cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hindi müharibələri
Hindular üzərində təsirləri
2010-cu il hesablamalarına əsasən ABŞ əhalisinin yalnız 0,9%-i ABŞ hindularından (Alyaska yerliləri) ibarətdir. Amerika qitəsinin kəşfindən əvvəl isə burada nə qədər hindunun yaşadığı barədə isə dəqiq məlumat yoxdur.
Hinduların immun sisteminə yad olan Avropa mənşəli yoluxucu xəstəliklər, qəbilə arası müharibələr, Avropa müstəmləkəçilərinə qarşı müharibələr, Kanada və Meksikaya köç və assimilyasiyanın təbii nəticəsi olaraq ABŞ hindularının sayı XIX əsrdə bir milyonun altına düşmüşdür. Bu enişin əsas səbəbi olaraq avropalı istilaçı və tacirlərin Avropadan gətirdikləri yeni xəstəliklər olduğu bir çox alim tərəfindən söylənmişdir. Məsələn, bəzi təxminlərə görə su çiçəyi epidemiyası nəticəsində hindu əhalisində 80–90% ölüm qeydə alınmışdır.
Müstəmləkə dövrü
İlk mübarizə 1600-cü illərdə Britaniyadan gəlmə ingilislərlə yerli hindu qəbilələri arasında olmuşdur. Daha sonra əsrlərə yayılan müharibələr başlamışdır. Bu müharibələrin də əksər hissəsində hindular ingilislərlə döyüşmüşdür. Amerikan inqilabı dövründə isə hindular həm amerikalılara, həm də ingilislərə qarşı mübarizə aparmağa məcbur olmuşdur.
Ani atəşgahı
Ani atəşgahı — Türkiyə Cümhuriyyətində, Qars ilinin Ani şəhər xarabalığında olan qədim atəşgah.
Abidə Birinci Dünya Müharibəsindən qısa müddət sonra, 1909 - cu ildə Anidə arxeoloji qazıntılar aparan tanınmış qafqazşünas və şərqşünas alim, akademik N. Y. Marr tərəfindən aşkarlanmışdır. Lakin bu qazıntılardan sonra abidəyə diqqət yetirilməmiş, abidə Aninin xəritələrinə salınmamışdır.
Qalıntıların e.ə. I - IV əsrlərə aid bir atəşpərəstlik məbədinə aid olduğu gümün edilir. Digər tərəfdən qalıqların erkən xristianlıq dönəminə aid bir açıq hava şəhidliyi olması ehtimalı da var. Lakin qədim Ermənistan ərazisində bir çox yeraltı şəhidliklərin olması faktı məlum olsa da açıq hava şəhidliyi örnəyi məlum deyil.
Təyinatı hər nə olursa olsun böyük ehtimalla Aninin ən qədim abidələrindən biridir və əgər həqiqətən də abidədirsə o zaman bu tikili şəhərdə, xristianlıqdan əvvəlki dövrə aid olan yeganə abidədir. Onu da qeyd edək ki, tarixin sonrakı dövründə dörd sütunlu abidənin sütunlarının arası hörülərək kilsə kimi istifadə olunmuşdur.
1998 - 1999 - cu illərdə atəşgahın ərazisində Ani qazıntılarının rəhbəri professor Beyhan Karamağaralı tərəfindən yenidən arxeoloji qazıntılara başlanılıb. Bu qazıntılar zamanı Bizans imperatoru I Yustinianın (518-527) adından kəsilmiş sikkə aşkar edilib. Bu Anidə həmin imperatorun dövrünə aid olan yeganə tapıntıdır.
Memarlıq xüsusiyyətləri
left|thumb|270px|Ani atəşgahının bərpa layihəsi Atəşgahın qalıqları təxminən 1.30 m böyüklüyündə silindrik sütun altlıqları üstündə ucalan dairəvi dörd sütundan ibarətdir. Sütunlar bir-birindən 1.80 metr aralı və bir kvadrat əmələ gətirəcək şəkildə yerləşdirilmişdir. Sütunlar sal daşdan yonulma deyil və kiçik daşlardan yığılmışdır. Nə rus, nə də türk arxeoloqlar tərəfindən binanın damına aid heç bir apıntı əldə edilməmişdir. Lakin sütunların iriliyi damın daşdan olması ehtimalı üzərində dayanmağa imkan verir.
Sonrakı dövrlərdə sütunların arası hörülərək, binadan kilsə kimi istifadə olunmuşdur. Sonradan əlavə olunan bu tikinti əsas tikinti hissəsindən öz kobudluğu ilə seçilir. Rus mütəxəssislərin qazıntılar apardığı dövrdə həmin divarların sütunların başına qədər olan hissəsi salamat qalmış olsa da günümüzə həmin divarlardan elə bir şey çatmamışdır. Binanın Cənub tərəfində bir qapısı var. Şərq divarında isə apsisdə yerdən yüksəkdə bir "chancel" (kilsədə xüsusi din adamları üçün ayrılmış yer) görülməkdədir.
Sütunlar çox gözəl yonulmuş tünd qara bazaltdan inşa edilib. Anidə başqa bir tikilidə bu cür daşın inşasına təsadüf edilməyib. Lakin Ani qalasında həmin daşdan inşa edilmiş kiçik bir qüllə xaric. Mütəxəssislər qalanın həmin qülləsinin inşası zamanı atəşgah binasının dördkünc blok daşlarından istifadə olunduğunu güman edirlər. Bunu həmin daşların üstündəki incə naxışlar və daşların ortasındakı qurğuşun dəlikləri (qədim inşa ənənəsinə görə daşları bir - birinə daha yaxşı bərkitmək üçün daşların ortası deşilir və həmin deşiklərə ərinmiş qurğuşun axıdılaraq daşlar bir-birinə daha möhkəm bərkidilirdi.) də sübut edir.
Zada
Zada - türk mifologiyasında külək tanrısı. Yada Xan, Zada Xan və monqolca Zasa Xan olaraq xatırlanar. Küləklər və fırtınalar onun əmrindədir. 13 küləyin kəsişdiyi yerdə yaşayır. Yağış yağdırar, fırtınalar əsdirər. Yada Daşının sahibi və hakimidir. Küləklərin üzərinə bir ata minər kimi minib, səfərlər edər. İstədiyi yerə beləcə bir anda çatar. Qəhvəyi bir atı vardır, bu atın şahin qanadları var. Onunla birlikdə küləkləri sürər. Monqollara görə bu Tanrı buğa qılığına girər. Yada daşı təbiət hadisələrini idarə ədəbilən, xüsusilə də yağış yağdıra bilən əfsunlu bir daşdır və qamların (şamanların) istifadə edə bilməsi üçün yer üzünə Zada Xan tərəfindən göndərilir.
Zada Daşı
Yada Daşı (Zada Daşı), türk xalq inancında yağış yağdıran cadu daşıdır. Zada Xanın bu daşın qoruyucusu olduğuna inanılar. Bu daşı əlinə keçirən istədiyi kimi yağış və qar yağdırılabilir, hava hadisələrinə təsir edilə bilər. Yağış, qar və don gətirə bilər. Yumruq böyüklüyündə və tünd rənglidir. Üzərləri damar damar xəttlidir. İçindən səslər gəlir lakin boş deyildir. İstifadə olunca zəifləyər və gücü keçər.
Etimologiya
(Yad/Zad) kökündən törəmişdir. İnsanın gücünün xaricindəki hadisələri ifadə edir. Monqolca Zad mizraq deməkdir. Zavar isə meh mənası daşıyır. Zasa / Dasa isə qədimə monqolcada cəzalandırmaq deməkdir. Mancurca Dasa sözü də düzəltmək mənası daşıyır.
