cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Artur Eş
Karyerası
1968-ci ildə eyni ilin ilk Amerika Açıq tennis turnirini qazanaraq, bunu əldə edən ilk qaradərili kişi idmançı oldu. Qardaşı onun yerine orduda əlavə xidmət etməyi qəbul etdiyinə görə Eş Viyetnam Müharibəsi üçün orduya getmək məcburiyyətində qalmamış çempionata qatıla bilmişdi. Amerikalı tennisçi 1970-ci ilin yanvar ayında Avstraliya Açıq tennis müsabiqəsini qazanaraq, karyerasının ikinci Qrand Slam zəfərini yaşadı. Tennisçilərin gedərək artan populyarlığını düşünərək onların yetərli qazancı əldə etmədiyini düşünən Eş ATP'yə (Peşəkar Tennis Birliyi) dəstək verdi.Eyni il Cənubi Afrika tərəfindən viza əldə edə bilməyən oyunçu bu səbəblə Cənubi Afrika Açiq tennis çempionatına qatıla bilmədi.
Eş 1975-ci ildə Wimbledon finalında Jimmy Connors'u məğlub edərək çempion olur.Daha sonra bir neçə il tennis karyerasını davam etdirən oyunçu 1979-cu ildə keçirdiyi ürək əməliyyatı sonrası 1980-ci ildə tennis macərasını sonlandırdı.
Artur Eş hələ də Wimbledon, Amerika Açıq və Avstraliya Açıq tennis cempionatını qazanan ilk qaradərili kişi tennisçidir. Eyni zamanda Fransa Açıq tennis çempionatını qazanan iki qaradərili oyunçudan biridir.
1940-cı illərin bir nömrəli tennisçisi olan Jack Kramer, 1979-cu ildə yazdığı avtobioqrafiyasında Eş'i dunyanın ən yaxşı 21 tennisçisindən biri olaraq adlandırmışdır. 400px|thumb|ABŞ prezidenti Artur Eş'i təbrik edir, 1982|right
Karyerasından sonra
Karyerasını sonlandıran Eş, Time jurnalında yazıçılıq ABC Sports da şərhçi olaraq çalışmışdır. Artur Eş 1988-ci ildə üç cildlik A Hard Road to Glory: A History of the African-American Athlete (Zəfərə gedən çətin yol:Bir Afrikalı-Amerikalı atlet tarixi) kitbını yayımladı. Bu kitab üçün təxmini altı ay araşdırmacı qrupla bərəbər çalışmışdır.
EŞ aktiv fəaliyyət göstərərək insan haqqlarını müdafiə edirdi.İdmançı Cənubi Afrikada irqi ayrı-seçkilik siyasətinə görə ölkəyə gedən 31 məşhur Afrika-Amerikalı məşhurdan biri idi. 11 yanvar 1985-ci ildə Cənubi Afrikanın ABŞ səfirliyi qarşısındakı qatıldığı anti-apartheid nümayişi zamanı həbs edildi.9 sentyabr 1992-ci ildə Ağ Evin qarşısında Haiti'li qaçqınların nümayişində eyni vəziyyətlə qarşılaşdı.
Artemisia korovinii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Artur Eş
Şəxsi həyatı
Eş 1976-cı ilin oktyabrında yardım gecəsində tanış olduğu fotoqrafçı Jeanne Moutoussamy ilə 20 fevral 1977-ci ildə evləndi.Nigah nərasimi Nyu Yorkda baş tutdu.
Artemisia korovinii
İstinadlar
Artemisia korovinii Artemisia korovinii
Artur Eş
Şəxsi həyatı
Eş cütlüyü 1986-cı ilin dekabrında bir qiz uşağı övladlığa götürdü. Qızlarına həyat yoldaşının adından qaynaqlanaraq Kamera adını verdilər.
Sağlıq problemləri
thumb Eş 1979-cu ildə ürək tutması keçirdi. Hər kəs sağlam həyat tərzi keçirən idmançının bu problemlə qarşılaşmasına təəcübləndi.Amerikalı tennisçi 1979-cu ilin 13 dekabrında Dr. John Hutchinson tərəfindən əməliyyat olundu. Əməliyyatdan bir neçə ay sonra idmana geri dönəcək vəziyyetdə idi.Lakin ailəsi ilə çıxdığı Qahirə tətili zamani qaçarkən sinəsin də ağrılar hiss etməyə başladı.İdmançı 1983-cü ildə yenidən əməliyyat olundu.
1988-ci ilin sentyabr ayında sağ qolunda uyuşma hiss etdiyinə görə xəstəxanaya aparıldı.Bir neçə testdən sonra onda QİÇS virusunun olduğu aşkarlandı. Eş və həkimlər xəstəliyin ikinci əməliyyat zamanı verilən qanlardan keçdiyini başa düşdülər. Eş və ailəsi iki yaşındakı qızlarını düşünərək xəstəliyi gizlətmək qərarına gəldilər.
Xəstəliyi yayılan Eş, QİÇS xəstəliyinin daha çox tanınması üçün cinsəl bilgilər və güvənli cinsi munasibət haqqında çalışmağa başladı.Öz xəstəliyi ilə bağlı sualları cavablandıraraq sadəcə homoseksualların ya da narkotik aludəçilərinin bu xəstəliyə tutulması ilə bağlı yanlış düşüncələri yox etməyə çalışdı.
Eş bir müddət sonra QİÇS'ə qalib gəlmək üçün " Arthur Ashe " dərnəyini qurdu. Ölümündən iki ay əvəəl yetərsiz sağlıq xidməti problemlərini gündəmə gətirdiyinə görə,xalqın sağlığı üçün Arthur Ashe dərnəyini quran tennisçi Sports Illustrated jurnalı tərəfindən ilin idmançısı seçildi.Həyatının son illərini Days of Grace adlı kitabda xatirələrini yazan idmançı, son hissəsini ölümünə bir həftə qalmamış yazıb bitirə bilmişdi.
Mir Müsəvvər Ərjəngi
Mir Seyid Hüseyn — rəssam, xalı dizayneri. Atası Mir Seyid İbrahimdə rəssam idi və rəssamlığı Tiflisdə öyrənmişdi.Rəssam Ərjəngi Təbrizdə dünyaya gəlib.Nəsəbi Ağa Mirək Təbriziyə yetişir. O, rəssamlığı Rusiyada öyrənmişdir.
Mirhafiz Bahadır
Abbasov Hafiz Mirbahadır oğlu (Mirhafiz Bahadır) — şair.
Həyat və yaradıcılığı
Mirhafiz Bahadır 15 fevral 1939-cu ildə Lənkəran şəhərində anadan olmuş, 1961-ci ildə şəhər 2 saylı orta məktəbini bitirmiş və 1975-1977-ci illərdə Jurnalist Sənətkarlığı İnstutunu qurtarmışdır.
Əmək fəaliyyətinə 1956-cı ildə kinomexanik köməkçisi kimi başlamış, sonralar uzun müddət "Lənkəran" ("Leninçi"), "Astara" ("Sovet Astarasi") qəzetlərində, həmçinin, Lənkəran radio redaksiyasında işləmişdir. Bu müddətdə müəllifin respublika qəzetlərində çoxlu sayda oçerk, felyeton, hekayə və şeirləri dərc olunmuşdur. İlk şeiri olan "Tonqal" şeiri 1956-cı ildə işıq üzü görən Mirhafiz Bahadır yaradıcılığa əsasən XX əsrin 60-cı illərində başlamışdır. M. Bahadır Azərbaycan Yazıçılar Birliynin və Cənub bölgəsi yazarlarının orqanı olan "Şəfəq" jurnali redaksiya heyətinin üzvüdür.
