cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Burunlu kəpənəkçiçək
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilmək təhlükəsində olanlar” kateqoriyasına aiddir – EN A2c+3c. Qafqazın endemik növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Kök yumrusu dəyirmidir. Gövdəsi 1 m-ə qədər hündürlükdədir. Yarpaqları çılpaq, kənarları xırda kirpikli, barmaqvari-5 yerə bölünmüşdür. Çiçək qrupu boş, bəsit və ya budaqlanan salxımlarda toplanmışdır. Qalpağı hündür, 1-2,5 sm hündürlükdə, aşağıya doğru əyilmiş buruncuqlu; çiçəkyanlığının yan hissələri dairəvidir. Mahmızın ləçəkləri (nektarlıqlar) yarımspiral qatlanmış quruluşdadır. Çalovlar (meyvələr) 3 sayda, çılpaqdır.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə və meyvə əmələgətirmə dövrü iyul—avqust aylarına təsadüf edir. Toxumla çoxalır. Mezofitdir. Subalp dağ qurşağının rütubətli çəmənlərində, meşə kənarlarında, kolluqlarda, Carum caucasica, Senecio platyphyllus və Doronicum macrophyllum bitkilərindən təşkil olunmuş assosiasiyalarda komponent kimi iştirak edir. Zəhərlidir. Dekorativ və dərman bitkisdir.
Yayılması
Böyük Qafqazın Quba sahəsi (Quba rayonu, Qırızdəhnə kəndi ətrafındakı dağ –dərəsi; Qusar rayonu, Sudur və Ləzə kəndlərinin ətrafı) və qərb hissəsi, Kiçik Qafqazın şimal və mərkəzi hissələri, Naxçıvanın dağlıq hissəsi.
Sayı və tendensiyası
Məhdudlaşdırıcı amillərin təsirinə məruz qalması populyasiyanın azalma tendensiyasına səbəb olur
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen amillər (otların biçilməsi və mal – qara tərəfindən tapdalanması, dərman bitkisi kimi istifadə olunması).
Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq məqsədi ilə yasaqlıqların təşkili, populyasiya səviyyəsində genetiktədqiqi, toxumlarının toxum banklarında saxlanılması, bərpasının təmin edilməsi, yeni yayılma yerlərinin axtarılması təklif olunur.
Makrobentos
Makrobentos — Ölçüləri 2 mm-dən böyük olan dib (bentos) orqanizmlərinin məcmusu (həşəratların sürfələri, iri molyusklar, polixetlər, xərçəngkimilər və s.).
Mezobentos
Ölçüləri 1mm-dən 2 mm-ə qədər olan bentik heyvan qrupları.
Nurlan Sultanov
Nurlan Yaşar oğlu Sultanov (31 may 1999; Tovuz rayonu, Azərbaycan — 5 noyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Nurlan Sultanov 1999-cu il mayın 31-də Tovuz rayonunun Dönük Qırıqlı kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Nurlan Sultanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Qubadlının və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Nurlan Sultanov noyabrın 5-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Sultanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Sultanov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Sultanov ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Lambda-zond
thumb Lambda-zond — sensorların rolu avtomobildə yanaçağı və çıxış qazlarının düzgün formada təmin etməsidir. Yəniki yanma kamerasında yanmanın düzgün baş verməsini təmin edir. Sensorların tərkibi Dioksid Zirkonniyalı keramikadır. (ZrO2) Bu bütün oksiqen sensorlarına keçərlidir. Oksigen sensorunun əsas iş prinsipi yanma kamerasından çıxan qazların miqdarını ölçməkdir. Bu sensorlar mühərriyin çıxışında və daha sonra katalizator çıxışında yerləşdirilir. İş prinsipnə görə ilk sensorlar mühərriyin yanmasını təmin edir. Katalizatordan sonrakılar isə zərərli qazların nə dərəcədə katalizator filterindən keçdiyini təmin etməkdir. Keyfiyyətsiz yanacaq daha çox zərərli qazlar verərək həmin sensorları tez bir zamanda sıradan çıxardır. BMW mühərikləri keyfiyyətli yanacağa həssas olduğundan dolayı keyfiyyətsiz yanacaq istifadə olunduqda tez sıradan çıxır. Bu sensorlar da 1-5 naqillər olur. 1-2 naqil olana dətən sensoru qızdırmağa ehtiyac duyulmayanlardadı. 3-5 naqil olduqda sensor üzərində bu onu qızdırmaqa xidmət edir. Sensorlar 300-400 dərəcə qədər dözümlüdür.Avtomobildə yanacaq həddindən artıq çox veya az gəlməsini həmin sensor nəzarət edir.
λ=1  Əla yandırma var və hər şey normasındadır.
λ>1  kasıb yanma
λ<1  varlı yanma,hava catdırmır yanmaya
Kornelius Elvin Smit
Kornelius Elvin Smit — Baham adalarının general-qubernatoru (2019).
Siyasi fəaliyyəti
Daha öncə 2008-ci ildən ABŞ-də səfir kimi fəaliyyət göstərmişdi. Həmin dönəm həm də Baham adalarının Nəqliyyat və Aviasiya Naziri olmuşdur. 2018-ci ildə general-qubernatorun köməkçisi olaraq and içib.
NGC 675
NGC 675, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qoç bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şöhrət Abdulrəhmanov
Şöhrət Böyükbəy oğlu Abdulrəhmanov (14 fevral 1991; Hacıqabul rayonu, Azərbaycan SSR — 8 oktyabr 2020; Ağdərə, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Şöhrət Abdulrəhmanov 1991-ci il fevralın 14-də Hacıqabul rayonunun Şorbaçı kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Şöhrət Abdulrəhmanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Şöhrət Abdulrəhmanov oktyabrın 8-də Ağdərə istiqamətində şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şöhrət Abdulrəhmanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şöhrət Abdulrəhmanov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Əbülhəsən mirzə Qovanlı-Qacar
Əbülhəsən mirzə Məhəmmədtağı mirzə оğlu Qоvanlı-Qacar (1847-1919)—şair, siyasətçi.
Həyatı
Əbülhəsən mirzə Məhəmmədtağı mirzə оğlu 1847-ci ildə Təbriz şəhərində dünyaya göz açmışdı. Mədrəsə təhsili almışdı. Şair və yazıçı idi. Hеyrət təxəllüsü, Şеyxürrəis ləqəbi vardı.Bir müddət о, Iran şəhərlərinə Misir, Hindistan və Оsmanlı ölkələrinə səyahət еtmiş, "Ittihadül-islam", "Kitabül-əbrar" ("Azad adamlarının kitabı") və "Müntəxəbi-nəfis" kimi bir nеçə əsər yazmışdır. Оnun fars və ərəb dillərində sеçilmiş şеirlərindən və nəsr yazılarınldan ibarət оlan sоn əsəri hicri qəməri 1312 (1894)-ci ildə Bоmbеydə çap еdilmişdir.
Bu kitabın müəllifi (M.Tərbiyət) Iran Məclisi Şurasının ikinci çağırışı üçün Təbrizdən nümayəndə sеçildiyi zaman Şеyxürrəis də Mazandarandan nümayəndə sеçilmişdir. Şеyxürrəis aşagıdakı qəzəli Məclisi Şurada siyasi qruplar arasında оlan ixtilaflar haqqında ixtisarla nəzmə çəkmişdir: Məclis bəzəyən  ayım,  о  qaşlarındır  hilal, Gözlərin inqilabi,  qamətindir  еtidal.
Rəqsindir irtican,  adındır  imtinai, Vüsalın ictimai  hicranındır  ixtilal.
Gözəllərin gözəli,  biz  arıqıq,  sən  ətli, Bir azadlıq  vеr  bizə,  sərv  bоylu  libеral.
