cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Müşfiq Xosizadə
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Müşfiq Xosizadə ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət və fədakarlıq göstərdiyinə, habelə təşəbbüskar və qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.01.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Müşfiq Xosizadə ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Pul müharibəsi
Pul müharibəsi — Konqo Respublikası ilə ölkənin cənub-şərq hissəsində yerləşən Pul dpartamentində Ninca milisləri arasında münaqişə. Frederik Bintsamu konstitusiyaya dəyişikliklərə öz etirazını bildirmiş və bundan sonra onunla Konqo Prezidenti Deni Sassu-Nqesso arasında gərginlik artmışdır. Bintsamu əvvəllər Sassu-Nqesso ilə əməkdaşlıq etmişdir.
2016-cı ilin aprel ayından 2017-ci ilin aprel ayına qədər münaqişədə ümumilikdə 115 nəfər həlak olmuşdur. Təxminən 13 min insan zorakılıqlar nəticəsində evlərini tərk etmək məcburiyyətində qalmışdır.
Zəmin
2016-cı ilin martında Konqo Respublikasında 30 ildən artıq müddətdir ki, hakimiyyətdə olan Deni Sassu-Nqesso 2016-cı il prezident seçkilərində yenidən prezident seçilmişdir. Nqessonun qələbəsi elan edildikdən sonra müxalifət seçki saxtakarlıqlarının olduğunu iddia etmiş və qısa müddət sonra toqquşmalar başlamışdır. Brazzavilin cənub hissəsində toqquşmalarda üç polis əməkdaşı və iki yaraqlı öldürülmüşdür. Hökumət Ninca milislərinin basqınçılar olduğunu və hücumlara görə məsuliyyət daşıdığını irəli sürmüşdür. Hökumətin növbəti çərşənbə axşamı verdiyi açıqlamaya görə, 2 mülki şəxs və 12 hücumçu öldürülmüşdür. Hökumət həmçinin əlavə etmişdr ki, hücumdan sonra əlli yaraqlını həbs edilmişdir.
Münaqişə
4 aprel 2016-cı ildə Konqo hökuməti Ninca milislərini təhlükəsizlik qüvvələrinə hücum etməkdə ittiham etmişdir. Milis ittihamları rədd etmiş, onları siyasi təzyiq üçün saxta bəhanə adlandırmışdır. Zorakılıq Konqo Silahlı Qüvvələri tərəfindən bombardman və Ninca milislərinin qatarlara hücumu kimi hadisələrlə davam etmişdir. 18 aprel 2017-ci ildə 18 konqolu əsgər Ninca milisləri tərəfindən öldürülmüşdür. Konqo hökuməti və Ninca milisləri 23 dekabr 2017-ci ildə atəşkəs sazişi imzalamışdılar. Müqavilənin şərtlərinə əsasən, Nincalar silahlarını təhvil verməli, Brazzavil və Puent-Nuar şəhərləri arasında ticarətə müdaxiləni dayandırmalı idilər.
Nəticəsi
Müharibənin bitməsinə baxmayaraq, 2018-ci ilin noyabrına qədər Konqo–Okean dəmir yolu hərəkəti bərpa edilmişdir.
NGC 4216
NGC 4216, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Arxey
Arxey — 4000-2500 milyon il əvvəlləri əhatə edən, Yer tarixinin 4 eonundan biri. Arxey dövründə Yer qabığı qitələrin yaranmasına imkan verəcək qədər soyudu və həyat inkişaf etdi.
Etmologiyası və istifadəsi
Arxey sözü qədim yunan dilində ( ) - "başlanğıc, mənşə" mənasını verir. İlk dəfə 1872-ci ildə "ən erkən geoloji çağ" mənasında istifadə edilimişdir. Katerxey eonunun öyrənilməsindən əvvəl Arxey eonunun 4,540-2,500 milyon il əvvəl Yerin yaranması ilə başlamış ilk geoloji çağ olduğu düşünülürdü.
Eonun başlanğıcı Beynəlxalq Stratiqrafiya Komissiyası tərəfindən 4 milyard il əvvəl olaraq qəbul edilmişdir.
Geologiya
Arxeyin başlağıcında Yerin istilik axını bu günkü ilə müqayisədə üç dəfə və Arxeydən Proterozoya keçiddə (2,500 milyon il əvvəl) isə iki dəfə çox idi. Əlavə istilik planetar akkresiyadan, metal nüvənin meydana gəlməsindən və radioaktiv elementlərin çürüməsiylə yaranan istiliklə meydana gəldi.
Əsas mineral qalıqlarının Katerxeydən olduğu bilinsə də, Yer səthində meydana gələn ən qədim qaya birləşmələri Arxeyə aiddir. Arxey qayaları Qrenlandiyada, Sibirdə, Kanada qalxanında, Montana və Vayominqdə, Baltik qalxanında, Bolqarıstandakı Rodop Massifində, Şotlandiya, Hindistan, Braziliya, Qərbi Avstraliya və Cənubi Afrikada rast gəlinir. Qranit süxurlar hələ də mövcud olan Arxeyin kristal qalıqlarında üstünlük təşkil edir. Nümunələr arasında böyük ərimiş təbəqələr və qranit, diorit, anortozit, həmçinin monsonitin həcmli plutonik kütlələri var. Arxey Eonuna məxsus süxurlar çox vaxt ağır metamorfikləşmiş palçıq daşları, vulkanik çöküntülər və lentşəkilli dəmir birləşmələri kimi dərin su çöküntüləridir. Vulkanik fəaliyyət bu günkü ilə müqayisədə xeyli yüksək idi və nəticədə komatitlər kimi bu gün nadir tapılan süxurlar meydana gəlirdi. Karbonatlara bu dövrdə rast gəlinmir və bu da Proterozoy dövrü ilə müqayisədə okeanlardakı həll edilmiş karbon qazının daha turşulu olduğunu göstərir.
Arxeyin sonunda, 2500 milyon il əvvəl, tektonik plitələrin aktivliyi müasir Yer kürəsi ilə oxşar ola bilər.
Ətraf-aləm
Arxey atmosferində sərbəst oksigenin demək olar ki, olmadığı düşünülür. Astronomlar Günəşin indiki parlaqlığının təxminən 70-75%-inə sahib olduğunu düşünürlər. Halbuki Yerdəki temperatur yalnız 500 milyon il əvvəldən sonra müasir səviyyələrə yaxın olmuşdur. Maye suyun varlığı çöküntü protolitlərinin metamorfizmi nəticəsində ortaya çıxan bəzi yüksək deformasiya olunmuş qneyslər tərəfindən sübut olunur. Mülayim temperatur, Yer kürəsinin tarixində sonrakı dövrlərdə daha çox miqdarda istixana qazının yaranmasına gətirib çıxara bilmiş ola bilər.
Erkən həyat
Yer üzündə erkən həyatın nə zaman yarandığı tam aydın deyil, ancaq həyatın ya Katarxey eonunun sonuna yaxın, ya da Arxey eonunun əvvəlində meydana gəldiyinə dair əsaslı dəlillər mövcuddur.
