cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mübahilə günü
Əhli-Beytdən (ə) dərslər.
Həmçinin, həmin gün və ya Zilhiccə ayının 25-i İnsan surəsinin endirildiyi gündür. Məlum surənin 5-22 ayələri Əhli-beytdən (ə) bəhs edir. Bu ona görə endirilmişdir ki, Əhli-Beyt (ə) öz təamını bir gün miskinə, bir gün yetimə və növbəti gün əsirə vermiş və özləri həmin günlərdə oruc tutmuş, su ilə iftar etmişlər. Həm də, özləri ehtiyaclı olduqları halda. Bu ayələrin birində bu ibrətlik səhnə belə işıqlandırılır: "Onlar öz iştahaları çəkdiyi (özləri yemək istədikləri) halda (və ya: Allah rizasını qazanmaq uğrunda) yeməyi yoxsula, yetimə və əsirə yedirərlər.". (İnsan surəsi, 8) Zahirən bu hadisələr adi görünə bilər. Əl tutmağın bir növü, sədəqə vermənin bir üsulu hesab edilə bilər. Amma, belə deyil!
Əvvələn, bilmək lazımdır ki, bu əməllər insanları Allah yolunda infaq etməyə çağırır, Allah üçün sədəqə verməyə dəvət edir, imkanları Allah yolunda sərf etməyi öyrədir insanlara. İnsanın paklığıdır bu, ixlas - xalislik var bu əməldə. Nəfsə qarşı cihad və bu cihadda qalib gəlməklik var bu əməldə. Dünya malını bir bütə çevirən kimsələrə dərs verir, zahidlik təqdim edir, zöhdü insanlara göstərir Əhli-beyt (ə). Bu kifayətdir həmin günün əlamətdarlığına ki, Quran bəhs etmişdir bu haqda. Quran anlatmışdır bu hadisələri və insanlar örnək götürməlidirlər özləri üçün. Əhli-beytin (ə) şəninə Allah-Təalanın endirdiyi bu və digər ayələr Peyğəmbər (s) ailəsinin üstünlüklərindən, fəzilətlərindən, Allah dərgahındakı məqamından, möminlərə bir örnək, bir ülgü olmasından söz açır.
Haqqın batilə qalib gəldiyi gün
Zilhiccə ayının mübarək günlərindən biri də, Mübahilə günüdür. Ayın 24-cü günü olan bu gün bir neçə cəhətdən digər günlərdən üstünlüyə malikdir. Belə ki, digər günlər Əhli-beytin (ə) fədakarlığı, ixlası, təqvası, fəziləti ilə bağlıdırsa, Mübahilə günü həm də, əlavə olaraq, İslamın qələbəsi ilə səciyyəlidir və əlamətdarlıq tapır. Bu gündə İslamın haqq din olduğu, Peyğəmbərin (s) haqq olaraq göndərildiyi bir daha həm müsəlmanlara və həm də, Nəcran məsihilərinə sübut olunub. Bu gün, həm də, Peyğəmbər (s) Əhli-beytinin (ə) kimlərdən ibarət olduğu aşkarlandı bir daha. Onların (Əhli-beytin (ə)) mübarəkliyi, üstünlüyü, məqam və mənziləti, imanı, Peyğəmbərdən (s) sonra rəhbərliyə onların layiq olduğu bir daha aşkarlandı. Həmçinin, Quranda bir ayə vardır ki, bu günü xatırladır, bu günün hadisəsini xatırladır, İslamın, Peyğəmbərin (s), Əhli-beytin (ə) haqq olduğunu təsdiqləyir.
Peyğəmbər(s) və Nəcran məsihiləri
Həmin ayə Ali-İmran surəsinin 61-ci ayəsidir ki, bu ayəni zikr etməzdən əvvəl, zəruridir ki, bu gündə hansı hadisənin baş verdiyini nəzərdən keçirək. Tarixdə qeyd olunur ki, hicri 10-cu ildə, Həzrət Peyğəmbərlə (s) mübahisə etmək üçün, Nəcran məsihiləri öz böyüklərindən və alimlərindən ibarət bir heyəti Mədinəyə göndərir. Bu heyət Həzrətlə (s) mübahisə edir və tutarlı dəlillərlə, aşkar höccətlərlə üzləşmələrinə rəğmən, yenə də, İslamın haqq din olduğunu, Peyğəmbər (s) peyğəmbərliyini qəbul etmirdilər. Həzrət İsanın (ə) Allahın oğlu deyil, bir peyğəmbər olduğunu qəbul etmirdilər. Nəhayət, ayə nazil olur Peyğəmbərə (s): "(İsanın haqqında) sənə göndərilən elmdən sonra, (yenə də) səninlə mübahisə edənlər olsa, onlara de ki: "gəlin biz də oğlanlarımızı, siz də oğlanlarınızı, biz də qadınlarımızı, siz də qadınlarınızı, biz də özümüzü, siz də özünüzü çağıraq! Sonra mübahilə (qarğış) edib yalançılara Allahın lənət etməsini istəyək!". (Ali-İmran surəsu, 61)
Peyğəmbər (s) bu təklifi məsihilərə verdikdə, onlar möhlət istədilər Peyğəmbərdən (s) ki, bu haqda bir qədər fikirləşsinlər. Beləliklə də, onlar bu qərara gəldilər ki, əgər, Peyğəmbər bir ordu ilə gəlsə, deməli, dedikləri əsassız və həqiqətəuyğun deyil! Yox əgər, az sayda insanla gəlsə, o Həzrətlə (s) mübahilədən çəkinsinlər. Və onlar gördülər ki, təyin olunmuş vaxtda mübahilə məhəllinə Həzrət Peyğəmbər (s) iki uşaqla, bir gənclə və bir qadınla gəlir. Hər iki məzhəbin alimləri bildirirlər ki, ayədəki "oğlanlarımız" kəlməsindən məqsəd Həsən (ə) və Huseyn (ə), "qadınlarımız" kəlməsindən məqsəd Xanım Fatimeyi-Zəhra (s.ə.), Peyğəmbərin (s) özü kimi təqdim edilən şəxs isə – Həzrət Əlidir (ə). Yəni, Nəbiyyi-Əkrəm (s) bu mübarək insanları özüylə mübahilə etməyə - kafirləri nifrin etməyə aparmışdır.
Dinin təmsilçiləri
Hər iki məzhəbin alimləri ittifaq etmişlər bu məsələ üzərində ki, həqiqətən də, Peyğəmbərlə (s) mübahiləyə gedənlər Əli (ə), Fatimə (s.ə), Həsən (ə) və Huseyn (ə) olmuşdur. Bunlar həmin insanlardır ki, "Təthir" ayəsi onların haqqında enib və Peyğəmbər (s) bu insanları öz əbası altına alaraq "Allahım, bunlar mənim Əhli-Beytimdir" buyurmuşdur. Vəhy bu insanların evinə nazil olmuşdur. "Təthir" ayəsinin çatdırışına əsasən, hər növ günah və xətadan pak insanlardır bunlar.
Həzrət Əli (ə) haqqında bir incəliyə diqqət yetirək. İslami döyüşlərdə Əlinin (ə) gücü, şücaəti, fədailiyi, məğlubedilməzliyi İslam tarixində məşhurdur. Əmr ibni Əbdüvədi, Mərhəbi, Harisi cəhənnəmə vasil etmişdi Həzrət Əli (ə). Cihadlardakı nailiyyətləri dillərdə əzbər olmuş Əli (ə), kafirlərin ordusu ilə mübahilə etmək üçün gəlməyə bilərdimi?! Güclü imanı, vəsfəsığmaz təqvası, bu səfər Əlini (ə) qılıncsız, gətirmişdi döyüşə.
