cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nadir Abdullayev (dilçi)
Həyatı
1962–1965-ci illərdə APİ-də əyani aspiranturada təhsil alıb. 1965-ci ildə aspirantura təhsilini başa vurub və "Şagirdlərin orfoepik vərdişlərinin formalaşdırılması yolları" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edib. Dissertasiya işini müdafiə etdiyi 1965-ci ildən Pedaqoji İnstitutun Filologiya fakültəsində Azərbaycan dili və onun tədrisi metodikası kafedrasında müəllim vəzifəsində fəaliyyətə başlamışdır. Müəllim, baş müəllim, dosent vəzifələrində çalışmışdlr. 1993-cü ildən professor vəzifəsinə təyin olunmuş və 2021-ci ildə təqaüdə çıxana qədər fasiləsiz olaraq həmin kafedranın professoru vəzifəsində işləmişdir.
Elmi-pedaqoji fəaliyyəti
Tələbə olaraq təhsilə başladığı 1954-cü ildən fəaliyyətini ADPU-ya bağlamış Nadir Abdullayevin bu təhsil müəssisəsinin pedaqoji və elmi həyatına, dilçiliyin və Azərbaycan dilinin tədrisi metodikasının, nitq mədəniyyəti, orfoepiya və orfoqrafiya fənlərinin və elm sahələrinin, natiqlik sənətinin inkişafına əhəmiyyətli töhfələri olmuşdur. Nadir Abdullayev 25 adda monoqrafiya, proqram, dərslik və dərs vəsaitlərinin, o cümlədən təlim rus dilində olan orta məktəblərin VII və IX sinifləri üçün "Azərbaycan dili" dərsliklərinin, 100-ə yaxın məqalənin müəllifidir.
2008–2009 və 2009–2010-cu tədris illərində ADPU-da keçirilən "İlin müəllimi" nominasiyasının qalibi olmuşdur. "Nitq mədəniyyəti" fənni üzrə Respublikanın ali məktəblərində istifadə olunan, bir neçə dəfə təkrar dərc edilmiş samballı dərsliyin müəllifidir. Onun həmmüəllifliyi ilə rusdilli oxucular üçün rus dilində nəşr olunmuş "Azərbaycan dili" ("Азербайджанский язык") dərsliyi müxtəlif xalqların nümayəndələrinin və xarici vətəndaşların dövlət dilimizi öyrənməsində əsas vəsaitlərdən biri kimi istifadə olunmaqdadır.
On il filologiya fakültəsində dekan müavini, fakültə partiya təşkilatının katibi olmuşdur. Bir çox dissertant və doktorantın elmi rəhbəri və opponenti olmuşdur. Professor Nadir Abdullayev uzun illər universitet və fakültə elmi şuralarının, eləcə də təlim və tərbiyənin nəzəriyyəsi və metodikası ixtisası üzrə universitetdə fəaliyyət göstərən dissertasiya şurasının üzvü kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Elmi-pedaqoji və təlim-tərbiyə sahəsindəki fəaliyyəti nəzərə alınaraq dəfələrlə Universitet rəhbərliyinin fəxri fərman və təşəkkürlərinə, Təhsil Nazirliyinin "Qabaqcıl təhsil işçisi" döş nişanına və "Əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülmüşdür.
İctimai fəaliyyəti
Professor Nadir Abdullayevin fəaliyyəti yalnız elm və təhsil sahəsi ilə, təlim-tərbiyə işləri ilə məhdudlaşmamışdır. O, fəal şəkildə ictimai işlərlə məşğul olmuş, on beş ilə yaxın "Azərbaycan Miqrant və Məcburi Köçkünlərin Hüquqlarının Müdafiəsi" İctimai Birliyinə sədrlik etmişdir. Birliyin respublikada yaşayan miqrant və məcburi köçkünlərin hüquqlarının müdafiəsi sahəsində həyata keçirdiyi beynəlxalq və yerli layihə və tədbirlər sırasında onun özünəməxsus payı vardır.
2004-cü ildən təsisçisi və baş redaktoru olduğu "Qarabağın səsi" qəzeti Azərbaycan dili ilə yanaşı, rus və ingilis dillərində nəşr edilərək dünyanın 64 ölkəsinə yayımlanmaqla Qarabağ həqiqətlərini dünya ictimaiyyətinə çatdırmışdır.
2005-ci ildə Azərbaycanda Vətəndaş Cəmiyyətinin İnkişafına Yardım Assosiasiyasının (AVCİYA) Xocalı soyqırımına həsr etdiyi "Xocalı soyqırımı: milyon imza – bir tələb", "Şuşa – qədim Azərbaycan diyarı" kimi unikal kitabların müəlliflərindəndir. Həmin nəşrlər ABŞ və Avropa dövlətlərinin parlamentlərinə, Haaqa Beynəlxalq Məhkəməsinə, dünyanın tanınmış kitabxanalarına göndərilmişdir.
Elmi-pedaqoji fəaliyyətinə böyük məsuliyyətlə yanaşan N. Abdullayev universitet və fakültə elmi şuralarının, eləcə də təlim və tərbiyənin nəzəriyyəsi və metodikası ixtisası üzrə universitetdə fəaliyyət göstərən müdafiə şurasının tərkibində uzun illər səmərəli fəaliyyət göstərmiş, pedaqoji təhsilin inkişafında və müəllim hazırlığında böyük xidməti olmuşdur. Professor Nadir Abdullayevin müəllifi olduğu dərsliklər və dərs vəsaitləri, fənn proqramları, Azərbaycan dilinin müxtəlif sahələrinə, xüsusən dil tədrisinin metodikasına və nitq mədəniyyətinə dair mühazirələri gənc filoloq müəllimlərin formalaşmasında xüsusi rol oynamışdır.
Nadir Abdullayev ədəbi-bədii yaradıcılıqla da məşğul olmuşdur və mövzusu real həyatdan, qarşılaşdığı və ya iştirakçısı olduğu gerçək hadisələrdən, zəngin xatirələrdən götürülmüş lirik-psixoloji hekayələrin müəllifidir.
2021-ci ildən təqaüdə çıxmış professor Nadir Abdullayev səmərəli pedaqoji fəaliyyətinə, Azərbaycanda təhsilin inkişafındakı xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 18 aprel 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Əməkdar müəllim" fəxri adına və Təhsil Nazirliyinin "Qabaqcıl təhsil işçisi" döş nişanına layiq görülmüşdür.
Əsərləri
Dərslik və vəsaitləri:
Ədəbi-bədii əsərləri:
Sons of the Forest
Sons of the Forest —"Endnight Games" tərəfindən istehsal edilmiş və "Newnight" tərəfindən yayımlanmış survival horror videooyunu. Bu, 2018-ci ildə buraxılmış "The Forest" videooyununun sikvelidir. Oyun "Microsoft Windows" üçün erkən giriş vasitəsilə 23 fevral 2023-cü ildə buraxılmışdır.
Falih Rıfkı Atay Təbiət Parkı
Falih Rıfkı Atay Təbiət Parkı ― Türkiyənin İstanbul ilinin Sarıyer ilçəsində yerləşən təbiət parkı.
Sarıyerin Bahçeköy məhəlləsindən 7 km şimal-qərbdə və Neşet Suyu Təbiət Parkının yanında yerləşən Falih Rıfkı Atay Təbiət Parkı 16,33 hektar ərazini əhatə edir. Park 2011-ci ildə yaradılmışdır və Belqrad meşəsi daxilində yerləşən doqquz parkdan biridir. Qorunan ərazi jurnalist, yazıçı və siyasətçi Falih Rıfkı Atayın (1894-1971) şərəfinə adlandırılmışdır.
