cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Giant Bomb
"Giant Bomb" — ABŞ videooyun veb saytı. Saytda videooyunlar, sənaye xəbərləri haqqında resenziya və rəylər dərc edilir. Həmçinin, saytın tərkibində videooyun mövzularının verilənlər bazası var. "Giant Bomb" keçmiş "GameSpot" redaktorları Ceff Cerstmann və Rayan Devis tərəfindən "Whiskey Media" ilə əməkdaşlıq çərçivəsində təsis edilmişdir.
Tarixi
28 noyabr 2007-ci ildə Ceff Cerstmann "GameSpot"da redaksiya direktoru vəzifəsindən azad edilmişdir. İşdən çıxarıldıqdan sonra Ceff yeni veb-sayt yaratmaq üçün bir qrup veb-dizaynerlə əməkdaşlıq etməyə başlamışdır. İşdən çıxarıldıqdan dərhal sonra internetdə bunun səbəbinin "Kane & Lynch: Dead Men" videooyununun istehsalçısı "Eidos Interactive"in təzyiqi olması ilə bağlı şayiələr yayılmağa başlamışdır. Odur ki, Ceff oyunu "GameSpot"a yerləşdirdikdən sonra ona mənfi rəy vermişdi, lakin saytın redaktorları və ana şirkət "CNET Networks" bunun onun işdən azad edilməsi ilə əlaqəsi yoxdur. Bu hadisədən sonra bir sıra işçilər şirkəti tərk etmişdir. Rayan Devis 2008-ci ilin fevralında təqaüdə çıxdığını açıqlamışdır. Bundan sonra həmin heyət "Giant Bomb" saytını təsis etmişdir. 2012-ci ilin mart ayında sayt ABŞ-nin "CBS Interactive" media holdinqi tərəfindən satın alınmışdır.
Qəbul
Sayt "Time" jurnalı tərəfindən 2011-ci ilin ən populyar 50 saytı siyahısına daxil edilmişdir.
Cəfər Vəliyev
Cəfər Cəbrayıl oğlu Vəliyev — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR daxili işlər naziri (1978–1987), Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri (1992–2000) general-leytenant.
Həyatı
Cəfər Vəliyev 1930-cu il noyabrın 12-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1953-cü ildə Leninqrad Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir.
Əmək fəaliyyətinə 1953-cü ildən etibarən Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetində başlayan Cəfər Vəliyev 1960-cı ilədək burada mədəniyyət şöbəsində böyük məsləhətçi, referent, sədr müavininin köməkçisi və şöbə müdirinin müavini, 1960–1962-ci illərdə Azərbaycan KP MK inzibati orqanlar şöbəsi müdirinin müavini işləmişdir.
1962–1971-ci illərdə Azərbacan Respublikası Prokurorunun birinci müavini, 1971–1978-ci illərdə Azərbaycan KP MK-nin inzibati orqanlar şöbəsinin müdiri, 1978–1987-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər naziri, 1987–1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Soveti yanında Xalq Təsərrüfatını İdarəetmə İnstitutunda kafedra müdiri, 1992–2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri, 2000–2005-ci illərdə isə Azərbaycan Respublikası İqtisad Məhkəməsinin sədri vəzifələrində çalışmışdır.
Fəzli İsfahani Xuzani
Fəzli İsfahani Xuzani — İran zadəganı, tarixçisi. O, Səfəvi xanədanının 1501-ci ildə I İsmayıl tərəfindən (1501–1524-cü illərdə hakimiyyətdə olmuşdur) qurulmasından I Abbasın (1588–1629-cu illərdə hakimiyyətdə olmuşdur) ölümünə qədərki dövrünü əhatə edən "Əfzal əl-Təvarix" salnaməsi ilə tanınır. O, həm də Səfəvi xidmətində məmur olmuş, 1616–1625-ci illərdə Bərdə və Kaxeti valisi olmuş Qaraçaqay xanın vəziri olmuşdur. Fəzlinin oğlu, "Tiraz əl-əxbar"ın müəllifi olan Nəcməddin Əhməd Xuzani Hindustanda moğol zadəganı Baqir Xanın qızı ilə evlənmişdir.
Cəfər Vəliyev
Həyatı
Respublikamızın ictimai həyatında yaxından iştirak edən Cəfər Vəliyev bir neçə çağırış Azərbaycan Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.
Hüquq elmləri namizədi (1963), professor (1993), Azərbaycan Milli Yaradıcılıq Akademiyasının hüquq doktoru (1991), Azərbaycanın əməkdar hüquşünası (1990), daxili xidmət general-leytenantıdır. Cəfər Vəliyev bir müddət özəl sektorda, "Messenat Holdinq Şirkətlər qrupu"nun prezidenti vəzifəsində çalışmışdır.
Cəfər Vəliyevin Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 11 noyabr 2000-ci il tarixli Fərmanı ilə "Şöhrət", 11 noyabr 2005-ci il tarixli Sərəncamı ilə "İstiqlal" ordenləri ilə təltif edilmişdir. Həmçinin SSRİ, Polşa, Çexoslovakiya, Monqolustan və Kubanın orden və medalları ilə də təltif edilmişdir.
Jorj Pir
Jorj Şarl Kleman Pir (Georges Charles Clement Ghislain Pire, rahib adı Dominik Pir (Dominique Pire); 10 fevral 1910,Belçika,Dinan — 30 yanvar 1969, Löven,Belçika) — Belçika Dominiklərinin rahibi və Müqavimət Hərəkatının lideri,İkinci Dünya müharibəsindən sonra Avropa qaçqınlarına köməkliyinə görə Nobel Sülh mükafatı laureatı (1958).
11 dekabr 1958-ci ildə Pir Nobel Sülh mükafatını alarkən "Qardaş Sevgisi: Sülh Vəqfi"adlı mühazirəsini oxudu.
Erkən həyatı
Pir,Belçikanın Dinan şəhərində anadan olub. O,məmur Corc Pir və Berte (Ravet) Pirin dörd övladından ən böyüyü idi.
1914-cü ildə Birinci Dünya müharibəsinin başlanğıcında Pir ailəsi irəliləyən Alman qoşunlarından qaçaraq,bir qayıqla Belçikadan Fransaya gəldilər. 1918-ci ildə,I Dünya müharibəsi bitdikdən sonra ailə xarabalığa çevrilmiş Dinana qayıda bildi.
Təhsili
Pir,Collège de Bellevue-da Klassiklər və Fəlsəfə üzrə təhsil alaraq,on səkkiz yaşında Yuidəki La Sarte'nin Dominik prioruna daxil oldu. Ruhani zadəgan ordenini təsis etdikdən sonra Dominik adını qəbul edərək 23 sentyabr 1932-ci ildə and içdi. Daha sonra Romadakı,Müqəddəs Akvinalı Foma Universitetində ilahiyyat və sosial elmlər üzrə ali təhsil aldı,1936-cı ildə L’Apatheia ou insensibilité irréalisable et destructrice adlı tezisi ilə ilahiyyat doktoru dərəcəsini aldı. Daha sonra sosiologiyadan dərslər verdiyi La Sarte amfiteatrına qayıtdı.
Karyerası
Pir təhsilini başa vurduqdan sonra BelçikanınYui şəhərindəki La Sarte prioruna qayıtdı və kasıb ailələrin şərəf və mənliklərinə uyğun yaşamaları üçün köməklik etməyə başladı. İkinci dünya müharibəsi zamanı,Antihitler koalisiyası pilotların ölkədən gizli yolla çıxarılmasında fəal iştirak edərək,Pir Belçika müqavimət hərəkatının keşiş kimi xidmət etdi. Müharibədən sonra bu xidmətinə görə bir neçə medal da qazandı.
