cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yoldaş Koroğlu (pyes)
Məzmunu
Səkkizinci pərdədə kənddə yeni bir hökumətin qurulmasından bir neçə il keçir və hökumət üzvləri kənd idarəsində bir iclas keçirirlər. İclasın vacib məsələsi "kollektivləşmə" olur. Mirzə Həsən və Yoldaş Koroğlu kollektivləşmənin kəndlilərə verəcəyi töhfədən danışır və kəndliləri buna inandırmağa müvəffəq olurlar.
Doqquzuncu, həm də sonuncu pərdədə pambıq tarlası təsvir edilmişdir. Hər kəs bu il kənddə məhsulun bol olduğunu qeyd edir. Bu vaxt kəndə qayıdan Hacı Bayram kənd sakinlərindən üzr istəyir və onlarla birlikdə kənddə işləməyə hazır olduğunu söyləyir. Koroğlu başda olmaqla kəndlilər, ona kənddə qalmasına imkan verir və beləliklə kənddə bayram şənliyi davam edir.
Koroğlu surəti
Əsl adı Salman olsa da, el arasında Koroğlu kimi tanınan gənc, kəndlidir. Haqqı və ədaləti sevən Koroğlu; bəylərə, ağalara və xanlara qarşı üsyana rəhbərlik edir və kənddə yeni hökumət qurulması üçün çox çalışır. Yeni hökumətin faydalı işlər görəcəyinə inanaraq deyir:
Digərləri
İsrafil Koroğlunun (Salmanın) atasıdır. Uşaqlıqda keçirdiyi xəstəlikdən sonra gözləri kor olur və yaşamaq üçün dilənçilik edir. Lakin Şura hökuməti qurulandan sonra, kəndlilərin əksəriyyəti kimi, parlaq gələcəyə ümid edir və hökuməti hər şəkildə dəstəkləməyə çalışır.
Şərəf İsrafilin həyat yoldaşıdır. Ərinə və ailəsinə sadiq bir qadındır. İsrafilin qocalmasına baxmayaraq hələ də işiləməsi onu narahat edir. Ümid edir ki, Salman gələcəkdə onları bu çətin yaşayış şəraitindən xilas edəcəkdir.
Hacı Bayram Şura hökumətindən əvvəl kəndin ən varlı adamlarından biri idi. Kəndlilərə qarşı həmişə amansızcasına davranır və haqqlarını yeyir. Evində işləyən qulluqçuların maaşlarını vaxtında ödəmir. Lakin yeni hökumət qurulduqdan sonra onunla silahlı qarşıdurmaya girmir və İrana qaçır. Son pərdədə yenidən kəndə qayıdır və hər kəsə işçi kimi yaşamağa hazır olduğunu vəd edir.
Mirzə Həsən kəndin müəllimidir. Kənd camaatını maarifləndirməyə çalışmaqla yanaşı, sosializmi də təbliğa edir. Salmanın və kəndin digər gənclərinin kommunizm ideologiyasında tərbiyə almasında mühüm rol oynayır. Həmişə haqqın və ədalətin tərəfində olan Mirzə Həsən kənd sakinlərinə qanunsuz əməllər etməməyi tövsiyə edir.
Molla Vəli kəndin mollasıdır. Öz maraqlarını güdən və eyni zamanda saxtakar biridir. O, camaatı yeni hökumətə qarşı üsyan etməyə çağırır və bir çoxların ölümünə səbəb olur və sonda hökumət tərəfindən tutularaq həbs olunur.
Güldəstə, Hacı Bayramın qızıdır. Atasından fərqli olaraq, mehriban bir insan olan Güldəstə, evlərində işləyən qulluqçularla yaxşı davranır və atasından gizli onlara yemək-içmək daşıyır. Sonda atası ilə birlikdə qaçdığı İranda xəstəlikdən ölür.
Rəhim, Hacı Bayramın xidmətçisidir. Çalışqan və öz haqqını müdafiə edən biridir. Salmanın təsiri ilə sosializmi dəstəkləməyə başlayır və Hacı Bayrama qarşı çıxır. Kənddə yeni hökumətin qurulmasında mühüm rol oynayır.
Mahmud, Hacı Bayramın ev işçisidir. Çox qəddar və təkəbbürlü bir insandır. Evdəki qulluqçulara qarşı amansız davranır və onların ac-susuz işləməklərindən ləzzət alır.
Cavadov mərkəzdən kəndə göndərilən yeni hökumətin üzvüdür. İnsanların problemləri ilə məşğul olur və hər kəsə kömək etməyə çalışır.
Cəfərilik
thumb|190px Cəfərilik və yaxud İsna əşəriyyə, Azərbaycanca On ikiçilik (اثنا عشرية is̱nā ʿəşəriyyə) məzhəbi. On iki imam şiəliyi (əş-şiə əl-imamiyyə əl-isna əşəriyyə), İmamiyyə və yaxud İmamilik olaraq adlandırılır. Dünya şiələrinin ən böyük hissəsi məhz Cəfəri məzhəbinin nümayəndələridir. Hal hazırda İran İslam Respublikasının rəsmi məzhəbidir. İsmaililik və Zeydiliklə birlikdə İslam dinində, Şiə əqidəsinin fiqhi məzhəblərindən biri sayılır.
Tarixi
Cəfərilik şiələrin 6-cı imam olan İmam Cəfər-i Sadiqin adından alınmışdır və fiqhi məzhəblərin ortaya çıxdığı İmam Cəfər-i Sadiqin zamanında, yəni h.q. 2-ci yüzillikdə (m. 9–10-cu yüzillik) Cəfərilik o İmamın (ə) tərəfdarlarına verilən bir ad olaraq işlədilmişdir. Məsələn Kufədə Abbasi xəlifəsi Mehdi tərəfindən qazilik vəzifəsini tutan Şərik ibn Abdullah, İmam Cəfər-i Sadiq (ə) — in tələbələrindən Məhəmməd ibn Müslim və Əbu Kureybənin şahidliklərini "Cəfəri" günahlandırılması ilə rədd etmişdir.
Yoldaş Koroğlu (pyes)
Dil və üslub özəllikləri
Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev Sovet dövründə yazdığı bir çox səhnə əsərlərində olduğu kimi, bu əsərdə də estetikaya o qədər də əhəmiyyət vermir. Əsasən ideoloji məqsədlər üçün yazılmış əsərdə, müəllifin məqsədi sosializm dövrünü tərifləməkdir. Bu səbəbdən müəllifin əvvəlki əsərlərindən fərqli olaraq "Yoldaş Koroğlu"-da folklor nümunələrinə qismən az rast gəlinir. Bunun əksinə olaraq, müəllif əsərdə rusca sözlərə tez-tez yer verir. Bu tip sözlərə nümunə olaraq aşağıdakıları göstərmək olar:
Cəfərilik
Tarixi
thumb|left|220px|Şiəliyin Səfəvi dövlətinin rəsmi məzhəbi elan olunması
Yoldaş Koroğlu (pyes)
Dil və üslub özəllikləri
"Uçitel", "naşalnik", "pristav", "naloq", "saldat", "zakon", "ispalkom", "slesar" …
Əvvəlki pərdələrdən fərqli olaraq müəllif yalnız son pərdədə nəzm nümunəsi verir. Bu da pambıq tarlasını qoruyan kəndlinin oxuduğu mahnıdır:
Cəfərilik
Səfəvi Dövləti
16-cı yüzillikdə Səfəvi Dövləti İmamiliyi dövlətin rəsmi məzhəbi elan edəndə "Cəfəri" sözünü işlətmişdir.
Əfşar Dövləti
On iki imam şiələrinə rəsmi olaraq "cəfəri" adı isə Nadir şah Əfşar zamanında verildi. Belə ki, 1736-cı il Muğan qurultayından sonra İran və Azərbaycanın yeni hakimi olan sünni Nadir şah şiəliyi qəbul etmişdi, lakin O, şiəliyi qəbul edərkən bir neçə şərtlər də irəli sürmüşdü. Bu haqda tarixçi Ədalət Tahirzadə belə yazır :
Nadir xan qurultay nümayəndələrinin bu şərtlərə əməl edəcəyi halda şahlığa razılıq verə biləcəyini bəyan etdi: 1) II Təhmasib və övladları şah olmaq istəsə onları cəzalandırmaq əvəzinə müdafiə etsəniz cəzanızın ölüm olmasına yazılı razılıq verəcəksiniz; 2) şiəliklə yanaşı, sünni məzhəbinə də hörmət edəcək, Ömərə, Osmana lənət oxumayacaq, sünnilər Məkkəyə həcc ziyarətinə gedəndə əziyyət verməyəcəksiniz; 3) məni şah etsəniz məndən sonra övladlarıma, ailəmə hörmətsizlik etməyəcəyinizə, onlara tabe olacağınıza and içəcəksiniz (14 fevral.1736).
