cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mişel Əfləq
Həyatı
24 oktyabr 1942-ci ildə həm Əfləq, həm də əl-Bitar müəllimlik vəzifələrindən istefa verdilər, indi özlərini tamamilə siyasi mübarizəyə həsr etməyə qərar verdilər.1941-ci ildə İngiltərə-İraq müharibəsi zamanı İngilislərin hücumuna qarşı Rəşid Əli əl-Gaylaninin başçılıq etdiyi İraq Hökumətini dəstəkləmək üçün Suriyaya İraqa Kömək Komitəsi yaradılmışdır.Digər ərəb Bəəs hərəkatının lideri Əl-Ərsuzi yeni komitəyə şübhə ilə yanaşdı və iraqlılara hər halda itirəcəkləri yerdə kömək etməyə qarşı çıxdı. 1941-ci ildə hərəkat "Ərəb İhya Hərəkatı" adı altında sənədlər dərc etməyə başladı. Daha sonra, 1945-ci ildə Əfləq və əl-Bitar Fransanın Mandat hakimiyyətindən hərəkata partiya lisenziyası verilməsini istədi. Ərəb Bəəs Hərəkatı, 1947-ci ilə qədər Əl-Ərsuzi'nin Ərəb Bə's Hərəkatı ilə birləşərək, Ərəb Bəəs Partiyasını tapması üçün rəsmi bir partiyaya çevrilmədi.Əfləq və əl-Bitarın başçılıq etdiyi Ərəb Bəəs Hərəkatı əl-Ərsuzinin Bə's Hərəkatından tərəfdarlar çəkdi; 1940-cı illərdə əl-Ərsuzi ictimaiyyətin diqqətindən yayınmağa başladı, başqalarına dərin inamsızlıq yaratdı və bəzi yoldaşlarına görə paranoid oldu. İki Bəəs hərəkatı birləşərək 1947-ci ildə Ərəb Bəəs Partiyasını qurduqda müzakirə edilən tək mövzu sosializmin nə qədər olacağını; Əl-Ərsuzi'nin rəhbərlik etdiyi Vahib əl-Qənim və Cəlal əl-Seyyid, Əfləq və əl-Bitarın daha radikal sosialist siyasətlərini qəbul etmələrini istədilər. Ərəb Bəəs Partiyasının ilk qurultayı 1947-ci ildə Dəməşqdə keçirildi.Əfləq Amid'in üstün mövqeyini tutdu, bəzən 'doyen' və ya 'lider' olaraq tərcümə edildi;və dörd üzvlü icra komitəsinə seçildi. Qurultayda qəbul edilən konstitusiyaya əsasən, bu, təşkilatın səlahiyyətlərini əlinə alaraq, partiyanın liderinə çevrildi; əl-Bitar Milli Komandanlığın baş katibi seçildi. Ərəb Bəəsinin lideri Zəki əl-Ərsuziyə heç bir mövqe və ya partiyaya üzvlüy verilmədi.Əfləq Amid kimi ideoloji işlərə cavabdeh idi və partiyanın tərbiyəçisi oldu, Əl-Bitar isə partiyanın gündəlik idarə olunmasına nəzarət etdi. Birləşmə problemli olardı, əl-Ərsuzi-nin başçılıq etdiyi Bəəs Partiyasının bir neçə üzvü daha sol tərəfli idilər və sonradan Əfləqin lider olduğu müddətdə liderliyini çox tənqid edərdilər.
1940-cı illərin sonlarında Əfləq və əl-Bitar Bəəs düşüncəsi mövzusunda pulsuz dərslər verdilər və 1948-ci ildə əl-Bə's (İngiliscə: yenidən doğuş / dirilmə) qəzetini təsis etdilər. Əfləq, Suriyanın erkən məğlubiyyətlərindən sonra 1948 Ərəb-İsrail müharibəsi zamanı Bəəs Partiyasının gücünü sınadı - Prezident Şukri əl-Quvatlının başçılıq etdiyi hökumətə qarşı bir neçə nümayiş keçirdi. Nümayişlərə şəxsən rəhbərlik etmiş və Suriyalılar ordusunun məğlubiyyətində günahlandırılmalı olan torpaq sahibi olan Əl-Quvatlının korrupsioner və kapitalist bir siyasətçi olduğunu iddia etmişdir. Əfləq əl-Quvatlının istefasını tələb etdi və prezidentliyini və baş naziri Cəmil Mardam bəyi tənqid edən bir neçə Bəəs məqaləsi yazdı. Daha sonra Əfləq əl-Quvatlının baş naziri Bəyin göstərişi ilə həbs edildi. Əl-Kuvali hökuməti hərbi zabit Hüsni əl-Zaimin başçılıq etdiyi dövlət çevrilişi ilə endirildi. Əl-Zaim Suriyanın hələ liberal demokratiya qurmağa hazır olmadığını iddia edərək bütün partiyalara qadağa qoyub. Azadlığa buraxılan Əfləq, əl-Zaiimin prezidentliyi dövründə yenidən quruldu və bədnam Mezzeh Həbsxanasına göndərildi. Əl-Zaimin hakimiyyəti uzun sürmədi və 1949-cu ilin avqustunda devrildi və onun yerini demokratik yolla seçilmiş Haşim əl-Atassi tutdu. Əl-Atassi milli birlik hökuməti qurdu və Əfləq, bu günə qədər yeganə hökumət vəzifəsi olan Təhsil naziri vəzifəsinə təyin edildi; o, 1949-cu ilin avqustundan dekabrına qədər keçirdi. Əl-Attaşinin prezidentliyi çox uzun sürmədi və 1951-ci ildə Adib Şişaklı hərbi çevrilişlə hakimiyyəti ələ aldı.
Əfləq əvvəlcə eyni ərəb millətçi fikirlərini bölüşdükləri üçün onun və Bəəs Partiyasının Şişaklı ilə əməkdaşlıq edə biləcəyinə inanaraq yeni hökumətə dəstəyini verdi. Onun Şişaklini təhlil etməsi səhv olduğunu sübut etdi və Şişaklinin hökmdar kimi ilk qərarlarından biri Bəəs Partiyası da daxil olmaqla bütün siyasi partiyaların fəaliyyətini qadağan etmək idi. Bəəs Partiyası rəhbərliyi və bir neçə aparıcı üzv hökumət artan repressiya fonunda Livana qaçdılar. Livanda Əfləq və əl-Bitar, 1952-ci ildə Ərəb Sosialist Bə's Partiyasını qurmaq üçün Əkrəm əl-Hövraninin başçılıq etdiyi Ərəb Bəəs Partiyası və Ərəb Sosialist Partiyasının (ASP) birləşməsinə razılıq verdilər. Yeni yaradılan partiya Şişalinin hakimiyyətinə qarşı əməliyyat bazası kimi fəaliyyət göstərdi - Əfləq, qalanları da Bəəsçi olmayan müxalifət qüvvələri ilə əməkdaşlıq etdi. Şişaklı 1954-cü ilin fevralında devrildi. Əl-Şişaklının devrilməsindən sonra Suriya beş il ərzində ilk demokratik seçkilərini keçirdi. Əfləq, əl-Bitar və əl-Hövraninin başçılıq etdiyi Bəəs Partiyasının parlamentə seçilmiş 22 üzvü var idi.Təsirin bu artması əsasən əl-Hövraniyə aid edilə bilər - bir neçə köhnə ASP dayağı Ba-ya səs verdi. Əl-Hövraninin iştirakı səbəbiylə at partiyası. Bu vaxta qədər Əfləq gücünün çoxunu partiyada çox olan Əl-Hövraniyə və tərəfdarlarına itirirdi. Bunun bir sübutu, Bağ Partiyasının, Əfləq əleyhinə hərəkət edən Suriya Kommunist Partiyası (CQB) ilə açıq əməkdaşlıq qərarı idi. Əfləq, partiyanın İkinci Milli Konqresi tərəfindən partiyanın baş katibi, 'partiya liderinə' bərabər tutulan bir partiya seçildi.
