cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vera Timanova
Bioqrafiya
Çox uğurlu xarici konsertlərdən sonra, Timanova Sankt-Peterburq a geri qayıdıb və orada özünü konsert və pedaqoji fəaliyyətlərə həsr etmişdir. Onun ifaçılıq sənətlərini P.İ Çaykovski və A.P Borodin tərəfindən yüksək qiymətləndirilirdi. Çaykovski Timanovaya müvəffəqiyyətlə ifa etdiyi yumoristik bir şöhrət həsr etmişdi (Eduard Napravnik — Fortepiano və orkestr üçün Rusiya fantaziyası, 1881).
Qərib Calalov
Həyatı
1967-ci ildə "Quyuların debitləri müxtəlifliyinin və layın qeyri-bircinsliyinin sulaşma prosesinə təsiri məsələləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş və fizika-riyaziyyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
Vera Timanova
Bioqrafiya
1917-ci ildəki Oktyabr inqilabından sonra Timanova yeni hökuməti təsdiq etmədiyindən, ictimai fəaliyyətini dayandırdı. 22 fevral 1942 tarixində, 87 yaşında Leninqrad mühasirəsi zamanı aclıq dan vəfat etmişdir.
Qərib Calalov
Həyatı
1990-ci ildə "Deformasiya olunan kollektorlarda neft və qaz yataqlarının işlənməsinin hidroqazodinamikası" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. 1990-ci ildən o ADNA-da "Neft mədən geologiyası" kafedrasının professoru vəzifəsini tutaraq, eyni zamanda elmi və pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olurdu.
2001-ci ildə neft və qaz yataqlarının işlənməsi ixtisası üzrə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir. 2003-cü ildən indiyə qədər Azərbaycan MEA Geologiya və Geofizika institutunda "Layın hidroqazdinamikası" şöbəsinin rəhbəri işləyir. Onun əsas elmi fəaliyyəti deformasiya olunan böyük yatma dərinlikli məsaməli, çatlı və çatlı-məsaməli neft və qaz yataqlarının kollektorlarında baş verən süzülmə proseslərinin hidro-qazdinamik modelləşdirmə üsullarının yaradılması üzrə kompleks tədqiqatlar aparılması və bu tədqiqatlar əsasında işlənmənin texnoloji göstəricilərini təyin etməyə imkan verən yeni effektiv hesabat sxemlərinin işlənməsi ilə bağlıdır.
Keçiriciliyə nəzərən qeyri-bircins layların modelləşdirilməsinin yeni üsulu təklif edilmiş və süzülmənin qazhidrodinamik məsələlərinin dəqiq və təqribi analitik həlləri alınmışdır. Maye və qazın qərarlaşmamış süzülməsi şəraitində deformasiya olunan layların süzülmə-tutum parametrlərinin identifikasiyası üsulu yaradılmışdır. 180-dən elmi məqalənin (bunlardan 30-u xaricdə çap olunmuşdur), 2 monoqrafiyanın müəllifidir. İndiyədək onun rəhbərliyi ilə 8 nəfər elmlər namizədi alimlik dərəcəsinə yiyələnmişdir.
Amerika Beynəlxalq mühəndis neftçilər cəmiyyətinin üzvüdür. 1985-ci ildə "Əmək veteranı" medalı, 1985-ci ildə bir qrup alimlə birgə "Mürəkkəb dağ-geoloji şəraitlərdə çoxsaylı neft və qaz yataqlarının öyrənilməsinin dağ-geofiziki və hidrodinamiki üsulları kompleksinin yaradılması və tətbiqi" işinə görə akad. İ.M.Qubkin adına mükafata layiq görülüb. Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət" ordeni ilə mükafatlanıb.
Barbara Stenvik
Barbara Stenvik (16 iyul 1907 – 20 yanvar 1990) — Amerkia kinoaktrisası.
Bulbophyllum louisiadum
(Bulbophyllum louisiadum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xaqan
Xaqan — erkən orta əsrlərdə bir çox türkdilli xalqlarda dövlət başçısının titulu.
"Xaqan" termininə ilk dəfə çin salnamələrində rast gəlinir. Sonralar Kiyev knyazları da bu titulu qəbul etdilər. Monqol imperiyası dövründə isə bu titul "imperator" mənasında işlədildi. Monqol imperiyasında kaan şəklində idi.
Qotursu (bulaq)
Qotursu – Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun ərazisində müalicəvi əhəmiyyətli mineral bulaq.
Xaqan
İstifadəsi
Bu titula ilk dəfə qədim çin mənbələrində rast gəlinir. Onlar III yüzillikdə yaşayan syanbilərin ulu xanını belə adlandırırlar. 402-ci ildə jujanlar hun titulu olan şanyünün əvəzinə xaqanı qəbul etmişdilər. 551-ci ildə avarlar və göytürklər bu titulu jujanlardan aldılar. Göytürk xaqanlığı çökdükdən sonra digər türk xalqları - xəzərlər, uyğurlar, qarluqlar, kiməklər və qırğızlar xaqan titulundan istifadə etdilər. Qərb mənbələrində isə "caganus" kimi latınlaşdırılmışdır.
Zara (müğənni, 1976)
Zara və ya doğum adıyla Neşe Yılmaz (15 yanvar 1976 İstanbul, Türkiyə) — kürd əsilli Türkiyə musiqiçisi.
Qotursu (bulaq)
Ümumi məlumat
Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun ərazisində, Viləşçayın sahilində yerləşən bu mineral bulaq ən yüksək debitli və temperaturlu 17 bulaqdan ibarətdir. Bulağın suyundan müxtəlif dəri xəstəliklərinin (xüsusilə qoturluq xəstəliyi) müalicəsində istifadə olunur. Elə bu səbəbdəndə bulaq belə adlandırılmışdır.
Xaqan
İstifadəsi
Osmanlıda Hakan ül-Berreyn vel-Bahreyn (torpaqların və dənizin xaqanı) titulu mövcud idi. Çində Li Şimin dövründə Birinci Göytürk xaqanlığı dağıldıqdan sonra imperatorlar özlərinə "Tian Kehan" yəni "Səma xaqanı" deməyə başladılar.
İbn Rustanın yazdıqlarına əsasən X əsrdə rus hökmdarları xaqan adlanırdı: I Vladimir, II Svyatoslav, I Yaroslav xaqan adlanırdı.
Durarara!!
, bəzən qısaca DRRR!! — Ryoqo Narita yazdığı və Sudzuhito Yasuda illüstratoru olan, ranobe seriyası və onun əsasında yaradılmış manqa və anime serialları.
Adı
Baxmıyaraq ki, Durarara!! adı motor səsinin onomatopoeyası olduğunu tez-tez iddia edilir, Narita birinci ranobesində qeyd edir ki, bu ad tamamilə mənasızdır. O qutarılmış kitabının qaralama versiyasını redaktə edərkən, redaktoru ona zəng edib. Söhbət kitabın adı haqqında gedəndə Narita "<...> sadəcə bəxtə-bəxt "'Du...Durarara?" deyib". Redaktoru buna müsbət yanaşıb.
Ranobe
Ranobenin birinci cildi ilk dəfə 2004-cü ilin aprelində ASCII Media Works tərəfindən Dengeki Bunko imprinti altında nəşr olunmuşdur. Sonuncu olan on üçüncü cild 2014-cü ilin yanvarında üzə çıxmış. adlı sikvel həmin ilin aprelində buraxılıb. Ordaki hadisələr orijinal ranobe seriyasının hadisələrindən iki ildən sonra baş verir.
Manqa
Məzmunu Narita tərəfindən yazılan və Akiyo Satorigi illüstratoru olan manqa ilk dəfə 2009-cu ilin aprelində Square Enix nəşr etdiyi Monthly GFantasy jurnalın 2009-cu ilin aprel buraxılışında çapdan çıxıb. Növbəti ay buraxılışdan başlayaraq, manqa serialı həmin jurnalda daimi olaraq çıxmağa başladı. Orijinal manqa müəllifi yaratdığı ''Durarara!! Saika Arc'' kimi sikvellər Yaponiya və Amerikada satışda var. 2013-cü ilin iyulun 22-də ASCII Media Works' Monthly Sylph jurnalın sentyabr buraxılışında ''Durarara!! 3way standoff -alley-'' oyunun manqa serial adaptasiyası çıxmağa başladı.
