cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kurçaloy cümə məscidi
Memarlığı
Məscid hündürlüyü iyirmidən çox və diametri 15,5 metr olan əsas böyük günbəzlə taclanır. Məscidin ümumi sahəsi təxminən 1800 m²-dir. Şimal tərəfdən əsas binaya klassik çadır formalı 180 kvadratmetrlik yay qalereyası bitişikdir. Məscidin qərb tərəfində qeyri-adi memarlığı ilə seçilən, içərisi mərmərlə bəzədilmiş dəstəmaz üçün ev var. Bütün bunları 47 metrlik dörd minarə tamamlayır. Məscidi əhatə edən hər dörd minarənin iki eyvanı var. Məsciddə eyni vaxtda beş minə qədər mömin ibadət üçün toplaşa bilər. Məscidin mərkəzi girişi kitabə — Küntə Hacı Kişiyevin kəlamları ilə bəzədilib. Məscidin xarici və daxili divarları mərmər — travertinlə, içərisinin dekoru isə ağ mərmərlə bəzədilmişdir. İçərisində 2-ci mərtəbə səviyyəsində U formalı eyvan var. Məscidin daxilinin və xaricinin rənglənməsini türk ustaları ediblər. Divarlar, tavanlar və günbəzin içərisi Qurandan olan surələrlə bəzədilib. Məsciddə "Svarovski" daşları ilə bəzədilmiş iri asma çilçıraqlar var.
Vilyam Hacıyev
Hacıyev Vilyam Fəhralı oğlu — İmişli Rayon,  Samux Rayon və   Göygöl Rayon icra hakimiyyətlərinin sabiq başçısı.
Həyatı
1979-cu ildə Orenburq vilayətinin Buquruslan Mülki Aviasiya məktəbini, 1991-ci ildə Azərbaycan Texnologiya Universitetini, 1994-cü ildə Mülki Aviasiya Akademiyasını bitirmişdir.
1993-cü ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Müasir Müsavat Partiyasının sədri Hafiz Hacıyevin əmisi oğlu, ictimai fəal Bəxtiyar Hacıyevin, Müsavat Partiyasının sabiq başqan müavini, sabiq deputat Arzu Səmədbəyli və siyasətçi, sabiq prezident Əbülfəz Elçibəyin yeznəsi Aqil Səmədbəylinin uzaq qohumudur.
Həbsi
5 may 2020-ci ildə məhkəmənin qərarı əsasında Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti tərəfindən Vilyam Hacıyevin xidməti və yaşadığı ünvanlarda əməliyyat-istintaq tədbirləri həyata keçirilmişdir. Müvafiq ünvanlarda keçirilmiş baxış zamanı Vilyam Hacıyevin rayon icra hakimiyyətinin baş mühasibi Cəmil Musayev və başqaları vasitəsi ilə qəbul etdiyi pul vəsaitlərinin məbləğlərinə dair müxtəlif qeydlər, habelə ayrı-ayrı valyutalarda xüsusi qaydada qablaşdırılaraq saxlanılan pul vəsaitləri, iş üzrə əhəmiyyət kəsb edən digər sənədlər və maddi sübutlar aşkar edilərək götürülmüşdür. Eyni zamanda, sosial-məişət şəraitinin aşağı olması ilə bağlı mənzil növbəsində olan şəxslərə İmişli şəhərində dövlət büdcəsi vəsaiti hesabına inşa edilmiş çoxmənzilli yaşayış binasında növbəli qaydada verilməli olan mənzillərin Vilyam Hacıyev tərəfindən rüşvət müqabilində qanunazidd verilməsinə əsaslı şübhələr müəyyən edilmişdir. Əlavə olaraq, işsiz və aztəminatlı vətəndaşların ictimai işlərə cəlb edilərək aylıq qazanc əldə edə bilmələri üçün əməkhaqqı kartlarına köçürülən məbləğlərin Vilyam Hacıyev tərəfindən ələ keçirilməsinə dair məlumatlar əldə edilmişdir. Həmçinin, Vilyam Hacıyevin rayon ərazisində təmir-tikinti, abadlıq işlərinə, habelə İmişli Rayon İcra Hakimiyyətinin yeni inzibati binasının tikintisinə ayrılan dövlət vəsaitlərinin müəyyən hissəsinin müntəzəm nağdlaşdıraraq mənimsəməsinə dair əsaslı şübhələr müəyyən edilmişdir. Bundan başqa, Vilyam Hacıyevin tabeliyində olan vəzifəli şəxslər vasitəsilə yerli icra hakimiyyəti və digər dövlət orqanlarının vəzifəli şəxslərindən, eləcə də rayon ərazisində fərdi sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olan vətəndaşlardan müxtəlif adlar altında pul vəsaitləri tələb edərək almasına dair məlumatlar əldə edilmişdir.
6 may 2020-ci ildə istintaq orqanı tərəfindən V. Hacıyevə Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsinin 308-ci (vəzifə səlahiyyətlərini aşma), 179-cu (mənimsəmə) və 311-ci (rüşvət alma) maddələri ilə ittiham elan edilmişdir. Səbail rayon Məhkəməsi tərəfindən Vilyam Hacıyev barəsində 4 aylıq həbs qətimkan tədbiri seçilmişdir.
1 sentyabr 2020-ci il tarixində Vilyam Hacıyevin barəsində seçilmiş həbs qətimkan tədbirinin uzadılması ilə bağlı istintaq orqanı Səbail Rayon Məhkəməsinə təqdimat vermişdir.
25 iyul 2022-ci ildə Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsində hökmə əsasən, Vilyam Hacıyev 12 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir.
Karyerası
1979–1998-ci illərdə Mülki Aviasiya idarəsində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1999–2002-ci illərdə Gəncə Şəhər Nizami Rayon İcra Hakimiyyəti başçısı aparatının Hüquq və müdafiə məsələləri şöbəsinin müdiri, 2002–2004-cü illərdə Gəncə Şəhər Nizami Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini, 2004–2006-cı illərdə Göygöl şəhərin Rayon İcra hakimiyyətinin başçısı, 2006–2012-ci illərdə isə Samux Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifələrində çalışmışdır.
İlkin Şahbazov
İlkin İntiqam oğlu Şahbazov — Taekvondo üzrə ikiqat Avropa çempionu, Azərbaycan Taekvondo Federasiyasının kiçik yeniyetmələrdən ibarət milli yığma komandanın baş məşqçisi, "Ümid" Taekvondo Klubunun rəhbəridir.
