cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Məhəmməd Xinaluqi
Əsərləri
1456-cı ildə Məhəmməd Xinaluqi Şirvanın, Dərbəndin və bir sıra ləzgi kəndlərinin tarixinə aid əsər yazmışdır. Lakin həmin kitabın əsli günümüzə qədər gəlib çatmamışdır. Bu kitabın ərəbcə nüsxəsi akademik A. Berje tərəfindən Rusiyanın İmperator kitabxanasına təqdim edilmişdir. Hazırda həmin nüsxə kitabxanada saxlanılır.
Bolqar çınqılotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum longhutense
(Bulbophyllum longhutense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tokio Hotel
Tokyo Hotel (əvvəldən "Devilish") — 2001-ci ildə Maqdeburqda Bill Kaulitz və onun əkiz qardaşı Tom Kaulitz tərəfindən yaradılmış məşhur alman pop-rok qrupu.
İlk albomu "Schrei" 2005-ci ildə çıxardı. İlk sinqlləri "Durch dan Monsoon" çıxdıqdan sonra sürətli bir şəkildə adını eşitdirdi. 20 avqustda alman musiqi siyahılarında 15-ci olaraq özünü göstərdi və 26 avqustda Avstriya musiqi siyahılarında 1-ci oldu. İkinci sinqlləri "Schrei", alman siyahılarında 5-ciliyə yüksəldi. 2006-cı ilin əvvəllərində, üçüncü sinqlləri "Rette Mich" çıxdı və siyahılarda 1-ci oldu. Yeni sinqlləri "Übers Endə der Welt" 26 fevral 2007-ci ildə çıxdı və o da siyahılarda 1-ci oldu. Yeni albomları "Zimmer 483" turunun mart ayında başladılması düşünülürdü, ancaq iki həftə gecikdirildi. Çünki qrup yeni bir səhnə istifadə etmək istəmişdi.
Albomları
"Devilish" adı ilə:
"Tokio Hotel" adı ilə:
Mayaka doğru
Mayaka doğru Virciniya Vulf tərəfindən yazılmış, 1927-cı ildə nəşr olunmuş, modernist üslubda yazılmış əsərdir. Əsər müəllifin sayca beşinci romanıdır. Əsərin yazılış üslubu ilə yazıçı Marsel Prust və Ceyms Coysun modernist roman ənənəsini davam etdirir. Romanda bir neçə dialoqu çıxmaqla, demək olar ki, tamamı ilə durğunluq hökm sürür, yalnız düşüncələrə yer verilir. Əsər üç hissədən ibarətdir, hadisələr və obrazların düşüncələri anonim şəxsin dilindən çatdırılır.
Spenser Treysi
Spenser Treysi (ing. Spencer Tracy, 5 aprel 1900 - 10 iyun 1967) - Amerika aktyoru.
Mayaka doğru
Romanın həm də avto-bioqrafik yönləri var, xanım Ramsinin obrazında öz anasını göstərən yazıçı, öz ailəsində onun ölümündən sonra yaranmış boşluğu təsvir edir.
Əsər həm "Modern Library" nəşr evi, həm də "Time" jurnalının ingiliscə yazılmış yüz ən yaxşı roman siyahısında özünə yer tapıb.
Mövzusu
Birinci bölüm-Pəncərə . İlk bölüm Hebrid- Skayp adasında, Ramsi ailəsinin yay evində, xanım Ramsi və oğlunun söhbətinin təsviri ilə başlayır. Anası ilə bir gün sonrakı mayak səfərləri ilə bağlı söhbət edən Ceymsə atası hava aydın olmadığından gedə bilməyəcəklərini bildirir. Ata Ramsinin bu hərəkəti onun həm həyat yoldaşı, həm də oğlu ilə mübahisə yaşamasına səbəb olur. Bu hadisə birinci bölüm boyunca müxtəlif məqamlarda yenidən xatırladılır.
Brickellia vollmeri
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Baqnas
Baqnas - Arsakda Uti mahalında kənd adı. Albaniya tarixi əsərində gözəlliyi ilə məşhur Taquhi (yazılışı ermənicədir) adlandırılan qızın kəndidir. (Albaniya tarixi). Qədim fars dilində baqa allah sözündən və ermənicə yazılışda Amaras toponimində olduğu kimi əlavə olunma as şəkilçisindən ibarətdir. Baq, baqa sözü ilə bağlı yer adları xristianlıqdan (IV əsrdə) əvvəlki sitayiş yerləri və ziyarətgahlarla bağlıdır. Bax: Astlablur və Ulduztəpə.
Malta bayrağı
Malta bayrağı — Malta nın Dövlət bayrağı
Malta bayrağı haqqında
Malta nın hazırkı bayrağı 1964-cü ildən bəri öz halını dəyişmədən saxlayıb. Lakin bu ildən əvvələdək Malta nın bayrağı bir çox dəyişikliklərə məruz qalıb. Buna səbəb isə Malta nın uzun illər İngiltərə Krallığı nın müstəmləkə lərindən biri olması idi. Bu günkü bayrağın eninin və uzunluqlarının nisbəti 2:3-dür.
Maltanın keçmiş bayraqları
alt=|left|thumb|19-cu əsr Malta Tac Koloniyasının bayrağı alt=|left|thumb|Malta Tac Koloniyasının bayrağı (1875-1898) alt=|left|thumb|Malta Tac Koloniyasının bayrağı (1898-1923) alt=|left|thumb|Malta Tac Koloniyasının bayrağı (1923-1943) alt=|left|thumb|Malta Tac Koloniyasının bayrağı (1943-1964) alt=|left|thumb|Qeyri-rəsmi Malta bayrağı (1943-1964)
Kolumbiya Universiteti
Kolumbiya Universiteti — ABŞ-nin Nyu-York şəhərinin Manhetten bölgəsində yerləşən özəl ali təhsil müəssisəsi. Universitet Sarmaşıq Liqasının üzvüdür.
Kanada çınqılotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nailə Mehdibəyova
Mehdibəyova Nailə Baxış bəy qızı (1935)—Azərbaycan televiziyasının ilk diktorlarından
Həyatı
Nailə Mehdibəyova 1935-ci ildə Bakı şəhərində dünyaya göz açmışdı. Orta məktəbi bitirəndən sonra ADU-ya qəbul olmuşdu. Universitetin kimya fakültəsini tamamlayandan sonra bir müddət Azərbaycan Dövlət Televiziyasında diktor işləmişdi. Sonra Moskva şəhərinə köçüb SSRI Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri sərgisində bələdçi kimi çalışmışdı. Az sonra Moskva şəhərində 74 nömrəli məktəbdə kimya fənnindən dərs deyir, göstərdiyi bilik, bacarıq, çalışqanlığa görə direktor seçilir.
Nailə xanım Şamil Budaqovla ailə qurub. Lalə və Aliyə adlı qızları var.
Banks yarımadası
Banks yarımadası - Yeni Zelandiyanın Cənub adasında yerləşən vulkanik mənşəlli yarımada. Yarımadanın sahəsi 1150 km² təşkil edir. Yarımada ətrafında çoxlu sayda havan, körfəz və buxta vardır. Cənub adasının ən böyük şəhəri olan Kraystçerç yarımadanın şimalında yerləşir.
Torpaq sahəsi
Araşdırmalar göstərir ki, təbii meşələr yarımadanın 98 % əhatə edirdi. Maopri və avropalıların təsərüffat fəaliyyəti sayəsində meşələrin sahəsi 2 % qədər azalmışdır. avropalılar özü ilə burta bir çox yeni ağac növləri gətirmişlər. Son zamanlar isə meşə örtüyünün bərpası işləri aparılır. Bu məqsədlə özəl Hinevai qoruğu təşkil edilmişdir.
yarımada ətrafında çoxlu sayda marikultur təsərrüfatlar qurulmuşdur.
