cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xəzərlər
Xəzərlər və Azərbaycan türkləri
Qədim azər boyları içində yaranan bu iki dialekt fərqi hər hansı bir etnonimlə də fərqləndirilə bilərdi. Görünür, İbn Xaldunun "xəzərlər türkməndir" deməsi məhz bu fərqi bildirir. Bu gün Azərbaycan dili ilə türkmən dili arasında olan həmin fərq aydın görünür. Hətta, Azərbaycan sözünün bu dillərdə tələffüz forması da qədim dialekt fərqini ortaya qoyur. Hələ neçə əsr əvvəl türkmən şairi Əndalıp "Oğuznamə" əsərində deyirdi:
Ki andan sonq Irak, Şirvan-Şamakqa, Taki Xəzərbeçan, Arzılum yakqa... Ki andan sonq barıp Eyranı aldı, Irak, Xəzərbeçan, Teyrannı aldı.
"-Menin, aslı kərim xəzirbeycanlı"
"-Ay, xəzirbeycanlı sövdaqər, sen yaqşı qeldin . . ."
Azərbaycan əhalisinin azər dilində danışdığını qeyd edən ərəb-fars mənbələrinə və Azari bölgəsini m.ö. VIII əsrdə Urmu gölü ilə Kərkük arasında göstərən asur qaynağına əsaslanıb, xəzərlərin ilkin Ata yurdunun Azari ilə bitişik olan qədim Bars bölgəsi olduğu qeyd edilir. Assur, Urartu yazılarında Parsua // Barşua şəklində verilən həmin bölgə Manna çarlığının tərkibində idi və burdan çıxıb, Quzey Azərbaycana, oradan da Quzey Qafqaza gedən barsil – xazar boyları burada ikinci Barsil – Xəzər ata yurdunu salmış, bu yeni yurdda min il sonra digər soydaşlarını toparlayıb, qüdrətli Xəzər imperiyasını qurmuşlar.
Aaron Kluq
Aaron Kluq — İngilis kristalloqrafı, kimya üzrə Nobel mükafatçısıdır.
Həyatı
Aaron Kluq 1926-cı ildə avqustun 11-də Litvada anadan olmuşdur. Yoxannesburq və Keyptaun universitetlərində oxumuşdur. O, yəhudi ailəsində anadan olmuşdur. Onun iki yaşı olarkən ailəsi Durbana (Cənubi Afrika) köçmüşdür, çünki, anasının ailəsi XX əsrin əvvəllərində ora miqrasiya etmişdi. 1937–1941-ci illərdə Duban şəhərində məktəbdə oxumuşdur. O, Pol Krayfın "Ovçular mikroblar arxasında" adlı kitabını oxuduqdan sonra onda elmə maraq yarandı. 1942-ci ildə Yoxannesburqda Vitvatersrand universitetinə daxil olaraq Kluq tibb üzrə hazırlıq kursuna, həmçinin biokimya, fizika və riyaziyyat üzrə məşğələlərə gedir. 1945-ci ildə o, universiteti bitirdikdə təbiət elmləri üzrə bakalavr dərəcəsi alarkən onun seçimi fizika olur.
Elmi naliyyələri
Ona ayrılmış təqaüdə əsasən o, öz müəllimlərindən biri R. U. Ceymsin yanında rentgen kristalloqrafiyası üsulunu öyrənmişdir. 1946-cı ildə təbiət elmləri magistri dərəcəsi alaraq Kluq Keyptaun universitetində qalır ki, Ceyms ilə rentgen şüalarının difraksiyasının köməyi ilə üzvi birləşmələrin öyrənilməsi sahəsində tədqiqatlarını davam etdirsin. Kembric universitetinin Triniti kollecində alınan təqaüd və yardım Kluqa imkan verdi ki, 1949-cu ildə İngiltərəyə köçsün. Kluq 1962-ci ildə Nobel mükafatı laureatları olmuş M. Preus və C. Kendrinin yanında Kevendiş laboratoriyasında işləmək istədi, amma orda boş yer olmadığından Kluq D. R. Xartrinin rəhbərliyi altında poladların strukturunu öyrənməyə başlamışdı. Bu işə görə o, 1952-ci ildə doktorluq dərəcəsi almışdır. Kalloid kimya şöbəsinə keçərək Kluq 1953-cü il ərzində hemoqlabində oksigen və karbon dioksid mübadiləsi gedən biokimyəvi prosesləri öyrəndi. Bu tədqiqatlar onun bioloji molekulların rentgen analizinə marağını artırdı və növbəti ilin sonunda Londonda Berbek kollecində iş üçün Naffild təqaüdü aldı. Çox az müddətdə Kluq ribonukleazanı öyrəndi. Bu iş zamanı o, Rozalindo Frankli ilə tanış olur. Franklinin aldığı rentgen təsvirləri Kluqda böyük marağa səbəb oldu və o, işə qoşuldu. Nəticədə Kluq (1958-ci ildə Franklin vəfat etmişdi) müəyyən etdi ki, tənbəki mozaikası virusu geniş spirala bənzər strukturaya malik olub, zülal fraqmentləri təkrarlanır, həm də genetik material zülalın daxili səthi boyunca yerləşir.
Həmin dövrdə Kluq və onun həmkarları poliomielitə səbəb olan virusu tədqiq etdilər. Hesab edilirdi ki, onlar sferik formaya malikdir, amma onların dəqiq strukturu müəyyən edilməmişdi. O dövrdə tədqiqatçıların malik olduqları rentgenoqrafik eksperiment metodalogiyası prinsipcə kifayət qədər məlumat almağa imkan vermirdi.
Fizika və rentgen analizi sahəsində biliklərə əsaslanaraq Kluq kristalloqrafik elektron mikroskopiyası adlanan yeni üsulu işləyib hazırladı. Bu üsul zamanı elektron mikroskopunun köməyi ilə alınan təsvirlər lazer şüaları ilə difraksiyaya məruz qoyulur. Alınan təsvir sonradan açmaq və analiz olunan obyektin strukturunu müəyyən etmək olar. Bu üsul Kluqu təkcə yeni texniki yanaşma ilə təmin etmədi, həm də tədqiqatın aparılma prosedurunu müəyyən etdi. Bu prosedur hüceyrə və molekulyar strukturu əlaqələndirir. O, artıq mürəkkəb bioloji sistemi hüceyrədən ayırıb rentgen və kimyəvi analiz yolu ilə müfəssəl təsviri almaq və nəhayət bütün quruluşun elektron mikroskopunun köməyi ilə tam təsvirini yarada bilərdi. 1972-ci ildə o, bu ardıcıllığı xromatinlərin — histonların (xüsusi zülalların) DNT ilə birləşmələrini analiz edərkən istifadə etməyə başladı. Bu birləşmələr yüksək təşkilatlanmış orqanizmlərin xromosomlarını əmələ gətirir. 1981-ci ildə Kluq və onun həmkarları göstərə bildilər ki, histonlar sferik yumaqlara elə burulublar ki, uzunluğu təxminən 2 metr olan yeganə insan DNT-si diametri millimetrin yüzdə birində kiçik olan hüceyrə nüvəsinə yerləşir.
Mükafatları
1982-ci ildə "Kristalloqrafik elektron mikroskopiyası üsulunu işləyib hazırladığına və nuklein turşusu — zülal bioloji əhəmiyyətli komplekslərin tədqiqinə görə" kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Irn-Bru
Irn-Bru — 1901-ci ildə Şotlandiyada yaradılmış sərinləşdirici içkilər istehsal edən A.G. Barr şirkəti tərəfindən satışa çıxarılan qazlı sərinləşdirici içkidir.
Tarixi
1901-ci ildə Şotlandiyanın Folkirk şəhərində, hazırlanmış yeni sərinləşdirici alkoqolsuz içkinin adı "Iron Brew" qoyulur. Hal-hazırda Irn-Bru dünyanın 45 ölkəsində istehsal olunur.