Həyat və Fəaliyyəti
İlkin Şahbazov 1986-cı il noyabrın 8-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1993–2004-cü illərdə Bakı şəhərindəki 190 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. 1998-ci ildə Taekvondo idman növü ilə məşğul olmağa başlamışdır. 2000-ci ildə Belarusiyada Minsk şəhərində, gənclər arasindı keçirilən Çempionatda qızıl medal qazanmışdır. 2001-ci ildə ilk dəfə respublika çempionu olmuşdur. Ümumilikdə isə 14 dəfə Respublika Çempionu titulu qazanmışdır. 2003-cü ildə Yunanıstanda Afina şəhərində keçirilən Gənclərin Avropa çempionatında qızıl medal qazanmışdır. 2004-cü ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasına qəbul olmuşdur. 2006-cı ildə Almaniyada Bonn şəhərində keçirilən Taekvondo üzrə Avropa Çempionatında ən yüksək nəticə olan Qızıl Medalı qazanmışdır. Həmin il Azərbaycanda "İlin İdmançısı" adına layiq görülmüş və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən mənzil hədiyyə olunmuşdur. 2008-ci ildə İtaliyada Roma şəhərində keçirilən Avropa Çempionatında gümüş medal qazanmışdır. Həmin il (2008-ci il) ali məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirmiş və hərbi xidmətə yola düşmüşdür. 2009-cu ildə Bakıda keçirilən Komandalar üzrə Dünya Kubokunda 2-ci yeri qazanmışdır. 2014-cü ildə Azərbaycanda Bakı şəhərində keçirilən Avropa Çempionatında bürünc medala sahib olmuşdur. 2015-ci ildən məşqçilik fəaliyyətinə başlamış, 2016-cı ildə isə döyüşçü karyersını bitirmiş və "Ümid" Taekvondo Klubunu təsis etmişdir. 2018-ci ildə Azərbaycan Taekvondo Federasiyasının kiçik yeniyetmələrdən ibarət milli yığma komandanın baş məşqçisi təyin olunmuşdur. 2019-cu ildə uğurlu məşqçi fəaliyyətinin nəticəsi olaraq, tələbələri Avropa çempionatında yüksək nəticələr əldə edərək, qızıl və bürünc medallar qazanmışdırlar. 2023-cü ildə, yetişdirdiyi tələbəsi yeniyetmələr arasında, tarixdə ilk dəfə dünya çempionu olmuşdur. IV dan Qara Kəmər sahibidir.
Ailəlidir, iki övladı var.
Zeta sabiti
Zeta sabiti — tam ədədi Rieman zeta funksiyasında yerində yazmaqla alınan sabit.
Müsbət cüt tam ədədlər
Müsbət cüt tam ədədlər üçün aşağıdakı kimidir:
n\ge 1 düsturuna əsasən hesablanmış zeta funksiyası:
Müsbət tam ədəd üçün olan zeta ilə Bernulli ədədləri arasındakı əlaqə aşağıdakı kimi yazılır:
Müsbət tək tam ədədlər
Buna misal olaraq bir neçəsini göstərmək olar:
Zeta Sabitləri Cəmi
Zeta Sabitləri Cəminin düsturu aşağıdakı kimidir:
NGC 3509
NGC 3509, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarının siyahısı (C)
thumbnail|right|75px|"Qızıl Ulduz" ordeni
Sovet İttifaqı Qəhrəmanlarının siyahısı — İkinci dünya müharibəsi zamanı Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı almışların siyahısı:
Cahanşah
Müzəffərəddin Cahan ibn Yusif və ya Cahanşah — dövlət xadimi, şair, hürufi fəlsəfəsinin tanınmış nümayəndəsi. Cahanşah Qaraqoyunlu dövlətinin banisi Qara Yusifin üçüncü oğlu idi. "Həqiqi" təxəllüsü ilə Azərbaycan ədəbiyyatında öz yeri olan şairdir.
Uşaqlıq və gənclik illəri
Müzəffərəddin Cahanşah Həqiqi 1397-ci ildə Xoy şəhərinin yaxınlığında yerləşən kiçik bir kənddə doğulmuşdur.
Teymurilər və Cəlairilərlə gərgin mübarizədə Qara Yusif Azərbaycandan başqa indiki Ermənistan ərazisi, Şərqi Gürcüstan, Ərəb və fars İraqını və həmçinin digər kiçik malikanələrin ərazilərini öz sərhədləri daxilində birləşdirən nəhəng bir dövlət yaratmağa nail olur. Cahanşah hələ erkən yaşlarından atası Qara Yusifin hərbi yürüşlərində və dövlət idarəçiliyində iştirak edərək həm də yaxşı təhsil almışdır. O öz dövrünün ən savadlı və maarifpərvər hökmdarlarından sayılır. 1420-ci ildə Qara Yusifin ölümündən sonra dövlətin daxilində çəkişmələr başlanır və ölkə parçalanma təhlükəsi ilə üzləşir. Teymurun oğlanları Şahrux və Baysunqur bundan istifadə edərək bir neçə dəfə Azərbaycan üzərinə hücuma keçirlər.
Qara Yusifin oğlanlarından İskəndər Azərbaycanda hakimiyyəti ələ keçirərək, Şirvana hücum edərkən Şirvanşah I Xəlilullahın köməyinə Şahrux gəlir. Cahanşah da qardaşına qarşı çıxış edir. İskəndər birləşmiş qoşunların təzyiqinə davam gətirməyərək, Şirvandan baş götürüb qaçır. 1435-ci ildə İskəndərin məğlubiyyətindən sonra Şahrux Azərbaycan hakimliyini Cahanşaha tapşırır.
Cahanşahın qardaşı İskəndərə qarşı mübarizəsi
İskəndər növbəti dəfə öz hakimiyyətini bərqərar etmək məqsədilə Təbrizi tutmaq istəyir, ancaq Cahanşahla Şirvan əmirlərinin birləşmiş qoşunları onun ordusunu darmadağın edirlər. O, Naxçıvan yaxınlığındakı Əlincə qalasına qaçır və burada öz yaxın adamlarının sui-qəsdilə öldürülür və beləliklə Cahanşah Azərbaycanın müstəqil hökmdarı olur. 1440–1441-ci ildə o, Gürcüstan üzərinə uğurlu bir yürüş edir, bir neçə ildən sonra isə ərəb İraqına hücum çəkərək, Bağdadı alır. Bundan sonra kiçik yaşlı oğlu Məhəmməd Mirzəni İraq hakimi təyin edir. Mosul şəhərini isə qardaşı İskəndərin oğlanları Əlvəndə, Rüstəmə, Tərxana və Mahmuda verir. Qardaşı İskəndərdən fərqli olaraq Teymurilərdən Şahrux və Osmanlı sultanı ilə dostluq siyasəti yeritməklə Cahanşah nəinki Qaraqoyunlu dövlətinin əvvəlki sərhədlərini bərpa edir, hətta onun ərazisini qonşu torpaqlar hesabına genişləndirir də. Cahanşahla Şahrux arasındakı dostluq qohumluğa keçir. Şahruxun arvadı Gövhərşad bəyim Cahanşahı oğulluğa götürür. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, Qaraqoyunlular dövləti Teymurilərdən asılı olaraq qalırdı.
Səfəvilərlə münasibətlər
Şeyx İbrahimin hakimliyi dövründə (1424–1447) onun tabeliyində olan şiə əqidəli siyasi-hərbi səfəvi birləşmələrinin Qaraqoyunlulara müttəfiq olduğu aydın sezilir. Belə ki, Metsoflu Tomas adlı erməni tarixçi XV əsrdə yazdığı "Teymur və onun xələflərinin tarixi" əsərində Şeyx İbrahimin də adını çəkir. 1440–1441-ci illərdə Cahanşahın Gürcüstan səfərində Şeyx İbrahimin qaraqoyunlular tərəfindən iştirakını görürük. Tarixci yazır ki, Gürcüstan hökümdarı İsgəndərin Cahanşahı təhqir etməsi və təslim olmaması bu ölkəyə fəlakət gətirdi. Həmçinin erməni tarixçi əsərində maraqlı bir ifadə işlədir:"Budur Türkmənlər!…Biz ermənilər isə həmişə gürcülərə ümid bağlayardıq, kafirlər arasında öyünərdik, lakin bundan sonra məyus olduq və kafirlərin önündə dağılan qaldıq. Peyğəmbərin sözləri yerinə yetdi: insana ümid bağlayan insana lənət gəldi… Çarmıxa çəkilən, kilsə üçün canını verən Rəbb İsa Məsihdən başqa bizə kömək edəcək kimsə yox idi". Gürcüstanın təslimiyyətindən sonra Şeyx İbrahim Cahanşaha məsləhət gördü ki, kafirlərin dinimizi təhqirlərinə qarşılıq onları vassal etməklə yanaşı, cizyə və xəraca məruz qoysunlar. Bu məsləhət yerinə yetdi. Lakin Səfəvi-qaraqoyunlu münasibətləri Şeyx İbrahimin ölümündən sonra öz axarında getmədi. Belə ki, məşhur Şeyx Cüneydin xalq arasında nüfuzunun artması Cahanşahı narahat edirdi və odur ki, Cahanşah Şeyx Cüneydə qarşı əmisi Şeyx Cəfəri müdafiə etdi. Şeyx Cəfər Səfəviyyə mülkünün de-fakto hakimi kimi qərarlaşsa da, Cahanşahın artan təqiblərindən Şeyx Cüneyd Ərdəbildən Diyarbəkirə getməli oldu. Şeyx Cüneydin şimala olan yürüşləri Cahanşahı qorxutduğundan o, Şirvan Şeyxinə Şeyx Cüneydə qarşı müharibədə hərbi dəstək yolladı. Şeyx Cüneydin blokadaya alınıb öldürülməsi Səfəvi-qaraqoyunlu münasibətlərinə tamamilə son qoymuş oldu.
