cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nayib Bukele
FMMAC-dən qovulması
10 oktyabr 2017-ci ildə FMMAC Etika Tribunalı tərəfindən partiya daxilində separatçılığı təşviq etməkdə, partiya üzvü Ksoçitl Marçelliyə siyasi və fiziki hücum etməkdə, siyasi partiyaya qarşı böhtan xarakterli hərəkətlər etməkdə və vəzifəli şəxsə xəsarət verməklə hücum etmək və onu təhdid etməkdə günahlandı, nəticədə FMMAC-dən xaric edildi. O, keçmiş Prezident Funesin hərəkətləri də daxil olmaqla, FMMAC-in illər ərzində etdiyi çoxlu səhvləri işıqlandıraraq, etikadan kənar aktlara etiraz etdi. Bukele iddiaçıların qərəzli olduqlarını əsas gətirərək FMMAC Etika Tribunalının 7 oktyabr 2017-ci il tarixinə təyin etdiyi məhkəmə iclasına qatılmadı. FMMAC Bukelenin FMMAC-dən qovulması səbəbiylə 2018-ci il qanunvericilik seçkilərində 20 bələdiyyəni və Qanunvericilik Məclisində 8 yeri itirdi.
Prezident seçilməsi
thumb|Prezident seçilmiş Bukele ABŞ Milli Təhlükəsizlik Müşaviri Con Bolton ilə
Bukelenin FMMAC-dən ayrılmasından sonra, mövcud siyasi sistemi rədd edən müstəqil Prezident olaraq seçkilərinə qatıldı. "Nuevas Ideas" siyasi partiyasını Salvador prezidentliyinə namizəd olaraq qurdu.
Prezident seçilmək istəyini açıqlanmasından sonra həm solçu hakim FMMAC partiyası, həm də sağçı MRİ partiyası buna qarşı çıxdı. Onun partiya ilə seçilmə cəhdi Ali Seçki Məhkəməsinin partiyanı faktiki olaraq ləğv etməsindən sonra sona çatdı. Bukele nəticədə prezidentliyə namizədliyini irəli sürmək üçün sağ mərkəzçi Milli Birlik Partiyasına qatıldı.
3 fevral 2019-cu ildə prezident seçkilərində asanlıqla qalib gəldiyini açıqladı. MRİ-dan Karlos Kallexa və FMMAC-dən Huqo Martines məğlub olduqlarını etiraf etdilər. O, səslərin 53%-i qazandı və bununla da seçkilərin ikinci turuna ehtiyac qalmadı. O, Salvador Vətəndaş Müharibəsinin bitməsindən sonra iki böyük partiyadan heç birini təmsil etməyən ilk prezidentdir. Qələbə çıxışında "Bu gün müharibədən sonrakı dövrü səhifəyə çevirdik" dedi.
Prezident fəaliyyəti
thumb|right|Bukelenin and mərasimindəki nitqi, 1 iyun 2019
20 iyun 2019-cu ildə ölkədəki yüksək cinayət nisbətləri və dəstələri ilə mübarizə aparmaq üçün ölkənin müəyyən bölgələrində polis işini artıracaq "Ərazi Nəzarət Planı"nı açıqladı. Həm Milli Vətəndaş Polisi, həm də Salvador Silahlı Qüvvələri Ərazi Nəzarət Planının bir hissəsi olaraq daha yaxşı odlu silah, döyüş sursatı ilə təchiz olundu. Ərazi Nəzarət Planı nəticəsində Salvadorda 2018-ci ildə 100.000 nəfərə 52 cinayət azalaraq, o dövrdə dünyanın ən yüksək göstəricisinə, 2020-ci ilin yanvar ayında 100.000 nəfərə cəmi 3.7 cinayətə düşdü.
Bukele 6 sentyabr 2019-cu ildə Salvadorda Cəzasızlığa Qarşı Beynəlxalq Komissiya qurdu. Təşkilatın məqsədi narkotik alveri, korrupsiya və ağ cinayətlər də daxil olmaqla müxtəlif cinayətlərlə mübarizə aparmaqdır. Milli Mülki Polis İdarəsində SCQBK ilə birbaşa əməkdaşlıq edəcək korrupsiya ilə mübarizə bölməsi də qurdu.
thumb|left|Bukele [[ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə, sentyabr 2019]]
Bukele 26 sentyabr 2019-cu ildə Vaşinqtonda ABŞ Prezidenti Donald Tramp ilə görüşdü və burada Trampı qanunsuz immiqrasiya ilə mübarizə üçün qanuni miqrasiyanı təşviq etməyə və ABŞ-də yaşayan salvadorlular üçün Müvəqqəti Qorunan Status siyasətini davam etdirməyə çağırdı. Daha sonra 28 oktyabr 2019-da ABŞ-nin salvadorlular üçün MQS fəaliyyətini davam etdirəcəyini təsdiqlədi.
thumb|right|Bukele və [[ABŞ dövlət katibi Mayk Pompeo]] 3 noyabr 2019-da Nikolas Maduro tərəfindən təyin olunan venesuelalı diplomatları Salvadordan qovdu. İyunun əvvəlində o, Maduronun Venesuelanın qanuni Prezidenti olmadığını, əksinə Xuan Quaydo]]nu prezident böhranı dövründə Venesuelanın qanuni Prezidenti olaraq tanıdığını bildirmişdi. Addım ABŞ-nin Salvadordakı səfiri Ronald D. Conson tərəfindən alqışlandı.
2020-ci ilin fevral ayında Ərazi Nəzarət Planının maliyyələşdirilməsini artırmaq üçün ABŞ-dən 109 milyon dollarlıq kredit almaq istədi. Onun planı hüquq mühafizə orqanları ilə bağlı öncəki siyasətinin Milli Vətəndaş Polisinin militarizasiyasını artırdığını əsas gətirərək MRİ və FMMAC tərəfindən qarşı çıxıldı. Bukele tərəfdarlarını krediti dəstəklədi və 6 fevral 2020-ci ildə Salvador Konstitusiyasının 167-ci maddəsini tətbiq edərək Nazirlər Kabinetini 9 fevral 2020-də Qanunvericilik Məclisinə çağırdı. Bukele qanunvericiləri krediti təsdiqləməkdə qorxutmaq üçün Qanunvericilik Məclisinə daxil olmağı əmr etdi. Salvadorda 9F olaraq bilinən hadisə müxalifət tərəfindən özünü çevriliş cəhdi kimi qınandı və Salvador Ali Məhkəməsi Bukelenin Konstitusiyada verilməmiş səlahiyyətləri həyata keçirməsini qadağan etdi.
2020-ci ilin sentyabr ayında "El Faro" veb saytı Bukeleni, ölkənin ən güclü bandası olan "Mara Salvatrucha" ilə gizli müqavilə bağlamaqda günahlandırdı. 2012–2013-cü illərdə Prezident Maurisio Funes tərəfindən hazırlanan plan 2021-ci il seçkiləri zamanı ölkədə cinayətlərin sayını azaltmağa və Bukelenin siyasi partiyasına dəstək verməyə söz verdi. Bukele iddiaları rədd etdi və o aprel ayından həbsxanaların fotolarını paylaşdı. Bu, dəstə üzvlərinin ağır şəraitdə yaşadığını göstərdi. Bukele daha sonra çirkli pulların yuyulması şübhəsi ilə "El Faro"-da araşdırma başlatdı.
Bukelenin partiyası 2021-ci il qanunvericilik seçkilərində Qanunverici Məclisdəki yerlərin əksəriyyətini qazandı və 1 may 2021-ci ildə "Nuevas Ideas" qanunverici orqanın üçdə ikisini ələ keçirərək digər üç siyasi partiya ilə koalisiya qurdu. Eyni gün Qanunverici Məclis Ali Məhkəmənin beş hakiminin və Salvadorun baş prokuroru Raul Melaranın vəzifədən kənarlaşdırılmasına səs verdi. Hadisə Bukele və "Nuevas Ideas"-ı güc ələ keçirməkdə günahlandıran müxalif siyasətçilər tərəfindən özünü çevriliş kimi qınandı. Hadisə ABŞ tərəfindən də qınandı və demokratik geriləmə nümunəsi olaraq göstərildi.
