cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xudu Məmmədov
Elmi fəaliyyəti
1960-cı ildə X.Məmmədov ilk dəfə “Qarışıq quruluşlar” anlayışı yaradır. 1980-ci illərin əvvəlində bu hadisə xarici elmi mətbuatda polisomatizm hadisəsi kimi səslənir. 1960-cı ildə çap olunan monoqrafiyada isə X.Məmmədov bu hadisəyə tam aydınlıq gətirmişdi.
1960-1970-ci illərdə artıq elm aləmində “Kristallokimyaçıların Bakı məktəbi” kimi tanınmış laboratoriyanın əməkdaşları X.Məmmədovun rəhbərliyi ilə dünya laboratoriyalarının problem axtarışlarından olan quruluşları açmağa qadir idilər. Bu illərdə X.Məmmədov artıq dünya səviyyəsində qəbul edilmiş, kristalloqrafların görkəmli liderləri səviyyəsinə ucalmışdır.
Diorto silikatlar və ortoboratların quruluşu arasında kristallokimyəvi analogiyaya aşkarlıq gətirməsi X.Məmmədovun kristallokimya sahəsində ən uğurlu elmi tədqiqatlarından biridir.
X.Məmmədovun elmdə əldə etdiyi ən uğurlu nailiyyətlərdən biri də qeyri-üzvi bağlayıcı xassəli maddələrin atom səviyyəsində öyrənmək, yəni bağlayıcılıq yaradan əlamətlərin kristallokimyəvi kriteriyalarını vermək olmuşdur. O qeyd edirdi ki, “praktiki istifadə olunan bütün qeyri-üzvi bağlayıcılar sement silikatlarının quruluş analoqudur”. Bu ifadə bağlayıcılıq xassələri müşahidə olunan maddələrin quruluşlarının kristallokimyəvi araşdırılmasının nəticəsi idi. X.Məmmədov yüksək səviyyəli kristallokimyəvi təhlili “silikatların və digər qeyri-üzvi bağlayıcıların ümumi xüsusiyyətlərinin olması, onlarda portlandit və ya onun analoqu olan quruluş bloklarının olmasıdır”. Bu bağlayıcılar kimyasında (sement və s.) bağlayıcı xassələrin quruluş kriteriyası – X.Məmmədov kriteriyası adlanır. Beləliklə, bağlayıcıların ümumi quruluş xüsusiyyətlərinin aşkarlanması elementlərin individual xüsusiyyətlərinin bağlayıcı xassələri ilə əlaqələndirməyə imkan verir. Bu da ki, məlum xassəli-bağlayıcı maddələrin alınması istiqamətində düzgün və yeni mərhələ idi.
X.Məmmədov 1969-cu ildə Azərbaycan EA-nın Geologiya İnstitutunda “Kalsium silikatlarının və hidrosilikatlarının kristallokimyası” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edir və geokimya-mineralogiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi alır. Akademik N.V.Belov və Moskva şəhərindən opponent kimi müdafiədə iştirak edən professorlar M.Dorfman və E.Makarov işi yüksək qiymətləndirirlər.
X.Məmmədov 1970-ci illərin çox sevdiyi ölməz sənətkar və görkəmli alim Üzeyir bəy Hacıbəyovun xatirəsinə həsr etdiyi “Qoşa qanad” əsərini yazır. Əsər elm və sənətin vəhdətinə həsr edilmiş fundamental elmi araşdırmaların nəticəsi idi. İlk dəfə bu əsər “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetində çap olunur. 1974-cü ildə isə “Gənclik” nəşriyyatı eyniadlı kitab kimi nəşr edir. Kitab, istedadlı filosof Ziyəddin Göyüşovun “Zirvəyə çağıran səslər” başlıqlı ön sözündən, dörd fəsildən və son sözdən ibarətdir.
Xudu müəllimin görkəmli kristalloqraf olması təbiətə atom səviyyəsində baxış etməsinə imkan yaradır. O qeyd edir ki, “İstər canlılar, istərsə də cansızlar kimyəvi elementlərin mümkün varlıq formalarıdır. Cansızlara nisbətən canlılarda mürəkkəbləşmə mərhələlərinin sayı müqayisəolunmaz dərəcədə çoxdur (cansızlar-atomlar, molekullar, maddələr, kristallar, materiyalar; canlılar – atomlar, molekullar, molekul qrupları, hüceyrələr, hüceyrə kolonyaları, orqanellər (toxumalar), orqanlar və s.). Hər bir səviyyənin fərdləri özündən sonrakı səviyyə üçün quruluş vahidi rolu oynayır”. Görünür ki, X.Məmmədovun qeyri-üzvi kristallokimyada yaratdığı “irsilik prinsipi” onun təbiəti dərindən öyrənməsinin, təbiətə münasibətinin nəticəsidir.
X.Məmmədova görə, yaradıcılığın əsasında üç cəhətin ahəngdar birliyi lazımdır:
Dünyagörüşün genişləndirmə yollarından yazan X.Məmmədov göstərirdi ki, birinci amil təhsil sistemindən doğru istifadə etmək, vaxtsız ixtisaslaşmaların əhəmiyyətsizliyini, təbiət və emosiyalar yaradan fənlərin mənimsənilməsinin eyni dərəcədə vacibliyini göstərirdi.
X.Məmmədov məktəbinin əsas elmi istiqamətlərindən biri də “Boratların quruluşu, faza çevrilmələri və kristallokimyası” problemi idi.
Bu işlərin əsasında X.Məmmədovun tədqiatlarının özəyini təşkil edən kalsium silikatlarının kristallokimyasını zənginləşdirmək dururdu. Belə ki, Ln3+ B3+ Ca2+ Si4+ heterovalent izomorf əvəz olunma hadisəsi Ln boratların quruluşunun kalsium silikatlarının quruluşu ilə analoji olduğunu göstərirdi. Burada ən ciddi müxtəliflik bor ionunun ölçüsünün silisium ionuna nisbətən kiçik və silisium kationundan fərqli olaraq bor kationunun dəyişkən koordinasiyaya malik olması idi.
1980-ci illərdə X.Məmmədov nadir torpaq elementləri və sulfidlərinin və sulfoduzlarının quruluşu ilə mürəkkəb tərkibli oksidlərin – silikatların və boratların quruluşu arasında oxşarlıq olduğunu kristallokimyəvi faktorlar əsasında yüksək səviyyədə elmi dəlillərlə sübut edir.