Birləşmiş Ərəb Respublikasının BƏƏ nəzdində Əfləq Nasir tərəfindən partiyanı dağıtmaq məcburiyyətində qaldıqda, bu mövzuda bir qurultay çağırmaq əvəzinə partiyanı dağıtdı.BƏƏ Bəəs Partiyası üçün fəlakətli olduğunu sübut etdi - partiya Nasir hökuməti tərəfindən bir qədər kənarda qaldı. 1958-ci ildə dominant ərəb millətçi hərəkatına çevrilmək ərəfəsində olan Bəəs hərəkatı, üç illik Nasirçi hakimiyyətinin ardından iğtişaş içində oldu. BƏƏ hökumətində yalnız bir neçə Bəəsçi dövlət vəzifəsi verildi, əl-Hövrani Vitse Prezident oldu və əl-Bitar Mədəniyyət və Rəhbər Naziri oldu. Əsasən gənc olan bir neçə üzv bu vəziyyətə görə Əfləqi günahlandırdı; 1958-ci ildə Milli Konqresə müraciət etmədən partiyanı dağıtdı. Digərləri arasında Hafez Əsəd və Salah Cadid, nəticədə Suriyanın Bəəs hərəkatını məhv olmaqdan xilas etmək üçün Hərbi Komitə yaratdı. 1959-cu ildə partiyanın Üçüncü Milli Konqresi Əfləqin partiyanı ləğv etmək qərarını dəstəklədi, lakin Cadidin o vaxtlar məlum olmayan Hərbi Komitəni təmsil edən bir nümayəndə olduğu 1960-cı il Milli Konqres qərarı ləğv etdi və Bəəs Partiyasının yenidən qurulmasına çağırdı. Konqres, həmçinin BƏƏ-i içəridən demokratikləşdirərək Nasir ilə münasibətləri yaxşılaşdırmaq qərarına gəldi. Əl-Hövraninin başçılıq etdiyi partiyadakı bir fraksiya Suriyanın ayrılmasına çağırdı.BƏƏ 1961-ci ildə dağıldıqda, bəzi üzvlər ləğvini alqışladılar, aralarında əl-Bitar da vardı. Bəəsçilar və Nasirçilər arasında münasibətlər ən yaxşı, narahat idi. Bəəs Partiyasının İraqda və Suriyada hakimiyyətə gəlməsi Nasiri, qoyduğu kimi, "çəkic və dırnaq arasında" qoydu. İraq və Suriya arasında birliyin yaradılması, ərəb lideri kimi etimadını zəiflədirdi. Nasir partiyaya qarşı acı təbliğat hücumlarına başladı; Əfləq, "Roma imperatoru" kimi lağa qoyulan və "Kipr xristianı" olmaqda günahlandırılan təsirsiz bir nəzəriyyəçi vəzifəsindən azad edildi. Bir neçə Bəəs Partiyasının iclaslarında Əfləq təmiz hirslə cavab verdi və anti-Nasirçi oldu. Aldığı mövqeyə görə Əfləq, Əl-Bitar ilə düşdü və hələ də Nasir ilə yaxşı əlaqələr qurma şansının olduğuna inanırdı.
Bəəs hərəkatı dünyanın inandığı kimi rəvan getmirdi; İraq Regional Şöbəsi artıq üzvlüyünü itirməyə başladı. İraq ordusu və partiyanın yaraqlı qolu olan Milli Qvardiya, bir-birilərinə nifrət etdi. İraq Regional Bölməsinin Regional Katibi Əl-Sadi, bir neçə hərbi məmur və mülayim Bəəsçilar tərəfindən 11 Noyabrda İspaniyanın Madridinə sürgün edildi.Narahat bir Əfləq, Suriyadan sürətlə getdi və yeni bir Komandanlıq seçilməyincə Milli Komandanlığın İraqı öz yerində idarə edəcəyini bildirərək İraq Regional Bölgəsinin Regional Komandanlığını dağıtdı. Bu, İraq hərbi zabitlərinin və Bəəsçiların əksəriyyəti tərəfindən xoş qarşılanmadı - bir xristianın bir müsəlman ölkəsi üzərində idarə edəcəyi fikri "həssas" hesab edildi.
Üzvü olduğu Hərbi Komitə ilə əlaqədən düşdükdən sonra Məhəmməd Umran Aflat'a Əfləqin rəhbərlik etdiyi mülki rəhbərliyi devirmək və Bəəs Partiyasını ələ keçirmək üçün Komitənin gizli planları haqqında danışdı. Qısa müddətdən sonra Umran Əfləq fraksiyasına dəstək verdiyinə görə İspaniyada səfir olaraq sürgünə göndərildi. Əfləq, baş katib vəzifəsinə çağrılmaqla və Milli Komandanlığı Regional Komandanlığı ləğv etməyə çağıraraq rəhbərliyinə gətirilən təhlükəyə cavab verdi. Bəəs Partiyası üzvlərinin əksəriyyəti belə bir hərəkətə qarşı olduqlarını sübut etdikdə, o, tələbini geri götürməyə məcbur oldu. Əfləq və Hərbi Komitə arasında hakimiyyət uğrunda bir yarış açıq baş verdi; ancaq Əfləq itirmək üçün bir mübarizə idi. Əvvəldən bu təşəbbüsün anti-Əfləq qüvvələri ilə ortaya atılması aydın idi. Hərbi təhlükəyə qarşı çıxmaq üçün Əfləq partiyanın qayda və qaydalarını onlara tətbiq etdi. Buna qarşı olmaq üçün Hərbi Komitə özlərini "Regionçu" adlandıran qəti şəkildə anti-Əfləq mülki fraksiya ilə dostluq etdi - bu qrup 1950-ci illərdə Əfləqin əmr etdiyi partiya partiyalarını dağıtmamışdı.
Suriya Regional Bölgəsinin Regional Konqresi, n Mart 1965-ci ildə mərkəzi, Milli Komandanlığı, Regional Komandanlığa güc verdi. Bundan sonra Regional Komandanlığın regional katibi Suriyanın ex officio dövlət başçısı hesab edildi. Bölgə katibi Baş nazir, kabinet, baş qərargah rəisi və ən yüksək hərbi komandirləri təyin etmək gücünə sahib idi. Əfləq işlərin gedişatından narahat idi və may ayında Səkkizinci Milli Konqresi çağırdı və izləyənləri ilə Hərbi Komitə arasındakı qarşıdurma əldə etdi. Ancaq bu heç vaxt nəticə vermədi. Livanlı Cibran Majdalani və Səudiyyə Ali Ghannam kimi Milli Komandanlığın bir neçə mülki üzvü, Hərbi Komitəyə həddindən artıq çox təzyiq edərsə, Suriyanın Regional Bölgəsini, sonra Bəəs Partiyasını ələ alacağına inanaraq ehtiyatla məsləhət verdi. İraqda, İraq Regional Şöbəsinin devrilməsindən sonra baş vermişdi. Narahatlıqlarına görə Əfləq susurdu. Ancaq təəccüblü, səssiz qalması onun baş katiblik vəzifəsini itirməsinə səbəb oldu - Əfləq, Suriya əsilli iordaniyalı Munif əl-Razzaz tərəfindən Milli Komandanlığın baş katibi vəzifəsinə təyin edildi. Ancaq Əmin əl-Hafiz Əfləqin düşərgəsinə tərəf qaçanda iki düşərgə arasındakı güc gözlənilmədən dəyişdirildi. Digər hərbi zabitlərdən fərqli olaraq əl-Hafiz partiyanın daxilində və ya xaricində çox az təsir göstərmişdir. Əl-Hafizin nöqsansızlığı Əfləq fraksiyasının daxilində fəaliyyətin yenidən canlanmasına səbəb oldu, əl-Bitar və Umran yeni bir hökumət yaratmaq üçün İspaniyadan gətirildi. Fouad Əcəmi Əfləqi əsl maddənin olmaması üçün tənqid edərək, "Üç yüz səhifəyə yaxın mətnin səhv olduğunu və nə edilməli olduğunu anlamır; yalnız" və "sözləri olan görünən şişmə var. Əfləq partiyadan iqtidardan imtina etməyə və özünün "saf mahiyyətinə" qayıtmağa çağırır. " Bu tənqiddə bir həqiqət var. Əfləq ərəb millətinin gələcəyi və keçmişi və ərəb dünyasının necə birləşdiriləcəyi barədə nikbin yazmaq üçün çox vaxt və enerji sərf etdi. Qorxu Cümhuriyyəti müəllifi Kanan Makiya'nın dediyi kimi: Müasir İraqın Siyasəti, qeyd edir: "Əfləq, gerçəklik partiyanın daxili dünyası ilə məhdudlaşır." Karl Marks və ya John Lokk kimi digər filosoflardan fərqli olaraq Əfləqin dünyaya olan ideoloji baxışı bəşəriyyətin maddi və ya sosial-iqtisadi davranışına aydın mövqe bildirmir. Digər filosoflar həqiqi ilə nəyin həqiqi, həqiqi və təsviri təhlil arasında fərq qoysalar da, Əfləq bir qayda olaraq nəyin və nəyin olacağını müəyyənləşdirməmişdir. Onun fikrincə hər ikisi eyni kateqoriyaya bölünür: əldə edilə bilən şey.