Qərbi Qazaxıstan vilayəti
Qərbi Qazaxıstan vilayəti — Qazaxıstanda ucqar qərbində vilayət. Mərkəzi Oral şəhəridir. Rusiya ilə sərhəd mövcuddur. Ural dağlarının yaxınlığında yerləşir. Mənbəyini Ural dağlarından (Rusiya) götürən Ural çayı vilayətin ərazisindən axaraq Xəzər dənizinə tökülür. Qərbi Qazaxıstanın bir hissəsi Avropanın bir hissəsi də Asiyanın payına düşür.
Qazaıstanın iki və Rusiyanın beş vilayətləri ilə həmsərhəddir:
Acianthera gracilisepala
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Altınbeşik mağarası
Altınbeşik, Düdənsuyu — Türkiyə ərazisində, Antaliya ilində karst mağarası. Mağara Manavqat şəhərinin 55 km-də yerləşir. Mağaranın məlum olan uzunluğu 4 500 metrdir. Mağara daxilində olan göl dünyada böyüklüyünə görə üçüncü, ölkədə isə birincidir. Dəniz səviyyəsindən 450 metr yüksəklikdə yerləşən mağara "Altınbeşik mağara" Milli Parkının ərazisindədir. Milli Park 1994-cü ildə yaradılmış.
Tarixi
Mağara 1966-cı ildə geoloq, professor Temuçin Aygen tərəfindən kəşf olunub. Mağara öz adını yerləşdiyi Altınbeşik dağından götürmüş. Mağaranı 1955-ci ildə çex, 1966-1967-ci illərdə britaniya, fransız, 1986-cı ildə isə yapon mütəxəsisləri tədqiq etmişlər. Tədiqatlar müasir dövrdə də davam edir.
Quruluşu
Mağara Qərbi Tavr dağlarında, Manavqat çay dərəsinin qərb yamacında yeləşir. Yaxınlıqda kiçik Ürünlü kəndi yerləşir. İbradı şəhəri mağaranın 13,5 km-də yerləşir. Mağara horizontal formada yerləşir və üç mərtəbədən ibarətdir. Giriş hissəsi yetərincə böyükdür və 40 metr hündürlüyə malikdir. Ən aşağı səviyyədə yeraltı göl, çay və şəlalə yerləşir. Ən böyük göl isə mağara girişində yerləşir. Gölün uzunluğu 125 metr, dərinliyi isə 9-15 metr arasında dəyişir. Böyük göldən sonra nisbətək kiçik ölçülü göllər zənciri gəlir. Ümumən göllərin sayı 20-dir. Böyük gölün sonunda böyük ölçülü travertin daş mövcuddur və bu daş üzərindən ikinci qata qalxmaq mümkündür. Yağışlı mövsümdə su ikinci mərtəbəyə qədər çatır. Üçüncü mərtəbə hər zaman quru olur. Bu yarusda valunlar, stalaqtitlər və stalaqmitlər mövcuddur.
Mağaranın ən hündür nöqtəsi +101 metrdir. Bu girişdən olan nisbi hündürlükdür. Mağaradakı su Beyşeher gölü ilə əlaqəlidir. Ümumən Altınbeşik mağarası böyük mağara sisteminin bir hissəsi hesab olunur.
Nəqliyyat
Mağara İbradı şəhərindən 13,5 km; Ürünlü kəndindən 4 km məsafədə yerləşir. Manavqatdan mağaraya iki alternativ yol mövcuddur. “Yayla Alan“ (Avasun) yolu adlanan bu yolun uzunluğu 55 km-dir. İkinci yol isə Alaniya yolundan ayrılan Konya yoludur. Uzunluğu 85 km-dir. Əvvələr Ürünlü kəndindən mağaraya avtomobil yolu olmasada hal-hazırda yol çəkilmiş. Mağaraya giriş pulludur (5.00 TL. 2016 ). Mağara girişində kafe fəaliyyət göstərir. Göldə gəzinti üçün xüsusi qayıqlar fəaliyyət göstərir. Qayıqla göldə gəzinti pulsuzdur. Göl suyunda çimmək qadağandır. Günün sonunda mağaraya giriş bağlanılır.
TRT Kurdî
TRT Kurdî, 25 dekabr 2008-ci ildə test yayımına başlayan ictimai, çoxdilli televiziya kanalı. Kanal 1 yanvar 2009-cu il tarixində Türkiyə Radio Televiziya Qurumuna bağlı olaraq normal yayıma başlamışdır. "Türkiyənin zənginliyini və rənglərini ekrana daşıma" məqsədi ilə qurulmuşdur. 10 yanvar 2015-cu il tarixində isə quruluş adı olan "TRT 6", "TRT Kurdî" olaraq dəyişdirilmişdir.
Kanal əsasən Kürd dilinin "Kurmanci" və "Sorani" ləhcələrində və Zaza dilində yayımlanır. 25 dekabr 2008-ci ildə cümə axşamı günü test yayımına başlayan kanal, İstiqlal marşından sonra ilk olaraq Rojin tərəfindən səsləndirilən Türkiyə Qurtuluş Savaşı dövründə həyatını itirənlər üçün yandırılan bir türkü ilə açılmışdır. Kanalın təqdimatlarında "Em di bin eynî esmanî da ne" (Eyni Səmanın altındayıq) sözü ön plana çıxmışdır. Açılışı Ciwan Haco və Rojin konsertləri ilə başlayacağı elan edilsə də bu xəbərlər sənətkarlar tərəfindən yalanlanmışdır. 1 yanvar 2009-cu il tarixində Türkiyə vaxtı ilə saat 19:00-da rəsmi açılışına İstiqlal marşı ilə başlayan kanalın ilk proqramında Nilüfer Akbal və Rojin aparıcılığını etmişdir. İlk proqramda Türkiyə prezidenti Abdullah Gül və Türkiyə baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğanın kanalla bağlı ismarıcları Kürd dilində dublyaj və Türk dilində altyazı yayımlanmışdır. Kanal İstanbul, Ankara, İzmir, Adana, Diyarbəkir, Van və Nusaybində daha çox izlənilməkdədir.
Bundan əlavə kanalın qeyri-rəsmi səbəbi də "Kürdüstan Fəhlə Partiyası"nın yayım orqanı olanı olan "Roj TV"nin təsirini azaltmaqdır.
Nikolay Suxov
Nikolay Dmitriyeviç Suxov (d. 8 avqust, 1914, Rusiya – ö. 26 oktyabr, 1983, Soçi) — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1 iyul 1944)
Həyatı
Nikolay Suxov 8 avqust 1914-cü ildə Rusiyanın Saratov vilayətinin Volsk şəhərində rus ailəsində anadan olub. 1937-ci ildə Bakı şəhər Hərbi Komissarlığından orduya çağırılmışdır. Qvardiya kapitanı 1940-cı ildə Odessa Hərbi Aviasiya məktəbini bitirmişdir. 1-ci Belarusiya Cəbhəsində 16-cı hərbi ordusunun 27-ci bombardımançı alayının eskadrilya komandirinin müavini olmuşdur. Belarusiyanın Qomel şəhərində düşmənin xeyli təyyarəsini məhv etmişdir. Stalinqrad, Xarkov, Bobruysk, Oryol və Polşadakı döyüşlərdə iştirak etmişdir.
1 iyul 1944-cü ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. "Lenin" ordeni və Qırmızı Ulduz medalı ilə təltif edilmişdir. Müharibədən sonra təhlükəsizlik orqanlarında işləmişdir.
Krasnodar diyarının Soçi şəhərində yaşamışdır. 26 oktyabr 1983-cü ildə Soçidə vəfat etmişdir.
