cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Reyçel Fattal
Karyerası
Reyçel Fattal, ABŞ yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə İtaliya yığmasını 12:5 hesabı ilə məğlub edən ABŞ yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasının qızıl medalına sahib oldu.
Noyon
Noyon — Monqolustanda dünyəvi feodal. Noyon - Monqol ordusunda yüksək rütbəli başçı.
Aleksandr Neydqardt
Aleksandr İvanoviç Neydqardt  (1784–1845) — Rusiya hərbçisi, Qafqaz canişini.
Həyatı
Aleksandr Neydqardt 1842–1844-cü illərdə Qafqazın sərdarı olub. Onun vəzifəsindən uzaqlaşdırılmasından sonra canişinlik təsis edilmişdir.1 yanvar 1845-ci ildə Hərbi Şuranın üzvü seçilmişdi.
Aleksandr Neydqardt 27 avqust 1845-ci ildə Moskva şəhərində vəfat edib.
Mərzban
Mərzban - İranda Sasanilərin dövründə (III-VII əsrlər), əsasən, "sərhəd qoruyanlar"adlanırdı.
Qaraqala (Sərdarabad)
Qaraqala — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Sərdarabad (Oktemberyan) rayonu ərazisində kənd.
Tarixi
Qaraqala İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Sərdarabad (Oktemberyan) rayonu ərazisində kənd olmuşdur. 30 - cu illərdə ləğv edilmişdir.
Toponim Azərbaycan dilində rəng mənasında işlənən qara sözü ilə ərəb dilindən dilimizə keçən qala sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Apriyö
Apriyö  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. La-Tur-dü-Pen kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38013. Kommunanın 2006-cı il üçün əhalisi 2926 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 560 ilə 2064 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion dan 65 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 30 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Pelagial orqanizmlər
Pelagial orqanizmlər
Pelagial orqanizmlər (yun.pelagos-açıq dəniz və orqanizmlər)-litoraldan kənarda, okean və dənizlərin ancaq su təbəqəsində yaşayan və dib ilə əlaqəsi olmayan orqanizmlərə deyilir. Pelagial orqanizmlərə planktonlar və nektonlar aiddirlər.
Pelagial çöküntülər
Pelagial çöküntülər
Pelagial çöküntülər (yun. pelagos-açıq dəniz və çöküntülər)-litoral sahəsindən kənarda, açıq okeanın dibində toplanmış çöküntülərə deyilir. Pelagial çöküntülər plankton və nekton orqanizmlərinin qalıqlarından, vulkan külündən, kosmik tozdan, həmçinin materik mənşəli tozlardan əmələ gəlmişdir. Dünya okeanının dibini örtən qlobigerin, radiolyari, diatom, pteropod, foraminifor lilləri və qırmızı gil pelagial çöküntülərə aiddir.
İrgiz çayı
İrgiz çayı — Qazaxıstanın Aktübinsk vilayətində çay.
Ümumi məlumat
İrgiz Turqay çayının sağ qoludur. Uzunluğu 593 km-dir.Muqocar dağlarının şimal yamaclarından öz mənbəyini götürür. Əsasən qar suyu ilə qidalanır.
Garcinia humilis
(Garcinia humilis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Uğurlu yol! (film, 1975)
Məzmun
İnsan küləklə, coşan dənizlə mübarizə aparır. Sinoptiklərin dediyinə görə ildə təxminən 220 gün Xəzərdə külək qopur.
Filmdə gəmiqayırma zavodunda çalışan gənclərin "Romantika" yaxtasından, yaxtsmenlərin işindən, Xəzər gəmiçiliyi idarəsinin onlara göstərdiyi köməklikdən danışılır.
Vitus Berinq
Vitus Berinq — Danimarkalı səyyah. Vitus Berinq, Rusiya Dəniz Donamasında xidmət etmişdir. Xidmət müddətində İvan İvanoviç adı ilə tanınırdı. Berinq, Alyaska ərazisinə ekspedisiya təşkil etmiş ilk səyyahlardan hesab olunur. Gəmilərlə səfər çıxan berinq, Alyaska yaxınlığında yerləşən adada vəfat etmişdir. Sonradan vəfat etdiyi ada Berinq adası adlandırılmışdır. ABŞ və Rusiyanı bir-birindən ayıran Berinq boğazı da səyyahın adına adlandırılmışdır.
Ballıqaya (Ağdam)
Ballıqaya (əvvəlki adı:Kican) — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Sırxavənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Kiçan kəndi Ağdam rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Ağdam rayonunun Kican kəndi Ballıqaya kəndi adlandırılmışdır. Kənd Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin işğalı altındadır.
Tarixi
1992-ci Ağdərə rayonu ləğv edilib ərazisi qonşu rayonlar arasında bölüşdürüldükdən sonra kənd Ağdam rayonunun ərazisinə düşüb.
Vətəndaş
Vətəndaş — müəyyən dövlətlə siyasi-hüquqi münasibətlə bağlı olan fərd. Bu bu münasibətlərə malik olmayan digər cəmiyyət üzvlərinə nisbətən müəyyən hüquqlara və vəzifələrə malik olmağa imkan verir. Öz hüquqi statusuna görə vətəndaş bu ölkənin ərazisində yaşayan digər ölkə vətəndaşlarına və ya vətəndaşlığı olmayan şəxslərdən fərqlənir.
Ədəbiyyat
R. Əliquliyev, T.Fətəliyev. Vətəndaş Elmi. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2018, 150 s.
İsfəndiyar (mərzban)
Həyatı
639-cu ildə  ərəb  qoşunu  Urmiya  gölü  tərəfdən  Azərbaycana  soxuldu. Nəhavənd döyüşündən  sonra  isə  ərəblər  baş  şəhər  Ərdəbil  üzərinə  gələrək, ölkəni  tabe  etməyə  girişdilər.
Ərdəbildən bir qədər aralı, Cərmidan dağı yanında İsfəndiyarın hələ yaxşı möhkəmlənə bilməmiş dəstələri onları qarşıladı. Mənbələrin məlumatına görə, bu, Bukeyrin Azərbaycan ərazisində azərbaycanlılarla ilk toqquşması idi. Bir neçə gün davam edən qanlı döyüş ərəblərin qələbəsilə başa çatır. İsfəndiyar özü isə əsir düşür.
Mənbələrə görə, mərzban İsfəndiyar qardaşı  Bəhramla  birlikdə  güclü  müqavimət  göstərdi. Dirənmə uzun  çəkdi, Bukeyr  və  Utba  adlı  ərəb  sərkərdələrinin  qoşunları  da  buraya  yeridildi. Mərzban basılıb  barışığa  gəldi. İsfəndiyar sərkərdə Bukeyrə "əgər məni öldürsəniz, bütün Azərbaycan mənim intiqamımı alacaq" demişdi. Azərbaycan əhalisi  tabe  olub  torpaq  və  can  vergisi  ödəməyi, "hər  kişi"  bir  ərəb  əsgərini  evində  saxlamağı  üzərinə  götürdü. Ərəblər isə  onların  dini  görüşlərinə  – etiqad, ayin  və  adətlərinə  toxunmayacaqlarına  söz  verir, ölkəni  tərk  etmək  istəyənlər  aman  alır, ərəb  qoşununa  öz  istəyi  ilə  girmək  arzusunda  olanlar  bir  il  vergilərdən  azad  edilirdi. Ərəb qoşunu  buradan  Muğana  yollandı. Ancaq Azərbaycan  əhalisi  üsyana  qalxıb bağlaşmanı   yerinə  yetirməkdən  boyun  qaçırdı.
Ərəblərə qarşı onun müqaviməti haqqında mənbələrdə qeydlər var. Qaynaqlarda yazılır ki, Azərbaycan qoşunlarına mərzban İsfəndiyar ibn Fərruxzad komandanlıq edirdi. O Bacrəvan, Meymənd, Nariz, Şiz, Məyanic və digər yerlərin əhalisindən Ərdəbildə böyük qoşun toplayıb ərəblərlə vuruşmağa girişdi. Vuruşma bir neçə gün davam etdi və ərəblərin qələbəsi ilə sona çatdı. .
