cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Loo
Tarixi
Loo yaxınlığındakı dağlarda, təxminən 300 metr yüksəklikdə, 8–9-cu əsrlərə aid orta əsr Bizans məbədinin xarabalıqları qorunub saxlanılmışdır. Əhəng daşı bloklarından tikilmiş binanın ən yaxşı qorunmuş hissəsi şimal divarıdır. Məbədin eni 11 metr, uzunluğu 20 metr, divarlarının qalınlığı isə bir metrdən çoxdur. Məbəd memarlıq baxımdan Abxaziyadakı Pitsunda və Lıxnı məbədlərinə yaxındır.
1864-cü ilə qədər Vardane icmasından olan Ubıxlar Loo çayı vadisində yaşayırdılar. Mühacirliyin başlanmasından əvvəl Qafqaz müharibəsi illərində Ubıxların başçılarından biri olan İsmayıl Barakay Dzepşanın kəndi çayın mənsəbində, dəniz sahilində yerləşirdi. Qafqaz müharibəsi başa çatdıqdan sonra bütün yerli əhali rus çarına tabe olmaq istəmədiyi üçün Osmanlı imperiyasına sürgün edildi. Nəticədə Loo çayının vadisi bir neçə il boş qaldı.
1872-ci ildən Loo çayı hövzəsində rus, erməni və yunan köçkünləri məskunlaşmağa başladılar. Ərazinin özü Rusiya imperatoru tərəfindən Böyük Hersoq Mixail Nikolaeviçə məxsus olan "Vardane" mülkünün tərkibinə daxil edildi.
2008-ci il avqustun 7-də Loo çimərliyində terror aktı baş vermişdir. Moskva vaxtı ilə saat 10:10-da şəhər çimərliyində naməlum partlayıcı qurğunun partlaması nəticəsində 2 nəfər həlak olmuş, 15 nəfər yaralanmış, daha 8 nəfər xəstəxanaya yerləşdirilmişdir.
Azərbaycan–Mavriki münasibətləri
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1996-cı ilin iyul ayının 19-da qurulmuşdur.
Ulduz müharibələri: Sonuncu ceday
Ulduz müharibələri: Sonuncu ceday və ya Ulduz müharibələri: VIII Epizod – Sonuncu ceday — Rayan Consonun ssenaristliyi və rejissorluğu ilə 2017-ci ildə çəkilmiş, "Lucasfilm" tərəfindən istehsal olunmuş və "Walt Disney Pictures" tərəfindən yayımlanan ABŞ epik kosmik operası. Bu, "Ulduz müharibələri" film seriyası və "Skayvolker saqası"nın səkkizinci epizodu, "Gücün oyanması" (2015) filminin sikvelidir.
UEFA Avro 2020 C qrupu
UEFA Avro 2020 C Qrupunun oyunları 13–21 iyun 2021 tarixində Amsterdamın Yohan Kroyf Arenasında və Buxarestdə yerləşən Arena Naționala stadionunda keçiriləcək. Qrupda Ukrayna, Avstriya, Şimali Makedonya və ev sahibi olan Hollandiya yer alır.
Ulduz müharibələri: Sonuncu ceday
"Sonuncu ceday"ın mövzusu Reyin ceday ustası Lyuk Skayvolkeri taparaq onu Müqavimətin Kaylo Ren və Birinci ordenə qarşı mübarizəsinə kömək etməyə çağırması və general Leya Orqana, Finn və Po Demeronun Birinci ordenin hücumlarından qaçması haqqındadır. Film 2016-cı ilin dekabrında vəfat edən Kerri Fişerə həsr edilmişdir və onun buradakı rolu ölümündən sonra ilk rolu olmuşdur. Rollarda Mark Hamill, Kerri Fişer, Adam Drayver, Deyzi Ridli, Con Boyeqa, Oskar Ayzek, Lupita Nionqo, Endi Serkis, Domhnall Qlison, Entoni Deniels, Qvendolin Kristi, Kelli Mari Tren, Lora Dern və Benisio del Toro var.
UEFA Avro 2020 C qrupu
Oyunlar
<section begin=C1 /><section end=C1 />
<section begin=C2 /><section end=C2 />
<section begin=C3 /><section end=C3 />
<section begin=C4 /><section end=C4 />
<section begin=C5 /><section end=C5 />
<section begin=C6 /><section end=C6 />
Azərbaycan–Qabon münasibətləri
Azərbaycan–Qabon münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Qabon Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1996-cı ilin oktyabr ayının 1-də qurulmuşdur.
Müqəddəs Sebastian (Rafael)
Müqəddəs Sebastian — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin 1501-1502-ci illərdə yağlı boya ilə işlədiyi portret. Əsər Rafael Santinin ilk işlərindən hesab olunur. Müqəddəs Sebastian əsəri hal-hazırda İtaliyada Bergamo şəhərində saxlanılır.
Məişət axıntıları
Məişət axıntıları – kommunal təsərrüfatının maye tullantıları. Şəhər adamlarının sutka ərzində işlətdiyi təmiz su (300-400 l) mühitə güclü çirklənmiş halda, qayıdır. Tərkibində neft maddələri, asılı maddələr, xloridlər, sulfatlar, nitritlər, nitratlar, ammonium-azot olur. Sintetik aktiv maddələrin (məs: yuyucu toz) tərkibində fenol, dəmir, mis, sink, nikel, xrom, qurğuşun, kobalt, alüminium, kadmium olur. Məişət axıntılarının yenidən işlənməsi şəhər ekologiyasının çətin problemlərindən biri hesab olunur.
Məişət radiasiya yükü
Nüvə enerjisi istehsalı və ya radiaktiv şüadan xüsusi istifadə ilə əlaqədar olmayan aşağı dozada ionlaşdırcı şüaların insana təsiri, Məişət radiasiya yükü: məişət cihazlarından istifadə zamanı alına bilər. (ilk növbədə lümunafor istifadə olunan rəngli televizorlar, işıqverən amferblatlı saatlar), həmçinin rentgen müayinəsi zamanı (rentgen cihazı ilə xidmət göstərən tibbi personalın şüalanma ehtimalı var).
Vorontsovka döyüşü
Vorontsovka döyüşü — Qafqaz İslam Ordusu ilə Gürcüstandakı Alman qoşunları arasında olmuş hərbi toqquşma.
Məişət axıntıları
Məişət süzgəcləri (içməli su üçün)
Suyu üzvi maddələr in çirkləndiricilərindən (fenol, neft maddələri) ağır metalardan təmizləyən, həmçinin suyun codluğunu azaldan xüsusi qurğular.
