cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qayon qəsri
Qəsrin intibahı
2011-ci ilin yayında qəsr öz qapılarını ziyarətçilərinin üzünə açdı. Qonaqların diqqətinə XVI əsr vəziyyətində qəsrin maketinə aid mərkəzi hissə, yeni kompozisiya təqdim edildi. Fəaliyyət göstərdiyi ilk il ərzində qəsri 7000 nəfər ziyarət etdi. ikinci mövsümdə isə 8000 nəfər qalanı ziyarət etdi. 2013-cü ildə qəsr mart ayının 30-dan sentyabr ayının 30-na qədər ziyarət üçün açıq oldu. Jorj d’Ambuzun yaşayış fligelinin ekskursiya marşrutu üzrə daha bir zal, məhz məhbusların saxlanıldığı zirzəmi əlavə edildi. Buna qədər girişdəki kiçik qəsr, aşağı kilsə və Sena çayına panoram görünüşü ilə yürüş qalereyası da ziyarətə açıq elan edilmişdi.
Türmə
1793-ci ildə qəsrin əmlakı talan edilib. 1812-ci il 3 dekabr fərmanına əsasən, Qayon qəsri I Napoleon tərəfindən 90 000 frank ödənilməsinə görə dövlət mülkiyyətinə keçdi. Qəsrdə türmənin inşa edilməsinin həvalə edildiyi muzdlu memarlar tutuldu. Bu işlərin gedişində qəsri 3/4 hissəyə böldülər. Türmənin açılışı 1816-cı il noyabrın 5-də baş tutdu. Lakin quruculuq işləri 1824-cü ildə tam olaraq başa çatdı. 1824-cü ildən 1868-ci ilə qədər Qayon qəsrinə əksər hissəsi həddi-buluğu çatmamış olan cinayətkarları göndərirdilər. Tezliklə bu islahedici müəssisə Fransanın ən böyük türmələrindən birinə çevrildi. 1840-cı ildən başlayaraq burada həddi-buluğu çatmayan məhbusların sayında kəskin artım qeydə alındı. Bu artım həmin dövr Fransanın daxili işlər naziri Tanqi Dyuşatelin fəaliyyəti ilə əlaqələndirilir. Bu ildə türməyə il ərzində 100-dən çox gənc məhbus qəbul edilmişdir. Bu məhbusları Qayon qəsrinə Paris və onun ətrafından, o cümlədən də Ruanadan göndərirdilər. 1862-ci ildə Qayon qəsri milli tarixi abidə kimi təsnif edildi. 1868- ci ilin sentyabr ayının 25-dən başlayaraq qəsrdəki gənc və yaşlı dustaqları ayrı-ayrı kameralarda saxlamağa başladılar. 1876-cı ildə əzəmətli bağlar yerində Fransada ilk dəfə olaraq ruhi və epilepaiya xəstələri üçün müəssisə tikdilər. Türmə 1901-ci ildə bağlandı, məhbuslarını digər həbsxanaya köçürtdülər. 1902-ci ildə burada hərbçilər yerləşdirilmişdir.
Rişi Sunak
Rişi Sunak — Britaniya dövlət və siyasət xadimi. 25 oktyabr 2022-ci ildən Birləşmiş Krallığın baş naziri, 24 oktyabr 2022-ci ildən Britaniya Mühafizəkarlar Partiyasının rəhbəri.
Britaniya tarixində Hindistan əsilli ilk baş nazir olmuşdur.
Erkən həyatı
Rişi Sunak 12 may 1980-ci ildə Sauthemptonda anadan olmuşdur. Onun atası dövlət səhiyyə sistemində ümumi praktik həkim olan Yaşvir Sunak, anası isə əczaçı Uşi Sunakın. Sunakın valideynləri pəncablı hindulardır və Şərqi Afrikadan Britaniyaya köçmüşdülər. Odur ki, onların valideynləri müstəmləkə dövründə Hindistandan Afrikaya köçmüşdülər.
Sunak orta təhsilini nüfuzlu özəl məktəb olan Vinçester Kollecində almışdır. O, 2001-ci ildə Oksford Universitetinin Linkoln Kollecini bitirmiş, burada fəlsəfə, siyasət və iqtisadiyyat üzrə təhsil almışdır.
Şəxsi həyatı
Sunak dini inancına görə hindudur.
Monqol işğalları
Monqol işğalları—13-cü əsr boyu baş tutmuş, 1300-cü ilədək artıq Asiya və Şərqi Avropanı əhatə edən geniş Monqol İmperiyasının yaranması ilə nəticələnmişdir. Tarixçilər Monqol İmperiyası daxilindəki dağıntıları bəşəriyyət tarixindəki ən ölümcül münaqişələrdən biri kimi qiymətləndirirlər. Əlavə olaraq, monqolların kəşfiyyat xarakterli yürüşləri zamanı özləri ilə vəba gətirməsi, Asiya və Avropanın geniş hissələri boyu yayması və sonradan Qara ölüm adını alan və kütləvi insan həyatının itirilməsinə səbəb olan epidemiyanın əsasının qoyması ehtimalı da var.
Monqol İmperiyası 13-cü əsr ərzində Asiya boyu bir sıra işğal və yürüşlər əsasında yaranmış, 1240-larda isə Şərqi Avropaya çatmışdır. "Dənizlərin imperiyası" adlandırılan özündən sonrakı bir çox imperiyanın (Britaniya) əksinə, Monqol İmperiyası daha cox quru əsaslı olmuş, otarma yönümlü Monqol süvari və mal-qara qüvvəsinə əsaslanmışdır. Bu səbəbdən monqol qarət və yürüşlərinin əksəriyyəti mal-qara üçün kifayət qədər otun movcud olduğu daha isti fəsillərdə baş tutmuşdur. Monqolların yüksəlişindən əvvəl 1211-dən 1225-ə qədər 15 il rütubətli və isti hava şəraiti atların yetişdirilməsi üçün əlverişli şərait yaratdı və bu da monqolların işğalarına böyük kömək etdi.
Rus dövlətlərinə qarşı Tartar və Monqol yürüşləri 1260-cı illərdə Monqol İmperiyasının parçalanmasından daha sonralara qədər davam etmişdir. Digər ərazilərdə, Çində monqolların qazandığı əraziləri əldə saxlaması 14-cü əsrdə Yuan sülaləsinədək, İranda isə 15-ci əsrdə Teymurilər imperiyası adı altında davam etmişdir. Hindistanda Monqol dövləti 19-cu əsrədək Muğal imperiyası adı altında mövcud olmağı bacarmışdır.
Mərkəzi Asiya
left|thumb|Xarəzmlər sülaləsinə qarşı Vəliyan döyüşü Monqollara müqavimət göstərən hər bir şəhər ciddi dağıntılara məruz qaldığından müsəlman Mərkəzi Asiyası və İranın şimal-şərqi ciddi şəkildə əhali itirmişdir. Hər bir əsgərin qarşısına müəyyən sayda insan öldürülməsi tələbi qoyulurdu. Məsələn, Ürgəncin işğalından sonra hər bir monqol əsgərindən 24 nəfər öldürülməsi tələb olunurdu.
Alan və Kumanlara (Qıpçaq) qarşı monqollar parçala və ələ keçir taktikasını yürütmüşlər. Kumanlara Alanlarla müttəfiqliyə son qoymalı olduqlarını demiş, müttəfiqləri ayırdıqdan sonra isə sıra ilə onları məğlub etmişlər.
Monqolların işğallarından sonra Macarıstan qaçqın Kumanlar üçün sığınacağa çevrildi.
Mərkəzləşmiş dövlətə sahib və Yağma, Qarluq, Oğuzlardan ibarət olan, dünyəvi dinlərə keçmiş Qaraxanilərin əksinə, parçalanmış və dövlətsiz qalan Qıpçaqlar yalnız Monqol işğallarından sonra İslamı qəbul etmişdir.
