cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Müqəddəs Vit kafedralı
Xəzinə
1069-cu ilin ən qədim qorunub saxlanılmış inventar siyahısı sübut edir ki, müqəddəs əmanətlərin qalıqları və Roma Papası XIII İohanndan hədiyyə olaraq alınmış relikviyaların bir hissəsi, II Boleslavın bacısı Mlada tərəfindən 971-ci ildə Roma şəhərindən gətirilmişdir. 973-cü ildə və daha sonralar yəni Praqa arxiyepiskopluğunun yarandığı dövrdə, kilsə xəzinəsi ona edilən hədiyyə və ianələrin hesabına daha da zənginləşmişdir. 1039-cu ildə knyaz Brjetslav kafedrala Polşa kampaniyasından gətirilmiş qənimətlərin bir hissəsini, xüsusən də müqəddəs Adalbertin qalıqlarını bağışlamışdır.
Heykəllər
Fiqurlu heykəltaraşlıq əsərlərinin yerləşməsi üç mərtəbəli kafedralın simvolikasına uyğundur. Belə ki, kafedralın qaranlıq alt hissəsində Prjemıslov sülaləsindən olan knyaz və kralların qəbirləri, işıqlanan triforiumda isə - IV Karl və onun dörd arvadının, onun valideynləri Yan və Elişkanın, onun iki qardaşının, müqəddəs Vatslav və həyat yoldaşının, Praqanın ilk arxiyepiskoplarının, Məbədin tikintisinə nəzarət edən keşiş və memarların ümumilikdə 21 portreti və büstləri yerləşir. Kafedral xaricində, yəni əsas xorun böyük sütunları arasındakı pəncərələrdə Məsih, Məryəm və Çexiya himayədarları təsvir edilmişdi. Xarici dirək sistemi və kafedralın damı Orta əsrlərə aid zəngin ornamental naxış və şeytani fiqurlarla örtülmüşdür. XIV əsrin sonundan etibarən, Yan Parlerin dövründə heyrətamiz bacarıq ilə yaradılmış bu fiqurlar da Böyük qüllənin divarlarına yerləşdirilmişdir.
Tarix
Kafedralın hazırkı binası bir neçə mərhələdə: 1344–1419, 1490–1510, 1556–1593 və 1873–1929 (qərb fasadı) inşa edilmişdir. Kafedralın yekun tikinti işləri isə yalnız XX əsrin əvvəlində başa çatdırılmışdır.
Tikinti işlərinin başladılması
thumb|Qara — rotonda, qırmızı — bazilika, mavi rənglə isə — müasir kafedralın planı təsvir edilib IV Karlın hakimiyyəti dövründə Çexiya güclü inkişaf edir və məhz bu dövrdə o Roma papası VI Klimentdən Praqa arxiyepiskopluğunun təsis olunmasını əldə edir. Rəsmi icazə alındıqdan dərhal sonra, Roman üslublu köhnə bazilika sökülür və 21 noyabr 1344-cü ildə yeni və daha böyük kilsənin tikintisi başladılır. Kafedralın himayədarları Çexiyanın kralı IV Karl və Pardubitseli arxiyepiskop Ernest idi. Kafedral tikilərkən gələcəkdə tacqoyma, sərdabə və xəzinə üçün istifadə olunması nəzərdə tutulmuşdu.
Aresli Mattias
Deambulatoriyalı və xorlu üç nefli bazilikanın inşasından sonra, onu bəzəyəcək kapellaların tikintisini Avinyondakı Papa sarayından Praqaya xüsusi dəvət edilmiş fransız memarı Aresli Mattias öz üzərinə götürmüşdür. Mattias fransız qotikası üslubunda tikilinin ümumi planını tərtib etmişdir (keçid bazilika, arkbutan və kiçik transept). Lakin o, yalnız daş və qum kimi yerli materiallardan tikilmiş arkad və qalereyaların başa çatmasına qədər yaşamışdır.
Peter Parler
thumb|240px|Kafedralın divarları çoxlu sayda müxtəlif [[Qarqoyl|qarqulyaların heykəlləri ilə bəzədilib]] thumb|240px|Tamamlanmamış kafedralın planı Mattiasın 1352-ci ildə ölümündən sonra, kafedralın tikinti işlərini Almaniyanın Şvebiş Qmünd şəhərindən olan və Kölnlü usta Henrix Parlerin oğlu, 23 yaşlı gənc memar Peter Parler davam etmişdi. Peter Parler 44 il ərzində tikinti işlərinə rəhbərlik edirdi. Gənc olmasına baxmayaraq, o Köln kafedralının tikintisi zamanı çox yaxşı məktəb keçmiş və bunun nəticəsində Çex qotikasının çiçəklənmə dövrünə ən öndəgedən memarına çevrilmişdir. Əvvəlcə o Mattiasın planına uyğun olaraq şimalda riznitz, cənubda isə dəfn kapellasını işləmişdi. Lakin buna baxmayaraq, Mattiasın tamamlaya bilmədiyi bütün işləri bitirdikdən sonra, o kilsənin interyerinə öz ideyalarını əlavə etməyə başladı. Onun cəsarəti və yeni ideyaları kafedrala unikal elementlər gətirdi. Buna əlavə olaraq, onun tərəfindən tərtib olunmuş şəbəkəli tağtavanı nümunə gətirmək olar. Tağtavan hündür xor otağını örtür və ikiqat diaqonal tirlərdən ibarətdir. Birlikdə onlar çox gözəl və unikal ornamentlər yaratmışdır. Kafedralın 96,65 metr hündürlüyə malik cənub qülləsi, həmçinin kral sarayının yaxınlığında yerləşən və üzəri «Məhşər» mozaikası ilə bəzədilmiş Qızıl darvaza da Peter Parlerə məxsusdur.
Kafedral üzərində işləyərkən, Peter həmçinin Karl körpüsü və bir çox kilsələr üzərində çalışmışdır, bu səbəbdən də o 1397-ci ildə vəfat edən zaman, kafedralın xor və transeptin yalnız bir hissəsi tamamlanmışdır.
Peter Parlerin ölümündən sonra, kafedralın tikintisi 1397-ci ildən – 1404-cü ilə kimi onun oğulları Vatslav və Yan tərəfindən həyata keçirilmişdir. Məhz oğullarının səyi nəticəsində, kilsənin bütövlükdə şərq hissəsi yenidən inşa edilmişdir.
Qusçu müharibəsi
1419-1434-cü illərdə Çexiyada və ətraf ölkələrdə keçirilən reformasiya xarakterli Qusçular hərəkatı kafedral kilsənin tikinti işlərini müvəqqəti olaraq dayandırmışdı. Həmin dövrdə xor və Böyük qüllənin təməli artıq tamamlanmışdır. Lakin müharibə zamanı kilsənin bir çox ikona, rəsm və heykəlləri zədələnmişdir.
XV əsrdən – XVIII əsrin əvvəlinə kimi, kafedraldakı tikinti işlərin vaxtaşırı yəni epizodik xarakter daşımasına baxmayaraq, dini ayinlər və bir sıra dövlət mərasimləri burada müntəzəm keçirilirdi.
Vladislav Yagellonun dövründə kilsənin bərpası
Növbəti əsr ərzində tikinti işlərinin yalnız yarısı tamamlanmışdır. XV əsrin ikinci yarısında, kral Vladislav Yagellon böyük memar Benedikt Reytə tikinti işlərinin başa çatdırmasını tapşırmışdır, lakin proses demək olar ki, dərhal vəsait çatışmazlığı səbəbindən dayandırılmışdır. Məhz bu cür yarımçıq vəziyyətdə kafedral əsrlər boyu qalmışdır.
Habsburq monarxiyası
1564-cü ildə o dövrün ən tanınmış memarı Bonifatsiy Volmut kafedralın Böyük qülləsi üçün qalereya və renessans üslublu qübbə inşa etmişdir. Bu qübbə daha sonralar memar Pakosi tərəfindən soğanvari günbəzlə əvəz olunmuşdur.