1981-ci ildə X.Məmmədovun “Naxışların yaddaşı” kitabı çap olunur. O, qədim naxışların araşdırılması ilə türkçülüyün izlənməsinin mümkünlüyündən danışırdı. Eramızdan çox-çox əvvəl türklərin məskunlaşdığı ərazilərdə tapılan sənət nümunələrində simmetriya elementlərindən istifadə olunmasını kristalloqrafiya elmimizin, qədim türk tayfalarında, müxtəlif sənətkarların yaratdığı əşyalarda müşahidə olunması bu elmin yaradıcılarının özümüzə məxsusluğunu yüksək səviyyədə əsaslandırırdı. Qədim əşyaların üzərində ornamentlərin köçürülmə simmetriyasına tabe olması, XII əsr mağara memarlıq abidələrinin birində üçtərtibli simmetriya oxuna malik fraqmentin sıx yerləşmə prinsipi ilə müstəvi səthi doldurması və həmin prinsiplə Bərdə türbəsinin (1322-ci il) silindr formalı səthinin dördtərtibli simmetriya elementini saxlamaqla “Allah” kəlməsi ilə doldurulması və s. Qədim ornamentlərimizdə müəyyən kristallik maddələrin quruluşu ilə eynilik müşahidə edən X.Məmmədov əcdadlarımızın quruluş təsəvvürlərinə malik olmalarını fərəhlə söyləyirdi. Məsələn, İsfahan məscidində naxışların biri 5, 6, 10 həlqəli boşluqlara malik silisium-oksigen tetraedr layına uyğun gəldiyini göstərir. Silisium 4-oksidin (SiO2) modifikasiyalarının birinin quruluşu ilə XI əsr Bərdə türbəsində və Türkiyənin Mardin şəhərində (XIII əsr) memarlıq abidələrində müşahidə olunan naxışların eyniliyi və yaxud Sahib Ata məscidində istifadə olunan naxışlarla sajinit mineralının quruluşunda müşahidə olunan tetraedr torunun eyniliyi (hər iki halda 5 və 8-lik boşluqlar növbələşir). Kanasit mineralının quruluşunun proyeksiyasının qədim xalçalar və kilimlər üçün çox tipik olması. Bu oxşarlıqlardan başqa “Naxışların yaddaşı” kitabında X.Məmmədov simmetriya qanunlarından və sıx yerləşmə prinsiplərindən istifadə edərək müxtəlif tip fraqmentlər əsasında fonsuz tablolar toplusu yaratmışdır. Bu yüksək elmi nailiyyətlərin nəticəsi idi ki, 1981-ci ildə Vaşinqton beynəlxalq “Perqamon Pres” nəşriyyatının çapdan buraxdığı irihəcmli “Simmetriya” məcmuəsinin “Kristalloqrafik naxışlar” bölməsi X.Məmmədov tərəfindən yazılmışdır.
Bu hadisələr – milli iztirablar Xudu Məmmədovun qəlbini ağrıdır, o, heç nə edə bilmədiyinə görə əzab-əziyyətlər çəkir.
Azərbaycanın – Qarabağın dərdi Xudu Məmmədovun ölümünü tezləşdirir. 1988-ci ilin oktyabrın 15-də sənətinin vurğunu olduğu, Şərqin böyük dahisi Üzeyir bəy Hacıbəyovun ev muzeyində dünyasını dəyişir.
Xudu Məmmədov klassik ədəbiyyatı və şeiriyyatı çox sevirdi. Onun mütaliə etmək vərdişi çox güclü idi. Əslində, onun təmasda olduğu elitar mühit də bunu tələb edirdi. B.Vahabzadə, N.Rzayev, C.Heyət və s. kimi həmsöhbətlərlə xırda və lazımsız şeylərdən danışmaq mümkün deyildi. Bu, həm də onun daxili tələbatı idi. O öz şəxsiyyətinə çox ağır şərtlər qoymuşdu, həyat tərzini bu ağır şərtlərə uyğun qurmuşdu. Odur ki, Xudu Məmmədovun iç dünyası alilik zirvəsində idi. Bunun təsdiqi ola biləcək nümunələr onun çox dəyərli deyimləridir. Bu deyimlər Xudu Məmmədovun yaşam fəlsəfəsinin inikası olub, çox zəngin, “müxtəlif istiqamətli”, xeyirxahlıqla dolu bir ömrün böyük mənasını əks etdirir. Yalnız böyük ürək sahibləri, “kişi sözünə” önəm verənlər, vicdan qarşısında hər an hesabatlı olanlar, əyilməzlər, vətən sevənlər, xalqı üçün şam kimi yananlar, təkəbbürdən uzaq olanlar, ali insanlıq zirvəsində duranlar bu deyimləri ifadə etmək qüdrətində olurlar.
Elmi Tədqiqat İşləri
Görkəmli alim Xudu Məmmədov 345 elmi əsərin müəllifi olmuşdur ki, onların da 11-i ixtira olub, keçmiş SSRİ-nin müəlliflik şəhadətnamələri ilə müdafiə olunmuşdur. Onun rəhbərliyi altında 18 elmlər namizədi və iki elmlər doktoru hazırılanmışdır.
Xudu Məmmədovun bayatıları və şerləri də onun incə qəlbli, duyğulu bir insan olduğunu göstərir. Onları Siz də oxuyun və bu duyğulardan özünüzə pay götürün.
Vəfatı
Xudu Məmmədov 15 oktyabr 1988-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Xatirəsi
2017-ci ilin noyabrında Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında Xudu Məmmədovun 90 illik yubileyi qeyd olunmuşdur.
Elmi əsərləri
1. Məmmədov X.S. "Kalsium silikatları və hidrosilikatlarının kristallokimyası". Bakı. Azərb.EA-nın nəşriyyatı. 1960.128 s. 2. Məmmədov X.S., Əmirəslanov İ.R., Nəcəfov H.N., Mürsəliyev A.A. "Naxışların yaddaşı". Azərb.Dövlət nəşriyyatı. Bakı, 1981. 102 s. 3. Xudu Məmmədov "Elim köməyim olsun" Bakı, 2002, 121 s. 4. Xudu Məmmədov "Qurdum ki, izim qala" Bakı, 2007. 360 s. 5. Мамедов Х.С., Бахтияров И.Х. "Структурные аспекты перитектических реакций" Баку, ИФАН. 1988. 57 с. 6. Доклады Академии Наук СССР: "О кристаллической структуре ринкита [Na (Ca, Ce)2 (Ti, Ce) O- (Si2O7)F] ", 1963 Том 150. №12, стр.167–170. 7.Доклады Академии Наук СССР: "О кристаллической структуре минералов группы мурманита — ломоносовита", 1965, Том 162. №3, стр.1409–1411. 8. Журнал структурной химии: "Кристаллическая и молекулярная структура бис-(-O-бензол-бензоата) медь (II) п-1-анилина", 1979, Том 20, №1, стр.89–93 9. Доклады Академии Наук Азерб.ССР: "Кристаллическая и молекулярная структура п-нитробензоата диспрозия (III)", 1981, Том 37, №2,стр.42–45 10. Журнал "Координационная химия": "Исследование термического разложения п-оксибензоатов металлов", 1986, Том 12, Выпуск 1. стр.37–46 11. Журнал структурной химии "Структура дегидрата био(фермиато) био(никотинамит) диаквомеди (II)", 1986, Том 27, №2, стр.123–132 12. Журнал "Координационная химия" "Кристаллическая и молекулярная структура комплекса [Pb(o-HOC6H4COO)2H2o]", 1987, Том 13, Выпуск 10, стр.1412–1417
Bayatıları
Çiy yumurta soyulmaz, Göydə ulduz sayılmaz, Bütün xalqlar oyandı, Mənim xalqım ayılmaz. Elm köməyim olsun, Əlim köməyim olsun, Kimsəyə yük olarsam, Ölüm köməyim olsun
El arxadır, güvən, gəz, Dağda bitər güvəngəz. Nə dövlətə bel bağla, Nə fələyə güvən gəz
Sərvan Ağayev
Ağayev Sərvan İlyas oğlu — Qarabağ müharibəsi şəhidi.
thumb|300px|[[Həsənriz (Aterk) uğrunda 40 Şəhid. Sərvan Ağayev, Yusif Qasımov]]
Həyatı
1973-cü il sentyabrın 15-də Sumqayıt şəhərində dünyaya gəlib.1979-1987-ci illərdə şəhərdəki 31 saylı orta məktəbdə səkkizillik təhsil alıb. 44 saylı texniki peşə məktəbində təhsilini davam etdirərək, qaynaqçı peşəsinə yiyələnib.23 aprel 1992-ci ildə Sumqayıt Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılıb. Bir qədər sonra Daxili Qoşunların “N” saylı hərbi hissəsinin sıravi hərbi qulluqçusu kimi şalışmışdır.
