cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dürand xətti
Dürand xəttinin mədəni əlaqələrə təsiri
Dürand xətti sərhədləri müəyyənləşdikdən qısa müddət sonra ingilislər xəttin ətrafındakı bölgəni Şimali Qərb Dövlət Dəmir Yolu ilə birləşdirməyə başladılar. Elə bu müddətdə Əbdürrəhman Xan nuristanlıları fəth etdi və onları müsəlman etdi. Bundan əlavə, 1870-ci illərdə başlayan Əfqan dövləti ilə Britaniya Hindistanı arasında tez-tez baş verən toqquşmalar və müharibələr Pişəvər və Cəlalabad arasında gediş-gəlişi demək olar ki, mümkünsüz edirdi. Nəticədə, sərhəd boyunca əlaqələr demək olar ki, dayandırıldı. Bundan əlavə, ingilislər on minlərlə yerli puştunu Britaniya Hindistanı Ordusuna cəlb etdilər və onları Britaniya Hindistanı və cənub-şərqi Asiyada yerləşdirdilər. Şərqə doğru Pəncab bölgəsinə gediş-gəlişin asanlığı və Əfqanıstana doğru səyahət çətinliyi bir çox puştunun ingilis Hindistanı ilə yaxınlaşmasına və Kabildən uzaqlaşmalarına səbəb oldu. Bu səbəbdən Hindistanın müstəqilliyi dövründə bir qrup müstəqil Pakistan, başqa biri Əfqanıstanla birləşməyi dəstəkləyirdisə, bir çoxları birləşmiş Hindistanın daha yaxşı bir seçim olacağına inanırdı.
Britaniya Hindistanının Əfqanıstanla müharibəsi
Üçüncü müharibəni İngiltərə, yeni hakimiyyətə gəlmiş Əmənullah xan 28 fevral 1919-cu ildə Əfqanıstanın müstəqilliyini elan etməsindən sonra başladı. Mayın 6-də İngiltərə Əfqanıstana müharibə elan etdi. Britaniya Hindistanın 40 mindən ibarət əfqan nizami qüvvələri Heybər, Vəziristan və Qəndəhar istiqamətlərində hərəkət edən, üç sütuna bölünmüşdü.
İngilslərin qoşunlarının sayı 340 minə çatırdı. Heybər istiqamətindəki döyüşdə ingilislər uğur qazana bildilər. 1919-cu ilin mayında Kral Hərbi Hava Qüvvələrinin 31 və 114 nömrəli eskadronları Əfqanıstanın paytaxtı Kabili və şərqdəki Cəlalabad şəhərini bombardımana məruz qoydular. Vəziristan istiqamətində isə əfqanlar ingilislərə qalib gəlir və mayın 27-də Tal qalasını mühasirəyə aldılar. İngilislərin vəziyyətini həm də sərhədyanı puştun tayfalarının üsyanları və Hindistanda qalxan qurtuluş mübarizəsi oldu. Bu səbəblərdən İngiltərə müharibəni davam etməkdən imatina etdi. 8 avqust 1919-cu ildə Ravalpindidə preliminar (əvvəlcədən) sülh sazişi bağlandı. Əfqan hökmdarları 1919, 1921 və 1930-cu illər müqavilələrində Hindistan-Əfqanistan sərhədini qəbul etmələrini təsdiqlədilər.
1921-ci ilin oktyabrında İngiltərə ilə Əfqanıstan arasında bağlanan Ravalpindi (22 noyabrda ratifikasiya olundu) sazişinə görə İngiltərə Əfqanıstanın müstəqilliyini tanıdı.
Əfqanıstan və Pakistan arasında ərazi mübahisəsi
Pakistan 1947-ci ildə Britaniya Hindistanından ayrıldıqdan sonra 1893-cü il müqaviləsini və sonrakı 1919-cu il Ravalpindi müqaviləsini miras aldı. Sərhəd məsələsində İslamabad ilə Kabul arasında heç vaxt rəsmi bir razılaşma və ya təsdiqləmə olmadı. 1947-ci ildə Pakistan müstəqliyini elan etdikdən sonra BMT üzvlüyünə səs vermə keçirilərkən Əfqanıstan buna qarşı çıxır. Lakin bir necə aydan sonra qərarını dəyişdirir.
Sərhəd məsələsi üzündən Pakistan ilə Əfqanıstan arasında münasibətlər getdikcə pisləşməyə başlamışdır. 26 iyul 1949-cu ildə Pakistan hərbi hava qüvvələrinin Dürand xəttini keçib əfqan kəndi üzərindən uçmasından sonra Loya Cirqada toplantı keçirilmişdir. Bu hadisədən sonra Əfqanıstan Dürand xəttinin sərhəd olması tanımadığını, əvvəllər sərhədlə bağlı imzalanmış bütün müqavillərdən imtina etdiyini bəyan edir. 1950 və 1951-ci illərdə Əfqanıstan istiqamətdən Pakistan ərazisinə qanunsuz hərbi birləşmələr Pakistan ərazisinin bir qismini Əfqanıstana birləşdirmək cəhdlərini edir. Ancaq bütün cəhdlər uğursuzluğa uğrayır. Buna cavab olaraq Pakistan Əfqanıstanla bütün diplomatik əlaqələri kəsir, diplomatlarını geri çağırır və Kabula neft ixracını üç ay müddətində dayandırır. 250px|thumb|right|[[Hindistan, Pakistan və Çin arasında mübahisəli əraziləri göstərən Kəşmirin xəritəsi. Hindistan Əfqanıstanla Gilgit-Baltistan (burada 'Şimali Bölgələr' olaraq qeyd olunur) sərhədinə sahib olduğunu iddia edir]] 1970-ci illərdə iki ölkə arasında münasibətlər yenidən pisləşir. Zülfüqar Əli Bhuttonun hökuməti ilə puşdu və bəlluc milətçilər arasında münaqişə baş verdikdə Əfqanıstanın onları dəstəkləməsi əsas səbəblərdən biri idi. Bundan sonra Pakistan sərt tədbirlər görməyə başlayır. İlk öncə Əfqanıstan hökumətinin əsas düşməni olan islamçıları dəstəkləyir. Onlar gələcək mücahidlər olan Əhməd Şah Məsud və Gülbəddin Hikmətyarı də dəstəkləyirlər. Bu əməliyyatlar uğurla nəticələnir. 1977-ci ildə Məhəmməd Davud hökuməti bütün sərhəd məsələlərində güzəştə getməyi belə qərara alır. Buna səbəb isə Pakistan konstitusiyasında puştulara muxtariyyət verilməsi imkanının olması idi. Ancaq sonradan Bhutto hökuməti tərəfindən bunun qarşısı alınır.
Hindistanın iddiaları
Pakistanla düşmən münasibətləri olan Hindistan elə ilk günlərdən da Əfqanıstanı dəstəkləməyə başlayır. Hindistan bütün Cammu və Kəşmirə iddia etdiyindən Əfqanıstanla qısa bir sərhəddə malik olduğunu iddia edir. İddia olunan sərhəd Əfqanıstan-Pakistan sərhədinin ən şərq hissəsinin təxminən 105 km-ni (65 mil) əhatə edir (Əfqanıstanın Pakistanın Gilgit-Baltistan əyaləti ilə, əvvəllər Şimali Bölgələrlə həmsərhəd olan Vahan dəhlizi ilə sərhəddi).
XX əsrin sonu
250px|thumb|right|Pakistan və ABŞ-nin dəstəklədiyi əfqan mücahidləri. 1978-ci ildə Pakistanda hakimiyyətə başda Məhəmməd Ziyaülhaqq olmaqla hərbiçilər hakimiyyətə gəlir. İki ölkə arasında münasibətlər yenidən soyumağa başlayır.
