cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Telman Hacıyev (bəstəkar)
YARADICILIĞI
T. Hacıyevin bəstələdiyi uşaq mahnıları tematik cəhətdən rəngarəngdir. Onlar ölkə məişətini ("Balaca neftçi"; sözlər R. Zəka), təbiətə məhəbbəti ("Üzüm bağında" və "İt"; sözlər M. Seyidzadə), uşaqların həyatını ("Gizlənpaç", sözlər M. Seyidzadə; "Uşaqlıq"; "Mənə balaca demə", sözlər R. Zəka; "Mən at çapıram", sözlər M. Alyayyev) əks etdirir.
"Balaca neftçi" mahnısı öz parlaqlığı və ifadəliliyi ilə diqqəti cəlb edir. O, ölkənin işgüzar ritmini və öz komandası ilə birlikdə Abşerona şöhrət qazandırmış qəhrəman neftçi atanın övladının qürur hissini əks tdirir. Balaca neftçi isə, atası kimi qəhrəman olmağa can atır və arzulayır.
"Mən at çapıram" mahnısı öz canlılığı, parlaqlığı və özünəməxsus təxəyyül və emosiya konteksti ilə oyun-mahnılar arasında seçilir. Uşağın hər bir işdə böyükləri təqlid etmək, cəsarətli, maraqcıl və bacarıqlı olmaq istəyini ifadə edir. Mahnıda sürətli at çaparını təqlid edən bir sıra audio-vizual elementlər var.
T. Hacıyevin mahnıları vokal musiqisinə yeni nəfəs gətirdi. Bu mahnıların dəyəri onların Azərbaycan xalq musiqisi ilə sıx əlaqəsində və onun ayrı-ayrı janrlarının yaradıcılıq baxımından yenidən qiymətləndirilməsində, ənənələrin yaşadılmasında və lad-intonasiya dilinin daim yenilənməsindədir.
Azərbaycan SSR Xalq Artisti, Respublika Bəstəkarlar İttifaqının katibi T. Quliyevin T. Hacıyevin mahnıları ilə bağlı fikirləri kifayət qədər maraqlıdır: "Onun istedadının qaynağı nədir? Bu, melodikanın heyrətamiz parlaqlığında, formanın zərifliyində və qavrayışın aydınlığındadır. Onun mahnılarında obrazlılıq, düşüncə ahəngi var, o, kiçik elementlərlə tutumlu, yaddaqalan obrazlar yaratmağı bacarır. "Lalələr", "Tələbəlik illəri", "Abşeron nəğməsi" və sair kimi gözəl mahnılar…. İndi bir çox bəstəkarlar mahnı yazır, amma obrazlı və parlaq mahnılar azdır. Ona görə də, T. Hacıyevin gözəl mahnıları uzun müddət yaddaşlarda yaşayır. T. Hacıyev kimi istedadlı bəstəkar daim mahnı yazmaqda davam etməlidir, çünki mahnı janrı insanlar arasında musiqi sənətinin ən sevimli janrıdır".
T. Hacıyevin kamera əsərlərində A. Zeynallının yaradıcılığında yer alan, sonralar Q. Qarayevin, F. Əmirovun, Ə. Məlikovun, Ə. Hüseynzadənin, A. Abbasov, A. Rzayevanın və başqalarının yaradıcılığında özünü daha aşkar büruzə verən psixoloji baxımdan güclü romans xətti davam etdirilir. T. Hacıyevin "Ey gözüm de, görmədinmi?" (sözləri Nizami Gəncəvi), "Unutmamışam" (sözləri R. Rza), "Oxu, sevgilim" (sözləri M. Müşviq) kimi romansları dərin fəlsəfi məzmuna, sağlam psixologizmə malikdir.
"Ey gözüm de, görmədinmi?" romansının dərin fəlsəfi məzmunu həzinlik və musiqinin səmimiliyi ilə birləşir. Gözəl ornamental çalarlar — muğam nəğmələri həzin melodiya ilə sürətlə qovuşur. Digər tərəfdən, resitativin melodiyaya təbii şəkildə sirayət etməsi ona meditasiya təsvirləri ilə bağlı melanxoliyanın bəzi xüsusiyyətlərini bəxş edir.
T. Hacıyev üç musiqili komediyanın ("Bizə bir sübut lazımdır", "Əziz vəhşim", "Qayınana"), Qorki adına Gənclər Teatrında, habelə C. Cabarlı adına Gəncə Dram Teatrında səhnələşdirilmiş pyeslərə ("Dan ulduzu", "Şəfiqə") yazılmış musiqilərin, "Universitetin 50 illiyi", "Çiçəklənən Abşeron", "Nizaminin Vətəni", "Naxçıvan" filmlərinə yazılmış musiqilərin müəllifidir.
"Qayınana" musiqili komediyası G. Eristavi adına Qori Dövlət Teatrının səhnəsində gürcü dilində tamaşaya qoyulmuşdur. Tamaşa M. Şamxalovun eyniadlı komediyası əsasında hazırlanmışdır.
Qeyd edək ki, T. Hacıyevin saundtrekləri artıq çoxdan ayrıca əsər kimi dinlənilir. Məsələn, "Universitetin əlli illiyi" filmindən "Tələbəlik illəri" kimi gözəl bir mahnı, "Nizaminin Vətəni" filmindən "Gəncə" mahnısı bunlara nümunədir. "Bizə bir sübut lazımdır" musiqili komediyası parlaq, ifadəli kompozisiyadır. Hekayədə Sumqayıt şəhərinin zəhmətkeşlərindən bəhs olunur. Ona görə də, teatr tamaşanın premyerasını Sumqayıtda keçirmək qərarına gəlmişdi. İlk tamaşa Səməd Vurğun adına Mədəniyyət Sarayında oldu. "Bizə bir sübut lazımdır" əsəri vokal və instrumental əsərlərin müəllifi olan gənc bəstəkarın musiqi ifaçılığı janrında ilk təcrübəsidir. Bir çox musiqi janrlarına fəal surətdə müraciət etmiş Telman Hacıyev, öz yaradıcılıq potensialını mahnılarda daha aydın və ciddi şəkildə reallaşdıra bilmişdir. Təsadüfi deyil ki, T. Hacıyevin mahnıları musiqi dilinin canlı obrazlılığına və müasirliyinə, milli folklor nümunələri ilə sıx bağlılığına görə respublikamızdan kənarda da geniş vüsət almışdır.
Folklor janrının zənginliyini və orijinallığını, eləcə də, S. Rüstəmov və T. Quliyev kimi görkəmli bəstəkarların ən yaxşı ənənələrini özündə birləşdirən T. Hacıyevin mahnılarının melosları yeni ifadəli intonasiyaları ilə diqqəti cəlb edir.
T. Hacıyev Azərbaycan romans və mahnı janrının fakturasına, onun subvokal və təzadlı polifoniya ilə zənginləşməsinə, burada ayrı-ayrı səslərin daha çox fərqləndirilməsinə böyük töhfələr verib. T. Hacıyevin musiqisində poliritm ekspressiv əhəmiyyət kəsb edir və bununla, ritmik dilə xüsusi şıltaqlıq və zəriflik bəxş edir. Üslubun fərdiliyi "Lalələr", "Tələbəlik illəri", "Abşeron nəğməsi", "Xəzər" və bir çox digər gözəl mahnılarda qabarıq şəkildə ifadə olunur.
Folklora olan dərin maraq və yaradıcı münasibət T. Hacıyevin musiqi fəaliyyətinin bap başlanğıcından özünü büruzə verir və bu, təsadüfi deyil! Bəstəkar mükəmməl muğam təhsili almışdır. Onun aşıq musiqisinə qarşı hissləri kifayət qədər maraqlıdır: "Aşıq musiqisi, – deyə T. Hacıyev qeyd etmişdir, – tükənməz bir qaynaqdır, sehirli poeziya və musiqi mənbəyidir. Onun qədim ənənələri var və insan hər dəfə bu sənətdə təzə, ifadəli vasitələr tapır: bu musiqidə həm melodik zənginlik, həm ritmin orijinallığı, həm də poetik yaradıcılığın heyrətamiz genişliyi var".
