cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gilyotin
thumb|150px|[[XVI Lüdovikin gilyotinlə edamını göstərən bir qravür.]] Gilyotin — bir sıra Avropa ölkələrində barəsində ölüm hökmü çıxarılmış məhkumun boyun nahiyəsindən üzülməsi ilə icra olunmuş edam üsulunda istifadə edilən alətə verilən ad.
Discovery World
Discovery World sivilizasiya tarixi, mədəniyyətlər, döyüşlər, tarixin sirləri mövzu edilən, sənədli filmlər yayımlayan kanal.
Gilyotin
Müəssislər məclisinin deputatı Jozef İqnas Gilyoten adı ilə adlandırılmışdır. Konstruksiyasını isə cərrah Antuan Lui işləyib hazırlamışdır. Alətin adı əvvəllər "luizetta" olub. 1792-ci il martın 20-ndə Qanunverici məclis tərəfindən ölüm hökmlərinin həyata keçirilməsi vasitəsi kimi qəbul edilmişdir. Fransada 1792-ci il aprelin 25-dən edam hökmünün ləğv edilməsinədək tətbiq olunmuşdur. Sonuncu dəfə 1977-ci il sentyabrın 10-da tətbiq edilmişdir. Yaxın tarixdə digər ölkələrdə də, o cümlədən nasist Almaniyasında tətbiq edilirdi.
Discovery World
Discovery World kanalında yayımlanan və səs gətirmiş bəzi proqramlar:
'' Himalayas
Kit Buğa noyon
Kit Buğa noyon — Elxanlı sərkərdəsi.
Həyatı
Kit Buğa noyon Nayman ulusundandır. Baurçi (süfrəçi) çini daşıyırdı. O, Hülaku xanın sərkərdəsi idi. Elxan onu Şama hakim təyin etmişdi.
Kitbuğa noyon və Eyn-Cəllut vuruşu
1260-cı ildə Suriya hakimi monqol Kit Buqa noyon azsaylı ordusu ilə (ya 20000, ya da 10000 əsgərlə) Baalbekdə durmuşdu və düşünürdü ki, heç yerdən qorxu yoxdur. Şərqdən onu səhra qoruyurdu, Qərbdə isə xristian cəngavərlərinin qəsrləri dururdu. Ancaq Kit Buqa noyon çölləri yaxşı bilsə də, xristianları yaxşı tanımırdı.
O özü xristian idi və xristianlara inanırdı. Sidonun yiyəsi frank Jülyen isə öz dayısının mülkünü də yağmalayırdı. O, monqollara hücum edib onları yağmaladı. Sonra isə Kit Buqa noyon Sidon qəsrinə hücum edib onu darmadağın etdi.
26 iyul 1260-cı ildə məmlüklərin ön dəstələri özləri ilə artıq yük olmasın deyə ərzaq belə götürməyərək, Sinay səhrasını keçdilər. Onlar monqolların Qəzzə yaxınlığındakı müdafiə xəttini yarıb, Akra yaxınlığında Avropa xaçlılarını əzərək, xeyli ərzaq ələ keçirdilər. Daha sonra Quduzun və Baybarsın başçılıq etdikləri Məmlük ordusu Avropa xaçlılarının qurduqları qondarma Yerusəlim (Qüds) krallığından keçərək, Eyn Cəllud adlı yerdə Kit Buğa noyonun başçılıq etdiyi birləşmiş monqol-erməni-gürcü ordusu ilə üz-üzə gəldi.
2 sentyabr 1260-cı ildə monqol-erməni-gürcü ordusu məmlüklər tərəfindən darmadağın edildi. Əsir tutulan Kit Buğa noyon edam olundu. Məmlüklərin orduları təntənəli şəkildə Şam (Dəməşq) şəhərinə daxil oldular.
10 dekabr 1260-cı ildə Hülakü xanın göndərdiyi ikinci monqol ordusu da məmlüklər tərəfindən Hüms yaxınlığında darmadağın edildi.
Ailəsi
Kit Buğa noyonun Qoyunçu adlı oğlu vardı. Qoyunçu Arqun xanın əmirləri arasında özünə etibarlı yer qazanmışdı. Qoyunçunun oğlu Araqi Qazan xana xidmət etmişdi.
Kujay (Uçalı)
Kujay — Başqırdıstan Respublikası nın Uçalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Tunqatar kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (96 %) üstünlük təşkil edir.
Neoseiulus anonymus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Tricalysia erythrospora
(Tricalysia erythrospora) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Baccharis antioquensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Atası yandı (film, 1986)
Atası yandı qısametrajlı bədii süjeti rejissor Elxan Qasımov tərəfindən 1986-cı ildə ekranlaşdırılmışdır. "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Film idarələrdə şikayətlərə əhəmiyyət verilməməsindən bəhs edir. Rolları Sadıq Hüseynov, Elxan Ağahüseynoğlu və Arif Həbibi ifa edirlər.
Məzmun
Film idarələrdə şikayətlərə əhəmiyyət verilməməsindən bəhs edir.
Film üzərində işləyənlər
Müəllif: Balasadiq Aslanov Rejissor: Elxan Qasımov Operator: Rafiq Qəmbərov
Rollarda
Sadıq Hüseynov — şikayətçi Elxan Ağahüseynoğlu — orta rəis Arif Həbibi — böyük rəis
Ruh dumanlığı
Ruh dumanlığı — Kassiopeya istiqamətində təqribən 7500 işıq ili məsafədə bir emissiya dumanlığı. Bir neçə kiçik ulduz, klasterlər toplusu mövcuddur: CR 34, 632 və 634 (yuxarı hissəsi) və IC1848 (orta hissəsi). Bu obyekt daha çox klaster adı altında IC 1848 kimi tanınır.
Dövlət başçısı
Dövlət başçısı — bir dövləti birlik və legitimliyi ilə rəsmi şəkildə təcəssüm etdirən ictimai şəxs.
Ruh dumanlığı
Bu birləşmə şərq qonşusu IC1805 (Ürək bulanığı) ilə birlikdə "Ürək və Ruh" olaraq adlandırılır. Bulanıqlığın (dumanın) mərkəzində kiçik bir ulduz qrupunun yaydığı işıq.
Dövlət başçısı
Azərbaycan dövlətinin başçısı Azərbaycan Respublikasının Prezidentidir. Prezident ümumi, bərabər və birbaşa seçki hüququ əsasında, sərbəst, şəxsi və gizli səsvermə yolu ilə 5 il müddətinə seçilir. Azərbaycan Respublikasında icra hakimiyyəti Prezidentə mənsubdur.
Parlamentli respublikalardan İtaliya respublikasında dövlət başçısının səlahiyyət müddəti 7 il nəzərdə tutulsa da başlanan konstitusiya islahatlarında gələcəkdə səlahiyyət müddətinin 5 ilə endirilməsi, 2 dəfə seçilməsi və yaş həddinin aşağı endirilməsi nəzərdə tutulmuşdur.
Bir sıra ölkələrdə dövlət başçısı silahlı qüvvələrin baş komandanıdır.
Neoseiulus apeuthus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Qığırdaqlı qanoidlər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan yarımsinfi.
4 dəstəni özündə birləşdirir:
Rafflesiya
— Leşgülü,  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Dünyanın ən böyük çiçəyi kimi tanınan və nadirən Cənubi Asiyadakı yağmur meşələrində yetişən "Rafflesia"nın ömrü sadəcə 2 həftədir.
Yalnız İndoneziyanın Sumatra və Kalimantan adaları ilə Cənubi Tailanddakı Xao Sok milli parkında görünən Rafflesia öz-özünə açır. 1 metrlik diametrə malik və 11 kiloqram ağırlığı olan Rafflesia, çiçək və böcəklərlə qidalanır.
Rafflesia, Malayziyanın Kota Kanibalo şəhərindəki parkda 100 illik fasilədən sonra açmışdı. Toxumu olmayan çiçək, ağacların kökləri üstündə parazit kimi yetərli istilik və suyu olduqda meydana çıxır. Buna görə də çiçəyin görülməsi bir xeyli çətindir.
