cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əşrəf Canbolat
Əl-Əşrəf Əbu əl-Nasir Canbolat — 30 iyun 1500-cü ildən 25 yanvar 1501-ci ilədək hakimiyyətdə olmuş Misirin Məmlük sultanı.
Lars Hyelşer
Lars Hyelşer (9 may 1979) — Almaniyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Lars Hyelşer Almaniyanı 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və cüt turnirdə 17-ci pillənin sahibi olub.
Azər Bağırov (jurnalist)
Bağırov Azər Sadiq oğlu (16 sentyabr 1936, Naxçıvan) — mətbuat-nəşriyyat işçisi, əməkdar jurnalist.
Həyatı
Azər Bağırov 1936-cı il sentyabrın 16-da Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1989-cu ildə Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar jurnalisti" adına layiq görülmüşdür.
Elmi fəaliyyəti
1965-ci ildə Azərbaycan Milli EA Nizami adına Ədəbiyyat və Dil İnstitutunun aspiranturasını təsdiq edərək, 1968–1992-ci illərdə Azərbaycan Sovet Ensiklopediyası baş redaksiyasında dil və ədəbiyyat redaksiyasının müdiri vəzifəsində çalışır. 1992–1993-cü illərdə isə orada Baş direktor müavini kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1993–1996-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Mətbuat və İnformasiya Nazirliyinin Baş Nəşriyyatlar İdarəsinin şöbə müdiri, rəis müavini və baş redaktoru işlərini yerinə yetirmiş, 1998-ci ildə Azərbaycan Dövlət Teleqraf agentliyində (AzərTAc) tərcüməçi redaktoru vəzifəsində çalışmışdır.
Artur Lumley Davids
Artur Lumley Davids (doğulduğu ad Asher Lumle Davids, 28 Avqust 1811 - 19 iyul 1832) İngilis şərqşünas və dilçi idi.
Həyatı
O, yəhudi valideynləri Sarah Lumley və Jonki Davidsin yeganə uşağı olan Hampshire şəhərində anadan olub. İngillis bilimadamı Artur Lumley Davids Sultan Səlimi Salisə (1789-1807), Kiabi İlmun Nafinini hədiye vermişdir.
Oleofobik örtük
Oleofobik örtük (lat. oleum — yağ və yun. φόβος — qorxu) portativ qurğularda tez-tez istifadə edilən xüsusi bir örtük növüdür. Oleofobik Örtük sayəsində örtülən səth barmaq izi, maye izi və çirk tutmama xüsusiyyətinə malik olur. Bu şəkildə istifadə edilən səthin davamlı olaraq təmiz qalması da təmin olunur. thumb|400px|Oleofobik örtük (Müqaisə)
Ümumi olaraq ağıllı telefonlarda görsək də daha bir çox sahədə də oleofobik örtük texnologiyasının istifadə edildiyini söyləmək lazımdır. Kompüterlər, maşınlar və bir çox alətdə istifadə olunan oleofobik örtük ağıllı telefonlarda isə bəzi modellərdə diqqət çəkir.
Bu örtük növü ilə tam təmin etmək istənilən səthin üzərində çirk tutulmamasıdır. Adətən ağıllı telefonlarda ekranda barmaq izi qalmaması üçün üstünlük verilən örtmə materialı, su keçirməyən IP68 sertifikatına malik olan ağıllı telefonlarda isə həm ekranda barmaq izi qalmaması, həm də ekranların maye ilə təmas etməsi halında mayelərin ekranda iz qoymamasını təmin etmək üçün üstünlük verilən material kimi istifadə edilir.
Bundan başqa, oleofobik örtük yalnız örtən səthin çirk tutmamasını təmin etməklə da vəzifəli deyil. Bundan başqa örtük səthi çirk tutmadığı kimi asan bir şəkildə də təmizlənən səthlər olaraq bilinir. Çox qısa bir müddət içərisində örtən səthin təmizlənməsi mümkündür.
NGC 5630
NGC 5630, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. Sd tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Beyrək Aydəmirov
Beyrək Etibar oğlu Aydəmirov (13 avqust 1990; Çayqaraqaşlı, Şabran, Azərbaycan — 8 oktyabr 2020; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin MAXE hərbi qulluqçu'su, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Beyrək Aydəmirov 1990-cı ilin avqustun 13-də Şabran rayonu Çayqaraqaşlı kəndində anadan olub. Hələ 6 yaşında ikən atasını itirib. 1997-ci il Şabran rayonu Çayqaraqaşlı kənd orta məktəbinə daxil olub, daha sonra isə təhsilini Şabran rayonu Çolquşçu kənd tam orta məktəbində davam edib.
Hərbi xidmətləri
2008-ci ildə hərbi xidmətə çağırılıb və N saylı hərbi hissədə müddətli həqiqi hərbi xidmətə başlayıb. 2010-cu ildə hərbi hissədən ehtiyata buraxılıb. 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin təlim tədris mərkəzin MAHHXQ kursuna qəbul olunub. Kursu bitirdikdən sonra mexanik sürücü, 2-ci tank taborunun rabitə tağımında idarəetmə manqasında baş sürücü mexanik vəzifəsində xidmət edib.
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Fizuli döyüşlərində savaşıb. 8 oktyabr tarixində Fizuli istiqamətində şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Beyrək Aydəmirov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Beyrək Aydəmirov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Parus (biznes mərkəzi)
Göydələn, Ukraynada 2010-cu ilə qədər ən yüksək ofis binası hesab edilirdi. Hal-hazırda "Klovskiy" və "Qulliver" dən sonra Kiyevdə yerləşən üçüncü ən hündür binadır.
Tikinti 2004-cü ildə başladı, rəsmi açılış isə 4 aprel 2007-ci ildə baş tutdu.
Adlandırılması
2003-cü ildə göydələn, "Elsburq Plaza" adı ilə irəli sürüldü. Lakin sonradan binanın yelkənlə oxşarlığına görə binaya "Yelkən" adı verilir.
Tarixi
2002-ci ildə ortaya çıxan ilk layihələrə neoklassik üslubda bir göydələnin əsası üçün təmin edilmişdir. Qalıq memarlıq məsələsi binanın içərisində daha müasir bir üsluba sahib idi.
Tikinti 2004-cü ildə başlamış və ən yeni tikinti materialları və texnologiyalarının köməyi ilə həyata keçirilmişdir.
13 fevral 2006-cı ildə binanın dəmir-beton çərçivəsi tamamilə hazır idi. Artıq 15 fevralda yüksək sürətli Otis liftlərinin quraşdırılmasına başlanılmışdı.
Həmin dövrlərdə tikinti müddəti yalnız 6 gün idi. 2006-cı ilin yanvar-fevral aylarında güclü şaxtalar səbəbindən tikinti dayandırıldı, lakin sonra bina heç bir gecikmə olmadan inşa edildi.
6 avqust 2006-cı ildə Schuco sistemlərindən istifadə edilərək fasad şüşələrinin quraşdırılmasına başlanıldı.
Yüzbənd (Əhər)
Yüzbənd - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 36 nəfər yaşayır (9 ailə)
Parus (biznes mərkəzi)
Tarixi
Göydələnin tikintisi 14 noyabr 2006-cı ildə başa çatdı, istismara vermə haqqında son akt 25 fevral 2007-ci ildə imzalandı.
Rəsmi açılış 4 aprel 2007-ci ildə baş tutdu. Mərasimdə Rusiya Federasiyasının Ukraynadakı səlahiyyətli səfiri Viktor Çernomırdin var idi.
12 noyabr 2008-ci ildə sahələri 150 m² və 250 m² olan iki otaqdan ibarət bir konfrans zalı açıldı.
