cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Verner fon Simens
Sənayeçilik fəaliyyəti
thumb|Berlində ilk elektrik lokomotivinin nümayişi, 1879 thumb|Berlində dünyanın ilk elektrik avtobusu, 1882 12 oktyabr 1847-ci ildə zabit olmasına baxmayaraq Simens mexanik Yohan Qeorq Halske ilə birlikdə "Simens & Halskenin teleqraf firmasını" (alm. Telegraphenbau-Anstalt von Siemens & Halske) yaradırlar. Firma üçün əsas kapitalı böyük maliyyə imkanına malik Yohan Qeorq Simens verir. O bu firmaya ilkin kapital kimi 6000 Talerdən çox pul investisiya edir. Əsas şərt firmanın gəlirinin 20 %-nə sahib olmaq idi. Simens və Halskenin birgə işləməsi ixtisas cəhətdən bir-birinə ideal uyğun gəlirdi. Halske onun ideyalarını həyata keçirmək üçün praktiki qurğular layihələndirirdi.
13 dekabr 1816-cı ildə alman ixtiraçısı, elektrotexnikanın yaradıcısı və sənayeçi, Siemens şirkətinin banisi Ernst Verner fon Simens (Ernst Werner von Siemens) anadan olmuşdur. Simens elektrik naqillərinin izolə edilməsi texnologiyasının müəllifidir. Bu günə kimi elektrik naqilləri bu texnologiya ilə üzlənir.
1848-ci ildə yeni yaradılmış firma dövlətdən əsas bir sifariş alır. Onlar Berlin-Frankfurt arasında teleqraf xəttini çəkməli idilər. Bu xətt 1849-cu ildə tikilib istifadəyə verilir. Bununla Simens&Halske firması məşhurlaşır. O, Prussiya ərazisində başqa teleqraf xətlərinin çəkilməsi üçün sifarişlər alır. Simens almaniyadan kənara çıxaraq başqa məknalara da ayaq basmaq qərarına gəlir. O qardaşı Vilhelmin rəhbərliyi altında firmasının Londonda filialını açır. Onun ən böyük xarici sifarişini o 1852-ci ildə Rusiyadan alır. Simens Varşava ilə Pterburq arasında, daha sonra isə Moskvaya teleqraf xəttini çəkməli idi. 1852-ci ildə Simens qardaşı Karlı Peterburqa tikinti işlərinə nəzarət etməyə göndərir. Karl tez bir zamanda Rusiya dövlətinin etibarını qazanır və oradan çoxlu sifarişlər alır. 1855-ci ildə Karlın fəaliyyəti qiymətləndirilərək onun üçün Rusiyada Siemens & Halske firmasının filialı açılır. Bu filial sonra Simens firmasının əsas bünövrəsinə çevrilir.
1865-ci ildə Siemens & Halske firmasının Londondakı filialı ayrılaraq Siemens Brothers & Co. adlı ayrıca firma kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır. Sonralar Halske ilə Simens qardaşları arasında olan fikir ayrılığı Halskenin 20 illik birgə fəaliyyətindən sonra 1867-ci ildə firmadan getməsi ilə nəticələnir. Bundan sonra Verner, Vilhelm və Karl Simens qardaşları firmanın tam mülkiyyətçisinə çevrilirlər.
1870-ci ildə üç il aparılan tikinti işlərin nəticəsində "Hindistan-Avropa telqraf xətti" London, Tehran və Kalkuttanı birləşdirir. Bunlardan əlavə Simens aşağıdakı texniki yenilikləri həyata keçirmişdir:
Mükafatları
thumb|Simensin Berlində qəbri 1860-cı ildə Simens Berlin texniki universitetində fəxri doktor seçilir. 1867-ci ildə Parisdə keçirilən Dünya sərgisində Simensin elektrik dinamo prinsipi ilə işləyən generatora Fransanın "Fəxri legion ordeni" verilir. Gördüyü işlərinə görə Simens 1874-cü ildə Prussiya Elmlər Akademiyasının üzvü seçilir. 1880-ci ildə ona dövlət şurası tərəfindən ona Pour le Mérite (fran. xidmətinə görə) ordeni verilir. Elmdə və cəmiyyətdə gördüyü işlərinə görə Simens İmperator III Fridrix tərəfindən zadəgan səviyyəsinə yüksəldilir və "fon Simens" adlanır. Elektrik keçiriciliyinin vahidi onun şərəfinə adlanır. Onun sağlığında elektrik müqaviməti də "1 Simens " adlanırdı: 1 SE = 0,944 Ohm.
NGC 3447
NGC 3447, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. SBdm/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Titikaka gölü
Titikaka gölü — Peru və Boliviya arasında qalan Cənubi Amerikanın ən böyük şirin su gölü. Dünyanın ən hündürdə yerləşən gölüdür. Tektonik çatlar nəticəsində əmələ gəlmişdir.
Coğrafiya
8.288 kvadrat kilometr sahəyə sahib olan göl And dağlarının Altiplano adı verilən platosunda, Peru və Boliviya arasında yerləşir. Qərb sahili Peruya, şərq sahili isə Boliviyaya aiddir. Titikaka Gölü, ticarət gəmilərinin də üzdüyü bir göldür. Tibet platosunda ondan daha yüksəkdə yerləşən göllər olsa da, böyüklüyünə görə (4000 metr yüksəklikdə) birincidir. Dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi 3.810 metr olub 194 km uzunluğa və 65 km enə malikdir. Orta dərinliyi 140-180 metr arasındadır. Bəzi yerlilər dibsiz olduğunu iddia etsələr də, ən dərin yeri 280 metrdir. 25-dən çox çay bu gölə tökülür. İnk mədəniyyətinin izlərini saxlayan Günəş Adası (Isla del Sol) daxil irili xırdalı bir çox adacığı bölünür. Ətrafında yaşayan xalq üçün göldə edilən balıqçılıq əhəmiyyətli bir dolanışıq mənbəyidir.
Adının mənşəyi
Adının haradan gəldiyi qəti olaraq bilinməməklə birlikdə iki Aymara sözünün yan-yana gəlməsindən meydana gəlmişdir. Titi "böyük pişik", Kak isə " qaya " mənasını verir və tərcüməsi Puma qayasında olaraq başa düşülür. Əfsanəyə görə ilk İnk Kralı Manco CAPAC Günəş Adasında ilk olaraq, pişik başını xatırladan bir qayaya rast gəlir. Göl xəritəsinə başı aşağı baxıldığında, yatan pişik forması ayırd edilə bilər. Buna qarşı Quechua dili Titi " güllə" və ya " güllə rəngi" qaqa isə " qaya " deməkdir. Yəni "kurşini (güllə rəngi) qaya".
Göldə həyat
Titikaka gölünün xarakteristika xüsusiyyətlərindən biri üzən adacıqlar. Bu adalarda yaşayanlara ' Uros ' (çoxluq söz) adı verilmişdir. Uros, üzən adacıqları döyüşçü İnklərdən qorunmaq məqsədilə, bölgəyə xas Totora adlı bir bitkinin kargılarını çarpaz olaraq bir araya gətirərək meydana gətirərlər. Üzərində sadə tikililər də inşa etdikləri bu adacıqları balıq ovunda istifadə edərlər. Uros, ənənəvi həyat şəkilləriylə qürur duyarlar. Turistlərin yellənən adalarını ziyarət etməsinə icazə verirlər. Peruya aid Taquile adasında bu gün təxminən 1.600 Kecua yaşamaqdadır. Bu 5,5 km uzunluğunda və 1,6 km enə malik adada yaşayan xalq, gəlmələrdən gizləndikləri üçün çox sonralar aşkarlanmışlar. Hörgük hörən kişiləri səbəbiylə adalardan birinə hörgü hörən kişilər adası adı da verilir. Gölün Boliviya tərəfində müqəddəs adalar, Günəş Adası (Isla del Sol) və Ay Adası (Isla de la Luna) vardır. Hər ikisində də kiçik ənənəvi kənd və çox sayda köhnə xaraba mövcuddur. Uros adacıqlarının panoramik görünüşü ilə insanları özünə cəlb edir.