Çiçəyi yalnız yanvar ayının axırından fevral ayının ortalarına qədər Xao Sok şəhərinin parkında görmək mümkündür.
Etnologiya
Etnologiya (, xalq + -loqos — təlim, elm) — etnik prosesləri öyrənən elmdir.
Etnologiyanın predmet və obyekti
Etnologiya termininin özü yunan dilindən götürülmüş iki sözdən ibarətdir – etnos (xalq) və loqos (söz, elm, təlim). Antik dövrdə qədim yunanlar onlardan dili, dini, həyat tərzi, adət və ənənələri baxımından fərqlənən digər xalqları – qeyri-yunanları etnos adlandırırdılar. Məhz bu mənada etnos anlayışı Roma mədəniyyətinə və latın dilinə daxil olmuşdur. Sonralar latınlaşdırma nəticəsində “etnik” (ethnikos) anlayışı meydana gəlmişdir. Bibliya mətnlərində bu anlayış “bütpərəst, qeyri-xristian” mənasında işlənir. XIX əsrə qədər “etnologiya” anlayışından müstəqil bir elmin adı kimi deyil – yalnız müxtəlif növ etnoqrafik proseslərin təsviri zamanı istifadə edilirdi.Bu anlayışdan xalqlar və xalq mədəniyyətləri haqqında elmin adlandırılması üçün istifadə edilməsini fransız alimi Jan Jak Amper təklif etmişdir.1890-cu ildə Amper “antropoloji” (humanitar) elmlərin təsnifatını işləmiş və bu təsnifata etnologiyanı da daxil etmişdir.
Etnologiyanın etnoqrafiya, mədəniyyət və sosial antropologiya ilə əlaqəsi
Qeyd etməliyik ki, antik dövrə qədər bu cür kifayət qədər dəqiq və dürüst məlumatlar  artıq toplanmışdır. Məhz buna görə o dövrdə Qədim Yunanıstanda  və  Qədim  Romada  bu məlumatların hətta sistemə salınması sahəsində müəyyən fəaliyyət  müşahidə  olunurdu. Həmin sistemləşdirilmiş məlumatlar etnoqrafik təsvirlərin əsasını təşkil etmişlər. Lakin onların mahiyyətini etnosentrizm- öz mədəniyyətini etalona çevirərək digər etnosları mədəni səviyyələrindən asılı olaraq sivilizasiya etmiş  və vəhşi xalqlara bölünməsi təşkil edirdi.
Hacıhətəmli
Hacıhətəmli — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kəndin yaranma tarixi ilə bağlı belə bir etimaloji fikir var ki, Hacı Hətəm və Molla İsaq qardaşları bir vaxt Quba rayonundan köçüb İsmayıllıya gəlmiş, burada yurd salmış və maldarlıqla məşğul olmuşlar. Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra kollektivləşmə baş vermiş və onlar əbədi olaraq bu yerlərdə məskunlaşmışlar. Məhz Hacıhətəmli və Mollaisaqlı kəndlərinin adı da həmin qardaşların adı ilə bağlıdır.
Əhalisi
Əhalisi əsasən haputlulardan ibarətdir. Əhalisi 2460 nəfərdir, 1242 kişi, 1218 nəfəri isə qadındır.
Kənddə 400 ev var; 3400 nəfər əhali yaşayır. Hacıhətəmli kəndində əsas üç Hapıt tayfası var:
İqtisadiyyatı
Kənd camaatı əsasən, əkinçilik və maldarlıqla məşğuldur.
Təhsil
Hacıhətəmli məktəbi 1925-ci ildə yaranıb və 1925-1926-cı tədris ilində 2 qrup ümumi 45 şagird (32 oğlan, 13 qız), 1 müəllim olmaqla 1 pilləli türk məktəbi kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb. 1926-1927-ci tədris ilində 2 qrup 37 şagird, 1927-1928-ci tədris ilində isə 2 qrup, 24 şagird təhsil alıb.
İdman
2014-2015 mövsümü üçün AFFA tərəfindən 13 yaşadək qızlardan ibarət komandalar arasında keçirilən futbol üzrə Azərbaycan çempionatında Hacıhətəmli kənd məktəbinin "Babadağ" komandası baş məşqçi Ədalət Əhmədovun rəhbərliyi ilə ölkə çempionu adını qazanmışdır. 2015-2016 mövsümündə isə ikinci yeri tutmuşdur.
Futbolla müntəzəm məşğul olan kişilərdən ibarət "Tufan" komandası rayon birinciliyinin iştirakçısıdır.
Din
Kənddə Hacıhətəmli kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Nağı xan Qarapapaq
Nağı xan Qarapapaq (?-?) — Qarapapaq elinin rəisi.
Həyatı
14 may 1827-ci ildə rus polkovniki Qurko Arazın sağ sahilində çoxsaylı alaçıqlar görür. Casusluq edən ermənilər xəbər gətirirlər ki, bu alaçıqları Qarapapaq Nağı xan qurub. Başkomandan general İ. Paskeviçin bununla bağlı qraf Nesselroda göndərdiyi rəsmi məktubundan bəzi sətirləri nəzərinizə çatdırırıq: "İrəvan vilayətindən 100 qarapapaq ailəsi Türkiyəyə keçdi. Başqa qarapapaqlar (800 ailə) öz düşərgələrini Arazın o tayında salıblar və Nağı xan ilə İsmayıl ağanın rəhbərliyi altında onların ən yaxşı miniciləri Həsən xana xidmət edir. Rəisləri İsgəndər xan 9 mayda bizimlə vuruşda öldürülmüş Çobankərəlilər (20 ailə) də onlarladır… Qarapapaq eli arasında ətraf vilayətlərin hamısında uğurlu qaçaqçılıqla şöhrətlənmiş çox cəsur insanlar var".
V. Potto: "Şadlılardan 60 nəfər silahlarını atıb Sərdarabaddan qaçdı, Nağı xanın ən yaxşı atlılarından olan 50 qarapapaq onu tərk edib Göyçəyə qayıtdı. Ancaq bu hələ ki, ayrıca istisnalar idi. Tatar tayfalarını daha təhlükəsiz etmək üçün müvafiq tədbirlər həyata keçirmək lazım gəlirdi. Belə tədbirlərdən daha məqsədəuyğunu onlarla dinc münasibətin yaradılması idi. Rus tərəfinə keçmiş tatarların sayı az olsa da, ümid etmək olardı ki, başqaları da onların yolunu seçəcəklər".
General Paskeviçin gördüyü tədbirlər öz müsbət nəticələrini verirdi. Belə ki, A. S. Qriboyedovun xatirələrindən və Pottonun bu müharibə barədə yazdıqlarından aydın olur ki, Həsən xanın 9 iyunda Nağı xanın rəhbərliyindəki qarapapaqlarla rus daşınmalarına hücum etmək, "od və qılıncla Gümrüdən Cəlaloğlu və Başkeçid vasitəsilə Zalqaya keçmək niyyətini" Paskeviçin Eçmiyədzinə gəlişi və dərhal ətraflardakı türk tayfaları ilə apardıqları danışıqlar pozmuşdur. Ruslar iyunun ortasında İrəvan qalasını mühasirəyə alıb hücum etsələr də heç bir nəticəyə nail ola bilmədilər. Paskeviç general Krasovskinin 20-ci piyada diviziyasına qalanın mühasirəsini davam etdirməyi tapşırdı, özü isə əsas qüvvələri ilə Gərniçaya doğru istiqamət götürdü. Çünki Abbas mirzə qoşununu Arazın sağ sahilində cəmləşdirmişdi və ruslarla əsas döyüşü sahildəki Abbasabad qalasında qəbul etməyi planlaşdırırdı. "Paskeviç Gərniçaya hərəkət etməmişdən qabaq qarapapaq xalqının Göyçədə yaşayan hissəsi ilə yeni əlaqələr yaratdı. Ona məlum idi ki, qarapapaqlar arasında Nağı xandan sonra öz ağlı və mərdliyi ilə daha çox Arazın bu tayındakı dağlarda qalmış Məmməd ağa tanınır. Paskeviç Məmməd ağa ilə sıx əlaqələr yaratmağa çalışdı. Bu məqsədlə o poruçik Korqanovu 3 gürcü zadəganı ilə dağlara göndərdi. Şadlı sultanı öz qardaşını və oğlunu düşərgədə girov qoyaraq onların təhlükəsizliyinə cavabdeh oldu". Korqanovun ilkin danışıqları çox uğurlu olur. Ruslar qarapapaqlarla aralarının düzəldiyini sanıb heç nədən çəkinmədən hərəkət edərək 19 iyunda Gərniçaya çatır. Bu vaxt rus düşərgəsinə gözlənilməz xəbər yayılır ki, qarapapaqlar yenidən ruslara qarşı ayağa qalxıb Korqanovla onu müşayiət edən gürcüləri əsir götürüblər və Həsən xan onların dəvətilə dağlarla Alagözdən Göyçəyə keçib. Əsir götürülənlər tezliklə azad olunur və qarapapaqlar sakitləşirlər, Həsən xanın Göyçəyə gəlməsi xəbəri isə doğru deyildi.