Siyasətə gəldikdə daha praktik olan çoxdankı dostu və həmkarı Səlahəddin əl-Bitardan fərqli olaraq, Əfləq "uzaqgörən, xəyalpərəst, siyasi həyata uyğun olmayan" idi. Əfləq, yoldaşları tərəfindən "sadə və iddiasız bir həyat yaşayan ascetic, utancaq və gərgin bir fiqur" olaraq xarakterizə edildi. O, məqsədini özü və rəhbərlik etdiyi insanlarla yerinə yetirmək əvəzinə digər insanlardan kömək istəməkdə ittiham edildi; Əfləq 1958-ci ildə Cəmal Əbdünnasir, Əbdəlkərim Qasim və Əbdürrəhman Arif, 1963-cü ildə Əhməd Həsən əl-Bəkr və Əli Saleh əl-Sadi ilə və nəhayət 1970-ci illərdə Səddam Hüseynlə əməkdaşlıq etdi.Əfləq Bəəsçi ideologiyasını orijinal qurucusu Zəki əl-Ərsuzidən oğurladığına inanan bir çox Bəəsçi var. Bu şəxslər Əfləqi "oğru" kimi qələmə verdilər və etiket etdilər.
Yazılarında Əfləq sərbəst söz və digər insan haqları və aşağı siniflər üçün yardımın tərəfdarı idi. Hərbi Komitənin Suriyada tədricən hakimiyyəti ələ alması zamanı Əfləq Əfləqin planlaşdırdığı demokratiyanın əvəzinə hərbi diktaturanın qurulması kimi gördüyünə qarşı çıxdı. Bu idealları heç vaxt onun ideologiyasından istifadə edən hökumətlər həyata keçirə bilmədilər. Əksər alimlər Suriyadakı Əsəd hökumətini və İraqdakı Səddam Hüseyn hökumətini yalnız Əfləqin məfkurəsini diktaturaya bəhanə kimi istifadə etdiklərini görürlər.
Kürdçü
Kürdçü — Azərbaycan Respublikasının Hacıqabul rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Kürdçü Hacıqabul r-nunun Atbulaq i.ə.v.-də kənd. Düzənlikdədir. Tədqiqatçılara görə, oykonim kürd (etn.) və -çü (türk dillərində mənsubiyyət bildirən şəkilçi) komponentlərindən düzəlib, "kürdlər kəndi" mənasındadır. Yaşayış məntəqəsini vaxtilə kürdmənşəli ailələr saldığına görə belə adlanmışdır. Oykonimin Kürçü adının təhrif variantı kimi "Kür çayı sahilindən gələnlər" mənasında olması da güman edilir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1240 nəfər əhali yaşayır.
Şimane prefekturası
Şimane prefekturası — Yaponiyanın Çuqoku regionunda prefektura. Ərazisi 6 707 kvadrat kilometr, əhalisi 716 000 nəfərdir. İnzibati mərkəzi Masue şəhəridir.
Bulbophyllum leibergii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yekaterina Tankeyeva
Yekaterina Tankeyeva — Rusiyanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Yekaterina Tankeyeva, Rusiya yığmasının heyətində 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Beşinci pillə uğrunda görüşdə Çin yığmasına 15:16 hesabı ilə məğlub olan Rusiya yığması, London Olimpiadasını altıncı pillədə başa vurdu.
Qızılvəng (bulaq)
Qızılvəng – Azərbaycan Respublikasının Babək rayonunun ərazisində, Naxçıvan şəhərinin yaxınlığında yerləşən mineral su bulağı.
Ümumi məlumat
Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun ərazisində, Naxçıvan şəhərinin 18 km cənub-şərqində, Şordərə çayının dərəsində yerləşir. Suyu soyuq və acı-şordur. Hidronim adını ərazidəki eyniadlı “Qızılvəng məbədi”ndən almışdır. Oykonim qızıl (qırmızı) və vəng (“kilsə”, “məbəd” deməkdir) komponentlərindən ibarətdir.
Stepan Lianozov
Stepan Qeorqiyeviç Lianozov (erm.Ստեփան Գևորգի Լիանոսյան; ) — Rusiya (Bakı) sənayeçisi, mesenat və siyasi xadim. Rusiyanın ən iri neftxudası. Atası S. M. Lianozov 1873 ildə Xəzər dənizinin cənub hissəsində balıq tutmaq üçün İran şahından konsessiya almışdır.
Qimnaziyanı 1894 ildə bitirdikdən sonra Moskva universitetinin təbii elmlər fakültəsinə daxil olur. 1898 ildə onu bitirir. İki il Moskva məhkəmə palatasında vəkil kimi çalışır. 1901 ildə Bakıya köçür və neft işi ilə məşğul olmağa başlayır. 20 dən artıq neft və başqa şirkətlərin icraçı direktroru olur.
1907 ildə Peterburqda 2 mln. əsas kapitalı olan "Lianozov Q. M və oğulları"(tovarişestvo) yoldaşlığı yaradır. Onun icraçı direktoru olarkən o Rusiyanın ən iri sənayeçilərindən bir olan, Sankt Peterburq mexaniki və çuqun-əritmə səhmdar cəmiyətlərinin sahibi olan A. Putilovu yoldaşlığın rəhbərliyinə daxil edir. İri həcmli investisiyaların cəlb olunması ilə yoldaşlıq sürətlə inkişaf etməyə başlayır, belə ki 1907 ildə — 240,7 min pud neft, 1908 ildə — 1,168 min, 1910 ildə isə — 2,133 min pud neft hasil edilir. Neft mədənlərindən başqa Bakıda bir neçə müəssisə yoldaşlığın mülkiyətində idi, ağ neft və yağ zavodları, ağ neft və mazutun saxlanması üçün çənlər; Xəzər dənizi sahilində — neft kəməri, neft tökmə yanalma — limanı, Batumda rezervuar və saxlanclar. Bakı şəhər dumasının və Bakı birja komitəsinin qlasnısı seçilmişdir. 1912 ildə Lianozov Londonda, əsas kapitalı 2,5 mln funt sterlinq olan, “Rus baş neft korporasiyasını” ("Russian General Oil Corporation") qısaldılmış Oyl yaradır. Korporasiyanın tərkibinə üç erməni və bir rus neft şirkəti daxil edilir. 1912 ildə İngiltərədə "British Lianosoff Wite Oil Company", yaradılır. Fransada "La Lianosoff Français", Almaniyada "Deutsche Lianozoff Mineralöl Import Act.Ges". İnqilabdan sonar Finlandiyaya köçür və orada əksinqilabi fəaliyətlə məşğul olur. 1919 ilin yanvarında Vıborqda baş verən sənayeçilərin yığıncağında iştirak edir. Yudeniçin yanında olan Siyasi şuraya daxil olur. İngilis generalı Marşın təşkil etdiyi Şimal-Qərb hökumətinə daxil olur.
Gennadi Rojdestvenski
Gennadi Nikolayeviç Rojdestvenski — sovet-rus dirijoru, pianoçusu, bəstəkarı, pedaqoqu, musiqi ictimai xadimi, SSRİ Xalq Artisti (1976), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1990), Lenin mükafatı laureatı (1995).
Viktorina Möran ispan geyimində (tablo)
Viktoriya Meranut İspan geyimində - Eduard Mane tərəfindən 1862-cü ildə çəkilmiş rəsm əsəri.
Metropoliya
Tarixi
Tarixən əhalisi həddindən artıq çox olan şəhərlər, onun bir hissəsini kənara, adətən adalara və dənizin o tayına köçürərək, burada onlar üçün müstəmləkə yaradırdı və bir müddət ona himayə edilirdi. Bəzən "bala" şəhər "ana" şəhərdən daha çox güclü olurdu. Məsələn finikiyalıların yaratdığı Karfagen tezliklə "anası" Tiri əhalisinin sayına, siyasi qüdrətinə və iqtisadi inkişafına görə xeyli geridə qoymuşdu.
