cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tektonik plitələr
Divergent sərhədlər
İslandiya quruda baş verən bu cür prosesləri izləmək alimlərə sanki təbii laboratiya təklif edir. İslandiya Orta-Atlantik dağ silsiləsi boyunca Şimali Amerika və Avrasiya plitələrinin ayrılması zonasında ikiyə ayrılmaqdadır. Belə ki Şimali Amerika plitəsi qərbə və Avrasiya plitəsi şərqə hərəkət etdiyindən hər iki divergent sərhədin hər iki tərəfi boyunca yeni qabıq əmələ gəlir. Yeni qabığın əmələ gəlməsi İslandiyanın ərazisini artırır, lakin sərhəd boyunca riftin əmələ həlməsinə də səbəb olur. İslandiya təbii olaraq gələcəkdə iki quru sahəsinə ayrılacaq və Atlantik okeanının suları bu iki sahə arasındakı genişlənən və dərinləşən sahəni dolduracaqlar.
Okean-materik
Okeanik plitə kontinental plitənin altına subduksiya etdikdə kontinental plitə yuxarı qalxır və dağ silsiləsi yaranır. Baxmayaraq ki, okean plitəsi ümumilikdə rahat və davamlı şəkildə subduksiya edir, subduksiya zonasının ən dərin hissələrində kiçik hissələrə parçalanma da baş verir. Bu kiçik hissələr müəyyən yerdə uzun müddət qalır, lakin sonradan qəftələn böyük zəlzələlər də törədə bilirlər. Bu cür zəlzələlər adətən qurunun bir neçə metr qalxması ilə müşayiət olunur.
Okean-okean
İki okean plitəsinin konvergensiya etdikdə onlardan biri digərinin altına subduksiya edir və bu proses zamanı dərin okean çökəklikləri əmələ gəlir. Məsələn, ən dərin çökəklik hesab edilən Marian çökəkliyi Filippin dənizi Plitəsinin Sakit Okean plitəsinin altına subduksiya etməsi nəticəsində yaranıb. Bu cür konvergent sərhədlər həmçinin dənizaltı vulkanların da əmələ gəlməsinə səbəb olur. Milyon illər ərzində püskürmüş lava və vulkan hissəcikləri okean dabanının üzərində üst-üstə yığılır və dəniz səviyyəsindən yuxarı qalxırlar və beləliklə vulkanik adaları əmələ gətirirlər. Bu cür vulkanik adalar adətən zəncir şəklində olurlar və adalar qrupu (arxipelaq) adlandırılırlar.
Materik-materik
İki kontinental plitə toqquşduqda onlardan heç biri subduksiya etmir, çünki kontinental plitələr nisbətən yüngüldür və iki toqquşan aysberq kimi aşağıya getməyə qarşı müqavimət göstərirlər. Əvəzində qabıq əyilməyə və yuxarı və ya yanlara doğru getməyə meyil edir. Hindistanın Asiyayla toqquşması nəticəsində Avrasiya Plitəsi qırışmış və Hind plitəsinin üzərinə keçmişdir. Toqquşmadan sonra milyon illər ərinzdə yavaş-yavaş davam edən plitələrin konvergensiyası Himalay dağlarını və Tibet yaylasını indiki yüksəkliklərinə çatdırmışdır. Bu yüksəlmələrin böyük hissəsi son 10 milyon il ərzində baş verib.
Transform-qırılma sərhədləri
Transform sərhədləri iki plitənin bir-biriləriylə horizontal şəkildə sürüşməsi zamanı əmələ gəlir. Onlar transform sərhədləri kimi və ya qırılmalar kimi tanınırlar.
Əksər tranform sərhədlər okean dabanında əmələ gəlir və kiçik zəlzələlər törədirlər. Lakin bəziləri (və ən dəhşətliləri )quru zonasında əmələ gəlir. Kaliforniyadakı San-Andreas qırılma zonası şimala hərəkət edən Şərqi-Asiya qalxması ilə cənuba hərəkət edən Cənubi Qorda-Xuan de Fuka-Kəşfiyyatçı silsilələrini əlaqələndirir .San-Andreas quruda üzə çıxan bir neçə qırılmalardan biridir. Uzunluğu 1300 km olan və onlarla kilometr genişliyə sahib bu qırılma zonası Kaliforniyanın uzunluğunun üçdə ikisinin kəsir. Bununla yanaşı Sakit Okean plitəsi Şimali Amerika plitəsi boyunca 10 milyon ildir ki,horizontal olaraq ildə 5 sm sürətlə hərəkət edir. Belə ki,qırılma zonasının qərbindəki Sakit Okean plitəsi şimala, şərqdəki Şimali Amerika plitəsi isə cənuba doğru hərəkət edir.
Məmməd Nağıyev
Məmməd Mahmud oğlu Nağıyev — Azərbaycan Kommunist Partiyası Kəlbəcər Rayon və Puşkin Rayon Komitəsinin birinci katibi, Ağsu Rayon Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri.
Həyatı
Məmməd Nağıyev 1939-cu ildə anadan olmuşdur. Əvvəlcə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitunu, 1967-ci ildə isə Moskvada, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında İctimai Elmlər Akademiyasını fərqlənmə diplomu ilə qurtarmışdır. 1961-ci ildə sovxozda xronometrajçı və iqtisadçı işləmişdir.
Siyasi fəaliyyəti
Məmməd Nağıyev 1966-cı ildən Şamaxı rayon Komsomol Komitəsinin katibi və I katibi seçilmişdir. 1970-ci ildə Şamaxı Rayon Partiya Komitəsinin ikinci katibi vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Məmməd Nağıyev 1974-cü ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Kəlbəcər Rayon Komitəsinin birinci katibi vəzifəsinə təyin edilmişdir. Daha sonra isə ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Puşkin Rayon Komitəsinin birinci katibi seçilmişdir. 1980-cinildə Məmməd Nağıyev Ağsu Rayon Xalq Deputatları Soveti İcrayyə Komitəsinin sədri seçilmişdir.
IX və X çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.
Dehagan
Dehagan – İranın İsfahan ostanının şəhərlərindən və Dehagan şəhristanının mərkəzidir.2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 16,899 nəfər və 4,664  ailədən ibarət idi. Əhalisi bəxtiyarilər və qaşqaylardan ibarətdir, fars dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Məmməd Nağıyev
Mükafatları
1973-cü ildə "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Xəlfəli məscidi
Xəlfəli məscidi — Azərbaycanın Gəncə şəhərində tarixi-memarlıq abidəsi.
NGC 3475
NGC 3475, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dəhliz (orta qulaq)
Dəhliz (vestibulum labyrinthi et vestibulum auris) — labirintin mərkəzi hissəsini təşkil edir; ilbiz ondan önə və içəriyə, yarımdairəvi kanallar dala, bayır və yuxarı tərəfə yerləşir.
Elşən Qarayev
Elşən Qarayev - Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı. Qarabağ müharibəsinin və Aprel döyüşlərinin iştirakçısı.
Həyatı
Elşən Qarayev 1973-cü ildə Zərdab şəhərində doğulub. 1990-cı ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Gürcüstana gedərək Tbilisi Ali Artilleriya Məktəbinə daxil olub. İctimai-siyasi vəziyyət gərginləşdiyindən 6 ay sonra Azərbaycana qayıdıb və Bakı Ümumqoşun Komandirləri Ali Hərbi Məktəbində təhsilini davam etdirib.
Döyüş yolu
3-cü kursda oxuyarkən bir qrup kursantla könüllü olaraq Qarabağ uğrunda döyüşlərə yollanıb. 45 gün Ağdam cəbhəsində, Qərvənd kəndi uğrunda gedən gərgin döyüşlərdə iştirak edib.