Şərqi Asiya
right|thumb|Djin sülaləsinə qarşı Yehulinq döyüşü. thumb|left|Monqolların Çin sülalələrini işğalı Çingiz Xan və onun varisləri Çini dəfələrlə işğal etmiş, 1209-da Qərbi Xianı istila etmiş 1227-də isə tamamilə darmadağın etmişlər. 1234-də Djin sülaləsini, 1279-da isə Sonq sülaləsini məğlub etmişlər. Dali Krallığını 1253-cü ildə vassala çevirən monqollar, Koreyanı kopitulyasiyaya məcbur etmiş, lakin Yaponiyanı işğal edə bilməmişlər.
Cənubi Çini işğal etməyə göndərilən monqol qüvvələri 1256-da Mərkəzi Asiya üzərinə göndəriləndən daha böyük idi.
Monqollar tərəfindən işğal olunan Tibetin  idarəsi Yuan sülaləsinə verilib. Ərazinin idarəsi üçün Yuanlar tərəfindən Buddist və Tibet münasibətləri Bürosu yaradılmışdır.1264 və 1308-ci illər arasında monqollar Saxalin adasını da işğal edir. Korea (Qoryeo) yarım müstəqil vassala və 80 il müddətinə Yuan sülaləsinin məcburi müttəfiqinə çevrilir. Daha sonra Yuan sülaləsi 1368-ci ildə Qırmızı Türbanlılar üsyanı zamanı devrilir.
Avropa
left|thumb|Leqnika döyüşü monqolların Polşanı birinci işğalı mərhələsində baş tutub. thumb|200x200px|13-cü əsr monqol işğalı Slovakiyadakı Spis Qalası kimi qüdrətli qaya qalalarının tikilməsinə təkan vermişdir. Monqollar Avropada Polşanı, Macarıstanı və Bolqarıstanı işğal etmədən öncə Volqa Bolqarıstanını və Kiev Rusunu işğal edib dağıntalara məruz qoymuşlar. Üç il ərzində (1237-1240) monqollar Novqorod və Pskov istisna olmaqla bütün əsas Rus şəhərlərini dağıdıb xəritədən silmişlər.
Papanın Böyük Monqol Xanının yanına göndərdiyi elçi, Ciovanni da Pian del Karpine, 1246-cı ildə Kievdə səyahətdə olarkən yazırdı:   Onlar (Monqollar) Rusiyaya hücum edib viran qoydular. Şəhərləri, qalaları darmadağın edərək kişiləri qılıncdan keçirdilər və Kiyevi, Rusiyanın paytaxtını mühasirəyə aldılar. Uzun çəkən mühasirədən sonra şəhərə daxil olub sakinləri ölümə məhkum etdilər. Biz bu ərazilər boyu səyahət edərkən yerdə tərk edilmiş saysız-hesabsız insan kəllələri və sümüklərinə rastladıq. Kiev olduqca böyük və sıx məskunlaşılmış bir şəhər idi, halbuki indi şəhər əhəlisi demək olar heçə endirilib. Hazırda şəhərdə 200 ev qalıb ki, onların da sakinləri qul olaraq saxlanılır.
Monqol işğalları məcburi əhali köçünü Mərkəzi Asiya və Şərqi Avropada görülməmiş səviyyəyə qaldırmışdı. Monqol ordularının yaxınlaşması xəbəri terror və panika yaradırdı.
Almuk Abbasov
Almuk Abbasov (tam adı: Almuk Süleyman oğlu Abbasov d.24 aprel 1932, (Bakı–Azərbaycan) - fizika-riyaziyyat elmlər doktoru (1989), professor (1990). Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunun şöbə müdiri olmuşdur. Hazırda AMEA-nın Fizika İnstitutunda bas elmi işçi və laboratoriya rəhbəri kimi fəliyyətini davam etdirir (1972-ci ildən). D.İ.Mendeleyev ad. Ümumittifaq Kimya Cəmiyyətinin diplomu və mükafatı (1966), Beynəlxalq Elm Fondunun mükafatı (ABŞ) (1993) ilə təltif olunmuşdur.
Həyatı
Almuk Abbasov 1932-ci il aprel ayının 24-də Azərbaycanın Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Əslən Qazax rayonundandır. 1950-ci ildə orta məktəbi qızıl medalla, 1954-cü ildə Tomsk Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 1959-cu ilə qədər Bakı şəhəri 3 saylı orta məktəbdə müəllim işləmişdir. 1959-cu ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuş, təhsilini davam etdirmək üçün Moskva Dövlət Universitetinə göndərilmişdir. 1964-cü ildə Moskvada namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri namizədi elmi adı almışdır. Həmin ildən Bakıya qayıdaraq Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda elmi fəaliyyətini şöbə müdiri kimi davam etdirmişdir.
Əsas elmi nailiyyətləri
Tədqiqatları elektron texnikası üçün AIIIBV, AIIIBVI yarımkeçirici birləşmələrin termodinamiki xassələrinin öyrənilmə sinə, missulfidinin əsasında superion elektrolitli, aşağı temp-rlu kimyəvi cərəyan mənbəyinin alınmasına həsr edilmişdir; Gibbs enerjisinin qadağan olunmuş zolaqdan asılılığını, binar və üçqat yarımkeçiricilərin kimyəvi daşınma reaksiyalarının texnoloji rejimini təyin etmişdir. Alüminium, qallium, indium, n.t.e., mis, qümüş halkogenidlərinin  termodinamik xassələri öyrənmişdir. Gümüş halkogenidlərində faza keçidləri tədqiq etmişdir. Atomizasiya enerjisi hesablamışdır. Birləşmələrin monokristalları alınmışdır. Bərkfazalı kimyəvi cərəyan mənbəyi yaradılmışdır. Xalkogenidlərin elektrik xassələri öyrənilmişdir. Elmi işlər D.J.Mendeleyev adına ÜKC və Beynəlxalq Elmi Fondun (Soros) diplomuna və mükafatına layiq görülmüşdür. Bir sıra beynəlxalq elmi konfranslarda iştirak etmişdir.
Elmi qurumlarda üzvlüyü
Beynəlxalq Müasir Elmlər Akademiyası
Mayagözəl Aymedova
Həyatı
Mayagözəl Aymedova 28 may 1941-ci ildə Türkmənistanda, Aşqabad şəhərində anadan olmuşdur. O, Rusiya Teatr Sənəti Universitetini bitirmişdir, 1964-cü ildən Türkmən Milli Gənclər Teatrında işləmişdir. Aymedova "Gəlin" (1972), "Camal ağacı" (1980), "Manqurt" (1990) filmlərində rol almışdır. Psixoloji dərinlik və ifadəli vasitələrin lakonizmi onun ifa tərzini səciyyələndirir.
Çakra
Əslində bədənimizdə bir çox vacib çakra olduğu düşünülür: məsələn, ovucların içində, dabanlarda, diz qapaqlarında, dirsəklərdə olan çakralar digərlərinə görə daha vacibdir, amma əsas çakra mərkəzləri bədənimizdə onurğa boyunca sıralanır.
Hind fəlsəfəsinə görə insanın başının üstündə müsbət bir axın, onurğa sümüyünün altında, büzdümdə mənfi bir axın vardır. Bu iki "qütb"arasında dövr edən elektrik gücü "həyat"dır.
Hər yoqa ustasının məqsədi büzdümdə, Muladhara Çakra yaxınında, ilan kimi öz üzərinə üç dəfə bürmələnib yatan Kundaliniyi, yəni mənfi enerjini oyandırıb, onu Sushumna Nadi (onurğa beyin boyunca) Sahasrara Çakrada (başın təpəsində) olan müsbət axınla birləşdirməkdir.