Müasir dövrdə metropoliya daha çox başqa ölkələri və yaxud öz ölkəsinin bir hissəsini müstəmləkə halına salaraq onun metropoliyasına çevrilmiş dövlətlərə deyilir.
Böyük Hanşin zəlzələsi
Böyük Hanşin zəlzələsi — 17 yanvar 1995-ci ildə, saat 5:46-da, Rixter şkalası üzrə 7.3 bal gücündə Yaponiyada baş vermiş zəlzələ.
Okayama prefekturası
Okayama prefekturası — Yaponiyanın Çuqoku regionunda prefektura. Ərazisi 8 472 kvadrat kilometr, əhalisi 2 900 000 nəfərdir. Mərkəzi Okayama şəhəridir.
Burğac
miniatur|thumb|Qısaldılmış tiyəli burğac Burğac — çilingər aləti olub, yivli bərkidici hissələrin bağlanması və açılması üçün yerinə yetirilən burma hərəkətini icra etmək üçün tətbiq edilir.
İlk dəfə burğacın tətbiqinə 17-ci əsrdə rast gəlinir. Metal burğacların 19-cu əsrdə metaləksən dəzgahların ixtirası ilə əlaqədar olaraq əhəmiyyəti artmağa başlamışdır. Ona görə ki, metalların emalı ona qədər çətin olduğundan vintlərin istehsalı da məhdud idi. Vintlər əllə bülövlənirdilər.
Burğac dəstəkdən və tildən ibarətdir. Dəstək adətən ağac və ya rezindən, til olan hissə isə metaldan hazırlanır. Dəstəyin diametri 10-40 mm civarında yerləşir. Bu ölçü yivli hissəyə tətbiq olunan fırladıcı momentin qiymətindən asılı olaraq seçilir. Kiçik hissələrin bərkidilməsində dəstəyi kiçik olan burğaclardan istifadə edilir ki, tətbiq olunan qüvvə hissəni zədələməsin. İş zamanı tilin yeyilməsinin qarşısını almaq üçün o çox zaman yeyilməyə davamlı materiallardan düzəldilir. thumb|Xaç formalı tilə malik burğac
Burğacların tili vintlərin başlarına uyğun olaraq hazırlanırlar. yarıqlı vintlər üzün düz tilli, kəsişən yarıqlı vintlər üzün xaçfırmalı tilə malik burğaclar mövcuddurlar. Phillips firması iki müxtəlif burucu növü işləmişdir: Phillips — xaçformalı yarığa mlik burğaclar üçündür. Hal-hazırda köhnəlsə də elektronikada geniş tətbiq olunur, çünki az yer tutur. Pozidriv — Phillips başlığının təkmilləşdirilmiş formasıdır. Yarıq çox dərin olduğundan yalnız başlığı böyük olan burğaclarda tətbiq olunur. Altıüzlü yarıqlı- böyük fırlanma momenti əldə etməyə imkan verir. Torks (Torx) böyük fırlanma momenti tətbiq etməyə imkan verir. Maşınqayırmada geniş tətbiq olunur.
Bulbophyllum lemnifolium
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bencani Mvaruari
Bencani Mvaruari (, 13 avqust 1978, Bulavayo, Rodeziya (h.h Zimbabve)) — Hücumçu mövqeyində oynamış olan keçmiş Zimbabve futbolçusu.
15 avqust (film, 2001)
15 avqust — 2001-ci ildə istehsal olunmuş Fransa filmi.
Gösta Agren
Sven Gösta Ågren -, Fin yazıçısı və şairi.
Həyatı
Ågren 1936-cı ildə Finlandiyanın Ostrobothnia şəhərində anadan olub. 1988-ci ildə "Jär" əsəri ilə Finlandiya Mükafatını qazandı. Əsərlərini İsveç dilində yazan Gösta Egren, Mark İncilini ədəbi dəyərlərinə görə təriflədi. "Dülgər" adlı kolleksiyasını buraxdı. Sol tərəfə yaxın fikirləri ilə tanınıb, bunu kənd "proletariatı" ndakı avtobioqrafik əsərlərində görmək olar. Qardaşları Leo və Erikdə özü kimi yazdılar. Şeirlər, oçerklər və tərcümeyi-hallarını nəşr etdirdi. Verilən ədəbi mükafatlar arasında 1989-cu ildə Jär ('Burada') adlı şeir toplusuna görə Finlandiya Mükafatında iştirak etdi. Avstriyanın şeirlərində tez-tez doğulduğu Ostrobotniya, Finlandiyanın qərb sahillərindən danışdı. (Finlandiyada nəşr olunan bəzi şeir kitablarından sitatlar olan fəlsəfi cizgilərlə çap olunmuş köynəklər var idi.)
Ölüm
Ågren 25 iyun 2020-ci ildə 83 yaşında doğduğu yer, Finlandiyanın Ostrobothnia şəhərində vəfat etdi.
Zemfira Quliyeva (aktrisa)
Zemfira Quliyeva — azərbaycanlı teatr və kino aktrisası. Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının aktrisası. Lirik-soprano səsə malik olub.
Həyatı
Zemfira Quliyeva 23 noyabr 1937-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olub.1957-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının (indi ki Bakı Musiqi Akademiyası) vokal fakültəsinin solo oxu şöbəsinə daxil olub.30 iyun 1962-ci ildə ali təhsilini başa vurub. Zemfira xanım ikinci kursda oxuyanda bəstəkar Süleyman Ələsgərovun və rejissor Şəmsi Bədəlbəylinin təşəbbüsü ilə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına işə dəvət olunub.İki il bu kollektivdə çalışıb.Bir sıra tamaşalarda əsəs partiyaları oynayıb.1960-1963-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Radiosunun xorunda çalışıb.1963-cü ildə Musiqili Komediya Teatrının aparıcı solisti götürülüb. Zemfira Quliyeva otuz ildən çox Musiqili Komediya Teatrının reperturarındakı,demək olar əsas tamaşaların qəhrəman sevgili obrazlarını uğurlu ifa edib.Yaradıcılığının son bir neçə ilində isə tipik personajların səhnə sürətini yaradıb.Musiqili Komediya Teatrının yaradıcılığı yolunda,solist ifaçılığında formalaşmasında özünə məxsus xidmətlər göstərmiş Zemfira Quliyeva 1982-ci ildə Azərbaycan SSR əməkdar artisti fəxri adı ilə təltif olunub. Aktrisa 3 noyabr 1997-ci ildə Bakıda vəfat edib.
Mənbə
İlham Rəhimli-Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrı(səhifə 457-458-459)
Nana (tablo)
Nana - Eduard Mane tərəfindən 1877-ci ildə çəkilmiş rəsm əsəri.
Talassa
Heykəli Korinfdə yerləşir, gənc Afroditanı əlində saxlamış vəziyyətdədir. .
Talassa eyni zamanda Tefiinin epitetidir ; XXII Orfik himni ona həsr edilmişdir.
Güllər Vadisi Milli Parkı
right|thumb|300px|Güllər vadisi
Güllər vadisi — Hindistannın milli parkıdır. Qərbi Himalay dağlarının yüksəklikərində yerləşmiş, qeyri-adi gözəlliyin rəngləriylə, çəmənləriylə məşhurdur. Himalay ayısı, qar bəbiri, boz ayı, mavi qoyunlar və s. daxil olmaqla bir çox nadir heyvanların yaşadığı yeridir.
1982-ci ildə Güllər vadisi milli park elan edilmiş və 2005-ci ildə "Nanda Devi Milli parkları və Güllər vadisi"(№ 335) obyektin tərkibində Ümumdünya mirasın irsi siyahısına daxil edilib.
Bitki aləmi
Parkın bitki aləmi Alp meşələrində bitən tozağacıları ilə həmçinin gözəl çiçəklənən ot bitkiləriylə (səhləblər, lalələr, primulalar, kalendulalar, qızçiçəyilər, anemonlar və başqaları) zəngindir.
thumb|right|[[Silene sp.]]
Yevgeniya İvanova
Yevgeniya İvanova (d. 26 iyul 1987) — Rusiyanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Yevgeniya İvanova, Rusiya yığmasının heyətində 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Beşinci pillə uğrunda görüşdə Çin yığmasına 15:16 hesabı ilə məğlub olan Rusiya yığması, London Olimpiadasını altıncı pillədə başa vurdu.
Daha sonra Yevgeniya İvanova, Rusiya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Bürünc medal uğrunda görüşdə Macarıstan yığmasını 20:18 hesabı ilə məğlub edən Rusiya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasının bürünc medalına sahib oldu.
