cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yam (bitki)
Yam yumrularının ölçüsü torpaq altında 1,5 metrə qədər, çəkisi isə 70 kiloya qədər çata bilər. Sərt qabıqları vardır, lakin bişirilən zaman yumşalır. Qabıqları tünd qəhvə rənginə açıq bənövşəyiyə çatan rənglər ala bilər. Yumrunun özü daha yumşaqdır və rəngləri ağ, bənövşəyi, sarı, narıncı və çəhrayı arasında dəyişir.
Yam olduqca qədim bir kənd təsərrüfatı bitkisidir. Mədəni bitki olaraq yetişdirilməsi Afrika və Asiyada e.ə. 8000-ci illərə qədər gedib çıxır. Bu bitki həmin ərazilərdə insanların sağa qalması üçün çox əhəmiyyət daşımışdır. Yumruları soyutmağa ehtiyac olmada 6 ay qədər saxlamaq olar. Yağışlı mövsümlərinin başlamasına qədər olan müddət ərzində insanlara qida qaynağı olur.
Əsasən manqalda, qril, soba, yağda qızardılaraq, qaynadılaraq yeyilir.
Miro Varvodiç
Miro Varvodiç (Miro Varvodić; ) — xorvatiyalı qapıçı.
Senecio comberi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əlincə (Culfa)
Əlincə — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunun Xangah kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Əlincə adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.
Əhalisi
Əhalisi 694 nəfərdir.
Çəmbərəkənd
Çəmbərəkənd (əvvəlki adı: Çəmbərxaç) — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu İrçan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun Köhnəkənd kənd Sovetindən Çəmbərxaç kəndi İrçan kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi sonunda imzalanmış atəşkəs bəyanatına əsasən 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi bəysülülər nəslinə mənsub ailələrin Çəmbərəxaç adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, burada üstündə xaç şəkli olan çəmbərə (yumru) formalı dağ var imiş. Oykonim "üzərində xaç olan yumru dağ" mənasındadır. Qəbələ rayonu ərazisində Çəmbərov (dairəvi su) bulağı adlı su obyekti qeydə alınmışdır. Çəmbərə (dairə, əyri, qövs, halqa) və kənd (yaşayış məntəqəsi termini) komponentlərindən düzəlib, "dairəvari, qövsvari kənd" mənasındadır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin yamacında yerləşir.
Əhalisi
2006-cı ilin statistikasına görə kəndin əhali sayı 150 nəfər olmuşdur.
Panavia Tornado
Panavia Tornado İtaliya, Böyük Britaniya və Almaniya tərəfindən birgə istehsal olunmuş iki mühərrikli, çoxməqsədli qırıcı dır. Tornado qırıcısının üç əsas variantı var: Tornado IDS döyüşçü-bombardmançı, Tornado ECR düşmənin hava hücumundan müdafiə sistemlərini üstələmək məqsədli radioelektron mübarizə və kəşfiyyat, Tornado ADV tutucu (interceptor) variantı.
İlk uçuşunu 14 avqust 1974-cü ildə həyata keçirmiş, 1979-1980-ci illərdə silahlanmaya qəbul olunmuşdur. Səudiyyə Ərəbistanı bu döyüş təyyarəsinin üç istehsalçı ölkədən başqa yeganə ixracatçısıdır.
Tornado qırıcıları indiyə qədər müxtəlif döyüş ərazilərində istifadə edilmiş, Bosniya, Kosovo, Suriya, İraq, Əfqanıstan kimi fərqli ölkələrdə döyüş tapşırığını uğurla yerinə yetirmişdir.
İstifadəçiləri
thumb|right|Panavia Tornado istifadəçiləri|305x305px
thumb|[[Lüftvaffeyə aid olan bir Panavia Tornado təyyarəsi NATO-nun Yuqoslaviyaya qarşı müharibəsi əməliyyatında]]
Xüsusiyyətləri (Tornado GR4)
thumb|right|303x303px
Süleyman Paşa Böyük (Məmlük sülaləsi)
Süleyman Paşa Böyük və ya Böyük Süleyman (ərəbcə. سليمان الكبير, Osmanlıca. سليمان پاشا الكبير, gürcücə. სულეიმან ბუიუქი) - Osmanlı Paşası, İraq Məmlük sülaləsi, Bağdad Paşalıq hökmdarı (1780-1802).
Həyatı
Süleyman Paşa tayfa olaraq bir Məmlüküydü və Bağdadın hökmdarı olmamışdan öncə Mosul valisiydi. 1776-cı ildə Türk Sultanı I Əbdülhəmid'in əmriylə Diyarbəkir valisi Abdullah Paşa və Əl-Rəqqə valisi Mustafa Paşa ilə birlikdə Bağdad hökmdarı Ömər Paşanı devirdi. Fitnə səbəbindən o, Şiraza sürgünə göndərildi və 1779-cu ildə geri qaytarıldı. II Həsən Paşa Bağdad sakinləri tərəfindən devrildikdən sonra Süleyman Paşa 1780-ci ildə Bağdadın hakimi oldu. Süleymanın hakimiyyəti Məmlüklər hakimiyyətinin möhkəmlənməsinə səbəb oldu. Ö cinahını gücləndirmək üçün çox sayda Məmlükü işə aldı. Demək olar İraqdakı, bütün əsas postlar Məmlüklərin əlindəydi və onlar da ölkənin ən böyük torpağına sahib oldular.
Süleyman Paşa 1782-ci ildə Baban sülaləsi və Bədəvilər tayfalarının üsyanlarını sıxışdırdı və dövlət işlərini nizama saldı. Onun dövründə müdafiə binaları tikildi, yeni bazarlar bərpa edildi, məscidlər və saraylar bərpa edildi. İraqdaki Süleymaniyyə şəhəri Süleyman Paşanın dövründə qurulmuş və onun şərəfinə adlandırılmışdır. Bəsrədəki Şərqi Hindistan şirkəti, Osmanlı İmperiyasının muxtar hissəsini təşkil edən Bağdad Paşalığına getdikcə təsirini artmışdır.
1786-cı ildə quraqlıq səbəbi ilə qıtlıq başladı, lakin buna görə başlayan üsyan Süleyman Paşa tərəfindən tez bir zamanda yatırıldı.
Yarımca (Tərtər)
Tarixi
Yarımca kəndi əvvəllər Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Ağdərə rayonu inzibati ərazisinə aid idi, lakin 1992-ci ildə Ağdərə rayonu ləğv edilərək ərazisi qonşu Ağdam rayonu,Tərtər rayonu və Kəlbəcər rayonu arasında bölüşdürüldü.Yarımca kəndi də Tərtər rayonuna birləşdirilən kəndlərdən biridir.Yarımca kəndi ilk dəfə 1991-1992-ci illərdə Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad edilib. 1994-cü ilin avqustunda düşmən yenidən kəndi işğal edib.
Rikotta
thumb|Rikotta
Rikotta — qoyun südündən hazırlanan italyan pendiri.
Eyyub Tağıyev
Eyyub İsmayıl oğlu Tağıyev — texniki elmlər doktoru, professor, Stalin mükafatı laureatı (1942, 1948, 1951).
Həyatı
1912-ci il yanvarın 27-də Bakıda anadan olmuşdur. Ailəsi babasının Böyük Qala küçəsindəki ikimərtəbəli evində yaşayırdı. Eyyubun atası İsmayıl Tağıyev təhsil görmüş adam idi, inqilabdan əvvəl Kiyevin Tereşşenko qardaşları şəkər zavodunu Zaqafqaziyada təmsil edirdi.
İkinci dünya müharibəsi illərində Sovet rəhbərliyi şərq rayonlarında neft hasilatını təşkil etmək məqsədilə Eyyub Tağıyev başda olmaqla Bakı eksperimental qazma kontorunun bütün heyətini avadanlıqları ilə birlikdə Perm vilayətinin Krasnokamensk şəhərinə köçürdü. Onlar burada "İkinci Bakı"nı axtarmağa başladılar və tapdılar. O zaman Eyyub Tağıyevin 32 yaşı vardı.