Ailəsi
Nağı xanın Mehdi xan adlı oğlu vardı.
Vasili Lişinski
Vasili Lişinski — Ukraynanı təmsil edən yüngül atlet. Vasili Lişinski, 1996 Atlanta Paralimpiadasında bir qızıl və bir gümüş medal, 2008 Pekin Paralimpiadasında bir qızıl və bir bürünc medal, 2012 London Paralimpiadasında isə bir gümüş medal qazanıb.
Karyerası
Vasili Lişinski, 1996-cı ildə Birləşmiş Ştatların Atlanta şəhərində baş tutan X Yay Paralimpiya Oyunlarına qatıldı. O, F11 tipində nüvə itələmə yarışlarında qızıl medala, F11 tipində lövhə atma yarışlarında isə gümüş medala qazandı.
Əngirəvan
Əngirəvan — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Başkeçid rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd. 1 yanvar 2010-cu il vəziyyətinə görə Hamamlı kənd inzibati-ərazi dairəsinə daxildir.
Coğrafiyası
Kənd rayonun inzibati mərkəzi olan Başkeçid şəhərindən 13 km cənub-şərqdə, Maşaver çayının sağ sahilində yerləşir.
Əhalisi
Kənddə 1870-ci ildə 7 ailədə 48 nəfər, 1926-cı ildə 21 ailədə 133 nəfər azərbaycanlı yaşayırdı.
Georq Brandes
thumbnail|George Brandes 1914-cü il
Əngirəvan
Əhalisi
17-24 yanvar 2002-ci il Ümumgürcüstan əhali siyahıyaalınmasının rəsmi yekunlarına əsasən kənddə yaşayan 162 nəfər (86 nəfəri kişilər, 76 nəfəri qadınlar) əhalinin 98 %-i etnik azərbaycanlılardan ibarətdir.
1 yanvar 2010-cu il tarixinə olan rəsmi təxminə əsasən kənddə 167 nəfər əhali yaşayır.
Georq Brandes
Georq Morris Kohen Brandes (Georg Morris Cohen Brandes; 4 fevral 1842, Kopenhagen – 19 fevral 1927) — Danimarka ədəbiyyatşünası, publisisti, naturalizm nəzəriyyəçisi.
Həyatı
Byörnstyerne Byörnson üslubi cəhətdən хalq ədəbiyyatı ilə səsləşən "Syunneve Sulbakken" (1857), "Arne" (1859), "Şən oğlan" (1860) povestlərində kənd həyatı idealizə edilirdi. Məşhur tənqidçi Georq Brandes 1886-cı ildə "Şən oğlan" povestini "norveçlilərin ağlını kədərli melanхoliya bataqlığından хilas etmək istəyən sağlamlaşdırıcı mehə" bənzətmişdi.
1888-ci ildə Georq Brandes Kopenhagen universitetində Fridrix Nitsşe fəlsəfəsindən dərs deməyə başlayır. Bir az geciksə belə. Nitsşe böyük bir filosof idi və özü də bunun fərqində idi. Dünyanın isə bunu bilməməsi imkansızdı.
Selma Lagerlöf 1891-ci ildə ona bütün dünyada şöhrət qazandıracaq “Gosta Berlings saga” əsərini yazır. Roman, Avqust Strinberq, Henrix İbsenin və Skandinaviyanın o dövrdə yaşamış digər yazıcılarına xas olan realizmdən uzaq, romantik janrda yazılmışdı. Əsərdə “bayronsayaq” qəhrəmanların sərgüzəştlərindən, o cümlədən dönük keşişdən bəhs edilir. Roman əvvəlcə yaxşı qarşılanmasa da, danimarkalı tənqidçi Georq Brandes əsərdə romantik dəyərlərin dirçəlişi ilə bağlı fikirlərini söyləyəndən sonra, əsər misilsiz şöhrət qazandı.
Mirvari kərtənkələsi
Mirvari kərtənkələsi və ya Bəzənmiş kərtənkələ — Əsl kərtənkələlər fəsiləsinə daxil olan Timon cinsinə aid növ. Bəzən gözlü kərtənkələ adlandırırlar, bu ad ona zərindəki qara gözə bənzər ləkələrə görə verilmişdir.
İri kərtənkələdir. Ümumi uzunluğu 90 sm, erkəklərdə adətən 55–70 sm, disilərdə isə 45 sm uzunluğu olur. Avropada yaşıyan ən iri sürünənlərdən hesab edilir.
Bu növ kərtənkələ əsasən Pireney yarımadası və Fransanın cənubunda, kiçik arealla İtaliyanın şimal-qərbində yayılmışdır.
Kolluqlar, quru meşələr, həmcinin bağlar və üzümlüklərdə daha çox yayılmışdır. Əsasən Cücülər, kərtənkələlər, ilanlar, gəmiriçilər və quşlarla qidalanır. Bəzi hallarda şirəli giləmeyvələr və üzümlərlə qidalanırlar.
Mətbəxdə istifadəsi
İspaniyanın Estremadura ərazisində bu növ kərtənkələdən xüsusi növ yemək hazırlanır. Bu ənənəvi qida lagarto con tomate adlanır. Kərtənkələnin ətli yeri yağda qızardılır sonra isə pamidor və soğanla bişirilir.
Miconia idiogena
(Miconia idiogena) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Artemisia jordanica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Emili Mörfi
Emili Mörfi —kanadalı qadın aktivist, hüquqşünas və yazar.
Həyatı
Emili Ferquson 14 Mart 1868-ci ildə Kanadanın Ontario, Kukstoun şəhərində, dünyaya gəlmişdir. Atası İsaak Ferquson tanınmış  iş adamı və torpaq sahibi idi. Emilinin anadan olduğu illər, Qərb mədəniyyətinin intibah və islahatlarla əldə etdiyi maddi rifahı, insan haqları və bərabərlik, qadın hüquqları kimi sosial hüquqlara hələ ki, əks etdirmədiyi illər idi. Bu dövrdə Qərb hələ də orta əsrdən qalma ənənələrini davam etdirirdi.
19 yaşında Emili anglikan rahibi Artur Mörfi ilə ailə həyatı qurur. Bu evlilikdən cütlüyün 4 övladı dünyaya gəlir. Lakin uşaqlarından birini itirən Artur və Emili Edmontondan köçərək Albertada yaşamağa başlayırlar.