Qaraqoyunlu və Ağqoyunluların toqquşması
Qaraqoyunlu dövləti yalnız 1447-ci ildə Şahrux Xorasanda dünyasını dəyişəndən sonra tam müstəqillik qazanır. Hakimiyyətsizlikdən istifadə edən Cahanşah Sultaniyyə, Qəzvin və Həmədanı Qaraqoyunlu torpağlarına qatır, elə həmin ildə Gürcüstan üzərinə yürüş edir. Bu vaxt İskəndərin oğlu, Mosul hakimi Əlvənd Mirzə Cahanşaha qarşı üsyan qaldırır və ətraf yerləri tutaraq özünü müstəqil elan edir. Bu barədə xəbər çatan kimi Cahanşah Təbrizə qayıdır və öz qoşunlarını Əlvənd Mirzənin üzərinə göndərir. Əlvənd məğlubiyyətə uğrayır və Ağqoyunlu hökmdarı Cahangirin yanına qaçır. Bu isə Cahanşahı məcbur edir ki, öz qoşununu Cahangirin üzərinə yönəltsin. Cahangirin qoşunları əzilir və onun torpaqlarının bir hissəsi Cahanşahın tabeçiliyinə keçir.
Cahanşahın İranı fəth etməsi
1452-ci ildə Cahanşah İranı fəth edir və Fars vilayətinin bir hissəsini tutur. Oğlu Pirbudaqı İsfahan hakimi qoyur. O isə Farsa hücum edərək, Şiraz və Kirmanı tutur. 1453-cü ilin sonunda Cahanşah Pirbudağı Fars hökmdarı təyin edib, özü Təbrizə qayıdır. 1457-ci ildə isə qoşununu Xorasan üzərinə çəkir. O biri il Teymurilərin paytaxtı Heratı tutaraq, Şahruxun məşhur sarayında yerləşir. 1454-cü ildə Bağdadı, öz qardaşı İsfəndiyar Mirzənin oğlu Vələd Mirzədən alır.
Oğlanları Həsənəli və Pirbudağın Cahanşaha qarşı üsyanı
Elə həmin vaxt oğlu Həsənəli özünü sultan elan edərək, Təbrizi ələ keçirir. Azərbaycana dönən Cahanşah üsyançılarla sərt rəftar edir. Yalnız anasının himayədarlığı Həsənəlini edam cəzasından qurtarır. Ölkədən sürgün edilmiş Həsənəli atasının düşməni Uzun həsənin düşərgəsinə, buradan isə qardaşı Pirbudağın yanına Şiraza gəlir. Qardaşlar birləşib, Cahanşaha tabe olmadıqlarını elan edirlər. Bunu eşidən sultan 1462–1463-cü ildə Şirazı mühasirəyə alaraq, işğal edir. Anaları bu dəfə də qardaşları xilas edir. Bundan sonra Cahanşah dövlət idarəçiliyini oğlanları arasında bölüşdürür. Pirbudağa Bağdad, Mirzə Yusifə Fars, Qasımbəyə isə Kirman düşür. Həsənəli isə həbs olunur.
Pirbudaq yenidən üsyan etsə də bu dəfə Cahanşah oğlu Mirzə Məhəmmədi 1466-cı ildə Pirbudağın paytaxt elan etdiyi Bağdada göndərdi və Pirbudaq qardaşı tərəfindən edam olundu.
Ağqoyunluluların yüksəlməsi və Cahanşahın öldürülməsi
Həmin vaxtlarda gün-gündən möhkəmlənən və sərkərdə və siyasi xadim Uzun Həsənin idarə etdiyi Ağqoyunlu dövləti formalaşırdı. Uzun Həsən tez-tez Cahanşahdan vassal asılılığında olan torpaqlara hücum çəkirdi. 1458-ci ildə o, Gürcüstana yürüş edir. left|240px|thumb|Göy məsciddə Cahanşahın məzarı Bu arada Uzun Həsən Gürcüstan üzərinə yeni bir hücuma keçir və Ərzurumu tutur. Onun fəallaşdığını görən Cahanşah Osmanlı sultanının məsləhəti ilə qəti qərar verir. Qoşun toplayaraq, onu Ağqoyunluların paytaxtı Diyarbəkirə yönəldir. Lakin yaxın adamlarının təkidi ilə o, döyüşə girmir və qoşunu qışlamağa göndərir. Bundan istifadə edən Uzun Həsən 1467-ci ilin yazında Muş düzənliyində qəflətən Cahanşahın qoşunlarına hücum çəkir və onu məğlub edir. Az sonra o, qoşunlarından xəbərsiz halda (Səncəq) Çubuqcur adlanan yerdə əyanları ilə ziyafət keçirən Cahanşahın üzərinə yeriyir və İskəndər adlı bir döyüşçü Cahanşahı öldürür.
Bu hadisə 1467-ci ilin 4 oktyabrında baş verir. Cahanşahın cəsədini Təbrizə gətirir və onu özünün tikdirdiyi Göy məsciddə dəfn edirlər. Bir neçə şair Cahanşaha mərsiyələr də söyləyir. Qaraqoyunlu dövləti özünün 58-ci ilində beləcə məhv olur və Azərbaycan tarixində mühüm yer tutmuş oğullardan birinin ömrü beləcə gözlənilmədən kəsilir. Bu elə bir şəxsiyyət idi ki, özündə dövlət xadimi, diplomat, sərkərdə və şairə məxsus ən gözəl keyfiyyətləri birləşdirmişdi.
Göy məscidin mərmərdən qurulmuş banası qeyri-adi dərəcədə gözəl, parlaq və rənkarənk kaşı ilə bəzədilmişdi ki, bunun da Azərbaycan memarlığında indiyə qədər bənzəri yoxdur. Bütün bunlardan başqa Cahanşahın Azərbaycan poeziyası tarixində də mühüm xidmətləri vardır və bunlar üzərində xüsusi dayanmağa dəyər.
Yaradıcılığı
Doğma Azərbaycan türkcəsində gözəl şeirlər yazmış Cahanşah ədəbiyyat tariximizdə "Həqiqi" təxəllüsü ilə tanınır. Yüksək təhsil görmüş Həqiqi Azərbaycan türkcəsi və fars dilində gözəl qəzəllər, məsnəvi və rübailər yazırdı. O, Şərq ədəbiyyatına dərindən bələd idi və özünü Nəsimi məktəbinin ardıcılı hesab edirdi. Həqiqi dahi fars şairi Əbdürrəhman Cami ilə dostluq münasibəti saxlayırdı. Cami onun "Divan"ının bədii və mənəvi keyfiyyətlərini yüksək qiymətləndirirdi. Öz şerlərindən birində o, bu divanı "xəzinə" adlandırmışdı.
