cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lvov orta əsrlərdə
Mədəniyyət
XV əsrin ikinci yarsından etibarən, Onufriy monasıtırının nəzdində qısa müddət ərazində birinci Lvov mətbəəsinin əsası qoyulmuşdur. Lvov meşşanlarının və Onufriy monastırının baş keşişinin köməyi ilə 1573-cü ildə çapçılıq işi Rusiyada mətbəənin əsasını qoymuş İvan Fyodorov tərəfindən dirçəldilmişdir; o, Krakovska küçəsindəki şəxsi evində böyük mətbəə mərkəzinin əsası qoymuşdur (1574-cü ildə o, burada "Apostol"-un ikinci nəşrini və "Əlifba kitabını" çap edir). Fyodorovun 1583-cü ildə ölümündən sonra, mətbəə yəhudi tacirlərinin əlinə keçir, 1590-cı ildən etibarən isə, pravoslav baş keşişi Gedeonun maliyyə dəstəyi ilə Lvov qardaşlığı nəzdində öz fəaliyyətinə davam edir (patriarx II Yeremiyanın rüsxətnamələri və kilsə şeirlərinin toplusu mətbəədə çap edilmiş ilk kitablar olur).
1578-ci ildə 5 aylıq məzuniyyətlə Lvov şəhərinə qonaq gəlmiş kral Ştefan Batori, özü ilə birlikdə kral dəftərxanasına məxsus olan yürüş mətbəəsi gətirmişdir. Mətbəədə latın və polyak dillərində inzibati-siyasi məzmunlu bir neçə qanunvericilik və ya sərəncam aktları, Yan Koxanovskinin panegiriki və xütbələr toplusu dərc edilmişdir. Çapetmə hüququnu kral priveleyi əsasında əldə etmiş və bir müddət Lvovda vəkil vəzifəsini icra etmiş krakovlu hüquqşünas Pavel Şerbiç 1581-ci ildə polyak dilində şəhər hüququnun kodeksini dərc etmişdir. 1592-ci ildə Lvovda məskunlaşmış Krakov çapçısı Matsey Qarvolin, yerli yazar Şimon Şimonoviçin latın dilində olan iki məxfi panegirikini və latın qrammatikasının dərsliyini dərc etmişdir, onun ölümündən sonra, həmin mətbəə varisi Matsey Bernata keçmişdir.
Ruska küçəsindəki Uspensk kilsəsinin yaxınlığında XVI əsrin birinci yarısında pravoslav qardaşlığın əsası qoyulmuşdur; 1586-cı ildə Antioxiya patriarxı V İoakim qardaşlıq üzvlər tərəfindən tərtib edilmiş nizamnaməni təsdiq edir və tezliklə onlara stavropigiya statusunu təqdim edir. Katolik zülmə qarşı mübarizə aparmış Lvov Uspensk qardaşlığı tez bir zamanda şəhərin pravoslav icmasının mədəni mərkəzi oldu. Qardaşlığın nəzdində mətbəə və məktəb təşkil edilmişdir; buradakı şagirdlərin tədrisi qədim slavyan, yunan və latın dillərində aparılırdı. Qardaşlığın və məktəbin ətrafında o dövrün bir çox görkəmli şəxsləri, misal üçün ilahiyyatçılar və müəllimlər (Kirill Trankvillion-Stavroveski, Arseni Elassonski, İov Boretski, Stefan Zizani və Lavrenti Zizani, İoann Vişenski), alimlər və tərcüməçilər (Pamvo Berında, Qavriil Dorofey və Tarasi Zemka) alimləri, naşir və zəngin meşşanlar Fyodor Balaban, Konstantin Kornyakt, Yuri Rohatines və onun kiçik qardaşı İvan) birləşirdilər. 1591-ci ildə qardaşlıq məktəbində tərtib edilmiş məşhur "Adelfotes" qrammatikası dərc edilmişdir.
Bundan başqa, Lvovun şəhər ətraflarında pravoslav qardaşlıqlar və qardaş məktəbləri mövcud idi. Misal üçün kral qəsrinin ətrafındakı Pidzamçe rayonunda Blaqoveşensk prixodunun qardaşlığı (1542) və Müqəddəs Nikolay kilsəsinin qardaşlıqları formalaşmışdır. Qalitsiya şəhərətrafı rayonunda yerləşən Blaqoveşensk qardaşlığı nəzdində regionun ən qədim təhsil müəssisəsinin əsası qoyulmuşdur. Pravoslav qardaşlığının ərazisində böyük kitabxana mövcud idi, burada antik müəlliflərin, qərbi avropa humanistlərinin və o vaxtların slavyan yazıçılarının əsərləri saxlanılırdı. Qardaşlıq arxivində isə, tarix və fəlsəfə üzrə çox qiymətli əlyazmalar mühafizə edilirdi.
Orta əsr Lvovu öz kitabxanaları ilə məşhur idi; onlar adətən monastırların və kilsələrin nəzdində yaradılırdı. Minlərlə kitab cildinin saxlanıldığı ən qədim şəhər kitabxanası erməni arxiyepiskopluğunda toplanmışdır. XIV əsrin ikinci yarısından başlayaraq, katolik kafedrala məxsus kitabxana regionda məşhurlaşır (kitabxana kafedral, mitropolit, vaiz və keşişlər üçün nəzərdə tutulan dörd hissəyə bölünürdü). Əsası XIV əsrin sonlarında qoyulmuş katolik kafedra məktəbi də ayrıca kitabxanaya malik idi. Bernardin ordeninin monastırında təşkil olunmuş daha bir kitabxana isə, öz nadir kitab kolleksiyası ilə fərqlənirdi (XV–XVI əsrlərdə bura Polşa krallığının ən yaxşı kitabxanası hesab edilirdi).
1551-ci ildə dominikan ordeninə məxsus monastırın nəzdində böyük kitab anbarının tikintisinə başlanılmışdır. Pravoslavlığın mərkəzi sayılan Müqəddəs Onufriy monastırında yaradılmış kitabxana haqqında ilk yazılı şəhadətnamələr 1579-cu ilə aid edilir (bir zamanlar Müqəddəs Georgi kafedralında mövcud olmuş daha qədim kitabxana, çoxsaylı münaqişələrin dağıdıcı təsirindən mühafizə edilməsi məqsədilə məhz Onufriyə gətirilmişdir). 1579-cu ildə Uspensk qardaşlığının kitabxanasında saxlanılan kitabların, xəritələrin və digər artefaktların birinci siyahıyaalınması yerinə yetirilmişdir; kitabxana kolleksiyası qardaşlıq üzvlərinin hədiyyələri hesabına daim genişlənirdi (bu kitabxana bağlı tipli idi, onun kolleksiyası yalnız qardaşlığın üzvləri tərəfindən istifadə edilə bilirdi). 1596-cı ildə arxiyepiskop Yan Dimitr Solikovski tərəfindən əsası qoyulmuş kral kitabxanasına ilk direktor təyin olunmuşdur; bura tezliklə yezuit kolegiyasına təhvil verilmişdir (kitabxana kolleksiyası təkcə ianələr hesabına deyil, həmçinin yezuit kollegiyasının mətbəəsində çap edilən yeni nəşrlər hesabına artırılırdı).
Şəhərin başlıca qanunvericilik orqanı olan Lvov magistratı, əsasən qanunların və kral nizamnamələrinin toplularını özündə ehtiva edən kiçik kitabxanaya malik idi. Pravoslav məbədləri və Lvov monastırlarında knyaz vaxtlarına ikona çəkmə sənəti mövcud idi, ancaq müxtəlif səbəblərə görə ən qədim Lvov ikonaları günümüzə kimi qorunub saxlanılmamışdır (bunun başlıca səbəbi olaraq, şəhərdə baş verən yanğınlar, yadellilər tərəfindən edilən çoxsaylı işğal və talanlar, eləcə də kilsələrin və ikonostasların təmirləri göstərilir). Lvovda XIV əsrin son dörddə birində Polşadan rəssam İoann dəvət olunur, 1495-ci ildə isə, Marmoroş (hazırkı Maramureş) vilayətindən köçmüş digər bir rəssam Prokop Lvovda yaşamaq hüququnu əldə etmişdir.
