cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əkin keşnişi
Botaniki təsviri
200px|left|Botaniki təsviri Keşniş bitkisi kök boğazı ətrafında birbirinə yaxın sıx, lakin növbə ilə düzülmüş yarpaq qrupları əmələ gətirir. Tez yetişən sortları zəif, gec yetişənləri isə qüvvəli yarpaqlar əmələ gətirir. Bitkisi silindrik, üzəri qabırğalı, torpaq səthində düz duran, yaxud dirsəkvarı buğumlu, əyilmiş gövdəli olur. Hündürlüyü şəraitdən asılı olaraq 130 sm və daha artıq olur. Xırda, bir evli, ikicinsli çiçəkləri mürəkkəb çətir şəklində gövdəsinin başında yerləşir. Çiçəkləri ilk öncə sadə çətirli, sonra isə 3-5-ci sıralarında baş gövdə və budaqların uclarında yerləşən mürəkkəb çətir əmələ gətirir. Ləçək yarpaqları 5 ədəd, bir-birindən aralı olur. Ləçəkləri açıq-çəhrayı rəngli olanlar geniş yayılmışdır. Dişiciyi iki yuvalı, aşağı yumurtalıqlıdır və hər yuvasında bir yumurtacığı olur.
Toxumları kürəvi uzunsov-yumru formalı olub iki toxumcuqdan ibarətdir. Toxumlarının diametri 2–7 mm arasında dəyişir və onların 1000 ədədi 4,5-7,0 q olur. İkipaylı toxumdan ibarət meyvələri avqust-sentyabr aylarında yetişir. Xoş ətirli iy saçır.
Tarixi
Keşniş Aralıq dənizi mənşəli qədim bitki hesab olunur. Rusiyaya XIX əsrin əvvəllərində gətirilmiş və mərkəzi quberniyalarda becərilməyə başlanmışdır. Hazırda keşniş əkinləri daha çox Rusiyanın mərkəzi qaratorpaq zonasında, şimali Qafqazda, orta Volqa boyunda və Ukraynada yayılmışdır.
Əkilmə qaydası
200px|thumbnail|Keşniş toxumu Kiçik sahələrdə keşniş əvvəlcədən hazırlanmış ləklərə əl ilə və ya əl toxumsəpənləri ilə cərgəvi üsulla səpilir. Geniş sahələrdə toxum traktora qoşulan səpici maşınlarla 4-6 cərgəli lent üsulu ilə səpilir. Lentdə cərgəaraları 29 sm, lentaraları isə 60-70 sm saxlanır. İlboyu arası kəsilmədən məhsul almaq üçün keşniş toxumu fevralın ikinci yarısı, martın əvvəlindən başlayaraq oktyabrın axırınadək hər 10-15 gündən bir səpilir. Erkən yazda məhsul almaq üçün keşniş toxumunu noyabrın ikinci yarısı və dekabr ayında da səpmək olar.
Əhəmiyyəti
Keşnişin meyvələrində 1 %-ə qədər efir yağı, 10 %-ə qədər piyli yağ və 10-16 % zülal maddələri vardır. Keşnişin meyvələrindən alınan efir yağı xoşa gələn ətirli iyə malikdir.
Keşnişin meyvələri iştahartıran və həzm prosesini yaxşılaşdıran dərman kimi qəbul edilir. Keşnişin yağından bir çox dərman preparatlarının tərkibində, meyvələrindən isə müxtəlif yeyinti məhsullarına xoş iyverən maddə kimi geniş istifadə edilir. Bundan başqa, keşniş meyvələrindən xroniki mədə - bağırsaq xəstəliklərində iltihabı aradan qaldıran və mədənin həzm prosesini yaxşılaşdıran vasitə kimi çay dəmləyib içirlər. Keşnişdən hazırlanan çay aşağıdakı kimidir: qurudulmuş keşniş meyvələrindən 2 xörək qaşığı götürüb 0,5 litrlik çaynikə qoyulur, üstünə 0,5 l qaynar su əlavə edib 30 dəqiqə zəif yanan od üzərində dəmlənir, sonra isə ondan gündə 3 dəfə xörəkdən sonra yarım stəkan içirlər. Keşniş çox qiymətli bitkidir. Onun meyvələrinin mədə - bağırsaq və böyrək xəstəliklərində, eləcə də öd kisəsinin iltihabında çox mühüm müalicə əhəmiyyəti vardır.
Keşniş Azərbaycanda (xüsusilə Abşeron yarımadasında) qədimdən becərilən ətirli tərəvəz, həm də dərman bitkisidir. Burada keşnişin meyvəsindən ətirli ədviyyat kimi, eləcə də uşaqlarda tez-tez baş verən qarın ağrılarında istifadə olunur. Bu məqsədlə keşnişin meyvələrini nanə yarpağı ilə bir yerdə çay hazırlayıb uşaqlara içirirlər.
Dərman məqsədilə keşnişin meyvələrini yetişən dövrdə toplayıb, başqa hissələrdən təmizləyir, sonra açıq havada qurudurlar. Qurudulmuş meyvələri kisələrə doldurub, havası quru olan yerdə saxlayırlar.
Keşnişin müalicəvi xüsusiyyətləri də çoxdur.
Senecio dregeanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aloe dichotoma
(Aloe dichotoma) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
30 iyun
1901–cari
thumb|[[Mayk Tayson]]
thumb|[[Yitzhak Şamir]]
Anadolu bəylikləri
Anadolu bəylikləri  — XI–XVI əsrlərdə Anadoluda bəy tərəfindən idarə olunan feodal dövlətlər.
Türkman tayfalarının Anadoluya kütləvi köçü nəticəsində baş tutmuş Malazgird döyüşündən (1071) sonra Rum sultanlığı ilə birlikdə Şərqi Anadoluda ilk bəylik qrupu meydana gəlmişdir. Bəyliklərin ikinci qrupu Rum sultanlığının ucları kimi meydana çıxmışdır. Onlar monqollardan qaçaraq Mərkəzi Asiyadan Anadoluya gəlmiş tayfalar tərəfindən qurulmuşdur. Kösedağ döyüşündən (1243) sonra səlcuq sultanları Hülakülər dövlətinə tabe olmuşdular. Təxminən 1300–1308-ci illərdə Anadoluda yaranan vəziyyətə görə daxili münaqişələr nəticəsində süquta uğrayan Rum sultanlığı öz uc bəylərini nəzarətdə saxlamaq gücünə malik deyildi. Buna baxmayaraq, həmin bəylər Hülakülərə xərac ödəyirdi və bu dövrdə hələ müstəqillik əldə etməmişdilər. 1335-ci ildə elxan Əbu Səidin vəfatından sonra uc bəylərinin əksəriyyəti müstəqil hökmdarlar – bəy olmuşdular. Osmanlı bəyliyinin (sonradan Osmanlı imperiyası) hökmdarları dövlətləri genişlədikcə qonşu bəylikləri də fəth etmişdilər. 1608-ci ildə onlar sonuncu bəyliyi ihlaq etmişdilər.
Beyliklər dövründə Anadoluda elm, ədəbiyyat və incəsənət inkişaf etmişdir. Bu dövrdə Anadolu türklərinin etnosunun formalaşmasına töhfə verən türkcə əsərlər yaradılmışdır.
Adlandırma
Kiçik Asiyada XI–XVI əsrlərdə mövcud olmuş kiçik dövlət birləşmələri Türkiyədə daha çox bəylik (bəy sözündən) adlandırılır. Bu adlandırma Azərbaycan akademiyasında da dominantdır (Ş. Mustafayev, E. Məmmədov, M. Ağayev və S. Əliyeva, A. Abıyev, Y. Gözəlova və S. Zeynalova). Rusiya tarixşünaslığında bu dövlətlər bəylik (K. Jukov, Y. Petrosyan, D. Yeremeyev və M. Meyer, S. Oreşkova), əmirlik (K. Jukov, D. Yeremeyev və M. Meyer, S. Oreşkova) və knyazlıq (D. Yeremeyev və M. Meyer, Y. Petrosyan, V. Qordlevski, R. Şükürov) adlanır. Bəyliklərə türk və ərəb dillərində "böyük bəy (ulu-bəy), bəy, məlik, əmir və sultan" kimi müxtəlif titullar daşıyan hökmdarlar başçılıq edirdi.