Fəaliyyəti
Bu ölüm hadisəsi Emililinin sosial məsuliyyət meydanına atılmasının başlanğıcını qoymuş oldu. Bu tarixə qədər "Ceyn Çanunk" ləqəbi ilə səhnə oyunları yazıb yayımlayan Emili, övladının ölümündən sonra qadın və uşaqların rifahı, yoxsulluq kimi məsələlərlə maraqlanmağa və fəaliyyətini bu yöndə davam etdirməyə başladı. 1910-cu ildə Emili Edmonton xəstəxanasının idarə heyətinə üzv seçilən ilk qadın oldu. Xəstəxana idarəsində Emili qadınların və uşaqların da tibbi xidmətlərdən yararlanması üçün çalışırdı. Lakin bu zaman o, başqa bir faktla qarşılaşdı. Beləki Kanadada qadınlar və uşaqların mülkiyyət hüququ yoxidi və qadınlar mülklərini satan həyat yoldaşlarına qarşı heç bir haqq irəli sürə bilməzdilər. Bu ədalətsiz mülkiyyət hüququna qarşı Emili yeni bir kampaniya başladır və nəhayət 1916-cı ildə qadınlar ərlərinin mülkələrinin 1/3-i üzərində haqq sahibi olurlar. Emilinin bu işdəki fəaliyyəti onun daha da tanınmasına səbəb olmuşdur. left|thumb|[[Kanadanın Ottava şəhərində Emili Mörfi heykəli]] Emili Mörfinin də içində olduğu aktivistlərin səyləri nəticəsində, Albertada qadınlar 1916-ci ildə seçki hüququ əldə edirlər. Kanada daxilində qadınların bu hüququnun tanınmasına isə hələ 3 il var idi. Həmin il, Emili Mörfi və bir qrup qadın aktivist, fahişəlikdə günahlandırılan bir qadının mühakimə olunduğu məhkəmə prosesini izləmək istəyirlər. Ancaq məhkəmə hakimi onların bu tələbinin "uyğunsuz" olduğunu bildirərək, qadın tamaşaçıları salona buraxmır. Bu qadağa, Emili Mörfi üçün yeni bir mübarizə məsələsinə çevrilir. Mörfi, qadınların, bütünlüklə kişilərdən ibarət olan bir məhkəmə salonunda mühakimə olunmalarının ədalətli olmadığını, əgər qadın tamaşaçılara icazə verilmirsə ən azından qadın hakimlər tərəfindən mühakimə edilməli olduqlarını irəli sürür. Bu etirazın ardından Mörfi, Birləşmiş Krallığın ilk sülh hakimi olur. 1 İyul 1916-cı ildə Mörfinin ilk məhkəməsində, müdafiə tərəfinin vəkili Mörfinin mühakimə səlahiyyətinin olmadığını irəli sürür. Səbəb olaraq isə belə bir fikir bildirir:"1867 tarixli BNA Qanununda bilinən "insan" anlayışına qadınlar daxil deyillər və "insan" olmayan bir hakimin mühakimə səlahiyyəti də yoxdur."
Mörfi bu qanuna qarşı yeni kompaniyaya başlayır. Artıq hədəfi, 1867-ci il tarixli qanununun qadınları insan saymayan hökmünün aradan qaldırılması idi. Mörfi bilirdi ki, qanunda dəyişiklik etmək üçün ilk əvvəl Senata üzv seçilmək lazımdır. Tezliklə o Senat üzvlüyünə namizəd olur. Ancaq bundan əvvəl o, qadınların "insan" olduğunu sübut etməli idi. Digər partiyalardan ona qoşulan dörd aktivist qadınla birlikdə (Məşhur Beşlik) 1867-ci il tarixli qanuna qarşı kompaniyaya başlayırlar. 1928-ci ilin mart ayında Kanada Ali Məhkəməsi, qanunda qeyd olunan "insan" anlayışına qadınların daxil olmadığına qərar verir. Mörfi və yoldaşları, bu qərara etiraz edərək, daha yüksək ali məqam olan Birləşmiş Krallıq Xüsusi Şurasının Ədliyyə Komitəsinə müraciət edirlər.
Emili Mörfi 1933-cü ilə qədər Senatın üzvlərindən biri olmuşdur.
Vəfatı
Emili Mörfi 27 oktyabr 1933-cü ildə Kanadanın Edmonton şəhərində vəfat etmişdir.
İsmin hallanması
İsmin hallanması — isimlərin əlaqəyə girdiyi sözlərin tələbi ilə formaca dəyişməsinə deyilir.
İsimlərin cümlədə asılı olduğu sözlərin tələbi ilə formaca dəyişməsi, yəni müəyyən qrammatik şəkilçilər qəbul etmiş formasıdır.
Azərbaycan dilində ismin altı halı var: Adlıq hal, Yiyəlik hal, Yönlük hal, Təsirlik hal, Yerlik hal, Çıxışlıq hal
Adlıq hal:
Bu hal başlıca olaraq, subyekt halı olub, şəxs, əşya, hadisə və s.-in adını bildirir. Morfoloji əlaməti yoxdur. Isimlər lüğətlərdə adlıq halda verilir. Bu halda olan isím kim? nə? hara?suallarından birinə cavab verir.
Adlıq halda olan isimlər cümlədə, əsasən, dörd mövqedə işlənir:
1) mübtəda: İnsan yer üzünün əşrəfidir.
2) xəbər: Yer üzünün əşrəfi insandır.
4) xitab: Ey müsəlmanlar, bu gün ol yari pünhan ayrılır.
Adlıq halda olan sözlər mübtəda vəzifəsində işlənərkən həm feili, həm də ismi xəbərlə əlaqə - yə girə bilər. Məsələn: Həsən (mübtəda) müəllimdir (ismi xəbər). Həsən (mübtəda) fizika fənni tədris edir. (feili xəbər).
Adlıq halda olan isim başlanğıc formada işlənə də bilər, işlənməyə də bilər. Məsələn: qələm sözü, adlıq halda - başlanğıc formadadır. Qələmlər, qələmim, qələmdir sözləri isə adlıq halda olsa da, başlanğıc formada deyil. Başlanğıc formada olan isimlərin hamısı adlıq halda olur. Çünki, başlanğıc formada olan sözlərin sonunda heç bir qrammatik şəkilçi işlənmir.
Söz birləşməsi və cümlələr də sifətləşmiş isimlər də adlıq halda olur. Məsələn: qızıl saat, dəmir qapı və s.
Adlıq halda olan isim qoşmalarla işlənə bilir. Məsələn: müəllim üçün, Əhməd ilə, uşaq qədər, çiçək kimi və s.
Yiyəlik hal :
Yiyəlik halda işlənən isimlər özündən sonra gələn sözlə əlaqələnərək əşyalar, şəxslər arasında
sahiblik mənası bildirir. Özünəməxsus şəkilçisi -ın4 (-nın4), sualları isə kimin? nəyin? haranın?-dır.
Yiyəlik hal sahiblik, yiyəlik məzmununu konkret və ümumi şəkildə ifadə etməsinə görə iki cür olur:
müəyyən yiyəlik hal.
qeyri-müəyyən yiyəlik hal.
Müəyyən yiyəlik hal:
Müəyyən yiyəlik hal -ın (-nın) şəkilçisi ilə düzəlir və kimin? nəyin? haranın? suallarına cavab olur və yiyəlik məzmununu konkret şəkildə ifadə edir. Məsələn: evin qapısı dedikdə burada hər hansı bir ev yox, konkret, bilinən evin qapısı nəzərdə tutulur.
Samitlə bitən sözlər yiyəlik halda -ın, saitlə bitən sözlər yiyəlik halda -nın şəkilçisi qəbul edir, yəni saitlə bitən sözlər yiyəlik halda işlənərkən n bitişdirici samitindən istifadə olunur. Məsələn :
Əli-n-in kitabı, Əhməd-in kitabı.
Mən və biz əvəzlikləri yiyəlik halda -im şəkilçisi qəbul edir. Məsələn: mənim oxumağım, bizim охumağımız.
Luara çayı
Luara çayı — Fransada ən uzun çay. Uzunluğu 1012 км, çay basseynin sahəsi 117 min км². Başlanğıcını Fransanın cənubundakı Ardeş departamentindəki Jrebye-dö-Jonk (Mont Gerbier de Jonc) dağından götürür. Şimlala Orleana qədər axır, sonradan qərbə çevrilir. Nant şəhəri yaxınlığında Atlantik okeanına tökülür.
