cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1994 Nortrid zəlzələsi
Zəlzələnin episentri
Zəlzələ Los Anceles şəhər mərkəzindən 31 km (20 mil) şimal-qərbdə, Nortrid bölgəsi yaxınlığında San Fernando Vadisində baş verdi. Əsas episentr Resedada, Reseda Bulvarı ilə Strathern küçəsinin kəsişdiyi yerə düşür. Zəlzələnin Nortrid Zəlzələsi adlandırılmasının səbəbi, episentrinin dəqiq yeri müəyyənləşdirməsi uzun müddət çəkdiyindən, zərərin Nortriddə olması və KİV-in Nortrid adını qeyd etməsidir.
ABŞ Milli Geofizik Məlumat Mərkəzi zəlzələnin hiposentrinin coğrafi koordinatlarını 34°12′47″K 118°32′13″B və dərinliyini 17 km (10.56 mil) hesabladı. Bölgənin San Andreas layına yaxın olmasına baxmayaraq zəlzələ bu layın üzərində baş vermədi. Zəlzələyə səbəb olan lay, əvvəllər kəşf edilməmiş, Nortrid hiss edilməyən zələlə layıdır (Pico hiss edilməyən lay olaraq da bilinir).
Aron Zarbailov
Aron Zarbailov Raşbiloviç həmçinin Arif Zərbailov adı ilədə tanınır (21 aprel 1961, Şabran, Azərbaycan SSR) — Yəhudi əsilli azərbaycanlı futbolçu. Hücumçu mövqeyində oynayıb. Hal hazırda ABŞ-də məşqçilik fəaliyyəti ilə məşğuldur.
Həyatı
Aron 1961-ci ildə Şabran rayonunda anadan olub. Əslən Dağ Yəhudisi olan atası Raşbil (sənədlərdə Rəşid) Zarbailov fizika-riyaziyyat müəllimi, Bakıda doğulan anası Roza Zarbailova isə evdar qadın olub. Ailədə 3 qardaş olublar – Azik (Azər), Arif və Yaşar. 1964-cü ildə Zarbailovlar ailəsi Bakıya köçüblər. Arifgil şəhərin mərkəzində, Neftçinin keçmiş futbolçusu Nağı Babayevin qonşuluğunda yaşayırlar. Nağı Babayev bir vaxtlar Raşbil İşayeviçin şagirdi olmuşdu və Zarbailovlarla yaxşı tanış idi. Həm də həmin vaxt "Neftçi"nin hazırlıq qrupunda məşqçi işləyirdi. Yarışların birində Arifin oyununu bəyənən Nağı Babayev onu həmin qrupa yazdırır. Beləcə, Arif Zarbailovun əsl futbolçu həyatı başlayır. 6 il hazırlıq qrupunda məşq keçən Zarbailovun ilk məşqçiləri Nağı Babayevlə yanaşı Ruslan Abdullayev və Anatoli Qryazev olublar.
İlk illər
1977-ci ilin sonlarında Ruslan Abdullayev tərəfindən "Neftçi"nin əvəzedici komandasına cəlb edilən gənc Aron, 1978-ci ildə oyun praktikasını artırmaq məqsədilə respublika birinciliyində iştirak edən Bakının "Araz" komandasına göndərilir. Orada Vladimir Karmayevin rəhbərliyi altında bir neçə oyunda iştirak etdikdən sonra 1978-ci ilin 2-ci yarısında yenidən əvəzedici komandaya qaytarılır. İlk oyunu "Zarya" (Voroşilovqrad) komandasına qarşı olur. Həmin oyunda hücumda əfsanəvi Anatoli Banişevski ilə birlikdə meydana çıxır.
1979-cu ildə qısa müddətli "Avtomobilçi" komandasına icarəyə verilir. Burada 5 qol vurur. Aron 1979-cu ildə hərbi xidmətə çağrılıb. O vaxtlar ustalardan ibarət komandaların futbolçuların əsgərlik keçdiyi yer Ordu İdman Klubu idi. Aronda də hərbi xidməti məhz burada keçir.
Yeşliy
1981-ci ildə hərbi xidməti başa vuran futbolçu Özbəkistanın "Yeşlik" (Turakurqan) komandasından dəvət alır. "Yeşlik" SSRİ birinciliyinin 2 dəstəsinin 6-cı zonasında çıxış edirdi və 1981-ci ildə birinciliyi 7-ci pillədə başa vurmuşdu. Aron "Yeşliy"in heyətində 21 oyunda meydana çıxmış, 5 qol vurmuşdu.
Qarabağ Xankəndi
1982-ci ildə Xankəndinin Qarabağ klubuna transfer olunur. Qarabağdakı ilk mövsümundə 1 qol vurur. İkinci mövsüm isə, 26 oyunda meydana çıxaraq 9 dəfə fərqlənir.
Avtomobilçi
1984-cu ildə, əfsanəvi Anatoli Banişevskinin dəvəti ilə Mingəçevirin "Avtomobilçi" komandasına keçir. Futbolçunun "Avtomobilçi"də debütu, 21 aprel 1984-cu ildə Samtredianı təmsil edən "Lokomotiv" klubuna qarşı olur. Futbolçu debüt oyununda qol vurur.
Aron Mingəçevir komandasında ümumilikdə 4 il forma geyinir. Bu müddətdə ümumilikdə 109 oyunda meydana çıxır və 57 qol vurur.
Kəpəz
1990-cı ildə Gəncə təmsilcisi 2-ci dəstənin "bufer zona"sında çıxış edir. İlk dövrə 18 oyunda 16 qol vuran Zarbailov "Neftçi" klubundan dəvət alır.
Neftçi
1990-cı ilin 1 avqust tarixində "Neftçi" klubuna dəvət edilir. Futbolçunun yeni komandasında debütu özunu çox gözlətmir və 1990-cı ilin 5 avqust tarixində Bakıda baş tutmuş "Neftçi — Rostselmaş" oyununda debüt edir. Futbolçu "Neftçi"nin heyətində 7 oyun keçirir.
Qarabağ
İnşaatçı klubundan sonra futbolçu, Ağasəlim Mircavadovun dəvəti ilə Ağdamın "Qarabağ" klubuna transfer olur. Burada 11 oyunda meydana çıxır və beş dəfə fərqlənir.
Azəri Bakı
1993-cu ildə futbolçu Bakını təmsil edən "Azəri" klubuna transfer olur. Burada keçirdiyi iki mövsumdə, 28 oyunda meydana çıxır və 8 qol vurur.
ABŞ karyerası
1994-cü ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarına yollanan futbolçu, burada ikinci liqa komandalarında forma geyinir. Futbolçu ABŞ-nin ikinci Liqasında ümumi 37 qol vurur.
Dəyanət işləri üzrə rəhbərlik (Türkiyə)
Dəyanət işleri üzrə rəhbərlik — 3 mart 1924-cü il tarixində Şəriət və Vəqflər Nazirliyinin yerinə qurulan, İslam dininin inancları, ibadətləri və əxlaqi prinsipləri ilə əlaqəli işlərin aparılması, cəmiyyəti din haqqında maarifləndirmə və ibadət yerlərinin idarə olunması ilə məşğul olan qurum. Mustafa Kamal Atatürkün əmri ilə 429 saylı qanuna əsasən Türkiyə Cümhuriyyətinin Baş Nazirliyinə bağlı bir təşkilat olaraq quruldu. 9 iyul 2018-ci ildə ölkənin prezidentlik sisteminə keçməsi ilə təşkilat da Cümhuriyyət başçılığının tabeliyinə keçdi.
Konstitusiyanın 136-cı maddəsində belə bir bənd yer alır:
2020 üçün illik büdcəsi 11.519.609.000 Tl təşkil edir.
NGC 6281
NGC 6281, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Əqrəb bürcü istiqamətində yerləşir. II2p tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kaşar tarix və diyarşunaslıq muzeyi
Kaşar tarix və diyarşunaslıq muzeyi — Rostov vilayəti Kaşar yaşayış məntəqəsində yerləşən muzey.
Muzeyin tarixi
Muzey 27 dekabr 1969-cu ildə Kaşar rayonunun Deputatlar sovetinin qərarı ilə təşkil edilmişdir. Muzeyin ilkin təşkilində Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçıları А. М. Rudenko və V. А. Biryulinin rolu böyükdür. Muzeyin arxivində Deputatlar sovetinin rayon sakinlərinə etdiyi ekponatların toplanması ilə əlaqədar müraciyyətinin yazılı sənədi saxlanılır.
