cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İkinci Dünya müharibəsində Sakit okean cəbhəsi
Cənub-Şərqi Asiyaya hücumlar
Tailand, 24 saat içində yapon işğalına boyun əydi və formal olaraq 21 dekabrda Yaponiya ilə müttəfiq oldu. Honq Konqa 8 dekabrda hücum edilmiş və 25 dekabrda süqut etmişdi. Honq Konqun müdafiəsində yerli əhali və kanadalı əsgərlər əsas rol oynamışdı. Həmin vaxtı Quam və Ueyk adaları işğal edildi. 1942-ci ilin 1 yanvarında, antihitler koalisiyası ölkələrinin dövlət başçıları Cənub-Şərqi Asiyanın müdafiəsi üçün General Arçibald Ueyvelli öz ordularına Ali Baş Komandan təyin etdilər. Yanvarda yaponlar Birma, Hollandiya Şərqi Hind adaları, Yeni Qvineya, Solomon adaları, Manila, Kuala-Lumpur və Rabaulu tutdu. Bu işğallardan sonra antihitler koalisiyası orduları, Sinqapurda yaponlara müqavimət göstərsələr də, 1942-ci ilin 15 fevralında təslim oldular. Təxminən 130.000 nəfər hind, ingilis, avstraliyalı və holland əsgər hərbi əsirlərə çevrildilər. İşğal sürətlənərək Bali və Timora çatdı. Məğlubiyyətlərin nəticəsi olaraq, Ueyvell ali komandanlıq vəzifəsindən istefa verdi.
Yaponlar, artıq Avstraliyanın şimalına hava hücumları etməyə başlamışdı. Fevralın 19-da Darvin şəhərinin bombalanması zamanı ən azı 243 nəfər insan həlak oldu.
Fevralın sonu və martın əvvəlində Yava dənizindəki döyüşdə yapon donanması Admiral Karel Doormanın rəhbərliyi altındakı donanmanı məğlub etdi. Bununla da, Cənub-Şərqi Asiyadakı döyüşlər antihitler koalisiyasının Yava və Sumatra adalarındakı məğlubiyyətləri ilə bitdi.
Mart və apreldə güclü yapon donanması, Hind okeanına istiqamətləndi. Krallıq donanmasının Seylondakı bazaları atəşə tutuldu və bir neçə Britaniya gəmisi batırıldı. Şiddətli hücuma məruz qalan Krallıq donanması Hind okeanının qərb hissəsinə geri çəkildi. Birma və Hindistana yapon basqını üçün şərait yarandı. Bu döyüşlərdə ingilislər, Ranqundan Hindistan-Birma sərhədinə geri çəkilmiş və yaponlar çinli homindançılar üçün təchizat xətti olan strateji əhəmiyyətli Birma yolunu nəzarət altına götürmüşdülər.
Filippin 1942-ci ilin 8 mayına qədər müqavimət göstərsə də, sonda təslim oldu və 80.000-dən çox əsgər əsir götürüldü. Bundan sonra general Duqlas Makartur Avstraliyaya getməli oldu. Admiral Çester Nimitsin rəhbərliyi ilə ABŞ donanması Sakit okeanda nəzarəti öz üzərinə götürdü.
Avstraliyaya təhdid
300px|thumbnail|Sakit okean cəbhəsinin Ali Baş Komandanı [[General Duqlas Makartur və Avstraliyanın baş naziri Con Kertin]] 1941-ci ilin sonunda yaponların Pörl Harbora hücumu zamanı avstraliyalı əsgərlər Aralıq dənizi və Yaxın Şərq cəbhəsində döyüşürdülər. Avstraliya mümkün yapon hücumuna qarşı müqavimət göstərməyə hazırlıqsız idi. Bu ölkə Britaniya Malayyasının, Sinqapurun işğalı və 15.000 əsgərinin əsir düşməsilə sarsılmışdı. Yaponlar 1942-ci ilin əvvəllərində Yeni Qvineya Ərazisində əsas hərbi bazalarını yaratdılar. Fevralın 19-da Darvin şəhəri yaponların hava hücumuna məruz qaldı (Bu, yaponların Avstraliya ərazisinə ilk hücumu idi). Sonrakı 19 ay ərzində Avstraliyaya 100 dəfə havadan hücum edildi. Yaponlar üçün Port Morsbi şəhərinin işğalı əsas məqsəd idi. Çünki, bu şəhər işğal edilsəydi, Avstraliyaya hücumlar etmək asanlaşacaqdı. thumbnail|left|[[Holland və avstraliyalı hərbi əsirlər, 1943-cü il, Tarsau, Tailand]] Franklin Ruzvelt, Avstraliya ilə Sakit okean hövzəsinin müdafiə planını gerçəkləşdirmək üçün general Duqlas Makarturu Ali Komandan təyin etdi. Baş nazir Con Kertin, Avstraliya Silahlı Qüvvələrinin hazırlığı baxımından bu təklifi qəbul etdi. Duqlas Makartur, öz qərargahını 1942-ci ilin martında Melburn şəhərinə köçürdü və Sakit okean cəbhəsindəki əməliyyatlara silahlı qüvvələri buradan yönəltməyə başladı. Düşmən donanması, 1942-ci ilin may ayının sonunda Sidney şəhərinə çatdı. 8 iyunda 2 yapon sualtı qayığı Sidney və Nyukasl şəhərlərinin sahillərini atəşə tutdu.
Mərcan dənizi və Miduey döyüşləri: dönüş nöqtəsi
Yaponlar, 1942-ci ilin ortalarında Sakit okeanın cənub və mərkəzi hissələrində əlavə hücumlar etməyi qərara aldılar. Antihitler koalisiyası, yaponların gizli yazışmalarını açaraq Port Morsbi şəhərinə ediləcək hücumu müəyyən etmişdilər. Əgər bu şəhər tutulsaydı, yaponlar Avstraliyanın şimal və qərb hissələrindəki dənizlərə nəzarət edə və həmin ölkəni təcrid edə bilərdi. Lakin admiral Fletçerin rəhbərliyi altındakı ABŞ və Avstraliya donanmaları yaponların qarşısını kəsdi. 1942-ci ilin mayında Mərcan dənizində baş vermiş döyüş nəticəsində antihitler koalisiyası çoxlu itkilər verdi, ancaq Port Morsbi şəhərinin işğalı baş tutmadı və yaponlar məğlub olaraq geri çəkildilər. Bu, Sakit okean cəbhəsində baş tutan ilk dəniz döyüşü idi. Yaponların növbəti hədəfi Miduey adasını işğal etmək idi və bu admiral Çester Nimitsin aviadaşıyıcı gəmilərini məhv etməyə imkan verirdi. Yaponlar, 2 aviadaşıyıcı gəmini Aleut adalarına göndərməklə amerikanları şimala olan hücumları ilə yayındırmaq istəyirdilər. Həmin vaxt antihitler koalisiyasının yaponların gizli yazışmalarını açması Miduey adasına gerçəkləşəcək hücumu müəyyən etməyə şərait yaratdı. Çuiçi Naqumo Miduey adasının işğalı üçün taktiki komandanlığa gətirildi, İsoroku Yamamotonun kompleks planında Çester Nimits tərəfindən ediləcək hər hansı müdaxilə üçün kifayət qədər döyüş gəmiləri yox idi. Çester Nimitsin uzaqgörənliyi, yaponların Miduey adasına gəlib çatmasına mane oldu və məğlub olan yaponlar bir daha hücum etməyərək müdafiəyə çəkildilər. Miduey döyüşü, Sakit okean cəbhəsində geriyə dönüşün başlanğıcı oldu.
