cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qobustan Dövlət Tarixi-Bədii Qoruğu
Qavaldaş musiqi aləti
Böyükdaş və Cingirdağda olan və "Qavaldaş" adlanan daş musiqi qurğuları qədim qobustanlıların böyük ixtirası kimi dəyərləndirilir. Oxun icad olunması qəbilə adamlarının maddi güzəranı üçün nə qədər lazım idisə, zərb musiqi qurğusu – "Qavaldaş"ın yaradılması da musiqi zövqlərini təmin etmək, rəqs və mahnı mərasimləri düzəltmək üçün olduqca əhəmiyyətli idi. Qədim insanların boyu da 2 metr-ə çatırdı.
Cingirdağdakı "Qavaldaş"ın quruluşu belədir: təpənin döşündə yastıq kimi iki iri daşın üstündə üçüncü daş qoyulmuşdur. Bu daş altdakılar nisbətən xeyli yastıdır. Alt daşlarla üst daş arasında boşluq vardır və dərə ilə cərəyan edən hava axını bu boşluqdan keçir.
Bu möhtəşəm musiqi qurğuları bu gün də yerlərində durur və öz quruluşları, qeyri-adi səsləri ilə qoruğa gələnlərin böyük diqqətinə və heyrətinə səbəb olur. Bu alət cox qədim alətdir
Morane
thumb|200px|left|Atollun kosmosdan təsviri. Morane — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası).
Coğrafiya
Atollun sahəsi 2 km²-dir. Daxilində laqun vardır. Manqareva atollundan 110 km məsafədə yerləşir.
İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Qambe kommunasına daxildir.
Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada yaşayış yoxdur.
Aglaia agglomerata
(Aglaia agglomerata) —   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hacallı (Zəngilan)
Hacallı — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun Hacallı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Kənd düzənlikdədir. Yaşayış məntəqələri hacıllı/hacıalılı tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Etnotoponimdir.
21 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Əhalisi
"1886-cı il ailə siyahılarından çıxarılmış Zaqafqaziya diyarının əhalisi haqqında statistik məlumatlar toplusu"na görə, kənddə 63 evdə 299 şiə kürd yaşayırdı.
Bulbophyllum sarasinorum
(Bulbophyllum sarasinorum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Omar Sivori
Enrike Omar Sivori — karyerası ərzində hücumçu mövqeyində çıxış etmiş italyan əsilli argentinalı keçmiş futbolçu və məşqçi. Klub səviyyəsində 1950-ci illərin sonu və 1960-cı illərin əvvəllərində İtaliyanın Yuventus klubundakı çıxışları ilə tanınır, bundan başqa vətəni Argentinada River Pleyt və İtaliyanın daha bir təmsilçisi Napolidə də oynamışdır.
Lyuk Mitçell
Lyuk Devid Mitçell - tanınmış avstraliyalı kino aktyor və fotomodel. Gənc yaşlarında peşəkar tennisçi olmağı arzulayırdı.
Bioqrafiya
Mitçell 17 aprel 1985-ci ildə Qold Kost şəhərində anadan olub. Onun valideynləri daha sonralar boşanaraq hər biri yenidən ailə qurmağa çalışırlar. Mitçellin 3 qardaşı və Bri adında kiçik bacısı var. Onun kiçik qardaşı Bencamin Mitçell peşəkarlıqla böyük tennis ilə məşğul olur və dünyanın 250 ən yaxşı tennis oyunçuları sırasına daxildir, böyük qardaşı isə tennis məşqçisidir. Təhsilini Lyuk Kvinslend-Neranq Orta məktəbində almışdı. 2009-cu ildə o aktrisa Rebekka Brids ilə görüşməyə başlayır. 2013-cü ilin yanvar ayında cütlük evlənməyə gərar alır.
Karyera
Lük karyera üzrə təhsilini Film and Television Studio International şirkətində almışdı. Melburnda işləyən zaman, ona «Qonşular» teleserialında Kris Nayt rolunu oynamaq barədə təklif gəlir. Təklifi gəbul edən Lyuk ümumilikdə serialın 11 epizodunda çəkilir.
Daha sonra o doğma şəhərinə qayıdaraq, «H2O: Sadəcə su əlavə et» filmində çəkilir. 2009-cu ilin iyun ayında Lyuk Sidney şəhərinə köçür və artıq 2010-cu ildə Home and Away teleserialında Romeo Smitt rolunu oynayır. Özünün ilk mükafatını Lyuk 2010-cu ildə qazanır (Logie Award).
Artur Lenk
Artur Lenk — İsrailin Azərbaycanda Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri.
Həyatı
Artur Lenk 1964-cü ildə ABŞ-nin Nyu-Cersi ştatında doğulub. 1983-cü ildə İsrailə köçüb.
1990-cı ildə Yerusəlimin Hebryu Universitetinin hüquq fakültəsində bakalavr pilləsini bitirib. 2003-cü ildə həmin universitetdə beynəlxalq hüquq üzrə magistr dərəcəsini alıb. 1990-1994-cü illərdə vəkil kimi çalışıb. 1994-1996-cı illərdə İsrail Xarici İşlər Nazirliyinin Asiya bölməsində müxtəlif vəzifələrdə işləyib. 1996-1998-ci illərdə İsrailin Hindistandakı səfirliyinin mədəniyyət və akademik məsələləri üzrə ikinci katibi olub. 1998-2000-ci illərdə İsrailin Los-Ancelesdəki baş konsulluğunda ictimaiyyətlə əlaqələr üzrə konsul postunu tutub. 2000-2005-ci illərdə İsrailin Xarici İşlər Nazirliyinin Beynəlxalq Hüquq və Hüquqi Məsləhətlər üzrə departamentində çalışıb. 2002-2005-ci illərdə paralel olaraq hökumət sözçüsü və xarici siyasət, diplomatiya məsələləri üzrə mühazirəçi olub.
2005-ci ilin martından isə İsrailin Azərbaycanda Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri olub.
Artur Lenk evlidir, üç qızı var.
Tamara Əhmədova
Tamara Əhmədova (27 dekabr 1924, Ağdaş — 24 fevral 2012, Bakı) — pedaqoji elmlər namizədi (1954), dosent (1961).
Həyatı
Əhmədova Tamara Rəsul qızı 27 dekabr 1924-cü ildə Ağdaş şəhərində anadan olub.
1947-ci ildə V. İ. Lenin ad. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunu (indiki APU) bitirib.
1947-ci ildən V. İ. Lenin ad. ADPİ-də alman dili müəllimi işləyib.
1954-cü ildə Moskvada namizədlik dissertasiyası müdafiə edib.
1954-cü ildən V. İ. Lenin ad. APİ xarici dillər kafedrasında alman dili müəllimi.
1961-ci ildən dosent, xarici dillərin tədrisi metodikası kafedrasının müəllimi, 1971-ci ildən isə dosenti olmuşdur.
Maarif Nazirliyi yanında Elmi-Metodik Şuraya 10 ildən çox rəbərlik etmişdir. Eyni vaxtda orada alman dili üzrə metodist-inspektor işləmişdir.
1994-cü ildən qəbul komissiyası yanında ekspert və seminar rəhbəridir.
50-dən çox elmi-praktik məqalənin, proqram və vəsaitlərin müəllifi, azərbaycandilli ümumtəhsil məktəbləri üçün alman dili üzrə bir çox dərsliklərin müəllifi və redaktorudur. "Məktəblinin almanca-azərbaycanca lüğəti"nin rəhbəri və redaktorudur (2001).
"Xalq maarifi əlaçısı" döş nişanı (1971), "Rəşadətli əməyə görə", "Əmək veteranı" medalları ilə təltif edilmişdir.
Üç övladı var. Azərbaycan, rus, alman, ingilis dillərini bilib.
thumb|Əhmədova Tamara Rəsul qızı
Dördbucaqlı
Dördbucaqlı — bir müstəvi üzərində dörd təpəsi və dörd tərəfi olan çoxbucaqlıya deyilir. Dördbucaqlılar qabarıq və çökük(qabarıq olmayan) olur.
