cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sərbəst eniş (film, 2013)
Tənqidçilərin mövqeyi
Frankfurter Allgemeine Zeitung qəzaetindən Hans-Jörg Rother yazır: "Rejissor Ştefan Lakantın ilk bədii filmi təzadlı əhəmiyyətliyi, dialoqların daxili keyfiyyəti və daxili silkələnmə yaradan səhnələri ilə ciddi təsir bağışlayır. Hər şeydən əvvəl, film geniş planda insanın öz həyatını idarə etməsinin necə çətin olduğunu, qarşılıqlı inam olmadığı şəraitdə ailəni saxlamağın mümkünsüzlüyü, sınaqlar və növbəti eniş zamanı insanın özünü uçurumdan buraxmasını təsvir edir."
"Critic.de"-dən Danny Gronmaier yazır: "İlk yarım saatdan sonra, əsl dramatik traktovkanı anladıqda aydın olur ki, burda yol ayrıcında edilmiş seçimlərdən sonra, yaşanan konfliktlər heç də gözlənilməz deyil. Və, əgər “Sərbəst eniş” filminin süjetinə diqqətlə nəzər yetirsək, görərik ki, burdakı fiqurların heç biri, digərinə oxşamır: anasının yaratdığı avam mikrokosmosda yaşayan (“Biz səni bunun üçün böyütməmişik!”) latent homoseksual, saf-passiv qadın və homofob kolleqalar bir-biri ilə münasibətdə tam antoqonist mövqedə dayanırlar."
Ümumilikdə "Sərbəst eniş" filminə kinotənqidçilər müsbət rəy verdilər. 2013-cü ildə Rotten Tomatoes saytı tərəfindən 87% Təsdiq edilmiş freş səs qazanmışdı. Metacritic isə ümumilikdə orta qiymətləndirərək, aktyor Maks Rimeltə 100 baldan 66-nı, Hanno Kofflerə isə 46-nı vermişdi.
Ev üçün buraxılış
Almaniyada 5 dekabr 2013-cü ildə film Blu-ray formatında, 9 dekabrdan isə Amazon.com saytında satışa çıxarılıb. Amazon.de rəsmi saytının yerləşdirdiyi "dram janrında 100 bestseller film" içərisində Sərbəst eniş 30 pillədə durur.
Filmin davamı
2015-ci ilin fevral ayında "Sərbəst eniş" filminin rejissoru Ştefan Lakant mətbuata açıqlamasında filmin davamının çəkilməsi məsələsinin gündəmdə olduğunu bildirmişdir: “Xeyli fikirləşdikdən sonra, nəhayət ki, filmin davamının çəkilməsi qərarını verdik. İstehsalçılar Deniel Riç və Kristof Holhofla birlikdə izləyicilərdən gələn minlərlə sevgi məktubunu nəzərə alaraq iki gənc polisin sevgi hekayəsinin davam etdirilməsi gərəkdiyini düşünürük. Buna görə də yaxın aylarda "Crowdfunding" şirkəti ilə birlikdə filmin istehsalına başlayacayıq”.
Facebook sosial şəbəkəsində verdiyi açıqlamada prodüsser deyir ki, "Etiraf edim ki, başlanğıcda biz Kay və Markın sevgi hekayəsinin davamına inanmırdıq. Lakin, bu il biz yenidən hamımız bir yerə toplaşıb ideyanı müzakirə etdik və konsepsiyanı hazırladıq, bundan sonra ikinci filmin reallaşdırılması ideyası inandırıcı görünməyə başladı".
Nyufaundlend (ada)
Nyufaundlend ( — «yeni tapılmış torpaq», BFƏ: ) — Şimali Amerikanın şimal-şərq sahillərində, Kanadanın Nyufaundlend və Labrador əyalətinin bir hissəsi olan ada.
Əşrəf bəy Tağıyev
Əşrəf bəy Tağıyev (1867–1930) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin üzvü.
Həyatı
Azərbaycanda Qarxunlu Əşrəf bəy soyadı ilə tanınan Əşrəf bəy Həsənbəy oğlu Tağıyev 1867-ci ildə Nuxa qəzasının Qarxun kəndində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra Tiflis gimnaziyasında oxumuşdu. 1908-ci ildə Yevlaxda mazutla işləyən zavod tikdirir, 1910-cu ildə öz xərci ilə Yuxarı Qarxun kəndində dörd sinifli, 1919-cu ildə isə yeddi sinifli rus-tatar məktəbi açdırır. 1918-ci il mart qırğınından sonra Əşrəf bəyin təklifi ilə erməni qırğınının qarşısını almaq məqsədilə könüllü dəstələr yaradılır. O, Nuru Paşa başda olmaqla Türk ordusunun qarşılanmasında, Ərəş suvari alayının tərkibində türk qoşunları ilə bərabər bolşevik-daşnaq ordusuna qarşı döyüş əməliyyatlarında iştirak edir. Əşrəf bəy 1918-ci ilin dekabrından Ərəş mahalından Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Parlamentinə üzv seçilir. O, 1919-cu ildə qəza rəisi olmuşdur. 1930-cu ildə tutulmuşdu. Elə həmin ildə öldürülmüşdü. Əşrəf bəy Həsən bəy oğlu Tağıyev Zaqafqaziya Dövlət Siyasi idarəsinin və Azərbaycan SSRİ DİXK üçlüyünün 3 mart 1930-cu il tarixli qərarına əsasən "Əhrar" partiyasının üzvü və əksinqilabi təbliğatla məşğul olduğu üçün güllələnmişdir. Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin cinayət işləri üzrə məhkəmə kollegiyasının 29 avqust 1989-cu il tarixli qərarı ilə ölümündən sonra Əşrəf bəyə bəraət verilmişdir.
Ailəsi
Əşrəf bəy Maral xanımla ailə qurmuşdu. Knyaz bəy, Məmmədəli bəy adlı oğulları vardı.
Pyer Mendes-Frans
Fəaliyyəti
1951–1956-cı illərdə Fransanı idarə edən Pyer Mendes-Fransın başçılıq etdiyi "sağ mərkəz hökuməti"nin dövründə sağa dönüş surətləndi. 1952-ci ildə FKP əleyhinə ittihamlar səsləndi ki, guya o, dövlətə qarşı qəsd hazırlayır. 1954-cü ildə konstitusiyaya bir sıra antidemokratik dəyişikliklər edilməsinə nail olundu. Hökumətin, prezidentin səlahiyyətləri artırıldı. Milli Məclisin hüquqları məhdudlaşdırıldı. Ölkədə siyasi partiyalar və qüvvələrin qruplaşması baş verdi. Sənayenin milliləşdirilməsi nəinki dayandırıldı, hətta bir sıra hallarda müəssisələr öz əvvəlki sahiblərinə qaytarıldı. Fövqəladə vergilər qoyuldu, tariflər yüksəldi. Amnistiya verilməsi nəticəsində bir çox kollaborasionist azadlığa buraxıldı. Seçki sistemində edilmiş dəyişikliklər nəticəsində parlamentdəki proporsional nümayəndəlik majoritar (bu və ya digər mahalda səslərin 50%-dən çoxunu toplamış partiyanın, yaxud blokun həmin mahaldan bütün deputat yerini tutması hüququ) nümayəndəlik ilə əvəz olundu.
50-ci illərin ortalarında Fransada kəskin siyasi böhran yarandı. Siyasi böhran burjua partiyalarını da bürüdü. 1953-cü ilin mayında de Qoll öz partiyasını buraxdığını, özünün isə siyasətdən getdiyini bildirdi. Keçmiş vişist Pujadın başçılıq etdiyi bir çox xırda burjua dairələri tələb etdi ki, parlament buraxılsın, demokratiya məhdudlaşdırılsın.
Ixora pudica
(Ixora pudica) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sen-Pyer və Mikelon
Ərazisi 242 km², əhalisi 6 min nəfərdir.