Tarava döyüşü
Tarava döyüşü, Gilbert adalarında yerləşən Tarava adasında 20-23 noyabr 1943-cü il tarixində baş vermişdir. Döyüş 76 saat davam etməsinə baxmayaraq, 6.000- yaxın əsgər ölmüş, 2.2969 əsgər yaralanmışdır.
Makin döyüşü
Makin döyüşü, Gilbert adalarında yerləşən Makin adasında 20-24 noyabr 1943-cü il tarixində baş vermişdir. Aleut adalarındakı əməliyyatın bitməsi və Solomon adalarına doğru gerçəkləşən irəliləmə, əsgər və təchizat baxımından vəziyyət yüksək səviyyəyə çatandan sonra, 1943-cü ilin sonlarında ABŞ hərbi donanmasının Sakit okeanın mərkəzinə hücum etməsinə imkan yaratdı. Admiral Çester Nimits bu hücumun 1943-cü ildən əvvəl baş tutmasının tərəfdarıydı, lakin Bismark arxipelaqına edilən hücum və Rabaul şəhərinin mühasirəsiylə əlaqədar bu gerçəkləşmədi. Bu adaya hücum, amerikanların qələbəsi ilə nəticələnmişdir.
Quadalkanal döyüşü
thumbnail|Amerikan əsgərləri [[Quadalkanalda dincələrkən]] Quadalkanal döyüşü, İkinci Dünya müharibəsində Yaponiyanın 3-cü əsas müdafiə xəttinin yerləşdiyi bölgə olaraq tanınır. ABŞ hərbi donanması, Miduey zəfərindən sonra Quadalkanalı ələ keçirməyi planlaşdırırdı. Desant əməliyyatı zamanı çətinlik çəkəcəklərini düşünürdülər, lakin yapon əsgərləri tərəfindən desant əməliyyatı zamanı müqavimət olmadı. O an amerikan əsgərləri özlərini şanslı hesab etdilər. Quadalkanalda yaşayan yerli əhalinin köməyi ilə amerikan əsgərləri, yaponların yerləşdiyi mövqelərə qədər irəlilədilər. Quadalkanal əməliyyatı, olduqca yaşıllıq bir yerdə gerçəkləşdi. Yaponlar, bundan yararlanaraq amerikan əsgərlərini asanlıqla uzaqlaşdıra bildilər. Bəzi amerikan əsgərləri, irəliləyərkən qəflətən otların arasından çıxan yapon əsgərlərini görüncə ölməkdən qurtula bilmədilər. ABŞ Silahlı Qüvvələri, topçu və təyyarə bombardmanları sayəsində yaponların Quadalkanaldakı mövqelərini qısa müddət ərzində ələ keçirməyi bacardı.
İvodzima döyüşü
thumbnail|Amerikan əsgərləri [[İvodzimada]] İvodzima döyüşü, 16 fevral 1945 — 26 mart 1945 tarixlərində Sakit okeanda yerləşən İvodzima adlı kiçik bir adada Yaponiya və ABŞ arasında baş vermişdir. 1945-ci ilin fevral ayında amerikanlar Yaponiyadan sadəcə 1200 km uzaqlıqda yerləşən bir adaya toplanmışdı. İvodzima adası, Yaponiyanın istilası üçün əhəmiyyət kəsb edən 2 hava limanına malik idi. İkinci Dünya müharibəsinin simvolu olan ABŞ əsgərlərinin bayraqlarını təpəyə qaldırmalarını göstərən fotoşəkil, bu döyüş əsnasında çəkilmişdir. ABŞ-nin hərbi dəniz və hava qüvvələrinin üstünlüyü ilə mühasirəyə aldığı adayı yaponlara ağır itkilər verdirərək almışdır. Yaponlar, bu kiçik adaya əsgər yığmış, tunellər və mağaralar qazmışdı. Amma heç biri ABŞ hərbi dəniz qüvvələrinin açdığı atəşdən qurtula bilmədi.
Okinava döyüşü
Okinava döyüşü, Sakit okean cəbhəsindəki döyüşlərin son mərhələsində ABŞ-nin Okinava adasına desant çıxarması ilə meydana gəlmişdir. Bu döyüş, Yaponiyada mülki əhalinin də öldürülmüş olduğu ən böyük quru döyüşü və ABŞ ilə Yaponiya arasındakı son böyük döyüş olmuşdur. Dəniz hərəkatları 18 mart 1945-ci ildə, quru döyüşü isə ABŞ-nin desant çıxarmasıyla 1 apreldə başlanmışdır. Amerikanlar, 1 aprel 1945-ci ildə Yontan və Kadena hava limanlarının yerləşdiyi bölgəyə desant çıxarması etmişdir. Adanın 80%-i, sadəcə 15 gün ərzində alınmışdır. Yaponlar, bu döyüş ərzində kamikadzelərdən çox istifadə etmişdir. Bu döyüş, 23 iyunda yaponların məğlubiyyəti ilə bitmişdir. Döyüşdə əsas məqsəd, Yaponiyaya hücum etmək üçün hərbi bazaların ələ keçirilməsi idi. Bu döyüş ilə Sakit okean cəbhəsindəki ABŞ zəfəri gerçəkləşdi.
Qahirə konfransı
250px|thumbnail|right|[[Generalissimus Çan Kayşi, Franklin Ruzvelt və Vinston Çörçill Qahirə konfransında, 1943-cü il]] 1943-cü ilin 22–26 noyabr tarixləri arasında ABŞ prezidenti Franklin Ruzvelt, Böyük Britaniya baş naziri Vinston Çörçill və Çin prezidenti Çan Kayşi Misirin paytaxtı Qahirə şəhərində görüşdülər və keçirilən konfransın əsas mövzusu Yaponiyanın məğlub edilməsi barədə idi. O cümlədən, yaponlar tərəfindən işğal edilmiş Çin ərazilərinin (Mancuriya və Tayvan daxil olmaqla) qaytarılması və Koreyanın azad edilərək müstəqil dövlət olması kimi əsas məsələləri əks etdirən Qahirə bəyannaməsi qəbul edilmişdir.
Mancuriyanın Sovet ordusu tərəfindən işğalı
250px|thumbnail|Sovet matrosları SSRİ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin bayrağını qaldırarkən, 1 oktyabr 1945-ci il, [[Port Artur]] 1945-ci ilin 3 fevralında SSRİ, Franklin Ruzveltlə razılaşaraq Sakit okean cəbhəsindəki döyüşlərə qatıldı. Bu, Avropada müharibənin bitməsindən 90 gün sonra baş verdi. 9 avqustda Mancuriyanın işğalı başladı və yaponlar məğlub edildi. Bu işğal, yaponların qurduğu kukla dövlət olan Mançjou-qonun süqutu ilə başladı və SSRİ-Yaponiya müqaviləsindən 6 il sonra ən böyük və İkinci Dünya müharibəsinin son döyüşü idi. Bu hücumla Mançjou-qo, Mençzyan və Koreyanın şimalı ələ keçirildi.