Ancaq pis şərait altında oyandırılan Kundalini təhlükəli ola bilir, ən azından tətbiq edənin ruhani tarazlığı pozula bilir.
thumb|Daha dəqiqliklə əsas çakraların yerləri
Dr. Aleksis Karelin sözləri:
Etimologiyası
Çakra sözü birbaşa etimolojik olaraq sanskrit sözü olan चक्र sözündən yaranıb."Tshchakra" iki min illik nisbi temporal və linqvistik baxımdan adaptasiya olunduqdan sonra belə bir linqvistik uyğunluqda qaldı. Çakra "təkər", "dairə", "çevrə" deməkdir. Hindu Müqəddəs Kitablarından biri olan Riqveda çakranı "təkər" sözü ilə ifadə edir.
Əsas çakra mərkəzləri
7 əsas çakra mərkəzi vardır ki, bunlara uyğun olaraq xüsusi simvollar işlənib hazırlanmışdır:
frameless|40x40pxMuladhara çakra
Muladhara çakra (Kök çakrası) (mul — kök; adhara — yer, məkan): Büzdümdə, cinsiyyət üzvləri və anus arasında olur.
Təsirinə məruz qalan orqanlar: Cinsiyyət üzvləri, qan, sümük, hüceyrələr və s.
Təsirinə məruz qalan vəzilər: Böyrəküstü vəzi
Rəng: Qırmızı, dörd tac yarpaqlı çakra
frameless|40x40pxSvadhişthana çakra
Svadhişthana çakra (Genital çakra) (swa: öz; adhisthana: məkan): Göbəyin alt hissəsindədir.
Təsirinə məruz qalan orqanlar: Qaraciyər, dalaq, bağırsaqlar, böyrəklər, sidiklik, qan və s.
Rəng: Narıncı, altı tac yarpaqlı çakra.
frameless|40x40pxManipura çakra
Təsirinə məruz qalan orqanlar: Dalaq, qaraciyər, öd kisəsi, sinir sistemi
Təsirinə məruz qalan vəzilər: Mədəaltı vəzi
Rəng: Sarı, on tac yarpaqlı çakra
frameless|40x40pxAnahata çakra
Təsirinə məruz qalan orqanlar: Ürək, ciyərlər, qan dövranı
Təsirinə məruz qalan vəzilər: Çəngələbənzər vəzi
Rəng: Yaşıl, on iki tac yarpaqlı çakra
frameless|40x40pxVuşuddha çakra
Vuşuddha çakra (Boğaz çakrası) (vi: o biri tərəfdə; shouddha: təmizlənmiş): boğazın ortasındadır.
Təsirinə məruz qalan vəzilər: Qalxanabənzər və qalxanabənzər ətraf vəziləri
Rəng: Mavi, on altı tac yarpaqlı çakra
frameless|40x40pxAcna çakra
Acna çakra (üçüncü göz) (Alın çakrası) (ajna: idarə edən): Alnın arxasında, iki qaşın ortasında, burun kökündədir.
Təsirinə məruz qalan vəzilər: Hipofiz vəzi
Rəng: Bənövşəyi, iki tac yarpaqlı çakra.
frameless|40x40pxSahasrara çakra
Sahasrara çakra (Tac çakrası) (sahasra: min; ra: tac yarpaq): Kəllənin ən üst nöqtəsindədir.
Təsirinə məruz qalan orqanlar: Beyin, sinir sistemi
Təsirinə məruz qalan vəzilər: Epifiz vəzi
Rəng: Açıq bənövşəyi, min tac yarpaqlı çakra.
Şərqi Keyp vilayəti
Şərqi Keyp — Cənubi Afrikanın vilayəti. Eski Burun vilayətin hissəsi.
İnzibati bölgü
Qərbi Burun vilayəti 2 metropoliten bələdiyyəsi, və 37 yerli bələdiyyəsinə bölünən 6 rayon bələdiyyəsindən ibarətdir:
Yaqub Nuriyev
Yaqub Nuriyev (d.10 iyul 1953, Zəngəzur mahalının Sisyan rayonu) — Azərbaycanın əməkdar jurnalisti.
Həyatı
Yaqub Nuriyev 1953-cü il iyul ayının 10-da Zəngəzur mahalının Sisyan rayonunda anadan olub. 1970-ci ildə Sofulu kənd orta məktəbini bitirərək ali təhsil almaq üçün Bakıya gəlib. Azərbaycan Politexnik İnstitutunun axşam şöbəsində təhsil almaqla bərabər Yeni Bakı Neftayırma zavodunda çilingər işləyib. O vaxtlar zavodun çoxtirajlı “Neftayıran” qəzetində idman mövzusunda çıxışlar edib. 1988-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirib və o vaxtdan həmin ali təhsil ocağının “Bədən tərbiyəsi nəzəriyyəsi və metodikası” kafedrasının baş müəllimidir.
Fəaliyyəti
1974-cü ildən respublika mətbuatı, xüsusilə “İdman”, “Azərbaycan gəncləri”, “Bakı” qəzetləri və Azərbaycan radiosu ilə əməkdaşlığa başlayıb. Radioda müxbirlikdən şöbə müdiri vəzifəsinədək yüksəlib və 2009-cu il oktyabrın 1-dək həmin təşkilatda çalışıb. 6 dəfə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin, habelə Azərbaycan İdman Jurnalistlər Assosiyasiyasının mükafatları ilə təltif olunub, dəfələrlə ilin ən yaxşı idman jurnalisti seçilib. 2003-cü ildə “Fəxri bədən tərbiyəsi və idman işçisi”, 2008-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə “Əməkdar jurnalist” fəxri adına layiq görülüb.
Zosimea məktəbi
Zosimea məktəbi (, Zosimaía Scholí) — Osmanlı hakimiyyəti dövründə (1828–1913) Yunanıstandakı ən əhəmiyyəli orta təhsil müəsisəsi. Zosimea məktəbi 1828-ci ildə Zosimas qardaşlarının şəxsi vəsaiti ilə təsis edilib və hal-hazırda Yunanıstan Təhsil Nazirliyinin standartları altında ali məktəb olaraq fəaliyyət göstərir.
Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsi (1821-1830) və Epirus bölgəsində hələ də dəvam edən qarşıdurmalar zamanı mədəniyyət və təhsili ilə tanınan və Yunan Maarifçiliyinin böyük mərkəzi olan İoannina şəhəri qısa müddətli bir tənəzzülə uğradı.
Anastasios Sakellariosun idarəçiliyi, 1833-1862
thumb|226x226px|Nikolas Zosimasın büstü|alt=1833-ci ildə Zaqori bölgəsindən olan Anastasios Sakellarios məktəbin direktoru seçilir. O Yunan Maarifçisi və Əli Paşanın müşaviri olan Afanasios Psalidasun tələbəsi idi. 1840-cı ildə məktəbin təhsil proqramına daha üç sinif əlavə edilir.
Sakellarios rəhbərliyi ilə Zosimaia Osmanlı dünyasının ən əhəmiyyətli Yunan dilli məktəblərindən birinə çevrildi. Tələbələrin əksəriyyəti Epirusdan idi, lakin Osmanlı İmperiyası boyunca Yunan icmalarından, məsələn Şərqi Rumeliyadan olanlar da çox idi. Burada həmçinin Konstantinopoldakı (müasir İstanbul) Fanar Yunan Pravoslav Kolleci kimi digər əhəmiyyətli məktəblərdən köçürülən tələbələr də var idi. Bundan əlavə, bir sıra türklər və albanlar da Zosimeaya qatıldılar və bəziləri ölkələrində aparıcı şəxsiyyətlərə çevrildilər. Sakellariosun rəhbərliyi dövründə tələbələrin sayı 400-ə çatdı. Zosimea məzunlarının çoxu ya Afina Universitetində təhsillərini davam etdirdilər, ya da Balkan yarımadasındakı Yunan məktəblərindən birində müəllim oldular. 1860-cı ildə Afina Universiteti məktəbin yüksək nüfuzuna görə Zosimea məzunlarının heç bir imtahansız girişinə icazə verdi. Ancaq 1862-ci ildə Sakellarios, İoanninanın digər məktəb səlahiyyətliləri ilə fikir ayrılıqları nəticəsində istefa etdi.
