cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ellinizm
Ədəbiyyat
Ellinizm dövrü ədəbiyyatının səciyyəvi cəhəti onun ictimai miqyasının əvvəlki dövrlərə nisbətən məhdudlaşmasıdır. Yalnız teatr kütləviliyini saxlamışdır. Məişət və ailə münaqişələrinə daha çox maraq göstərən Attika komediyası (Menandr, Filemon, Difil – e.ə. IV əsrin ikinci yarısı – III əsr) yaranmışdı. Ellinizm ölkələrində faciələrin tamaşaya qoyulması məlum olsa da onların dövrümüzə qədər nümunələri gəlib çatmamışdır. E.ə. III əsrdən etibarən ədəbiyyat yeni mədəniyyət mərkəzlərində, başlıca olaraq İsgəndəriyyədə inkişaf etmişdi. İsgəndəriyyə kitabxanasında çalışan filoloq və şairlər ənənəvi janrları yeniləşdirməyə çalışırdılar. Filit, Germesianak və Kallimaxın yaradıcılığında eligeya mifoloji məzmunlu hekayətə çevrildi. Kallimax qəhrəmanlıq eposunu məişət səhnələrini canlandıran kiçik poema ("epilliya") ilə əvəz etdi. Feokritin idilliyalarında Gerodun papirusda yazılmış "Mimiamblar"ında da məişət mövzusu əsas yer tuturdu. Bu dövrdə aşiqanə məzmunlu epiqramlar geniş yayılmışdı. Rodoslu Apolloni qəhrəmanlıq eposu ənənələrini davam etdirmişdir. Lakin onun yaradıcılığına da ellinizm poeziyasına xas olan elmilik (süjet xəttinə tarixi arayışlar, əsatirlər əlavə edilməsi, qədim sözlər işlədilməsi) təsiri göstərmişdir. Antik və orta əsrlər ədəbiyyatının sonrakı inkişafında ellinizm dövründə təşəkkül tapmış nəsr janrlarının – əfsanəvi hökmdar və sərkərdələrin iştirak etdiyi məhəbbət romanları ("Nina haqqında roman"), xəyali ideal cəmiyyətin təsvirinin (Yambul Evgemer)  mühüm rolu olmuşdur. Ellinist ədəbiyyatı insanın daxili aləminin, onun gündəlik məişətinin təsvirinə xüsusi diqqət verirdi; folklor ənənələrinə müraciət isə ədəbi janrların sərhəddlərini genişləndirirdi.
Memarlıq
E.ə. IV əsrin sonu – e.ə. I əsrin axırınadək olan dövrdə Şərqi Aralıq dənizi vilayətlərində yaranmışdır. Ellin mədəniyyəti e.ə. V – IV əsrlərdə yunan incəsənətinin ənənələrini mənimsəmiş, onun bir çox xüsusiyyətlərini isə Yunanıstan və Şərq ölkələri mədəniyyətinin qarşılıqlı təsirlərindən yaranmışdı. Ellinizm dövründə şəhərsalma geniş inkişaf etmişdi. İsgəndəriyyə, Antioxya və s. Şəhərlər dəbdəbəli mərkəzlərə,, geniş küçə və meydanlara malik idi. İsgəndəriyyədəki əzəmətli Faros mayakı ellinizm dövründə inşaat texnikasının ən gözəl nümunələrindən olmuşdur. Bu dövrdə mənzil inşaatı genişlənir, interyerləri zəngin mozaika, divar rəsmləri kimi bəzəklərlə işlənmiş yaşayış evləri tikilirdi. Bu dövr təsviri sənətində Perqam, İsgəndəriyyə, Rodos kimi bir çox məktəblər yaranır. Ellinizm incəsənətinə məxsus əsərlər obrazların möhtəşəmliliyi (Zevs mehrabı, Perqam məktəbi), dramatik surətlərin mürəkkəbliliyi ("Laokoon" heykəl qrupu; Rodos məktəbi) ilə fərqlənir. Samofrakiyalı Nike və Miloslu Afrodita heykəlləri ellinizm mədəniyyətinin ən gözəl nümunələridir. Dərin psixoloji portretlər (Demosfenin heykəli və s.), çoxfiqurlu kompozisiyalar, mənzərə və natürmortlar ellinizm incəsənətində geniş yayılmışdı. Dekorativ-tətbiqi sənət terrakota və fil  sümüyündən heykəlciklər, daş üzərində oyma  (qabarıq təsvirli kameyalar və s.) ilə təmsil olunur.
Azərbaycan ellinizm dövründə
Qafqaz Albaniyası və Atropatena dövlətləri ilə ellinist ölkələri arasında müxtəlif xarakterli əlaqələr mövcud olmuşdur. Atropatena dövlətinin başçısı Atropat öz qızını Makedoniyalı İsgəndərin silahdaşı və görkəmli sərkərdələrində biri Perdikkaya verməklə onun etibarını qazanmışdır. İsgəndər ticarətin inkişaf etdirmək məqsədilə digər ölkələrlə münasibətlər qurulmasına çox fikir verirdi. O, Xəzərdən su yolu kimi istifadə etməklə xüsusi ekspedisiyalar təşkil etmək niyyətində idi. Onun qəfləti ölümü bu niyyətin həyata keçirilməsinə mane oldu. E.ə. 283-282 ci illərdə Selevk Patroklun başçılığı ilə ilk belə ekspedisiya təşkil olunmuşdur. Bu Xəzər dənizinin tədqiqi üçün elmə məlum olan ilk ekspedisiya sayılır. Bu səfər zamanı Patrokl Xəzər və onun qərb sahilindəki Qafqaz Albaniyası haqqında qiymətli məlumatlar toplamışdır. Bu ekspedisiyanın hesabatı qalmasa da sonrakı düvrlərdə yaşamış yunan vəRoma müəllifləri Xəzər dənizi və Qafqaz Albaniyası haqqında yazılarında həmin hesabatdan istifadə etmişdilər. Ellinist dövlətlərlə yaradılmış əlaqələr ölkənin iqtisadi və mədəni həyatına müsbət təsirlərini göstərmişdir. Bu dövrdə Azərbaycanda şəhərlər salınmış, sənətkarlıq və ticarət inkişaf etmişdir. Ticarətdə mühüm rol oynayan Ekbatandan (Həmədan) Qafqaz Albaniyası, Ermənistan və İberiyaya gedən yollar Atropatrnadan keçirdi. mənbələrə görə ellinizm dövründə Xəzər dənizi və Kür çazından su yolu ilə istifadə olunurdu. Mingəçevir, Qəbələ, Xınıslı (Şamaxı) və s. yerlərdə aparılmış arxeoloji qazıntılar zamanı ellinizm dövründə Misir, Suriya, İran, Bəlx və s. ölkələrdən gətirilən bəzək əşyalarına, şüşə. gil qablara, möhürlərə, pullara və s. təsadüf olunmuşdur. Arxeoloji materiallar bunu deməyə əsas verir ki, ellinizm dövründə Atropatena və Qafqaz Albaniyasında pul dövriyyəsi geniş yayılmışdır. Pulların əksəriyyətini makedoniyalı İsgəndərin draxma və tetradraxma ları təşkil edir. Azərbaycan ərazisində dəfələrlə tək-tək və dəfinələr halında ellinist dövrünə aid pullar tapılmışdır. Qəbilə və Bərdə dəfinələri buna aydın misallardandır. Bu tədqiqatlar hələ e.ə. III-II əsrlərdə daxili bazarın pula təlabatını ödəmək üçün Qafqaz Albaniyasında gümüş pull zərb edildiyini göstərməkdədir. Bu cür zərb pulların Atropatena ərazisində də kəsildiyi güman edilsə də onlara hələ də rast gəlinməmişdir. Bulla adlanan, yzərində möhür əksləri və onu bağlamaq üçün ip izləri olan gil parçalarına Qəbələdə daha çox təsadüf olunmuşdur. Təsvirlər sübut edir ki. üzərində yunan əsarətindən süjetlər olan mıhürlərin bir çoxu yunan sənətkarları tərəfindən ellinist ölkələrində hazırlanmışdır. Bullalardakı bəzi təsvirlər isə möhürlərin Qafqaz Albaniyasında yerli ustalar tərəfindən hazırlandığını göstərir. Mingəçevirdə tapılmış bir çox gil qabın hazırlanmasında ellinizm mədəniyyətinin təsiri duyulur. E.ə. III əsrdən başlayaraq bu təsir Yaloylutəpə mədəniyyətində də özünü göstərirdi. Ellinizm dövründə Azərbaycan ərazisində yunan dili də qismən yayılmışdır. Ellinizm dğvründə Azərbaycan ərazisində qul əməyindən istifadə olunsa da quldarlıq burada nisbətən məhdud xarakterdə idi. Mənbələrdə Qafqaz Albaniyasında yalnız məbəd qullarının olması haqqında məlumat var.