2009-cu ildən muzey Rusiya Federasiyasının vahid muzey bazasına daxil edilmişdir. 9 may 2009-cu ildən muzey yeni binaya köçürülmüşdür.
2016-ci il məlumatına görə burada olan 22 ptedmet Rusiya Federasiyasının qeyri-dövlət muzey fonduna daxil deyil.
Vo Nquyen Zyap
Vo Nquyen Zyap (Vyetnam. Võ Nguyên Giáp; ) — Vyetnam generalı və siyasətçisi. O, Birinci Hind-Çin və Vyetnam müharibələrində iştirak etmişdir. Həmçinin, Ho Şi Min hökumətinin daxili işlər naziri, Vyetnam Qüvvələrinin Baş Komandanı, Vyetnam Xalq Ordusunun Baş Komandanı, Müdafiə naziri və Vyetnam Kommunist Partiyasının Siyasi Büro üzvü kimi tanınır.
Həyatı
Vo Nquyen Zyap 1911 və ya 1912-ci ildə Quanqbin əyalətinin (Mərkəzi Vyetnam) Anxa kəndində anadan olmuşdur. Atası Vo Quanq Nqiyem, əkinçi idi. 1885 və 1888-ci illərdə fransızlara qarşı üsyanlarda iştirak etmişdi. 1919-cu ildə hələ on yaşı olmayan Vo Nquyen Zyapın atası təxribatçı fəaliyyətinə görə həbs edildi. Həbsindən bir neçə həftə sonra Nqiem həbsxanada, işgəncə nəticəsində öldü. Nqiem həbsindən qısa müddət sonra Vo Nquyen Zyapın  böyük bacısı da öldü. Bu hadisələrin Vo Nquyen Zyapın  xarakterinə və müstəmləkəçilərə münasibətinə əhəmiyyətli təsir göstərdiyinə inanılır.
Vo Nquyen Zyap ibtidai təhsilini atasının rəhbərliyi altında evdə aldı. 1920-ci illərin ortalarında Avropa tipli təhsil verən Hue Dövlət Liseyində oxudu. Kollecdə oxuyarkən Vo Nquyen Zyap Xo Şi Minin pamfletini oxudu və inqilabi gənclər təşkilatına qoşuldu. 1927-ci ildə, on beş yaşında, hakimiyyətin özbaşınalığına etiraz olaraq lisey şagirdlərinin tətilini təşkil etdi, sonra təhsil müəssisəsindən qovuldu. Bundan sonra o, yeraltı inqilabi fəaliyyətlərdə fəal iştirakını davam etdirdi. 1930-cu il uğursuz anti-Fransız qiyamından sonra həbs olundu və burada gələcək həyat yoldaşı Min Tay ilə görüşdü.
Sərbəst buraxıldıqdan sonra təhsilini Hue-də bitirməyə icazə verildi və 1933-cü ildə hüquq təhsili aldığı Hanoy Universitetinə daxil oldu. 1930-cu illərdə yeraltı inqilabi qəzetlərdə fəal yazılar yazdı və Hindokina Kommunist Partiyasına üzv oldu. Eyni zamanda, gələcək komandir Napoleon və Sun Tzunun bir çox əsərini oxudu, Fransa imperatorunun fanatına çevrildi. Vo Nquyen Universitetini bitirdikdən sonra təxminən bir il özəl Hanoy litseyində tarix müəllimi işləmişdir. 1930-cu illərin sonlarında Vo Nquyen Zyap ilk dəfə evləndi. İlk həyat yoldaşı Minq Tay ilə həyatı haqqında bilinən şey, onların bir qızı olmasıdır.
Nquyen Zyap 1946 və ya 1947-ci ildə yenidən evləndi, ikinci arvadı Danq Tay Hai idi. Zyap, 1950-ci illərdən bəri yüksək təzyiqdən və dövri baş ağrılarından əziyyət çəkirdi.
Fransa ilə müharibə
1945-ci ilin avqustunda Yaponiyanın təslim olmasından dərhal sonra Vyetnam qüvvələri Vyetnamın bir sıra əsas şəhərlərini, o cümlədən Ho Çi Min-in sentyabrın 2-də müstəqilliyini elan etdiyi Hanoyu işğal etdilər. Vo Nquyen Zyap müvəqqəti hökumətdə daxili işlər naziri təyin edildi və bir müddət sonra Dövlət Müdafiə Ali Şurasının sədri oldu, yəni əslində müdafiə naziri oldu. 1946-cı ildə Vyetnamın gələcək statusu ilə əlaqədar fransızlarla danışıqlarda Vyetnam nümayəndə heyətinin sədr müavini idi. Fransa Vyetnama zərbələr endirmək və keçmiş müstəmləkəsinə qayıtmaq üçün qüvvələr yaratmaq üçün diplomatik manevrlərdən istifadə etdi. 1946-cı ilin noyabr-dekabr aylarında Fransada İndoçinada səkkiz illik müstəmləkə müharibəsinin başlandığını qeyd edən Fransa ordusu ilə Vyetnam qüvvələri arasında düşmənçilik başladı.
1947-1949-cu illər Vo Nquyen Zyap üçün çox böyük bir dövr idi. Qırmızı çay deltasında ölkənin gələcək nizami ordusunu yaratdı. 1949-cu il Vyetnamlıların bir neçə ildir əməkdaşlıq etdiyi kommunist qüvvələri Çində qələbə qazandı. Mao Zedonq dərhal Vyetnama yardımı artırdı. 1950-ci ildə General Vo Nquyen Zyap, Vyetnam-Çin sərhəddində tam nəzarət quraraq və böyük qüvvələrin hərəkətlərini əlaqələndirmək qabiliyyətini nümayiş etdirərək ilk böyük hücumunu təşkil etdi. 1954-cü ilin mart-may aylarında Dien Bien Fu döyüşü Vo Nquyen Zyapın karyerasında ən uğurlu hərbi əməliyyat idi.
Mayın 7-də Fransa qüvvələri təslim oldu. Fransız cəmiyyəti məğlubiyyətdən gileyləndi və müharibənin davam etdirilməsi siyasi cəhətdən mümkünsüz oldu. General Vo Nquyen Zyap, XX əsrin müstəmləkə müharibələri tarixində yerli qüvvələrin müstəmləkə üzərində ən böyük qələbəsini qazandı və dünya miqyasında şöhrət qazandı.
Vyetnam müharibəsi
1954-cü ilin iyulunda Cenevrə Sazişləri imzalandıqdan sonra, Vyetnam müvəqqəti olaraq iki hissəyə, kommunist Şimal və Fransız tərəfdarı olan Cənubi bölgələrə ayrıldı. Çox keçmədən Nqo Dinh Zyem, Cənubi Vyetnamda, qətiyyətli Amerika tərəfdarı xəttinə sadiq qalaraq hakimiyyətə gəldi. 1956-cı ildə ümumi seçkidən sonra Vyetnamın birləşməsini təmin edən Cenevrə Sazişinin icrasını pozmağa müvəffəq oldu. Zyem hökumətinin avtoritar idarəetmə tərzi və uğursuz daxili siyasəti Cənubi Vyetnamın Milli Azadlıq Cəbhəsi olaraq bilinən silahlı müxalifətin yaranmasına təkan verdi. 1959-cu ildə Şimali Vyetnam rəhbərliyi, ölkənin birləşməsinin dinc yollarını görməyərək, cənubdakı partizan birləşmələrini dəstəkləmək qərarına gəldi.
Cənubdakı müharibəyə müdaxilənin başlaması ilə ordunun siyasi şöbəsinin müdiri və şəxsi rəqibi Nquyen, Ti Tan ilə ümumi fəaliyyət strategiyası haqqında uzun bir müzakirələrə başladı. Tan müntəzəm müharibə növünə uyğun böyük döyüşlərin təşkil olunmasını təklif etdi. 1965-ci ildə ABŞ maliyyə və siyasi dəstəyindən Cənubi Vyetnama müharibədə birbaşa iştirak etmək üçün keçdi, cənuba müntəzəm qoşunlar göndərdi və şimalı bombalamağa başladı.