Çıx Yaşıl Düzə (mahnı)
Çıx Yaşıl Düzə - Azərbaycan musiqiçisi Qara Dərvişin National Pearls albomuna daxil olan mahnısı.
Mahnı sözləri
Qəlbimi dindir, Sənə sözüm var. Naz - naz eyləmə, Gəl görüşək yar. Çıx yaşıl düzə, Qonaq gəl bizə, Gözüm yoldadır, Xoş xəyaldadır. Tez gəl, ey gülüm, Gözəl sevgilim, Xəyalımda var Sevdalı bir yar. Çıx yaşıl düzə, Qonaq gəl bizə. Yanağı çiçək, Gözləri göyçək, Üzəngidən tut Sən məni görcək. Çıx yaşıl düzə, Qonaq gəl bizə, Gözüm yoldadır, Xoş xəyaldadır. Tez gəl, ey gülüm, Gözəl sevgilim, Xəyalımda var Sevdalı bir yar
Roberto Betteqa
Roberto Betteqa - İtaliyalı keçmiş futbolçu, İtaliya millisinin oyunçusu olub. Mövqeyi hücumçu.
Bioqrafiya
27 dekabr 1950-ci ildə İtaliyanın Turin şəhərində anadan olub. Futbol həyatınada Turin şəhərinin təmsilçisi Yuventus klubu ilə əlaaədar olub. Əvvəlcə bu klubda futbolçu kimi çıxış edib. Karyerasını bitirdikdən sonra isə Yuventusda müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 1995-2006-cı illərdə Yuventus Klubunun vitse-prezidenti olub. 2009-cu ildə isə Yuventusda baş direktor müavini vəzifəsinə təyin edilib..
Klub
Futbol karyerasına Yuventus klubunda başlayıb. 11 yaşında Yuventusun uşaq futbol məktəbinə qoşulub. Burada 8 il futbol öyrəndikdən sonra, 1969/70 mövsümünun əvvəli 19 yaşında İtaliya B Seriyası klubu Varezeyə icarəyə verilir.
Roberto böyuk futboldakı debüt mövsümündə 30 oyunda 13 qol vuraraq özunu göstərir.
1970/71 mövsümündə Betteqa Juventusa qayıdaraq klubun əsas oyunçusuna çevrilir. 27 sentyabr 1970-ci ildə Kataniya ilə səfər oyununda Turin klubunda debüt edərək, komandasına qalibiyyət gətirən qolu vurur. Ümumilikdə, A Seriyasındakı ilk mövsümündə gənc hücumçu 28 oyun keçirdib 13 qol vurur. Növbəti mövsümün ilk yarısında ( 1971/72 ) Betteqa 14 oyunda 10 qol vuraraq gözəl bir performans göstərir. Ancaq o həmin mövsumdə son qolunu 16 yanvar 1972-ci ildə Fiorentina ilə oyunda vurur. Oyundan sonra onun ağ ciyərində prolemlər otaya çıxır və futbolçuda vərəm aşkarlanır. Buna görədə futbolçu mövsumu yarımçıq bitirərək futboldan uzaqlaşır. Futbolçu yaşıl meydanlara birdə növbəti mövsümdə ( 1972/73 ) - 24 sentyabr 1972-ci ildə qayıdır. Bu mövsumdə o 27 oyun keçirdib, 8 qol vuraraq ardıcıl ikinci dəfə İtaliya çempionu olur. Futbolçu karyerası ərzində Yuventus ilə İtaliya çempionatında 326 oyun keçirdir və 129 qol vurur. O, Yuventusun heyətində 7 dəfə İtaliya A seriyasında çempion olan ilk oyunçusu olur.
1977-ci ildə Yuventus UEFA Kubokunun finalına çıxır və iki oyunun nəticəsinə görə Atletik Bilbaonu məğlub edərək, Roberto Betteqanın vurduğu həlledici qolla ilk UEFA kubokunu qazanır. 1983-cü ildə Bettegqa, Yuventus ilə Avropa Çempionlar Kubokunun finalında oynayır Turin klubunun məğlub olduğu bu oyun Betteqanın Yuventusdakı son oyunu olur. Artıq 33 yaşlı veteran üçün Turin klubunun Paolo Rossi, Platini, Bonek kimi gənc ulduzları ilə start heyətində yer almaq üçün mübarizə aparmaq çətin idi.
1983-cü ilin yayında Betteqa, o dövrün bir çox məşhur futbolçuları kimi Şimali Amerika Futbol Liqasında üçun okeanın o tayına yollanır. Kanadanın Toronto Blizzard klubu ilə müqavilə bağlayan Roberto burada 48 oyunda 19 qol vurur. 1984-cü ilin sonunda karyerasını Kanada klubunda bitirir.
Milli Komanda
İtaliya millisinin əsas komandasında debutu 5 iyun 1975-ci ildə Helsinkidə Finlandiya millisinə qarşı olur. Betteqa 90 dəqiqə oyunda olur və İtaliya 1-0 qalib gəlir.
Ümumilikdə, "Skuadra Azzurra"nın heyətində 42 oyun keçirib və 19 qol vurub. Milli komanda formasında son dəfə 16 aprel 1983-cü ildə Buxarestdə Rumıniya ilə səfər oyununun 69-cu dəqiqəsində meydana daxil olur.
== İştirak Statistikası ==
Maraqlı Faktlar
Məşhur futbolçu Roberto Baccoya atası Roberto adını, Roberto Betteqanın şərəfinə qoyub.
Qüds mükafatı
Qüds mükafatı  — cəmiyyətdə fərdi azadlığını müdafiə edən yazarlara ədəbi mükafat. 1963-cü ildən bəri Qüdsdə iki ildə bir dəfə Beynəlxalq Kitab Sərgisi tərəfindən mükafatlandırılır.
Süleyman Hüsnü Paşa
Süleyman Hüsnü Paşa (1838, İstanbul - 8 Avqust 1892, Bağdat) — Osmanlı müğənni si və yazıçı. O, ilk elmi Türkcü lərdən biridir. O hərbi məktəblərdə xarici dildən tərcümə edilən kitablarla tanış oldu və Tarixi-i Aləm (Dünya Tarixi) əsərini yazdı. O kitabının girişində belə yazmış:
Görədil
Görədil — Azərbaycan Respublikasının Abşeron rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 2001-ci il tarixli, 191-IIQ saylı Qərarı ilə Abşeron rayonunun Goradil kəndi Fatmayı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Goradil kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimikası
Oykonim ərazidəki eyniadlı dağın adındandır. Əsl adı Horadildir. Bəzi tədqiqatçılara görə, toponim tat dilindəki oura (qala) və ərəb dilindəki tel (təpə) sözlərindən olub, "qala təpəsi" mənasındadır. Bir müşahidəyə görə Goradil Goranboy tayfa adı ilə əlaqədar yaranıb. Digər müşahidəyə görə "goran" sözü monqol-türk dillərindən olub, "düşərgə", "qoşun", "müharibə" edən tərəf deməkdir.
Tarixi
Görədil kəndi Azərbaycanın ən qədim və Abşeron yarımadasının ən dilbər yaşayış məntəqələrindən biridir. Bu ərazidə əhalinin məskunlaşmasının III əsrə aid olduğu bildirilir. Qədimdə bu kənd yuxarı, mərkəz və aşağı məhəllədən ibarət olub. Kəndin mərkəzi iqamətgahları (bura kənddə o zaman üçün inşa edilmiş ilk və yeganə ikimərtəbəli ev və o zamankı baqqal dükanları daxildir) yuxarı məhəllə, aşağı məhəllə səhərbəylilər, kəndin orta hissəsi isə şanazarlı adlanırdı.
