cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cənubi Afrika Respublikası (Transvaal)
Kolonizasiya
17 yanvar 1852-ci ildə Böyük Britaniya Vaal-Transvaal çayının şimalındakı bölgədə təxminən 5000 Boer ailəsinin (yəni təxminən 40 min ağın) müstəqilliyini tanıyan bir müqavilə imzaladı; iki il sonra Azad Oranj Dövlətinin müstəqilliyi tanındı. Lakin bu müqaviləni Boers adından imzalarkən, Pretorius öz təhlükəsi və təhlükəsi ilə çıxış etdi və Potqitera partiyası onu hakimiyyəti ələ keçirmək niyyəti ilə ittiham etdi. Lakin Rustenburqda 16 mart 1852-də toplanan folklor saziş təsdiqlədi və eyni günün səhər saatlarında Pretoriya və Potqiter açıq şəkildə barışdı.
1853-cü ilin iyulunda Andris Pretorius vəfat etdi (Potqiter mart ayında bir az əvvəl öldü) və onun oğlu Martinus Pretorius onun varisi seçildi. 1856-cı ildə Transvaalın müxtəlif bölgələrində bir sıra məşhur iclaslar toplayıb, burada yaradılacaq olan kiçik yerli hökumətlərin yerinə güclü bir mərkəzi hökumətin yaradılması lazım olub. Nəticədə konstitusiya yaratmalı olan xalq məclisi seçildi.
Dövlətin yaranması
Öz mövqeyini gücləndirmək üçün Pretorius və partiyası Orange Free State ilə ittifaq qurmağa cəhd göstərdi. Bu sülh yolu ilə edilə bilməyincə, Pretorius və Kruger, komandanin başçılığına girərək, Waal-ı zorla birliyə nail olmaq üçün keçdilər, lakin Azad Oranj Dövləti onları çıxmağa məcbur etdi. Lakin Transvaal ərazisində birləşən meyllər güc qazanmağa davam etdi və 1860-cı ildə Zoutpansberg və Lidenburq respublikanın bir hissəsinə çevrildi. Ölkənin paytaxtı Pretoriya şəhərinin böyük şəhəri olan Pretorius adlı yeni şəhər idi.
İngilis-Bur müharibələri
left|thumb|Kap koloniyasının baş naziri [[Sesil Rods ]] 29 avqust 1899-da Koloniya İşləri üzrə Britaniya naziri Cozef Çemberlen yeni tələblər irəli sürdü. Sentyabrın 2-də Transvaal hökuməti uitlenderə haqq qazandırmaq təklifini geri çəkdi və Britaniya suzeraintyinin tanınmadığını təsdiq etdi.
Sentyabrın 8-də Britaniya hökuməti Transvaal dövlət suverenliyini təmin etmək üçün qəti imtina ilə rəsmi mesaj göndərdi. Buna baxmayaraq, Britaniya hökuməti, Wheatlendersə səs vermək hüququnun verilməsi üçün beş illik sınaq müddətinə razılıq verməyə hazırdı. 18 avqustda Transvaal hökumətinin rəsmi cavabı nəşr olundu, burada İngilis təklifləri rədd edildi.
Oktyabrın 9-da Transvaal, son bir il ərzində gəlib gələn və hazırda dənizdə olan dənizəyə qaçış etmədən dönmək üçün Cənubi Afrikadan bütün Britaniya güclərini çıxarmaq üçün, ingilis qoşunlarını dərhal respublikanın sərhədlərindən dərhal çıxarmaq tələb olunduğu bir ultimatumu təqdim etdi. Ultimatumda, qırx səkkiz saat ərzində qənaətbəxş cavab olmadığı təqdirdə, "Transvaal hökuməti Böyük Britaniyaya rəsmi bir bəyanat elan etməsi ilə təəssüfləndirəcək". İngilis Hökumətinin cavabı: "Böyük Britaniya Hökuməti Cənubi Afrika Hökumətinin 9 oktyabr tarixli teleqramında ifadə edilənləri kəskin təəssüflə qarşıladı. Cavab olaraq, əgər xahiş edirsinizsə, Cənub Afrika Respublikasının Hökumətinə məlumat verin ki, şərtlər belədir ki, Hökumət onların müzakirə edilməsini mümkünsüz sayır".
Afrika qitəsinin cənub hissəsi XIX əsrdə birləşmiş vahid dövlət yaratmaq üçün epik mübarizələr dəsti ilə hakim olmuşdur. Cənubi Afrikaya Britaniya genişləndirilməsi üç əsas amil ilə təmin edilmişdir: birincisi, Kape ətrafından keçən Hindistanaticarət marşrutlarını idarə etmək istəyi; ikincisi, 1868-ci ildə Kimberley ətrafında Cənubi Afrika Respublikasının (İngilislərin Transvaal adlandırdığı), Narıncı Azad Dövlət və Kape Koloniyası adlı birgə sərhədləri ətrafında böyük qazma yerləri və daha sonra 1886-cı ildə Transvaal qızıl mədənləri; və üçüncüsü Afrikada ümumi müstəmləkəçi genişlənmənin bir hissəsi kimi digər Avropa müstəmləkəçilərinə qarşı irqi müstəmləkəçilik.
Digər potensial müstəmləkələr, 1884-cü ildə Cənubi Afrikada olan Cənubi Afrikada nəzarət edən Şərqi Afrikada, Şərqi Afrikada,Portuqaliyalı Angola (Müqəddəs Anqola) və Mozambik (Mozambik) 1885-ci ildə Konqo Azad Dövləti (Konqo Demokratik Respublikası) və Fransanın Üçüncü Respublikasına çevriləcək olan Mərkəzi Afrikada bir bölgəni idarə edən Cənubi Qərb Afrikası (müasir Namibiya) və daha şimalda Belçika Krallığı, Merinda Krallığını (müasir gün Madaqaskar) fəth edən və 1895-ci ildə və 1910-cu ildə Fransanın Qərbi Afrikası və Fransız Ekvatorial Afrikası olacağı əraziləri təqib edən prosesdə iştirak etmişdir.
1880-ci ildə Transvaalı əlavə etmək üçün İngilis cəhdləri Cənubi Afrikaya ən böyük hücumlar idi, lakin başqaları var idi. 1868-ci ildə İngilis Britaniyanı Zulu müharibələrindən qaçqınların qarışıq bir qrupunun lideri olan Mosheşdən apelyasiya şikayətindən sonra Drakensberq dağlarında (Müasir Lesoto, Orange Free State və Natal ilə əhatə olunmuş) Basutoland'ı əlavə etdi. həm də Boers və Zulus. 1880-ci illərdə Bechuanaland (Portuqal çayının şimalında yerləşən Botsvana) Almanlar arasında qərbə, şərqə Boers və cənubda Cape Colonydə İngilislər arasında mübahisə obyekti oldu. Bekhuanaland demək olar ki, heç bir iqtisadi dəyəri olmasa da, "Missionerlər Yol" bu ərazidən uzaq şimala doğru keçdi. 1884-cü ildə Almanlar Damaraland və Namaqualand (mü]]asir Namibiya) birləşdirildikdən sonra 1885-ci ildə ingilislər Bekhuanaland-ı qoşdular.
Osman Nizami Paşa
Həyatı
1856-cı ildə İstanbulda anadan olmuşdur. 1856-cı ildə İstanbulda anadan olmuşdur. O, Berlində türk səfiri olan Əli Nizami Paşanın oğlu idi. 1876-cı ildə Məktəb-i Sultanini bitirdi. Osmanlı Hərbi Kollecinə daxil oldu və Qərargah zabiti olaraq bitirdi. 1877-ci ildə Rusiya-Osmanlı müharibəsinə qoşuldu.
