cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uçalı rayonu
Coğrafiyası
Uçalı rayonu Başqırd önuralının şimalında yerləşir. Şimalqərbdən Başqırdıstanın Belores və Abzelil, şimal-şərqdən isə Çelyabinsk vilayətinin Verxneuralski, Zlatoustovski, Satkinski və Çebarkulski rayomları ilə sərhədə malikdir. Rayon ərazisindən Miass - Uçalı - Mejozyornı dəmir yolu və Beloretsk - Uçalı - Miass, Uçalı - Xuunovo - Karaqay avtomağistralı keçir. İqlimi kontinentaldır. Qərbdən nisbətən hündürlük silsilələrlə hava axını üçün bağlı olması, şimaldan və şərqdən isə arktik havanın daxil olması üçün maneənin olmaması iqliminə böyük təsir göstərir.
Tarix
Uçalı rayonu 1919-cu ilə qədər Orenburq vilayətinin Verxneuralski və Troyski qəzaları ərazisinə daxil idi. 23 mart 1919-cu ildən etibarən isə Rusiyanın ilk milli muxtariyyatı olan Başqırdıstan MSSR tərkibinə qatılmışdır.
Əhali
Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası Ziançurinski rayonu ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 64,3 %, ruslar — 18,2 %, tatarlar — 15,9 %, digər millər — 1,6 %.
İnzibati-ətazi vahidləri
Uçalı ayonunda 1 şəhər və 14 kənd inzibati vahidliyinə 88 yaşayış məntəqəsi daxildir
İqtisadiyyat
Aqrar-sənaye rayonudur. Rayon ərazisində dəmir, qızıl, kvars, tikinti daşı, əhəng, kərpiç xammalı, qum kimi faydalı qazıntılar vardır. Ərazisinin 196,2 min ha əkinə yararlıdır (bu isə rayon ərazisinin 43,5 %). 75,3 ha ərazi otlaq kimi istifadə edilir.
Sosial sfera
Rayon ərazisində 65 ümumtəhsil mərkəzi, 20 orta məktəb, 33 kütləvi kitabxana, 63 klub, 5 sahə xəstəxanası fəaliyyət göstərir. Burada rus və başqırd dillərində «Uçalinskaya» (əvvəllər «oraq və çəkiç») və «Yayık» adlı qəzetlər buraxılır.
Sərdarabad döyüşü
Sərdarabad döyüşü — Birinci Dünya müharibəsi gedişində 21—28 may 1918-ci il tarixində erməni daimi ordusu və könüllülərlə Osmanlı ordusu arasında Sərdarabad dəmiryol stansiyası yaxınlığında (Sovet dönəmində Oktemberyan, hazırd isə Armavir) baş vermiş döyüş. Bəzi ermənipərəst qüvvələr döyüşü qondarma erməni soyqırımının bir parçası hesab edirlər. Britaniya tarixçisi Kristofer Uolkerin sözlərinə görə əgər ermənilər bu döyüşü uduzduqları təqdirdə onların dövlət qurması mümkünsüz ola bilərdi
Türk ordusunun hücumu
left|130px|thumb|Movses Silikyan thumb|right|300px Rusiyanın Birinci dünya müharibəsində məğlubiyyətdən sonra işğal olunmuş şərqi Osmanlı torpaqlarında ordusunu geri çəkmək məcburiyyətində qalır. Geri çəkilərkən öz silahlarının bir hissəsini ermənilərə verirlər. Türklər itirilmiş torpaqları geri qaytarmaq və ermənilərin türk və müsəlmanlara qarşı soyqırımların qarşısını almaq məqsədi ilə şərqə istiqamətlənirlər. 10 fevral 1918-ci ildən türklər hücuma keçərək aprelin sonlarına qədər Ərzincan, Ərzurum, Sarıqamış, Kars və 15 mayda isə Gümrü şəhərini erməni qüvvələrindən azad edə bilir.
Bu zaman erməni korpusu bir necə diviziyadan ibarət idi. Korpusa general Fom Nazarbekyan rəhbərlik edirdi. Korpusun tərkibinə daxil olan yezdi kürdlərindən təşkil olunmuş qoşuna Cangir ağa başçılıq edirdi. Gümrünün azad olmasından sonra türk qoşunlarının bir dəstəsi Qarakilsəyə, ikinci dəstə isə Yaqub Şevki Paşanın rəhbərliyi altında Sərdarabada yönəlir. Burada hədəf İrəvan şəhərini ermənilərdən azad etmək olur. Bu addımı alman müttəfiqlər bəyənməyərək türkləri dəstəkləmirlər.
Tərəflərin qüvvələri
Türk qoşunlarının tərkibinə atıcı divisiya, süvari polk, zərbə və snayper batalyonu, 1500 kürd dəstəsi, artileriya bateriyası (40 top).
Nəticələri
Sərdarabad döyüşünün əsas nətisəsi türk qoşunlarının daxili hissələrə irəliləməsinin qarşısı alınmış və Ermənistan Respublikasının qurulması üçün imkanlar yaranmışdır.
Qızın bədheybətlə mübarizəsi (film, 2012)
Qızın məxluqla mübarizəsi — 2012-ci ildə çəkilən orijinal Disney Channel filmidir.
Ensiklopediya
thumb|D'Alembert və Diderotun 1772-ci ildə tərtib etdikləri "[[Ensiklopediya (Fransa XVIII əsr)|Encyclopédie" kitabın üz vərəqi]] Ensiklopediya ( — "çevrə formalı"; paideí — "dərs", "bilik") — sorğu kitabı olub insan biliyinin bütün sahələrini ardıcıl şəkildə və ətraflı əhatə edir.
Ensiklopediya – [yun. enkuklapaideia – biliklər dairəsi]
Ensiklopedik
Universal ensiklopediyalar insaniyyat üçün ümumi biliyi təsvir edir, xüsusi ensiklopediyalar isə yalnız müəyyən bir sahə üzrə məhdud ancaq dərinləməsinə məlumat verir.
Tarixi
Ensiklopediyanın yaranması qədimə, antik Yunan vaxtlarına gedib çıxır. İlk dəfə olaraq sistematik ensiklopediya yunan filosofu, Platonun qohumu Speusippos tərəfindən yaradılmışdır. E.ə. 370-ci ildə heyvanat və bitki aləmi üzrə də ensiklopediya — Homoia yaradılır.
Başqa filosoflardan, məsələn Aristotel öz dövründə mövcud olan bilikləri toplu şəklinə salmışlar, ancaq onlar hər hansı ensiklopediya yarada bilməmişlər.
Roma dövründə dövlət adamı Marcus Pocius Catoe.ə. 150-ci ildə die Libri ad Marcum filium (Marcusun oğlanlarına kitablar) adlı toplunu tərtib edir. Bu kitablar kənd təsərrüfatı, tibb, retorika, döyüş texnikası kimi sahələrin pedaqoqika baxımından bir ensiklopediyada cəmlənməsi idi.
Ən qədim, tam bizə qədər gəlib çatmış, latın dilidə olan sistematik ensiklopediya Roma tarixçisi Plinius tərəfəindən tərtib olunmuşdur. Onun təbiətin tarixi adlı kitabı 37 cilddə, 2493 fəsildən ibarət idi. Burada kosmologiya, coğrafiya, etnologiya, antropologiya, psixologiya, zoologiya, botanika, mineralogiya və metallurgiya haqqında məlumat verilmişdir.
Mənbələrin verdiyi məlumatlara əsasən bu kitabın tərtib olunmasında 500 müəllif iştrak etmişdir. 1469-cu ildə bu ensikloipediya Venesiyada yenidən nəşr olunur. 1543-cü ildə onun 11 cildi alman dilinə tərcümə olunur və Strasburqda buraxılır.