40-cı illərin sonlarında Xəzər dənizində yataqların mənimsənilməsinə başlanılır. Dənizdə qazma işləri üzrə baş idarə – "Qlavmorneft" yaradılır. E.Tağıyev idarənin baş mühəndisi təyin olunur. O, texnologiya və avadanlıqların təkmilləşdirilməsi üçün yeni-yeni təkliflər irəli sürür. Tağıyevin dərinlik estakadalarında dirəklərin vurulması və özüllərin möhkəmləndirilməsi üçün təklif etdiyi 100 ton gücündə turbovibrator qazma işlərini sürətləndirir.
Hindistan dövrü
1955-ci ilin payızında SSRİ Nazirlər Sovetinin sədri A.N.Kosıgin Daşkənddə Hindistanın baş naziri Cəvahirləl Nehru ilə görüşür. Nehru Hindistanda neft ehtiyatlarının axtarışı üçün mütəxəssislər qrupunun göndərilməsini xahiş edir. Kosıgin SSRİ-nin ozamankı neft sənayesi naziri Nikolay Baybakova belə mütəxəssislərin tapılması və Hindistana göndərilməsini tapşırır və qrupa "Şərq adamı"nın rəhbər təyin olunmasını məsləhət görür. Baybakov fikirləşmədən Eyyub Tağıyevi təklif edir.
Braziliya dövrü
1961-ci ildə Eyyub Tağıyev Amazon çayının neftli hövzəsini tədqiq etmək üçün həmkarı Eyyub Bəkirovla birlikdə Braziliyaya yollanır. Altı ay davam edən ağır işdən sonra onlar Braziliyada böyük neft və qaz ehtiyatlarının olması barədə dəlilləri ortaya qoyurlar. Eyyub Tağıyev xatırlayırdı ki, Braziliyada 40 dərəcədən yuxarı temperaturda, yüksək rütubət şəraitində, mığmığaların içində işləmiş, müxtəlif nəqliyyat vasitələri ilə, bəzən də piyada 25 kilometr məsafə qət etmişdilər.
Vəfatı
Eyyub Tağıyev 1967-ci il yanvarın 17-də, 55 illiyinə on gün qalmış qəflətən vəfat edib. O, Moskvada Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn olundu.
Xatirəsi
Neft və Qaz Akademiyasının binasında onun portreti asılıb. Adına tələbələr üçün mükafatlar təsis olunub. Kəlküttədə mərkəzi parkda Eyyub Tağıyevin qara mərmərdən hazırlanmış büstü qoyulub. Pyedestalın üzərində isə qızılı hərflərlə "Hindistan neftinin atası" yazılıb.
Avqustov kanalı
Tarixi
Kanalın layihəsi Polşa dövlət xadimi, Polşa iqtisadiyyat naziri, Şahzadə Francis-Xavier Drutskiy-Lyubetskiə (1779-1846) aiddir. 1821-ci ildə Prussiya birtərəfli olaraq Polşa və Litva məhsullarını öz ərazisi ilə tranzit etmək üçün qadağan edilmiş gömrük rüsumlarını tətbiq etdi və ticarət vasitələrinə görə dənizə giriş imkanını məhdudlaşdırdı. 1822-ci ildə Polşa Krallığına, Rusiya İmperiyasının gömrük ərazisindən kommersiya müstəqilliyi verildi. Polşanın iqtisadiyyat naziri Franciszek Ksawery Drucki-Lubecki'nin fikri, Prusya, Danzig limanında  yeni müstəqil ticarət marşrutu yaratmaq idi. 1824-cü ildə ümumi uzunluğu 395 km olan bir kanal layihəsi, eyni il təsdiq olunan İmperator Aleksandr I'ə təqdim edildi. Tikintinin birinci rəhbəri polkovnik Ignacy Prądzyński (1792-1850) olmuşdur. 1826-cı ildə o, satqınlıq səbəbi ilə həbs edilib, "Noyabr üsyanı"dan sonra Polşa inqilabçıları ilə yüksək vəzifədə çalışmışdır. Kanalda əsas iş 1830-ci ildə tamamlandı. Polşa inqilabı (1830-1831) bitənə qədər heç bir iş görülməmişdir. Son tikinti mühəndisi Theodore Urbanski idi. General Malle de Granville və Polkovnik Rossmann başçılıq etdiyi 7000-dən çox işçi tikinti işlərini davam etdirdi. Kanalın açılması 1839-cu ildə baş vermişdir. Burada 18 şalüz, bir çox bənd və körpü tikildi. Kanalda "Berlin" adlandırılan taxta barjalar hərəkət edirdi. I Dünya müharibəsi dövründə, kanal, ilk dəfə turizm məkananına çerildi. Hər il Dombrovka şlyüzdə böyük miqyasda "Dəniz Festivalı" keçirilir. Qrodno-Avqustov-Qrodno marşrutu üzrə, mütəmadi olaraq iki paroxod hərəkət edir. Kanal boyunca nüfuzlu turizm marşrutu, qayıq və baydarka üçün əla şərait təmin olunmuşdur. İkinci Dünya müharibəsi döyüşlərində, kanalın Belarus hissəsinin hidravlik strukturları ağır şəkildə zədələnmişdir. Çertok şlüzü tamamilə məhv olmuşdur. Geri çəkilməklə, Alman əsgərləri 3 şlüz, 8 bənd və bir neçə körpü partlatdı. Müharibədən sonra kanalın Polşa hissəsi bərpa edildi və turizm məqsədləri üçün istifadə edildi; Belarus hissəsi dağılmış vəziyyətdə qaldı. 2004-2006-cı illərdə Avqstov Kanalı'nın Belarus hissəsində bərpa işləri aparılmışdır. 2005-ci ildə beynəlxalq sərhəd keçid məntəqəsi kanaldan yalnız qayıq və baydarkalarla səyahət edənlər üçün Lesnaya-Rudovkada açılmışdır. 2008-ci ilin oktyabrında Polşanın və Belarusun sərhəd rəsmiləri piyadalar və velosipedçilər üçün bu sərhəd keçidini mümkün qədər qısa müddətdə açmağa razılaşdılar.
Eyyub Tağıyev
Xatirəsi
Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi ilə 2011-ci ildə "Butafilm" studiyasında üç dəfə Stalin mükafatı laureatı, texnika elmləri doktoru, Azərbaycanın əməkdar elm xadimi, neft və qaz quyularının qazılması üzrə görkəmli mütəxəssis haqqında "Bakının neft kralı" adlı sənədli film çəkilib.
Avqustov kanalı
Coğrafiya
Kanal, buzlaşma dövründən sonrakı geoloji çöküntü üzərində və bir çox vadi boyunca inşa edilmiştir. Kanal, Avqustov göllərinin zənciri ilə, onları birləşdirən çaylar boyunca uzanır. 7 moren göl Neko, Białe, Studzieniczne, Orle, Paniewo, Krzywe, Mikaszewo gölləri və 11 çaydan Biebrza,Netta, Czarna Hańcza, Mikaszówka, Perkucia,  Klonownica, Plaska, Szlamica, Wolkuszanka, Ostaszanka,  Neman ibarətdir. Polşa tərəfində hövzənin sahəsi 74,25 km², Belarus tərəfində isə 8,42 km², ümumi sahəsi 82,67 km² təşkil edir.
Armando Obispo
Armando Obispo (5 mart 1999-cu ildə anadan olub) — Erediviziya təmsilçilərindən olan PSV Eyndhoven klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Niderland futbolçusudur.
PSV
Obispo PSV Eyndhoven akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Obispo öz peşəkar karyerasında debütünü 16 sentyabr 2016-cı ildə Dordrext klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Eerste Diviziya görüşündə Yonq PSV rəqibinə 3-2 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Matu-Qrosu-du-Sul
Matu-Qrosu-du-Sul (Mato Grosso do Sul) — Braziliyanın cənub-qərbində yerləşən ştat. İnzibati mərkəzi Kampu-Qrandi şəhəridir.
