cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Heterotsiklik birləşmələr
Nukleofilliyi
Bir heteroatomlu beş üzvlü heterotsiklik birləşmələr (pirrol tipli) üçün elektronlar hər beş atomda aromatik sekstet elektronları elə paylanır ki, onların nukleofilliyi yüksək olur. Bu birləşmələr üçün elektrofil əvəzlənmə reaksiyaları xarakterikdir, belə ki, piridinin azotu üzrə asanlıqla protonlaşır, yumşaq şəraitdə karbon tsikldə halogenləşir və sulfolaşır. Elektrofil əvəzlənmə reaksiyalarında reaksiyaya girmə qabiliyyəti azalma sırası ilə gedir: pirrol > furan > selenofen > tiofen > benzol. Piridin tipli altı üzvlü heterotsiklik birləşmələrdə benzolla müqayisədə elektron sıxlığının aşağı olması bu birləşmələrin nukleofilliyini aşağı salır. Elektrofil əvəzlənmə reaksiyaları sərt şəraitdə gedir. Belə ki, piridin oleumla 220-2700 C-də sulfolaşır.
Heteroatomların nukleofilliyi
Azot tərkibli heterotsiklik piridin tipli azotlu birləşmələrdə π-elektron sıxlığı xüsusən azot atomunda yüksək həddə çatır. Piridin üçün π-elektron sıxlığı aşağıdakı kimi hesablanır :
Elektrofilliyi
Heteroaromatik birləşmələrin elektrofilliyi π-elektron sıxlığı aşağı düşdükcə yüksəlir, yəni heteroatomların sayı artdıqca, beş üzvlülərə nəzərən altı üzvlülərdə yüksək olur. Belə ki, pirrol və indollar üçün nukleofil əvəzlənmə reaksiyaları tipikdir, piridin və benzimidazol natrium amidlə aminləşir, ancaq 1,3,5-triazin isə sulu məhlulda ammonium formiata qədər asanlıqla hidrolizləşir.
Əvəzləyicilərin və yan zəncirlərin reaksiyaya girmə qabiliyyəti
Qeyri aromatik heterotsikllərin reaksiyaya girmə qabiliyyəti onların asiklik analoqlarına yaxındır. Heteroaromatik birləşmələrdə yan zəncirdə reaksiyaya girmə qabiliyyəti mezomer effektə birbaşa təsir edir. 2- və 4- əvəzlənmiş piridində metilen oksidin turşuluğu yüksək olur : belə ki, 2-metilpiridini (α-pikolin) formaldehid ilə kondensləşdirdikdə əmələ gələn 2-etoksietil-2-piridini dehidratlaşdırmaqla sənaye üsulu ilə 2-vinilpiridin sintez etmək olar.
Nomenklatura
Heterotsikllərin təsnifatı tsikldəki heteroatomlara və onların sayına görə aparılır. Tsikildə bir neçə heteroatom olduqda onların nömrələnməsi aşağıdakı ardıcıllıqla aparılır: O, S, N. Molekulda NH və üçlü azot olduqda 1 rəqəmi ilə NH işarələnir və belə ardıcıllıq gözlənilir : O, S, NH, N. Heterotsiklik birləşmələrdə trivial və heç bir qaydaya uyğun olmayan adlar verilmişdir. Heterotsiklik birləşmələrin sistematik nomenklaturası aşağıda göstərilən Qanç və Vidman qaydası ilə sıralanır.
Bioloji əhəmiyyəti
Heterotsiklik birləşmələr canlı təbiətdə çox geniş yayılmışdır və təbii kimyəvi birləşmələrdə və eləcə də biokimyada mühim yer tutur.Bu birləşmələrin əmələ gəlmə funksiyası çox genişdir.
İstehsalı və tətbiqi
Bəzi heterotsiklik birləşmələri daş kömür qətranından (piridin, xinolin, akridin və s.) və bitki yağı mənşəli xammaldan (furfurol) işləməklə alırlar. Bir çox təbii və sintetik heterotsiklikbirləşmələr qiymətli boyaq (indiqo), dərman vasitələri (xinin, morfin, akrixin, piramidon) kimi istifadə edilir. Heterotsiklik birləşmələrdən plasmas istehsalında, kinofoto sənayesində, kauçukun şişirdilməsində sürətləndirici kimi istifadə edilir.
Mənbə
•Revision of the extended Hantzsch-Widman system of nomenclature for heteromonocycles (Recommendations 1982) // IUPAC
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin döş nişanı
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin döş nişanı — Azərbaycan Respublikası Prezidenti olan şəxsin döş nişanı
Təsviri
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin döş nişanı iki hissədən ibarətdir.
Döşə taxılan birinci hissə 90 mm diametrlik çevrədə yerləşdirilmiş 18 karatlıq qızıldan hazırlanmış səkkizguşəli ulduz şəklindədir. Ulduzun mərkəzində Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbinin minalanmış təsviri qabarıq surətdə həkk edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbinin ətrafı iki ədəd halqa ilə haşiyələnmiş və halqaların arasında çevrə boyu 60 ədəd brilyant daş düzülmüşdür. Nişanın səkkiz guşəsinin hər biri digərindən şüalarla ayrılmışdır. Ulduzun səkkiz guşəsinin hər biri üzərində beş şüa yerləşdirilmişdir. Səkkiz guşənin hər birində şüalar boyu sıra düzülüşünə uyğun olaraq altı, səkkiz, on, səkkiz və altı brilyant daş düzülmüşdür.
Boyundan asılan ikinci hissə hər birinin diametri 27 mm olan 16 medalyondan ibarətdir. Hər bir medalyon digərinə qızıldan hazırlanmış çələnglər vasitəsilə birləşdirilmişdir. Bir tərəfi sünbül, digəri isə palıd budağı olan çələnglərin ümumi sayı 16-dır. Hər bir medalyonun ortasında lövhə üzərində Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbinin minalanmış təsviri qabarıq şəkildə həkk edilmişdir. Medalyonların üzərində çevrə boyu 60 ədəd brilyant daş düzülmüşdür.
Boyundan asılan hissənin ortasında diametri 60 mm olan 18 karat qızıldan hazırlanmış səkkizguşəli ulduz yerləşdirilmişdir. Ulduzun ortasında lövhə üzərində Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbinin minalanmış təsviri qabarıq şəkildə həkk edilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbinin ətrafı iki ədəd halqa ilə haşiyələnmiş və halqaların arasında çevrə boyu 60 ədəd brilyant daş düzülmüşdür. Ulduzun səkkiz guşəsinin hər biri üzərində beş şüa həkk olunmuşdur. Şüaların üzərində sıra düzülüşünə uyğun olaraq altı, səkkiz, on, səkkiz və altı brilyant daş yerləşdirilmişdir. Ulduz palıd budağı və sünbüldən olan qızıl çələng vasitəsilə boyundan asılan 16 medalyon və 16 çələngdən ibarət hissəyə bərkidilmişdir.
Pentacalia flocculidens
Pentacalia flocculidens Pentacalia flocculidens
Carex albida
(Carex albida) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Operasionalizm
Operasionalizm yaxud əməliyyatçılıq — XX əsrdə fəlsəfə və onun metodoloqiyasında yaranmış, nəzəri və emprik mülahizələrin elmi meyarı kimi əməliyatçılığı hesab edən  istiqamət.
Əməliyyatçı nöqteyi nəzərin əla təsviri kimi P.U. Bricmenin uzunluq anlayışının analizini göstərmək olar: Bizə yəqin məlumdur ki, biz uzunluq anlayışı altında nəyi nəzərdə tuturuq, əgər biz istənilən obyektin uzunluğunu müəyyən edə biliriksə, fizika üçün isə bundan artığı gərək də deyil. Hər hansı obyektin uzunluğunu ölçmək üçün, müəyyən fiziki əməliyatlar keçirmək gərəkdir.