Kiçik Arıslanğol (Xaybulla)
Kiçik Arıslanğol — Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu Əbeş kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Kiçik Arıslanğol kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %.
Bəyqışlaq
Bəyqışlaq — Azərbaycan Respublikası Xaçmaz rayonu inzibati ərazi vahidində kənd.
Kiçik Arıslanğol (Xaybulla)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Sakmara çayının sahilində yerləşir.
Bəyqışlaq
Coğrafiyası
Bəyqışlaq kəndi Bakı-Xaçmaz yolunun 157-ci km-liyində yerləşir. Kənd coğrafi baxımdan Ağ çayın sağ sahilindədir.
Quercus velutina
(Quercus velutina) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio pinacatensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əfsərli
Əfsərli - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Qafan rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 17 km məsafədə yerləşir. 1960-cı ildə ləğv edilmişdir.
Toponim əfşar qədim türk tayfasının adına  mənsubluq bildirən -li şəkilçisinin artırılması əsasında əmələ gəlib «əfşar tayfasına mənsub olan yer, ərazi, kənd» mənasını ifadə edir. ş~s və a~ə səs dəyişməsi Azərbaycan dili üçün qanunauyğun haldır. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.
Əfsərli çayı - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda çay. Hidronim əfşar türk tayfasının adı əsasında əmələ gəlmişdir. Etnohidronimdir.
Azərbaycan müğənnilərinin siyahısı
Bu siyahıda Azərbaycan müğənnilərinin siyahısı verilmişdir.
Senecio pinachensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Abarema
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
İçki
İçki — maye qida.
Abarema
Növləri
The Plant List verilənlər bazasının məlumatına görə cinsə 53 növ aiddir :
Yulğunkimilər
(Tamaricaceae) — sinfinin  sırasına aid bitki fəsiləsi.
Bəbəli
Bəbəli — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.
Quercus vacciniifolia
(Quercus vacciniifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Səid Hüseynov
Səid Şahin oğlu Hüseynov  — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) Rəyasət Heyətinin Mərkəzi Aparatında 2013-cü ildə yaradılmış İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin ilk rəhbəri, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının KİV-lərdə kütləvi təbliğinin ilk təşkilatçısı, Azərbaycanda elmi jurnalistikanın yaradılmas ının ilk təşəbbüskarı.
Həyatı
Səid Şahin oğlu Hüseynov — 1980-ci il noyabrın 30-da Bakıda ziyalı ailəsində anadan olub[1]. 1997-ci ildə Bakı şəhərində 144 nömrəli orta məktəb i bitirib, 2003-cü ildə isə Bakı Dövlət Universiteti nin Tarix fakültəsində ali təhsilini başa vurub. 1998-ci ildən jurnalistika ilə məşğul olan S.Hüseynov son 18 ildə "Hər gün", "Gülüstan" və “Xalq qəzet i” qəzetlərində çalışıb, "Sara" televiziyası nda təcrübə keçib. O, “İctimai TV” də yayımlanmış palçıq vulkanlarına dair sənədli filmin müəllifi və aparıcısıdır.
S.Hüseynov 2004-cü ilin fevral ayından etibarən AMEA Geologiya (hazırkı Geologiya və Geofizika İnstitutu nun) İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsində çalışaraq institutun KİV-lərlə əlaqələrini qaydaya salıb və xeyli genişləndirib. O, adıçəkilən şöbənin rəhbəri kimi çalışdığı dövrdə institutun tədqiqatlarını yalnız yerli deyil, xarici mediada da geniş məqalələrlə təbliğ edib. Onun elmlə bağlı məqalələrinin dərc olunduğu nəşrlər sırasında ölkəmizin “Azərbaycan”, “Xalq qəzeti”, “Respublika” və Rusiyanın “Poisk” qəzetləri, ABŞ-nin “Natural History”, "Azerbaijan International" və İngiltərənin “New Scientist” jurnallarını qeyd etmək olar. O, xarici mətbuatda Azərbaycanın yalnız elmi tədqiqatlarını deyil, elm siyasətini və ətraf mühitin mühafizəsi istiqamətindəki islahatlarını da işıqlandırıb.
O, 2013-cü ilin may ayından 2014-cü ilin oktyabr ayına qədər AMEA Rəyasət Heyətinin Mərkəzi Aparatı nda İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəhbəri vəzifəsində çalışdıqdan sonra fəaliyyətini Geologiya və Geofizika İnstitutu nun mətbuat xidmətinin rəhbəri vəzifəsində davam etdirir.
Boğazotu
-  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Yayılması
Növlərinin əksəriyyəti Avropa, Asiya, Şimali Afrika və Şimali Amerikada yayılıb.
Botaniki xarakteristikası
Cinsə daxil olan növlər hündürlüyü 60 sm-ə çatan düz duran gövdəyə malikdirlər.
Növləri
[[SS 2 (*
Perkatkun
Perkatkun qəsəbədi — keçmişdə mövcud olmuş qəsəbə. Hazırda onun ərazisi Çukot Muxtar Dairəsinin İultinski rayonu ərazisində yerləşirdi. Vrangel adasında mövcud olmuş üç yaşayış məntəqəsindən biri olmuşdur. Perkatkun qəsəbəzindən 20 km şimalda Zvyozdnıy qəsəbəsi yerləşir.
Qəsəbənin adı Çukçadan götürülmüşdür.
Tarixi
Vrangel adasında yaşayış məntəqələri 1920-1930-cu illərdə salınır. Uşakovun rəhbərliui ilə adaya daimi yaşamaq məqsədi ilə insanlar köçürülür. Perkatkundan əlavə Uşakovskoe və Zvyozdnıy qəsəbələridə salınmışdır. Qəsəbədə dağ bülluru hasil edilirdi. Qəsəbənin yaradılması L. V. Qromov və M. T. Kiryoşinin rəhbərliyi ilə adaya təşkil edilən ekspedisiya zamanı 1939-cu ilin payızında ortaya atılır. . 1939/1940 illərdə Perkatkun dağında geoloji baza təşkil edilir. Qəsəbə Uşakovskoe və Zvyozdnıy yaşayış məntəqələri ilə torpaq yollarla birləşirdi.
Ekoturizm
Hal-hazırda keçmiş qəsəbə ərazisindən Vrangel adasında olan turistik maşrut keçir.
Qəzvin xanlığı
Qəzvin xanlığı — 1747-ci ildə yaranmış və Cənubi Azərbaycanda (indiki İran ərazisində) feodal dövlət olmuşdur. Mərkəzi Qəzvin şəhəri idi. Qərbdən Ərdəlan, şərqdən Xalxal, cənubdan Kərəc və Həmədan xanlıqları ilə həmsərhəd idi.
Tarixi
Qəzvin hakimi Pənah xan Əmmərlu çoxsaylı bir qoşun tərtib edib şahlıq həvəsinə düşmüşdü. İlk öncə Təbrizi alıb, paytaxt etmək istəyirdi. Qoşunla gəlib, Təbrizin 6 ağaclığında oturaq etdi. Azad xan Əfqan Fətəli xan Araşlı-Avşara göstəriş verdi ki, 4 min nəfərlik qoşunla onu dəf etsin. Fətəli xan böyük şücaətlə, şəhamətlə onu yenib, darmadağın etdi.
Abarema acreana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çullu (Qafan)
Çullu - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonu ərazisində kənd olmuşdur.
Aydın Rəcəbov
Aydın Məhəmməd-Ağa (Məmmədağa) oğlu Rəcəbov — xalçaçı-rəssam, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının "Dekorativ-tətbiqi sənət" bölməsinin rəhbəri, Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı (2021).
