cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycan 2010 Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunlarında
Güləş
-100 Kq. turnirində mübarizə aparan Əli Məhəmmədəbirov qrup mərhələsinin birinci görüşdə Monqolustan nümayəndəsi Oyunbold Enxtuqs ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Əli Məhəmmədəbirov rəqibinə qalib gəldi — 2:0 (1:0, 2:1). Növbəti görüşdə isə onun rəqibi Gürcüstan nümayəndəsi Qeno Petriaşvili oldu. Bu görüşdə də Əli Məhəmmədəbirov rəqibinə qalib gəldi — 2:0 (2:0, 3:0). Qrup mərhələsinin sonuncu görüşündə Əli Məhəmmədəbirov Amerika Samoası nümayəndəsi Manolefoaqa üzərində təmiz qələbə qazandı. Bununla da Əli Məhəmmədəbirov qrup mərhələsini birinci pillədə başa vurdu və Sinqapur Olimpiadasının final görüşnə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Kuba nümayəndəsi Abraham Ruano oldu. Final görüşündə də qalib gələn tərəf Əli Məhəmmədəbirov oldu — 2:0 (1:0, 1:0). Bununla da Əli Məhəmmədəbirov Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalına sahib oldu. Nəticədə güləş üzrə Azərbaycan yığması Sinqapur Olimpiadasını dörd qızıl və bir gümüş medalla başa vurdu və qeyri-rəsmi medal sıralanmasında birinci pillədə qərarlaşdı.
Proton (raket)
Tarixi
1960-cı illərin əvvəllərində SSRİ rəhbərliyi kosmosa həm ağır yüklü hərbi məqsədli yüklərin, həm də bir neçə min ton trotil ekvivalentli döyüş başlıqlarını çıxara bilən ağır daşıyıcı raketlərin yaradılmasında maraqlı idi. Bu raketlərin layihələrndirilməsi işini Korolyev adına Energiya Raket-Kosmik korporasiyasınını konstruktor bürosuna tapşırıldı. Həmin vaxt korporasiya R-9 qitələrarası ballistik raketlərin hazırlanması ilə məşğul idi. Vladimir Çelomeyin səyləri nəticəsində, SSRİ Nazirlər Şurası 16 mart və 1 avqust 1961-ci il qərarlarına uyğun olaraq, OKB-52 konstruktor zavodu UR-200 qitələrarası ballistik raketin layihələndirilməsinə başladı. Bir il sonrakı sərəncama əsasən daha müasir UR-500 (digər adı Proton) raketinin layihələndirilməsinə başlanıldı. UR-500 raketinin baş konstruktoru Pavel İvensen təyin edildi. 1962-ci ildə bu vəzifəyə Yuri Trufanov, daha sonra isə Dmitri Poluxin təyin edildi. Bütün bu dövr ərzində layihənin icraçı məsul konstruktoru Vitali Vırodov olaraq qaldı. Raketin hazırlanmasına üç il vaxt verildi.
Azərbaycan 2010 Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunlarında
Kanoe slalom
Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarında bu idman növü üzrə turnirlərdə Azərbaycanı bir idmançı təmsil elədi: Radoslav Kutsev. 2010-cu ilin aprelində Mingəçevir şəhərində (Azərbaycan) baş tutan reqatanın nəticələrinə əsasən Andrey Kraytor Sinqapur Olimpiadasına vəsiqə qazandı. Amma Andrey Kraytorun 1992-ci il təvəllüdlü olduğundan və turnirdə 1994-cü il təvəllüdlü idmançılar mübarizə aparacağından, bu vəsiqə Radoslav Kutseva verildi.
Proton (raket)
Tarixi
İlkin layihələndirməyə əsasən UR-500 parallel olaraq birləşdirilmiş 4 ikimərtəbəli raketdən ibarət idi. Bu variantın daha dərindən incələnməsi nəticəsində məlum oldu ki, belə variantda hazırlanan raket arzu olunan ağırlıqda yükü qaldırmaq imkanında deyil. Raketin daha dərindən hazırlanması layihəsinin tədqiqi nəticəsində, OKB-23 üçmərtəbəli sxemlə mərtəbələrin tandem şəklində yerləşdirilməsi variantını seçdi. Bununla belə, yuxarı mərtəbələrin hazırlanmasında UR-200 raketinin dəyişdirilmiş variantından istifadə edildi. Raket həm hərbi variantlarda: Qlobal orbital bombardmanı üçün və qitələrarası ballistik raket kimi (uçuş məsafəsi 12.000 km), həm də ağır çəkili peyklərin kosmosa çatdırılması üçün daşıyıcı raket kimi hazırlanırdı. Raket Xruniçev adına Dövlət kosmik Tədqiqat və İstehsal Mərkəzində hazırlanır və hissələrlə dəmiryolu vasitəsilə Baykonur kosmodromuna çatdırılırdı.
Azərbaycan 2010 Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunlarında
Kanoe slalom
Kanoe slalom turnirində çıxış edən Radoslav Kutsev, əvvəlcə təsnifat mərhələsində mübarizə apardı. Nəticələrə əsasən Radoslav Kutsev 1:56.56 dəqiqə nəticə göstərdi və 16 idmançı sırasında mərhələni 7-ci pillədə başa vurdu. Turnirin birinci mərhələsində onun rəqibi Ermənistan nümayəndəsi Edqar Babayan oldu. Nəticədə Radoslav Kutsev 1:54.30 dəqiqə, Edqar Babayev isə 2:06.44 dəqiqə nəticə göstərdi və Radoslav Kutsev qalib gəldi. Turnirin növbəti mərhələsində isə onun rəqibi Polşa nümayəndəsi Patris Sohol oldu. Nəticədə Radoslav Kutsev 1:52.52 dəqiqə, Patris Sohol isə 1:56.60 dəqiqə nəticə göstərdi və növbəti dəfə Kutsev qalib gəldi. Bununla da Radoslav Kutsev ümumi nəticələrə əsasən 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Ukrayna nümayəndəsi Anatoli Melni oldu. Nəticədə bu səfər Radoslav Kutsev rəqibinə məğlub oldu. Kutsev 1:58.30 dəqiqə, Melni isə 1:48.36 dəqiqə nəticə göstərdi.
Proton (raket)
Tarixi
Raketin hazırlanması layihəsi Nikita Xruşşov tərəfindən tam dəstəklənirdi.
Azərbaycan 2010 Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunlarında
Kanoe sprint
Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarında bu idman növü üzrə turnirlərdə Azərbaycanı Radoslav Kutsev təmsil elədi.
Kanoe sprint turnirində çıxış edən Radoslav Kutsev, əvvəlcə təsnifat mərhələsində mübarizə apardı. Nəticələrə əsasən Radoslav Kutsev 1:48.88 dəqiqə nəticə göstərdi və 16 idmançı sırasında mərhələni 9-cu pillədə başa vurdu. Turnirin birinci mərhələsində onun rəqibi Moldova nümayəndəsi Alexandru Tiqanu oldu. Nəticədə Radoslav Kutsev 1:48.33 dəqiqə, Alexandru Tiqanu isə 1:52.08 dəqiqə nəticə göstərdi və Radoslav Kutsev qalib gəldi. Turnirin növbəti mərhələsində isə onun rəqibi Meksika nümayəndəsi Pedro Kastaneda oldu. Nəticədə Radoslav Kutsev 1:54.96 dəqiqə, Pedro Kastaneda isə 1:50.45 dəqiqə nəticə göstərdi və rəqib qalib gəldi. Bununla belə Radoslav Kutsev ümumi nəticələrə əsasən 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Kuba nümayəndəsi Osvaldo Kardenas oldu. Nəticədə bu səfər də Radoslav Kutsev rəqibinə məğlub oldu. Kutsev 1:52.30 dəqiqə, Kardenas isə 1:48.24 dəqiqə nəticə göstərdi.
Taekvondo
Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarında bu idman növü üzrə turnirlərdə Azərbaycanı bir idmançı təmsil elədi: Səbuhi İsmayılzadə. Səbuhi İsmayılzadə 2010-cu ilin martında yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının qalibi oldu və Sinqapur Olimpiadasına vəsiqə qazandı.