Yarımada ətrafınmda böyük dəniz qoruğu yerləşir ki burada da torparın yerləşdiriulməsi qadağan edilmişdir. Bu qoruğun təşkilimnin əsas səbəbi Qektor delfinlərinin qorunub saxlanılmasını təmin eləməkdir. Ekoturizm yarımadanın ən əhəmiyyətli sahələrindən hesab edilir.
Yarımadada, Fleya körfəzində Pohatu Dəniz qoruğu və Akaroa buxtasında isə Akaora Dəniz qoruğu yerləşir.
Lahc
Lahc - Yəmən Xalq Demokratik Respublikasında şəhər. Lahc mühafəzəsinin inzibati mərkəzidir.
Sandra Vayt
Sandra Vayt (17 avqust 1951, Qlazqo, Şotlandiya) — Şotlandiya parlamentinin deputatı, Şotlandiya Milli Partiyasının üzvü.
Siyasi fəaliyyəti
2016-cı il 1 mart tarixində Şotlandiya parlamentində Şotlandiya onun irəli sürüldüyü Xocalı soyqırımına dair qanunvericilik təşəbbüsünü sürüb.
Knyaz Hacıyev
Hacıyev Knyaz Mehdi oğlu — "Bakıenerjitikinti" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Müşahidə Şurasının sədri, Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi
Həyatı
Hacıyev Knyaz Mehdi oğlu 10 oktyabr 1953-cü ildə Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur (Yeni-Daşkənd kəndi 1953-cü ilin may ayının 18-də Ermənsitanın Basarkeçər rayonunun Daşkənd kəndinin əhalisinin erməni daşnakların təsiri ilə dövlət səviyyəsində məcburi köçürülməsi nəticəsində yaranmışdır).
Kəndin yeni yaranmasına baxmayaraq Yeni Daşkənd kənd orta məktəbi kənd ziyalılarının köməyi ilə qısa müddətdə bölgədə aparıcı məktəblərin birinə çevrilmişdir. Knyaz Hacıyev 1960–1969-cu illərdə kənd orta məktəbində oxuduğu dövrdə Tanrıverdi Hacıyevdən fizika və riyaziyyatı, atası Mehdi müəllimdən dil, ədəbiyyat və tarix fənlərindən mükəmməl dərs alaraq ali məktəbə müvəffəqiyyətlə daxil olmuşdur.
O, 1970–1975-ci illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunda təhsil almış, 1975-ci ildə həmin institutun tam kursunu bitirərək inşaatçı-mühəndis peşəsinə yiyələnmişdir.
1972–1975-ci illərdə hər il 3 ay müddətində Kuybışev adına Moskva Dövlət İnşaat Mühəndisləri İnstitutunda ixtisası üzrə təcrübə kursları keçən Knyaz Hacıyev 1976-cı ildən başlayaraq Azərbaycanın energetika tikintisi sahəsində fəaliyyətə başlamışdır. Artıq 40 ildir ki, o, tikintinin çox çətin və spesifik sahəsində çalışmaqdadır. Sərsəng Su Elektrik stansiyasının tikintisi üzrə iş icraçısı kimi fəaliyyətə başlayan Knyaz müəllim "Şəmkir" SES-də sahə rəisi, "Yenikənd" SES-də baş mühəndis, "Bakıenerjitikinti" TQI-də baş mühəndis, Yeni Bakı istilik elektrik mərkəzinin tikintisində baş mühəndis kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir.
O, 1982–1985-ci illərdə Yəmən Xalq Demokratik Respublikasında tikilən "Ədən" istilik elektrik stansiyasının tikintisində mexanikləşdirmə və hidrotexniki qurğuların tikintisinə rəhbərlik etmişdir; 1985–1992-ci illərdə "Bakıenerjitikinti" Tikinti Trestinin Baş mühəndisi, 1992–1996-cı illərdə "Azərenerjitikintimexanizasiya" trestinin, sonradan isə "Bakıenerjitikinti" TQİ-nin rəisi işləmişdir. 1997-ci ildən "Azərenerjitikintiquraşdırma" Dövlət Şirkətinin vitse-prezidenti işləmişdir; Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 17 sentyabr 1998-ci il tarixli 191 saylı qərarı ilə Hacıyev Knyaz Mehdi oğlu "Azərenerjitikintiquraşdırma" Səhmdar Cəmiyyətinin İdarə Heyətinin üzvü təyin edilmişdir; 1998–2008-ci illərdə isə "Azərenerjitikintiquraşdırma" Səhmdar Cəmiyyətinin sədr müavini, l-ci müavin, sədr əvəzi vəzifələrində çalışmışdır. 2003–2007-ci illər arasında "Azərenerjitikintiquraşdırma" Səhmdar Cəmiyyətinin sədrinin xəstəliyi ilə əlaqədar K. M. Hacıyev fasilələrlə uzun müddət sədr vəzifəsini icra etmişdir.
K. M. Hacıyev 01.08. 2008-ci ildən "Bakıenerjitikinti" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Müşahidə Şurasının sədridir.
Knyaz Hacıyev 10 aprel 2012-ci il tarixdə Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
K. M. Hacıyevin rəhbərliyi altında arxada qalan illər ərzində respublikamızın bölgələrində bir sıra dövlət əhəmiyyətli obyektlər – Neftçala rayonunun Xıllı qəsəbəsində beynəlxalq standartlara cavab verən məhsuldarlığı ildə 15 mln. xırda nərə balığı istehsal edən Balıqartırma zavodu, dövlət əhəmiyyətli başqa energetika və hidrotexniki obyektlər tikilib istismara verilmişdir.
"Bakıenerjitkinti" ASC fəaliyyətə başlayana qədər "Azərenerjitikintiquraşdırma" Dövlət Şirkətinin idarəsi kimi mövcud olmuş və "Bakıenerjitkinti" Tikinti-Quraşdırma İdarəsi adı altında fəaliyyət göstərmişdir. "Bakıenerjitikinti" TQİ 1962-ci ildə Bakı-Abşeron regionunda istilik elektrik stansiyalarının və yardımçı stansiyaların tikintisini icra etmək məqsədilə yaradılmışdır.
Nəhayət 1968-ci ildə "Azərenerjıtikinti" tikinti trestinin əmri ilə "Bakıenerjitikinti" Tikinti-Quraşdırma İdarəsi yaradılmışdır.
Həmin dövrdə "Bakıenerjitikinti" TQİ Bakı-Abşeron regionunda bir sıra dövlət əhəmiyyətli elektrik stansiyalarının, yardımçı stansiyaların, sosial-iaşə və yaşayış binalarının tikintisində iştirak etmişdir. Belə ki, 1968–1979-cu illərdə gücü 180 MVt olan "Sumqayıt" 2 istilik elektrik mərkəzinin tikintisi; 1970–1973-cü illərdə gücü 100 MVt olan "Qırmızı Ulduz " istilik elektrik mərkəzinin yenidənqurması; 1972–1975-ci illərdə gücü 220 MVt olan "Sumqayıt" 1 istilik elektrik mərkəzinin və 150 MVt "Şimal" DRES dövlət rayon elektrik stansiyasının yenidənqurma işləri; 1985–1990-cı illərdə "Yeni Bakı" Eiektrik Mərkəzinin, Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin Bilgəhdəki pansionatının, Mərkəzi Statistika Komitəsinin Göradildə yerləşən istirahət kompleksinin, Sumqayıt şəhərində 110–220 Kv Sənaye Energetika Qovşağının, Güzdək aerodromunun, H. Əliyev adına limanın Enerjı Təchizatı şəbəkəsinin, C. Hacıbəyli ünvanında yerləşən 4 bloklu 9 mərtəbəli yaşayış binasının, Azərittifaqın qapalı sahəsi 25000 m² olan rayonlararası təchizat bazasının tikintilərini ayrı-ayrı illərdə tikib istismara vermişdir.
1998-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dövlət özəlləşdirmə proqramı çərçivəsində "Azərenerjitikintiquraşdırma" Dövlət Şirkəti ləğv olunmuş və "Bakıenerjitikinti" Tikinti Quraşdırma İdarəsi özəlləşdirilərək "Bakıenerjıtikinti" ASC-yə çevrilmişdir.