1949-cu ildə müharibədən sonra qaçqınlarla əlaqəli mövzuları öyrənməyə başladı ("Köçkünlər" [DP]) və onlar haqqında Du Rhin au Danube avec 60,000 D. P.. adlı kitab yazdı. Onlara kömək etmək üçün bir təşkilat qurdu. Təşkilat qaçqın ailələrinə maddi dəstək göstərək,1950-ci illərdə bir çox qaçqının yerləşməsinə kömək etmək üçün Avstriya və Almaniyada bir sıra kəndlər saldı. Dominikli keşiş olsa da,Dominik Pir həmişə şəxsi inancını imkansızlar adına götürdüyü öhdəliklərlə qarışdırmaqdan imtina etdi ki,bu da dini rəhbərlər tərəfindən hər zaman başa düşülməyən bir qərar oldu.
Sülh mükafatını qazandıqdan sonra Pir,qlobal fəhm naminə "Sülh Universiteti" nin yaradılmasına da köməklik göstərdi. Daha sonra yoxsulluğun kökü kəsilmədən barışın əldə olunmayacağına əmin olaraq,inkişaf etməkdə olan ölkələrdə kənd əhalisinin uzunmüddətli rahat yaşaması və inkişafına həsr olunmuş "Sülh Adaları" adlı bir QHT qurdu. Banqladeş və Hindistanda layihələr həyata keçirdi.
Ölümündən 30 il sonra belə qurduğu dörd təşkilat hələ də fəaliyyət göstərir. 2008-ci ildə Oksford Universiteti Blackfriars Hall-dakı Las Kasas İnstitutundakı işinin şərəfinə proqram quruldu.
Jorj Pir tərəfindən qurulan təşkilatlar
thumb|280px|Jorj Pir 1958-ci ildə [[Oslo Universitetində Nobel Komitəsinin sədri Qannar Jandan Nobel Sülh mükafatını alır.]]
Start kodon
thumb|right|400px|MT-ATP6 [[insan mitokondrial DNT geninin kodonunu (mavi dairə) başlayın. Nükleotidlərin hər üçlüyü üçün (kvadrat mötərizələr) müvafiq amin turşusu (bir hərfli kod) verilir, ya MT-ATP8 üçün +1 oxu çərçivəsində (qırmızı ilə) ya da MT-ATP6 üçün +3 çərçivədə (mavi ilə). Genomun bu bölgəsində iki gen üst-üstə düşür.]]
Start kodon — Başlanğıc kodonu, məlumat RNT (mRNA) transkriptinin ribosom tərəfindən tərcümə olunan ilk kodondur. Ən ümumi başlanğıc kodonu AUQ(yəni müvafiq DNT ardıcıllığında ATQ). Başlanğıc kodundan əvvəl 5' tərcümə edilməmiş bölgə (5' UTR) gəlir. Prokariotlarda bu ribosomun bağlanma sahəsini əhatə edir. Başlanğıc kodundan əvvəl 5 'tərcümə edilməmiş bölgə (5' UTR) gəlir. Prokaryotlarda bu ribosomun bağlanma sahəsini əhatə edir.
Alternativ başlanğıc kodları
Alternativ başlanğıc kodonları standart AUQ kodonundan fərqlənir və həm prokaryotlarda (bakteriya və arxey) həm də eukaryotlarda olur. Alternativ başlanğıc kodonları, zülalın başlanğıcında olduqda (kodon fərqli bir amin turşusu kodlaşdırsaydı belə), Met olaraq tərcümə olunur. Bunun səbəbi, başlanğıc üçün ayrı bir nəqliyyat RNT-nin (tRNT) istifadə edilməsidir .
Eukariotlar
Alternativ başlanğıc kodonları (AUQ olmayan)eukaryotik genomlarda çox nadirdir. Bununla birlikdə, bəzi hüceyrə mRNT-lərı üçün AUQ xaricində təbii olaraq meydana gələn başlanğıc kodonları bildirilmişdir. AUQ-də mümkün olan doqquz mümkün tək nukleotid əvəzetməsindən yeddisi, məməli hüceyrələrdə tərcümə başlanğıc yerləri kimi fəaliyyət göstərən dihidrofolat redüktazın kodon başlanğıcı.
Candida albicans, CAG başlanğıc kodundan istifadə edir. .
Prokariotlar
Prokaryotlar, əsasən QUQ və UUQ alternativ başlanğıc kodlarından çox istifadə edirlər. E. coli% 83 AUQ (3542/4284), 14% (612) QUQ, 3% (103) UUQ [8] və bir və ya iki digərini (məsələn, AUU və ehtimal ki, CUQ) istifadə edir.
AUG başlanğıc kodonları olmayan tanınmış kodlaşdırma bölgələri, E. coli'nin lak operonundakı (QUQ) və (UUQ) bölgələridir. Daha iki yeni tədqiqat müstəqil olaraq 17 və ya daha çox AUQ olmayan başlanğıc kodunun E. coli-də tərcüməyə başlaya biləcəyini göstərdi.
Mitoxondiri
Alternativ başlanğıc kodonları (insanlarda AUA və AUU) mitoxondrial genomlarda daha geniş istifadə olunur. .
Standart genetik kod
AUQ kodonu metionini kodlayır və başlanğıc yeri kimi xidmət edir: m-RNT kodlaşdırma bölgəsindəki ilk AUQ, zülala çevrilməyə başlayır. GenBank tərəfindən siyahıya alınan digər başlanğıc kodonları,eukaryotlarda nadirdir və ümumiyyətlə Met / fMet üçün kodlardır.
Mühəndislik başlamaq kodonları
Qurulmuş təşəbbüskar tRNT-lar (CUA antikodonu olan tRNT fMet2), UAQ amber stop kodonunda tərcüməyə başlamaq üçün istifadə edilmişdir. Bu tip mühəndislik t RNT-sına ümumiyyətlə UAQ kodonlarında baş verən tərcümə dayandırma siqnalını boğduğu üçün cəfəng bir supressor tRNT adlanır.
Television Kanagawa
və ya qısaca TVK – Yaponiyanın Kanaqava prefekturasında və Böyük Tokio Bölgəsində yayımlanan müstəqil televiziya kanalı. 20 aprel 1971-ci ildə qurulmuşdur və 1 aprel 1972-ci ildə yayıma başlamışdır. 42-ci kanal vasitəsilə yayımlanır.
Televiziya kanalı Yaponiya Müstəqil Televiziya Kanalları Assosiasiyasının üzvüdür.
Kanallar
Analoq: 42-ci kanal Rəqəmsal: 18-ci kanal
Trolleybus
Trolleybus — şəhərdaxili sərnişin daşınmasında istifadə olunan elektriklə işləyən ekoloji cəhətdən ən təmiz relssiz nəqliyyat vasitəsi. Trolleybus tramvay kimi xüsusi elektrik yol cığırı ilə hərəkət etsə də ondan adi avtobuslardakı kimi şin təkərlərə malik olması və relslərə ehtiyac olmaması ilə fərqlənir.
thumb|[[Berlində Elektromot, 1882]]
Etimologiyası
Neyologizm sözlərdən olan trolleybus kəlmələrinin birləşməsindən yaranmışdır. Amerikan ingiliscəsində "trolley" "tamvay vaqon" deməkdir. Digər bir versiyaya görə "trolley" elektriklə hərəkət edən mənasını kəsb edir.
Dünyada
İlk trolleybus Almaniyada Verner fon Simens tərəfindən İngiltərədə yaşayan qardaşı doktor Vilhelm Simensin 18 may 1881-ci ildə Kral Elmi Cəmiyyətində irəli sürmüş olduğu ideyası əsasında icad edilmişdir. O, elektriklə hərəkət edən mexanizmə malik səkkiz təkərli arabanı müvafiq paralel elektrik xətti boyunca, ondan qəbuledici paralel ştanqalar vasitəsilə cərəyan alaraq hərəkətinə nail olmuşdur. İlk dəfə Berlində 1882-ci ilin 29 aprelindən 13 iyununa qədər 540 metrlik məsafədə fəaliyyət göstərmiş eksperimental trolleybus məhz "Siemens & Halske" firmasına məxsusdur.