O dövrdə tikinti işlərinin tələsik başa çatdırmaq istəyi və buna istiqamətlənən sonuncu cəhdlər, sonda kilsənin ümumi ansamblında çoxlu sayda barokko elementlərinin yaranmasına gətirib çıxarmışdır.
Kafedralın tamamlanma işləri
thumb|left|240px|[[1836-cı ildə İmperator V Ferdinandın
Müqəddəs Vit kafedralında düzənlənən tacqoyma mərasimi]]
thumb|200px|Müqəddəs Vit kafedralının tamamlanma işləri, [[1887-ci il]]
Onun ölümündən sonra isə, kafedralın üçüncü və sonuncu memarı Kamil Gilbert seçilmişdir. Onun tərəfindən Çexiyanın erkən tarixinin dərk edilməsinə təsir göstərmiş böyük arxeoloji və antropoloji kəşflər edilmişdir. Qazıntılar zamanı Vatslav rotundası, müqəddəs Vit bazilikası, kanonitlər monastırının qalıqları, həmçinin knyaz, kral və yepiskop cənazələri aşkar olunmuşdur.
Beləliklə 1929-cu ildə, yəni Çex xalqının patronu və himayədarı müqəddəs Vatslavın ölümünün minilliyində, kilsə təntənəli şəkildə təqdis olunmuşdur və məhz bu, tikintisi 600 il davam edən kafedralın tamamlandığı tarix hesab olunur.
Sonrakı illərdə ölkənin əsas kafedralının daxili bəzək işlərinin bərpası və dekorativ plastik elementlərinin yenidən qurulması aparıcı rəssamların köməyi ilə həyata keçirilmişdir.
Ən yeni tarix
İkinci Dünya müharibəsindən sonra, 1950-ci ildə Müqəddəs Vit kafedralı dövlət xeyrinə Çexoslovakiya kommunist rejimi tərəfindən müsadirə olunmuşdu.
Ölkənin demokratikləşməsindən sonra, Çexiyanın Roma Katolik kilsəsi 1992-ci ildən başlayaraq müxtəlif məhkəmələrdə möhtəşəm Çex kafedralının öz mülkiyyətinə qaytarılmasına çalışmışdı. Hətta 2008-ci ildə Roma Papası XVI Benedikt yeni Çex səfirini qəbul edərkən, kilsə ilə əlaqədar Çexiya hakimiyyətinin uğurlarını etiraf edərək Müqəddəs Vit kafedralının katolik icmasına qaytarılması ilə bağlı istəyini ifadə etmişdi. Lakin, dünyəvi hakimiyyətin əksəriyyəti, xüsusilə də Çexiya hökuməti və prezident Vatslav Klaus açıq şəkildə məbədin dini qurumun əmlakına qaytarılmasına qarşı çıxmışdı; ictimaiyyətin fikirləri isə iki hissəyə bölünmüşdü. Çoxillik məhkəmə iddialarına Çexiyanın Ali Məhkəməsi Brno şəhərində düzənlənən iclasda sona qoymuşdu. Məhkəmənin 5 mart 2009-cu ilin yekun qərarına əsasən, Müqəddəs Vit kafedralı dövlət mülkiyyətinə verilmişdi.
1997-ci ildə katolik kilsə kafedralın mövcud rəsmi adı haqqında qərarı təsdiq etmişdir: kilsənin adı o dövrdən tam – yəni "Müqəddəs Vit, Vatslav və Voytexin kafedral kilsəsi" şəklində yazılmalı idi. Hal-hazırda Müqəddəs Vit, Vatslav və Voytex kafedral kilsəsi Çex Respublikasının əsas ziyarətgahı, xalqının isə ən mühüm irsi, dünya əhəmiyyətli xarakterik tarixi və mədəni abidəsi və turistlərin milyonlarla hər il Praqa şəhərində ziyarət etdiyi əsas turistik məkanı hesab olunur. Məbəd daim nəzarət altındadır və lazım olduqda burada dərhal zəruri bərpa və təmir işləri həyata keçirilir.
Baccharis salicina
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mohamed Celloun
Mohamed Celloun — Mərakeşli oxatan. Mohamed Celloun Mərakeşi 2015-ci ildə XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Mohamed Celloun birinci dəfə Dünya çempionatına 2015-ci ildə qatıldı. O, Kopenhagendə baş tutan XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında fərdi yarışlarda, təsnifat mərhələsində 158-ci yeri tutdu və 1/64 finala vəsiqə qazana bilmədi.
Benik Ovçiyan
Beniamin (Benik) Ohanesoviç Ovçiyan — erməni mənşəli Azərbaycan SSR xalq artisti (1973).
Həyatı
28 noyabr 1918-ci ildə anadan olmuşdur. 1939-cu ildə Bakı Teatr Texnikumunu bitirmiş, həmin ildən Bakı erməni teatrında işləmişdir. 1947-ci ildən Xankəndi Dövlət Dram Teatrının aktyoru olmuşdur.
Bır sıra filmlərdə rol almış, 2005-ci ildə vəfat etmişdir.
Böyük yazıçı-maarifçi (film, 1938)
Böyük yazıçı-maarifçi qısametrajlı sənədli filmi rejissor Əbdül Həsənov tərəfindən 1938-ci ildə çəkilmişdir. Azərfilmdə istehsal edilmişdir. Burada Mirzə Fətəli Axundovun həyat və yaradıcılığı haqqında danışılır.
Məzmun
Burada Mirzə Fətəli Axundovun həyat və yaradıcılığı haqqında danışılır, yazıçının anadan olduğu Nuxa (indiki Şəki), gənclik illərini keçirdiyi Gəncə, dövlət idarəsində çalışdığı Tiflis şəhərləri göstərilir, onun ölməz əsərlərindən söhbət gedir. Film yazıçının yubileyinə həsr olunmuş təntənəli plenumla başa çatır.
Kinooçerkdə M. F. Axundovun rəngkarlıq və heykəltəraşlıq portretləri, əsərlərinin nəşrləri, pyeslərinin afişaları da nümayiş etdirilir.
Film haqqında
Tarixi-bioqrafik janrda ilk filmdir.
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 54.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1938-ci ilin Azərbaycan filmləri 1930-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Sen-Bonne-an-Şansor
Sen-Bonne-an-Şansor (, Sant Bonet de Champsaur) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sen-Bonne-an-Şansor kantonuna daxildir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1683 nəfər təşkil edirdi.
Ruellia devosiana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kənizdağ
Kənizdağ — Azərbaycanın Babək rayonu ərazisində dağ. Nehrəm kəndindən 3 kim. cənub-qərb də yerləşir (hünd. 806,5 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyinin tərkib hissəsi olan Naxçıvan düzünün cənub-şərq ində, Nehrəm kəndindən 4 km-dək cənub-qərbdə, Araz su qovşağı su anbarının şərq sahilindədir. Orta Miosen in Tarxan regiomərtəbəsinin üst yarımmərtəbəsinə aid Ərəzin lay dəstəsinin çökmə süxurlarından təşkil olunmuş erozion-denudasion mənşəli günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin cənub-qərb cinahında, onun Culfa qalxımı ilə təmas sahəsində yerləşir.
Amblyseius kulini
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Ranqo (cizgi filmi, 2011)
Ranqo Qrem Kinqin rejissorluğu və Qor Verbinskinin prodüserliyi ilə 2011-ci ildə Vestern janrında ekranlaşdırılmış Amerika kompüter animasiyası filmidir. Ranqo həmçinin Oskar mükafatı qazanıb.
Zinavor Gevorkyan
Zinavor Simonoviç Qevorkyan — erməni mənşəli Azərbaycan SSR xalq artisti (1979).
Həyatı
1920-ci ildə anadan olmuşdur.
I Cəsur Boleslav
I Cəsur Boleslav  — Polşa knyazı (992-1025) və Polşanın ilk kralı (1025), 1003—1004-cü illərdə IV Boleslav adı altında Çexiya knyazı.