Cənnət Səlimova
Cənnət Səlimova (tam adı: Cənnət və ya Canetta Səlimova Əlibəyovna; ) — Azərbaycan teatr rejissoru, Azərbaycanın Respublikasının xalq artisti (1998), Mədəniyyət və İncəsənət Universetinin professoru, Azərbaycanda Kamera Teatrının yaradıcısı.
Həyatı
20 yanvar 1940-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1957–1962-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin "filologiya", 1962–1967-ci illərdə Leninqrad Dövlət Teatr Musiqi və Kinematoqrafiya İnstitutunun "dram rejissoru" fakultələrində təhsil alıb. Əvvəllər S.Vurğun adına Rus Dram Teatrı və Musiqili Komediya Teatrlarında rejissor kimi fəaliyyət göstərmişdir.Bakı Kamera Teatrının yaradıcısı və bədii rəhbəri olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin professorudur. 2009-cu il aprel ayının 8-dən 2012-ci il sentyabr ayının 1-dək Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının baş rejissoru vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. Hazırda teatrda quruluşçu rejissor vəzifəsini icra edir.
Tanınmış teatr xadimi Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrının keçmiş direktoru Qəzənfər Topçuyevin həyat yoldaşıdır. Dünyaca tanınmış azərbaycanlı alim, süni intelellekt sahəsində qeyri-səlis məntiq nəzəriyyəsinin banisi,Kaliforniya Berkli Universitetinin professoru Lütfi Zadənin xalası qızıdır.
Quruluş verdiyi əsas tamaşalar
Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrı:
Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrı:
Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı:
Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı:
Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrı:
Bakı Kamera Teatrı:
Antonio Kasseze
Antonio Kasseze  — italyan hüquqşünas, beynəlxalq hüquq üzrə mütəxəssis. Keçmiş Yuqoslaviya Beynəlxalq Tribunalının prezidenti (1993-1997), Livan Xüsusi Tribunalının Prezidenti (2009-2011).
Bioqrafiyası
Atripalda anadan olub, Pisa Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirib. 1972-1974-cü illərdə bu universitetdə beynəlxalq hüquq professoru olmuşdur. 1975-2008-ci illərdə Florensiya Universitetinin professoru. Erasmus mükafatı laureatı.
Antonio Cassese beynəlxalq strukturlarda geniş təcrübəyə malikdir. 1984-1988-ci illərdə Avropa Şurasının İnsan hüquqları üzrə Rəhbər Komitəsinin üzvü və sədri, 1989-1993-cü illərdə Avropa Şurasının İşgəncələrə Qarşı Komitəsinin üzvü və sədri olmuşdur. 1993-1997-ci illərdə keçmiş Yuqoslaviya Beynəlxalq Tribunalının prezidenti vəzifəsində çalışıb. 2004-cü ilin oktyabrında, BMT-nin Baş Katibi Kofi Annan tərəfindən Darfur hadisələri ilə bağlı beynəlxalq araşdırma komissiyasına rəhbər təyin edildi. 2009-cu ilin martından 2011-ci ilin oktyabrına qədər Livan üçün Xüsusi Tribunalın prezidenti idi.
22 oktyabr 2011-ci ildə 74 yaşında vəfat etmişdir.
Şəxsi arxivlər
2015-ci ildə professor Antonio Kassezenin həyat yoldaşı Silviya Fano, vəfat edən ərinin şəxsi arxivlərini Avropa Birliyinin Tarix Arxivinə bağışladı. Bu sənədlər məsləhətləşmə üçün açıqdır.
Barış, Ədalət və İnsanlıq üçün Antonio Kassezenin təşəbbüsü
2012-ci ilin aprel ayında Cassese'nin bir qrup dostu və pərəstişkarı Cenevrədə Barış, Ədalət və İnsanlıq üçün Antonio Kasseze Təşəbbüsünü başlatdı. Təşəbbüs, professor Kassezenin təlimlərində yer alan dəyərləri qorumağa və geniş bir sıra təhsil və tədqiqat fəaliyyətləri ilə beynəlxalq sülhü, insan haqlarını və qanunun aliliyini təbliğ etməyə çalışır.
Buyabes
Buyabes, Buyabess (fransız dilində:Bouillabaisse), Fransanın Aralıq dənizi sahilləri üçün xarakterik olan Fransa mətbəxinə aid balıq şorbası, Rusiyada Marsel uxası adı ilə tanınır. Ən çox Marseldə yayılmış bu yemək Fransanın Provans əyalətinin original balıq şorbasıdır.
Tarixi
Marsel balıqçılarının ənənəvi yeməyi olan və balıqdan hazırlanan bu yemək satışdan sonra axşama qalan balıqdan hazırlandığına görə ucuz şorba hesab olunurdu. Lakin sonralar Fransanın Aralıq dənizi sahillərində turizmin inkişafı ilə əlaqədar olaraq Marsel restoranlarının mətbəxində bahalı dəniz məhsullarından hazırlanan Buyabes şorbaları mühüm yer tutdu. Hazırda Provans restoranlarında müştərilərə 150–200 avroya təklif olunan Buyabes şorbalarına daha tez-tez rast gəlinir.
Qədim Fransa əfsanələrinə əsasən qədim yunan ilahəsi Afrodita hər gün əri Hefestə Buyabes şorbası hazırlayırdı. .
Haydemari Veçorek-Tsoyl
Haydemari Veçorek-Tsoyl – alman pedaqoq və siyasətçi.
Həyatı və peşəsi
Haydemari Tsoyl Frankfurtdakı Herder Məktəbini bitirdikdən sonra 1961-1965-ci illərdə Frankfurt-Maynda İohann-Volfqanq-Göte Universitetində ingilis dili və tarixi öyrənib.1965-1974-cü illərdə Fridrix Ebert məktəbində və 1977-1978-ci illərdə Rüsselshaymdakl Georg Büxner məktəbində müəllim işləyib. 1965-1979-cu illərdə SPD siyasətçisi Norbert Viitsorek ilə evli olub. Boşandıqdan sonra Veçorek-Tsoyl soyadını saxlayıb.
O, evangelistdir və xristian inanclarını "həmişə mənim rəhbər prinsipim" kimi təsəvvür edib.
Siyasi partiya
Veçorek-Tsoyl 1965-ci ildən SPD-nin üzvüdür. 1974-1977-ci illərdə o, Gənc Sosialistlər Təşkilatının Federal Sədri olub və bu vəzifədə çalışan ilk qadın olub. Bu müddət ərzində o, "Qırmızı Heydi" adlanaraq şöhrət qazandı. O, 1984-cü ildən SPD federal idarə heyətinin üzvüdür. 1987-1999-cu illərdə SPD Hessen-Süd rayon təşkilatının sədri olub. 1993-cü ildə SPD-nin yeni federal sədri üçün üzvlərin səsverməsində o, Rudolf Şarpinq və Gerhard Şröderə qarşı namizəd olaraq uğursuz mübarizə aparıb. 1993-2005-ci illərdə SPD-nin federal sədrinin müavini olub.
Milli Tarixi Abidə
thumb|[[Nyu-York şəhərindəki Sentral park görkəmli Milli Tarixi Abidədir. Nyu York şəhəri ABŞ-nin digər şəhərlərindəkilərdən daha çoxuna, 116 Milli Tarixi Abidəyə sahibdir. ]] Milli Tarixi Abidə və ya qısaca olaraq NHL ― ABŞ federal hökuməti tərəfindən tarixi əhəmiyyətinə görə tanınmış tikili, əsər və ya regiona verilən addır. Tarixi Yerlərin Milli Ryestirində yerləşən 80 000-ə yaxın tikili, əsər və regiondan yalnız 2 430 ədədi NHL kateqoriyasına aid edilmişdir.
Milli Tarixi Abidə Regionu və ya NHLD, NHL tərəfindən tanınan və bir qrup tarixi baxımdan əhəmiyyətli binanı və ya əsəri özündə ehtiva edən regionlara deyilir.