Bu hadisədən biraz sonra Nadir xan şah seçildi və dini işlərə qarışmağa başladı. O, şiə məzhəbində reformasiya aparırdı. Bu isə sonda Nadir şaha baha başa gələcəkdi
Şah elə ilk gündən din işlərinə ciddi diqqət yetirməyə məcbur oldu. Belə ki, sünni Nadir şiə dövlətində şah olmaq üçün şiəliyi qəbul etmişdi. Ancaq bu zaman şiələr sünnilərə hətta xaçpərəstlərdən də artıq nifrət bəsləyir, onlara hədsiz düşmənçiliklə yanaşır, ilk üç raşdin xəlifəni: Əbu Bəkr, Ömər və Osmanı söyürdülər. Nadir şah şiə məzhəbini xeyli yumşaldaraq sünniliyə yaxın bir hala gətirməyi bacardı və bu yeniləşmiş şiə məzhəbini həm sünnilərin, həm də şiələrin hörmət bəslədiyi İmam Cəfər Sadiqə bağlayaraq "cəfəriyyə" adlandırdı. Şah seçilərkən o, Osmanlı sultanı I Mahmudun (1730–1754) xəlifəliyini tanıyacağını bildirdi və Osmanlılarla sülh bağlamağın 5 şərtini mərasimdə bəyan etdi: 1)Osmanlılar yeni cəfəri məzhəbini tanıyacaq; 2) bu məzhəbə Məkkədə bir ibadət yeri (rükn) veriləcək; 3) Əfşarlar hər il Şam (Suriya) üzərindən bir əmirhac göndərəcək; 4) əsirlər dəyişdiriləcək; 5) qarşılıqlı elçilər göndəriləcək.
Əqidə
Cəfərilikdə dini hüquq və şəriət hökmləri Quran və Sünnətdən çıxarılır. Sünni və Şiəlik arasındakı əsas fərqlərdən biri də odur ki, onlar Sonuncu peyğəmbər Hz. Muhamməd (s) — dən sonra ilk xəlifənin həm peyğəmbərin vəsiyətiylə, həm də İlahi seçimlə Hz. Əlinin (ə) olmasını iddia edirlər. Bütün bunların çıxan nəticələrə görə Cəfərilər ; 12 İmam yolu ilə Hz. Muhamməddən (s) gələn sözləri (hədis) olaraq qəbul edirlər. Fiqh üsulu olaraq qiyas yerinə əqli qəbul edib, ictihadı önəmsəyirlər. Sünnilərin qəbul etdikləri 116 İslam xəlifəsindən yalnız ikisini (IV xəlifə Hz. Əli (ə) və V xəlifə Hz. Həsən (ə)-i) qəbul edirlər. Cəfərilərə görə Sonuncu Peyğəmbər (s) — dən sonrakı haqq xəlifələr 12 imamlardır. Onlara görə I xəlifə Əbu Bəkirin hakimiyyətə gəlməsi ilə 12 haqq xəlifənin xəlifəlikləri qəsb olunmuşdur. Hz. Muhamməd peyğəmbər (s), Xanım Fatimey-i Zəhra (s.ə.) və 12 imamı (həmçinin digər bütün peyğəmbərləri) məsum olaraq qəbul edir və onların günahsız olduqlarını iddia edir və yalnız O 14 məsumu örnək alırlar.
Etiqad
Əqidəyə aid hökmlərin bir dəstəsi elə bir hökmlərdən ibarətdir ki, insan zehnində o barədə sual yaranan kimi dərhal həqiqəti tapmağı vacib olub, onun şəkk və şübhə halında qalması isə haram sayılır. Bu hökmlər Şiə əqidəsi ünvanı ilə qeyd olunmuşdur ki, aşağıdakılardan ibarətdir:
1. Şiə kainat xilqətinin xaliqi olan "vacibul-vücud" (varlığı vacib olan) Allahın varlığına inanır, həmçinin Onun müqəddəs zatının yeganəliyi, Zatı camal və cəlal sifətlərində heç bir şərikinin olmamasına, yəni "La ilahə illəllah" olduğuna inanır.
2. Şiə Allah-taalanın "cəlal" və "cəmal" sifətlərinə inanır. ("Cəlal" sifətlərindən məqsəd, Onun müqəddəs zatının hər bir eybdən uzaq olması, "cəmal" sifətlərindən isə məqsəd Onun müqəddəs Zatının bütün gözəl və kamal (üstün) sifətlərə malik olmasından ibarətdir.)
3. Şiə ümumi risalət və peyğəmbərliyə inanır. Belə ki, Allah-taala bəşəriyyət üçün onların özündən bir sıra peyğəmbərlər və onların vasitəsi ilə asimandan (müəyyən) kitablar göndərmişdir. Həmçinin insanlar cəmiyyətini hidayət etmək, təlim və tərbiyələndirmək üçün din (şəriət) göndərmişdir. Şiə Qurani-Kərimdə adı gəlmiş peyğəmbərlərə aydın, adları çəkilməmiş peyğəmbərlərə qarşı isə ictimai şəkildə inanır.
4. Şiə Ərəb, Qüreyş tayfası, Məkkə və Mədinə əhlindən olan həzrət Məhəmməd ibni Abdullahın (s) risalət və peyğəmbərliyinə inanır. Həmçinin O həzrətin (s) sonuncu peyğəmbər, dini və kitabının isə sonuncu din və kitab olduğuna inanır. Belə ki, bəşəriyyətin O həzrətdən sonra ayrı bir peyğəmbər və dinin gəlməsinə ehtiyacı yoxdur. Çünki onun gətirdiyi din (şəriət), insanların bu dünyada yaşadığı müddətdə hər növ fərdi, ictimai, maddi və mənəvi ehtiyaclarını ödəyən bütün hökmlərə şamildir.
6. Şiə həzrət Peyğəmbərdən (s) sonra təşrii (şəri) və intisabi (Allah tərəfindən seçilmə) xilafət və imamətə inanır.
7. Şiə immaların Allah tərəfindən təyin edildiyinə, 11 imamın xilafət dövranı Hicri-qəməri tarixi ilə 260-cı ilədək davam etdiyinə, qeyb pərdəsi arxasında olan 12-ci imamın rəhbərliyinin isə indiyədək davam etməsinə və Allah-taalanın istədiyi vaxt onu zühur edərək dünyanı ədalətlə dolduracağına inanır.
8. Şiə hal-hazırda müsəlmanlar əlində olan Allahın böyük kitabı Qurani-məcid, Allah-taala tərəfindən islam Peyğəmbərinin (s) mübarək qəlbinə nazil olmuş yeganə və əbədi bir möcüzə olmasına inanır. Belə ki, bu müqəddəs kitabda nə surə və ayə adı ilə qeyri-ilahi bir söz artırılmış, nə də ondan bir surə və ya ayə azaldılmışdır. Həmçinin bu müqəddəs kitab heç bir yol ilə təhrif olunmamışdır.
9. Şiə inanır ki, Allah-taala cism deyil, başqa şeylərdən təşkil (tərkib) tapmamışdır. Onda heç bir dəyişiklik baş verməz və Onun sifətləri zatından ayrı deyildir. O zaman və məkana bağlı deyil, birindən doğulmamış və biri ondan doğulmamışdır. O müqəddəs Allah vacibul-vücuddur ki, Onun zatının həqiqətini dərk etmək, hər bir ağıllı şəxsin ixtiyarı və dərrakəsindən kənardır. İstər peyğəmbərlər, istər mələklər, istərsə də dünya alimləri bu işdən acizdirlər.