Saytama prefekturası
Saytama prefekturası — Yaponiyanın Kanto regionunda prefektura. Ərazisi 3 797 kvadrat kilometr, əhalisi 7 187 000 nəfərdir. Mərkəzi Saytama şəhəridir.
Mərvan ibn Həkəm
Mərvan ibn Həkəm ibn Əbu əl-As ibn Üməyyə ibn Əbdüşşəms ibn Əbdülmanaf — Əməvilər sülaləsindən olan dördüncü ərəb xəlifəsi.
Üçüncü raşidi xəlifəsi Osman ibn Əffanın əmisi oğlu və kürəkəni.
Həyatı
M. 28 mart 623/H.Q. 2-ci ildə Məkkə şəhərində dünyaya gəlmişdir. Hz. Məhəmməd (s.ə.v.s)atasını Taifə sürgün etdiyinə görə uşaqlığı orada keçmişdir. Əmisi oğlu Osman ibn Əffan xəlifə seçildikdən sonra Mərvan və atası Həkəmi sürgündən geri çağırmışdır. Sonra isə özünə xəlifə katibi təyin etmişdir. Daha sonra qızını da ona ərə vermişdir. 656-ci ildə Osmanın xəlifəliyinə qarşı qiyam qaldırmış qiyamçılarla döyüşəndə boynundan ağır yaralanmış və boynu ömürlük əyri qalmışdır. Elə həmin il xəlifə seçilən Əli tərəfindən xəlifə katibliyi vəzifəsindən azad edilmişdir. 656-cı ildə baş vermiş Cəməl döyüşündə Aişə, Zübeyr və Təlhənin başçılıq etdiyi dəstədə Əliyə qarşı savaşmışdır. Eyni tərəfdə olmaqlarına baxmayaraq atdığı ox nəticəsində Təlhə döyüşdə ölmüşdür. 661-ci ildə xəlifə Muaviyyə tərəfindən Hicaz valisi təyin olunmuşdur. 683-cü ildə xəlifə Yezid öldükdən sonra Şama getmiş və yeni xəlifə olmuş II Muaviyyənin də xəlifəlikdən imtina etməsindən sonra Kufə və Bəsrə valisi olan Übeydullah ibn Ziyadın da dəstəyi ilə xəlifə olmuşdur. Mərvanın xəlifəliyi zamanı Şam valisi olan əl-Dəhhaq öz qəbiləsi ilə Mərvanı yox Məkkədə öz xəlifəliyini elan etmiş Abdullah ibn Zübeyri xəlifə olaraq qəbul etdiyini elan etmişdir. Bu hadisədən sonra Mərvan öz qəbiləsi ilə əl-Dəhhaqın başçılıq etdiyi ordu ilə Merj Rahid adlanan yerdə üzləşmiş və həftələrlə davam edən döyüşlər sonrası döyüşlərin birində əl-Dəhhaq öldürülmüş və beləliklə bütün Suriya Mərvana tabe edilmişdir. Daha sonra Abdullah ibn Zübeyr öz qardaşının başçılığı ilə Mərvanın üzərinə qoşun göndərmiş, lakin Mərvan bu döyüşü də qalibiyyətlə başa vurmuş və daha sonra Misirə hücum edərək bu əyaləti də özünə tabe etmişdir. Daha sonra Misirdən Suriyaya qayıdan Mərvan 685-ci ildə Yezidin dul arvadı və vəliəhd Xalidin anası olan qadınla evlənmişdir. Sonradan öz oğlu Əbdülməliki vəliəhd elan etmişdir. Xəlifəliyinin 9-cu ayında M. 7 may 685/ H.Q. 65-ci ildə arvadı olan Yezidin dul qadını tərəfindən Şamda, yatağında öldürülmüşdür.
Bərbər dilləri
Bərbər dili - Avrasiya dilləri ndən biridir. Şimali Afrikada geniş bir ərazidə yayılmışdır. Təqribən 12 milyon adam bu dildə danışır. Bərbər dili dörd qrupa bölünür: Ərəb dilinin güclü təsiri altındadır. Söz sırası: xəbər, mübtəda, tamamlıqdır (XMT).
Vilayəti-Fəqih
Vilayəti-Fəqih ( ərəb. "vəli"-vali -"fiqh" bilim, anlayış) — İranda Ayətullah Ruhulla Xomeyni tərəfindən yaradılan və indi də hakim siyasi quruluş olan teokratik hakimiyyətin adı.
Qriqori Rasputin
Qriqori Yefimoviç Rasputin — uzaqgörənliyi və xəstələrə verdiyi şəfa ilə məşhurlaşmış mistik. O, Rus Pravoslav Kilsəsinə mənsub olmuşdur.
Həyatı
Qriqori Rasputin Rusiya imperiyasının Tobolsk quberniyası Tümen qəzasının Pokrovsk kəndində 1869-cu ilin 22 yanvar tarixində sadə bir kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Atası Efim Vilkin və anası Anna Parşukova sadə Sibir kəndliləri idilər. Rasputinin anadan olduğu tarix Xristianlıqda müqəddəs Qriqori gününə təsadüf etdiyindən, ona Qriqori adı verilir. Rasputinin uşaqlıq dövrü haqqında məlumatlar geniş deyil. Əsas məlum olan məlumatlardan biri Rasputinin rahat və qayğısız uşaqlıq keçirməsidir.
Vilayəti-Fəqih
Şiə siyasi düşüncəsində dini və siyasi hakimiyyət Məhəmməd peyğəmbərin canişini Əli əleyhissəlamın nəslindən olan “İmamlara” aiddir. Ancaq On iki imam şiələrinə görə 12-ci imam olan İmam Mehdinin qeyri-müəyyən bir müddətdə qədər qeybdə olduğu( o insanların arasında yaşayır amma insanlar onu tanımır )və gələcəkdə zühur edəcək. İmam Mehdinin qeybi dövründə şiə höküməti qurldu və İslami qanunlar əsasında idarə olunmağa başlandı. Vilayəti fəqih həm dini həm siyasi rəhbərdir. 1970-ci illərdə Həzrət Ayətullah Xomeyni, “Vilayəti-Fəqih ya Hökuməti İslami” adlı kitabı ilə sistemləşdirdiyi “Vilayəti-Fəqih” (“Fəqihin qəyyumu”) nəzəriyyəsi ilə siyasi hakimiyyətin imamların mənəvi varisləri olan din alimlərinin əlində olması fikrini irəli sürmüşdür. On iki imam Şiələrində imamətə iman gətirmək inanc prinsiplərindən biridir. Bu, imamın nüfuzunun da peyğəmbərlik kimi ilahinin təqdir və qərarı olduğuna inanmaq deməkdir. Vilayeti-Fəqih əsaslı qəyyumluq anlayışı İran konstitusiyasının beşinci maddəsində tənzimlənir. Buna görə, İmam Mehdinin(Məhdi əleyhissəlamın yazdığı məktuba əsasən)qeyb zamanı müddətində(şiələrin müraciət etməli olduğu şəxs) İran İslam Respublikasında iş və ümmətin (dövlətin və xalqın idarəsi) qəyyumulugu, xalqın əksəriyyətinin tanıdığı və etimad etdiyi ədalətli, təqvalı, cəsur, ehtiyatlı və tədbirli bir fəqihə (müctəhid dərəcəsindəki bir fiqh alimi) aiddir.
Qriqori Rasputin
Həyatı
Bir müddət Sibirdə fəaliyyət göstərdikdən sonra Sankt-Peterburq şəhərinə gəlmişdir. Rasputin burada çar II Nikolayın həyat yoldaşı Aleksandra Fyodorovnanın etimadını qazanmışdır.
Kübar cəmiyyətin üzvünə çevrilən Rasputin II Nikolay və Aleksandra Fyodorovnanın Hemofiliya xəstəliyindən əziyyət çəkən Aleksey adlı oğlanlarını möcüzəvi şəkildə sağaltdıqdan sonra daha da məşhurlaşmışdır. Bəzi iddialarda Rasputinin çar hakimiyyətinə qarşı olduğu və II Nikolayın hakimiyyətinə son qoymaq istədiyi bildirilir. Qriqori Rasputin bir çox hallarda mistik, sehirbaz, övliya və peygəmbər kimi təqdim olunur. Rasputini əslində içki və qumar həvəskarı olduğu, hətta mənsubu olduğu Pokrovsk kəndində əxlaqsız işlərlə və oğurluqla məşğul olması haqqında bir çox fakt məlumdur. Rasputin gözlənilmədən içkini və qumarı atmış rahiblik həyatına başlamışdır.