Matu-Qrosu, Qoyas, Minas-Jerays, San-Paulu və Parana ştatları ilə sərhədlənir. Üstəlik qərbdən Paraqvay və Boliviya ilə sərhədə malikdir.
Adı
Adının mənası portuqalcadan tərcümədə «Cənub seyrəkmeşəsi» anlamını daşıyır. Ştat ondan şimalda yerləşən Matu-Qrosu ştatının varisidir. Buda təsadüfü deyil ki, insanlar Matu-Qrosu və Matu-Qrosu-du-Sul adlarını səhv salırlar.
Coğrafiya
left|thumb|[[Pantanal.]] right|thumb Tropik iqlimə malikdir. Bununla belə olduqca rütubətlidir. Buradan Parana çayının çoxlu qolları axır.
İqlim
Matu-Qrosu-du-Sul rütubətli subtropik iqlimə malikdir. İllik yağıntınln miqdarı 1500 mm-dir. Yanvar ən isti aydır. Bu zaman maksimal temperatur 34 °C, minimal isə 24 °C təşkil edir. İyul ayında maksimal temperatur 24 °C, minimal isə 15 °C olur. İl ərzidə günəşli hava müşahidə edilir.
Tarixi
Matu-Qrosu-du-Sul 1977-ci ildə Matu-Qrosudan ayrılmaqla təşkil edilmişdir. Bunun təstiqlənməsi məqsədi ilə iki il tələb olunmuşdur (1 yanvar 1979).
Əhali
thumb|right|[[Кампу-Гранде.]] 2008 ilə olan məlumata görə ştat ərazisində 2 372 000 nəfər yaşayır. Əhalinin sıxlığı 6,4 nəf./km² təşkil edir. Urbaniyasiya səviyyəsi 84,7 %-dir.
İnzibati bölgü
İnzibati cəhətdən ştat 4 mezoregiona və 11 mikroregiona bölünür.
İqtisadiyyat
İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir
Nəqliyyat
thumb|right|BR-267 yolu.
Təhsil
thumb|right Portuqal dili rəsmi dildir və tədris müəsisələrində əsas dil kimi istifadə edilir. Məktəblərdə ingilis və ispan dili belə təsadüf edilir.
Bayraq
Ştatın bayrağı Mauro Maykl Мunxoz tərəfindən təşkil edilmişdir. Bayraqda olan ağ rəng ümüdə, yaşıl zəngin floraya, mavi böyük səmaya, sarı ulduz isə düzən, güç və sükut anlamını verir.
Senecio laetevirens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İst End cadugərləri (teleserial, 2013)
İst-End cadugərləri — eyni adlı kitab əsasında çəkilmiş Amerikan teleserialıdır. Serialın premyerası 6 oktyabr 2013-cü ildə Lifetime kanalında baş tutmuşdur. Hadisələr uydurma İst End adlı şəhərdə cadugər ailəsi olan Coanna Biçamp (Culia Ormond) onun iki qızı olan Freya Biçamp (Cenna Deuan Tatum) və İnqrid Biçamp (reyçl Boston) eləcədə onun bacısı Uendi Biçampın (Madçen Amik) ətrafında cərəyan edir.
Lifetime serialı 22 noyabr 2013-cü ildə ikinci mövsüm üçün yenilədi və 13 seria olacağı bildirildi. İkinci mövsümün premyerası 6 iyul 2014-cü ildə baş tutdu. Kanal 4 noyabr 2014-cü ildə zəif reytinqlərə görə serialı ləğv etdi. Final seria 5 oktyabr 2014-cü ildə yayımlandı.
Zivər bəy Əhmədbəyov
Zivər bəy Gəray bəy oğlu Əhmədbəyov – ilk ali təhsilli azərbaycanlı memar.
Həyatı
1922-ci ilə kimi Bakı şəhərinin baş memarı olmuşdur. Şamaxıda Cümə məscidinin, İmam məscidinin, Bakıda Təzə Pir məscidinin, Göyçayda Əbülfəzlil Əbbas məscidinin (1898–1902), Əmircanda Murtuza Muxtarov məscidinin (1908) (məscidi Kərbəlayi Əhməd tikib) və Vladiqafqazda bir sıra yaşayış, məişət binaları onun layihəsilə tikilmişdir.
Əmircanda layihəsini verdiyi məscid isə Şərq memarlığının ən yaxşı incilərindən biri kimi UNESCO-nun tarixi abidələr siyahısına salınaraq qorunur.
Z. Əhmədbəyov öz layihələrində Qərbi Avropa və Şərq memarlıq ənənələrini böyük məharətlə birləşdirirdi. Bakıda Oftalmologiya institutunun binası və onun layihəsilə tikilən bir sıra yaşayış binaları bu gün qalmaqdadır.
1917-ci ildə Z. Əhmədbəyov "İslam mədəniyyət abidələrini qoruyan", 1919-cu ildə isə Şamaxıda mədəniyyət abidələrinin öyrənilməsi ilə məşğul olan "Yeni Şirvan" cəmiyyətlərini yaradır.
İrs
Zivər bəy Əhmədbəyovun Şamaxıdakı iki evindən biri bugünədək qorunub saxlanılır. Şirvanşah İbrahim küçəsində yerləşən və Əhmədbəyovun öz layihəsi əsasında tikilən bu bina qış evi kimi istifadə edilib. Sonralar satılan və Sovet rejimində istismar olunan tikili daha sonra sahibləri tərəfindən yenidən əldə edilib.
26 may 2011-ci ildə Bakıda "Nizami" metrostansiyası qarşısında Zivər bəy Əhmədbəyovun heykəlinin və onun adını daşıyan parkın açılışı olub. Prezident İlham Əliyev mərasimdə iştirak edib.
Sakarya çayı
Çayın bir qolu Afyonun şimal-şərqindəki Bayat Yaylasından, digəri Eskişehir Çiftelerden doğular. Əvvəl İç Anadoluya doğru axar sonra Qızılarmağın tərsinə bir qıvrımla, şimala dönər, Poladlı yaxınlarında ən böyük qollarından biri olan Porsuq Çayını və Ankara Çayını axar. Gəyvə Boğazından keçər və Qurusudan axaraq Qaradənizə tökülər. Sakarya Çayının Aladağ və Kirmir sularını acdığı yerdə Türkiyənin ən böyük stansiyalarından biri olan Sarıyar Hidroelektrik Stansiyası ilə Gökçəkaya Hidroelektrik Stansiyası və Yenicə Anbarı qurulmuşdur. Çay adını Yunan Mifologiyasındakı çay tanrısı Sangariusdan götürməkdədir. Sakarya çayı ildə 5 milyard m³ su daşımaqdadır. Axının mövsümlərə dağılımı bu şəkildədir: %13 payız, %30 qış, %44 Yaz, %13 yaz
İst-End cadugərləri
İst End Cadugarları — Melissa de la Kruz tərəfindən yazılmış və 2011-ci ildə Biçamp Ailəsi kitablar seriasına aid romandır. Kitab Hyperion Books tərəfindən 21 iyun 2011-ci ildə çap edilib və Long Adası cadugar ailəsinin onlara qarşı yönəlmiş bəd qüvvələrə qarşı mübarizəsindən söhbət açılır.
Xaçındərbətli
Xaçındərbətli (keçmişdə Xaçındörbətli) — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Əlimədətli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Senecio riograndensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Xaçındərbətli
Ermənilər tərəfindən Armenakavan adlandırılır.
Kənd 1993-ci il iyunun 15-də, Qarabağ müharibəsi zamanı Ermənistan Ordusu tərəfindən işğal olunmuşdur. 20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir. 2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Xaçındərbətli kəndinin əhalisinin sayı 67 nəfər təşkil edirdi.