1999 (film, 2009)
1999 — 2009-cu ildə istehsal olunmuş Kanada filmi.
Durarara!!
Anime
Anime adoptasiya ilk dəfə ranobenin altıncı cildin örtüyündə elan olunub. Brain's Base studiyanın animesi 2010-cu ilin yanvarın 8-də MBS, TBS, və CBC kanallarında yayılmağa başladı. Yapon premyerasından sonra 1 saat ərzində Crunchyroll animeni bəzi xüsusi üzvlüyü olan istifadəçiləri üçün 480p və 720p keyfiyyətində yayımladı. Bir həftə sonra, başqa istifadəçiləri onu standart keyfiyyətdə baxa bilərdilər. Anime ilk üç ranobe cildin məzmunu adoptasiyasıdır. Onun lisenziyasını Avopa yayımı üçün Beez Entertainment alıb; Aniplex of America isə lisenziyanı aldığını Anime Expo 2010-da elan edib, 2011-ci ilin yanvarında ingliscə dublaj versiyasını buraxdılar.
2014-cü ilin martın 15-də adlı ikincü mövsüm elan olunub. Baxmıyaraq ki, onu istehsal edən Brain's Base yox, Shuka studiyası idi, birinci mövsüm ilə işləyən yığmanın əsas hissəsi layihəyə qayıtmışdı.
Radio
Durarara!!Rajio Ryakushite Duraraji!! adlı internet radio şou 2010-cu ilin fevralın 26-dan, 2011-ci ilin martın 25-dək yayımlanırdı. Aparıcıları Toşiyuki Toyonaqa və Kana Hanadzaua müvafiq olaraq Mikado Rüqamine və Anri Sonohara peronajları səsləndirdilər.
Oyunlar
Vizual roman olan iki oyun adaptasiyası ancaq Yaponiyada PlayStation Portable üçün buraxılıb. adlı birinci oyun 2010-cu ilin sentyabrın 22-də üzə çıxıb. Durarara 10th anniversary project çərçivəsində adlı yeni oyun elan olunub. O, PlayStation Vita üçün 2014-cü ilin iyunun 19-da buraxılıb. PlayStation Vita üçün ''Durarara!! Relay'' adlı başqa oyun 2015-ci ilin yanvarında çıxıb.
Qəbul
Oricon verdiyi məlumatına görə 7-13 fevral həftəsində Durarara!! doqquzuncu cildi bunkobon nüsxələrinin çoxusu satılmış olan ilk cild olmuşdu. Bundan əvvəl ən çox satılan cild səkkizinci idi.
Qoturlu (bulaq)
Qoturlu – Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun ərazisində müalicəvi əhəmiyyətli mineral bulaq.
Ümumi məlumat
Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun ərazisində, Tutqunçayın (Tərtərçayın qolu) sahilində yerləşən bu mineral bulağın suyunun temperaturu 18 °C-dir. Bulağın suyu qızdırıldıqdan sonra müxtəlif dəri xəstəliklərinin (xüsusilə qoturluq xəstəliyi) müalicəsində istifadə olunur. Elə bu səbəbdəndə bulaq belə adlandırılmışdır.
Fraort
Fraort atası Deyokun hökmranlığını davam etdirərək, madaylara başqasının rəhbərlik etməsinə izin vermədən, farslara qarşı yürüşə keçmişdi. Farslar məğlub olaraq, madaylara tabe edilirlər. Fraort farslar və madaylar üzərində hakimiyyətini bərqərar etdikdən sonra, Asiyanın digər ərazilərini də özünə tabe etməyə başladı. Nəhayət o, assurların üzərinə hücuma keçdi, lakin məğlub oldu. Onun ordusu pərən-pərən oldu. Özü isə təxminən e.ə. 625-ci ildə öldürüldü.
Zal xan
Zal xan — Çuxursəəd bəylərbəyi (1679–1688-ci illər).
Həyatı
Zal xan Çuxur Səəd əyalətinin İrəvan mərkəzi olan şəhərində doğulmuşdu.
Z. Kanakertsi isə yazır ki, Səfiqulu xanın dövründə yollarda oğrular və yolkəsənlərin sayı çoxalmışdır. Oğrular cəzalandırılmırdı. Onlardan cərimə alaraq buraxırdılar. Onlar yenidən oğurluq edirdilər. Bütün İrəvan əhalisi və qoşunlarının şikayəti nəticəsində Səfiqulu xan həbs olundu. Şah İrəvanın keçmiş hakimi Abbas xanın kürəkəni Zal xanı İrəvana hakim təyin etdi. Zal xan İravana Azərbaycanın baş vəziri Mirzə İbrahimlə gizli gəlir. Onları qarşılamağa adam getməmişdi. Çünki camaat onların gəldiyini bilmirdi. Zal xan İrəvan qalasına daxil olduqdan sonra vəzir, şeyx ül-islam və bəzi başqa əyanları çağırtdırıb Şahın fərmanını oxudu. Oraya toplaşanların hamısı ona itaətkar olduqlarını ifadə etdilər. Müəllif bu mərasimdən sonra carçının küçəyə çıxıb "Zal xan İrəvanın sahibi oldu. Ömrü çox olsun" deyə uca səslə İrəvan sakinlərinə bildirişini türkcə olduğu kimi əsərində qeyd etməsi, şəhərdə türk dilinin işlənmə səviyyəsinin göstəricisi olub, həm də bu diyarın bir türk yurdu olmasından xəbər verir. 1679-cu ildə İrəvanda zəlzələ oldu, bir çox binalar dağıldı. Lakin Zal xanın göstərişi ilə dağılmış binalar bərpa olundu. Bu vaxt İrəvanın qala divarları da dağılmışdı. Azərbaycan vəziri İbrahim yenə İrəvana gəlib qonşu xanları — Naxçıvan, Bərdə, Zəyəm, Lori, Maku sultanlarını da çağırıb onlara qalanın tikilib bərpa edilməsinə köməklik etmələrini tapşırdı (206, 183–184, 194–197).
Mənbə
Zabil Həsrət oğlu Bayramov. Azərbaycan Səfəvi dövlətinin quruluşu və idarə olunmasında türk qızılbaş əyanlarının rol.
Klodett Kolber
Klodett Kolber — amerika aktrisası.
Adəmin yaradılması
Əsərdə Adəm və Tanrı nın barmaq larının toxunması detalı insanlıq tarixinin ikonik səhnələrindən biri olmaqla bir çox reproduksiyalar və parodiyalara malikdir. Leonardo da Vinçi nin “Sonuncu şam yeməyi” və Mikelancelo nun “Adəmin yaradılması” freskoları bütün zamanlarda ən çox replikası işlənmiş dini rəsmlərdir.
Təsvir
Tanrı yaşlı, ağ saqqalı, ağ plaşa bürünmüş kişi kimi, Adəm isə ondan solda və bir qədər aşağıda tamamilə çılpaq kişi kimi göstərilmişdir. Tanrının sağ əli Adəmə həyat qığılcımı vermək üçün bir qədər irəli çıxır, onun qarşısında isə Tanrının güzgüdə əksi təəssüratı yaradan formada Adəmin əli qabağa uzanır. Bu Yaradılış kitabından aşağıdakı ayəni əks etdirir: “Və Tanrı Özünə bənzər simada insanı yaratdı.” Başqa bir mövqeyə görə isə Tanrı və Adəmin barmaqları toqquşmur. Bu mövqeyə görə həyatverici olan Tanrı Adəmi özündən aşağıda tutaraq sanki, bərabər olmadıqlarını göstərmək istəyir.
Tanrının ətrafındakı fiqurların identikləşdirilməsi və anlamı haqqında müxtəlif nəzəriyyələr yaradılmışdır. Tanrının sol əli ilə saxladığı fiqur qadın xarici görünüşü olduğuna və adəmə doğru baxdığına görə Həvva olması fikri səsləndirilmiş, lakin həmin fiqurun Bakirə Məryəm, Sofiya, şəxsləşdirilmiş insan ruhu və ya qadın görünüşlü mələk olması fikrini bildirənlər də olmuşdur.