Şirkət bir neçə ildir ki, yaşayış, sənaye və ictimai bina və qurğuların keyfiyyətli və qısa müddətdə tikilib təhvil verilməsi, hidrotexniki qurğuların–su elektrik stansiyalarının, kanalların, dükerlərin, bəndlərin tikintisi, bina və tikililərin yenidənqurulması, qəza vəziyyətində olan yüksəkmərtəbəli bina və qurğuların gücləndirilməsi və bərpası, yaşayış, sənaye və ictimai bina və tikililərin əsaslı təmiri, interyer və fasadların dizaynı, abadlaşdırma işləri, plastik pəncərə, qapı və vitrajların istehsalı, quraşdırılması, eləcə də lodji və eyvanların şüşələnməsi, müxtəlif metalkonstruksiyaların hazırlanması və digər işlərin həyata keçirilməsi ilə məşğuldur.
Müstəqillik illərinə qədər tikilən çoxsaylı obyektlərdə Hacıyev Knyaz Mehdi oğlu əsasən məsul mütəxəssis və rəhbər vəzifəli şəxs kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Rəhbərliyi altında tikilən obyektlər
Bakıda Diplomatik Korpus; "Səngəçal" Terminalının I fazası; "Mir" Teleradio Şirkətinin Azərbaycan nümayəndəliyinin ofisi; "Traseka"nın ofisi; 1 saylı Mərkəzi Kliniki Xəstəxana; Bakıda zəlzələ zamanı Əzizbəyov rayonunda 5 mərtəbəli daş binanın bərpa və gücləndirmə işləri; Fövqəladə Hallar Nazirliyinin sifarişi ilə Yasamal rayonunda M. Muxtarov 185 ünvanında yerləşən 2 ədəd 1 bloklu 13 mərtəbəli yaşayış binalaraının bərpa-gücləndirmə işləri; Horadiz rayonunda hər biri 640 yer olan 6 kənd məktəbin yenidən qurulması və yüzlərlə yaşayış evlərinin bərpası; Azərbaycan Respublikası Prezident Administrasiyasının "Gənclik"də yerləşən "Qonaq evinin" təmir bərpası; "Səngəçal" Terminalının inzibati binasının, anbarın, rabitə qovşağının, daxili mühəndisi qurğularının və giriş yolunun tikintisi; "Gülüstan"sarayının əsaslı təmiri; I saylı Mərkəzi kliniki xəstəxananın tikintisində gücləndirmə işləri; "Aqrolizinq" Səhmdar Cəmiyyətinin inzibati binasının və Mərkəzi İstehsalat Bazasının tikintisi; ‘‘Aqrolizinq" ASC-nin Gəncə, Əlibayramlı və Ucar rayonları üzrə kompleks bazalarının tikintisi və əsaslı təmiri; "Aqrolizinq" regional servis mərkəzlərində təmir-bərpa işləri; Azərbaycan Dövlət Film Fond binasının tikintisi; Salyan, Cəlilabad, İmişli, Yevlax, Goranboy, Tərtər və Şəki rayonlarında Regional Aqroservis və Təchizat Bazalarının tikintisi; "Aqrolizinq"ASC-nin Sabunçu rayonu Z. Bünyadov 12 ünvanında yerləşən ofis binasının və Z. Bünyadov küçəsi 2578-ci məhəllədə yerləşən Bakı Təchizat bazasının tikintisi; Kür çayının daşması nəticəsində Sabirabad və İmişli rayonlarının su basmış ərazilərində bənd tikintisi işləri, 300 ev; Zaqatala və Qax rayonlarında zəlzələdən zərər çəkmiş insanlara 250-dən çox bir və iki mərtəbəli evlər və 2 ədəd 540 şagird yerlik məktəb; Əhmədli, Bayıl və Badamdar torpaq sürüşməsi zonalarında bərkitmə tikinti işləri; Gənclər və İdman Nazirliyinin sifarişi ilə Qaradağ rayonunun Puta qəsəbəsində mini futbol meydançası və idman zalı; Türkan İdman Kompleksi və tikilməkdə olan obyektlər.
Azərbaycan Prezidenti cənab İlham Əliyevin 10 aprel 2014-cü il tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasında tikinti kompleksinin inkişafında xidmətlərinə görə Hacıyev Knyaz Mehdi oğluna "Əməkdar Mühəndis" fəxri adı verilmişdir.
"Bakıenerjitikinti" ASC-nin qazandığı bu uğurlar onlara olan inam və etibarın, uzun illərin işgüzar əməkdaşlığının nəticəsidir. "Bakıenerjitikinti" ASC Knyaz Hacıyevin rəhbərliyi altında hələ uzun illər sahənin inkişafına öz töhfəsini verəcəkdir.
Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı, 6 nəvəsi var.
Mükafatları
Knyaz Hacıyev Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10 aprel 2012-ci il tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasında inşaat sahəsində səmərəli fəaliyyətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.
10 aprel 2014-cü il tarixdə isə Knyaz Hacıyev Azərbaycan Respublikasında tikinti kompleksinin inkişafında xidmətlərinə görə "Əməkdar Mühəndis" fəxri adı ilə təltif edilmişdir.
Qızıl Bulək (Bakalı)
Qızıl Bulək — Başqırdıstan Respublikası nın Bakalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Starıe Matı kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (72 %), tatarlar (28 %) üstünlük təşkil edir.
Birema
Hər bir hərbi gəminin sağ və sol tərəflərində iki sıra avar olduğundan, onları birema adlandırırdılar. Birema taranla da təchiz edilirdi. Böyük döyüş qalasına və düşmən gəmisinin gövdəsini dağıtmaq üçün böyük bloka malik ola bilərdi. Biremanın uzunluğu adətən 30–38 m, su tutumu 60–100 ton təşkil edirdi.
Tarixi
Biremalar pentekonterlərin inkişafı nəticəsində yaranmış və daha sonra, triyeralara çevrilmişdilər.
Avarçəkənlərin sayının iki dəfə artması avarların hərəkətinin sinxronlaşdırılmasına olan tələbləri artırdı. Hər bir avarçəkən avarçəkmə ritmini dəqiq tutmalı idi ki, avarlar bir-birlərinə dolaşmasınlar. Buna görə də, antik dövrdə "qalera qullar"ından demək olar ki, istifadə edilmirdi. Bütün avarçəkənlər azad adamlar idi və müharibə dövründə peşəkar əsgərlər (qoplitlər) ilə eyni maaşı alırdılar. Abordaj zamanı yuxarı sırada oturan avarçəkənlər döyüşdə iştirak edə bilir, aşağı sırada oturanlar isə avar çəkməkdə davam edirdilər.
Bu qayıqlar romalılar tərəfindən tez-tez istifadə edilirdi. Yuli Sezarın Britaniyaya ikinci hücumu zamanı da biremalardan istifadə edilmişdi.
Finikiya bireması
Adətən hesab edilir ki, finikiyalılar ilk dəfə biremadan e.ə. VIII əsrin əvvəlində istifadə etmişlər. Dənizçilik tarixində ilk hərbi gəmilər finikiyalılar tərəfindən hazırlanmışdı. Sürəti artırmaq üçün belə gəmilərə ikinci sıra avarlar əlavə edilirdi. İlk belə gəmilər e.ə. 1500-cü ilə aid edilirlər.
İlk hərbi gəmilərdə (moneralar) taran olmurdu. Taran e.ə. IX–VIII əsrlərdə ilk dəfə biremalarda tətbiq edilmişdi.
Finikiya biremasının dar uzun korpusu sanki iki mərtəbədən ibarət idi. Yuxarı "mərtəbə"də sükançılar və əsgərlər yerləşdirilirdi. Gəminin ləpəyə davamlılığını artırmaq üçün finikiyalılar krinolinləri (avarçəkənlərin yerləşdiyi meydança) əsas gövdə səviyyəsinədək endirmişdilər. Üzərinə bürünc çəkilmiş buynuzabənzər taran biremanın əsas silahı sayılırdı. Taxılıb çıxarıla bilən yelkənlər külək olduqda istifadə edilirdi.