Lura çayı sahillərində Roann, Never, Orlean, Blua, Tur, Anje, Sen-Nezer şəhərləri yerləşir. Çayın qərb sahili Luara ölkəsi regionu adlanır.
thumb|400px|right| Luara çayi
MOİK Bakı FK
Mərkəzi Ordu İdman Klubu Futbol Klubu və ya qısaca MOİK FK — Azərbaycanın futbol klubu. Azərbaycan I divizionunda çıxış edir.
1991-ci ildə Azərbaycan Respublikası müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra Mərkəzi Ordu İdman Klubu Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin tərkibinə verilib.
Tarixi
OİK (Ordu İdman Klubu) klubu 1961-ci ildə Bakı şəhərində yaradılıb. 1990-cı ilə qədər SSRİ Müdafiə Nazirliyinin himayəsində olub, 1993-cü ildən isə Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin himayəsindədir. SSRİ Futbol Liqasında heç vaxt iştirak etməyən klub SSRİ Kubokunda yalnız 1 dəfə iştirak edib. Klub Azərbaycan SSR Liqasında 4, Azərbaycan SSRİ Kubokunda 8 dəfə qalib olub. 1993-cü ildə Azərbaycan Birinci Liqasında yer alıb. 1995-ci ildə isə ilk dəfə Yüksək dəstədə mübarizə aparıb. 2 dəfə Azərbaycan Birinci Liqasında qalib olmuş klubun Yüksək liqalardakı ən yüksək nəticəsi 2001-ci ildə 7-ci yer olub. 2003/04 mövsümünün startında klub adını dəyişərək Mərkəzi Ordu İdman Klubu (MOİK) adı altında çıxış etməyə başlayıb.
Neoseiulus apkutik
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Takır
thumb|250px|right|[[Sonora (səhra)|Sonor səhrası]] 250px|thumb|[[Sumqayıtçayın keçmiş yatağı]] Takır (qədim türk dilində — hamar, düz, çılpaq) — relyef forması əsasən səhra və yarımsəhra zonalarında şoranlıqlarda gilli suxurların üstünlük təşkil etdiyi ərazilərdə yaranır. Takır torpaq üzərində şəbəkə şəkili çatların əmələ gəlməsi ilə formalaşır.
Geomorofloji termin
Takırlar qum, gil və daşlı səhrada relyefin bitkidən məh­rum olan alçaq, çökək yerlərdə xırda çatlarla çoxbucaqlara bölün­müş gilli-şoranlı yastı səthin türkcə adı /sahəsi yüzlərlə m2 –dən yüz­lərlə km2 -dək/. Vaxtaşırı olaraq qar və leysan yağış suları ilə dolur.
Takır relyefi
Takırların formalaşmasına şərait yaradan suxurların olması vacibdir. Xüsusi ilə dərələrdə və düzənliklərdə dayaz göl və gölməçələrin qurunası və ya müvəqqəti axarların basdığı ərazilərdə gilli, gillicəli suxurların qısa vaxt ərzində günəşin təsiri ilə quruması nəticəsində formalaşır. Dayaz göllərin dibində lilin olmasına takırın formalaşmasına rəvac verir. Qrunt sularının xüsusi ilə yer səthinə 1,5 m yaxın olduğu əraxilərdəki, soranlıqlarda daha tez formalaşır. Bu tip takırlın üzəri duzla örtülü olur.
Takır əsasən Asiya səhralarında daha çox müşahidə edildiyindən burada daha çox işlənir.
ABŞ ərazidində yerləşən bu tip relyef «Playa» və salt flət, ərəb mənbələri isə bu tip suxurları Sabha adlanır.
İsmin hallanması
Müəyyən yiyəlik halda olan isim, bir qayda olaraq, özündən sonra mənsubiyyət şəkilçili söz tələb edir. Bu zaman III növ təyini söz birləşməsi əmələ gəlir. Müəyyən yiyəlik hallı söz, əsasən, III növ təyini söz birləşməsinin asılı (birinci) tərəfi kimi çıxış edir. Məsələn: üzümün şirəsi, pəncərənin şüşəsi, körpünün o tərəfi, Alı kişinin əmanəti və s.
Vyana valsı
Vyana valsı (alm. Wiener Walzer) — standart bal və turnir rəqslərindən olub, bir dəqiqədə 60 taktla ifa olunanaraq dünya rəqs poqramına daxil olan ən cəld rəqsdir.
İsmin hallanması
Qeyri-müəyyən yiyəlik hal:
Vyana valsı
Tarixcəsi
Sonralar Vyana valsı kimi məşhurlaşmış fransız valsı modern tipli ən qədim bal rəqsi olub, ilk dəfə 1770-ci illərdə komediya ifaçısı Bernardo Feliks tərəfindən təqdim edilmişdir. Sonradan Böyük Fransa inqilabından əvvəl məşhurlaşmış və saray aristokratlarına məxsus "Menuet" rəqsini sıxışdıraraq onun yerini tutmuşdur.
İsmin hallanması
Qeyri-müəyyən yiyəlik hal şəkilçisiz olur və nə? sualına cavab verir, sahiblik, yiyəlik məzmununu ümumi şəkildə ifadə edir. Məsələn: pancərə şüşəsi, meyvə ağacı dedikdə ümumi şəkildə qeyri-müəyyən sahiblik məzmununu ifadə edir.
Qeyri-müəyyən yiyəlik halda işlənmiş söz həmişə özündən sonra mənsubiyyət şəkilçili söz tələb edir və birlikdə mürəkkəb cümlə üzvü kimi çıxış edir. Bu zaman bunların arasına, demək olar ki, başqa söz əlavə etmək olmur. Məsələn:
Tricalysia obstetrix
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İsmin hallanması
Xumar-xumar baxmaq göz qaydasıdır,
Lalətək qızarmaq üz qaydasıdır.
Qeyri-müəyyən yiyəlik hallı söz çox zaman müəyyən yiyəlik hala çevrilə bilir. Məsələn: pəncərə şüşəsi – pəncərənin şüşəsi, məktəb həyəti – məktəbin həyəti, dağ havası – dağın havası və s.
Bütün qeyri-müəyyən yiyəlik hallı sözləri müəyyən yiyəlik hala çevirmək olmur. Bunun səbəbi mənsubiyyət şəkilçili sözün həmin sözə faktiki olaraq aid olmaması və sahiblik, yiyəlik məzmunu yox, ümumilikdə ad bildirməsidir. Məsələn: bazar günü ifadəsi əslində həftənin günüdür və s.
Keyvəndi
Keyvəndi — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi 216 nəfərdir ki onunda 100 nəfəri kişi, 116 nəfəri qadındır.
Vyana valsı
Tarixcəsi
Valsın alman xalq rəqsi əsasında və ya müstəqil şəkildə ona paralel olaraq yaranması haqqında çoxlu mübahisələr mövcuddur. İlk əvvəllər valsa qadının topuğu görsəndiyinə, cütlüyün bir-biri ilə sıx təmasda olmasına görə əxlaqsız rəqs kimi baxılırdı. Qisa bir müddətdə vals sərbəst və canlı xarakter alaraq ədəb rəqsinə çevrilmiş olur. 1805-ci ildə bal və aristokratik rəqs yalnız "Menuet" sayılırdı. 1814–1815-ci illər Vyana konqresi Vyanada rəqs, libas, maskarad ballarını canlandırmışdır. Bu isə öz növbəsində vals rəqsini aktuallaşdıraraq onu ictimailəşdirmişdir. Məşhur bəstəkarlar Yohan Ştraus, İosif Lanner, Pyotr Çaykovski Vyana valsını öz əsərləri ilə balların şahına çevirmişlər. 1932-ci ildən Vyana valsı turnir rəqsinə cevrilir. 1951-ci ildə Nürnberqdən olan rəqs müəllimi Paul Krebs köhnə Avstriya və ingilis stillərini birləşdirir ki, bu da ona elə həmin il "Qara dəniz hövzəsi rəqs festivalı"nda böyük müvvəffəqiyyət gətirir. 1963-cü ildən Vyana valsı dünya rəqs proqramına tam hüquqlu standart rəqs kimi salınır.