Neoseiulus chinensis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Artemisia kotuchovii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Miconia inanis
(Miconia inanis) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Belqrad sülh müqaviləsi
Arxaplan
1724-cü il Rusiya-Osmanlı müqaviləsi tərəflər arasındakı ziddiyyətləri həll etmədi. Qara dənizə çıxmağa və Krım xanlığına zərbə vurmağa çalışan Rusiya Avstriyanın təsiri altında Osmanlı dövləti ilə müharibəyə başladı. T.Mustafazadə haqlı olaraq yazmışdır ki, "Rusiya-Osmanlı münasibətlərinin kəskinləşməsi nəhayət iki dövlət arasında açıq müharibəyə gətirib çıxartdı. ... İki imperiya arasında münasibətlərin kəskinləşməsində onların Xəzəryanı regionda, xüsusilə də Azərbaycanda maraq və mənafelərinin toqquşması da çox mühüm rol oynamışdır. Ona görə XVIII əsrin 20-30-cu illərində Azərbaycanda Rusiya-Osmanlı ziddiyyətlərinin 1735-1739-cu illər Rusiya-Osmanlı müharibəsinin əsas səbəblərindən biri olduğunu güman etmək düzgün olar...". Müharibədə rus qoşunlarına B.K.Minix (1683-1767) komandanlıq edirdi. Ruslar 1736 və 1737-ci illər kampaniyasının gedişində Krım xanlığının paytaxtı Baxçasarayı tutmağa nail oldular, ikinci paytaxt hesab olunan Qarasu da general-feldmarşal P.Lassi tərəfindən yandırıldı. Avstriya Rusiya ilə 1726-cı il Vyana ittifaq müqaviləsinə uyğun olaraq Osmanlı dövlətinə müharibə elan etdi. Rusiya 1732-ci il Rəşt və 1735-ci il Gəncə müqavilələrinə baxmayaraq, İranla antiosmanlı ittifaqına nail ola bilmədi. Nadir 1736-cı ilin sentyabrında Osmanlı dövləti ilə Ərzurum müqaviləsini imzaladı. Lakin rus-osmanlı müharibəsi cəbhəsində vəziyyətin mürəkkəbliyini nəzərə alan Türkiyənin təklifi ilə sülh konfransı (Nemirov (Ukrayna), 1737, 16 avqust - 11 noyabr) çağırıldı. Konfransın gedişində müttəfiqlər - Rusiya və Avstriya arasında ziddiyyətlərin yaranması Osmanlı dövlətinin mövqeyini möhkəmləndirdi. Hərbi əməliyyatlar bərpa olundu. 1739-cu il hərbi əməliyyatları Rusiya üçün müvəffəqiyyətli oldu. Rusiyanın mövqeyinin möhkəmlənməsindən narahat olan Avstriya Osmanlı dövləti ilə separat müqavilə bağladı. Bu Rusiyanın mövqeyinə də təsir göstərdi.
Aydın Həmidov
Həmidov Aydın Məcnun oğlu —
Həyatı
Aydın Həmidov 19 aprel 1958-ci ildə Şabran rayonunun (keçmiş Dəvəçi rayonun) Aygünlü kəndində anadan olmuşdur.
Ögedey xan
Həyatı
Çingiz xandan sonra Böyük Monqol imperiyasıın başçısı olmuş və atasının yarım buraxdığı fəthləri və dövlət işlərini tamamlamışdır.
Atası ölən zaman (1227), onun vəliəhd seçdiyi Ögedayı böyük xan (qaan) elan etdi. Çingiz xan(yasa) Qanunu mövzusundakı mütəxəssisliyi səbəbindən dövlət rəhbərliyində böyük hörmət qazandı. Çingiz xan tərəfindən Quru Hıtayın torpaqları verildisə Mavəraünnəhirdən Şərqi Türkistana qədər uzanan bölgədə olan şəhərlər imperatorluğun mərkəz rəhbərliyinə bağlı qalmış və Ögedey xan tərəfindən təyin edilən valilar tərəfindən idarə olunmuşdu.
Bəzəktoxum mahmızçiçəyi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki xarakteristikası
Çoxillik ot bitkisi olub,hündürlüyü 60-100 sm-ə bərabərdir. Yarpaqları növbəli, uzunsaplaqlı, dairəvi-böyrəkşəkilli, uzunluğu 5-10 sm, eni isə 6-13 sm, dişli-yarılmış, 5-7 rombşəkilli, çılpaq və ya seyrək tükcüklüdür. Çiçəkləri sıxlaşmış çoxçiçəkli fırçalı olub, uzunluğu 40 sm-ə qədərdir. Çiçəkləri qeyri-düzgün, kasacığı tacvarı, 5 tünd-göy yarpaqcıqlı, yuxarı yarpaqları əsasından tam mahmızlaşmış, zeh əmələ gətirmişdir. Ləçəkləri qısa kasa yarpağından nektarlıqdan, mahmızdan ibarət hamar, ağımtıl, bükük və yarısına qədər yarılmışdır. Erkəkcikləri çoxdur. Meyvəsi çoxyarpaqlı, üç çoxtoxumlu yarpaqcıqlardan ibarət, uzunluğu 1 sm-ə qədər olub, yarpaqcıqları dimdiklidir. İyun-avqust aylarında çiçəkləyir, avqust-sentyabr aylarında isə meyvələri yetişir.
Bitkinin hər bir pöhrəsi toxum əmələ gətirənə qədər qorunmalıdır. Təkrar toplanılma 2 ildən sonra aparıla bilər. Xammal B siyahısında saxlanılır.
Yarpaqlı gövdəsinin uzunluğu 40-70 sm olub, buton və çiçəklərə malikdir. İysiz olmaqla, dadı təyin olunmamışdır.
Tərkibi və təsiri
Bitkinin tərkibində 0,1-0,7% deterpen, başlıca olaraq mellikakonitin alkaloidi tapılmışdır. Bundan başqa izoxinolin alkaloidi də vardır.
Famakoterapevtik qrup – Mioreleksant, qanqlioblokatr dərmandır.
Mellikakonitin alkaloidi kurareyəbənzər təsir etməklə, antidepolyarlaşmış mioreleksant və zəif qanqlioblokatr dərmanlardan ibarətdir.
Xammalından «Millektin» adlı keyfiyyətli mioreleksant preparatı alınır ki, bu dərman əsəb sistemini sakitləşdirməklə yüksək əzələ tonusunu azaltmaq üçün istifadə edilir.
Omlet
200px|right|thumb|Omlet Omlet — fransız yeməyi olub yüngül qarışdırılmış toyuq yumurtasından tavada qızardılmaqla hazırlanır. Fransız omleti heç bir əlavəsiz tavaya tökülmüş yumurta qarışığının bir üzü kərə yağında qızardıldıqdan sonra ortadan iki bölünərək ya da dürüm şəklində süfrəyə verilir. Bu cür yemək demək olar ki beynəlmiləl olub müxtəlif xalqların mətbəxində müxtəlif cür adlandırılır. Məsələn, italyanlarda "", yaponlarda "omu-raysu" və "omu-soba", ruslarda süd, un və kartof qarışıqlı, azərbaycanda "qayqanaq" və.s.
Lakrua-Barres
Lakrua-Barres  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Myur-de-Barres kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12036.
