İnsan_penisi
Ereksiya mexanizmi
thumb|266x266px|Penis boş və bərkimiş vəziyyətdə. Penis cinsi əlaqə üzvlərindən olub xüsusi vəzifə ifa etdiyi üçün ereksiya — (düzlənən) zamanı öz şəklini, həcmini, ölçülərini və vəziyyətini dəyişdirir. Sükut halında penisin uyunluğu 9–10 sm, dairəsi 9 sm, şəkli silindrəbənzər və konsinstensiyası yumşaq olub xayalığın önündə aşağı doğru sallanır. Ereksiya halında şəkli üçüzlü piramidaya bənzəyir, uzunluğu 14–16 sm və dairəsi 12 sm-ə çatır və özü də artıq dərəcədə sərtləşərək önə və yuxarıya doğru qalxır. Penisin ereksiya halına gəlməsi mağaralı cisimlərin və orada olan arterial damarların quruluşundan asılıdır. Mağaralı cisimlərin arteriyalarının divarlarında həlqəvi və boylama saya əzələ lifləri artıq dərəcədə inkişaf etmişdir. Boylama lifləri toplaşaraq müəyyən miqdarda zolaqlar (yastıqlar) əmələ gətirir; bu zolaqlar qan axımının əks tərəfində yerləşərək qapaq vəzifəsini görür. Penis sükutda olarkən bu damarlardan qan orta sürətlə axır, çünki arterial damarların divarında olan yastıqlar və mağaralı cisimlərin atmalarında olan əzələ lifləri müəyyən tonusda olur. Əgər damargenəldici sinir lifləri qıcıqlanarsa, həmin əzələ lifləri və yastıqlar tonuslarını itirərək boşalır və arteriyalar genəlir, nəticədə arterial qan sürətlə penisin mağaralı cisimlərinə axmağa başlayır, orada olan mərkəzi böyük mağaralar qan ilə dolur və təzyiq olduqca artır. Bununla bərabər mağaralı cisimlərin xarici səthinə yaxın sahələr daxildə olan təzyiqin artması nəticəsində ağlı qişaya sıxılır; ağlı qişa artıq dərəcədə gərginləşərək onu dələn venaları sıxır və nəticədə onların mənfəzləri tutulur; bundan əlavə penisin arxa venası qasıq bucağına sıxıldığı üçün venoz qan oradan çətinliklə axmağa başlayır və penisin dərin venası sidik-cinsiyyət diafraqmasının yığılmasından tamamilə tutulur. Beləliklə ereksiya prosesi bir tərəfdən penisə arterial qanın artıq miqdarda gəlməsindən və digər tərəfdən venoz qanın çətinliklə geriyə axmasından asılıdır. Bunun nəticəsində mağaralı cisimlər artıq dərəcədə qan ilə dolaraq həcmlərini və ölçülərini dəyişərək çox sərtləşir. Ereksiya zamanı penisin mağaralı cisimləri ilə bərabər penisin süngəri cisimi də dəyişir; ancaq burada elastik liflərin artıq olması mağaraların bərabər surətdə qan ilə dolması və venoz qanın maneəsiz axması mağaralı cismin sərtləşməsinə imkan vermir, o öz həcmini və şəklini dəyişdirməklə bərabər yumşaq halda qalır. Bunun artıq dərəcədə fizioloji əhəmiyyəti vardır, çünki buradan keçən sidik kanalı ereksiya zamanında sıxılmayıb açıq qalır və sidik kanalının prostat hissəsinə tullanan torum maneəsiz xaricə (uşaqlıq yoluna) tökülür. Penis başı quruluşca venoz kələfdən təşkil olunduğu üçün sükut vaxtında gıyümtül olur; ereksiya zamanında arterial qan ilə zənginləşdiyi üçün rəngi dəyişib qırmızılaşır, ancaq konsistensiyası yumuşaq qalır. Bunun da fizioloji əhəmiyyəti zamanı qadın cinsiyyət üzvlərinə zədə toxundurulmamasındadır. Penisin ereksiya halının sükuta keçməsi damardaraldıcı sinir liflərinin qıcıqlanmasından damarların divarlarındakı yastıqların və atmalarda olan əzələ liflərinin tonuslarının artmasına, nəticədə damarlar və mağaralar daraldığı üçün arterial qan zəif axmağa başlayır və nəticədə penisin həcmi və ölçüləri kiçilir, sərtliyi itir və vəziyyəti dəyişir.