Beləliklə, uzunluq anlayışı, onu ölçmək üçün gərək olan əməliyyatların müəyyən olunmasıdır: bu o deməkdir ki, uzunluq anlayışı, uzunluğu müəyyən edən əməliyyatlar dəstindən başqa şey deyil. Ümumiyyətlə, istənilən anlayış altında biz əməliyatlar dəstini nəzərdə tuturuq; anlayış münasib əməliyat dəstinin sinonimidir. Bricmen belə düşüncə tərzinin bütünlüklə cəmiyət üçün geniş nəticələrini anlayırdı: Əməliyatçı nöqteyi nəzərin qəbul olunması “anlayışın” adət olunmuş anlam üsulunun məhdudlaşdırılmasından daha artığını nəzərdə tutur,  o mənada ki  biz  əməliyatçı terminlərdə dəqiq ərz edə bilmədiyimiz anlayışlardan düşüncə alətlərimiz kimi istifadə olunmasından  imtina edirik. Bricmenin təhminləri doğruldu.
Yeni düşüncə tərzi indi fəlsəfədə, psixologiyada, sosiologiyada və başqa sahələrdə dominantdır. Ən çox narahatlıq gətirən anlayışların əksəriyyəti, onların barəsində əməliyat terminlərində və davranış reaksiyalarında dəqiq məruzə oluna bilməməsi nümayiş olunaraq eliminasiya olunub.
Verilənlər köşkü
Verilənlər köşkü (en.Data Mart) – konkret funksional sahədə və ya təşkilatın hər hansı sahəsində analitik məsələlərin həllini təmin edən verilənlərin strukturunu əks etdirir. Verilənlər köşkünə təşkilatın konkret idarəedici sahələrində analitik məsələlərin informasiya təminatını yerinə yetirən kiçik VX kimi də baxmaq olar. Verilənlər köşkü müəyyən qrup istifadəçilər üçün nəzərdə tutulmuşdur. Buraya verilənlər aqreqatlaşdırılmış, müxtəlif ierarxiya səviyyələrinə görə konsolidasiya olunmuş halda VX-dən gətirilir.
VK həm təşkilati, həm də texniki səbəkələrdən asılıdır:
Bütün bunlardan belə nəticə çıxır ki, korporativ xəzinənin işləyib hazırlanması və tətbiqi, təşkilatın fəaliyyəti və onun yeni texnologiyalara yönəldilməsi analizinə görə, çox güc tələb edir. VK xəzinənin işlənib hazırlanması və tətbiqini asanlaşdırmaq məqsədilə yaranmışdır. Hazırda VK dedikdə, təşkilatın fəaliyyətinin hər hansı bir istiqamətinə, məsələn, ehtiyatların hesablanmasına və ya digər sahələrə xidmət edən xüsusiləşmiş xəzinə başa düşülür. Konkret fəaliyyət sahəsində cəlb olunan əməkdaşların sayı da çox deyil (köşkə 10-15 nəfər xidmət etməlidir). Müasir texnologiyadan istifadə etməklə bölmələrin köşkünü 3-4 ay müddətində genişləndirmək olar. Qeyd etmək lazımdır ki, kiçik layihənin müvəffəqiyyəti yeni texnologiyanın irəliləyişinə imkan yaradır və xərclərin tez ödənilməsinə gətirib çıxarır. VK-nün tətbiqinin ilkin sınaqları çox uğurlu olduğundan, yeni texnologiyalar ətrafında əsl canlanma yarandı. Korporativ xəzinənin reallaşmasindan tam imtina etmək və onu VK məcmusu ilə əvəz etmək təklif olunurdu. Lakin tezliklə aydın oldu ki, VK-nün sayınının artması ilə onların qarşılıqlı fəaliyyəti murəkkəbləşir, yəni köşkləri tam sərbəst etmək mümkün olur. Korporativ xəzinənin işlənib hazırlanmasına müfafiq olaraq, VK-nün də işlənib hazırlanması və tətbiqi paralel getməlidir.
VK-ün işlənib hazırlanmasında verilənlərin sturukturunun faktiki standartı, verilənlərin yeganə faktlar cədvəlinə əsaslanan ulduzvari struktur hesab olunur. QQES-in yaradılması çərçivəsində, korporativ xəzinə və VK-nün qarşılıqlı əlaqəsinin sxemini qurarkən, tarixi verilənləri saxlamaq üçün bir neçə xüsusi sturukturlar təyin etmək və bu strukturlardan olan verilənlərlə doldurulmuş köşklər sırasını genişləndirmək məsləhət görülür. Bunu iki prosesə bölmək olar: tarixi verilənlərin toplanması və onların təhlili.
Bir neçə firma VK-nün qurulması sistemini yaratmağı təklif edir: Informatica (Power Mart Suite), Sagent Technology (Data Mart Solution) və Oracle (Data Mart Suite). Köşkün qurulmasında istifadəçi sturukturun mövcud təsvirini tətbiq edə və yaxud köşkü 0-dan başlayaraq yenidən qura bilər.
Səfərilər sülaləsi
Tarixi
Səfərilərin mərkəzi bugünkü Əfqanıstan sərhədləri içində qalan Zərənc şəhəridir. Sülalə tarixi haqqında çox bilgi olmayan, fəqət Şərqi İranda misgərlik edən  Yəqub ibn Leys Əs-Səfər (867–879)  tərəfindən qurulmuş və adını ondan almışdır. Əs-Səfər topladığı güc sayəsində sərkərdə olmuş və Sistan bölgəsini, daha sonra da müasir İran və Əfganıstan torpaqlarının böyük bir qismini fəth etmişdir. Əs-Səfər ölümündən öncə Tahirilərin əlində olan Xorasanı ələ keçirərək, onlara son qoydu və Bağdad yaxınlarına qədər çatmışdır.
Səfərilər İmperatorluğunun qurucusu Yaqubun ölümündən sonra çox yaşamadı. Ondan sonra taxta keçən qardaşı Əmr ibn Leys (879–902) 900-cü ildə Samanilər sülaləsinə bir döyüşdə məğlub oldu. Daha sonra Xorasanı vermək məcburiyyətində qaldı. Sonrakı illərdə tamamilə zəifləyən dövlətə 1003-cü ildə Samanilər tərəfindan son qoyuldu.
Dayazlıq
Dayazlıq — Çayda, göldə, dənizdə dayaz yer, dərinliyi az olan yer. thumb|right|Dayaz çayda qayıq
Elin Süleymanov
Elin Emin oğlu Süleymanov — Azərbaycan Respublikasının Böyük Britaniya və Şimali İrlandiya Birləşmiş Krallığındakı Fövqəladə və səlahiyyətli səfiri, Azərbaycan Respublikasının Amerika Birləşmiş Ştatlarında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri və Los-Ancelesdəki sabiq Baş Konsulluğunun 1-ci Baş Konsulu.
Ruan
Ruan — Fransanın şimalında şəhər və liman. Şəhər Sena çayı sahilində yerləşir və dənizkənarı Sena departamentinin inzibati mərkəzidir. Əhalisi 541 410 (2007) nəfərdir. Ruan XI əsrdən toxuculuq, XVI əsrdən isə manufaktura sənayesi mərkəzi idi. Memarlıq abidələri: Notr-Dam, Sent-Uen, Sen-Maklu kilsələri, Burteruld oteli (1501-1537), Ədliyyə sarayı (1508-1509), ağacdan yaşayış evləri (XVI əsr) və s. Şəhərdə zərif sənətlər və keramika muzeyi var.