SSRİ dövründə ilk trolleybus xətti 1933-cü ildə Moskvada çəkilmişdir. İlk sovet trolleybusu LK-1 (Lazer Kaqanoviçin şərəfinə adlandırılmış) maşınları sayılır.
=== Azərbaycanda === Azərbaycanda ilk trolleybus istismarına Bakıda 1941-ci ildə başlanılmış, 7,5 km-lik xəttə 15 trolleybus fəalliyət göstərmişdir. Trolleybus marşrutları ilk olaraq Neftçilər prospektindəki, Üzeyir Hacıbəyov və indiki İsiqlaliyyət küçəsindəki tramvay xətlərini əvəz edir. Trolleybus nəqliyyatının inkişafı 1960–1970-ci illərdə geniş vüsət almış və 1990-cı illərə qədər davam etmişdir.
1, 3, 4, 5, 8а 8b №-li marşrutlar şəhər daxilində fəaliyyət göstərmişlər. Bunlardan 8а 8b №-li trolleybuslar dairəvi marşruta malik olmuşdur. 1980-ci ildə trolleybus xəttlərinin uzunluğu 300 km olmuşdur. 70-ci illərdə trolleybus marşrutları şəhərətrafı mikrorayonlara qədər hətta Şıx çimərliyinə qədər gedib çıxır. 80-ci illərdə 20№-li trolleybus marşrutu 8-ci km, Əhmədli, Zığ massivlərini əhatə etmiş olur. 30 №-li marşrut isə Dəmiryol vağzalı ilə hava limanı arasında fəaliyyət göstərmişdir. 70-ci illərdə 10, 80–90-cı illərdə 32 marşruta malik Bakı trolleybus nəqliyyatı getdikcə azalaraq 6-ya enmişdir. 2004-cü ildə qeyri-rentabilliyinə görə tamamilə ictimai nəqliyyatdan silinmişdir. Bakıda istismara buraxılan ilk trolleybus modeli naməlumdur. Bunun MTB-62 olması güman edilir. 60-cı illərdə Bakıda LAZ-695B avtobusu bazasında BTL-62 trolleybus modelinin istehsalına başlanılır. 1960-cı ilin sonllarında istismar üçün marşrutlara Çexoslovakiya istehsalı olan Škoda 9Tr, 1979-cu ildən isə Škoda 9TrH, 1980-ci illərdə SSRİ istehsalı olan ZiU-9, 1982-ci ildən isə ÇSSR istehsalı olan Škoda 14Tr modelləri buraxılır.
Trolleybus sistemləri beş şəhərdə mövcuddur: Bakı, Gəncə, Mingəçevir, Naxçıvan və Sumqayıtda. Bunlardan Bakı sistemi ən erkən, 1941-ci ildə açılmış və maksimum 360 avtomobili və 30 marşrutu ilə ən böyüyü idi. Beş sistemin hamısı 2000-ci illərdə sağ qaldı, lakin onların hamısı həmin onillikdə bağlandı, sonuncu bağlanan sistem isə 2006-cı ildə Bakı və Mingəçevir sistemləri oldu.
<div style="position: relative; width: 616px;height:300px;float:right;font-size:smaller;margin-bottom:35px">
Əmirxan türbəsi
Culfa rayonun Xanəgah kəndində zəmanəmizədək gəlib çatan memarlıq abidələrindən biri də Əmirxan türbəsidir.
Coğrafi mövqeyi
Əlincəqala nın yerləşdiyi Əlincə dağının şərq yamacında XV yüzillikdə inşa edilmiş türbə zaman keçdikcə yağış və qar sularının yuyub gətirdiyi lillə dolmuş və demək olar ki, torpağın altında qalmışdı. Abidə 1978-ci ildə ərazidə təsərrüfat işləri aparılarkən təsadüfən aşkar olunmuş, içərisi və ətrafı torpaqdan təmizlənmişdir. Abidə kiçik istisnalar nəzərə alınmazsa demək olar ki, tamamilə salamat vəziyyətdə qalmışdır.
Memarlıq quruluşu
Bina planda dördbucaqlı formasındadır. Üstü iri həcmli günbəzlə örtülmüşdür. Elə abidənin əhəmiyyətli hissəsi də qırmızımtıl rəngli bişmiş kərpicdən inşa edilmiş bu günbəzli örtmədir. Azərbaycan memarlığının Naxçıvan məktəbinə mənsub usta tərəfindən inşa edilmiş abidənin kvadrat əsasdan günbəzə keçid sistemi çox yüksək səviyyədə həll olunmuş, bu zaman memarın yüksək sənətkarlığı və məharəti özünü qabarıq şəkildə göstərmişdir. Memar bunu künc trompları vasitəsi ilə həll etməklə, bu adi künc trompların daxili quruluşunun mükəmməl formasına nail ola bilmişdir. Trompları birləşdirən yelkənlər müəllif tərəfindən olduqca orijinal halda – stalaktitə bənzər həll olunmuşdur. Abidəni memarlıq baxımından tədqiq edən akademik Ə.Salamzadə və sənətşünaslıq doktoru K. Məmmədzadə onu dərvişlərin yaşayış binası - təkyə adlandırmış və XIV əsrdə inşa edilməsi qənaətinə gəlmişlər.
Kitabəsi
Kompleksin ətrafı təmizlənərkən türbənin inşası haqqında məlumat verən və tarixi baxımdan çox qiymətli olan bir ədəd kitabə (83x41x7 sm) də aşkar olunmuşdur. Ancaq kitabə əvvəlki yerinə, yəni giriş qapısının baş tərəfinə qoyulmamış, türbənin içərisində saxlanılmışdır. Bozumtul rəngli daşa həkk edilən kitabə nisbətən yaxşı vəziyyətdə qalmışdır. Ancaq aşağı hissədə müəyyən dağıntılar olduğu üçün kitabənin axırıncı sətrini tam oxumaq mümkün olmamışdır. Süls elementli nəsx xətti ilə həkk edilmiş kitabənin salamat qalan hissəsinin mətninin tərcüməsi belədir: “Bu şərəfli günbəzin bina olunmasına mərhum, xoşbəxt şəhid, Əmir Seyyid Əhməd əl-Oğulşaminin oğlu, sahib əl-əzəm Hacı Məhəmməd vəfat etmiş oğlu Əmirxan üçün ən böyük sultan, Sultan Cahanşah Bahadur xan zamanında - Allah onun hökmranlığını əbədi etsin - əmr etmişdir. Adı qeyd edilən bani (günbəzi tikdirən Hacı Məhəmməd - H.S.) dəvət edən məqbərəyə üç vəqf etmişdir: əkilmiş yer ... bu dəfn yeri olan günbəzə ildə ...”
Tarixi dövrləşdirilməsi
Kitabənin tarix yazılan hissəsi sınıb itdiyi üçün onun nə vaxt yazıldığını və abidənin inşa tarixini dəqiq təyin etmək mümkün olmamışdır. Ancaq mətndə əks olunan faktlara əsasən onun dövrünü təxmini də olsa müəyyənləşdirmək mümkündür. Kitabədən aydın olur ki, günbəz “ən böyük sultan, Sultan Cahanşah Bahadur xan zamanında” inşa edilmişdir. Məlurndur ki, Qaraqoyunlu hökmdarı, “Həqiqi” təxəllüsü ilə şeirlər yazan Cahanşah 1435-1467-ci illərdə hakimiyyətdə olmuşdur. Deməli günbəz onun hakimiyyəti zamanı, qeyd olunan illər arasında inşa edilmişdir.
Yucin Miller Van Rid
Yucin Miller Van Rid – hollandəsilli ABŞ biznesmeni, macəraçısı və diplomatı. Havay krallığının Yaponiyadakı birinci konsulu olmuşdur.
