cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Təvəkkül Karman
Şəxsi həyatı
2019-cu ildə Təvəkkül, The Asian Awards-da İlin Sosial Təşəbbüskarı mükafatına layiq görüldü.
Bir çox Yəmənli kimi, Karman da təhlükəsizlik vəziyyətinin pisləşməsi fonunda paytaxtın husi üsyançıları tərəfindən ələ keçirilməsindən sonra ölkəsini tərk etmək məcburiyyətində qaldı.
İstanbuldakı yeni evindən Karman, Səudiyyə Ərəbistanı - Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri rəhbərliyindəki koalisiyanın apardığı müharibə və ABŞ-nin pilotsuz təyyarələrinin vətənində etdiyi hücumlar da daxil olmaqla Yəməndə edilən haqsızlıqlara qarşı çıxışlar etməyə davam edir.
Zəncirsiz Qadın Jurnalistlər
Təvəkkül Karman, insan haqlarını, xüsusilə fikir və ifadə azadlığını və demokratik haqları təşviq etmək məqsədi ilə 2005-ci ildə digər yeddi qadın jurnalistlə birlikdə Zəncirsiz Qadın Jurnalistlər (WJWC) insan haqları qrupunu qurdu. Although it was founded as "Female Reporters Without Borders," the present name was adopted in order to get a government license. "Sərhədsiz Qadın Reportyorlar" olaraq qurulmasına baxmayaraq, indiki ad dövlət lisenziyası almaq üçün qəbul edilmişdir. Karman, "təhdidlər " aldığını və Yəmən hakimiyyət orqanlarının bir qəzet və radio stansiyası yaratmaq üçün qurumun müraciətini rədd etməsini qəbul etməməsi səbəbiylə Yəmən rəhbərliyindən telefon və məktubla təcavüz hədəfində olduğunu söylədi. Qrup,1990-cı il Mətbuat Qanununun müdafiəsinə girməməsinə baxmayaraq hökumət tərəfindən ciddi şəkildə nəzarət edilən SMS xəbər xidmətləri üçün azadlığı müdafiə etdi. Mətn xidmətlərinin hökumət tərəfindən nəzərdən keçirilməsindən sonra, davam etdirilməsinə lisenziya verilməyən yeganə xidmət Zəncirsiz Qadın Jurnalistlər ə məxsus olan və bir ildir fəaliyyət göstərən Bilakoyud idi. 2007-ci ildə Zəncirsiz Qadın Jurnalistlər, Yəmənin 2005-ci ildən bəri mətbuat azadlığından sui-istifadə etmələrini sənədləşdirən hesabat yayımladı. 2009-cu ildə Mətbuat Nazirliyini jurnalistləri hədəf alan məhkəmələr qurduğu üçün tənqid etdi. 2007-ci ildən 2010-cu ilədək, Karman müntəzəm olaraq Səna şəhərinin Təhrir Meydanında keçirilən nümayişlərə rəhbərlik etdi.
Təvəkkül Karman, 2005-ci ilin martında Zəncirsiz Qadın Jurnalistlər qurupunu qurduğu zaman Əl-Thavrah qəzetinin filialında çalışırdı. O,həmçinin Yəmən Jurnalistlər Sindikatının üzvüdür.
Siyasi mövqeyi
thumb|left|Təvəkkül Karmanın [[BMT binası qarşısındakı etiraz nümayişləri, 18 oktyabr 2011.]] Karman, ölkəsindəki mətbuat azadlıqlarının vəkili olaraq etirazlara başladı. Daha çox mətbuat azadlığının tərəfdarı olduğu bir zamanda, 2005-ci ildə Danimarka karikatür krizi mübahisələrinə belə yazaraq cavab verdi: "Biz istibdada və azadlığa qadağa qoymağa çağırmamalıyıq."
Hicab lehinə ənənəvi niqab taxmağı dayandırdı. İlk dəfə 2004-cü ildə bir konfransa niqabsız çıxdı. Karman milli televiziyada tam örtünmənin İslamın diktə etmədiyini bildirərək, baş örtüyünü niqab ilə əvəz etdi. 2010-cu ildə Yəmən Times-a intervyusunda: "Qadınlar problemin bir parçası olduqları yönündəki hisslərini dayandırmalı və bu problemin həll yolunun bir hissəsi olmalıdırlar. Uzun müddətdir kənarda qalmışıq və indi qadınların icazə istəmədən ayağa qalxıb fəal olma vaxtı gəlib artıq. Bu, cəmiyyətimizə qaytaracağımız və Yəmənin sahib olduğu böyük potensiala çatmasına imkan verəcəyimiz yeganə yoldur." Yəmənli bir çox qızın, oğlan uşaqlarının qidalanması üçün qidalanma problemi yaşadığını iddia etdi və yüksək savadsızlıq nisbətlərinə də diqqət çəkdi: Yəmənli qadınların üçdə ikisi oxuya bilmir. 17 yaşından kiçik qadınların evlənməsini əngəlləyən qanunları müdafiə etmək lazım olduğunu vurğuladı. İnsan haqlarını müdafiə edən və bu mövzuda araşdırmalar edib, yayınlayan beynəlxalq qeyri-hökumət təşkilatı Human Rights Watch-a edilən açıqlamada, Yəmən inqilabının "yalnız siyasi problemləri həll etmək üçün deyil, ən başlıcası uşaq evliliklərinin çox olduğu cəmiyyətin problemlərini həll etmək üçün baş vermədiyini" söylədi. Partiyasının əksər üzvlərinin uşaq evliliyinə ondan fərqli bir baxışa sahib olmasına baxmayaraq, partiyasının qadınlara daha çox açıq olduğunu vurğulayır. Mövqeyini aydınlaşdırarkən dedi: "Partiyamızın gənclərə ehtiyacı var, lakin gənclərin təşkilatlanmalarına kömək edəcək partiyalara da ehtiyacları var. Heç biri bu rejimi o biri rejim olmadan devirməyə müvəffəq ola bilməz. Beynəlxalq cəmiyyətin inqilabımızı İslam inqilabı adlandırmasını istəmirik." Hökumətdəki korrupsiyaya qarşı etirazlara da rəhbərlik etdi. İbb şəhəri ətrafındakı ailələrin, kənd yerlərinin korrupsiyalaşmış yerli lider tərəfindən mənimsənildikdən sonra Salehin qovulması ilə bağlı mövqeyi daha da gücləndi. Eynilə, xarici təsirlərdən kənarda qaldığını söyləyərək: "İnsan haqlarının qorunması ilə məşğul olan Amerika təşkilatları ilə, Amerika səfirləri və ABŞ Dövlət Departamentinin rəsmiləri ilə sıx strateji əlaqələrim var. Avropa İttifaqı və ərəb ölkələri fəalları ilə də əlaqəm var. Miçiqan Universitetindəki auditoriya qarşısında çıxış edən Karman nitqini belə yekunlaşdırdı: "Mən dünya vətəndaşıyam. Yer mənim ölkəmdir və insanlıq mənim millətimdir.
Yəmən münaqişəsi
Karman müntəzəm olaraq həm Yəməndəki husi üsyançılarına, həm də Ərəbistan yarımadası Əl-Qaidəsinə qarşı çıxaraq hər ikisini də Yəmənin milli suverenliyinə böyük təhlükə adlandırırdı. Onun dediklərinə görə səyləri ölkədəki sabitliyi pozmaq və Yəmən hökumətini devirmək yönündə olan qrupları qınadı. Husiləri İran hökumətindən xarici yardım almaqda günahlandırdı və husilərin Əl-Qaidə ilə mübarizə apardıqları üçün xaricdəki husiləri tək buraxmağın səyləri olduğuna etiraz etdi. Husilərin Yəmən ordusuna inteqrasiyasının elanından sonra,Karman, husilərin silahlarını təslim etmək istəmədikləri təqdirdə inteqrasiya olunmamalıdılar deyə bildirdi. 2014-15-ci il Yəməndə husi çevrilişinin 2015-ci ilin yanvar hadisələrinə cavab olaraq, keçmiş prezident Saleh ilə husi üsyançıları arasında 2011-ci il inqilabını keçid prosesinə son qoyaraq geri qaytarmaq üçün işbirliyi olduğunu bildirdi. Vətəndaş müharibəsinə baxmayaraq, Karman ölkəsinin gələcəyinə görə çox nikbin idi. 2016-cı ildə Orta Şərq siyasəti jurnalına verdiyi intervyusunda Karman: "Bu qətllər,müharibələr çox kədərlidir." "Lakin eyni zamanda, ümidimizi,arzu,istək və xəyallarımızı itirmirik."
Karman, Səudiyyə Ərəbistanının Yəmənə müdaxiləsini qınadı və bunları söylədi: "Təəssüf ki, bu koalisiya, müharibə və onun nəticələrini nəzərə almadan bomba və raket atılan döyüş kimi hərəkət edir." O, koalisiyanın hava hücumlarını "dərhal dayandırmağa" çağırdı.
2011-ci il etirazları
thumb|Karmanın 3 fevral 2011-ci il tarixində Yəmənin Səna şəhərində çağırdığı "Qəzəb Günü"ndəki etiraz nümayişindən. 2011 Yəmən etirazları zamanı Təvəkkül Karman, Saleh hökumətinin uzun müddətdir davam edən hakimiyyətinə etiraz olaraq Sənada tələbə mitinqləri təşkil etdi. Yanvarın 22-də həyat yoldaşı ilə maşın sürərkən polis şəxsiyyəti olmayan üç geyimli kişi tərəfindən dayandırıldı  və həbsxanaya aparıldı və orada 24 yanvar şərti olaraq sərbəst buraxılana qədər 36 saat saxlanıldılar. 9 apreldə The Guardian-da dərc olunan məqaləsində o yazırdı:
"Bir həftə davam edən etiraz aksiyalarından sonra gecə yarısı təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən tutuldum. Bu yəmən inqilabında müəyyən məqamın başlanğıcı idi. Media qurumları həbs olunduğumu və ölkənin əksər əyalətlərində; tələbələr, vətəndaş cəmiyyəti fəalları və siyasətçilər tərəfindən təşkil edilən nümayişlərin başladığını bildirdi. Hökumətə qarşı təzyiqlər güclü idi və zəncirlərdə saxlandığım qadın həbsxanasından 36 saat sonra sərbəst buraxıldım."
Ardından 29 yanvarda başqa bir etiraz nümayişinə rəhbərlik etdi və 3 fevralda 2010-2011-ci illər Tunis inqilabından ilhamlanaraq, 2011-ci il Misir inqilabı hadisələrinə bənzər "Qəzəb Günü" etirazlarına çağırış etdi. 17 martda davam edən etirazlar sırasında yenidən həbs olundu. Qiyamdan danışarkən bildirdi: "Əli Abdullah Saleh rejiminin süqutuna qədər davam edəcəyik ...Cənubda Güney Hərəkatı, şimalda (Şiə) Husi üsyançıları və parlament müxalifəti var...Lakin indi ən əhəmiyyətlisi Yasəmən inqilabıdır." Həyat yoldaşı ilə birlikdə aylarla etiraz düşərgələrində qaldı.
Karman Yəmən etirazların yəmənliləri cəlb etməsinin səbəblərini açıqladı: “Bir diktatura, korrupsiya, yoxsulluq və işsizliyin birləşməsi bu inqilabı yaratdı. Bu vulkana bənzəyir. Yaxşı həyat üçün fürsətlər sona çatarkən ədalətsizlik və korrupsiya partlayır."
Karman, təhlükəsizlik qüvvələri tərəfindən 13 etirazçının öldürülməsinə cavab olaraq etirazçıları may ayında Prezident Sarayına yürüməyə çağırdıqdan sonra digər təşkilatçılarla gərgin fikir ayrılıqları yaşadı.
18 iyun tarixində New York Times-da "Yəmənin Bitməmiş İnqilabı" adlı məqalə yazdı və Yəməndəki "irticaçı" Saleh rejiminə verdiyi dəstəyə görə ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanını sual atəşinə tutdu, çünki "təsirlərindən köhnə rejim üzvlərinin hakimiyyətdə qalmasını və status-kvonun qorunmasını təmin etmək üçün istifadə etdilər". Amerikanın Yəmənə müdaxiləsinin terrorla müharibəyə səbəb olduğunu və nə Yəməndəki insan haqlarının pozulmasına, nə də Yəmənin demokratiya hərəkatının çağırışlarına cavab vermədiyini iddia etdi. Yəməndəki etirazçıların da ölkədə və bölgədə sabitlik istədiklərini təsdiqlədi. Democracy Now!-ya intervyusunda Karman: "Nazirlər Kabineti qarşısındakı həftəlik etiraz aksiyalarımızda hökuməti insanların söz azadlığına və insanların onlayn qəzet sahibi olmasına icazə verməyə çağırdıq. Söz azadlığının demokratiya və ədalət qapısı olduğunu bildik və söz azadlığının bu hissəsi həm də hərəkat azadlığıdır ...Azadlıq mədəniyyəti və etirazları bütün Yəməndə yayıldı. Hər dəfə hüquqlarımız üçün ayağa qalxdıqda hökumət zorakılıqla cavab verdi və ya hüquqlarımıza müdaxilə etdi ..." Tunisin Yaxın Şərq ətrafında digər dövlətləri də Ərəb baharı etirazlarına ilhamlandırdığı üçün təşəkkürünü bildirdi.
Etirazlar zamanı Karman, Yəməndə dəyişiklik tələb edən çox sayda qadın fəalın - yüzdə 30-undan biri idi. 16 oktyabrda Taizdəki hökumət snayperləri Əzizə Osman Kalebi vuraraq öldürdü CNN, Yəmən etirazları zamanı öldürülən ilk qadın olduğunu bildirdi, ancaq bu iddianı təsdiqləyə bilmədi. On gün sonra Sənadakı qadınlar makramlarını yandıraraq onlara qarşı tətbiq olunan şiddətə qarşı etirazlarını bildirdilər. O vaxt Karman, Vaşinqtonda idi və burada makramlarını yandıran qadın nümayişçilərin Saleh rejiminin onlara qarşı tətbiq etdiyi haqsızlığın "rədd" cavabı olduğunu söylədi. Bu, Yəmən qadınları üçün yeni bir mərhələdir, çünki örtüklərin arxasında, divarların arxasında və ya başqa bir şeydə gizlənməyəcəklər.
Beynəlxalq hökumət təşkilatlarında iştirakı
Nobel sülh mükafatının elanından sonra Təvəkkül Karman, Salehin qovulmasında və beynəlxalq məhkəməyə gətirilməsində etirazçılara kömək etmək üçün dünya rəyini və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası üzvlərini səfərbər etməkdə getdikcə daha çox iştirak etdi.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası və ABŞ-yə Salehi bağışlayacaq bir müqavilə bağlamamaq şərtilə onu məsuliyyətə cəlb etmək, varidatını dondurmaq və etirazçılara dəstək olmaq üçün təsir etdi. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Təhlükəsizlik Şurası, 21 oktyabr tarixində 15-0 səslə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Təhlükəsizlik Şurasının 2014-cü il tarixli qətnaməsini "qətiyyətlə pisləyir", Saleh hökuməti, etirazçılara qarşı ölümcül güc tətbiqinə görə, eyni zamanda istefa etdiyi halda Salehə prokurorluqdan toxunulmazlıq verəcək Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının (CCASG) təşəbbüsünü dəstəklədi. Səs verməyə hazır olan Karman, məclisin Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının təklifini dəstəkləməsini tənqid etdi və bunun əvəzinə Salehin Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsində mühakimə olunmasını müdafiə etdi.
Karman, 28 oktyabrda ABŞ dövlət katibi Hillari Klintonla bir araya gələrək eyni Birləşmiş Millətlər Qətnaməsini müzakirə etdilər və nəticədə: Klinton "ABŞ Yəməndəki demokratik bir keçişi və Yəmən xalqının - kişi və qadınlarının öz liderlərini və gələcəklərini seçmək hüquqlarını dəstəklədiyini" bildirdi. Karman, Yemini mətbuatı vasitəsi ilə bu şərhə “Yəməndə insanlar meydanlarda düşərgə saldıqları 9 aydır." deyə bildirdi. İndiyə qədər Barak Obamanın Yəmən xalqının fədakarlığına dəyər verdiyini görmədik. Bunun əvəzinə Amerika rəhbərliyi Salehə zəmanət verir.
Saleh Körfəz Əməkdaşlıq Şurasının planını 23 noyabr 2011-ci ildə Səudiyyə Ərəbistanının Ər-Riyad şəhərində imzaladı. Saleh, razılaşma şərtlərinə görə, siyasi keçidə başlamaq üçün səlahiyyətlərini vitse-prezident Əbül Rəbbuh Mənsur Əl Hadiyə verəcəkdi.
2011-ci il Nobel sülh mükafatı
thumb| Soldan sağa: Təvəkkül Karman, [[Leyma Qbovi və Elen Conson-Serlif, 10 dekabr 2011-ci il tarixində Nobel sülh mükafatının təqdimatı zamanı mükafatlarını nümayiş etdirirlər.]] thumb|[[:en:Nobel Prize Museum|Nobel Mükafatı muzeyində sərgilənən Karmanın meqafonu]] Karman, o dövrdə Nobel sülh mükafatına layiq görülən ilk gənc və ikinci müsəlman qadını oldu. 32 yaşında Təvəkkül Karman o zaman Nobel sülh mükafatının ən gənc qalibi idi. 1976-cı ildə mükafat almış və əvvəllər bu rekorda sahib olan Meyrid Korriqandan (27 yanvar 1944-cü il təvəllüdlü) daha gəncdir (7 Fevral 1979). 2014-cü ildə, 17 yaşında olan Məlalə Yusəfzay, Karmanı indiyədək ən gənc qalib olaraq yerindən etdi. 2003-cü ildə Şirin Ebadi Nobel sülh mükafatını alan ilk fars və ilk müsəlman qadın idi. Karman, 1905-ci ildə Berta fon Zutnerdən və 1946-cı ildə Emili Qrin Bolçdan sonra Nobel mükafatına layiq görülən üçüncü qadın jurnalist idi. 2011-ci ildə Nobel sülh mükafatı elan edilməzdən əvvəl, 110 ildə bu günə qədər yalnız 12 qadın almışdı və təqdimatdan sonra 15 qadın var idi.
Karman, Elen Conson-Serlif və Leyma Qbovi ilə birlikdə 2011-ci ildə Nobel sülh mükafatını "qadınların təhlükəsizliyi və barış quruculuğu işində tam iştirak etmək üçün qadın haqları uğrunda şiddətsiz mübarizələrinə görə" bərabər mükafat almışlar. Nobel Komitəsi Karman haqqında: "Həm Ərəb baharından əvvəl, həm də ən çətin şərtlərdə Təvəkkül Karman, Yəməndə qadın hüquqları,demokratiya və sülh uğrunda mübarizədə lider rol oynadı." Nobel Komitəsi, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının 2000-ci ildə qəbul etdiyi 1325 saylı qətnaməsinə istinad edərək, qadın və uşaqların müharibədən və siyasi qeyri-sabitlikdən çox ziyan çəkdiyini və qadınların sülhməramlı fəaliyyətlərə daha çox təsir və rola sahib olmaları lazım olduğunu söylədi; eyni zamanda "danışıqlar apararkən və sülh müqavilələrini həyata keçirərkən iştirak edən bütün aktyorları gender perspektivini qəbul etməyə çağırır."
Mükafatı elan edəndən sonra komitə sədri Turbyorn Yaqland dedi: "Qadınlar cəmiyyətin bütün səviyyələrində inkişaflara təsir göstərmək üçün kişilərlə eyni fürsətləri əldə etmədikləri təqdirdə dünyada demokratiyaya və davamlı sülhə nail ola bilmərik." Daha sonra mükafatın "bütün dünyada qadınlar üçün çox əhəmiyyətli bir siqnal olduğunu" və Ərəb baharı hadisələrinə baxmayaraq, "dünyada baxdığımız bir çox başqa müsbət inkişafın olduğunu söylədi. Tədqiqatçıların və başqalarının onları görməməsi bir az qəribədir "dedi. 2011-ci il mükafatı, 10 milyon İsveç kronu üç alıcı arasında bərabər bölünməlidir.
Mükafatın verilməsinə reaksiyasını Karman, hökumət əleyhinə davam edən nümayişlər zamanı Sənada düşərgədə olarkən, bunları söylədi: "Mən bunu gözləmirdim. Tamamilə sürpriz oldu. Bu, dünyadakı ərəblər və ərəb qadınları üçün bir zəfərdir "və bu mükafat" dinc inqilabımızın qələbəsidir. Çox xoşbəxtəm və bu mükafatı Misir, Tunis, ərəb dünyasındakı bütün gənclərə və bütün qadınlara hədiyyə edirəm. Ölkəmizi və ya dünyanın heç bir ölkəsini sülh olmadan qura bilmərik "deyərək, bunun da" Liviya, Suriya və Yəməndəki bütün gənclər və qadınlar üçün olduğunu, bu, vətəndaşlıq və insan hüquqları tələbimiz üçün bir zəfər olduğunu" dedi. Bütün Yəmənlilər mükafatdan dolayı çox xoşbəxtdirlər. Demokratik Yəmən uğrunda mübarizə "Ərəb baharı" nın bütün şəhid və yaralılarının anısı üçün davam edəcək ... Tunis, Misir, Yəmən, Liviya və Suriyada hüquq və azadlıqları üçün mübarizə aparan bütün azad insanlara "və" İnqilabı çiçəklərlərini snayperlərlə qarşı-qarşıya qoyaraq inqilabı dinc hala gətirməyə çalışan bütün Yəmənlilərə həsr edirəm. Yəmən qadınları, Tunis, Misir və bütün ərəb dünyasındakı dinc nümayişçilər üçündür." O, namizəd göstərilməsindən xəbərsiz olduğunu və mükafat barədə televiziya vasitəsi ilə xəbərdar olduğunu söylədi.
Açıqlamadan sonra Karman Qətərə getdi və Təmim bin Həməd Al Sani ilə görüşdü və ayrıca Səba məlikəsinin şərəfinə Bilqeys adını verəcək, qadın jurnalistlərə dəstək olmaq və Yəmən jurnalistlərini daha çox maarifləndirmək üçün televiziya və radio qurulmasına Doha Media Azadlıq Mərkəzindən kömək istədi. O, Yəməndəki MBI Al Jaber Media İnstitutunun jurnalistikanın bütün sahələrində pulsuz təhsil verən Beynəlxalq Məsləhət Şurasındadır.
25 oktyabrda Vaşinqtonda Beynəlxalq İnsan Hüquqları Federasiyası (FIDH) və Dünya İşgəncələrə Qarşı Təşkilatı (OMCT) tərəfindən İnsan Hüquqları Müdafiəçilərinin Qoruma Rəsədxanasının (OBS) 14-cü illik hesabatının yayımlanması münasibətilə video mesaj göndərdi. Məruzədə Ərəb baharı, Yəmən və Karman haqqında məlumatlar var idi.
Xarici Siyasətdə 2011-ci ilin ən yaxşı 100 qlobal mütəfəkkirindən birincisi seçildi.
Karman dünyanın çox yerindəki kollec və universitetlərdə çıxış etdi. Elizabettaun kollecində çıxış edərək qadınlar, insan hüquqları və Ərəb inqilabı mövzularında çıxışlar etdi.
Yəmən Vətəndaş müharibəsi ilə əlaqədar olaraq (2015-indiyə qədər), münaqişədə husiləri günahlandırır.
Ukraynanın Latviya səfirliyi
Ukraynanın Latviya səfirliyi (Посольство України в Республіці Латвиії) — Ukraynanın Latviyanın Riqa şəhərində yerləşən səfirliyi.
Vəzifələri
Səfirliyinin vəzifələri öz səlahiyyətləri daxilində qəbul edən dövlətdə Ukraynanın təmsil edilməsi, Ukraynanın vahid xarici siyasət xəttinin aparılması, Ukraynanın milli maraqlarının, o cümlədən siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının diplomatiya üsulu ilə təmin edilməsi, Ukraynanın, onun vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin hüquq və maraqlarının müdafiə edilməsidir.
Tarixi
1991-ci il avqustun 24-də Ukraynanın dövlət müstəqilliyini bərpa eləməsindən sonra xarici dövlətlərlə münasibətlərin qurulmasına başlanıldı.
1992-ci il fevralın 12-də Ukrayna və Latviya dövlətləri arasında diplomatiya sahəsində münasibətlərin qurulmasına dair birgə sənəd imzalandı. 1992-ci ildə isə Ukraynanın Latviya səfirliyi yaradıldı.
Ukraynanın Latviyada olan fövqəldə və səlahiyyətli səfiri Aleksandr Mişenkodur. O, 2019-cu ildən bu vəzifədədir.
O dünyadan salam (film, 1991)
O dünyadan salam filmi rejissor Tofiq Tağızadə tərəfindən 1991-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Film Cəlil Məmmədquluzadənin "Ölülər" pyesinin motivləri əsasında çəkilmişdir. Film görkəmli ədibin, vətəndaşın anadan olmasının 125 illiyinə ithaf edilmişdir. Film ümumbəşəri problemlər qaldırır, insanları ayıq olmağa, yaxşını pisdən, xeyri şərdən, həqiqəti yalandan ayırmağa, həyata açıq gözlə baxmağa çağırır. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Əsas rolları Məlik Dadaşov, Leyla Bədirbəyli, Səyavuş Aslan, Yılmaz Duru, Mərahim Fərzəlibəyov ifa edirlər.
Məzmun
Kino əsəri cəhalətpərəstliyi, avamlığı, kortəbii fanatizmi, fırıldaqçılığı ifşa edir. Burada söhbət çirkin adamlardan deyil, dövrün çirkin ab-havasından gedir. Filmdə adamların xeyirxahlığı və sadəlövhlüyü ön plana çıxarılmışdır. Sadəlövhlük isə qüsur deyil, təmizlikdir, möcüzəyə inamdır.
Robert Sturua
Robert Sturua (d. 31 iyul, 1938. Tbilisi, Gürcüstan SSR, SSRİ) — gürcü teatr rejissoru, aktyor, SSRİ Xalq artisti, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1979)
Həyatı
Robert Sturua 31 iyul 1938-ci ildə Gürcüstan SSR-in paytaxtı Tbilisi şəhərində doğulmuşdur.
Hacıhimmətli (Miyanə)
Hacıhimmətli — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Sarımsaqlı (dağ)
Sarımsaqlı — Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər rayonunun ərazisində dağ. İstisu kurortundan qərbdə, Keçəldağ çayının (Tərtər hövzəsi) sahilində, Qarabağ yaylasındadır. Hündürlüyü 3344 m. Oronim mənşəcə dağ bitkisi olan yabanı sarımsaq (qarğa sarımsağı da adlanır) bitkisinin adından və mənsubiyyət bildirən -// şəkilçisindən ibarət olub, "sarımsaq bitən dağ" mənasındadır. Cənubi Altayda Sarımsaktı adlanan dağ silsiləsi var.
Hacıhimmətli (Miyanə)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 183 nəfər yaşayır (49 ailə).
Həndəlan (Miyanə)
Həndəlan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 234 nəfər yaşayır (57 ailə).
İntellipediya
thumb|İntellipediya qələmi thumb|ODNI təşkilatının loqotipi thumb|İntellipediyanın loqotipi İntellipediya – viki texnologiyası əsasında işləyən bağlı ensiklopediyadır.
Joint Worldwide Intelligence Communications sistemində işləyir, TCP/IP protokolu ilə ötürülür və ABŞ-nın 16 xüsusi xidmət orqanlarını birləşdirir. 2006-cı ilin 17 aprel tarixində yaradılan İntellipediyanın əsas serveri Merilend ştatındakı Fort Meade-Anerikanın Milli Təhlükəsizlik Agentliyində yerləşir.
Ensiklopediya Director of National Intelligence (ODNI) təşkilatı tərəfindən maliyyələşır.
Abşeron incisi (film, 2012)
Abşeron incisi qısametrajlı sənədli televiziya filmi Eldar İsgəndərzadənin ssenarisi əsasında rejissor Elşən Zeynallı tərəfindən 2012-ci ildə çəkilmişdir. Film Azad Azərbaycan televiziyası nda istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Dendrologiya İnstitutunun yerləşdiyi ərazi, 1895-1920-ci illərdə böyük xeyriyyəçi və neft milyonçusu olan Murtuza Muxtarovun şəxsi bağı olan Mərdəkan Dendrarisi haqqındadır.
Məzmun
Film Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Dendrologiya İnstitutunun yerləşdiyi ərazi, 1895-1920-ci illərdə böyük xeyriyyəçi və neft milyonçusu olan Murtuza Muxtarovun şəxsi bağı olan Mərdəkan Dendrarisi haqqındadır.
Hazırda Dendrologiya İnstitutu Dünya Botanika bağlarının üzvüdür. 100-dən çox botanika bağları ilə qarşılıqlı əməkdaşlıq edir. Azərbaycan dendroflorasının çox cilidli nəşri hazırlanmaqla yanaşı Otaq bitkiləri ensklopediyası, Gülçülük Ensklopediyası, Ekologiya dərs vəsaiti və.s. kitabları çapdan çıxmışdır. Son illər ərzində bağda yenidənqurma, abadlaşdırma tikinti işləri aparılmış, növ zənginliyi bərpa etmək məqsədilə dünyanın müxtəlif ölkələrindən 700-ə yaxın yeni bitki növləri gətirilmiş, bioekoloji xüsusiyyətləri öyrənilmiş və kolleksiyalara daxil edilmişdir. Buradakı bitki kolleksiyaları özünəməxsus landşaft ansamblı olub, park dizaynının ən yaxşı numunələrindən istifadə edilərək şərq və qərb memarlığı ənənələri ilə tərtib edilmişdir.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2012-ci ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Siçanlıdağ
Siçanlıdağ — Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər rayonunun ərazisində dağ. Lev çayının aşağı axarından solda yerləşir. Hündürlüyü 2289 m. Dağın ərazisində çoxlu çölsiçanı olduğuna görə bu adı almışdır. Oronim "siçan olan dağ" mənasındadır.
Oryol güllələnməsi
1980-ci illərin axırında Oryol ətrafında güllələnənlərin əksəriyyəti bəraət qazanırlar. 1990-cı ildə isə güllələnmiş 108 nəfərin ittihamı ləğv edilir.
Güllələnmə haqqında qərarın qəbul edilməsi
SSRİ Ali Sovetinin 22 iyun 1941-ci ildə verdiyi göstərişə əsasən SSRİ-nin qərb bölgələrində eləcə də Orlovsk bölgəsində hərbi vəziyyət elan edildi. X.Rakovskinin qohumu L.Tinevanın xatirələrinə əsasən "Almanlar Oryol şəhərinə yaxınlaşanda siyasi məhbusları yerində saxlayıb, bütün cinayətkarları daha uzaq düşərgələrə göndərdilər.
Növbəti gün 6 sentyabr tarixində Beriya SSRİ Dövlət Müdafiə Komitəsinin sədri İosif Stalinə içərisində güllələnməli şəxslərin siyahısı olan məktub göndərib. Məktubun mətnində daxili işlər komissarı siyahıda adı olan məhbusları Orlovsk həbsxanasında saxlanılan məhbusların içində ən hirslilərinin olduğunu və bu şəxslərin məğlubiyyət təbliğatını aparmaqda, yeni təxribatları törətmək üçün qaçış planı hazırlamaqda günahlandırırdı. Beriya təqdim edilən materialları baxılması üçün SSRİ Hərbi Kollegiyasının Ali məhkəməsinə verilməsi üçün təklif verdi. Həmin gün Stalin Beriyanın təklifini dəstəkləyərək № ГКО-634сс nömrəli əmri imzalayaraq "müxtəlif vaxtlarda terrorçuluq, casusluq və diversiya əməllərinə görə, ya da digər əksinqilabi işlərə görə" 170 məhbusu yüksək cəzaya məhkum etdi.
8 sentyabr 1941-ci ildə SSRİ Ali məhkəməsinin Vasili Ulrix (Kollegiyanın sədri), Dmitri Kandıbin və Vasili Bukanovun daxil olduğu Hərbi kollegiyası heç bir cinayət işini açmadan, araşdırma etmədən RSFSR Cinayət Məcəlləsinin 58-10 maddəsi ilə 161 nəfəri güllələmək haqqında hökm qəbul etdi. Güllələnmələri haqqında verilmiş ilk siyahıda olan 9 nəfər o ana qədər artıq ya həbsxanada yox idilər. Onların bir qismi artıq dünyalarını dəyişmiş digər bir qismi isə işlərinə baxıldıqdan sonra azad edilmişdilər. 28 may tarixində bəraət almış Boris Boroviç bilinməyən səbəblərdən həbsxanada saxlanıldığı üçün o da güllələnmişdir. Bu və eləcə də digər səhvlərin olmasına səbəb siyahının tələsik hazırlanması həm də məlumatların tam yoxlanılmaması idi. Bunu həm də keçmiş XDİK Həbsxana İdarəsinin rəhbəri sorğuda təsdiqləmişdi.
Güllələnmiş məhbuslar
Orlovsk həbsxanasının güllələnməyə məhkum edilmiş məhbusları arasında bir neçə görkəmli siyasi xadim də var idi. RKP MK-nin keçmiş üzvü, 1918-ci ildən USSR Xalq Komissarları Şurasının sədri olan milliyyətcə bolqar X.Rakovski 1938-ci ildə Üçüncü Moskva Prosesində "ingilis və yapon casusu" olmaqda ittiham edilərək 20 il həbs cəzasına məhkum edilir. Tanınmış inqilabçı, sol eserlərin liderlərindən biri, 1920-ci illərdən siyasi fəaliyyətini dayandıran M.Spiridonova da K. Voroşilova sui qəsd hazırlamaqda günahlandırılaraq həbs edilir.
Edam prosesi
1941-ci il sentyabrın 11-də 157 nəfər təqsirləndirilənə qarşı Medvedevsk meşəsində ölüm hökmü icra edildi. Orlovks həbsxanasının keçmiş rəisinin sözlərinə görə bunun üçün SSRİ XDİK şəhərə xüsusi operativ qrup göndərmişdi. Güllələnmə əmri SSRİ Ali məhkəməsinin hərbi kollegiyasına həbsxanadakı məhbusların evakuasiyası zamanı verilib. Eyni zamanda şəhər həm də hücuma keçmiş almanlar tərəfindən güclü bombardmana məruz qalırdı. K. Firsanovun ifadələrinə əsasən o və prokurorluq əməkdaşının ilk vəzifəsi məhbusların dəyişdirilməsinin və onların sıxışdırılmasının qarşısını almaq olub. Buna görə də onlar məhbusların şəxsi işlərini araşdırıb onları məhbuslardan aldıqları ifadələrlə müqayisə edirdilər.
Xatirəsi
Uzun müddətdən sonra yalnız 1989-cu ildə Oryol sakinləri Medvedev meşəsindəki güllələnməni yad etdilər. Onlar eləcə də, "Memorial" üzvləri həbsxana divarlarına güllər qoyaraq, şəhər icraiyyə komitəsinin zalında repressiya qurbanlarının xatirə gecəsini keçirdilər.
11 sentyabr 1990-cı ildə Medvedev meşəsində xatirə nişanı
Sen-Jan-d'Avelan
Sen-Jan-d'Avelan  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Şartryoz-Qye kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — La-Tur-dyu-Pen.
INSEE kodu — 38398. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 620 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 256 ilə 549 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 450 km cənub-şərqdə, Lion dan 70 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 29 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Keniya dağı Milli Parkı
Keniya dağı Milli Parkı — 1949-cu ildə Keniya dağındakı vəhşi həyat və vəhşi heyvanların yaşayış yerini yaradan ətraf mühiti qorumaq üçün yaradılmış qorunana ərazidir.
Tarix
Keniya hökumətinin Keniya dağında və ətrafında milli park yaratmasının dörd səbəbi var. Bunlar turizmin yerli və milli iqtisadiyyat üçün əhəmiyyəti, gözəl mənzərəli bir ərazini qorumaq, park daxilindəki biomüxtəlifliyi qorumaq və ətraf ərazilər üçün su anbarlarını qorumaq idi.
Ərazi
Milli parkın ərazisi 715 kvadrat kilometrdir və əksər ərazilər kontur xəttindən 3000 m yuxarıdır. Meşə qoruğunun sahəsi isə 705 kvadrat kilometrdir. Ümumi olaraq UNESCO-nun Ümumdünya İrsi ərazisinin sahəsi 1420 kvadrat kilometrdir.
Ətraf bölgədəki torpaqlarda vulkanik çöküntülər və yamaclardan enən çoxlu miqdarda təmiz su ərazini əkinçilik üçün əlverişli edir.
Karolina Haykova
Karolina Haykova (14 dekabr 1997) — Slovakiyalı üzgüçü. Karolina Haykova Slovakiyanı 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Pol Dirak
Həyatı
Pol Adrien Moris Dirak Bristolda fransız dili müəllimi isveçrə əsilli Çarlz Adrien Ladislav Dirak və ingilis Florens Hanna Dirakın ailəsində anadan olmuşdur. Dirak əvvəlcə Bristolda ticarət məktəbində oxuyur, sonradan Bristol universitetinin elektrotexnika fakültəsinə daxil olur. Universitetdə oxuduğu illərdə Albert Eynşteynin nisbilik nəzəriyyəsi ilə maraqlanır və iki il müddətində riyaziyyatla məşğul olur. Daha sonra Kembridcdə Müqəddəs İona kolledcinin riyaziyyat üzrə aspiranturasına daxil olur və 1926-cı ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir. Növbəti ildə isə Dirak elə həmin kolledjin elmi şürasına üzv seçilir.
Şredingerin düçar olduğu bu müvəfəqqiyətsizliyin əsas səbəbi onun elektronun spin (elektronun öz oxu ətrafında fırlanması) kimi xassəsini nəzərə almaması idi. Spin anlayşı o vaxtlar xətti spektrlərin ənənəvi təsvir çərçivəsinə sığmayan bəzi detallarını izah edilməsində istifadə olunan hipotez idi. Dirak qarşısına dalğa tənliklərinə nisbilik təbiəti vermək və bu tənlikləri relyavistik formada yazmaq məqsədi qoyur. 1928-ci ildə nəşr olunan yeni tənlik sonralar Dirak tənliyi kimi tanınır. Bu onun nəzəriyyəsinin təntənəsi idi. Bundan əlavə, Dirak tənlikləri elektronun maqnit xassələrini (maqnit moment) əvvəlcədən təyin etmək imkanı verirdi,
lakin Dirak nəzəriyyəsi sonradan daha maraqlı kəşflərə yol açır. Belə ki, nəzəriyyə mənfi qiymətli enerjilərin mövcudluğunun mümkünlyünü xəbər verirdi. O dövr üçün bu çox kəşf böyük əhəmiyyət daşıyırıdı. Çünki mövcud elm hələ mənfi enerjilərin izahına imkan vermirdi. Mənfi enerjini heç bir fiziki mənası olamayan "riyazı aberassiya" kimi qəbul etmək əvəzinə Dirak həqiqətən mənfi enerjili vəziyətin mövcud olduğu qənaitinə gəlir. Elektromaqnit sahəsinin elektrona təsirini mənfi enerjili vəziyyətinə baxan Dirak müəyyən etdi ki, elektronun bu vəziyyətdə hərəkəti onun əks, yəni müsbət, elektrik yükü altında hərəkətinə ekvivalentdir. Dirak təklif edir ki, müsbət yüklü zərrəciklər proton ola bilər.
Hər bir dinamik vəziyyətdə yalnız bir elektronun olduğunu bilidrən Paulinin istisna prinsipinə (exclusion principle) əsaslanaraq Dirak bütün mənfi enerjili vəziyytlərin demək olar ki tamamilə dolduğu və odur ki, eynicinsli fonun müşahidə olunmadığı fikrini irəli sürür, lakin eynicinsli mühitdə dəliyə oxşar vakant (dolmamış) enerjili vəziyyətlər müşahidə oluna bilər. Bu dəlik özünü müsbət yüklənmüş elektron kimi aparır. Bunda əlavə, dəlik mənfi enerjinin çatışmazlığına uyğun gəldiyindən onun enerjisi də digər məlum hissəciklərin enerjisi kimi müsbətdir. Beləliklə, Dirak elektronun ekiz tayı olan antimaddənin mövcudluğunu da xəbər verir.
Dirak eyni zamanda elektronun vakant dəliyi doldura bilməsinin mümkünlüyünü də göstərir. Bu isə elektronunun antielektronla toqquşması və nəticədə hər iki hissəciyin məhvi və enerjinin foton şüalanması halında ayrılması demək idi. Yüksək enerjili fotonlardan elektron-antielektron cütünün yaranmasının mümkünlüyü ideyası da Diraka məxsusdur. Dirak tərəfindən xəbər verilmiş antielektron 1932-ci ildə Karl. D. Anderson tərəfindən kəşf olunmuş və pozitron adlandırılmışdır. Daha sonralar isə elektron-antielektron cütlüyüyün də əmələ gəlməsi mümkünülüyü də sübuta yetirilmişdir. Nəticədə, Dirak digər hissəciklərin də, məsələn protonun da anti-analoqlarının olmasının mümkünlüyünü irəli sürür, lakin belə cütlüklər və antihissəcikləri təsvir etmək daha mürrəkəb nəzəriyyə tələb edirdi. Antriprotonun mövcudluğu 1955-ci ildə Ouen Çemberlen tərəfindən sübuta yetirilir. Hal-hazırda isə, digər çoxsaylı antihissəciklər məlumdur.
Dirak tənlikləri rentgen şüalarının səpələnməsi probleminə də aydınlıq gətirir. Sübuta yetirilir ki, rentgen şüalanması səpələnmədən sonra daha böyük dalğa uzunluğuna malik olur (daha az nüfuzetmə qabiliyyəti). Bu səpələnmə anında dalğa uzunluğnun sabit qaldığını iddia edən mövcud nəzəriyyəyə ziddiyyət təşkil edirdi. 1923-cü ildə Artur Kompton sonralar Kompton effekti adlandırılacaq hadisəni kəşf edir. Bu effekt rentgen şüalanması fotonlarının ayrı-ayrı elektronlarla qarşlıqılı təsirə girdiyini göstərirdi. Nəticədə elektron hərəkətə gəlir və elektronun aldığı kinetik enerji rentgen fotonun enerjisi hesabına yaranır. Səpələnmiş foton daha az enerjiyə malik olur və daha az tezlikl və daha böyük dalğauzunluğuna malik olur. Fotonun elektronla qarşılıqlı təsiri bilyard şarlarının bir-birilə toqquşmasına bənzəyir. Kompton effektinin kəşfi bir daha şüalanmanın ikili təbiətini – dalğa-hissəcik dualizmini sübuta yetirir. Rentgen şüalanması özünü əvvəlcə dalğa, elektronla qarşılıqlı təsirdə hissəcik (foton) və nəhayət elektronla toqquşmadan sonra yenidən dalğa kimi aparır.
Bir qədər sonra Dirak hal-hazırda Fermi-Dirak statistikası kimi tanınan elektron sisteminin enejisinin statik paylanmasını irəli sürür. Bu metal və yarımkeçiricilərin elektrik xassələrinin nəzəri anlaşılmasında mühüm rol oynayır.
Dirak həmçinin müsbət və mənfi yüklü elektrik hissəciklərinə oxşar maqnit monopollarının – izoləedlmiş müsbət və mənfi maqnit hissəciklərinin də mövcudluğunu xəbər vermişdir. Maqnit monopollarını ekspremental yolla müəyyən etmək günümüzə qədər mümkün olmamışdır. Bütün məlum maqnitlər iki qütbə malikdir – şimal və cənub qütbləri. Dirak təbii fiziki sabitlərin məsələn, qravitasiya sabitinin əslində heç də sabit olmayıb, zaman ərzində dəyişə bildiyi fikrini irəli sürür. Qravitasiyanın azalması və ya zəifləməsi o qədər asta gedir ki, bunu təyin etmək olduqca çətindir və odur ki, o hipotetik qalır.
Dirak Şredingerlə birlikdə "atom nəzəriyyəsinin yeni məhsuldar formalarını kəşf etməsinə" görə 1933-cü il fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülür. "Ümumifəlsəfi nöqteyi-nəzərdən müxtəlif tip elementar hissəcikilərin sayı (ən azı, ilk baxışdan belə görünür) minimal olmaldır. Məsələn, bir və ya an çoxu iki… Lakin təcrübi məlumatlardan məlum olur ki, bu say daha çoxdur. Bundan əlavə, elementar hissəclikər tiplərniin sayı artıma doğu olduqca narahatedici tendensiya almağa başlayıb". Bu Dirakın qısa Nobel mühazirəsindən bir çıxarışdır. Mühazirəsinin sonunda isə Dirak müsbət və mənfi elektrik yükləri arasındakı simmetriyadan irəli gələn "başlıca olaraq pozitron və antiprotonlardan təşkil olunmuş ulduzların mövcüdluğu mümkündür" fikrini irəli sürür. "Ola bilsin ki, ulduzların yarısı pozitron, digər yarısı isə o biri tipə aid olsun. Bu iki tip ulduzlar eyni spektrlərə malik olmalıdır və bunları müasir astronomik üsullarla fərqləndirmək yəqin ki mümkün olmazdı."
Dirakın nisbətən az məlum, lakin heç də az əhəmiyyt kəsb etməyən əsərlərindən elektrodinamikada kvant elektromaqnit və Dirak sahələrinin qarşılıqlı təsiri nəzəriyyəsi (1927), kvant mexanikası ilə əlaqəli (1950–1958) və əsaslandırlmış kvant sahələri ("Kvant mexanikasının prinsipləri" adlı fundamental kitabı) göstərmək olar.
1937-ci ildə Dirak fizik Eugen P. Viqnerin bacısı Marqit Viqnerlə evlənir. Cütlüyün iki qız övladı dünyaya gəlir. Dirak sakit, qapalı və fikrini çox yığcam şəkildə ifadə edən insan olmuşdur. O təklikdə işləməyə üstünlük vermiş, birbaşa özü dərs dediyi tələbəlrinin sayı çox az olmuşdur. Dirak uzun piyada gəzintilərini sevirdi
Nobel müküfatından əlavə, Dirak Kral medalı (1939) və London Kral Cəmiyyətnin Kopli medalına layiq görülür, Amerika Milli Elmlər Akademiyasına əcnəbi üzv və Pap Elmlər Akademiyasına üzv seçilir. 1973-cü ildə Dirak Böyük Britaniyanın "Xidmətlərə görə" ordeni ilə təltif olunur.
Ukraynanın Moldova səfirliyi
Ukraynanın Moldova səfirliyi (Посольство України в Республіці Молдова) — Ukraynanın Moldovanın Kişinyov şəhərində yerləşən səfirliyi.
Vəzifələri
Səfirliyinin vəzifələri öz səlahiyyətləri daxilində qəbul edən dövlətdə Ukraynanın təmsil edilməsi, Ukraynanın vahid xarici siyasət xəttinin aparılması, Ukraynanın milli maraqlarının, o cümlədən siyasi, iqtisadi və digər maraqlarının diplomatiya üsulu ilə təmin edilməsi, Ukraynanın, onun vətəndaşlarının və hüquqi şəxslərinin hüquq və maraqlarının müdafiə edilməsidir.
Tarixi
1991-ci il avqustun 24-də Ukraynanın dövlət müstəqilliyini bərpa eləməsindən sonra xarici dövlətlərlə münasibətlərin qurulmasına başlanıldı.
1992-ci il martın 10-da Ukrayna və Moldova dövlətləri arasında diplomatiya sahəsində münasibətlərin qurulmasına dair birgə sənəd imzalandı. 1993-cü ildə isə Ukraynanın Moldova səfirliyi yaradıldı.
Ukraynanın Moldovada olan fövqəldə və səlahiyyətli səfiri Marko Şevçenkodur. O, 2019-cu ildən bu vəzifədədir.
ƏSA Teatrı
ƏSA Teatrı — Bakıda yerləşən peşəkar inklüziv teatr. Azərbaycanın əlilliyi olan və olmayan aktyorlardan ibarət ilk inklüziv teatrı.
Tarixi
Azərbaycanın və eləcə də Qafqazın əlilliyi olan və olmayan aktyorlardan ibarət ilk teatrı olan ƏSA Teatrı 3 sentyabr 2016-cı ildə rejissor və sosial novator Nihad Qulamzadə tərəfindən yaradılmışdır. Yaranması ilə bağlı ictimaiyyətə elan verildikdən dərhal sonra bir çoxları ƏSA Teatrının Azərbaycan incəsənətində inqilabi təşəbbüs olduğunu və yaxud son illər Azərbaycanda baş verən ən müsbət hadisə olduğunu bildiriblər. Müstəqil şəkildə fəaliyyət göstərən teatr heç bir qurumdan və şəxsdən maliyyələşmədən ilk addımlarını atmışdır. Teatrın fəaliyyətə başlaması üçün ilkin maliyyə dəstəyini teatrın hazırkı baş meneceri Nicat Qulam təmin etmişdir.
Adı
ƏSA adı bir çoxlarının istifadə etdiyi əl ağacı mənasını daşıyır, eyni zamanda əngəlsiz, sərhədsiz, azad sözlərini özündə birləşdirir.
Fəaliyyəti
Əlilliyi olan şəxslərin cəmiyyətə inteqrasiyasını bərpa etmək və sürətləndirmək, əlilliyi olan və olmayan şəxslərin birgə fəaliyyətini təmin etmək, onların sosial və ictimai rifahını yüksəltmək, nəinki teatrla, incəsənətin digər sahələri ilə də məşğul olmalarına təşviq etmək və s. bu kimi mütərəqqi məqsədlər ƏSA Teatrının yaranmağına səbəb olmuşdur. Qısa zamanda öz üslubu ilə ictimai rəğbət qazana və digər əlilliyi olan şəxslərdə motivasiya yarada bilmişdir. Belə ki, ƏSA-ya qoşulmaq üçün əlilliyi olan və olmayan şəxslər teatra çoxsaylı müraciətlər ünvanlamışlar. Beş nəfərlik heyətlə fəaliyyətə başlayan ƏSA Teatrı müəyyən zamanlarda otuz nəfərdən çox heyətlə fəaliyyətinə davam etmişdir. İlk bir il ərzində əlilliyi olan və olmayan aktyorların iştirakı ilə yeddi tamaşa və iki performans hazırlanmışdır. Bunlar fasilələrlə bir neçə dəfə nümayiş olunub.
Pandemiya dövründə
ƏSA Teatrı "Covid-19" pandemiyası ilə bağlı karantin qaydalarına əsasən, tamaşa nümayişlərini 13 mart 2020-ci il tarixindən etibarən dayandırmışdır. Bu müddət ərzində teatr öz tamaşaçıları ilə sosial şəbəkələr və rəsmi internet səhifəsi vasitəsilə görüşüb. Teatrın onlayn formatda təşkil etdiyi tamaşa nümayişləri uğurla baş tutub. Həmçinin ƏSA Teatrı bu müddət ərzində digital monoloq və tamaşa ənənəsini də yaradaraq, inkişaf etdirmişdir.
Müharibə dövründə
Xalqımızın şanlı qələbəsi ilə nəticələnən Vətən Müharibəsi dövründə ƏSA Teatrı ordumuza dəstək videoçarxları hazırlayıb. Teatrın heyətinin iştirakı ilə hazırlanan videoçarxlarda Qarabağın hər kəsin ortaq arzusu olduğu vurğulanıb, qələbədə əməyi keçənlərə təşəkkür edilib.
Teatr tarixindəki ilkləri
ƏSA Teatrı yaranması ilə ölkənin teatr tarixində böyük bir ilkə imza atmışdır. Eyni zamanda teatr, fəaliyyəti dövründə bir çox dünya miqyaslı ilklər həyata keçirmişdir.
Adəmin yaranması (film, 1993)
Adəmin yaranması filmi rejissor Yuri Pavlov tərəfindən 1993-cü ildə ekranlaşdırılmışdır. Kinopovest ilahi məhəbbət haqqındadır. Film "Cavanşir Kamandar" kinostudiyası (Borçalı) və "Neva" kinostudiyası (Sankt-Peterburq) tərəfindən istehsal edilmişdir. Filmdə əsas rolları Saulyus Balandis, Sergey Vinoqradov, İrina Metlitskaya, Anjelika Nevolina, Aleksandr Strijenov, Yuri Ovsyanko, İlya Şakunov və Aleksey Palçek ifa edirlər.
SSRİ xalq artisti
SSRİ xalq artisti — 13 yanvar 1936-cı ildə təsis olunmuşdur. İlk laureat 6 sentyabr 1936-cı ildə Konstantin Stanislavski olmuşdur.
Adəmin yaranması (film, 1993)
Məzmun
Film ilahi məhəbbət haqqındadır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Vladimir Maslov, Vitali Moskalenko Rejissor: Yuri Pavlov Operator: Sergey Maçilski Rəssam: Mixail Suzdalov Bəstəkar: Andrey Siqle Prodüser: Cavanşir Kamandar, Anatollu Qasımov
Rollarda
Saulyus Balandis — Andrey Sergey Vinoqradov — qoruyucu mələk Filipp İrina Metlitskaya — Nina Anjelika Nevolina — Nataşa Aleksandr Strijenov — Oleq Yuri Ovsyanko — istitut direktoru İlya Şakunov — "Əkiz" Aleksey Palçek — Pritsker
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1993-cü ilin Azərbaycan filmləri 1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xorvatiya əhalisi
thumb|330px|Xorvatiyanın əhalisi 1992—2003 2011-ci il məlumatına görə Xorvatiya əhalisi 4 284 889 nəfər təşkil edir. Bunun 2 066 335 (48,22 %) nəfəri nəfəri, 2 218 554 (51,78 %) nəfəri isə qadınlardan ibarətdir.
Milli tərkib
thumb|230px|Xorvatiyanın milli tərkibi (2001) мини|230px|Yuqoslaviyanın süqutuna qədər serblərin Xorvatiyada yerləşməsi (1991)
Ölkə əhalisinin 90 % xorvatlar təşkil edir. Yerdə qalan hissəsini isə serblər, boşnaklar, slovenlər, almanlar, albanlar, italyanlar, çexlər, qaraçılar və digər xalqlar təşkil edir. Milli azlıqlar arasında serblər üstünlük təşkil edir. Onların ümumi sayı 186 633 nəfər təşkil edir. İtalyanlar İstriya şəhərində, macarlar Macarıstanla sərhəddə, çexlər isə Daruvar şəhərin yaşayır.
1948—2011 illər üzrə əhalinin artım dinamikası.:
Din
2011-ci ilə olan məlmatlar
Əhali
4.496.000
Əhali təbii artımı
−0.035 % (2007)
İstilikölçən
right|thumb
İstilikölçən — (termometr)bir sıra müxtəlif prinsiplərdən istifadə edərək istiliyi və istilik qradiyenti ölçən cihaz. Meteorologiyada Celsius, Faranheit və ya Kelvin kimi dəyişik ölçəklər istilikölçənlərdə istifadə edilir.
Termometrin ixtirası
İlk termometri XVI(16-cı)əsrdə italyan alimi Qalileo Qaliley icad etmişdi. O,şüşə kürənin dəliyini dar şüşə boruya lehimləyib içinə yarısından aşağı su tökür. Borunu çevirərək açıq tərəfini içərisində su olan qaba tökür. Sonra su olan qab qızdırılır.Su qızdıqca borudakı suyun səviyyəsi dəyişir. Bu səviyyəyə əsasən maddənin isti və ya soyuq olmasını təyin etdi.
Termometrin quruluşu
Termometr şüşə boru,maye balonu və şkaladan ibarətdir. Maye balonunun içinə rəngli spirt, yaxud civə doldurulur. Cihaz isti mühitə gəldikdə maye istidən genişlənir. Və nəticədə yuxarı qalxır. Əksinə,sıxılır və səviyyə aşağı düşür. Maye balonu şüçə borunun içində yerləşir. Selsi şkalası ilə (C°)temperatur ölçülür. Belə termometrin üzərində onun ölçü vahidi yazılır.Biz temperatur ölçəndə Selsi şkalasından istifadə edirik.
Paltaryuyan maşın
thumb|200px|Paltaryuyan maşın thumb|XIX əsrdə işlədilən maşın thumb|Mühərriklə işlədilən paltaryuyan maşın Paltaryuyan maşın — tekstil məmulatlarını (paltar, yataq dəstləri və s.) yumaq, bəzi hallarda qurutmaq və ya təmizləmək üçün istifadə olunan elektromexaniki qurğudur. Məişət və sənaye paltaryuyan maşınlar mövcuddurlar. Onlar tekstildə olan çirklərin su və yuyucu maddələr vasitəsilə təmizlənməsinə xidmət edirlər. Ən geniş yayılmış növləri barabanla işləyir. Paltar bu barabanın içərisinə qoyularaq sabunlu suda fırladılır. Beləliklə paltar islanaraq yumşalır və onun tərkibində olan çirk barabanın üzərindəki çıxıntılara sürtünərək tədricən yuyucu maddənin təsiri altında tekstilin sapları arasından yuyulur.
Müasir paltaryuyan maşınlar avtomatik işləyirlər. Yəni onların içərisinə paltar qoyulduqdan sonra lazımı idarə proqramı seçilir və maşın işə düşür. Maşın daimi elektrik cərəyanı və soyuq su xəttinə bağlı olduğundan lazım olan miqdarda su nasosun köməyi ilə avtomatik olaraq barabana daxil olur. Maşında quraşdırılmış qızdırıcı suyun isidilməsinə xidmət edir. Yuma prosesi qurtardıqdan sonra çirkli su maşından avtomatik olaraq xüsusi şlankın köməyi ilə xaric edilir. Paltar təmiz suda yuyulduqdan sonra son etapda böyük dövrlər sayında fırlanan baraban paltarda olan suyun sıxılıb çıxarılmasına şərait yaradır.
Frans Bekkenbauerin milli komandada vurduğu qolların siyahısı
Bu Qərbi Almaniya millisinin şərəfini qorumuş, dünyanın ən yaxşı futbolçularından biri hesab olunan Frans Bekkenbauerin milli komandada vurduğu qolların siyahısı. O, 1965-1977-ci illər aralığında 103 matçda millinin formasını geyinmiş və 14 qola imza atmışdır. İlk matçını 1965-ci ilin 26 sentyabr tarixində keçirmişdir. O, 1966 FİFA Dünya Kubokunda gümüş medal, 1970 FİFA Dünya Kubokunda bürünc və nəhayət 1974 FİFA Dünya Kubokunda qızıl medal qazanmışdır. Həmçinin hər 3 Dünya Kuboku turnirinin rəmzi yığmasına daxil edilmişdir. Bundan başqa o, UEFA Avro 1972 turnirini qalib kimi, UEFA Avro 1976 turnirini isə gümüş mükafatçı kimi bitirməyə müvəffəq olmuşdur.
Tozsoran
right|thumb|Tozsoran [[maşın]]
Tozsoran və ya tozsoran maşın — hava nasosunun köməyi ilə səthlərdəki çirkləri və tozu sora bilən elektrik cihazı. Sorma zamanı toz maşının süzgəcində ilişir. Tozsoran maşınlar adətən döşəmələrin təmizlənməsi üçün tətbiq edilir.
Tozsoran maşınlar süpürgələrin texniki cəhətdən inkişaf etmiş xələfləri kimi qəbul olunurlar. Bu qəbildən olan cihazların başlıca üstünlükləri arasında vaxta qənaət, daha effektiv təmizlik və çoxfunksiyalılıq kimi elementlər vardır. Texniki spesifikasiya cəhətdən yaş və quru olaraq səciyyələndirilən cihaz, yaş rejimdə sorma zamanı bir çox tekstil məmulatını, məslən xalıları, habelə divar kağızlarını təmizləməyə imkan yaradır. Zaman-zaman izafi elektrik enerjisindən istifadəyə yol verməsi onu tənqid olunan cəhəti arasında olsa da, ekoloji cəhətdən ziyansız modelləri də mövcuddur.
Tozsoran maşınların texniki göstəriciləri məişətdə və sənayədə fərqlənir. Ümumən hər iki sferada yayğın olan mexaniki istifadəyə əsaslanan tozsoranlar, ucu xüsusi sorucu komponentdən ibarət metal sərt boru və onun əsas motor hissəsi ilə onu birləşdirən elastik borudan ibarət olurlar.
Quru təmizləyici tozsoranlar
Bu tozsoranlar tozun yığılma yerindən asılı olaraq 3 növə ayrılır:
Yuyucu tozsoranlar
Bu tip tozsoranın quru və yaş təmizləmə funksiyası olub, xalça və döşəmələri quru və sulu təmizləmə, kafel və pəncərələri yumaq və başqa bu kimi işəri görür. İş prinsipi belədir: su çəninə (qab) su ilə birlikdə tökülən yuyucu ilə tozsoranın başlığı vasitəsilə yuyulan sahəyə püskürdülür. Bundan sonra su çirklə birgə geri yığılır (Fakir PrestigeAquawelt, Fakir Deluxe9800S ÖkoLine, Fakir Classic9800S ÖkoLine).
Tarixi
Tozsoran ingilis Hubert Bootti tərəfindən ixtira edilmişdir. Onun ixtirası maye yanacaqla işləyirdi və daşımaq çox çətin idi. Bu səbəbdən işcilər tərəfindən at arabaları ilə daşınırdı. Pəncərələrdən xortum vasitəsilə evə salınaraq evlərin içi təmizlənirdi. Ancaq 1908-ci ilde Murray Spangler bu alətin daha yüngül və elektriklə işləyən variantını icad etdi və patentləşdirdi. Ancaq daha effektiv marketinq və satış üçün William Hooverin şirkəti tərəfindən istehsal olundu və satışa çıxarıldı.