Vorontsovka döyüşü
Arxa plan
Osmanlı dövləti Gürcüstan, Ermənistan və Azərbaycan ilə ayrı-ayrı dostluq və əməkdaşlıq müqavilələri imzalamaq üçün çalışırdı. Türkiyə Qafqazda edəcəyi hərbi hərəkatın təhlükəsiz bir şəkildə yürüdülə bilməsi üçün bəzi strateji bölgələrlə dəmir yollarını nəzarəti altına almaq və erməni və gürcü qüvvələrinin türk hərbi hərəkatına müdaxilə edə bilməyəcək bir vəziyyətə gətirilməsini təmin etmək istəyirdi. Türklərin gürcü və ermənilərə qəbul etdirməyə çalışdığı bu istəklərə almanlar şiddətlə qarşı çıxdı. Almanlar gürcülərlə Potidə imzaladıqları müqavilə ilə Batum-Tiflis dəmir yolunun nəzarətini ələ keçirdilər. Bununla da kifayətlənməyən almanlar ruslara əsir düşən əsgərlərindən birliklər qurmağa başladılar. Ermənilər isə Tiflis-Culfa dəmir yolunun nəzarətini almanlara vermək istəyirdilər. Osmanlı dövləti bu dəyişikliklər qarşısında lazım gələn çalışmaları sürətlə tamamlayaraq, istəklərini qəbul etdirdi. Batumda 31 may 1918-ci ildə ermənilərlə, 3 iyun 1918-ci ildə də gürcülərlə dostluq və əməkdaşlıq müqavilələri imzaladı.
Bu yenilik Almaniya ilə Osmanlı dövlətinin arasını açmaqda gecikmədi. Başkomandan vəkili Ənvər paşa Türkiyə ilə Almaniya arasında ortaya çıxan bəzi anlaşılmazlıqları çözmək üçün Osmanlı Orduları kurmay başqanı alman generalı Von Seeckt ilə Batuma getdi. Məsələ burada gen-bol araşdırıldı.
Məişət axıntıları
Məişət tullantılarının istifadəsi
Tullantıların tərkibindən qiymətli (əsasən metalları) və yanmayan komponentləri (şü- şə) çıxararaq, onları yandırdıqda və ya üzvi qıcqırtdıqda əldə edilən enerji və xammaldan tikinti materialları, kompost və s. istehsal olunması.
Vorontsovka döyüşü
Döyüş
3-cü Ordu komandanı Vəhib paşa Gümrüdəki türk hərbi birliklərinin Tiflis üzərinə yürüməsini əmr etdi. 10 iyun 1918-ci ildə irəli hərəkata başlayan birliklər qarşılarına çıxan gürcü-alman birləşmiş qüvvələrini dağıtdı. Bəzi alman zabit və əsgərlərini də əsir etdilər.
Qeyd etmək lazımdır ki, bu döyüş I Dünya Müharibəsində müttəfiqlərin bir-biri ilə döyüşə girdiyi yeganə döyüşdür.
Felipe Massa
Felipe Massa (Felipe Massa; ) — Braziliyalı yarış sürücüsü, Formula-1 pilotu, 2008 mövsümünün vitse çempionu.
Vorontsovka döyüşü
Nəticə
Vəhib paşa vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı.
Matvey Eliseyev
Matvey Eliseyev (31 mart 1993) — Rusiyalı biatlonçu. Matvey Eliseyev Rusiyanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Matvey Eliseyev birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər 10 km məsafəyə sprint yarışlarında iştirak etdi. Eliseyev 26:59.3 saniyəlik nəticəsi ilə 87 atlet arasında 83-cü yeri tutdu və medalçılar sırasına düşə bilmədi.
Qoz meyvəyeyəni
Qoz meyvəyeyəni  - Buğumayaqlılar tipinin Pulcuqluqanadlılar dəstəsinin Yarpaqbükənlər fəsiləsinə aid olan növ.
Yayılması
Qoz meyvəyeyəni respublikamızın qoz əkilən bütün rayonlarında geniş yayılmışdır.
Oksetan
Oksetan- (C3H6O ) -bir oksigen atomu saxlayan, oksigen tərkibli dördüzvlü doymuş heterotsiklik birləşmədir. Rəngsiz mayedir, suda, etanolda, dietil efirində və polyar üzvi birləşmələrdə yaxşı həll olur.
Alınması
Oksetan 3-hallogen-1-propanola (və ya onların mürəkkəb efirlərinə) qələvilərin təsiri   ilə alınır. Bu zaman oksetan həlqəsinin qapanması ilə daxilimolekulyar alkilləşmə hadisəsi baş verir. Belə ki, əvəz olunmamış oksetan 1500C-də kalium hidroksidin təsiri ilə 3-xlorpropilasetatın tsiklləşməsi ilə alına bilər. Bu zaman çıxım təqribən 40%-ə yaxın olur.
Reaksiya qabiliyyəti
Oksetan sadə tsiklik efirdir və uyğun reaksiya qabiliyyətinə malikdir. Oksetanın molekulu  müstəvi quruluşludur, gərginləşmiş sadə efirlərə  nəzarən  elektron sıxlığı oksigen atomunda yüksək,  α- carbon atomlarında isə aşağıdır. Bununla yanaşı gərgin vəziyyətdə olmayan sadə efirlərlə müqayisədə dördüzvlü həlqənin gərginləşmiş vəziyyətdə olması,   karbon atomlarının elektrofilliyinin və oksigen atomunun nukleofilliyinin yüksək olması səbəblərindən oksetan və onun homoloqları üçün xarakterik reaksiyalar həlqənin açılması ilə gedir: Oksetan qeyripolyar həlledicilərdə Lüis turşularının iştirakı ilə polimerləşir:
n(CH2)3O → (CH2CH2CH2O)n
Vuzye (rayon)
Vuzye — Fransanın Şampan-Arden regionun rayonlarından biri. Departament — Ardenlər. Suprefektura — Vuzye. Rayonun əhalisi 2006-ci ilə görə 22 376 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı 16 nəf./km². Sahəsi — 1412 km².
Türkiyədə tanqo musiqisi
Türk tanqo musiqisi Türkiyədə ifa olunan tanqo musiqisidir. Tanqo əsərlərini Necip Celal, Fehmi Ege, Kadri Cerrahoğlu, Ziyaettin Sarıkartal, Halit Bedii Akçay, Nusret Rıfkı, Necdet Koyutürk kimi bəstəkarlar ifa ediblər. Nəcib Cəlalın 1928-ci ildə yazdığı ilk tanqo 1932-ci ildə Seyyan xanım tərəfindən ifa edilmişdir. Fehmi Egenin "Aylı bir gecədə" tanqosu Türkiyədə ilk tanqo əsərlərindən biridir. Şecaattin Tanyerli də ifa etdiyi türk tanqoları ilə şöhrət qazanıb. Türkiyədə tanqosunu Argentina tanqosunun simvolu kimi təsvir etmək olar.
Adheziya
Adheziya (lat. adhaesio — yapışma) fizikada müxtəlif cinsli bərk və ya maye hissəciklərin ilişməsini ifadə edir. Adheziya üst səthdə molekulalararası əlaqə (qütb, bəzən kimyəvi və ya qarşılıqı diffuziya) ilə şərtlənir və səthlərin ayrılmasına lazım olan xüsusi işlə xarakterizə olunur. Bəzi hallarda adheziya koheziyaya nisbətən güclü ola bilir (yəni bircinsi material daxilində ilişmə baş verərkən). Bu halda qüvvə tətbiq edildikdə koheziya parçalanması baş verir. Bu mexaniki hala təsir edən qüvvələr tam tədqiq olunmayıb. Ona görə də, müxtəlif adheziya nəzəriyyələri mövcuddur.
