cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rauf Əliyev (futbolçu)
Milli komanda karyerası
25 fevral 2010-cu ildə İordaniya ilə yoldaşlıq görüşündə millinin heyətində debüt edib. Bu oyunda Rauf 71-ci dəqiqədə Əfran İsmayılovu əvəz edib.
Rauf Əliyev milli komandanın heyətində UEFA Avropa Kuboku 2012-un seçmə mərhələ oyunlarında iştirak edib. 2 sentyabr 2011-ci ildə Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunda Belçika komandası ilə qarşılaşmada 86-cı dəqiqədə Mahir Şükürovun ötürməsindən sonra başla qol vuraraq hesabı 1-1 edib, oyun bu hesabla başa çatıb. Bu, Raufun milli komandada ilk qolu olub. Dörd gün sonra 6 sentyabrda Qazaxıstan komandası ilə oyunda da 53-cü dəqiqədə Mahir Şükürovun ötürməsindən başla qol vuraraq hesabı 1-1 edib, oyun 3-2 hesabı ilə Azərbaycan milli komandasının xeyrinə başa çatıb. Rauf bu seçmə mərhələdə 5 oyunda meydanda olub.
11 noyabr 2011-ci ildə Albaniya ilə yoldaşlıq görüşündə 22-ci dəqiqədə oyunda yeganə qola imza ataraq Azərbaycan milli komandasına qələbə qazandırıb.
Rauf millinin heyətində FİFA Dünya Kuboku 2014-ün seçmə mərhələsində 9 oyun keçirib. Bu seçmə mərhələdə yeganə qolu 14 noyabr 2012-ci ildə səfərdə Şimali İrlandiya komandasının qapısına vurub. Rauf Əliyev bu oyunda 5-ci dəqiqədə fərqlənib. 26 mart 2013-cü ildə Portuqaliya millisi ilə qarşılaşmada 55-ci dəqiqədə ikinci sarı vərəqəni alaraq meydandan qovulub.
Milli komandada oyunlar
Mənbə: Son yeniləmə: 19 noyabr 2013
Mahmud bəy Səlim
Mahmud bəy Səlim-XVIII yüzil, şair, vəzir
Həyatı
Mahmud bəy Əbülfət bəy oğlu Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Bir müddət Təbriz şəhərində vəzir olmuşdu. Şair idi. Səlim təxəllüsü ilə şеir yazırdı. Mahmud bəy Muğanda Nadir şahın tacqoyma mərasimində iştirak еtmişdi. Tarixi-Nadirdə yazılır: "1148-ci ilin şəvval ayının 6-da (1735-ci ildə) xələt alanlar xələtlərini gеyib qarovulxanaya toplandılar.Bir saat qəlyan çəkib söhbət еtdikdən sonra Nadir şahın hüzuruna gəldilər. Bu məclisdə Qaraqoyunlu Mirzə Cahanşahın qohumlarından olan Azərbaycan vəziri şеir oxudu.Onun şеir və musiqidə məharəti vardı. Şеirdən sonra uca səslə "fatihə" dеdi, dərhal əllərini göyə qaldırıb, dodaqlarını tərpətdilər, sonra əllərini üzlərinə çəkib dağılışdılar".
Əmirxanlı (Şabran)
Əmirxanlı — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Baş Əmirxanlı Dəvəçi rayonu-nun Əmirxanlı (keçmiş Şıxlı) inzibati ərazi vahidində kənd. Əmirxanlı çayının sahilində, Yan silsiləsinin Şimal ətəyindədir. Etnotoponimdir. Oykonim "yuxarı Əmirxanlı kəndi" deməkdir.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 1.382 (2009) nəfər təşkil edir.
Azərbaycanda kənd təsərrüfatı (film, 1926)
Məzmun
Film sabiq Sovet Azərbaycanında kənd təsərrüfatının inkişafı problemlərindən, yeni kənd kooperativləri yaradılmasından və bunların səmərəsindən bəhs edir.
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 29.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1926-cı ilin Azərbaycan filmləri 1920-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Enliyarpaq lavanda
-  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sindhilər
Sindhilər (Sindhicə: سنڌي, Urduca:سندھی (Sindhi, Devanaqari komutu: सिन्धी, Sindhī) — Pakistan və Hindistanda yaşayan xalq. Pakistanın ümumi əhalisinin 14%-ni təşkil edirlər.
Kökənlərinin dayandığı ana bölgə Pakistanın Sind əyaləti olmaq üzrə Sind bölgəsinin Hindistan kəsimindəki Racastan əyalətində yaşayan Sindhi dili danışan, ağırlıqlı müsəlman Hind-Avropalı bir etnik qrupdur.
Ninəlov
Ninəlov — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Böyük Kolatan kənd Sovetindən Ninəlov kəndi Sığdaş kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 mart 2013-cü il tarixli, 590-IVQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Sığdaş kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Ninəlov kəndinin ərazisindən xüsusi mülkiyyətdə olan 9,2 ha torpaq sahəsi Masallı şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Masallı şəhərinin inzibati ərazisinə birləşdirilmişdir.
Toponimikası
Əsl yerli adı Niləlovudur. Kəndin adı talış dilindəki nil (azat ağacının adı) və hvu (yer) sözlərindən ibarət olub (-a bitişdirici saitdir), "nil ağaclığı" mənasındadır.
Tarixi
Bu kəndin sakinləri XVI əsrdə I Şah İsmayılın dövründə müxtəlif döyüşlərdə yüksək şücaət göstərmişlər. Həmin əsrdə döyüşlərin birində indiki "penə kon" adlanan yerdən bir az yuxarıda Səhhət qalası tikilməsinə başlanılır və bunu öz döyüşçülərin ən etibarlı və zəhmətkeşlərinə tapşırır. Kənd sakinləri həmin yeri indi Qala Sütun dağı adlandırırlar.
XVI əsrə aid "Yuxarı Evlər"adlanan Talış dağlarının Burovar silsiləsinin ətəklərində yerləşən yaşayış məskəni mövcud olmuşdur. Hazırda bu yerdə talışca "penə kon" adlanan qəbiristanlıq qalmaqdadır. Bir çox alimlər belə nəticəyə gəlmişdilər ki, həmin qəbiristanlıqda arxeoloji qazıntılar aparsınlar. Kəndin tarix müəllimləri bununla həmin alimləri məlumatlandıraraq belə qərara almışdılar ki, həmin dövrdə ağır xəstəlik nəticəsində kütləvi sürətdə bir çox kənd sakini dünyasını dəyişdiyinə görə orda arxeoloji qazıntılar aparmasınlar. Təqribən 7 əsrdən çox yaşı olan kənddir.
Əhalisi
Əhalinin sayı 420 nəfərdir.
Kitab əl-buldan (əl-Yaqubi)
200px|thumb|right|Kitab əl-buldanın Muxlinski tərəfindən aşkarlanmış əlyazmasından bir səhifə. Kitab əl–buldan — IX əsr ərəb tarixçisi və coğrafiyyaşünas–səyyahı Əbül–Abbas Əhməd ibn Əbu Yaqub ibn Cəfər Vəhb ibn Vadih əl–Katib əl–Abbasi əl–Yaqubi tərəfindən yazılması hicri təqvimlə təqribən 278–ci (miladi 891–ci) və ya 292–ci (miladi 905–ci) ildə sona çatdırılmış ümumi coğrafiya əsəri. Abbasilər xilafətinin məmurları üçün nəzərdə tutulmuşdu.