Böyük hücum
Böyük hücum
thumb Uzun bir hazırlıq dövründən sonra, 26 avqust, 1922-ci ildə, Mustafa Kamalın baş komandanlığında Böyük Hücum başladı. Qərb cəbhəsi qüvvələri, 30 avqust, 1922-ci ildə Dumlupınarda döyüş oldu.
Telman Hacıyev (bəstəkar)
YARADICILIĞI
T. Hacıyevin kvartetlərində Azərbaycan bəstəkarlarının — Q. Qarayevin, F. Əmirovun, C. Hacıyevin musiqilərinin canlı ənənələri aydın şəkildə hiss olunur. Burada T. Hacıyev polifonik düşüncə formalarını Azərbaycan xalq musiqisinin xüsusiyyətləri ilə çevik şəkildə birləşdirməklə, bu sahədə öz məharətini nümayiş etdirmişdir.
Onun bir çox kamera-instrumental və simfonik əsərlərinin melodik dili mahnıya bənzəyir, emosional ifadənin "açıqlığı" və qavrayışın asanlığı ilə seçilir.
Bəstəkarın harmonik dilində onun fərdi üslubuna, tərzinə və obrazlı düşüncəsinə xas olan çoxsaylı maraqlı və özünəməxsus elementlər yer alır: burada həm milli musiqinin xüsusiyyətlərini, həm də sovet musiqisinin xarakterik xüsusiyyətlərini görmək olar.
Bəstəkarın faktura axtarışlarında özünəməxsus məqamlar çoxdur: xüsusən, hər biri fərqlənən müstəqil cizgilərlə seçilən "çoxqatlı" fakturanı qeyd etmək lazımdır.
Böyük hücum
Dumlupınar döyüşü
Türk hücumu 1922-ci ilin avqust ayının 25-dən 26-na keçən gecə V süvari korpusunun Kirkə aşırımı ilə yunan müdafiə xəttinin arxasına keçməyi nəticəsində başladı. Aşırım irəliləyən türk süvarilərinin asanlıqla məhv etdiyi bir qrup yunan əsgəri tərəfindən nəzarət altında saxlanılırdı. Türk süvariləri yunanların teleqraf xətlərini və dəmiryol xəttini kəsməyə nail oldu (hər ikisi 26 avqustda saat 18:00-da baş vermişdir). Beləliklə, düşmənin İzmir və Qara Hisar arasındakı əlaqələri ciddi formada kəsildi.
Telman Hacıyev (bəstəkar)
YARADICILIĞI
T. Hacıyevin musiqisi hər zaman bəstəkarların plenum və qurultaylarının konsert proqramlarında yer alıb. Belə ki, D. Şostakoviç Azərbaycan Bəstəkarlarının I Qurultayında T. Hacıyevin musiqisini qiymətləndirmiş, "Fortepiano üçün sonatina"nın maraqlı konsepsiyasını qeyd etmişdir.
Böyük hücum
Dumlupınar döyüşü
Avqustun 26-sı səhəri Türk Birinci və İkinci orduları eyni vaxtda hücuma keçdi. Güclü artilleriya atəşindən sonra İkinci Ordunun hücumu yunanları şoka saldı və türklər 5-ci yunan diviziyasının (Yunan I korpusunun) bəzi mövqelərini ələ keçirməyə nail oldu. Türklər tərəfindən yenidən başladılan hücumlar az uğur əldə etdi. Əlavə qüvvələrin gəlməsiylə yunan 5-ci diviziyası məhdud əks-hücumlar edərək öz cəbhəsini bərpa etdi. İkinci Ordu III korpusun mövqelərinə də hücum etmiş və nəticədə II korpusun kömək etməsinin qarşısını almışdı.
Telman Hacıyev (bəstəkar)
YARADICILIĞI
Azərbaycan Bəstəkarlarının III Qurultayında kamera orkestri üçün Anatde və Şerzo böyük uğurla ifa olunmuşdur.
Böyük hücum
Nəticə
26 avqust, 1922-ci il sabahı başladılan Böyük hücumu Mustafa Kamal şəxsən özü Qocatəpədən idarə edirdi. Əsas zərbə qüvvəsi olmaqla I Ordu mərkəzdən, II Ordu şimaldan, III Ordu isə cənubdan hücuma keçdi. Uğurla başlayan əməliyyatda yunan mövqeləri ələ keçirildi. 27 avqustda, Afyon yunanlardan geri alındı. 30 avqustda yunan ordusunun böyük bir qismi mühasirəyə alındı. Bu qüvvələrin böyük bir qismi məhv edildi. Yunan ordusu baş komandanı General Trikopis əsir alındı. Kütahya yunanlardan təmizləndi. Bu döyüşə, Mustafa Kamalın şəxsən özü idarə etdiyi üçün, bəzən Başkomandanlıq meydan döyüşü də deyilir. İzmirə gedən yol açıldı.
Telman Hacıyev (bəstəkar)
YARADICILIĞI
T. Hacıyevin mahnıları müxtəlif ifaçılıq kollektivlərinin repertuarına daxil edilmişdir. Bundan əlavə, bir çox istedadlı ifaçılar bu mahnılara müraciət edirlər.
Məsələn, onun mahnılarını SSRİ xalq artistləri R. Behbutov, M. Maqomayev, Z. Xanlarova, L. İmanov, B. Zakirov ifa etmişlər.
T. Hacıyevin musiqisi SSRİ xalq artisti, bəstəkar F. Əmirov tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir: "T. Hacıyev Respublikamızın istedadlı bəstəkarlarındandır. Onun musiqisi müxtəlif obrazlı elementlərlə bizi cəlb edir. Bir tərəfdən tükənməz nikbinlik, mənəvi saflıq, gənclik, digər tərəfdən — həzinlik, heyrətamiz lirizm, xoş niyyətli yumor. Bəstəkarın mahnılarının milli musiqi ilə bilavasitə bağlı olan, tərzinin özünəməxsusluğu ilə seçilən təzə melodik dilini xüsusilə qeyd etmək istərdim. Onun mahnılarında müasirlik, həyat eşqi, canlılıq kimi yaxşı keyfiyyətlərin olması çox vacibdir. Onlar sentimentalizm və melanxoliyadan kənardır. Onun mahnıları həyata, işığa səsləyir…". T. HACIYEVİN ƏSAS ƏSƏRLƏRİNİN SİYAHISI 1954 — Beş fortepiano prelüdiyası. 1954 – Piano üçün sonata. 1955 — Vokal və piano üçün dörd romans. 1955 — Skripka və fortepiano üçün simfonik poema. 1956 — Piano, skripka və violonçel üçün trio. 1957 — Simli Kvartet N 1. 1957–1958 — Astronavtlar haqqında silsilə mahnılar. 1960 — Müxtəlif mövzularda mahnılar. 1962 — Piano və simfonik orkestr üçün poema. 1963 — Xor üçün iki kompozisiya. 1963 — İki radio tamaşası üçün musiqi. 1964 — Uşaq tamaşalarının iki silsiləsi. 1964 — Estrada orkestri üçün əsərlər. 1965 — Simli Kvartet N 2. 1965 — Andante və Şerzo kamera orkestri üçün. 1965 — "Şəfiqə" (C. Cabarlı adına Gəncə (Kirovabad) Dövlət Dram Teatrı) tamaşasına musiqi. 1966–1967 — "Bizə bir sübut lazımdır" musiqili komediyası (Ş. Qurbanov adına Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı). 1967 — C. Məmmədovun "Dan ulduzu" tamaşasına musiqi (Qorki adına Gənclər Teatrı) 1967 — "Çiçəklənən Abşeron" musiqi partiturası. 1969 — "Nizaminin Vətəni" musiqi partiturası. 1969 — "Universitetin 50 illiyi" musiqi partiturası. 1969 — "Naxçıvan" partiturası. 1970–1971 – "Əziz vəhşim" musiqili komediyası (Ş. Qurbanov adına Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı). 1971–1978 — Gənclər üçün çoxlu sayda mahnılar. 1974 — "Qayınana" musiqili komediyası (Q. Eristavi adına Qori Dövlət Teatrı). 1979–1980 — Gənclik haqqında mahnılar silsiləsi (15); sözləri F. Qoca və B. Vəziroğlu. 1980 — N. Xəzrinin sözlərinə romanslar silsiləsi (4). 1980 — Əmək qəhrəmanlarına həsr olunmuş romanslar silsiləsi: F. Qoca və G. Fəzlinin sözlərinə (10). 1981 — F. Qocanın sözlərinə yazılmış mahnılar silsiləsi (8). 1981 — Mahnı və Rəqs Ansamblı üçün süita.
