cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trafalqar meydanı
Dördüncü postament
1841-ci ildə meydanın künclərində 4 postament yerləşdirildi. Onlardan üçü Britaniya dövlət xadimlərinin heykəlləri ilə bəzədildi. Dördüncü postamentdə kral IV Vilyamın atlı heykəlini yerləşdirmək nəzərdə tutulsa da vəsait çatışmazlığı səbəbindən bu baş tutmadı. 1858-ci ildə postamentə vaksinasiyanı kəşf edən alim Edvard Yennerin əsasən ictimai ianələr hesabına yaradılan heykəli yerləşdirildi.
Natrolit
Xassələri
Rəng – qar kimi ağ, rəngsiz, sarımtıl, sarı, qırmızımtıl, kərpici-qırmızı, bəzən qara; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə, ipəyi, sədəf; Şəffaflıq – şəffafdan yarımşəffafadək; Sıxlıq – 2,2-2,26; Sərtlik – 5-5,5; Kövrəkdir; Ayrılma – {110} üzrə tam mükəmməl; Sınıqlar – qeyri-hamar; pilləli, tikanlı; Başqa xassələr– piroelektrik və pyezoelektrik xassələri; yüksək sorbsiya qabiliyyəti; Morfologiya – kristallar: nazik prizmatik, sap şəkilli, sütunvari; İkiləşmə: {110} və {011} üzrə; Mineral aqreqatları: çubuq formalı, radial-şüalı, lifli, torpaqvari, sıx, bəzən bütöv kütlələr, irikristallik bloklar, sferolitlər, kollomorf əmələgəlmələr, kristallik qabıqlar.
Trafalqar meydanı
Dördüncü postament
Lakin o dövrdə çoxluq təşkil edən vaksinasiya əleyhdarlarının etirazları nəticəsində 4 ildən sonra heykəl buradan götürülərək Kensinqton bağlarına köçürüldü. Boş qalan postamentdə kimin heykəlini yerləşdirmək barəsində ortaq razılıq əldə olunmadığı üçün o bu yaxınlaradək boş qalırdı. 1999-cu ildən başlayaraq Kral İncəsənət Cəmiyyətinin təşəbbüsü ilə postamentdə müasir incəsənət ustalarının işləri sərgilənməyə başladı.
İstifadə
Trafalqar meydanı həm də siyasi nümayişlər və ictimai toplantılar üçün istifadə edilir. Hər il Milad bayramı münasibətilə qurulan ölkənin əsas şam ağacı da burada yerləşdirilir. 8 may 1945-ci ildə məhz bu meydanda Vinston Çörçil müttəfiqlərin İkinci dünya müharibəsində Almaniya üzərində qələbə çalması barədə xəbər vermişdir.
Natrolit
Mənşəyi və yayılması
Effuziv süxurların–bazalt və andezitlərin tipik mineralı olub, badamvari boşluqlarda müşahidə edilir. Nefelin və sodalitin hidrotermal dəyişilmə məhsulu kimi qələvi intruziv və effuziv süxurlarda – nefelinli siyenitlərində və bazaltlarda rast gəlir. Qələvi peqmatitlərdə en kəsiyi bəzən 1 m2-ə çatan irikristallik monomineral bloklar təşkil edir. Hidrotermal damarlarda, qneyslərdə, habelə sement kimi nefelinit palaqonit tuflarında müəyyən edilmişdir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: kalsit, geylandit, skoletsit, stilbit, şabazit, mezolit, analsim. Mineralın tapıldığı yerlər: Usti, Çeşska Lipa (Çexiya); Rodope (Bolqarıstan); Vişnyovıye və İlmen dağları, Kola yarımadası (Rusiya); Havay adaları və b. Azərbaycanda Xocavənd (Dağlıq Qarabağ), Qubadlı, Göy-Göl, Laçın, Lerik rayonlarında, Kiçik Qafqazın Qazax və Ağcakənd çökəkliklərində və b. aşkar edilmişdir.
Küri nöqtəsi
Küri nöqtəsi və ya Küri temperaturu (T_C) — ferromaqnit maddələrin kimyəvi xassələrinin dəyişmə nöqtəsi və ya temperaturudur. Bu temperaturdan yuxarı, ferromaqnit maddələr maqnitliyini itirir və paramaqnitli olur. "Küri nöqtəsi" anlayışı ferromaqnitlərin bu xassəsini kəşf edən fransız alimi Pyer Kürinin şərəfinə adlandırılmışdır. Maqnetit üçün Küri nöqtəsi 5800 C, pirrotin üçün 3000 C, hematit üçün 6750 C. Küri nöqtəsidə istilik tutumu, istilik keçirmə və başqa fiziki xassələr kəskin dəyişir. Sinonim: Küri temperaturu.
II Kültəpə yaşayış yeri (Babək)
thumb|200px|II Kültəpə yaşayış yerindən aşkarlanmış boyalı zərif gil qab ([[Azərbaycan Tarix Muzeyi)]] thumb|200px|II Kültəpə yaşayış yerindən aşkarlanmış boyalı zərif gil qab ([[Azərbaycan Tarix Muzeyi)]]
II Kültəpə — Naxçıvanda Çəhriçayla Naxçıvan çaylarının birləşdiyi yerdə, üç hektara yaxın sahəni tutan arxeoloji abidə. II Kültəpə Naxçıvan və Urmiya bölgəsindəki bəzi yaşayış məskənləri Qədim Şərqin ilkin şəhər mərkəzləri səviyyəsinə qədər yüksəlmişdir. Qədim Naxçıvan şəhəri II Kültəpə yaşayış məskəni Azərbaycanda ilkin şəhər-dövlətlərdən birinin mərkəzi olmuşdur. Bu şəhər 3500 il bundan əvvəl yaranmışdır. Üçbucaq şəklində olan bu yaşayış yeri Çəhriçayla Naxçıvançayın birləşdiyi ərazidə yerləşir.
II Kültəpənin 7–10 qalınlığında olan ilk təbəqəsi erkən tunc dövrünə aiddir. Araşdırmalar zamanı çiy kərpicdən inşa olunmuş dairəvi formalı binaların qalıqları aşkar olunmuşdur. Radiokarbon (C 14)analizlərin nəticəsi bu təbəqənin e.ə. 3500–2400-cü illərə aid olduğunu göstərir.
Mükəmməl tikinti texnikasına bələd olan Kültəpə sakinləri inşaat materialı kimi çiy kərpicdən, möhrədən və daşdan istifadə etmişlər. Burada inşa edilmiş müdafiə istehkamı, yaşayış və təsərrüfat binaları yüksək memarlıq zövqünün məhsulu olub, dövrün inşaat işləri haqqında geniş təsəvvür yaradır. Mürəkkəb quruluşlu müdafiə istehkamı dördkünc bürclərlə daha da möhkəmləndirilmişdir.
II Kültəpədə həm monoxrom, həm də polixrom gil qablara təsadüf olunur. Onlar formaca müxtəlifdirlər. Qabların naxışları da zəngindir. Onların üzərində həndəsi naxışlarla yanaşı, müəyyən mənaları ifadə edən süjetli rəsmlər də vardır.
II Kültəpənin III təbəqəsindən dördbucaqlı bina qalıqları üzə çıxarılmışdır. Əsasən çiy kərpicdən tikilmiş binaların döşəmələri torpaq və daşdandır.
Araşdırmalar təsdiq edir ki, II Kültəpə Orta Tunc dövrünün şəhər tipli yaşayış yerlərindən biri olmuşdur. II Kültəpədə yaşayış yeri 3 ha sahəni əhatə edir. Yaşayış yeri möhtəşəm qala divarları ilə əhatə olumuşdur. Onun üçdə bir hissəsi bürcləri, dayaqları olan müdafiə divarı ilə əhatə olunmuşdur. Eni 2 m olan qala divarı palçıqla bərkidilmiş daş bünövrə üzərində hörülmüşdür. Divarın özünün inşasında iri kvadrat kərpiclərdən istifadə olunmuşdur (32x32x11 sm; 38x38x12 sm; 40x40x12 sm; 44x44x12 sm). Az keçmədən qala divarı dağıntıya məruz qalır və öz müdafiə əhəmiyyətini itirir. Ancaq bir qədər sonra o bərpa olunur, lakin sahəsi xeyli kiçilir. Qalanın şərq və cənub hissəsində köhnə divar əvəzinə yenisi tikilir. Yaşayış və təsərrüfat tikililəri düzplanlı olub, palçıqla bərkidilmiş daşdan hörülmüşdür. Bəzi evlər bir neçə otaqlıdır. Güclü və qəflətən baş vermiş yanğından tikintilər dağılmış, yaşlı bir adam sümükləri yanğın qalıqları içərisindən tapılmışdır.