Coğrafiyası və iqlimi
left|300px Kənd Abşeron yarımadasında, Novxanı və Fatmayı bağlarının yaxınlığında, Bakı şəhərindən 25 kilometr aralıda yerləşir. Xəzər dənizi sahilində yerləşən bu kənd bəzən gücü 12 bala çatan xəzri küləkləri ilə üzləşməli olur. Sahil zonasında şaha qalxan dəniz dalğalarının dağıdıcı təsiri və küləyin yaratdığı eol prosesləri ekoloji gərginlik yaradan hallardandır.
Əhalisi
Lakin 2000-ci illərin əvvəlindən başlayaraq Görədil kəndinə məxsus torpaqlarda sürətlə yeni bağ evləri tikilməyə başlanmışdır ki, bu da öz növbəsində ərazidə olan demoqrafik vəziyyəti dəyişmişdir. Belə ki, xüsusən yay aylarında böyük əksəriyyəti Bakı şəhərindən olmaqla mövsümü olaraq insanların gəlişi müşahidə olunur. Bir çox hallarda isə ərazidə daimi yaşayış məqsədilə evlərin tikintisi ərazidə olan daimi əhalinin artmasına səbəb olur. Başqa sözlə desək Görədil ərazisinin Bakı şəhərinə yaxın yerləşməsi, ekoloji durumun nisbətən yaxşı olması və digər səbəblərdən ərazi sürətlə suburbanizasiya (insanların şəhərlərdən şəhərətrafı yerlərə axını)prosesinə məruz qalır. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 1631 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Görədil kəndində Quşçuluq ferması, Su idarəsi, Ayaqqabı fabriki fəaliyyət göstərir. Kənddə Dəmir yolu xətti, poçt, telefon rabitə xətti istifadəyə verilib. Bununla yanaşı məktəb, Mədəniyyət evi də əhalinin istifadəsindədir. Regional ərazidə "Sərhədçi" sanatoriyası yerləşir. Yollara asfalt çəkilmişdir. Kənddə müasir tələblərə cavab verən tibb, səhiyyə ocağı, aptek hələ də yoxdur. Kəndin sosial-iqtisadi inkişafını yaxşılaşdırmaq və əhalini işlə təmin etmək üçün Kənd Bələdiyyəsi tərəfindən proqram işlənilir. Ən başlıcası son zamanlar regionların sosial-iqtisadi inkişafı Dövlət Proqramı ilə yanaşı Bakı kəndləri və ətraf qəsəbələrin inkişaf proqramı da hazırlanmışdır. Bu proqrama Görədil kəndi də daxil olmaqla Bakı kəndləri və qəsəbələrinin yeni inkişafı mərhələsinin başlanğıcı olacağına əminlik yaradır. Elə bu baxımdan Abşeron kəndlərinin sosial vəziyyəti yaxşılaşdırılması və kənd təsərrüfatının inkişafı proqramı Görədil kəndinin əhalisinin də həyat səviyyəsinin yüksəldilməsində mühüm rol oynayacaq.
Samur-Dəvəçi kanalının Abşeron yarımadasına qədər çəkilməsi buranın şirin su ilə təmin olunmasına və kanal boyu torpaqların suvarılmasına əlverişli şərait yaratmışdır. 1954-cü ildə Görədildə kanal suyu istifadəyə verilmişdi. Əkinçilik üçün isə bu sudan istifadə edilir. Bəzən bu suya bağlardan çirkab suları da axıdılır. Bu yolla kanalın suyu ciddi infeksiya mənbəyinə çevrilir.
Mədəniyyəti
Görədil kəndi özünün qədim tarixi memarlıq abidələri ilə də zəngindir. Ərazidəki ən qədim qəbiristanlıq , Əbdülrəhman Məscidi (1320) və "Qardaşlıq abidəsi" müasir dövrümüzə qədər qorunub saxlanılmışdır. Amma Qədim obdan (su quyusu), "Ağa Murad" hamamı, "Cannat" Pir ocağı və bir tarixi bilinməyən Kərbəlayi Həşim Məscidi Sovet hakimiyyəti illərində dağıdılıb.
I Tumanbəy
Əl-Adil Seyfəddin Tuman bəy — ( Misir Burci sülaləsindən iyirmi beşinci Məmlük sultanı. 1501-ci ildə hakimiyyəti təxminən yüz gün çəkdi.
Tuman bəy sultan seçildiyi zaman qırx yaşında idi. Sultan olmadan əvvəl populyar olmasına baxmayaraq, sultan olandan qısa müddətdə tədbirləri səbəbiylə populyarlığını itirdi. Bu da şahzadələrdən birini iddia edilən sui-qəsdlə asaraq ölümünə məhkum edilməsində özünü büruzə verdi. Əl-Əşrəf Qansu al-Ğavri tərəfindən hakimiyyətdən devrilərək yerinə gəldi.
Şuşa Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanların siyahısı
Şuşa Şəhidlər Xiyabanı — Şuşa şəhərində Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğurunda şəhid olanların dəfn olunduğu məzarlıq.
Qoca palıdın nağılı (film, 1984)
Məzmun
Film meşəbəyinin (Həsən Məmmədov) başına gələn, qoca palıdın şahidi olduğu hadisələrdən bəhs edir. Burada göstərilir ki, xeyirxah işlər və əməllər fəal həyat mövqeyi olmadan görülə bilməz.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xarici keçid
Filmi izlə
NGC 2625
NGC 2625, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Xərçəng bürcü istiqamətində yerləşir. E1 tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Zərgər (Əhər)
Zərgər - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 90 nəfər yaşayır (15 ailə)
Kraun efirləri
Kraun efirlər (ingilis sözü crown – korona) – bir-birinin ardınca gələn etilen körpüləri -CH2-CH2- və oksigen atomlarından ibarət olan böyük tsiklik molekullardır (makrotsikllər). Bəzi hallarda O atomlarının bir hissəsi N və S atomları ilə əvəz edilib. Belə molekulların forması taca (“korona”ya) oxşayır ki, onların adı da buradan götürülüb (ingiliscə crown – korona). Kraun efirlərin makroheterotsiklində 11-dən çox atom olur ki, bunlardan ən azı 4-ü heteroatomdur. Kraun efirlərinin nomenklaturası:
Kraun efirlərin xassələri
Formal olaraq bütün kraun efirləri heterotsiklik birləşmələr sinfinə aid etmək olar, lakin bu birləşmələrin qeyri-adi xassələri onların müstəqil sinfə ayrılmasına imkan verdi və bununla əlaqədar olaraq onların adılandırılması üçün xüsusi qaydalar təklif edildi. Addakı “kraun” sözün qarşısındakı rəqəm tsikldə olan atomların sayını, adın sonundakı rəqəm heteroatomların O, N və S sayını göstərir (şəkil 1). Adda tsikldə O atomlarının olması göstərilmir bu başa düşülür (nəzərdə tutulur), əgər tsikldə digər heteroatomlar (oksigendən başqa), məsələn azot yaxud kükürd varsa, onların sayı adın əvvəlinə di-, yaxud tri- söz önlüyü əlavə edilməklə, tsikldəki vəziyyəti rəqəm indeksləri ilə göstərilir, əvvəlcədən tsikldəki bütün atomlar nömrələnir. Kraun efirlərin tərkibində sadə efirlərə xas olan C-O-C fraqmenti olur, həmçinin onların tərkibində amin fraqmenti C-NH-C, yaxud tioefir frqmenti C-S-C ola bilir.
Zibeydə (mahnı)
Zibeydə - Azərbaycan musiqiçisi Qara Dərvişin National Pearls albomuna daxil olan mahnısı.