Mənbə: Telman Hacıyev, müəllif İmruz Əfəndiyeva Məmmədsadiq qızı. Redaktor — prof. Z. C. Bağırov Nəşriyyat firmasının redaktoru Ə. Musayev, Rəssam Q. Hacıyev, Bədii redaktor Z. Həsənova. Texniki redaktor E. Bağırova. Korrektor N. Rzayeva. "İşıq" nəşriyyatı, 1983 (C) "İşıq" nəşriyyatı, 1983 Оперетты - Нам нужно очко (Баку, 1967), Мой милый дикарь (1971); для ф-п. с оpк. - Поэма (1962); для кам. оpк. - Поэма-скерцо (1965), Анданте-скерцо (1965); 2 квартета (1957, 1965); для ф-п., скр. и влч. - Поэма (1956); для ф-п. - сонатина (1954), 5 прелюдий (1954); для скр. с ф-п. - Поэма (1955); для хора - Слава русскому народу (сл. Р. Рзы, 1964); романсы; эстр. пьесы; 2 цикла дет. песен (1964, 1965); музыка к драм. спектаклям и фильмам.
Песни:
Композиции:
Mühafizə biologiyası
thumb|300x300px| Aşağıdakı göstəriciləri özündə əks etdirən 2016-cı ilin mühafizə göstəricisi: dənizdə mühafizə olunan ərazilər, quru biomunun mühafizəsi (qlobal və milli) və növlərin mühafizəsi (qlobal və milli). Mühafizə biologiyası növlərin, onların yaşayış yerlərinin və ekosistemlərin həddindən artıq nəsli kəsilməkdən və biotik qarşılıqlı təsirlərin aşınmasından qorumaq məqsədi ilə təbiətin və Yer kürəsinin biomüxtəlifliyinin qorunmasını öyrənir. Təbiət və sosial elmlər və təbii ehtiyatların idarə edilməsi praktikasını əhatə edən fənlərarası elmdir.
Qoruma etikası mühafizə biologiyasının tapıntılarına əsaslanır.
Mənşəyi
thumb|300x300px| Avstraliyanın Hopetoun şəlaləsinin təbii xüsusiyyətlərini ziyarətçilərin girişinə təsir etmədən qorumaq üçün səylər göstərilir. Mühafizə biologiyası termini və onun yeni bir sahə kimi konsepsiyası 1978-ci ildə amerikalı bioloqlar Bruce A.Uilkoks və Maykl E.Solun rəhbərliyi ilə, Ser Otto Frankel, Thomas Lovejoy və Cared Daymond daxil olmaqla bir qrup aparıcı universitet və zoopark tədqiqatçıları və mühafizəçilərlə birlikdə Kaliforniyanın La Jolla şəhərində San Dieqo Universitetində keçirilən "Mühafizə biologiyası üzrə Tədqiqat üzrə Birinci Beynəlxalq Konfransın" çağırılması ilə yaranmışdır. Görüşün keçirilməsinə səbəb tropik meşələrin qırılması, yoxa çıxan növlərin, növlər daxilində genetik müxtəlifliyin aşınması ilə bağlı narahatlıq olub. Konfrans və nəticələr bir tərəfdən ekologiya nəzəriyyəsi və təkamül genetikası, digər tərəfdən isə təbiəti mühafizə siyasəti və praktika arasında uçurumun aradan qaldırılmasına təşəbbüs göstərməyə çalışdı.
Mühafizə biologiyası bioloji müxtəliflik konsepsiyası ilə birlikdə ortaya çıxdı və müasir mühafizə elmi və siyasəti dövrünün kristallaşmasına kömək etdi. Mühafizə biologiyası üçün xas multidissiplinar əsas, mühafizə sosial elmləri, mühafizə davranışı və mühafizə fiziologiyası da daxil olmaqla yeni alt fənlərə gətirib çıxardı. Bu, Otto Frankelin ilk dəfə yaratdığı, lakin indi də tez-tez alt intizam hesab edilən konservasiya genetikasının daha da inkişafına təkan verdi.
Təsviri
Dünyada qurulmuş bioloji sistemlərin sürətlə tənəzzülü o deməkdir ki, mühafizə biologiyası çox vaxt “son tarixli intizam” adlandırılır. Mühafizə biologiyası nadir və ya nəsli kəsilməkdə olan növlərin populyasiya ekologiyasının ( dağılma, miqrasiya, demoqrafik göstəricilər, effektiv populyasiya sayı, inbreeding depressiyası və minimum əhalinin yaşama qabiliyyəti ) tədqiqində ekologiya ilə sıx bağlıdır. Mühafizə biologiyası biomüxtəlifliyin saxlanmasına, itirilməsinə və bərpasına təsir edən hadisələrlə və genetik, populyasiya, növ və ekosistem müxtəlifliyinə səbəb olan təkamül proseslərinin davam etdirilməsi elmi ilə məşğul olur. Narahatlıq, planetdəki bütün növlərin 50%-ə qədərinin yaxın 50 il ərzində yox olacağını nəzərdə tutan təxminlərdən irəli gəlir ki, bu da yoxsulluğa, aclığa səbəb olub və bu planetdə təkamülün gedişatını dəyişəcək.
Mühafizə bioloqları biomüxtəlifliyin itirilməsi, növlərin yox olması tendensiyaları və prosesləri və bunların insan cəmiyyətinin rifahını təmin etmək imkanlarımıza göstərdiyi mənfi təsirləri araşdırır və öyrədirlər. Mühafizə bioloqları tarlada və ofisdə, hökumətdə, universitetlərdə, qeyri-kommersiya təşkilatlarında və sənayedə işləyirlər. Onların tədqiqat mövzuları müxtəlifdir, çünki bu, biologiya və sosial elmlərdə peşəkar ittifaqları olan fənlərarası şəbəkədir. Səbəb və peşəyə sadiq olanlar əxlaq, etika və elmi səbəbə əsaslanan hazırkı biomüxtəliflik böhranına qlobal reaksiyanın tərəfdarıdırlar. Təşkilatlar və vətəndaşlar biomüxtəliflik böhranına qlobal miqyasda yerli narahatlıqları cəlb edən tədqiqat, monitorinq və təhsil proqramlarını yönləndirən mühafizə fəaliyyət planları vasitəsilə cavab verirlər.
Təbii ehtiyatların qorunması
Qlobal biomüxtəlifliyin qorunması və qorunması üçün şüurlu səylər son dövrlərdə baş verən bir hadisədir. Təbii ehtiyatların mühafizəsi isə qorunma yaşından əvvələ qədər uzanan bir tarixə malikdir. Resurs etikası zərurətdən təbiətlə bilavasitə əlaqələr nəticəsində yaranmışdır. Tənzimləmə və ya kommunal təmkin, eqoist motivlərin yerli olaraq təmin edilə biləndən daha çox şey götürməsinin qarşısını almaq üçün zəruri oldu, buna görə də cəmiyyətin qalan hissəsi üçün uzunmüddətli təchizatı təhlükə altına aldı. Təbii sərvətlərin idarə edilməsi ilə bağlı bu sosial dilemma çox vaxt “ İctimailərin faciəsi ” adlanır.
