cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Banqkok
Şəhər memarlığı
thumb|right|Banqkokda lk monumental abidələrdən biri - kral Çulalonqkornun atlı heykəli Şəhərin planaalınması radial-dairəvi sxem üzrə kortəbii yaranmışdır. Menam çayının sağ sahilində Arun vatında ("Günəşin çıxması" məbədi) hündürlüyü 74 metr olan, çini parçaları və süni mərmərdən relyeflər ilə bəzədilmiş stupa-pranq uçalır; onun müqəddəs Mera dağını təcəssüm etdirən qülləvari silueti paytaxtın memarlıq rəmzinə çevrilmişdir. Tarixi solsahil hissəsində kral sarayları və məbədləri kompleksi, o cümlədən Phrakeu vatı (və ya "Zümrüd Budda" məbədi, XV əsrə aid, yarımqiymətli nefrit, yaxud jadeitdən düzəldilmiş və xüsusilə sitayiş olunan heykəlin adından; əsası 1782-ci ildə qoyulmuşdur) yerləşir. Çakri sülaləsindən olan kralların tunc heykəllərindən ibarət nadir kolleksiya da Phrakeudadır; hasar qalareyanın (XIX əsrin sonları; uzunluğu təqribən 500 metr) üzəri "Ramayana" mövzusunda rəsmlərlə örtülmüşdür. Ətrafına divar çəkilmiş monastırların (Pho, Suthat, Saket və s. vatlar) əsas tikililəri zal tipli və çoxqatlı rəngli kirəmit damları olan sentrik məbədlərdən, həmçinin qurtaracağı qızıl suyuna çəkilmiş stupalardan ibarətdir. Pho vatı uzanmış Buddanın qızıl suyuna çəkilmiş və laklanmış stukkodan hazırlanan 45 metrlik heykəli ilə məşhurdur. Milli muzeyin kompleksinə daxil olan Phutthaisavan məbədinin interyeri Buddanın tunc heykəli olan mehrabla (XIII əsr) və Buddanın həyatından bəhs edən divar rəsmləri (XVIII əsrin sonları) ilə bəzədilmişdir. Vihan Bentyamabophit (1899) İtaliyadan gətirilmiş mərmərlə işlənmişdir; onun qalareyasında dini heykəltaraşlıq ekspozisiyası yerləşdirilmişdir. Saray tikililəri içərisində özündə ənənəvi tay memarlığının və psevdorenessans Avropa üslubunun xüsusiyyətlərini birləşdirən Çakri Böyük sarayı (1867-1882) və bütövlükdə qızıl suyuna çəkilmiş hind palıdından tikilən Vimanmek (XX əsrin əvvəlləri) sarayı seçilir. XX əsrdən başlayaraq Banqkokda əcnəbi memarların layihələri əsasında Avropa üslubunda binalar inşa edilmişdir. Milli məclisin binası (1908-1916: qarşısında Siamdakı ilk monumental abidələrdən biri - kral Çulalonqkornun atlı heykəli qoyulmuşdur, 1930-cu illər), Zərif sənətlər İnstitutu və s., Demokratiya monumenti (1933), kral IV Ramanın abidəsi (1930-cu illər) beynəlmiləl üslubdadır; hər ikisinin müəllifi heykəltaraş S.Bhirasridir. memarlardan Sumet Cumsay (Millət Evi 1991), Trisuk Devakul, Ranqsan Torsuvan və b. XX əsrin sonlarında bir sıra diqqətəlayiq tikililər layihələndirmişlər.
Elm, təhsil və mədəniyyət
Banqkokda 20-dən çox elmi-ictimai assosiasiya, elmi-tədqiqat idarəsi, o cümlədən kral institutu (1933-cü ildən), Göte İnstitutu (Alman mədəniyyəti İnstitutu, 1960-cı ildən) fəaliyyət göstərir. Ən böyük universitetləri Çulalonqkorn (1917-ci ildən), Tammasart (1934-cü ildən), Kazetsart (1943-cü ildən), Asiya Texnologiya İnstitutu (1959-cu ildən), Beynəlxalq dini universitet (1969-cu ildən), Ramkhamhaenq universiteti (1971-ci ildən) və s.-dir. Milli kitabxana (1905), Milli muzey (1874-cü ildən, 1926-1932-ci illərdə Banqkok muzeyi; heykəltaraşlıq, boyakarlıq, dekorativ-tətbiqi sənət), Milli qalareya, "Kral barjları" "Suan Rakkad sarayı" - daimi ekspozisiyası olan XIX əsr yaşayış binaları; çoxsaylı müasir incəsənət qalareyaları; milli teatr planetari; zoopark; IV Rama parkı (nəbatət bağı və kral ailəsinin həyatını əks etdirən ekspozisiya) var.
Banqkokda Asiya oyunları (1966, 1978, 1998) keçirilmişdir.
Nikola Ritsoli
Nikola Ritsoli, ( 5 oktyabr 1971) İtalyan keçmiş futbol hakimi. 25 may 2013-cü ildə Uembley stadionunda baş tutmuş Barusiya Dortmunt və Bayern Münhen arasındakı Çempionlar Liqası final qarşılaşmasını idarə etmişdir. Həmin oyunda bir penaltı qərarı vermiş, oyunçulara 3 sarı vərəqə göstərmişdi.
Muğanlı (Şərur)
Muğanlı — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd.
Tarixi
Azərbaycan Respublikasının ərazisində Muğan adı ilə bağlı 18 yaşayış məntəqəsi mövcuddur. Ağcabədi rayonu, Ağdam rayonu, Ağstafa rayonu, Bərdə rayonu, Xocavənd rayonu, Kürdəmir rayonu, Qubadlı rayonu, Şamaxı rayonu, Zaqatala rayonu, Zəngilan rayonu və digər ərazilərdə olan yaşayış məntəqələri buna misal ola bilər.
Yaşayış məntəqələri Cənubi Azərbaycanın Muğanlı kəndindən köçüb gəlmiş mollahəsənli, mehdili və cabbarlı nəsillərinə mənsub ailələr tərəfindən salınmışdır. Oykonim türkdilli Azərbaycan tayfası olan muğanlıların adı ilə bağlıdır.Muğanlı tayfa adı XVI əsrin əvvəllərindən məlumdur. Sonralar mənbələrdə şahsevənlərin tərkibində müstəqil tayfa kimi qeydə alınmış muğanlılar XIX əsrin əvvələrində 8 tirədən ibarət olmuşlar. Tayfa Muğan düzündə yaşadığına görə həmin düzün adı ilə adlandırılmışdır.
Əhalisi
Əhalisi 1193 nəfərdir.(2009 - cu il) Baba Tağıyev — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı.
Mərkəzi Yunanıstan
Mərkəzi Yunanıstan (, Sterea-Elada ) — periferiya,  Yunanıstanın inzibati-ərazi vahidi. Yerli rəhbərliyin regional idarəsi və inzibati bölmənin bir hissəsidir.2011-ci ildən etibarən "Kallikratis" proqramına əsasən Fessaliya — Mərkəzi Yunanıstan ın mərkəzləşdirilmiş idarəçiliyi daxildir. Yunanıstanın mərkəz hissəsində, ən dağlıq kənarında yerləşir. Skiros və Evbeya adaları daxildir. 2011-ci ildə əhalisinin sayı 547,390 nəfər təşkil edirdi. Sahəsi 15 549.311 kvadrat kilometrdir. Kvadrat kilometr başına 35.2 əhalinin sıxlığı. İnzibati mərkəzi — Lamiya dır. 2014-cü il sentyabrın 1-dən Peripheriarch Kostas Bakoyanis (Κώστας Μπακογιάννης).
Yerli Hakimiyyət haqqında 1622/86 saylı qanuna əsasən 1987-ci ildə təsis edilmişdir. Periferiyaya Beotiya, Fokida, Ftiotida, Evbeya və Evritaniya nomları daxildir.