1994-1995-ci illərdə dövlət çevrilişi cəhdlərinin qarşısının alınmasında əsl vətənpərvərlik nümunəsi göstərib. 1995-ci ildə Bakı-Moskva sürət qatarında axtarış zamanı partlayıcı qurğu aşkarladığına görə Müdafiə naziri tərəfindən mükafatlandırılıb. 20 ilə yaxın cəbhə bölgələrində xidmət edib. Tağım komandirliyindən briqadanın mühəndis xidməti rəisi vəzifəsinədək yüksəlib.
2016-cı il Aprel döyüşlərində döyüşdə şəhid olan zabit və əsgərlərimizin nəşini döyüş bölgəsindən Elşən Qarayev çıxarıb:
Lələtəpə döyüşünə qədər iki dəfə minaya düşüb yüngül xəsarətlər alıb. 2016-cı ildə Lələtəpə döyüşündə gecə saat 4 radələrində minaya düşür və ayağını itirir.
Mükafatları
"Qüsursuz xidmətə görə", "Vətən naminə", "Vətən uğrunda" medalları ilə təltif olunub.
Əcəmi (Miyanə)
Əcəmi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə əlahisi yoxdur.
Vərziqan (Miyanə)
Vərziqan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,180 nəfər yaşayır (254 ailə).
NGC 1559
NGC 1559, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şəbəkə bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 7390
NGC 7390, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Missuri çayı
Missuri hövzəsində ilk insanlar 12 min il öncə peyda olmuşlar. Burada ondan çox hindu qəbiləsi yaşayırdı. XIX əsrdən çay qərbin mənimsənilməsi və ABŞın genişlənməsində mühüm rol oynamağa başlayır. XX əsrin ortalarında üzərində çoxlu bənd və irriqasiya qurğuları inşa edilir. Naviqasiyaya yararlıdır. Gəmiçilik 1830-cu illərdə özünün pik dönəmini yaşayırdı. 1850-ci ildən indiyənə kimi isə bu sahədə eniş müşahidə edilir
Axını
thumb|220px|Qallatin thumb|220px|[[Ceyms çayı (Missuri)|Ceyms — Missurinin sol qolu]] Missuri Qayalı dağlardan, Montana ştatının cənub-şərqindən, iki çayın birləşməsindən başlayır — Cefferson çayı və Madison çayı. Ən uzun axarı olan Brauer 2750 metr yükdəklikdən, Cefferson dağının qərb ətəklərindən başlayaraq ona tökülür. İlkin olaraq çay qərbə doğru axır, sonradan şimala istiqamətlənir. Axar Hell-Rearin-Krik çayına oda öz növbəsində Red-Roka tökülür. Şimal-şərqə əyilən Red-Rok Bıverhed çayına axır. O isə öz növbəsində Cefferson çayını əmələ gətirir. Fayrxol çayı başlanğıcını Yelluston Milli Parkında yerləşən Madison gölündən götürür. Bir qədər axdıqdan sonra Qibbon çayı ilə birləşərək Madison çayını əmələ gətirir. Missurinin digər qolu olan Qallatin çayı da başlanğıcını milli park ərazisində yerləşən eyni adlı göldən götürür. Digər iki əsas axar isə Vayominq ştatı ərazisindən başlayır. Montana ərazisində isə çay şimal və şimal-şərq istiqamətində axır.
Rəsmi olaraq isə Missuri çayının başlanğıcı Madison və Cefferson çaylarının birləşdiri ərazidən, Tri-Firks şəhərciyi yaxınlığından götürülür. Qallantin onan mənbəyindən cəmi 1,6 km aşağıda Missuriyə birləşir. Sonradan Missuri Kanon-Ferri su anbarı ilə axır. Qayalı dağların qərbində Böyük kəmər adı ilə məşhurdur. Dağlardan Kaskeyd dairəsinə daxil olan eyni adlı şəhərciyin yaxınlığında enir. Çay Qreyt-Folks şəhərinə qədər şimal-şərq istiqamətində axır. Burada ardıcıl şəlalələr əmələ gətirir. Bundan sonra Missuri şərqə doğru axır. Burada əsrarəngiz kanyonlar gözəl mənzərə yaradır. Ərazi həm də Missuri uçurumu kimi tanınır. Burada Missuri sol qolu olan Mariası qəbul edir. Bundan sonra çsyın yatağı Fort-Pek su anbarı sayəsində genişlənir. Su anbarı Messelşell çayının mənsəbindən bir necə kilometr yuxarıda yerləşir. Su anbarından aşağıda iri qollardan biri olan Milk çayını qəbul edir.
Şərq istiqamətində, düzənliklə Montananın şərqi ilə axır. Burada Pollar qolu ilə birləşir. Bu qol Şimali Dakota sərhədini kəsərək, sərhəddən bir qədər aralıda Missuri ilə qovuşur. Bu ərazidəcə Missuri özünün ən bolsulu qolu olan Yelluston çayını qəbul edir. Bundan sonra çay şərqə istiqamətlənir və Uilston şəhəri yaxınlığından keçir. Burada Sakakavi su anbarını meydana gətirir. Çayın önündə Qarrison dambası inşa edilmişdir. Bənddən aşağıda Missuriyə Nayf çayı tökülür. Bundan sonra çay cənuba, Şimali Dakota ştatının paytaxtı Bismark şəhərinin yaxınlığından keçir. Burada ona Hart çayı tökülür. Konnonbol çayının mənsəbindən bir qədər aşağıdan isə Oaxe su anbarı başlayır. Su anbarından cənubda çay cənuba doğru axır. Bir qədər aşağıda Missuriyə Qrand, Moro və Şayenn çayları qərb istiqamətdən tökülür.
Böyük Düzənliyə çıxış ərəfəsində Missuri sərt şəkildə cənub-şərqə istiqamətlənir. Burada Missuri Niobrara çayını və çoxlu qollar qəbul edir. Sonradan çay şərqə istiqamətlənir. Burada Cənubi Dakota ştatı ilə Nebraska ştatı arasında sərhədi təşkil edir. Missuri bu ərazidə ən iri şimal qolu olan Ceyms çayını qəbul edir. Buradan cənub-şərqə istiqamətlənir Nebraska və Ayova ştatları arasında sərhədi əmələ gətirir. Ceyms çayının mənsəbindən bir qədər aşağıda Biq-Su çayı ona tökülür. Omaxa şəhəri yaxınlığında Missuri Platt çayını qəbul edir. Buradan çay az bir məsafədə Nebraska və Missuri, sonradan isə Kanzas və Missuri ştatları arasındakı sərhəddən axır. Kanzas Siti şəhərindən aşağıda Missuri Kanzas çayını qəbul edir. Missuri Missisipiyə Sent-Luis şəhərindən şimalda, İllionoys ştatı sərhəddinə yaxın ərazidə birləşir. Mənsəbin hündürlüyü 123 metrdir.
Metanol
Metanol(metil spirti, karbinol, oduncaq spirti)- CH3OH - sadə biratomlu spirt, rəngsiz zəhərli mayedir. Havayla 6,98-35,5 % qatılıqda partlayıcı qarışıq yaradır. Metanol su və üzvü birləşmələrlə istənilən nisbətdə qarışır.
Tarixi
Metanolu ilk dəfə 1661 ildə Boyl tərəfindən təzə mişarlanmış bərk növ oduncağın quru distilləsindən almışlar.
Alınması
Metanol ilk dəfə olaraq R.Boyl tərəfindən 1661-ci ildə oduncağın quru distilləsi məhsullarında müşahidə olunmuşdur (buradan da metanolun adı yaranmışdır - ağac spirti). Təmiz halda metanol 1834-cü ildə Y.Dyuma və E. Peliqo tərəfindən ayrılmışdır və onlar metanolun kimyəvi formulunu müəyyən etmişlər. Metanolun alınmasının bir neçə üsulu mövcuddur: qarışqa turşusunun duzlarının termiki parçalanması, metanın natamam oksidləşməsi və sintez- qazdan alınması və.s. Müasir sənayedə metanolu dəm qazı ilə hidrogen qarışığını 250 0C-də 150-200 atm. təzyiqdə CuO və ya ZnO katalizatorların iştiraki ilə alırlar. Bu zaman aşağıdakı tənlik üzrə reaksiya gedir və metil spirti alınır.