Roma bireması
Qədim Romada biremalardan geniş istifadə edilsə də, artıq Birinci Pun Müharibəsinin gedişatı zamanı məlum oldu ki, biremalar taran zərbələrindən yaxşı qorunan hündür gövdəli karfagen kvadriraları ilə mübarizə apara bilmirlər. Buna görə də, bu Karfagen gəmiləri ilə mübarizə aparmaq üçün romalılar kvinkveremlər qayırmağa başladılar. Lakin qeyd edilən epizoda baxmayaraq biremalar daha sonra özlərini göstərə bildilər. e.ə 31-ci ildə Aksi yaxınlığında döyüş zamanı Oktavianın yüngül biremaları özlərinin manevr qabiliyyəti və alışan maddələrdən istifadə sayəsində Antoninin iri gəmilərinə (triyera (trirema), kvinkverem, desemrem)qalib gələ bilmişdilər.
Liburna
Qədim Romada biremanın ən çox istifadə edilən növü olan liburna, çox güman ki, illiriyalı tayfanın adından götürülmüşdü, ancaq görünür ki, yunan nümunəsinə əsaslanırdı. lk liburnalar e.ə 2-ci əsrdə Adriatik dənizində illiriyalı liburna tayfasından olan dəniz quldurlarının gəmisi kimi peyda olmuşdu. Appian yazır ki, məhz buna görə romalılar iki cərgə avarla idarə olunan sürətli gəmiləri liburna adlandırırdılar.
Uzunluğu 23–29 metr, su tutumu 70–90 ton olan bu ikidorlu gəmilər 100–130 adam üçün nəzərdə tutulmuşdular. Onlardan 60–80-i avarçəkənlər idi. Əsgərlər gəminin burun və arxa meydançalarında cəmləşirdilər. Avarçəkənlər bir sırada otururdular. Bir avarı iki nəfər çəkirdi. Biryaruslu biremalardan fərqli olaraq liburnalar həm bir, həm də iki yaruslu ola bilirdilər.
Liburnalardan kəşfiyyat və patrul məqsədilə istifadə edilirdi,, lakin ehtiyac olduqda onlar dayaz yerlərdə döyüşlərdə iştirak edə bilərdilər və ya sahilə desant çıxarmaq üçün istifadə olunurdular. Liburnalar ticarət gəmilərinə və birsıralı döyüş gəmilərinə (bir qayda olaraq, dəniz quldurlarının gəmiləri)qarşı effektiv idi. Dəniz liburnalarından başqa qədim romalılar həm də, çay liburnaları tikirdilər və bu gəmilərdən Reyn, Dunay və Nil kimi çaylarda hərbi məqsədlərlə istifadə edilirdi.
Brickellia watsonii
Brickellia watsonii Brickellia watsonii Brickellia watsonii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Con Edqar Huver
Con Edqar Huver (, 1 yanvar 1895-ci il, Vaşınqton — 2 may 1972-ci il,Vaşınqton — ABŞ dövlət xadimi, ABŞ-nin Federal Təhqiqat Bürosuna yarım əsr ərzində rəhbərlik edib (1924-ci ildən 1972-ci ildə vəfatına qədər).
1924-cü ildə FTB-in sələfi olan ABŞ Tədqiqatlar Bürosunun direktoru təyin edilib. 1935-ci ildə ABŞ Federal Tədqiqat Bürosunun yaradılmasında böyük rol oynayıb və 1972-ci ildə, 77 yaşında vəfat edənə qədər onun direktoru olub. Quver cinayətkarlıqla mübarizə üzrə federal strukturun yaradılmasında, bir sıra yeni polis tüexnologiyalarının tətbiqində , əl izlərinin mərkəzləşmiş şəkildə toplanması üzrə iş aparılmasında böyük iş görüb.
Həyatının sonunda və sonra Quverin müəyyən gizli fəaliyyəti haqqında məlumatların açıqlanmsı onu ziddiyyətli bir fiqur kimi qiymətləndirməyə imkan verdi. Onu FTB-nin səlahiyyətlərinin aşmasında ittiham etməyə başladılar. Оnun FTB vasitəsilə siyasi liderlər haqqında və siyasi fəallar haqqında gizli və qeyri-qanuni metodlarla məlumatlar topladığı məlum oldu. Quver öz əlində çox böyük hakmiyyət və səalhiyyət toplamışdı, hətta prezidentləri qorxuzmaq gücündə idi.
ABŞ prezidenti Harri Trumenin sözlərinə görə " Quver FTB-ni şəxsi gizli polisə çevirmişdi… biz gestapo və ya gizli polis istəmirik, ancaq FTB belə meyllik var idi. Onlar insanların intim həyatına qarışır və hətta… şantaj da edirdilər ".
Yapon çınqılotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ozan Güvən
thumb|Ozan Güven Ozan Güvən — Türkiyəli serial, kino və teatr aktyoru.
Həyatı
1975-ci ildə Almaniyada doğulan Ozan Güvən Memar Sinan Universiteti Müasir Rəqs Bölümündən məzun oldu. İzmir Bələdiyyə Konservatuarında aktyorluq dərsləri alır və ardından Şahika Tekand Teatrında çalışdı. İkinci Bahar, Çiçəyi Böyütmək, Qoçum Mənim, Əsli ilə Kərəm, Bir İstanbul Nağılı və Canım Ailəm kimi televiziya seriallarının yanında G. O. R. A, A.R.O.G və Yaxşı Qərb filmlərində yaxın dostu olan Cem Yılmazla oynadı.
I Məngli Gəray
I Məngli Gəray — 4. Krım xanı. Fərqli vaxtlarda 3 dəfə Krım taxtına çıxmış, qardaşı Nurdövlət Gərayla taxt mübarizəsi aparmışdır.
Ozan Güvən
Həyatı
2005-ci ildə, İkinci Bahar serialı əsnasında tanış olduğu rejissor Türkan Dərya ilə evləndi. Əli Əziz adında 1 uşaqları var. 2010-cu ildə Türkan Dərya ilə boşandılar.
I Məngli Gəray
Həyatı
Çox keçmədən 1467-ci ildə genuyalıların və Şirin qəbiləsinin dəstəyini alaraq Çufutqalanı ələ keçirdi və Krm taxtına oturdu. Ancaq xanlığın xarici siyasətini dəyişərək, ənənəvi müttəfiq olan Polşa-Litva birliyinə qarşı Moskva knyazlığını dəstəklədi. Məhz bu səbəblə bir çox tərəfdarını itirən Məngli Gərayın bir neçə aylıq səltənəti başa çatdı və Nurdövlət xan hakimiyyəti yenidən əlində cəmlədi. Ələ keçirilən Məngli Gəray Sudak qalasına həbs edildi.
Ancaq yeritdiyi daxili siyasətlə yerli bəyləri özündən narazı salması nəticəsində 1469-cu ilin avqust ayında Mamak adlı bir tatar əsilzadəsi böyük bir üsyan başlatdı. Ayaqlanan əhali həbs tutulan Məngli Gərayı azad edərək Krım taxtında oturtdu. Ələ keçirilən Nurdövlət xan digər qardaşı Heydər Gərayın da həbs edildiyi Sudak qalasına salındı. Ancaq baş verən daxili çəkişmələrdən sonra Osmanlı ordusu bölgədə sülhü təmin etmək üçün 1475-ci ildə Gədik Əhməd Paşa rəhbərliyində Krıma gəldi. Bölgədəki Genuya ağalığına son qoyaraq həbsdə olan Nurdövlət Gəray azad edildi və Krım xanı elan olundu. Ələ keçirilən Məngli Gəray İstanbula aparıldı.