Bəyliklərin təşkili iki prinsipə – ərazi və tayfaya əsaslanırdı. Birləşmə prosesi tayfa başçısı və onun nəsli ətrafında baş tuturdu. Bu səbəbdən bəylik adları ərazi adı ilə deyil, nəslin adı ilə, məsələn, Osmanoğulları, Dilmaçoğulları, Sarıxanoğulları ( – "oğulları, övladları") adları ilə əlaqələndirilirdi.
Şərqi Anadolu türk bəylikləri
İlk bəyliklər Anadoluda səlcuqların yürüşlərindən sonra, XI əsrin ikinci yarısından başlayaraq meydana gəlmişdir. 1071-ci ildə Malazgird döyüşündə Bizans imperatoru Roman Diogenin səlcuq sultanı Alp Arslan tərəfindən məğlub edilməsindən sonra oğuzların bir qolu olan səlcuq tayfaları Anadolunun böyük hissəsini ələ keçirmişdilər. Burada paytaxtı Nikeya (indiki Konya) olan Rum sultanlığı qurulmuşdur. Alp Arslanın sərkərdələri Bizans torpaqlarını ələ keçirərək, onların üzərində müstəqil və ya yarımmüstəqil bəyliklər yaratmışdılar.
Bəyliklər dövrü
[[Fayl:1339 дулкадир.svg|thumb|300px|1339-cu ildə Kiçik Asiyanın bəylikləri və digər dövlətləri:
]]
Anadolu tarixində XIII əsrin axırlarından (təxminən 1270-ci illərdən) XV əsrin birinci yarısına (ortalarına) qədər olan dövr "bəyliklər dövrü" və ya "bəyliklər dönəmi" adlandırılmışdır.
Monqolların təzyiqi ilə Mərkəzi Asiyadan Anadoluya köç edən türk tayfaları Kiçik Asiyada türklərin ikinci köç dalğasını təşkil edirdi. 1229-cu ildə monqolların hücumlarına görə geri çəkilən sonuncu Xarəzmşah Cəlaləddin Mənguberdi Səlcuq dövlətinin Anadolu hüdudlarına yaxınlaşmışdı. 1230-cu ilin avqustunda sultan I Əlaəddin Keyqubad Cəlaləddinlə vuruşmuş və Yastıçəmən döyüşündə onu məğlub etmişdir. Cəlaləddin 1231-ci ildə vəfat etmişdir və onu yürüşdə iştirak edən qoşunlar Səlcuq dövlətinin xidmətinə girərək Anadoluya yerləşmişdilər. Səlcuq sultanları bunlardan bəzi sərkərdə və tayfa başçılarına idarə etmələri üçün sərhədyanı əraziləri, yəni ucları vermişdir. Səlcuq sultanları Anadoluya köçmüş müxtəlif tayfaları dövlətin qərb, şimal və cənub hissələrinə, yəni Bizans imperiyası və Kilikiya çarlığı ilə olan sərhədlərinə yerləşdirmişdir. Əgər sərkərdə Səlcuq sultanı üçün müəyyən ərazilər fəth etmişdisə, bu torpaqlar fatehə timar kimi verilirdi. Məsələn, Aydın, Sarıxan, Karəsi bəylikləri belə yaranmışdı. Bəzi torpaqlar xidmətə görə mükafat olaraq verilirdi. Belə ki, məsələn, Kastamonu Hüsaməddin Çobana, Sinop isə Pərvanə Münəddin Süleymana verilmişdir.
Sultan I Əlaəddin Keyqubadın 1237-ci ildə vəfat etməsindən sonra Səlcuq dövlətində onun ortancıl oğlu İzzəddin Qılınc Arslan ilə böyük oğlu Qiyasəddin Keyxosrov arasında hakimiyyət uğrunda uzunmüddətli mübarizə başlamışdır. Bu münaqişə dövründə Səadəddin Köpək kimi təcrübəli dövlət xadimlərinin çoxu həlak olmuşdur və bu, dövlət üçün böyük itki olmuşdur. Zəif və səriştəsiz bir hökmdar olan Qiyasəddin Keyxosrov gənc, təcrübəsiz şəxsləri əhəmiyyətli vəzifələrə təyin etməklə onları özünə daha da yaxınlaşdırsa da, beləliklə, dövlətin idarəetmə mexanizmini zəiflətmişdir. Bu, xalq üsyanlarına səbəb olmuşdur. Səlcuq dövlətinin zəiflədiyini görən monqollar bundan istifadə etmiş, 1243-cü ildə Hülakülər Kösedağ döyüşündə Rum sultanlığını məğlub edərək onları özlərinə tabe hala salmışdılar.
Nikeya imperiyası mövcud olduğu dövrdə onun şərq sərhədi istehkamlarla müdafiə olunurdu və hər qalaya bir arxont canişin təyin edilmişdi. 1261-ci ildə Konstantinopolun tutulması və paytaxtın Nikeyadan (indiki İznik) buraya köçürülməsi ilə Bizansın Asiya sərhədləri nəzarətdən çıxmağa başlamışdır. Qalalardakı canişinlər vəzifələrini davam etdirsələr də, mərkəzi hökumət artıq onlara təcili şəkildə yardım göndərə bilmirdi. Bizansın praktiki olaraq ordusu yox idi və muzdluların çağırışı olmadan özünü müdafiə edə bilmirdi. Odur ki, yunan canişinlər öz başlarına buraxılmışdı. Bizansla sərhəddə Səlcuq sultanlarından uc alan türkman bəyləri bundan istifadə edərək sərhədlərini genişləndirmişdilər. Mərkəzi Anadoluda bəyliklərin sayı az idi və burada səlcuq-monqol idarəsinin təsiri daha güclü olduğundan onlar öz mövcudiyyətlərini əsasən qısa müddət davam etdirə bilmişdilər.
Osmanlı bəyliyinin (sonradan Osmanlı imperiyası) hökmdarları öz dövlətlərini genişləndirdikcə qonşu bəylikləri fəth və ilhaq etmişdir. Onlar ilk olaraq 1360-cı ildə Karəsioğulları bəyliyini, son olaraq isə 1608-ci ildə Ramazanoğulları bəyliyini fəth etmişdir.
Siyasi strukturu
Sərhədlərdəki torpaqlar, yəni uclar sultanlar tərəfindən tayfa başçılarına, yəni bəylərə verilirdi. Bu türkman bəyləri sonradan müstəqillik əldə etməyə başlayanda Böyük Səlcuqlu dövlətinin siyasi strukturunu təqlid etməyə başlamışdılar. Bəyliyin idarəçiliyi tayfa ənənəsinə əsaslanırdı və torpaq hökmdar ailəsinin mülkiyyəti hesab olunurdu. Ailənin ən nüfuzlu üzvü ağsaqqallar şurası tərəfindən seçilirdi və "ulu bəy", "əmiri-əzəm" və ya "sultani-əzəm" adlandırılırdı. "Ulu bəy" termini ümumi nitqdə işlədilirdi, digər ikisi isə bəylərin sikkələr, xütbələr, binalardakı yazılar, digər hökmdarlara məktublar və fərmanlar üzərindəki rəsmi titulları idi. Paytaxtda hökmranlıq edən "ulu bəy" öz övladlarını və qardaşlarını vilayətləri idarə etməyə göndərirdi. Sülalənin hər bir üzvünə "iqta" ayrılırdı. Məsələn, döyüşdə həlak olan Qaraman bəyin qardaşı Bunsuzun nəslindən olan Bunsuzoğulları bu mülkləri təkcə Qaramanoğullar dövründə deyil, Osmanlı dövründə də qoruyub saxlamışdılar.
