cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ihıax
Ocuoxay
240px|thumb|Ocuoxay Ocuoxay bayramda qrup tərəfindən icra edilən rəqsdir. Yallıya bənzər rəqs olub insanların dairəvi şəkildə günəş istiqamətində hərəkəti ilə edilir. Bu rəqs bəzən gecədən səhərə qədər dayanmadan icra edilir. Hətta üç gün icra edilməsi belə məlumdur. Bu bayramın digər özəlliyi odun, otların və ağacların kumızla qidalandırılmasıdır. Bayramın əsas keçirilən əraziləri Baqaççax, Tuymaada və yakutların yaşadığı digər ərazilərdir.
Düdükçü
Düdükçü — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Edilli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 15 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Düdükçü kəndi 15 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Kolatağ olmuşdur. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, yaşayış məntəqəsində düdükçü nəslinə mənsub ailələr məskunlaşdığı üçün belə adlandırılmışdır.
Tarixi abidələri
Düdükçü kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Yastımeduzlar
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Adamas Qolodets
Adamas Qolodets — hücumçu mövqeyində çıxış etmiş sovet futbolçusu. SSRİ idman ustası, RSFSR-nin əməkdar məşqçisi (1989).
Həyatı
1933-cü ildə Moskvada anadan olmuşdur, onun valideynləri paytaxta 1930-cu ildə Klintsı şəhərindən köçmüşdülər. Böyük Vətən müharibəsi zamanı anası Lyubov İoffe (1904—1975) və qardaşları Varlen (1925—2012) və Yuri (1939 təvəllüdlü) ilə birlikdə Kamışlova təxliyə ediliblər. Atası, Qomel sakini Solomon Qolodets (1906—1941) cəbhəyə çağırılmış və 1941-ci ilin oktyabr ayında itkin düşmüşdür. Böyük qardaşı Varlen Kamışlov Piyada Məktəbini bitirdikdən sonra atası kimi cəbhəyə çağırılıb. O, sonralar peşəkar hərbçi olmuş və SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Ali İstintaq Məktəbinin sosial elmlər kafedrasında müəllim kimi çalışmışdır.
Adamas Qolodets 7 aprel 2006-cı ildə Moskvada vəfat edib. Vostryakov yəhudi qəbirstanlığında dəfn olunub.
Klub
Moskva "Dinamo"sunun yeniyetmələrdən ibarət komandasının yetirməsidir. İlk məşqçisi V. İ. Haydin olub. 1953-cü ildə komandanın əvəzedici heyətinə cəlb olunub. 1 iyul 1955-ci ildə Moskva "Lokomotiv"inə qarşı ev oyununda "ağ-mavi"lərin heyətində ölkə çempionatında debüt edib (2:1, həlledici topu vurub). 1955-ci ildə SSRİ Kubokunun yarımfinalçısı olub. 1958-1959-cu illərdə Kiyev "Dinamo"sunda oynayıb, orada 40 oyun keçirib və 16 qol vurub. 1960-1964-cü illərdə Bakının "Neftyanik" komandasında çıxış edib, orada 126 oyun keçirib və 29 qol vurub.
Məşqçi
1965-ci ildə "Neftyanik"də, 1966-1967-ci illərdə isə Moskva "Lokomotiv"ində məşqçi işləyib. 1973-1976 və 1979-cu illərdə Moskva "Dinamo"sunun Olimpiya Ehtiyatları Uşaq-Gənclər İdman Məktəbinin məşqçisi, 1983-1985-ci illərdə isə direktoru olub. Onun rəhbərlik etdiyi SSRİ dinamo kollektivlərinin yığması 1985-ci ildə "Dinamiada" beynəlxalq gənclər turnirinin qalibi olub. Uzun müddət Moskva "Dinamo"sunun məşqçisi olub. 1989-1991-ci illərdə "Dinamo-2 Moskva" komandasında baş məşqçi kimi çalışıb. 1992-1994-cü illərdə "Dinamo"nun əvəzedicilərdən ibarət komandasını çalışdırıb və eyni zamanda əsas komandanın məşqçi ştabına daxil olub. 1995-1998-ci illərdə Moskva "Dinamo"sunun baş məşqçisi olub. "Dinamo" onun rəhbərliyi altında Rusiya çempionatının bürünc mükafatçısı, Rusiya Kubokunun isə finalçısı olub. 1998-ci ilin avqustundan 2003-cü ilə kimi Lev Yaşin adına "Dinamo" futbol məktəbinin tədris hissəsinin müdiri işləyib.
Şəxsi həyatı
1965-cü ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunu bitirib.
Valentina Qolodets (Toptıqina) ilə evli olub. Onun bu evlilikdən İrina adlı qızı olub.
Kiçik qardaşı Yurinin qızı Olqa Qolodets 2012—2020-ci illərdə Rusiya Federasiyası hökuməti sədrinin müavini olub.
Barabatın
Barabatın — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən 2 oktyabr 1992-ci ildə işğal edilmişdir.
Şen Ko
Şen Ko və ya Şen Kuo (Çin dilində:沈括 Shěn Kuò, ) — İntibah dövründə yaşamış, ensiklopedik biliyə malik Çin alimi. Onun elmi fəaliyyəti riyaziyyat, astronomiya, meteorologiya, geologiya, zoologiya, botanika, farmakologiya, aqronomluq, etnoqrafiya və kartoqrafiya kimi elm sahələrini əhatə etmişdi. Şen Ko eyni zamanda özünü diplomat, general, maliyyə naziri, dövlət müfəttişi, hidromeliorasiya sahəsində mühəndis, ixtiraçı, şair və musiqiçi kimi də göstərmişdi.
Gənclik illəri
Şen Konun atası Şen Çjou (沈周, 978–1051), əyalət məmuru idi. 1040-cı ildən başlayaraq Şen Çjou Sıçyan əyalətində, sonralar isə Aomın əyalətində çalışmışdı. Ailəsi onunla birlikdə yaşayış yerini dəyişirdi və balaca Şen Ko müxtəlif səviyyəli məişət və təbiət şəraitini müşahidə etmək imkanına malik idi. Uşaqlıqda zəif orqanizmə malik olan Şen Ko hələ erkən yaşlarında farmakologiya ilə, Cənubi Çinin müxtəlif landşaftı ilə tanışlıq isə topoqrafiya ilə maraqlanmağa başlamışdı.
Karl Yaspers
thumb|right|Karl Yaspers
Həyatı
Karl Yaspers 23 fevral 1883-cü ildə, Oldenberq-də anadan olmuşdur. 1907-ci ildəHeydelberq universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olmuş, lakin bir qədər oxuduqdan sonra tibb fakültəsinə keçmiş və 1908-ci ildə oranı bitirmişdir. Həkim-psixiatr ixtisasına yiyələnmiş, 1913-cü ildə "Ümumi psixopatologiya", 1919-cu ildə "Dünyagörüşlər psixologiyası" kitablarını yazıb dərc etdirmiş, tək həkim kimi deyil, psixoloq və filosof kimi də tanınmışdır. 1931-32-ci illərdə uzun müddət üzərində işlədiyi irihəcmli "Fəlsəfə" əsəri dərc olunmuşdur. İkinci dünya savaşından sonra bir çox fəlsəfi kitabları işıq üzü görmüş, müəllifinə böyük şöhrət gətirmişdir. Karl Yaspers 26 fevral 1969-cu ildə Bazel-də vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Yaspersin tarixin mənbələri, dövrün mənəvi durumu və fəlsəfi inama həsr olunmuş "Tarixin mənası və təyinatı" adlı məşhur əsəri 2008-ci ildə azərbaycan dilində işıq üzü gördü.