Mənbə
Mikelancelonun “Adəmin yaradılması”nda təsvir etdiyi Adəm obrazı üçün əsas ilham mənbəyinin Oktavian Avqustu çılpaq təsvir edən oğlaq kameosu olduğu ehtimal edilir. Həmin kameo hazırda Nortamberlenddəki Alnik qəsrində saxlanılır. Kameo Mikelancelonun tavan rəsmlərini işlədiyi vaxt Romada yaşamış kardinal Domeniko Qrimaniyə məxsus olmuşdur. Məlumatlara görə Mikelancelo və Qrimani dost olmuşlar. Bəzi tədqiqatçılar isə Mikelancelonun əsasən Lorenzo Gilbertininin “Adəmin yaradılması” əsərindəki Adəm fiqurundan ilhamlandığını iddia edirlər. Qrimaninin kameosu isə alternativ nəzəriyyə kimi qəbul edilir.
Məşhur nəzəriyyələr
“Adəmin yaradılması” əsərinin yüksək orijinal kompozisiyasının mənası ətrafında bir neçə nəzəriyyə formalaşdırılmışdır ki, onların da əksəri Mikelancelonun yaxşı sənədləşdirilmiş insan anatomiyası bilgisi nöqteyi-nəzərindən şərh olunur. 1990-cı ildə İndiana ştatının Anderson şəhərindən olan həkim Frenk Meşberger “Amerika Tibb Assosasiyası Jurnalı”nda nəşr edilmiş məqaləsində qeyd edir ki, Tanrının arxasındakı fonun quruluşu və fiqurların düzülüşü dəqiq şəkildə insan beyininin quruluşunu əks etdirir. Həkim Meşbergerin bu nəzəriyyəsi həkim Mark Li Eypler tərəfindən müzakirə edilmişdir. Əsərə yaxından baxdıqda insan beynini əks etdirməsi iddia olunan hissədə uc beyinin əsas şıramları, beyinin daxili və xarici səthi, beyin sapı, alın payı, bazilyar arteriya, hipofiz və görmə sinirlərinin kiyazmasını da görmək olur. Başqa bir nəzəriyyə isə belədir; "tanrı və mələkləri beyin yarımkürəsində təsvir olunub, yəni onu siz insanlar yaratdınız."
Yenə başqa bir fikirə görə isə Tanrının ətrafındakı qırmızı bulud insan uşaqlığı formasına malikdir (tarixçi Adrian Stoks öz əsərində bunu bədii formada “uşaqlıq mantiya” adlandırır ) və aşağı sallanan yaşıl detal isə yeni kəsilmiş göbək ciyəsini göstərir. Enriko Bruşini 2004-cü ildə bu nəzəriyyəyə diqqət yetirərək qeyd edir ki, Yaradılmanın fiiki baxımdan yeni insanın doğulması kimi təsvir edildiyini görmək çox maraqlı bir fikirdir. Onun fikrincə bu nəzəriyyə həm də ana tərəfindən doğulmadan Tanrının yaratdığı Adəmdə göbəyin olmasını da izah edir.
Populyar mədəniyyətdə
Bütün zamanların ən məşhur sənət əsərlərindən biri olan “Adəmin yaradılması” müxtəlif zamanlarda ən müxtəlif janrlarda olan sənət nümunələri üçün ilham mənbəyi olmuş, əsərin müxtəlif replika və parodiyaları hazırlanmışdır. Con Elvinin Stiven Spilberqin “Yad planetli” filmi üçün hazırladığı poster kimi bəzi müasir sənət nümunələri xeyli məşhurlaşmışdır. Simpsonlar, Mappetlər, Sezam küçəsi, Yavaşladılmış inkişaf kimi bir çox məşhur televiziya şoularında əsərin parodiyaları işlənmişdir. “Tenacious D” qrupunun “The Pick of Destiny ” albomunun üz qabığı da birbaşa Mikelancelonun əsərinə parodiyadır.
Biofizika İnstitutu (Azərbaycan)
Biofizika İnstitutu — Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin tabeliyində fəaliyyət göstərən elmi-tədqiqat müəssisəsi. İnstitutda 57 nəfər əməkdaş çalışır. Onlardan 4 nəfəri elmlər doktoru, 6 nəfəri fəlsəfə doktoru, 4 nəfəri dossent, 1 nəfər böyük elmi işçi, 24 nəfəri elmi işçi, 12 nəfər mütəxəssis 15 nəfəri isə texniki işçilərdir.
Tarixi
Qabaqcıl dünya alimlərinin fikrincə XXI əsr biologiyada, o cümlədən biofizikada keyfiyyətcə yeni ciddi elmi irəliləyişlər əsri olacaq. Eyni zamanda bu sahənin Azərbaycanda da inkişafı müasir dövrün tələblərindəndir. Azərbaycanda biofiziki tədqiqatları inkişaf etdirmək, Biofizika İnstitutunun təsis edilməsi Dövlət təşəbbüsü ilə başlanan bir prosesdir və bunun üçün ciddi zəmin və zərurət mövcuddur.
Ardınca, 2 il sonra 9 noyabr 2015-ci tarixində AMEA-nın 70 illik yubileyinə həsr olunmuş ümumi yığıncaqda Dövlət Başçısının qarşısında çıxış edərkən digər Nobel mükafatı laureatı Kaliforniya Universitetinin professoru Corc Smut Azərbaycanda biofizika sahəsində yeni işlərin mühüm əhəmiyyətini qeyd etmişdir. O AMEA-nın prezidenti, akademik Akif Əlizadəyə müraciət edərək Azərbaycanda biofiziki tədqiqatları inkişaf etdirmək və bu işdə bilavasitə yaxından iştirak etmək marağını bildirmişdi. Bu istiqamətdə C. Smutun müraciəti və arqumentləri təhlil edilmişdir. AMEA-nın Fizika İnstitutunda müasir elmi texniki potensialın və qabaqcıl avadanlıqlarla iş təcrübəsinin mövcudluğunu nəzərə alaraq, qurumun nəzdində 2014-cü ildə "Biofizika və Smart Materiallar Mərkəzi" kimi bünövrəsi qoyulan struktur 2016-cı ilin İyul ayının 20-dən müstəqil Biofizika İnstitutu kimi fəaliyyətə başlamışdır.
Ekoloji biofizika laboratoriyası
2001-ci ildən Fizika İnstitutu və 2016-cı ildən Biofizika İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərməkdədir (rəhbəri: fizika üzrə elmlər doktoru Tokay Hüseynov). Laboratoriya heyəti 7 nəfərdən ibarətdir. Əsas prioritet məsələsi ətraf mühitin ziyanlı faktorlarının hüceyrələrə təsirinə öyrənilməsindən ibarətdir. Bu istiqamətlə əlaqədar olaraq qan hüceyrələri kimi bioloji sistemlərdə azot metabolizminin öyrənilməsi də öndə gedən tədqiqat işlərindən biri hesab edilir.
İnteqrativ biologiya
AMEA-nın Biofizika İnstitutu, Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu və Molekulyar Biologiya və Biotexnologiyalar İnstitutunun birgə İnteqrativ Biologiya laboratoriyası 2018-ci ildə yaradılmışdır (rəhbəri: AMEA-nın müxbir üzvü, biologiya üzrə elmlər doktoru İlham Şahmuradov). Laboratoriyanın əsas fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır.
Beynəlxalq əlaqələri
Keçirilən görüşlərin nəticəsi olaraq, artıq dünyanın bir neçə tanınmış alimləri ilə danışıqlar aparılaraq İnstitutun Beynəlxalq Məşvərət Şurasında iştirak etməyə dəvət olunurlar. Onların sırasında ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvləri, Massaçusets Texnologiya İnstitutunun professoru Harvi Lodişi, Los Anjeles Kaliforniya Universitetinin professoru Veyn-Habbeli misal göstərmək olar. Onlar hüceyrə-membran fiziologiyası və zülalların struktur-dinamikası üzrə dünyada tanınmış alimlərdəndir.