646-cı ildə  əl-Valid  ibn  Ukbanın  başçılığı  ilə  buraya   göndərilən  yeni  qoşun  üsyanı  yatırdı. Yeni bağlaşma  üzrə  ərəblərə  ildə  800  dirhəm  vergi  ödənilməli  idi.
İsfəndiyar sonra ərəb valisi ilə əvəzləndi. Bəlazuri isə yazır ki, ''"hicri 18-ci ildə Xuzeyfə ibn əl-Yəmən Azərbaycanı dinc yol ilə istila edib, Azərbaycan əhalisi adından hərəkət edən Azərbaycan mərzbanı ilə müqavilə bağlamışdır. Şiz əhalisinin öz bayramlarında rəqs etməsinə və (keçmişdə) icra etdikləri hər işi açıq görmələrinə mane olmasınlar". Bundan sonra xəlifə Ömər, Xuzeyfə ibn əl-Yəməni vəzifəsindən götürdü və Utbə ibn Farkadı Azərbaycana canişin təyin etdi. Lakin ərəb qoşunları Azərbaycandan gedəndən sonra ölkənin əhalisi hicri 24 (644-645)-cü ildə üsyan qaldırıb, "müsəlmanların onlarla bağladıqları sülh şərtlərinə əməl etməkdən boyun qaçırdılar".
Dəmirli (Tərtər)
Dəmirli (Tsağkaşen) — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Dəmirli kəndi Tərtər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Toponimikası
Yerli əhali arasında Dəmirlər kimi də işlənir. Digər adı Xoruzlu (kəngərlilərin bir qolu olan xoruzlu kəngərlisinin adı) olmuşdur. Oykonim orada məskunlaşmış dəmirli nəslinin adı ilə adlandırılmışdır.
Tarixi
Kənd Ağdərə rayonunun tərkibində olub. Ağdərə ermənilər tərəfindən işğal edildikdən və Ağdərə rayonu ləğv edilib ərazisi qonşu rayonlar arasında bölüşdürüldükdən sonra Tərtər rayonunun ərazisinə düşüb. Erməni silahlı qüvvələrinin işğalı altındadır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
İqtisadiyyatı
Azərbaycanın ən böyük mis yataqlarından biri bu kənddə yerləşir. 2019-cu ildə Azersky peyklərinin təsvirləri vasitəsilə Dəmirli mədən yatağının 740 hektar ərazisində ermənilər tərəfindən geoloji kəşfiyyat, qazıntı-hasilat işlərinin və yeni infrastruktur elementlərinin (yol, bina, qurğu və s.) tikintisinin aparıldığı da müəyyənləşib.
Rodniki
Rodniki — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, İvanovo vilayətinə daxildir.
Xavyer Peres de Kuelyar
Xavyer Peres de Kuelyar (Javier Pérez de Cuéllar y de la Guerra; ) — Peru diplomatı. 1 yanvar 1982-ci ildən 31 dekabr 1991-ci ilədək BMT-nin baş katibi.
Həyatı
Xavyer Peres de Kuelyar 1920-ci il yanvarın 19-da Limada anadan olmuşdu. Xavyer Peres de Kuelyar 1940-cı ildən Perunun Xarici İşlər Nazirliyində işləyib. 1944-cü ildə diplomatik karyerasına başlayıb. 1964-1979-cu illərdə ölkəsinin İsveçrə, SSRİ, Polşa və Venesueladakı səfiri vəzifələrini tutub. 1971-1982-ci illərdə BMT-dəki Peru nümayəndə heyətinin başçısı olub. 1982-ci ildə BMT-nin baş katibi seçilib və bu vəzifədə iki müddət ərzində çalışıb.
1995-ci ildə o, Peru prezidenti seçkilərinə qatılıb və 22 faiz səs toplayaraq uduzub. 2000-2001-ci illərdə ölkəsinin hökumətinə və XİN-ə rəhbərlik edib.
Xavyer Peres de Kuelyar 4 mart 2020-ci ildə vəfat edib.
Yuja
Yuja — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, İvanovo vilayətinə daxildir.
Vəli bəy Bayəhmədli-Otuziki
Vəli bəy Şaban bəy oğlu Bayəhmədli-Otuziki (?-?) — XVIII əsr Qarabağ bəyi, tayfa başçısı.
Həyatı
Vəli bəy Şaban bəy oğlu təxminən 1681-ci ildə Qarabağın Otuziki elinin Bayəhmədli obasında anadan olmuşdu. Mədrəsə təhsili almışdı. Hərb sənətini seçmişdi. 1725-ci ildə osmanlılar Qarabağı tutduqdan sonra Vəli bəyə mühafiz vəzifəsini təklif etmişdilər. Vəli bəy bir müddət bu vəzifədə osmanlılara xidmət etmişdi. Ona Arazbar qəzasının Kələçi-Keşəli kəndində timar vermişdilər. 26 iyun 1731-ci ildə Vəli bəy itaətsizlik göstərib Osmanlı ordusundan qaçdı.
Qarabağ bəylərbəyi II Uğurlu xan Ziyadoğlu-Qacar da II Şah Təhmasibin yanına qaçmışdı. 1730-cu ildə şah onu 700 nəfərlik dəstə ilə Qarabağa qoşun toplamağa göndərmişdi. Uğurlu xan Bərgüşad və Bərdə qəzalarından 12 min nəfərlik qoşun yığmışdı. Ibrahim paşanın yanında olan Qarabağ qoşunu Qara bəyin başçılığı altında qaçıb Uğurlu xana qoşuldu. Vəli bəy də gəlib bu dəstəyə birləşdi. Uğurlu xan Vəli bəyi Otuziki elindən toplanan dəstəyə minbaşı təyin etdi.
1734-cü ildə Nadirqulu xanın ordusu Qarabağa hücuma keçdi. Aşağı hissəsini bir hücumda alıb, paytaxt Gəncəyə irəlilədi. Şəhəri səkkiz ay yarımlıq bir mühasirədən sonra aldı.
Dağıstanı qarət etmiş Nadirqulu xan yenidən Azərbaycana geri qayıdarkən Qəbələdən keçərək 1734-cü ilin 13 oktyabrında Gəncə yaxınlığındakı Göykilsə kəndində qışlamaq üçün dayandı. Eyni zamanda Gəncə şəhəri mühasirəyə alındı. Gəncə osmanlılar tərəfindən möhkəmləndirilmiş bir şəhər idi. Burada 5.000 nizami qoşun var idi. Şnezenin yazdığına görə, Nadirqulu xan Gəncə qalasına yaxınlaşarkən 30.000 nəfərlik qoşuna malik idi. O, Gəncədə toplarla təchiz edilmiş 4.000 əsgərlə mühasirə xətti yaratdı. Məlumatdan görünür ki, Nadirqulu xanın qoşununun sayı xeyli artmışdı. Bu da Nadirqulu xanın Qarabağda keçirdiyi səfərbərliklə əlaqədar idi.
Fransız missionerlərinin yazdığına görə, "Dağıstan yürüşündən sonra Iran (Səfəvi) qoşunu təqribən 10.000 döyüşçü ilə daha da gücləndi, bunlardan 4 mini bu vilayətdən (Şirvandan) yığıldı, 6-7 minlik digər hissəsi isə Iranın (Səfəvi dövlətinin) müxtəif yerlərindən səfərbər edilərək (qoşuna) birləşdirildi. Nadirqulu xan bu qoşunla təslim olmaq istəməyən Gəncəyə doğru hərəkət etdi. Gəncənin mühasirəyə alınmasından bir müddət keçdi və mühasirə may ayına qədər uzandı. Şəhərdə güclü qarnizon, iki və üç illik bütün ehtiyat növü vardı".
Gəncə şəhərinin alınmasına səkkiz ay vaxt sərf olundu. Eyni zamanda Nadirqulu xanın qoşununa rus mütəxəsisləri kömək edirdilər. Bakıdan ağır toplar, bir neçə mühəndis və zabit gəlmişdi.