"Soyuq Müharibə" dövründə ABŞ Pakistanın, Hindistanla yaxınlaşan SSRİ isə Əfqanıstanın mövqeyini dəstəkləməyə başlayır. Əfqanıstanı silahlandıran və kommunistləşdirən SSRİ, sonradan 1979-ci ildə Əfqanıstana birbaşa müdaxilə etmişdi. Moskva Əfqanıstanı ələ keçirdikdən sonra Əfqanıstanın Paştunistanla bağlı ərazi iddialarına birbaşa dəstək verirdi. Bununla Sovet hökuməti Paştunistanı Əfqanıstana qatıb Hind okeanına çıxış əldə etmək istəyirdi. SSRİ-nin Əfqanıstana müdaxiləsi silahlı üsyana səbəb olur və Əfqanıstan müharibəsi başlayır. Bu səbəbdən, Əfqanıstan-Sovet müharibəsi zamanı Pakistan da ABŞ-la birlikdə Əfqan üsyançılarını ciddi şəkildə dəstəkləmiş və Sovetlərin möhkəmlənməsinə imkan verməmişdi. Beləliklə də, SSRİ-nin Hind Okeanına çıxmaq arzusu baş tutmamışır.
Müharibə zamanı yeni sovet yönümlü Əfqanıstan hökuməti dinc durmamış Pakistanla sərhəddə dəfələrlə təxribatlar törətmişdir. 1980-ci illərin əvvəllərində Şimali Qərbi sərhədində (indiki Khyber Pakhtunkhwa) bölgələrində partlayışlar törədilmişdir. ABŞ Dövlət Departamenti 1987 və 1988-ci illərdə Pakistanın şəhərlərində baş verən terror hücumlarında VAD-ı (Əfqanıstanın gizli kəşfiyyat təşkilatı yaradıb) günahlandırmışdı.
Müasir dövr
250px|thumb|right|Əfqanıstan - Pakistan sərhədində yerləşən Torkham sərhəd buraxılış məntəqəsi. Əfqanıstanda Taliban hökuməti qurulduqdan sonra vəziyyət yenidən dəyişdi. Talibanı dəstəkləyən Pakistan Əfqanıstanda daxili stabilliyin əldə olunması və Əfqanıstanın güclənməsini istəmirdi. Taliban həm də etnik paştunlardan təşkil olunmuş, millətçi bir təşkilat idi. Taliban nəzarətində qurulan Əfqanıstan İslam Əmirliyi (1996-2001) də Dürand xəttini sərhəd olaraq tanımırdı. Hətta Taliban lideri Molla Ömər (milliyətcə paştun) Durand xəttini tanıyıb tanımayacağı barədə ona sual veriləndə çox əsəbləşmışdı.
37 milyon əhalisi olan Əfqanıstanda 15 milyona yaxın (40%) paştun yaşayır. Paştunlar Əfqanıstanda çox güclüdürlər və Əfqanıstanın siyasi həyatında əsas söz sahibidirlər. Paştun millətçiliyi Əfqanıstan siyasətinin əsas dinamikalarından biridir və paştunlar "Böyük Əfqanıstan" fikri ilə müstəqil Paştunistan hədəfinə çatmaq istəyir. Bu da Əfqanıstanda yaşayan digər millətlərə qarşı aqressiv münasibət yaradır.
200 milyon əhalisi olan Pakistanda isə 40 milyondan çox paştun yaşayır ki, onun da 30 milyonu (15%) Əfqanıstanın iddia etdiyi Paştunistan ərazilərində yaşayır. Paştunlar pəncablılardan (45%) sonra Pakistandakı ən böyük etnik qrupdur. Pakistanda yaşayan paştunlar isə müstəqilliyə çox da isti baxmırlar. Təbii ki, Əfqanıstan kimi zəif ölkədənsə, Pakistanın vətəndaşı olmaq daha məntiqlidir. Bununla yanaşı, paştunlar Pakistanın da siyasi və hərbi elitasında güclüdülər. İndiyənə kimi, üç Pakistan prezidenti milliyyətcə paştun olub. Hazırkı baş nazir İmran Xan da milliyətcə paştundur. Bununla belə, Pakistan paştun millətçiliyini ciddi təhdid kimi görür. Paştunistan əraziləri Pakistanın ümumi ərazilərinin 60%-ni təşkil edir. Bu da paştunların Pakistana qarşı tələblərinin birbaşa Pakistanın mövcudiyyətinə təhdid olduğunu göstərir.
Əfqanıstan Dürand xəttini tanımadıqca, Pakistanın Əfqanıstana qarşı münasibəti dəyişməyəcək. Hər iki ölkə bu səbəbdən normal münasibətlər qura bilmir. Hazırda Qərb dövlətləri Əfqanıstanın Dürand xəttini tanımasını istəyir. Regiondakı Hindistan faktoru da Əfqanıstanın əsas üstünlüklərindən biridir. Çünki Hindistan sərhəd məsələsində Əfqanıstana dəstək veriri. Belə görünür ki, vaxtı ilə Britaniya İmperiyasının Dürand xətti timsalında qoyduğu "saatlı bomba" gələcəkdə Cənubi Asiyada baş verə biləcək yeni sərhəd münaqişələrinin səbəbi olacaq.
Əfqanıstan-Pakistan baryeri
Dürand xətti boyunca Pakistan 2,670-kilometr məsafədə ayırıcı baryer tikintisinə başlamışdır. Baryer Dürand xətti vasitəsilə qanunsuz immiqrasiyanın qarşısının alınması üçün nəzərdə tutulmuşdur. Pakistan prezidentinin mətbuat katibi olmuş general-mayor Şaukat Sultan bildirmişdir ki, baryer sərhəd vasitəsilə Əfqanıstandan mücahidlərin sərhəddi keçməsinin qarşısını almaq məqsədi ilə tikilir. Baryerin tikintisi Amerika Birləşdirilmiş Ştatların maliyyə dəstəyi ilə həyata keçirilir.
Pərviz Müşərrəfin hakimiyyəti dövründə biometrik sistemdən Pakistan​​ın sərhəd keçidlərində istifadə edilirdi. Əfqanıstan bu sistemin tətbiqinə qarşı etiraz edirdi. Sistem indiyə qədər işləyir.
2014-cü ildə pakistanlılar Bəlucistan əyalətində - Əfqanıstanla 1100 kilometr sərhəd xətti boyunca səngər qazmağa qərar verdilər. 2014-cü ilin sentyabrına görə 235 kilometr uzunluqda səngər qazılmışdı. Səngərin qazılması prosesi Sərhəd korpusunun qüvvəsi hesabına aparılırdı. Səngərin qazmasının hədəfləri: mücahidlərin axınını dayandırmaq, qaçaqmalçılar, narkotik vasitələrin qanunsuz yerdəyişməsi, həmçinin sərhəddə təhlükəsizlik tədbirlərinin gücləndirilməsi. Bəlucistan əyalətində səngərin hazırlanmasına çəkilən xərc 14 milyard Pakistan rupisinə xəzinəyə başa gəlmişdi. Səngər 11-fut dərinliyində və 14 fut enində idi.
Pakistan hazırda Dürand xətti ilə Əfqanıstandan qanunsuz immiqrasiya və sərhəd qaçaqmalçılığının qarşısını almaq üçün sərhədi gücləndirir. Pakistana görə AfPak sərhəd baryeri həm də silahlıların sərhəddən keçməsinin qarşısını almaq üçün lazımdır. 2019-cu ilin yanvar ayına qədər baryerin 900 km-i tamamlanmışdır. Dürand xətti bir çoxu qeyri-qanuni immiqrasiyaya səbəb olan 235 keçid nöqtəsi ilə işarələnmişdir. Layihənin ən az 532 milyon dollara başa gələcəyi proqnozlaşdırılır.
Sərhədlərin bağlanmasından itkilər
Ümumdünya Ticarət Təşkilatında (ÜTT) xidmət edən Əfqanıstann diplomatı Pakistan tərəfindən sərhədin bağlanması nəticəsində Əfqanıstan hər il 90 milyon ABŞ dolları həcmində zərər gördüyünü iddia etmişdir.