Orta əsrlərdə tərtib olunan əsərlər daha yaxşı tərkibə malik idilər. Onlar latın dilində yazılmışdılar. Milli ensiklopediyalar sonralar, orta əsrin sonunda və yeni tarixin əvvəlində meydana gəlir. Bizantiya dövründə yazılmış yeganə kitab olan Suda da yunan dilində idi. Suda kitabında coğrafiya və tarixçi antik müəlliflər haqqında 32000 məqalə cəmlənməşdir.
Yeni dövrün başlanğıcında ensiklopediya yaradılması üzrə pioner fransız filosofu Fransiz Bakon sayılır. O 1620-ci ildə öz "Preparative toward a Natural and Experimental History" kitabında 130 adda müxtəlif elmləri safalayır. Bu təsnifatlandırma ondan sonrakı alimlər üçün əsas götürülürdü. Ondan sonra yaşamış Diderot öz ensiklopediyasında Bakona istinad edir.
1704-cü ildə riyaziyyatçı Con Harris Londonda texnika haqqında ensiklopediyanı (Lexicon technicum) çap etdirir. Bu texnika sahəsində ilk əlifba sırası ilə düzülmüş, ingilis dilində yazılmış ümumi ensiklopediya idi.
1769 və 1771-ci illərdə Uilyam Smayl tərəfindən Encyclopædia Britannica üç cildə çap olunur.
Azərbaycan dilində ilk ensiklopediya 1976–1987-ci illərdə nəşr edilmiş 10 cildlik Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasıdır. Kiril əlifbası ilə çap olunan bu ensiklopediya hazırda Azərbaycan dilində ensiklopedik informasiya bazalarından ən mükəmməlidir.
Bulbophyllum pulvinatum
(Bulbophyllum pulvinatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əlili
Əlili, Salvard — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.
Tarixi
Toponim kəngərli türk tayfasına mənsub əlili etnonimindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Salvard qoyulmuşdur.
Dermatom
thumb|300px|Yuxarı və Aşağı əzaların dermatomları (Modifikasiya, Keegandan sonra, J.J., və Garrett, F.D-dən sonra)
thumb|300px|Bədənin yuxarı hissələrinin dermatomları, önəmli birləşmələri göstərir (Foersterdən sonra Fenderdən modifikasiya edilmişdir)
Xanbaba Nurədilov
Xanbaba Nurədilov — II dünya müharibəsi iştirakçısı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Mükafatları
Qızıl ulduz medalı — Döyüşlərdə iştirakına görə
I Mixail
Mixail Asen — Çar, II İvan Asenin oğlu. Hakimiyyəti qısa sürmüş, hələ uşaq olmasından istifadə edən qonşu dövlətlər Bolqarıstanın müəyyən bölgələrini işğal etmişdi.
2014-cü il Şotlandiyanın müstəqilliyi haqqında referendumda tərəfdarların siyahısı
Bu siyahıda 2014-cü ildə keçirilən Şotlandiyanın müstəqilliyi haqqında referendumda ictimaiyyətə açıq bir fikir bildirən şəxslər və təşkilatlar sıralanmışdır.
Siyahıya daxil olan şəxslərin hamısı referendumda səs veməyib.
Siyasi partiyalar
• 4
Kampaniya qrupları və şəxslər
• 4
Qəzetlər
• 4
Jurnallar
• 4
Şirkətlər
• 4
Həmkarlar ittifaqları
• 4
Digər təşkilatlar
• 4
Siyasətçilər
• 4
Britaniyanın digər ölkələrinin siyasətçiləri
• 4
Beynəlxalq siyasətçilər
• 4
İş adamları
• 4
Aktyorlar və aktrisalar
• 4
Musiqiçilər
• 4
İdmançılar
• 4
Şairlər və yazıçılar
• 4
Akademiklər
• 4
Robert Pil
Robert Pil (d. 5 fevral 1788, Beri, Lankaşir – ö. 2 iyul 1850, London) — Böyük Britaniya dövlət xadimi.
Robert Pil aktı
1844-cü ildə ölkənin parlamenti qanun qəbul etdi (Robert Pil aktı). Bu qanun Ingiltərə Bankı üzərində bank­notların müstəsna emitent funksiyasını təsbit etdi. 1844-cü il qanunu Ingiltərə Bankının seyfində saxlanan qızıl külçələrlə və ya qızıl pullarla təmin olunmayan pul kütləsinin ban­knotlarda ölçüsünü müəyyənləşdirdi. Məq­səd banknot­ların hədsiz, ifrat emissiyasının aradan qal­dırılması və bununla da təsərrüfat sisteminin pul kütləsinə olan tələba­tının adekvat təminatına kömək göstərmək idi. Banknotların emissiyası Bankın kom­mersiya fəa­liy­yətindən ayrılmağa başladı (kredit­lərin təqdim edilməsi). Bankın kommersiya fəaliyyəti tədriclə azalır və İngiltərə Bankı daha çox mərkəzi banka bənzəyirdi.
2014-cü il Şotlandiyanın müstəqilliyi haqqında referendumda tərəfdarların siyahısı
Digər ictimai şəxslər
• 4
Antimüharibə hərəkatı
Antimüharibə hərəkatı — müharibələri dayandırmaq və sülhün qurulması məqsədli ictimai hərəkat.
Bu məqsədə nail olmaq vasitələrinə pasifizmin və antimilitarizmin təbliğatı və müharibəyə qarşı müxtəlif növ etirazlar, o cümlədən, nümayişlər, xahişlər, boykotlar, seçkilərdə müəyyən namizədlərin dəstəklənməsi, hərbi çağırışlardan yayınma, "Die-in" (ölümün təqlidi) kimi qeyri-adi etiraz üsulları daxildir.
Yohan Kristian Dal
Yohan Kristian Dal (Johan Christian Klausson Dahl; ) — Norveç boyakarı, qrafiki, Norveç milli peyzajının yaradıcısı.
Həyatı
Norveç rəssamlıq məktəbinin banisi hesab edilən Yohan Kristian Dal (1788-1857) kasıb ailədə böyüdüyünə görə uşaqlıqda yaxşı təhsil ala bilməmişdir, amma onun çox istedadlı olduğunu görən yerli dyaçok (dyaçok- provaslavlarda ruhani rütbəsi olmayan kilsə xadiminə deyilir) Yohana pulsuz dərs deməyə başlayır. Dyaçok elə fikirləşirdi ki, Yohan da böyüyəndə onun kimi kilsədə işləyəcək, keşiş olacaq, amma Yohan ancaq rəsm çəkmək istəyirdi, başqa heç nə. Bunu görən dyaçok gənc Yohanın rəsm dərsləri almasının qeydinə qalır. Bir müddət keçdikdən sonra 15 yaşlı Yohan öz dövrünün tanınmış rəssamı Yohan Georg Müllerin yanına gedib 1803-1809-cu illər ərzində ondan dərs alır.
Yohan Kristian Dal 1809-cu ilə kimi Bergendə tanınmış rəssam Yohan Georg Müllerin yanında fərdi dərslər almışdır. Bundan sonra o, artıq müstəqqil formada işləməyə başlamış və çəkdiyi rəsmlər Bergenin varlı adamları tərəfindən müsbət qiymətləndirilmişdir. Amma bu onun üçün az idi, Yohan ali təhsil almaq istəyirdi. Odur ki, Bergen kafedral məktəbinin müəllimi Lüder Sagen Y.K.Dalın Kopenhagen İncəsənət Akademiyasında təhsilini davam etdirməsi üçün şəhərin varlı ailələrindən ianə toplamağa başlayır. Beləliklə, 1811-ci ildə Yohan Kristian Dal zəmanət məktubu ilə birlikdə Danimarkanın paytaxtı Kopenhagenə gedir.