Ancaq Nurdövlət Gərayın və qardaşı Heydər Gərayın bölgədə sülhü təmin edə bilməməsi, Şirin qəbiləsinin rəhbəri Əminək bəyin Osmanlıları köməyə çaırması nəticəsində o əsnada İstanbulda saxlanılan Məngli Gəray Krım xanı elan edildi. Dəyərli hədiyyələr verilən Məngli Gəray Osmanlı ordusu ilə birlikdə 1478-ci ildə Krma gəldi və taxtına əyləşdi. Qardaşları Nurdövlət Gəray və Heydər Gəray ölkədən qaçaraq Litva knyazlığına, digər qardaşı Özteymur Gəray isə Böyük Ordaya sığındı. Kiçik qardaşları Yağmurçi və Qutluq-zaman Gəraylar isə kiçik olduqları üçün Məngli Gərayın himayəsində böyüdülər. Bunlardan yaşca böyük olan Yağmurçi Gəray 1486-cı ildə qardaşının kalqayı (Krım taxtının vəliəhdi) elan edildi və 1507-ci ildə vəfatına qədər bu vəzifədə qaldı.
Hakimiyyətini gücləndirdikdən sonra Məngli Gəray, Qızıl Orda xanlarının yeganə mirasçısı olaraq gördüyü Böyük Ordayla mübarizəyə davam etdi. Bu mübarizədə Məngli Gərayın ən yaxın müttəfiqi Moskva knyazı III İvan oldu. 1480-ci ildə bağlanan qarşılıqlı sülh müqaviləsinə görə müttəfiqlər Litva-Polşa birliyi, Böyük Orda və Astraxan xanlığına qarşı mübarizə aparacaqdı. Belə də oldu. 8 oktyabr - 1 noyabr 1480 tarixlərində baş tutan Uqra mübarizəsində Böyük Orda xanı Əhməd xan məğlub edilərək öldürüldü. Övladları arasında taxt mübarizəsi başladı və ölkə tezliklə parçalandı.
1482-ci ilin sentyabrında rus ordusuyla birləşən Krım dəstələri Kiyevi mühasirəyə aldı. Şəhəri darmadağın edən müttəfiq qoşunları xeyli qənimətlə geri döndülər. 1484-1487-ci illər ərzində Krım tatarları Bəndər, Dubısari və digər Dnestryanı bölgələrə səfərlər tərtiblədi.
Daxili sabitliyi təmin etdikdən sonra Osmanlı sultanı II Bəyazidin 1484 tarixli Boğdan səfərinə 50 minlik tatar süvari qoşunuyla qatılan Məngli Gəray səfərdə önəmli rol oynadı. Beləcə ilk dəfə bir Krım xanı Osmanlı ordusunda vəzifə almış oldu.
1489-cu ildə Krım ordusu Podolye və Kiyevdəki birlikləri məhv etdi. Ardından ordunun böyük bir hissəsi yarımadanı Böyük Orda xanlarının işğalından qorumaq üçün şimala göndərildi. Qızıl Orda xanları Seyid Əhməd və Şeyx Əhməd isə 1491-ci ildə elçi göndərərək Məngli Gərayla sülh bağladılar. Ancaq Krım ordusunun bölgəni tərk etməsinin ardından hücuma keçən Qızıl Ordalılar ölkənin şimalını talan edib geri çəkildilər. Buna cavab olaraq ölkədə səfərbərlik elan edən Məngli Gəray, kalqay olan qardaşı Yağmurçini İstanbula göndərərək Osmanlı sultanı II Bəyaziddən yardım istədi. Nəticədə 2 min yeniçəridə ibarət Osmanlı ordusu Krıma göndərildi. Bundan başqa şimalda Qasım xanlığının vəliəhdi Satılqan (qardaşı Nurdövlət Gərayın oğlu) və Qazan xanı Məhəmməd Əmin xanın rəhbərliyindəki tatar qoşunları Qızıl Ordalıları mühasirəyə aldı. Nəhayət, Seyid Əhməd və Şeyx Əhməd ordularını geri çəkməyə məcbur oldular.
Məngli Gərayın ögey oğlu olan Qazan xanı Əbdüllətif xanın ölkədəki sərt idarəsindən narazı olan əhali knyaz III İvana xandan şikayət etmiş, nəticədə Əbdüllətif xan vəzifədən alınaraq Moskvaya çağırılmışdı. Bu hadisəyə etiraz edən Məngli Gəray knyaza sərt bir məktub yazaraq xanın dərhal azad edilməsini istədi. Bu hadisənin ardından xanlıqla knyazlıq arasında münasibətlər pisləşdi. Ancaq çox keçmədən 1505-ci ildə knyaz III İvan vəfat etmiş, yerinə keçən oğlu IV Vasili həbs tutulan Əbdüllətif xanı azadlığa buraxmışdı. Buna baxmayaraq Krıma getməsinə icazə verilmədi və nəticədə Məngli Gəray, 1508-ci ildə xanımı Nur Sultan və oğlu Sahib Gərayı elçi heyətilə birlikdə Moskvaya göndərdi. Burada olduqca dəbdəbəli qarşılanan heyət Moskvada 1 ay qaldı. Ardından Nur Sultan Qazan xanı olan digər oğlu Məhəmməd Əmin xanı ziyarət etmək üçün Qazana getdi və burda bir müddət qaldıqdan sonra yenidən Moskvaya, ardından Krıma geri döndü.
1511-1512-ci illərdə Sultan Bəyazidin övladları arasında başlayan taxt mübarizəsində Məngli Gəray kürəkəni Şahzadə Səlimi dəstəklədi. Belə ki, sultanın böyük oğlu Şahzadə Əhmədin İstanbula yürüməsinin ardından Şahzadə Səlim hakimi olduğu Trabzondan qaçaraq Bağçasaraya sığınmışdı. O illərdə kalqay olan Mehmed Gəray, Şahzadə Əhməddən gələn istəklə onun dərhal həbs edilməsini istəsə də, Məngli Gəray buna razı olmadı və oğlu Səadət Gərayın əmrindəki böyük süvari ordusuyla birlikdə Şahzadə Səlimi İstanbula göndərdi.
Ancaq səhhəti olduqca ağırlaşan Məngli Gəray 17 aprel 1515-ci ildə 70 yaşında vəfat etdi. Cənazəsi atasının yanına dəfn olundu. Sonralar məzarlarının üzərinə türbə inşa olundu.
Molla Əli Qarabaği
Molla Əli Molla Kəlbəli oğlu – şair, xəttat, müəllim. Şuşa şəhərindəki Mərdinli məscidinin axundu.
Həyatı
Molla Əli Molla Kəlbəli oğlu 1811-ci ildə Şuşa şəhərində dünyaya gəlmişdi. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra Təbriz şəhərində mədrəsədə təhsilini davam etdirmişdi. Təhsilini tamamlayandan sonra doğma yurduna dönmüş, Şuşa şəhərində "Cümə məscidi"nin nəzdindəki mədrəsədə uşaqlara dərs demişdi. O, Qarabağda "Kor xəlifə" ayaması ilə tanınırdı.
Molla Əli gözəl xəttat idi. Bir çox xəttləri yazmaqdə tay-tuşu tapılmazdı. Mirzə Kazım isimli bir şagirdi onun yazılarını toplayıb, "İnşai-Mirzə Kazım" adlı kitab çap etdirmişdi. Bu kitab mədrəsələrdə hüsn-xətt örnəyi kimi öyrədilirdi.
Molla Əli 1875-ci ildə Şuşa şəhərindəki Merdinli məscidinin öxundu idi. O, 1893-cü ildə vəfat edib. Mirzə Əlinin Salah, Süleyman adlı oğulları vardı.
Malek Salama
Malek Salama — Misirli karateçi. Malek Salama Misiri 2017-ci ildə IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Malek Salama birinci dəfə İslam Həmrəyliyi Oyunlarına 2017-ci ildə qatıldı. O, Bakıda baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında kişilət kumite 60 kq çəki dərəcəsində, 1/16 final mərhələsində İranın nümayəndəsi Amir Mehdi Zade ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Malek Salama rəqibinə 0:5 hesabı ilə uduzdu.
