cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Duhalar
Etnonimi
"Du-bo", "Tu-po" etnonimi ilk olaraq VII yüzilliyin əvvəllərində 581-618-ci illəri əhatə edən Çin Sui-Şu təqvimində qeyd edilib. Duhaların adı ilk dəfə 618-907-ci illərdə Çində hakimiyyətdə olmuş Tan sülaləsi dövrünün salnamələrində göstərilmişdir. 618-906-cı illərə aid olan Çin Tang-Shu kitabəsində duhalar, uyğurlar və bir qism Oğuz boylarının da mənsub olduğu xalqlar "T ieh-le" boylar birliyində göstərilmişdir.
Bu mənbələrə görə "Tu-po" xalqı 551-744-cü illərdə olmuş Birinci ilə İkinci Göytürk xaqanlıqları və 744-840-cı illərdə olmuş Uyğur Xaqanlığı dövrlərində qırğızların və "kiçik göl"ün cənubunda (böyük ehtimalla Baykal gölü hesab olunur), uyğurlardan isə şimalda yaşayırdılar. Bu coğrafiya bugünkü Tıva və cənub Hövsgölü ərazisini əhatə edir. Mütəxəssislərə görə əslən samoyed və yeniseyli, ya da digər qeyri-türkdilli xalqlardan olduqları ehtimal edilir ki, onları Uyğur Xaqanlığının tabeliyində ikən türkləşdikləri bildirilir. Bir çox arxeoloji qazıntılar və runik yazılı uyğur dilində olan abidələr də bu fikirləri təsdiqləyir.
XIII əsrdən etibarən bu bölgə Monqol İmperatorluğunun hakimimiyyəti altına düşmüşdür. 1240-cı ildə yazılmış, Çingiz xanın şəxsiyyəti, yürüşləri, bir sıra ölkələri, o cümlədən Türküstanı istila etməsilə bağlı "Monqolların gizli tarixi" adlı əsərində Tubas və Tuqas ("-s" monqol dilində cəm şəkilçisidir) adlı xalqlardan bəhs edilmişdir. Hansı ki, həmin mənbədə duhaların Çingiz xanın oğlu Cuçiyə tabe olan şimaldakı orman toplumlarından olduğu göstərilir. Duhaların ən məşhur tədqiqatçısı Elizabeta Ragagnin belə hesab edir ki, kitabda adı keçən tuqaların indiki duhalar olması ehtimalı böyükdür:
"Tuqa sözündəki içsəs q-nın – h- < *p və *q səsini təmsil etdiyi açıq göründüyündən duhaların bunlarla bağlılığı ehtimal oluna bilinər. XIII əsrdə tuqa və tuba xalqlarının ayrı xalqlar olduğu söylənilir. Bəzi boyların monqollaşması və bəzilərinin də bəlkə monqollaşdıqdan sonra türkləşmələrinin bu dövr və ya bu dövrdən qısa bir vaxt əvvəl var olduğu düşünülür."
XIX əsrdə Sayan bölgəsində ekspedisiyada olan fin dilçisi Matias Aleksandr Kastren türkləşmiş samoyed boylarından bəhs etmiş, onların qədim dillərini hələ də unutmadıqlarını qeyd etmişdir.
1732-ci ildən 1911-1912-ci illərə qədər monqollar və Tıva Çinin hakimiyyəti altında idi. 1911-1912-ci illərdə hər iki ölkə müstəqilliklərini elan edirlər.
1926-1927-ci illərdə Monqolustan və Tıva arasında şərti sərhədlər müəyyən edilir. Nəticədə bu sərhədlər duhaların köçəri yaşadıqları əraziləri iki hissəyə ayırır. 1947-ci ildən isə Tıva SSRİ-nin tərkibinə daxil olur və Monqolustan ərazisində yaşayan duhalarla onların əqrabaları arasında əlaqələr kəsilir. 1947-ci ildə duhaların Tıvada qalan yaşlı insanlarının çoxu Monqolustana qaçırlar. Lakin onlar yalnız 1956-cı ildə Monqolustan vətəndaşı olurlar.
Sayları
2000-ci ildəki siyahıyaalmada onların sayı 303 nəfər olmuşdur.
2010-cu ilin məlumatına görə isə təqribən 44 ailədən ibarət olan duhaların saylı cəmi 282 nəfər idi.
Yaşayış yerləri
thumb|Yayıldıqları ərazi Köçəri həyat sürən duhalar əsasən Monqolustanın Hövsgöl elinin şimalında, Tsagaannur qəsəbəsində və tayqalarda yaşayırlar. Bu bölgə şimal-şərqdə Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri olan Buryatiya, şimal-qərbdə isə Rusiya Federasiyasının digər bir subyekti olan Tıva ilə qonşudur. Duhalar üç fərqli bölgədə yaşamaqdadırlar : thumb|Yaşadıqları [[çum adlı çadırlar]] Duhalar öz dillərində "alajə öy" deyilən çadırlarda yaşayırlar ki, bu çadırları həm də çum adlandırırlar. Oval şəkildə tikilən monqol çadırlarından fərqli olaraq, Duhaların çumları şişucludur.
Məşğuliyyətləri
Köçəri həyat sürən duhaların əsas ənənəvi məşğuliyyətləri maralçılıqdır. Onlar maralın südü ilə qidalanır, dərisindən geyim kimi istifadə edir, buynuzundan və sümüyündən müxtəlif əşyalar hazırlayırlar. Ancaq onlar, xüsusi zərurət olmasa, maral ətini yeməzlər. Nadir hallarda balıq və ov əti ilə, dağdan topladıqları bitki və yabanı meyvələrlə, giləmeyvələrlə qidalanarlar.
Onların məşğuliyyətləri yaşadıqları bölgələrə görə də fərqlənir. Məsələn:
Duhalar bundan 2 min il əvvəl necə yaşayırdılarsa, indi də həmin şəkildə yaşayırlar. Belə ki, onların toplum içində başçı və ya liderləri yoxdur, ovdan əldə etdiklər qidanı, ova qatıldı-qatılmadı, bütün ailələr arasında bölürlər, qadınlar kişilərdən və yaxud da kişilər qadınlardan heç nə ilə üstün sayılmırlar, təbiəti öz çumlarından da təmiz saxlayırlar, çayda əllərini yumurlar ki, çay çirklənməsin, evlilik olmadan da uşaq dünyaya gətirilə bilər, bütün canlılara və cansızlara sayğı duyur, hörmət edirlər. Duhalara görə, canlı, ya cansız, hər şeyin ruhu var.
Onlar ovladıqlar ovun ruhundan üzr istəyirlər.
Dilləri
Danışdıqları dil türk dillərinin Sibir qolunun Sayan qrupuna aid olan tayqa altqrupuna mənsub duha dilidir.
Duha dilində əsas sözlərin əksəriyyəti türk kökənlidir. Məsələn, "gis" - "qız", "hün" - "gün", "utə-" - "uyu-", "per-" - "ver" və sair.
Duha dilinə monqol dilindən də çox sayda alınma söz toplanıb. XX əsrin ikinci yarısından etibarən duha dilinə monqol dilinin təsiri daha aydın şəkildə görünməkdədir. Bunun da əsas səbəbi duhalı uşaqların monqol məktəblərində və monqol dilində tədris almasıdır. Demək olar ki, hazırda uşaqlar və gənc nəsil duha dilini bilmir. Duhalar yeni nəsillərin duha dili bilməməklərini məktəbdə monqol dilində təhsil almaqları ilə əsaslandırırlar.
Duha dilində indi yalnız yaşlı adamlar öz aralarında danışırlar və bu da yaşlı nəsil dünyanı tərk etdikdən sonra bu dili də öləcəyi ehtimalını və təhlükəsini yaradır. Ona görə də duha dili YUNESKO-nun yayımladığı təhlükə altında olan dillər atlasında "ciddi şəkildə təhlükə altında olan dil" kimi göstərilmişdir.
İnancları
Duhalar şamanizmə tapınırlar. Lakin uzun müddət şamanizm Monqolustanda qadağan edilib və şamanlar sürgün olunublar.
Duha mədəniyyətində dil və şamanizm bir-biri ilə sıx surətdə bağlıdır. Duha şamanları ruhlarla duha dilində danışırlar. Onlar belə hesab edirlər ki, çağırdıqlar qüvvələr, ruhlar başqa dilləri bilmirlər. Ona görə də yeni nəsil duha dilini bilmədiyi üçün şamanlıq edə, ruhlarla anlaşa bilməzlər. Həm də hesab olunur ki, gənc nəsil dili bilmədikcə, öyrənmədikcə ayinlərdə deyilən dualar, xüsusi sözlər də işlədilmədiyi üçün unudulacaq.
Kim Pik
220px|thumbnail|right|Kim Pik Kim Pik (11 noyabr 1951,Solt-Leyk Siti,ABŞ- 19 dekabr 2009)- fenomenal yaddaşa malik amerikalı, əldə etdiyi məlumatların 98%-ə qədərini yadda saxladığı üçün “Kim-puter” ləqəbini almış,  “Yağış adam” (1988,ABŞ)  filmində Dastin Hofmanın oynadığı qəhrəmanın prototipi.
Həyatı
Qeyri-proporsional böyük başa malik olan Kim Pik ənsəsində beysbol topu ölçüsündə olan kəllə-beyin yırtığı ilə anadan olmuşdur. Onun beyinciyi zədələnmiş, beynin sağ və sol yarımkürələrini bir-biri ilə birləşdirən qabarıq cisim isə mövcud olmamışdır. Kimin anadangəlmə olan bu xəstəliklərdən heç biri nə onun zəkasına, nə də əqli geriliyinə təsir göstərmişdir. Alimlərin fərziyyələrinə görə, qabarıq cismin yoxluğuna baxmayaraq beynin neyronları Kimin yaddaşını dəfələrlə möhkəmləndirən yeni bir birləşmə yaratmışdır.
Atasının xatirələrinə görə, Kim artıq 16 aylığında oxumağı öyrənmişdir. 3 yaşında o qəzetlər oxuyur və tanış olmayan sözlərin mənasını başa düşmək üçün izahlı lüğətdən istifadə edirdi. 7 yaşına qədər Bibliyanı əzbər bilirdi. Evlərinin kitabxanasında oxuduğu hər bir kitabı təkrar oxumamaq üçün rəfə tərsinə qoyurdu.
Kimi adi məktəbə götürmürlər. 50-60-cı illərdə isə ABŞ-da bu cür pozuntulara malik uşaqlar üçün məktəb mövcud deyildi. 14 yaşına qədər Kimin əsas məktəb proqramını bitirməsinə baxmayaraq, ştat hakimləri ona əlilliyinə görə, sertifikat verməkdən imtina etmişdilər. 1969-cu ildə, 18 yaşında Kim mormonların yerli ictimai mərkəzinə mühasib kimi işə düzəlir. O, bütün boş vaxtını ədəbiyyata sərf edirdi. Burada o, Şekspirin bütün əsərlər toplusunu oxuyaraq yadda saxlamışdır.
Ərdəbil xanlığı
Ərdəbil xanlığı — XVIII əsrin 40-cı illəri - XIX əsrin əvvəllərində Cənubi Azərbaycan ərazisində (indiki İran) mövcud olmuş xanlıq. Ərazisi Talış, Qaradağ, Təbriz, Marağa və Gilan xanlıq ları ilə hüdudlanırdı. Mərkəzi Ərdəbil şəhəri idi.
Kim Pik
Həyatı
Tədricən ilk növbədə, Kimin maraqlandığı ayrı-ayrı mövzuların sayı formalaşmağa başladı: Dünya və Amerika tarixi, idman, kino, kosmosun mənimsənilməsi, Bibliya, kilsə tarixi, ədəbiyyat və klassik musiqi. O, ABŞ-nin şəhərlərarası telefon kodları və poçt  indekslərini, ölkənin bütün yerli televiziya stansiyalarının adını əzbərdən bilirdi. O, beynində Amerikanın bütün şəhərlərinin xəritəsini daşıyırdı və bu şəhərlərdən hansısa birinə getmək istəyən şəxsə, ora necə getmək barədə məsləhət verə bilərdi. Ona yüzlərlə klassik musiqi əsəri məlum idi. O bu musiqi əsərlərinin bəstəkarlarının adını, ilk dəfə harada və nə vaxt ifa olunduğunu deyə bilirdi. Saatlarla oturub musiqi formalarının xüsusiyyətləri və əsərlərin tonallığı barədə danışa, həmçinin ona məlum olmayan əsərlərin müəllifini və ya bəstəkarını tapa bilərdi. 200px|thumbnail|left|Kim Pik, 16 yanvar 2007-ci il Kim oxumağın xüsusi bir texnikasını yaratmışdır. Oxumağın ümumi çətinliyə əsasən, o standart  kitab səhifəsini 8-10 saniyə ərzində oxuyurdu. Onun qəribə yerişi var idi. Pik ancaq  4 yaşında çox aşağı əzələli tonusla yeriməyi öyrənmişdir. O ən adi məişət və şəxsi ehtiyaclarını ödəmək üçün çox çətinliklə hərəkət edirdi.(Məsələn,o sərbəst şəkildə köynəyinə  düyməni bağlaya bilmirdi)Kim əməli olaraq abstrakt təfəkkürə malik deyildi.(məsələn, məsəl və deyimlərin mənasını izah edə bilmirdi) Onun yaşlaşdıqca bacarıqlarının artması alimlərin təəccübünə səbəb olmuşdur. Fiziki çatışmazlığına baxmayaraq, o, 2002-ci ildə fortepianoda ifa etməyi öyrənmişdir. Mosart yaradıcılığının məşhur tədqiqatçısı Qrinan öz müşahidələrini belə ifadə etmişdir:
Ərdəbil xanlığı
Tarixi
XVIII əsrin ortalarında yaranmış xanlıqlardan biri də Ərdəbil xanlığı olmuşdur. Lənkəran, Qaradağ, Qarabağ, Sərab və Gilan xanlıq ları ilə həmsərhəd olan xanlığın mərkəzi Ərdəbil idi. Xanlığın əsasənı Şahsevən tayfasından olan Bədir xan qoymuş və dövləti siyasi cəhətcə möhkəmləndirmişdi. Xanlığı feodal əyanlarından ibarət divanxana idarə edirdi. Mahallarda idarəçilik işləri bəylər, naiblər, kəndlərdə kətxudalar tərəfindən aparılırdı. Xanlığın 3 min nəfərlik daimi qoşunu var idi. Bədir xanın oğlu Nəzərəli xan Şahsevənın dövründə (1747-1783) zəndlər və qacarlar la münasibət kəskinləşmişdi. Nəzərəli xan Şahsevən nikah diplomatiyası vasitəsilə qarabağlı İbrahim xanla dostluq əlaqələri yaratmişdi. Talış xanlığı ilə də mehriban qonşuluq münasibətində idi.
Kim Pik
Həyatı
Kimin musiqi biliyi xeyli çoxdur. Son dərəcə ən təsirlisi odur ki, o hətta 40 il əvvəl cəmi bir dəfə eşitdiyi musiqi əsərlərindəki ştrixlərin yerini də bilirdi.
Ərdəbil xanlığı
Tarixi
Qubalı Fətəli xan 1784-cü ilin mayında hücum edərək Ərdəbili və Meşkin i tutdu. Bu hadisə Fətəli xanın düşmənlərinin, xüsusilə, Rusiya nın narazılığına səbəb oldu. Ona görə də Fətəli xan Ərdəbili tərk etməli oldu.
Ken (kommuna)
Ken  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Nosel kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12303.
Ərdəbil xanlığı
Tarixi
250px|thumb|right| [[Qubalı Fətəli xanın Həsən xan Muğanlı ilə Ərdəbil xanlığına yürüşü. May 1784-cü il ]]
Kim Pik
Kinoqəhrəman
1984-cü ildə Kim Pik öz doğma şəhərini tərk edərək Arlinqton şəhərində (Texas) keçirilən əqli cəhətdən geri qalmış vətəndaşlar Assosiasiyasının Milli konfransına yollanır. O burada yazıçı Barri Morrou ilə tanış olur. 4 saatlıq söhbətdən sonra yazıçı Kimin atası Fren Pikə Kimin heyranedici bacarıqlarını söyləyərək onu insanlardan gizli şəkildə saxlamamağı  xahiş eləyir. Lakin Fren Pik oğlu barədə şou (Pik şou) yaradılması təklifini rədd edir. 240px|thumbnail|left|Kim Pik, Fren Pik və ən sevimli "Oskar" heykəlciyi,2007-ci il Kimin bacarıqları yazıçıya o qədər təsir edir ki, o “Yağış adam” filminin ssenarisini yazmağa başlayır. Bu filmdə fenomenal riyazi bacarıqlara malik autist xəstəsi olan baş qəhrəman Reymond Bebbit rolunu Dastin Hoffman canlandırmışdır. Filmdəki hadisələr uydurulmuşdur, onlardan heç birinin Kimin  həyatındakı  real hadisilər ilə bağlılığı olmamışdır. “Yağış adam” filminin uğurundan sonra Kimə müxtəlif tədbirlərdə iştirak etmək üçün təkliflər gəlmişdir. Barri Morrou Kimə özünün "Oskar" heykəlciyini bütüb tədbirlərə aparmasına icazə vermişdir.Sonradan bu heykəlciyi “Oskar mükafatının ən sevimli heykəlciyi” adlandırmağa başladılar.Fren Pikin sözlərinə görə, Kim ömrünün son 21 ili ərzində  təyyarə ilə 3 mln. mildən çox yol getmiş və 64 milyon insanla ünsiyyətdə olmuşdur.
1996-cı ildə Fren Pik öz oğlu haqda “Əsl Yağış adam:Kim Pik” adlı kitabını çap etdirmişdir.
Ərdəbil xanlığı
Tarixi
Nəzərəli xanla şərik hakimiyyətə malik olan Nəsir xanın (1763-1808) dövründə, 1797-ci ildən etibarən xanlıq müstəqilliyini itirərək Qacarlardan asılı vəziyyətə düşmüşdü. Xanlığın fəaliyyətinə 1808-ci ildə Qacarlar sülaləsi tərəfindən son qoyulmuşdu.
Ken (kommuna)
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 798 nəfər təşkil edirdi.
Kim Pik
Kinoqəhrəman
Kim Pik heç bir romantik münasibətdə olmamış, evlənməmişdir.
Ken (kommuna)
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 450 nəfər arasında (15-64 yaş) 356 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 94 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 79.1%, 1999-cu ildə 67.6%). Fəal 356 nəfərdən 349 nəfər (195 kişi və 154 qadın) işləyir, 7 nəfər işsizdir (3 kişi və 4 qadın). Aktiv olmayan 94 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 37 nəfər təqaüdçü, 23 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Kim Pik
Kinoqəhrəman
Kim 2009-cu il 19 dekabr tarixində Solt-Leyk-Siti şəhər hospitalında 59 yaşında ürək tutmasından vəfat etmişdir.
Tədqiqat
1988-ci ildə başlayaraq müntəzəm şəkildə Kim psixoloji testlərə və beyninin tədqiq edilminə gedirdi.Onun İQ –nün təqribən 87 olduğu müəyyənləşmişdir. Amma araşdırmalarda bir nəticədə onun yüksək intellektə, digər bir araşdırmada isə aşağı intellektə malik olması müəyyənləşmişdir.
Çaypara (Xoy)
Çaypara — İranın Qərbi Azərbaycan ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Xoy şəhristanının Qara Ziyəddin bölgəsinin şimalındadır.
Semanqlar
Semanq (özlərini — menik, mendi, monik, nqok) - Malay yarımadası daxilində yayılmış az saylı xalqdır. Köçəri həyat tərzi keçirirlər. Öz adət-ənənələrini qoruyub saxlıya bilirlər. Bununla belə Malayların təsirinə məruz qalırlar. Sayları 8-min nəfər təşkil edir. Semanq dili Avstroasiya dillərinin malakka qrupuna daxildir. Malay dilini bilirlər.
Onlar altı qrupa bölünürlər: Caxay, batek, mendrik, lanox, kentax, kensiu.
Yatanması
thumb|left|Semanqlı kişi. Bu qədim xalq Malakka yarımadasında yaranmışdır. Onlar malay xalqı tərəfindən sıxışdırılmışlar. Bu səbəbdən əssən yarımadanın daxili hissələrində yayılmışlar. Dil baxımından Kxmerlər, Monlar, Vetlər və Mıonqlar ilə bağlılıqları vardır. Onların dili vet-mıonq, mon-kxmer, munda naxal dillərinin daxil olduğu Malakk qrupuna daxil edilir. Dil baxımından bölgə əhalisi ilə əlaqəli olsalarda xariçi görünüş baxımından onlardan fərqlənirlər. Onlar irq baxımından neqiroddirlər. Bu baxımından onlar Cənub-Şərqi Asiyanın relik xalqlarındandır. Andamanlılar və Aetalarla oxşarlıqları vardır. Senoilər və Cakunlar ilə birlikdə Malayziyanın aborigen xalqlarıdır. Bunla belə bu aborigen xalqlar arasında heç bir əlaqə yoxdur. Semanqlar aborigen xalqları arasında ən az saylısıdır. Malaylılar onları «oranq aslı» (tərcümədə yerli əhali, aborigen), «oranq xutan» (meşə insanı), «oranq dalam» (daxili rayon insanları), «oranq bukit» (dağ adamları), «oranq ulu» (yuxarı çay insanları).
Təsərüffat
İcma şəklində yaşayırlar, əsasən yığıçılıq, balıqçılıq və ovçuluq ilə məşğul olurdular. Onlar ancaq XX əsrdə oturaq həyata keçiş və topaqları əkməyə başlamışdılar. Bambuk, düyü yüetişdirirlər. Əsasən Malaylarla tiçari əlaqə qururlar. Kişilər yığıçılıq və əkin, qadınlar isə yemək bişirir və quda toplayırlar. Bəzi hallarda onlar Malayların tarlalarında məhsul yığımında işləyirlər.
Yaşayış yerləri — talvar və yarpaqdan düzəlmiş evlərdə yaşayırlar. Evlərin dirəkləri bambukdan hazırlanır və üzərləri yarpaqlarla örtülür. Hazırda müasir yipə yaxın olan malay evləri inşa edirlər. Geyim — kişilərin geyimləri qurşağa bənzər olub, orta nayihələrini örtürlər. Qadınlar isə dona bənzər geyimlə yanaşı, sinələrini örtürlər. Son zamanlar isə malay geyimləri geniş yayılmışdır. Onlar dişlərini yonur, burunlarını deşir və bədənlərinə döymə vururlar.
Qəbilənin başında çox zaman yaşlı kişilər şaman olur. Hər qəbilədə 5-20 şalaş olur. Onlar birgə ailə şəkildə yaşayırlar. Ailələr böyük olur. Onları bəzən 3 uşaqları olanlar müşahidə edilir. Nənə, baba və onların uşaqları nəvələri, nəticələri bir yerdə yaşayır.
İnancları
Onlar arasında Animizm, Şamanizm və mifologiya geniş yayılmışdır. Onlar ölülərin dirildikləri inanır və haradasa qərbə getdiklərini deyirlər.
Qəhrəmanları — Та Piqao və Та Таnqoy, ər və arvad insanları vərdişlərə örgədirdilər. Та Piqao kişiləri ovçuluğa, Та Таnqoy isə qadınları cəlb edici olmağa örgətmişdir.
Semanqların inancla bağlı Voqan Stifen (1891—1892), İlyam Skit (1899—1900), Şaul Şebest (1925) araşdırmalar aparmışdır.
Artemisia arschantinica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia arschantinica Artemisia arschantinica
Ronald Qriqor Süni
Ronald Qriqor Süni — erməni əsilli ABŞ tarixçisi, Miçiqan Universitetinin siyasi və sosial tarix üzrə professoru, Çikaqo universitetinin politologiya üzrə fəxri professoru, "The Cambridge History of Russia"nın baş redaktorudur. O, hal-hazırda Ayzenberq Tarixi Araşdırmalar İnstitutunun direktorudur. 1940-cı ilin sentyabrın 25-i ABŞ-də anadan olub, Ronald əslən Gədəbəydən olan erməni bəstəkarı Qriqor Mirzoyan Süninin (1876–1939) nəvəsidir.
Euplassa
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Ronald Qriqor Süni
Süni Svartmor Kollecini bitirib, 1968-ci ildə Kolumbiya Universitetində doktorantura disertasiyasını müdafiə edib. Tarixçi kimi onun maraq dairəsinə Sovetlər İttifaqı və post-sovet Rusiya, milliyətçilik və etnik münaqişələr, Cənubi Qafqaz daxildir.
Qriqor Süni Çikaqo universitetində Aleks Manukyan "Yeni erməni tarixi" fakultəsinin ilk rəhbəri olub, (1981–1995) burada o, "erməni araşdırmaları" proqramını təsis edib və ona rəhbərlik edib.
Tənqid
Ermənistanda bir sıra tarixçi və publisist, xüsusilə tarixçi Armen Ayvazyan aparıcı qərb ermənişunaslarını o cümlədən də Ronald Sünini ABŞ hökumətinin tapşırığı ilə Ermənistanın tarixini saxtalaşdırmaqda ittiham edir.
1997-ci ildə Ermənistandakı Amerika Universitendəki çıxışından sonra Ronald Süni bəzi milliyətçi mövqeyə malik erməni tarixçisi və KİV-i tərəfindən "erməni vətənpərvərliyinin" olmamasında və keçmişdə İrəvanda müsəlman əhalinin ermənilərdən çox olması haqda qeyri-dəqiq mənbələrdən istifadə etməkdə ittiham olundu.
Süninin özünün etirafına görə o mənbə kimi Corc Burnutyanın və Riçard Hovanisyanın əsərlərində olan rəsmi Rusiya sənədlərindəki məlumatlardan istifadə edib.
Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin yüksək rütbəli sabiq əməkdaşı və ABŞ-də Milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə ekspert olan Paul B. Henze, Ronald Süninin “Ağrı dağa baxış: Müasir Tarixdə Ermənistan” (Looking toward Ararat: Armenia in Modern History) kitabına yazdığı resenziyada aşağıdakıları qeyd edir: “Kitabda mən ASALA haqqında heç bir məlumata rast gəlmədim, bu çox ciddi çatışmazlıqdır. Süninin erməniləri yer üzərindəki ilk xristianlar kimi tərif edən və bu milləti ən əzabkeş millət kimi təqdim edən sadəlövflərə qarşı çıxması təqdirəlayiq haldır. Amma onun erməni terrorizminin yaranması və Osmanlı imperiyasında XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində baş vermiş faciəvi hadisələrə aparan proseslərə münasibəti bu kitabın xoşagəlməz hissəsidir. Andonyanın “sənədlərinin” Süni tərəfindən təqdir edilməsi və Dadryan tərəfindən onların (sənədlərin) türklər və digər mənbələr tərəfindən təkziblərinə məhəl qoymadan “leqitimləşdirilməsi” təəssüf doğurur.
Kruzenştern
Kruzenştern ( — Diomid adalarına daxil olan Berinq boğazına daxil olan ada. Amerikaya məxsusdur. Ada İvan Fyodrov zkruzenşternin şərəfinə adlandırılmışdır.
3,76 km aralıda Ratmanov adası yerləşir. Bu ada isə Rusiyaya məxdusdur. Ratmanov sdasından Çukot yarımadasına olan məsafə 35,68 km-dir.
İki ada arasından Rusiya ABŞ sərhədi keçir.
Məkrli (film, 2010)
Məkrli 2010-cu ildə rejissor Ceyms Vann tərəfindən çəkilmiş ABŞ istehsalı olan qorxu filmidir.
Məzmun
Reney və Caş üç uşaqları ilə birgə yeni evə köçürlər. Bir müddət sonra onların oğlu Dalton özbaşına açılan və səslər eşitdiyi çardağın qırmızı rəngli qapısının şəklini çəkir. Çox qəribə səslər eşitməyə başlayır. Bir gün isə həkimlərin başa düşmədiyi komaya düşür. Bütün bədən funksiyalarının normal işləməsinə baxmayaraq oyana bilmir.
Üç ay xəstəxanada qaldıqdan sonra ailəsi onu evə aparmaq məcburiyətində qalır. Məhz bu vaxtdan sonra Reney səslər eşitməyə və qarabasmalar görməyə başlayır. Bir gecə Reney uşaq monitorunda yeni doğumuş körpəsi Kalinin otağında səslər eşidir, halbuki otaqda heç kim yoxdur. Birdən bir varlıq görən Reney qışqıraraq Caşı çağırır. Lakın o atağa daxıl olanda həmin varlıq yoxa çıxır. Daha sonra Reney Daltonun yatağında qan izləri tapır. Caşa bu barədə soruşduqda isə ona inanmır. Növbəti gecə evdə anormal hadisələr baş verir. Uşağın otağında səslərdən sonra evin bütün qapıları açılır və siqnalizasiya sistemləri işə düşür. Hər şey bir anda baş verir. Reney Caşı yeni evə köçməyə razı salır və onlar köçürlər.
Yeni evdə də hadislələr bitmir. Səhər vaxtı Reney evdə rəqs edən balaca oğlan görür. Caşın anası Lorrain görmüş olduğu yuxu barədə onlara danışır. Yuxusunda Daltonu görən Lorrain daha sonra bir kölgəni gördüyünü deyir. Nə istədiyini soruşanda isə kölgənin Daltonu göstərdiyini onlara deyir. Elə bu vaxt qırmızı bir bədheybəti Caşın arxasında görən Lorrain qışqıraraq qorxur. Bu vaxt isə Daltonun otağından sanki dava-dalaş səsləri gəlir. Otağa daxıl olduqdan sonra isə otağın tamamilə dağıldığını və Daltonun yerə yıxıldığını görürlər.
Lorrain evə anormal hadisələr haqqında bilən Elis Reiner və köməkçiləri Speks və Tukeri çağırır. Elis evi gəzərkən Daltonun otağında onun çəkdiyi rəsimləri görür. Xüsusilədə qırmızı üzlü həmin bədhehbəti hansıkı Lorraində görmüşdü.
Elis hər şeyi onlara başa salır. Daltonun komada olmadığını və astral səyahəti zamanı ruhunun bədənindən çox uzaqlaşdığını deyir. Ruhunun "Digər Dünya" adlı yerdə ilişib qaldığını deyən Elis oradan qayıtmağın asan olmadığını əlavə edir. Eyni zamanda bunun baş verməsinin səbəbi kimidə Caşı göstərir. (Caş 8 yaşı olduğu zaman onda da bu astral səyahət zamanı gözünə qəribə varlıqlar görünür və səslər eşidirdi. Elis xüsusi metodlarla ona hər şeyi unutduraraq buna son qoymuşdu). Elis onuda əlavə edirki yalnız Caş astral səyahət edərək onu tapıb geri qaytara bilər.
Lakin ondan əvvəl Elis köməkçilərinin köməyi ilə bir metoddan istifadə edərək Daltonun ruhu ilə əlaqə saxlamağa çalışır və bu alınır. Köməkçilərindən biri isə Daltonun dediklərini kağıza yazır. Bütün bunları yalnız Elis eşidir. Dalton bir yerdə olduğunu onu bağladıqlarını və çox qorxduğunu deyir. Daha sonra isə onu tapdıqlarını deyir. Bütün bunların olduğu vaxt birdən Daltonun ürək nəbzini ölçən cihaz dayanır. Reney və Caş dərhal qalxıb ora getmək istədikləri vaxt birdən Dalton gözləri yumulu halda düz yanlarında peydə olur. Əlini havaya qaldıraraq masaya vurduğu an birdən otaq bir-birinə qarışır. Naməlum iki varlıq peydə olur. Lakin Elis onları otaqdan qovmağa müvəffəq olur.
Hər şeyin başa çatdığına görə çox sevinən ailə mətbəxdə söhbət edirlər. Elis və Caş isə qonaq otağındadırlar və Caş ona köməyə görə təşəkkür edir. Elis isə təşəkkürə ehtiyac olmadını deyir. Caş Elisə onun ona vermiş olduğu özünün uşaqlıq şəklini verir. Bu vaxt Elis Caşın şəkildəki barmaq izindəki qara ləkə görür. Caş nə olduğunu soruşduqda özünü sakit aparan Elis çantasından fotokameranı götürərək xəbəri olmadan Caşın şəklini çəkir. Caş isə bərk əsəbləşir və niyə belə etdiyini ona dəfələrlə qışqırır. Daha sonra hücum edərək onu boğmağa başlayır. Mətbəxdə olan digərlərinin isə heç nədən xəbərləri yoxdu. Lakin Reney səs eşitdiyini düşünür. Qonaq otağına daxil olarkən Elisi ölmüş halda görərək qışqırır. Bu vaxt kameranı görən Reney Elisin çəkdiyi son şəklə baxır. Şəkilə Caşın bədənindəki həmin yaşlı qadının əksi düşüb. Heyrətlər içərisində qalan Reney birdən Caşın səsini eşidir: "Reney, mən buradayam".
Gəlir
Öz büdcəsinin 1 milyon dollar olmasına baxmayaraq qısa vaxt ərzində çox tamaşaçı kütləsi toplaya bilən film ilk həftədə 13 milyon dollar qazanıb. Dünya üzrə ümumilikdə film 97,009,150 dollar gəlir qazandırıb.
Ev üçün buraxılış
Məkrli filminin DVD diski "Sony Pictures Home Entertainment" tərəfindən 12 iyul 2011-ci ildə satışa çıxarıldı. Diskdə filmdən silinmiş səhnələr də yer alıb.
Davamı
Növbəti seriyaları
Filmin davamı olan Məkrli: 2-ci fəsil 13 sentyabr 2013-cü ildə yayımlandı. 2011-ci ilin noyabr ayında Sony Pictures şirkətinin filmin 2-ci hissəsi üçün onlayn formada ad seçimininə başladığı bildirilmişdi.
Filmin 3-cü seriası olan Məkrli: 3-cü fəsil filmi isə 5 iyun 2015-ci ildə yayımlanıb.
Əştərək rayonu
Əştərək rayonu, Aştarak rayonu — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Karbi mahalı ərazisində yerləşən rayon. Mərkəzi Əştərək şəhəridir.
Tarixi
Əştərək rayonu 1930-cu il sentyabrın 9-da yadadılıb. Ərazisi 926 kv km-dir. Rayon mərkəzi respublika tabeli Əştərək (dəyişdirilmiş adı Aştarak) şəhəridir. Rayon mərkəzindən İrəvan şəhərinə olan məsafə 22 km-dir.
1948-1951-ci illərdə rayonun Talış, Təkiyyə, Uçan, Çadqıran, İnəkli, Tülnəbi və s. kəndlərinin əhalisi zorla Azərbaycana köçürülüb.
Faurea macnaughtonii
(Faurea macnaughtonii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əştərək rayonu
Tarixi
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət heyətinin müxtəlif fərmanları ilə rayon üzrə dəyişdirilmiş tarixi yer adları:
Əhalisi
Əsgərov Əsgər Allahverdi oğlu (1878-11.3.1938*, 60 yaş) repressiya qurbanı
1878 ci ildə Əştərək rayonunda doğulmuş. Şəkidə 1 May kolxozçu olmuşdur.
Artemisia aschurbajewii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çanaqçı (Daşkəsən)
Çanaqçı — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Çanaqçı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
GIGO (zibil girən zibil çıxar)
garbage - (rusca мусор) - tullantı – dəyərsiz verilənlər; yanlış və ya korlanmış verilənlər.
Çanaqçı (Daşkəsən)
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
GIGO (zibil girən zibil çıxar)
garbage collection (GC) - rusca сборка мусора - tullantı toplama – yaddaşın istifadə olunmayan bloklarını boşaldan və onları “boş” kimi nişanlayan silmə üsulu. Bütün yaddaş sahəsi boyu səpələnməş “boş” blokların yerdəyişmə yolu ilə iri “boş” blok şəklində bir yerə toplanması da belə adlandırılır.
Çanaqçı (Daşkəsən)
Mədəniyyəti
Kənddə Çanaqçı kənd kitabxana filialı, Çanaqçı kənd Mədəniyyət Evi fəaliyyət göstərir.
GIGO (zibil girən zibil çıxar)
Microsoft Windows
Zibil qutusu (Корзина, Recycle Bin)
Çanaqçı (Daşkəsən)
Təhsil
Kənddə Daşkəsən rayon Çanaxçı kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
GIGO (zibil girən zibil çıxar)
Microsoft Windows
İşçi stol üzərindəki hər bir nişan və yarlıq konkret obyekti təmsil edir. Həmin obyekt haqqında informasiya almaq üçün kursoru nişanın üzərinə qoyub siçanın sağ düyməsini sıxmaq, açılmış menyuda Xassə (Свойства, Properties) əmrini yerinə yetirmək lazımdır. Bu zaman açılmış pəncərədə obyektin tipi, həcmi/, yaranma tarixi, harada yerləşməsi və s. atributlar barədə məlumat əldə etmək mümkündür. İşçi stolun üzərindəki nişanı və ya yarlığı ləğv etmək üçün kursoru nişanın üzərində qoyub, siçanın sol düyməsini sıxmaqla onu qeyd etmək, sonra isə klaviaturadan “Delete” düyməsini basmaq lazımdır. Bu zaman onun təmsil etdiyi obyektləri – fayl və ya qovluğu Zibil qutusuna göndərmək haqda pəncərədi açılır. Müsbət cavab verdikdə obyektlər Zibil qutusuna atılır. Zibil qutusu – xüsusi qovluq olub, lazımsız olan faylları müvəqqəti saxlamaq üçün nəzərdə tutulmuşdur. Zibil qutusunun tutumu, adətən bərk diskin tutumunun 10% - i qədəridir. Ümumiyyətlə isə Zibil qutusu nişanının xassə pəncərəsində, Zibil qutusu qovluğunun (sürgünü hərəkət etdirməklə), informasiya ləğv olunarkən xəbərdarlıq edilib – edilməməsi kimi parametrləri tənzimləmək olar. Zibil qutusu dolan kimi buradakı informasiyalar avtomatik ləğv olunur – Zibil qutusu boşaldılır. Zibil qutusuna atılmış informasiyanı bərpa etmək mümkündür. Bunun üçün kursoru Zibil qutusu nişanı üzərinə qoyub, 2 dəfə siçanın sol düyməsini sıxmaq lazımdır. Açılmış pəncərədə qutudakı ləğv olunmalı informasiyanın siyahısı görünəcək. Bu və ya digər lazımi informasiyanı seçib, fayl menyusundan Bərpa etmək (Востановить, Restore) əmrini yerinə yetirmək lazımdır. Eyni qayda ilə, Zibil qutusunun dolmasını gözləmədən ayrı- ayrı faylları və bütünlüklə Zibil qutusundakı informasiyasını ləğv etmək olar. Bunun üçün uyğun olaraq fayl menyusunda Ləğv etmək (Удалить, delete), Təmizləmək (Очистить корзину, Empty recycle Bin) əmrlərini yerinə yetirmək lazımdır.
Çanaqçı (Daşkəsən)
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Çanaqçı kənd tibb məntəqəsi yerləşir.
Xallı badyan
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yayılması
Təbiətdə bu bitki Afrikada Əlcəzair, Mərakeş, Tunis və Efiopiya, Avropanın bütün ərazisində, Asiyada isə Türkiyədən Çinə qədər mülayim iqlimi olan ərazilərdə yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 100 sm qədər olan, çox vaxt mixəyiqırmızı ləkəli ikiillik ot bitkisidir. Gövdəsi çılpaq, düz budaqlı, xırda şırımlı içi boşdur. Aşağı yarpaqları saplaqlı, enli üçbucaqşəkillidir. Orta və yuxarı yarpaqları daha xırda və oturaqdır. Çox saylı çətirlərinin 12-20 sayda nahamar şüası vardır. Çiçəkləri ağ, meyvəsi 3 mm, dalğalı tinli yumru-kürəvaridir. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir, iyul-avqust aylarında meyvə verir.
Mənşəyi və yayılması
Ləkəli badyan boreal coğrafi tipinin palearktik sinfinin qərbi-palearktik qrupuna aiddir. Skandinaviya, Atlantik və Orta Avropa, Şimali Afrika, Balkan və Kiçik Asiya ölkələri, İran, Əfqanıstan, Şimali Amerika, Rusiya, Orta Asiya və Qafqazda yayılmışdır. Ləkəli badyan Azərbaycanda Böyük Qafqazın bütün rayonlarında, Kiçik Qafqazın mərkəzi rayonlarında, Naxçıvan və Lənkəranın dağlıq hissəsində arandan orta dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 1800 m qədər) bitir.
Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər
Mezokserofitdir, dağ-kserofit və alaq bitkilik tiplərində rast gəlir. Kolluqlar, yol kənarları və baxımsız (zibillik) olan yerlərdə ləkələr əmələ gətirir, alaq bitkilərdən təşkil olunmuş senozlarda çox vaxt dominantlıq edir.
Kimyəvi tərkibi
Alkaloid, kumarin, flavonoid, efir və piyli yağlar, C vitamini, karotin, eləcə də antosianlarla zəngindir.
Əks təsirləri
Zəhərli olduğuna görə yarpaqlarının şirəsi və spirtli tinkturasının daxilə qəbulu ancaq həkim məsləhəti ilə olmalıdır.
İstifadə olunan hissələri və istifadə formaları
Müalicə məqsədi ilə bitkinin yerüstü hissəsi, meyvələri və yarpaqları istifadə edilir. Şirə, spirt tinkturası, təpitmələr formasında istifadə olunur.
Çaytalvar (Miyanə)
Çaytalvar — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə yaşayışı yoxdur.
Coğrafi yerləşməsi
Miyanə şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Kələboz kəndistanında, Miyanə şəhərindən 21 km cənub-qərbdədir.
Vacargah
Vacargah — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Vacargah əhalisinin əksəriyyətini giləklər təşkil edir.
Stenli Boldvin
Stenli Boldvin  — ingilis dövlət xadimi, 1935-1937-ci illərdə Böyük Britaniyanın 59-cu baş naziri.
Artemisia atlantica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ağasadıq Gəraybəyli (film, 1974)
Ağasadıq Gəraybəyli — qısametrajlı bədii-sənədli televiziya filmi. Rejissor Zəyyar Ağayev tərəfindən 1974-cü ildə çəkilmişdir. Film Azərbaycan Televiziyasında istehsal edilmişdir. Film görkəmli teatr və kino aktyoru, respublikanın xalq artisti Ağasadıq Gəraybəylinin yaradıcılığından söhbət açır. Burada aktyorun özü teatrdakı işlərindən danışır.
Məzmun
Film görkəmli teatr və kino aktyoru, respublikanın xalq artisti Ağasadıq Gəraybəylinin yaradıcılığından söhbət açır. Burada aktyorun özü teatrdakı işlərindən danışır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Əli İsmayılov Rejissor: Zəyyar Ağayev Operator: Nəriman Şıxəliyev
Nizami Qaraxani
Nizami Qaraxani - şair.
Ağasadıq Gəraybəyli (film, 1974)
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1974-cü ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Nizami Qaraxani
Həyatı
Nizami Qaraxani isə XVI əsrdə qurulan Səfəvilər dövlətində saray şairi olub. Çox istedadlı şair kimi tanınan Qaraxani çox gənc ikən – 24 yaşında vəfat edib. .
Şimali İrlandiya konflikti
Şimali İrlandiya konflikti — XX əsrin 60-cı illəriin sonunda Şimali İrlandiyada baş verən konfliktə verilən ad. İrlandiyaya müstəqillik verildikdən sonra altı qraflıqdan ibarət və əhalisinin çox hissəsi protestant ingilislərdən ibarət olan Şimali İrlandiya Böyük Britaniyanın tərkibində qaldı. Şimali İrlandiyadakı katolik azlıq 1968-ci ildə İrlandiyaya birləşmək uğrunda mübarizəyə başladı. Kütləvi iğtişaşlar başlandı. Bir il sonra hökumət Olster şəhərinə qoşun yeritdi. Buna cavab olaraq katoliklər adından çıxış edən İrlandiya Respublika ordusu yerli protestantlara və ingilis siyasi xadimlərinə qarşı partizan müharibəsinə başladı. Qarşılıqlı zorakılıq dinc əhalinin çoxlu qurbanlar verməsinə səbəb oldu. Zorakılıq Olsterdən kənara çıxdı. Londonda və başqa şəhərlərdə partlayışlar törədildi. Ölkədə fövqəladə vəziyyət elan olundu. Britaniya hökuməti Şimali İrlandiya muxtar idarə orqanlarının fəaliyyətini dayandırdı. Londondan birbaşa idarə üsulu tətbiq edildi. 1998-ci ilin mayında Olsterdə qarşıdurmanın dayandırılmasına və seçkili özünüidarə orqanlarının yaradılmasına dair saziş bağlandı. Lakin problem bu gün də həll edilməmiş olaraq qalmaqdadır.
Nizami Qaraxani
Həyatı
Nizami Qaramanlı 1435-1440-cı illər arasında Türkiyənin Koniya vilayətinin Qaraman adlı məntəqəsində anadan olmuşdur. Onun atası Molla Vəliyəddin Konyanın məşhur müəllimlərindən olmuşdur. Nizami Qaramanlıya ilk təhsili də elə atası vermişdir. Atası oğlu üçün Konyadakı təhsili uyğun görməmiş və onu İrana göndərmişdir. İranın hansı vilayətinə getməsi barədə indiyədək əlimizdə məlumat yoxdur.
Həmin vaxtda İran ərazisində Ağqoyunlu, Qaraqoyunlu və Teymurilər dövlətləri var idi. Onun bu dövlətlərdən hansının ərazisində tələbə olması məlum deyil, hətta İranda kimlərdən dərs alması da indiyədək məlum deyil. Onun İranda nə qədər qalması da məlum deyil.
Təqribən 1462-ci ildə Konyaya qayıdan Nizami Qaramanlı yerli hakim İbrahim bəyə mədhiyyələr yazır. İbrahim bəy 1464-cü ildə vəfat edir və onun yerinə qardaşı Pir Əhməd bəy keçir. Nizami Qaramanlı məhz onun dövründə tanınmış şair olur. Ona həsr etdiyi 53 beytlik qəsidəsində deyir:
Fərzi-əyn oldu bizə həmdi-xudavəndi-əhəd Ki, oldu şah kişvəri-Keyxosrova, han Pir Əhməd. .
Köhnə tüfəng (film, 1975)
"Köhnə tüfəng" — 1975-ci ildə rejissor Rober Enriko tərəfindən çəkilmiş fransız filmidir. 1976-cı ildə ən yaxşı film, ən yaxşı aktyor və ən yaxşı musiqi nominasiyalarında Sezar mükafatı qazanmış, eləcə də ən yaxşı rejissor, ikinci plan aktyor, ssenari, operator, montaj və səs nominasiyalarına namizəd olmuşdur. Film, 1944-cü ildə baş vermiş Oradur-sür-Qlan qətliamından bəhs edir.
Məzmun
1944-cü ildə, Montobanda almanlar Fransadan geri çəkilən dövrdə, Julyen Dandyö yerli xəstəxanada cərrah kimi çalışır. Antihitler koalisiyasının həyata keçirdiyi Normandiya əməliyyatının başlamasından sonra Montobana edilə biləcək hava hücumundan ehtiyatlanan Dandyö, ailəsinin təhlükəsizliyi üçün dostu Fransuadan həyat yoldaşı və qızını şəxsi qəsrinin yerləşdiyi kəndə aparmasını xahiş edir. Bir həftə sonra Dandyö, həftəsonu olduğuna görə onları görmək məqsədilə kəndə yola düşür, lakin almanlar kəndi tutmuşdu. O, kilsədə bütün kəndliləri öldürülmüş vəziyyətdə tapır. Qəsrdə güllələnmiş qızını və alovsaçanla yandırılmış həyat yoldaşını görən zaman sarsıntı keçirir.
Dandyö ailəsinin intiqamını almaq üçün alman əsgərlərini öldürməyi qərara alır. O, uşaq olarkən atası ilə ov etdiyi köhnə tüfəngi götürüb, almanları bir-bir öldürməyə başlayır. Onlar elə fikirləşir ki, çoxlu partizanlar tərəfindən mühasirəyə alınıblar və faktiki bir nəfərin qəsr içində bildiyi gizli keçidlərdən istifadə etməsini anlamırlar. O, SS əsgərlərindən birini ölümcül döyür, onların bəzisini güllələyir və ikisinin isə xilas olmasının qarşısını almaq üçün toru bağlayıb quyuda boğulmalarına səbəb olur.
Tüfəng üçün patronlar bitəndən sonra o, həyat yoldaşının ölümünə səbəb olan alovsaçanı tapır və ondan istifadə edərək ikitərəfli güzgünün qarşısında duran SS zabitini öldürür. Film, Fransa Müqavimət Hərəkatı tərəfindən həmin kəndin azad edilməsi ilə başa çatır.
Cəngəllik kitabı (cizgi filmi, 1967)
Cəngəllik kitabı — 1967-ci ildə istehsal olunmuş cizgi filmidir. "Cəngəllik kitabı" cizgi filmi "Walt Disney Pictures" studiyası tərəfindən istehsal edilmiş Disneyin 19-cu klassik qısametrajlı cizgi filmidir. Cizgi filminin rejissoru Volfqanq Reyterman, prodüseri isə Volt Disneydir. Volt Disney cizgi filminin istehsalı ərəfəsindəykən 1966-cı ildə vəfat etmişdir. Cizgi filmi ingilis yazıçısı Redyard Kiplinqin «Cəngəlliklər kitabı» və «Cəngəlliklərin ikinci kitabı» əsasında hazırlanmışdır. Cizgi filminin 1994-cü ildə Cəngəllik kitabı remeyk filmi, 2003-cü ildə davamı olan "Cəngəllik kitabı 2" cizgi filmi çəkilmişdir.
Çehelgəz (Ərdəbil)
Çehelgəz — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Mərkəzi bölgəsində, Dicuycin kəndistanında, Ərdəbil şəhərindən 15 km qərbdədir.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 196 nəfər yaşayır (37 ailə).
Fırıldaq ailəsi (teleserial, 2013)
Fırıldak Ailəsi — Türk animasiya televiziya serialıdır. Türk televiziyalarında yetkinlərə istiqamətli edilən ilk yerli cizgi filmdir. 11 fevral 2013-cü il tarixində başlamışdır.
Məzmun
Fırıldak Ailəsi bencillikleri və çıkarcılıklarıyla ön plana çıxmış bir ailədir. Ana, ata və üç uşaqdan ibarət olan Fırıldak Ailəsində; Davamlı bəlaya bulaşan Ata Sabri, tarazlıq ünsürü Ana Yıldız, tənbəl Zeki, xəyalpərəst Afet və daha yeni danışmağa başlayan balaca Tosun. Təbii bir də pərdənin arxasında nənə Dürdane var.
Personajlar
Sabri Fırıldak
Ailənin rəisi. Tutduğu futbol komandası davamlı dəyişər, dəstəklədiyi partiya davamlı dəyişir. Nəbzə görə şərbət verir. Şərq hiyləgəri deyilə biləcək bir quruluşu vardır. Bir çox hadisədə yanar-dönər rəftarını göstərir.
Yıldız Fırıldak
Evin anası. Alver tutqunu, kredit kartını ələ keçirəndə yandırır. Yenə də ailədə ən yığışdırıcı insan o.
Bayan (Daşkəsən)
Bayan — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Bayan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 21 dekabr 2012-ci il tarixli "Gəncə şəhərinin və Daşkəsən, Goranboy, Göygöl, Samux rayonlarının sərhədlərində qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu"na görə Bayan kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Bayan kəndinin ərazisindən 11,57 ha (bundan dövlət mülkiyyətində olan 0,8 ha, bələdiyyə mülkiyyətində olan 2,57 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 8,2 ha) torpaq sahəsi Gəncə şəhər Nizami rayonunun inzibati ərazisinə verilmişdir.
Fırıldaq ailəsi (teleserial, 2013)
Personajlar
Dürdane Çektir
Bayan (Daşkəsən)
Toponimikası
Toponimiyada bu söz çox vaxt türk dillərindəki bayan (qadın, xanım, varlı, dövlətli, zəngin) sözü ilə açıqlanılır. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, qədim abidələrin dilində baya (müasir Azərbaycan dilində "bayaq") sözü də işlənmişdir ki, bu da "əvvəlki, keçmiş, yaxın keçmiş" mənasını ifadə etmişdir. Bundan başqa, həmin sözün bayın variantı da işlənməkdədir. Qədim lüğətlərdə bayın "al qırmızı gül növü" kimi izah edilir. Tədqiqatçıların əksəriyyəti bu fikirdədir ki, bayan komponentli toponimlər qaraqalpaq, uyğur və qırğız xalqlarının tərkibindəki bayan adlanan türk qəbiləsinin adı ilə bağlıdır. Monqolustanda Bayan-Tümen, Bayan-Uleqey, Bayan-Xara, Bayan-Xonqor, Cənubi Azərbaycanda Bayan, Bayandaş, Buryat toponimiyasında Bayanqol və s. coğrafi adlar qeydə alınmışdır.
Tarixi
right|thumb|200 px|Bayan kəndində XV əsrə aid məbəd — [[Çiçərvəng bazilikası]] XIX əsrdə Bayan kəndi dəmir məmulatının güclü istehsal mərkəzləri sırasında yer alırdı.
Fırıldaq ailəsi (teleserial, 2013)
Personajlar
Afet Fırıldak
Bayan (Daşkəsən)
Tarixi abidələri
Bayan kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır: Azərbaycandakı tarixi abidələrin müəyyən bir qismi xristianlıqla bağlıdır. Təxminən 3-4-cü əsrlərdə ölkə ərazisində bu qəbildən inşa edilən kilsə və monastırlar ərəb yürüşləri nəticəsində dağıdılıb. Dağlara çəkilən xristian əhali 7-8-ci əsrlərdə burada yenidən tikinti işləri aparıb. Tarixçilərin fikrincə, Daşkəsən rayonunun Bayan kəndi ərazisindəki 3 alban məbədi də (Bayan monastırı, Çiçərvəng məbədi, Bayan kilsəsi) məhz bu tarixdən günümüzə qədər gəlib çatan abidələrdir.
Fırıldaq ailəsi (teleserial, 2013)
Personajlar
Evin qızı, liseyə gedir. Televiziyada birini gördüyündə mən də belə olmalıyam, mən də buna sahib olmalıyam deyə düşünür.