Adheziya möhkəmliyi
Nazik təbəqələrin və quruluş kütlələtinin qopardılması zamanı adheziya möhkəmliyi ölçülür. Bu proses özünə adheziyadan başqa deformasiya və qümunənin axmasına, ikiqat elerktrik təbəqəsinin boşaldılmasına və s. əlavə hadisələrə güc daxil edir. Adheziya möhkəmliyi nümunənin ölçülərindən (qalınlığından, enindən), tətbiq olunan xarici qüvvənin istiqamət və sürətindən asılıdır. Koheziya ilə müqayisədə zəif adheziya zamanı adheziya qopması, nisbətən zəif koheziyada isə koheziya üzülməai baş verir. Polimer, lak və boya və s. nazik təbəqələrin adheziyası isladılma, maye adhez iə toxunma sahəsinin formalaşma şəraiti və onun bərkiməsi zamanı daxili gərginliyin yaranması və relaksiya prosesləri, xarici şəraitin (təyziq,temperatur, elektrik sahəsi və s.) təsiri ilə təyin olunur, bütünlükdə isə yapışqan birləşmələrinin möhkəmliyi həm də bərkimiş yapışqan təbəqələrinin koheziyası müəyyən rol oynayır.
Adheziya nəzəriyyələri
Ümumi halda fiziki-mexaniki qüvvələrə əsaslanan mexaniki adheziya və kimyəvi, fiziki və termodinamiki amillərdən yaranan qüvvələrə əsaslanan xüsusi adheziya fərqləndirilir. Bu nəzəriyyələr ayrılıqda yaradılmışdır, amma bu günkü elmə bunların hər ikisinin bir vəhdət olduğu məlumdur.
Mexaniki adheziya
Mexaniki adheziyanın nəzəriyyəsi verilmiş yapışqanın mikroskopik kiçik məsamələrdə və bərk cismin üzərindəki çökəkliklərdə ilişməsinə əsaslanır. Əvvəllər bu adheziyanın izahı üçün istifadə olunan yeganə tərif idi. Hamar səthin yapışqanla əlaqəsini bununla izah etmək mümkün deyil.
Xüsusi adheziya
Xüsusi adheziya nəzəriyəsi hamar səthi ilə bərk maddlər arasındakı birləşməni izah etmək üçün yaradılmışdır. Xüsusi adheziyaya aid müxtəlif nəzəriyyələr ilə mexaniki nəzəriyyələr bir-birinə əks deyillər. Onlar bir-birini tamamlayırlar.
Qütbləşmə nəzəriyyəsində (De Bryne 1935) adheziyanın molekulaların dipol xassəsinə əsaslandığı qeyd olunur. Yalnız qütb materiallarına xasdır.
Elektrostatik nəzəriyyə (Deryaqin 1950) adheziya üçün elektrik ikiqatını (çoxlu molekulaların və atom qatlarının qalın yüklü zonası, yükləmənin sürüşməsi zamanı yaranır) səbəb kimi göstərir. Bunun üçün ancaq uyğun yük daşıyıcısı (elektron, ion) mövcud olmalıdır.
Diffuziya nəzəriyyəsi (Voyitski 1960) Broun hərəkətininə, yəni temperatur sayəsində yaranmış sərbəst hərəkətlərə əsaslanır. Bu hərəkətlər nəticəsində iki müxtəlif materialın hissəcikləri bir-birinə diffuziya edilər. Materiallar bir-birinə qarşı kimyəvi qohumluğu vacibdir. Bu ən çox süni materiallarda rast gəlinir. Metallarda birləşmə diffuzyanın qarşısını alır.
Qüdrət Həsənov
Qüdrət Səfər oğlu Həsənov ( 20 oktyabr 1995; Qardaşkənd, Sabirabad rayonu, Azərbaycan — 29 noyabr 2020; Qubadlı, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Qüdrət Həsənov 20 oktyabr 1995-ci ildə Sabirabad rayonunun Qardaşkənd kəndində anadan olub. 2002-ci ildə Sabirabad rayonu Rəsul Əhmədov adına Nəsimi kənd tam orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olub, 2011-ci ildə həmin məktəbi bitirdikdən sonra Bakı İdarəetmə və Texnologiya Kollecinə daxil olub. 2014-ci ildə kolleci bitirib və həmin ildə də həqiqi hərbi xidmətə yollanıb. 2016-cı ildə ATEF şirkətlər qrupunda işləməyə başlayıb. Uşaq vaxtından idmana böyük marağı olub və karate idman növü ilə məşğul olub.
Ailəli idi.
Əlişari (Kəleybər)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 47 nəfər yaşayır (16 ailə).
Qüdrət Həsənov
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan və Ermənistan arasında başlanan Vətən müharibəsinin ilk günlərindən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Müharibənin 2-ci günündə döyüşlərə yollanan Qüdrətin ilk döyüş nöqtəsi Füzuli rayonu olub. Daha sonra Cəbrayıl rayonun alınmasında iştirak edən Qüdrət hər dəfə yeni rayonları azad etdikcə ailəsinə "Narahat olmayın hər şey yaxşıdır. Ordumuz dayanmadan irəli gedir" deyirdi. Zəngilanın azadlığı uğrunda döyüşlərə girməzdən qabaq həyat yoldaşına "Şəhid olsam Anam sənə əmanət" deyib döyüşlərə girmişdi və artıq Qubadlı rayonundan ailəsinə xoş xəbərlər göndərirdi. Oktyabrın 29-u Qubadlıdan son mesajını yazdı və həmin mesajdan sonra Qubadlının Ermənistanla sərhədindən düşmənin təxribat-kəşfiyyat qrupunun qarşısını almaq məqsədi ilə döyüşlərə girən Qüdrət çiynindən, birdə ürəyindən 2 güllə yarası alaraq Qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Qüdrətin ən böyük arzularından biri də, istəyirdi onu hamı tanısın. Müharibə müddətində Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan və Qubadlı rayonlarının alınmasında fəal iştirak etmişdir və şəhidlik zirvəsinə ucalmışdı. Doğulduğu kənddə dəfn olunub.
NGC 6259
NGC 6259, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Əqrəb bürcü istiqamətində yerləşir. III2m tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Nataliya Morar
Nataliya Morar — The New Times jurnalının müxbiri və siyasi müşahidəçisi kimi tanınan moldovalı jurnalist və teleaparıcı. Morar 2007-ci ildə "Kremlin Qara Büccəsi" adlı qalmaqallı nəşri, Rusiyaya giriş üçün dörd illik qadağa ilə nəticələnir. 2010-cu ildən 2012-ci ilə qədər Moldaviyanın Publika TV televiziya kanalında "Fabrika" tok-şousunun aparıcısı olur. 2013-cü ildən 2017-ci ilə qədər "Siyasət" verilişinə, 2015-ci ildən 2017-ci ilə qədər TV7 telekanalında "İnterpol" verilişinə, 2017-ci ildən 2018-ci ilə qədər TV8 telekanalında "Siyasət" verilişinə aparıcılıq edir. 2018-ci ildən bəri televiziyada "Nataliya Morarın Siyasəti" verilişini yayımlayır.