Tarixi
thumb| Mərkəzi Yunanıstan (Στερεά Ελλάδα) Yunanıstan İnqilabından və 1832-ci ildə Yunanıstan Krallığının qurulmasından sonra adlandırılmışdır, Peloponnes və Ege dənizinin adalarından fərqli olaraq dövlətin qitə hissəsinə çağırılıb. Şimalda Mərkəzi Yunanistan, Fessaliya və Epirusun kiçik bir hissəsini, Koreya Körfəzi və Saronik Körfəzinə qədər, cənubda İon dənizinə, şərqdə Maliakos, Vorios-Evvoikos və Notios-Evvoikos körfəzlərinə, eləcə də Egey dənizinə sərhəddər. Sahə tarixi deyil.
İnzibati bölgüsü
2011-ci ildə «Kallikratis» proqramından sonra periferiyalar 5 periferiya vahidi, o cümlədən 25 icma daxildir :
Edqar Allan Po
Edqar Allan Po — ABŞ yazıçısı, şair, dramaturq, naşir və ədəbi tənqidçisi.
Haqqında
Edqar Allan Po Amerika ədəbiyyatında Romantik hərəkatının liderlərindən biridir. Qısa oçerklər, detektiv və kriminoloji-fantastik janrlarda hekayələr yazan ilk Amerika yazıçılarından biri kimi qəbul olunur. O həmçinin elmi-fantastik janra da töhfələr vermişdir. Belə zəngin ədəbi irsə malik olan yazıçı bu nailiyətlərə qırx illik qısa ömrü çərçivəsində nail olmuşdur. Ölümünün səbəbi hələ də sirr olaraq qalır. Alkoqol və narkotik maddələrdən ifrat istifadədən başlayaraq, vəba xəstəliyi, quduzluğa yoluxma, intihar, vərəm, ürək çatışmazlığı və s. ölümünə mümkün səbəblər kimi göstərilmişdir.
Həyatı
Edqar Allan Po 1809-cu ilin 19 yanvar tarixində Boston şəhərində aktyor ailəsində anadan olmuşdur. Valideynlərini çox erkən yaşlarında itirən Edqar Con Allan adlı varlı tacir tərəfindən oğulluğa götürülmüşdü. Əvvəlcə İngiltərədə tərbiyə alan Edqar 1826-cı ildə Virciniya universitetinə xarici dilləri öyrənmək istəyilə qəbul olunmuşdur.
1830-cu ildə hərbi akademiyada təhsilini davam etdirir, lakin tezliklə burdan uzaqlaşır və bu hadisə ögey atası ilə münasibətlərinə son qoyur. Gənc Edqar bütün maliyyə imkanlarından məhrum olaraq yoxsulluğa düçar olur, lakin tezliklə özünü peşəkar ədəbiyyatçı və jurnalist kimi göstərən Edqar Po çox ağır və sonu faciə ilə yekunlaşacaq həyata başlayır.
Edqar Allan Po 1849-cu ilin 7 oktyabrda Baltimorda vəfat etmişdir. Həkimlər onun quduzluğa yoluxma səbəbindən öldüyünü iddia edirlər.
Seçilmiş əsərləri
Poeziya Hekayələr
Atriplex elegans
(Atriplex elegans) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Buduqlular
Buduqlular, buduqlar və ya buduxlar (özlərini budad adlandırırlar), —  Ləzgi xalqlarının (qrızlar və xınalıqlarla birlikdə) "Şahdağ milli etnik qrupu" kimi fərqləndirilən Azərbaycanın milli etnik nümayəndələri. Azərbaycan Respublikasının Quba və Xaçmaz rayonlarının Buduq (Budux), Dalıqaya, Pirüstü, Yalavanc, Hacıhüseynli və digər kəndlərində yaşayırlar. Sayları təqribən 5,4 min nəfərdir (2005). Buduq dilində danışırlar. Buduqlar arasında Azərbaycan və rus dilləri də yayılmışdır. Dindarları müsəlmandır.
Buduqlarla bağlı ilk rəsmi sənəd 1607-ci ildə Səfəvi hökmdarı I Şah Abbas tərəfindən verilmiş fərmandır. Buduq və buduqlar barədə XVIII və XIX əsrin əvvəllərində verilmiş Quba xanlarının – Həsənəli xanın, Fətəli xanın, Şeyxəli xanın fərmanları xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.
Hələ XIX əsrin 40-cı illərində Buduqların bir hissəsi Azərbaycanın düzən rayonlarına köçərək oba tipli yaşayış məskənləri salmışlar.
A. A. Bakıxanovun "Gülüstani-İrəm" əsərində Buduğa və buduqlulara müəyyən yer verilib. XVIII əsrdə Buduq eyni adlı mahalın mərkəzi olub.
Buduqların əsas məşğuliyyəti qoyunçuluqdur. Xalçaçılıq, yun corabların toxunması inkişaf etmişdir. Buduq milli mədəniyyət mərkəzi fəaliyyət göstərir.
Əşrəf Heybətov
Əşrəf Nəzir oğlu Heybətov — YUNESKO Rəssamlar Federasiyasının üzvü, Avropada Azərbaycan Mədəni Xadimləri Assosiasiyasının sədri, Beynəlxalq "Sülh səfiri", Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının fəxri üzvü, "Dünya xalqları incəsənəti". Azərbaycanın xalq rəssamı (2018), RDA beynəlxalq təşkilatının, YUNESKO-nun Beynəlxalq Rəssamlar Federasiyasının üzvü.
Həyatı və fəaliyyəti
1979-cu ildə Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirmişdir.
Azərbaycanın xalq rəssamı, RDA beynəlxalq təşkilatının, YUNESKO-nun Beynəlxalq Rəssamlar Federasiyasının üzvü, Almaniyada "Bakı" Mədəniyyət Cəmiyyətinin sədridir. Rusiya Federasiyası Rəssamlıq Akademiyasının həqiqi üzvü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar rəssamıdır.
1991-ci ildən YUNESKO Rəssamlar Federasiyasının üzvü, Avropada Azərbaycan Mədəni Xadimləri Assosiasiyasının sədri, Beynəlxalq "Sülh səfiri", Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının fəxri üzvü, "Dünya xalqları incəsənəti" Beynəlxalq Assosiasiyasının mükafatı laureatıdır. Bundan başqa, Rusiya Federasiyası Rəssamlar İttifaqının və Rusiya Şərqşünaslıq Cəmiyyətinin üzvüdür.
"Azərbaycan-Almaniya" Dostluq Cəmiyyəti İdarə Heyətində təmsil olunur. Çingiz Aytmatov adına Beynəlxalq Fondun Avropa ölkələri üzrə Kuratoru, Almaniya Rəssamlar Birliyi, Beynəlxalq PDA ("Platforma, Dialoq, Avrasiya") təşkilatının, Qərbi Avropa Elm və Mədəniyyət Akademiyasının üzvüdür.
Hal-hazırda Almaniyanın Koblents şəhərində yaşayır.
Hüquqi şəxs
Hüquqi şəxs —
Əşrəf Heybətov
Həyatı və fəaliyyəti
2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dünya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə gorə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur. 27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın xalq rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.
Hüquqi şəxs
Hüquqi şəxs konstruksiyasının genezisi — əmələ gəlməsinin tarixi kökləri qədim zamanlarla bağlıdır. Hələ Roma xüsusi hüququ dövründə əmlak münasibətlərində fiziki şəxslərdən başqa,onların birlikləri və qrupları da subyekt rolunda çıxış edirdilər. Amma hüquqi şəxslərin Romanın iqtisadi həyatındakı əhəmiyyəti böyük deyildi. Hətta Roma təsərüfatının nisbətən inkişaf etdiyi, beynəlxalq ticarətin inkişaf etdiyi,canlandığı bir dövrdə hüquqi şəxslər mühüm rol oynaya bilməmişdir. Əsasən natural xarakter daşıyan təsərüfat şəraitində ayrı cür də ola bilməzdi. Hətta Roma xüsusi hüququna "hüquqi şəxs" termininin özü də məlum deyildi.