General Tan 1967-ci ilin ortalarında vəfat etsə də, Zyap yenə də strateji hücum üçün fikirlərini həyata keçirməli idi. 1968-ci ilin yanvar-fevral aylarında Tet hücumu, tez bir zamanda müharibəni qazanmaq cəhdi idi. Tamamilə uğursuzluğa və fəlakətli itkilərə baxmayaraq, Cənubi Vyetnamda bir sıra gözlənilməz və əlaqələndirilmiş hücumların psixoloji təsiri böyük idi. Üç il davam edən hərbi əməliyyatlardan sonra artıq müharibənin uğuruna şübhə edən Amerika cəmiyyəti nəhayət qələbənin əlçatmaz olduğuna inandı. Mart ayında ABŞ Prezidenti Şimali Vyetnamla müharibənin sona çatması ilə əlaqədar danışıqların başladığını elan etdi. Qeyd edək ki, Vo Nquyen Zyap Tet hücumunu planlaşdırmaqda əsas fiqur idi. ABŞ-nin Vyetnamdakı hərbi kəşfiyyat idarəsinin rəisi general Devidsonun dediyinə görə, Zyap birbaşa Kesan Dəniz Qoşunlarının mühasirəsini Şimal və Cənub arasındakı silahsız zonanın yaxınlığına yönəltmiş ola bilər. 1972-ci ilin mart ayında başlayan Pasxa hücumu, Zyapın planlaşdırdığı son hərbi əməliyyat idi. Şimali Vyetnamın demək olar ki, bütün ordusu hücumda iştirak etsə də, müvəffəqiyyət əyalət paytaxtı Quanqçi və bir neçə kiçik şəhərin tutulması ilə məhdudlaşdı, itkilər çox böyük idi. Bu hücumdan sonra Vo Nquyen Zyap artıq hərbi əməliyyatların planlaşdırılmasında böyük rol oynamadı. Vyetnam müharibəsinə son qoyan 1975-ci ilin qalib gələn yaz hücumu onun tərəfindən təşki olunmamışdı və Van Tien Dunq tərəfindən həyata keçirilmişdi. Buna baxmayaraq, Baş nazir Pham Van Donq yenə də Vo Nquyen Zyapı Şimali Vyetnamın qələbəsinin memarı adlandırdı.
Şəxsi həyatı
1976-cı ilin iyulunda Vyetnamın iki hissəsinin birləşməsindən sonra Vo Nquyen Zyap baş nazirin müavini təyin edildi. 1980-ci ilin fevralında Zyap müdafiə naziri vəzifəsinə keçirildi.1982-ci ildə Vyetnam Siyasi Bürosundakı vəzifəsini itirəndən sonra general Zyap hökumətdə hər hansı bir əhəmiyyətli rol oynamağı dayandırdı. 1991-ci ildə bütün vəzifələrdən uzaqlaşdırıldı. Ömrünün son illərində, qapalı bir həyat tərzi sürdü və nadir hallarda xalq arasında danışırdı, məsələn, 2004-cü ildə o zaman "ABŞ İraq müharibəsində qalib gələ bilməyəcəyini" elan etdi. Bununla birlikdə, Vyetnam rəhbərliyindəki korrupsiyanı tənqid etməyə davam etdi. 2010-cu ildə Zyap, Vyetnamın Mərkəzi Dağlarında genişmiqyaslı boksit mədən layihəsini tənqid etdi. O, 1980-ci illərdə mütəxəssislər tərəfindən aparılan araşdırmaların, mədən işlərinin ciddi ekoloji risklərə səbəb olacağını göstərdi.
4 oktyabr 2013-cü ildə 2009-cu ildən bəri olduğu Hanoy Hərbi Xəstəxanasında vəfat etdi.
Laplandiya ekspedisiyası
Laplandiya ekspedisiyası — 1732-ci ilin may-oktyabr aylarında İsveçin ən şimal nöqtəsi olan Laplandiyaya təşkil edilmiş ekspedisiya nəzərdə tutulur. Bu ekspedisiya Karl Linney tərəfindən təşkil edilmiş və onun elmi fəaliyyətinin əsasını təşkil etmişdir.
Linney Uppsaladan ayrılmış və saat əqrəbi istiqamətində Bothniya körfəzi boyunca gedərək 6 ay boyunca Umeaodan, Luleodan və Torniodan iç qisimlərə doğru səyahətlər gerçəkləşdirdi. Bu səyahət zamanı müşahidə etdiklərini 1737-ci ildə Laplonnika florası adlı kitabında yazmışdır. Bu kitabda Linneyin nomenklatura və təsnifat haqqında fikirləri ilk dəfə praktiki şəkildə istifadə edilmişdir. Onun ölümündən sonra ekspedisiyasından bəhs edən yazdıqları ölümündən sonra - 1811-ci ildə ingilis dilinə tərcümə edilmiş və Lachesis Lapponica: A Tour in Lapland adı ilə nəşr edilmişdir.
Zəmin
1732-ci ilin aprelində Linney İsveç Kral Elmi Cəmiyyətinin Uppsaladakı nümayəndəliyi tərəfindən qrant mükafatı aldı. Linneyin Uppsala Universitetindəki müəllimlərindən biri olan Gənc Olof Rudbek 1695-ci ildə Laplandiyaya ekspedisiya təşkil etmiş, lakin onun ekspedisiya zamanı götürdüyü qeydlər 7 il sonra çıxan yanğın zamanı itmişdi. Ekspedisiya planı hazırlanan zaman Linney yeni bitkilər, heyvanlar və çox güman ki, dəyərli minerallar tapacağına ümid edirdi. O, həmçinin Fenno-Skandinaviyanın geniş tundralarında dolaşan, marallar üzərində köçəri həyat sürən yerli Sami xalqının adət-ənənəsi barədə də yeni informasiyalar əldə edəcəyinə ümid edirdi.
Uppsaladan Umeoya
Linney öz ekspedisiyasına may ayında Uppsaladan başladı və piyada şəkildə, atla gedərək öz ekspedisiyasına başladı. O, özü ilə jurnallarını, botaniki və ornitoloji əlyazmalarını, bitki nümunələrini toplamaq kağız qalaqlarını götürmüşdü. Umeoya çatmaq onun 11 gününü aldı. O, buraya Gövledən keçərək gəlmiş, bu məntəqənin yaxınlığında Campanula serpyllifolia və ya daha sonra bilinən adı ilə Linnaea borealis tapmışdı. Bu gül sonradan onun ən sevimli gülü oldu. O, bəzən çiçəyə və ya qayaya baxmaq üçün yolda atdan düşürdü və xüsusilə Laplandiyada adi heyvan olan şimal maralının qidasının əsas hissəsi olan mamır və likenlərlə maraqlanırdı.
İlk daxili bölgəyə girməsi
Umeodan Linney Lycksele bölgəsiə yönəldi. Bu bölgə sahildən daha içəridə yerləşən daxili bölgə idi. O, buraya bir dəfə də gəlmiş və yolu üstündəki quşları araşdırmışdı. 5 gündən sonra o, bir bölgəyə çatdı və burada keşiş və arvadı ilə qaldı. O, daha sonra Sorseleyə getməyə çalışsa da, həddindən artıq çətin şəraitə görə Lycksmyran adlanan yerə geri dönməyə məcbur oldu. İyun ayının əvvəllərində o, Umeoya qayıtdı və Lyckseledə əlavə bir neçə gün keçirib yerli Saami xalqının adət-ənənəsi barədə daha çox məlumat öyrəndi.
Əhməd Yəsəvi
Əhməd Yəsəvi — XII əsrin məşhur mütəfəkkir-şairi, ortaq türk ədəbiyyatında ilk mütəfəkkirlərdən, türk dilində sufizm ədəbiyyatının ilk yaradıcılarından.
Laplandiya ekspedisiyası
Nəticələr
Linneyin səyahəti zamanı qələmə aldığı Iter Lapponicum ingiliscəyə Ceyms Edvard Smith tərəfindən ''Lachesis Lapponica: A Tour in Lapland. Some of Linnaeus'' adı ilə tərcümə edilmiş, 1811-ci ildə nəşr edilmişdir.
