cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yarımsəhra
Mülayim qurşaqların yarımsəhra zonaları
Yarımsəhraların faunası özünəməxsusluğu ilə seçilmir, ona çöl və səhra zonalarının növləri daxildir. Heyvanlar aləmində müstəsna rolu gəmiricilər oynayır. Mülayim qurşağın səhraları qərbdə Xəzər dənizindən şərqdə Mərkəzi Çinə qədər Avrasiyanın düzənliklərini tutur, onlardan ən böyüyü Orta Asiyada Qaraqum və Qızılqum səhralarıdır. Şimali Amerikada bunlar Böyük Hövzənin quraq bölgələri, Cənubi Amerikada Pataqoniyadır. Səhra iqlimi həddindən artıq quraqlıq və kontinentallıq, çox isti yay və soyuq qış arasında kəskin ziddiyyətlərlə xarakterizə olunur. Yağıntının miqdarı ildə 75–150 mm arasında dəyişir.
Torpaq örtüyündə qəhvəyi və boz-qəhvəyi səhra torpaqları üstünlük təşkil edir, çox vaxt şoranlaşır. Takirlər xarakterikdir — çatlamış quru gil səthi olan gil səhralarının spesifik birləşmələri.
Bitki örtüyü seyrəkdir və çoxillik yarımkollar və efemerlər (qısa yağışlı dövrdə çiçək açan illik ot bitkiləri) üstünlük təşkil edir. Çalılardan aparıcı rol müxtəlif növ yovşan və şoranlara aiddir. Bəzi yerlərdə saksovul "meşələri" — kiçik yarpaqsız ağac, kökləri 20 m dərinliyə qədər uzanır. Yayın hündürlüyündə mülayim qurşağın səhraları tropik səhralardan az fərqlənir, lakin onların qısa, lakin fırtınalı çiçəkləmə dövrü — erkən yaz. Elə olur ki, səhra əsl çiçəkli xalça ilə örtülür.
Faunası əsasən sürünənlər (ilan, kərtənkələ) ilə təmsil olunur. Bir çox səhra heyvanları, məsələn, əhliləşdirilmiş dəvə kimi uzun müddət yeməksiz və susuz qala bilər. Quşlardan müxtəlif çəyirtkəs, plover, dovşan-gözəl, səhra quşu və s.
Subtropik qurşaqların yarımsəhra zonaları
Bu zonalar butöv zolaq təşkil etmir, ancaq yaylalar və ayrı-ayrı dağ massivləri üçün xasdır. İran yaylası, Qərbi Asiya, Şimali Afrika, Flinders (Avstraliya) dağlarında, Qayalı dağlarda, Karru platosunda yayılmışdır.
Tropik qurşaqların yarımsəhra zonaları
Bu yarımsəhra zonası adətən tropik səhralarının Şimal yarımkürəsində cənub, Cənub yarımkürəsində isə şimal kənarı boyunca, materiklərin daxili hissəsindədir (Afrikada Böyük Səhradan cənubda, Namibiya səhrasının rütubətli sahələrində, Ərəbistan yarımadasında, Atakama səhrasının şimal, Braziliya yaylasının şimal-şərq hissəsində və s.)
Azərbaycanda yarımsəhra zonaları
Azərbaycanda yarımsəhra landşaftı geniş yer tutur (Kür-Araz ovalığının çox hissəsi, Samur-Dəvəçi ovalığının cənubu, Naxçıvan Muxtar Respublikasında Arazboyu düzənliklər, Qobustan, Abşeron yarımadasında və s.). Yarımsəhra əsasən təbii otlaq kimi istifadə edilir. Əkinçilik yalnız suvarma şəraitində mümkündür. Azərbaycanın pambıqçılıq rayonları yarımsəhra zonalarındadır.
Qustav Veyl
Qustav Veyl (Gustav Weil; 25 aprel 1808, Zaltsburq — 29 avqust 1889, Frayburq) — yəhudi əsilli alman şərqşünası.
Həyatı
Qustav Veyl 25 aprel 1808-ci ildə Almaniyanın Beden əyalətinə bağlı Zaltsburq şəhərində doğulmuşdu. Yəhudi əsilli bir ailənin övladıdər. Kiçik yaşlarında ailəsi tərəfindən din adamı olması üçün yönləndirildi; İbranicə, Fransızca və Latınca dərslər aldı. On iki yaşında ikən bugün Fransa sərhəd-sınırları içərisində olan Metz şəhərinə gedərək xaxam olan babasından Talmud öyrəndi. 1828-ci ildə Heydelberq Universitetinə qeyd oldu. 1830-cu ildə təhsilinə davam etmək üçün Parisə getdi. Burada Silvestre de Sacy, E. Quatremère və A. Perron kimi müəllimlərdən Ərəbcə və Aysorca öyrəndi. Fransızların Əlcəzayiri işğal etməsinə görə təhsilinə ara verib, "Augsburger Allgemeine Zeitung" qəzetinin müxbiri sifətiylə Əlcəzayirə getdi. Yanvar 1831-ci ildə Misirə keçib Qahirədə Məhəmmədəli paşa tərəfindən yeni açılan Əbu Zabəl Tibb Mədrəsəsində Fransız dili müəllimliyinə başladı. Bu sırada Məhəmməd Ayyad ət-Tantavi və Əhməd ət-Tunisi kimi müəllimlərdən Ərəbcə, Farsca və Türkcə dil dərsləri aldı. Mart 1835-ci ildə İstanbula getdi; bir müddət burda qalıb Türkcəsini inkişaf etdirdi. Almaniyaya döndükdən sonra 1836-cı ildə Tübingen Universitetindən doktor və həmən ardından Heydelberq Universitetindən dosent ünvanlarını aldı. Ancaq Joseph F. von Hammer-Purgstallın Zəmaxşərinin "Aŧvaķuź-źəhəb"inə aid tərcüməsini (Golden Necklaces, Wien, 1835) tənqid etdiyi üçün uzun müddət universitetdə dərs verə bilməyincə universitetin kitabxanasında çalışdı. 1845-ci ildən etibarən eyni universitetdə Şərq dilləri dərslərinə girdi. 1861-ci ildə Şərq dilləri professorluğuna təyin edildi. Beləcə Heidelberq Universiteti tarixində ilk dəfə yəhudi əsilli bir professor kadra alınmış oldu.
Qustav Veyl  29 avqust 1889-cu ildə Almaniyanın Freiburg im Breisgau şəhərində vəfat etdi.
Dispersiya
Təyinatı
Tutaq ki, X təsadüfi qiymətdir, onda
burada M riyazi gözləməni göstərir.
Neapol krallığı
Neapol Krallığı — İtalyan yarımadasının cənubunda, Neapoldə qurulmuş bir dövlətin müasir adıdır. Zamanında səhv olaraq Siciliya Krallığı adı ilə tanınırdı. Çünki Neapol Krallığı Siciliya adasında 1282-ci ildə çıxan Siciliya Vesperləri adlı bir üsyan nəticəsində Neapol Krallığınin Siciliya Krallığından ayrılması ilə ortaya çıxmışdı. Neapol Krallığının olduğu dövrdə bu krallıq ya İspan və ya Fransız əsilli bir kral tərəfindən idarə edilmişdir.
Anju sülaləsinin hakimiyyəti altında Neapol Krallığı
"Siciliya vesperləri" adı verilən Siciliya adası üsyanlarından sonra Anjulu Karlo (rəsmi adı Siciliyalı I Karlo) Siciliyanı İspan Aragon kralı Aragonlu III Pedro ordusuna buraxmaq məcburiyyətində qaldı və İtalyan yarımadasının cənubunda özünə aid olan ərazilərdə hökmranlıq etməyə başladı. Bu dövlət rəsmən Siciliya Krallığı olsa da, ümumiyyətlə paytaxtı olan Neapol şəhərinə görə Neapol Krallığı (İtalyanca: Regno di Neapol) kimi tanınır. Karlo və Anju xanədanına daxil olan hökmdarlar (yəni Neapol Kralı I Karlo, Neapol Kralı II Carlo, Neapol Kralı Roberto və Neapol kralı I Giovanna) Siciliya uzərindəki haqlarından əl çəkməyib 1373-cü ilə qədər iki dövlət arasında müharibə vəziyyətini davam etdirdilər. I Giovannanın səltənəti zamanı Macarıstanda hökm sürən Anju sülaləsi kralı olan Böyük Louis Neapol Krallığını bir neçə dəfə işğal etdi və I Giovanna Neapolyə ancaq 1352-ci ildə qayıtdı.