Əşrəf Heybətov
Həyatı və fəaliyyəti
Onun işlərinin əsas mövzusu Azərbaycan və bu diyarın xalqıdır. Əslən içərişəhərli olan Əşrəf Heybətov öz əsərlərinin çoxunda Bakının bu qədim hissəsindəki doğma dar küçələri təsvir etmişdir, lakin son vaxtlar ümumtürk miqyaslı mövzular onu daha çox maraqlandırır. Rəssam emosional hisslərini belə ifadə etmişdir:
Hüquqi şəxs
Roma hüquqşünasları tərəfindən hüquqi şəxs anlayışı işlənib hazırlanmamışdı. Onlar yalnız hüququn fiziki şəxslərin yaratdıqları birliklərə məxsus olması faktını etiraf etməklə kifayətlənirdilər. Lakin buna baxmayaraq,necə olursa-olsun şəxs ideyasının və konstruksiyasının yaradılması Roma xüsusi hüququnun mühüm xidmətlərindən biridir. Hüquqi şəxs anlayışı ilk dəfə olaraq	məhz Roma hüququ tərəfindən yaradılmış və yeni xalqların hüququ tərəfindən qəbul edilmişdi. Latın dilində hüquqi şəxs anlayışı yoxdur. Hüquqi şəxsin ilkin əsası Romada qoyulmuşdur. Hüquqi şəxsin mahiyyəti barədə əsas bir sıra nəzəriyyələr var.
Əşrəf Heybətov
Həyatı və fəaliyyəti
"Bakı Azərbaycanın ürəyi, Şuşa isə onun ruhudur".
Hüquqi şəxs
Azərbaycanda
Azərbaycan Respublikasının və ya xarici dövlətin qanunvericiliyinə uyğun olaraq hüquqi şəxs statusunda yaradılmış müəssisə və təşkilatlar.
Əşrəf Heybətov
Həyatı və fəaliyyəti
2023-cü ildə rəssamın "Bizim Şuşa" adlı albomu işıq üzü görüb.
Hüquqi şəxs
Azərbaycanda
Fiziki şəxs anlayışı ilə mülki hüququn insan kateqoriyasına,insan cinsindən olan subyekti əhatə olunur. Hüquqi şəxslər isə bundan fərqli olaraq mülki hüququn psixoloji, bioloji və ictimai varlıq hesab edilməyən subyektlərindəndir. Elə subyektlərdən ki, onlar fiziki şəxslərin malik olduqları nitqdən, iradədən, düşüncədən və şüurdan məhrumdur. Hüquqi şəxslər fiziki şəxslərin birləşməsinə əsaslanan və spesifik qaydada yaradılan xüsusi qurumudur.
Hüquq institutu mənasında hüquqi şəxs dedikdə, hüquqi şəxslərin hüquq subyektliliyini, bu subyektliyin həyata keçirilməsi üsullarını və qaydasını, hüquqi şəxslərin yaradılmasını, yenidən təşkil olunmasını və ləğv olunmasını, habelə onların ayrı-ayrı təşkilati-hüquqi formalarının xüsusiyyətlərini müəyyənləşdirən mülki hüquq normalarının məcmusu başa düşülür. Bu, Azərbaycan Respublikasın ın mülki huququnun əsas və başlıca institutlarından biri hesab olunur. Hüquqi şəxs institutuna daxil olan hüquq normaları əsasən Mülki Məcəllənin 4-cü fəslində (43–119-cu maddələrində) əks olunmuşdur. Həmin maddələrdə hüquqi şəxslərin anlayışı və növləri, onun mülki huquq subyektliliyi (hüquq qabiliyyəti,fəaliyyət qabiliyyəti və delikt qabiliyyəti), hüquqi şəxsin yaradılması, ləğv edilməsi və yenidən təşkil edilməsi haqqında, habelə digər məsələlər barədə müddəalar ifadə olunmuşdur.
Hüquqi şəxslər barədə normalar digər normativ aktlarda da əks olunmuşdur. Söhbət hər şeydən əvvəl, Azərbaycan Respublikasının qanunlarından gedir. "Dini etiqad azadlığı haqqında"(1992), "Əmtəə birjası haqqında"(1994), "Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı və dövlət reyestri haqqında"(2003) və digər qanunlarda hüquqi şəxslərə aid edilən kifayət qədər mülki hüquq normaları ifadə olunmuşdur. Hüquqi şəxslərə bilavasitə aid olan normalara qanun qüvvəli aktlara da rast gəlmək olar.Məsələn, prezidentin 19 may 1998-ci il tarixli fərmanı ilə təsdiq edilmiş Əsasnamə hüquqi şəxslərin bir növü olan səhmdar cəmiyyətlərinə aiddir.
Konstruksiya mənasında hüquqi şəxs fiziki şəxslərin mülki dövriyyədə kollektiv surətdə iştirakını təmin edən hüquqi forma başa düşülür. Elə bir hüquqi forma ki, o, fiziki şəxslərə birləşərək öz təsərüfat fəaliyyətini kollektiv surətdə təşkil etməyə imkan verir. Bu baxımdan hüquqi şəxslər fiziki şəxslərin kollektiv qurumlarıdır. Bu qurumlar fiziki şəxslərin həm şəxsi səylərinin, həm də onların əmlakının,maddi vəsaitlərinin və kapitallarının birləşməsini ifadə edir.
Mülki hüququn bu subyektinin nəyə görə "hüquqi şəxs" adlanması sual doğurur.Bu onunla izah olunur ki,onlar təbiət tərəfindən yaradılmır. Yalnız fiziki şəxsləri təbiət yaradır. Hüquqi şəxslər isə qeyri-təbii qurumlar olub, hüquq qaydası, hüquq normaları və hüquqi göstərişlər əsasında xüsusi qaydada əmələ gəlir, yenidən təşkil olunur və ləğv olununur. Onlar hüquq əsasında yaranan konstruksiyadır. Hüquqi şəxslərin qeyri-təbii,suni qurumlar olması bəzi xarici ölkələrin qanunvericiliyində birbaşa göstərilmişdir.
Əsas anlayışlar
Mənbə Hüquqi şəxslərin dövlət qeydiyyatı — Azərbaycan Respublikasının ərazisində hüquqi şəxs statusu almaq istəyən qurumların, habelə xarici hüquqi şəxslərin Azərbaycan Respublikasının ərazisində yaratdıqları nümayəndəlik və ya filialların hüquq qabiliyyətinin təsdiq edilməsi, hüquqi statusunun müəyyənləşdirilməsi və onlar barəsində məlumatların (qeydlərin) hüquqi şəxslərin vahid dövlət reyestrinə daxil edilməsidir.
Emilia baumii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Atriplex fruticulosa
(Atriplex fruticulosa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mərkəzi Afrika
right|250px Mərkəzi Afrika — ekvatorial və subekvatorial zolaqda Afrikanın qərb hissəsi boyu uzanan coğrafi sahə. Konqonun geniş çökəklikləri, qərbdə Atlantik okeanı və Qvineya körfəzi, şimalda Azandeni yaylası, cənubda Lunda platosu və Anqolanın yaylaları boyu uzanır. Regionun şərq hissəsi Şərqi Afrika rift sisteminin Qərbi rift qolu ilə məhdudlaşmışdır.
Ərazisi
Subregionun ümumi ərazisi 6613 min km²-dir. Mərkəzi Afrikaya aşağıdakı ölkələr daxildir:
Həmçinin, bəzi hallarda Böyük Britaniyanın xarici ərazisi (Müqəddəs Yelena adası) və Anqolada daxil edilir. Mərkəzi Afrika ölkələri ekvatorun hər iki tərəfində yerləşir. Məşhur "mis qurşağı" (KDR-nin şimal şərqi) bu regionda yerləşir. Region manqan, uran, dəmir, neft, meşə, hidroresurslarla zəngindir. KDR istisna olmaqla, bütün ölkələr geri qalmış iqtisadiyyata malikdirlər. İxracat əhəmiyyətli bitkilər qəhvə və kakaodur.