Yer üzündəki həyat üçün ən erkən dəlillər Qərbi Qrenlandiyada kəşf edilmiş 3,7 milyard illik süxurlarda tapılan biogen mənşəli qrafitdir.
Ən erkən müəyyən edilən fosillər stromatolitlərdən ibarətdir, onlar sianobakteriyaların dayaz suda yaratdığı mikrob örtükləridir. Ən qədim stromatolitlər Qərbi Avstraliyada kəşf edilmiş 3,48 milyard illik qumdaşında aşkar edilmişdir. Stromatolitlər Arxey boyunca rast gəlinir və Arxeyin sonlarında birlikdə yaşamağa başlamışlar. Sianobakteriyalar atmosferdə sərbəst oksigen meydana gəlməsində mühüm rol oynayırdı.
Arxeydə həyat Prokariot adlanan sadə tək hüceyrəli orqanizmlərlə(nüvələri olmayan) məhdudlaşır. Bakteriyalara əlavə olaraq Arxeydə mikrpfosillər də də müəyyən edilmişdir. Arxeydən məlum olan eukariot fosilləri yoxdur, baxmayaraq ki, Arxeydə heç bir dəlil qoymadan inkişaf etmiş ola bilərlər. Viruslar kimi ultramikroskopik hüceyrəsiz parazitlər üçün fosil sübutları aşkar edilməyib. Yerdəki fosilləşmiş qalıqlardan tapılan mikroblar həyatın 3.22 milyard il əvvəl quruda qurulduğunu göstərir.
Luiza Katrin Adams
Luiza Katrin Adams (ing. Louisa Adams; ) — ABŞ siyasətçisi, 8-ci Prezidenti Con Kuinsi Adamsın həyat yoldaşı.
Frederik Bintsamu
Frederik Bintsamu — Konqo Respublikası protestant din xadimi və "yarıdindar" üsyançı "Ninca" qrupunun lideri.
Frederik Bintsamu 29 avqust 1964-cü ildə Brazzavildə anadan olmuşdur. O, 2007-ci ilin aprelində Brazzavildə mərkəzi hökumətlə sülh sazişi imzalamışdır. Müqaviləyə əsasən, Bintsamu sülh və təzminatlara cavabdeh olan nazir müavini vəzifəsi müqabilində öz milislərini dağıtmalı idi.
Bintsamu, nəhayət, 28 dekabr 2009-cu ildə Sülh Dəyərlərinin Təbliği və Müharibənin Dağıntılarının Bərpası üzrə Baş Nümayəndə kimi rəsmi vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Respublikaçılar Milli Şurasının namizədi kimi dayanan Bintsamu 2014-cü ilin sentyabrında keçirilən yerli seçkilərdə Pul departamentində yerləşən Mayamada yerli məclis üzvü seçilmişdir.
Rotmans
Rotmans — Britaniya tütün istehsalçısı idi. 1999-cu ildən istehsalı dayandırılıb.
Tehran Mənsimov
Həyatı
Tehran Cavid oğlu Mənsimov 1972-ci il avqustun 24-də Qusar rayonunun Düztahir kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Qusar rayonunda almış, 1989-cu ildə məktəbi bitirmişdir. 1990-cı ildə hərbi xidmətə çağırılıb, Orta Asiya respublikalarını əhatə edən Türküstan hərbi dairəsinin hava desant qüvvələrinin Özbəkistanda yerləşən hərbi hissəsində qulluq edib. 40-a yaxın millətin nümayəndəsinin xidmət etdiyi hərbi hissədə yeganə azərbaycanlı olub. Bu qoşun növündə əlbəyaxa döyüş fəndlərini bilmək vacib imiş. Əlbəyaxa döyüş üzrə Düşənbədə təşkil olunan hərbi dairə birinciliyində altı ayın əsgəri olsa da, bütün rəqiblərinə qalib gələrək finala çıxıb, finalda isə erməni rəqibini məğlub edib. Bu uğuruna görə hərbi hissənin rəhbərliyi tərəfindən mükafatlandırılıb və Səmərqənddə yerləşən serjant məktəbinə oxumağa göndərilib. Burada da fiziki hazırlığına və bilik səviyyəsinə görə fərqlənir. Məktəbdə təhsil alan 347 nəfərdən buranı bitərərkən yalnız ona və başqa bir əsgərə serjant rütbəsi verilir, qalanları isə kiçik serjant olur. 1992–2011-ci illərdə cəbhə xəttində taqım komandiri vəzifəsindən briqada komandiri vəzifəsinə qədər xidmət yolu keçib. 2011–2013-cü illərdə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasında təhsil almış, oranı birinciliklə bitirimişdir. 4 iyul 2013-cü ildən Naxçıvan Əlahiddə Ümumqoşun Ordusunda xidmətə başlayıb və Şahbuz rayonundakı hərbi hissənin komandiri olub. Göstərdiyi şücaətlər bir sıra medallara layiq görülüb. 2021-ci ilin iyun ayınadək Döyüş Hazırlığı və Tədris-təhsil İdarəsinin rəisi vəzifəsində xidmətini davam etdirmişdir. Hazırda 25 iyun 2021-ci ildən indiyədək Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təhlükəsizlik Xidmətində çalışır.
Tehran Mənsimov 1993-cü ildən taqım komandiri, bölük komandiri, taborun qərargah rəisi, tabor komandiri, kəşfiyyat hərbi hissəsinin komandiri, briqada komandirinin müavini, briqadanın qərargah rəisi, briqadanın komandiri vəzifələrində xidmət edir.
Cəmi 23 yaşında tabor komandiri vəzifəsinə təyinat alır, 4 briqadanın komandiri olur. Taqım komandiri vəzifəsindən briqada komandiri vəzifəsinə kimi xidmət etdiyi dövrdə Füzuli, Beyləqan, Ağdam, Xocavənd rayonlarının hər bir məntəqəsini, keçidini, az qala cığırını əzbər öyrənir. Atəşkəs dövründə cəbhə xəttində bir çox əməliyyatlar keçirərək düşmənə ağır zərbələr vurur, çoxsaylı itkilərə məruz qoyur.
Tehran Mənsimov hazırda Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təhlükəsizlik Xidmətində çalışır. Mənsimovun hazırda xidmət etdiyi Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Təhlükəsizlik Xidməti 16 mart 2020-ci il tarixində yaradılıb.
Hərbi xidməti
Birinci Qarabağ müharibəsində könüllü iştirak etdikdən sonra hərbi təhsil alaraq leytenant rütbəsində ordu sıralarında xidmətə başlamışdır. Taqım komandirliyindən briqada komandirliyinə kimi Qarabağ bölgəsində xidmət etmişdir.