Elis Manro
Elis Enn Manro (eləcə də Munro, ; ) — Kanada yazıçısı, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı (2013) və Buker mükafatı (2009) laureatı.
Həyatı
thumb|[[Viktoriya (Kanada)|Viktoriyada "Munro's Books" kitab mağazasının giriş qapısı]] Elis Manro 1931-ci ildə fermer Erik Leydlou və məktəb müəlliməsi Enn Klark Leydlounun ailəsində anadan olub. O yeniyetmə yaşlarında yazıçılığa başlamış və özünün ilk hekayəsi olan "Kölgənin ölçüləri"ni 1950-ci ildə Qərbi Ontario universitetində ingilis dili və jurnalistika oxuyarkən nəşr etdirmişdir. Həmin dövrdə Elis ofisiant, tütünyığan və kitabxanaçı işləyirdi. 1951-ci ildə o, universitetdən ayrıldı və Ceyms Manro ilə evlənərək Vankuverə köçdü. Bu evlilikdən onun 3 qızı — Şeyla, Cenni və Andrea dünyaya gəlmişdir (1953, 1957, 1966). 1963-cü ildə cütlük Viktoriya şəhərinə köçdü və burada indiyədək fəaliyyət göstərən "Munro's Books" kitab mağazasını açdı. 1972-ci ildə Elis və Ceyms boşandılar. Elis Qərbi Ontario universitetində yazıçılıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq üçün Ontarioya qayıtdı. 1976-cı ildə o coğrafiyaşünas Cerald Fremlinlə ailə qurdu.
Əsərləri
Elis Manronu "Kanadanın Çexovu" adlandırırlar. O, 13 hekayə kitabından əlavə, bir roman müəllifidir. Hekayələrində Kanadanın kiçik qəsəbələrində yaşayan insanların həyatlarından bəhs edən Manro sevgi və ölüm kimi mövzuları ön plana çıxarıb. Hekayələrin mərkəzində qadınlar dayanır. Ana-qız, qız-ana-nəvə, ata-qız münasibətləri Manro yaradıcılığının əsasını təşkil edir. Manronun qadın obrazları mədənidir, kitab oxuyandır, Virciniya Vulf, Ceyms Coysu oxuyub müzakirə edirlər. Məsələn, "Kortes Adası" hekayəsindəki kiçik gəlin obrazı yazıçı olmağa çalışır. "Bəzi qadınlar" kitabındakı "Hekayə" adlı yazısında da yazıçı olan Kristinadan danışılır.
Yazıçının Türkiyədə "The children stay" ("Çocuklar kalıyor"), "Too Much Happiness" ("Bazı kadınlar"), "Runaway" ("Kaçak") kitabları, rus dilində "Wood" ("Лес"), "Настоящая жизнь", "Жребий" və "Лицо" hekayələri çap olunub.
Mükafatları
2009-cu ildə Elis Manro "Buker mükafatı"na layiq görülüb.
2013-cü ildə Nobel Komitəsi "müasir qısa hekayə janrındakı ustalığına görə" Elis Manronu Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatının qalibi elan etdi.
Makləvan
Makləvan — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Makləvan əhalisinin əksəriyyətini talışlar təşkil edir.
Bozdoğan
Tarix
Rayon mərkəzindən 40 km məsafədə, Arpaçaydan 8 verst aralıda yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim oğuzlara məxsus bozdoğan adlı türk tayfasının adından formalaşmışdır. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Artemisia bottnica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia bottnica Artemisia bottnica
Calyptranthes uniflora
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Farel Vilyams
Farel Vilyams — ABŞ müğənnisi, bəstəkar və prodüser.
Həyatı
Farel Vilyams musiqi tarixində "Get Lucky", "Happy" və "Frontin" kimi populyar hitlərinin və digər musiqi parçalarının müəllifi kimi tanınır.
1900 Yay Olimpiya Oyunlarında oxçuluq – Kordon Dore 33 metr
Kordon Dore 33 metr yarışları 1900 Yay Olimpiya Oyunlarının kamandan oxatma yarışlarının proqramına daxil idi. Ümumilikdə üç ölkənin olimpiyadaçıları mübarizə aparıb. Yalnız ilk üç yeri tutmuş olimpiyadaçının nəticələri məlumdur. Digər yerlərin sahiplərinin nəticəsi və topladığı xallar haqqında məlumat yoxdur.
Xarici keçidlər
Kordon Dore 33 metr
Ixora raiateensis
(Ixora raiateensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rankuh
Rankuh — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər.
Səid Həccariyan
Səid Həccariyan Kaşani - İran islahatçı siyasi strateq, jurnalist,, demokratiya fəalı və keçmiş kəşfiyyatçı.
Axırıncı aşırıma qədər (film, 2002)
Axırıncı aşırıma qədər qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Rafiq Quliyev tərəfindən 2002-ci ildə çəkilmişdir. Film Lider Televiziyası nda istehsal edilmişdir. Film Fərman Kərimzadənin məşhur "Qarlı aşırım" povestinə tarixi münasibətdir. Əsər əsasında ekranlaşdırılmış "Axırıncı Aşırım" filmindən fraqmentlər göstərilir. Bədii filmdə göstərilən faktların doğru vəya yanlış olduğu araşdırılır, əsl həqiqətlər işıq üzü görür.
Məzmun
Film Fərman Kərimzadənin məşhur "Qarlı aşırım" povestinə tarixi münasibətdir. Əsər əsasında ekranlaşdırılmış "Axırıncı Aşırım" filmindən fraqmentlər göstərilir. Bədii filmdə göstərilən faktların doğru vəya yanlış olduğu araşdırılır, əsl həqiqətlər işıq üzü görür.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Mənsurə Novruzqızı Rejissor: Rafiq Quliyev Operator: Rüfət Məmmədoğlu Prodüser: Elman Dadaşoğlu
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2002-ci ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Yak-36
Yakovlev Yak-36 (Rusca: Яковлев Як-36; NATO kod adı: Freehand), Yakovlev tərəfindən buraxılmış olan SSRİ istehsalı VTOL reaktiv qırıcı prototipi olmuşdur. Təyyarə sınaq məqsədi ilə istehsal edilmiş, qüsurları müəyyənləşdirildikdən sonra onun yerinə Yak-38 təyyarələri yaradılmışdır. İlk uçuşunu 9 yanvar 1963-cü ildə həyata keçirmişdir.
thumb|300px|Yakovlev Yak 36 [[VTOL reaktiv qırıcı prototipi 1967-ci ilin iyul ayında]]
Vasif Namazov
"Kutsan" Vasif Namazov — Alpaqut (döyüş sənəti)nin qurucusu, Dünya Alpaqut Federasiyasının İdarə heyətinin sədri, Azərbaycan Döyüş Federasiyaları Assosiasiyasının Baş katibi və Beynəlxalq Turan Oyunları komitəsinin 1-ci vitse-prezidenti.
Həyatı
Namazov Vasif İmran oğlu, (rütbəsi Kutsan) 1981-ci ildə Azərbaycan Respublikası Sumqayıt şəhərində anadan olub. 2005-ci ildə Sumqayıt Dövlət Texniki Kollecini bitirmişdir. İxtisasca mühasibdir. Hal hazırda Kalmıkiya Dövlət Üniversitetinin Bədən Tərbiyəsi fakültəsi üzrə magistr təhsili alır. 2000-ci ildən etibarən cəbhə bölgəsində hərbi xidmətdə olmuş, silahlı qüvvələrin Ağdam rayonunda yerləşən № saylı H/H-də şəxsi heyətə əlbəyaxa döyüş hazırlığı üzrə baş məşqçi təyin olunmuşdur. 2002-ci ildə hərbi xidmətini başa vurmuşdur.