Kraliça I Giovanna uşaqsız olduğu üçün Anju sülaləsinin Neapol Krallığı üzərindəki haqqının sonda itməsinə yol açdı. Özünə varis olaraq Anju hersoqu I Luigi seçdi və beləliklə taxta keçmək hüququ olan Durazzo Drac prensi olan əmioğlusunun qanuni haqqını rədd etmiş oldu. Anju sülalə haqları iki yerə (Valois-Anju və Anju-Durazzoya) ayrılmış oldu və bu iki Anju sülaləsi nümayəndələri bundan sonra bir-birilə Neapol Krallığını əldə etmək üçün mübarizəyə girişdilər. 1382-ci ildə Durazzo prensi Neapolni əlinə keçirib, kraliça I Giovannanı öldürdüb krallıq taxtına keçdi. 1382-1386-cı illərdə hakimiyyətdə oldu (sonra 1385-1386-cı illərdə Macarıstanlı II Karlo olaraq Macarıstan Kralı olaraq hakimiyyətdə oldu).
Anju-Durazzo nəslindən oğlu Napollili Ladislao 1386-1414-cü illərdə Neapol kralı oldu, amma 1389-cu ildə Valois-Anju sülaləsindən II Luigi 1389-1399-cu illər arasında, de-fakto Neapol kralı olub. Sonra Anju-Durazzo sülaləsindən Neapol kralı I Carlonun qızı və Neapol kralı Ladislaoinin bacısı Neapol kraliçası II Giovanna 1414-1435-ci illərdə taxta keçdi. II Jeanın da varisi olmurdu və müvafiq Aragon kralı V Alfonso, Anjulu II Luigi və onun qardaşı Valois-Anju nəslindən Anjulu Renatoyi varis seçdi. 1435-ci ildə ölərkən Neapol Renato Neapol kralı oldu. Anjulu Neapol kralı I Renato müvəqqəti olaraq Anju sülaləsinin ikiyə bölünmüş sülalələrini birləşdirib və 1442-ci ilə qədər hökm sürdü. Amma davamlı olaraq, Aragon, Mayorka, Siciliya və Barselona kralı olan Aragonlu Alfonso ilə döyüşmək məcburiyyətində qaldı. Alfonso 1442-ci ildə Neapol Krallığını ələ keçirib Aragon Krallığı, Siciliya Krallığı və Neapol Krallığını tək başına şəxsi idarəsi altına aldı.
İspan Aragon sülaləsi hakimiyyəti dövründə Neapol Krallığı
Alfonso 1458-ci ilə qədər bu krallıqda hakimiyyətdə oldu. 1458də oldugu zaman Aragon xanədanından oğlu II Juan Aragon kralı və Siciliya kralı oldu, amma Neapol Krallığı oğulluğu olan və Don Ferrento kimi tanınan Neapolli I Ferdinanda keçdi. 1494-cü ildə Don Ferrento oldu. Anju sülaləsinin Neapol Krallığı taxtına olan varislik hüququnu elan edən Fransız kralı VIII Karl İtalyaya istilaya başladı. VIII Karlın atası 1481-ci ildə kral Renenin qardaşı oğlu olunca Anju sülaləsinin hüquqi varisi olmusdu. 1495-ci ildə VIII Karl Neapolni ələ gecirib Aragon xanədanından Neapolli II Alfonsonu Neapoldən qaçırtdı. Lakin bir il sonra İspanya kralı Aragonlu II Ferdinandın II Alfonsonun qardaşı oğlu olan Ferantinoya dəstək verməsi səbəbindən Neapoldən geri çəkildi. Ferantino təkrar Neapol Krallığı taxtına çıxdı. Amma 1496-cı ildə ölüncə yerinə əmisi olan Neapol kralı II Ferdinand kral oldu. Fransiılar bunu qanuni saymadılar və Neapol Krallığı taxtına haqqları iddiyasını davam etdilər. 1501-ci ildə Fransızlar və İspanyalılar Aragonlu Ferdinandın krallığını ikiyə ayırıb Neapol Krallığı haqqını buraxması ilə anlaşmaqda ikən bu anlaşma baş tutmadı. 1501-ci ildə Aragon İspaniyası və Fransa arasinda müharibə başladı. 1504-cü ildə bu müharibə İspaniyalıların və Ferdinandın qalibiyyəti ilə sona çatdı. Beləliklə Neapol Krallığının Aragon sülaləsi idarəsində qalması tərəflər arasında qəbul edilmişdir. Ondan sonra uzun zaman Neapol Krallığı Fransa və İspaniya arasındakı çəkişmələrə davamlı olaraq mərkəz oldu. Amma bu qəbil Neapol Krallığı üzərindəki İspaniya nəzarəti heç buraxılmadı və Fransızlardan haqq tələbləri getddikcə zəif təməllərə əsaslanmağa başladi. 1559-cu ildə Cateu-Cambresis müqaviləsi ilə Fransızlar Neapol Krallığı üzərindəki iddialarından tamamilə vaz keçdilər. 1557-ci ildə London müqaviləsi ilə İtaliyanın mərkəzində (idiki şimali Toskanyada) İspaniyaya bütövlükdə baglı Stato dei Presidi adlı yeni bir bölgə dövləti yaradıldı və bu dövlət Neapol Krallıgının bir parçasi olaraq İspaniya adına idarə edilməyə başlandı.
Napoleon Bonapart və Neapol Krallığı
IV Ferdinando 1805-ci ildə Napoleon Bonaparta qarşı qurulan Üçüncü Koalisiyaya qoşuldu. 1806-cı ildə Napoleon Bonapart koalisiya qoşunlarına qarşı Austerlitz müharibəsində və Neapol Krallığı ordusuna qarşı Campo Tenese müharibəsind qəti qələbələr qazandı. Neapol Krallığını ələ keçirdən Napoleon qardaşı İosif Napoleonu I Jozef adı ilə Neapol kralı olaraq səltənət keçirdi. 1808-ci ildə isə İosif Napoleon Napoleonun İspaniya səfəri və bu ölkənin istilası nəticəsində İspaniya kralı oldu. Napoleon bacısı Karolina Napoleon və onun əri olan Marşal Joachim Muratı İkinci Siciliya kralı ünvanı və Kral Joachim adı ilə hökmdar təyin et. Bu zaman IV Ferdinando Siciliya Krallığı hökmdarı da olaraq Siciliyaya keçdi, amma qanuni Neapol kralı olduğu iddiasını davamlı olaraq qorudu. Murat bir neçə dəfə Siciliyaya əsgər çıxardaraq adanı ələ keçirtmək istədi. Amma Siciyalıların qarşı çıxması və İngilis donanmasının güclü dəstəyi ilə Siciliya yenə V Ferdinandın əlində qaldı. IV Ferdinando Siciliya kralı və de-yure Neapol kralı olaraq Napoleon Bonaparta qarşı qurulan dördüncü, beşinci və altıncı koalisiyalara qoşuldu. Amma bunlar heç vaxt Fransızların baş İtaliya yarımadası və Karolina və Jochaim Muratın Neapol üzərində də de-fakto səltənətinə mane ola bilmədilər. 1814-cü ildə Napoleon Bonapart məğlub olaraqb Elba adasına sürgünə göndərildiyi zaman, Neapol Krallığı üzərindəki qanuni haqqı olduğunu iddia edən IV Ferdinandonun bütün səylərinə rəğmən, Avstriya ilə Jochaim Murat razılaşdılar və Jochaim Muratın "İki Siciliya Kralı" olduğu qəbul edildi. Ancaq digər koalisiya tərəfdaşları buna şiddətlə qarşı çıxdılar və Joachim Muratın hökmdarlıq vəziyyəti get-gedə zəiflədi. 1816-cı ildə Napoleon Bonapart Elbadan qayıdıb Fransada "Yüz Günluk hökm" sürdüyü zaman Joachim Murat təkrar qaynı Napoleona dəstək verdi. Avstriyalıların özünü taxtdan atacaqlarını bildiyi üçün Joachim Murat İtalyanın müstəqillik tərəfdarları ilə razılaşıb İtaliyanın birləşib tək bir müstəqil dövlət olmasını qəbul edən "Rimini bəyanaməsini" yayımladı. Avstriya və Joachim Muratın "İki Siciliya Krallığı" arasındakı müharibə Tolentino müharibəsində Avstriyalıların qələbəsi ilə tez bitdi. Joachim Murat öz taxtını qoruya bilmədi və həbs edilərək edam edildi. Beləliklə, ertəsi il, 1816-cı ildə Neapol Krallığı və Siciliya Krallığı rəsmən bir-birinə bağlanıb tək bir yeni Sicilyateyn Krallığı yaradıldı və Neapol Krallığı rəsmən sona çatmış oldu.