Çapaqcur döyüşü (1387)
Çapaqcur Döyüşü 1387 ci ildə Qaraqoyunlu Və Teymurilər arasında baş vermiş müharibə
Döyüşdən əvvəlki siyasi şərait
1386–1388-ci illər ərzində Teymur Şimali İrana və Azərbaycana yürüşlər təşkil edir. 1386-cı ildə Səmərqəndə yola düşən Teymur əvvəlcə Luristan hakimi Məlik İzzəddin üzərinə yürüş edir. Məlik İzzədini və ailəsini Türküstana sürgün etdikdən sonra ikinci hədəfini gerçəkləşdirmək üçün Azərbaycana yola düşür. Bu ərəfədə Cəlairi Sultanı Əhmədin Təbrizə gəlişi xəbərini eşidir, lakin Cəlairi Əhməd Teymurun da bu bölgəyə səfərindən xəbər tutaraq Bağdada doğru yönəlir. Teymur həmin yazı Təbrizdə keçirdikdən sonra Naxçıvana və Qarsa yürüş edərək bu əraziləri ələ keçirir. Daha sonra Gürcüstan və Şərqi Anadoluya yönələn Teymur burada Avnik, Muş, Van, Əhlət qalalarını ələ keçirir. Teymurun yürüşlərə başının qarışdığı bir dövrdə çoxlu qüvvə toplayan Toxtamış Təbriz üzərinə hücuma keçir. Toxtamışın Təbrizi yağmalaması xəbərini eşidən Teymur da Təbrizə yönəlir. 1387-ci ilin əvvəllərində Teymur Qarabağda olarkən Toxtamış da Dərbəndi keçərək Samur çayı yaxınlığına gəlir. Tərəflər arasında baş verən döyüşdə Toxtamış geri çəkilmək məcburiyyətində qalır. Həmin il Qaraqoyunlular üçün Teymur təhlükəsi meydana gəlir. Teymur Qaraqoyunlu sultanı Qara Məhəmmədi xaç qafilələrinə və ticarət karvanlarına basqınlar etməkdə günahlandırır, lakin bu təbii ki, bəhanə idi. Teymurun hücuma keçməsinin əsl səbəbi Şərqi Anadoluda müstəqil bir dövlətin yaranmasının qarşısını almaq və Qaraqoyunlu türkmənlərini özündən aslı vəziyyətə salmaq idi.
Maarif Əkbərov
Əkbərov Maarif Süleyman oğlu — riyaziyyatçı, filosof, riyaziyyatın fəlsəfəsi ixtisası üzrə Azərbaycanda ilk mütəxəssis-alim, fəlsəfə elmləri doktoru, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.
Həyatı
Maarif Süleyman oğlu Əkbərov 1930-cu ildə Qərbi Azərbaycanda (Ermənistanın) Vedi rayonunun Goravan kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. O, 1947-ci ildə Böyük Vedi orta məktəbini gümüş medalla bitirmişdir. Maarif Əkbərov hələ ali məktəbə daxil olmamışdan əvvəl Vedi rayonunun Taytan kəndinin 7-illik məktəbində riyaziyyat müəllimi, kitabxana müdiri vəzifələrində çalışmışdır. O, Azərbaycanda Ucar rayonunun Qaradağlı kəndində ibtidai məktəb müəllimi işləmişdir.
M.Əkbərov Böyük Vətən Müharibəsi illərində və məktəblərdə tətil müddətində şagird-əmək briqadası xətti ilə kolxozda işləyərək, yüksək əmək nümunəsi göstərərək "1941-1945-ci illər Böyük Vətən Müharibəsi illərində Fədakar Əməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir. Maarif Əkbərov 1953-cü ildə Gəncə Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş və həmin  universitetin  Cəbr-həndəsə kafedrasında müəllim saxlanılmışdır. Alim 1953-1959-cu illərdə orada ali cəbr və elementar cəbr fənlərindən dərs demiş, "Elementar riyaziyyat" kafedrasının müdiri işləmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Maarif Əkbərov 1959-cu ildə ümumi əsaslar üzrə müsabiqə yolu ilə "Riyaziyyat elminin fəlsəfi problemləri" ixtisası üzrə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin əyani aspiranturasına daxil olub, 1962-ci ildə oranı bitirib "Riyaziyyatda həqiqət problemi" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir. Alim təyinatla Azərbaycana qayıtmış və riyaziyyatın fəlsəfəsi ixtisası üzrə respublikada ilk və yeganə mütəxəssis kimi Bakı Dövlət Universitetinə işləməyə dəvət edilmiş, 1963-cü ildən Mexanika-riyaziyyat fakültəsində fəaliyyətə başlamışdır. O, BDU-nun Həndəsə-cəbr, Cəbr və topologiya, Həndəsə kafedralarında fəaliyyət göstərmişdir. Maarif Əkbərov 1980-1992-ci illərdə BDU-nun Cəbr və topologiya kafedrasına rəhbərlik etmiş, "Ali  cəbr", "Cəbr və ədədlər nəzəriyyəsi", "Riyaziyyatın fəlsəfi-metodoloji əsasları"  fənlərindən dərs demiş, cəbrdən və riyaziyyatın fəlsəfi, metodoloji problemlərinə dair tədqiqat işi aparmış, kadrlar hazırlamışdır.
Maarif Əkbərov 1970-1972-ci illərdə "riyaziyyatın fəlsəfəsi" ixtisası üzrə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin doktoranturasında təhsilini davam etdirib, orada "Riyaziyyatın bəzi fəlsəfi problemləri"  mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmiş, bu sahədə (09.00.08 indeksi üzrə)  Azərbaycanda ilk və yeganə elmlər doktoru olmuş, dəqiq elmlərin fəlsəfəsi üzrə respublikada ilk cığır açan mütəxəssis-alim kimi tanınmışdır.
Maarif Əkbərov bir çox elmi konfrans və simpoziumların iştirakçısı olmuş, elmi məruzələrlə çıxış etmişdir. Alim maarifçilik, elmi biliklərin inkişafı və təbliği sahəsindəki xidmətlərinə görə 1995-ci ildə akademik Yusif Məmmədəliyev adına mükafata layiq görülmüşdür.
Maarif Əkbərov 18 kitabın, 3 iri həcmli monoqrafiyanın, ali məktəblər üçün 3 dərs vəsaitinin, ümumiyyətlə, 100-dən çox elmi-nəzəri, elmi-kütləvi, elmi-metodik və publisist xarakterli kitab, kitabça və məqalələrin müəllifidir.
Maarif Əkbərov haqqında
Maarif Əkbərovun həyatı, elmi fəaliyyəti, əsərləri haqqında onlarla məqalələr yazılmışdır. Qeyd etmək lazımdır ki, alimin elmi fəaliyyəti haqqında mətbuat səhifələrində 1960-cı illərdən etibarən məqalələr dərc edilmişdir. Bu mənada Qabil Seyidovun "Riyaziyyatçı-filosof" ("Kommunist" qəzeti, 23 may 1963), Moskvada çap edilən "Riyaziyyatın idrakda rolu" adlı kitabına N.İbrahimovun yazdığı "Qiymətli kitabça" ("Kommunist" qəzeti, 20 fevral 1968), Ə.Allahverdiyevin "Riyaziyyat və fəlsəfə" kitabı haqqında olan "Maraqlı tədqiqat əsəri" ("Bakı" qəzeti, 11 avqust 1972), F.Q.Maqsudovun və M.H.Cavadovun "Ali cəbr" kitabı haqqında yazdıqları "Qiymətli dərs vəsaiti"  ("Kommunist" qəzeti, 8 iyul 1976) və başqa bu kimi məqalələrdə  Maarif Əkbərovun  elmi fəaliyyətindən bəhs edilir. Həqiqət Kərimovanın "Azərbaycanın ilk riyaziyyatçı-filosofu" kitabında alimin həyat və yaradıcılığı geniş şəkildə əks olunur və bu kitab Maarif Əkbərovun 70 illiyinə həsr edilmişdir.