200px|thumb|right|[[Qaramanoğulları bəyliyi|Qaramanoğulları bəyi II İbrahimin tuğrası. 1432-ci il.]] Hərbi və məhkəmə də daxil olmaqla bütün hakimiyyət hökmdarın əlində cəmləşmişdi. Bəyliyin hökmdarı Səlcuq sultanları kimi sarayda yaşayırdı. Gərmiyanoğulları 360 otaqdan ibarət saray tikdirmişdir. Mehmet bəy Aydınoğlunun sarayı İbn Bətutə tərəfindən təsvir edilmişdir. Bəyliyin hökmdarının məhkəməsi Səlcuq dövlətinin məhkəməsinin oxşarı idi. Məhkəməni hacib, miraxur, çaşnigir, candar, şərabdar, rikabdar və müzahib kimi məmurlar təşkil edirdi. Məhkəmənin təşkili və saray əyanlarının sayı bəyliyin gəlirindən asılı idi. Məlumdur ki, XIV əsrin birinci yarısında Gərmiyanoğulları hökmdarı I Yaqub bəyin xəzinədarı, miraxuru, saray məmurları və qulları, vəziri, qazısı, subaşısı olmuşdur.
Bəyliklərdə idarəçilik üçün divanlar var idi. Divan başçısını çox vaxt "vəzir" və ya "sahibi-əzəm" adlandırılırdı. Divan qanunlar və qeyri-hərbi məsələlərlə məşğul olurdu. Dövlətin maliyyəsini ayrı bir divan idarə edirdi. Bəyin əmr və fərmanlarını yazmaq üçün ayrıca idarələr, Nişan-Divan fəaliyyət göstərirdi. Vilayətlərdə kiçik bəylərin eyni qurumları var idi. Kiçik bəylər təcrübə toplayaraq vilayətləri idarə edirdilər. Böyük bəyin oğlu yaşca kiçik idisə, hökmdar ona etibar etdiyi adamlardan atabəy və ya lələ təyin edirdi, onlar isə bəyin oğlu yetkin yaşa çatana qədər, hətta bəzən sonra da dövlət işlərinə nəzarət edirdilər. Vilayətdə validən başqa, qazı və subaşı da dövlət işlərinə nəzarət edirdi. Qazılar şəriət məsələləri ilə məşğul olur və ailə davalarını həll edirdilər, subaşı isə hərbi işlərlə və nizam-intizamın qorunması ilə məşğul olurdu.
Müstəqil bəyliklərdə "ulu bəy" adına sikkələr kəsilir, xütbə oxunurdu. Gümüş sikkələr bəylikdən və dövrdən asılı olaraq, həcmi üç yarım karatdan səkkiz yarım karata qədər olan gümüşdən ibarət idi.
Bəyliklərdə qədim türklərin ailə üzvlərindən birinin ölümünə yas tutmaq və buna görə saçlarını kəsmək adəti qorunub saxlanılmışdı. Mehmet bəy Aydınoğlu vəfat edəndə ​​ailəsi ona 7 gün yas saxlamış, ailə üzvləri saçlarını kəsdirmişlər. Yas keçirilərkən qara rəngli geyimdən istifadə olunurdu. Sarıxanoğulları və Candaroğulları bəyliklərində də buna bənzər yas əlamətləri müşahidə olunurdu. Hakimiyyətin zorla ələ keçirilməsi və ya ağalıq edən başqa dövlətin göstərişi ilə ötürüldüyü hallar nəzərə alınmasa, bəyliklərdə hakimiyyətin ötürülməsi ya vərəsənin hökmdar tərəfindən təyin edilməsi, ya da ailə şurasında keçirilən seçki ilə həyata keçirilirdi. Məsələn, Aydınoğulları bəyliyində hökmdar olmağa namizədin ləyaqətini və səriştəsini nəzərə alan ailə şurasının qərarı ilə taxta otururdular. Odur ki, bəyliyin qurucusu Mehmet bəy sağlığında ikinci oğlu Umuru varis kimi tanımasına baxmayaraq, bu kifayət etməmişdir və ailə şurasının təsdiqi tələb olunmuşdur.
Üləma və hökmdarın məmurları vəzifə və rütbələrinə görə hərbçilər kimi timar alırdılar.
Hərbi strukturu
thumb|right|225px|1243-cü il [[Kösedağ döyüşünün təsviri.]]
Türkman tayfaları müharibələr zamanı öz başçılarının əmri ilə yürüşlərə çıxır, müharibədən sonra isə öz yaşayış yerlərinə qayıdırdılar. Bəyliklərdə ordunun tərkibinə həm atlılar gətirən timarlılar, həm də piyadalar daxil idi. Timarlılardan onlara verilən timar gəlirinə uyğun döyüşçü qüvvəsi saxlamaq tələb olunurdu. Timar sahibi vəfat etdikdən sonra onu övladlarına ötürürdü. Döyüşdə ordu üç hissəyə bölünürdü: mərkəz, sol və sağ cinahlar. Hər bir cinahda ön qüvvə və ehtiyat qüvvəsi var idi. Hökmdar mərkəzdəki qüvvələrə, kiçik bəylər isə cinahlara komandanlıq edirdilər. Hökmdarın yetərincə böyümüş oğlu yox idisə, cinahda hökmdarın etibarlı əmiri və ya qohumu komandan olurdu. Cinahın baş komandanı çox vaxt subaşı adlanırdı. Döyüşçülər ox, yay, qılınc, qalxan, nizə, xəncər, gürz, balta, katapultdan istifadə edirdilər. Bundan əlavə, ordularda nağara, zurna və başqa alətlərdə ifa edən musiqiçilər də var idi.
Qaramanoğulları iyirmi beş min atlı və iyirmi beş min piyadadan ibarət bir ordu yığa bilirdi. Gərmiyanoğulları iki yüz mindən çox piyada, Əşrəfoğulları yetmiş min piyada, Həmidoğulları qırx min piyada və atlı, Candaroğulları iyirmi beş min atlı, Məntəşəoğulları yüz min piyada, Aydınoğulları və Karəsioğulları yetmiş min piyadadan ibarət ordu yığmağa qadir idi.
Bəyliklərdə əxilərin silahlı təşkilatları var idi. İbn Bətutə Dənizlidə gördüyü əxi birlikləri haqqında qeydlər aparmışdır. Bu bölmələrin təhlükəsizlik funksiyaları var idi. Şihabəddin Öməri yazmışdır ki, Gərmiyanoğulları ilə Həmidoğulları bəyliklərində baxış və təlimlər keçirilirdi. Gərmiyanoğulları öz sərhədlərinə qoşun toplayır və orada təlim manevrləri keçirirdilər.
Dənizkənarı ərazilərdə yerləşən bəyliklərin donanmaları var idi.
Elm və ədəbiyyat
150px|thumb|right|[[Tacəddin Əhmədinin "İsgəndərnamə"sinin bir səhifəsi. Volters İncəsənət Muzeyi. Walters Ms. W.664. 1486-cı il.]]