Əhməd Yəsəvi
Həyatı
Əhməd Yəsəvi Qərbi Türküstanın Çimkənd şəhəri yaxınlığındakı Sayram qəsəbəsində dünyaya gəlmişdir.
Orta Asiya Türkləri arasında İslamı yayan, Anadolunun türkləşməsində və müsəlmanlaşmasında böyük rolu olan Əhməd Yəsəvinin doğum tarixi dəqiq  bilinmir.
Əhməd bin İbrahim bin İlyas Yəsəvi - Pir Sultan, Xoca Əhməd, Kul Xacə Əhməd kimi də tanınmışdır. O, ilk təlim və tərbiyəsini Yəsi şəhərində almış və bu şəhərin adını özünə təxəllüs götürmüşdür.
Kiçik yaşlarında anasını itirən Əhməd ilk dərslərini Sayramın ən məşhur vəlilərindən olan atası Şeyx İbrahimdən almışdır. Amma o 7 yaşında ikən atası da vəfat etmişdir. Atası öləndən sonra əvvələcə Yəsidə Arslan Babadan dərs alan Əhməd, qısa zaman içində təhsildə böyük uğurlar qazanmışdır. Arslan Baba dünyasını dəyişəndən sonra o, Buxaraya yollanmış və burada böyük övliya Yusif Həmədaninin şagirdi olmuşdur. Həmədanidən icazət və xilafət alan Əhməd Yəsəvi müəlliminin vəfatından sonra bir müddət Buxarada qalıb burada şagird yetişdirmişdir.
Əhməd Yəsəvinin əsas əsəri sayılan "Divani-hikmət" əslində müəllifdən əsrlərcə sonra Yəsəvi dərvişləri tərəfindən tərtib edilmişdir. Bu səbəbdən ərin mətninin dili XI əsrin deyil, daha sonrakı yüzilliklərin dil xüsusiyyətlərinə malikdir. "Divani-hikmət" qafiyə sistemi və vəzn baxımından qoşmalara bənzəyən dördlüklərdən və əruz vəznində yazılmış qəzəllərdən ibarətdir.
Naruto boğazı
Naruto boğazı —  Avaci və Şikoku adalarını bir-birindən ayıran boğaz. Onaruto körpüsü Kobe-Avaci-Naruto ekspres yolunun cənubunda yerləşir və Avaci ilə Şikoku adalarını birləşdirən əsas bağlantıdır.
Naruto boğazı burulğanları ilə məşhurdur. Bu boğaz Yaponiya nın ən sürəti burulğanlarına sahibdir və burulğanların diametri 20 metrə çata bilir.
Erzyanlar
Erzyanlar  — Mordvalara aid etnik qrup. Ural ailəsinin Fin-Uqor şöbəsinin, Fin-Volqa sinfinin Erzyan Mordva qrupuna daxildirlər. Erzyanlar əsasən Mordoviyanın şərqində, Mokşa və Sura çaylarının hövzəsində, həmçinin Volqa və Ağıdel çayları arasındakı ərazilərdə yaşayırlar.
Etimologiya
Erzya - xalqın öznün özünə verdiyi addır (endo-etnonim). Ehtimal ki, Erzyan feli “ersems” ilə əlaqəlidir. “Eryams” - yaşamaq (var olmaq, yaşamaq) felindən əmələ gəlmişdir.
Erzyan dilinin formalaşması
Dilçilər arasında üstünlük təşkil edən fikir ondan ibarətdir ki, yarım min il əvvələ qədər ortaq qədim mordva dili mövcud olmuşdur. Yarım min il əvvəl bu dilin artıq mokşa və erzyan dillərinə bölünməsi baş verir.
Milli bayramları
Erzyanların əsas xalq bayramı, Rasken Ozks (xalq duası) 10 iyul 2004-cü ildə atyan ezeminin (ağsaqqallar şurası) qərarı ilə 3 illik tezliyi ilə, iyulun ikinci şənbə günü Mordoviya Respublikasının Bolşeiqnatovski rayonunun Çukalı kəndində təşkil edilir. Sonuncu bayram 13 iyul 2019-cu ildə qeyd edilmişdir. İllik Velen Ozks (kənd duası) iyulun sonunda keçirilir. Bu iki bayramdan əlavə olaraq, Erzyanlar arasında təqvimin daha çox qırmızı günləri var, lakin kənd yerlərində yaşayan bu xalqın kiçik nümayəndələri tərəfindən qeyd olunur.
16 aprel 1993-cü ildən etibarən ilk Erzyan professoru Anatoli Ryabovun doğum günündə Erzyan dili günü qeyd olunur.
Manuel Uribe
Manuel Urube (Manuel Uribe Garza) — Meksikanın Montorey şəhərində anadan olmuş Manuel Urube öz çəkisi ilə dünyanın ən ağır ikinci adamı seçilmişdir. Təxminən 597 kiloqram çəkiyə sahib olan Urube Dünyanın ən kök insanlarının siyahısında  Con Brouer Minokun ardından ikinci yeri tutmuşdur. Minokun ölümündən sonra Urube bir müddətlik birinci yerə yüksəlmişdir. Manuel Urube Meksika dövlət televiziyasına müsahibə verərək, xalqdan və həkimlərdən kömək istəmişdir. Bu müsahibədən sonra məşhurluq qazanan Urubeni bir çox həkimlər müaiyyənə etmişdilər. Artıq çəkisi səbəbindən hərəkət edə bilməyən və yatağa bağlı şəkildə yaşayan Urube ciddi pəhriz nəticəsində 369 kiloqrama qədər arıqlamışdır.
Cənubi Qafqaz xalqları
Cənubi Qafqaz xalqları Cənubi Qafqaz dillərində danışan xalqlardır. Gürcülər, minqrellər, lazlar və svanlar bu qrupun indiki nümayəndələridir.
Monetarizm
Monetarizm - tədavüldəki pulun miqdarında hökumətin rolunu vurğuluyan monetar iqtisadiyyatdakı iqtisadi təlim məktəbidir. Monetarist nəzəriyyəyə görə pul təklifindəki dəyişmələr ölkə istehsalında qısa müddətli, qiymətlər üzərində isə daha uzun periodlu böyük təsirlər göstərir. Monetaristlər monetar siyasətin hədəflərinin istənilən kimi qarşılanması üçün diskreditasiya edilmiş monetar siyasəti ön plana çıxarmaq əvəzinə, pul təklifindəki artım nisbətinin hədəflənməli olduğunu iddia edirlər.
Bu gün monetarizm əsasən Milton Fridmenin əsəriylə əlaqəli olaraq bilinir. O əvvəllər keynsçi iqtisadiyyatı qəbul edib daha sonra Keynsin geriləmə dönəmləriylə mübarizə aparmaq üçün maliyyə siyasəti (hökumət xərcləmələri) güdülməli olduğu fikrini tənqid edənlərdən biri idi. Fridmen Anna Şvartzla birlikdə önəmli "ABŞ-nin Monetar Tarixi, 1867-1960" kitabını yazdı və "inflyasiyanın həmişə və hər yerdə monetar bir fenomen olduğunu" iddia etdi.
ABŞ Mərkəzi Bankının mövcudluğuna qarşı çıxsa da Fridmen düşünürdü ki mərkəzi bank pul təklifinin artışını mallara olan tələb və məhsuldarlıqdakı artışa uyğun olaraq saxlayan bir siyasəti hədəfləməliydi.
Lalle
Lalle  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Matezin-Triyev kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38204. Kommunanın 2005-ci il üçün əhalisi 195 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 673 ilə 2045 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 530 km cənub-şərqdə, Lion dan 130 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 50 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Odessa Akademik Dram Teatrı
Odessa Vilayəti Akademik Dram Teatrı — Ukraynanın Odessa şəhərində rusdilli dram teatrıdır.