Fiziki xassələri
Metanol və ya metil spirti CH3OH rəngsiz, asan sıxıcı maye olub, 64.65¿0C qaynama, -97.90C kristallaşma temperaturuna və 0.792 t/m3 sıxlığa malikdir. Bərk halda iki kristallik formada olur ki, mənfi 115.750C-də biri o birisinə keçir.
Kimyəvi xassələri
CH3OH+CuO→CH2O+Cu+H2O 2CH3OH+3O2→2CO2+4H2O CH3OH+C2H5OH→CH3OC2H5+H2O
Tətbiqi
Metanolun benzinə əlavə edilməsi yanacağın tam yanması nəticəsində zərərli tullantıları azalda bilər. Bununla yanaşı, dünya sənayesində metanol artıq əminliklə müxtəlif sahələrdə geniş məhsul çeşidi istehsalında əvəzsiz xammal kimi mühüm yer tutub. Bu, mebel sənayesində istifadə edilən laminat, süni dəri və toxuculuq məmulatları üçün sintetik liflərin və hətta sirkə turşusunun istehsalı sahələridir. Metanoldan dizel yanacağının ekoloji cəhətdən təmiz əvəzedicisi olan dimetilefir maddəsi alınır. Dimetilefirdən şəhər nəqliyyatında istifadə etmək xüsusilə sərfəlidir.
Toksikliyi
Metanol çox zəhərlidir. Onun 10 qramını içən adam kor ola bilər, artıq miqdarı isə ölmə səbəb ola bilər.
Makroiqtisadiyyat
Makroiqtisadiyyat ( — "böyük" və — "ev, təsərrüfat" sözlərindən) — milli iqtisadiyyatın strukturunu və fəaliyyətini, eləcə də dövlətin həyata keçirdiyi siyasətin bu fəaliyyətə necə təsir etdiyini öyrənən elm sahəsidir. Makroiqtisadiyyat sözü "macro" böyük, "iqtisadiyyat" sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Adından da göründüyü kimi, iqtisadiyyatın bu qolu fərdi bazarlar səviyyəsində deyil, iqtisadiyyatdakı fəaliyyəti, strukturu, davranışı və qərarverməni ümumilikdə öyrənir.
Bura milli, regional və qlobal iqtisadiyyat daxildir. Mikroiqtisadiyyatla birlikdə, makroiqtisadiyyat iqtisadiyyat elminin ən ümumi iki sahəsini formalaşdırır.
Makroiqtisadiyyat əsas göstəricilər: Ümumi Daxili Məhsul (ÜDM), Ümumi Milli Məhsul (ÜMM), işsizlik dərəcəsini, Qiymət İndeksləridir (İnflyasiya, ÜDM deflyatoru) ki, bununla da iqtisadi vəziyyət haqqında ümumi məlumatı verir. Həmçinin makroiqtisadiyyatda bir çox iqtisadi amillər (gəlir, istehsal, istehlak, işsizlik, inflyasiya, yığım, investisiya, beynəlxalq ticarət və beynəlxalq maliyyə) arasında qarşılıqlı əlaqəni və təsiri göstərmək üçün bir çox modellər mövcüddür. Əksinə, mikroiqtisadiyyat isə, fərdi agentlər: istehsalçılar, istehlakçılar, satıcılar və alıcılar üzərinə fokuslanır və onların bazarda qiyməti və miqdarı necə müəyyən etdiyini öyrənir.
Makroiqtisadiyyat da simvolik olaraq iki əsas hissəyə bölünür:
Tarixi
Makroiqtisadi fikir tarixində aşağıdakı məktəblər vardır:
Keyns məktəbi — demək olar ki, modern makroiqtisadiyyat Con Menyard Keyns və onun "Məşğulluğun, Faizin və Pulun Ümumi Nəzəriyyəsi" kitabı ilə bağlıdır. Keyns likvid üstünlüklər konsepsiyasını inkişaf etdirib və iqtisadiyyatın necə işlədiyi ilə bağlı ümumi nəzəriyyə formalaşdırıb. Keyns öz nəzəriyyəsində ilk dəfə monetar və real iqtisadi faktorlara toxunub, işsizliyi və iqtisadi sabitliyə çatmanın yollarını izah edib. Bu məktəbin davamçıları Keyns modelinin dəqiq konsepsiyası və mexanizminin yaradılması üzərində çalışıblar. Kenys məktəbinin ortodoksal qolu adlanan bir qrup iqtisadçı Keyns modeli ilə klassiklərin mikroiqtisadi düşünçələrini birləşdirərək "neoklassik sintez" yaradmışdılar. Bu sintez 1940-cı illərdən 1970-ci illərin əvvəllərinə qədər hakim mövqe tutmuşdu. Bu vaxtlar Kensçilərin iki qolu seçilirdi. Bir qrup Keynsin qeyri-tarazlıq ideyası üzərində cəmləşmişdi, digərləri isə keynsin nəzəriyyəsinə fundamentalist mövqedən yanaşırdılar və heterodoks post-Keynsçi ənənəni başlatdılar.
Mərkəzi ada
Ondan çox krater və konusdan ibarətdir, bunlardan üçündə kiçik göllər yerləşir. İki ən böyük göl bir kilometr genişliyə və təxminən 80 m dərinliyə qədər olan kraterləri qismən doldurur. Əsasən bazaltdan ibarət olan adada ən yüksək nöqtə göl səthindən təxminən 190 m yüksəklikdə olmaqla 550 metr hündürlüyündədir.
Makroiqtisadiyyat
Tarixi
Amerikan iqtisadçısı Milton Fridman Keynsin makroiqtisadi nəzəriyyəsinə alternativ olan nəzəriyyə olan monetarizmi inkişaf etdirdi. Ümumilikdə, monetarizim pulun təklifinin iqtisadiyyata necə təsir etdiyini öyrənir. Monetarizmin ilk yarandığı 1950–60-cı illərdə kensçilər pulun inflyasiyada və biznes tsilklərinə təsirini inkar etdilər, monetaristlər isə birbaşa olaraq bunu müdafiə edirdilər.[2]
Yeni klassik məktəb monetarizmdən formalaşıb və Keyns məktəbinə qarşı yeni iddealar irəli sürüblər. İlk vaxtlar yeni klassiklər özlərini monetarist hesab edirdilər, amma sonra yeni məktəbi formalaşdırdılar. Onlar monetaristlərdən fərqli olaraq monetar siyasətin iqtisadiyyatı sistematik idarə edəcəyinə inanmırdılar və sonda real biznes tsiklləri nəzəriyyəsini yaratdılar.
Mərkəzi ada
Kiçik bir partlayış kraterinin şərqdən qərbə uzanan zənciri 3 km enindədir və adanın şərq tərəfini kəsir. Cənub şərqdəki bir neçə kiçik ada qismən sualtında olan kraterlərə işarədir və adanın yaxınlığındakı göl səthinin altında digər konuslar və vulkan sütunları yatır.
Adadakı ən gənc tuf və lavalar Holosenə aid ola bilər. 1974-cü ildə adadan ərimiş kükürdün və buxar buludlarının sıx emissiyası müşahidə edilmişdir.