Likvidlik riski
Likvidlik riski -
1) Hər hansı şirkətin və ya maliyyə qurumunun öhdəliklərini vaxtında qarşılaması üçün lazımi miqdarda likvid vəsaitlərə sahib olmaması ehtimalı ilə şərtlənən risk. Məsələn, bankın depozit sahibləri və ya kreditorların tələblərini vaxtında və lazımi dərəcədə qarşılaya biləcək maliyyə vəsaitinə (adətən, nağd pul) sahib olmaması riski;
2) İnvestisiyanın müddəti bitənədək investisiya olunmuş vəsaitlərin ciddi itkiyə yol vermədən qaytarılmasının  mümkün olmaması ehtimalı;
3) qiymətli kağızların təkrar bazarda müvaﬁq qiymətə satılmasının mümkün olmaması ehtimalı.
Mott və beyli
thumb|300px
Mott və beyli  — xüsusi bir tip erkən orta əsr qalası, bir palisade ilə əhatə olunmuş bir həyət, içəridə və ya yaxınlıqda bir donjon ilə taclanmış höyüd var. Belə qalalar XI-XII əsrlərdə Fransada, 1066-cı il Norman fəthindən sonra İngiltərə, Uels və Şotlandiyada da geniş yayılmışdır. İngilis termininin adı Fr.-nin birləşməsindən yaranır motte - "təpə", və, bir qala həyətini ifadə edən bir söz. Bu tip qalaların əsas üstünlüyü onlardan ibarət idi ki, onların inşası çox vaxt və səy tələb etmirdi, həmçinin müdafiə zamanı taktiki üstünlük verəcək təbii yüksəkliklər qəsrinin inşasını tələb etmirdi (yəni qala "açıq sahədə" inşa edilə bilər). Lakin taxtadan olan bu istehkamlar yanğına həssas idi və mühasirədə çox vaxt yanğın qurbanı olurlar, bununla əlaqədar olaraq XII əsrin sonlarında geniş yayılmış daş qalalarının inşasına başlanılır. thumb|300px
Tarixi
Mott, ya da qala qülləsi, Qərbi Avropadakı feodal qalasının ilk formasıdır. Xüsusi özəl müdafiə və yaşayış binası olan Mott keçmiş qəbilə yaşayış məskənlərindən daha kiçik idi və açıq şəkildə ifadə edilən özəl feodal xarakterinə sahib idi.
Leonard Vilen Mott aşağıdakı tərif verir: "təbii və ya qismən süni mənşəli, divar və ya palisada kiçik bir qala və ya qüllə üçün bir yer kimi xidmət edən torpaq təpə." Monte ümumiyyətlə ənənəvi texnologiyalardan istifadə edilərək qurulurdu: bir taxta palisade, piket hasarlı bir mil, bəzən də daş istifadə olunurdu. Keyfiyyətli bir yeni müdafiə elementi mərkəzdəki bir taxta və ya daş müdafiə qalası idi. Aydındır ki, bu qüllə müəyyən bir feodal növünün gücünün güclü bir simvolu, eyni zamanda o dövrün müdafiə sisteminin bir təzahürü idi: qalanın yıxılmasından sonra feodal lord, düşmənin əlinə düşməmək üçün özünü uzun müddət bu qüllədə müdafiə edə bilərdi.
Daha sonra Mott iki istiqamətdə inkişaf etdi: Donjonun müstəqil güclü bir yaşayış qülləsinə (Kamenetsk qalası kimi) və hakim bir müdafiə olan bir qalaya, lakin qalanın yaşayış funksiyasını vermədən (Trotski adası qalası).
Qalanın quruluşu
thumb|right|300px|Təpə — "motte və bailey" qalasının yeganə sağ qalan sübutudur ([[Cənubi Lanarkşir, Şotlandiya)]] 300px|thumb|Uelsdən hava videosu (2022)
Mott
Motte çınqıl, torf, əhəng daşı və ya fırça ağacı ilə tez-tez qarışan yer kürəsi idi. Təpənin bazasında yuvarlaq və ya kvadrat forma var idi; Bəzən 10 və daha çox metrə çatsa da, əksər hallarda gölün hündürlüyü 5 metrdən çox deyildi. Təpənin diametri əksər hallarda hündürlüyünü ən azı iki dəfə üstələmişdir. Çox vaxt gölməçənin əmələ gəlməsi üçün material gələcək sahil ətrafındakı xəndək tikilməsi zamanı götürülmüş torpaq idi. Mümkün qədər, küp su ilə doldurula bilər və ya quru qala bilər. Dağ yamacları gil və ya taxta döşəmə ilə örtülə bilər.
Sahilin yuxarı hissəsində bir taxta, daha sonra daşdan qorunan bir qüllə tikilmiş, ətrafı palisada ilə əhatə olunmuşdur. Palisade ərazisinə giriş (bəzi hallarda birbaşa qalaya) taxta körpü və təpənin yanında yerləşən bir nərdivandan keçirdi. Qala qala sahibi üçün daimi bir ev kimi xidmət edə bilər, baxmayaraq ki, bəzən tamamilə müdafiə quruluşu olaraq qalırdı və yalnız mühasirələr zamanı istifadə olunurdu; sülh dövründə ağa həyətdə daha rahat bir evdə yaşamağı üstün tutdu.
Beyli
Bailey anlayışı istehkamın ətrafına və ya ona bitişik olan 2 hektardan çox olmayan bir əraziyə (nadir istisnalarla) qalanın həyətini nəzərdə tuturdu. Həyətdə müxtəlif yaşayış və məişət binaları - qala sahibinin evi, əsgərlər və əşyalar, tövlələr, dayaq, anbarlar, mətbəx və s. - içəridə yerləşirdi. Çöldə həyət taxta bir palisade (bir palisade və ya bir döyüş kursu olan bir divar) ilə qorunurdu ki, bu da tez-tez qarşısında bir çəmənlik olan bir çardaq üzərində quraşdırılmışdır. Həyətdəki boşluq bir neçə hissəyə ayrıla bilər və ya bir-birinə bitişik bir neçə həyət evin yaxınlığında yerləşirdi.
Aleksandrov pasajı
Aleksandrov pasajı — Kazan da yerləşən şəhər əhəmiyyətli tarixi abidə. Rusiya da olan bir neçə pasajdan biri. 1880-1883-cü illərdə tacir Aleksandr Aleksandrovun sifarişi ilə tikilib.
Haqqında
Kazan şəhərində pasaj tikmək məqsədilə tacir Aleksandr Aleksandrov 1880-ci ilin yanvar ayında müsabiqə elan edir. Müsabiqədə Peterburq İncəsənət Akademiyasının məzunları 22 yaşlı Vladimir Suslov və Nikolay Pozdeyevin layihəsi qalib gəlir. Qalib gəldiklərinə görə məzunlar 500 rubl mükafat da əldə edirlər. Müsabiqənin qalibləri Peterburqu tərk edə bilmədikləri üçün binanın tikintisi peterburqlu memar Henri Ruşa tapşırılır. Bina Ruş tərəfindən 1880-1883-cü illərdə tikilib. Bina özündə modern və neobarokko üslublarını cəmləşdirib. Aleksandr Aleksandrov dünyasını dəyişdikdən sonra bina onun bacısı Olqa Geynsə miras qalır. O isə öz növbəsində binanı içərisində muzeyin yerləşdirilməsi üçün Kazan şəhərinə hədiyyə edir. Lakin bina muzey üçün uyğunsuz olduğuna görə binanı müxtəlif otaqlara və mağazalara bölürlər. Sovet dövrününü sonlarına yaxın bina artıq qəzalı vəziyyətə yaxın idi. Özülünün zəifləməsi nəticəsində binanın şimal hissəsində enmə müşahidə olunub. Çətin texniki quruluşuna, çətin maliyyə vəziyyətinə görə binada SSRİ dövründə və SSRİ dağıldıqdan sonra yalnız özülü möhkəmləndirmək işləri aparılıb.
