cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rocer Seyvori
Həyatı
İngilis dilinə tərcümə edilmiş şərq mənbələri sırasına ("Tarixi Aləm-arayi Abbasi" və "Təzkirat-əl-Mülük"ü də aid etmək İsgəndər bəy Münşinin "Tarixi Aləm-arayi Abbasi" əsərini fars dilindən ingiliscəyə Rocer Seyvori tərcümə etmişdir. O, iki cildlik bu tərcüməni 1979-cu ildə işıq üzü görmüş "İran irsi" seriyasında nəşr etdirmişdir. Özünün dediyi kimi. R. Seyvori, fars dilini bilməyən tədqiqatçılara Səfəvi dövrü tarixşünaslığının ən əhəmiyyətli mənbələrindən biri olan adı çəkilən əsərlə tanış olmaq imkanı vermək istəyi ilə bu tərcüməni etmişdir.
Amerika Şərqşünaslıq Cəmiyyətinin dərgisində dərc etdirdiyi "Səfəvilər dövründə Xəlifət əl-xülafa institutu" məqaləsində R. Seyvori, sufilik ideoloji bazası üzərində hakimiyyətə gəlmiş Səfəvilərin zamanında sufıliyin böhranı, onun mövqelərinin geriləməsi, sufi təriqətlərinin daxili quruluşu və s. barədə olduqca maraqlı məlumat verir.
Rocer Seyvori I Şah Abbas Səfəvinin dövründən bəri Səfəvilər dövlətinin paytaxtı İsfahan haqqında yazır: "İsfahan şəhərinin iqtisadi inkişafında və ümumdövlət miqyaslı ticarət mərkəzinə çevrilməsində I Şah Abbas və onun xələflərinin xüsusi qayğısı ilə yanaşı onların həyata keçirdikləri iqtisadi tədbirlərin də rolu az olmamışdı. Belə ki, yeni bazarlar, karvansaralar və ya-şayış binalarının tikilməsi ilə iqtisadiyyatı daha da canlanan şəhərin əhalisinin sayı xeyli artmışdı. Artıq 12 darvazası və çoxlu karvansarası olan bu şəhərin ərazisi 40, yaxud 100 km (şəhərin çevrəsinin uzuluğu nəzərdə tutulur – Ə. Ç.) əhalisinin sayı isə təqribən 600 minlə 1 milyon yüz min nəfər arasında idi. Şəhər ətrafında 1500 kənd yerləşirdi".
Toronta Universitetinin professoru Rocer Seyvorinin fikrincə, ümumiyyətlə, "zəif və bacarıqsız şahların hakimiyyəti dövründə, bir qayda olaraq, üləmalar siyasi institutlarda öz müstəqil mövqelərini qabartmağa çalışırdılar. Təəccüblü deyil ki, üst-üstə 56 il (1666–1722) hakimiyyətdə olmuş nisbətən zəif Səfəvi hökmdarları olan şah Süleyman və şah Sultan Hüseyn dövründə klerikallar hakimiyyət pilləsində bu vaxta qədər heç zaman qalxa bilmədikləri ən yüksək (apogey) mərtəbəyə yetişmişdilər. Özlərinin… on ikinci imamın nümayəndələri kimi üstünlüklərə (preroqativlərə) malik olmalarını vəchlə vurğulayan müctəhidlər "xüsusi" hüquqlardan məharətlə yararlanırdılar".
R. Seyvori bununla bağlı yazır ki, "dövlət işlərinə biganəlik həm Süleyman, həm də Sultan Hüseyn hakimiyyətinin … xarakterik cəhəti olmuşdur. Bu biganəlik imperiya daxilində korrupsiya, rüşvətxorluğun artması və əyabtlərdə idarəetmənin effektsizliyi ilə nəticələnirdi. Yolların təhlükəliliyi… artmışdı. Yola çıxmış adamlar onları qorumalı olan məmurlar tərəfindən qarət olunurdular".
R. Seyvori isə bunu "dövlət işlərinə biganəliyin Süleyman …hakimiyyətinin xarakterik cəhəti" olması ilə izah edir. Onun fikrincə, bu biganəlik xarici siyasət sahəsində durğunluq, ölkənin maraqlarının qorunmaması, əraziləri genişləndirmək iddiasının yoxluğu səbəbindən ordunun gücünün, təbii ki, zəifləməsi ilə müşayət olunurdu.
Olmasan olmayacaq (mahnı)
Olmasan olmayacaq — azərbaycanlı müğənni Aygün Kazımovanın mahnısıdır. Mahnının sözləri Baba Vəziroğluya, musiqisi isə Kamaləddin Heydərova məxsusdur.
Windows 10
Windows 10 — Microsoft korporasiyası tərəfindən Windows NT ailəsi çərçivəsində fərdi kompüterlər üçün hazırlanmış əməliyyat sistemidir.
Windows 8-dən sonra sistem, 9-cu nömrəni buraxaraq, 10-cu nömrəli adlandırıldı. Sistem fərdi kompüterlər, planşetlər, smartfonlar, Xbox One və s. kimi müxtəlif qurğular üçün vahiddir. Hazırlanan vahid platforma və universal proqramların vahid mağazası bütün dəstəklənən qurğulara uyğun əlçatandır. Windows 10 dəstəklədiyi qurğuya yenilənmə buraxılışı vasitəsilə xidmət kimi verilir. Windows 10-un masaüstü versiyasının istifadəçiləri bir neçə iş masası yaratmaq və onlar arasında keçid etmək imkanı verilir. Həmçinin kompüterlər və planşetlər üçün Cortana səs köməkçisi istifadəyə veriləcək. Start menyusu Windows 8-dən əvvəlki versiyalardakı formaya salınmışdır. Windows 10 Windows-un son qutu versiyasdır, bundan sonrakı bütün versiyalar rəqəmsal üsul ilə xüsusi olaraq yayılacaq.
Microsoft şirkəti 2015-ci il yanvarın 15-də keçirdiyi təqdimatda növbəti Windows 10 əməliyyat sistemi haqqında, habelə bir sıra texnoloji yeniliklər barədə məlumat verdi.
Windows 10-nun açıq satışa çıxdığı gündən başlayaraq Microsoft şirkəti həmin yeni əməliyyat sistemini Windows 7, 8 və 8.1 istifadəçilərinə bir il ərzində pulsuz təqdim etməyi qərara alıb. Beləliklə, şirkət indiyədək heç vaxt etmədiyini həyata keçirməyə hazırlaşır: Windows əməliyyat sisteminin son üç versiyasını lisenziya ilə əldə edən bütün istifadəçilər yeni versiyanı öz kompüterlərinə heç bir şey ödəmədən yükləyə biləcəklər.
Microsoft rəsmiləri bəyan ediblər ki, kompüter, notbuk, planşet və smartfonlara yüklənən Windows 10 satışa çıxdıqdan sonra artıq məhsul kimi deyil, servis kimi qəbul olunmalıdır. Bu isə Windows əməliyyat sisteminin həmin qurğularda onların texniki ömrü boyunca pulsuz yenilənməsi deməkdir. Həmin müddətin necə müəyyənləşdiriləcəyi barədə şirkət hələ ki məlumat verməyib. Microsoft qarşısına belə bir məqsəd qoyub ki, Windows əməliyyat sistemindən istifadə edənlər həmin sistemin yeni çıxan versiyalarının əldə edilməsi və yüklənməsi zəhmətindən azad olsunlar. Windows 10 sistemini bu üsul ilə təbliğ etməyə qərar verən Microsoft əlbəttə ki, gəlirinin bir hissəsini itirəcək, amma əvəzində Google əməliyyat sistemi qarşısında öz mövqeini möhkəmlədəcək.
Windows 10 sistemində Cortana
Windows 10 virtual köməkçi Cortana-nın da dəstəyini alacaq. Əvvəllər Cortana-nın funksiyalarından yalnız Windows Phones əsaslı mobil qurğu sahibləri faydalana bilirdilər.
