cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qazaxıstan ədəbiyyatı
Müasir Qazax ədəbiyyatı
Nurpeisovun «Qan və tər» adlı əsəri ideyasından tutmuş bədii tərtibatına qədər ən xırda məqamlaracan düşünülmüş yaradıcılıq nümunəsidir. Bəzən düşünürəm ki, əgər hər bir ədəbiyyatçımız yaratdığı əsərinin hər sözünün üstündə Abeke kimi əssəydi, onda qazax ədəbiyyatı hansı reytinqlərə sahib olmazdı?
Öz “Sonuncu borc”unu da Nurpeisov 20 il ərzində yazıb. Yazıçının çoxillik axtarışlarının məhsulu olan bu əsər onun bütün dünyada məşhur olan trilogiyasının davamıdır. «Qan və tər» trilogiyası ədəbiyyatda nəinki böyük, həm də səs-küylü bir hadisəyə çevrildi. İctimaiyyətin reaksiyasından doğan energetika ilə mətnin bədii energetikası üst-üstə düşürdü. Bu təsirli fonda “Sonuncu borc”u Zoluşkaya bənzədirəm. Nurpeisovun heç bir əsəri müəllifin özü kimi təlaş və tələskənliyi sevmir. Həqiqətən də beş romandan ibarət olan bu kvintologiyanı XX əsr qazaxlarının əsl həyat ensiklopediyası saymaq olar.
Kabdeş Jumadilov müəllif individuallığı ilə seçilən nasirdir. Bir dəfə müsahibələrindən birində özünün ən yaxşı əsəri barədə olan suala cavab olaraq Jumadilov “Tale” romanının adını çəkdi. Mənsə bir oxucu kimi onun “Sonuncu düşərgə”sini sevirəm. Çünki mənim tanıdığım Jumadilov istedadının bütün çalarları ilə bu romandadır.
Belə sənətkarlar çağdaş qazax ədəbiyyatının əbədi qürur mənbəyidir! Onların artıq çoxdan yaddan çıxmış, gündəlik anlaşılmazlıq və fikir ayrılığı ucbatından baş verən gərəksiz söz güləşdirmələrini müşahidə etdikcə bizi istər-istəməz belə sual narahat edir: bunlardan kim udur və ümumiyyətlə, burada qalib olmaq mümkündürmü? Ona görə də mənim onların hədər yerə sərf olunan vaxtına heyfim gəlir. Səmimi qəlbdən ümid edirəm ki, iki xalq yazıçısı arasındakı «buz» lap yaxın zamanda ərisin.
Başqa gerçək mübahisə Çingiz xanın ətrafında cərəyan etdi. Acı təsadüf üzündən burada da millətin və ədəbiyyatın iki ləyaqətli təmsilçisi – Muxtar Maqauin və Muxtar Şaxanov üz-üzə gəldi. Görəsən, illər öncə «İki Muxtar» adlı yazısında onlara nəvazişlə yaradıcılıq xeyir-duası verən həssas Qabit Musrepov bunu güman edə bilərdimi? Bu çəkişmənin mənasızlığı ondadır ki, bugün XXI yüzillikdə Çingizxan haqqında nələr deyilsə və nələr yazılsa da, bu nəhəng xaqan dünya tarixi və ədəbiyyatında öz layiqli qiymətini çox-çox illər bundan əvvəl artıq alıb. Digər tərəfdən hər bir alim və yaxud da yazıçının hər hansı şəxsiyyət, ya da tarixi hadisəyə münasibətdə şəxsi təsəvvürlərindən çıxış edərək öz nöqteyi-nəzərini formalaşdırmaq imkanı var. Onun bu fikrini ya qəbul, ya da rədd etmək olar. Amma burda hər növ ultimatum tamamilə yersizdir.
Muxtar Maqauin bütün türk mənəviyyatını yüksək zirvələrə qaldırmaq üçün ədəbiyyata gəlmiş yazıçı, təkbaşına qazax ədəbiyyatının ikiəsrlik tarixini yazmış alimdir. Bu böyük qələm ustasının hər bir sənət incisində sabit milli ruh məskundur. Maqauinin «Qazax tarixinin əlifbası»nı oxuyanda yazıçının millətinə sonsuz məhəbbətini bütün varlığınla duyursan. Muxtar Şaxanov şair-tribundur. Ancaq onu adi meydan natiqlərindən fərqləndirən vətəndaş hücumu və sənətkar acizliyi kimi bir-birilə uyğunlaşmayan xüsusiyyətləri özündə cəmləşdirməsidir. Onun SSRİ parlamentinin tribunasına çıxıb dekabr haqqında həqiqətləri bəyan etməsi faktına misli görünməmiş şücaətdən başqa nə ad vermək olar? Şaxanov daxili tələbat və təbiətinə görə «akın»dır. Bütün keçmiş Sovetlər Birliyi üzrə ədəbi prosesdə durğunluğun ilkin əlamətləri meydana çıxanda məhz onun əsərlərinin dünya xalqlarının dillərinə fəal surətdə tərcümə olunması faktını qeyd etməmək günah olardı. Onun bəzi sənət yoldaşları bunu etinasızlıqla qarşılaya bilər, amma Nobel mükafatı laureatı ərəb N.Məhfuz, qırğız Ç.Aytmatov, rus Y.Yevtuşenko, ingilis U.Mey, alman F.Hitser, yapon İ.Daysaku kimi görkəmli müasirləri M.Şaxanov yaradıcılığını ən yüksək qiymətə layiq görmüşlər.
Qazaxıstan rusdilli ədəbiyyatı
Qazaxıstanın rusdilli ədəbiyyatı da çox zəngin və müstəsna tarixə malikdir. Onun yaradıcıları Qazaxıstanda anadan olmuş S.V. İvanov, A.S.Sorokin, İ.P.Şuxovdur. XX əsrin 20-30-cu illərində ədəbiyyatın vəziyyəti barəsində N.Anovun hekayə və esseləri geniş təsəvvür yarada bilər. 60-cı illərdə bu ədəbiyyata M.D.Simaşko, İ.P.Şeqolixin, 70-ci illərdə Q.İ.Tolmaçov, 80-ci illərdə V.F. Mixaylov gəldi və bu müəlliflərin hər biri özünəməxsus bir nəsli formalaşdırmağa müvəffəq oldu.
Təkrarsız yaradıcılığı sayəsində ən məşhur və ən çox oxunan yazıçı-naturalistlərlə bir cərgədə dayanan M.D.Zverev şəxsiyyətini xatırlamamaq qeyri-mümkündür.
Hekayə, povest, esselər, qazax müəlliflərinin əsərlərindən edilmiş tərcümələr müəllifi olan üçdilli yazıçı Q.K.Belger başda olmaqla Qaxazıstan-alman ədəbiyyatı; ən ön sıralarında X.Abdullin və Z.Samadi olmaqla Qazaxıstan-uyğur ədəbiyyatı; vaxtilə məcburən bura köçürülmüş Koreya diasporu tərəfindən yaradılmış, sonralar isə burada çiçəklənmiş Qazaxıstan-Koreya ədəbiyyatı – bugün keçmişdə olduğu kimi məhsuldar deyil. Bu, böyük təəssüf doğurur. Axı dahi Abay və Hötenin mənəvi yaxınlığından ilham almış qazax-alman ədəbi əlaqələri bir vaxtlar ədəbiyyatlarımızı birləşdirməkdən savayı, mədəniyyətlərimizi də zənginləşdirmiş və millətlərimizin yaxınlaşmasına səbəb olmuşdu.
Zilqədə
Zilqədə - Hicri təqviminin 11-ci ayı.
Garcinia cantleyana
(Garcinia cantleyana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Torpaq patriarxları (film, 1971)
Məzmun
100 yaşını ötmüş adamların sayına görə bizim diyar SSRİ-də əsas yerlərdən birini tutur. Yer üzünün ən qocaman sakinləri kimlərdir? Film bu barədə söhbət açır.