Hakimiyyəti
Polşa dövlətinin banisi və ilk hökmdarı Pyastovlar nəslindən olan knyaz Stefan I Meşko (960-992) olmuşdur. O, 966-cı ildə qərb adətləri üzrə Xristian dinini qəbul etmişdir. I Meşkodan sonra hakimiyyətə gələn oğlu, Pyastovlar sülaləsindən olan I Cəsur Boleslav (992-1025) xarici siyasətini genişləndirərək bir çox ərazilərə çoxsaylı yürüşlər etmiş Polşanı qüdrətli dövlətə çevirmişdir. Onun dövründə Polşa knyazlığı özünün ən güclü dövrünü yaşayırdı. Polşa və Vistula çayları arasında yaşamış olan İslav qəbilələrinin qurmuş olduğu bir dövlətdir. O zamanki bu İslavlara "yayla insanları" mənasını verən "Polane" deyilirdi. Zamanla bu ad Polşa halına çevrildi.
Əli İsmayılov (boksçu)
Əli İsmayılov (8 may 1974) — Azərbaycanı təmsil edən boksçu.
Ruellia dielsii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qəssan Məsud
Qəssan Məsud (Ərəbcə: غسّان مسعود; d. 20 sentyabr 1958, Dəməşq) — Suriyalı aktyor.
Həyatı
Evli və bir oğlan, bir də qız atası olan Məsud, Suriyada bir çox filmə çəkilmişdir. "Diplomasiyyoun" adlı oyun ona aiddir. 2005-ci ildə çəkilən Cənnətin krallığı (film, 2005) adlı filmdə Müsəlman orduların komandanı Səlahəddin Əyyubi olaraq rol alması onun aktyorluq karyerasında böyük rol oynayıb.
2006-ci ildə Türk kino tarixinin ən yüksək büdcəli filmi olan Qurdlar vadisi İraq adlı filmdə, 2007-ci ildə  də Qərayib quldurları: Dünyanın sonu (film, 2007) adlı Amerikan istehsalı filmdə rol almışdır. Çalışmalarını hələ "Damascus Music and Drama School" və "High İnstitution of Theatrical Arts" adlı platformlarda sürdürməkdədir. Qəssan Məsud, çox danışılan "Kəpənək" filmində də oynadı. Ayrıca "Ömər" serialında isə Əbu Bəkr rolunu oynamışdır.
Paris poqromu (1961)
thumbnail Paris poqromu — 1961-ci ilin 17 oktyabr günü Parisdə Əlcəzair Azadlıq Mübarizəsi zamanında gerçəkləşən poqrom.
Paris polis rəisi Moris Paponun təlimatıyla fransız polisi 30.000-ə yaxın əlcəzairli nümayişçiyə hücum etmişdir. 37 il ərzində poqromu inkar edən Fransa hökuməti 1998-ci ildə 40 nəfərin ölümünü qəbul etsə də, təxminlərə görə ölü sayı 200-dən çoxdur.
1999-cu ildə tarixçi Jan-Lyuk Eynadinin Paponu məhkəməyə verməsi və məhkəməni udması ilə poqrom isbat olunur. Polis arxivlərinə görə Papon nümayişlərin sakitləşdirilməsi üçün polislərdən "sərt" davranmaqlarını istədiyini və bunu etdikdən sonra onları "qoruyacağını" demişdir. Nümayişçilərin çoxu polis tərəfindən vurulub yaralandıqdan sonra körpüdən Sen çayına atılaraq, eləcə də Paris polis qərargahının həyətində, metro stansiyalarında və s. yerlərdə öldürülmüşdür.
2001-ci il oktyabrın 17-də poqromun 40-cı ildönümündə, poqrom gerçəkləşən yerlərdən biri olan Sent-Mişel körpüsündə həlak olanların xatirəsinə lövhə asılmışdır.
Milli Qurtuluş Cəbhəsi (Əlcəzair)
Milli Qurtuluş Cəbhəsi (, Jabhat al-Taḩrīr al-Waţanī‎‎) — Əlcəzairdə milliyətçi siyasi partiya. Əlcəzair müharibəsi zamanı əsas milliyətçi hərəkat olmuşdur. Bu, 1989-cu ildə digər partiyalar qanuniləşdirilənə qədər Əlcəzair dövlətinin yeganə hüquqi və hakim siyasi partiyası idi.
Paul Andre Hagen
Paul Andre Hagen (26 may 1992) — Norveçli oxatan. Paul Andre Hagen Norveçi 2015-ci ildə XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Paul Andre Hagen birinci dəfə Dünya çempionatına 2015-ci ildə qatıldı. O, Kopenhagendə baş tutan XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında fərdi yarışlarda, təsnifat mərhələsində 152-ci yeri tutdu və 1/64 finala vəsiqə qazana bilmədi.
Ruellia diffusa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
I Meşko
I Meşko (Mieszko I; ) — ilk tarixi Polşa knyazı (960–992).
Polşa dövlətinin banisi və ilk hökmdarı Pyastovlar nəslindən olan knyaz Stefan I Meşko 966-cı ildə qərb adətləri üzrə Xristian dinini qəbul etmişdir. I Meşkodan sonra hakimiyyətə gələn oğlu, Pyastovlar sülaləsindən olan I Cəsur Boleslav (992–1025) xarici siyasətini genişləndirərək bir çox ərazilərə çoxsaylı yürüşlər etmiş Polşanı qüdrətli dövlətə çevirmişdir.
Tanacetum argyranthemoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Fortaleza
Fortaleza — Braziliyada şəhər.
Nairuhi Alaverdyan
Nairuhi İsaakovna Alaverdyan — erməni müğənnisi. Azərbaycan SSR xalq artisti (1982).
Həyatı
25 iyun 1941-ci ildə Xankəndidə anadan olmuşdur. Xankəndi şəhəri Sayat-Nova adına musiqi məktəbini bitirib.
1958-ci ildən Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti olmuşdur. 1978-ci ildən isə "Qarabağ" estrada ansamblının solisti kimi çıxış etmişdir.
Ruellia dioscoridis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sabir Bəşirov
Sabir Bəşirov (20 noyabr 1956-cı ildə Yardımlı r., Peştəsər k. – 21 sentyabr 2018 Yardımlı, Peştəsər) — görkəmli ziyalı, ədəbiyyatşünas, tənqidçi-esseist,filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Həyatı
Sabir Bəşirov 20 noyabr 1956-cı ildə Yardımlı rayonunun Peştəsər kəndində anadan olub. Orta məktəbi 1973-cü ildə bitirib. 1978-ci ildə BDU-nun filologiya fakültəsini, sonra AMEA-nın Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun aspiranturasını bitirib. Fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktorudur.
Pedoqoji fəaliyyəti
Sabir Bəşirov 40 ilə yaхındır ki pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur. 1978-ci ildən Peştəsər kənd ümumi orta məktəbində müəllim işləyir. Sabir Bəşirov içərisində şəhid Şahlar Nəzərova, habelə yazıçı Anar və b. həsr edilmiş 15-dən çox kitabın, 100-ə qədər elmi məqalənin, çağdaş ədəbiyyatımızın nümayəndələri haqqında onlarla ədəbi-tənqidi məqalənin müəllifidir.
Vəfatı
Sabir Bəşirov çalışdığı Yardımlı rayon Peştəsər kənd orta məktəbində ürək tutmasından 62 yaşında dünyasını dəyişib.
Obyekt (fəlsəfə)
Оbyekt (latınca: objectum) — fəlsəfi kateqoriya, predmet. Təfəkkürdən asılı olmayaraq real şəkildə mövcud olan predmet, hal və ya proses. Ona daima müşahidəçinin praktiki marağı yönəlir. Şəxs, sosial qrup və cəmiyyət həm obyekt, həm də subyekt şəklində iştirak edə bilər.