Cənubi Afrika Respublikası (Transvaal)
İngilis-Bur müharibələri
Blaauvberq müharibəsindən sonra İngiltərə 1815-ci ildə Napoleon müharibələri zamanı Hollandiyadan Cənubi Afrikada yaxşı ümid bağını əldə etmişdi. İngilis nəzarət bəzi iqtisadi mənfəətlərə gətirib çıxarsa da, Hollandiyalı danışan fermerlər qrupunun bəzi qrupları ("Burlar") Britaniya qaydanı pozdular. Bur cütçüsünün ("Trekboerlər" olaraq adlandırılan "hərəkətli fermerlər" deməkdir), ilk növbədə Kape-dən Natal istiqamətinə qədər sahil boyunca, sonra isə şimala doğru daxili miqyasda olan məcburiyyət dalğaları vardı, nəticədə məlum olan respublikaları Narıncı Azad Dövlət və Transvaal (tam mənası ilə "Vaal çayı kənarında).
Osman Nizami Paşa
Fəaliyyəti
1908-ci ilin sentyabrından 1913-cü ilin yanvarına qədər Türkiyənin Berlindəki səfiri, 1913-cü ilin iyun ayından dekabr ayına kimi Nəqliyyat naziri vəzifəsində çalışmışdır.
Cənubi Afrika Respublikası (Transvaal)
İngilis-Bur müharibələri
İngilislər Trekboerlər-dən Kape-dən çıxmağı dayandırmağa çalışmadılar. Trekboerlər pioner vəzifələrində xidmət etdi və izləyənlər üçün daxili açıldı və ingilislər tədricən sahil boyunca şərqə doğru uzanan Kape idarəsini genişləndirdilər, nəhayət, 1845-ci ildə Natal əlavə etdi.
Trekboerlər, fermerlər tədricən öz aralığını və ərazisini gündəmsiz olaraq uzadılar. 1834-cü ildə Britaniya imperiyasında köləliyin rəsmi şəkildə ləğv edilməsi [2], britan hakimiyyətindən qaçmağa çalışan Bur qaçqınlarının daha mütəşəkkil qruplarına gətirib çıxardı, bəziləri şimaldan müasir modern Mozambik kimi səyahət edirdi.
Osman Nizami Paşa
Fəaliyyəti
Balkan müharibələrindən sonra sülh komitəsində vəzifəyə təyin edildi. Lakin razılaşmanın şərtləri ağır olduğundan Türkiyənin məğlubiyyəti hesab olunan raqzılaşmanı qətiyyən imzalamayacağını və əgər imzalayarsa, belə bir əlin kəsilməsinin daha uyğun olduğunu söyləyərək sülh heyətindən istefa verdi.
Cənubi Afrika Respublikası (Transvaal)
İngilis-Bur müharibələri
Həqiqətən, İngilis[ər iki yeni respublikanı daha sonra bir neçə müqavilələrə bağladılar: Transvaal respublikasının müstəqilliyini tanıyan 1852-ci il Sand River Konvensiyası və O Azad Oranj Dövlətinin müstəqilliyini tanıyan 1854-cü il Blumfonteyn Konvensiyası. Ancaq İngilis müstəmləkəçiliyi 1830-cu illərdən başlayaraq, əsrin qalan hissəsinin əksəriyyəti üçün Burlar və yerli Afrika tayfalarına qarşı atışmalar və müharibələrlə qeyd olundu.
1867-ci ildə Kape qalasının təxminən 550 kilometr şimal-şərqindəki Vaal çayının yaxınlığında olan brilyantların kəşf edilməsi, Burlar-ın içərisindəki təcridini sona çatdırdı və Cənubi Afrika tarixini dəyişdirdi. Kəşf, dünyanın hər yerindən insanları cəlb edən, beş il ərzində Kimberleyi 50 min bir şəhərə çevirən və Britaniya imperiyasının maraqlarının diqqətini çəkən bir almaz sürətini tetiklədi. 1870-ci illərdə Britaniyanı Kimberley almaz kəşflərindən olan Qərbi Qriqualand əlavə etdi.
Osman Nizami Paşa
Fəaliyyəti
20 avqust 1921-ci ildən 30 avqust 1922-ci ilədək Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Romadakı nümayəndəsi kimi xidmət etdi. Cümhuriyyət dövründə heç bir vəzifədə xidmət göstərməmişdir. Bu dövrdə təqaüdə çıxdı. 1939-cu ildə İstanbulda vəfat etmişdir.
Cənubi Afrika Respublikası (Transvaal)
İngilis-Bur müharibələri
1875-ci ildə, İngilis nüfuzunu genişləndirmək cəhdi ilə, Kolumbiya katibi Carnarvonun Earl, Narıncı Azad Dövlət və Transvaal Respublikasına yaxınlaşaraq 1867 fransız və fransız federasiyalarından sonra modelləşdiriləcək İngilis və Bur ərazilərinin federasiyası təşkil etməyə çalışdı. Kanada əyalətlərində. Ancaq mədəni və tarixi kontekst tamamilə fərqli idi və Boer liderləri onu aşağı çevirdi. Ardıcıl İngilis anneksiyaları, xüsusilə də Qərbi Qriqualandın ilhaqı, Bur respublikalarına bənzərsiz bir iqlim yaratdı.
Zulular və Pedi məğlubiyyəti ilə, Transvaal Burlar Transvaalın 1877-ci ildə İngilislərin birləşdirilməsinə qarşı artan narazılıqlara səs verə bildi və 1852-ci ildə Sand River Konvensiyası pozulmdu.
Osman Nizami Paşa
Fəaliyyəti
Almanca və fransızca səlis danışa bilirdi.
Cənubi Afrika Respublikası (Transvaal)
İngilis-Bur müharibələri
General- Ser Pomeroy Colley, Hindistana qısa bir müddət qayıtdıqdan sonra nəhayət, 1880-ci ilin iyulunda Natal Valisi, Transvaal, Cənubi Afrikanın yüksək komissarı və hərbi komandir kimi vəzifəsini yerinə yetirmişdir. O, Bur əhval-ruhiyyəsini və qabiliyyətini anlamayan Administrator Ser Oven Lanyonun hesabatlarına əsaslanırdı. Sözügedən Lanyon 1880-ci il dekabr ayı içərisində hərbi birləşmələr istədi, ancaq hadisələrlə üst-üstə düşdü.
Müharibə üçün tetikçi Piet Bezuidenhout (Gerhardminnebron) adlı bir Bur qeyri-qanuni şişirdilmiş vergi ödəməkdən imtina edəndə gəldi. Hökumət səlahiyyətliləri, vaqonunu ələ keçirdi və 11 noyabr 1880-ci il tarixində vergi ödəmək üçün hərrac törətməyə təşəbbüs etdi, lakin yüz silahlı qaynaşan auksionu pozdu, sədr şerifə hücum etdi və vaqonu geri aldı. Bu qrup müharibənin ilk çəkilişləri işdən çıxarılarkən, bu qrup onlara göndərilən hökumət qoşunlarına qarşı geri döndü.
Transvaal rəsmi olaraq Birləşmiş Krallıqdan müstəqillik elan edildikdən sonra müharibə 16 dekabr 1880-ci ildə Potchefstroom'da Transvaal Burlar tərəfindən ələ keçirilən atışlarla başladı. Bu, 20 dekabr 1880-ci ildə Bronkhorstspruit da Boers bir İngilis ordusu konvoyu pusqu və məhv hərəkətə gətirib çıxardı. 22 dekabr 1880-ci ildən 6 yanvar 1881-ci ilədək, Transvaalın bütün ərazilərində Britaniya ordusunun qoşunları mühasirəyə alındı. Ümumiyyətlə müharibə adlandırılmasına baxmayaraq, faktiki razılaşmalar hər iki tərəfdə iştirak edən bir neçə kişi və döyüşün qısa müddəti kimi təxminən on həftə davam edən nisbətən kiçik bir təbiət idi.