Krasov kəndinin mərkəzində yerləşən Müqəddəs Paraskeva kilsəsindəki XV əsrin Odigitriyalı Bakirə Məryəm ikonası, həmçinin Remenov kəndi yaxınlığındakı Bakirə Məryəm kilsəsində saxlanılan Xilaskar ikonası Lvov məktəbinin qorunub saxlanılmış ən qədim ikonoqrafiya nümunələri hesab edilirlər. XVI əsrin Lvov rəssamları içərisində arxiv materiallarda və digər şəhər sənədlərində Andrey Rusin və Lavrin Puxalaya xüsusi yer ayrılmışdır. Lvovun rəssamları zərgərlərlə və konvisarlar (yəni qalaydan müxtəlif məmulatları hazırlayan ustalar) ilə birgə sexə daxil olurdular; onlar təkcə ikonaların və şəkillərin bəzədilməsi ilə kifayətlənmirdilər, onlar həmçinin kitabların tərtibatı, təsərrüfat və hərbi təyinatlının müxtəlif predmetlərin rənglənməsi ilə də məşğul idilər. Sex rəssamları şəhər yurisdiksiyasının daxilində öz məhsullarının istehsalına və satışına dair inhisar hüququna malik idilər.
XVI əsrdə pravoslav ukraynalılar "Malyar" adlanan Lvov rəssamlarının arasında üstün idilər, yaradılan rəsm əsərlərinin miqdarına və keyfiyyətinə görə onlar rəssam-katolikləri üstələyirdilər. Ancaq, sexlər tərəfindən yeridilən ayrı-seçkiliyə görə, rusinlər şəhərdən şəhər kənarlarına köçməyə məcbur edilmişdilər. Buna baxmayaraq, 1539-cu ildə Lvovda pravoslav yepiskop kafedrasının təsis edilməsi Ukrayna rəssamlarının aktivləşməsi üçün əlavə stimul oldu. Rusin rəssamlarının əksəriyyətinin əlavə olaraq katolik kilsələrdə də işləməsi səbəbindən, katoliklər müstəqil şəkildə fəaliyyət göstərəcək sexin əsasını qoymağa məcbur olurlar.
Alman mühacirlərinin özləri ilə birlikdə gətirdikləri qotika üslubu, Lvov incəsənət və heykəltaraşlıq məktəbinə ciddi təsir göstərmişdir. Qotika üslubunun təsiri erməni kilsəsinin interyerində XV sonu — XVI əsrlərin başlanğıcında yerinə yetirilən tərtibat-bəzədilmə işlərində da gözə çarpırdı. Qotika elementləri XIV əsrə aid dominikan ikonası "Odiqitriya Tanrı anası" ikonasında (hazırda Qdansk kafedralında saxlanılır), XV əsrə aid "Donatorla Əhdi-Cədid üçlüyü" və Latın kafedralından "Fiv legionu əzabkeşlərinin çarmıxa çəkilməsi — Xaçdan endirilmə" iki tərəfli rəsmində (hər iki əsər Lvov incəsənət qalereyasında saxlanılır), XVI əsrin əvvəllərinə aid " Çarmıxa çəkilmə ikonası"nda (Lvov milli muzeyində saxlanılır) müşahidə edilir.
Keçmiş Müqəddəs Nikolay kilsəsinin sol nefində qara mərmərdən və alebastrdan hazırlanmış Şoltz-Volfoviç altarı yerləşir (1595). Heykəltaraş Herman van Hutte tərəfindən hazırlanmış bu sənət əsəri bir zamanlar Latın kafedralından çıxarılaraq Müqəddəs Florian kapellasına yerləşdirilmişdir. Altarın mərkəzində "Qolqofa" səhnəsi, onun kənarlarında isə, İsa Məsihin ehtiraslarını özündə ehtiva edən kiçik barelyeflər yerləşdirilmişdir. Digər bir hollandiyalı memar və heykəltaraş Henrix van Hörst tərəfindən yaradılmış əsərlər hal-hazırda Dominikan kilsəsində mühafizə edilir (alebastr cəngavərləri şəklində yaradılmış bir neçə qəbir başdaşıları). Lvov qardaşlığının üzvləri arasında çoxsəsli xor oxuması məşhur idi (bu dini musiqi sənəti daha sonralar şərqi slavyan torpaqlarına da yayılmışdır).
Təhsil və elm
Orta əsr Lvovunun birinci məktəbləri kilsələr və monastırların, həmçinin dini ordenlər və qardaşlıqların nəzdində təsis edilmişdir. Nüfuzlu məktəblər Latın kafedralının və Benedikt ordeninə məxsus monastırın tərkibində mövcud idi, Uspensk qardaşlığı, Blaqoveşensk qardaşlığı və Müqəddəsin Yura kimi pravoslav kafedralının, eləcə də erməni kilsəsi və sinaqoqların tərkibində bu dinlər üçün müvafiq olan təhsil ocaqları formalaşmışdır. İstedadlı şagird-katoliklər Lvov magistratından təqaüdlərə və Polşanın, Almaniyanın və İtaliyanın ən yaxşı universitetlərində təhsilin davam etdirilməsinə iddia edə bilirdilər. Lvova geri qayıtmağı qərara almış təhsilli insanlar tez-tez katiblik (notarius) və ya magistratın tərcüməçisi vəzifəsindən öz karyeralarına başlayırdılar, həmçinin müxtəlif diplomatik missiyalarda iştirak edirdilər.
Təhsildə latın, yunan və polyak dilləri geniş şəkildə, qədim slavyan, erməni, qədim yəhudi və idiş dilləri isə daha nadir hallarda (etnik qrupların müvaiq məktəblərində) istifadə edilirdi. XIV əsrin sonundan başlayaraq və XVI əsrin ortalarına qədər Lvov magistratının dəftərxanası Tekstura və Fraktura adlandırılan qotika yazısından istifadə edirdi, Polşa dövründə şəhər hakimiyyətinin orqanlarının ictimai kommunikasiyasının vasitəsi olmuş bəzi mənbələrə əsasən, latın yazısı hətta XIII əsrdə belə pravoslav knyazlığının dəftərxanasında da istifadə olunurdu. Orta əsrlər dövründə Lvov Polşanın Krakov və Poznan şəhərləri ilə sıx iqtisadi və mədəni əlaqələrə malik idi. Bundan başqa, şəhər dəftərxanasının katibləri Qərbi Avropanın çox şəhərləri ilə yazışırdılar.
145151-ci ildə Lvov katolik arxiyepiskopu vəzifəsinə əslən Sanok şəhərindən olmuş Qjeqoj Syanotski təyin edilir; onun vəzifədə olduğu müddət ərzində Lvovda italyan İntibahının mədəniyyəti yayılmağa başlamışdır. Qjeqoj katolik ruhanilərin savadsızlığına və zehniyyətlərinə fəal şəkildə qarşı çıxırdı. Onun səyləri sayəsində Lvov kafedral məktəbində olan tədrisin səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə artırılmışdır və tezliklə bura məşhur Krakov-Yagellon Universitetinin əsas filialı qismində öz fəaliyyətinə davam etmişdir (buranın filiala çevrilməsini, imperator IV Kazimir tərəfindən imzalanmış xüsusi priveley məktubu təsdiqləyir). Baş keşişin şəhərkənarı malikanəsində o dövrün məşhur Lvov intellektualları toplaşırdı, burada uzun illər italyan humanisti Filipp Kallimax yaşayırdı.
Təbəqələr və hakimiyyət orqanları
Qalitsiya-Volın knyazlığı dövründə Lvov şəhərini knyazın şəxsi göstərişi ilə təyin edilmiş voyevodalar və zəngin boyarlar idarə edirdilər (onlar öz aralarında veçe adlandırılan məclislər təşkil edərək, şəhərin başlıca problemlərinin həlli yolunu müzakirə edirdilər). Kral dəstəsinin qarnizonu və yerli sakinlərdən ibarət qeyri-nizami qoşun üzvləri birbaşa olaraq voyevodaya tabe idilər. Tevton ordeninin Böyük magistr cəngavəri Ditrix fon Altenburqa 1335-ci ildə knyaz II Yuri Boleslav tərəfindfən göndərilən məktubda əslən Lvovdan olan voyevoda Borisko Krakulanın adı qeyd olunmuşdur.