Qriqori Rasputinin həyatı qədər ölümüdə müəmalarla zəngindir. Rasputin çar ailəsinin yaxın bir üzvünə cevrilməsi bir çoxlarını narahat edirdi. Rasputinə qarşı sui-qəsd planını 30 yaşlı knyaz Yusupov və Dövlət Dumasının üzvü Purişkeviç hazırlamışdır. Əvvəlcədən qurulmuş plana əsasən 1916-cı ilin 17 dekabr tarixində knyaz Yusupov Rasputini götürüb, öz evinə gətirir. Burada onlar birlikdə nahar edirlər. Rasputinə naharda mərgümüş zəhəri qatılmış şirniyyat və çaxır verilir. O, çaxırdan içib, şirniyyatdan yesədə ölmür. Yusupov sonralar öz xatirələrində yazdığına görə, Purişkeviç silahı ona vermiş, o isə iki cəhddən sonra Purişkeviçin köməkliyi ilə Qriqori Rasputini öldürmüş sonra onlar cəsədi maşına qoyaraq, Neva körpüsündən eyni adlı çaya atmışdılar.
Kovğa
Kovğa — təndirdə çörəkbişirmə işlərində istifadə edilən, dəmir materialdan hazırlanmış, bir ucu qarmaqşəkilli alət.
Qulpunun uzunluğu 70-80 sm olan kovğanın digər ucu ərsin olur. Təsadüfi hallarda isə koğa ayrı, ərsin də ayrı hazırlanır.
Kovğadan bir çox kəndlərimizdə hal-hazırda da geniş istifadə olunur ki, bu da həmin alətlərin Azərbaycan xalqının məişətində uzun müddət işlədildiyini göstərir.
Yaryat abidələri
Yaryat abidələri və ya Terhin abidələri – Monqolustanın Arhanqay inzibati vahidinin Doloon Mod bölgəsindəki Terhin çayının yaxınlarında olan Orxon əlifbası ilə yazılmış uyğur abidələridir. Bu abidələr Uyğur xaqanı Bayan Çor Xaqan tərəfindən VIII əsrin ortalarında, ehtimal ki, 753-760-cı illər arasında daşa işlənilmişdir.
Tapılması
Arxeoloqlar bu abidənin varlığından 1909-cu ildən bəri xəbərdardır. Çünki, 1909-da tapılan Şine Usu abidəsində belə bir abidənin varlığından bəhs edilməkdədir. Bununla birlikdə bu abidənin gün üzünə çıxarılması 1909-cu ildən etibarən 47 il davam etmiş, nəticədə Taryat abidəsi monqol arxeoloq Dorjsuren tərəfindən 1956-cı ildə tapılmışdır. Bu kəşfdən sonra isə rus-monqol elm heyəti tərəfindən 1969-cu ildə abidənin oturdulduğu tısbağa kaidə tapılmış, abidənin digər iki hissəsi Ser-Odjav Volkovun fəaliyyəti nəticəsində müəyyən edilərək elm dünyasına təqdim edilmişdir. Abidənin hissələri bu gün Ulan Batordakı Monqol Arxeoloji İnistitutunda sərgilənməkdədir.
Uyğurlar
Uyğur xaqanlığı 745-ci ildə türk xaqanlığının yıxılması ilə onun yerini alan türk dövlətidir. Xaqanlıq Qutluq Bilgə Kül xaqan tərəfindən qurulmuşdur. Uyğur xaqanlığı türk xaqanlığının əksinə, Tan sülaləsi ilə dost münasibətlər qurmuş və An Luşan üsyanı zamanı Tana yardım etmişdir. Uyğurlar qısa müddətdə Orta Asiyanın ən önəmli siyasi güclərindən biri halına gəlmişdir. Buna qərbdəki Qansu və Sincan bölgələrinə köç etmək məcburiyyətində qalmışdırlar.
Bengü daş
Abidənin meydana gətirildiyi bengü daşlar parlaq boz qranitdən tişbağa kaidələrin üzərinə oturdulmuşdur. Abidənin bütün üzlərində və tısbağa kaidəsində toplam Orxon əlifbası ilə yazılmış 31 sətir yazı vardır. Abidənin meydana gətirilməsini təmin edən Bayn Çor Uyğur xaqanlığını 747-759-cu illər arasında idarə edən türk xaqanıdır. Abidəni daşa işləyən şəxs isə Böke Tutamdır. Abidədə olan tamğa Şine Usu abidəsində də vardır.
Abidənin mətni
Abidədə Bayan Çor Xaqan özündən "İl İtmiş Bilgə Xaqan" ünvanı ilə bəhs etməkdədir. Bayan Çor abidələrin şərq üzünə atasının öldürülməsindən sonra dövlət içərisində formalaşan daxili qarışıqlıqlar və taxt üçün böyük qardaşı Tay Bilgə Tutuku dəstəkləyən boylatla etdiyi döyüşlərdən bəhs etməkdədir. Bu boylar arasında mətndən başa düşdüyümüz qədəriylə Bayan Çorun ən çox mübarizə apardığı boy tatarlardır. Abidənin qərb üzündə isə mövzu Uyğurlarla məhdudlaşmış qalmamış və türk xaqanlığınının böyük dövlət adamları olan Bumin xaqan, İstəmi xaqan və s. türk böyüklərindən bəhs edilmişdir. Bu vəziyyət bəzi tarixçilər tərəfindən Uyğur xaqanlığının əslində türk xaqanlığının davamı olduğunu, iki fərqli dövlətdən çox, səltənət uruqunun çevriliş ilə Aşinadan Yağlakar uruquna keçdiyinin əlaməti olaraq görülmüşdür.
Qızılorda
Qızılorda — Qazaxıstan Respublikasının Qızılorda əyalətində yerləşən şəhər. Əhalisi 157400 yaxındır. Cənubda Aral gölü sahilində yerləşir.
Kiçik Qafqaz
Kiçik Qafqaz dağları (Gürcücə: მცირე კავკასიონი, Rusca: Малый Кавказ) — Qafqazda olan 2 dağ sıralarından biridir.
Kiçik Qafqaz haqqında
Kiçik Qafqaz dağ sisteminin Azərbaycan Respublikasındakı hissəsi, əsasən ümumi baş suayrıcısı olmayan və müxtəlif istiqamətlərdə uzanan bir neçə silsilədən ibarətdir. Bunlar Murovdağ, Qarabağ, Mıxtökən silsilələri; Şahdağ, Şərqi-Göyçə (Şərqi Sevan) Zəngəzur, Dərələyəz silsilələrinin bir hissəsi, vulkanik Qarabağ yaylasının çox hissəsi, Başkənd-Dəstəfur çökəkliyi və s. ibarətdir.
Bəzi mənbələdə Zəngəzur və Dərələyəz silsilələri, Qarabağ yaylası Kiçik Qafqaza aid edilmir. Şahdağ silsiləsi şimal-qərbdə eyni adlı Şahdağ zirvədən (2901 m) başlanır və cənub-şərqdə Hinaldağ zirvəsinədək (3367 m) davam edir. Hinaldağdan şərqə Murovdağ silsiləsi Gamışdağınədək (3724 m) uzanır. Bu silsilələrdən şimalda Başkənd-Dəstəfur çökəkliyi, daha şimalda isə Şəmkir günbəzvarı yüksəkliyi yerləşir. Həmin yüksəklik Şahdağ və Murovdağ silsiləsidir (hündürlüyü 3000 m-dək). Pant silsiləsi və təcrid olunmuş halda yüksələn Kəpəz dağı (3030 m) Başkənd-Dəstəfur çökəkliyini şərqdə Ağcakənd çökəkliyindən ayırır.