Osmanlı dövrünün sonu, 1862-1913
thumb|Məktəbin müasir fotosu Bu dövrdə bəzi məktəb direktorları bunlar idi:
Müəllimlər o dövrün mədəni-maarif fəaliyyətinə mühüm töhfə vermiş, məsələn, folklor və dilşünaslığa dair çoxlu sayda kitab yazan Panaqiotis Aravantinos kimi yüksək təhsilli idilər.
1913-cü ildən bu günə
Zosimea bu günə qədər Yunanistan Təhsil Nazirliyinin qaydalarına uyğun olaraq yüksək səviyyədə təhsil verən bir lisey olaraq davamlı olaraq fəaliyyət göstərir.
Xarici keçidlər
[http://www.zosimaia.gr/ Zosimaia məzunlarının təşkili. (yunanca)]
Süleyman Qasımov
Həyatı
Qasımov Süleyman Mehrəli oğlu 26 dekabr 1961-ci ildə Gürcüstan Respublikası, Bolnisi rayonunun Faxralı kəndində anadan olmuşdur. 1982-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu, 2003-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasını bitirmişdir.
Fəaliyyəti
1982–1991-ci illər ərzində neft-qaz sənayesində müxtəlif vəzifələrdə (mühasib, iqdisadçı, baş mühasibin müavini, baş mühasib) çalışmışdır. 1991–2003-cü illərdə "Azərineft" Neft və Qazçıxarma Baş İdarəsinin "Xəzərdənizneftqaz", "Dənizdə neft və qazçıxarma" İstehsalat Birliklərinin baş mühasibi vəzifəsində işləmişdir. 2004–2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Baş Ofisində İqtisadiyyat və Uçot İdarəsinin şöbə rəisi, idarə rəisinin müavini, idarə rəisi olmuşdur.
2006-cı ildən Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin iqtisadi məsələlər üzrə vitse-prezidentidir.
28 iyul 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə ARDNŞ-nin vitse-prezidenti vəzifəsindən azad edilib.
31 iyul 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti prezidentinin iqtisadi məsələlər üzrə müşaviri təyin edilmişdir.
SOCAR Türkiyə və SOCAR Ukrayna İdarə heyətinin üzvüdür. İqtisad elmləri doktorudur, 1 elmi əsər, 15-dən çox elmi məqalə müəllifidir.
Sungun Babacan
Sungun Babacan – Türkiyədən olan səsləndirmə aktyoru.
1958-ci ildə Türkiyənin Ankara şəhərində doğulmuşdur. Hacettepe Universitetinin iqtisadiyyat və idarəçilik fakültəsindən məzun olmuşdur.
Dublaj sənətinə TRT kanalında başlamışdır. 1980-ci illərin ortalarında TRT kanalında yayımlanan "Şənbədən şənbəyə" verilişinin aparıcısı olmuşdur. Bir çox film və serialın aktoyorlarının dublajını edən Babacan tərcümə və dublaj rejissorluğu da etmişdir. Televiziya filmləri və reklamlar üçün səsləndirmələrdə iştirak etmişdir. "League of Legends" video oyununun türkcə versiyasında Lyuşian personajını səsləndirmişdir. "Keçmişdən evim möhtəşəm" və "Gülə-gülə oturun" verilişlərinin səsləndirilməsində iştirak etmişdir. Paytaxt Kommunikasiya Elmləri Akademiyasında dublaj mövzusunda dərslər vermişdir.
Kristofer Nolanın "Qara cəngavər" trilogiyasında Betmeni, "Forrest Qamp" filmində baş personajı, "Kriminal qiraət" filmində Con Travoltanın personajını səsləndirmişdir.
Səhhətində problem olduğu üçün bir müddət müalicə alan Babacan 6 avqust 2022-ci ildə ölmüşdür.
Boyat FK
Boyat FK — və ya digər adı ilə Boyat Futbol Klubu. Bölgə çempionatlarında iştirak edən, həvəskar Neftçalanın Boyat kənd futbol klubudur. Klubun tarixi 1965-ci ildən başlayır.
Tarixi
Klub 1965-ci ildə, Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı dövründə yaradılmışdır. İlk dönəmlərdə "1 May Adına Kalxoz Futbol Klubu" adı altında fəaliyyətə başlayıb klub. Daha sonralar adı dəyişdirilərək "Boyat Klubu", "Boyat Kənd Futbol Klubu" və sonuncu olaraq, günümüzdəki adını, "Boyat Futbol Klubu" adını alıb.
Tarixən Azərbaycan futbolunda o qədər də üzə çıxmayıb "Boyat" futbol klubu. Adını Bayat tayfasından alan kəndi təmsil edir. "Boyat" klubu, Azərbaycan Futbol liqasında iştirak etməməsinə baxmayaraq, bölgə üzrə bir çox nailiyyətlər əldə etmişdir. Klub Neftçalada yaradılan ən son (2022) turnirdə 2-ci yeri tutmuşdur. Bundan əlavə, bir çox turnirdə 1-cilik əldə etmişdir.
Boyat kəndi, futbola marağı ilə seçilir. Belə ki, tez-tez Ucar rayonu Boyat kəndi və digər kəndlər ilə dostluq, yoldaşlıq oyunları ilə daim futbola marağı aktiv tuturlar.
Tarixən Kapitan və Baş Məşqçiləri
1990/1991
2022
Loqonun Anlamı
Neftçala adından məlum olduğu kimi, klubun emblemində də bu işarəyə yer verilmişdir.
Texniki Heyət
Texniki Rəhbər, Texniki işlərlə məşğul olan — Murad Hidayətzadə
Uğurları
Neftçala Çempionatı
İraq təhlükəsizlik qüvvələri
İraq təhlükəsizlik qüvvələri (ISF) – İraq Respublikasının federal hökumətinin hüquq-mühafizə və hərbi qüvvələrini təsvir etmək üçün Amerika Birləşmiş Ştatlarının Müdafiə Nazirliyi tərəfindən istifadə edilən termin. İraq müharibəsi zamanı bu təşkilatlar ABŞ-nin 101-ci Hava Desant Diviziyası və 82-ci Hava Desant Diviziyasının nəzdində təlimdən keçmişdir. İraq Konstitusiyasına görə, peşmərgə İraq Kürdüstanında ümumi təhlükəsizlik və sabitliyə cavabdehdir.
Kəmər (paltar)
thumb|300x300px|Dəmir tokalı adi bir qara dəri kəmər thumb|304x304px|Orta əsr İslam kəmər fitinqləri, Şərqi İran Kəmər — adətən dəridən, plastikdən və ya ağır parçadan hazırlanmış, təbii bel ətrafında taxılan bant və ya qayış. Kəmərin ucları sərbəstdir və toka bir ucunu kəmərin digər hissəsinə, o biri ucunda və ya onun yaxınlığında bərkidərək kəməri ilgək halına gətirir. Kəmərlərin çoxu qara rəngdədir. Bel ölçülərinin müxtəlifliyinə görə kəmərlərin çoxu uzunluqda olur və əksər kəmərlər taxanın belinə uyğun olaraq toqqada tənzimlənə bilər.
NGC 4335
NGC 4335, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. E2 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ətirli qoyunqulağı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Birillik bitki kimi yetişdirilir. Bu, 50 sm hündürlükdə, nazik yarpaqlı və müxtəlif rəngdə beşləçəkli çiçəkləri olan bitkidir. Hazırda yabanı növlərdən gülçülükdə istifadə olunmur. Bitkinin sort və hibridləri geniş yayılmışdır. Ətirli qətranın 15x15 sm sxem üzrə yazda torpağa əkməklə çoxaldırlar. Bitki balaca monoqruplarda yaxşı görünür. Bitki dəstələrindən müxtəlif kompozisiyalar yaratmaq olar.