Qabarıq dördbucaqlı-tərəfləri özündə saxlayan düz xəttlər üzərində dördbucaqlının daxilinə aid nöqtə yoxdursa,bu dördbucaqlı Qabarıq Dördbucaqlı adlanır.
Xassələri
İxtiyari qabarıq dördbucaqlının sahəsi diaqonalları ilə aralarındakı bucağın siniusunin hasilinin yarısına bərabərdir.
Dördbucaqlının bucaqları cəmi 360°-yə bərabərdir.
Dördbucaqlının daxilinə yalnız və yalnız o halda çevrə çəkmək mümkündür ki, onun qarşı bucaqlarının cəmi 180°-yə bərabər olsun:
.
Dördbucaqlının xaricinə yalnız və yalnız o halda çevrə çəkmək mümkündür ki, onun qarşı tərəflərinin cəmi bir-birinə bərabər olsun:
Dördtərəfli
Baxmayaraq ki, bu ad dördbucaqlı adına ekvivalent ola bilər, bu anlayış üçün bəzi məna əlavə olunur. Belə ki, heç bir ikisi paralel olmayan və heç bir üçü bir nöqtədən keçməyən dörd düz xətt dördtərəfli adlanır. Bu cür konfiqurasiyaya Evklid həndəsəsinin bəzi iddialarında rast gəlinir ki, (məsələn, Menelay teoremi, Qauss düz xətti, Ober düz xətti və s.) tez-tez bütün düz xətlər qarşılıqlı əvəz oluna bilirlər.
Li Ka-şinq
Li Ka-şinq (d. 29 iyul 1928, Çaojou, Çin ) — Çin milyonçusu, dünyanın ən zəngin adamlarından biri. "Cheung Kong Group" və "Hutchison Whampoa" şirkətlərinin sahibi.
Həyatı
"Atam məndə öyrənmək və həyatda nəyin əsas olduğunu bilmək arzusu yaratdı. Həyatımda proseslərin necə inkişaf etməsindən asılı olmayaraq, atamın mənimlə fəxr etməsi üçün hər şey edəcəkdim." Li Ka-şinqin uşaqlığı müharibə illərinə təsadüf etdiyindən çox ağrılı və səfalət içində keçib. Belə ki, onun 8 yaşı olanda Yaponiya Çinə qarşı hərbi əməliyyatlara başlayır. Ailə daimi yaşayış yerindən ingilislərin nəzarətində olan Honkonqa üz tutur. Atası özü ilə ancaq ən dəyərli əşyalarını - şagirdlərinin hədiyyə etdiyi kitabları götürür. Honkonqda yaşayan varlı tacir qardaşının onlara dəstək olacağını düşünür. Lakin qardaşı onu və ailəsini evinin yaxınlığına belə buraxmır. Ailə günlərlə küçədə yaşadıqdan sonra bir balıqçının komasına yerləşir. Bir il sonra Linin atası vərəmdən vəfat edir. Qardaşı ailəni dolandırmaq üçün əmisinin qapısında fəhlə işləyir. Sonradan həmin günləri xatırlayan Li Ka-şinq belə deyir:
Təhsili və fəaliyyəti
ndə məzunlara diplomların təqdim edilməsi mərasimində]] Sosial, maddi çətinliklərə rəğmən, Honkonqa yerləşdikdən sonra təhsilini davam etdirməsi üçün valideynləri onu məktəbə qoyurlar. Çətinliklər fonunda Li Ka-şinq təhsil almaqda davam edir. Amma atası vəfat etdikdən sonra təhsilini yarımçıq buraxmaq məcburiyyətində qalır.
Ailəsini dolandırmaq üçün əmisinə üz tutur və iş istəyir. Əmisi onu kəmər satıcısı kimi işə götürür. Əslində vəziyyət elə imiş ki, Li ən ağır işlərə də razı olmağa hazır olub.
Bir qədər sonra o, daha perspektivli iş tapır. Dəmir qapılar istehsal edilən zavodda möhür vuran işləyir. Qazandığı pulun anasını dolandırmağa çatdığını görəndə isə təhsilini davam etdirməyi qərara alır. Zavoddakı növbəsindən sonra gecə məktəbinə gedir. Məhz həmin ərəfədə nəyin bahasına olursa-olsun, uğur əldə edəcəyinə dair özünə söz verir.
1940-cı illərin sonunda plastik əşyalar istehsal edən şirkətə işə düzəlir. Müharibədən sonra plastik əşyalardan gündəlik həyatda daha çox istifadə edilməyə başlanılır, bu da böyük tələbat yaradır. Li günün 16 saatını durmadan işləyir. Onun öz işini qurması isə sırf təsadüf nəticəsində baş verir. Dediyinə görə, bir dəfə işlədiyi şirkətin rəhbəri xəstələnir. Həmin ərəfədə isə təcili işgüzar məktub hazırlanmalı imiş. Li kömək etməyi qərara alır. Yazdığı məktub o qədər savadlı, səhvsiz olur ki, şirkətin direktoru ona departament rəhbərliyi vəzifəsini təklif edir. Li buna cavab olaraq topdansatış sektorunun ona həvalə edilməsini istəyir. Bir il ərzində digər topdansatış menecerlərindən 7 dəfə çox məhsul satmağı bacarır. Artıq 19 yaşında ona şirkətdə rəhbər vəzifələrdən birini verirlər. Onu gələcəkdə daha yaxşı elmi perspektiv gözləsə də, o, biznes qurmağı qərara alır və şirkətdən ayrılır:
"Öyrənəcəyim heç nə qalmamışdı. Həmin şirkətdə direktor da ola bilərdim. Amma belə vakansiya yox idi".
Kiçik kapitalla plastik əşyaların topdansatışı ilə məşğul olmağa başlayır. Bundan əlavə, keçmiş müdirinə də satışda kömək edərək xidmətinin əvəzində komissiya alır. Sərəncamında sərbəst vəsaitin qaldığını görüb Honkonqdakı bütün xarici qəzetlərə abunə olur. Həmin mətbu orqanlardan o, əsasən Qərb cəmiyyətində baş verənləri, eləcə də böyük bizneslərdəki vəziyyətlə bağlı məlumatları oxuyur, proseslərlə tanış olur. Bütün xəbərləri mütaliə etdikdən sonra Li qərara alır ki, çinli istehsalçılar öz məhsullarını çox ucuz qiymətə Qərbə sata bilərlər.
Li Ka-şinq daha keyfiyyətli məhsul istehsal etməyi öyrənmək məqsədilə Avropaya gedir. Qayıtdıqdan sonra yeni texnologiyalar əsasında işini davam etdirir.
1966-cı ildən başlayaraq torpaq sahələri almağa başlayır. Bu məsələdə siyasi situasiya da onun xeyrinə işləyir. Belə ki, Çində kommunist hakimiyyətinin bərqərar olacağından təlaşa düşən daşınmaz əmlak və infrastruktur sahəsində fəaliyyət göstərən xarici investorlar sahib olduqları nə varsa dəyər-dəyməzinə satıb, ölkəni tərk edirlər. Li Ka-şinq ağıllı investor kimi prosesdən yararlanmağı bacarır. 1970-ci illərin ortalarında "Cheng Kong Holdings" şirkətini yaradır.
1979-cu ildə o, müxtəlif sahələri əhatə edən ingilis şirkəti "Hutchison Whampoa"nı əldə edir. Şirkət Honkonqun bütün dəniz nəqliyyatına və faktiki olaraq, port obyektlərinə nəzarət edirdi. Hazırda da "Hutchison Whampoa" dəniz konteyner daşımalarının 12%-nə nəzarət edir.