Oğlanların turnirində mübarizə aparan Səbuhi İsmayılzadə 1/8 final mərhələsində Surinam nümayəndəsi Toş van Dij ilə üz-üzə gəldi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Səbuhi İsmayılzadə rəqibinə 6:7 hesabı ilə məğlub oldu və mübarizəsini dayandırdı.
İlayın kitabı (film, 2010)
İlayın kitabı — 2010-cu ildə çəkilmiş ABŞ filmidir. Filmin rejissorları Hyuz qardaşlarıdır. Denzel Vaşinqton "İlay" personajının rolunu canlandırmışdır.
Azərbaycan Qılıncoynatma Federasiyası
Azərbaycan Qılıncoynatma Federasiyası — Azərbaycanda qılıncoynatmaya nəzarət edən rəsmi qurum. Mənzil-qərargahı Bakı şəhərində yerləşir. Prezidenti Mikayıl Cabbarovdur.
Tarixi
Azərbaycan Qılıncoynatma Federasiyası 1992-ci ildə Bakı şəhərində yaradılmışdır. Həmin ilin may ayında AQF Beynəlxalq Qılıncoynatma Federasiyasına (IFF) üzv seçilib.
Əmir (Gədəbəy)
Əmir — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Əmir oyk. Gədəbəy r-nunun Poladlı i.ə.v.-də kənd. Dağətəyi ərazidədir. Bəzən Əmir variantında qeydə alınmışdır. Oykonim eymur tayfasının adı ilə bağlıdır, etnotoponimdir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 183 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Yeni Şərif
Yeni Şərif — Azərbaycan Respublikasının Balakən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Balakən rayonunun Şərif kəndinin M. Əzizbəyov adına kolxozun ərazisindəki hissəsi Şərif kənd Sovetindən ayrılaraq Yeni Şərif kəndi adı ilə rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş və bu kənd mərkəz olmaqla Yeni Şərif kənd Soveti yaradılmışdır.
Toponimikası
Avarlar arasında bu kəndə Qazbeq və yaxud Lokuba deyilir.
Əhalisi
Əhalisi əsasən Avarlardan ibarətdir.
Əlizadə Nəcəfov
Əlizadə Nəcəfov (tam adı: Nəcəfov Əlizadə Şəmil oğlu) — Azərbaycan Respublikasının Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi Ağcabədi bölgəsi üzrə şöbə müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru.
Həyatı və təhsili
1954-cü il dekabrın 11-də İmişli rayon Muradxanlı kəndində anadan olub. 1975-ci ildə İmişli şəhər 2 saylı orta məktəbini bitirib
Elmi-pedaqoji fəaliyyəti
Ali təhsillidir. 1980-ci ildə Bakı Dövlət Universitetini kitabxanaşünas-biblioqraf ixtisası üzrə bitirib. 2001-ci ildə "Azərbaycan Respubilikasının Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində kitabxana işinin tarixi (1923–1980-ci illər)" mövzusunda namizədlik dissertasiya işini müdafiə edərək tarix elimləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 1980–1993-cü illərdə Şüşa Mədəni-Maarif məktəbində müəllim, şöbə müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1993–2000-ci illərdə ADPU-nun Şuşa filialında baş müəllim, tədris və elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsində çalışmışdır. 2000–2006-cı illərdə ADPU-nun Ağcabədi filialında, tədris işləri üzrə direktor müavini, direktor, baş müəllim vəzifələrində çalışmışdır. 2006-cı ildən Azərbaycan Respubilikası Dini Qrumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi Ağcabədi bölgəsi üzrə şöbə müdiri vəzifəsində çalışır. 2006-cı ildən ADPU-nun Ağcabədi filialında, yarımştat əvəzçilik üzrə baş müəllim vəzifəsində çalışır.
Mükafatları
25 iyun 2014-cü il "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilib.
Asiya qara ayısı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Bədənin uzunluğu erkəklərdə 158–171, dişilərdə 128–144 sm-dir. Erkəklərin kütləsi 120–150, dişilərin isə 50–125 kq-dır. Əsasən giləmeyvə, ağacların yarpaqları və toxumları ilə gidalanırlar. Himalay ayıları Şərqi Asiyada, Rusiyada isə Primorskiy diyarında və şimali Amur ərazisində yayılmışdır. Himalay ayısı vegeteriandır. Himalay ayıları ağaclara asnlıqla çıxırlar. Qızda Himalay ayıları özlərinə qış yataqları hazırlayırlar. İri koğuş ağacları axtarıb tapır, koğuşları təmizləyirb genişləndirirlər. Belə ağacları tapmadıqda qayalıqlarda olan mağaralarda, onları tapmadıqda isə torpağın altında qış yuxusuna gedirlər. Himalay ayıları noyabrdan marta imi qış yuxusunda olurlar. Yanvar -fevral aylarında dünyaya çox kiçik (sicovul böyüklüyündə) kor 1–3 ədəd balalarını gətirirlər. Üç ay boyunca balalarını ana südü ilə yemləyirlər. Ayı balaları növbəti payıza kimi analarının yanında qalırlar
Bulbophyllum skeatianum
(Bulbophyllum skeatianum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qar uçqunu
thumb|right|300px|[[Himalay yaxınlığında Mount Everest]] thumb|right|300px|KENAI Fiyordlar Milli Parkı thumb | right | 300px |Quru qar bir toz buludu ilə uçqun thumb|right|300px|Quru qar bir toz buludu ilə uçqun Qar uçqunu və ya Çığ— dik dağ yamaclarında toplanmış böyük qar kütləsinin qopması və sürüşərək hərəkət edərkən kiçik qar hissələrinin böyüyüb nəhəng qar topasına çevrilməsi ilə digər obyektləri özü ilə aparması.
Qar uçqunları iki növdə olur: quru (qış)qar uçqunu və yaş (yaz)qar uçqunu. Quru qar uçqununun hərəkət sürəti 80-100 m/san, yaş qar uçqununun sürəti isə 10-20 m/san olur.
Qar uçqunlarının yaranmasının səbəbləri
Qar uçqunlarının başvermə səbəbləri müxtəlifdir. Bu səbəblərdən ən başlıcası qarın aşağı laylarında təzyiqlə əlaqədar temperaturun qalxması, yaxud havanın temperaturunun artması ilə qar suyunun qar örtüyünün altına süzülərək yamacı islatması və qarın öz ağırlığı ilə aşağı sürüşməsidir.Qar uçqunu əsasən dik dağ yamaclarında çox qar yığılıb qarın qalınlığı 40-50 sm-dən artıq olduqda baş verir. Qar uçqununun baş verməsində küləklər, zəlzələ, tektonik hərəkətlər, partlayış işləri, sürüşmələr böyük rol oynayır.
Yamaclarda insanın fəaliyyəti də qar uçqununa səbəb ola bilir. Yamaclarda meşə və kolluqların qırılması, intensiv mal-qara otarılaraq çılpaqlaşmış yamaclarda sürülərlə hərəkət edən vəhşi heyvanlar və.s qar uçqunlarına təsir edən canlı faktorlardır. Qar uçqunlarının həcmi bir neçə milyon kubmetrə çata bilər.