Şamil Allahverdiyev
Şamil İsmayıl oğlu Allahverdiyev — Geoloq, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru.
Həyatı
Şamil Allahverdiyev 1930-cu ildə Şərur rayonunun Yengicə kəndində anadan olmuşdur. 1952-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (İndiki Bakı Dövlət Universiteti) geologiya-coğrafiya fakültəsini, 1959-cu ildə isə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunun aspiranturasını bitirmişdir. Həmin İnstitutda elmi, böyük elmi, aparıcı elmi işçi vəzifələrində çalışmış, 1988-ci ildən İzotop geologiyası və geoxronologiyası laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir. Elmi fəaliyyəti ofiolit kompleksi süxurlarının petrologiyası və mineralogiyası ilə bağlıdır. Ofiolit kompleks süxurlarında Azərbaycan üçün yeni olan 30-dan çox müəyyən və təsvir etmişdir. 100- qədərelmi işi, 3 monoqrafiyası (2-si həmmüəlliflə) çap olunmuşdur. BDU-da və Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında pedoqoji fəaliyyət də göstərmişdir. Geologiya, maqmatizm, filizəmələgəlmə, problemlərinə dair beynəlxalq və respublika konferans və simpoziumlarında məruzələr etmişdir. Şamil Allahverdiyev, 1998-ci ilin mart ayının 3-də Bakı şəhərində 67 yaşında vəfat etmişdir.
MKS Dabrova Gornicza QVK
"Miejski Klub Siatkarski Dabrova Gornicza" — Polşanın Dabrova Gornitsa (Dąbrowa Górnicza) şəhərini təmsil edən qadın voleybol klubudur. 1992-ci ildə yaradılmış klub son illərdə yüksəlişdədir. Komanda "Plusliga"da (Polşa qadın voleybol çempionatı) 2010, 2012-ci illərdə qazandığı bürüncün ardından 2012-13 idman mövsümündə tarixinin ən böyük uğuruna imza atdı və ölkə ikincisi oldu.
Heyəti
thumb|right|220px| Dabrowa Gornicza vs Poznan oyunu 2007 2013-14 mövsümü üçün
Texniki heyət
Uğurları
thumb|right|290px| Dabrova Gornicza voleybolçuları Polşa superkuboku alma mərasimində il 2013.
Artemisia moorcroftiana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şaqul xətti
Şaqul xətti - Ağırlıq qüvvəsinin təsiri üzrə olan xəttdir Şaqul xəttinin istiqaməti hər bir nöqtədə ucundan yük (ağırlıq) asılmış sapla müəyyən edilir.
Orta Pripyat
Orta Pripyat (Сярэдняя Прыпяць) — Belarus ərazisində olan ölkə əhəmiyyətli landşaft yasaqlığı. Yasaqlıq 1999-cu ildə yaradılmış. Yasaqlıq Brest vilayətinin Stolinski, Pinski, Lunineski, eləcə də Qomel vilayətinin Jitkoviçski rayonları ərazisində formalaşdırılmış. Yasaqlıq Avropada yeganə təbii alt bataqlıq kompleksidir. Kompleksə həmçinin çaylar, subasar meşələr aiddir.
Tarixi
Yasaqlıq 19 iyul 1999-cu ildə, Belarus Respublikasının Nazirlər Sovetinin № 1105 qərarla yaradılmış. Orta Pripyat yasaqlığı üç bioloji yasaqlığın bazası əsasında qurulmuş: «Aşağı Yaseldı», «Laninin mənsəbi» və «Aşağı Sluçi». Ümumi sahəsi 90447 hektardır. Nazirlər Sovetinin 22 noyabr 2013-cü il № 1008 qərarı ilə yasaqlığın sahəsi 2615,15 hektar genişləndirilərək 93062,15 hektara çatdırıldı.
Ümumi məlumat
Yasqlıq Polesya bölgəsinin baş su arteriyasını — Pripyat çayının orta axarlarını əhatə edir (Yaseldanın mənsəbindən Stviqinin mənsəbinə gədər). Ərazinin ümumi uzunluğu 120 km-dir. Eni isə 4–14 km arasında dəyişir.
Əsas bitopları: meşələr — 35 %, kolluqlar — 8 %, düzənliklər — 30 %, alt bataqlığı — 20 %, çaylar və sahilləri — 4 %, kənd təsərrüfatı sahələri — 2 %, göllər və digər su hövzələri — 1 %.
Yasaqlıq ərazisinin 92 % - ni təbii bitkilər əhatə edir. Ərazidə subasar meşələr və düzənliklər çoxluq təşkil edir. Meşələrdə daha çox adı qızılağac və palıd ağacları üstünlük təşkil edir. Orta Pripyat yasaqlığında 725 bitki növü müəyyən olunub. Bunlardan 11 növü Belarusun Qırmızı kitabına daxil edilib.
Yasaqlıq ərazisində su ətrafında məskunlaşmış nadir məməlilərə rast gəlinir. Ərazidə 16 növ suda-quruda yaşayan və sürünən mövcuddur.
Tekumse
240px|thumbnail|right|Tekumse Tekumse (1768 - 5 oktyabr 1813) - şauni xalqı və Tekumse konfederasiyası kimi məşhur olan hindu tayfa birliyinin lideri.
Erkən həyatı
Tekumse 1768-ci ildə müasir Ohayo ştatının ərazisində olan Sayoto çayının yerləşdiyi yerdə anadan olmuşdur. Onun atası, Paksinvo Fransız-hindu müharibəsində iştirak etmişdir. O, Poynt-Plezant adlı yerdə öldürülmüşdür. Ağ insanlar 1774-cü ildə Danmor müharibəsindən sonra bağlanmış müqaviləni pozaraq hinduların torpaqlarına basqın eləyirlər. Atasının ölümündən sonra Tekumse döyüşçü olmağa qərara alır.
O, 14 yaşında ABŞ İstiqlal müharibəsində iştirak etmişdir. Bununla o ilk dəfə amerikalılara qarşı çıxış etmişdi. Müharibənin bitməsindən sonra 1783-cü ildə bir neçə hindu tayfasının liderləri ABŞ hakimləri ilə birgə danışıqların aparılması və konfederasiya yaradılması haqda Sandaski sazişini bağlayırlar. Sülhün bağlanmasına baxmayaraq, ağların hinduların torpaqlarını tutması davam edirdi. Konfederasiyanın döyüşçüləri buna cavab olaraq amerikalıların məskunlaşdığı əraziyə hücum etməyə başlayırlar. Bunun nəticəsində, Şimal-qərbi hindu müharibəsi başlamışdır.
Tekumse döyüşlərdə aktiv iştirak edərək seçilirdi. O, general Artur Sent-Klerin ordusunu döyüşdə darmadağın etmişdir. Əsirləri və yaralanları nəzərə almasaq, 922 amerikalı əsgərdən 632-si elə döyüş yerində öldürülmüşdür. 1794-cü ilin iyununda Tekumsenin başçılığı altında olan hinduların Fort-Rikaveriyə hücümu uğursuzluqla nəticələndi. Nəticədə, hindular Qrinvil sülhünü bağlamağa məcbur olmuşdular.
Tekumse müharibəsi
200px|thumbnail|right|Tekumsenin büstü, Ontario Kral muzeyi Tekumse Qrinvil sülhünü imzalanmaqdan imtina edərək, onun imzalanmasında iştirak etməmişdir. Hindu tərəfini vayandot, delavar, şauni, ottava, potavat, mayami, kaskaskiya, ocibve hindu tayfalarının döyüşçüləri təşkil edirdi.