11. Şiə Allah-taala tərəfindən sonuncu peyğəmbər həzrət Məhəmməddən (s) qabaqkı ilahi peyğəmbərlərə nazil olmuş bütün asimani kitablara inanır. Belə ki, Quranda adları çəkilmiş kitablara qarşı aydın, Quranda adları çəkilməyən kitablara qarşı isə ictimai şəkildə inanır.
12. Şiə vəhyə inanır.
13. Şiə əqidəsinə görə bütün ilahi peyğəmbərlər dini işlərdə hər növ günah, xəta və səhvdən məsumdurlar. Belə ki, istər uşaqlıq, istərsə də sonrakı, həmçinin istər peyğəmbərlikdən qabaq, istərsə də ondan sonra dövrlərində onlardan heç bir böyük və ya kiçik günah baş verməz. İlahi peyğəmbərlər Allah-taala tərəfindən hökmləri öyrənmək və onu xalqa danışıq və ya yazı yolları ilə çatdırmaqda səhvə yol verməzlər. Həmçinin onların (ilahi hökmləri) cəmiyyət arasında da icra etmək, şəxsi əməllər və fərdi təqva halları da bu qəbildəndir.
14. Şiə Peyğəmbər (s), imamlar, həmçinin onların hər bir səhabə və yaxınları mələklər və s. müqəddəslər haqqında "ğüluv" etməyi, istər ağıl, istərsə də şəriət baxımından təkidlə haram bilir. Belə ki, "ğüluv" isə əqidə baxımından onların həqiqi həddini aşmaqdan ibarətdir ki, aşağıdakılardan ibarətdir:
15. Şiə hal-hazırda müsəlmanlar əlində olan Qurani-məcidin təhrif olmamasına inanır.
16. Şiə əqidəsinə görə 12-ci imam Məhəmməd ibni Həsən Əl-höccət, imam Həsəni Əskərinin əsrində o həzrətin belindən dünyaya gəlmiş və o həzrətin vəfatından qabaq Allah-taala tərəfindən və həzrət Peyğəmbərin (s) göstərişinə əsasən, yer üzündə bütün mələklər üçün imam və rəhbərliyə seçilmiş və o zamandan indiyədək qeyb pərdəsi arxasında olaraq vilayət və imamət vəzifəsi, həmçinin cəmiyyətin ilahi hakimiyyətinin qeyb işlərinə yiyələnməkdədir. Allah-taalanın məşiyyəti olduqda isə dünyanı ədalətlə dolduraraq onu gözəl və ürəyəyatan bir məkana çevirəcəkdir.
17. Şiə əqidəsinə görə islam Peyğəmbəri (s) ilahi təlim vasitəsi ilə bütün dini hökmlər, dinin əsasları və əməlləri, bütün Quran sirləri və maarifi, həmçinin özündən qabaqkı peyğəmbərlərə nazil olmuş kitablardan, peyğəmbərliyi əsrində mövcud olan bütün elmlər, qarşılaşdığı bütün elmi suallar və təsəvvür və dərk edilməsi bizim dərkimizdən kənar olan bütün elmlər və qeybi xəbərlərdan agah olmuşdur. Həmçinin o həzrətin (s) məsum canişinləri barədə də belə bir əqidəyə bağlıdır.
18. Şiə Qurani-Kərimin höccət olmasına inanır. Yəni müəyyən şəraitlə Quran zahirinin dəlalət etdiyi hər hansı bir dini əsas, əməl və ya elmi qəbul etmək lazım, onları rədd etmək isə haram sayılır.
19. Şiə Məhəmməd peyğəmbərin (s) sünnətinin (davranışının) höccət olmasına inanır.
Sünnət Qurani-kərimdən əlavə həzrət Peyğəmbərin (s) dini hökmlər və ilahi maarif adı ilə bəyan etdiyi kəlamından ibarətdir. Həmçinin şiə əqidəsinə görə, imamlar o həzrətin sünnətini (davranışını) nəql və bəyan edənlərdir. Həmçinin Peyğəmbərin (s) sünnəti tam şəkildə və olduğu kimi O həzrətdən (s) məsum imamlara çatmışdır ki, məhz onların vasitəsi ilə başqalarına çatan sünnət hər növ xatarkarlıq, təhrif və şübhədən kənardır. Allah-taala qiyamət günündə bütün insanları Quran və sünnət vasitəsi ilə sorğu-suala çəkəcək və onlardan hesab çəkəcəkdir. İnsanlar da öz iddialarını isbat etmək və ya özlərini səhvlərdən təmizə çıxartmaq üçün bu iki höccətə üz gətirəcəklər.
20. Şiə sağlam ağıl və qəti idrakın höccət (sübut) olmasına inanır. Belə ki, hər bir insanın əqidə və əməllərin yaxşılıq və pisliyinə qarşı qəti idrakı, Qurani-kərim və Peyğəmbərin (s) sünnəti kimi möhkəm dəlil və sübut sayılır. Qiyamət günü Allahın ədalət məhkəməsində də ağıl, insanın əncam verdiyi bütün xeyir işlərə, həmçinin savablar və onun bütün günahları barədə məhkumiyyət və cəzalanma sənədi olacaqdır.
21. Şiə varlıq aləminin zaman baxımından sonradan vücuda gəlməsinə inanır. Yəni Allah-taala aləmin bütün varlıqlarını öz uca iradə və məşiyyəti ilə mütləq olan yoxluqdan vücuda gətirmişdir. Allah-taalaın müqəddəs zatı əzəli olan vacibul-vücud, ondan başqalarının varlığı isə mümkinul-vücud"dur. Belə ki, Allah-taala olduqca ondan başqa heç bir şey (varlıq) olmamışdır.
22. Şiə insanın ixtiyar üzündən əncam verdiyi işləri barədə "əmrun bəynəl-əmrəyn" əqidəsinə bağlıdır. Belə ki, onun əncam verdiyi hər bir işdə həm özünün, həm də Allahın rolu vardır. Ondan iradə və hərəkət, Allah-taaladan isə müqəddimə və əməldə köməkdir.
İnsan sırf şəkildə müstəqil deyildir. Yəni onun iradə və istəyi əncam verdiyi işlərin tam səbəbi və Allah-taalanın onun işlərində heç bir rolunun olmaması kimi deyildir. Bu isə "təfviz" (insanın Allahdan tam şəkildə ayrı və müstəqil olması) adlanır. Həmçinin Allah-taala iradəsi də onun işlərində tam ixtiyar daşımır. Belə ki, insan öz işlərində ixtiyar və iradədən məhrum olaraq, bayraq üzərində külək vasitəsi ilə hərəkət edən şəkil kimi deyildir. Bu isə "cəbr" (insanın öz işlərində heç bir ixtiyara malik olmayıb, məcburiyyət üzündən iş görməsi) adlanır. Elə buna görə də "əmrun bəynəl-əmrəyn" insan və Allahın onun ixtiyarı üzündən həyata keçən işlərində təkvini şərik olması deməkdir. Bu baxımdan halal və haram işlərin arasında heç bir fərq yoxdur. Baxmayaraq ki, bunlar sair baxımlardan bir-biri ilə fərqlidir. Belə ki, Allah-taala halal işdən razı, haram işdən isə narazıdır. Halal işə fərman və ya icazə verərək, haram işi qadağan və nəhy edir. Yaxşı və halal iş üçün savab, haram iş üçün isə əzab verəcəkdir. Bu üstünlüklər insanın ixtiyarı ilə əncam verdiyi işlərin şəri baxımındandır.
1. Oyaq olub, nemətlər içində qalan xalis möminlərin ruhu;
3. "Subat" adlanan və Qiyamət gününədək ölümdən sonra yuxuya bənzər bir halda qalan əqidə və ağıl baxımından müstəzəf olan orta vəziyyətli insanlar.
28. Şiə axirət aləmində "şəfaət" məsələsinə inanır. Belə ki, bəzi günahkarlar Cəhənnəm əzabına məhkum olunduqdan sonra Allah-taala bəzi şəxslərə şəfaət və vasitəçilik icazəsini verəcək və beləliklə də o günahkarları bağışlayacaqdır. Şəfaət yalnız Allah-taala izni həmçinin şəfaət edənlər və ya (şəfaət istəyən) günahkarların xahişi ilə olacaqdır.