Obyekt – [lat. objectum – alət, əşya] 1)sintaksisin forma və məzmun kateqoriyası, obyekt, məzmunca, feldə ifadə olunan hərəkətin yönəldiyi əşya və ya şəxsin adı olub subyektə qarşı qoyulur. Obyektin – formal və funksional səciyyələri bir-birinə uyğun gəlməyə bilər; 2)fəlsəfədə: xarici aləm, maddi varlıq; 3)mövzu, öyrənilən, nəzərdən keçirilən fakt, əşya, hadisə; 4)müəssisə, zavod, təşkilat.
Obyekt dərk edilən reallıqdır və dəqiq formalaşmış davranışı var. Obyekt kimi aşağıdakılar ola bilər :
A.Smitə görə obyekt — konkret dərk edilən predmet, vahidlik və ya mövcudluqdur. Konkret funksiyası və fəliyyət dairəsi vardır. Elm üçün mütləq onun elmi sərhədləri olmalıdır.Obyektlər
Böyük yol (film, 1949)
Böyük yol qısametrajlı sənədli filmi rejissor Həsən Seyidbəyli tərəfindən 1949-cu ildə çəkilmişdir. Bakı Kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film sənət məktəbinin keçmiş məzunları-Ə.H.Qarayev adına Neftayırma Zavodunun gənc fəhlələri haqqında söhbət açır.
Məzmun
Kinooçerk sənət məktəbinin keçmiş məzunları-Ə.H.Qarayev adına Neftayırma Zavodunun gənc fəhlələri haqqında söhbət açır.
Orhei Milli Parkı
Orhei Milli Parkı (Parcul Național Orhei) — Moldovanın mərkəzində yerləşən milli park. Park Kişinyov şəhərindən 46 km şimalda yerləşir. Milli parka ən yaxın şəhər Orheivadır.
Böyük yol (film, 1949)
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1949-cu ilin Azərbaycan filmləri 1940-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Orhei Milli Parkı
Ümumi məlumat
Park Kodrı yüksəkliyində yerləşir. Milli parkın ümumi sahəsi 33792, 09 hektardır. Bu Moldova Respublikası ərazisinin 1 % -ni təşkil edir. Park landşaftı təpəlikdir. Qismən meşələrlə örtülüdür. Meşələrin ümumi sahəsi 18 551 hektardır. Ərazidə vadilər və yarağanlar üstünlük təşkil edir. Milli park ərazisindən Reut çayı keçir.
Milli park dörd rayonun ərazisində yerləşir: Orheivski, Straşenski, Kalaraşski və Kriulyanski. Ümumən park özündə 18 kommunanın torpaqlarını birləşdirir.
Milli parkın ərazisində 700 növ bitki, 109 quş növü və 41 növ məməli qeydə alınmış. 26 növ bitki Moldova Respublikasının Qırmızı Kitabına daxil edilmiş. Nadir fauna növlərindən meşə pişiyini, meşə dələsini, kiçik xallı qartalı, qara çalağanı və gürzəni misal göstərmək olar.
Parkın turizm baxımdan önəmli məkanlarına Trebujen landşaft qoruğu, Kurki monastırı, Siqeneşt landşaft qoruğu, müxtəlif arxeloji abidələr, Qızıl Orda zamanından qalmış şəhər qalıqları və s. daxildir.
Yaranma tarixi
Milli parkın yaradılması üçün ilk cəhtlər 1989-1991-ci illərdə baş vermiş. Ancaq bu cəht uğursuz oldu. 2008-ci ildə Moldova Respublikasının Ətraf Mühitin Qorunması Nazirliyinin təşəbbüsü ilə, BMT-nin İnkişaf proqramının və Ümumdünya Vəhşi Təbiət Fondunun (WWF) maliyə dəstəyi ilə yenidən park yaradılma ideyyası bərpa olundu. 12 iyul 2013-cü ildə Moldova parlamenti Orhei Milli Parkının yaradılması ilə bağlı qanun qəbul etdi. Məqsəd ərazinin bitki və heyvanat aləminin qorunub saxlanması idi. Milli parkın yaradılmasına qədər Moldova Avropada milli parkın olmadığı yeganə ölkə idi.
Əlgüşad Məmmədov
Əlgüşad Məmmədov — tanınmış kamança ifaçısı.
Həyatı
Əlgüşad Məmmədov ömrünün 40 ildən çoxunu milli musiqimizin təbliğinə həsr etmiş, 35 illik pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir. Bakının 26 nömrəli musiqi məktəbində dərs deyir.
Hacı Məmmədov, Əhsən Dadaşov, Əliağa Quliyev, Ramiz Quliyev, Sərvər İbrahimov, Firudin Ələkbərov kimi ustad tarzənlərlə birgə ən dəyərli xanəndə və müğənnilərimizi müşayiət edib.
Bu gün radio-televiziyanın qızıl fondunda onun müxtəlif illərdə lentə aldırdığı "Rast", "Çahargah", "Şüştər", "Bayatı Şiraz", "Bəstənigar", "Mahur" kimi muğamlarımızla yanaşı, xalq havacatları da qorunub saxlanmışdır.
Adam Qaribyan
Adam Qaribyan — erməni mənşəli opera müğənnisi; Azərbaycan SSR xalq artisti.
Həyatı
1960-1970-ci illərdə Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının aparıcı solisti olmuşdur. Səhnədə 40-dan artıq obraz yaratmışdır.
Baccharis salzmannii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Foto tranzistor
Foto tranzistor-Üzərinə işıq düşdüyündə kollektor-emitter ucları arasındakı müqavimət dəyəri azalan elementdir. Ümumiyyətlə bir yükün işıq ilə idarə edilməsində açar elementi olaraq istifadə edilər. Foto tranzistorlar normal tranzistor kimi PNP və ya NPN olaraq istehsal edilirlər.Fototranzistorlar, baza ucuna işıq düşdüyündə K-E arasından cərəyan keçməsini təmin edən elementlərdir. Fotodiyotlardan fərqli olaraq işıqla hasil edilən cərəyanı gücləndirə bilərlər. Bu xüsusiyyətləri sayəsində fotodiodlardan çox üstündürlər.
Foto tranzistorun quruluşu
thumb|right|400px|Foto tranzistorun quruluşu və işarəsi Fototranzistorlar iki ya da üç ayaqlı olaraq istehsal edilir. Üç ayaqlı olan modellərdə lupa rənglənmiş olarsa element normal tranzistor halına keçər. Lupa rənglənməzsə və baza ucu da dövrəyə bağlanacaq olursa baza iki təsir söz mövzusu olacağından K(kollektor)-E(emitter) arasından keçən cərəyanın miqdarındakı dəyişmə daha çox olur. Iki ayaqlı fototranzistorlarda(istifadə rahatlığı baxımından) baza ucu çölə çıxarılmaz.Foto tranzistorların quruluşu şəkildə östərilmişdir. Üç yarım keçiricinin birləşməsindən ibarət olan fototranzistorların K-B(baza) ucları arasına bağlanmış olan fotodioda işıq enerjisi (foton) gələ bilməsi üçün baza ucunun olduğu hissəyə lupa şəklində şüşə yerləşdirilmişdir. Foto tranzistorlar p-n keçidlərinin arasına bir lupa köməyi ilə işıq fokslanır və bu sayədə meydana gələn sərbəst elektronlar ilə tranzistorun impulslanması təmin edilər. oto tranzistor istehsalında işığa qarşı həssaslığı artırmaq məqsədi ilə Galium Arsenid kimi işığa həssas maddələr istifadə edilir. Foto tranzistorlar baza ilə kollektor ucları əslində bir foto dioddan ibarətdir. Bəzi foto tranzistorlarda baza ucları istifadə edilməsə də bir ayaq olaraq çıxardılmışdır.Foto tranzistorlar üzərinə düşən işıq sayəsində baza ilə kollektor arasında olan foto diod açıq vəziyyətə keçər və bunun nəticəsi olaraq kollektor-emitter arasındakı müqavimət azalır və beləliklə, tranzistor açıq vəziyətə keçər. Ancaq açıq vəziyyəti təmin edən cərəyan çox kiçik olduğu üçün bir çox yükü çəkə bilməz. Buna görədə foto tranzistorlar yükü çəkmək(məsələn,mühərriki işə salmaq) yerinə yükü çəkən bir tranzistoru impulslamaq üçün istifadə edilərlər.