Bu prinsipə əsasən, mühafizə bioloqları kommunal resurs münaqişəsinin həlli kimi mədəniyyətlər boyu kommunal resurslara əsaslanan etikanı izləyə bilərlər. Məsələn, Alyaska Tlinqit xalqları və Sakit Okeanın Şimal -Qərbindəki Haida sockeye qızılbalıq ovu ilə bağlı klanlar arasında resurs sərhədləri, qaydalar və məhdudiyyətlərə malik idi. Bu qaydaları idarə etdikləri hər çayın və axının ömürlük təfərrüatlarını bilən qəbilə ağsaqqalları rəhbərlik edirdi. Tarixdə mədəniyyətlərin kommunal təbii sərvətlərin idarə edilməsi ilə bağlı qaydalara, rituallara və mütəşəkkil təcrübəyə əməl etdiyinə dair çoxsaylı nümunələr var.
Mühafizə etikasına ilkin dini və fəlsəfi yazılarda da rast gəlinir. Tao, Şinto, Hindu, İslam və Buddist ənənələrində nümunələr var. Yunan fəlsəfəsində Platon otlaq torpaqlarının deqradasiyası haqqında gileylənirdi: “İndi qalan şey, belə demək mümkünsə, xəstəlikdən itmiş bir bədənin skeletidir; zəngin, yumşaq torpaq daşındı və bölgənin yalnız çılpaq çərçivəsi qaldı. " Müqəddəs Kitabda Musa vasitəsilə Allah əmr etdi ki, hər yeddi ildən bir torpağı əkinçilikdən azad etsin. Lakin 18-ci əsrdən əvvəl Avropa mədəniyyətinin çox hissəsi təbiətə heyran olmağı bütpərəst bir baxış hesab edirdi. Kənd təsərrüfatının inkişafı təriflənərkən çöllük rüsvay edildi. Bununla belə, hələ eramızın 680-ci ilində Farne adalarında Sent Katbert tərəfindən dini inanclarına cavab olaraq vəhşi təbiət qoruğu yaradılmışdır.
Serhat Akpınar
Serhat Akpınar — Kipr türk sahibkar və pedaqoq. Kiriniya Amerikan Universiteti və Kipr Amerika Universitetinin qurucu rektoru və İdarə Heyətinin sədridir.
Mühafizə biologiyası
Erkən təbiətşünaslar
right|thumb| [[Con Ceyms Odübon tərəfindən çəkilmiş ağ şunqar]] thumb|Mərkəzi Çində Asiya vəhşi itinin ekologiyasını və davranışını anlamaq üçün daha çox təbiəti mühafizə araşdırmasına ehtiyac var. Təbiət tarixi 18-ci əsrdə böyük ekspedisiyalar və Avropa və Şimali Amerikada məşhur ictimai sərgilərin açılması ilə əsas məşğuliyyət idi. 1900-cü ilə qədər Almaniyada 150, Böyük Britaniyada 250, ABŞ -da 250 və Fransada 300 təbiət tarixi muzeyi fəaliyyət göstərirdi. Qoruyucu və ya mühafizəçi hisslər 18-ci əsrin sonu - 20-ci əsrin əvvəllərinin inkişafıdır.
Çarlz Darvin HMS Beagle gəmisinə getməzdən əvvəl, Darvin də daxil olmaqla, dünyada insanların əksəriyyəti xüsusi yaradılışa və bütün növlərin dəyişməz olduğuna inanırdı. George-Louis Leclerc bu inancı şübhə altına alan ilk təbiətşünaslardan biri idi. O, 44 cildlik təbiət tarixi kitabında növlərin ətraf mühitin təsiri nəticəsində təkamül etdiyini təklif etdi. Erasmus Darvin eyni zamanda növlərin təkamül etdiyini irəli sürən təbiətşünas idi. Erasmus Darvin qeyd etdi ki, bəzi növlərin anatomik strukturlar olan kövrək strukturları var ki, bu strukturlar hal-hazırda növdə görünən funksiyası yoxdur, lakin növlərin əcdadları üçün faydalı olardı. Bu 18-ci əsrin əvvəllərindəki təbiətşünasların təfəkkürü 19-cu əsrin əvvəllərindəki təbiətşünasların düşüncə tərzini və təfəkkürünü dəyişməyə kömək etdi.
Serhat Akpınar
İlk illəri
Serhat Akpınar 1 fevral 1964-cü il tarixində Kiprdə, Nikosiya şəhərinin Ərəbəhməd rayonunda anadan olmuşdur. O, ibtidai və orta təhsilini Kiprdə başa vurmuşdur. Akpınar Birləşmiş Krallıqda biznesin idarə edilməsi üzrə bakalavr və magistr dərəcələrini tamamlamış, beynəlxalq marketinq üzrə ixtisaslaşmışdır. O, London Şəhər Universitetini bitirmişdir. Akpınar Harvard Universiteti və Qaliley Kollecinin birlikdə idarə etdiyi Ali Təhsil Qurumlarının İdarəetmə Proqramı ilə təhsilini davam etdirmişdir.​
Təhsil
Serhat Akpınar 1985-ci ildə Şimali Kipr Türk Respublikası ilk özəl universiteti olan Kiriniya Amerikan Universiteti təsis etmişdir. Bu gün universitet ABŞ, Birləşmiş Krallıq, Türkiyə, Moldova, Şri-Lanka və Honkonqda müstəqil və birgə yaradılmış ümumi kampuslara malikdir. Akpınar Nyu-Hempşir Kolleci və Cənub-Şərqi Universiteti ilə əməkdaşlıq edərək bu universitetlərin ilk beynəlxalq kampuslarını qurmuşdur. 1988-ci ildə Cənub-Şərqi Universitetinin regional direktoru olmuş və 1998-ci ilə qədər bu vəzifəni icra etmişdir. O, Qazaxıstan Prezidenti yanında Ali Təhsil Şurasının üzvləri arasında idi və Nursultan Nazarbeyev Universitetini quran Təsisçilər Komitəsində iştirak etmişdir.​ 2012-ci ildə Akpınar Şimali Kipr Türk Respublikasnın Nazirlər Şurasının yekdil səsi ilə Səyahət Səfiri təyin edilmişdir. Akpınar 2014-cü ildə Türkiyədə pilot təhsili verə bilən azsaylı mülki aviasiya məktəblərindən birini qurmuşdur. İstanbuldakı Beynəlxalq Aviasiya Akademiyasında pilotluq və kabin xidmətləri kimi sahələrdə kurslar açılmışdır.
Mühafizə biologiyası
Erkən təbiətşünaslar
XIX əsrin əvvəllərində biocoğrafiya Aleksandr fon Humboldt, Çarlz Layell və Çarlz Darvinin səyləri ilə alovlandı. 19-cu əsrin təbiət tarixinə olan heyranlığı, digər kolleksiyaçılar tərəfindən nəsli kəsilməmişdən əvvəl nadir nümunələri toplayan ilk şəxs olmaq həvəsinə səbəb oldu. 18-ci və 19-cu əsrlərin bir çox təbiətşünaslarının işi təbiət həvəskarlarını və təbiəti mühafizə təşkilatlarını ruhlandırmaq olsa da, onların yazıları, müasir standartlara görə, kolleksiyaları üçün yüzlərlə nümunəni öldürəcəkləri üçün mühafizəyə qarşı həssaslıq nümayiş etdirdi.
Serhat Akpınar
Digər
Akpınar Kiprin şimalında fəaliyyət göstərən ingilisdilli "Cyprus Observe" qəzetini təsis etmişdir. O, Nikosiyada yerləşən Böyük Hamamın bərpa proqramına rəhbərlik etmiş və Kiriniya Amerikan Universiteti Turizm və Otel İdarəetmə fakültəsi üçün istifadə edilən "Le Chateau Lambousa" otelini yenidən açmışdır. Serhat Akpınar tərəfindən imzalanan qərara əsasən, İkinci Qarabağ müharibəsi şəhidlərinin və qazilərinin övladları Girnə Amerikan Universitetində ödənişsiz əsaslarla təhsil ala bilərlər.