1800-cü ildə qubernator təyin olunmuş Uilyam Henri Harrison 1801-ci ildə yenidən İndiana ərazisinə qayıdır. O, yeni qitəyə gələnləri məskunlaşdırmaq üçün hindu torpaqlarını ələ keçirmək hüququ uğründa səy göstərirdi. Harrison torpaqdan istifadə haqda hindularla dəfələrlə müqavilə bağlamışdır. 1809-cu ildə Fort-Ueynedə bağlanmış müqavilə nəticəsində hindular 3 milyon akr ( təxminən 12 000 km yaxın) torpaqlarını satmışdılar. Tekumse Fort-Ueynedə bağlanmış müqavilənin qeyri-qanuni olduğunu bildirmişdi. O, ABŞ-də olan bütün şimal-şərqi və şərqi hindu tayfalarını birləşdirməyi planlaşdırırdı. Tayfaların birləşməsində yeni dini cərəyanı təbliğ edən Tekumsenin qardaşı, Tenskvatava mühüm rol oynamışdır.
1810-cu ildə Harrisonla müşavirə zamanı ABŞ prezidentindən danışıqları ləğv etməyi, satılmış torpaqlarda amerikalıların məskunlaşmasına icazə verilməməsini bildirmişdir. Harrison onlarla razılaşmır. Tekumsenin olmadığı müddətdə Harrison 1200 əsgərdən ibarət qoşun toplayır.Hinduların hücumu silahlanmış amerikalıları hinduların ərazilərinə soxulmasına gətirib çıxarır. 1811-ci il 7 noyabrda baş vermiş Tippekano döyüşündə amerikalılar qələbə qazanır.
Həmçinin bax
Tekumse lənəti
18 (ədəd)
On səkkiz — say sistemində ədədlərdən biridir. On yeddidən sonra, on doqquzdan əvvəl gəlir.
Terminalia hararensis
(Terminalia hararensis) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şar (ada)
Şar — SSRİ-nin şimal dənizlərində iki ada və ya materiklə ada arsında uzun və nisbətən ensiz boğaz. Məs: Novaya Zemlya adaları arasındakı Matoçkin şar.
Sultanı öldürmək (roman)
Sultanı öldürmək - Türkiyə yazıçısı Ahmet Ümit tərəfindən 2012-ci ildə yazılmış krimanal roman. Roman cinayət, məhəbbət və tarix üslublarını özündə birləşdirir.
Monthly Dragon Age
— Fujimi Shobo nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan aylıq şonen manqası jurnalı. Jurnal Fujimi Shobo tərəfindən nəşr olunmuş iki jurnalın — "Monthly Comic Dragon" və "Monthly Dragon Junior" jurnallarının birləşməsindən sonra fəaliyyətə başlamışdır. İlk sayı 2003-cü ilin aprelində işıq üzü görmüşdür. Jurnal hər ayın 9-da çıxır. Jurnal "New Age Standard Comic" başlığına malikdir. Jurnalın "Dragon Age Pure" adlı xüsusi versiyası 2006-cı ilin yanvarından 2009-cu ilin fevralına kimi nəşr olunmuşdur.
Şu (çarlıq)
Şu — Üç çarlıq dövründə 221 — 263 cü illərdə mövcud olmuş dövlət. Şu çarlığının əsası, özünü Han sülaləsinin davamçısı sayan Lyu Bey (劉備) tərəfindən qoyulmuşdur. Lyu Bey “Sarı çalmalılar üsyanını” yatıraraq hakimiyyəti əlinə almış ordu sərkərdəsi olmuşdur. Etdiyi cəhdlərə baxmayaraq uzun müddət ona ərazi bütövlüyünü əldə etmək mümkün olmur. O, ya Vey çarlığının hökmdarı Çao Çao, ya Yuan Şao, ya da Lyu Byaonun tabeçiliyinə keçirdi. Lyu Bey ordusu U çarlığının çarı Sun Çyuanın ordusu ilə müttəfiqləşərək Vey çarı Çao Çao üzərində qələbə çaldıqdan sonra, 208 ci ildə nəhayət Lyu Bey Çzinçjounun şimal hissəsinə sahib olur. Daha sonra cənuba doğru irəliləyərək Ulin və Çanşa şəhərlərini də əlinə keçirərək, Yantszı çayı boyunca üzü yuxarı irəliləmiş olur. 214 cü ildə İnçjounu fəth edir. Sonradan müttəfiqi U çarlığının çarı Sun Çyuana qarşı vuruşaraq, Çyinçjounu onunla bölüşdürmüşdür. 219 cu ildə Lyu Bey Çao Çaodan Hançjun əyalətini almışdır. Beləliklə o, çarlığın ərazisini xeyli böyütməyə nail olmuşdur.
Avstraliya 31-0 Amerika Samoası
Avstraliya-Amerika Samoası — 11 aprel 2001-ci ildə Avstraliya ilə Amerika Samoası milli futbol komandaları arasında Avstraliyanın Koffs Harbur şəhərindəki Beynəlxalq Stadionda oynanılmış 2002-ci il dünya çempionatının təsnifat oyunu. Avstraliya komandası həmin matçda 31-0 qalib gələrək beynəlxalq bir futbol qarşılaşmasında əldə edilən ən böyük qələbə rekordunu qırdı. Bu matçda 13 qol vuran Avstraliya futbolçusu Arçi Tompson bir beynəlxalq qarşılaşmada ən çox qol vuran futbolçu adının sahibi oldu. Tompsondan sonra oyunu 8 qol vuraraq tamamlayan Devid Zdriliç isə Birinci Dünya Müharibəsindən bu vaxtadək bir beynəlxalq oyunda ən çox qol vuran ikinci futbolçu oldu. Oyunun nəticəsi turnirin təsnifat mərhələlərinin keçirilmə formasının müzakirə edilməsinə səbəb oldu. Avstraliya komandasının baş məşqçisi Frenk Farina və 13 qol vurmuş futbolçu Arçi Tompson güc bərabərsizliyinin bu qədər çox nəzərə çarpdığı oyunların qarşısını almaq üçün ön təsnifat mərhələsinin keçirilməsinin vacib olduğunu söylədilər və FİFA tərəfindən də bənzər fikirlər bildirildi. Bu müzakirələrin nəticəsi olaraq 2006-cı il dünya çempionatının Okeaniya seçmələrində bir ön təsnifat turu da keçirilməyə başlandı.
Oyundan əvvəl
Beynəlxalq Futbol Federasiyaları Assosiasiyası 1986-cı ildən bəri Okeaniya regionu üçün ayrıca bir təsnifat mərhələsi keçirirdi. Bundan əvvəl isə Okeaniya regionunun komandaları Asiya regionunun komandalarının da daxil olduğu qarışıq bir təsnifatdan keçirdi. 2002-ci ildə Okeaniya seçmələrində cəmi on komanda iştirak etdi. Bu on yığma hər komandanın bir-biri ilə bir oyun keçirdiyi, hər qrupda beş komanda olmaqla iki qrupa bölündü. Qruplarını birinci tamamlayan komandalar iki oyunlu final turu oynamalı idi. Final turunun sonunda Okeaniya lideri olan komanda Cənubi Amerika seçmələrində 5-ci olan komanda ilə Dünya Çempionatında iştirak edə bilmək üçün qitələrarası play-off oynayamalı idi. Avstraliya və Amerika Samoası milli komandaları Fici, Samoa və Tonqa ilə birlikdə 1-ci qrupda qərarlaşmışdılar. Qrup qarşılaşmalarının 2001-ci ilin aprelində Avstraliyanın Koffs Harbur regionunda oynanılması qərarlaşdırılmışdı. Avstraliya ilə Yeni Zelandiya Okeaniya regionunun ən güclü komandaları hesab olunurdu. Bu iki komanda Okeaniya regionunun on komandası içərisində əvvəllər OFC Millətlər Kubokununu qazanan və Dünya Çempionatında iştirak edə bilən (Avstraliya 1974-ci ildə, Yeni Zelandiya 1982-ci ildə) yığmalar olaraq nəzərə çarpırdı. Amerika Samoası isə 1998-ci ildə FIFA-ya üzv olduqdan sonra oynadığı bütün oyunlarda məğlub olmuşdu və dünyanın ən zəif milli komandalarından biri hesab olunurdu. Oyundan əvvəlki FIFA Dünya Reytinqində Avstraliya 75-ci pillədə, Amerika Samoası isə bütün FIFA-ya üzv olan ölkələr arasında 203-cü və axırıncı pillədə qərarlaşmışdı. Bu oyundan iki gün əvvəl qrupdakı rəqibi Tonqanı 22-0 məğlub edən Avstraliya 2000-ci ildə Küveytin Butanı 20-0 məğlub edərək yiyələndiyi ən böyük qələbə rekordunu qırmışdı. Amerika Samoası isə bu oyundan əvvəl Ficidən 13-0 və Samoadan 8-0 hesablı ağır məğlubiyyətlər aldı.