Nəsrulla Babayev
Babayev Nəsrulla Xanbaba oğlu - texnika elmləri doktoru, professor,I dərəcəli SSRİ Dövlət mükafatı və Azərbaycanıən Dövlət mükafatı laureatı, həmçinin "Azərbaycanın əməkdar mühəndisi", "SSRİ fəxri neftçisi" adlarına layiq görülüb. O, iki dəfə Qırmızı Əmək Bayrağı, Lenin və "Şərəf Nişanı" ordenləri və s. ordenlərlə təltiv olunub.
Həyatı
Babayev Nəsrulla Xanbaba oğlu Bakı şəhəri ndə anadan olmuşdur. 1942-ci ildə Neft-mədən işi ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mədən fakültəsini fərqlənmə ilə bitirərək, Azneft İB-nin Molotovneft trestinin qazıma kontorunda qazıma üzrə mühəndis işləyib. Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısıdır. Cəbhədən qayıtdıqdan sonra Kaqanoviçneft trestinin quyuların əsaslı təmiri kontorunda böyük mühəndis, sex rəisi işləmişdir. 1945-1946-cı illərdə Kaqanoviçneft trestinin qazıma kontorunun direktoru əvəzi, İdarə Texniki Birliyinin (ПТО) rəhbəri olub. 1946-1949-cu illərdə Azərneft İB-nin dənizdə qazma trestinin Gürgan-dəniz qazıma kontorunun direktoru, Azərneftkəşfiyyat İB-nin Jiloy adasında qazıma kontorunun direktoru işləyib. 1949-1954-cü illərdə Azərdənizneft birliyinin dənizdə kəşfiyyat qazıması trestinin baş mühəndisi olmuşdur. 1954-1959-cu illərdə Azərdənizneftkəşfiyyat trestinin qazıma üzrə rəis müavini seçilib. 1959-1961-ci illərdə Azərdənizneftkəşfiyyat trestində baş mühəndis, rəis müavini işləyib. 1961-ci ildə Dərin maili quyuların qazılması texnologiyası məsələlərinin tədqiqi mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. 1961-1963-cü illərdə Azərneft İB-nin rəis müavini olub. 1963-1965-ci illərdə Başdənizneft Baş İdarəsi rəisinin birinci müavini olmuşdur. 1964-cü ildə Dənizdə dərin neft və qaz quyularının qazılması mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1965-1970-ci illərdə Azərbaycan SSR Neft hasilatı sənayesi nazirliyinin Dənizneft birliyinin rəhbəri olub. 1972-1975-ci illərdə Dənizneftqazlayihə institutunun direktoru olub. Babayev N.X. dənizdə yataqların işlənilməsinin pionerlərindən biridir. Gürgan-dəniz. Neft daşları, Qum-dəniz, Qaradağ-dəniz, Gürovdağ, Cənub, Sanqaçal-dəniz, Bulla adası, Makarov və b. yataqları onun bilavasitə iştirakı ilə kəşf olunub və istismara verilibdir. thumb
Fəaliyyəti
İlk dəfə Neft Daşlarında 1 nömrəli kəşfiyyat quyusunun qazılması üçün qazma avadanlığının quraşdırılması Nesrulla Babayevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilmişdir. Onun əmri ilə ilk qazma briqadası və onun ustası M.P.Kaveroçkin təyin edilmişdir. Nesrulla Babayev mürəkkəb geoloji-texniki şəraitdə dərin və çox dərin quyuların qazılması ilə mürəkkəb texniki məsələləri bacarıqla həll etmişdir. Neftçıxarma sənayesi sistemində işlədiyi dövrdə Nəsrulla Babayev özünü qazma -sahəsində yüksəkixtisaslı mütəxəssis kimi göstərmiş,Gürgan-dəniz, Neft Daşlan, Qum adası, Qaradağ-dəniz, Girovdağ, Murovdağ, Banka-Cənub, Səngəçal-dəniz, Duvannı-dəniz, Bulla adası, Bahan və s. yataqların açılmasında və işlənməsində iştirak etmişdir. 1951-ci ildə dəniz neft yataqlarının kəşfi və işlənməsi, neft və qaz quyularının qazılması sahəsində xidmətlərinə görə, bir sıra neftçilərlə yanaşı, ona da SSRİ Dövlət Mükafatı verilmişdir.
Elmi fəaliyyəti
1962-ci ildə Dənizdə dərin maili neft quyularının qazılmaşı mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək, texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 1960-cı ildə ona Azərbaycan SSR-in Əməkdar mühəndisik fəxri adı verilmişdir. 1965-ci ildə Nəsrulla Babayev Azərbaycanın ayrı-ayrı dəniz sahələrində dərin neft quyularının qazılması mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. 1968-ci ildə ona professorluq vəzifəsi verilmişdir. 1972-ci ildə dənizdə çox dərin və maili quyuların qazılma texnologiyasını işləyib hazırladığına görə o, Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı Laureatı adma layiq görülmüşdür. Keçmiş Sovetlər İttifaqının ən böyük və perspektivli birliklərindən birinin rəhbəri ola¬raq Nəsrulla Babayev təsərrüfat işlərini elmi və pedoqoji fəaliyyətilə birləşdirmişdir. O, Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası¬nın Dərin Neft, Qaz Yataqlarının Problemləri İnstitutunda dağ süxurlarının dağıdılması labo-ratoriyasının rəhbəri və- AzNKİ-nin qazma kafedrasının professoru işləmişdir. Öz istehsalat və elmi fəaliyyətində Nesrulla müəllim 80 elmi əsər, o cümlədən «Azərbaycanın dəniz sahələrində dərin quyuların qazıl- ması» monoqrafiyasım dərc etdirmişdir ki, bunun da böyük elmi və təcrübi əhəmiyyəti vardır. O, böyük təsərrüfat əhəmiyyəti olan 40 ixtiranın, onlarla səmərələşdirici təkliflərin müəllifidir. Bu ixtiraların və səmərəli təkliflərin çoxunun tətbiqi quyuların qazılmasmdakı texniki-iqtisadi göstəricilərin əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlməsini təmin etmişdir. Bunlara «Humat tozlarının istehsal texnologiyası», «İşlənmiş gil məhlulundan ağırlaşdırıcının regenerasiyası üçün hidrosiklon qurğusu», «Spindelsiz turbobur» və «Qazma avadanlığı üçün deniz özülü» kimi ixtiraları daxildir. Professor Nəsrulla Babayev yüksək ixtisaslı mühəndis kadrlarının hazırlanmasında böyük əmək sərf etmiş, AzNKİ-nin və Azərbaycan SSR EA DNYPİ-nin aspirantlarının elmi rəh¬bəri olmuşdur. O, SSRİ Neftçıxarma Nazirliyinin, Azər¬baycan SSR Neftçıxarma Nazirliyinin texniki şuralarının, bir sıra institutların elmi şuralarının üzvü idi. 1967-ci ildə Az. SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdi. Dəniz Neft yataqlarının kəşfiyyatında və işlənməsində yaradıcı iştirakına, Azərbaycanın Neft sənayesində qüsursuz və məsuldar fəaliyyətinə görerNəsrulla Babayev Lenin, «Qırmızı Əmək Bayrağı», «Şərəf nişam» ordenləri və medallarla təltif edilmişdir.
Babayev N.X. neft və qaz quyularının qazılması sahəsində tanınmış alimdir.
Babayev N.X. 100-dən artıq elmi məqalənin və bir sıra monoqrafiyaların müəllifi olub. İxtiralara görə 100 müəllif şahadətnaməsi alıb.
Aleksandra Mixaylovna Levşina
Aleksandra Mixaylovna Levşina(21 aprel 1920-ci il) - kimyaçı alim, AMEA Aşqarlar Kimyası İnstitutunda baş elmi işçi.