Kremlovskiy küçəsinə açılan əsas girişi 2 mərtəbə hündürlüyündədir və heykəlciklərlə bəzədilib. Binanın fasadı, barokko-renessans elementlərini özündə cəmləyən eklektik üslubdadır. Binanın əsas günbəzi saatla bəzədilib. İnteryeri insan fiqurları, üz maskaları və müxtəlif bəzək formaları ilə bəzədilib. Əsas binanın ortasında körpə əlindən tutmuş bürünc qadın heykəlciyi şəklində olan lampa var. Bir neçə müddət çəhrayı rəngdə olan bina hazırda bəzi fərqli rəngdə olan elementlərlə yanaşı açıq boz rəngdədir.
Pasaj ilk tikiləndə Voskresenskiy, Petropavlovskiy, Poçtamtskiy və Çernoozerskiy küçələrinin formalaşdırdığı bütün kvartalı əhatə edirdi. Lakin sonradan pasajın Voskresenski və Poçtamtski küncüna aid hissəsi dağılır. Bu hissənin yerində sonradan Çernoyarov pasajı tikilir.
Melvill
Melvill — soyad.
Villis Kerrier
Villis Kerrier — Amerikan mühəndis, müasir kondisioner ixtirası ilə daha çox məşhurlaşan ixtiraçı.
İlk kondinsioner 1902-ci ildə Kerrier tərəfindən ixtira edilmişdir. 1915-ci ildə o və daha başqa altı mühəndislə birlikdə Carrier korporasiyasının əsasını qoyurlar və kondinsionerlərin istehsalı və satışı ilə məşğul olurlar. Hal-hazırda dünyada istehsal olunan kondinsionerlərin 17 %-i bu firmanın payına düşür. O dünyada bu sahə üzrə aparıcıdır.
Həyatı
U.Kerrier 1876-cı il 26 Noyabrda Nyu-Yorkun Anqola kəndində, Duane Uilliams Kerrier (1836–1908) və Elizabet R. Haviland (1845–1888) cütlüyünün övladı olaraq dünyaya gəlib.
O, Kornell Universitetində təhsil alıb. 1901-ci ildə universitetdən mühəndislik üzrə bakalavr dərəcəsi ilə məzun olub.
Fəaliyyəti
thumbnail|right|Mühəndislərin əl kitabı, U.Kerrier redaktəsi ilə, 1914 İlk müasir elektrikli kondisioner 1902-ci ildə Uillis Kerrier tərəfindən ABŞ-nin Buffalo şəhərində ixtira olunub. Kornell Universitetindən məzun olduqdan sonra Kerrier Buffalo Forge Company-də işləməyə başladı. Burada işləyərkən, o Bruklində yerləşən Sackett-Wilhelms Lithographing and Publishing Kompaniyası üçün tətbiqi bir problemi həll etmək məqsədi ilə havalandırma ilə təcrübələr aparırdı. Beləliklə ilk kondisioner Kerrier tərəfindən hazırlanıb və 1902-ci il 17 İyulda istifadəyə verilib.
Mirası
1930-cu ildə Kerrier Yaponiya və Koreyada da istehsalata başladı. Hazırda Cənubi Koreya dünyada ən böyük kondisioner istehsalçısıdır.
Yay aylarında sənaye istehsalının artırılması ilə kondisionerlər amerikan həyatında inqilabi çevriliş etdilər. 1920-ci illərdə məişət kondisionerlərinin təqdimatı ABŞ-də əhalinin cənub bölgələrə("Sun Belt") miqrasiyasının başlamasına kömək etdi.
The Jerusalem Post
The Jerusalem Post — 1932-ci ildə yaranmış İsrail qəzetidir.
Beyza
Beyza və ya Bəyza – İranın Fars ostanının Sipidan şəhristanının Beyza bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 3,593 nəfər və 845 ailədən ibarət idi.
Sternbergia colchiciflora
Sternbergia colchiciflora — IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir – VU D2. Azərbaycanın nadir növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Soğanağı yumurtavari və ya enli –yumurtavari, qəhvəyi pərdəli qınla örtülüdür. 12-18 sm hündürlükdədir. Yarpaqları 12-14 sm uzunluğunda, 7–8 mm enində küt. Tədricən əsasından sıxılmışdır. Çiçəkyanlığının kənarı enli-xətvari, 4, 5 sm uzunluğunda, təpə hissəsi sivri, aşağıdan oyuqlu, itidir. Erkəkcik 6-7 dəfə əsnəkdən qısadır. Qutucuq 1 sm uzunluğunda, 8 mm enindədir.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə və meyvə əmələgəlmə dövrü oktyabr – noyabr aylarına təsadüf edir.Soğanaqla çoxalır. Aşağı dağ qurşağında quru, daşlı və çınqıllı yamaclarda rast gəlinir. Dekorativ bitkidir.
Yayılması
Kür-Araz ovalığı (Göyçay rayonu, Qaraməryəm və Bığır kəndlərinin ətrafı); Qobustan (Bozdağ); Böyük Qafqazın şərq hissəsi (Şamaxı ətrafı).
Sayı və tendensiyası
Məhdud sayda bir neçə lokaliteti müşahidə olunur, azalma tendensiyası davam edir.
Mühafizə tədbirləri
Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər görülmür. Populyasiyalarının ciddi nəzarətə götürülməsi və mütəmadi monitorinqlərin aparılması.
Mirzə Cavad Natiq
Həyatı
Mirzə Cavad Natiq Əyalət əncüməninin üzvü idi. Əncümən onu Makuya göndərdi.
Camel (musiqi qrupu)
Camel - 1971-ci ildə Londonda, gitarist, vokalist Andrew Latimer tərəfindən qurulan ingilis proqressiv rok qrupudur.
Qrupun tarixi
Camel, 1971-ci ildə İngiltərədə yaranmış proqressiv rok qrupudur. Qrupun ilk üzvləri arasında pianoda Peter Bardens, qrupun qurucusu, gitaristi, bəstəkarı, flütçüsü, vokalisti, Andrew Latimer, bas gitarist Doug Ferguson ilə zərb alətlərində Andy Ward vardı. Qrup, The Brew adını dəyişdirərək sonradan Camel adını aldı.
Camel ilk albomu olan "Camel" (1973) çıxardığı zaman artıq yeni bir axının qabaqcıllarından biri oldu. Qrup əsl uğurunu isə "Mirage" albomu ilə qazandı. Ancaq Camel'ı Camel edən, proqressiv musiqi və duyğunu bir-birinə qataraq musiqi icra etməsi oldu.
Qrup, quruluşundan bu yana bir çox üzv dəyişdirdi və 1981-ci ildə Andy Ward'ın narkotik səbəbiylə bagetlerini buraxmağa qərar verməsiylə dağıldı. Bir müddət turnelərdə olan və qonaq musiqiçilərlə çalışan Andrew Latimer, qrupu 1990-cı ildə yenidən bir araya gətirdi. O ildən bu zamana qədər 4 albom çıxaran qrup 2003-cü ildə dünya turnesine çıxdı və bunun «vidalaşma dövrü» olaraq açıqlanmasıyla pərəstişkarlarını kədərləndirdi.