Fəzlulla xan Ağevli
Həyatı
Fəzlulla xan Əmənulla xan oğlu 1887-ci ildə İsfahan şəhərində anadan olmuşdu. Əsədulla xanın nəvəsidir. O, orta məktəbi bitirəndən sonra Fransaya yollanmışdı. Ali hərbi məktəbi tamamlayandan sonra vətənə dönmüşdü. Jandarmeriyada xidmətə başlamışdı. I Dünya Savaşı dönəmində Mazandaranda xidmət edirdi.
Fəzlulla xan Ağevli "1919-cu il qərardadı" ilə bağlı komissiyaya daxil edilmişdi.
Fəzlulla xan Ağevli 1920-ci ildə vəfat edib.
Yədulla Bayandur
Yədulla Ələkbər xan oğlu Bayandur (1913, Tehran - 1942, Ənzəli) — İranın Hərbi-Dəniz qüvvələrinin zabiti.
Həyatı
Yədulla Ələkbər xan oğlu Bayandur 1913-cü ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai və orta təhsilini doğma şəhərində almışdı. Sonra Hərbi-Dəniz qüvvələrinin məktəbində oxumuşdu. Məktəbi leytenant rütbəsi ilə tamamlayaraq Xəzər dənizində xidmətə başlamışdı. Vəzifəsində yüksələrək gəmi komandiri olmuşdu. Almaniya təyyarələri tez-tez İran səmasında görünür, bəzi yerləri bombalayırdılar. 1942-ci ildə baş verən belə hücumların birində Yədulla Bayandurun gəmisi sıradan çıxarıldı. Özü isə əbədi gözlərini yumdu.
Phaeoceros
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Mərakeş mahmızcası
(Linaria maroccana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Birillik bitkidir. Gövdəsi dikduran olub hündürlüyü adətən 30-35 sm-ə olur. Bəzən hündürlüyü 2-4 sm uzunluqda yarpaqları ilə birlikdə 50 sm-ə qədər çata bilir. Dekorativ bitkidir. İyunun ortalarından sentyabra kimi çiçəkləyir.
Toxumlarının uzunluğu 0,6-0,8 mm, eni isə 0,4-0,5 mm olur.
Erigeron nanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Cümə məscidi (Şəki)
Şəki Cümə məscidi — 1900-1914-cü illərdə tikilmiş tarix-memarlıq abidəsi. Azərbaycan ın Şəki şəhərində Yuxarı Baş Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu nun ərazisində yerləşir.
Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti nin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.
2019-cu il iyulun 7-də “Xan Sarayı ilə birgə Şəkinin tarixi mərkəzi” UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilib. Şəki şəhərinin tarixi mərkəzində yerləşən Şəki Cümə məscid də Ümumdünya İrsinə daxildir.
Haqqında
Şəki Cümə məscidi 1900-1914-cü illərdə Şəkinin Dabbaqxana məhəlləsində tikilib. Məscidi yanındakı mədrəsə və Yeraltı hamamla birlikdə kompleks şəkildə inşa olunub. Daşa həkk olunmuş tarixə əsaslanaraq demək olar ki, 1914-cü ildə əlavə eyvan, hücrə və minarənin inşası ilə məscidin tikintisi başa çatıb. Sonradan məscidin yanında mədrəsə tikilib. Mədrəsə məscidin eyvanına birləşdirilib.
Sovet işğalından sonra
Şəki Cümə məscidinin də işğaldan sonra minarəsi dağıdılıb. Məscidin binasından idman məktəbi kimi istifadə edilib. Binanı idman zalına uyğunlaşdırmaq üçün ibadət zalının içəri eyvanı sökülüb.
1988-ci ildə məscidin binası yanıb. 1989-cu ildə məsciddə ölçü işləri aparılıb və bərpa layihəsi hazırlanıb. Məscidin ibadət zalında qazıntı aparılarkən eyvan tərəfdəki daxili divarın yeri tapılıb, bu divarla birgə daxili eyvan da bərpa olunub. Sonradan hörgü ilə bağlanmış pəncərələr açılıb, ölçü cizgiləri əsasında bərpa edilib. İnteryerdə layihə əsasında 4 iri sütun qoyulub, məscidin mehrabı bərpa edilib.
Müstəqillikdən sonra
Məscidin minarəsini arxivdən tapılmış fotosurət əsasında layihələndirilib və bünövrədən şərafəyə qədər 28,5 metr hündürlüyündə bərpa edilib. Minarənin bərpası 1991-ci ildə yekunlaşıb.
Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti nin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.
2001-ci ildən Şəki şəhərinin tarixi hissəi UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısına namizəd seçilib. 2019-cu il iyulun 7-də “Xan Sarayı ilə birgə Şəkinin tarixi mərkəzi” UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilib. Qərar Bakı Konqres Mərkəzində keçirilən UNESCO-nun Ümumdünya İrs Komitəsinin 43-cü sessiyasında qəbul olunub. Şəki şəhərinin tarixi mərkəzində yerləşən Şəki Cümə məscidi də Ümumdünya İrsinə daxildir.
1993–cü ildə Şəki İcra Hakimi Çingiz Əfəndiyevin göstərişi ilə burada Şəki İslam Mədrəsəsi fəaliyyətə başlayır. Mədrəsə 1996-cı ildə isə Ədliyyə Nazirliyi ndən qeydiyyatdan keçir. Burada təhsil alan şagirdlər həm dini, həm də dünyəvi təhsil alırlar.
Memarlığı
Məscidinin tikintisində yerli inşaat materiallarından, çaylaq daşı və bişmiş kərpicdən istifadə edilib. Plan quruluşuna görə tağlı, sütunlu salondan ibarət olub, daş və ağaclarla bölmələrə ayrılaraq binadakı böyük aşırımı örtməyə imkan vermişdir. Taxtadan düzəldilmiş on pilləli minbəri şəbəkə ilə işlənib. 28,5 m hündürlüyündə olan minarə məscid binasından bir neçə metr aralı tikilib. Yuxarıya doğru nazikləşən minarə kərpic hörgülərlə, relyefli naxışlarla bəzədilib.
Məscidin iç məkanı sadədir. Buradan ibadət yeri, hücrələrindən isə mədrəsə kimi istifadə olunur. "N" şəklində olan məscid kompleksi ikimərtəbəlidir. İkinci mərtəbədə qadınlar üçün ibadət zalı fəaliyyət göstərir. Baş fasad kərpic naxışlarla işlənib.
Xiromantiya
300px|thumbnail
United Buddy Bears
thumb|200px|Buenos-Ayresdən təəsüratlar 2009 thumb|200px|Berlindəki sərginin fotoşəkilləri 2006 thumb|200px|Tierpark Berlin 2020 United Buddy Bears — bütün dünyada sülh ideyasını dəstəkləyən dünya turnesi çərçivəsində beynəlxalq mədəniyyət layihəsidir.
Hər birinin hündürlüyü 2 metr olan 140-dan çox Baddi ayısı Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən tanınmış ölkələrin sayını təmsil edəcəklər. 2002-ci ildə Berlin şəhərində keçirilmiş ilk sərgidən başlayaraq bütün dünyada artıq 40 milyondan çox tamaşaçı "Bir-birimizi daha yaxşı tanımalıyıq ki, bir-birimizi daha yaxşı anlaya, daha çox inana və sülh şəraitində qonşu ola bilək" şüarı ilə səbir, xalqlar arasında dostluq və sülhü təbliğ edir.
Vəzifəsi
Baddi ayıları sakit əl-ələ tutub durur və xalqlar, mədəniyyətlər və dinlər arasında səbir və razılığı təbliğ edirlər. Hər Baddi ayısı öz ölkəsini təmsil edən rəssam tərəfindən bəzənmişdir. thumb|200px|left|[[Qahirədəki sərginin fotoşəkilləri (2007)]]
Azərbaycan tərəfdən Birləşmiş Baddi Ayılarını rəssam İbrahim Əhrari bəzəmişdir.