Von Yunq-cun
Von Yunq-cun (8 yanvar 1998) — Cənubi Koreyalı üzgüçü. Von Yunq-cun Cənubi Koreyanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Von Yunq-cun birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 100 m arxası üstə stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 55.05 saniyəlik nəticəsi ilə 30-cu yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Amasya Saat Qülləsi
Amasya saat qülləsi – Amasyanın mərkəz rayonunda yerləşən saat qülləsi.
Məlumat
1865-ci ildə Amasya mütəssərrifi Ziya Paşa tərəfindən inşa edilən qüllə həmin il baş verən yanğında zərər görmüşdü. 1938-ci ildə də baş verən zəlzələ nəticəsində daha da qəzalı vəziyyətə düşən qüllə, 1940-cı ilin fevral ayında Amasya mütəssərrifi Talat Öncəl tərəfindən söküldü. 2002-ci ildə orijinal quruluşla yenidən inşa edildi.
Nəcibabad (Xoy)
Nəcibabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı Qotur bəxşi ərazisinə daxil olan kənd. Türkiyə ilə sərhəddən bir qədər aralıda, 2405 metr dəniz səviyyəsindən yuxarıda yerləşir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 133 nəfər. yaşayır (23 ailə).
Paul Karrer
Paul Karrer (almanca Paul Karrer; 21 aprel 1889, Moskva, Rusiya İmperiyası — 18 iyun 1971, Sürix, İsveçrə) vitaminlərin kəşfi ilə bağlı işləri ilə məşhur olan İsveçrəli üzvi kimyaçı, riyaziyyatçı və biokimyaçıdır. U. H. Houorsla birlikdə Nobel mükafatı laureatı adını alıb (1937).
Bioqrafiyası
Paul Karrer 21 aprel 1889-cu ildə Moskva şəhərində İsveçrəli diş həkimi ailəsində anadan olub. Uşağın adını daşıyan atası Paul Karrer və anası Julia Lerx Arqau kantonunun Toyfental və Oberentfelden əyalətlərindən idilər. 1892-ci ildə, üç yaşında ikən Paul Karrer İsveçrəyə köçürüldü, belə ki ailəsi 1895-ci ilə qədər Sürix yaxınlığındakı Erlenbax şəhərində yaşadı.
P. Karrer uşaqlığının və yeniyetməliyinin qalan hissəsini Arqau yaxınlığındakı kiçik bir kənddə keçirdi, buradan Mörikendə ibtidai məktəbə, sonra Lenzburqda orta məktəbə və Arqauda gimnaziyaya daxil oldu. Daha sonra təhsilini " Öyrən, düşün, sonra danış " prinsipi əsasında qurdu. P. Karrer ömrünün sonuna qədər bu aksioma sadiq qaldı. 1908-ci ildə P. Karrer koordinasiya nəzəriyyəsinin banisi olan Alfred Vernerin professor olduğu Sürix Universitetində kimya üzrə təhsil almağa başlayır.
Cəmi 6 semestr ərzində P. Karrer A. Vernerlə kobalt komplekslərinin kimyasını öyrənərək fəlsəfə doktoru dərəcəsini aldı. 1911-ci ildə Karrer Sürix Universitetini bitirdi və o dövrdə artıq özünü uğurlu alim kimi sübut edə bilmişdi, elə həmin il A. Verner ona assistent vəzifəsini təklif etdi. Bir il sonra P. Karrerin arsenin üzvi birləşmələrinə həsr olunmuş ilk nəşri P. Erlix tərəfindən nəzərə çarpdı, bundan sonra P. Karrer Frankfurt-Mayndə George Speyer Evində (George Speyer House) köməkçi kimi dəvət aldı və o, sonradan oranın üzvü oldu.
Birinci Dünya Müharibəsi zamanı P. Karrer qısa müddətə İsveçrə Ordusunda xidmət etdi. 1915-ci ildə P. Erlix xəstələndi və öldü, P. Karrer George Speyer Evində kimyəvi tədqiqatların rəhbəri seçildi və bitki məhsulları ilə işləməyə başladı. 1918-ci ildə Sürix Universitetində köməkçi professor olmaq təklifini aldı və qəbul etdi. 1919-cu ildə A. Vernerin ölümündən sonra P. Karrer onun davamçısı kimi, Kimya İnstitutunun tam professoru və direktoru seçildi. P. Karrer həyatı boyu iki müəllimi A. Verner və P. Erlixin xatirəsini hər zaman ehtiramla yad etmişdir.
1950–1952-ci illərdə P. Karrer Sürix Universitetinin rektoru vəzifəsində çalışıb. 1959-cu ildə 70 yaşında institutun rəhbərliyini Q. Şmidtə keçirdi. Paul Carrer 18 iyun 1971-ci ildə uzun sürən xəstəlikdən sonra səksən üç yaşında vəfat etdi.
Arsen birləşmələrinin tədqiqi dövrü
1908-ci ildə Paul Karrer Sürixdə A. Vernerin köməkçisi olduğu dövrdə, arsen birləşmələri ilə bağlı müstəqil tədqiqatlarına başladı. O, sintezini patentləşdirdiyi əvvəllər naməlum nitrosoaril-arsen turşularından fenazin əsasında arsen azo birləşmələri və boyalar əldə etmişdir.
P. Ehrlixlə işləyərkək P. Karrer antisifilitik preparat 606-nın yaradıcısı oldu, salvarsan məhlullarının kimyasını öyrəndi. O vaxta qədər salvarsan klinik praktikada uğurla istifadə olunsa da, onun quruluşu hələ də sirr olaraq qalırdı. Belə ki, P. Karrer preparatın strukturunu müəyyən etmək üçün salvarsanın qızıl və gümüş duzları ilə komplekslərini tədqiq etməyə başladı.
Bundan əlavə, tədqiqat zamanı məlum oldu ki, salvarsanın mis kompleksi spirilla bakteriyası və parazitar birhüceyrəli tripanosom üzərində yaxşı eksperimental və klinik təsir göstərir, gümüş salvarsan sonradan İ. Q. Farben tərəfindən tibbi təcrübəyə daxil edilmişdir. P. Karrerin arsenin üzvi törəmələrinə olan bu həvəsi təxminən səkkiz il davam etdi və 1916-cı ildə kulminasiya nöqtəsinə çatdı və yekunlaşdıraraq ona 15 nəşr və 8 patent qazandırdı.
Karbohidratların öyrənilməsi dövrü
1916-cı ildə Frankfurtda P. Karrer yeni bir mövzu — karbohidratların öyrənilməsi üzərində işləməyə başladı. Bu sahədə inkişaf 1955-ci ilə qədər davam etdi.
Polisaxaridlər
İkinci Dünya Müharibəsi P. Karreranın elmi fəaliyyətinə heç bir əngəl törətmədi, məhz bu dövrdə o, polisulfat turşularının və karboksimetilselülozun qarışıq efirlərini əldə etdi.
Pedaqoji fəaliyyəti
P. Karrer nisbətən kiçik institutunu idarə edirdi. Ömrünün sonuna qədər Sürix Universitetinə sadiq qaldı. Tələbələri həmişə onun işinə olan bağlılığından ilham alıblar. Yüksək vəzifəsinə və vaxtının azlığına baxmayaraq, P. Karrer hər bir həmkarına və tələbələrinə gündə bir-iki dəfə baş çəkmək üçün əlindən gələni edirdi. Tələbələrinin bir çoxu sənaye istehsalı sahəsində işləmiş, bəziləri hətta ən yüksək vəzifələrə çatmışdı. Onun köməkçilərindən bəziləri müəllim oldu və ya öz akademik karyerasına başladı.
Elmi nailiyyətləri
1930 — likopen, β-karotin və skualinin simmetrik düsturu müəyyən edildi.