Qar uçqunları fəlakətli güclü dağıdıcı və ölüm hadisələrinə də səbəb olur. Qar uçqunları çay kənarlarında, dağarası çökəkliklərdə olan yaşayış məntəqələri, yolları, kommunikasiya xətlərini, turizm və istirahət mərkəzlərini, meşələri və s. dağıdaraq yararsız vəziyyətə salır. Güclü qar uçqunları lokal xarakterli yer titrəyişlərinə, müvəqqəti və daimi su hövzələri və göllərin əmələ gəlməsinə səbəb olur. Böyük dağ uçqunları zamanı uçqundan əvvəl onun hava dalğası daha təhlükəli olub tikintiləri dağıdır, ağacları, meşəni yıxır
Qar uçqunun yaranmasının səbəbi uzun müddət yağan qar, intensiv qar əriməsi, dağ və hava titrəmələri ilə nəticələnən zəlzələ, partlayışlar və digər insan fəaliyyətidir. Qar uçqunu binaların, mühəndis qurğularının dağılmasına səbəb ola, qarın altında qalmış yollar və qar cığırları örtülə bilər. Qar uçqununa məruz qalmış dağ kəndlərinin əhalisi, turist, alpinist, geoloqlar və digər kateqoriyadan olan insanlar zədələr alıb, qalın qar altında qala bilərlər. Uçqunlar isə ölkəmizin bütün yüksək dağlıq sahələrində, xüsusən Balakən, Qax, Kəlbəcər, Ordubad və bir sıra digər rayonlarda müşahidə edilir.Bəzən güclü marxallar həcmi milyonlarla m³ çatan qar uçqunu şəklində geniş ərazini əhatə edib çoxlu maddi zərərə, tələfatlara səbəb olur. İri ölçüdə qar uçqunu düşdükdə, məsələn, həcmi 100 min m³ olduqda, onun çəkisi 70 min ton ola bilər. Uçqun dayandıqda, qar o qədər sıxlaşır ki, hətta onu güclü buldozerlə təmizləmək mümkün olmur.
Qar uçqunlarının növləri
Qar uçqunlarının 3 növü vardır:
Qar uçqunlarının yaranması
Dağ meşələri, sıx kolluqlar, iri qayaların saxlayıcı təsiri hamıya məlumdur. Kiçik qayalar qarın aşağı qatlarının yumşalmasına və onun süxurlara yapışmasına səbəb olur. Qar yağmanın intensivliyi, müəyyən bir vaxt ərzində yağan qarın miqdarı ilə müəyyən edilir. Qarın 10-12 saat müddətdə 50 santimetr artması qar uçqununa səbəb olur. Qarın çökməsi qar örtüyünün sabitləşməsinə səbəb olur. Sürəti saniyədə 7-8 metrə çatan külək qar lövhələrindən uçqunlara səbəb olur. Qışda qar örtüyünün temperaturu mənfi qalır. Havalar isindikdə günəş radiasiyası qarın üst qatını əridir. Yaranan su qar qatının daxilinə nüfuz edir və onu ərimə nöqtəsinə qədər qızdırır. Belə olduqda sərbəst su qar örtüyündə sürtgü yağı rolunu oynayır, qar uçqununun yaranmasını asanlaşdırır. Bundan başqa, qar uçqununa heyvanlar, yüksək səs, silah səsi və insan da səbəb ola bilər. Uçquna düşməmək üçün dağlara gedərkən, öncə xəritədə qar uçqunu təhlükələri ilə tanış olmaq, mütəxəssislə məsləhətləşmək lazımdır. Çoxlu qar yağdıqda dağlara çıxış 2-3 gün təxirə salınmalıdır, qar uçqunu düşənə və ya qar çökənədək gözləmək məsləhətdir. Qar uçqunu təhlükəsi elan olduqda dağlara çıxmağı tamamilə təxirə salınmalıdır.
Qar uçqunlarına qarşı qabaqlayıcı tədbirlər
Qar uçqunu ərazilərində əsas davranış qaydalarına əməl edilməlidir:
Qar ucqunu baş verdiyi ərazilər
Şimali Osetiya MR ərazisində 2002-ci ilin sentyabr ayında qar uçqunu faciə ilə nəticələnərək bir neçə kiçik kənd və burada kinofilm çəkən adamların bir qrupu qar-buz uçqunu altında qalmış, 15 nəfər həlak olmuş və ya itkin düşmüşdür. Azərbaycanda qar uçqunları Böyük və Kiçik Qafqaz dağları yamaclarında və dərələrində baş verir.
Qar uçqunları ilə mübarizə məqsədilə qar uçqunlarına qarşı xüsusi xidmət təşkil olunmuşdur. Dik yamaclarda qarın böyük kütləsinin toplanmasını gözləmədən artilleriya qurğularının kömək ilə dağıdıcılıq yaratmayan kiçik qar uçqunları törədilir. Yazda qar uçqunları daha çox bas verdiyi dövrdə bir sıra dağ yollarında hərəkət qadağan olunur.
2003-cü il sentyabrın 2-də Qax rayonunda Kürmükçayın sol qolu Hamaçayın orta axarında, kükürdlü isti su çıxan, insanların müalicə üçün gəldiyi «Hamam» deyilən yerə 20-30 m qalmış hələ yaz ayında düşən hələ sentyabra qədər hamisi əriməyən qar uçqunu mövcud idi. Qar uçqunu dar dərədə yolu kəsdiyindən yerli sakinlər qarı deşərək tuneli xatırladan oyuq açmışlar.
1936-cı il SSRİ Konstitusiyası
1936-cı il SSRİ Konstitusiyası (qeyri-rəsmi adı: "Stalin konstitusiyası", digər qeyri-rəsmi adı — "Qalib gəlmiş sosializmin konstitusiyası") — 5 dekabr 1936-cı ildə VIII (fövqalədə) SSRİ Sovetlər Qurulayı tərəfindən qəbul edilmiş və 1977-ci ilədək qüvvədə olmuş SSRİ-nin Əsas Qanunu.
Tarixi
"Stalin Konstitusiyası"nın əsas xüsusiyyətləri ondan ibarət idi ki, bu Əsas Qanun sosialist tipli konstitusiyasının V. İ. Lenin tərəfindən işlənib hazırlanmış səciyyəvi xüsusiyyətlərini, dövlət quruculuğunun Lenin prinsiplərini qoruyub saxlayır və inkişaf etdirir. O, 1924-cü il Konstitusiyasının ideya və prinsiplərinin varisliyini qoruyub saxlayırdı, ancaq bu varislik həmin müddəaların təkrarlanması deyildi. Bu, onların inkişaf etdirilməsi, həmin dövrün tələblərinə uyğun olan yeni məzmunla zənginləşdirilməsi demək idi.
"Stalin Konstitusiyası"nda sovet siyasi sistemi, SSRİ-nin iqtisadi sistemi, sosial inkişaf və mədəniyyət, xarici siyasət və vətənin müdafiəsi, dövlət və şəxsiyyət, SSRİ-nin milli dövlət qurluşu və s. məsələlər öz konkret əksini tapmışdır.
1936-cı il SSRİ Konstitusiyasının 41 ildən artıq qüvvədə olduğu dövrdə sosializm cəmiyyətində dərin dəyişikliklər baş vermiş, inkişaf etmiş sosializm cəmiyyəti qurulmuş və Sovet dövləti ümumxalq dövlətinə çevrilmişdir ki, bu da yeni konstitusiya qəbul edilməsi məsələsini meydana çıxarmışdı.
Yeni Əsas Qanun layihəsinin işlənib hazırlanması üzrə konstitusiya komissiyasına Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası və Sovet dövlətinin görkəmli xadimləri, bütün müttəfiq və bir çox muxtar respublikaların nümayəndələri daxil edilmişdi. Konstitusiyanın layihəsinə 1977-ci il mayın 24-də Sov. İKP MK-nın plenumunda və SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1977-ci il 27 may tarixli iclasında baxılmış və o, əsasən bəyənilmişdir. 1977-ci il iyunun 4-də Konstitusiya layihəsi ümumxalq müzakirəsinə verilmişdi. Həmin müzakirələr nəticəsində konstitusiyanın 118 maddəsinə dəyişikliklər edilmiş, 1 maddə əlavə olunmuşdur. 1977-ci il oktyabrın 7-də SSRİ Ali Sovetinin növbədənkənar yeddinci sessiyasında yeni SSRİ Konstitusiyası təsdiq edilmişdir.
Qabdrəhim Utız İməni
Həyatı
Bioqrafik məlumatlar ziddiyyətlidir. Belə ki, Q. Qaziz, K. Nasıri, Q. Rahim və Q. Saqdinin fikrincə Qabdrəhim Utız İməni 1730-cu ildə anadan olub, və 1815-ci (yaxud 1816-cı) ildə vəfat edib. Lakin ənənəvi versiyalara inansaq Qabdrəhim 1754-cü ildə anadan olub. Atası Osman, onun anadan olmasına qədər vəfat edib və anası Qafifa Qabdrəhimin də anadan olduğu doğma kəndi Utız-İmənə qayıtmağa məcbur olmuşdu. Qabdrəhim in 2–3 yaşı olanda anası da vəfat edir. O, qohumlarının himayəsində böyüyüb başa çatır. Erkən yaşda aulun mədrəsəsində və Molla Vildanın yanında təhsil almağa başlayır.