Ruan qallara məxsus qədim yaşayış məskəninin yerində salınmışdır. E.ə. I əsrdə romalılar, V əsrin sonunda isə franklar şəhəri işğal etmişlər. 911-ci ildə Normandiya hersoqluğunun paytaxtı olmuş, 1150-ci ildə isə özünüidarə hüququ almışdır. 1204-cü ildə Fransaya birləşdirilmişdir. Yüzillik müharibənin gedişində 1419-1449 illərdə ingilislərin hakimiyyəti altına keçmişdir. Janna d'Ark 1431-ci ildə burada mühakimə olunmuş və tonqalda yandırılmışdır. Böyük Fransa inqilabı dövründə Ruanda əksinqilabi qüvvələr cəmləşmişdir. İkinci dünya müharibəsi dövründə böyük dağıntılara məruz qalmış, 1944-cü il avqustun sonunda alman işğalından azad edilmişdir.
Elin Süleymanov
Həyatı
Elin Süleymanov 1970-ci ildə Bakıda anadan olub. Bakı şəhəri 6 saylı məktəbdən təhsil alıb. O, 1989-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin coğrafiya fakültəsinə daxil olsa da, daha sonra tələbə mübadiləsi vasitəsilə Moskva Dövlət Universitetinin siyasi coğrafiya fakültəsində təhsilinə davam edib və 1992-ci ildə buradan məzun olub.
1992-ci ildə "Edmund S. Muskie adına məzunlar üçün təqaüd proqramı"nın açılış ilində ilk azərbaycanlı olaraq, proqramdan təqaüd haqqı qazanmağa nail olub. Bununla da, Ohayoda Toledo Universitetinin dövlət idarəetməsi fakültəsinin magistatura pilləsinə daxil olub və 1994-cü ildə oranı bitirib.
Elin Süleymanov, həmçinin Massaçusets ştatında yerləşən Fletçer Hüquq və Diplomatiya Məktəbinin beynəxalq təhlükəsizlik və beynəlxalq hüquq ixtisasında təhsil alıb. O, burada təhsil alan ilk azərbaycanlı hesab edilir. Diplomatik xidmət orqanlarında fəaliyyətə başlamazdan əvvəl Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı və 1995–1997-ci illər ərzində Praqada "Açıq Media Araşdırma İnstitutu"nda çalışmışdır.
Elin Süleymanov həmçinin 1989-cu ildə bir neçə qrup yoldaşı və dostu ilə birlikdə Bakının "Atəşgah" intelektual oyun klubunun yaradılmasında iştirak edib. O, daha sonra klubun ilk kapitanı olaraq, ona Sovet Televiziyasının "Что?Где?Когда?" və "Brain- Ring." kimi məşhur proqramlarında rəhbərlik edib.
Diplomatik karyerası
Elin Süleymanov Azərbaycanın Xarici İşlər Nazirliyində diplomatik fəaliyyətə qəbul edildikdən sonra Azərbaycanın ABŞ səfirliyində mətbuatla əlaqələr attaşesi təyin edilib. Daha sonra Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının beynəlxalq əlaqələr şöbəsində baş məsləhətçi vəzifəsində çalışıb.
Elin Süleymanov 14 noyabr, 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən fövqəladə və səlahiyyətli elçi diplomatik rütbəsiylə Azərbaycan Respublikasının Los-Ancelesdə yeni açılan Baş Konsulluğuna ilk Baş Konsul olaraq təyin edilmiş və 2011-ci ilə qədər bu vəzifədə çalışmışdır. . 13 ştat üzrə konsul olaraq, Elin Süleymanov həmin bölgələrin əhalisinin Azərbaycan barəsində məlumatının artırılması, eləcə də ölkəmizlə ştatlar arasında əlaqələrin dərinləşdirilməsində böyük xidmətlər göstərib.
Elin Süleymanov 26 oktyabr 2011 tarixində Azərbaycan Respublikasının Amerika Birləşmiş Ştatlarında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilmişdir.
Azərbaycan, Türk, İngilis, Rus və Çex dillərini mükəmməl səviyyədə bilir.
Marağa-150 abidəsi
Üzərində ermənicə "Marağa-150" yazılmış abidə 1988-ci ildə ermənilərin Azərbaycana ərazi iddiaları başlayanda dağıdılmışdır.
"Marağa-150" dağılmağa məruz qalmasına baxmayaraq, hazırda qalıqları mövcuddur və Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətində olan ərazidə yerləşir. Abidənin yerləşdiyi yer hazırkı Şıxarx qəsəbəsidir. Şıxarx qəsəbəsi ilə Tərtər şəhəri arasında 20 dəqiqəlik yol məsafəsi vardır.
Xarici mətbuatda
“Diaspor Fəaliyyətinə Jurnalistlərin Dəstəyi” İctimai Birliyinin sədri Fuad Hüseynzadənin könüllü olaraq icra etdiyi “Erməni yalanları dünya mediasında” layihəsi çərçivəsində xaricdəki soydaşlarımızın dəstəyi ilə Norveçin “Utrop” (utrop.no), Albaniyanın “Nacional”, Pakistanın “Thefortress.com” və “Globalurdunews.com”, Türkiyənin “Haberiniz.com.tr” saytlarında  “Marağa-150” abidəsi haqqında yazılar dərc olunub.
Dayazlıq
Çay
Azərbaycanın Kür və Araz çaylarından başqa digər çaylarda dərinlik az olduğu üçün onlara dayaz çaylar demək olar. Azərbaycanın ərazisində 8359 çay qeydə alınıb. Onların yalnız 21-nin uzunluğu 100 kilometrdən çoxdur. Çayların orta illik axın həcmi 30,9 kubkilometrdir. Onun 23 kubkilometri ölkə hüdudlarından kənarda, yalnız 8 kubkilometrə qədəri respublika daxilində formalaşır.
Azərbaycan ərazisində çaylar yağıntının daha çox düşdüyü orta və yüksək dağlıq ərazilərdə yaranır və mənbəyini əsasən Böyük və Kiçik Qafqaz dağ silsilələrindən götürür.
Azərbaycan ərazisindəki çaylar coğrafi mövqeyinə görə dörd qrupa bölünür:
Kür, Araz və Samurçay Azərbaycanın ən böyük çayları sayılır.
Kür çayı başlanğıcını Türkiyə ərazisindəki Qızılgədik dağının şimal-şərq yamacından, 2740 metr yüksəklikdən götürür, Gürcüstan ərazisindən keçərək Azərbaycana daxil olur. Ümumi uzunluğu 1515 kilometrdir. Bunun 906 kilometri Azərbaycan ərazisindədir. Ölkəmizin iqtisadiyyatı üçün Kürün böyük əhəmiyyəti var. Təsadüfi deyil ki, onu Ana Kür adlandırırıq. thumb|right|Dayaz çay Əsasən, yeraltı sular, qar və yağış suları ilə qidalanan Kür çayından suvarma məqsədi ilə geniş istifadə olunur. Kür çayı üzərində üzərində Mingəçevir, Varvara, Şəmkir və Yenikənd su elektrik stansiyaları tikilib. Kür həm də respublikamızda gəmiçilik üçün yararlı olan yeganə çaydır.
Kür çayı kimi, Araz çayının da mənbəyi Türkiyə ərazisindədir. Başlanğıcını Bingöl silsiləsindən, 2990 metr yüksəklikdən götürən Araz çayı Sabirabad rayonunun Suqovuşan kəndində Kürlə birləşir. Araz çayının uzunluğu 1072 kilimetrdir. O, yeraltı sular, qar və yağış suları ilə qidalanır. Üzərində Araz, Mil-Muğan və Bəhramtəpə su qovşaqları inşa edilib.
Samurçay isə mənbəyini Dağıstan ərazisində 3600 metr yüksəklikdən götürür. Uzunluğu 216 kilometrdir. Abşeronun su ilə təchizatında böyük rol oynayan Samur-Abşeron kanalı suyunu bu çaydan götürür.
Azərbaycanın ərazisindən axan digər əsas çaylar bunlardır: thumb|right|Çənlibelgölü
Göl
Dərinliyi az olan göllərə dayaz göllər deyilir. Masazır gölü, Bülbülə gölü, Xocahəsən gölü, Kürdəxana gölü, Duzlu göl, Palşıq göl və s.göstərmək olar.
