cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Assuriya
Yeni Assuriya dövrü
Sanherivdən sonra hakimiyyət onun oğlu Assurahiddinə (yunanca Asarhaddon) (e.ə. 681-669 illər) keçmiş və o atasının istilaçı siyasətini davam etdirmişdi. O şimalda Finikiya şəhərlərinə qarşı yürüşlər etmiş, Kıbrıs (Kipr) adasını öz hakimiyyətinə tabe etmişdir. E.ə. 671-ci ildə, o Misiri ələ keçirib, özünü həmdə Firon elan etmişdi. Sonra o üsyan etmiş Babilə qarşı yürüşə başlamış, ancaq yürüş zamanı vəfat etmişdi.
Nəhayət hakimiyyətə sonuncu güdrətli Assur çarı Assur-banu-apli (Aşşurbanipal) gəlmişdir (e.ə. 669-626 illər). O çox savadlı və ağıllı adam olmuşdur: bir neçə xarici dilləri, ədəbiyyatı, riyaziyyatı, astronomiyanı və bir sıra başqa elmləri bilirdi. O maarifçiliklə məşğul olmuşdur. Aşşurbanipal bizim zamanəmizə qədər çatmış məşhur kitabxana yaratmışdır. Orada 20000-ə yaxın gil lövhələrində yazılmış müxtəlif mətnlər yerləşdirilmişdir. Bundan başqa, onun hakimiyyəti zamanı böyük həcmli inşaat işləri aparılırdı.
Ancaq o zaman dövlət işləri heç də yaxşı vəziyyətdə olmamışdır. Assus hakimiyyətinə qarşı bir çox vilayətlərdə — Kıbrısda, Suriyada, Misirdə, Elamda, Midiyada, Babildə — üsyanlar başlamışdır. Xarici vəziyyət də gərginləşmişdir, urartulular və mannalılar Assura qarşı savaşlara başlamışdırlar. Yalnız e.ə. 639-cu ilə qədər gedən ardı-arası kəsilməyən qanlı savaşlar nəticəsində Aşşurbanipal bu üsyanların əksəriyyətini yatırıb, xarici müdaxilənin isə qarşısını ala bilmişdir. Ancaq bu Assuriyanın sonuncu uğurları olmuşdur.
Bundan sonra hadisələr surətlə inkişaf edirdi. E.ə. 627-625-ci illərdə Babil və Midiya imperiyadan ayrılaraq, Assuriyaya qarşı savaşa başlamışdılar. E.ə. 614-612-ci illər arası onlar assurlulara sarsıdıcı zərbələr endirmiş, imperiyanın mərkəzləri olan Assur və Ninova şəhərlərini ələ keçirərək, Assuriyanın varlığına son qoydular Bundan sonra bütün Assuriyanın şəhərləri dağıdılmış, assur hakimiyyət dairələri, məmurlar və zadəganlar öldürülmüşdür. Assur xalqının bir hissəsi məhv edilmiş, digər hissəsi isə başqa xalqlarla qarışaraq tarixdən silinmişdir. Onların az bir qismi bu gün də qalmaqdadır. Bununla da Assuriyanın tarixinə son qoyuldu.