Orta tunc dövründə II Kültəpədə dörd inşaat qatı və 4 m-dən artıq mədəni təbəqə burada yaşayışın uzunmüddətli olması haqqında təsəvvür yaradır. Yaşayış yerindən çoxlu və müxtəlif material tapılmışdır. Burada rast gəlinən daş gürzlər müxtəlif sahələrdə istifadə olunmuşdur. Çox güman ki, onların zərif nümunələri silah kimi tətbiq edilmişdir.
Bibikəndi (Marağa)
Bibikəndi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Miyandab bölgəsinin Qaralı kəndistanında,Miyandab qəsəbəsindən 48 km. cənub-şərqdədir
Xocalı abidəsi (Haaqa)
Haaqa şəhərində Xocalı abidəsi — 24 fevral, 2008-ci ildə, Hollandiyanın Haaqa şəhərində ermənilərin Xocalıda törətdikləri soyqırıma etiraz əlaməti olaraq ucaldılan abidə.
Körpəsini ermənilərdən qorumağa çalışan ana
Azərbaycandan kənarda ucaldılan ilk belə abidənin açılışında Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin nümayəndələri, diplomatik korpusun əməkdaşları, Azərbaycan və türk diasporlarının təmsilçiləri iştirak edib.
"Kamperfoeliestraat" parkında ucaldılan abidə Hollandiya-Azərbaycan-Türk Kültür Dərnəyinin ən böyük layihələrindən biridir. Abidədə körpəsini erməni qəsbkarlarından qorumaq üçün başının üzərinə qaldıran ana təsvir olunub. Abidənin hündürlüyü 2 metrə yaxındır. 30 illiyə kirayələnmiş ərazidə mərmərdən ucaldılan abidənin ətrafındakı böyük bir sahədə gül-çiçək bağı salınacaq.
2020-ci ildə çoxsaylı ziyarətçilərin eyni anda bu məkanda toplaşmasının qeyri-mümkün olduğu nəzərə alınaraq, abidə daha geniş əraziyə, insanların kütləvi hərəkət etdiyi yerə köçürülüb və ətrafı abadlaşdırılıb.
Realizm (ədəbiyyat)
Realizm — Həyat həqiqətinin bədii yaradıcılığın bu və ya digər növünə məxsus spesifik təsvir vasitələrilə əks etdirilməsi.
Ədəbi termin kimi XIX əsrin 50-ci illərindən fransız ədəbiyyatının "realist məktəb" adlanan cərəyan nümayəndələrinin fəaliyyəti sayəsində yayılmağa başlamışdır. Adətən realizmə XIX əsrdə romantizmi əvəz etmiş, naturalizmə, müxtəlif modernist cərəyanlara qarşı yönəlmiş bir cərəyan kimi baxılır. Yaradıcılıq tipləri kimi realizm və romantizm bədii-estetik cəhətdən bir-birinə qarşı durmur, vahid tamın iki cəhətini təşkil edirlər; bədii həqiqət həyat həqiqəti ilə estetik idealın vəhdətində təzahür etdiyindən, adətən, romantik əsərlərdə realist, realist əsərlərdə isə romantik ünsürlər özünü göstərir.
Dünya ədəbiyyatında O. Balzak, Q. Flober, G. Mopassan, Ç. Dikkens, M. Y. Dostoyevski, L. Araqon, P. Neruda və b. realizmin ən görkəmli nümayəndələri hesab olunurlar. Fransada realizm məsumluğun övladı kimi dünyaya gəldi. Elə bu zaman Floberin "Madam Bovari əsəri realizmin ilk nümunələrindən oldu. Ədəbiyyatda bovarizm termini bununla əlaqədərdir
Azərbaycan ədəbiyyatında isə M. F. Axundov, M. Ə. Sabir, N. Vəzirov, C. Məmmədquluzadə, C. Cabbarlının əsərləri realist ədəbiyyatın parlaq nümunələridir.
Əli Atay
Ali Atay — Türkiyə aktyoru.
Həyatı
20 aprel 1976 -cı ildə Rizədə anadan olmuşdur. 1999-cü ildə Memar Sinan Gözəl Sənətlər Universitetinin Teatr fakültəsini bitirib. Aktyor TRT-də yayımlanmış Leyla ile Mecnun serialı ilə məşhurlaşıb. Hal-hazırda Leyla The Band qrupunun solistidir.
Grevillea drummondii
(Grevillea drummondii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kuçluk xan
Kuçluk xan (?-1218) — Naymanların xanı.
Həyatı
O, nayman tayfasına mənsub idi. Nəsrani təriqətinə bağlıydı. Atası Tayan xan uzun illər uluslarına rəhbərlik etmişdi.
1218-ci ildə Kuçluk xan Almalıq şəhərini mühasirə etdi. Çingiz xan ona qarşı Cebe noyonu göndərdi. Cebe noyon Qarakidanların torpağına daxil olan kimi din azadlığını car çəkdirdi. Müsəlmanlar Kuçluk xanın qoşununu dənləməyə başladılar. Kuçluk xan Pamirə qaçdı. Lakin orda tutuldu. Başı ilə üzülüşməli oldu.
I Dövlət Gəray
I Dövlət Gəray — 1551-1577-ci illər arasında xanlıq edib. I Dövlət Gəray dövründə Krım xanlığı Osmanlı İmperiyası ilə birlikdə yüksəliş dövrünü yaşadı. Əsas siyasətini Moskvanın mərkəzli bir inkişaf siyasətini izləyərək rusların Qara dənizə çıxmalarına qarşı mübarizə təşkil edirdi.
Osmanlı ilə münasibətləri
Qanuni Sultan Süleyman dövründə uzun illər İstanbulda yaşadığı üçün dönəmin Osmanlı sarayı ilə olduqca yaxşı münasibətləri vardı. Qanunu ilə eyni dövrdə xanlıq edən Dövlət Gəray ondan böyük dəstək aldı. Harzem Xanının Osmanlı sultanından Rus yayılmasına qarşı yardım istəməsi isə Osmanlı, İdil (Volqa) ilə Don çayları arasında bir kanal açmaq və Həştərxanı yenidən zəbt etmək üçün hərəkətə keçdi. 1569-cu ildə Kefe bəylərbəyi Çərkəz Qasım bəy üç min yeniçəri və 20 min süvari Osmanlı qoşunu, Dövlət Gərayın 30 min Tatar əsgərindən ibarət ordusu ilə birlikdə bölgəyə girdi. Bundan başqa, 5 min yeniçəri və üç min dənizçi də Azaka 15 döyüş gəmiləri ilə hücum etdilər. Ancaq sədrəzəm Sokollu Mehmet Paşa dövründə başlanan kanal başa çatdırılmadı. Krım və Osmanlı hərbi Ruslar və hava şərtləri tərəfindən qırılaraq geri çəkilmək məcburiyyətində qaldı. Bu hadisə bəzi tarixçilər tərəfindən Osmanlı İmperiyasında fasilələr dövrünün başlanğıcı kimi qəbul edilir.
