cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sosial Elmlər Ali Məktəbi
2018-ci ildən bəri, EHESS və Ali İqtisadiyyat Məktəbitarix və sosiologiya üzrə iki qat magistr proqramı təqdim edir.
Tarixi
1942-ci ilin əvvəlində Nyu-Yorkda Klod Levi-Stros, Qüstav Koen, Anri Fosiyon, Jak Mariten və Jan Batist Perren və başqaları Aleksandr Koyrenin rəhbərliyi altında Azad Ali Tədqiqatlar Məktəbini  — ABŞ-da mühacirətdə olan fransız dilli tədqiqatçıların universitetini qurdular. 1947-ci ildə məktəb ləğv edildi və müəllimlərin bir hissəsi Parisə qayıtdı. Praktiki Ali Tədqiqatlar Məktəbinin (1868-ci ildə qurulmuş) 6-cı hissəsini — "İqtisadi və Sosial Elmlər" yaratdılar. Əvvəlcə bölməyə Lusen Fevr və 1956-cı ildə ölümündən sonra Frenan Brodel rəhbərlik edirdi. 1972-ci ildə onun yerinə Jak Le Qoff vəzifəyə təyin olundu.
1975-ci ildə 6-cı bölmə Praktiki Ali Tədqiqatlar Məktəbindən ayrıldı və "établissement public" (EPSCP) statusu alaraq adlandırıldı.
1984-cü ildə Məktəb böyük bir təhsil müəssisəsinə çevrildi — pedaqoji və elmi, inzibati və maliyyə muxtariyyətinə sahib bir qurum. Eyni status, məsələn, Fransa Kollecinə, Ali Tədqiqatlar üçün Təcrübə Məktəbinə və ya Milli Nizamnamə Məktəbinə verilir.
Məktəb Paris Universiteti Dərnəyinin üzvlərindən biri idi (, 2005–2010).
Disney Channel orijinal filmlərinin siyahısı
Bu məqalə Disney Channel orjinal filmləri haqqındadır.
Müdriklik dərsləri. III hissə (kitab)
Kitab haqqında
Kitabda həyat fəlsəfəsinə və insan münasibətlərinə dair 300 hekayət yerləşdirilib. Onların bir hissəsi bədii ədəbiyyat və internet resurslarından götürülüb, bir hissəsi isə müəllifin həyat təcrübəsindən olan misallardır. Nömrələnən (501-800) və dərs kmi təqdim edilən hər yazı ibrətamiz bir hekayət kimi təqdim edilir.
Hekayətlər 2016-2017-ci illərdə mütəmadi olaraq Aydın Mirzəzadənin Feysbuk sosial şəbəkəsindəki profilində verilib. İkinci hissədə olduğu kimi bu hissədə də hər hekayətə əlavə kimi Feysbukda dərslərə verilən şərhlər müəlliflərin ad-soyadı göstərilməklə yerləşdirilib.
Kitabın üz səhifəsində müəllifin atası Böyükkişi Mirzəzadənin böyük qızı ilə 1965-ci ildə çəkilmiş şəkli verilib.
Kitab “Azərbaycan” nəşriyyatında çap edilib və tirajı 300 ədəddir.
“Müdriklik dərsləri. III hissə” kitabı müəllifin sayca on üçüncü kitabıdır.
Ümumdünya Qazaxlar Birliyi
Ümumdünya Qazaxlar Birliyi (ÜQK) — respublika əhəmiyyətli beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatı.
29 sentyabr 1992-ci ildə Almatı şəhərində keçirilən birinci Dünya Qazaxlar Qurultayının qərarı ilə yaradıldı. Dünyanın 33 ölkəsindən 800 nümayəndə Ümumdünya Qazaxlar Birliyini təsis etdi və yekdilliklə Nursultan Nazarbayevi Rəyasət Heyətinin sədri seçdilər.
Birliyin dünyanın 19 ölkəsində şöbələr və nümayəndəlikləri var. Birliyin məlumatına görə, Qazaxıstandan kənarda dünyanın 43 ölkəsində 5 milyondan çox qazax yaşayır.
Birliyin əsas məqsədi əcnəbi soydaşlarla mədəni və mənəvi inkişaf, təhsil və biznes məsələlərində əlaqənin saxlanmasıdır.
Tərkibində "Atajurt" nəşriyyat mərkəzi, kitabxana və "İncəsənət" mərkəzi daxildir. Birliyin aktivlərinə rus və qazax dillərində müxtəlif monoqrafiyalar daxildir.
NGC 1906
NGC 1906, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dovşan bürcü istiqamətində yerləşir. Scd tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İbn Salamın elçiliyi
İbn Salamın elçiliyi və ya Məcnunun atasının elçiliyi — Nizami Gəncəvinin "Leyli və Məcnun" əlyazmasına Mir Seyid Əli tərəfindən çəkilmiş rəsm əsəridir. Əvvəl L. Qartnerin kolleksiyasına daxil olan iki hissəli miniatür hazırda Harvard Universitetinin Artur M. Sakler muzeyində saxlanılır.
Təsvir
Miniatürdə ədəbi süjet lövhənin aşağı hissəsində - birinci planda təsvir olunur, yuxarıda isə əsas epizodla bilavasitə əlaqəsi olmayan köçərilərin həyatına aid müxtəlif məişət səhnələri verilir. Zəngin ornamentli xalçalarla bəzədilmiş yarımaçılı geniş çadırda Leylinin atası ilə İbn Salamın atası əyləşmişdir. Bu mərasimdə onların yaxın adamları da iştirak edirlər. Sol tərəfdə yemək-içmək gətirən ev xidmətçiləri, sağda isə əmrə müntəzir vəziyyətdə duran qonaq xidmətçiləri verilmişdir. Miniatürün əsas kompozisiya mərkəzini təşkil edən bu çadırın arxasında daha iki çadır görünür. İçərisi fantastik quş təsvirləri və orqament motivləri ilə bəzədilmiş çadırlardan birində Leyli və yaşlı bir qadın əyləşmişdir.
Miniatürün ön planında on iki adam təsvir edilmişdir. Bütün fiqurların təfsirində canlılıq, ifadəlilik nəzəri cəlb edir. Burada bir-birindən hər tərəfli fərqlənən (mimika, hərəkət və sair) surətlərin açılması və ümumiyyətlə, elçilik səhnəsinin belə real təsviri rəssamın nə qədər istedadlı sənətkar olmasını göstərir. Miniatürdə İbn Salamın atasının surətinə gəlincə, burada hətta sevincə bənzər psixoloji səciyyə də oxumaq mümkündür. Söhbətin gedişi ilə əlaqədar elçi atanın, həmçinin onun adamlarının üzündəki nikbin ifadə epizodun məzmunu ilə uzlaşır.
Miniatürdə əsas üjeti təsvir edən baş səhnənin ətrafında verilmiş köçərilərin həyat və məişət tərzi geniş nəqledici plandadır. Təpəciyin döşündə qurulmuş çadırların ətrafında müxtəlif məişət səhnəcikləri təsvir olunur: çadırda gənc ana uşaq əmizdirir. Digər çadırda bir qadın kuzədən şərbət süzən kişi ilə söhbət edir. Azca aralıda əlində ilan tutmuş ovsunçu görünür. Digər qadınlar müxtəlif təsərrüfat işləri ilə məşğuldurlar. Kimisi qoyun sağır, kimisi paltar yuyur, kimisi də ulaq yemləyir. Paltar yuyan qadının yanında ona kömək edən bir gənc üstündə iri su qazanı olan ocağı qalayır.