Həyatı
Aleksandra Mixaylovna Levşina 21 aprel 1920-ci ildə Həştərxan şəhərində anadan olmuşdur. Atası Levşin Mixail Fyodroviç əvvəlcə Baltik və Xəzər dənizi hərbi - dəniz flotlarında, daha sonra Xəzər dənizi gəmiqayırma və Xəzərtankerdə radist kimi xidmət eləmişdir. 1969-cu ildə vəfat etmişdir. Anası Levşina Elena Vasilyevna evdar qadın olmuşdur. A.M.Levşina1931-ci ildən 1935-ci ilədək atasının Kasparın dəniz agentliyinə (Pəhləvi ş.) və SSRİ səfirliyinə (Tehran ş.) xidməti ezamiyyətə göndərildiyi üçün İranda yaşamış, ezamiyyət bitdikdən sonra Bakı şəhərinə qayıtmışdır. 1939-cu ildə Bakıdakı 132 sayli məktəbi bitirərək, M.V.Lomonosov ad. Moskva Zərif Kimyəvi Texnologiya Institutuna (MZKTİ) daxil olmuş, orada iki il oxuduqdan sonra, 1941-ci ildə M.Əzizbəyov ad. Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (ASİ) kimya-texnologiya fakültəsinə qəbul olunmuşdur. Institutu bitirdikdən sonra 1944-cü ildə V.V.Kuybışev ad. Azərbaycan Neft Emalı Sənayesi Elmi-tədqiqat İnstitutuna (ANESETİ) işə daxil olmuşdur. Burada benzin sektorunda mühəndis-kimyaçı vəzifəsində çalışaraq, katalitik krekinq üsulu ilə yüksəkkeyfiyyətli yanacaqların yaradılmasında iştirak etmişdir. 1946-cı ildə işlədiyi institutun “Donma temperaturunu aşağı salan və yaxşılaşdırılmış yağlayıcılıq xassələrinə malik aşqarların sintezi” laboratoriyasına keçirilmişdir. 1948-1951-ci illərdə ANESETİ-nin aspiranturasında təhsil almışdır. Aspirant kimi bəzi Bakı neftlərinin yağ fraksiyalarının və yağlarının tədqiqi və onların məqbulluğunun öyrənməsi, eləcə də sürtkü yağlarına aşqarlar sintezinin üsullarının işlənib hazırlanmasında iştirak etmışdir.
Fəaliyyəti
1953-cü ildə dissertasiya müdafiə edərək “kimya elmləri namizədi” elmi dərəcəsini, 1955-ci ildə isə “baş elmi işçi” elmi rütbəsini almışdır. Aspiranturanı qurtardıqdan sonra Kuybışev ad. ANESETİ-də mühəndis, böyük mühəndis, kiçik elmi işçi, 1955-ci ildən 1959-cu ilədək böyük elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır. 1959-cu ildən 1965-ci ilədək Azərb.SSR-in EA-nın Neft Kimyası Prosesləri İnstitutunda (NKPİ) böyük elmi işçi kimi işləmişdir. Bu müddət ərzində A.M.Levşina dizel və avtotraktor yağlarına alkilfenol tipli çoxfunksiyalı aşqarların sintezi və texnologiyasının işlənib haırlanmasında bilavasitə iştirak etmişdir. Bu tədqiqatların nəticəsidə 1960-cı ildə çoxfunksiyalı AзНИИ-7 və АзНИИ-8 aşqarlarının sənaye istehsalı həyata keçirilmişdir. O eyni zamanda müxtəlif funksional qruplar saxlayan aşqarların Bakı neftlərindən alınan yağlara və yağ fraksiyalarına təsir mexanizminin öyrənilməsi, yağların karbohidrogen tərkibinin və onların aşqarlara məqbulluğunun tədqiqi ilə məşğul olmuşdur. Bu tədqiqatların nəticələri yağların aşqarlara məqbulluğunun onların karbohidrogen tərkibindən asılılığını xarakterizə edən qanunauyğunluqları müəyyən etməyə imkan vermişdir. Daha sonra A.M.Levşina polimer birləşmələrin sintezi, bu burləşməərin özlülük aşqarları və çoxfunksiyalı polimer aşqarlar almaq üçün ilkin xammal kimi istifadəsi sahəsində çalışmağa başlamışdır. Yağların özlülük-temperatur xassələrini effektiv surətdə yaxşılaşdıran və depolimerləşməyə qarşı davamlılığınagörə məlum özlülük aşqarlarından üstün olan ИНХП-20 və ИНХП-22 sintez edilmişdir. 1965-ci ildə “Aşqarlar bölməsi” NKPİ-nun tərkibindən ayrılıb müstəqil Azərb.SSR EA-nın Aşqarlar Kimyası İnstitutuna çevrildikdən sonra, 1965-cı ilədək bu institutda baş elmi işçi, 1965-cı ildən 1987-ci ilədək “Polimer aşqarlar” laboratoriyasının rəhbəri kimi calışmışdır. Bu illər ərzində laboratoriyada sürtkü yağlarının istismar xassələrini yaxşılaşdıran bir sıra çoxfunksiyalı polimer aşqarların sintezi və alınma texnologiyasının işlənib hazırlanması sahəsində çoxlu sayda tədqiqat işləri aparılmışdır. Aparılmış tədqiqatların müsbət nəticələri əsasında yüksək effektivliyə malik çoxfunksiyalı polimer aşqarı ИХП-388 sənayedə tətbiq edilməkdə idi, yuyucu-dispersləşdirici suksinimid polimer aşqarı olan ИХП-476 isə tətbiq üçün təqdim edilmişdi. Bu aşqarları almaq üçün olan məhsul – izobutilenin stirolla birgə polimerinin alınması prosesi də sənayedə tətbiq edilirdi, lakin SSRİ-nin dağılması səbəbindən bütün bunlar yarımçıq qaldı.
Elmi istiqaməti
A.M.Levşina polimer aşqarların sintezi sahəsindəki işləri ilə yanaşı, maraq kəsb edən tədqiqatları müalicəvi naftalan neftinin tərkibinin öyrənilməsi sahəsindədir. Bu tədqiqatların nəticəsində naftalan neftinin tərkibindəki naften karbohidrogenlərinin yüksək fizioloji effektliliyi və onları ayırmağın üsulları göstərilmişdir. Bunlar, həm nəzəri, həm də vacib praktiki əhəmiyyət kəsb edən tədqiqatlar idi.
Elmi rəhbərliyi
Onun rəhbərliyi altında 2 aspirant və 1 dissertant müvəffəqiyyətlə dissertasiya müdafiə etmişlər.
Mükafatları
A.M.Levşina 1970-ci ildə “Əməkdə fərqlənməyə görə” medalı ilə təltif olunmuşdur.
İctimai fəaliyyəti
A.M.Levşina İnstitutun ictimai həyatında fəal iştirak etmişdir, uzun illər ərzində İnstitutun elmi əsərlərinin nəşri ilə məşğul olan redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur. 1967-ci ildən çalışdığı son günədək İnstitutda namizədlik dissertasiyası müdafiəsi üzrə şuranın Elmi katibi olmuşdur.
Elmi əsərləri
A.M.Levşina 122 elmi əsərin və 9 müəlliflik şəhadətnaməsinin müəllifi olmuşdur.
Rabat (Urmiya)
Rabat — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 194 nəfər yaşayır (36 ailə).
Erol Özvar
Erol Özvar — Türk yazıçı, akademik, iqtisadçı, tərcüməçi. 1966-cı ildə İstanbulda anadan olub. İbtidai, orta və tam orta təhsilini eyni şəhərdə aldı. 1985-ci ildə Mərmərə Universitetinin iqtisadiyyat proqramına daxil olmuş, 1989-cu ildə məzun olmuşdur. Eyni universitetdə iqtisadi tarix sahəsində magistr və doktorantura təhsili aldı. 1998-ci ildə Mərmərə Universitetində "XVII əsrdə Osmanlı Dövlət Maliyyəsindəki Dəyişiklik: Xəzinədarlıq Gəlirliyindən Yunanistan Dövlətində Vivadilikə Keçid" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını təqdim etdi.