Yezuitlər ordeni
Yezuitlər ordeni — Yezuitlər ( «İsa cəmiyyətinin rəsmi adı» — Roma-katolik kilsəsinin kişi ruhani ordeni, 1534-cü ildə İqnati de Loyola tərəfindən təsis edilib və Papa  III Pavel tərəfindən 1540-cı ildə təsdiq edilib. Yezuitlər kontrremormasoyada fəal iştirak etdilər, elm, təhsil və missioner fəaliyyəti ilə məşğul oldular. Ordenin devizi "Ad majorem Dei gloriam" ("Allahın şərəfinə")-dir.
2007-ci il məlumatına görə yezuitlərin indi sayı 19 min 216 nəfərdir, onlardan 13 min 491 nəfəri keşidir. Onlar dünyanın 112 ölkəsində iş aparır və 1536 kilsəsində fəaliyyət göstərirlər. Dini cəmiyyət yezuitlərə dünyəvi həyat sürməyə icazə verirlər.
Adil Allahverdiyev
Adil Allahverdiyev (tam adı: Allahverdiyev Adil Məhəmmədəli oğlu; ) — Elmlər doktoru, professor. Yıldız Teknik Universiteti, Biomühəndislik kafedrası (bölümü), Hüceyrə kulturası və toxuma mühəndisliyi laboratoriya müdürü.
Həyatı
Allahverdiyev Adil Məhəmmədəli oğlu 1951-ci il martın 1-də Azərbaycan Respublikası Naxçıvan MR-in Culfa rayonunda müəllim ailəsində anadan olub. 1968-ci ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Tibb İnstitutuna (indiki Azərbaycan Tibb Universiteti) qəbul edilib. 1974-cü ildə institutu əla qiymətlərlə başa vurması və aktiv ictimai fəaliyyətinə görə S.M.Kirov adına Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Tibbi Parazitologiya və Tropik Təbabət İnstitutuna həkim-baş laborant vəzifəsinə təyin edilib.
1975-1977-ci illərdə A.Allahverdiyev elə həmin institutda klinik ordinaturanı davam etdirib. Ordinaturanı bitirdikdən sonra hemoqlabin-enzimopatiya laboratoriyasında kiçik elmi işçi işləyib. 1978-1981-ci illərdə A.Allahverdiyev elmi-tədqiqat fəaliyyətini Moskvada, Tibb Elmləri Akademiyası nəzdində Y.İ.Marsinovski adına Tibbi Parazitologiya və Tropik Təbabət İnstitutunun məqsədli aspiranturasında davam etdirib, 1981-ci ildə aspiranturanı bitirib, tibb elmləri namizədi elmi dərəcəsini alıb.
Həmin illərdə də onun tərəfindən ilk dəfə tətbiq edilmiş “qlükoza-6-fosfatdehidrogenaz (G-6PD) ferment çatışmazlığından əziyyət çəkən, dərman preparatlarına həssaslığı olan insanlarda “in vitro” hemolizinin müəyyən edilməsi” metodu elmdə ciddi problemlərin həll olunmasına kömək edib. Tədqiqatlarda natrium formiatın antioksidant xüsusiyyəti də aşkara çıxarılıb. Bu, primaxinin yaratdığı G-6PD ferment çatışmazlığı olan adamlarda eritrositlərin hemolizinin qarşısını alır.
1990-cı ildə A.Allahverdiyev Azərbaycan Mikrobiologiya, Epidemiologiya və Peşə Xəstəlikləri İnstitutunda (indiki V.Axundov adına Milli Elmi-Tədqiqat Tibbi Profilaktika İnstitutu) “Hüceyrə kulturaları və krioprezervasiyalar” laboratoriyasının müdiri kimi öz işini davam etdirib. 1992-ci ildə beynəlxalq konqresdəki (İran, Tehran) çıxışından sonra A.Allahverdiyev Türkiyənin ən məşhur universitetlərindən biri olan Çukurova Universitetinin (Adana) tibb fakültəsinə dəvət edilib. Dəvətin əsas məqsədi Türkiyədə “P.falciparum” fasiləsiz kulturalarının və onun əsasında malyariya sahəsində yeni elmi nailiyyətlərin tətbiqi olub.
Sonralar 1992-2006-cı illərdə A.Allahverdiyev tibbi biologiya kafedrasında işləyib, 1995-2000-ci illərdə tibb fakültəsinin mikrobiologiya və immunologiya kafedrasında, 2000-2006-cı illərdə Tropik Xəstəliklərin Tədqiqi İnstitutunda və Tətbiq Mərkəzində işləyib. Burada A.Allahverdiyev müxtəlif hüceyrə kulturaları və kriobank laboratoriyasını yaradıb və ona rəhbərlik edib.
Çukurova Universiteti dövründə A.Allahverdiyev dünyada ilk dəfə leyşmaniozun dəri formasının və insan üçün təhlükəli olan visseral formasının diaqnostikasında yeni mikrokultura metodunu işləyib. Dünyanın müxtəlif konqreslərində (Avropa Dermatoloqları və Veneroloqları Konfransı, İspaniya, 2004, İtaliya, 2004; Türkiyə Mikrobioloqlarının Konfransı, İzmir, Quşadası, 2004; Beynəlxalq Transmissiv Xəstəliklər Simpoziumu, İstanbul, 2005; Leyşmanioz üzrə III Dünya Konqresi, İtaliya, 2005) təqdim edilən kəşf bu sahədə işləyən alimlərin diqqətini cəlb edib. Hazırda mikrokultura metodu dünyanın müxtəlif ölkələrində (ABŞ, Çin, İspaniya, İsveç, Yunanıstan, İndoneziya, Azərbaycan və s.) uğurla tətbiq edilir. Bu metodla bağlı tədqiqatlar yeni sahələrdə yayılmaqda və genişlənməkdə davam edir. Bu metoddan donor qanında və asimptomatik formalı leyşmanioz xəstələrdə leyşmaniozun diaqnostikasında, habelə gövdə hüceyrələrinin kultivasiyasında istifadə olunur. Bundan başqa, A.Allahverdiyev “in vitro” və “in vivo” müxtəlif kultura modellərindən istifadə edərək yeni dərman preparatları və vaksin sahəsində mühüm nəticələr də əldə edib. Onun tədqiqatında ilk dəfə “in vitro və in vivo” (Çukurova Universitetində əldə edilmiş) modeli sistemində natrium formiatın antihemolitik təsiri, bitki mənşəli maddələrin antivirus, antileyşmanioz və antikanserogen təsiri göstərilib (Allahverdiyev və başqaları, 2000, 2002, 2004).
2006-cı ildə A.Allahverdiyev Türkiyənin qədim və məşhur universitetlərindən biri olan “Yıldız” (İstanbul) Texniki Universitetinin Biomühəndislik bölməsinə dəvət alıb və orada həmkarı və həyat yoldaşı, tibb elmləri namizədi Məlahət Bağırova ilə birgə “Hüceyrə kulturaları və toxuma mühəndisliyi” laboratoriyasını yaradıb. İstanbulda A.Allahverdiyevin rəhbərliyi altında dünyada ilk dəfə leyşmanioz əleyhinə polimerlərə əsaslanan yeni vaksin hazırlanıb.
A.Allahverdiyev hazırda böyük elmi-tədqiqat qrupuna rəhbərlik edir. Elmdə uğurlarının bazası onun öz sahəsində sadəcə mütəxəssis kimi formalaşmasında deyil, həm də xüsusi yolla getməsində, çalışdığı sahələri elmin sürətlə inkişaf edən və ən müasir sahələrlə birləşdirməsindədir. O, tədqiqatlarında regenerativ təbabətə, bionanotexnologiyaya, biomühəndisliyə və kriobiologiyaya böyük yer ayıraraq multidisiplinar tədqiqatlar aparır.
A.Allahverdiyevin bütün tədqiqatlarının maliyyə əsasını böyük müsabiqə əsasında qəbul edilmiş beynəlxalq səviyyəli elmi layihələr təşkil edir. Bu layihələr Türkiyənin Elm, Sənaye və Texnologiyalar Nazirliyi, Türkiyə Elmi-Texnoloji Tədqiqatlar Şurası (TÜBİTAK) tərəfindən dəstəklənir.