Rusiya ilə mübarizə
1555-1571-ci illər arasında Rusiyaya uzunmüddətli təsirləri olan böyük zərbələr vurdu. 1571-ci ildə Dövlət Gərayın ordusu Moskva yaxınlarına qədər irəlilədi və şəhəri yandırdı (Moskva Yanğını). Özünə Bu səbəblə "Taxt alan" anlamına gələn tatarca" Taxt Algan" adı verilib. Kazan xanlığı 1552-ci ildə Həştərxan xanlığı isə 1556-cı ildə ruslar tərəfindən tutulmuşdu. 1568-1570-ci illər arasında Qazan və Həştərxana yürüşlər təşkil etdi, lakin ruslardan geri alına bilmədi. 1572-ci ildə ruslar ilə girişdiyi Molodi döyüşündə məğlub oldu. 1592-ci ildə Osmanlı sultanı Rus Çarlığından, Kazan və Həştərxanı azad olunmasını istədi. Bu tarixlərdən etibarən Rusların Qafqaza və Qara dənizə düşməsini əngəlləmək üçün göstərilən təşəbbüslər uğurlu olmayacaq və Ruslar 200 il ərzində Qara dənizin şimalındakı bütün Türk torpaqlarına yerləşəcəkdir. I Dövlət Gəray 1577-ci ildə vəba xəstəliyinə tutuldu və bu xəstəlikdən vəfat edib. Krımın paytaxtı Bağçasaray şəhərində, Xan məscidi yaxınlığına dəfn edilib. Yerinə II Mehmed Gəray keçdi.
Rusiya iqtisadiyyatı
Rusiya iqtisadiyyatı keçid mərhələsində kəskin dəyişikliklərə məruz qalmışdır. İnkişaf səviyyəsi xeyli aşağı düşübdür. Təsərrüfatın sahə strukturunda əsas yeri xammal hasilatı tutur. Təsərrüfatın strukturu sənayeləşmə dövründə hasilat sahələri hesabına xeyli “ağırlaşmışdır”. Təsərrüfatın ərazi strukturu, sosial-iqtisadi, təbii şərait və ərazi əmək bölgüsünün təsiri nəticəsində əmələ gəlibdir. Ölkənin ümumdaxili məhsulunun 41%-ni istehsalı sahələri – sənaye, kənd təsərrüfatı, tikinti, 50% xidmət sahələri – nəqliyyat, rabitə, ticarət və xidmət sahələri, yerdə qalan 9%-ni isə vergidən yığılan vəsaitlər təşkil edir. Xammalla sıx bağlı olan sahələrin əksəriyyəti hasilat yerlərində inkişaf edir. Onların sonrakı emal sahələri, xüsusilə emal sənayesi iri şəhərlərdə yerləşir. Əvvəllər iqtisadi cəhətdən güclü olan ölkələr sırasında durduğu halda hazırda xeyli geriləmişdir. Hazırda adambaşına düşən ÜDM həcminə görə nəinki inkişaf etmiş, hətta Meksika, Braziliya, Argentina və b. bir sıra digər ölkələrdən geri qalır. Rusiya üçün Avropaya inteqrasiyanın əhəmiyyəti böyükdür. Lakin 2008-ci ildə Gürcüstana müdaxiləsi, Ukrayna ilə qaz mübadiləsi və uzun müddət Avropaya verilən qazın kəsilməsi onun Avropaya inteqrasiyasına ziyan vurdu.
Təbii ehtiyatlar
Təbii ehtiyatlarla çox zəngindir, xüsusilə meşə, daş kömür, neft-qaz, filiz, qızıl, almaz və s. Rusiya dünya üzrə təsdiqlənmiş resursların 21 faizinə sahibdir. Təbii qaz istehsalında dünyada birinci, neft istehsalında isə ikinci yerdədir.Rusiya 80 milyard barel nefte sahibdir və bu düyna neftinin 4.6 faizini təşkil edir. Neft ehtiyatına görə dünyada 8-cidir. Neft istehsalına görə isə Səudiyyə Ərəbistanından sonra 2-cidir. Rusiyanın təsdiqlənmiş qaz ehtiyatı 47 trilyon m3dir.Dünya qaz ehtiyatının 27 faiznə sahib olmaqla həm də ən yaxın rəqibi İranı 2 dəfə üstələyir. Bu ehtiyatlar ölkə ərazisində qeyri bərabər paylanıb. Onun şərq rayonları Qərb rayonlarına nisbətən təbii sərvətlərlə çox zəngindir. Kömür, neftqaz ehtiyatları, filiz sərvətlərinin iri yataqları vardır. Ural da daxil olmaqla Qərb rayonlarının, xüsusilə Mərkəz və Volqaboyunun, Şərqində isə iri kömür hasilatı rayonlarında ekoloji vəziyyət ağırdır. Meşə, su, balıq, xəzdərili heyvanlar ilə zəngindir. Hidroenerji ehtiyatları onun şərq rayonlarda daha geniş yayılmışdır. RF yanacaq, filiz, qiymətli metallar, kimya, duzlar zəngindir. RF-nin təbii ehtiyatları çox zəif mənimsənilmişdir, sadəcə olaraq onları istifadəyə cəlb etmək üçün məaliyyə imkanları çatmır. Gələcəkdə RF təbii sərvətləri bütün dünya üçün böyük əhmiyyət kəsb edə bilər. Hal-hazırda Avropanı qazla təmin etməkdə vacib rol oynayır.
Sənaye coğrafiyası
Rusiya dünyanın iri sənaye ölkələrindəndir, onun müasir sənayesinin əsas əlamətləri aşağıdakılardır:
- dağ-mədən sənayesi, yanacaq və xammalın ilkin emalının üstünlük təşkil etməsi;
- Sənayesinin emal sahələrinin zəif təmsil olunması;
- əhalini istehlak malları ilə təmin edən yüngül sənaye və digər sahələrin aşağı səviyyədə olması;
- hərbi-sənaye komplekslərinin üstünlük təşkil etməsi – sənayenin konversiyasının (hərbi zavodların profilini dəyişdirərək istehlak malları buraxması) aparılması.
Sənayesinin strukturu
Ümumi sənaye məhsullarının 26,6%-i yanacaq-energetika, 18,2%-i metallurgiya, 35%-i emaledici sənayenin payına düşür. Sənaye müəssisələrinin avadanlıqları köhnəlib yeniləri ilə əvəz olunur. Son illər sənaye sahələrində dirçəliş müşahidə olunur.
Yanacaq-energetika kompleksinin əsas sahələri neft-qaz, daş-kömür və elektroenergetikadır. 2011-cı ildə RF-də 1.1 trilyon kvt. saat elektirik enerjisi, 512 mln t. neft və 621 mlrd. m³ qaz, 331 mln ton daş kömür hasil olunmuşdur. Neft-qaz. Hasil olunan qazın 93%, neft 70%, kömür 85% Rusiyanın şərq rayonlarının - Volqaboyu, Şimali Qafqaz neft rayonlarının payına düşür. Hazırda ən böyük neft-qaz rayonu Qərbi Sibirdir. Onun şimalında çox nəhəng qaz yataqları vardır. Qərbi Sibirdən Rusiyanın Avropa hissəsi və xaricə neft-qaz kəmərləri çəkilib. Çoxlu istilik və su elektrik stansiyaları tikilmişdir. AES-lər ölkənin qərb hissəsində yerləşir. Kola yarımadasında, Sankt-Peterburqda, Novorojenskda, Beloyarsk (Ural), Kurskda və Smolenskdə iri AES-lər vardır. Rusiya enerjisinin xeyli hissəsini ucuz hidroelektrik stansiyaları verir. Volqa, Ob, Yenisey çayları üzərində kaskad SES-lər tikilmişdir. Elektrik enerji sistemləri yaradılıb. Belə sistemlər ölkənin Avropa hissəsi və Sibirdədir. Rusiyada qeyri-ənənəvi enerji mənbələrindən də istifadə edilir. Kola yarımadasında Qabarma-çəkilmə Elektrik Stansiyası, Kamçatka yarımadasında Geotermal Elektrik Stansiyası fəaliyyət göstərir. Neft emalı zavodları istehsal rayonlarında Mərkəzi Rusiyada, Volqaboyu və Qərbi Sibirdədir.