Qafqazın şimal yamacının silsilələri şimala doğru alçalaraq Orta Kür çökəkliyində dik yamacla Gəncə-Qazax düzənliyinə keçir. Şərqi Göyçə (Şərqi Sevan) silsiləsi Tərtər çayı və Göyçə (Sevan) gölü hövzələrinin suayrıcısını təşikl edir. Ən yüksək zirvəsi Kəti dağıdır (3437 m). Kiçik Qafqazın cənub-şərq qurtaracağı olan Qarabağ silsiləsi Araz çayına tərəf alçalaraq dağətəyi maili düzənliklərə keçir. Ən yüksək zirvələri Qızqala (2843 m), Qırxqız (2830 m), Böyük Kirs (2725 m) və s. silsilələrinin geniş və hamar suayrıcı fonunda tənha qayalıq yüksəkliklər təşkil edir. Silsilənin şimal yamacında köndələn qollar və çökəkliklər var. Qarabağ silsiləsi şimal-qərbdə enlik istiqamətində uzanan Mıxtökən silsiləsi (Dəlidağ, 3613 m) ilə birləşir. Zəngəzur və Dərələyəz silsilələrinin müvafiq olaraq cənub-qərb və cənub yamacları Azərbaycan Respublikası (Naxçıvan MR) ərazisindədir. Zəngəzur silsiləsi Araz çayı dərəsinədək uzanır. Bu silsilə Kiçik Qafqazın dağ silsilələri arasında ən yüksəyidir. Orta hündürlüyü təqribən 3200 m-dir. Ən hündür zirvələri (Qapıçıq dağı -3906 m, Qazangöldağ - 3814 m və s.) silsilənin cənub hissəsindədir. Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərb istiqamətində çoxlu köndələn qollar ayrılır. Ön dağ hissə üçün təcrid olunmuş ekstruzivlər və lakkolitlər (İspandağ - 2410 m, Xanağa - 1910 m, Əlincə - 1810 m və s.) səciyyəvidir.
Böyük Kanto zəlzələsi
Böyük Kanto zəlzələsi yaxud Yaponiya zəlzələsi — 1 sentyabr 1923-cü il gündüz saat 12.00-da Yaponiya tarixində baş verən dəhşətli zəlzələ.
1923-cü il 1 sentyabrda baş vermiş Böyük Kanto zəlzələsi Tokionu və Yokoxamanı yerlə-yeksan etmiş, təxminən 150000 adam tələf olmuşdur.
1923-cü ilin 1 sentyabrında Yaponiyada 8,3 bal gücündə dəhşətli zəlzələ baş verdi. Bu zəlzələ hadisədən ən çox zərər çəkmiş vilayətin adı ilə "Kanto zəlzələsi" adlanır. Bununla yanaşı, Tokio və Yokohama şəhərlərinə də ciddi ziyan vurduğuna görə, bu zəlzələ tarixdə həm də "Tokio zəlzələsi" kimi də tanınır. Kanto zəlzələsinin episentri Tokiodan 90 km cənub-qərbdə, Osima adası yaxınlığındakı Saqami körfəzində qeydə alınıb. İki sutka ərzində 356 yeraltı təkan müşahidə olunub.
Zəlzələ Tokio, Yokohama, Yokosuka və bir neçə kiçik şəhəri yerlə-yeksan etdi. Nəticədə, təxminən, 174 min insan həlak oldu, 542 min nəfər itkin düşdü və bir milyondan artıq insan evsiz qaldı. Zərərçəkmişlərin ümumi sayı isə 4 milyon nəfər hesab olunur. Zəlzələ ardınca okeanda yaranan nəhəng dalğalar sahilboyunda yerləşən bir çox yaşayış məskənlərini məhv etdi.
La Manqa kuboku
La Manqa kuboku — Qış kuboklarına aid olan futbol turniridir. Turnirin oyunları İspaniyanın La Manqa del Mar Menor (Mursiya) ərazisində keçirilir. Əsasən iştirakçıları yay mövsümündə liqaları başlayan ölkələr: İsveç, Finlandiya, Danimarka, Norveç, Rusiya, Ukrayna və ABŞ, Kanadadır. İlk turnir 1999-cu ildə keçrilmişdir və turnirin qalibi yarışın ən uğurlu komandası olan Rusenborq FK olmuşdur.
Bulbophyllum lemniscatoides
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Madeyra çayı
Мadeyra — Cənubi Amerika ərazisindən axan, Amazon çayının iri qollarından biri. thumb|280px Çay Mamore çayı və Beni çayının birləşməsindən əmələ gələrək Boliviya və Braziliya sərhəddindən başlayaraq axır. Ümumilikdə 100 km məsafədə sərhədi təşkil edir. Sonradan şimal-şərqdən Braziliyanın Rondoniya və Amazonas ştatları ərazisinə axır. Çayın uzunluğu 3230 km, hövzəsinin sahəsi 1158 min km² təşkil edir.
Mövsümdən asılı olaraq 12 m dərinliyə malik ola bilər. Bolsulu olduğu dövr oktyabrdan mayda qədərdir. Çayın adı madeira sözü portuqalcadan tərcümədə ağac mənasını verir. Belə ki, çay Amazon cəngəlliklərindən axır.
Gəmiçilik limanları: Portu-Velyu. Çay kənarında yerləşən şəhərlər: Portu-Velyu, Umayta, Manikore.
Madeyra çayında Amazon delfini yayılmışdır.
2007-ci ilin iyulunda Braziliya hökuməti Madeyra çayı üzərində iki SES (Santu-Antoniu və Jirau) tipintisinin planlaşdırdığını elan etmişdir.
Faiq Rəfiyev (milli qəhrəman)
Həyatı
Faiq Rəfiyev 22 fevral 1955-ci il Füzuli rayonunun Saracıq kəndində anadan olmuşdur. 1972-ci ildə Qarakollu kənd məktəbini bitirmişdir. 1973-1975-ci illərdə Rusiyanın Arxangelsk vilayətində hərbi xidmətdə olmuşdur. Ordudan tərxis olunduqdan sonra Arxangelsk vilayətinin Plisetsk rayonunda milis sistemində çalışmışmağa başlamışdır. İşlədiyi dövrdə Sankt-Peterburq şəhərindəki Ali Hərbi Milis Məktəbinin qiyabi şöbəsində təhsil almışdır. 1984-cü ildə təhsilini uğurla başa vurmuş və leytenant rütbəsi alaraq həmin rayonda sahə müvəkkili kimi xidmət etmişdir. Qara Yanvar hadisələrindən sonra Azərbaycana qayıdaraq DİN-ə müraciət etmiş və təcrübəsi nəzərə alınaraq Xocavənd rayonuna sahə müvəkkili təyin olunmuşdur.
Ailəsi
Ailəli idi, iki övladı qalıb.
Döyüşlərdə iştirakı
Birinci Qarabağ müharibəsində zabit kimi iştirak edən Faiq Rəfiyev xüsusilə, Axullu, Tuğ, Qaradağlı kəndlərinin qorunması üçün gedən döyüşlərdə şücaət göstərmişdir. 10 yanvar 1992-ci ildə Koçbəy kəndinin erməni silahlılarından təmizlənməsi üçün baş tutan əməliyyat zamanı şəhid olmuşdur.
Doğulduğu Saracıq kəndində dəfn edilmişdir.
İrsi
Lökbatan qəsəbəsindəki 166 saylı lisey-məktəb Faiq Rəfiyevin adını daşıyır.
Kaqava prefekturası
Kaqava prefekturası — Yaponiyanın Sikoku adasında prefektura. Ərazisi 1 876 kilometr kvadrat, əhslisi 997 000 nəfərdir. Mərkəzi Takamasu şəhəridir.
Avqust de Morqan
Avqust de Morqan (1806–71) — ingilis riyaziyyatçısı, məntiqçi. Müasir riyazi məntiqdə Morqanın adını məntiq cəbrinin aşağıdakı fundamental qanunları daşıyır:konyunksiyanın inkarı inkarların dizyunksiyasına bərabərdir;dizyunksiyanın inkarı inkarların konyunksiyasına bərabərdir.
Xuan Kamara
Xuan Kamara — Yarımmüdafiəçi.
Rəhim Cəmilov
Cəmilov Rəhim Cəlil oğlu — Azərbaycan SSR taxıl məhsulları naziri.
Fəaliyyəti
1965–1967-ci illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Kənd Təsərrüfatının İqtisadiyyatı və Təşkili İnstitutunda kiçik elmi işçi vəzifəsində işləmişdir. 1967–1972-ci illərdə aspirant olmuş və namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək kənd təsərrüfatı elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 1972-ci ildə böyük elmi işçi vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. 1974–1978-ci illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Dövlət Plan Komitəsinin Kənd təssərüfatı idarəetmə şöbəsinin rəis müavini, 1978–1980-ci illərdə Təbiətin mühafizəsi şöbəsinin rəisi olmuşdur. 1980–1983-cü illərdə Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdir müavini və müdiri, 1983–1986-cı illərdə Yeyinti sənayesi şöbəsinin müdiri işləmişdir.