Xayril Ənvər
Xayril Ənvər həmçinin Xairil Ənvər (26.07.1922-ci il Medan, 28.04.1949-cu il Cakarta) — indoneziyalı şair və tərcüməçi olmuşdur. "45-ci il nəslinin" lideri idi. O, İndoneziya dilini rəsmidən qeyri-rəsmi danışıq dili ilə əvəz etmişdir.
Şəxsi xüsusiyyətləri
HB Jassin qeyd edir ki, 1943-cü ildə sonuncu şeirini Pandji Pustaka'ya təqdim edərkən Ənvərın ilk təəssüratı "nazik, solğun və görünməmiş görüntü" idi. Onun gözləri "qırmızı, bir qədər çılpaq daha doğrusu boş idi, lakin həmişə bu gözlər düşüncə içində itirdi. Bəziləri bunu "sadəcə qayğıya ehtiyacı olduğu" kimi qələmə verirdilər.
Yampolski qeyd edir ki, Ənvərin qadınlara xas olan daim xəstələnməsi, düşüncəli, küsəyən, incik olması yoldaşları tərəfindən çoxsaylı lətifələrin yaranmasına səbəb olurdu.
Yaradıcılığı
İlk onun şeirləri Yaponiyanın İndoneziyanı işğal etdiyi dövrləri əhatə edir (1942-1945). Onun şeirləri oxunmasa da belə adı ilə məşhur idi. 1942-ci ildə "Qəbir daşı" şeir kitabı çap olunur (Nisan). 1943-cü ildə ikinci kitabı "Mən" işıq üzü görür (Aku). Müstəqillik qazandıqdan sonra "Hema Suasana" (Gema Suasan) işləməyə başlayır. 40-cı illərin sonlarına yaxın müxtəlif kitablar nəşr etdirir. Ən məşhur şeirlərdən ibaret olan kitabı ölümündən sonra çap olunur.
Holland, ingilis və alman dillərini bilir. 20 - ci əsr avropa şairlərinin şeirləri ilə də tanış idi (R.M.Rilke və T.S.Eliota). Xayril Ənvər A.Jidanin povestini, R.M.Rilkenin məktublarını, E.Xeminqueyanın nağıllarını indoneziya dilinə tərcümə edib.
Onun öz şeirləri isə ingilis, holland, alman, rus, fransız və digər dillərə tərcümə olunub.
Mübahisələr
Teevun, Ənvərin ölümcül xəstəliyə düşdüyünü yazır. O qeyd edir ki, Ənvərin tutulduğu xəstəliyə vaksin almağa pulu çatmadığından rəhmətə gedir. Balfas qeyd edir ki, Ənvər digər insanların şeirləridən bəhrələnərək öz şeirlərini bu motivdə yazan bir şair olmuşdur.
Miras
Teevun qeyd edir ki, Xayril Ənvər 1980-cı ildə yaşayan İndoneziyalı şairdir. Onun ölmündən sonra və əvvəl bir çox geən yazar və şairlər ondan bəhrələnmiş və öz seirlərini onun motivləri əsasında yazmışdır. Teevun Xayril Ənvəri "gözəl şair" adlandırmışdır.
Xayril Ənvrin əsərləri ingilis, fransız və alman dillərini tərcümə edilib. Onun ölümü Milli Ədəbiyyat gününə təsadüf edir.
Quşarmudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Azərbaycanın dağ-meşə rayonlarında quşarmudunun 11 növü yayılmışdır.
Növləri
[[SS 2 (*
Dərbənd qəzası
Dərbənd qəzası — Rusiya imperiyası (Dərbənd quberniyası və Dağıstan vilayəti tərkibində) və RSFSR–in (Dağıstan MSSR–də) tərkibində, 1840–1860–cı illərdə mövcud olmuş inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Dərbənd şəhəri idi.
Dərbənd, Tabasaran və Qaraqaytaq əyalətləri 1840–cı ildə birləşdirildi və Dərbənd qəzası adlandırıldı, Dərbənd şəhəri isə qəza şəhəri statusu aldı.
Dərbənd qəzasının sərhədləri təxminən keçmiş eyniadlı xanlığın sərhədləri ilə üst-üstə düşürdü. 1850-ci ilə olan məlumata əsasən qəza ərazisində hər iki cinsdən cəmi 19.287 nəfər əhali yaşayırdı. Onlar imperiya büdəcəsinə ildə 7.200 gümüş rubl vergi ödəyirdilər. Qəzanın inzibati mərkəzi keçmiş xanlığın da paytaxtı olmuş Dərdənd şəhəri idi. 1850-ci ilə olan məlumata əsasən Dərbənd şəhərində yerləşən 460 evdə təxminən 2 min nəfər əhali yaşayırdı. 1851-ci ilə olan məlumata əsasən Dərbənd şəhəri 70 kvadrat verst ərazini əhatə edirdi. 1851-ci ilə olan məlumata əsasən şəhərdə yaşayan daimi əhalinin sayı 5.755 nəfəri kişilər, 6.297 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 12.052 nəfər idi. 1851–ci ildə Rusiyada əhali sayının araşdırılması üçün həyata keçirilmiş IX təftişə əsasən qəzada 30.676 nəfəri kişilər, 33.021 nəfəri qadınlar olmaqla toplam 63.697 nəfər əhali yaşayırdı, onlardan 5.804 nəfəri kişilər və 6.409 nəfəri qadınlar olmaqla toplam 12.213 nəfəri Dərbənd şəhərinin əhalisi idi. 1853–cü ilə olan məlumata əsasən 31.371 nəfəri kişilər, 33.615 nəfəri qadınlar olmaqla qəzanın bütün yaşayış yerlərində 64.986 nəfər əhali var idi, onlardan 5.978 nəfəri kişilər, 6.673 nəfəri qadınlar olmaqla toplam 12.651 nəfəri Dərbənd şəhərində məskunlaşmışdı.
Yeni Tamyan (Şaran)
Yeni Tamyan, ) — Başqırdıstan Respublikası nın Şaran rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Bazqıya kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə tatarlar (56%), başqırdlar (36%) üstünlük təşkil edir.
Orok dili
Orok dili (ulta, uylta) — Altay dil ailəsinin tunqus-mancur xəttinin amuryanı (nani) yarımqrupuna aid olan orokların dili. Rusiya Federasiyasının Saxalin vilayətinin Poronay və Noqlik rayonlarında yayılıb.
2002-ci il Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasının nəticəsinə görə Rusiyada 346 orok yaşayır, onların cəmi 64-ü doğma dilini bilir. Oroklar həmçinin Yaponiyanın Xokkaydo adasında yaşayır, ancaq onların sayı məlum deyil.
Orok dilinin iki dialekti var: şimali (şərqi saxalin) və cənubi (poronay). Yaponiyada yaşayan orokların dili cənub dialektinə aiddir.
Oğlanqala
Oğlanqala (əvvəlki adı: Ulya Noraşen) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 55-XII saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının İliç rayonunun Ulya Noraşen kəndi Oğlanqala kəndi və müvafiq olaraq Ulya Noraşen kənd Soveti Oğlanqala kənd Soveti adlandırılmışdır.
Coğrafi mövqeyi
Rayon mərkəzindən 8 kilometr şimalda, Arpaçayın sahilində, düzənlikdədir. Yaxınlığında mərmər yatağı yerləşir.
İqtisadiyyatı
Əhali taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur.
Tarixi və mədəniyyət abidələri
Memarlıq abidələrindən qala divarları, üç bürc var. Kənd yaxınlıqda yerləşən eyniadlı qədim yaşayış məntəqəsinin adını daşıyır.
Olqa İvanitskaya
Olqa Vasilyevna İvanitskaya və ya Olya Ivanitski (serb. Оља Ивањицки;  10 May 1931, Pančevo -24 June 2009, Belqrad) — Serbiyalı rəssam, heykəltaraş, şair idi.
Həyatı
Xüsusilə avanqard sənət tərzi ilə yaratdığı rəsmləri ilə tanınmış, evdə və xaricdə ən azı 99 solo sərgi keçirmişdir. 10 may 1931-ci ildə Yugoslaviya Krallığının Pancevo şəhərində, rus qaçqınları Vasili Vasilyeviç İvanitsky və Veronika Mihailovna Piotrovskaya ailəsində anadan olub. Oktyabr inqilabının baş verməsi səbəbindən Rusiyanı tərk etmək məcburiyyətində qalmışlar.