Gəncənin mühasirəsinin uzun sürməsi Nadirqulu xanın qoşununu ağır vəziyyətə saldı. Qoşunun ərzaq ehtiyatı tükəndi və aclıq başlandı. Nadirqulu xanın əmrinə əsasən ətraf kəndlərdən ərzaq ehtiyatı yığılmağa başlandı, xərac əhalidən amansızlıqla və ədalətsizliklə yığılırdı. Vəli bəy Bayəhmədli öz dəstəsini mahalı hesabına yedirirdi.
Nadirqulu xanın qoşununun güclü hücumlarına baxmayaraq, Gəncədə yerləşən Osmanlı qoşunu Qarsdan kömək almaq ümidilə möhkəm durmuşdu. Həqiqətən bu zaman Qarsda Abdulla paşanın başçılığı ilə Osmanlı qoşunu toplanmışdı və Gəncə mühasirəsində olan osmanlıların köməyinə tələsirdi. Nadirqulu xan bu xəbəri eşidən kimi Gəncədə az saylı qoşun saxlayaraq Osmanlı paşasını "qarşılamağa" tələsdi. 1735-ci ilin iyulunda Eçmiadzinin şimal-şərqində Osmanlı qoşunu ilə Nadirqulu xanın qoşunları arasında döyüş baş verdi. Bu döyüşdə Nadirqulu xanın qoşunu 55 000, Abdulla paşanın qoşunu isə 80 000 nəfərdən ibarət idi. Tərəflər arasında baş vermiş 5 saatlıq qanlı döyüş nəticəsində Osmanlı qoşunu güclü müqavimətə məruz qalaraq geri çəkilməyə məcbur oldu. Döyüşdə olan itkilər haqqında səyyahlar müxtəif rəqəmlər göstərirlər. Fransız missionerləri döyüşdə osmanlıların bir neçə yüksək vəzifəi zabitlə birlikdə 30 000 əsgər, Nadirqulu xanın qoşununun isə bir neçə yüz əsgər itirdiyini qeyd edirlər. J.Hanveyə görə, döyüşdə osmanlı qoşunu 20 000 əsgər itirmişdi. Bunların çoxu döyüş zamanı öldürülmüş, digərləri isə əsir düşmüşdü. Nadirin döyüşçüləri 32 top, ərzaqla dolu olan arabalar ələ keçirmiş, Abdulla paşa isə 8 000 nəfərlə Qarsa qayıtmışdı. Dövrün erməni mənbəyinin yazdığına görə, döyüşdə Osmanlı qoşunu 40 000, Nadirqulu xan isə 15-20 min əsgər itirmişdi.
Nəhayət, uzun çəkən danışıqlardan sonra, 1735-ci ilin martın 10- da Gəncədə sülh müqaviləsi bağlandı və müqavilənin şərtlərinə görə qalan Xəzər sahili Azərbaycan torpaqları geri qaytarıldı.
Bu zaman Gəncə şəhəri də təslim edildi. İrəvanı və hətta Gürcüstanı osmanlılardan geri qaytarmış Nadir xan hərbi əməiyyatları saxlayaraq Muğan düzünə geri çəkildi.
Vəli bəy öz el-oymağı ilə Xorasana sürgün olunmuşdu. Onun sürgündən sonrakı həyatı haqqında məlumat yoxdur.
Ailəsi
Vəli bəyin Qılıcəli bəy, Kəlbəli bəy adlı oğlanları vardı.
Rayani Air
"Rayani Air" — Malayziyanın İslami qaydalara əməl edən ilk aviaşirkəti.
Tarixi
"Rayani Air" şirkəti 19 yanvar 2015-ci ildə yaradılmışdır. Həmin ilin dekabr ayının 20-də fəaliyyətə başlamışdır. Şirkət ilk səfərini paytaxt Kuala-Lumpurdan Lanqkavi adalarına həyata keçirmişdir.
Şirkətin təyyarələrində qalxış və enişlərdən əvvəl dualar oxunur. Stüardessaların hicab örtməsi məcburidir. Sərnişinlərə təqdim olunan bütün məhsullar halaldır. Ətli yeməklər İslami qaydalara uyğun kəsilən heyvanların ətləri istifadə edilməklə hazırlanır. Donuz və spirtli içkilər uçuşlarda qətiyyən qadağadır.
Təpəkənd (Tərtər)
Təpəkənd — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Ermənilər kəndi Tonaşen adlandırır.
Tarixi
Kənd Ağdərə rayonunun tərkibində olub. Ağdərə ermənilər tərəfindən işğal edildikdən və Ağdərə rayonu ləğv edilib ərazisi qonşu rayonlar arasında bölüşdürüldükdən sonra Tərtər rayonunun ərazisinə düşüb.
Hazırda erməni silahlı qüvvələrinin işğalı altındadır.
Əhali sıxlığına görə ölkələrin siyahısı
Əhalinin dinamikası onun təbii artımını, doğum və ölüm göstəricilərinin fərqini müəyyən edir. Cəmiyyətin uzunmüddətli tarixi inkişafı əhalinin çox zəif artımı ilə xarakterizə olunur ki, bu da məhsuldar qüvvələrin inkişaf səviyyəsi ilə izah olunur. Demoqraflar əhalinin artım templərinin dəyişməsini 4 mərhələyə ayırırlar. Birinci mərhələ üçün yüksək doğum və nisbətən aşağı ölüm səciyyəvidir. Təbii artım bu mərhələdə kifayət qədər yüksəkdir. Bəzən bu mərhələni demoqrafik inqilab adlandırırlar. İnkişafda olan ölkələrin çoxunda vəziyyət demoqrafik keçidin bu mərhələsinə uyğun gəlir. Məhz bu demokrafik partlayış adlanır. Bu ölkələrdə hər qadına 3–4 uşaq düşür.
Şuya
Şuya — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, İvanovo vilayətinə daxildir.
Əhali sıxlığına görə ölkələrin siyahısı
İkinci mərhələ çoxuşaqlı ailələrdən az uşaqlı ailələrə keçid kimi səciyyələndirilir. Burada ölüm göstəriciləri də azalır. Ancaq doğumun sürətlə azalması təbii artımın aşağı düşməsinə gətirib çıxarır. Son dövrlər bir çox Şərqi Avropa və MDB dövlətlərində əhalinin artım tempi aşağı düşmüş və hətta əhali sayının azalması müşahidə olunmaqdadır.
Üçüncü mərhələ üçün ölümün yüksəlməsi və doğumun tempinin azalması səciyyəvidir. Bu mərhələdə təbii artımın zəifləməsi nəzərə çarpacaq dərəcədədədir. Bu mərhələdə bəzi ölkələr demoqrafik siyasət həyata keçirmişlər. Ancaq bəzi ölkələrdə bu siyasət hələ də öz nəticəsini verməmişdir.
Dördüncü mərhələdə doğum və ölüm göstəriciləri bir–birinə yaxınlaşır, əhalinin yüksək artım tempi aşağı düşür. Bu dövrü dünyanın ayrı-ayrı regionları müxtəlif cür keçirmişlər.
Sosioloqlar belə müəyyən etmişlər ki, insan bioloji varlıq kimi 100–140 il yaşaya bilər. Ancaq faktiki olaraq müxtəlif sosial-iqtisadi və ekoloji amillərin təsiri nəticəsində insan bu yaşdan çox az yaşayır. Ancaq son dövrlər insan ömrünün uzanması müşahidə olunur. Belə ki, 1950-ci ildə dünyada insanların orta ömür müddəti 50 il idisə, 2004-cü ilin statistikasına əsasən 66,7 il müəyyən olunmuşdur. Dünya əhalisinin orta ömür müddəti artsa da, ümumilikdə regionlar üzrə fərq çox böyükdür. Önəmli fərq isə inkişaf etmiş və zəif inkişaf etmiş ölkələr arasında qeydə alınmışdır — 28 yaş. Qadın və kişilərin orta ömür müddəti arasında da nəzərəçarpacaq fərq vərdır. Belə ki, doğulan zaman oğlan uşaqları qız uşaqlarında çox olsa da (100 qıza 104–107 oğlan) 15 yaşdan sonra onlar arasındakı fərq bərabərləşməyə başlayır, sonrakı yaş strukturunda da qadınların sayı üstünkük təşkil edir. Buna bir çox amillər təsir göstərir. Hazırda Nepaldan başqa bütün ölkələrdə qadınlar kişilərdən çox yaşayır.