Qrup, tarixi boyunca bir çox mübahisələr ilə qarşı-qarşıya gəldi. Xüsusilə 1979-ci il tarixli «I Can See Your House from Here» adlı albomlarının çarmıxa gərilmiş, kosmosdan dünyaya baxmaqda olan astronavt mövzulu təsir edici albom üzü bunun səbəblərindən biriydi. Camel'ın «Mirage» albomun bu gün ən çox xatırlanan və dinlənilən Camel albomu olub «Lady Fantasy» kimi əfsanəvi bir əsərə də sahibdir. Lakin yenə bu albom içərisində olan «Nimrodel» adlı mahnı favoritlər arasındakı yerini qoruyur.
Həmçinin Opeth qrupunun qurucusu, vokalist və gitaristi Mikael Åkerfeldt, Camel'dan çox təsirləndiyini bir çox reportajında ​​dilə gətirmişdir. Lamentations adlı DVD'sində də «Ending Credits» mahnısına başlamadan əvvəl «Bu mahnı tamamilə Camel'dan götürülmüşdür» şəklində bir anons etmişdir. Qrup, Mikael Akerfeldt'la yanaşı Dan Swanö kimi bir çox İsveçli musiqiçinin də ilham qaynağıdır.
Anabad məscidi
Anabad məscidi — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda yerləşən orta əsrlərə aid məscid
Coğrafi mövqeyi
Anabad məscidi Ordubad çəhərindən 4 km şimal-şərq tərəfdə, Gənzəçay çayının sol sahilində yerləşən Anabat kəndinin şimal-şərq tərəfində inşa olunmuşdur.
Tarixi dövrləşdirilməsi
Məscidin içərisində üzərində yazı olan bir ədəd taxta parçası saxlanılır. Qara rənglə ərəb və kiril əlifbası ilə yazılan kitabə vaxtilə məscidin tavanında da olmuşdur. Hər iki kitabənin mətni belədir: "Tirlər dəyişdirilib 28.08.1960. Yusif Xudayar oğlu.
Balkar xalqının repressiya qurbanlarına həsr olunmuş abidə
Balkar xalqının repressiya qurbanlarına həsr olunmuş abidə — 1944-1957-ci illər arası sürgün edilmiş balkar xalqına həsr olunmuş abidə. Memorial abidənin açılışı 8 mart 2002-ci ildə Kabardino-Balkariya respublikasının Nalçik şəhərində Kanukoyeva küçəsində baş tutub. Abidənin ətrafında hər il matəm mitinqləri keçirilir.
Haqqında
Abidənin qoyulması ilə bağlı qərar 8 mart 1989-cu ildə balkar xalqının deportasiyasının 45-ci ildönümü münasibətilə qəbul olunub. Məhz bu tarixdə "Balkar xalqının soyqırım qurbanlarına" yazılmış simvolik daş gələcəkdə abidənin tikiləcəyi özülə qoyulmuşdur.
Cənnətşəhr
Cənnətşəhr-İranın Fars ostanının Darab şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 10,817 nəfər və 2,373 ailədən ibarət idi.
Teona Kumsiaşvili
Həyatı
27 yanvar 1984-cü ildə Sionidə doğulub.
22 iyul 2010-cu ildə Mutsoda vəfat edib.
Azərbaycan Milli Hökumətinin himni
Azərbaycan Milli Hökumətinin himni və ya "Yaşa, yaşa Azərbaycan!" — Cənubi Azərbaycanda (Təbrizdə) Seyid Cəfər Pişəvərinin (1893–1947) başçılığı ilə qurulmuş və bir il fəaliyyət göstərmiş (12.12.1945 – 12.12.1946) Azərbaycan Milli Hökumətinin himni. Himnin sözlərinin müəllifi Mir Mehdi Etimad, bəstəkarı isə Cahangir Cahangirovdur.
Feliks Zemdeqs
Feliks Zemdeqs və ya Tam adı ilə Feliks Aleksanders Zemdeqs — Avstraliyalı SpeedCuberdir. O, Dünya Kub Assosiasiyasının Dünya Çempionatında 2 dəfə qalib gələn yeganə SpeedCuberdir.
Həyatı
Feliks Zemdeqsin Latviya əcdadı var.Onun anası və nənəsi Latışdır.Feliks Zemdeqs ilk Kubik-Rubiki 2008-ci ilin aprelində YouTube-da sürətləndirici video və dərslərdən ilhamlandıqdan sonra aldı.Qeyd etdiyi ilk qeyri-rəsmi vaxt 14 iyun 2008-ci ildə orta hesabla 19,73 saniyə olmuşdur.12 yaşından bəri 3x3 Kubik-Rubik həll etmək üçün CFOP(Fridich),4x4 Kubik-Rubik həll etmək üçün Yau metodu,2x2 Kubik-Rubik üçün isə CLL methodu və 5x5 Kubik-Rubikdən 7x7 Kubik-Rubikinə qədər isə Azalma methodu işlədir.
Feliks Zemdeqs qatıldığı ilk yarışmada,Yeni Zelandiya Champ 2009-da 18 iyul 2009-cu il tarixində 3x3-də nəticə qazandı,final mərhələsində ortalama 13,74 saniyə. O, həmçinin 2x2,3x3,4x4,5x5 Gözü bağlı (Blindfolded) və 3x3 bir əllə(One-Handed) qazandı.
Növbəti yarışmasında, 30 yanvar 2010-cu ildə Melbourne Summer Open 2010-da Feliks Zemdeqs ilk dünya rekordlarını 3x3 orta və 4x4 orta hesabla 9.21 saniyə və 42.01 saniyəlik vaxtlarla təyin etdi.O,3x3 orta dünya rekordunu o vaxtdan 23 aprel 2017-ci ilə qədər davamlı olaraq 8 dəfə,nəticədə 6.45 saniyəyə qədər artırdı.Bir vaxtlar ən çox rekord qoyduğu rekord 2011-ci ilin mayında Melburndakı bir yarışmadan sonra,12 rekordu qazandığı zaman edildi.28 Yanvar 2017-ci tarixində bu qeydlərdən 11-ni eyni vaxtda tutdu.
Bangkokda 2011 Dünya Çempionatında Feliks Zemdeqs 2x2,4x4,5x5,6x6 Kubik-Rubiklərində qalib gəldi.İlk üç turda qalib gəldikdən sonra 3x3-də üçüncü yeri tutdu və 7x7-də üçüncü yeri tutdu.Növbəti dünya çempionatında,2013-cü ildə Las-Vegasda keçirilən Dünya Çempionatında Feliks Zemdeqs 3x3,4x4 və 3x3 bir əllə qazandı.5x5-də ikinci,7x7-də üçüncü yeri tutdu.San-Pauluda 2015 Dünya Çempionatında Feliks Zemdeqs 3x3,2x2,4x4,5x5 Kubik-Rubiklərində qazandı.O, həmçinin 6x6,7x7 və Megaminxdə ikinci yeri tutdu.Parisdə 2017 Dünya Çempionatında Feliks Zemdeqs 5x5 və 7x7 nisbətində qalib gəldi.O,həmçinin 6x6,3x3 bir əlli və Megaminx-də ikinci yeri tutdu və 4x4-də üçüncü yeri tutdu.
Felisk Zemdeqsin CubeSkills adlı bir veb saytı var ki,bu da Kubik-Rubik və digər Tapmacaların həllinə dair təlimlər daxildir. Pulsuz alqoritm vərəqləri və bəzi pulsuz sürətli həll dərslik videoları var.Sayt,həmçinin sürətli videoları əldə etməyə imkan verən bir mükafat üzvlüyü təklif edir.Üzvlər,həmçinin Feliks Zemdeqsin tənqid edəcəyi öz həll videolarını təqdim edə bilərlər.