Müharibənin sonu
250px|thumbnail|[[Duqlas Makartur Missuri xətt gəmisində Yaponiyanın təslim aktını imzalayarkən]] 1945-ci ilin 6 avqustunda ABŞ-nin Enola Gay adlı B-29 hərbi təyyarəsi ilk atom bombasını Xirosima şəhərinə atdı. Digər atom bombası isə, 9 avqustda Naqasaki şəhərinə atıldı. 140.000-240.000-dən çox insan həlak oldu. 15 avqustda Yaponiya imperatoru Hirohito təslim olduqları barədə xalqa mürəciət etdi. 2 sentyabr tarixində Yaponiya, Missuri xətt gəmisində təslim aktını imzaladı.
Müharibənin qurbanları
1941-ci ilin 7 dekabrında yaponların Pörl Harbora hücumu zamanı 2403 nəfər həlak olmuş və 1247 nəfər yaralanmışdı. Yaponlar, bu hücumu müharibə elan etmədən həyata keçirmişdilər və Uzaq Şərq beynəlxalq hərbi tribunalı, bu hadisəni müharibə cinayəti kimi qəbul etmişdi. Sakit okean cəbhəsindəki döyüşlər zamanı yapon əsgərlər hərbi əsirlər daxil olmaqla, milyonlarla insanı öldürmüşdülər. Çin-Yapon müharibəsi (1937–1945) ərzində ən azı 20 milyon çinli həlak oldu. Döyüşlərdə kimyəvi və bioloji silahlardan istifadə edilmiş və bu da 400.000 çinlinin ölümünə səbəb olmuşdu. Nankin soyqırımı zamanı yaponlar, 300.000 nəfərə yaxın dinc insanı amansızlıqla öldürmüşdülər. Uzaq Şərq beynəlxalq hərbi tribunalının verdiyi məlumata əsasən, hərbi əsirlərin öldürülməsi 27,1%, yəni almanların və italyanların ördürdükləri əsirlərin sayından 7 dəfə çox idi. 1536-ya yaxın ABŞ vətəndaşı həbs düşərgələrində öldürülmüşdü, lakin almanların həbs düşərgələrində 883 amerikalı öldürülmüşdü.
Uzaq Şərq beynəlxalq hərbi tribunalı
250px|thumbnail|Məhkəmənin keçirildiyi keçmiş hərbi məktəbin binası ([[İçiqaya, Tokio)]] 250px|thumbnail|[[Uzaq Şərq beynəlxalq hərbi tribunalının hakim kollektivi]]
Yaponiyanın məğlubiyyətindən sonra, imperator Hirohito və şahzadə Yasuhiko Asakadan başqa bütün yüksək rütbəli yaponlar mühakimə edildi. 1946-cı ilin 29 aprel tarixində başlayan Uzaq Şərq beynəlxalq hərbi tribunalı 1948-ci ilin 12 noyabr tarixinə qədər davam etmiş və çıxarılan qərarlar nəticəsində Baş Nazir Hideki Todzyo və bir çox yüksək rütbəli hərbçi edam edilmişdir.
Edam cəzası
Seişiro İtaqaki: Hərbi nazir Heitaro Kimura: Birma Bölgə Ordular Qrupu baş komandanı Kenji Doihara: Çin Ordular Qrupu baş komandanı Hideki Todzyo: 40-cı baş nazir Akira Muto: Filippin Ordular Qrupu baş komandanı Koki Hirota: 32-ci baş nazir
Ömürlük həbs cəzası
Sadao Araki: Təhsil və Mədəniyyət naziri Yoşijiro Umezu Hiroşi Oşima: Almaniya səfiri Takazumi Oka Okinori Kaya: Maliyyə naziri Koiçi Kido: Daxili İşlər naziri Kuniaki Koiso: 41-ci baş nazir Kenryö Sato: Quru qoşunları nazirliyi hərbi işlər şöbəsinin sədri Jotarö Şimada: Hərbi Dəniz naziri Toşio Şiratori: İtaliya səfiri Teiçi Suzuki Kinqoro Haşimoto Şunroku Hata: Quru qoşunları naziri Kiiçiro Hiranuma: 35-ci baş nazir Naoki Hoşino Jiro Minami: Koreya valisi
Ağdamın baş planı (2021)
thumb|right|350px|Ağdamın Baş planı. 28 may 2021-ci il Ağdamın baş planı (2021) və ya Ağdamın bərpa edilməsi — 27 illik işğaldan azad edildikdən sonra dağıdılmış Ağdam şəhərinin yenidən qurulması planı. Plan Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə 2021-ci il mayın 28-də təqdim edilmişdir.
Tarixi
1828-ci ildə Ağdama şəhər statusu verilmişdir.
1993-cü il iyul ayının 23-dən Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğal edilmişdir.
Ağdamın bərpası qərarı
2021-ci il may ayının 28-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevə Ağdam şəhərinin baş planı təqdim olunub. Görüşdə çıxış edən Dövlətimizin başçısı Prezident İlham Əliyev:
Ağdam şəhərinin ərazisi
Erməni quldurları tərəfindən, yerlə-yeksan olunmuş Ağdamın gələcək ərazisi iki dəfə böyüyəcək. "Vaxtilə Ağdam şəhərinin ərazisi 700-800 hektar idi. İndi iki dəfə böyüdürük,"- şəhərin Baş planı ilə tanış olan İlham Əliyev deyib. Bununla yanaşı bəzi kəndlərində şəhərə birləşdirəcəyi haqqında məlumat verilmişdir.
Ağdama məxsus, 1700 hektara daxil bəzi ərazilər bağlara veriləcək.
Ağdam şəhərinin əhalisi
Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə ağdamın Baş planının təqdimatı vaxtı şəhər əhalisinin 36 min nəfər, birləşdirilən kəndlərlə və əhalinin artımını nəzərə almaqla 50 mindən yuxarı olduğu bildirilib. Yeni Ağdam isə 100 min nəfər sakin üçün planlaşdırılır. Plana görə, şəhərə onun "tarixi hüdudlarından başqa" bir neçə (planın təqdimatında 8 kəndin adı çəkilib) kənd birləşdirilib. Baş planı Prezidentə təqdim edən Ruslan Sadıqov bildirib ki, əhalinin 70 faizi şəhər ərazisinin 30 faizində yaşayacaq.
Yaşayış şəraiti
thumb|right|300px|Prezident İlham Əliyevin Ağdamın Bərpa planının təqdimatı mərasimindən çıxışı. 28 may 2021-ci il Baş plana görə, Ağdamda 1750 fərdi ev və 23 min mənzilin inşa olunacağı nəzərdə tutulub. Nəticədə, şəhər sakinlərinin üçdə biri fərdi evlərdə yaşayacaq. Ağdam rayonundakı evlərin daha böyük həyətyanı sahələrlə təmin olunacağı bildirilir. Şəhərdə ictimai yaşıllıq məkanları da qurulacaq. Belə ki, hər bir Ağdam sakini evindən 400 metrlik məsafəni qət etdikdən sonra istirahət parkına çatacaq.
Nəqliyyat sistemi
Nəqliyyat infrastrukturunda əsas üstünlük piyadalara veriləcək, yeni Baş planda belə göstərilir. "Siz artıq bu haqda dediniz - birinci piyadalardır, ikinci velosiped, sonra ictimai nəqliyyatdır, ondan sonra isə taksi və "Carsharing", - İlham Əliyevə nəqliyyat şəbəkəsi barədə məlumat verən Ruslan Sadıqov deyib. Baş planda əsas hərəkət vasitəsi kimi velosipedlər xüsusi yer tutacaq. Bunun üçün ayrıca "şərait və infrastruktur olacaq ki," insanlar yola çıxmadan velosipeddən təhlükəsiz, "rahat istifadə edə bilsinlər".