Fauna
Titikaka Gölü, bir sıra nadir rast gəlinən heyvana həyat mühiti təqdim edir. Bunlardan biri Titikaka dalğıcı (Rollandia microptera) deyilən quşdur. Bu quşun maraqlı tərəfi, kiçik qanadları səbəbiylə uça bilməməsidir. Təhlükə anında suyun üstündə sürətli addımlar ataraq və çox güclü qanad çırpmalarla qaçır. Ancaq bu qanad çırpmalara baxmayaraq quş uça bilmir. Digər bir endemik canlı isə Titikaka qurbağasıdır.
Olimpik yarımadası
Yarımada materiklə cənub hissəfən birləşir. Şərqdən Pyucet-Saund körfəzi, qərbdən isə Sakit okean onun sahillərini yuyur. Şimaldan Vankuver adası ilə Xuan de Fuka boğazı vastəsilə ayrılır. Yarımadanın sahilləri parçalıdır.
Meksika Prezidenti
Meksika Birləşmiş Ştatlarının Prezidenti — Meksikanın icraedici hakimiyyətinin başçısı.
Olimpik yarımadası
Mərkəz hissədə Olimpik milli parkı yerləşir.
Meksika Prezidenti
Səlahiyyətlər
Prezident icraedici hakimiyyətin başçısı kimi bütün dövlət aparatına rəhbərlik edir, Federasiyanın və Federal Dairənin yüksək vəzifəli şəxslərini vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edir, silahlı qüvvələrə rəhbərlik edir. Ona qanunvericilik təşəbbüsü hüququ verilmişdir və praktikada Konqresdə müzakirə edilən və təsdiqlənən qanun layihələrinin böyük əksəriyyəti icraedici hakimiyyətdən gəlir. Prezidentin veto hüququ var, lakin qanunvericilik prosesinə tam nəzarət etmək imkanına malik olduğu üçün bu, Meksikada geniş yayılmamışdır. Prezidentin fövqəladə vəziyyət tətbiq etmək, konstitusiya təminatlarını dayandırmaq və ştatların daxili işlərinə federal müdaxilə imkanlarını həyata keçirmək hüququ var. O, qanuni qüvvəyə malik fərmanlar verir. Prezidentin bütün qərarları, fərmanları, qərarları və sərəncamları müvafiq akta cavabdeh olan dövlət katibi tərəfindən əks imzalanmalıdır.
Olimpik yarımadası
Yarımadanın ərazisi ümumi götürdükdə dağlıqdır. Mərkəzi hissəsində Olimpik dağları yerləşir. Ən hündür nöqtəsi 2427 metr təşkil edir. Üstəlik adada hecdə böyük olmayan göl və dağ çayları vardır.
Yarımadada Amerika Birləşmiş Ştatlarının materik hissəsinin ən uçqar qərb nöqtəsi yerləşir (Alava burnu).
Yarımadanın ən iri yaşayış məntəqəsi Port-Ancelas şəhəridir (18,3 min.nəfər, 2000).
Minako Oba
Minako Oba – Yaponiya yazıçısı. Ədəbi karyerasına 1960-cı illərdə başlayıb. 1968-ci ildə "Üç yengəc" adlı hekayəsinə görə 1968-ci ildə Qunzo mükafatını və Akutaqava mükafatını, 1982-ci ildə "Formasız" romanına görə isə Tanizaki mükafatını qazanıb. 1970-ci və 1980-ci illərdə roman, hekayə və esselər yazaraq başqa mükafatlar da qazanıb.
Oba əsərlərində seksi ibtidai instinkt kimi təqdim edərək daim sivilizasiyanın müəyyən etdiyi sərhədləri sındırdığını vurğulaması ilə tanınır. Uzun müddət Alyaskada yaşadığı üçün burada qazandığı təcrübələri Yaponiya ədəbiyyatı üçün nadir olan vəhşilik tərzində əsərlərində əks etdirib.
Həyatı
11 noyabr 1930-cu ildə Tokioda bir həkimin birinci qızı kimi doğulub və uşaqlığı müharibə dövründə keçib. 14 yaşında ikən Hiroşimaya atılan atom bombasından sağ qalanlara baxmaqla vəzifləndirilən qızlardan biri kimi seçilib. Müharibə dövründən sonra təhsilinə davam edən Oba Tsuda kollecindən məzun olub və 24 yaşında evlənib. Evlənməsinə baxmayaraq nisbətən müstəqil həyat keçirib və 1959-cu ildə təhsil almaq üçün ABŞ-yə köçərək Viskonsin Universitetinə, daha sonra Vaşinqton Universitetinə daxil olub. Daha sonra incəsənət təhsili almaq üçün Parisə gedib və Avropanı qatarla səyahət edib.
Bu müddət ərzində yazmağa davam etsə də, əsərləri üçün əsl ilham mənbəyini əri ilə birlikdə Alyaskaya köçəndən sonra tapıb. "Üç yengəc" Obanın 1968-ci ildə yayımladığı ilk 3 hekayədən biri idi, digər iki əsər "Formasız şəkil" ilə "Göyqurşağı və uçan körpü" idi. Bu üç hekayəsi də dövrün ədəbi mühitində tərzi ilə dərhal diqqət cəlb edib. Xüsusilə, "Üç yengəc" hekayəsi valehdiciliyi və mövzu baxımından bəyənilərək yazıçıya Akutaqava mükafatını qazandırıb. Əsərin baş qəhrəmanı olan qadın evli olmasına baxmayaraq, axşam başqa evli olan, yad bir kişi ilə sekslə məşğul olur, bundan peşmançılıq duymasa da, ərinin və qızının "səslərini" eşitdiyini xatırlayır.
Obanın ən məşhur Alyaska hekayələrindən biri 1969-cu ildə nəşr olunan, erotik janrdakı "Xamerion" əsəridir. İlk dəfə "Bungakukai" jurnalının 1969-cu il yanvar buraxılışında nəşr olunan bu əsər onun "Xəyalətlərin pasxası" (1970) adlı kolleksiyasına da daxil edilib. Baş qəhrəman olan əsər Xamerionun ölümü ilə başlayır və fleşbek səhnələri ilə onun həyatı nəql olunur.
Oba 1970-ci illərdə "Gəmiyeyən böcəklər" (1970), "Baldırğanın yuxu" (1971), "Skripka çalan quş" (1972), "Dumanda səyahət" (1976) kimi əsərlər yazmışdır. 1975-ci ildə yazdığı "Zibil muzeyi" romanı 1976-cı ildə ona Qadınların Ədəbi Mükafatını qazandırıb. Bu dövrdə yazdığı digər hekayələrə "Göy tülkü" (1973) və "Dağ cadugərinin gülüşü" (1976) hekayələri də daxildir. Əsər qadın qəhrəmanı Göy tülkü adlandırdığı keçmiş sevgilisi ilə qarşılaşmasından bəhs edir və qəhrəman onu əri olan Dəvədəlliyindən üstün tutmağa başlayır. Yazıçı 1982-ci ildə nəşr olunan və təbiəti Şərq mədəniyyətinin baxış bucağından təqdim etdiyi "Formasız" romanına görə Tanizaki mükafatını da qazanıb.
1976-cı ildən sonra yazdığı 11 hekayə 1983-cü ildə "Bir papağın eşitdiyi nağıllar" adlı kolleksiyasında toplanıb. 1987-ci ildə yazdığı "Kraliçanın göz yaşları" romanı ilə isə tənqidçilərin heyranlığını qazanıb.
Stili
Obaya əsasən fanatı olduğu Fyodr Dostoyevski və Tomas Eliot təsir göstərib. İnsanın milli kimliyini itirərək yeni, şəxsi kimlik qazanması Obanın əsərlərinin daimi mövzusu olub. Yazıçı, xüsusilə, "Uraşima çəmənliyi" (1977) adlı uzun romanında bu fikirlərini tam şəkildə ifadə edib. Onun əsərləri müxtəlif qruplara xitab edir: liberal ideyalarını sevən feministlər, hekayələrinin məharətli sənətkarlığını bəyənən ənənəçilər və orijinal olmağı arzulayan müasirlər.