Akademiyaya daxil olduqdan sonra Yohan Dal öz üzərində durmadan çalışır və günü-gündən inkişaf edirdi. O, bu illər ərzində çoxlu dostlar əldə etmişdi. Onlardan biri də realizm janrında mahir bilgilərə məxsus olan rəssam K.B. Ekesberg idi. Yohanın yaradıcılığında Ekesbergin təsiri çox böyükdür.
Yohan Kristian Dal 1812-ci ildən Kopenhagendə keçirilən müxtəlif sərgilərdə iştirak etməyə başlamışdı, amma onun Danimarka şahzədəsi Kristian Frederiklə olan tanışlığı 1815-ci ildən başlamışdır. Belə ki, həmin ildə Kopenhagendə keçirilmiş sərgidə 13 rəsm əsəri ilə iştirak edən Yohan Dal şahzadə Kristian Frederikin təəssüratlarında dərin iz buraxa bilir və rəssamın böyük sənətinə valeh olan Danimarka şahzadəsi o gündən sonra daimi olaraq Yohan Kristian Dala himayədarlıq etməyə başlayır.
Yohan Kristian Dal 1820-ci ildə Danimarka şahzadəsi Frederikin dəvəti ilə İtaliyanın Neapol şəhərinə yola düşür. 10 ay Neapolda qaldıqdan sonra 1821-ci ilin fevral ayında o, İtalyanın paytaxtı Romaya səfər edir. Burda o, bir sıra muzeyləri, sərgi salonlarını, tarixi-mədəniyyət yerlərini gəzib dolaşır və dünya görüşünü daha da inkişaf etdirir. İtaliyada olarkən o, çoxlu sayda eskizlər və rəsmlər çəkir. Ən əsası, o, öz dövrünə görə İtaliyada yaşayan və çox tanınmış heykəltaraş, skandinavilyalı olan Bertel Turvaldsenlə tanış olur. 1821-ci ilin iyun ayında Yohan Dal İtalyanı tərk edib Drezdenə gəlir. 1824-cü ildə Yohan Kristian Dal Drezden İncəsənət Akademiyasında professor kimi fəaliyyətə başlayır. 1826-cı ildə Yohan bir sıra xarici ölkələrə səfər edir və çoxlu sayda rəsmlər çəkir. İndi o demək olar ki yaradıcılıqda və karyerasında hər şeyə nail olmuşdu, bircə niskili tez-tez vətəni Norveçə gedib orda yaradıcılığını davam etdirmək idi.
1818-ci ildə Norveç rəssamlıq məktəbinin banisi, mənzərə janrının mahir ustası, tanınmış rəssam Yohan Kristian Dal Kopenhagen İncəsənət Akademiyasında təhsilini başa vurub Almaniyanın Drezden şəhərinə gəlir. Onun fikri belə idi ki, əvvəl İsveçrəyə getsin, ordan da İtaliyaya səfər etsin, ən sonda isə Danimarkaya qayıdıb orda yaşasın, amma tale belə gətirdi ki o, həmişəlik olaraq Drezdendə qalası oldu. Drezden şəhəri o vaxtlar Avropanın ən zəngin tarixi-mədəniyyət mərkəzlərindən biri idi və odur ki, burda olarkən Yohan Dal bir-birinin ardınca sərfəli sifarişlər alır və get-gedə tanınmağa, məşhurlaşmağa başlayırdı. O, çox keçmir ki, rəssam Kaspar Devid Fridrix ilə dostlaşır və Fridrix onun konsultantına çevrilir. Qeyd edim ki, K.D.Fridrix də Kopenhagen İncəsənət Akademiyasını bitirmişdi. 2 ildən sonra Yohan Dal baronessa Emili fon Blokla ailə qurur və həmin ildə də, yəni 1820-ci ildə onlar İtaliyaya səyahət edirlər. Bu səhayəti yeni ailə qurmuş cütlüklər üçün Danimarka şahzadəsi Frederik təşkil etmişdi. Şahzadə şəxsən özü onları Neapol şəhərinə dəvət etmişdi.
Yohan Kristian Dal müəyyən fasilələrlə, 1834, 1839, 1844 və 1850-ci illərdə Norveçə səfər etmiş və onu qeyd edim ki, vətənində çəkdiyi rəsmlərinin sayı kifayət qədərdir. O, Norveçin müxtəlif yerlərindəki müxtəlif fəsillərdə təbiətin bəxş etdiyi rəngarəng görüntüləri məharətlə kətan üzərinə köçürə bilmişdir.
İlk dəfə olaraq Yohan Dal Norveçin müxtəlif şəhərlərində fəaliyyət göstərən rəssamları bir yerə yığıb onların cəmiyyətini yaratmışdır. Bundan başqa o, hal-hazırda Osloda (o vaxt bu şəhər Kristianiya adlanırdı) fəaliyyət göstərən Milli Qalereyanın da yaradılmasının başlıca təşəbbüskarlarından biridir. Hal-hazırda onun əsərlərinin əksəriyyəti məhz həmin Qalereyada (Milli İncəsənət, Arxitektura və Dizayn Muzeyi ) qorunub saxlanılır. Yohan Kristian Dalın gördükləri işlər bununla bitmir. 1837-ci ildə o, Norveçdəki taxtadan tikilmiş kilsələr haqda öz hesabına kitab nəşr etdirmişdir. Bundan başqa o, Bergendəki Hokonshallen sarayının kral zalının yenidən bərpası üzərində çalışmışdır. Qeyd edim ki, bu saray vaxtılə Bergen krallarına məxsus imiş. Yohan Dal eyni zamanda Norveçin Tronhaym şəhərində yerləşən Nidarros kilsəsinin bərpa edilməsi sahəsində də xeyli işlər görmüşdür. 1844-cü ildə isə o, Norveç Tarixi-Memarlıq Abidələri Assosiasiyası”nın yaradılmasında əlindən gələni etmişdir. Norveç rəssamlıq məktəbinin banisi Yohan Kristian Dalın 69 illik həyat yoluna baxdıqda görərik ki, o, bəxtigətirən və şanslı bir adam olmuşdur. Allaha çox inanan Yohan hər zaman düşünürdü ki, əgər yaradıcı qüvvə istəsə o bütün uğurlana nail olacaq, amma onun ailə həyatının uğuru çox az sürdü, cəmi 7 il…
32 yaşında, yəni 1820-ci ildə evlənən Yohan Kristian Dal 39 yaşında dul qalır. Həyat yoldaşı baronessa Emili fon Blok dördüncü uşağını dünyaya gətirəndə vəfat edir və Yohan Kristian Dalı 4 balaca uşaqla tənha qoyub gedir… Qayğısız və diqqətsiz qalan uşaqlardan ikisi 2 ildən sonra xəstələnib vəfat edirlər. İlk həyat yoldaşının vəfatından 3 il sonra, 1830-cu ildə Yohan Kristian Dal yenidən evlənir. Bu dəfə o, öz tələbəsi Amali fon Bassevitslə ailə qurur. Tale elə gətirir ki, Amali ilk uşağını dünyaya gətirərkən həyatla vidalaşır. Hələ bu azmış kimi onun dünyaya gətirdiyi körpə də bir müddətdən sonra vəfat edir. Bir-birinin ardınca baş vermiş bədbəxt hadisələr rəssamı güclü depressiyaya salır. O, bir müddət heç nə çəkmir. Amma onun 2 uşağı hələ sağ idi, Karolin və Siqvald. Onları böyütmək lazım idi. Aylarla fasilə verdiyi ən sevimli işinə qayıtmaq asan olmadı. Və Yohan Kristian Dal uzun müddətli fasilədən sonra yenidən fırçasını əlinə aldı.
