cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Avtomobil
Tarixi
1885-ci ildə Qotlib Daymler (Almaniya) özünün benzin mühərrikli motosikletini yaratmış, 1886-cı ildə isə onun həmyerlisi Karl Benz üzərində eyni tip mühərrik (0,75 a.q. gücündə) qoyulmuş üçtəkərli avtomobil üçün patent almışdır. XIX əsrin sonlarında akkumulyator batareyasından qidalanan elektrik avtomobillərinin yaradılması sahəsində təcrübələr aparılırdı. Sonrakı illər avtomobillərin sənaye istehsalının başlanğıcı oldu. 1890 ildə "Panar-Levassor" və "De Dion-Buton" (Fransa) Avtomobilləri, 1892 ildə isə Henri Fordun ilk avtomobili həyata vəsiqə aldı. O ilk dəfə olaraq sənayedə axın xəttini tətbiq etmiş və bunla da istehsalatda işin təşkilinin yeni formasını tətbiq etmişdir. Onun düzəltdiyi avtomobillər uzun müddət şöhrət qazanmışlar. thumb|right|Mersedes-Simplex, 1906
Svante Kornel
Svante Kornel — Con Hopkins Universitetinin Orta Asiya və Qafqaz İnstitutunun tədqiqat direktoru.
Həyatı
Avrasiya, xüsusilə də Cənubi Qafqaz, Türkiyə və Mərkəzi Asiya siyasəti və təhlükəsizliyi sahəsində ixtisaslaşmış İsveç alimi Svante Cornell 1975-ci ildə anadan olmuşdur. O, Stokholmda yerləşən Təhlükəsizlik və İnkişaf Siyasəti üzrə İnstitutun direktoru və həmtəsisçisi və adı çəkilən institut və Johns Hopkins Universitetinin birgə mərkəzi olan Mərkəzi Asiya-Qafqaz İnstitutu və İpək Yolu Araşdırmalar Proqramının tədiqatlar üzrə direktorudur.
Avtomobil
Tarixi
Avtomobillərin çoxu o zaman "Mersedes-Simplex" modeli əsasında hazırlanırdı. Bu avtomobil qabaqda yerləşdirilmiş bir mühərrikdən, ötürmə və hərəkəti çarxalara ötürən vallardan ibarət idi. 1888-ci ildə Zigfried Markus (Siegfried Marcus) Benz və Daimlerdən asılı olmayaraq dördtaktlı mühərriklə işləyən avtomobili düzəldir və patentləşdirir. Bu gələcək avtomobilin xüsussiyyətlərinin əksəriyyətini özündə əks etdirən bir maşın idi. İlk sürət rekordunu 1898-ci ildə fransız Gaston de Chasseloup-Laubat elektrik avtomobildə 64,14 km/saat sürətlə hərəkət edərək vurur. 1891-ci ildə Fransada Pegeot avtomobil zavodu yaradılır. 1892-ci ildə alman mühəndisi Rudolf Diezel öz yeni mühərriki üçün patent alır və bununla Otto prosesini modifikasiya etmiş olur. 1899-cu ildə Camille Jenatzy"La Jamais Contente" elektrik avtomobilində 100 km/saat sürətini əldə edir.
Svante Kornel
Həyatı
O, Yaxın Şərq Texniki Universitetində (Ankara, Türkiyə) Beynəlxalq Münasibətlər ixtisası üzrə təhsil alıb və Uppsala Universitetində isə Sülh və Münaqişə tədqiqatları üzrə PhD etmişdir. 2003-2007-ci illərdə Uppsala Universitetində mühazirələr oxumuşdur.
Avtomobil
Tarixi
XIX əsrin sonunda kolbalı mühərrikin tətbiqinə qədər bir neçə müxtəlif ötürmə növləri bir-biri ilə rəqabətdə idilər. 1900-cu ildə məlum olan rəqəmdən bu aydın görünür ki, cəmi 4192 avtomobildən 1688-i buxar, 1575-i elektrik avtomobili, 929-u isə benzinlə işləyən avtomobil idi.
Svante Kornel
Həyatı
Hazırda TİSİ və MAQİ-dakı vəzifələrindən başqa, Johns Hopkins Universitetində mühazirələr oxumaqla yanaşı, Uppsala Universitetində yarımştat çalışır. Cornell həmçinin Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının fəxri doktoru adını almışdır.
Avtomobil
Tarixi
1920-ci ilə qədər davam edən bu rəqabətdən benzinlə işləyən avtomobillər qalib çıxır. Benzinin neftdən asan və ucuz alınması onun üstünlüyünü göstərmişdir. Daha sürətlə və uzaq məsafəni qət etmək elə ilk vaxtlardan avtomobilqayıranların qarşısında duran əsas məsələ olub və bu gün də öz aktuallığını itirməmişdir.
Konstruksiyası
thumb|left|Minik avtomobilinin şassisi. alt=|thumb|8- təkərli avtomobil Müasir avtomobillər bir neçə struktur və mexaniki sistemdə birləşdirilmiş çoxsaylı detallardan ibarətdir. Avtomobilin konstruktiv bloklarına avtomobil mühərriki, avtomobil kuzası (kabinə) və avtomobil transmissiya sını, hərəkət (gediş) hissələrini, idarəetmə sistemini, asqısını, yükdaşıyıcı sistemini birləşdirən şassi daxildir. Avtomobil mühərriki kimi, əsasən, daxiliyanma mühərriklərindən istifadə olunur. Bəzi hallarda avtomobilə müxtəlif tipli, bir-biri ilə transmissiya ilə əla qələndirilmiş bir neçə mühərrik (məsələn: daxiliyanma mühərriki və elektrik mühərriki) quraşdırıla bilər (hibrid ). Kuza sürücü, sərnişin, yük və ya xüsusi avadanlıqlar üçündür. Bəzi hallarda kuza yüksaxlayan sistem (daşıyıcı kuza) funksiyasını da yerinə yetirir. Şassinin vəzifəsi güc qurğusunun yaratdığı burucu momenti hərəkətetdirici orqanlara ötürmək, dayaq səthi ilə əlaqə yaratmaq, avtomobilin sürətini və hərəkət istiqamətini dəyişdirməkdir. Transmissiya güc qurğusundan (mühərrikdən) aldığı mexaniki enerji ni (burucu momenti) artıraraq hərəkətetdirici orqanlara ötürür.
Transmissiya mexaniki, elektromexaniki və hidromexaniki olur. Daha geniş yayılmış mexaniki transmissiya ilişmə mufta sı, sürətlər (ötürücülər) qutusu, kardan ötürməsi, baş ötürücü, diferensial və yarımoxlardan ibarətdir. İlişmə muftası güc qurğusunu transmissiyadan qısa müddətdə ayırmaq və səlis birləşməsini təmin etmək üçündür. Sürətlər qutusu hərəkətetdirici orqanlara ötürülən burucu momenti (dartıcı qüvvəni) geniş diapazonda dəyişdirir və avtomobilin geriyə hərəkətini təmin edir. Kardan ötürməsi vallarının oxları bir düz xətt boyunca yerləşməyən və ya oxlarının vəziyyəti qarşılıqlı dəyişən iki mexanizm arasında burucu momenti ötürür. Baş ötürücü sürətlər qutusundan hərəkətetdirici orqanlara gələn burucu momenti artırır. Diferensial baş ötürücüdən verilən burucu momenti hərəkətetdirici orqanlar, körpülər arasında paylamaqla, yarım oxların müxtəlif bucaq sürəti ilə fırlanmasını təmin edir. Hərəkət hissələri çərçivə, körpülər, asqılar və təkərlərdən (hərəkət etdirici hissədən) ibarətdir. Çərçivə avtomobilin kuzasını, kabinəsini və bütün mexanizmlərini öz üzərində birləşdirir. Əksər minik avtomobilləri və bir sıra avtobuslar da çərçivəni kuza əvəz edir. Belə avtomobil daşıyıcı (yüksaxlayan) kuzalı avtomobil adlanır. Körpülər çərçivə və kuzadan şaquli yükləri təkərlərə və eyni zamanda itələyici, tormoz və yan qüvvələri təkərlərdən çərçivəyə ötürür. thumb|Müasır avtomobil asqısı Asqı avtomobilin çərçivəsi və ya kuzası ilə körpüləri (oxları) arasında elastik rabitə rolunu oynayır. Avtomobilin əsas hərəkətetdirici hissəsi fırlanma hərəkətini irəliləmə hərəkətinə, burucu momenti dartıcı qüvvəyə çevirən təkərlərdir. Bəzən avtomobillərdə kombinəli hərəkətetdiricilərdən istifadə olunur. Məsələn: avtomobilin keçicilik qabiliyyətini artırmaq üçün təkərli-tırtıllı, avtomobilə amfibiya xüsisiyyəti vermək üçün təkər və suatan hərəkət qurğusu tətbiq edilir.