Rodosun tutulması (1522)
Rodosun fəth olunmasından sonra bu adada fəaliyyət göstərən Malta cəngavərləri adlı orden Maltada yerləşən Malta cəngavərlərinin yanına qaçmışdılar. Malta cəngavərlərinin oxçuları Osmanlı ordusuna ciddi zərbə endirmişdilər. Osmanlı qoşunlarının kütləvi şəkildə döyüşçülərinin itirməsinin əsas səbəbi də oxçular olmuşdur. Rodosun fəth olunması Osmanlı imperiyasının Aralıq dənizinə nəzarət etməsini asanlaşdırmışdır. Sultan Süleyman Qanuniyə qədər II Mehmed adada yerləşən qalanı mühasirəyə alsa da əlverişsiz vəziyyət səbəbindən geri çəkilmişdir. I Səlim öz vəziri Piri Mehmet Paşanın təkidlərinə baxmayaraq ada üzərinə qoşun göndərməkdən imtina etmişdir.
Milli Tarixi Abidə
Tarixçə
9 oktyabr 1960-cı ildə, o zamankı ABŞ Daxili İşlər Naziri Fred Andrew Seatonun 92 əsəri NHL kateqoriyasında təsnif etməsini elan etməsi ilə başlamışdır. NHL təsnifatına daxil olan ilk əsərin, Ayova ştatının Sioux City şəhərində yerləşən Başçavuş Floyd məzarı və memorial abidəsi olmasına və bu qərarın 30 iyun 1960-cı ildə verilməsinə baxmayaraq, digər 91 əsərin elanı isə həmin il 9 Oktyabr tarixinə qədər siyasi səbəblərə görə təxirə salınmışdır. thumb|ABŞ-nin [[Mərakeşdəki diplomatik missiyasının binası xarici torpaqlardakı ilk Milli Tarixi Abidədir.]]
Kriteriyalar
ABŞ Daxili İşlər Naziri tərəfindən NHL olaraq seçiləcək bir əsər üçün aşağıdakı şərtlərdən biri və ya bir neçəsi tələb olunur:
Şalen (En)
Şalen  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Sen-Trivyo-syur-Muanyan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
Cöğrafiyası
Kommuna Paris şəhərinin 370 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 31 km şimal-şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 38 km cənub-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 1165 nəfər təşkil edirdi.
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 807 nəfərin (15-64 yaş arasında) 645 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 162 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 79.9%, 1999-cu ildə 75.4%) idi. Fəaliyyət göstərən 645 sakindən 604 nəfər (323 kişi və 281 qadın), 41 nəfər işsizdir (19 kişi və 22 qadın). Aktiv olmayan 162 nəfər arasında 73 nəfər şagird və ya tələbə, 53 nəfər təqaüdçü, 36 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Məzidabad (Xudabəndə)
Məzidabad - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 960 nəfər yaşayır (203 ailə).
Çinin florası
Çinin florası müxtəlifdir. Yer üzündə başqa heç bir yerdə tapılmayan minlərlə insan da daxil olmaqla, dünyanın ümumi bitki növlərinin təqribən səkkizdə birini təmsil edən 30.000-dən çox bitki növü yerli Çin dir.
Çində bir çox meşə növü var. Həm şimal-qərbdə həm də şimal-qərbdə dağlar və soyuq iynəyarpaqlı meşə lər var, heyvan növlərini dəstəkləyən heyvan növləri və Asiya qara ayısı ilə yanaşı 120 növ quş var. Nəmli iynəyarpaq meşələrində, ardıç və yevin daha yüksək dağlıq dayaqlarında rhododendrons ilə əvəzlənmiş, alt qat kimi bambuk cəngəllikləri ola bilər. Mərkəzi və Cənubi Çinə hakim olan subtropik meşələr heyrətləndirici 146.000 flora növünü dəstəkləyir. Tropik yağış meşələri və mövsümi yağış meşələri, Yunnan və Hainan Adası ilə məhdudlaşsa da, Çində olan bütün bitki və heyvan növlərinin dörddə birini əhatə edir.
Çin florasında həm taksonun təsvirini, həm də taksonomisini verən bir onlayn məlumat bazası var.
Cənubi Çin, şiddətli yağış və uzun yaş fəsillərini yaşayır, bu da iqlim i bambuk və düyü böyüməsi üçün ideal edir. Şimali Çin əksinə, məhdud yağış və cənubdan sonra daha az növ şaxələndirilməsini yaşayır (Kressey, George, 1930). Çin mənzərəsi coğrafi dəyişikliklərə məruz qaldı və dünyanın ən vacib yaşayış yerlərindən bir hissəsini yaratdı. Tektonik plitə sürüşmələri Himalay dağlarının və Tibet yaylasının qalxma hissəsini inkişaf etdirdikdə Çinin relyefi dəyişdi. Dəyişən topoqrafiyanın nəticəsi daxili Çin iqlimini dəyişdirdi, nəticədə Sincin bölgəsinin səhraları və şimal və şimal-qərb Çinin quru iqlimi meydana gəldi (Marks, R. 2017). Çinin bugünkü biomüxtəlifliyi qlobal buz dövrünün sona çatması ilə 13.000 il əvvələ aid edilə bilər. Çinin böyük bir hissəsi Avrasiya və Şimali Amerika ilə eyni buz təbəqəsi ilə örtülməmiş və buzlanma dövründən əvvəl növlərin donma dövründən keçərək sağ qalmasına imkan vermişdi (Marks, R. 2017). Çin ortalama istiliyi 70 dərəcə Fahrenhayt və illik yağış miqdarı 80 düym olan 50 enlik və 62 dərəcə uzunluğu əhatə edir (Marks, R. 2017).
İstinadlar
Flora of China
Aşağı Vəlindeh (Urmiya)
Aşağı Vəlindeh - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 586 nəfər yaşayır (123 ailə).
NGC 5304
NGC 5304, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qay Helvidi Prisk (konsul)
Qay Helvidi Prisk — Roma imperiyasının siyasətçisi, 87-ci ildə konsul-suffekt.
Həyatı
Qay Helvidi Prisk 55-ci ildə Romada, eyniadlı zadəganlar ailəsindən idi. O, stoaçı filosof və müxalifətçi Qay Helvidi Priskin oğlu olmuşdur. Yaxşı təhsil alan Prisk gəncliyində senator olmuşdur. O, 87-ci ildə Qay Bellisi Natal Tebanianla birlikdə konsul-suffekt təyin edilmişdir. Prisk sonradan siyasətdən əl çəkərək kənddə yaşamağa başlamışdır. O, hökuməti tənqid edən poetik bir kitabça tərtib etmiş və bu, imperator Domisianı qəzəbləndirmişdir. Helvidi 96-cı ildə həbs edilmiş və burada vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Qay Helvidi Prisk mövzularını Roma və yunan miflərindən götürdüyü çoxsaylı faciələrin müəllifi olmuşdur. Eyni zamanda, onlarda gündəlik həyata dair mövzular da var idi. Bundan əlavə, Helvidinin yazılarında hökumət əleyhinə misralar mövcud idi. İndiyə qədər onun heç bir əsəri qalmamışdır, çünki onların hamısı imperator Domisianın əmri ilə məhv edilmişdir. Onların məzmunu tarixçilər, o cümlədən Svetoni və qədim Roma yazıçıların yazılarında məlumdur.
Elman Cavadov
Cavadov Elman Xurşud oğlu — Qarabağ müharibəsi şəhidi.
thumb|300px|[[Həsənriz (Aterk) uğrunda 40 Şəhid. Sərvan Ağayev, Yusif Qasımov]]
Həyatı
1973-cü il Sumqayıt şəhərində dünyaya gəlib.