Qalitsiya torpaqlarının polyaklar tərəfindən işğal edilməsindən sonra (XIV əsrin sonu — XV əsrin başlanğıcı), yerli boyarlıq və hətta Qalitsiya ərazilərinə köçmüş Polşa şlyaxtasının üzvləri krallığın digər vilayətlərinə nisbətən daha ağır vəziyyətə düşürlər. Boyarlar daimi olaraq öz malikanələrində yaşamalı və ehtiyac duyulduğu halda kralın əmrinə əsasən yürüşlərə çıxmağa hazır olmalı idilər. Onlar kralın izni olmadan öz mülklərini sata bilməzdilər, hərbi səfərləri isə, onlar öz hesabına ödəməli idilər (digər Polşa ərazilərində, hərbi kampaniyalar adətən kralın birbaşa ayırdığı pul hesabına maliyyələşdirilirdi).
Lvovda sosial struktur əksər halda etnik müxtəlifliyin üzərində cəmləşirdi, məhz bu səbəbdən də müxtəlif sosial qruplar, müvafiq olaraq müxtəlif etno-dini icmaların nümayəndələri əsasında formalaşırdı (onlar müxtəlif hüquqi statusa və özünüidarənin öz xüsusi formalarına malik idilər). Bu cür sosial qrupların arasında şəhər sakinlərinin keçidi nadir hadisə idi. Orta əsr Lvovunun əhalisi dörd əsas sosial qrupdan ibarət idi: şlyaxtalar (həmçinin kral hakimiyyətini tanımış Qalitsiya boyarlarının əhəmiyyətli təbəqəsi), katolik ruhanilər, meşşanlar və şəhərətrafı kəndlilər. Şlyaxta və katolik ruhanilik qruplarının nümayəndələrinin sayı digər iki qrupa nisbətən az olmasına baxmayaraq, onlar kral imtiyazlarının əksəriyyətindən istifadə edirdilər. Təxmini hesablamalara əsasən, şlyaxta və ruhanilər Polşa dövründə şəhər əhalisinin yalnız 5 %-ni təşkil edirdilər.
Şəhərin əsas əhalisini meşşanlar təşkil edirdilər, hansılar ki, öz növbəsində, daha üç qrupa bölünürdülər: patrisilər, bürgerlik və plebs. Birinci qrupa zəngin tacirlər, sələmçilər, həmçinin ən varlı sənətkarlar, xüsusilə də zərgərlər daxil olurdular. Şəhər cəmiyyətinin bu üst təbəqəsi cəmi 40–50 ailədən ibarət idi, ancaq bu ailələrin əllərində bütün şəhər idarəsi cəmləşirdi. Lvov şəhərinin Maqdeburq birliyinə daxil olmasından və bunun nəticəsində özünüidarəetmə hüququnun əldə etməsindən sonra zəngin katoliklər içərisindən çıxmış patrisiyalılar (1356-cı ildən başlayaraq) imtiyazlı təbəqəyə çevrilirlər, magistratda və məhkəmə sistemində əsas vəzifələri tutmağa müvəffəq olurlar.
Şəhər hüququndan yararlanan "pospolstvo" (yəni orta rifahlı sənətkarlar və kasıb tacirlər), meşşanların ikinci qrupunu təşkil edirdilər. Bu Lvovun əhalisinin ən çoxsaylı təbəqəsi idi; bu təbəqəyə xırda və orta tacirlər, sex ustaları, həmçinin hüquqi müstəvidə məhdudlaşdırılmış zəngin sexdənkənar sənətkarlar aid idilər.
Digərlərindən say etibarı ilə geri qalmayan üçüncü meşşan qrupu, şəhər hüququnun imtiyazlarından istifadə etməyən və sex təşkilatlarının tərkibinə daxil olmayan şəhər yoxsullarından ibarət idi. Bu qrupun nümayəndələri adətən "patraçların" içərisindən olan köçəri sənətkarlar, kargərlər və şagirdlər, eləcə də nökərlər və aşağı sosial statusdan olan digər şəhər sakinləri idilər.
Kleparov, Böyük və Kiçik Holosko, Zamarstınov, Brüxoviçi, Bilohorşa, Kulparkov, Sixov və Volitsa adlı yaşayış məntəqələrinin sakinləri ayrıca sosial qrupa daxil idilər. Şəhərətrafı kəndlərdən bir çoxu XIII–XIV əsrlərdə, bir zamanlar kral və knyazlar tərəfindən istifadə edilmiş torpaqlarda salınmışdır. Zamanla bu kəndlər Lvovla birləşərək, onun küçələrini və rayonlarını təşkil etməyə başlamışdılar. Əvvəlcə şəhərətrafı kəndlər zəngin feodallara aid idi, amma XVI əsrin ikinci yarısında onların demək olar ki, hamısının magistrata tabe edilmələrinə dair qərar qəbul edilmişdir (o dövrdə şlyaxta və patrisilər şəhər malikanələrinin icarədarları qismində çıxış edirdilər). Əksər hallarda şəhər kəndlərində qaçqın kəndlilər yerləşdirilirdi; onlar feodalların təsərrüfatlarına muzdlu işçi olaraq işə götürülürdülər (bundan başqa, Polşa kralları imzaladıqları privileyləri əsasında şəhərətrafı kəndlərdə tatar basqınlarından xilas olmuş qaçqınlara yaşamağa icazə verirdilər). Torpaqsız və aztorpaqlı kəndlilər sənətlə (şəhər sexlərindən kənar) məşğul olurdu və şəhərdə öz məmulatlarını satırdılar. Bəzi kənd sakinləri şəhərkənarı meşşanların hüquqlarından istifadə edərək, özəl sənət sexlərinin təsis edilməsi hüququnu əldə edirdilər.
Şəhər iyerarxiyasının ən yüksək təbəqəsini katolik dinə etiqad edən polyaklar və almanlar təşkil edirdilər. Meşşanlar arasında çoxlu sayda erməni, rusin və polyaklar var idi (meşşan olmaq üçün başlıca şərt, katolik dinini qəbul etmək idi). Şəhərətrafı kəndlərdə uzun illər əhalinin əksəriyyətini rusinlər təşkil edirdilər, şəhər kənarlarında polyakların, rusinlərin, ermənilərin və yəhudilərin ayrıca məhəllələri mövcud idi. Şəhər yoxsulluğu tez-tez patrisilərin və feodalların zülmünə qarşı çıxırdılar, kargərlər və şagirdlər isə, öz hüquqları sex başçılarına qarşı mübarizə aparırdılar.
1356-cı ildə imperator III Kazimir tərəfindən imzalanmış priveleydə qeyd olunurdu ki, voyt vəzifəsinə təyin olunmuş hər hansı bir şəxs bir başa krala və ya kəndxudaya tabe olunmalı idi (voytlar və lavniklər kral tərəfindən işə qəbul edilirdilər), lakin 1387-ci ildə Qalitsiya vilayətində sərdarlıq etmiş Vladislav Opolçik tərəfindən təkrarən imzalanmış və qüvvəyə minmiş qanunnaməsinə əsasən, hər iki vəzifəni icra edən şəxslərin işə qəbul edilməsi prosesi birbaşa seçki ilə yerinə yetirilməli idi. 1388-ci ildə II Vladislav Yagello bu qanunnaməni təsdiq edir və ancaq kralın bəyəndiyi namizədlər içərəisindən rəiyyət tərəfindən seçkinin aparılmasının legitimliyi barəsində kiçik qeyd əlavə edir. 1591-ci ildə Lvov şəhər soveti voyt və lavnik vəzifələrinə təxminən bir il müddətində və növbə ilə seçim aparılmasına dair qərar qəbul edir. Psixi problemlərdən əziyyət çəkən, karlıq, korluq, danışma problemləri olan, eləcə də həddi-buluğa çatmamış və qeyri-xristian dinindən olan şəxslər voyt vəzifəsinə təyin ola bilməzdilər. Voyt, andiçmə mərasiminin tamamlanmasından dərhal sonra öz vəzifəsinin icra edilməsinə başlayırdı, gümüş əsa (yəni jezl) onun hakimiyyətinin simvolu hesab edilirdi.