Tədqiqi
Elçilik mərasiminin təsvir edildiyi miniatürün taleyi, sarayda ziyafətin təsvir edildiyi başqa bir miniatürlə sıx əlaqədardır. Əvvəl L. Qartnerin kolleksiyasında saxlanılmış miniatürlər hazırda Harvard Universitetinin Artur M. Sakler muzeyində saxlanılır. Hər iki miniatür dəst xətti və təfsir səciyyələrinə görə Mir Seyid Əlinin fırçasına aid edilir. Miniatürlərin hər ikisi vaxtilə iki hissəyə bölünmüş və uzun zaman müxtəlif adlar altında dörd müstəqil əsər kimi qeyd edilmişdir. Sonradan aparılan tədqiqatlar nəticəsində sənətşünas K. Kərimov onları ilkin formasında bərpa etməyə müvəffəq olmuşdur.
Miniatürlərdən birində köçərilərin həyatına aid müxtəlif səhnələr (əsas səhnə elçilik), ikincisində isə şəhər həyatı təsvir olunmuşdur. Bəzi müəlliflər birinci miniatürü "Məcnunun anadan olması", ikinci miniatürü isə "Xosrovun kef məclisi" adlandırırlar. Qərb sənətşünaslarının bu miniatürlər haqqındakı müxtəlif ziddiyyətli fikir və mülahizələrini tutuşdurub, tədqiq etmiş prof. K. Kərimov belə qərara gəlmişdir ki, "Məcnunun anadan olması" adlandırılmış miniatür alimlərin qeyd etdiyi kimi Nizaminin "Leyli və Məcnun" poemasına aid olsa da, burada Məcnunun anadan olması yox, Məcnunun atasının öz adamları ilə Leyliyə elçi gəlməsi mərasimi təsvir edilmişdir.
Sənətşünas N. Zamanov isə qeyd edir ki, həmin miniatür "Məcnunun atasının elçiliyinə deyil, İbn Salamın elçilik mərasiminə həsr olunmuşdur. Çox qədim dövrlərdən qalmış toy adət-ənənələrinə görə elçini qonaq etmək, ona şərbət və ya şirin çay vermək razılıq əlaməti kimi qiymətləndirilmişdir. Lakin, poemadan məlum olduğu kimi, Məcnunun elçilərinə rədd, İbn Salamn elçilərinə isə razılıq cavabı verilmişdir. Belə olan təqdirdə həmin miniatürü Məcnunun elçiliyi kimi təqdim etmək düzgün deyildir. Çünki, miniatürdən aşkar göründüyü kimi elçilərin qarşısında şərbət və sovqatlar vardır. Onlara vermək üçün hətta hədiyyələr də hazırlanmışdır. Beləliklə, K. Kərimovun qeyd etdiyi kimi burada Məcnunun atası və onun adamları deyil, İbn Salamın elçiləri təsvir olunmuşdur."
N. Zamanovun fikrincə, miniatürün aşağı hissəsində verilmiş qızılbaş çalmalı oğlan elçilərdən xəbər gözləyən İbn Salam, yanındakı isə onun xidmətçisidir. Miniatürdə istər insan, istərsə də heyvan fiqurlarının təsvirində rəssamın sərrast müşahidəçiliyi özünü göstərir. Çünki, insan hərəkətləri, heyvan və onlara xas olan vərdişlər təəccüb doğuracaq qədər sərbəst və təbiidir. Məsələn, qoyun sağan qoca arvad, uşaq əmizdirən qadın və s. kimi personajların təfsiri miniatür şərtiliyindən kənara çıxan ifadəliyə malikdir.
"Elçilik mərasimi" miniatürünün mürəkkəb və maraqlı kompozisiyası vardır. Bu kiçik ölçülü kağız səhifədə 32 insan fiquru, 8 alaçıq və çadır, çoxlu heyva təsviri verilməsinə baxmayaraq, o, heç bir hərc-mərclik, nizamsızlıq təsiri yaratmır, əksinə bütün bunların səthdə dioqanal üzrə yerləşdirilməsi, onların parlaq ləkələr şəklində növbələşməsindən doğan ahəngdarlıq kompozisiyaya daxili sakitlik gətirir, onu aydın və anlaşıqlı edir. Miniatürdə məişət səhnələrinin çoxluğu əsas süjet xəttini heç də kölgədə qoymur, əksinə onun baxımlığını daha da artırır. Miniatür üçün səciyyəvi əlamətlərdən biri də burada orta əsrlər Azərbaycan milli ornament bəzəklərindən geniş istifadə edilməsidir.
NGC 4451
NGC 4451, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Çəkicbaşlı köpəkbalığı
Çəkicbaşlı köpəkbalığı (akula) - başları yan tərəflərə (sağa və sola) uzanmış köpək balığı növü. Kəllələrinin quruluşundan digər növlərdən asanlıqla ayırd edilə bilir. Əsasən çox dərin olmayan isti sularda rast gəlinir. İlin isti vaxtlarında soyuq sularda da rast gəlinə bilir.
Bədən quruluşu
Çəkicbaşlı köpəkbalıqlarının rəngi açıq bozdan yaşılımtıl rəngə qədər dəyişir. Digər köpəkbalıqlarına nisbətən kiçik ağıza sahibdir. Balıqlardan fərqli olaraq heç bir köpəkbalığı növündə, eləcə də çəkicbaşlı köpəkbalığının bədəni pulcuqlar yoxdur, hamardır. Belində və yanlarında (sağda və solda) olmaqla 3 böyük üzgəci və növündən asılı olaraq bir neçə kiçik üzgəci var. .
Əsas dayaq sistemini sümüklər deyil, qığırdaq təşkil etdiyindən fosillərində, əsasən, dişlər tapılır.
Qviana yaylası
Qviana yaylası (Escudo de Guayana) — uzunluğu təxminən 1 930 km, hündürlüyü 300–1000 m olan və Cənubi Amerikanın şimalında yerləşən dağlıq yaylası. Amazon və Orinoko çaylarının hövzələri arasındadı. Yayla Venesuela, Qayana, Surinam, Qviana və Braziliya kimi ölkələrin ərazisində yerləşir. Venesuela, Braziliya və Qayananın sərhədində yerləşən ən hündür zirvəsi Rorayma dağı (hündürlüyü 2 810 metrdir) yaylanın ən yüksək hissəsini formalaşdırır. left|thumb|Qviana yaylasının sərhədləri Subekvatorial iqlim qurşağına daxildir. Geoloji olaraq yayla kriptozoy dövrünün suxurlarından ibarət olan qalxandır. O, geologiya cəhətdən köhnə olmayan qumdaşıları və lava qatı ilə örtülmüş qədim kristallik qayaların geniş platolarından formalaşıb. Plato yüz metrə çatan pilləli böyük pilləkən şəklində qalxır. Yağıntı ilə qidalanan çoxsaylı çaylar yaylalarda başlayır və onun vilayətlərində axaraq, dərin kanyonlar və gözəl şəlalələr yaradır. 979 metrəli dünyanın ən böyük şəlaləsi Anhel burada yerləşir. Regionun çox az yerlərində insanlar yaşayış məskənlərini qurublar. Bura tropik yağış meşələri və zəngin faunası ilə məşhurdu, xüsusilə də parlaq tropik quşların böyük müxtəlifliyi ilə. Onun əlçatmazlığı 1900-cu illərin ortalarında yaylanın cənub-şərqində Orinoko çayı axınının yaxınlığında o vaxta qədər məlum olmayan və hündür insanları ilə seçilən Panar qəbiləsinin tapılması ilə təsdiqlənir.
Qviana yaylasının kristallik qayalarında manqan, alüminum oksidi kimi faydalı qazıntılar tapılıb. Yayla insanlar tərəfindən fəal istifadə edilməsinə baxmayaraq, dünyanın ən az məskun edilmiş yerlərindən sayılır.
Şalğamturş
Azərbaycan Respublikası Cənub-Şərq bölgəsi əhalisinin, xüsusən bölgədə yaşayan talışların öynəsində içkilərdən “şit”-süd, “mos”- qatıq, “ayran”- du, “avdux”- yəni qatıqla suyun qarışdırılmasından hazırlanan içki, “şərbətlər”- üzüm və ya başqa məhsullardan hazırlanan şirələr “şəlem tırş” və. sairləri mühüm yer tutur.