Sabit qanadlı təyyarə
thumb|230px|Sabit qanadlı hava nəqliyyatı olan bir Boeing 737.
Natan Qofman
Natan Qofman (4 fevral 1969) — İsrailli oxatan. Natan Qofman İsraili 2015-ci ildə XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında təmsil etdi.
Sabit qanadlı təyyarə
Sabit qanadlı hava nəqliyyatı, qanadlarının quruluşu və irəliyə doğru hərəkətinin nəticəsində formalaşmış hava sürətinin yaratdığı daşıma ilə uçan hava nəqliyyatı vasitəsi. Bu baxımdan fırlanan qanadlı hava nəqliyyatından ayrılırlar.
Natan Qofman
Karyerası
Natan Qofman birinci dəfə Dünya çempionatına 2015-ci ildə qatıldı. O, Kopenhagendə baş tutan XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında fərdi yarışlarda, təsnifat mərhələsində 189-cu yeri tutdu və 1/64 finala vəsiqə qazana bilmədi.
Polşa krallığı (1916-1918)
Polşa Krallığı (Regencyjne Królestwo Polskie, Regentschaftskönigreich Polen) — Polşa Sosialist Partiyasının və bir sıra digər Polşa partiyalarının dəstəyi ilə 5 noyabr 1916-cı il tarixli Aktla qurulan, Almaniya İmperiyası və Avstriya-Macarıstan tərəfindən tanınan kukla dövlət. Almaniyanın və Avstriya-Macarıstanın işğalı altında olan Polşa çarlığı ərazisində quruldu (lakin müəyyən sərhədlər olmadan) və Almaniyanın peyk dövləti olaraq mövcud idi. Polşa dövlətçiliyi ideyası Almaniyada heç vaxt dəstək görmədi və əslində yalnız Polşa qüvvələrini Mərkəzi güclərin apardığı hərbi əməliyyatlara cəlb etmək məqsədi daşıyırdı.
Vitali Kaloyev
Vitali Konstantinoviç Kaloyev (oset. Калоты Къостайы фырт Витали, 15 yanvar 1956, Orjonikidze, Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası, RSFSR, SSRİ) — sovet və rus memarı, inşaatçı. Hava nəqliyyatının dispeyçeri Peter Nielsenin qatili. 2004-cü ildə həyat yoldaşının və iki uşağının ölümünə səbəb olan təyyarə qəzasında günahkar hesab etdiyi dispetçer Peter Nielseni öldürdükdən sonra, bütün dünyaya məşhur olub. 2005-ci ildə Kaloyev Peter Nielsen-in öldürülməsində günahkar bilinərək həbs olunur və 8 il azadlıqdan məhrum olur. 2007-ci ildə nümunəvi davranışına görə vaxtından əvvəl sərbəst buraxıllr və vətəninə dönür.
2008-ci ildən 2016-cı ilədək Şimali Osetiya-Alaniya Respublikasında İnşaat və Memarlıq nazirinin müavini olub.
Tərcümeyi-hal
1956-cı ildə Orjonikidze (indiki Vladiqafqaz ) şəhərində müəllim ailəsində anadan olub. Atası osetin dili müəllimi, anası uşaq bağçasında müəllim işləyib. Ailənin ən kiçik uşağı olub, iki qardaşı və üç bacısı var.
Orta məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirib. İnşaat kollecində oxuyub, orduda xidmət edib. Ordudan qayıtdıqdan sonra Şimali Qafqaz Mədən və Metallurgiya İnstitutunun Memarlıq və İnşaat mühəndisliyi fakültəsinə daxil olur. Paralel olaraq, bir tikinti sahəsində usta olaraq çalışır. Memar ixtisasına sahib olur. GDR- dən çıxarılan sovet zabitləri üçün, Vladiqafqaz yaxınlığında nəzərdə tutulmuş "Sputnik" hərbi şəhərciyinin inşasında iştirak etmişdir.
Stablitron
Stabiitron- (zeyner(zener) diod) p-n diodun xüsusi bir tipidir. Stabilitronun xüsusiyyətləri: -Düz qoşulma halında normal bir diod kimi çalışır -Əks qoşulma halında, müəyyən gərginlikdən sonra keçirici olur. Bu gərginlik stabilitronun diapazon gərginliyi, və ya daha qısa olaraq stabilitron gərginliyi adlanır. - Əksinə gərginlik aradan qalxanda, stabilitron normal halına dönür. -Dövrələrdə, əks istiqamətdə işləyəcək şəkildə istifadə edilir. -Bir stabilitron stabilitron gərginliyi ilə başa düşülür. Məsələn: "30v luq stabilitron" dedikdə,30v luq əks gərginlikdə işləməyə başlayan stabilitron anlamına gəlir. -Silisium tərkiblidir. Stabilitron, əks istiqamətdə işləməsi zamanı yarana bilən hədsiz cərəyana görə sıradan çıxa bilər. Bu vəziyyətin qarşısını almaq üçün dövrəsinə daim ardıcıl bir qoruyucu müqavimət bağlanılır. Hər zaman stabilitronun kataloqunda bu məlumatlar olur: -gücü -əks istiqamət gərginliyi(VZ) -maksimum əks istiqamət cərəyanı (IZM) -əks istiqamətdə maksimum cərəyan itgisi -Maksimum müqaviməti -Temperatur sabiti. Bu məhdudiyyət aralığında çalışan stabilitronlar istehsal edilir: - Maksimum stabilitron axını (IZM): 12a -stabilitron gərginliyi (VZ): 2 - 200v arası -Maksimum gücü:100watt - Maksimum əks istiqamət cərəyan itgisi: 150μa (mikro amper) -Maksimum iş temperaturu:175 °C
Vitali Kaloyev
Ailə
1991-ci ildə Kaloyev Svetlana Pushkinovna Gagieva ( 21 dekabr 1958-ci ildə anadan olub) ilə ailə qurur. Svetlana 1983-cü ildə ŞODU -nin İqtisadiyyat fakültəsini iqtisadiyyat ixtisası üzrə bitirir. Bankın adi bir işçisindən şöbə müdirinə qədər ucalır. Bir müddət Adamon Bank kommersiya bankının direktoru vəzifəsində çalışır. Kaloyevlə görüş zamanı və fəlakətə qədər Svetlana Darial pivə zavodunda iqtisadçı və maliyyə direktorunun müavini kimi çalışırdı.
Stablitron
İş mühiti temperaturu artdıqca stabilitron gərginlik kiçilir. Stabilitron gərginliyinin tənzimi: Stabilitron gərginliyin tənzimi birləşmə səthinin iki tərəfində yaranan boşluq bölgəsinin (neytral bölgə) eninin nizamlanması yolu ilə təmin olunur. Bunun içində çox saf silisium Kristal istifadə edilir və aşqar maddəsinin miqdarı dəyişilir. Boşluq bölgəsi daraldıqca stabilitron daha kiçik əks gərginlikdə keçiriciliyə keçir.
Stabilitronun gücü
Stabilitronun gücü, birləşmə səthinin böyüklüyünə və diod istehsalında istifadə edilən silisiumun saflıq dərəcəsi və aşqarın miqdarına bağlıdır. Bundan başqa, diod isindikcə gücü düşəcəyindən, soyudulması ilə bağlı tədbirlərin görülməsi də lazımdır.