Kraun efirləri
Kraun efirlərin qələvi metal kationları ilə kompleksləri
Bu sinif maddələrin xarakterik xüsusiyyəti tərkibindəki oksigen, azot və kükürdün bölünməmiş elektron cütünün hesabına kompleks əmələ gətirmək qabiliyyətidir. Bu xüsusiyyət kraun efirlərində tsikldə çox sayda heteroatomların olması hesabına dəfələrlə güclüdür. Həm də ki, bölünməmiş elektron cütləri tsiklin içərisinə doğru yönəlib. Nəticədə qələvi və qələvi torpaq metalların ionları tsiklin içərisinə daxil olub, möhkəm komplekslər əmələ gətirir. Tsiklin böyüklüyünü və uyğun olaraq daxili boşluğun ölçüsünü dəyişərək, kraun efiri dəqiq olaraq müəyyən ölçülü kationun saxlanılmasına sazlamaq olar, məsələn, 12–kraun–4 (şəkil 1) litium kationunu daha möhkəm saxlayır, 15–kraun–5 ölçüsünə görə natrium kationuna uyğun gəlir, 18- kraun-6 ölçüsünə görə kalium kationuna uyğun gəlir (şəkil 2).
Zibeydə (mahnı)
Mahnı haqqında
Mahnının sözləri Zeynal Cabbarzadəyə, bəstə Tofiq Quliyevə, aranjemanı isə Qara Dərvişə aiddir.
Mahnı sözləri
Alagöz Zibeydə, sən qəşəngsən, qəşəng. Həsrətin qəlbimi yandırır, ay mələk. Alagöz Zibeydə, sən qəşəngsən qəşəng. Həsrətin qəlbimi yandırır, ay mələk. Sənin mən hicrinə dözmərəm, Səndən mən əlimi üzmərəm. Alagöz, şirinsöz Zibeydə,mən sənə yalvarıram, Dərdindən heyvatək saraldım,gəl mənə, yalvarıram. Alagöz, şirinsöz Zibeydə, mən sənə yalvarıram, Dərdindən heyvatək saraldım, gəl mənə, yalvarıram. Yaz gəlib, hər yanda gül açmışdır çəmən, Bənövşə tək boynum əyilmişdir qəmdən. Yaz gəlib, hər yanda gül açmışdır çəmən, Bənövşə tək boynum əyilmişdir qəmdən. Sənin mən hicrinə dözmərəm, Səndən mən əlimi üzmərəm. Alagöz, şirinsöz Zibeydə,mən sənə yalvarıram, Dərdindən heyvatək saraldım,gəl mənə, yalvarıram. Alagöz, şirinsöz Zibeydə, mən sənə yalvarıram, Dərdindən heyvatək saraldım, gəl mənə, yalvarıram.
Kraun efirləri
Kraun efirlərin qələvi metal kationları ilə kompleksləri
Tsiklin daxili boşluğu ilə kationun ölçüsünün qarşılıqlı uyğunluğunu həcmi modellərin köməyi ilə daha bariz göstərmək olar (şəkil 2.).
Şəkil 2. 18- kraun-6-nın K+ kationu ilə kompleksinin əmələ gəlməsi Kraun efirlərin kationu “tutmaq” meyilliyi o qədər güclüdür ki, hətta əgər kation ölçüsünə görə tsiklik daxili boşluğuna uyğun gəlməsə belə, kationun saxlanma (tutulma) variantları mümkün olur. Məsələn, əgər kation ölçüsünə görə daxili boşluğun ölçüsündən xeyli böyükdürsə, onun ətrafı 2 kraun efiri ilə buterbrod şəkilli əhatələnə, yaxud kraun efir molekulunun daxilinə 2 kation yerləşdirə bilər.
Bu tip komplekslər kationun ölçüsünün molekuldaxili boşluğa dəqiq uyğun gəldiyi komplekslərə nisbətən daha az stabildir. Kraun efirlər sintetik üzvi kimyada yeni üfüqlər açıb, onların köməyi ilə qeyri-üzvi reagentləri həll edilmiş şəkildə (bir sözlə, homogen şəkildə) üzvi mühitə daxil etmək mümkün olub. Məsələn, geniş istifadə olunan oksidləşdirici kalium permanqanat KMnO4 üzvi həlledicilərdə praktiki olaraq həll olumur, lakin 18-kraun-6 iştirakında o, benzolda asan həll olur, həm də bu zaman daha yüksək oksidləşdirici qabiliyyətə malik olur. Bunun səbəbi oksidləşdirməni həyata keçirən MnO4- anionları su solvat qatı (buludu) ilə əhatə olunub, benzol məhlulunda isə onlar elə bil ki, çılpaqlaşıb və buna görə də yüksək fəaldır.
Kraun efirlərinin alınması
Zəncirində C-O-C sadə efir qrupu saxlayan dixloralkanları polietilenqlikolla kondensləşdirdikdə tsiklləşmənin getməsi ilə kraun efir alınır. İlkin maddələrin zəncirinin uzunluğundan asılı olaraq müxtəlif ölçülü tsiklə malik kraun efirlər alınır. Azotsaxlayan kraun efirləri efir qrupu saxlayan diaminlərin dikarbon turşularının xloranhidridləri ilə kondensləşməsindən alırlar. Nəticədə tsiklik amidlər alınır ki, sonradan onlar reduksiya edilir və bu zaman C=O qrupları metilen qruplarına CH2 çevrilir. Kraun efirinin alınması:
Kraun efirlərinin tətbiqi
Kraun efirlərinin tətbiqi, hər şeydən əvvəl onların seçiciliklə müəyyən ölçülü kationları tutma qabiliyyətinə əsaslanıb. Ən çox yayılan kraun efirləri yalnız O heteroatomu saxlayanlardır. Onlar qələvi və qələvi torpaq metal duzlarının ayrılması və təmizlənməsi ilə bağlı texnoloji proseslərdə, qeyri-üzvi birləşmələrin su fazasından üzvi mühitə keçirilməsi lazım olan sintezlərlə bağlı analitik tədqiqat və işlərdə tətbiq olunurlar. Kraun efirləri mikroblara və parazitlərə qarşı fəallıq göstərir, bundan başqa onların köməyi ilə toksiki ağır metal ionları, həmçinin radioaktiv litium və stronsium izotopları orqanizmdən çıxarılır. Kraun efirləri radiokimyada nüvə istehsalı tullantılarının emalı probleminin həllinə kömək edir. Birinci mərhələ emal edilmiş nüvə yanacığından kraun efirlərin köməyi ilə daha aktiv izotopların (stronsium-90, sezium 137, texnesium-99) ayrılmasıdır ki, bu mərhələdə yüksək radiasiya davamlılığına malik olan kükürdsaxlayan kraun efirlərindən istifadə daha məqsədəuyğundur. Çıxarılmış izotoplar sonradan rentgen cihazlarını əvəz edən radiodiaqnostika qurğularında, həmçinin meteostansiyalar, meteozondlar və kosmik aparatlar üçün üzunmüddətli cərəyan mənbələrinin yaradılmasında istifadə edilir. Reaktiv yanacağın emalının sonrakı mərhələsi kraun efirlərin (xüsusi seçilmiş tərkibi) köməyi ilə sərf edilməmiş uran və plutoniumun çıxarılmasıdır ki, bundan sonra ytilləşməyə uğradılacaq tullantıların həcmi nəzərəçarpacaq dərəcədə azalır və həmçinin artıq bu tullantılar az radioaktivliyə malik olur. Kraun efirləri əsasında yeni növ elektrik keçirici materiallar – elektridlər yaradılıb. Faktiki olaraq yeni sinif birləşmələr – kraun efirləri yaradan amerikalı kimyaçı Ç.Pederson makroheterotsiklik birləşmələr kimyasının inkişafındakı roluna görə 1987-ci ildə (D.Kram və J.Lenlə birlikdə) Nobel mükafatına layiq görülüb.