Dünya əhalisinin etnik tərkibi uzun sürən tarixi prosesin nəticəsidir. Əhali etnik birliklərdən (tayfa, qohum tayfa, xalq və millətlərdən) ibarətdirlər. Tarixi dövr ərzində bir sıra xalqlar tarix səhnəsindən silinmiş (finikiyalılar, karfagenlilər), bəzilərinin minilliklərlə tarixi var (misir, yunan, çin), bəziləri isə bu yaxınlarda formalaşmışlar (ingilislər XVI, ruslar XVII–XVIII, almanlar XIX əsr). Etnik birliyin əsas əlamətləri dil, ərazi, mədəniyyət, etnik şüurun ümumiliyidir. Yer kürəsində 3–4 min xalq var, bunlardan çoxu azsaylıdır. Sayı 100 mln nəfərdən çox olan xalqlar (çin, hind, ərəb, türk, rus, benqal, yapon) dünya əhalisinin 65%-ni təşkil edir.
Aşağıda əhali sıxlığına görə azalan xətt üzrə dövlətlərin cədvəli verilmişdir.
Hazro
Hazro Diyarbəkir in şimal-şərqində yerləşən kiçik bir dağ ilçesidir.
Privoljsk
Privoljsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, İvanovo vilayətinə daxildir.
Lalələr (mahnı)
"Lalələr" — bəstəkar mahnısı.
Qızıl fondda saxlanılan "Lalələr" mahnısının bəstəkarı Telman Hacıyevdir. Sözləri isə şair Aslan Aslanova aiddir.
Mahnı təxminən 1970–1975-ci illərdə yazılıb və ifa olunub.
Yaranması haqqında
Lalələr mahnısına ilk dəfə rəqs Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Roza Cəlilova tərəfindən ifa edilmişdir.
Çat (Ərzurum)
Çat — Ərzurum ilinin ilçəsi. İlçə Ərzurum və Ərzincan arasındakı sərhəd bölgədə yerləşir.
Tarixçə
Çat ilçesi 18-ci əsrin başlarında Osmanlı Sipahilər tərəfindən mahala 17 km uzaqlıqda olan bağlıca Beldesi ətrafında qurulmuş. I. Dünya Döyüşündən sonra Kığı mahalına bağlanmış, daha sonra coğrafi mövqeyi səbəbiylə Tercan mahalına bağlanmışdır. Yavi bucaq mərkəzi ikən 1936-cı ildə Aşağıçat Köyü ilçe Mərkəzi olmuş, 1939-cu ildə inzibati bağlılığı dəyişdirilərək Aşkale mahalına bağlanmışdır. 1946-ci ildə Oyuklu kəndi adı altında Ərzurum vilayətinə bağlanmışdır. 1954-cü ildə isə Oyuklu Köyü Çat adı altında ilçe mərkəzi halına çevrilmişdir.
Coğrafiya
Ilçe Ərzurum ilinin cənubunda iştirak edən Palandöken dağların cənub qərbindəki 1960 rakıma sahib, vulkanik və qayalıq, ətrafı təpələrlə əhatə bir ərazi görünüşü kəsb edən yüksək platolar geniş sahələrə yayıldığı, çoxca düzgün ərazinin olmadığı qismən şoran və duzlu torpaqlara sahib bir quruluşda olan ilçe şərqində Tekman mahalı, Qərbində Tercan ilçesi, şimalında Ərzurum ili və Cənubda Bingöl ili, Karlıova və Yedisu mahalları ilə çevrilidir.
1986-ci ildə xidmətə girən Ərzurum - Bingöl Quru yolu mahalda keçməkdədir. Ərzurum ilinə 52 km uzaqlıqda olan ilçe Bingöl ilinin Karlıova mahalına 61 km məsafədədir. Sahə 1386 m² olub, Palandöken Dağları ətəklərindən gələn Tuzluca və Ağa kəndi çayları mahala iki tərəfdən çevirir. dolanışığını heyvandarlıqla təmin edən bir mahalda dolanışıq qaynağı ya da gəlir qaynaqları yoxdur. öz başına bir ilçedir.
İqlim
İlçede qış ayları şiddətli olub, yaz ayları isti və quraq keçir. Yağmur ümumiyyətlə bahar aylarında yağar. Qış aylarında istilik dərəcəsi -10, -18 dərəcə olub, zaman zaman -35 °C, -40 °C dərəcəni tapar. Sıx qar yağışı və tipi qış aylarında mahalın bəzi köyleriyle əlaqəsini kəsməkdə isə də mahalda olan Kənd Xidmeti Bakımevi qruplarının sıx işləri ilə qısa zamanda kənd yollar nəqliyyata açılmaqdadır.
Kür (Şəmkir)
Tarixi
Kür Şəmkir rayonunda Şəhər tipli qəsəbə. Düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi 1975-ci ildə Şamxor SES-in tikintisi ilə əlaqədar olaraq, həmin tikintidə çalıŞan mühəndis-fəhlə iŞçiləri üçün salınmış, 1978-ci ildən isə rəsmi olaraq Kur qəsəbəsi adlandırılmışdır. Qəsəbənin adı Kür çayının adından götürülmüşdür.
İqtisadiyyatı
Kür qəsəbəsində sovet dövründə bir neçə iri zavod fəaliyyət göstərib.Hal hazırda fəaliyyətini dayandırıb.Ceyrançöldə minlərlə hektar ərazidə gedən kənd təsərrüfatı sahəsində işçilərin əksəriyyəti Kür qəsəbəsinin əhalisidir.Burada əhali Kür çayından balıq tutur qəsəbə daxilindəki bazarda satışa çıxarır.
Əhalisi
Qəsəbənin əhalisi 7.800 nəfər təşkil edir. Əhalisi tamamilə Azərbaycan Türklərindən təşkil olunub
Yair Lapid
Yair Lapid — İsrail siyasətçisi, Yeş Atid partiyasının sədri və Knessetdəki müxalifət lideri olaraq çalışır. 2013-cü ildən 2014-cü ilə qədər Maliyyə naziri vəzifəsini icra etdi. 2012-ci ildə siyasətə qoşulmazdan əvvəl Lapid müəllif, TV aparıcısı və xəbər aparıcısı idi. Qurduğu mərkəzçi Yesh Atid partiyası, 2013-cü ildə ilk qanunverici seçkilərində 19 yer qazanaraq Knessetdə ikinci ən böyük partiyaya çevrildi. Gözlənilən nəticələr Lapidin aparıcı mərkəzçi nüfuzuna kömək etdi.
2013-cü ilin mart ayında Likud ilə koalisiya razılaşmasından sonra Lapid Maliyyə Naziri və Təhlükəsizlik Kabinetinin üzvü təyin edildi. 2013-cü ildə Lapid The Jerusalem Post qəzetinin "Dünyanın ən nüfuzlu yəhudiləri" siyahısında birinci yeri tutdu. O, həmçinin 2013-cü ildə aparıcı Xarici Siyasət Qlobal Düşüncələrindən biri olaraq tanınıb, və TIME jurnalının 100 "Dünyanın ən nüfuzlu insanı" siyahısında yer almışdır.
Subasarlı dərələr
Subasarlı dərələr — Subasarlı dərələr əsasən düzənlik və ovalıqlarda, qismən isə kiçik dağarası çökəklikdə müşahidə olunur. Mülayim iqlim qurşağında, eləcə də suyun artması ilə əlaqədar olaraq subasarlı dərədə su çay vadisini tamamilə örtür. Bəzən subasarlı dərənin və çay vadisinin eni olduqca böyük olur. Belə ki,Cənubi Amerikanın Amazonka çayının aşağı axarında vadinin maksimal eni təqribən 20 km-ə çatır. Bu dərədə suyun səviyyəsi qalxaraq subasarlı çay dərəsini tamamilə tutur. Bu proses Cənub yarımkürəsinin tropik sahəsinin yağmuru ilə bağlıdır.Ukraynanın Dnepr çayının aşağı axınında subasarlı dərənin eni təxminən 25 km-ə çatır. Qeyd etmək lazımdır ki, subasarlı dərənin kənar hissələrində çayın dərinliyi azalaraq nisbətən xırda süxur hissəciklərinin çökməsinə səbəb olur. Subasarlı çay dərəsinin yamacında adətən üfüqi eroziya nəticəsində əmələ gələn pillələr və ya terraslar mövcuddur.