Maarif Əkbərovun 75 illik yubileyi ilə əlaqədar 2005-ci ildə 190 saylı orta məktəbdə alimin  müəllim və şagird kollektivi ilə görüşü keçirilmişdir.
Nərgiz Rüstəmlinin "Görkəmli riyaziyyatçı filosof, elm fədaisi" ("Respublika" qəzeti, 17 avqust 2006-cı il) məqaləsində də Maarif Əkbərovun həyat və yaradışılığından bəhs edilir və alimin işıqlı xatirəsi yada salınır.
Vanqapandu Prasada Rao
Vanqapandu Prasada Rao — Hindistanlı şair, bəstəkar, aktyor.
Həyatı
1980-ci ildən sonra daha çox bəstələrə üstünlük verən Raonun 300-dən çox bəstəsi var idi. Onun mahnıları Hindistanın düz 10 dilinə tərcümə olundu və oxundu. Son mahnılarından olan "Yantrametta" (Azadlığımız) ABŞ-də ingilis dilinə tərcümə olunmuş və oxunmuşdu. Rao bu mahnı ilə ilk dəfə ölkəxaricində tanınmışdı.
O, deyirdi : "6-ya yaxın filmdə rol almışam. Rol aldığım filmlərin musiqisini də özüm yazmışam. Ümumilikdə 30-a yaxın filmin musiqisi mənə aiddir."
Ölümü
Vanqapandu Prasada Rao 4 avqust 2020-ci ildə səhər saatlarında infarktdan vəfat etdi. Bir neçə saat sonra vəfat etdiyi iqamətgahından götürüldü Vizianaqaramın yaxınlığında, Parvatipuramda dəfn olundu.
Ailəsi
Müğənni Vanqapandu Uşanın atasıdır. Uşa indi YSR Konqres Partiyasında mədəniyyət şöbəsinin müdiridir.
Fales (Miletli)
Miletli Fales (yun. Θαλής; ) — Qədim yunan filosofu, Miletli (Kiçik Asiya) riyaziyyatçı. Milet (İon) fəlsəfə məktəbinin yaradıcısı, riyaziyyatçı, fizik, astronom. Fales Aristotelin zamanından etibarən ilk yunan filosofu hesab edilir. Onun "Yeddi yunan müdriklərdən" biri olduğunu iddia edənlər də var.
Həyatı
Falesin əslən haralı olması bir qədər mübahisə doğurur. Belə ki, onun yunan olmadığı və Finikiyada doğulması ilə bağlı iddialar mövcuddur. Falesin atası Eksamyas, anası Kleobuna isə Finikiyalı Thelidlər nəslindən olan xanım idi. Rəvayətlərə görə Fales Finikiyada doğulmuş və Neilos adlı biri ilə birlikdə burdan sürgün edilmiş, Milet vətəndaşlığına qəbul edilmişdi. Bəzi mənbələr də onun Finikiyada doğulduğunu qeyd edir. İlk öncə siyasətlə məşğul olmağa çalışmış, daha sonra isə təbiəti araşdırmağa yönəlmişdi. Kallimaxos onu Kiçik ayı bürcünün ilk kəşf edən şəxs olaraq adlandırır.
Falesin şəxsi və həyatı ilə bağlı məlumatlar əsasən fraqmentlər şəklində gəlib çatmışdır. Yaşadığı illər Antik dünya tarixçisi Apollodora görə doğum və ölüm tarixləri (e.ə 624–546), atasının adı Hexamyes Karyalıdır, lakin anası dəqiqliklə nüfuzlu yunan ailəsindən gəlməkdədir. Digər müəlliflərin qeyd etdiyi kimi zeytun ağacından gəlirlər əldə etməsi, səmanı izləyərkən çuxura düşməsi ilə yanaşı Krezin ordularının irəliləməsinin qarşısını almaq üçün çay yatağını dəyişdirməsi ilə xatırlanır.
Deyilənlərə görə tacir olan Fales səyahətlər edirmiş. O, bir müddət Misirdə yaşamış, kahinlərdən bir çox təbiət sirlərini öyrənmişdir. "Həndəsə" elmini məhz o Misirdən Yunanıstana gətirib yunanları bu elmlə tanış etmişdir.
Fəlsəfəsi və elmi
Fales öz dövrünün ən bilikli adamlarından biri hesab edilirdi. O, bir çox ölkələrə səfərlər etmiş, öz dünyagörüşünü genişləndirmişdir. Buna görə də o, öz biliklərinin əsasında dünyanın yaranması və quruluşu haqqında düşüncələrini irəli sürə bilmişdir.
Fales haqqında Platon özünün Taetetus adlı dialoqunda (174a) onun ulduzlu səmanı araşdırdığını və diqqətlə göy üzünü izlədiyini və bir gün yolla gedərkən, ulduzlara baxdığı üçün yolda açılmış çuxura düşdüyünü qeyd edir. Bu zaman yaxınlıqda olan Tarkiyalı xidmətçi qız Falesi burnunun ucunda olanı görməyib göylərə baxmağa çalışan dəli olduğunu deyir.
Fales haqqında günümüzə çatan məlumatlar birbaşa olaraq yox, ikinci mənbədən əldə edilən məlumatlardır. Çox vaxt tarixdə "Nautical Astrology" adlı kitab yanlışlıqla Falesə aid edilirdi. Falesə görə, suyun hər şeyin təməlində yer alması onun həyati əhəmiyyəti ilə bağlıdır, çünki hər şey böyümək və var olmaq üçün suya ehtiyac duyur. Eyni zamanda Fales Qədim Yunan əfsanələri olan Oceanos və Tethis kimi əfsanələrdən də yararlanmış ola bilər. Bu düçüncə eyni zamanda Yunan fəlsəfəsinin Qədim Yunan dinindən ortaya çıxdığı görüşünə əsaslanmaqdadır. Falesə görə suyun müxtəlif şəkil dəyişmələri insanların gözləri önündə baş verirdi. Günəş işıqları sayəsində suyun buxarlanmasını suyun oda çevrilməsi kimi, yağan yağışın torpaq tərəfindən udulması isə suyun torpağa çevrilməsi kimi qəbul olunurdu. Lakin Fales hər şeyin necə olub sudan gəldiyini tam olaraq izah eləmir. Onun fikrincə bir maddənin digərinə çevrilməsi təcrübə ilə qəbul etmək olardı. Bunun nəticəsində də əslində çevrilmənin necə baş verməsi onun üçün önəmli deyildi. Fales hər şeyin sudan yarandığı kimi, yenidən sonda suya qayıdacağın da qeyd edirdi. Aristotel sayəsində Falesin 3 əsas fikri ilə tanış olmuşuq: "Hər yer tanrılarla doludur", "Dünya su üstündə üzən düz diskdir", "Hər şeyin ilkin səbəbi sudur".
Falesin fikrincə yer yastıdır və suyun üzərində durur, o hər tərəfdən su ilə əhatələnmişdir. Kainatda hər şey suyun buxarlanmasından yaranır. Suyun və ondan yaranan şeylərin həyatverici ruhu vardır, onlar ölü deyildirlər. Bunu əsaslandırmaq üçün Fales maqnitin dəmiri özünə doğru çəkməsini örnək kimi göstərirdi. Bu fikir sonralar hilozoizm (maddi aləmin canlı olması) adlandırılmışdır.
Fales ilk dəfə olaraq ay işığının əslində günəş şüalarının yansıması (əks olunması) olduğunu iddia etmişdir. O həm də, günəşin tutulmasının səbəbi kimi ayın onun qabağına keçməsini göstərmişdir. O, həndəsə elmində Fales teoremi adlanan qanunauyğunluğu kəşf etmişdir.
