cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rəna Qasımova
Həyatı
Böyük verilənlərin analitikası problemlərinin tədqiqi mövzusunda araşdırmalar aparmışdır. Böyük verilənlərin real-vaxt ərzində emalı, analizi və idarə edilməsi prosesində problemləri tədqiq etmişdir. Big Data analizi prosesində gizli qanunauyğunluqların, naməlum korrelyasiyaların aşkarlanmasında mövcud olan problemləri təhlil etmiş və onların həlli üçün bəzi tövsiyələr vermişdir.
“İnternetdə domen problemləri və onların həlli yolları” kitabının və “Rəqəmsal irs: problemlər və perspektivlər” adlı ekspress-informasiyanın müəllifidir.
Çapdan çıxmış elmi əsərlərin ümumi sayı 70, beynəlxalq elmi mətbuatda dərc edilmiş əsərlərin sayı 35-dir.
Elmi fəaliyyəti
Azərbaycan Respublikasının maraqlarına aid domen adları sistemi biliklər bazasının yaradılmasının elmi- nəzəri əsaslarının işlənməsi mövzusu üzərində elmi araşdırmalar aparmış və 2014-cü ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunda 3338.01 – Sistemli analiz, idarəetmə və informasiyanın işlənməsi ixtisası üzrə "Milli domen adlarının intellektual monitorinqi sisteminin sintezi üçün metod və alqoritmlərin işlənməsi" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə etmiş və texnika üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 2018-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən dosent elmi adına layiq görülmüşdür. 70-ə yaxın elmi əsərin müəllifidir. Əsərlərinin 30-dan çoxu xaricdə, bir neçəsi isə yüksək impakt faktorlu beynəlxalq jurnallarda nəşr olunmuşdur.
Tədqiqat maraqları
Data mining; big data analitika; klasterləşdirmə; təsnifatlandırma; sosial şəbəkələrin analizi; elektron dövlətin analizi; rəqəmsal irsin saxlanması problemləri; axtarış alqoritmlərinin analizi; emoqrafik verilənlərin intellektual analizi; milli intellektual potensialın qiymətləndirilməsi məsələləri və s.
Elmi əsərlərinin biblioqrafiyası
Çapdan çıxmış elmi əsərlərin ümumi sayı 65, beynəlxalq elmi mətbuatda dərc edilmiş əsərlərin sayı 36-dır.
Çimbaroso vulkanı
Çimbaroso (Chimborazo) ― Ekvadorun ən hündür nöqtəsi olub, sönmüş vulkandır. Hündürlüyü 6267 m-dir. Son püskürməsi eramızın ilk yüzüllüyündə baş vermişdir. XVI və XIX əsrlərdə o dünyanın ən hündür nöqtəsi hesab edilirdi. Vulkanın ətəyində Quayas çayı başlanğıcını götürür. Vulkanın adı Çimbaroso əyalətinin adından götürmüşdür.
Adının etimologiyası
Çimbarosonun adının tarixi haqqında müxtəlif fərziyyələr var. Keçua "çimba" tərcümədə "digər tərəfdən" və ya "çayın digər sahilində" mənasını verir. Həmçinin "razu" sözü "qar" və ya "buz" mənasını verir. Yerli sakinlər hesab edirlər ki, bu iki sözün birləşməsi-Çimbarosu- "digər tərəfindən qar" deməkdir. Bəzi dillərdə isə "schingbu"-qadın, "razo"-isə qar (buz) yəni "buzlu qadın" deməkdir. Adın mənşəyinin digər versiyaları mövcuddur.
Yerləşməsi
Çimbarosu Andın ekvatorial hissəsində, Kito şəhərinin 150 km-liyində yerləşir. Aydın havalarda Quaykil şəhərindən 140 km məsafədə yerləşir. Dağa ən yaxın yerləşən şəhərlər Riobamba (cənub-şərqdən 30 km), Ambato (şimal-şərqə 30 km) və Guarandadır (cənub-qərbdən 25 km).
Buzlaqlar
Vulkanın üst hissəsi tamamilə buzla örtülür və burada 4600 metr hündürlüyündə buz qatı mövcuddur. Boliviya və Çimbarosu əyalətlərinin sakinləri üçün dağdan ərimə suları əsas su mənbəyidir. Son onilliklərdə qlobal istiləşmənin təsiri ilə buzlaqların sahəsi azalmışdır. Soyuducuların yayılmasından əvvəl, Çimbarosudan gələn buz, ətrafdakı icmaların əhalisi tərəfindən bazarlarda satılması, məhsulların qorunması və iqlimi isti olan şəhərlərin sərinləşdirilməsi üçün istifadə edilirdi.
Püskürməsi
O, andezit-dasit stratovolkanadır. Son vulkanik püskürməsi bizim eranın 550-ci illərdə baş verməsi məlumdur. Hal-hazırda vulkan aktual sayılmır.
Yüksəkliyi
Çimbaraso, Ekvadorun ən yüksək dağıdır və 6,310 metrdir və Şimali Amerikadakı bütün dağlardan daha yüksəkdir. Çimbaraso, Himalay ölçülməmişdən əvvəl dünyanın ən hündür dağı idi. George Everestin 1856-cı ildəki ölçmələri bir çox Himalay zirvəsinin, xüsusilə Everest dağının Çimbarasodan əhəmiyyətli dərəcədə yüksək olduğunu göstərdi.
Laokoon
240px|thumbnail|right|"[[Laokoon və oğulları" Vatikanda]] Laokoon və ya Laokoont — yunan mifologiyasında Troya şəhərində tanrı Apollonun kahini. Aketanın oğlu, Anxisin qardaşı və Apollonun kahini olan Laokoon Apollonun iradəsinə qarşı çıxaraq öz həyat yoldaşı ilə dünyaya iki əkiz oğlan uşağı gətirirlər.
Öncəgörücü Troya müharibəsi zamanı öz həmvətənlərinə Troya atını şəhərə salmamağı xəbərdar edir. Apollon bu səbəbdən Troyaya iki ilan göndərir. Dənizləri keçib gələn bu ilanlar Laokoonun oğulları olan Antifantı və Fimbreyi udmuş, sonra Laokoonun özünü boğub öldürmüşlər.
Rodoslu Aqesandr və onun oğulları Polidor və Afinodorun birgə hazırladıqları "Laokoon və oğulları" heykəl qrupu 1506-cı ildə Romada tapılmışdır. Hal-hazırda bu heykəl qrupu Vatikanda Piy-Klement muzeyində saxlanılır.
Heykəl Qothold Efraim Lessinqin eyniadlı "Laokoon" əsəri üçün süjet xətti rolunu oynamışdır.
Nəhəngin ilk addımları (film, 1976)
Məzmun
Film Bakı məişət kondisionerləri zavodunun yaranmasına və fəaliyyətə başlamasına həsr olunmuşdur.
Dəqiqlik və tanıma
Dəqiqlik və tanıma — informasiyanın alınması (en:informational retrieval) və obyektlərin tanınmasında, precision alınan informasiyanın nə qədərinin uyğun (relevant) olmasını, recall isə uyğun nümunələrin nə qədərinin alındığını göstərən nisbətdir. Misal üçün, fərz edək ki, proqram göstərilən şəkildən 7 it şəklini tanıyır. Şəkildə isə 9 it və bir neçə pişik şəkli var. Proqramın 4 şəkli doğru tanıyıb, 3 şəkil isə pişikdir. Onda proqramın precisionı 4/7, recall isə 4/9 olur.
Anthemis pectinata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Typhlodromus hartlandrowei
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Adi suilanı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Zəkəriyyə əl-Ənsari
Zəkəriyyə əl-Ənsari — Misir tarixçisi, alimi.
Adı və nəsəbi
O, Zeynuddin Zəkəriyya ibnu Muhəmməd ibnu Zəkəriyya əl Ənsari əs Süneyki əl Əzhəri əş Şafidir. Künyəsi Əbu Yəhyadır. Misirdəki Süneykə deyilən bölgəyə nisbət edilir.