XIV və XV əsrlərdə bəyliklərdə Konya, Kayseri, Niğdə, Sivas, Kastamonu, Ankara, Sinop, Kütahya, Birgi, Tirə, Beçin, Ayasuluk, Bursa, İznik, Dənizli, Gülşəhər, Kırşəhər, Amasya, Ankara kimi Anadolu şəhərləri mədəniyyət mərkəzləri olmuşdur. Bəylər öz dövlətlərinə alimləri dəvət edir, onların fəaliyyətini həvəsləndirir, mədrəsələrin, kitabxanaların, imarətxanaların, məscidlərin tikintisinə böyük əhəmiyyət verirdilər. Bəylərin çoxu türk dilindən başqa dil bilmədiklərinə görə müəllifləri türk dilində əsərlər yazmağa təşviq edirdilər. Bu da öz növbəsində türk dilinin inkişafına xidmət etmişdir. Bunun sayəsində populyarlıq qazanmış bir çox qəhrəmanlıq povestləri (Bəttal Qazi haqqında, Qazi Sarı Saltıq haqqında, Məlik Danişmənd haqqında), sevgi və romantika mövzusunda şeirlər (Şəyyad Həmzənin "Yusif və Züleyxa" əsəri), eləcə də tibb, astronomiya, tarix, mistisizm və din mövzularında əsərlər yazılmışdır. Bəylik dövründə Anadoluda təsəvvüf çox inkişaf etmiş, Anadoluda mənəvi həyata əhəmiyyətli təsir göstərmişdir. Bəyliklər dövründə yaşamış, Türkiyə ədəbiyyatının əsasını qoyan bir çox şair və yazıçılar sufiliyə bağlı olmuşdur. Cəlaləddin Rumi uzun müddət Qaramanoğullarının bir hissəsi olan Konya şəhərində yaşamışdır. Onun oğlu Sultan Vələd də orada yaşayırdı. Şair Yunus Əmrə sufi şeyxinin müridi olmuş, bütün həyatını Anadoluda keçirmişdir. "Sufi etik normalarını ortodoksal islam ideyaları ilə birləşdirməyə" çalışan şair Aşıq Paşa da Anadoluda yaşamışdır. Aydınoğulları, sonra isə Gərmiyanoğulları bəylərinin sarayında yaşamış şair Əhmədi o dövrün bilik ensiklopediyası olan "İsgəndərnamə"ni yazmışdır. Bəyliklərin hökmdarları müxtəlif ədəbiyyatların türk dilinə tərcümə edilməsini təşviq edirdilər.
Amasya hökmdarı Hacı Şadgəldinin, oğlu Əmir Əhmədin, Qazi Bürhanəddinin, Mardin hökmdarı Qasım ibn Cahangirin, İsmayıl bəy Candaroğlunun kitabxanaları var idi. İsmayıl Haqqı Uzunçarşılıya görə, İsmayıl bəyin kitabxanası ictimaiyyətə açıq idi. Hər mədrəsədə tələbələr üçün kiçik kitabxanalar da var idi. Mədrəsənin bütün kitabları ora xeyriyyəçilər tərəfindən bağışlanmışdır.
İncəsənət
200px|thumb|left|1374–1375-ci illərdə tikilmiş [[İsa bəy məscidi.]]
Bəyliklər dövründən bir çox memarlıq tikililəri, ağac və dəmir üzərində oyma, yapma və tikmə sənəti məhsulları qalmışdır. Qaramanoğulları və Əşrəfoğulları bəyliklərində Rum sultanlığının üslubunda memarlıq sənəti digər bəyliklər ilə müqayisədə daha çox inkişaf etmişdir. Onlardan sonra İsa bəy Aydınoğlu və İlyas bəy Məntəşəoğlunun tikintilərini qeyd etmək olar. Digər bəyliklərdəki memarlıq əsərləri zəngin bəzəkli səlcuqi tikililərinə o qədər də bənzəmir və daha sadədir.
İnduktiv sarğaclar
Sarğac — bir dielektrik makara (mandren və ya karkas) üzərində müəyyən sayda sarılmış makara (sarğı) qrupudur.
Anadolu bəylikləri
İncəsənət
Ağac və daş üzərində oyma sənəti ilk növbədə Qaramanoğulları və Əşrəfoğulları bəyliklərində inkişaf etmiş, sonradan Aydınoğulları və Məntəşəoğulları bəyliklərinə yayılmışdır. Candaroğulları və Sarıxanoğulları bəyliklərinin müxtəlif tikililərini də qeyd etmək olar. Oyma sənətinin ən gözəl nümunələri arasında Aksarayda İbrahim bəy məscidinin minbəri, Ürgüpün Dəmsə kəndində ağacdan yonulmuş Daşqınbaba məscidinin mehrabı, Qaramanda İbrahim bəy mədrəsəsinin pəncərə qanadları, Bəyşəhərdə Əşrəfoğlu məscidinin minbəri, Birgidəki Aydınoğlu Mehmed bəy məscidinin mehrab və pəncərə təsvirləri, İlyas bəy Məntəşəoğlu məscidinin fasadındakı mərmər oymaları, Ayasulukda İsa bəy məscidinin pəncərə, qapı və mehrabının oyma işi, Kastamonuda İbni Nəccar məscidinin oyma taxta qapıları, İshaq bəy Sarıxanoğlu məscidinin minbəri Anadolu bəylikləri dövrünün ən əhəmiyyətli oyma sənət nümunələridir.
İnduktiv sarğaclar
Sabit induktiv sarğaclar və quruluşları
İstismar yerinə görə, içərisi boş qalarsa havalı induktiv sarğac, dəmir bir nüvə keçirilərsə nüvəli induktiv sarğac deyilir. Şəkildə induktivlik simvolları verilmişdir.
Anadolu bəylikləri
İncəsənət
Anadolu bəyliklərində binaları kirəmitlə bəzəmək populyar addım idi. Bu sahədə Qaramanoğulları və Əşrəfoğulları bəyliklərinin ustaları aparıcı idilər. Beyşəhərdə yerləşən Əşrəfoğlu məscidinin interyerindəki kirəmitlərdə ustalar səlcuqi ustalarını təqlid etmişdilər.
İnduktiv sarğaclar
İnduktiv sarğaclarda elektrik hadisələri
Məlum olduğu kimi, bir keçiricidən cərəyan keçirildikdə, keçirici ətrafında bir maqnit sahəsi yaranır. Bu sahə kağız üzərində dairələr şəklindəki qüvvə xətləri ilə əks edilir. Bir sarğacda AC cərəyan keçirildikdə, Şəkidə göründüyü kimi, sarğac sarğılarını əhatə edən bir maqnit sahə yaranır. Cərəyan artıb-azalmasına və istiqamət dəyişməsinə bağlı olaraq sarğacdan keçən qüvvə xətləri çoxalıb azalaraq istiqamətini dəyişdirir. Sarğaca bir DC gərginlik tətbiq olunarsa, maqnit sahə meydana gəlməyib sarğac dövrədə bir müqavimət xüsusiyyətini göstərər.
Anadolu bəylikləri
İqtisadiyyatı
Bəyliklər dövrünün əsas ticarət mərkəzləri Qara dəniz sahilində Trabzon, Samsun və Sinop, Egey dənizi sahilində Foça, İzmir və Ayasuluk, Aralıq dənizi sahilində Antalya və Alanya, Mərkəzi Anadoluda isə Sivas, Kayseri və Konya olmuşdur. Bütün bəyliklərdə istehsala, əkinçiliyə və ticarətə böyük diqqət yetirilmişdir. Bir çox ticarət yolu Anadoludan keçirdi və bu yollarda səyyahların, karvanların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün yollar, körpülər və karvansaralar və meyxanələr tikilirdi. Səlcuq dövləti dövründə tikilmiş karvansaralar da fəaliyyətini davam etdirmişdir. Bəyliklər şərqlə qərb, şimalla cənub arasında ticarətdə vasitəçilik edirdilər ki, bu da onlara xeyli gəlir gətirirdi. Məsələn, Qaramanoğulları Kipr və Silifke, Anamur, Alanya və Manavqat limanları vasitəsilə Anadoluya mal göndərən Genuya və Venesiya tacirlərindən gömrük rüsumları alır, Kilikiya qapılarında bütün tacirlərdən vergi alırdılar.
İnduktiv sarğaclar
İnduktiv sarğaclarda elektrik hadisələri
İnduktivliyi L (hn) оlаn dövrədə cərəyаn çох аz müddətdə t (sаn) ərzində kiçik İ qədər dəyişərsə, bеlə dövrədə öz-özünə induksiyаlаnmа е.h.q-si yаrаnаcаqdır:
Anadolu bəylikləri
İqtisadiyyatı
Anadolu bəyliklərinin iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edirdi. Bəyliklərdə konkret şəraitdən asılı olaraq dənli bitkilər, meyvələr, pambıq, ipək, arı mumu, bal, mum istehsal olunur, dağlıq və dağətəyi rayonlarda maldarlıq geniş yayılırdı. İstehsal olunan məhsulun böyük hissəsi daxili istehlak üçün istifadə edilirdi, artıq qalan məhsul isə xarici ölkələrə edilirdi. Odur ki, Anadoluda tikilən parça və xalçalara tələbat təkcə Avropada deyildi. İbn Bətutənin qeydlərinə görə, tacirlər Anadoludan Suriyaya, Misirə, İraqa, Hindistana və hətta Çinə xalça və parçalar aparırdılar. Kütahya, Amasya, Kastamonu və Bayburt vilayətlərində gümüş mədənləri, Fokeya, Qarahisar, Uluabad və Kütahyada alum mədənləri inkişaf etdirilmişdir. Atların, müxtəlif növ quşların, qoyun-keçilərin yetişdirilməsi də bu dövlətlərə xeyli gəlir gətirirdi.