Hazırlanması
İçkinin effektli olması üçün onun hazırlanması qaydalarına tam riayət edilməsi də xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Şəlemtırş hazırlanarkən şalğam bitkisi (şalğam ağ turpa oxşayır, lakin ağ turp deyil və çiy halda yeyilmir) yuyulub təmizləndikdən sonra  yarpaqları ayrıca doğranılıb vam odda  müəyyən miqdar suyun  içərisində qaynadılır. Sonra isə şalğamın kök hissəsinin yumrusu doğranılıb yarpaqları kimi ayrıca  qaynadılır. Yumrudan ayrılmış kök (rişə) isə taxta tabaqda daş ilə döyülüb üstünə müəyyən qədər  duz əlavə edildikdən sonra  ayrıca qabda üzərinə ilıq qaynar su töküb  qabın qapağı kip bağlanılmaqla yun parça ilə bükülüb bir neçə saat  saxlanılır. Beləliklə, “Şəlemtırş” üçün maya hazırlanılmış olur. Bundan sonra qaynadılmış kök və yarpaqlar sudan çıxarılıb  ayrıca qaba yığılır. Kök və yarpaqların qaynadılmış suyunu duruldub onların üzərinə əlavə edirlər. Rişələrdən hazırlanmış maya isə 3-4 saat bükülü halda saxlanıldıqdan sonra  kök və yarpaqların üzərinə əlavə edilir və tərkibin olduğu qab yenidən  yun parça ilə bükülüb  10-12 saat müddətində  sərin havada saxlanılmaqla  “Şəlemtırş” içkisi hazır olmuş olur.
İstifadəsi
Bu içki içilərkən içkinin içində olan kök və yarpaqlar da yeyilir. İçki içilərkən nəfəs aldıqda insanın burnunu göynədir. Bu halda şəlemtırşın daha yaxşı hazırlandığı aydınlaşır. Bədənində soyuqluq və rütübət olan şəxslərin burun və bogazı daha çox göynəmiş olur. Bu hal həmin adamın sagalmaya dogru getdiyini aydınlaşdırır. Şəlemtırş içildikdə onun üzərinə müəyyən qədər heyva rübü əlavə olunur ki, burun göynədən acılığı nisbətən azalsın. İçkinin yüksək müalicəvi əhəmiyyəti bədəndən soyuqluğu, rütubəti çıxarmaqdır. Şəlemtırş içkisini soyuq havada 8-10 gün saxlamaq mümkün olur. Bu içki isti yerdə saxlanılarsa bir sutka ərzində qıcqırıb iylənmiş olur və istifadə üçün yararsızlaşır.Qırmızı və ağ turpdan fərqli olaraq şalğam çiy halda yeyilmir.
Qara ciyər şişməsi zamanı şalğam içkisindən isdifadə etməklə yanaşı onun kök hissəsini isti ocaq külündə bişirilir və hər gün səhər ac qarına bişmiş şalğam kütləsindən 20-30 qram qəbul edilir (yeyilir).
Qış mövsümündə ağır yağlı xörəklər yeyilərkən şalğam içkisindən daha çox istifadə olunmuşdur. Bu içki iştaha açmaq, əsəbləri sakitləşdirmək, şəkərli diabet xəstəliyi üçün faydalı olmaqla yanaşı, mədə-bağırsaq yollarının, o cümlədən, qaraciyər in və dalağın təmizlənməsində də əhəmiyyətli rol oynayır.
Şalğamın sümük və dişləri möhkəmləndirmək, ürək-damar və göz xəstəlikləri, böyrək daşının parçalanması və bədənin immunitetini qaldırmaq üçün faydalılığı qeyd olunmuşdur. Bölgədə bu bitki mədəni formada bitməklə yanaşı həm də yabanı formada bitir. Çox maraqlıdır ki, turp kimi bu bitki də qış mövsümündə, hətta qar altında da inkişaf edir.
Müqayisəsi
Müqayisə üçün qeyd edək ki, bu içki Türkiyədə istifadə edilən və şalğam suyu adlandırılan içkidən tamamilə fərqli içkidir.
Mənbə
1. Kəlbiyev H. Azərbaycan Respublikası Cənub-şərq bölgəsi əhalisinin ənənəvi içkisi - şalğamturşun xalq təbabəində yeri (çöl etnoqrafik tədqiqatı)//Ali təhsildə keyfiyyətin təminatı mövzusunda LDU-da keçirilən Respublika Elmi Konfransının materialları (23-24 dekabr 2016-cı il), s.131-132
Xarici keçidlər
1. http://www.faydalarizararlari.com/salgamin-faydalari/
Elşən Səmədli
Elşən Bayram oğlu Səmədli (19 fevral 1993; Yurdçu, Şərur rayonu, Azərbaycan — 1 dekabr 2020; Qubadlı, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi iştirakçısı.
Həyatı və hərbi xidməti
Elşən Səmədli 19 fevral 1993-cü ildə Şərur rayonunda Yurdçu kəndinə dünyaya göz açmışdır. Orta təhsilini bitirdikdən sonra hərbi xidmətə yollanan Elşən 2011-ci ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətini başa vurmuşdur. 2016-cı ilin aprel ayının əvvəlində Dördgünlük müharibədə iştirak etmişdir.
Vətən müharibəsi
27 sentyabr 2020-ci ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində Elşən Səmədli könüllü əsgər olaraq iştirak etmişdir. 42 gün ərzində müharibənin bir çox döyüşlərində vuruşmuşdur. Vətən Müharibəsi bitdikdən sonra Elşən Səmədli Qubadlıda xidmətini davam etdirmiş və 1 dekabr 2020-ci ildə xidmət zamanı minaya düşərək şəhid olmuşdur. 2 dekabr tarixində Suraxanıda torpağa tapşırılmışdır.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşən Səmədli ​ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 7591
NGC 7591, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Müsəlman Dram Cəmiyyəti
Müsəlman Dram Cəmiyyəti — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə fəaliyyət göstərmiş teatr cəmiyyəti.
Haqqında
1916-cı ilin mayında Bakıda təsis olunmuş, 1920-ci ilədək fəaliyyət göstərmişdir. Birinci iclasında Sadıq bəy Hacınski (sədr), Mir Yaqub Mehdiyev (sədr müavini), Hüseyn Ərəblinski, Hüseynqulu Sarabski, Bağır bəy Əlibəyov (idarə heyətinin üzvləri), Bala bəy Xocayev (katib), Əliheydər Babayev (daxıldar — xəzinədar), Əhməd bəy Hacınski, Süleyman Abdullayev cəmiyyətin üzvü seçilmişlər. Cəmiyyətin məqsədi nizamnaməsində deyildiyi kimi "teatr və səhnəni ticarət halından çıxarıb, sənət halına vəz" etməkdən, teatr qüvvələri hazırlamaqdan ibarət olmuşdur. Müsəlman Dram Cəmiyyəti 1916-cı ilin 19 oktyabrında çağırılmış növbəti iclasında Abbas Mirzə Şərifzadənin üç il müddətinə Xarkov şəhərinə Eylin studiyasının dram kursunda təhsil almağa göndərilməsi haqqında qərar qəbul etmişdi.
Müsəlman Dram Cəmiyyəti üzvlərdən, xeyriyyəçilərdən alınan ianələr və teatr tamaşalarından toplanan vəsait hesabına yaşayırdı.
NGC 5439
NGC 5439, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Binəqədi döyüşü
Binəqədi döyüşü — 1918-ci il, avqustun 26-31-də Bakını azad etməyə gələn Qafqaz İslam Ordusunun şəhər ətrafında, Binəqədi kəndi yaxınlığındakı 311 və 364 nömrəli təpələr uğrunda keçirdiyi hərbi əməliyyat.
Döyüşün məqsədi
İngilis – "Sentrokaspi" hərbi qüvvələrinə zərbə endirməklə onları şəhərə doğru sıxışdırmaq, Bakının azad olunması üçün həlledici hücum ərəfəsində əlverişli mövqelər ələ keçirmək idi.