Dəstək və yardım
United Buddy Bears sərgisinə baş çəkən BMT-nin baş katibi Pan Gi Mun sərgi haqqında demişdir: "'müxtəlif ölkələrdən olan rəssamların yüksək yaradıcılıq səviyyəsini əks etdirir və bununla da özündə bütün dünyada harmoniya və sülh mesajını daşıyır'"
Dünya turnesi
thumb|200px|United Buddy Bears - Astana 2010 thumb|200px|United Buddy Bears - Paris 2012 thumb|200px|Rio de Janeyro Copacabana 2014 thumb|200px|United Buddy Bears Riqa 2018 United Buddy Bears sərgiləri şəhərlərin yalnız mərkəzi meydanlarında keçirilir. Sərgiyə giriş pulsuzdur ki, onu məktəblilər və əhalinin geniş təbəqələri görə bilsin. Bu günədək sərgilər aşağıda göstərilən şəhərlərdə keçirilmişdir:
Yoxsulluqda olan uşaqlara yardım
United Buddy Bears layihəsinin təşəbbüsçüləri ər-arvad Yeva və Klaus Herlits üçün vacibdir ki, layihə tək səbir, dostluq və sülhə dair fikirləri oyatmasın. Buddy Ayıları iştirak edən tədbirlər yoxsulluqda olan uşaqlara yardım layihəsinin ayrılmaz bir hissəsinə çevrilmişdir.
İanələr və Ayıların auksionlardan satışından UNİCEF və sərgini qəbul edən şəhərlərdə uşaqlara yardım göstərən yerli təşkilatlar üçün bütün dünyada 2,4 milyon Avro topanılmışdır.
Linaria purpurea
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Taekvondo 2015 Avropa Oyunlarında
İştirakçılar
2015 Avropa Oyunları nda 17 ölkənin 95 gimnastı iştirak etdi.
• 3
Əcəm Ocağı
thumbnail
Əcəm Ocağı – digər bir adı Gənc Oğlanlar Ocağı Osmanlı İmperiyasında ordu üçün əsgərləri və başqa piyada qismi olmaq üzrə qapıqulu ordusunun ehtiyac duyduğu əsgərləri öyrətmək üçün qurulmuş olan ocaqdır. Osmanlı dövlətinin öz təbəsi olan xalqların qeyri müsəlman olanların və xüsusən Balkanlardan 8–18 yaş arasında uşaq və gənclərin yığılması ilə tətbiq olunan dəyişdirmə sistemi ilə mənbəni təmin edən Əcəm Ocağında əksəriyyəti əsgər bəzən də saray üçün işçilər yetişdirilirdi.
Osmanlı Dövlətinin sərhədləri içərisində olan ailələrin birdən artıq uşağı olsa uşaqlardan biri alınıb Əcəm ocağına göndərilirdi. Əgər o uşaq Xristian ailələrdən olmuş olurdusa əvvəl (bəzən Bəktaşi) bir türk ailəsinə verilirdi. Beləliklə türkcə öyrənmələri və Türk-İslam ənənələrinə görə tərbiyə edilmələri təmin olunur, ondan sonra Əcəm Ocağına göndərirdilər. Sonra Əcəm Ocağında müəyyən bir müddət ərzində uşaqların zəkaları və istedadları kəşf edilirdi. İstedadlılar Yeniçəri ocağına, zəkası üstün gələn uşaqlar isə təhsillərinə davam etmək üçün saray məktəbinə gedirdilər. Qayda-qanununa görə müharibələrdə alınan əsirlərin beşdə birinin dövlət hesabına yetişdirilməsi üçün Əcəm Ocağına verilənlərə Əcəm oğlanı deyirdilər. Burada aldıqları təhsillərinin sonunda uğurlarına görə ya Endurun və digər saraylara gedirlər, ya da başda Yeniçəri Ocağı olmaqla Qapıqulu ocaqlarına aparılırdılar və Əcəm ocağındakı şəxslərin osmanlı xalqından olması qadağan idi. Bu əsgərlər yığım sistemi ilə yaranır və bu uşaqlardan ağıllı və zəkalı olanlar masa başı işləri görər, komandanlıq edirdilər. Zəkalı və ağıllı olmayanlar isə Yeniçəri ocağına göndərilirdi.
I Murad dövründə Çandarlı Qara Xəlil Paşa və Molla Rüstəmin işi ilə ilk dəfə Geliboluda qurulan Əcəmioğlanlar Ocağı, səkkiz ortadan yaranır və əvvəllərində yayabaşılardan biri idi. İstanbulun fəthindən sonra ikinci Əcəmioğlanlar Ocağı, İstanbulun Şəhzadəbaşında açılıb və bu ocaq, 1826-cı ildə Yeniçəri ocaqlarının dağıdılmasına qədər davam etmişdir.
Ammara Pinto
Ammara Pinto — Malavili üzgüçü. Ammara Pinto Malavini 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Sannakçi
thumb|Sannakçi. Sannakçi – Koreya mətbəxinə aid yemək növü. Üzərinə bir qədər küncüt və küncüt yağı tökülmüş, kiçik səkkizayağın ətraflarından ibarətdir. Səkkizayağın ayaqları doğranmış halda olsa da, hərəkət edir. Sannakçinin başqa bir növündə səkkizayaq bütöv şəkildə süfrəyə verilir.
Yeyilməsi
Sannakçi Koreyada çiy dəniz məhsulları restoranlarında, həmçinin bəzi barlarda sifariş edilə bilər.
Təhlükəli tərəfi
Sannakçi yeyən şəxsin boğulması halları da qeydə alınmışdır. Odur ki, bu yeməyin istehlakı zamanı ehtiyatlı olmaq vacibdir.
Blaband
Blaband — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi 809 nəfərdir.
Tarixi
Bilabənd və ya Bilaband Lerik rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Gəncəvü çayının (Lənkəran çayının qolu) sol sahilindən bir qədər aralı, Peştəsər silsiləsinin ətəyindədir. 1933-cu ildə Bılaband variantında qeydə alınmışdır. Türkdilli xalqların toponimiyasında bil/bıl/bile/bilə variantlarında rast gəlinən birinci komponent "çıxıntı", "sıldırım", "ucurum", "yarğan" mənası daşıyır. Bu soz bir cox Qafqaz dillərində də işlənir. Bənd komponenti isə müxtəlif fonetik variantlarda (band/bend/bent) Qafqaz, Orta Asiya, Balkanlar və Yaxın Şərq regionlarında geniş yayılmışdır. "Sədd", "istehkam", "dağ" (TalıŞərq), "zirvə", "liman", "tərsanə" (fars.), "təpə" və s. mənaları bildirir.
Mədəniyyəti
Blaband kəndində həkim məntəqəsi üçün bina tikilmişdir.
Maurandya barclayana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron narcissus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hindistan kiçik qazı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
İnyo qraflığı (Kaliforniya)
İnyo — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatında yerləşən qraflıq. Qraflığın əhalisi 2010-cu il hesablamasına görə 18,456 nəfər olmuşdur. Mərkəzi İndependens şəhəridir.
Pskov gölü
thumb|200px|right|Pskov gölü Pskov gölü — Rusiya Federasiyasının Pskov vilayətində göl. Estoniya ilə sərhəddədir. Sahəsi 710 km²-dir. Çud gölü ilə birlikdə vahid su hövzəsi olan Çud-Pskov gölünü təşkil edir.
İmperial qraflığı (Kaliforniya)
İmperiyal — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatında yerləşən qraflıq. Qraflığın əhalisi 2010-cu il hesablamasına görə 174,528 nəfər olmuşdur. Mərkəzi El-Sentro şəhəridir.