Charkhand
Charkhand (झारखंड; ) — Hindistanın şərqində ştat. 15 noyabr 2000-ci ildə Bihar əyalətindən ayrılmışdır. Charkhand şimalda Bihar, qərbdə Uttar Pradeş və Çhattisqarh, cənubda Orissa və şərqdə Qərbi Benqaliya ilə həmsərhəddir. Sahəsi 79 710 kv. km-dir.
Paytaxt Rançi, ən böyük şəhəri Cəmşidpurdur, ikinci böyük şəhəri Hindistanın kömür paytaxtı Dhanbaddır. "Charkhand" adı "Meşələr ölkəsi" olaraq tərcümə olunur. Dövlət Hindistanın mineral ehtiyatlarının 40% -nə malikdir.
Beşilliyin addımları (film, 1983)
Beşilliyin addımları qısametrajlı sənədli filmi rejissor Elçin Axundov tərəfindən 1983-cü ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan xalqının xalq təsərrüfatının bütün sahələrində əldə etdiyi nailiyyətlərdən söhbət açır.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1983-cü ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Bud sinirinin blokadası
Bud sinirinin blokadası — periferik regional anesteziya metodu olub, əsasən aşağı ətraflarda aparılan xüsusilə diz oynağının süni protezlə əvəz ediməsi, diz qapağınn çarpaz bağ aparatının plasik əməliyyatlarından sonrakı ağrılara qarşı müalicə üsulu kimi tətbiq edilir. Bu zaman blokada müvafiq qasıq nahiyəsindən — bud arteriyası üzərində təyin olunan nəbzdən 1,5 sm lateral nöqtədən xüsusi iynə vasitəilə yerli keyləşdirici preparat yeridilməklə əldə edilir. Uzunmüddətli müalicə üçün isə xüsusi iynənin mənfəzindən kateter yridilir. Kateter oma kələfindən ayrılan bud sinirinin düz yanına yerləşdirilir. Xüsusi portatip infuziya nasosu ilə kateterə davamlı olaraq yerli keyləşdirici preparat yeridilir. Bu zaman anesteziyanın müddəti tətbiq olunan preparatın təsir qüvvəsindən, həcmindən, inyeksiyanın dəqiq icra edilməsindən asılı olaraq qısala və uzana bilir.
Bu blokada üsulu ilk dəfə 1973 cü ildə Winnie tərəfindən təbiq edilmişdir. Bu metoda bəzən "üçü birində" mtodu da deyilir. Belə ki, bir inyeksiya ilə üç sinir: bud siniri, n. cutaneus femoris lateralis, qapayıcı sinir birlikdə blokada edilir. Ilk dəfə 1980 ci ildə Rozenplat kateter vasitəsilə uzunmüddətli müalicə üsulunu tətbiq etmişdir.
Ümumi texniki aspektlər
Regional anesteziya müşahidə manitoru altında (EKQ, arterial təzyiq, pulsoksimetr) tam sterillik göznəlilməklə icra edilməlidir. İlk olaraq müdaxilə olunacaq nahiyə tibbi benzin vasitəsilə yağsızlaşdırılmalı, dezinfeksion məhlulla üç dəfə yuyulmalı və steril materialla izolə olunmalıdır. Punksiya olunan yer yerli keyləşdirici inyeksiyası ilə infiltirasiyalaşdırılır. Ultrasəs müayinəsi ilə sözü gedən sinirlər vizuallaşdırılaraq xüsusi iynənin köməyi ilə bud sinirinin dövrəsinə yerli keyləşdirici məhlul yeridilir. Bəzən ültrasəs müayinəsi ilə yanaşı sinirlərin yerini təyin etmək üçün mikroelektrik sinir stimulyatorlarından da istifadə edilir. 0,3–0,5 mA/0,1 ms şiddətli impulslara verilən cavab refleksə əsasən lokalizasiya müəyyən edilir. Bud siniri üçün xarakterik cavab refleksini anesteziyalogiyada "rəqs edən diz qapağı" adlandırırlar.
Eritroksilumkimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Kreqor Zirk
Kreqor Zirk ( 3 iyul 1999) — Estoniyalı üzgüçü. Kreqor Zirk Estoniyanı 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Kreqor Zirk birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 100 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 51.00 saniyəlik nəticəsi ilə 119 üzgüçü arasında 56-cı oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Sepp 7 dəfə uzun və 14 dəfə qısa məsafəyə üzgüçülük yarışları üzrə Estoniya çempionu olmuşdur. O, 22 Estoniya üzgüçülük rekordunun müəllifidir. .
Artemisia viscidissima
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Xan (şanyü)
Şanyü Xan — Cənub Hun İmperiyasının üçüncü imperatorudur. Qardaşı ilə Panuya üsyan edərək Çindən vassal asılılığı qəbul etdi. Qardaşların ən kiçiyi idi.
Məmməd Ələkbərov (nazir)
Həyatı
Məmməd Həmid oğlu Ələkbərov (Ələkbərli) 1899-cu ildə Lənkəranda kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1909-cu ildə atası Məşədi Həmidin ölümündən sonra qohumlarının himayəsində yaşamış, Lənkərandakı "Behcət" rus-tatar (Azərbaycan) məktəbində oxumuş, lakin təhsilini başa vura bilməmişdir.
1920-ci ilə qədər əmisi oğlunun balıq təsərrüfatında çalışmışdır. Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra müəllim hazırlığı kursunu bitirərək Astraxanbazardakı (hazırkı Cəlilabad) 1-ci dərəcəli məktəbə müəllim göndərilmişdir. 1921-ci ildə Lənkəran şəhərindəki 5 nömrəli məktəbdə çalışmağa başlamışdır. Məmməd Ələkbərov 1923–1926-cı illərdə Bakıdakı Pedaqoji İnstitutda oxumuş, ali təhsilli mütəxəssis kimi Balaxanıda, Borçalının Başkeçid bölgəsində müəllimlik etmişdir. Quba qəza Xalq Maarif şöbəsinin müdiri işləmişdir.
Məmməd Ələkbərov 1928-ci ildə Azərbaycan SSR Xalq Maarif Komissarlığı aparatına işə qəbul olunmuş, metodist, məsul icraçı, ibtidai və orta məktəb idarəsi rəisinin müavini vəzifələrində çalışmışdır. 1937-ci ildə Azərbaycan Dövlət Elmi-Tədqiqat Məktəblər İnstitutunda elmi işçisi olmuş, eyni zamanda 1939-cu ildə Müəllimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun direktor müavini vəzifəsinə işləmiş, 1941-ci ildə isə tamamilə bu vəzifəyə keçmişdir.