Döyüşlə bağlı xatirələr
Nuru paşa öz xatirələrində bu döyüşün hazırlanması, gedişi və nəticəsi barədə belə yazırdı:
Qazaxıstan qoruqlarının siyahısı
Qazaxıstan Respublikasında 10 qoruq var. Bu ekoloji qurumlar dövlət mülkiyyətinə məxsusdular.
Qoruqlar siyahısı
Bu cədvəldə qoruqlar yaranma ilinə görə sadalanmışdır.
İbrahim Kazımbəyli
İbrahim Kazımbəyli — Azərbaycan Dillər Universitetinin Beynəlxalq əlaqələr fakültəsinin dekanı, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.
Həyatı
İbrahim Feyzulla oğlu Kazımbəyli 1975-ci il yanvarın 6-da Şahbuz rayonunun Nursu kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.
Elmi pedaqoji fəaliyyəti
1997-ci ildən Naxçıvan Dövlət Universitetində müəllim, baş müəllim, haliyədə dosent vezifəsində çalışır. 2003-cü ildə "Naxçıvan bölgəsinin tarixi demoqrafik tədqiqi" (1828–1920-ci illər) mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək tarix üzrə fəlsəfə doktoru adını almışdır. 2009-cu ilin 28 aprelində dosent elmi adı verilmişdir. 2006-cı ildən Naxçıvan Özəl Universitetində müəllim, 08 fevral 2007-ci il tarixdə İqtisadiyyat fakültəsinin dekan müavini, 01 sentyabr 2007-ci tarixdə Pedaqoji fakültənin dekanı, 01 noyabr 2008-ci il tarixdən Tədris və Elmi işlər üzrə prorektor vəzifəsində çalışır.
60-dən artıq elmi məqalənin, beş proqramın və üç kitabın müəllifidir. "XIX-XX yüzillər Naxçıvan və İrəvan bölgəsinin siyasi tarixi, tarixi demoqrafiyası" və s. mövzularla bağlı tədqiqatlar aparır. Ölkədaxili və xaricdə keçirilən bir sıra beynəlxalq simpoziumlarda, konfranslarda müxtəlif mövzularda çıxışlar etmişdır. Elmi əsərləri Türkiyə, Rusiya, Ukrayna, Gürcüstan, İran və s. xarici ölkələrdə olan nüfuzlu elmi dərgilərdə nəşr olunmuşdur.
"XIX əsrdə Naxçıvanda etnodemoqrafik proseslər", "İrəvan bölgəsində Azərbaycanlıların soyqırımı və deportasiyası", "1918–1920-ci illərdə Naxçıvan və çevrəsində erməni zülmünün doğurduğu demoqrafik fəlakət" və s. kimi başqa seçilmiş elmi əsərləri vardır. "İrəvan bölgəsi XIX yüzilliyin II yarısı -XX yüzilliyin əvvəllərdinə" mövzusunda doktorluq dissertasiyası üzərində çalışır. Doktorluq dissertasiyası yekunlaşmışdır.
Ailəlidir, 2 övladı var.
Mənbə
https://nu.edu.az/az/universitet/rəhbərlik/prorektorlar/tədris-işləri-üzrə-prorektor
NGC 3477
NGC 3477, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Namurun mühasirəsi (1914)
Namurun mühasirəsi (20—25 avqust 1914-cü il) - Birinci Dünya müharibəsi əsnasında keçirilən hərbi əməliyyat nəticəsində, Alman ordusunun Belçikanın Valonya vilayətinin paytaxtı Namur şəhərinə hücumu.
Namur "Namur qalası" kimi tanınan,müasir fortlar (qala – əsasən qoşunlar tərəfindən işğal edilmiş bir möhkəm bina) halqası ilə əhatə olunmuşdu. 4-cü Belçika diviziyası tərəfindən müdafiə olunurdu. Mühasirə 20 avqustda başladı,Alman ordusu Leje mühasirəsi əsnasında (4-16 avqust) qazandıqları təcrübədən istifadə etdi və hücumdan əvvəl mühasirədə olan ağır mühasirə artilleriyası və dörd Avstriya-Macarıstan ağır batareyaları ilə qalaları bombardman etdilər.
Fransız ordusu Şarlerua döyüşündə məğlub oldu və buna görə də möhkəmlətmək üçün Namurda yalnız bir alayı qoya bildi. Qüvvələr yetərsiz olduğuna görə mühasirəyə alınan güclü və ağır artilleriya atəşə tutuldu. Qalanın son müdafiəçiləri avqustun 25-də,4-cü Belçika diviziyasının qalıqları,5-ci Fransa ordusu vasitəsilə cənubdan geri çəkildikdən sonra təslim olmaq məcburiyyətində qaldılar. Sonda geri çəkilmənin nəticəsi olaraq,mühasirə zamanı Antverpendəki Belçika səhra ordusuna qatıldılar.
Belçika
thumb|right|Le Soir in başlığı, 4 avqust 1914-cü il Belçikanın müharibə planları,digər güclərin qüvvələrini qovacağı fərziyyəyəsinə söykənirdi. Buna baxmayaraq,alman istilası ehtimalı Fransa və İngiltərənin mümkün müttəfiqləri olaraq nəzərə alınmasına səbəb olmadı. Belçika hökuməti,yalnız ölkənin müstəqilliyini müdafiə etməkdən daha çox böyük məqsədlər güdürdü. 1904-cü il tarixli ingilis-fransız müqaviləsi,belçikalılara ingilislərin Belçikaya olan münasibətinin dəyişməsindən və İngilis protektoratı olaraq qəbul edilməsindən qorxaraq ilham verdi. Baş qərargah 1910-cu ildə yaradıldı,ancaq komandiri general-leytenant Harri Canqblatt 30 iyun 1912-ci ildə istefa verdi və yalnız 1914-cü ilin may ayında general-leytenant Sallerom de Moranville ilə əvəz edildi. İyulun 29-da dəmiryol işçiləri ilə görüşərək ordunun qruplaşmasını planlaşdırmağa başladı. Plana görə,Belçika qüvvələri ölkənin mərkəzində, Belçikanın Milli qalası (Antverpen qalası) qarşısında cəmləşməli və istənilən istiqamətdə hazır olmalı idilər,"Lejin mohkəmləndirilmiş istehkamı qüvvələri" (UPL) və "Namur qalası qüvvələri" (UPN) sərhədi qorumaq üçün qaldılar. Yenidənqurma planının zəif həyata keçirildiyi bir şəraitdə, ölkənin mərkəzində yerləşən Belçika əsgərləri qeyri-mütəşəkkil və zəif təlim görmüşdülər: düşmənlə təmasın təxirə salınmasına imkan verdi,bu da sərhəddə yerləşən qalaları zəruri etdi. Ancaq ənənə,fransız hücum hücum nəzəriyyələrinə uyğun olaraq sərhəd bölgələrinə qayıtmağı nəzərdə tuturdu. Belçikanın planları ikisi arasında bir uzlaşma idi. Sahə ordusunun Lej və Namur qalalarında iki inkişaf etmiş diviziyanın irəliləməsi ilə Qete çayının kənarında cəmləşməsinə qərar verildi.