Assuriya ordusu
Assuriya qoşunlarının sayı 120 min nəfərə çatırdı. Qoşun piyada, atlı və döyüş arabalarından ibarət idi. Quldar cəmiyətinin inkişafı çoxlu sayda qul tələb edirdi. Buna görə Assuriya çarı II Aşşurnasirpal (884–859) Şimali Suriyaya, Cənubi Qafqaza orada yaranmış Urartu dövlətinə qarşı yürüşlər təşkil edirdi. 9-cu əsrin ortasında Assuriyaya qarşı Dəməşq başda olmaqla qonşu dövlətlər koalisiyası yarandı. Karkar yanında(854) gərgin döyüşdən sonra assuriya qoşunları geri çəkildi. Lakin tezliklə Assuriya yenə fəal xarici siyasət yürütməyə başladı. 8-ci əsrin ortasında çar III Tiqlatpalasar və onun varisləri II Sarqon və Sinexerib Dəməşqi, Cənubi Suriyanı və Qəzzaya qədər Fələstini işğal etdilər. 300px|right Ön Asiyada aparıcı dövlət olan Assuriya öz hərbi təşkilatını və hərbi texnikasını yüksək səviyədə saxlamalı idi. Yürüş vaxtı yığma qoşundan təşkil olunan ordu dövlət aparatının vacib bəndi idi. Ordunun tərkibinə icma kəndliləri, sənətkarlar və ticarətçilər daxil idi. Xüsusi ilə təhlükəli yerlərdə və sərhəddə pay torpaq alan kolonistlər də yürüşdə iştirak etməliydilər.
8-ci əsrdə III Tiqlatpalasarın dövründə, mərkəzi və yerli dövlət aparatını hərbi məqsədlərə tabe edən vacib islahatlar keçirildi. Yığma qoşun, tərkibində süvarilər, piyadalar və at arabaları olan daimi qoşunla əvəz edildi. 8-ci əsrin ortasında süvari dəstələr vacib qoşun növü olaraq ordunu manevrli və çevik etdi. Əsas rolu, yüngül və ağır silahlanmış silahlı əskərlərdən ibarət piyadalar oynayırdı. Onlar zireh, qalxan, dəbilqə, ox yay, qısa qılınclarla və nizələrlə silahlanmışdılar. Orduya yol salmaq, körpü tikmək və düşərgə salmaq üçün xüsusi dəstələr də daxil idi. Fortifikasiya işi inkişaf edirdi. Assuriyalılar istehkam tikmək, şəhərləri mühasirəyə salmaq və təkər üstündə zəncirdən asılmış qoç kimi mühasirə silahlarından yararlanaraq hucumla almağı yaxşı bacarırdılar. Onlar bacarıqla cəbhədən və cinahdan hucum edirdilər, qoşunlarını xüsusi qaydada düzərək, dar dərələri və dağ keçidlərini, və səhra şəraitində xüsusi ilə vacib olan su qaynaqlarını tutmağa çalışırdılar. Assuriyalılar hərbi və mülki casus şəbəkəsindən yararlanırdılar.
Kommunikasiya və rabitə işinə böyük önəm verirdilər.Onların hərəkət etdiyi yollar qayğı ilə qorunurdu, və həyəcan siqnalı zamanı işarələrdən (hündür yerdə alov) yararlanırdılar. Səhralıqdan keçən yollar qüllələrlə və su quyuları ilə təchiz edilirdilər. Məntəqələrin arasındakı məsafələr göstərilən xəritələrdən istifadə olunurdu. Öz donanması olmasa da, Assuriya Finikiya kimi qonşuların donanmasından yararlanırdı. Onlar qonşu xalqların hərbi təcrübəsini öyrənməyə çalışırdılar. Mitanni və xettlərdən onlar süvariləri və döyüş arabalarını, babillərdən hərbi qəsəbələrin təşkilini mənimsəmişdilər. Öz növbəsində assuriyalıların istehkam işləri və divardələn silahlarla hucum taktikası, körpü və yol tikintisi, düşərgə salınması təcrübəsini perslər, sonra isə romalılar tərəfindən mənimsənildi.
Assuriyada mədəniyyət
Assurlular gil lövhələri üzərində yazılmış yazılı ədəbiyyat nümunələrini yaratmışdırlar. thumbnail|Çar Aşşurbanipalın kitabxanasında tapılmış yazılı gil lövhəsinin nümunəsi. Britaniya muzeyi, London. Onların da hərflərı mixi yazıları idi. Ancaq akkadlılardan və şumerlərdən fərqli olaraq, onların yazıları, çağdaş yazılar kimi, horizontal sıra ilə yazılmışdır. Bundan başqa, bəzi hallarda, onlar daş, taxta və Misirdən gəlmiş papiruslar üzərində yazırdılar. Ola bilər ki, Assuriyada məktəblər və hətta universitetlər olmuşdur. Hər halda arxeoloji qazıntılar zamanı bunlara bənzər binalar və buna işarə edən bəzi yazılar tapılmışdır.