Şiddətli müstəqil Burlrın heç bir ordusu yox idi; təhlükə təhlükəsi yarandıqda, bir rayonda olan bütün kişilər komandoları adlanan hərbi birliklərə təşkil edilmiş milisləri təşkil edəcək və zabitləri seçəcəklər. Komandirlər sivil milislərdir, hər biri istədiyi kimi geyərdi, adətən gündəlik qara-boz, neytral rəngli, ya da ceket, şalvar və saqqal şlyapa kimi əkinçilik xanımları. Hər bir adam öz silahını, adətən bir ov tüfəngi və öz atlarını gətirdi. Komandirlərini təşkil edən ortalama Bur vətəndaşları demək olar ki, bütün iş həyatlarını yəhərdə keçirmiş fermerlər idi və onların demək olar ki, bütün ətləri üçün atlarına və tüfənglərinə asılı olduqları üçün onlar təcrübəli ovçu və ekspert idi marksmenlər. Burlar-ın bir çoxu Vestley Richard, Martini-Henry və ya Snider-Enfield kimi bir-shot mişan tüfəngləri var idi. Yalnız bir neçə Winchester və ya İsveçrə Vetterli kimi təkrarçı olmuşdu. Ovçular, qapağından atəş açmağı öyrəndikləri kimi, meylli mövqedən və ilk çəkiliş sayını qazanmağı öyrəndilər, çünki onlar qaçırdılarsa, yenidən yüklənmə zamanı oyun çoxdan keçərdi. İcma yığıncaqlarında onlar tez-tez hədəf atış yarışları keçirirlər, məsələn, 100 metr məsafədə yerləşən tavanların yumurtaları kimi hədəflər. Bur komandoları mütəxəssis yüngül süvari üçün hazırladılar, İngilislər üçün dəqiq və dağıdıcı yanğın tökmək üçün olan hər bir örtüyü istifadə edə bildi.
1886-cı ildə Pretoriyada Bur paytaxtının təxminən 30 km cənubundakı böyük bir zirvədə ikinci bir böyük mineral tapıntı edildikdə, Britaniya emperiyasının maraqlarını reallaşdırdı. Yerli olaraq "VitVatersrand" (tam mənası ilə "ağ su xiətti") suyunu bilən silsilə, dünyanın ən böyük qızıl yatağının yatağını ehtiva etmişdir. Kanada və Avstraliyada qızıl kimi zəngin olmasına baxmayaraq, onun tutarlılığı xüsusilə sənaye mədən üsullarına uyğun olub.
1899-cu ildə, İkinci Böhran müharibəsində gərginlik yarandığı zaman, qızıl cazibəsi Britaniya İmperiyasının böyük resurslarını yerinə yetirməyə və bu müharibəni qazanmaq üçün lazım olan böyük xərclərə nail olmağa layiq idi. Lakin, İngilislərin ilk Bur müharibəsi dövründə öyrəndiyi kəskin dərslər, o cümlədən Bur marksmanlığı, taktiki əsnəklik və yerin yaxşı istifadəsi daxil olmaqla, 18 ildən sonra ikinci müharibə baş verdiyi zaman əsasən unudulmuşdur. Böyük itkilərə baxmayaraq, bir çox çatışmazlıqlar, İngilislərin son olaraq qalib gəlməsindən əvvəl çəkildi.
Jameson basqınından sonra, Böyük Britaniya, Oranc respublikasında buğdalılara bir sıra tələblər qoydu və bu tələblərin demək olar ki, hamısı yerinə yetirilməsinə baxmayaraq, Böyük Britaniya müharibə hazırlığına başladı. Transvaal, öz növbəsində, müharibə hazırlığına da başlamış və əvvəlcədən hazırlanmış ittifaqı Oranc Respublika ilə təmin etmişdir.
29 avqust 1899-da Koloniya İşləri üzrə Britaniya naziri Cozef Çemberlen yeni tələblər irəli sürdü. Sentyabrın 2-də Transvaal hökuməti uitlenderə haqq qazandırmaq təklifini geri çəkdi və Britaniya suzeraintyinin tanınmadığını təsdiq etdi.
Sentyabrın 8-də Britaniya hökuməti Transvaal dövlət suverenliyini təmin etmək üçün qəti imtina ilə rəsmi mesaj göndərdi. Buna baxmayaraq, Britaniya hökuməti, Wheatlenders-a səs vermək hüququnun verilməsi üçün beş illik sınaq müddətinə razılıq verməyə hazırdı. 18 avqustda Transvaal hökumətinin rəsmi cavabı nəşr olundu, burada İngilis təklifləri rədd edildi.
Bur qoşunları sərhədi 5 min nəfərlik dəstə ilə 1899-cu il, 12 oktyabrda keçdi. İkinci Bur müharibəsi başlandı.
1899-cu ilin noyabrında Kimberli blokadasındakı İngilis komandanlığı Metyuenin komandasının (8 tabor, 1 cav. Alay, 10 min nəfər, 16 silah, 1 zirehli qatar) əmri ilə 1-ci piyada diviziyasına göndərdi. Noyabrın 23-də, İngilis əsgərləri stansiyada Boers (2–3 min nəfər) dəstəsi ilə mübarizə aparırdılar. Belmont, 25 noyabr — Enslinsky Heights. Hər iki halda, ingilislər düşmən mövqelərini ələ keçirmişdilər, ancaq əhəmiyyətli zərərə uğrayanların sayı (ümumilikdə 70 öldürülmüş, 436 nəfər yaralanıb). Noyabrın 28-də Metyu Moder çayı üzərində, 8 milyon 9 min nəfərin Boers (əsasən 8–9 min nəfər) qüvvələrinə hücum etdi. Britaniyadakı itkilər 72 nəfər öldü, 396 nəfər yaralanıb.
Müharibə 31 may 1902-ci ildə Pretoriya yaxınlığında Ferinikinq şəhərində sülh müqaviləsinin imzalanması ilə sona çatdı. Bu müqaviləyə əsasən, Boers Transvaal və Orange respublikasının Britaniyaya qoşulmasını qəbul etdilər. Onun müddəalarına əsasən, burlar Britaniya Hökumətinin gücünü qəbul etdi, lakin əksinə, hökumət hərbi əməliyyatlarda iştirak edənlərə amnistiya elan etdi, burlar gələcək özünüidarəetmə verməyi vəd verərək, Hollandiyanı məktəbdə və məhkəmələrdə istifadə etməyə icazə verərək, Britaniya qoşunları üçün fermerlərə zərər vurmağı öhdəsinə götürdü. Müqavilənin səkkizinci maddəsi, xüsusi olaraq, keçmiş Bur respublikalarında Afrikalılara seçki hüquqlarının verilməsi məsələsinin özünü idarə etməzdən əvvəl qərara alınmadığını nəzərdə tuturdu. Bu vəziyyət, Afrikalıların Cənubi Afrika rəhbərliyinə qatılmaq hüququndan gələcək məhrumiyyətinin təməlini qoydu. 1910-cu ildə İngiltərənin hökmranlığını gücləndirmək istəyən, keçmiş Bur respublikalarının ərazisini əhatə edən Cənubi Afrika Birliyini yaratdı.