Sərvəti
Milyarderin Çin iqtisadiyyatının, demək olar ki, bütün sahələrində şirkətləri var. Onun şirkətlərindən bəziləri bunlardır:
Şəxsi həyatı
Milyardlarına baxmayaraq, Li Ka-şinq plastik saat taxır, ucuz ayaqqabı geyinir. 27 illik həyat yoldaşı vəfat edib. Bir daha evlənməyən iş adamının 2 oğlu var. Onların hər ikisi atalarının biznesində iştirak edirlər. Li Ka-şinq digər milyarderlər kimi xeyriyyə ilə məşğul olur. Çinin ən varlı sakininin mafiya ilə əlaqələrinin olduğu da irəli sürülür. Özü isə uğurunun sirri kimi riski sevdiyini göstərir: ''Milyardlarla dollar kredit götürürəm və onu iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinə yatırıram. Milyarder olmaq üçün başını işlətmək kifayətdir''
Li Ka-şinq pula çox böyük dəyər verirdi. Bir gün maşınının altına düşən qəpik pulu götürməkdən ona kömək edən sürücüsünə 100 dolllar verərək bu cür demişdir:
Əgər o, pulu götürməsəydik sonsuza qədər yox olacaqdı.
Maraqlı fakt
thumbnail|[[Honkonq Çin Universitetinin Li Ka-şinq Sağlamlıq İnstitutu]] Honkonq Çin Universitetində onun adını daşıyan Li Ka-şinq Sağlamlıq İnstitutu fəaliyyət göstərir.
Furuhelm adası
Furuqelm adası — Yapon dənizində, Böyük Pyotr körfəzinin cənub-qərbində, Vladivostokdan 110 km cənub-qərbdə yerləşən ada. Rusiya Federasiyasının ən cənub adasıdır. İnzibati baxımdan Rusiya Ferederasiyası Xasan rayonu ərazüsinə daxildir.
Tarix
thumb|290px|right|Furuhelm adası Ada ilk dəfə 10 may 1854-cü ildə Pallada freqatında kəşf edilmişdir. Ada "Knyaz Menşikov" gəmisinin kapitanı İvan Vasileviç Furuhelmin şərəfinə adlandırılmışdır.
1922-ci ildə balıqçı kolxozlarının ortaya çıxması ilə adada bir neçə batıqçı təsərrfatı yaradılmışdır. Adada böyük məşhurluq Komandor mavi qütb tülküsünün yetişdirildiyi ferma qazandırmışdır. Belə düşünülürdü ki, adada bu canlıların yetişdirilməsi ilə bağlı bir çətinlik olmayacaqdır. Buna əsas isə quç koloniyalarının burada çox olması göstərilirdi. Ancaq yayın bitməsi ilə quşlar adanı tərk edirdilər tülkülər isə aclıq çəkməyə başlayarkən onları balıqla, suiti əti ilə bəsləməyə başladılar. Bu layihədən bir müddət sonra imtina edilir.
1938-ci ildə Xasan gölü və Tumannaya çayı ətrafında Yaponiya və SSRİ qüvvələri arasında mübahisəli ərazilər uğrunda baş vermiş toqquşmalardan sonra adada 1300 mm-lik batareya təşkil edilir.
1970-ci illərdə adada yeni hərbi qarnizon təşkil edilir. Bununla belə silahlar bu gündə yaxşı vəziyyətdə qalır.
Adada daimi əhali yoxdur. 24 mart 1978-ci ildən ada Uzaqşərq dəniz qoruğu ərazisinə daxildir.
Coğrafiya
Furuhelm adası Vera adasına nisbətdə cənubda yerləşir. Bu səbəbdən nəyinki, Primorski dityarının həm də bütün Rusiyanın ən cənub adasıdır. Şimali Koreya ilə sərhədə yaxın yerləşir. Onun uzunluğ 2,5 km, eni isə 1,5 km təşkil edir. Maksimal hündürlüyü 120 metrdir. Adanın sahilləri sıldırımlı və hündürdür.
Təbiəti
thumb|300px|right Ada özünün quş koloniyaları ilə məşhurdur. Burada olan Qaraquyruq qağayıların sayı 50 000 başa çatır. Bundan əlavə Fırtınaquşular, Sahilqartalı, Sahilqağayıları, Çəhrayı qağayı, yapon durnası, Daur durnası, Qara kərkəs, Berqut, Şahin və yapon qarabattağı kimi quşlar yayılmışdır. Məməlilərdən Tarla siçanı, sürünənlərdən yapon suilanı və Naxışlı dırmanantəlxəyə rastlamaq mümkündür. Adadan bir qədər aralıda MixelsonDaşları üzərində Ləkəli suitilərə aid yataq vardır.
İqlimi
Ən soyuq ay yanvardır. Bu ayda orta aylıq temperatur −11 °C təşkil edir. Ən isti ay isə avqustdur ki, bu aydada orta temperatur +21 °C təşkil edir.
Avqustda ətraf sularında temperatur 23–25 °C qədər arta bilir.
Ayğırbatkan (Əbyəlil)
Ayğırbatkan kəndi (Айғырбатҡан) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Aksar kənd sovetliyinə daxil olan kənd. Adının mənası başqırd dilindən tərcümədə Ayğır batan mənasını verir.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Ayğırbatkan kənd ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 100 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Skalyarlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Süni peyk
thumb|Rabitə peyki: MILSTAR Süni peyk — yerin ətrafında pilotsuz uçan kosmik aparat.
Yerin ətrafında hərəkət etmək üçün aparat birinci kosmik sürətdən bir az artıq sürətə malik olmalıdır. Onlar 150–160 km-dən bir neçə min km məsafədə olan hündürlükdə uçurlar. Uçma hündürlüyünün aşağı həddi atmosferdə yarana biləcək dayandırma halından qaçma ilə təyin olunur. Peykin orbit üzrə hərəkəti bir neçə saat ilə bir neçə gün arasında yerləşir. Süni peyklər elmi tədqiqatlar üçün geniş tətbiq olunur (məsələn, hərbi peyklər, meteroloji peyklər, naviqasiya peykləri, rabitə peykləri və s.). Süni peykin ən əsası insanların kosmosda uzun müddət qalması üçün tətbiq olunandır.
Dünyada ilk süni peyk SSRİ tərəfindən buraxılmış Sputnik 1-dir.
İlk ABŞ peyki 1 fevral 1958-ci ildə, ilk Britaniya peyki 26 aprel 1962-ci ildə, ilk Kanada peyki 29 sentyabr 1962-ci ildə, ilk Fransa peyki 26 noyabr 1965-ci ildə və ilk Avstraliya peyki 29 noyabr 1967-ci ildə kosmosa buraxılmışdır.
Ölkələrin ilk rəsmi peykləri
Bu ölkələr süni peykin raket daşıyıcısını özləri istehsal edirlər. Yəni, digər ölkədən asılı olmadan fəzaya süni peyk çıxarırlar.
Bulbophyllum sarcanthiforme
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ceyn Qrey
Lady Jane Dadley (evləndikdən sonra) və "Doqquz günün kraliçası" olaraq da bilinən Lady Jane Grey (c. 1537 - 12 fevral 1554), 10 İyuldan etibarən İngilis zadəgan və de-fakto İngiltərə və İrlandiya Kraliçası idi. 19 iyul 1553.
Jane, kiçik qızı Məryəm vasitəsi ilə Henry VII'nin nəvəsi idi və bir dəfə Edward VI'dan çıxarılan ilk əmiuşağı idi. Mükəmməl bir humanist təhsili və öz dövrünün ən çox öyrənilən gənc qadınlarından biri kimi bir nüfuza sahib idi. 1553-cü ilin mayında o, Edvardın baş naziri Con Dadlinin kiçik oğlu, Northumberland əyalətindən olan Lord Lord Gildford Dadli ilə evləndi. 1553-cü ilin iyununda Edward VI, Ceyn və onun kişi varislərini Tacın varisi kimi irəli sürərək öz iradəsini yazdı, qismən onun bacısı Məryəm Roma Katolik olduğu üçün, Jane sadiq Protestant olduğu üçün və İngiltərənin İslah edilmiş Kilsəsini dəstəkləyəcək. təməlinin qoyulduğunu iddia etdi. Bu, onun yarı bacıları Məryəm və Elizabethi, üçüncü varislik qanununa görə iddialarını dəyişdirərək qanunsuzluqlarına görə varislik xəttindən kənarlaşdıracaq.