Əlyazmaları
Akademik İ. Y. Kraçkovskinin qeydlərinə əsasən əsərin iki əlyazması məlumdur: birincisi Sankt-Peterburq Dövlət Universitetinin professoru A. O. Muxlinski tərəfindən Misirdə aşkarlanmışdır və Münhendə Bavariya Dövlət Kitabxanasında  saxlanılır, ikincisi isə alman ərəbşünas F. Kern  tərəfindən aşkarlanmışdır və Berlin Dövlət Kitabxanasında  saxlanılır. Bundan əlavə Qahirədə yerləşən Ərəb Liqasının Ərəb Əlyazmaları İnstitutunda Kitab əl–buldan əlyazmasının mikrofilmi saxlanılır; mikrofilmdəki əlyazma haqqında məlumatda qeyd edilir ki, əlyazma orjinal əsərin Yusuf ibn Əbd Allah əl–Dirini tərəfindən 1705–ci ildə təqribən noyabr–dekabr ayları aralığında (hicri təqvimlə 1117–ci ilin şaban ayı) üzü köçürülmüş nüsxəsidir və 72 vərəqdən ibarətdir. Muxlinskinin aşkarladığı əlyazma daha yaxşı öyrənilmişdir : həmin əlyazma miladi 1262–ci ildə Əli ibn Əbu Məhəmməd əl–Kindi əl–Anmati tərəfindən istinsah edilmişdir.
Elmi-tənqidi mətnləri
1860-cı ildə holland əsilli ərəbşünas Maykl Yan dö Xuye əsərin ərəbcə mətninin əl-Məğrib başlığının böyük bir qismini latınca tərcümə və qeydlərlə Leydendə nəşr etdirdi. 1861–ci ildə isə başqa bir holland tədqiqatçı, ərəbşünas Teodor Villem Yohannes Yəynbol mətnin tamamını ərəb dilində, kitabın adı və girişi latın dilində olmaqla Leyden şəhərində nəşr etdirdi. Maykl Yan dö Xuye 1892–ci ildə əsərin tam mətnini orjinal dilində yenidən nəşr etdirdi. Kitabın adını və giriş qismini latın dilində təqdim edən M. Y. Xuye əhatəli sətiraltı qeydlər verə bilmək üçün orta əsrlərin digər ərəb müəlliflərinin əsərlərindən istifadə etmişdir.
Tərcümələri
Maykl Yan dö Xuyenin nəşrindən istifadə edən rus şərqşünas Nikolay Aleksandroviç Karaulov Kitab əl-buldanın Qafqaza, Ərəməniyyəyə və Azərbaycana aid hissələrini rus dilinə tərcümə etdi və bu tərcümə "Qafqazın yerlərinin və tayfalarının təsviri üçün materiallar toplusu" məcmuəsinin 1903–cü ildə işıq üzü görən 32–ci buraxılışında nəşr edildi. Bəzi hissələri istisna olmaqla əsərin tam mətni XIX yüzildə Avropa dillərindən heç birinə tərcümə edilməmişdi. Yalnız 1937–ci ildə Qahirədə əsərin Qəstun Vayit tərəfindən fransız dilinə tərcümə edilmiş tam mətni nəşr edildi. XIX və XX əsrlərdə əsərin ayrı–ayrı hissələri rus dilinə tərcümə edilsə də tam mətn halında tərcüməsi və nəşri gerçəkləşməmişdi. Tarixi-Yaqubidən Qafqaz və Azərbaycanla bağlı hissələr Panteleymon Juze tərəfindən rus dilinə tərcümə edilərək 1927–ci ildə Bakıda nəşr edilsə də Kitab əl–buldanda olan məlumatlar tərcümə edilməmişdi. Əsər Murat Ağarı tərəfindən türk dilinə tərcümə edildi və 2002–ci ildə İstanbulda nəşr etdirildi. Kitab əl–buldanda Qafqaza aid hissələr 2008–ci ildə tarix üzrə fəlsəfə doktoru Elmira Əlizadə tərəfindən azərbaycan dilinə tərcümə edildi. Əsərin rus dilinə tam tərcüməsi isə ilk dəfə olaraq L. A. Semyonova tərəfindən gerçəkləşdirildi və bu tərcümə 2011–ci ildə Moskvada işıq üzü gördü. L. A. Semyonova rus dilinə tərcüməni orjinal mətnin Maykl Yan de Xuye tərəfindən 1892–ci ildə gerçəkləşdirilmiş nəşrindən etmişdir.
Pəncablılar
Pəncablılar ਪੰਜਾਬੀ ਲੋਕ) (پنجابی) — Pakistan və Hindistanda yaşayan xalq.
Baydaraskaya körfəzi
Baydaraskaya körfəzi — Kara dənizinin ən iri körfəzlərindən biridir. Qərbdən Yaqorski yarımadası, şərqdən isə Yamal yarımadası ilə əhatələnmişdir.
Pəncablılar
Ümumi məlumat
Pəncablılar Hind-Avropa dil ailəsinə aiddirlər və Pakistan əhalisinin 65%-ni təşkil edirlər.
Baydaraskaya körfəzi
Uzunluğu 180 km, eni çıxacaqda 78 km, dərinliyi isə 20 m təşkil edir.
Pəncablılar
Ümumi məlumat
Pəncablıların etnik tərkibi yerli əhali ilə skiflərin, taciklərin, puştunların və ərəblərin qarışığından ibarətdir. Tərkiblərinə cat, racputa, qucar və s. etnik qruplar daxil olmuşlar. Pəncablıların qərb qrupunu olan laxnda Pəncab dilinin müstəqil dialekti sayılır. Pəncablıların ümumi sayı 98 milyon nəfərdir.
Baydaraskaya körfəzi
Yayda suyun səthində temperatur 5–6°S olur. Oktyabrdan iyun ayına qədər səthi bütünlüklə buzla örtülü olur. Mərkəzi hissələrdə nadir hallarda donma baş vermiyə bilər. Səbəb isə güçlü küləklər və axınlardır. Şimal hissələri isə Kara dənizinə əsən güçlü külətlər səbəbindən bəzi hallarda buzlar mərkəz və cənuba yığılır.
Təzə Alvadı
Təzə Alvadı — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Baydaraskaya körfəzi
Sahilləri hündür deyildir. Əsasən tundra bitkiləri yayılmışdır. Bəzi hissələr isə ğüçlü şəkildə bataqlaşmışdır. Körfəzə 70 çay tökülür. Ən irilərinə misal: Sibirçatayax, Kara, Labiyaxa, Pekuçeyaxa, Nqoyaxa, Nqosaveyaxa, Talvtayaxa, Tunqomayax, Nqındermayaxa, Nenzoyaxa, Baydarata, Erkutayaxa, Yavxayatose, Tambyaxa, Nqanoraxayaxa, Xeyaxa, Yoribey, Yasaveyyaxa, Toyase, Yombyaxa, Lıyaxa, Yoreyaxa, Lıxıyaxa, Sedatayaxa, Xaxayaxa, Marayaxa, və Yabtoyaxa.
Təzə Alvadı
Əhalisi
Əhalisi 6430 nəfərdir.
Baydaraskaya körfəzi
Baydaraskaya körfəzi daxilində beş ada yerləşir: Litke, Nqonyarso, Polumesyac, Levdiyev və Torasavey. Adalarda yaşayış yoxdur. Körəzin sahil hissələri Rusiyanın inzibati cəhətdən üç bölgəsinə aiddir. Priuralski rayonu, Yamalski rayonu (Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsi) və Zapolyarnıy rayonu (Nenets Muxtar Dairəsi).
Pəncablılar
Ümumi məlumat
Pakistan və Hindistan arasında bölünmüş Pəncab əyalətində (Hindistan Pəncabı və Pakistan Pəncabı) sinkretik-həm İslam, həm də hindus dinlərindən müəyyən elementlə əxz etməklə Quru Nanak tərəfindən yaradılmış bir dini təlimin adıdır. İndi bölünən yalnız Pəncab əyaləti deyil, pəncablılar özləri də bölünüb. Böyük əksəriyyəti müsəlman olan pəncablılar Pakistanın ən çoxsaylı etnik icmasıdır, Hindistanda qalanların bir hissəsi müsəlman, bir hissəsi hindus, bir hissəsi - 20 milyona yaxını isə siqhdir. Sonuncular Hindistandan ayrılıb müstəqil Xaylistan dövləti qurmaq üçün uzun illərdir səngiməyən silahlı mübarizə aparırlar. Hindistanın baş naziri Raciv Qandi də bu icma tərəfindən qətlə yetirilmişdir.