Akpınar 2007-ci ildə Kipr Uşaq Vəqfini yaratmışdır. Vəqf yarandığı gündən uşaq hüquqları və uşaq unkişafını dəstəkləmək üçün bir çox regional və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq edir. Akpınar "DMW Diplomats International"ın İdarə Heyətinin üzvü və 2017-ci ildə vitse-prezident vəzifəsinə təyin edilmişdir. Eyni təşkilatın bir hissəsi olaraq, Kipr bölməsinin qurucu sədrliyini üzərinə götürmüşdür.​ Kipr Universitetlər Birliyinin prezidenti vəzifəsində çalışmışdır və adada ali təhsil təşəbbüslərinin irəliləməsinə töhfə vermişdir. Akpınar Kipr Osmanlı Kitabxanasını Kipr Amerika Universitetinin tərkibində istifadəyə vermişdir.
Mühafizə biologiyası
Mühafizə hərəkatı
Mühafizə biologiyasının müasir kökləri 18-ci əsrin sonlarında Maarifçilik dövründə, xüsusən İngiltərə və Şotlandiyada tapıla bilər. Bir sıra mütəfəkkirlər, o cümlədən Lord Monboddo “təbiəti qorumaq”ın vacibliyini təsvir etmişlər; bu erkən vurğunun çoxu xristian teologiyasından qaynaqlanır.
Elmi mühafizə prinsipləri ilk dəfə praktiki olaraq Britaniya Hindistanının meşələrində tətbiq edilmişdir. İnkişaf etməyə başlayan mühafizə etikasına üç əsas prinsip daxil idi: insan fəaliyyətinin ətraf mühitə ziyan vurması, gələcək nəsillər üçün ətraf mühitin qorunmasının vətəndaşlıq borcunun olması və bu vəzifənin yerinə yetirilməsini təmin etmək üçün elmi, empirik əsaslı metodların tətbiq edilməsi. Ser Ceyms Ranald Martin bu ideologiyanın təbliğində görkəmli idi, genişmiqyaslı meşələrin qırılması və quruması nəticəsində dəymiş zərərin miqyasını nümayiş etdirən bir çox tibbi-topoqrafik hesabatlar dərc etdirdi və Meşə departamentinin yaradılması yolu ilə Britaniya Hindistanında meşələrin mühafizəsi fəaliyyətlərinin institutsionallaşdırılması üçün geniş lobbiçilik etdi.
Serhat Akpınar
Mükafat və təltiflər
Serhat Akpınar 1996-cı ildə Biznes İdarəçiləri Birliyi Fəxri Payesi (SBP), 1997-ci ildə Daşkənd Dövlət İqtisad Universitetindən Fəxri Paye, 2000-ci ildə Avropa Beynəlxalq Məktəblər Birliyi (ECIS) Beynəlxalq Pedaqoq Mükafatı, 2002-ci ildə Minsk İdarəetmə İnstitutundan Fəxri Doktora, Qazaxıstan İdman və Turizm Akademiyası Taekvondo və Şərq İdmanları "Professor Adı", həmin il Oş Dövlət Universitetinin Fəxri Doktoru, 2004-cü ildə Qazaxıstan İrs Universitetinin Fəxri Doktoru, 2007-ci ildə Şimali Kipr İlin Sahibkarı Mükafatı, 201-ci ildə Avropa Beynəlxalq Mükafatı Pedaqoq Mükafatı – ECIS, 2017 Şimali Kipr Türk Respublikası Baş Nazirliyi tərəfindən mükafat, eyni il Kiriniya Müqəddəs İlarion Rotari Klubunun Peşəkar Mükafatı, Kipr Gənc Televiziyasının XX Yubiliyi Fəxri Xidmət Mükafatı və Türk Dünyası Xidmət Mükafatı (TÜRKSAV), 2018-ci ildə Qaqauziya Dövlət Medalı, 2019-cu ildə Türk Asiya Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin Strateji Vizioner Biznesmeni Mükafatı, həmin il Türkiyə Qızıl Brend Mükafatlarında İlin Təhsil Markası Mükafatı, 2020-ci ildə Avrasiya Xidmət Ordeni və həmin il Azərbaycan Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin Təşəkkürnaməsinə layiq görülmüşdür. Akpınar Birləş Krallıqdakı Biznes Təcrübəçiləri Assosiasiyasının fəxri üzvüdür.
Mühafizə biologiyası
Mühafizə hərəkatı
Mədrəs Gəlir Şurası 1842-ci ildə elmi prinsiplərə əsaslanan meşələrin mühafizəsi proqramını sistemli şəkildə qəbul edən peşəkar botanik Aleksandr Gibson başda olmaqla yerli mühafizə səylərinə başlamışdır. Bu, dünyada meşələrin dövlət mühafizəsinin idarə edilməsi ilə bağlı ilk hadisə idi. General Qubernator Lord Dalhousie 1855-ci ildə dünyada ilk daimi və genişmiqyaslı meşə mühafizəsi proqramını təqdim etdi, bu model tezliklə digər koloniyalara, eləcə də ABŞ-a   yayıldı, burada Yellouston Milli Parkı 1872-ci ildə dünyanın ilk milli parkı kimi istifadəyə verilmişdir.
Mühafizə termini 19-cu əsrin sonlarında geniş şəkildə istifadə olunmağa başladı və əsasən iqtisadi səbəblərdən ağac, balıq, ov, ov torpağı, otlaqlar və faydalı qazıntılar kimi təbii ehtiyatların idarə edilməsinə aid edildi. Bundan əlavə, meşələrin ( meşə təsərrüfatının), vəhşi təbiətin ( vəhşi təbiətin sığınacağı ), parkların, səhraların və su hövzələrinin qorunmasına istinad etdi. Bu dövrdə həm də ilk mühafizə qanunvericiliyinin qəbulu və ilk təbiəti mühafizə cəmiyyətlərinin yaradılması baş verdi. 1869-cu il Dəniz Quşlarının Mühafizəsi Aktı, Dəniz Quşlarının Mühafizəsi Assosiasiyasının və hörmətli ornitoloq Alfred Nyutonun geniş lobbiçiliyindən sonra  dünyada ilk təbiəti mühafizə qanunu kimi Britaniyada qəbul edildi. Nyuton eyni zamanda 1872-ci ildən etibarən heyvanların nəsli kəsilməyə yaxın olmasının qarşısını almaq üçün heyvanları çoxalma mövsümündə qoruyan ilk Oyun qanunlarının qəbul edilməsində mühüm rol oynadı.
İlk təbiəti mühafizə cəmiyyətlərindən biri 1889 -cu ildə Mançesterdə əsası qoyulmuş Quşların Mühafizəsi Kral Cəmiyyəti idi. Əvvəlcə "Plumage League" kimi tanınan qrup populyarlıq qazandı və nəticədə Croydondakı Kürk və Lələk Liqası ilə birləşdi və RSPB-ni yaratdı. Milli Etimad 1895-ci ildə "...millətin, torpaqların rifahı naminə... onların təbii aspektini (indiyə qədər praktiki olaraq) qoruyub saxlamaq üçün daimi mühafizəsini təşviq etmək" adlı manifestlə yaradılmışdır. 1912-ci ilin may ayında, Titanik batdıqdan bir ay sonra, bankir və ekspert təbiətşünas Çarlz Rotşild Londondakı Təbiət Tarixi Muzeyində Britaniya adalarında canlı təbiət üçün ən yaxşı yerləri saxlamaq üçün yeni təşkilat ideyasını müzakirə etmək üçün görüş keçirdi. Bu görüş sonradan Vəhşi Təbiət Trestlərinə çevrilən Təbiət Qoruğun Təşviqi Cəmiyyətinin yaranmasına səbəb oldu.
ABŞ -da 1891-ci il Meşə Qoruğu Aktı prezidentə meşə ehtiyatlarını ictimai mülkiyyətdə olan torpaqlardan ayırmaq səlahiyyəti verdi. Con Muir 1892-ci ildə Sierra Klubunu, 1895-ci ildə isə Nyu-York Zooloji Cəmiyyətini qurdu. 1901-1909-cu illərdə Teodor Ruzvelt tərəfindən bir sıra milli meşələr və qoruqlar yaradılmışdır. 1916-cı il Milli Parklar Aktı, Con Muir tərəfindən axtarılan 'düşürmədən istifadə' bəndini ehtiva edirdi və nəticədə 1959-cu ildə Dinozavr Milli Abidəsində bənd tikmək təklifinin götürülməsi ilə nəticələndi. thumb| [[Teodor Ruzvelt|Ruzvelt və Muir Yosemit Milli Parkındakı Buzlaq nöqtəsində]] 20-ci əsrdə Kanada dövlət qulluqçuları, o cümlədən Çarlz Qordon Hewitt və Ceyms Harkin vəhşi təbiətin mühafizəsi istiqamətində hərəkata rəhbərlik etdilər.