1857-ci ilin 17 oktyabr tarixində Yohan Kristian Dalın həyat şamı söndü. O, Drezdendəki evində qısa sürən xəstəlikdən sonra tənhalıqda vəfat etdi. Vəfatından 5 il sonra Norveçin Bergen şəhərində, rəssamın doğma vətənində ona heykəl qoydular. Heykəlin müəllifi norveçli heykəltaraş Ambrosia Tonnesen idi. 77 ildən sonra isə 1934-cü ildə onun qalıqlarını Drezdendən Bergenə gətirib öz vətənində yenidən torpağa tapşırdılar, Müqəddəs Yakob kilsəsinin qəbiristanlığında.
Mükafatları
Yohan Kristian Dal Norveç kralı tərəfindən Müqəddəs Olav "Şərəf nişanı" ordeninə, həmçinin İsveç kralı tərəfindən Vaza "Şərəf nişanı" ordeninə və eyni zamanda Danimarka kralı tərəfindən Danimarka Bayrağı "Şərəf nişanı" ordeninə layiq görülmüşdür. Beləliklə o, Skandinaviyanın 3 ən böyük mükafatının hamısına layiq görülmüşdü.
Cəfərxan
Cəfərxan — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 460 nəfərdir.
Təhsil
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 12 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Saatlı rayonunun Cəfərxan kəndində 100 yerlik körpələr evi-uşaq bağçasının tikintisi üçün 1 512 000 manat vəsait ayrılmışdır.
Plectranthus caninus
(Plectranthus caninus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kökəb Əliyeva
Kökəb Əliyeva (tam adı: Əliyeva Kökəb Miri qızı; d. 1935, Məşhəd, İran) — Azərbaycan əsilli Özbəkistan rəqqası. Azərbaycan Respublikasının və Özbəkistan Respublikasının əməkdar artisti.
Həyatı
Kökəb Əliyeva 1935-ci ildə İranın Məşhəd şəhərində anadan olmuşdur.
Özbəkistana köçmüş Kökəb Əliyeva Daşkənd Dövlət Xoreoqrafiya məktəbini bitirmişdir.
Daha sonra Özbəkistanda tanınmış Batır Zakirovun Estrada Orkestrində işləmişdir. O, Oleq Lundstremin estrada orkestrində rəqqasə vəzifəsində çalışmışdır.
2002-ci və 2005-ci illərdə keçirilmiş "Özbəkistan – bizim ümumi evimizdir" festivallarının laureatı olmuşdur.
Özbəkistanda fəaliyyət göstərən "Mexrijon" xeyriyyə fondunun həmsədridir.
"Azəri qızları"
Kökəb Əliyeva hazırda Özbəkistandakı Heydər Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin nəzdində fəaliyyət göstərən "Azəri qızları" rəqs ansamblının bədii rəhbəridir. Azərbaycan xalq rəqslərinin Özbəkistanda fəal təbliğatçısı olan Kökəb Əliyevanın rəhbərliyi ilə indiyədək yüzlərlə uşaq və yeniyetmə Azərbaycan milli rəqslərini, rəqs sənətinin sirlərini öyrənmişlər. Hazırda işlədiyi rəqs dərnəyində isə 40-dan çox uşaq Azərbaycan musiqisi ilə yanaşı özbək və digər Şərq xalqlarının rəqslərini öyrənirlər. Onlar müntəzəm olaraq Azərbaycanın Özbəkistan səfirliyinin və Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin tədbirlərdə uğurla çıxış edirlər.
Mükafatları
Kökəb Əliyeva Azərbaycan və Özbəkistan respublikalarının bir sıra rəsmi dövlət mükafatları ilə təltif edilmişdir:
Kassiya
-  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Sürəyya Kərimova
Sürəyya Abbasqulu qızı Kərimova — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1948), Azərbaycan SSR pambıq ustası (1957). Qəhrəman Ana (1965).
Həyatı
Sürəyya Abbasqulu qızı Kərimova 15 fevral 1922 ildə Ağdamın Qaradağlı kəndində dünyaya gəlmişdir.
Sürəyya Kərimova Ağdamın Qaradağlı kəndində Telman adına kolxozda kolxozçu, manqabaşçısı, briqadir işləmişdir.
Sürəyya Kərimova SSRİ Ali Sovetinin (8–9-cu çağırış), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (2–5-ci çağırış) deputatı, Azərbaycan Kommunist Partiyasının XXVIII-XIX qurultaylarında Mərkəzi Komitənin üzvü seçilmişdir. Ümumdünya sülh tərəfdaşları konqresində (1949, Moskva), kolxozçuların 3-cü Ümumittifaq qurultayının (1967) iştirakçısı olmuşdur. 2 dəfə "Lenin" ordeni, Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni, "Oktyabr inqilabı" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Sürəyya Kərimovaya həsr olunan "Sürəyya" mahnısının musiqisi Səid Rüstəmova aiddir. Bu mahnıya görə Səid Rüstəmov 1952-ci ildə SSRİ Dövlət Mükafatına layiq görülmüşdür.
Petabayt
Petabayt (PB, PBayt) — 1015 bayta bərabər olan rəqəmsal informasiya ölçü vahidi.
Peta- prefiksi 1000-in 5-ci dərəcəyə yüksəldilməsini ifadə edir və Beynəlxalq Vahidlər Sistemində 1015 şəklində yazılır. 1 petabayt, qısa şkalalı ölçü vahidində 1 kvadrilyon, uzun ölçülü şkalada isə 1 bilyard bayta bərabər götürülür.
Qara Qarayev metrostansiyası
Qara Qarayev metrostansiyası (1991-ə qədər Avrora metrostansiyası) — Bakı metrosunda stansiya. Stansiyaya daxil olan qatarlarda Qara Qarayevin "Yeddi Gözəl" baletindən fraqment səslənir.
Memarlığı
thumb|2017-ci ildə buraxılmış [[Azərbaycan poçt markası]] Metrostansiyanın baş memarı Hənifə Ələsgərov olmuşdur.
Bulbophyllum pulchrum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dədə Qorqud (Saatlı)
Dədə Qorqud (əvvəlki adı: Bayramovka) — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun Bayramovka kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Bayramovka kəndi Dədə Qorqud kəndi, Bayramovka kənd inzibati-ərazi vahidi Dədə Qorqud kənd-inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.
Bəxtəvər soxulcan (film, 2011)
Bəxtəvər soxulcan — 2011-cü ildə çəkilən orijinal Disney Channel filmidir.
Abel ortalamaları
λ = {λ0, λ1, λ2, ...} sonsuza istiqamətlənmiş artan bir ardıcıllıq olarsa və λ0 ≥ 0 şərti ödənərsə,
Bu növ ardıcılıqlar ümümi olaraq Dirixlet silsilələri adlandırılır.
102 haqqında 13 (film, 2006)
102 haqqında 13 qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Teymur Nəcəfzadə tərəfindən 2006-cı ildə çəkilmişdir. Film "VVS" şirkətində istehsal edilmişdir. Film ANS ÇM radiosunun fəaliyyətindən bəhs edir.
Məzmun
Film ANS ÇM radiosunun fəaliyyətindən bəhs edir. Filmdə radionun ilk əməkdaşları öz xatirələrini bölüşürlər.
ANS ÇM Azərbaycanda ilk özəl radio kanalıdır. 1994-cü ilin mayın 28-də Azərbaycanın müstəqilliyi günündə "ANS ÇM" radiostansiyası efirə çıxdı. Stansiya, Zoologiya İnstitutunun binasında kirayəyə götürülmüş kiçik bir otaqda fəaliyyət göstərirdi. Radio stansiyaya Vahid və Seyfulla Mustafayevlərin qardaşı Çingiz Mustafayevin adı verilib. 18 iyul 2016-cı il tarixində ANS TV ilə birlikdə fəaliyyəti dayandırılmışdır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Sədi Məmmədov Rejissor: Teymur Nəcəfzadə Operator: Rəşad Nuriyev
Mənbə
ANS tv
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2006-cı ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Dəlilər (Saatlı)
Dəlilər — Azərbaycan Respublikasının Saatlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 24 iyun 2005-ci il tarixli, 952-IIQ saylı Qərarı ilə Saatlı rayonunun Dəlilər kəndi Nərimanov kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Dəlilər kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.
Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Talış Əlimirzəbəyli olmuşdur.
Kəsmə temperaturu
thumb|150px|right|Torna ilə emalda temperaturun payalanması.(1 – alətin qabaq üzü ilə yonqar arasında; 2 – kəsmə zonasında; 3 – alətin dal üz ilə pəstah arasında). Kəsmə temperaturu — mexaniki emalda yonqarçıxarma zamanı yaranan istiliyin təsirindən alətin qızma temperaturuna deyilir. Yonqarçıxarmada tətbiq olunan enerjinin demək olar ki, hamısı istiliyə çevrilir. Emal olunmuş səthin bərkiməsinə sərf olunan enerji həddən çox kiçik olduğundan nəzərdən atılır. Kəsmədə yaran istilik mənbələri şəkildə təsvir edilmişdir.
Burğulamada yaranan istiliyin 80%-i yonqarla xaric edilir. Yerdə qalan 10% pəstaha, 10% isə alətə keçir. Buna baxmayaraq alətdə yaranan temperatur hamıdan yüksək olur, o orta temperaturu 2–2,5 dəfə, pəsathınkını isə 20–30 dəfə keçir. Ümumiyyətlə, kəsmə temperaturu alət və pəstah materialları ilə bərabər həm də emal rejimlərindən asılıdır. Kəsmə sürəti, veriş artdıqca kəsmə zonasında görülən iş də artır. Alətdə istiliyin nisbətən az hissəsinin cəmləşdiyinə baxmayaraq, onun qızma temperaturu xeyli yüksək olur (bəzən 1000 °C-dən artıq olur). Alət materialının aşağı istilikkeçirmə qabiliyyəti ucbatından onun üst qatı çox qızır və burada yüksək istilik toplanır. Onun en kəsiyi böyunca müxtəlif izotermlər yaranır. Nəticədə alət deformasiyaya uğrayır, səth korlanır. Ona görə də texnoloji proses layihələndirilən zaman istiliyin təsiri nəzərə alınmalıdır.
Bulbophyllum pulchellum
(Bulbophyllum pulchellum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şəddadilər sülaləsi
Şəddadilər sülaləsi - X əsrin ortalarından XII əsrin sonunadək (951-1088) Cənubi Qafqazın Gəncə, Naxçıvan və Dvin əmirliklərində hakimiyyət başında olmuşlar. Əsası soykökünə görə kürd olan Мəhəmməd ibn Şəddad tərəfindən qoyulmuşdur.
Xarici keçidlər
Shaddàdides Shaddadid
Memar Əcəmi metrostansiyası
Memar Əcəmi metrostansiyası — Bakı metropolitenində 1985-ci ildən fəaliyyətə başlayan, Naxçıvan memarlıq məktəbinin banisi Əcəmi Naxçıvani adına metrostansiya.
Kvant optikası
Kvant optikası — işığın kvant xassələriylə bağlı olan hadisələri öyrənir, optikanın bölmələrindən biridir. Fotoelektrik effekt, Kompton effekti, Fotokimya, Məcburi şüalanma və başqa hallar belə hadisələrə aiddir.
Klassik optikaya nəzərən kvant optikası daha çox ümumi nəzəriyyədir. Kvant optikasının yanaşdığı əsas problem – təbiətdə işığın maddə ilə qarşılıqlı əlaqəsidir, həmçinin spesifik şəraitdə işığın yayılma təsviridir. Bu vəzifələri həyata keçirmək üçün həm maddəni (vakum və ya adi halda), həm də kvant mövqeyi ilə olan işığı təsvir etmək lazımdır. Belə ki, daha çox sadə hallardan istifadə edirlər: komponent sistemlərdən birini (işıq və ya maddə) klassik obyekt kimi təsvir edirlər. Məsələn, lazer mühitlə bağlı tez-tez hesablamalar zamanı rezonatoru klassik sayırlar və yalnız aktiv mühitin vəziyyətini kvantlayırlar.
Tufangöl
thumb|right|[[Qəbələ rayonunda yerləşən göllərdən biri olan Tufangöl.]]
Tufangöl — Dəmiraparan çayının sol qolu Tufançayın sağ qolunun mənbəyindən 4 km şimalda, dəniz səviyyəsindən 3,277 m yüksəklikdə yerləşir. Buzlaq (moren) mənşəyli olan Tufangölün ətrafı dağlarla əhatə olunmuş, qar və buzlaq suları ilə qidalanan şirin sulu göldür.Gölün uzunluğu 160 m, eni 125 m, dərinliyi 5,6 m -ə, çoxsulu dövürdə sahəsi 3,8 hektara çatır. Tufan gölün suyu yay aylarında şəffaf olur və 2 m-ə  qədər  gölün dibi aydın görünür. Iyul ayında gölün suyunun t 0 – u +10 0 – dən yüksək olur. Rayonun dağ yaylaqlarının Şimal sərhəddində yerləşən Tufan gölün əhatəsi ilin 8 – 9 ayı buludlu, qarlı, çovqunlu keçir. Bəzən qar örtüyü bütün il ərzində əriməyə macal tapmır. Bu yerlərə bələd olan köçəri maldarlar (yerli əhali) Tufan gölü Nuhun gölü kimi tanıyırlar. Tufangöl Böyük Qafqaz dağlarının Azərbaycan hissəsinin Başsuayrıcı silsiləsində, Quba və Qəbələ rayonlarının sərhəddində, Dəmiraparan çayının sol qolunun mənbəyinin yuxarı hissəsində yerləşir. Dəmiraparançayının sol qolundakı Tufançay Tufangöldən qidalanır. Belə ki, gölün səviyyəsindən bir qədər aşağıdan, dağın guney yamacında heç bir buzlaq və bulağın olmadığı yerdən gölün suyu sanki dağın döşünü yararaq axır və Tufançayın mənbəyini əmələ gətirir. Tufangölə Qubanın Xınalıq kəndindən və Qəbələnin Laza kəndindən getmək mümkündür. Qəbələnin Laza kəndindən gölə getmək nisbətən asandır və məsafə yaxındır. Xınalıq kəndindən getdikdə isə əvvəlcə Tufandağ zirvəsinə (4191 metr) çıxmaq, sonra gölə enmək mümkündür. Bu iki kənddən başqa Şahyaylağından da Tufangölə qalxmaq mümkündür. Tufangöldən şimal-qərb istiqamətində bir neçə gölün yanyana olduğu Turfan gölləri vardır ki, onlar da çox ecazkar və mənzərəli ərazidə yerləşir.
Mariya Mitçell
Mariya Mitçell (, 1 avqust, 1818-26 iyun, 1889) — ABŞ astronomu.
Həyatı
Mariya Mitçell 1818-ci ildə Massaçusets ştatının Nantuket şəhərində dünyaya gəlib. O dövrün ənənələrindən fərqli olaraq, Mitçellərin ailəsində qızların təhsilinə böyük diqqət verilir və genderlərarası intellektual bərabərlik prinsipinə əməl edilirdi. Atası Vilyam Mitçellin məktəbində təhsil alan Mariya astronomiya elmini də atasından öyrənməyə başlamışdı. Atasının teleskopu onun uşaq yaşlarından yaxın dostu, sirdaşı olmuşdu. Bu teleskopla o, göy cisimlərini seyr edir, kainatın sirlərini öyrənməyə çalışırdı. Artıq 11 yaşında olarkən Mariya Mitçell atasına günəş tutulmasının vaxtını müəyyən etməyə kömək etmişdi. 1847-ci ildə oktyabrın 1-də o, teleskop vasitəsilə səmada yeni komet aşkar etmişdi. Kometə onun adı qoyulmuş və o, “Xanım Mariya Mitçell” adlandırılmışdı. Danimarka kralı Frederik bu tapıntıya görə onu medalla təltif etmişdi. Mariya Mitçell elmi fəaliyyətini davam etdirmiş və Amerika Elm və İncəsənət Akademiyasının ilk qadın üzvü olmuşdu. 1865-ci ildə o, Vassar kollecində astronomiya elmləri professoru, sonra isə kollecin rəsədxanasının direktoru təyin edilmişdi.