Makroiqtisadiyyat
Tarixi
Yeni klassiklər neoklassik sintezi tənqid edirdilər, çünki bu sintez özündə Valrasın mikroiqtisadi bazar tarazlığı modelini, həm də Keynsin makroiqtisadi qeyri-tarazlıq modellərini birləşdirirdi. Yeni kensçilər bu paradoksla tanış idilər, amma yeni klassiklər kensin ideyalarını tənqid edəndən sonra, yeni kensçilərdə Valrasın bazar tarazlığı ideyasından imtina etdilər. 1970–80-ci illərdə yeni kensçilər inhisarçı rəqabət bazarını, yapışqan qiymətləri və digər mikroiqtisadi hadisələrin necə keynsçi makroiqtisadiyyatla uzlaşdığını tədqiq ediblər.
İstehsal, gəlir və xərclər (ÜDM)
Milli iqtisadiyyatın vəziyyətinin ölçülməsinin ən yaxşı üsulu məyyən müddət ərzində istehsal olunan son əmtəə və xidmətlərin həcminin müəyyən edilməsidir. Bunu ifadə etmək üçün istifadə olunan əsas göstərici Ümumi Daxili Məhsuldur (ÜDM). ÜDM müəyyən dövrdə ölkə daxilində istehsal olunan bütün son istehlak məhsullarının və xidmətlərinin bazar dəyəridir.
ÜDM iki məvhumu eyni anda ölçür: iqtisadiyyatdakı hər kəsin məcmu gəlirini və mal və xidmətlərin alınmasına çəkilən məcmu xərcləri. ÜDM bu xüsusiyyəti məcmu xərclərlə məcmu gəlirlərin bir-birinə bərabər olmasından irəli gəlir. Çünki, iqtisadiyyatda hər bir transaksiya əməliyyatında iki tərəf olur: Alıcı və satıcı. Kiminsə hər hansı məhsul (və ya xidmət) almaq üçün xərclədiyi pul digərinin gəlirinə çevrilir. Dövrü axın modelində bu açıq şəkildə göstərilmişdir.
İşsizlik
İqtisadiyyatda işsizliyin həcmi işçi qüvvəsində çalışmayan hissənin faiz göstəricisi əks etdirən işsizlik dərəcəsi ilə ölçülür. İşsizlik dərəcəsinin hesablanması üçn ilk növbədə aşağıdakı 4 kateqoriya müəyyən edilməlidir:
İşsizliyin Formaları
İşsizliyin aşağıdakı formaları var:
Təbii İşsizlik
İşsizliyin təbii səviyyəsində əmək haqqlarını və qiymətləri azaldan, yaxud artıran faktorlar tarazlıqda olur. Müasir iqtisadiyyatda, yüksək inflyasiya şəraitində işsizliyin səviyyəsi kifayət qədər aşağıdır. Struktur və friksion işsizliyi onun təbii səviyyəsi müəyyən edir. Bu şəraitdə inflyasiyanın ölçüləri məhduddur. Dövri faktorlar isə işsizliyin səviyyəsini təbii həddən yuxarı qaldırır.
Qiymət İndeksləri
Qiymət indeksləri əsas iki növü var:
İqtisadçılar indiki qiymətlərlə hesablanmış ÜDM-a nominal ÜDM deyilllər. Bu həmin il ölkə daxilində istehsal olunan bütün son məhsulun dəyərini göstərir. İqtisadi artımı qiymətləndirmək üçün isə bu göstəricini əvvəlki dövrlərlə müqayisə edirlər. Bu zaman bir məsələ ortaya çıxır ki, bəs bütün məhsulların qiyməti 2 dəfə artıbsa, bu da ölkədəki istehsalın 2 dəfə artdığı hesab olunmalıdırmı? İqtisadçıların cavabı "Xeyr"dir. Bunun qarşısın almaq üçün isə Real ÜDM göstəricisindən istifadə olunur. Bu zaman ÜDM indiki yox, baza dövrünün qiymətləri ilə hesablanır. ÜDM deflyatoru isə ölkə daxilində istehsal olunan bütün son istehlak məhsullarının qiymətindəki dəyişikliyi əks etdirir. ÜDM deflyatoru aşağıdakı kimi hesablanır.
ÜDM Deflyatoru = Nominal ÜDM/Real ÜDM
Məcmu tələb-məcmu təklif modeli
AD-AS modeli (ing. agregative demand (məcmu tələb)-agregative supply (məcmu təklif) model) makroiqtisadiyyatı başa düşmək üçün yaradılan standard dərslik modelidir. Bu model Məcmu Tələbin Məcmu Təklifə bərabər olduğu haldakı qiymət səviyyəsini və real istehsal həcmini göstərir. Məcmu tələb əyrisi aşağı meyillidir. Bu da aşağı qiymət səviyyəsində istehsala daha çox tələb olmasını göstərir. Məcmu tələbin aşağı meylli olmasına 3 effekt təsir göstərir:
IS-LM modeli
Əsas makroiqtisadi modellərdən biri də IS-LM modelidir. IS-LM modeli faiz dərəcəsinin və istehsalın həcminin əmtəə və pul bazarlarındakı tarazlığını əks etdirir. Bu modelin adı 2 əsas iqtisadi tarazlığın birləşməsindən əmələ gəlir: İqtisadiyyatdakı investisiyalar (I) yığıma (S), pula olan tələb(L) isə pul təklifinə (M) bərabər olmalıdır. Bu model əmtəə və pul bazarlarının tarazlıqda olduğunu göstərir. IS-LM modeli 1937-ci ildə nobel mükafatı laureatı Con Hiks tərəfindən yaradılıb. O,Con Menyard Keynsin 1936-cı ildə yazdığı "Məşğulluğun, Faizin və Pulun Ümumi Nəzəriyyəsi" kitabındakı fikirləri grafik olaraq təsvir edib.
"IS" əyrisində investisiya (faiz dərəcəsi kimi verilən) yığıma (istehsal kimi verilən) bərabərdir Əmtəə bazarında faiz dərəcəsi və istehsal arasında tərs-mütənasiblik olduğundan "IS" əyrisi aşağı meyillidir. Çünki, istehsal artdıqca daha çox pul yığıma yönəlir, investisiyaların yığıma bərabər olması üçün faiz dərəcəsi aşağı düşür. Pul bazarında faiz dərəcəsi və istehsal düz mütənasib olduğu üçün "LM" əyrisi isə yuxarı meyllidir. Çünki, istehsal artdıqca pula olan tələb artır və buda faiz dərəcəsin artırır.
Ağa Ağamirov
Ağa Musa oğlu Ağamirov- Vartaşen rayonu Partiya Komitəsinin birinci katibi Azərbaycan Sənaye İnstitutuna daxil olmuş, əsgəri xidmətini başa vurub, Ağdama qayıtmış, rayon partiya komitəsində, Gəncə Vilayət Partiya Komitəsində təlimatçı işləmiş, müxtəlif vaxtlarda iki dəfə Azərbaycan KP MK-da məhsul vəzifələrdə işləmiş, Bakıda partiya məktəbini bitirərək, yenidən Ağdam Rayon Partiya Komitəsinə təlimatçı vəzifəsinə göndərilmişdi. O sonralar Zərdab Rayon Partiya Komitəsinin ikinci katibi seçilmiş, daha sonra Ucar Rayon Partiya Komitəsində birinci katib olmuşdu.Moskvada Ali Partiya Məktəbini bitirmişdi. 1963-cü ildən 1972-ci ilin may ayınadək Ağdam Rayon XDS İcraiyyə Komitəsinin sədr müavini işləmiş, nəhayət son iş yeri Ağdam Rayon Xalq Nəzarəti Komitəsinin sədri vəzifəsi olmuşdur.