Hindistan qarsiniyası
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Teykovo
Teykovo — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, İvanovo vilayətinə daxildir.
Ҝ
Ҝ — Azərbaycan kiril əlifbasının 15-ci hərifi. O, Ҹ hərfi ilə Azərbaycan dili üçün yeganə, başqa dillərdə mövcud olmayan hərf idi. 1991-ci ildən bəri müasir Azərbaycan dilində G hərfi ilə əvəzlənib.
Ukraynada Azərbaycan mədəniyyəti günləri (film, 1978)
Məzmun
Film Ukraynada Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənəti günlərinə həsr olunmuşdur.
Müşfiq Orucov
Müşviq Orucov (tam adı: Müşviq Arif oğlu Orucov; ) — Dördgünlük müharibə şəhidi.
Erkən illəri
Müşviq Orucov 1994-cü il sentyabr ayının 18-də Bakıda doğulub. O, 7 nömrəli Zəngilan rayon məktəbində oxuyub. Müşfiq Orucov 700 balla Azərbaycan Texniki Universitetinin avtomatika və kompyüter texnikası fakültəsinə qəbul olub. Universitetdə oxuya-oxuya həm də şadlıq sarayında ofisiant işləyib. O, havalar isinəndə axşam 7-dən səhər 7-yə qədər dondurma sexində çalışırmış.
Dördgünlük müharibədə iştirakı və ölümü
Hövsan qəsəbəsində yerləşən “Dədə Qorqud” qəbristanlığında torpağa tapşırılıb, ruhuna dualar oxunub. Tabuta sarılan döyüş bayrağı şəhidin atası Arif Orucova təqdim olunub.
Təltif və mükafatları
Müşfiq Orucov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif olunub.
Livan türkmənləri
Livan türkmanları (Livan azərbaycanlıları və ya Livan türkləri) — Livanda yaşayan türklər dir ki, sünni müsəlmandırlar və dilləri Azərbaycan dili və Ərəb dilidir.
Ümumi məlumat
Livanda türk toplumu iki qrupla təmsil olunur, onlardan hər ikisi türk xalqlarının oğuz yarım qrupuna daxildir. Birinci qrup Livan və Suriya vətəndaşları olan və dövlət tərfindən türkman adlandırılan toplumdur ki, danışdıqları ləhçələri azərbaycan dilinə daxil edilir. Livan türkmanları İordaniyada, Suriyada və İraqda yaşayan və bu dövlətlərin mərkəzi ərəb hökumətləri tərəfindən türkman adlandırılan əhali ilə eyni mənşədəndir və onlar kimi azərbaycan dilinin ləhçələrində danışmaqdadırlar. Livanın Şimal əyalətinin Akkar bölgəsində Kobayat şəhəri yaxınlığında iki kənddə 5,050 nəfər, Beqaa əyalətinin Baalbək bölgəsində Baalbək şəhəri ətrafında beş kənddə 3,800 nəfər, 1897-1913-cü illərdə Krit adasının yunan nəzarətinə keçməsi ilə Osmanlı hakimiyyətinin Krit adasından Trablusa köçürdüyü türklər, Suriyadan bura köç etmiş az sayda türkman və 1940-cı illərdə işçi olaraq Livanda əsasən Beyrut şəhərində yerləşmiş Türkiyə vətəndaşları olan türklər bu ölkədə türk toplumunu əmələ gətirirlər.
Ən çox alkoqol qəbul edən ölkələr
Ən çox alkoqol qəbul edən ölkələr - 2010-cu ilin nəticələrinə görə Moldovanın yaşından asılı olmayaraq hər bir sakininə adambaşına il ərzində 18 litr qəbul edilmiş alkoqol düşür. Bu dünya üzrə göstəricilərdən üç dəfə çoxdur.
Siyahıda üçüncü yeri Rusiya tutur. Burada il ərzində adambaşına 15,76 litr alkoqol düşür. Onluğa bu ölkələrdən başqa Ukrayna, Estoniya, Rumıniya, Sloveniya, Belarus və Böyük Britaniya daxildir.
Rapla
thumb|Rapla 2021 Rapla (Rapla) — Estoniyanın qərbində, Raplamaa bölgəsində şəhər.
Ölümcül döyüş 2: Məhv etmək (film, 1997)
Ölümcül döyüş 2: Məhv etmək — 1997-ci ildə rejissor Con R. Leonetti tərəfindən çəkilən fantastik döyüş filmidir. Filmin distribüteri New Line Cinema kinokompaniyasıdır.
Məzmun
Liu Keng və Dünyadan seçilən bir neçə yaxşı döyüşçü "Ölümcül döyüş" turnirində Xarici Dünyanın  cadugəri Şanq Tsunqu məğlub etdikdən sonra zəfərlərini qeyd edirlər. Lakin bu zaman Xarici Dünyanın döyüşçüləri Dünyaya hücum edirlər. Şao Kann müqəddəs qanunları pozaraq Yer kürəsini ələ keçirmək istəyir. İmperator Şao Kann Kitananın anası olan Sindeli dəstəsinə kraliça olaraq seçmişdir. Xarici Dünyanın İmperatoru Şao Kann və onun dəstəsi Dünyaya enməyə başlayırlar. Şao Kann və Reyden döyüşməyə başlayırlar. Şao Kann məğlub olacağını başa düşür və Sonya Bleydi girov götürür. Buna tab gətirə bilməyən Conni Keyc, onun qarşısını alan zaman Sonya Bleyd xilas olur, lakin əvəzində Conni Keyc girov düşür. Reyden isə onun dəstə üzvlərini əsir edir. Bu zaman Şao Kann Reydeni tabe olmağa çağırır. Əks halda Conni Keyci öldürəcəkdir. Reyden onun sözünə əməl etmir və Şao Kann Conni Keyci öldürür. Şao Kann qəhrəmanlara Dünyanın ona altı gün ərzində tabe olacağını bildirir və yoxa çıxır. Bu zaman qəhrəmanlar Xarici Dünyanın dəstələrinin hücumundan xilas etmək üçün buradan uzaqlaşırlar. Reyden onlara iki təklif edir: Sonya, Liu Kenq və Kitana Dünyada müttəfiqlər axtaracaqlar, Reyden isə Böyük Tanrıların nəyə görə Şao Kannın qaydanı pozmağa icazə verdiklərini öyrənməyə gedəcəkdir.
Liu Kenq və Kitana Şao Kannın hansı üsulla mğlub ediləcəyini bilən hindu şaman Gecə Canavarının axtarışındadır. Bu zaman onlara Smouk adlı kiborq hücum edir. Onun qarşısını turnirdə Liu Kenq tərəfindən məğlub edilən Sab-Zironun kiçik qardaşı alır. Sab-Ziro bu kimi robotların Şanq Tsunq tərəfindən proqramlaşdırdığını izah edir. Sab-Ziro onları yaratdığı buz körpüdən keçirərkən, gözlənilmədən Skorpion peyda olur və döyüş əsnasında Kitananı girov götürərək, yoxa çıxır. Bu zaman Sab-Zironun kiçik qardaşı Liu Kenqə onların yetərincə hazırlıqlı olmamalarını başa salır. Bu müddətdə Sonya Bleyd keçmiş müttəfini axtarıb tapır. Cek isə qol gücünün daha da gücləndirilməsi üçün onları dəmirə çevirmişdir. Bu zaman onlara Sayraks adlı kiborq hücum edir. Sonya Bleyd və Cek onun qarşını məharətlə almağı bacarırlar.