Falesin günəş təqviminin 365 gün olduğunu və yaz və qış gündönümlərinin vaxtlarını müəyyən edən ilk şəxs olduğu hesab edilir. İrəlidə baş verəcək zeytun bolluğunu daha əvvəlcədən müəyyən edərək bütün zeytun dəyirmanlarını ucuz qiymətə kirayələmiş və bunun nəticəsində də çoxlu var dövlət qazanmışdı. Bu səbəblə Aristotel Falesin timsalında filosofların istərlərsə zəngin ola biləcəklərini qeyd edir.
Falesin əsərləri günümüzə gəlib çatmamışdır. Ancaq başqa müəlliflər xəbər vermişdirlər ki, onun "Gün dönümü haqqında" (Περὶ τροπὴς) və "Gecə-gündüzün bərabərliyi haqqında" (Περὶ ἰσημερίας) adlı kitabları olmişdur.
Hirkan Milli Parkı
Hirkan Milli Parkı — Azərbaycanın Lənkəran rayonu ərazisində milli park. 2004-cü ildə yaradılmışdır. Ərazisi 40 358 hektar, (403,58 km²) sahəni əhatə edir.
Ümumi məlumat
Hirkan Milli Parkı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə 2004-cü ilin 9 fevral tarixində yaradılmışdır. Milli Park Azərbaycanın cənubi-şərqində, Lənkəran inzibati rayonunun ərazisində yerləşir.
Milli Parkın yaradılmasında əsas məqsəd həmin ərazidə təbiətin kompleks şəkildə qorunması, Üçüncü dövrün relikt və endemik bitki növlərinin mühafizəsi, Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı Kitabı"na daxil edilmiş tipik flora və fauna növlərinin qorunub saxlanılması, ətraf mühitin monitorinqinin həyata keçirilməsi, ictimaiyyətin məlumatlandırılması, eləcə də tədqiqatlar, turizm və istirahət üçün şəraitin təşkilidir. Hirkan Milli Parkının ərazisinin çox hissəsi meşələrlə örtülüdür. Burada ən isti ayın orta temperaturu 270S olur.
Hirkan Milli Parkının ərazisi şaquli qurşaq üzrə çox ucalmasa da (1000 m-ə qədər), şərqdən qərbə dağlara qalxdıqca, meşələrin şaquli qurşaqlar üzrə dəyişdiyini müşahidə etmək olar: aşağı hissədə əsasən, şabalıdyarpaq palıd, dəmirağac və vələsin (Lənkəran akasiyası, Xəzər lələyi, Hirkan ənciri, Qafqaz xurması, Azat, və s. ilə birlikdə) üstünlük təşkil etdiyi meşələr yayılmışdır.
Hündürlüyə qalxdıqca, əsasən dəmirağac, qismən də şabalıdyarpaq palıd azalır, onları fıstıq meşələri əvəz edir. Milli Parkın meşələrində ayıdöşəyi, Hirkan bigəvəri, Hirkan şümşadı, pırkal, müxtəlif lianlar geniş yayılmışdır. Bu bitkilərin əksəriyyətinin adı Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilmişdir.
Hirkan Milli Parkının ornitofaunasına daxil olan qara leylək, məzar qartalı, qıvrımlələk qutan, turac, mərmər cürə, Talış qırqovulu,Hirkan arıquşu, toğlugötürən və s. quşların adları Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilmişdir. Parkın heyvanat aləmi çox zəngindir. Burada məməlilərdən bəbir, xallı maral, vaşaq, porsuq, qaban, cüyür, yenot və s. növlərə rast gəlmək olar.
Flora
Hirkan tipli qarışıq meşələrdə (500–600 m dəniz səzviyyəsi yüksəklikdə) demək olar ki, dəmirağacı meşə tərkibindən çıxır. Dəmirağac meşələrində əsas kompanentləri şabalıdyarpaq palıd və Qafqaz vələsi növləri təşkil edir (tək-tək və ya qrup halda). Belə meşələrin tərkibinə yalanqoz, ürəkvariyarpaq qızılağac, saqqallı qızılağac, tək-tək qarağac cinsinə aid olan müxtəlif növlər aiddir. Dəmirağac üçün ölü döşənək xarakterik haldır. Bu tipdə meşələr müxtəlif formada olur: palıd-dəmirağac (7p+3d) palıd-vələs-dəmirağac (5p+3v+2d) və ya vələs dəmirağac (6v+4d) və s.
Hirkan Milli Parkının yerləşdiyi ərazi təbii iqliminə görə rütübətli subtropik xüsusiyyətinə malikdir. Bu ərazilər sonuncu buzlaşmaya məruz qalmamışdır. Məhz bu səbəbdən bu ərazi endemik və üçüncü dövrə mənsub olan çoxlu relikt mənşəli bitki örtüyünə malik olan elementlərlə zəngindir. Hirkan Milli Parkı zəngin flora tərkibinə malikdir. Azərbaycanda olan ali bitki növlərinin təqribən 1/3-i Hirkan meşələrində mövcuddur və onların bir qismi endemikdir. Təkcə Milli Parkın ərazisində mövcud olan ağac və kolların 36 növü relikt və endemikdir. Hirkan meşələrinin hər 1000 hektarına 32 bitki növü düşür ki, bu da Qafqazda olan 18 flora əyalətləri üzrə birinci yeri tutur. 300px|thumb|left|Hirkan Milli Parkı Milli Parkın ərazsində yuxarıda qeyd etdiyimiz bitkilərlə yanaşı müxtəlif lianlar və sarmaşıqlar, üzüm tənəkləri (tək-tək), mərəvçə, Pastuxov daşsarmaşığı, böyürtkan, itburnu kolları və s. bitkilər də vardır ki, bunlar əsasən aşağı qurşaqda, düzən meşələrdə geniş yayılmışdır və keçilməz yaşıl sədlər yaradırlar.
Chrysaora achlyos
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Hirkan Milli Parkı
Flora
Dəniz səviyyəsindən yuxarı 1600 m yüksəkliklərdə qaragilə, nadir halda qaraçöhrə, meşə gilası, dəfnəgilənar, şabalıd (çox nadir) və s. bitkiləri görmək olar.
Milli parkın nüvə hissəsi 2010-cu ilin əvvəllərinədək mövcud olan ərazinin təqribən 40–45%-ni əhatə etmişdir. Praktiki olaraq istifadə olunmayan və əsrlərlə toxunulmamış, indiki günümüzə qədər istifadəsiz formada gəlib çıxmış unikal meşə örtükləri təbii ki, Milli Parkın nüvəsi olan hissəyə aid edilmişdir. Milli Parkın nüvəsi bir sıra tələblərə cavab verməlidir; ərazinin florası heç bir kənar təsirə məruz qalmamalı, fauna növlərinin həyat tərzinə heç bir müdaxilə olunmamalıdır, yalnız tədqiqat və elmi məqsədlərlə, xüsusi icazə olduqda bu ərazilərdə bu və ya digər işlərin aparılmasına yol verilir. Parkın ərazisində nadir olan, həmçinin geniş yayılmış bitkilərin əksəriyyətinin adları Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı Kitabı"na daxil edilmişdir. Bunlardan Hirkan şumşadı, Hirkan ənciri, Hirkan armudu, Şabalıdyarpaq palıd, Dəmirağac, Hirkan bigəvəri, Qafqaz xurması, budaqlı danaya, İpək akasiyası, Xəzər lələyi, ürəkyarpaq qızılağac və s. göstərmək olar. Həmçinin, Parkda Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı Kitab"ına daxil edilmiş endemik ot bitkiləri də geniş yayılmışdır. Bunlardan nazikyarpaq anoqramma, Hirkan xincolusu, Radde ayıdöşəyini və s. göstərmək olar. Bu bitkilər meşələrin aşağı yarusunun yaranmasında mühüm rol oynayırlar.