Metallurgiya - qara və əlvan metallurgiya inkişaf edibdir. Qara metallurgiyanın iri rayonları Ural, Mərkəz (Kursk-Maqnit Anomaliyası) və Qərbi Sibirdir. Əlvan metallurgiyanın coğrafiyası daha genişdir (Şərqi Sibir, Şimal rayonu, Ural və b. ). Qızıl, platin, nikel, gümüş və s. qiymətli metallar istehsal edir, almaz hasil və cilalama işləri aparılır. Ucuz enerji istehsal edən SES-in yanında alüminium zavodları tikilib.
Maşınqayırmanın əsas sahələri inkişaf etdirilibdir. Üstün yeri ağır və hərbi maşınqayırma sahələri təşkil edir. Ağır maşınqayırma, nəqliyyat maşınqayırması, gəmiqayırma, avtomobil, kənd təsərrüfatı maşınqayırması, cihaz, elektrotexnika zavodları var. Ən iri mərkəzləri RF Mərkəz, Volqaboyu, Ural və Sankt-Peterburq və b. Çelyabinsk və Krasnoyarsk şəhərlərində yük avtomobilləri, dağ-mədən avadanlıqları və digər məhsullar istehsal edilir. 2011-ci ildə yük avtomobilləri 206 min, Minsk avtomobilləri 1.7 mln ədəd, 15 min traktor istehsal olunub. Rusiyada Moskva, Nijni-Novqorod, Ulyanovsk, Tolyatti, Naberejni Çelnı, İjevsk əsas avtomobilqayırma sənayesi mərkəzləridir. Traktorların istehsalı Volqoqrad, Lipetsk, Vladimir, Sankt-Peterburq şəhərlərində cəmlənir. Yaroslavl, Mıtışşi və İvanovo şəhərlərində avtomobillər, vaqonlar, sənayenin müxtəlif sahələri üçün avadanlıqlar, elmtutumlu sənaye məhsulları istehsal olunur. Sankt-Peterburq, Volqoqrad, Tolyatti, Ulyanovsk, Naberejni Çelnı şəhərlərində müxtəlif istiqamətli maşınqayırma məhsulları istehsal edən komplekslər yaradılmışdır. Cihazqayırma, dəzgahqayırma, radioelektronika kimi elmtutumlu istehsal sahələri Moskva, Sankt-Peterburq, Nijni-Novqorod, Novosibirsk şəhərlərində yerləşir.
Kimya və meşə sənayesinin əhəmiyyəti böyükdür. Burada onun bir çox sahələri: neft-kimya (kauçuk, plastik kütlələr, süni liflər və b. ) əsas kimya (mineral gübrələr istehsalı, soda, xörək duzu və b.) inkişaf etdirilmişdir. Əsas rayonları: Mərkəz, Şimal, Volqaboyu, Ural, Qərbi Sibir və b.
Meşə sənayesi böyük xammal bazasına malikdir. Əsasən şimal, Volqa-Vyatka, Uzaq Şərq Sivir, Uzaq Şərq və b. inkişaf etdirilibdir. Yüngül sənaye zəif inkişaf etmişdir, əsasən Mərkəzdə və Sankt-Peterburqda yerləşir. Qida sənayesi yaxşı inkişaf etmişdir. Onun sahələri kənd təsərrüfat məhsulları istehsal edən – Qaratorpaq, Mərkəz, Volqaboyu, Şimali Qafqazda və istehlakçı rayonlarda- iri şəhərlərdə yerləşir.
Kənd təsərrüfatı
Ölkənin k/t özünün böyük torpaq ehiyatları və daxili tələbatı fonunda çox da yüksək inkişaf etməyibdir. İslahatlar zəif aparılır, texniki təminatı aşağı səviyyədədir. Hər il ölkəyə xaricdən çoxlu k/t məhsulları və hətta özündə yetişdirilən taxıl idxal edilir. Təbii şəraiti ölkənin geniş ərazisində k/t üçün o qədər də əlverişli deyildir Onun ümumi torpaq fondunun cəmi 13%-i k/t yararlı torpaqlar, 8%-i isə əkirlər. Burada heyvandarlıq sahəsi bitkiçiliyə nisbətən daha yaxşı inkişaf etmişdir.
Taxılçılıq əsas yer tutur. Meşə zonasında boz taxıl növləri – darı, çovdar, arpa, vələmir, qarabaşaq vəs.; meşə-çöl və çöl zonalarında buğda və qarğıdalı əkilir. Taxılçılıq yaz və payızda səpilən zonalara bölünür. Payızlıq qalın qar örtüyü olan Avropa hissəsində, yazlıq şərq rayonlarında yerləşir. Ölkənin bütün əkinçilik zonalarında yayılıb. Bu taxıl növlərinin müxtəlifliyi ilə bağlıdır. Taxılın məhsuldarlığı aşağıdır. İldə 94.0 mln. tona qədər taxıl toplanır. Taxıl rayonlarında məhsuldarlıq 22sen/ha.dır. (2011-cı il). Öz tələbatını ödəmir. Texniki bitkilərdən ən geniş yayılanı şəkər çuğunduru, günəbaxan, kətan lifi, soya, tənbəki və b. 2011-ci ildə kartof 12.7 mln t, şəkər çuğunduru 42.7 mln t, günəbaxan 9 mln t. Istehsal olunub. Şəkər çuğunduru və şəkər istehsalı Mərkəzi Qaratorpaq, Şimali Qafqaz və Altay diyarındadır. 2011-ci ildə 43.0 mln t. Şəkər çuğunduru yığılmışdır. Günəbaxan əkinləri əsaən Şimali Qafqazda və Voqaboyundadır. Daha çox rütubət sevən kətan bitkisi (parça və kəndir hazırlanır) əsasən Şimal-Qərb, Şimal və Volqa-Vyatka rayonlarında yerləşir. 9 mln ton məhsul yığlıb. Soya bitkisi Uzaq Şərqin Cənub rayonlarında becərilir. Kartof və tərəvəz əkinlərinin coğrafiyası daha genişdir. Kartof əkinləri RF-nin Avropa hissəsində, tərəvəz Şimali Qafqaz, Mərkəz və Mərkəzi Qaratorpaqda və iri şəhərlərin ətraflarında becərilir. RF iş adamları Azərbaycanın Samux rayonunda istixanalarda tərəvəz yetişdirmək üçün istehsallar yardılıblar. Bağçılıq RF Avropa hissəsinin Mərkəz və Cənub rayonlarında, Volqaboyunda və b. inkişaf etmişdir. Heyvandarlıq ölkənin k/t məhsullarının 60%-dən çoxunu verir. 2012-ci ilin əvvəllərində iri buynuzlu heyvanların sayı 20 mln, qoyun-keçi 23 mln. baş olub Ən geniş yayılan iri- buynuzlu mal-qara və donuzçuluqdur. Meşə və meşə çöl zonalarında südlük-ətlik, cənub çöl zonalarında ətlik-südlük istiqaməti əsas yer tutur. Donuzçuluq Mərkəz Qaratorpaq, Şm. Qafqazın Rostov, Krasnodar və Stavrapol ərazilərində və iri şəhərlərin ətraflarında cəmləşmişdir. Qoyunçuluq Şimali Qafqaz, Altay, Şərqi Sibirdə, maralçılıq şimal rayonlarında inkişaf etmişdir. Eyni zamanda Altayda buynuzundan dərman hazırlanan xallı maralçılıq inkişaf etdirilir. Rusiyada xəz-dəri heyvandarlığı şimal və Sibir istiqaməylərində yerləşir. Ölkədə Qara, Xəzər, Baltik dənizinin sahilləri, Şimali Qafqazda olan mineral bulaqlar mühüm kurort-rekreasiya rayonlarıdır. Dağlarda alpinizmin inkişafı üçün əlverişli şərait vardır. Moskva, Sankt-Peterburq, Novqorod və digər qədim şəhərlərdə olan abidələr əsas turizm obyektləridir.