Cek Ma
Həyatı
Əsl adı Yun Ma olsa da, hazırda bütün dünya onu Cek Ma kimi tanıyır. Cek Ma 10 sentyabr 1964-cü ildə Çinin ən böyük şəhərlərindən olan Xançjouda anadan olub. Dəqiq fənlər üzrə təmayüllü məktəbdə təhsil alıb. İngilis dilini öyrənməyə üstünlük verən Ma hətta dil qabiliyyətini genişləndirmək üçün Çinə gəzməyə gələn turistlərə bələdçilik də edib. Tərcümeyi-halında qeyd edilənlərə görə, gələcəyin iş adamı 8 yaşında velisopedinə minib otel-otel gəzir və turistlərə öz xidmətlərini təklif edirmiş:
"Məhz həmin vaxt xaricilərin məktəbdə bizə təqdim etdiklərindən çox fərqli olduqlarının şahidi oldum".
Şəhərin ən pis ali məktəbində
Ma iki dəfə kollecə qəbul olmaq istəsə də, cəhdləri uğursuz alınır. Sonda Xançjou Müəllimlər İnstitutuna daxil olmağı bacarır. Sözügedən ali məktəb isə özünün dedyiyinə görə, o zaman şəhərdə ən zəif təhsil müəssisəsi sayılırmış. Buna baxmayaraq, Ma aktiv tələbəlik həyatı yaşayır. Oxuduğu müddətdə ali məktəbin tələbə ittifaqına rəhbərlik edir. 1988-ci ildə məzun olduğu zaman ingilis dilindən tədris üçün 500 nəfərin arasından ali məktəbdə işləməyə dəvət alan yeganə tələbə olur. Bir müddət dövlətlərarası ticarətlə bağlı ingilis dilində mühazirələr deyir. Əməyinin müqabilində isə gələcəyin milyarderi cəmi-cümlətanı 12-13 dollar maaş alır.
Böyük pullar qazanmaq arzusu
Elə həmin vaxtlarda Manın bir arzusu olur: biznes sektoruna daxil olmaq.
1992-ci ildə Çində ilk dəfə qeyri-dövlət şirkətləri yaranmağa başlayır. Ma güclə fastfud restoranlar şəbəkəsi olan "Kentucky Fried Chicken"ə menecer köməkçisi vəzifəsinə düzəlir. 1995-ci ildə ilk dəfə tacir nümayəndə heyətinin tərkibində Sietlə gedir. Amerikada dostlarından biri onu internetlə tanış edir. Ma "Yahoo!" vasitəsiylə Çinlə bağlı yararlı nəsə tapmağa çalışsa da, bazada ölkəsi haqqında heç bir məlumatın olmadığını görür. Bu, Ma üçün şansa çevrilir. Ömründə klaviaturaya əli dəyməyən Yun Ma internet şirkəti yaratmağı qərara alır. 2000 dollar borc götürərək ilk veb saytını – Çin haqqında online axtarış saytı olan "China Pages"i yaradır:
"Layihənin işə düşdüyü gün dostlarımı dəvət etdim. Yarım səhifənin yüklənməsi uçun 3 saat gözlədik. Bununla belə, onlara internetin mövcudluğunu sübut etdim".
Nəzərə çatdıraq ki, bu işdə onun yeganə rəqibi dövlət şirkəti "China Telecom" olur. Bir qədər sonra "China Telecom" Maya birlikdə müəssisə yaratmağı və dəyəri 185 milyon dollar olan layihəni maliyyələşdirməyi təklif edir:
"185 milyon dollar - həyatımda gördüyün ilk böyük məbləğ idi. Amma bir qədər sonra anladım ki, burada öz ambisiyalarımı realizə edə bilməyəcəyəm. Çünki "China Telecom"un 5 səsinə qarşı 2 səs hüququm vardı."
"Alibaba Group"
1998-ci ildə Ma Pekinə gedir və hökumətin internet-ticarət şirkətində işləməyə başlayır. Dövlət şirkətində işlədiyi zamanlarda da Ma internet-ticarət sahəsindəki layihəsini beynindən çıxarmır. 1999-cu ildə layihəni maliyyələşdirmək üçün investor axtarışına çıxır. Lakin heç kim ona inanmır:
"Mən Amerikada yüzlərlə insan gördüm ki, gecə-gündüz kompüterdə işləyirlər. Anladım ki, bu, tezliklə Çinə də gələcək".
Səhvləri
Yun Ma 2001-ci ildə səhv buraxdığını deyir:
"Şirkəti birlikdə qurduğum əməkdaşlara şirkətdə karyera limitinin onlar üçün menecerlik olduğunu izah etdim. Düşünürdüm, kənardan peşəkar gətirib, top-menecer edə bilərəm. Bir il keçəndən sonra gördüm ki, kənardan gətirdiyim işçilərin heç biri işləmir. İşləyən mənim şübhə etdiyim adamlardır. Öz prinsiplərim var. Məsələn, sən heç kimi eyni cür düşünməyə məcbur edə bilməzsən. Lakin hər kəsi ümumi məqsədə inandırmaq olar".
Ma deyir ki, siyasət və pul nadir halda eyni vaxtda adamın əlində cəmləşir:
"Əgər siyasətə daxil oldunuzsa, pul haqqında unudun. Və yaxud tərsinə. Pulun siyasətlə görüşü kibritin dinamitlə görüşünə bənzəyir. Hər an partlayış baş verə bilər. Həmişə özümə deyirəm ki, dünyaya işləmək üçün yox, həzz almaq üçün gəlmişik. Bütün zamanınızı işə sərf edirsinizsə, tezliklə buna peşman olacaqsınız. Yalnız axmaqlar rəqiblərinə aqressiya ilə yanaşırlar. Əgər ətrafa düşmən kimi yanaşırsınızsa, əmin olun, onlar elə düşmənə çevriləcəklər. Rəqabət şahmat oyunu kimidir. Uduzdunsa, növbəti raundu oyna. Əlbəyaxa olmaq vacib deyil. Sahibkar üçün düşmən yoxdur. Bunu anladınsa, kimsə səni dayandıra bilməyəcək. Depressiyaya düşüb həyatdan şikayətlənmək alkoqolizm kimi bir şeydir. Nə qədər çox içirsinizsə, vəziyyət bir o qədər pisləşir."
2013-cü ildə Yun Ma şirkətin rəhbəri vəzifəsindən getsə də, idarə heyətinin üzvü kimi qalır. O, "Alibaba"nın səhmlərinin 8,9 faizinə sahibdir:
"Mən "Alibaba"nı imperiya hesab etmirəm. İmperiya deyil, ekosistem yaratmağı düşünmüşəm. Çünki bütün imperiyalar nə zamansa çökür. Çinlilərin pul kisələri doludur, amma şüurları boşdur".
Yun Ma internet şirkətinə sahib olsa da, internetdə elə də zaman keçirmir. Hətta televiziya şoularını milyarderin "iPad"ına yükləməyə işçiləri kömək edir. Ma internetdə zaman keçirməyin əvəzində poker oynamağı sevir. Cek Ma deyir:
"Forbes"də
İş həyatına 12 dollarlıq aylıq maaşla başlayan Ma bu gün "Forbes"in siyahısında 11 milyard dollar sərvəti ilə 113-cü sırada yer alır. 2013-cü ildə onun sərvəti 197 milyon dollar azalıb. Qeyri-rəsmi qiymətləndirmələrdə isə Yun Manın sərvəti 22 milyard dollar civarında dəyərləndirilir.
Ailəsi
İş adamı Zhang Yinglə evlidir. Bu evlilikdən onun bir qızı və bir oğlu var.
Aşağı Adyaman
Aşağı Adyaman — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 6 km məsafədə, Adyaman çayının yanında yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Adyaman kəndindən köçənlər yeni yaşayış yerlərinə Aşağı Adyaman qoymuşlar. Mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 7.XII.1945-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Nerkin Getaşen (Aşağı Çaykənd) qoyulmuşdur.
Əhalisi
1897-ci ildə burada 13 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. Ermənilər buraya 1828-29-cu illərdə Türkiyənin Alaşkerd bölgəsindəki Topraqqala kəndindən köçürülmüşdür.