Cahanşahın Divanının tarixçəsi
"Divan"ının macərası da şairin həyatı qədər maraq doğurur. Tədqiqatçılar uzun müddət həmin divandan xəbərsiz olduqlarından onu itmiş zənn etmişdilər. Və yalnız 1961-ci ildə əlyazmanın sirri açıldı. Məlum oldu ki, Həqiqinin "Divan"ı uzun müddət İstanbulda, türk sultanlarının saray kitabxanasında saxlanılıb. Sultan Əbdülhəmidin dövründə əlyazma kitabxanadan itmiş, bir müddət sonra isə Misirdə, İskəndəriyyə kitabxanasında tapılmışdır. Lakin sonradan buradan da yoxa çıxaraq, dünyanı gəzə-gəzə Londona gəlib çıxmışdır. Məşhur şərqşünas alim Vladimir Minorski onunla burada tanış olub. Lakin əlyazma burada da qalmır. Nyu-Yorka, erməni kolleksiyaçısı Arutyun Qazaryanın şəxsi arxivinə düşən əlyazma buradakı başqa əsərlər kimi, onun vəsiyyətinə əsasən, İrəvan Universitetinə gətirilir. Azərbaycan alimi Lətif Hüseynzadə "Divan"ı burada tapmış və işləyərək, dərc etdirmişdir. Cahanşahın ən yeni əlyazma Divanını Firuz Refahi Ələmdari Tehran Universitetinin mərkəzi kitabxanasında tapıb və Tehranda nəşr edibdir. Bu əlyazma hazırda aşkar olunan əlyazmaların arasında ən mükəmməli sayılır.
Cahanşah hürufiliyin ardıcılı kimi
Həqiqi şərq fəlsəfəsinə də dərindən bələd idi. Şah olmasına baxmayaraq, o, Nəimi və Nəsiminin təbliğ etdiyi hürufiliyin fəal ardıcıllarından idi: Vüsalını diləram kam ilən ze fəzli-ilah Məni-şikəstəyə kami-vüsal beylə gərək.
Azərbaycan hürufizminin tədqiqatçısı Zümrüd Quluzadənin yazdığı kimi,
"Həqiqinin poeziyası öz formasına görə, tamamilə hürufi mahiyyətdədir. O, dəfələrlə hərflərin insan əməllərində, xüsusən də onun sifətində əks olunduğunu yazır. İnsan və onun surəti Quranı və Quran ayələrini təcəssüm etdirir: Ey xətin səbül-məsani, vey ləbin mai-təhur, Vey cəmalın pərtövindən sərbəsər aləmdə nur.
Yaradıcılığının aşkar hürufi mahiyyəti daşımasına baxmayaraq, maraqlıdır ki, Cahanşah Təbrizdə Nəiminin qızı başda olmaqla 500 hürufi edam etdirmişdi. Buradan da belə nəticəyə gəlmək olar ki, Həqiqini hürufizmə cəlb edən ya münasib poetik formalar, ya da bəzi hürufilərin yeritdiyi siyasətdə Teymurilərin əleyhinə yönəlmiş istiqamət olmuşdur.
Ailəsi
1420-ci ildə Trabzon imperatoru IV Aleksios Komnenosun qızı ilə evlənmişdi. Tağəddin Rəcəb ibn Əfridunun qızı Canbəyim xanımla da evlənmişdi. Qızı Salehə xatun onun ölümündən sonra Təbrizdə qalmağa davam etmişdi. Digər qızının adı Həbibə olmuşdur. Canbəyim xatun ögey oğlu Həsənəli tərəfindən öldürülmüşdür.
Cahanşahın beş oğlu vardı:
Deliblatsk qumluğu
Altar — Serbiyanın Voyevodina ərazidində, sahəsi 300 km² olan qumlu ərazi. Ərazi Banatın cənubunda, Dunay çayı ilə Karpat dağlarının cənub-qərb ətəkləri arasında yerləşir. Səhra Delibato kəndinin şərəfinə adlandırılmımdır. Səhralıqda qumlu təpəliklər, otlu düzənliklər və meşəli çöllüklərdən ibarətdir.
Təsviri
Deliblatsk qumluğu Avropanın ən böyük qumlu massivlərindən biridir. Onun ərazisi tarixi Pannon dənizinin dibini təşkil edir. Qumlar bir çox nadir bitki və heyvan növlərinin evidir. Ancaq son zamanlar isə bölgə böyük təhlükə qarşısındadır. Bu səbəbdən bölgə xüsusi qorunan bölgə elan edilmişdir.
Fauna və flora
Deliblatsk qumluğu zəngin bitki rəngarəngliyinə sahibdir. Burada 900 növ bitki bitir. Burada çoxlu sayda yıtıcı quşlar yaşayır. Bunlar arasında baloban və məzar qartalının adını çəkmək olar. İri canlılardan maral, çöl donuzu, canavar və s. yayılmışdır.
Radio ffn
thumb|Radio ffnin Hannoverdə yerləşən studiyası Radio ffn - Almaniya Federativ Respublikasının Aşağı Saksoniya alman torpağında radio stansiya.
Radio ffn 31 dekabr 1986-cı ildə fəaliyyətə başlamışdır.
Radio ffn Aşağı Saksoniyanın radio bazarında 28,9 faiz payı olan «NDR 1 Niedersachsen» radio stansiyasından sonra 16,5 faizlə ikinci yeri tutur. Radio ffn Hannoverdə yerləşən studiya vasitəsilə kabel rabitəsi və ultra qısa dalğalarda bütün Aşağı Saksoniya ərazisində, Bremen və Hamburqda (Hamburqda 99,35 MHs tezliyi olan kabel rabitəsilə), 2005-ci ildən Berlində yayımlanır.
Bir dəfə qanunu pozaraq (film, 1992)
Bir dəfə qanunu pozaraq — 1992-ci ildə istehsal olunmuş filmdir. Filmin rejissoru Kanadalı rejissor Yucin Levidir. Filmin distribüteri Metro-Goldwyn-Mayer kinokompaniyasıdır.
Elmar Bayramlı
Elmar İsa oğlu Bayramlı (2 sentyabr 1998; Qazax rayonu, Azərbaycan — 29 sentyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elmar Bayramlı 1998-ci il sentyabrın 2-də Qazax rayonunun Birinci Şıxlı kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Elmar Bayramlı 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Tərtər rayonunun Suqovuşan qəsəbəsinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elmar Bayramlı sentyabrın 29-da Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub. Qazax rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmar Bayramlı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 26.11.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmar Bayramlı ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmar Bayramlı ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan–Qambiya münasibətləri
Azərbaycan–Qambiya münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Qambiya Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1994-cü ilin noyabr ayının 11-də qurulmuşdur.
Azərbaycan səfirləri
İqamətgahı başqa ölkədə olmaqla Azərbaycan Respublikasının Qambiya Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri var.
11 dekabr 2012-ci il tarixli Sərəncama əsasən Azərbaycan Respublikasının Mərakeş Krallığında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Tarik İsmayıl oğlu Əliyev igamətgahı Rabat şəhərində olmaqla, eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının Qambiya Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin olunmuşdur.