Bioqrafiyası
Nataliya Morar Moldova SSR-nin Kotov (indiki Hinçesti) şəhərində anadan olub. Ata aqressiv olması səbəbindən ana Nataliyanın dörd yaşı olarkən ondan boşanmaq qərarına gəlir. "Gaudeamus" rus-rumın litseyində oxuyan Nataliya 2002-ci ildə Moskvaya köçür. Burada M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin sosiologiya fakültəsinə daxil olur. 2007-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
Karyerası
2005-ci ildə Morar Demokratik Alternativ (YES!) Bitərəf gənclər hərəkatının qurucularından biri idi. 2005-ci ilin sentyabrından 2006-cı ilin avqust ayına qədər Açıq Rusiya Fondunda İctimai Siyasət Məktəbi layihəsinin koordinatoru olaraq çalışmışdır. 2006-cı ilin avqustundan Digər Rusiya koalisiyasının sözçüsü olur.
2007-ci ilin fevral ayında "The New Time" jurnalı ilə təcrübəçi kimi əməkdaşlıq etməyə başlayır. Özünün jurnalist və eyni zamanda hər hansı bir siyasi təşkilatın mətbuat katibi olmasını qəbuledilməz hesab etdiyi üçün siyasi təşkilatlardakı üzvlüyündən imtina edir. 2007-ci ilin iyulundan siyasət şöbəsinin tam müxbiri olur. Morar nəşrləri Rusiyadakı korrupsiyaya həsr olunmuşdu. Xüsusilə o, bankir Andrey Kozlovun öldürülməsi və Avstriyanın Raiffeisen Zentralbank və Rusiyanın «Diskont» bankları ilə çirli pulların yuyulması hadisələri haqqında yazır. Bundan sonra o, çirkli pulların yuyulmasında Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin direktor müavini və FTX-nin İqtisadi Təminat şöbəsinin müdiri general-leytenant Aleksandr Bortnikovun adınıda qeyd edir. 2007-ci ilin noyabrında Dövlət Ümumrusiya Xalq Rəyi Öyrənmə Mərkəzinin qeyri-qanuni maliyyə fəaliyyətinə dair bir sıra məqalələr dərc edir. 2008-2009-cu illərdə Think Moldova Vəqfinə rəhbərlik etmişdir. Öz etirafı ilə, 6 aprel 2009-cu ildə Moldovada keçirilən parlament seçkilərindən sonra baş tutan etiraz aksiyasında iştirak etmişdir. 7 apreldə aksiya Kişinyovda iğtişaşlara çevrilmişdir.
Dimitar Qerdjikov
Dimitar Qerdjikov (27 mart 1992) — Bolqarıstanlı biatlonçu. Dimitar Qerdjikov Bolqarıstanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Dimitar Qerdjikov birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər 10 km məsafəyə sprint yarışlarında iştirak etdi. Qerdjikov 26:47.9 saniyəlik nəticəsi ilə 87 atlet arasında 81-ci yeri tutdu və medalçılar sırasına düşə bilmədi.
Azərbaycan–Cibuti münasibətləri
Azərbaycan–Cibuti münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Cibuti Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1996-cı ilin oktyabr ayının 22-də qurulmuşdur.
Elmar Möhsümov
Elmar Rövşən oğlu Möhsümov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elmar Möhsümov 1997-ci il dekabrın 3-də Kəngərli rayonunun Xok kəndində anadan olub. 2015–2019-cu illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alıb.
Hərbi xidməti
Elmar Möhsümov 2019-cu ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Elmar Möhsümov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Tərtər rayonunun Suqovuşan qəsəbəsinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elmar Möhsümov sentyabrın 29-da Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmar Möhsümov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət göstərdiyinə, habelə qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmar Möhsümov ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Məskən
Məskən – (Mestoobitaniye) – fərdin, populyasiyanın və ya növün yaşadığı yer və şəraiti mühit.
Ümumi məlumat
Heyvanların məskəni bir neçə stasiyadan ibarət ola bilər (qışlamaq üçün, çoxalmaq üçün, yatmaq üçün, yemləmək üçün, yayılması üçün). Fitosenozun məskəni abiotik amillərin kompleksinin entopidə (fitosenozun relyefdə yerləşməsi), ekotopda(fitosenozun mühit rejimi – hava, su, mineral qidalanma, temperatur – radiasiya), biotik amillərin kompleksinin (fitosenoz üçün – heyvan və mikroorqanizmlər in fəaliyyəti) və fitosenogen amillərin kompleksinin (bitki qruplaşmalarının fəaliyyətindən yaranaraq ekotopu biotopa çevirir), məcmusundan ibarətdir.
NGC 5287
NGC 5287, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Allulu (Kəleybər)
Allulu - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Avropa Muzey Forumu
Avropa Muzey Forumu — Avropa Şurasının himayəsi altında fəaliyyət göstərən muzey təşkilatıdır.
Allulu (Kəleybər)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 516 nəfər yaşayır (96 ailə).
Avropa Muzey Forumu
Avropa Muzey Forumu tərəfindən 1977-ci ildən bəri hər il "Avropada ilin muzeyi" müsabiqəsi keçirilir.
Türk-İran ənənəsi
Türk-İran ənənəsi və ya Türk-Fars ənənəsi — IX–X əsrlərdə Xorasan və Mavəraünnəhrdə (indiki Əfqanıstan, İran, Özbəkistan, Türkmənistan, Tacikistan, Qırğızıstan və Qazaxıstanın kiçik hissələri) yaranmış özünəməxsus mədəniyyət.
Sonrakı əsrlərdə Türk-İran mədəniyyətinə mənsub xalqlar qonşu vilayətləri zəbt etməklə daha da davam etdirilmiş, nəticədə Cənubi Asiya, Orta Asiya və Tarım hövzəsi, həmçinin Qərbi Asiyanın böyük hissələrinin hakim və elit təbəqələrinin üstünlük təşkil edən mədəniyyətinə çevrilmişdir.
Başkalan (Kəleybər)
Başkalan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 328 nəfər yaşayır (57 ailə).
Türk-İran ənənəsi
Mənşəyi
Müsəlmanların İranı fəth etməsindən sonra Sasanilərin dili olan Pəhləvi fars dili xilafətin şərq torpaqlarında idarəetmə vasitəsi kimi VIII əsrə qədər geniş şəkildə istifadə edilməyə davam etmişdir.
Krasnoe gölü (Anadır rayonu)
Krasnoe gölü — Anadır ovalığının ən böyük gölü. Rusiyanın Çukotka Muxtar Dairəsi, Anadır rayonu ərazisinə daxildir. Gölün yaxınlığında Krasneno kəndi yerləşir.