Həyatı
Yucin Miller Van Rid 1858-ci ildə San-Fransisko şəhərində yapon dənizçi Cozef Heko ilə tanış olmuş və 1859-cu ildə ABŞ-nin Yaponiyadakı konsulluğunun katibi kimi onunla Yaponiyaya getməyə qərar vermişdir. O, 1859–1872-ci illərdə Yaponiyanın Yokohama və Tokio şəhərlərində yaşamış, 1866–1873-cü illərdə Havay krallığının Yaponiyadakı birinci baş konsulu olmuşdur. Satsuma hanı ilə yaxın biznes əlaqələri quraraq ABŞ diplomatlarını təəccübləndirmişdir. Yaponiyada "Yokohama Shimpo" qəzetini və "Moshio-gusa" jurnalını nəşr etdirmişdir.
Van Rid müxtəlif biznes sahələri ilə məşğul olmuş, 1868-ci ildə Havay krallığına göndərilmiş ilk yapon işçi qrupunu təşkil etmişdir. Onun başçılığı altında 148 yapon Havay adalarındakı şəkər plantasiyalarında işləməyə göndərilmişdir. Van Rid, Havay hökuməti və yapon işəgötürənləri arasında olan razılıq Yaponiya, ABŞ və Havay arasında siyasi çətinliklərə səbəb olsa da, bu məsələ ABŞ-nin Yaponiyadakı səfiri Çarlz De Lonqun müdaxiləsindən sonra həll olunmuşdur.
1873-cü ildə "Japan" gəmisi ilə ABŞ-yə qayıdarkən Sakit okeanın ortasında ölmüş və San-Fransiskoda yerləşən Mason qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.
İncəsənətdə
Ukiyo-e sənətçisi Sadahide 1861-ci ildə hazırladığı "Amerika: Van Rid" adlı əsərdə onu təsvir etmişdir.
Avstriyalı Elyanora
Avstriyalı Elyanora (Eleanor of Austria; Éléonore d'Autriche) (d. 15 noyabr 1498 — ö. 25 fevral 1558) — Avstriya hersoqinası və Kastilya vəliəhdi, fərqli zamanlarda Portuqaliya və Fransa kraliçası. Kastilya kraliçası Yuannanın qızı olması səbəbilə bəzi mənbələrdə Kastilyalı Elyanora olaraq da anılır.
İlk illəri
Elyanora 1498-ci ildə Kastilya kraliçası Yuanna və Kastiliyalı Filipin ilk övladı olaraq Belçikanın Löven şəhərində dünyaya gəldi. Anası Yuanna katolik monarxlar — Araqonlu Ferdinand və Kastilyalı İzabellanın qızı, atası Filip isə Müqəddəs Roma imperatoru I Maksimilyan və Burqonlu Mariyanın yeganə oğlu idi. Anası əqli cəhətdən zəif idi və bu səbəblə öncə atası, daha sonra isə əri tərəfindən dövlət idarəsindən uzaqlaşdırılmışdı. 1506-cı ilin sentyabrında atasının vəfatından sonra Elyanora bibisi Marqaritanın Antverpendəki sarayında yaşamağa davam etdi.
İlk evliliyi — Portuqaliya kraliçası
Elyanora 1518-ci ildə Portuqaliya kralı I Manuellə evləndirildi. I Manuel bundan öncə Elyanoranın 2 xalası ilə — Araqonlu İzabella və Mariya ilə evlənmişdi. Əslində Elyanoranın kralın vəliəhdi və xalası oğlu olan Conla evləndirilməsi müzakirə edilsə də, bu bir nəticə vermədi. Cütlüyün toy mərasimi 16 iyul 1518-ci ildə baş tutdu və bu nigahdan 2 övladları — İnfant Karl və İnfanta Mariya dünyaya gəldi. İlk övladları yalnız 1 yaşında vəfat etdi. Qızının doğumundan 6 ay sonra isə əri I Manuel vəba epidemiyasında vəfat etdi və Elyanora dul Portuqaliya kraliçası olaraq qızını da alıb İspaniyaya geri döndü. Portuqaliya taxtına əyləşən ögey oğlu (keçmiş nişanlısı və xalası oğlu) III Conla kiçik bacısı Ketrin evləndirildi.
1523-cü ilin iyulunda Elyanora Fransaya qarşı ittifaq qurmaq məqsədilə Burbon hersoqu III Karlla nişanlandırıldı. Ancaq bu evlilik baş tutmadı. 1526-cı ildə isə o əsnada İspaniyada əsir tutulan Fransa kralı I Fransisklə nişanlandı.
İkinci evliliyi — Fransa kraliçası
1529-cu ildə tərəflər arasında baş tutan sülh sazişinə əsasən cütlüyün evlənməsinə qərar verildi. Elyanora qızını Portuqaliyaya göndərərək Fransa kralının o əsnada əsir tutulan oğulları ilə birlikdə İspaniyadan yola düşdü və 28 il boyunca qızını görə bilmədi. Sərhəd bölgəsində kral tərəfindən qarşılandı və burada 4 iyul 1530-cu ildə toy mərasimi baş tutdu. Elyanoranın tacqoyma mərasimi isə 31 may 1531-ci ildə Parisdə keçirildi. I Fransisk bu nigaha məcbur edilmişdi və bu səbəblə Elyanoranı özündən daim uzaq tutdu. Üstəlik məşuqələriylə birlikdə icatimai yerlərdə görünməkdən də çəkinmirdi.
Elyanora yalnız rəsmi mərasimlərdə Fransa kraliçası olaraq iştirak edirdi. Ögey oğlu olan Henri ilə Yekaterina Mediçinin 1533-cü ilə baş tutan toy mərasimini təşkil etdi. Bundan başqa ögey qızları Medlin və Marqaritanı da öz himayəsinə alaraq yüksək təhsil almalarını təmin etdi. Fransa kraliçası olaraq siyasi gücü olmasa da, Fransa ilə Müqəddəs Roma imperiyası arasında vasitəçi olaraq istifadə edildi. 1538-ci ildə qardaşı V Karlla I Fransiskin sülh görüşündə iştirak etdi. 1544-cü ildə sülh müzakirələri aparmaq məqsədilə V Karl və bacıları Mariya ilə görüşdü. Həmin ilin noyabrında qardaşını ziyarət etmək üüçn Brüsselə getdi.
Son illəri
Ərinin ölümündən 1 il sonra 1548-ci ildə Elyanora dul Fransa kraliçası olaraq ölkəni tərk etdi və Brüsselə qardaşının yanına getdi. 1555-ci ilin oktyabrında qardaşı V Karl taxtdan əl çəkdi və İspaniyaya dönərək kilsəyə qapandı. Elyanora və bacısı Mariya da ertəsi ilin avqustunda qardaşının yanına qayıtdı. İspaniyada Estremadurada qardaşının yaşadığı kilsəyə yaxın bir yerdə yaşayan bacılar tez-tez onu ziyartə etdilər. 1558-ci ildə Elyanora 28 ildir görmədiyi qızı Mariya ilə görüşdü. Görüşün ardından dönüş yolunda vəfat etdi.
Tacikistan Milli Arxeologiya Muzeyi
Tacikistan Milli Arxeologiya Muzeyi  (Осорхонаи миллии бостоншиносии Тоҷикистон) — Tacikistanın paytaxtı Düşənbədə yerləşir. Muzey xüsusilə Pəncəkənd freskaları ilə məşhurdur.