Makroiqtisadiyyat
Artım modelləri
Robert Solounun "Neoklassik Artım Modeli" uzunmüddətli dövrdə artımı izah edən ən uyğun modellərdən biridir. Bu model istehsalın onun iki tərkib hissəsi olan kapital və işçi qüvvəsindən aslılığını əks etdirən istehsal funksiyası ilə başlayır. Solou modelində güman edilir ki, işçi qüvvəsi və kapital sabit dərəcədə istifadə edilir. Yəni işsizlik dərəcəsində tərəddüdlər olmur və kapitalın istifadəsindəki faydalılıq sabit qalır. İstehsaldakı artım yalnız əlavə kapital ehtiyatları və daha çox əhali ya da məhsuldarlığı artıran yeni texnoloji üstünlüklər hesabına ola bilər.
Makroiqtisadi siyasət
Makroiqtisadi siyasət adətən 2 istiqamətdə tətbiq edilir. Monetar və Fiskal. Hər iki istiqamət iqtisadi sabitliyin, ÜDM-in artım səviyyəsinin və resursların tam istifadəsinin qorunub saxlanılması məqsədi ilə istifadə edilir.
Pul-kredit (monetar) siyasəti
Mərkəzi Banklar monetar siyasəti müxtəlif mexanizmlər vasitəsi ilə pul təklifini tənzimləməklə tətbiq edirlər. Məsələn, mərkəzi bank istiqraz almaqla pul təklifini artırır və bu da faiz dərəcəsini aşağı endirir. Əksinə sərt pul siyasəti yerinə yerirəcəksə, qiymətli kağızlar satır, pul təklifini azaldır və faiz dərəcəsini artırır. Adətən bu siyasət pul təklifinə birbaşa yox dolayı yolla təsir edilərək həyata keçirilir. Banklar davamlı olaraq, faiz dərəcəsini sabit saxlamaq məqsədi ilə pul təklifində dəyişikliklər edirlər. Bəzi banklar isə faiz dərəcəsində dəyişiklik etməklə inflyasiya dərəcəsin tənzimləyirlər. Mərkəzi bankların əsas məqsədi yüksək səviyyəli inflyasiya başvermədən istehsalın artırılmasını təmin etməkdir.
Monetar siyasət likvidlik tələsində effektsizdir. İnflyasiya və faiz dərəcəsi sıfıra yaxın olduqda, Mərkəzi bank ənənəvi yollarla monetar siyasət həyata keçirə bilmir. Bu zaman qeyri ənənəvi üsullar tətbiq edir: dövlət istiqrazları almaqdansa, korporativ qiymətli kağızlar almaqla istehsalın artımını təmin edir ya da uzunmüddətli istiqrazlar alır və qısa müddətli istirazlarını satır.
Ağa Ağamirov
Ailəsi:
Övladları- Musa Ağa oğlu Ağamirov (d.1957-ci il 16 sentyabr)
Makroiqtisadiyyat
Büdcə-vergi (fiskal) siyasəti
Fiskal siyasət hökumətin dövlət büdcəsinin gəlir və xərclərindən istifadə edərək iqtisadiyyata təsir etməsidir. Bu zaman istifadə edilən iqtisadi alətlərə xərclər, vergilər, borc misal ola bilər. Məsələn, istehsal potensial səviyyəsindən aşağı olduğu zaman dövlət xərcləri boş dayanmış resursların istifadəsinə yönəldilir. Dövlət xərcləri istehsaldakı bütün boşluğu doldurmamalıdır. Çünki multiplikativ effekt hesabına dövlət xərcləri iqtisadiyyata xərcləndiyindən daha çox təsir göstərir. Belə ki, əgər dövlət yol və körpü tikintisinə vəsait ayırırsa, bu istehsalı yalnız körpünün dəyəri qədər artırmır, həm də tikintidə çalışan işçilər öz istehlaklarını (və ya investisiyalarını) çoxaldır və istehsaldakı boşluğu doldurur.
Fiskal siyasət sıxışdırıb çıxarma effekti (crowding-out) ilə məhdudlaşır. Dövlət hər hansı layihə həyata keçirərkən nəzərə almalıdır ki, bu özəl sektor üçün çətinlik yaratmayacaq, yəni onların bu resurslardan istifadəsi məhdudlaşmayacaq. Sıxışdırıb çıxarma effekti o zaman baş verir ki, dövlət özəl sektorun görəcəyi işi həyata keçrir və əlavə istehsalı təmin etmir.
Ağa Ağamirov
Ailəsi:
Sənan Ağa oğlu Ağamirov (d.1959-cu il 10 oktyabr)
Makroiqtisadiyyat
Büdcə-vergi (fiskal) siyasəti
Fiskal siyasət avtomatik tənzimləyicilər vasitəsi ilə də həyata keçirilə bilər. Bu mexanizm vasitəsi ilə fiskal siyasətdə qərarın qəbul edilməsindəki gecikmənin səbəb olacağı mənfi effektlər minimum səviyyəyə endirilir. Bu tənzimləyicilərə misal olaraq, işsizliyin səviyyəsi artdıqca işsizlərə verilən müavinətlərin ümumi həcmi artmasını və gəlir azaldıqca vergi dərəcəsinin azalmasını göstərmək olar.
Ağa Ağamirov
Ailəsi:
Nazim Ağa oğlu Ağamirov (1962-ci il 15 oktyabr)
Makroiqtisadiyyat
Müqayisə
İqtisadçılar adətən monetar siyasəti fiskal siyasətdən üstün tuturlar. Burada əsas iki səbəb var:
Ağa Ağamirov
Ailəsi:
Atil Ağa oğlu Ağamirov (1972-ci il 26 noyabr)
Bacıları — Rəfiqə Kübra qızı Ağamirova (d.1926-cı il 31 dekabr ö.2002-ci il 19avqust)
Mərqufə Kübra qızı Ağamirova (d.1928-ci il 19 yanvar ö.2002-ci il 3 avqust)
Qüvvətli turşular
XQüvvətli turşular — yüksək pH-a malik turşular. Əksər qüvvətli turşular flüorsulfun turşusu ilə FSO3H kükürd-trioksid və ya lyuis turşularının qarışığı olur (əsasən Stibium-pentaflüorid). flüorsulfun turşusu ilə stibium-pentaflüoridin qarışığı sehrli turşu adlanır. Həmççinin xlorid turşusunun xlorlaşmış karbohidrogenlərdə məhlulu da qüvvətli turşulardır.
Qüvvətli turşulardan biri də, triflüormetansulfat turşusudur (texniki adı trimsilatdır) CF3SO3H. Trimsilat oksidləşdirici xüsusiyyətə malik deyil və hidroliz etmir. Onun bəzi xassələri bunlardır:
Ağa Ağamirov
Ailəsi:
Şərqiyyə Kübra qızı Ağamirova (d.1931-ci il 12 dekabr ö.2009-cu il 11 aprel)
Rəqibə Kübra qızı Ağamirova (d.1933-cü il 8 fevral ö.2009-cu il 6 fevral)
Tuluş Keçil-ool
Tuluş Keçil-ool (Кечил-оол, Түлүш Балдаң оглу ) — II Dünya Müharibəsi iştirakçısı, Tuva Respublikasının 4-cü dərəcəli könüllü süvari alayı, 1-ci Ukrayna Cəbhəsinin 13-cü ordusunun 6-cı qvardiya süvari diviiziyasının, 8-ci qvardiya süvari alayının 31-ci qvardiya süvari eskadronunun komandiri, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, qvardiyası mayoru.
Bioqrafiyası
1914-cü ildə Belotsarskda (indiki Qızıl şəhəri) kəndli ailəsində anadan olub. Əslən tıvalıdır. Orta təhsilli olmuşdur.
1944-cü ildən Qırmızı Orduda xidmət keçmişdir. 1944-cü ilin yanvar ayından orduya cəlb olunmuşdur.