Çullu (Qafan)
Tarixi
Toponim qədim türk mənşəli çul (çol) türk etnoniminə mənsubluq bildirən -lu şəkilçisinin artırılması əsasında əmələ gəlmişdir, «çul tayfasına mənsub yer» mənasını bildirir. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.
Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 109 nəfər, 1904 - cü ildə 85 nəfər, 1914 - cü ildə 110 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalanlar öz kəndlərinə dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 39 nəfər, 1926-cı ildə 56 nəfər, 1931-ci ildə 69 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 40-cı illərdə kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.
Aydın Rəcəbov
Həyatı
Aydın Rəcəbov 9 aprel 1944-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. O, 1966-cı ildə Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirmiş və həmin il Politexnik İnstitutunun memarlıq fakültəsinə daxil olmuşdur. İkinci kursdan M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun xalça kafedrasında təhsilini davam etdirmiş və buradan 1972-ci ildə məzun olmuşdur.
Rəssam 1975-ci ildə SSRİ Rəssamlar İttifaqının üzvü, 1991-ci ildə isə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının Rəyasət heyətinin üzvü seçilmişdir. O, 2012-ci ildə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının "Dekorativ-tətbiqi sənət" bölməsinin rəhbəri təyin olunmuşdur.
Yaradıcılığı
Aydın Rəcəbov xalçaçı-rəssam Lətif Kərimov xalçaçılıq məktəbinin yetirməsi hesab edilir. Bununla yanaşı o, öz fərdi yaradıcılıq üslubunu formalaşdırmış və yaradıcılığını ənənələrə bağlılığı və müasirliyin sintezinə əsaslandırmışdır. Onun xalça və naxış yaradıcılığında poeziya qaynaqlarına, Azərbaycanın orta əsr miniatür ənənələri və kompozisiya quruluşuna müraciət əsas yer tutur. Rəssamın bu qəbildən olan əsərlərinə "Şirinin Bisituna gəlməsi", "Bahar qızı", "Şərq gözəli", "Ud ifaçısı", "Çövkən oyunu", "Şahın elçiliyi" və başqaları daxildir.
Bundan əlavə, "Münəccimlər", "Əncir ağacı", "Süvari dərviş", "Dür at", "Günəş gəzdirən ağ dəvə", "Qurbanlıq qoç", "Əkinçi qoca", "Mücərrəd Qımıl", "Dünya ağacı və ya badam ağacı", "Simurq", "Faytonçu", "Həmsöhbət kişilər" kimi əsərləri rəssamın yaradıcılığında xüsusi yer tutur.
Aydın Rəcəbovun 2005-ci ildə Bakıda və Stokholmda fərdi sərgiləri keçirilmişdir.
O, respublika və beynəlxalq sərgilərində müəllifi olduğu xalçaları ilə iştirak etmişdir. Xalçaçı rəssamın əsərləri Azərbaycan muzeylərində və Almaniya, Türkiyə, İtaliya, İspaniya, İsveçrə, Fransa və digər ölkələrdə müxtəlif şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.
Senecio pinetorum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kiçik sağrı əzələsi
— çanağın xarici qrup əzələlərindən olub, qalça sümüyündən başlayıb, bud sümüyünün böyük qabarcığına bağlanır. Kiçik sağrı əzələsinin yığılmasından bud bud-çanaq oyanağından açılır.
Quercus uxoris
(Quercus uxoris) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sayalı Tağıyeva
Tağıyeva Sayalı Abdulla qızı (d.1920, Şuşa) — tibb e.d. (1969), prof. (1969).
Həyatı
Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirmişdir (1942). 1942-ci ildən Tibb İnstitutunıın daxili xəstəliklərin hospital-terapiya kafedrasında ordinator, 1944-cü ildən assistent, 1955-ci ildən dosent, 1969-cu ildən professor olmuşdur. 1980-ci ildən 1992-ci ilə qədər pediatriya fakültəsinin daxili xəstəliklər kafedrasının müdiri işləmiş, 1992-ci ildən isə kafedranın professorudur. 130-dan çox elmi əsərin, o cümlədən 2 monoqrafiya, 3 metodiki vəsait, 2 ixtira və s. müəllifidir.
Padşah məscidi
Padşah məscidi (بادشاہی مسجد) - Pakistanın Pəncab bölgəsinin Lahor şəhərində yerləşən tarixi məscid. Məscid 1671-ci ildə Sultan Övrəngzebin maliyyələşdirməsi ilə inşa olunmağa başlayıb, 1673-cü ildə inşaat başa çatdırılmışdır. Məscid dünyada böyüklüyünə görə beşinci, Pakistan və Cənubi Asiyada ikinci yeri tutub. Monqol dövrünün əzəmətini, gücünü özündə əks etdirən bu memarlıq abidəsi Pakistana xeyli sayda turist cəlb edir. Məscidin əsas ibadət zalında 5 min nəfər ibadət edə bilər. həyətdə isə eyni anda 95 min nəfərin ibadət etməsi mümkündür. Bura 1673-cü ildən 1986-cı ilədək (313 il boyunca) dünyanın ən böyük məscidi olmuşdur. Padşah məscidinin 13.9 m hündürlükdə inşa edilmiş 4 minarəsi var. 1993-cü ildə Pakistan hökuməti Padişah məscidini YUNESKO-nun mədəni iris siyahısına salmağı təklif edir.
Padşah məscidinin memarlıq üslubu və dizaynı Hindistanda, Dehli şəhərində yerləşən Cama məscidinə bənzəyir. Adıçəkilən tikili 1648-ci ildə Sultan Övrəngzeb atası Sultan Şahcahan tərəfindən inşa etdirilib. Onun dizaynı İslam, Fars, Mərkəzi Asiya və Hindistan memarlıqları üslubunda işlənmişdir. Əsas ibadət zalına gedən pilləkanlar Sange Alvi ilə (rəngarəng mərmər) işlənib. Əsas ibadət zalının interiyeri suvaqla işlənib və mozaik mərmərlər, freskalar ilə zəngin dekor edilib.
Xarici İşlər Nazirliyi (Rumıniya)
Rumıniya Xarici İşlər Nazirliyi — Rumıniya hökumətinin xarici işlərindən məsul olan nazirlik.
Təkfur
Təkfur — Bizans İmperatorluğu zamanında qubernator səviyyəsində olan idarəçilərlə Anadolu və Rumelidəki xristian bəylərinə verilən ümumi addır.
Təkfur erməni dilindən götürmə bir söz olub Osmanlı türkcəsində Xristian hökmdarlara verilən bir şandır. Əsli Takavor, mənası isə "tac daşıyan" dır. Bizans İmperatorluğunda mərkəz xaricindəki şəhərlərin müstəqil valilərinə Təkfur deyilərdi. Bunların inzibati və hərbi vəzifələri vardı. Türkiyə Səlcuqlular və Osmanlı Dövlətinin ilk zamanlarında Təkfurlarla çox möhkəm münasibət quruldu. Təkfurlar Türk axınlarından qorunub, müstəqilliklərini mühafizə etmək üçün Türklərə çox miqdarda vergi verərdilər.
Təkfurların bəziləri vəziyyətlərini mühafizə edə bilmək üçün Türk komandan və bəylərilə qohum olma yollarına üstünlük verərdilər. Bu səbəbdən əksəriyyəti qızlarını Türk komandan və ya oğullarına gəlin verərdilər. Bu təkfurların içindən Müsəlman olanlar da oldu. Bunlardan Harmankaya Təkfuru Kosa Mihali ən məşhurudur. Osmanlı Dövlətinə və İslamiyyətə xidmətləri oldu.
Bizans İmperatorluğu dağılandan sonra təkfurluq da tamamilə tarixə qarışdı.
Məmbət (Xaybulla)
Məmbət kəndi - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu Makan kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Məmbət kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Tanalık çayının sahilində yerləşir.