Uzun müddət, Mərmərə Universiteti Sosial elmlər peşə məktəbinin müəllimi olmuşdur. 15 iyul 2018-ci il tarixli Türkiyə prezidenti Fərmanı ilə Mərmərə Universitetinin rektoru vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Həyatı
1966-cı ildə İstanbulda anadan olub. İbtidai, orta və tam orta təhsilini İstanbulda aldıqda sonra Mərmərə Universitetinin iqtisadiyyat proqramına daxil olur. Daha sonradan, eyni universitetdə magistratura və doktorantura təhsilini alır. Erol Özvar evlidir və üç övladı var.
Karyera
Elmi tədqiqatları ümumiyyətlə Orta Şərqə və xüsusilə Osmanlı İmperiyasına aid olan iqtisadi və maliyyə qurumlarındakı dəyişikliklərdən bəhs edir. Erol Özvarın türk və xarici dillərdə nəşr olunan əsərləri arasında 2005-ci ildə Garanti Bankına bağlı Osmanlı Bankı Arxiv və Araşdırma Mərkəzi tərəfindən kitab şöbəsində "Osmanlı Maliyəsindəki Köşk Tətbiqi" adlı kitabı nümayiş etdirilmişdir. Daha sonra Mehmet Gənc ilə birlikdə Osmanlı büdcələri kitabını nəşr üçün hazırladı. "Osmanlı Maliyyəsi: Qurumlar və Büdcələr" olaraq nəşr olunan və 2 cilddə olan bu əsər, 2013-cü ildə Beynəlxalq Halil İnalcık Tarix Mükafatına layiq görülmüşdür. 2009–2012-ci illər arasında Harvard Universiteti Orta Şərq Araşdırmalar Mərkəzində və Harvard Hüquq Fakültəsi İslam Hüququ Tədqiqatları Proqramında ziyarətçi müəllim olaraq çalışmış və tədqiqat dəstəyi almışdır. Türk Tarix İnstitutunun elmi komitəsi, Türkiyənin Beynəlxalq Sosial və İqtisadi Tarix Dərnəyi idarə heyəti üzvlüyünə üzv olmuşdur. Beynəlxalq iqtisadi tarix qurumunun elmi şurasının üzvüdür.
Kitabları
Erol Özvar 4 kitabın müəllifidir:
Babazeynal Babazadə
Babazeynal Maqsud oğlu Babazadə - Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Babazeynal Babazadə 1 iyul 2001-ci ildə Lerik rayonunun Aşağı Amburdərə kəndində anadan olmuşdur.
Hərbi xidməti
Babazeynal Babazadə 2019-cu ildə həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Babazeynal Babazadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babazeynal Babazadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Miri Yusif
thumb|right|Miri Yusif — Bakılı Sərçələr
Miri Yusif (əsl adı: Mirbabayev Miryusif Mirheydər oğlu; ) — Azərbaycanlı müğənni, aktyor, bəstəkar və rəssam, Azərbaycanın xalq artisti (2019).
Həyatı
Mirbabayev Miryusif Mirheydər oğlu 27 oktyabr 1977-ci ildə Bakı şəhəri, Nizami rayonu, 8-ci kilometr qəsəbəsində anadan olub. Valideynləri Mirbabayev Mirheydər Mirhüseyn oğlu və Mirbabayeva Adelya Yusif qızıdır.
Ondan böyük qardaşı və kiçik bacısı var. Qardaşı Mirbabayev Mirbağır Mirheydər oğlu iqtisadçıdır. Bacısı Mirbabayeva Günay Mirheydər qızı musiqiçidir. Miri Yusifin uşaqlıq illəri yaşadığı 8-ci kilometr qəsəbəsi ilə bağlıdır. Onun "Bakılı Sərçələr" mahnısı və ona çəkilmiş klip məhz həmin yerlə bağlı xatirələrinə həsr olunmuşdur.
Şəxsi həyatı
Miri Yusif məktəb illərindən sonra ABŞ-yə gedir. Miri Yusif burada bir çox işdə çalışır. Özünün "karantin" adlandırdığı bu dövrdə yeni ruhda, yeni tərzdə mahnılar yazmağa başlayır.
Vaxt keçdi və onun həyatı öz axarına düşməyə başladı. Ona Amerikada yaxın dostu Teymur Nuriyev dəstək oldu. Artıq o, arada bir Bakıya gələ bilirdi. Bakıya gəldiyi bir vaxtda konsertdə bir qızla qarşılaşdı. Ertəsi gün həmin qız öz qardaşı və ailə dostları Fidan Qasımovayla onların evinə gəldi. Cəmi bir ay sonra — 09.10.2008-ci ildə ailə həyatı qurur. Bu sevginin ilk töhfəsi "Sənin üçün" hiti, ən böyük nəticəsi isə 9 ay sonra dünyaya gələn Mirhüseyn oldu. 2011-ci ildə Adel adlı qız övladı dünyaya gəldi.
Karyera
Dəyirman — Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bir rep qrupu idi. Əvvəlcə qrup "GGG-ailəsi" adlandırılsa da, sonralar onun adı "Dəyirman"a dəyişdirildi. Azərbaycan tamaşaçıları qrupu müğənni Leyla ilə birlikdə "Sarı gəlin" mahnısına çəkdirdikləri klip ilə tanıdı. Sonralar "Dəyirman" Azərbaycanın bəzi xalq və uşaq mahnılarını rep üslubunda remiks etdi. Qrupun ən uğurlu mahnılarından biri "Ya Qarabağ, ya ölüm" sayılır.
Miri Yusif ABŞ-də yaşayarkən – 2005-ci ildə solo karyeraya başlamağa qərar verdi. İlk mahnı "Papa" mahnısı oldu. Daha sonra "Everrock Records" studiyasında "Avara" adlı ilk albomu yazıldı.
Bakıya qayıtdığı andan etibarən həyatında baş verən dəyişikliklər Miri Yusifin "Karma" albomunun yaranması yolunun başlanğıcı oldu. 1 dekabr 2010-cu il tarixində SS Production şirkətinin təqdimatı ilə "Karma" albomunun tanıtımı Miri Yusifin qısa solo konserti ilə müşaiyyət olundu. Bu böyük səhnədəki konsertə yönəlmiş ilk addım oldu.
"Mən Heç Kiməm" adlı yeni sinql Miri Yusifin fəlsəfi axtarışının ilk nəticələrindən oldu. Musiqisi və sözləri Miri Yusifə məxsus olan bu track 2011-ci ilin sentyabr ayında sırf internet vasitəsilə yayımlanan "KARVAN EP" albomuna daxil edildi. Sözü gedən albom həm şərq, həm də qərb kaloritlərini özündə cəmləşdirən Miri Yusifin ilk EP albomu idi. Bu albomda yer alan "Səndən Olmaz" mahnısı isə 2011-ci ildə "İlin Hit Mahnısı" mükafatına layiq görüldü. Həmin ilin oktyabr ayının 15-də eyni adlı mahnının Eleven klubunda canlı alətlərin müşayəti ilə ilk klub konserti gerçəkləşdi. Miri Yusifin sayca 4-cü albomu olan "Nirvana" 2012-ci ildə işıq üzü gördü. Albomun musiqi prodüsseri Emin Kərimidir. Albomdakı Nigar Camal ilə duet oxunulan, bəstəkarı İsa Məlikova aid olan "Qal" trackinin klipi youtube kanalına yükləndiyi ilk gün ərzində 40.000 baxışla 2012-ci ilə qədər Azərbaycan Musiqi aləmində görülməyən rekord göstərici əldə etdi. "Nirvana"nın əvvəlki albomlardan fərqi onda idi ki, albomda yer alan bütün mahnılar canlı olaraq musiqi alətləri ilə müşayiət olunurdu. Albomun dizaynında isə Miri Yusifin uşaq vaxtı çəkdiyi şəkillərdən istifadə olunmuşdu.