"Simurq" Azərbaycan Mədəniyyət Assosiasiyası
"Simurq" Azərbaycan Mədəniyyəti Assosiasiyası (qısaca "Simurq" AMA) — Azərbaycan Respublikasında mədəniyyət sahəsində yeni tipli çoxsahəli ilk qeyri-hökumət təşkilatıdır.
Yaranma tarixi
1990-cı ilin aprelində respublika ziyalılarının görkəmli nümayəndələrinin təşəbbüsü ilə yaranan Assosiasiya Azərbaycanda sosial-mədəni inkişafa, demokratik cəmiyyətin və hüquqi dövlətin formalaşması, respublikanın sivil beynəlxalq birliyə inteqrasiyasına öz töhfəsini vermək kimi nəcib bir məqsədə xidmət edir. Assosiasiyanın nizamnaməsi Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 17 avqust 1990-cı il tarixli 374 N-li qərarı ilə qeydiyyatdan keçmişdir.
Assosiasiyanın rəmzi
"Simurq" – Azərbaycan mifologiyasında xeyirxahlığın, yeni həyatın və dirçəlişin qədim rəmzidir. Simurq rəmzi qartalabənzər quş haqqında qədim avraasiya əfsanəsi ilə sıx bağlıdır. Bu əfsanəyə görə ilk dəfə məhz həmin quş göydən, yaxud müqəddəs dağdan yer üzünə "həyat ağacının" kökünü gətirmişdir. Simurq öz mə’nasına görə Allahın xeyipxahlıq və ölkənin çiçəklənməsinin qədim rəmzi olan, həm Şərqdə, həm də Qərbdə yeni, əbədi həyatın kainat simvolu kimi qəbul edilən səkkizgüşəli ulduza çox yaxındır.
Təsisçiləri və üzvləri
"Simurq" Mədəniyyət Assosiasiyası öz sıralarında könüllü əsaslarla 40-a yaxın kollektiv və yüzlərlə fərdi üzvləri birləşdirir. Assosiasiyanın üzvləri Azərbaycanda hərtərəfli dünyagörüşünə malik olan insan və ictimai inkişafı təmin edən maarif və təhsil, elm, təbabət, ekologiya, incəsənət, iqtisadiyyat, sosial idarəetmə, informasiya, hüquq, beynəlxalq münasibətlər və digər mədəniyyət sahələrinin tərəqqisinə nail olmaq məqsədilə birgə fəaliyyət göstərirlər.
Assosiasiyanın rəyasət heyətinə istedadlı alim və mütəxəssislər, o cümlədən Azərbaycan EA-nın 5 akademiki və müxbir üzvü, onlarla professor, elmlər doktoru və namizədi, tanınmış müəllimlər, mədəniyyət və incəsənət xadimləri, həkimlər, diplomatlar, din xadimləri daxildir. İdarə heyətində həmçinin könüllü əsaslarla respublikanın qeyri-hökumət təşkilatlarının, elmi idarələrinin, ali təhsil müəssisələrinin, məktəb və nazirliklərin, yaradıcı ittifaq və fondların, mərkəz və istehsal müəssələrinin rəhbərləri də təmsil olunub.
Assosiasiyanın kollektiv üzv və təsisçiləri arasında – Elmlər Akademiyası, Alimlər İttifaqı, Neft Akademiyası, Bakı Dövlət Universiteti, Xarici İşlər Nazirliyi, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Memarlar İttifaqı, Mədəniyyət Fondu, Sülh Fondu, Gənclər və İdman Nazirliyi, "Günəş" alimlərin xeyriyyə cəmiyyəti, Mühəndislər cəmiyyəti, "İnsan və mühit" Mərkəzi, "Sosial tərəqqi" cəmiyyəti və bir sıra başqa qeyri-hökumət təşkilatları var. Rəyasət heyətinin 22 üzvü respublikanın qeyri-hökumət təşkilatlarının liderləridirlər.
Strukturu:
Fəaliyyətin mahiyyəti və əsas istiqamətləri
Assosiasiya sabit insan inkişafına yönəlmiş proqramlar və layihələrin hazırlanıb həyata keçirilməsi üçün dövlət qurumlarına və beynəlxalq təşkilatlara peşəkar yardım göstərə bilən alim və mütəxəssislərdən ibarət olan güclü mobil şəbəkəyə malikdir.
Assosiasiyanın "Beyin mərkəzi", müasir sistemli texnologiyalara əsaslanaraq, dövlət quruculuğu və beynəlxalq münasibətlər səhəsində optimal siyasi qərarların qəbul olunması üçün elmi əsaslanmış ekspert-analitik materiallar, ictimai inkişaf modelləri və texnologiyaları, proqnozlar və təkliflərin işlənib hazırlanmasında dövlət sifarişlərini yerinə yetirməyə qadirdir.
Assosiasiyanın praktiki fəaliyyəti 12 departament tərəfindən həyata keçirilir. Departamentlər, arasında bir sıra tanınmış qeyri-hökumət təşkilatların liderləri olan, təcrübəli mütəxəssislər tərəfindən əlaqələndirilir. Departamentlərin əsas iş sahələri:
Assosiasiyanın fəaliyyətinin strateji planlaşdırılması, tanınmış alim, ruhi və maddi mədəniyyətin müxtəlif sahələrinin ekspertlərindən ibarət olan rəyasət heyəti tərəfindən həyata keçirilir.
Fəaliyyətin elmi əsasları
Assosiasiyanın fəaliyyəti ruhi (əqli və mənəvi) mədəniyyəti insanın yaradıcı həyatı və fəaliyyəti kimi dərk edən müasir kulturoloji müddəa və metodologiyası üzərində qurulmuşdur.
Əvvəllər Azərbaycanın ictimai inkişaf yollarını müəyyənləşdirən marksizm-leninizmdən imtina edilməsi ilə əlaqədar Assosiasiya dünya mədəniyyət tarixinin, nəzəriyyəsinin və praktikasının nailiyyətlərinə əsaslanaraq mədəniyyət anlayışına yeni elmi münasibət formalaşdıran kulturoloji konsepsiya işləyib hazırlamışdır. Bu konsepsiyada mədəniyyətə insanın və cəmiyyətin mənəvi və sosial-iqtisadi inkişafının, dövlət quruculuğu və idarəetmənin əsasını və mahiyyətini təşkil edən bir fenomen kimi yanaşılır. "Simurq" öz fəaliyyətini, mədəniyyəti insanın intellekti, hissləri və fiziki əməyinin nəticəsində əldə olunan "ikinci, süni təbiət", insanın həyat və yaradıcılığının göstəricisi, nailiyyətləri və texnologiyaları kimi təsvir edən elmi baxış əsasında qurur.
Demokratik ölkələrdə qəbul olunmuş, "Simurq"un mədəniyyət müddəası Azərbaycan cəmiyyətinin inkişafında prinsipial mütərəqqi dönüşə nail olmasına və onun demokratikləşməsinə yönəlmişdir.
Assosiasiya 90-cı illərin əvvəllərindən etibarən daim fəaliyyətdə olan "Mədəniyyət və cəmiyyət" kulturoloji seminarın elmi rəhbəridir. 1990-2005-ci illərdə müxtəlif məqsədli fokus-qruplarla kulturologiya, təşkil və idarəetmə mədəniyyəti, vətəndaş cəmiyyəti mədəniyyəti və məsuliyyət mədəniyyəti, davamlı insan və sosial inkişaf, QHT üçün III sektor və fandreyzinq problemləri üzrə keçirilən 200-dən artıq respublika və beynəlxalq konfrans, interaktiv seminar və treninqlərin təşkilinə rəhbərlik etmişdir.