21-ci əsrdə peşəkar mühafizə işçiləri Kanadada vəhşi təbiəti qorumaq üçün yerli icmalarla əməkdaşlıq etməyə başladılar.
NGC 1785
NGC 1785, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Rauf Qurbanov (siyasətçi)
Rauf Müslüm oğlu Qurbanov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı, Azərbaycan Kommunist Partiyası (AzKP) Mərkəzi Komitəsinin sədri, AzKP Mərkəzi Komitəsinin sabiq sədr müavini.
Həyatı
Rauf Müslüm oğlu Qurbanov 1962-ci ilin avqust ayının 13-də Gəncədə anadan olmuşdur. 1969–1979-cu illərdə orada Məhəmməd Füzuli adına 22 nömrəli tam orta məktbə təhsil almışdır. Daha sonra Gəncə Konserv Zavodunda işçi kimi çalışmağa başlayan Rauf Qurbanov, 1981–1983-cü illərdə Sovet Ordusunda hərbi xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Azərbaycan Texnologiya İnstitutunda şərabçılığın texnologiyası fakültəsində təhsilini alan Qurbanov bu dövrdə ümumi peşələr fakültəsinin dinləyicisi olmuş, təlim-təbliğat bölməsinin tam kursunu bitirmiş və komsomolun 14 saylı diplomuna əsasən təbliğatçı adı almışdır.
Rauf Qurbanov 1987-ci ildə ali təhsilini başa vurmuşdur. O, mühəndis-texnoloq ixtisasına yiyələnmişdir. 2005-ci ildə isə o, Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir.
Siyasi fəaliyyəti
Rauf Qurbanov 1984-cü ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. 1985–1995-ci illərdə kənd təsərrüfatı sənayesi üzrə müxtəlif rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır.
1993-cü ildə Azərbaycan Kommunist Partiyasının bərpası prossesində iştirak edərək partiyanın üzvü olmuşdur. O, 1995–1997-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Şəmkir Rayon Partiya Təşkilatının birinci katibi, 1997–2000-ci illərdə Gəncə Şəhər Partiya Təşkilatının birinci katibi, 2001-ci ildən 2007-ci ilədək isə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin sədr müavini vəzifəsində çalışmışdır.
1996-cı ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası daxilində baş verən parçalanma zamanı Ramiz Əhmədov qanadında yer almışdır. Ramiz Əhmədovun ölümündən sonra Rüstəm Şahsuvarov da 14 oktyabr 2007-ci ildə qurultay keçirmiş və özünün sədr seçildiyini elan etmişdir. 23 dekabr 2007-ci ildə Azərbaycan Kommunist Partiyasının Növbədənkənar XXXVII (III) Qurultayında partiyanın Mərkəzi Komitəsinin sədri seçilmişdir. Gülnisə Məhsimova isə sədrin müavini seçilmişdir. 2015-ci ildə Gülnisə Məhsimova sədrliyə iddia irəli sürdü. 1 mart 2015-ci ildə Azərbaycan Kommunist Partiyasının XXVIII (IV) Qurultayı keçirilir və Gülnisə Məhsimova Mərkəzi Komitənin sədri seçilir. Qurultay zamanı Rauf Qurbanov partiya sıralarından uzaqlaşdırılmışdır. Lakin bu qurultay rəsmi olaraq qəbul edilməmiş, Rauf Qurbanov qanadı paralel olaraq Gülnisə Məhsimovanın partiyadan uzaqlaşdırıldığını iddia etmişdir. Bu dövrlər ərzində partiya qanadları və ya fraksiyaları arasında qarşıdurmalar yaşanmışdır. Müxtəlif dövrlərdə müxtəlif qanadlar rəsmi olaraq qeydiyyata alınmışdır. Rauf Qurbanovun rəhbərlik etdiyi qanad 2013-cü ildən 2017-ci ilədək tək leqal qanad hesab olunmuş, daha sonra isə Hacı Hacıyevin rəhbərlik etdiyi qanadla paralel rəsmi olaraq qeydiyyatda olmuşdur.
Rauf Qurbanov həmçinin, 1997-ci ildən 2008-ci ilədək Kommunist Partiyalar İttifaqı-Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının Siyasi Şurasının üzvü olmuşdur. 2008-ci ildə Azərbaycan Kommunist Partiyasının sədri seçilməsi səbəb ilə Siyasi Şuradan çıxarılmış və KPİ-Sov.İKP Şurasının İcraiyyə Komitəsinə üzv seçilmişdir.
KPİ-Sov.İKP-nin XXXI, XXXII, XXXIII, XXXIV qurultaylarında qurultay nümayəndəsi olmuşdur.
Seçkilərdə
Rauf Qurbanov 2000-ci il parlament seçkilərinə Azərbaycan Kommunist Partiyası sıralarından proporsional seçki üzrə hazırlanmış vahid siyahı ilə qatılmışdır. O, siyahıda 2-ci sırada olmuş, partiyanın 182.029 səs alaraq proporsional seçki üzrə 4-cü partiya olması ilə millət vəkili seçilmişdir. Rauf Qurbanov 2010-cu il parlament seçkilərində 39 sayılı Kəpəz birinci seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuşdur. O, 1305 səs toplayaraq seçkiləri 3-cü tamamlamışdır.
Rauf Qurbanov 2015-ci il parlament seçkilərində 100 saylı Şəmkir-Daşkəsən seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuşdur. O, 1708 səs toplayaraq seçkiləri 3-cü tamamlamışdır.
Rauf Qurbanov 2020-ci il parlament seçkilərində Gəncə şəhəri 37 sayılı Nizami birinci seçki dairəsindən deputatlığa namizəd olmuşdur. O, 957 səs (5,93%) toplayaraq altıncı olub.
Parlamentdə
Rauf Qurbanov Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırışında təhlükəsizlik və müdafiə məsələləri Daimi Komissiyasının üzvü olmuşdur. O, həmçinin Azərbaycan-Meksika və Azərbaycan-Slovakiya parlamentlərarası işçi qruplarının da üzvü olmuşdur.
Amerikan qotikası
Amerikan qotikası — Çikaqo İncəsənət İnstitutunun kolleksiyasına daxil edilmiş, Qrant Vudun 1930-cu ildə rəsm etdiyi əsər. Rəsmdə Vudun bacısı olaraq düşünülən gənc qızla yanında dayanan orta yaşlı fermer təsvir edilmişdir. Əsər regionalizm cərəyanının nümunəsidir.
Tarixi
Regionalizm axımına xas rəsm nümunəsi yaratmaq qərarına gələn Qrant Vud 1930-cu ildə ayovalı gənc rəssam Con Şarpla birgə Ayova və ətrafının maşınla gəzir. Bu zaman onlar, dülgər qotikası adlanan memarlıq tərzində inşa edilmiş Dibl evinə rast gəlirlər. Vud bu evdən "dözümsüz incə odunda inşa edilmiş və rahatlıqla boyanan bir ev" olaraq bəhs etmişdir. Evin sahiblərindən icazə aldıqdan sonra rəssam ertəsi gün evin eskizini yağlı boya ilə müqəvva üzərinə rəsm edir. Bu eskizdə pəncərə olduğundan daha iti və dik quruluşda təsvir edilmişdi. Əsərdə qadın obrazı kimi Vudun bacısı Nan Vud, yaşlı adam isə diş həkimi Bayron Mekkibi təsvir edilmişdir.
Rəsm ABŞ-dən kənarda ilk dəfə 2016–2017-ci illərdə Parisdəki Musée de l'Orangerie və London Kral İncəsənət Akademiyasında nümayiş etdirilmişdir.