Reyden Böyük Tanrılarla görüşən zaman onlara üç sual verir: Onlar nəyə görə Şao Kannın qaydanı pozmağa və Dünyaya hücum etdiyinə icazə veriblər, Şao Kannı necə məğlub etmək olar. Onun sualları Böyük Tanrılar tərəfindən birmənalı qarşılamçır. Şinnok adlı tanrı Reydenə Şao Kannın məğlub olması üçün Sindel və Kitana birləşmələrini söyləyir. Digər tanrı isə bu hadisələrin bitməsi üçün əsas açarın Şao Kannı məğlub etmək olduğunu bildirir. Bu müddətdə Liu Kenq Gecə Canavarını tapır və o, Liu Kenqin özünə inamını artırmaq üçün ona üç sınaqdan keçməyi təklifini verir: Birinci sınaq onun hissiyatı yoxlamaq üçün heyvana dönməsi, ikinci sınaq düşmənin əsl simasını tanımaq, üçüncü sınaq isə göstərilmir. Liu Kenq ilk sınaqdan uğurla keçir. İkinci sınaqda isə ona Kitananı unutdurmaq üçün müxtəlif hiylələr hazırlayan Ceyd ilə tanış olur. Liu Kenq bu sınağı keçdikdən sonra Ceyd ona Şao Kana qarşı mübarizə aparmaq üçün köməyini təklif edir və Liu Kenq onunla razılaşır. Sonya və Cek məbədə çatan zaman Milina onlara hücum edir. Sonya Bleyd onun müqavimətini dəf edə bilir. Bir müddət sonra qəhrəmanlar məbəd ətrafına gəlirlər. Reyden bir neçə döyüşçünü məğlub etdikdən sonra kürək nahiyəsindən yaralanır. Liu Kenq Ceydin köməyi ilə Kitanan girov saxlandığı yerə gəlir. Bu zaman Baraka və Şivanın hücumlarına məruz qalır. Liu Kenq onların hücumunu dəf etdikdən sonra Kitana Şivaya övladlıq hissini bildirir. Lakin gözlənilmədən Şiva ayılaraq onlara hücum edir. Onlar Ceydin Şao Kannın qulu olduğunu öyrənincə, Liu Kenq ona öləcəyini bildirir. Bir müddət sonra Şao Kann Ceydi uğursuz cəhdinə görə əjdahaya yem olaraq verir.
Reyden Şinnok başda olmaqla bərabər, Böyük Tanrılar tərəfindən aldadıldığını başa düşür. Sonya Bleyk yaralandığı kürək nahiyəsinə diqqət yetirdikdə, əjdaha tatuajını görür. Məlum olur ki, bu tatuaj ona daimi həyat gücü verir. Sayraks və Milinada olan tatuajlar isə müvəqqəti idi. Həmçinin, Reydenin atasının Şinnok, qardaşının isə Şao Kann olduğu məlum olur. Reyden başa düşür ki, Şinnok ona bu yalanı ona görə söyləmişdir ki, qəhrəmanlar Şao Kann ilə vuruşmasınlar. Bir müddət keçdikdən sonra qəhrəmanlar Şao Kann və onun dəstəsi ilə qarşılaşırlar. Şinnok Reydenə ailəsinə qatılmasını desə də, Reyden ailəsinin Dünyada olduğunu bildirir. Bu zaman Şinnok ona ölücəyini bildir və Şao Kannın sehrli gücü sayəsində Reyden huşunu itirir. Bu hadisələrə dözməyən Lui Kenq, Sonya, Kitana və Cek, Şao Kann başda olmaqla, onun müttəfiqləri ilə vuruşurlar. Döyüş əsnasında Cek Motaronu məğlub edərək Sonyaya Ermak və Nub Saybotun müqavimətini dəf etməkdə kömək edir. Kitana hiylə ilə Sindeli məğlubiyyətə düçar edir. Liu Kenq uzun müddət Şao Kannla vuruşur və əjdahaya dönür. Şao Kann öz növbəsində Lerney Hidrasına çevrilir. Döyüşdə Şao Kannın adi insanlarda olduğu kimi qan axır. Şinnok isə ona müqəddəs qaydaları pozmaqda təqsirkar olduğunu bildirir. Şinnok onu sehrli qüvvəsi ilə yox etmək istəyir. Bu zaman Böyük Tanrılar Şinnokun qarşısı alır və Dünyanın taleyini "Ölümcül döyüş" turnirinin həll edəcəyini bildirir. Döyüşün sonunda Liu Kenqə yenidən heyvan hissi qayıdır və ona qalib gələrək, Dünyanı xilas edir. Şinnok isə Böyük Tanrılar tərəfindən cəhənnəmə göndərilir. Bu hadisədən sonra Sindel artıq yaxşı halına qayıdaraq, qızı Kitanaya əvvəlki kimi analıq hissini bəsləyir. Liu Kenq Kitananı sevir və bu barədə ona deyir. Reyden isə onları həmişə birgə mübarizə etməyə çağırır.
Saundtrek
İlk filmdə olduğu kimi bu filmin də bəstəkarı Corc S. Klintondur. Filmin başlanğıc mahnısının müəllifləri Praqah Xan və Oliver Adamsdır. Filmin saundtrek albomu 28 oktyabr 1997-ci il tarixində "TVT" firması tərəfindən istehsal edilmişdir.
Zavoljsk
Zavoljsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, İvanovo vilayətinə daxildir.
Mütərəqqi partiyası (İsrail)
Mütərəqqi partiyası — İsraildə bir siyasi partiya idi.Mütərəqqi Partiyasının qurucularının əksəriyyəti müstəqillikdən əvvəl fəaliyyət göstərən Yeni Aliyah Partiyası və HaOved HaTzioni sıralarından gəlmiş liberal bir partiya idi. Əsasən Mərkəzi Avropadan gələn immiqrantlardan ibarət idi.
Üç qrup tərəfindən formalaşdırıldı: Birincisi və ən çoxu, ümumiyyətlə sosial məsələlərdə liberal mövqe tutan, əsasən Mərkəzi Avropa, orta təbəqə olan Yeni Aliyah Partiyası idi. İkincisi, Histadrutdakı qeyri-sosialist işçi qrupu HaOved HaTzioni idi, sinif mübarizəsi fikrini rədd etdi. Sonuncu, sənətkarlar, kiçik fermerlər və liberal peşələrin üzvlərindən ibarət olan və "B qrupundan" fərqli olaraq mərkəzdən çıxaraq Histadruta yönəlmiş General Sionistlərin "A qrupu" idi. Sosialist olmasa da, sosialist istəklərinə intellektual rəğbət bəsləyirdilər və koalisiya hökumətində Mapai ilə əməkdaşlıq etməyə açıq idilər.
Sona Vəlixan
Sona xanım İbrahim qızı Vəlixan — göz həkimi, əməkdar elm xadimi, professor, Azərbaycan Tibb İnstitutunun kafedra müdiri, Azərbaycan ET Oftalmologiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini, Azərbaycan Oftalmoloqlar Cəmiyyətinin sədri.
Həyatı
Sona xanım Vəlixan 1908-ci ildə Peterburq Tibb İnstitutunu bitirmiş və Azərbaycanda ilk ali təhsilli həkim qadın olmuşdur.
1923–1939-cu illərdə S. Vəlixan Azərbaycan Tibb İnstitutunun göz xəstəlikləri kafedrasında assistent, dosent və professor vəzifəsində çalışmış, 1939–1971-ci illərdə isə Ə. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun göz xəstəlikləri kafedrasının müdiri olmuşdur. 1946–1960-cı illərdə S. İ. Vəlixan Azərbaycan ET Oftalmologiya İnstitutunun elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsini tutmuşdur. thumb|200px|left|Sona Vəlixanın xatirə lövhəsi ([[Bakı)]] Sona Vəlixan 60-dan artıq elmi əsərin, o cümlədən 2 monoqrafiyanın müəllifidir. Onun elmi işləri əsasən cüzam, sifilis, vərəm və müxtəlif şişlər nəticəsində zədələnmiş görmə üzvünün morfoloji dəyişiklikləri, gözün zədəsi, qlaukoma və traxoma problemlərinə həsr olunmuşdur. S. Vəlixan tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq olan ilk azərbaycanlı qadını olmuşdur.