17 may 2021-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatları Bukelenin beş nazirini və köməkçisini rüşvətxor adlandırdı. Adı çəkilən beş məmur Roxelio Rivas, Gilyermo Qalyeqos, Xose Luis Merino, Siqfrido Reyes və Karolina Resinos idi. Hesabatın ardınca Amerika Birləşmiş Ştatları vətəndaş cəmiyyətinə maliyyə ayırmaq üçün dövlət qurumlarından Salvadora ayırdığı maliyyə vəsaitiniora yönəltdi. 4 iyun 2021-ci ildə seçki saxtakarlığı və 2014-cü il prezident seçkilərində MRİ-ə səs qanunsuz danışıqlar aparmaq şübhəsi ilə 2018–2021-ci illərdə Bukeledən sonra San Salvador bələdiyyə sədri vəzifəsini tutan Ernesto Muyşondtu ev dustağı etdi. Muyşondt Amerika Dövlətləri Təşkilatının baş katibi Luis Almaqro tərəfindən korrupsiyaya qarşı mübarizə müşavirlərindən biri olaraq seçilmişdi və nəticədə Salvador Amerika Dövlətləri Təşkilatının korrupsiya əleyhinə razılaşmasından çıxdı.
5 iyun 2021-ci ildə Qanunvericilik Məclisinə bitkoini qanuni pul vəsaiti halına gətirən ilk dövlətin Salvador olacağı barəsində məlumatı Qanunvericilik Məclisinə təqdim etdi. Qanunvericilik Məclis 8 iyun 2021-ci ildə qanun layihəsini təsdiqlədi və 7 sentyabr 2021-ci ildə qüvvəyə minəcəyini açıqladı. 17 iyun 2021-ci ildə Dünya Bankı Salvadorun bitkoinin qanuni pul vasitəsi olaraq tətbiqinə kömək etmək istəyini rədd etdi. 24 iyun 2021-ci ildə "Athena Bitcoin" ABŞ dollarını bitkoinə və ya əksinə dəyişdirə biləcək 1.500 kriptovalyuta bankomatının quraşdırılmasına bir milyon dollar sərmayə qoymaq niyyətində olduğunu bildirdi.
COVID-19 pandemiyası
Salvadorda ilk COVID-19-a yoluxma 19 mart 2020-ci ildə təsdiqləndi.20 avqust 2021-ci il tarixinə Salvadorda 92.416 təsdiqlənmiş hal və 2.817 ölüm hadisəsi qeydə alındı ​​və 13 avqust 2021-ci il tarixinə 5.045.981 peyvənd əhaliyə vuruldu.
thumb|right|Salvador Xəstəxanasına giriş
21 mart 2020-ci ildə 30 gün davam edəcək COVID-19 pandemiyası ilə mübarizə aparmaq üçün ümummilli karantin tətbiq etdi. Karantin dövründə Milli Mülki Polis tərəfindən karantin qaydasını pozduqları üçün 4.236 adam həbs edildi. "Human Rights Watch" kimi insan haqları təşkilatları həbsləri tənqid edərək, özbaşına həbslər və onlardan polisin sui–istifadə etməsini əsas gətirdi. "Human Rights Watch" Bukelenin Milli Vətəndaş Polisi tərəfindən "vəhşicəsinə güc tətbiq edilməsinə" və San Salvadorda hökumət tərəfindən məhkumların azad edilməsinə icazə verildikdən sonra Salvadordakı məhbusların həyat şəraitini tənqid etdi. 27 May 2020-ci ildə ABŞ Salvadora 250 ventilyator bağışladı. Bukelenin ventilyatorları aldığı mətbuat konfransı zamanı hidroksixloroxin istifadə etdiyini bildirdi. 22 iyun 2020-ci ildə yalnız 400 çarpayı, 105 reanimasiya, 295 aralıq müalicə və 240 həkim göndərmək gücünə malik olan Latın Amerikasının ən böyük xəstəxanası olan Salvador Xəstəxanasının açılışını etdi.
2021-ci ilin yanvar ayında "Transparency International" "qanunsuzluqların və korrupsiya partlayışının" nümunələri olaraq həm Salvadoru, həm də Kolumbiyanı göstərdi. "Transparency International" 2020 -ci ilin Korrupsiya İndeksini əsas götürdü. Bukelenin 20 dövlət qurumu pandemiya ilə əlaqədar korrupsiya şübhəsi ilə baş prokuror tərəfindən araşdırılırdı, lakin baş prokuror 1 may 2021-ci ildə Qanunvericilik Məclisi tərəfindən vəzifədən alındıqdan sonra araşdırmalar dayandırıldı.
13 may 2021-ci ildə yerli bələdiyyə başçılarının peyvənd istəməsindən sonra Hondurasın bir neçə şəhər və kəndinə 34.000 dozada COVID-19 peyvəndi bağışladı. O vaxt Salvador 1.9 milyon doza almışdı, Honduras isə cəmi 59 min qəbul etmişdi. Bukele Meksikanın bir gün əvvəl Hondurasa 154.100 doza bağışlamasından sonra 19 iyun 2021-ci ildə Hondurasa daha 44.000 COVID-19 peyvəndi bağışladı.
Prezidentin təsdiq reytinqi
Avtokrat və avtoritar olaraq təsvir edilməsinə baxmayaraq, Bukele prezidentliyi dövründə yüksək təsdiq reytinqini qoruyub saxladı. Dünyanın ən məşhur liderlərindən və dövlət başçılarından biri sayılır.
Siyasi mövqeyi
Bukele təcavüz, qohumluq əlaqəsi və ananın həyatı təhlükə altında olanda belə aborta qarşı olduğunu bildirdi. Bukele dedi: "Düşünürəm ki, gələcəkdə bunun törətdiyimiz böyük soyqırım olduğunu başa düşəcəyik." Salvador dünyanın ən məhdudlaşdırılmış abort qanunlarından birinə sahibdir və abort qətl sayılaraq 40 ilədək həbs cəzasına məhkum edilir. Bukele eynicinsli evliliyin əleyhinə olduğunu və evliliyin "kişi ilə qadın" arasında olduğuna inandığını bildirdi. Bukele Maduronu, Nikaraqua Prezidenti Daniel Orteqanı və Honduras Prezidenti Xuan Orlando Ernandesi diktator hesab edir.
Real Madrid Futbol Klubunun baş məşqçiləri
thumb|200px|[[Zinəddin Zidan klubun hazırkı baş məşqçisidir. Klubdakı ilk illərində qeydə alınan 40 məğlubiyyətsiz matçla Real Madrid tarixindəki ən uzun məğlubiyyətsiz seriyanı da əlində saxlayır.]]
Real Madridin ilk peşəkar baş məşqçisi irlandiyalı Artur Conson idi. Klubun qurucularından biri və idarə edicilərindən olan Adolfo Melendez tərəfindən komandaya cəlb edilmiş və komandanı on mövsüm çalışdırmış, bir İspaniya Kuboku qazanmışdı.
Qazanılan kuboklar baxımından Real Madridin ən uğurlu baş məşqçisi 15 illik məşqçiliyi dövründə 9 La Liqa, iki Kral Kuboku, iki Avropa Kuboku və bir Qitələrarası Kubok qazanan Miqel Munyosdur. O, eyni zamanda klubun ən uzun müddət işləyən baş məşqçisidir.