Qabdraxim təlimdə (təhsildə) böyük müvəffəqiyyətlərə nail olur və zamanla mədrəsənin müəllimi də olur. Əldə etdiyi biliklə kifayətlənməyərək Orenburq quberniyasının Tatar Karqalası kəndinə gedir. Bu kənddə o vaxt Cənubi Uraldakı ən böyük müsəlman təhsil müəssisələri kompleksi yaranmışdı. Bu kompleksin mədrəsəsində Valid ibn Məhəmməd əl-Əmindən dərs almışdır (Valid ibn Məhəmməd Əmin əl-Kaybiçi əl-Karqali). Valid işan sufi qardaşlığı cəmiyyəti olan nəqşbəndiyyə-mücəddidiyyənin şeyxi idi. Bu cəmiyyət Şeyx Faizxan ibn Xozırxandan öz başlanğıcı götürür. Onun məşhur tələbələri arasında Abdulcabbar ibn Abdürrəhman ət-Taysuqani, Əhməd ibn Həsən əl-Məstəki, Qubaydulla ibn Cəfər əl-Kizlevi, Caqfar ibn İmay əl-Bikməti, Qutluəhməd ibn Zahid əd-Dusmati, Maqaz ibn Begməhəmməd əl-Karamali, Nemətulla ibn Quumar əl-Utarinin adlarını qeyd edə bilərik.
Elmi və yaradıcılıq fəaliyyəti
Qabdrəhim Utız İməninin təxminən 60 əsəri qorunub saxlanılmışdır. Onlardan yarıdan çoxu poeziya, digər qismi isə linqvistika, fəlsəfə və din üzrə elmi əsərlərdir. Qabdrəhim Usman başqırd poeziyasını qəzəl, hikmət, mərsiyə, bayatı kimi janrlarla zənginləşdirmişdir. Məhəmməd Qəzəlinin "İhya əl-qoluməd əd-din" (Din haqqında elmlərin yenidən can verilməsi") kitabına, Cəmi ər-rumuz" (İşarələrin cəmi") dərsliyinə və digər əsərlərə dair şərhləri-lüğətləri tərtib etmişdir.
Qabdrəhimin poetik əsərlərinə misal olaraq "Qavarif əz-zaman" (Dövrün təhsilli insanları"), "Əbyati türkifi-fəziləti giləm" ("Biliyin meyarlaı haqqında türk bayatıları") "Tənzih əl-əfkar fi nəsihət əl-əhyar" ("Düşüncəni təmizləyən təlimlər") və başqa əsərlərini qeyd edə bilərik. Qabdrəhim Usman öz əsərlərində varlıları, hiyləgər mollaları və acgöz işanları mühakimə edir.
Senecio alienus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Belarus mədəniyyəti
Belarus mədəniyyəti, bir sıra müxtəlif amillərin təsiri altında minillik inkişaf məhsuludur. Bunlara fiziki mühit; Belarus xalqlarının etnoqrafik mənşəyi; erkən köçənlərin və onların ev sahiblərinin bütpərəstliyi; Şərq ortodoks xristianlığı; ölkənin təbii sərhədlərinin zəif olması; bölgədəki dinlərin müxtəlifliyi (Katolik, Pravoslav, İudaizm və İslam) daxildir.
Milli geyim
Ənənəvi iki hissəli Belarus geyimi Kiyev –Rus dövründən ilhamlanmış və hazırda bir çox hallarda işlədilir. Belarusun sərin iqlimi səbəbindən paltarlar örtük və istilik təmin edən parçalardan hazırlanmışdır. Onlar müxtəlif rənglərlə toxunmuş və ya rəmzi bəzəklərlə bəzədilmişdir.Şəxsi fabriklərə sahib olan Belarus zadəganlarının seçdiyi rənglər qırmızı, mavi, yaşıl idi. Kişilər bir köynək və bir kəmər ilə bəzədilmiş şalvar, qadınlar isə uzun köynək, ʻPaniovaʼ adlandırılan enli ətək və baş örtükləri geyinirdi. Geyimlər, həmçinin Polşa, Litva, Latviya və digər Avropa ölkələrinin paltarlarından təsirlənmiş və paltar hazırlamaq üçün istifadə edilən texnikanın təkmilləşdirilməsi nəticəsində vaxt keçdikcə dəyişmişdir.Naxış Belarusun ənənələrində mühüm rol oynayır.
Ümumdünya irsi
Belarusun dörd Dünya İrsi var. Onlardan ikisi Belarus və qonşu ölkələr arasında bölüşdürülür. Mir Niasvizh qalası, Białowieża meşəsi (Polşa ilə paylaşır), Struve Jeodezik Arkı (Estoniya, Finlandiya, Latviya, Litva, Norveç, Moldova, Rusiya, İsveç və Ukrayna ilə paylaşır).
Ədəbiyyat
Belorus ədəbiyyatı, XI-XIII əsrdə dini yazılarla başladı; 12-ci əsrin yazarı Kiril Turovskinin işi ilə təmsil olunur. Bu işin əsasını qafiyə təşkil edirdi, hansı ki, Belarus, Latın, Polşa və Slavyan Kilsə dillərində yazılmışdı. XVI əsrdə Polotsk sakini Francis Skarna Müqəddəs Kitabı Belarus dilinə tərcümə etmişdir. 1517-ci ildən 1525-ci ilə qədər Praqada və Vilnüsdə nəşr edilmiş və bu, Belarusda və ya Şərqi Avropada hər hansı bir yerdə çap olunmuş ilk kitabdır. Belarus ədəbiyyatının müasir dövrü 19-cu əsrin sonlarında başlamışdır; önəmli yazıçı Yanka Kupala idi. Uładzimir Žyłka, Kazimir Svayak, Yakub Kolas, Źmitrok Biadula və Maksim Haretski kimi bir çox yazıçılar Belarusun qəzeti Nasha Niva üçün yazırdılar və bu Vilnüsdə dərc olunurdu. Belarus ölkəsi Sovet İttifaqına daxil edildikdən sonra hökumət Belarus mədəniyyətini nəzarətə götürdü və 1939-cu ilə qədər ədəbiyyatın azad inkişafı yalnız Polşaya (qərbi Belarus) daxil edilmiş ərazilərdə baş verdi. Müharibə ədəbiyyatında əsas mövzu xüsusilə II Dünya müharibəsi (Belarusda Böyük Vətəndaş müharibəsi kimi tanınır) idi və Vasil Bıkov, Ales Adamovich yaradıcılığına daxil idi. Belarus ədəbiyyatında əsas canlanma Vasil Bıkov və Vladimir Korotkeviçin əsərləri ilə olmuşdur.
Teatr
Belarus teatrı, 1900-cü illərin əvvəllərində məşhurlaşmağa başladı. Belarusun ən məşhur oyunlarından biri olan Paulinkanı (Yanka Kupala tərəfindən yazılmışdır), Sibirə göndərilən Belaruslar ifa edirdi. Belarus xalq musiqisinin sənədləşməsi XV əsrə qədər uzanır. Bundan əvvəl skomoroklar musiqiçilər üçün əsas peşə idi. Hal-hazırda Belarusda 27 peşəkar teatr qrupu, 70 orkestr və konsertlərin təşviqi ilə məşğul olan 15 agentlik var. 2005-ci ildə yazıçı Nikolay Khalezin və Natalya Kolyada Belarus hökuməti tərəfindən təzyiq və senzuraya müqavimət göstərən bir yeraltı teatr layihəsi olan Belarus Free Theatre ( Belarus Pulsuz Teatrı) qurdu. Qrup özəl mənzillərdə çıxış edir və ən azı bir dəfə belə çıxış Belarus polisinin xüsusi qüvvələri tərəfindən pozulurdu. Belarus Free Theatre, Tom Stoppard, Edvard Bond, Vatslav Havel, Artur Kopit və Harold Pinter kimi məşhur Qərb yazıçılarından dəstək görürdü.