Edvardın ölümündən sonra Ceyn 10 iyul 1553-cü ildə kraliça elan edildi və London qalasında tac gözlədi. Məryəmə dəstək çox tez böyüdü və Jane tərəfdarlarının çoxu onu tərk etdi. İngiltərə Şəxsi Şurası birdən-birə tərəfləri dəyişdirdi və 1953-cü il iyulun 15-də Ceyndən ayrılan Məryəmi kraliça elan etdi. Onun əsas tərəfdarı, qayınatası Northumberland Dükü, xəyanətdə günahlandırılaraq bir aydan az sonra edam edildi. Jane Qüllədə əsir tutuldu və 1553-cü ilin Noyabr ayında ölüm hökmü çıxarılan yüksək dövlətə xəyanətə məhkum edildi, baxmayaraq ki Məryəm əvvəlcə canını qurtardı. Lakin, Jane, atası Suffolk'ın 1-ci Dersi Henry Grey, Wyatt'ın Kraliça Meri'nin İspaniyanın II Filippiylə evlənmək niyyətinə qarşı çıxdığı zaman Tac üçün bir təhlükə olaraq görüldü. Həm Ceyn, həm də əri 12 fevral 1554-cü ildə edam edildi.
Həyatı
VIII Henri nin bacısı və Fransa kraliça sı olan Mariya Tüdor un nəvəsi, Françeska Brandon və Suffolk hersoq u Henri Grey`in ən böyük qızı olaraq 1536-cı ildə dünyaya gəlmişdir. 15 may 1553 tarixində Northumberland hersoqu nun oğlu Guilford Dudley`lə evlənmişdir. Taxt vəliəhd i VI Eduardın bacısı Mariya olmalı idi ancaq kral vəsiyyətini dəyişdi və Ceyn Qreyi taxt vəliəhd i elan etdi. Buna səbəb isə bacısının katolik, Ceyn Qreyin isə protestant olması idi.
left|thumb|300x300px|Ceyn Qreyin edamı Bütün bunlara baxmayaraq 9 gün taxtda qala bildi. Mariya ordunun və xalqın dəstəyini alaraq taxtı ələ keçirdi və 17 yaşındakı Ceyn Qrey London qalası na həbs olundu. Ancaq 1554-cü ilin yanvar ayında çıxan protestant üsyanında günahkar hesab olundu və dərhal edam edildi.
İqta ət-təmlik
İqta-ət-təmlik(bağışlanan iqta), şəxsin tam sahibliyinə verirlirdi və getdikcə irs olaraq keçirdi. Bu növ iqta sahibi üşr verirdi. Bu növ iqta, adətən, becərilməyən torpaqlardan, ya da sahibi ölmüş və varisi olmayan torpaqlardan verilirdi.
Kartof
— quşüzümüçiçəklilər fəsiləsinin Solanum cinsindən çoxillik bitki növü. Əsasən, Cənubi və Mərkəzi Amerikada bitən 200-dək yabanı və mədəni növü məlumdur. Mədəni halda 2 növü – geniş yayılmış Çili kartofu (S. tuberosum) və And kartofu (S. andigenum) var. Çili kartofu 3–6 gövdədən ibarət, hündürlüyü 50–80 sm olan koldur. Yarpağı təklələkvarı bölümlüdür. Kök yumrularının forması girdə, oval, uzunsov, ləti ağ, sarı, çəhrayı, qırmızı və göydür. Üzərində spiral istiqamətində 3–4 tumurcuğu olan gözcüklər yerləşir. Kartofun tərkibində orta hesabla 76,3% su, 23,7% quru maddə, o cümlədən 17,5% nişasta, 0,5% şəkər, 1–2% zülal, 1%-dək mineral duzlar, C, B1, B2, B6, PP, K vitaminləri və karotinoidlər var. Xalq təbabətində kartof şirəsindən vərəmin, tənəffüs orqanlarının, mədə yarasının, onikibarmaq bağırsağın müalicəsində də istifadə edilir.
Tarixi
1565-ci ildə kartof ilk dəfə İspaniyaya, 17-ci əsrin sonunda Rusiyaya, 18-ci əsrin sonu 19-cu əsrin əvvəllərində Azərbaycana gətirilmişdir. Xəstəlikləri fitoftoroz, xərçəng, makrosporioz, dəmgil, qaraayaq, halqavari çürümə və s., zərərvericiləri kartof sovkası, kartof parabüzəni, Kolorado böcəyi və s.
Yayılması və məhsuldarlığı
Demək olar ki, kartof dünyanın bütün ölkələrində yayılmışdır. Dünya əkinçilik sistemində kartofun əkin sahəsi 20 milyon hektara yaxındır. Əkinlərin 35%-i Avropa ölkələrinin payına düşür. Polşa, Almaniya və Fransada əkin sahələri daha çoxdur. Azərbaycanda bu bitkinin əkin sahəsi 69–70 min ha. arasında tərəddüd edir. Ümumi məhsul istehsalı 1077114 ton, hektardan orta məhsuldarlıq 153 sentner (2008-ci il) olmuşdur.
Kartofun hər hektarında 120 sentnerdən aşağı məhsul götürülərsə, deməli təsərrüfat zərərlə işləyir.
Kartof bitkisi cərgəarası becərildiyindən, məhsulu yığıldıqdan sonra torpaq alaqsız və yumşaq olur. Odur ki, bu bitki dənli taxıl, dənli-paxlalı və texniki bitkilər üçün yaxşı sələf hesab olunur. Kartofu eyni tarlada dalbadal əkdikdə fitoftora xəstəliyinə tutulur, yumrular məftil qurdları və başqa zərərvericilər tərəfindən daha çox zədələnir.
Növbəli əkin tarlasında kartof yenidən əkilərsə orada dənli-paxlalılar və çoxillik paxlalı yem otlarının əkilməsi ilə yanaşı üzvi gübrələrin verilməsi vacibdir. Kartofu bütün kənd təsərrüfatı bitkilərindən sonra becərmək mümkündür. Ancaq, ən yaxşı sələflər altına üzvi gübrələr verilmiş payızlıq dənli taxıl bitkiləri, birilik paxlalılar (noxud, paxla, mərcimək və s.) və çoxillik paxlalı otların ikinci ilindən sonradır.
Torpaq-iqlim şəraitindən, təsərrüfatın istiqamətindən, təsərrüfatda əkin tarlasının strukturundan asılı olaraq becərilən kartof bitkisini növbəli əkinin müxtəlif bitkiləri ilə növbələndirmək olar.
Gübrələmə
Kartof gübrəyə tələbkar bıtkidir. Üzvi və mineral gübrə verməklə məhsuldarlığı əhəmiyyətli dərəcədə artırmaq mümkündür. Kartof torpaqdan hər ton yumru və ona müvafiq yerüstü kütlə ilə 4–6 kq azot, 1,2–2 kq fosfor, 6–11 kq kalium, 2–4 kq kükürd, 2,5–5 kq kalsium aparır. Azotun hesabına əlavə məhsul artımı 58%, fosforun hesabına 22%, kaliumun hesabına isə 20% düşür. Kartof əkinlərinə üzvi gübrələrdən peyin verilməsi torpaq-iqlim şəraitindən asılı olaraq hektara 20 tondan 100 tonadək dəyişir.
Təkcə üzvi gübrə verilməsi kartofun qida elementlərinə olan əsas tələbini (tam tələbini) vegetasiyanın başlanğıcında ödəmir. Üzvi gübrə minerallaşıb asan həll olan birləşmələrə çevrilənə qədər mineral gübrələrin kartofun məhsulunu artırmaqda rolu böyükdür.
Fosfor və kalium gübrəsi əsas şum altına, azot və fosforun bir hissəsi səpin zamanı verilir.
Birinci yemləməni tam çıxışdan sonra, birinci becərmədən gec olmayaraq hektara 20–30 kq azot və 5–10 ton peyin şirəsi 4–5 dəfə su ilə duruldulmuş olur.
Boz və qara torpaqlarda hektara 10–20 kiloqram azot və 15–20 kiloqram fosfor verilir.