Atəşkəs dövründə cəbhə xəttində bir çox əməliyyatlar keçirərək düşmənə ağır zərbələr vurur, çoxsaylı itkilərə məruz qoyur. Bütün bunlar hamısı hərbi hissədə yayılaraq əsgərlər arasında ruh yüksəkliyini daha da artırırdı. 2011-ci ildə hərbi təlimlər zamanı göstərdiyi yüksək hərbi döyüş hazırlığı potensialı müsbət qiymətləndirilir və hərbi təhsilini davam etdirmək üçün Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasına göndərilməsi təklifi səslənir. İmtahanlarda ən yüksək nəticəni göstərərək akademiyaya qəbul olunur. Bundan sonra ikiillik akademik hərbi təhsil müddəti başlayır. 2012-ci ildə Türkiyədə NATO üzvü olan dövlətlərin ordu qərargahları arasında qərar qəbuletmə prosesi ilə bağlı keçirilən yarışda Azərbaycan Ordusunun hərbçilərinə Tehran Mənsimov rəhbərlik edir. 2013-cü ildə imtahanlarda ən yüksək nəticəni göstərərək akademiyanı birinciliklə bitirən Tehran Mənsimovun həyatının Naxçıvan dövrü başlayır.
I və II Qarabağ savaşının iştirakçısı Polkovnik Tehran Mənsimov. "Azərbaycan Bayrağı" ordeni və "İgidliyə görə" medalı, "Vətən uğrunda" medalı, "Xocavəndin azad olunmasına görə", "Füzulinin azad olunmasına görə", "Şuşanın azad olunmasına görə","Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 10 illiyi" yubiley medalı,"Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 90 illiyi" yubiley medalı, "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 95 illiyi" yubiley medalı, "Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi" yubiley medalı, III dərəcəli "Qüsursuz xidmətə görə" medalı, II dərəcəli "Qüsursuz xidmətə görə" medalı, I dərəcəli "Qüsursuz xidmətə görə" medalı, III dərəcəli "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı", II dərəcəli "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı, I dərəcəli "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı, Hərbi əməkdaşlıq sahəsində xidmətlərinə görə", "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrin veteranı", "Şücaətə görə", "Vətən Müharibəsi iştirakçısı", medalları ilə təltif olunmuş, Şuşanın azadlığını təmin edən hərbi əməliyyat qruplaşmalarının rəhbəri olmuşdur.
Birinci Qarabağ Müharibəsi
1990-cı ildən 6 yanvar 1992-ci ilədək Sovet Ordusunun sıralarında hərbi xidmət keçmiş, Azərbaycan Milli Ordusunda xidmətə başlamışdır. Könüllü olaraq Birinci Qarabağ müharibəsinə yollanmış və müxtəlif istiqamətlərdə gedən döyüşlərdə fəal iştirak etmişdir. 1992-ci ilin fevralından Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbində kurs keçmiş, bir il sonra leytenant rütbəsi almışdır. 1992-ci ilin yanvarında 64 azərbaycanlı əsgər yoldaşı ilə Özbəkistandakı xidməti tərk edərək, I Qarabağ müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. 1991-ci ilin dekabrın son günlərində hərbi dairə üzrə xidmət edən azərbaycanlıları bir yerə yığaraq, Azərbaycana getmək istəyənə icazə verdiklərini deyirlər. 1992-ci ilin yanvar ayının ilk günlərində hərbi dairə üzrə 64 azərbaycanlı Tehran Mənsimovun rəhbərliyi ilə bilet alaraq Türkmənistana, oradan da bərə ilə Bakıya gəlirlər. Onların bir qismi evlərinə getmiş, digərləri isə Biləcəridə hərbi komissarlığa müraciət edərək, Qarabağda könüllü döyüşmək üçün orduya yazılmışdır. Tehran Mənsimov da həmçinin bu qrupda idi. Biləcəridə hərbi nümayəndələr Laçına göndərilmək üçün tabor hazırlandığını xəbər edirlər. Tehran Mənsimov hərbi komissarlığın təlimatı ilə döyüş hazırlığını təkmilləşdirmək üçün, Üçtəpədə yeni yaranan "N" saylı hərbi hissəyə gəlir. Tehran Mənsimovun hazırlığı, hərbi biliklərini yoxlandıqdan sonra taqım komandiri təyin edilir. Növbəti gün təcili döyüş əmri verilərək, hərbi hissə Füzuliyə dislokasiya olunur. 1992-ci ildə təqdimatla Bakı Ali Ümumqoşun Komandirlər Məktəbinə kəşfiyyat ixtisası üzrə oxumağa göndərilir. Orduda kadr, zabit çatışmazlığına və şiddətli döyüşlərin getdiyinə görə çox qısa kurs keçməli, sonda isə kiçik leytenant rütbəsi alaraq xidmətə başlamalı idilər. 1993-cü ilin mart ayında təhsilini başa vurur və 354 nəfərin içində yalnız Tehran Mənsimov, leytenant rütbəsi alaraq, taqım komandiri təyin olunur.
Əməliyyatlar
Tehran Mənsimov 1994-cü ildə keçirilən Horadiz əməliyyatının iştirakçısı olub. 2011-ci ildə hərbi təlimlər zamanı göstərdiyi yüksək hərbi döyüş hazırlığı potensialı müsbət qiymətləndirilir və hərbi təhsilini davam etdirmək üçün Silahlı Qüvvələrin Hərbi Akademiyasına göndərilməsi təklif edilir. İmtahanlarda ən yüksək nəticəni göstərərək akademiyaya qəbul olunur. Bundan sonra 2 illik akademik hərbi təhsil müddəti başlayır.
2013-cü ildə imtahanlarda ən yüksək nəticəni göstərərək akademiyanı birinciliklə bitirən Tehran Mənsimovun həyatının Naxçıvan dövrü başlayır. O zaman fəaliyyət göstərən, beşinci ordu korpusunun "N" saylı dağatıcı briqadasının komandiri kimi dövlət sərhədinin 96 km-lik hissəsində müdafiə tapşırığını yerinə yetirir. İrəvandan gələn yollar, o cümlədən Laçın dəhlizi briqadanın müşahidəsi altında idi. Cəbhə xəttindən fərqli olaraq Naxçıvan istiqamətində atəşkəsin pozulması nadir hallarda olurdu və Azərbaycan Ordusu dərhal düşmənin cavabını verirdi.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Naxçıvan Əlahiddə Ümumqoşun Ordusunun zabiti olan Tehran Mənsimov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində fəal iştirak etmişdir. Noyabrın 4-dən 8-nə qədər davam edən Şuşa uğrunda döyüşlərdə şəhərə girən ilk zabitlərdən olmuşdur.
Vakxanaliya
thumb|250x250px|Dionisin zəfəri. Müəllif: [[Nikola Pussen. 1635–1636-cı illər.]] Vakxanaliya — Qədim Romada e.ə. V–II əsrlərdə Yunanıstan və Kiçik Asiyadan mənimsənilmiş Dionisin (Vakx) şərəfinə mistik şənliklər. E.ə. II əsrdən bu şənliklər orgiya xarakteri almışlar. Vakxanaliya əvvəlcə ilin üç günü gizli şəkildə keçirilirdi və burada yalnız qadınlar iştirak edirdilər. Sonralar kişilər də şənliklərə qatılmağa başladı və onlar ayda beş dəfəyə qədər keçirilməyə başlandı. E.ə. 186-cı ildə Roma senatının xüsusi fərmanı ilə vakxanaliya qadağan edilmişdir. Buna baxmayaraq, İtaliyanın cənubunda gizli şəkildə keçirilməyə davam edilmişdir.