A.Allahverdiyev müxtəlif beynəlxalq jurnallarda dərc edilən 180-dən çox elmi məqalənin, bir neçə ixtiranın, səmərələşdirici təkliflərin; Amerika və Avropada nəşr edilən kitabların, 9 kitabın bölmələrinin müəllifidir. Onun rəhbərliyi altında 9 fəlsəfə doktoru işi (Ph.D), 10-dan çox magistr dissertasiya işi yerinə yetirilib.
Beynəlxalq indeksli jurnallarda dərc etdirdiyi çoxsaylı məqalələrinə görə A.Allahverdiyev professorlar arasında “Yıldız” Texniki Universiteti rektoratının mükafatına (2013), habelə müxtəlif illərdə rektorat və dekanlıq tərəfindən bir çox mükafat və təşəkkürnamələrə layiq görülüb.
İnsanın burun boşluğu şöbəsindən alınmış gövdə hüceyrələrinə həsr edilən və onların dünyada ilk dəfə zədələnmiş fassiya sinirinin bərpasında tətbiqinə görə A.Allahverdiyevə Otolarinqologiya və Kəllə-Sümük Cəmiyyətinin mükafatı verilib (2013). O, “Elm aləmində fəal iştirakına görə” Boğaziçi Universiteti Elmi Klubunun mükafatı laureatıdır (2012). Vaksin hazırlamasına görə A.Allahverdiyev XVI Türkiyə Milli Parazitologiya Konqresinin birinci mükafatına layiq görülüb. “Gövdə hüceyrələri və infeksiya” işinə görə Avrasiya Beynəlxalq İnfeksiya Xəstəlikləri Konqresində (EACID, 2009) ona ikinci mükafat verilib.
Leyşmaniozun diaqnostikasında yeni mikrokultura metodunu işləyib hazırlamasına görə 2006-cı ildə Beynəlxalq Rotari Cəmiyyətinin (Adana bölməsi) İdarəetmə Şurasının qərarı ilə A.Allahverdiyev “Peşəkar xidmətə görə” mükafatına layiq görülüb. Ona digər mükafatlar da verilib. Bunların sırasında “Ən yaxşı patentçi” (1977) müsabiqəsində birinci yer, səmərəliləşdirici təklifinə görə Marsinovski adına Tibbi Parazitologiya və Tropik Təbabət İnstitutunun (1977), elmi tədqiqatlara görə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Tibbi Parazitologiya və Tropik Təbabət İnstitutunun mükafatlarını (Bakı, 1977) qeyd etmək olar.
1998-ci ildə Türkiyə Elmi-Texnoloji Tədqiqatlar Şurası (TÜBİTAK) tərəfindən A.Allahverdiyevə “Uluslararası Bilimsel Yayın Desteği” mükafatı verilib. Bu gün A.Allahverdiyev öz fəaliyyətini TÜBİTAK-da, müxtəlif nazirliklərdə, o cümlədən Türkiyə Sənaye və Ticarət Nazirliyində elmi layihələrin müzakirəsində ekspert, habelə Türkiyə Parazitologiya və Tropik Xəstəliklər Şurasının üzvü kimi davam etdirir.
Dünya Səhiyyə Təşkilatının (DST) malyariyaya qarşı mübarizə proqramında (Kopenhagen, 2000) iştirakı ilə yanaşı, A.Allahverdiyev dünyanın məşhur tədqiqat mərkəzləri və universitetləri ilə birgə tədqiqatlar aparır. Bu sıraya Stony Brook Universiteti (ABŞ), Universitet de Barcelona (İspaniya), U.S. Army MRMC, The University of Health Sciences Chicago Medical School (ABŞ) daxildir. O, bu universitetlərə tez-tez gedir.
A.Allahverdiyev müxtəlif ölkələrin (Amerika, Türkiyə, Rusiya və s.) elmi cəmiyyətlərinin, o cümlədən Türkiyə Parazitoloqlar Cəmiyyətinin fəxri üzvüdür. Eyni zamanda, o, müxtəlif elmi jurnalların idarə heyətinin və şurasının, SCI-ya daxil olan, Amerika və Avropada nəşr edilən yüksək impakt-faktorlu 6 jurnal redaksiyasının üzvüdür, 11 jurnalda ekspert kimi xidmət göstərir.
A.Allahverdiyev müxtəlif vaxtlarda müsabiqə yolu ilə seçilən, TÜBİAK, Sənaye və Ticarət Nazirliyinin, Çukurova Universitetinin, “Yıldız” Texniki Universitetinin elmi-tədqiqat qrupları tərəfindən dəstəklənən təxminən 20 elmi layihəyə rəhbərlik edib.
Hazırda A.Allahverdiyev bu fəaliyyətini aktiv surətdə davam etdirir.
Tenhi
Qrup adının mənası
'Tenhi' sözü qədim fin sözü olub kəndin yaşlısı, müdrik yaşlı və ya kahin mənasına gəlir.
Zilhiccə
Zilhiccə - Hicri təqviminin 12-ci ayı.
Tyerri Lermit
Tyeri Lermit (24 noyabr 1952) - məşhur fransız aktyor, rejissor və ssenarist.
İkinci Soyuq müharibə
300px|thumb|right|Hipotetik İkinci Soyuq müharibənin üç [[fövqəldövləti: Amerika Birləşmiş Ştatları, Rusiya və Çin.]]
İkinci Soyuq müharibə və ya Yeni Soyuq müharibə — dünyanın iki əks geo-siyasi güc blokları arasında yenilənən hərbi və siyasi qarşıdurmaya verilən ad. Bu qarşıdurmanın tərəflərdən biri Rusiya, Çin və onların müttəfiqləri, digəri isə Amerika Birləşmiş Ştatları, NATO və onların müttəfiqləri hesab edilir. Bu hadisənin original Soyuq müharibəyə oxşarlığı ABŞ-nin başçılıq etdiyi Qərb bloku və Rusiyanın xələfi SSRİ-nin başçılıq etdiyi Şərq bloku arasında baş verən qarşıdurmadan ibarət idi.
Ümumi vəziyyət və etimologiya
Bəzi mənbələr bu hadisənin mümkün gələcəkdə, digərləri isə artıq baş verdiyini yazırlar. Belə ki, bəzi mənbələr bu hadisənin birbaşa 2014-cü ildə baş vermiş Krım böhranına görə başladığını bildirmişdilər. Lakin digər mənbələrdə bunun 2011-ci ildə Ərəb Baharı ilə başladığını xüsusi qeyd edirlər. Digər fərziyələrə görə 2-ci Soyuq Müharibə 2008-ci ildə baş vermiş olan Rusiya-Gürcüstan müharibəsi, digərlərinə görə isə 1999-cu ildə Yuqoslaviyada baş vermiş müharibədən yaranmışdır. Oksford Universitetinin proffesoru Filipp Houvard hesab edir ki, Soyuq Müharibə hal-hazırda mətbuat üzərində gedir və Rusiya daha təbliğat vasitələrindən istifadə edərək Qərb mətbuatında qələbə qazanmağa çalışır. 2016-cı ilin yanvar ayında əsas Birləşmiş Krallıq hökumət üzvləri bunu belə şərh edirlər: “Dünya yeni Soyuq müharibəyə qədəm basıb. Görünən odur ki, Rusiya Avropa dəyərlərini və birliyini dağıtmaq istəyir”. Digər tərəfdən avtoritar hakimiyyətlər də kibermüharibə üsulundan istifadə edərək, öz mövqelərini qorumağa çalışırlar.
2016-cı ilin fevralında Rusiya Xarici İşlər Naziri Sergey Lavrova yeni Soyuq Müharibə haqqında sual veriləndə, o bildirdi ki, münasibətlər hələ o qədər kəskinləşməyib və qeyd etdi ki, Rusiya və ABŞ arasında Soyuq Müharibədə olduğu kimi ideoloji kəsim yoxdur.
