında sürfələr böyüyüb 15 mm uzunluğa, 8 mq ağırlığa çatır, iyul ayında körpələr orta hesabla 96 mm uzunluqda və 7,0 q ağırlıqda olur.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Vətəgə əhəmiyyəti az olan balıqlardandır. Statistikada ayrıca göstərilməyib "sair balıqlar" qrafasında qeyd edilir. Başlıca olaraq payız-qış aylarında tutulur. Son 10–15 ildir yox dərəcəsindədir. Azərbaycanın Qırmızı kitabına daxil edilib.
Sayı
Həmişə az saylı balıq olub, ovlanması barədə statistik məlumat göstərilməyib, "sair balıqlar" qrafasında qeyd edilib.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Kür çayı axını tənzim edildikdən sonra daşqınların aradan qaldırılması ilə əlaqədar Kürətrafı göllərnən əlaqənin kəsilməsi, kürüvermə sahələrinin sıradan çıxması, Xəzər dənizinin səviyyəsinin kəskin sürətdə aşağı düşdüyü dövrlərdə Pelecus cultratus qidalandığı sahil zonanın əsaslı sürətdə kiçilməsi və bu zonanın çirkləndirilməsi.
Tətbiq olunmuş və lazımi mühafizə tədbirləri
Azərbaycanın su hövzələrində Pelecus cultratus ehtiyatını bərpa etmək məqsədilə Kür çayı ilə Kürətrafı göllər arasındakı keçmiş əlaqə bərpa olunmalı, onların səviyyəsinin sabit qalması təmin olunmalı, Şimali Xəzərdən Pelecus cultratus körpələri gətirilərək bu su hövzələrinə buraxılmalı və onların mühafizəsi təmin olunmalıdır.
Yasuke
Yasuke (müxtəlif mənbələrdə 弥助, 弥介, 彌助 və ya 彌介 kimi yazılır; d. 1555 - ö. 1590) – ilk qaradərili samuray. 1581-1582-ci illərdə hegemon hərbi sərkərdə Oda Nobunaqaya xidmət edib və onun samurayı olub.
Adı və mənşəyi
thumb|left|Yaponiyada səyahət edən Nanban dəstəsi. Yasuke adını ona Oda Nobunaqa verib, lakin niyə məhz həmin adın verilməsinin səbəbi və vaxtı məlum deyil.
Onun həqiqi adı heç bir bilinən mənbədə qeyd edilmədiyi üçün Yasukenin ona ilkin adına əsasən və ya tamamilə sahibinin seçimi olaraq verilib-verilmədiyini müəyyənləşdirmək mümkün deyil.
1627-ci ildə Yezuitlər ordeninin üzvü François Soiler "Histoire Ecclesiastique Des İsles Et Royaumes Du Japon" adlı əsərində Yasukenin Mozambikdən olma ehtimalını irəli sürür. Lakin Soilerin yazısında heç bir dəlil olmadığı üçün Yasukenin Portuqaliya, Anqola və ya Efiopiyadan olma ehtimalı da yaranır. Həmçinin, o, həmin dövrdə Yaponiyada çoxluq təşkil edən, Hindistan dövlətinə çalışan afrikalı muzdlu da ola bilərdi.
2013-cü ildə daha çox əyləncə xarakteri daşıyan "Dünya sirlərinin kəşfi" verilişinin araşdırması meydana çıxarır ki, Yasuke Yasufe adlandırılan makua (makua və ya makhuva – Afrikanın cənub-şərqində və də Mozambik ərazisində ən böyük etnik qrup) olub. Lakin bu veriliş o qədər də ciddi jurnalist araşdırmasına əsaslanmırdı. Onların irəli sürdüyü nəticələr də dəlillərə dayanmırdı. Belə ki, 1585-ci ilədək Portuqaliyanın Mozambiklə bağlı əhəmiyyətli münaqişəsi yaşanmayıb. Yasuke o vaxt portuqaliyalılarla təmasa gələn yao xalqının üzvü də ola bilər. Hətta bu nüans ona verilən yapon adının da izahına çevrilə bilər; "yao" sözünə "suke" ümumi yapon kişi adı suffiksinin artırılması.
İlk illər
Yasuke Yaponiyaya 1579-cu ildə buraya Hindistandakı (bu isə Şərqi Afrika, Cənub-şərqi Asiya deməkdir) yezuit missiyasından müşahidəçi (inspektor) kimi təyin olunan əslən italiyalı yezuit Alessandro Valinyanonun qulluqçusu kimi gəlmişdi. O, Alessandro Valinyanonu 1581-ci ilin martına qədər paytaxta yaxın ərazilərədək müşayiət etmişdir.
Bir gün əhalinin onu görmək istəyi bir neçə nəfərin ölümcül əzilməsinə səbəb olur, yezuitlər qorxur ki kilsələri dağılacaq. Lakin faciənin qarşısını almaq olur. Həmin vaxt Nobunaqa yaxınlıqdakı məbəddə qərargah salmışdı. Səs-küyü eşidən və vəziyyətdən xəbərdar olan Nobunaqa onu görmək istədiyini bildirir. Nobunaqa onun mürəkkəblə rənglənmədiyinə əmin olmaq üçün Yasukenin belinə qədər soyunmasını tələb edir və dərisinin təmizlənməsini (rəngini qaşımasını) istəyir. Onun həqiqətən də qara dərili olduğuna inanandan sonra Nobunaqanın gözləri işıldayır, sanki simasına rəng gəlir və o, ya Nobunaqanın yanına qulluğa keçirilir, yaxud da keçirilməklə bağlı icazə alır.
Bu hadisələri 1581-ci ildə yezuit Luis Frois əməkdaşı Lorenço Mexiaya məktubunda qələmə alıb. Həmçinin, həmin hadisə 1582-ci ildə Frois tərəfindən hazırlanan yezuitlərin fəaliyyəti ilə bağlı illik hesabatında öz əksini tapır. Bu materiallar 1598-ci ildə "Cartas que os padres e irmãos da Companhia de Jesus escreverão dos reynos de Japão e China II" və ya əsasən sadəcə "Cartas" kimi tanınan məcmuədə nəşr olunur.
May ayında Yasuke Nobunaqa ilə onun Azuçidəki qəsrinə gedir. Matsudayra İetada xatirəsində Yasukeni 6 şaku 2 sun (188 sm) təsvir edir: "O qara idi, onun dərisi kömürə bənzəyirdi. Əgər həqiqətən də o elə hündür idisə, bu, o vaxtın yaponları üçün olduqca heybətli ölçü idi, baxmayaraq ki, Nobunaqa özü heç də qısa adam deyildi". thumb|Oda Nobunaqa Onun 24, 25, 26 (Qərb mənbələrində 27) yaşı olduğu qeyd edilir.
May ayında Yasuke yezuitlərin eçizenə kiçik səyahəti zamanı onları müşahidə edir və burada yaponlarla danışığı Nabunaqanın xoşuna gəlir. Valinyano mərkəzi Yaponiyanı tərk etmədən (1 il öncə) Nobunaqanın xahişi ilə Yasukeni onun yanında saxlayır.