Famil Camalzadə
Famil Hicran oğlu Camalzadə (6 iyun 1996; Xurşud, Salyan, Azərbaycan — 5 oktyabr 2020; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Famil Camalzadə 12 yanvar 1996-ci ildə Salyan rayon Xurşud kəndində anadan olub. 2002 -ci ildə M.Salmanov adına olan orta məktəbi oxuyub. 2010-ci ildə 9-cu sinifi başa vurub. O təhsilini tam başa vurmaq üçün Salyan rayon peşə liseyinə qəbul olub.
2016-cı ilin yanvarın 15-də həqiqi hərbi xidmətə çağrılıb.
Hərbi xidmətləri
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Famil Camalzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Famil Camalzadə ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Famil Camalzadə ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi (Moldova)
Moldova Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi  (Ministerul Muncii și Protecției Sociale al Republicii Moldova) — Moldova hökumətinin on dörd nazirliyindən biridir.
Nazirliyin tarixi
İlk dəfə olaraq nazirlik 1990-cı il mayın 31-də Moldova Respublikasının suverenliyinin elan edilməsindən qısa müddət sonra yaradılıb. Qanunvericiliklə nazirliyin yaradılması 31 may 1990-cı il tarixli № 64-XII saylı Hökumət haqqında Qanunun 24-cü maddəsində nəzərdə tutulmuşdur. Həmin vaxt nazirliyin rəsmi adı Moldova Respublikasının Səhiyyə və Sosial Müdafiə Nazirliyi idi. 2006-cı ildə 1990-cı ildə yaradılmış nazirlik bölünür və nəticədə iki yeni nazirlik formalaşır: 2017-ci ildə Moldovada hökumətin islahatları çərçivəsində Əmək, Əhalinin Sosial Müdafiəsi və Ailə Nazirliyi Səhiyyə Nazirliyinin də daxil olduğu Səhiyyə, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi adlandırıldı və onların varisi oldu.
Nazirliyin məqsədləri
Hökumətin 14 mart 2007-ci il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmiş Əhalinin Sosial Müdafiəsi, Ailə və Uşaq Nazirliyinin fəaliyyətinin təşkili və fəaliyyəti haqqında Əsasnaməyə uyğun olaraq Nazirliyin missiyası əhalinin sosial müdafiəsini təmin etmək və həyat səviyyəsini yüksəltmək məqsədi ilə sosial müdafiə, ailə və uşaq sahəsində dövlət siyasətinin hazırlanması, təşviqi və həyata keçirilməsi ilə bağlı hökumətin konstitusiya səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsini təmin etməkdən ibarətdir.
NGC 5152
NGC 5152, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Xuko gölü
Coğrafi mövqeyi
Xuko gölü Böyük Qafqaz silsiləsində, suayrıcı xəttə yaxın ərazidə yerləşir. Göl Pşexaşxe və Şae çaylarının yataqları arasındadır. Çərkəz aşırımından 5 km qərbdə, Fişt dağından isə 6 km cənub-qərbdədir. Göl Qafqaz təbiət biosfer qorğunun ərazisinə daxildir və UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısındadır.
Formalaşması
Gölün meydana gəlməsi tam dəqiqləşdirilməyib. Ehtimal olunur ki, gölün meydana gəlməsində tektonik proseslər əsas rol oynayıb. Məhs göl Kurdjipski-Adler tektonik sınma zonasında yerləşir. Bu sınma zonası Qərbi və Şimali-Qərbi Qafqazı ayırır. Bu tektonik sınma zonasında meydana gələn tektonik çuxurlarda göl formalaşmışdır. İntensiv eroziya və aşınma, eləcə də buzun geoloji fəaliyyəti gölün formalaşmasında əsas rol oynayıb. Digər versiyalardan biri də odur ki, göl yeraltı kanal vasitəsi ilə Qara dənizlə əlaqəlidir.
Xuko gölü yaxınlığında başaq, daha kiçik olan tektonik göl var. Ehtimallar görə bu göl vaxtı ilə Xuko gölündən dəfələrlə böyük olmuşdur. Sonradan göl yamacının aşınması nəticəsində su kütləsi axmışdır.
Xarakteriskası
Göl oval formalı olub cənub-şərqdən şimal-qərbə doğru uzanmışdır. Sahil xətti az parçalanıb. Gölü əhatə edən yamacın hündürlüyü 5-100 metr arasında dəyişir. Sahəsi 27,5 min m²-dir. Uzunluğu 260 metr, eni isə 150 metrdir. Göl dəniz səviyyəsindən 1744 metr yüksəklikdə yerləşib. Maksimal dərinliyi 10 metrdir.
Gölə çay tüökülmür və çay çıxımır. Qış aylarında bölgəyə 4-5 metr qalınlığında qar yağır. Yay aylarında göl suyunun temperatur +15 °C-dən yuxarı qalxmır.
Henley Pasport İndeksi
Henley Pasport İndeksi  — dünya ölkələrinin vətəndaşlarının səyahət azadlığının səviyyəsini araşdıran şirkət. 2006-cı ildən etibarən Henley & Partners Visa Restrictions Index ("Henley və Tərəfdaşları Viza Məhdudiyyətləri İndeksi") adlanan, 2018-ci ilin yanvarından isə indiki adını alan bu indeks Beynəlxalq Hava Nəqliyyatı Assosiasiyasının tərəfdaşlığı, eləcə də dünya üzrə məlumat mənbələri ilə bütün ölkələrin və ərazilərin viza tələblərini analiz etməkdədir.
Siyahı
1 aprel 2020-ci ildəki hesablamaya görə 191 ölkəyə vizasız və ya vizanı girişdə almaqla daxil olmaq olan Yapon pasportu hazırda ən güclü pasport hesab olunur. İkinci yerdə isə 190 ölkəyə rahat daxil ola bilən Sinqapur pasportu qərarlaşıb. Aşağıdakı siyahıda pasportları ilk 10-luğa daxil olan 27 ölkə göstərilib.
Süleyman Vəliyev
Vəliyev Süleyman Vəli oğlu — müasir Azərbaycan nəsrində müharibə mövzusunun nümayəndəsi. Onun yaradıcılığında Stalin repressiyaları, müharibə mövzusu, azərbaycanlı döyüşçülərin Avropa müqavimət hərəkatında iştirakı mövzuları əsas yer tutur. 1939-cu ildən Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1987), Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi (1977), əmək veteranı (1976), Müharibə veteranı (1981).
Həyatı və fəaliyyəti
Vəliyev Süleyman 1916-cı il dekabrın 21-də Bakı yaxınlığındakı Ramana qəsəbəsin-də fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Atası – Məşədi Vəli Ramana kəndinin maşılılar nəslindən idi. Sovetlərə qədər kəndin imkanlı evlərinə aid idilər. İnqilabdan əvvəl bolşevik Həmid Sultanov Ramana neft mədənlərində işlərkən onların həyətində kirayədə yaşamışdı.
S. Vəliyev Ramana məktəbində səkkiz illiyi yüksək qiymətlərlə bitirmişdi. Deyilənlərə görə uşaqlıqdan oturaq işlərə, yazıb-oxumağa, xəyalpərəstliyə meyilli olmuşdur. Səkkizillikdən sonrakı təhsilini məşhur "Qulam şqolası"nda almışdır. Dövrün aparıcı məktəblərindən olan bu təhsil ocağında bilik toplamaq Süleymana ədəbi yaradıcılıqla məşğul olmaq üçün kifayət etmişdir. 30-cu illərdə neft mərkəzi olan Sabunçu rayonunun məktəbləri Mədəni İnqilabın əsas ocaqları idi. Burada ədəbiyyat, dram və musiqi dərnəkləri var idi. Sonralar S. Vəliyev bu məktəbin müdiri haqqında "Qulam müəllim" oçerkində bəhs etmişdir.