Osmanlı sultanı Qanuni Sultan Süleyman (1520–1566-cı illər) tərəfindən Belqrad mühasirəsində hərbi əsir olaraq götürülmüş serblər İstanbula gətirildi və əvvəllər park sərhədləri daxilində olan kənddə yerləşdirildilər. Təbiət parkında 1999-cu ilin noyabrında mədəni irs olaraq qeydiyyata alınmış qorunan tarixi tikili statuslu kilsənin dağıntıları var.
Təbiət parkı ziyarətçilər üçün gündəlik olaraq gəzinti, velosiped və piknik kimi açıq hava istirahət fəaliyyətlərini təklif edir. Ərazidə uşaqlar üçün oyun meydançaları var. Parkda həmçinin, açıq hava restoranı fəlaiyyət göstərir. Ziyarətçilər və nəqliyyat vasitələri üçün giriş ödənişlidir.
Ekosistem
Təbiət parkı zəngin flora və faunaya malikdir. thumb| Təbiət parkındakı kilsə xarabalıqlarıFlora
Park müxtəlif bitki növləri üçün yaşayış yeridir. Bölgədəki əsas ağaclar yay palıdı ( Quercus robur) və Carpinus betulus-dur. Digər enliyarpaqlı ağaclara Quercus petraea,Quercus vulcanica, kol bitkilərinə isə Rubus plicatus, tikanlı bigəvər, Erica arborea və nəcib dəfnə ( Laurus nobilis) daxildir. Parkda tüklü cökə və şərq fıstığı (Fagus orientalis) kimi nadir növlər də mövcuddur. Smilax excelsa, Aubrieta cultorum, yabanı çiyələk (Fragaria) və pişiknanəsi (Nepeta cataria) təbiət parkında tapılan çiçəkli bitkilərdəndir.
Fauna thumb| Belqrad meşəsindəki Bahçeköy maral ferması. Təbiət parkında əsasən müşahidə olunan heyvanlar oxlu kirpi, sincab, tısbağa, qarğa, ağacdələn və sərçələrdir. Təbiət parkının qarşısında maral ferması var.
Tural Məmmədli (əsgər)
Tural Aqil oğlu Məmmədli (22 mart 1998; Bəyimsarov, Tərtər, Azərbaycan — 9 oktyabr 2020; Suqovuşan, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin MAXE əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tural Məmmədli 1998-ci il mart ayının 22-də Tərtər rayonunun Bəyimsarov kəndində dünyaya gəlib. Tərtər rayon, Bəyimsarov kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. 2016-cı ildə hərbi xidmətə çağırılıb. 2020-ci ilin sentyabrından isə müddətdən artıq hərbi qulluqçu kimi işə başlayıb.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Tural Məmmədli Suqovuşan, Tərtər doyüşlərində iştirak edib. 9 oktyabr 2020-ci ildə Suqovuşanda şəhid olub. 23 oktyabr 2020-ci ildə Tərtərdə dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Məmmədli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Məmmədli ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Məmmədli ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Pişikquyruğu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Tahir Məmmədov (icra başçısı)
Tahir Məmmədov — Şamaxı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı. Tahir Məmmədov bu təyinata qədər Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyində nazirin müşaviri və şöbə müdiri vəzifələrində çalışıb.
Heydər Əliyev Fondunda şöbə müdiri vəzifəsində işləyib və Fondun bir sıra yerli və beynəlxalq layihələrində məsul şəxs olub.
Bakı Dövlət Universitetinin doktorantıdır.
Fəaliyyəti
1977-ci ildə Ağdam rayonunun Mollalar kəndində anadan olmuşdur. 1998-ci ildə Mingəçevir Politexnik İnstitutunu İqtisadçı ixtisası üzrə, 2011-ci ildə isə Bakı Dövlət Universitetini Hüquqşünas ixtisası üzrə bitirmişdir.
Əmək fəaliyyətinə 1999-cu ildə "Mingəçevir" Televiziya və Radio Şirkətində redaktor kimi başlamışdır. Sonralar "Uşaqların Xilası" (Save the children) Humanitar təşkilatında layihə işçisi, "Beynəlxalq Xilasetmə Komitəsi" (İRC) Humanitar təşkilatında media üzrə məsul şəxs, "Azbentonit" MMC-də texniki istehsalat şöbəsinin rəisi, "İctimai" Televiziya və Radio Yayımları Şirkətində baş direktorun köməkçisi və şirkətin İctimaiyyətlə əlaqələr və monitorinq departamentinin direktoru.
Tahir Məmmədov Heydər Əliyev Fondunda şöbə müdiri, "Eurovision" Mahnı Müsabiqəsində Azərbaycan nümayəndə heyətinin üzvü və rəhbəri, İctimai Televiziyada departament direktoru vəzifələrində çalışıb. Şamaxı şəhər icra hakimiyyəti başçısı təyin olunanadək, Azərbaycan Respublikası Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyində nazir müşaviri, daxili nəzarət və audit şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb.
Avropa Şurasının Alt Komissiyasında "İnformasiya cəmiyyətinin inkişafı" daimi işçi qrupunun üzvü və Avropa Yayım Birliyində Azərbaycan təmsilçisi olub, YUNESKO-nun "İnformasiya hamı üçün" Proqramının (IFAP) Azərbaycan Komitəsinin sədridir.
Tahir Nadir oğlu Məmmədov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 30 oktyabr 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Şamaxı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib
Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) üzvüdür.
Evlidir, 2 övladı var.
NGC 6126
NGC 6126, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şimal Tacı bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Musa Mustafayev
Musa Əlövsət oğlu Mustafayev (23 mart 2001; Masallı rayonu, Azərbaycan — 6 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Musa Mustafayev 2001-ci il martın 23-də Masallı rayonunun Xoşçobanlı kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Musa Mustafayev Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Cəlilabad şəhərində yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətdə idi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Musa Mustafayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Musa Mustafayev oktyabrın 6-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Masallı rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Musa Mustafayev ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Musa Mustafayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Kanda çayı
— Paytaxt Tokio regionunun ərazisindən axan, Yaponiyada yerləşən çay. Rəsmən I dərəcəli çay kimi təsnif edilir. Sumida çayının sağ qolunu əmələ gətirir. Çayın uzunluğu 24,6 kilometrə bərabərdir. Suaşıran hovuzun sahəsi 105 km²-ə bərabərdir.
Tarixi
Əvvəllər Hirakava adlandırılan Kanda çayı indiki Marunouçi və Hibiya rüblərinin ərazisindən keçir. Hibiya körfəzinə tökülərək Nihombaşi çayının indiki qolunun ətraflarından cənuba doğru axırdı. O zaman Hirakava çayı Toyoşima və Ebara rayonlarının arasında təbii sərhəd rolunu oynayırdı.