100 kağız (film, 2015)
Məzmun
Baş rolda elə "100 kağız"ın özüdür. O, filmin baş qəhrəmanı və aparıcı obrazıdır. Filmin əsas süjet xətti yüz manatlıq əsginas üzərində qurulub. Əsginas əldən-ələ keçərək sahibini dəyişir və sonda gözlənilməz anda heç kimə qismət olmur. Əsginasa sahib olan insanlar müxtəlif təbəqə və peşənin nümayəndələridir. Onların arasında yol polisi, müğənni, falçı, molla və başqaları var. Beləliklə 100 kağız müxtəlif yollarla əl dəyişir... bütün bu əl dəyişmələr komik hadisələrlə müşayət olunur.
Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Şahin Zəkizadə Ssenari müəllifi: Şahin Zəkizadə, Fərid Rzayev Operator: Rövşən Namazov Bəstəkar: Natiq Qəzənfəroğlu Prodüser: Tahir Tahiri, Seymur Səfərov Rəssam: Aygün Mahmudova, Natalya Netrunenko
Həbib xan Şəkinski
Həbib xan Süleyman xan oğlu Şəkinski — Çar Rusiyasında polis pristavı, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Zəngəzur qəzasının rəisi. thumb|Həbib xan at belində|right
Həyatı
Həbib xan Şəkinski 1880-ci ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdur. İbtidai təhsilini molla yanında almış, sonra Şuşa real məktəbini bitirmişdi.
Çar Rusiyası dövründə Zəngəzur qəzasının Dığ nahiyəsində polis pristavı işləmişdir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Zəngəzur qəza rəisini əvəz etmişdir. Zəngəzurun Akara, Muradxanlı, Novruzlar kəndləri Həbib xan Şəkinskiyə məxsus olmuşdur.
O, 1956-cı ildə Bakıda vəfat edib.
Ailəsi
Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin əmisi qızı Ağca (Həcər) xanım Mirzə Kərim bəy qızı Hacıyeva ilə ailə həyatı qurmuşdu. Süleyman adlı oğlu, Barat xanım və Səriyyə xanım adlı qızları var idi.
Barat Şəkinskayanın atasıdır.
Azərbaycan dilində alınma sözlər
Azərbaycan dilinin lüğət tərkibindəki sözlərin böyük çoxluğu (özəlliklə say, əvəzlik və feillərin, demək olar ki, hamısı) milli mənşəli sözlərdir. Başqa xalqlarla müəyyən əlaqələr nəticəsində Azərbaycan dilinə çoxlu alınma sözlər keçmişdir.
Mənşə dillər
Azərbaycan dilində alınma sözlər mənşəyinə görə iki qrupa bölünür: Ərəb və fars dillərindən alınma sözlərin çoxu fəal ümumişlək sözlərdir və onları əsl Azərbaycan sözlərindən fərqləndirmək çətindir. Məsələn, kitab, alim, dünya, məktəb, tələbə, şagird və s.
Xüsusiyyətlər
Azərbaycan dilindəki alınma sözlər əsl Azərbaycan sözləri üçün səciyyəvi olmayan aşağıdakı xüsusiyyətlərə malikdir:
Bulbophyllum loxophyllum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Castin Timberleyk
Castin Timberleyk — Amerikalı müğənni və aktyor
Həyatı
Castin Timberleyk 31 yanvar 1981-ci ildə Memfis, Tennessidə anadan olub, 6 Qremmi mükafatı var. Hal-hazırda Amerikanın ən məşhur müğənni və aktyorlarından biridir. JT olaraq da tanınır. İlk dəfə N Sync qrupu vasitəsilə məşhur olub. 2002-ci ildə isə "Justified" albomu ilə solo karyerasına başlayıb. İkinci albomu FutureSex/LoveSounds isə 12 sentyabr 2006-cı ildə yayımlanıb. "People" jurnalı tərəfindən 2005-ci ildə "Dünyanın ən yaraşıqlı kişisi" adına layiq görülüb.
1995–2004: 'N Sync və Justified
O, 1990-cı illərin populyar "boyband" qrupu olan N'Sync'in bir üzvü idi. Qrup 1995-ci ildə qurulub və 1998-ci ildə ABŞ-də tanınıb. 2000-ci ildə Çıxardıqları "No strings attached" albomu həmin illərin ən tez satılan albomlarından biri oldu. 2002-ci ildə qrup "Celebrity" albomunu yayımladıqdan sonra, qrup fəaliyyətində bir az fasilə verməyi qərara aldılar. O boş dayanmaq istəmədi, və özünün solo albomunu hazırlamağa başladı. O, bu albom ilə boyband üzvü, teenage (yeniyetmə) qrupuna xitab edən, gənc qızların sevgilisi imicini qazanan, həm musiqi həm də görünüş mənasında, daha yaraşıqlı bir imic qurmağı hədəflədi. 2002-ci ilin Mart ayında uzun müddət sevgili olduğu Britni Spirs'dan ayrıldı. Bu ayrılıq ona çox pis təsir etdi və o ürəyini belə desək – "alboma boşaltdı". O, "Cry me a river" adlı musiqini Britney üçün yazdı. Sözügedən musiqinin klipində diqqət çəkən daha bir məqam: klipdə rol alan qız Britneyə oxşayır və onun kimi geyinmişdir.
29 avqust 2002-ci ildə aylarla davam edən məşqlər sonrasında o, ilk dəfə "MTV Klip mükafatları" müsabiqəsində səhnəyə çıxaraq, albomunun ilk sinqlı olan və "The Neptunes" qrupu ilə birlikdə üzərində işlədiyi "Like I love you" adlı mahnını oxudu. Mahnı hit oldu və "Billboard Top 100" siyahısında ilk 11-lik arasında daxil oldu. Bu uğurundan sonra, 5 Noyabr, 2002-ci ildə "Justified" albomu yayımlandı. "N Sync"in daha əvvəlki albomundan az satıldı, lakin buna baxmayaraq o "Billboard Top 200 Album" siyahısında ikinciliyi ələ keçirdi. O, sevgilisi Britney ilə mediada çox tanınmasına baxmayaraq, albomu satış üzrə böyük uğur qazana bilmədi. ABŞ-də 3,5 milyon, dünyada isə 7 milyon nüsxə satıldı. Bu uğurda "The Neptunes" və "Timbaland" kimi prodüsserlərin də rolu böyük oldu. Albomun uğuru 2003-cü ilin sonlarına qədər davam etdi. Albomdan bir çox hit çıxdı. O, albomunu daha da tanıtmaq üçün Christina Aguilera ilə Justified&Stripped adlı səyahətə çıxdı. Daha sonra isə Cry me a river adlı mahnısına klip çəkdirdi. 2003-cü ilin sonunda "I'm lovin' it" adlı mahnıya bir sinql çıxardı, bu sinql "McDonald's" tərəfindən də istifadə edilib.
2004–2007: Aktyorluq və FutureSex/LoveSounds
thumb|right|180px|Timberleyk 2007-ci ildə, [[Sent Pol (Minnesota)|Sent Pol, Minnesotada bir konsertində]]
2004-cü ildə Grammy mükafatını qazandıqdan sonra, musiqi karyerasında bir az fasilə verdi, bu dəfə daha çox film karyerasına meyilləndi. Bu dövrdə çəkdiyi filmlərdən ən vacib rolunu "Edison" filmində bir jurnalisti canlandıraraq oynadı. Rol aldığı filmlər bunlardır: Alpha Dog, Black Snake Moan, Richard Kelly'nin Southland hekayələri. O, "Shrek 3" filmində səsi ilə də yer aldı. Həmçinin Cameron Diaz da adı gedən filmdə səsləndirmə etmişdi. Məhz buna görə də onların sevgili olduqları şayələri yayıldı. Bu dövrlərdə o, başqa müğənni və qruplarla duetlər oxuyub. Bunlardan bəziləri: Black Eyed Peas, Nelly və Snoop Dogg-dur. 2005-ci ildə o səs tellərindən əməliyyat olundu. Elə həmin dövrlərdə də "JayTee Records" adlı öz şirkətini qurdu.