Təsviri
Rəsmdə ilk baxışda ayovalı cütlük olduğu düşünülən obrazlar əslində ata və qızıdır. Kişinin əynindəki paltarlar 1930-cu illərə xas fermer geyimidir. Onun əlindəki yaba fiquru həm üzərindəki geyimdə həm də arxa planda təsvir edilən pəncərədə nəzərimizə çarpır. Yaba rəsm edilən adamın fermer olduğunu vurğulamaq üçün istifadə edilmişdir.
Fermerin qızı isə daha mühafizəkar simada rəsm edilmişdir. Rəsmdəki hər iki şəxsin paltarlarındakı detallar Vudun Qərbi Avropa səfərləri zamanı holland incəsənətindən təsirləndiyini göstərir.
Viktar Staseloviç
Karyerası
Viktar Staseloviç birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 100 m arxası üstə stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 55.68 saniyəlik nəticəsi ilə 32-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Humbold pinqvini
Humbold pinqvini və ya Peruan pinqvini (Spheniscus humboldti) — Eynəkli pinqvinlər cinsinə aid olan növ.
Tarixi
Peruan pinqvinləri haqqında ilk dəfə konkistador Pedro Pisarro məlumat vermişdir.
Ümumi məlumat
Humbold pinqvininin bel və baş nahiyəsi qara, qimdikləri qara rəngli olub qırmızı sonluqludur. Yetkin fərdlərin quruda düşməni yoxdur. Dənizdə isə dəniz şirləri, dəniz bəbirləri və osalar əsas düşmənləridir. Yumurtalar və kiçik quşlar üçün əsas təhlükələr isə fırtınaquşları və qağayılardır.
Yayılması
Humbold pinqvini əsasən Çili və Perunun 8° — 34 °C. e. arasında yerləşən sahilboyu ərazilərdə yayılmışlar. Buradan soyuq Peru cərəyanı keçir. Bu səbəbdən bəzən Peruan pinqvini adlanır. Sayları hər il azalır. Dünyada sayları 12 000 cütdür. Bunun 8 mini Çili, 4 mini isə Peru sahillərində yayılmışdır.
Munbyol (müğənni)
Mun Byol-i və ya səhnə adı ilə Munbyol – Cənubi Koreya repçisi, müğənnisi, mahnı müəllifi, rəqqası və RBW altında imzalanmış radio aparıcısı. Cənubi Koreya-lı Mamamoo qız qrupunun əsas reperidir. 2018-ci ilin may ayında Munbyol solo sənətçi kimi debüt etmiş və rəqəmsal "Selfish" sinqlını buraxmışdır.
Bioqrafiya
Mun Byol-i Cənubi Koreyanın Puçxon şəhərində anadan olub. 2011-ci ildə Pekçe İncəsənət İnstitutuna media musiqisi və vokal üzrə qəbul edildi.
Munbyol 2014-cü ilin iyun ayında Mamamoo üzvü olaraq debüt etdi. 2018-ci ilin may ayında Red Velvet Seulgi ilə birlikdə "Selfish" sinqlı ilə solo sənətçi olaraq debüt etdi. 14 fevral 2020-ci ildə "Dark Side of the Moon" adlı ilk EP -ni yayımladı.
Ayman–Şolpan
Ayman–Şolpan — XIX əsrin birinci yarısına aid qazax xalq lirik-epik poeması. Burada "cəsur və səxavətli qazax qızı"nın obrazı ucaldılır. "Ayman–Şolpan" qazax eposunun "Qozı Körpeş — Bayan Sulu" və "Qız-Jibek"lə yanaşı görkəmli əsərlərindən biridir. Burada qazax qızı Ayman obrazında xalq sənəti şərəf, ləyaqət, alicənablıq, hazırcavablıq, cəsarət kimi yüksək ideyanı poetikləşdirmişdir. "Ayman–Şolpan"ın süjeti üzrə musiqili dram yazılmışdır (libretto Muxtar Əvəzov, musiqisi Yevgeni Brusilovski).
İlon Mask: Tesla, SpaceX və möhtəşəm gələcəyin izi ilə
İlon Mask: Tesla, SpaceX və möhtəşəm gələcəyin izi ilə — 2015-ci ildə nəşr olunmuş, Eşli Vensin yazdığı İlon Maskın bioqrafiya kitabı. Mask kitabda heç bir şeyi dəyişdirməmişdir.
Kitab New York Times-da bestseller, Azmazon-da İş dünyası/Sahibkarlıq mövzusunda bestseller və İlin ən yaxşı kitabı, Wall Street jurnalında İlin ən yaxşı iş dünyası kitabı adını qazanmışdır.
Rəylər
New York Times: "'Kitabın sonlarına doğru oxucu Stiv Cobs ilə İlon Maskı müqayisə etməyə ehtiyac hiss edəcək. Maska fürsət verin. Kimsə onun kimi ola bilməz!'" Riçard Brenson (Virgin Group-un təsisçisi): "'İlon Maskla çox oxşar tərəflərimiz var: riskə gedən, uğursuzluqlardan qorxmayan və insanlığa parlaq gələcək vermək üçün daima çalışan biri. Eşli Vens Maskın mükəmməl həyat hekayəsini ulduzlarla dolu bir tərcümeyi-halla təqdim edir'." Toni Fadel (iPod və iPhone-nun yaradıcısı, Nest Labs-ın baş icraçı direktoru): "'Dəfələrlə çətin vəziyyətə düşmüş və köhnə düşüncəli adamlarla mübarizə aparmış, dünyanı dəyişdirməyə çalışan bir adama açıq bir baxış. Bu kitabı oxuyub baxışlarını bir az daha irəliyə yönəltməyən insanlara təəccüb edirəm'."Bu rəylərdən əlavə, həmçinin The Washington Post, Wall Street jurnalı, The Guardian, Forbes, Don Qraham, Tayler Kauen, Kreiq Venter, Mark Andressen, Aron Levi də kitab haqda müsbət rəylər yazmışdır.
Şərifabad (Xoy)
Şərifabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 70 nəfər. yaşayır (17 ailə).
Əli Musayev
Musayev Əli Səməd oğlu — Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Musayev Əli Səməd oğlu 1972-ci ildə Gədəbəy rayonunun Söyüdlü kəndində anadan olub. Söyüdlü kənd orta məktəbini bitirib. 30 may 1990-cı ildə hərbi xidmətə gedib. 20 yanvar 1993-cü ildə Ağdərə rayonunun Çıldıran kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub.
Hərbi xidməti
30 may 1990-cı ildə hərbi xidmətə yola düşdü. 1992-ci il sentyabrın 18-də Musayev Əli Milli Orduya çağırış alıb. Musayev Əli Laçın dağlarında gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Bu döyüşlərdə Laçın əldən verildi. Oktyabrın 14-də Gəncə batalyonunun tərkibində Ağdərə cəbhəsinə yollandı və burada gedən döyüşlərə qoşuldu. Sovet ordusunda tikinti batalyonunda xidmət etsə də qanlı vuruşlara cəsarətlə atıldı, özünü cəsur döyüşçü kimi göstərdi. Təəssüf ki, döyüş yolu çox qısa oldu. 20 yanvar 1993-cü ildə Ağdərə rayonunun Çıldıran kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub.
İrsi
Söyüdlü kənd orta məktəbi şəhid olan Musayev Əli onun adını daşıyır. Gədəbəy rayon, Söyüdlü kənd qəbirsanlığında dəfn edilmişdir.
NGC 2409
NGC 2409, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Göyərtə bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Oqtay Bayramov
Oqtay Bayramov — Respublikanın əməkdar jurnalisti.
Həyat və fəaliyyəti
Oqtay Bayramov 1945-ci ildə Qazax şəhərində anadan olub. 1968-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji Xarici dillər İnstitutunun İspan dili şöbəsini bitirib. 1966-1967-ci illərdə Kuba Respublikasında tərcüməçi işləyib. 1968-ci ildən 1995-ci ilədək “İdman” (“Sport”) qəzetində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 1974-1992-cü illərdə redaktor müavini, 1992-1995-ci illərdə baş redaktorun birinci müavini olub. 1995-ci ilin noyabr ayından “Xalq qəzeti”ndə çalışır.