Yazıçının 21 yaşında – 1937-ci ildə yazıb çap etdirdiyi "Bığlı ağa" povesti həmin ildə "Azərnəşr"də ayrıca kitabça şəklində çapdan çıxdı. Bu Süleymanı həmişəlik ədəbiyyata bağladı, ədəbi mühitdə tanıtdı. O, bir müddət "Azərbaycan gəncləri", "Kommunist" qəzetlərinin müxbiri oldu, "İnqilab və mədəniyyət" jurnalında ədəbi işçi oldu.
1937-ci ilin payızında Süleyman hərbi xidmətə çağırıldı. 1939-cu ilin oktyabrınacan Ukraynada hərbi xidmətdə oldu. O, xidmətə başladıqdan az sonra Sovet qoşunları əvvəllər Polşa ərazisinə daxil olan Qərbi Ukrayna vilayətlərinə, Lvov şəhərinə daxil olmuşdu.
Bu zaman dostluğu təbliğ etmək üçün tanınmış yazıçı və ziyalılar Lvova ezam olunurdular. Cavan yazıçı məhz bu dövrdə görkəmli rus yazıçısı Aleksey Tolstoyla Lvov Yazıçılar İttifaqında əsgər geyimində tanış olmuş. Hərbi xidmət dövründə N. Ostrovskinin ev muzeyində olmuş, Oleksa Desiyak, Paiç Petro, Vanda Vasilevskaya ilə tanış olmuşdur.
Yazıçının hərbi xidmətdən qayıtdığı 1940-cı ilin oktyabrında Süleyman Vəliyev xalq şairi S. Vurğunun köməyi ilə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının Hərbi vətənpərvərlik şöbəsinin müdiri oldu.
Böyük Vətən müharibəsi dövründə taleyi
1941-ci il iyun ayının 23-də S. Vəliyev hərbi komissarlığa ərizə ilə müraciət edib cəbhəyə gedir. Bundan əvvəl Səməd Vurğun ona bron təklif edib arxada qalmağı və vətənpərvərlik təbliğatı ilə məşğul olmağı tövsiyə etmişdi, lakin o, cəbhəni seçdi. O zaman hamı davanın qısa bir vaxt davam edəcəyi qənaətində idi. 1941-ci il iyunun 29-da "Ədəbiyyat qəzeti"də yazıçıların xalqa ünvanlanmış "Qəhrəman ordu sıralarına" adlı müraciəti dərc olunmuşdu. Müraciətin altında Mir Cəlal, Əli Vəliyevlə yanaşı, S. Vəliyevin də adı var idi.
S. Vəliyev azərbaycanlıların məşhur 416-cı milli diviziyanın alaylarından birinə düşdü və onun tərkibində 1941-ci ilin avqustunda İran ərazisinə daxil oldu. 1941-ci ilin sonlarında Şimali Qafqazda vəziyyət pisləşəndə S. Vəliyevin xidmət etdiyi alayı ora göndərdilər. Onun xidmət keçdiyi hissə Şimali Qafqaz cəbhəsinə verildi. 1942-ci ilin baharında Kerç yarımadası uğrunda ağır döyüşlər gedirdi. Bu ərazi iki dəfə faşistlərə verilib təzədən geri alınmışdı. Yazıçı Krım yaxınlığında 1942-ci ilin may ayının 8-də kontuziya olub əsir düşür. Ümumilikdə Kerç uğrunda pis hazırlanmış hücum əməliyyatlarında yarım milyona qədər sovet əsgəri əvvəlcə mühasirəyə, sonra isə əsir düşmüşdü. Yazıçı əsir düşdüyü vaxt 416-cı Azərbaycan diviziyasının "Azərbaycan döyüşçüsü" adlı qəzetində hərbi müxbir idi.
S. Vəliyev 1942-ci il Xarkov və Kerç döyüşlərində əsir düşmüş yüz minlərlə əsirlər kimi əsir məntəqələrini görməli oldu. Qankoy adlı ilkin seçmə məntəqəsində sovet əsirlərini sağlamlıq qrupları üzrə bölür, işləmək iqtidarında olanları Almaniyanın dərinliklərinə doğru aparırdılar. Yazıçını Sloveniya ilə İtaliya sərhədlərində yerləşən, sənaye müəssisələri ilə zəngin olan Triyest vilayətinə, Adriatik dənizi sahillərinə düşmüşdü.
1944-cü ilin yazında S. Vəliyev müttəfiqlərin ağır bombardmanı zamanı düşərgədən qaçıb Triyest vilayətinin dağlarında bina salmış partizan dəstələrinə qoşulur. Yazıçı burada Sila adı ilə cəsur döyüşçü və qisasçı kimi qəhrəmanlıqlar göstərir. Sovet İttifaqı qəhrəmanları Mehdi Hüseynzadə, Mirdaməd Seyidov da həmin partizan diviziyalarında vuruşurdular.
1944-cü ilin iyul ayında Triyest şəhəri Amerika-ingilis müttəfiq qoşunları tərəfindən azad edildi. İlin sonlarında müttəfiq qoşunları Triyest vilayətini azad edəndə əsir yazıçı sovet-alman cəbhəsində döyüşlər davam etdiyindən Avstriya, Fransa, Yuqoslaviya, Misir, İraq və nəhayət İran ərazisindən keçərək vətənə qayıdır.
Sovet və ABŞ komandanlığı arasındakı razılığa əsasən Müqavimət Hərəkatında iştirak etmiş keçmiş əsirləri də faşist düşərgələrindən çıxarılan digər əsirlə
S. Vəliyev burada əsirlərin özlərinin təşkil etdiyi bölmədə Alay qərargahının rəisi seçilmişdi. O zaman ABŞ kəşfiyyat orqanları Misirdəki düşərgədə təbliğat aparırdılar ki, əsirlər vətənə dönməsin: onları Sibirə göndəriləcəkləri ilə qorxudurdular, lakin S. Vəliyev heç nədən çəkinmədən vətənə qayıtdı.
İrandan vətənə gəmi ilə 1944-cü il dekabrın 30-da gələn keçmiş əsirləri Bakıda dustaq kimi qarşıladılar və çoxlu yoxlamalar aparılması üçün bu dəfə başqa düşərgəyə göndərdilər. 1945-ci il yanvarın 1-də onları gecə yük vaqonlarına doldurub Moskva yaxınlığındakı Podolsk şəhərində aparıb orada yerləşən 174 saylı düşərgəyə saldılar. Burada günahı olmayan əsirləri xüsusi hücum batalyonlarına yığıb cəbhəyə göndərdilər.
S. Vəliyev orda qaldı: Azərbaycanlılar arasında, Osman adlı birisi ondan donos yazmışdı. Hələ Misir düşərgəsində toqquşublarmış. Osman həvəskar artist olub və düşərgə dram dərnəyinin rəhbəri olmaq istəyirmiş. Süleyman isə qərargah rəisi kimi başqasını məsləhət bilmişdi. Böhtan təsdiq olunmayandan sonra Süleyman Vəliyevi də 29 saylı hücum batalyonuna daxil edirlər, lakin bir neçə gün sonra "Qələbə" xəbəri gəldi.