1931 — A vitamininin (retinol) strukturu quruldu
1935 — B2 vitamininin (riboflavin) sintezi həyata keçirildi
FIFA ölkə kodlarının siyahısı
FIFA ölkə kodlarının siyahısı — FIFA ölkələrinə təyin olunmuş triqramların siyahısı. Bunlar FIFA-nın rəsmi kodları ilə yanaşı qitə konfederasiyalarıdır (AFC, CAF, CONCACAF, CONMEBOL, OFC, UEFA) Rəsmi yarışlarda ölkələrin və asılı ərazilərin adları üçün qısaltmalar kimi istifadə olunur. Bəzən kodlar yalnız futbolda istifadə olunmur.
Paul Karrer
Elmi nailiyyətləri
1938 — E vitamininin (d, l-α-tokoferol) sintezi həyata keçirildi.
FIFA ölkə kodlarının siyahısı
FIFA üzv kodları
Hazırda 211 FIFA üzvü olan ölkə mövcuddur. .
Paul Karrer
Elmi nailiyyətləri
1939 — K1 vitamininin (naftoxinonun) preparativ sintezi həyata keçirildi
FIFA ölkə kodlarının siyahısı
FIFA olmayan üzvlər üçün ölkə kodları
Aşağıdakı kodlar FIFA-ya bağlı olmayan, lakin kodları tez-tez FIFA bazasında və ya konfederasiya saytlarında görünən ölkələrə və ya asılı bölgələrə aiddir.
Paul Karrer
Elmi nailiyyətləri
1942 — nikotinamid adenin dinukleotidin (NAD) strukturunun yaradılması üçün əsaslar qoyuldu.
FIFA ölkə kodlarının siyahısı
Nizamsız kodlar
Aşağıdakı kodlar FIFA-ya bağlı olmayan ölkələrə və ya asılı ərazilərə aiddir. Qitə bir konfederasiyanın üzvü və ya üzv üzvü olsa da, bu kodlar FIFA-da istifadə edilmir.
Paul Karrer
Elmi nailiyyətləri
1948 — çoxlu sayda karotenoid epoksidlərin kəşfi
FIFA ölkə kodlarının siyahısı
Köhnəlmiş kodlar
Ölkənin mövcudluğunu dayandırması, adını dəyişdirməsi, kodunu dəyişdirməsi və ya başqa bir dövlətin bir hissəsi olması səbəbindən aşağıdakı kodlar köhnəlmişdir.
Paul Karrer
Elmi nailiyyətləri
1950 — karotin tipli karbohidrogenlərin sintezi üsulu işlənib hazırlanmışdır
FIFA ölkə kodlarının siyahısı
FIFA, MOK və ISO arasındakı fərqlər
FIFA kodlarının çoxu Olimpiya Oyunlarında istifadə olunan BOK kodlarına uyğun gəlsə də, bəzi ölkələrdə fərqli kodlar mövcuddur.
Paul Karrer
Elmi nailiyyətləri
1958 — quruluş müəyyən edildi və toksiferin və əlaqəli alkaloidlərin qismən sintezi aparıldı.
FIFA ölkə kodlarının siyahısı
FIFA, MOK və ISO arasındakı fərqlər
FİFA-ya üzv olan, lakin BOK-da komitə tərəfindən təmsil olunmayan və əksinə əyalətlər var.
Paul Karrer
Elmi nailiyyətləri
1958 — Kantaksantin β-karotindən sintez edilmişdi.
Fəxri fərmanları və mükafatları
1937-ci ildə P. Karrer karotenoidlər və flavinlər üzərində apardığı tədqiqatlara, A və B2 vitaminlərinin kəşfinə görə kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb. O, bu mükafatı karbohidratlar və C vitamini sahəsində araşdırmaları ilə seçilən ingilis kimyaçısı U. H. Houors ilə bölüşdü.
Yaddaş
P. Karrerin 70 illik yubileyi münasibəti ilə Paul Karrerin adına illik oxunuşlar təşkil edildi, burada seçilmiş tədqiqatçı onun həyatının əsərləri haqqında məruzə etdi və Paul Karrerin qızıl medalını aldı. Bundan əlavə, P. Karrer İsveçrədə Fritsa Hoffman-La Roşer "Fənlərarası Seminarların Təşviqi Fondu" və Kimya Təqaüd Fondunu təsis edib
Paul Karrer səksən illik yubileyini Kimya İnstitutunda simpozium və tarixi sərgi ilə qeyd etdi.
1979-cu ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı Ayın uzaq tərəfindəki kraterə Paul Karreranın adını verdi.
Ailəsi
1914-cü ildə Paul Karrer uzun müddət eşq yaşadığı psixiatriya klinikasının direktoru Helen Froliçin qızı ilə evləndi. Bu xoşbəxt evlilikdən onların üç oğlu dünyaya gəldi, lakin onlardan biri doğulduqdan qısa müddət sonra öldü. P. Karrer Frankfurtda keçirdiyi illəri həyatının ən ilhamverici dövrü kimi qiymətləndirib.
Sağlamlıq səbəbiylə P. Karrer ölçülü bir həyat sürürdü. P. Karrer kifayət qədər varlı adam olsa da, olduqca sadə yaşayırdı. Onun Sürixberqdə böyük evi var idi, amma maşını olmadığından instituta ictimai nəqliyyatla gedirdi.
Şəxsi keyfiyyətləri
Paul Karrer orta boylu və cüzi bədən quruluşlu bir insan idi. Bu zahiri incəliyin arxasında parlaq intellektlə birləşən qarşısıalınmaz və sarsılmaz iradə dayanırdı. O, punktuallığı, məsuliyyət hissi və mütləq etibarlılığı ilə məşhur idi. Savadlı və tərbiyəli bir insan idi, onun maraqları təkcə təbiət elmlərinə deyil, həm də humanitar elmlərə də aid idi. Onu tanıyan hər kəs onun intizamına, çalışqanlığına, təmkininə, mehribanlığına heyran idi.
P. Karerra kimya və biokimya, biologiya, farmakologiya və tibb kimi əlaqəli sahələrdə həmkarları ilə əla əlaqələrə malik idi.
Tse Tsz Fun
Tse Tsz Fun (23 may 1998) — Honkonqlu üzgüçü. Tse Tsz Fun Honkonqu 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Tse Tsz Fun birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 5 km məsafəyə açıq hovuz üzgüçülüyü yarışlarında iştirak etdi. 1:05:59.0 saniyəlik nəticə ilə 60-cı yeri tutdu və yarışı başa vurdu.
Aynaji
Aynaji (, 1917-ci ilə qədər Haynaş  — Latviyanın Limbaji diyarında şəhər (1928-ci ildən). Riqa körfəzinin sahilində, Estoniya ilə sərhəddə yerləşir. 1 iyul 2009-cu ilə qədər Limbaji diyarının bir hissəsi idi. Aynaji bütün Vidzemenin ən kiçik şəhəri və Latviya naviqasiyasının beşiyidir.
Etimologiya
"Aynaji" eston dilində "quru ot yolu" mənasını verən "heinastee" sözündən yaranmış ola bilər. Digər ehtimallara livon dilində "quru ot" mənasını verən "aaina" və ya "tənha" mənasını verən "ainagi" sözləri daxildir. Orta əsrlərdə şəhər alman dilində "Haynaş" kimi bilinirdi.
Əhalisi
Əhalisi 891 nəfərdir (2013), onun 92%-ni latışlar, 3%-ni ruslar, 2%-ni estonlar təşkil edir.
Barıt imperiyaları
thumb| Moğol ordusunun [[Artilleriya|topçuları Əkbər şahın dövründə]] thumb| Osmanlı silahlı əsgərləri Barıt imperiyaları və ya Müsəlman barıt imperiyaları — XVI əsrdən XVIII əsrə qədər çiçəkləndikləri dövrdə üç türk və fars müsəlman imperiyasına: Osmanlı İmperiyasına, Səfəvilər İmperiyasına və Böyük Moğol İmperiyasına aid edilən termin. Bu üç imperiya erkən müasir dövrün ən güclü və ən sabit iqtisadiyyatlarına malik idi ki, bu da kommersiya ekspansiyasına və mədəniyyətin daha çox himayəsinə səbəb olur, onların siyasi və hüquqi institutları isə artan mərkəzləşmə dərəcəsi ilə möhkəmlənirdi. İmperiyalarda adambaşına düşən gəlir və əhalinin əhəmiyyətli dərəcədə artması və davamlı texnoloji yenilik tempi müşahidə olunurdu. Qərbdə Mərkəzi Avropa və Şimali Afrikadan şərqdə Benqal və Arakana qədər uzanırdılar.