Texnikası və stili
Vyana valsının iki beynəlxalq və ABŞ-də daha geniş yayılmış amerikan üslubu mövcuddur. Balet texnikasına əsaslanmış bu rəqs sonralar illər keçdikcə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişikliklərə məruz qalaraq standart rəqs texnikası tələblərinə uyğunlaşdırılmışdır. Yüksək sürət və daim fırlanma hərəkətləri bu rəqsi bir qədər gərginləşdirmişdir. Vyana valsında rəqs cütlüyü saat əqrəbi istiqamətində (sağa fırlanma Natural Turn) rəqs meydançası boyunca nizamla fırlanır.
Ritmi və musiqisi
Vyana valsı 3/4 takta əsaslanır, belə ki, əsas hərəkətlər 6 addımdan ibarət olub 2 taktı tam əhatə edir. Alternativ olaraq Vyana valsını 6/8 taktla da ifa emək olar ki, bu zaman əsas hərəkətlər 1 taktı əhatə edir. Rəqs ballarında və turnirlərində ənənəvi olaraq klassik musiqi ilə rəqs edilir. Bu rəqs müasir janrlarla, rok və pop musiqisinin uyğunlaşdırılmış ritmi altında da ifa edilə bilir (məsələn, Din Martin That's amore). Vyana valsı bir dəqiqədə 60 taktla ifa olunur ki, bu da asta valsla müqayisədə iki dəfə çoxdur.
Əsas hərəkətlər
Kişi
Qadın Ritmi: 123 456
Yerində sayma, yana addım: Kişi sağla qadın isə solla başlayır. Cütləşən ayaq bədən ağırlığından azad olmalıdır. Rəqs artan templə ifa edilir. Dörd dəfə yerində sayma, yana addım və dörd dəfə fırlanma.
Bunları nəzərə almaq vacibdir:
Ata arzusu (film, 2002)
Ata arzusu sənədli televiziya filmi rejissor Vasif Məmmədzadə tərəfindən 2012-ci ildə çəkilmişdir. Azərbaycan Televiziyası nda istehsal edilmişdir.
Film üzərində işləyən
Rejissor: Vasif Məmmədzadə
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2002-ci ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Takır
Takır ekosistemləri
Takır ekosistemləri- Axarı olmayan səhra düzənliyində yerləşdiyi üçün hipoekosistem qrupuna aid edilir. Biotanın avtotrof hissəsi göy-yaşıl yosunlardan ibarət olduğundan takırın səthi bərk və davamlı qabıqlı (qalınlığı 1-2 sm) olur. Quruduqda çoxbucaqlı çatlar əmələ gəlir. Bir qədər sonrakı inkişaf mərhələsində şibyələr, daha sonra halofil kolcuqlar, xeyli sonrakı mərhələdə isə yovşan peyda olur, torpağı primitiv şoran-şorakət takır torpağıdır.
Xüsusiyyətləri
Quru tarırların üzərindən avtomobillə hərəkət etmək olduqca asandır. Hətta 50–70 km/s sürət yığmaq olur, sanki asfaltdır.
Nəm takırlarda hərəkət olduqca çətin və ya mümkünsüzdür. Dəvələrin hərəkətini belə çətinləşdirir.
Neoseiulus arenarius
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Artemisia judaica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yeni Günəşli
Yeni Günəşli — Suraxanı rayonunda yaşayış massivi.
Tarixi
Yaşayış sahəsinin əsası 1986-cı ildə qoyulmuşdur.
Coğrafiyası
Əhmədli yaylasındadır.
Mədəniyyət
Yeni Günəşlidə 31 nömrəli poliklinika, 275, 278, 279, 282, 285, 290 saylı orta məktəblər, "AB", "V", "Q" və "D" yaşayış sahələri yerləşir.
Yeni Günəşli İstirahət Mərkəzi tikilməkdədir. Bakı metrosunun Yeni Günəşli metrostansiyasının isə tikintisi nəzərdə tutulur.
Yeni Günəşlidə Xanım Fatimeyi-Zəhra məscidi fəaliyyət göstərir.
Əhalisi
Yeni Günəşlidə 46300 nəfər yaşayır.
Çoxüzgəclikimilər
Çoxüzgəclikimilər dəstəsi 1 fəsilə və 2 cins daxildir:
Çaka
thumbnail|İngiltərənin London şəhərinin Camden Bazarında Çakanı təsvir edən böyük heykəl Çaka — Cənubi Afrika Respublikasının ərazisində yaşayan döyüşkən Zulu tayfalarını dövlət halında birləşdirən sərkərdə, KvaZulu (bəzi mənbələrə görə Zulu imperiyası və ya Zululend) dövlətinin banisi və ilk hökmdarı (1816-1828).
Haqqında
Cənubi Afrika Respublikasının ərazisində yaşayan döyüşkən Zulu tayfalarını dövlət halında birləşdirməyə müvəffəq olan Çaka 1787-ci ildə anadan olmuşdur. O, yerli qəbilə başçılarından birinin - Senzanqakonanın nikahdankənar oğlu idi. Çakanın 6 yaşı olanda Senzanqakona onu anası ilə birlikdə saraydan qovmuşdur. 1816-cı ildə kiçik zulu qəbiləsinin inkosu - rəhbəri seçiləndən sonra Çaka Avropa müstəmləkəçilərinə qarşı müharibəyə başlamışdır. Onun təşkil etdiyi güclü orduda qadın və kişilərdən ibarət dəstələr vardı. Ömrünün sonlarında Çakanın yaratdığı dövlətin ərazisi 200 min kv. km, ordusundakı əsgərlərin sayı 50 min nəfər idi. Çakanın ən mühüm tədbirlərindən biri hərbi islahatın keçirilməsi olmuşdu. İslahata əsasən silah daşımağı bacaran 20-40 yaşlı kişilərin hamısı orduya səfərbər olunmuşdu. Çakanın adı Afrikanın cənubunda müstəqillik uğrunda mübarizənin idealı hesab olunur. O, güclu dövlət xadimi və bacarıqlı sərkərdə idi. Çaka 22 sentyabr 1828-ci ildə sui-qəsd nəticəsində öldürülmüşdür.
Quba üsyanı (1920)
Quba üsyanı — 1920-ci ildə Quba da Sovet işğalına qarşı baş vermiş üsyan. 3 həftəyə yaxın davam edən üsyana Həmdulla əfəndi Əfəndizadə, Qaçaq Mayıl və AXC ordusunun zabiti Əfəndiyev rəhbərlik edirdilər. Üsyanın yatırılması üçün Əliheydər Qarayev və Levan Qoqoberidze bölgəyə ezam olunurlar. Həftələrlə davam edən qeyri bərabər döyüşlərdən sonra üsyançılar məğlub olurlar. Üsyanın yatırılması zamanı bolşeviklər tərəfdən bir neçə kənd yandırılmış və 400-500 kəndli qətlə yetirilmişdir.
Üsyanın başlaması
Avqustun 23-də Quba qəzasında Küzün kəndinin əhalisi silahlı üsyan qaldırdı. Onlar kənddə iki nəfər milisi öldürdülər və yeni hakimiyyətə itaətsizliklərini bəyan etdilər. Üsyanın qarşısını almaq üçün qəza komitəsi kəndə 4-cü süvari alayından 45 nəfərlik (30 nəfər süvari, 15 nəfər piyada) dəstə göndərdi. Lakin dəstə üsyanı yatıra bilmədi və çoxlu itki verdi. Dəstədən yalnız 6 nəfər xilas oldu. Qubanın hərbi komissarı Küzün kəndində sovet hakimiyyətinin bərpa olunması üçün bir taqım və pulemyotçu göndərdi. Avqustun 26-da Küzün kəndinin üsyançıları ilə sovet qüvvələri arasında yeni döyüş oldu. Kənd əhalisi bu dəfə də sovet qüvvələrinə ciddi müqavimət göstərdi.