Yaradıcılığı
O, uşaqlığını Kragujevacda keçirdi, sonra Belqrad şəhərinə köçdü və məşhur heykəltaraş Sreten Stojanoviçin rəhbərliyi altında təhsil aldığı Belqrad Gözəl Sənətlər Akademiyasını bitirdi. Heykəltaraşlıq əsas təhsili olmasına baxmayaraq, rəsm əsərlərində daha çox özünü göstərmiş, artıq 1950-ci ildə ilk rəsm əsərini yaratmışdır. 1959-cu ildə Yuqoslaviya sənətinə əhəmiyyətli təsir edən bir qrup sənətçi, yazıçı və memarın üzv olduğu "Medial" adlı yeni birliyə qatıldı (qrupdakı yeganə qadın sənətkar idi). 1962-ci ildə məktəbi bitirdikdən sonra Ford Fondundan təqaüd alıb və ABŞ-da təhsilini davam etdirməyə davam etdi. Serbiyaya qayıtdıqdan sonra, o, serblərin ənənəvi sənəti ilə bağlı Amerikada əldə olunan bilikləri tətbiq etdi. Uzun yaradıcılıq dövründə İvanitskaya yüzdən artıq solo sərgisini təşkil etdi, əsərlərinin bir çoxu muzeylərə və şəxsi kolleksiyaya keçdi. Memarlıq komplekslərinin, abidələrin, körpülərin və hətta avtomobil layihələrinin müəllifi olaraq bir iz qoydu. Ənənəvi Serbiya kostyumları yaratmağı sevən Ivanitskaya, tez-tez Belqrad teatrları ilə əməkdaşlıq edərək, tarixi teatr nümayişləri üçün xalq kostyumları tikirdi. O, öz şeirləri ilə yanaşı Yuqoslaviya sənətinin görkəmli nümayəndələri ilə yazışmalar toplusu ilə bir neçə kitab nəşr etdi. Sonrakı illərdə o, inzibati fəaliyyətlərlə məşğul olub, gənc rəssamları dəstəkləyib, Belqrad Rəssamlar Assosiasiyasının üzvü olmuşdur. 2007-ci ildə onun adına fond yaradıldı. 20-ci əsrin Yugoslaviyanın ən yaxşı sənətçisi kimi tanınan ictimai sorğunun nəticəsi olaraq, Cambridge Bioqrafiya Mərkəzində 200 dünya ziyalılarının siyahısına daxil edildi. 2009-cu il iyunun 24-də Belqradda ürək əməliyyatı keçirdikdən sonra dünyasını dəyişib. Belqradın Yeni fəxri xiyabanında basdırıldı.
İlan ocağı
İlan ocağı — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Zeyvə kəndində ziyarətgah.
Pirin yerində əvvəllər möhrədən tikilmiş bina olmuşdur. Hazırda yenidən bərpa olunmuş və onun yerində səkkizguşəli bina inşa edilmişdir. Hər guşənin bir pəncərəsi var. Binanın tavanı konusvarı günbəzlə örtülmüşdür. Qapı və pəncərə başlıqları yarım dairəvi formadadır. Girişi şərqdəndir. Pirin mərkəzi hissəsində müsəl man dəfn adətlərinə uyğun olan qəbir vardır. Burada kimin dəfn olunduğu bilinmir. Qəbir daşlarında kitabə yoxdur. Xalq arasında söyləndiyinə görə keçmişdə müəyyən günlərdə ilanlar toplu şəkildə piri ziyarət edərmişlər.
Aparılan araşdırmalar göstərir ki, ilanla bağlı inanclar Azərbaycanda, o cümlədən Naxçıvanda qədim tarixə malikdir. Eneolit, "Kür-Araz" və "Boyalı qablar" mədəniyyətinə aid gil qablar üzərində ilan təsvirlərinə rastlanır. Gil qablar üzərindəki təsvirlər ilanın qoruyucu funksiyası ilə bağlıdır. Azərbaycan mifologiyasında ilan həm mənfi, həm də müsbət obrazda verilmiş, yeraltı sərvətlərin sahibi kimi göstərilmişdir. Xalq arasında ocaq ilanı müqəddəs hesab olunur və öldürülmür. İlana sitayiş Azərbaycan xalqının əski inancları ilə bağlıdır. Araş dırmalar pirin qədim tarixə malik olduğunu göstərir. Burada olan qəbirlər ehtimal ki, cəmiyyətin imtiyazlı üzvlərinə aiddir.
Oğuzkənd
Oğuzkənd (əvvəlki adı: Sovxoz) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Siyaqut kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Sovxoz kəndi Oğuzkənd adlandırılmışdır.
Əhalisi
Əhalisi 744 nəfərdir.(2009 - cu il)
Nataliya Leqonkova
Nataliya Leqonkova (27 dekabr 1987) — Ukraynalı marafonçu. Nataliya Leqonkova Ukraynanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Nataliya Leqonkova birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 46 dəqiqə 8 saniyəyə qət edərək 157 marafonçu sırasında 87-ci yeri tutdu.
Pentacalia ruficaulis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qorodkov quşarmudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qarabağ atlı alayı
Qarabağ atlı alayı — Çar Rusiyası Qarabağı işğal edəndən sonra yaranmışdı. 1-ci Müsəlman polku da adlanırdı. Alay 5 yüzlükdən (taqımdan) ibarət idi. Alaya komandir, yüzlüyə sultan başçılıq edirdi. Sultanın müavini naib, naibin yardımçısı vəkil adlanırdı. Alayın bayrağı vardı. Komandir ştabs-kapitan Gülməmməd bəy Rüstəmbəyov, polkovnik Cəfərqulu xan Nəva Sarıcalı-Cavanşir, 1829-cu ildə komandir köməkçisi kapitan Rüstəm bəy Cavanşir olmuşdu. Komandirin adyutantı Rəhim bəy Uğurlubəyov idi. 1831-ci ildə alayın bayraqdarı Behbud bəy İsmayıl bəy oğlu olmuşdu.
Qarabağ atlı alayının düşərgəsi Ağcabədi kəndinin yanında yerləşirdi.
Alayın döyüş tarixi
1826-cı il dekabrın 28-də rus qoşunlarının bir dəstəsi general-leytenant Madatovun komandanlığı ilə Araz çayını keçdi. Bu dəstənin içində Qarabağ və Şirvan atlıları da var idi. Bu qoşun Meşkin qəzasında olduğu zaman Meşkin qəzasının hakimi şahsevənli Əta xan, Şeqaqi xalqının nümayəndələri, Qarabağ xanlığının hörmətli ağsaqqalları və qaraqoyunlu Məhəmməd xanın Qaradağda yaşayan oğlu knyaz Madatovun yanına gələrək rus himayəsi altma alınmalarını xahiş etdilər. Rus qoşunlarının bu dəstəsi 1827-ci il yanvarın 16-na qədər Qaradağ xanlığında qaldı və sonra Arazı keçərək Qarabağa qayıtdı.
Qarabağ atlı alayının quruluşu
1829-cu ildə:
1831-ci ildə:
1831-ci ildə ştabs-kapitan və kavaler Gülməmməd bəyin bir əmrində göstərilir ki, 3-cü yüzlükdə Qaraçorlu mahalının Təhməzli obasından Ağa Şirin Rəhim bəy oğlu, Kosalar obasından Gülmalı Mirzə oğlu, Zabuqlu kəndindən Qasım Rza oğlu, Püsyan mahalının Zodmanlı obasından yükdaşıyan Ağayar Allahverdi oğlu, Sisyan mahalının Qarakilsə kəndindən Gevorq Kəhriz oğlu xidmətdədirlər.
Xudu Divanə xanəgahı
Xudu Divanə xanəgahı — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şərq yaxınlığında, Hacıvar kəndində ziyarətgah.