İmperator ekspansiyası zamanı yeni icad edilmiş odlu silahların, xüsusilə top və atıcı silahların istifadəsi və inkişafı ilə İslam barıt imperiyaları tərəfindən böyük ərazilər fəth edildi. Avropada olduğu kimi, barıt silahlarının tətbiqi mərkəzləşdirilmiş monarxiya dövlətlərinin yüksəlişi kimi dəyişikliklərə səbəb oldu. G.S.Hodqsona görə, barıt imperiyalarında bu dəyişikliklər hərbi təşkilatlanmadan xeyli kənara çıxdı. Hindistan yarımadasında yerləşən moğollar, qismən Teymuri İntibahını miras qoydular və öz dəbdəbəli memarlığı ilə tanındılar. Səfəvilər İran üçün səmərəli və müasir dövlət idarəsi yaratdılar və təsviri sənətdə böyük inkişaflara sponsorluq etdilər. Kaysar-ı Rum kimi də tanınan Konstantinopol əsaslı Osmanlı xilafətinin sultanları İki Həram Məscidin Xadimi və bununla da İslam dünyasının başçıları idilər. Onların gücləri, zənginliyi, memarlığı və müxtəlif töhfələri Asiya və Avropa tarixinin gedişatına əhəmiyyətli dərəcədə təsir etdi.
Osmanlı İmperiyası
left|thumb|200x200px| Hempşirdəki Fort Nelsonda nümayiş etdirilən tunc [[Şahi (silah)|Şahi topu. Oxşar toplardan Osmanlı türkləri 1453-cü ildə Konstantinopolun mühasirəsində istifadə ediblər.]] Barıtlı silah əldə edən üç imperiyadan birincisi Osmanlı İmperiyası olmuşdur. 14-cü əsrdə Osmanlılar barıt artilleriyasını mənimsəmişdilər. Osmanlılar tərəfindən barıt silahlarının qəbulu o qədər sürətli oldu ki, onlar "odlu silahların istehsalı və idarə edilməsində ixtisaslaşmış mərkəzləşdirilmiş və daimi qoşunların yaradılmasında həm Avropalı, həm də Yaxın Şərqdəki rəqiblərini qabaqladılar". Lakin, bu onların rəqiblərini şoka saldı və digər iki İslam imperiyasını silah proqramlarını sürətləndirməyə sövq etdi. Osmanlılar ən azından artıq I Bayazidin dövründə artilleriyaya sahib idilər və onlardan 1399 və 1402-ci illərdə Konstantinopolun mühasirələrində ondan istifadə etdilər. Onlar nəhayət 1430-cu ildə Salonikanın müvəffəqiyyətli mühasirəsində mühasirə mühərrikləri kimi öz silahlarını sübut etdilər. Osmanlılar toplarını tökmək üçün Yaxın Şərq  və Avropa tökmə zavodlarından istifadə etdilər və 1453-cü ildə Konstantinopolun mühasirəsi zamanı onların şəhərin divarlarını dağıtmaq üçün kifayət qədər böyük topları var idi ki, bu da müdafiəçiləri təəccübləndirmişdi.
Osmanlı ordusunun nizamlı şəkildə odlu silah istifadə etməsi avropalı həmkarlarının sürətini qabaqladı. Yeniçərilər yay və oxlardan istifadə edən piyada mühafizəçisi idilər. Sultan II Mehmedin hakimiyyəti dövründə onlar odlu silahlarla təchiz olundu və "bəlkə də dünyada odlu silahla təchiz edilmiş ilk daimi piyada qüvvəsi" oldular. Beləliklə, Yeniçərilər ilk müasir daimi ordular hesab olunurlar. Artilleriya və yeniçəri atəş gücünün birləşməsi 1444-cü ildə Varnada səlibçilərə, 1473-cü ildə Başkent Ağqoyunlulara və 1526 -cı ildə Macarıstana qarşı Mohaç ordusuna qarşı həlledici oldu. Lakin Səfəviləri və Moğolları barıtın effektivliyinə inandıran döyüş Çaldıran oldu.
Fitilli toplar 1440-cı illərdə Yeniçəri korpusu tərəfindən istifadə olunmağa başladı. Muşket daha sonra 1465-ci ildə Osmanlı İmperiyasında peyda oldu. Şam poladı daha sonra 16-cı əsrdən tüfəng kimi odlu silahların istehsalında istifadə edilmişdir. 1526-cı ildə Moxaç döyüşündə 2000 tüfənglə təchiz edilmiş yeniçərilər (adətən muşket kimi tərcümə olunur) "ardıcıl olaraq doqquz cərgə təşkil etdilər və onlar əlavə dəstəyə və ya istirahətə ehtiyac olmadan diz çökmüş və ya ayaq üstə vəziyyətdə silahlarını sıra ilə atəşə tutdular". Çinlilər daha sonra atəş üçün Osmanlının diz çökmə mövqeyini qəbul etdilər. 1598-ci ildə Çin yazıçısı Zhao Shizhen türk tüfənglərini Avropa tüfənglərindən üstün hesab etmişdir. Çinli Wu Pei Chih (1621) daha sonra o dövrdə heç bir Avropa və ya Çin odlu silahında istifadə olunmadığı bilinməyən dayaqlı mexanizmdən istifadə edən türk tüfənglərini təsvir etdi.
Çanaqqala silahı 1464-cü ildə Münir Əli tərəfindən dizayn edilmiş və bürüncdən tökülmüşdür. Çanaqqala silahı 340 ildən çox vaxt keçdikdən sonra, 1807-ci ildə Krallıq Donanmasının bir qüvvəsi meydana çıxdıqda və Çanaqqala Əməliyyatına başlayanda hələ də istifadədə idi. Türk qüvvələri qədim qalıqları yanacaq və mərmilərlə doldurdu, sonra onları İngilis gəmilərinə atəş etdi. İngilis eskadronu bu bombardman nəticəsində 28 itki verdi. right|thumb| Səfəvi muşketyoru [[I Abbas dövründə (Berlin İslam İncəsənəti Muzeyi).]] Çaldıranda osmanlılar ilk dəfə Səfəvilərlə döyüşdə qarşılaşdılar. Sultan I Səlim 1514-cü ildə Şah İsmayılın Səlimin rəqiblərinin xeyrinə qızışdırdığı şiə təhlükəsi kimi qəbul etdiyi şeylə üzləşmək üçün öz səhra topları ilə şərqə doğru hərəkət etdi. Osmanlılar toplarını onları daşıyan arabaların arasına yerləşdirirdilər ki, bu da silahlı yeniçərilər üçün sığınacaq yaradırdı. Hücum Səfəvi süvariləri üçün dağıdıcı itkilərə səbəb oldu. Məğlubiyyət o qədər ağır idi ki, Osmanlı qüvvələri sürətlə irəliləyə bildi və qısa müddətə Səfəvilərin paytaxtı Təbrizi işğal etdi. Yalnız Osmanlı ordusunun məhdud yürüş radiusu onun şəhəri tutmasına və Səfəvi hakimiyyətinə son qoymasına mane oldu.
Səfəvi imperiyası
Çaldıran məğlubiyyəti İsmayılın ərazi genişləndirmə proqramına son qoysa da, buna baxmayaraq şah öz qoşunlarını barıtla silahlandıraraq Osmanlı sultanlığından gələn real təhlükədən qorunmaq üçün təcili addımlar atdı. Çaldıranın iki ili ərzində İsmayılın 8000, 1521-ci ilə qədər, ehtimal ki, 20,000 nəfərdən ibarət tüfəngçilər ( tofangçi ) korpusu var idi. Böyük Abbas orduda islahatlar apardıqdan sonra (təxminən 1598-ci ildə) Səfəvi qüvvələrinin 500 topdan ibarət topçular korpusu və 12.000 tüfəngçisi var idi.