Süleymanın batalyonu Ufa şəhərinə köçürülür. O zaman 1945-ci il sentyabrın 1-də Yaponiyaya qarşı hücum hazırlandığını əsgərlər bilmirdilər. Onların təlim məşqləri qurtarınca, Yaponiya təslim oldu, lakin İ. Stalinin rejimi keçmiş əsirlərə normal hüquqlu vətəndaş kimi baxmırdı. Onların "cərimə" batalyonunu Çelyabinsk şəhərindəki Kirov adına sink zavodunda işləməyə yolladılar. Süleyman Vəliyev burada "onbaşı" təyin olunmuşdu. O əqidəli sovet adamı olduğunu sübut etmək üçün yaxşı işləyirdi və hətta şəklini şərəf lövhəsinə də vurmuşdular. Bu da on ay çəkdi, lakin onları işdən azad etmirdilər.
Yazıçı vətənə qayıtmaq həsrətində idi. Ona görə RSFSR Yazıçılar İttifaqı Çelyabinsk vilayət şöbəsinin rəhbəri Lyudmila Tatyaniçevanın yanına gedir. Süleymanın Yazıçılar İttifaqının üzvü olmağı barədə arayış üçün Bakıya müraciət edirlər. Bakıdan şair Əhməd Cəmilin imzası ilə onun üzvlüyünü təsdiq edən, hətta yaradıcılığı barədə də məlumat verən müsbət arayış gəlib çıxır. L. Tatyaniçeva Çelyabinsk vilayət partiya rəhbərliyinin köməyi ilə Süleyman Vəliyevin zavoddan işdən azad edilməsinə və vətənə qayıtmasına icazə alır.
Sürgün taleyi
Süleyman Bakıda Mirzə Fətəli küçəsində 9-cu dalanın ikinci mənzilində balaca bir otaqda yaşayır. "İnqilab və mədəniyyət" jurnalında ədəbi işçi düzəlir. Ev şəraiti barədə Səməd Vurğuna ərizə yazandan sonra böyük şair onun "koma"sına şəxsən gəlib tanış olur. O zaman Caparidze rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri olan əfsanəvi təyyarəçi, Sovet İttifaqı qəhrəmanı Məzahir Abbasov böyük şairin xahişi ilə S. Vəliyevə Tolstoy küçəsinin 7-ci dalanında 3 saylı evi verir, lakin 1948-ci ildə ölkədə başlanan düşmən axtarışları keçmiş hərbi əsirlərin işlərinə də yenidən baxılma kampaniyası ilə nəticələnir. Həmin ildə yazıçı yenicə evlənmişdi. Göz-lənilmədən onu yeni istintaqa cəlb edirlər və jurnaldakı işindən çıxarırlar. Siyasi orqanların məxfi apardığı istintaqda ona məxfi orqanlarla əməkdaşlıq və Səməd Vurğunun "millətçiliyi"nə qarşı gizli işləmək təklif edirlər. Süleyman əməkdaşlıqdan imtina edir; axı Səməd Vurğun onun ən böyük xeyirxahlarından biri olmuşdu; o, əsgərlikdə və müharibədə olanda ədəbiyyat fondu onun ata-anasına yardım verirdi. Ata-anası vəfat edəndən sonra Süleymanın kiçik qardaşı Murtuzu Suvorovçular məktəbinə də Səməd Vurğun düzəltmişdi. Ona mənzil vermişdi.
Nəticədə Süleyman Vəliyev 1949-cu ilin yayında Sibirin Lena çayı sahillərindəki qızıl mədənlərinin paytaxtı olan Bodaybo şəhərinə sürgün edilir. Nəticədə 1946–1947-ci illərdə yazılmış "Mübahisəli şəhər" romanının çapını dayandırırlar. Yazıçı Sibir soyuğunda özünü mənəvi cəhətdən Bakıdan yaxşı hiss edirdi. Gizli sorğu-suallar onun qanını içmişdi. Bir neçə ay sonra yoldaşı onun yanına gəldi. 1950-ci ildə oğlu Seyran, 1952-ci ildə isə qızı Leyla sürgündə doğuldular.
S. Vəliyev 1955-ci ildə arvadı və iki övladı ilə Bakıya qayıdır. Gəlişindən 20 gün sonra ona indiki Nizami küçəsi, 51 ünvanda yerləşən balaca evini verdilər.
1957-ci ildə yazıçının "Mübahisəli şəhər" romanı yazıldıqdan 10 il sonra "Azərbaycan" jurnalında çap olundu, lakin o zaman Yuqoslaviya-Sovet əlaqələrində soyuqluq yarandığı üçün romanın kitab şəklində çapına məmurlar icazə vermədilər. 1961-ci ildə roman Moskvada rus dilində çıxdı. Yalnız bundan sonra hərbi-vətənpərvərlik ədəbiyyatının incisi olan bu əsər Bakıda da kitab şəklində Azərbaycan dilində çap olundu.
1970–80-ci illər yaradıcılığı
Süleyman Vəliyev 1996-cı il martın 7-də Bakı şəhərində 80 yaşında vəfat etmişdir. Məzarı İkinci Fəxri Xiyabandadır.
Maraqlı faktlar
1956-cı ildə Bakıda Mir Cəfər Bağırovun məhkəməsində ittihamçı kimi çıxış edən SSRİ prokuroru Rudenko haqsız repressiya qurbanlarından biri kimi Süleyman Vəliyevin adını çəkdi, istintaqda Səməd Vurğuna qarşı ifadə vermədiyi üçün sürgün edildiyini qeyd etdi, amma Süleyman bu açıq məhkəməyə bir dəfə də getməmişdi.
Muşketyor
thumb|250px|[[Hollandlar|Holland muşketyor. Müəllif: Jak de Geyn. 1608-ci il.]] Muşketyor (mənası – muşketlə silahlanmış əsgər) — muşketlə silahlanmış piyada növü. Azərbaycanca muşketçi sözü daha uyğun tərcümədir.
Etimologiya
"Muşketyor" sözü fransız dilindəki "mousquetaire" sözündən gəlir, mənası muşketlə silahlanmış əsgər deməkdir.
Tarixi
Muşketyorlar XVI əsrin əvvəlindən Avropa ordularında görünməyə başlamışdır. XVII əsrin əvvəlində muşketyorlar piyada qoşunun yarısını, sonralar isə 3-də 2 hissəsini təşkil edirdi. Fransada 1622–1775-ci illərdə qvardiya suvarisinin bir hissəsi kimi zadəganlardan yığılır və kral muşketyorları adlanırdı. Rusiyada 1756–1762-ci və 1796–1811-ci illərdə piyada qoşunlarının bir hissəsi olmuşdur.
NGC 2979
NGC 2979, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sekstant bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Bentonit gilləri
Bentonit gilləri−əsas tərkibini montmorillonitdən təşkil olunmuş mineral. Montmorillonit mineralı eyni tipli profilat qəfəsindən ibarətdir və ikiqatlı təbəqəyə malikdir. Gil mineral adsorbsiya prosesi üçün adsorbent kimi istifadə edilə bilər ki, bu da kation mübadiləsi və ion-mubadilə adsorbsiya qabiliyyəti ilə xarakterizə olunan minerallar şəklində tapılır. Bentonit gilləri əsasında səmərəli adsorbentlerin hazırlanması, onların tullantı sularının təmizlənməsində, lak –boya sənayesi üçün koaqulyantların alınmasında istifadə olunur.
Sarıbulaq oba yeri
Sarıbulaq oba yeri — Şərur rayonunda orta əsrlərə aid arxeoloji abidə.