Xülasə
thumb|right|200px|Avstraliyalı [[Arçi Tompson bu oyunda 13 qol vurdu.]] Avstraliya milli komandası oyuna müntəzəm olaraq əsas heyətə düşən futbolçularının böyük bir hissəsinə istirahət verərək əvvəllər az oyuna çıxmış futbolçularla çıxdı. O vaxtın vacib Avstraliyalı oyuncularından hesab olunan Harri Kyuel və Mark Viduka əsas heyətə salınmadı. 22-0 hesabı ilə başa çatan Tonqa ilə oyunda 10 qol vuran hücumçular Con Aloysi və Demian Mori də oyuna ehtiyat oyunçu kimi başlamışdılar. Amerikan Samoası komandasında isə pasport problemlərinə görə 20 yaş üstü əsas komanda heyətindən təkcə qapıçı Niki Salapunu heyətə salmaq mümkün olmuşdu. Həmçinin 20 yaş altı komandanın futbolçularından əksəriyyətinin məktəblərindəki imtahanlara görə heyətə cəlb oluna bilmədi. Müəyyən olunan heyətdəki iki futbolçu isə məşqlərdə zədələndiklərinə görə oyuna aparılmadılar. Buna görə də komandanın heyəti üçü 15 yaşında olmaqla gənc komandadan gələn futbolçularla tamamlana bildi. 14 futbolçudan ibarət olan komandanın orta yaşı 18 idi. Qarşılaşmanın səkkizinci dəqiqəsində ilk Avstraliya hücumunda Aurelio Vidmarın cərimə meydançasında vurduğu zərbəni qapıçı Salapu çölə çıxardı. Kon Botsiyanisin künc zərbəsindən vurduğu birinci qola kimi keçən ilk 10 dəqiqəyə qədər Amerika Samoası rəqibini dayandıra bilmişdi. 12-ci dəqiqədə Arçi Tompson qarşılaşmadakı ilk qolunu vurdu. Digər hücumçu Devid Zdriliç də bir dəqiqədən sonra özünün ilk qolunu vurdu. Toni Popoviç 17-ci və 19-cu dəqiqələrdə vurduğu iki qolla hesabı artıq 6-0 etmişdi. 25-ci dəqiqədə Zdriliç özünün 3-cü, komandasının isə 9-cu qolunu vurdu. Sonrakı 7 qolun 6-sını Tompson vurdu. Beləliklə qarçılaçmanın ilk yarısı Avstraliyanın 16-0 üstünlüyü ilə tamamlandı. İlk yarıda Tompson cəmi 8, Zdriliç isə 4 qol vura bildilər. Qarşılaşmanın ilk qolunu vuran Botsiyanis bu dəfə 50-ci dəqiqədə ikinci yarının ilk qolunu vurdu. Sonra bir qol da vuran futbolçu beləliklə het-trik etmiş oldu. İkinci yarıda 5 qol vuran Tompson və 4 qol vuran Zdriliç oyunu müvafiq olaraq 13 ve 8 qolla tamamladılar. Botsiyanis 3, Aurelio Vidmar və Simon Kolosimo 2 və sonradan oyuna daxil olan Fausto de Amisis 1 qolla oyunu başa vurdular. 86-cı dəqiqədə 29-0 geridə olan Amerika Samoasının Avstraliya qapısına etdiyi hücumda Pati Feagyainin zərbəsini qapıçı Maykl Petkoviç çölə çıxararaq təhlükənin qarşısını aldı. Bu zərbə Amerika Samoasının qarşılaşmadakı ilk və tək zərbəsi idi. Vurulan qolların çoxluğu hesabda qarışıqlıqlar yaratdı. Matçın sonunda stadionun hesab lövhəsində 32-0 yazılmış və Tompsonun 14 qol vurduğu bildirilmişdi. Amma stadionun əməkdaşları tərəfindən keçirilən yoxlamadan sonra Tompsonun qollarının sayı 13 və oyunun nəticəsi 31-0 olaraq müəyyənləşdirildi. Oyundan sonra FİFAnın müşahidəçiləri və oyunun hakimindən gələn hesabatlara görə açıqladığı rəsmi statistika ilə oyunun 31-0 hesabı ilə başa çatdığı və Tompsonun 13 qol vurduğu təsdiqləndi.
Rekordlar
Avstraliyanın 31-0 hesablı bu qələbəsi beynəlxalq qarşılaşmalarda qazanılmış ən böyük qələbə rekordu oldu. Əvvəlki rekord hələ iki gün əvvəl həmin seçmələrdə Avstraliyanın Tonqanı 22-0 məğlub etməsi ilə əldə olunmuşdu. Komandanın bu iki qələbəsi də əvvəlki rekord olan Küveytin Asiya Çempionatı 2000 seçmələrindəki 20-0 hesablı Butan qələbəsini arxada qoymuşdu. Bu oyun həmçinin Dünya Çempionatı seçmələrində qazanılmış ən böyük qələbə oldu. Bu sahədə əvvəlki rekord 2002-ci il Asiya seçmələrində Quamı 19-0 hesabı ilə məğlub edən İrana məxsus idi. Bu oyunda komanda rekordları ilə yanaşı qırılan fərdi rekordlar da var idi. Bundan əvvəl ancaq iki dəfə milli komandaya çağırılmış və bir qol vurmuş Avstraliyalı Arçi Tompson 13 qol birdən vuraraq bir beynəlxalq qarşılaşmada ən çox qol vuran futbolçu rekorduna yiyələndi. Bu rekordun əvvəlki sahibləri- 14 avqust 1981-ci ildə Ficiyə qarşı oynadıqları 1982-ci il Dünya Çempionatının təsnifat oyununda yeddi qol vuran başqa bir Avstraliyalı Geri Kol ilə 2 iyul 1997-ci ildə Maldiv adalarına qarşı 1982-ci il Dünya Çempionatının təsnifat oyununda yeddi qol vuran İranlı Kərim Baqiri idi. Qarşılaşmada 8 qol vuran Devid Zdriliç dəfələrlə bir beynəlxalq oyunda ən çox qol vuran ikinci futbolçu kimi hesab olunurdu. Lakin bu, əvvəllər 10 qol vurmuş Sofus Nielsen (Danimarka ilə 1908 Olimpiya Oyunlarında) və Gotfrid Füxsün (Almanya ile 1912 Olimpiya Oyunlarında) arxasında qalmışdı. Bütün zaman boyunca olmasa da Zdriliç son 90 ildə keçirilən milli qarşılaşmalarda ən çox qol vuran ikinci futbolçu oldu. Arçi Tompson vurduğu rekordla yanaşı, 1885-ci ildə Şotlandiya Kubokunda Arbroutun Bon Akkordu 36-0 məğlub etdiyi oyunda vurduğu 13 qolla dünya futbol tarixində peşəkar qarşılaşmalarda bir oyunda ən çox qol vuran futbolçu hesab olunan Con Petrinin rekorduna da ortaq oldu.