Dəniz
Xəzərdə, irili-xırdalı, ümumi sahəsi 350 km2 -ə bərabər olan 50-yə qədər ada vardır. Cənubda, Hirkan körfəzi girişində iri Aşur-ada və bir sıra xırda adalar yerləşmişdir. Bu adalar keçən əsrdə Çar Rusiyasının istifadəsində idi və 1921-ci il fevralın 26-da Sovet hökuməti tərəfindən İrana verilmişdir. Səviyyənin dəyişməsindən asılı olaraq Aşur-ada adası dövri olaraq materiklə nazik dillə ya birləşir və ya da aralanır.
Mart 1918-ci il. Bakı. Azərbaycanlıların soyqırımı sənədlərdə (kitab)
'''Mart 1918-ci il. Bakı. Azərbaycanlıların soyqırımı sənədlərdə''' – kitab 2009-cu ildə Azərbaycan Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi tərəfindən, "INDIGO" nəşriyyatında çap edilmişdir. Kitabın müəllifi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunun əməkdaşı, tarix elmləri doktoru Solmaz Rüstəmova-Tohidi, elmi redaktoru isə tarixi elmlər namizədi Məmməd Cəfərlidir.
Dayazlıq
Dəniz
Böyük Qafqazın cənub-şərq kənarını tamamlayan Abşeron yarımadası Xəzər dənizinin qərb sahilində ən böyük yarımadadır (uzunluğu 60 km-dən çox, eni 30 km-ə qədərdir). Sahilləri çox yerdə girintili-çıxıntılıdır. Akkumlyativ buxtalar və bərk süxurlardan yaranmış burunlar (Köhnə Bilgəh, Şüvəlan, Gürgan və s.) var.
Mart 1918-ci il. Bakı. Azərbaycanlıların soyqırımı sənədlərdə (kitab)
Kitabda 1918-ci il mart hadisələrinin, xalqımıza qarşı aparılan deportasiya siyasətinin, Bakıda törədilən qırğınların, soyqırımların geniş şərhi verilmişdir. Rus dilində işıq üzü görmüş kitaba Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyevin imzaladığı "31 Mart Azərbaycanlıların Soyqırım Günü" fərmanının mətni də əlavə olunmuşdur.
Dayazlıq
Dəniz
Burunların sahilləri qumludur və çimərlik baxımından çox yararlıdır. Yarımada ilə Pirallahı adası arasında damba tikilməsi (1941) nətiçəsində keçmiş Abşeron boğazı yerində Şimali və Cənubi Abşeron körfəzləri əmələ gəlmişdir. Dənizə doğru 12 km məsafədə uzanan Şah dili Abşeron yarımadasının cənub-şərq qurtaracağıdır.
Mart 1918-ci il. Bakı. Azərbaycanlıların soyqırımı sənədlərdə (kitab)
Kitabda 1918-ci ilin mart ayında Bakıda baş vermiş hadisələr haqqında sənədlər toplanmışdır. Böyük əhəmiyyət daşıyan bu kitab erməni millətçiləri tərəfindən yürüdülən siyasətin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması üçün qiymətli bir mənbədir. Kitabdakı faktlar hadisəni görən insanların, digər millətlərə mənsub vətəndaşların dilindən söylənilən faktlara əsasən sənədləşdirilmişdir.
Kitabın təqdimatı haqqında
Kitabın təqdimatı 2009-cu il aprelin 22-də Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Rəyasət Heyətinin iclasında keçirilmişdir.
Təqdimat mərasimində çıxış edən Şərqşünaslıq İnstitutunun direktoru Gövhər Baxşəliyeva 1918-ci ilin martından sentyabrınadək erməni daşnaklarının Bakıda və Azərbaycanın müxtəlif rayonlarında soyqırım həyata keçirdiklərini, bu hadisələrlə bağlı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Fövqəladə İstintaq Komissiyası yaratdığını, il yarım ərzində sözügedən komissiyanın külli miqdarda sənəd topladığını deyib: "Bu kitabda həmin sənədlərin yalnız bir qismi – Bakıda törədilən qırğınlar öz əksini tapıb. Təkcə Bakıda ermənilər 12 mindən çox dinc sakini qətlə yetirmiş, Bakı tamam talan olunmuşdur". İnstitut direktorunun sözlərinə görə, rus dilində çap olunan kitabın ingilis və digər dillərə də tərcümə edilərək dünya ölkələrinə çatdırılması lazımdır.
Tədbirdə çıxış edən kitabın müəllifi t.e.d. Solmaz Rüstəmova-Tohidi kitabdakı hadisələrin 2007-ci ilin martından 2008-ci ilin mart ayına kimi "Zerkalo qəzetində çap olunduğunu söylədi. O qeyd etdi ki, kitabda verilmiş xəritədə həmin dövr üçün Bakının mənzərəsini dəqiqliklə görmək mümkündür.
Tədbirdə həmçinin AR Milli Arxiv İdarəsinin rəisi, t.e.d. Ataxan Paşayev, Türkiyənin Bakıdakı səfirinin birinci müavini Erkan Özoral, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin sədri, "Zerkalo" qəzetinin baş redaktoru Elçin Şıxlı, AMEA-nın müxbir üzvləri Rafael Hüseynov və Nizami Cəfərov, ABŞ-nin Prinston Universitetinin əməkdaşı t.e.d. Maykl Reynalds, Prezident yanında İdarəçilik Akademiyasının əməkdaşı Firdovsiyyə Əhmədova və t.e.d. Musa Qasımov məruzələrlə çıxış etdilər.
Patton seriyasındakı tanklar
Patton tankı aşağıdakı mənaları ifadə edir:
Telavi bələdiyyəsi
Telavi bələdiyyəsi — Gürcüstan Respublikasının Kaxeti mxaresində inzibati ərazi vahidi. 2006-cı ilədək Telavi rayonu adlanırdı.
Ayaq zərbələri
Ayaq zərbələri
Bir çox döyüş növlərində, o cümlədən, Taekvondo döyüş sənətində, əsasən, təpik zərbələrindən istifadə edilir. Aşağıda bir çox təpik zərbələri verilmişdir:
Pentacalia flosfragrans
Pentacalia flosfragrans Pentacalia flosfragrans
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
2017 Tulon Turniri
2017 Toulon Turniri (rəsmi adı ) — 45-ci dəfə təşkil olunan Toulon Turniridir. Turnirin qeyri-rəsmi adı Maurise Revellonun adını daşıyır. Revello 1967-ci ildə turniri təşkil etmiş və 2016-cı ildə vəfat etmişdir. Turnir 29 may — 10 iyun 2017-ci il tarixləri arasında Provans regionunda təşkil edilmişdir. 2017-ci ildə ilk dəfə olaraq turnirdə 12 komanda iştirak etmişdir.
Turnirin bu ilki qalibi keçən il titula sahib olan İngiltərə millisi olmuşdur. Onlar finalda Kot-d'İvuar millisi ilə 1-1 hesabı ilə bərabərə qalsalar da, penaltilərdə 5-3 hesabı ilə qalib gələrək altıncı dəfə turnirin qalibi oldular.
İştirakçı ölkələr
2017-ci ilin aprel ayında dəqiqləşən 12 milli komanda aşağıdakılardır.
Sarah Attar
Sarah Attar (27 avqust 1992, Eskondido, Kaliforniya, Amerika Birləşmiş Ştatları) — Səudiyyə Ərəbistanı təmsil edən marafonçu. Sarah Attar Səudiyyə Ərəbistanı 2012 və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Sarah Attar birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. Həmin il Londonda baş tutan yarışlarda Sarah Attar 800 metr məsafəyə qaçış yarışlarının təsnifat mərhələsində 2:44.95 saniyəlik nəticə ilə 8-ci yeri tutdu və mübarizəni dayandırdı.