Tehran Mənsimov
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Oktyabr ayının 28-də Azərbaycan Müdafiə nazirinin əmri ilə Tehran Mənsimov Şuşa istiqaməti üzrə əməliyyat qruplaşmalarının rəhbəri təyin olunur. Döyüşlərdə iştirak edən "N" saylı iki motoatıcı briqadanı və digər iki briqadanın taborları onun tabeliyinə verilir. Hadrut ətrafında mövqe tutan hərbi birləşmələrin istiqaməti Daşaltı və Şuşa idi. Tehran Mənsimovun həyatının əsas missiyası başlayırdı.- Sağ tərəfdə "N" saylı digər briqada və həmlə taboru, sol tərəfdən isə xüsusi təyinatlılar Şuşaya doğru hücuma keçməliydilər. Noyabrın 1-də hücuma başlayaraq ermənilərin qarşımızdakı mövqelərini darmadağın etdilər və gəlib Xocalı rayonunun Sığnaq kəndinə çatdılar. Burdan da Çanaqçı kəndinə doğru irəliləyirlər. Hərbi texnika ilə 200-dən artıq hərbçi 31 avtomobildə — KamAZ və URAL-da hərəkətdə olurlar. Avtomobillərin hərəkəti çətinləşmişdi, əslində, artıq mümkün deyildi.
Motoatıcı dəstələrin önündə gedən kəşfiyyatçılar, xüsusi təyinatlılar artıq döyüşürdülər və onlarla hava rabitəsi ilə əlaqə saxlamaq da əməliyyatın məxfiliyi baxımından qadağan edilmişdi. Hər tərəfdən düşmənlə əhatələnmiş, hər cığırında erməni mövqeyinin yerləşdiyi ərazidə hərbi texnikanı və şəxsi heyəti hərəkət etdirmək böyük risk idi.
Öncə Meçtaqlar ərazisində "Cəhənnəm dərəsi" deyilən yerdə düşmən mühasirəsinə düşürlər. Ağır artilleriya zərbələrindən əlavə onların dronları da davamlı təhlükə yaradırdı. Çətinliklə mühasirəni yarıb, Çanaqçıya çatarkən meşədə növbəti mühasirəyə düşürlər.
Yenə də ağır artilleriya hədəfində idilər. Erməni artilleriyası maşın kolonunun ön və arxa avtomobillərini sıradan çıxartdı. Həm qarşıya, həm də geriyə hərəkət mümkünsüz idi. Düşmənin zərbələrini dəf etmək üçün şəxsi heyətlə maşınlardan düşərək kiçik daldalanacaqda mövqe tuturlar. Mühasirəni yarmaq üçün kəşfiyyat komandiri kapitan Elmar Allahverdiyevə əmr edir ki, kolonun önündəki zədələnmiş URAL maşınını dərəyə ataraq yolu açsınlar. Polkovnik-leytenant Cahandar Əhmədov və kapitan Elmar Allahverdiyev 15 nəfərlə birgə yanan maşını yoldan kənarlaşdırıb dərəyə atırlar. Ağır artilleriya zərbələri altında irəliləməyə başlayırlar. Hərbi qaydalara görə, Tehran Mənsimov sonda irəliləməli gərəksə də, vəziyyətin çox gərgin və həssas olduğunu nəzərə alaraq, ilk URAL-a əyləşir və kolonu mühasirədən çıxarda bilir.
Çanaqçıya çətinliklə çatırlar. Burada da düşmən çox ciddi müqavimət göstərir. Bu zaman qərargahdan növbəti gizli döyüş tapşırığı gəlir. Məxfiliyi qorumaq üçün əmr əldən-ələ ötürülmək şərtilə zərfdə göndərilmişdi. Tapşırığın istiqamətini öyrənən kimi zərfi içindəki yazı ilə bərabər dərhal yandırır. Növbəti hədəf Daşaltı idi. Həmin gecə Sığnaqla Daşaltının arasındakı strateji yüksəklikdə mövqe tuturlar. Daha sonra buradan ərazinin kəşfiyyatını həyata keçirərək Daşaltıya hücumu dəqiqləşdirirlər. Müəyyən edilir ki, sağdan, soldan və mərkəzdən hansı bölmələr hücum edəcək. Ermənilər güclü müdafiə mövqeləri qurmuş və xeyli ağır texnika, şəxsi heyət cəlb etmişdilər. Onlar isə yalnız atıcı silahlarla silahlanmışdılar: avtomat, pulemyot və snayper.
Düzgün döyüş planlaşdırması, hərbçilərimizin peşəkarlığı və əsgərlərimizin qəhrəmanlığı nəticəsində noyabr ayının 4-də Daşaltı kəndini işğaldan azad etdik. Çox yaxın məsafədən döyüş getdi və kəndi azad etdikdən sonra 190 erməni meyiti saydıq. Bundan sonra ermənilər kəndi aramsız artilleriya atəşinə tutdular və əks-hücumlarla geri qaytarmağa cəhd etdilər, amma hər dəfə itki verərək geri çəkilməyə məcbur oldular.
Noyabrın 5-i səhər tezdən sakitlik idi. Daşaltını azad edəndən sonra tapşırıq Şuşadan Xankəndi istiqamətinə yolu bağlamaq idi. Birdən ermənilər Şuşakənd-Daşaltı, Şuşa-Daşaltı, Keybalı-Daşaltı və Laçın tərəfdən Daşaltıya yenidən əks-hücuma başladılar. Düşmənin təxminən 4 tabora yaxın qüvvəsi ilə 6 saat gərgin döyüş getdi. Hər tərəfdən ordumuzu güclü atəşə tutdular, yalnız Daşaltıya gəldikləri arxa səmt açıqdı. Bu zaman əsgərlərimizdən biri arxadan rabitə ilə xəbər verdi ki, ermənilər meşənin və çayın içi ilə kəndə doğru irəliləyirlər. Bu o demək idi ki, biz Daşaltıda mühasirəyə düşə bilərlər. Dərhal qabaqlayıcı tədbirlər görüldü və Tehran Mənsimov Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı kapitan Ramazan Hudulova iki saat müddətində 13 nəfərlik qrupla Laçından gələn yolu bağlamağı əmr etdi və sol tərəfdən düşmənin yolu bağlandı.
Həmin gün ermənilər bütün iriçaplı silahlardan — minaatanlardan, "Qrad" qurğusundan, "Şilka"dan Daşaltını atəşə tutaraq dəfələrlə hücuma keçdilər, lakin Tehran Mənsimovun tabeliyində olan şəxsi heyət bir addım da geri çəkilmədi və qəhrəmancasına kəndi saxladılar. Onlardan 67 nəfər şəhid oldu, 120 nəfər yaralandı. Bu döyüşdə nə qədər erməni məhv etdikləri dəqiq deyildi, çünki bütün ətraf yüzlərlə erməni cəsədi ilə dolu idi.