Reaksiyalar
thumb|right|150px|Avstraliyanın baş məşqçisi [[Frenk Farina oyundan sonra təsnifatın keçirilmə formasını tənqid etdi.]] Avstraliyanın baş məşqçisi Frenk Farina oyundan sonra etdiyi açıqlamada belə qarşılaşmaların keçirilməsini tənqid edərək təsnifatın keçirilmə formatının müzakirəsinə səbəb oldu. Vurduğu 13 qolla rekord qıran Arçi Tompson da rekord qırdığı üçün sevinməsinə baxmayaraq, məşqçisinin fikirlərini dəstəklədi. FIFA-nın mətbuat xidmətinin katibi Keit Kuper də onların fikirlərini dəstəkləyərək, təsnifat sisteminin aşağı səviyyəli komandaların bir ön təsnifat mərhələsi keçirilə biləcək şəkildə dəyişdirilməsini təklif etdi. Okeaniya Futbol Konfederasiyasının prezidenti Bezil Skarsella isə bildirilən bu fikirlərə qarşı çıxaraq Avstraliyanın özündən daha yuxarı pillələrdəki Braziliya və Fransa kimi komandalarla qarşılaşa bildiyi kimi, zəif komandaların da Avstraliya və Yeni Zelandiya kimi komandalarla oynama haqqının lazım olduğunu bildirdi. 13 qol vurmuş Tompson oyunun sonunda etdiyi açıqlamada "Mənim üçün dünya rekordunu qırmaq bir yuxunun çin çıxması kimidir, bu cür şeylər başınıza hər gün gəlmir. Lakin oynadığımız komandalara nəzər salmalı və bu vəziyyəti sorğulamalıyıq. Bizim belə qarşılaşmalara çıxmağımız lazım deyil." dedi. ''Hər qapıçı 31 qol buraxandan sonra başı dik dura bilməz. Lakin Salapu elə deyil. O cəsarətli bir qapıçıdır.'' Amerika Samoasının baş məşqçisi Toni Lanqkild standartların olduqca aşağısında olan futbolçular arasından yaxşı bir heyət qurmağın çox çətin olduğunu və qapıçı Salapunun yaxşı çıxış edərək daha da çox qol buraxılmasının qarşısını aldığını bildirdi. Oyuna standart düzülüşləri olan 3-3-4 düzülüşü ilə çıxdıqlarını bildirən Lanqkild, ikinci yarıda müdafiəyə meyilli bir taktikaya deçdiklərini dedi. Həmçinin bəzi futbolçularının bundan əvvəl 90 dəqiqəlik futbol belə oynamadıqlarını və komandanın vəziyyətinin hər bir oyun daha da yaxşılaşacağını bildirdi. Sonuncu pillədə olduqları FIFA reytinqinin əksinə özlərinin dünyanın ən zəif komandası olduqlarını qəbul etmədiyini və sonrakı illərdə bunu sübut edəcəklərini sözlərinə əlavə etdi. Amerika Samoasının məşqçisi Tunoa Lui isə Avstraliyanın oyuna dünya rekordunu qırmaq üçün çıxdıqlarını və bunun üçün əllərindən bir şey gəlmədiklərini bildirdi. Bəzi insanların bu qədər ağır bir məğlubiyyətin səbəblərini, komandanın yaşadıqlarını bilməyərək kəskin tənqid etmələrindən narahat olduqlarını sözlərini əlavə etdi.
Belqrad dairəsi
Belqrad dairəsi (Град Београд) — yerli özünüidarətmə sahib Mərkəzi Serbiyada yerləşən ayrıca ərazi vahidi. Belqrad və onun şəhərətrafı qəsəbələrini özündə cəmləşdirir.
Avstraliya 31-0 Amerika Samoası
Reaksiyalar
Qarşılaşmadan bir neçə gün sonra bir reportajda Salapu, "Mançester Yunayteddə oynayan Fabian Bartes kimi olmaq istəyirəm. Onun adının yazılı olduğu əlcəklərdən istifadə edirəm, lakin deyəsən orijinal deyillər." deyə açıqlama etdi. Biabırçı məğlubiyyətə görə utanıb utanmadığı sualına isə "Oyundan zövq aldım. Hansısa bir utanc hiss etmədim, çünki hamımız bu mağlubiyyətdən bir dərs çıxardıq. Əsas futbolçularımızın hamısı olsa idi bəlkə beş-altı qol buraxardıq, yaxşı müdafiəçilər olmayanda mən heç bir şey edə bilmərəm." deyə cavab verdi. Bu oyun və digər nisbətsiz qələbələr Dünya Çempionatı 2006 seçmələrində bu cür birtərəfli oyunların qarşısını almaq üçün ön təsnifat mərhələsi keçirilməsinə şərait yaratdı. Okeaniya qrupunda Avstraliya və Yeni Zelandiya ilə qalan komandalar arasındakı böyük fərq Avstraliyanın daha rəqabətli bir şərait üçün 2006-cı ilin axırında Okeaniya Futbol Konfederasiyasından imtina edərək Asiya Futbol Konfederasiyasına keçməsinə səbəb oldu. 2010 seçmələrindən etibarən Avstraliya komandası Asiya seçmələrində iştirak etməyə başladı.
Belqrad dairəsi
Əhalisi
Dairənin ərazisində 1.659.440 insan yaşayır, bu da Serbiyanın bütöv əhalisinin 23,0% təşkil edir (2011 siyahıyaalma məlumatlarına görə, Kosova ve Metohiya da olan əhalini saymadan). Əksəriyyəti serblər (1 505 448 və ya 91%) təşkil edir. Yuqoslaviyalılar (8061 nəfər), monteneqrolular (9902 nəfər), xorvatlar (7752 nəfər), makedoniyalılar (6970 nəfər), qaraçılar (27 325 nəfər) da burada yaşayır.
Avstraliya 31-0 Amerika Samoası
Oyundan sonra
Amerika Samoası Dünya Çempionatı 2002 seçmələrini Tonqaya 5-0 məğlub olaraq tamamladı. Komanda qrupunu bir qol belə vura bilmədən -57 top fərqi ilə axırıncı pillədə başa vurdu. Avstraliya komandası isə qrupunu 2-0 hesablı Fici və 11-0 hesablı Samoa qəbələləri ilə tamamladı. Qrup qarşılaşmalarını bir qol belə buraxmadan, +66 top fərqi ilə lider kimi başa vurdu. Bundan sonra o biri qrupun lideri Yeni Zelandiya ilə oynadığı iki oyunlu final turunu isə ümumi nəticədə 6-1 hesabı ilə keçən komanda, beləliklə Cənubi Amerika təsnifat qrupunu beşinci pillədə tamamlayan Uruqvay ilə qitələrarası pley-off turuna vəsiqə qazandı. İki oyunun nəticəsində 3-1 hesabı ilə məğlub olan Avstraliya, bu nəticə ilə Dünya Çempionatı 2002-də iştirak etmək şansını itirdi.
Populyar mədəniyyətdə
Bu qarşılaşma Mayk Brett və Stiv Ceymisonun rejissorluq etdiyi Next Goal Wins adlı 2014 istehsalı bir sənədli filmin mövzusu oldu.
Belqrad dairəsi
Əhalisi
Belqrad da və dairənin digər şəhərlərində 1281,8 min nəfər yaxud əhalinin 81,3% -i yaşayır (2002-ci ildəki siyahıyaalmaya əsasən).
Suncinka
Suncinka — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Daşbulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Suncinka kəndi Qarabağ silsiləsinin yamacındadır. Yaşayış obyekti Sunca çayının yaxınlığında yerləşdiyi üçün belə adlanmışdır. Suncinka Sunca adının rus dilindəki kiçiltmə-əzizləmə variantıdir.
1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olub. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 Noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Suncinka kəndi Rusiya Sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Karsten Tarnou
Karsten Tarnou (5 iyun 1973) — İslandiyalı oxatan. Karsten Tarnou İslandiyanı 2015-ci ildə XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Karsten Tarnou birinci dəfə Dünya çempionatına 2015-ci ildə qatıldı. O, Kopenhagendə baş tutan XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında fərdi yarışlarda, təsnifat mərhələsində 208-ci yeri tutdu və 1/64 finala vəsiqə qazana bilmədi.
Hüsnü Əjdərov
Hüsnü Xəlil oğlu Əjdərov — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.
Həyatı
12 fevral 1941-ci ildə Gəncə şəhərində doğulub.