Doğuluşu, təhsili və vəfatı
İmam, Hicri 823 və ya 824-cü ildə Süneykədə anadan olmuşdur. Bəziləri də hicri 826-cı ildə doğulduğunu deyir. Süneykədə kiçik yaşda Quranı əzbərləyir, fiqhi elmlərə sahib olur. Sonra 841-ci ildə Əzhar Universitetinə daxil olur. Orada bir çox mətnləri əzbərləyir. Bundan başqa Zəkəriyya əl Ənsari bir çox alim və məşəyixdən dərs alır. Elm dənizi insanlar arasında püxtələşir. Onlar arasında İmam Zeynuddin Əbu Nəim Rizvan ibnu Muhəmməd ibni Yusif əl Uqəbi əş Şafi də var. Ona Quranı yeddi mütəvatir qiraət üzərə oxuyur. Bundan başqa İmam Şafinin müsnədin İmam Müslimin səhihini də ona dinlədir. Eləcə də Nəsainin Sünənus Süğrasını dinlədir. Eləcə də Hafiz ibnu Həcər əl Əskəllanidən də dərs alır. İbnu Həcər ona dərs verməsi üçün bəzi icazətlər də verir. Həmçinin Əbdürrəhman ibnu Muhəmməd əz Zərkəşi əl Hənbəlidən də faydalanmışdır.
İmam Zəkəriyya əl Ənsari hicri 926-cı ildə Zilhiccə ayında 103 yaşında vəfat etmiş və böyük bir qalabalıqla cənazəsi müşayət edilmişdir.
Şeyxləri
İmam Zəkəriyya əl Ənsari bir çox alimdən dərs almışdır. Acizanə araşdirmam nəticəsində şeyxlərindən otuzdan yuxarı şeyxin ismini gördüm. Biz yenə ixtisar yolunu tutaraq bir qismini qeyd edirik.
Tələbələri
Bu alimin fəzilətini anlamaq üçün yetişdirdiyi tələbələrə baxmaq yetərlidir. Onlardan bəziləri bu sadalayacağımız zatlardır.
Əsərləri
Allahın bərəkəti ilə Şeyxi Zəkəriyya əl Ənsari bir çox sahədə əsərlər qələmə almışdır. Onlardan bəziləri bunlardır.
29 avqust
1901–cari
thumb|[[Çingiz Mustafayev (jurnalist)|Çingiz Mustafayev]] thumb|[[Maykl Cekson (2003)]]
thumb|[[İnqrid Berqman]]
Mikania rimachii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Primitiv düyün
Primitiv düyün (və ya primitiv buğum) — Onurğalıların rüşeyminin qastrula mərhələsinə meydana gələn qalınlaşma.
Düriyyə Rəhimova
Düriyyə Rəhimova — Dağıstanın xalq artisti.
Həyatı
Düriyyə Rəhimova 1929-cu ildə martın 15-də Quba rayonunun Qımıl kəndində anadan olmuşdur. Quba Dövlət Dram Teatrında işləməyə başlamışdır. Quba Dövlət Dram Tatrı bağlandığdan sonra Dağıstan Filarmoniyasına dəvət almış və orada işləmişdir. Sonralar Ləzgi Dövlət Teatrında fəaliyyət göstərmişdir. Dərbənd Azərbaycan Dövlət Dram teatrının yaradıcılarından biridir. Onlarla yadda qalan rolları vardır.
2014-cü ilin mart ayında uzun sürən xəstəlikdən sonra 85 yaşında yaşadığı Dərbənd şəhərində vəfat etmişdir.
Canni Versaçe
Canni Versaçe (2 dekabr 1946 — 15 iyul 1997) — İtaliyalı geyim dizayneri.
Düriyyə Rəhimova
Mənbə
http://www.youtube.com/watch?v=vzl2NubLIT0
Qırmızı Ordu boğazı
Qızıl Ordu boğazı - Oktyabr İnqilabı adasını Komsomoles (ada) və Pioner adalarından ayırır. Şimal Buzlu okeana daxil olan Kara dənizində yerləşir. Uzunluğu 110 km., eni 10–18 km., dərinliyi 460 m. təşkil edir. Sahilləri sıldırımlı və qayalıdır, buzla örtülüdür. İl boyu buzla örtülü olur və təsadüfü vaxtlarda buzdan azad olur. Boğazda Mostovıy, Kaştanki,Vısokiy, Otkritıy və İzvestnyanovıy adaları, Kammunar, Sedova arxipelaqları vardır. Sahillərində Poslednıy, Kommunar, Yunost, Obristıy (Komsomoleç), Ojidanıy Korrenıy (Pioner), Qvardeycev, Starıy, Oktyabrski, Sovetski, Serp i Molot (Oktyabr İnqilabı) burunları vardır. Mərkəzi hissədə Yunıy boğazı yerləşir. Qərb hissəsində Bazovnaya, Mostavaya, Pyatnistaya, mərkəzi hissəsində isə Sovetski buxtası yerləşir. Boğaza Obrisyıy, Bolşaya, Klikovay, Svitaya çayları axır. . Bu coğrafi obyekt Qızıl Ordunun şərəfinə adlandırılmışdır.
"İtaliya qarşısında xidmətlərə görə" ordeni
İtaliya Respublikasına xidmətinə görə ordeni  — İtaliya respublikasının ən yüksək mükafatı.
Tarixi
Orden ilk dəfə 1951 ci ildə İtaliya prezidenti tərəfindən təsis edilmişdir. Ordenin rəhbəri İtaliya prezidentidir. Ordenə 16 Kansler daxildir.
Xələc dili
Xələc dili — İranda və Əfqanıstanda danışılan türk dillərindən biri. 2017-ci il siyahıyaalınmasına görə, 52 800 nəfər bu dildə danışır. Dil böyük ölçüdə farslaşdırılmışdır.
Coğrafi paylanma
Xələc dili əsasən İranın Mərkəzi vilayətlərində danışılır. Xələc dilinin əsas olaraq şimal və cənub dialektlərinə ayrılır. Bu dialektlərdə ayrı-ayrı kəndlərdə və danışan qruplarında müxtəlif nitq nümunələri var.
Musiqi turizmi
Musiqi turizmi hər hansı böyük şəhər və ya kiçik şəhərcikdə keçirilən musiqi festivalını və ya ayrı-ayrı musiqi tədbirlərini görmək üçün ziyarət etmək aktıdır. Bu növ turizm hal-hazırda getdikcə populyarlaşır. Müxtəlif ölkələrin həm böyük şəhərləri, həm də kiçik qəsəbələri belə , musiqi festivalı keçirərkən xarici qonaqların dəvət olunması və ziyarətçilərin axını yerli bələdiyyələr tərəfindən tənzimlənir, festivalın proqramı aylarca öncədən elan olunur ,kağız daşıyıcılar, məsələn , afişa və müasir üsulla, yəni KİV vasitəsilə turistlər cəlb edilir. Yaxın dövrlərdə Jam band fenomenini kimi müasir örnək musiqi turizminin inkişafına yol açmışdır.Hər il keçirilən festivallarda ildən-ilə ziyarətçi turistlərin sayı daha da artır.Bu cür musiqi bayramları həm musiqi kollektivlərinin tanınması, həm tədbir məkanının məşhurlaşmasına səbəb olur.
Musiqiyə yaxın tədbirlər və istiqamətlər
Bütün dünyada böyük sayda musiqi festivalları keçirilir, adətən , onlar hər il keçirilir ki , bu da təkcə yerli deyil , əcnəbi ziyarətçiləri cəlb edir.Bəzi nəhəng musiqi festivalları davamiyyətinə və ziyarətçi sayına görə rəqabət aparır.Bəzi festivalların konsertləri isə açıq havada icra olunur. Hər halda, hər bir böyük musiqi tədbiri böyük maliyyə hesabına başa gəlir.