Şəfaət edənlər böyük ilahi peyğəmbərlər, mələklər, almilər, şəhidlər və saleh bəndələrdən ibarətdir.
Həmçinin şəfaət küfr və şirk üçün deyil, əksinə əməli günahlara aiddir. Şəfaətin faydası isə əzabdan xilas olmaq və yaxud əzabın azalmasından ibarətdir. Qeyd etmək lazımdır ki, şəfaət Behişt əhli haqqında da həyata keçəcəkdir. Belə ki, əməli naqis, savabı az və məqamı aşağı olan bəzi Behişt əhli, şəfaət vasitəsi ilə daha uca olan məqam və daha artıq savaba nail olacaqdır.
29. Şiə Qiyamət günü sona çatdıqdan sonra əbədi Behiştə inanır. Yəni Qiyamət günü sona çatıb, bir dəstə yaxşı əməl və ya şəfaət vasitəsi ilə gözəl savaba, ayrı bir dəstə isə cəzaya layiq görüldükdən sonra, Allah-taala yaxşı bəndələr və səadətə çatanları gözəllikdə vəsfi olmayan və əzəmətdə ürəyəyatan olan Cənnət və ya Behişt adlı yerdə sakin edəcəkdir ki, bu Behişt əbədi və daimi bir yerdir. Behiştin insanın təsəvvüründən kənar olan otaqları, mərtəbələri, bağları, ağacları, sonsuz meyvələri, qadınları, kənizləri və xadimləri vardır. Ora daxil olan şəxs, heç vaxt oradan xaric olmayacaqdır. Behiştdə qocalıq, köhnəlik, xəstəlik, narahatlıq, qəm-qüssə, həmçinin heç bir ziyanverici, zərərli və şərr olmayacaqdır və qeyd olunmuş Behişt hal-hazrıda mövcuddur.
30. Şiə Qiyamət günü sona çatdıqdan sonra əbədi Cəhənnəmə inanır. Yəni Qiyamət məhkəməsində şiddətli əzab və cəzaya məhkum olunmuş şəxslər, insan təsəvvüründən kənar, müxtəlif əzab və odlarla dolu olan Cəhənnəm adli bir yerdə dustaq olacaqlar. Cəhənnəm kafirlər, həmçinin azğın əqidəli şəxslər üçün əbədi və daimidir və heç vaxt oradan xaric ola bilməyəcəklər, Amma əməl baxımından günahkar olanlar üçün isə müvəqqəti bir yerdir.
Fərqlər
Bir gün Əbu Hənifə İmam Sadiq (əleyhissəlam) ilə görüşmək məqsədilə onun evinə gəlib görüş üçün icazə istədi. İmam Sadiq (əleyhissəlam) icazə vermədi.
Əbu Hənifə deyir: Bir qədər qapının ağzında gözlədim. Bu vaxt bir neçə kufəli şəxs gəlib İmam əleyhissəlamla görüşmək üçün icazə istədi. İmam onlara icazə verdi. Mən də onlarla birlikdə içəri girdim. Onun hüzuruna yetişdikdə dedim: "Yaxşı olar ki, siz Kufəyə bir nümayəndə göndərib oranın əhalisini Peyğəmbərin səhabələrinə nalayiq sözlər deməkdən çəkindirəsiniz. Orada on min nəfərdən çox adam Peyğəmbərin dostları üçün nalayiq sözlər deyir." İmam Sadiq (əleyhissəlam) buyurdu: "Camaat mən deyəni qəbul etmir."
— Bəli!
— Vay olsun sənə! Müqayisə əsasında hökm verən ilk şəxs (məxluq) Şeytan olmuşdur. Allah ona "Adəmə səcdə et" — deyə buyurduqda o cavab verdi ki: "Mən səcdə etmirəm, çünki mən ondan daha yaxşıyam. Sən məni oddan, onu isə palçıqdan yaratdın." (Sonra İmam Sadiq (əleyhissəlam) şəriətdə müqayisənin batil olduğunu isbat etmək üçün bununla zidd olan bir neçə şəriət hökmü qeyd edərək buyurdu
— Bir nəfəri nahaqdan öldürməyin.
— (Əgər müqayisə olunan hökmə əməl etmək olarsa) bəs nə üçün qətl hadisəsini isbat etmək üçün iki, zinanı isbat etmək üçün isə dörd şahid lazımdır? İslamın bu qanunu müqayisə ilə uyğun gəlirmi?
— Xeyr!
— Sidik daha çox murdardır, yoxsa məni?
— Sidik.
— Bəs nəyə görə birincidə (sidikdə) Allah-taala insanlara dəstəmaz almağı, ikincidə (mənidə) isə qüsl almağı əmr edir? Bu hökm müqayisə ilə uyğundur?
— Namaz daha çox əhəmiyyətlidir, yoxsa oruc?
— Namaz.
— Bəs nəyə görə heyz (aybaşı) halı görmüş qadına namazın qəzası vacib deyil, ancaq orucun qəzası vacibdir? Bu hökm müqayisə ilə uyğun gəlir?
— Qadın daha çox zəifdir, yoxsa kişi?
— Qadın.
— Bəs nə üçün kişinin irs payı qadının irs payının iki bərabəri qədərdir? (Əgər qadın zəifdirsə, onda qoy o daha çox irs aparsın.) Bu hökm müqayisə ilə uyğun gəlirmi?
— Nə üçün on dirhəm oğurlamış şəxs barədə Allah onun əlinin kəsilməsini, ancaq bir nəfər digər birisinin əlini kəsərsə, beş yüz dirhəm diyə verməsini əmr etmişdir? Bu hökm müqayisə ilə uyğun gəlirmi?
— Eşitmişəm ki, sən "Sonra da həmin gün [Qiyamət günü] [Allahın dünyada sizə əta etdiyi] nemətlər barəsində mütləq sorğu-sual olunacaqsınız" ayəsini belə təfsir edirsən: "Allah insanları yay fəslində yedikləri dadlı yeməklər və içdikləri sərin sular barədə sorğu-suala çəkəcək."
— Düzdür, mən bu ayəni bu cür təfsir etmişəm.
— Əgər bir nəfər səni evinə qonaq aparıb qarşına dadlı yemək və sərin su qoysa, sonra bu işinə görə sənə minnət qoyarsa, bu adam barəsində necə fikirləşərsən?
— Deyərəm ki, xəsis adamdır.
— Allah xəsisdirmi? (Yəni, bizə bəxş etdiyi yeməklər barədə bizi sorğu-suala çəkər?)
İmam Sadiq (əleyhissəlam): "Ondan məqsəd biz Əhli-beytin (əleyhissəlam) dostluğudur ."
Namaz
وحدثني أبو الربيع الزهراني حدثنا حماد عن الزبير بن الخريت عن عبد الله بن شقيق قال خطبنا ابن عباس يوما بعد العصر حتى غربت الشمس وبدت النجوم وجعل الناس يقولون الصلاة الصلاة قال فجاءه رجل من بني تميم لا يفتر ولا ينثني الصلاة الصلاة فقال ابن عباس أتعلمني بالسنة لا أم لك ثم قال رأيت رسول الله صلى الله عليه وسلم جمع بين الظهر والعصر والمغرب والعشاء قال عبد الله بن شقيق فحاك في صدري من ذلك شيء فأتيت أبا هريرة فسألته فصدق مقالته
وحدثنا ابن أبي عمر حدثنا وكيع حدثنا عمران بن حدير عن عبد الله بن شقيق العقيلي قال قال رجل لابن عباس الصلاة فسكت ثم قال الصلاة فسكت ثم قال الصلاة فسكت ثم قال لا أم لك أتعلمنا بالصلاة وكنا نجمع بين الصلاتين على عهد رسول الله صلى الله عليه وسلم
Tərcüməsi :
Mənə Əbu ər-Rabi əz-Zəhrani rəvayət etdi və (dedi ki), bizə Həmmad, Zubeyr b. Xirritdən, o da Abdullah b. Şəqiqdən rəvayət etdi. Dedi: Bir gün İbn Abbas əsrdən sonra günəş batıb ulduzlar görünənə qədər bizə xütbə oxudu. İnsanlar "Namaz! Namaz!" — deməyə başladılar. Bu zaman onun yanına Təmim qəbiləsindən sözünü deməkdən çəkinməyən bir adam gələrək: "Namaz! Namaz!…" – dedi. İbn Abbas dedi: "Mənə sünnətimi öyrədəcəksən?! Anasız qalasan!" Sonra dedi: "Allahın elçisini (s) zöhr ilə əsri və məğrib ilə işanı birləşdirək qıldığını gördüm." Abdullah b. Şəqiq deyir: "Bu sözdən qəlbimə şübhə düşdü. Əbu Hureyrənin yanına gəlib bu barədə soruşdum və o da İbn Abbasın sözünü təsdiqlədi."