1943-cü ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvlüyünə qəbul edilən Məmməd Ələkbərov həmin ildən Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun direktoru, 1944-cü ildən isə Azərbaycan SSR xalq maarif komissarının müavini olmuşdur. 1947-ci ildə Azərbaycan SSR xalq maarif naziri təyin edilmiş, həmin vəzifədə beş il çalışmış, sonra isə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini vəzifəsində işləmişdir. 1953-cü ildən Azərbaycan SSR mədəniyyət naziri olmuşdur.
Məmməd Ələkbərov dəfələrlə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üzvü seçilmiş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin ikinci və dördüncü çağırış deputatı olmuşdur. "Azərbaycan SSR əməkdar məktəb müəllimi" fəxri adına layiq görülmüş, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.
Məmməd Ələkbərov uzun sürən ağır xəstəlikdən sonra 7 fevral 1959-cu ildə vəfat edib.
Amblyseius asperocervix
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Marsel dönüşü
thumb|350px|Marsel dönüşü, animasiya Marsel dönüşü, bəzən Marsel ruleti, 360 və ya Rulet — futbolda dribblinq fəndi. Dieqo Maradona və Zinəddin Zidan bu hərəkətin ən görkəmli istifadəçisi olduqlarlarından, bu dribblinqə arada Maradona dönüşü və ya Zidan dönüşü də deyilir.
Moskva yanğını (1571)
Moskva yanğını — 1571-ci ilin may ayında Krım xanı I. Dövlət Gərayın Livon müharibəsinə görə şəhəri müdafiəsiz, 6000 əsgərlə buraxan rusları məğlub etməsi, Moskvaya girib şəhəri talan etməsi və yandırmasıdır.
Qorxulu İvanın (İvan Qroznı) yanında olan alman tarixçi Heinrich von Stadenə görə şəhər ətrafdakı qəsəbələr və Opriçnina sarayı 6 saata tamamilə yanır. İnsanlar kilsələrə və Moskva çayına doğru qaçmağa çalışırlar. Kreml sarayında silah-sursat anbarının partlamasıyla, kilsələrdə sığınanlar boğularaq; çaya tərəf qaçanlar da çayda boğularaq ölürlər. Yanğından sonra 10,000 ilə 80,000 arasında insan öldüyü təxmin edilir. Şəhər əhalisi azalır. Bu yanğından sonra Moskva Krım xanlığı tərəfindən işğal olunur. IV İvan Livon müharibəsində atəşkəs istəyib Moskvaya qayıtmağa məcbur olur. 1 il sonra 1572-ci ildə Molodiya müharibəsində Giray xan çoxsaylı orduya sahib olsa da ruslara məğlub olur.
Səhifə təsviri dili
Səhifə təsviri dili (page-description language - PDL) – printerə və ya ekrana çıxarılan verilənləri təsvir etmək üçün tətbiq olunan proqramlaşdırma dili (məsələn, PostScript); səhifə təsviri dilinin göstərişləri əsasında printer və ya ekran səhifənin görüntüsünü formalaşdırır. PDL dilləri başqa proqramlaşdırma dilləri kimidir; onlar proqramın məntiqi axınını idarə etməyə və beləliklə də olduqca mürəkkəb görüntülər yaratmağa imkan verir. Səhifə təsviri dili təkcə spesifikasiyanı (məsələn, şriftləri və onların ölçülərini) verir, simvolların və qrafikanın çəkilməsi elə bağlı bütün işlər isə çıxış qurğusunun üzərinə düşür. Bu cür yanaşmada işin konkret realizasiyası çıxış qurğusundan asılı olduğundan, səhifə təsviri dili aparatdan asılı deyil, yəni PDL dilini başa düşən istənilən printer və ya digər çıxış qurğusu bu dildəki təsvirinə görə görüntünü yarada bilər. Ancaq bu imkanlar “o qədər də ucuz başa gəlmir”; səhifə təsviri dili tələb edir ki, printerlərin öz prosessorları və fərdi kompüterin yaddaşı ilə müqayisə oluna biləcək qədər (bəzən hətta artıq) yaddaşı olsun.
Co Dassen
Co Dassen (tam adı Jozef Ayra Dassen, 5 noyabr 1938 — 20 avqust 1980) — ABŞ əsilli Fransa müğənnisi və bəstəkarı.
Həyatı
Co Dassen 5 noyabr 1938-ci ildə Nyu-Yorkda yəhudi əsilli amerikalı rejissor Jül Dassen və skripkaçı Beatris Loner Dassen ailəsində dünyaya göz açıb. Əsasən 60-cı illərdə dünya şöhrəti qazanmışdır. Oxuduğu mahnılar hələ də dillər əzbəridir.
20 avqust, 1980-ci ildə Taitidə qastrol səfərindəykən ürək çatışmazlığından vəfat etmişdir.
Çao Fanq
Çao Fanq (* 232; † 274) — Vey sülaləsinin III hökmdarı, Çao Yuinin oğulluğu.
Rinyak (Averon)
Rinyak  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Lessak kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12303.
Kommuna təxminən Paris dən 500 km cənubda, Tuluza şəhərindən 150  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 29  km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 254 nəfər təşkil edirdi.
Rabona
Rabona — futbolda dribblinq fəndi. Bu fənd zamanı, topsuz ayağı digər ayağın arxasından gətirərək topa zərbə vurulur.
Tarixi
İlk dəfə 1948-ci ildə Estudiantes də la Plata and Rosario Central arasında oynanan matçda Argentinalı hücum oyunçusu Rikardo İnfantenin istifadə etdiyi bu fənd futbolçular tərəfindən estetik ortalar və paslar çıxarmada istifadə edilir.
İgençe (Avurğazı)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (94%) üstünlük təşkil edir.
Məmməd bəy Hacıyev
Məmməd bəy Hacıyev (tam adı: Məmməd bəy Mirzə Kərim bəy oğlu Hacıyev; d.06.03.1896, Şuşa-?) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarı ilə dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri, mühəndis.
Həyatı
Mirzə Kərim bəyin ikinci oğlu Məhəmməd bəy 6 mart 1896-cı ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. 1916-cı ildə Şuşa realnı məktəbini bitirmişdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarı ilə dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri idi. Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən, təhsilini maşınqayırma sahəsində davam etdirmək üçün Almaniyaya Berlin Universitetinə göndərilmişdir. Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra xaricdə dövlət hesabına təhsil alan azərbaycanlı tələbələrin vəziyyətini öyrənən Azərbaycanlı Tələbələr İttifaqının 1923-25-ci illər üçün məlumatında onun təhsilinin bitməsinə il yarım qaldığı göstərilirdi. Sonra Türkiyəyə getmiş, Qaratekin soyadını qəbul etmişdi.
Ailəsi
Mehmet Qaratekin alman qızı Hesma ilə ailə qurmuşdu. Güllü xanım və Aysel xanım adlı qızları var.
Smart
Smart 1994-cü ildə Mercedes-Benz və Swatch tərəfindən qurulan Alman avtomobil markasıdır. Hələ Mercedes qrupu bünyəsindədir. Bu an çıxarılan modeli yalnız Fortwo-dur.
Di
Şanyü Di — Cənub Hun İmperiyasının imperatorudur. Şimal Hunları ilə müharibələr aparmışdı.
Bəni Nadirin mühasirəsi
Bəni Nadir və ya Bəni Nəzir qəzvəsi (غزوة بني النضير) - Məhəmmədin Mədinə yəhudilərinə qarşı etdiyi qəzvələrdən birinin adıdır. Bu qəzvə Məhəmmədin Mədinə yəhudiləri ilə etdiyi ikinci müharibədir ki, hicrətin dördüncü ili Ribiüləvvəl ayında başvermişdir. Bəni Nəzirlə birlikdə Mədinədə yaşayan digər iki yəhudi qəbilələri- Bəni Qeynuqa və Bəni qureyzə- də Məhəmməd ilə müttəfiq olmalarəna baxmayarqaq hər üçü xəyanət etdilər. Bu Müharibə Müsəlmanları qələbəsi və Bəni Nadir qəbiləsinin Mədinədən sürgün edilməsi ilə nəticələndi.