Dünya Rekordları
İlk Dünya Rekordu   Ən son dünya rekordu 3x3 -  Tək -      7.03                    4.22 Ortalama  9.21                    5.53 2x2 -  Tək -       -                       - Ortalama  2.35                    2.12 4x4 -  Tək -      35.55                   19.36 Ortalama  42.01                   25.97 5x5 -  Tək -      1.02.93                 37.93 Ortalama  1.07.59                 43.21 6x6 -  Tək -      2.05.88                 1.20.03 Ortalama  2.15.64                 2.27.79 7x7 -  Tək -      2.23.55                 2.06.73 Ortalama  2.52.09                 2.14.04 3x3 One Handed - Tək - 11.16                  6.88 Ortalama - 14.76             10.21 4x4 Blindfolded - Tək- 3.37.80               - Ortalama - -               -
Rəsmi Şəxsi qeydləri
Kubik-Rubik      Novü        Vaxt      Müsabiqə
3x3           Tək         4.22       Cube for Cambodia 2018 Ortalama   5.53       Odd Day in Sydney 2019
2x2           Tək        0.71        Rijswijk Open 2018 Ortalama  1.54        Canberra Autumn 2018 4x4           Tək        18.39       Melbourne Cube Days 2019 Ortalama  22.80       Melbourne Cube Days 2019 5x5           Tək        37.93       Canberra Autumn 2018 Ortalama  42.85       Sydney Open 2019 6x6           Tək        1.18.28     Warm Up Sydney 2019 Ortalama  1.21.90     Weston-super-Mare Open 2018\
7x7           Tək        1.53.62     Australian Nationals 2018 Ortalama  2.00.63     Australian Nationals 2018
3x3 One handed Tək       6.88        Canberra Autumn 2015 Ortalama  9.73        Melbourne Cube Days 2019
Megaminx     Tək        33.11       CubingUSA Nationals 2018 Ortalama  36.65       Weston-super-Mare Open 2018
Media görüntüləri
2 İyun 2009 - Herald Sun məqaləsi (Avstraliya) 3 İyun 2009 - Kanal 9 Bu gün proqramı (Avstraliya) 18 İyul 2009 - TVNZ 1 Xəbərlər (Yeni Zelandiya) 20 İyul 2009 - Dominion Post məqaləsi (Yeni Zelandiya) 21 Yanvar 2010 - Stonnington Lider məqaləsi (Avstraliya) 17 İyul 2010 - Avstraliya qəzetinin məqaləsi (Avstraliya) 21 İyul 2010 - Herald Sun məqaləsi (Avstraliya) 25 İyul 2010 - Epoch Times (Amerika Birləşmiş Ştatları) 26 İyul 2010 - Sidney Səhər Herald videosu (Avstraliya) 27 İyul 2010 - Yaş məqaləsi (Avstraliya) 6 sentyabr 2010 - Melbourne Lider məqaləsi (Avstraliya) 9 Noyabr 2010 - Test Avstraliya: Milli IQ Testinin həlli nümayişi 16 Noyabr 2010 - Ninemsn məqaləsi (Avstraliya) 19 Noyabr 2010 - Yahoo News video (Amerika Birləşmiş Ştatları) 2 İyun 2011 - ABC Catalyst videosu (Avstraliya) 9 Fevral 2012 - New York Times məqaləsi (Amerika Birləşmiş Ştatları) 30 Noyabr 2012 - 92.5 Qızıl FM reportajı (Avstraliya) 3 May 2014 - The Guardian məqaləsi (Böyük Britaniya) 27 Noyabr 2014 - IOL Cənubi Afrika 23 iyul 2015 - Huffington Post (Amerika Birləşmiş Ştatları) 11 Sentyabr 2015 - Sidney Səhər Herald 25 Mart 2016 - Brain (Çin) oyun şousu 13 Dekabr 2016 - Daily Mail məqaləsi 27 Avqust 2017 - Little Big Shots şousu (Avstraliya)
Şeyxiyyə təriqəti
Şeyxiyyə— Şiəliyin təriqətlərindən biri.
Tarixi
Şeyxiyyə firqəsi şiə məzhəbindən ayrılan və Şeyx Əhməd Əhsai tərəfindən tə᾿sis olunmuş kiçik cərəyanlardan biridir.
Şeyx Əhməd hicrətin 1166-cı ilində İran körfəzinin qərbində, yə᾿ni Ərəbistan yarmadasının Qətif məntəqəsində yerləşən "İhsa" və ya "Lihsa" şəhərində dünyaya gəlmişdir. O, 1186-cı ildə elm və təhsil əldə etmək məqsədilə Kərbəlaya gəlmiş və orada məşhur şiə alimlərindən olan "Ağa Baqir Behbəhani", "Seyyid Mehdi Bəhrul-ulum", "Şeyx Cə᾿fər Kaşiful-Ğita" və bu kimi digər görkəmli şəxsiyyətlərdən dərs almışdır. Fiqh, üsul və hədis elmləri ilə yanaşı tibb, astronomiya, riyaziyyat və bu kimi digər dəqiq elmlərə də yiyələnmişdir. Şeyx İhsai hicri tarixi ilə 1221-ci ildə İrana gələrkən "Fətəli Şah" tərəfindən səmimiyyətlə qarşılanır, daha sonra Fətəli şahın oğlu "Məhəmmədəli Mirzə"nin də᾿vəti ilə Kermana gələrək üç il orada qalır. 1241-ci ildə ziyarət məqsədilə Məkkəyə gedir, qayıtdıqda Mədinə yolunda dünyasını dəyişir və elə oradaca dəfn olunur.
Şeyx Məhəmməd İranda olduğu illər ərzində bir çox şəhərlərə səfər edir. Yiyələndiyi elmlərin sayəsində böyük bir kütlənin diqqətini özünə cəlb edə bilir.