Şəhərdə ictimai nəqliyyat vasitəsi olaraq həmçinin relslər olmadan təkərlər üzərində hərəkət edəcək tramvay xətləri də nəzərdə tutulub. Tramvay marşrutun digər nəqliyyat vasitələrinin hərəkətinə maneə törətməməsi üçün yolun ortası ilə keçməyəcək.
Təhsil sistemi
Plan üzrə Təhsil Nazirliyi Ağdamda tikiləcək 15 məktəb layihəsini təqdim edib. Burada həmçinin Qarabağ Universitetinin yaradılması da nəzərdə tutulur. "Ağdam bütün Qarabağın təhsil mərkəzi olacaq", - təqdimat vaxtı İlham Əliyev deyib. Ağdamda açıqlanan məlumata görə, xüsusi məktəb inşa etməyə investorlar da maraq göstərir. Şəhərdə məktəblər üçün yer elə seçilib ki, istənilən nöqtənin "300-350 metrliyində məktəb olacaq".
Şəhərin abadlaşdırılması
Ağdam şəhərinin yeni nəzərə çarpacaq xüsusiyyətlərdən biri kimi onun "intensiv, müasir bağlar" və əlçatan yaşıl zonalara sahib olmasıdır."Turistlər, yaxud da yerli sakinlər şəhərə yaxınlaşanda onun ətrafında ən müasir bağlar görəcəklər", - Baş planın təqdimatında deyilib.
Həmin bağların içində kiçik müəssisələr, turizm obyektləri, 8-12-20 yerlik otellər ola bilər ki, şəhərə gələn qonaqlar "kənara çıxmadan bağ-bağatın içində" dincələ bilsinlər. Digər bir məqam bitkilərin seçimi ilə bağlıdır - nəzərdə tutulur ki, "lavanda bitkisi kimi gül açan, badam bitkisi",digər çiçəklənən bitkilər olsunlar. "Yaz gələndə Ağdam hər ay dəyişən çiçəklərin əhatəsində olacaq", - Ruslan Sadıqov qeyd edib. Adətən, şəhərdə yaşıllıq zonaları üçün 15 faiz ayrılırsa da, layihədəki meşə zolaqlarının sahələri 23 faizə çatacaq.
"Ağıllı şəhər" elementi
Baş planının təqdimatı vaxtı şəhərdə BMT-nin UNICEF qurumunun "Ağıllı və dayanıqlı şəhərin müddəaları haqqında" kitabçasında göstərilən 18 müddəasının nəzərə alındığı qeyd olunub. Planın müəllifləri müvafiq prinsiplərin kompüter şəbəkəsindən tutmuş turizm və yaşıllıq zonalarına qədər əks olunduğunu deyirlər.
Ardıcquş
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Adskaya poçta (1769)
Adskaya poçta — 1769-cu ildə Sankt-Peterburqda Fyodor Emin tərəfindən nəşr olunan aylıq satirik jurnal. 6 nəşri işıq üzü görmüşdür. İki cin arasında yazışma şəklində məmurların, təhkimçilərin vəzifələrindən sui-istifadələrini ələ salmışdır. Rusiya hökuməti tərəfindən təqibə məruz qalmışdır.
Teymur Məcidzadə
Teymur Tehran oğlu Məcidzadə (10 oktyabr 1992; Füzuli rayonu, Azərbaycan — 9 noyabr 2020; Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Teymur Məcidzadə 1992-ci il oktyabrın 10-da Füzuli rayonunun Gecəgözlü kəndində anadan olub. 1993-cü ilin avqustunda Füzuli rayonunun Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilməsindən sonra Məcidzadələr ailəsi Bakı şəhərinin Xətai rayonunda yaşamağa başladılar. 2010-2014-cü illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində (ADİU) "Dünya iqtisadiyyatı" üzrə ali təhsil alaraq oranı bitirmişdir. Teymur Məcidzadə "Neftçi" FK-nun sadiq fanatlarından idi. Ailə həyatı qurmamışdı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Teymur Məcidzadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayıl, Füzuli və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə öz canını fəda edərək savaşmışdır. Teymur Məcidzadə noyabrın 9-da Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Teymur Məcidzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Teymur Məcidzadə ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Teymur Məcidzadə ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Teymur Məcidzadə ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını və xidməti vəzifələrini yerinə yetirən zaman fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 30.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Teymur Məcidzadə ölümündən sonra "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Kiçik Kəmər
Kiçik Kəmər (Lillebælt)-Fyon və Ere adalarını (şərqdə) Als adası və Yutlandiya yarımadasını (qərbdə) ayırır. Baltik dənizi ilə Katteqat boğazını birləşdirir. Uzunluğu 50 km, eni 800 m - 28 km arası dəyişir. Dayaz yeri 12 m, ən dərin yeri 75 m təşkil edir. Boğaz üzərində 2 körpü vardır. Körpülər Yeni və Köhnə körpü adlandırılır.
NGC 6227
NGC 6227, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Əqrəb bürcü istiqamətində yerləşir. *Cloud tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qulaqlı qarabatdaq
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Kanada susamuru
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Kanada susamurları Şimali Amerikada yaşayır, 5.0–14 kq ağırlığında olurlar. Qalın kürkü su keçirməzdir. Balıqlar ana qidası olsa da suda-quruda yaşayanlar, tısbağalar və xərçənglər də qidaları arasındadır.
Yayılması
Alyaska, Kanada, ABŞ-nin şimal-qərbi ilə şərqində, Meksika və ayrıca Cənubi Amerikanın şimalında yaşayır.
Dəvasir
Dəvasir — Ərəbistan yarımadasının ən böyük ərəb qəbilələrindən biri. Onun özəyi Nəcdin cənubunda yerləşir. Qəbilə Mərib bəndinin sonuncu padşahı Zayıd Məltumun nəslindəndir. Onlar Əzd kimi tanınan daha böyük qəbiləyə aiddirlər. Dəvasir qəbiləsi Ərəbistanın ən güclü və nüfuzlu qəbilələrindən biridir, çünki onlar Səud ailəsinin çox hissəsinin dayılarıdır. Qəbilə sivilizasiya və köçəriliyi özündə birləşdirir. Bir tərəfdən dəvə və mal-qara sahibi olan bədəvilərdən ibarətdir, digər tərəfdən isə xurma ağacları, şəhərlər və təsərrüfatlarla məşğuldurlar və onların torpaqları Ərəbistan yarımadasının ən məhsuldar torpaqlarından biridir.
Etimologiyası
Dəvasir termininin tərifi və mənşəyi ilə bağlı müxtəlif nəzəriyyələr mövcuddur. Bunlardan ən populyarı odur ki, o, ya qəbilənin sələfi "Dosser"in adından, ya da "əsgərlər" kimi tərcümə olunan eyniadlı ərəb sözündən götürülmüşdür. Digər mənbələrə ərəbcə aslan və ya ərəb atının bir növü kimi digər terminlər daxildir.