Bəni Nadir tayfasının Mədinədəki tarixçəsi
İslamdan öncə Yəsribdə (Mədinə) məskunlaşan Bəni Nadir tayfasının mənşəyi haqqında müxtəlif rəvayətlər nəql olunur. Yəqubi, onları Cuzam qəbiləsindən olan yəhudi bir tayfa olduğunu qeyd edir və Nadir dağının ətrafında yaşadıqları üçün Bəni Nadir adı ilə tanınmışlar. Bəziləri isə onların Harun ibn İmranın nəslindən olduğunu, Musanın vəfatından sonra və Övs və Xəzrəc qəbilələrinin hicrətindən isə öncə orada məskunlaşdıqlarını qeyd ediblər. İbn Səd isə onların məskunlaşdığı yerin adının " Əl Ğərs" olduğunu qeyd edir. Bəni Nadir və Mədinədə yaşayan digər yəhudi qəbilələri çox zəngin idilər. Buna görə də, Ərəb olan Övs və Xəzrəc qəbilələri onlara qələbə çalmaq üçün Qəssani qəbiləsindən kömək aldılar. Qəssanilər də bir ordu ilə Hicaza gələrək yəhudilərin çoxunu öldürdülər və bundan sonra onlar üzərində hakimiyyəti ələ aldılar. Bəni Nadir tayfası, Övs və Xəzrəc qəbilələri arasında baş verən qarşıdurmalarda Övs qəbiləsi tərəfində olublar.
Bəni Nadirin sülhə əməl etməməsi
İslamın zuhuruna yaxın, Uhud döyüşündən öncə Bəni Nadir qəbiləsinin Əbu Süfyanla əlaqələri var idi. Məhəmmədin Mədinəyə hicrətindən sonra digər yəhudi qəbilələləri ilə birlikdə Bəni Nadir də Müsəlmanlarla sülh müqaviləsi bağladı və düşmənlərin Mədinəyə hücumu zamanı Müsəlmanlar tərəfindən çıxış edəcəklərinə söz verdilər, eyni zamanda da Qureyş kafirlərinə heç bir hərbi və ticari yardım etməyəcəklərinə söz verdilər. Bəni Nadirin sülh müqaviləsinə əməl etmədiklərinə görə, hicrətin dördüncü ili Rəbiüləvvəl ayında Bəni Nadir qəzvəsi baş verdi. Hicrətin dördüncü ili Əmr ibn Uməyyə Biri Məunə səriyyəsindən qayıdarkən Məhəmmədin himayəsidə olan Bəni Amir qəbiləsindən iki nəfəri qətlə yetirdi. Amir ibn Tufeyl Məhəmməddən diyə tələb etdi, HZ. Məhəmməd diyənin ödənməsi üçün Bəni Amir qəbiləsinin müttəfiqi olan Bəni Nadir qəbiləsindən kömək istədi. Bəni Nədir kömək etməyi qəbul etdi, Amma hiləgər bir planla Məhəmmədi qətlə yetirməyi Əmr ibn Cihaşa tapşırdılar belə ki, Məhəmməd qala divarının yaxınlığında olanda üzərinə bir daş atıb O həzrəti qətlə yetirməyi planladılar. Məhəmməd vəhy vastəsi ilə onların bu məkirli planından xəbərdar oldu və onlara on gün ərzində silahlarından başqa bütün daşına bilən əmlakları ilə Mədinə şəhərini tərk etməyi əmr etdi. İldə bir dəfə olmaqla şəhərə gəlib xurma məhsullarını yığıb qayıda bilərlər.
Münafiqlərin fəaliyyətləri
Mədinə münafiqlərinin rəhbəri Abdullah ibn Ubəy, Bəni Nadir qəbiləsini Müsəlmanlara tabe olmaqdan çəkindirərək Bəni Qureyzə ilə birlikdə onlara kömək edəcəklərinə söz verdi.
Döyüşün başlanması
Məhəmməd Abdullah ibn Ummu Məktumu Mədinədə canişini təyin etdi. Əli ibn Əbu Talibin komandirliyi altındakı qoşunla Bəni Nadiri onbeş gün və ya altı gecə mühasirədə saxladı. Mühasirə müddətində Məhəmmədə sui-qəsd etmək istəyən Əzvək adlı bir yəhudini Əli öldürdü. Bu hadisədən sonra Məhəmməd, Bəni Nədirin "Buveyrə"də olan xurma ağacları kəsməyi əmr etdi.
Döyüşün nəticəsi
Mühasirənin sonunda təslim oldular və silah,qızıl və gümüş istisna olmaqla daşına bilən mülklərindən yalnız bir dəvə yükü götürməklə Mədinə şəhərini tərk etməyi qəbul etdilər. Onlardan (Hicrətin yeddinci ilində Xeybərin fəthindən sonra Məhəmmədin həyat yoldaşı olan Səfiyyənin atası) Huyey ibn Əxtab və Əbil-Huqayq (Səfiyyənin birinci əri) kimi bəziləri Xeybərə, bəziləri isə Şama getdilər.
Qənimətin bölünməsi
Müharibə olmadığına görə Bəni Nadirdən qalan mülklər qənimət hökmündə olmayıb təsərrüf haqqı yalnız Məhəmmədə aitdi. Buna görə Məhəmməd Ənsarla razılaşıb əldə olunan malları mühacirlər arasında böldü ki, ənsarın himayəsindən azad olsunlar. Həşr surəsinin 1-17 ci ayələri Bəni Nədir qəzvəsi və onların Mədinədən çıxarılması ilə əlaqəlidir.
Xarici keçidlər
Bəni Nədir
Beşilliyin addımları (film, 1986)
Beşilliyin addımları qısametrajlı sənədli filmi rejissor Musa Bağırov tərəfindən 1986-cı ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanın beş il ərzində xalq təsərrüfatının bütün sahələrində qazandığı uğurlardan danışır.
Məzmun
Film Azərbaycanın beş il ərzində xalq təsərrüfatının bütün sahələrində qazandığı uğurlardan danışır.
Hapoel Tel-Əviv FK
Hapoel (Təl-Əviv) - İsrailin futbol klubu
Avropa kuboklarında iştirak
10 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Meqhalaya
Meqhalaya (devanaqari मेघालय;  ) —  Hindistanın şərqində ştat. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Şillonqdur. Digər böyük şəhərlər: Sohra, Tours, Covay, Nonqstoin, Villiamnaqar, Nonqpoh və Baqhmaradır. Əhalisi 2.964.007 nəfərdir (dövlətlər arasında 23-cü; 2011-ci ilin məlumatları). Rəsmi dillər Qaro, Khasi və İngilis dilləridir. Ərazinin sahəsi 22 429 km² (22-ci yer). Ştatın adı sanksritcədən "buludların yurdu" kimi tərcümə olunur. Dağlıq yerləşdiyinə görə ərazi zəlzələlərə meyllidir.
Georq Lüger
Georq Lüger (6.3.1849, Ştaynah, Avstriya — 23.12.1923, Şönayxe, Almaniya) — məşhur avstriyalı silah konstruktoru. 1900-cü ildə ixtira etdiyi Lüger tapançasına görə tanınır. Lüger 9x19 mm çaplı tapança patronunu yaratmış və yüksək göstəricilərinə görə həmin patron 1953-cü ildə NATO ölkələri üçün standart döyüş sursatı kimi qəbul edilmişdir. Hazırda 9 mm Luger (və ya 9 mm Para və 9 mm NATO) dünyada ən geniş yayılmış tapança patronudur.
Həyatı
Georq Lüger cərrah Bartolameus fon Lügerin ailəsində anadan olub. Onun ailəsi Paduyaya köçür və italyan dili onun ikinci dilinə çevrilir. Məktəbi bitirdikdən sonra valideynləri Georqu Vyana Kommersiya Məktəbinə göndərirlər.