Burqomistr (və ya prokonsul) şəhər idarəsinin rəhbəri idi. Bu vəzifə XIV əsrin ortalarından etibarən Lvovda mövcud idi. Hər il rayetslər içərisindən üç burqomistr seçilirdi, hansılar ki, öz funksiyalarını dörd həftə ərzində növbə ilə yerinə yetirirdilər. 1378-ci ildə qüvvəyə minmiş nizamnaməyə əsasən, seçkilər yalnız şəhərin mərkəzi idarə orqanında, yəni ratuşa binasında keçirilməli idi. Təntənəli mərasim zamanı, kral başçısına rayets kollegiyası tərəfindən ilkin siyahıdan seçilmiş şura üzvlərinin üç soyadı təqdim olunurdu. Kral başçısı bu üç soyad içərisindən bir "kral burqomistrini" seçirdi (onun səlahiyyət müddəti olduqca az idi). Daha sonra, yerdə qalan iki soyad içərisindən yerli pospolstvo (yəni diplomatik nümayəndəlik) özləri üçün daha az imtiyaza sahib digər burqomistri seçirdi. Təqvim ilinin sonunda hər iki burqomistr xərclənmiş vəsaitlər haqqında şura qarşısında hesabat verirdi.
Burqomistrlər, rayetslər kimi, müxtəlif inzibati-məhkəmə funksiyalarını yerinə yetirirdilər: onlar, vətəndaş münaqişələrinin həllində, xüsusilə də ticarət, borc, himayə və miras məsələləri zamanı baş verən qarşılıqlı ittihamlarda tərəflərin barışığa cəlb olunmaları üçün yardımçı olur, yanğına qarşı həyata keçirilən təhlükəsizlik tədbirlərini izləyir və təqsirkar olmuş tacirləri və sənətkarları ciddi şəkildə cəzalandırırdılar. 1523-cü ildə Lvov burqomistri meşşanlardan şos adlandırılan xüsusi vergi növünü toplamaq hüququnu əldə edir, 1525-ci ildə isə, I Sigizmund burqomistr yurisdiksiyasına Zubra və Sixov kəndlərini həvalə edir, 1532-ci ildə imzaladığı dekret məktubu ilə isə, imperator Lvov şəhəri ərazisində yerləşən bütün körpülər üzərindən keçən arabalardan vergi toplamaq səlahiyyətini tapşırır. Adi burqomistr ilə yanaşı, şəhər keşikçilərinə nəzarət edən və istehkam darvazalarının gecə saatlarında qapalı olub olmadığını yoxlayan xüsusi gecə burqomistri də fəaliyyət göstərirdi.
İqtisadiyyat
Ticarət və sənətlər orta əsr Lvovunun iqtisadiyyatının əsası idi, buna görə şəhərin rifahı ticarət yollarının təhlükəsizliyindən birbaşa asılı idi. XIV əsrin sonu və XV əsrin birinci yarısında Lvovun qənaətli həyatının çiçəklənməsi müşahidə olunurdu, şəhərdə XIV əsrin ikinci yarısında ilk sex təşkilatları yaranmışdır. Ancaq Lvov iqtisadiyyatında XV əsrin ikinci yarısında durğunluq baş verdi. Konstantinopolun, Balkan yarımadasının və Qara dəniz sahilinin Osmanlı imperiyası tərəfindən işğal edilməsi və beləliklə də Lvov tacirlərinin Yaxın Şərqlə ticarət əlaqələrinin kəsilməsi həmin durğunluğun başlıca səbəbi idi. Buna baxmayaraq Lvov ətraf torpaqların daxil bazar durumuna ciddi təsir göstərməyə davam edirdi. XVI əsrin ikinci yarısında şəhərin iqtisadiyyatı yenidən yüksəlməyə başladı və bu, müxtəlif sənətlərin və ticarətin çiçəklənməsinə gətirib çıxardı. Tez-tez baş verən yanğın və epidemiyalar yerli kommersiya və ticarətin fəlakətinə və ya ciddi tənəzzülünə gətirib çıxardırdı (həmin hadisələr zamanı, şəhər darvazaları vasitəsilə yad şəxslərin girişinə qadağa qoyulurdu, zəngin patrisilər isə, özlərini bəladan xilas etmək məqsədilə öz şəhərkənarı malikanələrinə köçürdülər). Bundan başqa, Lvov şəhəri daim əcnəbi qoşunların hücumu ilə üzləşir və əhəmiyyətli dağıntılara məruz qalırdı. Şəhər hakimiyyəti bu zaman qalib tərəfə böyük miqdarda kontribusiya ödəməyə məcbur olurdu.
Sex təşkilatları sistemi Qərbi Avropadan götürülmüşdür; ilk Lvov sənət korporasiyalarının mənbələrində alman kolonistləri dururdu. Az keçmədən, sexlər qeyri-katolik əhalinin hüquqlarının məhdudlaşdırılması üçün başlıca vasitə oldular. Rusinlərin və ermənilərin sexlərin tamhüququlu üzvləri olmaları üçün çoxlu çətinlikləri dəf etmək tələb olunurdu, yəhudilərə isə, həmin sexlərə daxil olmaq ümumiyyətlə qadağan edilirdi (XVI əsrdə Sredmestye rayonunda fəaliyyət göstərən sexlərin demək olar ki, 95 % sənətkarlarını katoliklər təşkil edirdi). Lvov magistratının məhkəmə kitabının yazılarına və başqa sənədlərə əsasən, Lvovda XIV əsrdə 23 sənət peşəsinin, XV əsrin iyirminci illərində — 36 peşənin, XV əsrin səksəninci illərində isə — 50 peşənin nümayəndəsi yaşayırdı.
Lvovun milli icmalarına təqdim olunmuş kral privileyinin analizi onu göstərir ki, o dövrlərdə qeyri-katolik əhali içərisində ən yaxşı ictimai vəziyyəti ermənilər tuturdular. Katolik patrisilər tərəfindən həyata keçirilən iqtisadi məhdudiyyətlərin bir çoxu yəhudi icmasına qarşı yönəlirdi, ancaq bununla belə, onlar rus voyevodasının yurisdiksiyasının altında olduqları üçün, şəhər məhkəməsi tərəfindən yönəldilən sanksiyalara düşmürdülər; bələdiyyə yəhudi icması üzərində tam nəzarətə malik deyildi. Buna görə də reallığa nəzər yetirdikdə etnik azlıqlar içərisində ən pis vəziyyətdə rusinlərin olduğunu görmək olar. Sexdənkənar sənətkarlar içərisindən olmuş rusin, erməni və yəhudilərin əhəmiyyətli hissəsi şəhər kənarlarında, daha dəqiq desək, feodallara məxsus yuridik ərazilərdə məskunlaşırdı. Feodallar həmin əhalidən daha çox əlavə gəlirin əldə edilməsini arzuladıqları üçün etnik və konfessional müxtəlifliyə o qədər də önəm vermirdilər.
Lvov şəhər kənarlarında və şəhərətrafı kəndlərdə yayılmış kənd təsərrüfatı sahəsi və onunla bağlı digər sənətlər şəhər iqtisadiyyatı üçün olduqca böyük əhəmiyyət kəsb edirdi, burada göllər, dəyirmanlar, arıxanalar, bağlar, üzümlüklər, bostanlar və tarla sahələri yerləşirdi, yerli əhali donuzların, keçilərin, toyuqların və qazların yetişdirilməsi ilə məşğul idi.