Beynəlxalq təhlükəsizlik
Beynəlxalq təhlükəsizlik həmçinin qlobal təhlükəsizlik — dövlətlər və Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Avropa İttifaqı və digər bu kimi beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən qarşılıqlı sağ qalma və təhlükəsizliyi təmin etmək üçün həyata keçirilən tədbirlərə istinad edən bir termindir. Bu tədbirlərə hərbi əməliyyatlar və müqavilələr və konvensiyalar kimi diplomatik razılaşmalar daxildir. Beynəlxalq və milli təhlükəsizlik həmişə bir-birinə bağlıdır. Beynəlxalq təhlükəsizlik milli təhlükəsizlik və ya qlobal arenada dövlət təhlükəsizliyidir. İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda beynəlxalq təhlükəsizliyə diqqət yetirən yeni bir akademik tədqiqat mövzusu olan təhlükəsizlik araşdırmaları ortaya çıxdı. Müstəqil bir tədqiqat sahəsi kimi başladı, lakin beynəlxalq münasibətlərin alt sahəsi kimi qəbul edildi. 1950-ci illərdən bəri beynəlxalq təhlükəsizliyin öyrənilməsi beynəlxalq münasibətlər tədqiqatlarının mərkəzində dayanır. O, təhlükəsizlik tədqiqatları, strateji tədqiqatlar, sülh tədqiqatları və digər sahələri əhatə edir.
"Təhlükəsizlik" mənası tez-tez "qəbul edilməmiş konsensus" ilə başa düşülə bilən sağlam düşüncə termini kimi qəbul edilir. İllər keçdikcə beynəlxalq təhlükəsizliyin məzmunu genişləndi. Bu gün o, dünyada sağ qalmağa təsir edən bir-biri ilə əlaqəli müxtəlif məsələləri əhatə edir. Bu, hərbi gücün ənənəvi və ya şərti üsullarından, dövlətlər arasında müharibənin səbəb və nəticələrindən, iqtisadi gücdən,ətraf mühitin pisləşməsindən, yoluxucu xəstəliklərdən, iqlim dəyişikliyindən və qeyri-dövlət aktorlarının fəaliyyətindən insanların təhlükəsizliyinə və dövlətlərin sabitliyinə etnik, dini və ideoloji münaqişələrə, ticarət və iqtisadi münaqişələrə, enerji təchizatına, elm və texnologiyaya, eləcədə qidaya qədər dəyişə bilər. Beynəlxalq təhlükəsizliyin geniş perspektivi hər şeyə təhlükəsizlik məsələsi kimi baxsa da, ənənəvi yanaşma əsasən və ya ekskluziv olaraq hərbi məsələlərə diqqət yetirir.
Beynəlxalq aləmdə təhlükəsizlik anlayışları
Edvard Kolodziej beynəlxalq təhlükəsizliyi Babil qülləsi və Roland Paris (2004)ilə müqayisə etmişdir. Təhlükəsizlik "son əlli ildə vətəndaş azadlıqlarının dayandırılmasına, müharibənin aparılmasına və resursların kütləvi şəkildə yenidən bölüşdürülməsinə haqq qazandırmaq" üçün geniş şəkildə tətbiq edilmişdir. Walter Lippmann (1944) təhlükəsizliyi bir ölkənin öz əsas dəyərlərini qorumaq qabiliyyəti kimi nəzərdən keçirir, həm də bir dövlətin müharibədən qaçmaq üçün əsas dəyərləri qurban verməməsi və müharibədə qalib gəlməklə onları qoruya bilməsi baxımından nəzərdən keçirir. David Baldwin (1997) iddia edir ki, təhlükəsizliyin arxasınca qaçmaq bəzən marjinal dəyərlər və əsas dəyərlər də daxil olmaqla digər dəyərləri qurban verməyi tələb edir.
Çox məbləğli təhlükəsizlik prinsipi
Beynəlxalq təhlükəsizliyə ənənəvi yanaşmalar adətən milli təhlükəsizliyi qorumaq üçün dövlət subyektlərinə və onların hərbi imkanlarına diqqət yetirir. Bununla belə, son onilliklər ərzində təhlükəsizlik anlayışı XXI əsrin qloballaşan beynəlxalq birliyi, onun sürətli texnoloji inkişafı və bu prosesdən irəli gələn qlobal təhdidlərin öhdəsindən gəlmək üçün genişləndirilmişdir. Belə hərtərəfli təriflərdən biri Nayef Al-Rodhan tərəfindən təklif edilmişdir. Onun "Çox məbləğli təhlükəsizlik prinsipi" adlandırdığı fərziyyəyə əsaslanır ki, "qloballaşan dünyada təhlükəsizlik artıq yalnız dövlətlərin iştirak etdiyi sıfır məbləğli oyun kimi düşünülə bilməz. Bunun əvəzinə o bildirir ki, qlobal təhlükəsizliyin beş ölçüsü var - insan, ekoloji, milli, transmilli və transmədəni təhlükəsizlik və buna görə də qlobal təhlükəsizlik və hər hansı bir dövlətin və ya mədəniyyətin təhlükəsizliyi bütün fərdlər, dövlətlər və mədəniyyətlər üçün ədalət vasitəsilə təhlükəsizliyi təmin edən bütün səviyyələrdə yaxşı idarəetmə olmadan əldə edilə bilməz.
Ənənəvi təhlükəsizlik
Ənənəvi təhlükəsizlik paradiqması təhlükəsizliyin referent obyektinin dövlət olduğu realist təhlükəsizliyin konstruksiyasına istinad edir. Bu teoremin yayılması Soyuq Müharibə dövründə pik həddinə çatdı. Yarım əsrə yaxındır ki, böyük dünya gücləri öz dövlətlərinin təhlükəsizliyini dövlətlər arasında güc balansına həvalə ediblər. Bu mənada beynəlxalq sabitlik, dövlət təhlükəsizliyinin təmin olunduğu təqdirdə, vətəndaşların təhlükəsizliyinin mütləq ardınca gedəcəyi fikrinə əsaslanırdı. Ənənəvi təhlükəsizlik qüvvələrin anarxist balansına, ABŞ və Sovet İttifaqı (iki supergüc) arasında hərbi güclənməyə və milli dövlətin mütləq suverenliyinə əsaslanırdı. Dövlətlər rasional varlıqlar, milli maraqlar və mütləq hakimiyyət arzusu ilə idarə olunan siyasət hesab olunurdu. Təhlükəsizliyə işğaldan qorunma kimi baxılırdı; texniki və hərbi imkanlardan istifadə etməklə vəkil münaqişələri zamanı həyata keçirilir.
Milli təhlükəsizliyə ən yaxşı şəkildə necə nail olunacağına dair tarixi mübahisələrdə Tomas Hobb, N.Makiavelli və J.Russo kimi yazıçılar dövlət suverenliyinin nəticələrinə dair kifayət qədər pessimist mənzərə yaratmağa meyl etdilər. Beynəlxalq sistem dövlətlərin qonşuları hesabına öz təhlükəsizliyini əldə etməyə çalışdıqları kifayət qədər qəddar bir arena kimi baxılırdı. Dövlətlərarası münasibətlər hakimiyyət uğrunda mübarizə kimi görünürdü, çünki dövlətlər daim bir-birindən istifadə etməyə çalışırdılar. Edward Karr və Hans Morgenthaunun fikrinə görə, daimi sülhün əldə olunması mümkün deyildi. Dövlətlərin edə biləcəyi yeganə şey hər hansı birinin ümumi hegemonluğa nail olmasının qarşısını almaq üçün digər dövlətlərin gücünü balanslaşdırmağa çalışmaq idi.
Bu yaxınlarda ənənəvi "dövlət mərkəzli təhlükəsizlik" anlayışı təhlükəsizliyə daha bütöv yanaşmalarla etiraz etmişdir. İnsan təhlükəsizliyinə bu əsas təhdidləri qəbul etməyə və həll etməyə çalışan yanaşmalar arasında fərdin və nəticədə dövlətin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədi daşıyan kooperativ, hərtərəfli və kollektiv tədbirləri ehtiva edən paradiqmalar vardır.