Nailiyyətləri
Öz missiyasına uyğun olaraq, Assosiasiya müəyyən ictimai-faydalı fəaliyyəti həyata keçirir: Azərbaycanda Üçüncü Sektorun formalaşmasına kömək məqsədi ilə də müəyyən iş aparılmışdır. "Aysar" Beynəlxəlq fondunun və "Çariti Nou Hau" Xeyriyyə fondunun jardımı ilə respublikanın bir neçə qeyri-hökumət təşkilatları üçün, onların işinin effektivliyinin və fəaliyyətinin əlaqələndirilməsinin artırılması məqsədi ilə 1996-cı ildə Bakıda xüsusi Məşvərət prosesi və seminar keçirilmişdir. Seminarın nəticəsində "Azərbaycan Respublikasında Üçüncü Sektor" mövzusunda hazırlanmış məruzə həmin ilin oktyabr ayında Bolqarıstanın Plovdiv şəhərində keçirilmiş Beynəlxalq göruşdə muvəfəqiyyətlə təqdim edilmişdir. Eyni zamanda Assosiasiya Azərbaycanda Üçüncü Sektorun inkişafına dair öz təkliflərini hazırlayıb Respublikanın Prezidenti İcra Apparatına təqdim etmişdir. Bu təkliflərin 1997-ci ildə Bakıda BMT ilə birlikdə QHT Resurs və Təlim mərkəzinin yaradılmasında müəyyən rolu olmuşdur. 1999-ci ildə "Simurq" AMA, bir sıra başqa QHT-lərlə birlikdə QHT Forumunu təsis etmişdir.
Azərbaycan Kulturoloqlar Cəmiyyəti
Azərbaycan Kulturoloqlar Cəmiyyəti "Simurq" Azərbaycan Mədəniyyət Assosiasiyasının Rəyasət Heyətinin qərarı ilə 2001-ci ildə təsis olunmuşdur. Azərbaycan Kulturoloqlar Cəmiyyətinin əsas məqsədi Azərbaycanda kulturologiya elmi ilə məşğul olan mütəxəssisləri birləşdirmək, onların elmi-pedaqoji və maarifçilik fəaliyyətinin əlaqələndirilməsini təmin etmək, gənclər arasında kulturologiya elminə meyli olan istedadlı tələbələri elmi-kulturoloji tədqiqatlara cəlb etməkdir.
Vətəndaş Cəmiyyəti Mədəniyyətinin Beynəlxalq Forumu
Vətəndaş Cəmiyyəti Mədəniyyətinin Beynəlxalq Forumu "Simurq" Azərbaycan Mədəniyyət Assosiasiyasının Rəyasət Heyətinin qərarı ilə 2001-ci ildə təsis olunmuşdur. Vətəndaş Cəmiyyəti Mədəniyyətinin Beynəlxalq Forumunun təsis konfransında 40-a yaxın dövlət və qeyri-dövlət təşkilatlarırının nümayəndələri iştirak etmişdir. Vətəndaş Cəmiyyəti Mədəniyyətinin Beynəlxalq Forumunun əsas məqsədi Azərbaycanda vətəndaş cəmiyyətinin formalaşması və inkişafına kulturoloji yardım etmək, demokratik ölkələrin vətəndaş cəmiyyətləri ilə əlaqələr və əməkdaşlıq yaratmaq və bu əlaqələrin inkişaf etdirilməsidir.
Sülh və vətəndaş cəmiyyəti mədəniyyətinin inkişafında xidmətinə görə "Simurq" Beynəlxalq medalı
"Simurq" Azərbaycan Mədəniyyət Assosiasiyasının təsis etdiyi "Simurq" Beynəlxalq medalı Azərbaycan vətəndaşları və xarici ölkələrin vətəndaşlarına Azərbaycan, eləcə də dünya mədəniyyəti və sivilizasiyasının inkişafında olan töhfəsinə görə verilir. "Simurq" Beynəlxalq medalı ilə təltif olunmaq üçün əsas xidmətlər aşağıdakılardır:
"Simurq" Beynəlxalq medalının təsis olunmasında əsas məqsəd həm, Azərbaycanda və həm də, dünya miqyasında yüksək bilik, bacarıq, mütəşəkkillik, mənəviyyat və yaradıcı fəaliyyətə malik olan "Homo Cultural" yeni tipli insanın formalaşmasına kömək etməkdir.
Üzvlük
"Simurq" Azərbaycan Mədəniyyət Assosiasiyasına üzvlük Assosiasiyanın üzvlərlə iş üzrə koordinatoru tərəfindən həyata keçirilir. Assosiasiyaya üzv olmaq üçün elektron ərizə formasını doldurub göndərmək lazımdır. Üzvlər Assosiasiyanın təşkilati işlərində fəal iştirak edə bilər və Assosiasiyada öz istək və təkliflərini həyata keçirə bilərlər. Üzvlər Assosiasiyaya hər ilin yanvar ayında 12 AZN miqdarında üzvlük haqqı ödəməlidirlər.
Fumiko Hayaşi
Fumiko Hayaşi – Yaponiya yazıçısı və şairi. 48 yaşında ölsə də, ədəbi karyerası müddətində 30.000-dan çox səhifə və 278 kitab yazmışdır. XX əsrin ən uğurlu yapon qadın yazıçısı hesab olunur. Bir çox romanı bestseller olmuş, bəziləri əsasında filmlər çəkilmişdir.
Həyatı
1903-cü ildə Yamaquçi prefekturasının Şimonoseki şəhərində anadan olub. Anası Kikunun bir neçə kişidən uşağı olub və Fumiko onun qeyri-leqal uşaqlarından biri idi. Buna baxmayaraq, Fumiko anası ilə səmimi münasibət saxlayıb.
Yazıçı kimi tanınmamışdan qabaq yoxsulluq içərisində yaşayıb, fabrikdə fəhlə, evdə xidmətçi kimi işlərdə işləyib. Sonda 1922-ci ildə Tokioya köçüb. Burada tanış olduğu və qısa müddət birlikdə yaşadığı sevgilisi tərəfindən aldadıldıqdan sonra qadın ofisiant, satıcı və digər işlərdə işləməli olub. 1926-cı ildə rəssam Ryokutoşi Tezuka ilə tanış olaraq onunla evlənib. 1951-ci ildə ölüb.
Yaradıcılığı
Qadın yazıçıları hədəf alan "Nyonin geijutsu" jurnalının redaktoru tərəfindən ziyarət olunduqdan sonra ilk uğurlarını qazanmağa başlayıb. Deyilənə görə Hayaşi o qədər yoxsul idi ki, redaktoru hamam paltarı ilə qarşılamalı olmuşdu, çünki evindəki yeganə paltar o idi. Hayaşinin jurnal redaktoruna 1928-ci ildə təqdim etdiyi "Avaranın gündəliyi" hekayəsi 600 min nüsxə satıb və ölkədə yazıçı kimi tanınmağa başlayıb.
Anası Kikunun qızına böyük təsiri olub və hətta əsərlərində də bunu əks etdirib. Bundan əlavə, yoxsulluq illərində yaşadığı təcrübələrindən daha sonra yazıçılıq karyerasında istifadə etmişdi. 1948-ci ildə nəşr olunan "Şəhər mərkəzi" adlı hekayəsi bunun bir nümunəsidir.
1931-ci ildə "Yoxsulluq qeydləri" adlı avtobioqrafik əsəri də uğurlu olub. Əsərdə Tezuka ilə olan həyatından səhnələrə də yer verib. 1935-ci ildə "İstridyə" və "İbis" kimi hekayələri də nəşr olunub.