Project Spartan brauzerin adı artıq rəsmi hal aldı
Windows əməliyyat sistemi əsasında işləyən bütün qurğular üçün universal olan yeni brauzerin şərti «Project Spartan» adı bu dəfə təsdiqlənib rəsmi olaraq səsləndirildi. Internet Explorer kimi Project Spartan da Trident platforması üzərində qurulub.
Microsoft HoloLens: Windows 10 üçün geyilən holoqrafik display
Microsoft şirkəti gözə geyilən qurğu haqqında çoxdandır ortalarda dolaşan müxtəlif şayə və xəbərlərə son qoydu. Softver nəhəngi Windows 10 sisteminə holoqrafik displey dəstəyini də əlavə etdi, odur ki, redmondçuların bu cür displey yaratmaqları heç də təəccüb doğurmadı. Buyurun, tanış olun: Microsoft HoloLens — real və virtual dünyalarınızı birləşdirəcək holoqrafik eynək-displey!
Microsoft şirkəti HoloLensi «indiyədək dünyada görülmüş ən qabaqcıl holoqrafik kompüter» kimi təqdim edir. Qurğunun tərkibinə sensorlar dəsti, təmiz və aydın şəkil təmin edən xüsusi holoqrafik prosessor (HPU), habelə təbii səs təmin edən audio alt sistemi daxildir.
Əlirza xan Vəziri
Əlirza xan Vəziri-(1891, Tehran, İran - ?) — İran hərbçisi.
Windows 10
HoloLens layihəsi hələ ki öz inkişaf yolunun başındadır. Əsas hədəf kütləyə gəlincə, Microsoft şirkətinin baş icraçı direktoru Satya Nadellanın sözlərinə görə bu qurğu həm korporativ, həm də fərdi istifadəçilər üçün nəzərdə tutulub. HoloLens qurğusunun üstünlüklərinin nümayişi kompüter istifadəsinin olduqca iddialı gələcəyini əks etdirir. Blokları otaqdakı mebel əşyalarının üstündə yerləşdirib Minecraft oynamaq, Marsda şahanə təəssüratlar dolu unudulmaz virtual tur atmaq, müştərilərə yaratdığınız son memarlıq şedevrinizi nümayiş etdirmək: bütün bunlar Hololens eynəkləri ilə mümkün olacaq. HoloLens eynəyinin başlıca üstünlüklərindən biri onun avtonom olmasıdır. Nə kabel, nə də kompüterə, ya da smartfona qoşulmağa ehtiyac yoxdur.
Əlirza xan Vəziri
O, İran Kazak diviziyasının görkəmli zabiti qafqazlı Musa xan Vəzirov və görkəmli yazıçı, satirik və İran qadın hərəkatının öncü şəxslərindən olan Bibixanım Astrabadinin yeddi uşaqlarından biri idi.
Windows 10
Tarix
Windows 8-dən sonra sistemə, 9-cu nömrəni buraxaraq, 10-cu nömrə verildi. Microsoft korporasiyasının Windows üzrə rəhbər marketoloqu Toni Profet, doqquzuncu nömrəli buraxılışın Windows əməliyyat sisteminin adına uyğun olmadığını bildirmişdir. Əvvəlcə güman edilirdi ki, indiki Windows 8.1 Windows 9 adlandırılacaq, lakin Microsoft istəmədi ki, Windows-un yeni versiyası qeyri-populyar Windows 8-lə assosiasiya edilsin: — Bəs, Windows 9 nə oldu? — O gəldi və getdi.
Windows 10-un (build 9841) ilkin versiyaları 30 sentyabr 2014-cü il (korporativ müştərilər üçün) və 1 oktyabr 2014-cü il (hamı üçün) tarixində istifadəyə verilmişdir. 21 yanvar tarixli press-brifinqində bildirildi ki, 23 yanvarda yeni quraşdırılma dəsti istifadəyə veriləcək. Windows 10-un press-relizi 29 iyul 2015-ci il tarixində 190 ölkədə və 111 dildə təqdim edilmişdir. Windows 10 buraxılışının bir neçə mərhələ keçirəcəyi planlaşdırılır.
Microsoft ƏS-in formallaşma prosesində istifadəçilərin arzuları və nəyə üstünlük verməsini rəhbər tutaraq öz yeni əməliyyat sistemini inkişaf etdirir. Bunun üçün Windows-un ilkin hesablanması proqramının köməyi ilə ilkin yoxlanma həyata keçirilir.
Hil
Hil — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Hil oyk., sadə. Qusar r-nunun eyniadlı i.ə.v-də kənd. Qusar maili düzənliyindədir. Bəzi tədqiqatçılara görə, oykonim özündə qədim Qafqaz Albaniyasında yaşamış gel tayfasının adını əks etdirir. XIX əsrdə Hiloba, Tulab, Köçərqaş, Tumalar, Tamuskən, Survanbəy, Xıdırbəy qazmaları, Gileykək, Əttək və s. obaların əraziləri bu kəndə məxsus olmuşdur.
Çantellər
Çantellər — Nepalda xalq. thumb|Nepalda çantellərə məxsus ev Çantellərin sayı təqribən 16 min nəfərdir, onların əksəriyyəti ölkənin qərbində yaşayırlar. Sin-Tibet dil ailəsinin mərkəzi qrupuna aid çantelkura dilində danışırlar. Çantellər arasında Nepali dili də geniş yayılmışdır. Dindarları buddistdir. İki qrupa bölünürlər. Şərqi Çantellər Dhaulagiri dağ silsiləsində, Myaqdi distriktində ("8 min dağ ölkəsi") Myaqdi-Khola və Rauqhat-Khola çayları vadisində yaşayırlar. .
Şifahi rəvayətlərə görə Çantellər qərbdən köçüb gəlmişlər. Rəsmi sənədlərdə və siyahıyaalmalarda çox vaxt maqarlar kimi qeyd olunurlar, belə ki, Böyük Britaniya və Hindistan ordusunda xidmət zamanı özlərini qəsdən yaxşı əsgər adını qazanmış şimali maqarların bölməsinə aid edirdilər.
Əsas məşğuliyyətləri
Hələ XX əsrin əvvəllərində əsas məşğuliyyətləri mis hasilatı idi və zəruri malları misin mübadiləsi vasitəsilə əldə edirdilər. Tədricən maqarlardan mənimsənilmiş terraslarda yerləşən dəmyə əkin torpaqlarında xış əkinçiliyinə keçmişlər. Kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan Çantellər qarğıdalı, arpa, buğda, qarabaşaq, tərəvəz, nadir hallarda darı və çətənə (satış üçün) becərir, kartof və düyünü alırdılar. Çantellər arasında maldarlıq (qaramal və davar, nadir hallarda kəl) inkişaf etmişdir. Mal-qaranı kəndlərin ətrafında, biçilmiş sahələrdə və uzaqlarda yerləşən otlaqlarda otarırlar (hər 6-8 həftədən sonra mal-qara yeni yerlərə sürülür). Varlı Çantellərin 100 baş və daha çox mal-qaradan ibarət naxırı olur. Yığıcılıq da yayılmışdır.
Etnoqrafik xüsusiyyətləri
Qərbi Çantellərin məskunlaşdıqları kəndlər pərakəndə, şərqi Çantellərin məskunlaşdıqları kəndlər isə yığcam formadadır. Hər bir küçədə toplantı yeri və iş mərkəzi olan daşla döşənmiş meydançalar yerləşir. Keçmişdə bambuk və ya samandan damları olan birmərtəbəli daş evlər tikilirdi. Əkinçiliyə keçdikdən sonra şimali maqarların evlərinə oxşar şifer damı və verandası olan ikimərtəbəli daş evlər tikməyə başladılar. Pəncərəsi olan yuxarı mərtəbə anbar kimi istifadə olunur, işıq düşməyən aşağı mərtəbədə isə mətbəx (açıq ocaqla) və yaşayış otaqları yerləşir. Soyuq havalarda burada mal-qara da saxlanılır. Yayda evlərin yanında və otlaqlarda mal-qara üçün bambuk həsirlərdən müvəqqəti sığınacaqlar quraşdırırlar. Geyimləri maqarların paltarlarına oxşardır. Yeməkləri əkinçilik və yığıcılıq məhsullarından, həmçinin ətdən bişirilir. İnək və camış südündən əridilmiş yağ - qhiu hazırlanır. Sosial strukturları öyrənilməmişdir.