Xarici ticarət
Əsasının qoyulduğu andan bəri, Lvov trakt və ya şlyax adlandırılan gediş-gəlişli ticarət yollarının kəsişməsində yerləşirdi. Qırmızı Rus vilayətinin əhəmiyyətli şəhəri, eləcə də Qalitsiya-Volın knyazlığının paytaxtı hesab edilən Lvov şərqdə Kiyev və qərbdə Krakov ilə Praqa şəhərlərinin arasında mövcud olan ticarət yolunda mühüm rol oynayırdı. Kiyevdən olan ticarətçi nəqliyyatları Lutsk və Terebovlya vasitələri ilə, Moldaviya və Valaxiya knyazlıqlarından olan içi yüklə dolu karvanlar Kamenets-Podolski, Kolomıya və Haliç şəhəriləri vasitəsi ilə (həmçinin Haliç vasitəsilə Macarıstan və Prikarpatye vilayətində yerləşən duz yataqlarından nəqliyyat vasitələri ilə qiymətli duz daşınılırdı), Almaniya, Çexiya, Avstriya və Polşadan olan taborlar Peremışl və Yaroslav şəhərlərini keçməklə, Baltikyanı ölkələrin limanlarından olan yüklər isə, Belz və Vladimir şəhərləri vasitəsi ilə son nöqtə olaraq Lvov şəhərinə daxil olurdular.
Lvovun Polşa krallığının tərkibinə daxil edilməsindən sonra, şəhər Mərkəzi Avropanın Yaxın Şərqlə, eləcə də Rus vilayətinin Baltika limanları ilə aparılan tranzit ticarətin ən önəmli mərkəzlərindən birisinə çevrilir. 1372-ci ildə Lvova "Anbarlaşdırma hüququ" təqdim olunmuşdur; həm Polşadan, həm də digər ölkələrdən olan bütün özgə şəhər tacirləri Lvova daxil olmadan öz marşrutlarını davam etdirə bilməzdilər, onlar ilk olaraq Lvov şəhərinin tacirlər məhəlləsinə daxil olmalı və burada öz mallarının bir hissəsini yerli tacirlərə satmalı idilər. Yerli tacirlərə verilmiş bu hüququn və başqa imtiyazların sayəsində, Lvov tezliklə Şərqin və Qərbin, xüsusilə də Krım, Şimali Priçernomorye və Hanza ittifaqının şəhərləri arasında böyük ticari vasitəçilik mərkəzinə çevrildi. Lvov şəhərinə Almaniyadan, Flandriyadən, Macarıstandan, Çexiyadan, İtaliyadan, Böyük Litva knyazlığından və Krımda yerləşən Genuya koloniyalarından çoxsaylı ticarət nəqliyyatları daxil olurdu. Lvov XIV əsrdə bilavasitə olaraq Tana, Kaffa, Kiliya və Belqorod şəhərləri ilə vahid ticari ittifaqa daxil olur. Knyaz Mirçanın hökmranlıq dövründə Valaxiya ilə Lvovun tacirlərinin arasında qarşılıqlı sərfəli ticarət müqavilələri imzalanmışdır (1390-cı ildə imzalanmış müqavilə, 1409-cu ildə bir sıra dəyişikliklər ilə təkrarən təsdiqlənmişdir).
1439-cu ildə II VLad Drakul Lvov tacirlərinə onun hökmdarlıq etdiyi torpaqlarda ticarətlə məşğul olmalarına, habelə Valaxiya ərazisini keçməklə Osmanlı imperiyasının şəhərləri ilə əlverişli sazişlər bağlamalarına icazə verən xüsusi rüsxətnamə imzalayır. XV əsrin ikinci yarısında Lvov tacirləri Qdansk azad liman şəhəri ilə ticari əlaqələri möhkəmləndirməyə müvəffəq olurlar (Hanza ittifaqının ən vacib şəhərlərindən olan Qdansk vasitəsilə, tacirlər Skandinaviya yarımadası, İngiltərə, Şotlandiya, Niderland və Fransa ilə əlaqə qurmaq imkanı əldə edirdilər). 1460-cı ildə knyaz III Böyük Stefan Lvov tacirlərinə Moldaviya knyazlığının ərazisində geniş ticarət imtiyazlarını təqdim etdi (onlar mal-qaranı və hər şeydən öncə öküzləri, heyvan dərilərini, şərabları, bal, kürü və balıqları ixrac etmək hüququna malik idilər, bunun əvəzində isə, onlar Polşadan dəmir bıçaqlar, hörüklər, baltalar, həmçinin parçalar və gümüş məmulatları idxal etəməyə məcbur edilmişdilər). Parça, silah, at qoşqu ləvazimatları, kənd təsərrüfatı alətləri, dən, ağac, qatran, potaş, mum və bal kimi reeksport (yəni təkrar ixrac) olunması nəzərdə tutulan malların əksəriyyəti Lvov bazarlarında yerli əhali üçün satılırdı. Moldaviya, Valaxiya və Qdanskla yanaşı, Lvov tacirləri həmçinin Krakovda, Varşavada və Vilnoda aktiv ticarət əməliyyatlarını aparır və burada çoxlu sayda kontor binalarına sahib idilər.
Daxili ticarət və maliyyə
Lvov zərbxanasında kəsilən qroşiklərin son emissiyası kral II Vladislav Yagellonun idarəçilik dövrünə düşür. 1399-cu ildə, Qalitsiya torpaqlarında uzun illər mövcud olmuş muxtariyyətin tədricən ləğvi, həmçinin Qalitsiya və Krakov pul sistemlərinin unifikasiyası ilə əlaqədar olaraq, rus qroşikinin kəsilməsi (yəni buraxılışı) dayandırılmışdır. Lvov yarımqəpiyinin emissiyası isə bir müddət davam edirdi.
1353–1382-ci illərdə Lvovda III Kazimir, Vladislav Opolçik və Macarıstanlı Lüdvikin adından mis rus dinariləri kəsilirdi; onlar daxili bazarda xırda pul funksiyasını yerinə yetirirdilər. Kopa və ya 60 rus dinarisi 1 rus qroşikinə, müvafiq olaraq 2 rus qroşiki isə 1 Praqa qroşuna bərabər idi.
Vladislav Opolçik vergi sisteminə, şəhər maliyyələrinin və Lvovun torpaq mülkiyyətinin islahatlarına çox böyük diqqət ayırırdı. O, Lvova "anbarlaşdırmaq hüququnu" təqdim edən ilk şəxs olur (həmin qərar 1380-ci ildə Macarıstanlı Lüdvik tərəfindən təsdiq edilmişdir), tacirlərdən müxtəlif vergiləri toplayan Lvov mıtarı (müasir dildə gömrükçü və ya vergi inspektoru) vəzifəsini təsdiqləyir, şəhər məhkəməsi tərəfindən onun ərazisində baş verən hüquq pozuntularından əldə etdiyi qazancın yarısının şəhər xəzinəsinə keçirilməsini özündə ehtiva edən xüsusi priveley imzalayır. Opolçik Lvov gömrüklərindən və duz satışından əldə edilən gəlirin onda bir hissəsini katolik arxiyepiskopuna bağışlayırdı.
Şəhər torpaqlarının bir hissəsini knyaz vergilərin ödənişindən azad etdi, gəlirlərin önəmli hissəsini o, kilsələrin və şəhər infrastrukturunun inkişafına yönəldirdi (o, həmçinin kilsə torpaqlarını şəhər yurisdiksiyasından götürməyi qərara alır). Şəhər ətraflarının təsərrüfat fəaliyyətinin daha da intensivləşdirilməsi məqsədilə, Opolçik həmin rayonlarda məskunlaşan sakinləri 20 il müddətində vergidən və çinşdən tam azad etmək qərarını qəbul edir. Bundan başqa o, Moraviya və Sileziya vilayətlərindən olan istedadlı sənətkarların Lvova köçürülməsi üçün köməklik göstərirdi. II Vladislav Yagellonun göstərişi ilə 1405-ci ildə Kuyaviya ərazisində yerləşən və Tevton ordeninin tabeliyndə olan Dobjin (almanca Dobrin-an-der-Vayksel) şəhərinin və onun ətrafındakı torpaqlarının almanlardan satın alınması və buranın Polşa krallığının tərkibinə daxil edilməsi üçün Lvov sakinlərinə yeni və fövqəladə vergi növü tətbiq edilmişdir.