Əsas elmi nəticələri
Germanium-silisium kristallarında dərin və dayaz aşqar atomlarının əsas enerji hallarının spektri təyin edilib. Geniş temperatur intervalında Ge-Si sistemində sərbəst elektrik yük daşıyıcılarının səpilmə mexanizmləri və qanunauyğunluqları öyrənilib. Aşqar atomlarını əhatə edən nanohəcmlərin tərkibinin qeyri identivliyi ilə əlaqəli bərk məhlul kristallarında yaranan elektron xassələrinin xüsusiyyətləri aşkar edilib və araşdırılıb.
Böyük Britaniyada aparılan tədqiqatlar əsasında göstərilib ki, almazabənzər A3B5 kristallarında ultrakvant rejimdə, elektronların aşqar ionlarından səpilməsi üstünlük təşkil edəndə, matrisada böyük neqativ uzununa maqnit müqaviməti müşaidə edilir.
Yarımkeçirici bərk məhlul sistemlərinin verilmiş tərkibdə alınması, onların müxtəlif aşqar elementlərlə leqirə edilmə texnologiyaları və bu məsələlərin fiziki-riyazi əsasları geniş inkişaf etdirilib. Ərintidən bircinsli və dəyişən tərkibli yarımkeçirici bərk məhlul monokristallarının alınması və aşqarlanması üçün bir sıra innovativ üsulların kosepsiyaları və nəzəri əsasları verilib.
Adana
Adana — Türkiyənin ili və ən çox əhalisi olan VI şəhəri. 2018-ci ilin məlumatlarına görə 2.220.125 əhalisi vardır. İlin sahəsi 13.844 km²-dir. İldə hər km² 160 nəfər düşməkdədir. Bu sayı ən çox Seyhan ilində 1787 nəfərdir.
01.02.2018 məlumatlarına görə 4-ü ilçəsi (Seyhan, Yüreğir, Çukurova, Sarıçam) olmaqla ümumi 15 ilçəsi və bələdiyyəsi vardır. Bu yerlərdə 831 məhəllə vardır.
Türkiyədəki VI böyük metropoliya sahə olub, ölkənin irəlidə gedən ticarət və mədəniyyət mərkəzidir. Mədən ehtiyatlarına görə IV bölgə olan Adana xrom, dəmir, manqan, qurğuşun və sink yataqları baxımından əhəmiyyət daşımaqdadır.
Adananın mərkəzi Mərsin, Adana, Osmaniyyə və Hatay illərini əhatə edən coğrafi, iqtisadi və mədəni məzrkəz bölgə olan Çukurovanın mərkəzində yerləşir. Təxminən, 5.62 milyon insanın yaşadığı bölgənin böyük bir hissəsi kənd təsərrüfatına olduqca əlverişli, geniş və düzən bir ərazidir.
Proqramlaşdırma
Kompüterin proqram təminatı iki yerə bölünür: sistem və tətbiqi.
Kompüterdə məsələnin həlli aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:
2.	Məsələnin, modelin analizi və tədqiqi: movcud analoqların analizi; texniki və proqram vasitələrinin analizi; riyazi modelin hazırlanması (işlənilməsi); verilənlərin strukturunun hazırlanması (işlənilməsi).
4.	Proqramlaşdırma: proqramlaşdırma dilinin seçilməsi; verilənlərin təşkili qaydalarının dəqiqləşdirilməsi; seçilmiş proqramlaşdırma dilində alqoritmin yazılması.
5.	Testdən keçirmə və sazlama (otladka): sintaksisin yoxlanılması; məntiqi quruluşun və semantikanın yoxlanılması; test hesablamalar və testin nəticələrinin analizi; proqramın təkmilləşdirilməsi.
6.	Məsəslənin həllinin nəticələrinin analizi və lazim gələrsə riyazi modelin dəqiqləşdirilməsi (2-5 mərhələlərinin təkrar ediliməsi).
konkret məsəslələrin həlli üçün proqrama əlavələrin edilməsi; həll olunan məsələ, riyazi model, alqoiritm, proqram, testlərin toplanması və istifadəçi üçün sənədləşmənin tərtibi.
'''Proqram təminatının istismarı və hazırlanması ilə məşğul olan mütəxəssislərin kateqoriyaları'''
Proqramlarım hazırlanması ilə məşğul olan mütəxəssislərin əsas hissəsini proqramçılar təşkil edir. Proqramçılar yaradıcılıq xarakterinə və kvalifikasiya səviyyəsinə görə müxtəlifdir. Sistem proqramçı (system/software programmer, toolsmith)– kompüterin iş qabiliyyətinin təmin olunması və proqramların yerinə yetirilmə mühitinin yaradılması üçün sistem proqram təminatınin hazırlanması, istismarı və müşayiət olunması ilə məşğul olur. Tətbiqi proqramçı (application programmer)– funksional məsələlərin (məsələn: ticarət müəssisəsinin fəaliyyətinin idarə olunması; məhsulun buraxılışının idarə olunması və c.) həlli üçün proqramların hazırlanması və sazlanması ilə məşğul olur. Proqramçı-analitik (programmer-analyst)– bir-birilə bağlı olan proqramlar kompleksinin layihələndirilməsi və analizi ilə məşğul olur. Məsələni qoyan (постановщик) – kompüterdə realizasiyası tələb olunan məsələlərin formal qoyuluşu ilə məşğul olan mütəxəssis. Verilənlər bazasının administratoru – verilənlər bazasının təşkilati dəstəyi ilə məşğul olan mütəxəssis. Şəbəkə administratoru – lokal şəbəkənin təşkilati dəstəyi ilə məşğul olan mütəxəssis. Proqramın əsas istehlakçısı proqramlaşdırma sahəsində mütəxəssis olmayan son istifadəçilərdir (end user). Kompüterdə işləmək üçün xüsusi öyrədilmiş texniki işçilər – operatorlar var ki, onlar proqram yazmırlar, yalnız hazır proqramların kompüterdə işlənilməsini təmin edirlər.
Üçlük – ternary ~ троичный ~ üçlü ~ proqramlaşdırmada: 3 mümkün qiymətli element; 3 mümkün durumu olan şərt; əsası 3 olan say sistemi. Tut: BINARY, UNARY.
Sınaq verilənləri – test data ~ контрольные данные ~ test verileri ~ proqramın düzgün işləməsini yoxlamaq üçün istifadə olunan qiymətlər toplusu.
Sınama – testing ~ тестирование ~ sınama ~ müxtəlif komandalar və giriş kəmiyyətləri toplusunu buraxmaq yolu ilə proqramın düzgün işləməsinin yoxlanması.
Baccharis coronata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Neoseiulus paloratus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Allotropiya
250px|thumbnail|right|Almaz və qrafit, kristal qəfəsinin quruluşları
Allotropiya (yunan dilindən tərcümədə “allass troper” – özgə, başqa + “tropos” – yön, özəllik) — bir sıra kimyəvi elementlərin quruluşu və özəllikləri ilə bir-birindən ayrılan iki və ya daha çox bəsit maddə əmələ gətirmək bacarığı. Hazırda 400-dən çox allotropik şəkildəyişmə olan bəsit maddə var. Allotropiya həmçinin karbon, kükürd və s. elementlərdə də görülür.
Tarixi
Hələ XVIII əsrdə heyranedici fakt – almaz və adi kömürün yanması zamanı karbon qazı alındığı müəyyən edilmişdir. Deməli, almaz və kömür eyni növ element atomlarından – karbondan ibarətdir. Alimlər müəyyən etdilər ki, kükürd də müxtəlif kristallar halında (plastik və kristallik) mövcud ola bilər. Sonralar fosforun ağ, qırmızı və qara kristallik formaları müəyyən edildi. Bütün bu misalları 1841-ci ildə İsveç kimyaçısı Yens Yakov Bertselius ümumiləşdirərək bu hadisəyə “allotropiya” adı verilməsini təklif etdi. Hazırda 400-dən çox allotropik şəkildəyişmə olan bəsit maddə mövcuddur.
Yaranma səbəbi
Allotropik şəkildəyişmələrin mövcudluğunu əsaslandıran vahid səbəb yoxdur. Allotropiya hadisəsi əsasən iki səbəbdən baş verir:
Lakin elə hallar olur ki, bu səbəblərin hər ikisi eyni anda allotropiyaya səbəb olur; məsələn almaz və fülleren (C60). Bəzən isə allotropiyaya kimyəvi əlaqələrin müxtəlifliyi səbəb olur: məsələn, α-karbin və β-karbin.