Döyünmə dövrəsi
right|İki stabilitronlu tam dalğa döyünmə dövrəsi Şəkildə göründüyü kimi, iki stabilitron bağlandııqda sadə və təsirli döyünmə dövrəsi əldə edilir.Məsələn: Dövrə girişinə 10v olan bir AC gərginlik tətbiq olunsun və döyünmə prosesi üçün,stabilitron gərginliyi 5v olan iki Z1, Z2 stabilitron istifadə edilsin.AC gərginliyin müsbət əyrisi başlanğıcında Z1 stabilitronu düz qoşulmada keçirəcək, Z2 stabilitronu isə əks qoşulmada keçirməyəcəkdir. Giriş gərginliyi +5v a çatanda Z2 də keçiriciliyə keçər və dolayısı ilə də çıxış ucları arasında +5v yaranır. O cümlədən, R müqaviməti üzərindəki gərginlik düşgüsüdə də 5v olur.AC gərginliyin digər əyrisində də Z1 əks qoşulma halına gəlir və bu dəfə də çıxışda təpəsi döyünən 5v luq mənfi əyri yaranır. R müqaviməti, dövrədən axan cərəyanın stabilitronlari pozmayacaq bir dəyərdə qalmasını təmin edəcək və 5v luq gərginlik düşgüsü yaradacaq şəkildə seçilmişdir.
Kərməçatax dağı
Kərməçatax dağı — Azərbaycanın Şahbuz rayonu ərazisində dağ. Dərələyəz silsiləsinin cənub yamacında yerləşir (hünd. 1614 m). Gərməçataq kəndindən 750 m. qərbdədir. Dağ günbəzvari formadadır, şm. və q. yamacları sıldırım yamaclıdır.
Aşıq İsfəndiyar Rüstəmov
İsfəndiyar Rüstəmov — Azərbaycanlı ustad aşıq, Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü, Azərbaycan Aşıqlar Birliyi İdarə heyətinin üzvü.
Həyatı
İsfəndiyar Ədil oğlu Rüstəmov 1 iyul 1937-ci ildə Gədəbəy rayonunun Gərgər kəndində doğulub. 1954-cü ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra aşıq sənəti ilə məşğul olmağa başlayıb. Lap erkən yaşlarından aşıq sənəti ilə məşğul olan İsfəndiyarın da ilk ustadı atası Ədil kişi olub. O, atasının yanında 5 il sənət öyrəndikdən sonra müstəqil sənətkar kimi fəaliyyətə başlayır.
Kəsəndağ
Kəsəndağ — Azərbaycanın Culfa rayonu ərazisində dağ. Konusvari formadadır (hünd. 1102,1 m). Zəngəzur silsiləsi nin cənub-qərb ətəyində, Dəmirlidağ-Göydağ qolunun davamında yerləşən Darıdağ (Dağüstü) silsiləsinin  cənub-şərq istiqamətli Pilələr  qolunun  qurtaracağında zirvə. Darıdağ minera l su yatağından 1 km-ədək cənubdadır. Üst Paleosen in Zeland mərtəbəsinə aid Türkeş lay dəstəsi nin çökmə süxurlarından təşkil olunmuş erozion parçalanmış, yamacları sıldırımlı günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmenti nin cənub-qərb cinahında məskunlaşmış Darıdağ-Aza qalxımının əsas strukturu olan Darıdağ antiklinalının cənub-qərb qanadında yerləşir.
Diana (Uels şahzadəsi)
Ledi Diana Spenser və ya Ledi Di — Uels şahzadəsi, III Çarlzın birinci həyat yoldaşı.
Həyatı
Diana Spenser 1961-ci il iyul ayının 1-i Norfolkda zadəgan ailəsində dünyaya gəlib. Spenserlər bir neçə nəsillər boyu Kral Ailəsi ilə sıx bağlı olmuşdur. Diana doğulanadək Spenserlər, ailə xəttinin davam etməsi üçün oğlan övladına ümid bəsləyirdilər. Diana Müqəddəs Mariya Maqdalena Kilsəsində, Sandringhemdə vaftiz (xaç suyuna salınma) edilmişdi. Diana ailənin beş uşağından dördüncüsü idi. Diananın üç bacı-qardaşı var idi: Sara, Ceyn və Çarlz. Onun Con adlı körpə qardaşı da vardı, lakin o Diana doğulmamışdan bir il əvvəl vəfat etmişdi. Diananın altı yaşı olanda anası sonralar evləndiyi Peter Şand Kidlə ailəsini tərk etdi. Valideynləri boşananda Diana 8 yaşında idi. Atası uşaqların anaları ilə getməsinə icazə verməmişdir, odur ki, Diana anasını həftə sonları və ya bayramlarda görürdü. Valideynləri ayrıldıqdan sonra Diana atası ilə Londonda yaşamışdır. 1975-ci ildə atası ona irsən lordriçə titulunu verdikdən sonra Diana, Xanım Diana kimi tanınmağa başlayır. Çox zaman Diananın utancaq qız kimi böyüdüyü qeyd olunsa da, onun həm musiqi, həm də rəqsə marağı yaranır, onun uşaqlara da böyük marağı var idi. İlk təhsilini Londonda alan Diana İsveçrədə Alpin Videmanette İnstitutunu bitirdikdən sonra Londona qayıdır. Elə o zaman Diana gələcək həyat yoldaşı ilə tanış olur.
Evlilik
250px|thumbnail|left|Uels şahzadəsi Diananın nişan üzüyü 250px|thumbnail|left|Şahzadə Diana və [[Şahzadə Çarlz ABŞ Prezidenti Ronald Reyqan və həyat yoldaşı Nensi Reyqanla çay içərkən. Ağ Ev (9 noyabr, 1985)]] Uels şahzadəsi Çarlzın əvvəllər Diananın böyük bacısı Xanım Sara ilə əlaqəsi olsa da, otuz yaşlarında evlənəcəyinə tam əmin olur. Şahzadə 24 fevral 1981-ci ildə evlənməyi təklif edir və Xanım Diana qəbul edir. Lakin onların nişanı bir neçə həftə gizli saxlanır. Onların nişanı rəsmi olaraq 24 fevral 1981-ci ildə - Xanım Diana nişan üzüyünü seçdikdən sonra baş tutur. Xanım Diananın seçdiyi nişan üzüyü onun anasının nişan üzüyünə oxşar olub, 18 karat ağ qızılda 12 karat oval formalı mavi Seylon safiri ilə əhatələnmiş 14 tək brilyantdan ibarət idi. Lakin bu üzük yeganə deyil, üzük sonralar 2010-cu ildə Ketrin, Kembric hersoginyası Midltonun nişan üzüyü oldu. Diana 1981-ci ildə Böyük Britaniya taxt-tacının varisi Şahzadə Çarlzla ailə qurur. Onların toy mərasimi 29 iyul 1981-ci ildə Müqəddəs Paul Kilsəsində baş tutur və 750 milyon insan bu mərasimi televiziya vasitəsilə izləyə bilir. Diana £9000 dəyərində gəlinlik geymişdi. Həmin gün Diananın atası BBC kanalına müsahibə verərək demişdir: "Əsrlərdir Spenser ailəsinin monarxiyaya verdiyi dəyərlər olmuşdur. Əminəm ki, bu gündən etibarən ənənəmizi Diana yaşadacaq, içindən gələn sədaqəti ilə Kral ailəsinə misilsiz xidmətlər edəcək".
1980-ci illərin ortalarında vəliəhd ailəsində problemlər başlayır. Çarlz keçmiş tanışı Kamillanı unuda bilmir, Diana isə bunu qəbul etmir. 21 iyul 1982-ci ildə Şahzadə Uilyam (Uels Şahzadəsi Uilyam) dünyaya gəlir. Lakin Şahzadə Diananın doğumdan sonra da evliliyi qaydasında deyildi. 1983-cü ildə isə Şahzadə Harri dünyaya gəlir. Şahzadə Çarlz isə hələ də Kamilla Parker-Boulza aşiq idi. Sonralar Diana "o gün evliliyim öldü" demişdi.
1992-ci ildən onlar ayrı evlərdə yaşamağa başladılar. Çarlz açıq şəkildə Kamilla ilə görüşməyə başlamışdı. Diananın da boşanmamışdan əvvəl bir neçə sevgilisi var idi: reqbi oyunçusu Uil Karlinq və əsgər Ceyms Hevit.