İdarəetmə sistemləri avtomobilin hərəkət sürətini və istiqamətini dəyişməyə xidmət edir və sükan idarəetməsi və tormoz (əyləc) sistemlərindən, eləcə də mühərrikin, transmissiyanın və s. idarəetmə sistemlərindən ibarətdir. Sükan idarəetməsi avtomobilə verilən hərəkət istiqamətini saxlayır, yaxud dəyişir və onun manevrini təmin edir. Bu sistem sükan mexanizmindən (sükan çarxından vala verilən burucu momenti artırır), sükan ötürməsindən və bəzi avtomobillərdə sükan gücləndiricisindən ibarətdir. Sükan idarəetmə sistemi avtomobilin hərəkət təhlükəsizliyini təmin edən əsas mexanizm olduğu üçün onun konstruksiyası daim təkmilləşdirilir, sürücünün fizioloji vəziyyətindən (yorğunluğu, səhhəti, yaşı) və peşəkarlığından asılı olan qəza vəziyyətlərini azaltmaq üçün avtomatlaş dırılma səviyyəsi daim yüksəldilir. thumb|213x213px|Diskli əyləc Tormoz (əyləc) sisteminin vəzifəsi hərəkət edən avtomobilin sürətini azaltmaq, onu dayandırıb yerində saxlamaqdır. Avtomobilin tormoz sistemi tormoz mexanizmindən (avtomobilin hərəkətinə qarşı müqavimət yaradır), tormoz ötürməsindən (sürücünün pedalda və ya lingdə ya ratdığı qüvvəni tormoz mexanizminə ötürür) və bəzi avtomobillərdə tormoz gücləndiricisindən (sürücünün pedala göstərdiyi təsir qüvvəsini artıraraq tormoz mexanizminə ötürür) ibarətdir. Minik və kiçik tonnajlı yük avtomobillərinin hidravliki tormoz ötürmələrində, adətən, vakuum və ya pnevmatik tormoz gücləndiriciləri tətbiq edilir. Avtomobillər işçi, ehtiyat, dayanma və köməkçi (yavaşıdıcı) tormoz sistemləri ilə təchiz olunur. Tormoz sisteminin işinin etibarlılığını yüksəltmək üçün o, əla hiddə ötürmələrlə təmin edilir, yəni bir pedaldan istifadə etməklə, qabaq və arxa tormoz mexanizmləri ayrılıqda idarə edilir və ya ikikonturlu tormoz ötürməsi tətbiq edilir (tormoz sisteminin rezervləşdirilməsi).
Avtomobillərin xüsusiyyətləri
Avtomobilləri xarakterizə edən əsas xüsusiyyətlər funksional, istehlak xüsusiyyətləri və ictimai təhlükəsizlik səviyyəsidir. Avtomobillərin öz əsas funksiyasını (sərnişin, yük, avadanlıq daşımaq) səmərəli yerinə yetirməsi onların nəqliyyat vasitəsi kimi funksional xüsusiyyətidir. Bu xüsusiyyətlərə dartı-sürətlənmə və tormozlanma, idarəolunma, dayanıqlıq, yanacaq qənaətliliyi, manevretmə, keçicilik qabiliyyəti, hərəkət səlisliyi və s. daxildir.
İstehlak xüsusiyyətləri sürücü və sərnişini qane edən rahatlıq səviyyəsi (qızdırıcı, kondisioner, iqlim nəzarətçisi və s.), audiosistemin keyfiyyəti, servointiqal (elektrik şüşəqaldırıcılar, qapıların məsafədən kilidlənməsi və s.), salonun üzlük materialının keyfiyyəti, ətraf mühitlə əlaqə qurğularının (telefon, televizor, naviqasiya sistemi) olması, xarici görünüşü, dəbə uyğunluğu və s.-dir.
Avtomobilin ictimai təhlükəsizlik səviyyəsini (aktiv, passiv, qəzadan sonrakı və ekoloji) təmin edən vasitələr dövlət tərəfindən tənzimlənir və avtomobilin xəttə buraxılmasından əvvəl, eləcə də bütün istismar müddətində ona nəzarət edilir. Aktiv təhlükəsizlik vasitələri (məsələn: sükan idarəsinin gücləndiriciləri) yol-nəqliyyat hadisələrinin başvermə ehtimalının azaldılmasına, passiv təhlükəsizlik vasitələri (təhlükəsizlik kəmərləri, qəza yastıqları) isə hadisələrin nəticələrini yüngülləşdirməyə xidmət edir. Qəzadan sonrakı təhlükəsizlik qəzaya düşmüş avtomobil dayandıqdan sonra qəzanın nəticələrini tez aradan qaldırmaq və yeni qəza vəziyyətinin yaranmasının qarşısını almaq imkanı, ekoloji təhlükəsizlik avtomobilin ətraf mühitə zərərli təsir dərəcəsi ilə xarakterizə olunur.
Avtomobillərin təsnifatı
thumb|200px|Minik avtomobili [[BMW 315]] thumb|200px|Yük avtomobili — [[КрАЗ-256Б]] thumb|200px|[[Lamborghini Gallardo — idman avtomobili]] thumb|200px|[[Volkswagen Dune Buggy — baqqi]]
Yük
thumb|Toyota Hulix Surf thumb|200px|Avtofurqon "[[Qazel"]] thumb|200px|Avtomobil-amfibiya [[ЛуАЗ-967]]
Robert Heft
Robert "Bob" Heft — ABŞ müəllimi, incəsənət xadimi və siyasətçisi, Ohayo ştatının Napoleon şəhərinin meri (1974–2002), ABŞ-nin indiki 50 ulduzlu bayrağının tərtibatçısı. O həmçinin, yeni bir ştatın Birləşmiş Ştatlara qoşulacağı hala hazır olmaq üçün 51 ulduzlu bayraq da tərtib etmişdir.
Bioqrafiya
Robert Heft 19 yanvar 1941-ci il tarixində ABŞ-nin Miçiqan ştatı ərazisində yerləşən Saqino şəhərində anadan olmuşdur.
Heft Birləşmiş Ştatların indiki bayrağını 17 yaşında ikən Ohayo ştatının Lankaster şəhərində oxuduğu məktəbdə dərs layihəsi olaraq tərtib etmişdir. Heftin müəllimi Stenli Prett ona "B-" qiymətini vermişdir. Layihə haqqında danışan Heft müəllimi ilə razılaşdı ki, əgər onun tərtib etdiyi bayraq Birləşmiş Ştatlar Konqresi tərəfindən ABŞ-nin dövlət bayrağı qəbul edilsə, onun qiyməti qaldırılacaq. Heftin dizaynı ABŞ Prezidenti Dvayt Eyzenhaverə təqdim edilmiş 1.500 bayraq arasından seçilmişdir. Heftin müəllimi bundan sonra onun qiymətini "A"ya qaldırmışdır.