Anizofilliya
Anizofilliya – üfüqi və köndələn zoğlar və ya zoğun düyünündə yerləşən yarpaqların forma, ölçü və quruluşca fərqlənməsi. Adətən, zoğun aşağı hissəsindəki yarpaqlara nisbətən yuxarı yarpaqlar kiçik olur. Anizofilliya bəzi mamırlara, plaunlara, selaginellalara, çılpaq və örtülütoxumlulara xasdır. Ehtimala görə ağırlıq qüvvəsinin təsiri, bir tərəfli işıqlanma və yaxud qida maddələrinin daxilolma intensivliyi anizofilliyaya səbəb olur.
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Belarus Milli Elmlər Akademiyası (; Belarus MEA) — Belarus Respublikasında dövlətin təsis etdiyi ali elmi qurum, Respublikanın ali elmi idarəsi. Təşkilat təbiət, texniki, humanitar, sosial elmlər və incəsənətin müxtəlif sahələrində fundamental və tətbiqi elmi tədqiqatları və inkişafları təşkil edən, aparan və əlaqələndirən ali dövlət elmi qurumudur. Qarşıya qoyulmuş vəzifələri həll etmək üçün qanunla, Elmlər Akademiyasının Nizamnaməsi və digər qanunvericilik aktları ilə müəyyən edilmiş səlahiyyətlər daxilində respublika dövlət idarəetmə orqanının müəyyən funksiyalarını yerinə yetirir. Belarus Respublikasının Prezidentinə və Respublika Nazirlər Sovetinə hesabat verir.
Belarus Elmlər Akademiyası (1928-1936)
300px|thumb|right|Belarus Milli Elmlər Akademiyasının əsas binasının görünüşü Belarus Elmlər Akademiyası 1929-cu il yanvarın 1-də Rusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin və BSSR Xalq Komissarları Sovetinin 13 oktyabr 1928-ci il tarixli qərarı ilə Belorusiya Sovet Sosialist Respublikasında respublikanın elmi-tədqiqat və mədəni-ictimai qurumu - Belarus Mədəniyyəti İnstitutunun (İnbelkult) (1922-1928) bazasında, Akademiyaya çevrilərək yaradılmışdır. Elmlər Akademiyasının təntənəli açılışı 1929-cu il yanvarın 1-də Belarus SSR-in yaradılmasının onuncu ildönümündə Minskdə olub. Tarixçi V.M.İqnatovski Elmlər Akademiyasının ilk prezidenti seçildi. Açılış günü akademiyanın ştatı cəmi 128 nəfər, o cümlədən 87 elmi işçi idi. Demək olar ki, hamısının ali təhsili, çoxunun tam orta təhsili belə yox idi. Lakin lap əvvəldən Elmlər Akademiyası yeni yaranmış sovet respublikasının iqtisadi, texnoloji, sosial və mədəni inkişafına təsir göstərən aparıcı elmi mərkəzə çevrildi.
BSSR Elmlər Akademiyası “Belaruslaşdırma” siyasətində böyük rol oynadı, nəticədə onun rəhbərliyi 1930-cu illərin repressiyalarına məruz qaldı. İlk prezident İqnatovski partiyadan qovularaq intihar etdi, onun iki xələfi Pavel Qorin və İvan Surta isə “xalq düşməni” kimi güllələndi.
Belarus SSR Elmlər Akademiyası (1936-1991)
1936-cı il mayın 20-24-də Belarus Elmlər Akademiyasının sessiyasında yeni nizamnamə qəbul edildi, ona əsasən təşkilat Belarus SSR Elmlər Akademiyası adlandırıldı, onun elmi müəssisələri ixtisaslaşdırılmış şöbələrə birləşdirildi.
1941-ci ilin əvvəlinə qədər Elmlər Akademiyasında təxminən 750 nəfər işləyirdi. Onun strukturunda 9-u institut olmaqla 12 elmi-tədqiqat müəssisəsi var idi.
1944-cü ilin iyulunda Minsk azad edildikdən sonra 8 akademik institut öz fəaliyyətini bərpa etdi. 1951-ci ildə Elmlər Akademiyasında artıq 29 elmi-tədqiqat müəssisəsi var idi. Onlardan 16-sı institut statusunda idi. İşçilərin ümumi sayı 1234 nəfərə, o cümlədən 33 akademik, 27 müxbir üzv, 55 professor və elmlər doktoru, 165 elmlər namizədinə çatmışdı.
1969-cu ildə Akademiyaya 1 fəxri akademik, 61 akademik və 54 müxbir üzv daxil idi; 5 filial şöbəsi və 20 elmi-tədqiqat institutu fəaliyyət göstərirdi.
Belarus Elmlər Akademiyası (1991-1997)
SSRİ-nin dağılması 1991-2001-ci illərdə Akademiyanın işçilərinin sayının 39,1% (6690 nəfər) azalmasına səbəb oldu.
Statusun dəyişməsi, Belarus Milli Elmlər Akademiyası
250px|thumb|left|Akademiyanın tabeliyində olan Botanika bağı 2002-ci ildə Belarus Respublikası Aqrar Elmlər Akademiyasının Belarus Milli Elmlər Akademiyasının tərkibinə daxil edilməsi ilə Belarus Milli Elmlər Akademiyasının Aqrar Elmləri Bölməsi yaradıldı. Birləşmə elmi-tədqiqat təşkilatlarının sayının 22 hüquqi şəxs, kadrların isə 6022 nəfər artmasına səbəb oldu.
2004-cü ilin oktyabr ayına qədər akademiyanın rəhbərləri prezident adlanırdı. Həmən ildən bu vəzifə “rəyasət heyətinin sədri” adlandırıldı və seçkili olmağı dayandırdı. Prezident Aleksandr Lukaşenko Elmlər Akademiyasının rəhbərini təyin etməyə başladı. Prezident VAK-ın sədrini də təyin edir, sərəncamları ilə Milli Elmlər Akademiyasının fəaliyyətinin müxtəlif məsələlərini - mənzil təminatına qədər olan məsələləri tənzimləyir.
Akademiyanın rəhbəri vəzifəsi üzrə Belarus Nazirlər Şurasına elm naziri kimi daxil edilir (hökumətdə formal olaraq belə bir vəzifə yoxdur).
2012-ci il yanvarın 1-nə Elmlər Akademiyasında 18,6 mindən çox insan (o cümlədən 6210 elmi işçi), o cümlədən 496 elmlər doktoru və 1836 elmlər namizədi çalışır.
Telman Məlikov
Telman Qulu oğlu Məlikov — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun professoru.
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Statusun dəyişməsi, Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Elmlər Akademiyasının bütün tarixi ərzində onun üzvlüyünə 280 həqiqi üzv və 241 müxbir üzv seçilib. Akademiyanın həqiqi üzvlərinin və müxbir üzvlərinin sayı Belarus Respublikasının Prezidenti tərəfindən müəyyən edilir. 3 fevral 2003-cü il tarixli 56 nömrəli fərmana əsasən, 100 akademik və 145 müxbir üzvdən çox ola bilməz. 17 fevral 2023-cü il tarixinə Belarus Milli Elmlər Akademiyası 91 akademik, 108 müxbir üzv, 4 fəxri və 23 xarici üzvdən ibarət idi.
Telman Məlikov
Həyatı
1972-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş, həmin ildə təyinatla indiki Gəncə Dövlət Universitetinə müəllim göndərilmişdir. Dekabr 1972-ci il, Dekabr 1975-ci il müddətində BDU-nun Aspirantı olmuşdu.1976-1977-ci illərdə Gəncə Dövlət Universitetində işləmişdir. 1977-ci ildən 2013-cü ilədək  Azərbaycan Texnologiya Universitetində(Gəncə şəhəri) işləmişdi. 1990-cı ildən 2005-ci ilədək Ali riyaziyyat kafedrasının müdiri olmuşdu. 11.01.2000-ci ildən 13.03.2013-cu ilədək universitetin rektor vəzifəsini icra etmişdir.2014.04.01 tarixindən AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitunda işləyir.