1590-cı ildə Edoda məskən salmış Tokuqava İeyasu Hirakava çayının sahillərini bərkitdi. Şəhəri içməli su ilə təmin etmək lazım idi. Sahilboyu quyular əhalini təmiz su ilə təmin edə bilmirdi. Bunun üçün Kanda-cyosui su təmininin sistemi qaydaya salınmışdı. Polad mənbələri İnokasira, Cempukuci və Myosyodzi gölləri ilə əlaqələndirmişdi. Xirakava sahillərinin bərkidilməsi nəticəsində Dzempukudzi çayı Myosyoci gölü ilə birləşdi və yuxarı hissəsi müasir halını aldı. Kanda-cyosui çayın əsas axınından Meciro boğazını yaratdı və Koyşikava və Honqo rüblərini su ilə təmin etdi.
Çayın qolları
Tokionun İmperator sarayının xarici xəndəyi Kanda çayına birləşir.
Hihombaşi çayı — Kanda deltasının qoludur.
Yeraltı kanal
Güclü tufanlardan və ya bol yağışlardan sonra suyun artıqlarının saxlanılması üçün yeraltı budaq kanalının tikintisi 80-ci illərdə başlanmışdır. Birinci seksiya uzunluğu 2 kilometr olmaq şərtilə 1997-ci ildə bitirilmişdi. Kanal 240.000 kub metr su üçün hesablanmışdır. Saat ərzində 50 millimetr yağış düşən zaman kanal işləməyə başlayır. Kanal faktiki olaraq əsas yolların altında çəkilmiş bir böyük tuneli xatırladır. 4,5 kilometr uzunluqlu (13 m diametrdə) kanal Yer Kürəsi səviyyəsində 40 m dərinlikdə yerləşmişdir.
Mədəniyyətdə
"Kaquyahime" folklor qrupu "Kandaqava" adlı mahnı buraxmışdır.
Yapon pianoçusu Nobuyuki Sudzii "Çayın pıçıltısı" adlı musiqi əsərini bəstələmişdir. Kanda çayı boyunca gəzintidən sonra o, öz atasına öz sevgisini bildirir.
Tetraflüoretilen
Tetraflüoretilen - C2F4 kimyəvi formulu olan karbon və flüorun üzvi birləşməsidir, flüorolefinlərin nümayəndələrindən biridir - doymamış flüor üzvi birləşmələrin.
Fiziki xassələri
Tetraflüoretilen ağır qazdır (havadan demək olar ki, 3,5 dəfə ağırdır), rəngsiz və qoxusuzdur. Tetraflüoretilen molekulu düzdür, C–C nüvələrarası məsafə 1,33±0,06 Å, C–F nüvələrarası məsafə 1,30±0,02 Å, F–C–F bucaq arası rabitə 114±3°-dir.
Alınması
Laboratoriya şəraitində 1,2-dibromtetraflüoretanı sinklə debromlaşma reaksiyasına uğradaraq tetraflüoretileni almaq olar:
və ya texniki vakuumda politetraflüoretileni depolimerləşdirərək:
Birinci mərhələdə xloroformu susuz hidrogen flüoridlə flüorlaşdırırıq. Bu proses avtoklavda təxminən 100°C temperaturda və 3 MPa təzyiqdə azot oksidinin iştirakı ilə aparılır. Monodiflüorxlormetanın çıxımı 80% təşkil edir. İkinci mərhələdə tetraflüoretileni diflüorxlorometa- nın (freon-22) pirolizi nəticəsində alırıq. Diflüorxlormetanın pirolizi gümüş boru şəklində olan reaktorda 600-800°C temperaturda aparılır. Tetraflüoretilenin çıxımı 90%-dən çox təşkil edir. Təmiz tetraflüoretilen otaq temperaturundan aşağı temperaturda polimerləşir. Buna görə də, o polimerləşmə inhibitorı olan - butilmerkaptanın (0,5%) iştirakı ilə saxlanılır.
Kimyəvi xassələri
Ağır şəraitdə tetraflüoretilen oksigendə yanaraq tetraflüormetan və karbon qazı alınır:
Yüksək temperaturda tetraflüoretilen tsiklodimerləşmə reaksiyasına uğrayaraq oktaflüortsiklobutan alınır:
Tetraflüoretilenin pirolizi heksaflüorpropilenin alınması ilə müşayiət olunur:
Tətbiqi
Tetraflüoretilen əsasən teflonun istehsalında istifadə olunur.
Toksikliyi Tetraflüoretilen zəhərli maddədir. Gözün və tənəffüs orqanlarının selikli qişasını qıcıqlandırır, yüksək konsentrasiyalarda mərkəzi sinir sisteminə mənfi təsir göstərir, ağciyərdə iltihaba səbəb olur. Ölümcül doza 200-955 мг/кг-dır.
Hövbə-i Kuxan (Qoşaçay)
Hövbə-i Kuxan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 58 nəfər yaşayır (16 ailə).
Svyatoynosski körfəzi
350px|thumb|Svyatoy Nos burnundan körfəzə açılan mənzərə Svyatoynosski körfəzi — Barens dənizinə aid olan və ondan Svyatoy Nos burnu ayrılan körfəz. Kola yarımadasının şimal-şərqində yerləşir. Uzunluğu 12 km, eni 20 km təşkil edir. Maksimal dərinlik 12 metrdir. . Sahilləri sıldırımlı və hündürdür. Sahilində Ostrovnoy şəhəri və Svyatoy Nos qəsəbəsi yerləşir. Körfəzə Buxtovka və Kaçalovka çayları tökülür. Körfəzdə Yokanqskie adaları yerləşir.
Robert Oppenheymer
Culius Robert Oppenheymer — Kaliforniyanın Berkli Universitetində professor kimi çalışmış yəhudi əsilli amerikan nəzəriyyəçi-fiziki. O, Los Alamos Laboratoriyasının (vəya Y layihəsi) rəhbəri idi. İkinci dünya müharibəsi zamanı hazırlanan Manhetten layihəsində yaradılan atom bombasının "atası" hesab edilir. Həmin vaxtlar daha "körpə" sayılan atom bombasının ilk sınağı 16 iyul, 1945-ci ildə Meksikadakı Triniti sınağında sınanılıb. Daha sonra atom bombası Yaponiyanın kapitulyasiyasını tezləşdirmək üçün Hiroşima və Naqasaki şəhərlərinə atıldı. Oppenheymer bu sınaqdan sonra Baqavad Gitadan "İndi mən ölüməm, aləmlərin məhv edicisinə çevrilmişəm." sözlərini gətirdi.
Oppenheymerin fizika sahəsindəki nailiyyətlərinə molekulyar dalğa funksiyaları üçün Born-Oppenheymer uyğunlaşması, nüvə ərintisində Oppenheymer-Filips prosesi və kvant tunelinin ilk proqnozu kimi layihələr aiddir. Tələbələri ilə birlikdə, neytron ulduzlarının və qara dəliklərin müasir nəzəriyyəsinə, həmçinin kvant mexanikasına, kvant sahəsinin nəzəriyyəsinə və kosmik şüaların qarşılıqlı təsirlərinə də mühüm töhfələr vermişdir. Bir müəllim və elm insanı olaraq, 1930-cu illərdə yaranmış Amerika nəzəri fizika məktəbinin qurucu atası olaraq xatırlanır. İkinci dünya müharibəsindən sonra o, Nyu-Cersi ştatının Prinston şəhərində yerləşən Ətraflı öyrənmə institutunun direktoru vəzifəsinə keçir.