Təltifləri
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19 noyabr 1992-ci il tarixli müvafiq Fərmanı ilə Elman Cavadov Respublikamızın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunmasında, dinc əhalinin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində göstərdiyi şəxsi igidlik və şücaətə görə “Azərbaycan Respublikasının Fəxri fərmanı” ilə (ölümündən sonra) təltif edilmişdir.
Məhəmmədabad (Xudabəndə)
Məhəmmədabad - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 475 nəfər yaşayır (92 ailə).
Azərbaycan rəqsləri
Azərbaycan rəqsləri — özündə qədim və zəngin tarixi daşıyır. Eramızdan 2–3 min il əvvəl, tunc dövründə Azərbaycanda rəqs sənəti insanların məişətində, adət-ənənəsində müəyyən mövqe tutub. Bu, araşdırmalar nəticəsində məlum olub.
Azərbaycanda rəqs sənəti
Dünyanın bir çox inkişafda olan ölkələrində olduğu kimi, Azərbaycanda da sadə və ibtidai xalq musiqi alətləri meydana gəlməzdən çox-çox əvvəl rəqs tamaşaçıların çəpik çalmaları ilə əldə edilən ritmik zərblərin mahiyyəti ilə yaranıb. Müxtəlif peşələrlə, hətta ovçuluqla məşğul olan tayfalar öz sehirli ayinlərini çeviklik, qıvraqlıq, insan gücünü nümayiş etdirən plastik hərəkətlərdən ibarət reqslərlə həyata keçirirdilər. Beləliklə, dünyanın bir çox yerlərində olduğu kimi, Azərbaycanda da rəqs sənətinin müxtəlif növləri və janrları öz mahiyyətini şifahi xalq ədəbiyyatının bir qolu olan xalq rəqslərindən götürüb. Rəqs sənəti xalqın iqtisadi, ictimai və mənəvi həyatında meydana gələn dəyişikliklərlə əlaqədar olaraq yeni məzmun və istifadə vasitələri əldə edir.
Azərbaycan xalq rəqsləri tariximizlə ayrılmaz surətdə bağlı olub, onun milli xüsusiyyətini, həm də həyat və məişətini özündə əks etdirir. Bu da ölkənin tarixində, mədəniyyətində rəqs sənətinin nə dərəcədə böyük əhəmiyyətə malik olduğunu göstərir.
Milli rəqslərimizə xas olan və onu başqa xalqların rəqslərindən fərqləndirən səciyyəvi cəhətlər sözsüz ki var. Azərbaycanıın tanınmış rəqqaslarından olan Əminə Dilbazi, Afaq Məlikova, Roza Xəlilova, Böyükağa Məmmədov və başqaları öz ifalarında milli elementləri qoruyub saxlamaqla Milli rəqsi xeyli inkişaf etdirə biliblər. Bu rəqslər vasitəsilə hər kəs öz daxilində mənini tapır, xalqına məxsus olan mənəvi-əxlaqi dəyərləri dərk edə bilər.
Xalq rəqslərinin nota salınması
Azərbaycan rəqslərinin nota salınması və nəşri 1930-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının Elmi-Tədqiqat Musiqi Kabinetinin yaradılmasından sonra mümkün oldu. Bu Kabinet xalq musiqisinin, eləcə də rəqslərin toplanması və nota yazılmasına aid iş planını sözü gedən vaxtdan həyata keçirməyə başlayır. Məşhur müğənni, xalq musiqisinin dərin bilicisi Bülbül bu elmi-tədqiqat kabinetinə rəhbərlik edirdi. Onun E. T. M. K-nin işində, folklorun toplanıb çap olunmasında müstəsna xidmətlərini qeyd etmək lazımdır.
İlk toplunun çapı 1937-ci ilə aiddir. "Azərbaycan rəqs havaları" adlanan bu toplu Səid Rüstəmov tərəfindən hazırlanıb. Məcmuəyə 30 rəqs daxil edilib. Bunlar ən məşhur rəqslərdir. Bu gun də həmin rəqslər öz təravətini itirməyib. Bu məcmuə S. Rüstəmov tərəfindən 1950-ci ildə yenidən redaktə edilmiş və nəşr olunmuşdur (Bakı, Azərbaycan Dövlət musiqi nəşriyyatı).
1951-ci ildə Azərbaycan Dövlət Musiqi nəşriyyatı tərəfindən Tofiq Quliyev, Zakir Bağırov və Məmməd Saleh Ismayılovun not yazılarına əsasən "Azərbaycan xalq rəqsləri" toplusu buraxıldı. Toplunu redaktə edən və ona ön söz yazan bəstəkar S. Rüstəmov idi. Bu məcmuəyə qədim xalq rəqsləri daxil edilmişdi.
1954-cü ildə Rauf Hacıyev zurnaçı Əli Kərimovun çalğısından "Sünbülü" və "Yarış" rəqslərini nota salıb və piano üçün işləyib. Bu rəqslər əsasən konsert pyesi kimi maraq doğurur.
Azərbaycan rəqslərinin özəllikləri
Melodik quruluşu eetibarilə azəri məqamları əsasında yaradılan Azərbaycan xalq oyun havaları bir qayda olaraq ritmik ardıcıllığa və müəyyən ölçünün (vəznin) daimi surətdə təkrarlanmasına əsaslanır.
Azərbaycan rəqslərinin ritmik çevrəsi bir çox hallarda daxilən ikiqisimli zərblə üçqisimli zərbin ardıcıl surətdə növbələşməsi əsasında təşkil olunur. Yəni əsas etibarilə əksərən 6/8 (ikiqisimli) musiqi ölçüsündə olan eyni oyun havasının ritmik quruluşu 3/4 (üçqisimli) ölçü ilə növbələşir. Bu da Azərbaycan xalq rəqslərinin orijinallığını və gözəl bir xüsusiyyətini təşkil edir.
Qadın rəqsləri
Bir qayda olaraq, Azərbaycan qadın rəqsləri üç hissədən ibarət olub quş pərvazını, nazlı sonaların süzən hərəkətlərini xatırladır:
Keçmişdə qadınlar uzun tumanda gəzdikləri üçün rəqs hərəkətlərinin texnikası çox da inkişaf edə bilmirdi. Buna görə bütün diqqət bədənin yuxarı hissəsinin: qolların, çiyinlərin, başın və üzün (qaş-gözün) hərəkətlərinin gözəlliyinə verilirdi. Azərbaycan rəqslərində qolların vəziyyətləri olduqca mükəmmləl işlənmiş və yüksək dərəcəyə qaldırılmışdır.
Kişi rəqsləri
Qadın rəqslərindən fərqli olaraq, kişi rəqslərində ayaqların hərəkət texnikası böyük rol oynayır və o qədər inkişaf etdirilir ki, rəqqaslar asanlıqla barmaq üstdə dayana bilirlər. Bu cəhətdən Qazağı rəqsi çox səciyyəvidir.
Təsnifat
thumb|right|200px|2013-cü ildə buraxılmış poçt markasında [[Tərəkəmə (rəqs)|"Tərəkəmə" rəqsi]] Azərbaycan xalq rəqsləri, bir sıra müxtəlif rəqslər ki nəsildən nəsilə xalq arasında qalıb və getdikcə inkişaf edib. Bunların bəzisi əslində dini mərasim üçün və ya müharibəyə hazırlığı üçün yaradılsada sonralar yalnız şənlik məclislərində göstəriliblər.