Yerli əhali arasında "Xudu Divanə" adı ilə tanınmış dərviş Xudu da orta əsrlərdə Naxçıvan bölgəsində geniş yayılan və fəaliyyət göstərən Qələn dəriyyə təriqətinə mənsub dərviş olmuş, bu ərazidə öz xanə gahını qurmuş, orada ya şayıb ideyalarını yaymış dır. Orta əsrlər zamanı sufi şeyxləri öz ideyalarını daha çox adama mənimsətmək, ətraf ölkələrdə yaymaq məqsədi ilə öz xanəgahlarını əsasən gediş-gəlişin çox olduğu ticarət yollarının üzərində inşa edirdilər. Xudu Divanə ziyarətgahının yerləşdiyi ərazi də Naxçıvançayın sol sahilində, Ordubad-Sədərək ticarət yolunun üzərində yerləşdiyindən, bu yol üzərində bir neçə xanəgahın fəaliyyət göstərməsinə əsasən bu ərazidə də xanəgahın yaradılmasını təbii hal kimi qəbul etmək olar. K.N.Smirnovun yazdığına görə ziyarətgah Xudu Divanənin qəbrindən ibarət olmuşdur. Görünür, Xudu Divanə vəfat etdikdən sonra müridləri tərəfindən adətə uyğun olaraq öz xanəgahı yanında dəfn olunmuşdur. Mürid ləri həmin qəbri ziyarət etdiklərindən zaman keçdikcə bu ümumi hala çevrilmiş və əhali tərəfindən ziyarət olunmağa başlamışdır. Ziyarət gah isə mənsub olduğu adamın adı ilə "Xudu Divanə" adlanmışdır.
Köhnə Timkə (Baltas)
Köhnə Timkə — Başqırdıstan Respublikasının Baltas rayonunda yerləşən kənd. Kənd, Boqdan kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (62%), tatarlar (37%) üstünlük təşkil edir.
Atriplex hortensis
thumb|Atriplex hortensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sibir quşarmudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yangel Herreyra
Yangel Klemente Herreyra Ravelo (7 yanvar 1998-ci ildə anadan olub) — Mançester Siti klubundan icarə əsasında MLS təmsilçilərindən olan Nyu-York Siti klubunda müdafiəyə meylli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Venesuela futbolçusudur.
Klub karyerası
Herreyra öz futbolçu karyerasına Monaqas klubunda start vermişdir. 2016-cı ildə Atletiko Venesuela klubuna transfer olunmuşdur.
Mançester Siti
31 yanvar 2017-ci ildə Herreyra Mançester Siti klubu ilə müqavilə imzalamışdır. Herreyra 2017 mövsümünün sonuna qədər Nyu-York siti klubuna icarəyə verilmişdir. O, klub ilə debütünü 12 mart 2017-ci ildə D.C.Yunayted klubuna qarşı oyunda etmiş və komandası 4-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Milli karyerası
Herreyra Venesuela milli futbol komandası ilə debütünü 10 oktyabr 2016-ci ildə Braziliya millisinə qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə Venesuela rəqibinə 2-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
İvan Tretyakov
Tretyakov İvan Polikarpoviç — nasir, tərcüməçi, tənqidçi, publisist, 1959-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1980), Azərbaycanın Əməkdar incəsənat xadimi (1981).
Həyatı
İvan Tretyakov 1922-ci il oktyabrın 24-də Anxangelsk vilayəti Karqopolsk rayonunun Kniqino kəndində yoxsul ailədə doğulmuşdur. Burada ibtidai məktəbi (1934), Tixmanqsk kənd sovetliyində yeddiilliyi (1937) bitirdikdən sonra Leninqrad şəhərində nəqliyyat sənaye texnikumuna daxil olmuş, maddi vəziyyətinin ağırlığı üzündən 3-cü kursdan çıxmış, meşə təsərrüfatında işləmişdir (1940). İkinci dünya müharibəsi başlananda çağırışı gözləmədən könüllü orduya getmişdir. Arxangelsk şəhərində Borisov adına hərbi mühəndislik məktəbini bitirmişdir (1941). Sonra döyüşən orduya - Zaqafqaziya cəbhəsinə, oradan da Krım cəbhəsinə göndərilmişdir. Mina axtaranlar bölməsinin komandiri kimi Kerç, Kuban, Ukrayna, Rumıniya, Macarıstan və Çexoslovakiya uğrunda döyüşlərdə iştirak etmişdir. Qvardiya atıcı alayında mühəndis olmuşdur. Son döyüşlərin birində ağır yaralanmışdır. Uzun müddət müalicə olunmuşdur (1945-1947). Ordudan birinci dərəcəli şikəst kimi tərxis edildikdən sonra Bakı Sovetinin mədəni-maarif işləri şöbəsinin inspektoru (1948-1951), Azərbaycan Baş Mətbuat İdarəsində redaktor işləmişdir (1960-cı ilədək). Eyni zamanda Bakıda qiyabi orta məktəbi bitirib Azərbaycan Dövlət Qiyabi Pedaqoji İnstitutunda təhsil almış (1953-1958), "Literaturnıy Azerbaydjan" jurnalı redaksiyasına məsul katib təyin edilmişdir (1960-1961). Sonra həmin jurnalın baş redaktoru işləmişdir (1961-1991). Ədəbi fəaliyyətə 1955-ci ildə "Literaturnıy Azerbaydjan" jurnalında çıxan ilk hekayəsi ilə başlamışdır. Dövri mətbuatda hərbi vətənpərvərlik mövzusunda yazdığı hekayə və povestləri müntəzəm çap olumuşdur. Azərbaycan ədəbiyyatından 25-dək roman və povesti rus dilinə tərcümə etmişdir. Onun ədəbi-tənqidi məqalələri, oçerk və rəyləri "Literatunaya qazeta", "Komsomolskaya pravda", "Krasnaya zvezda" qəzetlərində, "Drujba narodov", "Naş sovremennik", "Literaturnoe obozrenie", "Kommunist Voorujonnıx sil" və digər jurnallarda vaxtaşırı çap olunmuşdur. İctimai işlərdə fəal çalışmışdır: fəhlə kollektivləri, hərbi hissə döyüşçüləri, məktəblilər arasında tez-tez olmuş, zəhmətkeşlərin hərbi-vətənpərvərlik ruhunda tərbiyəsinə kömək etmişdir. Bakı Sovetinin (X çağırış) deputatı, Azərbaycan KP XXX və XXXI qurultaylarının nümayəndəsi, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının və kemiş SSRİ İttifaqının IV, V, VI, VII, VIII qurultaylarının nümayəndəsi, SSRİ Yazıçılar İttifaqı hərbi-bədii komissiyasının, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Rəyasət Heyətinin üzvü olmuşdur. Döyüş və ədəbi-ictimai xidmətlərinə görə "Qırmızı ulduz", "Xalqlar dostlugu" və I dərəcəli "İkinci dünya müharibəsi" ordenləri, 12-dən çox medal, Azərbaycan və Ukrayna Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanları, partiya, dövlət, həmkarlar və hərbi təşkilatların tərifnamələri ilə təltif olunmuşdur. "Sovetski voin" və "Naş sovremennik" jurnallarının ədəbi mükafatı laureatı olmuşdur (1982). 1991-ci ilin mayından təqaüdə çıxmışdır.
Tərcümələri
(Azərbaycan dilindən):
Hemoliz
Hemoliz ( qan + dağılma) — hemoqlobinin qan plazmasına çıxması ilə müşayiət olunan eritrositlərin qılafının dağılma prosesi.
Haqqında
Eritrositlərin yaşama müddətinin qısalması hemolizə səbəb olur. Bu zaman plazma qırmızı rəngə boyanır və şaffaf olur. Eritrositlərin dağılması osmotik təzyiqin azalmasından törənə bilər. Belə halda, əvvəlcə eritrositlər şişir, sonra partlayırlar — osmotik hemoliz. Eritrositlərin osmotik dözümlülüyünün ölçüsü NaCl un konsentrasiyasıdır. İnsanlarda osmotik hemoliz NaCl un 0,4%-li məhlulunda başlayır, 0,34% li məhlulunda isə eritrositlərin hamısı dağılır. Bəzi xəstəliklər nəticəsində eritrositlərin osmotik dözümlülüyü azalır və hemoliz, plazmada NaCl un daha yüksək konsentrasiyasında başlayır.