Almaniya
thumb|right|1914-cü il avqustun əvvəlində Leje mühasirəsindən sonra [[Almaniyanın Belçikada irəliləməsini göstərən xəritə]] 1891-ci ildən etibarən Alman strategiyası Fransaya qarşı hücum əməliyyatları və Rusiyaya qarşı müdafiə əməliyyatları üzərində dayanmağa başladı. Almaniyanın planları müəyyənləşdirdi:
Fransa və Rusiya Almaniya ilə sərhəddəki istehkamlarını modernləşdirdikdən sonra,cəbhəyə hücum baha başa gəldi və uzun sürdü. Alman Baş Qərargah rəisi Alfred fon Şliffen (Oberste Heeresleitung "OHL") 1891-1906-cı illərdə yerli say üstünlüyünə sahib olacaq və tez bir zamanda qəti bir qələbə qazanacaq şimal (sağ) cəbhəyə hücum edərək Fransa sərhəd istehkamlarını keçmək planını hazırladı. 1898-1899-cu ilə qədər bu manevr Belçikadan keçən; şimaldan Paris üçün təhlükə yaradan Antverpen və Namur arasındakl sürətli bir keçid demək idi. Şlffeni 1906-cı ildə əvəz edən Helmut Moltke (kiçik),fransızların Alman Baş Qərargahının fərziyyələrinə uyğun hərəkət edəcəyinə şübhə etdi. Moltke yerləşdirmə və mərkəzləşdirmə planlarını dəyişdirdi ki,sol cinaha (Western Army-dən,səfərbər olmalı olduğu təxminən 1.700.000 nəfərdən - "Qərb Ordusu")bölmə əlavə etməklə planı mərkəzdəki hücuma uyğunlaşdırsın və ya alternativ olaraq cinahlardan gələn hücumları əhatə etsin. Əsas Alman qüvvələri (sağ cinah) hələ də cənubundan Fransaya hücum etmək üçün Belçika üzərindən irəliləməli idi,fransız orduları sol cinah tərəfdən darmadağın ediləcək və Maas,Ena,Somma,Uaza,Marna və Sena çayları boyunca mərkəzi Fransaya geri çəkilmək imkanı olmadan geri çəkiləcəkdilər. Beləliklə,fransızlar ya şimaldan bir zərbə ilə məhv ediləcək, ya da ortada, ya da ortaq sərhəddə olan Lotaringiyada qələbə üçün şərait yaradacaqdılar.
Möhkəmləndirilmiş Namur qalası mövqeyi
thumb|right|Üçbucaqlı Brialmon qalası, 1914-cü il Maas çayı vadisi,Fransanı işğal edə biləcək bir yol idi və Almaniyaya,buna görə də Fransa–Prussiya müharibəsindən sonra Belçika generalı Anri Aleksis Brialmon Fransa və Almaniyanı Belçika suverenliyini pozmamaq üçün Leje və Namur şəhərləri yaxınlığındakı yamacları möhkəmləndirdi. "Namurun möhkəmləndirilmiş mövqeyi" 1888-1892-ci illərdə Namur mərkəzindən yeddi kilometr məsafədə inşa edilmişdir. Qalalar üçbucaqlı və dördbucaqlı bir formanın standart dizaynlarına uyğun olaraq,düşmənin ehtimal olunan hücumu istiqamətində bir bucaq şəklində qurulmuşdu,bu da qala xəndəklərindəki qoruyucu batareyaların sayını minimuma endirməyə imkan verirdi. Maasın sol sahilində təkmilləşdirilmiş Malon,Sent-Eriber,Marşovelet,Syüarle,Demin,Konele qalaları var idi. Sağ sahilindəki Mezere,Danuda,Dav qalaları hamısı modernləşdirildi. Köhnəlmiş Namur qalası şəhərə artıq lazımsız idi.
Qalalar dəmir-betondan deyil,adi betondan tikilmişdi və betonlama yalnız gündüz edilə bilərdi,müxtəlif günlərdə su basması ilə,su altında qalmış təbəqələr arasında zəif dikişlərin olması ilə nəticələndi. Qala 3-4 metr betonla örtülmüşdü; kazakların beton divarları,bir elə həssas deyildi,qalınlığı 1,5 m idi və genişliyi 8 m olan çəmənliklə əhatə olunmuşdu. Giriş uzun bir rampa idi,arxa tərəf Namurun qarşısında, perpendikulyar olan tambur ilə mazğalla qorunurdu. Giriş,damın kənarından 3.5 m-ə qədər uzanan yuvarlaq körpü ilə təchiz olunmuşdu,bu da öz növbəsində qumbaraatanlar,giriş qapısı və darvazanın oxları boyunca atəş açan 57 mm-lik silahlarla qorunurdu. Leje və Namur qalalarında cəmi 171 ağır silah, o cümlədən 1888-ci il üçün ən müasir artilleriya sistemləri olan 120, 150 və 210 mm kalibrli Krupp firmasının 5-8 silahı var idi. Onların hamısı Fransa, Belçika və Almaniyada hazırlanmış, zirehli qüllələrə quraşdırılmışdı. Bundan əlavə, 6-9 ədəd,57 mm-lik silahlar qazamatlarda çuxuru örtmək üçün quraşdırılmışdır.
thumb|left|Beşbucaqlı Brialmon qalası,1914-cü il "Namurun möhkəmləndirilmiş mövqeyi" qalaları 210 mm artilleriya parçasının təsirinə tab gətirmək üçün qurulmuşdu. Onlar həmçinin işıqlandırma, nasoslar və işıqlandırma üçün 29 milyon frank dəyərində buxar generatorları ilə təchiz olunmuşdur. İtirilmiş qalanın qarnizon qüvvələrinə,arxadan əks-hücuma keçməsi üçün daha asanlıqla geri qaytarılması üçün qalaların arxası zəiflədilmişdir. Barak və xidmət obyektləri yaşayış sahələrinin işıqlandırılması və havalandırılması üçün arxa tərəflərdən istifadə edərək arxada yerləşdirilmişdi. Ehtiyat qida məhsulları qarnizonun gündəlik ehtiyacları üçün hazırlanmışdı,amma dezavantajı tualet,duş,mətbəx və meyitxananın bir sayğac salonunda qurulması idi,bu da,yaşayış və xidmət otaqlarında yığılan alət,maşınların partlaması nəticəsində tüstü olarsa,istehkamlar təbii bir şəkildə havalandırıldığı üçün etibarsız ola bilərdi. Hər bir qalada hücum edənlərə hücum etmək üçün piyada dəstəsi var idi.
Əvvəlki hərbi əməliyyatlar
Lejin mühasirəsi Almaniyanın Belçikaya hücumuna yol açmış oldu və I Dünya müharibəsinin ilk əməliyyatı oldu. Mühasirə almanların gözlədiyi kimi 2 gün deyil, 11 gün davam etdi. Şəhərə hücumlar 5 avqust 1914-cü ildə başladı və son qala düşənə qədər 16 avqusta qədər davam etdi. Belçikanın şərqindəki Alman ordularına lazım olan dəmir yolları qala ilə bağlandı, ancaq tutulduqdan sonra,17 avqust səhəri 1,2 və 3-cü alman qoşunları Fransa sərhədinə qədər irəliləməyə davam etdilər. 18-20 avqust tarixlərində Belçika sahə ordusu Qete çayından Antverpenə çəkildi. Brüssel avqustun 20-də müqavimət göstərmədən təslim oldu. 2-ci Ordunun komandiri general Karl fon Byülov,Ehtiyat Qvardiya Korpusu, General Maks fon Hauzenin 3-cü Ordusu tərəfindən ayrılmış XI Korpus və VII Ehtiyat Korpusunun daxil olduğu General Max fon Qalvitzin komandanlığı altında — 107.000 insanın avqustun 16-da Namura doğru irəliləməyə başlayan və 20 Avqustda onun qarşısına çıxan "Namur" zərbə qrupunu (Angriffsgruppe Namur) meydana gətirdilər. 3-cü Ordu Maas çayı boyunca cənub cinahını əhatə etdi və 2-ci Ordu fransız qoşunlarının (bir alaydan başqa) qarnizona kömək etmək üçün Namura gəlməsinə mane olan Şarleruada döyüşə girdi.
Belçikanın müdafiəyə hazırlığı
thumb|right|Brialmon qalasının içərisinin sxemi Namur,general Eduard Mişelin komandanlığı altında 37.000 nəfərlik qarnizon və 4-cü Belçika diviziyasının piyada dəstəsi tərəfindən müdafiə edilirdi. Belçika və Alman süvariləri avqustun 5-də Namurun şimalından,iki gün sonra isə cənub-şərqindən atəş etdilər. Avqustun 19-da Haydakı 8-ci Belçika briqadası Maas üzərindəki körpünü dağıdıb Namura geri çəkildi,çünki Qvardiya ehtiyat korpusu və XI korpusun qüvvələri şərqdən yaxınlaşırdı.