1425-ci ildə II Vladislav, təzə doğulmuş oğlu və gələcək Polşa kralı III Vladislava sədaqət andı içmiş bütün Lvov meşşanlarını və tacirlərini Polşa krallığının daxilində vergilərin ödənişindən tam şəkildə azad edir. Bununla kifayətlənməyən II Vladislav, 1426-cı ilin mart ayında bütün Lvov meşşanlarını kral elçilərini və şahin ovunu idarə edən boyarları atlar və arabalar ilə təmin etmək öhdəliyindən azad edir.
Məişət və bayramlar
Lvov tarixinin knyaz dövründən başlayaraq (XIII–XIV əsrlərin sonu), şəhər küçələri taxta tirlərlə döşənilməyə başlamışdı, yaşayış binaların bəziləri isə o dövrdə Avropa ölkələrində yayılmış faxverk tərzində inşa edilirdi (faxverk evləri, daxili gil və ya kərpiclə doldurulan taxta konstruksiyalardan ibarət idi). Qotika dövründə Lvov tipik polyak şəhərini xatırladırdı; çoxsaylı faxverk evləri tədricən daha erkən dövrlərə aid taxta tikililəri sıxışdırmağa başladı, müdafiə tikintiləri, məbədlər və patrisilərin iqamətgahları isə ancaq daş bloklardan və ya kərpicdən tikilməyə başladı. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində yüksək istehkam divarlarının daxili perimetri boyunca uzanmış və daşlarla döşənmiş küçənin fraqmentləri aşkar edilmişdir. Yaxınlıqda axan Poltva çayının və müdafiə qurğularının ikinci xətti yaxınlığında bir zamanlar mövcud olmuş sahilyanı küçənin qalıqları tapılmışdır.
Taxta tikililərin daş binalar ilə əvəz olunması prosesi, şəhəri şərqdən qərbə doğru uzanan ən qədim ticarət yolu boyunca və Bazar meydanının ətrafında yerləşmiş evlərdə izlənilir. Tez-tez baş verən yanğınlara görə taxta və faxverk yaşayış binaları, kamenitse adlanan impozant daş evlər ilə əvəz edilirdi (onların aktiv tikintisi XV–XVI əsrlərə təsadüf edir); həmin kamenitselərdən çox az hissəsi öz ilkin görünüşünü qoruyub saxlamışdır, barokko və rokoko dövrlərində həmin evlərin əksəriyyəti yenidənqurmaya məruz qaldıqları üçün orjinal renessans və ya daha qədim qotika elementlərini yalnız bünövrələrdə, birinci mərtəbələrdə və ya ayrı fraqmentlərdə müşahidə etmək olar. Çox vaxt həmin evlər zəngin tacirlərin isteklərinə uyğun olaraq modifikasiya edilirdilər, kifayət qədər hündür olmayan binalara yeni mərtəbələr əlavə olunur, birinci mərtəbələrdə isə mağaza vitrinləri quraşdırılırdı.
Rayets və digər şəhər məmurlarına mütləq şəkildə polyak tərzli əlbisələrin geyinmələri tapşırılırdı. Arxeoloji qazıntılar zamanı aşkar edilmiş və XV–XVI əsrlərə aid edilmiş qotik tərzli ayaqqabı, uzun buruna və pəncə ilə daban hissəsində olduqca dar keçidə malik idi. Ayaqqabının yuxarı hissəsi tək vahid dəridən biçilmişdir. Tapılmış ayaqqabının bütün detalları keyfiyyətli tikişlərin köməyi ilə birləşdirilmişdir. XVI əsrdə şlyaxta üzvlərinin geyindiyi çəkmələrin boğaz hissələri müxtəlif rəngli dəri növlərindən — kordıban və ya tumacdan, meşşanların ayaqqabıları isə sadə qara və ya boz dəridən hazırlanırdı (orta əsr dəbinin bu cür xüsusiyyətləri ilə əlaqədar, Lvov sakinləri arasında Pan, öz müftələri ilə tanınır kimi zərbi məsəl meydana çıxır).
Lvovda bütün dini bayramlar (milli azlıqlara bir sıra məhdudiyyətlər qoyulurdu və onlar həmin şənlikləri əsasən yaşadıqları məhllələrdə bayram edirdilər), həmçinin Polşa krallarının taxta çıxmaları, taxtın varislərinin doğuluşları, dövlətin böyük hərbi qələbələri dəbdəbə ilə qeyd edilirdi. Şəhər kralın və ya başqa yüksək vəzifəli qonaqların səfərləri zamanı öz simasını dəyişərək, daha da möhtəşəm olurdu. Müxtəlif təntənəli hadisələr zamanı magistrat ratuşada banketlər təşkil edirdi, həmçinin kasıb və yoxsul insanlara sədəqə verilməsi məqsdəilə xəzinədən pul ayırırdı. Tez-tez Orta əsrlərin məhkəmə və inkvizisiya dəftərçələrində adları qeyd olunan küpəgirən qarılar, cadugərlər, falçılar və bəsirətlilər Lvov şəhərinin ən məşhur folklor elementləri idilər. Onlar simvolik pul hesabına cadu və ya azar edirdilər, doğuş zamanı iştirak edirdilər, zəhər ağıları və amuletlər hazırlayırdılar, ticarət işlərində və şəxsi həyatda köməklik göstərirdilər. Deyilənlərə görə, Vinniki kəndində yerləşən Lısovka dağı cadugərlərin toplanış yeri idi.
Tibb və sanitariya
1997-ci ildə keçirilmiş genişmiqyaslı qazıntılar nəticəsində Yüksək qəsrdən müasir Knyaz Lev küçəsi boyunca axan çayın məcrası aşkar edilmişdir. XIV əsrdə həmin çay torpaqlanmış, onun məcrası boyunca isə keramik su kəməri salınmışdır (su kəməri müasir Bazar meydanın ətraflarında mövcud olmuş şərq tipli hamamı təmiz su ilə təmin edirdi).
XV–XVI əsrlərdə şəhər hakimiyyəti su təmini probleminin həllində fəal qərarlar qəbul edirdilər. 1404–1407-ci illərdə Peter Ştexerin rəhbərliyi altında Lvovda keramik boruların köməyi ilə suyun sərbəst axınını təmin edən birinci əhatəli su kəməri tikilmişdir, amma həmin boruların dəqiq mövcud olduğu yer indiyə kimi müəyyənləşdirilməmişdir. 1411-ci ildə əlavə olaraq daha 250 boru çəkilmişdir, növbəti iki il ərazində mövcud boru sistemi budaqlanaraq bütün müasir Köhnə şəhər ərazisini əhatə etməyə müvəffəq olmuşdur. 1464-cü ildə Qalitsiya şəhərkənarı rayonunda ilk sutoplayıcı sistem işə salınmışdır, 1471-ci ildə daha iki bu cür sistem Bazar meydanında yaradılmışdır. 1482–1492-ci illər arasında sutoplayıcı sistemlər həmçinin Krakov darvazaları yaxınlığında, Ratuşa binasının önündə, Krakovska küçəsində yerləşən qadın laznyasında və Dominikan monastırı ərazisində inşa edilmişdir. Əgər ilk su boruları keramik materiallardan hazırlanırdılarsa, sonrakı dövrlərdə "rurmaysterlər" (borular üzrə ixtisaslaşmış ustalar) boruların daha qənaətli və möhkəm taxta materiallardan hazırlanmasını qərara alırlar (onlar boru qismində palıd ağacının, qızılağacın və ya şam ağacının deşilmiş gövdələrini istifadə edirdilər). Borularının altında qazılmış səngərlər daşla və ya xüsusi məhlullar ilə bərkidilirdi, boruların birləşdiyi kəsiklərin səthi qatranla örtülürdü, taxta seksiyaların özləri isə qulplarla bərkidilir və möhkəm dəmirlə qandallanırdılar. Su kəmərinin keçdiyi yeraltı marşrut təhlükəsizlik məqsədilə ciddi sirr olaraq saxlanılırdı. XVI əsrin birinci yarısında bütün yeraltı borular Bazar meydanının mərkəzindəki ratuşa binasının qarşısında quraşdırılmış sutoplayıcılarında birləşirdilər, buradan isə taxta kəmərlərin köməyi ilə vahid su meydanın ətrafındakı zəngin meşşan evlərinə bölüşdürülürdü.