İctimai fəaliyyət
2007-ci ildən 2010-cu ilədək Dünya Azəbaycanlıları Konqresinin Gənclər Təşkilatının və eləcə də İdman Departamentinin Sədri olmuşdur. 2013-cü ildə yaradılan və 20-dən çox ictimai birlikləri özündə birləşdirən, "Gələcəyə Baxış" İctimai Hərəkatının həmtəsisçi və həmsədri olmuşdur. 2009-cu ildən etibarən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
İdman sahəsi
250px|left Vasif Namazov 1992-ildən idmanın təkbətək döyüş növləri ilə məşqlərə başlamışdır. O, 1992–1994-cü illərdə Sumqayıt şəhərində Əməkdar Məşqçi Mübariz Bəşirovun rəhbərlik etdiyi Boks bölməsində, 1995–1998-ci illərdə Sumqayıt şəhərində Əbülfət Hacızadənin rəhbərlik etdiyi Kyokuşin Karate klubunda məşqlər etmişdir. Eyni zamanda paralel olaraq cüdo və sambo üzrə idman təlimlərində iştirak etmişdir. İlk Karate dərəcəsinə Azərbaycan Kyokuşin Karate məktəbinin yaradıcısı, Sosay Masutatsu Oyamanın Tələbəsi — Sensey Ələddin Mirzəyev tərəfindən layiq görülmüşdür. Hərbi xidmət dövründən sonra O, 2002-ci ildən kontakt döyüş növləri olan Aşihara Karate, Enşhin Karate, TsuŞinGen, Sayokan və Qarışıq döyüş növləri üzrə məşqlərə başlamış və idman dərəcələrini artırmışdır. Bu illər ərzində Sumqayıt şəhərində şərq tək-bə-tək döyüş növləri klubunun sədri olmuşdur. 2004 və 2006-cı ildə Tsu Şin Gen Beynəlxalq Döyüş növləri Asossasiyasının Rusiya Federasiyasının Naro-Fominsk Vilayətində təşkil etdiyi əlbəyaxa döyüş üzrə beynəlxalq seminarda iştirak etmiş və həmin ildən etibarən Kanço David Kuk-un rəsmi qərarı ilə, Tsu Şin Gen Beyənlxalq Asossasiyasının Azərbaycan Respublikasında rəsmi nüməyəndəsi təyin olunmuşdur.
Vasif Namazov 2008-ci ildən etibarən Türk Döyüş Sənətlərinin araşdırmasına başlamış və 2011-ci ildə Onun rəhbərliyi altında Azərbaycanda bir neçə klub birləşərək Türk Döyüş Sənəti Federasiyasının əsasını qoymuşdur. O, Federasiya tərkibində özünəməxsus bir neçə döyüş sistemləri formalaşdırmışdır. Yeni tətbiq olunmuş bu döyüş sistemləri əsasında O, Türk Döyüş Sənətini zənginləşdirmək və zəngin baza halında yeni bir konsepsiya yaratmaq qərarına gəlmişdir.
Nəhayət 2014-cü ildə Vasif Namazovun araşdırmaları sayəsində Türk xalqlarının qədimdən bü günə qədər yaşayan döyüş sənətləri incələnərək, Türk soylu xalqlarının qədim döyüş mədəniyyətini özündə əks etdirən, zəngin təlim və İmtahan proqramlı, 5 sistemli yarışma qaydaları və özünümüdafiə sistemindən ibarət bir döyüş sənəti, Alpaqut Turan döyüş sənəti quruldu. Vasif Namazov həm də Dünya Alpaqut Federasiyasının İdarə heyətinin sədridir.
Adı Alpaqut olan bu döyüş sənəti, türk xalqlarının döyüş mədəniyyətindən qaynaqlandığı üçün, markası Turan Döyüş sənəti qoyuldu. (Turan: türksoylu xalqların vətəni). bu markanı seçməkdə məqsəd Alpaqutu bütün türksoylu xalqlara məxsus olduğunu nümayiş etdirməkdir.
Alpaqut Turan döyüş sənətinin daxilində olan döyüş sistemləri belə adlanır: 1-ci sistem Ayça, 2-ci sistem Batur, 3-cü sistem Caymaz, 4-cü sistem Qurşaq, 5-ci sistem Kaçut adlanır.
254x254px|thumb|Alpaqutlar|Bu döyüş sənəti bütün türk dünyasına aid olsada ancaq o bütün hüquqi haqlarla Azərbaycana məxsusdur. Belə ki, bütün türksoylu xalqlar kimi, Azərbaycan xalqının tarixi və mədəni irsinə aid olan Alpaqut adı, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin 14.10.2014-cü il tarixli № 37 saylı sənədi əsasında bu döyüş sənətinin müəllifi, Türk Döyüş Sənətləri üzrə araşdırmaçı, Beynəlxalq Dərəcəli idman ustası Namazov Vasif İmran oğluna istifadəsi üçün rəsmi icazə verilmiş, eyni zamanda Azərbaycan Respublikası Patent üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən 17.11.2014-cü il tarixli iddia sənədinin 201400542 nömrəli Patent Şəhadətnaməsidə verilmişdir. Əlavə olaraq, Alpaqut idman növünün təlim və tədrisinin həyata keçirilməsi üçün hazırlanan metodiki vəsait proqramları Azərbaycan Respublikası Müəllif Hüquqları üzrə Dövlət Agentliyinin 16.10.2015 tarixli 04/C-8157–15 saylı Şəhadətnaməsi ilə təsdiq olunmuşdur.
2022-ci il 30 avqust tarixində yenidən Dünya Alpaqut Federasiyasının baş katibi seçilmişdir.
Hatay arxeologiya muzeyi
Hatay arxeologiya muzeyi və ya Antakya arxeologiya muzeyi — antik dövrə aid əsərlərin toplandığı bir incəsənət muzeyidir.
Qədim arxeologiya muzeyi
Antakya Cümhuriyyət dövründə Asi çayı kənarında və körpü yaxınlığında yer alırdı. Aktiv olduğu dövrdə dünyanın ən böyük üçüncü mozaika muzeyi və mozaika eksponat kolleksiyasına malik idi. Muzeydə Hitit, Helenistik, Roma və Bizans dövrlərinə aid olan və Hərbiye, Antakya, Atçana, Seleukia Pieria ilə İsgəndəriyyədən tapılmış eksponatlar nümayiş etdirirdi. Bu əsərlərin əksəriyyəti, 1932-1939 illər arasında aparılan qazıntı işləri nəticəsində aşkar edilmişdir.
Dövründə dünyanın ən böyük ikinci arxeologiya muzeyi ünvanını daşıyan Hatay arxeologiya muzeyinin tikinti işlərinə 1934-cü ildə başlanılıb. Bu tikinti işləri 1932-ci ildə Antakya və ətrafında başlayan qazıntı işlərindən ruhlanaraq və Fransız arxeoloqu M. Prostun tövsiyəsi ilə başlanılmışdır. Muzey binası 1938-ci ildə tamamlanıb, və bir il sonra Hatay, Türkiyə Cümhuriyyətinin bir vilayəti oldu. Muzey 23 iyul 1948-ci il tarixində xidmətə açıldı. 1975-ci İldə muzey yenidən təmir olunub.
Hatay arxeologiya muzeyinin kolleksiyası səkkiz sərgi salonu və həyətində nümayiş etdirirdi. Əsərlər yerləşdiyi məkanlara uyğun olaraq təşkil olunmuşdu. Otaqlar böyük pəncərələrlə dolu olduğundan təbii işığın bol olması təmin olunurdu. Etiketlərin çoxu da Türk və İngilis dilindədi.
Yeni arxelogiya muzeyi
İnşasına 2011-ci ildə başlanan yeni muzey ümumilikdə 32.754 kvadratmetr qapalı sahə, 10.700 kvadratmetr sərgi sahəsi və 3500 kvadratmetr nümayiş etdirilən mozaikayla dünyanın ən böyük mozaika muzeyi olacaq şəkildə inşa edilmişdir. Yeni muzey binası 28 dekabr 2014-cü il tarixində keçirilən rəsmi mərasimlə dövrün baş naziri Əhməd Davudoğlu tərəfindən açılmışdır.