Alman qoşunlarının hazırlığı
thumb|right|Namurun görünüşü,təqribən 1900-cü il 3-cü Ordu Namur və Jiv arasındakı müttəfiqlərin hücumlarını dəf edərkən Byulov,Mühafizə Korpusunun komandiri general fon Qalvitzə Namur qala qrupu ilə birlikdə hücum etməyi tapşırdı. Möhkəmləndirilmiş Namur qalası mövqeyinə hücum zamanı qazanılan təcrübəni nəzərə alaraq Maas vadisi boyunca Lejdən deportasiya edilən ağır artilleriya və mühəndislik qoşunları,mühafizəçilər qoruğu korpuslarını Maasın şimal sahilinə,XI korpusu cənuba aparan Namura ən qısa yolu seçdilər. Byulov,avqustun 20-də Qalvitsin qərargahına gələrək,1-ci Mühafizə ehtiyat diviziyasının,Namurun şimal və şimal-qərbində qalada yerləşdirilən 2-ci Ordunun sol cinahını əhatə etməsini tələb etdi. Bölmənin Andenn çayından keçməsi lazım idi,ancaq "Belçika mülki şəxsləri" onları küçə döyüşü üçün saxladılar. V.F.Novitski,möhkəmləndirmə yanaşmasını istisna edərək,qalanın sürətli şəkildə düşməsini,Namuru Antanta sahə qüvvələrindən tamamilə kəsən alman qüvvələri tərəfindən məharətlə mühasirəyə alınmasına səbəb olan amillər kimi qeyd edir; səbəb də qalanın öz garnizonunun passivliyi idi,onlar da mühasirənin ilk dövründə manevr etməyə çalışmamış,həm də şimal-şərqdəki ilk qalaların yıxılmasından sonra Namuru tərk etməyə başlamışdılar.
Alman hücum planı
Avqustun 19-da kəşf edildikdən sonra Qalvits qalaya hərəkətə keçməyin işə yaramayaçağını söylədi,şimal-şərqdən İnjon və Vesen arasındakı 3-cü Mühafizə Ehtiyat Dəstəsinin qüvvələri və şərqdən XI Korpusun qüvvələri tərəfindən hücum etmək qərarına gəldi. 1-ci Mühafizə Ehtiyat diviziyası Andenndə ehtiyatda olaraq qaldı. Mühasirə artilleriyası Marşovelet,Mezere və Andua qalalarının qarşısındakı sıralarda yerləşməli idi. Eron,Kutis, Oe və Amoisdən gələn piyada, saat 11: 00-a qədər Frank-Var,Vesen, Skleyn,Stryu və Fo-le-Tomb arasındakı xəttdə mövqe tutmalı idi; günortadan sonra artilleriya atəşə başladı. Həmin gün qalalar və qarnizon yerlərinin xəritələri ilə Baş Qərargahın hazırladığı bir plan gəldi; lakin Qalvitz,mühasirədən əvvəlki fikirlərə yox,müasir müharibə metodlarına uyğun olaraq əməliyyata üstünlük verdi. Hava kəşfiyyatı Koneledə Belçika bölmələrini və Namurun hər iki tərəfindəki Vepion və Arredəki ponton körpüləri,həm də cənub-qərbdən qalaya aparan dəmir yollarında sıx nəqliyyatı aşkar etdi. Almanlar Lejeyi mühasirəyə alarkən,belçikalılar,xüsusilə şimaldan cənub-şərqə qədər olan perimetrin ən həssas hissələrində,qalalar arasında sahə istehkamları qurmaq üçün vaxtdan istifadə etdilər.
Bombardman
thumb|left|Avstriya-Macarıstanın 305 mm-lik mühasirə silahı Avqustun 21-də baş verən bombardmanlara duman mane oldu və günorta saatlarında şimal-şərq və cənub-şərqdəki artilleriya yalnız Marşovelet,Mezere və Andua qalalarına və aralarındakı boşluqlara atəş etdi. Belçikalılar zəif cavab verdilər və 1-ci Mühafizə Ehtiyat diviziyası Empten və Mef bölgəsinə keçdilər. 3-cü Mühafizə Ehtiyat diviziyası Marşovelet,Jelbresse və Varta kəndlərinin kənarlarına qədər irəlilədilər,22-ci diviziya Ton-Qoye-Fo-le-Tomb xəttini tutdu və 38-ci diviziya Andenndə yerləşdi. Namurun cənub və cənub-şərq bölgəsinin araşdırılması nəticəsində,bölgənin dik divarları olan yarğanlarla dolu olduğu və hücum üçün uyğun olmaması,Qalvitzi bu istiqamətdə saxta manevrlər etməklə məhdudlaşdırmağa və 38-ci diviziyaya sabah şimal sahilinə keçmək əmrini verməyə məcbur etdi. Yağışlı hava Alman hava kəşfinə mane olsa da,1-ci Mühafizə Qoruğu və 38-ci bölmələr Doss və Jelbresse arasında əsas zərbəni endirməli idi,3-cü Mühafizə Ehtiyat diviziyası ehtiyatda qaldı. Artilleriyaya Koneli qalasının atəşinə başlamaq əmri verilmişdi. Avqustun 22-də belçikalılar 2 əks hücuma keçdilər və 3-cü Qvardiya Ehtiyat dairəsi Marşovelet yaxınlığında döyüşə başladı,bu hücum planlarını pozdu,ertəsi günə qədər təxirə salındı. Atışma davam etdi və artilleriya komandirləri atəşin təsirinin dağıdıcı olduğuna əmin oldular,piyada qoşun komandirləri,sapyorlar (mina təmizləyənlər) və hava qrupları Belçika qalaları və müvəqqəti müdafiə mövqelərindən gələn yanğının zəifləmədiyini bildirdilər.
Hücum
right|thumb|420 mm-lik ağır Alman silah növü M-Gerat 14 Qalvitz,hücumun avqustun 23-də şimal və şimal-şərqdən başlanmasını əmr etdi. Hücuma komandirlik etmək üçün 11-ci korpus komandiri general-leytenant Otto fon Plyuskov təyin edildi. Mühasirə silahlarının Belçika qala artilleriyasını qırması lazım idi,belə ki, piyada və sapyorlar orta və sahə silahlarının dəstəyi ilə ara istehkamlara hücum edə bildilər. İlk hücumdan sonra Namurun şimal tərəfi Jamblu-Namur-Yui dəmir yoluna qədər işğal edilməli idi. Plyuskov qalaların bombalanmasına müvəffəq olana qədər hücumun təxirə salınmasını istədi,ancaq Qalvitz bu istəyi rədd etdi. Hücum başladı,saat 9:30-da 3-cü Mühafizə Ehtiyat Dairəsi Koneli qalasının şərqindəki istehkamları ələ keçirdi və Plyuskov öz sırasındakı qalan hissələrə hücum etdi. Saat 11: 15-də Marşoveletin hər iki tərəfindəki istehkamlar da ələ keçirildi,bu qaladan və Koneli qalasından cavab atəş gəldi. Hücumlar bütün cəbhə boyu Namur istiqamətində başladı;1-ci qvardiya ehtiyat hissəsinin ehtiyat briqadası və 38-ci diviziyanın alayı Emin və Syuarle qalalarının mümkün hücumlarından cəbhəni qorumaq üçün Lez - Namur yolu ilə hərəkət etdi. Korneli və Marşovelet qalaları günortadan sonra təslim oldular və 16:00-da Namurun şimalına hücum edənlər öz hədəflərinə çatdılar.