Uşaqlığı və təhsili
Oppenheymer 22 aprel, 1904-cü ildə Nyu-York şəhərində dünyaya gəlib. 1888-ci ildə Almaniyadan ABŞ-yə köçmüş zəngin yəhudi tekstil idxalçısı Culius Oppenheymer və rəssam Ella Fridmanın ailəsində dünyaya göz açmışdır. Onun atasının pula ehtiyacı var idi, amma onun nə bakalavr təhsili, nə də ingilis dilidə məlumatı var idi. Buna baxmayaraq o yenədə Amerikaya köçdü. Bir tekstil şirkətində işə girdi və on il burada işlədi. Oppenheymerin anasının sənət kolleksiyasında Pablo Pikasso və Eduard Vuillardın əsərləri, həmçinin Vinsent van Qoqun ən azı üç orijinal əsəri mövcuddur. Oppenheymerin özündən kiçik Frank Oppenheymer adlı qardaşı var.
Oppenheymer ilk təhsilini Alkuin Hazırlıq məktəbində almışdır. 1911-ci ildə Etik Mədəniyyət Cəmiyyəti məktəbinə daxil olmuşdur. Bu məktəb Feliks Adler tərəfindən Etik Cəmiyyət hərəkatına dəstək üçün tikilmişdir. Oppenheymerin atası 1907-ci ildən 1915-ci ilədək onun təqaüdçülük heyətində xidmət etmişdir. Oppenheymer ingilis və fransız ədəbiyyatı, xüsusilə də mineralogiya ilə maraqlanan bir alim idi. Bir il içində üçüncü və dördüncü sinifləri tamamladı və səkkizinci sinfin yarısını atladı. Təhsil illərinin sonunda kimya ilə maraqlandı. Oppenheymer kimya təhsili aldı, amma Harvard Universiteti tələbələrə tarix, ədəbiyyat, fəlsəfə və ya riyaziyyatıda öyrənməyi tələb edirdi.
Avropadakı araşdırmaları
thumb|right|1926-cı ildə [[Leydendəki Heyke Kamerlinq Onnes laboratoriyası. Oppenheymer ikinci sırada, soldan üçüncü]] 1924-cü ildə Oppenheymerə, Məsih kollecinə, Kembricə qəbul edildiyi barədə məlumat verildi. Orada Ernest Rezerforddan Kavendiş laboratoriyasında işləmək üçün icazə istədi. Bricman laboratoriyada Oppenheymerin ləngliyi gördükdə onun eksperimental nəzərinin fizika olmadığını etiraf etdi. Rezerford narazı qaldı, amma Oppenheymer yeni təklif ümidiylə Kembricdən getdi. Son olaraq Tomson tərəfindən əsas laboratoriya kursunu tamamladığı halda qəbul edildi. Müəllimi Patrik Blaket ilə bir neçə ildir ələqalərini inkişaf etdirdi. Tətildə dostu Fransis Ferqussonun xatırladığı kimi, Oppenheymer bir dəfə Blaketin stoluna zəhərli kimyəvi maddələrlə dolu alma qoyduğunu etiraf etdi. Ferqusonun hesabı bu hadisənin yeganə detallaşdırılmış halı idi. Oppenheymerin ailəsinə universitet idarəçiliyi tərəfindən xəbərdarlıq edildi.
Oppenheymer, həddindən artıq düşüncə və konsentrasiya dövründə yemək üçün çox siqaret çəkən idi. Onun yoldaşlarından bir çoxu özünü məhv edən meyllər olduğunu təsvir edirdi. Parisdəki dostu Fransis Ferqussonla görüşmək üçün Kembricdəki işindən tətilə çıxdıqda pis bir hadisə baş verdi. Ferqusson Oppenheymerin yaxşı olmadığını gördü. Onu depressiyadan çıxartmağa kömək etmək üçün Ferqusson Oppenheymerə qız yoldaşı olan Franses Keley ilə evlənəcəyini söylədi. Oppenheymer üçün bu yaxşı xəbər olmamışdı. O Ferqussonun üzərinə atlayıb onu boğmağa çalışdı. Ferqussonun asanlıqla hücumdan qaçmasına baxmayaraq bu epizod onu Oppenhqeymerin dərin psixoloji problemlərinə inandırdı. Oppenheymer, həyatı boyu depressiya dövrləri ilə üzləşdi. Bir dəfə qardaşına "Mənim fiziklərdən daha çox dostlara ehtiyacım var" dedi.
Pişikquyruğukimilər
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımtribası.
İntuitivizm
Riyaziyyat fəlsəfəsində intuisionizm və ya neointuisionizm (preintuisionizmə qarşı) riyaziyyatın obyektiv reallıqda mövcud olduğu iddia edilən fundamental prinsiplərin kəşfindən daha çox insanların konstruktiv zehni fəaliyyətinin nəticəsi hesab edildiyi bir yanaşmadır. Yəni məntiq və riyaziyyat obyektiv reallığın dərin xassələrinin aşkar olunduğu və tətbiq olunduğu analitik fəaliyyət hesab edilmir, əksinə, obyektiv reallıqda mümkün müstəqil mövcudluğundan asılı olmayaraq daha mürəkkəb psixi konstruksiyaların həyata keçirilməsi üçün istifadə olunan daxili ardıcıl metodların tətbiqi hesab edilir.
Həqiqət və sübut
İntuisionizmin əsas fərqləndirici xüsusiyyəti onun riyazi ifadənin doğru olması üçün nə demək olduğunu şərh etməsidir. Brouverin ilkin intuisionizmində riyazi müddəanın həqiqəti subyektiv iddiadır: riyazi müddəa zehni konstruksiyaya uyğundur və riyaziyyatçı müddəanın doğruluğunu yalnız intuisiya ilə həmin konstruksiyanın doğruluğunu yoxlamaqla təsdiq edə bilər. Həqiqətin intuisiyaistik anlayışının qeyri-müəyyənliyi çox vaxt onun mənası ilə bağlı yanlış şərhlərə səbəb olur. Kleene intuisiyaistik həqiqəti realist mövqedən formal olaraq müəyyən etdi, lakin Brouwer realist/Platonçu mövqeyini rədd etməsini nəzərə alaraq, çox güman ki, bu rəsmiləşdirməni mənasız kimi rədd edəcək. Buna görə də intuisionist həqiqət bir qədər qeyri-müəyyən olaraq qalır. Bununla belə, intuisiyaist həqiqət anlayışı klassik riyaziyyatdan daha məhdudlaşdırıcı olduğundan, intuisiyaçı sübut etdiyi hər şeyin əslində intuisiya baxımından doğru olmasını təmin etmək üçün klassik məntiqin bəzi fərziyyələrini rədd etməlidir. Bu, intuisiya məntiqinin yaranmasına səbəb olur.
Sonsuzluq
Potensial sonsuzluq termini sonsuz addımlar silsiləsi olan riyazi prosedura aiddir. Hər bir addım tamamlandıqdan sonra yerinə yetirilməli olan başqa bir addım həmişə qalır. Məsələn, sayma prosesini nəzərdən keçirək: 1, 2, 3, …
Cantorun çoxluqlar nəzəriyyəsinin tərtibində çoxlu müxtəlif sonsuz çoxluqlar var, onlardan bəziləri digərlərindən daha böyükdür. Məsələn, bütün həqiqi R ədədlərinin çoxluğu N-dən böyükdür, çünki natural ədədləri həqiqi ədədlərlə təkbətək uyğunlaşdırmaq üçün istifadə etməyə çalışdığınız hər hansı prosedur həmişə uğursuz olacaq: həmişə sonsuz ədəd olacaq. "qalan" real ədədlərin. Natural ədədlərlə təkbətək uyğunluqda yerləşdirilə bilən hər hansı sonsuz çoxluğa "sayılan" və ya "saylana bilən" deyilir. Bundan daha böyük sonsuz çoxluqların "sayılmayan" olduğu deyilir.