Mariya Mitçellin adı Amerika tarixinə təkcə ilk qadın astronom kimi düşməyib. O həm də qadın və insan hüquqları sahəsində fəaliyyətinə görə dövrünün ictimai xadimi kimi tanınır. Buna görə də onun adının qarşısında birinci sözü tez-tez işlənir. XIX əsrin ortalarında onun yaşadığı dövrdə qadınlar elm dünyasında demək olar heç bir mövqe tutmurdu. Mariya Mitçell Vasser kollecində professor olduğu illər biliyi və təcrübəsinin daha çox olmasına baxmayaraq, kişi professorlardan daha az maaş aldığını öyrənəndən sonra ona eyni maaş verilməsini tələb etmiş və buna nail olmuşdu. Amerikada vətəndaş müharibəsi zamanı quldarlıq əleyhinə fikirlərini söyləməkdən çəkinməyən Mariya Mitçell qul əməyinə etiraz əlaməti olaraq pambıq parçalardan geyim geyməkdən imtina etmişdi. O, Amerikada qadın hüquqları uğrunda mübarizə aparan öncül qadınlardan biri olmuşdur. Mariya Mitçell 1873-cü ildə Amerika Qadın İnkişaf Assosiasiyasının təsis edilməsinə kömək etmişdi. O, 1889-cu ildə dünyasını dəyişib. Massaçusets ştatının Nantuket rəsədxanası və elm muzeyinə Mariya Mitçelllin adı verilmişdir. Ayın kraterlərindən birinin adı da onun şərəfinə Mariya Mitçell adlandırılmışdır.
Bulbophyllum puguahaanense
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Klyavlinski rayon bayrağı
Klyavlinsk rayon bayrağı — Samara vilayətində yerləşən Klyavlinski rayonun bayrağı
Neştəryarpaq kunninqamiya
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bu cinsə daxil olan növlərin sırasında neştəryarpaq kunninqamiya daha geniş yayılmısdır. Vətəni Cənubi və Mərkəzi Çindir. Hündürlüyü 30 m-ə çatan iri gövdəli, dekorativ ağacdır. Gövdəsi düz olub, çətiri ensiz-piramidal formalıdır. Budaqları topa-topa düzülmüşdür. İynəyarpaqları ensiz neştərvarıdır, ucuna getdikcə daha da itiləşir, 2-7 sm-ə qədər uzunluqda olur, olduqca bərk, yaşıl və parlaqdır, budaq üzərində aşağıya doğru meyl edir. Erkəkcikləri üç tozcuqdan ibarət olur. Erkək qozaları uzunsov-silindrik, enli, ucu bizdir, biruclu tumurcuqdan bir neçə erkək qozaları inkişaf edir. Qozaların uzunluğu 2-4, yumurtavarı, qulcuqları nazik qabıqlı, üçbucaqlı və yuxarı hissədən iti olur. Dişi qozaları yumru, qaidəsi qısa yarpaqlarla əhatə olunmuşdur. Yumurtavarı toxumları hər tərəfdən nazik qanadla əhatə olunur. Toxumla, mədəni şəraitdə qələmlərlə çoxaldılır. Toxum pulcuqları örtük pulcuqlarla birlikdə inkisaf edir və uc hissəsi sivriləşmişdir.
Azərbaycanın Lənkəran, Astara bölgəsində yaxşı inkişaf edir, dekorativ məqsədlə istifadə olunur, xüsusilə tək-tək əkildikdə çox yaraşıqlı görünür.
Oduncağı yüngül, yumşaq, ətirlidir və inşaat materilaı kimi istifadə edilir. Ondan kağız hazırlanır və efir yağı alınır. Çinlilər kunninqamiyanı “həyat ağacı” adlandırırlar.
Kaliforniya dəniz şiri
Kaliforniya dəniz şiri, və ya Qara dəniz şiri (Zalophus californianus) — Qulaqlı suiti fəsiləsinin Dəniz şiri yarımfəsiləsinə aid növdür. Əsasən Sakit okean sularında yaşayırlar. ABŞ alimlərinin məlumatına görə sayları 188 min başdır ). İl ərzində 5% artım müşaahidə edilir . Kaliforniya dəniz şirləri asan əhəlləşmə xüsusiyyətinə malikdirlər. Onlar Sirk və zooparklarda asanlıqla yaşaya bilirlər. ABŞ donanmasına xidmətə qəbul olunurlar (üzərlərinə müxtəlif qurğular yerləşdirərək).
Xariçi görünüş
thumb|left|200px
Yayılması və yaşadığı ərazi
Adından göründüyü kimi bu növ əsasən Kaliforniya ərafı ərazilərdə daha geniş yayılıb. Bundan əlavə onlara Oreqon, Britaniya Kolumbiyası, Vaşington və Meksikanın şimal və cənub Sakit okean sahillərində rast gəlinir. Emdemik yarımnöv sayılan Qalapaqos dəniz şiri (Zalophus wollebaeki] və Yapon dənizində yaşayan Yapon dəniz şiri uzun zaman Kaliforniya dəniz şirlərinin cindinə aid edilirdi. Hazırda isə onlar müstəqil növ hesab edilirlər.
Bu növün əsas toplaşma və çütləşmə yerləri Çannel adaları və Müqəddəs Nikolay adaları sahilləri hesab edilir. Subay dəniz şirləri isə uzaq şimala Britaniya Kolumbiyası sahillərinə üz tuturlar.
Onlar açıq dənizə çox az çıxırlar. Dekək olar ki 10 mildən uzaqlığa üzmürlər. Bu növün əsas düşkənləri Osa və Ağ balinadır.
Çoxalma
Əsasən dişilər özgələrinin balalarına qarşı çox aqressiv olurlar. Beləki onlar başqa balaların yaxınlaşması zamanı dişlərini qıçayır, hürür və balalara hücum edirlər. Dişilərin 6–17% başqalarının balalarını uzun illər ərzində bəsləyirlər.
Kaç körfəzi
Kaç körfəzi (,, Kaççk ) — Ərəbistan dənizinə daxil olan körfəz. Hindistanın daxilinə 180 km məsafədə uzanır. Kathiyavar yarımadasını şimaldan Kaç yarımadasını isə cənubdan əhatələyir. Maksimal dərinliyi 122 metrdir. Sahilində yerləşən Camnaqar şəhərində dünyanın ən böyük neftayırma zavodlarından biri yerləşir. Kandlada isə iri neft terminalı vardır.
Tuqar Salqan gölü
Təbiət abidəsi 1965-ci ildən «Tuqar Salqan gölü və onun ətrafı» Başqırdıstanın xüsusi qorunan təbiət ərazisi elan edilmişdir. Qöruğun ərazisi 100 ha-dır.
Pavlik Morozov
Pavlik Morozov (14 noyabr 1918 — 3 sentyabr 1932, Gerasimovka, Turinsk qəzası, Tobolsk quberniyası) — sovet rəsmi təbliğatında Sovet hakimiyyətinin ilk dövründə qolçomaqlarla mübarizədə düzgünlüyün və prinsipiallığın gənc simvolu. Sovet dövründəki rəsmi iddiaya görə babası və əmisi tərəfindən atası haqqında hakimiyyət orqanlarına məlumat verdiyinə görə qətlə yetirilmişdir.