Bir vaxt məlum səbəblər üzündən İslamın xilası üçün sülhün zəruri olduğunu görüb düşmənlə bəzi şərtlər əsasında saziş bağlayacaq şəxs – İmam Həsən (ə) həmin gün 7 yaşında, 50 il sonra İslamın dirçəlişi üçün, zülmə boyun əyməyib etiraz səsini ucaldan, sonrakı nəsillər üçün məktəb qoyub gedən, fədailərini, 6 aylıq körpəsini və öz canını Allah yolunda qurban verən Huseyn (ə) isə 6 yaşında idi. Onlar İslam dinini təmsil edirdilər. Mübarək dinin təmsilçiləri idilər. Allahın ordusunu təşkil edən 5 kimsədən ikisi idilər.
Halbuki, Peyğəmbərdən (s) sonra qədri bilinmədi bu insanların, sahib çıxmadılar, ehtiramını qorumadılar bu insanların. Layiq olmayanlar vəzifə və məqam iddiası etdilər. Haqqı tapdalandı, zülm edildi Əhli-beytə (ə). Allahın ordusunun qüdrəti olan Əhli-Beytə (ə). Mübahilə gününün qəhrəmanları olan Əhli-beytə (ə). Hansı ki, Əli (ə) Peyğəmbərin (s) özü kimi qələmə verilir bu ayədə. Həsən (ə) və Huseyn (ə) cənnət cavanlarının ağasıdır. Fatimə (s.ə.) cənnət xanımlarının ən üstünü, dünya xanımlarının ən fəzilətlisidir. Bir məqama sahibdirlər ki, onları incidənlər Peyğəmbəri (s), Peyğəmbəri də, incidənlər Allahı incitmiş sayılırlar.
Nəcranlıların etirafları
Bu insanların üstünlüklərini, yüksək məqamlarını, Allaha olan bağlılıqlarını biz Nəcran məsihilərinin dilindən də eşidirik. Müxaliflər etiraf edir Əhli-Beytin (ə) əzəmətini, məqamını. İlk öncə Peyğəmbərin (s) mübarək kəlamına diqqət edək; "Mən dua edim, siz "amin" deyin." İndi isə, nəcranlıların başçısının etirafına baxaq; "Ey məsihilər! Mən elə nurlu çöhrələr görürəm ki, əgər, onlar Allahdan bir dağın məhv olmasını istəsələr, Allah bunu edər. Əgər, onlarla mübahilə etsəniz həlak olarsınız və yer üzündə bircə nəfər belə məsihi qalmaz!".
Peyğəmbərin (s) duası və Əhli-beytin (ə) "amin" deməsi və nəticədə nəcranlıların məhvi qaçılmazdır. Amma, sonuc olaraq məsihilər mübahilə etməkdən imtina edir və məğlub olurlar. Vergi verməklə İslam dövlətinin himayəsində və öz dinlərində qalırlar. Halbuki, bir qoşunla gəlsəydi Peyğəmbər (s), məsihilər aralarında sözləşmişdilər ki, belə olan halda, bu insan haqsızdır ki, üzərimizə qoşun gətirib. Amma, bir gəncin, iki uşağın, bir qadının əzəmət və heybəti məsihiləri vahimələndirir və onlar bu mübarək insanların nifrini nəticəsində həlakətə düçar olacaqlarını anlayırlar.
Məlum hadisə hansı məsələlərə aydınlıq gətirir?
Bu barədə bəhs edərkən bəzi məsələlər ortaya çıxdı, bəzi məqamlara toxunmuş olduq. "Mübahilə" olayı bizə çox şey izah edir. Çox məsələlər bəyan olunur bu haqda danışarkən. Gəlin bu tarixi hadisədən hansı ibrətlərin olduğunu nəzərdən keçirməyə çalışaq;
Bu hadisə İslamın haqq din olduğunu, Peyğəmbərin (s) haqq peyğəmbər olduğunu bir daha təsdiqlədi və məsihilər də, bunu etiraf etdilər.
Peyğəmbərin (s) Əhli-Beyti (ə) Əli (ə) Fatimə (s.ə), Həsən (ə) və Huseyndən (ə) ibarətdir, hansı ki, onlar "Ali-əba"dır, "Kəsa" əhlidir, "Təthir" əshabıdır.
Əhli-Beyt (ə) imanın, təqvanın ən yüksək mərtəbəsində qərar tutmuş kimsələrdir. Onlar Allahın izzətli bəndələridir, uca məqam və mənzilətə sahibdirlər. Belə olmasaydı, Peyğəmbər (s) bu ciddi və mühüm mücadiləyə onları aparmazdı.
Əhli-beyt (ə) Allah dininin (İslamın) təmsilçiləri, Allah ordusunun qüdrəti, "Mübahilə" gününün qəhrəmanlarıdır.
"Mübahilə" günü, müsəlmanlar növbəti qələbəni bayram etdilər və bu gün haqqın batilə qalib gəldiyi gündür.
Bu hadisə ilə bağlı Quranda eyni adlı bir ayə vardır ki, bu hadisəni daha da, rövnəqləndirir.
İslam dini icazə verir ki, qeyri-müsəlmanlar, İslamı qəbul etməsələr də, vergi ödəməklə İslam dövlətinin himayəsində "zimmə" kimi yaşaya bilərlər. Bəzilərinin düşündüyü kimi, Peyğəmbər (s) heç kimsəni zorla dinə gətirmir. Və İslamın mübarək məntiqinə görə, bu zatən mümkün də deyil…
İslam qadına böyük dəyər verir və bu əhəmiyyətli mübahisəyə Həzrət Peyğəmbərlə (s) birgə əziz qızı da, gəlmişdi.
Əli (ə) - Peyğəmbərin (s) özü, Həsən (ə) və Huseyn (ə) isə o Həzrətin (s) övladları hesab edilir.
Peyğəmbər (s) və Əhli-beyti (ə) dinlərinin haqq din olduğunu yəqin etmiş və çox əminliklə düşmənlərlə lənətləşməyə gəlmişdilər. Bu da, o həzrətlərin haqlı olduqlarını, mərifət və bəsirət sahibi olmalarına dəlalət edir.
Sahil daşçevirəni
— cinsinə aid quş növü.
Anafaza
right|thumb|350px|Xromosomların bölünməsi
Anafaza — (yunan. - yuxarı) - hüceyrənin mitoz bölünməsində bir faza. Bölünmənin bu mərhələsində hüceyrənin ekvatorunda yerləşən ikiləşmiş xromosomlara sürətlə aralanır və qütblərə çəkilir.
Əlkimya
Əlkimya və ya kimyagərlik — elmi biliklər sisteminə əsaslanmayan 4-16 əsrlər kimyasının adı. Əlkimya, Fəlsəfə daşı adlanan mövhumi daş vasitəsilə ucuz mis və qurğuşun metallarını qızıl və gümüşə çevirməyin mümkün olması kimi yanlış ideya üzərində qurulmuşdu. Orta əsrlərdə kimya elmi yaranana qədər elmin, magiyanın və dinin əcaib qarşığından ibarət olan əlikimya mövcud olmuşdur.Əlkimya ilə məşğul olan kimyagərlər öz yanlış ideyalarına nail ola bilməsələr də, tətbiqi kimyanın inkişafına müəyyən dərəcədə xidmət göstərmiş və istifadə etdikləri kimyəvi prosesləri tədriclə təkmilləşdirmişlər. Əlkimya III - IV əsrlərdə Misirdə meydana gəlmişdi. Orta əsrlərdə Avropada geniş yayılmışdı. Əlkimyaçıların (kimyagərlərin) əsas məqsədi oksidləşən (qeyri-nəcib) metalların qızıl və gümüşə (nəcib metallara) çevrilməsinə yardım edəcək “fəlsəfə daşı”nın, eləcə də “əbədi həyat iksiri”nin tapılmasından ibarət idi. Kimyagərlərin tədqiqatlarının praktiki nəticəsi bir çox qiymətli məhsulların - qarışıq metalların - xəlitələrin, mineral və bitki yağlarının, şirlərin (minaların), şüşə, dərman və s. alınmasına, eləcə də yeni kimyəvi cihazların yaradılmasına səbəb olmuşdur.