Baydaraskaya körfəzi
Sahillərinin böyük hissəsində demək olar ki, yaşayış yoxdur. Mövcud yaşayış məntəqələri Ust-Kara, Ust-Yoribey, Yarı, Morrasaledir. Körfəzi vənub-şərq və şərq hissəsindən (sahildən 20–90 km aralıda) əvvəlcə dəmir yolu keçir. Bu dəmir yolunun son stansiyası Xralovdur. Üstəlik sahilə nisbətən yaxın ərazidən avtomobil yolu keçir.
Təzə Alvadı
Toponimiyası
Qarşılığı Köhnə Alvadıdır. Oykonim təzə (yeni) və Alvadı (oykonim) sözlərindən ibarət olub, “yeni Alvadı, yeni salınmış Alvadı” mənasındadır.
Baydaraskaya körfəzi
Baydaraskaya körfəzinin dibi ilə qaz kəməri keçir. Yamal yarımadasında yerləşən nəhəng qaz yatağında hasil olunan qaz bu kəmərlə əsas kəmərlərə ötürülür Üstəlik Xarasaveyskoye, Bovanenkovskoye və Yojno-Tambeyskoye neft yataqlarından çıxarılan neft buradan keçən kəmərlərlə daşınır.
Təzə Alvadı
Həmçinin bax
Jindi
Pəncablılar
Dilləri
Qapalı etnokonfessianal icma doğma pəncabi dilinin etnolektindən (dini, etnik və ya sosial qrupun istifadə etdiyi məxsusi dialekt) və “Qurkmuxi” adlanan xüsusi əlifbadan istifadə edir.
Təzə Alvadı
Həmçinin bax
Monidigah
Baydaraskaya körfəzi
Bovanenkovo-Uxta qaz kəmərini körfəzin altı ilə həyata keçirilən tikinti işlərini Mejriontruboprovodstroy şirkəti təyata keçirir.
Təzə Alvadı
Mədəniyyəti
Tunc və Dəmir dövrlərinə aid Təzə Alvadı kəndində Məmmədtəpə, İstiottəpə, Alıtəpə kurqanları vardır.
Çhan He Cin
Çhan He Cin — Cənubi Koreyalı oxatan. Çang Hye-Jin 2013-cü ildə Dünya Çempionatında bir qızıl, 2016-cı ildə Olimpiya Oyunlarında isə iki qızıl medal qazanıb.
Karyerası
Çang Hye-Jin karyerasında birinci ciddi uğurunu 2013-cü ildə qazandı. Çang Hye-Jin Türkiyənin Antalya şəhərində Dünya Çempionatının qızıl medalını qazandı. Bir il sonra isə o, Asiya Oyunlarında fərdi yarışlarda gümüş, komanda hesabında isə qızıl medal qazandı. Çang Hye-Jin karyerasının əsas uğurunu isə 2016-cı ildə Olimpiya Oyunlarında qazandı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan yarışlarda 1-ci yeri tutaraq qızıl medal qazandı. Komanda hesabında isə Çang Hye-Jin Çoi Mi-Sun və Ki Bo-Bae ilə birgə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının iki qat çempionu oldu.
2014 Bakı Qran-prisi (şahmat)
2014 Bakı Qran-prisi — 2014–2015-ci illərdə ilk qran-pri seriyalı yarışma 1 — 15 oktyabr aralığında Bakıda keçirilmişdir.
Yavər Əliyev
Yavər Əliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Yavər Əliyev 27 iyun 1956-cı ildə Bakı şəhərində, Azərbaycan SSR-də neftçi ailəsində anadan olub. Pirallahı adasında 235 saylı orta məktəbdə təhsil başa çatdıqdan sonra Kremençuq Mülki aviasiya uçuş məktəbinə daxil olmuş və 1977-ci ildə həmin məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Yavər pilot fəaliyyətinə 1977-ci ildə Zabrat aviabirliyində başlamışdır. Əliyev Mi-2 helikopterinin pilotu, daha sonra Mi-8 helikopterinin ikinci dərəcəli pilotu kimi xidmət edib, sonradan həmin helikopterin komandiri olub. Yüksək peşəkarlıq və müsbət şəxsi keyfiyyətlərinə görə, Zabrat Aviasiya dəstəsinin uçuş heyətinin komandiri təyin edildi.
Öz təşkilati və döyüş qabiliyyətinə, yüksək peşəkar hazırlığına görə Yavər əliyev hərbi helikopterlərin birinci eskadrilyasının komandiri təyin edilib. O, qısa müddət ərzində eskadrilyaya ən yaxşı Mülki Aviasiya pilotlarını cəlb etməklə vahid və döyüş kollektivini topladı. Zakir Yusifov, Zakir Məcidov, Xanlar Səttarov, Firuz Cəlilov, Faiq Məmmədov və başqaları Azərbaycanın hərbi aviasiyasının tezliklə formalaşması üçün fədakarcasına çalışmışlar.
Döyüşlərdə iştirakı
1990-cı illərin əvvəllərində Qarabağ müharibəsi zamanı Yavər Əliyevin rəhbərliyi altında uçuş heyəti dağlıq rayonların əhalisinin təxliyyəsində, [Ağdam] və [Şuşa] kəndləri arasında hava körpüsünün yaradılmasında iştirak etmiş, döyüş uçuşları da həyata keçirmişdir. Yavər Əliyev Qarabağda Mi-24 helikopterində bir neçə döyüş uçuşu yerinə yetirib, düşmənin mövqelərinə aşağı hündürlükdən zərbələr endirib. Dağlıq Qarabağda növbəti döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən Yavər Əliyev 29 fevral 1992-ci ildə vəfat edib.
Ailəsi
Ailəli idi. İki övladı atasının peşə yolunu davam etdirir.
Xatirəsi
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 14 sentyabr 1992-ci il tarixli 204 saylı fərmanı ilə Əliyev Yavər Yaqub oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
Pirallahı adasında oxuduğu 235 №-li tam orta məktəb onun adını daşıyır. Sabunçu rayonu Ramana kəndində, Xətai rayonu UPD qəsəbəsi ərazisində küçələr onun adını daşıyır.
Acı ağəsmə
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Belçika fəhlə nümayəndə heyəti Bakıda (film, 1926)
Belçika fəhlə nümayəndə heyəti Bakıda qısametrajlı sənədli filmi 1926-cı ildə çəkilmişdir. "Kino-Mədənçi" Studiyası nda istehsal edilmişdir. Kinolentdə Belçika fəhlə nümayəndə heyətinin Bakıya səfərindən, burada Bakı fəhlələrinin həyat və məişəti, şəhərin sənaye obyektləri, görməli yerləri ilə tanışlıqlarından danışılır.
Acı ağəsmə
Təbii yayılması
Təbiətdə növün arealı Uzaq Şərqi əhatə edir. Kolluqlarda, meşələrdə, çayların sahillərində, daşlı yamaclarda bitir.
Belçika fəhlə nümayəndə heyəti Bakıda (film, 1926)
Məzmun
Kinolentdə Belçika fəhlə nümayəndə heyətinin Bakıya səfərindən, burada Bakı fəhlələrinin həyat və məişəti, şəhərin sənaye obyektləri, görməli yerləri ilə tanışlıqlarından danışılır.
Acı ağəsmə
Botaniki təsviri
Gövdələri dırmaşan, çoxsaylı, sıx hörük əmələ gətirir. Yarpaqları lələkvari, alt hissələri üç yerə bölünmüş, digərləri bütövdür; hissələri yumurtavari-lansetvari, uzun-ucu biz, kənarları oyuqlu-dişli, yuxarı tərəfi batıq, alt tərəfi qabarıq damarcıqlı, əsasən çılpaq, bəzən bir az tükcüklüdür. Çiçəkləri xırda, uzunsov, çoxçiçəkli çiçək qruplarına yığılmışdır. Kasayarpaqları ağ və ya açıq sarı, uzunluğu 1,5 sm-dək, üst tərəfi tükcüklüdür. Erkəkcik saplaqları çılpaqdır. Meyvələri az batıq, çox və ya az tükcüklüdür. Sütuncuğun uzunluğu 3 sm-dir.