Köhnəqala (Tovuz)
Köhnəqala — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Alakol kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Kənd buradakı köhnə (qədim) qalanın adı ilə adlandırılmışdır.
Tarixi
Zəyəmçayın sahilində yerləşən qala bir hektardan artıq ərazini əhatə edir. Eramızdan əvvəl 450-ci ildə Kürün qolu olan Zəyəmçayda Sasanilərlə yerli xalq arasında müharibə olub. Müharibə zamanı burada olan qala və qəsirlər dağılıb, həmin qalalardan biri də o vaxt bu ərazidə yerləşən Köhnəqala olub. Kəndin adı da elə bu qalanın adı ilə — Köhnəqala adlanıb. Qədim tarixi mənbələrdə burada 2 min il əvvəl böyük bir şəhərin olduğu qeyd edilir. 1963-cü ildə bu qaladan 2 büt tapılıb. Qalanın yerində bir neçə böyük daşla, kərpic və küp qalıqlarından başqa demək olar ki, heç nəyə rast gəlmək mümkün deyil. Çünki qalanın yerində yeni yaşayış evləri tikilib. Qaladan fərqli olaraq, qalanın giriş qapısının qalıqları bu günə qədər qalıb. Sakinlər deyir ki, qədimdə burada tunel olub və həmin tunel vasitəsilə insanlar buradan qalanın olduğu əraziyə gedib-gəliblər.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd orta dağlıq qurşaqda yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə Köhnəqala kənd kitabxana filialı, Köhnəqala kənd klubu fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Kənddə Şah İsmayıl Xətai adına Köhnəqala kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
Bundan başqa kənddə Köhnəqala kənd körpələr evi-uşaq bağçası fəaliyyətdədir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Köhnəqala həkim məntəqəsi yerləşir.
Məmmədyar Cəfərov
Məmmədyar Cəfərov (rəssam)- (tam.adı-Məmmədyar Zəkəriyyə oğlu Cəfərov 08 sentyabr 1946-cı ildə Azərbaycan Respublikası  Lənkəran şəhərində anadan olub).Azərbaycan Respublikası Fəxri mədəniyyət işçisi döş nişanı.
Ailəsi
Ailəlidir. 2 övladı, 4 nəvəsi var.
Fəaliyyəti
Rəsm əsərləri Türkiyə,Almaniya, ABS, Özbəkistan, Moldova,  Rusiya, Iran və s. ölkələrin rəsm sərgilərində nümayiş etdirilir.
On yeddi yaşlı oğlan (film, 1985)
Məzmun
Film çeçen xalqının igid oğlu, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, pulemyotçu Xanpaşa Nuradilovun qısa, lakin şərəfli həyat yolundan bəhs edir.
Film haqqında
Film Mərkəzi televiziyanın (Moskva) sifarişi ilə çəkilmişdir.
Norveç iqtisadiyyatı
İqtisadiyyatda dövlət sahibkarlığının rolu
Norveç dövləti təbii ehtiyatlarda və strateji neft sektoru (Equinor), su elektrik enerjisi istehsalı (Statkraft), alüminium istehsalı (Norsk Hydro), ən böyük Norveç bankı (DNB) və telekommunikasiya provayderi (Telenor) kimi strateji və cəmləşmiş sənaye sahələrində mülkiyyət mövqelərini qoruyur. . Hökumət Oslo birjasında açıq siyahıya alınmış şirkətlərin ümumi dəyərinin təxminən 35% -nə nəzarət edir, onun ən böyük yeddi şirkətinin beşi qismən dövlətə məxsusdur. Siyahıya alınmayan şirkətlər daxil olduqda, dövlətin sahiblikdə daha çox payı var (əsasən neft lisenziyası sahibliyindən). Norveçin dövlət müəssisələri kənd təsərrüfatına aid olmayan məşğulluğun 9,6% -ni təşkil edir, azsaylı dövlət mülkiyyət payına sahib şirkətlər daxil olduqda, demək olar ki, 13% -ə yüksəlir, ki bu rəqəm OECD ölkələri arasında ən yüksəkdir. İstər dövlət, istərsə də siyahıya alınmayan firmalar, bazarda idarə olunan və yüksək liberallaşdırılmış bazar iqtisadiyyatı şəraitində fəaliyyət göstərirlər. Norveçin açıq bazar iqtisadiyyatında dövlətə nisbətən yüksək dərəcələrin birləşməsi dövlət kapitalizmin bir forması kimi təsvir edilmişdir.
Azerbaijan Digital Hub
Azerbaijan Digital Hub (Azərbaycan Rəqəmsal Mərkəzi) – Azərbaycan ın regional rəqəmsal mərkəzə çevrilməsi üçün icra edilən proqramdır.
Norveç iqtisadiyyatı
İqtisadi göstəricilər
Aşağıdakı cədvəl 1980-2017-ci illərdəki əsas iqtisadi göstəriciləri verir. 2%-in altındakı inflyasiya rəqəmləri yaşıl rənglə verilmişdir.
Azerbaijan Digital Hub
Proqram haqqında
"Azerbaijan Digital Hub" proqramı (Azərbaycan Rəqəmsal Məkəzi) Azərbaycanın regional rəqəmsal mərkəzə çevrilməsi məqsədilə AzerTelecom şirkəti tərəfindən icra olunur. Poqramın icrasına 2018-ci ildə başlanılıb.
Norveç iqtisadiyyatı
İqtisadi struktur və davamlı inkişaf
Norveçin neft ixrac edən bir ölkə olaraq ortaya çıxmağı Norveç iqtisadi siyasəti baxımından bir sıra problemləri gündəmə gətirmişdir. Norveçin insan kapitalı investisiyalarının böyük hissəsinin neftlə əlaqəli iş sahələrində cəmləşdiyinə dair narahatçılıqlar yaranmaqdadır. Kritiklər Norveçin iqtisadi quruluşunun hər tərəfli işçiyə ehtiyac duymayan təbi mənbələrə bağlı olduğunu, iqtisadi artımın bu təbii sərvətlər üçün tələb və qiymətlə dalğalanmalarına qarşı olduqca müdafiəsiz qaldığına diqqət çəkir. Norveç Dövlət Pensiya Fondu neft gəlirlərindən asıllılığa qarşı qorunma yaratmaq üçün yaradılan səylərdən sadəcə biridir.
1970-ci illərdən bəri neftin parlamasıyla birlikdə İsveç və əsas da Finlandiya kimi digər Skandinaviya ölkələrinin əksinə, özəl sektorda yeni sənayelərin inkişaf etdirilməsinə və təşviqinin yaradılmasına dəstək olmaq üçün çox az hökumət dəstəyi edilmişdir. Ancaq, son on il beynəlxalq rəqabət edə biləcək yeni əsaslı sənayelərin yaranmasının təşviqi üçün ölkə ve yerli idarə səviyyələrində bəzi təşviqlər nəzərə çarpır. Üstün texnoloji sənayeyə əlavə olaraq, gələcəkdə məşğullar mənbəi olaraq xırda bizneslərin böyüməsini təşviq etməyə yönələn bir maraq da var. 2006-cı ildə Norveç hökuməti iş böyüməsini asanlaşdırmaq üçün doqquz "mütəxəssislik mərkəzi" qurmuşdur. Daha sonra iyun 2007-də hökumət Norveçdəki xərçəng araşdırmalarının 80%-nin Osloya yaxın yerlərdə olduğuna və Norveçin biotexnoloji şirkətlərinin çoxusuna yaxın olduğu faktına əsaslanaraq, Oslo Xəsrçəng Toplanmasının bir ixtisaslaşmış mərkəz olaraq ortaya çıxmasına kömək etmişdir.
Azerbaijan Digital Hub
Proqram haqqında
"Azerbaijan Digital Hub" proqramı çərçivəsində yaradılacaq Rəqəmsal Mərkəz dünya əhalisinin dörddə birini (1.8 milyard) müxtəlif rəqəmsal xidmətlərlə təmin edəcək. Bu isə özlüyündə Rəqəmsal Mərkəzdə dünya brendlərinin (Apple, Google, Amazon, Alibaba, Facebook, Netflix və s.) cəmləşməsinə təminat yaradacaq.