Artıq Xankəndi-Şuşa, Laçın-Şuşa yollarını bağlamış, düşmənin hərəkətini tam dayandırmışdılar. Şimal-qərbdən Şuşa hüdudlarına daxil olmuşdular. Tehran Mənsimovun rəhbərlik etdiyi bölmələrlə noyabrın 5-dən 6-na keçən gecə Laçın yolunu keçərək Keybalı yaşayış məntəqəsi tərəfdən Şuşa ətrafındakı meşəyə daxil oldular. İsa bulağı tərəfdən dolayı yollarla gəlib Xankəndi yolunda digər istiqamətdən polkovnik Fuad Qasımovun rəhbərliyi ilə hücum edən Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrimizlə birləşdilər. Qəfil məlumat gəldi ki, Şuşa, Şuşakənd, Xankəndi, Muxtarkənd tərəfdən ermənilər yenidən əks-hücuma keçdilər. Qabaqda gələn iki erməni tankını məhv etdilər və döyüş başladı. Yuxarı komandanlığın tapşırığı ilə polkovnik Fuad Qasımovla bir yerdə qərar qəbul edirlər ki, artıq Şuşaya daxil olmağın vaxtıdır. Tehran Mənsimovun tabeliyində olan 94 nəfərdən bir hissəsini meşədə saxlayır ki, Keybalılar tərəfdən hücumun qarşısını alsınlar.
Tehran Mənsimov "N" saylı motoatıcı hərbi hissənin komandiri polkovnik Vilayət Quliyevə deyir ki, tanklar hazır olsun və Daşaltı tərəfdən Şuşaya girəcəklər. İki tankı da Laçından gələn yola çıxarmağı tapşırır. Şəxsi heyətlə qayalıqlarla Şuşaya tərəf hərəkət etməyə başlayırlar. Qayalıqlarla dırmanıb, yaxın məsafədən qarşıda mövqe tutan erməniləri məhv edirlər.
Artıq noyabrın 6-da Şuşada idilər. Şəhərin içində güclü döyüşlər getdi, ermənilərin 3 əks-hücumunu dəf etdilər. Həmin gün Şuşada hücumu dərinliyə doğru daha da genişləndirdilər, hücum istiqamətində küçə və prospektləri, yaşayış və qeyri-yaşayış obyektlərini düşməndən təmizlədilər. Sonrakı günlərdə də Azərbaycan Ordusunun hərbi geyimində olan erməni xüsusi təyinatlıları və diversantlarına şəhərdə dəfələrlə rast gəlindi.
Noyabrın 7-də ermənilər Şuşanı geri qaytarmaq üçün 1000 nəfərdən artıq heyətlə yenidən hücuma keçdilər. Yer-göy silkələnirdi, şəhər güclü artilleriya atəşinə tutulurdu. Həmin gün 4 əks-hücumun qarşısını aldılar. Şuşa yolu artıq təmizlənirdi və şəhərin müdafiəsinin təşkili üçün Tehran Mənsimov iki tank və bir piyada döyüş maşınının bura gətirilməsini əmr etdi. Artıq Xankəndinə gedən yolu nəzarətə götürmək lazım idi.
Hərbi hissələrin nömrələrini məxfi saxlamaq vacibdir. Ancaq 181 saylı hərbi hissənin adını tarix üçün xüsusi qeyd etmək lazımdı. Onlar Şuşanın azadlığı üçün böyük qəhrəmanlıqlar göstərdilər. Polkovnik Vilayət Quliyevin rəhbərliyi altında bu hərbi hissə böyük şücaətlərə imza atdı.
Bu hərbi hissə də iki tank və iki piyada döyüş maşını ilə Laçın istiqamətindən gələn erməni qüvvələrini və texnikasını saxlamaq üçün göndərildi. Sol tərəfdən Daşaltıya gedən yolu tutmaq üçün təxminən 200 nəfərlik şəxsi heyət yönləndirildi. Onlar düşmənin o cinahdan 10 tankının irəliləməsinin qarşısını aldılar.
Noyabrın 8-də ermənilər şəhərə "İskəndər" raketi ilə zərbə endirdilər, amma artıq şəhər Azərbaycan Ordusunun nəzarətində idi və ermənilər heç bir şey edə bilməzdilər. Bütün şəhər düşməndən təmizlənmiş, bölmələrimiz etibarlı müdafiə mövqeləri tutmuşdular. Əlbəttə ki, düşmən bu təslimçiliyi ilə barışmaq istəmirdi. Buna görə də Laçından Şuşaya gedən yola nəzarəti gücləndirir və şəhərdən Xankəndiyə doğru qaçan erməni dəstələrini məhv edirdilər.
Elə noyabrın 8-i Şuşakənd-Şuşa, Muxtarkand-Şuşa, Xankəndi-Şuşa və digər istiqamətlərdən erməni qüvvələri və texnikası şəhərə əks-hücuma keçdi. Şuşa və Xankəndiyə gedən yol eynidir və ordumuzun nəzarətində idi. Cəmi 50 döyüşçü ilə düşmənin intensiv artilleriya, raket və minaatan atəşi altında mövqelərimizi qoruyurdular. Hər metrə bir mərmi düşürdü. Düşmən onilliklər boyu əraziyə hakim olduğundan, coğrafi relyefi əla bilirdi, buna görə də şiddətli artilleriya atışı və çoxsaylı heyətlə hücuma əminliklə başladı. Ancaq geri oturduldu və böyük itki verdi.
9 noyabrda düşmən yenidən geniş əks-hücum əməliyyatı keçirdi. Sübh tezdən başlayan hücum intensiv artilleriya atəşləri ilə davam etdi. Ermənistan cəbbəxanasında olan ən ağır və dağıdıcı bütün silahlarından — "Smerç" reaktiv raket və "TOS" ağır odsaçan artilleriya sistemlərindən, kaset mərmilərindən və digər bu kimi ağır artilleriya vasitələrindən istifadə etdi.
Şuşanın bütün binaları hədəfə alındı. Xüsusilə ordumuzun müdafiəni qurduğu qala şiddətli atəşə məruz qaldı. Əslində, bütün hədəflər düşmənə məlum idi, buna görə də hətta ən yüksək yerdə yerləşən qalanın hər qarışına bir mərmi düşürdü. Şəhərdə dəhşətli vəziyyət yaranmışdı. Axşam saat 7 radələrində düşmən yenidən əks-hücuma keçdi. Xankəndiyə gedən yolun sol tərəfində bir qüllənin və böyük xaçın yerləşdiyi yüksəklik tərəfdən 30 nəfər və Xankəndi tərəfdən isə 40 nəfər qara forma geyinmiş erməni silahlısı hücuma keçir. Hiss olunur ki, bunlar xüsusi təlim keçmiş bölmələrdir. Polkovnik Vilayət Quliyev yüksəklikdən irəliləyən düşməni BMP-2 atəşi ilə, digər istiqamətdə yığılmış düşmən qrupunu isə iki tank əleyhinə idarə olunan raketlə məhv edir. Həmin gün onların əks-hücumu yatırılır, gecə isə pilotsuz təyyarələrimizin işinə mane olan "TOR" hava hücumundan müdafiə kompleksini məhv edilir.