Bu müddət ərzində ilk dəfə Qəzvin alimləri ilə görüşüb orada tədrisə başlayır. Lakin büruzə verdiyi əqidələrinin bəzilərinə görə Şəhid Salis kimi tanınan Molla Məhəmməd Təqi Bərğani tərəfindən təkfir və ifşa olunur. Şəhid Salisin verdiyi fətva İran və İraq alimləri tərəfindən qəbul edilir. Şeyx Əhməd İhsainin ölümündən sonra şagirdi Seyid Kazım Rəşti ustadının yerini tutur. O, Şeyx Əhməd Yəzd şəhərində olduğu illərdə ondan dərs almış və şeyxin qabaqcıl şagirdlərindən biri olmuşdur. Seyyid Kazim Kərbəlaya gedib orada ömrünün sonunadək Şeyxiyyə əqidəsinin təbliği ilə məşğul olur və hicrətin 1259-cu ilində vəfat edir. Deyilənlərə görə o, Osmanlı hakimi Nəcib paşanın xəfiyyələri tərəfindən zəhərlənlərək qətlə yetirilmişdir. Onun ölümündən sonra bəzi şagirdləri təriqətin rəhbəri olmaq arzusuna düşürlər. Halbuki Seyyid Kazım özündən sonra heç bir rəhbər təyin etməmişdir. O hər dəfə qətiyyətlə deyirdi ki, onun ölümündən çox qısa zaman sonra Vəd Olunmuş Qaim (Mehdi) zühur edəcək, ona görə də hamı özünü ona beyət etmək üçün hazırlamalıdır. Şagirdlərinin çoxu imanının böyüklüyü, möminliyinə görə Molla Hüseyn Büşruyini onun canişini sayır, hətta bəziləri daha irəli gedərək, Molla Hüseynin Qaim olduğunu düşünməyə başlayır. Lakin Molla Hüseyn bu fikirləri qətiyyətlə rədd edir. Lakin Seyyid Kazımın şagirdlərindən hamısı heç də belə deyildi. Onlardan biri İbrahim xan Qacar Kirmaninin oğlu Mirzə Kərim xan idi. Bu şəxsin bir gözü kor idi, özü də kosa idi. Hacı Kərim xan bir neçə il Seyyidin hüzurunda qaldıqdan sonra ondan icazə aldı ki, Kirmana getsin, orada İslamı gücləndirməklə, doğru yol göstərən imamların hədislərini yaymaqla məşğul olsun. Bir gün bir nəfər içəri girib Hacı Kərim xanın yazdığı kitabı Seyyid Rəştiyə verdi ki, oxuyub onun barəsində müsbət rəy yazsın. Seyyid Rəşti kitabın bir neçə fəslini oxuduqdan sonra həmin şəxsə qaytarıb dedi: «Kərim xana de ki, öz kitabını hamıdan yaxşı özü tərifləyə bilər». Həmin adam Seyyidin hüzurundan mürəxxəs olduqdan sonra, Seyyid kədərli bir səslə dilləndi: «Allah Kərim xana lənət eləsin! Neçə illər mənim yanımda qalıb və məndən ayrılıqdan sonra gördüyü yeganə iş bu olub ki, küfr və dinsizliklə dolu bir kitab yazıb. İndi də istəyir ki, mən onun barəsində müsbət rəy yazım və onu tərifləyim. O, bir neçə dinsiz şəxslə birləşib Kirmanda rəhbərlik etmək üçün mərkəz yaratmağa çalışır. Məqsədi budur ki, mən bu dünyanı tərk edəndən sonra rəhbərliyi ələ alsın. Gör, o necə səhv bir yola və yanlış bir xəyala düşüb! Amma hidayətin bahar fəslində əsən ilahi vəhy küləyi onun tonqalını söndürəcək və o, ziyandan başqa bir nəticə görməyəcək. Ey Şeyx Əbu Turab (yanındakı şagirdinə müraciət edir), sən Kərim xanın indicə dediyim bütün bu işlərinin şahidi olacaqsan. Allahdan arzum budur ki, səni gələcəkdə vəd olunmuş Həzrətlə düşmənçilik edəcək bu dəccalın şərindən qorusun!» Sonra da əlavə etdi: «Sənə dediklərimi yadında saxla və qiyamət gününə, yəni qeybin əli ilə insanların qəlbindəki sirlərin və gizli niyyətlərin aşkar olacağı günə qədər heç kəsə söyləmə! Həmin gün isə var gücünlə Allahın əmrinə yardımçı ol və O Gün gördüklərini və eşitdiklərini başqalarına danış!»
Seyyid Kazim vəfat etdikdən sonra bir müddət canişinlik məsələsində ixtilaf meydana gəlir. Nəhayət, münasib ictimai mövqeyə malik olan Məhəmməd Kərim Xan Kermani firqəyə rəhbərliyi öz üzərinə götürür. Şagirdlər arasında rəğbət qazanmasına ilk növbədə onun müəllimi ilə səmimi münasibətdə olması, digər tərəfdən də Qacar şahlarına yaxın olması səbəb olmuşdur. Çünki Zəhirud-dövlə ləqəbi ilə məşhur olan atası İbrahim xan, Fətəli şahın həm əmisi oğlu, həm kürəkəni, həm də Xorasan və Kerman vilayətinin valisi idi. O da Şeyx Əhmədlə səmimi münasibətdə olmuş və onun şahla görüşünün təşkil olunmasında mühüm rol oynamışdır. Qeyd etmək lazımdır ki, Şeyxiyyə firqəsinin əqidələrinin bir çoxu, o cümlədən "dörd bünövrə" əqidəsi Məhəmməd Kərim xanın uydurmaları olmuşdur.
Məhəmmədkərim xan Qovanlı-Qacarın dövründə Şeyxiyyə firqəsinin mərkəzi Kirman şəhərində yerləşmişdir. Lakin o, öz təbliğatçılarını ətraf şəhərlərə də göndərirdi. Hicrətin 1288-ci ilində vəfat etdikdən sonra oğlu "Hacı Məhəmməd Xan" onun canişini tə᾿yin olunsa da, iki əsaslı səbəbdən bu məsələ ətrafında ixtilaf meydana gəldi.
Əvvəla ona görə ki, oğlanları Hacı Rəhim, Hacı Zeynəlabidin, Məhəmməd xan və canişinlik arzusunda olan tərəfdarları arasında böyük ixtilaf və qarşıdurmalar meydana gəlmişdi. Bu səbəbdən də Hacı Kərim xanın ölümündən sonra Şeyxiyyə firqəsi bir neçə yerə bölündü.
Məhəmməd Baqir Xəndəq Abadinin adı ilə bağlı olan "Baqiriyyə" firqəsinin meydana gəlməsini buna misal çəkmək olar. O, əvvəllər Hacı Kərim Xanın Hindistandakı nümayəndəsi olsa da, sonralar Kerman şeyxiyyələrindən ayrılmışdı. Bu səbəbdən də onun tərəfdarları "Baqiriyyə" adlandırıldı.
Şeyxiyyə firqəsinin "İhqaqiyyə" adlanan bir qolu da Kərbəlada meydana gəldi. Onlar Molla Baqir Üskuyinin tərəfdarları idilər. Yazdığı "İhqaqul-həqq və ibtalul-batil" adlı kitabında Məhəmməd Kərim Xanla müxalif olduğunu bildirdiyi üçün onun tərəfdarları "İhqaqiyyə" ləqəbi ilə şöhrət tapmağa başladı. Bu firqənin davamçıları Kərbəla, Küveyt və İran Azərbaycanında yerləşirlər.
Şeyxiyyə firqəsinin əqidələri
Şeyxiyyə firqəsi üsulidinin tövhid, nübuvvət, imamət və dörd bünövrədən ibarət olduğunu hesab edir. Göründüyü kimi, bu firqə qeyd olunan əvvəlinci üç məsələdə digərləri ilə həmfikirdir. Lakin onlar üsulidinə "dörd bünövrə" adlandırdıqları başqa bir əqidəni də əlavə etmişlər. Onların əqidəsinə görə, ədalət və məad ayrı-ayrılıqda təsəvvür olunmamalıdır. Çünki Allaha və Onun peyğəmbərinə iman gətirmək, bu iki şeyə iman gətirmək deməkdir. Belə ki, Allaha və Onun peyğəmbərinə e᾿tiqad bəsləməyin zəruriliyi Qur᾿ana iman gətirməyə səbəb olur. Hər iki mətləb yə᾿ni, ədalət və məad da öz növbəsində orada sübuta yetirilmişdir. Demək, Qur᾿ana e᾿tiqadı olan hər bir şəxsin təbii olaraq, ədalət və məada da e᾿tiqadı olacaqdır. Bütün bunlarla yanaşı, "ədalət" Allahın sübutiyyə sifətlərindən biridir. Tövhid bəhsində də Allahın sübutiyyə sifətlərindən bəhs olunduğu üçün istər-istəməz orada ədalət barədə də söhbət açılır.
İslami dəstələrin bir çoxundan fərqli olaraq, Şeyxiyyə firqəsi məadın cismani olmasını qəbul etmir. Onların fikrincə, cism dağılaraq aradan getdikdən sonra yerdə qalan ünsür lətif bir cismdir ki, "cism huvə rəqləyali*" adlanır. Şeyx Əhməd İhsai deyir: İnsan iki cismə malikdir.
"Rukni rabe" (dörd bünövrə) də yalnız Şeyxiyyə firqəsinə aid olan bir əqidədir. Əlbəttə, belə bir əqidə Məhəmməd Kərim xan Kermani tərəfindən meydana gəlmişdir, çünki "Azərbaycan şeyxiyyələri" belə bir əqidəni qəbul etmirlər. Buna görə də yalnız Məhəmməd Kərim xanın tərəfdarları olan Kerman Şeyxiyyələrinə "Rukniyyə" yə᾿ni, dörd bünövrəyə e᾿tiqadı olanlar deyilirdi. Dörd bünövrə deyildikdə, imanı kamil olan şiə nəzərdə tutulur ki, mübəlliğ və birinci natiq adı ilə şiələrlə qeybdə olan imam arasında vasitə rolunu oynayır. Çünki o, arada heç bir vasitə olmadan şər᾿i hökmləri qeybdə olan imamdan alıb onu şiələrə təbliğ və bəyan edir.