Kollecdən məzun olan Heft orta məktəb müəllimi olmuş, daha sonra isə kollec professoru kimi çalışmışdır. Əlavə olaraq, Heft 28 il Ohayo ştatının Napoleon şəhərinin meri olmuşdur.
Robert Heft 12 dekabr 2009-cu il tarixində, 68 yaşında Saqino şəhərində infarktdan vəfat etmişdir.
Pənbək nahiyəsi
Pənbək nahiyəsi — XIV əsr-XIX əsrlərdə inzibati nahiyə. Borçalının bölgələrindən biri. Adı Pəmbək dağ silsiləsi nın adındandır.
Tarixi
1724 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Tiflis əyalətinin Ağcaqala livasının nahiyəsi.
Sinus (triqonometriya)
thumb|Triqonometrik funksiyaların təyini|right 250px|thumb|right|Sinusun period göstəricisi
Koordinat başlanğıcı ndan verilmiş bucaq istiqamətində buraxılmış şüa nın, mərkəzi koordinat başlanğıcı nda yerləşmiş vahid çevrə ni kəsdiyi nöqtənin kordinatına həmin bucağın Sinusu deyilir. Sinus eyni zamanda, ədədi qiymətcə qarşı katet in hipotenuz a nisbət inə bərabərdir:
Həmçinin bax
Sinuslar teoremi
Svala
Svala Byörqvinsdouttir ( 8 fevral 1977, Reykyavik, İslandiya) və ya Svala, Svala Byörqvins, Kali - İslandiya müğənnisi və bəstəkarı. O, 2001-ci ildə buraxdığı "The Real Me" mahnısı ilə şöhrət qazanmışdır. Müğənni house musiqi janrında ifa edən Steed Lord qrupuna qoşulduqdan sonra bir müddət Kali ləqəbi ilə çıxışlar etmişdir. O, "Paper" mahnısı ilə İslandiyanı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.
Erkən qazanılan şöhrət (1984-1998)
Svala İslandiyanın tanınmış müğənnilərindən biri olan Byörqvin Halldourssonun qızıdır. O kiçik yaşlarından musiqi ilə məşğul olmağa başlamış və hələ yeddi yaşında ikən atasının albomlarından birində dəstək vokalçı olaraq onu müşayiət etmişdir. Doqquz yaşında atası ilə birlikdə ifa etdiyi "Fyrir Jól" Milad mahnısı İslandiyada bir müddət hitə çevrilmişdir. Svalanın "Ég hlakka svo til" növbəti hit mahnısı on bir yaşında ikən ifa edilmişdir. Bundan başqa müğənninin həmin dövrdə daha bir neçə sevilən Milad bayramına həsr olunmuş mahnıları var idi.
16 yaşında ikən Svala iki DJ-dən və bir prodüserdən ibarət olan Scope qrupunu yaratmışdır. Onların əsasən house və disko janrında olan musiqi ilə çıxış etmişdirlər. Svalanın Scope qrupu ilə birlikdə ifa etdiyi "Was That All It Was" mahnısı 90-cı illərdə İslandiyada bir nömrəli hitə çevrilmişdir. Svala İslandiyanın ən böyük leybl şirkəti olan Skifan Records ilə anlaşma imzalamışdır. Scope qrupu ilə buraxdığı bir neçə mahnıdan sonra Svala qrupu tərk etmiş və Bubbleflies qrupuna qoşulmuşdur. O qrupun üzvü olduğu müddətdə qrup üçün bir neçə mahnı bəstələmiş və Bubbleflies heyəti ilə birlikdə İslandiyada turlarda çıxış etmişdir.
Priority Records şirkəti (1999-2002)
18 yaşında ikən Svala eyni zamanda Şotlandiyalı prodüser İan Morrou ilə əməkdaşlıq etmişdir. İslandiyada kollecdə təhsil almasına baxmayaraq, o debüt albomuna mahnı yazdırmaq məqsədi ilə tez-tez London və Qlazqoya səyahət etməli olur. 1999-cu ildə Svala Britaniyanın EMI və ABŞ-nin Priority Records leybl şirkəti ilə uzun müddətli anlaşma imzalamışdır. Bu həmin zamanadək hansısa bir İslandiya ifaçısı ilə əldə edilən ən böyük musiqi anlaşması idi. Həmin anlaşmadan sonra müğənni 2000-ci ildə Los-Ancelesə köçmüş və həmin zamanların hit yaradan musiqiçiləri ilə birlikdə çalışmağa başlamışdır. Svalanın The Real Me adlı debüt albomu 2001-ci ilin payız ayında işıq üzü görmüşdür. Albomun əsas mahnısı olan "The Real Me" Billboard siyahılarında top 40-a daxil olmuşdur. ABŞ-da baş verən 11 sentyabr hadisələrindən sonra Priority Records leybl şirkəti fəaliyyətini davam etdirməyə çətinlik çəkmiş və daha sonra şirkət Capitol Records tərəfindən alınmışdır. Svala və şirkət ilə anlaşması olan digər ifaçılar Capitol Records şirkəti ilə fəaliyyətlərini davam etdirmişdirlər. Priority Records şirkətindən sonra Svalanın The Real Me albomu İslandiya, Almaniya, İspaniya və hətta Yaponiyada uğur qazanmışdır.
Azad layihələr (2005-2009)
Svala 2005-ci ildə İslandiyaya geri dönmüş və uzun sürən hazırlıqlardan sonra müğənninin The Bird Of Freedom adlı ikinci studio albomu işıq üzü görmüşdür. Albom Svala və atasının iş birliyi sayəsində ortaya çıxmışdır. İslandiyada böyük uğur qazanan albomda yer alan mahnıların bir neçəsi Britaniya, Şotlandiya və Almaniya bəstəkarları tərəfindən yazılmışdır.
2006-cı ilin fevral ayında Svala gələcək həyat yoldaşı Einar "Mega" Eqilsson və onun kiçik qardaşı Edvard "Eddie" Eqilsson ilə birlikdə elektronik musiqi qrupu olan Steed Lord-u yaratmışdır. Qrup bir neçə şoularda iştirakdan sonra İslandiyada böyük şöhrət qazanmış və daha sonra Avropa və Şimali Amerika turuna çıxmışdır. Amerikanın tanınmış maqazin jurnallarında, radiolarda qrup haqqında müsbət fikirlər səsləndirilmişdir. Onlar tanınmış DJ-lər Crookers, DJ Mehdi və Jack Beats ilə əməkdaşlıq etmiş və ifa etdikləri mahnıların remiks versiyalarını çıxarmışdırlar.
thumb|200px|Svala Avroviziya 2017-nin açılış mərasimində 2008-ci ilin aprel ayında Skandinaviya ölkələrinə səyahət məqsədi ilə hava limanına yollanarkən qrupun üzvləri buzlu yolda avtomobil qəzasına uğramışdır. Svalanın atası avtomobili idarə edərkən qarşıdan gələn maşınla toqquşma nəticəsində qrupun əyləşdiyi maşın yolun kənarına sürüklənmişdir. Nəticədə Svalanın bir neçə sümüyü sınmış və iç orqanları zərər görmüşdür. Qrup heyətinin və Svalanın vəziyyəti yaxşılaşdıqdan sonra Steed Lord Kanadanın Chromeo qrupu ilə Amerika turunda çıxış etmişdir.
Svala 2009-cu ilin yayında yenidən Los-Ancelesə köçmüşdür. Onun Steed Lord qrupu ilə mahnıları bir çox televiziya şoularında və radiolarda səsləndirilmişdir.
Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi (2015-hal-hazırda)
Svala 2013-cü ildə ailə həyatı qurduqdan sonra musiqidən bir müddət uzaqlaşaraq vətəni İslandiyaya geri dönmüşdür. 2015-ci ildə müğənni İslandiyanın The Voice səs yarışmasına münsif olaraq iştirak etmişdir. 2016-cı ilin əvvəlində Svala həyat yoldaşı Einar ilə birlikdə BLISSFUL qrupunu yaratmışdır. Həmin ildə qrupun "Elevate" adlı ilk sinqlı dinləyicilərə təqdim edilmişdir. Mahnı İslandiyada hitə çevrilmişdir. 2017-ci ilin avqust ayında qrupun "Make It Better" ikinci sinqlı çıxarılmışdır.