Torşefelon
Torşefelon  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Tur-dyu-Pen kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — La-Tur-dyu-Pen.
INSEE kodu — 38508. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 449 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 378 ilə 589 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 440 km cənub-şərqdə, Lion dan 55 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 45 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Mixail Levandovski
Mixail Levandovski  — Sovet hərbi rəhbəri, 2-ci dərəcəli komandir (1935).
Həyatı
Mixail Karloviç Levandovski 27 aprel 1920-ci ildə Azərbaycanın işğalını həyata keçirən XI qırmızı ordunun komandiri.
1938-ci ildə sovet hərbçilərinin bayram günündə — 23 fevralda həbs olunub. Ağır işgəncələrdən sonra özünü antisovet, hərbi-faşist və trotskist sui-qəsddə iştirak etdiyini etiraf edib. Həmin il iyulun 29-da güllələnib.
XI ordu komandiri Levandovskiyə Nəriman Nərimanov brilyantlarla bəzədilmiş və üzərində “minnətdar Azərbaycan xalqından hədiyyə” yazılmış qılınc bağışlamışdır.
Repressiya
23 fevral 1938-ci ildə həbs edildi. Qırmızı Orduda anti-sovet, Trotskiist və faşist hərbi sui-qəsdində iştirak etməkdə günahını etiraf etdi. 29 iyul 1938-ci ildə SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası tərəfindən edam cəzasına məhkum edildi. Elə həmin gün Moskvada edam edildi. Dəfn yeri Kommunarka şəhəridir.
SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının 28 aprel 1956-cı il tarixli qərarı ilə bəraət qazandı.
Meri Elizabet Uinsted
Həyatı
Beti Lu və Ceyms Ronald Vinstedin qızı Meri Elizabet Vinsted Şimali Karolina, Roki Mountda dünyaya gəlib. Beş yaşı olanda ailəsi Solt Leyk Siti şəhərətrafına, Utah, Sendiyə köçüb. Onun marağı incəsənətin ifaçılıq növünə idi, lakin baletə və aktyorluğa olan həvəsi üstün oldu. Uşaq vaxtı Vinsted "The Nutcracker"in "Mountain West Ballet"i versiyasında çıxış edib. Balerin olmaq arzusuyla on bir yaşında o, Nyu-Yorkdakı nüfuzlu "Joffrey Ballet School"un yay proqramında rəqs öyrənmək imkanını əldə edib. Orada o, balet və caz rəqsini öyrənib, lakin qərara gəlib ki, aktyorluğu da öyrənsin.
Düzkənd (Şörəyel)
Düzkənd, Axuryan — Düzkənd rayonunun mərkəzi.
Senecio pinguifolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Düzkənd (Şörəyel)
Tarixi
Düzkənd İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında kənd olmuşdur. İndi Ermənistan adlanan ərazidə sovet hökuməti qurulandan sonra – 31 dekabr 1937-ci ildə yaradılan Düzkənd rayonunun mərkəzi olmuşdur.
XVIII əsrə aid mənbədə - «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə Böyük Düzkənd, Kiçik Düzkənd adlı iki kəndin adı göstərilir. Erməni mənbəyində Düzkənd kəndinin digər adı kimi Böyük Düzkənd göstərilir. Görünür, sonralar Böyük Düzkənd və Kiçik Düzkənd kəndləri birləşdirilmişdir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim türk dilində «düzənlik, çöl düzəngah» mənasında işlənən düz sözünə kənd coğrafi nomeninin artırılması yolu ilə yaranmışdır. Relyeflə bağlı düzələn mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 7.XII.1945-ci il fərmanı ılə adı dəyişdirilib Axuryan qoyulmuşdur.
Əhalisi
1828-ci ilə kimi azərbaycanlılar yaşamışdır. Ermənilər buraya 1828-1829-cu illərdə Türkiyədən köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.
Baqlad
Baqlad — Macarıstanın Zala medyesində yerləşən kənd.
Evribiya
Evribiya - Qədim yunan mifologiyasında dəniz qüvvəsini təcəssüm etdirən ilahə, Geya və Pontun qızı, Kriosun arvadı, Pallant, Astrey, Persin anası.
Manic Street Preachers
Manic Street Preachers ( «Menik strit priçerz» kimi oxunur — «Ağılsız küçə vaizləri») — 1986-ci ildə Betty Blue adı altında Uelsin cənubunda, kiçik şaxtaçı şəhərciyi Blekvudda yaradılan Britaniyalı (Vall) rok-qrupu. Manic Street Preachers fəaliyyətə pank-qruppa kimi başlamış lakin, sonradan nəticə olaraq rok-meynstrim səslənməsinə yaxınlaşmışlar. Qrup hər zaman mahnı mətnlərinin siyasiliyi və qrupüzvlərinin çıxışları ilə fərqlənmişdir.
Tarix
Qrup 1986-cı ildə iştirak üçün üç sinif yoldaşını da dəvət edən: Ceyms Din Bredfild (vokal, gitara), "Fliker" (ritm-gitara, əsl adı - Maylz Vudvord) və Şon Muru (zərb alətləri) Niki Uayer (əsl adı - Nikolas Cons) tərəfindən yaradılmışdır. Ceyms Din Bredfild və Şon Mur əmioğludular.
Quercus undata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Məkkə məscidi
Məkkə məscidi — Heydərabadda, Pəncabdakı ən qədim məscidlərdəndir. Həmçinin o, Hindistanın ən böyük məscidlərindəndir. Məkkə məscidi Heydərabadın qədim irsinə daxildir. Məhəmməd Qulu Qütb Şah “Qütb şahilər” nəslinin 5-ci hökmdarı olmuşdur. Onun təşəbbüsü ilə Məkkədən daşlar gətirilir və məscidin inşasına başlanır. Sonradan məscidə Şahın adı verilir. Məscid binası Şahın saldıracağı şəhərin mərkəzində olacaqdı. Məkkə məscidi şahın elə öz hakimiyyəti dövründə də inşa edilir. Üç tağlı fasad tək parça qranitdən yonulub. Onun hazırlanması 5 il vaxt alıb. İnşaat işlərinə 8000 işçi cəlb olunub. İnşaatın təməlini Məhəmməd Qulu şah özü qoyub. Lakin, məscidin istifadəyə verilməsi Monqolların Heydərabadı işğal etməsindən sonar hakimiyyətə gələn Auqanzrebin dövrünə təsadüf edir. Məscidin əsas zalının uzunluğu 180 fut, eni isə 220 fut təşkil edir. Bu ərazi 10000 nəfərin ibadət etməsi üçün kifayətdir. 15 tağ əsas zalın tavanını saxlayır.
Elm fəlsəfəsi
Elm fəlsəfəsi.
Təbiətşünaslıq elmləri nəticələrinin, birinci növbədə fizika və riyaziyyat elmləri nəticələrinin başa düşülməsinə tələbat, həmin elmlərin strukturunun və onların metodologiyasının izah edilməsi zərurəti fəlsəfənin müstəqil hissələrini təşkil edən çoxsaylı fəlsəfəsi konsepsiyaların yaranmasına gətirib çıxartdı. Buraya «riyaziyyatın fəlsəfəsi», «fizikanın fəlsəfəsi», «biologiyanın fəlsəfəsi» və s. daxil edilmişdir. Sovet fəlsəfəsində fəal surətdə təbiətşünaslığın fəlsəfi məsələləri  işlənirdi. Elmin fəlsəfəsinin meydana gəlməsinin əsas səbəblərindən biri neopozitivist elm konsepsiyasının tənqidi təhlilinə olan zərurətlə əlaqədardır.