Əlkimyada qovma
Əlkimyada qovma çox inkişaf etmişdi.Onlar qovma və ya distillə haqqında kitablar belə dərc edirdilər.Və hətta fosfor da sidiyin qovulması nəticəsində alınmışdı.Orta əsrlərə qədər qovma da müqəddəs sənət hesab olunurdu.thumb|150px|Zosima Panapolitansinin külliyatından götürülmüş qovma aparatı miniatürü.
Fəlsəfə daşı
140px|thumb|"Kişi və qadın" - Kükürd və Civə Fəlsəfə daşı əlkimyanın anası hesab olunur.Belə ki dəmir və ya misdən fəlsəfə daşı vasitəsi ilə Qızılın alınması əsaslanan bu fikir mümkünsüz olsa da, uzun müddət əlkimyaçılar bunu axtarmışlar.Bu axtarışların nəticəsində çox şey (məsələn, Fosfor) kəşf olunmuşdur.Əlkimya ilk dəfə Zosima Panapolitanski tərəfindən işlənmiş Kemiya sözünə Al şəkilçisi artırılmaqla (lat.Alchemia) yaranmışdır.Amma əlkimya kimyailə deyil bu daş ilə əlaqəli idi.Bu daş haqqında əlkimyəvi komiks - "Lal kitab" mövcuddur.Burada işlənən fəlsəfi civə və fəlsəfi kükürd cisim haqqında deyil fəlsəfə məzmunludur.Belə ki,civə ilə kükürd ana və ata kimi də təhrif olunur.Bir çox mənbələrdə fəlsəfə daşını qırmızı və bəzən də sarı toza bənzədirlər.Amma fəlsəfə daşının nə olduğu və necə alındığı hələ də mübahisə doğurmağa davam edir.
Əlkimya sözünün mənşəyi
Əlkimya bir sıra mənbələrə görə I - XVIII əsrləri əhatə edir. Digər metallardan qızıl almaq ideyası həqiqətən də, I -III əsrlərdə misirdə meydana çıxmışdır.Əlkimya sözü isə bu düşüncələr ərəblərə keçdikdə yaranmışdır.Onlar kimya sözünə "Əl-" ərəb qoşmasını artırmış və bu söz də avropaya belə keçdiyindən iş belə gətirdi ki, belə düşüncələr "Əlkimya" adı atında məşhurlaşdı.Təbii ki, Avropa dillərində "ə" hərfi olmadığından, onlar bu sözü müxtəlif cür mənimsədilər (Lat.Alchemia;ing.Alchemy).Amma "Əl-" ön şəkilçisi də avropa dillərində yox idi. Lakin hansısa səbəbdən onlar bu ön şəkilçini "Al-" formasında sözün tərkibində saxladılar. XVII əsrdə isə insanlar artıq kimyanı əlkimyadan ayırmışdılar.
Əlkimya ideyaları
Əlkimyada müxtəlif dövrlərdə müxtəlif dövrlərdə müxtəlif ideyalar altında hökm sürmüşdür.Maddələrin üç əsası, Atomistlik, nəcibləşmə belə fikirlərdəndir.
Nəcibləşmə
Nəcibləşmə metallarla bağlı fikir idi.Əlkimyaçılar həyat iksiri və fəlsəfə daşını da bu məqsədlə axtarırdılar.Onlar bütün metallar arasında yalnız qızıl, bəzən isə gümüşü nəcib hesab edirdilər.Buna görə də metalların çevrilməsinə dair əsərlər də yazırdılar. Qədim və orta əsr əlkimya kitablarının bəlkə də yarısından çoxu bu mövzuda idi.
Maddələrin üç əsası
Bütün metalların və yaxud metalların üçəsası - Duz, Civə və kükürd anlayışı əlkimyaya Ər - Razi tərəfindən daxil edilmişdir.
Ədəbiyyatda əlkimya
M. F. Axundzadənin "Molla İbrahimxəlil kimyagər" əsəri əlkimya mövzusundadır.
Mitsuru Uşicima
Mitsuru Uşicima (31 iyul 1887, Kaqoşima — 23 iyun 1945, Okinava adası) — yaponiya sərkərdəsi, Yaponiya imperiya ordusunun generalı (1939 il). Okinava döyüşündə yapon quru qoşunlarının komandanı.
Bioqrafiyası
Kyuşu adasında yerləşən Kaqoşima şəhərində anadan olmuşdur. 1908-ci ildə Yaponiya imperiya hərbi akademiyasını bitirmişdir. 1918-ci ildə isə ali hərbi akademiyanı bitirir. Rusiya vətəndaş müharibəsi dönəmində Vladivostokda Yaponiyanın ataşesində fəaliyyət göstərir. Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra isə bir müddət piyada texniki məktəbində dərs deyir. 1924-cü ildə mayor, 1930-cu ildə isə polkovnik rütəsi alır. 1932—1933 illərdə Toyamada hərbi məktəbin direktoru işləmişdir. директор военной школы в Тояме. С 1936—1937 illərdə isə bölüyə rəhbərlik etmişdir. 1937 ildə isə general-mayor rütbəsi alaraq Nankin döyüşündə iştirak etmişdir. 1939-ci ilin avqust tarixində general-leytenat rütbəsi alır. 1939—1941 illərdə isə 11-ci diviziyaya rəhbərlik etmişdir. 1941-ci ilin noyabr ayından Hərbi akademiyada komendant işləyir. Bir müddət sonra akademiyada yanğın baş verir. O, bütün günahı öz üzərinə götürür. 1942-ci ildən hərbi əməliyyatlarda iştirak edir. Birmada gedən döyüşləndə olur. 1943 ilin mayında yaponların İvocimada yerləşən ordusuna komandanlıq edir. 1944 ildən isə Okinavada yerləşən 32-ci orduya komandanlıq edir.,
Ona adanı nəyin bahasına olursa olsun əldə saxlamaq əmri verilir. O, mükəmməl müdafiə sistemi təşkil edir. Müdafiəçilərin sayını 100,000 canlı çatdırır. Amerikanlar Okinavanı ələ keçirmək məqsədi ilə 1 aprel 1945 il tarixində hücuma keçmişdilər. Amerikanların hərbi qüvvəsi 285 000 nəfər təşkil etmələri ilə tayaşı üstün texnika və aviasiyaya malik olmuşdular.
İlk əvvəl Uşicima müdafiə taktikası seçdədə İsamu Ço inun hücuma inandıra bilmişdi. 13 apreldən 3 maya qədər davam edən hücum əməliyyatları uğursusluqla nəticələnir. Uzun sürən müdafiədən sonra müqavimətin mənasızlığını anlayan Mitsuru Uşicima və qərargahın 7 sabiti seppuku etmikdilər. Elə həmin gün amerikanlar adanı asanlıqla ələ keçirdilər.
Leopold Kroneker
Leopold Kroneker — Alman riyaziyyatçısı. Cəbr və ədədlər nəzəriyyəsi üzrə əsərlərin müəllifidir.
Ağalı (Ağdaş)
Ağalı — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Ağalı Ağdaş rayonunun Aşağı Zeynəddin inzibati ərazi vahidində kənd. Düzənlikdədir. Yerli əhalinin dediyinə görə, oykonim ağa və -lı komponentlərindən ibarət olub, "ağası, sahibi olan; mülkədara məxsus" deməkdir. 1917-ci ildə Xanlar rayonunda Ağalıbəyli, Kəlbəcər rayonunda Ağalıyeri, 1961-ci ildə Zəngilan rayonunda Birinci Ağalı, İkinci Ağalı, Üçüncu Ağalı adlı uc kənd qeydə alınmışdır. Etnotoponimdir.
Mübariz
Mübariz — Kişi adı.