Xarici iqtisadi əlaqələri
Xarici iqtisadi əlaqələr beynəlxalq ərazi əmək bölgüsünün təsiri altında yaranır. Ona görə xarici əlaqələri ölkənin inkişaf səviyyəsi, coğrafi mövqeyi, təbii sərvətlərinin istifadəsi, təbii şəraiti və s. kimi amillər təsir göstərirlər. RF çox geniş xarici əlaqələr coğrafiyasına malikdir. Ölkənin ixracatında aparıcı yeri enerji daşıyıcıları-neft, qaz, elektrik enerjisi və s. tutur. Hazırda (2006-cı ildə) həmin sahələrin ixracatda xüsusi çəkisi 69% təşkil edir. Rusiya “Qazpromu” Avropaya qaz ixrac edir. İxracatda ikinci yeri kimya məhsullarının ixracatı tutur. Daha sonra meşə materialları, avtomobillər, digər maşınlar tutur. Ən çox ixracatı Qərbi Avropa və MDB öklələri ilə aparır. RF idxalının aparıcı mövqeyi yenə də maşınqayırma ərzaq və istehlak malları tutur.
Fokon-dü-Ker
Fokon-dyu-Ker (, Faucon dau Caire) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Türye kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04085.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 55 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 32 yaşda (15-64 yaş arasında) 20 nəfər iqtisadi fəal, 12 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 62,5%, 1999-cu ildə bu göstərici 77,8%). Fəal olan 20 nəfərdən 17 nəfər (10 kişi və 7 qadın), 3 nəfər işsiz (1 kişi və 2 qadın) idi. 12 hərəkətsiz 1 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 6 nəfər təqaüdçü, 5 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Qara ayaqlar
Siyulardan Sihasapa (Qara ayaq) xalqının adı ilə dilləri Algonkin dillerinə girən Siksiká ᓱᖽᐧᖿ (Qara ayaq) xalqının adlarını qarışdırmamaq lazımdır.
Dadaizm
Dadaizm (dada – mənasız ahəngdarlıq) – Qərbi Avropa ədəbiyyatı və rəssamlığında modernist cərəyan. Birinci dünya müharibəsi illərində İsveçrədə yaranmış, Fransa və Almaniyada geniş yayılmışdı. Dadaistlər burjua ədəbiyyatı və incəsənətinə qarşı çıxsalar da, alogizmi (fikir və forma pərakəndəliyinin yaradıcılıq prosesində əsas götürülməsi) əsas sayır, ideyalılığı, obrazlılığı inkar edirdilər.
T.Tsara, R.Gülzenbek, Q.Alp dadaistlərin ən görkəmli nümayəndələridir. XX əsrin 20-ci illərində dadaistlər başqa dekadent cərəyanlara qoşulmağa başladılar. J.Qross və C.Hartfild bu qəbildən olan dadaistlərdən idilər.
Mixail Bulqakov
Həyatı
Mixail Bulqakov 1891-ci ilin 15 may tarixində Kiyev şəhərində Kiyev Ruhani Akademiyasının dosenti Afanasi İvanoviç Bulqakov (1859-1907) və onun həyat yoldaşı Varvara Mixaylovna Bulqakovanın (Pokrovskayanın) (1869-1922) ailəsində dünyaya göz açmışdır. Ailədə yeddi uşaq var idi: Mixail (1891-1940), Vera (1892-1972), Nadejda (1893-1971), Varvara (1895-1954), Nikolay (1898-1966), İvan (1900-1969) və Yelena (1902-1954).
1909-cu ildə Mixail Bulqakov Kiyev Birinci Gimnaziyasını bitirib Kiyev Universitetinin tibb fakültəsinə daxil olur. 1916-cı ilin 31 oktyabrında həmin fakültəni əla qiymətlərlə bitirib həkimlik diplomunu əldə edir.
left|200px|Bulqakov 1910-cu ildə [[Kiyev Universitetində təhsil alarkən.]]
Təyinata əsasən Smolensk quberniyasının Nikolskoye kəndinə işləməyə gedir. Daha sonra o, Vyazmada həkim kimi çalışır. 1913-cü ildə Tatyana Nikolayevna Lappa (1892-1982) ilə ailə qurur.
Birinci Dünya müharibəsi dövründə Bulqakov əvvəllər həkim kimi müharibə zonasında, sonralar isə ehtiyatda fəaliyyət göstərir. 1917-ci ildən mütəmadi olaraq morfi işlətməyə başlayır. Bunu kiçik qıza göstərdiyi tibbi yardım nəticəsində yoluxduğu xəstəliyin ağrılarından can qurtarmaq üçün edir. 1917-ci ilin dekabrında ilk dəfə Moskvaya gəlir və tanınmış Moskva həkimi, dayısı N.M.Pokrovskinin mənzilində qalır. Sonralar "İt ürəyi" povestindəki professor Preobrajenski məhz Pokrovskinin timsalında yaradılır. 1918-ci ilin yazında Bulqakov Kiyevə qayıdır və orada özəl praktika açaraq veneroloq kimi fəaliyyət göstərir.
Yaradıcılığı
Öz etirafına əsasən ilk hekayəsini 1919-cu ildə yazıb.
1922—1923-cü illərdə — "Zapiski na manjetax" nəşr olunur.
1924-cü ildə "Ağ qvardiya" romanı nəşr olunur. Romanda 1918-ci ildə Ukraynada müxtəlif siyasi qüvvələrin hakimiyyət uğrunda apardığları mübarizənin faciəli hadisələri vəsf olunur.
1925-ci ildə "Dyavoliada" (İblisnamə?) adlı satirik hekayələr toplusu işıq üzü görür. Həmin ildə "Rokoviye yaytsa" (Fəlakətli yumurtalar?) adlı povest, (Polad boğaz?) ("Zapiski yunogo vraça" (Gənc həkimin qeydləri?) silsiləsindən birinci hekayə olan) "Stalnoye qorlo" hekayəsi də nəşr olunur. Yazıçı "İt ürəyi" povesti, "Ağ qvardiya" və "Zoykanın mənzili" pyesləri üzərində çalışır.
1926-cı ildə Moskva Bədii Akademik Teatrında "Turbinlər ailəsinin günləri" pyesi səhnəyə qoyulur,
thumb|left|220px|Bulqakovun qəhrəmanlarından ibarət poçt markası, rəssam Y.Arsimenev (1991) thumb|right|260px|"Cənab de [[Molyerin həyatı" kitabının titul vərəqi]]
1927-ci ildə Mixail Bulqakov "Qaçış" faciəsi üzərində işi başa çatdırır.
1926-cı ildən 1929-cu ilədək Yevgeni Vaxtanqovun Teatr-studiyasında Bulqakovun "Zoykanın mənzili", 1928-1929-cu ildə Moskva Kamera teatrında "Tünd qırmızı ada" (1928) səhnəyə qoyulur.
1932-ci ildə Moskva Bədii Akademik Teatrında "Turbinlər ailəsinin günləri" pyesi yenidən səhnəyə qaytarılır.
1934-cü ildə "Master və Marqarita" romanının 37 hissədən ibarət ilk tam versiyası hazırlanıb başa çatdırılır.
Əşərilər
Əşərilik - İslam məzhəblərindən biri.
Tarixi
Məzhəbin banisi Əbül-Həsən Əşari (873-936) İslam ictimai, hüquqi və fəlsəfi fikir tarixinin görkəmli nümayəndələrindən biri olmuşdur. Bəsrədə yaşayıb-yaratmış, Bağdadda isə vəfat etmişdir. Əşarinin kəlam elmindəki yolu ilk sxolastiklər (kəlamçılar) - mötəzililərin məktəbindən başlamışdır. O, qırx yaşınadək Mötəzilə kəlamçısı Əbu Əli əl-Cubbainin tələbəsi olmuş və bu məzhəbin nümayəndəsi kimi tanınmışdır. Sonralar Mötəzilikdən ayrılıb, Əhməd ibn Hənbəlin yolunu tutan "Əhli-hədis" zümrəsinə qatılmışdır. Əşari, Əhli-hədis və Əhli-sünnətə müxalif olanlarla güclü elmi mübahisə aparmışdır. Dini-nəzəri baxışları qısa zamanda İraq, Suriya, Misir, və Məğribdə geniş yayılmışdır.