Rusiyanın təsiri
Belaruslar öz mədəniyyətini XX əsrdə dünyaya nümayiş etdi. Görkəmli Belarus şairləri Yanka Kupala, Maksim Bahdanovič, Vasil Bıkov və Vladimir Korotkeviç idi. Belarus dilində müasir nitqin fonetikasını tam şəkildə təmsil etmək üçün çox sayda islahatlar edilmişdir. Hazırda rus dili rəsmi biznesdə və Belarus cəmiyyətinin digər bölmələrində istifadə olunur.
Festival
Belarus hökuməti bir çox illik mədəni festivallara sponsorluq edir: Slavyan Bazarı ; "Minsk Baharı"; "Slavyan Teatr Görüşləri"; Beynəlxalq Caz Festivalı; Milli məhsuldarlıq festivalı; "Uşaqlar və gənclər üçün incəsənət"; Gənclərin müxtəlif İncəsənət müsabiqələri; "Mir Qalası"; Belarus Mahnı və Şeirinin Milli Festivalı. Müasir milliyyətçilər, sponsorluq edilən bu festivalların əksəriyyətinin ümumiyyətlə mədəniyyətlə bağlı olmadığını, Belarus mədəniyyəti ilə heç bir əlaqəsi olmadığını iddia edirlər, halbuki bütün bu festivallar Belarus Mədəniyyət Nazirliyinin ekspertizasına  tabedir. Festivalların çoxu Vitebskdə və ya Minskdə keçirilir.
İdman
1952-ci ildə keçirilən Helsinki Oyunlarından, Sovet dövrünün sonuna qədər, Belarus, Olimpiya Oyunlarında, Sovet Olimpiya heyətinin tərkibində yarışdı. Belarus Milli Olimpiya Komitəsinə 1997-ci ildən prezident Aleksandr Lukaşenko rəhbərlik edir. O, dünyada bu mövqeyi tutan yeganə dövlət başçısıdır. Milli futbol komandası heç vaxt əsas turnirdə iştirak etməmişdir; Ancaq BATE Borisov Çempionlar Liqasında oynayıb. Hökumətdən  sponsor dəstəyi alan, buz xokeyi, ölkənin ən məşhur idman növüdür. Darya Domracheva 2014-cü il qış Olimpiadasında üç qızıl medal qazanmış aparıcı biatlondur. Tenisçi Viktoriya Azarenko 2012-ci ildə Avstraliya Open-də Grand Slam birinciliyi qazanan ilk Belarus oldu. Digər tanınmış Belarus idmançı 2015-ci il Road World Time Trial Çempionatını qazanan velosipedçi Vasil Kiryienka və 2015-ci ildə 800 metrlik Atletizm Dünya Çempionatında qızıl medal qazanan orta məsafə  atleti  Marına Arzamasavadır. Belarus həmçinin güclü bədii gimnastları ilə tanınır. 2008-ci il Pekin Olimpiadasında gümüş qazanan İnna Jukova, 2012 London Olimpiadasında bürünc qazanan Liubov Charkashyna və  2015 Dünya Çempionatının bürünc   Medalçısı Melitina Staniouta ölkəni təmsil edən tanınmış gimnastlardır.
Qonur ayı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Bu növ ayıların yayılma arealı Avrasiya və Şimali Amerika materiklərini əhatə edir.
Qonur ayıların hazırda yaşadığı əsas ərazilərə Rusiya, Mərkəzi Asiya, Kanada, ABŞ (əsasən Alyaska), Skandinaviya, Karpat (əsasən Rumıniya), Anadolu və Qafqaz daxildir. Azərbaycanda arealı Böyük və Kiçik Qafqaz, Talış dağlarını, dağətəyi əraziləri əhatə edir.
Abbas Hacıyev
Həyatı
Abbas Hacıyev 1933-cü il yanvarın 1-də Gürcüstanın Borçalı bölgəsinin Marneuli rayonunun Sarvan kəndində Nayvəlilər ocağında anadan olmuşdur. Qarapapaq türküdür. Borçalının öndər şəxsiyyəti Nayvəlinin nəticəsi, filosof alim Cümşüd Hacıyevin, filoloq Vəkil Hacılının, pedaqoq və ictimai xadim Tofiq Hacıyev (siyasətçi)in qardaşı, filoloq Asif Hacılınin atasıdır.
Qonur ayı
Ümumi məlumat
Ayı yırtıcı məməli heyvanıdır, ölçüləriylə, rəngləriylə və yaşadığı mühitlə bir-birindən fərqlənən 7 yarımnövdən ibarətdir. Bədənin uzunluğu 1,7-2,2 m, kütləsi 100-340 kq olur. Boz ayı uzunsov sifətli, balaca gözlü və balaca quyruqlu heyvandır. Tükü qalın, boz rəngdədir. Köpək dişləri möhkəm, azı dişlərinin tacı enli və yastıdır. Bu yeməyin qarışıq olmasıyla əlaqədardır. Burnu yaxşı inkişaf etmiş iybilmə selikli qişaya malikdir. Pəncələri iri, möhkəm, beş barmaqlı, caynaqları möhkəm, bükülmüş şəkildədir. Başqa yırtıcı məməlilərdən fərqli olaraq, ayılarda mimika demək olar ki, yoxdur. Meşə heyvanı olan boz ayıya, Zaqafqaziyanın cənub rayonlarındakı dağlı meşə ərazilərdə rast gəlmək olar.
Aglaia silvestris
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qonur ayı
Həyat tərzi
Ayılar ağaca dırmaşıb, arıların yuvalarını dağıdırlar. Adətən tək həyat tərzi sürürlər. Hər şeyi yeyirlər. Qidası fəsillərdən asılı olaraq həm bitki, həm də heyvan mənşəlidir. Meyvə gilələrindən, baldan, həşaratlardan əlavə yazda qar uçğunlarında tələf olmuş heyvanların cəsədi, yabanı çətirçiçəkli və taxıl bitkiləri ilə qidalanır. Ev heyvanlarına da hücüm edir.
Abbas Hacıyev
Həyatı
Abbas Hacıyev 1948-ci ildə Sarvanda 1 saylı Orta məktəbin 8-ci sinfini bitirdikdən sonra, həmin ildən təhsilini öz dövrünün nüfuzlu təhsil ocağı olan Borçalı Türk Pedaqoji Texnikumunda davam etdirmişdir. Borçalı Pedaqoji Texnikumunu 1952-ci ildə müvəffəqiyyətlə bitirərək Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə qəbul olmuşdur. 1952–1957-ci illərdə ADU-nun fılologiya fakültəsində təhsil almışdır. Tələbəlik dövründə Nizami Gəncəvi adına fəxri təqaüd almış, Universiteti Fərqlənmə Diplomu ilə bitirmişdir.
Qonur ayı
Həyat tərzi
Yaşayış yerləri bəzən meşəli, bəzən isə qayalı çılpaq əraziləri əhatə edir. Qışda onlar 195 gün səthi qış yuxusuna gedirlər. Boz ayının qış vaxtlarında dincəlməsini qış yuxusu adlandırmaq olmaz, çünki onun bədəninin hərarəti normal qalır və o, təhlükə hiss edəndə yuvasından çıxa bilər Talış dağlarında qış fəslində yuxuya getməmiş fərdlərə daha çox rast gəlinir. Ayılar çalalarda, mağaralarda yuva qururlar. Yuva qurmayan ayılar veyl olur. Veyl heyvanların olması yaşayış şəraitinin pisləşməsindən xəbər verir. Bu ayılar insan üçün çox təhlükəlidir. Arealın cənub hissələrində ayı bütün il boyu fəaldır. Ayılar suda çox yaxşı üzürlər, dayaz yerlərdə onlar hətta balıq tuturlar.