Tehran Mənsimov həmin günlərin qürurunu və həm də ağrısını hələ də eyni həyəcanla yaşayır:
— Noyabrın 9-da saat 23:45-də elan olundu ki, 15 dəqiqədən sonra atəşkəs qüvvəyə minir. Hesab etdim ki, bu da əvvəlkilər kimi simvolik atəşkəs olacaq. Ancaq bir müddət sonra Ermənistanın təslim olmasından xəbər tutduq. Sevincimizin hədd-hüdudu yox idi! Gün ərzində ermənilər dəfələrlə atəşkəsi pozdular və bizi cavab tədbirlərinə təhrik etməyə çalışdılar. Ancaq təxribata getmədik.
Tarix üçün bir daha deyirəm, qoy heç kim unutmasın: Şuşa Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr başda olmaqla, 4 hərbi hissənin (3 xüsusi təyinatlı və 181 saylı hərbi hissələr) hücumu ilə azad edildi!
Noyabrın 10-da daxili qoşunlarımızın bölmələri şəhərə daxil oldular. Mövqelərimizi daha da möhkəmləndirdik. Sonrakı günlərdə Rusiya sülhməramlılarının vasitəçiliyi ilə yüzlərlə erməni cəsədini qaytardıq. Bu, həm də bir əfsanənin, özü də canlı əfsanənin əsrlər boyu gənc nəslə örnək, nümunə olacaq ömür günlüyüdür.
Təltif və Fəxri adları
Polkovnik-leytenant Tehran Mənsimov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24 iyun 2005-ci il tarixli 860 nömrəli Sərəncamı ilə "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
Polkovnik Tehran Mənsimov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 20 iyun 2017-ci il tarixli 3006 nömrəli Sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.
15 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı ilə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.
NGC 1330
NGC 1330, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Yağfur
Yağfur (يعفور — "ceyran") — Məhəmməd peyğəmbərə (s.a.v) məxsus olduğu nəql edilən əfsanəvi eşşək.
Tarixi
Hz Məhəmmədə məxsus bu canlı haqqında bir neçə ərəb ilahiyyatçılarında fərqli fikirlər vardır. Bu səbəbdən müsəlmanlar arasında mübahisə mövzusu olaraq qalır. Tarixçi Əbu Cəfər Məhəmməd ibn Cərir ət-Təbərinin sözlərinə görə bu canlı Hz Məhəmmədə Misir hakimi Mukaukis tərəfindən Mariyə əl-Qibtiyyə (r.a) ilə birlikdə verilmişdir. Yağfur ətrafında formalaşan əfsanəyə görə o Müqəddəs İncil kitabında qeyd olunan bütün peyğəmbərlərin eşşəkləri ilə soy baxımından əlaqəlidir. Yağfuru İsa peyğəmbərin Qüdsə daxil olması zaman mindiyi eşşəyin soyundan olması ehtimal edilir. Üstəlik İncildə adı çəkilən Valaam peyğəmbərin danışan eşşəyi ilə bağlığığı bildirilir. Onun haqqında əfsanələrdən biridə Yağfurun danışan son eşşək olması ilə əlaqəlidir.
Tarixin sonrakı dövrlərində Yağfur ismi simbollaşdırılmış və kişi adı kimi istifadə olunmağa başlanılmışdır. Bununla yanaşı tarixdə Yəməni idarə edən Yağfuridlər (867–997) sülaləsi, Suriyada isə Yağfur adlı şəhər, bu adla bağlı olması ehtimal edilir.
Marta Vaşinqton
Marta Vaşinqton (ing. Martha Washington; ) — ABŞ siyasətçisi, 1-ci Prezidenti Corc Vaşinqtonun həyat yoldaşı.
Jan-Kevin Oqustin
Jan-Kevin Oqustin (16 iyun 1997-ci ildə anadan olub) — Bundesliqa təmsilçilərindən olan RB Leypziq klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusudur.
Azərbaycan millisi 2013-cü il Şahmat üzrə Avropa çempionatında
2009-cu il oktyabr ayının 21-də Polşanın paytaxtı Varşava şəhərində şahmat üzrə sayca on doqquzuncu Milli komandalar arası Avropa çempionatı təşkil olunmuşdur. Yarışda 38 kişi və 32 qadın kollektivi mübarizə aparmışdı. Turnirdə kişilər arasında 189, qadınlar arasında isə 160 idmançı iştirak edirdi ki, bunların da hər biri FİDE reytinqinə sahib idi. Çempionat 9 turdan ibarət idi və İsveçrə sistemi ilə keçirilirdi. Turnirin orta reytinq göstəricisi 2570 idi. Turnirin baş hakimi isə Aleksandr Sokolski idi. Kişilərdən ibarət milli komandamız ilk görüşünü İsveç millisinə qarşı keçirmiş və bu oyun bərabər, 2-2 hesabı ilə yekunlaşmışdır. Qadınlardan ibarət milli komandamız isə ilk görüşünü Ukrayna millisinə qarşı keçirmiş və bu oyun 1-3 hesabı ilə millimizin məğlubiyyəti ilə yekunlaşmışdır.
Jan-Kevin Oqustin
Pari Sen-Jermen
Oqustin öz peşəkar karyerasında debütünü Pari Sen-Jermen klubu ilə 8 aprel 2015-ci ildə etmişdir. O, 88-ci dəqiqədə Sent-Etyen klubu ilə qarşılaşmada Xavyer Pastoreni əvəz etmişdir. Park des Prinsesdə keçirilən görüşdə Pari-Sen Jermen Fransa Kubokunun yarımfinal mərhələsində Sent-Etyenə 4-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Azərbaycan millisi 2013-cü il Şahmat üzrə Avropa çempionatında
Məkan
Çempionat Polşanın paytaxtı Varşava şəhərinin mərkəzində yerləşən "Novotel Warszawa Centrum" otelində keçirilmişdir. Həmçinin otel çempionatın təşkilatçısı və tərəfdaşı sayılırdı.
Jan-Kevin Oqustin
Pari Sen-Jermen
O, Monrealın Stad Saputo stadionunda keçirilən 2015 Fransa Superkuboku görüşündə 63-cü dəqiqədə Edinson Kavanini əvəz etmişdir. Həmin görüşdə PSJ Olimpik Lion klubuna 2-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
19 noyabr 2016-cı ildə Oqustin Liqa 1-də Nant klubu ilə oyunda mövsümdə ilk dəfə olaraq qol ötürməsi vermişdir. O bu ötürməni 13-cü dəqiqədə Anxel Di Mariyaya vermişdir. Həmin görüşdə klubu 2-0 hesabı ilə qələbə qazanmışdır.
RB Leypziq
6 iyul 2017-ci ildə Jan-Kevin Oqustin Pari Sen-Jermen klubundan ayrılaraq €13 milyon qarşılığında RB Leypziq klubu ilə beş illik müqavilə imzalamışdır.
Klub
1 Fransa Superkuboku görüşləri daxildir.
Şəxsi həyatı
Oqustinin valideynləri Haiti vətəndaşıdır.