2013-cü ilin ilk aylarında musiqisi və sözləri Miri Yusifə məxsus olan "Mən Küləyəm" sinqlı internet və radio vasitəsilə yayımlandı. Qısa zaman keçməsinə baxmayaraq, bu mahnı pərəstişkarlar tərəfindən böyük şöhrət qazandı. 8 Mart ərəfəsində "Beynəlxalq Qadınlar günü" münasibətilə Miri Yusif Eleven klubunda xanımlar üçün öz musiqili hədiyyəsini – "ilk akustik" konsertini uğurla verdi. Konsertdə bütün mahnılar akustik və bas gitara, perkussiya alətlərinin köməyilə səsləndirildi. Böyük anşlaqla qarşılanan bu konsert çoxsaylı istəklərin nəzərə alınmasıyla yenidən həmin məkanda 15 Martda təkrarlandı.
Miri Yusifin böyük konserti isə İyun ayının 28-i Yaşıl Teatrda tamaşaçıları bir araya topladı. 3 saata yaxın açıq havada davam edən konsertdə 2000-ə yaxın tamaşaçı iştirak etdi.
2013-cü ilin sonlarına yaxın "Ağ Qarğa" albomu dinləyicilərə Heydər Əliyev adına Sarayda keçirilən canlı konsertdə təqdim olundu. Albomun musiqi prodüsseri "Nirvana"da olduğu kimi Emin Kərimidir. Albomda bir sıra yeni bəstələr yer aldı, o cümlədən retro mahnılardan biri olan "Küçələrə Su Səpmişəm" tam fərqli tərzdə muğam və rokla sintez olunaraq ifa olundu. Həmçinin alboma daxil olan "İki Doğma İnsan" mahnısı "İlin mahnısı" mükafatını qazandı.
2014-cü il 13 və 14 İyunda Yaşıl Teatrda "Yayın Ən Böyük" konserti reallaşdı. İki gün ərzində anşlaqla keçən solo konsertdə 4000-dən çox dinləyici iştirak etdi. Ən son illərdə 2016-cı ilin İyul ayinin 8–9-u "2 GÜN Solo Konsert" adlı konsert proqramı ilə "Yaşıl Teatr"da çıxış etdi. 1 Mart 2017-ci ildə Elektra Events Hall-da "Ad Günu" adlı canlı solo konsert baş tutur. Bu konsertlər arasında 24 Noyabr 2017-ci ildə Böyük Britaniyada, The QUBE PROJECT adlı məkanda Dj Chinanın da iştırakı ilə Miri Yusifin konserti baş tutdu. Həmçinin o, çox vaxt "Eleven" adli night clubda tez-tez canlı solo konsert verir.
Musiqi üslubu
Dəyirman qrupunda fəaliyyət göstərdiyi dönəmlərdə rep ifaçısı olsa da solo karyeraya başladıqdan sonra Etnik, Reggi, Rok, Şanson, R&B, Caz və Flamenko tərzində mahnılar yazmağa başladı.
Diskoqrafiya
2006 Avara 2010 Karma 2011 Karvan 2012 Nirvana 2013 Ağ Qarğa
May (ad)
May — ad.
Yuxarı Rəvənd (Urmiya)
Yuxarı Rəvənd — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Həsənabad (Mahnişan)
Həsənabad - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 328 nəfər yaşayır (79 ailə).
Hisar (Maku)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 391 nəfər yaşayır (70 ailə).
Masato
Masato — Yaponiya adı.
Alexandro Kantero
Levante-2
Levante-2–də ilk matçına 20 yanvar 2019-cu ildə keçirilən Levante 2-Kornella matçının 67-ci dəqiqəsində çıxıb. Matç 0–0 hesablı heç-heçə ilə başa çatıb. Levante-2-də ilk dəfə 24 mart 2019-cu ildə keçirilən Levante 2-Sabadell matçında fərqlənib. Matçın 4-cü və 46-cı dəqiqələrində qol vurub. Beləliklə, bu matçda Alexandro Kantero Levante-2 də dublda etmiş oldu. Matç Levante 2-nin 3–1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.
Levante
Levantenin heyətində ilk matçına 30 aprel 2021-ci ildə keçirilən Selta Viqo-Levante matçında çıxıb. Start heyətdə meydana çıxan Kantero 79-cu dəqiqədə əvəzlənib. Matç Selta Viqonun 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.
Estela Ximenez
Estela Ximenez (29 mart 1979) — İspaniyanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Estela Ximenez İspaniyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində qızıl medalın sahibi olub.
Xruniçev adına Dövlət Kosmik Tədqiqatlar və İstehsalat Mərkəzi
Xruniçev adına Dövlət Kosmik Tədqiqatlar və İstehsalat Mərkəzi (rus. ГКНПЦ им. М. В. Хру́ничева) - Rusiya mənşəli kosmik gəmi, buraxıcı qurğular, raket və ballistik raket istehsalçısıdır. Şirkətin mərkəzi ofisi Moskvada yerləşir.
Şirkət 1916-cı ildə Russo-Balt avtomobillərinin istehsalı üçün bir avtomobil fabriki olaraq yaradılmışdır. Daha sonra təyyarə istehsal etməyə başladı və İkinci Dünya Müharibəsi zamanı İlyuşin Il-4 və Tupolev Tu-2 təyyarələrini istehsal etdi. 1951-ci ildə OKB-23 adlandırıldı və 1959-cu ildən qitələrarası ballistik raketlərin, daha sonra isə kosmik gəmilər və kosmik gəmilər üçün buraxıcı qurğuların inkişafına başladı. Şirkət, Mir də daxil olmaqla bütün Sovet kosmik stansiyalarının dizaynını və istehsalını həyata keçirmişdir. 1988-ci ildə Salyut Dizayn Bürosu adı altında müstəqil bir şirkət oldu. 1993-cü ildə Xruniçev Zavodu və Salyut Dizayn Bürosu birləşərək Xruniçev adına Dövlət Kosmik Tədqiqatlar və İstehsalat Mərkəzinə çevrildi. 1990-cı illərdə Lockheed Martin və International Launch Services ortaq bir müəssisə qurdular. Daha sonra Xruniçev beynəlxalq kosmik buraxılışlar bazarında müvəffəqiyyətli bir buraxıcı xidməti təminatçısı oldu.
Xruniçev hazırda qlobal kosmik buraxıcılar bazarında 30%-dən çox bazar payına malikdir.
Şirkətin hal-hazırda sahibi Roskosmos şirkətidir.
Elmar
Elmar — Azərbaycanlı kişi adı.
Kita-Yono stansiyası
Kita-Youno Station (北与野駅, Kita-Yono-eki) Tio-ku, Saytama, Saytama prefekturası, Yaponiya, Şərqi Yaponiya Dəmir yolu şirkəti (JR East) tərəfindən idarə olunan Sayka xəttində sərnişin dəmir yolu stansiyasıdır.
Tarixi
Stansiya 30 sentyabr 1985-ci ildə açılıb.
Mikayıl Yanar
Mikayıl Yanar (Rəhimov Mikayıl Binnət oğlu; ) — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (2000), Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin (1986) üzvü, şair-publisist.
Həyatı
Rəhimov Mikayıl Binnət oğlu 1938-ci il mayın 15-də Tovuz rayonunun Qovlar qəsəbəsində anadan olmuşdur. Burada yeddiillik, Samux rayonunun Qarayeri qəsəbəsində onillik məktəbi bitirdikdən sonra ordu sıralarında xidmət etmişdir (1958-1959).
Xanlar Pedaqoji Texnikumunda təhsil almışdır (1959-1961). Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fakültəsində qiyabi təhsil almışdır (1966-1972).
1977-1979-cu illərdə Azərbaycan KP MK-nın Kirovabad şəhərindəki marksizm-leninizm universitetinin təbliğatçı fakültəsini bitirmişdir.
"Gəncənin səsi" qəzeti redaksiyasında müxbir işləmişdir (1974-1992). Gəncə şəhər 7 saylı orta ümumtəhsil məktəbində mü-əllim (1992-2011), Nizami Ev Muzeyində fond müdiri vəzifəsində işləmişdir (1992-1999).