Azərbaycan xalq rəqslərinə "Qazağı", "Heyvagülü", "Lalə", "Qızılgül", "İnnabı" və sairələrini misal gətirə bilərik. Bununla yanaşı "Dərbəndi", "Aşqabadi", "Əsgərani", "Qars" və digər milli rəqslərimiz də var ki, onlar Azərbaycanın coğrafi adlarını özündə yaşadırlar. Azərbaycan xalq oyun havası olan "Şalaxo" isə şən, nillli, qıvraq rəqs musiqisidir. Bu sözün mənası şalaxo-şələküm (daha dəqiq desək, şələkə yüküm) sözü uzun illər ərzində çox dəyişilərək təhrif olunub.
Mövzusuna görə rəqslər 6 yerə bölünür:
Məmməd Saleh İsmayılov bütün rəqsləri ifa tərzinə görə üç qrupa bölür:
Ritminə görə rəqslər 3 cür olur:
Bayram Hüseynli musiqi müşayiətinə görə rəqsləri 3 yerə ayırır:
Şale (En)
Şale  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Sen-Ramber-an-Byuje kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01076.
Cöğrafiyası
Kommuna Paris şəhərinin 390 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 38 km şimal-şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 32 km şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 127 nəfər təşkil edirdi.
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə 74 yaş arasında (15-64 yaş arasında) 50 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 24 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 67,6%, 1999-cu ildə bu göstərici 69,5%). Fəal 50 sakindən 42 nəfər (22 kişi və 20 qadın), 8 nəfər işsiz (5 kişi və 3 qadın) idi. 24 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 11 nəfər təqaüdçü, 10 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Kerri Fişer
Kerri Fişer — ABŞ aktrisası və ssenaristi.
Həyatı
21 oktyabr 1956-cı ildə Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində Eddi Fişer və Debbi Reynoldsun ailəsində doğulub. 2 yaşı olanda ailə dağılmış və ata məşhur aktrisa Elizabet Teylorla evlənmişdir. Uşaqlıqda aktrisa olmaq arzusu olan Kerri "Central School of Spench and Drama"da təhsil aldı. İlk filmi "Şampun" filminə 1975-ci ildə çəkildi. Aktrisanın karyerasında dönüş yaradan film isə 1977-ci ildə çəkilən Ulduz müharibələri filmində "Şahzadə Leya" obrazı oldu. Daha sonra 1980-ci ildə "Cazmen Qardaşlar" filmində rol aldı. 1990-cı ildə "Postcards from the Edge" filminin sserisini yazmışdır.
Kerri Fişer 27 dekabr 2016-cı ildə Londondan qayıdarkən təyyarədə infarkt keçirmişdir. Xəstəxanaya yerləşdirilən aktrisa orada dünyasını dəyişmişdir.
Karmen Amaya
Karmen Amaya (Carmen Amaya; ) — İspan rəqqasə, müğənni, film aktrisası, əfsanəvi flamenko rəqqasəsi.
Bioqrafiyası
Əslən qaraçı, gitaraçı Francisko Amayanın qızı (ləqəbi El Çino, Çinli). Altı yaşından bəri rəqs edir; atası ilə Barselonadakı "Yeddi qapı" restoranında çıxış edirdi. Onun istedadını ilk dəfə Kataloniya sənətşünası Sebastiyan Qaş görür. 1923-cü ildə Madriddə çıxış edir. 1929-cu ildə Parisdə debüt edir, Rakel Meler truppasındakı ifası böyük bir uğura səbəb olur.
1936-cı ildən bəri Portuqaliyada, ABŞ-da, Latın Amerikasında, Fransada, Böyük Britaniyada, Cənubi Afrikada yaşamış və ya səyahət etmişdir. O Arturo Toscanini və Leopold Stokovskidən yüksək qiymətləndirmələr almışdır. 1935-ci ildən bu yana "Tarantos ailəsi" filmindəki son film rolu ilə məşhur olan filmlərdə rol alır. 1944-cü ildə Prezident Ruzveltin və 1953-cü ildə Prezident Trumenin dəvəti ilə Ağ Evdə konsert vermişdir.
Xatirəsi
1966-cı ildə Monjuic Parkında (indiki Juan Brossa Parkı) Karmen Amaya abidə qoyulmuşdur.
Qay Ummidi Durmi Kvadrat
Qay Ummidi Durmi Kvadrat — Roma siyasətçisi.
Həyatı
Qay Ummidi Durmi Kvadrat karyerası ərzində iki dəfə konsul olmuşdur. O, ikinci dəfə imperator Klavdinin dövründə bu vəzifəyə təyin edilmişdir. Ummidi 51-ci ildə Suriyanın qubernatoru təyin edilmiş və ölənə qədər burada xidmət etmişdir. O, 52-ci ildə Roma prokurorlarının Yəhudeyada vurduğu zərərin təmirinə nəzarət edirdi. 55-ci ildə Roma generalı Qney Domisi Korbulon Qalatiya və Kappadokiya leqatı olaraq göndərilmişdir. Ummidi ordusunun yarısını Korbulonun komandanlığına təslim etməli olmuşdur. Daha sonra kişilər arasında parfiyalı girovlar üzərində mübahisə yaranmış, lakin fikir ayrılıqları daha ciddi olmamışdır. Ummidi 60-cı ildə vəfat etmiş və onun yerinə Korbulon Suriya qubernatoru təyin edilmişdir.
Konstantin Knijnikov
Konstantin Lvoviç Knijnikov — sovet opera müğənnisi (dramatik bariton), professor, Azərbaycan SSR xalq artisti (1940).
Həyatı
Konstantin Knijnikov 20 may 1883-cü ildə Voronej quberniyasının Staraya Kriuşa kəndində anadan olmuşdur. Təhsilini Moskva Universitetində və Moskvada A. Şpigelin Teatr Studiyasında almışdır. Səhnə fəaliyyətinə 1912-ci ildə Sankt-Peterburqda başlamış, həmin ildən 1916-cı ilədək buradakı musiqili dram teatrının solisti olmuşdur. 1916–1929-cu illərdə SSRİ-nin müxtəlif teatrlarında fəaliyyət göstərmişdir. 1929–1946-cı illərdə isə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti olmuşdur.
Aseksuallıq
Aseksuallıq – hərhansı birinə qarşı cinsi istək azlığı və ya cinsi proseslərə maraq azlığı yaxud maraq yoxluğu. Cinsi yönəlim olaraq qəbul edilən versiyalardan biridir. 2004-cü ildə aparılmış bir araşdırmaya görə dünya üzərində yayğınlığı təxminən 1% olaraq hesablanmışdır.
Konstantin Knijnikov
Həyatı
Konstantin Knijnikov səhnədə 1946-cı ilədək çıxış etmişdir. O, ömrünün sonunadək pedaqoji fəaliyyət göstərərək bir sıra elmi əsərlər yazmış və 1948-ci ildən Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının professoru olmuşdur. Müğənni 1 noyabr 1952-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Nahavis (Xudabəndə)
Nahavis - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Aseksuallıq
Aseksuallıq, fərdin şəxsi, mental və ya dini inancları kimi səbəblərdən cinsi proseslərdən qaçınma və ya bekarlıqdan fərqlidir. Cinsi davranışlardan fərqli olaraq cinsi yönəlimin qalıcı olduğu qəbul edilir. Bəzən aseksual fərdlər də, partnyorlarını tətmin etmək yaxud uşaq sahibi olmaq kimi müxtəlif səbəblərdən cinsi istək azlığına rəğmən cinsi proseslərdə iştirak edə bilərlər. Aseksuallığın cinsi yönəlim olaraq qəbulu və araşdırılması olduqca yeni bir prosesdir. Bəzi araşdırmaçıların aseksuallığı cinsi yönəlim olaraq qəbul etməsinə baxmayaraq, bəzi araşdırmaçılar bu fikirlə razılaşmamaqdadırlar. Özəlliklə sosial media və internetin ortaya çıxmasından sonra aseksual quruluşlar yaranmağa başlamışdır. Bunlardan ən sürətli məşhurlaşan quruluşlardan biri 2001-ci ildə "David Jay"in qurduğu Aseksual Görünürlüyü və Təhsili quruluşudur(Asexual Visibility and Educational Network) (AVEN)
Nahavis (Xudabəndə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 390 nəfər yaşayır (103 ailə).