Fəlsəfənin inkişafında elm fəlsəfəsinin mühüm rolu vardır. Hazırda elm fəlsəfəsi daha da inkişaf etdirilir. Kompüterləşmə və informasiya vasitələrinin çoxalması elm fəlsəfəsinin üfüqlərini, xüsusilə imkanlarını artırmaqdadır.
Mənbə
Elmin fəlsəfəsi
Göytəpə Arxeoloji Parkı
thumb|Dairəvi tikililər Göytəpə — Gəncə-Qazax bölgəsində ən iri arxeoloji abidələrindən biri olan Göytəpə qədim yaşayış yeri (neolit kəndi) Kür çayının sağ sahilinin orta axarında, Tovuz  şəhərindən 10 km şərq tərəfdə yerləşir,Qovlar şəhəri ərazisində yerləşir
Göytəpə Arxeoloji Parkı
Neolit dövrünə aid olan Göytəpə qədim yaşayış yeri digər neolit dövrünə aid təpələrin (Hacıəlləhmanlı, Hüseynqulu. Qarğalartəpə, Töyrətəpə) əhatəsində olub, bu günümüzədək ən yaxşı vəziyyətdə qalmış abidələrdən biridir. Göytəpə q.y.y. Kiçik Qafqaz sıra dağlarının şərq hissəsinin arealına daxildir. Abidə magistral yoldan 340 metr aralıda olub 2 hektara yaxın ərazini əhatə edir. Onun diametri 145 metr, hündürlüyü isə 9 metrdir. Araşdırmalara əsasasən əldə olunan nəticələr Göytəpə qədim yaşayış yerinin, Azərbaycanda və ümumən Cənubu Qafqazda e.ə. VI minilliyə aid son neolit dövrünün inkişaf etmiş mərhələsini əks etdirən erkən kəndlərdən olduğunu təsdiq edir.
Arxeologiya
2008-ci ildə tanınmış Azərbaycan arxeoloqu professor, AMEA-nın müxbir üzvü İdeal Nərimanovun yetirməsi olan tarix üzrə fəlsəfə doktoru Fərhad Quliyev Göytəpə qədim yaşayış yerində əsaslı arxeoloji qazıntılara başlamışdır. 2009 -cu ildə, tədqiqatçı Fərhad Quliyev Yaponiyanın Tokio Universitetinin Professoru, Orta Şərqin neolit dövrü üzrə mütəxəssisi Yoşihihiro Nişiyaki ilə Göytəpə qədim yaşayış yerində və ətrafında olan (Tovuz rayonunda yerləşən) digər arxeoloji abidələrdə müştərək araşdırmalar aparılması ilə bağlı ilkin razılığa gəldikdən sonra tərəflər arasında (Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu və Tokiyo Universiteti) əməkdaşlıq memorandumu imzalanmışdır. thumb|Konservasiya olunmuş tikililər Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondu tərəfindən qrantların verilməsi üzrə 2011-ci ilin 1-ci müsabiqəsinin (EİF-2011-1(3)) qalibi olmuş “İlkin sivilizasiyaları əks etdirən arxeoloji komplekslər (Göytəpə neolit dövrü abidəsi-açıq səma altında arxeopark)” adlı layihə abidənin müəllifləri tərəfindən (Fərhad Quliyev, həmmüəllif Yoşhihiro Nişiyaki) yeni aspektdə məsələlərə yanaşmasına şərait yaratmış oldu. Abidənin məxsusi özəlliklərini əsas götürərək qədim yaşayış yerinin yerli və xarici mütəxəssislərin iştirakı ilə bir sıra istiqamətlərdə "(arxeometrik elmlər)" paleobotanika, paleozoologiya, geomorfologiya, traselogiya, paleo-mühit və digər elmlərin qovşağında öyrənilməsi və həm də arxeoloji kompleksin əlverişli yerləşmə şəraitindən çıxış edərək arxeoloji abidənin ətrafında açıq səma altında arxeoparkın yaradılması nəzərdə tutulmuşdur. 2012 -ci ilin aprel ayının 12-də, Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev şimal-qərb bölgəsinə etdiyi növbəti səfəri zamanı, Tovuz rayonu ərazisində Göytəpə neolit dövrü abidəsinin ilkin nəticələri ilə tanış olmuş və abidənin əsaslı öyrənilməsi istiqamətində görülən işləri yeni dövrün reallıqları prizmasından təşkil olunması məqsədilə AMEA yanında Göytəpə Arxeoloji Parkının yaradılması ilə bağlı 18 aprel tarixli sərəncam imzalamışdır. Respublika Prezidentinin sərəncamına əsasən tədqiqat obyektinin müəllifləri tərəfindən üç istiqamətdə arxeoloji parkın yaradılması ilə bağlı işlərin görülməsi nəzərdə tutulmuşdur. Birinci olaraq abidənin ətrafında eksperimental arxeologiyanın tətbiqi vasitəsilə araşdırmalar zamanı aşkar olunmuş tikili qalıqlarının memarlıq üslubuna uyğun şəkildə neolit dövrünün kəndinin rekonstruksiyası, qazıntı sahələrində qoruyucu örtüyün qurulması və abidədən aşkar olunmuş maddi mədəniyyət nümunələrindən ibarət sərgi zalının hazırlanması nəzərdə tutlmuşdur.
Mədəniyyət
thumb|left| Göytəpənin ümumi görünüşü Bəşər tarixində neolit dövrü sıçrayış və sivilizasiyanın başlanğıc nöqtəsi olmuşdur. Qədim istehsal sahələrinin yaranması, qida ehtiyatlarının çoxalması, əhali artımı, tikinti mədəniyyətinin formalaşması, biliklərin yaranması özəyi, dini inancların təbiət fəlsəfəsinə söykənməsi, və yeni simvolik sistemlərin formalaşması bu dövrün mühüm xüsusiyyətlərindən olmuşdur. Azərbaycanda - Bir sıra vacib amillər, əlverişli ekoloji durum, Orta Şərqin qədim mədəniyyətləri ilə əlaqələr və sairə Azərbaycanda, ümumən Cənubi Qafqazda qədim istehsal təsərrüfatı sahələri olan əkinçilik və maldarlığın formalaşmasına şərait yaratmışdır. thumb|Tikili qalığı Nəticədə, bölgədə Orta Şərqin neolit dövrü abidələri ilə sinxron olan oturaq həyat tərzli yerli erkən əkinçi-maldar tayfalara məxsus yaşayış məskənləri (neolit kəndləri) meydana gəlmişdir. İlk dəfə Azərbaycan arxeoloqları tərəfindən 70-ci illərdə elmi ictimaiyyətə təqdim olunan və hal-hazırda dünya arxeologiyasında bu arxeoloji abidələr kompleksi Şomutəpə və yaxud Şomutəpə-Şulaveri mədəniyyəti adı ilə tanınır. Kür çayının orta axarı boyunca yayılmış son neolit dövrünün erkən əkinçi-maldar tayfalarına aid olan Şomutəpə mədəniyyəti Azərbaycanda bizim eradan əvvəl VI minilliyə aid olan erkən əkinçilik və maldarlıq təsərrüfatı, ilkin keramikanın istifadəsi kimi neolit dövrünün bütün əsas atributlarını özündə cəmləşdirir. Bununla belə, Şomutəpə mədəniyyətiin mənşəyi və erkən yerli mədəniyyətlər ilə əlaqəsi naməlum olaraq qalır. Hətta bu mədəniyyətin bir sıra xüsusiyyətləri və xronologiyası ilə bağlı məsələlər tam həllini tapmamışdır. Nəzərə almaq lazımdır ki, Azərbaycanda inkşaf etmiş neolit sakinlərinə aid olan bu mədəniyyət radiokarbon analizləri, bitki və heyvan qalıqlarınin bərpası, strateqrafiyası kimi geniş və müasir qazıntı texnologiyalarından əvvəl 1964 müəyyən edilmişdir.Göytəpə qədim yaşayış yerində Azərbaycan və Yaponiya tədqiqatçılarından təşkil olunmuş yaradıcı kollektiv altı il ərzində 1000 kvadrat metrdən artıq sahədə araşdırmalar aparmışdır. Qazıntılar zamanı məlum olmuşdur ki, qədim yaşayış yerinin mədəni təbəqəsi 10 metrdir. Abidənin stratiqrafik cəhətdən əsaslı araşdırılması yaşayış yerinin 13 memarlıq horizontunu üzə çıxarmışdır. Yəni qədim yaşayış yeri mövcud olduğu dövrdə Göytəpə sakinləri tərəfindən 13 dəfə tikinti prosesinə məruz qalmışdır. Araşdırmalar zamanı qədim yaşayış yerindən aşkar olunmuş arxeoloji materiallar təyinatına uyğun şəkildə analiz və təhlillərə cəlb edilmişdir. Qədim yaşayış yerinin dəqiq yaş dövrünü təyin edilməsi məqsədilə qazıntı sahələrindən neolit sakinlərinin özləri tərəfindən vaxtilə istifadə olunmuş çoxlu sayda kömür parçaları və osteoloji qalıqlar götürülmüş və Tokiyo Universitetində laborator analizlərə göndərilmişdir. Nəticədə, radiokarbon analizlər Göytəpə qədim yaşayış yerinin e.ə. VI minilliyin əvvəlindən ortalarına qədər dövrləşdiyini göstərir. thumb|Arxeoloji Parkın layihə konsepsiyası
Tədqiqatların nəticələri
Yuxarıda qeyd edilənlər 2013-cü ilə qədər aparılan araşdırmaların ilkin nəticələrinə aiddir. Araşdırmalar davam edir.