Belçika fəhlə nümayəndə heyəti Bakıda (film, 1926)
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1926-cı ilin Azərbaycan filmləri 1920-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Acı ağəsmə
Ekologiyası
İstiyə, işığa davamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir.
Azərbaycanda yayılması
Respublikamızda mədəni şəraitdə becərilir.
Fatma Hüseynova
Fatma Rza qızı Hüseynova — azərbaycanlı pambıqçı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1981), I dərəcəli "Əmək" ordeni laureatı (2017).
Həyat və əmək fəaliyyəti
left|thumb|200px|Fatma Hüseynova gənclik illərində Fatma Hüseynova 1939-cu ildə Sabirabadın Abdulyan kəndində anadan olmuşdur. S. Ağamalıoğlu adına AKTİ-ni bitirmişdir. 1958–1973-cü illərdə Sabirabad rayonundakı V. İ. Lenin adına kolxozda işləmiş, 1973-cü ildən briqadir olmuşdur. 1976-cı ildən Sov.İKP üzvü olmuşdur. 1980-ci ildə pambıqçılıq sahəsində yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur.
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (IX çağırış, XI çağırış), SSRİ Ali Sovetinin (X çağırış) deputatı olmuşdur. Fatma Hüseynova SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 23 fevral 1981-ci il tarixli fərmanı ilə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüş, 2 dəfə Lenin ordeni, 2 dəfə Şərəf Nişanı ordenləri, "Əməkdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur. 17 sentyabr 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev Sabirabad pambıqçıları, o cümlədən Fatma Hüseynova ilə görüşmüşdür.
2002-ci ildə iqtisadiyyat və dövlət idarəçiliyi sahələrində böyük xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülüb
2017-ci ildə zərbaycan Respublikasında kənd təsərrüfatının inkişafında xidmətlərinə görə 1-ci dərəcəli "Əmək" ordeni ilə təltif olunub
Senecio grossidens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Tamyarpaq ağəsmə
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pseudophoxinus callensis
(Pseudophoxinus callensis) — Çəkilər fəsiləsinin külmə cinsinə aid balıq növü. Əlcəzair və Tunisdə rast gəlinir.
Ki Bo-Bae
Ki Bo-Bae (d. 20 fevral 1988, Anyang, Cənubi Koreya) — Cənubi Koreyalı oxatan. Ki Bo-Bae 2012-ci ildə Londonda, 2016-cı ildə isə Rio-de-Janeyroda Olimpiya Oyunlarının çempionu olub. O, həmçinin üç dəfə Dünya Çempionatında, bir dəfə isə Asiya Oyunlarının qızıl medalını qazanıb.
Karyerası
Ki Bo-Bae birinci ciddi uğurunu 2011-ci ildə İtaliyanın Turin şəhərində qazandı. O, Dünya Çempionatında qarışıq komanda yarışlarında qızıl, komanda yarışlarında isə bürünc medal qazandı. Növbəti 2012-ci ildə isə Ki Bo-Bae XXX Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi və komanda yarışlarında birinci yeri tutaraq qızıl medal qazandı. Ki Bo-Bae növbəti uğurunu 2013-cü ildə Antalya şəhərində qazandı. Ki Bo-Bae komanda və qarışıq komanda yarışlarında qızıl medal qazandı. 2 il sonra isə Ki Bo-Bae Danimarkanın paytaxtı Kopenhagen şəhərində fərdi və qarışıq komanda yarışlarında qızıl, komanda yarışlarında isə bürünc medala sahib çıxdı. 2016-cı il onun üçün daha uğurlu oldu. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında fərdi yarışlarda bürünc medal qazandı. Komanda yarışlarında isə Ki Bo-Bae komanda yoldaşları Çang Hye-Jin və Çoi Mi-Sun ilə birgə qızıl medala layiq görüldü.
Qazbabalı
Qazbabalı — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 351 nəfər təşkil edir. Bu kənddə yaşayanlar azərbaycanlılardırlar. Qazbabalı kəndinin ən önəmli və böyük problemi burada baş verən torpaq sürüşməsidir ki, bu, kənddə yaşayanlara ciddi ziyanlar vurub.
Təhsil
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Şabran rayonu Qazbabalı kənd 20 şagird yerlik modul tipli ibtidai məktəbin quraşdırılması üçün 230 000 manat vəsait ayrılmışdır.
Üzümlü (Şabran)
Üzümlü — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Clematis lasiantha
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Napuka
thumb|200px|left|Atollun kosmosdan təsviri. Napuka — Tuamotu arxipelaqına daxil olan atoll (Fransa Polineziyası).
Coğrafiya
Üçbucaq formasına malikdir. Uzunluğu 7 km, eni isə 3,5 km təşkil edir. Atollun sahəsi 8 km²-dir. Daxilində laqun vardır. Laqunun daxilində isə 32 elədə iri olmayan ada vardır. Laqunun eni 3 km, uzunluğu isə 9 km-dir.
Tarixi
Napuka ilk dəfə 7 iyun 1765-ci ildə ingilis dənizçisi Con Bayron tərəfindən kəşf edilmişdir. XX əsrin əvvəllərindən adada kokos palması plantasiyası yetişdirilirdi.
İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Napuka və Şimali Tepoto atolları birlikdə Napuka kommunasını əmələ gətirir. O da Tuatomu-Qambe inzibati bölgüsünə daxildir.
Pseudophoxinus crassus
(Pseudophoxinus crassus) — Çəkilər fəsiləsinin külmə cinsinə aid balıq növü. Türkiyə üçün endemik növdür.
Həndəsi silsilə
thumb|286x286px|1(rn−1) modelinə uyğun olaraq 6 təkrarlanan tündlüyə qədər üç əsas həndəsi silsiləni təsvir edən sxem. Birinci blok vahid blokdur və qırıq xətt ardıcıllığın sonsuz cəmini, sonsuza qədər yaxınlaşacağı, amma əsla toxunmayacağı ədədi ifadə edir: Həndəsi silsilə (bəzən həndəsi ardıcıllıq) — ilk həddi sıfırdan fərqli olmaqla ikincidən başlayaraq hər bir həddi özündən əvvəlki ilə silsilə vuruğu adlanan sıfırdan fərqli sabit ədədin hasilinə bərabər olan ədədi ardıcıllıq. Məsələn, 2, 6, 18, 54, … ardıcıllığı silsilə vuruğu 3 olan həndəsi silsilədir. Eynilə 10, 5, 2.5, 1.25, … silsilə vuruğu 1/2 olan həndəsi silsilədir. Həndəsi silsiləyə misal olaraq 2k və 3k kimi sıfırdan fərqli r sabitinin rk qüvvətlərini göstərmək olar. Həndəsi silsilənin ümumi forması belədir
burada r ≠ 0 silsilə vuruğu, a ≠ 0 isə ardıcıllığın başlanğıc qiymətinə bərabər olan əmsaldır.
Silsilə və sıra arasındakı arasındakı fərq ondan ibarətdir ki, silsilə ardıcıllıq, sıra isə cəmdir.
Elementar xassələr
İlk həddi a = a1, silsilə vuruğu r olan həndəsi silsilənin n-ci həddi aşağıdakı kimi verilir:
Belə həndəsi silsilə rekurrent münasibətə uyğundur:
hər bir n\geq 2 tam ədədi üçün
Ümumiyyətlə, verilmiş ardıcıllığın həndəsi olub-olmadığını yoxlamaq üçün sadəcə ardıcıllığın bütün hədlərinin eyni silsilə vuruğuna malik olub-olmadığını yoxlamaq kifayətdir.
Silsilə vuruğu mənfi olarsa, işarəsi müsbət və mənfinin arasında dəyişən ədədi ardıcıllıq alınar. Misal üçün
1, −3, 9, −27, 81, −243, …
silsilə vuruğu −3 olan həndəsi silsilədir.
Həndəsi silsilənin davranışı silsilə vuruğunun qiymətindən asılıdır.
Silsilə vuruğu:
Həndəsi silsilələr (silsilə vuruğu −1, 1 və ya 0-dan fərqli olan) 4, 15, 26, 37, 48, … (silsilə fərqi 11-dir) kimi ədədi silsilənin xətti artımından (və ya azalmasından) fərqli olaraq eksponensial artım və ya eksponensial dağılma nümayiş etdirir. Bu nəticə T.R. Maltus tərəfindən Populyasiya prinsipinin riyazi təməli kimi qəbul edilib. Qeyd etmək lazımdır ki, iki növ silsilə bir-birilə bağlıdır: ədədi silsilənin hər bir həddini qüvvətə yüksəltmək həndəsi silsiləni, müsbət silsilə vuruğuna malik həndəsi silsilənin hər bir həddini loqarifmləmək ədədi silsiləni verir.
Həndəsi silsilənin tərifinin maraqlı nəticəsi ondan ibarətdir ki, hər hansı üç ardıcıl a, b və c hədləri aşağıdakı tənliyi ödəyəcəkdir:
b^2=ac
burada b, a və c ədədlərinin həndəsi ortasıdır.
Tarix
Mesopotamiyanın erkən xanədanlıq dövrünə aid gil lövhədə əsası 3, vuruğu 1/2 olan həndəsi silsilədən bəhs edilir. Bunun Şuruppak şəhərindən olan şumerlərə aid olduğu irəli sürülür. Bu, Babil riyaziyyatı dövründən əvvələ aid həndəsi silsilə ilə haqqındakı yeganə məlum qeyddir.
Ağhəmzəli
Ağhəmzəli — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Zəngibasar (Masis) rayonunda kənd.
Toponimi
Yerli tələffüz forması — Aqamzalı. Toponim Azərbaycan dilində "zadəgan", "seyid", "ruhani" mənasında işlənən ağa sözü ilə qızılbaşların həmzəli etnonimi əsasında əmələ gələn etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 25. V.1967-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Marmaraşen qoyulmuşdur. Kəndin adı Əxi və qızılbaşların Həmzəli tayfasının adından ibarətdir. "Əxiyə məxsus Həmzəli kəndi" mə'nasındadır.
Əhalisi
Ermənilər bu kəndə 1828-ci ildən sonra Qacarlar dövlətindən indiki İrandan köçürülmüşdür. 1828-ci və 1878-ci illərdə kənddə ermənilər də yerləşdirilmişdir. 1886-cı ildə kəndin əhalisi azərbaycanlılardan və ermənilərdən ibarət idi. 1918-ci ildə azərbaycanlılar qovulmuşdur. 1922-ci ildən sonra bir hissəsi geri qayıdaraq yenidən məskunlaşmışdır. 1948-ci ildə azərbaycanlılar Azərbaycana köçürülmüşdür. Kənddə ermənilərlə yanaşı 1831-ci ildə 232 nəfər, 1873-cü ildə 301 nəfər, 1886-cı ildə 273 nəfər, 1897-ci ildə 376 nəfər, 1904-cü ildə 843 nəfər, 1914-cü ildə 927 nəfər, 1916-cı ildə 516 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar erməni soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlılar öz evlərinə dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 93 nəfər, 1926-cı ildə 98 nəfər, 1931-ci ildə 207 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1948–49-cu illərdə azərbaycanlılar Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.
Xəlfələr (Masallı)
Xəlfələr — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Yeyənkənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Xəlfələr kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.
Toponimiyası
Keçmiş adı Milli Xəlfələr olmuşdur. Sonralar oykonimin birinci komponenti düşmüşdür. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin sonlarında Muğanın şimalında yaşamış Şahsevənlərə mənsub xəlfələr nəslin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.
Əhalisi
Əhalisi 721 nəfərdir.
Əlmüvəhhidilər
Əlmüvəhhidilər (ərəb. əl-müvahhidun) — Əlmürabiləri sıxışdıraraq Məğribdə (Şimali Afrika) hakimiyyətə yiyələnən berber tayfaları.
Yaranması
Əlmüvəhhidilərin tarix səhnəsinə çıxmaları Məhəmməd bin Əbdullah bin Tumərtin adı ilə bağlıdır. İbn Tumərt təkallahlılığ ideyasının qatı tərəfdarı idi; buna görə də onun davamçıları əl-müvəhhidun (təkallahlılar) deyilirdi. İbn Tumərt gəncliyində Şərqə gedir(1107) və orada müsəlman dininin bütün incəliklərinə yiyələnir. 1118-ci ildə Məğribə qayıdaraq o, Əlmürabilərin dini praktikalarına qarşı çıxaraq onlara qarşı düşmən mövqe sərgiləməyə başlayır. 1124-cü ildə o, Əlmürabi süvariləri üçün əlçatmaz olan Atlas dağlarında (Tinmaldaki Nafis vadisi) dağlılardan, əsasən məsmuda tayfasından ibarət icma yaradır. İcmanın yeniliyi onun dini səciyyəsində idi: bu ilahi birlik idi (əl-müvahhidun). Keçmiş qarşılıqlı münasibətlərindən asılı olmayaraq, bu şüar altında, müxtəlif milliyətlərdən olan ayrı -ayrı insanlar və bütöv qruplar birləşirdi. Onlar Mehdi İbn Tumərtin və onun yaratdığı strukturu, yeri gəlmişkən tayfa quruluşu bu struktura yad deyildi; müxtəlif tayfalar onu qəbul edirdilər, tanıdılar. Bundan başqa icmada ciddi iyerarxiya vardi. Bu şilx cəmiyyətinin daxilində çox ciddi islahatlar idi. Beləliklə İbn Tumərtin yaratdığı icma sadəcə tayfa quruluşu çərçivəsindən kənara çıxırdı, eyni zamanda tayfa strukturunun bəzi cəhətlərini özündə ehtiva edərək. Buradan İbn Tumərt hər tərəfə öz təbliğatını yaymağa başladı. Əlmürabilər onu öldürmək istəyirdilər. Onlar İbn Tumərtin icmasını dağlara sıxışdırdılar və Mərakeş vadisinə yollunu bağladılar. Əvvəlcə İbn Tumərt cənuba Atlas dağlarına bitişik Böyük Səhraya doğru hərəkət etdi, lakin qurtuluş burada deyildi. Buna görə bir çox dağlı tayfalarını öz ətrafında birləşdirən İbn Tumərt Mərakeşə qarşı hücuma keçir(1130), lakin məğlub olur. Çox keçməmiş İbn Tumərt ölür. Tafna rayonundan olan bərbər Əbd əl-Mömin bin Əli onun varisi olur. Tinmal vadisinə sıxışdırılan Əlmüvəhhidilar Atlas dağlarının daxili massivində, Sus və Dra vadilərində, öz hakimiyyətlərini yaymaqla məşğul olurlar. Nəhayət onlar 1141-ci ildə özlərini, hücum üçün yetərincə güclü hiss edirlər, lakin 1130-cu ilin məğlubiyyətini unutmayaraq onlar düzənliyə enməyə tələsmirlər və asanlıqla dağları tabe etməyi davam edərək, Mərkəzi, Orta Atlası və Rifi özlərinə tabe edirlər. Ancaq Tlemsen -Oran rayonunda 1145-ci ildə onlar Əlmürabilərə qarşı açıq hücum etmək qərarına gəlirlər. İki il ərzində onlar dağlıq Mərakeşə yiyələnərək, düzənlik Mərakeşini ələ keçirməkdə çətinlik çəkirlər və ancaq 1149-cu ildə Mərakeşi tamamilə ələ keçirirlər.
Genişlənməsi
Şərqə hərəkəti davam edərək Əbd əl-Mömin burada, İfriqiyənin sahil şəhərlərini ələ keçirən, II Rocer Siciliyalının normanları ilə qarşılaşır. right|thumb|250px|Əlmüvəhhidilər dövləti qüdrətinin zirvəsində 1152-ci ildə o, yürüş təşkil edir, ehtimal ki, bu məsmuda tayfasına qarşı olan neqativ münasibəti, xarici düşmənə qarşı yönəltmək məqsədi güdürdü, eyni zamanda Əbd əl-Möminin ətraf əraziləri tabe etmək niyyəti də var idi. Əlcəzair, Buji və Qabil massivi asanlıqla ələ keçirildi, lakin Əlmüvəhhidilər bununla kifayətlənmədilər, onlar qüvvələrini darmadağın etdikləri Həmmadilər dövlətinin bütün ərazisini yiyələnmək niyyətində idilər. Qalat bəni Həmadı və Konstantinanı işğal edib, burada ərəb tayfaları ilə qarşılaşırlar. Ərəblər məğlub oldular. Məğlub olmuş ərəb tayfalarının bir neçəsini Əbd əl-Mömin Mərakeş ərazisinə köçürtdü. Burada əvvəllər breaqvata tayfasının geniş sahələri vardı. Əbd əl-Mömin onları burada İspaniyaya gələcək mümkün yürüşlər üçün yerləşdirirdi, oradan əski rəqiblərin — xristianların — təhdidi vardı. 1150-ci ildə bu ərəb tayfaları Əlmüvəhhidi dövlətinin yaranmasında rol oynadılar. Bununla Əbd əl-Mömin bərbər ənənəsinə qarşı gedirdi. Və bəzi bərbər tayfaları buna qarşı çıxış etdilər. Əbd əl-Mömin buna cavab olaraq öz oğullarını dövlətin əsas şəhərlərinə vali təyin etdi.
Normanlarla qarşıdurma
Eyni zamanda İfriqiyə hələ də müstəqil olaraq qalırdı, və burada əsas təhdid kimi bədəvi-ərəblərdən başqa siciliyalı normanlar da çıxış edirdilər. 1154-cü ildən sonra sahilboyunun bir çox şəhərləri xristian-normanların kralı I Vilhelm Siciliyalıya qarşı çıxdılar. 1158-ci ildə Zəvilə müsəlmanları Əlmüvəhhidilərdan kömək istədilər. 1159-cu ildə Tunisə Əlmüvəhhidilərin qoşunları gəlir, buradan hərəkət edərək, onlar, siciliyalı-normanların əldə saxladıqları Mehdiyyəni mühasirəyə alırlar, onların başqa dəstələri Tunisin və Tripolitaniyanın başqa ərazilərində müqavimətlə qarşılaşmırlar. Təminatsız qalan normannlar 21 yanvar 1160-cı ildə təslim olurlar. Beləliklə 1160-cı ilə qədər bütün Şimali Afrika Əlmüvəhhidilərə tabe olur.
Əlmüvəhhidilər İspaniyada
left|thumb|250px| Əlmüvəhhidilərin [[rekonkista ilə mübarizəsi]] Uzun mühasirədən sonra Əlmüvəhhidilər Fes şəhərini, 1147 ilin aprelində isə Mərakeşi alırlar və Əlmürabilərin hakimiyətinə son qoyurlar. 1151 ildə Əbd əl-Mömin Əlmürabilərin mirası üzərində yaranan kiçik əmirlikləri darmadağın etdi. Sonrakı doqquz il ərzində o Tunisin və Mavritaniyanın ağası oldu və rəsmi olaraq Əmir-əl-üməra titulunu qəbul etdi və beləliklə onun Abbasi xəlifələrinin vassallığı qurtardı. Əlmürabilərdən sonra müsəlman İspaniyası yenə daxili müharibələrə qərq oldu. Ləmtuna tayfa birliyi ilə yaşamaq istəməyən feodallar didişməyə başladı. Bu arada Lissabon birdəfəlik xristianların əlinə keçdi, kastiliyalıların qoşunları düz Kordovanın özünə yaxınlaşdılar, Barselona qrafları Tortosu və Leridanı aldılar. Artıq 1145 ildə Əlmüvəhhidilərin Pireney yarımadasında dayaqları vardı. Sonrakı il onlar Qədisi aldılar, 10 ilə onlar İspaniyanın cənubuna, o cümlədən Qranadaya nəzarət edirdilər. Almeriyanı xristianlardan geri aldılar. İspaniyada onlar Sevilyanı özlərinə paytaxt etdilər. Əbd əl-Mömin 1162 ildə indiki Rabat şəhərində öldü. Onun ölümündən sonra hakimiyyətin irsən keçməsi prinsipi bərqərar oldu. Əlmüvəhhidilərin yuxarı təbəqələri sürətlə feodallaşdı; başqa dinlərə mənsub olanların təqibi gücləndi.
Əlmüvəhhidilər Rekonkistaya qarşı
Əlmüvəhhidilərin Las Navas de Tolosa döyüşündəki strateji məğlubiyətindən sonra müsəlmanların İspaniyada mövqeləri sarsıldı, lakin onlar bundan sonra hələ uzun müddət xristianların təzyiqinə davam gətirə bildilər. Əlmüvəhhidilərin Qranadadan başqa İspaniyadakı bütün ərazilərini itirdi. Şərq əyatləri də bir-birinin ardınca Əlmüvəhhidilər dövlətindən ayrıldı. 1269 ildə Marinilər sülaləsinin əmirləri Mərakeşi işğal etdi və Əlmüvəhhidilər sülaləsinə son qoyuldu.
Senecio barba-johannis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Alaş Partiyası
Tarixi
Alaş XX əsrin əvvəlində milli liberal hərəkatın liderləri tərəfindən qurulmuş olan ilk Qazax siyasi partiyasının adıdır. Qurulduğu dönəmdə Rusiyanın Qazaxıstanı müstəmləkə durumuna gətirməsindən doğan iqtisadi və sosial problemlər kritik bir nöqtəyə çatmış idi.
Qazax çöllərinin müstəmləkələşdirilməsi könüllü Slavyan köçmənlərinin, əsasən Rus kazaklarının və kəndlülərin verimli Qazax otlaqlarına əl qoyması şəklində tanımlana bilər. Bu müddət 1731-ci ildə Kiçik Jüzün ilhaqı ardından başlamış; Qazax ərazisi rəsmən dövlət mülkü elan edilmiş və 1868-ci ildəki Keçici Nizamlara görə qazaxların ortaq istifadəsinə verilmişdi.
Rus kəndlərinin köç etməsi özəlliklə 1905-ci il Rus inqilabının ardından Pyotr Stolıpin torpaq islahatının (1906–1917) həyata keçdiyi sırada kritik bir hal almışdı. Bu islahat Rus çöl icmasının yox edilməsi və yerinə güclü və müstəqil ailə mülklərinin meydana gətirilməsini hədəfləyirdi. Rus hökuməti bu torpaqların alış-satışına müsaidə edən bir siyasət izləyərək bu torpaqların xoşgüzar kəndliləri olan kulakların əllərində olmasına şərait yaratmış və fəqir kəndlilərin Rusiya imperiyasının digər əyalətlərinə, özəlliklə Orta Asiya və Sibirə köç etməsini təşviq etmişdir. Fəqir kəndlilər torpaqlarını satdıqdan sonra topdan köç etmişdilər. Rusiya dövləti köçmənləri qorumuş idi: bütün vergilərdən (15 il müddət ilə) və bütün vəzifələrdən (25 il müddət ilə) məaf tutulmuşlar; hər ailəyə 100 manatliq bir hissə verilmiş və hər ailə rəisi 30 desyatinlik torpaq almış idi. Stolipinin köç kampaniyası ilk etapda Rus kəndlilərinin yenidən yerləşmələrinə yönəlikdi, torpaqlarına sadəcə keçici olaraq sahib olan qazaxlara ərazi təhsis etməyi planlamamışdı. Qazaxların torpaqları dövlətin gəliri-çıxarı üçün qəsb edilə bilər və də miri torpaq elan edilə bilərdi. Yerləşməyə qərar vermiş olan qazaxlara köçmən Rus kəndlərinə olduğu kimi 10 ilə 15 desyatinlik ərazi bağışlanacaqdı. Oturaq qazaxların, köçəri vəziyyətlərini tərk etmə şərti ilə onları digər Rus kəndliləri ilə eyni vəziyyətdə yazdırmalarına izin verilmişdi. Bu ikinci mərtəbə hər şeydən ötə, qazaxların ruslar ilə birlikdə təkrar yerləşmələrini gərəkdirmiş, bu durumda aralarında bir yaxınlık doğmuş bu da qazaxların Ortodoks xristianlığa dönmələrini asanlaşdırmışdı. Kəndli olaraq qeyd olunma Rus ordusunda məcburi xidməti də əhatə etməkdə idi.