Muzeyin yaranma tarixi
Tacikistan Milli Arxeologiya Muzeyi 1934-cü ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Tacikistan bazasının Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri və Ekspedisiya Tədqiqatları Sərgisi əsasında yaradılmışdır. Həmin dövrdə muzeydə cəmi 530 eksponat var idi. Zamanla muzeyin kolleksiyası arxeoloji və etnoqrafik tapıntılarla, o cümlədən keramika, metal, silahlar, zərgərlik, numizmatika, əlyazmalar, heykəltəraşlıq, məişət əşyaları, tikmələr, Tacikistan xalqlarının təsviri incəsənəti və mədəniyyəti abidələri ilə doldu. Muzeydə region tarixinin müxtəlif dövrlərinə aid tək və təsadüfi tapıntıların toplandığı numizmatika şöbəsi yaradılmışdır. Əvvəlcə muzeyin bütün kolleksiyası Tacikistan SSRİ Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunun dar otaqlarında və zirzəmilərində (anbarlarında) yerləşirdi. Tacikistan Respublikası müstəqillik əldə etdikdən sonra müxtəlif qeyri-hökumət təşkilatları və xarici ölkələrin səfirlikləri muzeyin təchiz olunması üçün qrantlar ayırmağa başlayıblar. 4 aprel 1996-cı ildə muzey 2001-ci ildə açılmış Tacikistan Elmlər Akademiyasının Tarix, Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun nəzdində Tacikistanın Milli Qədim Əsərlər Muzeyi adlandırıldı. Bu, idarə muzeyidir, lakin eyni zamanda, dövlət səviyyəsində kolleksiyalarının dəyərinin və əhəmiyyətinin etirafına çevrilmiş milli statusa malikdir. Muzey Düşənbənin ən çox ziyarət edilən muzeylərindən biridir. Turistlər, məktəblilər və tələbələr üçün görməli yerlərə və tematik ekskursiyalar keçirilir. Muzey eksponatları tez-tez xaricdə keçirilən sərgilərdə nümayiş etdirilir.
Muzeyin eksponatları
Muzeyin ən qədim eksponatları ibtidai insan Kuldarın yaşadığı yerdən 950 min il əvvələ aid əsərlərdir. Muzey YUNESKO-nun Ümumdünya irsi siyahısı daxil edilmiş Sarazm kənd təsərrüfatı məskənindən eneolit ​​və tunc dövrlərinə aid əşyalarla fəxr edir. Amudərya çayının sahilindəki Taxti-Sangin yaşayış məntəqəsində (Kubadian rayonu, Xatlon vilayəti) qazılmış Oksus məbədinin ellinistik dövrünə aid tapıntılar unikaldır. Herakl obrazında Makedoniyalı İsgəndərin portreti, akınağın qınını, ov səhnəsini əks etdirən lövhə və fil sümüyündən olan digər əşyalar dünya incəsənətinin şah əsərlərindəndir. Çay tanrısı Marsyasın kiçik heykəlciyinə, həmçinin heykəltəraşlıq və memarlıq parçalarına xüsusi diqqət yetirilir. Oksus məbədinin tapıntıları iki mədəniyyətin - yerli və qədim yunan mədəniyyətinin sintezinin bariz nümunəsidir.
Muzeydə nümayiş etdirilən qədim Pəncikentin divar rəsmləri (V-VIII əsrlər) dünya mədəniyyətinin qızıl fonduna daxil olmuşdur. Bu kolleksiyadakı almaz dəfələrlə dünyanın ən məşhur muzeylərində nümayiş etdirilən arfaçının obrazıdır. Tacikistanın digər bölgələrindən olan sarayların, məbədlərin və monastırların divar rəsmləri də maraqlıdır: Bunjikat, Ajinateppi, Kalai-Kafirnigan və Xulbuk. Erkən orta əsrlərə aid Buncikat yaşayış məntəqəsindəki (Suqd vilayəti, Şahristan rayonu) hökmdarın sarayında Firdovsinin “Şahnamə” poemasından səhnələr olan timpanın virtuoz oyma işi ziyarətçiləri heyrətə gətirir.
Budda nirvanada
thumb|right|300px|Budda nirvanası Milli Muzeydə Bütün Tacikistanın ən məşhur və qiymətli muzey eksponatı adətən muzeydə nümayiş etdirilən Budda nirvanada heykəli adlanır. Uzunluğu 12,85 m, çəkisi 5,5 ton olan heykəl Acına-təpədə erkən orta əsrlərə aid Buddist monastırının arxeoloji tədqiqatları zamanı aşkar edilib və bu gün dünyada Buddizmin ən böyük və ən qədim abidələrindən biridir. Professor Boris Litvinski 1966-cı ildə Buddanın gil heykəlini kəşf etmişdi. Heykəl eramızın VI—VIII-ci əsrlərinə aiddir. Heykəlin bəzi hissələri bir-birindən fərqlənir, çünki VII əsrdə ərəb istilası zamanı heykəl zədələnmişdir. Ondan yalnız bədənin aşağı hissəsi və başı qalmış, bədənin orta hissəsi isə 1990-cı illərin ortalarında Vera Fominsin başçılıq etdiyi Ermitaj bərpaçıları komandası tərəfindən bərpa edilmişdir. Tədqiqatdan sonra heykəl Tacikistanın Milli Arxeologiya Muzeyində sərgilənib. 1999-cu ildə Acına-Təpə Buddist kompleksi Budda heykəli ilə birlikdə Tacikistanda YUNESKO-nun mədəni irsinə namizədlər siyahısına daxil edilmişdir. 2001-ci ildə Tacikistanın müstəqilliyinin 10-cu ildönümü münasibətilə ABŞ hökuməti heykəlin bərpası üçün 30.000 dollar məbləğində qrant ayırmışdır. Həmin dövrdə bu heykəlin bir neçə nüsxəsi yaradılmışdır.
Muzey yerləşir
Muzey Tacikistan Respublikasının paytaxtı Düşənbə şəhərinin mərkəzində iki mərtəbəli binada yerləşir. Onun ekspozisiyası və fondları A.Doniş adına Tarix, Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun elmi ekspedisiyalarının və Rusiya, Fransa, Almaniya, İtaliya və digər ölkələrin alimlərinin iştirak etdiyi beynəlxalq arxeoloji ekspedisiyaların nadir arxeoloji materialları ilə zənginləşməkdə davam edir. Muzey Düşənbənin ən çox ziyarət edilən muzeylərindən biridir.
Elton Məmmədov (əsgər)
Elton Ramil oğlu Məmmədov (14 aprel 2000; Bərdə, Azərbaycan - 10 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) - Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən Müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elton Məmmədov 2000-ci il aprelin 14-də Bərdə rayonunda anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elton Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Elton Məmmədov oktyabr 10-da Suqovuşan ətrafında gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş qapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məmmədov Elton Ramil oğlu ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Təltifləri
• link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:AZ_For_The_Fatherland_medal_ribbon_(2nd_version).png|50x50px (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
• (29.12.2020) - "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı (ölümündən sonra)
İstinadlar
1.''[https://mod.gov.az//images/pdf/5ef324745f586550c37f0294decfa1b1.pdf "Vətən müharibəsində şəhid olan hərbi qulluqçuların siyahısı" (PDF). www.mod.gov.az (Azərbaycanın Müdafiə Nazirliyi) ( (azərb.)). 08.12.2020. İstifadə tarixi: 08.12.2020]''
2.[https://president.az/articles/49098 "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı" ( (azərb.)). 15.12.2020. 2020-12-15 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15.12.2020]
3.[https://president.az/articles/49665 "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidentinin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı" ( (azərb.)). 29.12.2020. 2020-12-29 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29.12.2020.]
Həsən Əli Yücəl
Həsən Əli Yücəl (Hasan Âli Yücel; ) — Türkiyə fəlsəfə müəllimi, yazıçı və ədəbi tərcüməçi. Yücəl 1938-1946-cı illərdə Türkiyə Milli Təhsil Naziri vəzifəsini tutmuşdur. Dünyada və Türkiyədə daha çox Türkiyə təhsil sistemində etdiyi islahatlarla tanınır, xüsusilə Kənd İnstitutlarının qurucusu kimi yadda qalmışdır. Türkiyə şairi Can Yücəlin atasıdır. 1997-ci ildə UNESCO Həsən Əli Yücəlin anadan olmasının yüz illiyini qeyd etmişdir.