Proqramın reallaşması nəticəsində Şimal-Cənub, Şərq-Qərb istiqamətlərində olan böyük magistral fiber-optik şəbəkələr Azərbaycanda birləşəcək.
Proqramın icra mərhələləri
Proqram 3 mərhələdən ibarətdir:
Birinci mərhələ ölkə daxilində və xaricində infrastruktur quruculuğunu nəzərədə tutur. thumbBu mərhələ Avropa ilə Asiya arasında Azərbaycan vasitəsilə "Rəqəmsal İpək Yolu"nun (Digital Silk Way) formalaşmasını, Xəzər dənizinin dibi ilə Azərbaycanla Qazaxıstan   və Türkmənistan arasında fiber-optik kabel xəttinin çəkilməsini (Transxəzər Fiber-Optik Kabel Xətti), ölkə daxilində magistral fiber-optik kabel xətlərinin çəkilməsini nəzərdə tutur. .
Ölkə daxilində dayanıqlı fiber optik infrastruktur qurulması üçün "AzerTelecom" "Azərbaycan Dəmir Yolları" QSC ilə birgə ölkə daxilində dəmiryol xətlərinin mühafizə zolağı boyunca yeni dayanıqlı magistral fiber-optik kabel infrastrukturunun tikintisi layihəsinə başlayıb. Layihə imkan verəcək ki, Şərq-Qərb, Şimal-Cənub istiqamətlərində olan magistral xətlər Azərbaycanda kəsişsin.
İkinci mərhələ Bakının dünyanın internet xəritəsinə daxil edilməsini, böyük kontent operatorları olan "Google", "Facebook", "Alibaba", "Apple", "Amazon", "Netflix" və digərlərinin Azərbaycana və regiona cəlb edilməsini nəzərədə tutur. Üçüncü mərhələ regionda və ölkədə rəqəmsal ekosistemin formalaşmasını nəzərdə tutur.
Bu mərhələlərin icrası ilə Azərbayan Qafqaz, MDB, Orta və Cənubi Asiya, Yaxın Şərq və ətraf regionlar üçün rəqəmsal mərkəzə çevriləcək.
"Azerbaijan Digital Hub" proqramının müəllifi və rəhbəri AzerTelecom şirkətinin Direktorlar Şurasının sədri Fuad Allahverdiyevdir.
Xaricdə tanıtım
Proqram ölkə daxilində və xaricində bir sıra sərgilərdə təqdim edilib. Bunlar arasında xaricdə keçirilən biznes forumlar, ölkə daxilində konfranslar,, Türkmənistanda keçirilmiş Turkmentel 2019 Telekom və İT Sənayesi sərgisi, I Xəzər İqtisadi Forumu , Baku Tel 2019 sərgisi , Davosda keçirilmiş Dünya İqtisadi Forumu (Davos Forumu) və s. vardır.
İqbal (qəzet)
Tarixi
1912-1915-ci illərdə Bakıda, Azərbaycan dilində nəşr edilmişdir. 1023 nömrəsi çıxmışdır. Onlardan 459-u Sənətulla Eynullayev-İbrahimovun (6.3.1912-20.9.1913), 299-u Seyid Hüseyn Sadıqzadənin (22.9.1913-8.10.1914), 265-i isə Məhəmmədəli Əbdüləziz və Məhəmməd Əmin Rəsulzadələrin (9.10.1914-27.4.1915) naşirliyi və baş müəllifliyi ilə buraxılmışdır. "İqbal"ın əsas müəllifləri Sənətulla Eynullayev-İbrahimov, Seyid Hüseyn, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Hacı İbrahim Qasımov, Nəriman Nərimanov, Məhəmməd Hadi, Abdulla Şaiq, Abbas Səhhət, Əli Nəzmi, Xəlil İbrahim, Əkbər Əkbərov və b. idi.
Fəaliyyəti
Qəzetin məqsəd və məramı onun birinci sayında dərc edilmiş baş məqalədə şərh olunmuşdur: ""İqbal" qəzetəsi millətimizin maddi və mənəvi səadətinə, iqbalına xidmət arzusu ilə nəşrə başlamışdır". Müstəmləkəçi imperialist dövlətlərin Yaxın və Orta Şərqdə törətdikləri təxribatların, Rusiya İmperiyasının müstəmləkəçilik və ruslaşdırma siyasətinin tənqidi, milli dirçəliş ideyalarının təbliği, milli ədəbiyyatın inkişafı, ana dilinin müstəqilliyi və yad təsirlərdən təmizlənməsi, qadın azadlığı, maarifin xalqa yaxınlaşması və milliləşməsi ― "İqbal"ın toxunduğu əsas mövzular idi. Qəzet müxtəlif problemləri ivahid məqsəd ətrafında birləşdirir, milli müstəqillik ideyalarının təbliğinə xidmət göstərirdi.
Aşağı Kartli düzənliyi
Aşağı Kartli düzənliyi (ქვემო ქართლის ვაკე) — Gürcüstanda düzənlik.
Əsas hissəsi Anaxatır və Algeti çayları boyunca uzanır və Kür çayının sol sahilini (Rustavi şəhərində) əhatə edir. Onun uzunluğu 65 km, eni 35 km-ə qədər, hündürlüyü 250— 400 metr təşkil edir. Düzənlik allüvi çöküntülərdən ibarətdir. Düzənliyi ərazisində bağçılıq və üzümçülük geniş yayılıb.
Zamencan
Zamencan kəndi, İranın Mərkəzi Ostanında Ərak şəhərinin cənub qərbində yerləşir.Kəndin əhalisi Xələclərdən ibarətdir və Xələc dilində danışırlar.
Əhali
Əhalisi 1634 nəfərdir
USS Liberty hadisəsi
USS Liberty hadisəsi — 1967-ci ildəki Ərəb-İsrail müharibəsini müşahidə etmək üçün bölgəyə göndərilmiş yüngül silahlı (və tamamilə dinləmə-müşahidə cihazlarına sahib olduğu iddia edilən), Amerikan donanmasına aid USS Liberty zirehli gəmisinin 1967-ci il tarixində, beynəllxalq sularda, Sinay yarımadası yaxınlarında İsrail tərəfindən dənizdən və havadan hücuma məruz qalması hadisəsidir. Gəmi təxminən 75 dəqiqə boyunca atəş altında tutulmuşdur. Hadisə nəticəsində 34 nəfər ölmüş, 171 nəfər yaralanmışdır. İsrail səhvliklə vurduğunu iddia etmiş və üzr istəmişdir. ABŞ üzrü qəbul etmişdir. Həmçinin İsrail tərəfi ölən və yaralananların ailələrinə və gəmiyə dəyən ziyana görə ABŞ hökumətinə təzminat vermişdir.
Kenay yarımadası
Kenay — — Alyaska ştatının cənub sahillərində yerləşir. Yarımada öz adını. Kuk körfəzinin rus variantı olan Kenay körfəzindən göTürmüşdür.
Yarımada 240 km uzunluğa malikdir. Qərbdən Kuk körfəzi, şərqdən isə Şahzadə Vilhelm boğazı onun sahillərini yuyur. Yarımada haqqında ilk məlumatı 1789-cı ildə rus araşdırmaçısı Qerasim İzmaylov vermişdir.
Yarınadanın daxili ilə şimaldan cənuba Kenay sıra dağları uzanır. Ərazini əhəmiyyətli hissəsi Milli par ərazisi olaraq qorunur.
Yarımadada bir necə yaşayış məntəqəsi vardır ki, onlardan ən irisi Kenaydır.
Yarımadada neft, qaz və daş kömür yataqları aşkarlanışdır. Üstəlik balıqçılıq iqtisati əhəmiyyətlidir. Az miqdarda isə gəlir turizmdən əldə olunur.
NGC 3632
NGC 3632, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Nevejis çayı
Nevejis çayı — Litva ərazisində formalaşan və onun ərazisindən axaraq Neman çayına tökülən çay. Neman çayının sağ qolunu təşkil edir. Litvanın Şiauliai, Kaunas, Panevej qəzaları ərazisindən axır.