Din
Yerli allahlara (Bhuli, Bara və Siddha), iblislərin və ölülərin ruhuna inanc qorunub saxlanılmışdır. Şamanizm və cadugərlik də yayılmışdır.
Lycopus
Növləri
[[SS 2 (*
İranın iqlimi
thumbnail|right|350px|İran ərazisində mövcud olan iqlim tipləri İranın əksər hissələrinin iqlimi subtropik-kontinental, Xəzər dənizi sahilində rütubətlidir. İran və Oman körfəzilərinin sahil boyunda isə tropikdir İqlimin əsas xüsusiyyətləri təkcə ölkənin coğrafi mövqeyi ilə deyil, həm də, relyefin müxtəlifliyi, ərazidə hakim olan atmosfer dövranı ilə müəyyən edilir. İqlimin əsas xüsusiyyətlərindən biri də yalnız həddən artıq yüksək yay yemperaturu deyil, deləcə də çox aşağı qış temperaturu ilə əlaqədar onun kəskin kontinentallığıdır. Qış fəslində İranın bir sıra rayonlarının iqlimi eyni enliklərdə yerləşən diğər yerlərin iqlimindən çox soyuqdur. ( Xəzərsahili zona istisna olunmaqla). Bu isə ölkədə çoxillik subtropik bitkilərin yetişdirilməsini və il ərzində bir ərzində bir sahədən iki dəfə məhsul götürülməsini məhdudlaşdırır.
Temperatur rejimi
30-cu paraleldən cənubda soyuq mövsümdə radiasiya balanası müsbətdir. İran körfəzi sahilində havanın orta aylıq temperaturu yüksələrək qışda müsbət 18 dərəcəyə çatır. Bununla belə, İraqla sərhəddə axan Şəttül-Ərəb çayı deltasında isə qışda bəzən zəif buz örtüyü yaranır. Körfəzin cənub-şərq sahili boyunca isə temperatur heç vaxt sıfır dərəcədən aşağı düşmür. Əgər cənub rayonları üçün yumşaq qış səciyyəvidirsə, Xəzər sahil ovalıqda isə əksinə, qışda ( mənfi 7-10 dərəcəyə qədər) şaxtalar müşahidə edilir. İran yaylası daxilində də müxtəlif iqlim sahələri yaranmışdır. Yaylada iqlimin ümumiləşdirilmiş səciyyəsini dəqiq vermək mümkün olmadığı üçün onu dağlıq və düzənlik rayonlarına ayırmaq məqsədəuyğundur. Ölkənin diğər sahələrindən fərqli olaraq dağlar rayonlarda temperatur çox dəyişkəndir: qış soyuq, yay isə sərin keçir. İran yaylasının dağları ilə əhatələnən və ölkənin mərkəzi hissəsini tutan düzənliklərdə - 20 °C dərəcəyə çatan qüvvətli şaxtalar müşahidə edilir.
Yağıntıların paylanması
thumbnail|left|Tehranada qar. İqlmin mühüm xüsusiyyətlərindən biri də İran ərazisinə düşən yağıntıların miqdarında nəzərə çarpan ziddiyyətdir. Ölkə ərazisində rütubətin paylanması iki başlıca qanunauyğunluqla xarakterizə edilir. Şimal-qərbdən cənub-şərq istiqamətində illik yağıntıların azalması müşahidə edilir. Cənubi Xəzər ovalığı orta hesabla 2000 mm və daha artıq yağıntı aldığı halda, yüksək dağ-qurşaqları ilə şimal-şərq küləklərindən qorunan mərkəz və şərq əyalətlərində bu göstərici 50-100 mm-ə qədər aşağı düşür
İranda ölkə üzrə yağıntıların paylanmasında iki mövsüm aydın seçilir: ilin soyuq fəslini əhatə edən rütubətli və ilin isti fəslini əhatə edən quru mövsüm.
Ölkənin hidrotermik rayonlaşması
thumbnail|250px|left|Keppen - Geygerin iqlip təsnifatına əsasən İran ərazisində olan iqlim tipləri. İranda hidrotermik əmsalın hesablanması əsasında ərazinin rütubətlilik dərəcəsinə görə 4 rayon ayırmaq məqsədəuyğundur.
Bakı Dövlət Universitetinin Tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsi
Tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsi — Bakı Dövlət Universitetinin ən müasir fakültələrindən biri.
Haqqında
Kompüter elmləri və İnformatika müəllimi ixtisasları üzrə yüksək ixtisaslı kadrlar hazırlayan, yüksək elmi və texniki bazası olan Tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsi 45 ildən artıqdır ki, fəaliyyət göstərir. Fakültədə 18 professor və elmlər doktoru (onlardan ikisi AMEA-nın həqiqi, biri isə müxbir üzvüdür), 52 dosent və elmlər namizədi çalışır. Fakültənin 4 müasir kompüter sinfi var.
Fakültədə elmi-pedoqoji kadrların hazırlanmasına xüsusi fikir verilir. Fakültənin hal-hazırda 16 ixtisas üzrə 130 magistrantı,11 doktorantı və 8 dissertantı var. Fakültədə müntəzəm olaraq elmi seminarlar fəaliyyət göstərir və bu seminarlarda yalnız fakültə əməkdaşları deyil, eyni zamanda digər fakültə və elmi-tədqiqat müəssisələrinin əmkdaşları da iştirak edirlər.
Fakültə əməkdaşları aldıqları elmi nəticələri ölkəmizdə və eləcə də xarici ölkələrdə nəşr edilən elmi jurnallarda çap etdirir, müxtəlif elmi konfranslarda məruzələrlə çıxışlar edirlər.
Fakültənin beynəlxalq əlaqələri
Fakültənin əməkdaşlıq etdiyi universitetlər: Tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsinin Moskva, Sankt-Peterburq, Novosibirsk, Rostov, Kiyev, Belarus, Tbilisi, Riqa Dövlət Universitetləri, RF EA-nın Steklov adına Riyaziyyat İnstitutu, RF EA-nın Sibir şöbəsinin Riyaziyyat İnstitutu, Moskva Energetika İnstitutu, Voronej Pedoqoji İnstitutu, Ukrayna EA-nın Kibernetika İnstitutu, Ukrayna Riyazi maşınların və sistemlərin problemləri İnstitutu, Ukraynanın Vinnitsa Texniki Universiteti, Belarus Riyaziyyat İnstitutu, həmçinin ABŞ, Almaniya, İtaliya, Böyük Britaniya, Fransa, Çexiya, İsrail, Türkiyə, İran Universitetləri ilə əlaqələri mövcuddur.
Beynəlxalq ikili diplomlar
2021-ci ildə Bakı Dövlət Universiteti və İsrailin Holon Texnologiya İnstitutu arasında imzalanmış Sazişə əsasən komputer elmləri sahəsində bakalavr hazırlığı həyata keçirilir. Bu ikili diplom layihəsinin əsas məqsədi kompüter elmlərinin müasir nailiyyətlərinə yiyələnməyi bacaran, İKT sahəsində dərin nəzəri biliklərə və praktiki bacarıqlara malik olan, elm, təhsil, sənaye və biznesin müxtəlif sahələri üçün yüksəkixtisaslı mütəxəssislər hazırlamaqdır.