Abbas Hacıyev
Həyatı
Əmək fəaliyyətinə 1957-ci ildən Marneulidə müəllimlikdən başlamışdır. Bir neçə aydan sonra onu Gürcüstan KP Marneuli rayon komitəsınə təlimatçı vəzifəsinə keçirmişlər. 1959–1961-ci illərdə Marneuli rayon komsomol komitəsinin birinci katibi olmuşdur. Həmin dövrdə Borçalı türklərinin hüquqlarının qorunması, burada Azərbaycan mədəniyyəti və təhsilinin inkişafı üçün prinsipiallıq və fədakarlıqla çalışmışdır.
1961-ci ildən Bakıdan nüfuzlu alimlərin dəvəti ilə Azərbaycan EA-nın Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda dövlət xadimi, yazıçı-alim Şıxəli Qurbanovun başçılq etdiyi ədəbi əlaqələr şöbəsində aspiranturada təhsilini davam etdirmiş,1964-cü ildə müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.
Qonur ayı
Sayı
Azərbaycandakı ayı populyasiyasının sayına qonşu ölkələrdəki populyasiyaların təsiri böyükdür. Ayının Azərbaaycanda əsas arealı olan Böyük Qafqazda fəsillərdən asılı olaraq Şimali Qafqazdan gəlmiş və ya ərazini tərk etmiş fərdlər ümumi saya kəskin təsir edir. Ekspert qiymətləndirmələrinə görə Azərbaycanda təqribən 500-700 fərd mövcuddur.
Abbas Hacıyev
Həyatı
1970-ci ildə alimlər Kamal Talıbzadənin elmi məsləhətçiliyi, Məmməd Cəfərin, Bəxtiyar Vahabzadənin, Qulu Xəlilovun opponentliyi ilə "Mirzə İbrahimovun yaradıcılıq yolu" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş, 37 yaşında filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.
1964–1974-cü illərdə M. F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Dillər İnstitutunda müəllim, baş müəllim, dosent, professor olmuşdur, 1974–1979-cu illərdə əvvəlcə ədəbiyyat kafedrasının, sonra isə Azərbaycan dili və ədəbiyyatı kafedrasının müdiri kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Özünün istəyi ilə 1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinə köçürülmüşdür. O, burada əvvəlcə professor, sonra isə kafedra müdiri seçilmiş, uzun illər Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasına rəhbərlik etmiş, Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi, ədəbiyyat nəzəriyyəsi, ədəbiyyatşünaslığın əsasları, ədəbi tənqid və digər fənlərdən dərs demişdir. Müəllim və kafedra müdiri kimi yeni ədəbiyyatşünaslar nəslinin formalaşmasında böyük rol oynamışdır, bir çox dissertasiya işlərinin elmi rəhbəri, məsləhətçisi, opponenti, rəyçisi olmuşdur.
1961-ci ildə Gürcüstan SSR Marneuli rayon Sovetinə deputat seçilmişdir. Gürcüstan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı ilə (1961), Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının "Tərəqqi" medalı ilə (2006) təltif olunmuşdur.
Elmi fəaliyyəti
Abbas Hacıyev 1970-ci ildən filologiya elmləri doktoru, 1973-cü ildən professor olmuşdur. 1980-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü seçilib. Bir sıra monoqrafiya və dərsliklərin, elmi və ədəbi-tənqidi məqalənin müəllifidir.
Onun "Tiflis ədəbi mühiti", "Tiflis Azərbaycan Teatrı", "Tiflis Azərbaycan və Adıgün türk teatrı", "Mirzə İbrahimov", "Yazıçı şəxsiyyəti və bədii qanunauyğunluq", "Ədəbiyyat nəzəriyyəsi", "Ədəbiyyatşünaslığın əsasları", "Sənətkarın yaradıcılıq fərdiliyi", "Bədii əsərin strukturu", "Ədəbi növlər və janrlar", "Ədəbi meyllər və cərəyanlar" adlı monoqrafiya və dərslikləri mütəxəssislər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş və oxucular arasında geniş yayılmışdır.
Onun yaradıcılığında ədəbiyyat nəzəriyyəsi, ədəbi-bədii mətnin poetikası, Tiflis, Borçalı, Axısqa ədəbi mühiti, XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı, teatr tarixi və teatrşünaslıq, mətbuat tarixi mühüm yer tutur.
Keçən əsrin əvvəlləri Tiflis Azərbaycan ədəbi mühitinə, Tiflis Azərbaycan Teatrına, Adıgün türk teatrına dair Gürcüstan, Rusiya və Azərbaycan arxivlərində olan bir çox sənəd və mənbələri ilk dəfə məhz Abbas Hacıyev aşkarlayaraq tədqiq və dərc etmişdir. Bu mühitdə fəaliyyət göstərmiş bir sıra sənət xadimlərinin, ədib, rejissor, aktyor və mətbuat xadimlərinin yaradıcılığı haqqında materialları aşkarlayıb bu haqda ilk elmi söz deyən də Abbas Hacıyev olmuşdur.
O, Tiflis Azərbaycan ədəbi mühitinin, ictimai-mədəni həyatının, Tiflis, Borçalı və Axısqada fəaliyyət göstərmiş teatrların, mətbuat orqanlarının tarixini, mədəniyyət və sənət xadimlərinin həyatını, Azərbaycan-gürcü ədəbi-mədəni əlaqələrinin naməlum səhifələrini geniş şəkildə və tarixi sənədlər əsasında işıqlandırmışdır.
Qonur ayı
Məhdudlaşdırıcı amillər
Əsas amil insan tərəfindən birbaşa təqib olunması və yaşayış yerlərinin daralmasıdır.
Tətbiq olunmuş və lazımi mühafizə tədbirləri
İUCN siyahısına salınmışdır. Növün müasir arealı çərçivəsində yaşayış yerləri Zaqatala, İlisu, Türyançay dövlət təbiət qoruqları, Şahdağ, Altıağac, Hirkan, Ordubad, Göy-göl milli parkları, Zuvand, Ordubad, Arpaçay, Zaqatala, Qax, Şəki, Qızılca yasaqlıqlarında mühafizə olunur. Mövcud XMOTƏ-lərin mühafizə rejimini, texniki təchizatını və infrastrukturunu gücləndirmək, XMOTƏ-lər arasında ekoloji dəhlizlər təşkil etmək.
Abbas Hacıyev
Elmi fəaliyyəti
Axısqanın mədəni-ədəbi mühitinə, Adıgün türk teatrının tarixinə dair əsərləri Azərbaycan mətbuatı ilə yanaşı, Türkiyə alimləri tərəfindən də bu sahədə ilk tədqiqat kimi yüksək qiymətləndirilmişdir.
Şahin Tağıyev (milli qəhrəman)
Şahin Talıb oğlu Tağıyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı (1992). Qarabağ müharibəsi zamanı xüsusi fəallıq göstərmişdir.
Abbas Hacıyev
Elmi fəaliyyəti
Arxiv materialları, real faktlarla Tiflis, Borçalı, Axısqa ərazisindəki türk mədəniyyətinin ümummilli dəyərini, əhəmiyyətini, avtoxton xarakterini təsbitləmiş, bu sahədə gələcək araşdırmalar üçün sanballı zəmin yaratmışdır.
Şahin Tağıyev (milli qəhrəman)
Həyatı
Şahin Tağıyev 3 fevral 1949-cu il Tərtər rayonunda doğulmuşdur. Bakı şəhərinin Bülbülə qəsəbəsindəki 208 saylı məktəbə getmiş və beşinci sinfə qədər burada təhsil almışdır. Yarımçıq qalmış təhsilini 12 saylı internat məktəbində davam etdirmişdir. Daha sonra Energetika texnikumuna daxil olur. 1969-cu ildə texnikumu bitirir və təyinatla Udmurt vilayətinə göndərilir.
Döyüşlərdə iştirakı
Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin başlanması ilə döyüşlərdə iştirak etməyə başlamış, Tərtər, Seysulan, Yarımca bölgələrindəki döyüşlərdə iştirak etmişdir. "Qurtuluş" batalyonunda vuruşan Şahin bir müddət sonra bu batalyonun komandiri təyin edilmişdir.