12 senyabr 2006-cı ildə son albomu FutureSex/LoveSounds albomunu yayımladı. 2005-ci ildən etibarən hazırlanmağa başlanılan bu albom "Billboard" siyahısında 1-ci yerə layiq görüldü. Bu albom eyni zamanda musiqi tarixinin albom çıxmamış iTunes'da ən çox sifariş edilən albomu oldu. Albomun ilk sinqlı "SexyBack" oldu və o, bu sinqlı 2006-cı il "MTV Klip mükafatları"nın açılışında oxudu. Sinql 1 həftə amerikan musiqi listlərində nömrə 1 sinql oldu. 2006-cı ilin Oktyabr ayında O, musiqi kariyerasına, film kariyerasından daha çox önəm verəcəyi dedi. Daha sonra isə albomdan ikinci sinql "My Love" yayımlandı. O, 2006-cl il "Victoria's Secret Fashion Show"da qonaq sənətçi olaraq iştirak etdi. Həmin dövrlərdə də Jessica Biel ilə sevgili olmuşdur. 2007-ci ilin Fevralında, albomun üçüncü sinqlı – "What goes around…/…Comes around" adlı musiqini yayımladı. Sözügedən musiqinin klipində Scarlett Johansson da yer almışdır. Albomdan dördüncü sinql olaraq "LoveStoned" adlı mahnısını seçdi. Daha sonra Beyonce-lə duet – "Until the end of time" və son olaraq "Chop me up" adlı mahnılar sinql kimi yayımlandı. O, bu albom üçün 2007-ci ildə FutureSex/LoveShow adlı bir konert səyahətinə çıxdı.
2013–17: The 20/20 Experience, 2 of 2 ve Troller
thumb|left|210px|Timberleyk 2014-cü ildə, "The 20/20 Experience World Tour"da performans sərgiləyir. Bu səfəri, Timberleyk'in ən çox hasilat edən konsert səfəri və "on ilin ən çox hasilat edən konsert səfərlərindən" biri oldu. thumb|right|Timberleyk və [[Barak Obama|Obama (2013)]]
iyun 2012-ci ildə Timberleyk, üçüncü studiya albomu The 20/20 Experience'in üzərində "ağlında qayda və / və ya son məqsəd olmadan" işə başladı. Musiqiyə dönəcəyini yanvar 2013-də dedi və Jay-Z ilə düet etdiyi albomun çıxış single "Suit & Tie"ı yayımladı. Dörd il ərzində heç bir konsertdə performans sərgiləməyən Timberleyk, 2 fevral 2013 New Orleansı 2013 Super Bowl'dan bir gecə əvvəl və "DirecTV Super Saturday Night"ta səhnə aldı. 10 fevral 2013 "Suit & Tie"ı rəngli işıqlandırmalarla 55. Grammy Mükafatlarında səsləndirdi; Jay-Z tamaşaçıların arasından özü də qatıldı. 11 fevral 2013-də "Mirrors", albomun ikinci sinql olaraq yayımlandı. The 20/20 Experience 19 mart 2013-də Jive Records'un dağılması səbəbiylə RCA Records vasitəsilə nümayiş olundu. Albom 980.000 kopiya satışla siyahılara bir nömrədən girdi. Timberlake ayrıca Jay-Zin on ikinci studiya albomu Magna Carta … Holy Grail'daki "Holy Grail", "BBC" (Nas, Swizz Beatz, Timbaland, Pharrell Williams, Niigo və Beyoncé ilə birlikdə) və "Heaven" adlı mahnılarda iştirak etdi. Timberlake, 25 avqust 2013-cü ildə, 2013 MTV Video Musiqi Mükafatlarında MTV Video Vanguard Mükafatını qazandı. Həmçinin, "Mirrors" ilə qazandığı İlin Video Klibi daxil üç mükafatı evinə apardı.
Timberleyk'in dördüncü studiya albomu The 20/20 Experience — 2 of 2, 30 sentyabr 2013-də yayımlandı və Billboard Hot 100 siyahısına bir nömrədən girdi. Albomun çıxış sinqlı "Take Back the Night" 12 iyul 2013 tarixində yayımlandı. Albomdan daha sonra "TKO" adlı sinql yayımlandı. Timberleyk, Beyoncenin 13 dekabr 2013 sürpriz bir şəkildə iTunes üzərindən yayımlanan və öz adını daşıyan beşinci studiya albomunda prodüser və mahnı yazıçısı olaraq vəzifə aldı. 25 fevral 2014-cü ildə "Not a Bad Thing", The 20/20 Experience — 2 of 2'nun üçüncü sinqlı olaraq yayımlandı. Sinql, Hot 100 siyahısında ilk ona girdi və Mainstream Top 40 siyahısında zirvəyə çatdı. Və Timberleyk beləcə də, Mainstream Top 40 siyahısında ən çox bir nömrə olmuş və ilk ona girmiş sinqlı olan kişi sənətçi oldu. O, Mr. Timberlake adı verdiyi ümumi bir albom yayımladı. Ciara ilə yayımladığı "Love Sex Magic" adlı duet dünyada ən çox dinlənilən musiqi olaraq toplistlərdən düşmədi.
2014-cü ildə Timberleyk, Maykl Cekson'un ölümündən sonra yayımlanan ikinci albomu Xscape'dəki "Love Never Felt So Good" sinqlında yer aldı, həm də mahnının prodüserliyini Timbaland ve Jerome "J-Roc" Harmon ilə birlikdə üstləndi. 14 may 2014-cü ildə Cekson, Timberleyk və Cekson'un bilinən rəqs hərəkətləri və fanatlarının görüntülərindən cəmləşən və rejissorluğunu Timberleyk ve Rich Lee'nin üstləndiyi bir video klip yayımlandı.
thumb|right|180px|Timberleyk [[Kann kinofestivalı|Kann Kinofestivalında (2016)]]
Timberleyk, yoldaşı Cessika Bil'in rol aldığı filmində, həmin filmin prodüseri və aktrisası olduğu halda, 2017-ci ildə yayımlanan The Book of Love filminin, musiqilərini özü bəstələdi və prodüserliyinidə öz boynuna götürdü.
Timberleyk, DreamWorks Animation'ın musiqili komediya filmi olan Troller'da Anna Kendrick ilə birlikdə ana rolunu səsləndirdi. Və filmin musiqilərinin prodüserliyini öz boynuna götürdü və filmdəki "Can't Stop the Feeling!" mahnısını səsləndirdi. Daha sonra mahnını 2016 Eurovision Mahnı Yarışmasının finalında canlı söylədi. Sinql olaraq yayımlanan mahnı, Billboard Hot 100 siyahısında zirvəyə girdi və on altı ölkədə daha bir nömrə oldu. Müğənninin Mainstream Top 40 siyahısında səkkizinci bir nömrəli mahnısı oldu və beləcə Timberleyk, bu siyahıda kişi sənətçilər arasında birinciliyə yüksəldi. 2,4 milyon kopiya satan mahnı, ABŞ-də o il ən çox satılan sinql oldu.
2018: Man of the Woods və Super Bowl Lii dövrə arası nümayişi
Timberleyk, 4 fevral 2018-ci ildə Minneapolis, Minnesota'da reallaşan Super Bowl Lii dövrə arası nümayişində səhnə aldı. Beşinci studiya albomu Man of the Woods, dövrə arası nümayişindəki performansından iki gün əvvəl, 2 fevralda yayımlandı. Sənətçi, albomun yayımını izləyən ayda yeni bir tura çıxacağını dedi. Albomun ilk sinqlı olan "Filthy", 5 yanvarda yayımlandı.
Digər işləri
O, uşaqlıq dostu Trace Ayala ilə "William Rast" adında bir kolleksiya da hazırladı. ABC kanalı NBA-nın açılışı üçün ondan bir musiqi istədi. 2005-ci ildə Grammy Münsifləri, onu insancıl yardımlarına görə mükafatlandırdı.
thumb|upright|Timberleyk (solda), 2010-cu ildə Andrew Garfield ilə birlikdə "Sosial Şəbəkə" filmi üçün [[Madrid'də]]
2002-ci ilin sonlarında MTV-nin məşhur verilişi Punk'd-nin ilk məşhur qonağı oldu. MTV tərəfindən Kelly Osbourne'a edilən zarafatda yer aldı və beləcə verilişdə bir dəfədən daha çox yer alan ilk məşhur oldu.