Kantorun çoxluq nəzəriyyəsi müasir riyaziyyatın ən ümumi təməli olan Zermelo-Fraenkel çoxluq nəzəriyyəsinin (ZFC) aksiomatik sisteminə gətirib çıxardı. İntuisionizm qismən Kantorun çoxluq nəzəriyyəsinə reaksiya olaraq yaradılmışdır.
Müasir konstruktiv çoxluq nəzəriyyəsi ZFC-dən sonsuzluq aksiomasını (və ya bu aksiomun yenidən işlənmiş versiyası) və natural ədədlərin N çoxluğunu ehtiva edir. Müasir konstruktiv riyaziyyatçıların əksəriyyəti hesablana bilən sonsuz çoxluqların reallığını qəbul edirlər (lakin əks nümunə üçün Aleksandr Esenin-Volpinə baxın).
Brouver faktiki sonsuzluq anlayışını rədd etdi, lakin potensial sonsuzluq ideyasını qəbul etdi.
Kuxan (Qoşaçay)
Kuxan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 806 nəfər yaşayır (158 ailə).
Tehran Vəliyev
Vəliyev Tehran İmran oğlu — tərcüməçi, jurnalist, redaktor, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1997).
Həyatı
Həmin rayondakı Şükürbəyli kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra, 1972-1977-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsində təhsilini davam etdirib. 1978-1980-ci illərdə "Texniki Tərəqqi Uğrunda" jurnalında ədəbi işçi, 1980-1984-cü illərdə "Azərbaycan Təbiəti" jurnalında tərcüməçi, 1984-1988-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı, Poliqrafiya və Kitab Ticarəti Komitəsində böyük redaktor, 1988-1989-cu illərdə "Gənclik" nəşriyyatında böyük redaktor, 1989-1992-ci illərdə Azərbaycan Bədii Tərcümə və Ədəbi Əlaqələr Mərkəzində Qərb ədəbiyyatı şöbəsinin müdiri, 1992-1993-cü illərdə "Azərbaycan" qəzetində İnformasiya şöbəsinin müdiri, baş redaktorun birinci müavini, 1993-2011-ci illərdə "Maarif" nəşriyyatının baş redaktoru, 2001-2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyində Nəşriyyat şöbəsinin müdir müavini, 2006-2015-ci illərdə nazirliyin Nəşriyyat, reklamın təşkili və informasiya şöbəsinin informasiya və reklam sektorunun müdiri, daha sonra isə Kitab dövriyyəsi və nəşriyyatlarla iş şöbəsinin nəşriyyat sektorunun müdiri vəzifələrində çalışıb.
Fəaliyyəti
Tehran Vəliyev əsasən bədii tərcümə ilə məşğul olub. İngilis, rus və türk dillərindən tərcümələr edib. Eyni zamanda bir sıra siyasi, elmi, pedaqoji və hüquqi ədəbiyyat nümunələrini dilimizə çevirib.
Bədii ədəbiyyat
1.Cerome Devid Selincer. Roman, povest, hekayələr. "Dünya Ədəbiyyatı Kitabxanası" seriyası. Bakı: Yazıçı, 1990, 390 səh. (ingiliscədən)
2.Bajov Pavel Petroviç. Hekayələr. "Dünya uşaq ədəbiyyatı kitabxanası" seriyasından XLVII cilddə. Bakı: Gənclik, 1989. (ruscadan)
3. "Qırmızı-qırmızı qızılgül". Bakı: Azərbaycan Tərcümə Mərkəzi, 1998, 856 səh. (ingiliscədən)
4. Maqsud İbrahimbəyov. Bütün yaxşılıqlara görə ölüm (povest). Bakı: Gənclik, 1989. (ruscadan)
Müəllif məqalələri
Yokpanotofa qraflığının yeganə sahibi və hökmdarı Uilyam Folkner. “Xəzər” jurnalı, № 3, 2005
Səd ibn Ubadə
Səd ibn Ubadə — Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri, 7-ci əsrin islam siyasəti xadimi, Mədinədəki Xəzrəc qəbiləsinin başçılarından biri.
Bioqrafiya
Onun tam adı Sad ibn Ubad ibn Dulaim ibn Haris ibn Numan ibn Əbu Həzeym əl-Ənsari əl-Səidi əl-Xəzrəcdir. Səid şəcərəsinin başçısı idi. Akabedə ikinci beyyət zamanı İslamı qəbul edir. O, Məhəmməd peyğəmbərin Məkkədən Mədinəyə köçməsinin təşəbbüskarlarından olub. Qureyşlilər bundan xəbər tutur və Akabedən qayıdarkən onun izinə düşərək Məkkəyə gətirirlər. Orada ona işgəncə verilir, lakin Cübeyr ibn Mutim və Haris ibn Hərbin sayəsində Mədinəyə qayıtmağı bacarır. Səd varlı bir insan idi və var-dövlətini gənc müsəlman cəmiyyətinin ehtiyaclarına xərcləyirdi. Mədinənin yazmağı bacaran azsaylı sakinlərindən biri olmuşdur.
Müsəlmanların Mədinəyə köçürülməsindən sonra Səd müsəlman dövlətinin möhkəmlənməsində fəal iştirak edir. Bədr, Uhud, Xəndək, Xeybər döyüşlərində, eləcə də Məkkənin fəthində iştirak etmişdir. Oxatmada dəqiqliyi ilə seçilmiş və ənsarların əsas bayraqdarı olmuşdur.
Məhəmməd peyğəmbərin vəfatından sonra ənsarlar onu xəlifəliyə namizəd göstərir, lakin sonda bu məclisdə ilk xəlifə olaraq Əbu Bəkr əs-Siddiq seçilir. Bundan sonra Səd Suriyaya gedir və 635-ci ildə orada dünyasını dəyişir.
Çatalca
Coğrafiya
İlçənin ərazisi 1.291 km²-dır. Bu ərazin böyük əksəriyyəti meşələrlə örtülüdür. Sahil uzunluğu 135 km təşkil edir. İl mərkəzinə məsafə isə 55 km-dir. Cənubda Böyükçəkməcə, qərbdə Silivri və Qaziosmanpaşa ilçələri ilə qonşudur. Şərqdəki qonşuları, Avcılar və Kiçikçəkməcədir. Ərazi etibarilə İstanbulun ən böyük ilçəsidir. İlçənin Qara dəniz sahilinin şimal hissəsində Ulduz dağlarının davamı olan meşələrlə örtülü yüksəklikləri yer alır. Meşənin cənubundan etibarən məhsuldar düzənliklər başlayır. İstanbulun içməli suyu ilçə sərhədləri içindəki Durusu gölü və Böyükçəkməcə su anbarından təmin edilir. Ulduz dağları başda olmaq üzrə Durusu gölündə su daşıyan bir çox irili-xırdalı dərə vardır.