Evlənməsinə baxmayaraq, Hayaşi səyahət sevgisindən heç vaxt əl çəkə bilməyib. Avropa, Çin və Cənub-Şərqi Asiyaya uzun səyahətlər edib. 1941-ci ildə "Mainichi" qəzetinin əməkdaşı kimi Mancuriyaya səyahət edib və ordakı əsgərlər görüşüb və cəbhədən xəbərlər gətirib. Daha sonra bu səyahətində yaşadığı təcrübələr əsasında 1949-51-ci illərdə "Uçan bulud" adlı hərbi roman yazıb. 1948-ci ildə digər əsas romanı olan "Qoca payızgülü" romanı nəşr olunub. Yaşlanmış bir geyşanın izolyasiya şəraitində yaşamasından və keçmiş sevgililərindən birini qəbul etməsindən bəhs edən bu romana görə 1949-cu ildə Qadınların Ədəbi Mükafatına layiq görülüb.
Antimasonluq
220px|thumb Antimasonluq — masonluğa açıq bir müxalifət olan bir cərəyan. Bununla birlikdə antimasonluğun bircinsli hərəkatı möcud deyil. Antimasonluq masonluğa düşmən olan bəzən bir-birinə kəskin formada uyğun olmayan qrupların tənqidi iradlarından ibarətdir.
İlkin antimason sənədləri
Ən erkən antimason sənədi, 1698-ci ildə mətbut nazirliyi tərfindən dərc olunan Vinter adlı bir vərəqə olur. Burada bildirilir:
Amerika antimasonluğu (1830 - 1850)
1826-cı ildə Villiam Morqan Nyu-Yorkun kiçik Batavia şəhərindən itkin düşdü. Masonluğun sirlərini yayımlamaqla hədələyən Morqan onun rituallarını dərc etdirir. Onun yoxa çıxması bəziləri tərəfindən masonlar tərəfindən qaçırıldığını və öldürüldüyünü iddia etməsinə əsas formalaşdırır. Morqanın yoxa çıxması masonlara qarşı bir sıra etirazlara səbəb olur və nəticədə siyasi aləmə yayılır. Antimason Terlou Vidin rəhbərliyi altında anticeksonist hərəkatı (Endrü Cekson mason olduğu üçün) Antimason Partiyasına çevrilir. Bu siyasi partiya 1828 və 1832-ci illərdə prezidentliyə namizədliyini irəli sürmüşdür, lakin 1835-ci ilə qədər partiya Pensilvaniyadan başqa hər yerdə dağılır.
Nasist rejimi dövründə
Masonluq ardıcıl olaraq dünyagörüşündə nasizmin ideoloji düşməni hesab olunurdu. Mason olanlar ölüm düşərgələrində “siyasi” məhbus kimi təsnif edilir və onlara tərs (aşağı) qırmızı üçbucaq taxılırdı. Nasistlər tərəfindən işğal edilmiş ölkələrdə öldürülən masonların sayı dəqiq bilinmir. Lakin nasist rejimi altında 80.000 ilə 200.000 arasında masonun öldüyü təxmin edilir. Birləşmiş Krallıq hökuməti Nasist rejiminin qurbanı olan bütün qrupları tanımaq və Holokost inkarına qarşı çıxmaq üçün Holokostu Anma Günü elan etmişdir.
Masonluğu dəstəkləyənlər
Academic examinations of Anti-Masonry
Sən Ey Uşaqlıq (mahnı)
Sən Ey Uşaqlıq - Azərbaycan musiqiçisi Qara Dərvişin National Pearls albomuna daxil olan mahnısı.
Mahnı haqqında
Mahnının bəstəsi Vasif Adıgözəlova, aranjemanı isə Qara Dərvişə aiddir.
Mahnı sözləri
Nəğmə susdu dodaqlarda, Dilə gəldi tüfənglər. Mənim atam uzaqlarda Cəbhələrdə bir əsgər. Anamızın laylaları, Nənnilər də pozuldu. Arzuladıq ilk baharı, İstəyimiz yad oldu. Sən, ey uşaqlıq, Sən bizdən uzaq düşdün artıq. De, səni yellər apardı, Ya soyuq əllər apardı? Görmədik biz gül dəstəsi, Görmədik biz oyuncaq. Ata səsi, ana səsi Eşitmədik doyunca. Öz qoynuna aldı bizi Bu buruqlar şəhəri. Yarı böldük tikəmizi, Gözlədik al səhəri. Sən, ey uşaqlıq, Sən bizdən uzaq düşdün artıq. De, səni yellər apardı, Ya soyuq əllər apardı?
Şəmsəddin Cəfərov
Həyatı
1965-1966-cı illərdə Azərbaycan Ali və Orta İxtisas Təhsil Nazirliyinin Elmi-tədqiqat şöbəsinin rəisi, 1966-1967-ci illərdə Mirzə Ağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun yeni yaradılmış fəlsəfə kafedrasının ilk müdiri olmuşdur. 1967-ci ildən ömrünün sonunadək Azərbaycan Dövlət Universitetinin fəlsəfə kafedrasında çalışmışdır.
Azərbaycan Dövlət Universitetində işlədiyi zaman tarix fakültəsinin Elmi Şurasının katibi, ADU-nun Tələbə Elmi Cəmiyyətinin Mərkəzi Şurasının sədri və digər ictimai vəzifələrə seçilmişdir. Ömrünü fəlsəfə elminə həsr edən Şəmsəddin Cəfərov 1973-cü ildə Mirzə Fətəli Axundov və Müsəlman Şərqində ictimai-siyasi və fəlsəfi fikir tarixi mövzusunda müdafiə edərək fəlsəfə elmləri doktoru alimlik dərəcəsi adına layiq görülmüşdür.
Fəlsəfə elmləri doktoru Şəmsəddin Məmməd oğlu Cəfərov 1976-cı ildə dünyasını dəyişmiş, öz vəsiyyətinə əsasən ata-baba yurdu Qazax mahalında dəfn edilmişdir.
Aleksey Birilyov
Aleksey Alekseyeviç Birilyov – Rusiya İmperator Donanmasının admiralı. Rus-yapon müharibəsində Sakit Okean Donanmasının baş komandanı olmuşdur.
Həyatı
Aleksey Birilyov 1859-cu ildə Rusiya İmperator Donanmasına qatılmış və iki dəfə dünya səyahətinə çıxmışdır. 1880–1884-cü illərdə bir neçə gəminin komandanı olmuşdur. 1894–1901-ci illərdə ildə Baltika Donanmasının, daha sonra isə Aralıq Dənizi Eskadrasının artileriya təlim heyətinin komandanı təyin olunmuşdur. 1904-cü ilin fevralında Kronştadt hərbi bazasının heyət başçısı, Kronştadtın hərbi qubernatoru, Baltika Donanmasının heyət başçısı və Baltika dənizi regionunun müdafiə donanmasının direktoru seçilmişdir.
Rus-yapon müharibəsi
Birilyov 1905-ci ildə admiral rütbəsinə yüksəlmiş və həmin ilin mayında Vladivostoka göndərilərək Sakit Okean Donanmasının rəsmi komandanı olmuşdur. Burada İkinci Sakit Okean Eskadrasının komandanlığını almaq vəzifəsi də ona tapşırılmışdır. Birilyov qatarla Vladivostoka səyahət edərkən Tsuşima döyüşündəki məğlubiyyətdən xəbər tutmuş və dərhal çara teleqraf göndərərək paytaxta qaytarılmasını tələb etmişdir. Çar onun bu tələbini Vladivostokda Birinci və İkinci Sakit Okean Eskadralarına 2 ay komandanlıq etdikdən sonra qəbul etmişdir.
Birilyov Sankt-Peterburqa qayıtdıqdan sonra 1905-ci ilin iyununda Fyodor Avelanı əvəz edərək donanma naziri olmuşdur. 1907-ci ilin yanvarına qədər bu vəzifədə qalmışdır. O, donanmanı yenidən inşa etməyə çalışsa da, çox uğur qazana bilməmişdir.