Azərbaycanda musiqi turizmi
Azərbaycanda musiqi turizmi son on ildə çox inkişaf etmişdir.Azərbaycanın paytaxtı Bakıdan əlavə, böyük şəhərləri olan Qəbələ , Şəki thumb|6 iyul 2016 Beynəlxalq musiqi festivallarına ev sahibliyi edir.
Həmçinin bax
Qəbələ Musiqi Festivalı
Bakı Beynəlxalq Caz Festivalı
Mstislav Rastropoviç adına Beynəlxalq musiqi festivalı
Qara Qarayev adına Beynəlxalq Müasir musiqi festivalı
Şəki "İpək yolu" Beynəlxalq musiqi festivalı
Makao gerbi
Makao gerbi — ÇXR-na bağlı Makao Özəl İnzibati Bölgəsinin rəsmi gerbidir. Gerbin ilk versiyası Portuqaliya ənənələrinə sadiq qalınaraq 1935-ci ildə hazırlanmışdır. Ancaq 1999-cu ilə kimi istifadə edilməmişdir.
Təsviri və forması
Gerbin rəng və mənaları eynən Makao bayrağında olduğu kimidir. Sadəcə dairəvi formalı gerb təsvirində Makaonun çincə və portuqalca adı verilmişdir.
Qəbulu və istifadəsi
Gerb Makaonun idarəsi 20 dekabr 1999-cu ildə Portuqaliyadan Çinə keçəndə yenidən qəbul olunmuş və Makaonun rəsmi gerbi elan olunmuşdur. Gerb Çinin regional gerblərindən biri hesab olunur.
Aruş
Aruş — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən 1993-ci ildə işğal edilmişdir.
Tarixi
Burovar silsiləsinin ətəyində yerləşir. Oykonimin Ərus variantı da mövcuddur. Mənbələrin verdiyi məlumata görə, həmin kənd Mirimli, Tapırlı, Məlikli və Aruslu adlanan dörd məhəllədən ibarətdir. XIX əsrin II yarısına aid mənbələrdə də Lənkəran qəzasında mənşəcə qıpçaqlardan olan ərus tayfasının yaşadığı göstərilir. Arus sözü qədim türklərdə "uzun, hündür adam deməkdir.
Arus sözü "Kitabi-Dədə Qorqud" abidəsindəki Qazan xanın dayısı Qoca Aruzun adı ilə bağlıdır.Yardımlı ərazisindəki Məlikli, Arus, Ərsilə kimi yaşayış məntəqələri, o cümlədən Bolqarçay və Quludaş boyunca yayılmış bir çox yer adları (Burlaqxatun təpəsi, Qazanköşk zirvəsi, Qaracadağ, Tülün, Deman və s.) möhtəşəm "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanlarında cərəyan edən hadisələrin bu bölgədən yan keçmədiyini bir daha təsdiq edir. Azərbaycan ərazisində Məlik adıyla əlaqədar 10-dan şox yaşayış məntəqəsi mövcuddur. Məsələn, Məlikballı (Məlikbabalı)- Ucar r.), Məlikcanlı- Xocavənd r.), Məlikçobanlı (Ağsu r.), Məlikəhmədli (Qubadlı r.), Məlikkənd (Göyçay r.), Məlikqasımlı (perimbel tayfasının bir qolu kimi qeyd olunur-Cəlilabad r.), Məliklər (Dəvəçi r.), Məlikli (Qəbələ, Zəngilan, Zərdab) və s. Q.Qeybullayev Yardımlı rayonundakı Arus oykoniminin Orus (Urus) etnonimi ilə bağlı olduğunu qeyd edir. Müəllif yazır: XIX əsrdə Qafqazda Urus-xevi (xevi gürcücə "dərə"), Urustəpə (təpə-"xolm"-Gürcüstanda), Urus dərəsi (Azərbaycanda), Urus-koşlar (türkcə koş -"köçəri yurd", "müvəqqəti yurd"-Dağıstanda), Uruz-göl (Şimali Qafqazda), Uruspili (qaraçay-balkarda) etnotoponimləri qeydə alınmışdır. ("Toponimiya Azerbaydjana", səh.49). Bəzi tədqiqatçılar urus (arus/orus/urus-Ş.M.) tayfalarının rus knyazları ilə qohumluq əlaqələri olduğunu göstərsələr də, onların etnogenezində qədim urusların rolundan danışmağa xəsislik ediblər. Bu da anlaşılandır. Artıq qəbul olunmuş fikirlərdən biri də budur ki, slavyanlar və ruslar başqa-başqa xalqlardır. N.Vəlixanlı Məsudiyə istinad edərək yazır ki, slavyan və ruslar Xəzər ölkəsində məskundurlar. Ruslar slavyanlara hücum edib onları əsir tutur və qul bazarında satırlar. .
A.Bakıxanov yazır ki, tarixlərdə və əfsanələrdə Urus tayfasının göstərdiyi hünərlər və təəccüblü işlər var. Həmin əfsanələrdə, hətta Makedoniyalı İskəndərin onlara dostluq məktubu yazdığı göstərilir.(Gülüstani-İrəm", Bakı, 1951, s.34). İ.Cəfərsoylu bu fikrə münasibət bildirərək yazır: Van qayasından tapılan İver salnaməsinə əsasən belə hesab edirik ki, Makedoniyalı İskəndər indiki Türkiyə ərazisində yaşayan uruslarla toqquşmuş, uruslar bundan sonra Dnepr çayı sahilinə və Orta Dona köçmüşlər.
M.İ.Artamonov məsələyə məqsədyönlü yanaşaraq göstərir ki, Rus adında slavyan tayfası heç bir zaman mövcud olmayıb. Slavyanlar Orta Dneprə gələnə qədər bura lap əvvəldən Rus torpağı adlanırdı. Həmin torpaqda məskunlaşan ruslar slavyan deyildilər. Salnamələrə görə, rus norman tayfasıdır".
İ.Cəfərsoylu haqlı olaraq yazır: "Urus norman mənşəli tayfa deyil..onlar xəzərlərin tamamilə qırıb qurtara bilmədiyi Orta Dnepr roslarıdır. Həmin rosların sağ qalan hissəsi Baltik dənizinə doğru çəkilib orada normanlarla ittifaqa girmiş, güclənərək yenidən öz yurdlarına –slavyanların yiyələnmiş olduqları torpaqlarına qayıtmışdılar. (səh.30) .Həqiqət acı olsa da, fakt faktlığında qalır. A.Bakıxanov Karamzin və digər rus tarixçilərinə istinad edərək yazır ki, başsız və intizamsız şimali slavyanların dəvəti ilə 862-ci ildə urus tayfasından üç qardaş Baltik dənizinin o tərəfindən gəlib slavyan torpaqlarında sakin oldu. Rus dövləti o zamandan sonra əsaslandı.(səh.34). Urus, urıs, orus etnonimləri ilə yaranmış toponimlərə özbək, qazax və qaraqalpaq ərazilərində də rast gəlinir. İ.Cəfərsoylu yazır ki, urusların müsəlman qanadı qıpçaqların əsas boylarından biri idi. Onlar Qazax xalqının soykökünə daxil olmuşlar. Çokan Valixanovun yazdığına görə, Urus xan birinci qırğız sultanı olmuşdur. (s.32). Yardımlı ərazisindəki Arus yaşayış məntəqəsinin qıpçaq tayfasının adı ilə bağlanması düzgün olmazdı. Urus/Arus adının indiki Yardımlı ərazisində mövcud olmuş qədim peçeneqlərlə bağlılığı daha inandırıcıdır. İ. Cəfərsoylu yazır ki, peçeneqlərin Urus adlı knyazı vardı. 1103-cü il rus salnaməsində onun adı çəkilir. Bu da onu göstərir ki, uruslar yalnız qıpçaqların etnogenezində iştirak etməmişdir. (s.33). V.V.Bartolda görə, Uruz Arazla (yunan mifində Areslə) yanaşı müharibə tanrısı idi. Maraqlıdır ki, Alp ər Tonqanın oğlunun adı "Səlcuqnamə"də Alp Uruz kimi verilir. . İ.Cəfərsoylu haqlı olaraq Qafqazda və İran ərazisindəki Elbrus dağ adını Alp Uruzun adı ilə bağlayır. (s.33).