Dilək yarımadası və Böyük Menderes Deltası Milli Parkı
Biologiya
Parkın ərazisi rəngarəng bitki və heyvalar aləmi ilə zəngindir. Parkın ərazisi Ramsar konvensiyası, Bern konvensiyası, Bioloji müxtəliflik haqqında konvensiya, və Barselona konvensiyası ilə qorunur.
Flora
Temperatur və iqlim rəngarəngliyi səbəbindən park ərazisində təkcə Egey florası deyil həm də bütün Türkiyə ərazisində rasyt gəlinən bitki örtüyünə rast gəlmək olar. Burada Aralıqdənizi regionu, Mərmər dənizi regionu və Qaradənizi regionuna xas bitkiləri görmək olur. Milli park ərazisində 800 növ bitki yetişir. Bunun səkkiz növü endemikdir. Üstəlik park ərazisində 30 aborigen növ vardır. Parkda yayılmış ağac və kollar: Pyrus elaeagrifolia, Eldar şamı (Pinus brutia) və Aşi sumaq (Rhus coriaria). thumb|280px
Fauna
Çöl Qabanları (Sus scrofa) park ərazisində sahil zonasına tez-tez baş çəkirlər. Səbəb isə turistlər tərəfindən atılan qida qalıqlarıdır. Yarımadanın meşələrində redgion üçün tipik olan Adi çaqqal (Canis aureus) və Adi vaşaq (Lynx lynx), üstəlik bölgə üçün nadir hallarda müşahidə edilən Zolaqlı kaftar (Hyaena hyaena) və Qaraqulaq (Caracal caracal) kimi heyvanları müşahidə etmək olar.
Park ərazisində 250 növ quş yayılmışdır. Onlardan Kiçik qarabattaq (Microcarbo pygmeus), Kiçik ağ vağ (Egretta garzetta), səhra qızılquşu (Falco naumanni), Charadrius alexandrinus Ağquyruq dəniz qartalı (Haliaeetus albicilla) və Qıvrımlələk qutan (Pelecanus crispus) park ərazisində yuva quraraq bala çıxarır. Dəniz faunası Egey dənizinə xasdır.
Portuqal–Səfəvi müharibəsi
Portuqal–Səfəvi müharibəsi — 1507–1622-ci illər arası Portuqaliya imperiyası və onun vassalı Hörmüzlə, Səfəvilər İmperiyası və onları dəstəkləyən ingilislər arasında baş vermiş bir sıra hərbi toqquşmalar. Müharibə portuqalların Hörmüz və Bəhreyn adalarının, eləcə də Kəşm və Bəndər-Abbas qalalarının zəbt edilməsi ilə başlayıb.
Şah Abbasın Portuqaliya ilə mübarizəsi
thumb|[[Hörmüz adası, 1622-ci il]] XVI əsr boyunca portuqaliyalılar İran körfəzində bazalar qurmuşdular. 1602-ci ildə qızılbaş ordusu onları Bəhreyndən qovmağı bacardı. 1622-ci ildə isə ingilis gəmilərinin yardımı ilə Abbas Hörmüzü ələ keçirdi. O, buranı ticarət mərkəzi olaraq Bəndər-Abbasla əvəz etdi. Bəndər-Abbas imperiyanın əsas quru torpaqlarına daha yaxın ərazidə yerləşirdi.
Bəhreynin fəthi
Bəhreyn Bəsrə körfəzinin qərb sahillərində olan adalar qrupudur. Bu adaların ən böyüyünə Bəhreyn deyilir Özbəklərlə müharibə fonunda Şah Abbasın əsas hədəflərindən biri də indiyə qədər Səfəvi imperiyasının çox az dərəcədə fəaliyyətinin olduğu İran körfəzi bölgəsi idi. Bunu düzəltməkdə qərarlı olan Abbas 1601-ci ildə bölgədəki vassal hakimlik olan Ları ilhaq etdi və oranın sonuncu hakimi İbrahim xan Fars hakimi Allahverdi xanın ordusunda özbəklərə qarşı edilən Bəlx yürüşündə iştirak etdi və yürüş əsnasında həyatını itirdi. Ların fəthi Səfəvi hökumətini Hörmüz körfəzindən imperiyanın daxili bölgələrinə qədər olan əsas quru ticarət yoluna nəzarət etməsini təmin etdi.
1602-ci ildə Bəhreyn hakimi Rükunəddin Məsud, Portuqalların himayəsində olan Hörmüz hakimi Firuzşahın qorxusundan Səfəvi imperiyasının Fars vilayətinin hakimi Allahverdi xandan kömək istədi. Ada Hörmüz krallığına mənsub olsa da, kral Portuqaliyanın kuklası kimi hakimiyyətdə idi. Təklifin gəlməsindən sonra Allahverdi xan Abbasa xəbər etmədən, öz insiyativi ilə hərəkət edərək Bəhreyni ələ keçirmişdi, lakin o, Abbasın buna razılıq verəcəyini düzgün olaraq təxmin etmişdi. Amma bu işğal Abbasın Osmanlı imperiyasına qarşı Portuqaliya ilə İspaniyadan ibarət ittifaq qurmağa çalışdığı vaxta təsadüf etdiyi üçün təəccübə səbəb olmuşdu. Abbas bu bölgəni özünün qanuni torpaqları hesab edirdi və bu bölgədən gələn böyük ticarət vergilərinin portuqaliyalılara getməsinə görə qəzəbli idi. Bu qəzəb portuqaliyalıların Səfəvi tacirləri ilə kobud davranması xəbərlərinin gəlməsindən sonra daha da artdı. Hörmüzdən və qonşu quru sahəsində yerləşən Gembrundan gələn ticarət yolundan böyük gəlirlər götürməyə başlayan Abbas portuqaliyalılar üzərinə olan təzyiqini daha da artırdı.
Bundan sonra portuqaliyalılar və Hörmüz hakiminin qüvvələri Bəhreynə dəniz hücumua keçdilər. Səfəvi imperiyasınnı buna cavabı Gembrunu mühasirəyə almaq və karvan yollarını bağlamaqla verildi.
Portuqaliyalı elçilik heyəti
Bu əsnada Portuqaliyanın Hindistandakı müstəmləkəsi olan Qoadan gələn 3 portuqaliyalı augustinian keşiş Hörmüzə gəldi və Abbasa İspaniya kralı III Flippin məktubunu verdilər. Bu Abbasın 1599-cu ildə Avropaya göndərdiyi elçiliyə verilmiş ilk rəsmi cavab idi. Abbas bu zaman Bəlx üzərinə yürüşdə olduğu üçün keişlərin rəhbəri olan De Gouvea ilk öncə Bəhreyn üzərində yaranmış böhranı həll etməyə çalışdı. O, Səfəvi ordusunu Portuqaliyanın hərbi hazırlıqlarını dayandırmaq öhdəliyi müqabilində Gembrunun mühasirəsini qaldırmağa inandırdı. Lakin ticarət karvanlarının yolları qapalı olaraq qalmağa davam etdi. Bundan sonra De Gouvea Xorasandakı şahın yanına məktub göndərərək onu elçiliyin gəlişi ilə bağlı məlumatlandırdı. Abbas ilk öncə keşişləri qəbul etməyə çəkinirdi, çünki düşünürdü ki, onlar Bəhreynin geri qaytarılmasını tələb etmək üçün gəlmişdirlər. Lakin sonda onların III Filippdən məktub gətirdiklərini öyrəndikdən sonra düşüncəsini dəyişdirdi. Bəlxdən geri çəkilməyə məcbur olan Abbas öz düşərgəsini Məşhəddə qurmuşdu və keşişləri də orada qəbul edəcəkdi. Xorasana gedən keşişləri qarşılamaq üçün nümayəndələr göndərildi və onların arasında qardaşından xəbər göndərilməsinə ümid edən Robert Şirli də var idi, lakin heç bir xəbər yox idi.