1980-1986-cı illərdə Yuqoslaviya, Çexoslovakiya, Macarıstan və Meksikada basketbol, həndbol və futbol üzrə Avropa və dünya çempionatlarının, 1993-cü ildə Hollandiyada gənclərin Avropa Olimpiya Həftəsini birbaşa yarış meydanında çəkiliş aparıb. Ailəlidir, 2 övladı var.
Mükafatları
Azərbaycan idmanının təbliğində və inkişafında xidmətlərinə görə respublikanın əməkdar jurnalisti, fəxri bədən tərbiyəsi və idman işçisi adlarına layiq görülüb. Həsən bəy Zərdabi mükafatı laureatıdır.
Kapiçik
Toponimkası
Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında Qapıçıq, Ordubad rayonunda Quru Qap, Dağlıq Şirvanda Kapkəz, Qax rayonunda Qapıçay, Balakən rayonunda Qapıdağ və s. toponimlərlə eynidir. Türk dillərində kapu "dar dərənin yarıqlarla doğranmış yuxarı hissəsi", "dağın eroziyalı qayalı yamacları olan dar dərəsi", "dərəyə keçid" və çik- "dar dərə" sözlərindəndir.
Xəlfədam
Xəlfədam — 1950-ci illərə qədər bu ad tanınırdı. Hazırda bu yer Təzəpir məscidinin yerləşdiyi ərazidir.
Ruslan Auşev
Ruslan Auşev — MDB ölkələri Dövlət Başçıları Şurası yanında Beynəlmiləlçi Döyüşçülərin işləri üzrə komitənin və “Döyüş Qardaşlığı” Beynəlxalq veteranlar təşkilatı Ali Şurasının üzvü, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, general-leytenant ; İnquşetiya Respublikasının ilk prezidenti (1993-2002).
Qayon qəsri
Qayon qəsri — Orta əsr qalası yerində tikilən intibah dövrü nünün qəsri. Renessans üslubunda Fransa da tikilən ilk saray. Fransa inqilabı ndan sonra qəsr penitensiar müəssisə kimi demək olar ki, tamamilə rekonstruksiya edilib. Obyekt Fransanın milli tarixi abidəsi kimi təsnif edilib.
Qala yay iqamətgahı oldu
1192-ci ildə Fransanın kralı II Filip Avqust ilə İngiltərənin kralı və Normandiya hersoqu Torpaqsız İohan arasında sülh müqaviləsinin şərtlərinə görə Qayon tarixi Normand Veksen vilayəti, o cümlədən də bir sıra möhəkmələndirilmiş şəhərlərlə, misal üçün Evryo ilə yanaşı fransız kralının hakimiyyəti altına düşdü. Torpaqsız İohann taxtda əsir qardaşı Şirürəkli Riçardı əvəz etdi. Şirürəkli Riçard 1194-cü ildə azad edilmişdir. Riçard Normandiya torpaqlarına qayıdandan sonra Fretevalda Kapetinqlər üzərində qələbə ilə bəzi mülklərini geri qaytara bildi, lakin Qayon və Vernonu azad edə bilmədi. Bu səbəbdən də o öz mövqeyini möhkəmləndirərək Andeli kəndində, Sena çayı nın digər sahilində Şato-Qayar qəsrinin tikilməsinə dair göstəriş verdi. Yanlız 1204-cü ildə bütün Normandiyanın işğalından sonra Qayon tamamilə Fransa kralının şəxsi mülklərinin tərkibinə daxil edildi.
Normandiya hersoqluğu ilə Fransa kralının torpaqları arasında sərhəddə yerləşən Qayon qalası 1196-cı il Qayon sülh müqaviləsi nin imzalanması ilə II Filip Avqust tərəfindən tutuldu. Həmin ildə fransız kralı qalanın müdafiəsini muzdluların başçısı Lamberi Kadoka etibar etmişdi. Növbəti il Fransa kralı qalanı hərbi əməliyyatlarda iştirakına görə Kadoka hədiyyə etdi. Lamber Kadok 1197-ci ildən 1209-cu ilə qədər Qayon qəsrinin senyoru olub. Bu illərdə II Filip Avqust qəsri güc yolu ilə almış və Kadoku həbs etmişdir.
Kral mülkiyyətində olan qəsri 1262-ci ildə Ruan arxiyepiskopu Ed Riqo pulla almışdır. Kral IX Lüdoviq bu qəsrin satışına görə ruan dəyirmanlarını və 4000 livr gəlir əldə etmişdir. Qəsr Ruan arxiyepiskopların mülkünə və öz öz növbəsində də yay iqamətgahına çevrilmişdir.
Renessans qəsri
1454-cü ildə arxiyepiskop Qiyom d’Etutvil qəsri rəngləmək və "Ostel Neuf" tikmək qərarına gəlir. Qəsrdə irimiqyaslı quruculuq işləri aparan növbəti arxiyepiskop Jorj Ambuaz olub. Məhz Ambuz qəsri renessans sarayı kimi restavrasiya etdirib. left|thumb|280px|Qəsrin çiçəklənmə dövründə maketində öz əksini tapan kurdonyerindəki fontan (XVI əsrdə) O italyan incəsənəti və memarlığına rəğbət bəsləyirdi, bu səbəbdən də Qayonu öz "italyan sarayına" çevirmək qərarına gəlir. Rekonstruksiya iki mərhələdə aparılıb. 1502-ci ildən 1506-cı ilə qədər Jorj Ambuzun dəvəti ilə qəsrdə Luara vadisindən olan memarlar iştirak edib. 1509-cu ildə Qayon qəsri Fransada renessans üslubunda tikilən ilk qəsr oldu. Onun formalaşdırılması üzərində İtaliya və Ruanadan olan memarlar zəhmət çəkib; İtaliyadan karrar mərmərindən olan monumental fontan gətirilib və həyətində quraşdırılıb. İstifadəyə yararsız hala düşdükdən sonra onu XVIII əsr də sökdülər, fontanın parçalarını Pikardiyada hersoq de Laroşfukonun Liankur sarayına apardılar. Daha sonra qəsri Laroşfukoya verdilər ki, o da qəsrin cənub meydanını daha da gözəlləşdirir. Kardinalın işini onun varisi Jorj d'Ambuz davam etdirdi və qəsrdə kiçik kilsəninin tikintisini başa çatdırdı. Quruculuq uzun illər davam etdi. Həmin dövr müasirləri qəsri "Fransanın ən gözəl və möhtəşəm yeri" kimi xaraterizə edirdilər. Arxiyepiskop Jak-Nikol Kolber təxminən 1700-cü ildə memar Fransua Mansara klassisizm üslubunda "Kolber pavilyonunun tikilməsini həvalə etdi. Qayon qəsrini öz iqamətgahı kimi istifadə edən son arxiyepiskop Dominik de Laroşfuko olub.
Qəsrin intibahı
1925-ci ildə qəsri hərracda satdılar. Qədim parkın bir hisəsi olan mülkün şimal-qərb hissəsi 1965-ci ildə tarixi abidə kimi təsnif edilib. 1970-ci il 13 may tarixində dövlət tərəfindən qəsr geri alındı. Fransanın tarixi abidələrinin baş memarı Jorj Dyuval 1977-ci ildə başlayan restavrasiya layihəsi çərçivəsində tədqiqat işlərinə başlamışdır. Paris də incəsənət məktəbində qorunub saxlanılan əşyalar qəsrə geri qaytarıldı.
2009-cu ilin sentyabrında "Association pour la Renaissance du Château" (İntibah dövrü qəsr Assossasiyası) təşkil edildi. Assossasiyanın əsas vəzifəsi qəsrin tanınma dairəsini genişləndirmək və onu geniş ictimaiyyətə təqdim etmək idi. Bu layihədə Qayon bələdiyyəsi də iştirak edir.
250px|thumb|right|Qəsrin bugünki daxili həyəti