Aleksandr Qriboyedov
Həyatı
Aleksandr Qriboyedov 1795-ci il yanvarın 4-də Moskvada, zabitlər ailəsində dünyaya gəlib. O zamankı kübar tərbiyə üsuluna uyğun olaraq o, məktəbə qədər əsaslı ev tərbiyəsi görmüşdür. Qriboyedovun mürəbbiləri Petrozilis və Boqdan İvanoviç İon kimi savadlı və tanınmış insanlar idi. Odur ki, gələcək dramaturq artıq uşaq yaşlarından bir neçə dil öyrənmişdi. İlk təhsilini burada məktəbdə alan Qriboyedov, daha sonra 1806-cı ildə Moskva Universitetinə daxil olur. Onun sonrakı təhsilinə professor Bule nəzarət edir. O, yaxşı oxuduğuna görə bir neçə dəfə mükafatlandırılır, hətta 13 yaşında filologiya elmləri namizədi olur.
Təhsil aldığı müddətdə eyni zamanda fransız, ingilis və italyan, alman, daha sonra yunan, latın, fars, ərəb və türk dillərinə yiyələnir. Universitetdə oxuyarkən onun poetik istedadı da üzə çıxır və kiçik əsərlər yazmağa başlayır.
1818-ci ilin iyul ayında Qriboyedov rus missiyasının katibi kimi İrana göndərilir və burada iki il işləyir. Onun İranda yaşadığı həyat, əsərləri və gündəliklərində yer alır. 1819-cu ildə yanvar ayında İrəvana, oradan Təbrizə, sonra da Tehrana gedir və müddət ərzində fars və ərəb dillərini öyrənir. 1821-ci ildə İrandan qayıtdıqdan sonra Qafqaz generalı A. Yermolovun rəhbərlik etdiyi ordunun diplomatik katibi vəzifəsinə təyin edilir.
1826-cı ildə çar hakimiyyəti tərəfindən dekabristlərin işi üzrə həbs edilir. O, bütün məxfi sənədləri öncədən məhv edir və buna görə də günahı sübuta yetirilmədiyindən azadlığa buraxılır. Yenidən Qafqaza qayıdaraq diplomat vəzifəsində çalışır. 1827-ci ildə Türkiyə ilə İran arasında danışıqlarda vasitəçi kimi çıxış edir. 1828-ci ildə İranla imzalanan Türkmənçay müqaviləsinin hazırlanmasında iştirak edir. Bundan sonra isə o, İranda rəsmi səfir təyin edilir. Elə həmin ildə o, Rusiyanın Tehrandakı səfirliyində qətliam nəticəsində öldürülür və meyidi Tiflisə aparılır.
Yaradıcılığı
Yaradıcılıq ideyalarının siyasi-ictimai istiqaməti etibari ilə Qriboyedov dekabrist əhvali-ruhiyyəli ziyalılara çox yaxın olmuşdur.
1814-cü ildə ordu sıralarında olarkən "Vestnik Yevropı" jurnalında "Brest-Litovskdan məktub" və "Ehtiyat süvarilər" sərlövhəli iki məqaləsi çap edildi. Bunlar Qriboyedovun mətbuatda ilk çıxışı idi.
İlk əsəri olan "Gənc xanımlar" adlı komediyasının 1816-cı ildə Sankt-Peterburqda səhnələşdirilməsinə nail olan diplomatın digər əsərlərini də bu qəbilədən saymaq olar.
1817-ci ildə onun "Sın Oteçestva" jurnalında bir neçə şeiri çap edilmişdi.
"Ağıldan bəla" komediyası
Onun oçerkləri və şeirləri elədə yaddaşlarda qalmasa da "Ağıldan bəla" komediyası Qriboyedovun yaradıcılığının ən məşhur nümunəsi hesab edilir. Bu əsər XIX əsrin 20-ci illərində Rusiyada azadlıq ideyalarının geniş yayılmasınnda mühüm rol oynamışdır. Əsərdə dvoryan cəmiyyətinin içəridən çürüməsi prosesi və bu cəmiyyətin sütunları sayılan dvoryan-saray zadəganlığının mühafizəkarlığı, böyük rütbə sahiblərinin cəhaləti, mədəniyyətsizliyi, kübar aləminin vətənpərvərlik hissindən tamamilə məhrum olması, ümumi əxlaqi irinləmə, tipik məişət səhnələri və tipik surətlərlə inandırıcı bir formada əks etdirilmişdi.
Əsər 4 pərdədən ibarətdir.
Qorbatıy adası (Krasnoyarsk diyarı)
Qorbatıy adası — Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.
Yerləşməsi
İzvestnyakovıy adaları qrupuna daxildir. Kara dənizi ərazisində, Komsomoles adası və Oktyabr İnqilabı adasının arasında, Qırmızı Ordu boğazında yerləşir. Komsomoles adasından 4,8 km, Oktyabr İnqilabı adasından 2,6 km aralıda yerləşir. Bolşoy İzvestnyakovıy adasından 1,5 km şimalda, Kruqlıy adasından 500 mcənubda yerləşir.
Təsviri
Ada 1,6 km uzunluğa və 700 m enə malikdir. Şimal sahilləri qıldırımlıdır. Burada hündürlük 10 metrə çatır
Avstraliya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Avstraliya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ilk dəfə 2015-ci ildə Avstriyanın paytaxtı Vyanada iştirak etmiş və Qay Sebastyanın təmsilində finalda 196 xal toplayaraq 5-ci yerə layiq görülmüşdür. Avstraliyanın müsabiqədə iştirakı 1 illik nəzərdə tutulsa da, 2015-ci ilin noyabr ayında Avstraliyanın 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak edəcəyi Avropa Yayım İttifaqı tərəfindən öz təsdiqini tapmışdır. Avstraliya Okeaniya ərazisindən Avroviziyada iştirak edən birinci (Avrasiyadan kənar isə 1980-ci ildə müsabiqədə iştirak etmiş Mərakeşdən sonra ikinci) ölkə olaraq tarixə düşmüşdür.
Avstraliya müsabiqədə iştirak etməməsinə baxmayaraq 1983-cü ildən etibarən hər il Avroviziyanı yayımlamışdır. İlk dəfə 2014-cü ildə Avstraliyanı Cessika Mauboy interval akt olaraq müsabiqədə təmsil etmişdir. Bunun ardınca ölkə-qitə 2015-ci ildə rəsmi iştirakçı olaraq müsabiqəyə qoşulmaq hüququ əldə etmişdir.
Səsvermə tarixçəsi
QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.
Müşk maralı
thumb|upright 1.1|Skull
Müşk maralı, Qabarğa və ya Sibir geyiki (Moschus moschiferus) — qabarğalar (Moschidae) fəsiləsinə aid maralabənzər gövşəyən heyvan növü.
Coğrafiyası
Qabarğa Himalay və Tibet dağlarının şərqindən Şərqi Sibir, Koreya və Saxalinə kimi olan sıldırım qayalıqları və iynəyarpaqlı meşələr olan ərazılərdə yayılmışdır. Təqribən dəniz səviyyəsindən 600–900 m, nadir hallarda 1600 m yüksəklikdə yaşayır. Tibet və Himalay dağlarında isə 3000 m-ə qədər yüksəkliklərdə rast gəlinir.
Qabarğa müşkü
Qabarğanın qarnında müşk vəziləri var. Bu vəzilərdə kəskin iyli qəhvəyi-qonur rəngli müşklə dolu olur. Yetkin erkək qabarğaların bir vəzisində 10-20 q müşk olur.