Fauna
300px|thumb|right|Hirkan Milli Parkında flaminqolar Hirkan Milli Parkının ərazisində məskunlaşmış fauna növ baxımından çox zəngindir. Burada İran bəbiri, qonur ayı, zolaqlı kaftar, canavar, susamuru, vaşaq, cüyür, çöl donuzu, tirəndaz, çaqqal, porsuq, meşə pişiyi, tülkü və s. növlərə rast gəlinir. Həmçinin, Milli Parkın ərazisində Ussuriya xallı maralı da məskunlaşmış və yerli şəraitə uyğunlaşmışdır.
Hirkan Milli Parkının ərazisində bir sıra endemik quş növləri də məskunlaşmışdır. Onlara böyük talış alabəzək ağacdələn, kiçik talış alabəzək ağacdələn, hirkan arıquşu, talış qırqovulu və s. aiddir. Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı Kitab"ına daxil edilmiş çox nadir herpetofauna və entomofauna növləri də burada özünün müxtəlifliyi ilə diqqəti cəlb edir. Milli Parkın ərazisində 117 növdə quş nümünələrinə rast gəlmək mümkündür ki, onların da 68 növü Milli Park ərazisində məskunlaşmış növlərdir.
Milli Parkın ərazisində məməlilər sinfinə aid olan 6 dəstədə 40 növ qeydə alınmışdır: yırtıcılar dəstəsinə aid olan İran bəbiri, ayı, zolaqlı kaftar, canavar, vaşaq, çaqqal, porsuq, meşə pişiyi, tülkü, susamuru, gəlincik, yenot, daşlıq dələsi.
İran bəbiri, vaşaq, meşə pişiyi Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı Kitab"ına, zolaqlı kaftar Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı Kitab"ına və Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Cəmiyyətinin siyahısına, susamuru Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Cəmiyyətinin siyahısına daxil edilmişdir və qanunla qorunur.
Yarasalar dəstəsindən Milli Parkın ərazisində kiçik nalburun Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə Cəmiyyətinin siyahısına daxil edilmişdir və qanunla qorunur. EUROBATS konfransına görə bütün yarasa növləri mühafizə olunur.
Hirkan Milli Parkının entomofaunasında 550-yə yaxın həşərat növləri qeydə alınmışdır. Burada məskunlaşmış həşəratlar iki ekoloji qruplara ayrılır; mezofillər və kserofillər. Kserofillərə arılar, otbiçənlər, əqrəblər, bəzi gənələr və hörümçəklər, mezofillərə isə əsasən bitkiyeyən həşəratlar aiddir.
Siena
Siena — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Chrysaora fuscescens
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
NGC 138
NGC 138 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Siena
Əhalisi
Sienanın keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
Kyocca
Kyocca — İtaliyanın Veneto regionunda şəhər.
Əhalisi
Kyoccanın keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
Ambroziya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Chrysaora hysoscella
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Abşeron Milli Parkı
Abşeron Milli Parkı — Bakı şəhərinin Xəzər rayonunun ərazisində yerləşən milli park. 2005-ci ildə yaradılmışdır, 783 hektar sahəni əhatə edir.
Tarixi
Abşeron Milli Parkının ərazisində əvvəllər Abşeron yasaqlığı mövcud olmuşdur. Dövlət yasaqlığı Bakı Şəhər Soveti ərazisində, Abşeron yarımadasında, Şah Dilində idi. Sahəsi 800 hektar idi, Su quşlarını və Xəzər suitiləri yatağını qorumaq, həmçinin Xərə Zirə adasından buraya gətirilən ceyranların sayını artırmaq məqsədi ilə 1969-cu ilə təşkil edilmişdir.
Yasaqlıq əsasında 2005-ci ildə Abşeron Milli Parkı yaradılmışdır.
Ümumi məlumat
Abşeron yarımadasının cənub-şərq qurtaracağında, rayonun Şah Dili adlanan hissəsində 783 hektarlıq sahədə (bundan 375 ha quruya, 408 ha dənizə düşür) Azərbaycan Respublikasının Abşeron Milli Parkı yerləşir. Abşeron Milli Parkı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2005-ci il 8 fevral tarixli Sərəncamı ilə Bakı şəhərinin inzibati ərazisində, Abşeron Dövlət Təbiət Yasaqlığının bazasında yaradılmışdır.
Milli Park Bakının cənub-şərq qurtaracağında — Şah Dili ərazisində yerləşir. Abşeron Milli Parkının yaradılmasında başlıca məqsəd ətraf mühitin mühafizəsi, ondan səmərəli istifadə edilməsi, nəsli kəsilməkdə olan nadir flora və fauna növlərinin (Xəzər suitisi, ceyran, kəkilli dalğıc, gümüşü qağayı, yaşılbaş ördək və s.) qorunub saxlanılması, ekoturizmin inkişaf etdirilməsi, turizm və istirahət (rekreasiya) zonalarının yaradılması, ekoloji monitorinqin həyata keçirilməsi və əhalinin ekoloji cəhətdən maarifləndirilməsini təmin etməkdir.
Abşeron Milli Parkının heyvanat aləmi çox zəngindir. Quşlardan gümüşü qağayı, fısıldayan qu quşu, qırmızıbaş qaz, bizquyruq ördək, yaşılbaş ördək, ağgöz qaraördək, kəkilli dalğıc, böyük ağ vağ, qumluq cüllütü, qaşqaldaq, bataqlıq belibağlısı, dəniz çovdarçısı və s., məməli heyvan növlərindən isə ceyran, canavar, çaqqal, çöl pişiyi, yenot, oxlu kirpi, tülkü, porsuq, dovşan, Xəzərin sularında suiti və həmçinin müxtəlif növ balıqlar məskunlaşmışdır. Abşeron Milli Parkının Xəzər dənizi ərazisində xeyli miqdarda Xəzər suitisi yayılmışdır. Bu növ, pərayaqlıların yeganə nümayəndəsidir ki, Dünya okeanının ən kiçik suitisi kimi "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na daxil edilmişdir.
Bu ərazini çox vaxt tanıtmaq üçün Azərbaycan xəritəsindəki "qartalın dimdiyi" də deyirlər. Rəvayətə görə əvvəllər bura yüksək mənsəbli əyanlar, o cümlədən şahlar (xanlar) ova gələrmiş. Ona görə də buranı yerli əhali Şah dili adlandırır. 250px|thumb|right| FISILDAYAN QULƏLƏK Parkda məskunlaşan Qırmızı kitaba daxil olan heyvanlar: Xəzər suitisi, ceyran, adi soltanquş, ağgöz qaraördək, qızılqaz, fısıldayan qulələk, kürən vağ, qıvrımlələk qutan.
Fısıldayan qulələk
Fısıldayan qulələk Respublikanın böyük göllərində, su anbarlarında və Xəzər dənizi sahillərində yayılıb. Qışlayan və köçəri quşdur. Rəngi qar kimi ağdır (cavanlar qonur olur). Dimdiyi qırmızı-qaradır, onun dibində üst tərəfdə şişkinlik var. Suda və yerdə olanda boynunu əyib sual işarəsinə oxşayır. Səsi yoxdur, yalnız fısıldayır. Azərbaycanda Xəzər sahilində və aran rayonlarda olan iri göllərdə qışlayır, ovlanması yasaq edilib.Yuvalamayan az bir hissə (20–30 fərd) quş yayda müşahidə edilir. Noyabr ayı payız, fevralın ikinci yarısı isə yaz köçü və qayıdışıdır. Bitkilərin sualtı hissəsi (kök və zoğ) onun qidasını təşkil edir. Sapvari yosunları üstün tutur. Nadir, sayı azalan quşlar sırasındadı, Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına daxil edilmişdir. Fevrallın son günlərində köç başlayır. Müxtəlif su həşəratları və onların sürfələri, lildə yaşayan xırda heyvanlar və həmçinin sualtı bitkilələ qidalanır.
Yovşan
Yovşan cinsindən Azərbaycanda 17 növə, o cümlədən becərilən şəkildə 1 növə təsadüf olunur. Yovşan növləri əksərən çoxillik yarımkol, bəzi növləri 1 illik və ya 2 illik bitkilərdir. Səbətləri xırdadır, süpürgətipli çiçək qrupuna yığılmışdır. Küləklə tozlanan bitkilərdir. Səbətin sarğısı bir neçə cərgədə yerləşən yarpaqlardan təşkil olunmuşdur. Səbətdə kənarda yerləşən bir cərgə çiçək dişicikdaşıyan və toxuməmələgətirən çiçəklərdir, ortada yerləşən çiçəklər isə növündən asılı olaraq ikicinsli və toxuməmələgətirən və ya bircinsli erkəkcikdaşıyan çıçəklər olur. Erkəkcikdaşıyan çiçəklərdə dişicik tam inkişaf etməmiş, radiment şəklində qalmış olur. Toxumcalarının ucağını olmur. Yovşan növləri quraqlığa davamlı, az şorakət torpaqlarda belə yayıla bilən bitkilərdir. Qış aylarında qışlaqlarda yem ehtiyatı kimi yovşanların əhəmiyyəti böyükdür. Bəzi yovşan növlərinin səbətindən, qarın qurduna qarşı dərman kimi istifadə olunan santonin alınır.
Xəzər suitisi
Xəzər suitisi (Phoca caspica) Xəzər dənizində məskunlaşan yeganə dəniz məməlisidir. O, Xəzər dənizinin endemik növü olmaqla, dünyada suitilərin ən xırda növü sayılır (yaşama müddəti – 50 il). 1987-ci ildə aparılan hesablamara görə Xəzər suitisinin populyasiyalarının ümumi sayı 360–400 min baş təşkil edir (Krılov, 1989), Xəzər dənizi su bioresursları üzrə Komissiyanın 2005-ci ildə apardığı hesablamara görə isə onların sayı 375 min başdır. 1996-cı ildə Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyi (IUCN) Xəzər suitilərinin vəziyyəti barədə müzakirə aparmış və Xəzər dənizinin getdikcə çirklənməsini və suitilərin məskəni olan sahil zolağının daralmasını nəzərə alaraq, bu növün statusunu "zəif" növ kimi qırmızı kitabına daxil etmişdir.
Gecə qırıcısı
thumb|sağ|419-cu gecə qırıcı eskadriliyasına məxsus Northrop P-61A-1-NO Black Widow Gecə qırıcısı, gecə və ya pis hava şəraiti zamanında istifadə edilə biləcək şəkildə yaradılmış qırıcı təyyarə növüdür. Gecə qırıcı təyyarələrindən Birinci dünya müharibəsi dövründən başlayaraq istifadə edilməyə başlanılmış və xüsusi ilə gecələr hərbi əməliyyatlar aparmaq üçün yaradılmış növləri özündə birləşdirmişdir.
Pistoya
Pistoya — İtaliyanın Toskana regionunda şəhər.
Əhalisi
Pistoyanın keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
Sonic 3D (video oyun, 1996)
Sonic 3D, Sonic 3D: Flickies’ Island və ya Sonic 3D Blast — "Sonic Team" oyun şirkəti tərəfindən 1996-cı ildə yaradılan macəra oyunudur.
Hekayə
Həkim Robotnik alternativ ölçülmədə yaşayan Fliki adlı quşları tapdıqdan sonra öyrənir ki, bu quşlar böyük üzüyün köməyi ilə müxtəlif yerləri gəzə bilirlər. Bu səbəbdən Həkim Robotnik onları robota döndərir ki, Xaosun zümrüdlərini asan tapsın. Sonik Fliki adasına səyahət edən zaman burada Həkim Robotnikin bazasını görür və onun quşlardan robot düzəldtməsini müşahidə edir. Bütün bu hadisələri öyrənən Sonik qərar verir ki, Fliki quşlarını xilas etsin və Həkim Robotnikin Xaosun zümrüdləri axtarışına son qoysun. Sonik əvvəlcə quşları azad edir və Həkim Robotnik ilə bir neçə dəfə döyüşür. Bir çox macəralardan sonra Sonik Həkim Robotnik ilə sonuncu dəfə döyüşərək ona qalib gəlir və bütün quşları azad edir.
Buxara əmirliyi
Buxara Əmrliyi (Özbəkcə: Buxoro Amirligi (1785 – 1920)), Həştərxan hakimiyyətinin son xanı olan Əbul Qazi zamanında, Məhəmməd Rəhm Xan rəhbərliyindəki Monqol mənşəli ancaq Çingiz xan soyundan olmayan Manqıtlar 1747-ci ildə Buxaranı işğal edərək 1753-cü ildə Əmrliyini elan etmişdi. Dövrün Orta Asiyanın adətinə görə Çingiz Xan soyundan gəlməyən Xan ola bilmədiyi üçün 1756-cı də "Əmir əl-Möminin" ünvanını istifadə etmişdi və 1785-ci ildə Həştərxan hakimiyyətinin Buxara xanlığına son qoymuşdur.
1747-ci ildə Nadir Şahın ölümündən sonra, Muhammad Rəhm Xan, Abulfayz Xanı və onun oğulunu öldürdülər, beləcə Cani hakimiyyətinə son qoyuldu. Bundan sonra əmrlər oyuncaq xanlara icazə verdilər, Abdul Qazi Xanın ölümündən sonra Mir Günahsız Şah Muradın taxta çıxması üçün imkan yarandı
Manqıtler zamanında xanlığın sərhədləri daralmağa başladı və XIX əsrin sonlarına doğru mərkəz olan Buxaraın da ruslar tərəfində işğalından sonra Buxara xanlığı Rus boyunduruluğuna keçdi və 1920-ci ildəki Sovet işğalına qədər yarı müstəqil qaldı. Xanlıq torpaqları 1860-cı ilə qədər bu günkü Türkmənistanı, Özbəkistanın qərbini və Qazaxıstanın cənub-qərbini əhatə edirdi.
Chrysaora melanaster
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ameghinoa
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Dinnik gürzəsi
Dinnik gürzəsi (Vipera dinniki) — Əsl gürzələr cinsinə aid ilan növü. Rus zooloqu Nikolay Yakovleviçin şərəfinə adlandırılmışdır (1847–1917).
Görünüşü
Dinnik gürzəsi 500–550 mm uzunluğa malik olur. Quyruğu isə 30–80 mm-dir. Bədənin üzəri boz-yaşıl, narıncı, və qəhvəyi rəng calarlarında olur.
Yayılması
Dinnik gürzəsi Böyük Qafqazın yüksək dağlıq ərazilərində yayılmışlar. Onlara Rusiya, Gürcüstan və Azərbaycanda yayılmışlar. Azərbaycanda Zaqatala Dövlət Təbiət qoruğu ərazisində rast gəlinə bilər.
Həyat tərzi
Dinnik gürzəsi qafqaz gürzəsinfən fərqli olaraq düzən ərazilərdə yayılmışlar. Onlara əsasən 1500 metrdən 3000 m hündürlüyə qədər olan ərazilərdə rast gəlinir. Arealında bəzən 1 h ərazidə 30–40 başa cata bilir. Aktiv dövrü aprelin ortaları mayın əvvələrindən başlayaraq sentyabr-oktyabr aylarına təsadüf edir. Gecə və gündüz aktiv olurlar. +10° aktivlik olur. Aprel-may ayları çütləşmə başlayır. 3–7bala doğur. Balaların uzunluğu 140–180 mm, çəkisi 3 q təşkil edir. Balalar avqustun ortaları sentyabrın əvvələri dünyaya gəlir. Yetkinlinliyə 3 yaşında çatır.