Tranqa transqafqaz
Təbii yayılması
Qafqazda təbii halda yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 10 m-ə qədər olan geniş çətirli ağacdır. Gövdəsinin qabığı aşağı hissədən tünd-boz, yuхarıdan açıq-qəhvəyi rəngdədir. Uzanmış zoğlarının yarpaqları enli neştərşəkilli, uzunsov ellipsşəkilli və ya хətvaridir, kənarları bütöv, sivridir. Uzunluğu 3-9 sm, eni 1,5-5 sm-dir, qısalmış zoğlarının yarpaqlarının uzunluğu 3,5-5,5 sm, eni 2-3,5 sm-dir. Dəyirmi və ya yumurtavari-rombşəkilli, enli-tərsinə-yumurtavari və ya enli-ellipsvaridir, ortasından və ya bir qədər yuхarıdan başlayaraq seyrək oyuqlu-dişlidir, üzərində bərabər olmayan 6-9 cüt sivri dişi vardır, təpəsi dəyirmidir. Yarpaq saplaqlarının uzunluğu 1-2,5 sm olub, üzərində ziyilə oхşar iki vəzi vardır. Erkəkcikli çiçək sırğaları 3-4 sm uzunluğunda olub, kövrəkdir. Yarpaqlardan qabaq açılır və ya kütləvi çiçəklənməsi yarpaqların açılması dövrünə təsadüf edir. Tozluqları yetişdiyi zaman tünd-qımızı rəngdə olur. Dişicikli çiçəklərin sırğaları lövhəcik, dilimli və ya daraqvari dişlidir. Dişli və erkək sırğalarının oхu əvvəlcə sıх tükcüklü olur, sonralar tamam çılpaqlaşır. Əsasən qələmlərlə çoхaldılır. Aprel və may aylarında çiçəkləyir. İyun ayında meyvə verir.
Ekologiyası
İstiyə və quraqlığa davamlıdır. Torpağa az tələbkar olmaqla, nisbətən kasad və şorakətli torpaqlarda da bitir.
Azərbaycanda yayılması
İlk dəfə Naхçıvan MR-da təsvir edilmişdir. Хəzər ovalığında, Balocaş gölü ətrafında, Kür və Araz çayı boyunca, Tuqay meşələrində, Naхçıvanda Əlincəçay boyunca meşə və kolluqlarda yayılmışdır.
İstifadəsi
Qrupla və tək-tək əkilir. Abşeronda bağ və parklarında geniş şəkildə istifadə olunur.
Senecio crispus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Anthurium falcatum
(Anthurium falcatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qoşayarpaq ləçəkotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
8 may
1601–1900
1986
1901–cari
thumb|[[Albert Aqarunov]]
Şəhriyar (ad)
Şəhriyar — Azərbaycanda daha çox işlədilən ad və təxəllüs.
Bu adı olan tanınmış insanlar
Bu təxəllüsü olan tanınmış insanlar
Senecio sanagastae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əbu Səid (Qaraqoyunlu)
Əbu Səid — 1429-1431-ci illərdə Qaraqoyunlu dövlətinin hökmdarı olmuşdur. Qara Yusifin oğlu Əbu Səid 1429-cu ildə Teymuri Şahruxun köməyi ilə Qaraqoyunlu dövlətinin hökmdarı təyin edilmişdir. O, müstəqil siyasət yürütməmiş, Teymurilərdən asılı vəziyyətdə, Şahruxun vassalı olmuşdur. 1431-ci ildə qardaşı Qara İsgəndər onu taxtdan salmış və ikinci dəfə hakimmiyyəti öz əlinə keçirmişdir.
Barbara Palvin
Barbara Pavlin (Pavlin Barbara; d. 8 oktyabr 1993) — Macarıstan modeli.
Həyatı
8 oktyabr 1993-cü ildə Macarıstanda Budapeşt şəhərində anadan olub. Erkən yaşlarından musiqi və futbol hobbisinə çevrilib. Aqnes və Bens Pavlini ailəsində doğulub. Özündən böyük bacısı da var.
Barbara Palvini 13 yaşında Budapeşt küçələrində anası ilə gəzərkən bir model şirkətinin nümayəndəsi cənab Blajeli kəşf etdi. Hazırda da onun meneceridir. Blajeli Barbara Palvini test çəkilişlərə dəvət etdi. 2006-cı ildən Palvin Asiyada işlədi və yapon jurnalı Spur üçün foto çəkilişlərə qatıldı.
Ancaq Barbaranın əsas çıxışı 2010/2011 Milanada keçirilən payız-qış kolleksiyasına həsr edilmiş Prada moda şousu oldu. Bu hadisəni onun karyerasının zirvəsi hesab etmək olar. Nəticə olaraq Barbara Miu Miu, Nina Ricci, Giles, Louis Vuitton kimi moda evlərinə dəvət edilməyə başladı. 2010-cu il Paris moda həftəsi zamanı Vivienne Westwood, Chanel təqdimatına qatıldı.
2013-cü ildə Barbara Palvin model saytlarından birinin keçdirdiyi "The Money Girls" reytinqinə görə 23-cü yeri tutdu.
Arif Bayramov
Arif Əli oğlu Bayramov — Azərbaycan alimi, biologiya elmləri doktoru, professor, Mərkəzi Nəbatat Bağı Örtülü şəkildə becərilən bitkilər laboratoriyasının baş elmi işçisi.
Elmi Fəaliyyəti
Şəxsi tədqiqatların elmi istiqaməti kserofit qrup bitkilərlə bağlıdır və aparılmış introduksiya tədqıqatlarında 150 yeni bitki növü öyrənilmişdir. Bu növlərin təkamüldə struktur əlamətlərinin uyğunlaşma mahiyyəti aşkar olunub, ekoloji-tarixi retroproqnoz fonunda və floroqenetik analiz əsasında onların əmələ gəlmə mənşəyi, hal-hazırkı təbii areallarına miqrasiya yolları  və vaxtı araşdırılmışdır.
1980-ci ildən laboratoriya yaxud şöbədə aparılan mövzulara rəhbərlik edilib və dünyanın müxtəlif regionlarından cəlb edilmiş 300 yeni növ üzrə introduksiya tədqiqatları aparılmışdır. Nəticədə 200 növə yaxın bitki (şəxsi tədqiqatların bitkiləri daxil olmaqla) quru subtropik şəraiti üçün perspektivli növ kimi qəbul olunub və müxtəlif illər Akademiyanın tədbiqi planı üzrə profilli müəssisələrə tədbiq olunmuşdur. Aparılan işlər nəticəsində (rəhbərlik edilmiş və şəxsən aparılmış) quru subtropik zonalarda introduksiya üçün floristik mənbələr aşkar olunub, onların perspektivliyi nəzəri və praktiki cəhətdən əsaslandırılmışdır.
Elmi əsərləri
Çapdan çıxmış elmi əsərlərinin ümumi sayı 80-dir. Bunlardan 44-ü xaricdə çıxıb.
Soltankənd (Cəlilabad)
Soltankənd — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 744 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Anthurium fasciale
(Anthurium fasciale) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hiloba
Hiloba — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Qusar rayonunun Hil kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Hiloba kəndi Quxuroba kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.
Toponimikası
Oykonim Hil (kənd adı) və oba komponentlərindən düzəlib, "Hil kəndinin obası, qışlağı" deməkdir. Kənd keçmişdə Hil kəndinə məxsus qışlaq yeri olmuşdur. Kollektivləşmədən sonra daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qusar maili düzənliyində yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 476 nəfər əhali yaşayır.
Yusif Əliyev (milli qəhrəman)
Yusif Əliyusif oğlu Əliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
2 dekabr 1969-cu ildə Bakının Qobustan qəsəbəsində anadan olmuşdur. Qəsəbədəki 223 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1988-ci ildə ordu sıralarına çağırılmış, hərbi xidmətini Sverdlovsk şəhər piyada qoşun hissəsində çəkmişdir.