Suilanı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Typhlodromus hebetis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Robert Blox
Robert Albert Blox (, 5 aprel 1917 - 23 sentyabr 1994) - ABŞ yazıçısı. Uşaq vaxtlarından Lavkraftın yaradıcılığının pərəstişkarı olan yazıçı sonralar bir müddət onunla məktublaşmışdır. Alfred Hiçkok və Qas Van Sent tərəfindən ekranlaşdırılmış "Psixo" əsərinin müəllifidir. Lüdviq Prinnin yaradıcısıdır. Yüzlərlə hekayə və otuz romanın müəllifidir. Hyuqo, Brem Stoker və Beynəlxalq Fentezi mükafatlarının sahibidir.
Nəriman Nərimanov (film, 1972)
Məzmun
Film Azərbaycanın görkəmli dövlət xadimi, yazıçı-dramaturq və həkim, gözəl insan Nəriman Nərimanova ithaf edilmişdir. Kinolentdə N.Nərimanovun abidəsinin açılışı, dövlət xadiminin yubileyi ilə bağlı Bakıda keçirilən təntənəli gecə, xalq rəssamı Cəlal Qaryağdı, filosof Firudin Köçərli ilə müsahibələr öz əksini tapmışdır.
Robert Blox
Cavanlığı
1929-cu ildə atası bankdakı işini itirdikdən sonra robertin ailəsi Miluokiyə köçür. Robert Linkoln Ali Məktəbinə qəbul olur. Burada o, ömrünün sonuna qədər dost olacağı Herold Qauerlə tanış olur. Herold o vaxtlar Linkolnun ədəbiyyat jurnalının redaktoru idi. Yazıçının "The Thing" adlanan ilk hekayəsini Qauer oz jurnalında nəşr etdirir. 1934-cü ildə hər iki dost ali məktəbdən məzun olur.
Yaradıcılığı
Robert yaradıcılığa erkən yaşlarında başlamışdır, belə ki, o, hələ 17 yaşında ikən ilk əsəri olan "Lilies" hekayəsini yarı-peşəkar jurnal olan "Marvel Tale" jurnalında dərc elətdirib. 1935-1945-ci illər ərzində müxtəlif jurnallarda qorxu və fentezi janrında 100-dən çox hekayə dərc elətdirmişdir.
1935-ci ildə Hovard Lavkraftın yazdığı "The Haunter of the Dar" əsərinin baş qəhrəmanının prototipi Robert Blox olur. qeyd etmək yerinə düşər ki, Lavkraftın öz yaradıcılığında prototip qismində müraciət etdiyi yeganə şəxs Robert Bloxdu.
Robertin ilk yazdığı əsərlərdə "Ktulxu Mifləri"nin ruhu hiss olunur.
1945-ci ildə "Stay Tuned for Terror" radio şousunun yaradılmasında ssenarist kimi fəaliyyət göstərir. Elə həmin 1945-ci ildə Robertin ilk kitabı olan "Stay Tuned for Terror" Böyük Britaniyada nəşr edilir və Arkham House nəşriyyatı sayəsində ilk hekayələr toplusu olan "The Opener of the Way" işıq üzü görür.
Şəxsi Həyatı
1964-cü il yanvar ayının 19-da yenicə dul qalmış Elianor Aleksandrı görən Robert, elə həmin il oktyabr ayının 16-da onunla evlənir. Elianor model və kosmetoloq idi. Bal ayını Taitidə keçirən cütlük 1965-ci ildə Londona sonra isə Britaniya Kolumbiyasına köçür. Cütlük Robert vəfat edənə qədər xoşbəxt həyat sürür. Robertin ölümündən sonra bir müddət Los-Ancelesdə yaşayan Elianor, evlərini Bloxu bir pərəstişkarına sataraq Kanadaya doğma ailəsinin yanına qayıdır. Elianora 2007-ci il martın 7-də vəfat edir.
Nekroloq
1994-cü ilin avqust ayında Robert öz Nekroloqunu çap etdirir. "Locus" bunu bütün ömrü boyu ölümdən yazan yazıçının zarafatı adlandırır. Bundan düz bir ay sonra Robert xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişir. Onun nəşi kremasiya olunur və Los-Ancelesdəki Vesvud qəbristanlığıda dəfn edilir. Yoldaşı Elianora da orda dəfn olunub.
Biblioqrafiya
Yazıçı yüzdən çox hekayənin müəllifidir.
Anthemis peduncularis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vladimir Qroysman
Vladimir Borisoviç Qroysman (20 yanvar 1978) — 27 noyabr 2014-cü ildən Ukrayna Ali Radasının 8-ci çağırış deputatı. O, Pyotr Poroşenkonun Bloku nəzdində parlamentə seçilib.
I Yatsenyuk hökumətində, yəni 27 fevral-27 noyabr 2014-cü il tarixlərində Qroysman Ukraynanın xarici işlər naziri, Regionun inkişafı üzrə nazir və Kommunal xidmətlər naziri olaraq fəaliyyət göstərib. 28 mart 2006-cı ildən 27 fevral 2014-cü ilə qədər Vinnitsanın meri vəzifəsini tutub.
Lətif bəy Mahmudbəyov
Mahmudbəyov Lətif bəy Əsəd bəy oğlu — Azərbaycan həkimi, tibb elmləri doktoru (1955), professor (1959).
Həyatı
Lətif bəy Mahmudbəyov 1895-ci ildə Şamaxıda doğulub. 1913–1918-ci illərdə Kiyev Universitetinin tibb fakültəsində ali təhsil almışdır.
Quba ali ibtidai məktəbinin həkimi (1.11.1919-dan); Quba mahal həkimi (1919–1920); Bakının müxtəlif xəstəxanalarında həkim; ATİ yoluxucu xəstəliklər kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışıb.
1972-ci ildə Bakıda vəfat edib.
Leagerneset burnu
Leagerneset (Lægerneset) — Şpitsbergen arxipelaqının Reşerşefiord sahillərində eyni adlı qəsəbənin ərazisində yerləşən burun. Həmcinin «Balina başı» və «Edj burnu» adı ilə də tanınır.
Adanın bu hissəsində XVII əsrə aid olan balina ovu sənayesinə aid qəsəbənin qalıqları aşkarlanmışdır (böyük Britaniyaya aid olması ehtimal edilir).
Mikania rimachioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Typhlodromus hibernus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Ataqut
Ataqut — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Tuğ kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 1993-cü ildən 7 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Ataqut kəndi 7 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Kənd adını ərazidəki eyniadlı çaydan almışdır.
Tarixi abidələri
Ataqut kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Kruqlıy adası (Krasnoyarsk diyarı)
Kruqlıy adası — Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.
Yerləşməsi
İzvestnyakovıy adaları qrupuna daxildir. Kara dənizi ərazisində, Komsomoles adası və Oktyabr İnqilabı adasının arasında, Qırmızı Ordu boğazında yerləşir. Komsomoles adasından 6,7 km, Oktyabr İnqilabı adasından 500 m aralıda yerləşir. Qorbatıy adasından 500 m şimalda yerləşir.
Təsviri
Ada dairəvi formaya malikdir. Mərkəzində elədə böyük olmayan qaya vardır.
Con fon Neyman
Con fon Neyman — ABŞ riyaziyyatçısı və fiziki.
Həyatı
Con Lüis fon Neyman 28 dekabr 1903-cü ildə Budapeşt şəhərində doğulub. İmkanlı macar bankirinin böyük övladı idi. Onun qeyri-adi qabiliyyəti çox erkən üzə çıxmışdı. 6 yaşında bir-neçə əcnəbi dil bilirdi, səkkiz rəqəmli ədədləri beynində bölürdü, 8 yaşında isə ali riyaziyyatın əsaslarını mənimsəmişdi.