Sarah Attar növbəti Olimpiadasına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 3 saat 16 dəqiqə 11 saniyəyə qət edərək 157 marafonçu sırasında 132-ci yeri tutdu.
12 (ədəd)
On iki — say sistemində ədədlərdən biridir. On birdən sonra, on üçdən əvvəl gəlir.
Ümumi məlumat
Əski türk təqviminə və elmin sübut etdiyinə görə, Günəşin zahiri yerdəyişməsi hər on iki ildən bir eyni nöqtəyə düşür. Odur ki, bu on iki ilin hər ilini tanımaq üçün on iki heyvan adına müraciət etmək münasib sayılıb. Bir mif nümunəsində bildirilir ki, insanlar illəri müəyyənləşdirməkdə, bir-birindən ayırmaqda çətinlik çəkirmişlər. Deyilənə görə, bir Novruz bayramında bilicilər toplaşaraq qərara gəliblər ki, gəzintiyə çıxsınlar və qarşılaşdıqları canlıların adlarını illərə versinlər. Onlar üzən, gəzən, sürünən on iki canlıya - siçan, öküz, pələng, dovşan, balıq, əjdaha, ilan, at, qoyun, toyuq, it, donuza rast gəlirlər. Bunların adlarını illərə verirlər. Beləliklə, bu on iki canlının adının illərdə yaşaması elə on iki sayının da geniş dairədə yayılmasına səbəb olmuşdur. Bundan savayı, on iki sayının simvolik səciyyəli olmasında bürclər adlanan on iki tale ulduzunun rolu da olubdur. Bu on iki bürc ulduz üç və dörd saylarını özündə ehtiva edir. Belə ki, Qoç (əski adları: Quzu, Həməl), Buğa (əski adları: Ud, Sur), Əkizlər (əski adları: Ərəntir//Ərəntiz, Cövza), Xərçəng (əski adları: Quçuq, Sərətan), Şir (əski adları: Aslan, Əsəd), Qız (əski adları: Buğdabaşı - Başaq, Sünbül), Tərəzi (əski adları: Ülgü, Mizan), Əqrəb (əski ad: Çayan), Yay - Qövs-Kaman (əski adları: Göy, Qövs), Oğlaq (əski adı: Cədid), Dolça (əski adları: Köpək, Delv), Balıq (əski adı: Hut) adları daşıyan bu bürclərdən üçü yaz, üçü yay, üçü payız, üçü qış ulduzu adlanır. Məsələnin doğrudan da belə olmasını on birinci yüzilliyin möhtəşəm türk abidəsində - Yusif Balasaquninin "Kutadku biliq" ("Xoşbəxtlik bəxş edən elm") əsərində də görürük. Burada ilin fəsilləri (4), hər fəslin ayları (3) və on iki bürcün bu fəsillərə, aylara aidliyi belə verilib:
Quzu - yaz ulduzu, sonra Ud gəlir, Ərəntir Quçuqla bir-birini itələyərək gəlirlər. Bax, Aslanın qonşusu Buğdabaşıdır, Sonra Ülgü, Çayan və yoldaşı Yay gəlir. Ondan sonra Oğlaq, Köpək və Balıq gəlir. Onlar doğanda göy üzü aydınlaşır. Üçü yaz ulduzudur, üçü yay ulduzu, Üçü payız ulduzu, üçü qış ulduzudur. Bunlardan üçü od, üçü su, üçü yel, Üçü torpaqdır, bunlardan dünya yaranıb.
Həm də burada bütün varlığın mövcudluğuna şərt sayılan dörd nəsnə - od, su, yel, torpaq da bilavasitə həmin on iki bürclə əlaqədə verilibdir. On iki sayı bir vaxtlar, ümumiyyətlə, sonuncu say olmaqla çoxluq bildirmiş və xoşbəxtlik simvolu hesab edilmişdir. On iki sayının bəzi islami məkanlarda məşhurlaşmasına on iki imam həqiqəti də az təsir göstərməyib. Hələ onu demirik ki, bu on iki imamın şərəfinə Şah İsmayıl Xətai döyüşçüləri öz papaqlarına qırmızı rəngli on iki zolaq tikərmişlər və bu səbəbdən də "Qızılbaşlar" adlanırmışlar.
Fəlsəfədə
On iki qədim insanların əqidəsində tamlaşmanı, bütövləşməni bildirirdi. Oğuz türklərinin adətincə, oğlanlar ömürlərinin ilk on iki ilini adlamaqla ova çıxmaq, yarışlarda iştirak etmək, evlənmək, dövlət işlərində iştirak etmək hüququ qazanırdılar və bu həddi aşmamış onlara ad qoyulmurdu. Azərbaycan xalqı on iki rəqəminin magik gücünü həmişə xeyirliliyə (uğurlara qapı açır) yozmuşdur.
Frants Ksaver Volfqanq Motsart
Frants Ksaver Volfqanq Motsart, həmçinin Volfqanq Amadey Motsart-kiçik kimi tanınır — avstriyalı bəstəkar, pianoçu, musiqi müəllimi. Volfqanq Amadey Motsart və həyat yoldaşı Konstansiyanın doğulmuş altı uşağının böyüyü. Adı atasının ən yaxın dostu və tələbəsi olan Frants Ksaver Zyusmayerin şərəfinə qoyulmuşdur.
Bioqrafiya
Frants Ksaver Volfqanq Motsart Vyana da anadan olub.
Parlaq bir musiqi təhsili almışdır: müəllimləri — Antonio Salyeri və Yan Nepomuk Qummel. Pianino və skripkada ifa etməyi öyrənmişdir. Uşaq ikən anasının rəhbərliyi altında Volfqanq Amadey Motsart-kiçik adı altında konsertlərlə vermişdir. Atası kimi, erkən bəstələməyə başladı, 1802-ci ildə Op fortepiano kvartetini Op. 1. bəstələmişdir.
Frants Ksaver peşəkar musiqiçi, müəllim və ifaçı kimi orta uğurla kifayətləndi. Atasından fərqli olaraq, geri çəkilmiş və özünü itirən, daima istedadını qiymətləndirməyən və yaratdığı hər şeyin atasının işləri ilə müqayisə olunacağından qorxmuşdur.
1808–1838-ci illərdə fasilələrlə Amadey Motsart-kiçik Lemberqe (indiki Lvov) və onun ətraflarında (Podkamen, Burştın) yaşamışdır, əsasən Qalisiya ən məşhur klanlarının evlərində musiqi müəllimi kimi işləmişdir: Çartorlar, Yanişlər, Bavorlar, Sapeqlər və başqaları. Gələcək Lvov Filarmoniyasının əsasını təşkil edən ilk Lemberg musiqi cəmiyyətinin "Sisiliya"nın başlanğıcında: 2 dekabr 1826-cı ildə məşhur skripkaçı Karol Lipinsk və Motsartın oğlu rəhbərliyindəki şirkət xoru Lvovda Motsartın atasının xatirəsinə bir konsert vermişdir.
Carex albonigra
(Carex albonigra) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ziynət Sali
Ziynət Sali — Türkiyəli müğənni. Ziynət Sali əslən Kipr türküdür.
Hidetada Yamaqişi
Hidetada Yamaqişi və ya qısaca "Hide" (d. 30 iyun 1973, Obihiro, Hokkaydo, Yaponiya) — İlk yaponiyalı Pro-bodibilder.