Kommuna təxminən Paris dən 500 km cənubda, Tuluza şəhərindən 150  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 29  km qərbdə yerləşir.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 310 nəfər (15-64 yaş) arasında 196 nəfər iqtisadi fəal, 114 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 63,2%, 1999-cu ildə 63.4%). 196 fəaldan 183 nəfər (105 kişi və 78 qadın) işləyir, 13 nəfər işsizdir (4 kişi və 9 qadın). Fəal olmayan 114 nəfər arasında 28 nəfər şagird və ya tələbə, 48 nəfər təqaüdçü, 38 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Neoseiulus cinctutus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Dnepr-Buq kanalı
Dnepr-Buq kanalı (əvvələr — Korolevskiy kanal) — Belorusun Polesiye bölgəsində yeləşən gəmiçilik kanalı. Kanalın inşası 1775–1783-cü illərdə həyata keçirilmiş. Kanal Dnepr hövzəsinə daxil olan Pripyat çayının qolu olan Pina ilə Buq çayının qolu Muxavesi birləşdirir. Ümumi uzunluğu 244 km-dir. Brest şəhərindən Pinskə qədər olan məsafə isə 196 km-dir. Pina çayının kanallaşmış hissəsinin uzunluğu — 74 km, kanalın su ayrıcı hissəsinin uzunluğu isə — 58 km-dir. Muxaves çayının kanallaşmış hissəsinin uzunluğu — 64 km-dir. Kanal RUESP "Dnepr-Buq su yolu" təşkilatının balansındadır.
Tikintisi
Buq və Pripyat çaylarını birləşdirən kanalın tikintisi ilə bağlı ilk ideyanı 1655-ci ildə Reç Pospolitanın kansleri Eji Ossolinskim vermişdir. Kanal tikintisinin aktiv tərafdarlarından biri də Böyük Litva knyazlığının getmanı Mixail Kazamir Oqinski idi.
Kanalın tikintisinə 1775-ci ildə, sonuncu Reç Pospolitanın kralı Stanislav Avqust Ponyatovskovun zamanında başlanılmış. İlk öncə kanalın qidalanması üçün Beloozerskaya və Orexovskaya sutoplayıcı sistemləri inşa etdilər.
Yüzilliyin sonunda Reç Pospolitanın yaşadığı böhran nəticəsində kanal tikintisinə fasilə verildi. 1837-ci ildən isə kanalın tikintisinə artıq Rusiya İmperiyası dəstək verdi. Əsas tikinti işləri 1846–1848-ci illərdə həyata keçirildi. Taxtadan hazırlanmış su bəndi inşa edildi. Bu bənd ilin bütün fəsillərində kanalda suyun səviyyəsini nizamlamağa kömək edəckdi. 1867-ci ildə ümumən Pinskdən Brestə qədər 22 su bəndi tikilib istifadəyə verildi. Kanalın eni genişlədirilib 14 metrə çatdırıldı. Gəmilərin maksimal çökmə dərinliyi isə 70 sm oldu.
Bazərgan
Bazərgan şəhəri eyniadlı bəxşin inzibati mərkəzidir, Təbriz şəhərinin 310 kilometrliyində yerləşir və əhəmiyyətli ticarət mərkəzlərindən biridir. Azərbaycan Respublikası (Naxçıvan Muxtar Respublikası tərəfdən) və Türkiyə Cümhuriyyəti ilə sərhədə yaxın ərazidə yerləşir. 2006-cı ilin siyahıya alınmasına əsasən şəhərdə 9,047 nəfər və 2,126 ailə yaşayır.
Şəhərin adı farsca "tacir, ticarət ilə məşqul olan birisi" mənasını verən "bəzirgan/bazirgan" sözündən gəlir.
Anathallis guimaraensii
(Anathallis guimaraensii) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Miconia innata
(Miconia innata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hündür mahmızçiçək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Baccharis bifrons
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Amukta boğazı
Amukta boğazı - Sakit okeanı Berinq dənizi ilə birləşdirir, genişliyi ilə fərqlənir. Aleut adaları hövzəsində yerləşir. Amukta və Siquam adalarını ayırır. Siquam qərbdə, Amukta isə şərqdə yerləşir.
2011-ci il zəlzələsi
23 iyun 2011- ci ildə Alyaska vaxtı ilə 7:10 Amukta boğazında 20 mil (32 km) cənubda 7,4, ardından isə 7,2 bal gücündə zəlzələ baş verib. Zəlzələnin təsiri 155 mil (250 km) radiusunda yayılır. Ardından sunami baş verir.
Minakşi məbədi
Tarixi
Minakşi məbədi Hindistanın Tamilnad ştatında yerləşir. 1310-cu ildə tikilmiş məbəd dəfələrlə işğalçıların hücumuna məruz qalsa da, dövrümüzə qədər gəlib çata bilib. Məbədin xarici görünüşü turistlərin diqqətini xüsusilə cəlb edir. Bu da əbəs deyil. Belə ki, məbəd xaricdən biri digərindən tamamilə fərqlənən minə yaxın kiçik heykəllərlə bəzədilib. Heykəllərin arasında müxtəlif hind tanrıları, uydurma heyvanlar, musiqiçilər, eləcə də sadə qadın və kişi fiqurlarına rast gəlmək mümkündür. Məbəd binasının fasadını bəzəyən heykəllər hər 12 ildən bir bərpa olunur və rənglənir. Qeyd edək ki, heykəllər üzərində son bərpa işləri 2009-cu ildə aparılıb. Kompleksin eni 258 metr, uzunluğu isə 223 metrdir. Hündürlüyü 52 metrə çatan məbəddə 14 qala və kiçik gölə rast gəlmək mümkündür.
Aysel (film, 1998)
Aysel qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Oqtay Əlizadə tərəfindən 1998-ci ildə çəkilmişdir. Azərbaycan televiziyasında istehsal edilmişdir. Film bəstəkar, əməkdar incəsənət xadimi Oqtay Zülfüqarovun yaratdığı uşaqlardan ibarət "Aysel" ansamblına həsr olunub.
Minakşi məbədi
Xarici keçid
https://ok.ru/group
Aysel (film, 1998)
Məzmun
Film bəstəkar, əməkdar incəsənət xadimi Oqtay Zülfüqarovun yaratdığı uşaqlardan ibarət "Aysel" ansamblına həsr olunub.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Əli Səmədli Rejissor: Oqtay Əlizadə Operator: Oqtay Əlizadə
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1998-ci ilin Azərbaycan filmləri 1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Yarımsaqqal mahmızçiçək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qızılorda vilayəti
Qızılorda vilayəti (keçmiş adı:Qızılorda bölgəsi (Қызылорда облысы)  — Qazaxıstanın tərkibində vilayət. 15 yanvarda 1938 ildə yaradılmışdır. Respublikanın cənub hissəsində yerləşmişdir. İnzibati mərkəzi  — Qızılorda şəhəridir.
İnzibati bölgüsü
Qarmaqşı rayonun ərazisi Baykonur şəhərini qomarlayır, lakin o rəsmi olaraq Qızılorda vilayətin və o cümlədə Qarmaqşı rayonun hissəsi kimi sayılmır.
Paşalı rayonu
Paşalı rayonu, Əzizbəyov rayonu, Vayk rayonu — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Dərələyəz mahalı ərazisində rayon. SSRİ dövründə rayona peşəkər Azərbaycan inqilabçısı Məşədi Əzizbəyovun şərəfinə Əzizbəyov adı verilmişdir. Mərkəzi Vayk şəhəridir.
Tarixi
Paşalı rayonu 1931-ci il oktyabrın 15-də yaradılıb. 1956-cı il oktyabrın 12-nə qədər Paşalı rayonu, həmin tarixdən etibarən isə Əzizbəyov rayonu adlandrılıb. 1991-ci ildə adı dəyişdirilərək Vayk rayonu qoyulub. Ərazisi 1173 kv km-dir. Rayon mərkəzi Soylan (dəyişdirilmiş adı Əzizbəyov, Vayk) şəhəridir. Rayon mərkəzindən İrəvan şəhərinə olan məsafə 139 km-dir.