İnnamadu adası
İnnamadu adası (/އިންނަމާދޫ) — Maldiv adalarının Raa atolundakı yaşayışı olan adalardan biri. Maldiv arxipelaqında, ölkənin paytaxtı Male şəhərindən 150 km şimalda yerləşir. Adanın uzunluğu 875 km, eni isə 475 metrdir. Adanın sahəsi 34,1 ha-dır. 2006-cı il əhali siyahıyaalmasına əsasən İnnamadu adasında 537 nəfər yaşayır. Bunların 266 nəfəri kişi, 271 nəfəri isə qadındır. Əhalinin yaş strukturu: 261 nəfər — 18 yaşından aşağı (50 %); 78 nəfər — 19–25 yaş arası; 170 nəfər — 26–64 yaş arası və 28 nəfər — 65 yaş və yuxarı. Savadlılıq səviyyəsi — 94,8 %.
Adada ümumilikdə 113 ev təsərrüfatı vardır ki, hər təsərrüfata 4,8 nəfər düşür. Burada iki məktəb fəaliyyət göstərir.
Kaoru Kadohara
Kaoru Kadohara — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 12 oyun keçirib, 1 qol vurub.
Adi caydaqcüllüt
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Rauf Gülməmmədov
Həyatı
Rauf Gülməmmədov 2 yanvar 1944-cü il tarixində Gəncə şəhərində doğulmuşdur. Orta təhsilini Gəncədə 4 saylı orta məktəbdə, ali təhsilini isə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunda almışdır.
Rauf Gülməmmədov 1960–1963-cü illərdə Bakı Avtomobil Təmiri Zavodunun əvvəl fəhləsi, sonra isə çilingəri, 1967–1971-ci illərdə Nərimanov Rayon Mənzil İstismar İdarəsinin mühəndisi, 1971–1980-ci illərdə Binəqədi Rayon Mənzil İstismar İdarəsi rəisi, 1980–1982-ci illərdə Bakı Şəhər Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin İxtisaslaşdırılmış Təmir-Tikinti İdarəsinin rəisi, 1982–1984-cü illərdə Bakı Şəhər Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin İxtisaslaşdırılmış Təmir-Tikinti Trestinin müdiri, 1984–1989-cu illərdə Bakı Baş Mənzil İstehsalat İdarəsinin rəisi, 1989–1991-ci illərdə Bakı Baş Tikinti İdarəsinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.
Rauf Gülməmmədov 21 iyun 1999-cu il tarixində Bakıda ölmüşdür.
Siyasi fəaliyyəti
Rauf Gülməmmədov 1990-cı il seçkilərində 20 saylı seçki dairəsindən XII çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. O, həmçinin, Bakı Şəhər Xalq Deputatları Sovetinin də deputatı olmuşdur.
Rauf Gülməmmədov 1991–1992-ci illərdə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının birinci müavini vəzifəsini daşımışdır.
Rauf Gülməmmədov 23 aprel 1992-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri Yaqub Məmmədovun 695 nömrəli qərarına əsasən Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, 18 may 1992-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri İsa Qəmbərin 751 nömrəli fərmanı ilə bu vəzifəyə yenidən təyin edilmiş, təyinatı həmin gün Ali Sovet tərəfindən təsdiqlənmişdir. Rauf Gülməmmədov 4 iyul 1992-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin 31 nömrəli fərmanı ilə vəzifəsindən azad edilmişdir.
Rauf Gülməmmədov 4 iyul 1992-ci il tarixində Azərbaycan Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin 30 nömrəli fərmanına əsasən Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısı vəzifəsinə təyin olunmuşdur. O, 3 iyul 1993-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti səlahiyyətlərini icra edən Azərbaycan Ali Sovetinin sədri Heydər Əliyevin 664 nömrəli fərmanına əsasən vəzifəsindən azad edilmişdir.
İçərişəhər Muzey Mərkəzi
İçərişəhər Muzey Mərkəzinin əsas məqsədi qədim tarixə malik İçərişəhərdə yerləşən Şirvanşahlar sarayı, Qız qalası, qədim məscidlər, hamamlar (Bəylər məscidi, Sıratağlı dini-memarlıq kompleksi), Bakı xanlarının evi, Qala kəndinin memarlığını, məişətini, mədəniyyətini, siyasi, tarixi əlaqələrini öyrənmək, qədim dövrlərə aid maddi-mədəniyyət abidələrini toplamaq, mühafizə və təbliğ etməkdir. Mərkəz qoruqların ərazisində yerləşən abidələr kompleksində beynəlxalq konfranslar, simpoziumlar, tematik gecələr, teatrlaşdırılmış muzey tədbirləri həyata keçirir.
"İçərişəhər" Muzey Mərkəzinin fondları neqativ, tətbiqi-sənət, numizmatika, nadir kitablar, sənədlər, foto, qrafika, arxeologiya fondlarından ibarətdir.
Mərkəz haqqında
"İçərişəhər" Muzey Mərkəzi Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin 22 dekabr 2018-ci il tarixli 558 saylı qərarı ilə "İçərişəhər" Dövlət Tarixi-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin strukturuna daxil olan "Şirvanşahlar sarayı Kompleksi" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruq muzeyi, "İçərişəhər" tarixi muzeyi və "Qala" Dövlət Tarix-Etnoqrafiya Qoruğunun əsasında yaradılmışdır.
"İçərişəhər" Muzey Mərkəzində daimi və səyyar ekspozisiyalar təşkil olunur, innovativ, müasir texnologiya və avadanlıqlar vasitəsi ilə təqdimatlar keçirilir.
Mərkəzin muzeyləri və abidələr kompleksi
"İçərişəhər" Muzey Mərkəzinin nəzdində Şirvanşahlar sarayı üzrə ekspozisiyalar nümayiş edilir. Saray "Xəzərin mirvarisi", "Yatmış qu quşu", "Daşlar üzərində donub qalmış simfoniya" kimi adları qazanmışdır. Hazırda 0,5 hektar sahəni tutan saray kompleksinin vaxtilə daha böyük ərazisi olmuşdur. Bir çox səyyah və alimlər: alman təbiətşünası Engelbert Kempferin (1683-cü il), alman həkimi İohann Lerxin (1734-cü il), 20-dən çox coğrafi obyektə adı verilmiş ingilis dəniz səyyahı və publisisti Ceyms Kukun (1747-ci il), Tiflisdə I fransız konsulu olmuş Jan-Fransua Qambanın (1820–24-cü illər), Peterburq Akademiyasının təbiətşünası E. Eyxvaldın (1825), alman mikrobioloqu professor Koxun (1884), Kazan Universitetinin professoru İ. Berezin (1842-ci il) və digərlərinin yazılarında Şirvanşahlar sarayına dair məlumatlar əldə etmək olar.
Saray Kompleksinə daxil olan, bu günə qorunub saxlanılmış abidələr:
Şirvanşahların yaşayış binası (XII–XV əsrlər) – bir vaxtlar firuzəyi-qızılı rəngli nəfis kaşı plitələri ilə məşhur olmuş 52 otaqlı saray iqamətgahı;
"Divanxana" / Şah türbəsi (XV əsr) – Divanxana yüksək kürsü üzərində 5 tərəfdən tağlı eyvanla əhatə edilmiş, səkkiz guşəli rotondalarla inşa olunmuşdur. Divanxananın giriş portalı, daş üzərində həkk edilmiş mürəkkəb naxışlarla zəngindir, girişin sağ və sol tərəflərində oyuqların üzərində isə zərif toxumaya bənzər bəzəklər salınmış, Azərbaycanın florasından götürülmüş yarpaqlar təsvir edilmişdir.