Baş məşqçilərin siyahısı
Məşqçilərin tam siyahısı aşağıdakı cədvəldə göstərilir:
Radomısl qalası
"Radomısl qalası" tarixi-mədəni kompleksi — ukraynalı həkim, tibb elmləri doktoru Olqa Boqomolets tərəfindən Radomışl şəhərində (Ukrayna, Jitomir vilayəti) yaradılmış özəl muzey kompleksi. Buraya Avropada yeganə Ukrayna Ev İkonası Muzeyi daxildir. By, Olqa Boqomoletsin 1995-ci ildən topladığı şəxsi ikonalar kolleksiyasına əsaslanır. Kompleksin ekspozisiyaları və fondlarına həmçinin müqəddəs sənət kolleksiyaları və kilsə əşyaları, Ukrayna və Avropa qədim əşyaları daxildir. Kompleksin adında Radomışl şəhərinin XVI əsrin birinci yarısından başlayaraq yazılı mənbələrdə qeyd olunan köhnə adından istifadə olunur.
Tarixi
Radomısl qalası 2007–2011-ci illərdə yaradılmışdır. Onun əsasını 1902-ci ildə Radomışl şəhərində tikilmiş köhnə dəyirmanın binası təşkil edir. Bu, köhnə tikilinin bərpası zamanı aparılan tədqiqatlar zamanı əsası qoyulmuş və köhnə tikilinin bünövrəsinin qalıqları üzərində ucaldılmışdır. Alimlərə görə, dəyirman binasının yerləşdiyi şəhər rayonu Papirnya (ukrayn dilindən tərcümədə "kağız zavodu" mənasını verir) adlandığı üçün belə qənaətə gəlmək olar ki, əvvəllər Radomışlda kağız fabriki fəaliyyət göstərirdi. Salnamələrə görə, bu, Kiyev-Peçersk arximandriti lavra Yelisey Pletenetskinin (1550–1624-cü illər) sifarişi ilə 1612–1615-ci illərdə tikilmiş və məhz bu yerdə yerləşmişdir.
2009-cu ildə Mıka çayı üzərindəki qədim binanın yaxınlığında Radomışl kağız fabrikinin yaradıcısı Elişa Pletenetskinin abidəsi ucaldılmışdır. Bu, Ukraynada bu görkəmli kilsə xadiminin ilk və indiyədək yeganə abidəsi, hansısa tarixi şəxsiyyətin suyun səthində ucaldılmış ilk abidəsidir. 30 sentyabr 2011-ci ildə "Radomısl qalası" tarixi-mədəni kompleksinin rəsmi açılışı olmuşdur. 2012-ci ilin avqustunda yeni "Tanrı anası zalı" ilk dəfə təqdim olunmuşdur. Həmin ilin noyabrında XVI–XVII əsrlərin texnologiyasından istifadə etməklə bərpa olunmuş kağız istehsalı xətti açılmışdır. 2013-cü ildə qala qülləsində "Tanrı anası"nın simvolu olan "Göy qurşağındakı işarə" ibadətgahı açılmışdır.
thumb|220x220px|Ukrayna Ev İkonası Muzeyi. İkonostaslar. Ekspozisiyadan fraqment
Hal-hazırda "Radomısl qalası" tarixi-mədəni kompleksinə aşağıdakılar daxildir:
Radomısl qalası 2011-ci ildən tarixi-mədəni kompleksi Avropa Şurası tərəfindən təsis edilmiş "Via Regia" ümumavropa mədəni layihəsinin bir hissəsidir. Layihənin məqsədi Avropa ölkələri arasında mədəni mübadilənin və turizmin inkişafına kömək etməkdir.
2013-cü ilin oktyabrında qalaya gedən yol sovet üslubunda – praktiki olaraq gecə-gündüz üç növbə ilə tikilmişdir. Yolun tikintisinə Ukrayna Ali Radasının o zamankı rəhbəri Vladimir Rıbakın köməkliyi ilə xalqla bağlı deputat Vitali Juravski nəzarət etmişdir.
Muzey
thumb|275x275px|Qalanın çıxışı. left|thumb|230x230px|Qalanın ümumi görünüşü.
"Radomısl qalası" tarixi-mədəni kompleksinin əsas cazibəsi Ukrayna Ev İkonası Muzeyidir. Onun ekspozisiyası və fonduna XVI–XX əsrlərdə Zakarpatiyadan Sloboda və Severşinadan Krıma qədər Ukraynanın müxtəlif yerlərində yaradılmış 5,000-dən çox təsvir və heykəl daxildir. Bunlar pravoslav, uniya və katolik ikonlarıdır. Onların arasında çoxmetrlik ev ikonostasları və kiçik yol kənarındakı ikonalar, kazakların "arkları" və qutsul "qıvrımları"; kətan üzərində boyanmış, metal tökmə və ağacdan oyulmuş ikonalar var.
Bəzi ikonalar sovet hərbi ateizminin izlərini saxlayır – güllələrlə vurulmuş, gözləri oyulmuş, qılınclarla doğranmışdır. Muzeyin eksponatları arasında başsız ikonalardan hazırlanmış taxıl üçün sandıq; Müqəddəs Nikolay təsvirindən pəncərə taxtaları yarıya bölünmüşdür. Ən qədimi, şifer daşından hazırlanmış Müqəddəs Nikolayın unikal daş ikonası hesab olunur. Onun dəqiq yaşı hələ müəyyən edilməyib, lakin ikonanı (Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutu, Volın İkona Muzeyi) tədqiq edən müxtəlif ekspertlərin fikrinə görə, onun yaşı XV–XVI əsrlərdən (ehtimal ki, əvvəlki orijinaldan bir nüsxə) XII əsrin sonuna qədər dəyişir.
Muzeyin ekspozisiyası beş zalda yerləşir. Onlardan biri olan Mərasim zalı həm də nikahların dövlət qeydiyyatının aparıldığı yerdir. "Radomısl qalası"nın muzey fondlarında qədim Ukrayna məişətinə aid zəngin əşyalar kolleksiyası da var. Bura ailə sandıqları, məişət əşyaları, ütülər, əyirici çarxlar, su üçün hörmə keçilməz qablar, qazılmış qayıqlar, və s. aiddir. XIX əsrin ikinci yarısından XX əsrin əvvəllərinə qədərki dövrə aid fotoşəkillər kolleksiyası da sərgilənir. Onların arasında Ukrayna ərazisində çəkilmiş ilk səssiz filmin müəllifi, polşaəsilli məşhur ukraynalı fotoqraf Alfred Fedetskinin studiyasından çəkilmiş fotoportretlər də var.
Konsert zalı
right|thumb|220x220px|Radomısl qalasının konsert zalı. Kamera musiqisi kvartetinin çıxışı.
Radomısl qalasının konsert zalı 150 tamaşaçı tuta bilər. Salonda Arxangel Mixailin heykəli olan böyük bir buxarı var. Buna görə də onun digər iki adı Kaminnı və ya Mixaylovskidir. Zalın tağlarının hündürlüyü 6 metrə çatır. Zalda klassik, vokal, kamera, xalq və caz musiqilərindən ibarət konsertlər keçirilir.
Radomısl qalasının konsert zalı dünyada canlı mənbəyi olan yeganə salondur. Su qayadakı çatlardan zala daxil olur.
Landşaft parkı
thumb|280x280px|Landşaft parkı adasının görünüşü.
"Radomısl qalası" landşaft parkı bütün müasir ekoloji tələblər nəzərə alınmaqla, təbii mühitə minimal insan müdaxiləsi ilə yaradılmış ayrıca təbii kompleksdir. Onun hissəsi səthə çıxan qayalardan və yeraltı qranit süxurlarından ibarətdir. Onların yaşı yüz minlərlə ildir. Parkın ərazisində bir neçə yeraltı bulaq aşkar edilmişdir. Onlardan su içmək üçün yararlı hesab olunur.
Qala landşaft parkında müxtəlif heyvanlar – qunduzlar, çay su samurları, su siçovulları, həmçinin quşlar – sığırçınlar, leyləklər, ağacdələnlər yaşayır. Parkın ərazisi qala binası kimi XVII–XIX əsrlərə aid orijinal heykəllərlə bəzədilmişdir.