1988-ci ilə qədər azərbaycanlıların yaşamaqda davam etdikləri və həmin il tərk etməyə məcbur olduqları yaşayış məntəqələri: Köçbəy, Leyliqaçan, Axta, Bulaqlar, Gomur, Gabut, İtqıran, Zeytə, Kotanlı, Herher, Səfolar və s.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət heyətinin müxtəlif fərmanları ilə rayon üzrə dəyişdirilmiş tarixi yer adları:
Coğrafi mövqeyi
Dərələyəz (dəyişdirilmiş adı Ayotsdzor) dağ silsiləsi və Səfolar yaylası Soylan rayonu ərazisində yerləşir. Quyudağ (h.2593 m), Ağxaç aşırımı, Keçid su anbarı da bu rayondadır. Məşhur Arpa-Göyçə su kanalı məhz Arpaçay üzərindəki Keçid su anbarından başlanır. Dərələyəz silsiləsi Arpaçayı ilə Naxçıvan çayı arasında uzanıb, Şərqdə Zəngəzur silsiləsinə qovuşur. Uzunluğu 70 km olan bu dağ silsiləsinin ən hündür zirvəsi Kükü dağıdır (h 3120 m).
Kərim (Uçalı)
Kərim — Başqırdıstan Respublikasının Uçalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd İlçəqol kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Taloq (Askın)
Taloq — Başqırdıstan Respublikasının Askın rayonunda yerləşən kənd. Kənd Askın kənd şurasının tərkibindədir.
Gənclərbirliyi Sumqayıt FK
Gənclərbirliyi futbol klubu — 2003-cü ildə Sumqayıt şəhərində yaradılmış futbol klubu. Klub 2008-ci ildə fəaliyyətini dayandırıb.
Taloq (Askın)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Neoseiulus coatesi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Gənclərbirliyi Sumqayıt FK
Müxtəlif vaxtlarda 4 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir. right|300px|thumb|Gənclərbirliyi (Sumqayıt) - İnter (Bakı) 0:3; Bu oyun 2007/2008 mövsümündə Futbol üzrə Azərbaycan Çempionatında Gənclərbirliyi FK-nın Mehdi Hüseynzadə adına Sumqayıt şəhər stadionunda son oyunu olmuşdur.
Lanüejul
Lanüejul  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Monbazan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.
INSEE kodu — 12121.
Kommuna təxminən Paris dən 500 km cənubda, Tuluza şəhərindən 110  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 34  km qərbdə yerləşir.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 411 nəfər (15-64 yaş) arasında 311 nəfər iqtisadi fəal, 100 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 75.7%, 1999-cu ildə 70.7%) idi. Fəal 311 nəfərdən 295 nəfəri (159 kişi və 136 qadın), 16 nəfəri işsizdir (8 kişi və 8 qadın). 100 hərəkətsiz 24 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 51 nəfər təqaüdçü, 25 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Acianthera heringeri
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Miconia jorgensenii
(Miconia jorgensenii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çörək ağacı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Malayziya, İndoneziyavə Papua Yeni Qvineyada bitir.
Vətəni Malay arxipelaqıdır. Cənubi Asiyada daha çox becərilir və əhalinin qidasında mühüm əhəmiyyətə malikdir.
Meyvəsi
Çörək ağacı diametri 15-30 sm olan dairəvi formada mürəkkəb meyvə əmələ gətirir. Qabığı yaşıl, sarımtıl-yaşıl və ya qəhvəyi rəngdədir. Ətliyi xəmirəoxşar sarımtıl kütlədən ibarətdir. Daxilində 2-3 ədəd şabalıd boyda iri toxumu olur. Meyvəsinin iyi xoşagəlməzdir. Meyvəsi kulinariyada tərəvəz kimi, bişirilmiş halda istifadə olunur. Bəzən onu torpağa basdırıb pendir kimi fermentləşdirdikdən sonra yeyirlər.
Artma
Çörək meyvəsi əsasən toxumla çoxalır, baxmayaraq ki, toxumsuz çörək meyvəsi ağacın səth köklərindən böyüyən əmzikləri köçürməklə yayıla bilər. Köklər məqsədyönlü şəkildə zədələnə bilər ki, əmziklərin böyüməsini stimullaşdırsınlar, sonra kökdən ayrılaraq qazana əkilir və ya birbaşa yerə köçürülür. Budama həm də əmziklərin böyüməsinə səbəb olur. Sorma şlamları içərisində torpaq, torf və qum qarışığı olan plastik torbalara qoyulur və maye gübrə ilə nəmləndirilərək kölgədə saxlanılır. Köklər inkişaf etdikdə, transplant bağçada əkilməsi vaxtına qədər tam günəşə qoyulur.
Kəmiyyətcə çoxalmaq üçün təxminən 10 santimetr (2 düym) qalınlıq və 20 santimetr (9 düym) uzunluğunda seqmentlərdən istifadə edərək kök şlamlarına üstünlük verilir. Köklənmənin inkişafı 5 aya qədər çəkə bilər, gənc ağaclar 60 santimetr (2 fut) hündürlükdə olduqda əkməyə hazırdır.
Bülbüllər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Encore
Encore Eminemin beşinci studiya albomudur. Albom 16 noyabrda satışa çıxmalı idi, lakin internetə sızdığınnan 12 noyabrda satışa çıxdı. Encore satışa çıxannan sonralı ilk 3 gündə 710,000 nüsxə satıldı. Billboard Top 200 siyahısında ay zirvəyə çıxdı. 17 dekabr 2004-də RIAA tərəfindən 4x Platinium olaraq sertifikatlaşdırılan albom, 2008-in oktaybrına qədər 5.1 milyon nüsxə satdı.
Qalagah (İsmayıllı)
Qalagah — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
thumb|200px|Qalagahda yerləşən Alaban kilsəsinin xarabalıqları Bu oykonim çox güman ki, kəndin ərazisində V-VI əsrlərə aid olan və xarabalıqları el arasında "Qız qalası" adlandırılan qədim qalanın adı ilə bağlıdır.
Sözün birinci komponenti olan qala (qələ) sözü yerli şivələrdə qala və yaxud qələ varianlarında işlənmişdir. Gah komponenti yerli şivələrdə gəh və gə variantlarında işədilir. Mənşəcə İran dillərinə məxsus olan gah ünsürü həmin dillərdə (xüsusilə qədim və orta fars dillərində) "yer, məkan", "vaxt", "taxt-tac" mənaları daşıyan müstəqil söz kimi işlənmişdir. Müasir İran dillərində gah söz-şəkilçi funkisyasını yerinə yetirir. Linqvistik və ekstralinqivistik faktlar göstərir ki, bu yolla yaranmış mürəkkəb oykonimlər Azərbaycan toponimlər sistemində qədim yaşayış məntəqəsi adlarındandır. Onlar "gah"ın həm İran, həm də türk dillərində məhz müstəqil leksik vahid kimi işləndiyi dövrlərdə meydana gəlmişdir. Həm də toponimlərin tərkibindəki bu format başqa mənalarda deyil, məhz "yer, məkan" mənasında işlənmişdir. Topoformatın incə semantik çalarına diqqət edildikdə məlum olur ki, onda "yer, məkan" mənası ilə yanaşı, "kənd, yaşayış yeri, yaşayış məskəni" çaları daha güclüdür. Bu cəhətdən onun keçmişində, əsasən oykonim yaradan formant kimi işləndiyini qəbul etmək olar. Gah komponentli oykonimlər Azərbaycanın şimal-şərq və cənub-şərq zonaları üçün səciyyəvidir. Oykonim qala və tat dilində məkan, yer bildirən "gə" sözlərindən ibarət olub "qala olan yer, qala yeri" mənalarını ifadə edir.
Qalagah yaxınlığında 1-5 əsrlərə aid yaşayış yeri mövcud olmuşdur. Arxeoloji qazıntılar zamanı Qalagah yaxınlığında gümüş və qızıl sikkələr tapılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzindən 28 km Cənub Qərbdə, Acınohur ön dağlığındadır.