Con fon Neyman 22 yaşında Budapeştdə Pajmani Peter Universitetində riyaziyyat üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi, eyni zamanda İsveçrə Federal Texnologiya İnstitutunun kimya mühəndisliyi üzrə diplomunu almışdır. Hələ 19 yaşı olanda, riyaziyyat üzrə iki məqalə dərc etdirmişdir. Con fon Neyman oyunlar nəzəriyyəsinin əsasını qoymuşdur. Çoxluqlar nəzəriyyəsi, həndəsə, operatorlar nəzəriyyəsi, riyazi iqtisadiyyat və s. sahələrə böyük töhfələr vermişdir.
Con fon Neymanın hesablama maşınının iş prinsipində əsas ideyalar aşağıdakı kimidir: informasiyanı təhlil edəcək hesablama maşını effektiv işləməsi ilə yanaşı, universal olmalıdır.
Universal hesablama maşını aşağıdakı qurğulardan ibarət olmalıdır: Hesablama maşınının yaddaşında təhlil edilmiş verilənlərin və ya proqramların saxlanılmasından ötrü yaddaşın yuvalarını nömrələmək nəzərdə tutulurdu və bununla yanaşı, digər qurğuların da yaddaşa müraciəti sadələşdirilməli idi.
İstənilən xarici qurğudan maşının yaddaşına proqram daxil edilir. İdarəetmə qurğusu yaddaşdakı proqramı nəzərə alaraq onun icra olunmasını təşkil edir. Daxil edilmiş əmrlərə uyğun olaraq riyazi-məntiqi qurğu riyazi və məntiqi hesablamaları yerinə yetirir. Beləliklə, hesablama maşını insanın köməyi olmadan hesablama işlərini həyata keçirir.
EHM-lərin Con Lüis fon Neyman tərəfindən verilmiş arxitektura prinsipləri uzun müddət demək olar ki, dəyişməz qalmış və yalnız 20-ci əsrin 70-ci illərinin axırında superkompüter və matris prossesorların bu prinsiplərdən kənara çıxıldı.
Aşağı Qamçı
AŞAĞI QAMÇI — İrəvan quberniyası Eçmiadzin qəzasında kənd adı.
VII Amenemhet
VII Amenemhet (Kay Amenemhet və ya VII Ammenemes; ) — təxminən e.ə. 1731-1724 cü illərdə hökumranlıq etmiş on üçüncü sülalənin Turin papirusuna əsasən sayca XIV fironudur. Misirşünas alim Vestfal Münster-Vilhelm-Universitetinin professoru Jürgen Rudolf Friedrix von Bekerata görə o XIII sülalənin XV fironudur. Kopenhagen universitetinin professoru ABŞ-Danimarka misirşünası Kim Riholt belə hesab edir ki, Kay onun atasının adı olmuşdur.
Üzərlik
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Kraliça Mod Torpağı
Kraliça Mod Torpağı — Atlantik okeanın cənubunda, Antarktida sahillərində 20° qərb bə 44°38’ şərq uzunluqları arasında yerləşən ərazi. Bölgəyə Norveç iddia edir. Sahəsi təqribi olaraq 2 500 000 km². Torpaq norveçli Kraliça Modun şərəfinə adlandırılmışdır. Bölgənin böyük bir hissəsinə Üçüncü Reyx iddia etmişdir (1939). Norveç bölgəni 1938-ci ildən öz ərazisi hesab edir. 14 yanvar 1939-cu ildən «Norveç bölgəsi» və ya «Buve bölgəsi» adlandırılır. Bölə 20° q.u və 44°38’ ş.u arasında yerləşir. Bununla vağlı əmrdə deyilirdi: Bu ərazilərin idarəsi Osloda yerləşən Ticarət Nazirliyinə həvalə olunsun
1961-ci ildə imzalanmış Antarktida haqqında konvensiyasına görə bölgəyə olan iddialar dondurulmuşdur.
Tikanlı lantana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Vətəni Amеrikadır (trоpik və subtrоpikləri).
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1,5-3 m-ə çatan, 4 tilli zоğları оlan, üzəri хırda tikanlarla örtülü kоldur. Yarpaqları оval və ya yumurtavari, bоz-yaşıl rəngli, üzbəüz düzülüşlü, kənarları dişlidir. Bir kоl üzərində оlan sarı, çəhrayı, qırmızı, bənövşəyi, narıncı rəngli хırda çiçəklər çətirşəkilli çiçək qrupuna yığılmışdır. Maydan оktyabra qədər çiçəkləyir. Mеyvələri isə ardıcıl оlaraq avqustdan dеkabra qədər yеtişir. Tохumlarla və yarım оduncaqlaşmış qələmlə çохaldılır.
Ekologiyası
Bitki işıq və istisеvən, rütubətə tələbkardır.
Azərbaycanda yayılması
Bakı Nəbatət bağında və Mərdəkan dеndrarisində intrоduksiya еdilmişdir.
İstifadəsi
Çiçəklərinin müхtəlif rənginə görə çохlu miqdarda hibrid fоrmaları vardır ki, оnlardan intеryеrlərin və qış bağlarının yaşıllaşdırılmasında istifadə еdilir.
30 avqust
1901–cari
thumb|[[Kameron Diaz]]
Səid Rüstəmov
1924-cü ildə Səid Rüstəmov musiqi məktəbinin (texnikumun) tar sinfinə qəbul edilmişdir. Musiqi texnikumunda not üzrə Üzeyir Hacıbəyovdan, muğam sinfində isə o, tanınmış tarzən Mirzə Mansur Mansurovdan dərs almışdır. 1926-cı ildə Səid Rüstəmov Müəllimlər Seminariyasında təhsilini tamamlamışdır. 1932-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetini bitirmişdir. 1926-cı ildə "Süleyman Sani məktəbi" adı ilə tanınan, Süleyman Sani Axundovun direktoru olduğu 19 saylı orta məktəbə müəllim təyin edilmişdir. 1928-ci ildən Səid Rüstəmov Bakı Musiqi məktəbində, Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında (indiki Üzeyir Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyası) tar ixtisası üzrə dərs deməyə başlamışdır.
Səid Rüstəmovun 1935-ci ildə yaratdığı "Tar məktəbi" kitabı tarın tədrisində mühüm rol oynamışdır. Həmçinin Səid Rüstəmovun 1950-ci ildə çap olunmuş "Tar üçün melodik etüdlər" adlı dərsliyində də tədris prosesində olan tələbat azalmamışdır. Səid Rüstəmov 1948-ci ildə musiqi məktəbi şagirdləri üçün "Skripka əlifbası" adlı dərs kitabını çap etmişdir. Bəstəkar kimi Səid Rüstəmovun yaradıcılığı janr etibarilə kifayət qədər genişdir. O, musiqili komediya janrına müraciət etmişdir; bir çox irihəcmli vokal-instrumental və instrumental əsərlər yaratmışdır; bir sıra dram tamaşalarına musiqi bəstələmişdir. Onun yaratdığı çoxsaylı mahnılar milli bəstəkar yaradıcılığı tarixində bu janrda yaradılan klassik nümunələr hesab edilir.
Səid Rüstəmov 1983-cü ilin may ayında ağır infarkt keçirmişdir. Bununla da bəstəkar xəstəxanaya aparılmışdır. Xəstəxanadan sonra Səid Rüstəmov Mərdəkanda, şəxsi bağ evində yaşamağa başlamışdır. Səid Rüstəmovun iyun ayının 10-da vəziyyəti ağırlaşmış, həmin gün də Bakıda vəfat etmişdir. Bəstəkar I Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Erkən illəri və təhsili
thumb|left|230px|Səid Rüstəmovun Bakıda özünün adının verildiyi küçədə yaşadığı evin indiki görünüşü.