Xlorlu kalium gübrəsi kartof əkininə payızda şum altına verilməlidir ki, xlorun mənfi təsiri zərərsizləşsin.
Əgər kartof yüngül qranulometrik tərkibli torpaqlarda becərilirsə, digər gübrələrlə yanaşı hektara 40–50 kq maqneziumlu gübrə vermək lazımdır. Çünki bu həm məhsuldarlığı, həm də yumrularda nişastanın miqdarını artırır.
Səpin qabağı yumruların 0,05%-li mikroelement (bor, sink, mis, molibden) məhlulları ilə işlənilməsi müsbət nəticələr verərək, məhsuldarlığı 12–15% artırır.
Əkin materialının səpinə hazırlanması
Toxum üçün seçilmiş yumrmlar nazik qatla sərilib qurudulur. Günəş altında yumrular yaşıllaşır. Bu cür hazırlanmış yumrular ambarlarda yaza qədər saxlanılır. 70–80 qramlıq yumrular daha keyfiyyətli səpin materialı sayılır. Kütləsi 80 qr-dan ağır olan yumrular ərzaq üçün istifadə olunur. Yazda yumrular işıqlı binada 10–120C temperaturda 30–40 gün yarovizasiya edilir. Binada havanın nisbi rütubəti 80% olmalıdır.
Əkindən qabaq yumrular zəif manqan-sulfat (0,15%-li), bor turşusu sink-sulfat (0,05%), ammonium-molbidenat (0,05%), kobalt-sulfat (0,01%-li), kalium-yod (0,01%-li) məhlulları ilə işlənir.
Yumruların əkinə hazırlanması
50–80 qr. kütləsi olan yumrulardan əkin materialı kimi istifadə olunması bioloji və iqtisadi cəhətdən daha çox məqsədəuyğun sayılır.
Yumrular bölünərkən və üzərində kəsiklər açarkən bıçaqlar müntəzəm sürətdə formalin məhlulu ilə (1:200-də duruldulmuş) dezinfeksiya edilməlidir.
Yumruların səpinə hazırlanması üçün ən çox yayılmış üsul yumruları havada qızdırmaqdır. Yumrular açıq meydançalarda (16–200C-də və 60–70% nisbi rütubətdə) 7–10 sutka qızdırılır. Bü müddətdə amilaza fermentinin fəallığı artır ki, bu da nişastanı şəkərə çevirməklə gözcüklərin qidalanmasını sürətləndirir, gözcüklərin tümürcüqları inkişaf edirlər və çıxışlar 4–5 gün tez alınır. Bu üsulla hektardan 20–50 sentner artıq məhsul götürmək mümkündür. Şəraitdən asılı olaraq cücərdilib əkilmiş sahələrdə hektardan 30–80 sentnerə qədər əlavə məhsul götürmək mümkündür. Səpinqabağı yumruları işıqda cücərtmə erkən əkinlər üçün daha səmərəlidir. Bu üsülla əkdikdə yumruların tərkibində 0,5–0,7% nişasta artır.
Daha tez məhsul almaq üçün yumruları quru halda cücərdirlər. Günəş şüaları altında, ya da 40–50 Vt/m² gücündə elektrik işığı verməklə işıqda 12–150C-də, 70–80% nisbi rütubətdə yumrular cücərdilir. Cücərtmə 15–25 gün davam edir. Bu müddətdən 0,5–1,5 sm uzunluqda yoğun və möhkəm cücərtilər əmələ gəlir, köklərə başlanğıc verən təpəciklər törəyir. Bəzən noxud irilikdə yaxşı yumrular əmələ gəlir. Bunlar uzana bilməmiş stolonlardır. Cücərdilmiş yumrular əkindən 7–10 gün sonra, cücərdilməmiş yumrular isə 15–20 gündən sonra cücərti verir.
Məhsuldarlıq hektarda olan gövdə sayından çox asılıdır. Ona görə də müxtəlif irilikdə əkin materialından istifadə etdikdə çalışmaq lazımdır ki, hektarda normal sayda gövdə olsun. Gövdələrin sayı yumruların iriliyi və qida sahəsindən asılıdır. Hektarda 200–230 min gövdə olması optimal sayılır. Əkin norması bilavasitə yumruların iriliyi və əkin sxemindən də asılıdır.
Əkin
Adətən kartofu bioloji xüsusiyyətlərindən asılı olaraq torpaqda 7–8oC istilik olduqda əkirlər, cücərtilər isə son yaz şaxtaları keçdikdən sonra çıxır.
Azərbaycanın aran rayonlarıda faraş kartofu fevralın 20 – dən martın axırına qədər əkirlər. Bu qədər uzun əkin müddəti olmasına baxmayaraq cücərtilər torpağın səthinə 8–10 apreldən çıxmağa başlayır. Bununla belə 16–17 apreldə baş verən 0,2–0,5oC son yaz şaxtaları cücərtiləri və cavan bitkilərin yerüstü hissəsini məhv edir. Ona görə faktiki olaraq açıq sahədə əkilmiş kartofun vegetasiyası 19–20 apreldən başlayır. Hesablamalar göstərir ki, hər gün əkinlərin gecikdirilməsi (optimal müddətdən sonra) məhsuldarlığı hektardan 3–5 sentnerə qədər aşağı salır. Erkən əkinlərdə yetişdirilmiş yumrularda möhkəm örtük toxumaları əmələ gəldiyinə görə onlar az zədələnir və yığım zamanı yaxşı yüklənirlər. Adətən tezyetişən sortlar erkən, sonra toxumluqlar və nəhayət gecyetişənlər əkilir. Əkinin fevraldan və martın əvvəlindən başlanması böyük əkin sahələrini əkməyə vaxt qazanmaq üçün əhəmiyyətlidir.
Azərbaycanda kartofun yay əkinləri də böyük əhəmiyyət kəsb edir. Yay əkinləri taxıl, bostan və dənli-paxlalı bitkilər yığıldıqdan sonra iyulun 20-dən avqustun 10-na qədər keçirilir. Yay əkini vahid sahədən 2 məhsul götürülməsini təmin etməklə günəş enerjisindən, torpaq, su, kənd təsərrüfatı maşınları, işçi qüvvəsindən daha səmərəli istifadə edilməsinə şərait yaradır. Yay əkinlərində yumrular xəstəliklərə daha az tutulur. Yay əkinlərindən götürülmüş toxumluq materiallardan daha güclü bitkilər alınır və onlar məhsuldar olurlar. Yay əkinlərində yumrular torpağın daha dərin qatına (12–15sm) basdırılmalıdır ki, nəmliklə yaxşı təmin edilsin.
Əkinə 12–20 gün qalmış torpaq quruyubsa sahə suvarılmalı, bir neçə gündən sonra 15–16 sm dərinliyində kultivatorla yumşaldılmalı və malalanmalıdır.
Respublikamızın iqlim şəraiti kartof əkinlərini noyabr-dekabr aylarında aparmaq üçün əlverişlidir. Yumrular torpaqda qalaraq erkən yazda cücərti verir və faraş məhsul götürülməsini təmin edir. Kartof məhsulu mayın axırı, iyunun əvvəllərində yığıldıqdan sonra ikinci məhsul götürmək üçün tarlaya qarğıdalı, günəbaxan, sorqo, çuğundur, kələm, lobya və s. bitkilər əkmək olar. Xırda sahələrdə və fərdi təsərrüfatlarda kartofu əllə əkirlər. İri təsərrüfatlarda kartofu ən çox 6 cərgəli KSM-6, SKQ-4 kartofəkənlə, ya da 4 cərgəli SN-4B-1və SN-4B-2 maşınları ilə əkirlər. İri cücərtili yumrular SƏ-4 markalı asma kartofəkənlə əkilir. Cərgəarası 60–70 sm, bitkiarası məsafə isə 20–40 sm-ə qədər götürülür. Hektarda optimal bitki sıxlığı bölgədən və torpaq tipindən asılı olaraq 45–55 min kol arasında dəyişir. Toxumluq material üçün bitki sıxlığını 60 minə qədər çatdırmaq lazımdır.