Türk-İran ənənəsi
Mənşəyi
İkincisi, Xorasandakı Tahirilər faktiki olaraq müstəqil idilər, lakin sonra Sistandan olan Səfərilər şərq torpaqlarını azad etmiş, çox keçməmiş onların yerinə müstəqil Samanilər gəlmişdir. Hər halda, onlar xəlifəyə tam ehtiram göstərmişdilər.
Krasnoe gölü (Anadır rayonu)
Tarixi məlumat
Göl sahili təşkil edən effuziv qayaların qırmızı və qəhvəyi tonlarına görə adlandırılmışdır. İlk xəritələrdə göl Krasnyano adlanırdı. Buna görə də köhnə rus əhalisinin ləhcəsində bu "zəngin, bol" mənasını verirdi. Anadırda yayayış təmin edildikdən bəri göldə müntəzəm yarmarkalar keçirilmişdir.
Hidrologiya
Krasnoe gölü Anadır çayının aşağı axınında yerləşir və olduqca geniş bir ərazini tutur. Qərbdən gölün hövzəsi Çikaev dağlarının yüksəklikləri ilə (280-390 m), şərqdən isə Rarıtkin silsiləsinin dağları ilə əhatələnir (350-420 m). Gölün uzunluğu 35 km, eni 15 km-dir. Dərinliyi 4 metrə qədərdir. Səthinin sahəsi 458 km²-dir.
Göl özü köhnə Anadır çayının bir parçasıdır. Eyni zamanda, gölün sahillərində və ona axan çaylar boyunca çox sayda böyük miqdarda obsidian parçasının olması göl hövzəsinin və qədim vulkanik proseslərin təşkilində iştirak etdiyini göstərə bilər. Joxov düşərgəsinin sakinləri 9 min il əvvəl Krasnoe gölünün sahillərindən Yeni Sibir adalarına obsidianı gətirdilər.
Gölün şərq sahilləri dik, şimal və cənub sahilləri hamar və alçaqdır. Sahilin yüksək əraziləri cılpaq qayalardan, aşağı tərəfi isə kol və mamır sahələrimndən ibarətdir. Burekuul və Prtyamaya axarları (ikincisi naviqasiyada istifadə olunur) gölü Anadır çayı ilə birləşdirir. Göl ətrafında bir çox zirvələr vardır:Otmelnaya, Oblaçnaya, Qorelaya, Srednaya, Krasnoe, Lipovaya və Odinoki (təpə).
Krasnoe gölü Anadır körfəzindən Anadır boyunca yayılan qabarmalar və küləklərdən təsirlənir. Gölün ortasında küləklərin təsiri lədayazlıqlar meydana gəlir. Gölün dibi qeyri-bərabərdir və lil çöküntü təbəqəsi ilə örtülmüşdür. Gölə tökülən kiçik çayların böyük əksəriyyəti cənub-qərbdə birləşir və delta əmələ gətirir. Gölə axan çaylar: Berezovaya, Lamutskaya, Keyvılqilveem, Talaynın, Kepetçakıl və s.
Fauna
Krasnoe gölü siqikimilər fəsiləsinə daxil olan növlərin kürüləmə ərazisidir (nelma, Coregonus nasus, siqi). Bundan əlavə burada Keta, Qorbuşa, Salvelinus alpinus kimi növlər yaşayır. Buz əriyəndən dərhal sonra su gölə kiçik bir qrup halında olan ağ balina sürüsü daxil olur.
Göl və ətrafı layihələndirilmiş “Krasnoe gölü” təbiət abidəsi ərazisində yerləşir.
"Avropada ilin muzeyi" müsabiqəsi
thumbnail|Loqosu "Avropada ilin muzeyi" müsabiqəsi — dünyada muzey işi sahəsində ən nüfuzlu və böyük tarixi olan müsabiqələrdən biri.
Tarixi
Müsabiqə 1977-ci ildən bəri Avropa Muzey Forumu tərəfindən keçirilir. Hər il onlarla Avropa muzeyi bu yarışmada iştirak edərək nailiyyətlərini və qabaqcıl təcrübəsini həmkarları arasında paylaşmaq imkanı qazanır. Müsabiqə, eyni zamanda, geniş ictimaiyyətin diqqətini muzeylərdə keyfiyyət səviyyəsinin artmasına və innovasiyalara cəlb etmək məqsədi daşıyır.
Şərtləri
Mövcud şərtlərə görə, müsabiqədə son iki ildə açılmış, yaxud eyni dövrdə əsaslı yenidənqurmadan keçmiş, yeni bölüm yaratmış muzeylər iştirak edə bilərlər. Əsas seçim meyarları muzeyin ictimaiyyətlə sıx əlaqə qura bilməsi, muzey mövzularının və əşyaların təqdimatında yeni və eksperimental üsullardan istifadə etməsi, ümumiyyətlə, əhaliyə yüksək mədəni xidmət göstərməsidir.
Furfurol
Furfurol C5H4O2 (2 –furankarbaldehid, furfural)-aldehiddir, furanın törəməsidir. Təzə çovdar çörəyi və badam iyi verən mayedir.
Alınması
Furfurol, müxtəlif kənd təsərrüfatı tullantılarının( qarğıdalı özəyinin, kəpəyin, latınca furfur-kəpək,samanın) sulfat turşusu ilə qaynadılması zamanı alınan pentozanların turşusunun təsirindən  hidrolizə uğrmasından alınır. Reaksiya zamanı furfurol su buxarı ilə birlikdə ayrılır.
Fiziki xassələri
Furfurol – yüksək dərəcədə qaynayan sarı mayedir. Əksər polyar orqanik həlledicilərdə yaxşı, suda və alkanlarda az həll olur.
Kimyəvi xassələri
Furfurolun kimyəvi xassələri aromatik aldehid olan benzaldehidlə oxşardır. Eynən benzaldehid kimi qələvi ilə təsir etməklə Kanisarro reaksiyasına girərək furankarbon turşusunun duzuna və furfurol spirtinə parçalanır. 2C5H4O2 →KOH C4H3COOK + C4H3OCH2OH
Havada furfurol öz-özünə oksidləşir, nəticədə qarışqa turşusu və 2-formilakril turşusu əmələ gəlir. Dils-Alder reaksiyasında dien kimi iştirak edir. Furfurol 2500C-də qızdırıldıqda(bəzən partlayışla) furana və karbon oksidə parçalanır.
Toksikliyi
Furfurol toksiki maddə olduğuna görə sinir sisteminə təsir etməklə qıcolmaya və iflicə, dəri ilə və qöz qişasıyla təmasda olduqda qıcıqlanmaya səbəb olur. Dəridə müxtəlif ekzemalar və dermatitlər yaradır.
Tətbiqi
Furfuroldan furan, tetrahidrofuran, tetrahidrofuril spirti, furan qatranları, funqisid dərman maddələrinin (məs., furasilin) alınmasında və neft sənayesində, sintetik rezinlərin istehsalında istifadə olunan dienləri karbohidrogen qarışıqlarından ekstraksiya etmək üçün həlledici kimi  istifadə edilir.