İslandiyanın RÚV telekanalının 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün təşkil etdiyi "Söngvakeppni Sjónvarpsins 2017" müsabiqəsində qalib gələn Svala "Paper" mahnısı ilə İslandiyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmək hüququ qazanmışdır. Uzun məşqlərdən sonra Svala 9 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 13-cü nömrə altında çıxış etmişdir. Nəticədə 60 xalla 15-ci yerdə qərarlaşaraq, final mərhələsinə adlaya bilməmişdir.
Həyatı
2013-cü ilin 27 iyul tarixində Einar Eqilsson ilə ailə həyatı qurub.
Tangens (triqonometriya)
250px|thumb|right|Triqonometrik funksiyalar
Tangens - qarşı katetin qonşu katetə olan nisbətinə deyilir. İfadəsi: =1/ctga
Reduksiya (ortopedik cərrahiyyə)
Reduksiya — sınığı və ya çıxığı düzgün vəziyyətə qaytarmaq üçün cərrahi əməliyyat.
Etimologiyası
"Reduksiya" termininin mənası hər hansı bir aradan qaldırma və ya kəmiyyət azalması demək deyil, əksinə bərpanı nəzərdə tutur: (re - "geri, başlanğıc vəziyyətə" + ducere – "aparıcı/gətirmək") — yəni "normal vəziyyətə gətirir”.
Təsviri
Sümük sındıdan sonra qırıqlar yerdəyişmə nəticəsində hamarlığını itirir. Qırılan sümüyün heç bir deformasiya olmadan sağalması üçün sümük parçaları yenidən öz normal anatomik vəziyyətinə uyğunlaşdırılmalıdır.
Ortopedik cərrahiyyə yerdəyişməni azaltmaqla sınıq sümüyün normal anatomiyasını yenidən yaratmağa çalışır.
Reduksiya prosesi qısa müddət ərzində şiddətli ağrılı ola bildiyindən, adətən qısa təsirli anesteziya, sedativ və ya sinir bloku altında aparılır.
Qiriq hissəcikləri quraşdırıldıqdan sonra, reduksiya, gipslərin tətbiqi, dartma və ya plitələr, vintlər və ya digər implantlar vasitəsilə saxlanılır, bu da öz növbəsində xarici və ya daxili ola bilər.
Növləri
Reduksiya "qapalı" və ya "açıq" cərrahiyyə üsullarla ola bilər:
Kotangens (triqonometriya)
250px|thumb|right|Triqonometrik funksiyalar Kotangens — qonşu katetin qarşı katetə olan nisbətinə deyilir. İfadəsi:
Şeyx Cəfər (Qürvə)
Şeyx Cəfər — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 708 nəfər yaşayır (185 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri təşkil edir.
Brent Soukroft
Brent Soukroft — zabit, siyasətçi. ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin general-leytenantı. ABŞ prezidenti Cerald Ford (1975-1977) və Corc Buşun (1989-1993) milli təhlükəsizlik üzrə müşaviri.
NGC 1438
NGC 1438, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Staxanov hərəkatı
right|thumb|SSRİ poçt markası (1985) Staxanov hərəkatı — SSRİ-də sosialist istehsalı yenilikçilərinin — qabaqcıl fəhlələrin, kolxozçuların, mühəndis-texnik işçilərin yeni texnikanı mənimsəməklə əmək məhsuldarlığını yüksəltmək uğrunda kütləvi hərəkatı. 1935-ci ildə sosializm yarışının yeni mərhələsi kimi yaranmışdır. "Staxanov hərəkatı" onun təşəbbüsçüsü olan Donbas şaxtaçısı Aleksey Staxanovun adı ilə bağlıdır; Azərbaycan SSR-də Staxanov hərəkatının təşəbbüskarları — neft sənayesində Ağa Nemətulla, İsmayıl Mikayıl, Q.Əsədov, toxuculuq sənayesində K.Rzayeva, M.Nəbiyev, baramaaçmada A.Həsənov, M.Qafarov, duz sənayesində M.Musayev, kənd təsərüffatında B.Bağırova, Q.Səmədov və başqaları olmuşlar.
Staxanov hərəkatının müxtəlif üsullarından Böyük Vətən müharibəsi illərində istifadə olunmuşdur. Bu sahədə qazanılan təcrübə müharibədən sonra da öz əhəmiyyətini saxlamışdır.
Mamaraqan
350px|thumb|right|Kakadu milli parkında Mamaraqanın qaya üzərində təsviri
Mamaraqan və ya Namarrqon (avstral. narm-arr-gon) – Avstraliya aborigenlərinin mifologiyasında ildırım ruhu. O qara buludun üzərində hərəkət edir, insan və ağaclara ildırım atır. Bu ruh Arnem-Lend bölgəsində yağış mövsümünün əvvəlində, yəni oktyabrdan noyabradək dövrdə yaranan tufanlara görə məsuliyyət daşıyır. Gölməçələrdə yaşayır.
İzahı
Mamaraqanın qədim təsvirlərini Arnem-Lendin bir çox sıldırım qayalarının üzərində, o cümlədən Kakadu milli parkının Anbanqbanq-Billabonq gölünün yaxınlığında yerləşən qalereyada tapmaq olar.
Ruhun başı, cinsiyyət orqanları və biğları bir-birinə birləşir. Başında və dirsəklərində cüt daş çəkiclər sallanır, daha iki çəkic dizlərinə bərkidilib. Bu çəkicləri bir-birinə dəydikdə şimşək yaranır.
Mamaraqanın bədəni Leyxqardt çəritkəsinə (Petasida ephippigera) bənzəyir. Bu çəritkələrin özləri Mamaraqanın arvadı Barrincdən (Barrinj) doğulan uşaqları sayılır. Sanki “atalarını qarşılamağa çıxan” Leyxqardt çəritkələrinin mövsümi peyda olması təqvimə malik olmayan aborigenlərə güclü Şimali Avstraliya ildırımları dönəminin gəldiyi haqda siqnal verirdi. Bu səbəbdən də aborigenlər ildırımın dağıdıcı zərbələrindən qorunmaq üçün vaxt itirmədən etibarlı sığınacaq axtarışına çıxırdılar.
İlektra Eftimiou
İlektra Eftimiou (d. 24 iyun 1989) — Yunanıstanı təmsil edən bədii gimnast. İlektra Eftimiou 2004-cü ildə Yunanıstanı XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
İlektra Eftimiou 2004-cü ildə Yunanıstan bayrağı altında elə Yunanıstanın Afina şəhərində XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Mariya Kakiou, Liana Xristidou, Yeleni Xronopoulou, Varvara Maqnisali və Steriani Pantazi ilə birgə finalda 46.525 xal topladı və 5-ci yeri tutdu.
Kevin Sistrom
Kevin Sistrom – Amerikalı kompüter proqramçısı və mütəxəssisi.
Kevin Sistrom Mayk Kriqer ilə birlikdə dünyanın ən böyük foto paylaşma saytı olan İnstaqramın qurucusudur. Sistrom, 2016-cı ildə ABŞ üzrə tərtib olunmuş "Ən Zəngin Sahibkarlar" siyahısına daxil edilmişdir. Onun CEO-su olduğu İnstaqram, 2017-ci ilin sentyabr ayından etibarən aylıq 800 milyon istifadəçisi olan, o cümlədən sürətlə böyüyən bir platformaya çevrildi. 24 sentyabr 2018-ci ildə İnstaqramın baş direktoru vəzifəsindən istefa vermişdir.