Nəhrivan (Xudabəndə)
Nəhrivan - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Konstantin Knijnikov
İfa etdiyi əsas partiyalar
Dramatik bariton səsli Konstantin Knijnikov bir sıra operalarda müxtəlif partiyalar ifa edib:
Nəhrivan (Xudabəndə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 305 nəfər yaşayır (65 ailə).
Aseksuallıq
Aseksual fərdlər cinsi çəkim azlığına baxmayaraq, romantik əlaqələr qura bilərlər. Cinsi yönəlim və ya cinsi kimliyin romantik və ya emosional tərəfləri baxımından özlərini ikicinsiyyətli, lezbiyan, gey və ya aşağıdaki adlarla müəyyənləşdirə və ifadə edə bilərlər.
* biromantik(yaxud ambiromantik): kişilərə və qadınlara qarşı romantik çəkim
* heteroromantik: özündən fərqli cinsiyyətdə olan insanlara qarşı romantik çəkim
* homoromantik: özü ilə eyni cinsiyyıtdən olan insanlara qarşı romantik çəkim
* panromantik: hər cinsiyyətdən olan insanlara qarşı romantik çəkim
* poliromantik: birdən çox cinsiyyətdə fərqli insanlara qarşı romantik çəkim
* andromantik, gayneromantik və ambiromantik: çəkici gələn fərdin cinsiyyətini nəzərə almadan yalnızca kişiyə xas yaxud qadına xas və ya interseks olmağı ifadə edən insanlara qarşı romantik çəkim
* demiromantik və ya demiseksual: özünü boz romantik və ya boz aseksual olaraq ifadə edən fərdlərdir və bu fərdlər yanlızca böyük emosional əlaqələr olduqda romantik və ya cinsi çəkim hiss edirlər.
Şalamon (En)
Şalamon  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şalamon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
Vüqar İbadov (əsgər)
Vüqar Abdulsalam oğlu İbadov — Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Şalamon (En)
INSEE kodu — 01083.
Cöğrafiyası
Şalamon Burk-an-Bres şəhərindən 25 km cənubda yerləşən Bress təpələrində yerləşir. Şəhərin şərqində Vel çayının mənbəyi yerləşir.
Vüqar İbadov (əsgər)
thumb|300px|[[Həsənriz (Aterk) uğrunda 40 Şəhid. Sərvan Ağayev, Yusif Qasımov]]
Həyatı
Vüqar Abdulsalam oğlu İbadov 1973-cü ildə Siyəzən şəhərində anadan olub. Şəhər 1 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra 18 saylı yol idarəsində işləyib. 1991-ci ilin dekabr ayında Vüqar Milli Ordu sıralarına hərbi xidmətə yollanıb. Daxili İşlər Nazirliyinin Xüsusi Təyinatlı Polis dəstəsinin tərkibində qulluq edərək Ağdaban, Narınclar uğrunda gedən döyüşlərdə cəsarət göstərib. 1992-ci il iyul ayının 19-da Ağdərə rayonunun Atek kəndində ağır döyüşdə şəhid olub.
Bozar
Bozar ( - “təsviri sənət”) - XIX əsrin ortalarında meydana çıxan və milli orta əsrlərə heyranlığının əksinə olan tarixi memarlıq üslubudur (neo-Gotik, neo-Bizans, rus stili); İtalyan İntibahı və Fransız Barokko ənənələrini davam etdirirdi. Klassik Bozar üslubu, klassik və neoklasik arxitekturaya güclü inamla inkişaf etmişdir.
Stilin doğuşu
Bu prestijli təhsil müəssisəsində gələcək memarlara (çoxu xarici ölkələrdən gəlmişdi) müştərinin zövqünə görə fərqli tarixi üslubları yenidən yaratmaları öyrənilmişdir. Tələbələrə otaqları binaya nüfuz edən oxlar boyunca simmetrik bir formada düzəltmək, həmçinin otaqların yerləşdirilməsi və bəzədilməsinin qonaqda necə təsir bağışlayacağını nəzərə almaq öyrədilmişdir.
Şandun yarımadası
Şandun yarımadası — Çinin şərqində, Sarı dəniz və Bohai körfəzi daxilinə istiqamətlənir. 1282-ci ildən şimal və cənub çay yollarının birləşməsindən sonra faktiki olaraq adaya çevrilmişdir.
Coğrafiyası
Relyefi əsasən təpəlikdir. Burada qranit təbəqəsi səthə çıxır. Qranit təbəqəsinin maksimal hündürlüyü 180 metrdir. Yarımadanın maksimal hündürlüyü isə 1 132 metrə çatır.
İqtisadiyyat
Ərazisində kiçik sahələrdə olsa belə alma, üzüm, armud, çay və s. yetişdirilir. Yarımada dəmir, maqnezit və qızıl ilə zəngindir.
Monteneqroda qadınlar
thumb|right|250px|Yaroslav Çermak. "Montenerqolu qadın". 1865 Monteneqroda qadınlar — cəmiyyətin həyatında mühüm rol oynayırlar. Müasir cəmiyyətdə bir əsr əvvəlki vəziyyətlə müqayisədə qadınlara qarşı daha hörmətli bir münasibət var.
tarix
Monteneqro cəmiyyətindəki qadınların rolunun ən erkən təsvirlərindən biri The New York Times tərəfindən 5 noyabr 1880-ci ildə verilmiş və istehza ilə qeyd etmişdir ki, qadınlar və kişilər bu sahədə işlərini bərabər bölüşsələr də, keçişlər zamanı qadın özü ilə ərinin gətirdiyi hər şeyi daşıyır. Üstəlik həmin qəzetin yazdığına görə qadınlar evi idarə edir, parça toxuyur və sap əyirirdilər. Hollandiyalı yazıçı Henri van der Mandere Monteneqro cəmiyyətindəki qadınların rolunu daha da tənqid edir: arvadın praktik olaraq gücsüz olduğunu və ərindən sonra yükü daşımaq məcburiyyətində olduğunu, qızının isə iradəsinə tabe olmaq məcburiyyətində qaldığını iddia edir. Kişilərlə bir masa arxasında oturmasına icazə verilməyən bir qadını kölə və yük heyvanına bənzədir. Monteneqrolu qızların gözəlliyi arvad olduqları zaman əriyirdi. Antropoloq Zorka Miliçə görə bir qadına münasibət onun neçə oğul və qız övladına sahib olmasından da asılı idi: çox oğlu olan qadınlara hörmət edilirdi.
Yuqoslaviya Xalq Qurtuluş müharibəsindən sonra qadınlara orta və ali təhsil almaq, ictimai və siyasi həyatda iştirak etmək və s. hüquqlar verildikdən sonra vəziyyət dəyişir. Lakin eyni zamanda yaşlı nəsil arasında hələ də güclü inam qorunub saxlanılır. Düşüncəyə görə qadın ilk növbədə ev və uşaq məsələlərini həll etməlidir.