Noyabrın 2-si, 2006-cı ildə yayımlanan "MTV Avropa Musiqi Mükafatları" adlı müsabiqənin aparıcılığını edib. Nickelodeon uşaq kanalı, 3 fevral 2007-ci ildə "2007 Nickelodeon Kids Choice Awards"ın aparıcılığını edib. 2008-ci ildə Pepsinin maraqlı bir reklam rolikində rol aldı. Zəhmətkeş biri kimi tanınan JT, 17 oktyabr 2009-cu ildə Shriners Hopitals for Childrean adında bir uşaq xəstəxanası üçün Justin and Friends adlı bir konsert verdi. Bu konsertdə onunla bərabər Alişa Kiz, Ciara, Snoop Dogg, Jay Sean, Taylor Swift və TLC kimi məşhurlar da çıxış edib.
Enlialın butulkaburun
, və ya şimal enlialın butulkaburunu —  Balinakimilər dəstəsinə,  cinsinə aid iri məməli növü. Cinsə daxil olan iki növdən biridir. Bu növ XIX-XX əsrlərdə kütləvi ovlanmaya məruz qalmışdır. Bu məməlilər digər balinakimilər arasında ən dərinə dalan dalğıclardandırlar. Onlar okeanın 1453 m (4767 ft) dərinliklərinə enə bilirlər.
Xüsusiyyətləri
İri dəniz məməlisi 10—11 metr uzunluğa, 7,5 ton çəkiyə malik olurlar. Dərinə üzmələrinə baxmayaraq istirahəti əsasən dayazlıqlarda edirlər. Onlara insanlar və onların gəmiləri maraqlı gəldiyindən daha tez ovlanmalarına səbəb olur. Bu xüsusiyyətlər digər balinakimilərin bir qisminə də aiddir. Bu balinalar əsasən balıqlar və kalmarlarla qidalanırlar. Qidakanma zamanı hətta 1 saat suyun dibinə dalma xüsusiyyətinə malikdirlər. Bəzən Enlialın Butulkaburunların mədələrindən 10000 kalmar aşkarlanmışdır.
Enlialın butulkaburunu əsasən Atlantik okeanın şimal hissəsində yayılmışdır. Onlar subantarktik qurşaqda yayılmışlar. Enlialın butulkaburun balinaları Qrenland dənizi, Barens dənizi, Labrador dənizinin sularında daha çox yayılmışlar. Ümumi saylarının getdikcə azalması müşahidə edilir. Dişli balinalar əsasən sürü halında yaşayır. Bu dəstələrdə yaşından və cinsindən asılı olamayaraq Enlialın Butulkaburun balinalar bir yerə toplaşırlar. Hər dəstədə əsasən bir nəhəng erkək olur. Bəzən təkcə erkəklərdən ibarət ibarət olan dəstələrə belə rast gəlinir.
2006-cı ilin yanvarın 20-də Enlialın butulkaburun Temza çayı ilə Londonun Albert körpüsünə qədər irəliləmişdir. Xilasediçilər onu dənizə qaytarmaq istəsələrdə artıq yanvarın 21-də balina qıcolmadan ölür. Onun skeleti hazlrda London Təbiət Tarix Muzeyində saxlanılır. Əvvəllər Şimali Atlantikada 40,000-50,000 baş olduğu təxmin edilir. 1850 - 1973-cü illər arasında 88,000 baş Enlialın butulkaburun ovlanmışdır. Norveç 1973-cü ildə balina ovunu dayandırıb, lakin Enlialın butulkaburunu Farer adaları hələ də ovlayır.
Dissection
Dissection — İsveç Blek Metal qrupu olub, 1989-cu ildə vokalist və gitarist Yon Nödtveyd tərəfindən yaradılib.
Qutenburq, İsveç. 80-ci illərin axırında Yon Nödveyd, Piter Almdal və Ole Oman Treş Metal qrupları olan Siren’s Yell və Rabbit’s Carrot qruplarında iştirak edirdilər, ancaq vaxt keçdikcə onlar daha da Brutal və ekstremal musiqiyə keçməyi qərara aldılar, və öz proyektlərini yaratdılar, Dissection.
Əsgər Əliyev
Əsgər Əliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
Həyatı
Əsgər Əliyev 8 noyabr 1974-cü ildə Lənkəran rayonunun Ləj kəndində anadan olmuşdur. 1982–1992-ci illərdə orta təhsil almışdır. Sonra Bakı Ali Ümumqoşun Komandirlər Məktəbinin tank–artilleriya fakültəsinin tələbəsi olur. 1995-ci ildə 17 mart tarixində Mart hadisələri baş verərkən Əsgər Əliyev Milli Ordunun əsgəri idi. Hadisə zamanı Əsgər Əliyev yaralandı, lakin 4 yaralını xilas edərkən ikinci güllə onun ömrünə son qoydu.
Ailəsi
Subay idi.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 4 aprel 1995-ci il tarixli 307 saylı fərmanı ilə Əliyev Əsgər Ələkbər oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Ləj kənd qəbristanlığında dəfn edilmişdir.
Lənkəran rayonunda adına park var. Büstü qoyulmuş, xatirə lövhəsi vurulmuşdur. Haftoni qəsəbə orta məktəbində "Xatirə guşəsi" yaradılmışdır.
Marsel Şlutt
Həyatı
Marsel Demmin şəhərində (Meklenburq-Ön Pomeraniya), nalbəndçi ailəsində anadan olmuşdu. Ailənin yeganə uşağı idi. Almaniya birləşəndən sonra o Bilefeldə (Şimali Reyn-Vestfaliya) köçür. Gənc yaşlarından at yarışları ilə dərindən maraqlanır, hətta bir neçə dəfə yarışlarda qələbə də qazanır. Məktəbi bitirdikdənn sonra o Münsterə köçür. Marselin 18 yaşı tamam olanda, fotoqraf TeeJott onu Kölndə dərc edilən bir sıra jurnallarda model qismində çəkilməyi təklif etdi. O bir sıra illüstrə edilmiş jurnal və kitab üz qabıqlarında göründü, onun hətta çılpaq şəkilləri də burada yer aldı.
So Dam Tuff agentliyinin yeni üzü olduğundan, ona Londonda və Madriddə yaşamağı təklif etdilər. O artıq peşəkar model kimi işləyir, Paul Smith, The Face, Levis, New Yorker və H & M kimi brendlərin rəsmi modelinə çevrilmişdi.
Plotin
Plótin (yunanca Πλωτῖνος; ) — antik idealist-filosof, neoplatonizmin yaradıcılarından biri. O həmdə neoplatonizmin nəzəri əsaslarını yaratmışdır. Ona görə də ona "İkinci Platon" deyirdilər.
Bioqrafiyası
Plotin Misirdə anadan olmuş, gəncliyini o dövrün mədəni mərkəzi olan İskəndəriyyədə keçirmiş və orada Ammonius Sakkasın öyrəncisi olmuşdur. Təxminən 40 yaşında Plotin Romaya köçmüşdür. O vaxtlar Roma imperiyasını dərin siyasi-ictimai böhran bürümüşdür. Fars və hind dünyagörüşü ilə yaxından tanış olmaq istəyən Plotin, imperator III Qordianusun (lat. Gordianus) İrana qarşı hərbi yürüşündə iştirak etmişdir. Ancaq, o yürüş Roma ordusunun yenilməsi ilə başa çatmışdır. Plotin isə yalnız təsadüf nəticəsində sağ qalmışdır.
Əsərləri
Əvvəllər Plotin öz təlimini yalnız şifahi olaraq tədris etmiş, daha sonra isə onu yazmağa başlamışdır. Plotinin öyrəncisi Porfirius isə onun əsərlərini yığmış, redaktə etmiş, altı fəsilə ayırmış və yayımlamışdır. Bu fəsillər isə öz növbəsində, doqquz hissədən ibarət olmuşdur. Buna görə də həmin əsər, Misir ənənəsinə uyğun olaraq, "Enneadalar" (yun. Ἐννεάδες – doqquzluq) adlanır.