Aquila spilogaster
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
PPŞ-41
PPŞ-41 — 1940-cı ildə konstruktor Georgi Şpaqin tərəfindən ixtira edilmiş və 21 dekabr 1941-ci ildə Sovet Ordusu tərəfindən silahlanmaya qəbul edilmiş SSRİ pistolet-pulemyotu. İstehsalı son dərəcə asan olan bu avtomatdan gündə 3 min ədəd istehsal edilib. PPŞ-41-in istehsalı eyni zamanda Bakı da daxil olmaqla bir sıra SSRİ şəhərlərində həyata keçirilib.
Tarix
1941-ci ildə istehsal xərcləri daha yüksək olan PPD-40-ın əvəzinə istehsal edilməyə başlanmışdır. PPŞ-41 İkinci dünya müharibəsinin ən məşhur silahı idi. Müharibə illəri ərzində bu silahdan 5-6 milyon ədəd buraxıldığı zənn edilir. Müharibədən sonrakı illərdə, silah Çində kopyalanmış və Koreya yarımadasındakı müharibə zamanı Çin quru qoşunlarının əsas döyüş silahı olmuşdur. 1980-ci illərdə isə silahdan Livan və Afrikada geniş istifadə edilmişdir. Zəif qaytarma gücünə və 150 metrə qədər dəqiq nişangah məsafəsinə malik olan PPŞ-41, istismar zamanı yüksək etibarlılığı ilə fərqlənir. Silahın lüləsini korroziyadan qorumaq üçün xüsusi xrom örtüyündən istifadə edilmişdir. PPŞ-41 silahı iki tipdə: standart 35 gülləli daraq və 71 gülləli xəzinə ilə buraxılırdı.
Xarakteristikası
Ad: PPŞ-41 (Пистолет-Пулемет конструкции Шпагина)
Tip: Avtomat
Patron, mm: 7.62x25
Patronlarsız çəkisi, kq: 3.64
Ölçülər, mm: uzunluq - 838, lülənin uzunluğu - 266
Güllənin başlanğıc sürəti, m/san: 488
Nişangah məsafəsi, m: 150
Atəş tezliyi, atəş/dəq: 900
Xəzinə tutumu, patron: 35 və ya 71
İstifadə: Anqola, Efiopiya, Livan, Somali partizan qruplaşmaları
İstehsalçı ölkə: SSRİ
Senecio pinifolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Quercus tonduzii
(Quercus tonduzii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mandana
Mandana – Midiya şahzadəsi, sonralar Persia hökmdarı I Kambizin arvadı və II Kirin anası.
Mandana Herodotun "Tarix"ində
Herodota görə Mandana Kiaksarın oğlu Astiaq və II Aliattın qızı Aryenisin qızıdır. Lakin, Kristian Settipani qeyd edir ki, o, Astiaqın qızı olsa da anası başqa olub.
Herodot qeyd edir ki, onun doğulmasından qısa müddət sonra Astiaq qəribə bir yuxu görür. Yuxuda görür ki, onun qızı o qədər işəyib ki, bütün Asiyanı su basıb. Maqlarla məsləhətləşərkən, onlar yuxunu yozaraq qeyd edirlər ki, gələcəkdə Mandananın oğlu onun hakimiyyətini devirəcək.
Baş verəcək hadisələri önləmək üçün, Astiaq Mandananı madayların vassalı olan farsların hökmdarı, "yaxşı və sadiq ailədən olan" I Kambizlə nişanladı və o, düşünürdü ki, bununla təhlükəni özündən sovuşdura bilər.
İkinci yuxunu isə o, Mandana hamilə olarkən görür. Yuxuda görür ki, Mandananın bətnindən üzüm tağı çıxaraq bütün dünyaya sarmaşır. Yuxudan dəhşətə gələn Astiaq ən sadiq hökmdar xidmətçilərindən biri olan məşhur sərkərdə Harpaqı uşağı öldürmək üçün Persiaya göndərir. Lakin, Harpaq hökmdar nəslindən olan insanın qanını axıtmaq istəmədiyindən, gələcəkdə II Kir kimi məşhurlaşacaq körəni Mitridat adlı bir çobanın yanında gizlədir.
İllər keçir, Kir öz babasına meydan oxumağa başlayır. Astiaq onlarla mübarizə aparmağa məcbur olur və Pasarqad döyüşündə Harpaqın II Kirin tərəfinə keçməsi ilə məğlub olur və beləliklə də onun illər öncə gördüyü yuxusu, maqların yozduğu kimi gerçəkləşir.
Mandana Ksenofonun "Kiropediya"sında
Qədim yunan tarixçisi Ksenofon da özünün "Kiropediya" əsərində Mandana haqqında məlumatlar vermişdir. Ksenofon qeyd edir ki, Kirin babasından incidiyi dövrdə, Mandana oğlu ilə birgə atası Astiaqın sarayına səyahət edir. Bu səyahət zamanı Kir babasını valeh edir və o, uşağı hökmdar ovçularının sırasına daxil edir, qızı Mandana isə Anşana geri dönür. Bundan sonra Kir bir də atası I Kambiz xəstələnərkən Anşana dönür və Astiaqla növbəti görüşləri artıq farslar və madaylar arasında olan döyüşdə olur.
Tarixi analiz
Bu şübhə ondan qaynaqlanır ki, Kirin anası Mandana Aryenisin qızıdır və o, e.ə. 585-ci ildə Halis döyüşündən sonra tərəflər arasında bağlanmış sülh müqaviləsinin şərtlərinə uyğun olaraq Astiaqa ərə verilmişdir. Belə çıxır ki, Mandana I Kambizə ərə verilərkən hələ azyaşlı olmuşdur və bu, maday hökmdar qaydalarına görə mümkün olan iş deyildir. Hətta olsaydı belə, II Kirin doğulması vaxtı, Mandana yenicə ərgənlik yaşlarına qədəm qoyurdu və onun uşaq dünyaya gətirməsi demək olar ki, mümkün deyildi. Kir artıq orta yaşlı oğlan olanda isə gənc yaşlı Mandana dünyasını dəyişir. Lakin bütün bu ehtimalları təsdiq edən tarixi mənbələr yoxdur və ya hələlik araşdırılmamış, tədqiq edilməmişdir.