De Gouvea şahın qəbuluna çıxarıdlıqda şah böyük bir sarayda saray əyanları ilə oturmuşdu. Abbas adətən sadə geyindiyi üçün onu digərlərindən fərqləndirmək çətin məsələ idi, lakin şahın kim olduğunu təxmin edən De Gouvea Səfəvi ənənəsinə uyğun olaraq şahın qarşısında səcdə edib ayaqlarından öpmək əvəzinə, öz ənənələrinə uyğun olaraq ona yaxınlaşıb baş əyib əlindən öpdü. Saray əyanlarından bəziləri bunu bəyənməmiş kimi dayansalar da, Abbas onları qəbul edib əlini uzatdı. Bundan sonra III Flippin göndərdiyi məktub və Qoadakı portuqaliyalı canişinin hədiyyələri şaha təqdim edildi. Hədiyyələr arasında şah İsannı həyatından bəhs edən və augustinianlar tərəfindən hazırlanan kitabla xeyli maraqlandı. Bundan sonra şah keşişlərlə xristianlıq teologiyası, yaşamları barədə uzun söhbət etdi və sonra şah ayrı otağa keçərək böyük oğlu Səfi ilə yemək yeməyə getdi. Qərara alındı ki, sabah tezdəndən paytaxt İsfahana doğru yola çıxılacaqdır. Sabah Abbas 5-6 min nəfərlik dəstə saxlayaraq yerdə qalan ordunu tərxis edərək İsfahana yola düşdü. Yol boyunca Abbasın çadırında De Gouvea ilə şahın başqa bir görüşü daha baş tutdu və görüşdə De Gouvea şaha Osmanlıya qarşı müharibəyə başlamağa təşviq edərək ona Osmanlının Səfəvi imperiyasından nə qədər torpaq ilə keçirdiyini, Osmanlının indi daxili üsyanlara görə zəiflədiyini, onun Osmanlıya qarşı müharibəyə başlayacağı halda xristian hakimlərin əllərində qılınc yardım üçün hazır vəziyyətdə gözlədiklərini bildirdi. Bu zaman keşişlərdən biri bəlkə də bu məsələ barədə belə açıq danışmağın təhlükəsiz olmadığını deyəndə, şah bunun əhəmiyyətli olmadığını söylədi, çünki onun Osmanlı imperiyasına olan nifrəti hamıya bəlli idi və onun Osmanlı İmperiyasının xarabalığa çevrilməsindən daha çox ehtirasla istədiyi heç nə yox idi. Buna cavab olaraq De Guevea niyə düşmənə qarşı əməliyyatlara başlamadığını soruşdu, Abbas isə artıq əməliyyatlar mövsümünün bitdiyini, öz elçiliyinin yaxında Avropadan geri dönməsini gözlədiyini, amma onlar imperiyanı tərk etməmişdən əvvəl əməliyyatlara başlayacağını bildirdi. Söhbətin yerdə qalan qismində Abbas yenə də keşişlərlə xristianlıq inancı barədə danışmış, İsanın ölüb-dirilməsi üzrə fikir bildirmiş və onları sarayındakı xristianlarla tanış etmişdir. De Gouvea xatirələrində şahın nə qədər bilgili və hazırcavab olduğuna təəccübləndiyini qeyd etmişdir.
Bu arada Papa tərəfindən göndərilmiş iki elçilikdə Səfəvi imperiyasında idi. Onlardan birinə Dieqo de Miranda tərəfindən, digərinə isə Fransisko da Costa tərəfindən rəhbərlik edilirdi. Şah de Miranda ilə İsfahana yürüyüş ərəfəsində görüşmüş, da Costa ilə Kaşanda görüşməsi planlanmışdı. Bu iki elçilikdə ən əvvəldən özlərini pis apardılar və ancaq bir-biriləri ilə olan dava-dalaşları ilə gündəmə gəldilər. Davranışlarının hesabatı Papaya çatdıqdan sonra o, onları geri çağırsa da, bir xeyri olmadı. De Miranda şahın düşərgəsinə venesiyalı bir tacirin mallarını Papa adına müsadirə edərək təmin etdiyi böyük təmtəraqla gəldi və şaha Papanın məktubunu cibindən çıxararaq verdiyinə görə şah tərəfindən təhqir edildi. Bundan sonra şah ondan ancaq "axmaq" deyə bəhs etdi. Da Costa ilk başlarda özünü yaxşı tərəfdən göstəməyi bacarsa da, qısa müddət sonra dürüst olmayan və şiddət ehtiva edən davranışları ilə Abbası şok etməyi bacardı. Hər iki elçi bir Səfəvi elçisi ilə birlikdə Avropaya geri dönənə qədər şahın düşərgəsində qaldılar.
Abbas 10 noyabrda İsfahana çatdı. İsfahana daxil olan De Gouvea şəhərin yeni paytaxt olmasına baxmayaraq Abbasın şəhəri gözəlləşdirmək üçün gördüyü işlərdən heyran oldu. Çahar Bağı "heyrətləndirici sünilik və gözəllik küçəsi" adlandıran De Gouvea, çox tağlı Allahverdi xan körpüsündən, geniş Şah meydanından ağız dolusu yazmışdır. Şah bundan sonra keşişlərə qarşı soyuq olmağa başladı, bunun səbəbi portuqaliyalıların indi Bəhreyni geri qaytarmaq üçün bölgədəki dəstələrinə ələvə qüvvələr göndərməsi və augustinianlara qrşı şiə düşmənçiliyi idi. Onlar şahdan İsfahanda daimi nümayəndəlik açmağa icazə istədilər və bu qəbul edildi, lakin onların kiçik kilsə açmaq tələbləri şiə üləma təbəqəsinin etirazları ilə qarşılaşdı və onlar şaha şikayət etdilər.
Kiçik portuqaliyalı qüvvəsi Qoadan Hörmüzə gəldi və buna cavab olaraq Fars vilayətinin hakimi Allahverdi xan Hörmüzə bağlı bölgələri hücum edərəkdağıtdı. Şaha keşişlərin müraciəti ilə şah Allahverdidən hücumu dayandırmağı tapşırdı. Qərara gəlindi ki, De Goevue Səfəvi elçisi Allahverdi bəy ilə birlikdə Qoaya gedəcək, yolda De Goevue Hörmüzə gedib oradakı portuqaliyalıların əlavə qüvvə gətirməsini durduracaqdı. Əgər o, bunu bacarardısa, Allahverdi xan da ələ keçirdiyi torpaqları Hörmüz kralına geri qaytaracaqdı. Baş verənlər nəticəsində bu plan həyata keçirildi. De Gouveanın iki keşiş dostu İsfahanda qalmağa davam edirdilər və onlara şah din adamlarının etirazlarına baxmayaraq, şəhərdə kilsə tikmələrinə icazə verdi.
Saraydan ayrılmamışdan bir öncəki gecə Abbas elçilərinin şərəfinə ziyafət verdi. Ziyafət zamanı portuqaliyalılardan öz mədəniyyətlərinə uyğun mahnı oxumalarını istədi və keşişlərdən biri ‘Laudate Pueri Dominum’ oxudu, bunu çox bəyəyən Abbas həyatı boyunca eşitdiyi ən gözəl musiqinin bu olduğunu bildirdi. Buna cavab olaraq da, özü öz şeirlərindən birini oxudu və ilk dəfə belə etdiyini əlavə etdi. Təstiqləmək üçün isə 12 ildir sarayında yaşayan venesiyalı diplomata səslənərək elə olub-olmamasını bildirməsini istədi və venesiyalı diplomat da təstiqlədi. Bütün gecə boyunca De Gouvea Abbası Osmanlı imperiyasına qarşı dərhal müharibəyə başlamağa təşviq etməklə məşğul oldu. Abbas isə yenidən təkrarladı ki, o, imperiya ərazisindən ayrılmadan o, Osmanlıya qarşı müharibəyə başlayacaqdır. De Gouvua bildirdi ki, o, Nəhavənddən xəbər gözlədiyi üçün İsfahanı tərk etmir. Bu zaman Səfəvilərin itirdiyi bölgələrdən biri olan Nəhavənddə yerli kürd tayfaları arasında münaqişəyə Səfəvilərin Həmədan valisi qarışmış, yerli kürd hakimi ilə birlikdə Nahəvəndi mühasirəyə almışdı. Abbas isə ona Osmanlı ilə sülh şərtlərini pozacaq hərəkətlərdən çəkinməyi tapşırmışdı. Nəhayət Osmanlı ilə müharibə başlamadan portuqaliyalı səfir İsfahanı tərk etdi və Abbas Hörmüzə tədbiq edilən ticarət blokadasını qaldırdı. 1 ildən çox ticarət blokadasında qalan və ticarət gəlirlərindən başqa gəliri olmayan Hörmüzə bu müddət ərzində xeyli ziyan dəymişdi və oraya gedən De Gouvea böyük karvanlarla birlikdə oraya yola düşdü.