Kəşfiyyat qazıntıları nəticəsində ev və küz xarabalıqları, nisbətən yaxşı qorunub saxlanmış 6 ədəd təndir qalığı, saxsı qab (xüsusilə nehrə) qırıqları və digər maddi mədəniyyət nümunələri aşkar olunmuşdur. IX–XIX əsrlərə aid edilən oba yerinin yay mövsümündə Şərurun maldar tayfalarının və Araz boyu əhalinin istirahət və yaylaq yeri olduğu ehtimal edilir.
Porsuq bəy
Porsuq bəy (?-?)— Səlcuqlular dövlətinə xidmət etmiş türk sərkərdəsi.
Həyatı
Anadolu fatehlərindən Məlik Mənsur mərkəzdən boyun qaçırınca Sultan Məlikşah tərəfindən üzərinə Porsuq bəy göndərildi. Porsuq bəy Məlik Mənsuru öldürüb onun hakimiyətindəki Kütahya məntəqəsinə yerləşdi (1090).
Fəqan Məmmədov
Fəqan Vahid oğlu Məmmədov (27 iyun 1998; Yeni Suvagil, Zaqatala rayonu — 6 oktyabr 2020; Ağdam rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Şəhid Fəqan Məmmədov 1998-ci il iyunun 27-də Zaqatala rayonunun Yeni Suvagil kəndində anadan olub.
2004-2015-ci illərdə A.Qədirov adına 2 saylı Yeni Suvagil kənd tam orta məktəbində, 2015-2019-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Kino və Televiziya fakültəsinin "Kinoşünaslıq" ixtisası üzrə təhsil alıb. Nişanlı idi.
Hərbi xidməti
Fəqan Məmmədov 2020-ci ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
Vətən müharibəsinə qədər Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin “N” saylı hərbi hissəsində xidmət edirdi.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Fəqan Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Ağdamın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.
Fəqan Məmmədov oktyabrın 6-da Ağdam döyüşləri zamanı şəhid olub. Cəbhənin Ağdam istiqamətində gedən döyüşlərdə Azərbaycan Ordusunun əsgərləri Ermənistan Ordusunun əsgərlərini mühasirəyə alıb və Ermənistan Ordusunun hərbçiləri ağ bayraq qaldırıb. Fəqan Məmmədov onlara yaxınlaşmaq istədikdə isə Ermənistan Ordusunun əsgərləri əl qumbarasından istifadə ediblər. Bu zaman Fəqan Məmmədov özünü sipər edərək döyüş yoldaşlarını xilas edib.
Fəqan Məmmədov Zaqatala rayonunun Yeni Suvagil kəndində torpağa tapşırılıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fəqan Vahid oğlu Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilib.
Azərbaycanın Ağdam rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fəqan Məmmədov ​ölümündən sonra "Ağdamın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.
Zohrab Azimov
Legend ləqəbli Zohrab Azimov İnşallah oğlu Azimov 1996-cı il sentyabr ayının 8-i Naxçıvan MX Şərur rayonunun Xələc kəndində anadan olub. Orta məktəbin ilk illərini Xələc kənd orta məktəbində oxusa da, 2002-ci ildən təhsilini Bakı şəhəri Nizami rayonu 61 saylı orta məktəbdə davam etdirib. 2013-cü ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsinin idman Akademiyasının Boks fakültəsinə daxil olub.
Yurdçu sərdabəsi
Yurdçu sərdabəsi — Kəngərli rayonunun Yurdçu kəndinin şimal-qərbində yerləşən Dəmir dövrünə aid arxeoloji abidə.
Zohrab Azimov
7 yaşında kikboks idman növüylə məşğul olmağa başlayıb. 2007 və 2008-ci illərdə Kikboks idman növü üzrə Azərbaycan çempionu olub.
Bu zamana qədər peşəkar karyerasında 23 qələbə, 6 məğlubiyyət, 2 bərabərə, 11 nakautla nəticələnən 31 döyüş keçirib.
Yurdçu sərdabəsi
Giriş yolu xaricdən bütöv daş pilitə ilə qapadılmışdır. Sərdabənin içərisindəki skelet sağ böyrü üstə, yarı bükülü, sağ əli başının altına doğru qatlanmış vəziyyətdə idi. Skeletin arxasında boz, qırmızı, qonur rəngli 4 ədəd küp yerləşdirilmişdir. Qablardan arxada heyvan sümükləri var. Sərdabədən tunc və gümüşdən yüksək sənətkarlıqla hazırlanmış bəzək əşyaları (üzük, sırğa, bilərzik, sancaq, pilək, asma, müxtəlif minerallardan düzəldilmiş muncuqlar), silahlar (nizə ucluqları, dəmir xəncər) və sair tapılmışdır. Tədqiqatçılar sərdabənin tayfa başçıına adi olduğunu güman edirlər. Tapıntılara əsasən abidənin e.ə. VIII-VII əsrlərə aid olduğu ehtimal edilir.
Zohrab Azimov
Zohrab Azimov “WLF” “AKIN” “Xfight” “AVATARCOMBAT” "ÖNCÜ" "ACA" “ACB” “HAYDAR ALİYEV CUP” kimi promotionlarda döyüşüb.
2016-cı ildə AZərbaycan idman ustası adına layiq görülmüşdür.
İdman karyerası
Yeniyetmələr arasında 4 dəfə Respublika birinciliyinin qalibi
Genclər və yeniyetmeler arasında 4 defe respublika birinciliyinin qalibi
Böyüklər arasında 3 defe Azərbaycan çempionatının qalibi
Azerbaycan kubokunun qalibi
Boks Azərbaycan gənclər uzrə 2 defe finalist
WAKO üzrə genclər arasında 1 dəfə Dünya 2 cisi
WAKO üzrə gənclər arası Avropa 2 cisi
WAKO üzrə genclər arasi Dunya çempionu
31 peşəkar döyüş 23 qalibiyət 2 heç heçə 6 məğlubiyət 11 nakaut
Mükafatlar
2012 ci ildə Slovakia-Bratislavada Wako dünya kikboks çempionatında yeniyetme ve gencler arasında 51 kg çeki derecesinde Low Kick versiyonundan gümüş medala( 2ci yere) layiq görülmüşdür
2013 cü ilde Poland-Krynica-Zdrój da keçirilen Wako Kikboks Avropa çempionatında yeniyetme ve gencler arasında low kick versiyasından 57 kg çeki derecesinde gümüş medala(2ci yere) layiq görülmüşdür.
2015ci il 22-30 avqust ayları aralığında Spain-San Sebastian-Donostia da keçirilen Wako Kikboks Avropa çempionatında yeniyet ve gencler arasında low kick versiyonundan qızıl medala(1ci yere) layiq görülmüşdür.
2015ci il 24 Oktyabr-1 Noyabr ayları aralığında Serbia-Belgrade de keçirilen Wako Kikboks Dünya çempionatında kişiler arasında low kick versiyasından 60 kg çeki derecesinde bürünc medala(3cü yere) layiq görülmüşdür.
2016cı il 23-30 oktyabr ayları aralığında Slovenia-Moribor da keçirilen Wako Kikboks Avropa çempionatında kişiler arasında low kick versiyasında qızıl medala(1ci yere) layiq görülmüşüdür.
İstinadla
http://setopen.sportdata.org/wakoranking/ranking_main_competitor.php?ranking_country=AZE&ranking_competitor=AZE0031&hidemenu=true
Sarıbulaq yurd yeri
Sarıbulaq yurd yeri — Şərur rayonunda eyni adlı oba yerindən təqribən 5 km cənubda orta əsrlərə aid arxeoloji abidə.