Alman hazırlıqları 24 avqust saat 5: 00-da tamamlandı və ağır artilleriya Emin və Syuarle qalalarını atəşə tutmağa davam etdilər. Şəhərdəki qoşunlar Maas və Sambr arasındakı körpüləri yenidən qurdular. Mezer qalası,bir gün əvvəl 22-ci diviziya tərəfindən tutuldu və Qalvitz 38-cü diviziyaya,Malon və San Heriber qalalarına hücum etmək üçün Namurun cənub-qərbindəki qumkluq ərazi istiqamətində hərəkət etməyi əmr etdi. 3-cü Mühafizə diviziyası şəhərin qalan hissəsini,1-ci Mühafizə bölməsini - Emin və Syuarle qalalarının bombalanmasının həyata keçirildiyi Maasın şimalındakı artilleriya mövqelərini işğal etməli idi. 14-cü Ehtiyat bölmə qarnizonuna qərbdə və cənub-qərbdə irəliləməsinin qarşısını almaq tapşırıldı,22-ci diviziya isə Andua və Dav qalalarını almalı idi və sonra Maas çayını keçməli idilər. Səhər 3-cü Mühafizə diviziyası şəhərin qalan hissəsini işğal etdi və Andua qalasını ələ keçirdi. 38-ci diviziya Malon qalasını hücum edərək aldı və gücləndirdi. Axşam 38-ci diviziya, Sen-Heriber və Emin qalalarını aldı,Dav və Syuarle avqustun 25-də təslim oldu,lakin artıq 24 avqust gecəsi,Mühafizə Ehtiyatı korpusu və XI korpusa 2 və 3-cü Alman orduları ilə əlaqə yaratmaq üçün cənuba doğru hərəkət etmək əmri verildi.
Təhlil
thumb|right|Alman təbliğatı Namurun tutulmasını təsvir edir. Almaniyanın rəsmi tarixi,çoxcildli "II Dünya müharibəsi"ndə Namurun sürətlə ələ keçirilməsi,Sambr və Maas çaylarının daşması nəticəsində Fransa qüvvələrinin tutulmasının qarşısını aldığını bildirdi. Müvəffəqiyyət sahə və mühasirə döyüşləri aparmaq prinsiplərini yenidən düşünən və Lejdə tətbiq olunanlardan daha təsirli taktika tətbiq edən Qalvitsin bacarığı ilə əlaqələndirildi. Namura hücum daha sürətli oldu,az sayda əsgər tələb olundu və müdafiəçilər üçün üç həftəlik hazırlıqlara baxmayaraq daha az itki ilə müşayiət olundu.Almanlar Liejdə tətbiq olunan taktikaları tamamilə yenidən nəzərdən keçirdilər və piyada ilə hücumdan əvvəl,Lejdəki mühasirə artilleriyasının qalaları əzməsini gözlədilər. Topçu hazırlığı müdafiəçiləri qalaların arxasındakı xəndəklərdən çıxartdı və Alman qoşunları qalalar arasından keçərək arxadan hücum edə bildilər. Qalaların müdafiəçiləri 500 nəfər üçün lazımi sanitariya şəraitinin olmadığı və havasının nəfəs almaq üçün ağır olduğu mərkəzi massivə töküldü,Alman artilleriyası isə qalaları həddindən artıq ağır haubitsalarla arxa cəbhədən atəşlə məhv etdi. Alman artilleriyasının atəşi,qalalardakı çıxışların olma ehtimalını istisna etdi,lakin ağır sürsatların 60% -i,əsasən fortların üstündən uçdu. Eyni zamanda qala topları,almanlarınkından daha güclü olmadıqları üçün, aparıcı təyyarələrindən və qonşu qalalardan gələn yanğın dəstəyindən istifadə etdilər. V.F.Novitski qalanın sürətlə dağıdılmasına səbəb olan amillər kimi,Namurun Antanta sahə qüvvələrindən tamamilə kənarlaşdıran alman gücləri tərəfindən məharətlə mühasirəyə alınmasını,bu da möhkəmləndirmə yanaşmasına mane olduğunu; mühasirənin ilk dövründə manevr etməyə cəhd etməyən qalanın öz qarnizonunun passivliyini,eyni zamanda şimali-şərqdə ilk qalalar dağılandan sonra Namuru tərk etməyə başladığını qeyd edir.
Beşinci Qafqaz firqəsi
Tarixi
1918-cici il mayın 25-də Gəncə yə gələn Nuru paşa dərhal hiss etdi ki, azərbaycanlılardan və türk qoşunlarından ibarət olması planlaşdırılmış Qafqaz İslam Ordusu nun təşkili çətin olacaq və çox vaxt aparacaqdır. Lakin Azərbaycanın düşdüyü ağır vəziyyət xilaskarlıq əməliyyatlarının tezliklə başlanmasının tələb edirdi. Buna görə Nuru paşa 3-cü ordunun komandanı Mehmet Vehib paşadan təcili olaraq yüksək döyüş hazırlığına malik bir qoşun birləşməsinin göndərilməsini istədi. Vehib paşa da, öz növbəsində, hərbi nazir Ənvər paşaya 2 iyun 1918-ci il tarixli teleqramında bildirdi ki, Azərbaycan Hökuməti ondan bolşevik təcavüzünə qarşı mübarizə üçün yardım istəyir. Beləliklə, bu vaxtadək şanlı döyüş yolu keçmiş, böyük döyüş təcrübəsinə malik 5-ci Qafqaz firqəsinin albay Mürsəl bəyin komandası altında təcili olaraq Azərbaycana göndərilməsi qərara alındı. Qərargah rəisi minbaşı (mayor) Rüşdü bəy idi.
150px|thumb|left|[[Nuru Paşa]]
Azərbaycana gəlmək üçün daha münasib oln Gürcüstan ərazisi almanların nəzarəti altında olduğundan diviziya Batum-Artvin- Ərdəhan-Qarakilsə- Dilican yolu ilə Qazax a doğru hərəkət etdi. Azərbaycan sərhədlərini birinci minbaşı Zehni bəyin komandir olduğu 2-ci süvari alayı və minbaşı Cəmil Cahid bəyin komandir olduğu 9-cu Qafqaz piyada alayı keçdi. 2-ci süvafri alayının 1918-ci il iyunun 6-da, 9-cu piyada alayının isə iyunun 7-də Qazaxda qarşılanma mərasimi oldu. 5-ci Qafqaz diviziyasının tərkibinə, əlavə olaraq, qaimməqam (podpolkovnik) Osman bəyin komandir olduğu 10-cu piyada alayı, qaimməqam Əhməd Rza bəyin komandir olduğu 13-cü Qafqaz piyada alayı, minbaşı Abdulla bəyin komandir olduğu 5-ci Qafqaz topçu alayı, istehkam bölüyü, teleqraf taqımı, səhiyyə bölüyü və digər yardımçı bölmələr daxil idi. Diviziyada 330 zabit və 7403 əsgər, həmçinin 1939 baş heyvan var idi. Əsgərlərdən 5277-si döyüş hissələrində, 2126-sı isə qeyri-döyüş hissə və bölmələrində xidmət edirdilər. 5-ci firqənin sıralarının daha da möhkəmləndirilməsi və döyüşlərdə itkilərin yerinin bərpası üçün xidmətə cəlb edilən azərbaycanlı ların da bir hissəsi onun alaylarının tərkibinə verilmişdi. Diviziyanın hissələri Gəncədən başlayaraq, Bakıya qədər davam edən döyüşlərdə iştirak etmişdilər.
Namurun mühasirəsi (1914)
İtkilər
Belçika ordusu 15.000 insan itirdi,onlardan 10.000-i Fransa ordusunun mövqeyi üçün cənuba geri çəkilən 4-cü diviziyadan olanlar idi. Bölmə Havra, sonra dənizdən Ostendə keçdi,ora 27 avqustda gəldi və Belçika ordusu ilə Antverpendə birləşdi. Almaniyanın rəsmi tarixi,5.700 Belçika və fransız hərbi əsirinin və 12 sahə silahının ələ keçirildiyini,mühasirədən əvvəl son anda qalanı tərk edən,ancaq Namurun cənubunda tutulan 4-cü diviziya işçilərinin bir hissəsinin tutulduğunu bildirir. Almanlar 300 nəfərin öldümü ilə 900 nəfər itirdilər.