Adətən, kəskin hemoliz qeyri-adi tibbi vəziyyətlə əlaqədar baş verir, bəzən hətta meydana çıxmış hiperkaliyemiya da səbəb ola bilər. Eritrositlərin yaşama davamiyyəti XBÇ zamanı 70 günə qədər azalır (normada 120 gündür). Bunun uremiya təsirindən baş verdiyi güman olunur. Xroniki hemolizə yüksək LDQ və sərbəst bilirubin və haptoqlobin səviyyəsi aşağı olan EPO-ya rezistent xəstələrdə rast gəlmək olur. Dializ xəstələrində hemolizin müxtəlif səbəbləri ola bilər:
Dializ prosedurası ilə əlaqədar – dializ məhlulunun çirklənməsi (xloramin, mis, sink, nitrat, nifritlər); dializ məhlulun çox qızması; hipoosmollyarliq; Sterilizasiyaedici maddələr, təkrar istifadə (formaldehid); eritrositlərin travması (magistralın əyilməsi, defekti, yararsız qan nasosu); dializin çatışmazlığı; Hipersplenizm Yanaşı xəstəliklər oraqvari – hüceyrə anemiyası; hemoqlobinopatiyalar; birləşdirici toxuma xəstəliyi, vaskulit ilə. Dərman preparatları Hipofosfatemiya.
Eritrositlərin zülal-lipid qılafının dağılmasını törədən maddələrin təsiri ilə hasil olan hemoliz — kimyəvi hemoliz adlanır. Belə maddələrə efir, xloroform,alkohol,benzol,öd turşuları,saponin və digərləri aiddir.
Qanı dondurduqda və donmuş qanı əritdikdə termiki hemoliz baş verir.
Qan qrupları uyğun olmayan qan köçürdükdə,bəzi ilanlar çaldıqda,immun hemolizinlər və s təsirindən törənən hemoliz — bioloji hemoliz adlanır.
Kəskin hemoliz
Kəskin hemoliz 2 əsas səbəbdən olur:
a) formaldehidlə; b) ağardıcı ilə; c) xloramin (şəhər suyu ilə); d) mis (mis borular); e) nitratlar (suda olur).
HD zamanı uyğun olmayan qanın köçürülməsi də hemolizə səbəb ola bilər. Əlamətləri – venoz qan xətlərinin qırmızı şərab rəngi alması, plazmanın çəhrayı rəng alması, Het-in aşağı enməsi. Beldə ağrıların başlanması, döş qəfəsində sıxıntı, tənəffüsün çətinləşməsi müşahidə edilir. Hemolizdən sonra hiperkaliyemiya əzələ zəifl iyinə, EKQ dəyişikliklərinə, hətta ürəyin dayanmasına, xəstənin ölümünə də səbəb ola bilər.
Müalicəsi
Nasosu dayandırır, hemodializ açılır, qan xəstəyə qaytarılmır.
Profilaktika
Əgər hemolizin səbəbi rolik qan nasosunun sıradan çıxması (eritrositləri zədələyir) deyilsə, onda mütləq səbəbi dializ məhlulunda axtarmaq lazımdır.
Emilia bellioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İsmayıl xan hamamı
İsmayıl xan hamamı — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Naxçıvan şəhərində, H. Əliyev prospekti və Təbriz küçəsinin kəsişməsində, Dədə Qorqud meydanında tarixi-memarlıq abidəsi.
XVIII əsrin ortalarında Şərq memarlıq üslubunda inşa edilən bina giriş, xidmət zalı, çarhovuzlu çimərlik, xəzinə və ocaqxanadan ibarətdir. Ümumi sahəsi 526 m²-dir. Hamam planda düzbucaqlı formadadır. Bina 20 x 20 x 5 sm ölçüdə bişmiş kərpiclə inşa edilmişdir. Hamama giriş çatmatağlı portaldandır. Portalın eksteryeri kaşılarla bəzədilmişdir. Hamamın daxilinə geniş vestübül dən, soyun ma zalına isə dar keçiddən daxil olmaq mümkündür. Soyunma zalı səkkizbucaqlı formadadır. Zalın divarları boyunca 6 ədəd dərin taxça yerləş dirilmişdir. Yuyunma zalının iki keçidi var. Keçidlərdən biri digər otağa açılır. Zalın mərkəzində 2 x 2 metr ölçüdə çərhovuz inşa edilmişdir. 108 m² sahəsi olan zalın tavanı sferik gümbəzlə örtülmüşdür. Hamam zalların divarlarına yerləşdirilmiş kiçik pəncərələr və kümbəzin üstündəki bacalarla işıqlandırılır.
Hamamın xəzinəsi binanın qərbində, yuyunma zalına bitişik yerləşdirilmişdir. Xəzinədən açılan gözlükdən su götürülməsi üçün istifadə olunmuşdur. Hamamın su təchizatı kəhriz vasitəsilə ödənilmişdir. Xəzinənin altındakı ocaq hamamın isidilməsində əsas rol oynamışdır. Otaqlara istilik yeraltı kanallar vasitəsilə verilmişdir. Hamam Naxçıvan xanlarından biri olan İsmayıl xanın adı ilə bağlıdır. Hazırda əsaslı təmir və bərpa edilmişdir. Tarixi-memarlıq abidəsi kimi dövlət tərəfindən qorunur.
Adil Abdullayev
Həyatı
Abdullayev Adil Polad oğlu  30 mart 1969-cu ildə Ağstafa rayonunun Poylu kəndində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Universiteti nin (Bakı Dövlət Universiteti) Fizika fakültəsini bitirib. AMEA-nın Radiasiya Problemləri İnstitutu nun baş elmi işçisi, dosenti, fizika üzrə elmlər doktorudur. Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində müəllimlik fəaliyyəti ilə məşğuldur (Riyaziyyat və Fizika kafedrası).
“TlS və TlIn1-xRx S2 (Rx=Fe, Ge, Au, Si) bərk məhlulunun polimorf modifikasiyalarının dielektrik xassələrinin və qəfəs dinamikasının əsas xüsusiyyətləri”  mövzusunda namizədlik dissertasiyası işini müdafiə edərək 01.04.10-  “Yarımkeçirici və dielektriklər fizikası” üzrə Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsini, sonra isə dosent elmi işini adını almışdır.
Respublika və Beynəlxalq konfranslarda (Bakı, Ulyanovsk, Almatı, Maxaçqala, Moskva, Honq Konq, Ankara, İspaniya, Minsk, Florida, Voronej, Kişinyov, Kipr, Norveç, Daşkənd və s. şəhərlərdə) müzakirə olunmaqla yanaşı, eyni zamanda xarici mətbuatda “Science index”-nə aid olan jurnallarda (Rusiya, ABŞ, Fransa, Türkiyə, Yaponiya, Qazaxıstan, Ukrayna və s. kimi onlarla xarici ölkə mətbuatlarında) dərc olunmuş 130 elmi əsərin və 4 kitabın müəllifidir.
Əsas elmi nailiyyətləri
Abdullayev Adil Polad oğlu elektrik sahəsi və γ-radiasiyanın təsirinə məruz qalmış A3B6 və A3B3C26 qruplu kristallarda elektrik keçiriciliyinin və superion keçiriciliyinin, dielektrik relaksasiyasının, “S”-şəkilli çevirmə və yaddaş hadisəsi mexanizmlərini müəyyənləşdirmişdir.
Əsas elmi əsərləri
1. Сардарлы Р.М., Абдуллаев А.П., Гусейнов Г.Г., Наджафов А.И., Эюбова Н.А. Полиморфизм и фазовые переходы в TlS. Кристаллография. М. 2000, том.45, №4, с.606-610.