Əhəmiyyəti
Türkmanların Kiçik Asiyaya köçünün ikinci dalğası Anadolu türklərinin etnogenez prosesinin sürətləndirilməsində rol oynamışdır. Bu dövrdə Anadolunun qeyri-müsəlman əhalisinin linqvistik səviyyədə assimilyasiyaya uğraması və islamlaşması daha da güclənmişdir. Türk etnosu əsasən bəyliklər dövrünün axırlarında formalaşmışdır.
İnduktiv sarğaclar
İnduktiv sarğaclarda elektrik hadisələri
E=-L(Δİ/Δt)
Bu düsturdаkı mənfi işаrəsi оnu göstərir ki, öz-özünə-induksiyа е.h.q-si cərəyаnın dəyişilməsinə əks təsir еdir. E.X. Lеnts sübut еtmişdir ki, induksiyа е.h.q. və о cümlədən öz-özünə induksiyа е.h.q. həmişə еlə yönəlmişdir ki, оnu yаrаdаn səbəbə əks təsir göstərir. Bunа Lеnts qаnunu dеyilir.
İnduktiv sarğacda elektrik hərəkət qüvvəsi
Dəyişən cərəyan tətbiq olunan Sarğac içərisindəki qüvvə xətlərinin dəyişikliyi nəticəsində,sarğacda EHQ adı verilən bir gərginlik induksiyalanar. Bu gərginliyin istiqaməti mənbə gərginliyinə tərs istiqamətdədir. Bu səbəbdən də EHQ sarğacdan, mənbə gərginliyinin yaratdığı cərəyana əks istiqamətdə bir cərəyan axmağa çalışar. Bu səbəbdəndir ki, mənbə gərginliyinin yaratdığı "I" dövrə cərəyanı, ancaq T/4 period zamanı qədər gec axmağa başlayır.
Senecio macrophyllus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İnduktiv sarğaclar
İnduktiv sarğacda elektrik hərəkət qüvvəsi
EHQ funksiyası, LENS qanunu ilə belə xarakterizə olunmuşdur: LENS qanununa əsasən EHQ, artmaqda olan dövrə cərəyanını azaldan, azalmaqda olan dövrə cərəyanını isə artırma istiqamətində təsir edər. İnduktiv müqavimət Sarğacın, içindən keçən AC cərəyana qarşı göstərdiyi müqavimətə induktiv müqavimət deyilir. İnduktiv müqavimət XL ilə göstərilir. Vahidi "Om" dur. Belə ifadə edilir:
XL=𝜔 L; 𝜔=2πf; XL=2πfL
"L" -in qiyməti sarğacların quruluşuna bağlıdır. Sarğacın sarılma sayı və kəsik sahəsi nə qədər böyük olarsa, "L" o qədər böyük olar. Beləliklə, AC cərəyana göstərdiyi müqavimətdə o qədər böyüyür. L -in vahidi yuxarıda da qeyd edildiyi kimi, Henri (H) ilə ölçülür. Ancaq dövrələrdə istifadə edilən induktivlliyin qiyməti çox az olduqundan, bunun üçün milihenri (mh) və mikrohenri (μh) ölçüləri istifadə edilir.
Qarşılıqlı induksiya
Eyni nüvə üzərinə sarılmış iki sarğacın birindən cərəyan keçdikdə, bunun nüvədə yaratdığı qüvvə xətləri digər sarğıya da təsir edərək, bu sarğının iki ucu arasında bir gərginlik yaradır. Başqa bir sözlə desək, cərəyan keçirən iki məftildən birinin cərəyanı ya qiymət, ya da istiqamətcə dəyişərsə, o zaman onun ətrafındakı sahədə dəyişər. Bu dəyişmədən isə ikinci məftildə dəyişər. Yəni onun içərisində ehq təsirlənər. Və yaxud da əksinə, ikinci məftilin təsirlənməsindən də birinci məftil təsirlənərəq ehq yaradacaqdır. Bu gərginliyə induktiv gərginlik deyilir. Bu şəkildə qarşılıq, qarşılıqlı induktivlik adlanan müəyyən bir qiymətə görə olur.
Laza (Qəbələ)
Laza — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
İnduktiv sarğaclar
Qarşılıqlı induksiya
Bu belə izah edilir: Eyni nüvə üzərindəki iki sarğacın birincisindən keçən 1 amperlik AC cərəyan 1 saniyədə, ikinci sarğacda 1v luq bir gərginlik induksiyalanırsa iki sarğac arasındakı qarşılıqlı induktivlik M=1 Henri olar.
Laza (Qəbələ)
Tarixi
Laza kəndi mərkəzdən 8 km. şimal-şərqdə Dəmiraparan çayının sahilində Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacındadır.
Mədəniyyət
Sevimli müğənnimiz Zeynəb Xanlarovanın mahnılarından birinə çəkilmiş süjet xəttində Muçuq şəlaləsinin görüntüləri bu kənddə lentə alınıb. Hər bir mahnısını təbiət görüntüləri ilə sintez etməsi, teletəsvir müğənninin yaradıcılığına xas olan cəhətlərdəndir. Elə Lazada 96 metr hündürlükdən axan Muçuq şəlaləsi də Zeynəb xanıma həsr edilən “Salam Zeynəb” sənədli filmində çağlayır. Zəyli və digər deltavari şəlalələr də bu kəndin ərazisindədir.
İnduktiv sarğaclar
İnduktiv sarğacın istifadə sahələri
Əsas passiv komponentlərdən biri olan induktiv sarğaclar, mühərrikləri işlədilməsində, enerjinizi evinizə çatdırılmasna qədər, elektronikada çox zəngin bir keçmişi vardır. İnduktiv sarğaclar qədər faydalı, onları istifadə etmənin ən böyük problemi fiziki ölçüləridir. İnduktiv sarğaclar çox zaman bir dövrədə istifadə edilən bütün digər elektron komponentləri cılız hala gətirirlər. Bunlar istifadə sahələrinə görə belədir.
Laza (Qəbələ)
Əhalisi
İndi kənddə 1100 nəfər yaşayır. Ləzgi kəndidir. At üstündə çobanlar, minlərlə qoyun-quzu dağlara-düzlərə səpələnirlər. Yaşıl çəməndə ağ xalıya bənzər bu görüntülər Qəbələdə tez-tez görünən səhnələrdəndir. Dağdan sürülər enəndə hansı kənddən ötərsə, çobanlar yol üstündə səxavətli olar, əlinin altında nə varsa paylayarlar. Eyni ilə kəndlərdə də sürünün səsi eşidilən kimi, pişvazına çıxar, çobanları ev xörəklərinə qonaq edərlər. Bərəkət simvolu sayılan sürülər el-obanın varına, dövlətinə işarədir.
İnduktiv sarğaclar
İnduktiv sarğacın istifadə sahələri
Elektrotenikada:
Elektronikada:
Xüsusən də radio qəbul edici və ötürücülərində də antena ilə əlaqədə müxtəlif tezliklərin qəbulu və ötürmələrində eyni ferrit nüve əistifadə edən müxtəlif sarğaclar və bunlara paralel bağlı kondensatorlardan istifadə edilir.