Seyid Yəhya Bakuvi türbəsi (XV əsr) – ensiklopedik bilikli sufi alim Seyid Yəhya Bakuvinin məzar yeri;
Keyqubad məscidinin qalıqları (XIV əsr) – Azərbaycanlıların 1918-ci il mart soyqırımı zamanı erməni daşnakları tərəfindən atılmış artilleriya mərmiləri ilə dağıdılmış məscid-mədrəsənin konservasiya edilmiş fraqmenti;
Murad darvazası (1585–1586) – sarayın XVI əsrə aid olan yeganə abidəsi;
Şirvanşahların ailə türbəsi (1435–1436) – Şirvanşah Xəlilullahın anası və oğlu üçün inşa etdirdiyi, bir vaxtlar eksteryer və interyeri kaşı plitələrlə bəzədilmiş abidə;
Şah məscidi (1441–1442) – Şahın ailə türbəsinin cənub tərəfində uca minarəsi olan məscid yerləşir. Minarənin yuxarısında kiçik eyvan vardır ki, müəzzin gündə bir neçə dəfə buraya qalxaraq, möminləri ibadətə çağırarmış.
Hamam (XV əsr) – Uzun müddət torpaq altında qalmış hamam, 1936-cı ildə qazıntı işləri zamanı aşkar olmuşdur. Bütün Şərq ölkələrində olduğu kimi, qışda istiliyin, yayda isə sərinliyin tənzimlənməsi üçün hamam yerin altında tikilmişdir. Şirvanşahların Bakıdakı iqamətgahının inşasına XII əsrdə başlanılmışdır. XIV‒XV əsrlərdə isə sarayın sahəsi daha da genişləndirilmişdi. Kompleksin bizim dövrə gəlib çatmış ərazisi hazırda 5558 m², başqa sözlə 0,6 hektardır. Kompleksin qorunub saxlanmış abidələri Yaşayış binasından, Divanxanadan, ensiklopedik bilikli saray alimi Seyid Yəhya Bakuvinin türbəsindən, Keyqubad məscidinin qalıqlarından, Murad darvazasından, Şirvanşahların Ailə türbəsindən, Şah məscidindən, saray hamamından ibarətdir. Abidələr relyef fərqləri olan üç həyətdə cəmləşmişdir.
2000-ci ildə İçərişəhər, o cümlədən Şirvanşahlar sarayı və Qız Qalası abidələri YUNESKO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxil edilmişdir.
210px|right|thumb|[[Qız qalası (Bakı)|Qız qalası]] Azərbaycan maddi mədəniyyət tarixinin ən əsas abidələrindən biri, Bakının simvolu sayılan Qız qalası 2000-ci ildə YUNESKO-nun Ümumdünya İrs siyahısına salınmışdır. Qız Qalası Xəzər dənizinin kənarında dənizə doğru maeli nəhəng bir qayanın üzərində, silindirik formada tikilmişdir. Qalanın hündürlüyü şimal tərəfdə 28, cənub tərəfdə isə 31 metrdir. Divarlarının qalınlığı isə 5 metr təşkil edir. Abidə onunla təxminən eyni hündürlükdə olan kontrforsla tamamlanır və silindrik formaya malikdir. Qala səkkiz yarusludur. Mərtəbələr arasında əlaqə abidənin cənub-şərq hissəsində divar qalınlığında qurulmuş pilləkənlərlə saxlanılır. Yalnız birinci və ikinci mərtəbələr arasında əvvəllər pilləkən mövcud olmayıb, onu asma kəndir nərdivan əvəz etmişdir. Bir çox tədqiqatçılar Qız Qalasının ilkin olaraq dini məqsədlərlə ucaldıldığını, dini mərasimlərin keçirildiyi bir ibadətgah olduğunu qeyd edirlər. Onların fikrincə, bu, vaxtilə günəşə sitayiş edən yerli sakinlərin inanc və ayinləri ilə bağlı olmuşdur. Bir sıra alimlərin fikrincə isə, bu zərdüştlərin daxmasıdır. Onlar ölən həmyerlilərini qalanın yuxarısına yerləşdirib, quşlara yem edirdilər, sonra isə sümüklərini divarda yerləşən borular vasitəsilə yerə endirib dəfn edirdilər. Ona görə onlar Qız Qalasını e. ə. VIII–VII əsrlərə aid edirlər.
Alimlərin bir qismi Qız Qalasını Şirvanşahların ümumi müdafiə sisteminə daxil olmuş istehkam hesab edir və təhlükə zamanı qalanın üzərindən digər qalalara həyəcan siqnalının ötürülməsi üçün istifadə olunduğunu qeyd edirlər.
Abidənin quruluşuna əsaslanaraq onun tarixini qədim dövrlərə çəkib aparan tədqiqatçılar Qalanın Zərdüşt dövrü – Zərdüşt daxması, atəşpərəstlik məbədi, Mitra və Anahita ilahələri ilə əlaqədar tikili olduğunu söyləyirlər.
Qala divarları daxilində iki şaquli boşluq vardır. Bunlardan biri daşdan hörülmüş su quyusu olaraq birinci və birbaşa üçüncü mərtəbəyə açılır. Quyunun ümumi dərinliyi 21 metr təşkil edir. Quyunun suyu analizə verilmiş və içməyə yararlı olması aydınlaşmışdır.
İçərişəhər ərazisində sonuncu tikilən Bəylər (1895-ci il) məscidində "İçəri şəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsi tərəfindən bərpa işləri aparılmış, məscid təyinatına uyğun olaraq muzeyləşdirilmişdir. Xalqın mənəvi mədəniyyətində mühüm rol oynayan islam dini etiqadına etina göstərərək məsciddə "Müqəddəs əmanətlər" ekspozisiyası yaradılmışdır. Ekspozisiyada islam dininin müqəddəs əmanəti olan müxtəlif dövrlərə aid qədim Quran-i Kərim kitabları nümayiş edirilir.
210px|right|thumb|[[Bazar meydanı (İçərişəhər)|Sıratağlı dini-memarlıq kompleksi]] İçərişəhərdə yerləşən dini məqsədlər üçün inşa edilən tikililərin ən maraqlısı Sıratağlı dini-memarlıq kompleksi — Müqəddəs məkan xanəgahdır. Abidə 1964-cü ildə Bakı Qız qalasının yaxınlığında arxeoloji qazıntı işləri aparılan zaman aşkar edilmişdir. Antik dövr – XII əsrə aid olan abidə ölkə əhəmiyyətlidir.
Arxeoloji qazıntılar zamanı həmin həyətin döşəməsindən 50-dən artıq bir-birinin yaxınlığında yerləşən qədim qəbirlər aşkar edilmişdir.
Bakı xanlarının evi XVIII əsrlərə aid saray tipli yaşayış binaları kompleksidir. Kompleksin inşasına 1754-cü ildə Əbdülrəhim bəy və Mehdiqulu bəyin sifarişi ilə başlanılmışdır. Kompleksin ilk tikililəri Böyük Qala küçəsi boyunca tikilmiş, sonrakı yüzillik ərzində, yəni XIX əsrin sonlarına kimi həyət istiqamətində də tikililərin sayı artırılmışdır
210px|right|thumb|[["Qala" Dövlət Tarix-Etnoqrafiya Qoruğunun ərazisi]] "Qala" Dövlət Tarix-Etnoqrafiya Qoruğu Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 18 aprel 1988-ci il, 135 saylı qərarı ilə Qala qəsəbəsinin tarixi hissəsində yaradılıb. 2008-ci ildə Qoruğun ərazisində Arxeoloji-Etnoqrafik Muzey Kompleksi yaradılıb və bu günə kimi aktiv fəaliyyət göstərir.
Qoruğun ümumi ərazisi 81.5 hektardır. Bu ərazidə ölkə və yerli əhəmiyyətli 216 memarlıq və arxeoloji abidə qorunur. Ən qədim aşkar edilən abidə e.ə III minilliyə aid olan qədim insan yaşayış məskənidir. 5 min il ərzində Qala kəndində insanlar yaşayıb fəaliyyət gostərmişlər. Qala kəndi ərazisində olan memarlıq abidələri arasında 5 məscid, 3 hamam, yeraltı kəhrizlər, 4 ovdan, qəsrin qalıqları, məqbərə, sərdabələr və yaşayış evləri movcuddur.