Onlar gəmiricilər, həşaratlar, kərtənkələlər, quşlarla qidalanırlar. Zərərləri çox təhlükəlidir. İnsanları və məməli heyvanları öldürə bilər. Son zamanlar sayları azaldır.
Asti
Asti — İtaliyanın Pyemont regionunda şəhər.
Əhalisi
Astinin keçmiş illərdəki demoqrafik göstəriciləri:
Kamil Cəlilov
Kamil Cəlil oğlu Cəlilov — Azərbaycan qoboyçusu, bəstəkarı və pedaqoqu. 1977-ci ildə onun balaban (bəzən qaboy kimi qeyd olunub) ilə çaldığı "Muğam" (bəzən "Çahargah ahəngi" adlanır) adlanan kompozisiyası Voyacer qızıl plastinkasına daxil olub..
Chrysaora quinquecirrha
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Kamil Cəlilov
O, qoboy alətini muğam janrına gətirən ilk ifaçıdır. Bəstəkar Fikrət Əmirovun qoboy və fortepiano üçün "Altı pyes"inin ilk ifaçısıdır. 1990-cı ildə Kamil Cəlilovun ifa etdiyi "Zəminxarə" muğamı Qara Yanvar hadisələri ilə sıx əlaqələndirilir.
Uşaqlığı və erkən illəri
Kamil Cəlil oğlu Cəlilov 1938-ci il yanvarın 29-da Bakının Buzovna kəndində sadə bir zəhmətkeş ailəsində anadan olub. Atası Cəlil İkinci Dünya müharibəsində ayaqlarını itirmişdi. Əlil arabası ilə gəzirdi. Sənəti dülgərlik idi. Musiqiyə də xüsusi maraq bəsləyirdi. O, oğlunun musiqi məktəbində təhsil almağını istəyirdi. Hətta Kamilə balaca bir nağara da düzəltmişdi.
Kamil Cəlilov qışı Bakının Yuxarı məhəlləsində, yayı isə Buzovnada keçirirdi. Orta təhsilini Bakıdakı 176 nömrəli tam orta məktəbdə almışdır. Eyni zamanda o, 1955-ci ildə Bakı şəhər 1 saylı musiqi məktəbində dərs almış, onun istedad və bacarığı müəllimlərinin diqqətini cəlb etmişdir. Kamil Cəlilov musiqi məktəbinə oxuyana qədər qoboy haqqında heç bir təsəvvürə malik deyl idi. Təsadüfən eşitdiyi bu musiqi alətinin səsi onu cazibəsinə salmış, məhz bu musiqi alətinin ifaçısı olmaq qərarına gəlmişdir. Onun bu alətə olan bağlılığı atasının qəzəbinə səbəb olub və o, oğlunun qoboy sinfində təhsil almasına iradını bildirib. Kamil Cəlilov isə atasının təkidinə baxmayaraq, sevdiyi alətdən ayrılmayıb. 2017-ci ildə Kamil Cəlilovun xatirələrindən: Qoboy çalmağa başladığım dövrlərdə elə bəzi zərbələri də məhz atamdan almışam. Nə bilim, gah qoboyumu sındırıb, gah məni zirzəmiyə salıb. Bütün bunlar məni sarsıtmadı. Əvvəla atam idi. O, nə etsəydi, haqqı vardı. Digər tərəfdən də mən o qədər bu qoboya aludə olmuşdum ki, onsuz da vaxt tapıb onu çalırdım. Bir də ki, atamın əlil olması təbii ki, onun əsəblərinə də təsir etmişdi. Görünür, bəzən qoboyun səsi onu narahat edirdi. Hətta buna görə mən evin zirzəmisində özümə bir balaca şərait yaradıb orada çalırdım. Təbii ki, orada nəmişlik olduğundan bu alətin səsinə mənfi təsir edirdi. Nəhayət, bu çətinliyimi görən anam Sürəyya xanım atamdan xahiş etdi ki, evdə çalmağıma icazə versin. Beləliklə, anam məni o zirzəmidən çıxartdı.
Erkən yaşlarında gənc bacısının ölümü onu çox sarsıtmışdır: ''Bacım xəstə olanda anam deyirdi ki, o, müvəqqəti qonaqdır. Sonra bildim ki, öləcək. Evimizin zirzəmisinə girib o qədər ağlayırdım ki... Sonralar da xalqımızın başına gələn faciələr mənə çox pis təsir elədi...
O, bilik və bacarığı ilə beş il nəzərdə tutulmuş proqramı iki ilə mənimsəyib. 14 yaşında ikən musiqi məktəbini bitirib. Sonra Asəf Zeynallı adına Musiqi Məktəbinə, Fuad Sadıqbəyovun sinfinə daxil olub və 1959-cu ildə orada təhsilini başa vurub. İmtahanda Azərbaycan və Qərb bəstəkarlarının bir neçə əsərlərini çalaraq konservatoriyaya daxil olub. İmtahan verərkən konservatoriyanın rektoru Cövdət Hacıyev Kamil Cəlilovun ifasına qulaq asandan sonra ona rusca "У него природный звук" qiymət vermişdir. Müəllimi Üzeyir Hacıbəyovun vaxtilə Kazandan dəvət etdiyi Vasiliy Aleksandroviç Knyazkov idi. Sonra müəllimi Knyazkovun tələbəsi Azər Abdullayev oldu.
Əhsən Dadaşovun rəhbərlik etdiyi ansamblda əvvəlcə qoşanağaraçı, sonra qarmonçu olub. Ona dərs deyən, ifa tərzinə, duyumuna bələd olan müəllimlərinin təkidi ilə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına daxil olub. Kamil Cəlilov 1965-ci ildən ixtisaslı qoboy ifaçısı kimi sənətə vəsiqə alıb.
Yaradıcılıq fəaliyyəti
1960-cı ildə Latviyada keçirilən "Komsomol dostluğu" həftəliyində Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının tələbəsi olan Müslüm Maqomayev və tələbə Kamil Cəlilov təmsil ediblər. Həmin festivalda Kamil Cəlilov I yer üzrə mükafata layiq görülüb.
1965-ci ildə Nazim Rzayevin rəhbərlik etdiyi indiki Qara Qarayev adına Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestrinə solist təyin olunub. Həmin illərdə Kamil Cəlilov həm də Azərbaycan Televiziya və Radiosunun simfonik orkestrində solist olaraq çalışıb.
Bu orkestrdə bir müddət çalışdıqdan sonra Gülarə Əliyeva onu yenicə təşkil etdiyi "Dan ulduzu" instrumental ansamblına dəvət edib. Kamil Cəlilov hər iki yaradıcı kollektivlə birgə çalışaraq, sənət yolunun ilk uğurlu illərini yaşayıb.
Kamil Cəlilov beynəlxalq müsabiqələrdə də iştirak etmişdir. 1976-cı ildə Filippinin paytaxtı Manilada keçirilən Afrika və Asiya ölkələrinin IV Beynəlxalq musiqi müsabiqəsində "Çahargah" muğamın ifa edərək I dərəcəli "Büllur mükafat"a layiq görülmüşdür. Bu ifanın UNESCO nəzdində IV Beynəlxalq musiqi müsabiqəsinin şurası tərəfindən dünyanın radiostansiyalarının proqramında səsləndirilməsi tövsiyə edilmişdir.
thumb|[[Voyacer qızıl plastinkası]]
1977-ci ildə onun balaban (bəzən qaboy kimi qeyd olunub) ilə çaldığı ilə çaldığı "Muğam" (bəzən "Çahargah ahəngi" adlanır) adlanan kompozisiyası Voyacer qızıl plastinkasına daxil olub. Kamil Cəlilovun sözlərinə görə: Mənim "Çahargah ahəngi"m 1976-cı ildə Filippində birinci yerə layiq görüldü. Bundan sonra həmin ifam plastinkaya salındı. Onsuz mənim Moskvanın ümumittifaq radiosunda mahnılarım yazılmışdı. Buna görə də təzədən ifamı yazmağa ehtiyac qalmadı. UNESCO da mənim ifamı bəyənmişdi. "Çahargah ahəngi" əsərimi onlar özü seçdilər, mən heç bir təklif vermədim.