Axırıncı maqın sonu (film, 1974)
Axırıncı maqın sonu qısametrajlı bədii süjeti rejissor Cəmil Fərəcov tərəfindən 1974-cü ildə ekranlaşdırılmışdır. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Rolları Hamlet Qurbanov, A. Qasımov və Muxtar Maniyev ifa edirlər.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Yusif Səmədoğlu Rejissor: Cəmil Fərəcov Operator: Ələsgər Ələkbərov
Rollarda
Hamlet Qurbanov — Maq A. Qasımov — ərizəçi Muxtar Maniyev — Rüstəmov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1974-cü ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Tovuz rayonu
Tarixi
Qədim insan məskənlərindən olan Tovuz rayonunun ərazisində zəngin tarixi abidələrə rast gəlinməsi tarixən qədim tayfa və xalqların nümayəndələrinin yaşadıqları yurd yerlərindən biri olmasına əyani sübutdur. Zəyəmçay hövzəsində tapılmış 300 min il yaşı olan saxurlar, qədim Hunan şəhərinin qalıqları olduğu söylənilən Torpaqqala abidələri, 8–10 min il tarixə malik Köhnəqala və Göytəpə abidələri və s. bu ərazilərin nə qədər qədim tarixə malik olmasını göstərməkdədir. Rayon ərazisindəki ayrı-ayrı ərazi və yer adlarının qədim türk toponimlərinə uyğun gəlməsi ərazidə yaşayan köklü əhalinin qədim məskunlaşma tarixini və türk soylarından olmasını sübut etməkdədir. Tovuzun adı ilə əlaqədar bir neçə mənbələrdən alınan məlumata görə bir neçə variant məlumdur, onlardan biri "Tau Ok uz" qədim Hun türkcəsindən tərcümədə "Dağ tayfalarıyıq" mənasını verir; ikincisi, "Tau ust" qala Hun türkcəsindən tərcümədə "Dağ üstündə yerləşən qala" mənasını verir. Bu iki variantdan daha inandırıcısı ikinci variantdır ki, həqiqətən, əraziyə bu adın verilməsi dağlarda yerləşən "Tavus qala"-nın adı ilə bağlıdır. Qalanın xarabalığı hələ də qalmaqdadır. Akademik Sumbatzadəyə görə, bu qala eramızın III əsrində bölgəyə gəlmiş türksoylu Hun və Sabir kimi tayfalar tərəfindən tikilmişdir. Bu faktı bədnam erməni mənbələri də təsdiqləyir. Onlar düzənlikdə yerləşən Hunan şəhərini qorumaq üçün dağda möhtəşəm qala tikdilər və ətrafda gözətçi kiçik qalalar (Karavul) saldılar, qalanı "Tauust" adlandırdılar, kiçik qalacıqları isə "Karavul qala" adlandırdılar.
AFFAnın göstərişi və birbaşa maddi yardımı ilə "Turan Tovuz" klubunun nəzdində yaradılmış futbol akademiyasının fəaliyyətə başlamasından sonra ölkə üçün peşəkar futbolçuların yetişəcəyi gözləntiləri var.
2020-ci ilin iyul ayında Tovuz Ermənistanla baş verən döyüşlərin əsas ərazisinə çevrilmişdir.
Coğrafi mövqeyi
thumb|275px|Tovuz rayonundan bir görünüş Tovuz rayonunu Ermənistanla 69 km, Gürcüstanla 23 km. sərhəddi var. Rayon qərbdə Ağstafa rayonu, şərqdə Şəmkir rayonu, cənubda Gədəbəy rayonu, şimalda az bir hissəsi Samux rayonu ilə (Ceyrançöldə) həmsərhəddir.
Tovuz Azərbaycan Respublikasının şimal-qərbində, Gəncə-Qazax düzündə yerləşməklə əlverişli iqtisadi coğrafi mövqeyə malikdir. Tovuz şəhəri paytaxt Bakıdan qərbdə, Bakı-Qazax magistralının 430 km də yerləşir.
Rayon ərazisinin şimal hissəsində, Kür çayının sol sahilində heyvandarlıq (xüsusən də, qış heyvandarlığı) üçün olduqca əlverişli olan Ceyrançöl qışlağı yerləşir.
Rayon ərazisindən Azərbaycan üçün həyati əhəmiyyət kəsb edən "Bakı-Tbilisi-Ceyhan" neft kəməri və "Bakı-Tbilisi-Ərzurum" qaz kəməri və Böyük İpək Yolu keçir.
Relyefi
Tovuz rayonunun ərazisi relyef xüsusiyyətlərinə görə 4 zonaya: orta dağlıq, alçaq dağlıq, dağətəyi və yüksək dağlıq zonalara ayrılır. Rayonun cənub hissəsi orta və yüksək dağlıq zonada, mərkəz hissəsi alçaq dağlıq və dağətəyi zonada, şimal hissəsi isə dağətəyi düzənlikdə yerləşir. Ərazi 330 m dəniz səviyyəsindən yüksəkdə yerləşir.
İqlimi
Tovuzda havanın orta illik temperaturu 8–13 °C, yanvarda 1–4 C, iyulda isə 18–25 °C dərəcə arasında dəyişir. Orta illik nisbi rütubəti 71 %-dir. Yağıntının illik miqdarı 400–700 mm-dir. Küləyin orta illik surəti 3,4 m/san-dır.
Tovuz rayonundan keçən çaylar
Tovuz rayonunun ərazisindən axan çaylar Kiçik Qafqazın şimal-şərq yamacından mənbəyini götürür və sağdan Kür çayına qovuşur. Rayonun ərazisindən axan çaylar Tovuz, Axınca, Zəyəm və Əsrikdir. Rayonun şimal hissəsində Kür çayı keçir. Bu çay Ceyrançöl alçaq dağlığını Gəncə-Qazax düzündən ayırır. Rayonun ərazisindən axan çaylar Kiçik Qafqazın şimal-şərq yamacında yüksək və orta dağlıq silsilələrindən başlanğıcını götürməklə rayonun böyük çayları hesab olunur və təsərrüfatda geniş istifadə olunur.
Zəyəmçay
Zəyəmçay Şəkərbəy və Çətindərə çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. Zəyəm çayının yuxarı axını Şahdağ silsiləsinin şimal yamacında yerləşir. Mənbəyi 2020 m yüksəklikdə yerləşir. Uzunluğu 90 km, hövzəsinin sahəsi 942 km2, su sərfi isə 6,3 m³/ san-dir. Yuxarı axımında çaya soldan Bacanka (uzunluğu 25 km), Çətindərə (uzunluğu 24 km), Kiçik Qaramurad (uzunluğu 11 km), sağdan isə Kilisəlisu (uzunluğu 14 km), Babaçay (uzunluğu 26 km) kimi qollar qarışır. Axımı yeraltı, yağış və qar sulardan əmələ gəlir. Qarın əriməsi dövrdə böyük daşqınlar əmələ gəlir. Ən çox axım yaz və yay aylarında olur. Zəyəmçay Kürə ildə orta hesabla 22 min tona qədər asılı gətirmələr aparır. Çayın mənbəyində yağıntıların illik miqdarı çoxdur, bulaqlar boldur. Çay yuxarı hissədə dərin və dar dərələrlə axır. Çay yatağının düşməsi isə 100–120 m/km arasında dəyişir, orta axında dağın relyefinin formasından asılı olaraq bu çaylar nisbətən geniş dərələrlə axır və yatağın meylliyi 10–30 m/km-ə qədər azalır, çay dərəsi genişlənir və terraslarla müşayiət olunur. Aşağı axında Gəncə-Qazax düzənliyini kəsib keçərək Kürə qovuşur. Bu hissədə çay qutuvari terraslı dərələrlə axır. Zəyəmçay hətta Şəmkir və Tovuz rayonları arasında sərhəd rolunu oynayır.