Böyük ehtimalla Yasuke yapon dilini bilirdi. Yəqin Valinyano missiya ilə əlaqədar ona dil və adət-ənənə, maksimum şəkildə yerli əhaliyə uyğunlaşması üçün bütün bilgiləri öyrətmişdi. Çünki qeydlərə görə Nobunaqa Yasuke ilə söhbət etməyi sevirdi. Hər halda Nobunaqanın portuqal, Yasukenin isə klassik Çin dilini bilməsi ehtimalı sıfıra bərabərdir.
Onlar kifayət qədər sıx dost münasibətlərinə malik idilər və o, yeganə qeyri-yapon döyüşçü idi. Bütün bunlar Yasukenin sürətli yüksəlişinə kömək edirdi. Deyilənə görə, hətta Yasukenin olmaq ehtimalı da varmış, lakin o ancaq samuray ola bilir.
Yasuke həmçinin Maeda qəbiləsinin arxivindəki məxsus Şinçokoki prototipində xatırlanır. Buna görə də, Nobunaqa Yasukeyə yaşayış evi, qısa mərasim katanası verir. Həm də onu silah daşıyan vəzifəsinə təyin edir.
Nobunaqadan sonra
1582-ci ildə Nobunaqa Akeçi Mitsuhidenin qoşunları tərəfindən hücuma məruz qalır və Kiotonun Honno məbədində seppuku həyata keçirməyə məcbur olur. Yasuke də həmin vaxt döyüşür və Nobunaqanın ölümündən sonra Nico qəsrində Oda qüvvələrini toplamağa çalışan Nobunaqanın varisi Oda Nobutadanın dəstələrinə qatılır və uzun zaman Nobutadanın qüvvələri ilə birgə mübarizə aparır, ancaq sonunda qılıncını Akeçinin ordusuna təslim edir. Qalib gələn Akeçidən Yasukenin taleyi ilə bağlı soruşanda o, belə cavab verir: "qara adam vəhşi idi və heç nə bilmirdi, o, yapon deyildi, buna görə də öldürülməməlidir. Lakin nanban-dera və ya nanban-ciyə aparılmalıdır (yaponların yezuit kilsəsini adlandırdıqları kimi "cənub varvarları")".
Akeçinin bu formada deməsi, Yasukeyə yazığının gəlməsi və onu öldürməmək üçün açıq səbəb verməsidir. Həm də yapon məbədlərində buddalar qara rəngdə təsvir olunurdu. Bununla yanaşı, bəlkə də Akeçi siyasi qarışıqlıq dövründə əldə edə biləcəyi müttəfiqlərini itirmək yerinə qazanmaq, beləliklə də yezuitlərin xətrinə dəymək istəmədi.
Bundan sonrakı dövrdə Yasuke ilə bağlı heç bir yazışma qalmamışdır. Lakin Froisin "Yaponiya tarixi" əsərində 1584-cü ildə Arima Harunobunun dəstəsində afrikalı qaradərili topçu haqqında qeydləri var. Ancaq Yaponiyada avropalı və yaponiyalı iş adamlarının sərəncamında, eləcə də azad şəkildə afrikalının çoxaldığı bir dönəmdə bu qaradərilinin də Yasuke olmama ehtimalı yüksəkdir.
Nəhəng planetlər
thumbnail|300px|Nəhəng qaz planetləri. Aşağıdan yuxarı: [[Yupiter (planet)|Yupiter, Saturn, Uran və Neptun. ]] Nəhəng planetlər və ya Yupiter tipli planetlər— Günəş sisteminin Əsas Asteroid qurşağından kənarda yerləşən Yupiter, Saturn, Uran və Neptun planetlərinə deyilir. Dörd xarici planet ya da nəhəng qaz planetləri Günəşin ətrafında dövr edən kütlənin 99%-ni təşkil edir. Yupiter və Saturnun atmosferləri əsasən hidrogen və heliumdan ibarətdir. Uran və Neptunun atmosferlərində əhəmiyyətli dərəcədə su, ammonyak və metan buzu vardır. Bəzi astronomlar Uran və Neptunun nəhəng qaz planetləri kimi yox, nəhəng buz planetləri kimi təsnif olunmasını təklif etmişdir. Nəhəng planetlərin dördünün də halqaları vardır. Saturunun halqaları Yerdən müşahidə edilə bilir.
Yupiter
Yupiter Günəşdən uzaqlığına görə beşinci planetdir. Planetlər arasında ən nəhəng və ağır olanıdır. Əsasən hidrogen və heliumdan formalaşmışdır. Yupiterin daxili istiliyi atmosferində bulud qurşaqları və Böyük qırmızı ləkə kimi müvəqqəti quruluşların yaranmasına səbəb olur. Yupiterin müəyyən olunmuş 63 təbii peyki vardır. Bunlardan ən böyükləri Qanimed, Kallisto, İo və Avropadır. Bu peyklər vulkanik fəallıq və daxildən isinmə kimi xüsusiyyətlərinə görə daxili planetlərlə oxşardırlar. Günəş sisteminin ən böyük təbii peyki olan Qanimed Merkuridən daha böyükdür.
Saturn
Saturn Günəşdən uzaqlığına görə 6-cı planetdir. Böyüklüyünə və ağırlığına görə Yupiterdən sonra 2-cidir. Saturn Yerdən müşahidə oluna bilən geniş halqaları ilə tanınır və atmosferinin xüsusiyyətləri Yupiterlə oxşarlıq göstərir. Saturunun 60 məlum olan və 3 təsdiqlənməmiş təbii peyki vardır. Bu peyklərdən Titan və Enkelad buzdan təşkil olunmalarına baxmayaraq vulkanik aktiv peyklərdir. Titan Merkuridən böyükdür və Günəş sistemində diqqətəlayiq qalın atmosferə sahib olan tək peykdir.
Uran
Uran Günəşdən uzaqlığına görə yeddinci planetdir. Böyüklüyünə görə görə Yupiter və Saturndan sonra üçüncü olsa da, çəkisinə görə Neptundan daha yüngüldür və dördüncü pillədə durur. Planetlərin içində ekliptik ilə 90 dərəcədən çox bucaq altında meyilliyə sahib olan tək planetdir. Günəşin ətrafında yanı üstə yatmış formada dönür. Nüvəsi digər nəhəng qaz planetlərindən daha soyuqdur və kosmosa daha az istilik yayır. Uranın 27 bilinən təbii peyki vardır. Bunlardan ən böyükləri Titaniya, Oberon, Umbriel, Ariel, Mirandadır.
Neptun
Neptun Günəşdən uzaqlığına görə səkkizinci planetdir. Neptun böyüklüyünə görə Yupiter, Saturn və Urandan sonra dördüncü pillədə dursa da, Urandan daha ağırdır və ağırlığına görə üçüncü pillədə durur. Daxili istiliyi Yupiter və Saturndan daha azdır. Neptunun bilinən on üç təbii peyki vardır. Ən böyük peyki olan Triton maye azotdan olan qeyzerləri ilə geoloji cəhətdən aktivdir. Triton Neptunun öz oxu ətrafında hərəkətinin əksinə hərəkət edir. Bu xüsusiyyətinə görə əksinə hərəkət edən ən böyük təbii peykdir.
Bulbophyllum signatum
(Bulbophyllum signatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Persoonia asperula
— cinsinə aid bitki növü.
Ançouslar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
İstiqamətlilik
İstiqamətlilik Kainatdakı sistemlərdə baş verən hadisələrin üç əsas xassəsindən biridir. Bu fizika və astronomiyanın tədqiqat obyektidir və bütün fiziki proseslər üçün səciyyəvidir.