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Statusun dəyişməsi, Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Varşavada Belarus Milli Elmlər Akademiyasının nümayəndəliyinin açılması planlaşdırılır.
Telman Məlikov
Elmi fəaliyyəti
T.Q.Məlikov 1972-ci ildə ADU-nun aspiranturasına daxil olmuş, 1976-cı ildə «Bəzi optimal sistemlərdə məxsusi proseslərin tədqiqi » mövzusunda 01.01.02-«Diferensial və inteqral tənliklər» ixtisası üzrə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Rəhbərlik
Seçki və ya təyinat ili üzrə Akademiyanın rəhbərləri:
Telman Məlikov
Elmi fəaliyyəti
Professor T.Q.Məlikov 2005-ci ildə 01.01.09 - «Diskret riyaziyyat və riyazi kibernetika» ixtisası üzrə «Bəzi optimal idarə məsələlərində optimallıq üçün zəruri şərtlər» mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Rəhbərlik
Prezidentlər.
Telman Məlikov
Elmi fəaliyyəti
T.Q.Məlikov 1992-ci ildən professordur. Professor T.Q.Məlikov AMEA-nın müxbir üzvü Q.T.Əhmədovun Respublikamızda yaratdığı optimal idarə məktəbinin davamçılarından biridir. T.Q.Məlikov adi diferensial, tənliklər, inteqrodiferensial tənliklər, Qursa-Darbu və meyl edən arqumentli tənliklərlə təsvir olunan proseslərdə optimallıq üçün birinci tərtib və yüksək tərtib zəruri şərtlər almaq üçün yeni üsullаr təklif etmişdir. Onun təklif etdiyi üsullаr son vaxtlara qədər araşdırılması mümkün olmayan bir çox məsələlərdə (məsələn, neytral tip tənliklərlə təsvir olunan proseslərdə) optimallıq üçün Pontryaqinin maksimum Prinsipi tipli zəruri şərtlər və müxtəlif mənalarda məxsusi idarələrin optimallığı üçün zəruri şərtlər almağa imkan verir. T.Q.Məlikov 80-dən çox elmi məqalənin o cümlədən 2 dərs vəsaitinin, 3 monoqrafiyanın, 10-dan çox ixtira və patentin müəllifidir. Elmi əsərləri Rusiya Federasiyası, ABŞ, Böyük Britaniya və s. ölkələrinin, eləcə de Respublikamızın tanınmış elmi jurnallarında dərc olunmuşdur.
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Rəhbərlik
Rəyasət Heyətinin sədrləri
Çin mədəniyyətində rəng
Çin mədəniyyətində rəng çalarları əlverişli (吉利) və ya əlverişsiz (不利) olmaqla müəyyən dəyərləri özündə əks etdirirdi. Ənənəvi Çin incəsənəti və mədəniyyətində qara, qırmızı, ağ və sarı standart rənglər kimi qəbul edilir. Bu rənglər ənənəvi Çin fizikasında tədris olunan beş su, od, odun, metal və torpaq elementlərinə uyğundur. Şan, Tan, Çjou və Tzin sülalələri boyunca Çin imperatorları rəng seçmək üçün Beş Element nəzəriyyəsindən istifadə etmişdilər.
Telman Məlikov
Elmi fəaliyyəti
Professor T.Q.Məlikov bir neçə elmi tədqiqatçının elmi rəhbəri və bir nəfər tədqiqatçının doktorluq işi üzrə elmi məsləhətçi olmuşdur.
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Elmi kadrların hazırlanması
Akademiyanın aspiranturaya qəbulu azalmağa meyllidir. 2002-ci ildə 332 nəfər, 2008-ci ildə isə cəmi 162 nəfər aspiranturaya qəbul olunub. Doktoranturada bu rəqəmlər müvafiq olaraq 4 və 9 nəfər idi.
Təşkilatlar
Belarus Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyəti
Telman Məlikov
Elmi fəaliyyəti
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Kibernetika İnstitutunun 01.01.09 «Diskret riyaziyyat və riyazi kibernetika» ixtisası üzrə elmlər doktorları və elmlər namizədləri müdafiə şurasının üzvüdür.
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Təşkilatlar
Elmi institut və mərkəzlər:
Telman Məlikov
Əsas elmi əsərləri
- Melikov, T. K. First-and second-order necessary conditions with respect to components for discrete optimal control problems. Journal of Computational and Applied Mathematics, 2020, 364 (with Mardanov, M. J., Malik, S. T., and Malikov, K).
Çin mədəniyyətində rəng
Sarı
Torpağa uyğun olan qızıl rəngli sarı rəng ən gözəl və prestijli rəng hesab olunur. Çinlilər sarı rəngin hər şeyin mərkəzi olduğunu ifadə edir. Sarı rəng, neytrallıq və uğur anlamını verir. Sarı çayı Çin sivilizasiyasının beşiyidir. Çin imperiyasında Sarı İmparatorların rəngi idi və Çinin beş əfsanəvi imperatorunun simvolik rəngi kimi bilinir. Tzin sülaləsinin bayrağının fon rəngi qızılı sarı rəngə çalırdı. Sarı rəng tez-tez kral saraylarını, məbədləri bəzəyir və bu rəng imperatorların əjdaha paltarlarında və geyimlərində istifadə olunurdu. İmperatorun sarı gödəkçəsini almaq nadir bir şərəf idi. Sarı rəng dünyəvi qayğılardan azadlığı təmsil edir və buddizmdə xüsusi rəng hesab olunur. Buddist məbədlərinin elementləri kimi rahibələrin geyimləri də sarı rəngdədir. Sarı, Çinli Buddistlər üçün matəm rəngi olaraq da istifadə olunur. Həmçinin bu rəng qəhrəmanlıq simvoludur.
Telman Məlikov
Əsas elmi əsərləri
https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0377042719303395
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Təşkilatlar
Layihə təşkilatları və istehsal təşkilatları:
300px|thumb|right|Belarus Milli Elmlər Akademiyasının Genetika və Sitologiya İnstitutunun binası Eksperimental stansiyalar və bazalar:
Çin mədəniyyətində rəng
Ağ
Metal ilə uyğun olan ağ qızılı təmsil edir və parlaqlığı, saflığı simvolizə edir. Ağ da yas rəngidir. Ölümlə əlaqələndirilir və əsasən Çin mədəniyyətindəki dəfn mərasimlərində istifadə olunur. Qədim Çinlilər yalnız ölülər üçün yas tutduqları zaman ağ paltar və papaq taxırdılar.
Qırmızı
Çinin Yeni ili və digər bayram şənliklərində və ailə toplantılarında qırmızıya rast gəlinir. Cənazə mərasimlərində qırmızı rəng ənənəvi olaraq simvolik xoşbəxtlik rəngi olduğu üçün qəti şəkildə qadağandır. Lakin ölənlərin adları əvvəllər qırmızı rəngdə yazıldığından, rəsmi adlar xaricində Çin adları üçün qırmızı mürəkkəbdən istifadə etmək təhqiredici sayıla bilər.
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Təşkilatlar
Elmi kitabxanalar:
Telman Məlikov
Əsas elmi əsərləri
- Melikov, T. K. Fractional optimal control problem for ordinary differential equation in weighted Lebesgue spaces. Optimization Letters, 2020, 14, pp1519-1532 (with Bandaliyev, R. A., Mamedov, I. G., and Mardanov, M. J).