Tarixi
Teatr 1874-cü ildə yerli tacir A. S. Velikanovun vəsaiti ilə tikilmişdir. Bu, Odessa vilayətində fəaliyyət göstərmiş aktyor və sahibkar Nikolay Miloslavskinin dram truppasının çıxışları üçün nəzərdə tutulmuşdu. İlk növbədə, teatr öz sahibinin adını daşımış və Velikanov Teatrı adlanmışdır. Buna baxmayaraq, Velikanov 1875-ci ildə müəssisəni F. Rafaloviçə satmış və o, buranın adını dəyişdirərək Rus Teatrı qoymuşdur. Yarandığı ilk illərdə Rus Teatrı şəhərdə ən böyük teatr tədbirlərinin keçirildiyi bir məkan kimi fəaliyyət göstərmişdir. Ukrayna İstiqlaliyyət müharibəsinə qədər teatrda çoxsaylı rus, ukrayn, alman, fransız, italyan dram, opera və operetta truppaları çıxış etmişdir. XIX əsrin sonundan XX əsrin əvvəllərinə qədərki dövrdə Odessadakı Rus Teatrının səhnəsində Sara Bernar, Eleonora Duze, Benua Koklen, Myunne-Syuli, Mariya Savina, Vladimir Davıdov, Mariya Zankovetskaya, Panas Saksaqanski və Marko Kropivnitski kimi tanınmış şəxsiyyətlər çıxış etmişdilər.
1926-cı ildə bina Dövlət Odessa Rus Dram Teatrı kimi qeydiyyata alınmışdır. 1927-ci ildə teatra Odessa Quberniya İcraiyyə Komitəsinin rəhbəri Andrey İvanovun adı verilmişdir. Odessanın Rumıniya-Almaniya qoşunları tərəfindən işğalı zamanı (1941–1944) binada 1914–1919-cu illərdə aktyor və teatrın həmmüəllifi olmuş "Vasil Vronskinin Rus Teatrı" fəaliyyət göstərirdi. Müxtəlif illərdə teatrın truppasında görkəmli aktyorlar çalışmışdır. Teatrın səhnəsində ilk dəfə Mixaylo Astanqovun, Dariya Zerkalovanın, Vladimir Samoylovun istedadları üzə çıxmışdır.
2003-cü ildə teatr demək olar ki, iki il davam edən yenidənqurma və əsaslı təmirdən sonra öz qapılarını açmışdır. Binanın bərpasından sonra teatrda repertuarın yenilənməsi və truppanın gəncləşməsi prosesinə start verilmişdir. Ukrayna Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin 10 dekabr 2009-cu il tarixli 1119/0/16-09 nömrəli əmri ilə Odessa Vilayət Rus Dram Teatrı "akademik" adını almışdır. 2 mart 2022-ci ildə Rusiyaya genişmiqyaslı hərbi müdaxiləsi ilə əlaqədar teatr kollektivi teatrın adından "rus" sözünün çıxarılması barədə qərar qəbul edilmişdir.
Teatr binası 1873-1874-cü illərdə keçmiş taxıl anbarlarının yerində tikilmişdir. Tikili şəhər teatrı üçün müvəqqəti bina kimi tələsik tikilmişdir. Binanın memarı məşhur Odessa memarı F. V. Qonsiorovski olmuşdur. Bununla birlikdə, "müvəqqəti" bina 1909-cu ilə qədər uğurla dayanmışdır. Yenidənqurma layihəsi memarlar F. A. Troupyanski və L. F. Prokopoviç tərəfindən hazırlanmışdır. 1927-ci ildə Sovet Rus Dram Teatrı yarananda bina memar M. İ. Linetski tərəfindən yenidən təchiz edilmişdir. 1930-cu illərin sonlarında daha bir yenidənqurma aparıldı və binaya tarix və memarlıq abidəsi statusu verilmişdir. 2000-ci ildə memar A. V. Martinenko və mühəndis E. V. Lısenkonun layihəsinə əsasən binanın yenidən qurulmasına başlanılmışdır. Bu yenidənqurma zamanı səhnə qutusu quraşdırılmışdır.
Teatr truppası
1973-cü ildə teatrın truppası S. M. Prostyakov, Y. A. Veliçko, P. V. Mixaylov, B. İ. Zaydenberq, E. A. Kotov, L. İ. Merşçi, V. M. Naumtsev, Q. İ. Nojenko, L. F. Polyakovadan ibarət idi.
Kottej əməliyyatı
Kottej əməliyyatı — ABŞ ordusunun İkinci Dünya müharibəsi zamanı Sakit Okean Kampaniyası dövründə Kiska adasını yapon qüvvələrindən azad etmək əməliyyatı. Əməliyyat 1943-cü il avqustun 15-dən 24-dək baş verir. Bütün yapon qoşunlarının əməliyyat başlamazdan əvvəl adanı tərk etməsinə baxmayaraq, manevrlər və eniş zamanı Amerika qoşunları dost atəşindən onlarla əsgər itirmiş və yaralanmışdır. Əlavə olaraq “Abner Reed” esminesi Yapon minasına toxunaraq zədələnir və partlayış zamanı 71 nəfər həlak olur.
Öncəki vəziyyət
Kiska adası 1942-ci ilin yayında yapon dəniz piyadalarının adaya enərək ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin meteostansiyasını məhv etməsindən sonra Yaponiyanın işğalı altına düşür. Sonradan adada Amerika kəşfiyyatına görə təxminən 10 min nəfər olan əhəmiyyətli bir qarnizon yerləşdirilir. İşğal zamanı yaponlar adada və onun ətrafında 2,5 min insan itirir.
Kiskanın tutulması Aleut kampaniyasına son qoymalı idi və Amerika komandanlığı Attu uğrunda qanlı döyüşü xatırlayaraq əhəmiyyətli qüvvələr endirməyi planlaşdırırdı. Adak adasının ərazisində 100-dən çox gəmi cəmlənmişdi, desant qüvvələri 30 min amerikalı piyada və 5,5 min kanadalıdan ibarət idi. Bundan əlavə, iyul ayının sonundan etibarən Kiska hava hücumlarına və dənizdən atəşə məruz qalırdı. Ümumilikdə iyul ayı ərzində 11-ci Hərbi Hava Qüvvələri adaya 424 ton bomba, dəniz artilleriyası isə 330 ton mərmi atmışdır.
Aval
Aval (, ehtimala görə ) — vekseli imzalamış şəxsin və ya veksel üzrə öhdəlik daşıyan digər şəxslərin öhdəliklərini yerinə yetirməsinə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürən şəxsin veksel zəmanəti. Avalist vərəqçi ilə bərabər məsuliyyət daşıyır və onun öhdəliyi, hətta onun zəmanət verdiyi öhdəlik forma qüsurundan başqa hər hansı səbəbdən etibarsız olduğu halda da etibarlıdır. Bu baxımdan aval əsas öhdəliyə münasibətdə əlavə (aksesuar) olan təminata deyil, bank təminatına tam bərabərdir. Avalistin məsuliyyəti onun zəmanət verdiyi şəxslə birgə və bir sıra məsuliyyət daşıyır.
Kottej əməliyyatı
Öncəki vəziyyət
Avqustun 13-də Adak üzərinə təlim enişi həyata keçirilir. Əməliyyat avqustun 15-nə planlaşdırılır.
Aval
Aval vekselə və ya çekə yazmaqla həyata keçirilir; o, öz adını ödəyicinin adına aid edir, bunun üzərinə “aval başına” (yaxud “aval üçün hesab” və ya hər hansı ekvivalent düstur) sözlərini əlavə edir və aval verənlərə imza qoyur. Lakin avalın etibarlılığı üçün vekselin və ya çekin üz tərəfində yalnız avalistin imzası kifayətdir, əgər bu imza ödəyici və ya veksel sahibi tərəfindən qoyulmursa.
Kottej əməliyyatı
Əməliyyat
Avqustun 15-də səhər tezdən Amerika qoşunlarının birinci qrupu adanın qərb sahilinə, avqustun 16-da isə kanadalılar bir az şimala eniş edir. Enişə heç kim mane olmur, lakin Attu uğrunda döyüşün veteranlarını bu təəccübləndirmir. Amerikalılar yalnız ada daxilində irəlilədikdən sonra dominant yüksəkliklərdə yaponların müdafiə mövqeləri ilə qarşılaşacaqlarını gözləyirdilər. Lakin heç bir müqavimət olmur, paraşütçülərin yeganə döyüş itkiləri dost atəşindən sonra olur.
Aval
Aval kimin üçün verildiyini göstərməlidir. Belə bir əlamət olmadıqda çekin siyirtməsi və ya çekmecesi üçün verilmiş sayılır.