Şiə alimlərinin bə᾿ziləri belə bir nəzər irəli sürmüşlər ki, dörd bünövrə deyildikdə, "təvəlla və təbərra" yə᾿ni, şiələrin füruidinin bir hissəsi hesab etdikləri - Əhli-beytin dostları ilə dost, düşmənləri ilə düşmən olmaq – nəzərdə tutulur. Şeyxiyyə ardıcılları isə həmin işə tə᾿kid olunsun deyə, onu müstəqil bir əqidə üsulu kimi qələmə verirlər.
Lakin bu nəzəriyyə bir o qədər də əsaslı və düzgün nəzərə çarpmır. Çünki dərsin əvvəlində qeyd etdik ki, Şeyxiyyə firqəsi yiyələndiyi əqidələrə görə, şiə alimləri tərəfindən küfr etməkdə ittiham olunmuşlar. Burada belə bir sual meydana gəlir. Onlar hansı əqidələrinə görə qeyd olunan hökm və fətvalara məruz qalmışlar? Tövhid, Ədalət, Nübuvvət, İmamət və Məad məsələlərində elə bir mühüm ixtilaf nəzərə çarpmır. Zamandan asılı olmayan cismə, təvəlla və təbərraya olan e᾿tiqada görə isə onların küfrə düçar olduqlarını güman etmək olmaz. Lakin böyük qeybət dövründə İmam Zamanla birbaşa əlaqədə olmaq və onun yer üzündə naibliyinə dair "dörd bünövrə" əqidəsinə verilən birinci tə᾿rif isə, imamiyyə məzhəbi tərəfindən qətiyyətlə rədd edilir və təbii ki, belə bir əqidəyə sahib olan hər bir şəxs küfrə düçar olmuşdur. Kamil şiə mə᾿nasını daşıyan dörd bünövrə qeybdə olan imamla şiələr arasında vasitəçi olan Şeyxiyyə rəhbərlərinə verilən addır. Yə᾿ni, onlar özlərini imamla camaat arasında vasitəçi və şər᾿i hökmləri onlara çatdıran mübəlliğ hesab edirlər. Şeyxiyyə firqəsi dörd bünövrəni və ya kamil şiəni İmam Zamanın məhzəri yə᾿ni, həzrətin hər hansı bir şəxsdə zühur və hülul etməsi hesab edir.
Volfqanq Pauli
Volfqanq Ernst Pauli (Wolfgang Pauli, 25 aprel 1900, Vyana – 15 dekabr 1958, Sürix) — görkəmli Avstriya fiziki, 1945-ci ildə Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı.
Həyatı
Volfqanq Pauli 1900-cü ildə Vyanada yəhudi mənşəli, lakin sonradan katolik dinini qəbul etmiş həkim və biokimya professoru Volfqanq Yozef Paulinin ailəsində anadan olmuşdur. Volfqanq Münhen universitetində Arnold Zommerfeldin sinfində oxumuşdur. Burada Zommerfeldin xahişi ilə 20 yaşlı Pauli ümumi nisbilik nəzəriyyəsinə həsr olunmuş „Fizika ensiklopediyasına" xülasə yazır və bu monoqrafiya indiyə qədər klassik əsər sayılır. Daha sonra o Göttingendə, Kopenhagendə, Hamburqda, Prinstonda (ABŞ) və Zürix ali elektrotexniki məktəbində (İsveçrə) dərs deyir. Paulinin adı ilə kvant mexanikasının bir çox fundamental anlayışları bağlıdır. O elementar hissəciklərin spini anlayışını elmə daxil etmiş və neytrinoların movcüdluğunu xəbər vermişdir. Pauli özünün "istisna prinsipi" – Pauli prinsipinə görə 1945-ci ildə fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. 1958-ci ildə isə nüfuzlu Maks Plank medalı ilə təltif olunur. Elə həmin il böyük alim Zürixdə xərçəng xəstəliyindən vəfat edir.
Emi nailiyyətləri
Pauli müasir fizikaya, xüsusən də kvant mexanikasına misilsiz töhfələr bəxş etmişdir. O əsərlərini nadir hallarda nəşr etdirir və əvəzində həmkarları, ələlxüsus Nils Bor və Verner Heyzenberqlə intensiv məktublaşmaya üstünlük verirdi. Pauli əsərlərinin nəşr edilməməsi və nəticədə geniş ictimaiyyətin onun əsərlərindən bixəbər olmasından qəti narahatlıq keçirmirdi. Bunnla belə bəzi faktlar məşhurlaşırdı.
1924-cü il – Pauli müşahidə olunan molekulyar spektrlərin interpretasiyasındakı mövcud tutarsızlığı aradan qaldırmaq məqsədilə kvant mexanikasına yeni sərbəstlik dərəcəsi daxil edir. Bu sərbəstlik dərəcəsi 1925-ci ildə Ulenbek və S. Qudsmit tərəfindən elektronun spini (fırlanması) kimi eyniləşdirilir. Bununla belə Pauli özünün kvant mexanikasına əsas töhfəsi sayılan "istisna prinsipini" irəli sürür.
1926-cı il – Heyzenberqin kvant mexanikasının matriks təsəvvürünü irəli sürməsindən sonra Pauli bu nəzəriyyəni hidrogenin müşahidə olunan spektrini izah edilməsinə tətbiq edir. Bu Heyzenberqin nəzəriyyəsinin qəbulunda mühüm rol oynayır.
1927-ci ildə Pauli elektron spinlərini təsvir etmək məqsədilə spinorlar anlayışını daxil edir.
1930-cu il – Pauli neytrino ideyasını ortaya atır. O yaxşı başa düşürdü ki, neytronların beta-parçalanması zamanı proton və elektronlara çevrilməsi hadisəsində enerji və impulsun saxlanılması daha bir və o zaman məlum olmayan hissəciyin ayrılması ilə baş tuta bilər. Belə ki, həmin dövrdə belə bir hissəciyin mövcudluğunu sübut etmək mümkün deyildi. İtalyan fiziki Enriko Fermi bir qədər sonra bu hissəciyi neytoncuq (neytrino) adlandırır. Neytrinoların mövcudluğunun ekspremental yolla sübutu yalnız 1954-cü ildə baş tutur.
Şəxsi keyfiyyətləri
Fizika sahəsində Pauli perfeksionist kimi tanınırdı. Bununla o nəinki öz işləri ilə kifayətlənir, həmkarlarının da səhvlərini amansız şəkildə tənqid edirdi. Müasirləri onu fizika elminin "vicdanı" adlandırırdılar. O adətən elmi işlər haqqında həddindən artıq tənqidi yanaşaraq "tamamilə yanlış" və ya təxminın belə münasibət bildirərdi: "Sizin işiniz nəinki düzgün deyil, heç səhv olacaq dərəcədə belə deyil".
Digər bir lətifədə deyilir ki, Heyzenberq Pauliyə özünün yeni nəzəriyyəsini göndərir. Cavabında Heyzenbeq Paulidən yanında kiçik bir qeyd olan kvadrat təsvir olunmuş məktib alır. Qeyddə deyilir : „Mən Tiçian kimi çəkə bilərəm." Aşağıda isə narın xəttlə yazılır. „Yalnız detallar çatışmır".