Zohrab Azimov
İstinadla
https://www.youtube.com/channel/UCPFzevAKkZpPg7wGVujN7kw
https://kickboxingz.com/aliyev-cup-duisberg-results/
Sarıbulaq yurd yeri
Kəşfiyyat qazıntıları nəticəsində divar qalığı aşkara çıxarılmışdır. Ərazidən bir neçə təndir qalığı, saxsı qablar və digər maddi mədəniyyət nümunələri də tapılmışdır. Əldə olunmuş materiallara əsasən, yurd yerinin IX–XVIII əsrlərə aid olması ehtimal edilir.
Zohrab Azimov
İstinadla
https://th.vlip.lv/channel/lMHC7witDR%2FfC4GB7%2B9iyZqYvtYUkueH.html
https://kickboxingz.com/aca-kb-18-results/
= Xarici keçidlər =
Göycələr dağı
Göycələr dağı – Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd. 1193,3 m). Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ  qolunun cənuba istiqamətlənmiş Gəvək şaxəsinin şərq yamacında zirvə. Gilançayın sağ sahilində, Biləv kəndindən 3,5 km-dək cənub-qərbdədir. Zirvə hissəsi Alt Miosen yaşlı subqələvi bazalt tərkibli, ellipsvari kiçikölçülü sillə təmsil olunmuş günbəzvari yüksəklikdir. Yamaclarında Orta Eosenin İpr mərtəbəsinə aid Kələki lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurları açılır. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin cənub-qərb cinahına aid Gilançay antiklinalının şimal-şərq qanadında yerləşir.
Muşket
thumb|250px|Əlində muşket olan muşketyor. XVII əsrə aid qravür. Muşket (mənası – milçək) — iriçaplı, fitilli tüfəng. 1520-ci illlərdə İspaniyada yaranmış, ardınca Avropada geniş yayılmışdır. Kaliribli 22 millimetrədək, məsafəsi 250 metrədək idi. Lülənin ağzından doldurulurdu. Sonralar çaxmaqdaşılı tüfənglə əvəz edilmişdir. Rusiyada XIX əsrin əvvəllərinə qədər çaxmaqdaşılı tüfənglər də muşket adlandırılırdı.
NGC 2248
NGC 2248, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Əkizlər bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə 34.29 sm (13.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Getinaks
Getinaks – kağız əsaslı laylı plastik. Elektrotexnikada istifadə olunan getinaksın hazırlanması üçün sulfat sellüloz kağızdan (o sulfit sellülozadan fərqli olaraq daha aşağı turşuluğa, yüksək termiki sabitliyə və möhkəmliyə malikdir) və ya sulfit-əski kağızdan istifadə edirlər.
Getinaksdan hazırlanan hissələri, əsasən mexaniki emal üsulu ilə hazırlayırlar: ştamplama, frezerləmə, mişarlama, deşmə və yonma. Oda davamlılığı aşağı olduğuna görə hal-hazırda əsas elektron cihazlarının hazırlanmasında getinaksdan istifadə edilmir. Onun əvəzinə oda davamlılıq, möhkəmlik, falqaya yapışma və s. elektronika qurğularında əhəmiyyət kəsb edən digər parametrlərə görə getinaksdan üstün olan tekstolitdən (əsasən steklotekstolitdən) istifadə olunur.
Qax Dövlət Gürcü Dram Teatrı
Qax rayonu Əlibəyli kənd Mədəniyyət evində 1981-ci ildə gürcü dram dərnəyi yaradılmışdır.
Kollektiv 1985-ci il may ayının 31-də Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi Kollegiyasının 41 saylı qərarına əsasən «Xalq teatrı» adını almışdır.
Egey dənizi zəlzələsi (2020)
Egey dənizi zəlzələsi — 30 oktyabr 2020-ci ildə Türkiyə vaxtı ilə saat 14:51-də, Yunanıstanın Samos adası və Türkiyənin İzmir vilayətinin Səfərihisar ilçəsindən 23 km məsafədə yerləşən Quşadası körfəzində 16,5 km dərinlikdə, 6.6 Mw böyüklüyündə meydana gələn zəlzələ.
Kandilli rəsədxanası zəlzələnin 6.9 Mw, AFAD 6.6 Mw, Amerika Birləşmiş Ştatları Geoloji Tədqiqatları Qurumu isə 7.0 Mw şiddətində olduğunu bildirmişdir.
Zəlzələ
Əvvəllər bölgədə 2017-ci ildə 6.6, 2014-cü ildə 6.9 bal gücündə zəlzələlər olmuşdur.
Təsirlər
Mərmərə regionunun böyük bir hissəsində, xüsusilə Egey regionunun bütün şəhərlərində hiss olunan zəlzələdən sonra sunami meydana gəldi. AFAD tərəfilən verilən məlumatlara əsasən, 6 nəfər həyatını itirmiş, 257 nəfər yaralanmışdır. İzmirin Bayraqlı və Bornova ilçələrində 20-dən çox bina dağılmışdır. Yunanıstanda isə 2 nəfər həyatını itirmiş, 10 nəfər yaralanmışdır. Həmçinin Samos adasında yer alan Bakirə Məryəm kilsəsi də zərər görmüşdür.
Yardım əməliyyatları
Zəlzələdən dərhal sonra Türkiyə Səhiyyə naziri Fəxrəddin Qoca hadisə yerinə təxminən 40 təcili yardım avtomobili, 35 xilasetmə qrupu və iki təcili yardım vertolyotunun, Müdafiə Nazirliyindən isə bir təyyarənin ayrıldığı bildirilmişdir. Türk Qırmızı Aypara Cəmiyyəti tərəfindən isə zəlzələdən zərər çəkənlərə ərzaq təmin etmək üçün altı şəhərdən komandalar göndərildi. İzmirdə gecəyə qədər 13 binada davam edən axtarış və xilasetmə işlərinə 1200-dən çox işçi cəlb edildi. Türk səlahiyyətlilər, gecə ərzində 70 nəfərin xilas edildiyini bildirmişdir. Bununla yanaşı, yerli rəhbərliyin bir gecədə təxminən 2000 insanın yerləşə biləcəyi çadırların qurulduğunu da açıqlamışdır.
Beynəlxalq Manqa Mükafatı
— 2007-ci ilin mayın 22-də Yaponiya Xarici İşlər Nazirliyi tərəfindən Yaponiyadan kənar olan manqakalar üçün təsisis olunmuş mükafat. O zaman Yaponiyanın Xarici İşlər Naziri Taro Aso idi. O, bu mükafatı ilk dəfə Akihabarada 2006-cı ildə verdiyi çıxışında təklif edib. Və həmin ilin aprelin 28-də üzə çıxan A New Look at Cultural Diplomacy: A Call to Japan's Cultural Practioners adlı hesabatında bu təklifini təkrar edib.
Beynəlxalq Manqa Mükafatı Yaponiyanın ictimai diplomatiyada pop mədəniyyətin aktiv işlətməsinin hissəsidir. O, qeyri-yapon manqakalar üçün "ən mötəbər" mükafat sayılır. Taro Aso ona "manqanın Nobel mükafatı" deyib və ondan bəri onu bəzən belə adlandırırlar.
Mükafatı alanlar adətən 10 gün müddətinə Yaponiyaya gəlirlər. Orda onların mükafat vermə mərasiminə qatılmaqdan əlavə, yapon manqakalarla fikir bölüşmək, nəşriyyat şirkətləri və diqqətəlayiq yerləri ziyarət etmək imkanı var.
Mükafatın sponsorluğu Japan Foundation təşkilatından gəlir. Namizədlərin təhlili Yaponiya Multiplikatorları Assosiyası ilə mükafatın Seçim Komitəsi aparır.
Birinici Beynəlxalq Manqa Mükafatı (2007)
26 ölkə və regiondan 146 manqa qəbul olunub