Toponimikası
Yuxarı Qarabağ da məskunlaşmış monqol mənşəli dörbət (monqolca adı dörvöd) tayfası buralarda iki məntəqə yaranmışdır və onları fərqləndirmək üçün biri Xaçın Dörbətli, digəri Cinli Dörbətli adlandırılmışdır. 1477-ci ilə aid mənbədə Qarabağda Dərbət-Aran və ya Vaqan Dərbət Aran adlı kəndin olması da qeyd olunmuşdur.
Tarixi abidələri
left|200px
Şamoli Ray
Şamoli Ray (5 aprel 1994) — Banqladeşli oxatan. Şamoli Ray Banqladeşi 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Şamoli Ray birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda, 1/32 final mərhələsində Meksikanın nümayəndəsi Qabriela Bayardo ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Şamoli Ray rəqibinə 0:6 hesabı ilə uduzdu.
Samaqar noyon
Samaqar noyon — Qara tatar ağası, Abaqa xanın (1234–1282) sərkərdəsi.
Həyatı
Samaqar noyon Rum valisi təyin edilmişdi. Onun Ərəb ağa adlı oğlu vardı.
Əli Paşa (Məmlük sülaləsi)
Əli Paşa və ya Hafiz Əli (ərəbcə. علي باشا, Osmanlıca. علي پاشا, gürcücə. ალი ფაშა) - Osmanlı Paşası, İraq Məmlük sülaləsi, Bağdad Paşalıq hökmdarı (1802-1807).
Həyatı
1802-ci ildə Böyük Süleyman Paşanın ölümündən sonra İraqda hakimiyyət uğrunda mübarizə başladı. Sonucda Məmlüklərdən Əli Paşa hamıya qalib gəldi. Əli Paşanın rəhbərliyiylə 1803 və 1806-cı illərdə İraq Məmlükləri Nəcəf və Hillədə Ərəb Vəhhabilərinin işğalını dəf edə bildi. 1807-ci ildə Əli Paşa öldürüldü və qardaşı oğlu Süleyman Paşa ("Kiçik" ləqəbli) (1807-1813) İraqda hakimiyyətə keçdi.
Müasir Şüşə Sənəti Muzeyi
Əskişəhər Müasir Şüşə Sənəti Muzeyi — şüşə sənətkarlarının əsərlərini nümayiş etdirmək üçün Əskişəhər Odunbazarı Evləri Şəhər Muzeyi kompleksində 1 dekabr 2007-ci il tarixində xidmətə verilmiş bir muzeydir. Atatürk prospektində yerləşir.
Muzey Türkiyənin ilk şüşə sənətləri müzeyidir. Muzeyin xaricdən görünüşü möhtəşəm bir Osmanlı evini xatırladır. İçəri girdikdə sərgi salonlarında və dəhlizlərdə bir- birindən gözəl nadir şüşə əsərlər nümayiş etdirilir. Böyükşəhər Bələdiyyəsi, Anadolu Universiteti və Şüşə Dostları Qrupunun əməkdaşlığı ilə yaradılıb. Muzeydə 42 şüşə ustasının əsərləri nümayiş etdirilir. Yerli sənətkarların əsərlərilə yanaşı, Yaponiya, Polşa, Latviya, Almaniya və digər ölkələrdən olan bəzi sənətkarların da hədiyyə etdikləri əsərlər muzeydə nümayiş etdirilir. Muzeyin 3 qalereyasından ikisi muzeyin davamlı kolleksiyanı nümayiş etdirmək üçün istifadə edilir. Digəri isə gənc sənətkarların əsərlərinin müvəqqəti olaraq nümayiş olunduğu bir məkandır. Muzey binasında bir də Kitabxana da açılması planlaşdırılır. Bu mərkəzdə Əskişəhər tarixinə aid sənədlərin toplanması planlaşdırılır.
Muzey binası bərpa edilmiş üç Odunpazarı evinin birləşdirilməsi ilə yaradılmışdır. Gözəl Sənətlər Fakültəsi bölməsində müxtəlif vaxtlarda toplanan 75 türk, 12 əcnəbi sənətkarın əsərləri muzey kolleksiyasında yerləşir və nümayiş etdirilir.
Quru
thumb|right|upright|Raja Ravi Varma ilə Adi Shankara (1904) (1904)thumb|upright|Kacha Mahabharata odun ilə tədqiqatlara başlamaq üçün Asura Guru Shukracharya cavab verir.
Pyotr Yermolov
Həyatı
Pyotr Vasilyeviç Yermolov 26 sentyabr 1887-ci ildə anadan olmuşdur. 19 mart 1953-cü ildə vəfat etmişdir.
Fəaliyyəti
Pyotr Yermolov 1911-ci ildən kinoda fəaliyyət göstərmişdir. Əsasən hərbi kinoxronikalar çəkməklə məşhur idi. Qırmızı ordu haqqında ilk bədii filmin ("Qırmızı cəbhədə") yaradıcılarından biri olmuşdur. 1921-ci ildə V.İ.Lenini məktəbəqədərki təlim-tərbiyəyə hədsr olunmuş qurultayda lentə almışdır. 1924-cü ildən "Mejrabpom-Rus", "Mejrabpomfilm" (sonralar "Soyuzdetfilm") kinostudiyalarında işləmişdir. Y.A.Protazanov ("Torjokdan olan biçici" (1925), "Üç milyonla bağlı məhkəmə" (1926), "Qırx birinci" (1927), "Bəyaz qartal" (1928), "Müqəddəs Yorgen bayramı" (1930), "Marionetlər (1934)), M.S.Donskoy ("Qorkinin uşaqlığı" (1938), "Adamlar içində" (1939), "Mənim universitetlərim" (1940)) kimi rejissorlarla birgə işləmişdir. Böyük Vətən mübaribəsi illərində sənədli film sahəsində çalışmışdır.
Filmoqrafiya
Operator kimi
Senecio comosus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hulusi Behçet
Xülusi Bəhçət, Türk dermotologiya mütəxəssisi və alimi.
1937-ci ildə, bir qan damarı iltihab xəstəliyi olan və bu gün öz adı ilə anılan Bəhçət Xəstəliyini təsvir edən ilk elm insanı olmuşdur.
Çətin bir uşaqlıq keçirən Bəhçət çox gənc yaşda anasını itirmiş və nənəsi tərəfindən böyüdülmüşdür. Atasının Dəməşqdəki işləri səbəbiylə ibtidai təhsilini o vaxtlar Osmanlı İmperiyasında olan Dəməşqdə tamamlamışdır. Fransızca, almanca və latınca öyrənmişdir. Tibb təhsilini Gülhanə Hərbi Tibb Akademiyasında almışdır. O dövrlərdə Osmanlı Dövlətində mülki tibb təhsili almaq mümkün olmadığından, ali təhsilini hərbi yolla davam etdirmişdir. 1910-cu ildəki buraxılışından sonra dörd il ərzində dermotologiya və cinsi yolla bulaşan xəstəliklərdə xüsusi araşdırmalar aparmışdır.
I Dünya Müharibəsi (1914–1918) zamanı Ədirnədəki hərbi xəstəxanada dermatoloji və zöhrəvi xəstəliklər mütəxəssisi kimi çalışıb. Müharibədən sonra (1918–1919 arası) tibbi biliyini inkişaf etdirmək məqsədi ilə əvvəl Budapeştə sonra da Berlinə getmişdir və burada bir çox məşhur həmkarı ilə tanışlıq imkanı tapmışdır.
Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra sərbəst işləməyə başlayıb; Əvvəl Hasköy Cinsi Xəstəlikləri Xəstəxanasında (Haliç) baş həkim olmuş, sonra Vaqif Qureba Xəstəxanasına keçmişdir. O dövrdə İstanbul Tibb Fakültəsinin bir hissəsi olan xəstəxanada professor da olmuşdur.
1923-cü ildə, məşhur bir diplomatın qızı olan Rəfiqə Davaz ilə evlənmişdir. Evlilikdən bir qızları olmuşdur.