Təlimi
Plotin bütün varlığı vahidlikdə görürdü, yəni onun dünyagörüşünün əsasını monizm təşkil edirdi. Plotinin Vahidi tanrıdır. Məsələyə bu cür yanaşılırsa, onda dünyada olan çoxluq və müxtəlifliyi izah etmək lazım olur. Yəni, əgər bütün varlıq Vahidin törəməsidirsə və onunla vəhdət təşkil edirsə, onda o digər varlıqlarla eyniləşməli, bərabərləşməli, qarışmalı yoxsa öz fərdiliyini saxlamalıdırmı?
Ellora mağaraları
thumbnail Ellora mağaraları — Hindistanda Maharaştra ştatında yerləşən Ellora kəndindəki mağaralar sistemi.
Plotin
Təlimi
Bu suala cavab verən Plotin Vahidi fərdiləşdirmiş, onu bütün digər şeylərdən ayıraraq üstün tutmuşdur. Ancaq belə olduqda Vahid dərk olunmaz, duyulmaz və görünməzdir. Hətta, onun var olması belə sual altına qoyulur. Bu da Plotinin fikrincə təbiidir, çünki Vahidin var olması iddiası onu müəyyən çərçivəyə salınması, zaman və məkanda təsəvvür edilməsi deməkdir. Beləliklə, Vahiddən hər şey törənir, ancaq o özü hansısa forma ya da çərçivə anlayışlarına sığmır. Çünki O, bütün varlıqlardan və təfəkkürdən daha üstündü, dərk olunmazdır. Eyni zamanda, Plotin Vahidi günəşin, işığın, istinin, xeyrin mənbəyi hesab edirdi.
Ellora mağaraları
1983-cü ildən UNESCO bədii irsinə daxil edilmiş bu məbəd və qalalar 6-9 əsrlərə aiddir. 34 mağaradan 12 buddist, 17-isi induizm, 5 isə caynist məbədidir.
Plotin
Təlimi
Hər bir anlayışdan uca olan Vahiddən hər bir şey törənir, doğulur. Monoteizmdə olan Tanrıdan fərqli olaraq Vahidin heç bir istək və iradəsi yoxdur. Dünyanın doğuşu (törəməsi) prosesi obyektiv bir hadisədir, kiminsə iradəsindən asılı deyildir. Bu törəmə emanasiya (axma, tökülmə) adlandırılır. Emanasiyanı Plotin Vahiddən ayrılan ışıq (nur) şəklində təsəvvür edirdi. İşıq mənbəyinə yaxın olduqca parlaqlaşır, ondan ayrıldıqca isə tədricən sönür və qaranlığa çevrilir. Vahiddən törənən çoxluq heç də onun azalmasına və ya kiçilməsinə dəlalət etmir. O olduğu kimi bir ideal olaraq qalır.
Emanasiya nəticəsində Vahiddən daha iki substansiya (hipostasis) yaranır. Birincisi Əqldir. Vahiddən fərqli olaraq o artıq mövcuddur. Əql özünü dərk edir. Plotinin Əqli Platonun ideyalar aləminə bənzəyir. O, bütün ideyaların cəmidir.
Ellora mağaraları
Haqqında
thumbnail|left Hindistanda Maharaştra əyalətinin şimalında Auranqabad şəhərinə 30–40 km uzaqlığında olan Ellora mağaralarının tarixi olduqca qədimdir. Acanta mağaralarına çox yaxındır, lakin aralarındakı fərqdən ötrü iki mağara müqayisə belə edilə bilməz. Ellorada yalnız şəkillər deyil, heykəl və heykəlciklər də aşkarlanmışdır və əlavə olaraq tək bir məbəd deyil bir çox dinə aid məbədlər də tapılmışdır.
Plotin
Təlimi
Ruh iki tərkib hissədən ibarətdir. Birincisi səmavidir; Əqlə yaxındır və maddi aləmlə əlaqəsi yoxdur. İkincisi isə dünyəvidir; maddi aləmlə əlaqəlidir və təbiətin bütün proseslərini həyata keçirir.
Ellora mağaraları
Haqqında
Mağaralar şimal-cənub istiqamətində oyulublar və ən başdakı mağara ilə ən sondakı arasında təxminən 2 kilometr məsafə var. Bu sahədə cəmi 34 mağara var. Bu 34 mağaradakı məbədlərın hamısı eyni dinə aid deyil. 17 induizmə, 12 buddist və 5 dənə də caynist məbədi mövcuddur ki, bu da tarixdə fərqli dinlərə xidmət etdiyini ortaya qoyur.
Plotin
Təlimi
Təbiətə gəldikdə onun ən yetkin tərəfi Ruhun aşağı təbəqəsidir. Əqldə cəmləşən ideyalar bu təbəqədə konkret şeylərdə təzahür olunur. Əslində isə şeylər ideyaların əks olunmasıdır. Fenomenal aləmdə Ruh hissəciklərə bölünür və hər şeyin əsasını, canını təşkil edir. Beləliklə, hər şeyin ruhu vardır: o cümlədən planetlərin və yerin. Yerin ruhundan bitkilərin və heyvanların ruhları; eləcə də insan ruhunun aşağı, qaranlıq hissəsi yaranır. Bu hissənin vasitəsi ilə insanlar dünyaya bağlı olurlar, ağırlaşırlar.
Ellora mağaraları
Haqqında
Mağaralarda olan şəkillər və heykəllər həqiqətən sənətkarlıq möcüzəsidir və bu heykəllər burada keçirilən dini mərasimlər haqqında məlumatlar verməkdədir. Bir çox dinə xidmət edən bu mağaralarda ilk məbədlər buddistlər tərəfindən inşa edilmişdir. Qayaların içinə oyulan məbədlərin quruluşları çox keyfiyyətli və indiki vaxtda da xüsusiyyətini və orijinal quruluşunu itirməmişdir. Mağaraların ən ortasında ana məbəd Kaysala yerləşir. Tarixçilərin apardığı araşdırmaya görə bu məbədin tikilməsi 150 il davam etmiş və təxminən 7.000-10.000 işçi bu məbədlərin tikintisində işləmişdirlər.
Plotin
Təlimi
Təbiət dünya Ruhunun qaranlıq hissəsidir. Onun ən alçaq hissələri isə materiyadan yaranır. Materiya (maddə) Plotin fəlsəfəsində yoxluqdur. Ancaq materiya mütləq yoxluq deyil, sadəcə var olan şeydən fərqli bir şeydir. Materiya əbədidir, ancaq Vahidlə birlikdə mövcud olan ikinci ilk substansiya deyildir. Buna görə də, Plotinin materiya haqqında fikirləri ziddiyyətlidir. O Vahiddən törənir və ondan ayrılan işığın sönməsinin nəticəsidir. Deməli, materiya zülmətdir (qaranlıqdır) və şərlə, hətta yoxluqla eyniləşir. Vahid isə xeyirdir.
Yuxarıda qeyd edildiyi kimi Plotinin fəlsəfəsində Vahid enərək çoxluğun yaranmasına səbəb olur. Ancaq çoxluq da Vahidə tərəf yönəlir, onunla qovuşmağa can atır. Bu cür yönəlmə insanda daha da çox təzahür olunur. İnsan ruhu dünya Ruhunun hissəciyidir. Onun yüksək və aşağı hissəsi vardır. İnsanların çoxusunda ruhun aşağı hissəsi üstünlük təşkil edir və onlar həddən artıq şərin təcəssümü olan materiyaya bağlanırlar. Ancaq, hər bir insan özündə ruhun yüksək hissələrini duyub inkişaf etdirə bilər. Bu isə ekstaz halında mümkündür. Ekstazda ruh artıq bədənlə özünü eyniləşdirmir və ondan müstəqil şəkildə varlıq qazanır. O Vahidə can atır, onunla qovuşur, onda əriyir. Ekstaza çatmaq üçün mənəvi həyat sürmək lazımdır. Plotin ruhların köçməsinə də inanırdı.