Əhalisi
Əhalisi 1082 nəfərdir ki onunda 557 nəfəri kişi, 525nəfəri qadındır. Əhalisi taxılçılıq və heyvandarlıqla məşğuldur. Qalagahda orta məktəb, kitabxana, tibb məntəqəsi vardır.
Alisa Qallyamova
Alisa Qallyamova — sovet, ukraynalı və rusiyalı şaxmatçı, beynəlxalq qrossmeyster, Rusiyanın bir neçə qat çempionu. Rus komandasında 2010-cu il Şahmat Olimpiadasının qalibi.
Bioqrafiyası
İlk məşqçisi Rusiyanın əməkdar məşqçisi Oleq İlyasoviç İqlamovdur. Sonradan isə beynəlxalq qrossmeyster, Rusiyanın əməkdar məşqçisi Aleksandr Nikolaeviç Pançenko onun baş məşqçisi olur.
1983-1984-cü illərdə iki dəfə qadınlar arasında Tatarıstan çempionatının gümüş medalçısı və 1985-1986-cı illərdə isə çempionu olmuşdur.
1987-ci ildə 16 yaşınadək qızlar arasında SSRİ çempionatında gümüş medal qazanır (Çelyabinsk).
1988-ci ildə Rumıniya (Timisoara) çempionatında uğur əldə edir və 20 yaşa qədər (Avstraliya, Adelaida) yaş kateqoriyasında çempion olur.
Optik cihazlar
thumb|328x328px|1858-ci ildə İngiltərədə laboratoriyada işlədilən bəzi optik cihazların təsviri. Optik cihazlar — optik şüalanmanı çevirməklə görmə imkanlarını genişləndirən cihazlar. Geniş yayılmış optik cihazlara misal kimi persikop, mikroskop, teleskop və kameraları göstərmək olar.
Alisa Qallyamova
Bioqrafiyası
1997-ci ildə Rusiya çempionu və dünya tacı namizədlərin turnir qalibi olur. Eyni ildə Beynəlxalq Şahmat Mətbuat Dərnəyi tərəfindən ilin ən yaxşı şahmat oyunçularına layiq görülən Şahmat Oskarının sahibi olur.
Optik cihazlar
Təsvirin təkmilləşdirilməsi
İlk optik cihazlar uzaqdakı cisimlərin böyüdülmüş xəyalını almaq üçün istifadə edilən teleskoplar və çox kiçik obyektlərin təsvirini böyütmək üçün istifadə edilən mikroskoplar idi. Qaliley və van Levenhukun dövründən bəri, bu cihazlar çox təkmilləşdirilmiş və elektromaqnit spektrinin digər hissələrini də əhatə etməyə başlamışdır. Binokl daşınabilən yığcam cihazdır. Kamera optik cihazların bir növü hesab olunur, stenop və obskura kamerası belə cihazların çox sadə nümunələridir.
Alisa Qallyamova
Bioqrafiyası
2003-cü ildə Tatarıstan milli komandası ilə Rusiyanın çempionatının qalibi olur.
Optik cihazlar
Analiz
İşıq və ya optik materialların xassələrin analiz etmək üçün başqa bir optik cihazar sinfi tətbiq olunur. Onlara daxildir:
Alisa Qallyamova
Bioqrafiyası
2006-cı ildə dünya çempionatında isə çinli Xu Yuhuaya məğlub olmuşdur.
Optik cihazlar
Analiz
DNT sekvenserləri də optik cihazlar hesab edilə bilər, çünki onlar DNT zəncirinin xüsusi nukleotidinə qoşulmuş flüoroxrom tərəfindən buraxılan işığın rəngini və intensivliyini analiz edirlər.
Səth plazmon rezonansına əsaslanan cihazlar biomolekulyar qarşılıqlı təsirləri ölçmək və analiz etmək üçün refraktometriyadan istifadə edir.
Alisa Qallyamova
Bioqrafiyası
2010-cu ildə Rusiya yığmasının heyətində Dünya Şaxmat olimpiyadasının qalibi olur.
1991-ci ildə Ukrayna şaxmatçısı Vasili İvançuk ilə evlənmişdir. Onların Mişa adlı övladları vardır. Bir neçə ildən sonra ailə dağılmışdır.
Alisa Qallyamova Kazanda yaşayır. Burada ictimai şaxmat məktəbini təşkil etmiş və elə də böyük olmayan biznes qurmuşdur.
2017-ci ilin aprelində Riqada Avropa Qadın Şahmatçılar Çempionatının bürünc medalını qazanır.
Qəmərli (Başkeçid)
Qəmərli — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli diyarının Başkeçid rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd. 1 yanvar 2010-cu il vəziyyətinə görə Qəmərli kənd inzibati-ərazi dairəsinin mərkəzidir.
Tarixi
Toponimin qədim Kimmer (Qamər/Qəmər) tayfalarının adı ilə əlaqəli olduğu ehtimal edilir.
Coğrafiyası
Kənd rayonun inzibati mərkəzi olan Başkeçid şəhərindən 7 km qərbdə, Başkeçid yaylasında yerləşir. Qəmərli kəndi dəniz səviyyəsindən 1400 metr hündürlükdə yerləşir.
Əhalisi
Kənddə 1886-ci ildə 50 ailədə 304 nəfər, 1926-cı ildə 67 ailədə 406 nəfər azərbaycanlı yaşayırdı.
17-24 yanvar 2002-ci il Ümumgürcüstan əhali siyahıyaalınmasının rəsmi yekunlarına əsasən kənddə yaşayan 713 nəfər (341 nəfəri kişilər, 372 nəfəri qadınlar) əhalinin 100 %-i etnik azərbaycanlılardan ibarətdir.
1 yanvar 2010-cu il tarixinə olan rəsmi təxminə əsasən kənddə 852 nəfər əhali yaşayır.
Təhsil
Kənddə ilk dünyəvi məktəb 1922-ci ildə yaradılıb. Hazırda kənddə bir ibtidai məktəb fəaliyyət göstərir. Və burada 109 şagird təhsil alır.
Amur qərənfili
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Neoseiulus collegae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Beyker-strit
Beyker-strit — inzibati dairə, Vestminster borosunda yerləşən, Merilebon məhələsinə aid Londonun ən məşhur küçələrindən biri. Küçə XVIII əsrdə onu salan inşaatçı Vilyam Beykerin şərəfinə adlandırılmışdır. Şotland yazıçısı Artur Konan Doylun yaratdığı xəfiyyə obrazı — Şerlok Holms Londonda Beyker-strit, 221B ünvanında yaşamışdır.
30 iyul
1901–cari
thumb|[[Arnold Şvartsenegger]]
thumb|[[Xəyyam Mirzəzadə]]
Acianthera hoffmannseggiana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Miconia lachnoclada
(Miconia lachnoclada) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İsgəndəriyyə kitabxanası
XIX əsr O. Von Korvenin rəsm əsərindən İsgəndəriyyə kitabxanasının təsviri|thumb|250px İsgəndəriyyə kitabxanası — İndiki Misir dövləti ərazisində yerləşən, qədim tarixin ən böyük və ən vacib kitabxanalarından və İsgəndəriyyə Museyonu adlı elmi-mədəni mərkəzinin böyük tərkib hissəsindən biri.
Tarixi
İsgəndəriyyə kitabxanasının Misir fironu I Ptolemeyin təşəbbüsü nəticəsində tikildiyi bir çox tarixçilər tərəfindən iddia olunur. Həmin iddialara əsasən, bu kitabxanın tikilməsində əsasən Peripatetiklər, xüsusi ilə də 2 qədim ictimai xadim Lampsakuslu Straton və Falerli Demetrius yaxından iştirak etmişlər. Digər mənbələrdə iddia olunur ki, kitabxana I Ptolemeyin dövründə deyil, əslində onun oğlu II Ptolemeyin hakimiyyəti illərində tikilib istifadəyə verilmişdir.
İsgəndəriyyə kitabxanası tikilməsinin əsas məqsədi, dövrünün bütün məlumatlarının bir yerə toplanması və papirus köçürülməsi vasitəsi ilə orada qorunub saxlanması idi. Yunan əsilli filosof Qalenin dediklərinə görə, hətta gəmilər vasitəsi ilə limana gətirilən bütün növ kitablar xüsusi olaraq bu kitabxanada "Gəmilərdən gətirilən kitablar" adlı ayrıca bölmələrdə saxlanılır, köçürülmələri isə öz sahiblərinə geri qaytarılırdı. Həmçinin, kitabxanın redaktorlarının tanınmasının digər əsas səbəbləridən biri kimi də onların əfsanəvi yunan şairi Homerin bəzi mətnlərinin işlənib hazırlanmasındakı rolu xüsusi ilə qeyd olunur
Kitabxananın dağılması
Bəzi mənbələrə görə, İsgəndəriyyə kitabxanasına vurulan ilk zərər eramızdan qabaq 48-ci və 47-ci illərdə Yuli Sezarın da iştirak etdiyi VII Kleopatra ilə qardaşı VIII Ptolomey arasında ara çəkişmələr nəticəsində baş verib və nəticədə kitabxanın böyük bir hissəsinə yanğın nəticəsində xeyli zərər dəyib. Antik dövrün Seneka Lutsius Anneus, Pol Orosios və Dio Kasius kimi bir çox tanınmış yazıçı-alimləri öz yazılarda həmin hadisə nəticəsində 400000 yaxın kitabın məhv olduğunu iddia edirlər. Yunan tarixçisi Plutarx bu hadisəni belə şərh edir:
Düşmən onun(Yuli Sezarın) dəniz ilə əlaqəsini kəsməyə cəhd edən zaman, o(Yuli Sezar) bu təhlükədən sovuşmaq üçün öz gəmilərini yandırmağa məcbur qalır və bunun nəticəsində bərələrdən başlamış yanğın buradan da idarəolunmaz şəkildə kitabxanaya keçir və onun məhv olmasına səbəb olur.
Romalı tarixçi Alus Gelusun öz nəşr etdiyi "Attik Gecələr" adlı kitabına əsasən, təxmin edilən digər yanğın isə eramızın II əsrində şəhərin blokadası zamanı Sezarın ordusu tərəfindən təsadüf nəticəsində yandığı ehtimal edilir.
Kitabxanın böyük bir hissəsinin dağılmasına xitam verən əsas hadisə Roma imperatoru Avrelianın şəhər uğrunda döyüşləri zamanı baş verir. Kitabxananın daha az zərər görmüş hissəsi isə saxlanılması eramızın 4-cü əsrində yeni paytaxt hesab olunan Konstantinopola göndərildiyi təxmin edilir.
Müasir İsgəndəriyyə kitabxanası
2002-ci ildə həmin tarixi kitabxananın əzəmətini bərpa etmək və həmçinin azad biliyin qazanılmasına zəmin yaratmaq üçün onun tarixən yerləşdiyi təxmin edilən yerdə müasir İsgəndəriyyə kitabxanası tikilib istifadəyə verilir. Bu kitabxananın tikilməsi nəticəsində Misirdə dövlətdən asılı olmayan yeni ictimai təhsil sisteminin təskilinə zəmin yarandı. Kitabxananın əsas oxuma zalı 20000 m2-dir və 8 milyona qədər kitabın saxlanılmasını təmin edə biləcək rəflərlə təmin olunmuşdur.thumb|250px|Müasir İsgəndəriyyə kitabxanasının görünüşü
Mulux
Mulux — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Əhalisi 30 nəfərdir ki onunda 14 nəfəri kişi, 16 nəfəri qadındır.
Mican
Mican — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində mövcud olmuş kənd. Ləğv edildikdən sonra ərazisi İsmayıllı şəhərinə qatılmışdır.
Rayon mərkəzindən 1 km şimal qərbdə, İsmayıllı-Qəbələ avtomobil yolunun kənarında, Qovdağ silsiləsinin cənub ətəyində yerləşir. Əhalisi əsasən əkinçilik, tütünçülük və heyvandarlıqla məşğul olur. Vaxtı ilə kənddə heyvandarlıq və quşçuluq kompleksləri fəaliyyət göstərirdilər. Hal-hazırda Micanda orta məktəb, klub və kitabxana fəaliyyət göstərir.
Tarixi
13 dekabr 2011-ci ildə Mican kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Mican kəndi ləğv edilərək Dövlət reyestrindən çıxarılmışdır. Ləğvindən sonra kəndə aid olmuş 11.70 km² təşkil edən ərazisi bu Qanuna əlavə edilmiş xəritəyə uyğun olaraq, İsmayıllı şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki İsmayıllı şəhərinin inzibati ərazisinə birləşdirilmişdir.
Əhali
1859–1864-cü ilə olan məlumata əsasən Mican kəndində 68 evdə 201 nəfəri kişilər, 179 nəfəri isə qadınlar olmaqla 380 nəfər şiə təriqətli müsəlman Azərbaycan tatarı yaşayırdı. Əhalisi 3090 nəfərdir ki onunda 1501 nəfəri kişi, 1589 nəfəri qadındır.
Henri Pirenn
thumb|Henri Pirenne Henri Pirenn (23 dekabr 1862, Vervye — 25 oktyabr 1935, Ukkel) —Belçika tarixçisi.
Həyatı
Daha 24 yaşında Gent Universitetinde professor oldu. Birinci dünya müharibəsində almanlara qarşı savaşarkən əsir düşdü və sürgünə göndərildi. Belçika Kraliyyet Akademiyası üzvü oldu.
Daha çox iqtisadi və sosial tarixlə ilgiləndi. Ən önəmli əsəri, yeddi cildlik Belçika Tarixi (Histoire de la Belgique), 1899-cu  və 1932-ci illər arasında çap olundu. Avropaya aid bir tarixin kökənlərini ortaya qoyan Məhəmməd və Charlemagne (Mahomet et Charlemagne, 1935) və Orta əsr şəhərlərinin (1926) yaranmasını açıqlayan tezisləri məşhurdur. Ona sıx yönəldilən bir əsasnamə həddən aşırı Belçika milliyetçiliyi aparmasıydı. Belçikanın quruluşunu Verdun müqaviləsinə qədər dayandırır, bu iddiasıyla çarpazlaşmamaq üçün Liege Prensliyi kimi önəmli tarixi siyasi təşkilatları görməzdən gelirdi. Buna qarşı, Belçikadaki etnik ayrımı əsla inkar etmədi, Valonların və Flamandiyalıların etnik kimliklərini yüzillər boyu qoruduğunu qəbul etdi. Rəssam Maurice Pirennin qardaşidir. Oğlu Jacques Pirenn də məşhur bir tarixçidir.
Henri Pirenne tezisi
Henri Pirenne Roma imperiyasını çökməsini 5-ci əsrdə alman və digər barbarların hücumu ilə deyil, 8-ci əsrdə İslamın geniş fəthləri nəticəsində Avropada böyük ticarətin ölməsi və Avropanın aqrar ölkəyə çevrilməsi ilə əlaqələndirdi. bu, Pirenne tezisi kimi tanınan ideyanın tərkib hisssəsidir.
Əlvan (Culfa)
Əlvan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Culfa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 74 nəfər yaşayır (24 ailə).