Həyatı
Həsən Əli Yücəl 17 dekabr 1897-ci ildə İstanbulda anadan olub. O, ata tərəfdən poçt naziri Göreleli Həsən Əli Əfəndinin, ana tərəfdən isə dəniz polkovniki Yaponiya sularında batan "Ertuğrul Freqatının" kapitanı Əli bəyin nəvəsidir. Atası Əli Rıza bəy, anası Neyyire Hanımdır. Həsən Əlinin ailəsi sonradan çətin maddi vəziyyətə düşdü və bütün dəyərli əmlaklarını satmaq məcburiyyətində qaldı. Dörd yaşında Həsən Əli Lalədə məktəbə getməyə başladı və iki il sonra ailəsi İstanbulun Gümüşsuyu bölgəsinə köçdü. 1906-cı ildə 1911-ci ildə "yaxşı qiymətlərlə" bitirdiyi Mekteb-ya Osmani məktəbinə daxil oldu. Sonra təqribən müasir gimnaziya tələblərinə cavab verən Vefa İdadisinə (Litseyinə) girdi.
1913-cü ildə Yücəl təhsilini yarımşıq qoymaq məcburiyyətində qaldı və Birinci Dünya müharibəsi başlaması səbəbindən Osmanlı ordusuna çağırıldı. Ardıcıl olaraq Osmanlı ordusunun kiçik leytenant və leytenant rütbələrini daşıyırdı. Həsən Əli Yücəl 1918-ci ilin sonunda ordudan tərxis olundu, bundan sonra paytaxtın "Elmlər Evi"ndə hüquq təhsili almağa başladı (Darülfünun; təxminən bir Avropa universitetinə uyğundur). Lakin daha sonra ədəbi tənqid ixtisasına keçdi. Türkiyə İstiqlaliyyət Müharibəsi illərində, oxuduğu müddətlə birlikdə "Akşam" qəzetində jurnalist olaraq çalışdı.
Təhsilini bitirdikdən sonra Refik xanımla evləndi və 1922-ci ilin sonlarından etibarən İzmirdəki pedaqoji məktəbdə türk dili və ədəbiyyatı müəllimliyinə başladı. Bir müddət sonra gənc ailə İstanbula qayıtdı.
1927-ci ildə Həsən Əli Yücel yeni yaradılan Türk Cümhuriyyəti Təhsil Nazirliyində bölgə müfəttişi vəzifəsinə təyin olundu. Nazirlikdə bir neçə dəfə vəzifədə yüksəldi və 1930-cu ildə nazirlik tərəfindən Paris və Londona göndərildi.
Daha sonra İzmirdə üç aylıq Türkiyə müfətişliyi ezamiyyətində ilk tanış olduğu Mustafa Kamal Atatürkün tərəfdarı oldu. 1930-cu illərdə Yecəl ayrıca üç kitab nəşr etdirdi. Bunlar Göte (Göte: Bir Dehanın Romanı), Mövlana Cəlaləddin Rumi haqda (Mevlana’nın Rubaileri) və Türkiyə ədəbiyyatı barədə (Türk Edebiyatı'na Toplu Bakış) kitablar müəllifi oldu.
1932-ci ildə Yücel Ankarada "Ankara Qazi Eğitim Enstitüsü" təşkil etdi. 1934-cü ildə siyasətlə maraqlanmağa başladı. O, İzmirdən Türkiyə Böyük Millət Məclisinə üzv seçildi.
Nazir kürsüsündə
Həsən Əli Yücəlin fəaliyyəti diqqətdən kənar qalmadı. Belə ki, 1938-ci ilin sonunda höküməti təşkil edən Cəlal Bayar Həsən Əliyə təhsil naziri portfelini təklif etdi. 17 aprel 1940-cı ildə onun rəhbərliyi altında Kənd İnstitutlarının təşkili haqqında qanun hazırlandı və qəbul edildi. Nazir çalışdığı müddətdə Türkiyədə ilk ensiklopediya nəşr olundu, Dövlət Konservatoriyası açıldı (20 may 1940) və böyük səyləri nəticəsində Türkiyə UNESCO-ya üzv oldu.
1946-cı ilin avqust ayında yeddi il beş aylıq vəzifəsindən sonra Təhsil Naziri vəzifəsindən istefa etdi və jurnalistika işinə qayıtdı. 26 fevral 1961-ci ildə Həsən Əli Yücəl, professor Tevfik Sağlamı ziyarət edərkən infarktdan vəfat etdi. Ankarada Cebeci Əsri Qəbiristanlığında dəfn edildi.
Xatirəsi
Oğlu şair Can Yücəl atası üçün "Atamı həyatda ən çox sevdim" adlı şeir yazmışdır.
1997-ci ildə UNESCO, Həsən Əli Yücəlin anadan olmasının yüz illiyini qeyd etdi.
Ailəsi
Oğlu - Can Yücel (Can Yücel, məşhur ləqəbi Papa Can; 1926-1999), XX əsrdə Türkiyənin ən məşhur şairlərindən biri və eyni zamanda jurnalist və tərcüməçi. Sözlərinin dili sərt, açıq və sadə idi: əsərlərində tez-tez ədəbsiz sözlərdən istifadə edirdi. Can Ankara Universitetinin Dil və Tarix Fakültəsində təhsil almışdır. Universitetdə solçu marksist ideologiyasının təsirinə düşəndə bu fikirləri bölüşməyən atası onu Londona göndərdi və gənc şair Kembric Universitetinə daxil olmuşdu. Kembric Universitetində kiçik Yücəl keçmiş müəllimi məşhur filosof Bertran Rassel ilə tanış olmuşdu.
Venesuela siyasi böhranı (2019)
2019-cu ilin yanvarında yeni bir mərhələyə keçən Venesuela siyasi böhranı — müxalifətin hərəkətləri nəticəsində iki güc mərkəzi ortaya çıxır. Venesuela Milli Asambleyasının Spikeri Xuan Quaydo, Nikolas Maduronun ikinci müddətə prezident seçilməsi ilə əlaqədar həyata keçirdiyi andiçmə mərasiminin ardından baş qaldıran çox minlik mitinqlərin fonunda özünü prezident səlahiyyətlərinin icraedicisi elan edir. Venesuela Prezidentinin özü isə prezidentlik müddətinin sonuna qədər hakimiyyətdə qalacağını bildirir. Nikolas Maduro baş vermiş hadisəni dövlət çevrilişinə cəhd hesab edərək, bunda ABŞ hökumətini ittiham etmiş və Amerika Birləşmiş Ştatları ilə diplomatik əlaqələri kəsmişdir.
Venesuelada ağırlaşan siyası qarşıdurma dünya ictimaiyyətinin qütbləşməsinə səbəb oldu. Xuan Quaydonu ABŞ, Lima qrupu ölkələri (Meksika istisna), Amerika Dövlətləri Təşkilatı, dünyanın bir sıra ölkələri dəstəklədi. 26 yanvar tarixində Avropa İttifaqı ölkələri Nikolas Maduronun 8 gün ərzində yeni seçkilərin keçirilməsi barədə qərar verməyəcəyi təqdirdə Xuan Quaydonu prezident kimi tanıyacağını bəyan edir. Maduronu isə Rusiya, Çin, Boliviya, Kuba, Meksika, Nikaraqua, Salvador, İran, Türkiyə və CAR dəstəkləyir. 26 yanvarda ABŞ-nin Rusiya nın etirazlarına qarşı başlatdığı BMT Təhlükəsizlik Şurasının təcili toplantısı, yalnız xarici siyasət səviyyəsində qarşıdurmanın ağırlaşmasına gətirib çıxardı. Bir çox ölkələrin danışıqlar yolu ilə böhranı həll etmək və onun beynəlxalq səviyyəyə qaldırılmasına mane olmasına baxmayaraq, prezident Nikolas Maduro ya qarşı xarici təzyiq artmaqda davam edir.