Açıq səma altında arxeoloji-etnoqrafik muzey kompleksi 1.2 hektar əraziyə malik olub, qayaüstü abidələr, Azərbaycan xalqının müxtəlif dövrlərdə əl qabiliyyəti, dünyagörüşü və zövqü haqqında geniş məlumat verir. Açıq səma altında olan muzeydə nümaiş olunan qayaüstü rəsmlər Abşeron ərazisindən aşkar olunan qayaüstü rəsmlərdir. Bu qayaüstü rəsmlərin əksəri e.ə III–II minilliyə aid edilir. Təsvirlərin məzmunu və tərkibi mühüm əhəmiyyətə malikdir.
Muzey kompleksi ərazisində Azərbaycana, xüsusən də Qalaya və Abşeron yarımadasına xas olan arxeoloji memarlıq abidələri toplanılıb və bərpa olunub. Bu ərazidə e.ə. III–II minilliklərə aid kurqanlar, arxeoloji abidələr, həmin dövrə aid olan yaşayış məskənləri, orta əsrlərə aid yaşayış və başqa memarlıq nümunələri və s. ilkin görünüşündə qurulub. Müasir muzey və abidələrin mühafizəsi tələblərinə uyğun olaraq 1,5 ha ərazini əhatə edir. Muzeyin ərazisində bir neçə kurqan, meqalitik abidələr — menhirlər, kromlexlər, siklop qəbirlər, dolmenlər və s. var. 210px|right|thumb|Qala qəsri Qala qəsri kəndin ən qədim yaşayış ərazisində tikilmişdir. Abidənin tarixi X–XII əsrlərə aid edilir. Bizim dövrümüzə kimi Qalanın bir hissəsi və divar qalıqları gəlib çatmışdır. 2009-cu ildə Qala H. Əliyev Fondu tərəfindən yenidən bərpa olunmuşdur. Bərpa işləri zamanı qalanın həyətində, qalanın ətrafında arxeoloji qazıntılar aparılıb və iki yeraltı yol aşkarlanıb. Bu yeraltı yollar X–XIV əsrlərə aid edilir. Arxeoloji tədqiqat zamanı tapıntılardan biri də tunc dövrünə aid edilən qayaaltı yaşayış yeridir. Kəndin Şərqi Abşeronun mərkəzində yerləşməsi, strateji cəhətdən ibtidai insanların burada məskən salmalarına, sonradan isə orta əsr insanlarının yaşayış məntəqəsinə, X–XII əsrlərdə isə müdafiə qalasına çevirmələrinə imkan yaradıb.
Qala kəndinin yaşayış evləri üçün kiçik bağlı həyətlər xarakterikdir. Qalanın özündə yaşayış evləri iki, bəzi hallarda isə üç otaqdan ibarət olub. Şərti olaraq otağın birini mətbəx və ya təsərrüfat hissəsi adlandırmaq olar. Digər hissə qonaq yaxud yataq otağı kimi istifadə olunurdu. Mətbəx hissəsədə təndir, ocaq və "suaxan" yerləşib.
Arxeoloji qazıntılar ilk dəfə olaraq şərqi Abşeron ərazisində 1941-ci ildə aparılmağa başlanmışdır. O zaman tədqiqatçı alim İ. M. Cəfərzadə tərəfindən tapılan materialların erkən dəmir dövrünə aid olması müəyyən edilmişdir. Növbəti önəmli elmi addım XX əsrin 60-cı illərində arxeoloq Q. M. Aslanovun rəhbərliyi altında aparılan tədqiqatlar ilə bağlıdır. 1985-ci ildə alimlər Abşeronda yenidən arxeoloji tədqiqatlara başladılar. İdris Əliyevin tədqiqatları nəticəsində yarımadanın mərkəzi hissəsində yerləşən orta əsr qəsəbələri, qalaları, məscidləri, qəbiristanlıqları və hamamları kimi abidələrin yayılma qanununa uyğunluğu və özəllikləri müəyyənləşdirildi. Tədqiqatların nəticələri Abşeronun qədim mədəni abidələrinin tarixi e.ə. III minilliyə aid edilir. 220px|right|thumb|Qala Əntiq Əşyalar Muzeyi "Samanlıqlar" ən qədim yaşayış formalarından biri olmuşdur. Onlar 2500–3000 il bundan əvvəl qədim yaşayış məskəni kimi istifadə olunmuşdur. Ümumiyyətlə Abşeron ərzisində meşə olmadığından bu cür yaşayış məskənləri əhəng daşından tikilmişdir.
Qala Əntiq Əşyalar Muzeyi Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü və dəstəyi ilə 2011-ci ildə bərpaçı, xeyriyyəçi, Qarabağ müharibəsi əlili Şahid Həbibullayevin topladığı şəxsi kolleksiya əsasında yaradılmışdır.
Uzun illər ərzində yığılmış zəngin kolleksiya hazırda 3000-ə yaxın maddi-mədəniyyət nümunələrini əhatə edir. Onun əsasını Azərbaycan xalqının əsrlər boyu yaratdığı müxtəlif dekorativ-tətbiqi sənət inciləri, misdən düzəldilmiş əntiq əşyalar təşkil edir. Bu muzeydə unikal toplunun yalnız 800 eksponatı sərgilənir.
210px|right|thumb|Art Tower Bakı Fotoqrafiya Evi sahə etibari ilə özündə dörd geniş və işıqlı sərgi zalını birləşdirir və onun ekspozisiyasına milli, sənədli və dünya fotoqrafiya nümunələri daxildir.
Mütəmadi olaraq nümayiş edilən sərgilərdən savayı, BFE-də fotoqrafiya sənəti üzrə kurslar, yaradıcılıq axşamları, mühazirələr, ustad dərsləri və foto-turlar təşkil edilir.
Bakının qala divarlarının yarımdairəvi bürcləri arasında, şimal qala divarına bitişik bir dördkünc qala tipli bürc – donjon və ya cəbbəxana vardır. Abidə XII əsrə aiddir. Xalq arasında bu qalaya cəbbəxana, yəni silah anbarı deyirlər. Orta əsrlərdə bu qaladan silah anbarı kimi istifadə edilmişdir. Qala-bürc klassik Abşeron müdafiə sisteminin nümunələrindən biridir. Abidə üçü qapalı və biri açıq olan dörd yarusdan ibarətdir. Qalanın hündürlüyü 16, divarlarının qalınlığı isə 2 metrdir. Qala-bürcün şimal qala divarlarının daxili hissəsində, Qoşa qala qapılarınadək uzanan yeraltı yolun üstündə inşa edilməsi döyüşçülərin rahat hərəkəti üçün nəzərdə tutulmuşdur. Qala-bürcün bu cür yerləşməsi döyüşçülərə silah və sursat götürmək üçün yeraltı yolla cəbbəxanaya rahat girib çıxa bilmək imkanı verirdi. Qaladan Şirvanşahlar sarayı və ya Qız qalasına uzanan yeraltı yolun olması ehtimalı vardır.
Hal-hazırda "Art Tower"-"İçərişəhər" birgə layihəsi əsasında fəaliyyət göstərir. Burda müxtəlif sərgilər, yaradıcı gecələr və s. təşkil olunur.
Əbdülqafar
Əbdülqafarın adı tarixi mənbələrdə ilk dəfə hicri 851-ci (19.03.1447 −06.03.1448)-ci ilin hadisələri barədə bəhsdə — Əbubəkr Tehraninin "Kitabi Diyarbəkriyyə"sində çəkilmişdir; bu mənbədə o, "Əbdülqaffar Şəkki" adı ilə təqdim edilir və qeyd olunur ki Amid şəhəri ətrafında ağqoyunlularla qaraqoyunlular arasında baş vermiş döyüşlərdə ikincilərin tərəfində vuruşmuş, atdan salınmış və son nəhayətdə Mahmud bəy Ağqoyunlunun oğlu Lələ Hüseyn bəy tərəfindən əsir götürülmüşdür.