1867-ci ilin oktyabr ayında Georq Lüger 78-ci piyada alayına könüllü qoşulur. Bir il sonra o, xidmət giziri olur. O, kifayət qədər sərrast atıcı idi və bu fakt onun komandirlərinin diqqətindən yayınmır. Onu atıcılıq məktəbinə göndərirlər və qısa müddət sonra o, təlimatçı olur. Məhz atıcılıq məktəbində gələcək konstruktor avtomatik silahlarla maraqlanır. 1871-ci ildə Georq Lüger ehtiyatda olan leytenant rütbəsi alır və tərxis olunur.
Abriz (Bostanabad)
Əbriz — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Bostanabad qəsəbəsindən 7 km şimaldadır.
Artemisia waltonii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dispersiya analizi
Dispersiya analizi bir və ya bir neçə asılı göstəricilər ilə bir və ya bir neçə  asılı olmayan parametrlər arasında münasibətin analizinə xidmət edir. Bu yoxlama üsulu prosesin giriş parametri və çıxış göstəriciləri arasında mövcud olan asılılığın aşkar edilməsi üçün zəmin yaradır. Ona riyazi statistikada çox vaxt struktur yoxlanması da deyilir. Dispersiya analizi eksperimentlərin planlanmasının əsası sayılır.
Dispersiya analizi təsadüfi metrik dəyişənlərin müxtəlif qruplardakı (həmçinin siniflərdə) riyazi gözləməsinin fərqlənməsini yoxlayır. Yoxlama üsulu ilə qruplar arasında yaranan dispersiya ilə qrup daxili dispersiya arasındakı fərqin böyük olub-olmaması dəqiqləşdirilir. Bunun sayəsində qrupların bölünməsinin əhəmiyyətli və ya əhəmiyyətsiz olmasını görmək olur. Əgər qruplar arasındakı fərq böyük olarsa, onda ehtimal olunur ki, onlara müxtəlif qanunauyğunluqlar təsir edir. Digər tərəfdən nəzarət qrupunun eksperiment qrupu ilə identik olması aydınlaşdırılır. Dispersiya analizinin növü faktorların sayı ilə müəyyən edilir. Bir asılı olmayan parametrin bir asılı olan göstəriciyə təsiri araşdırılırsa buna bir faktorlu disperisya analizi deyilir. İki və çoxfaktorlu dispersiya analizi də aparılır. Dispersiyanın iki faktorlu təsirdə analizinin riyazi təsviri aşağıda verilmişdir. Əgər naməlum sabitlər a1,...., an müxtəlif üsullarla və ya cihazlarla (M1,..., Мm ) ölçülə bilirsə və hər bir ölçmədə təsadüfi xəta həm seçilmiş üsuldan, həm də naməlum ölçülən qiymətdən (ai ) asılı olarsa, onda ölçmənin nəticələri xij aşağıdakı cəm şəklində göstərilə bilər:
,
i=1,2,..,n; j=1,2,..., m.
burada: bij — ai parametrini Mj üsulu ilə ölçmədə yaranan sistematik xətadır, dij —təsadüfi xətadır. Bu model ikifaktorlu sxemə malik dispersiya analizidir (birinci faktor ölçülən parametr, ikinci isə ölçmə üsuludur). Təsadüfi qiymətlər çoxluğuna uyğun emprik paylanmanın dispersiyası olur
x_{i,j},, x_{i,*}, x_{*,j}
burada:
Şərq qorillası
(Gorilla beringei) — fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Növ alman zabiti Fridrix Robert fon Berinqenin (1865—1940) şərəfinə adlandırılmışdır. O, ilk dəfə qorillaları Briunqa dağlarında aşkarlamışdır.
Dispersiya analizi
aşağıdakı düsturla ifadə olunur:
Şərq qorillası
Təsnifat
Şərq qorillası iki yarımnövə bölünür:
Xarici görünüş
Şərq qorillaları iri başa, enli sinəyə və uzun ayaqlara sahib olurlar. burunları hamar və böyük dəliklərə sahibdirlər. tükləri əsasən qara rəngdə olur. Yetkin erkəklərin bel nahiyyəsində gümüşü zolaq vardır. Xəz demək olar ki, üz, pəncə və sinə nahiyyələri istisna olaraq bütün bədəni örtür. Yaş artıqca boz rəng çalarları artır.
Dispersiya analizi
Bu dispersiyalar
Şərq qorillası
Xarici görünüş
Dağ qorillaları düzənlik qorillaların nisbətdə kiçik olurlar. Yetkin erkəyin çəkisi 160 kq, bəzən isə 220 kiloqrama çatır. Dişilər isə 70—114 kq rasında dəyişir. Bədənlərinin uzunluğu erkəklərdə 185 sm, dişilərdə isə 150 sm olur. thumb|left|Bala qorilla
Davranış
Ailələr şəklində yaşayırlar və burada erkəklər dominantlıq edir. Qərb qorilılalarından fərqli olaraq ailələrdə daha çox heyvan olur (35 baş). Sərhədllər qorunmasa da, bəzən toqquşmalar baş verə bilir.
Dispersiya analizi
bərabərliyini ödəyirlər. Dispersiya analizinin adı da buradan yaranmışdır. Əgər sistematik xətalar ölçmə üsulundn asılı deyilsə, onda s22/s20 vahidə yaxınlaşır. Bu xassə sistematik fərqləndirmə üçün əsas meyyar sayılır. Əgər s22/s02 nisbəti vahiddən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənərsə, onda sistematik xətaların fərqinin yoxluğu hipotezası qəbul edilmir. Fərqlənmənin qiyməti ölçmənin təsadüfi xətalarının ehtimalının paylanması qanununa uyğun təyin edilir. Ölçmə dəqiqliyinin həmişə sabit qalması və təsadüfi xətaların normal paylanma qanununa tabe olmasının xüsusi halında s22/s20 üçün kritik qiymət F-paylanamsının köməyi ilə aparılır. Burada izah olunmuş ardıcıl analiz yalnız sistematik fərqlərin olmasını öyrənməyə kömək edir. O, kənar amillərin ölçmənin nəticələrinə təsirininin kəmiyyətcə qiymətləndirilməsi üçün yararlı deyil. Bu məqsədə yalnız ölçmənin dəfələrlə təkrarlanması ilə çatmaq olar.
Şərq qorillası
Davranış
Dişilər adətən cütləşmədən öncə öz ailə qrupunu tərk edərək digər qruplara qatılırlar. Onlar daha çox subay erkəklərlə birləşib yeni ailə qruplar əmələ gətirirlər. Bu hadisə onların 8 yaşında baş verir. Erkəklər isə ailəni 11 illiyində tərk edirlər. Onlar bir müddət tənha yaşayırlar. 15 və ya yuxarı yaşlarda yeni ailə qururlar.
Köklər, yarpaqlar, oduncaqlar, güllər, meyvələr, onurğasız canlılar və göbələklərlə qidalanırlar.
Şərq qorillalrında dəqiq çütləşmə dövrü deyilən bir anlayış yoxdur. Dişilər 3—4 ildən bir bala doğur. Bu müddəti baların bəsləməsinə və tərbiyəyə sərf edirlər. Boğazlıq 8.5 ay davam edir. yeni doğulan balalar boz-çəhrayı rəngdə olure. Artıq 9 həftəliyində dırmana bilirlər. Südlə bəslənmə 3,5 il davam edir. Yetkinliyə dişilər 10, erkəklər isə 15 yaşında çatırlar. Orta ömür müddəti 40—50 ildir.
Yayılması
Şərq qorillaları Konqo Demokratik respublikasının düzənlik və subalp meşələrində, Uqanda və Ruandanın cənub-qərbində yayılmışlar. Otla zəngin meşələri üstün tuuturlar.
Qurunma statusu
Ruanda, Uqanda və Konqonun subalp ərazilərində sayıları 2003-cü ildə 380 baş olaraq qiymətlədirilirdi. 1989-cu ildən sayları cəmi 60 baş olaraq artmışdır. Bu artımlar ancaq qoruq ərazilərində müşahidə edilmişdir. Bvindi Milli Parkında isə sayları 1997—2003 illər ərazində 300-dən 320 qədər artmışdır. 2006-cı ildə isə məlum olur ki, parkda cəmi 300 baş qorilla vardır. Populyasiyanın ümümi sayı isə 680 başdır. Qorillalar insanların sıx yaşadığı ərazilərdə cəmləşmişlər. Bu isə insanlardan xəstəlik keçirmək və ev heyvanlarından zərər almaq ehtimalını artırır. Xüsusən Virunqa vulkanı rayonunda siyasi qeyri stabillik vəziyyəti daha da gərginləşdirmişdir.