Elmi işləri
1933-cü ildə qədim Darül Funundan İstanbul Universiteti yeni qurulmuşdu. Bu islahat dövründə İstanbul Universitetinin Dəri Xəstəlikləri və Sifilis Klinikasını qurmuş və professor seçilmişdir. Xülusi Bəhçət, Türk akademiyasında professor adını alan ilk şəxsdir. Peşənin ilk illərindən bəri dermatologiya məsələsində məhsuldar bir elm insanı olaraq, bir çox milli və beynəlxalq konqresə orijinal məqalələrlə iştirak etmiş və bir çox elmi jurnalda məqaləsi dərc olunmuşdur.
Bəhçət, yeni nəsillərin təhsilinə yardım etmək üçün çox sayda məqaləni Türkcəyə çevirmişdir və Koreya kimi uzaq ölkələrlə əlaqə qurmaq üçün beynəlxalq yığmalarda orijinal fakt göstərişlər dərc etmişdir.
O, eyni zamanda Türk tibbinin inkişafında nəşriyyatda da lider idi və 1924-cü ildə Türkiyədəki "Turkish Archives of Dermatology and Syphilology" adlı ilk dermato-veneroloji jurnalını yaymışdır.
Məsud Əlioğlu
Məsud Əli oğlu Vəliyev — Azərbaycan yazıçısı.
Həyatı
100-ə qədər məqalənin, monoqrafiyaların, Nizami, Füzuli, M.F.Axundov, N.Vəzirov, S.S.Axundov, Ə.Haqverdiyev, C.Məmmədquluzadə, M.Ə.Sabir, M.Hadi, H.Cavid, Y.V.Çəmənzəminli, Şeyx Məhəmməd Xiyabani, Şəhriyar və digər bu kimi ədiblərin yaradıcılığını, həmçinin yaşadığı dövrün çağdaş ədəbiyyatının mənzərəsini işıqlandıran dəyərli kitabların müəllifidir.
Əsərləri sovet dönəmində yasaq olunmuş Hüseyn Cavidə ədəbi bəraət qazandırmış ilk silsilə məqalələrin və fundamental "Hüseyn Cavid" monoqrafiyasının müəllifidir.
Məsud Əlioğlu cəmi 44 il ömür sürərək, 1973-ci ilin 23 iyun ayında Bakı şəhərində vəfat edib.
Şamaxı Safari Parkı
Şamaxı Safari Parkı “Azərbaycanda ixtisaslaşmış turizm sənayesinin inkişafına dair Strateji Yol Xəritəsi”dəki tapşırıqlara uyğun olaraq yaradılmışdır. Bu məqsədlə vəhşi heyvanlar üçün ekoloji qoruq Şamaxı rayonunun ərazisində olan Pirqulu adlanan dağ-meşə sahəsində 620 hektar ərazinin hüdudları içərisində 480 hektar ərazi beynəlxalq standartlara uyğun formada çəpərlənmişdir. Buraya Latviya, Polşa, Slovakiya, Çexiya və Macarıstan təsərrüfatlarından üç növdən ibarət 420 baş nəcib maral, lan və muflon adlı genetik qiymətli heyvanın gətirilərək xüsusi mühafizə olunan əraziyə buraxılması təmin edilmişdir. Görülən seleksiya və baytarlıq tədbirləri nəticəsində bu heyvanların sayı iki dəfəyə yaxın artmışdır. Belə ki, 2017-ci ilin oktyabr ayında parkda 790 heyvan, o cümlədən 260 baş nəcib maral, 250 baş muflon və maral cinsinə daxil olan 280 baş lan var idi.
Ekoloji parkın daxili infrastrukturunun yaradılması istiqamətində 36 kilometr uzunluğunda enli yol çəkilmişdir. Bundan başqa, heyvanlar üçün çox sayda təbii daldalanacaqlar düzəldilmişdir. Maral, lan və muflonları kənar təsirlərdən və yoluxucu xəstəliklərdən qorumaq üçün beynəlxalq standartlara uyğun dəmir-beton dayaqlara hörülmüş 52 kilometr uzunluğunda çəpər çəkilmişdir. Bundan başqa, parkın ərazisində inzibati bina və qonaq evi də inşa olunmuş, inzibati bina və qonaq evinin ərazisində geniş abadlıq işləri aparılmışdır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva 2 oktyabr 2017-ci ildə və 26 avqust 2018-ci ildə Şamaxı Safari Parkında olmuşlar.
Tekumse Konfederasiyası
thumb|260px|[[Tekumse]] Tekumse Konfederasiyası — ABŞ-nin şimal-qərbində 19-cu əsrin əvvəlində mövcud olmuş hindu qəbilələrinin birliyi. Konfederasiyanın hədəfi ABŞ istilasına qarşı mübarizə idi.
Tarixi
Şimal-Qərb müharibəsi nəticəsində Qrinvill anlaşması imzalanır. Bu anlaşmadan müharibədə iştirak edən qəbilələr bölgəni tərk edirlər. Bir çoxu isə Mayami ərazisinə köçərək burada yeni məskənlər salırlar. 1806-cı ildə şauni qəbiləsində Lalaventika adlı birisi özünü peyğəmbər elan edir. Onun dini baxışlarına görə hindu qəbilələri öz aralarında toqquşmalara son qoymalı, ağlarla heç bir əlaqə saxlamamalı idilər. Belə ki, o, bütün bəlaların ağlardan gəldiyini bildirirdi. Üstəlik ağlardan spirtli içki, paltar və ərzaq almağa qadağa qoyur. O öz adını dəyişərək Tenskvatava adlandırır. Bu şauni dilində "açıq qapı" mənasını verir. thumb|right|Tenskvatava 1806-cı ildən onun tərəfdarları getdikcə artır. Onlar ağlarla əlaqə yaradan hinduları öldürürlər. Bölgədə yaşayan hindu qəbilələri ABŞ-la müharibə edərək öz torpaqlarını qorumaq istəyində idilər, amma aralarında şauni qəbiləsinin başçısı, "Qara Nal" müharibə etməyi mənasız hesab edirdi. Bu səbəblə ordu lideri olan Tekumsedən ərazini tərk etməsini istəyir. Tekumse Tenskvatavanın qardaşı idi. Potavatone qəbilə başçısı Uinamak Tenskvatava və Tekumseni öz ərazisinə dəvət edir. Onlar indiki İndiana ştatının ərazisindəki Profektstaun şəhərini salırlar.
Peyğəmbər şəhəri Uobaş və Tippekanu çayları arasında yerləşirdi. Tekumse, müharibə təcrübəsi yüksək olması səbəbindən, orduya rəhbər seçilir. Onun liderlik bacarığı var idi və bütün şimal və şimal-qərb ərazilərində yaşayan qəbilələri birləşdirmək arzusunda idi. O, müəyyən zaman ərzində şauni, delavar, foks, kikapu, vea, mayami, ottava, piankaşo, minqo, seneka, odjibve, çikakioqa, çeroki və vayondoti qəbilələrini birləşdirməyə nail olur. Bu birlik tarixə Tekumse Konfederasiyasi kimi düşür. Tekumsenin 3 minlik ordusu köhnə şimal-qərb ərazilərinə yerləşdi.
ABŞ-la münaqişə
30 sentyabr 1809-cu ildə Fort-Ueyndə hindularla Harrison arasında imzalanmış müqaviləyə görə ABŞ-yə 12000 km² ərazi satılır. Bu anlaşmanı Tekumse tanımayaraq müqavilənin prezident tərəfindən təsdiqlənməməsini istəyir. Əks halda konfederasiyanın Britaniya ilə birgə ABŞ-yə qarşı müharibəyə qoşulacağını bildirir. Tekumse cənub ərazilərində yaşayan hindu qəbilələrini birliyə dəvət etmək istəyir. Əvvəlcə Harrisonla 1811-ci ilin avqust ayında danışıq aparır. Bütün anlaşılmazlıqların həllinin mümkün olduğunu bildirərək vaxt qazamaq istəyir. Beş hindu qəbiləsi ilə danışıqlar üçün cənuba yollanır. Bu hadisədən xəbər tutan Harrison ümumilikdə 1200 əsgər toplaya bilir. Tekumse getməzdən əvvəl birlik üzvlərinə ABŞ-la toqquşmanı qadağan edir. Ancaq bəzi hindu döyüşçüləri Profetstaun şəhəri yaxınlığında yeləşən yaşayış məntəqələrinə basqınlar təşkil edirdilər. Bu, Harrison üçün bəhanə olur. 7 noyabr 1811-ci ildə Tekumsesiz qalan hindu ordusu qəfil hücum təşkil edərək ABŞ ordusuna zərbə vurmaq istəyir. Tippeka döyüşündə hindular məğlub olur. Harrison hücum edərək hinduları öldürür və şəhəri yandırır.