Senecio everettii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Həştrud şəhristanı
Bölgənin Azərbaycan türkcəsində istifadə olunan adı Sərəskənddir. Hazırkı rəsmi adı olan "Həştrud" isə farsca "həşt" (səkkiz) və "rud" (çay, axar su) sözlərindən ibarətdir.
Vəlihə Abdullayeva
Abdullayeva Vəlihə Böyükağa qızı — Salyan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (1998–2001).
Həyatı
Vəlihə Abdullayeva 1971-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu və 1987-ci ildə isə Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir. 1971-ci ildən Salyan Rayon Maliyyə şöbəsində, Salyan Rayon Xalq Deputatları Sovetinin İcraiyyə Komitəsində, Salyan Rayon İcra Hakimiyyəti aparatında müxtəlif vəzifələrdə çalışmış, 1997-ci ildən Salyan Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının səlahiyyətlərini yerinə yetirmiş, 1998–2001-ci illərdə Salyan Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı işləmişdir.
Qəhrəman Əhmədov
Əhmədov Qəhrəman Məmmədəli oğlu  (7 oktyabr 1953, Gürcüstan SSR) — "Azvirt" MMC-nin baş direktorunun elmi işlər üzrə müavini, Texniki elmlər doktoru (2017), Əməkdar Mühəndis (2011), MDB ölkələrinin Fəxri yol işçisi (2012), Nəqliyyat doktoru, Beynəlxalq Nəqliyyat Akademiyasının akademiki.
Həyatı
Əhmədov Qəhrəman Məmmədəli oğlu 7 oktyabr 1953-cü ildə Gürcüstan SSR-də anadan olmuşdur.
Periodiklik
Periodiklik (həmçinin daimilik) Kainatdakı sistemlərdə baş verən hadisələrin üç əsas xassəsindən biridir. Bu fizika və astronomiyanın tədqiqat obyektidir və bütün fiziki proseslər üçün səciyyəvidir.
Qəhrəman Əhmədov
Həyatı
1970-ci ildə Tbilisi şəhərində orta məktəbi bitirmişdir.
1976-cı ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun "Nəqliyyat" fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. İxtisas üzrə tikinti mühəndisi, avtomobil yolları mütəxəssisidir. Bundan başqa, Azərbaycan Dövlət İqtisadiyyat Universitetini (maliyyə və kredit mütəxəssisi) və Azərbaycan Patentləşdirmə İnstitutunu (ekspert-patentçi mütəxəssisi) fərqlənmə ilə bitirmişdir.
İstehsalatdan ayrılmadan Ümumittifaq Dövlət Yol Elmi-Təqdiqat İnstitutnun (SOYUZDORNİİ) aspiranturasını bitirərək, 1988-ci ildə "Azərbaycan SSR şəraitində yol örtüklərində bitumtərkibli süxurların tətbiqi" mövzusunda disertasiyanı müvəffəqiyyətlə müdafiə etmiş və texniki elmlər namizədi, alimlik dərəcəsi almışdır.
"Təbii-iqlim və qrunt-hidroloji şərayətlarini nəzarət almaqla beynəlxalq avtomobil yollarının qeyri-şərt yol geyimlərinin layihələndirilməsinin elmi əsasları" mövzusunda doktorluq dissertasiya müvəfaqiyyətlə müdafiə edib. İxtisas 05.23.11 — Yolların metropolitenlərin, aeroportların, körpülərin və naqliyyət tunellərin tikintisi və layihəndirilməsi.
Əmək fəaliyyəti
1976–1977-ci illərdə "Azəryollayihə" Layihə İnstitutunun böyük mühəndisi;
1977–1978-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Avtomobil Yollarının Tikintisi və İstismarı Nazirliyinin Texniki İdarəsində böyük mühəndis, böyük ekspert;
1978–1985-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Avtomobil Yollarının Tikintisi və İstismarı Nazirliyınin Elmi-Tədqiqat Laboratoriyasında elmi işlər üzrə direktor müavini;
1990 −1993-cü illərdə Azərbaycan Respublikası "Avtoyol" İstehsalat Birliyinin baş mühəndisi;
1993–1994-cü illərdə Azərbaycan Respublikası "Azəravtoyol" Dövlət Şirkətinin vitse-prezidenti;
1994–1996-cı illərdə "AzərSənayeTikintiMaterialları" Dövlət Şirkətinin Xarici İqtisadi Assosiyasiyasının baş direktorunun birinci müavini; "Bakfininvestbank"ın Idarə Heyətinin Sədrinin birinci müavini və Müşahidə Şurasının sədri;
1996–1997-ci illərdə Xüsusi Quraşdırma Tikinti Nazirliyi "Santexquraşdırma" İstehsalat Birliyinin rəis müavini;
1997–1998-ci illərdə "Azərbaycannəqliyyatyoltikinti" Dövlət Şirkətinin vitse-prezidenti;
1998–2004-cü illərdə "AzQur" Səhmdar Cəmiyyətində tikinti rəisi, icraçı direktoru;
2004–2014-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat Nazirliyi "Azəryolservis" ASC-də magistral yolların tikintisinin Layihə İdarəetmə Qrupunun direktoru vəzifəsində işləmişdir.
2014–2017-ci illərdə "Azvirt" MMC-nin direktorunun müavini vəzifəsində işləmişdir.
2018-ci ildən "Azvirt" MMC-nin baş direktorunun elmi işlər üzrə müavini calışır.
Əmək fəaliyyəti avtomobil yollarının və körpülərin layihələndirilməsini, tikintisi və istismarını, elmi-təqdiqat işlərinin tətbiqini əhatə edir.
Rəhbərliyi altında görülən işlər
Q. M. Əhmədovun rəhbərliyi ilə respublikanın yol-körpü tikintisi sahəsində mütərəqqi texnologiyaların elmi-tədqiqat işləri tədqiq və tətbiq edilmişdir. Körpülərin qorunması, müayinəsi, sınağı və istismar ömrünün uzadılması üçün onun əhəmiyyətli tövsiyələri həyata keçirilmişdir.
Q. M. Əhmədov, 1993–1994-cü illərdə milli ekspert kimi dünya kredit təşkilatlarında – Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı, İslam İnkişaf Bankı, ESKAF və digər beynəlxalq maliyyə qurumlarında Azərbaycan Respublikasının rəsmi təmsilçisi olmuşdur.
Mükafatları
2012-ci ildə isə ona MDB ölkələrinin Hökümətlərarası Yol İşçilərinin Şurası tərəfindən "Fəxri yol işçisi" adı verilmişdir.
Elmi fəaliyyəti və yaradıcılığı
Yol örtüklərinin tikinti texnologıyası sahəsində (bitumtərkibli süxurların, çox xırda dənəli qumların, astaltbeton qarışıqların tərkibində karbohidrogen mənşəli müxtəlif əlavələrin, artan yüklənmə nəzərə alınaraq müasir yol konstruksiyalarının, şaquli yol iqlim zonalarına bölgüsünün elmi araşdırması və tətbiqi, və s.) 100-dən çox nəşr edilmiş elmi məqalələrin, 10 ədəd ümumittifaq və Respublika İnşaat Normalarının (BCH və RCH) və 2 ixtiranın (asfaltbeton qarışığı -müəllif şəhadətnaməsi N-1726427 və yol nişanlamasında termo plastikin tərkibi — müəllif şəhadətnaməsi N-1594158) müəllifidir.