Qadınların cəmiyyətdəki rolu
Monteneqro qadınları dünyanın ən uzun qadınlarından biri hesab olunur (orta boy 171 sm). Dünya Bankına görə məhsuldarlıq nisbəti (bir qadına düşən uşaq sayı) 2002–2010-cu illərdə azalmışdır (2002-ci ildə 1.77-dən 2010-cu ildə 1.66-ya). Monteneqronun müasir qanunvericiliyinə görə, kişilər və qadınlar bərabər hüquqlara malikdirlər. Ayrıca yaşından asılı olmayaraq, bütün qadınlar cinsi bərabərliyə nail olmaq üçün Milli Plana uyğun olaraq, həyatın bütün sahələrində eyni hüquq və imkanlara sahib olmalıdırlar. Şiddətdən (cinsi daxil olmaqla) qorunması da təmin edilir.
Bölgəyə görə, qadınlar həm Monteneqro cəmiyyətinin mühafizəkar patriarxal hissəsində, həm də daha müasir, matriarxal bir cəmiyyətdə yaşaya bilərlər. Bir ailədə bir qayda olaraq ailə başçısı kişidir və qadın ona ev təsərrüfatını idarə etməsində kömək edir. Əl-Cəzirə telekanalının verdiyi məlumata görə, Monteneqro cəmiyyətində köhnə günlərdə bir qızın doğulması həmişə xoş qarşılanmırdı, çünki ailənin yalnız oğul tərəfindən davam etdirilməsi mümkün idi. Nəticədə abortlar başlamış və bu davam etməkdədir. Ancaq mühafizəkar dairələr, abortun qadağan edilməsinə çağıran ictimai elanlar təqdim edərək bu cür hərəkətlərə qarşı mübarizə aparırlar.
Mələkxanım Eyubova
Mələkxanım Eyubova — xanəndə, muğam ifaçısı, Azərbaycanın xalq artisti.
Həyatı
Qarmon ixtisası üzrə 5 illik musiqi məktəbini bitirmişdir. Ə. Cavanşirovun rəhbərlik etdiyi uşaq xorunun solisti olmuşdur. 1979-cu ildən 1984-cü ilə kimi M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universtetinin "Musiqili komediya aktyorluğu" fakültəsində təhsil almışdır. 1980-ci ildən 1985-ci ilədək "İrs" folklor ansamblının, 1985-ci ildən Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Şirkətində S. Rüstəmov adına Xalq Çalğı Alətləri orkestrinin solisti olmaqla yanaşı, C. Qaryağdıoğlu adına muğam üçlüyündə çalışmışdır.
Dünyanın bir çox ölkələrində — ABŞ, Almaniya, Avstraliya, Fransa, Türkiyə, Rumıniya, Belorusiya, Latviya, İsveç, İraq, Hollandiya, Belçika, Rusiya və s. konsert proqramları ilə çıxış etmişdir.
1995-ci ildə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında Üzeyir Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" operasında Leyli rolunun ifaçısı olmuşdur.
10 ildən artıqdır ki, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində muğam ixtisası üzrə professor vəzifəsində çalışır. Azərbaycanın əməkdar(1998) və xalq artisti(2002) adına layiq görülmüşdür.
Almaniya, Fransa və Türkiyədə muğam albomları buraxılmışdır.
Heydər Əliyev Fondunun mükafatçısıdır. 2016-cı ildə Cəfər Cabbarlı mükafatına layiq görülmüşdür. 1 may 2017-ci ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Həşəratın bığcıqlarının quruluşu və tipləri
Həşəratın bığcıqlarının quruluşu və tipləri — Bığcıqlar və ya antenna həşərat üçün səciyyəvi orqan olub bir cütdür. Həşərat sinifində ancaq bığcıqsızlar dəstəsində bıöcıq yoxdur. Bığcıqlar başda, alının yanlarında, gözlərin arasında yerləşmişdir. Bığcıqlar həşəratın növündən aslı olaraq müxtəlif ölçüdədir. Bədənə birləşən birinci buğum saplaq, ikinci buğum ayaqcıq, qalan buğumlar isə qamçı adlanır. Bığcıqlar adətən çoxlu miqdarda buğumlardan təşkil olunmuşdur.Bəzən biğcıq qisa onların buğumluluğu az olur. Məsələn, milçək və iynəcələrdə bığcıq üç buğumdan ibarətdir. Böcəklərdə adətən 11, pərdəqanadlılarda 12-13 buğum olur. Bəzi həşəratda isə bığcıqlar uzun və çox buğumlu olub, bədənlərindən uzun olur. Məsələn şalalalarda, uzunbığ böcəklərdə bığcıqlar çoxbuğumlu və uzundur. Bığcıqlar hərəkətlidir və onlar hiss orqanlarıdır, yəni lamisə və iybilmə orqanlarıdır. Quruluş etibarı ilə bığcıqlar həşəratda olduqca müxtəlifdir. Quruluşlarına görə bir çox bığcıq tipləri vardır.
Qılşəkilli bığcıqlar
Qılşəkilli bığcıqların buğumları silindirşəkillidir, nazikdir və uc tərəfdə getdikcə nazikləşir. Məsələn, tarakan, sisək, şalalar.
Sapşəkilli bığciqlar
Sapşəkilli bığciqların buğumları az və ya çox dərəcədə eynidir, silindirşəkillidir, birinci üç buğumu yoğunlaşmış formada ola bilir. Məsələn çəyirtkələr, bəzi kəpənəklər- odlucalar.
Daraqşəkilli bığcıqlar
Daraqşəkilli bığcıqlar mişarşəkilli bığcıqlara oxşardır, lakin onların iti ucları uzun çıxıntıya malik olub, darağa oxşayır.
Sancaqşəkilli bığcıqlar
Sancaqşəkilli bığcıqların yuxarı hisssi yoğunlaşaraq sancaq formasındadır. Məsələn: kələm kəpənəyi.
İynəşəkilli bığcıqlar
İynəşəkilli bığcıqlar orta hissədə bığciq enliləşir.Məsələn: alabəzək kəpənək.
Lövhəşəkilli bığcıqlar
Lövhəşəkilli bığcıqlarda bığcıqlar lövhə formda olur. Məsələn: may böcəyi.
Dirsəkli bığcıqlar
Dirsəkli bığcıqların birinci buğumu nəzərə çarpacq dərəcədə və sonrakı buğumla birləşərək dirsək formasını alir. Məsələn: arı.
Qıllı bığcıqlar
Qıllı bığcıqlar adətən, 3 buğumludur və axrıncı buğum yandan çıxıntıya malikdir. Məsələn: ev milçəyi və isveç milçəyi.
Şıxbala Əliyev
Şixbala Əliyev — azərbaycanlı alim. Azərbaycanda kimya üzrə ilk elmlər namizədi və ilk kimya elmləri doktoru, professor.
1931-1934-cü illərdə Leninqrad Dövlət Universitetinin aspirantı olmuş, 1934-cü ildə həmin institutun Elmi Şurasında elmlər namizədi elmi dərəcəsi alaraq, 24 yaşında Azərbaycanda kimya elmləri üzrə ilk alim olmuşdur. 1942-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Neft İnstitutunun Elmi Şurasında Ş. Əliyev "Krekinqin buxar fazasında toluolun və stirolun yaranma mexanizmi" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək 32 yaşında kimya elmləri doktoru olmuşdur. 1946-cı ildə respublikada "üzvi kimya" sahəsində ilk olaraq professor adını almışdır.
Həyatı
Əliyev Şixbala Əbulfəz oğlu 1910-cu ildə mart ayinin 28-də Bakinin Binəqədi kəndində anadan olmuşdur. O, 1931-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunu bitirdikdən sonra Leninqrad Dövlət Universitetinin aspiranturasına daxil olmuş, 1934-cü ildə isə Leninqrad Dövlət Universitetinin Elmi Şurasinda kimya elmləri üzrə elmlər namizədi adını almaq ücün dissertasiyanı uğurla müdafiə edib, Azərbaycan elmi tarixində kimya elmləri üzrə ilk elmlər namizədi alimlik dərəcəsini qazandı