Allotropik modifikasiyaların molekulunda müxtəlif sayda atomlar olur – oksigen və ozondakı kimi (O2 və O3). Bu cür müxtəlif şəkildəyişmələr maye kükürd (S8 və S6) üçün də xarakterikdir. Lakin burada başqa fərq vardır. S8 molekulu altı kükürd atomunun xətti düzülmüş zənciridir. Allotropik şəkildəyişmələrə daha çox misal almaz, qrafit, karbin və fülleren göstərmək olar. Ən çox allotropik modifikasiya əmələ gətirən plutoniumdur.
Şaryaj
Dağ əmələgəlmə prosesində Yer qabığının bir qrup laylarının üfüqi yerdəyişmə nəticəsində qonşu sahənin üzərinə keçməsi. Şaryaj cavan qırışıq dağlarda, xüsusən Alp, Karpat və Himalay dağlarında geniş yayılmışdır.
Terminalia hecistocarpa
(Terminalia hecistocarpa) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
You Are Not Alone
You Are Not Alone — Maykl Ceksonun History albomundan mahnı. Mahnı, Epic Records tərəfindən yayımlanmışdır. Mahnının prodüserliyini R. Kelly üstlənmışdır. Mahnı ABŞ siyahılarında 1 nömrəyə qədər çıxdığı kimi, tarixdə, bu siyahıda girdiyi ilk həftədə 1 nömrəyə çıxan ilk mahnıdır.
Mahnı haqqında
Mahnı, bir ballada və R&B olaraq avqust 1995-ci ildə satışa buraxılmışdır. Mahnının videosunda Ceksonun o zamanki yoldaşı, Elvis Presli'nin qızı Lisa Marie Presley'də rol almışdır. Mahnı, ABŞ siyahılarına 1 nömrədən daxil olmuşdur. Mahnı həmçinin bu müvəffəqiyyəti ilk tutan mahnı olmuşdur. Ancaq mahnı yalnız 1 həftə 1 nömrədə qala bilmişdir.
Oğurlanmış iddiaları
Belçikalı SABAM şirkəti, sinqlı 1993-cü ildə ölkədə yayımlanan başqa bir sinqldan oğurlandığını iddia etdi. Araşdırmalar nəticəsində, iki sinql arasında 75% oxşarlıq tapıldı. Bu vəziyyət, sinqlın Belçika mediasından uzaqlaşdırılması ilə bitdi.
Artemisia morrisonensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Neoseiulus pannuceus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ərsindimdik
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Azərbaycan milisinin tarixi (film, 1969)
Azərbaycan milisinin tarixi tammetrajlı sənədli filmi rejissor Musa Bağırov tərəfindən 1969-cu ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Filmdə Azərbaycanda milisin yaranma tarixindən və ötən illərdəki gərgin fəaliyyətindən, bügünkü qayğılarından, milis işçilərinin çətin və şərəfli işlərindən, II Dünya müharibəsi illərində göstərdikləri qəhrəmanlıqlardan danışılır.
Məzmun
Filmdə Azərbaycanda milisin yaranma tarixindən və ötən illərdəki gərgin fəaliyyətindən, bügünkü qayğılarından, milis işçilərinin çətin və şərəfli işlərindən, II Dünya müharibəsi illərində göstərdikləri qəhrəmanlıqlardan danışılır. Filmdə bəzi mühüm faktları bərpa etmək üçün xronikal kadrlarla yanaşı aktyor ifasında səhnəciklərdən də istifadə olunmuşdur.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: İsay Slavin, Musa Bağırov Rejissor: Musa Bağırov Operator: Tofiq Sultanov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1969-cu ilin Azərbaycan filmləri 1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Tirari
Tirari — Cənubi Avstraliya ərazisində yerləşən səhra. Səhranın sahəsi 15 250 km² təşkil edir.
Yerləşməsi
thumb Səhra ərazisinin bir hissəsi Eyr gölü Milli Parkına daxildir.
Tirari səhrasının şimalında Simpson səhrası, şərqdən isə Stşeleski səhrası, şimal-şərqdən isə Sturt Stony ilə əhatələnir.
Elen Parmelen
Elen Parmelen (d. 19 avqust 1915, Nansi, Fransa – ö. 5 fevral 1998, Paris, Fransa) — fransız qadın yazıçı
Həyatı
Elen Parmelen 19 avqust 1915-ci ildə Fransanın Nansi şəhərində anadan olub.
1957-ci ildə Azərbaycanda olmuşdur.
5 fevral 1998-ci ildə Fransanın Paris şəhərində vəfat edib.
Yaradıcılığı
1944–1956-cı illərdə "Humanite" qəzetində əməkdaşlıq etmişdir.
"2078 nömrəli əsgər" (1953) sənədli povesti Vyetnamda müstəmləkəçilik müharibəsi əleyhinə mübarizədən bəhs edir.
"Leonar özgə aləmdə" (1957), "Məşhur əsgər" (1962), "Əyləncəli şeylər" (1967), "Qara əda" (1970) və s. sosial mövzulu romanların müəllifidir. İncəsənətə dair əsərləri də var.
Terminalia januariensis
(Terminalia januariensis) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yapon kölgə teatrı
Yapon kölgə teatrı - Yaponların müasir teatr leksikonunda kage-sibay adlandırılan teatr.
Haqqında
Yaponların müasir teatr leksikonunda kage-sibay adlanırılır. Kage kölgə, sibay teatr deməkdir. Yaponiyanın bu teatrı az tədqiq olunduğundan dünya xalqları arasında No və Kabuki teatrları kimi tanınmır. Rus dilli ədəbiyyatda bu mövzuda yeganə məqalə 1936-cı ildə yazılmış, sonradan isə kitabın ayrıca bir fəsli kimi dərc etdirilmişdir. Lakin uzun müddət Yaponiyada kölgə teatrı adı altında tamam ayrı təzahürlər anlaşılmışdır.
Məsələn:
Tarixi
Yapon kölgə teatrının nə vaxt yarandığını söyləmək çətindir. Bu haqda ilkin məlumatlar XVII əsrə təsadüf edir. Yaponların Kiyusoran ensiklopediyasında kage-ningyö, yəni “kölgə kuklalar” barəsindəki qeydlər bu tarixin təqribən 1661-1680-cı illərdən başlandığını bildirir. Kölgə teatrının ən erkən forması haqqında 1850-ci ildə dərc edilmiş Bukonempyo adlı xronoloji məlumatlar kitabında danışılır. Bu formanı Yaponiyada kage-no tavamure adlandırırdılar.
Ərsindimdiklər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan yarımfəsiləsi.
19 (ədəd)
On doqquz — say sistemində ədədlərdən biridir. On səkkizdən sonra, iyirmidən əvvəl gəlir.
Təsviri sənət muzeyi (Hyuston)
Avropa rəssamlığı XV—XVI əsrlər
Avropa rəsmlərinin XV-XVI əsrlər kolleksiyası belə rəssamların əsərləri ilə təmsil olunur Roqir van der Veyden  ("Madonna Uşaq ilə", 1454 sonra ), Hans Memlinq («Yaşlı qadının portreti», 1468—1470 ), Sandro Bottiçelli («Körpə Məsihə sitayiş», təxminən 1500 ), Bartolomeo Veneto («Kişi portreti», 1512, və «Qadın portreti», 1520-е ), Sebastyano del Pyombo («Anton Françesko», 1525 ), Birinci Lukas Kranax («Lukresinin özünə qəsdi», 1529 ), Yakopo Bassano və İkinci Françesko Bassano («Məsih Məryəmin, Martanın və Lazaryanın evində», 1576—1577 ), Domeniko Tintoretto («», təxminən 1586—1600 ) и другие.
Şaxtadan aşınma
Fiziki aşınmanın bir növüdür. Şaxta aşınması soyuq sahələrdə (qütb ölkələrində və ya dağların nival qurşağındal) süxurların arasına dolan suyun donması nəticəsində onların mexaniki parçalanması və dağılmasıdır.