SsangYong
SsangYong, Cənubi Koreya avtomobil istehsalçısı və polad sənayesi şirkətidir. Koreya dilində SsangYong indiki zaman, müasir zaman mənasındadır.
1954-cü ildə Cənubi Koreya Guro-gu Seoul’da SsangYong Motor Company şirkətini Hadonghwan Motor Company adıyla quraraq İngiltərədən hissələr halında gələn Jeep modeli avtomobilləri yığmağa başlamışdır.
Dong-A Motor (1954–1987)
SsangYong əvvəlcə iki ayrı şirkət kimi fəaliyyətə başlayıb: Ha Dong-hwan Motor Workshop (1954-cü ildə yaradılmışdır) və Dongbang Motor Co (1962-ci ildə yaradılmışdır). 1963-cü ilin ortalarında iki şirkət Ha ​​Dong-hwan Motor Co adı altında birləşdi. 1964-cü ildə Ha Dong-hwan Motor Company ABŞ ordusu üçün ciplər, yük maşınları və avtobuslar istehsalına başladı. 1976-cı ildən başlayaraq şirkət müxtəlif xüsusi təyinatlı maşınlar istehsal etdi. 1977-ci ildə adını Dong-A Motor olaraq dəyişdirdikdən və 1984-cü ildə Keohwa-ya nəzarəti ələ keçirdikdən sonra 1986-cı ildə SsangYong Business Group tərəfindən satın alındı.
Bakı metrosunda partlayışlar
Bakı metrosunda partlayışlar — 1994-cü il martın 19-da və iyulun 3-də Bakı metropolitenində baş vermiş terror aktları. Partlayışlarda ümumilikdə 27 nəfər həlak olmuş və 91 nəfər yaralanmışdır.
Hadisələrin xronikası
1994-cü il mart ayının 19-u saat 13:00-da 20 Yanvar metrostansiyasında partlayış baş verdi. Qatarın baş vaqonuna qoyulmuş saat mexanizmli əldə düzəltmə bomba qatar stansiyada dayanandıqdan sonra partlayıb. Partlayış nəticəsində 14 nəfər həlak olmuş və 49 nəfər yaralanmışdır. Həlak olanların arasında terror hücumunun icraçısı Oktay Qurbanov və Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Rafiq Babayev də var idi.
İstintaq
Prezident Heydər Əliyev terrorizmin araşdırılmasına aid Bakı Dövlət Komitəsini təyin edən fərman imzalayır. Cinayət törətmək şübhəsiylə, ləzgi xalqının azadlığı adı altında terrorçu fəaliyyətlə məşğul olmuş separatçı Sadval təşkilatının üzvləri həbs olunur. İstintaqa əsasən, terror aktının təşkilatçıları və təqsirləndirənlər Ermənistanın xüsusi xidmət orqanları ilə əlaqələr qurmuş və 1992-ci ilin aprel-may aylarında 30 nəfər milliyətçə ləzgi olan Azərbaycan vətəndaşı Ermənistanın Nairi rayonunun Lusakert qəsəbəsində yerləşən təlim-məşq bazasında xüsusi-terror təxribat hazırlığı keçmişdir. Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Baş İdarəsi onların təşkilat kimi  formalaşmasında, maliyyələşməsində və silahlanmasında yaxından iştirak edib. İstintaq zamanı müəyyənləşdirilmişdir ki, təxribatçılar təlimata uyğun olaraq, 20 Yanvar metrostansiyası ilə yanaşı Bakının "Nizami" kinoteatrında, Heydər Əliyev sarayında və Bakı lampa zavodunda da partlayışlar törətməyi planlaşdırmışlar.
Terror aktı faktına görə, 11 nəfər məhkum edilib, onlardan ikisi ölüm cəzasına (güllələnmə), digər 9 nəfər isə müxtəlif illərlə həbs cəzasına məhkum edilmişdi.
19 mart 1994-cü ildə baş vermiş bu terror aktı nəticəsində həlak olan insanların adları 20 Yanvar metrostansiyanın divarına həkk olunaraq əbədiləşdirilib.
Hadisələrin ardıcıllığı
1994-cü ilin iyul ayının 3-də Bakı metrosunda ikinci terror aktı oldu. Saat 20:30-da 28 May metrostansiyasından çıxıb Gənclik metrostansiyası istiqamətində hərəkət edən qatarın platformaya çatmağına 500 metr qalmış, elektrik qatarın ikinci vaqonunda partlayış baş verir. Partlayışdan sonra qatarda yanğın baş verir. Terror aktı nəticəsində 13 nəfər həlak olmuş və 58 nəfər isə yaralanmışdır.
İstintaq
"28 May" və "Gənclik" metrostansiyaları arasında partlayışın təşkil edilməsi ilə əlaqədar olaraq Moskvada yaşayan Azərbaycan vətəndaşı Azər Salman oğlu Aslanov həbs edildi. 1997-ci ilin 29 noyabr tarixində Azərbaycana ekstradisiya edilir. 1998-ci ildə Azər Aslanov öz ifadələrində bildirir ki, o, Bakı metropolitenində teror aktı törətmək göstərişini erməni əsirliyində olarkən, erməni yazıçısı Zori Balayandan alıb. Məhkəmənin hökmü ilə Azər Aslanov ömürlük həbs cəzasına məhkum edilib.
A.Aslanov İrəvan — Mineralnıye Vodı — Bakı marşrutu ilə Azərbaycana gələrək, 3 iyul 1994-cü ildə Bakı metrosunun "28 May" və "Gənclik" stansiyası arasında qatarda terror aktını həyata keçirmiş və yenidən Ermənistana qayıtmışdır. Bu müddət ərzində İrəvanda girov saxlanılan anası yalnız bundan sonra azad olunmuşdur. İstintaq zamanı müəyyən edilmişdir ki, terror aktının təlimatçıları Ermənistan xüsusi xidmət orqanlarının polkovniki Karen Baqdasaryan və kapitan Seyran Sarkisyan olmuşlar. Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəmə instansiyaları tərəfindən aparılmış araşdırmalar prosesində göstərilən terror aktlarının həyata keçirilməsində Dağlıq Qarabağın qeyri-qanuni rejiminin funksionerləri və Ermənistan Respublikasının xüsusi xidmət və digər dövlət orqanlarının təşkilatçılığı, maliyyə və texniki dəstəyi, əksər hallarda isə bilavasitə iştirakı prosessual qaydada sübuta yetirilmişdir.
Aslanovun ifadələri əsasında, məhkəmənin göstərişi ilə Zori Balayana qarşı cinayət işi açılmış, 1999-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Baş Prokurorluğunun təqdimatı əsasında Balayan İnterpolun xətti ilə beynəlxalq axtarışa elan edilir. Daha sonra o, MDB dövlətlərində də beynəlxalq axtarışa verilir. 2001-ci ildə Ermənistan tərəfinin müraciəti əsasında İnterpol Balayanı axtarışda olan şəxslər siyahısından çıxarır. 2005-ci ilin may ayında Zori Balayan İnterpol tərəfindən, İtaliyanın Brindizi şəhərində beynəlxalq axtarışda olan cinayətkar kimi saxlanılır, polis məntəqəsində 4 saat saxlandıqdan sonra sərbəst buraxılır. .
Sirli ada
Sirli ada — Jül Vernin 1875-ci ildə qələmə aldığı “Sirli ada” əsəri hava şarı ilə əsirlikdən qaçmış mühəndis Sayres Smit və onun dörd yoldaşının qəza nəticəsində kimsəsiz adaya düşmələrindən və oradakı macəralarından bəhs edir.