Abbas Hacıyev
Elmi fəaliyyəti
Abbas Hacıyev 1960-cı illərdən başlayraq çağdaş ədəbi prosesə dair dəyərli məqalələrin müəllifi olan ədəbiyyatşünas-tənqidçi kimi də tanınır. Mirzə İbrahimov, Mir Cəlal, İlyas Əfəndiyev, Süleyman Rüstəm, Mirzə İbrahimov, İsmayıl Şıxlı, Bəxtiyar Vahabzadə, Nəbi Xəzri,Mirvarid Dilbazi, Elçin, Əhməd Cəmil, Əliağa Kürçaylı, Eyvaz Borçalı, Cabir Novruz, Nəriman Həsənzadə, Vidadi Babanlı, Əfqan, Əlirza Xələfli və bir çox digər ədiblərin yaradıcılığı, müasir ədəbi prosesin inkişaf meylləri haqqında monoqrafiya və məqalələr yazmışdır.
Şahin Tağıyev (milli qəhrəman)
Döyüşlərdə iştirakı
Hazırda İsveçdə mühacirətdə yaşayır.
Abbas Hacıyev
Elmi fəaliyyəti
Bütün yaradıcılığı boyu müasir ədəbi prosesi izləyən Abbas Hacıyevin müxtəlif janrlı ədəbiyyat nümunələrinə, müasir poeziyaya, folklorun toplanması və dərci məsələlərinə dair bir sıra analitik-tənqidi, prinsipial elmi mövqeyə əsaslanan əsərləri var.
Şahin Tağıyev (milli qəhrəman)
Döyüşlərdə iştirakı
Ailəlidir, iki övladı var.
Abbas Hacıyev
Elmi fəaliyyəti
Ali məktəblərin filologiya fakültələri üçün bir çox proqram və dərsliklərin, o cümlədən ali təhsil müəssisələri üçün Azərbaycanda ilk sanballı "Ədəbiyyat nəzəriyyəsi" dərsliyinin müəllifidir. Ədəbiyyatşünaslığın nəzəri məsələlərinə, mətn poetikasına, ədəbi üslub və cərəyanlar, ədəbi prosesin inkişaf qanunauyğunluqlarına dair araşdırmalar aparmışdır.
Şahin Tağıyev (milli qəhrəman)
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 23 iyun 1992-ci il tarixli 6 saylı fərmanı ilə Tağıyev Şahin Talıb oğlu "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Abbas Hacıyev
Elmi fəaliyyəti
BDU Filologiya fakültəsində filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi verən ixtisaslaşmış elmi şuranın (1979–1988), Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi adı verən ixtisaslaşmış elmi şurasının (1980-ci ildən), Nizami adına Dil və Ədəbiyyat İnstitutu nəzdində Müdafiə şurasının, Təhsil Problemləri İnstitutu nəzdində Müdafiə Şurasının, Təhsil Nazirliyi elmi-metodik şurasının və digər qurumların üzvü olmuşdur.
Əsərləri haqqında Azərbaycan, Rusiya, Gürcüstan, Türkiyə və digər ölkələrin mətbuatında nüfuzlu alimlərin rəyləri dərc olunmuşdur.
Onun rəhbərliyi ilə bir çox ədəbiyyatşünaslar nəsli yetişmiş, xüsusən, Tiflis və Borçalı ədəbi mühitinə, Azərbaycan mətbuat və teatr tarixinə, Tiflis Azərbaycan Teatrına, Axısqa türklərinin mədəniyyətinə dair əsərləri bu sahədə sonrakı araşdırmalara yol açmış və dəyərli məxəz olmuşdur.
Həmçinin bax
Bakı Dövlət Universitetinin məzunları
Senecio farinaceus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Frank Dreyk
Frank Donald Dreyk - amerikali astronom.
Həyatı
Çikaqoda anadan olub, Kornel Universitetinin elektronika fakültəsində təhsil alıb. Məşhur astronom Otto Struverin planet sistemlərinin yaranması haqqında olan mühazirələrini dinlədikdən sonra, onda digər planetlərdə həyat və sivilizasiyalara maraq oyandı. ABŞ hərbi dəniz donanmasında vəzifəsini yerinə yetirdikdən sonra o, ardıcıl olaraq Milli Radio Astronomiya Rəsədxanasında, Kornell və Kaliforniya universtetlərinde işləməyə başladı. Struve Dreykin dəstəyi ilə NRAO əsasında ("Ozma" layihəsi) 28 metrlik radio teleskop tikintisini təşkil etdi — dünyanın ilk, digər planetlərdə həyatın olub-olmamasını müəyyən etmək üçün qurulan, ölçü və qeyd cihazı. "Dreyk tənliyinin" yaradıcısıdır.
Frank Dreyk — dünyada ilk digər sivilizasiyaların siqnalları üçün axtarışlara başladı — "Ozma" layihəsi, ilk digər sivilizasiyalar üçün mesaj yaratdı (Karl Saqan və başqalarının komeyi ilə) — "Pioneer Plaque" və ilk ulduzlar arası radio-mesaj göndərdi — "Arecibo Message"
Yaya (ada)
Yaya — Yeni Sibir adalarıına daxil olan, Stolbovoy adası ilə Belkovski adası arasında yerləşir. Ada 2013-ci ildə aşkarlanır. Adanın hündürlüyü 1 metrdən az, laqunlarla birlikdə ölçüləri 370-125 civarındadır. Adanın sahə 500 m² və ya 0,0005 km² təşkil edir. Bununla da Rusiya ərazisi 452 mil² artmışdır (digər məlumata görə 452 km²) Dəniz sularında Rusiyanın ekonomik zonası genişlənmişdir.
Açılış tarixi
Ada Tiksidən Temp aerodromunа (Koltelnıy adası) uçuş zamanı 2013-ci ilin sentyabrında ikin Mil Mi-26 helikopterinin ekipajları tərəfindən aşkarlanır (Rusiya hava nəqliyyatının rəhbəri Bladimir Rukavişina). Helikopterlərdən birinin komandiri Aleksandr Matveyev şturmana GPS-naviqatorta adanın yerinin qeyd edilməsini istəyir. Növbəti uçuş zamanı ekipaj üzvləri nəqsədyönlü şəkildə adanı axtarmağa cədh göstərirlər. Naviqatorda olan qeydə görə ada aşkarlanır. Helikopterin ekipajı: Helikopterik kapitanı Aleksandr Matveyev; komandir köməkçisi Pavel Sayapin; şturman Vasili Ryabnin; iknci texnik Aleksandr Karuna; bort texniki Lilian Postu.
Tarixçi, coğrafiyaşunas Sergey Rıjı adanın adlandırılmasına açıqlama gətirmişdir : Adanın aşkarlanmasından sonra ilk əvvəllər ona Baumti adının verilməsi düşünülürdü. Beləki, ada xariçi görünüşünə görə Baumti sokoladını xatırladırdı. Adanın kim tərəfindən aşkarlanması məsələsi ortaya gələrkən hərkəs Mən, mən, mən! deyərək səsləndilər. Bundan sonra adanın adının ruscadan tərcümədə mən anlamını verən yaya adı verilmişdir.
2014-cilin aprelində ada üzərində növbəti uçuşlar həyata keçirilmiş onun şəkilləri çəkilmişdir. 23 sentyabr 2014 ildə Baltik donamasına aid «Admiral Bladimirski» gəmisi sahilə yan alır və adaya ilk dəfə insanlar enir.
Adanın yaraması haqqında fikirlər
Ust-Lena qoruğunun direktoru Aleksandr Qukov adanın XX əsrin ortaları formalaşmışdığı ehtimal edir. Beləki, P. F. Anjunun xəritəsində Semyonovski, Vasilevski, Fiqurina, Meyerkuriya, Diomid adaları göstərilsədə sonradan buzların ekzarasiya fəaliyyəti nəticəsində yoxa çıxmışlar. Yaya adasında isə əks hadisə baş vermişdir. Buzların qazıyıcı fəaliyyəti nəticəsində suxurlar bir yerə toplanaraq ada əmələ gətirmişdir.