İqtisadiyyatı
İlçənin iqtisadiyyatı heyvandarlıq, kənd təsərrüfatı və sənayeyə əsaslanır. Sənaye bitkisi olan günəbaxan, kənd təsərrüfatı sahələrində ən çox əkilən məhsullardandır. Bunlardan başqa arpa, yemiş, qarpız və müxtəlif tərəvəzlər də ən çox əkilənlər arasındadır. Çatalca rayonunda əhəmiyyətli dərəcədə heyvani qida istehsal olunur. Kərə yağı, pendir və qatıq bunların başlıcalarıdır. Çatalca rayonundakı daş karxanalarından əhəmiyyətli dərəcədə qrafit çıxarılır. Şəhər, bir çox sənaye təşkilatına sahibdir. Başlıca firmalar olaraq Harput Tekstil, Dünya Tekstil, Ağdaş Tekstil və müxtəlif gömrük saxlama sahələri Çatalca atanın aparıcı müəssisələri arasında yer alır. Frakiya Sərbəst Bölgəsi Çatalcada yer alır. Bundan başqa, Çatalca da 60 meqavatt gücündə 20 ədəd külək elektrik stansiyası da var.
Üzən valyuta məzənnəsi
Üzən valyuta məzənnəsi — valyutanın dəyərinin valyuta bazarının təsiri ilə dəyişməsinə icazə verilən valyuta kursu rejimi. Üzən kursdan istifadə edən valyutalar üzən valyuta adlandırılır.
Təsbit edilmiş məzənnə rejimində mərkəzi bank tədiyə balansının tarazsızlığını maliyyələşdirmək üçün tələb olunan miqdarda xarici valyutanı təmin etməlidir. Çevik (üzən) məzənnə rejimində isə mərkəzi bank əksinə, xarici valyutaya olan tələb-təklifi tarazlaşdırmaq məqsədilə məzənnənin dəyişməsinə imkan verir. Əgər dolların yenə nəzərən məzənnəsi 0.86 sentə bərabərdirsə və Yaponiyanm ABŞ-yə ixracı artırsa, bu, amerikanların yapon ixracatçılarına daha çox ödəniş etmələrini tələb edir. Yaponiya Mərkəzi Bankı prosesə müdaxilə etmir və məzənnə öz-özünü tənzimləyir. Bu nümunədə məzənnə 0.86-dan 0.90-dək dəyişir və yapon məhsullarını dollar ifadəsində bahalaşdırır, amerikan istehlakçıları üçün onu daha az cəlbedici edir. Çevik məzənnə və üzən məzənnə qarşılıqlı əvəz oluna bilən anlayışlar kimi istifadə olunur.Üzən məzənnə rejimi də özlüyündə iki yerə bölünür:"Təmiz" və "Çirkli"
İstinad
"Makroiqtisadiyyat" Rudiqer Dornbuş, Stenli Fişer, Riçard Stars(tərcümə:S.Adıgözəlov, A.Qasımov) 2015, s 289
Şali rayonu
Şali rayonu (Шелан кӏошт ) — Rusiya Federasiyası, Çeçenistan Respublikasının tərkibindəki inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Şali şəhəridir.
Coğrafiya
Rayon respublikanın mərkəzi hissəsində yerləşir. Cənubda Şatoy rayonu, şərqdə Vedeno və Kurçaloyevski rayonları, qərbdə Qroznı rayonu və şimalda Arqun şəhər dairəsi ilə həmsərhəddir. Hər tərəfdən ölkənin rayonları ilə sərhəddir. Rusiyanın digər subyektləri və xarici ölkələrlə sərhədə malik deyil. Rayonun ərazisi 598,89 km²-dir. Ərazisindən bir çox çay axır. Bunlardan ən böyüyü Arqun, Bass, Calka, Xulxulay və başqalarıdır.
İqlim
İqlimi mülayim kontinentaldır. Qış mülayim keçir, tez-tez duman müşahidə edilir. Qar örtüyü qeyri-sabit olması ilə seçilir. Yanvar ayının orta temperaturu −4 ° C -dir. Yay isti və quraq havası ilə seşilir. İyulun orta temperaturu + 25 ° C -dir. Orta illik yağıntının miqdarı 500 mm-dir. Yağıntı əsasən aprel-oktyabr ayları arasında düşür. Orta illik nisbi rütubət təxminən 70%-dir. Ərazisində şərq və qərb küləkləri üstünlük təşkil edir.
Tarixi
Şalı rayonu 1920-ci ildə qurulmuşdur. 1921-ci ilin yazında rus həkimləri Şaliyə gəlir və burada kiçik bir dispanser, məktəb tikilir. Bir müddət sonra Şali rayonunda aqronomlar, həkimlər və müəllimlər meydana çıxır. İlk buxar dəyirmanı Şalidə inşa edilir. Torpaq milliləşdirilir, savadlılıq mərkəzləri qurulur. Bununla belə eyni zamanda rayonda uşaqlara ərəbcə oxu və yazı öyrədilən mədrəsələr də mövcud olur.
Lakin yerli əhali bolşeviklərin zorla kollektivləşdirmə üsullarını bəyənmirdi. Varlı kəndlilərin torpaq sahələri, atları və mal-qara müsadirə edilir, digərləri zorla kolxozlara göndərilir. Bu da 1929-cu ildə Qırmızı Ordunun keçmiş komandiri Şita İstamulovun silahlı qiyam qaldırması kimi hadisələrə səbəb olur. Üsyan yatırılır, bir çox dini lider tutulur və Sibirə sürgün edilir.
Çeçenlərin və İnquşların deportasiyası və Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının ləğvi dövründə, 1944–1957-ci illərdə rayon Mejdureçenski rayonu adlandırılır (RSFSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin avqust tarixli fərmanı ilə). 30 aprel 1944-cü ildə RSFSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 10 aprel 1957-ci il tarixli Fərmanı ilə rayon yenidən əvvəlki adını alır.
SSRİ dağılmadan evlər, məktəblər, mədəniyyət müəssisələri, məişət və sosial xidmətlər tikilərək istifadəyə verilir. Ali və orta təhsilli mütəxəssislər xalq təsərrüfatında çalışırırlar.
Əhali
Əhalisi 134 479 nəfərdir. Əhalinin sıxlığı 1 kv km-ə 211,11 nəfərdir. Şali rayonunun əhalisi ümumi əhalinin 8,98% -ni təşkil edir.
Rayon ərazisində ümumi əhalinin 41,81 % (Şali şəhəri) şəhərlərdə yaşayır.
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir :
1-Xlornaftalin
1-Xlornaftalin(α-xlornaftalin) – formulu C10H7Cl olan aromatik xlor üzvi birləşmədir.
Fiziki xassəsi
1-Xlornaftalin rəngsiz yağlı mayedir.
Alınması
Alüminium xloridin iştirakı ilə naftalin ilə sulfurilxloridin reaksiyasınəticəsində almaq olar:
1-aminonaftalindən diazoniyum duzunun alınması və sonra Zandmeyer reaksiyasının aparılması nəticəsində almaq olar:
Kimyəvi xassələri
1-Xlornaftalinin kimyəvi xassələri aromatik karbohidrogenlərin digər monoxlor törəmələri ilə oxşardır.
Dəlləkli (Kotayk)
Tarixi
Rayon mərkəzindən 23 km məsafədə yerləşir.
1-Xlornaftalin
Kimyəvi xassələri
Yüksək temperaturda və təzyiqdə qələvilərlə hidroliz olunur:
Dəlləkli (Kotayk)
Tarixi
Toponim mərzili tayfasının bir qolunu təşkil edən dəlləkli nəsil adı əsasında əmələ gəlmişdir.
Şəmistan Sadıxov
Şəmistan Əbdulağa oğlu Sadıxov (1994; Əvilə, Lerik rayonu, Azərbaycan — 12 sentyabr 2022; Laçın, Azərbaycan) — Dövlət Sərhəd Xidmətinin baş çavuşu, şəhid.
Dəlləkli (Kotayk)
Tarixi
Patronim toponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Şəmistan Sadıxov
Həyatı
Şəmistan Sadıxov 1995-ci ildə Lerik rayonu, Əvilə kəndində anadan olmuşdur. 2013-cü ildə Əfqanıstanda Sülhməramlı qüvvələrin sıralarında xidmət aparıb. Ölümündən 84 gün əvvəl ailə həyatı qurmuşdur.
Hərbi xidmətləri
Şəmistan Sadıxov 13 sentyabr 2022-ci ildə Azərbaycan Ordusunun həyata keçirdiyi "Azərbaycan-Ermənistan sərhəd toqquşması" zamanı şəhid olub.
Dəlləkli (Kotayk)
Tarixi
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 21.VI.1948-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Zovaşen (Gölkənd) qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə 1873-cü ildə 201 nəfər, 1886-cı ildə 317 nəfər, 1897-ci ildə 374 nəfər, 1904-cü ildə 396 nəfər, 1914-cü ildə 445 nəfər, 1916-cı ildə 466 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuş və kəndə xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlılardan sağ qalanlar öz yurdlarına dönə bilmişdir. Burada ermənilərdən başqa 1922-ci ildə 24 nəfər, 1926-cı ildə 33 nəfər, 1931-ci ildə 40 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarından sonra 1947-1953-cü illərdə azərbaycanlılar zorla tarixi-etnik torpaqlarından çıxarılaraq Azərbaycana köçürülmüşdür.
Harmonik orta
n sayda müsbət ədədin harmonik ortası ədədinə deyilir. Verilmiş müsbət ədədlərinin harmonik ortası həmin ədədlərin tərs qiymətlərinin ədədi ortasının tərs qiymətinə bərabərdir.
Ədəbiyyat
1. M.Mərdanov, S.Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.
1-Xlornaftalin
Kimyəvi xassələri
Spirtli məhlulda kalium sionidlə reaksiyaya daxil olmur, lakin ~220°C temperaturda və təzyiq altında piridin məhlulunda susuz mis (I) sionid ilə 1-naftilnitril alınır:
Tətbiqi
1-Xlornaftalin kənd təsərrüfatının müxtəlif sahələrində, üzvi boyaların alınmasında zərərvericilərini məhv etməsində geniş istifadə edilir.
Toksikliyi
1-Xlornaftalin zəhərlidir, lakin 2-xlornaftalin istisna olmaqla, digər törəmələri arasında ən az təhlükəlidir. Dəri ilə təmasda olduqda müxtəlif dəri xəstəliklərinə, dermatitə səbəb olur. 1-Xlornaftalinin buxarı ilə nəfəs aldıqda qaraciyərin xroniki zədələnməsinə, hepatitə, bəzən isə qaraciyərin kəskin sarı atrofiyasına səbəb olur. Sənaye binalarının iş sahəsinin havasında buxarın icazə verilən konsentrasiyası 0,5 mq/m³ təşkil edir.
İbrahimabad (Zəncan)
İbrahimabad - İranın Zəncan ostanının Zəncan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 166 nəfər yaşayır (34 ailə).
Yedigöllər Milli Parkı
Yedigöllər Milli Park (, "yeddi göl") ― Türkiyənin Bolu ilinin şimalında 1965-ci ildə yaradılmış milli park. Park əsasən torpaq sürüşmələri nəticəsində əmələ gəlmiş yeddi göl və zənfin florası ilə tanınır.
Coğrafiya
left|thumb| Yedigöllər Milli Parkı Park Bolu ilinin şimalındakı Məngən ilçəsində və qərbi Qara dəniz bölgəsindəki Zonquldakın cənubunda, dəniz səviyyəsindən 900 m yüksəklikdə yerləşir.1965-ci ildə yaradılmış park 1 623 hektar ərazini əhatə edir. Parkda sürüşmə nəticəsində yaranan yeddi göl var. Bunlar Büyükgöl, Dəringöl, Səringöl, Nazlıgöl, Sazlıgöl, İncəgöl və Küçükgöl gölləridir. Parkda bir neçə axın var və bunlardan bəzilərinin üzərində əllə düzəldilmiş körpülər və kiçik şəlalə var.
Park İstanbul və Ankara arasında yerləşir. Parka giriş Ankara - İstanbul magistral yolundan 152 kilometr (94 mil) məsafədəki Yenicağa yolu ilə mümükündür. Qışda alternativ yol olaraq yalnız Yenicağa-Məngən-Yazicik yolu istifadə edilə bilər. Ərazidə Kapankaya dağ zirvəsi yerləşir və parkın mənzərəli gözəlliyini görmək üçün əlverişli yer təmin edir. Zirvəyə bütün il boyu qalxmaq mümkündür.
Milli parkda isti su qaynaqları mövcuddur və buradakı xizək mərkəzləri Türkiyədə yaxşı tanınır.
Parkdakı çayların su keyfiyyəti I və II sinif olaraq qeyd edilmişdir.
Flora
right|thumb| Parkdakı rəngli flora Parkın bitki örtüyü fıstıq, palıd, vələs, ağ şam, qarağac, meşə fındığı, küknar, qızılağac, cökə, Avstriya şamı və şotland şamından ibarətdir.
Fauna
Yedigöllər Milli Parkındakı faunaya nəcib maral, cüyür, çöldonuzu, qonur ayı, canavar, tülkü, vaşaq, meşə pişiyi, susamuru və dələ daxil olsa da, vəhşi həyat bununla məhdudlaşmır. Parkda zamanla inkişaf etmiş daha yaxşı qoruma şərtləri nəticəsində heyvanların sayı artmışdır. Yedigöllər Milli Parkında marallar üçün müstəsna olaraq qorunan sahə var. Parkda həmçinin alabalıq ferması da yaradılmışdır. Ərazidə Ephemeroptera həşərat cinsinə aid yeni növlər: Ecdyonurus starmachi, Paraleptophlebia cincta, Caenis martae və Baetis lapponicus müəyyən edilmişdir.
İmam (Zəncan)
İmam — İranın Zəncan ostanının Zəncan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Aminat Abdulmanapova
Aminat Abdulmanapova — Sovet və dargin şairi, yazıçı, tərcüməçi, jurnalist və publisist. 1991-ci ildən SSRİ Yazıçılar Birliyinin üzvü olur. 2000-ci ildən Rusiya Jurnalistlər Birliyinin və Şimali Qafqaz Yazıçılar Klubunun üzvüdür.
Aminat Abdulmanapova Dağıstan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisidir. 1985-ci ildə Moskvada gənc yazıçıların 8-ci Ümumittifaq toplantısının iştirakçısı olmuşdur. "Böyüyürük" kitabına görə beynəlxalq "Xeyriyyəçi", A. S. Qriboyedov və Rəsul Qəmzətov mükafatları laureatı olur. Dağıstan Respublikası Prezidentinin qrant mükafatçısıdır.
Dağıstan Respublikası Prezidentinin və Mahaçqala Bələdiyyə Başçısının şəxsi saatı ilə təltif edilmişdir. Dağıstan Respublikası Başçısının və Dağıstan Respublikası Hökumətinin fəxri fərmanları, Rusiya və Dağıstan Yazıçılar Birliyi İdarə Heyətinin Fəxri Fərmanı, habelə Gürcüstanın Fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir.
Bioqrafiya
Atası Hacıyev Abdulmanap kəndin partiya təşkilatçısı olur. Aminatın anası Aişat tibb bacısı işləyir.
Aminat ilk şeirlərini məktəb illərində yazmağa başlayır. 1969-cu ildə Dağıstan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Fizika və Riyaziyyat fakültəsini və 1987-ci ildə Moskvada Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunu bitirir.
Fəaliyyət
Karyerasına doğma məktəbində riyaziyyat və fizika müəllimi olaraq başlayır. Sonra Dağıstan teleradio şirkətinin redaktoru, Təhsil-Pedaqoji Nəşriyyat Evinin Dargin nəşrlərinin redaktoru kimi çalışır.
Hal-hazırda "Sokolenok" jurnalının redaktoru işləyir.
Şairənin həyatı hadisələrlə doludur. Şeirləri, hekayələri, mahnıları, publisistikası respublika mətbuatında Dağıstan xalqlarının bütün dillərində geniş çap olunur. Moskva və Mahaçqaladakı nəşriyyatlarda 15 və daha çoxu gənc oxuculara həsr olunmuş 40 şeir və nəsr kitabı nəşr edilmişdir.
"Dünyanı mənə aç, ana!" Kitabı Dağıstanın 13 dilində və Çeçen dilində nəşr edilmişdir.
Şeirlər Rusiya xalqlarının bir çox dillərinə, üstəlik polyak, bolqar, monqol, ukrayna, serb, azərbaycan və digər xarici dillərə tərcümə edilmişdir. Moskvada keçirilən Ümumrusiya yarışmasında "Rus bacısı" mahnısı 1500 iştirakçı arasında 2-ci yeri tutur.
Bəstəkar M-M İsayevin Aminat Abdulmanapovanın sözlərinə ayrıca mahnılar kitabı nəşr etdirmişdir.
Dağıstanın ən tanınmış insanları haqqında 200-dən çox məqalənin müəllifidir. Üç pyes yazmışdır.
Bütün kitabları, Rusiya Rəssamlar və Jurnalistlər Birliyinin üzvü qızı Albina Abdulayeva tərəfindən tərtib edilmişdir.
Mükafatlar
Dağıstan Respublikasının xalq şairi (2010)
Kəşmirdə məhəbbət (film, 1965)
Kəşmirdə məhəbbət (Rom: Arzoo; tərcüməsi: Arzu) 1965-ci ildə Ramanand Saqarın rejissoru olduğu Bollivud filmidir. Baş rollarda Racendra Kumar, Sadhana və Feroz Xan çəkilib. Film 1965-ci ilin blokbaster filmlərindən biri olmuş və həmin ilin 4-cü gəlir gətirən filmi idi. Kəşmirdə məhəbbət həyat və tale üzərində qələbə çalan sevginin hekayəsidir. “Əlillərə nifrət etmək” mövzusu Navin Nischol və Shabana Azminin baş rollarında oynadığı Racşirinin (Rajshri) çəkdiyi Ek Baar Kahoda filmində də əsas mövzu olmuşdur.
Süjet xətti
Qopal (Racendra Kumar) xizək idmanı üzrə çempiondur. O, Cammu və Kəşmirdəki tətillərində Uşa (Sadhana) ilə özünü Sarju kimi təqdim edərək tanış olur. Sonradan onların hər ikisi bir-birlərinə aşiq olurlar. Bir gün Uşa Qopala əlilləri sevmədiyini deyir. Onun fikrincə, əlil həyatı yaşamaqdansa, ölmək daha yaxşıdır. Qopal tətilini Kəşmirdə keçirdikdən və Uşaya onunla evlənəcəyini vəd etdikdən sonra valideynləri və bacısı Sarlanın yaşadığı Dehliyə qayıdır. Yolda avtomobil qəzasında ayağını itirir. Bu hadisədən Qopal narahat olur. Uşanın sözlərini xatırladığından onun həyatından uzaqlaşmaq üçün qaçmağa çalışır. O, indi əlil olduğu üçün Uşanın onu qəbul etməyəcəyini düşünür. Sonra Dehliyə qayıdır və Uşa haqqında heç nə demir. Bu vaxt Uşa onu tapmaq üçün çox çalışır, lakin ondan heç bir əsər-əlamət tapa bilmədiyinə görə Qopalın problemlərinin olduğunu və ona görə də onunla əlaqə saxlaya bilməyəcəyini düşünməyə başlayır.
Qopalın ən yaxın dostu Rameş (Feroz Xan) dostunun sevgi hekayəsindən xəbərsiz olaraq Uşa ilə evlənmək istəyir. Uşa bu təklifə bir neçə dəfə “yox” dedikdən sonra atası Uşanın adından razılaşır və bundan sonra Uşa da nikahla razılaşır. Lakin onun toyu günü, Kəşmirdəki istirahət evinin sahibi Mamdhu (Mehmood) gəlir və onun gəlişi ilə bir möcüzə baş verir və əvvəlcə Ramesh, sonra Uşa Qopal və Sarjunun iki deyil, bir şəxs olduğunu öyrənirlər. Sonra isə bu vəziyyət filmin kulminasiya nöqtəsini təşkil edir
Seks yelləncəyi
Seks yelləncəyi — yelləncəkdə sallanan bir partnyor ilə sərbəst hərəkət edə bilən digər (aktiv) partnyorun seks etmələri üçün nəzərdə tutulmuş seks alətlərindən biri. Seks yelləncəyi cinsi fəaliyyətə yardımçı olmaq məqsədi güdür. Müxtəlif hissələri polad, dəri, taxta, kauçuk və s. ola bilir. Dizaynı sayəsində passiv partnyorun cinsiyyət orqanına, yaxud anal dəliyinə təmas asanlaşır.
Məqsəd
Seks yelləncəyinin əsas məqsədi cinsi əlaqəni daha həyəcanlı və daha zəhmətsiz hala gətirməkdir. Sexs yelləncəyi daha çox hərəkət sərbəstliyi verir və çətin seks pozisiyalarını asanlaşdıra bilir.
Seks yelləncəkləri həm də fiziki problemləri, yaxud əlilliyi olan şəxslərə çox fərqli cinsi fəaliyyətlərdən zövq almalarına kömək edə bilər. Belə ki, seks yelləncəyi əzələ, yaxud oynaqlara düşən təzyiqi azaldır.
Təhlükəsizlik
Seks yelləncəyindən istifadə edən zaman göstərişlərə əməl etmək çox vacibdir. Asqıdakı şəxsin yıxılmasından dolayı zədələnməsinin qarşısını almaq üçün yaxşı montaj həyati əhəmiyyət daşıyır. Bolt və yay sistemi asqıdakı şəxsə yönəlmiş fiziki şoku azaltmaq üçün effektivdir.
Sadhana Şivdasani
Sadhana Şivdasani — Sadhana kimi də tanınan, hind aktrisası.
1960–1981-ci illərdə kino sənayesində fəal iştirak etmişdir. Rac Xoslanın rejissoru olduğu filmlərdə sirli qadınları canlandırdığı üçün xalq arasında "Sirli Qız" kimi tanınan Şivdasani 1960-cı illərin ortalarından 1970-ci illərin əvvəllərinə qədər ölkədə ən çox qazanan aktrisalar arasında olmuşdur.