Ziyayi-Qafqaziyyə
1879–1880-ci illərdə "Ziya" (Tiflis, 76 nömrə), sonrakı 1880–1884-cü illərdə "Ziyayi-Qafqaziyyə" adı ilə (Tiflis və Şamaxı, 107 nömrə) çıxmışdır. Qəzetdə Ünsizadə qardaşları, S.Ə.Şirvani, N.Vəzirov, S.Vəlibəyov, A.Çernyayevski və başqalarının mütərəqqi ruhlu məqalələri ilə yanaşı, islam dinini təbliğ edən yazılar da dərc olunmuşdur. Redaktoru və naşiri Səid Ünsizadə idi.
Qəzetin nəşrinə qədərki dövr
Milli mətbuatdakı boşluğu "Əkinçi"nin bağlanmasından iki il sonra Səid Ünsizadə "Ziya" qəzeti ilə aradan qaldırdı. XIX əsrin sonu Azərbaycan milli mətbuatı tarixinə Həsən bəy Zərdabinin "Əkinçi"sindən sonra "Ziya" qəzeti öz möhürünü vurdu. "Əkinçi" bağlandıqdan sonra bir müddət Zaqafqaziyada Azərbaycan dilində qəzet çıxmamışdır. Düzdür, Bakıdakı real məktəbinin müəllimi Mirzə Məhəmmədbəy "Camcahannüma və ayineyi-bədənnüma" adlı bir qəzet çıxarmaq istəmişdir. Lakin o, öz məqsədinə nail ola bilməmişdir. Qəzetin nəşrinə icazə verməmişlər. Digər tərəfdən, Bakıda rus dilində nəşr edilən qəzetlər də Azərbaycan şöbəsi yaratmaq istəmişlər. Bakıda rus dilində çıxan qəzetlərin Azərbaycan şöbəsi açmaq təşəbbüsləri "Əkinçi" qəzetindən əvvəl də olmuşdur (məsələn, "Bakinski listok" qəzeti). 1886-cı ildə isə "Kaspi"nin redaktoru V.Kuzmin qəzetə əlavə şəklində "Çıraq" adlı vərəq buraxmağa səy göstərmişdir. Senzura komitəsi buna icazə verməmişdir.
Qəzetin nəşri üçün icazə
1876-cı ildə Hacı Səid Tiflisə köçmüş, 1884-cü ilin əvvəllərinədək orada ruhani idarəsində işləmişdir. Qafqaz canişinliyi baş idarəsinin təqdimatı ilə 1877-ci ildə Zaqafqaziya Ruhani İdarəsinə ezam olunan Səid Ünsizadə iki aya yaxın orada çalışır. Tiflisin ədəbi-mədəni mühiti onun arzusunda olduğu qəzet nəşri və mətbəə yaratmaq kimi dövrün ən mütərəqqi ideyasını həyata keçirməyə imkan yaradır. Tiflis mühitində Hacı Səid əfəndi çoxdan nəzərdə tutduğu qəzet çıxarmaq işinə başlayır. "Ziyayi-Qafqaziyyə" qəzetinin 1881-ci ildə nəşr olunan 16-cı sayında bu istək lakonik şəkildə təsvir edilib:
Neçə vaxt idi ki, mətbəə və mətbuat işini əmələ gətirmək arzusunda idik ki, mətbəəmiz Bərgunə şəhərdə olsun ki, orada cümlə əsbab mühəyya olsun. Aşkardır ki, Qafqazda Tiflisdən başqa bu mətalibin pinerəftinə şayistə yer yoxdur.
Səid Ünsizadə 1878-ci il dekabr ayının 4-də qəzetin nəşrinə icazə almaq üçün Qafqaz Senzura Komitəsinə ərizə ilə müraciət edir. O, öz müraciətində yazırdı ki, şərqlilər də qərblilər qədər işığa və həqiqətə can atırlar, onları bir-birlərinə düşmən edən cəhalətdir. Səid əfəndi "Ziya" qəzetinin məram və məqsədini açıqlayır və bildirirdi ki, nəşr öz qarşısına ölkənin daxilində, xarici ölkələrdə baş verən yenilikləri oxuculara çatdırmaqla onların inkişafına kömək etmək istəyir. Səid əfəndi tərəfindən təqdim olunan sənədləri təftiş edən Senzura Komitəsi Qafqaz Canişinliyinin baş idarəsinə belə bir məzmunda təqdimat göndərmişdi:
Senzura Komitəsi mətbuat haqqında qanuna əsasən Hacı Səid əfəndi Ünsizadənin ərizəsini, habelə "Ziya" qəzetinin məramnaməsini nəzərdən keçirib, belə qərara gəlir ki, onun xahişi senzura əsasnaməsində tələb olunan bütün şərtlərə uyğundur. Bu səbəbdən qəzetin tatar (Azərbaycan) dilində nəşri xüsusi fayda verə bilər. Məhz buna görədir ki, Hacı Səid Ünsizadənin arzusunun yerinə yetirilməsini Siz zati-alilərindən xahiş edir.
Onun səyləri nəhayət 1878-ci ilin axırlarında baş tutdu. Beləliklə, qəzetin 1879-cu il yanvar ayının 1-dən etibarən nəşrinə icazə verildi. Senzura Komitəsi "Ziya"nın nəşrinə icazə verərkən qəzetin siyasətinin Qafqazdakı müsəlmanlar arasında geniş təbliğ olunmasına, yerli hakimiyyət orqanlarına, çenovniklərə dəstək olacağına bel bağlayır, ümid edirdi. Təbii ki, qərarın qəbulunda Səid Ünsizadənin ruhani zümrəsinə mənsubluğu, keçib-gəldiyi yol və fəaliyyəti, çar siyasətinə zidd mövqe tutmaması nəzərə alınmışdır. Nəşrinin ilk vaxtlarında "Ziya"ya yaxşı münasibət göstərilməsinin başlıca səbəbləri də bu idi.
"Ziya"nın nəşrinə icazə alındıqdan sonra Səid Ünsizadə çap və yaradıcılıq prosesinin normal şəkildə aparılması üçün hazırlıqlara başlamış, kiçik qardaşı Cəlalı, övladları Əbdürrəhman və Ağanı, bacısı uşaqlarını bu işə cəlb etmişdi.
Qəzetin nəşrə başlaması
"Ziya" qəzetinin bizə məlum olan ilk nömrəsinin (8 fevral 1879, № 3) başlığının — "Ziya" sözünün altında qəzetin islam təqvimi ilə 1296-cı ildə çıxdığı göstərilir. Yuxarıda ayrıca sətirdə bu tarixin miladi tarixlə 8 fevral 1879-cu ilə aid olması yazılmışdır. Qəzetin sonrakı nömrələrin çoxu pəncşənbə (yəni cümə axşamı) günləri çıxmışdır: № 4 (15 fevral), № 5 (22 fevral), № 6 (1 mart), № 7 (8 mart), № 8 (15 mart) və s. Bundan əvvəlki pəncşənbə günləri 1879-cu ilin yanvar ayının 4, 11, 18 və 25-nə düşür. Bu ardıcıllığı nəzərə alsaq, "Ziya"nın ilk nömrəsi 25 yanvar 1879-cu ilə aiddir.
"Ziya"nın nömrələrini nəşrə hazırlayan professor Müştəba Əliyev yanlışlıqla qəzetin ilk nömrəsinin 6 dekabr 1879-cu il olduğunu qeyd edib. Halbuki bu həmin qəzetin 47-ci nömrəsidir (qəzetin islam təqvimi ilə ikinci ilinin ilk nömrəsidir). Sonuncu 76-cı (ikinci ilin 30-cu) nömrəsi 1880-ci ilin iyunun 26-da çıxmışdır. Qəzet həftədə bir dəfə, daşbasma üsulu ilə nəşr edilirdi. 7 şöbədən ibarət olan "Ziya"da aşağıdakı şöbələr fəaliyyət göstərirdi:
Səid Ünsizadə "Ziya"nın nəşri üçün xüsusi mətbə yaratmışdı. Bu barədə "Ziyayi-Qafqaziyyə"nin 1881-ci il 2-ci nömrəsində deyilir: