cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zvinger (Drezden)
Zemper qalereyası
Bir çox digər muzeylərdən fərqli olaraq, Drezden qalereyası yeniliklərdən qaçır, rəsm əsərlərinin tarixi asma üsulundan imtina etmir və zamanla tutqunlaşmış neobarokko çərçivələrin olmasından fəxr hissi duyur. 127,35 metr uzunluğu və 23,77 metr hündürlüyü olan Zemper qalereyası Zvinger kompleksinin ən hündür binası hesab olunur.
Zvinger həyətindəki bağlar
270px|thumbnail|right|Bernardo Bellotto — Zvingerin həyəti, təxm. 1752, Köhnə Ustadlar Qalereyası. 270px|thumbnail|right| Zvingerin həyəti Tam olaraq ümumi ansambl şəklində tamamlana bilməyən əhatəli qala bağlarının ölçüləri və tərtibat müxtəlifliyi bununla belə, ziyarətçilərdə unudulmaz hisslər yaşadır. Həmin dövrün anlayışlarına əsasən, Zvinger geniş park ərazisi idi və "əsl saraylara" heç bir aidiyyatı yox idi. Başlanğıcda tətbiq olunan oranjereya funksiyası Zvinger arealında daha əvvəlki tək bəlli şəkildə istifadə olunmurdu. Zvingerin XIX əsrə kimi saxlanılmış şimal-şərq hissəsi üçün müxtəlif planlaşdırmalar nəzərdən keçirilmiş, həmçinin memar Pöppelmannın Kronentor qapısından Elba sahilinə qədər, indiki kiçik italyan kəndinin yerinə kimi əsas oxun uzadılması təklifinə baxılmışdır. Bu plana görə sarayın şimal-şərqində böyük bir park kopleksi də yaradılmalı idi ki, bu da əksər Avropa saraylarının memarlıq xüsusiyyətlərinə uyğundur. Müvəqqəti olaraq yaradılmış oranejreya isə kompleksin bağ quruculuğu planı ilə ümumi xüsusiyyətlərə malik idi. Keçmişdə daxili həyəti ya "Zvingerqarten", ya da "Oranjereya" adlandırırdılar.
Zvinger həyətinin ortasında balaca bir meydan yerləşir; bu meydanı dörd ədəd dayaz su hövzəsi əhatə edir. Onların arasında keçid formasında Kronentor darvazasından başlayaraq Zemper qalereyası boyunca, həmçinin Bənd pavilyonundan Zəngli pavilyona kimi keçən yollar, uzanan simmetrik ox şəklində vurğulanır. Hovuzların arxasında çəmənliklər yerləşir, bundan başqa, onlar Zemper qalereyasının, uzun qalereyaların və Zəngli pavilyonun tağlı qalereyaları qarşısında da yaradılmışdır. Daxili həyətin bugünki tərtibatı Pöppelmannın planlaşdırmasına tam olaraq uyğundur, lakin o, başlanğıcda hovuzların arxasındakı çəmənliklərin əvəzinə broderiparterlərin yaradılmasını nəzərdə tuturdu (Broderiparter — səliqə ilə qırxılmış və alçaq kollarla çəpərlənmiş gülzarlardır). O vaxtkı bağ planlaşdırılması oymaçı Kristian Fridrix Boetiusun 1729-cu ildə tərtib etdiyi kompleksin baş planında da əks olunmuşdur. Pöppelmannın XVIII əsrdə tərtib etdiyi layihələr isə yerinə yetirilməmişdir; bunun əsas səbəi — həmin dövrdə meydanın məhz saray bayramlarının keçirilməsi üçün istifadə olunması idi.
Barokko üslubunun ardından yaranan klassisizm dövründə Zvinger xeyli dərəcədə öz əhəmiyyətini itirmişdir. Onun daxili həyətində 1746 və 1748-ci illər arasında taxta materiallardan inşa edilmiş müvəqqəti teatr binası sadə insanlar tərəfindən istifadə olunurdu. Daha sonralar daxili bağlar müharibənin ağır nəticələrini öz üzərində yaşadı. Bunun nəticəsində, Zvinger həyəti Drezden əhalisi üçün ictimai nəqliyyat zonasına çevrilmişdir — karetalar onu eninə və uzununa keçirdilər.
XIX əsrdən başlayaraq əhatəli qalanın təkrar tərtibatına və yeni bağçaların yaradılmasına bağbanlar tərəfindən maraq xeyli artmışdır. Mərkəzində alçaq fəvvarələr olan kiçik dəyirmi göllər böyük çənlərdə əkilmiş portağal ağacları ilə haşiyələnmişdilər. Favn başları ilə bəzədilmiş konsollar yenidən ilkin niyyətə uyğun olaraq qövsü qalereyalarda quraşdırılmışdır və bundan dərhal sonra, kiçik portağal ağacları buraya gətirilmişdir. Saray bağının direktoru Qustav Fridrix Krauze yeni populyar tərzdə bağı yeniləmiş və buradakı qazonun kənarlarında qızılgül və ağəsmə çiçəklərini əkmişdir. XX əsrin əvvəllərində Hubert Ermiş memar Pöppelmannın ideyalarına uyğun formada Zvingerin daxili həyətini bitkin şəklə salmağa cəhd göstərmişdir. Bağ müharibədən öncə, yəni 1924–1936-cı illərdə aparılan restavrasiya işləri nəticəsində özünün hazırkı görünüşünü əldə etmişdir.
Bənd, Zvinger xəndəyi və Zvinger nohurundakı bağlar
270px|thumbnail|right|Köhnə divarların qalıqları və Bənd pavilyonu yaxınlığındakı bağlar. Drezden şəhərini bir vaxtlar mühafizə edən istehkamların demontaj, sarayın ətrafındakı xəndəyin isə su ilə doldurulmasından sonra, bu ərazilərdə bağ və parkların yaradılması üçün yeni imkanlar yaranmışdır. Kronentor və Uzun qalereyaların qarşısında, botanik və landşaft ustası Karl Adolf Terşek 1819-cu ildə "Boskett" dizaynında meşəcik yaratmışdır (Boskett — bəzək məqsədi ilə əkilən ağacların və ya kolların sıx qrupu, müntəzəm parkın isə əsas landşaft elementidir). Bundan öncə isə qala divarlarının "Luna" adlı bastionu və Bənd pavilyonun arxa divarı qismən sökülmüş və onların əvəzində, yəni bastionun qərb tərəfində paxlayabənzər kiçik gölün əsası qoyulmuşdur.
1924–1936-cı illərdə aparılan restavrasiya işləri zamanı, Zvinger qalasının himi (yəni kotlovanı) bir zamanlar şəhəri müdafiə edən istehkam kompleksinin çala fraqmentləri kimi dağıdılmış, xəndək isə daha da dərinləşdirilmişdir. Lakin 1951-ci ilədək, xəndəyi qala divarları ilə əhatə olunmuş nohurdan daha bir bərxəz ayırırdı; onların arasından isə taxta körpülü yol keçirdi. Həmçinin İkinci Dünya müharibəsindən sonra başlanılmış bərpa prosesi zamanı, bağların ətrafında yeni yollar salınmış, boskett sahəsi tamamilə redizayn olunaraq yeni ağac və kollar əkilmişdir; parka açılan əsrarəngiz mənzərəni daha komfortlu şəkildə seyr etmək üçün isə, Bənd pavilyonunu qarşısında daş skamyalar quraşdırılmışdır.
Nimfaların çay hamamı və fəvvarələr kaskadı
268x268px|thumbnail|right| Nimfaların çay hamamı Nimfaların çay hamamı (qısaca olaraq Nümfenbad), barokko üslubunda yaradılmış ən gözəl quyu qurğularından biridir. Bir tərəfdən Fransız pavilyonu, digər tərəfdən isə Uzun qalereya, qala bəndi və Zemper qalereyası ilə haşiyələnmiş Nümfenbad, yuxarıya doğru açıq və hündür divarla əhatə olunmuş kvadrat təməli olan böyük odadır. Nümfenbad sözün əsl mənasında "hamam" deyil, bura çox güman ki, su teatrı və yaxud qrotto zalı (mağara zalı) kimiistifadə olunurdu. Bundan başqa, konstruksiyanın yan divarlarını bəzəyən plastik bəzək elementləri qədim Nimfeumu xatırladır (Nimfeum — su nimfalarına həsr olunmuş və su mənbəyi və ya hovuzların kənarında inşa edilən kiçik ibadətgahdır). Hazırkı nimfaların çay hamamı — ilkin olaraq fəvvarə kaskadları üçün tərtib edilmiş layihənin nisbətən təmkinli və balaca icrasıdır. Bu layihə əsasında Zvinger kompleksində böyük dairəvi kaskadın inşası nəzərdə tutulmuşdu.
Cənub-qərb tərəfdə yerləşən altı nimfa fiqurları və su püskürən delfin heykəli heykəltaraş Baltazar Permozer və onun kargərlərinin (usta köməkçilərinin) birgə yaradıcılığı sayəsində ərsəyə gəlmişdir. Taxçaları bəzəyən nimfa fiqurlarını Kirxner, Tomay və Egell yaratmışdılar; beləliklə ayrıca quraşdırılmış və əlində buket saxlayan nimfa heykəlini də Kirxner hazırlamışdı. Oyun oynayan nimfa fiqurunu memar Egell yaratmışdır; bu fiqurda artıq növbəti Mannhaym dövrünün üslubu müşahidə olunur. Tomay həmin nimfanın xalatının çiynini qaldıran başqa bir nimfa heykəlinin müəllifidir. Barokko dövründən olan bu heykəllər hal-hazırda orijinala uyğun surətlərlə dəyişdirilmişdir.
Nümfenbad kompleksinin bütün digər heykəltaraşlıq nümunələri, Zvinger sarayının 1920 və 1930-cu illərdə Georq Vrbanın rəhbərliyi altında aparılan restavrasiya işləri zamanı yaradılmışdır. Bu 1920-ci ildən etibarən Naturalizm üslubuna istiqamətləndirilmiş gəliz iş idi. Cənubi küncdə yerləşən Permozer tərzli nimfa fiquru 1945-ci ildən sonra yenidən hasil edilmişdir.
Nümfenbadın istismarı özündə xeyli texniki xərcləri tələb edirdi, çünki o zamanlar elektrik nasosları hələ icad olunmamışdır. İşlədiləcək nəhəng su ehtiyatlarının bəndin yuxarı sahəsinə qədər qaldırmaq və daha sonra oradan yüksək təzyiqlə yenidən aşağıya yönəltmək, burada çalışan konstruktorların qarşısında duran əsas problemlərdən birisi idi. Bunun üçün də klassik dövrdə bu cür hallarda tətbiq olunan olduqca gəliz installyasiya sisteminin yaradılması yeganə çıxış yolu idi. Bu məqsədlə, model ustası Andreas Gertner yaxınlıqda inşa olunmuş Villsdruffer qülləsi ərazisində mis su rezervuarını quraşdıraraq burada Qorbitz rayonundakı bulaqlardan götürülmüş su ilə doldurulur və daha sonra suqaldıran stansiyanın və həmçinin yerin altından çəkilmiş böyük borular vasitəsi ilə saray kompleksindəki kaskad fəvvarələrinə çatdırılırdı.
Hazırkı Kronentor darvazasının hər iki tərəfində yerləşən və Nimfaların çay hamamına məxsus və konservasiya olunmuş uzaq kaskadlar, şəlalələr və digər fəvvarələr, onun ətrafındakı Riyaziyyat-Fizika salonunun qrotto (mağara) zalı və Bənd pavilyonuna aparan terraslaşmış pilləkən sistemi ilə ayrılmaz ansambl yaradırlar. Bundan başqa, Nümfenbad komplksindəki iki alçaq fəvvarələrdə bir vaxtlar müxtəlif balıq növləri becərilirdi.
Fəvvarələrə daimi şəkildə texniki xidmətlərin göstərilməsi üçün kral xəzinəsindən əhəmiyyətli miqdarda pul sərf edilmişdir. Fəvvarə işləri üzrə xüsusi müvəkkil şəxs işə nəzarət etməli və texniki qurğuların saz vəziyyətdə saxlanmasını təmin etməli idi.
Kral Təbiət Qalereyası və Maraqlı Əşyalar Kabineti
Qısa müddət ərzində (1755-ci ildən başlayaraq) aparılan layihələşdirmə işləri zamanı, Drezdenin Kral Təbii Məhsullarının Palatası və Təbii Tarix kabinetinin erkən inkişaf mərhələsi və eyni zamanda inşaat işləri zamanı yaranmış müxtəlif problem və neqativ hadisələr əsaslı surətdə sənədləşdirilmişdir: ''…bununla belə, dəyişməsi mümkün olmayacaq yeganə gerçəklik ondan ibarət idi ki, bu gözəl sarayın aşağı mərtəbələrindəki məkan başlanğıcda qeyri-adi gözəlliyə malik əşyaların mühafizə olunması üçün istifadə olunurdu; yaxınlıqdakı Oranjereyada saxlanılan ağaclar və onların qalın budaqları, eləcə də incə güllər ümumi muzey kompleksi ilə dəbdəbəli sintez yaradırdı. Məhz Drezdendə yaranması ilə ölməz Saksoniya kralı və kurfürstünə minnətdar olmalı kolleksiya, sonradan taxta keçmiş digər kral Avqustun hakimiyyəti dövründə başqa yerə köçürməsi tapşırılmışdır. 1728-ci ildə lütfkar əmr əsasında bütün nadir təbiət nümunələri və yuxarıda artıq sözügedən başqa qiymətli dəyərlər gələcəkdə ziyarətçilərə ekspozisiya olunmaları üçün əhatəli qalanın fərqli pavilyonlarına köçürülmüşdür…''.
Təbiət və Tarix kolleksiyası Zvinger sarayının mühüm sahəsini tuturdu. Kolleksiya ehtiyatları Bənd pavilyonunu Kronentor darvazası ilə hər iki tərəfdən birləşdirən uzun və tağşəkilli qalereyalarda və həmçinin hazırkı Riyaziyyat və Fizika salonunun bulunduğu fligeldə yerləşdirilmişdi. Onlar orada 1945-ci ilə kimi, yəni İkinci Dünya müharibəsinin sonuna qədər saxlanılırdı.
Təbii məhsullardan ibarət geniş kolleksiya uzun müddət Almaniyada ən vacib və bənzərsiz muzey kimi qiymətləndirilirdi; hələ XVIII əsrdə mütəxəssislərinin hesablamalarına görə, İngiltərə, Fransa, Hollandiya və İtaliyada yerləşən oxşar müəssisələr ilə müqayisədə Zvinger əlçatmaz və misilsiz bir yer idi. Günümüzə kimi mühafizə edilmiş və hal-hazırda geniş publika üçün sərgilənən kolleksiya əşyalarının içərisinə daşlaşmış bitki və heyvan qalıqları, mineral və süxurlar, yerüstü heyvan və balıqların müqəvvaları, balıqqulağı kabineti, korallardan və mərcanlardan ibarət geniş toplunu aid etmək olar. Tağlı qalereyaların birində əvvəllər anatomik obyektlərin kolleksiyası yerləşirdi; 1733-cü ildə yüzlərcə insan orqanları muzeydən çıxarılaraq, Lüterştadt-Vittenberq şəhərində yerləşən məşhur "Leucorea" (Vittenberq) Universitetinə köçürülmüşdü. Əvvəllər Kral qəsrində nümayiş olunan qravür kolleksiyası boş qalmış ekspozisiya zallarına gətirilmişdir.
Zvinger serenadaları
İki Dünaya müharibələri arasında, Drezdenin Motsart klub və birliyi Zvinger sarayında konsert və festival ənənələrini yenidən canlandırırdı. 3 iyul 1928-ci ildə Zvinger həyətində "Motsart serenadaları" adlı ilk festival keçirilmişdir; bu ənənə bu günə kimi dava edir. 1935-ci ildə bələdiyyə hökuməti Motsart birliyinin yalnız Drezden filarmoniyasına çıxış edə biləcəyini bildirərək, Zvingerdə konsertlərin keçirilməsinə qadağa qoydu. İkinci dünya müharibəsi illərində dayandırılmış Zvinger sarayının serenada ənənəsi 50-ci illərdə yenidən dirçəlmişdir. Hal-hazırda serenada festivalı əsasən yay mövsümündə və Zvinger sarayının Bənd pavilyonu qarşısında keçirilir. Bundan başqa, təntənəli festivalın keçirildiyi dövr ərzində müxtəlif orkestr, xor, teatr və balet ansambllarının nümayəndələri burada görüşür və təəssüratlarını öz aralarında bölüşürlər.
Muzeylər
Hazırkı zamanda Zvinger sarayında Drezden Dövlət Sənət Kolleksiyasının tərkibinə daxil olan 3 müxtəlif muzey yerləşir. 2012-ci ilin noyabr ayınadək, Zvingerdə Silah palatası yerləşirdi: burada ən qiymətli və dəyərli silah və mərasim kostyumlarından ibarət kolleksiya sərgilənirdi. 2013-cü ilin fevral ayında kolleksiya özünün Drezden qəsrindəki köhnə saxlanğıc kabinetlərinə geri qaytarılmışdır. 256x256px|thumbnail|right| Köhnə Ustadlar Qalereyası 258x258px|thumbnail|right| Riyaziyyat və Fizika salonu
Köhnə Ustadlar Qalereyası
Köhnə Ustadların Rəsm qalereyası dünyada ən yaxşı nüfuza malik olan muzey kolleksiyalarına aiddir; burada XV–XVIII əsrlərə aid edilən şah əsərləri sərgilənir. İtalyan İntibahı dövründə yaradılmış rəssamlıq nümunələri kolleksiyanın ən qiymətli eksponatları hesab olunur. Bundan başqa qalereyada görkəmli holland və alman rəssamlarının rəsm əsərləri də təqdim olunub. Lakin qalereyanı ziyarət edən turistlərin əksəriyyəti burada sərgilənən Rafaelin məşhur "Sikstin Madonnası" əsərinə baxmağa gəlirlər.
Riyaziyyat və Fizika salonu
Riyaziyyat-Fizika salonu texniki alətlərdən ibarət incəsənət muzeyidir; burada tarixi əhəmiyyətli saat və elmi alətlər nümayiş olunur. Sərgilənən kolleksiya nümunələrinə optik quruluşa malik astronomiya və geodeziya alətləri, torpaq və səma qlobusları, həmçinin çertyojlar və fiziki ölçü vahidlərinin hesablanması zamanı istifadə olunan alətləri aid etmək olar. XIII əsrdə ərəblər tərəfindən yaradılmış ilk səma qlobusu və 1650-ci ildə Blez Paskal tərəfindən hazırlanmış ilk hesablama maşını böyük əhəmiyyətə malikdir. Qlobus və hesablama alətlərindən ibarət olan bu zəngin kolleksiya 1746-cı ildən bəri Riyaziyyat və Fizika salonunun birinci mərtəbəsində saxlanılır.
Çini kolleksiyası
Şərqi Asiyadan gətirilmiş çini kolleksiyasına Min sülaləsinin eksponatları, Çin imperatoru Kansinin hakimiyyət dövrünə (1662–1722) aid çini nümunələri, həmçinin imari və kakiyomon adlı ənənəvi yapon çiniləri muzeyin ən qiymətli əşyaları hesab olunurlar. Bundan əlavə burada erkən Mayssen dövrünə aid edilən tipik alman çinilərinin ən zəngin kolleksiyası nümayiş olunur. Tanınmış muzey eksponatları arasında İohann Bettger, İohann İoahim Kendler və Qottlib Kirxner tərəfindən XVII və XVIII əsrlərdə Mayysen Manufakturasında şinuazri üslubunda hazırlanmış hündür "draqun" vazalarını qeyd etmək olar. 1749-cu ildə Vensen kommunasında yaradılmış unikal çini buketinin hündürlüyü 115 sm-dir. Keçmişdə onun səthi əlavə olaraq 470 çini güllər, metal budaq və yarpaqlar ilə bəzədilmişdi (onlar özünün zərifliyi və rənglərinə görə təbii güllərdən fərqlənmiridilər).
2006–2010-cu illərdə Nyu-Yorklu memar Peter Marinonun rəhbərliyi altında muzeydə yeni daimi ekspozisiya zalı açılmışdır. O, hələ Güclü Avqustun dövründə yaradılmış tarixi və orijinal otağın müasir interpretasiyası hesab olunur.
Zvinger mövzusunda yaradılmış qravyur rəsmləri
200px|thumbnail|right|Qravürlər toplusunun titul səhifəsi Zvinger bağlarının yaradıcısı olmuş Matteus Daniel Pöppelmann 1729-cu ildə yaratdığı qurğular barədə ətraflı məlumat verən qravyuralar toplusunu nəşr etdirmişdir. O, aydınlaşdırıcı mətn olan 22 orijinal qravyur rəsm əsərindən ibarətdir; onların içərisində xüsusi ustalıqla yaradılmış Holland sarayının və Köniqştayn qalasının böyük çəlləyinin qrafik rəsmləri insanları valeh edir. Pöppelmann qravyuraların aşağısındakı mətnlərə planlaşdırılan binalar və onların gələcək təyinatı barədə kiçik qeydlər edir.
Zvinger şəhər və milli rəmz kimi
1924-cü ildə aparılan genişmiqyaslı rekonstruksiya və restavrasiya işlərindən sonra, Zvinger sarayı qəti şəkildə insanların ictimai şüuruna geri qayıtmışdır. Tikintidə baş vermiş xeyli irəliləyiş həm regional, həm də milli özünüifadə üsulu kimi istifadə olunurdu.
Bu, şəhər turizm idarəsinin işçiləri tərəfindən 1930-cu ildə yaradılmış bir reklam nəşrinin nümunəsində aydın görünür. Həmin illərdə nəşr olunmuş The Book of the City of Dresden kitabında Zvinger sarayının ağ-qara fotoşəkilləri yerləşdirilmişdir; kitabın məzmununda yazılanların əksəriyyəti şəhərə aid olmasına baxmayaraq, böyük hərflərlə saray barədə qeyd olunmuş başlıq insanı düşünməyə sövq edir. Redaktorlar şurasının rəhbəri olmuş Georq Köppen və Drezden şəhərinin oberburqomistrı Bernhard Blüer kitabın yayılması və nəşrinə görə məsuliyyət daşıyırdılar (geniş publikaya kitabın ilk təqdimat mərasimi II Beynəlxalq Gigiyena sərgisi zamanı keçirilmişdir).
Rəmzi identifikasiyası üçün sonrakı illərdə edilən başlıca töhfə, üzərində Zvinger sarayı yerləşmiş xüsusi hədiyyəli lotereya kuponları idi. Şəhər sakinləri və xarici qonaqlar tərəfindən bu mühüm tarixi binaya daim diqqət ayırmaları üçün, lotereyalardan gələn gəlir vasitəsilə böyükhəcmli sanasiya tədbirləri üçün məhdud miqdarda maliyyə haqqı ödənilirdi. Hələ 1920-ci ildə təsis edilmiş Saksoniyalı Vətən Müdafiəçilərinin Torpaq Birliyi bu ideyanın təşəbbüskarı və foreytoru idilər. İkinci Dünya müharibəsi zamanı saraya dəyən itkiləri aradan qaldırma üçün bir zamanlar populyar olan lotereya ideyası yenidən dirçəlmişdir. Həmin dövrdə pullu şəxsləri və mesenatları bərpa və yenidənqurma layihəsinə cəlb etmək üçün xarabalığa çevrilmiş Bənd pavilyonu və Kronentor darvazası optik və vizual reklam lövhələri kimi istifadə edilirdi.
Zvinger hal-hazırda tək Drezdenin deyil, həm də Saksonyanın ən vacib tarixi simvolu hesab edilir. Bundan başqa, əgər Saksoniyanın baş naziri öz federal təmsilçiliyini saxlasa, 2016-cı ildə Zvinger 2 avroluq əskinasın alman variantının əks tərəfində əks olunacaq. 200px|thumbnail|right|Bənd pavilyonu 1969-cu il Almaniya poçt markasında
Poçt markalarında Zvingerin təsvir olunması
İki alman dövlətinin yenidən birləşməsindən bir gün əvvəl, ADR-də son altı poçt markası, o cümlədə üzərində Kronentor motivləri olan əlavə marka simvolik şəkildə satışa buraxılmışdır.
Aritada sarayın qismən yaradılmış surəti
Yaponiyanın Saqa prefekturasında yerləşən Arita şəhəri bütün dünyaya bədii farfor istehsalının mərkəzi kimi tanınır; burada Zvinger sarayının Kronentor, həmçinin ona bitişik uzun qalereyaların və pavilyonların kiçildilmiş surəti inşa edilmişdir. Yaxınlıqdakı çini fabrikində istehsal olunan çini məmulatlarının ən yaxşı nümunələri bu binada sərgilənir.
Qlikoluril
Qlikoluril —Qlikoluril eyni iki karbonlu zəncirlə birləşən iki tsiklik karbamid qrupundan ibarət üzvi kimyəvi maddədir. Suyun təmizlənməsində, boya və örtüklərdə, bəzən isə yavaş sovrulan gübrə kimi istifadə edilən ağ tozdur.
İstehsal
Qlikoluril iki ekvivalent sidik cövhəri ilə qlioksal reaksiyasına girərək sintez edilə bilər. Eynilə, digər karbonil (və ya karbonil hidrat) reagentlərinin istifadəsi karbon zəncirində hidrogen atomları əvəzinə müxtəlif funksional qruplara malik törəmələr verir.
Xüsusiyyətləri
Qlikolurilin dörd amidəbənzər və buna görə də turşulu hidrogenləri halogen atomları ilə əvəzlənmə və ya formaldehidlə reaksiya kimi müxtəlif kimyəvi reaksiyalara səbəb olur.
Istifadəsi
Qlikoluril suyun təmizlənməsində, üzgüçülük hovuzunun dezinfeksiyasında biosidlər kimi və kağız istehsalında lil əleyhinə vasitə kimi istifadə edilən tetraxloromoqlikoluril və tetrabromoqlikoluril üçün başlanğıc material kimi istifadə olunur.
Qlikolurilin uzadılmış azot gübrəsi kimi istifadəsi müzakirə edilmişdir, lakin yüksək qiymətə görə geniş şəkildə qəbul edilməmişdir.
Qlikoluril artıq metanal ilə tetrametilol qlikolurilə çevrilə bilər ki, bu da metanalı gecikdirərək buraxır və buna görə də su əsaslı boyalarda, maye yuyucu vasitələrdə, qulluq və təmizləyici vasitələrdə (0,1% konsentrasiyada) biosid kimi istifadə olunur. O, həmçinin hidroksil tərkibli polimerlər üçün çarpaz birləşdirici agent, sənaye funqisidi və sementlərdə sürətləndirici kimi istifadə olunur.
Tetraasetilqlikoluril qlikolurildən sirkə anhidridlə reaksiya yolu ilə hazırlana bilər. Tetraasetilqlikoluril istifadə oluna bilər, lakin yavaş bioloji parçalana bildiyinə görə bərk yuyucu vasitələrdə natrium perkarbonat ağartıcı aktivator kimi çox yayılmamışdır.
Nitratlama turşusu (konsentratlı nitrat turşusu və konsentratlı sulfat turşusu) ilə reaksiya partlayıcı tetranitroqlikolurilə (TNGU) gətirib çıxarır.
Andhra Pradeş ştatında dəmiryolu qəzası (2017)
Andhra Pradeş ştatında dəmiryolu qəzası  (हीराखंड एक्सप्रेस ट्रेन हादसा) - Hindistanın cənub-şərq hissəsində yerləşən Andhra Pradeş ştatında 2017-ci ilin 21 yanvar tarixində yerli vaxtla saat 11:00-da baş vermiş dəmiryolu qəzası.
Arxa plan
Qəza Hindistanın Orissa və Andhra Pradeş ştatlarının sərhədində yerləşən Kuneru stansiyası yaxınlığında baş verib. Caqdalpur şəhərindən Bxubaneşvar şəhərinə hərəkət edən qatarda 600 nəfərdən çox sərnişin olub. Qatarın qəza törətməsinin əsas səbəbi kimi hərəkverici vaqonun relslərdən çıxması göstərilir. Ümumilikdə 22 vaqondan ibarət olan qatarda, lokomotiv və 8 vaqon relsdən çıxıb. Xilasedicilərin ilk qrupu hadisə baş verəndən 40 dəqiqə sonra hadisə yerinə çatıblar. İlkin məlumatlara əsasən dəmiryolu qəzası nəticəsində 41 nəfər həlak olub, 68 nəfər isə müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri alıb.
Levan Kenia
Levan Kenia (18 oktyabr 1990, Tbilisi, Gürcüstan SSR, ) gürcü futbolçu, "Saburtalo" klubunun yarımmüdafiəçisidir. Gürcüstan millisində oynamışdır.
Klub karyerası
Levan Gürcüstan çempionatında ilk matçını 16 yaşında keçirdi. 2008 -ci ilin yanvar ayında Şalke 04 -ə keçdi və 2012 -ci ilə qədər müqavilə imzaladı. 2008/09 mövsümü başlamazdan əvvəl "Şalke" nin gənclər heyətində oynadı və yeni mövsümdə klubun əsas heyətinə daxil edildi.
Kenia Almaniya klubunda son oyununu 25 oktyabr 2009 -cu ildə keçirdi. Ayaq biləyi ağrısından əziyyət çəkirdi və üç əməliyyat keçirmişdi. 2011 -ci ilin yanvar ayında oyunçu məşqlərə başladı, lakin tezliklə yenidən zədələndi. Kenia, 2011 -ci ilin sentyabr ayında yenidən yaralandı və qeyri -müəyyən müddətə təqaüdə çıxdı. 29 yanvar 2012-ci ildə iki il sahədən kənarda qaldıqdan sonra məşqlərə davam etdi.
7 iyul 2012 -ci ildə Şalke 04 Kenianın "Zenit" ə keçdiyini elan etdi. İyulun 11 -də Kenia "Zenit" və "Rus" komandası ilə yoldaşlıq görüşündə (6: 0) debüt etdi. Avqustun 4 -də Kenia, baş məşqçi Luçiano Spalletti və Sankt -Peterburq klubunun beş oyunçusunun onu komandada görmək istəmədiyi üçün "Zenit" ə keçidinin uğursuz olduğunu elan etdi.
28 iyun 2013 Düsseldorfun "Fortuna" komandasına köçdü. Ancaq mövsüm oynadıqdan sonra klubu tərk etdi.
Bakteriyalar
thumb|300px|right|[[Xolera bakteriyası]] Bakteriyalar (lat. Bacteria) — təkhüceyrəli mikroorqanizmalardır. Prokaryotik mikroorqanizmlərin əksəriyyətini təşkil edən qrupdur. Böyüklükləri 0,1–10 mm arasındadır. Bakteriyaların dünya üzərində 3,5 milyard ildir yaşadıqları bilinməkdədir. Dünyada ən çox yayılmış orqanizmlərdir və yer kürəsində həyatın davam etməsi üçün böyük önəm təşkil etməkdədirlər.
Levan Kenia
Milli komandanın karyerası
O, həmçinin Gürcüstanın U17, U19 və U21 milli komandalarında oynayıb.
Bakteriyalar
Bakteriyaların öyrənilmə tarixi
Bakteriyalar hələ yaxşı öyrənilməyəndə bitkilərə aid edilirdi. "Bağırsaq florası" anlayışı da buradan yaranıb.
Levan Kenia
Milli komandanın karyerası
8 sentyabr 2007 -ci ildə Gürcüstan millisində Ukrayna ilə oyunda debüt etdi. 28 may 2008 -ci ildə Estoniya ilə matçda milli komandada ilk qolunu vurdu. Gürcüstan milli komandasının keçmiş məşqçisi Klaus Topmöller onu Gürcüstanın ən yaxşı gənc oyunçusu adlandırdı.
Şəxsi həyat
Levan Kenia Tbilisi "Dinamo" və "Frayburq" un keçmiş futbolçusu Qeorqi Kiknadzenin qardaşı oğludur.
Bakteriyalar
Yarımaləmlər
Əsl bakteriyalar: anaerob və aerob heterotrofların, bəzən isə anaerob fotosintezedici avtotrof prokariotlaron, müxtəlif qruplarıdır.
Oksifotobakteriyalar: aerob fotosintezedici prokariotlardır (sinobakteriyalar və xlorosibakteriyalar).
Bakteriyaları kəşf edən Antoni van Levenhuk (XVII) olub. Ən qədim geoloji dövrdə biosferin yaranmasında ayrı-ayrı qrup prokariotların rolu böyükdür. bakterial fəallıq karbonatların, dəmir filizinin, sulfid, silisium, fosforit, boksit və s yataqlarının əmələ gəlməsinə səbəb olmuşdur.
Prokariotlar birhüceyrəli və ya kolonial orqanizmlərdir. Bakterial hüceyrə xaricdən müxtəlif polisaxarid və lipoproteinlərdən əmələ gəlmiş sıx qılafla — yəni, hüceyrə divarı ilə örtülmüşdür. Bir çox bakteriyaların hüceyrə divarı xaricdən selikli kapsul ilə əhatə olunmuşdur.
Bakteriyaların müxtəlifliyi
Bir qram torpaqda təxminən 40 milyon, 1 millilitr şirin suda isə 1 milyon qədər bakteriya hüceyrəsi tapılır. Yer kürəsindəki toplam bakteriya kütləsi bütün mövcud bitki və heyvan cəmindən daha çoxdur. Yaşadıqları mühit şəraitindən aslı olaraq bakteriyalar geniş müxtəlifliyə malikdir. Onlar hüceyrələrinin forması, tənəffüs, qidalanma və digər xüsusiyyətlərinə görə də bir birindən fərqlənir. Qidalanma tiplərinə görə bakteriyalar avtotrof və heterotrof bakteriyalara bölünür.
Avtotrof bakteriyalar
Avtotrof bakteriyalar karbon qazını mənimsəyərək və karbondan istifadə edərək üzvi maddələr yaratmaq qabiliyyətinə malikdir. Qeyri-üzvi maddələrdən üzvi maddələr sintez etmə qabiliyyətinə malikdirlər. Bunlar özləri də enerjidən istifadəsinə görə iki qrupa, fototrof və xemotrof bakteriyalara bölünür.
Xemotrof bakteriyalar
Ko ramal Fototroflar kimi, qeyri-üzvi maddələrdən üzvi maddələr sintez edir, lakin günəşdən deyil, kimyəvi rabitələrdən enerji alır (məsələn, dəmir və kükürd bakteriyaları).
Torpaqdakı bakteriyalar
Torpaqda hemotraf bakteriyalar geniş yayılmışdır. Bunlardan dəmir bakteriyaları böyük maraq doğurur. Onlar dəmirin aşağı oksidli birləşməsini dəmir oksid formasına çevirir: 2FeCO3+3H2O+O=2Fe(OH)3+2CO2+121.2 coul Təbiətdə azotun dövranında bilavasitə iştirak edən bakteriyalar xüsusi yer tutur. Bunlar torpaqda nitrifikasiya prosesi apararaq ammoniumu azot turşusuna çevirir: 2NH3+3O2=2HNO2+2H2O+718.9 coul belə oksidləşmə reaksiyası Nitronomonos tipli bakteriyaların köməyilə gedir. Sonra azot turşusu nitrat turşusuna qədər oksidləşir: 2HNO2+O2=2HNO3+108.7 coul. Bu reaksiyada nitrobacterlər iştirak edir. Nitrifikasiya prosesindən başqa torpaqda mikroorqanizmlərin təsirilə başqa bir proses denitrifikasiya və ya nitratların sərbəst azota qədər reduksiya prosesi gedir. Bu proses iki mərhələdə keçir: əvvəlcə nitratlar nitritlərə qədər, sonra isə nitritlər – sərbəst azota qədər bərpa (reduksiya) olunur. C6H12O6+4NO3=6CO2+6H2O+2N2 və ya 3C+4KNO2+H2O=2KHCO3+K2CO3+2N2.
Denitrifikasiya prosesi denitrifikator bakteriyaların təsirilə baş verir. Mühüm orqanizmlərdən 1860-cı ildə İ.S.Voronin tərəfindən tapılan hemotroflar – kök bakteriyaları və anaerob mikroorqanizmin – klostridiumu göstərmək olar. Hər iki mikroorqanizm növü azotun dövranında fəal iştirak edir, odur ki, onların torpaqəmələgəlmədə və torpağın münbitliyində böyük əhəmiyyəti vardır.
Ədəbiyyat
Qiulia Enders "Füsunkar bağırsaq", Bakı, "Qanun nəşriyyatı" — 2020, 280 s.
Məhərrəm İbrahimov
Məhərrəm Əli oğlu İbrahimov  — Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyinin müxbiri, şəhid.
Həyatı
Məhərrəm Əli oğlu İbrahimov 1982-ci il aprelin 16-da Ermənistan Sovet Sosialist Respublikasının Krasnoselsk rayonunun (Göyçə mahalının Çəmbərək rayonu) Ardanış kəndində anadan olub. 1989-cu ildə Ardanış kənd orta məktəbinin birinci sinfinə gedib. Həmin ilin oktyabr ayının sonlarında qardaşı ilə birlikdə Gədəbəy rayonuna aparılıb. 1989-cu il dekabrın 30-dək bu rayonda yaşayıb. Burada N. K. Krupskaya adına Gədəbəy qəsəbə orta məktəbində (indiki İlham Əliyev adına Gədəbəy şəhər 1 saylı tam orta məktəb) oxuyub. Üç aydan sonra Bakıya — Binəqədi rayonu, M.Ə.Rəsulzadə qəsəbəsindəki yeni evlərinə qayıdıb və 100 nömrəli orta məktəbin 1-ci sinfində təhsilini davam etdirib. 1999-cu ildə orta məktəbi bitirərək həmin il Ali İctimai-Siyasi Kollecin jurnalistika fakültəsinə daxil olub. 2003-cü ildə ali məktəbi bitirərək iyulun 15-də Binəqədi Rayon Hərbi Komissarlığından həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb. 2004-cü il iyulun 15-də həqiqi hərbi xidmətini Azərbaycan Respublikasının Daxili İşlər Nazirliyi Daxili Qoşunlarında başa vurub.
Ailəsi
Ailəlidir. Uğur və Toğrul adlı iki oğlu var.
Mətbuat fəaliyyəti
thumb|left|250px|Məhərrəm İbrahimov cəbhə xəttində 2004-cü il sentyabrın 1-dən Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyində (indiki AZƏRTAC) müxbir, 2007-ci il yanvarın 16-dan aparıcı müxbir vəzifəsində çalışıb. AZƏRTAC-da çalışdığı 20 ilə yaxın ordunun və hüquq-mühafizə orqanlarının fəaliyyəti, eləcə də ən qaynar nöqtələr, ən isti, operativ xəbərlər onun təqdimatında işıqlandırılıb və hərbi jurnalist kimi ixtisaslaşıb. Ömrünün sonuna – şəhidlik zirvəsinə ucalanadək AZƏRTAC-da işləyib. İşlədiyi müddətdə AZƏRTAC-da dəfələrlə ilin ən yaxşı əməkdaşı kimi fəxri fərman və diplomlarla təltif olunub. O, həmçinin "Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 100 illiyi yubiley medalı ilə də təltif edilib. Müdafiə Nazirliyinin və Mətbuat Şurasının birgə keçirdiyi "Azərbaycan Ordusunun 100-cü ildönümünə həsr olunmuş "Hər birimiz Vətənə xidmət edirik" mövzusundakı yazı müsabiqəsində 1-ci yerə layiq görülüb. Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidməti tərəfindən "Hərbi vətənpərvərlik tərbiyəsində xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilib. Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən Azərbaycan Milli Mətbuatının 144 illik yubileyi münasibətilə ictimai-təhlükəsizliyin təmin edilməsi, hüquq qaydasının profilaktikası tədbirlərinin təbliğindəki xidmətlərinə görə təltif olunub. Dəfələrlə bir çox yazı müsabiqələrinin qalibi olan Məhərrəm hərbi jurnalistlər üçün təşkil edilən təlimlərdə fərqləndiyinə, eləcə də çalışdığı qurumların fəaliyyətinin işıqlandırılmasında yüksək peşəkarlıq göstərdiyinə görə diplom, fəxri fərman və plaketlərə layiq görülüb. Uzun müddət cəbhəboyu zonada ezamiyyətlərdə olan, təmas xəttində mətbuat nümayəndələri üçün təşkil olunan təlimlərdə iştirak edən, Aprel döyüşlərində, Tovuz döyüşlərində, Vətən müharibəsində ən qaynar nöqtələrdən xəbərlər, reportajlar hazırlayan Məhərrəm hərbi jurnalist kimi topladığı zəngin təcrübəni həvəslə digərləri ilə bölüşüb. Respublikamızda peşəkar hərbi jurnalist kimi tanınan Məhərrəm İbrahimov bu sahəni dərindən bilən şəxs kimi bir çox tədbirlərdə iştirak edib, bilik və təcrübələri bölüşüb. Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinin kursantları üçün təşkil olunan "Silahlı münaqişələrdə medianın rolu" mövzusunda seminarda Məhərrəm İbrahimov silahlı münaqişələrdə medianın rolu, hərbi əməliyyatların informasiya təminatı, informasiya qarşıdurmasının əhəmiyyəti, döyüş əməliyyatları zamanı hərbi qulluqçularla media nümayəndələri arasında qarşılıqlı əlaqələr və birgə fəaliyyətlərin təşkili, o cümlədən dezinformasiya və feyk xəbərlərin psixoloji təsiri ilə bağlı mühazirə oxuyub. Ali Hərbi Məktəbin rəhbərliyi tərəfindən Fəxri Fərmanla təltif olunub.
Məhiş Əhmədov
Məhiş Əhmədov (Əhmədov Məhiş Alış oğlu; ) — Azərbaycan alimi, iqtisad elmləri doktoru, professor, əməkdar müəllim.
Həyatı
Məhiş Əhmədov 28 noyabr 1945-ci ildə Ağdam rayonunun Qaradağlı kəndində anadan olmuşdur. 1951-1961-ci illərdə orta təhsil alıb. 1963-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Xalq təsərrüfatının planlaşdırılması ixtisasına daxil olub, 1969-cu ildə məzun olmuşdur.
1974-cü ildə "Elmi-texniki tərəqqi və ictimai istehsalın material tutumu" elmi işini müdafiə edərək iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsin almışdır.
2005-ci ildə "Qloballaşma şəraitində milli iqtisadiyyatın formalaşmasının nəzəri problemləri" elmi işini müdafiə edərək iqtisad üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır.
26 sentyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin əməkdaşlarına “Əməkdar Müəllim” fəxri adının verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə “Əməkdar Müəllim” fəxri adı verilmişdir.
Əmək fəaliyyəti
Məhiş Əhmədov əmək fəaliyyətinə 1963-cü ildə Azərayaqqabı ticarət idarəsində başlamışdır. 1968-ci ildən 1970-ci ilə kimi AMEA-nın Coğrafiya İnstitutunda laborant, mühəndis, kiçik elmi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1970-ci ildən başlayaraq isə 1980-ci ilə kimi həmin institutda baş iqtisadçı, kiçik elmi işçi, baş  elmi işçi vəzifələrini icra etmişdir. 1980-1983-cü illərdə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun “Siyasi İqtisad” kafedrasında baş müəllim kimi çalışmışdır. 1983-cü ildə həmin kafedranın, 1988-ci ildə Vaznesenski adına Leninqrad L.M.İ İnstitutunun, 1996-cı ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin “Siyasi iqtisad” kafedrasının, 2000-ci ildə isə həmin universitetin “İqtisadi Nəzəriyyə“ kafedrasının dosenti elmi adını almışdır.
1990-1996-cı ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun “İdarəetmə İqtisad” fakultəsinin “Siyasi iqtisad “kafedrasında, 2006-2022-ci illərdə isə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin "İqtisadiyyatın tənzimlənməsi” kafedrasında müdir vəzifəsini icra etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Məhiş Əhmədov Milli iqtisadiyyatın formalaşması, inkişafı, səmərəliyi, strukturu, rəqabətqabiliyyətliliyinin yüksəldilməsinin nəzəri-əməli problemləri dövlətin iqtisadi siyasəti və iqtisadiyyatın dövlət tənzimlənməsinin nəzəri və əməli problemlərinin tətqiqinə həsr olunmuş 200-dən çox elmi metodik əsərlərin, o cümlədən 4 monoqrafiyanın, 3 dərsliyin, 4 dərs vəsaitinin, 20-dən çox tədris proqramlarının və ölkə daxilində və xaricində (scopus, web  of science) çap edilmiş çox saylı məqalələrin, teyzislərin,  eyni zamanda  müxtəlif illərdə  dövlət orqanlarına Azərbaycanın iqtisadi inkişafının aktual problemlərinə həsr edilmiş 5 təhriri məruzənin, habelə rus dilindən azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş 3 dərsliyin həmmüəllifi və elmi redaktoru olmuşdur.
Onun 1976-1979-ci illərdə AMEAM-nın İqtisadiyyat institutunda “Müttəfiq Respublikalarda Milli gəlirin təkrar istehsalı” mövzusunda yerinə yetirdiyi elmi tədqiqat işinin nəticələri 1979-cu ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının mühüm tədqiqat nəticələri siyahısına daxil edilmişdir.
Adnan Əhmədzadə
Adnan Əhmədzadə (24 yanvar 1978) — azərbaycanlı iş adamı.
Platin
Ağqızıl və ya Platin (Pt') – kimyəvi element. Elementlərin dövri sisteminin VIII qrupundadır, atom nömrəsi 78, atom kütləsi 195,09-dur. Təbii platin 190Pt (0,0127%), 192Pt (0,78%), 194Pt (32,9%), 195Pt (33,8%), 196Pt (25,2%) və 198Pt (7,23%) izotoplarının qarışığından ibarətdir.
Adnan Əhmədzadə
Həyatı
Adnan Əhmədzadə  24 yanvar 1978-ci ildə anadan olub.
Platin
thumb|left|150px|Platin
Adnan Əhmədzadə
Şəxsi həyat
Ailəlidir, dörd övladı var.
Karyera
1998-2005-ci illərdə SOCAR-ın Xarici İqtisadi Əlaqələr İdarəsində (2003-cü ildən Marketinq və İqtisadi Əməliyyatlar İdarəsi) İxrac əməliyyatları idarəsində ekspert vəzifəsində çalışıb.
Platin
Platin, gümüşü ağ rəngli, çox ağır, dəyərli bir metaldır. Kimyəvi adı Pt, atom nömrəsi 78, atom ağırlığı 195,09'dur. Sudan 21 dəfə daha ağırdır və ərimə nöqtəsi çox yüksəkdir (1.769 °C). Təbiətdə bəzən palladium, rodium, iridium, osmium ve rutenium kimi nadir tapılan metallardan bir ya da bir neçəsi ilə qarışıq halda tapılır. Platinin bir çox xüsusiyyətini daşıyan bu metallara "platin metalları" da deyilir. Platin, 18-ci əsrə qədər alimlərin diqqətini çox da çəkmədi. Daha əvvələr platin, ağırlığına görə bəzən saxta qızıl pul istehsalında istifadə edilməkdə idi. Daha əsas platin istehsalçısı ölkələr SSRİ ve Cənubi Afrikadır. Bundan başqa Kanada, ABŞ, Cənubi Amerka, Yeni Zellandiya və İslandiyada da az miqdarda platin çıxarılır. Saf platin gümüşü-ağ (narın platin boz) rəngdə, çətin əriyən, ağır metaldır.
Adnan Əhmədzadə
Karyera
2005-2006-cı illərdə “Azərtrans” MMC-nin baş direktoru vəzifəsində çalışıb;
Çji Çin-Lon
Karyerası
Çih Çin-Lonq Çin Taybeyini 1988-ci ildə Seul şəhərində baş tutan XXIV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, cüt turnirdə isə 13-cü pillənin sahibi olub.
Adnan Əhmədzadə
Karyera
2006-2019-cu illərdə SOCAR-ın Marketinq və İqtisadi Əməliyyatlar İdarəsində aşağıdakı vəzifələrdə çalışıb;
Braziliya–Qazaxıstan münasibətləri
Qazaxıstan–Braziliya münasibətləri — Braziliya Respublikası ilə Qazaxıstan Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Ölkələr Birləşmiş Millətlər Təşkilatının və Ümumdünya Ticarət Təşkilatının üzvüdür.
Platin
Xarakteristik birləşmələri
Platin qrup elementlərindən yalnız Os və Ru öz qrupları üçün xarakterik olan oksidləşmə dərəcəsi göstərir və uyğun uçucu oksidlər OsO4 və RuO4 əmələ gətirir. Bu oksidlərə uyğun hidroksidlər mövcud deyil çünki onlar koordinasiya nöqteyi-nəzərdən doymuş birləşmələrdir. Onlar suda həll olur lakin heç bir qarşılıqlı təsirdə olmurlar.
Braziliya–Qazaxıstan münasibətləri
Tarix
Sovet İttifaqının dağılmasından qısa müddət sonra Braziliya 26 dekabr 1991-ci ildə Qazaxıstanın müstəqilliyini tanıyır. Hər iki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 22 sentyabr 1993-cü ildə qurulmuşdur. Başlanğıcda hər iki ölkənin nümayəndələri ilə yalnız Birləşmiş Millətlər Təşkilatında, beynəlxalq forumlarda görüşürdülər.
Adnan Əhmədzadə
Karyera
2007 – 2008 Ticarət əməliyyatlarında kommersiya riskləri şöbəsinin müdiri;
Platin
Xarakteristik birləşmələri
XVI əsrin ortasında ispanlar Amerikada gümüşə çox oxşar (ispanca plata), özləri üçün yeni olan platina adını verdilər, hərfi mənada “kiçik gümüş”, “gümüşcük” adını vermişlər. . Bu, platinin olduqca çətin əriyən olması ilə izah olunur (platinin ərimə temperaturu 17700C-ə yaxındır). Və o vaxt o, gümüşdən iki dəfə ucuz idi.
Braziliya–Qazaxıstan münasibətləri
Tarix
2006-cı ilin avqust ayında Braziliya Astanada bir səfirlik açır. 2007-ci ildə Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayev Braziliyaya rəsmi səfər edir. Səfər Braziliya Prezidenti Luis İnasio Lula da Silvanın 2009-cu ildə Qazaxıstana gəlməsi ilə qarşılıqlı olur. 2012-ci ilin oktyabrında Qazaxıstan Braziliyada daimi səfirlik açır.
Platin
Xarakteristik birləşmələri
XVIII əsrə qədər platin Avropa kimyaçılarına məlum deyildi. O, Amerikadakı ispan kaloniyalarından gətirildikdə saxta pul kəsənlər onunla maraqlandılar. Aydın oldu ki, platin qızıl ilə birlikdə asan əriyir, onun sıxlığı qızılın sıxlığından bir qədər çoxdur. Lakin platin qızılı “ağardır” və artıq platinin ərintidə miqdarı 8,4% olduqda qızılın xarakterik sarılığı yoxa çıxır ki, bu da saxtalaşdırmanı çətinləşdirir amma platindən olan diski qızıl pulun mərkəzinə yerləşdirmək olardı və heç bir Arximed saxtakarlığı aşkar edə bilməzdi. Ehtimal ki, bu səbəbdən ispan karolu V Filipp əmr imzalayıb ki, xaricdən ölkəyə platin gətirilməsinə qadağa qoyulsun. Bundan əlavə qızıl filizi emal olunarkən Kolumbiyada tələb olunurdu ki, qızıl platindən tam təmizlənsin və ayrılan platin xüsusi nəzarət altında (kral məmurlarının) Rio-del-Pinto çayının dərin yerlərində suya atılsın. Artıq İspaniyaya gətirilmiş platin isə xalqın gözü qarşısında təntənəli olaraq dənizdə batırılırdı.
Adnan Əhmədzadə
Karyera
2008 – 2010 İqtisadi əməliyyatlar şöbəsinin rəis müavini;
Platin
Xarakteristik birləşmələri
Platini digər macəra Rusiyada gözləyirdi. 1828-ci ildən 1845-ci ilə qədər Rusiyada böyük tirajda, dəyəri 3,6 və 12 rubl olan platin pullar dövriyəyə buraxılmışdır (dünya praktikasında unikal hadisə idi). Hazırda platin pullar az miqdarda və kolleksiyaçılar üçün buraxılır. İş ondadır ki, ural filiz yataqlarında çox platin çıxarmağa başlamışdılar və o vaxt sənaye tətbiqi tapmamışdı. Filiz yataqlarının sahibləri isə (Demidovlar) pul kəsilməsi hesabına öz platinlərini dövlətə satmaqdan böyük fayda görürdülər. Platin pul kəsilməsinin təşəbbüskarı maliyə naziri qraf Qeorq Lüdviq (Yeqor Franseviç) Kankrin (1774-1845) olmuşdur. Onun şərəfinə Qustav Roze mineralı kankrinit adlandırmışdır. 1844-cü ildə Kankrin xəstəliklə əlaqədar olaraq vəzifədən getdikdən sonra yeni nazir platin pul kəsilməsini dayandırdı və kəsilmiş pulları təcili yığmağı tələb etdi. Bu təşvişli tədbirin səbəblərini fərqli dəyərləndirirlər. Bir versiyaya görə bu pulların xaricdə (guya xaricdə platin ucuz idi) saxtalaşdırılmasından qorxurdular (sonra Rusiyaya gətirmək üçün): Lakin dövriyədən çıxarılmış pullar arasında bir dənə də saxta tapılmadı. Digər versiyaya görə (daha həqiqətə yaxın) platinə təlabat və Avropada onun qiyməti o qədər artmışdır ki, pul halında metal nominalından baha idi (platindən kimyəvi qablar hazırlanmasında istifadə olunurdu) amma onda artıq digər şeydən qorxmaq lazım idi: gizli olaraq Rusiyadan platin pulları gətirib əridərək külçə halında satıla bilərdi. Maraqlıdır ki, Maykl Faradey 1861-ci ilin fevralın 22-də oxuduğu mühazirədə rus platin pulunu göstərmişdir. Pulların tərkibini analiz edərək o, platin pulda 97% platin, 1,2% iridium, 0,5% rodium, 0,25% palladium, həmçinin mis və dəmir əlavəsinin olduğunu müəyyən etmişdir.
Braziliya–Qazaxıstan münasibətləri
Tarix
Braziliya və Qazaxıstan davamlı inkişaf və ətraf mühitin qorunması məsələləri kimi qlobal məsələlərdə oxşar mövqeləri bölüşür. Braziliya Qazaxıstanın Ümumdünya Ticarət Təşkilatına daxil olmasını dəstəkləmiş və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasında daimi yer almaq iddiasına görə Qazaxıstanın dəstəyini almışdır.
Adnan Əhmədzadə
Karyera
2010 – 2019 SOCAR Marketinq və İqtisadi Əməliyyatlar İdarəsinin baş meneceri. 2018-ci ildə SOCAR Trading-in icraçı direktoru vəzifəsinə təyin edilib.
Braziliya–Qazaxıstan münasibətləri
Tarix
Qazaxıstanda fəaliyyət göstərən bir neçə Braziliya şirkəti var. Üstəlik bir neçə digər Braziliya şirkəti Müstəqil Dövlətlər Birliyinə üzv ölkələrin bazarlarına ixrac etmək üçün bir yer yaratmaq istəyir. Qazaxıstanın əsas hava yolu şirkəti olan Air Astana, ondan çox Braziliya istehsalı olan Embraer təyyarəsinə sahibdir və onları istismar edir.
Adnan Əhmədzadə
Karyera
2019-cu ildə SOCAR-ın investisiyalar və marketinq üzrə vitse-prezidentinin müavini vəzifəsinə təyin edilib.
Braziliya–Qazaxıstan münasibətləri
İqtisadi münasibətlər
Qazaxıstan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Gömrük Nəzarəti Komitəsinin məlumatına görə, 2017-ci ilin yanvar-oktyabr aylarında iki ölkə arasında ticarət dövriyyəsi 108,8 milyon dollar (Braziliyaya ixrac - 19,6 milyon dollar, Braziliyadan idxal - 89,2 milyon dollar) təşkil edib. 2016-cı ildə bu göstərici 181,9 milyon dollar (Qazaxıstan ixracatı - 25,8 milyon dollar, Braziliyadan idxal - 156,1 milyon dollar) olur. Braziliyanın Qazaxıstana ixrac etdiyi əsas məhsullar: şəkər, tütün, maşınlar və onlar üçün ehtiyat hissələri, inşaat materialları, portağal suyu, ət. Qazaxıstandan Braziliya ixracının əsas məhsulları: kükürd, ferrosilikon, plastik məhsullar, kauçuk və qara metallar.
Adnan Əhmədzadə
Karyera
2023-cü ildən Azərbaycan Koşiki Karate-do Federasiyasının fəxri prezidentidir.
Braziliya–Qazaxıstan münasibətləri
Çoxtərəfli əməkdaşlıq
Qazaxıstan və Braziliya arasındakı qarşılıqlı əlaqələr çoxtərəfli formatda getdikcə inkişaf edir. Ölkələr 2012-2015-ci illər üçün BMT İnsan Hüquqları Şurasına namizədliklərinə qarşılıqlı dəstək vermişlər. 2016-cı ilin oktyabr ayında Qazaxıstan, Braziliyanın 2017-2019-cu illər üçün BMT İnsan Hüquqları Şurasına namizədliyini dəstəkləmişdir. Qazaxıstanın BMT Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvü seçilməsindən sonra Braziliya Xarici İşlər Nazirliyi bir təbrik göndərir. Bu məktubda Qazaxıstanın xarici siyasət təşəbbüslərini və Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin beynəlxalq səviyyədə qalma rolunu yüksək qiymətləndirir.
Adnan Əhmədzadə
Mükafatları
Azərbaycanın neft sənayesinin inkişafındakı xidmətlərinə görə 2015-ci ildə Prezident İlham Əliyev tərəfindən "Tərəqqi” medalı ilə təltif olunub.
Braziliya–Qazaxıstan münasibətləri
Diplomatik nümayəndəliklər
Braziliyanın Astanada səfirliyi var.
Qazaxıstanın Braziliada səfirliyi var.
Aqil Əliyev. Böyük alim, böyük insan (film, 2007)
Məzmun
Film Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, əməkdar elm xadimi, iqtisad elmləri doktoru, professor, Beynəlxalq Menecment Akademiyasının həqiqi üzvü, Beynəlxalq İqtisadçılar İttifaqının üzvü Aqil Əlirza oğlu Əliyevə həsr olunmuşdur.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Davud Müzəffərli Operator: Sərvər Rəşidoğlu Prodüser: Anar Şuşalı
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2007-ci ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Renium
Tarixi
Renium –elementinin mövcudluğu D.Mendeleyev tərəfindən 1869-cu ildə fərz edilmişdir. 1925-ci ildə Valter Noddak, İda Take və Otto Berq 660 kq molibden filizinin emalı nəticəsində 1qram reniumun alınmasına nail olmuşlar. Son zamanlaradək reniumun, xüsusi olaraq heç bir qeyri-metallik elementlə birləşməsini saxlayan, mineral tapılmamışdır. 1992-ci ildə rus alimləri uzaq şərq adaları vulkanının boğazında renium disulfid birləşməsini aşkar etmişlər.Renium elementinin adı latın sözü Rhenusdan əmələ gəlib – Almaniyada Reyn çayının adıdır. Hələ 1871 ildə reniumun mövcuduğunu dövri sistemdə qrupdaki elementlərin analoji xassələrinə görə Mendeleyev proqnoz etmişdi. Bir çox digər metallardan fərqli olaraq, renium ərimə temperaturunda döyülmə zamanı sınmır. Renium yüksək temperaturlarda belə yüksək möhkəmliyini saxlayır və bu səbəbdən o, yüksək temperatur rejimlərində gedən proseslərdə geniş istifadə olunur. Bu yaxınlarda alimlərin diqqətini reniumun sadə birləşməsi – renium dibromid– elmdə məlum olan ən bərk maddə cəlb etmişdir. Digər ifrat bərk materiallardan fərqli olaraq, renium dibromidi yüksək təzyiqdən istifadə etmədən, alırlar. Renium hər-hansı bir elementdən daha çox oksidləşmə vəziyyətinə malikdir: –1, 0, +1, +2...+7; sonuncu reniumun adi vəziyyətidir. Bu metall 1964-cü ildə ilk olaraq metal-metal arasında, renium ionları nümunəsində [Re2Cl8]2–, dördlü rabitənin olmasının aşkar edilməsinə köməklik göstərmişdir. Renium elektrik kontaktlarında istifadə olunur, metallik naqil və ya folqa formasını ala bilir.
Alınması
Reniumun alınmasının bir neçə üsulu var. Elementin filizdən alınması zamanı metalın 80% -i qatı molibden məhluluna keçir və ondan istənilən qədər əldə etmək olmur. Ona görə də optimal olaraq alınması üçün bu variantlar seçilib: Birinci halda yarımfabrikatları qələvi, duzlu və turşu məhlulu ilə ayırırlar. Bəzi vaxtlarda qaynar sudan istifadə edirlər. Sonra reniumu ayırmaq üçün absorbsiya,ekstraksiya, ion mübadiləsi, elektroliz və yaxud azhəllolan birləşmələrin çökdürmə üsulunu istifadə edirlər. Ikinci halda, ammonium perrenatın hidrogenlə reduksiyasını aparırlar. Bu isə yalnız temperaturu 800 0C–yə çatan boru sobasında mümkündür. Bundan sonra alınmış tozu metalurji üsul ilə metala çevirirlər.
Fiziki xassələri
Renium – parıltılı gümüşü – ağ metaldır. Dispersiyasından asılı olaraq metal tozu qara və ya tünd boz rəngdə olur. Ağır elementlərdən olan renium paramaqnitdir. Renium bəzi fiziki xassələrinə görə VI qrupun elementlərinə yaxındır(molibden, volfram).
Kimyəvi xassələri
right|thumb|120px Adi temperaturda stabil renium havaya qarşı davamlıdır. 3000C–dən yüksək temperaturda metalın oksidləşməsi baş verir, 600 0C-dən yuxarı isə bu proses daha da intensivləşir. Renium volframla müqayisədə oksidləşməyə qarşı daha davamlıdır. Qızdırıldıqda Re flüor, xlor və brom ilə reaksiyaya daxil olur. Metal, əksər turşuların (azot turşusu istisna olmaqla) təsirinə, yüksək temperatura,oksidləşməyə, korroziyyaya qarşı davamlıdır.Civə ilə renium amalqama əmələ gətirir. Renium hidrogen peroksidinin məhlulları ilə reaksiyaya girərək renium turşusu əmələ .gətirir