Avqustun 29-da Quba nın 4 verstliyində sovet qüvvələri ilə üsyançılar arasında yeni vuruşma baş verdi. 100 nəfərlik sovet qüvvələri xeyli itki verdilər. Avqustun ayının sonu və sentyabrın əvvəllərində üsyançıların silahlı dəstəsi artıq formalaşmışdı. Cümhuriyyət ordusunun podpolkovniki Əfəndiyevin rəhbərlik etdiyi dəstədə türk zabitləri də vardı. Üsyançılar xeyli pulemyot və beşaçılan tüfəng əldə etmişdilər. Sentyabrın 3-də səhər saat 7-də üsyançılar Dəvəçi-Xaçmaz üzərinə hücum etdlər. Onların qarşısına 7-ci süvari dəstəsi çıxarıldı. Gərgin döyüşdən sonra sovet-bolşevik döyüşçüləri mövqelərini qoruyub saxlaya bildilər. Bununla belə, onlardan 4 nəfər öldürüldü və 4 ədəd "Lyuis" pulemyotu alındı. Xaçmaz yaxınlığında bolşeviklərin zirehli qatarı da dayanmışdı. Bu da onların imkanlarını artırırdı. Üsyançılar elə mövqelərdə yerləşmişdilər ki, zirehli qatardakı topların atəşi onlara çatmırdı. Kəşfiyyat məlumatlarından məlum olmuşdu ki, Çərxi stansiyası ətrafında da yeni rejimlə razılaşmayan yerli əhalinin silahlı dəstəsi təşkil edilmişdir.
Quba ərazisində mövcud olan güclü dəstələrdən birinə də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin keçmiş deputatı Həmdulla əfəndi Əfəndizadə rəhbərlik edirdi. Onun öz qardaşı Şəmsəddin Əfəndi, türk zabiti İsmayıl Əli Əfəndi, Səttar Əfəndiyev, milli ordunun zabiti Şükür bəy də üsyana başçılıq edirdilər.
Üsyanın yatırılması
Sovet rejimi üçün təhlükəli xarakter alan bu üsyanlar Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin 1920-ci il sentyabrın 9-da keçirilən plenumunda ciddi müzakirə edilmişdi. Plenum Quba üsyanını yatırmaq üçün Əliheydər Qarayev və Levan Qoqoberidze ni ora ezam etmək Qəzənfər Musabəyovu isə Quba qəzası nın fövqəladə komissarı təyin etmək barədə qərar qəbul etdi.
Üsyanı yatırmaq üçün qəzanın fövqəladə komissarı Qəzənfər Musabəyov 1920-ci il sentyabrın 11-də Quba əhalisinə müraciət etdi. Bu müraciətdə Həmdulla əfəndi nin və Maili n rəhbərliyi altında qəzada baş qaldıran üsyan haqqlnda, onun yatırılması haqqında məlumat verilirdi. Üsyanın daha da genişlənməsinə yol verməmək üçün Musabəyov sovet hakimiyyəti adından üsyanda iştirak edən əhaliyə amnistiya elan edir və silahlıları öz silahlarını təhvil verməyə çağırır. Bundan başqa o həm də onu da bildirir ki, sovet hakimiyyətinə qarşı yeni üsyan qaldırmaq cəhdi amansızca yatırılacaqdır. Əllərdə saxlanılan silahların toplanması və yeni üsyanların qarşısının alınması üçün Qubadakı sovet hakimiyyəti nümayəndələri ilə XI ordu nümayəndələri də Quba əhalisinə müraciət etdi. Bu müraciətdə də əhali bolşevik qüvvələrinə qarşı aparılan təbliğata inanmamağa, sovet hakimiyyətinə qarşı mövqe tutmuş bəylərə və xanlara qoşulmamağa, əllərindəki silahları hakimiyyət nümayəndələrinə təhvil verməyə çağırılırdı.
5-6 min nəfərin iştirak etdiyi Quba üsyanı sentyabr ayında amansızlıqla yatırıldı. Üsyanı yatırmaq üçün bölgəyə ezam olunmuş Əliheydər Qarayev və Levan Qoqoberidzenin rəhbərlik etdiyi əməliyyatlarda 400-500 kəndli öldürüldü. Bəzi kəndlər mərmi atəşlərindən alışıb yandı. Çətinliklə yatırılan Quba üsyançılarının böyük silahlı dəstələrindən birinin rəhbəri Həmdulla əfəndi Şamaxı ilə sərhəd olan yüksək dağ kəndlərinə çəkildi. Üsyançı kəndlər isə bolşeviklər in nəzarəti altına keçdi.
Miconia onaensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bilək (İrəvan)
Bilək - İrəvan xanlığının Dərələyəz mahalında kənd adı 1828-1832-ci illərdə kənddə ermənilər də yerləşmiş və əhali qarışıq olmuşdur. 1918-ci ildə kəndin azərbaycanlı əhalisi qovulmuşdur. 1728-ci ilə aid arxiv sənədində Bələk kimidir. . XIX əsrdə Şimali Qafqazda Ter əyalətinin Qara Noqay dairəsində Bilax-Su toponimləri [133] ilə mənaca eynidir. Ehtimal ki, türk dillərində bələk, bəlik - təpə sözündəndir.
Kazakkol (Uçalı)
Kazakkol — Başqırdıstan Respublikası nın Uçalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Mindyak kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Azərbaycanda UNESCO-nun Ümumdünya irsi obyektlərinin siyahısı
Azərbaycan memarlığının ümumdünya mədəni irsi siyahısına Şirvanşahlar Sarayı və Qız Qalası ilə birlikdə İçəri şəhər və Qobustan Qaya Sənəti Mədəni Landşaftı daxildir. Azərbaycan Respublikası 1992-ci ildə UNESCO-ya üzv qəbul edilmiş, 1996-cı ildə isə UNESCO və Azərbaycan arasında əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalanmışdır. Bakı şəhərinin tarixi mərkəzi olan İçəri şəhər memarlıq kompleksi 2000-ci ildə, Qobustan dövlət tarixi-bədii qoruğu isə 2007-ci ildə Ümumdünya irsi siyahısına salınmışdır.
Kibritmiyan
Kibritmiyan — İranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Məhəmmədiyə bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 154 nəfər yaşayır (55 ailə).
Yakov Sinyov
Yakov Mixayloviç Sinyov (d. 1912, Rusiya – ö. 17 aprel, 1943) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (ölümündən sonra, 1943).
Həyatı
Yakov Sinyov 1912-ci ildə Rusiyanın Tambov vilayəti İnjavino rayonunun Kruqlik kəndində anadan olub. Milliyətcə rusdur. 1941-ci ildə Abşeron Rayon Hərbi Komissarlığından orduya çağırılmışdır. Qvardiya sıravi əsgəri, 51-ci ordunun 9-cu qvardiya atıcı briqadasının avtomatçısı olmuşdur. Krım, Krasnodar döyüşlərində fərqlənmişdir.
17 aprel 1943-cü ildə həlak olmuşdur. Rusiyanın Krasnodar diyarının Krımskaya rayonundakı Qardaşlıq qəbiristalığında dəfn olunmuşdur. Adına Sumqayıt şəhərində küçə var.
GSM
200px|thumb|right|GSM ötürücüsü
GSM - The Global System for Mobile Communication (GSM) rəqəmsal hücrəsəl bir kommunikasiya sistemidir. İSDN xidmətləriylə də uyğun işləmək üçün dizayn edilən GSM ilk olaraq Avropadakı mobil telefon sistemini standartlaşdırmaq üçün quruldu və sonradan bütün dünyada sürətlə yayıldı.
Tarixi
Hücrə əsaslı mobil radio sistemi qurmaq təşəbbüsü ilk dəfə 1970-ci illərdə ABŞ-dəki Bell Laboratoriyasında göstərilmişdir. Lakin bu sistem 1980-ci illərə qədər ticari olaraq düşünülmədi. 1980-ci illərdə analoq hücrəsəl telefon sistemi Avropa daxilində xüsusiyyətlə də Skandinaviya ölkələri və İngiltərədə sürətli bir yüksəlişə keçdi. Lakin başlanğıcda hər ölkə özünə görə bir sistem inkişaf edirdi.Bu təbii olaraq bəzi problemləri özü ilə gətirdi: Bu problemin həlli üçün 1982-ci ildə Avropa Məktub və Telekommunikasiya Konfederasiyası(Confederence of European Posta quruldu və Avropa standartlarını təyin edən Groupe Special Mobile (GSM) meydana gətirildi. Buna görə standart bir sistem  bu  meyarlara tabe olmalı idi: GSM Azərbaycana 1994-cü ildə mobil rabitə operatoru olan Bakcellin  yaranması ilə gəldi. Hazırda Azərbaycanda üç mobil rabitə operatoru var.