2016-cı ilin son rüblərinə doğru vəziyyət daha da gərginləşməyə başladı. ABŞ Rusiyanı Hillari Klintonun prezident kampaniyasına kiber hücum etməkdə günahlandırdı. Rusiya hökuməti bunu “isterika” adlandırdı. 2016-cı ilin oktyabrında Rusiya 2000-ci ildə imzalanmış “ABŞ-Rusiya Plutonim sərəncamı”ndan çıxdığını bəyan etdi. Ardınca İsgəndər 9K720 raketlərini NATO ilə sərhəd enklavı olan Kalininqrad vilayətinə yerləşdirdi.
Mixail Qorbaçov kimi bəzi tanınmış fiqurlar 2014-cü ildə TIME jurnalına verdiyi müsahibədə xəbərdarlıq etmişdilər ki, Ukrayna üzərində Qərb-Rusiya toqquşması yeni Soyuq Müharibəyə səbəb ola bilər və ya artıq səbəb olub, amma digər araşdırmaçılar hesab edirlər ki, hazırkı Rusiya-Qərb münasibətlərinin təbiəti fərqlidir. Rusiya və Qərb arasındakı yeni qarşıdurma Soyuq Müharibə dönəminə çox oxşasa da, əsas fərqli cəhəti Rusiyanın SSRİ-yə nisbətən daha açıq iqtisadi sistemə malik olması və dünya ölkələri ilə münasibətlərin saxlanmasıdır. Buna görə də “İkinci Soyuq Müharibə” anlayışı nisbətən özünü doğrultmur.
Ukrayna
Analitklərin və politoploqların əksəriyyəti Qərb-Rusiya münasibətlərinin pisləşmə nöqtəsi kimi Ukraynada 2014-cü ildə baş vermiş hadisələri göstərirlər. Belə ki, Avromeydan hadisələri, ardınca Krımın Rusiyaya ilhaq edilməsi və Ukrayna ərazisində Donbass müharibəsinin başlanması bütün bu hadisələrin mənbəyi hesab edilir. Bundan əlavə Malaziya Hava Yollarına məxsus "MH17/MAS17" təyyarəsinin müharibə bölgəsi üzərində vurulması vəziyyəti daha da kəskinləşdirdi. 2016-cı ildə təyyarə qəzasını araşdıran qurum hadisənin separatçılar tərəfindən törədildiyini bildirdi. Bundan sonra münasibətlərdə kəskinləşmə yarandı. Bütün bu hadisələrdən sonra hər iki tərəf bir-birini günahlandırdı və digərlərinə qarşı iqtisadi sanksiyalar irəli sürməyə başladılar. Demək olar ki, bütün Qərb ölkələri Rusiyaya qarşı sanksiya paketinə qoşuldular.
Suriya və Yaxın Şərq
Ərəb baharının ardında Yaxın Şərqdə vəziyyətin pisləşməsi fonunda Rusiya öz “müttəfiqləri”ni qorumaq üçün müəyyən addımlar atmağa başladı. Ərəb baharı hadisəsi Suriya və Yəməndə vətəndaş müharibəsi ilə nəticələndi. Suriyada ABŞ-nin dəstəklədiyi müxalifət və Rusiyanın dəstəklədiyi Bəşər Əsəd rejimi arasındakı müharibə geo-siyasi blokların qarşıdurmasını daha da qızışdırdı. 2015-ci ilin oktyabr ayında Rusiyanın Suriyaya hərbi müdaxiləsindən sonra bir çox ekspert bunun ABŞ və Rusiya arasında yeni “proksi müharibə” və ya “Proto-Dünya Müharibəsi”nə səbəb olduğunu bildirdilər. Beləki, Brukinq İnstitutunun üzvü Ceremi Şiparo bildirib ki, Suriyadakı bu vəziyyət “Soyuq Müharibə” dövrü ilə eynidir. 24 noyabr 2015-ci ildə Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus 1 ədəd Su-24 təyyarəsi Türkiyənin hava məkanını pozduğuna görə Türkiyə Silahlı Qüvvələri tərəfindən vuruldu. Hadisənin ardınca Rusiya Türkiyə ilə olan bütün əlaqələrini dondurdu və Türkiyəyə sanksiyalar tətbiq etməyə başladı. 24 avqust 2016-cı ildə Türkiyə “Fərat Qalxanı” adı altında Suriyanın şimalına İŞİD-lə mübarizə üçün qoşun yeritdi. Bu hadisədən sonra Suriya iqtidarı Türkiyəni işğalçılıqda günahlandırdı. 2016-cı ilin sentyabr ayında ABŞ hərbi hava qüvvələri İŞİD tərəfindən mühasirətə alınmış və hökumət qüvvələrinin nəzarətində olan Deyr əz-Zor şəhərinə hava zərbələri endirdi. Rusiya bu hadisədən sonra ABŞ-nin Suriyada sülh istəmədiyini və qarşıdurmanı artırdığını bildirdi. 2016-cı ilin oktyabr ayında Hələb şəhərinin Suriya hökumət qüvvələri tərəfindən mühasirəsinin başladılması və şəhərin Rusiya aviasiyası tərəfindən bombardman edilməsinə görə ABŞ və Qərb Rusiyanı qınadı və təcili olaraq bu hərəkətləri dayandırmasını tələb etdi.
Yəməndə 2015-ci ildən başlamış vətəndaş müharibəsində isə ABŞ-nin dəstəklədiyi Səudiyyə Ərəbistan və müttəfiqləri İran və Rusiyanın dəstək verdiyi şiə Husi üsyançılarına qarşı gedir. Səudiyyə Ərəbistanın Yəməndə əsasən mülki hədəfləri vurmasının ardında Rusiya və İran yenidən ABŞ-ni günahkar bilib. Səudiyyə Ərəbistan isə özünü İrandan gələ biləcək bütün təhdidlərdən qorumaq üçün bunu etdiyini bildirdi.
2014-cü ilin ortalarında İŞİD terror təşkilatının İraqın Mosul şəhərini zəbt etməsinin ardınca ölkə yeni vətəndaş müharibəsinə qədəm qoyub. ABŞ və müttəfiqlərinin köməyi ilə İraq ordusu və Peşmərgə bir neçə ay ərzində işğal edilmiş ərazilərin böyük bir qismini azad edə bildi. 2016-cı ilin oktyabr ayında İraq hökuməti Peşmərgəyə təlim keçən Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin təcili olaraq ölkədən çıxmasını tələb etdi. Əks təqdirdə onlara qarşı cavab tədbrilərinin görüləcəyini bildirdi. 15 İyul Türkiyədə qiyam cəhdindən sonra Türkiyə-Rusiya münasibətlərinin yaxşılaşaması fonunda ABŞ yönümlü İraqın belə bəyanat verməsi Türkiyəni qıcıqlandırdı və Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan qoşunlarını İraqdan çıxartmayacağını bəyan etdi.
Qafqaz
Cənubi Qafqaz regionunda dondurumuş münaqişələrin olması və separatçı dövlətlərə birbaşa Rusiyanın dəstəyinin verilməsi regionda vəziyyətin arabir qızışmasına səbəb olmuşdur. 2008-ci ildə Gürcüstanın Abxaziya və Cənubi Osetiyada başlatdığı əməliyyatlar sonra Rusiya-Gürcüstan müharibəsi ilə bitdi. 2016-cı ilin aprel ayında Rusiyanın dəstəklədiyi Ermənistanın Dağlıq Qarabağda təxribat törətməsi və Dördgünlük müharibənin başlanması da buna misaldır. Bunun ardından 2016-cı ilin sentyabr ayında Rusiyanın Ermənistana 9K720 İskəndər-M raketlərini satması və Gümrüdəki Rusiyanın 102-ci hərbi bazasına yeni silahların əlavə edilməsinin ardından regiondakı geo-siyasi vəziyyət daha da gərginləşdi.