Axınca çayı
Axınca çayı tranzitdir. Mənbəyini 1950 m yüksəklikdə Gədəbəy rayonunun ərazisindəki Başkənd aşırımından götürür. Mənsəbi Gəncə-Qazax düzündə yerləşir. Uzunluğu 76 km, hövzəsinin sahəsi 1178 km2 -dir. Qidalanması yağış, yeraltı və qar sularıdır. Yuxarı hissəsində dərin dərəli relyef forması üstündür, aşağı axına doğru getdikcə dərələr genişlənir. Suvarma əhəmiyyəti böyükdür. Üzərində Axıncaçay su anbarı yaradılmışdır. Bu su anbarı 1969-cu ildə istifadəyə verilmişdir. Sahəsi təqribən 92 hektardır. Axınca çayının suyunu tənzimləyir və təqribən 9 min hektar ərazini suvarır.
Tovuzçay
Axınca çayının sol qolu Tovuzçay tranzit çayıdır. Bəzən bu çayın mənsəbini Kür çayı hesab edirlər. Uzunluğu 42 km, hövzəsinin sahəsi 278 km2 -dir.
Murğuz silsiləsinin şimal yamacından təqribən 1973 m hündürlükdən başlayır.
Mənsəbi Gəncə-Qazax düzündə yerləşir. Yuxarı hissəsində dərin dərəli relyef forması üstündür, aşağı axına doğru getdikcə dərələr genişlənir.
Mənbəyini Kiçik Qafqazın şimal – şərq yamacından götürən Əsrik çay Axınca çayının sağ qolunu təşkil edir. Uzunluğu təqribən 48 km, hövzəsinin sahəsi 170 km2 -dir. Şahdağ silsiləsinin şimal yamacından başlanınır. Mənbəyinin mütləq hündürlüyü 1750m olan Əsrikçayının mənsəbi Gəncə-Qazax düzündə yerləşir. Yuxarı axınında dar dərələrlə axır, mənsəbə doğru dərələr genişlənir.
Qidalanmasında yeraltı və yağış suları üstünlük təşkil edir. Suvarmada geniş istifadə olunur.
İri yaşayış məntəqələri
Qovlar şəhəri. Əyyublu kəndi, Xatınlı ( Qəsəbə tipli)( Xatınlı,Qaraxanlı,Qədirli,Cilovdarlı, Sarıdamlı kəndləri daxildir.)
Görkəmli şəxsləri
Bax: Kateqoriya:Tovuzda doğulanlar
İqtisadi xarakteristikası
Tovuz rayonunun iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. Üzümçülük, tərəvəzçilik, quru subtropik meyvəçilik, bostançılıq, bağçılıq, taxılçılıq, heyvandarlıq kənd təsərrüfatının mühüm sahələridir. Rayon üzrə sənaye müəssisələrinin sayı 45 ədəd, onlardan fəaliyyət göstərir 21 ədəd.
2007-ci ildə məhsul buraxılışı və xidmətlərin həcmi 8875,9 min manat olub. 2007-ci ildə sənaye müəssisələri və fizik işəxslər tərəfindən 1760.3 ton çörək, 2833,4 ton un, 578.9 ton kəpək, 32,9 ton yarma, 47,4 min dal araq, 26,2 min dal şərab,70,2 min dal konyak məhsulu, 185,0 ton şəkər, 8.2 min dal mineral süfrə suyu, 884 ton beton məmulatı, 432,0 ton gəj, 7507,0 ton çınqıl və qum, 30 min cücə, 260 ədəd çarpayı, 10,0 min ədəd qəzet istehsal olunub.
Tovuzda istifadəyə verilən yeni asfalt zavodunda 8 saata 500 ton məhsulun istehsal olunması nəzərdə tutulub. Tovuz çayından götürülən xammal əsasında hazırlanan məhsul hələlik yalnız rayon ərazisindəki yolların təmiri üçün istifadə olunur.
Digər sənaye sahələri ilə bərabər Tovuz rayonunda qismən də olsa yüngül sənaye və toxuculuq sənayesi də fəaliyyət göstərməkdədir. Tovuz rayonunun mərkəzində fəaliyyət göstərən yüngül sənaye müəssisəsində onlarla insanlar işlə təmin edilib.
Mədəniyyət, təhsil və səhiyyə müəssisələri
Tovuzun ilk görkəmli müəllimləri sırasında Ağamməd Axundovun, Məmmədqara Məmmədovun, Əli Əliyevin, Cəfər Mürşüdlünün, Həsən Həsənovun, İbrahim Qüdrətovun, Qara Sultanovun, Nadir Abdıyevin adlarını çəkmək olar.
Hazırda rayonda fəaliyyət göstərən 85 ümumtəhsil məktəbinin 65-i orta, 17-si əsas, 3-ü ibtidai məktəblərdir. Rayonda 39 məktəbəqədər və 5 mətkəbdənkənar uşaq müəssisəsi fəaliyyət göstərir. 39 məktəbəqədər uşaq müəssisələrinə 2375 nəfər uşaq, 5 məktəbdənkənar uşaq müəssisəslərin isə 6180 nəfər şagird cəlb edilmişdir.
Rayonun ümumtəhsil mətkəblərində şagirdlərin təlim-tərbiyəsi ilə 4112 nəfər müəllim məşğul olur. Onların 3783 nəfəri ali, 26 nəfəri natamam ali, 303 nəfəri isə orta ixtisas təhsillidir.
A.S Puşkin adına Tovuz şəhər orta məktəbi 100 ildən artiq fəaliyyəti dövründə, eləcə də rayonun digər məktəbləri Azərbaycan elmi üçün 80-dən artıq elmlər doktoru-professor, 150-dən çox elmlər namizədi yetişdirib.
Maddi-mədəni irsi
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 02 avqust 2001-ci il tarixli qərarına əsasən, Tovuz rayonunun ərazisində 64 tarixi-mədəni, arxeoloji abidənin olması təsdiqlənib. Onlardan 18-i ölkə (2-si memarlıq, 16-sı arxeoloji), 46-sı yerli (32-si memarlıq, 11-i arxeoloji, 1-i monumental xatirə abidəsi, 2-si dekorativ-tətbiqi sənət nümunəsi) əhəmiyyətli olmaqla dövlət tərəfindən mühafizə edilir. Ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidələrinə -Düzqırıqlı kəndində xıx əsrə aid Hacı Bagır məscidi Yanıqlı kənd məscidini, Kirzan məbədini misal göstərmək olar.
Kirzan kəndindəki XII əsr məbədinin bu gün yalnız qalıqları mövcuddur. Abidənin ətrafında elmi-tədqiqat və konservasiya işlərinin aparılması vacibdir.
Yerli əhəmiyyətli memarlıq abidəsi olan ikimərtəbəli yaşayış evi 1880-ci ilə aiddir. Yerli əhəng daşından inşa olunmuş abidənin texniki vəziyyəti qənaətbəxşdir.
XIX əsrə məxsus suvurma qülləsi əhəng daşından inşa olunub. Abidənin dam örtüyü olmadığından divalarında çatlar əmələ gəlib. Abidə Azərbaycan Respublikası Nəqliyyat Nazirliyinin Dövlət Dəmir Yolu Baş İdarəsinin balansındadır. 4–5 il bundan əvvəl idarə tərəfindən qüllənin sökülməsinə başlanılıb, ancaq müvafiq dövlət qurumlarının müdaxiləsindən sonra bu iş dayandırılıb. Dam örtüyü də o vaxtdan açıq qalıb. Dam örtüyü tezliklə bərpa olunmasa, abidə tezliklə dağıla bilər.