Həyatı
Kevin Sistrom 1983-cü ilin 30 dekabrında Hollistonda (Massaçusets ştatı) anadan olmuşdur.
Anası Diana "Zipcar" kompaniyasında marketoloq kimi çalışmışdır. O həm də birinci dot-kom balonu zamanı "Monster and Swaipt"də işləyib. Atası Duqlas isə, "TJX" kompaniyasında kadr xidmətləri üzrə vitse-prezident vəzifəsində çalışıb. Kevinin ana nənəsi və babası Henkokda Birinci icma kilsəsinin üzvləri idilər. Uşaqlıqda Sistrom "Doom 2" kompüter oyununda özünəməxsus səviyyələr yaratmış və dostları ilə proqramın köməyi ilə onların kompüterində siçanın göstəricisini idarə etməyə və şəbəkə ilə əlaqəni kəsməyə imkan yaradan AOL messencerinin vasitəsi ilə zarafat etmişdir. Kevin həm də orta məktəbdə təhsil aldığı zaman Bostondakı "Boston Beat" mağazasında işləmişdir.
Kosinus
thumb|Triqonometrik funksiyaların təyini|right 250px|thumb|right|Kosinusun periodu Koordinat başlanğıcından verilmiş bucaq istiqamətində buraxılmış şüanın, mərkəzi koordinat başlanğıcında yerləşmiş vahid çevrəni kəsdiyi nöqtənin absisinə həmin bucağın Kosinusu deyilir.
"Kosinus" eyni zamanda, ədədi qiymətcə qonşu katetin hipotenuza olan nisbətinə bərabərdir:
Vahid çevrə üçün |OB| = 1 olduğunu nəzərə alsaq:
Olqa Stefanişina
Olqa Stefanişina (Ольга Віталіївна Стефанішина) — ukraynalı hüquqşünas. Ukraynanın Avropa və Avro-Atlantik inteqrasiyası üzrə baş nazirin müavini (4 iyun 2020-ci ildən).
Bioqrafiya
29 oktyabr 1985-ci ildə Odessada anadan olşdur. 2006–2007-ci illərdə özəl hüquq fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 2007-ci ilin sonunda o, Ukrayna Ədliyyə Nazirliyinin əməkdaşı olur. Qanunvericiliyin Uyğunlaşması üzrə Dövlət Departamentinin Avropaya İnteqrasiyaya Hüquqi Dəstək Departamentinin Adaptasiya üzrə İşin Təşkili və Planlaşdırılması Departamentində işləyib (2007–2010). 2010–2015-ci illərdə Ukrayna Ədliyyə Nazirliyində Beynəlxalq Hüquq Departamentinin direktor müavini, Avropaya İnteqrasiya Departamentinin isə direktoru olaraq çalışır. 2017-ci ilin mart-dekabr aylarında Nazirlər Kabineti Katibliyinin Avropa və Avro-Atlantik İnteqrasiyası üzrə Hökumət İdarəsinin direktoru vəzifəsində çalışıb. 2017-ci ilin dekabrında o, Nazirlər Kabineti Katibliyinin Avropa və Avro-Atlantik İnteqrasiyasının Koordinasiyası üzrə Hökumət İdarəsinin baş direktoru təyin edilib. 2019-cu ildə işdən çıxarıldıqdan sonra İlyaşev & Partners hüquq firmasında məsləhətçi işləyir. İyunun 4-də o, Vadim Pristaykonun yerinə baş nazirin Avropaya inteqrasiya üzrə müavini təyin edilir. 2019-cu ilin növbədənkənar parlament seçkilərində o, Ukraynanın Strategiya Qroysman partiyasının 25 saylı siyahıları üzrə Ali Radaya namizəd olur, lakin parlamentə düşə bilmir. 4 iyun 2020-ci ildə Ali Rada Olqa Stefanişinanın Ukraynanın Avropaya inteqrasiyası üzrə baş nazirin müavini təyin edilməsinə səs verir. 17 avqust 2020-ci il tarixindən Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının üzvüdür.
Şəxsi həyatı
Anası — Nadejda Fedorovna Kravets (1952-h.h)
Keçmiş əri — Mixail Vasilieviç Stefanişin, hüquqşünas və məmur. Ərindən 2017-ci ildə boşanıb. Keçmiş ərindən Anastasiya adlı bir qızı və Daniel adlı bir oğlu vardır.
Odessada üç, Kiyevdə bir mənzili vardır. O, həmçinin 2012-ci ildə alınmış 2009 Toyota RAV4 avtomobilinin sahibidir. 2019-cu ildə o, 800 min qrivna əmək haqqı alıb.
2008-ci ildə Taras Şevçenko adına Kiyev Milli Universitetini bitirib (beynəlxalq hüquqşünas, ingilis dilindən tərcüməçi). 8 ildən sonra maliyyə və kredit mütəxəssisi ixtisası alaraq Odessa Milli Universitetini bitirib.
İngilis, ukrayna və rus dillərini səlis bilir.
Petko Hristov
Slaviya Sofiya
Hristov karyerasına Levski Sofiya klubunda başlasa da, 2013-cü ildə Slaviya Sofiya klubuna transfer olmuşdur. O, öz peşəkar karyerasında debütünü 30 iyun 2016-cı ildə Avropa Liqası görüşündə Polşa təmsilçisi Zaqlembe Lyubin klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, Georgi Yomovu əvəz etmişdir. O, Bolqarıstan Birinci Liqasında debütünü bir ay sonra mövsümün açılış oyununda ÇSKA Sofiya klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, ilk qolunu 10 sentyabr 2016-cı ildə Lokomotiv Plovdiv klubuna qarşı oyunda vurmuş və komandası 5-2 hesabı ilə qalib gəlmişdir. 1 oktyabr 2016-cı ildə Petko əkiz qardaşı ilə Andrea birlikdə Vereya klubuna qarşı oyunda ilk dəfə müdafiənin mərkəzində start heyətdə yer almışdır.
Fiorentina
17 iyul 2017-ci ildə Hristov İtaliya A Seriyası təmsilçilərindən olan Fiorentina klubu ilə beş illik müqavilə imzalamışdır.
Gənclər millisi
Hristov 22 və 27 mart 2017-ci il tarixləri aralığında 2017 Avropa U-19 Çempionatının təsnifat mərhələsində iştirak edtmək üçün Bolqarıstan U-19 millisinə çağırılmışdır. Heç-heçə və 2 qələbədən sonra komanda 2017-ci ilin iyul ayında keçirilən pley-off mərhələsinə vəsiqə qazanmışdır.
Sibyakov villası
Sibyakov villası — Rostov vilayəti Konstantinovsk şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina 190-cı ildə inşa edilmişdir. Bina modern stilinə sahibdir. Tikilidə uşaq incəsənət məktəbi yerləşir. Üç mərtəbəli bina 2002-ci il 12 dekabr tarixli 124 saylı qərarla arxitektur abidə elan edilmişdir.
Adres: 347250, Rostov vilsyəti, Konstantinovsk ş, Lenin küçəsi, 8.
Tarixi
1914-cü ildə Sibyakov Paris sərgisindən şəhərə avtomobil gətirir. Avtomobilin yerləşdirilməsi məqsədi ilə burada hətta qaraş belə quraşdırır.
Sovet hakimiyyəti illərində bina milliləşdirilmişdir. 60-cı illərdən binada uşaq incəsənət muzeyi yerləşir. Üç mərtəbəli bina 2002-ci il 12 dekabr tarixli 124 saylı qərarla regional əhəmiyyətli arxitektur abidə elan edilmişdir.
Stenli Eskudero
Stenli Eskudero — ABŞ-nin Azərbaycandakı səfiri (1997–2000).
Sibyakov villası
Təsviri
Üç mərtəbəli bina kənpiçdən inşa edilmişdir. Modern stilinə sahibdir. Simmetrik olmayan formaya malikdir. Binaya küçədən əsas girin onun sagında yerləşir. Bina yarım zirzəmiyə sahibdir. Əsas giriş üzərində talvar vardır. Binada kənar pəncərələr yoxdur.