Elmi işinin dərinliyinin və dəyərinin təsdiqi 1931-ci ildə "Endoftalmitin patoloji anatomiyasına dair" məqaləsi ilə Nobel Komitəsinin diqqətinin özünə cəlb etmişdir. S. Vəlixan ömrünün böyük hissəsini oftalmoloq kadrların hazırlanması kimi nəcib işə həsr etmiş, onun rəhbərliyi altında 3 doktorluq və 18 namizədlik dissertasiyası müdafiə edilmişdir.
Prof. S. İ. Vəlixan kliniki işlə bərabər geniş konsultativ işi də aparır, elmi-pedaqoji, müalicə fəaliyyəti ilə yanaşı ictimai problemlərə də böyük məsuliyyətlə yanaşırdı. 1945–1950-ci illərdə o, Azərbaycan Oftalmoloqlar Cəmiyyətinin sədri olmuşdur.
İstriya
thumb|290px|İstriya İstriya — Adriatik dənizində yarımada. Xorvatiyanın şimal-qərb hissəsində yerləşir. Yarımadanın az bir hissəsi Sloveniyaya və İtaliyaya məxsusdur.
Ümumi məlumat
Adriatik dənizinin ən böyük yarımadalarından biridir. Yarımadanın şimal-qərbində Triest körfəzi, şərqində isə Kvarner körfəzi yerləşir.
Sahillərində olan iri xorvat şəhərləri: Pula — 57 460 nəfər (2011), Rovin — 13 647, Poreç — 10 448, Labin — 7 904, Opatiya — 7 850, Umaq — 7 769, Oazin — 4 986. Adriatik sahillərində yarımadaya yaxın ərazidə Xorvatiyanın üçüncü ən böyük şəhəri olan Rieka yerləşir.
Yarımada görməli yerləri, gözəl çimərlikləri və Venesiya stilli tikililəri ilə insanı özünə cəlb edir.
Zemfira Nəcəfova
Zemfira Musabala qızı Nəcəfova — Azərbaycanın teatr və kino aktrisası,N.B.Vəzirov adına Lənkəran Dövlət Dram Teatrının aparıcı aktrisası Azərbaycanın Respublikasının Əməkdar artisti(2015)
Həyatı
1950-ci il 1 apreldə  Bakı şəhərində anadan  olub.1975-ci ildə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirib və həmin ildən N. B. Vəzirov adına Lənkəran Dövlət Dram Teatrın da aktrisa vəzifəsində çalışır.30 dekabr 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
Oynadığı tamaşalardan rollar:
və sair rolları ilə tamaşaçıların yaddaşında qalmışdır.
Qasapet
Qasapet — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Qasapet kəndi Tərtər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. Kənd 1993-cü ildən Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin işğalı altındadır.
Tarixi
1593-cü ildə Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyalətinin Xaçın sancağının Çiləbörd nahiyəsinin kəndi. Kəndin adı Qəssаblаr olaraq keçir. 1727-ci ildə Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyalətinin Qarabağ livasının Çiləbörd nahiyəsinin kəndi. Kəndin adı Qıssааbаd olaraq keçir. thumb|300px|1856-ci illər xəritəsi. Qassabad thumb|300px|Cavanşir qəzası 1 Yanvar 1903-ci illər xəritəsi. Kasapet Kənd Ağdərə rayonunun tərkibində olub. 1992-ci ildə Ağdərə rayonu ləğv edilib ərazisi qonşu rayonlar arasında bölüşdürüldükdən sonra Tərtər rayonunun ərazisinə düşüb.
Cənubi Amerika plitəsi
Cənubi Amerika plitəsi — Cənubi Amerikanı və Atlantik okeanın Orta-Atlantik dağ silsiləsinə qədər olan dabanını əhatə edən tektonik plitə. Şərq hissəsi Afrika plitəsi ilə divergent sərhədlərə malikdir və bu sərhəd Orta-Atlantik dağ silsiləsinin cənub hissəsini əmələ gətirir. Cənub hissədə Antarktika plitəsi və Skotiya plitəsi ilə mürəkkəb sərhədlərə sahibdir. Qərb hissədə Naska plitəsi ilə konvergent sərhədləri var. Şimal hissədə Karib dənizi plitəsi və Şimali Amerikanın okeanik qabığı ilə həmsərhəddir. Çili üçqat qovşağında (üç plitənin görüşdüyü ərazi) Çili qalxması Şimali Amerika plitəsinin altına subduksiya edir.
Cənubi Amerika plitəsi hərəkətdədir, Orta-Atlantik dağ silsiləsindən qərbə doğru istiqamətdədir. Şərqə doğru hərəkət edən və daha sıx olan Naska plitəsi Sakit okean sahili boyunca Cənubi Amerika plitəsinin altına ildə 77 mm sürətlə subduksiya etməkdədir. Bu plitələrin toqquşması nəticəsində And dağları və bu ərazidə yerləşən vulkanlar əmələ gəlir.
Gərçəbulaq
Gərçəbulaq- Şəmkir rayonunun cənubunda dağ.
Ümumi məlumat
Dağ Cəyir kəndindən şərqdə yerləşir. Hündürlüyü 1472 m. Gərcəbulaq variantında da qeydə alınmışdır. Dağ ətrafındakı eyniadlı bulağın adını daşıyır. Bulağın adı isə Gər(cə) (cır tut ağacı) və bulaq (su obyekti) komponentlərindən düzəlib, "cır tut ağacı və ya cır tut meşəsi olan yerdəki bulaq" deməkdir.
Həmçinin bax
Şəmkir rayonu
Xarici keçid
kayzen.az
Garcinia imberti
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aud (Hindistan)
thumb|right|300px|Aud — [[Hindistanın şimalında tarixi əyalət.]] Aud(Avadh, Audh; अवध, Awadh, Oudh) — Hindistanın şimalında tarixi əyalət.
Tarixi
Bu əyalət öz adını qədim Koşala dövlətinin paytaxtı Ayodhyadan alıb.
Böyük Moğol İmperiyası dönəmində Aud bir söbə idi. I Səadətəli xan Audun müstəqilliyini elan edib, Aud nəvvablığını yaratdı. Bu nəvvablıq XVIII-XIX əsrlərdə iqtidarda oldu.
Coğrafiyası
Bu tarixi əyalət Hindistanın şimalında qərar tutan müasir Uttar Pradeş ştatında yerləşirdi.
Gəzi parkı etirazları
Taksim Gəzi Parkı etirazları, 61-ci Türkiyə Cümhuriyyət i Hökumətinin, İstanbul un Bəyoğlu rayonunda yerləşən və sadəcə ümumi xidmətdə işlədilmək qaydası ilə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi nə verilmiş Taksim Gəzi Parkına İstanbul 6-cı İdarə Məhkəməsi və 2 Nömrəli Mədəniyyət və Təbiət Varlıqlarını Qoruma Qurulu qərarı olduğu halda Topçu Qışlasını Taksim Piyadalaşdırma Proyekti çərçivəsində tikinti icazəsi olmadan yenidən inşa etməsini əngələmə aksiyası olaraq başlamışdır.
27 May 2013 tarixində iş aparatlarının parka girməsindən sonra bu xəbərin sosial şəbəkə vasitəsi ilə qısa müddətdə yayılması nəticəsində bəzi aktivistlərin parka gedib çalışmaları durdurmağa çalışmasına polis həddindən artıq təzyiqli güclə müdaxilə etmişdir. Bu müdaxilələr və dövrün baş naziri Ərdoğanın tikinti işində israrlı açıqlamaları ilə aksiyalar hökumət əleyhinə yürüşlərə çevrilmiş və başda Ankara, İzmir kimi böyük şəhərlər olmaqla Türkiyənin digər vilayətlərinə də yayılmışdır. 1 İyun tarixində polis qüvvətləri Taksim meydanından çəkilmişdir və etirazçılar Gəzi Parkında böyük bir kamp qurmuşdular. Kampda könüllülərin çalışdığı kitabxana, mətbəx kimi təsislər qurulmuşdu. 15 İyun axşamındakı polis müdaxiləsindən sonra Gəzi Kampı dağıdılmışdır. Bu hadisədən sonra Türkiyənin müxtəlif vilayətlərindəki parklarda forumlar düzəldilməyə başlanmışdır.