Tarixi mənbələrdə adı növbəti və sonuncu dəfə isə Teymuri Əbu Səidin 1468–1469-cu illərin qışında Ağqoyunlular üzərinə hücumu ilə əlaqədar hadisələrin bəhsində xatırlanır. Qeyd olunur ki, "… Sultan (Əbu Səid) istədi ki Şirvan şirvanşahı Fərrux Yasarı da öz tərəfinə çəksin və o (Fərrux Yasar), cığataylara ərzaq, sursat və digər cəhətlərdən kömək göstərsin, ağqoyunlulardan uzaqlaşıb üz çevirsin və bu da onların (Ağqoyunluların) vəziyyətini çətinləşdirsin. Buna görə elçi göndərib şirvanşahdan qızını istədi. Həmçinin Əbdülqaffarın və Qaramanlı əmirlərinin yanına [qiymətli] kəmərlər və qiymətli xələtlərlə elçi göndərdi və onları [müttəfiqliyə] çağırdı. Buna görə Əbdülqaffar Şəki və Qaramanlı əmirləri Sahibqranın (Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsənin) məhəbbətindən məhrum oldular.
"Kitabi-Diyarbəkriyyə"nin 1998-ci il Bakı nəşrində əlavə olaraq izahat verilir ki (qeyd 150; səh. 312) "Əbdülqaffar — Şəkinin, Qaramanlı əmirləri isə Bərdənin nisbətən, müstəqil hakimləri idi", lakin həm də nəzərə alınmalıdır ki, elə "Kitabi-Diyarbəkriyyə"də — "Kürdüstan qalalarının fəth olunması haqqında" bəhsdə, Kürdüstanda olan digər bir "Şəki" adlı ərazinin də adı çəkilir və hicri 873-cü ildə (22.07.1468–10.07.1469) Ağqoyunluların 7 min süvari ilə həmin Şəkini ələ keçirmələri qeyd olunur.
Sağsağanı alacüllüt
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Qış sarayının Ağ zalı
Ağ zal — Sankt-Peterburqdakı Qış sarayının cənub-qərb hissəsində yerləşən və pəncərələri saray meydanına açılan zaldır.
Tarixi
Zal 1841-ci ildə Aleksandr Bryullovun layihəsi əsasında II Aleksandr və Mariya Aleksandrovnanın toy mərasimi üçün inşa edilmişdir. Həmin dövrdə ümumilikdə Qış sarayında böyük yenidənqurma və bərpa işləri aparılırdı. 1837-ci ildə baş vermiş yanğın sarayın böyük bir hissəsini məhv etmişdi. Sarayın bərası memar Vasili Stasova həvalə olunmuşdu. Həmin dövrdə sarayın eksteryeri orijinal halında bərpa edilsə də, zalların interyerində ciddi dəyişikliklərə yol verilmişdi.
Nehrəxəlil
Nehrəxəlil — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Bozun əlli çaları (film musiqisi)
“Fifty Shades of Grey: Original Motion Picture Soundtrack” E.L. Ceymsin eyni adlı romanı əsasında 2015-ci ildə istehsal edilmiş “Bozun 50 çaları” filminin “Republic Records” tərəfindən 10 fevral 2015-ci ildə çıxarılmış film musiqisi albomudur.
Hazırlanması
Albom haqqında danışıqlara çıxış tarixindən iki il əvvəl, filmin çəkiləcəyi elan edildiyi vaxtdan başlanmışdı. Universal studiyasının film musiqisi və yayımı üzrə prezidenti Mayk Knoblox deyir: ''“Biz həqiqətən də, musiqinin filmin özəyi olmasını istəyirdik. Planlaşdırırdıq ki, mümkün qədər original material yaradaq, film musiqiləri həm sözləri həm də musiqiləri ilə kitabın məzmununu ifadə etsin.”''
Beyonse filmlə maraqlanan ilk musiqiçilərdən biri olmuşdur. Knoblox deyir: “O, fikirləşirdi ki, karyerasında nəsə gözəl bir addım ata bilər və ya öz brendi üçün irəliləyiş edə bilər.” Sia Knoblox və musiqi rəhbəri Dano Dano tərəfindən filmdə işə cəlb edilmişdi: ''“İki əsas qəhrəman arasında ilk dəfə intim yaxınlaşmanın baş verdiyi səhnə filmin ən mühüm anlarından biridir. Sia bizim üçün mahnını ifa etdi və biz dedik ki: “Bu çox yaxşıdı, lakin, bundan daha yaxşısı və ya daha güclü nəsə etmək mümkündürmü?” Sonda biz işi onun öhdəsinə buraxaraq film üçün yaxşı mahnı yazmasını xahiş etdik.”'' “The Weeknd” layihənin lap əvvəlindən ona qoşulmuş musiqiçilərdən biridir. “Republic Records”un meneceri Tom Makkey qeyd edir ki, ''“O, müxtəlif səhnələr üçün bir neçə mahnı üzərində işləyirdi. Bəziləri üzərində iş davam etdirildi, bəziləri üzərində isə yox. Lakin o işə davam etdi və sonda “Earned It” mahnısını yazdı ki, bu da onun yaradıcılığında həmin vaxta kimi yazılmış ən böyük mahnı idi. Bu, filmdə iki dəfə istifadə olunmuş yeganə mahnıdır.”''
12 yanvar 2015-ci ildə E.L.Ceyms film musiqisi albomunun 10 fevral 2015-ci ildə çıxarılacağını elan etmişdi.
Sinqllar
Film musiqisi albomunun çıxarılmasından əvvəl iki sinql çıxarılmışdı. “The Weeknd” qrupunun ifasında “Earned It” mahnısı albomun ilk sinqlı kimi 23 dekabr 2014-cü ildə çıxarılmış və “Billboard Hot 100” hit-paradında üçüncü yerə kimi yüksəldilmişdir. Elli Qoldinqin ifasında “Love Me like You Do” mahnısı albomun ikinci sinqlı kimi 7 yanvar 2015-ci ildə çıxarılmış və albomun ən yaxşı sinqlı kimi “UK Singles Chart” da daxil olmaqla 16 ölkənin milli hit paradında birinciliyə, ə “Billboard Hot 100” hit paradında isə üçüncü yerə yüksəlmişdir. Qoldinq və “The Weeknd”in mahnılarının ilk onluğa daxil olması ilə “Bozun 50 çaları” film musiqisi albomu eyni vaxtda iki sinql ilə təmsil olunan son albom olmuşdur.
Təbliğat sinqlları
Sianın ifasında “Salted Wound” mahnısı ilk təbliğat sinqlı kimi 27 yanvar 2015-ci ildə çıxarılmışdır. Digər iki təbliğat sinqlı – Vaultsun “One Last Night” mahnısı və Skaylar Qreyin "I Know You" mahnısı 3 fevral 2015-ci ildə çıxarılmışdır. Brüs Sprinqstinin "I'm on Fire" mahnısının “Awolnation” tərəfindən ifa olunmuş koveri dördüncü təbliğat sinqlı kimi 9 fevral 2015-ci ildə çıxarılmışdır.
Gəlir göstəriciləri
258.000 nüsxə ilə (210.000 ənənəvi albom) satılan albom, “Billboard 200” hit paradında Dreykin “If You're Reading This It's Too Late” albomundan sonra ikinci yerdə debüt etmişdir. 2015-ci ilin martına kimi albom təkcə ABŞ-da 516.000 nüsxə ilə satılmışdı.
Kanadada 18.000 nüsxə ilə satılan albom “Canadian Albums Chart”da ikinci yerdə debüt etmişdir.
Qara ilbizcüllüt
— cinsinə aid quş növü.