Yelisey Pletenetskinin abidəsi
Yelisey Pletenetskinin abidəsinin dizaynı Olqa Boqomolets tərəfindən tərtib edilmiş və ukraynalı heykəltaraş Vladislav Volosenko tərəfindən hazırlanmışdır. Başını aşağı salaraq qayıqda üzən bir rahib təsvir edilmişdir. Qarşısında açıq bir kitab, əlində gecə-gündüz yanan bir şam var. Çay zamanın axıcılığını, qayıq insan həyatını, kitab sələflərin bilik və həyat təcrübəsini, şam maariflənməni və insanlara xidmət etməyi simvollaşdırır.
Alkoqolizm
thumb|William Hogarth: Gin Lane
Alkoqolizm — spirtli içkilərin istifadəsi nəticəsində yaranmış və xroniki intoksikasiya doğuran, spirtli içkilərdən psixi və (və ya) fiziki asılılıqla, habelə digər mənfi tibbi–sosial nəticələrlə ifadə olunan xəstəlikdir.
Ümumi məlumat
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı alkoqol asılılığı diaqnozunun təyin olunmasının 6 meyarını müəyyənləşdirilib. Əsas və ilk meyar insanın içki qəbuluna nəzarət edə bilməməsidir. İkinci meyara görə, insan içki qəbul etmək istəyi hiss edir. Bu istək özünü həm açıq şəkildə büruzə verə, həm də gərginliyin aradan qaldırılması, istirahət bəhanəsi altında gizlənə bilər. Bu istək nəticəsində insan öz ailəsini, qanunları və sosial davranış normalarını unudur. Üçüncü əlamət isə orqanizmin spirtli içkiyə asanlıqla "dözməsi"dir. Əgər insan üç şüşə araq içsə və sərxoş olmaması ilə öyünürsə, bu, təhlükəli sindromdur. Məsələ burasındadır ki, orqanizm son gücünə qədər qana daxil olan etil spirtini emal etməyə çalışır, amma gec və ya tez son mərhələ çatır və mexanizm pozulur. Nəticədə alkoqol əqli zəifliyə səbəb olur. Yəni, insan sizinlə salamlaşa və bir neçə saniyə sonra bunu unuda bilər.
Dördüncü simptom abstinent sindromdur. Bu, insanın içki qəbulundan bir gün sonra özünü yorğun, əzilmiş, hiss etməsi, əllərinin əsməsidir. Belə adamlar səhər tezdən içki qəbul etməsələr belə, yenidən içmək üçün səbirsizliklə iş gününün sonunu gözləyirlər, amma içki qəbul edəndən sonra özünü pis hiss edənlər də iki qrupa bölünür və alkoqoldan zəhərlənənləri içkin düşkünləri sırasına aid etmək olmaz. Sadəcə olaraq, onlar zəhərləndiklərinə görə səhəri gün özlərini pis hiss edirlər və vəziyyətlərinin düzəlməsi üçün yenidən içki qəbul etmək istəyi hiss etmirlər. Alkoqoliklər isə yenidən içmək zərurəti hiss edirlər, lakin alkoqoldan zəhərlənmə də içki istehlakı mədəniyyəti ilə birbaşa bağlıdır. Əgər bir adam iki şüşə araq içərsə, 400 millilitr etil spirti qəbul etmiş olur. Bu, 70 kiloqramlıq bir insan üçün ölümcül dozadır. Adi insan bu doza ilə reanimasiyaya düşür. Alkoqoliklərdə isə bu baş vermir. Ona görə də içki qəbul edənlər üçün alkoqolizm və qəhrəmanlıq sinonim təşkil edir. Beşinci əlamət müxtəlif xəstəliklərdir. Yəni, insan laborator təhlilləri mənfi nəticələnir və ya içki nəticəsində ailəsi dağılır. O isə içkidən ayrıla bilmir və alkoqol qəbul edilməsini dayandıra bilmir. Sonuncu meyar isə alkoqolun insanın həyatında əsas rolu oynamasıdır. Başqa sözlə, bu meyara görə, insanın məişəti və şəxsi həyatı içki ətrafında qurulur. Alqokolla bağlı olmayan digər maraqlar isə sonrakı yerlərə keçir.
Müalicəsi
İçki içməyə aludə olan fərdlərin, içkidən əvvəlki sağlamlığını bacarıqlarını əldə etməsi, içki üzərindən toplumda itirdiyi rolunu və nüfuzunu qaytarması üçün hər cür müalicə üsullarından istifadə olunmaqdadır. Müalicədə məqsəd, içkinin tam buraxılmasıdır. Müalicənin istənilən nəticəni verməsi üçün xəstə bunu istəməli, müalicə başlayandan etibarən içki içməməlidir. Antebus müalicəsi xəstəyə antebus, və ya bəzi dərmanlar verilməklə onda keçici böhran əmələ gəlməsinə, təzyiqin düşməsinə, tərləmələrə, istiliyin artmasına, bədəninin bəzi hissələrinin qızarmasına və ürək döyüntüsünün güclənməsinə səbəb olunur. Bu zaman klinik ölüm halı sınaqdan çıxarılır. İçki qəbul etmə istəyi keçənə qədər bu proses davam etdirilə bilər. Nifrət hissi oyatma- xəstəyə bəzi dərmanlar verilməklə, ürək bulanmasına, içki verilməklə qusmasına və alkoqola qarşı nifrət hissinin oyandırılmasına çalışılır. Psixoloji müalicədə alkoqolik içkinin zərərləri ilə bağlı məlumatlandırılır. Alkoqolizmlə bütün cəmiyyət mübarizə aparmalı, sağlam həyat tərzini qorumaq lazımdır.
Abeliophyllum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Arealı
Cənubi Koreya üçün endemik bitkidir.
Uncharted 4: A Thief’s End
left|thumb|179x179px|[[Nolan Nort Uncharted seriyasında Nathan Drake olaraq rol oynayıb.]] Uncharted 4: Bir Oğrunun Sonu, Naughty Dog tərəfindən yaradılan və Sony Computer Entertainment tərəfindən PlayStation 4 videooyun konsolu üçün nəşr olunan bir döyüş-macəra videooyunudur. Oyun 10 May 2016-cı ildə dünyada satışa çıxarıldı. Uncharted 3: Drake’s Deception-in dəvamı olan Neytan Dreyk'in rol oynadığı Uncharted seriyasının son oyunudur və Naughty Dog'un yaratdığı seriyanın son oyunudur.
Drake's Deception hadisələrindən bir neçə il sonra, Bir Oğrunun Sonu, tale ovçuluğundan uzaqlaşan qəhrəmanı, Neytan Dreyk'i izləyir. Qardaşını qurtarmaq üçün Kapitan Henri Eyveri'nin uzun müddətdir itmiş xəzinəsinin yerini tapmaq üçün, böyük qardaşı Sem və uzun müddətdir birlikdə olan ortağı Sali ilə yenidən bir araya gəlir.
Buraxılışının ardından Uncharted 4: Oğrunun Sonu, çox bəyənildi və videooyunları jurnalistləri tərəfindən 2016-ci ilin ən yaxşı videooyunlarından biri olaraq görüldü. Jurnalistlər, oyunu Uncharted seriyasına uyğun bir son olaraq gördülər. Oyun povestinə, romantik dərinliyinə, vizual keyfiyyətinə, Multioyunçu və inkişaf etdirilmiş oyun mexanikasına görə əvvəlki oyunlarla müqayisədə inkişaf etdirilmişdi. Uncharted 4: Bir Oğrunun Sonu, İlin Oyunu, Ən Yaxşı Aksiyon-Macəra Oyunu kimi bir sıra mükafatlara nail olmuşdur. Oyun ilk həftəsində 2,7 milyon kopiya satdı və PlayStation 4'dəki ən çox satan videooyunlarının yanında seriyanın ən sürətli satan oyunu oldu.
Mükafatlar
Uncharted 4: Bir Oğrunun Sonu 2015-ci ildə mükafat qazanıb və 1-ə namizəd olub. Uncharted 4: Bir Oğrunun Sonu 2016-cı ildə 23 mükafat üçün yarışıb.