GSM rabitə sistemlərinin içərisində ən sərfəlisidir.
Aşıq Haşım Qubalı
Aşıq Haşım Qubalı (Tam adı:Haşım Səftər oğlu Balasıyev; d.7 oktyabr 1946; Quba, Rəngdar kəndi) — yaradıcı sənətkar, aşıq, Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi.
Aşıq fəaliyyəti
Ustadı Aşıq Barat olan Haşım Qubalı aşıq şeirinin bütün şəkillərində şeir yazıb, bir neçə kitab nəşr etdirib. “Yetim Aydın”, “Adıgözəl”, “Bikəs”, “Seydi” kimi unudulmuş dastanları bu gün də yaşadan sənətkar “Səni bilmirəm”, “Ayrılmaq olmur”, “Harasındadır”, “Yoxsa nə”, “Qızım”, “Nə var”, “Xaltan deyilmi”, “Uşaq kimiyəm” və qoşmaları ilə aşıq sənətini zənginləşdirmişdi. “Gülməz bizə”, “Sevgi ətri”, “Hal qoymayır”, “Gedərəm”, “Gözlərin”, “Sözüm yoxdu”, “Qurban olum”, “Gözəl”, “Gəl calayaq”, “Neyləsin”, “Apar məni”, “Qubalı qız”, “Bu sedanın adı”, “Həsrət var”, “Bu məhəbbətin”, “Mənim deyil” və s. adlı şeirləri mövcuddur.
Gəraylıları
{{columns-list|4|
Müxəmməsləri
}}
Haqqında deyilənlər
Filologiya üzrə fələsəfə doktoru, Əməkdar Mədəniyyət İşçisi Elxan Məmmədli:
Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin katibi, Əməkdar Mədəniyyət İşçisi Musa Nəbioğlu:
Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin yeni layihəsi “Günümüzün ustad aşıqları” seriyasından nəşr olunan kitabda tanınmış ustad, özünəməxsus dəst-xətti ilə seçilən Əməkdar Mədəniyyət İşçisi Haşım Qubalının (Balasıyevin) həyat və yaradıcılığı haqda qısa oçerk, respublikamızın görkəmli elm və sənət adamlarının onun haqqında söylədikləri dəyərli fikirlər və yaradıcılığından nümunələr yer alıb.
Mükafatları
Müxtəlif tədbirlərdəki çıxışlarınıza görə dəfələrlə fəxri fərmanlara və diplomlara layiq görülüb, 2015-ci ildə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin “Fəxri mədəniyyət işçisi” döş nişanı ilə təltif olunub. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 iyul 2016-cı il tarixli sərəncamı ilə “Əməkdar Mədəniyyət İşçisi” fəxri adına layiq görülüb.
Neoseiulus arenillus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Baccharis aphylla
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Palata 106 (teleserial, 2016)
Palata 106 — Rövşən Ağayevin rejissorluğu ilə çəkilmiş Azərbaycan teleserialı.
Beşinci hakimiyyət (film, 2013)
"Beşinci hakimiyyət" — "WikiLeaks" saytının rəhbəri Culian Assanj haqqında 2013-cü ildə çəkilmiş film.
Film dünya kino prokatına 2013-cü il sentyabrın 5-də verilmişdir.
Məzmun
Film Culian Assanjın gizli yazışmalarını öz saytında necə dərc etmək fikrinə gəldiyi və ABŞ hökumətinin buna necə reaksiya verməsindən bəhs edir. Filmin əsas epizodlarında Culian Assanjın tərəfdarı olan Daniyel Damşayt-Berqlə gizli materialları nə vaxt və necə dərc edilməsi barəsində mübahisələri yer almışdır.
Reaksiyalar
Filmdə Culian Assanjla bağlı bəzi gizli məqamların açıqlanması ajiotaja səbəb olmuşdur. Culian Assanjın özü isə filmin çəkilməsinə qarşı çıxmışdır. O, filmdə öz obrazının təkəbbürlü verildiyini bildirmişdir.
Neoseiulus argillaceus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Sabir Gəncəli
Sabir Gəncəli (tam adı: Məmmədov Sabir Süleyman oğlu) (1930) tarix elmləri doktoru, yazıçı, jurnalist.
Həyatı
Sabir Gəncəli 1930-cu ildə Gəncədə anadan olmuşdur. M. Ə. Sabir adına orta və ibtidai rəssamlıq məktəbini bitirmişdir. 1952-1957-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin jurnalistika şöbəsində ali təhsil almışdır. 1958-1963-cü illərdə Bakı qəzetində, 1963-1967-ci illərdə “Azərbaycan qadını (jurnal)” jurnalı redaksiyasında ədəbi işçi, 1967-1975-ci illərdə Azərbaycan Elmi Tədqiqat Pedaqogika İnstitutunda baş elmi işçi işləmişdir. 1976-2010-cu illərdə “Azərbaycan qadını (jurnal)” jurnalının məsul katib vəzifəsində çalışmışdır. 1990-1996-cı illərdə yeni yaranan bir çox qəzet və jurnalların - “Fermer” və “Vəfa” jurnalı, “Cik-Cik” qəzeti, “Səhnə”, “Dəli Kür” qəzetlərinin nəşrlərində fəal iştirak etmiş, onların işıq üzü görməsində köməklik götərmişdir. 2000-2014-cü illərdə Azərbaycanın İctimai Siyasi Universitetinin professoru olan Sabir Gəncəli “Azərbaycan mətbuat tarixi” və “Jurnalistika sənətkarlığı” fənnindən dərs demişdir.
Yaradıcılığı
Sabir Gəncəli ömrünün 68 ilini jurnalistika və elmi-tədqiqat işinə, milli mətbuatın öyrənilməsinə və təbliğinə həsr etmişdir. 1947-ci ildən başlayaraq, Azərbaycanda maarif və mədəniyyətin, qadın azadlığı hərəkatının, qadın təhsilinin inkişafında böyük rolu olmuş ziyalı qadınlarımızın həyatından, nəcib xidmətlərindən bəhs edən 1000-dən çox məqalə, tarixi silsilə oçerk, sənədli hekayə, iki sənədli povestin müəllifidir. 1967-ci ildə “XIX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda maarif və mədəniyyətin inkişaf etdirilməsində Azərbaycan qadınlarının rolu” mövzusunda namizədlik, 1996-cı ildə Azərbaycan EA-nın Şərqşünaslıq İnstitutunda “Azərbaycanda qadın təhsili və Azərbaycanın tərəqqipərvər qadınlarının maarifçilik fəaliyyəti (XIX əsrin ikinci yarısı - 1920 ilə qədər)” mövzusunda dissertasiya müdafiə edib tarix elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. Azərbaycan, rus, ingilis, ərəb, fars dillərində 20-dən artıq kitabın, o cümlədən 9 ensiklopedik toplunun müəllifi olan Sabir Gəncəli əsərlərində ilk dəfə olaraq milli mədəniyyətimizin görkəmli xadimləri Hacı Zeynalabdin Tağıyev, Əhməd bəy Ağaoğlu, Əli bəy Hüseynzadə, ilk publisist qadın Şəfiqə Əfəndizadə, ictimai xadim Həmidə Cavanşır, ilk dramaturq xanım Səkinə Axundzadə, görkəmli akademik Zərifə Əliyeva, Azərbaycanın ilk maarifpərvər qadınları: Hənifə Məlikova, Mədinə Qiyasbəyli, Xədicə Ağayeva, Sara Vəzirova, Nazlı Tahirova və yüzlərlə elm, mədəniyyət, maarif, incəsənət xadımləri haqqında bəhs etmişdir.