Kartofu əvvəl şırım açaraq yumruları dibə düzmək və şırımaçanla qonşu şırımı açdıqda üstünü torpaqla örtməklə də əkmək olur.
Yumruların əkilmə dərinliyi əmələ gələn stolonların və yumruların sayına çox təsir edir. Faraş kartofu ən çox 4–6 sm dərinliyə əkirlər, yumrunun zirvəsi yuxarı durmalıdır. Bu, isinən torpağın üst qatında yumrunun tez cücərməsinə şərait yaradır.
Möhtəşəm əsr (I mövsüm)
Türkiyə tarixi, dram və döyüş teleserialı olan Möhtəşəm əsr teleserialının birinci mövsümünün premyerası 5 iyun 2011-ci il tarixində Show TV kanalında baş tutmuş, 24 seriyadan ibarət olan birinci mövsümün final seriyası isə 24 iyun 2011-ci ildə nümayiş edilmişdir. Teleserialda Osmanlı İmperiyasının ən güclü hökmdarlarından biri, 10 il 1 ayını səfərdə keçirmiş və bununla da Osmanlı İmperiyasının ən çox səfərə çıxan və ən çox səfərdə vaxt keçirən hökmdarı kimi tarixə düşmüş, "Möhtəşəm Süleyman" ləqəbi ilə tanınan Sultan Süleymanın həyatından bəhs edilmişdir. Həmçinin teleserialda Sultan Süleymanın Hürrəm Sultanla olan eşqi, Hürrəm Sultanın övladları üçün daxil olduğu taxt mübarizəsi və dövrün saray həyatı öz əksini tapmışdır. Birinci mövsüm ümumilikdə 24 seriyadan ibarət olmuş, hər seriyası isə təxminən 100-120 dəqiqə nümayiş olunmuşdur.
Kartof
Əkin
Dəmyə və çox quraq rayonlarda kartofu 12–15 sm və daha çox dərinliyə əkirlər. Faraş kartofu 1–2 dəfə, gecyetişən kartofun 2–3 dəfə dibini doldururlar. Çox quraq və dəmyə yerlərdə buxarlanmanın qarşısını almaq üçün, xüsusən dərin əkilən kartofun dibini doldurmurlar.
Əkinlərə qulluq. Qulluq işlərində əsas məqsəd torpağın yumşaq və alaqlardan təmiz saxlamasıdır. Suvarmalar və becərmələr yolu ilə torpağın rütubəti tarla su tutumunun 70–80%-i qədər saxlanmalıdır. Kartof cücərtiləri görünənə qədər tarlada alaq otlarının cücərtiləri alınarsa, yaxud torpaq səthində qaysaq əmələ gələrsə mala çəkilir. Malalamanı cücərtilərin boyu 10 sm olana qədər aparmaq olar. Vegetasiya müddətində 3–4 dəfə kultivasiya aparılır. Qranulometrik tərkibi yüngül olan torpaqlrda becərmə dərinliyi 5–7 sm, ağır torpaqlarda isə 10–15 sm hesab olunur.
Vegetasiya dövründə torpağın becərilməsi malalamalar, kultivatorlarla cərgə və bitki aralarının torpağını yumşaltma və dibdoldurmalardan ibarətdir.
Suvarma rejiminin böyük rolu vardır. Faraş kartof kütləvi cücərməyə qədər ən çoxu 1–2 dəfə suvarılır. Çox suvarıldıqda torpaq soyuyur, istilik, qida və hava rejimi pozulur. Kütləvi çiçəkləmə zamanı və ondan sonra 2–3 dəfə suvarılır. Bu müddətdə suvarmadıqda yumrular çox xırda olur.
Fitoftoroz kartofa ən çox zərər verən xəstəlikdir. Ona qarşı mübarizə üçün bitkiləri 1% -li bordo məhlulu ilə çilənir və hər 7–8 gündən bir təkrar edilir.
Azərbaycanda son vaxtlar Koloroda böcəyi geniş yayılmış və çox zərər verir. Son dövrlərdə Aktara preparatının tətbiqi daha yaxşı nəticə verir, hektara 120 qram sərf olunur.
Məhsulun yığılması
Məhsul tam yetişmə dövründə yığılır. Yetişmiş yumruların sıx, möhkəm epidermis qatı olur. Onlar qurumuş stolonlardan asanlıqla ayrılır. Azərbaycanda kartof polietilen altında becərildikdə aprelin 20–25-dən, açıq sahədə becərildikdə isə mayın 10–20-dən yığılmağa başlayır. Yaz-yay dövründə istifadə etmək üçün hissə-hissə qazılır, lakin bitkinin yerüstü kütləsi (bəlim) quruduqda yumrular kütləvi surətdə yetişir və birbaşa yığıla bilər. Yığılmış yumrular sərilərək qurudulur və iriliklərinə görə çeşidlənir (50 q, 50–80 q, 80 qramdan iri). Çeşidləndikdən sonra yumrular xüsusi anbarlarda saxlanılır. Yumruların tərkibində nəmlik 75% olduğundan tez xarab olur. Bunun üçün də saxlama müddətində optimal temperatur, nəmlik və hava qarışığı olmalıdır. Yumruları yükləyən və boşaldan zaman fikir vermək lazımdır ki, düşmə məsafəsi 30 sm-dən artıq olmasın. Yumruları bir yerdən başqa yerə daşımaq üçün yaxşı olar ki, yaşiklərdən, səbətlərdən və kisələrdən istifadə olunsun. Saxlamaq üçün yumrular anbarlarda 2,5–4 metr hündürlüyündə yığılır. Yumrular yaxşı havalanma gedən anbarlarda saxlanılır.
Yumrular anbarlarda yığıldıqdan sonra 3–4 həftə 15–160C temperaturda saxlanılır. Əgər yumrularda zədə yoxdursa temperaturu 180C-yə çatdırmaq olar. Nisbi rütubət 90–95% olmaqla müalicə müddəti 8–10 günə başa çatır. Soyutma (temperaturun aşağı endirilməsi) dövrü(2-ci dövr) 20–40 gün davam edir. Temperatur tədricən 2–40C-yə enir. Anbarlarda yumruların əsas saxlanması 2–40C-yə və havanın nisbi rütubəti 85–95%-ə bərabər olmalıdır.
Təyinatına görə kartof
Təyinatına görə kartof – aşxana kartofu, texniki kartof, yem kartofu və universal kartof qruplarına bölünür. Aşxana sortlu kartofda nişastanın miqdarı 12–18%-dir. Yem kartofu zülal, texniki kartof isə nişasta ilə (20%-dən çox) zəngin olmalıdır.
Tez və orta tezyetişən kartof sortlarına Volqa, Priekul, Epron, Falen, Iskra, Varmas, Sedov, Yaz kartofu, Voronej, Kuryer, Oktyabryonok, Volqalı və s. göstərilə bilər. Orta yetişən kartof sortlarına Alma, Ella, Oqonyok, Kameraz, Majestik, Yubel və s., orta gecyetişən kartof sortlarına Lorx, Korenev, Loşinski, Ostbote, Ora, Berlixinqen və s., gecyetişən sortlardan isə Voltman, Kandidat, Olyev, Temp, Foran, Fram, Belorusiya və s. göstərmək olar. Kartofun keyfiyyəti aşağıdakı tələblərə cavab verməlidir.
Kartofa yapışmış torpağın miqdarı 10 kq kartofu yuduqdan 2–3 dəqiqə sonra çəkməklə və kartofun səthindəki suyu nəzərə almamaq üçün təmiz kartofun çəkisindən 1% çıxmaqla hesablanır.
Molodeçno
Molodeçno və ya Maladzeçna  — Belarusun Minsk vilayətində yer alan şəhər. 2006-cı il əhali siyahıyaalmasına görə şəhərdə 98.514 nəfər yaşayır. Minsk vilayətində və 72 km şimal-qərbində Uşa Çayı yaxınlığında yer alır. Böyük Litva knyazlığının bir hissəsi olan bu şəhər 1388-ci ildən bəri yaşayış yeridir.