Postsovet dövründə atasını satan satqın uşaq kimi xarakterizə edilməyə başlandı. thumb|left|Paşa Morozovun yeganə şəkli.Onun üzərində ox işarəsi vardır
Son dövr araşdırılması nəticəsində onun ölümünün ideoloji mübarizə ilə heç bir əlaqəsinin olmadığı, sadəcə ailə dramının qurbanı olduğu aydınlaşdırılmışdır. O heç zaman pioner olmamış, atasının qolçomaq olduğunu iddia etməmiş, atasının məhkəmə prosesində dedikləri tam təhrif edilmiş, ölümü obyektiv araşdırılmamışdır. Ölümü mətbuata düşdükdən sonra o dövrün təbliğat maşını hadisədən özünün ideoloji məqsədləri üçün istifadə etməyə başlamış, ondan " gənc qəhrəman" obrazı düzəltməyə çalışmışdır.
Rəsmi sovet qəzetlərində onun yeganə şəkli üzərində dəyişiklik apararaq pioner qalstuku geyndirmiş, retuş edərək təbliğat obrazı yaratmışlar.
Karl Fridrix fon Ledebur
Karl Fridrix fon Ledebur (d. 8 iyul 1786 – 4 iyul 1851) — Almaniya alimi. Botanik.
Hempden Park
Hempden Park (ing. Hampdan Park) — Şotlandiyanın Qlazqo şəhərində yerləşən stadion.
Nefteqorsk rayon bayrağı
Nefteqorsk rayon bayrağı — Samara vilayətində yerləşən Nefteqorsk rayonın bayrağı.
Hasta siempre, Comandante!
250px|right|Çe Gevara heykəli
Hasta siempre, Comandante və ya Hasta siempre (Hasta siempre, Comandante - hərfi tərcümədə "Əbədiyyətədək, Komandir!) — kubalı bəstəkar, müğənni və gitarist olan Karlos Puebla tərəfindən 1965-ci ildə yazılmış musiqi.
Müxtəlif illərdə musiqinin cover versiyaları ilə Oktober klub, Compay Segundo, Buena Vista Social Club (onların 2003-cü ildə oxuduqları versiyada son bənddəki Fidel sözü Kuba sözü ilə əvəz olunmuşdur), Volf Birman, Oskar Çaves, Natali Kardon çıxış etiblər. Musiqinin instrumental versiyasını məşhur türk musiqiçisi Əhməd Koç saz vasitəsilə yazmışdır.
Əziz Əsədov
Əziz İsmayıl oğlu Əsədov — Alim, hərbi hüquqşunas, hərbi prokuror köməkçisi, hüquq elmləri doktoru, professor, 1952-1968 və 1972-1990-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinin Mülki hüquq kafedrasının müdiri olmuşdur.
Həyatı və elmi fəaliyyəti
1934-cü ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun Hüquq fakültəsinə daxil olmuş və 1938-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
Hərbi xidmətdən sonra Respublikanın partiya və Sovet orqanlarında məsul vəzifələrdə çalışmışdır.
1949-cu ildə namizədlik, 1969-cu ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
Hüquq üzrə professor elmi adı verilmişdir. Sonrakı əmək fəaliyyəti ömrünün sonuna qədər Bakı Dövlət Universiteti ilə bağlı olmuşdur. 1952-1968 və 1972-1990-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinin Mülki hüquq kafedrasının müdiri olmuşdur.
Hüquq elmina aid çoxsaylı darsliyin, dərs vəsaitinin, 100-dən çox elmi moqalənin müəllifidir. İttifaq və Respublika səviyyəsində keçirilən onlarla konfrans, simpoziumların iştirakçısıdır.
Onun rəhbərliyi ilə çox sayda elmlər namizədi və doktoru yetişmişdir. Bir sıra dövlət və hökumət mükafatlarına layiq görülmüşdür.
1991-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Lixaçyoevski adası
Adının etimologiyası
Yerli tarixçi Q. Qudkovun fikrincə, ada 1723-cü ildə bu yerlərdə bir kənd (Şakşa) satın almış kollec katibi Andrey Fedoroviç Lixaçyovun adı ilə adlandırılmışdır.
Şamil Əsgərov
Həyatı
Şamil Əsgərov 1929-cü ilin sentyabr ayında Kəlbəcər rayonunun Ağcakənd kəndində anadan olmuşdur. O, kürd mənşəlidir. Atası Səlim Ələsgər oğlu Məmmədov (1900–1976) kolxozda çoban, ferma müdiri, kənd məktəbində təsərrufat işləri üzrə direktor müavini işləmişdir. Kəlbəcər rayonunda ilk dəfə "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı ona verilmişdir. Şamil Əsgərov orta məktəbin 7-ci sinfini Ağcakənddə bitirmiş, İkinci Dünya müharibəsi illərində məktəbdə xadim və kolxozda çoban işləmişdir. O, 1945-ci ildə Kəlbəcər qəsəbə orta məktəbinə daxil olmuş və 1948-ci ildə orta məktəbi qurtarmışdır. Əsgərov məktəbdə oxuduğu zaman məktəb komsomol təşkilatı katibi və rayon komsomol komitəsinin büro üzvü seçilmiş, həmçinin bir müddət çobanlıq etmiş və məktəbdə fəhlə işləmişdir. O, 1948–1950-ci illərdə Ağdamda ikiillik Dövlət Müəllimlər İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsində təhsil almışdır.
Şamil Əsgərov 1950-ci ildən Ağcakənddə müəllim kimi çalışmış, 1953-cü ildən Kəlbəcər rayon komsomol komitəsinin birinci katibi işləmişdir. O, 1955–1959-cu illərdə Bakı Ali Partiya Məktəbində təhsil almış, az sonra "Yenilik uğrunda" rayon qəzetinin redaktoru işləmişdir. Əsgərov 1960-cı ildən burada qəsəbə orta məktəbinin direktoru, 1964-cü ildən Kəlbəcər Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1968-ci ildən Kəlbəcər Xalq Maarif Şöbəsinin müdiri kimi işləmişdir. O, 1961-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoj İnstitutunun riyaziyyat fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş, 1969-cu ildə kürd şairi Ciyərxunun yaradıcılığından dissertasiya yazaraq "filologiya elmləri namizədi" alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür. Onun elmi rəhbəri filologiya elmləri doktoru, xalq şairi Qasım Qasımzadə idi. Əsgərov 1971–1981-ci illərdə ÜİMAMHİ Mərkəzi Komitəsinin sədri seçilmiş, həmçinin Kəlbəcər Baş Dövlət Tədarük müfəttişi, Kəlbəcər şəhər 1 nömrəli orta məktəbin direktoru vəzifələrində çalışmışdır. O, müəyyən dövrdə həbs olunmuşdur. Şair Ələmdar Cabbarlıya görə, Əsgərovun həbsi "haqsızlıq" idi.