Yekun
Bu məğlubiyyətdən sonra konfederasiya əvvəlki nüfuzunu itirir. Tenskvatavanın tərəfdarları onu tərk edir. Ona olan inam azalır. Tekumse Britaniya ilə ittifaqa girərək ABŞ-yə qarşı vuruşur. Detroytun alınmasında konfederasiya qüvvələri də iştirak edir. İngilislər Tekumseni briqada generalı təyin edirlər. 1812-ci il müharibəsində ittifaq qüvvələri fəal iştirak edir. 1813-cü ildə Temza çayı sahilində Tekumse öldürülür. Bununla da hindu birliyi tədricən dağılır.
Fransa müstəmləkə imperiyası
400px|thumb|sağ|Birinci Fransa müstəmləkə imperiyası (yaşıl) və İkinci Fransa müstəmləkə imperiyası (tünd mavi)
Fransızlar Afrikanın qərbi və cənubunu öz hakimiyyətləri altında birləşdirmişdilər. Əsas məqsədləri zənciləri bir-birindən ayrı salmaq idi. Bu yolla bir çox zənci qəbiləsi bir-biri ilə danışa bilməyəcək vəziyyətə gətirilmişdir. Həmçinin missionerlik fəaliyyəti ilə məşğul olaraq Xristianlıq dininin qəbul etdirilməsinə çalışmışdırlar. Hal-hazırda bir çox Qərbi Afrika ölkəsinin dili Fransızcadır.
Fransız müstəmləkə imperiyası XIX və XX əsrdə Britaniya İmperiyasından sonra dünyanın ikinci böyük müstəmləkə imperiyasıdır. Fransız müstəmləkə imperiyasının sahəsi ana vətən ilə birlikdə 1900 ilə 1930-cu illər arasında 24.000.000 km² olmuşdur. Bu böyüklük dünyadakı torpaqların sahəsinin 17.8%-inə bərabərdir.
Amerika
thumb|sol|Fransanın köhnə gerbi
Bunun başqa Karib dənizi sahillərində də müstəmləkələri vardır.
Haiti və Fransa Qvianası da Fransız müstəmləkəsidir.
Bu gün Fransaya hələ də aid olan Guadeloupe və Martinique vardır.
Afrika
Şərqi Afrikadakı yeganə müstəmləkə isə Cibutidir. Bu dövlətin rəsmi dillərindən biri Fransızca digəri isə ərəbcədir.
Məğrib bölgəsindəki Əlcəzair, Mərakeş və Tunisdə hələ də fransız dili öz önəmini saxlayır. Əlcəzairdə fransız dilində qəzetlər nəşr edilir.
Hind okeanı
Hind okeanında Madaqaskar adası da müstəmləkə olmuşdur. Bundan başqa Komor adaları adlanan adalar qrupu da müstəmləkə olmuşdur. Bu gün hələ də bir Komor adası Fransaya aiddir.
Orta şərq
Orta Şərqdə Osmanlı imperiyasından ayrılmış Suriya və Livan müstəmləkə vəziyyətinə gətirilmişdir. Fransa daha sonra Qaziantep, Qəhrəmanmaraş, Şanlıurfa, Hatay, Adana (hətta Sevr müqaviləsiylə Tokat, Malatya, Sivas) kimi Türk şəhərlərinə qədər irəliləməyi bacarmışdırlarsa da, sonradan Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi dövründə türklər tərəfindən geriyə çəkilməyə məcbur edilmişdirlər. Bir müddət Hatayı əlində saxlayan Fransa, onun müstəqil olmasına göz yummuşdur. Daha sonra Hatay Türkiyənin tərkibinə daxil edilərək Fransanın müstəmləkəsi olmaq təhlükəsindən xilas olmuşdur.
Suriya və Livan isə daha bir müddət ərzində müstəmləkə olmuşdurlar, lakin sonra müstəqillik əldə etməyi bacarmışdırlar.
Uzaq Şərq
Uzaq Şərqdə yerləşən Fransız müstəmləkələri içərisində Vyetnam vardır.
Balqaş
Balqaş — Qazaxıstanın Karaqanda vilayəti ndə yerləşən şəhər. Balxaş gölü nün şimal sahilində, Qazaxıstan alçaq təpəliyi nin cənubunda yerləşir.
1937-ci ildə əsası qoyulan Balqaş şəhəri ölkənin əsas misəritmə və mədən sənayesi mərkəzi olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Şəhər ölkənin Çin lə dövlət sərhədindən təqribən 500 km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
1 yanvar 2014-cü il tarixinə olan məlumata əsasən şəhərin etnik tərkibi aşağıdakı kimi olmuşdur:
Null (kompüter)
Boş dövrə
Boş dövrə (null cycle ) - proqramın açılması (yerinə yetirilməsi) üçün gərəkli olan ən qısa zaman aralığı; yəni proqramın yeni verilənlər və ya göstərişlər (komandalar) yığınını emal etmədən “dövr keçməsi” üçün gərəkli olan zaman.
Boş-modem
Boş-modem və ya sıfır-modem (null modem) - iki yanaşı duran kompüteri birləşdirmək üçün istifadə olunan xüsusi kabel; modemdən istifadə etmədən iki kompüter arasında faylların ötürülməsi məqsədilə tətbiq olunur. 250px|thumb|right
Boş göstərici
Boş göstərici (null pointer) - proqramlaşdırmada: sıfıra istinad. Göstəricinin belə qiyməti, məsələn, funksiyanın işinin uğursuz nəticəsini bildirə bilər. Bu qiymət çox zaman göstəriciyə başlanğıc, yaxud susqunluq qiyməti kimi mənimsədilir.
Boş sətir
Boş sətir (null string ) - heç bir simvolu olmayan sətir; uzunluğu sıfır olan sətir. 250px|thumb|right
Sıfır-sonluqlu sətir
Sıfır-sonluqlu sətir (null-terminated string) - sonunda '0' terminal simvolu olan simvollar sətri (CHARACTER STRING). Sıfır-sonluqlu sətirlərdən C proqramlaşdırma dilində, UNIX və Windows əməliyyat sistemlərinin bir çox system proqramlarında istifadə olunur.
Fətəli şah Qacar
Fətəli şah Hüseynqulu xan oğlu Qovanlı-Qacar — Qacar şahı. Əsl adı Baba Xan olub İranda hökm sürən Qacar ​​Xanədanının banisi Ağa Məhəmməd şahın qardaşı Hüseyn Kulik Xan-ı Cihansızın oğludur. Əmisi Məhəmməd Şah uşağı olmadığı üçün onu vəliəhd təyin etdi və Fars, Kirman, Yəzd əyalətlərinə vali olaraq göndərdi. Baba Xan əmisi öldürülüncə Farsdan Tehrana gəldi və Fətəli şah adıyla hökmdarlığını elan etdi. Taxta ən yaxın dəstək ordunun böyük bir hissəsi üzərində hakim olan Hacı İbrahim Xandan gəldi. Əvvəl 1801-ci ildə Xorasan xanlarını özünə bağlayaraq səltənətini sağlamlaşdıran Fətəli şah çox keçmədən İngiltərə, Fransa və Rusiyanın at oynatdıqları bir rəqabət meydanına çevrilən İranda bəzən bunlardan birinə, bəzən da digərinə dözmək surətiylə varlığını davam etdirdi. Bu rəqabətdən, Fransa və Rusiyanın əməllərinin reallaşmasını önləmək və özləri üçün böyük bir təhlükə olaraq gördükləri əfqanları İranın nəzarəti altında tuta bilmək üçün böyük səy göstərən İngiltərə qazanclı çıxdı. 1801-ci ildə Britaniya və İran arasında siyasi və ticarət müqaviləsi imzalandı.