UN-SPIDER
thumb|[[Birləşmiş Millətlər Təşkilatının mavi emblemi]]
UN-SPIDER (United Nations Platform for Space-based Information for Disaster Management and Emergency Response) ― hədəfi kosmos əsaslı məlumatlara və fəlakətlərin idarə olunması məlumatlarına universal girişi təmin etməkdir. Fəlakətləri idarəetmə mərkəzləri ilə kosmik komitələr arasında bir körpü rolunu oynayır.
14 dekabr 2006-cı ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Baş Assambleyasının qərarı ilə qurulan UN-SPIDER-in missiyası "bütün ölkələrə və regional və beynəlxalq təşkilatlara giriş imkanı verən və fəlakətlə əlaqəli bütün kosmik məlumat sistemlərinin tutumunu artırmaqdır".
Ofislər
thumb|sağ|[[Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Vyana]]
Vyananın xaricində (UNOOSA-nın baş ofisi olduğu yer) Almaniya (Bonn) və Çində (Pekin) ofisləri mövcuddur.
Vaqif Əhmədov (rejissor)
Əhmədov Vaqif Novruz oğlu — rejissor, şəhid.
UN-SPIDER
Ofislər
thumb|sağ|[[Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Bonn]]
Vaqif Əhmədov (rejissor)
Həyatı
Vaqif Əhmədov 1964-cü il yanvarın 29-da Naxçıvan şəhərində anadan olub. Qambay Vəzirov adına Naxçıvan şəhər 6 saylı orta məktəbi bitirib. N. Krupskaya adına Mədəni-Maarif texnikumuna daxil olub və oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirərək, Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Dram Teatrında aktyor kimi fəaliyyətə başlamışdır. Burada müxtəlif rollar oynamışdır. 1988-ci ildə ali təhsil almaq məqsədilə M. A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram rejissorluğu fakültəsinə daxil olmuşdur. Həmin illərdə Azərbaycanda baş qaldıran Milli Azadlıq hərəkatında yaxından iştirak etmişdir. 1991-ci ildə Naxçıvan Dövlət Dram Teatrında Cəlil Məmmədquluzadənin “Anamın kitabı” pyesini kurs tamaşası kimi uğurla səhnəyə qoymuşdur.
UN-SPIDER
Ofislər
UN-SPIDER Bonn ofisi 2007-ci ilin oktyabrında Almaniyanın Texnologiya və İqtisadiyyat Nazirliyinə (BMWi) və Almaniya Kosmik Mərkəzinə (DLR) dəstək olmaq üçün yaradılmışdır. Bonn ofisinin vəzifələri, bütün müvafiq məlumatların fəlakətlərin idarə edilməsi və fövqəladə hallar və humanitar yardım təşkilatları üçün asan və əlçatan etməsidir.
Vaqif Əhmədov (rejissor)
Həyatı
1992-ci ildə könüllü cəbhəyə gedərək,  Ermənistan-Azərbaycan  müharibəsində - Birinci Qarabağ savaşında iştirak etmişdir.
Vaqif Əhmədov 1992-ci il iyunun 30-da Ağdərə şəhəri uğrunda döyüşlər zamanı qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Məzarı Bakı şəhəri Şəhidlər Xiyabanındadır.
UN-SPIDER
Kosmik Texnologiyalar və Fəlakətlərin İdarəedilməsi
İqlim dəyişikliyi ilə təbii fəlakətlərə qarşı həssaslıq artır və eyni zamanda bunun dünya əhalisinin üzərinə təsir dərəcəsi də sürətlə artır. Zəlzələlər, daşqınlar, qasırğalar və digər təbii fəlakətlər cəmiyyətə böyük ziyan vurur və milli iqtisadi sistemə əlavə böyük bir yük verir. Yaxşı hazırlanmış bir məlumat sistemi ilə can və mal itkisi ehtimalı azaldıla bilər, riski qiymətləndirmə, erkən xəbərdarlıq sistemləri və fəlakətlərin monitorinqi sistemləri inkişaf etdirilə bilər. Bu ehtiyaclar üzündən Birləşmiş Millətlər Şurası 14 dekabr 2006-cı ildə mövcud kosmik texnologiyanın (peyk nəzarəti, meteoroloji peyklər, rabitə sistemləri, naviqasiya sistemləri) fəlakətlərin idarə olunmasında təsirli rol oynaya biləcəyini elan etdi. Bu şəkildə doğru və vaxtında qərarlar qəbul edilə bilər.
Vaqif Əhmədov (rejissor)
Həyatı
Adına təqaüd təsis edilib. Bu təqaüd Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin təhsildə fərqlənən  tələbələrinə verilir.
UN-SPIDER
UN-SPIDER Sosial dəstəklər və potensialın artırılması
Potensialın artırılması, fəlakət vəziyyətlərində kosmik texnologiyalardan istifadə edən insanlar və bölmələr arasında ünsiyyəti asanlaşdırmaq və ediləcək köməyi daha yaxşı əlaqələndirməkdir.
Məlumatlılığın artırılması
Məlumatlılığın artırılması insanın anlayışında və vərdişlərində dəyişiklikləri stimullaşdırmaqdır. Bu çərçivədə UN-SPIDER, yeni texnoloji həllər, yeni imkanlar və mövcud layihələrin asanlaşdırılması və inkişaf etdirilməsində məlumatlılığı artırmağa çalışır.
Rauf Vəliyev (şəhid)
Rauf Fəxrəddin oğlu Vəliyev (d. 1991; Ağdam, Azərbaycan - ö. 27 sentyabr 2015; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2015-ci ildə Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
UN-SPIDER
Sosial dəstəklər
Sosial dəstək fəaliyyətləri Fəlakətlərin idarəolunması və UN-SPIDER və buna bənzər təşkilat fəaliyyətlərinə töhfə vermək və kosmik fəza əsaslı fəlakətlərin idarə edilməsinə töhfə verməkdir.
Rauf Vəliyev (şəhid)
Həyatı
Rauf Vəliyev 1991-ci ildə Ağdam rayonunun Ayaq Qərvənd kəndində anadan olub.
UN-SPIDER
Potensialın artırılması
UN-SPIDER-in potensialın artırılmasının məqsədi fəlakət vəziyyətində bütün ölkələrin kosmik əsaslı informasiya sistemlərindən səmərəli istifadə və inkişaf etdirilməsini təmin etməkdir.
Rauf Vəliyev (şəhid)
Hərbi xidməti
Əsgər Rauf Vəliyev 2015-ci ildə, sentyabrın 27-si gecə saatlarında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid oldu. Sentyabrın 28-i isə Rauf Vəliyev doğulduğu Ağdam rayonunun Ayaq Qərvənd kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Vəliyev uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
UN-SPIDER
UN-SPIDER potensialın inkişafına necə kömək edir?
Milli səviyyəli fəlakət hadisələrini idarə etmək və təcili yardım üçün kosmos əsaslı informatika sistemləri ilə potensialı artırmaq üçün UN-SPIDER-in 3 metodu mövcuddur:
Rauf Vəliyev (şəhid)
Hərbi xidməti
Rauf Vəliyev ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Naziri general-polkovnik Zakir Həsənovun sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
UN-SPIDER
UN-SPIDER potensialın inkişafına necə kömək edir?