İnanc sistemi
Əşari ancaq Quran, sünnə və Həzrət Peyğəmbərin səhabələrindən, onların ardıcılları olmuş sonrakı nəsillərdən (tabiyunlardan) dövrünədək gəlib çatmış ənənəvi dünyagörüşü dəstəkləmişdir. O, Həzrət Peyğəmbərdən nəql olunan bütün hədisləri qəbul edərək, onların bir (əhəd), yaxud çox (mütəvatir) adamlar tərəfindən rəvayət edilməsinə fərq qoymurdu. Əşarilər səhabələr arasında da fərq qoymayaraq, onların hamısını qəbul edir, ilk dörd raşidi xəlifələrinin (Əbu Bəkr,Ömər ibn Xəttab,Osman,Əli) dövrünü müsəlman dövlət idarəçiliyinin ideal nümunəsi sayırdılar.
Əbu əl-Həsən Allahın atributları haqqında baxışlarını həm antropomorfistlərin (Tanrını insan şəklində təsəvvür edənlər) insani həm də, mötəzililərin - onlar yalnız Vücud (mövcudluq), Qıdəm (əzəlilik), Bəqa (əbədilik) və Vahdəniyyəni (yeganəlik) qəbul etmişlər - baxışlarından fərqləndirmişdir. O, eyni zamanda Quranda keçən Allahın üzü, əlləri və s. kimi başqa məfhumları qəbul etsə də, bunu Tanrıya insan əlamətləri verən antropomorfistlərdən fərqli anlamış və onların insan bədən üzvlərinə bənzəmədiyini israr etmişdir. Bununla bağlı Əşari «İbanə» adlı kitabında yazmışdı: "Kimsə soruşa bilər: "Allahın üzünün olduğuna inanırsınızmı?" Cavabında biz qüdrətli Tanrının dediyi kimi: "Ancaq əzəmət və kərəm sahibi olan Rəbbinin zatı baqidir" (ər-Rəhman, 27). Allahın üzünün olduğuna inanırıq». Daha sonra o, «Allahın əlləri olduğuna inanırsınızmı?» sualına, «biz, həqiqətən də, buna inanırıq, amma Allahın əllərini heç bir şəkildə təsəvvür etmirik. Uca və qüdrətli Allah demişdir: «…Allahın (qüdrət) əli onların əllərinin üstündədir...» (əl-Fəth, 10). Əşari sonralar bu cür baxışlarından imtina edərək, Qurandakı Allahın üzü, əlləri və s. buna bənzər anlayışları məcazilik kimi təsəvvür etmişdir. Xüsusən də "Allahın əli" məfhumunu ilahi qüdrətin ifadəsi deyə açıqlamışdır.
Tale və insanın iradə azadlığı problemində Əşari mütləq tale və mütləq iradə azadlığı tərəfdarları (qədərilər və cəbrilər) arasında orta mövqe tutmuşdur. Onun təliminə görə insan öz əməllərinə görə məsüliyyət daşıyacaq. Amma ilahi tale də inkaredilməzdir, çünki əks halda Allahın hər şeyi yaratması, bilməsi və qüdrətli olması kimi keyfiyyətləri sual altına qoyular. Buna görə də, Əşari insanın bütün əməllərinin Allah tərəfindən yaradıldığını iddia etmişdir. İnsan isə bunu yalnız öz istək və səyinə uyğun mənimsəmişdir (kəsb). Kəsb, yəni insanın Allahın iradəsi ilə özünün düşünüb həyata keçirdiyi əməlin birləşməsinin, əşarilərə görə, Allahın yaratdığı kəsbə təsiri yoxdur. Bu səbəbdən də müxaliflər onların bu mövqeyini, cəbrilərə yaxınlaşmaq meylini şiddətli tənqid atəşinə tutmuşlar.
Qurani-Kərimin "O gün neçə-neçə üzlər sevinib güləcək, öz Rəbbinə baxacaqdır!" (əl-Qiyamə, 22-23) ayəsinə münasibətini bildirən Əşari Allahı görməyin mümkünlüyünu inkar etməmişdir, lakin bunu yalnız Cənnətdəki möminlərə aid edirdi. Eyni zamanda o hesab edirdi ki, Allahı görməyin təfərrüatını və necə baş verəcəyini bu dünyada insan ağlı ilə dərk etmək olmaz. Mötəzililər isə bu ayənin mənasının məcazi olduğunu iddia edirdilər. Əşarilər mötəzililərdən Quranın yaradılıb-yaradılmaması məsələsində də fərqlənirdilər. Onlar hesab edirdilər ki, Qurani-Kərim əbədi mövcud və yaradılmamış ilahi kəlamdır, onun yazıldığı vərəqlər və hərflər isə yaradılmışdır.
Böyük günahlar məsələsində əşarilər günah etmiş insanın Allahın iradəsindən asılı olduğu fikrində idilər. Yəni Allah istəyindən asılı olaraq onu cəzalandıra və ya bağışlaya bilər. Amma nəticə etibarı ilə, günahkar müsəlmanlar hətta Allah tərəfindən cəzalandırılsalar belə, sonda Cənnətə daxil olacaqlar.
Tənqidi
Lakin Əşariliyi güclü tənqid edənlər də olmuşdur. Məsələn, məzhəbin məşhur tənqidçisi İbn Həzm hesab etmişdir ki, müxtəlif məsələlərdə Əşari gah cəbrilərin (tale və iradə azadlığı məsələsində), gah da mürcilərin (böyük günahlar məsələsində) mövqelərini təkrarlamışdır. Amma bütün bu tənqidlərə baxmayaraq Əbu əl-Həsən Əşarinin təlimi müsəlmanlar arasında bəyənilmiş və geniş yayılmışdır.
Plaqioklazlar
Plaqioklazlar — triklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: hər yerdə rast gələn.
Növ müxtəliflikləri
Ay daşı – ay işığı sayrışmasını xatırladan mavi irizatsiya edən turş plagioklaz; günəş daşı (avantürin) – hematitin çox incə pulcuqvari möhtəvilərilə zəngin olan qızılı turş plagioklaz; maskelinit – rentgenoamorf plagioklaz.
Xassələri
Rəng – adətən ağ, bəzən bozumtul, göyümtül, yaşılımtıl, çəhrayımtıl, qırmızımtıl çalarlı ağ, avantürinin – qızılı. Labradorda adətən parlaq göydən qırmızı rəngədək güclü irizatsiya müşahidə edilir; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq– qeyri-şəffafdan şəffafadək; Sıxlıq – 2,62-dən (albit) 2,76-dək (anortit); Sərtlik – 6,0-6,5; Ayrılma – {001} və {010} üzrə ~ 86° bucaq altında mükəmməl, {110} üzrə qeyri-mükəmməl; Sınıqlar – qeyri-hamar, pilləli, Morfologiya – kristallar: nadir hallarda rast gələn lövhəli, lövhəli-prizmatik, çox vaxt zonal; İkiləşmə: albit, periklin və karlsbad qanunları üzrə geniş təzahür edən polisintetik; sadə ikiləşmələr də qeyd edilir; Mineral aqreqatları: dənəvər kütlələr, bəzən, demək olar ki, tamamilə plagioklazlardan ibarət olan monomineral süxurları (albitit, labradorit, anortozit, plagioklazitləri) təşkil edən aqreqatlar, püruzlar, druzalar və fırçalar (albit).
Mənşəyi və yayılması
Plagioklazlar əksər püskürmə süxurların əsas süxurəmələgətirən minerallarından biridir. Albitə, nisbətən az hallarda oliqoklaza turş və qələvi peqmatitlərdə rast gəlinir. Kontakt-metasomatik mənşəli plagioklaz təzahürləri məlumdur. Plagioklazlar metamorfik süxurların, albit isə həm də alp tipli damarların adi minerallarıdır. Plagioklazlara autigen əmələgəlmələr kimi çökmə süxurlarda rast gəlinir. Əsasi plagioklazlar Ay süxurlarında qeyd edilmişdir. Bu izomorf sıranın bəzi üzvləri (oliqoklaz, bitovnit), habelə plagioklazların rentgenoamorf növ müxtəlifliyi – maskelinit meteoritlərdə aşkar edilmişdir. Sonuncu, süxurların zərbə metamorfizminin məhsulu kimi bir çox meteorit kraterlərində tapılmışdır. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: kvars, xlorit, ortoklaz, rutil, anataz, kalsit, dolomit, maqnetit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: bütün dünyada məlumdur.