Yitzhak Şamir
Yitzhak Şamir — 1983-2004 və 1986-1992-ci illərdə iki müddət xidmət edən bir İsrail siyasətçisi və İsrailin yeddinci Baş naziri idi. İsrail dövləti qurulmazdan əvvəl Şamir sionist yaraqlı Lehi qrupunun lideri idi. İsrail dövləti qurulandan sonra 1955-1965-ci illər arasında Mossada Knesset üzvü olaraq xidmət etdi. Knessetin 6-cı spikeri və xarici işlər naziri vəzifələrini icra etdi. Şamir, David Ben-Gurion və Benyamin Netanyahudan sonra ölkənin üçüncü ən uzun müddət işləyən baş naziri idi.
Ҹ
300px|thumbnail
Ҹ — Azərbaycan kiril əlifbasının hərifi. O, Ҝ hərfi ilə Azərbaycan dili üçün yeganə, başqa dillərdə mövcud olmayan hərf idi. 1991-ci ildən bəri müasir Azərbaycan dilində C hərfi ilə əvəzlənib.
Ərşad Hüseynov
Ərşad Hüsü oğlu Hüseynov — Digesta hüquq firmasının direktoru.
Həyatı
Hüquqşünas kimi əmək fəaliyyətinə Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Həkim Komissiyasında hüquq məsləhətçisi olaraq başlamışdır. Əsas işi ilə yanaşı Odlar Yurdu Universitetinin, daha sonra isə Qərb Universitetinin hüquq fakültəsində dərs də keçmişdir. 1998-ci ildə "Digesta" hüquq firmasını təsis etmişdir. Bu firma həm hüquq xidmətlərinin göstərilməsi, həm də hüquq ədəbiyyatının çapı ilə məşğul olur. 2002-ci ildə Müdafiə Nazirliyinin Mərkəzi Hərbi Həkim Komissiyasından çıxaraq bütün əmək fəaliyyətini "Digesta" hüquq firmasına bağlamışdır və bu gün də həmin firmanın direktoru vəzifəsində çalışır.
Hazırda Abşeron rayonunun Masazır kəndində yaşayır. Ailəlidir. İki qızı, bir oğlu var.
Qarabağ müharibəsində iştirakı
BDU-nun hüquq fakültəsinin əyani şöbəsində təhsil alsa da, Dağlıq Qarabağda gedən döyüşlərdə könüllü olaraq iştirak etmişdir.
Fəaliyyəti
Ərşad Hüseynov hüququn müxtəlif sahələrinə dair çoxlu sayda kitabların, elmi və publisistik məqalələrin müəllifidir. Elmi-publisistik yazılar nəzərə alınmasa, onun hüquq sahəsində ilk sanballı işi 2000-ci ildə V. Y. Çirkinin "Xarici ölkələrin konstitusiya hüququ" dərsliyini rus dilindən tərcümə edərək çap etdirməsi olmuşdur. Daha sonra onun digər müəlliflərlə birgə əməyinin məhsulu olan "Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin kommentariyası" (2001), "Azərbaycan Respublikası Cinayət-Prosessual Məcəlləsinin kommentariyası" (2003), "Azərbaycan Respublikası Mülki Prosessual Məcəlləsinin kommentariyası" (2010) kitabları işıq üzü görmüşdür. Bu kitablar Azərbaycan Respublikasının tarixində həmin məcəllələrə verilən ilk kommentariyalar olmuş və müxtəlif sahələrdə çalışan hüquqşünasların ən geniş istifadə etdiyi elmi-praktiki kitablardandır.
Ərşad Hüseynovun son illərdə əsas diqqət yetirdiyi sahə yol hərəkəti ilə bağlı qanunvericiliyin araşdırılması və şərhi olmuşdur. Bu sahədə onun iki kitabı işıq üzü görmüşdür: "Yol hərəkəti qaydaları əleyhinə olan inzibati xətaların kommentariyası" (2008) və "Yol hərəkəti qaydaları əleyhinə olan inzibati xətalara görə məsuliyyətə cəlb etmə qaydalarının icmal şərhi" (2011). Bu kitablar da ölkəmizin tarixində həmin mövzuda yazılan ilk və hələ ki, yeganə kitablardır. Hazırda o, cəmiyyət üçün geniş maraq doğuracaq bir kitab – "Yol hərəkəti haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununun kommentariyası" kitabı üzərində işləri yekunlaşdırmaq üzrədir. Bu kitab Azərbaycan Respublikasında yol hərəkəti qaydalarına verilmiş ilk elmi-praktiki şərh olacaqdır.
Qavrilov Posad
Qavrilov Posad — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, İvanovo vilayətinə daxildir.
Knud Rasmussen
Knud Rasmussen — Danimarkalı səyyah. Rasmussen Şimal Qütbünə çatmış ilk səyyahdır.
Həyatı
Rasmussen Qrenlandiyanın kiçik balıqçı şəhəri olan İlusatda anadan olmuşdur. Uşaqlığı Eskimosların arasında keçən Rasmussen burada yaşayan yerli xalqın mədəniyyətini, ovlama üsullarını və qarlı havalarda hərəkət etmək vasitələrini öyrənmişdir. 1902-ci ildə Danimarka Qrenlandiya Araşdırmaları Cəmiyyətinə üzv seçilən Rasmussen Şimal Qütbünə getməyin yollarını araşdırmışdır. Səyyah kimi fəaliyyət göstərməzdən əvvəl, Rasmussen bir müddət sahibkarlıqla məşğul olmuşdur. O, Eskimosların ehtiyaclarını ödəyən şirkət yaratmışdır. Əsasən ərzaq və tibbi yardımlar daşıyan şirkətdən əldə olunan qəlirlə Knud Rasmussen Şimal Qütbünə ekspedisiyasını təşkil etmişdir.1912-ci ildə Rasmussen Qrenlandiyada Peter Frenç və iki eskimos xizəkçisi ilə birlikdə, Peary Land buzluq ərazisini keçmişdir. İlk cəhd uğurlu alınmamışdır.
İkinci cəhd Lanq Koc və Torild Vulfla birlikdə edilmişdir. 1916–1918-ci illərdə, təşkil olunmuş ekspedisya nəticəsində Qrenlandiyanın ən şimal nöqtəsi fəth edilmişdir. Rasmussen 1919-cu ildə şərqi Qrenlandiya ərazilərinə səfər etmiş və burada yaşayan Eskimosların həyat və mədəniyyət şəraitlərini öyrənmişdir. O, Qrenlandiyada apardığı araşdırmaları Myths and Legends from Greenland kitabında toplayaraq nəşr etdirmişdir. 1921–1924-cü illərdə isə Rasmussen Kanadanın şimalında yaşayan Eskimoslar barəsində araşdırmalar aparmışdır. Aparılmış bu araşdırmalar nəticəsində iki cildlik Across Arctic America kitabı nəşr olunmuşdur. 1933-cü ilə qədər Eskimosların həyat tərzləri və yaşamlarını araşdıran Knud Rasmussen 1933-cü ildə Danimarkanın paytaxtı Kopenhagen şəhərində vəfat etmişdir.
Qar xətti
Qar xətti — il ərzində düşən atmosfer yağıntısının hətta yayda belə əriməyə imkan tapmadığı xətt.
Qar xətti ərazinin iqlim xüsusiyyətlərinin təsiri altında formalaşır. Həmçinin relyef xüsusiyyətlərindən də asılıdır. Qar xətti soyuq və rütubətli rayonlarda enir. Orta temperaturlu və quraq olan ərazilərdə yüksəlir. Antarktikada qar xətti dəniz səviyyəsinə qədər enir. Arktikada dəniz səviyyəsinin bir neçə yüz metrliyində yerləşmişdir. Ən hündür qarxətti tropik və subtropik rayonlarda (6500 m-ə qədər Tibet yaylasında və Cənubi Amerikadakı And dağlarında), ekvatorda (4400 m-ə çatır) müşahidə olunur.