1. İnstitutlar: UN-SPIDER, təşkilatların fəlakətlərin idarəedilməsi dövrü mərhələlərində kosmik fəza əsaslı kommunikasiyaya lazımi dəstək və ya köməyi təmin etmək üçün lazımi tənzimləmələri təmin edir.
2. Fərdlər: UN-SPIDER fəlakətlərin idarə edilməsi dövründəki fərdlərin təhsil və bilik səviyyəsini artırır.
3. İnfrastruktur: UN-SPIDER kosmik əsaslı kommunikasiya üçün infrastruktura çıxışı asanlaşdırır.
SpaceAid
SpaceAid, ölkələrin, milli və beynəlxalq təşkilatların UN-SPIDER çərçivəsində kosmik əsaslı məlumatları daha sürətli və daha səmərəli əldə etmələrini təmin edir. Buraya yer nəzarət peykləri, rabitə peykləri və qlobal naviqasiya peyk sistemləri daxildir.
SpaceAid mexanizmi necə işləyir?
1. UN-SPIDER Milli qərargah nöqtəsi, regional dəstək ofisi və ya BMT təşkilatından dəstək tələbi alır. İstifadəçi UN-SPIDER mütəxəssisindən tələb olunan dəstəyi təyin edir.
2. UN-SPIDER bu tələbi bütün tərəfdaşlara göndərir. Tərəfdaşlar könüllü şəkildə təmin edə biləcəkləri məhsulu seçirlər. Bütün tərəfdaşlar hər hansı bir tələbi yerinə yetirəcək imkanlar təklif edirlər. Bütün imkanlar pulsuz istifadə olunur. İstənilən fürsət funksional olduqda, tələb olunan texnologiya SpaceAid avtomatik olaraq peyki tələb olunan işə uyğun olaraq təyin edir.
3. Tərəfdaşlar istifadə etdikləri kommunikasiya portalında verəcəkləri xeyiri bölüşürlər, beləliklə oxşar sistemin iki dəfə təklif olunmasının qarşısı alınır və beləliklə də istifadəçi təklifləri daha tez və səmərəli şəkildə seçilə bilər.
Qezevçek aşırımı
Qezevçek (გეზევცეკი, Гезей æфцæг, Гезе ыфцыкъ) — Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacında olan dağ aşırımı. Aşırım Kabardin-Balkariya və Gürcüstan sərhəddində yerlşir. Aşırım Kabarin-Balkariya Respublikasının ən ucqar cənub nöqtəsidir.
Coğrafiyası
Aşırım Baş Qafqaz silsiləsinin ərazisində, Qezetau və Passis-Mta zirvələri arasında yerləşir. Aşırım Çerek və Rioni çaylarının yuxarı axarlarını əhatə edir. Qezevçek Qərbi Ştul buzlağından Passis-Mta zirvəsinin cənub sirkinə doğru uzanır.
Aşırımdan 4 km şərqdə Kabardin-Balkariya, Şimali Osetiya və Gürcüstan sərhədləri birləşir. Ərazidən Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamaclarına panarama açılır.
Qezevçek aşırımı çətinlik dərəsəsinə görə 1a qrupuna daxildir. Yəni yay mövsümündə bütün sağlam insanlar və yük heyvanları üçün aşırım keçilə biləndi.
Marşrut
Qezevçek aşırımın XIX əsrdə rəsmi olaraq ilk dəfə ingilis F.Qrove keçmişdir.
Sovet dövründə ümumittifaq 37 nömrəl “Nalçikdən dənizə” turizm marşrutu Qezevçek aşırımından keçirdi. Nalçik şəhərəindən başlayan marşrut Çerkesk dərəsi vadisi ilə Göy gölün sol sahili boyu davam edir. Sonra marşrut Çerek çayı boyu davam edir və Dıxsu çayı ilə Karasu çayının birləşdiyi yerdən Ştulu buzlağına doğru istiqamətlənir. Çayların birləşdiyi yerdə turistlər üçün kiçik ev var. Şimal sığınacağı dayanacağından olan yol buzlu və qarlı ərazilərdən keçir və sonda Qezevçek aşırımına gəlib çatır. Aşırımı keçən turistlər Gürcüstan ərazisinə daxil olur və cənub yamacı boyu enişlə hərəkət edirlər. Cənub sığınacağı dayanacağından yol Şovi kurortuna gəlir. Şovidən isə Kutaisi şəhərinə avtobus işləyir. Kutaisidən isə turistlər Qara dəniz sahillərinə, Poti şəhərinə çata bilir. Marşrut üzrə səyahət edən turist normativi yerinə yetirmiş hesab olunurdu və «SSRİ Turisti» döş nişanı verilirdi. SSRİ-nin dağılmasından sonra marşrut unudulmuş və Rusiya ilə Gürcüstan arasında olan qeyri stabil münasibətlər üzündən aşırıma nadir hallarda alpinistlər səfər edir.
Türkiyə–Yunanıstan əhali mübadiləsi
Yunanıstan ilə Türkiyə Böyük Millət Məclisi arasında 30 yanvar 1923-cü il tarixində imzalanan Konvensiya və Protokola uyğun olaraq 1 may 1923-cü ildən həyata keçirilir. Mübadilə təxminən 2 milyon insanı əhatə edir və xüsusilə Kiçik Asiya və Şərqi Trakyanın yunan əhalisi ilə əlaqəli bir məcburiyyət xarakteri daşıyır. Mübadilənin əsas məqsədi keçmiş Osmanlı İmperiyası ərazisində formalaşmış dövlətlərin milli tərkibini homogenizasiyalaşdırmaq və potensial etnik-dini azlıqlar tərəfindən separatizmin inkişafının qarşısını almaq olur.
Mübadilə şərtləri
Yunanıstan ilə Türkiyə arasında mübadilə dini (etnik deyil) əsaslarla həyata keçirildi. Beləliklə yunan dilində danışan müsəlmanlar Yunanıstan ərazisini tərk etmək məcburiyyətində qaldı (xüsusən Krit - Krit müsəlmanları), yarımadanın içərisindən gələn xristianların əksəriyyətinin onsuz da yunan dilini itirərək türk dilini ana dili biləsinə baxmayaraq Türkiyəni tərk etdi.
Yunanıstan və Bolqarıstan arasında mübadilə etnik xətt üzrə baş verdi. Bolqarıstan və Türkiyə məcburi əhali mübadiləsi aparmadı. Eyni zamanda, demək olar ki, bütün pravoslav bolqarlar Türkiyə ərazisini tərk etdi. Türkdilli və digər müsəlmanlar isə davamlı mühacirliyə baxmayaraq Bolqarıstanda əhəmiyyətli sayda yaşamağa davam etdi.
Evakuasiya
Xristianların (təxminən 1,5 milyon nəfər) evakuasiyası, Şimali Yunanıstandan (əsasən Makedoniyadan) gələn müsəlmanların evakuasiyası ilə izlənildi. Nəticədə XVI əsrin əvvəllərinə qədər xristian (yunan-slavyan) əksəriyyətini böyük ölçüdə itirən qədim yunan şəhəri olan Saloniki yenidən yunanlaşdırıldı. Bundan əlavə Krit tamamilə Yunan və Xristian oldu. Eyni zamanda İstanbul xaricində, Qərbi Türkiyənin şəhərləri xristian sakinlərini itirdi. Mübadilə açıq şəkildə qeyri-bərabər idi: 1,5 milyon xristian, 0,5 milyon müsəlman daimi yaşayış yerini dəyişmək məcburiyyətində qaldı. Yunanıstanda sosial böhran yarandı, bu da böyük şəhərlərdə (əsasən Afinada, Salonikidə gecə qonduların sayı artdı), kütləvi işsizlik, artan yoxsulluq və aclıq, xaricə kütləvi mühacirətlər müşahidə edildi.