İnduktivliklərdə sağlamlıq yoxlanılması
İndiki vaxtda istifadə edilən ölçü alətləriylə sarğacın, induktivliyin dəyərini ölçmək çətindir. Bu səbəblə burada yalnız sarğac qısaca qəzalı olub olmadığı test ediləcəkdir. İnduktivliyin müqaviməti (mis teldən hazırlandıqlarından) ümumiyyətlə 100 om-dan kiçikdir. İnduktivliyin uclarının bir-birindən fərqi yoxdur. Multimetrə qısa dövrə addımına alınır və prob induktivliyin uclarına bağlanır. Sonsuzdan fərqli bir dəyər ölçsə(çoxu dəfə 100 om-dan kiçik) induktivlik sağlamdır. Sağlamlıq mövzusunda ayrıca gözlə də tədqiq edilməlidir. Məsələn, göz ilə görülür yanma görülsə, sarğac üstünə düşən funksiyanı yerinə yetirmiyə bilər.
2001/2002 Azərbaycan Kuboku
2001-02 Azərbaycan Kuboku — Futbol üzrə Azərbaycan kubokunun 11-ci mövsümüdür.
2001-02 mövsümündə 19 komanda mükafat üçün mübarizə aparmışdır. Lakin AFFA və klublar arasaında yaranan münaqişəyə görə ölkə kuboku yarımçıq dayandırılmış və klubların qeyri rəsmi oyunları ilə davam etmişdir. Buna baxmayaraq nəticələr rəsmi olaraq hesaba alınmamaqdadır. .
Tətbiqi proqramlaşdırma interfeysi
Tətbiqi proqramlaşdırma interfeysi (ing. application programming interface, API) - kompüterin əməliyyat sistemi vasitəsilə həyata keçirilən aşağı dərəcəli servis funksiyalarını tələb edən və yerinə yetirən proqramlar toplusu. Tətbiqi proqram iki növ məsələləri yerinə yetirir: birincisi, aparılan işlərlə bağlı olan məsələləri, məsələn, sənədə və ya elektron cədvələ daxil edilən mətnin, yaxud ədədlərin emalını; ikincisi, müşayiət sahəsinə aid məsələləri: məsələn, faylların idarə olunmasını və informasiyanın ekrana çıxarılmasını. Müşayiətlə bağlı bu işləri kompüterin əməliyyat sistemi yerinə yetirir, API isə tətbiqi proqramların əməliyyat sistemi ilə qarşılıqlı əlaqəsini təmin edir: bu interfeys sistem səviyyəli hansı məsələni və nə vaxt yerinə yetirməyi əməliyyat sisteminə göstərməyə imkan verir.
Abdullah ibn Üvey
Abdullah ibn Üvey (9/630-cu ildə vəfat etmişdir) — Mədinədə Xəzrəc qəbiləsinin hörmətli insanlarından biri, sonralar isə münafiqlər qruplaşmasının başçısı olmuşdur. Abdullah ibn Übey Mədinənin başçısı olmaq istəmiş, ancaq şəhərdə İslamın yayılması, eləcə də Məhəmməd peyğəmbərin Mədinəyə hicrət etməsi, onun istəklərinin reallaşmasının qarşısını almışdır.
Mədinə İslamın dayağına çevrildikdən sonra, Abdullah ibn Übey müsəlman kimi görünsə də gizli İslam düşməni olmuşdur. Onun törətdikləri əməllər Məhəmməd peyğəmbərə və müsəlmanlara qarşı yönəlmişdir.
Abdullah ibn Übey Uhud döyüşündə sayı 300-ə yaxın dəstəsini geriyə çəkməklə, müsəlman qoşununu gücdən salmışdır. Bundan sonra o, zaman-zaman müsəlmanların düşmənləri ilə gizli danışıqlar aparmışdır. Onun məqsədi Mədinədə gücünü artırmaq və Məhəmməd peyğəmbəri şəhərdən qovmaq idi .
Abdullah ibn Übey peyğəmbər və müsəlmanlar haqqında yalanlar danışaraq, onları pisləmişdir. Ancaq, etdikləri bu pis əməllərə baxmayaraq, heç bir nəticə əldə edə bilməmişdir. Çünki, onun və dəstəsinin müsəlmanlarla mübarizə aparmaq gücləri olmamışdır. Onların Mədinə yaxınlığındakı Quba adlanan yerdə tikdikləri "Dirar" məscidini öz siyasi mərkəzlərinə çevirmək istəkləri də uğursuzluqla nəticələnmişdir. Sonra isə bu məscidi müsəlmanlar dağıtmışlar.
Abdullah ibn Übey müsəlmanların Təbuk yürüşündən sonra ölmüşdür. Müsəlmanlara qarşı düşməncəsinə davranmasına baxmayaraq, Məhəmməd peyğəmbər onun cənazəsi üzərində cənazə namazını qıldırmışdır. Ancaq, bundan sonra ölən münafiqlər üçün bu namazın qılınmasını qadağan etmişdir.
Autodesk Land Desktop
Bu proqram Autodesk şirkətinin məhsuludur. thumb|right|400px|Proqram səhifəsindən bir görünüş Proqramın bəzi özəllikləri: İki yapışqan proqram: Autodesk civil design və Autodesk survey ki proqramın qurmasından sonra artırılıb və əsli proqramın hesablama gücünü, Yer ölçmə işləri emalında,yol qurma və hidrolojiya hesablamalarında artırır.
Autodesk civil design ilə tanışma
Boy profil,proyekt cizgisin layihələşdirma,en profil,torpaq işləri hacmini mühasiba etmək,brookner əyməsini çəkmək,bor və kanal tuşların layihələşdirmək və hidrolojiya mühasibatı bu proqramın işlərindəndir.
Autodesk survey ilə tanışlıq
Yer ölçmə işləri deytalarını taxeometrlərdən almak və ayrıca deyta almak bacarıqları,topoqrafiya torlarını ayarlamaq bu proqramın ayrıca işlərindəndir.
lazım olan təchizat və yazılım
Ən azı:
Obonn
Obonn — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Obonn. Əhalisi — 23,640 nəfər (2006).
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 17 km şimalda, Serji belediyyənin 17 km şərqdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Laminariya
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi. Laminariyanın çoxalması:nəsil növbələşməsi-qeyri cinsi və cinsi nəsilin bir-birini əvələnməsi.
Ümumi məlumat
Dəniz kələminin tərkibi yod, manqan, kobalt, fosfor, dəmir və kaliumla zəngindir. Elə həmin keyfiyyətinə görə o ən faydalı bitkilərdən biri hesab edilir.
Aloe dinteri
(Aloe dinteri) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Laminariya
Ümumi məlumat
Dəniz kələmi çiy, qurudulmuş, qaxac edilmiş, konservləşdirilmiş və duzlu halda yeyilir. Onu həm də əvəzsiz pəhriz qidası hesab edirlər. Əsasən ateroskleroz, hipertoniya, raxit, qalxanvarı vəzin müalicəsi və profilaktikası zamanı istifadə edilir. Bu yosun növü maddələr mübadiləsini yaxşılaşdırır, radioaktiv maddələrin bədəndən xaric edilməsinə müsbət təsir göstərir, mədə-bağırsaq sisteminin fəaliyyətini tənzimləyir. Həmin xəstəliklərin müalicə və profilaktikası üçün gündə beş xörək qaşığı dəniz kələmi və yaxud gündə bir neçə dəfə olmaqla iki çay qaşığı onun qurudulmuş formasını qəbul etmək məsləhətdir.
Turşuya duz əvəzinə döyülmüş dəniz kələmi də qatmaq olar. Yaddaşın möhkəmlənməsi üçün hər gün bir çay qaşığı dəniz kələmi tozu qəbul edilir və yaxud iki xörək qaşığı təzə və ya konservləşdirilmiş dəniz kələmi yeyilir. İmmunitet zəifləyəndə qurudulmuş dəniz kələmi axşamdan şüşə qaba doldurulur, üzərinə qaynanmış soyuq su tökülür və səhərədək saxlanılır. Səhər bu qabın ağzı möhkəm bağlanılaraq soyuducuya qoyulur. Gündə iki dəfə-səhər və axşam yeməyindən əvvəl həmin sudan bir çay qaşığı içilir.