Bozun əlli çaları (film musiqisi)
Tənqidçilərin mövqeyi
Film daha çox qarışıq rəylər alsa da, film musiqisi albomu musiqi tənqidçiləri tərəfindən əsasən müsbət rəylər almışdır. “Metacritic”də 7 rəy əsasında albom 100 xaldan 65 xalla qiymətləndirilir. “Billboard” jurnalından Kennet Partric albomu beş ulduzdan üç ulduz yarımla qiymətləndirir və deyir ki, “albom ağıllı şəkildə müasir tələblərə uyğunlaşdırılmışdır”. “Rolling Stone” jurnalından Çak Arnold albomu “Alatoran” və “Aclıq Oyunları” filmlərinin musiqi albomları ilə müqayisə edir və bildirir ki, “The Weeknd”in “Earned It” mahnısı alboma “Bond əhval-ruhiyyəsi gətirir”. “AllMusic”dən Stefan Tomas Erlvayn alboma qarışıq rəy verərək, onu “istənilən romantik gecə üçün əlverişli” ifadəsi ilə təsvir edir. “New York Daily News”dab Cim Ferber də alboma qarışıq rəy verərək qeyd edir ki, “mahnıların sözləri “romantik seks”dən xəbər verərək, albomun “incə istehsal planlaşdırması”nı nəzərə çatdırır. “ABC News”dan Allan Reybl albomu “boğucu elekto-pop bluz kolleksiyası” kimi təsvir edir, lakin, köhnə mahnıların da alboma daxil edilməsini tənqid edir. “Los Angeles Times”dan Mikayıl Vud albomu “güclü” adlandırsa da, albomun midtempo mahnılarını tənqid edir, həmçinin albomun gəlir göstəricilərini Teylor Sviftin “1989” albomu ilə müqayisə edir.
Heyət
Albomun hazırlanmasında iştirak edənlərin siyahısı “AllMusic”dən götürülmüşdür.
İxavandu adası
İxavandu adası (އިހަވަންދޫ) — yaşayışı olan ada, inzibati baxımdan Maldiv adalarının Xaa Alif atoluna daxildir. Maldiv arxipelaqında, ölkənin paytaxtı Male şəhərindən 313 km şimalda yerləşir. Ada 880 km uzunluğa, 860 metr enə malikdir. Adanın sahəsi — 60,54 ha-dır. 2009-cu il məlumatına əsasən İxavandu 2633 nəfər yaşayır: 1209 kişi və 1238 qadın. Əhalinin yaş strukturu: 1350 nəfər — 18 yaşından aşağı (55 %); 276 nəfər — 19–25 yaş arası; 716 nəfər — 26–64 yaş arası və 105 nəfər — 65 yaş və yuxarı. Savadlılıq səviyyəsi — 95,8 %.
Adada əhalinin böyük əksəriyyəti balıq ovu ilə məşqul olur. Burada məktəb fəaliyyət göstərir.
Rolling Stone
Rolling Stone - əsası 1967-ci il Noyabrın 9-da California ştatının San Fransisko əyalətində İan Venner (Jann Wenner) – hansı ki, indi də jurnalın baş redaktorudur – və musiqi tənqidçisi Ralf Qlisn (Ralph J. Gleason) tərəfindən qoyulmuşdur. Jurnal əsasən 2 həftədə bir dəfə nəşr olunurdu və siyasət, mədəniyyət, musiqi və s. sahələrdə məqalələrdən təşkil olunurdu. 90-cı illərdən başlayaraq Rolling Stone gənc oxucuların marağını nəzərə alaraq daha çox gənclərə aid televiziya şouları, film aktyorları və dövrün populyar musiqi və musiqiçiləri barədə məqalələr yazmağa başladı. Son illərdə jurnal yenidən əvvəlki formatına qayıdıb.
Cunko Ozava
Cunko Ozava (d. 7 dekabr 1973) — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 21 oyun keçirib.
Antiklerikalizm
Ateizmdən fərqi
Antiklerikalizm ateizmə bənzəsə də özünün xarakterik xüsusiyyətləri mövcuddur:
Antiklerikalizmin tarixi
Kilsə tərəfindən müəyyən edilmiş qaydaların dəyişilməz saxlanılması, bu qaydaları əsaslandıran ideologiyaya şübhələri artırdı. Burjua inqilablarının idealogiyasında antiklerikalizm əvəzedilməz yer tuturdu. Belə ki, gənc burjuaziya kilsənin siyasətini tənqid edir, kilsələrə məxsus torpaq sahələrinin müsaridə edilməsi ilə bağlı qərarların qəbul edir və kilsənin dövlətdən ayrılmasını təklif edirdilər.
Antiklerikalizm Renessans dövründə ilkin burjuaziyanın ideoloqları, humanistlər ədiblər və filosofların əsərlərində dünyəvi əsaslar qazandı. Bu isə öz növbəsində dini dözümlülük,həmçinin antik dövrdən sonra katolik kilsəsinin itirdiyi insana münasibət konsepsiyasının bərpa edilməsi üzrə mübarizəyə təkan verdi. thumb|250x250px|Danimarkada Antiklerikal abidə
Öd kisəsi
Öd kisəsi, ödlük (vesica fella; ) — insanda ödün toplandığı armudşəkilli kisə. Qaraciyərin sağ payının visseral səthində fossa vesicae felleae üzərində yerləşmişdir; uzunluğu 8–12 sm, eni 3–5 sm və həcmi 40–60 sm³- dir. Öd kisəsi üç hissədən ibarətdir:
Ödlük axacağı
Ödlük axacağı — ductus cysticus 3–4 sm uzunluğundadır; ödlüyün boynundan başlayaraq, aşağı və sola gedir və qaraciyər onikibarmaq bağırsaq bağına çatdıqda ümumi qaraciyər axacağı ilə birləşir və ümumi öd axacağını əmələ gətirir. Ümumi qaraciyər axacağı — ductus hepaticus communis (ductus hepaticus - BNA) qaraciyərin sağ və sol paylarından çıxan sağ və sol qaraciyər axacaqlarının — ductus hepaticus dexter et sinister və quyruqlu paydan çıxan ductus lobi caudati adlı axcağın birləşməsindən əmələ gəlmişdir; uzunluğu 4–6 sm-dir; lig. hepatoduodenale daxilində sağa və aşağı doğru gedərək, ödlük axacağı ilə birləşir.
Ümumi öd axacağı
Ümumi öd axacağı — ductus choledochus ümumi qaraciyər axacağı ilə ödlük axacağının birləşməsindən əmələ gəlmişdir; uzunluğu 6–8 sm-dir; ödlükdən və qaraciyərdən ödü onikibarmaq bağırsağa aparır. bu axacaq xüsusi qaraciyər arteriyası və qapı venası ilə bərabər lig. hepatoduodenale daxilində yerləşmişdir; onikibarmaq bağırsağın enən hissəsinin arxa səthi ilə aşağı doğru gedərək, sol tərəfdən mədəaltı vəzi ilə əhatə olunmuşdur. Burada pankreas axacağı ilə bərabər onikibarmaq bağırsağın selikli qişasını çəp istiqamətdə dəlir və pilca longitundinalis duodeni üzərində olan məməcikdən onikibarmaq bağırsağa açılır; ancaq bağırsağa açılmamışdan qabaq pankreas axacağını qəbul edir. Ümumi öd axacağının bağırsağa açılan hissəsi m. sphincter ductus choledochi adlı büzücü əzələ ilə əhatə olunmuşdur.
Topoqrafiyası
Ödlük ya öd kisəsi qarınüstü nahiyədə yerləşmişdir, dibi qarının sağ düz əzələsi ilə VIII və IX qabırğa qığırdaqlarının arasında əmələ gələn bucağa uyğundur. öd kisəsinin yuxarı səthi qaraciyərin sağ payının visseral səthinə bitişir, dibi çənbər bağırsağın sağ əyriliyinə və onikibarmaq bağırsağın yuxarı hissəsinə söykənir.
Hot R&B/Hip-Hop Songs
Hot R&B/Hip-Hop Songs — ABŞ-də Billboard tərəfindən həftəlik təqdim edilən hit parad.
Alı Qocayev
Qocayev Alı İbrahim oğlu — Samux Rayon İcra Hakimiyyətinin Başçısı.