Boşanma
Uels şahzadəsi Diana BBC-nin müxbir üzvü jurnalist Martin Bəşirə baş verən hadisələrlə bağlı müsahibə verir. Diana evliliklərində nələr olduğunu hər kəsə bildirmək istəyirdi. Hər gün qəzetlərdə səhv məlumatlar dərc olunurdu (məsələn, Diananın burnuna estetik əməliyyat etdirməsi kimi). Ceyms Hevitlə əlaqəsindən danışan şahzadə Bəşirə deyir: "Bəli, mən ona heyran oldum və ona aşiq idim. Amma o, məni özündən soyutmuşdu". Həyat yoldaşının Kamilla Parker-Boulz ilə əlaqəsi barədə isə deyir: "Düzdür, bu evlilikdə biz üç nəfər idik". Uels şahzadəsinin (həyat yoldaşının) krallıq üçün yararlılığından danışan Diana qeyd edib ki, "Mən onun xarakterinə bələd olduğuma görə hesab edirəm ki, öz adlandırdığım kimi desəm, bu yüksək vəzifə ona böyük məhdudiyyətlər gətirəcək və mən bilmirəm o, buna uyğunlaşa biləcək, ya yox". Lakin Diana boşanmaq istəmədiyini və "Qəlblərin Kraliçası" olmaq istədiyini qeyd edirdi. Müsahibə 20 noyabr 1995-ci ildə yayımlanır. Əvvəllər heç bir şahzadə bu qədər açıq-aydın danışmamışdı, ona görə də hər kəs bunu zarafatla qarşıladı. Müsahibəni 22,8 milyon nəfər izləmişdi.
Skarlet Yohansson
Skarlett İnqrid Yohansson — amerikalı aktrisa və müğənni.
Həyatı və çəkildiyi filmlər
Amerikalı aktrisa və müğənni Skarrlett 22 noyabr 1984-cü ildə Nyu-Yorkda dünyaya gəlib. Atası Karsten Yohansson danimarkalı ssenarist-rejissor Eyner Yohanssonun oğludur, anası Melani Sloan isə amerikalı yəhudi ailəsində dünyaya göz açıb. Skarletin böyük bacısı Vanessa da aktrisadır. Onun bacısından başqa, dörd qardaşı da var. Valideynləri ayrıldığından, aktrisa iki şəhərdə - həm Nyu-York, həm də Los-Ancelesdə böyüyüb. Aktrisa "Calvin Klein" şirkətinin "Eternity moment" ətirinin reklam simasıdır. 0, 2006-cı ildə "L`Oreal" şirkəti ilə müqavilə imzalayıb. Aktrisa Bob Dilan və Castin Timberleyk kimi ifaçıların kliplərində çəkilib. 28 may 2008-ci ildə Skarlett Yohansson özünün "Anywhere i Lay My Head" albomunda vokalçı kimi debüt etdi. İnsanların bir partnyorla qalmaq məcburiyyətində olmadığını hesab edən Yohansson, mətbuata şəxsi həyatı ilə bağlı açıqlamalar vermir. Aktrisa Cared Leto və özündən 17 yaş böyük Benisio Del Toro ilə böyük əks-səda doğuran roman yaşayıb. Skarlett "Qara səhləb çiçəyi" filminin çəkilişlərində tanış olduğu aktyor Coş Hartnettlə də görüşüb və 2006-cı ilin sonunda onlar ayrılıblar. Mark Uolberq və Castin Timberleyklə roman yaşayan aktrisa, 5 may 2008-ci ildə Rayan Reynoldsla nişanlandığını elan etdi və sentyabr ayının 28-də onlar ailə qurdular. Solaxay olduğu məlum olan Skarlett Yohansson ildə iki dəfə QİÇS analizi verməyi də unutmur və bunu etməyənləri səhlənkar adlandırır.
Ailəsi
Aktrisa Vanessa Yohanssonun bacısıdır.
I Elizabet
I Elizabet  — İngiltərənin Tüdor sülaləsindən olan sonuncu kraliçası. Əlavə olaraq İrlandiyanın və şərti olaraq Fransanın kraliçası hesab edilirdi. Həyatı boyunca heç vaxt evlənmədi və bu səbəbdən tarixi mənbələrdə Bakirə Kraliça adlanır.
Jan de Lafonten
Jan de Lafonten (, 8 iyul 1621 - 13 aprel 1695) — fransız yazıçısı.
Həyatı
Lafonten XVII əsr fransız ədəbiyyatının ən orijinal nümayəndələrindəndir. Molyerlə birlikdə o da fransız klassisizminin demokratik qoluna mənsub idi. Öz gücünü bütün ədəbi janrlarda sınayan, faciələr, komediyalar, odalar, romanlar, epiqramlar yaradan Lafonten öz istedadını daha çox təmsil və qısa məzmunlu novella janrında göstərmişdir. Onun təmsil formasında yazdığı hekayələr, yaxud mənzum novellalar həmişə həyatsevərliyi, poetik dil və üslub kamilliyi ilə seçilir. Jan Lafonten 1621-ci ilin 8 iyulunda Şampan əyalətində Şato Tyeri şəhərciyində məmur ailəsində anadan olmuşdur. o, əvvəlcə kənd məktəbində, sonra Reyms kollecində oxuyur. İrsi olaraq atasının vergiyığan vəzifəsini alacağı üçün hüququ da öyrənir. Dostlarının məsləhəti ilə o, antik müəllifləri oxuyur, fransız humanistlərindən Rable və Maroya rəğbət bəsləyir. Lafontenin ilk qələm təcrübəsi olan "Xacə" komediyası Terensinin eyniadlı əsərinin təsiri ilə yazılmış, o qədər də müvəffəqiyyət qazanmamışdır. Bir müddət nazir Fuke onu öz himayəsinə götürür, ona daimi maaş təyin edir. Fukenin həbs edilməsi, Lafontenin XIV Lüdoviki Fukeyə qarşı mərhəmətli olmağa çağıran şeirlər yazması bir müddət onun vəziyyətini çətinləşdirir. Lafonten Parisdə yaşadığı ilk çağlardan Bualo, Molyer və Rasinlə dost olur. "Psixeyanın sevgi macəraları" romanında onları Arist /Bualo/, Jelast /Molyer/ və Akant /Rasin/ adları ilə təqdim edib aralarında gedən ədəbi söhbətlərdən danışır. 1665-ci ildə Lafonten özünün "Mənzum nağıllar və hekayələr"ini, 1668-ci ildə isə "Seçilmiş mənzum təmsillər"ini çap etdirir. Lafonten bir qədər sadəlövh, yaddaşsız bir adam olmuşdur.
Öz şeirlərini krala təqdim etmək üçün görüş alan şair XIV Lüdovikin qarşısında etiraf edir ki, şeirlər kitabı yadından çıxıb evində qalmışdır. Onun mənzum nağılları kralın xoşuna gəlməmişdir. Onun sərbəst, laübali bir həyat keçirməsi haqqında müxtəlif rəvayətlər uydururdular. Lafonten 1695-ci ilin 13 aprelində 74 yaşında Parisdə vəfat etmişdir.
İlk əsərləri
thumb|left|200px|Vo-le-Vikont sarayı. Müasir görnüşü
Qədim Olimpiya oyunları
300px|thumbnail|Qədim Olimpiya şəhərindəki qaçış yarışlarının keçirildiyi stadion. [[E.ə. V əsrin ortalarında inşa edilib]] Olimpiya oyunları (yunanların (ellinlər) ən böyük milli bayramı. Dörd ildən bir Peloponnes yarımadasında yerləşən Olimpiya şəhərində keçirilirdi.
Oyunların yaranması
thumbnail|right|Qədim Olimpiya şəhərinin XIX əsrdə çəkilmiş şəkli Qədim rəvayətə görə bu oyunlar hələ Kronosun dövründə İdalı Heraklın (Zevsin oğlu Herakl ilə qarışdırılmamalıdır) şərəfinə yaranmışdır.