Uncharted 4: Bir Oğrunun Sonu 2017-ci ildə 4mükafat üçün qazanıb.
Siqnal qarışdırıcı
Siqnalın daşınma şəkli ən sıx elektromexaniki dalğa olmaq üzrə səs, işıq (UV-dən IR-yə qədər) də ola bilər. Alıcının həssas olduğu bant aralığında yüksək gücdə siqnalı qəbul edərək alıcının giriş nötəsinin bütün bant üçün təzyiqlənməsini təmin edir və alıcını “karlaşdırar”. Siqnal boğucu, alıcıda seçicilik və həssaslıq xüsusiyyətlərini hədəf alır. Q faktoru yüksək alıcılar bu cür maneə törətmələrə qarşı daha müqavimətlidirlər.
Əsasən aşağıdakı yerlərdə tətbiq olunur:
Fuad İbrahimov
Fuad İbrahimov (Fuad Natiq oğlu İbrahimov; ) — azərbaycanlı dirijor, Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru (2023-cü ildən), Münhen Yeni Filarmoniyasının və Bakı Kamera Orkestrının baş dirijoru (2014-cü ildən) , Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti.
Həyatı
İbrahimov Fuad Natiq oğlu 1982-ci ilin 2 sentyabr tarixində Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Ailəlidir, 2 övladı var.
Məlikan
Məlekan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının şəhərlərindən biri və Məlekan şəhristanının inzibati mərkəzidir. 2006-cı ilin əhali siyahıyaalınması əsasən bu şəhərdə 23.989 nəfər və 6.356  ailə yaşayır. . Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və Azərbaycan dilində danışırlar.
Fuad İbrahimov
Karyerası
1998-ci ildə o, həmçinin Bakı Musiqi Akademiyasına professor Bayandur Mehdiyevin viola sinfinə daxil olmuş, 2001-ci ildə isə Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə Köln Ali Musiqi Məktəbinə (Almaniya) professor Rayner Muqun sinfinə daxil olmuşdur. Bu müddət ərzində İbrahimov “Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostları” Fondunun təqaüdünə, eləcə də Dr.Karl Dörken-Verner Riçard adına təqaüdlərə layiq görülüb, Yehudi Menuhin Xeyriyyə Fondunun himayəsi altında Almaniyanın bir çox şəhərlərində konsertlər verib. Fransada Berlioz mükafatına layiq görülüb.
Fuad İbrahimov dirijor kimi gənc karyerasında Kral Filarmonik Orkestri (İngiltərə), Orchester Symphonique de Mulhouse (Fransa), Şimali Çexiya Filarmoniyası, MDR Leipzig Simfonik Orkestri, Staatskapelle Halle, Göttingen və Nurem, Berlin Filarmonik, Staatskapelle Berlin, Staatskapelle Drezden, Cənub-Vestfaliya Filarmoniyası (Almaniya), Vyana Kamera Orkestri və bir çox başqa orkestrlərin musiqiçilərindən ibarət olan "Das kritische Orchester Berlin®" Simfonik Orkestri kimi orkestrlərdə çıxış etmişdir. 2012-ci ildə Gürzenich Orkestri (Almaniya) ilə Köln Operasında qonaq dirijor kimi ilk müstəqil opera əsərini götürdü. 2011-ci ilin iyun ayında o, Maestro Fabio Luisi tərəfindən Yaponiyada keçirilən “Sakit Okean Musiqi Festivalı”na dəvət olunub. 2006-cı ildə İbrahimov Köln Musiqi Akademiyasında professor Maykl Luiqlə dirijorluq təhsilinə başlayıb və 2008-ci ildən Köln şəhərində yerləşən “Sinfonietta” tələbə simfonik orkestrinin musiqi rəhbəri kimi fəaliyyət göstərir. 2010-cu ildə DAAD tərəfindən xüsusi istedadlı əcnəbi tələbələrə verilən xüsusi mükafata layiq görülüb.
2014-cü ilin noyabr ayından Fuad İbrahimov Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin dirijoru, Münhen Yeni Filarmonik Orkestrinin və Bakı Kamera Orkestrinin baş dirijorudur.
2018-ci ildə Parisdə keçirilən Yevgeni Svetlanov adına Beynəlxalq Dirijorlar Müsabiqəsinin həmqalibi Fuad İbrahimov növbəti ilin aprelində keçiriləcək Rostropoviç Festivalında Monte-Karlo Filarmonik Orkestri, Sinfonia Varsovia və Orchester d’Auvergne dirijorluğu üçün dərhal dəvət olunub.
Uunartoq Qeqertoq
Uunartoq Qeqertoq adası (Uunartoq Qeqertoq) — Qrenlandiyanın şərqində yerləşən yaşayışı olmayan ada. İnzibati cəhətdən Sermersook inzibati vahidliyinə daxildir. 2005-ci ilə qədr yarımada olaraq bilinirdi. Buzlaqların əriməsi ilə əsl mənzərə ortaya çıxmışdır.
2005-ci ilin sentyabrında amerikan araşdırmaşısı Dennis Şmitt müəyyən edir ki, hələ 2002-ci ildə Liverpul Torpağına bitişik olan quru parçası əslində ada imiş. Qalın buz təbəqəsi əvvəllərin bu qurunun nə olmaı haqda fərziyə irəli sürülməsinə maneə idi. Belə düşünülür ki, buz təbəqəsinin bu tezlikdə əriməəsinin əsas səbəbi Qlobal istiləşmədir. Ada W hərfi formasındadır. Adanın əsas hissəsinin uzunluğu 5.5 km, dilləeinin uzunluğu isə 2–3 km arasında dəyişir.
nytimes.com saytında Şmittin bu məlumatından sonra Patrik Maykls Ernest Hoferin Arctic Riviera kitabındakı xəritəni əsas gətirərək adanın hələ XX əsrin 50-ci illərində görünməsini bildirərən bunun qlobal istiləşmə ilə əlaqəsinin olmadığını irəli sürmüşdür. Şmitt isə xəritənin düzgün tərtib olumamamsını əsas gətirərək bu fərziyəni inkar etmişdir. Üstəlik peyk şəkillərini buna dəlil olaraq gətirmişdir.
Katya Chilly
Yekaterina Petrovna Boqolyubova (Kondratenko) (Катерина Петрівна Боголюбова; ) — Katya Chilly səhnə adı altında çıxış edən ukraynalı müğənni, musiqiçi və bəstəkar. Peşəkar karyerasının on üç ilində mətbuatın və ictimaiyyətin diqqətini çəkən dörd albom buraxmışdır.
Uşaqlıq və gənclik
Kondratenko ilk dəfə 1986-cı ilin yayında televiziya kanallarında görünür. Onun pioner düşərgələrindən birində “Çernobıl uşaqları” konserti zamanı çıxışı sovet televiziyası tərəfindən göstərilib. Bu səkkiz yaşlı müğənninin "33 inək" mahnısını ifa etdiyi ilk ciddi çıxış idi.
Kondratenko ümumtəhsil məktəbinin üçüncü sinfində oxuyarkən folklor dərnəyində iştirak edir və “Oryol” uşaq folklor xorunda oxuyur. Musiqi məktəbində fortepiano və violonçel siniflərində oxuyub. VII sinifdə incəsənət məktəbinin folklor şöbəsində təhsil alır. Daha sonra Taras Şevçenko adına Milli Universitetə daxil olan Milli Humanitar Liseydaha oxuyur
Taras Şevçenko adına Milli Universitetinin filologiya fakültəsində oxuyarkən ali təhsil alıb.
1996-1999
1996-cı ilin yazından etibarən Kondratenkonun yaradıcılığı pop avanqard layihəsinə (qədim ritual oxumağı ən müasir aranjimanlı musiqi ilə birləşdirməyə) yönəlmişdir. 30 may 1996-cı ildə Ekaterina Kondratenko Katya Chilly təxəllüsü ilə çıxış etməyə başlayır.
O, Çervona ruta festivalının qalibi olur.