Tətbiqi
İrizatsiya edən tünd rəngli labrador gözəl üzlük materialıdır. Plagioklazların yarımqiymətli daş kimi zərgərlikdə istifadə olunan növ müxtəliflikləri – günəş və ay daşları həm də yaxşı məmulat daşları kimi praktik əhəmiyyət kəsb edir.
Qusar İncəsənət Məktəbi
Qusar İncəsənət Məktəbi —
Qusar şəhərində 7 illik musiqi məktəbi Azərbaycan SSR Mədəniyyət nazirliyinin 596 nömrəli 3 avqust 1960-cı il tarixli əmrilə yaradılmışdır. Həmin əmrlə Oqtay Məmməd oğlu Allahverdiyev məktəbin ilk direktoru, həm də Tar ixtisası üzrə müəllimi təyin olunmuşdur. Nazirliyin 03.09.1960-cı il tarixli 714 nömrəli əmri ilə "Fortepiano" ixtisasının tədrisi Boçkova Lidiya İvanovnaya həvalə edilmişdir. Beləliklə əsasında Tar və Fortepiano ixtisasları üzrə musiqi məktəbi yaradılmışdır. İlk illərdə məktəb ücün indiki Fəxrəddin Musayev küçəsində bir vaxtlar mədəniyyət evi olaraq fəaliyyət göstərmiş bir mərtəbəli, ağac tirlərdən tikilmiş binada iki otaq ayrılmişdır. Sonralar sənət ocagı Heydər Əliyev prospektində indi yaşayış mənzili kimi istifadə edilən və əvvəl şəhər mehmanxanası olmuş binaya köçürülmüşdür.
Musiqini öyrənməyə meyilli kontingentin artması bu sənət ocağı ücün ayrıca binanın inşasını gündəmə gətirdi. Mədəniyyət nazirliyi ve rayon rəhbərliyinin bilavasitə dəstəyi sayəsində layihə tipli musiqi məktəbinin tikilməsi ücün Məhəmməd Əmin Rəsulzadə kücəsində 6300 km2 ərazi ayrılaraq iki mərtəbəli binanın bünövrəsi qoyuldu.
Yeni bina və gücləndirilmiş maddi-texniki baza musiqi məktəbində Qarmon, Nağara, Klarnet, Kamança, Balaban kimi ixtisasları tədris etmək və şagird heyətini artırmaq üçün şərait yaratdı. Eyni zamanda müəllim kadrlarının ixtisas hazırlıq səviyyəsini də gündəmə gətirmişdir. Buna görə də müəllimlər üçün qiyabi təhsil almaq zərurəti yaranmışdır. Musiqi məktəbinin müəllimləri və məzunları Sumqayıt, Dərbənd orta ixtisas məktəblərində qiyabi və əyani təhsil alırdılar.
Bakıda müntəzəm olaraq keçirilən musiqi məktəbləri şagirdlərinin Respublika baxışında Qusar musiqi məktəbinin müəllim və şagird heyəti də uğurla çixiş edirdi. Musiqi fənnlər ilə yanaşi tədris dairəsinin incəsənətin digər ixtisasları (xoreoqrafiya, ressamliq) hesabına genişlənməsi sayəsində 1984-cü ilin sentyabrından etibarən bu sənət ocağı "İncəsənət məktəbi" adlanmışdır. Musiqiyə həvəs göstərən şagirdlərin mövcudluğu, valideynlərin xahiş ərizələri nəzərə alınaraq Respublika Mədəniyyət nazirliyinin göstərişi ilə 1988-ci ilin sentyabrında Quxur oba kəndində Qusar İncəsənət məktəbinin filialının axşam şöbəsi açılmışdır.
Sonrakı illərdə məktəbdə tədris olunan fənnlərin sayı artmiş, yeni şöbələr yaranmışdır. 1998-ci ildə məktəbdə tədris edilən ixtisasların siyahısına "Skripka" sinfi əlavə edilmiş, 2008-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası mədəniyyət və turizm nazirliyinin icazəsi ilə "Xanəndəlik" söbəsi açılmışdır.
Hazırda Qusar rayon uşaq İncəsənət məktəbində 10 ixtisas üzrə 373 nəfər şagird təhsil alir və onlara 95 nəfər orta və ali ixtisas təhsilli müəllim dərs keçir.
Musiqi həyatımızın ayrılmaz və tərkib hissəsi olub insanların mənəvi ehtiyaclarını ödəməklə özünün tarixi missiyasını yerinə yetirməkdədir. Qusar İncəsənət məktəbi də belə şərəfli yolun yolçusudur.
Vüqar Səfərli
Səfərli Vüqar Müzəffər oğlu — Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun icraçı direktoru (2009–2020); Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar mədəniyyət işçisi".
Həyatı
1958-ci il martın 19-da Ordubad rayonunun Tivi kəndində ziyalı ailəsində anadan olub. 1965-ci ildə Ordubad rayonunun Tivi kənd orta məktəbinin 1-ci sinfinə gedib və 1975-ci ildə həmin məktəbin 10-cu sinfini bitirib.
1975-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olub və 1981-ci ildə həmin fakültəni bitirib.
1977-ci ilin iyul ayından sentyabr ayınadək Culfa Üzümçülük Sovxozunda fəhlə işləyib. 1977-ci ilin sentyabr ayında Bakı poçtamptının Qəzet-Jurnal Ekspedisiyası sexinə çeşidləyici vəzifəsinə işə qəbul olub. 1980-cı ildə həmin sexdə elektrik mexaniki vəzifəsinə keçirilib. 1981-ci ildə Bakı poçtamptının "Oneqa" elektron maşınlarının təmir qrupuna mühəndis vəzifəsinə keçirilib.
1985-ci ildə Moskva Rabitə İnstitutuna daxil olub, 1990-cı ildə həmin institutu bitirib. thumb|Vüqar Səfərli, Tofiq Yusif və Umud Rəhimoğlu 06.02.2006–27.06.2006-cı il tarixində Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyası Strateji Tədqiqatlar və Dövlət Müdafiəsini İdarəetmə Akademik Kurslarını bitirib.
1989-cu ilin fevral ayında Bakı Poçt Rabitəsi İstehsalat Birliyinin "İstismar" şöbəsinə 2-ci dərəcəli mühəndis vəzifəsinə keçirilib. 1990-cı ilin iyun aynıda yeni yaradılmış "Müştərilərlə iş qrupu"na 1-ci dərəcəli mühəndis (qrupun rəhbəri) vəzifəsinə keçirilib.
1991-ci ilin mart ayında Qəzet Jurnal Ekspedisiyası İdarəsinə rəis vəzifəsinə təyin olunub.
1996-cı ilin noyabr ayından "Azərmətbuatyayımı" İstehsalat Birliyinin sədri təyin olunub.
Azərbaycan Respublikası Dövlət Əmlakının İdarə Edilməsi üzrə Dövlət Komitəsinin 20.07.2007-ci il tarixli 221 saylı sərəncamına əsasən "Azərmətbuatyayımı" İstehsalat Birliyinin "Azərmətbuatyayımı" Açıq Səhmdar Cəmiyyətə çevrilməsi ilə əlaqədar olaraq Dövlət Əmlakının İdarə Edilməsi üzrə Dövlət Komitəsinin 22.08.2007-ci il tarixli MK-60 saylı əmrinə əsasən səhmdarların I ümumi yığıncağı çağırılanadək Cəmiyyətin idarə heyətinin sədri vəzifəsinin icrası həvalə edilib.