Moğol İmperiyası
thumb| Moğol tüfəngçisi Lahorun Lodi qubernatoru Daulat Xan tərəfindən Lodi Sultan İbrahim xana qarşı üsyanını dəstəkləmək üçün dəvət edildikdə, Babur barıt odlu silahlar və tarla artilleriyası və onları yerləşdirmə üsulu ilə tanış idi. Babur Osmanlı mütəxəssisi Ustad Əli Qulini işə götürdü, o, Babura standart Osmanlı quruluşunu - mərkəzdə vaqonlarla qorunan artilleriya və odlu silahla təchiz edilmiş piyada və hər iki qanadda oxatanları göstərdi. Babur bu birləşməni 1526-cı ildə Panipatdakı Birinci Döyüşdə istifadə etdi, burada Dehli sultanlığına sadiq Əfqan və Racput qüvvələri sayca üstün olsa da, barıt silahları olmadan məğlub oldular. Teymuri qüvvələrinin qəti qələbəsi, imperiyanın tarixi boyu düşmənlərin Moğol şahzadələri ilə nadir hallarda görüşməsinin səbəblərindən biridir. Böyük Əkbər, Şah Cahan və Aurangzebin hakimiyyəti Hindistan tarixinin ən yüksək zirvəsi kimi təsvir edilmişdir. Moğol İmperiyası bəzən dünya əhalisinin 16,1%-i ilə güclü geosiyasi quruma çevrildi. Osmanlılar və Səfəvilər kimi Moğollar Teymuri mədəniyyəti və incəsənətinin elementlərini miras aldılar.
Luk Russe
Luk Kameron Russe (7 sentyabr 1999-cu ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Bristol Rovers klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusudur.
Bristol Rovers
Russe öz karyerasına Bristol Rovers klubunun U-10 gənclər akademiyasında start vermişdir. 2017-ci ilin iyul ayında o, Portuqaliyada keçirilən mövsüm öncəsi məşqlərdə iştirak etmək üçün əsas komandaya çağırılmışdır.
Rəhman Şirinov
Şirinov Rəhman İsa oğlu — Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Rəhman Şirinov 1973-cü il yanvar ayının 3-də Yenikənd kəndində doğulub boya-başa çatmışdı. 1990-cı ildə keçmiş Sovet silahlı qüvvələrində xidmətə yollandı. 1992-ci il noyabrın 17-də düşmən tərəfindən başlanan ağır döyüşlərin birində R.Şirinov qəhrəmancasına həlak oldu.
Hərbi xidməti
1990-cı ildə keçmiş Sovet silahlı qüvvələrində xidmətə yollandı. Ağır əməliyyatların birində daha çox fərqləndiyini nəzərə alan komandiri ona çavuş rütbəsi verildi. 1992-ci il noyabrın 17-də düşmən tərəfindən başlanan ağır döyüşlərin birində R.Şirinov qəhrəmancasına həlak oldu. Onu Gədəbəy rayonunun “Şəhidlər xiyabanı”nda dəfn etdilər.
İrsi
Gədəbəy rayonunun “Şəhidlər xiyabanı”nda Rəhman Şirinovu dəfn etdilər.
Elşad Nəsirov (siyasətçi)
Elşad Nəsirov — Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Sərmayələr və Marketinq üzrə vitse-prezidenti.
Həyatı
Nəsirov Elşad Mustafa oğlu 1960-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1982-ci ildə Moskva Dövlət Beynəlxalq Əlaqələr İnstitutunu bitirmişdir. 1981-1982-ci illərdə SSRİ-nin Əfqanıstandakı səfirliyində, 1982-1985-ci illərdə SSRİ Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunda, 1985-1989-cu illərdə SSRİ Xarici İşlər Nazirliyində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.
1989-1992-ci illər ərzində SSRİ-nin Hindistandakı səfirliyində işləmişdir. Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra 1992-1995-ci illər ərzində Azərbaycan Respublikasının BMT yanındakı Daimi Nümayəndəliyində çalışmış, 1995-1997-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyi aparatında şöbə müdiri vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. 1997-2003-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Xarici İqtisadi Əməliyyatlar İdarəsinin, 2003-2005-ci illərdə isə Marketinq və İqtisadi Əməliyyatlar İdarəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 28 dekabr 2005-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Sərmayələr və Marketinq üzrə vitse-prezidenti vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Ərgünəş (dağ)
Haqqında
Toponimik ədəbiyyatlarda Ərgünəş şəklində təqdim olunan bu oronim belə izah olunur: "Yaxınlığındakı dağlardan hündürlüyü çox olmasına və günəş şüası ilk dəfə həmin dağın zirvəsinə düşməsinə görə dağ belə adlanmışdır".
Elşad Nəsirov (siyasətçi)
Həyatı
2003-cü ildən Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyasının vitse-prezidentidir. 2010-cu ildə Prezident İlham Əliyevin Sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Ərgünəş (dağ)
Haqqında
Ar sözü "keşikçi, gözətçi"; "quru çay dərəsi" mənaları ilə yanaşı buryat, yakut və monqol dillərində "qərb, arxa tərəf, Şimal, dağın kölgə düşən hissəsi, quzey" mənalarını da ifadə edir.
Elşad Nəsirov (siyasətçi)
Həyatı
Rus, ingilis, fars, hind dillərini bilir.
Ərgünəş (dağ)
Haqqında
Qeyd etmək lazımdır ki, Quba rayonu ərazisindəki hal-hazırda Dolanlar adlanan dağın da əvvəlki adı Argünəş olmuşdur. Bu oronimin coğrafi mövqeyi ikinci izahla üst-üstə düşür. Dolanlar adına gəlincə, dolan qədim fars və tacik dillərində "dağ keçidi", monqol dilində (dalın) "arxa tərəf, yüksəklik, yol" deməkdir. Bu baxımdan Argünəş və Dolanlar oronimləri sinonim hesab oluna bilər. Qırğızıstanda Dolon, Tacikistanda Dolona, Dolonabulak yer adları bu oronimin türk dilləri üçün yad olmadığını sübut edir.
Qazi Həsən Paşa
Həyatı
Əslən Qafqaz lıdır. Kiçik yaşlarında İran sərhəddində əsir alınaraq Təkirdağlı Hacı Osman ağa adlı bir tacirə satıldı və onun uşaqları ilə birlikdə böyüdü. Bir müddət sonra azad edildi və ticarət məqsədilə Təkirdağ dan yola çıxdı. Həm Avstriya, həm də Rusiya cəbhəsində müharibələrin davam etdiyi 1738-ci ildə yeniçəri ocağı na yazıldı və bəzi müharibələrə qatılaraq Belqrad ın mühasirəsi əsnasında şücaət göstərdi. Daha sonra Təkirdağ a geri dönərək keçmiş ağasının qızıyla evləndi.
Daha sonra Əl-Cəzairə səyahət edən Həsən ağa yolda ikən bir gəmiyə hücum edərək ələ keçirdi və bu gəmiylə birlikdə Əl-Cəzairə çatdı. Cəsarəti səbəbilə Əl-Cəzayir hakimləri tərəfindən təqdir edildi və bir çox hədiyyələrlə yanaşı Tilimsan sancaqbəyi təyin olundu. Ancaq tərəfdarları ilə yanaşı müxalifləri də artdı və burada çox qalmayaraq İstanbul a getdi. Əl-Cəzair bəylərbəyinin, Tilimsan xəzinəsini də alaraq qaçdığını İstanbul a bildirməsi səbəbilə bir müddət burada həbs edilən Həsən Paşa daha sonra azadlığa buraxıldı.