Azərbaycan millisi 2013-cü il Şahmat üzrə Avropa çempionatında
1-ci raund
Teymur Rəcəbov 0,5 - 0,5 Nils Qrandelius
Eltac Səfərli 0 - 1 Hans Tikkanen
Rauf Məmmədov 0,5 - 0,5 Berq Emanuel
Qədir Hüseynov 1 - 0 Erik Blomqvist
2-ci raund
🇦🇿 2,5 - 1,5 🇧🇬
Eltac Səfərli 0.5 - 0.5 Krasimir Rusev
Rauf Məmmədov 1 - 0 Vladimir Petkov
Qədir Hüseynov 1 - 0 Petar Arnaudov
3-cü raund
🇦🇿 2,5 - 1,5 🇵🇱
Teymur Rəcəbov 1 - 0 Darius Şvers
Rauf Məmmədov 0 - 1 Mateuş Bartel
Qədir Hüseynov 0.5 - 0.5 Kamil Miton
4-cü raund
🇦🇿 2 - 2 🇭🇺
Şəhriyar Məmmədyarov 0.5 - 0.5 Viktor Erdos
Teymur Rəcəbov 0.5 - 0.5 Ksaba Baloq
Eltac Səfərli 0.5 - 0.5 Zoltan Almasi
Rauf Məmmədov 0.5 - 0.5 Tamas Banuş
5-ci raund
🇦🇿 2,5 - 1,5 🇨🇿
Şəhriyar Məmmədyarov 0.5 - 0.5 David Navara
Teymur Rəcəbov 0.5 - 0.5 Viktor Laznika
Eltac Səfərli 0.5 - 0.5 Vlastimil Babula
6-cı raund
🇦🇿 3 - 1
Teymur Rəcəbov 0.5 - 0.5 Mixeil Mçedlişvili
Eltac Səfərli 0.5 - 0.5 Levan Pansulaya
7-ci raund
🇦🇿 2 - 2 🇫🇷
Şəhriyar Məmmədyarov 0.5 - 0.5 Etyen Bakro
Teymur Rəcəbov 0.5 - 0.5 Maksim Leqrave
Rauf Məmmədov 0 - 1 Romen Eduar
Qədir Hüseynov 1 - 0 Vladislav Tkaçyov
8-ci raund
🇦🇿 2,5 - 1,5
Şəhriyar Məmmədyarov 0.5 - 0.5 Hristos Banikas
Teymur Rəcəbov 0.5 - 0.5 Yoannis Papaanno
Eltac Səfərli 0.5 - 0.5 Dimitrios Mastrovasilis
Rauf Məmmədov 1 - 0 Vasilios Kotronias
9-cu raund
🇦🇿 2 - 2 🇦🇲
Şəhriyar Məmmədyarov 0.5 - 0.5 Levon Aronyan
Rauf Məmmədov 0.5 - 0.5 Vladimir Akopyan
Qədir Hüseynov 0.5 - 0.5 Qabriel Sarqsyan
! # !! Ölkə !! Oyunçular !! Xal
Azərbaycan Dövlət Uşaq Filarmoniyası
Azərbaycan Dövlət Uşaq Filarmoniyası — Bakıda fəaliyyət göstərən filarmoniya. Uşaqlar üçün incəsənətin müxtəlif sahələri üzrə təhsil və özfəaliyyət mərkəzidir. Filarmoniya Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin tabeliyindədir.
Tarixi və fəaliyyəti
Azərbaycan Dövlət Uşaq Filarmoniyası Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 sentyabr 1991-ci il tarixli 291 saylı qərarı ilə yaradılmış, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin 18 oktyabr 1991-ci il tarixli 361 saylı əmri ilə rəsmiləşdirilmişdir.
İl ərzində filarmoniyada 4–18 yaş aralığında 500-dən artıq uşaq incəsənətin müxtəlif sahələri üzrə təhsil alır, fəaliyyət göstərirlər. Onlar arasında fərqlənənlər dünyanın müxtəlif ölkələrinin konsert salonlarında çıxış etmiş, beynəlxalq festival və müsabiqələrdə laureat adlarını qazanmışlar.
Filarmoniyanın binası 2018–2019-cu illərdə əsaslı şəkildə təmir olunmuş, 21 may 2019-cu ildə açılışı olmuşdur.
2012-ci ildən Azərbaycan Dövlət Uşaq Filarmoniyasının direktoru Azərbaycan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi Dilarə Əliyevadır.
Alanson
Alanson  — Fransanın şimal-qərbində yerləşən Normandiya regionunun  Orn departamentin inzibati mərkəzi. Kan şəhərinin 119 km cənubunda, Le-Man şəhərinin 54 km cənubda, N12 və A28 magistral yollarinın 4 km, Sart çayının Briant çayla birləşməsində yerləşir.
Tarixi
Alanson şəhərinin ilk qeydləri VII-ci əsrə aid bir sənəddə tapılmışdır. 1415-ci ildə eyni adlı hersoqun mərkəzi olmuşdur. Fransada dini müharibələr zamanı əsasən protestantlar tərəfindən idarə olunmuşdur. XVIII əsrdə şəhərdə tekstil sənayəsi inkişaf etmişdir.
Demoqrafiyası
Əhali sayının dinamikası, nəf.
İmmunoqlobin A
İmmunoqlobin A — immun funksiyasında mühüm rol oynayan antiteldir. Mütləq olaraq, hər gün qana üç ilə beş qram arasında ifraz olunur. Bu, bütün bədəndə istehsal olunan ümumiimmunqlobulinlərin 15% -ə qədərini təşkil edir.
İqA iki alt sinifə istifadə olunur (IqA1 və IqA2) və monomerik və dimerik formada istehsal edilə bilər This represents up to 15% of total immunoglobulins produced throughout the body. . IgA dimerik formasi çox yayılmışdır və həmçinin sekretor IgA (sIqA) adlanır. sIgA selikli sekresiyalarda, o cümlədən göz yaşları, tüpürcək, tər və sidik-cinsiyyət, mədə-təmizləmə traktının, prostat və tənəffüs epitelinin ifrazatlarındanda rast gəlinir. sIgA sərt mədə-bağırsaq traktının mühitində sağ qala bilir və bədən sekresiyalarında çoxalan mikroblara qarşı qoruma təmin edir. sIgA həm də digər immunoqlobulların iltihabi təsirlərini törədə bilər.
IqA1 və IqA2
IgA iki izotipdə mövcuddur: IqA1 və IgA2. Hər ikisi yüksək qlikosilləşdirilmiş zülallardır the ratio of IgA1 and IgA2 secreting cells varies in the different lymphoid tissues of the human body:. IqA1 zərdabda üstünlük təşkil etdiyi halda (~80%), IqA2-nin faizi serumdan daha yüksəkdir. IgA1 və IgA2 ifraz edən hüceyrələrin nisbəti insan bədəninin müxtəlif limfoid toxumalarında dəyişir.
IqA1, serumda olan üstünlük təşkil edən IqA alt sinfidir. Limfoid toxumaların əksəriyyətində IqA1 istehsal edən hüceyrələr üstünlük təşkil edir.