Ölümü
Mənbələrdə Mandananın e.ə. 559-cu ildə ölməsi qeyd edilir. Lakin bu tarixin onun əri, I Kambizin ölüm tarixi olması ehtimalı da vardır.
Seyşel Kreol dili
Seyşel Kreol dili - maskaren kreol dilinə məxsus danışıqdır. Bu dil İngilis və Fransız dilləri ilə bərabər Seyşel adaları ölkəsinin rəsmi dilidir. 1976-cı ildə bu dilin ilk qrammatik qaydaları tətbiq edilmişdir.
Çatqıran (Qırxbulaq)
Çatqıran, Ağadost — İrəvan xanlığı, Qırxbulaq mahalı, İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Ellər (Abovyan, Kotayk) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 10 km cənub-şərqdə yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə "müsəlmanların yaşadığı Çatqıran", Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Cadqran , erməni mənbələrində həm də Çatıqran kimi qeyd edilmişdir. 1728-ci ilə aid mənbədə Qırxbulaq nahiyəsində "Müsəlmanların yaşadığı Çatqıran kəndi" ifadəsi vardır 1945-ci ildə kənd ermənicə Qeqaşen adlandırılmışdır. Yerli tələffüz forması Cadqırandır. 1590-cı ilə aid mənbədə də Cadqıran kimidir. 1590-cı ilə aid mənbədə Cadqıran kəndinin həm də Ağadost adlandığı göstərilir. 1727-ci ilə aid türkcə mənbədə Çatkıran kimi qeyd olunmuşdur
Toponimi
Toponim türk dilində "dağ beli, dağın çıxıntısı, qayalı yüksəklik, iki dərəni birləşdirən yer, yarğanh, dərəli sıra dağlar", "iki çay arasında yer> mənasında işlənən çat sözü ilə türk dilində (əslən monqol dilinə mənsubdur) "çəpər, hasar", "düşərgə", "heyvanlar üçün ağıl", "yaşayış yeri", "alaçıq" mənasında işlənən kuren (>quran >qıran >qran) sözündən əmələ gəlib, "qayalıqda, iki dərənin, iki çayın arasında olan yaşayış yeri, kənd" mənasını ifadə edir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Razdan, 21. X.1967-ci il fərmanı ilə yenidən dəyişdirilib Gexaşen qoyulmuşdur. Toponimin birinci komponenti türk dillərində çat-"yarğanın kənarı "dağ beli", "dağ çıxıntısı", "qayalı yüksəklik", "iki dərəni birləşdirən yer", "yarğanları və dərələri olan alçaq sıra dağ, tirə" sözüdür; "çat" (yaxud "çad") hissəsi hələ XIII əsrdə Artsakda (Dağlıq Qarabağda) Çat-Çoran (ermənicə yazılışda Çat-Çorans) kənd adında vardı. XIX əsrdə Şimali Qafqazda Çat-Başı, Ter əyalətinin Nalçik dairəsində Özəngi Çat-Başı, Çat-Aman dağı, Qars əyalətinin Qars dairəsində Çat-Köy və s. toponimlər mə’lumdur. Qırğızıstanda Çat-Bel, Sarı Çatı, Çat-Bazar dağ adları da bu sıraya aiddir. Toponimin "qİran" hissəsi Azərbaycanda və Ermənistanda çoxmə’nalıdır.
Fəraz Kəmalvənd
Fəraz Kəmalvənd (26 dekabr 1976, Xurrəmabad, Luristan, İran) — Təbrizin Traktor Sazi futbol klubunun keçmiş (2008-2011) baş məşqçisi.
Fəraz Kəmalvənd İranda peşəkar futbol məşqçilərindən sayılır və İran yüksək futbol liqasında ən gənc baş məşqçidir. Fəraz Kəmalvənd Traktor Sazi futbol klubunu 7 ildən sonra bir daha İran Futbol üstün liqasına qaytarmağa görə, Güney azərbaycanlılar arasında dərin hörmətə sahib olmuşdur.
Sosial Yeniliklər Düşərgəsi
Sosial Yeniliklər Düşərgəsi və ya qısaca SYD — sahibkarları, proqramçıları, veb-developerləri, koderləri, dizaynerləri, bloqçuları, marketoloqları və internet məkanında bütün növ sosial internet ideya sahiblərini bir araya gətirir və onların köməyi ilə yeni internet əsaslı layihələr yaradılması müsabiqəsidir. Bu sosial innovasiya üçün bir metoddur. Sosial Yenilik Düşərgəsi mütərəqqi gənclərə stimul vermək üçün təşkil edilir.
Necə baş verir?
Düşərgənin ilk günündə iştirakçılar arasında qısa tanışlıq olur, sonra isə seçilmiş ideyalar iştirakçılara təqdim olunur, iştirakçılar xoşladıqları ideyanı seçirlər və qrup şəklində işləməyə başlayırlar. Düşərgənin ikinci günündə isə ideyalları reallaşdırma prosesi bitdikdən sonra iştirakçılar hamısı konfrans zalına gəlir və qruplar bir-bir öz yaratdıqları ideyaları nümayiş etdirirlər. Sonda isə ekspertlər tərəfindən qalib təyin olunur. Qalib gəlmiş ideyaya mükafat olaraq pul köməkliyi göstərilir və ideya həyata keçrilir. Başqa sözlə, SYD internetlə bağlı sosial ideyaların düşərgəyə qədər qəbulu, onlar içindən seçilən 4-8 layihənin düşərgədə reallaşdırılması və sonda ən yaxşısının mükafatlandırılması müsabiqəsidir.
İştirak
Düşərgəyə yaş, cins, peşə və s. məhdudiyyətindən asılı olmayaraq iki formada qatılmaq mümkündür:
Tarix
thumb|Beynəlxalq "Social Innovation Camp"-ın loqosu
SYD ilk dəfə 2008-ci ilin əvvəllərində Yanq Fondunun dəstəyi ilə Londonda keçirilib.
İndiyədək bir neçə Sosial Yeniliklər Düşərgəsi (Social Innovation Camp) keçirilib:
Keçirilmiş düşərgələr
Sosial Yeniliklər Düşərgələri Cənubi Koreya, Çexiya, Nigeriya, Avstraliya, Slovakiya, Qırğızıstan, Bosniya və Herseqovina, Gürcüstanda da keçirilib. Hazırkı dövrə qədər keçirilmiş bütün SYD-lər, iştirak etmiş və qalib gəlmiş ideyalar haqqında SYD-nin rəsmi saytında məlumat yerləşdirilib.
Medianın diqqəti
Sosial Yeniliklər Düşərgələri bir çox media nəhənglərinin diqqətindədir. Məsələn, The Guardian kimi nüfuzlu mətbu orqanı bu düşərgədən yazıb.
Azərbaycanda da bu tədbir medianın diqqətindədir.
Asafa Pavell
Asafa Pavell (23 noyabr 1982) Yamaykalı atlet. Əsasən 100 metr və 4 x 100 metr idman yarışlarına qatılır. 100 metr dünya rekordunu 9.77 və 9.74 dərəcələri ilə 2005 və 2008-ci illər arasında əlində saxlamışdır. Bir neçə dəfə 10 saniyədən az bir müddətdə 100 metr qaçmış və 9.72 saniyə karyera rekordu bu idman növündə ən yaxşı 6-cı dərəcədir.
Pavell, 2004 Yay Olimpiya Oyunları və 2008 Yay Olimpiya Oyunlarına qatılmış, lakin medal qazana bilməmişdir. Lakin Pekin Olimpiya Oyunlarında 4 x 100 metrdə komanda yoldaşları ilə birlikdə qızıl medal qazanmışdır.