Tarixçə
İspan tədqiqatçısı Melchor Diaz 1540-cı ildə İmperiya Vadisi ətrafında qraflığı ziyarət edən ilk avropalılardan biri idi. Tədqiqatçı Juan Bautista De Anza 1776-da bu sahəni araşdırdı. İllər sonra, Meksika-Amerika müharibəsindən sonra, vadinin şimal yarısı ABŞ tərəfindən işğal edildi, cənub yarısı isə Meksikanın hakimiyyəti altında qaldı. Su Horizon təbii zonalarında kiçik yerləşdirilməsi erkən 19-cu əsrdə baş verib (Mexikali müasir sahəsi), lakin ən daimi qəsəbəsi (Amerika Birləşmiş Ştatları tərəfində amerikalılar, digər tərəfdən meksikalılar) 1900 il sonra idi.
1905-ci ildə ABŞ-nin cənub-qərbində leysan yağışları Kolorado çayının (regionda yeganə drenaj), o cümlədən imperiya vadisinin suvarılması üçün tikilmiş kanalların su basmasına səbəb olub. Vadi qismən dəniz səviyyəsindən aşağı olduğundan, sular heç vaxt tamamilə geri çəkilməyib, Solton-si adlanan Salton balıqqulağında toplanıb.
Imperial qraflığı San Diego County şərq hissəsində 1907-ci ildə yaradılmışdır. XX əsrin növbəsində Kolorado səhrasının cənub hissəsində kənd təsərrüfatı iddia edən California Developer şirkətinin törəmə, Imperial Torpaq şirkəti adına adlanan Imperial vadisində adına İlçe adını aldı. Torpaq Imperial Land Şirkətinin əksəriyyəti Meksikada (Aşağı Kaliforniya)da mövcud idi. Şirkətin məqsədi kommersiya bitkiliyinin inkişafı idi.
1910-cu ilə qədər Torpaq şirkəti sərhədin hər iki tərəfində minlərlə fermanı həll edə və inkişaf etdirə bildi. Meksika inqilabı şirkətin planlarını ciddi şəkildə pozduqdan qısa müddət sonra. Meksikada təxminən 10 000 fermer və ailələri etnik olaraq rəqib Meksika orduları tərəfindən təmizlənmişdir. Yalnız 1920-ci illərdə Kaliforniyanın digər Tərəfi Amerikada kifayət qədər dinc və firavan idi ki, şirkət meksikalıların böyük bir hissəsi üçün mənfəət əldə edə bilər, lakin bəzi qalmaq və vadisində yeni ortaya çıxan icmalarda kök almaq qərarına gəldi.
Qraflıq, əmək miqrantlarına olan tələbatına görə quraqlığa görə tozlu təsərrüfatlardan "Oki" Miqrasiya dövrünü yaşadı və ABŞ-nin bütün ərazisində iş axtaranlar 1930-cu və 1940-cı illərdə, xüsusilə İkinci Dünya müharibəsi dövründə və 1948-ci ildən 1951-ci ilə qədər Kolorado çayının mənbəyindən bütün Amerika kanalını tamamladıqdan sonra köçdü. 1950-ci ildə siyahıyaalmaya əsasən, yalnız İmperial qraflığında 50 000-dən çox əhali yaşayırdı ki, bu da 40 dəfə çoxdur, 1910-cu ildə. Əhalinin əksəriyyəti Meksikadan gələn miqrantların hesabına bütün il boyu, lakin hər qış artmışdır. 1960-cı illərə qədər Imperial dairədəki təsərrüfatlar şirkət və vadinin əhəmiyyətli iqtisadi mənfəətini gətirdi.
Hal-hazırda, El-Sentro ABŞ-də ən yüksək işsizlik səviyyələrindən birinə (30-34% - dən yuxarı) malikdir və Kaliforniya əyalətlərinin ən yoxsul bölgələrindən biridir və ya dövlət və dövlət tərəfindən aşağı səviyyəli ev təsərrüfatlarının orta illik gəlirinə malikdir.
Coğrafiya
ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına görə, dairənin ümumi sahəsi 4 482 kv.Mili (11 610 km2) təşkil edir, onlardan 4 177 kv. Mili (10 820 km2) Torpaq, 305 kv. Mili (790 km2) (6,8%) sudur. Imperial County ən dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşir. Imperial qraflığı Delaver əyalətindən iki dəfə çoxdur.
İlçe Kolorado səhrasında, daha Sonor səhra davam edir.
Kolorado çayı mahalın Şərq sərhədini təşkil edir. Qraflıqda iki diqqətəlayiq coğrafi xüsusiyyətlər aşkar edilmişdir: Solton-si, dəniz səviyyəsindən 235 fut (72 m) yüksəklikdə və Amerikada ən böyük dünlər sahələrindən biri olan Alqodon dünləri.
Şokolad Dağları Solton-Si-nin şərqində yerləşir və təxminən 60 mil (97 km) üzrə şimal-qərb-cənub-şərq istiqamətində uzanır.
Bu bölgədə geologiyada tektonik plitənin sərhədinin parçalanmadan parçalanmasına keçid üstünlük təşkil edir. San Andreas parçalanmasının ən cənub sahilləri Şərq-Sakit Okean yüksəlişinin ən şimal sahələrini birləşdirir. Deməli, bölgə zəlzələlərə məruz qalır, qabıq isə uzanır və bu zaman keçdikcə ərazinin su basmasına gətirib çıxarır. Bəzi maraqlı hidrotermal xüsusiyyətlər Aktiv Geologiya ilə əlaqələndirilir.
Fabris Hartmann
Leypziq
Hartman RB Leypziq akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Hartmann öz peşəkar karyerasında debütünü 26 iyul 2018-ci ildə Allsvenskan təmsilçisi olan Hakken klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 89-cu dəqiqədə Mateus Kunyanı əvəz etmişdir. UEFA Avropa Liqasının təsnifat mərhələsi görüşündə Leypziq rəqibinə 4-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Milli karyerası
2018-ci ildə Hartmann Almaniyanın gənclərdən ibarət milli komandası ilə İngiltərədə keçirilən UEFA U-17 Avropa Çempionatında iştirak etmişdir. Turnirdə Hartmann Niderland, Serbiya və İspaniya milli komandalarına qarşı oyunlarda meydana çıxmışdır.
Klub
1 UEFA Avropa Liqası görüşləri daxildir. 2 Almaniya Superkuboku görüşləri daxildir.
Yula
Baskakova görə, "cövhər, maya" kimi də mənası olan bu anlayışa "ölünün canı" şəklində ikinci bir məna daha yüklənər. Gerçəkdə isə "Yula", insan bədənindən müvəqqəti olaraq ayrılabilen canın əsli, mayası və cövhəridir. Ənənəvi xaqas mədəniyyətində "Yula"ya yaxın bir məna daşıyan "Çula" anlayışı vardır. Xaqaslarda bu anlayışın tərkibində can düşünülər.
Etimologiya
(Yol/Yul) kökündən törəmişdir. Mücərrədlənmə, yuxu görmək mənalarını ehtiva edər. Su mənbəyi və məşəl kimi mənalar da ehtiva edər. Kral və ululuq mənasını da malikdir. Yular (dizgin) sözcüyü ilə eyni kökdən gəlir. Yol (tale) sözüylə də əlaqəlidir.
Maurandya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Erigeron naudinii
Erigeron naudinii Erigeron naudinii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rəhim Novruzi
Rəhim Novruzi - İran aktyorudur. 1967-ci il təvəllüdlüdür. Bir çox filmlərdə rol almlış və mükafatlar qazanmışdır. Ədəbi ənənələrlə teatr nümayişi sahəsində bakalavr dərəcəsi almışdır. Pakistan, Misir və digər ölkələrin filmlərində rol almışdır.
Xarici keçidlər
Rahim Noroozi
Mari Əl-Atraş
Mari Əl-Atraş (27 iyun 1994) — Fələstinli üzgüçü. Mari Əl-Atraş Fələstini 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Mari Əl-Atraş birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 50 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 28.76 saniyəlik nəticəsi ilə 62-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi. O, bağlanış mərasimində Fələstinin bayraqdarı idi.
Lüləkəran
Lüləkəran — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhalisi 626 nəfərdir.
İynəlilər
İynəlilər və ya sancanlar saplaqqarıncıqlılar  yarımdəstəsinin infradəstəsi.
Ümumi məlumat
İnfradəstə eşşəkarılarını, arıları və qarışqaları birləşdirir. Onların demək olar ki, hamısı şəklini dəyişmiş yumurtaqoyan və zəhər vəzilərindən ibarət olan iynə ilə yaraqlanmışdır. Sancan pərdəqanadlıların biologiyası mürəkkəb və rəngarəngdir. İynəlilərin müxtəlif qruplarında nəsil qayğısı ilə bağlı olan ictimai həyat tərzi meydana gəlmişdir.
Dilrubə Camalova
Camalova Dilrubə Cəbrayıl qızı — Azərbaycanın ictimai-siyasi və dövlət xadimi, Lənkəran Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi (1981–1988), Lənkəran Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı (1993–2000).
Azərbaycanın müstəqilliyindən sonra təyin olunan ilk xanım icra başçısı.
Həyatı
Əmək fəaliyyətinə Lənkəran şəhər 2 saylı orta məktəbində müəllimlikdən başlamışdır. 1960–1972-ci illərdə müəllim, 1972–1975-ci illərdə Lənkəran Şəhər Xalq Maarif Şöbəsinin müdiri işləmişdir.
1975–1981-ci illərdə Lənkəran Şəhər Partiya Komitəsinin ikinci katibi, 1981–1988-ci illərdə Lənkəran Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1989–1992-ci illərdə Azərbaycan Pedoqoji Kadrların İxtisasının Artırılması və Yenidən Hazırlanması Baş İnstitutunun Lənkəran filialında müəllim, direktor müavini, direktor, 1992–1993-cü illərdə Lənkəran Dövlət Universitetinin prorektoru, 1993–2000-ci illərdə Lənkəran Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı, 2000–2006-cı illərdə isə Azərbaycan Respublikası Qadın Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin birinci müavini vəzifələrinə çalışmışdır.
1965–1990-cı illərdə Lənkəran şəhər və rayon sovetlərinin deputatı, İcraiyyə Komitəsinin üzvü olmuşdur. 1972–1990-cı illərdə ardıcıl olaraq Lənkəran Şəhər Partiya Komitəsinin üzvü və büro üzvü, 1985-ci ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat və Ali Sovet Rəyasət Heyətinin üzvü seçilmişdir. "Qırmızı Əmək Bayrağı", "Oktyabr İnqilabı" ordenləri və bir çox medallarla təltif olunmuşdur.
1988-ci ildə Heydər Əliyevin əleyhinə Mərkəzi Komitənin plenumunda və Ali Sovetin sessiyasında çıxış etmədiyinə görə Azərbaycan KP MK-nın rəhbərliyi tərəfindən Lənkəran Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi vəzifəsindən azad edilmişdir. Xarici və daxili düşmənlərin fitvası ilə qondarma "Talış-Muğan Respublikası"nı "quran" Ə.Hümbətov və onu dəstəkləyənlərə qarşı qətiyyətlə mübarizə aparmışıdr.
2009-cu il martın 13-də Cəlilabad rayonunda avtomobil qəzasında həlak olmuşdur.
Balıq göl
Balıq Gölü Şərqi Anadolu regionunda, Aras Dağlarında yerləşən Türkiyənin ən yüksək göllərindən biridir. Ağrı ilində yerləşən və sahəsi 30 km² olan bu göl vulkan mənşəli göllərə aid edilir. Dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi 2241 m, ən derin yeri isə 37 m-dir. Gölün yaxınlığındakı kəndlərin əsas su mənbəyidir. Dağ suları ilə qidalanır. Gölün ətrafında qartal, dovşan, şahin, kəklik, tülkü, canavar, bildirçin kimi heyvanlar yaşayır. Ağrı ilindən 60 km, Daşlıçay ilçəsindən isə 26 km uzaqlıqdadır.
Bu ərazilər üçün sərt iqlim xarakterikdir. Qış uzun, yaz və yay isə qısa müddət davam edir. Burada 5 ay balıqçılıq buzlar qırılaraq həyata keçirilir.
Rauf Şəfiyev
Şəfiyev Rauf Bəbir oğlu (02.08.1937-30.07.1999) — mühəndis, idman xadimi, Azərbaycanda sambo və cudonun banilərindən biri.
Həyatı
Rauf Şəfiyev 1937-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1955-1960-cı illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda təhsil almış və ömrü boyu mühəndis kimi müxtəlif idarə, təşkilat, istehsalat və elmi-tədris mərkəzlərində işləmişdir. Mühəndislikdən başqa R.Şəfiyev bir sıra elmi institutlarda dərs demiş və mühazirələr oxumuşdur. Bir sıra elmi məqalələrin müəliffidir. Azərbaycanın "Bilik" cəmiyyətinin fəal üzvü olmuşdur. 1997-ci ildə "Əmək veteranı" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Əsas peşə ilə yanaşı Rauf Şəfiyev idmanla məşqul olmuş və sambo və cudo kimi güləşmə növlərinin Azərbaycanda yaradılması və inkişafına öz səylərini yönəltmişdi. 50-60-cı illərdə sambo üzrə keçirilən müxtəlif turnirlərdə respublika və SSRİ birinciliklərində daim fəxri kürsünün yüksək pilləsində dayanmış, medal və diplomlara layiq görülmüşdür.
Onun idmanda əldə etdiyi ən böyük uğurlar isə məşqçilik və hakimlik fəaliyyəti ilə bağlı olmuşdur. Məşqçilik fəaliyyətini 1959-cu ildə Bakı Dənizlçilik məktəbində başlayan R.Şəfiyev sonrada "Vodnik", Məsğul" və "Dinamo" idman cəmiyyətlərində fəaliyyət göstərmişdi. Azərbaycanda cudo üzrə ilk idman ustası Sahib İsmayılov və ümumittifaq turnirin ilk azərbaycanlı qalibi Ələkbər İsmayılov məhz R.Şəfiyevin yetirmələridir.
Sambo üzrə respublikanın tanınmış xadimi Firdovsi Tağıyev R.Şəfiyevin yetişdirdiyi ilk idman ustası olmuşdur. Bundan başqa digər taninmış sambo və cudo ustalari və məşqçiləri - Əli Davrişev, Zaur Məmmədov, Sergey Seleznyov, Marif Həsənov və digərləri R.Şəfiyevin şagirdləri olmuşdurlar.
R.Şəfiyev 1965-1973-cü illərdə sambo üzrə Azərbaycan yığma komandasının məşqçisi olmuşdur.
Məşqçilik fəaliyyəti ilə yanaşı R.Şəfiyev respublika və SSRİ-nin umumitiffaq turnirlərində, çempionatlarda hakimlik etmiş. Respublika və Beynəlxalq dərəcəli hakim olan Rauf Şəfiyev 1991-ci ildə Azərbaycan Əməkdar məşqçisi, 1992-ci ildə Rusiya Federasiyanın Əməkdar məşqçisi fəxri adlarına layiq görülmüş, 1993-cu ilin may ayında Beynəlxalq Sambo Məşqçiləri İttifaqına üzv qəbul olmuşdur.
2000-ci ildən etibarən Azərbaycanın "Dinamo" idman cəmiyyəti nəzdində yeniyetmələr arasında R.Şəfiyevin xatirəsinə həsr olunmuş cudo turniri keçirilir.
Erigeron nauseosus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Xasay Vəzirov
Xasay Həsən oğlu Vəzirov — "Kommunist" qəzetinin baş redaktoru, "Azərinform"un direktoru, üçüncü, dördüncü çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin və Bakı Şəhər Zəhmətkeş Deputatlar Sovetinin deputatı.
Həyatı
Xasay Vəzirov 1914-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Orta və ibtidai təhsilini Bakıda almışdır. Sonra təhsilini artırmaq üçün Bakı Pedaqoji Texnikumunu bitirdi, təyinatla Əli-Bayramlı şəhər ibtidai məktəbinə göndərildi. 1931-ci ildə Bakıya qayıdan Xasay Vəzirov Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin orqanı olan "Yeni yol" ictimai-ədəbi qəzetinin redaksiyasında işləməyə başladı.
1933–1939-cu illərdə Məşədi Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Sənaye İnstitutunda təhsil alaraq ali fərqlənmə diplomu ilə iqtisadçı-mühəndis adı almışdır. 1948-ci ildə həmin institutda aspirantura təhsilini tamamlamışdır. 1949-cu ildə mətbuat tarixindən namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
İkinci Dünya müharibəsində Sovet Ordusunda məsul vəzifələrdə çalışmışdır.
Siyasi fəaliyyəti
Xasay Vəzirov 1939-cu ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur.
İkinci Dünya müharibəsi bittikdən sonra Azərbaycana qayıdan Xasay Vəzirov Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin mətbuat bölməsinə müdir təyin olunmuşdur. Daha sonra isə Mərkəzi Komitənin təbliğat-təşviqat bölməsinin müdir müavini vəzifəsinə təyinat almışdır. 1962-ci ildə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin ideologiya məsələləri üzrə katibi vəzifəsinə seçilmişdir.
Xasay Vəzirov Azərbaycan Kommunist Partiyasının XVIII, XIX və XX qurultaylarında Mərkəzi Komitənin üzvü seçilmişdir.
Xasay Vəzirov 1966–1978-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası yanında Partiya Tarixi İnstitutuna direktorluq etmişdir. 1978–1991-ci ilərdə "Azərnəşr"də böyük redaktor vəzifəsində çalışmışdır.
1991-ci ildən 1998-ci ilədək isə AzərTAc-da redaktor-tərcüməçi işləmişdir.
Xasay Vəzirov üçüncü, dördüncü çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin və üç çağırış Bakı Şəhər Zəhmətkeş Deputatlar Sovetinin deputatı seçilmişdir. Dördüncü çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə Kəlbəcər rayonundakı Qılınclı seçki dairəsindən deputat seçilmişdir.
Sovet Ordusunda
1941–1942-ci illərdə Sovet qoşunları tərkibində İranda olmuşdur. Bir il sonra isə siyasi orqanlarda işləmək üçün Moskvaya çağırılaraq Sovet Ordusunun Baş Siyasi İdarəsində redaktor-tərcüməçi vəzifəsinə təyin edildi.
Tehrandan qayıdandan sonra o, 416-cı atıcı Taqanroq diviziyasına göndərildi. Diviziyada Azərbaycan dilində nəşr olunan "Qızıl Ordu təşviqatçısının bloknotu"nun redaktoru təyin edildi, eyni zamanda Azərbaycan dilində döyüş vərəqələri buraxmağa başladı.
Xasay Vəzirov 1945-ci il dekabrın sonlarında baş leytenant rütbəsində ordudan tərxis olundu.
Jurnalist fəaliyyəti
Xasay Vəzirov Yalta konfransında müxbir kimi iştirak etmişdir.
Müharibədən sonra, 1946-cı ildə "Azərbaycan neft təsərrüfatı" jurnalında redaktor müavini və eyni zamanda 1947-ci ildən isə Ümumittifaq Həmkarlar İttifaqı Mərkəzi Şurasının Azərbaycan SSR üzrə müvəkkilinin müavini vəzifələrində işlədi.
Xasay Vəzirov 1947-ci ildən "Kommunist" qəzetinin redaktor müavini, 1951–1958-ci illərdə isə məsul redaktoru olmuşdur. O, həmçinin, 1947–1951-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin orqanı olan "Təbliğatçı" qəzetinin də baş redaktoru olmuşdur.
1959-cu ildə o, yeni yaradılmış Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının ilk sədri seçilmişdir.
Əsərləri
Xasay Vəzirov Vladimir Lenin və İosif Stalinin əsərlər külliyyatının tərcüməsində də iştirak etmişdir. O, həmçinin, Heydər Hüseynovun rəhbərliyində tərtib olunan "Rusca-Azərbaycanca lüğət"in təşkilində iştirak etmişdir.
Xasay Vəzirov Sovet jurnalistləri nümayəndə heyətinin tərkibində bir neçə xarici ölkədə — Rumıniyada, Bolqarıstanda, Yaponiyada, Hindistanda olmuşdur. Onun səfər təəssüratlarını əhatə edən "Rumıniya səfəri", "Tokio-Xirosima", "Yeni Bolqarıstan", "Hindistan xatirələri" adlı kitabları çap olunmuşdur.
Mükafatları
1940-cı ildə o, SSRİ Xalq Neft Komissarlığının əla təhsil və istehsalat işinə görə "Sosializm yarışının əlaçısı" döş nişanı ilə təltif edilmişdir.
Mohavea
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Akif Quliyev (bioloq)
Akif Quliyev — Azərbaycanlı bioloq alim. 2009-cu il oktyabrın 20-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin fərmanı ilə "Əməkdar elm xadimi"fəxri adı verilib və 2019-cu il noyabrın 25-də Prezident İlham Əliyevin Sərəncəmı ilə Prezidentin fərdi təqaüdünə təltif olunub.
2006-cı ildə BDU-da "İlin müəllimi" adına layiq görülmüşdür. 2011-ci ildə BDU-da "İlin dekanı" adına layiq görülmüşdür. 2011-ci ildə Birləşmiş Millətlərin İctimai Təltiflər üzrə Şurasının Beynəlxalq Mükafat Birliyinin "Şərəf və Vicdan" Avropa Ordeninə layiq görülüb. 2012-ci ildə Türk xalqının Araşdırmalar üzrə Beynəlxalq Elmlər Akademiyasının Akademik adına layiq görülüb. 2012-ci ildə Elmin və pedaqoji əməkdaşlığın inkişafına görə Praqanın Karlova Universitetinin qızıl medalı ilə təltif olunub. 2013-cü ildə universitetin ictimai həyatındakı fəal mövqeyinə görə Fəxri fərmanla təltif edilib.
Həyatı
20 mart 1942-ci il Gəncə şəhərində anadan olub. 1949–1959-cu illərdə Gəncə şəhər 4 nömrəli orta məktəbində təhsil almışdır. 1959-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsinə daxil olub,1964-cü ildə həmin universiteti müvəffəqiyyətlə bitirərək aspiranturaya daxil olmuşdur. A. Quliyev öz namizədlik dissertasiyasını Çexiyanın Praqa Universitetində yerinə yetirmişdir. 1964–1972-ci illərdə BDU-nun Bitki fiziologiyası kafedrasında assistent (1968), baş müəllim (1969), dosent (1972) vəzifələrində çalışmışdır. 1968–1973-cü illərdə BDU-nun Biologiya fakültəsinin dekan müavini vəzifəsində işləmişdir. 1972-ci ildən Biokimya və biotexnologiya kafedrasına rəhbərlik etməyə başlayır. 1988-ci ildə Biologiya fakültəsinin dekan vəzifəsinə seçilmişdir. 1989-cu ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1990-cı ildən BDU-nun professoru olmuşdur. 1990-cı ildə BDU-nun 1-ci prorektoru vəzifəsinə təyin olunmuş, 1992-ci ilin mart ayından 1992-ci ilin oktyabr ayınadək rektor vəzifəsini icra etmişdir. 2010-cu ildən ömrünün sonunadək biologiya fakültəsinin dekanı vəzifəsində çalışmışdır. Ailəli idi. 4 övladı var.
19 iyul 2020-ci ildə vəfat etmişdir.
Elmi adları və Mükafatları
Çexiya Respublikasının Azərbycandaki səfiri:
" Bu il Praqadan aldığım təlimatların ən xoş olanı, tanınmış azərbaycanlı biokimyaçı professor Akif Quliyevə, bizim Xarici İşlər Naziri cənab Tomaş Petrjiçek tərəfindən Çexiya Respublikasının yaxşı adının xaricdə tanıdılmasına görə mükafatlardan birini alacağını söyləməyimin istənilməsi idi."
Əmək fəaliyyəti
Bakı Dövlət Universitetinin Biologiya fakültəsinin Biokimya və Biotexnologiya kafedrası. 1964-cü ildən hal-hazıradək BDU-nun Biokimya və Biotexnologiya kafedrasında çalışır. Tədris etdiyi fənnlər: Biokimya, Statik Biokimya, Enzimologiya. 150-dən çox məqalə, 3 şəhadətnamə, 5 dərslik və 1 monoqrafiya müəllifidir. 15 namizədlik və 2 doktorluq dissertasiyasına rəhbərlik edib.
Tədqiqat sahəsi
Meyvələrin yetişməsi və saxlanılmasının biokimyası və fiziologiyası
Konfraslarda iştirak
Professor Akif Quliyevin faydalı əməyi təkcə elmi-pedaqoji sahədə deyil, ictimai-siyasi sahədə də bəhrəsini verməkdədir. 0, 1990-cı ildən Dünyada Sülhü Müdafiə Komitəsinin Azərbaycan bölməsinin sədr müavinidir. Bu fəaliyyəti dövründə alim Azərbaycanın nümayəndə heyəti tərkibində 1990-cı ildə Yaponiyada və Çində toplantılarda, 1994-cü ilin oktyabrında isə Nyu Yorkda həmin komitənin xətti ilə BMT-nin iclasında iştirak edib.
Osmanlı arxivi
Osmanlı arxivi — Osmanlı imperiyasının ilk illərindən süqutuna qədər keçən müddətdə imperiyanın imzaladığı müqavilələr, yazılan dəftərlər və digər sənədlərin yer aldığı, baş nazirə tabe olan arxivdir.
Arxiv, hazırda rəsmi olaraq Türkiyə baş nazirinin Osmanlı arxivi adlandırılır və Türkiyə Cümhuriyyəti Baş nazirinin Dövlət Arxivləri Baş İdarəsinə tabedir. Arxivin mühafizə edildiyi kompleks İstanbulun Kağıthane rayonunda yerləşir. Osmanlı imperiyasının 600 ildən uzun müddət hökm sürdüyü Balkanlardan Orta Şərqə, Krımdan Şimali Afrikaya uzanan torpaqlarda mövcud olan 40-dan artıq ölkənin tarixi ilə bağlı məlumatlar saxlaması cəhətdən mühüm informasiya mənbəyidir. Saxlanılan 95 milyon sənədin hamısı osmanlıca yazılmışdır.
Osmanlı dönəmi
Arxiv, ilk dövrdə Yeddiqüllədə saxlanan arxivlər daha sonra Topqapı Sarayının içində və Sultanəhməd yaxınlığında yerləşən binalara köçmüş, sağlam olmayan şəkillərdə mühafizə edilmiştir. İmperiyanın ilk illərindən 14-cü əsr sonlarına qədər keçən müddətdə arxivlənən sənədlər yox deyiləcək qədər azdır. II Mehmedin səltənətinin başlanğıcı ilə XVI əsrin ortalarına qədər keçən iki yüz illik müddətdə isə bir neçə dəftər və təxminən yüzə qədər sənəd arxivlənmişdir. Osmanlı arxiv işinin nizama qoyulması ancaq Qanuni Sultan Süleyman dövründə baş vermişdir. I Süleymanın səltənəti və sonra hər bir müqavilə, dəftər və bütün sənədlər qorunmağa başlanmıştır. XVIII əsrin sonlarına qədər arxiv üçün xüsusi bir bina təsis edilməmiş, sənədlər lazım gələndə asanlıqla çatılması üçün kisə, torba və sandıqlara yerləşdirilmiş, mühafizəyə əlverişsiz zirzəmilərdə dağınıq bir şəkildə saxlanmışdır. Bu dövrdə bir sıra işlər görülsə də müasir arxiv işi üçün ilk addım 1845-ci ildə qoyulmuşdur. Tənzimatla birlikdə başlayan modernləşmə prosesi arxiv işi anlayışına da əks olunmuşdur. 1846-cı ildə Kansler Ər Mustafa Rəşid Paşa tərəfindən Xəzinə Sənəd İdarəsi yaradılmış, arxiv üçün də Babı Əli içərisində bir bina inşa ettirilmiştir. 1848-ci ildə başlayan Xəzinə Sənəd binası tikintisi Darülfünunun memarı Fossati Qardaşlar tarafından 1849-cu ildə başa çatmasına baxmayaraq, rütubətini yaxşıca çəkməsi üçün bir il boş buraxılmış, sənədlər 1850-ci ildə yeni binaya köçürülüb təsnif edilmişdir. Ər Mustafa Rəşid Paşa beləliklə müasir Osmanlı arxiv işinin aparıcısı olmuşdur.
Cümhuriyyət dönəmi
cünhuriyyət qurulduqdan sonra da sənədlərin təsnif əməliyyatları illərlə sürüb. 1925-ci ildə Xəzinə Sənədin məhdud heyəti tərəfindən təsnifatı davam etmiş, 1932-ci ildə Müəllim Cövdət başkanlığı altında yeni bir nümayəndə heyəti yaradılmış, 1936-cı ildə isə Layoş Feketenin çalışmalarıyla yeni bir təsnif sistemi yaradılmışdır. Son böyük təsnif prosesi 1987-ci ildə başlamış, arxiv bu işlərlə rəqəmsal mühitə keçirilməyə başlanmışdır. 1987-1992-ci illər arasında təsnif edilən sənəd miqdarı əvvəlki 140 illik müddətdə təsnif edilən sənədlər ilə bərabər miqdardadır. 1987-2012-ci illər arasında keçən müddətdə isə 45 milyon sənəd təsnif edilmişdir. Bunların 5 milyonu isə rəqəmsal formaya yerləşdirilmişdir. Osmanlı Arxivi respublika dövründə müxtəlif adlar almış, 1927-ci ildə baş nazirliyə bağlanmış və son olaraq 1984-cü ildə Türkiyə Cümhuriyyəti Baş Nazirin Dövlət Arxivləri Baş İdarəsi Osmanlı Arxivi Dairə Başkanlığı adını almışdır. 2011-ci ildə yeni arxiv binası tikintisi başlamış, 1 İyun 2013-cü il tarixində isə açılışı keçirilərək xidmət verməyə başlanmışdır.
Arxivdəki materiallar
95 milyon fərqli sənəd olan Osmanlı Arxivində üç əsas material növü vardır. Bunların ən geniş yer tutanı 93 milyona yaxın qeydiyyat ilə evraklardır. Divanı Hümayun qeydləri, sadaret, nəzarət, yerli hakimiyyət yazışmaları, təbəələrin dövlət böyüklərinə göndərdiyi istək məktubları, xarici dövlətlərlə aparılan danışıqlar və padşah fərmanları da daxil olmaq üzrə bütün dövlət yazışmaları sənədlərə daxildir. Sənədlərin ardından 366 min qeydiyyat ilə dəftərlər arxivin ikinci geniş hissəsini təşkil edir. Divanı Hümayun qərarlarının qeyd edildiyi Mühümə dəftərləri, dövlətin əsgər sayı, vergi gəlirləri kimi statistikaların qeyd edildiyi Tapu Təhrir Dəftərləri və XIX əsrdən sonra tutulmağa başlanan etnik, əhali quruluşlarının qeyd edildiyi Əhali Dəftərləri ən mühüm dəftər bölümləridir. Üçüncü material növü isə xəritələr, layihələr və fotoşəkillərdir. Dövr xəritələri, inşa ediləcək dəmir yolu, dini bina, körpü və s. inşa planları bunlara daxildir.
Elnur Soltanov
Elnur Zabit oğlu Soltanov — Azərbaycan energetika nazirinin müavini.
Həyatı
Elnur Zabit oğlu Soltanov Mingəçevir şəhərində dünyaya gəlmişdir. Əslən Zərdabın Məlikli kəndindəndir. Atası Zabit Soltanov 70-ci illərin tanınmış qarmon ifaçılarından olmuşdur. O məşhur "Gecələr" mahnısının müəllifi olsa da, bu günədək müəlliflik hüququnu bərpa edə bilməmişdir. Həyatı keşməkeşli olmuş, 10 yaşlı böyük qardaşını 1981-ci ildə, atasını 1995-ci ildə, özündən kiçik 31 yaşlı qardaşını isə 2012-ci ildə itirmişdir.
Təhsili
Elnur Soltanov 2003-cü ildə Orta Şərq Texniki Universitetində Beynəlxalq Əlaqələr üzrə magistr dərəcəsi və 2003-cü ildə Texas Texnologiya Universitetində (2009) Siyasət elmləri namizədi adını almışdır.
Fəaliyyəti
O, 2000–2003-cü illər ərzində Türkiyənin Ankara şəhərində Avrasiya Strateji Araşdırmalar Mərkəzi (ASAM) nəzdində araşdırmaçı vəzifəsində çalışmışdır. ADA Universitetində Xəzər enerji və ətraf mühit mərkəzinin direktoru olmuş Elnur Soltanov universitetdə çalışmağa başlamazdan öncə,Truman Dövlət Universitetində çalışmışdır. Eyni zamanda, O, ADA universitetinin "Diplomatik və beynəlxalq əlaqələr" fakültəsinin dekanı vəzifəsində çalışmışdır .↵Elnur Soltanov 28 dekabr 2018-ci ildə Azərbaycanda energetika nazirinin yeni müavini təyin olunmuşdur. Yeni nazir müavini Elnur Soltanov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 20 noyabr 2018-ci il tarixli 719 nömrəli sərəncamı ilə vəzifəsindən azad edilən Natiq Abbasovu əvəz etmişdir.
Kollen Furqeson
Kollen Furqeson (21 noyabr 1998) — Marşall adalarını təmsil edən üzgüçü. Kollen Furqeson Marşall adalarını 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Kollen Furqeson birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qadınlar 50 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 28.16 saniyəlik nəticəsi ilə 58-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Erigeron neglectus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yuri Merzlyakov
Yuri Merzlyakov (d. 9 aprel 1949, Moskva, SSRİ) — Rusiya diplomatı. Bir müddət ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri olmuşdur.
Həyatı
Yuri Merzlyakov 2003-cü ilin sentyabr ayından Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına dair ATƏT-in Minsk qrupunun rusiyalı həmsədri vəzifəsində çalışmışdır. O, bu vəzifədə səfir Nikolay Qribkovu əvəz etmişdir.
Yuri Merzlyakov 19 iyul 2010-cu ildən Rusiyanın Estoniyadaki səfiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Nuttallanthus canadensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kuyaş
Kuyaş - türk mifologiyasında Günəş tanrısı. Digər adları Koyaş Ata, Gün (Kün) Ata, Günəş (Küneş) Ata, yaxud Yaşık Atadır. Monqollar Nar (Nara) Etzeg deyərlər. Gün Xan ilə qarışdırılmamalıdır. Göyün yeddinci qatında oturar. Türklərlə də əlaqəli bəzi ön Asiya mədəniyyətlərində qadın olaraq qəbul edilmişdir. İndiki vaxtda qızlara Günəş adının verilməsinin səbəblərindən biri də budur. Türklərdə günəş istinin, ay isə soyuğun simvoludur. Ural Batır (Ural Xan) əfsanəsində Göy Tanrısı Samravın iki arvadı vardır: birinin adı Kuyaş Ana, digəri də Ay Anadır.
Yer üzünə göndərdiyi həyat enerjisi səbəbiylə türk mədəniyyətində Günəşə hörmət edilir və həyatverici bir element kimi qəbul edilir. Avropa və Qərb mədəniyyətlərində Ex Oriente Lux ("İşıq Şərqdən yüksəlir", yəni sivilizasiyanın mənşəyi şərqdə yerləşir), deyərək, eyni anlayışı fərqli bir şəkildə vurğulamışlar. Anadolu sözü yunan dilində Günəşin doğulduğu yer deməkdir. Türklər doğan Günəşi üç və ya doqquz dəfə salamlarlar. Xaqanın çadırın qapısı şərqə baxır. Evlərin qapıları həmişə şərqə açılır. Monqol variantın macarların Günəş tanrısı Napkiralyı xatırlatmaqdadır. Bütün mədəniyyətlərdə günəş dünyaya göndərdiyi işıqlar, yəni həyat enerjisi səbəbiylə hörmət qazanmışdır. Verdiyi istilik onun gücü olaraq görülmüşdür. Bu səbəblə də az qala bütün sivilizasiyalarda və bütün birliklərdə aşkar Baş Tanrı mövqeyinə gətirilmişdir.
Etimologiya
(Gün/Kün/Küy) kökündən törəmişdir. Günəş və bundan başqa gündüz deməkdir.
Sudan bayrağı
Sudan bayrağı — Sudanın Dövlət bayrağı
Kalaveras qraflığı (Kaliforniya)
Kalaveras — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatında yerləşən qraflıq. Qraflığın əhalisi 2010-cu il hesablamasına görə 40,171 nəfər olmuşdur. Mərkəzi San-Andres şəhəridir.
Şəmkir minarəsi
Şəmkir minarəsi — Azərbaycan memarlığının maraqlı nümunələrindən biri.
XI-XIII yüzillərdə qaynaqlarda adı sıx-sıx hallanan Azərbaycan şəhərlərindən olan Şəmkir səyyahların yaddaşında hər şeydən öncə möhkəm qalası və uca və gözəl minarəsi ilə qalmışdır. Ərəb alimlərindən Yaqut əl-Həməvi Şəmkürün Arran ərazisində qala olduğunu qeyd edir, Əbülfida (1273-1331) isə "çox uca və görkəmli" Şəmkir minarəsini heyranlıqla öyür. Azərbaycan memarlıq tarixi üçün də bu əsgi şəhərdənbizə bəlli ən dəyərli abidələr Şəmkir qalası və Şəmkir minarəsidir. thumb|300px|left|Natiq Fərəcullazadənin Şəmkir yaxınlığında döyüş əsəri Şəmkir minarəsi Azərbaycan memarlığının şah əsərlərindəndir. Əski şəhər yerində XIX yüzilin ikinci yarısınacan boy-buxunlu biçimi ilə səyyahları, mütəxəssisləri heyrətləndirən bu minarə dağılıb yox olmuş və indi yalnız yazılı təsvirlərdən və rəsmlərdən öyrənilən nadir Azərbaycan abidəsidir.