Stenli Eskudero
Həyatı
Stenli Eskudero 1942-ci ildə Florida ştatında doğulub. 1971–1975-ci və 1978–1979-cu illərdə ABŞ-nin İrandakı səfirliyində çalışıb. Bir müddət Dövlət Departamentində müxtəlif vəzifələrdə işləyəndən sonra ABŞ-nin Pakistan və Hindistanda səfiri olub. 1992–1995-ci illərdə Tacikistanda, 1995–1997-ci illərdə isə Özbəkistanda səfir işləyib. 1997–2000-ci illərdə ABŞ-nin Azərbaycandakı səfiri olub. 2000-ci ildə təqaüdə göndərilib. Həmin ildən Azərbaycanda şəxsi biznesini qurub və hazırda Bakıda yaşayır.
Sibyakov villası
Təsviri
Binanın inşası zamanı kərpiçlərin bir-birinin üzərinə qoyulmasında istifadə edilən qatqı qum, gil və toyuq yumurtasından hazırlanmışdı.
Eirini Aindili
Eirini Aindili (11 mart 1983) — Yunanıstanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Eirini Aindili Yunanıstanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində bürünc medalın sahibi olub.
Şurabxan (Qürvə)
Şurabxan — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Le-Bur-d'Uazan
Le-Bur-d'Uazan  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Le-Bur-d'Uazan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38052. Kommunanın 2007-ci il üçün əhalisi 3412 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 405 ilə 700 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 510 km cənub-şərqdə, Lion dan 125 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 28 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Əqidə Manizadə
Əqidə Manizadə — ABŞ-nin Vircinya ştatında yaşayan azərbaycanlı alim, Radford Universitetinin riyaziyyat və statistika fakültəsinin professoru, Vircinya ştatının Riyaziyyat Müəllimləri Şurasının Prezidenti, "Görkəmli professor" fəxri adının təltifçisi.
Təhsili
Əqidə Manizadə 1992-ci ildə Bakı şəhəri 164 nömrəli orta məktəbi qızıl medalla, 1997-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 2000-ci ildə isə Vilyam və Meri kollecində magistratura təhsilini tamamlayıb, 2006-cı ildə isə Virciniya Unversitetində doktor və alimlik dərəcəsini müdafiə edib.
Fəaliyyəti
Əqidə Manizadə 2009-cu ildən indiyə kimi ABŞ-nin Radford Universitetində bakalavr və magistr pilləsində dərs deyir, elmi fəaliyyətlə məşğuldur.
Virciniya Təhsil Nazirliyinin dəstəyi ilə Riyaziyyat Müəllimlərinin Təkmilləşdirmə Mərkəzinin yaradıcısı kimi NASA alimləri və universitet professorları ilə Radford Universitetində NASA-2 İnstitutu yaradaraq, bir çox böyük layihələrin reallaşdırılmasında birbaşa iştirak edib. "Virginia Mathematics Teacher" jurnalının baş redaktoru vəzifəsini icra edir. Rəhbərliyi altında dərc olunan jurnal 2018-ci ildə Riyaziyyat Müəllimləri Milli Şurası tərəfindən ölkənin ən yaxşı jurnalı mükafatına layiq görülüb.
2021-ci ildə Vircinya ştatının Riyaziyyat Müəllimləri Şurasının Prezidenti seçilərək, ştat üzrə bütün dövlət və özəl universitetlərinin professor heyəti üçün ali mükafatı qazanıb. 35 elmi məqalənin müəllifidir.
Əqidə Manizadə 75-dən çox elmi konfransda riyaziyyat elminə dair məruzələrlə çıxışlar edib və bir sıra böyük layihələrin icraçısıdır.
Sekans (triqonometriya)
250px|thumb|right|Sekans kosinusun tərsidir Sekans — hipotenuzun qonşu katetə olan nisbətinə deyilir. İfadəsi:
İnteqralı
sec (x) funksiyasının inteqralı bu funksiyanın, (sec (x) + tan (x)) ifadəsinə vurulur.
u = sec x + tan x ve du = ∫(sec x ∙ tan x + sec2x) dx periodu edilir.
ve olduğundan;
Le-Buşaj (İzer)
Le-Buşaj  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Morstel kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38050. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 462 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 207 ilə 210 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 430 km cənub-şərqdə, Lion dan 55 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 60 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Kalidou Koulibali
Kalidou Koulibali — İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Çelsinin futbolçusu.
== Uğurları ==
Milli
Seneqal
Şurab-i Hacı (Qürvə)
Şurab-i Hacı — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 484 nəfər yaşayır (110 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Liberal Atatürkçülük
thumb|right|Mustafa Kamal Atatürk Liberal Atatürkçülük və ya Liberal Kamalizm, Türkiye Cümhuriyyətinin qurucu ideologiyası olan Kamalizm ilə azadlığa əsaslanan liberalizmin birləşməsidir. Liberal Kamalizm 1930-cu illərdə Əhməd bəy Ağaoğlu tərəfindən yaradılmışdır. Ağaoğlu əvvəllər milliyətçi bir insan idi.
İqtisadi baxış
Liberal Kamalizm, iqtisadi baxımdan Atatürkün altı prinsipindən fərqli olaraq, statizm əvəzinə bazar iqtisadiyyatını müdafiə edir.
Sosial və mədəni baxış
Liberal Kamalizm, sosial sahədə Atatürkün milliyətçilik anlayışını müdafiə edir. 1924-cü il Konstitusiyasının 88-ci maddəsində və Atatürkün prinsiplərində ifadə edilən və millət anlayışını dinindən və irqindən asılı olmayaraq mədəni və siyasi birliyə əsaslandıran milliyətçilik anlayışıdır.
Polşa markası
Polşa markası (marka polska) — 1917–1924-cü illərdə Polşa və 1921–1922-ci illərdə Mərkəzi Litvanın pul vahidi. 100 fenigə (fenig) bölünürdü. 1917-ci ildən Polşa Borc Kassası, daha sonra Polşa Xəzinəsinin Emissiya Ofisi tərəfindən buraxılırdı.
Tarixi
Birinci Dünya müharibəsinin 1914 və 1915-ci il yürüşləri zamanı Rusiya imperiyasının tərkibində olan Polşa çarlığının ərazisi Almaniya və Avstriya-Macarıstan qoşunları tərəfindən işğal edildi. 1915-ci ildə işğal olunmuş əraziləri idarə etmək üçün Varşava General-Qubernatorluğu yaradıldı.
1916-cı ildə alman höküməti ostrubl adlı işğal pulunu buraxmağa başladı. General-qubernatorluğunun ərazisində ostrubl şərq bölgələrində istifadə olunurdu. 1917-ci ildə yeni işğal valyutası olan Polşa markasının buraxılışı başladıldı. 1916-cı ildə Polşa krallığının elan olunması və regen şurasının (hakimiyyəti formal olaraq onun əlində idi) yaradılmasına baxmayaraq, marka general-qubernatorluğunun adından buraxılırdı.
1917-ci ildə 1 ⁄ 2, 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 və 1000 marka dəyərində banknotlar və 5, 10 və 20 feninq dəyərində sikkələr buraxıldı. 1918-ci ildə 1, 5, 10 və 20 feninq dəyərində sikkələr buraxıldı. Hər sikkənin üzərində "F" (Ştutqart) zərbxana işarəsi qeyd olunurdu. 1918-ci ildə müstəqilliyin elan edilməsi ilə Polşa markası dövriyyədə qaldı və Polşa Xəzinəsinin Emissiya Ofisi tərəfindən daha müstəqil dövlətin pul vahidi olaraq buraxıldı.