2003-cü ildə Rabitənin 85 illiyi münasibəti ilə "Rabitə ustası", 2005-ci ildə isə Azərbaycan Respublikası Prezindentinin sərəncamı ilə "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adlarına layiq görülüb.
1993-cü ilin fevral ayından 2021-ci ilin fevral ayına qədər Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü olmuş, YAP Nərimanov rayon təşkilatı sədrinin müavini vəzifəsini tutmuşdur.
2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun icraçı direktoru vəzifəsinə təyin edilib.
2017-ci ildə yenidən Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun icraçı direktoru vəzifəsinə təyin edilib.
2020-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Kütləvi İnformasiya Vasitələrinin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun İcraçı direktoru vəzifəsindən azad edilib.
14 yanvar 2021-ci ildə Azərbaycan Respublikası Cinayət Məcəlləsinin "xüsusilə külli miqdarda ziyan vurmaqla mənimsəmə və israf etmə", "cinayət yolu ilə əldə edilmiş külli miqdarda pul vəsaitlərini leqallaşdırma", "ağır nəticələrə səbəb olan mühüm zərər vurulmaqla vəzifə səlahiyyətlərindən sui-istifadə etmə", "satınalma prosedurları keçirilmədən külli miqdarda ziyan vurmaqla dövlət vəsaitlərini xərcləmə" və "vəzifə saxtakarlığı" maddələrinə əsasən barəsində məhkəmənin qərarı ilə həbs qətimkan tədbiri seçilib.
Ailəsi
Ailəlidir, iki övladı var.
Şinon qəsri
Şinon qəsri –  Şinon şəhərində Vyenna çayının sahilində yerləşən kral Luara qəsrlərindən biridir. Keçmiş Roma müdafiə tikililərinin yerində tikilmiş və tarixi ehtiyaclara əsasən 3 hissədən ibarətdir.
Tarixi
Qəsrin əsas binası Dələdüz ləqəbli qraf I Tibo de Blua tərəfindən 954-cü ildə dağlıq sahədə tikilmişdir. 1044-cü ildə ağacdan hazırlanan əvvəlki konstruksiyanı daş qala ilə əvəz olunmuş və bu tikili onun rəqibi Anjü hersoqu Jofrey Martelin hakimiyyəti altına keçmişdir.
Hersoq iki müdafiə tikilisini birləşdirmişdir. Qəsrin şərq hissəsi İngiltərə kralı II Henrix Plantaqenet və Anjü hersoqlarının nəslinin nümayəndələri tərəfindən tikilmişdir. Bu hissə İngiltərənin himayədarı Müqəddəs Georginin şərəfinə adlanmışdır. Şərq qalasının, kilsənin, kiçik qüllələrin və digər müdafiə qüllələrinin ucaldılması II Henrix və onun davamçıları tərəfindən 1205-ci ilə qədər aparılmışdır. Həmin ildə qala uzunmüddətli mühasirədən sonra Fransa kralı Filipp Avqustun əlinə keçmişdir. Qəsrin ələ keçirilməsindən dərhal sonra yeni divarlar və kanalların tikintisi işlərinə başlanılmışdır. Qəsrin tikintisi böyük taxt zalı ilə birlikdə XV əsrə qədər davam etmişdir. Qəsrdə həmçinin həbsxana yerləşir. Belə ki, 1308-ci ildə orden əhali tərəfindən pis qarşılanmağa başladığı vaxt Tamplierlərin əksəriyyəti burada həbs olunmuşdur. Burqundlar tərəfindən Parisdən qovulan varis şahzadə Kral Şinonda öz iqamətgahının əsasını qoymuşdur. 1429-cu ildə kral V Henrix taxta öz hüququnu elan etdiyi vaxt Karl Şinonda Janna Darkla görüşmüşdür. Janna insan kütləsinin arasında itən gələcək kralı görən Janna ona yaxınlaşaraq demişdir: ''“Mehriban şahzadə, mənim adım bakirə Jannadır. Səma kralı məni yanınıza sizin Reyms şəhərində taxta çıxacağınız xəbəri çatdırmaq üçün göndərdi və siz Səma kralının sərdarı kimi Fransanı idarə eləyəcəksiniz.”''
Kəmalə Abiyeva
Kəmalə Abiyeva (Abiyeva Kəmalə Aydın qızı) — Azərbaycan şairi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Şinon qəsri
Tarixi
Kral VII Karl Şinonda keçmiş feodalizmdən tamamilə fərqlənən bir dövlətin əsasını qoyur. Məhz onun dövründə qəsr özünün ən məşhur dövrünü yaşamışdır. Qəsrin tarixi həmçinin XII Lüdoviqin adı ilə də bağlı olmuşdur. Belə ki məhz burada o Janna de Valua ilə olan nigahının ləğvi haqqında papa VI Aleksandrın bildirişini gətirən leqat Çezare Borciyanı qəbul etmişdir. Bundan sonra XII Lüdoviq VIII Karlın dul arvadı Anna Bretoniyalı ilə evlənmək hüququ alır və beləliklə Bretanı öz hakimiyyəti altında birləşdirə bilir.
Kəmalə Abiyeva
Həyatı
Kamalə Abiyeva Azərbaycanın cənub bölgəsinin Astara şəhərində müəllim ailəsində anadan olub. Kiçik yaşlarından ailəsi Bakıya köçüb. Bakının indiki Yasamal rayonundakı 52 nömrəli orta məktəbi bitirib. ADPU-nin fizika fakültəsində ali təhsil alıb. Pedaqoji fəaliyyətə həmin ildə Abşeron rayon Masazır kəndində başlayıb. 1980 - ci ildən Bakının Yasamal rayonundakı Aslan Ağaverdiyev adına 31 nömrəli tam orta məktəbdə işləyir. ”Qabaqcıl təhsil işçi”sidir. 10 və 11-ci sinif “Fizika”dərsliyinin rəyçilərindən biridir. Onlarla elmi-metodiki məqalənin müəllifidir. Pedaqoji fəaliyyətiylə yanaşı bədii yaradıcılıqla da məşğul olub.
Şinon qəsri
Tarixi
XVII əsrdə Şinon kardinal Rişelyenin mülkiyyətinə çevrilir. Bundan sonra Rişelye bu qəsri öz nəslinin davamçılarına vəsiyyət etmişdir. Lakin hersoq Rişelye acınacaqlı vəziyyətdə olan qəsrdə yerləşən taxt zalını və öz dövrünə uyğun olmayan bir neçə digər tikilini dağıtdırmışdır. Sonradan qəsrdə boşalma baş vermiş, döşəmə və tavanlar uçmuşdur. 1854-cü ildə qəsrin dağılması riski ortaya çıxdıqda onun daimi rekonstruksiyası başlamışdır. Kralın dincəldiyi yerlərdə orijinal çertyoja əsasən döşəmə bərpa olmuş, otaqlar isə köhnə mebel surətləri ilə qurulmuşdur.
Kəmalə Abiyeva
Yaradıcılığı
İlk şeir və hekayələrini 70-ci illərdə hələ məktəbli olarkən yazıb. Tələbəlik illərində ara-sıra mətbuatda şeirləriylə çıxış etsə də, bədii yaradıcılığa 80-ci illərdə başlayıb. 1988-ci ilə qədər şeirləri o dövrün bütün mətbu orqanlarında-qəzet və jurnallarında, eləcə də müxtəlif almanaxlarda - “Azərbaycan”, ”Gənc istedadlar”,”Yaşıl budaqlar”, “Bahar çiçəkləri” və s. dərgilərdə yer alıb. Həmin illərdə Azərbaycan Dövlət televiziya və radio şirkətinin əməkdaşı, müxbiri işləyib.
Şinon qəsri
Memarlığı
Qəsrin ərazisində kralın istirahət yerləri və kilsə yerləşirdi. Kudre fortu qayanın küncündə ucaldılmış və qəsrdən qurudulmuş qala xəndəkləri ilə ayrılmışdır. Sen-Jorj fortu isə qəsrin ən təhlükəli tərəfdən müdafiəsi üçün mühüm rol oynamışdır. Bu fortdan çox az bir şey qalmış və burada qazıntılar aparılır.