T Tauri ulduzları
thumb|306x306px|TTauriStarDrawing T Tauri ulduzları (TTS) — gənclərlə əlaqəli dəyişən ulduzların bir sinifidir. Onlar on milyon ildən azdır. Bu sinif Taurus ulduzlu bölgəsində gənc bir ulduz olan T Tauri adlı prototipdən adlanır. Onlar molekulyar bulud yaxınlığında aşkar və onların optik dəyişkənliyi və güclü xromosferik xətləri ilə müəyyən edilir. T Tauri ulduzları əvvəlcədən əsas ardıcıllıqla 3 günəş kütləsindən (MY) az olan ulduzlar tərəfindən təqlid edilən parlaqlıq-temperatur əlaqəsi olan Hayashi yolunda əsas ardıcıllıqla müqavilə müddətində əvvəlcədən əsas ardıcıl ulduzlardır təkamül mərhələsidir. 0.5 M'lik bir ulduz radiasiya zonası inkişaf etdikdə və ya daha böyük bir ulduzun əsas ardıcıllıqla nüvə füzyonuna başladığı zaman başa çatır.
Xüsusiyyətlər.
T Tauri ulduzları ən kiçik görünən F, G, K, M spektral tipli ulduzlardır (<2 M☉). Onların səthi temperaturu həmin kütlənin əsas ardıcıl ulduzları ilə bənzərdir, lakin onların yarıçapları daha böyükdür, çünki onlar əhəmiyyətli dərəcədə parlaqdırlar. Onların orta temperaturu hidrogen füzyonu üçün çox aşağıdır. Bunun əvəzinə, təxminən 100 milyon il sonra əldə etdikləri əsas ardıcıllıqla hərəkət edərkən, ulduz müqaviləsi kimi sərbəst qravitasiya enerjisi ilə təchiz edilirlər. Onlar adətən Günəş üçün bir aya nisbətən bir ilə on iki gün arasındakı bir dövrə dönür və çox aktiv və dəyişkəndirlər.
TZ Tauri ulduzlarının ikili sistemi olan XZ Tauri-dən isti qazın bir balonu çıxarması. Ölçək Günəş Sistemindən daha böyükdür.
Onların spektrləri Günəşdən və digər əsas ardıcıl ulduzlardan daha yüksək lityum bolluğunu göstərir, çünki lityum 2,500,000 K-dan yuxarı temperaturda məhv edilir. 53 T Tauri ulduzlarında lityum bolluqların tədqiqatından lityum tükənməsinin ölçüsü, PP zəncirinin "lityum yanması" nın, sonuncu yüksək konvektiv və qeyri-sabit mərhələlərində Hayashi gərilməsindən sonrakı ön-ardıcıllığı mərhələsində T Tauri ulduzları üçün əsas enerji mənbələrindən biri ola bilər. Sürətlə fırlanma qarışıqlığı yaxşılaşdırmağa və lityumun məhv edildiyi dərin təbəqələrə nəqlini artırmağa meyllidir. T Tauri ulduzları, ümumiyyətlə, burulma momentumunu qoruyarkən, onların yaşlanma dövrünə nisbətən fırlanma nisbətlərini artırır. Bu, yaşa görə lityum itkisinin artmasına səbəb olur. Lityum yanması daha yüksək temperatur və kütlə ilə artacaq və 100 milyon ildən çox müddətə davam edəcək.
Niyaməddin Məhərrəmov (əsgər, 1986)
Niyaməddin Əmiraslan oğlu Məhərrəmov (11 yanvar 1986; Eyvazalılar, Beyləqan rayonu, Azərbaycan — 6 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Niyaməddin Məhərrəmov 11 yanvar 1986-cı ildə Beyləqan rayonunun Eyvazalılar kəndində Əmiraslan Məhərrəmovun və Nəzakət Məhərrəmovanın ailəsində anadan olmuşdur. 1992-2003-cü illərdə orta təhsil almışdır. Ailəli idi, Ayan və Ayxan adlı övladları yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
2020-ci ilin 14 iyul tarixində Tovuz döyüşləri zamanı general-mayor Polad Həşimovun şəhid olmasından sonra səfərbərlik başlamışdır. Niyaməddin Məhərrəmov da səfərbər olunmuş, hərbi təlim toplantılarına çağırılmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Niyaməddin Məhərrəmov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü atıcı olaraq iştirak etmişdir. Cəbrayılın, Xocavəndin və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Niyaməddin Məhərrəmov 6 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Doğulduğu Beyləqan rayonunda dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Niyaməddin Məhərrəmov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Niyaməddin Məhərrəmov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Niyaməddin Məhərrəmov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Teatin kilsəsi
Müqəddəs Kayetan və Adelaida adına Teatin kilsəsi (Theatinerkirche St. Kajetan und Adelheid) — Almaniyanın cənubunda, Bavariyanın Münhen şəhərində yerləşən katolik kilsəsidir. 1663-cü ildən 1690-cı ilə qədər tikilmiş kilsənin əsası 1662-ci ildə Bavariya kürfürstü Ferdinand Mariya və onun həyat yoldaşı Savoyyalı Henrietta Adelaida tərəfindən, çoxdan doğulmasını gözlədikləri oğulları Maksimilianın şərəfinə qoyulub. İndi Dominikan keşişləri tərəfindən idarə olunan kilsə həm də Müqəddəs Kayetanın Dominikan monastırı kimi tanınır.
Kilsə Romadakı Sant Andrea della Valledən ilhamlanaraq, italyan memar Aqostino Barelli tərəfindən dizayn edilmiş, barokko üslubunda inşa edilmişdir. Memar Enriko Zukkalli kilsəyə əvvəlcə planlaşdırılmayan 66 metr hündürlüyündə iki qüllə əlavə etdi və sonra 1690-cı ildə 71 metr hündürlüyündəki günbəzi bitirdi. Kilsə 72 metr uzunluğunda və 15,5 metrdir. Rokoko üslubunda fasad 1768-ci ildə Fransua de Küvilye tərəfindən hazırlandı. Onun Aralıq dənizi stilindəki görünüşü və sarı rəngi şəhərin məşhur simvoluna çevrildi və Cənubi Alman Barokko memarlığına çox təsir etdi.