Səid Əli oğlu Rüstəmov və ya əsl adı ilə Mircabbar Seyidrüstəmzadə 12 may 1907-ci il tarixində Rusiya imperiyasının İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. Bəstəkarın qızı Rəna Rüstəmova xatirələrində qeyd edir ki, "…atam İrəvanı xatırlayanda yanğılı həsrət ahları çəkirdi. O şəhəri ölənə qədər İrəvan deyə andı. Heç rəsmi çıxışlarında da bir dəfə olsun "Yerevan" demədi." Onun qızı Rəna Rüstəmova atasının ailəsinin məskunlaşması və adı barədə bu cür bildirir:
Uşaq yaşlarında atasını itirən Səid Rüstəmovun tərbiyəsi ilə böyük qardaşı Mirhüseyn Rüstəmov məşğul idi. Tar alətində çalmağı bacaran Mirhüseyn Rüstəmov kiçik qardaşı Səid Rüstəmovun musiqiyə həvəs göstərməsində də mühüm rol oynamışdır. 1918-ci ildə baş verən hadisələr, azərbaycanlılara qarşı ermənilər tərəfindən törədilən qırğınlar bu ailənin də taleyində öz izini qoymuşdur. Qırğınla əlaqədar Türkiyəyə qaçmalı olan ailə tezliklə geri dönmüş, lakin İrəvanda evlərinin dağıldığını gördükdə 1919-cu ildə Gəncəyə köçməyə başlamışlar. Səid Rüstəmovun aləsi burada çox qalmır – qardaşı Mirhüseyn Rüstəmovun ermənilər tərəfindən qətlə yetirilməsindən sonra Ağdaşa köçürlər.
Demək olar ki, 12 yaşlı Səid Rüstəmovun musiqi ilə məşğuliyyəti Ağdaşda olan klubdan başlanır. O, burada piano çalmağı öyrənir, kiçik yaşlarından qulaq asıb sevdiyi xalq melodiyalarını bu alətdə ifa edir, klubda təşkil edilən konsertlərdə çıxış edirdi. Həmin klubda Maqsud Şeyxzadənin "28 nisan inqilabı"adlı pyesi tamaşaya qoyulmuşdu. Səid Rüstəmov bu tamaşadan böyük təəssüratla ayrılmış, sonradan özü də bir pyes yazmışdı. Bunu da həvəskar aktyorlar tamaşaya qoymuşdular. 1921-ci ildə Rüstəmovlar ailəsi Bakıya köçür. Səid Rüstəmov Müəllimlər Seminariyasına daxil olur. Burada başqa fənlərlə yanaşı musiqi dərsləri də keçirilirdi. Səid Rüstəmov burada truba ifa etməyi öyrənir və tələbələrdən təşkil edilmiş orkestrin çıxışlarında iştirak edir. Həyatında baş verən maraqlı bir hadisə onu musiqi sənətinə bağlayır. Bu xatirə bəstəkara həsr olunan radiooçerklərin birində özü tərəfindən bu cür səslənib:
Rəsm çəkməyə həvəsi və istedadı olan Səid Rüstəmov rəssamlıq məktəbində də məşğul olur, həmçinin bu məktəblə bir binada məşğələlərə gəlib qulaq asmağa başlayır. Məhz burada onun musiqi istedadını görən müəllimlərdən biri Səid Rüstəmovu Üzeyir Hacıbəylinin yanına gətirir. Bir çox başqa musiqiçilər kimi, Səid Rüstəmovun həyat və yaradıcılıq fəaliyyətindən Üzeyir Hacıbəyovla tanışlığı həlledici rol oynayır. 1924-cü ildə Səid Rüstəmov musiqi məktəbinin (texnikumun) tar sinfinə qəbul edilir.
Musiqi texnikumunda Səid Rüstəmovun not üzrə müəllimi Üzeyir Hacıbəyov idi. Muğam sinfində isə o, tanınmış tarzən Mirzə Mansur Mansurovdan dərs almışdır. 1926-cı ildə Səid Rüstəmov Müəllimlər Seminariyasında təhsilini tamamlamışdır.
Pedaqoji fəaliyyəti
200px|thumb|left|Səid Rüstəmov tərəfindən yazılmış "[[Tar məktəbi (kitab)|Tar məktəbi" kitabı tar ifaçılığının tədrisi ilə bağlı ən vacib dərslik kimi qiymətləndirilir.]] Pedaqoji iş cavan yaşlarından Səid Rüstəmovun fəaliyyət göstərdiyi mühüm sahələrdən biri olmuşdur. Müəllimlər Seminariyasında, daha sonra Pedaqoji İnstitutda təhsil alması Səid Rüstəmovun ümumtəhsil sahəsində uğurlu fəaliyyətini şərtləndirmişdir. Onun tar müəllimi kimi inkişaf etməsində də ümumi pedaqogikanın əsaslarına, tədris metodikasına bələd olması mühüm rol oynamışdır.
Səid Rüstəmov 1926-cı ildə "Süleyman Sani məktəbi" adı ilə tanınan, Süleyman Sani Axundovun direktoru olduğu 19 saylı orta məktəbə müəllim təyin edilir. Səid Rüstəmovun cavanlıq illərinə aid olan fotoşəkillərdən birini o, sevimli şagirdlərindən biri, sonradan İkinci Dünya müharibəsində göstərdiyi şücaətlərlə tanınan, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülən Mehdi Hüseynzadə ilə birlikdə çəkdirmişdi.
Üzeyir Hacıbəyov Səid Rüstəmovun namizədliyini Azərbaycan konservatoriyasının xalq şöbəsində müəllimlik etməyə irəli sürdüyü zaman o, hələ musiqi texnikumunda təhsil alırdı. 1928-ci ildən Səid Rüstəmov Bakı Musiqi məktəbində, Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında (indiki Üzeyir Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyası) tar ixtisası üzrə dərs deməyə başlamışdır. O, Üzeyir Hacıbəyovun təşəbbüsü ilə konservatoriyada xalq çalğı alətləri kafedrasının açılmasını qiymətləndirən ilk musiqiçilərdən biri olmuş və ömrünün sonunadək bu kafedrada tar ifaçılığının sirlərini gənclərə öyrətməklə məşğul olmuşdur. Eyni zamanda o, tədris prosesinin nəinki tar ixtisasına, eləcə də musiqi nəzəriyyəsinə aid zəruri ədəbiyyatla təmin edilməsi üçün əlindən gələni əsirgəməmiş, 1931-ci ildə cavan həmkarları – Asəf Zeynallı, Fuad Əfəndiyev ilə birlikdə azərbaycan dilində olan "Not savadı" dərsliyini tərtib etmiş, həmçinin rus musiqiçilərinin işlərini – Georgi Konyusun "Elementar musiqi nəzəriyyəsi" və Nikolay Rimski-Korsakovun "Harmoniya" dərsliyini azərbaycan dilində tərcümə etmişdir. Səid Rüstəmovun kiçik oğlu, bəstəkar Eldar Rüstəmov bu barədə qeyd etmişdir:
Səid Rüstəmov 1932-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitunda təhsilini tamamlamışdır. Səid Rüstəmovun 1935-ci ildə yaratdığı "Tar məktəbi" kitabı tarın tədrisində mühüm rol oynamışdır. Bu günə kimi bu dərslik dəfələrlə nəşr edilmişdir. Dərslik müasir dövrdə də orta və ali musiqi məktəblərində istifadə edilir. Həmçinin Səid Rüstəmovun 1950-ci ildə çap olunmuş "Tar üçün melodik etüdlər" adlı dərsliyində də tədris prosesində olan tələbat azalmamışdır.
Səid Rüstəmov 1948-ci ildə musiqi məktəbi şagirdləri üçün "Skripka əlifbası" adlı dərs kitabını çap etmişdir. Kitab Leonid Bretanitski, Səid Rüstəmov və G. Burşteynin redaktorluğu ilə "Azmusnəşr" nəşriyyatında çap edilmişdir. "Skripka əlifbası" kitabının nəşrində əsas məqsəd – skripka çalan gənc şagirdlərə SSRİ xalqlarının mahnı və oyun havaları melodiyaları, klassik rus musiqisi əsərləri və sovet kompozitorlarının əsərləri üzərində qurulmuş ibtidai dərs kitabını vermək idi.