Sarı gəlin (Qara Dərvişin mahnısı)
Sarı Gəlin — Azərbaycan musiqiçisi Qara Dərvişin National Pearls albomuna daxil olan mahnısı.
Mahnı haqqında
Mahnının aranjemanı Qara Dərvişə aiddir.
Mahnı sözləri
Saçın ucun hörməzlər Gülü sulu dərməzlər Sarı gəlin Bu sevda nə sevdadır Səni mənə verməzlər Neynim aman, aman Neynim aman, aman Sarı gəlin Bu dərənin uzunu, Çoban qaytar quzunu, quzunu Nə olar bir gün görəydim Nazlı yarın üzünü Neynim aman, aman Neynim aman, aman Sarı gəlin.
Rəfail Tağızadə
Rəfail Tağızadə — şair, publisist, Yazıçılar Birliyinin üzvü, Rəsul Rza mükafatı laureatı (2006), Ümid Partiyası Ali Məclisinin sədri, “Ədəbi ovqat” dərgisinin təsisçisi, Prezident təqaüdçüsü (2011).
Həyatı
Rəfail Alı oğlu Tağızadə 11 fevral 1958-ci ildə Ağdam rayonunun Sofulu kəndində anadan olub. 1964-1974-cü illərdə Ağdam rayonu Boyəhmədli kənd orta məktəbini bitirib. 1974-1979-cu illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Texniki Universitetdə) Avtomatika və Hesablama Texnikası fakültəsində təhsil alıb.
Əmək fəaliyyəti
Rəfail Alı oğlu Tağızadə müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Azərbaycan Milli Ordusunda döyüş bölgəsində zabit kimi xidmət edib. Ordu komandanlığı tərəfindən "Şah İsmayıl Xətai" və başqa Fəxri Fərmanlarla və qiymətli hədiyyələrlə təltif olunub.
"Qapı" (2004) və "Qarabağ rüzgarları" (2009), "Gecə xəyalları" (2013), “Su üzərində bahar (2019)” şeir kitablarının müəllifidir. Dünya şöhrətli alim Rafiq Əliyev haqqında “Su kimi sakit və güclü” (2019) kitabının tərtibçisi və redaktorudur. Dünyanın çağdaş avanqard şairlərinin, xüsusən çağdaş polyak şairlərinin şeirlərini Azərbaycan dilinə tərcümə edib. "Qəfil görüş" Çağdaş polyak şeir antologiyası kitabının həmmüəllifidir. Çağdaş polyak şairlərinin şeirlərini tərcümə edərək "Şairlər eyni dildə danışırlar" adlı şeir antologiyası kitabını hazırlayıb.
Tənha narın nağılı (film, 1984)
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Hallasan
Hallasan Cənubi Koreya nın Çejudo adası nda yerləşən Qalxanvari vulkan dır. Cənubi Koreya dakı ən yüksək dağdır. Dağ və ətrafındakı ərazi Hallasan Milli Parkı (한라산국립공원, 漢拏山國立公園) kimi təyin olunmuşdur. Cirisan və Soraksan ilə birlikdə Hallasan Cənubi Koreyanın üç əsas dağından biri hesab olunur.
Adları
Hallasan Cənubi Koreyadakı ən yüksək zirvədir və koreyalılar burda müxtəlif allahların və ruhların yaşadığına inandığı üçün bu dağa sitayiş edir. Bu dağın adı Şimali Koreyada Çosungulda Hannasan (한나산) kimi yazılır, lakin yenə də Hallasan olaraq tələffüz olunur. Keçmişdə bu dağ Buaq (부악/釜岳), Vonsan (원산/圓山), Cinsan (진산/鎭山), Sonsan (선산/仙山), Dumuaq (두무악/頭無岳), Burasan (부라산/浮羅山), Yonqcusan (영주산/瀛州山), və Hyolmanqbonq (혈망봉/穴望峯) kimi bir çox digər adları ilə tanınmışdır. Bu adların hər birinin mənaları və əfsanələri var.
Hallasan
Han kainatı təmsil edir və la isə "dartmaq" mənasına gəlir. Hər iki söz birlikdə dağın kainatı dartacaq qədər hündür olduğunu ifadə edir. Qədim əfsanəyə görə, əgər kimsə dağa qalxsa, ulduz görsə və '노인성' (noinsonq) deyə qışqırsa, daha uzun bir ömür sürə bilər.
Cinsan
Bu ad şəhərin arxa hissəsində yerləşən və şəhər sakinlərini qoruyan dağı təmsil edir. Hallasan Sakit okean dan əsən küləyin qabağını kəsdiyi və şəhər sakinlərini qoruduğu üçün Cecu camaatı tərəfindən Cinsan adlandırılmışdır.
Vonsan
Hallasanın ən yüksək hissəsi mərkəzində yerləşdiyi və dağ dairəvi konus kimi göründüyü üçün Vonsan olaraq adlandırılmışdır. Çox aydın bir gündə Hallasanı materikdən görmək mümkündür.
Yonqcusan
Yonqcusanın insanlara əbədi həyat verən bitki növünün təbii yetişmə yeri olduğuna inanılırdı. Əfsanəyə görə, Koreyanın ölməz sehrbazları Hallasanda yaşayırdı. Onlar xüsusi bitki sayəsində əbədi həyat sürürdü. Qinshi Huang əbədi yaşamaq üçün bu bitkini istəyir və adamlarına bu bitkini gətirməyi əmr edir (e.ə 200).
Buaq
Hallasan zirvəsinə görə bu adı almışdır. Dağın krateri böyük bir gölməçəyə bənzəyir. Əfsanəyə görə, ağ bir maral burdan su içirmiş.
Təbii abidə
Hallasan Təbii Qoruğu Cənubi Koreyanın təbii bir abidəsidir.
Hallasan
Hallasan Cecu adasının əsas hissəsini təşkil edən və adətən adanın özünü təmsil edən qalxanvari vulkandır. Koreyada belə bir ənənəvi yerli söz var ki, "Cecu adası Hallasandır və Hallasan Cecu adasıdır." Dağı adanın hər yerindən görmək mümkündür, amma dağın zirvəsi çox vaxt buludlarla örtülü olur. Dağ Koreyanın 182 nömrəli təbii abidəsi təyin edilmişdir. thumb|Hallasanın Cecu adasının mərkəzində yerləşdiyini göstərən peyk şəkli Hallasan torpağı əsasən Vulkan külü, Vulkanik Qum (torpaq) və Lapilli kimi maddələrdən ibarətdir. Bu torpağın üzvi tərkibi Cənubi Koreyadakı digər torpaqlardan daha yüksəkdir, lakin Drenaj da Koreyadakı hər yerdən daha yaxşıdır. Torpaq əkinçilik üçün çox yaxşı deyil. Vulkanik ada Pliosen dövründən başlayaraq, bu ərazidə Dəniz səviyyəsi ndən 100 m aşağıda olan Şelf üzərində qurulmuşdur. Bazalt və traxit Lava püskürmələri dəniz səviyyəsindən yuxarıda adanı əmələ gətirmişdir və ada indi 1950 m yüksəkliyə çatmışdır. thumb|Zirvə mənzərəsi
Beknoqdam
Hallasanda Beknoqdam (백록담/白鹿潭) adlanan krater gölü var və bu ad "ağ maral gölü" mənasına gəlir. Göl maqmanın yeraltı hərəkəti ilə silsilənin yuxarı hissəsinin çökməsi nəticəsində əmələ gəlmişdir. Gölün adını təyin edən ağ maral ilə oynamaq üçün cənnətdən enmiş adamların əfsanəsi də mövcuddur. Mövsümdən asılı olaraq gölün çevrəsi 2 km-ə qədər, dərinliyi isə 100 m-ə qədər çatır. thumb|Beknoqdam (백록담) thumb|Hallasan dağının zirvəsi