Qətafan
Qətafan (غطفان) — ərəb qəbilə konfederasiyası. Onlar əvvəlcə Mədinənin şimal-şərqində yerləşirdilər. Qətafanın əsas qolları Bənu Əbs, Bənu Sübyan və Əşca qəbilələri idi. Onlar Məhəmməd ilə ünsiyyətdə olan ərəb qəbilələrindən biri idilər. Onlar Xəndək döyüşündə qureyşilər ilə müttəfiq olmuşdular.
Mənşəyi
Qətafan Hicaz dağları ilə Cəbəl-Şəmmar arasında Nəcdin Rumma vadisi regionunda məskunlaşan bir bədəvi qəbilə qrupu idi. Ərəb şəcərə ənənəsinə görə, qəbilənin əcdadı Qətafan ibn Səid ibn Qeys Əylan idi və bu, onu daha böyük Qeys qəbiləsinin bir hissəsi edir. Qətafan sözünün etimologiyası və ya mənası məlum deyil.
Pieros Sotiriu
Pieros Sotiriu — Kipr futbolçusu, Bolqarıstan Birinci Peşəkar Futbol Liqasında çıxış edən "Ludoqorets"in hücumçusu.
Klub karyerası
Pietros Sotiriu Nikosiya təmsilçisi "Olimpiakos" klubunun yetirməsidir. O, 19 mart 2011-ci ildə Kipr Birinci divizionunda "Doksa" ilə matçda debüt etmişdir. Sotiriu "Olimpiakos" heyətində ilk qolunu 18 sentyabrda "APOEL"ə qarşı oyunda vurmuşdur. O, 2013-cü ilin yayında "APOEL"ə transfer olmuşdur. Sotiriu 29 avqustda Avropa Liqasının təsnifat mərhələsində Belçikanın "Zülte Varegem" komandası ilə oyunda debüt etmişdir. Həmin mövsüm o, Kiprdə çempion olmuş və Kipr kubokunu qazanmışdır. Sotiriu 2014-cü ildə "Ayiya Napa" ilə matçda "APOEL" heyətində ilk qolunu vurmuşdur. O, klubu ilə daha üç dəfə çempion olmuşdur. Sotiriu 8 yanvar 2017-ci ildə "Aris"lə oyunda het-trik etmişdir.
2018-ci ildə Avropa Liqasında Sankt-Peterburq təmsilçisi "Zenit"i və Fransanın "Bordo" klubu ilə matçlarda qol vurmuşdur.
Əd (qəbilə)
Əd Kavmi vəya Əd (Ərəbcə: عاد) İslam dinin müqəddəs kitabı Quranda keçən və Nuh Kavmi kimi Allahın qəzabına uğrayaraq yox olan qədim bir Ərəb qəbiləsidir. Kavmin atası olan Əd, Nuhun nəvələrindən Avsın oğludur. Avsın atası İrəm, onun atası Nuhun oğlu Samdır.
thumb|İrəm olduğuna inanılan Ubar şəhəri qalıntıları
Əd Kavmindən Quran təfsirlərində yüksək binalar inşa edən, yüksək abidələr tikən və bu etdikləri işin özlərini ölümsüz qılacağını Zənnedən bir qövm olaraq bəhsedilir. Qurana görə yaradılmış ən gözəl şəhər, Əd Kavminin saldırdığı İrəm şəhəridir. İrəm şəhəri üçün saxta saxta cənnət təbiri də işlədilir. Bəzi müfəssirlər, Yəmən və Umman arasında geniş bir diyarın bu adla anıldığını qeydedirlər.
Ahkaf deyə adlandırılan yerdə bugün Hadramvet bulunmaqdadır. Ptolemeyin dünya xəritəsində göstərilməkdədir.
Elşən Zeynalov
Elşən Zaman oğlu Zeynalov (8 mart 1999; Düzqışlaq, Goranboy, Azərbaycan — 14 oktyabr 2020; Suqovuşan, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elşən Zeynalov Goranboyda 1999-cu ilin 8 martında dünyaya gəlib. Düzqışlaq kəndi, Ziyad Məsimov adına tam orta məktəbdə təhsil alıb. 2017-2018-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Elşən Zeynalov Suqovuşan, Tərtər istiqamətində gedən döyüşlərdə iştirak edib. Suqovuşan istiqamətində gedən döyüşlər zamanı başından 14 oktyabr 2020-ci il tarixdə şəhid olub. Elşən Zeynalov 17 noyabr 2020-ci ildə Düzqışlaq kənd qəbiristanlığında torpağa tapşırılıb.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşən Zeynalov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşən Zeynalov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
NGC 3298
NGC 3298, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Graminaseius
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
İris Dyukeyn
İris Dyukeyn (Iris Duquesne) — əslən Bordodan olan, fransız iqlim fəalı. 23 sentyabr 2019-cu ildə o, emissiyaya nəzarət müqaviləsinə əməl etmədiyi üçün Fransa, Almaniya, Argentina, Braziliya və Türkiyəyə qarşı şikayət edir. Qreta Tunberq də daxil olmaqla dünyanın hər yerindən on beş başqa gənclə birlikdə o, liderlərin iqlim planı ilə bağlı hərəkətsizliyini BMT-nin Uşaq Hüquqları Konvensiyasının pozulması kimi pisləyir.
O, okeanların mühafizəsinə həsr olunmuş Kaliforniya qeyri-hökumət təşkilatı olan “Okeanlarımızın varisləri”nə qoşulmuşdur. Təşkilat bütün dünyada on minlərlə gənci birləşdirir. İris tullantıların təkrar emalına da böyük diqqət yetirir.
O, uşaqlıqdan uşaqların böyüklərin olması lazım olduğu ifadəsinə inanırdı. Bununla belə, böyüklərə də öyrədəcək bir şeyimiz olduğunu başa düşməyin vaxtıdır. 2019-cu ildən o, ABŞ-da Sorry Children təşkilatının sözçüsü olmuşdur.
Nulla poena sine lege
Tələblər
Müasir Avropa cinayət hüququnda, məsələn, Almaniya Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən nulla poena sine lege prinsipinin dörd ayrı tələbdən ibarət olduğu təsbit edilmişdir:
Ümumi hüquq sistemi
Qarışıq məsələlərdən biri ümumi hüquq sistemində hakimlərin norma yaratmaq səlahiyyəti ilə bağlıdır. Hətta hakimin norma yaratmaq səalhiyyətini qəbul etməyən Roman-German hüququnda da hakimin cinayət qanununu şərh etmək funksiyasının nə vaxt başa çatması və norma qəbul etmək səlahiyyətinin nə vaxt başlaması aydın deyil.
Təbii hüquq
Təbii hüquqda bir prinsip kimi nulla poena sine lege hüquqi prinsipi günahkar vicdanın ilkin şərtləri məsələsində Sxolastika alimləri arasında gərgin mübahisələrə səbəb olmuşdur. İyeronim Stridonlunun Yezekil şərhinə əsaslanaraq, Tomas Akvinat və Fransisko Suarez vicdanın cəzalandırılmasının formal şərtlərini təhlil etmişdilər.