Kottej əməliyyatı
Əməliyyat
Məlum olur ki, yapon komandanlığı praktiki olaraq təcrid olunmuş adanın müdafiəsinin mümkünsüzlüyünü anlayaraq qarnizonu boşaltmaq qərarına gəlmişdir. 1943-cü ilin iyulun 28-də, Amerikanın adaya desant çıxartmasındanm iki həftə əvvəl, bir saat ərzində 5183 nəfərdən ibarət bütün qarnizon 2 kreyser və 6 esmineslə duman altında Paramuşirə təxliyə edilir.
Aval
Aval veksel və ya çeki ödəməklə, zəmanət verdiyi şəxsə, habelə vekselə və ya çekə görə bunu etməyə borclu olanlara münasibətdə vekseldən və ya çekdən irəli gələn hüquqları əldə edir.
Kottej əməliyyatı
Əməliyyat
Avqustun 24-də quru qoşunlarının komandanı general Çarlz Korlet adanın ABŞ-nin nəzarətinə keçdiyini bəyan edir.
İtkilər
Adanın tədqiqi zamanı (bir çox yeraltı tunellər də daxil olmaqla) müttəfiqlər 32 nəfəri (28 amerikalı və 4 kanadalı) ölmüş və əsasən dost atəşi nəticəsində 50-yə yaxın insanı yaralanmışdır. 130 əsgər səngər ayağından əziyyət çəkir. Bundan əlavə, “Abner Reed” esminesi yaponların minasına toxunaraq partlayır və 71 dənizçi həlak olmuş, 47 nəfər yaralanmışdır. Bu əməliyyat ümumilikdə 313 itkiyə səbəb olur.
Talat Tunçalp
Talat Tunçalp (1 oktyabr 1915 — 2 yanvar 2017) — Türkiyəli keçmiş peşəkar velosiped yarışçısı. Tunçalp 1910-cu illərin ortalarında Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. Lakin bəzi mənbələrdə onun doğum ili fərqli olaraq, 1915, 1917 və 1919 kimi qeyd olunur.
O, bir müddətdən sonra velosiped aldı və 1932-ci ildə özünün ilk sprint yarışlarında qələbə qazandı. 1933-cü ildən 1949-cu ilə qədər Tunçalp 16 dəfə yol yürüşü yarışlarında və 15 dəfə sprint yarışlarında Türkiyə Milli Çempionu olmuşdur. O, Berlində keçirilən 1936 Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. O, fərdi yol yürüşü yarışında səkkizinci yeri tutdu. Komanda yarışında onun komandası medallar uğrunda mübarizə apara bilmədi. Tunçalp 1948 Yay Olimpiya Oyunlarında da iştirak etmişdir. Lakin fərdi yol yürüşü yarışını sona qədər başa vura bilmədi. but did not finish the individual race.
1949-cu ildə fəal idmançı karyerasını başa vurduğunu açıqladı. 1950-ci ildə isə Türkiyə Velosiped İdmanı Federasiyasının prezidenti seçildi. 1968-ci ildə tutduğu vəzifədən istefa verdi. Bundan sonra isə o,  Presidential Cycling Tour of Turkey velosiped turnirinin təşkil edilmədində yaxından kömək oldu. 14 yanvar 2014-cü ildə Halet Çambel vəfat etdikdən sonra bildirildi ki, Tunçalp ən yaşlı və hələdə yaşayan türk olimpiyaçısıdır. Tunçalp 1 yanvar 2017-ci ildə 101 yaşında vəfat etmişdir.
Dünya Təhsil Forumu
Dünya Təhsil Forumu — Dünyanın aparıcı təşkilatlarının təhsilə cəlb olunması istiqamətində fəaliyyət göstərən beynəlxalq qurum.
Tarixi
İlk Dünya Təhsil Forumu 2000-ci ilin aprelində Seneqalın paytaxtı Dakar şəhərində keçirilmişdir. Bu Forumda BMT-nin 5 agentliyi – Dünya Bankı, UNESCO, UNİCEF, UNFPA və UNDP rəhbərlərinin iştirakı ilə çağırılmışdır. Həmin forumda "Minilliyin İnkişaf Məqsədləri" müzakirə olunmuş və "Hamı üçün təhsil" sənədi qəbul edilmişdir. İlk Forum yeni əsrdə təhsilin məqsədlərini və aktual problemlərini müəyyənləşdirmişdir. Forum ayrı-seçkilikdən uzaq olan, müasir tələblərə çavab verən mükəmməl təhsil sisteminin formalaşmasını bir vəzifə kimi irəli sürmüş, hər bir ölkəyə öz milli proqramını hazırlamağı tövsiyə etmişdir. Həmin forumda 180 ölkə rəsmi şəkildə 2015-ci ilə qədər bütün uşaqların təhsilə cəlb olunması öhdəliyini götürmüşdür.
2015-ci ildə "Minilliyin İnkişaf Məqsədləri"nin icra müddəti başa çatmışdır. Bu səbəbdən UNESCO və Koreya Respublikasının birgə təşkilatçılığı ilə 2015-ci il, 19-22 may tarixlərində Koreya Respublikasının İnçon şəhərində ikinci Dünya Təhsil Forumu keçirilmiş və 2015-ci ildən sonrakı dövr üçün təhsil sahəsində "Davamlı İnkişaf Məqsədləri" müzakirə edilmişdir.
İştirakçıları
Forumda iştirak edən qurumlar sırasına böyük təşkilatlar daxildir: UNESCO, Dünya Bankı, Asiya İnkişaf Bankı.
Dovyalis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Arealı
Tropikal və Cənubi Afrika, Şri-Lanka ərazilərində yayılmışdır.
Növləri
[[SS 2 (*
Protodil
Linqvistikada ana dili və ya proto dil əsasən hipotetik və ya yenidən qurulan və çox vaxt sınaqdan keçirilməyən bir dildir; Bu dildən təkamül yolu ilə yeni dillərin meydana gəldiyi və dil ailəsi yaratdığı güman edilir. Tarixi linqvistikanın ağac modelində yerləşdirilmiş bir proto-dil, nəsil ağacı metaforasında proto-dil ana dil adlandırıla bilər. Başqa bir təriflə izah etsək, özündən başqa dillərin və ya ləhcələrin formalaşdığı dildir.
Başqa sözlə, səs quruluşu, məna və forma baxımından bir-birindən az-çox fərqlənən dil və ya şivələrin kök etibarı ilə naməlum bir tarixdə birləşdiyi ümumi dillər bu anlayış altında cəmlənir. Məsələn, ana Altay dili, ana Monqol dili, ana türk dili, Latın dili kimi dillər ana dillər sırasındadır. Proto dil mövcud məlumatların birləşdirilməsi yolu ilə “yenidən formalaşdırılmış” dildir. Proto prefiksi “birinci” və “ən köhnə” deməkdir. Proto dil müəyyən bir dövrün danışıq dili ilə tam olaraq eyni olmaya bilər. Bu, müəyyən fərziyyələrə əsaslanan modeldir və dilin sonrakı variasiyaları arasındakı fərqləri daha yaxşı başa düşmək üçün düsturlar təqdim edir. Bütün insan dillərinin əcdadı olan proto insan dilinin olub-olmaması ilə bağlı mübahisələr davam edir.
Depozitar qəbz
Depozitar qəbz  — xarici şirkətin səhm və ya istiqrazlarının mülkiyyət hüququnu təsdiq edən qiymətli kağız.
Tətbiqi
Özündə bu, xarici şirkətlərin səhmlərinə (istiqrazlarına) investisiya qoyuluşu qadağanını aradan qaldırmağa imkan verən ikinci dərəcəli qiymətli kağızdır. Depozitar qəbzləri daxili qiymətli kağızlar statusunda qalmaqla əsas aktivlərin bütün hüquqlarını təmin edir.
Bir ölkədə ilkin qiymətli kağızlar depozitar bankın adına kastodian banka yerləşdirilir, digər ölkədə isə emitent bu qiymətli kağızlardan imtiyazlardan istifadə etmək hüququ verən depozitar qəbzlər verir. Nəticədə qəbzin alıcısı onu istənilən vaxt depozitə qoyulmuş səhmlərin müvafiq məbləğinə dəyişmək hüququnu əldə edir.
Depozitar qəbzlərin növləri
Depozitar qəbzlərinin ən məşhur növləri :
Emitent şirkətin ölkəsindən kənarda iki və ya daha çox ölkənin bazarlarında yerləşdirilir.