Minlərcə insanın həyatına son qoymuş taun, vəba və yatalaq epidemiyaları Orta əsr Lvovu üçün böyük fəalkət idi. Yazılı mənbələrdə qeydə alınmış ilk epidemiya 1288-ci ilin qış aylarına aid edilir (həmin dəhşətli epidemiyanın şəhəri mühasirəyə almış monqol qoşunlarının özləri ilə gətirdikləri ehtimal olunur). 1362-ci ildə baş vermiş taun epidemiyası da yerli əhalinin əksəriyyətinin ölümünə səbəb olmuşdur (1480 və 1484-cü illərdə şəhər magistratı tərəfindən həmin illərdə taun xəstəliyindən vəfat etmiş şəxslərin adları qeydə alınmışdır). 1497-ci ilin payızında Bukovina yaxınlığında baş vermiş döyüşdə məğlubiyyətə (burada söhbət 26 oktyabr 1497-ci ildə Moldaviya hökmdarı III Ştefan ilə Polşa kralı I Yan arasında baş vermiş Kozmin meşəsindəki döyüşdən gedir) uğramış polyak qoşunları geri çəkilərək, özləri ilə Lvova yenidən taun epidemiyasını gətirmişdilər. right|260px|thumb| Xolera epidemiyasından kütləvi şəkildə vəfat etmiş yəhudilərin dəfn edilməsi və matseyvaların (məzar daşlarının) yerləşdirilməsi məqsədilə XIV əsrdə Lvovun mərkəzində geniş qəbiristanlıq yaradılmışdır. Lvov şəhərinin nasistlər tərəfindən işğal edilməsindən sonra Şərqi Avropanın ən qədim yəhudi qəbiristanlığı yerlə yeksan edilmişdir.
Növbəti genişmiqyaslı epidemiyalar Lvovu 1547, 1572–1573, 1588, 1594 və 1599-cu illərdə sarsıtmışdır. Misal üçün 1547-ci ildə baş vermiş epidemiya zamanı kafedral məktəb təcili olaraq təxliyə edilmiş və magistrat rektora onun bütün maliyyə zərərlərini kompensasiya etməyə məcbur olmuşdur. 1587–1589-cu illərdə Lvovda ilk dəfə olaraq "ölüm burqomistri" vəzifəsi təsis edilmişdir; kütləvi epidemiyalar zamanı və ya onun ərəfəsində həmin burqomistrə xüsusi səlahiyyətlər təqdim olunurdu. 1599-cu ildə baş vermiş növbəti epidemiya zamanı təxminən 2 min Lvov sakini vəfat etmişdir (vəfat etmiş sakinlərin xatirəsinə Müqəddəs Voytsex kilsəsi ucaldılmışdır). Epidemiyalar zamanı ölmüş xristianlar şəhərin daxilindəki qəbiristanlıqlarda dəfn edilmirdilər. Günümüzdə Lıçakov qəbiristanlığı kimi tanınan ərazidə XVI əsrdə epidemiyalardan vəfat etmiş sakinlər basdırılırdı.
Monastırların və kilsələrin nəzddində mövcud olmuş qəbirisitanlıqlar Lvovun sanitar durumuna real təhlükə törədirdilər. Şəhər divarlarının daxilində istifadə edilən yeganə böyük qəbiristanlıq Latın kafedralının ətrafında yerləşirdi və katolik icmaya məxsus idi (həmin qəbiristanlıqdan günümüzə kimi yalnız Boim kapellası qorunub saxlanılmışdır). Avstriya idarəsi zamanı Lvovun bütün Orta əsr qəbiristanlıqları ləğv edilmişdir.
Özündə kasıblar üçün tibbi müəssisələrin və xeyriyyə sığınacaqlarının xüsusiyyətlərini birləşdirmiş birinci əlillər evləri kilsə və monastırların nəzdində yaradılmışdır. Onlar dini qardaşlıqların, həmçinin prixoda mənsub adamların və ayrı-ayrı zəngin şəhər sakinlərinin ianələri hesabına fəaliyyət göstərirdilər. Yerli sakinlər tərəfindən qısaca olaraq Şpital adlandırılan qədim Müqəddəs Yelizaveta hospitalının binası müasir İvan Podkova meydanı ərazisində imperator III Kazimir tərəfindən inşa etdirilmişdir. Aşağı qəsrin kapellasını (pravoslavlardan əvvəlcədən konfiskasiya edilmiş kapella, daha sonralar Müqəddəs Yekaterina və Müqəddəs Mariya Maqdalinanın şərəfinə katolik kilsə qismində təkrarən təqdis edilmişdir) hospital binasına birləşdirməyi qərara almış knyaz Vladislav Opolçik də xəstələrin müalicəsi üçün hospitala lazımi yardım ayırırdı. Hospitalın və ona bitişik kilsənin rəhbəri knyaz tərəfindən Lvov dəyirmanlarına təyin edilmiş vergilərdən əldə olunan pulla ilə öz məvacibini əldə edirdi. 1399–1408-ci illərdə (digər məlumatlara görə inşaat işləri 1377–1431-ci illərdə aparılırdı) Müqəddəs Ruh kilsəsinin tikintisi həyata keçirilmişdir, onun ətrafında formalaşan əlillər evi isə Müqəddəs Ruh xəstəxanası adlandırılmağa başlamışdır. Baş keşiş və magistrat üzvləri arasında XV əsrin başlanğıcından etibarən xəstəxananın ləvazimatı haqqında mübahisələr davam edirdi, və yalnız 1546-cı ildə Müqəddəs Ruh xəstəxanasının şəhər sakinlərinin öhdəliyinə tapşırılmasına dair yekdil qərar qəbul edilmişdir. Şəhər divarları daxilində yaradılmış digər əlillər evi Müqəddəs Stanislav adını daşıyırdı; Moldaviya hökmdarı tərəfindən 1509-cu ildə şəhərin mühasirə edilməsi zamanı, həmin ev yanaraq məhv edilmişdir.
Orta əsr Lvovunda aptek işi və əczaçılıq güclü şəkildə inkişaf etmişdir. İlk aptekin əsası, hazırkı Dominikanlılar monastırının yerində mövcud olmuş Lev Daniloviçin sarayında qoyulmuşdur. Həmin apteki 1270-ci ildə Levin həyat yoldaşı Macarıstanlı Konstantsiya təsis etmişdir. Sonrakı dövrlərdə apteklərin bir çoxu monastırlarınvə hospitalların nəzdində yaradılmağa başlandı (dərmanlardan başqa burada həmçinin ədviyyatlar, quru meyvələr, fındıqlar, şəkər, uzaq diyarlardan gətirilmiş düyü, sitrus meyvələri, sabun, şirnilər, müalicə otları, həmçinin şamlar, zeytun yağı, rənglər və başqa qənaətli mallar satılırdı). Xalq reseptləri və Avropa traktatları üzrə yaradılan dərman vasitələri həkimlər və cərrahlar, həm də şəxsi istifadə üçün bir çox meşşanlar tərəfindən hazırlanırdı.
1392-ci ilin şəhər xronikalarında və aktlarında əczaçı Klementin adı xatırlanır, 1445-ci ilə aid başqa bir xronikada Lvov vətəndaşlığını almağa müraciət etmiş Vasili Rusin haqqında məlumatlar var. XV əsrin ortalarında Lvovda əczaçı defisiti mövcud idi və magistrat bu səbəbdən yadelliləri dəvət etməyə, həmçinin məlhəmlərin və dərmanların alınmasına dair külli vəsait ayırmağa məcbur olur. XV əsrin ikinci yarısında formalaşan müasir görkəmli birinci daimi aptek binası Lvovun Bazar meydanı ilə Drukarska küçəsinin kəsişməsində yerləşirdi. 1574-cü ildə aptek binası zəngin Zentkeviç ailəsi tərəfindən satın alınır. XVI əsrin ikinci yarısında aptek binasına Martsin Stajaxovski adlı məşhur əczaçı alim rəhbərlik edirdi. O, magistrat tərəfindən vergi ödənişindən azad edilmiş likör satışına icazə əldə edir. 1596-cı ildə hərbi doktor rütbəsi almış erməni əsilli əczaçı Pavel Abrahamoviç tezliklə aptek binasının yeni sahibinə çevrilir.