1998-ci ildə Katya Chilly debüt albomu Mermaids in da House-u buraxır.
2000-2001
2001-ci ilin mart ayında Kondratenko Londonda konsert proqramı ilə çıxış edir və burada 40-dan çox konsert verir. Kondratenkonun çıxışını BBC-də canlı yayımlayıb. Müğənninin klipi kanalın efirində nümayiş etdirilir.
2005-2006
2005-ci ilin yayında Ukrainian Records ilə birlikdə müğənni yeni albomdan ilk sinqlı və onun üçün remiksləri özündə cəmləşdirən "Pivni" adlı maxi-singl buraxır. Remikslərin hazırlanması üzərində rus və ukraynalı DJ-lər çalışıblar: Tka4 (Kiyev), Yevgeni Arsentiev (Moskva), DJ Lemon (Kiyev), Professor Moriarti (Moskva), LP (Kalininqrad).
Bonus olaraq diskdə Katya Chilly-nin Saşa Polojinski ilə ifa etdiyi “Ponad xramaml” trekinin yeni versiyası və 3D qrafika texnologiyasında hazırlanmış “Pivni” videoklipi təqdim olunur. Videonun rejissoru ukraynalı rejisor İvan Tyupka olur.
2006-cı ildə "Mən gəncəm" diski çıxır, alboma 13 trek daxil edilir. Onların arasında 2005-ci ilin payızında singldə buraxılmış Saşko Polojinski ilə duet "Ponad xmarami", "Pivni" bəstəsi və videosu fevralın ortalarında televiziyada yayımlanan "Mən gəncəm" mahnısı var idi. Disk üzərində iş Kiyevin “White Studio” studiyasında aparılıb. Səs mühəndisi və studiyanın sahibi Oleq "Belıy" Şevçenko səs üzərində çalışıb, Dmitri Prikordonnı səs prodüseri kimi çıxış edib. Aranjimanlar və proqramlaşdırma - Sergey Qeraya aiddir.
“Mən gəncəm” folklor və müasir elektron musiqinin sintezidir. Albomun əksər bəstələri xalq sözləri ("Kraşen Veçir", "Zozulya", "Krınıçenko") əsasındadır.
2007-2009
2007-ci ildə Katya Chilly Ukraynanın Solominbend caz qrupu ilə birgə layihə edir. Kiyevin konsert meydançalarında "Kraşen Veçir" proqramını ifa edən Katya Chilly və "Solominbend" "Jazz Koktebel 2007" festivalının başlıqları olub.
2008-ci ildən Katya Chilly qrupuna aşağıdakı musiqiçilər daxildir: Maksim Sidorenko (piano), Kseniya Zadorskaya (skripka), Alik Fantaev (zərb alətləri), Yuri HOBOT Qalinin (kontrabas), Valentin Boqdanov (drambuka).
2009-cu ildə Katya Chilly Ukraynanın əsas festivallarının aparıcısıdır: Spivoçі terasi, Zolotı vorots, Çervona ruta (festival), Antoniç-fest, Rozhanitsya. 2009-cu ilin sonunda o, 2009-cu ildə Ukraynada keçirilən Junior Eurovision Mahnı Müsabiqəsinin baş aparıcısı olub.
2017
26 fevral 2017-ci ildə məşhur "Ölkənin səsi" vokal şousunda iştirak edir. Gözübağlı bir dinləmədə o, "Svetlitsa" mahnısını ifa edir.
2020
2020-ci ildə "Eurobachennya-2020" milli seçimində iştirak edərək yarımfinalçı olur. O, "Piç" mahnısı ilə çıxış edib.
Şərəfxana
Şərəfxana və ya Şərabxana limanı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Şəbistər şəhristanının Mərkəzi bəxşində yerləşən bir şəhərdir. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 3,872 nəfər və 1,132 ailədən ibarət idi .Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və Azərbaycan dilində danışırlar.
Aşıq Qurbani
Aşıq Qurbani və ya Dirili Qurbani  — XV–XVI əsrlərdə yaşamış Azərbaycan aşığı.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 nömrəli Qərarı ilə Aşıq Qurbani Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin siyahısına daxil edilmişdir.
Həyatı
Qurbani 15–16-cı əsrlərdə yaşamış, Diri kəndində (indiki Azərbaycanın Cəbrayıl rayonu) anadan olmuşdur. Nə zaman anadan olduğu və ya vəfat etdiyi dəqiq deyildir. O, Şah İsmayıl Xətainin müasiri idi və fəaliyyətinə sarayda davam edirdi. Xalq dastanlarına görə Qurbani tanrının onun yuxusuna müdaxiləsi etməsindən sonra aşıq olmuşdur. O, bu yuxuda böyük bir saray və bağda dayanan gözəl bir qız görür. O qızın adı Pərizat (Pəri) olur və Qurbaniyə baxır. Beləliklə Qurbani həmin qıza aşiq olur, ancaq gördüklərinin sadəcə bir yuxudan ibarət olduğunu anlayır. Bu dastan "Qurbani və Pəri" adlı aşıq hekayəsinin əsasına çevrilir.
Gündüz İsmayılov
Karyerası
Gündüz İsmayılov 1996-cı ildə Atlanta Paralimpiadasında mübarizə apardı. Ümumi nəticədə 170 кiloqramlıq nəticə göstərdi və X Yay Paralimpiya Oyunlarını yeddinci pillədə başa vurdu.
Daha sonra Gündüz İsmayılov 2000-ci il Sidney Paralimpiadasında mübarizə apardı. Ümumi nəticədə 240 кiloqramlıq nəticə göstərən Gündüz İsayılov və Sidney Paralimpiadasının qızıl medalına sahib oldu. Amma Beynəlxalq Paralimpiya Komitəsinin (IPC) Anti-Dopinq Komissiyası Gündüz İsmayılovdan dopinq üçün götürülən qan analizi nümunəsində qadağan olunan nandrolone preparatı olduğu məlum oldu və onun nəticələri ləğv olundu. Gündüz İsmayılov həmdə 2004-cü ildə baş tutacaq Paralimpiya Oyunlarında mübarizə aparmaqdan da məhrum edildi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2 fevral 2016-cı il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycanın Milli Paralimpiya Komitəsinin yaradılmasının 20 illiyi münasibətilə Gündüz Arif oğlu İsmayılov Azərbaycan Prezidentinin fəxri diplom ilə təltif edildi.
NGC 3543
NGC 3543, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Xankəndi (Germi)
Xankəndi — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı, Ojarud-e Qərbi kəndistanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 18 nəfər yaşayır (7 ailə). Kənd Azərbaycan və İran arasındakı sərhəddə yaxın yerləşmişdir. Bu kəndin keçmişki adı Xanyurdu imiş.
Tarix
Xankəndi Nadir şahın hakimyəti dövründə Toulon kəndi ilə bir ildə əsası qoyulmuş və ölkənin əsas yaşayış mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir.
Əhalisi
Kəndin əhalisi illər əvvəl 150 nəfər (15 ailə) ibarət idi, ancaq əhalinin çoxu şəhərlərə köç etmişdir.
Protokartvel dili
Proto-Cənubi Qafqaz dili və ya Proto Kartveli dili (gürcücə: წინარექართველური ენა, ts'inarekartveluri ena) müasir Cənubi Qafqaz xalqlarının əcdadlarının danışdığı Cənubi Qafqaz dilinin müştərək atasının linqvistik baxımından yenidən yaradılmış dilidir. Bu dilin mövcudluğu mövcud Cənubi Qafqaz dillərini bir-biri ilə müqayisə edərək dilin geniş konturunu yenidən quran linqvistiklər tərəfindən geniş şəkildə qəbul edilir. Linqvistiklər Gerhard Diters və Georgi Klimov proto-Cənubi Qafqaz və Cənubi Qafqaz dilləri arasında Proto-Karto-Zan və ya Proto-Gürcü-Zan adlı proto-dil olduğunu düşünürlər.