Lans-an-Verkor
Lans-an-Verkor  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Villar-de-Lan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38205. Kommunanın 2007-ci il üçün əhalisi 2384 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 902 ilə 1 960 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 490 km cənub-şərqdə, Lion dan 95 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 13 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Dərələyəz silsiləsi
Dərələyəz silsiləsi – Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisindədir. Ermənistan ilə Naxçıvan sərhədi boyu qərb, şimal-qərbdən şərq istiqamətində uzanır. Arpaçay ilə Naxçıvançay arasında yerləşir. Bu silsilə Gəlinqaya (2800 m-ə yaxın) dağının qərb hissəsindən başlayaraq, Biçənək aşırımına qədər uzanır. Zəngəzur silsiləsilə birləşir. Uzunluğu 70 km, ən hündür zirvəsi Küküdağdır (3120 m).
Geoloji quruluşu
Silsilənin qərb hissəsi Paleozoy və Mezozoyun çökmə süxurlarından (əhəngdaşı, qumdaşı, kvarsit, şist və s.) ibarətdir. Daha çox üst təbaşir və trias sistemi fasiyaları üstünlük təşkil edir. Şərq hissəsi Paleogenin çökmə vulkanogen süxurlarından və Neogen lavalarından ibarətdir.
Coğrafiyası
thumb|left|[[Batabat gölü. Şahbuz rayonu]] Silsilənin qərbində Gəlinqaya dağından cənuba doğru uzanan tirənin üzərində Qaraqurt (2500 m) zirvəsi ucalır. Hər iki dağın cənub-qərb yamacı Qarabağlar-Tənənəm maili düzənliyinə dik enir. Gəlinqaya dağı ilə Küküdağı arasında silsilənin yüksəkliyi 2500 m-ə qədərdir. Bu hissə Arpaçay ilə Cəhriçay arasında suayrıcı yaradır. Burada ən hündür zirvə Keşəltəpə dağıdır (2740 m). Silsilənin muxtar respublika ərazisinə daxil olan hissəsi mürəkkəb oroqrafik quruluşa malikdir. Bu mürəkkəblik relyefdə, xüsusilə Keçəltəpə dağından cənubda daha aydın nəzərə çarpır. Silsilədən Qaranquş, Cəhri, Qaraultəpə, Rəmlər və Buzqov qolları ayrılır. Dərələyəz silsiləsinin Cəhri çayından şimaldakı əsas hissəsi şərqə və cənub – qərbə doğru uzanır. Burada mütləq yüksəklik 2900–3110 m-dir (Sipər dağı – 3117 m, Keçəldağ – 3118 m, Küküdağ 3120 m). Silsilənin suayırıcısı bəzən ensiz, bəzən də geniş və hamardır. Dərələyəz silsiləsinin şimal – şərq qurtaracağı hündürlüyü 3087 m olan adsız zirvənin yaxınlığında Zəngəzur silsiləsi ilə birləşir. Cəhriçayından (Naxçıvançayın sağ qolu) qərdəki hissəsi qövs şəklində Araz çayına tərəf alçalır. Kükü dağı ilə Biçənək aşırımı arasında qalan bu hissə şimala doğru meyl etmişdir. Silsilə çox yerdə şaxələnmiş və çay dərələri ilə kəsilmişdir. Silsilənin şimal hissəsi Arpaçayın sol, cənubu isə Naxçıvançayın sağ qolları ilə parçalanmışdır. Әsasən, dağçöl və dağçəmən landşaftı inkişaf etmişdir. Yay otlaqları var.
Həbibi
Həbibi həyatının ilk illərini Ağqoyunlu hökmdarı Yaqub padşah sarayında keçirmiş və ilk şeirlərini burada yazmağa başlamışdır. O, 1502-ci ildə Səfəvi şahı I İsmayıl tərəfindən "şairlərin şahı" tituluna layiq görülmüş və beləliklə, Səfəvilər dövlətində saray şairi olmuşdur. Həbibi öz əsərlərini doğma Azərbaycan dilində yazmış, hürufilik və təsəvvüf kimi mövzulardan bəhs etmişdir. O, özündən sonrakı illərdə yazıb-yaratmış şairlərə, o cümlədən Füzuliyə ustadlıq etmiş, ümumi mənzərədə isə Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafına mühüm təsir göstərmişdir. Həbibi ömrünün son illərini Anadoluda keçirmiş, 1519-cu və ya 1520-ci ildə vəfat etmişdir.
Həyatı
Həbibi 1470-ci ildə Bergüşad kəndində (indiki Azərbaycan Respublikasına bağlı Ucar rayonunun tərkibində) anadan olmuşdur. O, uşaqlıq illərində çobanlıqla məşğul olmuşdur. Səfəvi şahzadəsi Sam Mirzənin qeydlərinə görə, Həbibi bir dəfə çobanlıq etdiyi vaxt ov səfərində olan Ağqoyunlu hökmdarı Yaqub bəy ilə görüşmüşdür. Yaqub bəy bu zaman Həbibinin dahiliyinə görə onu öz himayəsinə götürmək qərarına gəlmişdir. O, ilk şeirlərini məhz Yaqub bəyin hakimiyyəti dövründə, Ağqoyunlu sarayında yaşayarkən ərsəyə gətirmişdir.
1490-cı ildə Yaqub bəyin vəfat etməsindən 1502-ci ilə qədər Həbibinin həyatı haqqında heç nə məlum deyil. O, 1502-ci ildə Səfəvilər dövlətində saray şairi olmuş, özü də şair olan Səfəvi şahı I İsmayıl (1487–1524) ona "məlik üş-şüəra" (mənası – şairlərin şahı) titulunu layiq görmüşdür. Həbibi 1514-cü ildə Osmanlı imperiyasının paytaxtı Konstantinopol (indiki İstanbul) şəhərinə köçmüşdür. Müasir tarixçilər bunu Osmanlı sultanı I Səlimin o vaxt Səfəvilərin paytaxtı olan Təbriz şəhərini tutması ilə əlaqələndirirlər. Akademik Həmid Araslıya (1902–1983) görə, Həbibi 1514-cü ildə Təbriz ələ keçirildikdən sonra Osmanlı sultanı I Səlim tərəfindən Konstantinopola gətirilmiş 1,700 incəsənət xadimindən biri idi. Övliya Çələbi Həbibini I Səlimin saray əyanı kimi təsvir etmişdir. Müasir tarixçilər buna əsaslanaraq güman edirlər ki, türk və fars ədəbiyyatı ilə yaxından maraqlanan sultan Həbibini sarayını tərk etdiyinə görə ondan məyus qalmış Şah İsmayıldan qorumağa çalışırdı.
Yaradıcılığı
Həbibinin əsərlərinin çoxu itmiş, onlardan sadəcə 40-ı indiki dövrə qədər gəlib çatmışdır. Müasir tarixçilər sağlığında olan şöhrətini nəzərə alaraq güman edirlər ki, o, öz "Divan"ını hələ Anadoluya gəlməmişdən əvvəl yazmışdır. Həbibinin şeirlərində istifadə olunan dil sırf Azərbaycan türkcəsinə aid edilir, lakin burada fars dilinə xarakterik çoxsaylı elementlər, həmçinin cığatay dilinin təsiri də müşahidə olunur. Onun şeirləri "sadə və səmimi" kimi təsvir olunur. Həbibinin şeirlərində hürufiliklə bağlı məzmunlar öz yerini tapmışdır. O, aydın və canlı metaforalarla məhəbbət və sufilik mövzularında fəlsəfi şeirlər yazmışdır. Həbibi öz dövrünün ən görkəmli Azərbaycan şairlərindən biri idi. Mehmed Fuad Köprülüyə görə, o, Nəsimi, Xətai (Səfəvi şahı I İsmayılın təxəllüsü) və Füzuli arasında keçid dövrünü təmsil edirdi. Həbibinin şeirləri xüsusilə Xətai və Füzulinin yaradıcılığına təsir göstərmişdir.