Tarix öncəsi
Venesuela 2018-ci ilin əvvəlində demək olar ki, tamamilə xarici siyasət təcridində idi və bir sıra qonşu dövlətlərlə münasibətləri dayandırmışdı. Bununla yanaşı Venesuelaya qarşı ABŞ sanksiyalar tətbiq etmişdir. Bu səbəbdən Venesuela hiperinflyasiyadan əziyyət çəkir: Milli Asambleyanın bəyanatına əsasən 2018-ci ildə bu demək olar ki, 1,700,000 % təşkil edib. Ölkədə qida və əsas malların kəskin çatışmazlığı yaşanır
Prezident Maduro ilə Milli Asambleya arasındakı qarşıdurma 2015-ci ildən bəri davam edir. Müxalifət parlamentdə əksəriyyəti qazandığı üçün Maduronun fövqəladə səlahiyyətlərini genişləndirməyi rədd etdmişdir.
Nikolas Maduro hakimiyyəti illərində bir neçə dəfə fövqəladə səlahiyyətlər almışdır ki, bu da ona parlamentin razılığı olmadan qanunvericilik fəaliyyətini həyata keçirmək hüququ verirdi. İlk dəfə 19 noyabr 2013-cü ildə Venesuela Milli Asambleyası ona (bir il müddətinə) "korrupsiya və iqtisadi müharibəyə qarşı mübarizə" sahəsində 19 noyabr 2014-cü il tarixinə qədər səlahiyyət hüququ vermişdir. 2015, 2016 və 2017-ci illərdə Maduro bu səlahiyyətlərdən 2010-cu il çağırışı olan milli asambleyanın dəstəyini sayəsindəistifadə etmişdir. Lakin 2015-ci ildə Maduro əlehdarları parlamentdə çoxluq əldə etdikdən sonra o, bu səlahiyyətləri Venesuela Ədliyyə Yüksək Tribunalından almışdır.
6 dekabr 2015-ci ildə Maduro əlehdarları seçkilərdə qalib gələrək parlamentdə çoxluq təşkil etməyə başladılar. 2016-cı ilin yanvarında dörd deputata Ədliyyə Yüksək Tribunalı tərəfimndən mandatdan məhrum edilir. Bundan sonra müxalifət əsaslı bir səs çoxluğunu itirmiş və Maduroya qarşı effektiv mübarizə qabiliyyətindən məhrum olmuşdur. 2016-cı il mayın 2-də müxalifət liderləri Maduronun prezidentlik səlahiyyətlərini geri çağırması ilə əlaqədar referendum başlatdılar və onların planlarını dəstəkləyənlərdən imza toplamasını həyata keçirdilər. 21 oktyabr 2016-cı ildə səs toplamanın bitməsinə bir neçə gün qalmış Maduronu dəstəıklkəyən Milli Seçki Şurası referenduma hazırlığı dayandırır.
2017-ci il konsitutsiya böhranı
29 mart 2017-ci ildə əvvəlki parlamentin ləğv olunmasından qısa müddət əvvəl təyin etdiyi Ali Məhkəmə, Milli asambleyanı qanunvericilik hakimiyyətindən məhrum edərək bu səlahiyyətləri öz üzərinə götürmüşdür. 2017-ci il etirtazları zamanı Ali Məhkəmə özünü bütün qərarlarını ləğv etmişdir. 13 iyunda Milli Asambleya yeni Ali Məhkəmənin heyətini təsdiq edir. hansı ki, bu heyət prezident hakimiyyəti tərəfindən tanınmır və Panamada fəaliyyət göstərməək məcburiyyətində qalır.
Maduro mayın 1-də Konstitusiyanın 347-ci maddəsini tətbiq edərək 1999-cu il Konstitusiyasının yerinə yenikonsitutsiya hazırlamağı qərara alır. Hansı ki, bu parlamentin səlahiyyətlərini azaldacaq və ölkədə müxalifəti təsir imkanlarındfan məhreum edəcəkdi. Milli Seçki Şurası Konsitutsiya Asambleyası ilə razılığa gələrək seçkilərə hazırlaşır.
Venesuela Konstitusiya Asambleyasına seçkilər 30 iyul 2017-ci il tarixində reallaşdırıldı. Avqustun 8-də seçilmiş Konstitusiya Məclisi özünü ən yüksək səlahiyyətləri olan bir orqanı elan etdi. 18 avqustda Konstitusiya Məclisi qanunvericilik səlahiyyətlərini öz üzərinə götürüb, «sülh, təhlükəsizlik, suverenlik, sosial-iqtisadi və maliyyə sisteminin qorunması» məsələsində Milli Asambleyaya münasibətdə üstünlüyünü elan etdi. Növbəti gün isə Milli Asambleyanı qanunvericilik səlahiyyətindən məhrum edir. buna cavab olaraq Milli Asambleya konsitutsiya Asambleyasını tanımadığını bəyan edir.
Venesuela sosial münaqişələr üzrə monitorinq mərkəzinin (Observatorio Venezolano de Conflictividad Social) verdiyi məlumata görə, Konstitusiya Asambleyasının çağırılmasına qarşı etiraz aksiyalarının dağıdılması nəticəsində 163 adam öldürülmüşdür. Hökumət isə 129 nəfərin öldüyünü təstiqləmişdir. Ölkədə baş qaldıran zorakılıq fonunda ali prakror Luis Orteqa Dias hökuməti terrorizmdə və vətəndaş hüquqlarını tapdalamaqda ittiham edir. Bunun ardından ali məhkləmə onun səlahiyyətlərini dondurur və ölkəni tərk etməsinə qadağa qoyur.
Maduronun əlehdarları erkən seçkilərin təyin edilməsinin seçki prosesinin iştirakçılarını bərabərlik və şəffaflığın təminatlarından məhrum etdiyini bəyan edirlər. 2015-ci ildə seçilmiş Milli Asambleyanın səlahiyyətinin əlindən alınması qanunverici quruluşa qarşı dövlət çevrilişi olaraq xarakterizə edildi. Bir sıra Venesueladan olan qeyri-hökumət təşkilatları (Foro Penal Venezolano, Sumate, Voto Joven, Venezuelan Electoral Observatory və Citizen Electoral Network) seçki qanunveriçiliyinin pozulması ilə bağlı narahatlıqlarını ifadə etmişdir.
Konsitutsiya Asambleyasının legitimliyini 40-dan artıq dövlət, o cümlədəmn Amerika və Avropanın bir çox ölkələri tanımaqdan imtina etmişdir. Onlar 199-cu il konsitutsiyasına əsasən qanuni yolla seçilmiş Milli Asambleyanı tanıdıqlarını bəyan etmişlər. Venesuelanın mövcud Konstitusiyasının 233-cü maddəsi dövlət başçısının "vəzifədən getdiyi" halda səlahiyyətlərini parlament spikerinə təhvil verməsini nəzərdə tutur. Bu vəziyyətdə konstitusiyada 1 ay ərzində yeni seçkilərin keçirilməsi nəzərdə tutulur.
2015-ci ildəki parlament seçkilərində üstünlük əldə edən müxalifət spiker postuna hər il bir fraksiyadan nümayəndə seçiləcəyinə qərar vermişdir. 2018-ci ilin dekabrında bu vəzifəyə Xuan Quaydo gətirilir və 5 yanvar 2019-cu ildə and içməsini gerçəkləşdirir. Məhs o 23 yanvar tarixində 1999-cu ilin konsitutsiyasının 233 maddəsini əsas gətirərək özünü prezident elan edir ).
2018-ci il prezident seçkiləri
20 may 2018-ci ildə Venesuelada prezident seçkiləri keçirilir. Nəticələrə əsasən indiki prezident Nikolas Maduro 68 % səs toplayır və yeni müddətə prezident seçilir. Ancaq müxalifətin rəyinə əsasən seçkilər kütləvi qanun pozuntuları ilə müşahidə olunmuşdur. Bu fikiri həm ölkə daxilində həmdə xaricində olan siyasi qüvvələr dəstəkləyir. Maduronun özü isə diktatura rejimi təşkil etməkdə ittiham edilir.