Elgün Yunusov
Elgün Yedulla oğlu Yunusov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri (müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu), Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elgün Yunusov 1986-cı il iyunun 30-da Beyləqan rayonu Yeni Mil (Talıbxanlı) qəsəbəsində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elgün Yunusov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Elgün Yunusov sentyabrın 27-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub, nəşi isə erməni tərəfində qalıb. Noyabrın 10-da imzalanan üçtərəfli bəyanatın 8-ci maddəsinə (Hərbi əsirlərin və digər saxlanılan şəxslərin və ölülərin cəsədlərinin mübadiləsi aparılır) əsasən nəşi qarşı tərəfdən götürüldü və ailəsinə təhvil verildi. Beyləqan rayonu Yeni Mil (Talıbxanlı) qəsəbəsində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elgün Yunusov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elgün Yunusov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elgün Yunusov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Tural Qasımov
Tural Yelmar oğlu Qasımov (21 sentyabr 1991; Ağamalıoğlu, Goranboy, Azərbaycan — 11 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tural Qasımov 21 sentyabr 1991-ci ildə Goranboyda anadan olub. 2009-2011-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur. Ailəli və bir oğlu var idi.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Vüsal İsgəndərov Gülüstan, Ağuçuq, istiqamətində gedən hərbi əməliyyatlarda iştirak edib. Tural 11 oktyabr 2020-ci ildə Tərtər-Ağdərə bölgəsində düşmən tərəfindən atılan artilleriya mərmisinin partlaması nəticəsində aldığı qəlpə yarasından şəhid olmuşdur. Goranboyda dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Qasımov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Qasımov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Malta məhkəmələri
Malta məhkəmələri və ya Devlet-i Âliye Divan-ı Harb-i Örfi, Birinci Dünya Müharibəsindən sonra işğalçı dövlətlər tərəfindən İstanbulda qurulan müharibə məhkəmələridir.
Osmanlı İmperatorluğunda müharibə cinayətlərinin araşdırılması məsələsi ilk dəfə Paris Sülh Konfransında gündəmə gətirildi. Daha sonra Sevr müqaviləsinə (1920) də əlavə edildi. Osmanlılar Antanta dövlətlərinin təzyiqi və İttihad əleyhdarlarının intiqam duyğusu ilə İstanbulda bir sıra hərbi məhkəmələr qurdular. Bunun nəticələri istənilən kimi olmaığından, işğalçılar Maltada sözdə beynəlxalq məhkəmə qurmağa çalışsalar da, bacarmadılar. Məhkəmə olmamışdı, müttəhimlər onlara qarşı heç bir ittiham irəli sürülmədən araşdırılır və müharibə əsiri edilirdilər.
Hərbi məhkəmə
Mudros müqaviləsindən sonra İstanbulun işğalı zamanı işğalçılar İttihad və tərəqqi partiyasının üzvü olan komandirləri və idarəçiləri həbs etməyə başladılar. 145 Osmanlı sərkərdəsi, idarəçi və ziyalı həbs edildi. Osmanlı tərəfindən qurulan hərbi məhkəmələrdə bir çox komandir müxtəlif müharibə cinayətlərinə görə mühakimə olundu. Ənvər, Tələt, Camal Paşa və bir çox digər məmurlar edama məhkum edildi. (Paşalar ölkədən qaçdıqları üçün cəzalandırılmadı. )
Malta sürgünləri
1919-cu ilin yanvar ayının sonlarında saxlanılan şəxslərə qarşı cinayətlərə erməni soyqırımı da əlavə edildi. 120 nəfər təqsirli bilinən şəxs HMS Benbow gəmisi ilə İngiltərə Ali Komissarı Admiral Artur Qof-Kaltorpun nəzarəti altında Malta adasına aparıldı. İngilislər tərəfindən Osmanlı arxivlərində, həm İttihad və Tərəqqi rejimi, həm də İstanbul və Maltada saxlanılan insanlar haqqında, Erməni Deportasiyası ilə bağlı cinayət sübutları tapmaq üçün geniş araşdırmalar aparıldı. Lakin nə o dövrün İstanbul Hökumətinə, nə də Maltada saxlanılanlara qarşı ittihamları sübut edə biləcək heç bir dəlil məhkəməyə təqdim edilmədi.
Hətta o vaxt ABŞ-dən ittihamlarla bağlı əldə etdikləri məlumatları məhkəməyə göndərmələri istənilmişdi. ABŞ tərəfi bu məsələnin soyqırım olduğunu göstərən heç bir sənədə sahib olmadığını bildirmişdi. (O dövrdə ABŞ-nin bölgədə müşahidəçiləri var idi. ) ABŞ arxiv hesabatlarında; İngiltərənin Vaşinqtondakı səfiri (Robert Leslie Craigie)-in, 13 iyul 1921 -ci ildə -a göndərdiyi teleqramda yazırdı:
"Maltada saxlanılan türklərə qarşı sübut kimi istifadə edilə biləcək bir şey olmadığını bildirməkdən təəssüflənirəm... Kifayət qədər dəlil yarada bilcək heç bir problemli məsələ yoxdur. Sözügedən hesabatlar, Əlahəzrət Hökumətinin türklərlə bağlı əlindəki məlumatları tamamlamaqda faydalı ola biləcək dəlillər belə görünmür."
Osmanlı İmperiyasının münasibəti
1918-ci ilin noyabr ayından etibarən Osmanlı İmperiyası yaşadıqları yerdən deportasiya edilən ermənilərin öz yurdlarına qaytarılması üçün ciddi addımlar atdı.Ermənilərin sağ-salamat qayıtması üçün edilən səylər, bölgədəki quraqlıq səbəbiylə geri dönəcək olan ermənilərin ərzaqla təmin edilməsi və o vaxt hökumət başçısı olan Vəzir Əhməd İzzət Paşanın məclisdəki çıxışları; Osmanlının ermənilərə verdiyi dəyəri göstərir.
Bundan əlavə, ermənilər geri qayıdanda onlara ev və ərzaq verilmiş, bölgədəki rəsmi qurumlar açılmışdı.
Erməni məsələsinə görə həbs olunan ittifaqçıların harada və necə mühakimə olunacağı parlamentdə gündəmdə idi. Mühakimə olunacaq insanların cinayətləri və veriləcək cəzalar müxtəlif idi. Bu səbəbdən də Kanun-i Esasidə araşdırmalar və dəyişikliklər edilməli idi. Antanta təzyiqi altında olan və ittifaqçılardan bir an əvvəl qurtulmaq istəyən hökumət dövlətin xeyri üçün erməni məsələsini dərhal həll edilməsi lazım olan bir məsələ kimi qiymətləndirdi. Buna görə onlar çox çəkmədən işin içindən çıxdılar.
Eyni dövrdə, təzyiq olan Altıncı Mehmed, məhkəmə prosedurunu sürətləndirmək üçün fövqəladə bir məhkəmənin qurulmasını da tələb etdi.Bu, o dövrdə məğlub olan Osmanlı İmperatorluğunun vəziyyətini ortaya qoyur.
Məhkəmələrin qurulması
Mətbuatda daim məhkəmələr qurulsa belə, Türkiyə heyətlərinin doğru qərar verməyəcəyi təkrarlandı. Tevfik Paşa hökuməti, xarici işlər müşaviri Hikmət bəy vasitəsilə Avropadan qərəzsiz hakimlər gətirmək istəyirdi. Bu məqsədlə, 13 fevral 1919-cu ildə köçürülməni araşdırmaq və məsələnin sülh yolu ilə həll edilməsi üçün qurulacaq komissiyada iştirak etmələri üçün İsveç, Hollandiya, İspaniya və Danimarka hökumətlərinə təkliflər göndərildi. Ancaq İngilislər Osmanlı İmperatorluğunun bu cəhdinin qarşısını aldı. Tarixçi Prof. Dr. Feridun Ataya görə: "Çünki neytral ölkələrin hakimləri ermənilərin iddialarının əksini sübut edə bilərdilər".