Belə ki, rəvayətə əsasən Reya yeni anadan olmuş Zevsi kahinləri kuretlərə verir. Onlardan beşi Krit adasında yerləşən İda şəhərindən Olimpiyaya gəlir. Həmin vaxt Olimpiyada artıq Kronosun şərəfinə ucaldılmış məbəd var idi. Hamını qaçış yarışlarında məğlub edən Herakl cır zeytun ağacının budağı ilə mükafatlandırılır. Herakl həm də yarışları Olimpiyaya gəlmiş idiyalı qardaşların sayına görə beş ildən bir (bütün illər sayılır) keçirilməsinin əsasını qoyur. Lakin sonra oyunların keçirilməsinə son qoyulur. Oyunlar bir də e.ə. 776-ci ildə bərpa edilir.
Homerin İliadasında Elidanın (Olimpiya şəhərinin yerləşdiyi Peloponnes yarımadasında) sakinləri tərəfindən keçirilən kvadriqaların (dörd atlı döyüş arabası) yarışı haqqında məlumat verilir.
Qısa tarixi
thumbnail|[[III əsrə aid olan 75-ci Olimpiya oyunlarından 78-ci oyunlara qədər (E.ə. 480-E.ə. 486 illər) və 81-ci oyunlardan 83-cü oyunlara qədər (E.ə. 456-E.ə. 448 illər) Olimpiya çempionlarının papirusun üzərindəki siyahısı. Siyahıda on üç idman növünün adı çəkilir: stadionda qaçış, güləş, boks (bu üçü həmçinin oğlanlar üçün ayrıca), 2 stadiyaya qaçış, dolixos (2 min metr), pentatlon, pankration, dəbilqə ilə hoplitlərin yarışı, kvadriqaların yarışı, at yarışı]]
Oyunlar Elidasın şahı İfit və Spartanın qanunvericisi Likurq tərəfindən bərpa edilir. İfit və Likurqun adları Olimpiyadakı Heranın məbədindəli diskin üzərində həkk olunub. Beləliklə e.ə. 776-cı ildən başlayaraq hər dörd ildən bir Olimpiya oyunları yenidən keçirilməyə başladı. Bu Olimpiya oyunları haqqında məlumat IV əsrin əvvəlində yaşamış Kesariyalı Yevseviy tərəfindən yazılmış Xronikada verilir. Qeyd etmək lazımdır ki, XIV Olimpiya oyunlarına qədər ancaq stadiy (192 m) məsafəsinə qaçışlar üzrə yarışlar keçirilirdi. Bu yarışlar üzrə ilk qalib Elidalı Koreb olub. Sonrakı illərdə oyunlara 2 stadiyaya qaçış, uzun qaçış (7 stadiya), güləş, beşnövçülük (pentatlon), boks, kvadriqaların (dörd atlı döyüş arabaları) yarışması, pankration, oğlanlar arasında (20 yaşa qədər) qaçış, güləş, boks və pankration, tam dəbilqəli qaçış (hoplitlərin qaçışı), iki atlı döyüş arabalarının yarışması, trubaçalanlar və carçıların yarışması, dörd və bir dayçalı döyüş arabaların yarışması kimi idman növləri əlavə olunur.
Oyunları bərpa edərkən İfit oyunlar zamanı müqəddəs sülh elan edir. Sülhü xüsusi carçılar əvvəlcə Elidada, sonra isə bütün Yunan şəhərlərində elan edirdilər. Sülhün davam etdiyi ay ἱερομηνία adlanırdı.
Oyunlarda yalnız təmiz yunanlar iştirak edə bilərdi. Barbar adlanan digər millətlər ancaq oyunları izləyə bilərdilər. İstisna romalılar üçün edilir. Belə ki, romalılar ölkənin sahibləri kimi, özləri qaydaları müəyyənləşdirə bilərdilər. Qadınlar isə, Demetranın kahinləri istisna olmaqla, yarışları heç izləyədə bilməzdilər. Ancaq qanılar öz döyüş arabalarını oyunlara göndərəkən, qiyabi olaraq yarışlarda iştirak edə bilədrdilər. Sparta şahının bacısı Kiniska hətta Olimpiya çempionu adını da qazana bilmişdir.
Oyunlar zamanı tamaşaçalın sayı çox olurdu. Çox adam oyunlarda istifadə edərək alış-veriş edirdi, şairlər və rəssamlar isə insanları fürsətdən istifadə edərək öz əsərləri ilə tanış edirdi. Oyunlar zamanı Yunanıstana bir sıra ölkədən səfirlər də göndərilirdi.
Bayram beş gün davam edirdi. Bunlarda bir hissəsi yarışlar, digər hissəsi isə dini qurbankəsmə mərasimləri, ainlər və qaliblərin şərəfinə verilən ziyafətlər üçün ayrılırdı. Pavsaniyin dediyinə görə E.ə. 472-ci ilə qədər bütün yarışlar bir gündə keçirilirdi, sonra isə bayramın bütün günləri keçirilməyə başladı.
293-cü Olimpiadanın 1-ci ilində (394-cü il) xristian olan bütöv Roma İmperiyasının sonuncu imperatoru Feodosi Olimpiya oyunlarını bütpərəstlərin (paqan) oyunu kimi qadağan edir. Olimpiya oyunları bir də 1896-cı ildə bərpa edilir (daha ətraflı Olimpiya oyunları məqaləsinə bax).
Yeni əlavə olunan yarış növlərinin xronologiyası
left|thumbnail|Üzərində qaçıcılar təsvir olunmuş qədim yunan küpü E.ə. 724-cü ilə qədər ancaq stadiy (192 m) məsafəsinə qaçışlar üzrə yarışlar keçirilirdi.
14-cü Olimpiya oyunlarında (E.ə. 724-cü il), Yevseviyə görə, yarışlara ikili qaçış (iki stadiyaya qaçış) əlavə olunub. Bu idman növündə ilk qalib Elidalı Hipen olub. Növbəti, 15-ci oyunlarda (E.ə. 720-ci il) uzun qaçış (7 stadiya) əlavə olunub. Həmin yarışlarda qalib Lakonikalı Akanf olub. Qeyd etmək lazımdır ki, Akanf həm də ikili qaçış yarışlarının qalibi olub. Həmin ildən etibarən idmançılar Akanf kimi lüt iştirak etməyə başladılar. 18-ci Olimpiya oyunlarında (E.ə. 708-ci il) yarışlara iki yeni idman növü, güləş və beşnövçülük əlavə olunur. Güləşdə ilk qalib Lakonikalı Yevribat, beşnövçülükdə isə Lakonikalı Lampis olurlar.
23-cü Olimpiya oyunlarından (E.ə. 688-ci il) boks üzrə yarışlar keçirilməyə başlanılıb. Həmin il boks üzrə keçirilən yarışların qalibi Smirnalı Onomast olur. 25-ci oyunlar zamanı (E.ə. 680-ci il) kvadriqaların (dörd atlı döyüş arabaları) yarışması əlavə olunur. Bu yarışların birinci qalibi Fivdən olan Pagon olur.
33-cü oyunlardan başlayaraq (E.ə. 648-ci il) pankration üzrə yarışlar (ilk qalib Sirakuzlu Liqdamis) və at çaparların yarışları (ilk qalib Fessaliyalı Kraksil) keçirilməyə başladı. E.ə. 632-ci ildə, 37-ci Olimpiya oyunlarında oğlanlar arasında (20 yaşa qədər) qaçış (alib Elidalı Polinik) və güləş yarışları keçirilməyə başladı. Bu güləş yarışlarında qalib olmuş lakonikalı Hipposfen sonralar 5 dəfə böyüklər arasında keçirilən güləş yarışlarının qalibi olur. 41-ci oyunlar zamanı (E.ə. 632-ci il) oğlanlar arasında boks yarışlara əlavə olunur. Burada qalib Sibarisli Filot olur.