Torpaqlara əl qoyulması Qazax otlaqlarının sayının olduqca düşməsinə səbəb olmuş və köçərilərin əsas zənginlik qaynağı olan mal-qara sayında bəlli bir azalma olmuş, bu durum isə qazaxların yaşam standardında ciddi bir düşüşə səbəb olmuşdur. Bu şərtlər altında Qazax ailələri qonşu ölkələrə (Çin) köçə məcbur edilmiş və ya mal-qaralarını uzaq əyalətlərdə otarmaq zorunda qalmışdılar. Nəticə olaraq həm toplumun fəqir kəsimi (jatak), həm də Qazax kəndliləri (başlıca şimal əyalətlərdəkilər) sayca artmışdır. Nə var ki, bu yüzilin başında Qazax əhalisinin böyük çoxluğu köçəri yaşam tərzlərinə sadiq qalmışdılar. Bu durum sadəcə yerləşmək üçün əkinçilik təcrübələrinin olmamasından və ya psixoloji olaraq hazır olmamalarından dolayı deyil eyni zamanda çar hökuməti tərəfindən yüklənən oturaq həyata keçiş şərtlərindən də qaynaqlanmaqdadır.
1905-ci il Rus inqilabı və Çar II Nikolay tərəfindən nəşr olunan bildiriş demokratik azadlıq, hürriyyət elan edir və populyar təşkilat təmsilçiliyi üçün bir toplantı vəd edirdi-Duma Rusiya imperiyasında müxalif liberal və milliətçi hərəkatların doğrudan doğruya itici gücü idi. Qazax harəkatı Rus universitetləri və institutlarından məzun olmuş yüksək təhsilli liderlər tərəfindən təmsil edilməkdəydi: Əlixan Bukeyxanov (1866–1937), Əhməd Baytursınov (1873–1937), Miryaqub Dulatov (1885–1937), Mustafa Çokay (1890–1941), Muhammədcan Tınışbayev (1879–1937), Baxtcan Karatay (1860–1934), Canşa Dostməhəmməd (1887-), Xəlil Dostməhəmməd (1883–1939), Yakup Akpa (1876–1934), Alim xan Ərmək (1891–1970), Muxtar Avezov (1897–1961), Mahmut Sultan Toraygirey (1893–1920), Mağcan Cumabay (1893–1937) və digərləri.
Clematis marmoraria
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pseudophoxinus drusensis
(Pseudophoxinus drusensis) — Çəkilər fəsiləsinin külmə cinsinə aid balıq növü. Suriya və İsraildə rast gəlinir.
Krisxevi
Krisxevi — Gürcüstanın Xaşuri bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhali
2002 siyahıyaalmaya görə kəndin əhalisi 78 nəfər idi. 2014-cü ildə 67 nəfər yaşayırdı.
Ədəbiyyat
gse: 6 38
Vələsli (Şabran)
Vələsli — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 329 nəfər təşkil edir.
Din
Kənddə Vələsli kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Azərbaycanda etimad referendumu (1993)
Azərbaycanda Etimad Referendumu- 29 Avqust 1993-cü ildə Sürət Hüseynovun çevrilişi ndən sonra keçirilən prezident Əbülfəz Elçibəyə etimad referendumu.
Haqqında
1993-cü il avqustun 29-da Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Əbülfəz Elçibəyə etimad göstərilməsi məsələsi haqqında ümumxalq səsverməsi olmuşdur. Referendumda "Siz Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə etimad edirsiniz mi?" sualı verilmiş, seçici siyahılarına salınmış 4.097.367 vətəndaşın 3.767.928 nəfəri seçkilərdə iştirak etmiş, 92,02 faizi Ə.Elçibəyə etimad göstərilməsi əleyhinə səs vermiş, yalnız 77.730 nəfəri, yaxud 2,1 faizi ona etimad göstərmişdir. Seçici fəallığı 91,6% olmuşdur.
Tibbi turizm
Tibbi turizm — yaşayış bölgəsindən kənarda planlaşdırılan tibbi xidmətlərin göstərilməsini, xaricdə tətilin yüksək ixtisaslı tibbi yardımla birləşdirilməsini ifadə edən bir termin. Tibbi turizm mütləq tibbi xidmətin başqa bir dövlətdə alınmasını nəzərdə tutmur. Məsələn, ABŞ-də xəstələr xərcləri azaltmaq üçün digər dövlətlərə müraciət edə bilər. Tibbi turizm üç qrupa bölünür: daxili, xarici və gələn. Daxili tibbi turizm adətən bir ölkənin vətəndaşlarının tibbi xidmətlər almaq üçün bölgələri arasında hərəkəti adlanır. Xarici tibbi turizm xəstənin öz tibbi ehtiyaclarını ödəmək üçün xaricə getməsi halında tibbi xidmətlərin idxalı hesab olunur. Gələn tibbi turizm tibbi xidmətlərin ixracı, yəni xarici xəstələrə tibbi xidmət göstərilməsi üçün cəlb edilməsidir.
İnkişaf etmiş tibbi turizm ölkələri
Tibbi turizm ABŞ, Kanada və Qərbi Avropa sakinləri arasında çox populyardır. ABŞ-də sığortası ciddi xroniki xəstəliklərin müalicəsini əhatə etməyən insanların sayı 110 milyona yaxınlaşır. Buna görə, bir çox amerikalı xaricdə müalicə almağa üstünlük verir, çünki kardioloji, ortopedik və digər bir çox xəstəliklərin müalicəsi, məsələn, Hindistanda və ya Taylandda, ABŞ-də bənzər müalicənin dəyərinin dörddə biri, bəzən isə onda biri olur. Son illərdə Asiya ölkələri tibbi turizm bazarında əhəmiyyətli fəallıq nümayiş etdirirlər. Beləliklə, Cənubi Koreyadakı klinikalar hökumətin güclü dəstəyi ilə Rusiya və Uzaq Şərqdəki xəstələrin etimadını qazandı. Rusiyadakı 2014 il böhranından əvvəl İsraildəki klinikalar çox populyarlıq qazandı. Yaponiya, tibbi vizanın alınması prosedurunu əhəmiyyətli dərəcədə sadələşdirərək bazara tanıtımına da başlamış və bu ölkədə xəstələrin qalmasını asanlaşdırmaq üçün İqtisadiyyat, Ticarət və Sənaye Nazirliyinin nəzdində Medical Excellence JAPAN konsorsiumu qurmuşdur. Kanada və İngiltərənin sakinləri dövlət sığortasına sahibdirlər, ancaq bir mütəxəssisə müraciət etmək üçün bir neçə ay gözləmək lazımdır və əməliyyat üçün gözləmə müddəti 2 ilə çata bilər. Buna görə, Kanadalılar və İngilislər gözləmədən lazımi prosedurlardan keçib müalicə ala bilmək üçün tez-tez tibbi yardım üçün digər ölkələrə üz tuturlar. 2010-cu illərin əvvəlində tibbi xidmət göstərmək üçün qəbul edilən turistlərin sayına görə lider ölkələr Hindistan, Macarıstan, Meksika, Sinqapur, Tayland, Barbados, Braziliya, İsrail, Cənubi Koreya, Türkiyə olmuşdur. Tibbi turizm üçün ilk onluğa Kanada, Böyük Britaniya, İsrail, Sinqapur, Hindistan, Almaniya, Fransa, Cənubi Koreya, İtaliya, Portuqaliya və Kolumbiya daxildir.