De Gouvea xatirələrində Səfəvi imperiyasında ticarət yollarının təhlükəsizliyindən də bəhs etmişdir. O, yazır ki, böyük ehtimalla Səfəvi imperiyası yolların təhlükəsizliyi baxımından dünyada birinci ölkədir, o, bunu Abbasın oğrulara, quldurlara qarşı amansız olması və aktiv mübarizə aparması ilə əlaqələndirməkdədir.
De Gouveanın qarşısında duran vəzifələrdən biri də körfəzdəki portuqaliyalılarla bölgənin Səfəvi hakimi Allahverdi xanın arasındakı münasibətləri normallaşdırmaq idi. Onun gəlişi ərəfəsində yenicə ələ keçirilmiş bölgə olan Larda üsyan başladı və Allahverdi xan bu üsyanın portuqaliyalılar tərəfindən başladıldığını şübhələnməyə başladı. Üsyan onun tərəfindən yatırıldı və məlum oldu ki, üsyanla portuqaliyalıların əlaqəsi yoxdur. Bundan sonra o, oğlu İmamverdi xanı De Gouveanı təmtəraqlı şəkildə qarşılamağı və ziyafət verməyi tapşırdı. Səfəvi sarayında həm ata, həm də oğul öz israfçılığı ilə tanınırdılar və təşkil etdikləri ziyafətdə həm elçinin gəlişini, həm də qələbəni qeyd etdilər. Allahverdi həm də oğlu İmamverdinin Abbasın gözündə yüksəlməsini istəyirdi, çünki məqsədi onu gələcəkdə öz yerinə təyin etdirmək idi. De Gouvea Şirazda olarkən Abbas Allahverdiyə çapar göndərərək Nahəvəndin ələ keçirildiyini, onun öz sözünü tutması və avropalıların da öz sözlərini tutmalarını gözlədiyi barədə De Gouveaya məlumat verməsini əmr etdi. Bu ərəfələrdə Abbas Osmanlı imperiyasına qarşı topyekun müharibəyə başladı.
Portuqaliyalıların İran körfəzindən qovulması
thumb|[[Hörmüz adası, 1622-ci il]]
De Gouveanın Abbasın yanına gəlməsi
1613-cü ilin iyununda De Gouvea da ədviyyatlar, qiymətli daş-qaşlar və maraqlı hədiyyələrlə Səfəvi sarayına gəldi. Abbas dərhal ondan bunlardan hansının ipəyin pulu qarşılığı, hansının kralın hədiyyəsi olduğunu açıqlamasını tələb etdi. De Gouveanın ədviyyatın ipək qarşılığında göndərildiyini deməsindən sonra Abbas onun qiymətini hesablatdırdı və bildirdi ki, bu məbləğ ipəyin qiymətindən aşağıdır. O, De Gouveadan yaranmış fərqi ödəməsini tələb edirdi. Həmçinin o, De Gouveanı III Flippə məktub yazmağa və krala ipəyin hədiyyə olmadığını, kommersiya məqsədli göndərildiyini bildirməsini istədi. Osmanlıya qarşı müharibə zamanı ispan kralının heç cür ona vəd etdiyi dəstəyi göstərməməsi şahın qəzəblənməsinə səbəb olmuşdu. Buna görə də, Abbas bir digər Augustunian rahibi olan Belçior dos Anjosu III Flippə yazılmış məktubla İspaniyaya göndərdi. Məktubda yazılmışdı ki, "hökmdarların dost ola bilməsi üçün 2 səbbə vardır, əgər onlar eyni inanca etiqad edirlərsə etiqad hesabına, ya da dövlət işlərinə görə. Birinci hal bizə uyğun deyil, çünki ortada belə bir böyük inanc fərqi var, və ortada digər səbəb də mövcud olmadıqda dostluq üçün təməl də qalmır". Bu, Fars körfəzində İspaniya-Portuqaliya varlığı üçün yaxşı heç nə vəd etmirdi.
Belə bir siyasi abu-havada ermənilər onları nəyin gözlədiyini dərhal başa düşdülər. Avropa qüvvələrinin şaha verdiyi sözlərə əməl etmədikləri, Osmanlı ilə sülh şəraiti olduğuna görə onsuzda çətin vəziyyətdə qalan ermənilər De Gouveanın onlar üzərində Apostolik Ziyarətçi kimi gəlməsi ilə vəziyyətlərinin daha da pisləşdiyini anladılar və Abbası bunda onların günahlarının olmadığına inandırmağa çalışdılar. De Gouveanın şahın hüzurunda ermənilərdən "mənim təbəələrim" deyə bəhs etməsi vəziyyəti daha da qəlizləşdirdi. Şah dərhal ermənilərin İslamı qəbul etmələrini və köçürülmələr zamanı onlara verilmiş yardım pullarını geri qaytarmağı əmr etdi, əks halda onların ya qızları, ya da oğlanları qul ediləcəkdi. Karmelitlər və Auqustunianlar bir qədər pul qoymuşdular, lakin bu pulu Abbas qaytardı və o, De Quveanın yenidən suverenin öz vassalları ilə münasibətlərinə qarışmasına təəccübləndiyini söylədi. De Guvea Hörmüzə getmək üçün tələsik yola düşdü, Auqustunianlar qalan hissəsi müvəqqəti olaraq Bağdada çəkildi və Karmelitlərdən biri istisna olmaqla, hamısı İsfahanı hələlik tərk etməyi ehtiyatlı addım hesab edirdilər.
Gembrunun (Bəndər-Abbas) ələ keçirilməsi
1614-cü ildən etibarən isə Abbas bütün qəzəbini İran körfəzindəki portuqaliyalılara və ispaniyalılara qarşı yönləndirdi. O, körfəzdəki Hörmüzə və ya oradan daşınan bütün malların keçdiyi Gembruna yenidən hücum etdi. Hörmüzdəki portuqal komandiri ələ keçirdiyi bəzi ərəb tacirləri ilə pis rəftar edərək şahı qəzəbləndirmişdi. Hücumdan əvvəl qızılbaş ordusu karvanların hərəkət yollarını qapalı elan etdilər. Bundan sonra - sentyabrda Gembrun mühasirəyə alındı. Gembrun 80 nəfərlik portuqaliyalı döyüşçü və bundan bir qədər çox yerli əhali arasında toplanmış şəxs tərəfindən qorunurdu. Xristian təqvimi ilə yeni ildən bir neçə gün əvvəl qala İmamqulu xan tərəfindən ələ keçirildi. Lakin Hörmüz adasına hücum etmək üçün gəmilər lazım idi və bu Səfəvi ordusunda yox idi. Həmçinin Osmanlı imperiyası ilə yeni müharibənin başlamasını göstərən əlamətlərin ortaya çıxması Hörmüzün hücuma məruz qalmamasına şərait yaratdı. Artıq Abbas Osmanlı ilə yeni müharibəni dəf edə bilmək üçün başqa problemləri ən azından bir müddətlik dondurmalı idi. O, ələ keçirdiyi heç bir bölgəni verməyəcəyi şərti ilə, Karmelitlərin vasitəçiliyi ilə Hörmüz adasındakı portuqaliyalılarla danışıqlara başladı.