Neoseiulus comitatus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Hemofiliya B
Hemofiliya B qan laxtalanma sisteminin IX faktorunun irsi çatışmazlığı nəticəsində inkişaf edir və Hemofiliya A-dan klinik baxımdan yüngül gedişinə görə fərqlənir. Xəstəlik həmçinin Kristmas xəstəliyi də adlanır. Xəstəlik X - xromosomu ilə ilişikli resessiv yolla nəsildən nəslə keçir. Hemofiliya B xəstəliyi zamanı IX faktora nəzarət edən genin mutasiyası və ya delesiyası baş verir ki, nəticədə qeyri funksional IX faktor molekulunun yaranması və ya bu faktorun sintez olunmasının dayanması baş verir.
Xəstəlik ilk dəfə ətraflı olaraq R.Biggs tərəfindən 1952 cildə təsvir edilmiş və xəstəliyin aşkar olunduğu xəstənin soyadına uyğun olaraq Kristmas xəstəliyi adlandırılmışdır. Yeni antihemofil faktor Kristmas faktoru, sonralar isə beynəlxalq təsnifata uyğun olaraq IX faktor kimi işarə olunmuşdur. Hemofiliya B klinik baxımdan Hemofiliya A-ya bənzəsə də, burada qanaxmaların rastgəlmə tezliyi Hemofiliya A-dan 5 dəfə azdır.
Baccharis bigelovii
Baccharis bigelovii Baccharis bigelovii Baccharis bigelovii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Azadlığa gedən yollar (film, 1990)
Azadlığa gedən yollar tammetrajlı sənədli filmi rejissorlar Xamiz Muradov, Tofiq Məmmədov, Ramiz Əliyev və Rövşən Almuradlı tərəfindən 1990-cı ildə çəkilmişdir. Film "Salnamə" Sənədli Filmlər Studiyasında istehsal edilmişdir. Qara Yanvar adı ilə Azərbaycan xalqının tarixinə daxil olmuş 1990-cı il yanvarın 20-də Bakıda baş vermiş xalq faciəsi və bundan sonrakı hadisələr filmin əsas süjet xəttini təşkil edir.
Məzmun
Film Cəfər Cabbarlının "1905-ci ildə" pyesindəki bir səhnə ilə açılır. Qubernator çarın portreti asılmış otaqda Azərbaycan və erməni xalqlarının faciəsi üçün plan hazırlayır. Təki qırğınlar olsun. Yoxsa böyük imperiyanın taleyi təhlükə qarşısında qalar. Belə bir səhnədən sonra tamaşaçı Ermənistanda və Azərbaycanda azərbaycanlıların başlarına gətirilən faciələrlə tanış olur.
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 235-258; 348-350; 377.
Altay Niftaliyev
Altay Niftaliyev — Azərbaycan musiqiçisi, tarzən.
Kıyzış (Uçalı)
Kıyzış — Başqırdıstan Respublikası nın Uçalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Axun kənd şurası nın tərkibindədir.
Pyotr Savitski
Pyotr Nikolayeviç Savitski — rus mənşəli avrasiyaçılığın ideoloqu, geosiyasətçi, coğrafiyaşünas, iqtisadçı, filosof.
Kıyzış (Uçalı)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Pyotr Savitski
Həyatı
Zadəgan nəslinə mənsub olan Pyotr Nikolayeviç Savitski 1895-ci ildə may ayının 15-də Çerniqovda anadan olub. İqtisadçı təhsili almış Savitski Q. Vernadskinin və P. Struvenin şagirdi olmuşdur. Müharibədən əvvəl kadetlərlə yaxın idi (oktyabr inqilabından əvvəl Rusiyada liberal burjua konstitusiyaçı-demokratik forumun üzvü). İnqilabdan sonra Bolqarıstana mühacirət etmiş, sonra Çexoslovakiyaya köçmüşdür. 1945-ci ildə Praqanın sovet qoşunlarının əlinə keçməsindən sonra Savitski həbs edilmiş və 10 il müddətinə azadlıqdan məhrum olunmuşdu. 1956-cı ildə Savitski bəraət qazanaraq Praqaya qayıtmış və 12 ildən sonra — 1968-ci il aprel ayının 13-də orada dünyasını dəyişmişdir.
Kıyzış (Uçalı)
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə tatarlar (57%), başqırdlar (35%) üstünlük təşkil edir.
Fəxrəddin Bəşirov
Fəxrəddin Çərkəz oğlu Bəşirov - şəhid
Həyatı
Fəxrəddin Çərkəz oğlu Bəşirov 1966-cı il yanvarın 20-də Quzanlıda anadan olub. 1983-cü ildə Quzanlı kənd orta məktəbini, 1988-ci ildə Mingəçevir politexnik texnikumunu bitirib. Texnikumda oxuduğu müddətdə sovet ordusunda xidmət edib. Təhsilini bitirəndən sonra göndərişlə Rusiyanın Stavropol vilayətinə gedib. Neptun zavodunda işə düzəlib.
1992-ci ilin 10 avqustunda, cəbhədə döyüşlərin qızğın çağında Fəxrəddin könüllü olaraq milli orduya yazılır. Ala Yaqubun başçılıq etdiyi batalyonun tərkibində döyüşürdü. Onun döyüş yolu Xramord, Canyataq və Gülyataq kəndlərindən keçib.
Fəxrəddin avqustun 24-də Mehmanə kəndi uğrunda gedən döyüşdə ürəyinə dəyən snayper gülləsindən həlak olub.
Evli idi, Teymur adlı bir oğlu var.
Talin rayonu
Talin rayonu — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Talın mahalı ərazisində rayon. Mərkəzi Talın şəhəridir.
Çin qərənfili
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Miconia laxa
(Miconia laxa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dəran (Culfa)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 947 nəfər yaşayır (320 ailə).
Gülər ​​Duman
Gülər ​​Duman — Türkiyə xalq musiqisi sənətkarı. Müğənni, mahnı yazarı, bəstəkar, teleaparıcı və musiqi müəllimi.
Həyatı
Gülər ​​Duman 30 iyun 1967-ci ildə İstanbulda anadan olub. Doğulduğu şəhər Ərzurumdur. İbtidai məktəb təhsilinə 1970-ci illərin əvvəllərində başlamışdır. Uşaq ikən alətlərdə peşəkarlıqla oynamağa başladı. Hələ oxuyarkən musiqi ilə də məşğul idi. İbtidai təhsilin son illərində, 1980-ci ildə on üç yaşında ikən Dost Garip adlı ilk albomunu buraxdı. Sonra yenidən lisey təhsilinə İstanbulda başladı. Orta məktəbə başlayanda O Leyli Leyli adlı ikinci albomunu buraxdı. Orta məktəbdə olarkən daha bir peşəkar albom buraxdı. 1986-cı ildə İstanbul Texniki Universiteti Diş Həkimliyi Fakültəsini qazandı. Ancaq musiqiyə olan məhəbbətinə görə bu hissəyə girməkdən imtina etdi. Bir il sonra İstanbul Texniki Universiteti Türk Musiqi Dövlət Konservatoriyasını qazandı və bu şöbəyə daxil oldu. Universiteti qazandıqdan sonra musiqi təhsili davam etdirərkən peşəkar albomlarını çıxartmağa davam etdi. Solo albomlarından əlavə bəzi kolleksiya albomlarında da yer aldı. 1980-ci illərin sonlarında televiziya proqramlarında çıxdı. 90-cı illərin əvvəllərində Zafer Gündoğdu ilə birlikdə yaratdığı albom seriyası Sazimizla Sözimizle ilk albomunu buraxdı. Sonra Gül Yüzlü Sevdiğim (1991) və Duygu Pınarı (Vezrana) (1992) adlı fərdi albomlarını buraxaraq karyerasını davam etdirdi. 1992-ci ildə qazandığı konservatoriya şöbəsini bitirib. 1993-cü ildə TRT-də işə girmək Gülər ​​Duman, anasının xəstəliyindən sonra Almaniyada məskunlaşmalı olur.