Beşinci Qafqaz firqəsi
Tarixi
1918-ci il iyunun 18-də diviziyanın 10-cu piyada alayı erməni-daşnak qüvvələrinə qarşı döyüşlərdə ilk itkilərə məruz qalsa da, qüvvələri səfərbər etməklə, qıs a müddətdə Bakıya qədər uğurlu döyüşlər apardı. Qaraməryəmdən başlayaraq, Bakıya qədər Azərbaycan torpaqlarının bolşevik və daşnak qüvvələrindən təmizlənməsinin, Nuru paşanın döyüş planlarının reallaşdırılmasının əsas ağırlığı bu diviziyanının üzərinə düşmüşdü. Qafqaz İslam Ordusu komandanı Nuru paşa bir neçə dəfə bu diviziyanın döyüş mövqelərində olmuş, onun əsgər və zabitlərini qələbəyə ruhlandırmaqla bərabər, bu diviziyanın Bakıya doğru uğurlu yürüşünün Həbib bəy Səlimovun başçılığı ilə gəncə-Bakı dəmir yolu boyunca hərəkət edən Cənub qrupunun fəaliyyəti ilə uzlaşdırılması üçün zəruri addımlar atmışdı. 1918-ci il sentyabrın 14-də Bakı uğrunda döyüşdə 5-ci Qafqaz diviziyası əsas zərbə qüvvəsi idi. Diviziyanın əməliyyat tabeliyinə verilmiş hissələr şəhərə birinci daxil olmuşdular. Bakı azad edildikdən sonra Azərbaycan ordusunun formalaşadırılmasını sürətləndirmək üçün diviziyanın 9-cu piyada alayı 1-ci, 10-cu piyada alayı isə 2-ci Azərbaycan piyada diviziyasının tərkibinə daxil edildi.
Mudros barışığının (1918) şərtlərinə əsasən, diviziya 1918-ci il noyabrın ortalarından etibarən Azərbaycanı tərk etməyə başladı. 20-ci əsrin 30-cu illərində Türkiyədə soyadlarının tətbiqi ilə bağlı olaraq Mürsəl paşa Bakı soyadını qəbul etmişdi.
Namurun mühasirəsi (1914)
Ədəbiyyat
Kitablar
Veb-saytlar
İlandağ kitabəsi
İlandağ (Haçadağ) kitabəsi — Müasir Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində Urartuların iki mixi yazısı, biri yaşayış yerindən 75 km cənub-şərqdə, İlandağda, digəri Fərhad evi adlanan Orta əsr karvansarasının yaxınlığında tapılmışdır. Fərhad evi kitabəsi tamamilə dağılmışdır. İlandağ kitabəsi adlana kitabə Culfa rayonunun Xoşkeşin kəndi yaxınlığında aşkar edilmiş və mixi kitabənin mətni S.Qaşqay tərəfindən tərcümə edilmişdir.
Məzmunu
İlandağ kitabəsi İşpuini və Menuanın adını xatırlayır, e.ə. 820 və 810-cu illərdə onların hərbi hücumları və qələbələrinndən bəhs edir. Bir metr uzunluğunda kitabənin mətnindən ayıdn olur ki, Işpuini və Menua Arsinie ve Ania torpaqlarını tutmuş, Pluadidə İlahə Haldinin şərəfinə kitabə qoymuş və qurban kəsmişlər. AMEA-nın müxbir üzvü, arxeoloq Vəli Baxşəliyevin fikrinəcə kitabənin təntənəli şəkildə yazılmasına baxmayaraq Urartular heç vaxt bu ərazini işğal etməmişlər. Tədqiqatçı fikrini Naxçıvan ərazisində Urartu qalalarının tikilməsi haqqında heç bir epiqrafik və arxeoloji dəlilin tapılmaması ilə izah etmişdir. Kitabədən aydın olur ki, Urartu çarları İşpuini və onun oğlu Meniua bu ərazilərə yürüşlər təşkil etmişlər. Kitabədə onların zəbt etdikləri ölkələr arasında üç şəhər dövlətinin adı çəkilmişdir – Arsine, Arsikua, Ayanianu. Urartu çarları tərəfindən ələ keçirilmiş şəhərlər tutulduqdan sonra onlar tərəfindən dağıdılmışdır. Kitabədə adı çəkilən toponimlərdən “Arsine” adının bu gün Naxçıvan ərazisindəki “Ərəzin” toponimi ilə bənzərlik təşkil etməsi diqqətçəkicidir. Bundan əlavə kitabənin mətnindən müəyyən etmək mümkündür ki, urartulular burada çox qalmamış bu ərazidən cənub istiqamətinə - Puluadi ölkəsinə hərəkət etmişlər. Kitabəyə əsasən Puluadi ölkəsində maldarlığın və qoyunçuluğun inkişafını da müəyyən etmək mümkündür. Bu ölkədə urartuluların ilahə Haldinin şərəfinə öküz və qoyun, onun arvadının şərəfinə isə inək qurban kəsmələri təsvir edilmişdir.
Kitabənin tərcüməsi
İlahi Haldinin əzəməti ilə İşpuini Sardurinin oğlu (və) Meniua İşpuininin oğlu Arsine şəhərinin ölkəsini zəbt etdilər. İş ölkəsini, Arsikua şəhərinin ölkəsini, Ayanianu şəhərinin ölkəsini zəbt etdilər, dağıtdılar. Pluadi ölkəsində onlar ilahi Haldiyə lövhə ucaltdılar (və) əmr verdilər: Puluadi ölkəsində ilahi Haldiyə öküz və qoyun, Haldinin arvadına inək (qurban) kəsilsin.
NGC 7392
NGC 7392, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Lənkəran əməliyyatı (1919)
thumb|[[Həbib bəy Səlimov|General Həbib bəy Səlimov ]] Lənkəran əməliyyatı (1919) — Azərbaycanın cənub bölgəsində ölkənin ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi üçün AXC ordu hissələrinin 1919-cu ilin avqustunda həyata keçirdiyi hərb əməliyyat.
Əməliyyatın səbəbləri və hazırlanması
Ölkənin cənub bölgəsi hələ Azərbaycanın müstəqilliyinin elan edilməsindən əvvəl bolşeviklərin, sonra isə ağ qvardiyaçı qüvvələrin nəzarətində olduğundan, orada hərbi əməliyyat keçirilməsi zəruri idi. 1919-cu il, iyulun sonu, avqustun əvvəllərində Lənkəran bölgəsinə hərbi qüvvə yeritmək imkanı yarandı. Bu məqsədlə xüsusi dəstə yaradıldı, general-mayor Həbib bəy Səlimov dəstənin komandiri təyin edildi. 1919-cu il, avqustun 4-də hərbi nazir Səməd bəy Mehmandarov Lənkərana qoşun dəstəsi göndərilməsi haqqında əmr imzaladı. Əmrə görə dəstə Hacıqabul, Salyan, Xol-Təklə (Pokrovsk), Prişib (Göytəpə) marşrutu ilə Lənkəran qəzasına doğru hərəkət etməli, bölgədə olan silahlı dəstələr neytrallaşdırmalı və onları tərk-silah etməli idi. Lənkəran əməliyyatının başlanması ərəfəsində hərbi nazir Səməd bəy Mehmandarov əhaliyə müraciət etdi və onları silahları təhvil verməyə dəvət etdi. Hərbi nazirin əmrinə əsasən hərbi qruplaşmalar 1919-cu ilin avqustun 12-də Hacıqabul məntəqəsində toplaşdılar. Hərbi qruplaşmaya V Bakı Piyada alayı, III Şəki süvari alayı, II yüngül topçu, VI dağ topçu və əlahiddə qaubitsa batareyaları, istehkam taqımı və zirehli maşınlar taqımından ibarət idi.