Bizə İbn Əbi Ömər rəvayət etdi (və dedi ki), bizə Vəki rəvayət etdi (və dedi ki), bizə İmran b. Hudeyr, Abdullah b. Şəqiq əl-Uqeylidən rəvayət etdi. Dedi: Bir nəfər İbn Abbasa "Namaza!" – dedi. O, susdu. Sonra yenə "Namaza!" – dedi. O, yenə susdu. Sonra yenə "Namaza!" – dedi. İbn Abbas yenə susdu və sonra dedi: "Anasız qalasan! Namazı bizəmi öyrədəcəksən? Biz Rəsulullahın (s) zamanında iki namazı birləşdirərək qılardıq."
باب الجمع بين الصلاتين في الحضر حدثنا يحيى بن يحيى قال قرأت على مالك عن أبي الزبير عن سعيد بن جبير عن ابن عباس قال صلى رسول الله صلى الله عليه وسلم الظهر والعصر جميعا والمغرب والعشاء جميعا في غير خوف ولا سفر
وحدثنا أحمد بن يونس وعون بن سلام جميعا عن زهير قال ابن يونس حدثنا زهير حدثنا أبو الزبير عن سعيد بن جبير عن ابن عباس قال صلى رسول الله صلى الله عليه وسلم الظهر والعصر جميعا بالمدينة في غير خوف ولا سفر قال أبو الزبير فسألت سعيدا لم فعل ذلك فقال سألت ابن عباس كما سألتني فقال أراد أن لا يحرج أحدا من أمته
Həzərdə (sabit məskəni olanların qaldıqları məmləkət, vətən) namazların birləşdirilməsi haqqında bab Bizə Yəhya b. Yəhya rəvayət etdi və dedi ki, Malikə Əbu əz-Zubeyrdən dinlədiyim, onun da Səid b. Cubeyrdən, onun da İbn Abbasdan nəqlən rəvayət etdiyi bu hədisi oxudum: "Rəsulullah (s) heç bir qorxu olmadan və heç bir səfər yox ikən zöhr və əsr namazlarını bir yerdə qıldı."
Bizə Əhməd b. Yunus və Aun b. Səllam biryerdə Zuheyrdən rəvayət etdilər. İbn Yunus dedi ki, bizə Zuheyr rəvayət etdi və dedi ki), bizə Əbu əz-Zubeyr, Səid b. Cubeyrdən, o da İbn Abbasdan nəqlən rəvayət etdi: "Rəsulullah (s.ə.a.s) Mədinədə heç bir qorxu olmadan və səfər yox ikən zöhr və əsr namazlarını bir yerdə qıldı." Əbu əz-Zubeyr dedi: "Mən Səiddən görəsən nəyə görə belə etdiyini soruşdum. Səid dedi: Mən də sənin soruşduğun kimi İbn Abbasdan soruşdum." Rəsulullah (s) buyurdu: "Ümmətimdən heç kəsin əziyyət çəkməsini istəmirəm."
Namaz zamanı qiyam halında dayanarkən əllər birləşdirilmir və əllər yanda sabit qalır. Cəfəri şiələrinə görə namaz zamanı əllər bilərəkdən və səbəbsiz birləşdirilərsə namaz batil olar. Cəfəri şiələrinə görə namaz qılmağa başlayarkən mütləq "bismillah" deyilməlidir. Maliki məzhəbinin banisi Malikə görə isə bu məkruhdur. Namazlarda müstəhəb olaraq 2-ci rükətdən sonra (cümə namazında isə hər iki rükətdə) qünut tuturlar. Namazı bitirərkən 3 dəfə təkbir ("Əllahu Əkbər") deyib bitirirlər.
Dəstəmaz
Cəfərilikdə ibadətdən əvvəlki təmizlik (dəstəmaz) zamanı sünnilərdən fərqli olaraq ayaqların yuyulması əvəzinə yaş olan əllər xəfif şəkildə ayaqlara çəkilir (məsh edilir). Buna səbəb kimi onlar Quran ayəsini dəlil gətirirlər. Çünki Quranda "baş və ayaqlarınızı məsh edin" yazılıb.
Nikah
Cəfərilikdə Sünnilərdə olduğu kimi nikahın bir çox qayda-qanunları ortaq qəbul edilir, lakin bu məzhəbdə daimi nikahla yanaşı, müvəqqəti nikah da vardır. Əhli Sünnə məzhəbinin isə əksər alimləri bu nikahı qanuni saymırlar.
Xums
Sünnilikdən fərqli olaraq Cəfərilikdə Xums adlanan və gəlirin 1/5 (beşdə bir) hissəsini təşkil edən vergi də mövcuddur. Zəkatdan fərqlidir. Cəfəri alimlərinə və qaydalarına görə Xumsun yarısı Peyğəmbər (s) nəslindən olan şəxslərə və kasıb, yetim olan seyidlərə (İmam Hüseyn (ə) — in nəslindən olan şəxslərə seyid deyilir), digər yarısı isə dini bilgisi geniş olub hökm verə bilən müctəhidlərə verilir. Müctəhidlərin bu pulu özləri üçün xərcləmək ixtiyarları yoxdur. Bu pullar din yolunda xərclənməlidir.
Xəlil Rüfət Paşa
Xəlil Rüfət Paşa — Osmanlı sultanları II Mahmud və Sultan Əbdülməcid dövrlərində kaptan-ı dərya olan Osmanlı dövlət adamı. Mahmud Cəlaləddin Paşanın atası və ilk türk sosioloqlarından Mehmed Səbahəddin bəyin babasıdır.
Həyatı
Əslən gürcü olan Xəlil Rüfət Paşa Sultan Əbdülməcid dövrünün sədrəzəmlərindən Qoca Hüsrəv Mehmed Paşanın himayəsində böyüdülən yüzə yaxın uşaqdan biriydi. Möhürdar və xəzinədar olaraq bir müddət sarayda xidmət etmişdir. 1828–1829 Osmanlı-Rusiya müharibəsi əsnasında Rusiyaya elçi olaraq göndərildi. Rusiyadan qayıtdıqdan sonra kaptan-ı dərya oldu və donanmanı yenidən qurdu. 24 may 1834-cü ildə Sultan II Mahmudun qızı Saliha Sultanla evləndi. Bu evlilikdən Ayşə Sidiqə xanım Sultan, Sultanzadə Cavid və Sultanzadə Əbdülhəmid adlı 3 övladı dünyaya gəldi. Saliha Sultanın gənc yaşda vəfatının ardından İsmət xanımla evləndi. Bu evlilikdən isə Mahmud Cəlaləddin adlı bir oğlu dünyaya gəldi.
1836-cı ildə sərdar, 1839-cu ildə ticarət naziri oldu. 1843-cü ildə ikinci dəfə kaptan-ı dərya təyin edildi. 1845-ci ildə Trabzon qubernatoru oldu. 1847-ci ildə üçüncü dəfə kaptan-ı dərya seçildi. 1848–1854-cü illərdə Aydın və Bursa qubernatoru oldu. 1854–1855-ci illərdə dördüncü dəfə kaptan-ı dərya kimi fəaliyyət göstərdi.
1856-cı ildə İstanbulda vəfat etdi və Əyyubsultandakı türbəsinə dəfn edilmişdir.
Suooşima
Suooşima adası — Yaponiyanın Yamaquti prefekturasının məxsus olan, Daxili Yapon dənizində yerləşir. Əvvəllər Yasirocima adı ilə tanınırdı. Adanın sahəsi — 138,17 km², əhalisi — 20 413 nəfər (1 dekabr 2007). Sahil xəttinin uzunluğu 160 km-dir. Ən hündür nöqtəsi — Dake dağı (, 691 m).