1980 və 1985-ci illərdə Zəngilan seçki dairəsindən Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir. 1986-cı ildə Azərbaycan Kommunist Partiyasının XXXI qurultayında Nəzarət Təftiş Komissiyasına üzv seçilmişdir.
1986–1991-ci illərdə Azərbaycan SSR Taxıl məhsulları naziri olmuşdur. 1991–1992-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti Aparatının Aqrar sənaye kompleksləri sahələri şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
Mükafatları
SSRİ Ali Sovetinin qərarına əsasən Xalq təsərrüfatının inkişafında nail olduğu uğurlara görə "Gümüş" medal və "Fəxri nişan" ordeni ilə təltif olunmuşdur. Respublikanın aqrar-sənaye kompleksində uzun illər səmərəli işlədiyinə görə Azərbaycan Respublikasının "Fəxri fərmanı" ilə təltif edilmişdir.
Etnonim
Etnonim ( — qəbilə, xalq və  — ad) — xalqların, millətlərin, qəbilələrin, qəbilə birliklərinin və etnik birliklərin adı.
26 Bakı komissarı (Neftçala)
26 Bakı komissarı — Neftçala rayonunda 1993-cü ilə qədər mövcud olmuş qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Neftçala rayonunun 26 Bakı komissarı qəsəbəsi rayonun yaşayış məntəqələri siyahısından çıxarılmışdır.
Natiq Paşa
Natiq Hidayət oğlu Paşa
Həyatı
1966-cı ildə Cəbrayıl rayonunun Soltanlı kəndində anadan olub. 1983-cü ildə Soltanlı kənd orta məktəbini bitirib. 1991-ci ildə Azərbaycan Sənaye Universitetinin (indiki ADNA)Geoloji Kəşfiyyat Fakultəsini, geofizik, dağ mühəndisi ixtisası üzrə Fərqlənmə Diplomu ilə bitirib. 2007-ci ildə AMEA Geologiya İnstitutunda AMEA müxbir üzvü Arif Həsənovun və Akademik Ziyad Səmədzadənən rəhbərliyi ilə “Geofizika, faydalı qazıntıların geofiziki axtarış üsulları” ixtisası üzrə geologiya-mineralogiya elmləri namizədi (PhD), “Xalq təsərrüfatının iqtisadiyyatı və idarəedilməsi” (komplekslərin, sahələrin və müəssisələrin iqtisadiyyatı, təşkili və idarəedilməsi) ixtisası üzrə iqtisad elmlər namizədi (PhD) dissertasiya işini müdafiə edib. 2011-ci ildə Dosent elmi adı alıb. 40-dan çox elmi əsərin müəllifidir. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası RSXM-də böyük elmi işçi, Rusiya Federasiyası DR Beynəlxalq Şərq Universitetində Tədris hissəsi müdiri, Qafqaz Universitetində Tədris hissə müdiri, İnzibati işlər idarəsinin müdiri, Baş katib, Prorektor, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin Ekologiya kafedrasında dosent, Qərbi Kaspi universitetində Mühəndislik fakultəsinin dekanı vəzifələrdə işləyib.
Hazırda Azərbaycan Texniki Universitetində Sənaye ekologiyası və HFT kafedrasının dosentidir. 2017-ci ildən Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının professorudur.
Pol Romer
Pol Maykl Romer ( Paul Michael Romer ; ) — Amerika iqtisadçısı. 2002-ci ildə Rektenvald mükafatı laureatı, Dünya Bankının baş iqtisadçısı (2016 — yanvar 2018). Nyu-York Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsinin professoru. İqtisadiyyat üzrə (William Nordhouse ilə birlikdə yazdığı) "İnnovasiya və iqlimin böyümə iqtisadiyyatına inteqrasiyasına görə" əsərinin "uzun müddətli makroiqtisadi təhlildə texnoloji yeniliyin inteqrasiyası" hissəsinə görə 2018-ci il Nobel Mükafatının qalibi.
Tərcümeyi-hal
Koloradonun keçmiş qubernatoru Roy Romerin oğlu. Qardaşı — Kris Romer (1959-cu il təvəllüdlü), siyasətçi, Kolorado Senatının üzvü (2006–2010).
Natiq Paşa
Həyatı
N.H.Paşa 5 qrant layihəsində iştirak etmişdir:
Pol Romer
Tərcümeyi-hal
Riyaziyyat üzrə bakalavr (1977) və Çikaqo Universitetinin İqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktoru (1983).
Natiq Paşa
Həyatı
CRDF qrantlayihəsi: ANSF/CRDF  1D and 3D velocity improvement for Azerbaijan and adjacent territories   (01.03.2008- 28.02.2010)
Pol Romer
Tərcümeyi-hal
Stenford Universitetinin, daha sonra Nyu York Universitetinin professoru. Nyu-York Universiteti nəzdindəki Merron Şəhər İdarəetmə İnstitutunun direktoru. Milli İqtisadi Tədqiqatlar Bürosunun elmi tədqiqatçısı.
Natiq Paşa
Həyatı
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi: Universitet tədrisinin Boloniya sisteminə uyğunlaşdırılması və yeni kirrikulumlarının hazırlanması. (2010)
Pol Romer
Tərcümeyi-hal
18 iyul 2016-cı ildə Dünya Bankının prezidenti Jim Young Kim P. Romeri Dünya Bankının baş iqtisadçısı təyin etdi. Romer 2016-cı ilin oktyabrında rəsmi olaraq vəzifəyə başladı. 2018-ci ilin yanvar ayında Romer Dünya Bankının işçiləri ilə münaqişə səbəbindən istefa vermişdir.
Natiq Paşa
Həyatı
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondu qrant layihəsi: Azərbaycanın Abşeron yarımadası və Xəzər dənizi ərazilərinin seysmik təhlükə səviyyələrinin qiymətləndirilməsi. (2011-2012)
Pol Romer
İqtisadi artımın yeni nəzəriyyəsi
Pol Romer Arrow-Romer modelinin yaradıcısıdır.
Natiq Paşa
Həyatı
ARDNŞ qrantlayihəsi: "Mobil seysmik stansiyalar vasitəsilə passiv seysmik monitorinqin neft-qaz yataqlarının məhsuldar qatlarda hidravlik çatların yaranması və inkişafına nəzarətdə istifadəsi". (2012-2014)
Pol Romer
İqtisadi artımın yeni nəzəriyyəsi
Pol Romer eyni zamanda insan kapitalına qoyulan investisiyaların artması əsas faktor olan Romer modelinin müəllifidir. Romer modellərinin nəticələrindən biri budur ki, insan kapitalı və qabaqcıl elm sahələri olan bir iqtisadiyyat bu faydaları olmayan iqtisadiyyata nisbətən daha yaxşı uzunmüddətli böyümə şansına malikdir.
Natiq Paşa
Həyatı
ARDNŞ qrantlayihəsi: "Azərbaycanın Aşağı Kür çökəkliyindəki neftli-qazlı bölgələrin seysmotektonikası". (2014-2016)
Pol Romer
İqtisadi artımın yeni nəzəriyyəsi
İqtisadi artımın mümkünlüyünü göstərən "məhsulların müxtəlifliyinin artımı modeli"nin müəllifidir.
Natiq Paşa
Həyatı
N.H.Paşa AMEA Geologiya və Geofizika İnstitutu, dissertasiya şurasında Seminarının üzvü, “FOVQAL” Fövqəladə Hallar və Həyat Təhlükəsizliyi üzrə Mütəxəsislər Birliyinin İdarə Heyətinin üzvü, Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının İdarə heyətinin üzvü olmuşdur.
Pol Romer
Mükafatlar
8 oktyabr 2018-ci ildə Paul Romer "Uzun müddətli makroiqtisadi təhlildə texnoloji yeniliyin inteqrasiyasına görə" İqtisadiyyat üzrə Nobel Mükafatına layiq görülmüşdür.
Natiq Paşa
Həyatı
O, 2007-ci ildə təhsil sahəsində göstərdiyi fəaliyyətə görə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Fəxri Fərmanı ilə təltif edilmişdir.
İstinadlar
https://wcu.edu.az/az/faculties/view/natiq-pasa
Ağasəlim Bağırov
Ağasəlim Yaqub oğlu Bağırov — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycanın ticarət naziri (1989–1992), Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı (1992), iqtisad elmləri namizədi.