1988-ci ildə Moskvada Ümumittifaq dövlət yol Elmi Tədqiqat İnstitutunun aspiranturasını bitirmiş və həmin il müvafəqiyyətlə namizədlik dissertasiyini müdafiə etmişdir. Texniki elmlər namizədir. İxtisas 05.23.05 — Tikinti materialları.
2014-cü ildə Almaniya Milli Kitabxanasının nəşriyyatı tərəfindən dərc olunan "Beynəlxalq avtomobil yolları üçün yükartımı şəraitində yol geyimlərinin konstruksiyaları" monoqrafiyasının müəllifldir. Bu kitab Almaniya Milli Kitabxanası tərəfindən Alman Kitab Kataloquna daxil edilmişdir. Adı çəkilən kitablardan hal-hazırda MDB ölkələrinin universitetlərində dərslik vəsaiti kimi istifadə olunur.
2017-ci ildə "Təbii-iqlim və qrunt-hidroloji şərayətlarini nəzarət almaqla beynəlxalq avtomobil yollarının qeyri-şərt yol geyimlərinin layihələndirilməsinin elmi əsasları" mövzusunda doktorluq dissertasiya müvəfaqiyyətlə müdafiə edib. İxtisas 05.23.11 — Yolların metropolitenlərin, aeroportların, körpülərin və naqliyyət tunellərin tikintisi və layihəndirilməsi.
Qəhrəman Əhmədov texniki elmlər doktorudur, nəqliyyat doktoru, Beynəlxalq Nəqliyyat Akademiyasının akademikidir.
Moskva, Praqa, Brno, Kiyev, Minsk, Riqa və Almaata kimi şəhərlərdə bir çox beynəlxalq konfranslarda iştirak etmiş və geniş mövzulu çıxışları ilə yadda qalmışdır.
MDB, Türkiyə, Çexiya, Slovakiya, Avstriya, İran İslam Respublikası, Pakistan, Küveyt və Birləşmiş Ərəb Əmirliyi Beynəlxalq Maliyyə İnstitutlarının kredit təşkilatları ilə çoxillik münasibətləri, bu sahədəki biliyi, təcrübəsi, və səriştəliyi ona avtomagistral və körpülərin müasir texnologiyalarla layihələndirilməsində və tikintisində böyük imkanlar yaratmışdır.
Ailəsi
Q. Əhmədov ailəlidir, iki oğlu, dörd nəvəsi vardır.
İsaxlıgirmə
İsaxlıgirmə — Azərbaycan Respublikasının Balakən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
İsaqlıgirmə Balakən r-nunun şambul i.ə.v.-də kənd. Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. İsaqlıgərmə variantında da qeydə alınmışdır. Yerli əhalinin məlumatına görə, vaxtilə kəndin ərazisində Mazım çayının keçidi (yerli əhali çay keçidini girmə adlandırır) yaxınlığında İsaq adlı şəxsin binəsi olmuş və keçid də onun adı ilə İsaqlıgirmə adlanmışdır. Sonralar burada salınan kənd də həmin adı qəbul etmişdir.
Əhalisi
İsaxlıgirmə kəndin əhalisi təxminən 250-300 nəfərdir və 80 %-i avarlar, 15 %-i azərbaycanlılar, 5 %-i isə qaraçılar, tərəkəmələr və digər xalqın nümayəndələridir. Kəndə daha çox heyvandarlıq və meyvəçilik fındığçılıq inkişaf etmişdir. Kənddə bir meyvə bağı, bir uşaq bağçası, bir neçə mağaza fəaliyyət göstərir. .
Aglaia meridionalis
(Aglaia meridionalis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Lavrak
Lavrak — xanıkimilər dəstəsindən balıq növü.
Çarli Byuken
Çarlz Mürrey Byuken (, 22 sentyabr 1891, Plamsted, Londonun Qrinviç inzibati dairəsi, İngiltərə — 15 iyun 1960, Monte-Karlo, Monako), daha çox Çarli Byuken ( adı ilə məşhurdur) — ingilis futbolçu, mərkəz hücumçusu, "Sanderlend", "Arsenal" klublarının və İngiltərə milli futbol komandasının kapitanı, tanınmış idman jurnalisti və şərhçisi. "Sanderlend"in heyətində 1912/13 mövsümündə İngiltərə çempionu, Futbol liqası birinci divizionunun 1922/23 mövsümünün isə ən yaxşı bombardiri olub. Bu klubun tarixində ikinci ən yaxşı bombardir sayılır (221 qol). "Charles Buchan’s Football Monthly" jurnalının yaradıcısıdır.
"Sanderlend" klubu ondan ötrü 1000 funt verəndə bu futbolçunun cəmi 18 yaşı vardı. "Sanderlend"də oynadığı üç ilin ərzində Buçan 65 qol vurmuşdur.
Persoonia baeckeoides
— cinsinə aid bitki növü.
Jil Delöz
Jil Delöz  — fransız filosofu, Qitə fəlsəfəsinin nümayəndəsi.
Felks Qvattari ilə çalışmaları
Fransız filosofu olan Jil Delöz (1925‐1995) postmodernizm estetikasının inkişafında mühüm fəaliyyəti ilə xüsusilə fərqlənmişdir. Lakan, Fuko və Derrida kimi, Delöz və Qvattari də, freydizm ideyalarını po'''ststrukturalist elementlərlə zənginləşdirmişlər. O, postmodernist estetik təfəkkür zəminində incəsənətin strukturalist və paralel olaraq psix'''oanalitik tədqiqini həyata keçirmişdir. Poststrukturalizm dövründə onların estetik araşdırmaları əsasən, freydizmin psixoanalitik konsepsiyasında şəxsiyyətin simvolik strukturunun yeni ictimai‐mədəni normalarla əlaqələndirilməsinin bir sıra xüsusiyyətləri və motivləri ətrafında aparılmışdır. Delöz və Qvattarinin birgə müəllifliyi ilə yazılan «Kapitalizm və şizofreniya» ikicildliyinin burinci cildi olan «Anti‐Edip» (1972) əsərində postmodernist incəsənətin bir sıra maraqlı təhlilləri aparılmışdır.
Delöz və Qvattari Freydin ardınca belə hesab etmişlər ki, incəsənət məhsulları qeyri‐şüuri istəklərin sənətdə realizə olunmasıdır. Lakin Freydin psixoanalitik konsepsiyasından və həmçinin də Lakanın təhtəlşüurluluğun simvolik strukturoloji təhlilindən fərqli olaraq, Delöz və Qvattari incəsənətin təhlilini şizoanaliz metodu vasitəsilə həyata keçirmişlər. Şizofreniya burada psixoloji hadisə kimi deyil, kütləvi ictimai‐siyasi hadisə kimi məna kəsb edir. Delöz və Qvattari «Anti‐Edip» əsərində həmçinin rizoma adlı digər bir anlayış da irəli sürmüş və bu anlayışı məxsusi olaraq “Rizoma” (1976) adlı əsərdə geniş təhlil etmişlər.
Ramella Allahverdiyeva
Allahverdiyeva Ramella Allahverdi qızı (d. 15.8.1950, Xankəndi) — Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hakimi (2011 - h/h).