Daxili Yapon dənizində mühüm həqliyyat qovşağı üzərində yerləşirdi.
Aşkutan (Bükan)
Aşkutan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 170 nəfər yaşayır (37 ailə).
Uqo Lyoris
Uqo Lyoris  — fransız qapıçı, Fransa millisinin oyunçusu, Tottenhem Hotspur klubunun kapitanı və qapıçısı.
Turgay Baydur
Turgay Baydur (d. 26 yanvar 1984, İstanbul) —Türkiyə kino, teatr və serial aktyoru.
NGC 3481
NGC 3481, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kasa bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Gecaçan dovşanalması
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İsmayıl Feyzullabəyli
Feyzullabəyli İsmayıl Əli oğlu ( - 2008) — nasir, publisist; iqtisad elmləri doktoru, professor.
Gecaçan dovşanalması
Təbii yayılması
Vətəni Şərqi Çindir.
İsmayıl Feyzullabəyli
Həyatı
24 may 1925-ci ildə İrrəvanda anadan olub.
Gecaçan dovşanalması
Botaniki təsviri
3 m hündürlüyündə həmişəyaşıl koldur. Cavan budaqları sıx tükcüklərlə örtülmüşdür, sonralar isə çılpaqlaşır və tünd qəhvəyi rəng alır. Yarpaqlarının uzunluğu 3-8 sm, eni isə 2-3 sm olub, tərs yumurtavari və ya ovaldır. Üstü tünd yaşıl rəngli, çılpaqdır, alt səthi isə açıq yaşıl, demək olar ki, ağ rənglidir. Yarpaq saplağı 7-8 mm uzunluğundadır. Çiçəkləri 6 mm diametrində olub, 6-8 sm uzunluğunda qalxan çiçəkqrupuna yığılmışdır. İyulda çiçəkləyir, toxumları oktyabrdan-fevrala qədər yetişir. Meyvələri qırmızı rəngli, tərs yumurtavaridir və 2-3 toxumludur. Toxumla çoxaldılır.
İsmayıl Feyzullabəyli
Həyatı
Ali və Orta İxtisas Təhsili Nazirliyinin Elmi-metodik şurasının (konkret iqtisad elmləri bölməsi) sədr müavini olmuşdur. İ.Feyzullabəyli son dərəcə məhsuldar alimdir. “Xalq istehlakı” (Bakı, “Azərnəşr”, 1972, şərikli), “İctimai iaşənin sosial-iqtisadi problemləri” (1980), “Ticarətin dünəni, bu günü, sabahı” (1991), “Bazara doğru”, (1993), “Biznes: bazar, ticarət, marketinq, plan nədir” (1995) və s. kitabları (cəmi 18 kitab və 8 kitabça), çoxlu elmi məqalələri onun elmi-tədqiqat dairəsinin genişliyindən xəbər verir. Fəal elmi-tədqiqat fəaliyyəti ilə yanaşı İ.Feyzullabəyli elmi kadrların hazırlanması ilə də müvəffəqiyyətlə məşğul olur.
Gecaçan dovşanalması
Ekologiyası
Şaxtaya və quraqlığa davamlıdır. Günəşli və yarımkölgədə bitir. Torpağa tələbkar deyil. Qumluca, gilli və ağır torpaqlara üstünlük verir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Dekorativ koldur. Park və bağlarda, küçə əkinlərində istifadə edilir.
Çatı
Çatı – tükdən (qıldan — əsasən keçi qılından) hörülmüş və ya toxunmuş qalın kəndir.
Çatıdan heyvanları bağlamaq, şələ, səhəng götürmək üçün istifadə edilərdi. Heyvandarlıqda istifadə etmək üçün üç-dörd, şələ və səhəng götürmək üçün beş-yeddi tağdan toxunur. Çatı toxunduqdan sonra hər iki ucuna yundan toxunmuş rəngli qotazlar tikilir. Çatı əsasən keçi tükündən (qəzilindən) hazırlanır. Çünki yuna nisbətdə keçi tükü daha dözümlü olur. Çatının uzunluğu iki metrə qədər olur.
Hammamiyan (Bükan)
Hammamiyan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 836 nəfər yaşayır (160 ailə).
Gərdqəbran (Bükan)
Gərdqəbran - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Saçaq
thumb|200px|Xalça saçaqları
Saçaq — bəzi əşyaların (adətən pərdənin, paltarın, xovlu və xovsuz xalçaların aşağı və həm də yuxarısından sallanan iplər) kənarları boyunca tikilən çox sıx, sallanan ip telləri.
Saçaqlar həmin ərişin uzantısından əmələ gəlir. Bəzən əriş müxtəlif rəngli iplərdən təşəkkül tapır ki, bu da saçaqların rəngbərəng olmasına səbəb olur.
Hatsune Miku
– Cyrpton Future Media tərəfindən istehsal olunmuş vokaloid proqramı və onun rəsmi moe, 16 yaşlı qız personajı.
Kerkini su anbarı
Kerkini su anbarı — Yunanıstanın şimalında, Serre nomunun şimal-qərbində yerləşən su anbarı. Su anbarı Yunanıstan-Bolqarıstan sərhəddindən 47 km, Serro nomunun paytaxtından 20 km, Sidirokastro şəhərindən 10 km məsafədə yerləşir. Su anbarı 1932-ci ildə Struma çayının üzərində, irriqasiya işlərinin aparılması və çayın tez-tez daşmasının qarşısını önləmək məqsədi ilə i8nşa edilmişdir. 1983 və 1987-ci illərdə anbarda genişləndirmə işləri aparılmışdır. Onun su səthinin sahəsi 109,96 km², su toplayıcı sahəsi isə 11 520 km² -dir. Su anbarının ərazisi bölgə canlılarını özünə cəlb etdiyindən Natura 2000 zonasına daxil edilmişdir.
Hatsune Miku
İstehsal
Hatsune Miku 31 avqust 2007-ci ildə Crypton Future Media şirkəti tərəfindən istehsal olunub. Onun səsinin sintezi üçün qadın müğənninin rəqəmsallaşdırılmış səsi ilə yanaşı Yamaha Corporation şirkətinə məxsus olan Vocaloid proqramından istifadə olunur. Vizual obrazı isə yaponiyalı illüstrator Kei Qaro tərəfindən hazırlanıb. Hatsune Mikunun səsinin əsası üçün yapon seyyusu Saki Fucitanın səsi seçilib.
Kerkini su anbarı
Su anbarı Kerkini və Movravuni dağlarının arasında yerləşən alluyvial düzənlikdə yerləşir. Bu düzənlik keçmişdə bataqlaşmış ərazidən ibarət idi. Su anbarını Struma çayı qidalandırır. Onun anbara töküldüyü hissədə su sərfiyyatı 65–83 m³/s-dir. Anbara şimal-qərbdən Kerkinitis və bir necə kiçik çaylar tökülür. Su anbarına tökülən suyun miqdarı ildə 1.7 milyon kubmetr təşkil edir.
Su anbarının yerləşdiyi regionda 785 növ borulu bitki növü aşkarlanmışdır. Anbarın ornitofaunasına ən azı 300 növ quş (Yunanıstanda yaşayan 407 növ) daxildir. Bunlardan ikisi Qıvrımlələk qutan ( Pelecanus crispus ) və kiçik qarabattaq ( Phalacrocorax pygmaeus ) hər yerdə təhlükə altındadır. Faunaya həmcinin 28 növ məməli, 12 növ sürünən, 9 növ suda-quruda yaşayan, 8 növ onurğasız və 27 növ balıq daxildir. Kerkini su anbarı indi Yunanıstanın ən böyük quş qonaqlama sahələrindən biridir. Egey dənizi, Balkan bölgəsi, Qara dəniz, Macarıstan və digər ərazilərə köç edən quşlar anbarda qısa müddətinə istirahət edir
Hatsune Miku
İstehsal
2 iyul 2009-cu il tarixində Hatsune Mikunun ilk videooyunu "Hatsune Miku: Project DIVA" Playstation Portable platforması üçün buraxılmışdır. Oyun qeyri-adi "Rhytm-game" üslubunda hazırlanıb. Oyun zamanı Miku mahnıları oxuyarkən oyunçu konsolun düymələrini elə basmalıdır ki, Miku musiqinin hər bir sözünü sona qədər oxuya bilsin. Əgər hər hansı bir düymə gec basılarsa mahnı sözləri səslənmir və o uğursuz alınır. Oyun çox böyük populyarlıq qazandığı üçün onun növbəti hissələri də buraxılmışdır. Son oyun isə, Playstation Vita və Playstation 3 oyun konsolları üçün buraxılıb və adı "Hatsune Miku Project Diva X" adlanır. Oyun müasir qrafika və çoxsaylı mahnı kolleksiyası ilə fərqlənir.