Fevral ayında Tıva Respublikası 4-cü dərəcəli Könüllü süvari alayı, 31-ci qvardiya kavalerləri taborunun (8-ci Mühafizə Süvari Dairəsi, 6-cı Mühafizə Süvari Korpusu, 13-cü Ordu, 1-ci Ukrayna Cəbhəsi) komandiriolmuşdur. 1944-cü ildə Ukraynanın Rivne bölgəsindəki Dubno şəhəri uğrunda gedən döyüşlərdə, üstün düşmən qüvvələri tərəfindən şiddətli əks hücumları dəf edərək, ona həvalə edilən eskadronu irəli atmış və atdı və 8-ci qvardiya süvari diviziyasının cəbhəsini örtdü. gözətçi süvari alayıildə, Ukraynanın Rivne bölgəsindəki Dubno şəhəri uğrunda gedən döyüşlərdə, üstün düşmən qüvvələri tərəfindən şiddətli əks hücumları dəf edərək, ona həvalə edilən eskadronu irəli atmış, düşməni geri otuzdurmuş və 8-ci qvardiya süvari diviziyasının irəliləyişini təmin etmişdir. 2 fevral 1944-cü ildə eskadronun başında olanlardan biri kimi kapitan Tuluş Keçil-ool Rivne şəhərinə girərək düşmənin çox sayda canlı qüvvəsini və hərbi texnikasını məhv etmişdir. 1944-cü ilin fevralında Lenin ordeninə layiq görülür, lakin Qırmızı Bayraq ordeni ilə təltif edilir.
Tuva Xalq Respublikası Nazirlər Sovetinin 7 iyul 1944-cü il tarixli bir qərarı ilə Tuluş Keçil-oola qvardiya mayoru rütbəsi verilir.
Qvardiya kapitanı Tuluş Keçil-ool 10 iyun 1945-ci ildə faciəli şəkildə ölür.
Mükafatları
Qızıl Ulduz Medalı;
Qırmızı Bayraq ordeni.
NGC 6405
NGC 6405, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Əqrəb bürcü istiqamətində yerləşir. III2p tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Bərziliq (Miyanə)
Bərziliq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 245 nəfər yaşayır (64 ailə).
Bölükan (Miyanə)
Bölükan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Nigar Bahadırqızı
Məmmədova Nigar Bahadır qızı (Nigar Bahadırqızı; ) — Azərbaycan aktrisası.
Həyatı
İstanbulda yaşayır.
Fikrət Əfəndiyev
Fikrət Şərif oğlu Əfəndiyev — Azərbaycan Kommunist Partiyası Qasım İsmayılov Rayon, Zərdab Rayon, Ağdaş Rayon və Vartaşen Rayon komitələrinin birinci katibi, Balakən Rayon Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri, Azərbaycan Kommunist Partiyası Balakən Rayon Komitəsinin ikinci katibi.
Həyatı
5 may 1926-cı ildə Sovet İttifaqında, indiki Azərbaycan Respublikası Bərdə rayonunun Lənbəran kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. Fikrət Əfəndiyev əmək fəaliyyətinə 1943-cü ildə başlamışdır. O, doğma kəndində klub müdiri, rabitə şöbəsinin müdiri və yerli məktəbdə müəllim işləmişdir. Fikrət Əfəndiyev 1947-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə daxil olmuşdur. Burada oxuyarkən o, ictimai işlərdə fəal iştirak etmişdir.
Əfəndiyev Fikrət Şərif oğlu 1998-ci il noyabr ayının 10-da Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Siyasi fəaliyyəti
1952-ci ildə universiteti bitirdikdən sonra Fikrət Əfəndiyevi partiya işinə irəli çəkmişlər. O, Bakı Vilayət Partiya Komitəsi təşviqat bölməsinin təlimatçısı, Azərbaycan KP MK təbliğat və təşviqat şöbəsinin təlimatçısı, Azərbaycan KP Balakən Rayon Komitəsinin ikinci katibi olmuşdur.
1957-ci ildə onu Balakən Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri seçmişlər. 1958-1962-ci illərdə Fikrət Əfəndiyev Oğuz Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1962-ci ildən isə Nuxa Kolxoz-Sovxoz Ərazi-İstehsalat İdarəsində Azərbaycan KP MK-nın partiya təşkilatçısı, Ağdaş İstehsalat İdarəsi partiya komitəsinin katibi olmuşdur.
Fikrət Əfəndiyev 1965-ci ildən Ağdaş Rayon Partiya Komitəsnin birinci katibi vəzifəsində işləmişdir. 1967-ci ildə o, Zərdab Rayon Partiya Komitəsnin birinci katibi seçilmişdir. 1980-ci ildən isə Fikrət Əfəndiyev Qasım-İsmayılov Rayon Partiya Komitəsnin birinci katibi seçilmişdir.
Beş çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.
Qabriel Almond
Qabriel Almond  — Amerikalı politoloq, nəzəri və müqayisəli politologiya üzrə mütəxəssis. Siyasi sistem və siyasi mədəniyyət nəzəriyyələri üzərində işi ilə populyarlıq qazandı. Struktur və funksional modelin müəllifidir. Siyasi sistemlərin analizində "giriş və çıxış" anlayışından geniş istifadə etmiş və müvafiq funksiyaların öyrənilməsinə çox diqqət yetirmişdir. Almond, vətəndaşların siyasi istiqamətləri ilə siyasi sistemin işləmə xüsusiyyətləri arasındakı əlaqəni yaxşı təsvir etdi.
ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü(1977).
Bioqrafiyası
İllinoysda, Rusiya İmperiyasından gələn yəhudi mühacir ailəsində anadan olub. Çikaqo Universitetini bitirmişdir (BA, 1932; Doktor, 1938). Bruklin Kollecində (1939–1942), Yel Universitetində (1947–1950, 1959–1963), Prinston Universitetidə (1950–1959) və Stenford Universitetində (1963–1993) dərs demişdir.
Siyasi mədəniyyətin 3 növünü müəyyənləşdirdi: siyasətə marağın olmaması ilə xarakterizə olunan kilsə; siyasi qurumlara yönəlmə və vətəndaşların aşağı səviyyədə fəaliyyət göstərməsi ilə müti; iştirakçılıq, yüksək səviyyədə siyasi fəaliyyət ilə xarakterizə olunur. Vətəndaş mədəniyyəti 3 növ siyasi mədəniyyətin elementlərini birləşdirir.
Dəstcird (Miyanə)
Dəstcird — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 563 nəfər yaşayır (137 ailə).
NGC 3661
NGC 3661, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kasa bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Çapqulu (Miyanə)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 79 nəfər yaşayır (20 ailə).
Novdiq (Miyanə)
Novdiq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 198 nəfər yaşayır (54 ailə).
Helemsi (Miyanə)
Helemsi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 766 nəfər yaşayır (187 ailə).
Gəvinərud (Miyanə)
Gəvinərud — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 415 nəfər yaşayır (85 ailə).
Masonluq
thumb|200px|right|Mason simvolu thumb|200px|right|1925-ci ildə tam mason geyimində [[Osmanlı sülaləsi|osmanlı zadəganı Əhməd Nami]] Masonluq – fəlsəfi-etik hərəkat olub XVIII əsrdə gizli beynəlxalq təşkilat şəklində meydana gəlmişdir. Mason sözü ingilis dilində olan freemason sözündən yaranmışdır və tərcüməsi azad bənna deməkdir. Çünki təşkilatı ilk dəfə bənnalar yaradıb. Bu bənnalar məhz Süleyman peyğəmbər üçün məbəd tikiləndə bir araya gəliblər. Hətta təşkilatın simvolunda da tikinti pərgarı və üçkünc xətkeş işarəsi var. Onların ideologoyasına görə Allah da dünyanın memarıdır. Masonluq müxtəlif formalarda mövcud olub üzvlərinin vahid mənəvi və metafiziki idealları bölüşməsi ilə səciyyələnir. Bunlardan ən birincisi Ali Varlığa inamdır. Masonlar həmin varlığın adlandırılmasından Kainatın ulu memarı ifadəsindən istifadə edirlər.