Voyacer qızıl plastinkası haqqında məlumatlarda Kamil Cəlilovun o melodiyanı balabanda ifa etməsi qeyd olunsa da, musiqiçi bunu inkar edir: Mən o mahnını balabanda yox, qoboyda ifa etmişdim. Kimlərsə bilərəkdən, ya bilməyərəkdən yazırlar ki, guya orda balaban səslənir.
1990-cı ildə Kamil Cəlilovun ifa etdiyi "Zəminxarə" muğamı Qara Yanvar hadisələri ilə sıx əlaqələndirilir. "Zəminxarə" musiqisinin ifasından danışan Cəlilov deyib: Bu mənim ideyam oldu. Faciələrin şahidi idim. Bu təsirdən sonra yalnız həmin muğamı ifa edə bilərdim. Lakin "Zəminxarə" qəmli mahnıya çevrildi. Əslində isə insanları nəticə çıxarmağa, cəsarətli olmağa çağırırdım.
İfa üslubu
Onun ifasında "Apardı sellər Saranı", "Sarı bülbül" və birsıra digər xalq mahnıları çox yanıqlı və kövrək səslənir. Kamil Cəlilovun ifasında Nikolay Rimski-Korsakovun "Çar Soltan haqqında nağıl" operasından "Arının uçuşu", Üzeyir Hacıbəyovun "Firuzə" operasından "Firuzənin ariyası", Fikrət Əmirovun "Mən səni araram", "Göygöl" mahnıları, Arif Məlikovun "Məhəbbət əfsanəsi" baletindən bir sıra fraqmentlər səslənərək, dinləyicilərin yaddaşına əbədi həkk olunmuşdur. Fikrət Əmirovun qoboy və fortepiano üçün "Altı pyes"inin ilk ifaçısı da Kamil Cəlilovdur.
Pedaqoji fəaliyyəti
O, pedaqoji fəaliyyətə qarmon müəllimi kimi başlamışdır. Daha sonra Bakıda 12 və 15 saylı uşaq musiqi məktəblərində, Respublika İncəsənət Gimnaziyasında 25 ildən artıq müəllimlik edib, qaboyu gənc nəslə öyrətmişdir.
Vəfatı
2022-ci il fevralın 22-də Bakı şəhərində vəfat edib. Bakı şəhərində yerləşən İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Şəxsi həyatı
thumb|Kamil Cəlilov və həyat yoldaşı Sənubər xanım
O, Sənubər Cəlilova ilə ailə qurmuşdur. Həyat yoldaşı Sənubər Cəlilova 17 sentyabr 2012-ci ildə 65 yaşında vəfat etmişdir. Üç qızı var. 2003-cü ildə Həcc ziyarətində olmuşdur, daim namaz qılırdı.
İrsi
1985-ci ildə Dağıstanda Bəstəkarlar İttifaqının plenumunda bəstəkar Maqomed Hüseynovun "Qoboy və simfonik orkestr üçün konserti"ni Kamil Cəlilova həsr etmişdir. Bu konsert Dağıstan bəstəkarlarının XX plenumunda səslənmişdir. Ümumittifaq radiosunda Kamil Cəlilovun 45 dəqiqəlik çıxışı lentə yazılmışdır. Lent yazısına "Arşın mal alan", "Çahargah ahəngi", "Şirvan şikəstəsi", "Sarı gəlin", "Məhəbbət təranəsi", "Əfqan melodiyaları" və başqa musiqi parçaları daxildir.
1997-ci ildə "Azərbaycantelefilm" tərəfindən Kamil Cəlilov haqqında sənədli televiziya filmi çəkilib.
2017-ci ildə Səadət Təhmirazqızı Kamil Cəlilovun həyatına aid "Kamilin sənət dünyası" kitabını nəşr edib.
2018-ci ildə Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Kamil Cəlilovun 80 illik yubiley gecəsi keçirilib. Tədbirdə opera rejissoru Hafiz Quliyev, musiqişünas Zemfira Qafarova, akademik Vasim Məmmədəliyev çıxış edərək sənətkarın yaradıcılığından danışıblar.
Ədəbiyyatda
Kamil Cəlilovun yaradıcılığına bir sıra şerlər həsr olunmuşdur. Bunlardan 2006-cı ildə yazılan Qabilin "Kamilin qoboyu", Zivər Ağayevanın "Ağlama, qoboy", Vüqar Əhmədin "Sən susma, qardaş" şeirlərini qeyd etmək olar.
Musiqi repertuarı
• 4
Edvard Vilyam Leyn
Edvard Vilyam Leyn — Böyük Britaniya şərqşünası.
Kamil Cəlilov
Kamil Cəlilovun bəstələdiyi əsərlər
O, "Azərbaycan təranələri" melodiyanı 1972–1978-ci illərdə bəstələyib. Kamil Cəlilovun bəstələdiyi əsərlər aşağıda qeyd olunmuşdur: • 4
Edvard Vilyam Leyn
Həyatı
Edvard Vilyam Leyn 17 sentyabr 1801-ci ildə Herefordda doğulmuşdu. Orta təhsilini Bath və Herefordda tamamlayıb Cambridge Universitetinə girdiysə də daha sonra buradan ayrılaraq Londona yollandı və qravür rəssamlığı təhsili gördü; bir yandan da Ərəb dilini öyrəndi. Ərəb dilində qısa zamanda mütəxəssislik düzəyində irəliləmə qeyd etməsi şərqşünaslıq araşdırmalarına maraq duymasına yol açdı. 1825-ci ildə Misirə getdi və üç dönəm halında toplam on iki ilə qədər orda qaldı.
Ro
Ro — İtaliyanın Lombardiya regionunda şəhər.
NGC 2006
NGC 2006, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topası dır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü vasitəsilə  ildə kəşf edilmişdir.
Amellus
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Zoğalbulaq
Zoğalbulaq (əvvəlki adı: Traxtik) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Azıx kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Traxtik kəndi Zoğalbulaq kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 9 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Zoğalbulaq kəndi 9 noyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Ermənilər burada yerləşdikdən sonra kəndin adı Traxtik (erm. "cerınet guşəsi") kimi rəsmiləşdi. 1992-ci ildə kəndin keçmiş adi bərpa edildi. Kənd ərazidəki eyniadlı bulağın adını daşıyır.
Tarixi abidələri
Zoğalbulaq kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Quruçayın sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
300 araqvinli körpüsü
300 araqvinli körpüsü (300 არაგველის ხიდი) — Gürcüstanın paytaxtı Tiflis şəhərində, Kür çayı üzərində yerləşən avtomobil körpüsü. Ortaçala su anbarının üzərində yerləşir. Metexi körpüsü (axar ilə aşağıda) ilə Dmitri Quliya körpüsü (axarı ilə yuxarı) arasında yerləşir.
Adı
220px|left|thumb|Mnasakanov körpüsüKörpü bu ərazidə hələ XIX əsrin ortalarında mövcud olmuşdur. Körpü Tiflisin sakini olan İvan Mnasakanovun adını daşımışdır. O, 25 min rublu körpüdən şəhər sakinlərinin sərbəst keçidi üçün verir. Adanın müasir adı 300 araqvinlinin şərəfinə verilmişdir. körpü bu adı 1952-ci ildə almışdır.