Müntəzəm olaraq dəniz kələmindən istifadə edilməsi orqanizmin ümumi tonusuna müsbət təsir göstərir və sərfəli kosmetik vasitə sayılır. Ona görə bu yosun növü müxtəlif cavanlaşdırıcı maska və kremlərin tərkibinə daxil edilir.
Digər qida məhsulları kimi dəniz kələmindən istifadə zamanı da ifrata varmaq olmaz. Misal üçün qalxanvarı vəzin bəzi xəstəlikləri zamanı onun qəbulu qadağan edilir.
Faydaları
Dəniz kələmi yeyilən dəniz məhsullarındandır. Qədim zamanlarda dəniz kələmindən asan yolla əldə edilən dəniz məhsulu olduğuna görə istifadə ediblər. Onun tərkibi yetərincə minerallar və vitaminlərlə zəngindir. Keçmişdə dəniz kələmindən yanlız su sahillərində yaşayan insanlar istifadə edirdilər. Müasir dünyada isə planetin bütün bölgələrində dəniz kələmi restoranların qida rasionuna daxil edilib. Dəniz kələminin tərkibində 59% karbohidratlar, 13% zülallar, 11% liflər, 2% yağlar, 3% minerallar, 12% nəmlik var. Dəniz kələminin tərkibində yod, brom, marqanes, kolbat, sink, kalsium, kalium, natrium, kükürd, fosfor, azot və müxtəlif kimyəvi elementlər, polisaxaridlər, A, B1, B2, B6, B12, C, D, E vitaminləri var. Onun tərkibi pantoten və fol turşuları, L fruktoza və zülallı maddələrlə zəngindir. Adi kələmlə müqayisədə dəniz kələminin tərkibində olan maqniumun miqdarı 11, dəmirin miqdarı 16, natriumun miqdarı 40 dəfə artıqdır. Tərkibinin unikallığına görə dəniz kələmi alimlərin diqqətini həmişə özünə çəkə bilir. Elmi araşdırmalar dəniz kələminin maddələr mübadiləsində iştirak etdiyini və saçların dibini möhkəmləndirdiyini sübut etmişdir. Alimlər dəniz kələmi ilə qidalanmanın bədxassəli şişlərin böyüməsinin qarşısını aldığını sübut edib. Onun tərlkibində olan polisaxaridlər immun sistemin möhkəmlənməsinə səbəb olur. Elmi araşdırmalar zamanı az miqdarda dəniz kələmi yeməyin orqanizmin tonusunu artırdığını sübut ediblər. Dəniz kələmi yemək orqanizmin cavan qalmasına və ömrün uzanmasına səbəb olur. Onu yeməklə orqanizmdəki skleroz əlamətlərini aradan qaldırmaq mümkündür. Onun köməyi ilə protrombin indeksini 10–13% aşağı salmaq mümkün olur. Azyaşlı uşaqlara dəniz kələmi yedirmək onun beyinin daha yaxşı inkişaf etməsinə səbəb olur. Dəniz kələmi zehni və əqli fəaliyyəti artırır, maddələr mübadiləsini yaxşılaşdırır, fiziki yorğunluğu aradan qaldırır, ürək-damar, tənəffüs sistemi xəstəliklərinin əmələ gəlməsinin qarşısını alır, immun sistemdəki disfunksiyanı aradan qaldırır. Davamlı olaraq laminariya yemək kişi və qadınlarda cinsi fəallığın artmasına səbəb olur. Tərkibində olan yod qalxanvari vəzin işinin normallaşmasına səbəb olur.
Zərərləri
Yoda qarşı həssaslığı çox olan adamlara dəniz kələmi yeyərkən diqqətli olmaları məsləhət bilinir. Həzm sisteminin kəskin xəstəlikləri, nefrit, hemorragik diatezlər, qızılca, məxmərək, frunkul xəstəlikləri zamanı dəniz kələmi yemək məsləhət görülmür. Hamilələrə dəniz kələmi yeyərkən diqqətli olmaq məsləhət görülür.
Dəniz kələmindən istənilən qədər yemək olar. Çoxlu miqdarda yedikdə isə qanda olan yodun miqdarına nəzarət etmək lazımdır, çünki dəniz kələmindən çox istidadə eləmək orqanizmdə yodun miqdarının artmasına səbəb olur.
Senecio sophioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Pinus taiwanensis
(Pinus taiwanensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bədik
Bədik - türk və tatar xalq inacında əyləncə cini. Türk mifologiyasında ən maraqlı hekayəyə sahib olan varlıqlardan biridir. İlk başlarda pis bir ruh olduğu halda, insanlara və heyvanlara zərər verdiyi üçün evlərdən qovulmaq istənmişdir. Bunun üçün onun şərəfinə mərasimlər təşkil edilmiş və mərasimlər yavaş-yavaş əyləncəli bir hal alınca Bedik də əylənməyə başlamışdır. Mərasimlərdə ondan getməsi xahiş edilir, bunun üçün qafiyəli dualar oxunur. Hətta söz anlamazsa təhdid və təhqirə müraciət edilər. Sırtıq, əsbləri oynadan bir varlıq olduğundan danışılmışdır.
Etimoloji
(Bed/Bet) kökündən törəmişdir. Üz və görünüş mənalarını ehtiva edər. Qədim türkcə "Bedük" sözcüyü böyük mənasını verər.
İslandiyanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı
thumb|right|500px|[[İslandiyanın səfirlik xəritəsi. {{legend|#04B404|İslandiya}}{{legend|#2F3699|islandiya səfirliklərinin yerləşdiyi ölkələr}}]]
İslandiyanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı (Sendiráð Íslands) - İslandiyanın xarici ölkələrdə yerləşən diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısını özündə birləşdirir. İslandiyanın Afrikada 3, Şimali Amerikada 2, Asiyada 3 və Avropa qitəsində 12 səfirliyi yerləşir. Farer adalarında ilk konsulluq şöbəsi yaratmış dövlət İslandiyadır.
Ölkənin Danimarkanın ərazisi hesab olunan Qrenlandiyanın paytaxtı Nuuk şəhərində də konsulluq şöbəsi yerləşir. Kanadanın Manitoba əyalətinin mərkəzi Vinnipeq şəhərində yerləşən konsulluq şöbəsi fəaliyyət və əhəmiyyətinə görə daha önəmli hesab olunur.
thumb|right|[[İslandiyanın Almaniyanın paytaxtı Berlin şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|right|[[İslandiyanın Finlandiyanın paytaxtı Helsinki şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|right|[[İslandiyanın Böyük Britaniyanın paytaxtı London şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|right|[[İslandiyanın Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|right|[[İslandiyanın İsveçin paytaxtı Stokholm şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|right|[[İslandiyanın Amerika Birləşmiş Ştatlarının paytaxtı Vaşinqton şəhərində yerləşən səfirliyi.]]
Misir heroqlifləri (A qrupu)
A qrupu 61 heroqlifdən ibarət olub, bunlardan otuzu oturmuş şəxs, iyirmisi isə üzanmış, ayaq üstə durmuş və yıxılmış şəkildə olan təsvirlərdir.
İmtahan
İmtahan forması
Imathanların aparılması xüsusi qaydalarla tənzim olunur. Qaydalara riayət olunması ciddi tələb olunur və buna ciddi nzarət vardır. İmatahanların mövzusu və ardıcıllığı ali məktəblərin nizamnaməsi əsasında həyata keçirilir. Nəzəri imtahanlar şifahi və yazılı formada keçirilir. Həmçinin imtahanlar — qəbul, növbəti kursa keçirilmə və buraxılış imtahanlarına bölünür. Bunun vasitəsi ilə yeni qəbul edilənin, növbəti mərhələyə keçənin və tədris proqramını bitirənlərin bilikləri qiymətləndirilir.