Həyatı
Hələ Hokkaydo Sapporo Asahiqakkou məktəbində oxuduğu vaxtlar futbol, gimnastika, reqbi, cüdo və ağır atletika ilə məşğul olub. Vaseda Universitetində təhsil aldığı müddətdə isə, ağır atletika ilə daha ciddi məşğul olub. İdmanla ciddi məşğul olduğunun 2-ci ilində dövlət universitetləri arasında keçirilən yarışda I yeri tutub və bu adı növbəti ildə də özündə saxlayıb. Universiteti bitirdikdən sonra da yarışlarda iştirak etməyə davam edib. Eyni zamanda, fərdi məşqçi olaraq işləyib. Nəzərə alsaq ki, o vaxtlar məşqçilər yox deyəcək dərəcədə az idi və o, ilklərdən sayılır. 2001-ci ildə Asiya Bodibildinq yarışlarında birincilik əldə etdikdən sonra Pro (peşəkar) kartı almağa qərar verir. Bu sahədə mütəxəssis olan insanlar ona bu addımı atmamağı məsləhət görürlər, çünki yaponlar, ümumiyyətlə asiyalıların üst dərəcəyə çıxa bilməyəcəyini düşünürdülər. Doğrudan da ilk illər çox çətin keçir. O, ən kiçik yarışlarda belə 15-liyə düşə bilmir. Nəhayət, 2006-cı ildə Holland GrandPrix şouda 4-cü yeri tutur. O, 2007-ci ildə Mr.Olimpia bodibildinq yarışlarında iştirak edən, bununla yanaşı, Arnold Klassik yarışına dəvət alan ilk peşəkar yaponiyalı bodibilder olur. "Weekly Playboy", "Tarzan" və "İronman Japan" kimi bir sıra idman jurnallarının üz qabığı olub. Fuci Televiziyasında tez-tez şərhçi olaraq işləyir. Bundan başqa, öz məşq sistemini izah etdiyi (daha sonra onlar "Döyüşçünün savaşı" (ingiliscədə "A Warrior’s Fight") adlanıb) DVD videolarını çıxarıb. 2008-ci ilin yanvar ayında Amerikanın Kaliforniya ştatında üzərində steroid olması (paylanması ehtimalı da mümkündür) ilə əlaqədar olaraq, həbs edilib lakin 15 fevral 2008-ci il tarixində bütün ittihamlardan azad edilib. Evlidir, həm Amerika Birləşmiş Ştatlarında, həm də Yaponiyada yaşayır. İdman Qidalanma Elmi üzrə doktorantura dərəcəsi və Akapunktura Müalicəsi etmək sertifikatına sahibdir.
iştirak etdiyi yarışlar
İllər üzrə iştirak etdiyi yarışlar və tutduğu yerlərin siyahısı: 2005-ci il 2006-cı il 2007-cı il 2008-cı il 2009-cı il 2010-cı il 2011-cı il 2012-cı il 2013-cı il 2014-cı il
14 (ədəd)
On dörd — say sistemində ədədlərdən biridir. On üçdən sonra, on beşdən əvvəl gəlir.
Anna de Noay
Anna Komtes Metyu de Noay (tam adı: Anna Komtess Metyu de Noay, ; ) — Rumıniya-Fransa yazıçısı.
Şəxsi həyatı
Parisdə anadan olmuş Şahzadə Anna Elizabet Bibesko-Bassaraba de Brankovan Rumıniya boyarlarının Bibesku və Krayoveşt ailələrinin nəslindəndir. Atası Şahzadə Qreqoar Bibesko-Bassaraba Valaxiya şahzadəsi Georgi Bibesku və Zoe Mavrokordato-Bassaraba de Brankovanın oğludur. Anası Ralouka (Raşel) Mussurus isə yunan əsilli musiqiçidir. Polyak bəstəkar İqnatsi Yan Paderevski bir neçə bəstəsini məhz həmin xanıma həsr etmişdir.
1897-ci ildə Anna 7-ci hersoq de Noayın dördüncü oğlu Metyu Fernand Frederik Paskal de Noay (1873–1942) ilə ailə həyatı qurmuşdur. Cütlük tezliklə Parisin ali təbəqəsində məşhurlaşır. Onların Kont Ann-Jul de Noay (1900–1979) adlı bir oğlu da olur.
Fəaliyyəti
250px|thumb|right|Anna de Noay, [[İqnasio Suloaqanın portreti (1913)]] Anna de Noay üç roman, bir avtobioqrafik əsər və çoxsaylı şeirlər yazmışdı. Onun dövrün intellektual, ədəbi və bədii elitası ilə dostluq münasibətləri vardı: onların arasında Marsel Prust, Fransis Jamm, Kolet, Andre Jid, Frederik Mistral, Rober de Monteskyö, Pol Valeri, Jan Kokto, Pyer Loti, Pol Ervye və Maks Jakob da vardı.
Anna de Noay 1933-cü ildə 56 yaşında ikən Parisdə vəfat etmişdir. Per-Laşez məzarlığında dəfn olunmuşdur. O, Antuan Bibesko və Marta Bibeskonun yaxın qohumudur.
Mükafatları
Anna de Noay "Fəxri Legion" ordeninin komandoru olan, eləcə də Belçikanın Fransız dili və ədəbiyyatı Kral Akademiyasına qəbul olunan ilk qadındır. O, 1921-ci ildə Fransa Akademiyasının "Qran Pri"si ilə mükafatlandırılmışdır.
Kontes de Noay 1919-1954-cü illərdə rəssamlar, heykəltəraşlar, dekoratorlar, qravürçülər, yazıçılar və musiqiçilərə verilmiş bir hədiyyə olan Blumental mükafatının () təqdim edilməsində Florens Meyer Blumental ilə birgə münsiflər heyətində iştirak etmişdir.
Sarı Ələkbər
Sarı Ələkbər (Tam adı: Sarı İmamqulu oğlu Ələkbər; ) — Gəncə üsyanının təşkilatçılarından. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hakimiyyəti dövründə taqım komandiri.
Həyatı
Sarı Ələkbər 1874-cü il 1 iyul tarixində Gəncədəki Xəlfəli məhəlləsidə anadan olmuşdur. Azərbaycanın yaxın tarixində öz izi olan şəxsiyyətlərdən olan S. Ələkbər 1905-ci il azərbaycanlıların azadlıq hərəkatının ilkin çağlarından "Difai" milli təşkilatının üzvü olmuş, bir qədər sonra Gəncə Milli Komitəsinin aparıcı şəxslərindən olmaqla onun iki zərbə dəstələrindən birinə başçılıq etmişdir.
Ailəsi
Cəvahir xanımla ailə qurmuş S. Ələkbərin Qulu, İsmayıl adlı iki oğlu Briliant adlı qızı olmuşdur. Qızı Birilant Əsədulla Ağüzümün oğlu Lətif Ağüzümlə evlənmişdir. 1946-cı ildə anadan olmuş Başxanım 1931-ci ildə sürgün olunmuşdur.
AXC dövründə fəaliyyəti
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hakimiyyəti dövründə taqım komandiri olmuş, daha sonra polis idarəsi rəisinin müavini işləmişdir. Gəncə üsyanının başçılarından biri Cahangir bəy Kazımbəy xatirələrində 1920-ci il mayın 24-dən 25-nə keçən gecə Balabağban məscidində partizan dəstələrinin rəhbərləri Sarı Ələkbər və Qaçaq Qəmbərlə üsyana başlamaq haqqında razılığa goldiklərini qeyd etmişdir. Üsyan zamanı qəhrəmanlıqlar göstərən San Ələkbər 11-ci Qırmızı ordu hissələrinin tərk-silah olunmasında fəal iştirak etmişdir. 1952-ci ildə Parisdə nəşr olunan "Azərbaycan" jurnalının ikinci sayında Ceyhun bəy Hacıbəyli Gəncə üsyanının qəhrəmanları sırasında Sarı Ələkbərin də adını çəkmişdir.
Gəncə üsyanının təşkilatçılarından biridir.