Şamil Əsgərov 1981-ci ildən Kəlbəcərdə rayon tarix-diyarşünaslıq muzeyinin direktoru olmuşdur. O, muzeyin tikintisində şəxsən iştirak etmiş, muzeydə görülən işlərin həm iş icraçısı, həm podratçısı, həm rəssamı, həm də fəhləsi olmuşdur. Əsgərov Kəlbəcəri gəzərək müxtəlif rənglərdə olan daşları toplamış və muzeyin həyətinə daşımış, burada onları çeşidləyərək qalaq-qalaq yığmışdı. 18 may 1984-cü ildə muzeyin təntənəli şəkildə açılışı olmuş, burada xarici dövlətlərdən gəlmiş yüksək çinli qonaqlar iştirak etmişdir. 1991-ci ildə Əsgərova "Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı verilmişdir. 1993-cü ildə Kəlbəcər uğrunda döyüşlərdə bu muzey Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən dağıdılmış, bundan sonra Əsgərov onu Bakıda bərpa etmişdir. O, 1990-cı illərdə "Dənce kürd" qəzetinin baş redaktoru olmuşdur. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü olmuş Əsgərovun şeirləri və elmi-publisistik məqalələri dövri mətbuatda müntəzəm dərc olunmuşdur. Şamil Əsgərov 20 may 2005-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Şamil Əsgərov 30-dan çox kitabın müəllifidir. O, bir çox elmi araşdırmalar aparmış, tərcüməçilik fəaləyyəti ilə məşğul olmuşdur. Əsgərov 1950-ci illərin əvvəllərində "Çəkər", "Döndərər", "Mən nəçiyəm ki", "Yazılmış" rədifli qoşmaları ilə özünü oxuculara təqdim etmişdir. O, sonralar bir neçə dəfə "Dəlidağa salam" adı ilə təkrar nəşr olunan poema azərbaycanlıların mənəvi tarixinin, kənd həyatının adət-ənənələrinin poetik ümumiləşməsidir. 1960-cı illərdə Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın "Heydərbabaya salam" poeması poetik fikirdə böyük əks-səda doğurmuş, Şamil Əsgərovu diqqətini cəlb etmişdir. Əsgərov bu poemanın təsiri ilə "Dağlar, arxalı dağlar" poemasını yazmışdır. Şair Mürvət Qədimoğlu Həkəriyə görə, Şamil Əsgərovun "tərbiyəvi əhəmiyyəti çox böyük olan bu oyunların xalqın yaddaşından silinib, itib-batmaqdan xilas etmək cəhdi diqqətəlayiq bir işdir". Bakı Slavyan Universitetindən Təhminə Əsgərovaya görə, "Dəlidağa salam" poeması vasitəsi ilə Azərbaycanda "yaddaşlardan silinməkdə olan qiymətli etnoqrafiya və folklor nümunələrinin ömrü uzadılmışdır". Onun fikrincə, Əsgərov bu poemada "Azərbaycan mədəniyyətinin mühüm bir hissəsi olan, xüsusilə də Kəlbəcər bölgəsinə aid olan xalq oyun və tamaşalarını, adət-ənənə və inanclarını aydın və obrazlı dillə oxucuya" çatdırmışdır. "Dəlidağa salam" poemasında Novruz bayramı günlərində göstərilən, demək olar ki, Kəlbəcər bölgəsinə aid olan "Yeddi hünər", "Kaftar kosa", "Kilimarası", "Maral oyunu" və digər xalq oyunları və tamaşaları çox poetik dillə qələmə alınmışdır. Şamil Əsgərov "Kaftar kosa" oyunun gedişatını canlı detallarla şeirə çevirmişdir:
Sonrakı yaradıcılığında Şamil Əsgərovun bütün poeziyası ünvanlıdır, konkret şəxsiyyət, hadisə və məqamla bağlıdır. Onun poeziyasının mahiyyəti onun fəlsəfi fikir daşıyıcısı kimi konkret şəxsiyyətinin həyata, ictimai-siyası duruma poetik baxışı kimi qiymətləndirilmişdir. Xeyrlə şərin, yaxşı ilə pisin, mərdliklə namərdliyin mübarizəsi kimi bəşəri mövzular şairin şerlərinın əsas mövzusunu təşkil etmişdir. Şair sadəcə poetik təsvirçi olmayıb, qaldırdığı hər sualın həllinı nikbinliklə çözməyə çalışmış və çox zaman bu həlli xəlqilikdə, haqq uğrunda mübarizədə, qurub-yaratmaqda və həyatın bəxş etdiyi bütün gözəlliklərdən zövq almaqda görmüşdür. Şamil Əsgərov Kəlbəcərin işğalından bəri yaradıcılığında əsas etibari ilə torpaq dərdindən yazmış, insanları mübarizəyə çağırmışdır. Filoloq Şirindil Alışanlı Əsgərovu "Kəlbəcərin bir qətrəsi" kimi təsvir etmiş, əlavə etmişdir ki, "Kəlbəcərsiz Şamil Əsgər şeiri yoxdur". Azərbaycan ədəbiyyatının Bəxtiyar Vahabzadə, Nəbi Xəzri, Xəlil Rza Ulutürk, Teymur Bünyadov, Məmməd Aslan, Söhrab Tahir, Səfaralı Babayev, Hüseyn Arif, Qasım Qasımzadə və Məmməd Araz kimi nümayəndələri Şamil Əsgərovun fəaliyyəti haqqında yazılar, şeirlər dərc etdirmişdilər.
Şamil Əsgərov Azərbaycanın poetik fikir tarixini öyrənən "Azərbaycan dilinin cinas lüğəti", "Azərbaycan dilinin qafiyə lüğəti", "Törəmə sözlər lüğəti", "Mənzum frazelogiya lüğəti" kimi elmi və poetik əsərləri ərsəyə gətirmişdir. Bu əsərlər Azərbaycan dilinin məzmun zənginliyini, poetik ifadə tutumunu əyani göstərən tədqiqat əsərləridir. Burada tərtibçilikdən çox poetik durum, bədii fəhm üstünlük qazanır. Bu tədqiqatların Azərbaycan dilinin leksikasının tədqiqi istıqamətində böyük əhəmiyyəti olduğunu hesab edilir.
Şəxsi həyatı
Şamil Əsgərov Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı məcburi köçkün kimi Bakıya köçmüş, 3-cü mikrorayon ərazisində yaşamışdır. O, bu dövrdə Şirindil Alışanlı və Hüseyn Kürdoğlu kimi şəxslərlə dostluq münasibəti qurmuşdur. O, Nazilə Əsgərova ilə evli idi və 5 övladı var. Onun oğlu Həjar Şamiloğlu yazıçı, şair və jurnalistdir. Onun digər oğlu Xalid Əsgərov Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı "Reuters" xəbər agentliyinin operatoru olmuşdur. Şamil Əsgərovun Kəlbəcərdəki evində Mustafa Bərzaninin imzalı fotoşəkli var idi. Onun şəxsi kitabxanasında 30 mindən çox kitab var idi, lakin bu kitabxana 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən yağmalanmış və yandırılmışdır.
Maxonyvua dağları
Barberton və ya Maxonyvua dağları — 60-120 km ərazini əhatə edən kiçik dağlar və təpələrdən ibarət silsilədir. Təxminən 80%-i Cənubi Afrikanın vilayəti olan Mpumalanqada, qalan hissəsi isə qonşu Esvatinidə yerləşir.
Coğrafiya
Silsilənin dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi 600-1800 m arasında dəyişir. Nəm otlu və meşəli dərələr olan bir sıra qayalı təpələrə malikdir. Rütubətli yayı və quraq keçən qışı olan ərazidəki orta illik yağıntı miqdarı 600 - 1150 mm-dür.
Geologiya
Dağlar, Paleoarxeydən başlayaraq 3.2 ilə 3.6 milyard il əvvəllərə aid olduğu təxmin edilən, Yerdəki ən qədim süxurlardan bəzilərinə sahib olması ilə tanınır. Dağ silsiləsinin qədimliyi və müstəsna qorunması, Yerdəki ən qədim həyat əlamətlərini və bu həyatın inkişaf etdiyi Prekembri mühitinin təbiəti haqqında məlumat verdi. Bu da, ərazinin başqa bir şəkildə "Həyatın mənşəyi" olaraq tanınmasına səbəb oldu.
Silsilə, həmçinin qızıl yataqları və bir sıra komatiitlər, ərazidən axan Komati çayının adı ilə adlandırılmış qeyri-adi bir növdə ultramafik vulkanik qaya ilə də tanınır.