Pauli eyni zamanda həssas ekspremental cihazların yanında duranda bu cihazların dayanması və hətta sıradan çıxması ilə də tanınırdı. Bu hadisə Pauli effekti adını almışdır.
Vyanda Pauli Gimnaziumştrasse 83, 1190 ünvanında yerləşən 19 saylı federal gimnzaiyada təhsil almışdır. Sonralar kimya üzrə Nobel mükafatını alacaq Rixard Kun Pauli ilə eyni sinifdə oxumuşdur. O da deyilir ki, bir dəfə fizika dərsində müəllim lövhədə səhvə yol verir və səhvini çox axtarsa da tapa bilmir. Müəllim nəhayət bütün sinfin sevincinə səbəb olan müraciətini edir. O naümid halda Pauliyə yönəlir:" Pauli, yaxşı deyin səhv hardadır. Siz yəqin onu çoxdan tapmısız."
Albert Anker
Albert Samuel Anker ən çox uşaq portretləri ilə tanınmış İsveçrəli rəssamdır.
Dəlicəsinə aşiq olan (film, 1981)
Süjet xətti
Kiçik (uydurma) Saint Tulipe krallığının şahzadəsi Cristina, bütün kral ailəsi ilə birlikdə Romada dövlət səfərindədir. Onlar kral ailəsi olsalar da, bununla birlikdə onların pulu yoxdur və kiçik krallığın müstəqilliyini qurtarmaq üçün çox böyük – 50 milyard lirəyə ehtiyac vardır və onlar bu pulu əldə etməyə can atırlar. Məhz bu səbəbdən kralın qızı Cristina, səltənətin iflas etməməsi üçün zəngin bir milyarderlə (hərbi silah istehsalçısı) nişanlanır. Darıxmış və üsyankar bir vəziyyətdə, qaldığı villadan gizlincə qaçır və Romanı gəzməyə qərar verir. Başqaları kimi bir avtobusa minərkən həyatını dəyişdirəcək birisi ilə tanış olur: Barnaba Cecchini adlı çılğın və səmimi bir sürücü ilə.
İkincisi dərhal ona aşiq olur və qızı hər şeyə və hər kəsə qarşı qazanmaq üçün çox qərarlı olur. İkisi birlikdə çox əyləncəli macəralarla Barnabanın avtobusunda Roma ətrafında gəzintiyə çıxırlar. Bu vaxt, Şahzadə Kristinanın yoxa çıxdığını anladıqdan sonra, atası Gustavo, bu xəbərlərin mətbuatda yayılmasının və qalmaqalların qarşısını almaq üçün qızının itdiyi xəbərlərini sızdırmamağa çalışır və eyni zamanda onu tapmaq üçün xüsusi agentləri və polisləri onun dalınca yola salır.
Əl-Аmаrа
Amara — İraqın Meysan mühafazasının mərkəzi. Əhalisinin 79% ni şiələr təşkil edir. Bu da 1000 il əvvəl buralarda yaşayan Lurlar ilə bağlıdır. Şəhər həmçinin Dəclə və Fərat çayı arasında yerləşir.
İmarət qəbiristanlığı
İmarət Qərvənd qəbristanlığı və ya sadəcə İmarət qəbristanlığı — Ağdamda Qarabağ xanı ailəsinin məzarları olan məqbərə-kompleks. Qəbristanlıqda Qarabağ xanlığının və ondan sonrakı dövrün bir çox tanınmış şəxsi dəfn edilmişdir.
Haqqında
XVIII–XIX əsrlərə aid Pənahəli xanın məqbərəsi Ağdam rayonunda İmarət qəbiristanlığında yerləşir. Türbənin yanında ona oxşar başqa bir türbə də var. Bu türbə isə Pənahəli xanın oğlu, Qarabağ xanı İbrahimxəlil xana məxsusdur. Pənahəli xanın türbəsinin bir giriş qapısı var. Giriş qapısı tağvari quruluşa malikdir. Türbə çoxbucaqlı konusvari plan quruluşuna malikdir. Türbənin içərisində mərhumun qəbri yerləşir. Pənahəli xanın türbəsinin yanında oğlu və varisi İbrahimxəlil xanın türbəsi yerləşməkdədir. Türbələrin önündə həmçinin, Xurşidbanu Natəvanın büstü qoyulmuşdur.
Müasir dövr
ABŞ Dövlət Departamentinin hesabatına görə, XVIII əsrə aid olan müqəddəs və tarixi İmarət qəbristanlığı, şəhərin Şəhidlər Xiyabanı da daxil olmaqla ermənilər tərəfindən təhqir edilmiş, yağmalanmış və dağıdılmışdır. Şəhidlər Xiyabanını ziyarət edən qərb diplomatları əvvəllər cəsədlərin basdırıldığı yerlərdə yalnız deşiklərin olduğunu və qəbiristanlıqda yalnız bir zədələnmiş məzar daşının qaldığını bildiriblər.
Məqbərə-kompleksdə dəfn olunanlar
thumb Birinci türbə Xanoğlan türbəsində 7 nəfər Xan ailəsinin üzvü basdırılıb. Arxiv matetialına istinad edərək onların adlarını belə sıralaya bilərik:
Saqana adlanan ikinci türbədə dəfn olunanlar:
Melvill (ada)
Melvill — Kanadanın şimalında yerləşən ada.
Coğrafiyası
left|thumb|250px|Adanın kosmosdan çəkilişi Ada Kanada Arktik arxipelaqının Kraliça Yelezaveta adaları qrupuna aidir. İnzibati cəhət Nunavut və Şimal-Qərb ərazilərinə daxildir. Sahəsi 42,149 km² olaraq Adaların dünyada sahəsinə görə sıralamasında 33-cü yerdədir. Parri arxipelaqının ən iri adasıdır. Sahil xətdinin uzunluğu 3107 kilometrdir. . Vaykaunt-Melvill boğazı (eni 122 km) adanı Viktoriya (ada) və Stefansson adasından ayırır. Mak-Klur boğazı isə onu Banks adasından ayırır.
Ada parçalanmış formaya malikdir. Belə ki, çoxlu sayda yarımada və körfəzə malikdir. Şimalında Hekla-end-Qrayper, cənub-qərbdə isə dar Linddon körfəzi yerləşir. Bu quruluş adanı qeyri-adı edir. Burada uç iri yarımada vardır: Şimal-şərdə Sabin, cənub-qərbdə Dandas və şimal-qərbdə isə kəskin parçalanmış yarımada. Adanın şərqdən qərbə uzunluğu 340 km, şimaldan cənuba eni isə 212 km təşkil edir.
Tarixi
Ada 1819-cı ildə Vilyam Parri tərəfindən kəşf edilir. Pobert Dandasın şərəfinə adlandırılıb (2-ci Melvill vikontu).
2.02 (Buran sinifli kosmik gəmi)
2.02 Sovetlər tərəfindən inşa edilmiş təkrar istifadə edilə bilən kosmik gəmilərin dördüncüsü idi.
1993-cü ildə Sovet Space Shuttle proqramı dayandırılmışdır, bu zaman 2.02 tikinti mərhələsinin hələ başlanğıc mərhələsində idi (10–20%). Natamam 2.02 sonradan istehsal binasında söküldü, bu və Moskva yaxınlığındakı Tushino Machine Buildin zavodundan çölə çıxarıldı.
Shutlee 2.02-nin bəzi hissələri internetdə onlayn olaraq hərraca çıxarılaraq satılmışdır.
Alban güləbətini
Alban güləbətini - (lat. Pulsatilla albana (Stev.) Bercht. et Presl).Qaymaqçiçəyikimilər (Ranunculaceae Juss.) fəsiləsinə aid bitki növü.
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına aiddir – NT. Azərbaycanın nadir növüdür.