Mühakimələr
Dinləmələr zamanı müttəhimlərə özlərini müdafiə etmək üçün çox imkan verilməmişdi, lakin müttəhimlərə qarşı bir çox şahid çıxmışdı. Məsələn: Kamal bəyin mühakiməsi zamanı daha çox şahidlər çıxmışdı və fərqli şahidlər onun Keller kəndinə gəldiyini və qırğınları izlədiyini, özünün şəxsən 3 nəfəri öldürdüyünü və hətta bir erməninin barmağından üzük oğurladığını iddia etdilər. Kamal bəy isə bütün ittihamları rədd edərək sözügedən kəndə gəlmədiyini və erməniləri əmrə əsasən Kayseri üzərindən Deyr əz-Zövr göndərdiyini söylədi. O, heç kimin bu cinayətləri törədəcək qədər qəddar ola bilməyəcəyini də bildirdi. Sonradan şahidlərin həqiqəti söyləmədiyi və söylədiklərinin onlara əzbərlədildiyi məlum oldu. Şahidlərdən birinin İstintaq Komissiyasına verdiyi ifadə ilə iclasda verdiyi ifadənin ziddiyyət təşkil etdiyi görüldü.
Hafiz Abdullah Avni məhkəmə nəticəsində edam cəzasına məhkum edildi və istintaqdakı qanunsuzluqlar yalnız ölümündən sonra ortaya çıxdı.
Məhkəmə nəticəsində edam edilən və buna bənzər bir çox hadisələr, məhkəmələrin əslində Antanta dövlətlərinin maraqları üçün çalışdığını və yol verilən qanun pozuntularını göstərir. Bu məhkəmələrin daha sonra Qurtuluş savaşı zamanı Mustafa Kamal və silahdaşlarına həbs qərarı verməsi də bunu göstərir.
Kəhram Əyrinci nahiyəsi
Kəhram Əyrinci nahiyəsi — XIV əsr-1747 əsrlər. İnzibati ərazi. Qarabağ xanlığı dövründə Mehri mahalı adlanmışıdr.
1593 ci ildə Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinin İsgəndərqalası livasının nahiyəsi
Kəndləri
1728-cü ildə Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinin Qapan livası tərkibində nahiyə
Cochlinidae
Xarakterik əlamətləri
Hüceyrəyə formasını dəyişməyə imkan verən yarımsərt qılaflı orqanizmlərdir. Lokallaşmış nüvəsi yoxdur. Psevdopodiyalar kökdən enli, apikal itiuclu, qısa və ya uzundur. Ventral şəkildə və ya hüceyrənin başqa yerlərində əmələ gəlir. Ancaq dorzal vəziyyətdə əmələ gəlmir. Su orqanizmləridir. Torpaqlarda nadir hallarda olur və ancaq kultural üsulla aşkar edilir.
Yayılması
Bu fəsilənin aşağıdakı nümayəndələri Azərbaycanda qeydə alınmışdır. : Cochlipodium digitatum Greff – Lənkəran rayonunun Şiləvar düyü tarlasında; Arcella stellaris Piey – Qazax, Ağdam rayonlarının su hövzələrində, Kür balıqçılıq stansyiyasında; A.arenaria Greff – Abşeron yarımadasında şor göldə; A. haemisphaerica Perty – düyü tarlalarında; A. discoides Ehrer- Olxovka gölündə, Aşağı Nügədi nohurunda; A. costata Ehrenberg – Lənkəran kərpic zavodu yaxınlğındakı nohurda, Pirqədir, Alanlar, Cilligöl göllərində, Biçənək və Yevlax rayonu su hövzələrində; A. vulgaris Ehrenberg – Lənkəran düyü tarlalarında; A.artocrea Leidy – Abşeron şorsu hövzəsində; Pyxidicula operculata Ehren – Lənkəranın düyü tarlalarında.
V Karl (Fransa kralı)
V Şarl və ya Müdrik Şarl (Charles le Sage ) (d. 21 yanvar 1338 - ö. 16 sentyabr 1380) — Fransa kralı. Onun səltənəti Yüzillik müharibə nin əvvəllərində uğurlu bir fransız qələbəsi ilə fərqlənir. Onun hərbi əməliyyatları nəticəsində ingilislər tərəfindən ələ keçirilən bir çox bölgə geri alındı və sələflərinin bəzi hərbi itkilərini uğurla bərpa etdi.
Atası II Con un 1356-cı ildə Puatye döyüşündə əsir düşməsinin ardından Şarl Fransa kral naibi təyin edildi. Krallığın düşdüyü siyasi və iqtisadi çətin vəziyyətdə Şarl ilk öncə vergiləri artırdı. Nəticədə Navarra kralı Qəddar Şarl ın rəhbərlik etdiyi zadəgan qrupu, fransız burjuaziyası və kəndli üsyanlarıyla qarşılaşdı. Bütün bu ayaqlanma və üsyanları yatırmasına baxmayaraq Şarl atasını azadlığa buraxmaq üçün 1360-cı ildə bağlanan sülhlə cənub-qərbi Fransanın böyük bir hissəsini ingilislərə təslim etdi.
Şarl atasının əsarət altında ölümünün ardından 1364-cü ildə Fransa kralı oldu. Təcrübəli müşavirlərinin yardımıyla ölkə üzərindəki hakimiyyəti kral xəzinəsini doldurmağa və Valua sülaləsi nin yenidən nüfuz qazanmasına gətirib çıxardı. Fransa tarixinin ilk nizami ordusunu quraraq hərbçi zümrəsinin sadə xalq üzərindəki nüfuzunu azaltdı. Apardığı hərbi islahatların ardından güclənmiş orduyla vaxtilə atası səbəbilə ingilislərə tərk etdiyi bölgələrin hamısını geri aldı.
Şarl 1380-ci ildə vəfat etdi və yerinə qəli zəifliyi olan oğlu VI Şarl taxta çıxdı.
Mamiya Oraxelaşvili
Mamiya Oraxelaşvili (,, İvan (Mamiya) Dmitrieviç Oraxelaşvili ) — Rusiya və Gürcüstanda inqilabi hərəkatda fəal iştirak edən gürcü bolşevik və sovet siyasətçisi.
Erkən həyat və karyera
Rusiya imperiyasının Kutais qubernatorluğunda (indiki Gürcüstanda) mülkədar ailəsində anadan olan Oraxelaşvili Xarkov Universitetində və Sankt-Peterburq Hərbi Tibb Akademiyasında tibb təhsili alıb. O, 1903-cü ildə Rusiya Sosial-Demokrat Fəhlə Partiyasının bolşevik fraksiyasına qoşulmuş, 1905-ci ildə Peterburqda baş vermiş üsyanda fəal iştirak etmişdir. 1906–1914-cü illərdə bir neçə dəfə çar polisi tərəfindən həbs olunub.