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Təşkilatlar
Digər təşkilatlar:
Yaşlanan elmi işçi qüvvəsi
Belarus Milli Elmlər Akademiyası elmi kadrların daimi qocalması ilə xarakterizə olunur (2012-ci ildə tədqiqatçıların 45,8%-i 50 yaşdan yuxarı idi)), bu, əsasən dərəcə almaq üçün çox çətin prosedurla bağlıdır. Bunun nəticəsidir ki, Belarus Milli Elmlər Akademiyasında elmi-tədqiqat və təkmilləşdirmə işləri ilə məşğul olan elmlər doktoru və namizədlərinin orta yaş həddi çox yüksəkdir. 2013-cü ildə Akademiyanın yaşı 35-dən aşağı olan 1877 elmi işçisi arasında ümumiyyətlə elmlər doktoru yox idi və cəmi 218 elmlər namizədi var idi. 2013-cü ildə fəlsəfə doktoru dərəcəsi olan tədqiqatçıların böyük əksəriyyəti (458 nəfərdən 349-u) 60 yaşdan yuxarı idi.
Telman Məlikov
Əsas elmi əsərləri
- Melikov, T. K. On the Theory of Optimal Processes in Discrete Systems. Mathematical Notes, 2019, 106, pp 390-401 (with Mardanov, M, J., and Malik, S. T).
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Elmi kadrların xaricə axını
Belarus Milli Elmlər Akademiyası alimlərin xaricə az miqdarda getməsi ilə xarakterizə olunur. 2001-2013-cü illərdə Belarus Milli Elmlər Akademiyasının 109 elmi işçisi daimi yaşayış üçün xaricə gedib və oradan qayıtmayıb. O cümlədən onıların arasında 2 elmlər doktoru və 64 nəfər elmlər namizədləri olub.
Fəzlullah Nəimi
Fəzlullah bin Əbi Məhəmməd Nəimi Təbrizi (1339-1401) — Hürufilik təriqətinin əsasını qoymuş sufi alim, şair, filosof.
Elmir Məmmədov (əsgər)
Elmir Məmmədov (tam adı: Elmir Arzu oğlu Məmmədov; ) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Nəşrləri
Belarus Milli Elmlər Akademiyası bir sıra ümumi elmi dövri nəşrlər dərc edir:
Elmir Məmmədov (əsgər)
Həyatı
Elmir Məmmədov 1999-cu il iyunun 3-də Salyan rayonunun Xocalı kəndində anadan olub. 2004–2008-ci illərdə Xocalı kənd tam orta məktəbində, 2008–2015-ci illərdə isə Salyan şəhərinin 1 nömrəli tam orta məktəbində təhsil alıb. 2015–2020-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində ali təhsil alıb.
Belarus Milli Elmlər Akademiyası
Nəşrləri
İxtisaslaşdırılmış jurnallar da nəşr olunur:
Elmir Məmmədov (əsgər)
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elmir Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Elmir Məmmədov sentyabrın 27-də şəhid olub. Salyan rayonunun Xocalı kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmir Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" və "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalları ilə təltif edildi.
Səfa Qaraxanov
Səfa Yenişər oğlu Qaraxanov (22 fevral 1994, Xələc, Salyan, Azərbaycan — 1 oktyabr 2020, Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin MAHHXHQ əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Səfa Qaraxanov 22 fevral 1994-cü ildə Salyan rayonu Xalac kəndində anadan olub. 2001-2012 illərdə orta məktəbdə oxuyub. 2012-cu ildə əsgərliyə çağırılıb. Daha sonra müddətdən artıq hərbi qulluqçu kimi çalışmağa başlayıb.
Fəzlullah Nəimi
Həyatı və fəaliyyəti
Nəimi Şah Fəzlullah ibn əbu Məhəmməd Astrabadi (Fəzl) təsəvvüfi cərəyan olan hürufiliyin banisi və İranın ən nəhəng sufilərindən biridir. Hürufilik Fəzl tərəfindən Azərbaycanda XIV əsrin sonlarında bərqərar olur və buradan Türkiyə, İran, İraq, Suriya və müsəlman Şərqinin digər ölkələrinə yayılır. Bu təlim türk xalqları içində daha artıq rəğbət doğurmuşdu. Şəmsəddin Məhəmməd ibn Əbd-ür-Rəhman Söhavinin (XV əsr) "IX əsrin parlaq şəxsiyyətləri" adlı kitabında oxuyuruq: '" Adı Əbd-ür-Rəhman olan Nizami Əbu-əl-Fəzl Astrabadi Əcəmi həddən artıq savadlı bir adam idi, nəzm və nəsr sahələrindən yaxşı baş çıxarırdı, Gilan, Səmərqənd və başqa şəhərlərdə ondan ötrü məxsusi qurulan məclislərdə iştirak edirdi. Hürufilər zahidlər kimi həyat keçirir, başlarına ağ keçə papaq qoyurdular. Geniş yayılmış və çoxlu tərəfdar tomlamış bu təriqət öz küfrü ilə cığatayların və başqa qeyri-ərəb xalqlarının əksər qismini zəhərləmişdi." '
"Hürufi"- ərəb dilindəki "hərf" sözünün cəmi olan "hüruf" sözündəndir. E. Əhmədovun yazdığı kimi, hürufilərə görə, "insan və dünya - dünya ağlı, dünya ruhu, analar anası, məkan və zamanın ardıcıl emanasiyalarının nəticəsidir. Dünya yaradan ilahi başlanğıc - Allah özünün bənzəri kimi yaratdığı insanın simasında daha tamlıqla təcəlla edir. Kainatın varlığı, bəşəriyyətin tarixi mərhələlərə bölünmüş dövri hərəkətlərdən ibarətdir. Hər bir mərhələdə yeddi dövr var. Və Adəmin dünyaya gəlişindən başlanan bu mərhələlər məhşər gününə qədər davam edəcəkdir." Ərəb əlifbasının hərfləri, rəqəmləri və onların ədədi mənaları hürufilərdə xüsusi mistik anlayış kəsb edir və dünyanın dövri hərəkətlərinin simvolları kimi qəbul edilirdi. Onlar sözləri varlığın əsası kimi götürürlər. Sözlər "Quran"da və "Quran" vasitəsilə Allahdan gələn vəhylər kimi dünyanın materiyası olmuşdur. Allahın "Quran"dakı sözlər vasitəsilə insanda təcəlla etməsi haqdakı hürufi ideyası da buradan yaranmışdı.
Nəiminin həyatı haqqında məlumatlar çox azdır. Bu barədə olan səhih məlumatları da tədqiqatçılar onun özünün və həmfikirlərinin əsərlərindən götürmüşlər.
Şeyx Fəzlullah Nəimi 1339/40-cı ildə anadan olub. Yaxşı təhsil almasına baxmayaraq, uzun müddət həyatda öz yerini tapa bilməyib. Elə vaxt olub ki, o, öz dolanışığını papaq tikməklə qazanıb. Ancaq onun elmə həvəsi hər şeyə üstün gəlmiş və o bilik qazanmaqdan ötrü o dövrdə qəbul olunan ənənəyə görə, səyahətə çıxıb.
Məlumdur ki, 1369-cu ildə o, İsfahanda olmuş, sonra isə Məkkə, Nişapur və Xorasanı gəzmişdir. Ardıcıllarının hürufi Quranı kimi müqəddəs saydıqları "Cavidannamə" ("Əbədiyyət kitabı"), yaxud "Cavidani-Kəbir" ("Böyük əbədiyyət") adlı əsərini Fəzl Şirvanda həbsxanada qələmə almışdır.