Adi ağ balıq
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Morfoloji əlamətləri
Ağzı aypara formasındadır, çox böyük olub, başın bütün alt tərəfini tutur. Qəlsəmə pərdələri bütöv qırış əmələ gətirir. Bığcıqlarında yarpaqşəkilli çıxıntılar var. Bel lövhəciklərinin sayı 9-17, yan - 37-53, qarın - 7-14-dür. Xəzər dənizinin hər yerində, 70–100 m-ə qədər dərinliklərdə yayılmışdır.
Yayılması
Nərəkimilərə aid olan Ağ balıq hazırda yaşayan balıqların ən qədimidir. Keçmişdə bəzi fərdləri 120 ilə qədər yaşayırdılar. Adətən, yalqız olur, sürü halında yığışmır. Adi bölgə Aralıq, Xəzər, Qara və Azov dənizləri hövzələrində yayılıb. Xəzərdə növ 2 popoulyasiya ilə təmsil olunmuşdur - Volqa və Kür.
Keniya şillinqi
Keniya şillinqi — Keniyanın milli pul vahididir.
Adi ağ balıq
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Kür bölgəsi keçici balıqdır. Yırtıcı balıqdır. Xul, kilkə, siyənək, aterinalar və sıf ilə, həmçinin xırda balıqlar, balıq körpələri və dib onurğasızları ilə qidalanır. Uzunluğu 5 m-ə, kütləsi 1500 kq-a qədər çatır. 60-100 il yaşayır. Təkcə Xəzər hövzəsində deyil, həm də bütün şirin su onurğalıları arasında ən böyük balıqdır. Kütləsi 1 tona, uzunluğu 4,2 m-ə qədər olur. 1,5 hətta 2 tona qədər, 9 m uzunluğunda fərdlərin tutulması halları məlumdur. Bölgənin orta kütləsi 70-80 kq-dır. Xəzər dənizi balıqlarındandır. thumb|300px|Ağ balıq
Keniya şillinqi
Bir Keniya şillinqi 100 sentə bərabərdir. Pul vahididin beynəlxalq işarəsi — KES-dir. Mübadilədə 1966-cı ilin 14 sentyabrından istifadə olunur.
Adi ağ balıq
Çoxalması
Gecyetişən növdür: dişilər 16-27, başlıca olaraq 20-25 yaşında, erkəklər isə 13-21 yaşnda cinsi yetkinliyə çatır. Hazırda cinsi yetkinlik bir qədər tez-erkəklər üçün 10, dişilərdə isə 14 yaşında baş verir. Dişilər erkəklərə nisbətən bir qədər sürətlə böyüyürlər. Kürdən tutulmuş 18 yaşlı fərdlərin uzunluğu 184 sm-ə çatmışdır. Mart-apreldə və oktyabr-noyabrda iki zirvə ilə bütün il boyu Kürə keçirlər. Payızda kürünün yetişmə dərəcəsi az olduğundan balıqlar çayda qışlayırlar, mart-apreldə yetkinlik ən yüksək həddə çatır (Derjavin, 1956). Kürütökmə martın sonunda - suyun temperaturu 10-120 C olarkən başlanır. Kürülər yapışqanlı olub, 5–11 m dərinliyə tökülür.
Keniya şillinqi
Hal-hazırda pul dövriyyəsində 2003-cü ildə buraxılmağa başlanmış 50, 100, 200, 500 və 1000 nominallı Keniya şillinqinə, 50 sent və 1, 5, 10, 20, 40 nominallı Keniya şillinqinə rast gəlmək olar.
Əsginaslar
Dövriyyədə müxtəlif buraxılış illərinin 50, 100, 200, 500 və 1000 nominallı əsginaslarını görmək olar. Köhnə buraxılış illərinin əsginasları da ödəmə vasitəsidir və köhnəlmə müddətində dövriyyədən götürülür.
Mixaylovka (Xaybulla)
Mixaylovka kəndi (Михайловка) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu İvanovka kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
İspan məzar qartalı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Baraxum
Baraxum — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Yohan Bleyk
2012 Yay Olimpiya Oyunlarında 100 metr yarışında 9.75 dərəcəsi ilə şəxsi rekordunu vurmaqla Useyn Boltun ardından ikinci yer tutmuşdur. Sonraki "Diamond League" yarışında 9.69 dərəcəsi ilə Tayson Geyi geridə qoymuşdur.
Tağızadələr
Tağızadələr — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri.
Soyun yaranması
Hacı İmamqulunun üçüncü oglu Tağı 1808-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Molla yanında oxumuşdu. Rastabazarda baqqal dükanı işlədirdi. Müqəddəs Kərbəla torpağını ziyarət etmişdi.
Kərbəlayı Tağı Şahnisə ilə ailə qurmuşdu. Şirin, Zeynalabdin, Adıgözəl, Qasım adlı oğlanları, Şəhri adlı qızı vardı.
Kərbəlayı Tağının törəmələri Tağızadə soyadını daşıyırdılar.
Bayoba
Bayoba — Azərbaycan Respublikasının Xaçmaz rayonunun Yergüc inzibati ərazi vahidində kənd.
Adının mənası
Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, obanın əsasını əslən Quba rayonunun Cek kəndindən olan Bay adlı bir şəxs qoymuşdur. Oykonim bay və oba komponentlərindən ibarət olub, "bəy kəndi" və ya "bəy obası" deməkdir.
Bayoba kəndi Xaçmaz rayonun Quba rayonuna yaxın ərazisində yerləşir. Bu kəndin hər tərəfi müxtəlif meyvə bağları ilə əhatə olunmuş füsünkar bir ərazidir. Bayoba kəndi adını 18 əsrin sonlarında yaşamış Bay adlı adamın adıyla bağlıdır. Deyilənlərə görə Bay və onun ailəsi bu kəndə ilk məskən saldıqları üçün kəndin adı Bayoba qalıb. Kiçik bir kəndir təxmini əhali sayı 500-600 nəfər və ev sayı isə təxmini 110-120-dir.
Tarixi
Kəndin yerləşdiyi ərazi əvvəllər Quba rayonunun Cek kəndinə aid qışlaq yeri olmuşdur. Bu ərazidə kəndin yaranması XIX əsrin ortalarına təsadüf edir. Həmin vaxt ceklilərin bir hissəsi bu əraziyə köçmüşdür Nəticədə də qışlaq kəndə çevrilmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Samur-Dəvəçi ovalığındadır.
Əhalisi
Kəndin əhalisinin etnik tərkibini Şahdağ xalqlarından biri olan ceklilər təşkil edir.
Təhsil
Kənddə Qarabağ döyüşlərində qəhrəmancasına şəhid olmuş Əlvan Fətəliyev adına ümumi orta məktəb fəaliyyət göstərir. Məktəbdə təxmini 120-yə yaxın şagird təhsil alır.
Juan Barboza Rodriqis
Juan Barboza Rodriqis (João Barbosa Rodrigues, ) — Braziliya botaniki.
Elmi fəaliyyəti
Juan Barboza Rodriqis qıjıkimilər və toxumlu bitkilər sahəsində ixtisaslaşmışdır. .
Daşnov (Qafan)
Daşnov - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonu ərazisində kənd olmuşdur.
Tarixi
Kəndin digər adı Daşnav olmuşdur. Rayon mərkəzindən 18 km şimal-şərqdə yerləşirdi. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim Azərbaycan dilində işlənən daş sözü ilə fars dilində «nov, kanal, arx» mənasında işlənən nov sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Hidrotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 18 nəfər, 1873 - cü ildə 30 nəfər, 1886-cı ildə 31 nəfər, 1897-ci ildə 30 nəfər, 1904 - cü ildə 39 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuş və kənd xarabalığa çevrilmişdir. İndi ölü kənddir.