Həyatı
Baba xan (əsl adı Fətəli xandır. Ulu babasının şərəfinə adlandırılıb) 1769-cu (hicri 1185-ci) ildə Astrabadın Siyahçalında dünyaya gəlib.
1834-cü ildə vəfat edib.
Hakimiyyətə gəlişi
Qacar xanın baş naziri (Sədrəzəm) Etimadəddövlə adı ilə tanınan Hacı İbrahim xan Kəlantər İran şahının ölüm xəbərini Baba Yusif adlı bir xidmətçi vasitəsilə Ağa Məhəmməd şah Qacarın vəliəhdi Xanbaba Cahanbaniyə çatdırdı. Baba Yusif məktubu ona Şirazda çatdırdı. İki təzadlı fikri Xanbaba Cahanbaniyə bir məktubda çatdırmalı olan Hacı İbrahim xan Etimadəddövlə məktubun əvvəlində ondan əvvəl deyilmiş bir şeir yazdı. Bu şeir həyatı tərk etmiş şahın ölüm xəbərini taxt-taca varis olacaq yeni padşaha çatdırmaq və onu təbrik etmək məqamında yazılırdı. O şeir belə idi:
Xanbaba Cahanbani (Fətəli şah) əmisinin ölüm xəbərini eşidib ağladı. Onun ətrafındakılar da bir az ağlayıb sonra Xanbabanı təbrik etdilər. Baba Yusif Şafir Xanbabadan ənam aldıqdan sonra İranın yeni padşahının məktublarını Şiraz və İsfahan arasında yerləşən şəhərlərin hakimlərinə çatdırmaq üçün mürəxxəs oldu.
Xanbaba Cahanbaninin göstərişi ilə tezliklə möhür həkk olundu və müxtəlif vilayətlərə göndərilən proqramlar həmin möhürə Şah Baba Qacar adı ilə möhürləndi. Yeni padşah 1797-ci miladi/1212-ci hicri ilinin Ramazan bayramında özünə Fətəli şah adını qoydu. Həmin ilin Ramazan bayaamı günü Novruz bayramının və baharın başlandığı gün idi və həmin gün Fətəli şah Tehranda tacqoyma mərasimi keçirdi.
Yaradıcılığı
Eşitmişəm ki, busənin qiymətini cana bərabər edib, Min heyf olsun ki, bədənimdə min canım yoxdur.
Övladları
Oğulları
Yekaterina Teleşeva
Yekaterina Aleksandrovna Teleşeva (1805–1857)—rus balerinası.
Həyatı
Yekaterina Aleksandrovna Teleşeva 1805-ci ildə anadan olmuşdu. Müflisləşən zadəgan ailəsindəndir. Peterburq Teatr məktəbinə daxil olmuşdu. Hələ bu məktəbin tələbəsi olarkən Şarl Didlonun 1820-ci ildə səhnəyə qoyulan "Zefir və Flora" adlı əsərində oynamışdı. Məktəbi bitirəndən sonra Sankt-Peterburq Böyük Teatrında solist kimi çalışmağa başlamışdı.
Yekaterina Teleşeva 1857-ci ildə vəfat edib.
Rendi Kutyur
Rendi Dueyn Kutyur — amerikalı idmançı, aktyor və şoumen. Yunan-Roma güləşi və MMA yarışlarında iştirak etmiş, ağır və yarımağır çəkilərdə 5 dəfə UFC çempionu olmuşdur.
Leroy Corc
Leroy Corc ( 21.04.1987, Paramaribo, Surinam) — Surinam əsilli hollandiyalı futbolçu. Göztəpə klubunun şərəfini qoruyur.
Karyerası
Leroy 2006-2010-cu illərdə "Utrext" klubunda çıxış edib və 73 oyunda 8 qol vurub. 2010-cu ildə Niymegenə keçən forvard bu komandada 81 oyuna 11 dəfə fərqlənib. Leroy Corc Hollandiyanın U-20 və U-21 yığmalarında oynayıb.
Senecio laetus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mollalar (Əlimədətli, Ağdam)
Mollalar — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Əlimədətli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Kəndin ətrafı sıra dağlarla əhatələnmişdir.
Mollalar ərazisində duru və sərin bulaqlar mövcuddur.
Burada dağ-bozqır bitkiləri(kəklikotu)və s.geniş yayılmışdır..
Kənd 1993-ci il iyunun 15-də Ermənistan Ordusu tərəfindən işğal olunmuşdur.
2020-ci il 10 noyabr kapitulyasiyasına əsasən Ermənistanın Ağdam rayonunu Azərbayacana təhvil verməsindən sonra bu kənd də öz azadlığına qovuşudu...
Tarixi
Mollalar kəndinin oykonimi "mollalar nəslinə mənsub olanlar" mənasındadır.
Xəncər (işarə)
Tipoqrafik xəncər – † simvolu. "Mətbəə xaçı", "obelisk", "ölü işarə" də adlandırırlar.
Bəzən haşiyəni (səhifənin aşağısında xətt altında yazılan mətni, qeydi, izahatı) göstərmək üçün istifadə olunur. Azərbaycan mətbəəçiliyində, praktik olaraq, işlədilmir, "qoşa xaç"dan isə, ümumiyyətlə, istifadə olunmur. Bəzi nəşrlərdə onunla ölüm tarixini göstərirlər, doğum tarixi isə ulduz (*) işarəsi ilə qeyd olunur. Avropa mətbəəçiliyində "xəncər"dən əsasən ikinci haşiyə işarəsi (* ulduzdan sonra), "qoşa xaç"dan isə üçüncü haşiyə işarəsi (* ulduz və † xəncərdən sonra) kimi istifadə olunur.
Linqvistikada və bəzən etnoqrafiyada ölmüş dilləri və yox olmuş xalqları göstərmək üçün bu işarədən istifadə olunur. Mötərizədə xəncər (†) isə, demək olar ki, ölmüş dilləri və ya yox olmuş xalqları göstərir.
Araruna (Paraiba)
Araruna (Araruna) — Braziliyanın Şimal-şərq regiounun Parayba ştatında yerləşən bələdiyyədir. 2006-cı il məlumatlarına əsasən bələdiyyənin əhalisi 17456 nəfərdir. Ərazisi 245,720 кm²-dir. Əhalinin sıxlığı 71,0 nəfər/кm²-dir. Bələdiyyə 1876-cı ildə yaradılmışdır.
Ərəfsə (Culfa)
Kənd rayon mərkəzindən 55 km şimalda, Əlincə çayı nın sağ sahilində yerləşir.
Kənd Zəngəzur silsiləsi nin ətəyindədir. Ermənistanın Sisian rayonu nda da əhalisini azərbaycanlıların təşkil etdiyi Ərəfsə kəndi olmuşdur.
Tarix və etimologiyası
1590-cı ilə aid sənədlərdə kəndin adı "Ərəfsax" kimi işlədilmişdir. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə bu, "sak ərlərinin eli, yurdu" mənasını verir. Onu da qeyd edək ki, sak tayfaları e.ə II minillikdə Culfa nın yerli sakinlərindən olmuşlar.
Kəndin adı ərəfsəli tayfasının adı ilə əlaqədardır. Bu adın həm də ərazisindəki pirlə bağlı olduğu, onun 3 ərəb sözündən yarandığı fikri də irəli sürülür.
Bəzi tədqiqatçılar isə bu toponimin eradan əvvəl XIV əsrdə Kiçik Asiyada Het dövlətinin hökmdarı olmuş II Murşilinin bir qayaüstü yazısında kiçik ölkə və qala kimi adı çəkilən Aripsa ilə əlaqədar olduğunu və Aripsa adının yerli forması olan Ərəfsə adının Culfa bölgəsinə gətirildiyini iddia edirlər.