Tibbi turizmin inkişafı
Maliyyə böhranı şəraitində belə, tibbi turizm inkişaf edir və getdikcə xarici klinikalarda müştərilərin müalicəsinə pul ödəməyi üstün edən milli səhiyyə sistemlərinə və sığorta şirkətlərinin fəaliyyətinə getdikcə təsir göstərir. Qlobal iqtisadi rəqabət kontekstində tibbi turizm fenomeni müasir texnologiyalar və xəstələrə göstərilən qayğı baxımından sürətlə inkişaf edir. Beynəlxalq Tibbi Turizm Konqresində (Global Wellness Tourism Congress — GWTC) açıqlanan statistikaya görə, bu sənaye sürətli inkişaf göstərir. 2004-cü ildən bəri gəlirlər 40 milyarddan 0.5 trilyon dollara yüksəldi ki, bu da ümumi turizm gəlirlərinin 14% -nə (3,2 trilyon dollar) bərabərdir. Artıq 2012-ci ildə bu turizm növü dünya ÜDM-nin 1,8 faizini qazandı.
Risk
Tibbi turizm yerli səviyyədə göstərilən tibbi yardımın daha az dərəcədə daşıdığı bəzi riskləri daşıyır. Tibbi turizmin təhlükələrindən biri müalicə aldığınız ölkəyə xas olan infeksiyaların yoluxma ehtimalındadır. Məsələn, NDM-1 geni olan bakteriyalar İngiltərə və ABŞ-yə, bakteriya araşdıranların ilkin ehtimallarına görə — Hindistan və ya Pakistandan tibbi turistlər tərəfindən gətirildi. Cənubi Afrika və ya Tayland kimi bəzi ölkələrdə Avropa və Şimali Amerikaya yoluxucu xəstəliklərlə əlaqəli epidemiologiya çoxdur. Təbii toxunulmazlıq yaratmadan xəstəliklərə məruz qalmaq zəifləmiş insanlar üçün təhlükə ola bilər, xüsusən də mədə-bağırsaq xəstəlikləri (məsələn, hepatit A, dizenteriya amyöbü, paratifoid). Əməliyyatdan sonrakı xidmətin keyfiyyəti də xəstəxana və ölkədən asılı olaraq kəskin dərəcədə dəyişə bilər və ABŞ və ya Avropa standartlarından fərqli ola bilər. Ayrıca əməliyyatdan qısa müddət sonra uzun məsafələrə səyahət etmək fəsad riskini artıra bilər. Uzun uçuşlar və pəncərə oturacaqları, dərin damar trombozunun inkişafına və ağciyər emboliyasının inkişafına meyllidir. Digər tətil fəaliyyətləri də problemli ola bilər — məsələn, yaralar şəfa verərkən günəş yanıqları ilə qaranlıqlaşar və daha nəzərə çarpan ola bilər. Ayrıca, tibbi turistləri müalicə edən səhiyyə müəssisələrində narazı xəstələrin şikayətlərinə müvafiq və ədalətli baxılması üçün adekvat şikayət siyasəti mövcud olmaya bilər. Dünyadakı tibb təminatçılarının standartlardakı fərqləri Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı tərəfindən qəbul edildi və 2004-cü ildə Xəstə Təhlükəsizliyi üçün Ümumdünya İttifaqını qurdu. Bu qurum, dünyanın müxtəlif yerlərində xəstəxanalara və hökumətə tibbi turizm xidmətləri göstərərkən xüsusilə aktual ola biləcək xəstələrin təhlükəsizlik siyasəti və təcrübələrini təyin etməkdə kömək edir. Xəstələr bəzən öz ölkələrindəki həkimlərin prosedur risklərinin faydalardan daha üstün olduğuna inandıqları üçün tibbi prosedurları almaq üçün başqa bir ölkəyə gedirlər.
İsrail
İsrail tibbi turizm üçün məşhur bir yerdir. İsrailə bir çox tibbi turist Avropadan, xüsusən keçmiş Sovet İttifaqından, həmçinin ABŞ, Avstraliya, Kipr və Cənubi Afrikadan gəlir. Tibbi turistlər İsrailə sümük iliyi nəqli, ürək əməliyyatı və kateterizasiya, onkoloji və nevroloji müalicə, ortopedik prosedurlar, avtomobil qəzalarının bərpası daxil olmaqla müxtəlif cərrahi prosedur və müalicə üçün gəlirlər. İsrailin tibbi turizm üçün bir məkan kimi populyarlığı, yüksək keyfiyyətli tibbi xidmətə sahib olan inkişaf etmiş bir ölkə statusu ilə eyni vaxtda bir çox inkişaf etmiş ölkələrə nisbətən daha az tibbi xərclərə sahibdir. İsrail, Kiprlilər arasında sümük iliyi nəqli üçün bir yer olaraq məşhurdur, çünki prosedur Kiprdə mövcud deyil və Amerikalılar arasında ortopedik prosedurlar üçün, çünki İsraildəki ortopedik prosedurların dəyəri ABŞ-yə nisbətən təxminən yarı qiymətdir.
İsrail, IVF müalicəsi istəyən insanlar üçün xüsusilə məşhur bir yerdir. İsraildəki tibbi turistlər həm dövlət, həm də özəl xəstəxanalardan istifadə edirlər və bütün böyük İsrail xəstəxanalarında tibbi baxımdan eyni dərəcədə yüksək standartlara cavab verən digər müəssisələrə nisbətən müqayisəli prosedurlardan ucuz başa gələn tibbi turizm paketləri təklif olunur. 2014-cü ildə İsrailə hər il təxminən 50.000 tibbi turistin gəldiyi təxmin edildi. Bu tibbi turistlərin yerli xəstələrdən fərqli olaraq güzəştli müalicə aldıqları haqqında məlumatlar var. Bundan əlavə, bəzi insanlar Ölü dənizdəki və Təbəriyyə gölü tibbi istirahət mərkəzlərini ziyarət etmək üçün İsrailə gəlirlər.
İran
İrandakı əczaçılıq şirkətləri TenFovir disoproksil, Peg Interferon, Sofosbuvir / daclatasvir və Ledipasvir kimi HCV və HBV infeksiyalarına nəzarət üçün lazım olan dərmanları çox aşağı qiymətlərlə və yüksək effektivliyi ilə istehsal edir.
Cənubi Afrika
Cənubi Afrika, Afrikada tibbi turizm məkanı olaraq ortaya çıxan ilk ölkədir.
ABŞ
2008-ci ildən etibarən McKinsey və Co.-nun bir hesabatında 60.000 ilə 85.000 arasında tibbi turistin stasionar tibbi yardım almaq üçün ABŞ-yə getdiyi müəyyən edildi. Eyni McKinsey araşdırması, 2007-ci ildə (2006-cı ildə 500.000-ə qədər) ABŞ-dən digər ölkələrə 750.000 Amerikalı tibbi turistin getdiyini təxmin etdi. Qabaqcıl tibbi texnologiyanın mövcudluğu və həkimlərin mürəkkəb təhsili ABŞ-yə tibbi yardım üçün gedən əcnəbilərin böyüməsinə səbəb olan motivator kimi göstərilmişdir. Bir sıra böyük tibb mərkəzləri və tədris xəstəxanalarında ABŞ-də müalicə almaq istəyən xarici ölkələrdən olan xəstələrə xidmət göstərən beynəlxalq tibb mərkəzləri təklif olunur. Bu təşkilatların əksəriyyəti beynəlxalq xəstələrə tibbi yardım, yaşayış, maliyyə və hava təcili yardım xidmətləri daxil olmaqla nəqliyyatla təmin olunmaq üçün xidmət koordinatorları təklif edir.