Hidroqrafiya
thumb|left Çayın uzunluğu 210 km, hövzəsinin sahəsi 6140 km², su sərfiyyatı 33,2 m³/s təşkil edir. Çay Orta Litva düzənliyindən axır. Noyabr ayından yanvara kimi tədricən donur. Fevraldan aprel ayına kimi isə tam donmuş vəziyyətdə olur. Qidalanmasında əsas yeri qar suları tutur. Çayın 70-ə yaxın qolu vardır.
Kanallar
Nevejis çayı kanallar ilə digər iki böyük çay ilə əlaqələnir. Levuo çayındakı daşqınları azaltmaq məqsədilə 1930-cu ildə Sanjili kanalı qazılmışdır. Bu çayları birləşdirmək üçün ilk layihə hələ 1797-ci ildə hazırlanmışdı. Təxminən 9 min il əvvəl Nevejis Levuo çayının qolu idi. Çaylar arasında yeni kanalın əsası kimi xidmət edə biləcək kiçik Sanjile çayı var idi. 19-cu əsrdə Neman deltası Almanlara aid olduğundan ticarətdə bir maneə vardı. Rusiya imperiyası Nemandan gəmiləri Riqanın limanına yönəltmək yollarını axtarırdı. Plan kifayət qədər vəsait tələb edirdi. Bu layihə 1914-cü ildə təkrar müzakirəyə çıxarılır və tikintiyə hazırlıq başlanılır. Ancaq Birinci Dünya müharibəsi işi yarımçıq qoyur. Levuo çayında daşqın zamanı 20 kənd su altında qalır. Bundan sonra 8 km uzunluğunda bir kanalın qazılmasına qərar verilir. 1961–63-cü illərdə Nevejisi Şventoji ilə birləşdirən 12 km uzunluğunda başqa bir kanal qazılır. Kavarskas yaxınlığında kanalı su ilə təmin etmək üçün nasos stansiyası qurulub.
Maraqlı fakt
Çayın şərəfinə Kedayni şəhərində olan basketbol klublarından biri "Nevejis" olaraq adlandırılmışdır.
Bərmək mahalı
Bərmək mahalı — Quba xanlığında mahal. İndiki Xızı
Adını burada yaşayan Bərmək tayfasından və ya Bərmək – bər məhsul, mak – kahin və ya Qubadakı Bərmək mahalı Harunərrəşidin vəziri Cəfər Bərməkinin qəbiləsi aldığı Xızı-Bərmək mahalı Xəzər dənizi, Bakı kəndləri və Sumqayıt çayı hüdudlarında böyük bir sahə tutur.Alim-səyyah F.F.Simonoviç 1796-cı ildə Xızı-Bərmək mahalında 24 kəndin adını göstərir. A.Bakıxanovun “Gülüstani irəm” əsərinin adını xüsusilə çəkmək lazımdır. Onun əsərində Quba xanlığının “Xızı bərmək” mahalı haqqında dəyərli məlumatlar verilir.
Kəndlər
Alim-səyyah F.F.Simonoviç 1796-cı ildə Xızı-Bərmək mahalında 24 kəndin adını göstərmişdi. Həmin kəndlər aşağıdakılardı:
1. Siyəzən 2. Xızı 3. Findiqan 4. Dərəzarat 5. Kürd kənd 6. Ərəblər 7. Şix Ələddin 8. Xıdırzində 9. Kiçik Həmzəxanlı 10. Dərgiyarlı 11. Dəlləklər 12. Tix 13. Gəmşər 14. Keş 15. Zarat 16. Təkəli 17. Əngəlan 18. Pirabad Şixlər 19. Mülkanı evlər 20. Xələl Xanagah 21. Əlməmməd Tayfası 22. Həmyə Ərəb 23. Koxani 24. Gəhdi.
Əlavə olaraq Zərgərli kəndi.
Melön (rayon)
Melön  — Fransanın İl-de-Frans regionun rayonlarından biri. Departamenti — Sena və Marna. Suprefektura — Melön. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 331 048 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 248 nəf / km². Rayon ərazisi — 1336 km².
Alibaba Group
thumbnail|[[Xançjoudakı mərkəzi ofisi]] "Alibaba Group" — Çinin dünyaca məşhur e-ticarət şirkəti. Yaradıcısı Cek Madır. Mərkəzi ofisi Çin Xalq Respublikasının Xançjou şəhərində yerləşir.
Yaranması
Cek Ma layihəsinə ərəb nağılının qəhrəmanının adını verməyi San-Fransiskoda bir kafedə düşünüb tapıb. Ətrafdakılara "Alibaba kimdir?" deyə soruşub. Hər kəsdən bəlli "Alibaba və Qırx quldur" cavabını aldıqdan sonra bu adın dünyaca məşhur olduğunu anlayıb və öz internet saytına "Alibaba" adını verməyi qətiləşdirib.
İnternet-ticarət sahəsindəki layihəsini maliyyələşdirmək üçün investor axtarışında olan Cek Ma axtarışları nəticəsiz qaldıqda 18 yaxın dostunu evinə çağırır və onlara düz iki saat öz layihəsindən bəhs edir. Hər biri ona maliyyə yardımı etməyə razılaşır. Yun Ma dostlarından 60 min dollar toplamağı bacarır. Beləliklə, 4 aprel 1999-cu ildə B2B meydanında "Alibaba.com" yaradılır.
"Layihəmi reallaşdırmaq məqsədilə hələ investor axtarışına çıxdığın zaman biznes-plan yazmışdım. Amma müraciət etdiyim insanlar mənə bunun düzgün olmadığını deyib layihəni rədd etdilər. O vaxtdan bəri biznes-plan yazmaq arzum yaranmayıb".
2002-ci ildə Yun Manın layihəsi gəlirli biznesə çevrilir. 2003-cü ildə biznesmen C2C modelində internet vasitəsi ilə ödənişi reallaşdıran "Taobao.com"u yaradır. Bu, hardasa Amerikanın "eBay"ına alternativ olur.
2007-ci ildə "Alibaba Group"un (Alibaba.com) səhmləri Honkonqun fond birjasında yerləşdirilir.
2010-cu ildə "Tmall.com" yaradılır. Bu internet səhfəsi çinli və xarici təchizatçılara Çinə, Tayvana, Honkonqa brend məhsulların satışını reallaşdırmaq imkanı verir. 2011-ci ildə "Alibaba.com"un internet-kommersiya saytının rəsmi istifadəçilərinin ölkələr üzrə sayı 240-a çatır.
Strukturu
thumbnail|Taobao şəhərciyi thumbnail|"Alibaba"nın kampuslarından biri Hazırda "Alibaba Group" bir neçə strukturu idarə edir. Buraya aşağıdakılar daxildir:
Maliyyə göstəriciləri
Şirkətin maliyyə göstəricilərinə gəlincə, 2014-cü ilin ikinci rübündə gəlirləri 2,54 milyard dollar olub. Xalis gəliri 1,99 milyard dollar təşkil edib. Şirkətin bazar dəyəri 160 milyard dollar səviyyəsində qiymətləndirilir. Onu da qeyd edək ki, 2014-cü ildə “Alibaba Group” ictimailəşəcəyini açıqlayıb. Şirkətin ictimailəşmək üçün təyin etdiyi qiymət 60-66 dollar arasıdır. Beynəlxalq sərmayəçilərdən gələn tələblə bu qiymətin dəyişəcəyi gözlənilir. İctimailəşdirildikdən sonra şirkətin balansına 20-25 milyard dollar gəlirin əlavə olunacağı deyilir.
Yun Ma digər şirkətlərlə müqayisədə "Alibaba"nın nail olduğu müvəffəqiyyətin səbəbini belə açıqlayır:
"Onların həddən çox pulları var idi. Rəqiblər nəsə iş görmək istəyəndə pullarına güvənib başlayırdılar. Bizdə isə əksinə, pul qarşıya qoyduğumuz məqsədə nail omaq üçün vacib alət idi. İlk əvvəllər şirkətin kapitalı o qədər az idi ki hər dollarımızı sayırdıq. Məsələn, ofis mənim mənzilimdə yerləşirdi. O zaman "Alibaba"nın rəqibləri resurs baxımdan daha güclü olsalar da, bunun fərqinə tez varmadılar. Nəticədə, onların səhvləri bizim şirkətin yüksəlməsinə kömək etdi".