Şərqi Avropa
Ukraynadan fərqli olaraq digər Şərqi Avropa ölkələrində gərgin vəziyyət müharibə fazasına keçməyib. Rusiyanın dəstəyi ilə qurulan Dnestryanı Rusiya separatçı respublikası Moldovada Qərb-Rusiya qarşıdurmasını təzahür edir.
Ukrayna hadisələrindən sonra Latviya, Litva və Estoniyadakı etnik ruslar arasında etirazların olması həmin dövlətlər üçün təhlükəsizlik tədbirlərinin görülməsinə məcburiyyət yaradıb. 2016-cı ilin oktyabrında NATO Pribaltika ölkələrində və Rusiya ilə sərhəddə hərbi təlimlər keçirməyə başladı. Buna cavab olaraq Rusiya nüvə başlıqlı və ballistik raketlərini Kalninqrad vilayətinə yerləşdirdi.
Cənubi Asiya
Cənubi Asiyanın iki nüvə dövləti olan Hindistan və Pakistan 20-ci əsrdə mübahisəli Kəşmir ərazisinə görə bir neçə dəfə müharibə ediblər. Soyuq Müharibə dövründə Pakistan ABŞ ilə, Hindistan isə SSRİ ilə sıx əməkdaşlıq edirdi və hazırda da bu dünyanın geo-siyasətində öz əksini tapır. 2016-cı ilin sentyabr ayında Hindistan Silahlı Qüvvələrinin Kəşmirdə Pakistan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətində olan postlara hücum etməsi və hər iki tərəfdən itkilərin olması regionda vəziyyətin gərginləşməsinə səbəb oldu.
Zöhrab Abbasov
Həyatı
1970-ci il fevralın 26-sı Bakıda anadan olmuşdur. 6 yaşında vərəm xəstəliyinə tutulmuş, 7 yaşında artıq hər iki valideynini itirmişdir. Bu səbəbdən də, əvvəlcə Pirşahı internatında böyümüş, sonralar isə nənəsi ilə birgə yaşamışdır. Vərəm xəstəliyi olduğu üçün Zöhrab heç yerdə işləməmişdir.
Subay idi.
Qanlı Yanvar faciəsi
Yanvarın 19-u bacısı Mehribanın yanına Yasamala getmişdir, orada ona özünü yaxşı hiss etdiyini, həkimlərin proqnozuna görə xəstəliyin yavaş-yavaş özü çəkiləcəyini demişdir. Səs-küy və atışmanı eşidən Zöhrab XI Qızıl Ordu meydanına getmiş, orada dəyənəklə, tüfəngin qundağı ilə, küt alətlə döyülərək ağır bədən xəsarəti almışdır. Elə həmin gün də neyrocərrahiyyə xəstəxanasında aldığı xəsarətlərdən vəfat etmişdir.
Xırdalan qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Ünvan
Abşeron rayonu, Xırdalan qəsəbəsi, 28-ci məhəllə, ev 6, mənzil 24.
Almon (kommuna)
Almon  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Le-Bur-d'Uazan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38005. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 765 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 702-dan ilə 2969 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 500 km cənub-şərqdə, Lion dan 120 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 26 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Ontario sənət qalereyası
Ontario bədii qalereyası (ingilis dilində:Art Gallery of Ontario) - Torontoda muzey, 45 min kv. metrlik sərgi sahəsi ilə Şimali Amerikada ən iri bədii muzeylərdən biridir. Muzeydə kolleksiyalar üç bölməyə ayrılır: Kanada incəsənəti, Avropa incəsənəti və Henri Murun heykəltəraşlıq əsərləri.
Tarixi
Ontario bədii qalereyasının əsası 1900-cü ildə Toronto bədii muzeyi adı ilə yaranmışdır. 1919-cu ildə muzeyin adı dəyişdirilərək Toronto bədii qalereyası adlandırılmışdır. 1966-cı iədən muzey indiki adını almışdır.
Kolleksiyası
Muzeydə hazırda 68 mindən çox eksponat nümayiş etdirilir.
Vyana balı
thumb|300px|Vyana dövlət opera teatrı Vyana balı — Vyanada ənənəvi bal rəsləri dövründə keçirlən tədbir. Vyana balları UNESCO-nun Avstriya qeyri-maddi mədəni irs siyahısına daxil edilmişdi. Son illərdə Vyana balına neonasistlərin dəvət edilməsinə etiraz olaraq UNESCO 27 ynvar 2012-ci ildə balı qeyri-maddi mədəni irs siyahısından çıxarıb. Bu qərar əksər vyanalılar tərəfindən ədalətli hesab edilir.
Ən böyük bal Opera balı hesab edilir.
Pastel
thumbnail|Pastel dəsti
Pastel (pasta – xəmir) — boyakarlıqda üzlüksüz quru, yumşaq (rəngli) karandaşla işləmə üsulu; Bu texnika ilə yaradılmış boyakarlıq əsəri.
Pastel karandaşları ilə rəsm nahamar (çox vaxt rəngli) kağız, karton, səthinə rəng astarı çəkilmiş kətan, zamşa, perqament üzərində işlənir.
Pasteldə ştrixlərdən geniş istifadə olunması onu qrafikaya yaxınlaşdırır. Pastelin işıqlı və təmiş rəngləri özünün ilkni təravətini və gücünü, rəng təbəqəsinin səthi isə zərifliyini saxlayır.
Seyid Abbas Musəvi
Seyid Abbas Musəvi —, (d. 29.05.1971) İranın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2020-cı ildən)
Həyatı
Seyid Abbas Musəvi İran İslam Respublikasının Mazandaran ostanındandır.
Fəaliyyəti
Seyid Abbas Musəvi öncədən İran İslam Respublikasının xarici işlər nazirliyinin sözçüsü olmuşdur.
Amerikalılar serialının personajlarının siyahısı
Elizabet Cenninqs
Keri Rassell tərəfindən canlandırılır. Elizabet (əsl adı Nadejda) DTK agentidir. Flip Cenninqsin həyat yoldaşı, Peyc və Henrinin anasıdır. Fliplə müqayisədə KQB-yə və Rusiyaya daha sədaqətlidir. Flip FTB-dən pul və toxunulmazlıq almaq barədə düşündükdə ona qarşı çıxır. İlk təlim illərində Nikolay Timoşev tərəfindən təcavüzə uğramışdı. Fliplə evli olsa da, evliliyin ilk illərində Qriqori Tomasla da əlaqəsi olmuşdu. Bu dövrlərdə aralarında sevgi olmasa da, sonrakı illər Flipə qarşı sevgi hisləri bəsləməyə başlayır.
Flip Cenninqs
Metyu Ris tərəfindən canlandırılır. Flip (əsl adı Mişa) də DTK agentidir. Elizabetin Cenninqsin həyat yoldaşı, Peyc və Henrinin atasıdır. Stan Bimanın dostudur.
Peyc Cenninqs
Holli Teylor tərəfindən canlandırılır. Peyc, Flip və Elizabetin qızıdır. Elizabetlə münasibətində problem olsa da, atası Fliplə münasibəti daha asandır.
Henri Cenninqs
Keydriç Sellati tərəfindən canlandırılır. Henri Flip və Elizabetin oğludur.
Kris Amador
Maksimiliano Hernandez tərəfindən canlandırılır. Kris Amador Stan Bimanın ortağı və dostudur. Vietnam müharibəsində xidmət edib.
Garcinia clusiaefolia
(Garcinia clusiaefolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Musa Abdullayev
Musa Mirməmməd oğlu Abdullayev  — Azərbaycanın hematoloq alimi, tibb elmləri doktoru, professor, filoloq-tərcüməçi. 1942–1944-cü illərdə Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda yaradılan İldırım təşkilatının, – millətçi tələbə – gənclərin antisovet siyasi təşkilatının 8 üzvündən biri.