Toponimi
Görünür, "Maladzeçna" sözü, torpaq islahatı nəticəsində, şəhərin daxilindən keçən Maladzeçna çayından gəlir. Bundan başqa, şəhərin adının "gənc adam" mənasını verməsi fikri də irəli sürülür.
XX əsrin əvvəllərindən başlayaraq, Maladzeçna forması, Belarus xalqının dilində yerli xalqın sözünə uyğun olaraq yaradılıb. Eyni zamanda, Maladzeçno adı, Polşa dilinin təsirinin olmasından da xəbər verir.
Tarixçəsi
Birinci Dünya müharibəsi zamanı Rusiyanın Qərb Cəbhəsində yer alan X Ordusunun mərkəzi idi. Şəhər Fevral və Dekabrın 1918-ci il arasında Alman işğalı altında idi, ancaq daha sonra Rusiya Vətəndaş Müharibəsi zamanı Bolşevik qüvvələri tərəfindən ələ keçirildi. 4 iyul 191]-cu ildə Polşa Ordusu qoşunları tərəfindən ələ keçirildi. 12 iyul–12 oktyabr [1920-ci il tarixləri arasında SSRİ-Polşa Müharibəsi zamanı Sovet qüvvələr tərəfindən yenidən ələ keçirildi. Riqa Sülh Müqaviləsinin ardından Polşaya təhvil verilib.
Təhsil
right|thumb|200x200px|[[Lenin adına şəhərin bələdiyyə binası]]
Şəbüstər
Şəbüstər (həmçinin Şəbistər və yerli əhalinin ləhcəsində Çəvistər olaraq adlanır) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında şəhər, Şəbüstər şəhristanının inzibati mərkəzi.
Molodeçno
Qardaşlaşmış şəhərləri
• 2
Şəbüstər
Təbrizin yaxınlığında yerləşir. Şəbüstər keçmişdə Təbriz xanlığının Ərvənəq (və ya Güney) mahalının mərkəzi idi.
Imagine (Con Lennon mahnısı)
"Imagine" — John Lennon tərəfindən yazılmış və səsləndirilmiş utopik bir mahnı.
Mahnı sənətçinin 1971-ci il tarixli Imagine adlı albomunda idi. Hər nə qədər müxtəlif versiyaları edilmiş olsa və zaman içində bir çox fərqli sənətçi mahnını səsləndirmiş olsa da hələ ən çox sevilən və bəyənilən versiyası orijinal olanıdır.
Lennon mahnını "din-əleyhdarı, milliyyətçilik-əleyhdarı, ənənələrə qarşı və anti-kapitalist" olaraq tanıtmışdır. Bu tanıtma Geoffrey Giulianonun Lennon`in America adlı kitabında ifadə edilmişdir.
Sözləri:
Xəyal et Xəyal et cənnətin olmadığını Cəhd etsən bu çox asanddı Altımızda yox cəhənnəm Üstümüzdə yalnız səma Xəyal et bütün insanların bu gün üçün yaşadığını Xəyal et ölkələr yoxdur Bunu etmək o qədər çətin deyil Uğruna öləcək və ya öldürülücək bir şey yoxdur Və xəyal et ki, din də yoxdur Xəyal et bütün insanların Sülh içində yaşadığını Mənə bir xəyalpərəst deyə bilərsən Amma mən tək deyiləm Ümid edirəm bir gün sən də bizə qatılarsan Və dünya tək bədən yaşar Xəyal et mal-mülk yoxdur Bunu edə bilərsənmi maraqlıdır Aclığa və ac gözlülüyə ehtiyac yoxdur İnsanların qardaşlığı Xəyal et bütün insanların Dünyanı paylaşdığını Mənə bir xəyalpərəst deyə bilərsən Amma mən tək deyiləm Ümid edirəm bir gün sən də bizə qatılarsan Və dünya tək bədən yaşar.
Biskvit tortu
Biskvit tortu — tort növü
Ərzaq
xəmir üçün 2 stəkan un, 6 yumurta, 1 stəkan şəkər tozu, 1 stəkan xama, 0,5 çay qaşığı soda. Krem üçün 200 qr yağ, 8 xörək qaşığı qatılaşdırılmış süd götürülür.
Hazırlanma qaydası
Ətirli şirə belə hazırlanır; 6 xörək qaşığı şəkər tozunun üstünə 9 xörək qaşığı su tökülür və qaynadılır. Üzünə çıxan köpük yığılır, soyuyandan sonra ona ətir üçün 1 – 2 qaşıq albalı, portağal şirəsi, ya da konyak, likör tökülür.
Ətirli şirə ilə isladılmış qata krem çəkilir və ikinci qat onun üstünə qoyulur. İkinci qata da ətirli şirə çəkilib, krem sürtülür və üçüncü qat qoyulur. Ona da şirə və krem çəkilir, qıraqlarına krem çəkilir, tortu kəsəndə əmələ gəlmiş qırıntılar tökülür. Qalan krem xüsusi şprisə yığılır və tortun üstünə zövqdən asılı olaraq, bəzək vurulur.
Həkəri (Zəngilan)
Həkəri — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun Hacallı kənd inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.
Tarixi
Göyən çölündə, Həkəri çayının Araza töküldüyü yerin yaxınlığındadır. Qəsəbə 1950-ci illərdə Həkəri dəmir yolu stansiyası yanında salınmış və həmin stansiyanın adı ilə adlandırılmışdır.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 20 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
İraq şəhərləri
right|frame|[[İraq xəritəsi]]
Todor Batkov
Todor Batkov - Levski Sofiya komandasının prezidenti
Son illər ərzində Todor Batkov ən nüfuzlu və varlı bolqarlardan biri imicini qazanıb. O vaxtilə məşhur maliyyə fırılqdaqçısı Mixail Çornının vəkili olub.
Hələ sovet dövründə orta və yüksək təbəqələr arasında "fırlanan" Batkov uzun müddət özünə xeyli tanış tapıb. O həmişə yuxarılarla yaxın olsa da, üzdə olmayıb. Ölkənin ən məşhur oliqarxlarından olan Batkov unikal "Foros" layihəsinin başında olub, "Standart" qəzetinin təsisçidir, beynəlxalq nüfuza malik sahibkar və hüquqşünasdı. Bir çox mənbələr onun var-dövlətini bir hissəsini məşhur yəhudi əsilli rus maliyyə fırıldaqçısı Maykl (Mixail) Çornının hesabına da qazandığını deyir.
Batkovun necə zənginləşməsi haqda müxtəlif maraqlı iddialar var. Klassik kasıb kəndli ailəsindən çıxan Todor çalışqanlığı və inadkarlığı hesabına zirvəyə qalxıb. Uşaqlıqdan pul qazanmağın yollarını öyrənən Batkov çox ağıllı bir hərəkətlə də yadda qalıb. O, yerli kilsədə göyərçin satmaqla dolanırmış. Amma fırıldaqçılıq etməyi də unutmurmuş. İş ondadı ki, o həmin göyərçinlərə xüsusi təlim keçib və onlar satılandan bir neçə gün sonra yenidən yanına qayıdırmış. Yeni göyərçin sahibi quşun itdiyini hesab edir, Batkov isə bir göyərçinin ikinci, hətta üçüncü dəfə satmaq imkanı qazanırmış.
1984-1991-ci illərdə Batkov RNS Oborishte təşkilatının icraçı katibi, Nazirlər Şurasında müşavir və yerli Milli Məclisdə baş müşavir vəzifəsində çalışıb. 1991-ci ilin iyunundan o, "Batkov, Stoyev, Botev və Ko" şirkətində rəhbər vəzifələrdən birini tutur. Bu zamanlarda ona öz işini ABŞ-da davam etdirməyi təklif edirlər. Bunun üçün ildə 80.000 dollar, şəxsi ev, avtomobil, hər cür şərait verirlər. Ancaq vətənpərvərlik hissi Batkova güc gəlir və o, Bolqarıstanda qalır.
Bir ara özünün də təhlükə altına düşdüyünü hiss edən Batkov müsahibələrində bunu hiss etdirməyə çalışıb. Ancaq bunun nə dərəcədə həqiqətə uyğun olub-olmadığı üzə çıxmayıb.