2. А.И. Наджафов, Г.Г. Гусейнов, О.З. Алекперов, Р.М. Сардарлы, А.П. Абдуллаев, Н.А. Эюбова. Полиморфное превращение в TlSe и электрофизические свойства фаз. Кристаллография. М. 2008, том. 53, № 5, с. 864-868.
4. Р.М. Сардарлы, О.А. Самедов, А.П. Абдуллаев, Э.К. Гусейнов, Э.М. Годжаев,Ф.Т. Салманов. Суперионная проводимость в кристаллах TlGaTe2. Физика и техника полупроводников, 2011, том 45, вып. 8. с. 1009-1013.
5. Rauf Sardarly, Oktay Samedov, Adil Abdullayev, Famin Salmanov, Andzej Urbanovic, Fre´de´ ric Garet, Jean-Louis Coutaz. Superionic Conductivity in One-Dimensional Nanofibrous TlGaTe2Crystals Japanese Journal of Applied Physics 50 (2011) 05FC09-1 - 2
6. Р.М. Сардарлы, О.А. Самедов, А.П. Абдуллаев, Ф.Т. Салманов, О.З. Алекперов, Э.К. Гусейнов, Н.А. Алиева. Суперионная проводимость, эффекты переключения и памяти в кристаллах TlInSe2 иTlInTe2. Физика и техника полупроводников, 2011, том 45, вып. 11, с. 1441-1445.
7. Р.М. Сардарлы, О.А. Самедов, А.П. Абдуллаев, Э.К. Гусейнов, Ф.Т. Салманов, Н.А. Алиева, Р.Ш. Агаева. Ионная проводимость и диэлектрическая релаксация в кристаллах TlGaTe2 облученных γ – квантами. Физика и техника полупроводников, 2013, т. 47, в. 5. с. 696-701.
8. Наджафов А.И., Алекперов О.З., Гусейнов Г.Г., А.П. Абдуллаев. Получение и свойства твердого раствора (TlInSe2)0,96Se0,04. Неорганические материалы. 2012, № 12, т. 48, с. 1309-1313
10. Р.М. Сардарлы, О.А. Самедов, А.П. Абдуллаев, Н.А. Алиева, Э.К. Гусейнов, И.С. Гасанов, Ф.Т. Салманов. Поляризация, вызванная объемными зарядами, и ионная проводимость в кристаллах TlInSe2. Физика и техника полупроводников, 2014, т. 48, в. 5, с. 442-447.
11. Р.М. Сардарлы, О.А. Самедов, А.П. Абдуллаев, Ф.Т. Салманов. Гигантская диэлектрическая релаксация в кристаллах TlGaTe2. Физика твердого тела. 2011. том. 53. вып. 8. с. 1488-1492
Behcət Patsolli
Behcət Patsolli — Kosovo prezidenti, "Yeni Kosovo uğrunda Alyans" partiyasına rəhbər, dünyanın ən zəngin albanı
MyAnimeList
MyAnimeList və ya qısaca MAL — istifadəçilərə animanqa siyahıları yaratmaq və animanqa forumlarında iştirak etmək kimi imkanlar təklif edən sosial şəbəkə və məlumat bazası. 2004-cü ildə Qarret Qissler tərəfindən şəxsi sayt kimi yaradılmış, 2006-cı ildə ictimai sayta çevrilmişdir. Sayt 2019-cu ildə satılana qədər mobil tətbiq istehsalçısı DeNA-nın budaq şirkəti olan MyAnimeList LLC tərəfindən idarə olunmuşdur.
Saytda 4,4 milyon anime başlığı və 775.000 manqa başlığı var. 2015-ci ildə saytı ayda 125 milyon nəfər ziyarət etmişdir.
Tarix
Qarret Qissler tərəfindən (istifadəçi adı Xinil) AnimeList adı ilə 2004-cü ildə şəxsi sayt kimi yaradılmışdır. O daha sonra Myspace sosial şəbəkəsindən ilhamlanaraq saytın adını MyAnimeList olaraq dəyişdirmiş və 2006-cı ildə saytın indiki domen adını əldə etmişdir. Qisslerin dediyinə görə sayt qurulanda cəmi 228 istifadəçisi var idi.
Əvvəlcə saytda ancaq anime başlıqlarının məlumat bazası vardı. 2007-ci ildə Qissler manqa başlıqlarının da məlumat bazasına əldə edilməsini zəruri hesab etmiş və bir neçə ay sonra bu xüsusiyyət sayta əlavə edilmişdir. 2007-ci ilin fevralında personaj məlumat bazası da əlavə edilmişdir. 2008-ci ilin aprelində səs aktyorları ilə yanaşı manqa müəlliflərini və istehsalçı komanda üzvləri də məlumat bazasına əlavə olunmağa başlamışdır. Veb-nəşriyyat CraveOnline 2008-ci ilin avqustunda saytı 1 milyon ABŞ dolları qarşılığında satın almışdır.
2015-ci ilin yanvarında Yaponiya mobil tətbiq istehsalçısı DeNA MyAnimeList saytını CraveOnline-dan almışdır, lakin bu dəyişiklik bir neçə ay anons edilməmişdir. Daha sonra DeNA Anime Consortium Japan əməkdaşlıq edərək Daisuki vasitəsilə animeləri MyAnimeList-də yayımlayacağını açıqlamışdır. MyAnimeList-də yayımlanan ilk animelər "The Idolmaster Cinderella Girls" və "God Eater" olmuşdur.
2017-ci ilin aprelində saytın verilənlər bazasına "The King's Avatar" əlavə olunmuşdur. Bu sayta əlavə olunan ilk Çin animesidir.
8 mart 2018-ci ildə MyAnimeList Kodansha Comics və Viz Media ilə əməkdaşlıq edərək öz onlayn manqa mağazasını açmış və istifadəçilərinə saytından manqa oxumağa imkan yaratmışdır. Xidmət əvvəlcə Kanadada açılmış, lakin daha sonra ABŞ, Böyük Britaniya və digər ingilisdilli ölkələrdə aktiv olmuşdur.
2018-ci ilin may və iyun aylarında sayt təhlükəsizlik problemlərini həll etmək məqsədilə bağlanmışdı.
MyAnimeList 2019-cu ilin yanvarında Media Do tərəfindən satın alınmışdır.
Xüsusiyyətlər
İstifadəçilər anime və manqa siyahıları yarada, müxtəlif forumlarda iştirak edə, klublara üzv ola, müxtəlif xəbərlərlə və məqalələrlə tanış ola, anime və manqalara qiymət verə bilərlər. Anime və manqaları qiymətləndirmək üçün 10 ballıq şkaladan istifadə olunur. İstifadəçilərin verdikləri ballar sayəsində reytinq siyahıları tərtib olunur. MyAnimeList-in məlumat bazası könüllülər tərəfindən zənginləşdirilir. Qeydiyyatdan keçmiş istifadəçi məlumat bazasında dəyişiklik etmək hüququna malik olur. Məlumat bazası 4 kateqoriyadan ibarətdir: anime, manqa, personaj və şəxs. Yaponiya animeləri ilə yanaşı, Koreya və Çin animeləri də əlavə olunur. Ranobe, manhua, manhva və docinşilər manqa kateqoriyasına daxil edilir.
İngilisdilli "Japanzine" jurnalı MyAnimeList-i "2008-ci ildə vebin ən yaxşısı" kimi göstərmişdir. "Maria the Virgin Witch" animesinin seyyuları MyAnimeList haqqında müsbət rəylər bildirmişdirlər.
M4
M4 — ABŞ istehsalı olan avtomat. M16A2 avtomatı bazasında Colt’s Manufacturing Company şirkəti tərəfindən konstruksiya edilib. Döyüş maşınları və hərbi texinka ekipajları üçün nəzərdə tutulub. Hərbi maşınlar və texnika üçün nəzərdə tutulmasına baxmayaraq ABŞ xüsusi əməliyyat komandanlığı (SOCOM) avtomatı xüsusi əməliyyatlar üçün seçib.
5.56 mm-lik M4A1 avtomatı
İstehsalçı firma: Colt’s Manufacturing Company
Növü: avtomat
İstehsal tarixi: 1994 – davam edir