Dünyəvi zövqlər bağı
Dünyəvi zövqlər bağı — erkən Niderland rəssamı İeronim Bosxun triptix rəsm əsərinə verilmiş müasir addır. Əsər 1939-cu ildən Madriddəki Prado muzeyində saxlanılır. Triptixin Bosx tərəfindən 40 və ya 50 yaşlarında 1490 və ya 1510-cu illərdə işlənildiyi güman edilir. Bu əsərdə rəssam bütün yaradıcılıq qabiliyyətini büruzə vermiş, başqa heç bir tamamlanmış əsərində təsvir etdiyi mövzunu bu əsərdə olduğu qədər qarışıq, ifadəli və canlı təsvir edə bilməmişdir. Triptix bir mərkəzi, bir sağ və bir sol qapaqlardan təşkil olunmaqla, palıd ağacından hazırlanmış lövhələr üzərində yağlı boya ilə işlənmişdir. Kənar qapaqlar örtüldüyü zaman bu lövhələrin arxasında Yer kürəsinin Bibliya kitablarında verilmiş təsviri görünür. Triptixin daxili səhnələri ehtimal ki, (bu dəqiq deyil) soldan sağa planlaşdırılmışdır. Sol lövhədə Tanrının Həvvanı Adəmlə tanış etməsi, mərkəzi lövhədə çılpaq fiqurlar və cinsəllik təsvirləri, fantastik canlılar, böyük meyvələr və hibrid daş qurğular göstərilmişdir. Sağ lövhədə incə cəhənnəm əzabı və əziyyət çəkən fiqurlar göstərilmişdir.
Həyatı boyunca Bosx, üç böyük triptix yaratmışdır ki, bunların hər üçü də soldan sağa planlanmış və hər üçündə də, lövhələrdəki təsvirə ümumi mövzu baxımından yanaşmaq tələb olunur. Hər üç əsərdə rəssam o zamana qədər az müraciət olunmuş tarixi-dini mövzulara müraciət etmişdir. Bu dövrün triptixləri adətən sıra ilə planlanır, sağ və sol lövhələrdə Ədən bağı, mərkəzi lövhədə isə Böyük məhkəmə təsvir edilirdi. Əsərin bütün sətiraltı mənası isə mərkəzi paneldə ifadə olunurdu. Əsərin altar üçün nəzərdə tutulması haqqında məlumat olmasa da, ümumi fikir bu yönümdədi. Lakin mərkəzdəki bağ səhnəsindən əlavə sağ paneldə cəhənnəmin təsvir edilməsi əsərin hansısa kilsə və ya monastır üçün deyil, kilsə mənsubu olmayan birinin sifarişi ilə işləndiyi ehtimalını yaradır.
Tarixi
Əsər ilk dəfə 1517-ci ildə, rəssamın ölümündən bir il sonra, İtaliyanın Molfetta şəhərindən olan Antonio de Beatis tərəfindən sənədləşdirilmiş və onun Brüsseldə hersoq sülaləsi Nassauların evini bəzədiyi qeyd edilmişdir. Bu ev ali təbəqə nümayəndələrinin toplaşdığı yerlərdən olmaqla, yez-tez dövlət rəsmiləri və müxtəlif təbəqədən olan zadəganlar tərəfindən ziyarət edilirdi. Əsərin məşhurluğu onu söyləməyə əsas verir ki, o, “yalnız...xəyallar aləminə səyahət üçün” yaradılmamışdır. 1605-ci ildə əsərin təsviri zamanı onu, mərkəzində təsvir edilmiş böyük çiyələk ağacına görə “çiyələk şəkli” adlandırmışlar. Erkən ispan mənbələri əsəri “La Lujuria” (“Ehtiras”) adıyla qeyd edirlər. left|thumb|170px|II Engelbert Nassaunun portreti, [[Dövlət Muzeyi (Amsterdam)]] De Beatis özünün səyahət jurnalında qeyd edir ki, ''“qəribə şeylərin təsvir edildiyi bir neçə panel rəsm əsəri var. Həmin əsərlərdə dənizlər, səmalar, meşələr, çəmənliklər və qabıqdan çıxıb sürünən insanlar, uçan müxtəlif heyvanlar, kişilər və qadınlar, müxtəlif işlərlə məşğul olan və müxtəlif vəziyyətlərdə təsvir edilmiş ağ dərili və qara dərili insanlar kimi müxtəlif səhnələr təsvir edilib.”''
De Beatisin təsviri 1960-cı illərdə Steppi tərəfindən aşkarlanmış və bu yenidən əsərin diqqət mərkəzinə gəlməsinə - xüsusi dini əhəmiyyətinə görə - və altar təsviri olması haqqında düşüncələrə səbəb oldu. Əksər Niderland diptixləri, həmçinin bəzi triptixlər şəxsi sifarişlə hazırlanırdı, lakin Bosxun trpitixinin böyük ölçüləri və sifarişçinin təsvirinə yer verilməməsi bu triptixin başqa məqsəd üçün yaradıldığını düşünməyə əsas vermişdir. Ola bilsin ki, bu rəsm əsəri də bir çox italyan rəsm əsərləri kimi o zaman geniş yayılmış ənənəyə uyğun olaraq toy mərasimini təbrik etmək üçün yaradılmışdı. Lakin bununla belə əsərdə kilsənin də marağı diqqətdən kənarda saxlanmamış, müasir kilsənin də təbliğ etdiyi ölümdən sonrakı həyat təsvir edilmişdir. 1566-cı ildə triptix bir müddət Madrid yaxınlığındakı El Eskorial monastırında divar örtüyü kimi istifadə edilmişdir.
III Henrinin ölümündən sonra əsər Oreync-Nassau xanədanının banisi və İspaniyaya qarşı Holland hərəkatının rəhbəri Səssiz Vilyamın əlinə keçmişdir. Lakin 1568-ci ildə əsər Alba hersoqu tərəfindən ələ keçirilib İspaniyaya göndərilir və burada onun qeyri-qanuni oğlu və varisi, Hollandiyadakı İspaniya ordusunun komandanı Don Fernandonun evində saxlanılır.
1591-ci ildə əsər II Filip tərəfindən auksionda alınır və iki il sonra El Eskoriala hədiyyə edilir. Sənədlərdə 8 iyul, 1593-cü ildə "ağac üzərində yağlı boya ilə işlənmiş, iki qapaqlı, dünyanın müxtəlif dövrlərinin və əcaib varlıqların 'Del Madroño' ləqəbli Bosx tərəfindən təsvir edildiyi rəsm əsəri"nin monastıra verilməsi qeyd edilir. 342 il El Eskorial monastırında saxlanıldıqdan sonra, 1939-cu ildə əsər Bosxun bir neçə əsəri ilə birlikdə “Museo del Prado”ya gətirilib. Monastırda olduğu illərdə əsər qayğıyla saxlanılmamış, xüsusilə mərkəzi paneldə künc tərəflərdə ağacın çürüməsi və qopması baş vermişdir.
Tarixləndirmə
thumb|right|170px|[[Bernard van Orli, III Henri Nassau-Bredanın (1483–1538) portreti, onun əsərin sifarişçisi və Bosxun hamisi olduğu güman edilir. III Henri incəsənət əsərlərini toplaması ilə məşhur olmuşdur. ]] “Dünyəvi həzzlər bağı”nın çəkilmə tarixi dəqiq deyil. Lüdviq von Baldass (1917) onu Bosxun ilk əsərlərindən biri hesab edir. Lakin De Tolnaydan (1937) sonrakı bütün XX əsr incəsənət tarixçiləri əsərin 1503-1504-cü illərə və ya daha sonrakı dövrə aid edirlər. Dendroxornololoji tədqiq palıd ağacının tarixini 1460-1466-cı illərə aid edir. Rəsm əsərləri üçün istifadə olunana ağaclar bir neçə il əvvəldən hazırlanırdı, buna görə də bu tarixləndirmə də bir neçə il fərqli tarixi göstərə bilər. Daxili sübut, əsərdə ananasın (“Yeni dünya” meyvəsi) təsvir edilməsi, rəsm əsərinin X. Kolumbun Amerikaya 1492-1504-cü illərdə baş tutmuş səfərindən sonra çəkildiyini sübut edir.