Həyatı
Azərbaycan Respublikası Apelyasiya Məhkəməsinin hakimi (2000-ci ildən). Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir (1978). 1979-1982-ci illərdə Azərbaycan Respublikası DQMV Məhkəməsinin hakimi, 1982-1990-cı illərdə Şuşa şəhər məhkəməsinin hakimi, 1990-2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin hakimi, 2007-2011-ci Ağır Cinayətlərə dair İşlər üzrə Azərbaycan Respublikası Məhkəməsinin hakimi, 2011 - h/h Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin hakimi vəzifələrində işləmişdir.
Çaldaş dağı
Çaldaş dağı - Oğuz və Qəbələ rayonları ərazisində dağ. Baş Qafqaz silsiləsindən ayrilan qolun zirvəsidir. Hündürlüyü 3447 metrdir. Oronim çal (boz rəng) və daş (dağ, qaya) sözlərindən düzəlib, "boz qaya" mənasındadır.
Bulbophyllum simulacrum
(Bulbophyllum simulacrum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Simmetriya
thumb|300px Simmetriya — kainatdakı sistemlərdə baş verən hadisələrin üç əsas xassəsindən biri.
Müstəvi koordinat sistemində simmetriya
A(x;y) noqtəsinin koordinat başlanğıcına nəzərən simmetriyası Á (-x; -y) olur.
A(x;y) noqtəsinin Y oxuna nəzərən simmetriyası Á (-x; y) olur.
A(x;y) noqtəsinin X oxuna nəzərən simmetriyası Á (x; -y) olur.
Baromotor
Baromotor — insan gücünü hərəkət gücünə çevirən xüsusi qurğu.
İkidilim ginkqo
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təxminən 1730-cu ildə ikiayalı ginkqo Qərbi Avropaya, 50 ildən sonra isə Şimali Amerikaya gətirilmişdir. İkidilim ginkqonun elmi adını Karl Linney vermişdir. İngiltərə bağçılarından biri bu bitkini təbiətşünas Linneyə göndərmiş, 1771-ci ildə isə Linney bu bitkini "Ginkqo biloba" adı ilə elmi ədəbiyyata daxil etmişdir. Qədimdən ginkqo ağacları müqəddəs ağac kimi Yaponiyada, Çində və Koreyada qədim kilsələri əhatə edən bir çox parklarda becərilirdi. Hündürlüyü 40 m-ə çatan ikievli bitkidir.
İlmir Xəzəddinov
İlmir Rəşad oğlu Xəzəddinov — Tatar əsilli Rusiya xizəklə tramplindən tullananı, Rusiya çempionu (2013), beynəlxalq dərəcəli idman ustası.
Bioqrafiya
İlmir Xəzəddinov 28 oktyabr 1991-ci ildə Ufa şəhərində anadan olmuşdur. Ufa Ali İdman Ustalığı məktəbinin şagirdi olmuşdu.
Karyerası
Xəzəddinovun ilk məşqçisi Vladimir Andreyeviç Nikulin olmuşdur. Gənc idmançı, SDYUŞOR və ŞVSM "Lokomotiv" klublarının üzvü olmuşdur. Xəzəddinov 2005-ci ildən bəri beynəlxalq dərəcəli müsabiqələrdə iştirak edir. İlmir Xəzəddinov Rusiyada keçirilmiş olan 2014 Qış Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. O, normal təpə yaşının seçmə mərhələsini 18-ci, final mərhələsini isə 35-ci yerdə bitirmişdir. Böyük təpə yarışının seçmə mərhələsində 32-ci, final mərhələsində isə 29-cu yerə layiq görülmüşdür. O həmçinin, komanda tədbirində 9-cu yeri tutan Rusiya komandasının üzvü idi. Xəzəddinov Dünya Kuboku debütünü 2012-ci ilin mart ayında etmişdir. İdmançının hal-hazırkı məşqçisi Ramil Razyapoviç Abrarovdur. Dünya Kubokunda ən yaxşı fərdi nəticəsi 25-ci yerdir (Bişofşofen 2015).
Şəxsi həyatı
İlmir Rəşad oğlu Xəzəddinov rok-musiqisi və avtomobillərlə maraqlandığını demişdir. Qardaşı, xizəklə tullanma üzrə idman ustası olan Razil Rəşad oğlu Xəzəddinovdur.
Meqaaləm
Meqaaləm fizika və astronomiya termini olub daha böyük ölçülü aləm deməkdir. Meqaaləmə istinad etməkdə məqsəd bir çox fiziki problemlərin həllü üçün ideal mühitin olmasıdır. Meqaaləmdə mövcud olan şərait real mühitdə laboratoriyada əldə edilə bilmir. Buna görə də bir çox fizika problemlərinin həllində istifadə olunur. Bütövlükdə Kainat və onun ayrı-ayrı hissələri Meqaaləm sayıla bilər.
Orbital rəsədxana
Orbital rəsədxana — yerin xəyali hərəkət orbitində yerləşən rəsədxana. Bu rəsədxanaların yaradılmasında məqsəd aparılan astronomik tədqiqatların daha da dəqiqləşdirilməsidir. Bir çox dalğa tezlikləri yerin maqnitosferi tərəfindən bloklanır. Bu dalğa tezliklərinin analizi üçün orbital rəsədxanalardan istifadə olunur.
Bugünkü gündə ən uğurlu layihələndirilən və faydalı olan orbital rəsədxanalar və onların teleskopları bunlardır:
Qaraboyun durna
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Çin və Hindistanın Tibet yaylası ərazisində yayılmışdır. Alp qurşağında müşahidə edilən yegahə durna növüdür. Bu nadir quş Beynəlxalq Qırmızı kitaba daxil edilmişdir. Onların ümümi sayı 5000–6000 arasında dəyişir. Bu quşlar ilk dəfə 1872-ci ildə Nikolay Prjevalski tərəfindən təsvir edilmişdir. O, onları Kukunor göü ətrafında müşahidə etmişdir. Təbiətdə bu növ durnalar 20–30 il yaşaya bilirlər.
Təsviri
Nəhəng quş 115 sm hündürlüyə və 5,35 kq çəkiyə sahibdirlər. Xarici görünüş baxımından Yapon durnalarına bənzəsələrdə onlardan böy baxımından kiçikdirlər. Üst bədən tüyü ağ rəngli, altlığı isə çirkli-ağdır. Başı və boyunun yuxarı hissəsi qaradır. Gözünün altındakı kiçik bir ağ ya da açıq boz nöqtə var. Quyruğu demək olar ki tamamən qaradır. Ayaqları da qara rəngdə olur. Balaların bütün bədənləri lələklərlə örtülü olur. Erkək və dişi fərdlər arasında kəskin fərqlər olmasada erkəklər nisbətən iri olur. Balaların qarınları boz, bədənin yuxarı hissəsi boz-sarı, birinci və ikinci dərəcəli lələkləri qara olur. Balalar artıq bir yaşında nöyüklərdən heç fərqlənmirlər..
Yayılması
Qaraboyun durnaların əsas yuva qurma bölgələri Çinin Şinxay bölgəsidir. Tibetin bu hissəsində hündürlük 3800–4500 metr arasında dəyişir. Bundan əlavə kiçik saylı populyasiya Hindistanın Ldak bölgəsində yayılmışdır. Qışlama isə Tibet vadisi və Quyçjou, Butan ərazisinmdə və Hindistanın Arunaçal-Pradeş ştatı ərazisində yayılmışdır.