Seçkilərdə Nikolas Maduronun zəfərini tanımayan bir sıra Qərb və Latın Amerikası ölkələri Karakasda olan səfirlərini geri çağırmış, ABŞ administrasiyası isə Venesuelaya qarşı əlavə sanksiyalar tətbiq edərək, yeni seçkilər tələb etmişdir.
Müxaliflər Maduronun 10 yanvar 2019-cu il içməsinə kimi bir neçə ay müddətində onun səlahiyyətlərindən imtina etməsini istəmişdir. Maduronun legitimliyini tanımayanlar arasında Lima qrupu ölkələri (Meksika istisna ), ABŞ və Amerika Dövlətləri Təşkilatına daxil olan ölkələrin böyük əksəriyyəti daxildir. Maduronun qalibiyyətini isə Rusiya, Çin, Meksika və ALBA alyansı ölkələri dəstəkləmişdir.
Maduroya qarşı xarici təzyiq 2019-cu ilin yanvar ayında, and içməsindən öncə başlamışdı.
Nikolas Maduronun andiçmə mərazimi 10 yanvar 2019-cu ildə Ali Məhkəmə binasında baş tutmuşdur. Milli Asambleyanın spikeri Xuan Quaydo andiçmənin ardından venesuelada texniki baxımından dövlət başçısının və ali abş komandanın olmadığını bəyan etmişdir. Həmin gün Quaydo Milli Asambleya üçün fövqəladə vəziyyət elan edir, xalq, ordu və xarici müttəfiqlərin birgə səyləri ilə ölkədə nəzarətini bərpa etmək lazım olduğunu bildirir. Milli Asambleya ölkəndə nəzarətini bərpa etmək məqsədi ilə keçid hökumətinin yaradılması üçün plan hazırlayır.
Hadisələrin gedişatı
250px|thumb|Nikolas Maduronun andiçməsindən sonra (10 yanvar 2019)
Əvvəlki hadisələr
Gələcək böhranın ilk ciddi əlamətləri Maduroya yaxınlığı ilə bilinən Ali Məhkəmə və seçici hakimlərin 10 yanvar tarixindən önçə Amerika Birləşmiş Ştatlara qaçması ilə ortaya çıxır. Eyni zamanda hakim Kristian Serpa Maduronu "qeyri-səlahiyyətli" və "qeyri-qanuni" adlandırır.
Etiraz mitinqi
Venesuela Milli asambleyasının spikeri Xuan Quaydo 8 yanvar tarixindədə Nikolas Maduronun qanuni yolla seçilmiş prezident kimi tanınmadığını bəyan etmiş və keçid hökuməti təşkil etməyi təklif etmişdir. O, Maduronun prezidentliyini qəsb etdiyini və ölkənin həqiqətən diktatorluq halına gəldiyini məclis adına bəyan edir. Quaydo hərbçiləri Konstitusiyaya riayyət etməyə çağırmışdır.
O, vəziyyətin ictimai müzakirəyə (cabildo abierto) açılaçağını bəyan edərək, bunu 11 yanvara təyin edir. Bu müzakirələr Karakas küçələrində bir mitinq formasını alır. Həmin gün yığıncaqda danışan Quaydo Venesuela Konstitusiyası əsasında özünü dövlət başçısı elan etməyi və Maduronun prezidentliyindən çıxarılması barədə məlumat verir. Eyni zamanda parlament Venesuela prezidentini "qəsbkar" elan edən qətnamə qəbul edir. Bundan sonra müxalifət 23 yanvarda ümummilli etiraz aksiyası təşkil etməyi qərara alır.
Maduro müxalifətin açıqlamalarına cavab olaraq, Milli Asambleyanın onun and içməsində iştirak etməyən deputatları “xain” adlandırır.
İkili hakimiyyət
250px|thumb|Nikolas Maduro 10 yanvar 2019-cu ildə Karakasda 2018-ci ilin may ayında keçirilən seçkiləri qazanan Nikolas Maduronun təntənəli andiçmə mərasimi keçirilir. Bu ölkə daxilində çox minli etirazlara səbəb olur. Venesuela müxalifətinin məlumatına əsasən 23 yanvarda əhali ilə polis və ordu arasında baş vermiş roqquşmalarda 13 nəfər ölmüş, 218 nəfər isə həbs edilmişdir. El Nacional tərəfindən verilən məlumata görə Milli Qvardiya döyüşçüləri nümayişçilərə qarşı Karakas metro stansiyalarından birində gözyaşardıcı qazdan istifadə etmışlər. Küçə hərəkat iştirakçıları ölkədə qeyri-qanuni seçkilərə, hökumətin son dərəcə səmərəsiz iqtisadi siyasətinə, hiperinflyasiyaya və kütləvi köçmələrə qarşı (4 milyona çatır) etiraz edirdilər.
Etirazçılar Xuan Quaydoya Nikolas Maduronun prezident elan edilməsi anında özünü prezident elan etməsinə çağırdı. Amma o, ordudan birmənalı dəstək gözlədiyini ifadə edərək, məsəlkəni gecikdirirdi. Əvvəllər bütün münaqişələrdə ordu Prezident hakimiyyətini dəstəkləmişdi.
250px|thumb|Xuan Quaydo 11 yanvar Milli Asambleya Quaydonun prezident səlahiyyətlərini öz üzərinə götürmək niyyətini təsdiqləyən mətbuat açıqlamsı verir. Müxalifətin Venesuela ordusunun zabitlərini Maduronun devrilməsinə yönəltmək niyyətində olduğu məlum olur.
23 yanvar bütün ölkə ərazisində «Bəli, biz bacararıq!» (¡Sí, se puede!) şuarı altında mitinqlər təşkil edilir. Bu mitinqlər Milli Asambleya və Venesuela Azadlıq Cəbhəsi ilə birgə təşkil edilmişdir. Axşam Karakasda bir mitinqdə toplanmadan əvvəl çıxış edən Xuan Quaydo, Nikolas Maduronun yerinə "formal icra səlahiyyətlərini qəbul etdiyini" və "tiranlığı və hakimiyyətin qəsbini" iddət tətbiq etmədən bitirəcəyinə vəd verir. Venesuela Ali Məhkəməsi İcraedici hakimiyyəti dəstəkləyərək Baş prokurorluğa «icra orqanının funksiyalarının qəsb edilməsi» ilə əlaqədar olaraq parlamentə qarşı «hərəkətə keçirməsini» tələb etdi.
Bu hadisələrin fonunda Maduro prezident sarayının Miraflores balkonundan tərəfdarları qarşısına çıxaraq bəyan edir: «''Biz vətənimizin, bizim Bolivarian Respublikasının varlıq hüququnu qoruyacağıq. Rəhbərlik etdiyim hökumət ölkənin suverenliyini bütün vastələrdən istifadə etməklə müdafiə edəcək''».
Hadisələrin gedişatı
250px|thumb|Müdafiə Naziri Vladimir Lopes Xuan Quaydonu qəbul etmədiyini bəyan edir 23 yanvar Venesuela müdafiə naziri Vladimir Padrino Lopez, ölkənin silahlı qüvvələrinin seçilən prezident Nikolas Maduroya sadiq olduğunu bəyan edir. Venesuela dövlət şirkəti, ölkə ixracının əksəriyyətini əlində saxlayan PDVSA Maduro üçün dəstək verdiyini ifadə edir.
25 yanvar Nikolas Maduro müxalifət liderləri ilə görüşmək üçün hazır olduğunu bəyan edir. Ancaq Quaydo danışıqlardan imtina edir. Onun fikirincə hökumət sadəcə vaxt qazanmaq istəyir. Quaydo siyasi münaqişənin yeganə çıxış yolunu azad və demokratik seçkidə olduğunu bəyan edir. Quaydo hesab edir ki, seçkilərin hazırlanması 6-9 ay çəkə bilər.