Yerli əhəmiyyətli memarlıq abidələrindən olan ikimərtəbəli, XIX əsrə məxsus yaşayış evi və 1912-ci ildə inşa olunmuş sement zavodunun binası da qəzalı vəziyyətdədir. Çiy kərpicdən inşa olunmuş yaşayış evinin bir hissəsi uçub, qalan hissəsi də uçmaq təhlükəsi qarşısındadır. Binanın nə memarlıq, nə də tarixi əhəmiyyəti olmadığından onun abidə kimi siyahıdan çıxarılması təklif edilib.
Sement zavodunun yalnız qülləsi qalıb. Tikilinin qalan hissəsi uçub. Elə bu səbəbdən binanın yalnız qülləsinin abidə kimi qorunması təklif olunub.
Bundan əlavə, Tovuz rayonunda bir sıra yeni aşkar olunmuş abidələr də mövcuddur. Bayramlı kəndindəki çay daşından və bişmiş kərpicdən inşa olunmuş körpünün texniki vəziyyəti qaneedicidir.
Texniki baxışın nəticəsi aşağıdakı abidələrdə bərpa işlərinin aparılmasının vacib olduğunu diktə edir: Ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidəsi olan XVII əsrdə inşa olunmuş Yanıqlı kənd məscidi, yerli əhəmiyyətli memarlıq abidələri sayılan Ağbulaq kəndinin yaxınlığındakı məbəd və qala divarlarının qalıqları, Vahidli kənd qəbiristanlığındakı məscid, Yuxarı Öysüzlü kəndindəki XIX əsr türbələri, Yanıqlı kəndindəki 3 ədəd türbələr kompleksi, Yuxarı Öysüzlü kəndindəki Nəsib və Yusif bəylərin XIX əsrə məxsus yaşayış evləri, Düz Qırıqlı kəndindəki XIX əsr məscidi.
Mətbəx
Azərbaycanın hər bölgəsində olduğu kimi, Tovuz rayonunun da özünün spesifik yemək növləri var. Belə yemək növlərinə əsasən, xəmir yeməkləri, dənli bitkilər və göyərti (pencər), kartof mənşəli yeməklər daxildir. Azərbaycan kulinariyasında məşhur xəmir yeməklərindən biri də "Tovuz xəngəli" adı ilə tanınır.
Plovun və dolmanın onlarla növü, kababın da elə təxminən bu qədər növü bəllidir. Bunları çox hissəsi tərəvəzlərdən geniş istifadə olunmaqla hazırlanır. Tovuzda qədimlərdən bəri tərəvəzlərdən, göyərtidən, süd və un məhsullarından daha geniş istifadə olunur.
Sulu yeməklər, tərəvəz qızartmaları, müxtəlif növ pilovlar, şirniyyatlar, süd məhsulları Tovuz mətbəxinin əsas təamlarıdır. Tovuzda təkcə kartofdan 10-dan artıq yemək hazırlanır.
Elə yeməklər də var ki, məhz Tovuzda daha çox bişirilir və istifadə edilir. Tovuz xəngəli, sulu xəngəl, fəsəli, qatlama, körəməz, öriştə və əriştəli yeməklər, müxtəlif növ pencərlərdən hazırlanan yeməklər – ispanaq, unnuca, qazayağı, şomu və sair.
Tovuz mətbəxi müxtəlif salatlarla da zəngindir. Tərəvəz, göyərti, lobya, noxud qoz, fındıq, qaymaq qatılmaqla hazırlanan salatlar çox dadlı olur. Bundan başqa adi salatlardan (pomidor, xiyar, bibər) geniş istifadə olunur. Ən geniş yayılmışı "Çoban salatı"dır. Tovuzluların adi yemək süfərində belə mütləq salat olur.
Şirniyyat məmulatarından əx çox istifadə olunanı, paxlava, şəkərbura, qatlama, fəsəli, meyvəli tort növləridir.
Tovuz da ən çox istifadə olunan içkilər, ayran, dovğa, atlama, meyvə şirələridir. Spirtli içkilərdən bu zonanın məşhur içkiləri kimi yanınan tut, zoğal və digər meyvələrdən çəkilmiş araqları, üzüm, gilas, nar, moruq və digər meyvələrdən şərabları göstərmək olar.
Yerli media
Rayonda yerli qəzet olan "Tovuz" qəzeti fəaliyyət göstərir.
Zülfüqar bəy Bağırbəyov
Zülfüqar bəy Bağırbəyov — çar ordusunun podpolkovniki.
Həyatı
Zülfüqar bəy Bağırbəyov 1874-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Şuşa şəhər real məktəbini bitirmişdi. O, I Dünya müharibəsinə qatılmış, poruçik rütbəsi almışdı. "Niva" jurnalının 1905-ci il iyirmi beşinci nömrəsinin 496-cı səhifəsində onun adı və şəkili var. Həmin jurnalda onun haqqında bu sözlər yazılıb: Otuz üçüncü Şərqi Sibir atıcı polkunun poruçiki Zülfüqar Mirzə Ələkbər oğlu Bağırbəyov fevral döyüşlərində igidliklə vuruşub kontuziya oldu.
Port-Artur döyüşlərindən sağ-salamat qayıdan Zülfüqar bəy Bağırbəyov Novobəyazid süvari alayında ştabs-kapitan rütbəsində xidmət edir. 1912-ci ildən 1914-cü ilə qədər Bakı şəhərinin hərbi komendantı olur. Həmin dönəmdə rütbəsi mayor idi. Birinci dünya müharibəsi illərində Avstriya və Ruminiya cəbhələrində iştirak edib.
Ölümü
Nağı bəy Şeyxzamanlının Türkiyədə çap etdirdiyi "Xatirələrim" adlı kitabında Zülfüqar bəy Bağırbəyov haqqında yazılmışdır: Zülfüqar bəy Bağırbəylinin Birinci Dünya müharibəsində, 1915-ci ildə Qafqaz cəbhəsində ucqar Olti qəzasında məchul bir güllə ilə vurulduğunu ailəsinə xəbər verdilər. Sonradan məlum oldu ki, Zülfüqar bəy bir erməni tərəfindən vurulmuşdur. Ancaq rus komandanlığı tərəfindən qatil axtarılmamış və cinayət "məchul güllə ilə törədilmiş" deyə ört-basdır edilmişdir.
Fossilworks
Fossilworks (FW) — heyvan, bitki və mikroorqanizmlərin qalıqlarının tapıldığı yer və təsnifatı haqqında.
Məlumatların eynisi analoji resurs olan Paleobiology Database bazasında yerləşdirilib.
Calyptranthes umbelliformis
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Məhəmmədqasım xan
Məhəmmədqasım xan (?-1721) — Toxmaqlı oymağının məşhur simalarından biri. Qaradağ hakimi.
Məhəmmədqasım xan Qaradağda əski çağlardan qalan qalalarda yenidənqurma işləri apararaq güclü istehkamlar yaratmışdı. Hakimiyyətini möhkəmlətdikdən sonra şahın əmrlərinə etinasızlıq göstərirdi. 1717-ci ildə Rusiya elçilə Şamaxıya, oradan Gilana, Ərdəbil yolu ilə Əhərə gəlib çatırlar. Əhərin ətrafında rus elçisi A.P.Volınski nümayəndə göndərib Məhəmmədqasım xandan yer-yatacaq istədi. Məhəmmədqasım xan elçiləri şəhərə buraxmır. Bayandur sultanın oğlu, Əbdürrəzzaq xan, Kazım xan (Məhəmmədkazım xan), Məhəmmədhüseyn bəyin atası.
Ixora raivavaensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rene Maqrit
René François Ghislain Magritte Belçika əsilli sürrealist rəssamdır. O sürrealist üslubda insanları düşünməyə vadar edən ecazkar və sirli rəsmləri ilə məşhurlaşmışdır.