Ailəsi
Ailəli idi.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 6 iyun 1992-ci il tarixli 831 saylı fərmanı ilə Əliyev Yusif Əliyusif oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Ağsu rayonunun Rəhimli kəndində dəfn edilmişdir.
Xatirəsi
Yusif Əliyev haqqında “Yaddaş” studiyasında “Vətənə bağışlanan həyat” adlı sənədli film çəkilmişdir. 2015-ci ildə Qobustan qəsəbəsindəki Aşıq Rza adına Mədəniyyət evində filmin təqdimatı olmuşdur.
Alabalıq kababı
Tərkibi
Alabalıq kababının hazırlanmasında alabalıqdan, sarımsaqdan, limondan, kəkotundan, maye yağdan, duzdan və istiotdan istifadə olunur.
Hazırlanması
Alabalıq kababını hazırlamaq üçün əvvəlcə alabalıq təmizlənir və yuyulur. Dərin bir qabda yağı, limon suyu, kəkotu, istiot, duz və əzilmiş sarımsaq qarışdırılır.
Balıqlar bu qaba qoyulur və sous suyu qurudulmuş balıqlara yedirilir. Soyuducunun içərisində də balıqları arada çevirilir ki, sous canına yaxşı çəksin.
Sonra alabalıq tavada, elektrikli izqarada və ya qızğın alovsuz manqalda bişirilir. Balıq bişərkən hər iki tərəfi də arada fırçayla yağlanır.
Servis edilərkən salat və yaxud göyərti ilə bəzədilir.
Ansionlar Şurası
250px|thumb|Ansionlar Şurasının yığıncağı Ansionlar Şurası (-) — III Konstitusiya zamanı fransız Milli Konventinin yuxarı palatası. Departamentlərin yaşı qırxa çatmış, nigahda olan, 15 ildən artıq Fransa Respublikasında yaşayan nümayəndəlirindən seçilmiş 250 üzvə malikdir. Ansionlar Tülrində əvvəlcə Manej, sonralar isə Burbon sarayında yığışırdılar. Ansionlar Şurası prezident və katibi bir ay müddətinə seçirdi. Onun üzvüləri maaş alırdılar. Ansionlar Şurası aşağı palatanın - Beşyüzlərin qətnamələrini təsdiq və ya rədd etmək səlahiyyətinə malik olmuşdur. Beşyüzlərin təqdim etdikləri qətnamələr yalnız yuxarı palata - Ansionlar təsdiq etdikdən sonra qanuna çevrilirdi. Amma Ansionlar öz özlüyündə qanunverici təşəbbüsünə mali deyildirlər. Ansionlar Şurası 1799 cu ildə 18 brümer çevrilişindən sonra öz mövcudluğunu itirmişdir.
Tamarix smyrnensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Azərbaycan florasında bu cins 7 növlə təmsil olunmuşdur, onlardan 5-i dərman bitkisidir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2.5–3 (bəzən 6) m çatan kol və ya kiçik ağacdır. Gövdəsinin qabığı qırmızı-mixəyi, birillik budaqları isə qonur-köhrən rəngdədir. Yarpaqlarının uzunluğu 1–5 mm, eni 1mm qədər, xətti-lansetvari və lansetvaridir. Çiçəklərinin ləçəkləri ağ, açıq çəhrayı və ya əlvan çəhrayı rəngdə, yumurtavari elliptik formalıdır. Uzunluğu 1–8 sm, eni 3–7 mm olan salxımlar əmələ gətirirlər. Salxımlar tək və dəstə şəklində 2 sm qədər olan çiçək saplaqları üzərində yerləşir. Qutucuğunun uzunluğu 4–6 mm, eni 2 mm-dir, hər birində orta hesabla 25–27 xırda toxum vardır. Aprel-iyun aylarında çiçəkləyir və meyvə verir.
Mənşəyi və yayılması
Hohenaker yulqunu qafqaz coğrafi tipinin qafqaz sinfinin qafqaz qrupuna aiddir. İran, Rusiya, Orta Asiya və Qafqazda yayılmışdır. Azərbaycanda hohenaker yulqunu Böyük Qafqazın Quba massivi, Kiçik Qafqazın mərkəzi və cənub rayonları, Samur-Dəvəçi, Kür-Araz ovalıqları, Kür və Naxçıvan düzənliyi, Naxçıvanın dağlıq hissəsi, Bozqır yaylası, Alazan-Əyriçay vadisi və Abşeronda əsasən aranda, bəzi hallarda orta dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 1800 m qədər) bitir.
Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər
Halomezokserofitdir, səhra vəsahilyanı bitkilik tiplərində rast gəlir. Çay vadiləri, qumluqlar, çaqıl daşları, şoran, qilli düzənliklərdə seyrək və qrup şəklində bitir.
Kimyəvi tərkibi
Flavonoid və aşı maddələrlə zəngindir.
Təsiri və tətbiqi
Xalq təbabətində tətbiq edilir. Əsasən sarılıq, revmatizm, dalaq, sifilis, sonsuzluq xəstəlikləri, qanaxmalar zamanı istifadə olunur. Büzüşdürücü təsirə malikdir.
İstifadə olunan hissələri
Müalıcə məqsədi ilə bitkinin çiçəkləri, meyvələri, budaqları və qabığı istifadə edilir.
İstifadə formaları
Cövhər və dəmləmə.
Digər faydalı xüsusiyyətləri və istifadəsi
Dekorativ, aşı maddəli, və bal verən bitkidir.
İntellektual
İntellektual (latınca intellegere – dərk etmək, latınca ‘inter’ arasında və ‘legere’ seçmək sözlərindən) ümumilikdə elm və ya incəsənət sahəsində təhsil almış şəxslərə deyilir. Çox vaxt bu anlayış ali təhsillilərlərə sinonim kimi də işlədilir. Əsasən Qərbdə geniş yayılmışdır. Keçmiş Sovetlər ölkəsində isə bunun əvəzinə ziyalılar daha çox işlədilir.
Sosioloqlar üçün intellektuallar öz yazı və danışıq qabiliyyəti ilə, onların məsğul olduğu kompitentlik sahəsindən kənara çıxaraq ictimai məsələlər haqqında bəzi hallarda tənqidi danışan şəxslədrdir. Onların uğuru yaşadıqları cəmiyyətin göstəricilərinə əsaslanaraq özünü təsdiqləndirmək qabiliyyəti ilə bağlı olur.
İntellektualın Teodor Qeiqer (Theodor Geiger) tərəfindən verilmiş başqa tərifinə əsasən: Buraya o şəxslər aiddirlər ki, onlar öz peşə kompetensiyaları ilə dini, estetik və ya elmi həyat anlamlarını qağa çəkir və ya rasional həyat tərzi üçün nəzəri əsaslar yaradırlar. Ziyalı şəxs o vaxt intellektuala çevrilir ki, o öz fəaliyyət sahəsindən kənara çıxaraq hər hansı bir məsələ haqqında ictimai şəkildə çıxış etsin.
Ali təhsilli və intellektual anlayışlarının bir-brinə sinonim işlədilməsi heç də həmişə düzgün deyildir. Ona görə ki, intellektuala sahib olan şəxs cəmiyyətdə daha yüksək dəyərləndirilir. Akademik təhsil isə çətin savad almaq yolu ilə əldə edilə bildiyi halda, intellektual xüsu biliyə malik olmadan öz tənqidlərini açıqlaya bilər. Ancaq onların ümumi savada malik olmaları vacib sayılır. Çox vaxt əqli əməyi asan izah oluna bilməyən insanları dəyərləndirmə məqsədilə intellektual anlayışından istifadə edilir. Məsələn, heç bir təhsilə malik olmayan özüöyrənənlər və ya heç bir böyük əsər yazmayan yazıçıları göstərmək olar.