Masonluq ezotirik quruluş olub sadəcə üzvləri üçün açıq fəaliyyət göstərən bir qurumdur. Bu gün dünyada masonların və mason lojalarının konkret sayı barədə rəqəm söyləmək mümkün deyil. Belə ki, bir çox lojalar üzvləri barədə olan məlumatları məxfi saxlamağı üstün tutur. Bunlara baxmayaraq aparılan təxmini hesablamalar dünyada 7 milyona yaxın masonun olduğunu və bu şəxslərin 12 minə yaxın mason lojasında fəaliyyət göstərdiklərini müəyyənləşdirmişdir. Masonluğun əsas fikir mərkəzlərindən olan Şotlandiya, İrlandiya və Böyük Britaniyada 400.000 nəfərə yaxın mason mövcuddur. Dünya üzrə masonluq sisteminin ən güclü olduğu yer kimi qəbul edilən Amerika Birləşmiş Ştatları-nda isə 2 milyon nəfər masonun varlığı məlumdur.
Masonlar mason lojaları olaraq adlandırılan təşkilatlarda fəaliyyət göstərirlər. Hər bir mason lojası mərkəzi Baş lojaya tabedir. Hər bir ölkədə bir baş loja mövcuddur. Burada istisna kimi Amerika Birləşmiş Ştatlarının hər bir ştatında ayrıca baş lojaların olduğunu qeyd etmək lazımdır. Bir ölkədə fəaliyyət göstərən mason lojaları bir-biri ilə əlaqələr quraraq münasibətlərini genişləndirir, onların ümumi fəaliyyətləri isə baş loja tərəfindən koordinasiya edilir. Masonluq mərasimlərin və toplantıların gizli həyata keçirilməsi səbəbindən insanlar tərəfindən əsrlər boyu müzakirə edilmiş və daim maraq obyekti olaraq qalmışdır.
Namizədlik tələbləri
Masonluğa qoşulmaq üçün ümumi bir qanun yoxdur. Belə bir qanunu olmamasına baxmayaraq masonlar mason olmaq istəyən şəxsdə bəzi mühüm göstəricələrin olmasını vacib hesab edirlər. İlk öncə həmin şəxsə daha öncə mason olmuş ən azı 2 şəxs zamin durmalı və onun namizədliyini irəli sürməlidir. Bundan sonra mason olmaq istəyən şəxs yaşadığı ərazidə yerləşən yerli lojaya müraciət etməklə onun barəsində qəbul prosesinin başladılmasına nail ola bilər. Əvvəllər məhkum olunmuş, cəmiyyətdə mənfi insan kimi xarakterizə edilən və ateist olan şəxslərin masonluğa qəbul edilməsinə yol verilmir. Qadınların masonluğa qəbulu isə ölkələrdən aslı olaraq dəyişməkdədir. Namizədliklə bağlı konkret şərtlər olmasada, bir masonda axtarılan əsas keyfiyyətlər aşağıdakı formada sıralanır:
Bir şəxsin göstərilən tələbələrə uyğun gəlməsinin ardından müraciət prosesi başlayır. Müraciət edən şəxsin ailə keçmişi və şəxsi keçmişi yoxlanılır. Burada müraciətçinin hansı peşə sahibi olması və özünü cəmiyyətdə necə xarakterizə edə bilməsi kimi cəhətlər böyük rol oynayır. Bəzən 6 aya yaxın davam edən qəbul prosesinin sonunda yüksək dərəcəli masonlar şəxsin masonluq sisteminə qəbul edilib-edilməməsinə səs verirlər. İmtina halında şəxsin növbəti dəfə də müraciət etmək şansı olsa da, ilk dəfə edilən imtinaların ardından ikinci dəfə masonluğa qəbul ehtimalı azalır.
Anderson nizamnaməsi
thumb|left|233x233px|Masonların konstitusiyası olaraq adlandırılan Anderson nizamnaməsinin üz qabığı. (1923) Anderson nizamnaməsi 1723-cü ildə İngiltərə Böyük Mason Lojasının üzvü Ceyms Anderson tərəfindən hazırlanmışdır. Nizamnamə özündə bir masonun iş və ya məişət şəraitndə necə davranmalı olduğu barədə məlumatlar verir. Bununla yanaşı dövlət və onun hakimiyyəti, din kimi məsələlərdə masonların izləməli olduqları yol göstərilir. Qəbul edildikdən sonra bütün dünyada yerləşən baş lojalar tərəfindən hamılıqla qəbul edilən Anderson nizamnaməsinə sonradan bəzi kiçik əlavə və dəyişikliklər edilmişdir. Bir masonun əməl etməli olduğu əsas qanunlar toplusu hesab olunan Anderson nizamnaməsində, mason olan bir şəxsin qeyri-mason olan bir şəxsə qarşı edə biləcək mümkün davranışları barədə deyilir: Danışığınıza və hərəkətlərinizə fikir verməlisiniz ki, iti zəkaya malik olan bir qeyri-mason belə sizin mason olduğunuzu anlamasın. Bəzən, möhtərəm qardaşlığın şərəfi naminə danışdığınız mövzunu dəyişdirə və yaxud həmin şəxs hiss etmədən vəziyyətin axarını başqa məcraya yönləndirməli ola bilərsiniz.
Nizamnamənin bir digəri bölümündə isə bir masonun məişət və yaxın ətrafında edə biləcək mümkün davranışları barədə belə deyilir: Əxlaqlı və ağıllı bir kimsə olaraq hərəkət etməlisiniz. Xüsusi ilə ailənizin, dostlarınızın və qonşularınızın Loja ilə bağlı məlumatları öyrənməsinə icazə verməyin. Bu məsələni diqqətdə saxlayarkən mason qardaşlığının şərəfini daim göz önünə gətirməniz lazımdır. Bununla yanaşı lojanın gələcək işlərində gümrah və sağlam fəaliyyət göstərmək üçün vaxtından çox işləməli və öz sağlamlığınıza daim önəm verməlisiniz. Çox yeməkdən və sərxoşluqdan uzaq durmanız lazımdır.
İdeologiya və simvolikası
thumb|162x162px|right|Kuinsi Mason məbədi Bəzi lojalarda icmaya ateist düşüncəli insanların qəbulu daha məqbul sayılsa da, ümumilikdə, masonluq da dünyanın dini təhlilinə əsaslanır və üzvlüyü dini mənsubiyyətə görə məhdudlaşdırmır. Masonluq fəlsəfəsi özündə xristianlıq və digər dinlərin zahiri elementlərini ehtiva edir. Masonluğun rəmzləri və terminologiyası öz mənşəyini hərəkatın ilk qardaşlarından olan bənnaların əmək alətlərindən alır. Mala, pərgar, şaqul masonlar tərəfindən sözün ən geniş mənasında təhlil edilir və bunlara mistik məna verilir. Masonluğun ümumqəbulolunmuş rəmzi daxilində açıq göz olan üçbucaqdır. Masonluğun digər rəmzlərindən biri də masonların müqəddəs hesab etdiyi akasiya ağacıdır.
Masonluğun əsas dini mənası Allah və insan ruhunun xüsusi enerji halları olmasını iddia etməsindədir. Masonlar bu təlimə əsaslanaraq günah və xəcalət anlayışlarını rədd edir, əvəzində karmaların pozulmasını bəşəriyyət və mason ordeni üçün pis və ya zərərli hesab edirlər. Belə ki, masonların fikrincə ruh şəxssiz substansiya olub başqa bir insan bədəninə ötürülə bilər. thumb|171x171px|right|Mason simvolu
Pərgar və Xətkeş
Mason simvollarının ən böyüyü olan bu simvoldakı əsas elementlər Pərgar və xətkeş bu təşkilatın ən mühüm simvoludur. Pərgar və üzərinə əyri qoyulmuş xətkeş (üzərinə Fratenidad Universal yazılıb) təşkilatın ən məşhur 1-ci simvoludur. Pərgar bu simvolda sonsuz çevrədəki sonu olmayan insanları, Xətkeş isə bu təşkilata yaraşan ağıllı, qəddar, bilikli və hiyləgər insanları ölçüb — biçib tapdıqlarını bildirir. Həmçinin pərgar və xətkeş bənnaların alətləri olduğuna görə yeni masonlar ilk masonlar olan 4 bənnanın ruhunu əbədi saxlamaq üçün bu simvolikanı öz təşkilatlarının məşhur simvoluna çevirmişlər.