Əhalisi
Kəndin yerli əhalisini ərəfsəli tayfasının nümayəndələri təşkil edirlər. Tarixən Naxçıvan və Dərələyəz mahallarının bir çox yerlərində yaşayan ərəfsəlilərin əsas məşğuliyyətləri maldarlıq olmuşdur. Ərəfsəli tayfası qədim kəngər tayfasının bir qoludur. Kəngərli tayfasının oymaqlarından biri də Ərəfsəli oymağı olmuşdur.
Mineral bulaqları
Kənd ərazisində Ərəfsə piri ilə üzbəüz, Əlincə çayı nın sol sahilindəki təpələrin ətəyində soyuq sulu mineral bulaqlar mövcuddur ki, onlar da elmi şəkildə tam tədqiq olunmamışdır.
Gal
Gal (əvvəlki adı: Qal) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunun Şurud kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qal kəndi Gal kəndi adlandırılmışdır.
Alman müstəmləkə imperiyası
thumb|300px|Almaniya müstəmləkə imperiyası və ondan asılı olan torpaq və ərazilər
thumb|300px|Almaniya Müstəmləkə imperiyasının bayrağı
Aladizcə (Nəmin)
Aladizgə — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Nəmin bölgəsində, Ərdəbil şəhərindən 22 km. şərqdə, Ərdəbil-Astara avtomobil yolunun 10 kilometrliyindədir.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,540 nəfər yaşayır (266 ailə).
Senecio riojanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Trento Universiteti
Mənbə
http://avciya.az/index/news/education/3990-ada-v601-304taliya-trento-universiteti.html
Əbrəqunus
Əbrəqunus (əvvəlki adı: Əbrəqunis, digər qədim adı: Qarakilsə) — Azərbaycan Respublikası, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunda kənddir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunun Əbrəqunis kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Əbrəqunis kəndi Əbrəqunus kəndi, Əbrəqunis kənd inzibati ərazi dairəsi Əbrəqunus kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.
Kənd rayon mərkəzindən 25 km şimalda, İlandağın ətəyində, Əlincə çayının sağ sahilində yerləşir.
Tarix və etimologiyası
Əbrəqunus Azərbaycanın ən qədim yaşayış məntəqələrindən biridir. Arxeoloqların Əbrəqunusda aşkar etdiyi, Naxçıvan mədəniyyəti üçün xarakterik olan maddi-mədəniyyət nümunələri kəndin tarixinin qədim dövrlərə aid olduğunu sübut edir.
Reynpark stadionu
Reynpark stadionu — Lixtenşteynin paytaxtı Vaduts şəhərində yerləşən futbol stadionu. Stadion Lixtenşteyn milli futbol komandasının əsas meydançası olmaqla yanaşı, həm də "Vaduts" futbol klubunun ev stadionu sayılır. Tamaşaçı tutumu 6.127 nəfərdir. Açılışı 31 iyul 1998-ci ildə olmuşdur. Açılış oyununda "Vaduts" və "Kayzerslautern" komandaları qarşılaşıblar. Bu görüş 0:8 hesabı ilə qonaqların xeyrinə başa çatıb.
Əbrəqunus
Tarix və etimologiyası
Tədiqatlar zamanı Əbrəqunus ərazisindən qədim dövrə, o cümlədən orta əsrlərə aid edilən xeyli sayda abidələr aşkar edilmişdir ki, bu abidələr də, əsasən, qoç heykəlləri və qəbirüstü abidələrdir. Qeyd edilən abidələrin vaxtilə Azərbaycan ərazisində mövcud olmuş Qafqaz Albaniyası və Qaraqoyunlu dövlətlərinə aid olduqları qeyd edilir.
Safari
thumb|[[CAR-da fotosafari]] Safari — Müasir dövrdə ekoturizmin geniş yayılmış növlərindən biri.
Əbrəqunus
Tarix və etimologiyası
Qədim və orta əsrlərdə Əlincə qalası və ətraf ərazilərə gedən yol Əbrəqunusdan keçirdi. Əbrəqunus XIV əsrin 80-90-cı illərində Azərbaycan xalqının Əmir Teymura qarşı apardığı mübarizənin və digər tarixi hadisələrin şahidi olmuşdur. Kənd 1590-cı ildə elə həmin il yaradılan Naxçıvan sancağının Əlincə nahiyəsinin tərkibinə daxil edilmişdir. thumb|right|300px|1800-cü ilə aid Əbrəqunus xovlu xalçası. Xalça üzərində təsvir edilən güllər cənnətin simvolu hesab edilir. 1905 və 1918-ci illərdə Cənubi Qafqazda azərbaycanlı qırğınları dövründə bölgənin digər kəndləri də daxil olmaqla Əbrəqunusda da Andranikin rəhbərliyi ilə erməni quldur dəstələri azərbaycanlı əhaliyə qarşı qırğınlar həyata keçirmişlər. 1918-ci il may ayının 29-dan iyun ayının 20-dək Əbrəqunusda Andranikin dəstəsi ilə yerli əhali arasında şiddətli döyüşlər gedir. Andranik xeyli itki versə də, əhalini soyqırıma məruz qoya bilir. Lakin həmin ilin yayında Naxçıvanda azərbaycanlı əhalini erməni quldurlarından qorumaq və Naxçıvanın ermənilər tərəfindən tutulmasına yol verməmək məqsədilə Kazım Qarabəkir paşanın rəhbərliyi altında Naxçıvana türk qoşunları gəlir. 1918-ci il iyulun sonu, avqustun əvvəllərində Andranikin quldur dəstələri Əbrəqunusda türk qoşunları və yerli əhalinin müdafiə dəstələri ilə döyüşə girərək məğlub olurlar. Bu ağır məğlubiyyətdən sonra Andranik Ordubadın Bist və Nəsirvaz kəndlərindən keçərək Zəngəzura gedir.
Reynpark stadionu
Stadion Lixtenşteynin İsveçrə ilə olan dövlət sərhədinin bir neçə metrliyində yerləşir.
Əbrəqunus
Tarix və etimologiyası
Kənd 1925-1930-cu illər ərzində 30 kəndi əhatə edən dairə mərkəzi, 1930-1948-ci illər ərzində isə Əbrəqunis rayonunun mərkəzi olmuşdur. Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyev ilk dəfə Əbrəqunis seçki dairəsindən millət vəkili seçilmişdir.
Safari
Turizmin bu növü ilk olaraq zəngin təbiəti ilə seçilən Afrikada yaranıb. "Safari" sözü də Afrika xalqlarından olan tanzaniyalıların dilindən götürülüb, "səyahət etmək", "yolçuluq", "gəzinti" mənasını verir.
Bu cür turlar Afrikanın bir sıra ölkələrində Qərbi Avropadan və Amerikadan gələn imkanlı turistlərin maraqlarını yerli vəhşi fauna nümunələri ilə cəlb etmək üçün həyata keçirilir. Bu gün safari turizmi ovçuluq və ya fotoovçuluq, balıq tutmaq, açıq məkanda təbii halda heyvanları müşahidə etmək məqsədilə təşkil olunan turizm növü kimi məşhurdur.
Ənənəvi safarilər heyvanları nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə üz-üzə qoyduğu üçün son dövrlərdə təşkilatçılar ov məqsədli turlardan imtina edərək sırf fotosafarilərə istiqamətləniblər. Fotosafariləri bədii dillə "sakit ov" da adlandırırlar.
Əbrəqunus
Tarix və etimologiyası
Əvvəlki adı Əbrəqunis olmuş və 1 mart 2003-cü ildən dəyişdirilərək Əbrəqunus adlandırılmışdır.
Kəndin adı D.D.Paqirevin 1913-cü ildə tərtib etdiyi “Qafqazın beşverstlik xəritəsinin adlar göstəricisi” toplusunda Əbrəkunus şəklində yazılmışdır.