Həyatı
René Magritte 1898-ci ildə Belçikanın Lessines şəhərciyində dünyaya göz açmışdır. Atası dərzi, anası isə qadın papaqçısı olan Magrette-in ilk gənclik illəri haqqında çox az məlumat mövcuddur. O ilk rəsm dərslərinə 1910-cu ildə getməyə başlamışdır. 1912-ci ilin mart ayında onun anası özünü çaya ataraq intihar etmişdi. Daha əvvəllər də intihara cəhd edən anasına atas bir neçə dəfə mane olmuş, onu öz otağında günlərlə bağlı saxlamışdı, lakin bir gün o bu bağlı otaqdan çıxa bilir və günlərlə itkin düşür. Sona onun cəsədi çaydan tapılır. Deyilənə görə, 13 yaşlı Magritte anasının cəsədi sudan çıxarılanda orda imiş, lakin daha sonrakı araşdırmalar bu hadisəni inkar edir.
Anasının intiharının Rene-nin yaradıcılığına olduqca böyük təsiri olduğu irəli sürülür. Məsələn, Magritte-nin ən məşhur əsərlərindən biri olan Les Amants (Sevgililər) rəsmi də bu hadisənin təsiri ilə çəkildiyini düşünənlər var. Belə ki, anasının cəsədi tapılanda onun paltarının üzünü örtüyünü deyirlər və bu da 1927–1928-ci illərdə üzü örtülü insan rəsmləri seriyası çəkən Magritte-in də bu hadisənin təsiri altında rəsmlərini çəkdiyi irəli sürülmüşdür. Rene Magritte özü isə bu barədə danışmağı qətiyyən sevmirdi.
1916–1918-ci illərdə Brüsseldə Académie Royale des Beaux-Arts adlı təhsil müəssisəndə oxuyur və daha sonra burda tanış olduğu Georgette Berger ilə birlikdə 1922-ci ildə ailə həyatı qururlar. Maqrit 1926 ilə qədər kağız məhsulları fabrikdə plakatların və reklam rəssamı kimi çalışmışdır. Magritte Sento Brüssel qalereyası ilə müqavilə bağlayaraq öz həyatını rəssamlığa həsr etdi. 1926 ildə Magritte sürrealistik janrda olan "The Lost Jokey" əsərini yaradir və onu ilk uğurlu əsər kimi qiymətləndirir. 1927-ci ildə o, ilk sərgisini təşkil edir. Tənqidçilər bu sərgini uğursuz hesab ediblər, Magritte və Georgette Parisə getdilər, orda Andre Bretonla tanış olub və onun sürrealist klubuna daxil olub. Maqrit öz fərdiliyi itirmədi, əksinə Magritte-in bu kluba qoşulması onun özünəməxsus və unikal stilin formalaşmasına böyük rol oynayıb. İkinci Dünya müharibəsi zamanı Magritte rəsmlərin üslubunu və rənglərini dəyişir: rəssam hesab edir ki insanları şadlandırmaq və onlara ümid aşılamaq lazımdı, lakin müharibədən sonra Magritte əvvəlki üsluba qayıdır, öz rəsmləri təkmilləşdirir və, nəhayət, özünəməxsus stil yaradır.
1967 il avqustun 15 Magritte mədəaltı vəzin xərçəngi xəstəlikdən vəfat etmişdi. O, Şharbey qəbiristanlığında dəfn olunmuşdu.
Fəlsəfəsi və üslubu
thumb|150px|left|Bəşər oğlu Magritte ilk rəsm əsərlərini 1915-ci ildə çəkməyə başlamışdır. Bu əsərləri impressionizm üslübunda idi. 1916-cı ildən 1918-ci ilə qədər Brüsseldə Académie Royale des Beaux-Arts-da Constant Montald da içində olmaqla müxtəlif müəllimlərdən dərs alan Magritte, bu dərsləri o qədər də maraqlı hesab etmədi. 1918–1924-cü illər ərzində çəkdiyi rəsmlər futurizm üslubunda və fiqurativ Kubizm üslubunda olmuşdur, lakin Corco de Kirikonun metafizik rəngkarlığı ilə yaxından tanış olduqdan sonra yaradıcılığına yeni istiqamət verir.
Mavi işıqlı səmanın onun rəsmlərində özünəməxsus yeri var. Donuq insan fiquru səmanın maviliyində sanki canlanır. "Bəşər oğlu" onun dünyada ən məşhur rəsmlərindən biridir. Aydın səmanın fonunda tünd rəngli palto və şlyapada orta yaşlı kişinin üzündən yaşıl alma asılıb. Adəm peyğəmbərin cənnətdən enməsinə səbəb olan almanın, necə deyərlər, acı nəticəsi, insanların nəfsinə, iradəsinə hakim kəsilə bilməməsinə işarədir. Maqritin rəsmləri müstəqil və təlaşsız üslubla xarakterizə olunur. Onun rəsmlərində sadə obyektlərin qeri-adı birləşməsi diqqəti cəlb edir, heyrətləndirir və düşünməyə məcbur edir.
İnqa Karamçakova
İnqa Alekseyevna Karamçakova (d. 29 aprel 1978) — Rusiyalı sərbəst güləşçi. İnqa Karamçakova 1998-2002-ci illərdə ardıcıl olaraq beş dəfə Avropa çempionu oldu. İnqa Karamçakova həmdə Dünya Çempionatında iki dəfə gümüş və iki dəfə bürünc medal qazanıb.
Karyerası
İnqa Karamçakova beynəlxalq səviyyədə birinci uğurunu 1998-ci ildə Slovakiyanın paytaxtı Bratislava şəhərində qazandı. Həmin il o, Avropa çempionatının qızıl medalını qazandı. Elə həmin ildə Poznan şəhərində Dünya çempionatının bürünc medalını qazanan İnqa Karamçakova ümumi olaraq karyerasında beş dəfə Avropa çempionu olub. Dünya Çempionatlarında isə İnqa Karamçakova 1998 və 1999-cu illərdə bürünc, 2000 və 2002-ci illərdə isə yalnızca finalda uduzaraq gümüş medal qazanlb.
Lyubimovka (Askın)
Lyubimovka — Başqırdıstan Respublikası nın Askın rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Petropavlov kənd şurası nın tərkibindədir.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə ruslar (41%), başqırdlar (35%) üstünlük təşkil edir.
Qıyıqlı
Qıyıqlı — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Dəstəfur kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Toponim, çox güman ki, Səlcuq oğuzlarının kıyıq tayfasının adından və mənsubiyyət bildirən "-lı" şəkilçisindən ibarət olub, "kıyık tayfasından olanlar" mənasını bildirir.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Mədəniyyəti
Kənddə Qıyıqlı kənd kitabxana filialı, Qıyıqlı kənd Mədəniyyət Evi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Qıyıqlı kənd tibb məntəqəsi yerləşir.
Sulutəpə
Sulutəpə — Azərbaycan Respublikasının Binəqədi rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunun Biləcəri qəsəbə inzibati-ərazi vahidinin Sulutəpə qəsəbəsi Xocəsən qəsəbə inzibati-ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2 oktyabr 2006-cı il tarixli, 148-IIIQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunun Sulutəpə qəsəbəsindən 208 ha torpaq sahəsi Abşeron rayonunun Xırdalan qəsəbəsinə verilmişdir.
Tarixi
Sulutəpə 1999-cu ildə qəsəbə statusu alıb.
Coğrafiyası və iqlimi
Sulutəpə qəsəbəsi Abşeron yarımadasının qərbində, Xırdalan şəhəri yaxınlığında yerləşir.
Əhalisi
Əhalisi 17,9 min nəfərdir.
İqtisadiyyatı
Əhalisi əsasən sənaye müəssisələrində və kənd təsərrüfatında çalışır. Sosial obyektləri vardır.
Timon
Timon — Əsl kərtənkələlər fəsiləsinə aid cins. Əvvəllər bu cins Lacertaya daxil edilirdi.