Cığatelli
Cığatelli — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Qəbələ rayonunun Cığatelli kəndi Həmzəli kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq bu kənd mərkəz olmaqla, Cığatelli kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
İmtahan
İmtahan nəticəsi
İmtahanın nəticəsinə görə müxtəlif şkalada qiymət və ya ixtisas dərəcəsi verilir.
Ədəbiyyat
Əliquliyev R.. Şükürlü S., Kazımova S. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan terminlər. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Cığatelli
Toponimikası
Oykonim 1917-ci ildə Cığataylı, 1933-cü ildə isə Cıqatallı şəklində qeydə alınmış, tədricən Cığatelli variantına düşmüşdür. Əslində, Cığataylı olan bu coğrafi ad etnotoponimdir və "cığataylıların məskunlaşdığı kənd" deməkdir.
Tarixi
Kənd 1999-cu ildə yaradılmışdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 622 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Kənddə 150 təsərrüfat var. Əhalinin 70 faizi artezian quyularından su götürür. Suvarma dağ çayları vasitəsi ilə həyata keçirilir. Kəndə qaz xətti çəkilir, rabitə qovşağı inşa olunub. Gələcəkdə yeni məktəb və ərazi icra nümayəndəliyi üçün inzibati binanın tikintisi plana salınıb.
Təhsil
Kənddə 11 illik məktəb fəaliyyət göstərir.
Santim
thumb|right|[[1963-cü ildə 10 Fransa santimi]] Santim — Mübadilədə istifadə edilən pul vahididir. Adı latın sözü olan centum (yüz) sözündən götürülmüşdür. Ölkə emitentinin dövlət dilindəki adının yazılışından asılı olaraq c (bütün fransız dilli ölkələrdə — ) və ya s (məsələn, Latviyada — )kimi tələffüz olunur.
Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin siyahısı
Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin siyahısı — bu siyahı Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 nömrəli Qərarı ilə təsdiq edilmiş sənədə əsasən hazırlanmışdır.
Müəlliflər
Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflər bunlardır:
Aloe eminens
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nusra Cəbhəsi
Nusra Cəbhəsi   və ya Cəbhət ən-Nüsrə   ( Cəbhət ən-Nusrə) — 2011-ci ilin sentyabrında yaradılmış Əl-Qaidənin Suriya qolu.
Mahiyyəti
ABŞ və bir çox ölkə tərəfindən də terror dəstəsi siyahısına alınmışdır. Suriyadakı ən böyük üçüncü silahlı qrupdur. Aprel 2013-cü ildə Əl-Qaidəyə bağlılığını açıqladı. Qrupun ən az 5000 savaşçıdan meydana gəldiyi sanılır. Radikal İslamçı silahlı bir qrupdur. Bəşər Əsədi devirmək və bu yolla öz ideoloji məqsədlərini uyğulamaq və yaymaq istəyir.
Gərənə
Gərənə — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Gərənə Bərdə r-nunun Güloğlular inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ düzündədir. Əsl adı Qaranüydür. Gərənə bu adın təhrif forması hesab olunur.Oykonim "qara" (burada "sıx" mənasındadır) və "nüy" (Azərb. dilinin dialektlərində "çaysahili meşəlik" deməkdir) sözlərindən düzəlib, "çaysahili sıx meşəlik" mənasındadır. XIX əsrin məlumatlarına görə əkin və bağ üçün təmizlənmiş meşə yeri də yerli əhali arasında nüy adlanırdı.
İqtisadiyyatı
Uzun müddət qaz şəbəkəsi olmayan Gərənə kəndinə 2011-ci ildə qaz xətti çəkilmiş və həmin ilin noyabr ayında kəndə təbii qaz verilməsinə başlanmışdır.
Belen
Belen Xanım - türk mifologiyasında səyahət ilahəsi. Pelen Ana olaraq da tanınır. Yolçuları qoruyar. Yolların təhlükəsizliyini təmin edər. Səfər edənlər ona dua edərlər. Yolçulara zərər verən quldurları cəzalandırar. Yolda diyar qalmaq deyimi, sözün mövzuyla əlaqəsini açıq şəkildə ifadə edir. Bu ruhu məmnun etmək üçün çÇalama edilir, yəni müqəddəs ağaclara saçılar verilir, bez bağlanır. Uzun yola çıxacaq olan oba onun adını xatırlayaraq atəşlərə "saçı edər, "adak" edirlər.
Etimologiya
(Bel) kökündən törəmişdir. Bel sözü cığır, yol, keçid deməkdir. Bel kökü işarə və nişan mənaları da daxildir. Monqolca və qırğızcada hazır olma mənası var. Tunqus və Mançjur dillərində isə kömək etmək məzmununa malikdir.
Senecio drukensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kopenhagen FK
"Kopenhagen" (Football Club København) — Danimarkanın eyniadlı paytaxtının futbol klubu.
Tarixi
Klubunun əsası 1 iyul 1992-ci ildə qoyulmuşdur.
Uğurları
2017-ci ilə qədər 12 dəfə ölkə çempionu, 6 dəfə Danimarka çempionatının ikincisi olmuş; 8 dəfə ölkə kubokunu, 1 dəfə Danimarka Liqa Kubokunu, 3 dəfə isə Superkubokunun qalibi adını qazanmışdır.
Stadionu
thumb|Stadionu "Şirlər" ləqəbini daşıyan komanda ev oyunlarını 38065 nəfərlik tutumu olan "Telia Parken" stadionunda keçirir.
Rəhbərlik
Klubun prezidenti Bo Riqard, baş məşqçisi isə 2013-cü ildən norveçli mütəxəssis Stole Solbakkendir.
Heyəti
Komandanın heyətində yerli oyunçularla yanaşı, Norveç, İsveç, Sloveniya, Serbiya, Paraqvay, Slovakiya, Çexiya və Kiprdən olan legionerlər də çıxış edir. "Kopenhagen"in ən tanınmış üzvləri sırasında olan Uilyam Kvisti bundan əvvəl "Ştutqart", "Fulhem" və "Viqan" klublarında çıxış etmiş, 2007-ci ildən isə Danimarka yığmasının da şərəfini qoruyur.
UEFA turnirlərində
"Kopenhagen" 2017-ci ilə qədər 4 dəfə Çempionlar Liqasının (2006/07, 2010/11, 2013/14, 2016/2017) qrup mərhələsində çıxış edib. Komanda bunlardan birində 1/8 finala adlasa da, daha da irəli gedə bilməyib.
6 dəfə isə Avropa Liqasının (2007/08, 2008/09, 2009/10, 2011/12, 2012/13, 2014/15) qrup mərhələsində oynayıb. Bundan əlavə, 1 dəfə Çempionlar Liqasının qrupunda 3-cü yeri tutaraq, Avroliqaya düşmüş və həmin turnirdə 1/8 finala qədər irəliləmişdir.
2017/2018 mövsümündə UEFA Çempionlar Liqasında mübarizəyə II təsnifat mərhələsindən başlayan "Kopenhagen", Sloveniyanın "Jilina" (3:1, 1:2), ardınca isə Makedoniyanın "Vardar" (0:1, 4:1) klubunu mübarizədən kənarlaşdırsa da, pley-off mərhələsindəki rəqibi Azərbaycan çempionu "Qarabağ"-a (0:1, 2:1) iki oyunun nəticəsinə görə məğlub oldu.
Natali Pronina
Natali Aleksandrovna Pronina-Rəcəbli (12 avqust 1987; Bakı, Azərbaycan) – Azərbaycanı təmsil edən üzgüçü. 2012-ci ildə XIV Yay Paralimpiya Oyunlarının qalibi olub.
Həyatı
Natali Pronina 1987-ci il avqustun 12-də Bakı şəhərində anadan olub. Ailəlidir və bir oğlu var.
2004-cü il Afina Olimpiadası
Daha sonra gözündə problelər yaranan, nəticədə görmə qabiliyətini qismən itirən Natali Pronina, Paralimpiya Oyunlarında mübarizə aparmağa başladı. Nəticədə Natali Pronina 2012-ci ildə London şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan XIV Yay Paralimpiya Oyunlarına vəsiqə qazandı.