Populyarlıq
Kospley aləmində də Hatsune Mikunun obrazları çox populyardır.
Hatsune Miku yarandığı gündən etibarən həm Yaponiyada, həm də bütün dünyada getdikcə populyar olmağa başlamışdır. Bu səbəbdən onu 3D holoqrafiya texnologiyası vasitəsi ilə Miku bir çox ölkələrdə canlı konsertlərlə çıxış edir. Konsertlərin demək olar ki, hamısından video fraqmentləri Youtube kanalında izləmək olar.
Hatsune Miku ABŞ-nin "Devid Letterman ilə axşam şousu" televiziya verilişində də çıxış edib.
Şirazə
thumb|200px|Parça məmulatında şirazə
Şirazə — toxuculuqda toxunmuş toxuculuq məmulatının (xalça, parça və s.) en tərəfdən qıraqları.
Bir çox halda şirazələr iş üstündə hazırlanmır, xalça toxuma dəzgahından yerə salındıqdan sonra əsasən bazarda çalışan xüsusi şirazəbənd ustalar tərəfindən xalçanın yanlarına yun iplərlə dolandırırlar.
Dartmut seminarı
Dartmut seminarı — süni intellektə dair iki aylıq elmi seminar 1956-cı ilin yayında Dartmut Kollecində keçirilmişdir.
Tədbir istiqamətin tarixi üçün vacib idi: insan ağlını modelləşdirməkdə maraqlı olan insanlar orada görüşdülər, yeni elm sahəsinin əsas müddəaları təsdiq edildi və adı ingilis dilində verildi. "Süni intellekt" (bir müddət Con Makkarti tərəfindən təklif edilmişdir). Layihənin maliyyə tərəfi Rokfeller Vəqfi tərəfindən təmin olunmalı idi (tədbir üçün müraciətdə göstərildiyi kimi).
Keçirilməsi
Tədbir üçün ərizədə Makkarti qeyd etdi:
"1956-cı ilin yayında Hanover, New Hampshire-də Dartmouth Kollecində 10 nəfərlə 2 aylıq süni intellekt tədqiqi təqdim edirik. Tədqiqat, hər hansı bir öyrənmə aspektinin və ya zəkanın başqa bir əmlakının, prinsipcə, bir maşının onu təqlid edə biləcəyi qədər dəqiq təsvir edilə biləcəyi ehtimalına əsaslanır. Maşınları təbii dillərdən istifadə etməyə, abstraksiya və anlayışlar hazırlamağa, indi yalnız insanlara tabe olan problemləri həll etməyə və özümüzü inkişaf etdirməyə necə öyrətməyimizi başa düşməyə çalışacağıq. Bu problemlərin birində və ya bir neçəsində əhəmiyyətli bir irəliləyişin yaz aylarında xüsusi seçilmiş bir qrup alimin çalışacağı təqdirdə mümkün olacağına inanırıq."
Seminar 1956-cı ilin yayında, 2 ay davam etdi. Məqsəd sualı nəzərdən keçirmək idi: kompüterlərdən istifadə edərək düşüncə, zəka və yaradıcı prosesləri modelləşdirmək mümkündürmü?
Seminar zamanı aşağıdakı mövzular müzakirə edildi:
Əsas məqamlar
"'Bugünkü kompüterlərin sürəti və yaddaş tutumu insan beyninin daha yüksək funksiyalarını simulyasiya etmək üçün kifayət olmaya bilər, lakin əsas maneə dəzgahın imkanlarının olmaması deyil, əlimizdəki imkanlardan tam istifadə edərək proqram yaza bilməməyimizdir' — 1-ci nöqtə (Avtomatik Kompüterlər)"Makkartinin fikrincə, adi insanın zehni hərəkəti beynimizin ətraf mühitə cavab olaraq həyata keçirdiyi çoxsaylı kiçik əməliyyatlar sintezidir və ən əsası Dartmut Konfransı iştirakçılarının fikrincə bu proseduru təqlid etmək mümkündür. Makkartinin fikrincə, bütün bu cür əməliyyatların əsas çətinliyi, daha doğrusu, hər hansı bir hesablama, əgər bir maşın haqqında danışırıqsa və ya ümumiyyətlə danışsaq, hər hansı bir hərəkət, məlumatın dəyişməsi dəyişkən bir gözlənilməz mühitdə baş verir.
"Ümumiyyətlə, bir maşın və ya bir insan yalnız məhdud sayda xarici mühitdə uyğunlaşa və ya hərəkət edə bilər. Hətta insan beyni də mürəkkəb bir sistem olmaqla ilk növbədə ətrafının sadə cəhətlərinə uyğunlaşır və tədricən daha mürəkkəb problemlərin həllində təcrübə toplayır. Beyin modellərinin sintezinin bir sıra xarici mühitlərin paralel inkişafı və onlara uyğunlaşan müvafiq beyin modellərinin nəticəsi olaraq necə baş verdiyini öyrənməyi təklif edirəm."
Konfransın nəticələri
Dartmut seminarı heç bir yeni geniş kəşflərin saytına çevrilmədi, ancaq bu elmi sahədəki bütün ən vacib şəxslərin bir araya gəlməsini və görüşməsini təmin etdi.
Daha sonra, seminarın əsas təşkilatçısı Con Makkarti, bu dəfə uşaqların "bax, ana, mən əlsiz edə bilərəm!" Ruhunda olduqca uğurlu inkişaf dövrü kimi təsvir etdi.
Buna baxmayaraq, Dartmut Konfransı bu sahədə elmi araşdırmaların katalizatoru oldu. Fərdi həvəskarların işi birdən-birə elmi məqsədləri və aydın öz müqəddəratını təyin etməsi ilə bütün peşə birliyinin işinə çevrildi. Dartmut seminarından bir il sonra bir sıra universitetlərdə süni intellektin öyrənilməsi üçün belə laboratoriyalar yaradıldı: Karnegi Mellon Allen Nyuell və Herbert Simonun rəhbərliyi ilə, Stanfordda Makkartinin rəhbərliyi ilə, MIT-də Marvin Minskinin rəhbərliyi ilə Edinburqda və Donald Mişanın rəhbərliyi altında.
Sid, sağ qalma təlimatı (animasiya, 2008)
Sid, sağ qalma təlimatı - 2008-ci ildə "Blue Sky Studios" tərəfindən istehsal olunmuş qısametrajlı animasiyadır.
Məzmun
Safsar Sid uşaqları təhlükəli yolları dəf edərək onları düşərgəyə aparır. Amma bir müddət keçdikdən sonra uşaqlar Siddən bezərək özləri başçılıq etməyə başlayırlar...
Xoşiyli dovşanalması
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Şərqi Sibirdir. Hazırda "Qırmızı kitab"a salınmışdır.
Botaniki təsviri
Parlaq dovşanalması həmişəyaşıl koldur. Budaqları düz dayanandır. Bir il ərzində 2 m-dək böyüyür. Yarpaqlar sıx, yaşıl rəngli, payızda al-qırmızı olur, uzunsovdur. Çiçək qurupları çəhrayı, kiçik, bir saplaqda 5-8 çiçək olur. Çiçəkləmə mayın axırları başlayır və iyunun ortalarınadək davam edir. Çiçəkləmədən sonra yumru meyvələri əmələ gəlir. Meyvələri payızadək gövdələrdə qalır. Dovşanalaması həyatının dördüncü ilində meyvə verməyə başlayır.
Ekologiyası
Kölgədə, istənilən torpaqda bitə bilər. Soyuğa davamlıdır, quraqlıq və yüksək nəmişlikdən qorxmur. Şəhərin çirkli havasına dözür.
Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqaz, Talış və Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Payızda landşaft dizaynında parlaq dovşanalmasından əsasən canlı hasarlarda tez-tez istifadə edilir. Təxminən 50 il yaşayır. Payızda kolun möhkəm köklərindən yamacların bərkidilməsi üçün istifadə etmək olar. Çoxlu yarımnövü vardır.
Kani Şəqaqan (Bükan)
Kani Şəqaqan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 93 nəfər yaşayır (19 ailə).
Hisarbulağı (Bükan)
Hisarbulağı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bükan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 52 nəfər yaşayır (9 ailə).
Narniya xronikaları: Şir, cadugər və paltar şkafı
Narniya xronikaları: Şir, cadugər və paltar şkafı – Endrü Adamsonun rejissorluğu ilə K.S.Lyuisin "Narniya xronikaları" seriyasının ilk kitabı (hekayə baxımından ikinci) "Şir, cadugər və paltar şkafı" əsasında çəkilmiş ABŞ-Britaniya istehsalı 2005-ci il epik fentezi filmi. Walden Media və Walt Disney Pictures tərəfindən istehsal olunmuş, Buena Vista Pictures tərəfindən buraxılmışdır. Filmin baş rollarında Vilyam Mouzli, Anna Poppluell, Skandar Keyns və Corci Henli çıxış edirlər. Film Piter, Suzan, Edmund və Lüsi adlı 4 britaniyalı uşağın Blits dövründə kənd bölgəsinə təxliyə olunmasından və Narniya adlı fentezi dünyasına keçid verən paltar şkafı tapmalarından bəhs edir. Onlar şir Aslanla (Liam Nison tərəfindən səsləndirilib) müttəfiq olub Ağ cadugər Cadisə (Tilda Suinton) qarşı döyüşürlər.
Film 9 dekbar 2005-ci ildə buraxılmış, həm Avropa, həm Şimali Amerikada müsbət rəylər almışdır. Film bütün dünyada 745 milyon ABŞ dollarından çox gəlir əldə etmiş və 2005-ci ilin ən çox gəlir əldə edən 3-cü filmi olmuşdur. 2005-ci ildə Ən yaxşı qrim üzrə Oskar mükafatına və digər mükafatlara layiq görülmüşdür. Genişləndirilmiş buraxılışı 12 dekabr 2006-cı ildə yayımlanmış və 31 yanvar 2007-ci ilə kimi DVD şəklində buraxılmışdır. Şimali Amerikada 2006-cı ilin ən yaxşı satılan DVD-si olmuş və həmin il 332,7 milyon ABŞ dolları gəlir gətirmişdir.
"Şir, cadugər və paltar şkafı" "Narniya xronikaları" trilogiyasının ilk filmidir. Filmin davam hissələri kimi 2008-ci ildə "Şahzadə Kaspian" və 2010-cu ildə "Sübh fatehinin səyahəti" filmləri çəkilmişdir. Üç film birlikdə 1,5 milyard ABŞ dolları gəlir gətirmişdir.
Məzmun
İkinci dünya müharibəsi zamanı Pevensi ailəsinin 4 uşağı – Piter, Suzan, Edmund və Lüsi London şəhərindən professor Diqori Kerkin evinə köçürlər. Ciddi ev xidmətçisi Xanım Makridi onlara bildirir ki, professor uşaq saxlamağa öyrəşməyib.
Pevensilər gizlənpaç oynayarkən Lüsi bir paltar şkafı kəşf edir və Narniya adlı fentezi dünyasına daxil olur. Lampa dirəyini görən Lüsi Cənab Tumnus adlı favnla qarşılaşır. Tumnus onu evinə dəvət edir, ona çay və lokum təklif edir. Cənab Tumnus fleytası ilə layla çalaraq onu yatızdırır. Lüsi oyananda Tumnusu kədərlənmiş halda tapır. Tumnus başa salır ki, Ağ cadugər Cadis Narniyanı 100 illik qış ilə lənətləyib. Əgər kimsə bir insanla qarşılaşsa, onu ona təslim etməlidirlər. Tumnus Lüsini ona təslim edə bilmir və onu evinə göndərir. Professor Kerkin evinə qayıdanda demək olar ki, zamanın çox ləng keçdiyini görür və qardaş-bacıları onun hekayəsinə inanmırlar.
Pəncərəni səhvən sındırandan sonra Xanım Makrididən qaçan uşaqlar paltar şkafına girirlər və Narniyaya daxil olurlar. Onlar öyrənirlər ki, Ağ cadugər Cənab Tumnusu həbs edib. Onlar Cənab və Xanım Qunduzla qarşılaşırlar və onlar uşaqlara Aslan barədə danışırlar. Qunduzlara görə Aslan Narniyanın nəzarətini Ağ cadugərdən almağa hazırlaşır. Dördü Aslana kömək etməlidirlər; rəvayətə görə əgər iki Adəm oğlu və iki Həvva qızı dörd taxta otursalar, Ağ cadugərin rejimi başa çatacaq.
Edmund Cadugərlə görüşmək üçün gizlicə qaçır. O, qəsrə çatanda Cadugər uşaqları gətirmədiyi üçün əsəbləşir. Cadugər uşaqları izləmək üçün canavarları göndərir, lakin uşaqlar və qunduzlar qaçırlar. Edmund Cadugərin zindanında zəncirlənir və orada Tumnusla qarşılaşır. Cadugər Edmunddan uşaqların yerini deməyi tələb edir. Tumnus Edmundun heç nə bilmədiyini iddia edəndən sonra Cadugər əslində Edmundun ona xəyanət etdiyini bildirir və Tumnusu daşa çevirir.
Piter, Lüsi, Suzan və qunduzlar səyahət edərkən Ağ cadugərin onların dalınca olduğunu zənn edib gizlənirlər. Lakin əslində onun Milad ata olduğunu görürlər. Milad ata onlara özlərini müdafiə etmək üçün silahlar verir. Lüsiyə istənilənn yaranı sağaldan iksir verir. Suzana kömək çağıra bilən sehrli buynuz və oxla yay verir. Piterə isə qılınc və qalxan verir. Mauqrimin başçılıq etdiyi canavar dəstəsindən qaçandan sonra qrup Aslanın düşərgəsinə çatır. Aslanın əslində böyük və alicənab şir olduğu üzə çıxır və Edmundu xilas edəcəyinə söz verir. Daha sonra iki canavar Lüsi və Suzana hücum edir. Piter ora çatır və Moqrim ona hücum edir, lakin Piter onu öldürə bilir. Aslanın ordusunun bir neçə üzvü o biri canavarı qovalayıb cadugərin düşərgəsinə çatırlar və Edmundu xilasedirlər. Aslan Piteri cəngavər elan edir.
Ağ cadugər Aslanla görüşmək üçün düşərgəsinə gəlir və Edmundu tələb edir, lakin Aslan gizli şəkildə özünü qurban etməyi təklif edir. Gecə Lüsi və Suzanın şahidliyi ilə Ağ cadugər Aslanı Daş masa üzərində öldürür. Səhər Aslan dirilir, məlum olur ki, Daş masanın sehri Cadugərin idrakından xaricdədir. Aslan Suzan və Lüsini Cadugərin qəsrinə aparır və daşa çevrilmiş məhbusları azad edir. Edmundla Piter isə ordu ilə birlikdə Ağ cadugərin ordusuna qarşı vuruşurlar. Edmund Cadugərin əsasını sındıraraq Piteri ölümdən xilas etsə də, özü ölümcül yaralanır. Piter Cadugərlə döyüşərkən Aslan gəlir və Cadugəri öldürür. Lüsi Milad atanın verdiyi iksirlə Edmundu xilas edir. Ker-Pavarel qəsrində Pevensilərə tac geydirilir: Kral Möhtəşəm Piter, Kraliça Mehriban Suzan, Kral Dürüst Edmund və Kraliça Cəsur Lüsi.
Rollarda
Filmin əvvəlində Piterin dinlədiyi radio anonsçusu filmin prodüseri və K.S.Lyuisin ögey oğlu Duqlas Qrexem tərəfindən səsləndirilmişdir. Keynsin səsində çəkilişlər zamanı problem yaşandığından onun bəzi səs səhnələrində bacısı Somaya oynamışdır.