Qarşılıqlı təsirlər
Proto-Cənubi Qafqaz dillərinin səs dəyişmə qanunauyğunluqları Hind-Avropa dillərinə çox bənzəyir və buna görə də proto-Cənubi Qafqaz dillərinin Hind-Avropa dilləri ilə nisbətən erkən dövrlərdə qarşılıqlı əlaqədə olduğu düşünülür. Bu əlaqə Hind-Avropa dillərindən proto-Cənubi Qafqaz dillərinə keçən sözlərlə möhkəmlənir. Proto Cənubi Qafqaz dillərində “döş” mənasını verən *Mḳerd sözünün proto Hind-Avropa dillərində “ürək” mənasını verən *ḱerd sözü ilə əlaqəli olduğu güman edilir. Bundan əlavə, proto-Cənubi Qafqaz dillərində “isti” mənasını verən *ṭep- sözünün də birbaşa olaraq proto-hind-Avropa dillərində tamamilə eyni mənaya gələn *tep sözündən alınmış ola bilər.
Proto-Cənubi Qafqaz dilində şərab mənasını verən *ɣwino kökünün ümumiyyətlə ya proto-hind-Avropa dilindən, ya da proto-erməni dilindən (*ɣʷeinyo-) götürülməklə yarandığı güman edilir. Digər tərəfdən, bəzi alimlərin fikrincə, bu söz “əymək” mənasını verən və proto kartveli dilinə mənsub olan *ɣun- kökündən təkamül edərək yaranmışdır.
Varisləri ilə münasibətləri
Proto-Cənubi Qafqaz dillərinin müasir varisləri Gürcü, svan, minqrel və laz dilləridir. Bu dillərdən minqrel və laz dilləri ümumiyyətlə vahid dilin dialektləri hesab edilir və zan dili adlandırılır. Svan dilinin proto-Cənubi Qafqaz dilindən eramızdan əvvəl XIX əsrdən etibarən fərqlənməyə başladığı güman edilir. Buna görə gürcü və zan dilləri Svan dilindən ayrı olaraq Karto-Zan dilləri adlanan qrupda təsnif edilir və bu dillərin mənşəyi başqa bir proto dil olan Proto Karto-Zana əsaslanır. Güman edilir ki, gürcü və zan dillərinin diferensiasiyası eramızdan əvvəl VII əsrdə baş vermişdir.
Proto-Cənubi Qafqaz dillərindəki səs dəyişmə qanunauyğunluqları gürcü və xüsusən də svan dilində, minqrel və ya laz dillərinə görə daha yaxşı hifz edilib saxlanılmışdır.
Turan Əliyev (siyasətçi)
Turan Əliyev (Tam adı: Turan Əziz oğlu Əliyev; d. 22 yanvar 1983 Naxçıvan Muxtar Respublikası, Babək ray. Qaraxanbəyli k.) — Azərbaycan əsilli İsveç siyasətçisi.
Həyatı
Turan Əziz oğlu Əliyev 1983-cü ilin 22 yanvar tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Qaraxanbəyli kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Orta məktəbi şəhid Vilayət Mahmudov adına 9 nömrəli məktəbdə oxumuş,2000-2004-cü illərdə Naxçıvan Dövlət universitetinin Yol Hərəkətinin təşkili fakültəsini bitirmişdir. 2005-ci ildən İsveç Krallığında yaşayır. Ailəlidir 2 övladı var.
Fəaliyyəti
2007-ci ildən yaşadiği ölkədə diaspor fəaliyyət ilə məşğul olmuşdur.[2] 2017 ci ildə aktiv siyasətə Sosial Liberal görüşlü Mərkəz (Centerpartiet) partiyasında başlamışdır.2018-ci ildə Isveç Krallığında keçriləcək parlament, region və bələdiyyə seçkilərində partiya tərəfindən namizədliyi irəli sürülmüş və seçki komitəsi tərəfindən namizədliyi qeydə alınmışdır. 2018-ci il 9 sentyabr tarixində namizədliyi ırəli sürülmüş 19 seçki məntəqədən ibarət 40 minə yaxın sakini olan Partille şəhər bələdiyyəsinə (Partille Kommunfullmäktige) məclis üzvü seçilmişdir.
Partille bələdiyyə məclisinin 20 noyabr 2018-ci tarixli iclasında məclis tərəfindən mədəniyyət və asudə vaxt komitəsinin əsas üzvü seçilmişdir. Turan Əliyev həmçinin 2018-ci ildən partiyanin yerli təşkilatının idarə heyətinin üzvüdür. 2019-cu ildə İsveç Krallığının Partille bələdiyyə məclisinin qərarı ilə Höteborq bölgə məhkəməsinə jüri üzvü seçilib.
24 oktyabr 2019-cu ildə İsveç Kralığının 2-ci böyük regionu sayılan Qərbi Yöteland parlamentinin qərarı ilə regionun qərb bölgəsi üzrə fəaliyyət göstərən səhiyyə komitəsinin üzvü seçilib.
8 iyun 2021-ci ildə Höteborq bölgəsi üzrə İnzibati və Miqrasiya məhkəməsinin münsiflər heyətinin üzvü (jüriman) seçilib.
Leysit
Leysit — mineral, K[AlSi2O6] analsimlə izostruktur olan karkaslı silikat. Adi temperaturda - tetraedr (psevdokub.); 605 0 C-də kubik - β-leysitə keçir. K az miqdarda Na-la əvəz olunur. Kristal­ları - tetraqontrioktaedr, dodekaedr; İkiləşməsi {110} üzrə polisintetik. Ayrılması {110} üzrə qeyri-mükəmməl. Rəngi ağ, boz, tez-tez çoxsaylı möhtəviləri olur. Sərtliyi 5,5-6. Xüsusi çəkisi 2,5. Kaliumla zəngin doymamış əsasi effuziv və hipabissal süxurlarda tapılır.
Q faktoru
Radiolar müəyyən bir elektromaqnit spektrini dinləmək üçün hazırlanmışdır. Radionun keyfiyyətini seçicilik və həssaslıq amillərinə görə qiymətləndirmək mümkündür, buna Q faktoru deyilir.
Bu tezlik diapazonundakı radio qəbulediciləri keyfiyyətinə və xüsusiyyətlərinə görə bir çox fərqli modelə bölünə bilər. Həssaslıq və seçicilik bu tip radiolarda keyfiyyət göstəriciləridir Band (Metr) Tezlik diapazonu (kHz)
120            2300 -  2495    90             3200 -  3400    75             3900 -  4000    60             4750 -  5060    49             5730 -  6295    41             6890 -  6990    41             7100 -  7600    31             9250 -  9990    25            11500 - 12160    22            13570 - 13870    19            15030 - 15800    16            17480 - 17900    17            18900 - 19020    13            21450 - 21750    11            25670 - 26100
Anqo çayı
Anqo çayı (, Ilog Agno — Filippin arxipelaqının Luson adasından axan çay.
Coğrafiya
Çayın uzunluğu 206 kilometr, hövzəsinin sahəsi 5952 km² (bu göstərici ilə Luzon adasının Kaqayan və Pampanqa çaylarından sonra üçüncü, ölkənin beşinci çayııdır). Hövzəsinə çoxlu sayda qol daxildir. Aqno mənbəyini Mərkəzi Kordiler silsiləsinin Data dağından, dəniz səviyyəsindən 2090 metr yüksəklikdən götürür. Başlanğıcda çay şimaldan cənuba doğru axır, lakin son rübdə demək olar ki, 180 ° dönüş edir və Linqayen körfəzinin cənub hissəsinə axır. Aqno olduqca sürətli axışçı olan bir çay kimi xarakterizə olunur. Çünki düşməsi hər kilometrə 10 metrdən çoxdur. Ümumi uzunluğunun təxminən 90 kilometri (56 mil) dağlıq ərazilərdən və dərələrdən keçir.
Çayda üç su elektrik stansiyası tikilir: Ambuklao, Binqa və San Rock (dünyanın ən yüksək bəndləri siyahısında 39-cu yerdədir).
Aqno daşqınlara meyllidir, çünki hər il 2000 ilə 4000 millimetr arasında (müxtəlif ərazilərdə) yağış yağır. Ən böyük qolu Tarlakdır.
Aqno çayı ilk dəfə 16-cı əsrdə İspaniyalı səyahətçilər tərəfindən araşdırılmışdır. Çay boyu müxtəlif zəngin manqrov və nipa ilə örtülüdür. Hazırda Aqno hövzəsi güclü şəkildə meşəsizləşdirilir. Bu ərazidə meşələr tamamilə kəsilib, ən azı dəniz səviyyəsindən 800 metr yüksəklikdəki sahələr ağaclar əvəzinə ot və kollarla əvəzlənib.
Çay boyu yerləşən şəhərlər
Aqno vadisi boyunca təxminən iki milyon insan yaşayır. Onlar əsasən aşağıdakı şəhərlərdə yaşayırlar: Bouqias (39,271), Kabayan (13 588), Bokod (12 648), İtoqon (55 960), San Manuel (46,875), San Nikolas (34 108), Santa Mariya (31 091), Asinqan (56 353), Villasis (59 111), Rosales (59 687), Santo Tomas (14 406), Alkala (41 077), Bayambanq (111 521), Bautista (30 193), Kaminq (80,241), Urbiztondo (47 831), Manqatarem (69 969), San Karlos (175 103), Aquilar (39 529), Bouqallion (64,253), Linqayen (98 740).
Əhəmiyyəti
Çay boyunca qızıl toplama ümumi hallardan biri idi. Kabayan, Benquet çaylarından, San Manuel və Tublay, Benguet və Bokod, Benquetdəki qaynaqları boyunca qızıl tapılırdı. Çayın yuxarı axarlaında bir neçə mədən mövcuddur.
Hökumət həmçinin Panqasinanın 60–100 km² yaxın ərazisini suvarma suyu ilə təmin etmək üçün Agno çayında suvarma sistemini qurub.
Kassini-Hüygens (kosmik gəmi)
Çox zaman təkcə Kassini adlandırılan Kassini - Hüygens (Cassini - Huygens) kosmik - tədqiqat missiyası NASA, Avropa Kosmik Agentliyi (European Space Agency - ESA) və İtaliya Kosmik Agentliyinin (Italian Space Agency - ASI) birgə layihəsidir və planet Saturnu, onun halqaları və təbii peykləri daxil olmaqla Saturnun sistemini tədqiq etməyə göndərilmişdir. Flaqman sinfi kosmik gəmi həm NASA-nın Kassini zondundan, həm də Saturnun ən böyük təbii peyki olan Titana eniş edən ESA-nın Hüygens landerindən (lander-Aya və ya başqa planetlərə eniş etmək üçün dizayn olunan kosmik gəmi) ibarətdir. Kassini Saturnu araşdırmaq üçün göndərilən dördüncü, Saturnun orbitinə daxil olmağı bacaran ilk kosmik cihaz idi. Bu iki kosmik gəmi adlarını Giovanni Kassini və Kristian Hüygens astronomlarından almışdır. 15 oktyabr 1997-ci ildə Titan IVB / Centaur-dan xaricə çıxarılan Kassini təxminən 20 il kosmosda fəaliyyət göstərdi, 1 iyul 2004-cü ildə Saturnun orbitinə daxil olduqdan etibarən 13 il Saturnun orbitində fırlandı, planeti və sistemini öyrənməyə sərf etdi. Saturna səyahətə Venera (aprel 1998 və iyul 1999), Yer (Avqust 1999), 2685 Masurski asteroidi və Yupiterin (2000 dekabr) səthindən alçaqdan uçuş daxildir. Missiya 15 sentyabr 2017-ci ildə, Kassininin traektoriyası Saturnun yuxarı atmosferinə daxil olduqda və Saturnun təbii peyklərinin çirklənmə riskinin qarşısını almaq üçün yandırılmaqla sona çatdı. Missiya gözləntilərdən yüksəkdə uğura imza atdı - NASA-nın Planet Elm Bölməsinin direktoru Cim Qrin Kassini-Hüygens-i Saturn sistemi, təbii peykləri və halqaları, Günəş sistemində yaşamın harada ola biləcəyi anlayışı da daxil olmaqla insanların düşüncəsində inqilab edən "ilklərin missiyası" olaraq xarakterizə edir. Kassini-nin tərtibatçıları əvvəlcə 2004-cü ilin iyunundan 2008-ci ilin mayına qədər dörd il müddətinə bir missiya təyin etmişdilər. Missiya Kassini Bərabərlik Missiyası (Cassini Equinox Mission) adı altında 2010-cu ilin sentyabrına qədər 2 il müddətində uzadıldı. Missiya bir də ikinci və sonuncu dəfə olaraq Kasini Solstis Missiyası (Cassini Solstice Mission) ilə Kassininin de-orbit etməsi və Saturnun üst atmosferində yandığı tarix olan 2017-ci il 15 sentyabra qədər yeddi il müddətində uzadıldı. Hüygens modulu 25 dekabr 2004-cü ildə zonddan ayrılana qədər Kassini ilə birlikdə səyahət etdi; Hüygens, 14 yanvar 2005-ci ildə Titan üzərində paraşütlə yerə endi. Orbiteri translyasiya kimi istifadə edərək təxminən 90 dəqiqə ərzində Yerə data göndərirdi. Bu, xarici Günəş sistemində indiyə qədər həyata keçirilən ilk eniş və Yerin Ayından başqa bir təbii peykdə ilk eniş idi. Missiyasının sonunda Kassini kosmik gəmisi "Qrand Final"ını icra etdi: Saturn və Saturnun daxili halqaları arasındakı boşluqlardan bir sıra riskli uçuşlar həyata keçirdi. Bu mərhələ, kosmik gəminin məhvindən əvvəl Kassininin elm araşdırma nəticələrini maksimuma çatdırmaq məqsədi daşıyırdı. Kasininin atmosferə girişi missiyanı sona çatdırdı, ancaq göndərilmiş dataların təhlili hələ illərlə davam edəcəkdir.
Abeliophyllum distichum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Cənubi Koreya üçün endemik bitkidir.
Xamnə
Xamnə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanı nın Şəbistər şəhristanı nın Mərkəzi bəxşində yerləşən şəhər.
2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında şəhər 2,750 nəfər və ya 827 ailədən ibarət idi.
Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılar dan ibarətdir və azərbaycan dili ndə danışırlar.
Oturaq sümüyü
Oturaq sümüyü (os ischii) — qalça sümüyünün oturaq hissəsi. Oturaq sümük bucaq altında əyilmiş oturaq sümüyün yuxarı (ramus superior ossis ischii),  aşağı (ramus inferior oss. ischii) şaxələrdən və sümük cismindən ibarətdir. Oturaq sümüyün şaxələri qasıq sümüyü ilə birləşərək  qapayıcı dəliyi (foramen obturatum) əmələ gətirir.
1994 Nortrid zəlzələsi
1994 Nortrid zəlzələsi ― 17 yanvar 1994 tarixində Sakit standart saatı ilə yerli vaxtla saat 04:31-də Amerika Birləşmiş Ştatları, Kaliforniya, Los Anceles şəhərində meydana gələn zəlzələ. Zəlzələnin San Fernando Vadisində ki Nortrid bölgəsində sıx olmasından dolayı və həmçinin KİV-in bu adı istifadə etməsindən dolayı Nortrid Zəlzələsi olaraq adlandırılır. Zəlzələnin əsas episentri Resedada olub. 10-20 saniyə aralığında davam edən zəlzələnin moment maqnitudu 6,7 bal gücündə olub.
Zəlzələdə 57 nəfər ölmüş, 8700-dən çox insan yaralanmışdır. Təxminən $20 milyard dollar zərərə səbəb olan zəlzələ, o günə qədər ABŞ tarixinin ən çox maddi zərərə səbəb olan təbii fəlakətlərdən biridir.