Lakin Vermet tərəfindən keçirilmiş növbəti dendroxronoloji tədqiqat əsərin erkən tarixləndirməsini yenidən gündəmə gətirdi və təsvir edilmiş “Yeni dünya” obyektlərinin Kolumbun Amerikaya səfərindən əvvəl avropalılara məlum ola biləcəyini, xüsusilə bu obyektlərin Afrikadan gətirilmiş ola bilməsi haqqında müzakirələrə səbəb oldu. O, De Tolnayın Bosxun arxaizmi anaxronizmə kimi inkişaf etdirməsi haqqında fikrini inkişaf etdirərək, bu əsərin müasir incəsənəti inkişaf etdirdiyini və triptixin 1481-ci ildən sonra II Engelbert Nassau tərəfindən sifariş edilməsini bildirir.
Sifarişçi
Humanist hərəkatdan təsirlənmiş Burqund Niderlandı Bosxun əsərlərinin əsas kollektoru olsa da ölümünə qədər onun əsərlərinin harada saxlanması haqqında çox az məlumatlar var. Ola bilsin ki, əsərin sifarişçisi 1504-cü ildə vəfat etmiş II Engelbert Nassau və ya onun varisi, Stadtholder və ya aşağı ölkələrdə bir neçə Habsburq vilayətinin hakimi olan III Henri Nassau-Bredadır.
Triptix Nassauların evində açıq şəkildə sərgiləndiyindən tezliklə Bosxun şöhrəti Avropanın sərhədlərini aşaraq yayılmağa başlamışdır. Əsərin populyarlığını göstərən faktlardan biri də odur ki, onun bir neçə kopya nüsxəsi – yağlı boya, oyma və divar kilimi üzərində işlənmiş – zəngin zadəganlar tərəfindən sifariş edilərək Avropanın müxtəlif ərazilərinə yayılmışdı. Lakin həmin nüsxələrdən əksəri yalnız mərkəzi lövhəni təsvir etməklə əsərin orijinalı ilə uyğunluq təşkil etmir. Həmçinin nüsxələr ölçü baxımından daha kiçikdir və keyfiyyət baxımından da orijinaldan çox geri qalır. Onlar Bosxdan sonrakı yaradıcı nəslin nümayəndələri tərəfindən yaradılmaqla əksəri divar kilimlərinin üzərində işlənmişdir.
Eksteryer
thumb|right|250px|Eksteryer panellərdə Yer kürəsi yaradılmasının üçüncü günündə təsvir dilmişdir, artıq bitki örtüyü olsa da hələ heyvanlar və insan yaradılmamışdı. Triptixin sağ və sol qapaqları örtüldüyü zaman həmin qapaqların arxasında işlənmiş təsvir görünür. O dövrün bütün Niderland triptixlərində olduğu kimi, boz fonda təsvir edilmiş yaşıl-boz çalarlarla işlənmiş bu boz panellərdə, Xristian teologiyasında təsvir edildiyi kimi günəş və ayın yaradılmasından əvvəl “dünyaya işıq verilməsi” təsvir edilir. Daxildə cazibədar və əlavan rənglərdən istifadə, xaricdə isə boz görüntülərin təsvir edilməsi həmin dövrün bütün Niderland triptexsləri üçün ümumi cəhətdir. thumb|left|160px|Eksteryerdəki Tanrı detalı. Triptixin xarici lövhəsində hələ hərəkətsiz olan Yer kürəsinin yaradılması və yaşıllaşdırılması təsvir olunub. Burada Roma papasının baş geyiminə bənzər (bu Niderland rəssamlığının ümumi xüsusiyyətidi) tac taxmış tanrı sol panelin yuxarı küncündə təsvir edilmişdir. Duruşu və hərəkətindən onun qərarsız olduğu görünür. İncəsənət tarixçisi Hans Beltinq qeyd edir ki, “hər nə qədər dünya onun tərəfindən yaradılsa da, onsuzda onun nəzarətindən çıxacaqdı.” Bosx tanrını qucağında Bibliya oturmuş, passiv hərəkətlərlə ilahi əmrlə Yer kürəsini yaradarkən təsvir edir. Onun üzərində isə Bibliyadan 33-cü psalm oxunur: "Ipse dixit, et facta sunt: ipse mandávit, et creáta sunt" – “O dediyi üçün hər şey baş verir; o dediyi üçün hər şey tez olur.” Təsvirdə Yer kürəsi adətən təsvir edildiyi kimi, yaradıldığı zaman Tanrı tərəfindən kristala bənzər şəffaf sfera ilə əhatə edilmiş şəkildə göstərilib. Yer kürəsinə işıq asılmış kimi görünən kosmosdan düşür və arxasında Tanrının iqamətgahı olan keçilməz qaranlıqla əhatələnir.
Təsvirdə Yer kürəsi yaşıllaşdırılmağa başlansa da burada hələ ki, heç bir insan və ya heyvan həyatı yoxdur və təsvirin Bibliyada yaradılışın üçüncü gününü əks etdirdiyi düşünülür. Bosx yaşıllıqları eyni tipli boz rəng tonu ilə təqdim edir və həmin detalların bitkilər, yoxsa hansısa minerallar olduğunu müəyyənləşdirməkdə çətinlik yaradır. İnteryeri əhatə edən dairənin arxa tərəfində isə buludlar arasından süzülən işıq şüaları ilə qismən aydınladılan dəniz görünür. Ümumilikdə eksteryer panellər əsərin ümumi mövzusunu tamamlayır. Xarici paneldəki məskunlaşmamış ərazilər, boz qayalar və təbiət təsviri əsərin daxili panelinin mərkəzində təsvir edilmiş şəhvani hisslərlə coşmus insan kütlələri ilə dolu məkan təsviri ilə əks mütənasiblik təşkil edir.
İnteryer
Tədqiqatçılar bildirirlər ki, Bosx əsərin xarici panelini daxili panelin elementlərinə keçid kmi Bibliya motivləri üzərində qurmuş və ümumilikdə eksteryerdəki təsvir izləyicini sanki interyerdəki təsvir üçün hazırlayır. Bosx “Həyat yolu” triptixində olduğu kimi bu triptixində də həm cənnəti, həm də cəhənnəmi təsvir etmişdir. Ümumilikdə triptixdəki səhnələr xronoloji ardıcıllıqla soldan sağa doğru təsvir edilmişdir, Ədən bağı, Dünyəvi həzzlər və Cəhənnəm. Hər şey sol paneldə Tanrının insanlığı yaratması ilə başlayır və sağ paneldə cəhənnəmlə başa çatır. Bu triptixdən fərqli olaraq Bosxun “Həyat yolu” (1510-cu ildən sonra) və “Böyük məhkəmə” (1500-cü illər) triptixlərində mərkəzi paneldə də tanrı təsviri vardır. Digər triptekslərindən fərqli olaraq bu əsərində Bosx mərkəzi paneldə azad şəkildə davranan və müxtəlif şəkildə cinsi əlaqədə olan yüksək şəhvani hisslərə malik insanları təsvir etmişdir. Sağ paneldə etdiyi günahların əvəzinə müxtəlif şəkildə cəzalandırılan insanlar göstərilir.
İncəsənət tarixçisi Çarlz de Tolnay qeyd edir ki, Adəmin diqqətli baxışları altında Tanrı yenicə yaradılmış dünya üzərində olan təsirini azaldır. Bosxun xarici paneldə tanrı obrazını çox kiçik yaratması da bu fikri təsdiqləyir. Beltinqə görə, triptixin üç daxili paneli ümumilikdə Əhdi-Ətiqdə təsvir olunduğu kimi, insanın Cənnətdən qovulmasından əvvəl yaxşı və pis arasında sərhəddin yoxluğunu və insanlığın öz məsumiyyəti ilə hələ günahla tanış olmamasını əks etdirir.