Həyatı
left|thumb|İldırım təşkilatının üzvləri (2-ci sıra soldan birinci Musa Abdullayev). İldırım təşkilatı, Sovet Azərbaycanını SSRİ-nin tərkibindən çıxarıb, müstəqil milli Respublika təşkil etmək məqsədilə yaradılmışdır. Bu barədə Akademik Ziya Bünyadovun "Qırmızı terror", kitabına istinad etmək olar. Musa Abdullayev 1942–1943-cü illərdə yaradılmış və onun siyasi baxışları ilə üst-üstə düşən İldırım təşkilatı na — antisovet millətçi tələbə-gənclər təşkilatına üzv olmuşdur. Keçmiş SSRİ–də təhsil alan tələbə-gənclərdən biri kimi Azərbaycanın müstəqilliyi, ana dilimizin dövlət dili səviyyəsinə qaldırılması tələbi ilə, 1930-cu illərdən başlayaraq repressiyaya məruz qalmış Azərbaycan ziyalılarının müdafiəsinə qalxmışdır. 1948-ci il 11 noyabrda SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin 402 nömrəli orderinə əsasən həbs olunmuş, 1949-cu il 21 – 22 mart tarixlərində Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə kollegiyasının qərarı ilə 10 illik Sibir sürgününə göndərilmişdir. 1955-ci il 22 iyulda SSRİ Ali Məhkəməsinin cinayət işləri üzrə məhkəmə kollegiyasının qərarı ilə cinayət işinə xitam verilmiş, 1956-cı ildə bəraət almışdır.
1958-ci ildə B. Ə. Eyvazov adına Elmi-Tədqiqat Hematologiya və Transfuziologiya Mərkəzində (keçmiş Respublika Hematologiya və Qanköçürmə İnstitutu) çalışarkən qanın laxtalanma sistemini tədqiq etmişdir.
1963–1966-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda elmi katib işləmiş, on il ərzində tibb elmləri namizədi və doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmiş, professor titulunu qazanmışdır. (1967–1968-ci illər)
1967-ci ildə "Вопросы свёртывания крови в норме и патологии" ("Norma və patologiya zamanı qanın laxtalanmasının bir sıra məsələləri") adlı monoqrafiyası işıq üzü görmüşdür.
Sultan Qıyasəddin Balaban
Sultan Qiyasəddin Balaban (?-1286)—Dehli sultanı.
Musa Abdullayev
Həyatı
Musa Abdullayev bu monoqrafiyası ilə qanın laxtalanması haqqında elmi nəzəriyyənin əsasını qoymuşdur. Onun bu monoqrafiyası keçmiş SSRİ hematoloq alimlərinin diqqətini cəlb etmişdir. Hətta bu monoqrafiya ilə əlaqədar, SSRİ-də nəşr olunan "Medisinskaya qazeta"nın 1967-ci il 25 aprel tarixli sayında geniş yer ayrılmışdır. Xaricdəki hematoloq alimlərin diqqətini çəkən novator alim Musa Abdullayev 1969-cu ildə hematoloqların 12-ci beynəlxalq konfransına-Almaniya Federativ Respublikasına dəvət alsa da, keçmiş SSRİ hökuməti tərəfindən həmin beynəlxalq konfransa buraxılmamışdır. İldırım təşkilatındakı siyasi fəaliyyətinə görə, 1956-cı ildə bəraət almasına baxmayaraq, Musa Abdullayev xarici dövlətlərin keçirdiyi beynəlxalq elmi konfranslara dəvət olunsa da, çox təəssüf ki, Sovet rejimi onun qarşısına sədd çəkirdi. Baxmayaraq ki, İldırım təşkilatının üzvləri (8 nəfər), o cümlədən Musa Abdullayev bəraət almışdılar, yenə də onların siyasi baxışlarından, təfəkkürlərindən Sovet hökuməti qorxurdu, məsələn, 1967-ci ildə Avstriyadan gələn dəvətə də qadağa qoyulmuşdu. Hətta, o vaxtlar gənc alim bunun səbəbini gizlətməyərək cəsarətlə demişdi:right|thumb|Almaniya Federativ Respublikasından gəlmiş Dəvətnamə
Sultan Qıyasəddin Balaban
Həyatı
Sultan Raziyyə və əri öldürüldü.Onun yerinə keçən Şəmsiyyə ailəsindən Nəsrəddin Mahmud asayişi qorumaq,mərkəzi hakimiyyəti qurmaq üçün 40-lardan Balabanı iş başına gətirdi.Naib sifətiylə qulluq edən Balaban həqiqətən hakimiyyəti təmin etdi.1266. ildə Nəsrəddin Mahmud öldükdən sonra isə özünü Dehli sultanı elan etdi. Beləliklə,Hindistan Türk dövlətində yenə Türk olan Balaban xanədanı iş başına gəlmiş olurdu.
Musa Abdullayev
Həyatı
— "Məni xarici ölkələrdə yaxşı tanıyırlar, lakin nə yazıqlar ki, siyasi dairələr məni ora buraxmaq istəmirlər".
Sultan Qıyasəddin Balaban
Həyatı
Balaban qüdrətli bir hökmdardı.Monqol axınlarının qarşısını aldı.Dövlətə yeni bir nizam gətirdi və ordunu Səlcuqlu ordusunu nümunə götürərək təşkilat etdi.Ordunun komandanlığında diama Türkləri saxlayır və "7-8 min Türk atlısı 100 min hindli əskərindən üstündür" deyirdi.Orduda daha çox Xələc türkləri yer tuturdu.
Musa Abdullayev
Həyatı
Tədqiqatçı-alim 1964-cü ildə "Ekmolinin hemostatik xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi" adlı məqaləsi ilə həmin vaxtadək tibb elmində tromboembolik ağırlaşmanın qarşısını almaq üçün yeni bir preparatdan istifadə olunmasını elmi təcrübələrlə geniş tibb ictimaiyyətinə təqdim etmişdir. Həmin vaxtadək tibb aləmində tromboembolik ağırlaşmanın qarşısını almaq üçün heparindən istifadə edilirdi. Bir sıra hallarda heparini bədəndən çıxarmaq üçün prokain-sulfatdan istifadə edilirdi. Məhz, professor Musa Abdullayev ilk dəfə olaraq, prokain-sulfat əvəzinə ekmolin preparatını işlətmişdir. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, o vaxta qədər ekmolin professorlar Yermolov və Valentinskaya tərəfindən virus qriplərinin müalicəsində istifadə edilirdi. Musa Abdullayev isə, ekmolini heparinin təsirini azaltmaq üçün onun yeni bir xüsusisyyətini öyrənib kəşf etmişdir. Alim bu kəşfinə görə 10 it üzərində 32 təcrübə aparmışdır. Məlum olub ki, ekmolin prokain-sulfat kimi təsir etmək imkanlarına malikdir.
Maraqlıdır ki, 1969-cu ildə SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü, dünya şöhrətli alim və siyasi xadim Mustafa Topçubaşovun Kommunist qəzetində görkəmli elm xadimi Fuad Əfəndiyevin 60 illik yubileyinə həsr olunan "Görkəmli cərrah" adlı məqaləsində onun yetirmələrinin adlarını qeyd edərkən, onların arasında professor Musa Abdullayevin də adını xüsusi olaraq qeyd etmişdir.
Musa Abdullayev 1958-ci ildən B. Ə. Eyvazov adına Elmi-Tədqiqat Hematologiya və Transfuziologiya Mərkəzində (keçmiş Respublika Hematologiya və Qanköçürmə İnstitutu) işləmiş, 1970–1979-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun ikinci daxili xəstəliklər propedevtikası kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Görkəmli hematoloq Musa Abdullayev Tibb İnstitutunun ikinci daxili xəstəliklər propedevtikası kafedrasına rəhbərlik edərkən, 1970–1979-cu illərdə ürəyin defibrilyasiyası metodikasını həyata keçirərərək, Azərbaycan tibb elmi tarixində yenilik etmiş, əsl alim, elm xiridarı kimi öz sözünü demişdir.
Müstəqil Azərbaycan naminə əqidəsi, məsləki uğrunda repressiya olunan, milləti, vətəni naminə sürgün ömrünün acılarına qatlaşan, fəqət sınmayan, sarsılmayan mübariz vətəndaş ömrü yaşayan Musa Abdullayevin vaxtsız ölümü yalnız bir ailənin itkisi deyil, həyat amalında olduğu kimi, elmdə də Fədai mövqeyi ilə seçilən alimin həyatdan vaxtsız getməsi Azərbaycanın, Azərbaycan tibb elminin, Azərbaycan mütərcimlik tarixinin böyük, əvəzsiz itkisidir.
Professor Musa Abdullayev 8 avqust 1979-cu ildə 51 yaşında Bakı şəhərində vəfat edib.
Musa Abdullayevin 4 övladı və nəvələri vardır.
İngilis, rus, fars və ərəb dillərini bilirdi.
Elmi yaradıcılığı
Musa Abdullayev keçmiş SSRİ-də qankəsici preparatın-trombinin texnologiyasının və tətbiqinin elmi əsaslarını öyrənən ilk azərbaycanlı mütəxəssis alimdir. Hematoloq alim hemofiliyalı xəstələrdə fibrinoliz prosesinin yüksək olmasını ilk dəfə kəşf etmişdir. Bu onun adı ilə bağlı elmi ixtiradır. Musa Abdullayev riyazi üsulla xəstəliyin diaqnostikası sahəsində də Azərbaycan Tibb elmi tarixinə ilk imza atanlardan biridir. Professor Musa Abdullayev 1979-cu ildə Azərbaycanda ilk dəfə olaraq, iki cildlik "İngiliscə-Azərbaycanca" tibb lüğətini, yazmışdır. 1974–1975-ci illərdə ürəyin defibrilyasiyası metodikasını həyata keçirirək, Azərbaycan tibb elmi tarixində novatorluq etmişdir. Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının 7-ci cildində ilk dəfə olaraq Musa Abdullayev haqqında məlumat verilmişdir. Musa Abdullayev "Problemı Qematoloqii i perelivaniya krovi" jurnalında hematoloq alim kimi mühüm əhəmiyyəti olan elmi tədqiqatlarını geniş tibb ictimaiyyətinə təqdim etməklə yanaşı, kardiologiya və allerqologiya problemləri ilə də bağlı fundamental əsərlər yazmışdır. SSRİ–də ilk dəfə olaraq, 1979-cu ildə "İngiliscə-azərbaycanca tibb lüğəti" tərtib etmişdir. Onun yazdığı "Hərbi səhra terapiyası haqqında qeydlər", və "Daxili xəstəliklərin propedevtikası tədrisinin metodikası" kitabları, eləcə də, "Laborator analizlərin klinik şərhi" , Bronxial astma allergik xəstəlikdir" , "Qan sisteminin bəzi xəstəlikləri" elmi əsərləri indi də tibb universitetinin tələbələri üçün qiymətli dərs vəsaitidir. Görkəmli alim hemofiliyanın epidemiologiyası, trombositlərin elektron mikroskopiyası , qan laxtalanması prosesində kalsiumun rolu, donorluq məsələləri və s. mövzular üzərində elmi tədqiqat işləri aparmışdır. 1962-ci ildə xərçəng əleyhinə beynəlxalq konqresin işində qan laxtalanması problemlərinə aid elmi məruzəsi geniş tibb ictimaiyyətinin diqqətini cəlb etmişdir.
1958-ci ilin 18 sentyabr tarixində İtaliyanın paytaxtı Romada keçirilmiş Beynəlxalq Hematoloqlar Cəmiyyətinin VII konqresinin materialları Musa Abdullayev tərəfindən ingilis dilindən rus dilinə tərcümə olunmuşdur. Tərcümənin redaktoru Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, tibb elmləri doktoru, professor Fuad Əfəndiyev olmuşdur. Zaqafqaziya Hematoloqlar və Qanköçürmə İnstitutlararası keçirilən I konfransın materiallarına M. Abdullayevin 3 məqaləsi daxil edilmişdir. Birinci məqalə "Müxtəlif splenomeqaliyalı xəstələrin qanında laxtalanma sistemi və onun fibrogen aktivliyinin halı" adlanır ki, o bu işi professorlar Fuad Əfəndiyev və A. Axundova ilə birlikdə işləyib hazırlayıb. Musa müəllimin bu məqaləsi o dövr üçün son dərəcə aktual mövzunun araşdırılmasına həsr olunmuşdur. "Cərrahi əməliyyatlar zamanı qanın laxtalanma sisteminin dəyişməsi" adlı elmi-tədqiqat işi tibb elmi üçün mühüm yeniliklər baxımından bu gün də aktuallığını itirməmişdir. SSRİ-də nəşr olunan "Problemı Qematoloqii i perelevaniya krovi" jurnalında Musa Abdullayevin elmi məqalələləri mütəmadi olaraq çap olunmuşdur. Onun məqalələrindən biri də "Donorlarda qan alma zamanı qanın laxtalanma sistemində baş verən dəyişikliklər" adlı elmi tədqiqat işi keçmiş Sovet İttifaqı səviyyəsində diqqəti cəlb etmişdir. Musa Abdullayevin professor O. M. Hüseynovla birgə işlədiyi "Modifitsirovannıy suxoy-sterilnıy trombin Azerbaydjanskoqo İnstituta Perelivaniya krovi i yeqo primeneniye v lor klinike" məqaləsi də öz üslubu, yenilik baxımından fundamental tədqiqat işidir. Elə bu səbəbdən də, Musa Abdullayevin qeyd etdiyimiz elmi ixtirasının nəticələrindən bu gün də tibb aləmində burun, qulaq, boğaz xəstəlikləri zamanı istifadə olunur.
1962-ci ildə "Cərrahi müdaxilədən əvvəl və sonra xəstələrdə qan sisteminin fibrinolitik aktivliyi və laxtalanma faktorlarının göstəricilərinin dəyişməsi", adlı namizədlik dissertasiya işini Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, Əməkdar Elm Xadimi Fuad Əfəndiyevin rəhbərliyi altında müdafiə etmişdir. 1967-ci ildə isə Musa Abdullayev "Normada və bəzi patoloji hallarda qanın laxtalanması" adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
Yepiskop
thumb|right|150px|Yoxan Otto fon Hemmingen — [[katolik yepiskopu]] Yepiskop ( — "nəzarətçi") — Müasir xristian kilsələrində ali, üçüncü dərəcə ruhani rütbəsi, eyni zamanda arxierey də adlanır.
Qafqazda qaradərililər
Qafqazda yaşayan qaradərililər və ya Abxaziya qaradərililəri - Abxaziyada mövcud olan azsaylı etnik qrup. 250px|thumb|none|Abxaziya qaradərili ailəsi Abxaziyanın ərazisində abxazlar, gürcülər və ruslardan ibarət etnik qruplar yaşayır. Lakin təxminən 100 il bundan əvvəl Hal-hazırda isə bu qrup Abxaziyanın əsas yerli əhalisi ilə qarışaraq assimilyasiyaya uğramışdır. Qafqaz qaradərililəri Kodor çayı boyunca yerləşən Çlou, Merkula, Aqdarra, Pokveş və əsasən Adzyubja kəndində yaşayırdılar. Onlar abxaz dilində danışır və özlərini abxaz adlandırırdılar. Aralarında müxtəlif dinlərə inanırdılar. Zəncilərin əksəriyyəti müsəlman, bəziləri xristian, yəhudi və bütpərəst idilər. 250px|thumb|Corc Kennanın çəkdiyi "[[Qarabağ zəncisi" fotoportreti]] Bu qaradərili qruplar haqqında müxtəlif fikirlər mövcuddur. Bir fərziyyədə ehtimal olunur ki, Abxaziyada yaşayan qaradərililərin əcdadları Osmanlı dövründə Abxaz knyazı Şervaşidzenin (Çaçbanın) öz plantasiyalarında işlətmək üçün qul bazarından aldığı bir neçə yüz qara qullardır. "Şervaşidze" soyadı "Şirvanşah" sözünün təhrif olunmuş formasıdır, buna görə də Şervaşidze knyazlarının bizim Şirvanşahlara qohumluğu çatır. Digər bir ehtimala görə, XVIII əsrdə qullarla dolu olan bir gəmi Abxaziya sahillərinə yaxın bir ərazidə qəzaya uğramışdı. Bu qəzadan sonra, gəmidə olan qara qulların bir qismi xilas olmuş, Abxaziya sahillərinə çıxa bilmiş və burada məskunlaşmışlar. Başqa bir fərziyyəyə görə isə Abxaziyaya qaradərililər qədim zamanlarda Efiopiyadan köçmüşdür. Antik yunan mənbələrində Abxaziyanı "Kolxida", orada yaşamış xalqı isə "kolx" adlandırırdılar. Etnoslar haqqında ən qədim məlumatları verən qədim yunan tarixçisi Herodota görə kolxlar qaradərili, qıvrım saçlı olmuşlar. Onlar misirlilər və həbəşlilər kimi oğlanlarını sünnət edirdilər.
Abxaziyada yaşayan qaradərililər haqqında müxtəlif fərziyyələrin mövcud olmasına baxmayaraq, indiyə qədər qaradərililərin Afrikadan Qafqaza necə və hansı yollarla gəlib çıxdıqları sirr olaraq qalır. Başqa bir versiyayada isə qaradərililərin Abxaziyaya gətirilməsində knyaz Abaşidzenin adı çəkilir. Onun 1840-cı ildə qaradərililəri plantasiyada işlətmək üçün Efiopiyadan gətirməsi fərziyyə olunur. İndi həmin zəncilərin nəsli "Abaş ailəsi" adı ilə Abxaziyada yaşayır. Hal-hazırda Abxaziyada təmiz qanlı qaradərili ailəsi qalmayıb. Qaradərililər ağlarla qarışmış və onların gələcək nəsillərində zənci irqinin əlamətləri yox dərəcəsindədir. XIX əsrin amerikalı səyyah, yazıçı və jurnalist Corc Kennan tərəfindən çəkilmiş qaradərililərin fotoları bu gün də diqqəti özünə cəlb etməkdə davam edir. Belə ki onun 1870-1886-cı illərdə Rusiya imperiyasına səyahəti zamanı çəkdiyi fotoportretlərdən biri Azərbaycan üçün xüsusilə önəmlidir. Kennanın çəkdiyi həmin fotoda Dağlıq Qarabağda yaşayan qaradərili təsvir olunub. C.Kennan öz qeydlərində həmin şəxs afro-qarabağlı adlandırılıb. Fotoda olan şəxsin kimliyi barədə heç bir məlumat olmasa da, geyiminin Qafqazlılara xas formada olduğu görünür. Həmin fotonun bu gün ABŞ konqresinin kitabxanasında "Qarabağ zəncisi" adı ilə saxlanıldığı qeyd olunur.
Mənbə
http://www.aamh.az/blog_post_az_29.html
https://www.facebook.com/belebeleishler/videos/qaraba%C4%9Fda-qarad%C9%99rili-olub/322510908515597/
http://qafqazmedia.az/cemiyyet/4532-xix-srd-qarabada-yaam-qaradrili.html
Fransız mənşəli Roma papalarının siyahısı
Roma papalarından on altısı fransız mənşəlidir, onların hamısı Papa taxtında orta əsrlərin ikinci yarısında hakimiyyətdə olmuşlar. Yeddi Avinyon papası yalnız fransızlar olmuşdur (Siyahıda 10-dan 16-yadək) Müqəddəs taxtda oturan Roma papaları arasında fransızlar italyanlardan sonra sayca ikinci yerdədirlər.
Pərdə
Pərdə — qapı, pəncərə və digər yerlərdən asılan örtük və ya bir yeri iki hissəyə ayırmaq üçün istifadə edilən iri parça.
Tarixi
Qədim dövrlərdən üfüqi zolaqlardan ibarət ənənəvi naxışlarla bəzədilmiş uzun saçaqlı, ağ rəngli qalın yun parçadan hazırlanardı. Həyətdən evə və yaxud da çadır, alaçıqların giriş qapısının örtülməsi üçün Azərbaycanda istifadə edilərdi.
Keçmiş zamanlarda bu məqsədlə kilim, cecim və s. kimi müxtəlif xovsuz xalçalardan, eləcə də tirmə parçalardan istifadə edirdilər. Orta əsrlərdə şah saraylarında qapıların üzərində pərdə əvəzi kimi xovlu xalçalar asılardı, bəzən elə bu xalçalar qapını əvəz edərdi.
Müasir pərdələr
Müasir pərdələrin otaqların ümumi görkəminə təsiri böyükdür. Onları da ən azından mövsümə görə dəyişmək lazımdır. Hər bir otağın xüsusiyyətindən asılı olaraq müxtəlif materiallardan hazırlanmış, müxtəlif rəngli pərdələr istifadə olunmalıdır. Qonaq otağı üçün isti rəngli, yataq otağına sadə, sakit, mülayim tonlu pərdələr, uşaq otağına əhval-ruhiyyəni yüksəldən rənglərdən olan pərdələr daha yaxşıdır. Mətbəx üçün ən uyğun pərdələr ağacdan hazırlanmış qatlanan pərdələrdir. Çünki belə pərdələrə yemək iyi hopmur və onları yumağa ehtiyac yoxdur.
Toyda görüş (film, 1970)
Film haqqında
Titrlərdə filmin heyətinin peşələri göstərilməyib.
Filmdə yer alan şənlik, müğənni Mirzə Babayevin oğlunun toy şənliyindən çəkilmişdir
Zar (Qırxbulaq)
Zar — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 14 km məsafədə yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim türk dilində «yarğan» mənasında işlənən car sözü əsasında əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan sadə toponimdir.
Aoy Miyazaki
— yaponiyalı aktrisa və model.
Zar (Qırxbulaq)
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 89 nəfər, 1873 - cü ildə 490 nəfər, 1886-cı ildə 634 nəfər, 1897-ci ildə 757 nəfər, 1914 - cü ildə 1250 nəfər, 1918-ci ilin yanvarında 706 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ilin fevral ayında azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur.
Aoy Miyazaki
Bioqrafiyası
Yaponiyanın Tokio şəhərində anadan olub. 4 yaşında kinokaryerası başladı. Əsasən drama filmlərində, jurnal səhifələrində yer alırdı. 14 yaşında One Summer's Day adlı filmdə rol aldı. Daha sonra Eureka (2001) və Harmful Insect (2002) filmlərində aldığı mükafatlar ilə aktyorluq dünyasında yerini möhkəmləndirməyə bacardı. Ayrıca The Little Prince filmi ilə də musiqili aktyorluq səmtində özünü yoxladı. Son olaraq 2008-ci ildə Galaxy Indivudual Award mükafatına NHK-də yayımlanan Atsuhime serialında göstərdiyi oyununa görə layiq görüldü.
Zar (Qırxbulaq)
Əhalisi
Türkiyədən köçürülən ermənilər 1918-1919 - cu illərdə burada yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalan azərbaycanlılar öz doğma ocaqlarına dönə bilmişlər. Burada ermənilərdən başqa 1922-ci ildə 52 nəfər, 1926-cı ildə 51 nəfər, 1931-ci ildə 93 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarına əsasən azərbaycanlılar 1948-49 - cu illərdə zorla Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.
Zarda 1918-ci ildə 1500 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. Kənddə 1828-ci ildən sonra gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. Erməni hökumətinin genosid siyasəti nəticəsində azərbaycanlıların böyük bir qismi güllə-baran edilmiş, qılıncdan keçirilmiş salamat qalanlar isə kənddən çıxarılmışdır. 1822-ci ildə 52 nəfər köhnə yurda dönmüş, bir qədərdən sonra kəndi tərk etmişlər.
Ambel (İzer)
Ambel  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Matezin-Triev kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38008. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 22 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 735-dən ilə 1596 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 530 km cənub-şərqdə, Lion dan 140 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 50 km cənubda yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :