cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İohann Kepler
Həyatı
İohann Kepler Veyl-der-Ştadtda kasıb protestant ailəsində anadan olmuşdur. Monastır məktəbini, Tübingen akademiyası nəzdində ruhani seminariyasını və Tübingen akademiyasını bitirmişdir. Həmin məktəbin astronomiya müəllimi onu dünyanın heliosentrik sistemi ilə tanış etmişdir. 1594-cü ildən Qras Universitetində riyaziyyat və astronomiyanı tədris etmişdir. İlk əsərini ("Kainatın sirri") burada 1596-cı ildə yazmışdır. Dini təqiblərə görə Praqaya Tixo Bragenin yanına köçmüş, onun vəfatından (1602) sonra isə imperator II Rudolfonun yanında işləmişdir. Burada teleskopla bağlı "Dioptrika" (1611) əsərini yazmış, Bragenin müşahidələrində və Marsın hərəkətindəki qanunauyğunluqları öyrənmiş və Kepler qanunlarının ilk ikisini kəşf etmişdir. O, bu qanunları 1609-cu ildə yazdığı "Yeni astronomiya" kitabında qeyd etmişdir. Keplerin Mars üzərində kəşf etdiyi qanunlar əksər planetlər üçün doğru oldu. Onlar Günəş və Ay tutulmalarını vaxtından əvvəl təyin etməyə imkan verirdi. Lakin dini dünyagörüşünə zidd olduğu üçün Vatikan bu kitabı qadağan olunmuş kitabların sırasına daxil etdi. Keplerin son böyük əsəri 1627-ci ildə yazdığı "Rudolf cədvəlləri" idi. Bu cədvəl planetlərin vəziyyətlərinin dövrünə görə əvvəlcədən dəqiq hesablamalara imkan verirdi.
1611-ci ildə Keplerin həyat yoldaşı və üç uşağı xəstələnib ölmüş, anası isə sehrbazlıqda təqsirləndirilib həbs edilmişdir. Yalnız altı ildən sonra anasına bəraət qazandıra bilən Kepler bu dəfə də Otuzillik müharibənin (1618–1648) başlaması ilə Ulma qaçmağa məcbur olmuşdur. 1628-ci ildə ehtiyac üzündən ordu sərkərdələrinin birinin yanında astroloq kimi işləmiş və maaş verilməsi qərarını almaq üçün Regensburqa gedərkən yolda xəstələnib ölmüşdür.
Dini baxışları
Astronomiya elminin qurucusu olan Kepler planetlərin hərəkətlərini, günəş sisteminin uzaqlığını hesablayan və ulduzların hərəkət xəritəsini göstərən ilk astronomik təqvimi nəşr etmişdir. Kepler eyni zamanda kainatın Tanrı tərəfindən yaradıldığına inanmışdır. Elm ilə məşğul olmağının səbəbini soruşanlara Keplerin cavabı "Tanrının əsərlərindəki ləzzəti dadmaq üçün" olmuşdur. Tanrının yaratdığı hər şeydə özünü göstərdiyinə inanan Keplerin həyatı araşdırılsa, kainatda ilahi dizaynın var olduğuna inanan bir insanın elmi işlərində nə dərəcə müvəffəqiyyətli olduğu görülər. Kepler "ağ ayıları və ağ qurdları Şimalın qarlı bölgələrinə göndərən kimdir? Ayıların, balinaların və qurdların bəslənməsi üçün, quşların yumurtalarını da onlarla birlikdə orada saxlayan kimdir?" deyə soruşduğu zaman cavabı özü belə cavablandırmışdır: "Bizim Tanrımızdır, O ən böyükdür, O üstündür və Onun ağlı sonsuzdur". Kepler sözlərini bu şəkildə davam etdirmişdir: "Tanrını anlamaq üçün sahib olduğunuz bütün duyğularınızı istifadə edin".
Sudanda toqquşmalar (2023)
Sudan Silahlı Qüvvələrinə rəhbərlik edən ölkənin faktiki lideri Abdel Fattah al-Burhan və Çevik Dəstək Qüvvələrinin komandanı Mohamed Hamdan Dagalo arasında Sudan televiziyasının qərargahına, Prezident Sarayına, Xartum Beynəlxalq Hava Limanına və ordu rəisinin rəsmi iqamətgahına nəzarət etmək uğrunda şiddətli döyüşlər baş verib. Hər iki tərəf sözügedən obyektlərdəki nəzarətin özlərinə aid olduğunu elan ediblər.
BMT-nin Ümumdünya Ərzaq Proqramının (ÜƏP) üç əməkdaşı Sudanda xüsusi təyinatlı qüvvələrlə ordu birləşmələri arasında toqquşmalar zamanı həlak olub. Bunun ardınca Ümumdünya Ərzaq Proqramı xüsusi təyinatlı qüvvələrlə ordu birləşmələri arasında toqquşmaların davam etdiyi Sudanda fəaliyyətini dayandırıb.
Arxa plan
Sudanın etnik və dini müxtəlifiliyi ölkədə hər zaman silahlı toqquşmaların baş verməsinə zəmin hazırlamışdır. Qiymətli resuslara nəzarət üzərində başlayan ilk toqquşmalar oturaq fermerlər və köçəri çobanlar arasında baş vermişdir. Kənd təsərrüfatı Sudan iqtisadiyyatında və gündəlik həyatında mühüm yer tutmaqdadır.
Mərkəzi hökumətlə cənub bölgələri arasında baş vermiş iki vətəndaş müharibəsində 1.5 milyon insan həlak oldu. Darfur bölgəsində davam edən münaqişə isə iki milyon sudanlının evlərini itirməsinə səbəb olmuş, 200 minə yaxın şəxs isə həlak olmuşdur. 1956-cı ildə müstəqillik əldə etdikdən sonra, Sudanda on beşdən çox hərbi çevriliş həyata keçirdi və hakimiyyətə gətirilən siyasətçilərin arxasında isə həmişə hərbi xuntalar dayanmışdır.
15 aprel
thumb|right|320px|Toqquşmaların ilk baş verdiyi yerlərdən olan Xartum Beynəlxalq Hava Limanı ÇDQ tərəfindən zəbt edilib. 2023-cü ilin 15 aprel tarixində Dagalonun rəhbərlik etdiyi Çevik Dəstək Qüvvələrinin üzvləri Sudan Silahlı Qüvvələrinin Xartum şəhərində yerləşən müxtəlif hərbi bazalarına qəfil hücuma başlayıb.. Saat 12:00-da (Mərkəzi Afrika vaxtı ilə) ÇDQ qüvvələri Xartum Beynəlxalq Hava Limanı, Merove Hava Limanı, El Obeid Hava Limanı və Sobadakı bazanı ələ keçirdiklərini iddia ediblər. Günortadan sonra ÇDQ və Sudan Silahlı Qüvvələri arasında Prezident sarayı və Əl-Burhanın iqamətgahına nəzarət uğrunda şiddətli döyüşlər baş verib və hər iki tərəf sözügedən obkyektlərə nəzarəti ələ keçirdiklərini elan ediblər.
Toqquşmaların şiddətlənməsini və təhlükəsizlik tədbirlərini əsas gətirən Sudan hökuməti ölkədəki bütün hava limanlarının bağlandığını açıqlayıb. Sudan Hərbi Hava Qüvvələri ÇDQ-nin Xartumdakı mövqelərinə hava zərbələri endirib. Həmin gün şəhərin müxtəlif yerlərində artilleriya atəşi eşidilib və səslər Xartum Beynəlxalq Hava Limanı istiqamətində daha şiddətli formada qeydə alınıb.
Sudanın Dövlət Televiziyası olan Sudan TV-nin mərkəzi ofisində də silah səsləri eşidilib, hətta səslər xəbərlər buraxılışının axşam efiri zamanı da canlı yayımda öz əksini tapıb. Ölkədə baş verən hadisələrlə bağlı məlumat verməyə çalışan aparıcının yayımı yarımçıq kəsilib. Hadisə şahidlərinin verdiyi məlumata görə Sudan TV-nin mərkəzi binasına ÇDQ qüvvələri tərəfindən hücum edilib və ehtimal olunur ki, onlar mümkün hərbi çevriliş haqqında bəyanəti telekanal efirindən vermək istəyiblər. Xartumdakı əsas körpülər və yollar bağlanıb, nəzarət-buraxılış məntəqələri yaradılıb. ÇDQ Xartumun cənubuna gedən bütün yolların bağlandığını iddia edib.
Flightradar24-ün məlumatına görə, Xartum Beynəlxalq Hava Limanında Səudiyyə Ərəbistanının, Badr Hava Yolları və SkyUp Hava Yollarına aid bir çox təyyarənin zədələndiyi bildirilir. Səudiyyə Ərəbistanı daha sonra təsdiqləyib ki, təyyarələrindən biri olan Airbus hava limanında havaya qalxmazdan əvvəl atəşə tutulub və bütün sərnişinləri, ekipajı və əməkdaşlarını Səudiyyə Ərəbistanının Xartum şəhərindəki səfirliyinə təxliyə edilib. Xartum Beynəlxalq Hava Limanının əsas istifadəçilərindən olan Misir Hava Yolları və Qatar Airways Sudana olan bütün uçuşların dayandırıldığını elan ediblər.
Həmin gündə digər ərazilərdə baş vermiş toqquşmalar
Şimali Darfur əyalətinin paytaxtı Əl-Fəşirdə də toqquşmalar baş verib, Nyala hava limanı atəşə tutulub. Əl-Fəşirdə hava limanını və digər binaları ələ keçirməyə çalışan Çevik Dəstək Qüvvələri və Sudan Ordusu arasındakı toqquşmalarda yüngül və ağır silahlardan istifadə edilib. ÇDQ mənsubları hava limanını və Əl-Fəşirdəki Siqnal Korpusu və Tibb Korpusunun qərargahını ələ keçirdiklərini iddia ediblər. Toqquşmalar
Mərkəzi Darfurdakı Zalingey yaşayış məntəqəsində də baş verib. Günün sonunda Sudan Silahlı Qüvvələrinin rəsmisi iddia edib ki, Ağ Nil, Gedaref, Kassala, Nyala, Port Sudan, Kadugli, Damazin və Kostidəki Çevik Dəstək Qüvvələri təslim olub, onların Taiba və Sobada düşərgələri tamamilə məhv edilib.
16 aprel
Xartum Dövlət Təhlükəsizliyi Komitəsi vətəndaşların həyatını və onların əmlakını qorumaq üçün 16 aprelin rəsmi tətil olaraq elan edildiyini açıqlayıb. Saat 13:30 radələrində (CAT) Sudan Silahlı Qüvvələri bir General-mayor və Briqada generalının xilas edildiyini, Merove hava limanında bir çox ÇDQ zabitinin həbs edildiyini və hava limanına ordunun nəzarət etdiyini elan edib. Silahlı Qüvvələrini verdiyi bir digər açıqlamaya görə ÇDQ mənsubu olduğu ehtimal edilən bir çox döyüşçü könüllü formada təslim olub və Sudan Silahlı Qüvvələrinə qarşı döyüşmək istəmədiklərini bildiriblər. Sudan Silahlı Qüvvələrinin gün ərzindəki digər bir açıqlamasına görə Moreve hava limanında Misir Silahlı Qüvvələrinə mənsub zabit və əsgərlərin əsir alınmasından sonra ÇDQ qüvvələri həmin hava limanından qaçıb.
Sudan telekommunikasiya tənzimləyicisinin müvafiq əmrindən sonra telekommunikasiya provayderi MTN ölkə daxilində internet xidmətlərini dayandırıb. Sudan TV də yayımlarını tamamilə dayandırılı və yerli xəbər saytı milli yayımçının baş qərargahında qarşıdurmaların baş verdiyini və Sudan TV-nin əsas yayım bazasının bombalandığını bildirib. Reuters Xartumdakı mənbələrinə əsasən bildirib ki, hakimiyyət ÇDQ qüvvələri tərəfindən planlana yayımın qarşısını almaq üçün yayımları kəsib. Sudan Dəmir Yollarının obyektlərində də tətillər qeydə alınıb.
Byörn Maqnusson Senslen
Byörn Maqnusson Senslen — İslandiya alimi və siyasətçisi. Altinq üzvü, İslandiya Universitetinin ilk rektoru və oradakı İslandiya dili və mədəniyyəti professoru idi.
Həyat və karyera
Byörn M. Senlsen, East Hunavatnssysladaki Pingeyrar kənd təsərrüfatında anadan olmuşdur. Atası Magnús R. Senlsen (1810 – 1860) Alingi bölgəsində təmsil etdi; anası Ingunn Jónsdóttir Ólsen (1817 – 1897) idi. 1869-cu ildə Reykyavik məktəbini bitirdi və səhhəti ilə əlaqədar təhsilindəki fasilədən sonra 1872-ci ildə Kopenhagenə getdi və 1877-ci ilin yazında Kopenhagen Universitetindən dil və tarix üzrə magistr dərəcəsini qazandı. 1878-ci ildə dövlət vəsaitlərinin köməyi ilə İtaliya və Yunanıstana təhsil səfəri etdi. O, daha sonra run əlifbası tezisi ilə 1883-cü ildə, Kopenhagen Universitetinin doktorluq dərəcəsi aldı.
1879-cu ildə Reykyavik məktəbində köməkçi müəllim oldu; 1895-ci ilin yayında orada rektor oldu. 1904-cü ilin yazında o işdən təqaüdə çıxdı və eyni zamanda professor adı verildi; daha sonra vaxtını ilk növbədə İslandiya ədəbiyyatı və tarixini öyrənməyə həsr etməyə başladı. Bu, İslandiyanın ev qaydasına çatdığı il idi və ehtimal ki, bu sahələrdə milli təqaüdü artırmaq bir vəzifə kimi görünürdü.
1905–1908-ci illərdə Danimarka Kralı altında olan Alþingi üzvü idi, Hannes Hafstein hökumətində Ana Qayda Partiyasını təmsil etdi. 1911-ci ildə İslandiya Universiteti qurulanda orada İslandiya professoru oldu və eyni zamanda 1911–1912-ci illərdə ilk rektor vəzifəsini icra etdi. 1911-ci ildə Oslo universiteti, 17 iyun 1918-ci ildə İslandiya Universiteti tərəfindən fəxri doktorlara layiq görülmüşdür. 1894 – 1900 və 1909 – 1918-ci illərdə İslandiya Ədəbi Cəmiyyətinin prezidenti idi; Reykyavik və Kopenhagen filialları işlədiyi müddətdə İslandiyada birləşdirildi. 1895–1919-cu illərdə Jón Sigurðsson vəsiyyəti üçün paylama komitəsində idi. Danimarka Kral Elmlər Akademiyası və Məktublar və digər öyrənilən cəmiyyətlərin fəxri üzvü idi.
İslandiya ədəbiyyatı və tarixinə dair çoxlu yazı yazdı. Finnur Jonson bir izahatında ən yaxşı əsərlərinin Sturlunga dastanının və Landnámabók'un araşdırmalarının olduğunu, lakin Gunnlaugs dastan və Snorri Sturluson haqqında Egils dastanının müəllifi olduğu məqalələrinin də diqqətəlayiq olduğunu söylədi. Ayrıca, Eddic şeirləri üçün İslandiya mənşəyini pozan iki məqalə yazdı, "Hvar eru Eddu-kvæðin til orðin?" və "Svar til dis Finns Jónssonar" və İslandiyanın dönüşümünün və Norveç kralı üçün təqdim edilməsinin araşdırmaları.
Ölümündən altı ay əvvəl 1918-ci il 3 iyul tarixində professorluqdan istefa etdi. Heç evlənmədi.
Aşıq Bəhram Həsənov
Aşıq Bəhram Həsənov (tam adı: Bəhram Alı oğlu Həsənov) — Azərbaycan aşığı, Qazax Müəllimlər Seminariyasının məzunu.
Həyatı
Aşıq Bəhram 1918-ci ildə Qazaxın Daş Salahlı kəndində anadan olmuşdur.
Ustadları Qərbi Azərbaycanın Basarkeçər rayonundan Aşıq Hümbət və Aşıq Sadıx olmuşdur
Bir çox qoşma, divani və təcnisləri var.
Aşıq Bəhram 1991-ci il aprelin 11-də vəfat edib.
Etibar Məmmədov
Etibar Səlidar oğlu Məmmədov — Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasının qurucusu və ilk sədri, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I çağırış deputatı.
Həyatı
Etibar Məmmədov 1955-ci il aprel ayının 2-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1972-ci ildə ADU-nun Tarix fakültəsinə daxil olur. Universitetdə təhsil alarkən gizli dərnəklərdə fəaliyyət göstərib, Cənubi Azərbaycan məsələsi ilə bağlı universitetin divar qəzeti üçün məqalə yazıb və bu yazıya görə universitetdən xaric edilir.
Bitirdiyi universitetdə müəllim kimi fəaliyyətə başlayan Etibar Məmmədov 1985-ci ildə "Rus çarizmi və Ali müsəlman silki XIX əsrdə" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək tarix elmləri namizədi dərəcəsi alıb.
Ailəsi
Etibar Məmmədov 1986-cı ildə ailə həyatı qurmuşdur. İki oğlu, bir qızı var.
Qardaşı Eldar Məmmədov 29 mart 2010-cu ildə vəfat edib.
Xəlifə Altay
Həyatı
Çində inqilab zamanı Altayda qazaxların hüquqları uğrunda mübarizəyə qoşulmuşdur. Çin Xalq Respublikası qurulduqdan sonra mühacirətə getməyə məcbur olmuşdur. 1954-cü ildən bəri Türkiyədə yaşayıb, orada qazax diasporuna rəhbərlik edib.
Etibar Məmmədov
Ailəsi
Oğlu Ayxan Etibaroğlu AMİP Gənclər Təşkilatının sədridir.
Xəlifə Altay
Həyatı
Altay Xəlifə Sintszyandan qaçqın düşdüyü zaman mühacirətdə qazaxların bu köçü və qazax mədəniyyəti haqqında yazıb yaradır. Bir müddət Türkiyədə yaşayır, sonra Qazaxıstana köçür. Türkiyədə olduğu müddətdə Xəlifə Altay qazax mədəniyyətinin yayılmasına çalışır. O, diaspora fəaliyyətində nəinki, Qazaxıstanda yaşayan qazaxları, Çin və Monqolustanda yaşayan həmyerlilərinin hüquqları uğrunda mübarizə aparır. Doğulandan qürbəttə yaşamasına baxmayaraq, qazax dilini unutmur və yaradıcılığını doğma dilində inkişaf etdirir.
Etibar Məmmədov
Azərbaycan Xalq Cəbhəsində
Etibar Məmmədov siyasi prosesslərə tələbəlik dövründə qoşulmuşdur. Bakı Dövlət Universitetində təhsil alan E.Məmmədov burada gizli dərnəklərdə fəaliyyət göstərib. O, 1988-ci ildə başlamış xalq hərəkatına qoşulmuş və tanınmış simalarından birinə çevrilmişdir. E.Məmmədov AXC-nin təsis konfransında ilk İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.
Xəlifə Altay
Həyatı
Ən böyük arzularından biri Almatıda məscid tikdirmək idi. Altay Xəlifəyə görə həqiqi müsəlman məscidi yalnız ayinlər üçün yer deyil, hər şeydən əvvəl mədəniyyət mərkəzi olmalıdır.
Etibar Məmmədov
Azərbaycan Xalq Cəbhəsində
20 yanvar hadisələrində sonra 25 yanvar 1990-cı il tarixdə Etibar Məmmədov həbs olunaraq Lefortovo həbsxanasına aparılmış və 9 ay burada saxlanlılmışdır. 1–2 noyabr 1990-cı ildə Bakıda, Mərdəkanda Məhkəmə prossesi keçirilir. Etibar Məmmədov Məhkəmə zalından azad olunmuşdur.
Xəlifə Altay
Həyatı
Xəlifə Altay 2003-cü ilin avqust ayında vəfat edib.
Etibar Məmmədov
Azərbaycan Xalq Cəbhəsində
Etibar Məmmədov həbsdən azad olunduqdan sonra seçkilərdə namizəd olaraq iştirak edərək deputat seçilmişdir.
1991-ci ildə Azərbaycan Respublikası Parlamentində Demblokun həmsədri olub. 1991-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti tərəfindən yaradılmış Dövlət Müdafiə Şurasının üzvü olub. "Azərbaycanın Dövlət Müstəqilliyi haqqında" Konstitusiya Aktının həmmüəlifidir. Dövlət müstəqilliyinin tanınması ilə bağlı Türkiyə və Pakistanda olan Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəhbəri olub.
26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir.
Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasında
1991-ci il tarixində Azərbaycan Xalq Cəbhəsi daxilində fikir ayrılıqları yaşanmış və bir qrup şəxs Etibar Məmmədov ətrafında birləşmişdir. Etibar Məmmədov və onu dəstəkləyən bir qrup şəxs yeni siyasi partiya - Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasının Təşkilat Komitəsini yaratmışdır. Bu barədə 15 oktyabr 1991-ci il tarixində Azərbaycan Televiziyası ekranlarından Təşmilat Komitəsinin Bəyənnaması elan olunmuşdur. Növbəti gün isə Etibar Məmmədovun çap etdirdiyi "Millət" qəzetinin sınaq nəşrində məlumat dərc olunmuşdur. Təşkilat Komitəsinə Etibar Məmmədov, Şadman Hüseyn, Nazim İmanov, Vilayət Quliyev, Eldar Salayev, şair Məmməd Araz kimi şəxslər də olmuşdur.
Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası Təşkilat Komitəsi 3 iyul 1992-ci il tarixinə qurultay çağırmışdır. 3 iyul 1992-ci il tarixində Bakıda, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının binasında partiyanın Təsis Qurultayı keçirilmişdir. Qurultayın ilk günündə prezident Əbülfəz Elçibəyin təbrik məktubu oxunmuşdur.
Qurultayın 2-ci günündə Etibar Məmmədov öz şəxsi qəzeti olan "Millət" qəzetinin partiyanın rəsmi mətbuat orqanı olduğunu elan etmişdir. Nizamnaməyə əsasən partiya sədrliyinə namizədlər elan olunmalı və namizədlər sədr seçiləcəyi təqdirdə təyin edəcəkləri müavinləri açıqlamalı idilər. Qurultay iştirakçılarının təklifi ilə sədrliyə Etibar Məmmədov namizəd olmuşdur. Qurultaya nümayəndə seçilən 503 nəfərdən qurultayda 486-sı iştirak etmişdir. Onlardan 421 nəfəri seçkilərdə iştirak etmiş, tək namizəd olan Etibar Məmmədov lehinə 419 səs, əleyhinə isə 3 səs verilmişdir. Sədr müavinliyinə namizəd Nazim İmanovun lehinə 416 səs, əleyhinə isə 5 səs verilmişdir. Beləliklə Etibar Məmmədov Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasının sədri, Nazim İmanov isə sədrinin müavini seçilmişdir.
1995–2000-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi I çağırışının üzvü olub.
Həcər (ad)
Həcər — qadın adı.
Azərbaycan SSR hökuməti (1963–1967)
1963–1967-ci illər Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının hökuməti — Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VI çağırışının birinci sessiyasından sonra formalaşdırılmış tərkibi. 30 mart 1963-cü ildən Azərbaycan SSR Ali Sovetinin VII çağırışının birinci sessiyasınadək, yəni 5 aprel 1967-ci ilədək fəaliyyət göstərmişdir.
Hökumət kabinetinin fəaliyyət müddəti ərzində vəfat etmiş kabinet üzvləri — Əlirza Bayramzadə.
Kilas Məhəmmədov
Kilas Məhəmmədov — XIX əsr Azərbaycan şairi və aşığı. Dağıstan azərbaycanlılarının (Tərəkəmə) fərdi (müəllif) poeziyasının banilərindən biri hesab olunur.
Bioqrafiya
Kilas Məhəmmədov Velikənd kəndində imkanlı ailədə anadan olub və dünyavi təhsil alıb. Uşaq ikən qoyun otarır, valideynlərinə kömək edirdi.
O, aşıq Camal Dəliçobanlı ilə dost olub, ona şeirlər həsr edib. O, kiçik yaşlarından şeir yazmağa başlayıb, tezliklə bölgədə tanınmış aşıqlardan birinə çevrilib.
Onun rahatlığı və xoş niyyəti haqqında əfsanələr var. Şayiələrə görə o, Məhəmmədovlara miras olaraq qalan torpaqları yoxsul kəndlilərə paylayıb.
Yaradıcılığı
O, tez-tez Azərbaycanda keçirilən aşıq yarıəşmalarında iştirak edir və bu yarışlarda qalib gəlirdi. Bunun sayəsində ona ustad-aşıq adı verilir. Kilas sözün tam mənasında aşıq olmasa da, digər sələfləri kimi saz ifaçılığı sənətinə yiyələnmədiyindən, şeirlərini aşıq üslubunda, qoşma formasında yazmışdır. Kilas bundan öz yaradıcılığında məharətlə istifadə edir, poeziya dilini beləcə parlaq, şirəli, xalqa yaxın və başa düşülən edir. O, öz növbəsində Kilas misralarından çoxlu hikmətli kəlamlar xalq arasında atalar sözü, məsəl və xalq deyimi şəklində mövcuddur.
Love Berry
– Tokuma Shoten nəşriyyatı tərəfindən Tokioda nəşr olunan Yaponiya dəb jurnalı. Jurnal yeniyetməliyə yenicə daxil olmuş və ya yeniyetməliyin orta yaşlarında olan qızlar üçün nəzərdə tutulub. Jurnal üçün işləyən modellər "LoveBerrina" adlandırılır. Jurnal çox vaxt qısaca LB kimi tanınır.
Norbulinka
Yay və payız aylarında Norbulinka da daxil olmaqla Tibetdəki parklar rəqs, mahnı, musiqi və şənliklərlə əyləncə mərkəzlərinə çevrilir. Norbulinkada hər il "Qatıq Festivalı" keçirilir.
Love Berry
Tarixi
"Love Berry" jurnalının ilk buraxılışı 1 dekabr 2001-ci ildə işıq üzü görmüşdür və aylıq olaraq Tokioda yayımlanırdı. 5 dekabr 2011-ci ildə rəsmi saytda jurnalın artıq nəşr olunmayacağı açıqlanmışdır. Jurnalın son buraxılışı 1 fevral 2012-ci ildə nəşr olunmuşdur. 25 dekabr 2015-ci ildə yenidən yayımlanmağa başlamışdır.
Norbulinka
1950-ci ildə Tibetin işğalı zamanı saray kompleksindəki bir sıra binalara ziyan dəyib. Binaların təmiri, bağların və göllərin bərpası kimi yenidənqurma işləri 2003-cü ildə ÇXR hökumətinin təşəbbüsü ilə həyata keçirilib.
Həmçinin bax
Potala sarayı
Fabio Kvalyarella
Fabio Kuagliarella — İtaliyalı peşəkar futbolçu, "Sampdoriya" klubunun hücumçusu və kapitanı.
Bioqrafiya
Fabio İtaliyanın cənubunda, Neapol yaxınlığında bir kiçik şəhərdə doğulub. Özunun müsahibələrində dediyinə görə, uşaqlıqdan Dieqo Maradonanın azarkeşi olaraq futbola başlayıb.
Karyerası
Peşəkar futbol karyerasına 1999-cu ildə Torino klubunda başlayıb. Bu vaxta qədər 2 il Torinonun gənclər komandasında oynayıb.
Komanda
"Torino"
"Fiorentina"
"Yuventus"
İmarətxana
İmarət və ya İmarətxana — Osmanlı İmperiyası dövründə yoxsullara kömək etmək üçün yaradılmış xeyriyyə təşkilatlarıdır. Başlanğıcda, imarətxanalarda; ətraf ərazilərdən şəhərə gələn, səyyahlara, kasıblara və imkansızlara ərzaq, tibbi və geyim köməyi edilirdi. Daha sonra imarətxanalar yalnız yemək verilən yerlərə çevrilmişdirlər.
Demək olar ki, hər sosial kompleksdə bir imarətxana mövcud idi. Ümumiyyətlə düzbucaqlı plan üzərində qurulmuş imarətxanalarda, ortada üstü açıq bir həyət, həyətin ətrafında; Mətbəx, soba, yemək otaqları və müdirlərin otaqları yerləşirdi. İmarəti meydana gətirən hissələr yerli ehtiyaclara görə azaldılır və ya çoxaldılırdı. Misal üçün; II Bəyazidin İstanbulda tikdirdiyi imarətxanada ən çox məscid və mətbəx hissələrin diqqət verilirdi və xəstəxanası yox idi. Ancaq 1486-cı ildə Ədirnədə tikilən imarətxanada yerli xalqın istəyi ilə xəstəxanaya ən böyük əhəmiyyət verilmiş, məscid və mətbəx ikinci sırada qalmışdır.
Fatih Sultan Məhəmməd tərəfindən tikilən Fateh İmarətxanasının kitabəsində imarətxananın vəzifəsi: "Bir şəhərdən digərinə gələn qonaqlar üç gün müddətində imarətxananın yataq otaqlarında yata bilər, imarətxananın mətbəxindən yeyib içə bilər; və heyvanı imarətxananın axurunda "karvansarayında" bəslənilə bilər, ancaq qonağın qonaqlığının üç gündən çox olmayacağı üçün üç gündən sonra sərbəst buraxılmalıdır…" formasında göstərilmişdir.
Maya Soetoro-Ng
Maya Kassandra Soetoro-Ng - 15 avqust 1970-ci ildə Cakartada (İndoneziya) anadan olub. ) ABŞ-nin 44-cü Przezidenti Barak Obamanın ana bir, ata ayrı bacısıdır. Əvvələr orta məktəbdə tarix müəllimi idi, hal-hazırda Havay Universitetinin müəllimidir.
Benitaqla
Benitaqla — Almeriya vilayətinin bələdiyyəsi.
Ərazisi
Benitaqla bələdiyyəsinin ərazisi 7 km2-dır.
Maya Soetoro-Ng
Uşaqlığı
Maya və Barak bir neçə il birlikdə İndoneziyada və Havay adalarında yaşamış, sonradan anası Barakı Havay adalarında ata-anasının yanında qoyaraq Maya ilə birlikdə İndoneziyaya getmişdir. 1980-ci ildə onun valideynləri ayrıldıqdan sonra atası ikinci dəfə ailə qurur. Onun o ailədən Yusuf Aci Soetoro (1981) adlı qardaşı və Rahayu Nurmaida Soetoro (1984) adlı ögey bacısı vardır.
Benitaqla
Əhalisi
Benitaqla bələdiyyəsinin əhalisi 65 nəfərdir.
Maya Soetoro-Ng
Uşaqlığı
O Nyu-Yorkdakı Barnard Kollecinin məzunudur. Həmçinin Nyu-York Universitetinin dil tədqiqatı və ingilis dili üzrə magistridir. Havay Universitetinin beynəlxalq müqayisəli təhsil problemləri üzrə magistridir.
Maya qardaşı Barak ilə dot münasibətlərindən çox danışır, baxmayaraq ki, bir müddət bir-birindən uzaq yaşayıblar. Onların Havayda yeni il bayramını ailələri ilə birgə keçirməyi xoşladıqlarını qeyd edir.
Fəaliyyəti
thumb|left|Maya Soetoro-Ng [[ABŞ Demokrat Pariyasının Denever şəhərində 2008-ci ildə keçirilən qurultayının birinci günündə çıxışı zamanı]] Maya anası və qızı Suheyladan həvəsləndiyi və 2011-ci ildə çap etdirdiyi Aya pilləkan kitabının müəllifidir. O həmçinin bildirib ki, ali məktəblərdə münaqişələrin qarşısının alınması yollarından bəhs edən kitab üzərində işləyir.
O əvvəlcə Havaydakı qızlar məktəbində və məktəb laboratoriyasında tarix müəllimi işləyir. Həmçinin Havay Universitetinin axşam çöbəsində təhsilini davam etdirir. Ondan əvvəl isə 1996-2000-ci illərdə Nyu0York məktəblərinin birində tədris layihəsində iştirak edir.
2009-cu ildə Soetoro-Ng anasının disertasiyası əsasında Hər şeyə rəğmən yaşamaq:İndoneziyada sənaye kəndi adlı kitab çapına kömək edir. Ona ön söz yazır və Amerika Antropoloji Assosiasiyasının illik yığıncağında onun təqdimatını keçirir. Son dövrə qədər o Şərq-Qərb təhsili problemləri üzrə mütəxəssis və Havay Universitetinin dosenti idi.
Tədqiqat mövzusu
Soerto-Ngnin Havay Universitetində doktorluq tədqiqat mövzusu dərs dediyi İndoneziya beynəlxalq məktəbi ilə Nyu-York məktəblərinin tədris sistemlərinin müqayisəsidir. O dissertasiyasında hər iki məktəbin müəllim və tələbələrinin sorğusunu keçirərək keyfiyyət fərqini tapamağa çalışır.
Barak Obamanın seçki kampaniyasında iştirakı
2007-ci ilin may ayında Maya qardaşının seçki kampaniyasında iştirak edəcəyini bəyan edir və bunun üçün iki aylıq məzuniyyət götürür. Maya Soetoro-Ng 2008-ci ildə ABŞ Demokrat Partiyasının qurultayında çıxış edir və orada qardaşının həyatı barədə məlumat verir və partiya fəaliyyətinə Asiya-Amerika gücü də gətirir.
Şəxsi məlumatlar
2003-cü ildə Maya Ontarioda yaşyan çin əsilli kanadalıya ərə gedir (吴加儒). Onun əri hal-hazırda ABŞ vətəndaşıdır, Havay Universitetinin Kreativ Media Akademiyasının dosentidir. Onların iki qızı var: Suheyla və Savita. Əri Konrad-Ng Smitson İnstitutunun Asiya proqramında 2009-cu ilin ən yaxşı alimi elan edilib.
Soetoro-Ng özünü "fəlsəfi buddist" adlandırır." Maya indoneziya, ispan və ingilis dilində sərbəst danışır.
Spayk (TƏİR)
Spayk İsrail istehsalı 4-cü nəsil daşına bilən, atəş aç-unut prinsipi ilə işləyən tank əleyhinə idarəolunan raket kompleksidir (TƏİR). İsrailin "Rafael Advanced Defence Systems" şirkəti tərəfindən istehsal olunur. 2016-cı il məlumatlarına əsasən, Spayk ailəsinə aid təqribən 25,600 raket 25 ölkəyə satılıb ki, bu ölkələrdən biri də Azərbaycan dır.
Raket hədəfi avtonom şəkildə və ya operatorun nişan alması ilə də vura bilir. İkinci halda raketin operator pultuna göndərdiyi videosiqnal əsasında qərar qəbul edilir. Operator artıq havada olan raketin uçuşu korrektə edə bilər. Görünməyən hədəflərə zərbə endirmək üçün raketə əlavə informasiya daxil olmalıdır (məsələn peyk və ya dronlardan).
Variantları
Spayk-SR
"Spayk" ailəsinin ən kiçik nümayəndəsi daşınan "Spayk-SR" (Short range- kiçik məsafə) kompleksidir. Raketin buraxılışı tank əleyhinə qumbaraatanlar kimi çiyin üstündən edilir. Silahın qısa məsafəli versiyası 2012-ci ildə təqdim olunub. Çəkisi 9.8 kq olan bu raket minimum 50 m, maksimum 1.5 km arasında yerləşən hədəfləri məhv etmək üçün nəzərdə tutulub. 2016-cı ilin mayında "Rafael" şirkəti bu silahı özünün ilk xarici müştərisinə satdı.
Spayk-MR
Spayk-LR
Uzun məsafəli versiya. Raketin çəkisi 14 kq, ümumi sistemin çəkisi isə 45 kq-dan azdır. Maksimum atış məsafəsi 4 km olan bu raket əsasən piyada qoşun tərəfindən istifadə olunur və ya yüngül döyüş maşınlarının üzərinə quraşdırıla bilər. Zirehi dəlmə qabiliyyəti 700 mm-dən çoxdur. 2014-cü ilin əvvəllərində "Rafael" şirkəti bu variantın atış məsafəsinin 5 km-ə qaldırıldığını və yüngül helikopterlərə quraşdırmağın da mümkün olacağını açıqladı.
Spayk-ER
Silahın ekstra-uzun məsafəli versiyası. Həmçinin NT-Dandy və ya NT-D olaraq da tanınır. Atış məsafəsi minimum 400 m, maksimum 8 km təşkil edir. Adətən maşınların üzərində quraşdırılan bu sistem digərlərindən daha ağır olması və diametrinin daha böyük olması ilə fərqlənir. Raketin bu variantı piyadalar, yüngül zirehli maşınlar və helikopterlərə quraşdırıla bilər. Raketin çəkisi 34 kq, buraxıcı qurğunun çəkisi 30 kq, helikopter versiyasının çəkisi isə 55 kq-dır. Zirehi dəlmə qabiliyyəti 1,000 mm-dir.
Spayk NLOS
Ultra-uzun məsafəli bu raketin maksimum atış məsafəsi 25 km-dir. Görünüş zonasından uzaqda qalan hədəfləri vurmaq üçün nəzərdə tutulub. Spaykın digər variantlarından nəzərə çarpacaq dərəcədə böyük olan bu variantın ümumi çəkisi təqribən 70 kq-dır. Hədəfi 95% dəqiqliklə vuran Spayk NLOS həm yerdən, həm də helikopterdən atıla bilər. Raketlərdə kumulyativ, yaxud fuqas tipli döyüş başlığından istifadə oluna bilər. Yom Kippur müharibəsi bir daha göstərdi ki, döyüş zamanı idarə olunan taktiki yer-yer tipi raketlərin olması çox vacibdir. Kod adı Tamuz olan ilk variant 1981-ci ildə xidmətə daxil oldu, lakin, 2011-ci ilə qədər ictimaiyyətə təqdim olunmadı.
Mini-Spayk
2 sentyabr 2009-cu ildə Spayk ailəsinin yeni üzvü olan Mini-Spayk təqdim olundu. Əsasən şəhər döyüşləri üçün hazırlanmış bu variantın atış məsafəsi 1.3-1.5 km arasındadır. 2016-cı ildən etibarən bu variantın istehsalı dayandırıldı.
Tətbiqi
Azərbaycan ordusu tərəfindən Aprel döyüşlərində istifadə olunub. 2017-ci ildə Azərbaycan ordusu Qarabağda bir Spayk raketi vasitəsilə Ermənistana aid Osa HHM vasitəsini vurduqdan sonra Ermənistan ordusu cəbhə boyunca bütün zirehli və zirehsiz texnikalarını, o cümlədən HHM vasitələrini 8 km geriyə çəkməyə məcbur oldu.
İstifadəçilər
thumb|330x330px|"Spayk" istifadəçiləri.
Akarapidoz
250px|thumb|right|"Acarapis Woodi Rennie" [[Gənə|gənəsi.]]
Akarapidoz və ya akaroz — yetkin arıların invazion xəstəliyi. Törədicisi "Acarapis Woodi Rennie" gənəsidir. Xəstəlik arılar vasitəsilə yayılır.
Əlamətləri
Arılar qanadlarını aralayıb sürünür, böyrü üstü düşür. qıc olur.
Profilastikası
Baytarlıq-sanitariya tədbirləri, karantin.
Müalicəsi
Metilsalisilat və ya etilsalisilat, çex preparatı benzin-etil-formnat, folbeks, efirsulfonat.
2015-ci ildə Azərbaycan
2015 — Azərbaycanda "Kənd təsərrüfatı İli"
Fevral
thumb|185x185px|[[Davud Kazımov]]
Mart
thumb|186x186px|[[Abdulla Babayev]]
Aprel
thumb|191x191px|[[Ramiz Mirişli]]
May
thumb|178x178px|[[Nicat Feyzullayev]]
İyun
thumb|212x212px|[[Cavad Cavadlı]]
Avqust
thumb|164x164px|[[Tanilə Əhmərova]]
Sentyabr
thumb|140x140px|[[Habil Əliyev]] thumb|184x184px|[[Məmməd Aslan]]
Oktyabr
thumb|187x187px|[[Fuad Xəlilov]]
Noyabr
thumb|140x140px|[[İdris Mehdiyev]]
Frans Cozef Qal
Frans Cozef Qal — alman nevroanotomist, fizioloq və beyindəki zehni funksiyaların işləmə lokalizasiyasının öyrənilməsinin öncüllərindən biri. Nevropsixoloji sahədəki araşdırmaları dövründə böyük səs-küyə səbəb olmuşdur, indi isə "yalançı elm" olaraq adlanır.
Uşaqlıq illəri
Qalın atası zəngin yun taciri və qatı roma katoliki idi. Əslən Lombardiyadan olan bu ailə 100 il idi ki, Tayfenbronda məskunlaşmışdılar. Qalın atası həm də buranın bələdiyyə başçısı idi. Qalın elmi araşdırmaları gənclik illərində başlamışdır. Hələ uşaqkən özü, bacı-qardaşları və sinif yoldaşlarının arasındakı fərqliliklər onu çox düşündürmüşdür. Ona görə, sinif yoldaşlarından birinin irəli səviyyədəki dil bilgisi onun qəribə formalı başı ilə əlaqədardır. Elə bundan sonra beyinə olan marağı artmışdır. Məktəb vaxtında bitki və heyvan növləri yığaraq onları sinifləndirməyi çox xoşlayırdı.
Qırlаr nеkrоpоlu
Qırlar nekropolu — Şərur rayonunun Yuxarı Daşarx kəndində arxeoloji abidə.
Dаşаrхdаn Dizə kəndinə gеdən yоlun ikinci döngəsində yоl gеnişləndirilərkən 1987-ci ildə nəhəng хumlаr tаpılmışdır. Dаğıdılmış хumlаrın içərisində insаn skеlеti və sахsı qаb sınıqlаrı аşkаr еdilmişdir. Хumlаr аrsındаkı məsаfə 1,5-2 mеtrdir. Qırlаrdаn tаpılmış хumlаr аrmudvаri və şаrşəkilli gövdəyə, kiçik yаstı оturаcаğа və gеniş аğızа mаlikdir. Bоğаzsız хumlаrın аğzının kənаrlаrı birbаşа хаricə аçılır. Хumlаrın bəzisi dulus çаrхındа, bəziləri isə əldə hаzırlаnmışdır. Оnlаr хаricdən iki, üç yеrdən еnli rеlyеfli kəmərlərlə əhаtələnmişdir. Hündürlüyü 1,5 mеtr оlаn küplərin gövdəsi оlduqcа gеnişdir. Bəzilərinin ən gеniş yеrdə diаmеtri 80 sm-dir. Nеkrоpоl е.ə. II-b.е.I əsrlərinə аiddir.
Sinqe Kivi
Sinqe Kivi — Estoniyalı tekstil rəssamı, siyasətçi və dövlət xadimi. Estoniya İslahat Partiyasının üzvü. 2019-cu ildən Estoniyanın 14-cü Riyqikoqu üzvü. Keçmiş Estoniya Konqresinin üzvü (1990–1992), Mədəniyyət Naziri (1999–2002), 9-cu və 10-cu çağırış Estoniya Riyqikoqunun üzvü (2003–2005), professor (1997–2000) və Estoniya Rəssamlıq Akademiyasının rektoru rektoru (2005–2005), Tartu İncəsənət Muzeyinin direktoru (2017–2019). Finlandiya Aslanı ordeninin Böyük Xaç Cəngavəri (2001), 4-cü dərəcəli Ağ Ulduz ordeninin cəngavəri (2004), Portuqaliyanın Fəxri Fərman ordeninin komandoru (2006), Belçika Tac Ordeninin komandoru (2008).
Bioqrafiyası
24 fevral 1957-ci ildə Tallinndə anadan olub. Anası Estoniya Folkloru Arxivinin əməkdaşı Urve Buşman 2018-ci il üçün folklorun toplanmasına görə "xalq irsinin hər zaman incə nüanslarına diqqət yetirdiyinə görə" Prezident Mükafatına layiq görülüb.
1975-ci ildə Tallininn Pelqulinnadakı 46 saylı orta məktəbi bitirmişdir. Məktəbdə üzgüçülük, atletika, gimnastika və xalq rəqsləri ilə məşğul olur. 1984-cü ildə Estoniya SSR İncəsənət İnstitutunu toxuculuq və yüngül sənaye məhsullarının bədii dizaynı və modelləşdirilməsi ixtisası üzrə bitirmiş, magistraturaya uyğun dərəcə almışdır.
Chroicocephalus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Sinqe Kivi
Bioqrafiyası
1988-ci ildən Estoniya SSR İncəsənət İnstitutunda dərs deyir. 1997–2000-ci illərdə Estoniya Rəssamlıq Akademiyasının professoru, 1999-cu ildən toxuculuq kafedrasının müdiri, 2002-ci ildən qonaq professor, 2005–2015-ci illərdə Estoniya Rəssamlıq Akademiyasının rektoru olmuşdur. 1987-ci ildən Estoniya Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 1995–1998-ci illərdə İttifaqın vitse-prezidenti, sonra 1999-cu ilə qədər prezidenti olmuşdur.
1990–1992-ci illərdə Estoniya Konqresinin üzvü, Estoniya Qadınlar İttifaqının bərpası üzrə Estoniya Konqresinin təşəbbüs qrupunun üzvü idi.
1999-cu ildə o, Mart Laar hökumətində Mədəniyyət Naziri portfelini alır. Həmçinin Mədəniyyət Məsələləri Şurasının və Estoniya İdman Şurasının sədri olub. Marta Laaranın istefasından sonra o, Siim Kallasın növbəti hökumətində mədəniyyət naziri postunu saxlayıb. Estoniyanın Kultuurkapital dövlət fondunun rəhbəri Avo Viyol tərəfindən dövlət pullarının mənimsənilməsi səbəbindən Siqne Kivi istefa ərizəsi təqdim edir və bu istefa Baş nazir tərəfindən 23 avqust 2002-ci ildə təsdiqlənir.
1998–2006-cı illərdə, 2014-cü ildən indiyədək Estoniya İslahat Partiyasının üzvüdür. 1996–1999, 2002-ci illərdə Tallinn Şəhər Şurasının deputatı olub. 1999-cu ildə yenidən seçilsədə, Mədəniyyət Naziri təyin olunması ilə əlaqədar Tallinn Şəhər Şurasını tərk edib. 2003-cü ildə 2003-cü ildən 9-cu çağırış Riqqikoqu deputatı olub. 2003-cü il parlament seçkilərinin nəticələrinə əsasən, 10-cu Riyqikoquya seçilir. 2003–2005-ci illərdə Mədəniyyət Komissiyasının sədr müavini olur. 2005-ci ildə Estoniya Rəssamlıq Akademiyasının rektoru təyin olunması ilə əlaqədar Riyqikoqudan ayrılır.
26 iyun 2017-ci ildə Tartu İncəsənət Muzeyinin direktoru vəzifəsini icra edir. O, 2019-cu il parlament seçkilərinin nəticələrinə görə, Tartu seçki dairəsindən 14-cü Riyqikoquya deputat mandatı alaraq vəzifəsini tərk edir.
Parlamentin mədəniyyət komissiyasının üzvüdür.
Dağkəndi-i Ülya (Meşkinşəhr)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 58 nəfər yaşayır (13 ailə).
Sinqe Kivi
Bioqrafiyası
2009-cu ildə Avropa Yaradıcılıq və İnnovasiya İli (EYCI) üzrə Estoniyanın səfiri olub. 2019-cu ildən Estoniya Milli Kitabxanasının İdarə Heyətinin üzvüdür.
Estoniyada və xaricdə bir çox sərgilərdə iştirak etmiş, Estoniya mətbuatında məqalələrin müəllifi olmuşdur.
Şəxsi həyat
1995–2011-ci illərdə Estoniya Kukla Teatrının (indiki Estoniya Gənclər Teatrı) baş rəssamı olmuş Kalyu Kivi ilə evli olur. İki oğlu və altı nəvəsi var.
Təhməz Bağırov
Həyatı
1971-ci ildə Gədəbəy rayonunun Nəriman kəndində anadan olub. Orta məktəbi qurtarıb. Fədakarlığı, qoçaqlığı ilə yaddaşlara həkk olunub
Hərbi xidməti
Dağların qızıl qönçələrə bələnməsi Təhməzin ürəyini yerindən oynatdı. Güllər durna qatarına bənzəyirdi. Təhməz istədi güllərin içi ilə addımlasın, amma qıymadı. Həsrət-həsrət güllərə baxdı. Öz-özünə pıçıldadı: “Görəsən, dünyada belə cənnət diyar varmı?” Və birdən yadına Xocalı hadisəsi düşdü. Gözəllik də, dağların görkəmli də Təhməzin yadından çıxdı. Qət etdi ki, hərbi komissarlığa müraciət etsin. Polkovnikə yaxınlaşdı: – Məni döyüş bölgələrinə göndərin, – dedi. Polkovnik bu yaraşıqlı oğlanı xeyli süzüb fikrə getdi. Rəsmi görkəm alıb dedi: – Evinizə gedin, lazım olanda çağıracağıq. Təhməz narazılıq etdi: – Vətən təhlükədədir. Siz məni yoldan qaytarırsınız. Mən Vətənə indi lazımam. Xahiş edirəm məni döyüşən hissəyə göndərəsiniz. Polkovnik əlini Təhməzin çiyninə qoyub qayğılı-qayğılı dilləndi: – Halal olsun sənə, oğul, atanın, ananın çörəyi! Sən igid oğlansan.… Üç gündən sonra Təhməz Ağdərəyə yola düşdü. Burada torpaq da, daş da od tutub yanırdı. Ermənilər Ağdərəni əllərində saxlamaq üçün bütün qüvvələrindən istifadə edir, tankların və piyada döyüş maşınlarının gücündən istifadə edirdilər. Milli ordumuz isə nəyin bahasına olursa olsun Ağdərəni almağı qarşısına məqsəd qoymuşdu. Burada ölüm-dirim müharibəsi gedirdi. Yer-göy lərzəyə gəlmişdi. Təhməzin döyüşdüyü rotanın əsgərləri sol cinahdan düşmənin piyada bölüyünün qarşısında mərdliklə dayanmışdılar. Düşmən əsgərləri hərəkət edə bilmirdilər. Təhməz ön cərgədə döyüşürdü. O, düşmənin başına od-alov yağdırırdı. Yoldaşları hər dəfə: Özünü gözlə, – desələr də Təhməz Ağdərəyə can atırdı. “Qüllənin alınması” əməliyyatı başa çatmaq üzrə idi. Yoldaşlarnı da döyüşə ruhlandırırdı Təhməz. Düşmən snayperi bu çevik, bacarıqlı Azərbaycan oğlunu sıradan çıxartmaq üçün xeyli əlləşdi. Qəfil açılan güllə onun yanar ürəyini əbədilik susdurdu. Az vaxt ərzində neçə-neçə döyüşlərdə iştirak etmişdi. Onun ürəyində nə səngərlərin soyuğu, nə də düşmən güllə-sinə tuş gəlmək vardı. Oddan-alovdan keçib cəsur bir döyüşçü olmuşdu. Ağdərədə qeyrət döyüşündə əbədiyyətə qovuşdu Təhməz. Onun ölüm xəbərinə əzizləri inanmadı… “Belə cəsur oğul ölə bilməz”! – dedilər. “Şəhidlər xiyabanı”nda Gədəbəyin bir igidi də əbədiyyətə qovuşdu. Hər gün məzarı üstünə təzə-tər qərənfillər qoyulur. Həmin güllər Təhməzin nakam ömrünə göz yaşı tökür, ağı deyir. Təhməz 21 il yaşadı. Qalan ömrünü isə gələcək nəsillərə, bugünkü balalara bağışladı. Başını uca tut, Qəhrəman kişi, oğlun Təhməz ölməyib. Torpaqlarımızın azadlığı yolunda şəhid olub. Belə şəhid oğullar isə Vətən, xalq yolunda döyüşdükləri üçün ölmür, əbədiyyətə qovuşurlar!
İrsi
Gədəbəy rayon qəbiristanlığında dəfn olunub.
Warriors (Imagine Dragons mahnısı)
"Warriors" — ABŞ rok qrupu Imagine Dragons tərəfindən bəstələnmiş mahnı. 2014-cü il League of Legends Dünya Çempionatının rəsmi musiqi videosunda istifadə edilmiş, həmçinin 2015-ci ildə FİFA Qadınlararası Dünya Çempionatının rəsmi mahnısı olmuşdur. Bunlardan əlavə, mahnı 2015-ci ildə Survivor Series-in rəsmi mahnısı olmuş, "Diverqent: Insurqent" filmində, USA Network-un "Koloniya" teleserialında və "Ecazkar qadın" filminin son rəsmi treylerində istifadə olunmuşdur. Sinql rəqəmsal şəkildə 18 sentyabr 2014-cü ildə buraxılmışdır.
Musiqi videosu
Mahnı ilk öncə League of Legends-in rəsmi YouTube kanalı vasitəsilə 17 sentyabr 2014-cü ildə paylaşılmışdır. Mahnı və video 2014-cü il League of Legends Dünya Çempionatını reklam etmək xarakteri daşıyırdı.
Ombudsman
Ombudsman – İsveç mənşəli sözdür. Mənası agent və ya sədr deməkdir. Parlament tərəfindən insan hüquq və azadlıqlarının müdafiəçisi kimi səlahiyyət verilən, dövlət funksiyalarının daşıyıcısı olan vəzifəli şəxslərin üzərində birbaşa parlament nəzarətini həyata keçirən, lakin onlar tərəfindən qəbul edilmiş qərarları dəyişdirmək hüququ olmayan, etibarlı və layiqli vəzifəli şəxs başa düşülür.
Şikayətləri qəbul edən rəsmi şəxsə verilən addır. Bütün Avropa (həmçinin digər demokratik ölkələrdə) ölkələrində bu şəxs əhalinin dövlətin nəzarətində olan sahələrdə şikayətinə baxan bir şəxs kimi başa düşülür. Ombudsman Avropa Birliyi ölkələrində yaşayan şəxslərin, qurumların və şirkətlərin haqlarını hər hansı bir pis idarəetmə tətbiq olunması qarşısında qorumaqla vəzifələndirilmiş yoxlama qurumu və şikayət müraciəti olunan yer, yəni məqamdır.
Ombudsman təsisatı
Ombudsman təsisatı nə qanunverici, nə icra, nə də məhkəmə hakimiyyətinə aid olmayan, ilkin öz mahiyyətinə görə dövlətin ali təsisatlarına aid orqandır. Ombudsmanın birinci səciyyəvi əlaməti onun tam müstəqiliyyidir. Dünya təcrübəsinə görə, bu orqan parlament tərəfindən təsis olunur və onun qarşısında hesabat verir.
Ombudsman, funksiyalarını vətəndaşların tələbləri və şikayətləri üzrə öz şəxsi təşəbbüsü ilə həyata keçirir. Ombudsmanın hüquq statusu Konstitusiya və digər hüququ aktlarla müəyyən edilir.
Avropa Komissiyası, Avropa Birliyi Şurası, Avropa Parlamenti, Avropa Ətraf qurumu, Avropa İş Təhlükəsizliyi və Sağlamlıq Qurumu Ombudsmanın araşdıra biləcəyi birlik qurumlarından bəziləridir. Maastricht Anlaşması ilə qurulan Ombudsman pis idarətmə və qeyri-kafi və ya uğursuz idarəetmə, ayrı-seçkilik, hüquqdan sui-istifadə kimi məsələlərdə gələn şikayətləri araşdırır. Avropa Birliyi üzvü olan dövlətlərin vətəndaşları və ya üzv dövlətlərdə yaşayan şəxslər Ombudsmana şikayət edə bilərlər. Ombudsmana çatdırılan şikayətlərin çoxu idarəyə aid gecikmələr, şəffaflıq əskikliyi, ya da məlumat çatdırılmasının rədd edilməsi kimi məsələlərlə bağlıdır. Avropa qurumları ilə vəzifəliləri arasındakı əlaqələr, işçi heyətin işə alınması və rəqabətin fəaliyyəti kimi məsələlər də Ombudsmanın qarşısına qoyulur.
Ombudsman məhkəmələrə göndərilmiş şikayətlərə baxmır. Avropa Birliyi Ədalət Divanı və Bidayət məhkəməsi fəaliyyət sahəsi xaricindədir. Milli, regional və ya yerli idarəetmələrlə əlaqədar şikayətlərin mövzusu Avropa Birliyi ilə əlaqəli olsa da, onlara baxa bilməz. İş yerləri, ya da xüsusi şəxslərlə əlaqədar şikayətlər də vəzifə sahəsi xaricində qalır. Ombudsman şikayət edilən qurumla əlaqə saxlayır, məlumat istəyir və şikayətin aradan qaldırılması üçün üç ay müddət verir. Haqqında şikayət edilən qurum Ombudsmana məlumat verməyə borcludur. Bundan başqa Parlamentə və şikayətçiyə də hesabat verir. Ombudsman Avropa Parlamenti tərəfindən 5 illik müddətə seçilir. Yardımçı katibliyi vardır.
Mərkəzi Strasburqdakı Avropa Parlamentinin binasındadır. Ombudsman tamamilə azad və tərəfsiz işləyir, heç bir ölkə və ya qurumdan məsləhət və ya məlumat almır.
Standart azərbaycanca
Standart azərbaycanca və ya Müasir Azərbaycan ədəbi dili — əsasən Azərbaycan Respublikasında Azərbaycan dilinin standart forması olaraq istifadə edilən dil.
Tarixi
XVI–XVII əsrlərdən etibarən Məhəmməd Füzuli, Qövsi Təbrizi kimi şairlərin əsərlərində Azərbaycan ədəbi dilinin Azərbaycan danışıq dilinə yaxınlaşdığı görülür. Bu tendensiya özünü XVIII əsr şairi Molla Pənah Vaqifin əsərlərində daha açıq şəkildə büruzə verir. Beləliklə, uzun müddət iki Azərbaycan ədəbi dili mövcud olmuşdur. Birincisi, Azərbaycan dilinə əsaslanırdı və əsasən Azərbaycan aşıq sənətində istifadə edilirdi. İkinci Azərbaycan ədəbi dili isə Azərbaycan dili elementləri ilə ərəb və fars dillərinə əsaslanırdı və hüquq ədəbiyyatında, tarixi əsərlərdə və s. istifadə edilirdi. 200px|thumb|left|[[Mirzə Fətəli Axundovun 100 illiyi münasibətilə "Molla Nəsrəddin" jurnalının üz rəsmi]]
Rusiyanın Cənubi Qafqazı ələ keçirməsindən sonra ədəbi dil iki ərazidə inkişaf etməyə başladı: Mərkəzi Təbriz olmaqla İran Azərbaycanında və mərkəzi Şamaxı olmaqla Şirvan tarixi ərazisində. Beləliklə, İran Azərbaycanında nəşr olunan müxtəlif ədəbiyyatlarda (elmi, bədii, dini) bu bölgənin dialekt elementləri, Şirvanda isə Şirvan qrupuna aid dialektik elementlər üstünlük təşkil edirdi. Artıq XIX əsrin ortalarında Bakı və Şamaxı dialektləri əsasında müasir Azərbaycan ədəbi dili formalaşmışdır.
Şimal standartı (Şirvan mərkəzli)
1857-ci ildə Mirzə Fətəli Axundov Azərbaycan dil islahatını təklif etmiş, beləliklə, bir əsr boyunca gərgin şəkildə davam edəcək dil islahatı səylərini başlatmışdır. Dil islahatı ilə bağlı birinci problem əlifba ilə bağlı idi. Azərbaycan ərəb əlifbasında sait səslər çatışmırdı. Məsələn, "oldu" və "öldü" sözləri ərəb əlifbası ilə eyni şəkildə yazılır, sadəcə oxucunun konteksti tutması nəticəsində mətnin mənası anlaşılırdı. Digər bir problem isə Azərbaycan dilində fars və ərəb qrammatik elementlərinin və lüğətinin istifadəsini tənzimləyən normaların olmaması idi. Bu problemdən Osmanlı türk dili də əziyyət çəkirdi. Dil islahatından əvvəl yazıçıların və oxuyucuların doğma Azərbaycan dilindən başqa Quran ərəbcəsini (klassik ərəb dilini) bilməsi və fars dilində səlis danışması tələb edilirdi. Bunun nəticəsində yalnızca sayları az olan, təhsilli elit təbəqə savada malik olurdu.
1870–1880-ci illərində Azərbaycan ədəbi dili bir çox ərəb mənşəli sözlərdən, bəzi ağır ərəb-fars söz birləşmələrindən azad edilmiş və bununla da ədəbi dilin Azərbaycan danışıq dilinə daha nəzərəçarpacaq dərəcədə yaxınlaşdığı formallaşma prosesi başa çatmışdır. Bu prosesin sürətləndirilməsində Mirzə Fətəli Axundovun, Həsən bəy Zərdabinin və başqalarının yaradıcılığı mühüm rol oynamışdır. Həsən bəy Zərdabi "Əkinçi" qəzetində Azərbaycan dilində ilk dəfə olaraq durğu işarələrindən istifadə edərək Azərbaycan dil islahatlarına töhfə vermişdir.
Oktyabr inqilabından sonra, Azərbaycan ədəbi dili standart danışıq dili oldu. Beləliklə, müasir Azərbaycan ədəbi dili qədim Azərbaycan ədəbi dilinin ənənələri və Azərbaycan dilinin dialektlərinin qarışığı əsasında əmələ gəldi. Dialektlər arasında Azərbaycan ədəbi dilinə ən çox təsir edən komponentlər Bakı-Şamaxı dialektləri idi. Bakı-Şamaxı dialekti azərbaycanlıların yaşadığı ərazinin ən güclü siyasi və iqtisadi bölgəsinə məxsus idi.
Cənub standartı (Təbriz mərkəzli)
İranda Azərbaycan dilinin orfoqrafiyasının standartlaşdırılması prosesi 1979-cu ildən "Varlıq" (وارلیق) kimi Azərbaycan jurnal və qəzetlərinin nəşri ilə başlamışdır. Azərbaycandilli alimlər və ədəbiyyatçılar belə işlərdə iştiraka və dil standartının hazırlanması istiqamətində işlərə böyük maraq göstərirdilər. Bu səylər 2001-ci ildə Varlıq qəzetinin təsisçisi Cavad Heyətin sədrliyi ilə Tehranda keçirilən dilçilik seminarları ilə yekunlaşdırılmış və burada standart orfoqrafiya və yazı qaydalarını əks etdirən sənəd ictimaiyyət üçün nəşr olunmuşdur. Bu yazı standartı İranda çap edilmiş rəsmi farsca-Azərbaycan türkcəsi lüğəti ("lugat name-ye Turki-ye Azarbayjani") vasitəsilə qayda halına salınmışdır.
Gündüz (Meşkinşəhr)
Gündüz — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 116 nəfər yaşayır (25 ailə).
Aydın Bayramov (əsgər)
Aydın Bayram oğlu Bayramov — Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Bayramov Aydm Bayram oğlu 1968-ci ildə Gədəbəy rayonunun Arabaçı kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Zamanlı kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra hərbi xidmətə yollanmışdır. 2 il hərbi xidmətdə olmuşdur. O, Gədəbəy rayon Qaçqınlar idarəsində sürücü vəzifəsində işləyirdi. Həmişə hərbiçilərlə əlaqə saxlayır, onlara silah və yemək daşıyırdı. 1993-cü ildə hərbiçilərə sursat daşıyan zaman erməni quldurları tərəfindən atılan güllənin qurbanı olmuşdur. Subay idi.
İrsi
Gədəbəy rayon qəbiristanlığında dəfn olunub.
Litva prezidentlərinin siyahısı
2009-cu ilin ilin 12 iyul tarixindən vəzifəni, Dalya Qribauskayte icra edir.