Deyilənə görə, Batkov hüquqi işlə yanaşı, Sliven şəhərindəki böyük "Vinni" alkoqol şirkətinin də sahibidi. O, Sofiya vəkillər kollegiyasının və Vəkillərin Beynəlxalq Paris İttifaqının, həmçinin MobilTel-in Müşahidə Şurasının üzvüdür. Todorun hökumət və hazırkı prezident Georgi Pırvanovla xüsusi yaxınlığı haqda söz-söhbətlər gəzir. Batkovun müsbət nüfuzu isə onun "Sən tək deyilsən" adlı geniş kampaniya zamanı əldə olunub. Bu kampaniya zamanı tibb işçiləri Liviyada siyasi qarşıdurmalar zamanı zərərçəkənlərə yardım göstərmiş və Batkov 1 milyon avro xərcləmişdi. Bundan başqa Batkov Daxili İşlər, Müdafiə və Mədəniyyət nazirliklərinə də maddi cəhətdən kömək etməklə yadda qalıb. Bu səbəbdən də onun gecə vaxtı Bolqarıstanın Xarici İşlər nazirinə birbaşa zəng vuraraq onu yuxudan oyatması təsadüfi hal deyil.
Batkovun emosionallığı da zaman-zaman diqqət çəkib. Ekssentrik açıqlamalarıyla yadda qalan klub rəhbəri komandasının UEFA Kuboku çərçivəsində "Şalke 04"-ə qarşı oyunda fit çalmış məşhur ingilis hakim Maykl Raylini "pedarast (homoseksual)" adlandırmaqla bütün Avropanı bir-birinə vurmuşdu. 5 min avro cəza alan Batkov ötən il də dilini dinc qoymayaraq, UEFA Çempionlar Liqasının üçüncü mərhələsində BATE Borisov klubu ilə qarşılaşmadan əvvəl belarusluları əməlli-başlı təhqir edərək, Minsk klubunu zavod komandası, onun üzvlərini kolxozçu, Belarus dövlətini isə süni yaradılmış dövlət adlandırmışdı.
Ser
Ser (, qədim fransız dilindən sieur, ağa, cənab, hökümdar, həmçinin  böyük) — ingilis dilli ölkələrdə kişilərə müraciət forması, iki mənası var — titul və müraciət forması.
Maluq qalası
Maluq qalası tarixi mənbələrdə
Maluq qalası Oğuz rayonunun Maluq yaşayış sahəsindən cənubda Qaraçayın sahilində, düzənlik ərazidə yerləşir. Qalanın adı yazılı mənbələrdə 1053 və 1071–1072-ci illərin hadisələri ilə əlaqədar xatırlanır.
Mənbələrə görə 1053-cü ildə Şirvanşah Sallar ibn Yezid (1049–1063) Maluq qalasına hücum edərək, zor gücünə onu Şəki hakimindən almış, qalanı möhkəmləndirmiş, orada özünün hərbi hissəsini, ərzaq ehtiyatını və silahlılarını yerləşdirmişdi. . Qalanın strateji mövqedə yerləşməsi Salları qala ətrafında möhkəmləndirilmiş şəhərcik salmağa, orada məscid tikdirməyə, öz adamlarını qalada yerləşdirməyə vadar etmişdi. Şirvanşah məhz bu qaladan "kafirlər"in üzərinə hücumlar edir və onların ölkəyə müdaxiləsinin qarşısını ala bilirdi.
"Tarix-i əl-Bab"a görə 1071-ci ilin payızında Şəki hökmdarı Axsartan Maluq qalasını ələ keçirmiş, oraya öz "müavinini" rəhbər təyin etmişdir. Bundan sonra – Şirvanşah I Fəribürz (1063–1096) ilə Şəddadi hökmdarı Fəzl ibn Şavur qalanı birlikdə geri almaq üçün öz aralarında razılığa gələrək qalanı mühasirə edirlər və 1072-ci ilin iyun ayında qalanı ələ keçirib bünövrəsinə qədər sökürlər; orada olan bütün "dinsizləri" – qalanın bütün müdafiəçilərini isə qətlə yetirirlər.
Qalanın quruluşu
Qala dördkünc biçimli olub küncləri dairəvi bürclərlə, divarları isə yarımdairəvi kontrforslarla möhkəmləndirilmişdir. Maluq qalası çaydaşından tərkibinə xırda çınqıl və kömür qırıntıları qatılmış kirəc məhlulla hörülmüşdür. Şimal və qərb divarları güclü dağıntiya məruz qalmışdır. Nisbətən yaxşı mühafizə olunmuş yerlərdə qala divarının hündürlüyü 2–6 metrə çatır. Qalanı dərinliyi 2 metr, eni bəzi yerlərdə 12–15 metr olan müdafiə xəndəyi əhatə edir. Xəndəyin şimal hissəsindən çay yatağının keçməsi və qalanın cənub tərəfindəki divarında körpü yerlərinin olması sübut edir ki, müdafiə zamanı qalanı əhatə edən xəndək su ilə doldurulurdu. Maluq qalasının yaxınlığında sahəsi 6 hektara yaxın olan orta əsr yaşayış yerinin qeydə alınması Maluq qalasının həmin yaşayış yerinin narınqalası olduğunu ehtimal etməyə əsas verir.
Bal tortu
Hazırlanma qaydası
Yumurta şəkərlə çalınır, bal və yumşaq kərə yağı əlavə edilib qarışdırıla – qarışdırıla 5 dəq odun üstündə vamla bişirilir. Oddan götürəndən sonra qarışdırmaya ara vermədən ona 1 çay qaşığı çay sodası və tədricən un əlavə olunur. Sonra xəmir 5 – 6 yerə ayrılıb (təxminən 2 xörək qaşığı) un tökülmüş taxta üstündə 0,5 sm qalınlığında yayılır və 6 – 8 dəqiqə duxovkada bişirilir. Hər layın üstünə krem çəkilib üst – üstə yığılır. Üst qata da krem çəkilib yaymalardan çıxmış ovuntu səpilir.
Mariya Tüdor
Mariya Tüdor (d. 18 mart 1496 – ö. 25 iyun 1533) — Fransa kralı XII Lüdovikin xanımı, Fransa kraliçası. O, İngiltərə kralı VII Henri və xanımı Yorklu Elizabetin ən kiçik qızıdır. İlk ərinin vəfatından sonra Suffolk hersoqu Karl Brandonla evləndi. Fransada gizlicə baş tutan bu evlilik üçün qardaşı VIII Henrinin icazəsini almadığı üçün cütlük bir müddət İngiltərəyə dönə bilmədi. Nəhayət, cütlük yüklü miqdarda cərimə ödəyərək bağışlandı və vətənə döndülər.
Heris
Heris və ya Heriz — İranın Şərqi Azərbaycan ostanı nın şəhərlərindən və Heris şəhristanı nın mərkəzidir. 2006-cı ilin siyahıyaalınması əsasında bu şəhər 9,513 nəfər və 2,359 ailədən ibarət idi.
Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılar dan ibarətdir və azərbaycan dili ndə danışırlar. Şəhər həm bölgədə, həm də xaricdə öz gözəl Heris xalıları ilə tanınır.
Zəlzələlər
2012-ci il tarixində baş verən zəlzələlər zamanı şəhərdə xeyli sayda insan həlak olmuşdur.
Heris xalçaları
Heriz Xalçaları dünya səviyyəli keyfiyyəti üçün tanınır və olduqca davamlı və dayanıqlıdır.
Yeganə Mürsəlova
Yeganə Akbudak (Mürsəlova) — Azərbaycan müğənnisi.
Həyatı
1981-ci il sentyabrın 3-də Sumqayıt şəhərində dünyaya gəlib. Orta təhsilini Sumqayıt şəhərində bitirmişdir. 1998-ci ildə Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin teatr rejissorluğu fakultəsinə daxil olmuşdur. 2002-ci ildə təhsilini uğurla başa çatdırmışdır.