Onların ideyaları hakimiyyətdə olanlarla üst-üstə düşdükdə çox effektiv köməkçi, əks halda isə onlar dövlət idarələri tərəfindən sıxışdırılaraq, disidentliyə qədərə aparıb çıxara bilər. İntellktuallar beləliklə hakimiyyət üçün nə qədər maneə olsalar da, onlar bir o qədər cəmiyyətin inkişafı üçün vacib rol oynayırlar.
Sitatlar
"Intellektual əqli özünü müşahidə edən şəxsidr." – Albert Kamus(Camus)
– Noam Komski (Noam Chomsky), 3. Mai 2002
Lyonia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Senecio leptocephalus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İtiyarpaqlı söyüd
İtiyarpaqlı söyüd (Salix acutifolia) —
Təbii yayılması
Avropada, Zaqafqaziyada, Orta Asiyada yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüü 12 m-ə, şaxələnmiş çətirinin diametri 6 m-ə çatan ağacdır. Yarpaqları neştərvari, tünd yaşıl, alt hissəsi açıq, göyümtül çöküntülüdür. Sırğaları sarıdır. Aprel ayında çiçəkləyir və may ayının 1-ci ongünlüyünə qədər davam edir. Meyvəsi may ayında yetişir.
Ekologiyası
Torpağa tələbkar deyil.
İstifadəsi
Balverən bitkidir. Yaşıllaşdırılmada geniş istifadə olunur.
Anthurium fraseri
(Anthurium fraseri) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rhododendron cyanocarpum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Platanthera densa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ural (Əbyəlil)
Ural kəndi (Урал) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Alməhəmməd kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Ural kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 77 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Arnak-sür-Durdu
INSEE kodu — 12009.
Kommuna təxminən Paris dən 580 km cənubda, Tuluza şəhərindən 125 km şərqdə, Rodez dən isə 75 km cənubda yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 23 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 12 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 8 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 4 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 66,7%, 1999-cu ildə 50.0%). Fəal 8 nəfərdən 8-i nəfər (5 kişi və 3 qadın) işləyirdi, işsizlər yox idi. 4 hərəkətsiz 1 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 0 nəfər - təqaüdçü, 3 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Van gölü
Van Gölü — Türkiyədə göl. Türkiyənin şərqində, Şərqi Anadolu regionunda yerləşir.
Etimologiyası
Urartaya qədərki dövrdə göl assuriyalıların dövründə Nairi ölkəsinin gölü adlanıb. Ehtimal edilir ki, assuriyalıların dilində Nairi Hurrilərə deyilib. Urartu dövründəki gölün adı dəqiq məlum deyildir, lakin bəzi qədim yunan coğrafiyaçılarının yazdığına əsasən həmin vaxt göl Arsene adlanırdı. Bundan əlavə, bir çox qədim yazıçılar "Tospitis" və ya o vaxtkı Urartu paytaxtı Tuşpa adına uyğun "Topitis" adını istifadə edirdilər. Müasir adı "Van" yəqin ki, Urartu dilində Biayni sözündən qaynaqlanıb.
Tədqiqi
Van Gölü qədim zamanlardan tarixi və coğrafi əsərlərdə qeyd edilib. Qədim Mesopotamiya mənbələrində Van Gölünün adı "Nairi Dənizi" qeyd edilib. Gölün elmi tədqiqi XIX əsrin ortalarında başladı. Regionda Britaniya təsirindən istifadə edərək gölü bir neçə Avropa səyahət və tədqiqatçıları ziyarət etdi. Onların bir çoxu sahəsi Xəritəçəkmə və ərazinin təsviri ilə məşğul olurdu. Bəziləri isə, məşhur İngilis arxeoloqu Layard da daxil olmaqla, göl yaxınlığındakı Urartu qalalarının qalıqları ilə maraqlanır. Bu dövrdə bir neçə təsviri və kartoqrafiya işləri nəşr olundu, gölün sahəsi və dəniz səviyyəsindən hündürlüyü nisbətən dəqiq müəyyən edilmişdir, lakin ciddi sürətdə maksimum dərinliyi lazımınca dəyərləndirilməmişdir. Bu dövrün əsas coğrafi problemləri Van gölünün suyun hərəkəti üçün axtarışı və Dəclə və Fərat çayları ilə göl hövzəsinin əlaqələri oldu. Belə bir əlaqənin olması rayonunun yüksəklik xəritəsi əsasında tərtib edildi.
Formalaşması
Van Gölü tektonik mənşəli hövzəsinin qərb hissəsində yerləşir və bir neçə dağ sistemləri ilə əhatələnib. Cənubda Şərqi Toros dağları, şərqdə kürd dağları və şimal-şərqdə Aladağlar dağları ilə. Hövzəsinin qərb və şimal-qərbində bir neçə sönmüş vulkanları var. Orta pleystosen dövründə, 200,000 il əvvəl, Nemrut vulkanı püskürməsi 60 kilometr uzunluğunda lava axını formalaşdırdı. Bu Van hövzəsindən Muş hövzəsinə su axınını bağladı və gölün meydana gəlməsinə səbəb oldu. Belə ki, Van Gölü dağlarla əhatə olunmuş hövzənin ən dərin hissəsini tutur.
Fizioqrafiyası
Van gölünün sahəsi 3574 km²-dir və Türkiyənin ən böyük gölü və Yaxın Şərqdə ən böyük ikinci (Urmu gölündən sonra) göldür. Yerli sakinlər tarixən Van Gölü "dəniz" çağırıb. Van Gölü dəniz səviyyəsindən 1648 m yüksəklikdə yerləşir və üçbucaq xatırladan bir qeyri-düzgün forması var. Onun ən geniş hissəsində gölün eni 119 kilometrdir. Van gölünün orta dərinliyi 161.2 metr, su həcmi 576 kub kilometrdir. Gölün sahilləri əsasən dik qayalıqlardan ibarətdir. Van Gölündə, xüsusilə sahilləri yaxınlığında, bir çox kiçik adalar və dörd böyük ada var. Qadir, Çarpanak, Ağdamar və Atrik. Qadir, ən böyük adası gölün şimal hissəsində yerləşir. Çarpanak şərq sahillərində yerləşir, Ağdamar və Atrek adaları gölün cənub sahilində bir-birinə yaxın yerləşir.
Mənbə
Bundan əlavə, Van Gölü su səviyyəsinin az araşdırılmış böyük dəyişikliklər yaşayır. Məsələn, XX əsrin 90-cı illərində göldə suyun səviyyəsi gözlənilmədən 2,6 metr artıb, geniş əkinçilik sahələrini basıb. 2000-ci ildə gölün suyu bir qədər çəkilib getdi. Daha ilk tədqiqatçılar Van gölünün sahilində terraslar olduğuna diqqət çəkdi. Bu gölün səviyyəsinin əvvəl indikindən 55 metr daha hündür olduğuna işarə edirdi. Sonrakı tədqiqatlar təsdiqlədi ki, son buzlaşmalarının ortalarında, təxminən 18 min il əvvəl, Van gölündə səviyyəsi hazırdakından 72 metr daha yüksək idi.
Yaşılçiçək ləçəkotu
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Kök yumruları uzunsov-yumurtavari, bizvari sonluqludur. Gövdəsi 30–50 sm hündürlükdə, 1–3 sayda xırda lansetşəkill yarpaqcıqlı və iki ədəd iri, enli, oval və ya tərs-yumurtavari, gövdənin aşağı hissəsində enli saplağı olan yarpaqlıdır. Çiçək qrupu cox çiçəkli, boş, 7–25 sm uzunluğundadır. Çiçəkyanlığının yarpaqcıqları uzunsov və ya yumurtavari, lansetşəkilli, kütləşmiş, yaşılımtıl-ağ, az iylidir. Dodağı xətti-lansetvari,11–14 mm uzunluğunda, küt, qövsvari əyilmiş, 2,7 sm usunluğunda, təpə hissədə sancaqvari qalınlaşmış mahmızlıdır.