Onun "Növmnamə" əsərində də zəngin biblioqrafik məlumatlar var. Burada Nəimi özünün Suriyadan Orta Asiyaya qədər bütün müsəlman dünyasına səfərləri, olduğu şəhərlər, tanış olduğu adamlar haqda danışır. Burada Bakı, Nişapur, Cəzirə, Mazandaran, Xarəzm, Sufiyan kimi şəhərlərin adları çəkilir. Həmin əsərində Fəzl hər şeydən əvvəl özünün gördüyü yuxuları təsvir edir. Guya o, həmin yuxuları ömrünün son 30 ilində görür. Bu yuxuların məzmunu bir yandan Fəzlin müqəddəsliyini sübut etməyə, digər tərəfdən ardıcıllarının əməl etməli olduğu öncəgörmələrin təsvirinə həsr olunub. O peyğəmbəranə yuxularına istinad edərək öz ardıcıllarını üsyana səsləyir: '"... mən gördüm ki, əlimdə par-par yanan bir qılınc tutmuşam və bir münəccim öz elminə uyğun olaraq, onun üzərində yazıb ki, bir neçə üsyan olacaq. Bu üsyan sözündən sonra bir neçə dəfə Astrabadlı Fəzl sözləri yazılmışdı və həmin qılınc mənim əlimdə idi." Bu dəhşətli yuxu hətta Fəzl Teymurun əlində ölsə belə, hürufiləri üsyana səsləyir, Fəzlin əbədi diri olduğundan xəbər verirdi: Cəmadi-əl-ülya ayında çərşənbə gecəsi Borucerddə belə bir yuxu gördüm ki, bir axsaq adam bir nəfəri ardımca göndərib ki, məni edama aparsın... mən gördüm ki, o, aparıb məni öldürdü, ancaq onu da gördüm ki, mən sağam. Düzdür. Doğrudur." 'O, həmçinin Fəzlin "oyanış" tarixçəsini, öz təlimini necə yaydığını da təsvir edir. Bir dərviş son nəfəsində Fəzli yanına çağırıb, artıq dünyanı onun təlimi barədə xəbərdar etmək vaxtının çatdığını söyləyir. Fəzl bundan sonra doqquz ardıcılını başına yığıb, indiyə qədər hamıdan gizli saxladığı təlimini onlara açıqlayır. Bunlardan dördü ona daha yaxın idi.
Nəiminin müasirlərindən biri yazır: "Fəzlüllah ibn Məhəmməd Təbrizi tərkidünya təriqətlərindən birini yaratmışdır. Bu kafir öz yalançı təlimi ilə hürufilər adı altında bir təşkilat da qurmuşdu. O hətta Teymuru da öz küfrünə inandırmağa çalışmışdı, ancaq o buna razı olmamış və kafirin edamına fitva vermişdir. Fəzlini Teymurun oğlu Miranşah edam etmişdir."
Bu qanlı və faciəli hadisə 1401-ci ildə Naxçıvandakı Əlincə qalasında baş verdi. Bir çox tədqiqatçılar belə hesab edirlər ki, Teymur Fəzlin edam olunmasından ötrü bu qalanı bilərəkdən seçmişdir. Çünki bu qala Teymurilərə müqaviməti ilə ad çıxarmış və Teymurun əleyhinə daimi çıxışları ilə tanınmışdı. Nəimi elə burada da dəfn olunub. Onun məzarı və onun üzərindəki baş daşı bizim günlərə qədər gəlib çatmışdır.
Sahibqaraniyə sarayı
Sahibqaraniyə sarayı - İranın paytaxtı Tehran şəhərinin şimalında yerləşən saray. 1850-ci ildə (hicri 1267) qacar şahzadəsi Nəsrəddin şah Qacarın sifarişi ilə tikilmişdir. Niavaran kompleksindəki yeganə Qacar sarayıdır. Sarayın sahəsi 110 ha-dır.
Telman Məlikov
Əsas elmi əsərləri
https://link.springer.com/article/10.1134/S0001434619090086
- Melikov, T. K. Well-Posed Solvability of the Neumann Problem for a Generalized Mangeron Equation with Nonsmooth Coefficients. Differential Equations, 2019, 55 (10), pp.1362-1372 (Mamedov, I. G., Mardanov, M. J., and Bandaliev, R. A).
https://link.springer.com/article/10.1134/S0012266119100112
- Melikov, T. K. A new discrete analogue of Pontryagin’s maximum principle. Doklady Mathematics, 2018, 98 (3), pp. 549-551 (Mardanov, M. J).
https://link.springer.com/article/10.1134/S1064562418070049
- Melikov T. K. Analogue of the Kelley condition for optimal systems with retarded control. International Journal of Control, 2017, 90 (7), pp.1299-1307 (with Mardanov, M, J).   http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00207179.2016.1205755
- Melikov T. K. On the theory of singular optimal controls in dynamic systems with control delay. Journal of Computational Mathematics and Mathematical Physics, 2017,57 (5), pp.749–769 (with Mardanov, M. J).
https://link.springer.com/article/10.1134/S0965542517050086
- Melikov T. K. On necessary optimality conditions in discrete control systems. International Journal of Control, 2015, 88 (10), pp.2097-2106 (with Mardanov. M., J., and Mahmudov, N., I).  http://dx.doi.org/10.1080/00207179.2015.1035756
Ün
left|thumb|𐕞 hərfi "Yoqun şamdanı"nda son sətrin ikinci hərfi kimi 𐕞 (səslənməsi, transkripsiyası Ü, ü) — Alban əlifbasının 47-ci hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı Իոն (İon) kimi verilmişdir. Buna rəğmən Sinay Palimpsestləri ndə bu hərfi Aor hərfi ndən fərqləndirmək mümkün deyildir. Tədqiqatçı Jost Gippert bu hərfi Aor və Yayd hərflərinin diqrafı kimi rekonstruksiya etmiş, (hüwḳ) 'ürək' (ük'),  (üwx̣) 'altı' (ŭq) və  (vüwġ) 'yeddi'  kimi sözləri əsas gətirərək əlifbada "ü" hərfinin mövcud olmağını məcburiyyət kimi irəli sürmüşdür. Buna görə də Gippert, Matenadarandakı hərfin əsl adının "Ün" ola biləcəyi ehtimalını müdafiə edir.
Telman Məlikov
Əsas elmi əsərləri
- Mеликов Т,К,Исследование особых управлений и небходимые условия оптималъности второго порядка в системах с запаздыванием.Баку: Изд-во «Элм», 2013, 356 c. (cоавт.М,Дж,Марданов,К.Б.Мансимов)
Ün
Digər tədqiqatçılardan Aşot Abramyan bu hərfi ermənicə Ր (r) hərfi ilə bənzətmişdir. Muravyev /ə/ səsinə üstünlük vermişdir. Klimov isə /o/ səsi ehtimalını irəli sürmüşdür.
Telman Məlikov
Əsas elmi əsərləri
- Məlikov.T.Q Birdəyişənli funksiyaların difirensial hesabı.Bakı-Elm, 2009, 240 səh.(Həmmüəllif R.V.Hüseynov).
- Меликов Т.К. К. условиям оптимальности особых управлений в системах с последействием нейтрального типа. '''Докл.НАН Азерб. Респуб'''., 2004, т.LХ, №1-2, с. 67-71.
- Melikov T.K. On conditions of Kelley type optimality in Goursat-Darboux systems. Proceeding of İMM of NAS of Azerbaijan, 2004, v. XXI, pp. 229– 236