İri kərtənkələlərdir. Gözlü kərtənkələlərin uzunluğu 90 sm çatır.
Klassifikasiya
Cins 4 növə bölünür:
Artemisia brachyloba
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rəsulzadə (qəsəbə)
Məhəmməd Əmin Rəsulzadə (əvvəlki adı: Kirov) — Azərbaycan Respublikasının Binəqədi rayonunun inzibati-ərazi vahidində qəsəbə.
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunun Kirov qəsəbə inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Kirov şəhər tipli qəsəbə M. Ə. Rasulzadə şəhər tipli qəsəbə, Kirov qəsəbə inzibati-ərazi vahidi M. Ə. Rasulzadə qəsəbə inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.
Haqqında
Rəsulzadə qəsəbəsi Binəqədi rayonunun mərkəzində, Abşeron yarımadasının qərb hissəsində yerləşir.
Qəsəbənin bundan əvvəlki adı "Kirov" qəsəbəsi olmuşdur. Kirov qəsəbəsi 26.02.1936-cı ildə Bakı şəhərinin Kirov rayonunun tərkibində Kirov qəsəbəsi kimi qeydə alınmış, 10.11.1937-ci ildə həmin qəsəbə mərkəz olmaqla Kirov qəsəbə Sovetliyi (inzibati ərazi dairəsi) yaradılmışdır. 05.10.1999-cu ildən isə həmin qəsəbə Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin şərəfinə Rəsulzadə qəsəbəsi adlandırılmışdır.
Qəsəbə əhalisinin rəsmi sayı (qeydiyyatda olan) 52300 nəfər, qeyri rəsmi isə (qeydiyyatsız yaşayan) 70000-nə yaxındır. Ərazisi 12 kv km-dir.
Qəsəbənin inzibati ərazisində 109 küçə, 3 yaşayış massivi ("Vorovski", "Xutor", "Baksol") və 8323 ev təsərrüfatı mövcuddur.
Qəsəbə ərazisində 5 orta təhsil məktəbi (99, 100, 143, 30, 115), 5 məktəbəqədər müəssisə ("Sahil", "Delfin", 77, 90 və 211 saylı) fəaliyyət göstərir.
Həmçinin Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti başçısı aparatının, Rayon Prokurorluğunun, Rayon Məhkəməsinin, Rayon Polis idarəsinin, C. Cabbarlı adına İrəvan Dövlət Dram Teatrının, Mərkəzi Seçki Komissiyasının, Dövlət Miqrasiya Xidmətinin və Yeni Azərbaycan Partiyasının Binəqədi Rayon Təşkilatının inzibati binaları Məhəmməd Əmin Rəsulzadə qəsəbəsində yerləşir.
Qəsəbə ərazisində Məlikov adına 6 saylı Birləşmiş Şəhər Xəstəxanası və onun Poliklinika şöbəsi, 20 saylı uşaq poliklinikası, "Avrasiya" özəl tibb mərkəzi, "Vimay" özəl tibb mərkəzi, 9 saylı Təcili yardım stansiyası fəaliyyət göstərir.
Qəsəbə ərazisində 3 istirahət parkı: Heydər Əliyev, Ramiz Aboyev adına mədəniyyət və istirahət parkı və Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Fərhad Hümbətov adına parklar yerləşir.
Eyni zamanda qəsəbə ərazisində bir çox sənaye müəssisələri, o cümlədən ayaqqabı istehsalı üzrə ixtisaslaşmış "Bot" MMC, müxtəlif növ boyalar istehsal edən "Sobsan" müəssisəsi, tikinti sənayesi üzrə formalaşan Bakı "Dəmir-Beton-8" ASC, "Asko" firması, "Arzu" LTD beton-çınqıl, "Ağac emalı" zavodu, "Azprof" MMC, "Montana Construction" beton-çınqıl, "Monalit Beton" MMC, 6 saylı Dəmir beton zavodu, "Akabe inşaat" və "Kosmik cihazqayırma" təsərrüfat zavodu fəaliyyət göstərməkdədir.
Rəsulzadə qəsəbəsində "Vaqa"MMC, "Zəngəzur" müəssisəsi, "Gilan" yığma emalatxanası, 29 saylı çörəkbişirmə müəssisəsi, "Uğur-ÇB" istehsal müəssisəsi, "Ruzi-VM" MMC,"Uzun Ömür"MMC, "Yadigar" firması, və s. müxtəlif təyinatlı müəssisələr öz fəaliyyətlərini həyata keçirirlər.
Calyptranthes wilsonii
(Calyptranthes wilsonii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
1900 Yay Olimpiya Oyunlarında oxçuluq – Şapele 50 metr
Şapele 50 metr yarışları 1900 Yay Olimpiya Oyunlarının kamandan oxatma yarışlarının proqramına daxil idi. Ümumilikdə üç ölkənin olimpiyadaçıları mübarizə aparıb. Beşinci və altıncı yerləri tutmuş iştirakçıların nəticələri və adları məlum deyil.
Xarici keçidlər
Şapele 50 metr
Ixora saulierei
(Ixora saulierei) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kon-la-Qran-Vil
Kon-la-Qran-Vil  — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kassan-Beqone kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12373.
Kommuna təxminən Parisdən 520 km cənubda, Tuluza şəhərindən 115 km şimal-şərqdə, Rodezdən isə 14 km cənubda yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 512 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 297 nəfərdən (15-64 yaş) 224 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 73 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 75.4%, 1999-cu ildə 67.1%). 224 fəal 215 nəfərdən (115 kişi və 100 qadın), 9 nəfər işsiz (2 kişi və 7 qadın) idi. 73 hərəkətsiz 21 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 29 nəfər təqaüdçü, 23 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Migel İqnasio Lillo
Migel İqnasio Lillo — Argentina kimyaçısı, botaniki və zooloqu.
Elmi fəaliyyəti
Migel İqnasio Lillo bitkilər üzrə ixtisaslaşmışdır.
Buğdaşen
Tarixi
Rayon mərkəzindən 20 km cənub-qərbdə, Gümrü-Qurduqulu (Oktemberyan) yolunun üstündə, yaylaqda, Arpaçayın yaxınlığında yerləşir. Burada XIX əsrin 30-cu illərinə qədər azərbaycanlılar yaşamışdır. Ermənilər buraya 1828-1829-cu illərdə Türkiyənin Alaşkert, Bulanix, Muş vilayətlərindən köçürülmüşdür.
Toponim buğda və qədim türk dilində «kənd», «yaşayış yeri» mənasında işlənən şenlik mənasını ifadə edən şen sözündən formalaşmışdır. Fitotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 3.XII.1947-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Baqravan qoyulmuşdur.
Buğdaşen stansiya qəsəbəsi - Ağin (Ani) rayonunda stansiya qəsəbəsi. Qəsəbənin adı Buğdaşen kəndinin adından götürülüb. Erm. SSR AS RH-nin 31.VII.1950-ci il tarixli fərmanı ilə dəyişdirilib Baqravan stansiya qəsəbəsi qoyulmuşdur.
Əbdürrəzzaq xan
Əbdürrəzzaq xan (?-1729) — Toxmaqlı oymağının məşhur simalarından biri. Qaradağ hakimi. Əbdürrəzzaq xan 1725-ci ildə osmanlıların yürüşü zamanı müqavimət göstərmədən rəqib tərəfə keçmiş və paşa ünvanını almışdı. 1725-1727-ci illərdə Əbdürrəzzaq xan paşa olaraq Osmanlı dövlətinə qulluq edib. 1727-ci ildə Qaradağda Osmanlılara qarşı üsyan başladı. Üsyana Əbdürrəzzaq xan özü başçılıq edirdi. 1729-cu ildə üsyan yatırılır, Əbdürrəzzaq xan qətlə yetirilir. Məhəmmədqasım xanın oğlu.