Yayılması
Samur-Dəvəçi ovalığı, Qobustan, Böyük Qafqazın bütün rayonları (Altıaqac qəsəbəsinin ətrafı), Kiçik Qafqazın mərkəzi və cənub rayonları, Lənkəran və Naxçıvanın dağlıq rayonları, Xəzəryanı ovalıq (Xızı rayonu).
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə və meyvə əmələgətirmə dövrü may-iyun aylarına təsadüf edir. Arandan orta dağ qurşağına kimi, meşə, kolluqlararası, Anacamptis pyramidalis, Dictamnus caucasicus, Euphorbia condilocarpa bitkilərindən təşkil olunmuş senozlarda komponent kimi iştirak edir. Dekorativ və dərman bitkisidir, elmi və xalq təbabətində istifadə olunur.
Sayı və tendensiyası
Bir neçə lokalitetlərdə azalma tendensiyasına meyl müşahidə olunur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen amillər (mal-qara tərəfindən tapdalanması və dekorativ bitki kimi intensiv yığılması).
Mühafizə tədbirləri
Yayılma yerlərində antropogen təsirlərin azaldılması, bərpasının təmin edilməsi və yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.
Qafqaz meşə siçanı
Sarıqarın siçan (Apodemus ponticus) — gəmiricilər dəstəsinin Siçanlar fəsiləsinə (Muridae) aid məməli heyvan növüdür.
Xarici görünüşü
Azərbaycanda yaşayan sarıboğaz siçan Qafqaz sarıboğaz siçanı yarımnövünə (Apodemus tauricus saxatilis) aiddir. Bu daha kiçik formadır. Bədəninin uzunluğu 100,0-115,0 mm (ortalama 106,4), quyruğu - 103,0-118,0 (107,9), arxa pəncəsi - 23,0-26,0 (23,9), qulağı - 15,0-20,2 (17,5) mm, kütləsi 24,2-40,5 q (31,8) çatır. Cüzi mi- qdarda Böyük Qafqazın cənub yamaclarında, xüsusi halda Zaqatala-Şəki, Qax, Oğuz və İsmayıllı rayonlarının orta dağlıq meşələrində, eləcə də Quba-Xaçmaz massivinin aran meşələrində və Qusar rayonunun dağətəyi meşələrində rast gəlinir. Tək-tək fərdləri Kiçik Qafqaz ərazisində (Laçın rayonu), eləcə də Kür-Araz ovalığında (Bərdə rayonunun Sultanbud meşəsi) tutulmuşdur.
Yayılması
Yaxın vaxtlara qədər bu növün Zaqafqaziyada olması məsələsi mübahisəli idi. Məsələnin həllini meşə və sarıboğaz siçanların məlum hibridləşmə faktları da mürəkkəbləşdirirdi. Bu da istisna edilmirdi ki, hər iki növün morfoloji əlamətlərinin coğrafı dəyişkənliyi burada əks istiqamətdə getmişdir. Başqa sözlə, Zaqafqaziyada sarıboğaz siçanın daha xırda forması, meşə siçanınm isə iri forması yaşaya bilərdi. İlk dəfə böyük mötəbər material əsasında Azərbaycanın meşə senozlarında sarıboğaz siçanın olmasını S.N.Yerofeyeva sübut etmişdir,.
Həyat tərzi
Həyat tərzi meşə siçanı ilə eynidir. Qarışıq meşələrdə, meşə-çöldə, otlu çəmənlərdə və kol bitki örtüyü olan biotoplarda yayılıb. Hazır yuvalardan istifadə edir və ya kameraları olan yuvalar qazır. Toxumlarla, dənlə, çəyirdəklə və həşəratlarla qidalanır. İlin isti vaxtlarında minimal sayı 5-6 ədəd olan bala verir.
Dəyişdirici, açar
200px|right 200px|right 200px|right Dəyişdirici, açar(switch ~ переключатель, коммутатор)-1. Elektronikada: iki durumu (“açıqdır” və “qapalıdır”) olan sxem elementi. “Açıqdır” vəziyyətində açar elektrik siqnalını maneəsiz buraxır, “qapalıdır” vəziyyətində isə buraxmır. Açar mexaniki də ola bilər, rele kimi elektriklə idarə olunan da. 2. Telekommunikasiyada və şəbəkələrdə: bir yeri başqa bir yerlə bağlamaq üçün telefon operatoru kimi işləyən qurğu. Məsələn, kompüter şəbəkələrində switch zərurət yarandıqda müxtəlif seqmentlər arasında müvəqqəti olaraq yüksək sürətli yol qurur. O, qovşaq (HUB) kimi işləyir, ancaq ondan sürətlidir. İki əsas növü var: körpülər (BRIDGE) və yönləndiricilər (ROUTER). Bax: BRIDGE; Tut: HUB, ROUTER. 3. MS-DOS əməliyyat sistemində: adətən, sağa əyik cizgiylə (/) başlayan və komanda, yaxud tətbiqi proqramın yerinə yetirilməsini idarə etmək üçün istifadə olunan şərti simvol. 4. C və ondan törəmə dillərdə: dəyişənin müxtəlif qiymətlərinə uyğun olaraq fərqli hərəkətləri seçmək üçün deyim. Əgər icranın növbəti bölümdən davam etdirilməsini istəmirsinizsə, hər bölüm break ilə bitməlidir. Aşağıda Java dilində nümunə verilib:
switch (p) { case 1: System.out.println(“First place\n”); break; case 2: System.out.println(“Second place\n”); break; case 3: System.out.println(“Third place\n”); break; default: System.out.println(“Something else\n”); }
Qara İsgəndər
Qara İsgəndər — 1421–1429 və 1431–1436-ci illərdə Qaraqoyunlu dövlətinin hökmdarı.
I hakimiyyət dövrü
Qara Yusifin sərkərdələri Əmir Qara və Qədəmpaşa Əlincə yə gələrək oğlu İsgəndəri 2 iyul 1421-ci ildə Qaraqoyunlu taxtına gətirdi və Şahrux Təbrizi tərk etdikdən sonra şəhərə daxil oldu. 1421-ci ildə Alaşkert vadisindəki İsgəndərlə Şahruxun qoşunları arasında döyüş İsgəndərin məğlubiyyəti ilə nəticələnmişdir. Azərbaycan feodalları tərəfindən öz üstünlüyünün etiraf olunmasından razı qalan Şahrux 1421-ci ilin payızında qoşunları ilə birlikdə Azərbaycanı tərk etdi. İsgəndər tezliklə öz mövqeyini bərpa etdi və qardaşı Şahməhəmməd sayəsində qoşun toplaya bildi.
Lakin İsgəndər bir neçə dəfə Şahruxa kömək göstərən Şirvana basqın etsə də, Şəki və Şirvan öz müstəqilliklərini qoruyub saxladılar. İsgəndərin 1425-ci ildə Şirvana basqını zamanı Şirvanşah Xəlilüllahın qardaşları Keyqubad, İshaq və Haşım onun əleyhinə çıxdılar. Şirvanşah yardım üçün Şahruxa müraciət etdi və onun köməyilə qardaşlarına divan tutdu. İsgəndər Şahruxla müharibəyə başladı və 1427-ci ildə Şirvana hücum edərək Şirvan dövlətini tabe etdirməyə cəhd göstərdi.Şamaxı İsgəndərin qoşunları tərəfindən dağıdıldı və talan edildi.1428-ci ildə Şahrux sərkərdə Əliyə Kükəltaşın başçılığı ilə Azərbaycana qoşun göndərdi. 1429-cu ilin mayında isə Şahrux tərkibində Şirvan qoşunları da olan 100 minlik süvari qoşunla İsgəndərin üzərinə yeridi və onun qoşunlarını Cənubi Azərbaycandakı Salmasın həndəvərində darmadağın etdi. O, Əlincə qalasını aldıqdan sonra Qarabağa qışlamağa getdi və Qaraqoyunlu dövlətinin idarə olunmasını İsgəndərin vassallığı qəbul edən qardaşlarından birinə – Əbu Səidə həvalə etdi.Beləliklə, İsgəndər birinci dəfə 1429-cu ilə qədər hakimiyyətini saxlaya bildi.