Orta əsr həkimləri və aptekçiləri qanalma prosedurunu, eləcə də çiçək tozlarından hazırlanmış məlhəmləri geniş tətbiq edirdilər, xəstələrə, hamilələrə və uşaqlara macar şərabı, süddə üyüdülmüş kəhrəba, sirkədə həll edilmiş bal, fındıq, tinktura və duzlu sədəfotu, zəfəran, darçın, qərənfil (mixək tozu), sürvə və lyubistoka, sarımsaq və yaşıl sədəfotu cövhərini, it və digər heyvanların piyini verirdilər. Həmçinin bir çox Lvov aptekçiləri əlkimya ilə də maraqlanırdılar, lakin kilsə buna olduqca neqativ yanaşırdı və belə "tədqiqatçıları" cadugərlər kimi təqib edirdi. Bunabaxmayaraq, Lvov kimyaçıları Praqa və Almaniyada yaşayan digər "kolleqaları" ilə sıx dostluq münasibətləri saxlayırdılar.
Amblyseius geonomae
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Labanoras Regional Parkı
Labanoras Regional Parkı (Labanoro regioninis parkas) — Litva ərazisində yerləşən regional park. Park Vilnyüs şəhərindən 80 km şimal-şərqdə yerləşir. Park Şvençenski, Moletski və Utenski rayonlarının ərazisini əhatə edir. Parkın inzibati mərkəzi Labanoras şəhərində yerləşir. Regional park 1992-ci ildə yaradılıb. Ərazidə əsasən meşə landşaftı, göl və təbii ekosistem qorunur. Ölkənin ən böyük regional parkının sahəsi 55 344 hektardır. Labanoras parkı şimal-şərqindən Aukştaytiya Milli Parkı ilə həmsərhəddir.
Ümumi məlumat
Park ərazisində 70 göl mövcuddur. Göllər park ərazisinin 13 % -ni təşkil edir. Üst bataqlıq və digər su-bataqlıq hövzələrinin ümumi sahəsi 30 km²-dir. Park ərazisindən 3 çay və 30 -dan çox su axımı keçir. Meşələr ümumi park ərazisinin 80 %-ni təşkil edir. Sahəsi 400 km² olan meşə örtüyündə əsasən şam ağacları üstünlük təşkil edir.
Park ərazisində 54 növ məməli, 172 növ quş, 5 növ sürünən və 11 növ suda-quruda yaşayan qeydə alınmış. Su hövzələrində qızılbalıq üstünlük təşkil edir. Qış aylarında çaylar tam donmur. Bu balıq növü parkın təbii sərvəti hesab olunur.
Məməlilərdən daha çox qunduz, çay samuru və sığın üstünlük təşkil edir. Yuva quran quşlardan daha çox qaradöş qaqara, qaradöş qumluqcaya, çay qaraquşuna, durnaya, qara leyləyə, adi balıqçıla, adi təqibçiyə, Lyrurus tetrixə rast gəlmək olur. Labanoras parkı Avropada ağ leyləyin ən sıx məşkunlaşma məkanıdır.
Regional park ərazisində həmçinin müxtəlif arxeoloji, memarlıq, etnoqrafik və tarixilik baxımdan önəmli ərazilər var. 2015-ci ildə Mindunay kəndi yaxınlığında 36 metrlik müşahidə meydançası inşa edilmiş.
Enn Rays
Enn Rays — ABŞ yazıçısı.
Həyatı
Enn Rays 1941-ci ilin 4 oktyabrında ABŞ-nin Luizana ştatının Nyu Orlean şəhərində anadan olub. Katolik irland əsilli ailənin ikinci qızıdır. Əsl adı Hovard Allın O'Brindir. Enn adını məktəbdə adını deməyə utandığından işlətmiş və belə tanınmağa üstünlük vermişdir. Enn Raysın əsərləri qot cərəyanının inkişafına töhfə vermişdir. Nyu Orleanda doğulduğu üçün əsərlərinin çoxunda hadisələr burada baş verir. Kitablarında üstünlük verdiyi mövzular vampirlər, mumiyalar və küpəgirən qarılardır. Yazıları sado-mazoşist üslubundadır. 1961-ci ildə Stan Rays ilə evlənmiş və Mişel adında qızları olmuşdur. Mişel 1972-ci ildə ağır xəstəlikdən ölmüşdür. "Vampirlə görüş" əsərində Kladio adlı vampir qız həm görünüşə, həm də yaşına görə Mişelə bənzədildiyi irəli sürülür. 1978-ci ildə Kristofer adında oğlu olmuşdur. Romanları əsasında "Vampirlə görüş" və "Lənətlilər kraliçası" filmləri çəkilmişdir. Əvvəl ateist olan Enn Rays uşağını itirəndən sonra katolik məzhəbinə qayıtmışdır.
Sambucus australasica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bordi
Bordi - 1468-ci ilə aid ermənicə mənbədə Rəvan əyalətinin Sisəcan nahiyəsində kənd adı. Buradi adının ermənicə yazılmışdır. Fars dilində bur əkilməmiş yer, boşaldılimış yer və deh kənd sözlərindən ibarətdir.
Əşrəf Marağayi
Əşrəf Marağayi  — XV əsr Azərbaycan şairi
Yaradıcılığı
Kitabxananın kataloq tərtibatçısı Q.Ete göstərir ki, burada olan nəzirə nüsxələrindən biri heç bir kitabxanada yoxdur. Bu Cəmalinin “Xəmsə”si kimi qeyd olunur. İndiyə qədər Nizaminin “Xəmsə”sinə ilk tam həcmli nəzirəni Əşrəf Marağayinin yazdığı məlum idi. Lakin tədqiqat göstərir ki, Ə.Marağayinin ilk poeması “Mənhəc əl–əbrar” 1428-ci ildə, Cəmali Təbrizinin II, III, IV poemaları isə bu tarixdən daha əvvəl, 1402-1427-ci illərdə qələmə alınmışdır. Buradakı nəzirələr aşağıdakı kimi qruplaşır: “Sirlər xəzinəsi”nə, “Töhvətül – əbrar”; “Xosrov və Şirin”ə – “Mehr – o Nigar”; “Leyli və Məcnun”a – “Məhzun – o Məhbub”; “Yeddi gözəl”ə – “Həft – o urəng”; “İsgəndərnamə” – yə isə eyni adlı “İsgəndərnamə” uyğun gəlir.
Antipenko adası
Antipenko adası — Yapon dənizi, Böyük Pyotr körfəzindəki bir ada. Vladivostokdan 47 km cənub-qərbdə, Baklan buxtasında yerləşir. İnzibati baxımından Primorsk diyarı Xasan rayonu ərazisinə daxildir.
Tarixi
Ada ilk dəfə 1862–1863-cü illərdə polkovnik, "Kalavela" korvetinin şturmanı olan V. M. Babkin tərəfindən idarə olunan ekspedisiya tərəfindən xəritəyə salınmışdır. Ada "Kalevala" korvetinin mexaniki gizir İ.İ. Antipenkonun şərəfinə adlandırılmışdır. .
Damar sistemi
thumb|200px|Lansetin damar sistemi thumb|200px|Zəlinin damar sistemi thumb|200px|İki kameralı ürək (balıqda) Damar sistemi — orqanizm daxilində qan və limfa adlanan maye toxumaları başlıyan boru sisteminə deyilir. Bu sistem iki şöbəyə bölünür: Qan damar sistemi bəhsinə angiologiya — angiologia ( — damar və lego oyrənirəm) və limfa sistemi bəhsinə limfologiya — deyilir. Adətən bu iki sistem angiologiya adı ilə qeyd olunur.
Hüceyrələrin əsas həyati vəzifələri, yəni qidalanma, tənəffüs və ifrazat prosesləri orqanizm daxilində müəyyən maddələri (qida maddələri, oksigeni, karbon qazını) xüsusi sistem vasitəsilə daşınmasından asılıdır. Ali sinif heyvanlarda və insanda həmin maddələri daşıyan sistemə damar sistemi deyilir.QAPALI VE ACIQ OLUR.TWO TIPS:OPEN AND QAPALIED