Azərbaycanda masonluq
Əslində masonluğun Azərbaycandakı aktiv fəaliyyət tarixçəsi keçən əsrin əvvələrinə təsadüf edir. Rusiyada masonluğun mövcudluğunu, Rokfeller, Rotşild kimi ailələrin keçən əsrin əvvəllərində Azərbaycandakı fəaliyyətini nəzərə alsaq bu o qədər də təəccüblü görünmür.
Hazırda ABŞ-də Böyük magistr dərəcəsinədək yüksəlmiş həmvətənimiz də var. 1938-ci ildə Təbrizdə anadan olan Bağır Heyət gənc yaşlarında İrandan ABŞ-yə mühacirət etmişdir. ABŞ-də ticarət fəaliyyətinə daşınmaz əmlakın alqı-satqısı ilə başlayan Bağır Heyət ABŞ vətəndaşlığı aldıqdan sonra adını dəyişərək Robert qoymuşdur. Masonluq fəaliyyətinin ən aktiv dövrünü Rumıniyada keçirmiş, Çauşesku rejiminin yıxılmasında, Rumıniyadakı xalq qiyamının təşkilində, ABŞ-dəki "Nur lojası" və "Azəri lojası"nın qurulmasında fəal iştirak etmişdir.
19 dekabr 2006-cı ildən etibarən o, Vaşinqtondakı lojaların mərkəzi olan "Kolumbiya Dairəsi Böyük Lojası"ına (Grand Lodge of the District of Columbia) başçılıq edən Böyük magistrdir. Azərbaycanda masonların yığıldığı bir çox yer olduğu düşünülür ki, bu yerlərdən biri də Bakıdakı kilsələrin biridir. Mason olmaq fikrində olanlar baş vuracaqları yerlər: Kilsələrin önü, simvolik mənalar daşıyan küçələrin önü və s. yerler olacağı düşünülür. Azərbaycandakı masonluğun başçısı sarı qaşlı üzüklə tanınır. Bu üzük şirin gözünü xatırladır.
Kinqston (Norfolk adası)
Kinqston — Avstraliyanın xarici ərazisi olan Norfolk adasının paytaxtı.
Yaşayış məntəqəsi həbsxana kimi 6 mart 1788-ci ildə leytenant Filip Gidley və 22 ingilis məskunu ( onlardan 15-i dustaq idi: 9 kişi və 6 qadın) tərəfindən salınıb.
NGC 2666
NGC 2666, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Vaşaq bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kersutit
Kersutit — mineral.
Haqqında
Kersutit — kalsiumlu amfibol, Ca2(Na, K)(Mg, Fe2+, Fe3+)4 Ti[(O, OH, F)2ïAl2Si6O22], Ti ilə zəngin bazaltik hornblendə yaxın olan, oksidləşmiş hornblend. Orta və qələvi tərkibli effuziv süxurlarda, nadir hallarda — peridotit və piroksenitlərdə rast gəlinir.
BakıKART
BakıKART — Bakı metrosunda, "BakuBus", "Xaliq Faiqoğlu" və "Çinar-Trans" avtobuslarında tətbiq olunan vahid ödəniş kartı. İlk dəfə 8 avqust 2015-ci ildə tətbiq olunmağa başlamışdı.
Qışlaq-i Bərzəliq (Miyanə)
Qışlaq-i Bərzəliq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 262 nəfər yaşayır (58 ailə).
Kenin-Lopsan Monquş
Kenin-Lopsan Monquş (Моңгуш Бора-Хөө оглу Кенин-Лопсаң ) — şair, nəsr yazıçısı, tərcüməçi, etnoqraf, tarix elmləri doktoru, Tıva Respublikasının Xalq Yazıçısı (1991), Tıva Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi (1980), RSFSR-ın əməkdar mədəniyyət işçisi (1985), Tıva Respublikasının əməkdar elm xadimi (2004), Nyu-York Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, Ənənəvi Mədəniyyət Tədqiqatçısı və Təbliğatçısı, "Dungur" Şamanlar Respublika Cəmiyyətinin prezidenti, uluslararası "Şamanizmin Yaşayan Xəzinəsi" titulunun sahibi.
Bioqrafiyası
Kenin-Lopsan Monquş 10 aprel 1925-ci ildə Tuva Xalq Respublikasının Cun-Xemçik rayonunun Çaş-Tal kəndində anadan olmuşdur. Ailənin altıncı uşaqdır. 2 nömrəli Qızıl Milli Məktəbinin ilk məzunlarından biridir. Leninqrad Dövlət Universitetinin Şərq şöbəsini bitirib (1952). SSRİ Elmlər Akademiyasının Leninqrad Etnoqrafiya İnstitutunda "Tıva şamanizmi poetikası və süjetləri" (1982) mövzusunda namizədlik dissertasiyasını, "Tuva şamanizminin şaman folklor materiallarına əsaslanan etnoqrafik tədqiqi problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir. Sankt-Peterburqda,Rusiya Elmlər Akademiyasının Böyük Pyotr adına Antropologiya və Etnoqrafiya Muzeyində "Şaman folkloru materialları əsasında Tıva şamanlığının öyrənilməsinin etnoqrafik problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir.
Qızıl Pedaqoji Məktəbində Tuva dili və ədəbiyyatı müəllimi, Tıva Kitab Nəşriyyat Evində redaktor, 1964-cü ildən "Aldan Maadır" adına Respublika Diyarşünaslıq muzeyində aparıcı tədqiqatçı işləmişdir.
Sonic the Hedgehog 3
Sonic the Hedgehog 3 — Sega oyun şirkəti tərəfindən 1994-cü ildə yaradılan macəra oyunudur.
Kenin-Lopsan Monquş
Bioqrafiyası
Onun Novosibirskdə SSRİ Elmlər Akademiyasının Sibir bölməsinin Tarix, filologiya və filosofiya İnstitutunda yayınlanmış “Tıva şamanlığının ayin praktikası və folkloru. XIX yüzilliyin sonu – XX yüzilliyin başlanğıcı” monoqrafiyası böyük populyarlıq qazanmışdır.
Kenin-Lopsan uşaq yaşlarından yazmağa başlayır. İlk dəfə yazısı yerli qəzetdə cəmi on üç yaşında olarkən yayınlanmışdır. 1947-ci ildə "Tuvanın sevinci" adlı poeması yerli qəzetlərdən birində çap olunur. İlk şeiri olan "Hitlerə nifrət" 1943-cü ildə "Döyüşə çağırış" şeirlər toplusunda nəşr olunur. İlk kitabı, "Böyük yol" şeirlər toplusu 1956-cı ildə, ilk "Böyük çayın gur yeri" romanı 1965-ci ildə yayınlanır.
Abdulla Qədimbəyli
Abdulla Azər oğlu Qədimbəyli — Azərbaycan şahmatçısı, 2 qat Avropa çempionu, 4 qat Azərbaycan çempionu, dünya çempionatının qalibi, Al–Ain Beynəlxalq Çempionatında I yerin sahibi, FİDE ustası, 2014-cü ildə Beynəlxalq usta norması adına layiq görülüb; kişilər arasında Azərbaycan çempionu olub, Qrossmeyster (2022-ci ildən).