Bu növ durnalar əsasən alp zomansının çay kənarları, göllər, hündür otların bitdiyi ərazilərdə yuva qururlar. Qışda isə nisbəıtən aşağılara enirlər. Onlar bu bölgələrdə əsasən dənli bitkilərlə qidalanırlar. İnsanın yaşayış məntəqələrinə yaşamaqdan çəkinmirlər. B u bölgələrdə milli adətlərdən irəli gələrək onlara toxunulmur.
Çoxalması
Bu növ durnalar yetkinlik yaşına 2–3 ilində çatırlar. Ərazidən asılı olaraq yumurtlama bölgəlırinə martın sonlarından maya qədər gəlirlər. Mərkəzi Tibetdə ortalama hər 2,2 çütə km² ərazi düşür.
Qorunması
Təhlükədə olan növ olaraq hesab edilir. Təbiətdə sayları 8800–11000 baş arasında dəyişir.
Aglaia monozyga
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fanqataufa
thumb|200px|left|Atollun kosmosdan təsviri. Motutunqa — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Mururoadan 40 km cənub-şərqdədir.
Coğrafiya
Düzbucaqlı formaya malikdir. Atollun sahəsi 5 km²-dir. Uzunluğu 8,5 km, eni isə 7,5 km təşkil edir. Daxilində laqun vardır. Laqunun dərinliyi 40–42 metrdir.
İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Tureia kommunasına daxildir.
Tarixi
Fanqataufa ilk dəfə 1826-cı ildə ispan dənizçisi Federik Biçi tərəfindən kəşf edilmişdir. O, adanı kokbern olaraq adlandırır.
Nüvə sınaqları
XIX əsrin ortalarına qədər adada yaşayış olmuşdur. 1966–1996-cı illər ərzində Fanqataufada 5 dəfə atmosferdə, 10 dəfə isə yer altı atom sınaqları keçirilmişdir.
Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada yaşayış yoxdur.
İtitala
Tarixi
İtitala Balakən r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Katex çayının sahilində, Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Kəndə belə ad onun yerləşdiyi talanın iti bucağa oxşamasına görə verilmişdir. Yaşayış məntəqəsi 1863-cü ildə hazırda inzibati-ərazi bölgüsünə əsasən Zaqatala rayonuna daxil olan Əliabad yaşayış məntəqəsindən bura köçmüş ailələr tərəfindən salınmışdır. .
Din
Kənddə İtitala kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Samur Novruzov
Samur Novruzov (tam adı: Samur Həsən oğlu Novruzov; ) — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim, Azərbaycan Milli Məclisinin I, II çağırış və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XI çağırış üzvü.
Həyatı
Samur Novruzov 1938-ci il mayın 25-də Kirovabad şəhərində (Gəncə) anadan olub. S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetində filologiya üzrə ali təhsil alıb. Tarix elmləri namizədi idi. İngilis və rus dillərini bilirdi. Əvvəl Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının, 1995-ci ildən isə Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) Siyasi Şurasının və İdarə Heyətinin üzvü olub.
Samur Novruzov ailəli və üç övlad atası idi.
Fəaliyyəti
Samur Novruzov 1990-cı ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin üzvü seçilib. 1991–1993-cü illərdə Ali Sovetin, 1993–1995-ci illərdə isə Milli Məclisin üzvü olub.
1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan Parlament seçimlərində 88 nömrəli Tovuz qəsəbə dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Samur Novruzov I çağırış Milli Məclisin deputatı seçildi. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Samur Novruzov Milli Məclisin Beynəlxalq münasibətlər və parlamentlərarası əlaqələr Daimi Komissiyasının üzvü, Azərbaycan—ABŞ parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun isə rəhbəri olub.
Daha sonra 2000-ci il noyabrın 5-də baş tutan Parlament seçimlərində 24 saylı Nərimanov I dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Samur Novruzov II çağırış Milli Məclisin deputatı seçildi. 2000-ci il noyabrın 12-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Samur Novruzov Milli Məclisin Mədəniyyət məsələləri Daimi Komissiyasının, Azərbaycan—ABŞ parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun üzvü, Azərbaycan—Kanada parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun isə rəhbəri olub.
Samur Novruzov Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 7 aprel 1994-cü il tarixli 133 nömrəli Fərmanı ilə Nazirlər Kabineti yanında Xarici Turizm Şurasının sədri vəzifəsinə təyin edilib. 8 il sonra isə o, Heydər Əliyevin 18 aprel 2001-ci il tarixli 680 nömrəli Sərəncamı ilə Nazirlər Kabineti yanında Xarici Turizm Şurasının sədri vəzifəsindən azad edilib.
Samur Novruzov 2001-ci il sentyabrın 24-də 63 yaşında vəfat edib.
Adi dəniz dili
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Bədəni ovalıq, çox yastılaşmış, ağızı kiçik və asimmetrik, gözləri sağ tərəfdə, gözlü tərəf, mixai yaşıl, ya da qəhvərəngi qara xallarla bəzəklidir. Sağ sinə üzgəcinin ucunda qara xal vardır.
Ümumiyyətlə 20-40 metr dərinliklərdə, qumlu palçıqlı yerlərdə yaşar. Qışda 100 metr dərinliyə enər. Böyüklüyü ortalama 30-35 sm dir, maksimum 50 sm-ə çata bilər. Ortalama ağırlığı 300-350 qram ətrafındadır.
Dibdəki onurğasızlar, kiçik balıqlar və böcəklərlə bəslənər. Bahardan etibarən sahillərə soxularaq İyun - İyul arasında artıma edər. Qış aylarında əti dolğun və ləzzətli olar. Ümumiyyətlə hər mövsümdə olan, iqtisadi dəyəri yüksək bir balıqdır.
Rəhim Mədətov
thumb Mədətov Rəhim Səlim oğlu 1949-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Şəki şəhərində anadan olmuşdur. 1966-cı  ildə orta məktəbi bitirmiş və həmin il Azərbaycan Dövlət Universitetinin (BDU) Fizika fakültəsinə qəbul olunmuşdur. 1971-ci ildə təhsilini tamamlamış və Dəvəçi rayon Xalq Maarif şöbəsində fizika müəllimi vəzifəsində çalışmışdır. O, 1973-cü ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında elmi fəaliyyətini davam etdirir.
Subtropik dəniz pişiyi
Subtropik dəniz pişiyi (Arctocephalus tropicalis) — Bu növ Dəniz pişikləri əsasən Atlantik və Hind okeanının subtripik qurşağı ərazilərində yaşayır. İlk dəfə 1872-ci ildə Qream tərəfindən onun haqqında ətraflı məlumat verilir. Bəzi mənbələrdə soyunun tükənmə təhlükəsi vardır.