Bayan (Daşkəsən)
Tarixi abidələri
Alban məbədləri maraqlı tikinti və arxitektura quruluşuna görə diqqəti cəlb edir. Qalınlığı təxminən 1 metr olan divarlar əvvəlki görkəmində qalsa da, bəzi hissələrdə sonradan təmir işlərinin aparılmasını istisna etmək olmaz. Məbədin indiyədək uçub dağılmayan və toxunulmayan hissələrində xristianlıqla bağlı dini işarələr bu gün də qamaqdadır. Hər 3 məbəd kəndin yüksək ərazilərində inşa olunub. Məbədlərin damından ətrafı aydın görmək mümkündür. Burada olan ocaq yerləri isə onu deməyə əsas verir ki, bu məbədlər həm də istehkam xarakteri daşıyıb. Yadelli işğalçılara qarşı birgə mübarizəni təşkil etmək üçün həmin məbədlərin damında ocaqlar qalanıb. Bununla da əhali düşmənə qarşı səfərbər olub. Bu abidələr böyük tarixi əhəmiyyətə malikdr. Abidələrin üzərində alban memarlığına məxsus naxışlar mövcuddur. Abidələr indiyədək öz görkəmini saxlaya bilib. Hər üç məbəd rayonun tarixi abidələri siyahısında qeydiyyatdadır.
Fırıldaq ailəsi (teleserial, 2013)
Personajlar
Zeki Fırıldak
Evin oğlu, liseyə gedir. Ağlı havada, kopyacı, fırıldaqçı bir tip. Hiyləgər dolanmağa çalışan, amma əslində naif biri.
Tosun Fırıldak
Evin körpəsi. Danışmağı yeni yeni öyrənir. Sözləri tərsdən söyləyir.
İstehsal
Grafi2000 tərəfindən edilən bir animasiya serialıdır. Xarakterlər Varol Yaşaroğlu tərəfindən yaradılmışdır. Ssenarisi isə Coşkun Irmak tərəfindən yazılır. Serialın musiqilərini isə Cem Tuncer və Nail Yurtsever etməkdədir.
Səsləndirmə
Serialın səsləndirmələri, İstanbuldaki IMAJ Studiyalarında, peşəkar aktyor və səsləndirmə sənətçiləri tərəfindən həyata keçirilir. Daha əvvəl Vinni-Pux serialında Ayı Winnie xarakterini səsləndirən Bülent Kayabaş, Sabri fırıldak xarakterini səsləndirir. Peşəkar aktyor olan Demet Akbağ ilk dəfə səsləndirmə edərək Yıldız Fırıldak xarakterini səsləndirmişdir. Peşəkar bir oyunçu və səsləndirmə sənətçisi olan, Şirinler serialında Şirine xarakterini ilk səsləndirən və bir çox proyektdə oyunçu olaraq rol alan Tülay Bursa, Dürdanə Çektir xarakterinə səs verməkdədir. Tülay Köneçoğlu isə Afət Fırıldak xarakterinə səsi ilə həyat verməkdədir. Peşəkar səsləndirmə sənətçisi olan və Harri Potter seriyasının bir çox filmində səsləndirmə edən Keremcan Köse, Zeki fırıldak xarakterini dilə gətirir. Müğənni, aktyor və səsləndirmə sənətçisi olan Oya Küçümen'de Tosun Fırıldak xarakterinə səs verməkdədir..
Ssenari
Serialın ssenarisi Öyle Bir Geçer Zaman Ki dizisininde ssenari yazarlığını edən Coşkun Irmak tərəfindən yazılır. Öyle Bir Geçer Zaman Ki serialında dram yazan Coşkun Irmak'ın Fırıldak Ailəsində komediya yazmasına şaşıranlar olmuşdur.
Reyting
Serial nəşr olunmağa başladığı tarixdən bəri yüksək nailiyyətlər əldə edə bilməmişdir. Seriallar əsas kütləyə çata bilmədiyi kimi, geniş kütlələr tərəfindən də tam olaraq hələ qəbul edilmiş deyil.
Xərc
Fırıldak Ailəsinin hər bölüm başına olan xərci 130.000 Türk lirəsidir.
Bayan (Daşkəsən)
Coğrafiyası və iqlimi
Çay Qoşqarçayın sol sahilində, dağ ətəyində yerləşir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir. Heyvanların cins tərkibinin yaxşılaşdırılması məqsədilə Bayan kəndində süni mayalanma məntəqəsi fəaliyyət göstərir.
Sovet hakimiyyəti illərində kənddə mərmər, müxtəlif filiz mədənləri fəaliyyət göstərirdi. Lakin hazırda bu mədənlərin bir çoxu istifadə olunmur.
Mədəniyyəti
Kənddə Almabağı və Bayan kənd kitabxana filialları, Bayan kənd Mədəniyyət Evi, Bayan kənd klubu fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Kənddə Daşkəsən rayon Bayan kənd M.Mustafayev adına tam orta məktəb və Daşkəsən rayon Bayan kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Bayan kənd həkim məntəqəsi yerləşir.
Milli Qalereya (Praqa)
Praqa Milli Qalereya — Çexiyada yerləşən ən böyük təsviri və tətbiqi sənət kolleksiyalarını idarə edən dövlət təşkilatı.
1949-cu ildə əvvəllər yaradılan bir neçə qalereyanın birləşməsi ilə quruldu. Milli Qalereyanın ekspozisiyaları, ən böyüyü Sərgi Sarayı olan Praqada və ondan kənarda bir neçə tarixi binada və sarayda
Tarixi
Qalereyanın tarixi, 1796-cı il fevralın 5-də, bir qrup vətənpərvər çex aristokratları və orta təbəqədən olan aydın ziyalılar, əhalini sənət ilə tanış etmək və tanıtmaq üçün Vətənpərvər Sənət Dostları Cəmiyyətini yaratdıqları zaman başladı. Cəmiyyət şəhər sakinləri üçün açıq olan iki təşkilat — Rəssamlıq Akademiyası və Qalereya qurdu. Müasir Milli Qalereyanın öncülü oldu.
1902-ci ildə cəmiyyət Çex Krallığının Müasir İncəsənət Qalereyasını təşkil etdi. Buraya İmperator I Frans I Josef tərəfindən hədiyyə edilmiş bir kolleksiya daxil edildi.
1918-ci ildə cəmiyyətin kolleksiyası Çexoslovakiyanın əsas sənət kolleksiyasına çevrildi.
1942-ci ildə Çexiya-Moravian Zemstvo Qalereyası adlanan Qalereya Çex Krallığının dağılmış Müasir İncəsənət Qalereyasının kolleksiyalarına qoşuldu.
1949-cu il qanunu Praqada Milli Qalereya təsis etdi. Kolleksiyaya Milli Muzeyin və Universitet Kitabxanasının qrafik kolleksiyaları da daxil edildi.
Samuil Marşak
Samuil Marşak (1887—1964) — Rusiya və SSRİ şairi, dramaturqu, tərcüməçisi.
Həyatı
Samuil Yakovleviç Marşak 1887-ci ildə Rusiya imperiyasının Voronej şəhərində anadan olmuşdu. Uşaq yaşlarından şeir yazmağa başlamışdır. 1902-ci ildə V.V.Stasov onu M.Qorki ilə tanış etmişdir. 1904-1906-cı illərdə Marşak Yaltada M.Qorkinin mənzilində yaşamışdır. Əsərləri 1907-ci ildən çap olunmuşdur.
1912-1914-cü illərdə London Universitetinin İncəsənət fakültəsində mühazirələr dinləmişdir. Marşak sovet uşaq ədəbiyyatının yaradıcılarındandır. Balacalar üçün yazdığı şeir, poema, nağıl, tapmaca, povest və pyeslərində mühüm ictimai məzmunlu mətləblərdən uşaq dilinə və psixologiyasına uyğun canlı, şən, maraqlı və anlaşıqlı bir tərzdə bəhs edilir.