Mühacirliyi
Gəncə üsyanı amansızcasına yatırıldıqdan sonra Sarı Ələkbərin qardaşları və yaxın qohumları istintaqsız-məhkəməsiz güllələnmiş, özü isə böyük çətinliklərlə Trabzona qaça bilmişdir. Oğlanları Qulu, İsmayıl, qızı Brilyant Qazaxıstana sürgün edilmiş, lakin Sarı Ələkbərin silahdaşları onları 1924-cü ildə gizli yolla Trabzona keçirə bilmişlər. Gəncədə sovet hakimiyyəti qurularkən Sarı Ələkbərin bütün əmlakı müsadirə olunmuşdur.
Haqqında
Dr. Fəthi Tevetoğlu "Mənim gördüyüm bugünkü Rusiya" adlı kitabında Müzəffər Tuğsavul paşadan və bir neçə başqa azərbaycanlıdan Sarı Ələkbər haqqında eşitdiyi xatirəni qeyd edib. O kitabında yazır:
Rahul Qandi
Rahul Qandi — Hindistanlı siyasətçi, Hindistan Milli Konqresinin başçısının köməkçisi, Lok Sabha üzvü, Hindistan Gənclik Konqresi və Mili Tələbələr Birliyinin Başçısı, həmçinin Hindistan Parlamentinin üzvü. Atası Raciv Qandi, anası Sonya Qandidir. Təhsili ilə əlaqədar düzgün və dəqiq məlumatlar yoxdur. Gənc yaşlarından siyasətə qoşulmuşdur.
Öd daşı xəstəliyi
Öd daşı xəstəliyi ( —  “öd” və   “daş”) bütün dünyada və eyni zamanda Azərbaycanda çox geniş yayılmışdır. Demək olar ki, bir çox adamlarda öd daşlarının əmələ gəlməsi və xəstəliyin inkişafı üçün şərait vardır. Öd öz-özlüyündə litogen (daş əmələ gətirmə) xüsusiyyətə malikdir. Ödün bu xüsusiyyəti və bir sıra şərait yaradan faktorlar (öd yollarının daralması, iltihabi dəyişikliklər, xəstələrin qidalanma xüsusiyyətləri və s.) ödün kristallizasiya ocağını yaradır, bu isə sonradan daşların əmələ gəlməsi ilə nəticələnir.
Öd kristalları bütün öd yollarında əmələ gələ bilər (qaraciyər daxili öd yolları, ümumi öd axarı və s.).
Yaranma səbəbləri
Xolesterin, qara və qəhvəyi öd daşlarının yaranma səbəbləri fərqlidir.
Qara və qəhvəyi piqmentli öd daşları
Qara öd daşları aşırı dərəcədə hemolizlə (qırmızı qan hüceyrələrinin parçalanması) ilə müşahidə olunan xəstəliklərdə rast gəlinir: oraq hüceyrəli anemiya, irsi sferositoz, beta-talassemiya.
Prinsipat
Prinsipat (, prinseps Məclisi açan ilk senator) – şərti termin olub Qədim Romanın ilkin imperiya dövrünə (27 e.ə. — 284 b.e.) xas olan hakimiyyət-idarə üsülunun adı. Monarx və respublika hakimiyyətini özündə birləşdirən idarəetmə üsulu. Bu idarə üsulunun başında duran prinseps termini ilə adlandırılır. Prinseps monarx olmayıb, bərabər olanların birincisi sayılır. Bu o deməkdir ki, dıvlətin idarəetmə səlahiyyətlərinə xalq trubinas kimi prinseps də malikdir. Bəzən bu titul imperatorla qarışdırılır.
Prisipat sistemi Avqustun zamanından, hakimiyyətin müxtəlif magistratlara əsaslandığı bir dıvrdə tətbiq edilməyə başlanılmışdır. Avqust və onun xələfləri sonralar prinseps kimi öz əllərində ali vətəndaş (xalq tribunası) və magistratlara aid hərbi hakimiyyəti cəmləyərək respublika idarəçiliyini: senatı, komisi (xalq tribunasını) və magistratları (senzorlardan başqa) daha da formallaşdırırlar. Bu institutlara seçkilər və onların fəaliyyəti prinsepsin nəzarəti ilə həyata keçirildiyindən  funksiyalarını getdikcə itirərək, beləliklə prinsipat hakimiyyəti siyasi simasını dəyişərək onun yerini imperator idarə üsulu tutmağa başlamış olur. Tarixdə prinsepat imperiyanın ilkin yaranma dövrünü səciyyələndirir.
Avqustun prinsipatı. Yeni siyasi sistem
E.ə 30-cu illərdən sonra Oktavianın vəziyyəti çətin olaraq qalırdı. Onun qarşısında bir neçə məsələ dururdu: Roma cəmiyyətinin sabitləşdirilməsi, ənənələrə və əski polis-respublika quruluşuna söykənərək onun yeni şəraitə uyğunlaşdırılması. Yeni sistem - prinsipat adını aldı (prinseps -"birinci") Prinsipat
Panço Vilya
thumb|125px|[[Sakatekasdakı heykəli]] Panço (Fransisko) Vilya (əsl adı Doroteo Aranqo, 4 oktyabr, 1877, Rio-Qrande, Duranqo-20 iyul, 1923, İdalqo-del-Parral, Çiuaua) Meksika inqilabı dövründə kəndli hərəkatının başçısı. Kəndli ailəsində doğulmuşdur. 1910-cu ildə Emiliano Zapata birlikdə çıxış etdi. Yandırılmış torpaq taktikasını keçirmiş, Napoleon ləqəbi qazandı. 1916-cı ilin martında ABŞ-dakı Kolumbus şəhərini tutmuşdur. 1920-ci ildə inqilabı hərəkatdan uzaqlaşmışdır. Öldürülmüşdür. Vilyanın partizan mübarizəsini Çe Gevara tədqiq etmişdir.
Oneqa körfəzi
Oneqa körfəzi — Ağ dənizin cənub hissəsində körfəz. Uzunluğu 185 km, eni 50—100 km-dir. Qərb sahili şxerlərlə parçalanmış, şimalı, əsasən, alçaqdır. Çoxlu adalar (ən böyüyü Soloves adasıdır) var. Körfəzə Oneqa, Kem və Vıq çayları tökülür. Orta dərinliyi 16 m, maksimal dərinliyi 36 m-dir. Güclü qabarmalar (hünd. 2,72 m-ə qədər) olur. Oneqa körfəzinin qərb sahilində, Belomorsk şəhəri yaxınlığında Ağ dəniz—Baltik kanalı Ağ dənizə çıxır.
UEFA Avropa Liqası 2015/2016
UEFA Avropa Liqası 2015/2016 — Futbol üzrə UEFA Avropa Liqası 2015/2016 sezonu.
Elşən Həmzəyev
Elşən Həmzəyev (d. 1972, Astara) — Azərbaycanlı deputat.
Təhsili
1972-ci ildə Astara rayonunda doğulan Elşən Həmzəyev Astara şeher 3 nömrəli orta məktəbini bitirib və Rusiya Sankt-Peterburq şəhərinə gedib. Elşən Həmzəyev əvvəlcə M.A.Bonç-Brueviç adına Sankt-Peterburq Dövlət Telekommunkasiya Universitetini bitirib, daha sonra isə ikinci təhsilini (DİN Universitetinde) alaraq hüquqşünas ixtisasına yiyələnmişdir.
Fəaliyyəti
30 ildir Rusiyada yaşayan Elşən Həmzəyev 1999-cu ildən tikinti və əmlak məsələləri ilə məşğul olan "Savalan" şirkətlər qrupunun rəhbəridir.
14 sentyabr 2014-cü ildə Rusiya Federasiyasının bütün regionlarında keçirilmiş seçkilərdə Sankt-Peterburqun İvanov dairəsindən Sankt-Peterburq şəhər dumasına deputat seçilib. 550 min əhalisi olan rayonda seçicilərin 34,47 faizinin səsini alan Elşən Həmzəyev erməni rəqibi Serqey Minasyana asanlıqla qalib gəlib. Elşən Həmzəyev həmçinin Ümumrusiya Azərbaycan Konqresinin Sankt-Peterburq şəhərində səlahiyyətli nümayəndəsidir.