Əbu Səidə qarşı mübarizə
Şahrux 1430-cu ildə Azərbaycanı tərk edərək Xorasandakı paytaxtı Herata qayıtdıqdan sonra İsgəndər onun olmamasından istifadə edib, Azərbaycanda yenidən ara müharibələrinə başladı və 1431-ci ildə Əbu Səidi öldürərək yenidən Qaraqoyunlu dövlətinin hakimi oldu. Bəzi mənbələrdə 1434-cü il qeyd olunur.
II hakimiyyət dövrü
İsgəndərin Şirvana sonuncu basqını daha dağıdıcı olmuşdur. Münaqişəyə İsgəndərin atasından küsmüş və 1432-cı ildə 2 min süvari döyüşçü ilə Şirvana qaçıb Şirvanşah Xəlilüllaha pənah aparan oğlu Yar Əli səbəb olmuşdur.
Şirvanşah İsgəndərin Yar Əlini tələb etməsinə rədd cavabı vermiş, onu öz döyüşçüləri ilə Bakı limanında gəmiyə mindirib dəniz yolu ilə Herata, Şahruxun yanına göndərmişdir.İsgəndər Yar Əlinin xəyanətindən Şirvana soxulmaq üçün istifadə etdi. Cənnabinin məlumatına görə, o, böyük süvari qoşunla Şirvanşah üzərinə hərəkət edərək Şamaxıya daxil oldu və burada Xəlilüllahla onun arasında vuruşma baş verdi.
Mənbələrin məlumatına görə İsgəndər Şamaxını 1427-ci ildə və sonralar, 1433-ci ildə dağıtmışdır. Həm də, sonuncu dəfə o, təkcə Şamaxını deyil, bütün Şirvan əyalətlərini amansızcasına viran etmişdir. İsgəndərin qoşunları yolları üstündəki Şirvanın iqtisadiyyatının əsasını təşkil edən bağları, tut ağaclarını qırıb tökərək ölkənin şəhərlərinə və kənd təsərrüfatına böyük ziyan vurdular.Mənbələr xəbər verirlər ki, ölkədə olduğu bir il ərzində İsgəndər 300 Şirvan danişməndinin başını vurdurmuşdur. Sonra o, Dərbənd istehkamlarına keçərək geri qayıtmışdır.Şahrux 1434-cü ilin payızında qoşunla Heratdan Azərbaycana doğru hərəkət etdi. Bu vaxt Xəlilüllah qızı və ilahiyyatçılarla birlikdə dəniz yolu ilə Reyə Şahruxun yanına gələrək, İsgəndərin Şirvandakı cinayətlərini ona xəbər verdilər. Şahrux fəqihlərin yığıncağında İsgəndərin əməllərini təkfir etdi və onlar İsgəndərin ölümünə fitva verdilər. Sonra Şahrux İsgəndərlə mübarizə üçün Cənubi Azərbaycana yollandı. İsgəndər Şahruxun yaxınlaşdığını eşidib, təcili surətdə qoşunlarını Şirvandan çıxardı. Şirvanşahın öz qoşunları ilə iştirak etdiyi bu müharibədə İsgəndər məğlubiyyətə uğradı və qaçıb Naxçıvan yaxınlığındakı Əlincə qalasında gizləndi.Cahanşah da qardaşına qarşı çıxış edir. İskəndər birləşmiş qoşunların təzyiqinə davam gətirməyərək, Şirvandan baş götürüb qaçır. 1435-ci ildə İskəndərin məğlubiyyətindən sonra Şahrux Azərbaycan hakimliyini Cahanşaha tapşırır.
Pridi Banomyong
thumb Pridi Banomyong (Tay dili: ปรีดี พนมยงค์; 11 may 1900 - 2 may 1983), kral titulu ilə də tanınır Luang Praditmanutham (Tay dili: หลวงประดิษฐ์มนูธรรม) Tayland siyasətçisi və professoru idi. Tayland Regent, baş nazir və Taylandın böyük dövlət xadimi idi; eyni zamanda bir çox nazir vəzifələrini tutmuşdur. Xana Ratsadonun mülki qanadının lideri, Mənəvi və Siyasi Elmlər Universitetinin və Tayland Bankının yaradıcısı idi.
Ayutthaya vilayətində kasıb bir cütçü ailəsində anadan olsa da yaxşı təhsil aldı. 1919-cu ildə, on doqquz yaşında, ölkənin ən gənc vəkillərindən biri oldu. 1920-ci ildə Fransada təhsil almaq üçün təqaüd qazandı, burada Kaen Universitetini magistr dərəcəsi ilə bitirdi və 1927-ci ildə Paris Universitetindən doktorluq dərəcəsini bitirdi. tələbələr. Siam'a qayıtdıqdan sonra hakim, məhkəmə katibliyi və professor vəzifələrində çalışdı. 1932-ci il Siam inqilabından sonra ölkənin ilk iki konstitusiyasının hazırlanmasında mühüm rol oynadı və sosialist iqtisadi planını təklif etdi. Plana qarşı sərt reaksiya onu qısaca özünü sürgün etdi. Sonra Xana Ratsadon hökumətlərində bir çox nazir vəzifələrini tutdu. Onun əhəmiyyətli töhfələrinə Tayland hüquq məcəllələrinin modernləşdirilməsi, ölkənin yerli idarəetmə sisteminin təməlinin qoyulması, Qərblə qeyri-bərabər müqavilələrin ləğvi barədə danışıqlar və vergi islahatları daxildir.
Sonra diktaturaya meylindən sonra Plaek Phibunsongkhram-dan ayrıldı, 1941-1945-ci illər arasında reaktiv edildi, bir mövqedə gücsüz hesab edildi və İkinci Dünya Müharibəsi əsnasında yerli Azad Tayland Hərəkatının lideri oldu. Qanuni Phibun'un müttəfiqlərə qarşı müharibə elan etməsi üçün etdiyi hərəkət bəhrəsini verdi və müharibədən sonra Kral onu böyük dövlət xadimi kimi qəbul etdi.
1946-cı ildə qısa bir müddət Baş nazir oldu. Siyasi rəqibləri onu Kral Ananda Mahidon öldürülməsinin arxasında usta olaraq göstərdilər. 1947-ci ildə baş verən çevriliş ona siyasi gücünə başa gəldi. 1949-cu ildə əks çevriliş cəhdi uğursuz oldu və o vaxtdan sonra sürgündə yaşamağa davam etdi. 1968-ci ildə Parisdə, Fransada öldü. Külü 1971-ci ildə Taylanda gətirildi.
Onun görüntüsü anti-monarxist demokratdan respublikaçıya qədər dəyişdi. Onun bir kommunist və bir Kralın ölümünün ustası olaraq markalanması, ölümündən sonra rəqiblərinin silahlandırmağa davam etdiyi siyasi bir çirk idi. Ancaq Taylandda onu reklam edənlərə qarşı qaldırılan hər bir böhtan iddiasını qazandı. Hərbi diktaturaya qarşı müqavimət simvolu, liberalizmin simvolu və Thammasat Universitetinə çevrildi. Doğumunun 100 illiyi YUNESKO tərəfindən 2000-ci ildə qeyd olundu.
Əqrəblər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Əqrəblərin 600-ə qədər növü məlumdur. Xarakterik nümayəndələrindən Krımda yaşayan sarı rəngli, 4 sm uzunluqda olan Krım əqrəbidir. Qafqazın Qara dəniz sahilində İtaliya əqrəbi, Zaqafqaziyada və Orta Asiyada alabəzək əqrəb növləri geniş yayılmışdır. Uzunluğu 18 sm olan iri Afrika əqrəbi tropik zonada yaşayır.