Səid Rüstəmov tar ixtisasından dərs dediyi uzun müddət ərzində bir çox istedadlı musiqiçilər yetişdirmişdir. Əməkdar incəsənət xadimi Ağabacı Rzayeva, xalq artisti Hacı Xanməmmədov, Əməkdar artist Adil Gəray kimi tanınmış musiqiçilər onun tar sinfində təhsil almışdılar. Səid Rüstəmovun tələbələri içərisində həmçinin Xalq artisti, sənətşünaslıq üzrə elmlər doktoru, professor Məcnun Kərimov, Xalq artisti Ağasəlim Abdullayev, Əməkdar incəsənət xadimləri, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktorları, professorlar Oqtay Quliyev, Vaqif Əbdülqasımov, Əməkdar müəllim, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru, professor Nazim Kazımov və başqa tanınmış musiqiçilər də mövcuddur.
1930–1940-cı illər
thumb|right|250px|Səid Rüstəmov [[Bakı Musiqi Akademiyası|Bakı Musiqi Məktəbində dərs dediyi şagirdləri ilə birlikdə. Soldan sağa: Mehdi Hüseynzadə, Səid Rüstəmov və Mürsəl Nəcəfov. 1930-cu il. ]]
Xalq çalğı alətləri orkestri Səid Rüstəmovun rəhbərliyi altında Azərbaycanın musiqi həyatında fəal iştirak edir, Bakıda və bölgələrdə konsertlərlə çıxış edir. 1937-ci ildə bu orkestrin Ümumittifaq radio festivalında iştirakı uğurlu olur. Həmin ilin fevral ayında orkestrin Moskvaya və Leninqrada ilk konsert səfərləri baş tutur və buradakı çıxışları da böyük müvəffəqiyyətlə qarşılanır. 1938-ci ilin aprel ayında Moskvada keçirilən Birinci Azərbaycan incəsənəti və ədəbiyyatı ongünlüyündə "Böyük teatr"ın səhnəsində Üzeyir Hacıbəyovun "Arşın mal alan" musiqili komediyası həmin orkestrin müşayiəti ilə nümayiş edilir. Komediyanın musiqisini xalq çalğı alətləri üçün köçürən Səid Rüstəmov olmuşdur. Həmin il Süleyman Rüstəmov Azərbaycan SSR Əməkdar İncəsənət Xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.
Bu orkestrdə iş Səid Rüstəmovun dirijorluq fəaliyyətinin başlanğıcı idi. Eyni zamanda orkestrlə əməkdaşlıq onun bəstəkar kimi yaradıcılığının əsasını qoymuş oldu. Bu orkestr üçün xalq musiqisi nümunələrini işləməyə başlayan Səid Rüstəmov daha sonra həmin ifaçı kollektivi üçün "Bayatı-kürd" fantaziyasını, ilk orijinal əsərlərini, o cümlədən "Şadlıq rəqsi" əsərini, "Cəngi" kimi pyeslərini bəstələyir.
1930-cu illərdə Səid Rüstəmovun bəstəkar kimi yaradıcılığının janr dairəsi getdikcə genişlənir. O, dram tamaşasına musiqi sahəsində qələmini sınayır – Mirzə İbrahimovun "Həyat" pyesinə musiqi yazır. Sonrakı illərdə də bəstəkar bir çox tamaşalara musiqinin müəllifi kimi tanınır. Həmin illərdə Səid Rüstəmovun musiqiçi kimi fəaliyyət sahəsi də şaxələnir, belə ki, o, folklor nümunələrinin toplanması sahəsində mühüm işlər görür. Konservatoriya nəzdində görkəmli müğənni Bülbül tərəfindən təşkil edilmiş Elmi-Tədqiqat Musiqi Kabinəsinin işində fəal iştirak edən Səid Rüstəmov xalq musiqisi nümunələrini, rəqsləri, aşıq mahnılarını toplayıb nota köçürür. 1937-ci ildə onun "Azərbaycan xalq rəqsləri" toplusu nəşr edilir. 1938-ci ildə də Səid Rüstəmovun qələmə aldığı bir neçə dəyərləri toplu işıq üzü görür – onun Cabbar Qaryağdıoğlunun ifasından nota yazdığı "50 Azərbaycan xalq mahnısı" və "Aşıq mahnıları" adlı dörd toplusu nəşr edilir.
1930-cu illərdə Səid Rüstəmovun yaradıcılıq fəaliyyətinin daha bir mühüm istiqaməti də müəyyən edilir. O, tədris prosesi üçün zəruri olan pedaqoji repertuarın yaradılması işində fəal iştirak edir. Səid Rüstəmov öz musiqiçi həmkarları – Asəf Zeynallı və Fuad Əfəndiyevlə birlikdə 1931-ci ildə Azərbaycan dilində ilk "Not savadı" dərsliyini tərtib edir. 1935-ci ildə Səid Rüstəmovun "Tar məktəbi" dərsliyi nəşr edilir. Dərslik bu günə kimi musiqi məktəblərində tarın tədrisində əvəzolunmazdır.
Bu illərdə bəstəkar həmçinin mahnı janrına müraciət edir. Bu da sonradan onun yaradıcılığında aparıcı janr kimi müəyyənləşir.
1940–1960-cı illər
thumb|right|250px|Səid Rüstəmov müəllimi [[Üzeyir Hacıbəyov və sinif yoldaşları Qara Qarayev, Niyazi və Əşrəf Həsənovla birgə. 1941-ci il]]
Bu dövrlərdə Səid Rüstəmovun dirijorluq fəaliyyəti də olduqca uğurlu idi. Onun rəhbərlik etdiyi xalq çalğı alətləri orkestri təkcə Azərbaycanda deyil, ondan uzaqlarda da tanınmağa başlamışdı. 1941-ci ilin may ayında orkestr Özbəkistana qastrol səfəri edərək Daşkənd, Səmərqənd, Kokand, Əhdican və başqa şəhərlərdə çıxışlar edir.
1941–1945-ci illər İkinci Dünya Müharibəsi Səid Rüstəmovun vətən mövzusu ilə bağlı fəaliyyət göstərdiyi bir dövr idi. Vətənpərvərlik motivləri onun yaradıcılığında yazdığı "Sərhədçilərin mahnısı", "Dənizçilərin mahnısı", "İrəli", "Şanlı ordumuz" kimi mahnılarında parlaq təcəssümünü tapmışdı. Onun mahnı və rəqs ansamblı üçün Rəsul Rzanın sözlərinə yazdığı "Dinlə, cəbhə!" adlı kantatası, xalq çalğı alətləri orkestri üçün "Qəhrəmani" adlı pyesi də həmin dövrdə döyüşçülərin mübarizə ruhunu gücləndirən əsərlər sırasında idi. "Qəhrəmani" pyesi 1944-cü ildə Tbilisi şəhərində keçirilən Zaqafqaziya respublikalarının musiqi ongünlüyündə ifa olunaraq, böyük müvəffəqiyyət qazanmışdı.
Eyni zamanda, Səid Rüstəmov dirijor və ictimai xadim kimi fəaliyyətini də Azərbaycan xalqının vətənpərlik ruhunun möhkəmləndirilməsinə yönəltmişdi. Müharibə illərində o, 416-cı Azərbaycan atıcı diviziyasında xalq çalğı alətləri orkestri təşkil etmişdi. Hərbi hissələrdə bu orkestrin konsertləri böyük rəğbətlə qarşılanır, onun ifa etdiyi əsərlər əsgərləri qələbəyə ruhlandırırdı. Həmin dövrdə Səid Rüstəmov bir sıra dram tamaşalarına da musiqi bəstələmişdir. Cəfər Cabbarlının "Almaz", Mehdi Hüseynin "Nizami", Rəsul Rzanın "Vəfa" əsərlərinə musiqinin müəllifi Səid Rüstəmov idi.
Müharibə illərindəki fəaliyyətinə və milli musiqi sənətindəki xidmətlərinə görə 1946-cı ildə Səid Rüstəmov "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə, eləcə də "Qafqazın müdafiəsi uğrunda" və "1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalları ilə təltif edilir.