10 sentyabr 2019-cu ildə Rusiya Federasiyasının bütün regionlarında keçirilmiş seçkilərdə Sankt-Peterburqun İvanov dairəsindən namizədliyini irəli sürən və "Vahid Rusiya" partiyasının üzvü olan Elşən Həmzəyev Sankt-Peterburq şəhər dumasına deputat seçilib.
Həştgird
Həştgird— İranın Əlburz ostanının şəhərlərindən və Savucbulaq şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 45,332 nəfər və 12,122 ailədən ibarət idi.
Yeni Bəyki (Şaran)
Yeni Bəyki — Başqırdıstan Respublikası nın Şaran rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Miçurinsk kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə tatarlar (97 %) üstünlük təşkil edir.
15 (ədəd)
On beş — say sistemində ədədlərdən biridir. On dörddən sonra, on altıdan əvvəl gəlir.
Qurulan portağal (film, 1971)
Qurulan portağal — 1971-ci ildə Entoni Börcessin eyniadlı romanının motivləri əsasında Stenli Kubrik tərəfindən çəkilmiş film.Film 136 dəqiqə davam edir.
Məzmun
Film Alex adında bir gəncin kriminal dəstəsinin insanlara cinayət, şiddət və təcavüz etməsini göstərir. Dəstənin başçısı Alexin digər üzvlərlə arası pisləşir. Və növbəti tədbir zamanı dəstə Alexə xəyanət edir. Alex həbs olunur. Ardından onun beyninin təmizlənib yenidən cəmiyyətə qazandırılmasını göstərir. Ancaq bunun nə dərəcədə işə yaraması sorğulanır.
Rollarda
Malcolm McDowell — Alex DeLarge
Allosaurus
—  fəsiləsinə aid heyvan cinsi. Allozavr iki ayağı üzərində yeriyir.S şəklində boynu və digər dinozavrlardan fərqli onurğası var. Fərqli onurğa quruluşu ona bu adı qazandırmışdır, "Allozavr=fərqli kərtənkələ." Güclü bir quyruğu və iri bir gövdəyə sahibdir. Ön ayaqları qısa və üç baramaqlı idi. Pəncələri 15 sm qədərdir. Bu növün üzvləri 9-12 m uzunluğa və 2-4,5 ton ağırlığa malikdir. Allozavrın çənə və kələ quruluşu elm adamları tərəfindən araşdırıldığında alt və üst çənəsiylə dişlədiyi zaman uyquladığı təzyiq bir aslanınkından zəif olduğu müəyyən edildi.
Carex alma
(Carex alma) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mübahisə
Mübahisə — fikirlərin, mövqelərin kəsişməsi. O zaman tərəflər öz mövqeyini müdafiə edərək rəqibin dəlillərini təkzib etməyə çalışır.
Pentacalia freemanii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mübahisə
Tarixi
Mübahisələr, söz çəkişmələri, fikirlərin çarpışması, müzakirələr insan durumunun təbii hallarıdır. Buna görə də onlar, gədim zamanlardan bəri öyrənilmiş, onların tərifləri verilmişdir. Mübahisələr qədim Hindistanda, Babildə, Misirdə, İranda əsasən dini zəmində kahinlər arasında aparılmışdır. Buna örnək olaraq Musa peyğəmbərin Fironla, Maninin zərdüşt kahinləri ilə baş verən çəkişmələrini xatırlamaq olar. O zaman hər bir yeni düşüncəni ortalığa çıxarmış adam onunla başqa adamların, özəlliklə də çarların və kahinlərin qarşısında çıxış etməli, ona qarşı olanlara qalib gəlməli idi. Bir çox durumlarda çəkişmədə uduzan tərəf qalibin dininə (əqidəsinə) keçməli, ya da öldürülməli idi. Mübahisələri uduzan tərəfin ardıcılları da təqib olunurdular.
Qədim Yunanıstanda çəkişmələrin qaydaları dəyişmişdir. Burada artıq təkcə dini deyil, həm də dünyəvi problemlər haqqında çəlişmələrə yol verilirdi. Burada ilk dəfə olaraq, ontoloji, antropoloji, siyasi, iqtisadi və s. problemlər müzakirə obyekti olmuşdur. Daha sonra orada fəlsəfi məktəblər yaranmışdır. 100px|thumbnail|Heraklit İlk Yunan mübahisə ustalarından biri hər şeyin dəyişdiyini və bir yerdə durmadığını iddia edən Efesli Heraklit (e.ə. 544–483) olmuşdur.
Antik dünyada çəkişmənin ilk nəzəriyyəçilərindən mübahisə və söhbət ustası olan Afinalı Sokrat (e.ə. 469–399) olmuşdur. O hətta bunun metodunu da irəli sürmüşdür. Bu metod istehza, mayevtika və induksiyadan ibarət olmişdur. İstehza (İroniya) ( — eirnia) hərfi məhasına əks olan bir sözdür. Əslində bu, mahiyyəti gülünc olan anlayışdır. Başqa sözlə, belə bir anlayışdır ki, söyüş ondan yaxşıdır.
İroniya ondan ibarətdir ki, hər bir ağıllı adam ilk növbədə özü öz lovğalığını, geri zəkalığını etiraf etməli, özü-özünə istehza ilə baxmalı va özünə gülməlidir. Sokratın şüarı "Mən bilirəm ki, mən heç nə bilmirəm" olmuşdur. İroniyası olmayan adam heç də ağıl sahibi deyil, sadəcə boşboğaz yaxud ehkamçıdır. O bir dəfə nəyisə bilib, onu da yüksək həqiqət hesab edir, bildiyinə yeni baxışları qatmır. İroniya isə məhz təkəbbürün, "hər şeyi bilirəm, yalnız mən dediyim həqiqətdir, yalnız mənim baxışların həqiqətdir" kimi iddiların qarşısını almaq üçün lazımdır. İlk öncə hər bir insan "mən heç nə bilmirəm" müddəasından çıxış edərək, həqiqəti araşdırmalıdır. Yüksək müdriklik məqamına çatmışlar məhz lovğalığın, təkəbbürün, özündən razılığın qarşısını almalıdırlar. Əslində bütün bunlar nadanlıqdır. Sokrat afinalılarla söhbətlər edərək onları düşündürmüş, öncə həqiqət bildiyi şeylərə şübhə ilə yanaşmağa məcbur edirdi. Ehkamlaşmış düşüncəyə qalib qəlmək və inkişaf etmək üçün ironiya lazımdır. 100px|thumbnail|Sokrat Sokratın mübahisə və söhbət qaydalarının ikinci metodu məcazi olaraq mamalıq sənəti adlanır. Yunanca buna maieutike (Μαιευτική) deyilir. Bu metodun vasitəsilə Sokrat, müzakirə edilən mövzu ətrafında dolayı sualların verilməsi ilə, insanda olan biliyi üzə çıxarırdı. Mamalıq terminindən bilinir ki, bu prosesi o qadının doğumuna bənzər görürdü. Sadəcə mamalığın nəticəsində Sokrat uşağın deyil, həqiqətin və biliyin doğulmasına nail olurdu. Onun rolu yalnız köməkçi sualların verilməsindən ibarət olmuşdur. Bunu edərkən o, özünün heç bir şeyi bilmədiyini, sadəcə mübahisə etdiyi insandan haqiqətin çıxarılması üçün bir yardımçı olduğunu iddia edirdi. Bu halda təkəbbürdən, saxtakarlıqdan, özündən razılıqdan azad olmuş adam həqiqəti özü doğurdu. Beləliklə həqiqəti insanların özləri doğmalıdır. Deməli maieutike həm də sualların düzgün verilməsindən ibarətdir.