Rəhim Mədətov
Elmi fəaliyyəti
Elmi fəaliyyətinin ilk dövrünü Azərbaycan EA-nın Fizika İntitutunda akademik H.B.Abdullayevin və prof. E.Y. Bəkirovun rəhbərliyi ilə keçirmişdir.1977-ci ildə Azərbaycan EA-nın Rəyasət Heyətinin qərarı ilə EA-nın Radiasiya Tədqiqatları Sektoruna kiçik elmi işçi vəzifəsinə təyin edilmişdir. İlk tədqiqat işlərində özünü nəzəri və praktiki cəhətdən hazırlıqlı eksperimentator kimi göstərmişdir. Bu keyfiyyəti nəzərə alan Elmi Şura ona “Ge-Si bərk məhlulu əsasında fotoqəbuledicilərin hazırlanması və onların elektrik və fotoelektrik xassələrinin tədqiqi” mövzusunda elmi tədqiqat institutlarına, o cümlədən Moskva “ Старт” (Start) Elmi Yaradıcılıq Birliyinə ezam olunur və Ge-Si bərk məhlulu əsasında p-n keçidlərin hazırlanma texnologiyasının elmi əsasını yaradır. 1981-ci ildə “Ge-Si bərk məhlulu əsasında hazırlanmış fotodiodların fotoelektrik xassələri” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edir və SSRİ Ali Attestasiya Komitəsinin qərarı iləfizika-riyaziyyat elmləri namizədi, 1983-cü ildə isə baş elmi işçi adına layiq görülüb. 1982-1985-ci illər ərzində əldə etdiyi elmi nəticələr Azərbaycan və SSRİ-nin EA-nın mühüm nəticə kimi qəbul edilmiş və müxtəlif mükafatlara layiq görülmüşdür.
Subtropik dəniz pişiyi
Xariçi görünüş
Subtropik dəniz pişiyi orta ölçülərə makikdir. Erkəklər 2 m/ 160 kq, dişilər isə 1,4 m/ 50 kq ölçülərə malikdirlər. Erkəklərdə bel nahiyə tünd boz, dişilərdə isə açıq boz rəngdə olur. Balalar doğularkən qara rəngə malik olurlar. Sifətləri girdə və yığcam olur. Onların orta ömürü 20–25 il təşkil edir.
Rəhim Mədətov
Elmi fəaliyyəti
1992-ci ildə Mədətov R.S. “Ge-Si bərk məhlulu əsasında hazırlanmış p-n keçidlərdə fotovoltaik və radiasiya effektləri” mövzusunda doktorluq dissertasiya işini müdafiə edir və fizika-riyaziyyat elmləri doktoru adına layiq görülür. 1992-ci ildə Elmi Şuranın qərarına əsasən aparıcı elmi işçi vəzifəsinə təyin edilir. 1994-cü ildə “Yarımkeçiricilərin radiasiya fizikası” laboratoriyasına rəhbər təyin olunur və hazırda qeyd edilən vəzifəni icra edir.
Subtropik dəniz pişiyi
Yayılması
Subtropik dəniz pişiyi adından göründüyü kimi subtropik iqlim qurşağı boyunca yaşayır. Onlar Kerqelen dəniz pişiyinə nisbətdə şimalda (yəni ekvarora yaxın) yaşayırlar. Onların ən iri koloniyaları əsasən Atlantik okeanın Qof adaları və Hind okeanının Amsterdam adaları sahillərində yerləşir. Bəzi hallarda onların arealı ilə kerqelen dəniz pişiklərinin arealı üst-üstə düşür. Makkuori adaları, Kroze adalarında onlar birgə yaşayırlar. Şahzadə Eduard adalarında isə kerqelen dəniz pişiklərinə nisbətdə çoxluq təşkil edirlər. Kerqelen dəniz pişiklərindən fərqli olaraq sunə hissələri narıncı rəngdə olması ilə fərqlənir. Kerqelen dəniz pişiklərinə nisbətdə onların Dünyada hal-hazırda 300,000 bu növ dəniz pişiyi yaşayır. 1810-cu ildən yəni növün aşkarlanmasından sonra onu dərisinə görə ovlarırdılar. Antraktida suitilərinin qorunması haqqında konvensiyaya görə onlar qorunur. Bu səbəbdən sayları artır. Bircə Herd adasında soyları tükənmək üzrdir. Kerqelen dəniz pişiklərinə nisbətdə genedik müxtəlifliyi yüksəkdir.
Rəhim Mədətov
Elmi fəaliyyəti
Mədətov R.S. pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olur. Belə ki, o, 2004-2008-ci illər ərzində Naxçıvan və Bakı Türk lisey şagirdlərinin Beynəlxalq Ekoloji Elmi Layihə olimpiadalarına hazırlamış və onlar Bosniyada-2 qızıl (2006), İstanbulda-1 bürünc (2006), Bosniyada-1 gümüş (2005) və Braziliyada-1 bürünc (2005) medallara layiq görülmüşlər. Hazırda o, Azərbaycan Milli Aviasiya Akademiyasının “Fizika” kafedrasında  professor vəzifəsində pedaqoji fəaliyyətini davam etdirir.
Mədətov R.S. AMEA-nın, eyni zamanda Radiasiya Problemləri İnstitutunun ictimai işlərində fəal iştirak edir. O, 1993-cü ildə institutun Elmi Şurasının  və Həmkarlar Təşkilatının İdarə Heyətinin, 2006-cı ildən isə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Yanında Ali Attestasiya Komitəsində “Ekspert” şurasının üzvüdür.
Heris şəhristanı
thumb|334x334px|Heris şəhristanının [[Şərqi Azərbaycan ostanındakı yerləşimi]]Heris şəhristanı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının 21 şəhristanından biri və bu ostanda inzibati ərazi vahidi.
Rəhim Mədətov
Elmi fəaliyyəti
AMEA-nın ictimai həyatında fəal iştirak etdiyinə, elmi yaradıcılığında əldə etdiyi nəticələrin elmi və praktiki əhəmiyyətinə görə AMEA-nın Fəxri fərmanlarına layiq görülmüşdür.
Əsas elmi nailiyyətləri
Yarımkeçirici materiallarda və onlar əsasında hazırlanmış strukturlarda fotovoltaik və radiasiya effektlərinin tədqiqi ilə məşğul olub. İlk dəfə GeSi bərk məhlulları əsasında fotoqəbuledicilər hazırlanmış və onlarda fotovoltaik və radiasiya effektləri yaranma şərtləri müəyyən olunmuşdur. Alınmış nəticələr əsasında fotoçeviricilərin praktikitədbiq üsulları işlənilmişdir.İlk dəfə Ge-Si strukturlarında elektron və qamma-kvantların təsiri ilə radiasiya stimüllaşdırıcı effekt müşahidə edilmişdir. A3B6 laylı kristallarında radiasiya effektləri öyrənilmişdir. Həmin effektlərin öyrənilməsi zamanı qamma-kvantlardan, elektron və proton şüalarından istifadə edilmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, qamma-kvantların laylı kristallara ilkin təsiri nəticəsində keçiriciliyin qismən kompensasiyası baş verir, yüksək şüalanma dozalarında isə ilkin komplekslərin dissosiasiyası nəticəsində keçiricilik artır. Fotokeçiriciliyə təsir mexanizmi isə şüalanma zamanı yaranan defektlərin təbiətindən asılı olduğu müəyyən edilmişdir. Tədqiqatlar zamanı alınan nəticələr əsasında laylı kristalların davamlığının artırılma üsulu yaradılmışdır. Proton şüalarının təsiri Rezerfort əks səpilmə üsulu ilə tədqiq edilmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, şüalanma zamanı yaranan defektlər anion təbiətlidir və defektlərin kristalın səthyanı və həcmdə  paylanma qaydası aşkar edilmişdir. Şüalanma dozasının qiymətinə görə amorflaşmanın astana qiyməti təyin edilmişdir. Alınmış nəticələr laylı kristallarda kvant çuxurunun yaradılmasında istifadə edilir. Yaradılan kvant çuxurlarının xassələrinin tədqiqi istiqamətində tədqiqatlar davam etdirilir. Belə çuxurların yaradılması radiasiya texnologiyasının tədbiqi ilə işıqsaçan diodların və fotoqəbuledicilərin yaradılmasına imkan verəcəkdir.