Yaradıcılığı
Bədii yaradıcılığa 50-ci illərdən başlamışdır. 1956-cı ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqı Gəncəbasar filialının üzvü olmuşdur. İlk qələm təcrübələri "Namuslu zəhmət" (Samux rayonu), “Kommu-nist əməyi” (Xanlar rayonu) və "Gəncənin səsi" qəzetlərində dərc edilmişdir (1957-1958). Dövri mətbuatda, almanaxlarda şeirləri dərc olunmuşdur. Bir çox ölkə nəşriyyatlarında, o cümlədən 1980-ci ildə Ukraynanın "Donbas" və Azərbaycanın "Yazıçı" nəşriyyatlarının birgə buraxdığı "Rodnik bratstva" kitabında şeirləri dərc edilmişdir.
"Azərbaycan Uşaq Ədəbiyyatı antologiyası" kitabında (Bakı-2014) şeirləri nəşr edilmişdir.
İncə-i Ülya (Mahnişan)
İncə-i Ülya - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Mikayıl Yanar
Yaradıcılığı
Gəncədə fəaliyyəti bərpa edilmiş "Divani-hikmət" ədəbi məclisinin idarə heyətinin üzvü olmuşdur (2009).
Cemal Hünal
Həyatı
Cəmal Hünal 2 oktyabr 1976-cı ildə İstanbulda anadan olub. İki il Saint Benoit Fransız Liseyində təhsil aldıqdan sonra, yaşadığı disiplin problemlərinə görə ailəsi tərəfindən Şotlandiyadakı Gordonstoun İnternational Summer School a göndərildi. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Londonda dizayn təhsili almağa qərar verdi və bir müddət burada yaşadıqdan sonra aktyorluq təhsili üçün Los-Angeles a getdi. O, UCLA Extension, Santa Monica College və London Film School-da teatr və kino üzrə təhsil alıb. O, ABŞ-də müxtəlif qısametrajlı filmlərdə rol alıb. Bir Zamanlar serialındakı Murat roluna görə o, polşalı müəllimlərdən Osmanlı texnikası əsasında döyüşmək üçün təlim alıb.
Hürov (Maku)
Hürov — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 78 nəfər yaşayır (16 ailə).
Aşağı Rəvənd (Urmiya)
Aşağı Rəvənd — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 111 nəfər yaşayır (21 ailə).
NGC 6350
NGC 6350, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Amin (xəlifə)
Əbu Musa Məhəmməd ibn Harun Ər-Rəşid (d. 14 aprel 787 - ö. 27 sentyabr 813) — 6. Abbasi xəlifəsi.
İlk illəri
787-ci ildə Bağdad da dünyaya gəldi. Atası xəlifə Harun Ər-Rəşid, anası isə onun nigahlı xanımı olan əmisi qızı Zübeydə bint Cəfərdir. Həm anası, həm də atası xəlifə Əl-Mənsur soyundan gəldiyi üçün, anası fars bir kəniz olan yaşca böyük qardaşı Abdullah a nəzərən vəliəhdliyə daha çox layiq görülürdü. Bu səbəblə hələ 5 yaşında ikən Əl-Amin ünvanıyla vəliəhd elan edildi (792). Böyük qardaşı Abdullah isə yalnız 6 il sonra Raqqa da Əl-Məmun ünvanıyla ikinci vəliəhdliyə yüksələ bildi. 802-ci ildə həcc ziyarəti edən xəlifə Ər-Rəşid Məkkə də Kəbə divarına asdırdığı əhdnaməylə ölümündən sonra xilafətin 3 oğlu arasında bölüşdürüləcəyini bildirdi. Bu əhdnaməyə görə, oğulları Əl-Amin, Əl-Məmun və Əl-Mötəmin bir-birinin ardınca xəlifə olacaq, o günədək İraq daxil olmaqla bütün qərb mülkləri Əl-Aminə, şərqdəki əyalətlər Əl-Məmun a, Əl-Cəzirə, Anadolu və Hindistan sərhəddindəki mülkləri isə Əl-Mötəmin ə veriləcəkdi.
Xəlifəliyi və taxt mübarizəsi
Atasının Tus şəhəri ndə vəfatından sonra (24 mart 809) Əl-Amin Bağdad da xəlifə elan edildi və qardaşı Əl-Məmun da daxil olmaq üzrə hər kəs tərəfindən xəlifəliyi tanındı. Ancaq çox keçmədən atasının vəziri Fəzl ibn Rəbinin də təhrikiylə qardaşlarını vəliəhdlik sırasından çıxarmağa cəhd göstərdi. 810-cu ildə qardaşı Əl-Mötəmin i bütün vəzifələrindən azad edib Bağdad da yaşamağa məcbur etdi. Ardından oğlu Musanı qardaşı Əl-Məmun dan sonrakı ikinci vəliəhd təyin edərək xutbələrdə adının çəkilməsini istədi və qardaşı Əl-Məmun un əmrindəki orduyla birlikdə Bağdad a gəlməsini tələb etdi. Ancaq qardaşlarının bu istəklərə tabe olmamasının ardından hər ikisi taxt sırasından uzaqlaşdırıldı (810). İki qardaş arasındakı taxt mübarizəsi bir müddət sonra hakimiyyət və bürokratiyada güclənməyə çalışan ərəb və fars fraksiyalarının mübarizəsinə çevrilmişdi.
Əl-Amin qardaşının müqavimətini sındırmaq üçün onu 24 mart 811-ci ildə vətən xaini elan etdi və qəddarlığıyla tanınan keçmiş Xorasan canişini İbn Mahanı 40 minlik orduyla qardaşı Əl-Məmun un üzərinə göndərdi. Bu əsnada Əl-Məmun özünü xəlifə elan etmişdi (8 may 811) və fars əsilli ordu komandiri Tahir ibn Hüseynin rəhbərliyində 4 min nəfərlik ordu toplamışdı. Sayının az olmasına baxmayaraq, Tahir ibn Hüseynin intizamlı ordusu Rey yaxınlığında baş tutan döyüşdə qalib gəldi və ordusu darmadağın edilən İbn Mahan döyüş meydanında həlak oldu. Həmin ilin sonlarında göndərilən ikinci ordu da Həmədan yaxınlığında məğlub edildi. 812-ci ildə göndərilən üçüncü ordu isə Xanakin yaxınlığında döyüşmədən geri çəkildi.
Qədim Roma: Bir imperiyanın yüksəlişi və süqutu
Qədim Roma: Bir imperiyanın yüksəlişi və süqutu (Orijinal adı: Ancient Rome: the Rise and Fall of the Roman Empire), BBC-nin 2006-cı ildə istehsal etmiş olduğu sənədli film janrında olan serialıdır. Serialın hər bir bölümündə Roma imperiyasının fərqli bir dövrü təhlil edilmişdir. İlk dəfə 21 sentyabr 2006-cı ildə yayımlanmış sənədli film seriyasını Mark Hedgecoe çəkmişdir. Türkiyədə NTV tərəfindən yayımlanmışdır.
Amin (xəlifə)
Xəlifəliyi və taxt mübarizəsi
İki qardaş arasında davam edən taxt mübarizəsi əsnasında özünün Əməvi sülaləsi nin varisi olduğunü iddia edən Əli ibn Abdullah Suriya da ayaqlandı. Qısa zamanda genişləyən üsyan nəticəsində Dəməşq və ətraf bölgələr işğal olunmuş, Bağdad da öz vəziyyətinin pis olması səbəbilə Əl-Amin bölgəyə böyük bir ordu göndərə bilməmişdi. Bütün bu iğtişaşlara son qoymaq məqsədilə Suriya birliklərinin rəhbəri Hüseyn ibn Əli tərtiblədiyi saray çevrilişiylə Əl-Amini həbs etdirdi. Ancaq sadiq adamlarının köməyilə Əl-Amin həbsdən qaçırıldı və yenidən xəlifə elan edildi. Hüseyn ibn Əli isə öldürüldü (aprel 812).