Panenka
Panenka — futbolda 11 metrlik cərimə zərbəsini yetirmək üçün fənd.
Sirli ada
Məzmun
Həmin namuslu insanlar vəhşi təbiəti ram edib, adanı sivil ölkələrin kəndlərindən birinə çevirirlər. Təsadüfən Herbertin cibindən tapılan bir buğda dənəsindən yüz kiloqramlarla taxıl yetişdirirlər. Adada xariqələr yarada-yarada vətənə qayıtmaq ümidlərini bir an olsa belə itirmirlər.
Panenka
Tarixi
1976-cı il Avropa Çempionatının finalında, Qərbi Almaniya və Çexoslovakiya komandaları qarşılaşdı. Oyunun əsas vaxtı 2-2 hesabı ilə başa çatdığı üçün, əlavə vaxt artırıdı. Əlavə vaxtda da qalib müəyyənləşmədikdə, penalti zərbələrinə keçilir. İlk 3 qarşılıqlı penalti zərbəsi qol ilə nəticələndi. Çexoslavakiya 4-cü penaltini də qola çevirdi amma alman futbolçu isə zərbəni dəqiq vura bilmədi. Növbəti zərbə üçün topun arxasına Çexoslavakiyalı yarımmüdafiəçi, Antonin Panenka keçdi. Əgər Panenkanın bu zərbəsi qolla nəticələnsə, onun ölkəsi Avropa çempionu olacaqdı. Hətta ekran başındakı azarkeşlərin də, həyacandan titrədiyi bir zamanda, Panenka, soyuqqanlılıqla topu göylə, yüngülcə qapının mərkəzinə göndərdi. Almaniyanın qapıcısı sol tərəfə uzanması ilə qol oldu və Çexoslavakiya avropa çempionu oldu. Amma hamı Panenkanın penalti zərbəsini müzakirə edirdi. Əgər qapıçı yerində qalsa idi, asanlıqla bu topu tutardı və Panenkanın bu zərbəsi çox gülməli görünərdi. Pele bu zərbə haqqında belə demişdi: “Belə penaltı zərbəsi vurmaq üçün ya dahi olmalısan, ya da axmaq”. Futbol tarixində bir ilkə imza atan Panenka, futbola yeni bir elemet gətirdi və bu zərbə “Panenka penaltisi” kimi adlandı. Düzdür sonralar bir çoxları bu penalti zərbəsindən istifadə etdi. 2006-cı il dünya çempionatının finalında Zidan “panenka penaltisi” ilə qapıçı Buffonu məyus elədi. Həmçinin Totti və Pirlo da futbolda “panenka penaltisi”nə müraciət edən futbolçulardandır.
Sirli ada
Məzmun
Lakin həyat həmişə uğur gətirmir, nə vaxtsa verdiklərini geri alır. Piratların adaya gəlişi onları məyus edir, amma ruhdan sala bilmir. Min əziyyətlə abad etdikləri adanı onların əlindən almağa çalışan piratlara qarşı mübarizə aparırlar. Çox işdə olduğu kimi, bu işdə də adanın sirli hamisi onların köməyinə gəlir, piratları məhv edir.
Kolonistlər adada özlərini xoşbəxt hesab edirlər. İti düşüncələri ilə adada baş verən hər bir hadisəni təhlil edir, buna uyğun qərar qəbul edirlər. Müəllif yazır: "Kolonistlər, doğrudan da, çox şeyi bilirdilər, təcrübəli adamlar isə başqalarının pis gün keçirib, nəhayət, tələf olduqları yerdə müvəffəqiyyət qazanırlar".
Sirli adanın sakinlərini yazıçı ayrı-ayrı xüsusiyyətlərini qeyd etsə də, bütövlükdə onları mərdlik, mübarizlik, gözütoxluq, ən əsası isə etibarlılıq birləşdirir. Kolonistlər, onlara çoxlu yaxşılıqlar etmiş, dəfələrlə onları böyük təhlükələrdən qoruyan sirli adamı tapıb ona təşəkkür etmək üçün heç bir fədakarlıqdan çəkinmirlər, onu tapmaq üçün adanı ələk-vələk edirlər. Herbert öz hamisini tapmaq üçün hər çətinliyə hazır olduğunu, Penqrof isə bir gözünü belə verməyə hazırdır. "Bu sirli adam kim olursa olsun, istər bizim kimi qəzaya uğramış bir adam, istərsə də sürgün edilmiş bir kimsə, fərqi yoxdur, biz özümüzü sonsuz dərəcədə ona borclu hesab etməsəydik, dünyada ən nankor bir insan olardıq".
Kolonistlər, xüsusilə də Penqrofla Nab sirli adama, adanın hamisi kapitan Nemoya sarsılmaz bir inam bəsləyirdilər. Onu hər şeyə, hətta vulkanın qarşısını kəsməyə belə qadir hesab edirdilər. "Krater cınqırını çıxarmağa cəsarət etsə hamimiz onun da ağzını yumar".
Yazıçı insanlığın əsl nümunəsi olan bu insanların hər birinin xarakteristikasını verir.Herbert qabiliyyətli, zəhmətsevər, Nab təvazökarlıq, gözütoxluq, igidlik və sədaqət nümunəsi, Gedeon Spilet bacarıqlı, ümumi işdən öz payını görən, Penqrof namuslu, zəhmətkeş, tez-tez şirin xəyallar quran, bir əkinçi ruhuna malik insan kimi təsvir olunur. Sayres Smit, Gedeon Spilet, Penqrof, Herbert və Nab insanlardan üz döndərən, əsl azadlığı cəmiyyətdən kənarda, okeanların dərinliklərində axtaran Kapitan Nemonun belə qəlbində insanlara qarşı mərhəmət və şəfqət hissi oyatmağı bacarırlar.
Onların hər biri öz işlərinin ustasıdır. Sayres Smit mükəmməl bir ixtiraçı, Herbert intizamlı, nümunəvi bir şagirddir. O, məktəbdə aldığı bilgi vasitəsilə bir çox heyvan və bitki növlərini asanlıqla bir-birindən ayıra bilir.
Gedeon Spilet ən yaxşı jurnalist, Nab isə ağasına heç bir vəchlə sarsıdıla bilməyən bir sədaqətli nökərdir. Quldarlığa nifrət edən edən Sayres onu azad etsə də, o bir an da olsa ağasından ayrılmır, ağası üçün özünü hətta oda belə atmağa hazırdır.
Jül Vernin böyük məhəbbətlə təsvir etdiyi Sayres Smit öz ixtisasını və bununla bağlı olan bir çox sahələri dərindən bilən bir mühəndisdir. Kolonistlər bütün işlərdə mühəndisə arxalanır, onunla fəxr edirdilər. Bu təvazökar insan isə "Sən özün də bu işi bacarardın", -deyərək özünü yoldaşlarından heç vəchlə üstün olmadığını deyir. O, ən sadə bir alətlə belə özlərinin adada, yoxsa qitədə olduqlarını təyin edə bilir. Bu isə Jül Vernin böyük istedadından və humanizmindən irəli gəlir. Məhz bu biliklər ona dünya şöhrəti gətirir.
Sayres Smit yüksək təhsil görmüşdüsə də, bir çox müşkülləri həll edə bilirsə də, bəzən təbiət qüvvələri qarşısında öz acizliyini etiraf edir. O, Penqrofa "Dostum Penqorf, adamlar nə qədər alim və qüdrətli olsalar belə burada heç bir şeyi dəyişdirməyi bacarmazlar", - deyir.
Heyvandarlıq
Heyvandarlıq — səmərələrindən faydalanan heyvanların daha qısa müddətdə daha çox səmərə verməsini təmin etməyə istiqamətli, əhəmiyyətli bir fəaliyyətdir.
İnkişaf etməkdə olan ölkələrin çoxunda malçılıqda heyvan başına səmərə aşağıdır. Buna əks olaraq inkişaf etmiş ölkələrdə baxım, bəsləmə və islah mövzularındakı davamlı inkişaf sayəsində heyvan başına alınan səmərə davamlı artmaqdadır.