Heris şəhristanı
Şəhristanın inzibati mərkəzi Heris şəhəridir.
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 67 626 nəfər və 15 916 ailədən ibarət idi.
Əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.
Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin təxəllüsünü aldığı Çəmənzəmin kəndi məhz Heris şəhristanında, şəhristanın Xacə bəxşinin Məvazixan-i Şimali dehistanında yerləşir.
Adil Şirin
Adil Şirin () — şair.
Həyatı
Adil Şirinov 1 iyul 1955-ci ildə Laçın rayonunun Ərikli kəndində anadan olub.
Xankəndi Pedaqoji İnstitutunun filologiya fakultəsinin məzunudur.
Adil Şirin bir neçə şeirlər kitabının müəllifidir. 1978–1984 illərdə Laçın rayonunda müəllimlik etmişdir. 1985-ci ildən Bakı şəhərində yaşayan Adil Şirin bir çox qəzet və jurnallarıda müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. 1985-ci ildən Azərbaycan Dövlət radiosunda "İctimai Həyat" proqramları redaksiyasında işə başlamışdır. 1986-cı ildə "Sovet kəndi" qəzetində işləməyə göndərilən şair, müxbirlikdən şöbə müdiriyinə qədər müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1990-cı ildə "Vətən Cəmiyyəti"ndə işə başlamış, 1992-ci ildə "Ədalət" qəzetində şöbə müdirliyi etmiş, eyni ilin sonunda isə könüllü olaraq yeni qurulan Azərbaycan Ordusuna qatılaraq Qarabağda döyüşmək üçün cəbhəyə getmişdir. Daha sonra Müdafiə Nazirliyində "Döyüş Texnikaları" jurnalını çıxarmağa başlamış, 2002-ci ilə qədər həmin jurnalın baş redaktoru vəzifəsində çalışmışdır. Türk Dünyası Araşdırmaları Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının Fəxri doktorudur. 2013-cü ildə Adil Şirin haqqında İbrahim Quliyev "Dua kimi oxunan şeirlər" kitabını yazmışdır. Evlidir, 2 övladı var.
Yaradıcılığı
1972-ci ildən şairlik həyatına başlayan Adil Şirinin 9 kitabı nəşr edilmişdir. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Rusiya Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Əsərləri müxtəlif dillərə tərcümə olunaraq Türkiyədə, Rusiyada, və Ukraynada kitabları çap olunmuşdur.
Mükafatları
Adil Şirin "Şahmar Əkbərzadə adına Beynəlxalq Ədəbiyyat Mükafatı" və Beynəlxalq Nazim Hikmət Şeir Mükafatının laureatıdır.
2008-ci ildə "İlin Mədəniyyət Adamı" seçilərək "Beynəlxalq Qızıl Ulduz Medalı"na layiq görülmüşdür.
2009-cu ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən "A. S. Puşkin qızıl medalı" ilə təltif edilmişdir.
Lyperosomum petrovi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Xarici quruluşu
Bədənin uzunluğu 5,8-6 mm, eni qarın sormacı sahəsində 0,5-0,7 mm-dir. Ağız sormacı dairəvidir, diametri 0,21х0,25 mm-dir, qarın sormacı böyük, şarvari olub 0,64x0,77 mm diametrə malikdir. Sormaclar arasında məsafə 0,34-0,51 mm-dir. Ağız sormacının arxasında diametri 0,16-0,17 mm-ə qədər olan farinks yerləşir. Bağırsaq şaxələri təqribən eyni uzunluqda olub, düz xətt boyunca bədənin arxa hissəsində qurtarırlar. Cinsi bursa uzunluğu 0,172 mm, eni 0,129 mm olub qarın sormacından öndə qurtarır. Dairəvi və eyni olan toxumluqlar bədənin orta hissəsinin önündə, qarın sormacının arxasında yerləşir. Onların ölçüləri 0,12-0,21 mm. Yumurtalıqlar bütöv kənarlıdırlar, arxa toxumluqdan 0,38-0,55 mm məsafədə yerləşirlər. Uzunluğu 0,235-0,30 mm, eni isə 0,15-0,21 mm-dir. Sarılıqlar qeyri bərabərdir. Balalıq bütün bədəni əhatə edir. Qarın sormacının arxa kənarından başlayaraq, bədənin arxa qurtaracağına qədərdir. Yumurtanın uzunluğu 0,019-0,022 mm-dir.
Həyat tərzi
Endem növdür, növdaxili müxtəlifliyi politipdir, parazit orqanizm olub quşların (Francolinus francolinus və Turdus merula) qara ciyəri və öd yollarında yaşayır. Mürəkkəb həyat tərzi keçirir. Nəsillərin növbələşməsi və sahiblərin dəyişilməsi ilə müşayiət edilir. Qara ciyər toxumları ilə qidalanır. Düşmənləri yoxdur. Hermafrodit orqanizmdir. Cinsi çoxalması yumurta qoyma (nəsil dəyişkənliyi) və qeyri-cinsi çoxalma (partenogeniz) formasında olur. Ontogenezi məlum deyil. İnsan həyatına təsiri məlum deyil. Mühafizəsinə ehtiyac yoxdur.
Yayılması
Dünyada 30, Qafqazda 4, Azərbaycanda 9 növü yayılıb. Muğanda və Naxçıvanda yayılmışdır.
Qüstav Dore
Qüstav Dore — XIX əsrdə yaşamış fransız rəssam, illüstrator və memar.
Erkən həyatı
Qüstav Dore 1832-ci ilin yanvarın 6-da Strasburqda anadan olmuşdur. Anası Aleksandra Plüşar varlı burjua ailəsindən, atası Pyer-Lui Dore isə Vaterloo döyüşündə həlak olmuş fransız əsgərinin oğlu idi.
Dore özü nə zaman rəsm çəkməyə başladığını xatırlamırdı. Dayəsi Fransuazanın sözlərinə görə, artıq 4 yaşında olan Qüstavı heç vaxt, hətta yatarkən belə, karandaşsız görmək mümkün deyildi. Qüstav tez-tez atasının dostlarından karandaşını itiləməyi xahiş edirmiş. Gənc istedad tərəfindən 6–7 yaşında yaradılmış ilk əsərlərdən biri "Pluton və Klit" adlanır.
1841-ci ildə Qüstav ailəsi ilə birgə mühəndis atasının işi ilə əlaqədar Bura köçür. Meşələrlə əhatə olunan, qədim binalara malik Bur şəhəri gənc rəssamın təxəyyülünə müsbət təsir edir. Sonralar Dore özü də etiraf edirdi ki, "gördüklərim mənim ilk canlı təəssüratlarımdandı. Onlar mənim zövqümü formalaşdıran güclü impulslar olmuşdu".