Ölümü
Əl-Məmun un göndərdiyi Tahir ibn Hüseyn rəhbərliyindəki ordu 812-ci ilin avqustunda Bağdad ı mühasirəyə aldı. O əsnada Bağdad istisna olmaqla, bütün xilafət Əl-Məmun un xəlifəliyini tanımışdı. Bir il davam edən mühasirənin ardından bir çox ordu və saray mənsubu Əl-Məmun un tərəfinə keçməyə başlamışdı. Nəhayət, 813-cü ilin sentyabrında ordu Bağdad a daxil oldu. Qaça bilməyəcəyini anlayan Əl-Amin, öldürülməməsi şərtilə atasının sadiq komandirlərindən Hərsəmə ibn Ayənə məktub yazaraq təslim olacağını bildirdi. Ancaq bundan xəbər tutan Tahir ibn Hüseyn dərhal saraya daxil olaraq xəlifəni həbs etdi və 27 sentyabr 813 günü gecə saatlarında onu edam etdirdi. Kəsilən başı Əl-Məmun a göndərildi. Bağdad ın qərbində dəfnedilən cəsədi daha sonralar Kazımeyn türbəsinə dəfn edildi.
Funksiya strukturu
Funksiya strukturu — Ümumiləşdirilmiş fraza quruluşu qrammatikası, baş əsaslı fraza quruluşu qrammatikası və leksik funksional qrammatika kimi fraza quruluşu qrammatikalarında xüsusiyyət strukturu mahiyyətcə atribut-qiymət cütləri toplusudur. Məsələn, nömrə adlı atributun tək dəyəri ola bilər. Atribut dəyəri ya atom ola bilər, məs. tək və ya kompleksdəki bir xarakter (əksər hallarda bu xüsusiyyət strukturudur, həm də siyahı və ya dəstdir).
Matrisdə iki sütun var, biri funksiya adları, digəri isə dəyərlər üçün. Bu mənada xüsusiyyət strukturu açar-dəyər cütlərinin siyahısıdır. Dəyər atomik ola bilər və ya fərqli xüsusiyyət strukturuna malik ola bilər. Bu, obyekt strukturları üçün başqa bir qeydə gətirib çıxarır: ağacların istifadəsi. Əslində, bəzi sistemlər (məsələn, PATR-II) obyekt strukturlarını təmsil etmək üçün S-ifadələrindən istifadə edir.
Şərqi Yaponiya dəmir yolu şirkəti
Şərqi-Yapon dəmir yolu şirkəti (, Hiqasi-Nihon Ryokaku Tetsudo Kabusiki-qaysa) — Yaponiyada yerləşən dəmir yolu şirkəti. Şirkət 1 aprel 1987-ci ildə yaradılıb və yeddi Yaponiya Dəmir yolu şirkətlərindən biridir. Şirkətin mənzil-qərargahı Tokioda Sibuya rayonunda yerləşir.
Şərq Yaponiya Dəmir yolu şirkəti digər şirkətlərlə birlikdə-kiçik, Mərkəzi Yaponiya Dəmir yolu şirkəti və Qərb Yaponiya Dəmir yolu şirkəti, Tokio Fond Birjasında ticarət edir və Nikkei 225 mübadilə indeksinin tərkib hissəsidir.
Tarixi
1 aprel 1987-ci ildə Yaponiyanın milli dəmir yolunun özəlləşdirilməsi nəticəsində yaranmışdır. Jr Şərqinin özəlləşdirilməsindən sonra, böyük Tokio metropoliteninddə, Tohoku rayonunda və ətraf ərazilərdə köhnə Jnr xətlərində xidmətlər göstərir.
Balaca sürücü (film, 2017)
Balaca sürücü — Edqar Raytın rejissoru və ssenari müəllifi olduğu 2017-ci ildə çəkilmiş döyüş, komediya və cinayət filmi. Filmdə baş rollarda Anzel Elqort, Kevin Speysi, Lili Ceyms, Eiza Qonzalez, Con Hamm, Yami Foks və Con Berntal yer alır.
Məzmun
Balaca ləqəbli gənc oğlan sükan arxasında özünə rəqib tanımır. Bundan başqa, o, hər zaman musiqi dinləməyi xoşlayır. Onun həyatı başdan-ayağa adrenalinlə doludur. Qanqster qrupunun sürücüsü işləyən gənc bir gün aşiq olur və oyundan çıxmaq istəyir. Lakin bu bataqlıqdan çıxmaq elə də asan olmur.
Kelsus Kitabxanası
Efes Kelsus Kitabxanası — Efes antik şəhərində yerləşən antik kitabxana. Roma İmperiyası dövründə 110–135-ci illərdə inşa olunan kitabxana iki mərtəbədən ibarətdir. Efes Kelsus Kitabxanasında 14 minə qədər kitabın saxlanıldığı ehtimal olunur. Kitabxana uzun müddət Efes şəhərində yaşayan əhali üçün fəaliyyət göstərmişdir. Efes Kelsus Kitabxanasında bəzi mühüm kitablar kitabxananın divarında oyulmuş rəflərdə saxlanılırdı. III əsrdə baş vermiş zəlzələ nəticəsində kitabxananın oxuzalı yanmış, lakin daha sonra təmir edilmişdir. Orta əsrlərdə baş vermiş zəlzələ nəticəsində kitabxana dağılmış və yararsız vəziyyətə düşmüşdür.
Efes Kelsus Kitabxanası oğul Kelsus tərəfindən Asiya bölgəsinin rəhbəri olan atası K. Kelsusun şərəfinə 135-ci ildə inşa edilmişdir. Kitabxananın girişinə ədaləti və düzgünlüyü göstərən dörd ədəd heykəl yerləşdirilmişdir. Kitabxananın şimal hissəsində divar yazıları latın, cənub hissəsində ki, divar yazıları isə yunan dilində yazılmışdır və hər iki yazı Kelsus və oğıu Aqulianın həyatları və fəaliyyətləri haqqındadır. Kelsus kitabxananın zirzəmisində dəfn olunmuşdur.
Üç İnqilab Muzeyi
Üç İnqilab Muzeyi Şimali Koreyada yerləşir. Sərgi əsas etibarilə Kim İr Senin, üç inqilabı olan ideoloji, texniki, və mədəni inqilabını sərgiləyir. Bu Rionmot-donq ərazisində yerləşir və burada həmçinin Çuçxe ideologiyasının digər ideyaları olan ağır sənaye, mədəniyyət və kənd təsərrüfatı göstərilir. Mərkəzi bina Saturn planeti formasında halqa daxilində tikilmişdir. Kompleksdə 6 müxtəlif mövzuda sərgi var ki, bunlara Şimali Koreyanın elektronik, ağır sənaye, kənd təsərrüfatı, sinif təhsili və texnologiya daxildir.
Tarix
Muzey ilk dəfə 1946-1956-cı illərdə müvəqqəti olaraq sənaye və kənd təsərrüfatı sərgisi kimi fəaliyyət göstərmiş və sonradan inkişaf edərək 1983-cü ildə Üç İnqilab Muzeyinə çevrilmişdir. Bundan başqa 1993-cü ildə muzeydə təmir işləri aparılmışdır.
Vasiq (xəlifə)
Əbu Cəfər Harun ibn Məhəmməd və ya Əl-Vasiq   — 9. Abbasi xəlifəsi.
Yuxarı Şeqaftik (Urmiya)
Yuxarı Şeqaftik — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 230 nəfər yaşayır (46 ailə).
Erotik təsvirlərin tarixi
thumb|right|Qədim Romada çəkilmiş olan erotik təsvir
Erotik təsvirlərin tarixinə təkcə rəsmlər deyil, həm də heykəltəraşlıq, fotoqrafiya, dramatik incəsənət, erotik musiqi və yazılar da daxildir, həmçinin erotik təsvirlər bəşər tarixinin demək olar ki, hər bir dövründə müxtəlif sivilizasiyalar tərəfindən təsvir edilmişdir. Qədim yunanlar və romalılar erotik sayıla biləcək bir çox sənət əsərləri yaratmışdırlar. Son zamanlar kommunikasiya texnologiyaları inkişaf etməyə başlamış və bunun nəticəsində fotoşəkil formasında pornoqrafiya, video formasında pornoqrafiya, çap pornoqrafiyası kimi texnikalar yayılmağa başlanmışdır.