Müstəqillik dövrünün markası yalnız kağız əskinas şəklində buraxılırdı:
Sərhədlərdəki dəyişiklik nəticəsində Polşanın tərkibinə müxtəlif valyutaların dövriyyədə olduğu yeni ərazilər daxil oldu, amma onlar da tədricən Polşa markası ilə əvəzləndi. Almaniya markası 20 noyabr 1919-cu ilədək, rubl 29 aprel 1920-ci ilədək və Avstriya-Macarıstan kronu 1920-ci il 15 yanvar—may ayınadək (100 kron = 70 marka nisbətində) dövriyyədə qala bilmişdilər.
20 yanvar 1924-cü ildə zlotı pul vahidi elan edildi (1 zlotı = 1.800.000 marka). Marka 1 iyul 1924-cü ilə qədər dövriyyədə idi.
Xviça Kvaratsxeliya
Xviça Kvaratsxeliya — İtaliya A Seriyasında çıxış edən Napolinin futbolçusu.
Atası Badri Kvaratsxeliya peşəkar futbolçu olub. 2000-ci ildə Azərbaycan millisinin heyətində üç oyun keçirib.
Kosekans (triqonometriya)
250px|thumb|right|Kosekans, sinus funksiyasının tərsidir Kosekans — hipotenuzun qarşı katetə olan nisbətinə deyilir. İfadəsi:
Macar Klementina
Macar Klementina (Clémence de Hongrie; ) — Fransa kralı X Lüdovikin ikinci xanımı, Fransa kraliçası.
Atası Neapol kralı II Karl ın böyük oğlu və Macarıstan ın de-yure kralı Anjulu Karl Martel, anası isə Almaniya kralı I Rudolf un qızı Klemens dir. Hər iki valideynini uşaq yaşlarında itirən Klementina nənəsi Macarıstanlı Mariya nın himayəsində böyüdü. Ailəsi Macar taxtı üzərində haqq iddia etdiyi üçün, Neapol da doğulsa da, Klementina əsl macar əsilzadəsi kimi böyüdüldü.
19 avqust 1315-ci ildə yenicə Fransa kralı olan X Lüdovikl ə evləndirildi. Kralın ilk xanımı Burqundiyalı Marqarita adı Nesl skandalı nda hallandığı üçün qaynatası tərəfindən həbs edilmiş, buna baxmayaraq əri taxta çıxdığı üçün tacqoyma mərasimi keçirilməsə də, faktiki olaraq Fransa kraliçası olmuşdu. Ancaq cəmi bir neçə ay sonra həbs tutulduğu Normandiya dakı Qaylard qalasında şübhəli vəziyyətdə öldü və ya öldürüldü. Burqundiyalı Marqarita nın ölümündən cəmi 5 gün sonra kralla evlənən Klementina, 24 avqust da Reyms də keçirilən təntənəli tacqoyma mərasimiylə Fransa kraliçası elan edildi.
Ancaq cəmi bir il sonra - 5 iyun 1316-cı ildə X Lüdovik geridə oğul övladı olmadan vəfat etdi. O əsnada hamilə olan Klementinanın oğul övladı dünyaya gətirməsi ümid edildi. Bu müddət ərzində isə mərhum kralın qardaşı Uzun Filipp kral naibi təyin edildi və övladın dünyaya gəlişi gözlənildi. Naiblik məsələsi səbəbi ilə qaynı Uzun Filipp lə münasibətləri pisləşən Klementina bu barədə Roma papası XXII Conla və Neapol dakı ailəsiylə tez-tez məktublaşırdı. 5 ay sonra dünyaya gələn I Con Fransa kralı ünvanıyla doğulan yeganə şəxs olması və cəmi 5 gün davam edən səltənətiylə Fransa tarixi ndə iz qoymuşdur.
Şerbur (rayon)
Tərkibi
Şerbur əyalətinin kantonları (2015-ci marta ayının 22-ə qədər):
Riteryay FK
Riteryay FK (Litva dilində-Futbolo klubas "Riteriai") — Litvanın futbol klubu. Trakay şəhərində yerləşir.
Tarixi
2005-ci ildə yaranan komanda.
LFF stadionunda keçirir.
Heyəti
! colspan="9" bgcolor="#B0D3FB" align="left" |
Tahir Cəbrayılov
Tahir Rza oğlu Cəbrayılov — Azərbaycan-sovet kənd təsərrüfatı qabaqcılı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1973).
Həyatı
Tahir Rza oğlu Cəbrayılov 15 fevral 1937-ci ildə Quba rayonunun Birinci Nügədi kəndində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1956-cı ildə Quba rayonundakı Jdanov adına sovxozda sağıcı kimi başlamış, 1969-cu ildən süd-əmtəə fermasında sağıcı işləmişdir. Həyatının son üç ilində isə süd-əmtəə fermasının briqadiri olmuşdur.
Tahir Cəbrayılov ümumittifaq sosializm yarışında qazandığı böyük müvəffəqiyyətlərə və 1972–1973-cü illərin qış dövründə heyvandarlıq məhsulları istehsalının və tədarükünün artırılmasında göstərdiyi əmək rəşadətinə görə SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 6 sentyabr 1973-cü il tarixli Fərmanı ilə "Sosialist Əməyi Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür. Bundan əlavə, iki "Lenin" ordeni, "Xalqlar dostluğu" və "Şərəf nişanı" ordenləri, eləcə də SSRİ medalları ilə təltif edilmişdir.
NGC 3544
NGC 3544, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Kasa bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Məhərrəm Mustafayev
Məhərrəm Qacar oğlu Mustafayev — tibb elmləri doktoru, professor.
Ümumi məlumatlar
Məhərrəm Qacar oğlu Mustafayev Şəki rayonunda anadan olmuşdur.
Əsas elmi nailiyyətləri
1926-cı ildə seminariyanı bitirən Məhərrəm Mustafayev ibtidai məktəbdə dərs vermək hüququ qazanır, ilk müəllimlik fəaliyyətinə kənddə başlayır. Lakin həmin ilə (1926) xalq təhsili komissarlığının qərarı ilə təhsilini davam etdirmək üçün ali məktəbə göndərilir. Beləliklə, Məhərrəm Mustafayev Azərbaycan Dövlət Universiyetinin pedaqoji fakültəsinə daxil olur. Pedaqoji texnikumun nəzdindəki nümunəvi məktəbdə də müəllimliyini davam etdirir. Bu nümunəvi məktəbin əsasında 1927-ci ildə Bakı 48 №-li orta məktəb yaranmış və Məhərrəm Mustafayev onun birinci direktoru işləmişdir. 1930-cu ildə aspiranturaya daxil olur, insan və heyvan fiziologiyası kafedrasında çalışır. 1933-cü ildə ADTİ-na daxil olur, 1938-ci ildə bitirir. 1932–1942-ci illərdə oxuya-oxuya tibb texnikumunda biologiya, fiziologiya və anatomiyadan dərs demişdir. 1942-ci ildə dərs hissə müdiri təyin edilmişdir. Məhərrəm Mustafayev 1943–1945-ci illərdə Bakı Feldşer və Diş Həkimi Texnikumuna başçılıq etmişdir.
M. Q. Mustafayev 1952-ci ildə tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi alıb, 1968-ci ildən professor olub.
Pedaqoji fəaliyyəti
Azərbaycan Tibb İnstitutuna dəvət olunan Məhərrəm Mustafayev 1948–1954-cü illərdə dekan işləmiş, gələcək həkimlərin yetişməsində böyük əmək sərf etmişdir. 1954-cü ildə Azərbaycan Bədən Tərbiyəsi İnstitutut Fiziologiya kafedrasına müdir seçilir və ömrünün sonuna qədər (1986) burada işləyir. Mustafayevin rəhbərliyi altında namizədlik və doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir.
Təltif və mükafatlar
Qayğıkeş müəllim, tanınmış fizioloq bir çox orden və medallarla təltif edilmişdir.
Həmçinin bax
Məhərrəm Mustafayev tibb elmlər doktoru, professor, uşaq cərrahı Arif Mustafayevin atasıdır.
Taşır nahiyəsi
Taşır nahiyəsi — XIV əsr-XIX əsrlərdə inzibati nahiyə. Borçalının bölgələrindən biri.
Tarixi
1590 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Lori əyalətinin Taşır sancağının Tasık nahiyəsi adlanırdı.
1724 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Tiflis əyalətinin Ağcaqala livasının nahiyəsi.
Ermənistan Sovet Sosialist Respublikasında və Ermənistan Respublikasında yerləşir. Qərbi Azərbaycanın Loru mahalının Dağlıq Borçalı ərazisində yerləşirdi. Daha sonra Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasının tərkibində olmuşdur (1880-1922). 31 dekabr 1937-ci ildə təşkil edilmişdir. 1991-ci ildə adı dəyişdirilmiş və Taşir rayonu adlıandırılmış, 5 noyabr 1995-ci ildə isə ləğv edilərək ərazisi yeni yaradılmış Loru mərzinin tərkibinə qatılmışdır.
Sibir yupikləri
Sibir yupikləri və ya Yuitlər (öz dilində olan adı: Alyaskada (Yupiget); Rusiyada (Юпигыт)) — Sibirdə Rusiya Federasiyasının Çukotka Muxtar Dairəsində və Amerika Birləşmiş Ştatlarının Alyaska ştatının Müqqədəs Lourens adasınnda yaşayan Yupik qoluna aid eskimos xalqıdır.
Müqqədəs Lourens adasındakı Sibir yupikləri, Alyaskada qohumluq baxımından inyupiklərə ən yaxın xalqdır. Rusiyadakı Sibir yupikləri, çukçaların mədəni assimilyasiyasına məruz qalmış, onların mədəniyyətini mənimsəmişdir. Uzun müddət çukçalarla bir ərazidə yaşamaları Sibir yupiklərinin çukçalaşmasına səbəb olmuşdur. Sahil boyu ərazilərdə yaşayan çukçaların da çukçalaşmış yupik olduqları güman edilir. Yupiklərin böyük bir qismi özlərini çukçalarlarla eyniləşdirilməsinə qarşıdır. Ancaq sibir yupikləri və çukçalar arasında tək fərq dillərinin ayrı-ayrı olmasıdır. Qalan bütün mərasim və mədəniyyətləri isə eynidir.
Sibir yupiklərinin sayı 2000 nəfərdən çoxdur. 1980 və 1992-ci illərdə aparılan siyahıya alınmaya əsasən, sibir yupiklərinin 95%-nin sibir yupikcəsində danışdığı məlum olmuşdur. Lakin hhazırda bu nisbət daha aşağıdır. Sibir yupiklərinin ənənəvi inancı animizm və şamanizm olsa da 1887-ci ildən etibarən Xristianlıq da zorla yayılmışdır. Sibir yupiklərinin əsasən ovçuluq və yığıcılıqla məşğul olurlar.Fil dişindən hazırlanan müxtəlif əşyalar isə baha qiymətə satılır.
II Məhəmməd Həsən Mirzə
Şahzadə II Məhəmməd Həsən Mirzə Qacar (18 iyul 1949) şahzadə Həmid Mirzənin oğlu və Məhəmməd Həsən Mirzənin nəvəsidir. Qacar sülaləsinin hal-hazırdakı başçısıdır. Qacar sülaləsinin “Günəş Taxtına” olan hazırdakı varisidir. ABŞ-nin Dallas şəhərində yaşamaqdadır. Dost və ailə içində ona Miki Qacar deyə müraciət edirlər.
Sibir yupikləri
Amerika Birləşmiş Ştatları Konqresində 1971-ci ilin 18 dekabr tarixində (ANCSA) adlı qanun qəbul edildi. Bu qanunda Alyaskada yaşayan azsaylı xalqların maraqlarının təmin edilməsi və onların vergidən böyük ölcüdə azad edilməsi nəzərdə tutulurdu. Bununla da Alyaskada yaşayan etnosların sosial vəziyyəti xeyli yaxşılaşmışdır. Sibir yupiklərinində (ANCSA) adlı qanun qəbul edilməsi onlarında durumunun yaxşılaşmasına səbəb olmuşdur. Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı dövründə, Sibirdə yaşayan xalqlara heç bir üstünlük verilməmişdir. Bu gündə Rusiyanın şimalında olan etnoslar kütləvi işsizlik, alkoqolizm kimi problemlərdən əziyyət çəkirlər.
Etimologiyası
Sibir yupikləri Rusiyada Yuit adı ilə tanınır, bu ad 1931-ci ildən etibarən Sibir yupiklərinin rəsmi adıdır. Yupik dillərində yuit sözü 'insanlar' mənasını verir.
II Məhəmməd Həsən Mirzə
Şahnaz Soxansanc adlı xanımla evlidir. (1954-cü ildə anadan olub).
Sibir yupikləri
Etimologiyası
Rusiyada eskimoslar arasında Sibir yupikcəsi az hallarda danışılır. İngilis dilində Sibir yupiklərinin adlandırılması bir az fərqlidir. Rusiyada yaşayan Sibir yupiklərinə Mərkəzi Sibir Yupikləri, Alyaskada yaşayanlara isə Şimali Alyaska Yupikləri deyilir.
II Məhəmməd Həsən Mirzə
Ailənin iki qızı var:
Sibir yupikləri
Tarix
thumb|left|200px|[[1881-ci ildə çəkilən şəkildə, Yupik qadınlar təsvir edilmişdir.]] Sibir yupikləri və ərazidə yaşayan digər xalqların nəsilləri, qədim zamanlardan Altay dağları ətrafında yaşayırdılar. Bu ərazilər yaşamaq üçün əlverişli deyildi. Bir müddət sonra Sibir yupikləri Şimal-Şərqi Sibirə irəlilədilər. Aparılan Arxeoloji qazıntılar zamanı, əsası Rusiyada olan Eskimosların Alyaskaya necə gəlmələri məlum olmuşdur. Eskimoslar 10.000 il əvvəl, buzlaşma zamanı Berinq boğazını keçmişlər.Həmin dövrlərdə Berinq boğazı buzlarla əhatəli idi. Kamçatkadan Alyaskaya gədər olan 250–300 km yol, piyada qət etməkdən başqa yol yox idi. Böyük ehtimalla Kamçatkadan iki böyük qrup yola düşmüşdür. Bunlar Eskimos və Aleut qruplarıdır. Hər bir qrupda 4 və ya 5 min nəfərin olması güman edilir. Eskimos və Aleutların dəniz heyvanlarını ovlama texnikası, ilk vaxtlar eyni olmuşdur. Hətta bu gün 40 yaxın dilin istifadə edildiyi Alyaskada,Eskimos və Aleutların eyni dili danışdığı məlum olmuşdur. Bir neçə əsr boyunca bu iki xalq arasında olan oxşarlıqlar hissə-hissə aradan qalxmaqa başladı. Bu gün hər iki xalqın dili, mədəniyyəti, mərasimləri bir-birindən köklü şəkildə fərqlənir.
Yupiklərin qədim nəsilləri böyük bir ehtimalla Sibirin Berinq boğazı və Arktika okeanı sahillərində böyük bir sahədə yaşayırdılar. Bu ərazi Eskimosların yaşadığı torpaqlardan təxminən 25–30 km kənarda yerləşirdi. Bu məsafə həmin zaman üçün çox böyük hesab olunurdu. Qış aylarında Eskimos və Yupiklər arasında əlaqə tamam kəsilirdi. Bəzən bu iki etnosun nümayəndələri 6 aya yaxın müddət ərzində bir-biriləri ilə görüşə bilmirdilər. Bütün bunlar elə də uzaqda yaşamayan iki etnosun həm dil həm də mədəniyyət baxımından fərqliliklərin yaranmasına səbəb olmuşdur.