Ellora mağaraları
Haqqında
Hindu mifologiyasında Tanrı Şivanın evi olaraq bilinən Kaysala sözündən adını alan məbəd möhtəşəmliyi ilə seçilir. Kaysala adında Himalaya dağlarında bir dağın adı da mövcuddur.
Plotin
Dünya fəlsəfi fikrinə təsiri
Plotinin təlimi gələcəkdə orta əsr Avropa və Yaxın Şərq fəlsəfi fikrinə çox böyük təsir göstərmişdir. Avqustin, Boesius, Fərabi, İbn Sina kimi filosofların təlimlərində Plotinin ideyalarından istifadə edilib. Onun varlıq haqqında baxışlarını bu və digər dərəcədə ən tanınmış filosoflar öz ideyalarında tətbiq edib inkişaf etdirmişdirlər.
Ellora mağaraları
Haqqında
Kaysala məbədini fərqləndirən əsas xüsusiyyət qayaların ətrafında oyularaq yaradılan bir həyətə sahib olmasıdır. Araşdırmalar 200.000 ton qayanın çəkic ilə oyulması və kəsilməsi ilə bu məbədlərin meydana gəldiyini göstərir.
Plotin
Dünya fəlsəfi fikrinə təsiri
Başqa tərəfdən Plotinin təlimi gələcəkdə çeşidli dini-mistik təlimlərin yaranmasına təkan vermişdir. Yəhudu (Kabbala), Xristian (İsihazm) və İslam (Təsəvvüf) metafizikası və mistisizmi ondan bəslənib təlim halına gəlmişdir.
Aomori prefekturası
Aomori prefekturası ( Aomori-ken) — Yaponiyanın Hönsü adasında, Tohoku regionunda prefektura. Ərazisi 9 644 min km², əhalisi 1,5 mln. (2005). İnzibati mərkəzi Aomori şəhəridir. Relyefi alçaq dağlıqdan və sahil düzənliklərindən ibarətdir. Tohoku tərkibində ayrı-ayrı sənaye mərkəzləri olan aqrar regiondur. Qurğuşun, sink (Kamikita), dəmirli qum (ölkənin ən iri yatağı) hasil edilir. Taxta-şalban və ağac emalı mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Yeyinti, metallurgiya, neft-kimya müəssisələri var. Əkinçilik (əsasən, düyü), bağçılıq (əsasən, alma), heyvandarlıq inkişaf etmişdir. Tovado Milli Parkı və Yaponiyanın ən böyük Tovado krater gölü Aomori prefekturasının ərazisindədir.
Dil (coğrafiya)
thumb|250px Dil (coğrafiya) — bir tərəfdən sahilə bağlılığı olan, digər hissəsi isə suyun daxilinə doğru uzanan coğrafi obyekt. Eni 10 metrdən başlamış bir neçə km-ə qədər ola bilir.
Yaranması və strukturu
thumb|180px|Dillərin yaranma variantları Dillər əsasən Qum, Çınqıl, Qənbər, balıqqulağının dəniz dalğa və ya axınları nəticəsində qarışmasından meydana gəlir.
Dillər bəzən iki axının bir-birinə əks istiqamətdə hərəkət etdiyi ərazilərdə belə yarana bilir. Bu zaman açıq dənizdə sahilə perepentululyar olaraq dillər əmələ gəlir.
Ədəbiyyat
Sahillər / P. А. Kaplin, О. K. Leontev, S.А, Lukyanova, L. Q. Nikifirovo. М., Fikir, 1991, 479 с. ISBN 5-244-00449-2.
Qırğız xaqanlığı
Qırğız xaqanlığı — 831-ci ildə Ötüken və ətrafını ələ keçirərək Mərkəzi Asiyada qurulan türk dövləti. Hökmdarları xan titulu daşıyırdı.
İlk dövlət
Qırğızların bilinən ilk hökmdarları Bars xaqan adı ilə bilinən İnanc Alp Bilgədir. Tabğaclar və Türkeşlərlə İkinci Göytürk xaqanlığına qarşı ittifaqa qoşulmuşdu. 710–711-ci illərdə Tonyukuk, Kül Tigin və Bilgə xaqanın ordusuna məğlub olaraq öldürüldü. Övladları daha sonra Çinə səfir kimi getdilər.
İkinci dövlət
Qırğızlar 820-ci ilədək Göytürk xaqanlığı və Uyğur xaqanlığına tabe olsalar da İnal Ajonun özünü xaqan elan etməsindən sonra müstəqil yaşamağa başladılar. 839-cu ildə uyğur əyanlarından Bağa Sanqunun Ajoya pənah gətirməsi və dəstək tələb etməsindən sonra 100.000 nəfərlik Qırğız ordusu Ordu-Balıq şəhərini ələ keçirdi və yandırdı. Taihe xatun əsir götürüldü.
Ajonu əvəz edən Alp Solaqay xaqan uyğurlara qarşı müharibəni davam etdirməyi qərara aldı. Anhsi və Beşbalıq şəhərlərini Qoço Uyğur idikutluğunun hakimi Bilgə Pan Tiginin əlindən aldı. Dövlətin sərhədlərini Mançuriyaya qədər genişləndirdi.
845-ci ildə Çenmin xaqan Tan sülaləsi imperatoru Vuçonq tərəfindən rəsmən tanınmışdı.
847-ci ildə hakimiyyətə keçən oğlu İnvu Çenmin xaqan isə II Hsüançonq tərəfindən tanınmışdı.
Frumsenq Milli Parkı
Frumsenq Milli Parkı (ཕྲུམ་སེང་རྒྱལ་ཡོང་གླིང་ག; keçmiş adı Thrumşinq Milli Parkı) — Butanın mərkəzində yerləşən və 905,05 km2 ərazini əhatə edən milli park. Milli park Butanın 4 dzonqxasını əhatə etsə də, əsas hissəsi Monqar dzonqxasındadır. Butan yan avtomagistralı milli parkı tən ikiyə bölür. Milli park ərazisində Thrumşinq-La keçidi yerləşir.
Flora və fauna
thumb|left|250px|Traqopan satir Frumsenq Milli Parkında xeyli qədim küknar meşələrindən ibarət sahələr var. Parkın dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 700 metrdən 4.400 metrə qədər dəyişir. Frumsenq Milli Parkında nəsli təhlükədə olan 6 quş növü yaşayır: Nepal kərgədan quşu (Aceros nipalensis), kürənboğaz çoxdanışan çalıquşu (Spelaeornis caudatus), traqopan-satir (Tragopan satyra), gözəl sitta (Sitta formosa), Uard troqonu (Harpactes wardi), şabalıdsinə kəklik (Arborophila mandellii) və nəsli demək olar ki, kəsilmək üzrə olan qaramtılsinə çoxdanışan (Sphenocichla humei). Milli parkda gözəl mənzərələr var, xüsusilə meşə mənzərələri daha çox diqqət çəkir. Frumsenqdəki biomların torpaqları kövrək olduğuna görə burada inkişaf işləri aparmaq əlverişsizdir.
Turizm
Butan Trest Fondu Frumsenq Milli Parkının gözəl turizm potensialına sahib olduğunu açıqlamışdır. Xüsusilə, milli parkı ikiyə ayıran avtomagistral turizmi canlandırır. Milli park ərazisində 11.000 nəfər yaşayır. Butan Trest Fonduna görə "krallıq insan ilə təbiət arasındakı harmonik balansın təmin edilməsinə yaxınlaşıb". Dünya Vəhşi Təbiət Fondu milli parkda layihələrini keçirməkdə davam edir.
Bulbophyllum luanii
(Bulbophyllum luanii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rəhim Qurbani
Həyatı
Rəhim Qurbani 1951-ci il dekabr ayının 22-də Qərbi Azərbaycanın, Göyçə mahalının Zərkənd (Zərzibil) kəndində ziyalı ailəsində anadan olubdur.
1970–1972-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. 1974-cü ildə Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix fakültəsinə daxil olmuşdur. 1979-cu ildə həmin institutu bitirib tarix müəllimi ixtisasını almış, həmin ildən doğma kəndlərində tarix müəllimi kimi pedaqoji fəaliyyətə başlamışdı.