Həbibi yaradıcılığında XIV əsr Azərbaycan şairi Nəsimidən, bir qədər də Osmanlı şairləri Yusif Şeyxi və Əhməd Paşadan, həmçinin Azərbaycandilli Xəlilidən çox təsirlənmişdir. Sevgi, içki, Adəmə səcdə və tanrı ilə birliyə nail olmaq kimi mənəvi mövzular Həbibinin şeirlərində ən mühüm məfhumlardır. Bundan əlavə, o, şeirlərində dini idarəni rişxənd edir. Həbibi Anadolu türkcəsində də şeirlər yazmış, misralarının quruluşuna, xüsusən də qafiyələrin düzgünlüyünə çox diqqət yetirmişdir. Buna baxmayaraq, o, bəzən Anadolu türkcəsindən yanlış formada istifadə edir və Osmanlı şairlərinin nəzm texnikasındakı ustalığı ilə uyğunlaşa bilmirdi. Çakəri Sinan Çələbi, Səfayi Çələbi, Cəlalzadə Mustafa Çələbi, Həyati Çələbi, Tutmaçı kimi XVI əsr şairlərinin Həbibiyə nəzirələr yazmaları onun Osmanlı poeziyasında tutduğu yerin əhəmiyyətini nümayiş etdirir.
Həbibi Anadolu türkcəsində şeir yazmağı öyrənsə də, Osmanlı bioqrafı Aşıq Çələbi (1520–1572) Həbibinin poeziyasını Osmanlı üslubuna deyil, İran (əcəmanə) üslubuna aid hesab etmiş və onun poeziyasının "çağdaş poetik cərəyanlar"a uyğun gəlmədiyini qeyd etmişdir.
İrsi
Müasir tarixçilər güman edirlər ki, Həbibi sağlığında və ölümündən sonra bir müddət məşhur bir şair idi. Onlar əsas olaraq Füzulinin Həbibinin öz qəzəllərindən birinin mətləsindən götürülmüş müxəmməs yazmasını göstərirlər. Həbibi Azərbaycan ədəbiyyatının inkişafında böyük rol oynamış bir çox gələcək şairlərə təsir etmişdir. Buna baxmayaraq, Həbibi indiki dövrdə demək olar ki, tamamilə unudulmuşdur. Onun şeirlərindən yalnız bir neçəsi qorunub saxlanmışdır, bu da öz növbəsində ölümündən qısa müddət sonra məşhurluq baxımından onu ötmüş Füzuli və Osmanlı şairi Baki (1526–1600) ilə bağlıdır.
Audit
Audit — əmtəə istehsalı və satışı, xidmət göstərilməsi və iş görülməsi ilə məşğul olan təsərrüfat subyektlərində mühasibat uçotunun dəqiq və dürüst aparılmasının, mühasibat və maliyyə hesabatlarının müstəqil yoxlanılmasıdır. Audit aktivlərin, öhdəliklərin, xüsusi vəsaitlərin və maliyyə nəticələrinin düzgün, bütöv və dəqiq əks etdirilməsini müəyyənləşdirmək məqsədi ilə qüvvədə olan qanunvericiliyə uyğun surətdə iqtisadi subyektlərin tərtib etdikləri illik maliyyə hesabatlarının müstəqil yoxlanmasını nəzərdə tutur. Auditin əsasını dövlətin, müəssisənin müdriyyətinin və onun sahiblərinin (əmanətçilərin, səhmdarların) qarşılıqlı marağı təşkil edir.
Bir sıra ölkələrdə audit dedikdə, müəssisələrin yoxlanılması və onun maliyyə hesabatı haqqında fikir söylənilməsi başa düşülür.
Britaniya Audit Praktikasi Komitəsinin 1989-cu ildə verdiyi tərifə görə, Böyük Britaniyada audit “qüvvədə olan qanunvericiliklə müəyyənləşdirilmiş bütün qaydalara riayət olunmaqla, müəssisənin mühasibat hesabatı barədə peşəkar fikir ifadə etmək məqsədi ilə həmin hesabatın xüsusi təyin edilmiş auditor tərəfindən müstəqil öyrənilməsi deməkdir.”
Qərbdə (ABŞ) auditə verilən ən məqbul təriflərdən biri aşağıdakı kimidir:
Audit (auditing) elə bir prosesdir ki, onun vasitəsilə səlahiyyətli sərbəst işçi kəmiyyətcə qiymətləndirilə bilən və spesfik təsərrüfat sisteminə aid olan informasiyanın müəyyən edilmiş meyarlara uyğunluq dərəcəsini müəyyənləşdirmək və bunu öz rəyində ifadə etmək üçün həmin informasiya haqqındə sübutlar toplayır və onları qiymətləndirir.
Amerika Mühasibat İşi Assosiasiyasının auditin əsas prinsipləri üzrə komitəsi auditə aşağıdakı tərifi vermişdir. “Auditin – iqtisadi hərəkətlər və hadisələr haqqında obyektiv məlumatlar alınmasının və qiymətləndirilməsinin, onların müəyyən meyara uyğunluğu səviyyəsinin müəyyənləşdirilməsinin və nəticələrin əlaqədar istifadəçilərə verilməsinin sistemli prosesidir.” Amerika mütəxəssislərinin qeyd etdikləri kimi audit iqtisadi obyektin (müstəqil təsərrüfat bölməsinin) fəaliyyətinə və vəziyyətinə dair faktların və ya bu cür fəaliyyət və vəziyyət barədə informasiyanın toplanmasından və qiymətləndirilməsindən ibarət olan və müəyyən edilmiş meyarlar əsasında həmin fəaliyyətə keyfiyyət cəhətdən rəy verəcək səlahiyyətli sərbəst şəxs tərəfindən həyata keçirilən fəaliyyət növüdür. Deməli, audit dedikdə, maliyyə hesabatının müstəqil yoxlanması və bu barədə fikir ifadə olunması başa düşülür.
Auditin növləri
“Auditor haqqında” AR Qanununda göstərilir ki, audit yoxlanması məcburi və ya könüllü (təsərrüfat subyektlərinin öz təşəbbüsü ilə) ola bilər. Qanunvericiliyə görə öz maliyyə hesabatlarını dərc etdirməli olan təsərrüfat subyektləri üçün, habelə qanunvericilik aktları ilə bilavasitə nəzərəd tutlmuş hallarda və ya səlahiyyətli dövlət orqanlarının müvafiq qərarlarına əsasən (onların sifarişi ilə) həyata keçirilən audit məcburi, digər hallarda isə könüllüdür.
Məcburi audit yoxlanması bilavasitə qanunvericilikdə müəyyənləşdirilmiş hallarda və yadövlət orqanlarının tapşırığı ilə keçirilir. Məcburi auditin həcmi və keçirilmə qaydası qanunvericilik normaları ilə tənzimlənir.
Mövcud qanunvericiliyə görə səhmdar cəmiyyətləri, xarici investisiyalı müəssisələr, banklar və digər kredit təşkilatları, sığorta təşkilatları, məhdud məsuliyyətli cəmiyyətlər, investisiya fondları, maliyyə-sənaye qrupları üzrə audit məcburidir. Bundan əlavə AR Mülki Məcəlləsində göstərilir ki, yekun günədək on iki ay ərzində balans məbləği vədövriyyədən mədaxili müvafiq icra hakimiyyəti orqanının müəyyənləşdirdiyi son mnəbləğdən yüksək olan hər bir hüquqi şəxs, qoşma da daxil olmaqla illik balansı auditor tərəfindən yoxlanılmalıdır.
Təşəbbüslə (könüllü) audit iqtisadi subyektiv qərarı üzrə auditor (auditor firması) ilə müqavilə əsasında həyata keçirilir. Belə yoxlamanın xarakterini və miqyasını sifarişçi müəyyən edir.
Daxili audit idarəetmə nəzarətinin ayrılmaz və mühüm elementidir. Daxili auditə tələbat olnunla əlaqədardır ki, rahbarliyin yuxarı pilləsi təşkilatın və aşağı idarəetmə sturukturların fəaliyyətinə gündəlik nəzarətlə məşğul olmur. daxili audit bu fəaliyyət barədə informasiya verir və menecerlərin hesabatlarının düzgünlüyünü təsdiqləyir. Daxili audit başlıca olaraq ehtiyatların itkisinin qarşısını almaq və müəssisə daxilində zəruri dəyişikliklər aparmaq üçün lazımdır.
Daxili və kənar audit bir-birini tamamlayır və eyni zamanda bir-birindən ciddi surətdə fərqlənir.