Sonradan Aleksand Qukov adanı araşdırarkən onun 1930-cı illərdə mövcud olmuş Vasilevski adasının yerində yenidən əmələ gəldiyini bildirir.
Yeni görüşlərədək, Müslüm! (film, 1963)
Məzmun
Neft Daşlarının fəhlələri bir an belə boş vaxtı olmayan müğənni Müslüm Maqomayevi təşkil etdikləri özfəaliyyət konsertinə dəvət edirlər. Neftçilərlə müğənni arasında baş verən şən əhvalat filmin əsas süjet xəttini təşkil edir.
Filmə oyun epizodları da daxil edilmişdir.
Bizim cənnət (film, 2011)
«Bizim cənnət» — rejissor və ssenari müəllifi Qael Morelin filmi.
Məzmun
Vasili — 30 yaşında Parisdən olan hastlerdir. Müştəriləri tərəfindən nifrət və təhqirə məruz qaldığından, olnarın bir çoxunu qətlə yetirir. Bir dəfə Bulon meşəsində huşunu itirmiş və döyülmüş cavan oğlan görür. Vasili onu öz evinə gətirir və yaralarını müalicə edir. Özünün yeni dostunu Ancelo adlandırır — o öz adını yaddan çıxarmışdı, qarnının aşağı hissəsində isə ANGE yazılı tatuirovkası vardı. Vasili və Ancelo sevgililər olurlar və klientlərin qətlində və qarətində tərəfdaşlara çevrilirlər. Parisdə qalmaq təhlükəli olur və buna görə sevgililər əvvəlcə Liona, Vasilinin rəfiqəsinin yanına, sonradan isə rəfiqənin azyaşlı oğlunu da özləri ilə götürərək Fransanın kimsəsiz dağ rayonunda gedirlər. Orada onlar Viktorun və Kamel adlı onun boyfriendinin gözəl və bahalı evinə köçürlər. Ölümcül birləşmə hallar və baş qəhrəmanın dəliliyi nəticəsində, qonaqlar vəşhicəsinə qonaqpərvər ev sahiblərini öldrürlər və onların evini ələ keçirməyə qərar verirlər.
İnəkboğan
İnəkboğan — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
İnəkboğan oyk. Gədəbəy r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. Yaşayış məntəqəsi həmin ərazidən axan eyniadlı çayın adını daşıyır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1602 nəfər əhali yaşayır.
Gerda Vegener
Gerda Mari Fredrikke Qottlib (doğ.:15 mart 1886 – vəf.:28 iyul 1940) Danimarkalı incəsənət xadimi, illüstrator və rəssam olmuşdur, xüsusilə erotik məzmunlu əsərləri ilə tanınır. O, yaratdığı sənət əsərlərində əvvəlcə ar-nevü, daha sonrakı dövrdə isə ar-deko stilində geyinmiş qadınlar və qızları təsvir edirdi.
Erkən dövr
Gerda Qottlib Qreno şəhəri yaxınlığında Yustin (qızlıq soyadı Osterberq) və katolik kilsəsində vikar olan Emil Qottlibin qızı kimi dünyaya gəlmişdir. Onun atası Hugenot köklərinə malik idi və ailə olduqca konservativ idi. Ailənin üç uşağı olsa da, onlardan yalnız biri yetkinlik yaşına kimi böyümüşdür. Kiçik yaşlarından rəssamlıq istedadını göstərməyə başlayan Gerda rəsm çəkməklə məşğul olmuşdur. Bir müddət sonra ailə Hobro şəhərinə köçmüş, Gerda isə Danimarka Kral İncəsənət Akademiyasında təhsil almaq üçün Kopenhagenə gəlmişdir.
Lili Elbe ilə münasibətləri
thumb|200px|left|Gerda Vegener - "Lili Elbenin portreti", təxm. 1928 Gerda gənc rəssam Eynar Vegenerlə (sonradan Lili Elbe, 1882-1931) sənət məktəbində təhsil alarkən tanış olur. 1904-cü ildə Gerdanın 18, Eynarın isə 21 yaşı olarkən onlar evlənirlər. İtaliya və Fransanı gəzən cütlük 1912-ci ildə nəhayət ki, Parisdə məskunlaşır. O zaman Avropada məşhur olan Bohemiya həyat tərzi yaşamağa başlayan cütlük bir çox rəssamlar, onların ailə üzvləri və bu dairədən olan insanlarla yaxınlıq edir. Onlar tez-tez karnavallar və bu kimi ictimai məclislərdə iştirak edirlər.
Həmin dövrdə bir çoxları Eynarın daha istedadlı rəssam olduğunu düşünsə də, həyat yoldaşının fəaliyyətinə dəstək olmaq üçün o, öz fəaliyyətini zəiflədir. Bir dəfə Gerda Eynardan modellərdən birini əvəz edərək ona kömək etməyi xahiş edir. Onun xahişi ilə qadın corabları və ayaqqabısı geyinən Eynar bunların onun xoşuna gəldiyini başa düşür və tezliklə “Lili Elbe” kimliyini mənimsəyir.
Lili Gerdanın sevimli modelinə çevrilir, badanı gözləri ilə ən zövqlü və dəbli geyimlərdə təsvir edilmiş bu xanımın portretləri Gerdanı bütün Avropada məşhurlaşdırır. 1913-cü ildə Gerdanın incə qadın portretlərində təsvir etdiyi modelin əslində onun əri olması xəbəri yayılır.
Eynar kişidən qadına çevrilmiş transgender qadın hesab edilir. Bir neçə il Lili Elbe kimi həyat sürən bu şəx, 1930-cu ildə ilk dəfə ictimai bilinən cinsiyyət dəyişmə əməliyyatı keçirmiş şəxs kimi tarixə düşmüşdür. Qadın geyimində olduğu vaxt, Gerda Lilini cəmiyyətə Eynerin bacısı kimi təqdim edirdi. Gerda Elbenin bütün fəaliyyətini dəstəkləyirdi, mənbələrin məlumatına görə, onlar sevgili və ya ər-arvaddan daha çox bacı kimi yaxın olmuşlar, lakin zamanla onların münasibətləri soyumuşdur. 1930-cu ildə o zaman Danimarka kralı olan X Kristian tərəfindən Vegenerlərin nigahı qüvvədən düşmüş elan edilmişdir. 1931-ci ildə beşinci əməliyyatdan sonra Lili vəfat etmişdir.
Sonrakı dövr və ölümü
1931-ci ildə Lilinin ölümündən sonra uzun müddət ağır günlər yaşamış Gerda italyan zabit, aviator və diplomat Fernando Porta ilə evlənir. 1896-cı ildə doğulmuş Fernando Gerdadan on yaş kiçik idi. Cütlük evləndikdən sonra Mərakeşə (Mərakeş və Kasablankaya) səfər edir. Həmin dövrdə yaradıcılığına davam edən sənətkar əsərlərini “Gerda Vegener Porta” kimi imzalayır. 1936-cı ildə onun Porta ilə olan evliliyinə son qoyulur, 1938-ci ildə Gerda Danimarkaya qayıdır. Rəssamın son sərgisi 1939-cu ildə keçirilsə də, bu vaxt onun yaradıcılıq stili artıq dəbdə deyildi. Övladları olmayan Gerda qaranlıq mühitdə tək yaşayır və çoxlu içki içir. Bu dövrdə o, özü hazırladığı əl işi açıqcaları satmaqla dolanır.
Gerda Vegener 1940-cı ilin iyulunda vəfat edir, onun çox kiçik əmlakı hərraca çıxarılır, ölümü haqqında isə yalnız yerli qəzetdə nekroloq nəşr edilir. Onun lezbiyan olub-olmaması haqqında mübahisələr vardır. Bəzi məlumatlara görə Gerda və Eyner ona görə evlənmişdilər ki, onlar ikisi də homoseksual idilər və başa düşürdülər ki, o dövrdə iş tapa bilmək üçün bunu gizli saxlamalıdırlar. 1940-cı ildə Gerdanın vəfatından cəmi bir neçə ay əvvəl Faşist Almaniyası İkinci dünya müharibəsi çərçivəsində Danimarkanı işğal edir.