Serum IqA
Qanda IqA iltihab reaksiyalarını stimullaşdırmaq üçün immun effektor hüceyrələrində ifadə olunur. Selikli qişalarda IqA-nın yüksək yayılması polimer IgA istehsal edən plazma hüceyrələri ilə polimer immunoqlobulin reseptorunu ifadə edən selikli qişa epitel hüceyrələri arasında əməkdaşlığın nəticəsidir. Polimer IqA selikli qişalara bitişik  plazma hüceyrələri tərəfindən istehsal olunur. IqA komponentinin oliqosakarid zəncirləri epitel hüceyrələrinin üstündə oturan selikli təbəqə ilə əlaqələndirilə bilər.
Genetik
İqA istehsal etmək üçün irsi catişmamazliq səbəbindən IqA-nın azalması və ya olmaması selektiv IqA çatışmazlığı adlanır və klinik cəhətdən əhəmiyyətli immun çatışmazlığına səbəb ola bilər.
Bəzən IqA səviyyəsi aşağı olan və ya heç olmayan şəxslərdə mövcud olan anti-IqA antikorları təsadüfən tərkibində IqA olan qan məhsulları ilə transfuziya edildikdə ciddi anafilaktik reaksiyalara səbəb ola bilər. Bununla belə, IgA anafilaktik reaksiyalarından şübhələnən şəxslərin əksəriyyəti anti-IgA transfuziyasından başqa digər səbəblərə görə kəskin ümumiləşdirilmiş reaksiyalar yaşamışdır.
Mikrob
Streptokokus pneumonia və Hamophilus influenza növü, IqA-nı parçalayan proteaz ifraz edir. Bundan əlavə, Blastokstis növlərinin insan IqA-nı parçalayan sistein və aspartik protaz fermentləri yaradan bir neçə alt tipə malik olduğu göstərilmişdir.
Otoimmün və immun vasitəçiliyi
IqA nefropatiyasına böyrəklərdə IqA çöküntüləri səbəb olur. Bu xroniki xəstəlikdə IqA yataqlarının niyə meydana gəldiyi hələ məlum deyil. Bəzi nəzəriyyələr bu çöküntülərin səbəbinin anormal immun sistemi olduğunu irəli sürür.
Samuel Leonard Tilli
Həyatı
1818-ci ilin may ayında Geyctaunda anadan olan Samuel Tilli, Tomas və Susan Ann Petersin böyük oğlu idi. Atası hacı atalardan biri Tomas Tilliydən düz bir xəttlə endi. Samuel Leonardın ulu babası Samuel Tilli, sadiq adamı olaraq, Amerika İnqilabından sonra sərhədin şimalına doğru hərəkət etdi.
Geyctaundaki kilsə məktəbində dörd il sonra Leonard, 1827-ci ildə yerli liseyə girdi və dörd il daha orada keçdi. 1831-ci ildə 13 yaşında Portlanddakı qohumları ilə köçdü, Nyu-Bransuik və yaxınlıqdakı Müqəddəs Condaki aptekdə fəhlə oldu. 1838-ci ildə əczaçı kimi lisenziya almış Tilli, qohumu Tomas Peters ilə birlikdə öz aptekini açdı. 10 il müddətinə səhmlərə sahib oldular, bundan sonra Peters təqaüdə çıxdı və Tilli, yalnız 1860-cı ildə siyasi karyerasına diqqət yetirmək üçün satdığı gəlirli bir müəssisənin yeganə sahibi olaraq qaldı.
1843-cü ildə Tilli Culiya Ann Hanford ilə evləndi. 1862-ci ildə Culiyanın ölümünə qədər davam edən bu evlilikdə səkkiz uşaq dünyaya gəldi.
Mustafa Coşqunov
Mustafa Əhmədcan oğlu Coşqunov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2014-cü ilin 1-3 avqust tarixləri arasında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən döyüşlər zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Hərbi xidməti
Əsgər Mustafa Coşqunov 2014-cü ilin 1-3 avqust tarixləri arasında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən döyüşlər zamanı şəhid olub. Avqustun 1-si isə Mustafa Coşqunov doğulduğu Xaçmaz rayonunun Yeni Həyat qəsəbəsində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Coşqunov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Mustafa Coşqunov ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Naziri general-polkovnik Zakir Həsənovun sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
"Şöhrət" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
2016
Abdolbari Gozal
İstinadlar
https://president.az/az/articles/view/49984/print
Şöhrət Cabbarov
Şöhrət Əli oğlu Cabbarov (28 aprel 1995; Ölcələr, İmişli rayonu, Azərbaycan — 27 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Şöhrət Cabbarov 28 aprel 1995-ci ildə İmişli rayonunun Ölcələr kəndində dünyaya göz açmışdır. Orta təhsilini İmişli rayon Ölcələr kənd tam orta məktəbində almışdır.
Hərbi xidməti
Əvvəlcə, müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olan Şöhrət hərbi xidmət müddəti bitdikdən sonra müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Şöhrət Cabbarov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir.Füzulinin azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Şöhrət Cabbarov 27 sentyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şöhrət Cabbarov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şöhrət Cabbarov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şöhrət Cabbarov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şöhrət Cabbarov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Bir zamanlar döyüşçü (film, 2011)
Bir zamanlar döyüşçü (teluquca:అనగనగా ఓ ధీరుడు, ingiliscə:Once Upon a Warrior) — Prakaş Kovelamudi tərəfindən teluqu dilində çəkilən 2011 İngiltərə və Hindistan fantastik macəra filmidir. Film Arka Media və Disney Channel tərəfindən çəkilib. Disneyin teluqu dilində çəkdiyi ilk filmdir. Filmin gəliri 200 milyon rupi dəyərində olub.
Məzmunu
thumb|310x310px|[[Disney Channel]] İrendri xalqa bədbəxtlik gətirən bir cadugərdir.Bir quru onu həbs edir, insanların həyatlarıyla oynamasına icazə vermir. Sonra isə onu yox edir. Yox edilmədən öncə İrendri özünü bir medalyona köçürür. Ölməyinə rəğmən ruhu həmin medalyonla yaşayır. Nəvəsi Priya isə bir çingənə olaraq yaşayır. Priya cadugər ailədə böyüdüyü üçün bütün sehrləri bilir.
Yodha isə romantik qılıncoynadandır. O, Priyanı sevir. Sudiqundum kəndin ağasıdır və bütün çingənələri öldürür. Yodha onu əngəlləyir və onu məğlub edir. Lakin, Sudiqundum bir plan edir və Yodhanın əllərini bağlayaraq bütün kəndə od vurur.
Durki bütün kəndi qurtarmağa çalışır. Güclü İlan İrendriyə deyir ki, Mokhanın qanı ona əsl gücü verər. İrendri adamlarını Mokhanın yanına göndərir. Lakin, Yodha hamısını öldürür. Mokhanın və Priyanın sağ olduğunu görür və onları qurtarır. Mokhanın ilahi gücüylə Yodhanın gözləri görməyə başlayır. Yodha elə edir ki, İrendri tamam yox olur və heç bir yerdə onun əsər-əlaməti qalmır. Kənd bayramını edir.
Mükafatlar
thumb|277x277px|Baş rolda Siddhart Narayan