Şadupum adlı qədim şəhərin xarabalıqlarında isə, arxeoloqlar gil lövhələri üzərində yazılmış riyazi və həndəsi mətnlər tapmışdırlar. Onlardan birində yunan alimi Evklidin adı ilə bağlı olan düzbucaqlı üçbucaqların bənzərliyi teoreması isbat olunmuşdu. Deməli bunu assurlular yunanlardan 17 əsr öncə bilmişdilər. Ninova şəhərində çar Assurbanipalın kitabxanasında minlərlə yazılı gil lövhələri tapılmışdır. Onların məzmunu əsasən dini və qismən elmi (riyazi və astronomik) xarakterlidir. Bəzi lövhələr Assurbanapalın, Esarhaddonun, Sanherivin və başqa Assur çarlarının qələbələri və hərbi yürüşləri, onların quruculuq işləri haqqında məlumatlar verir.
Bu kitabxanada həmdə çarın və onun sərkərdələrinin çoxlu sayda ordunun vəziyyəti haqqında bəhs edən yazışmaları (məktubları), diğər dövlət sənədləri, xəritələr, müqavilələr də tapılmışdır. Assurluların təsviri incəsənəti əsasən hərbi və dini mövzulara həsr edilmişdir. Çar saraylarında onların qələbələrini, ova çıxmalarını, dini mərasimləri, saray həyatını əks etdirən barelyeflər, daş divarların üzərində həkk olunmuş təsvirləri tapılmışdır. Bu mövzular Assuriyada inkişaf etmiş heykəltəraşlıq sənətində də təkrar olunmuşdur. Çar saraylarının önündə insan başlı qanadlı öküz heykəlləri qurulmuşdur. Bu mifik heyvanlar çarın mistik qoruyucuları kimi təsəvvür edilirdi.
Assuriyada din
Assurluların dini əksər hallarda Babil dini kimi olmuşdur. Onların panteonu 7000-dən çox tanrı və tanrıcalardan ibarət olmuşdur. Onlardan üçü baş tanrı sayılırdı: Assur, Rəmman və İştar. 150px|thumbnail|Tanrı Assur, relyef, [[e.ə. IX əsr]] Baş tanrı hesab edilən Assurun əvvəllər təbiət və göylərin tanrısı olması ehtimalı vardır. Sonra onun şərəfinə şəhər adlandırılmışdır. O bütün tanrıların çarı, yerin və göyün tanrısı, Assur dövlətinin himayəçisi və qoruyucusu hesab olunurdu. Onun adı ilə imperiyanın uğurlarını bağlıyırdılar. Assurlular inanırdılar ki, dövlətlərinin düşmənləri Assurun da düşmənləridir və o, onları məhv etməyə qadirdir. "Enuma eliş" dastanının Assur variantında dünyanı yaradan tanrı Mərduq deyil (babillilərdə olduğu kimi), Assurdur.
Hesab edilirdi ki, çarlar onun əlindən hakimiyyəti alırlar və savaşlarda əldə edilən qənimətləri ona qurban verirdilər. Onu günəş üzərində əlində dartılmış oxu tutan qanadlı tanrı obrazında təsvir edirdilər. Bu cür rəsm və barelyeflər çarların geyimlərində, saraylarında, möhürlərində həkk olunmuşdur. Buna bənzər təsvirlər assur ordularının bayraqlarında həkk çəkilirdi. Assura çoxlu dualar edilirdi və gimnlər oxunurdu.
İkinci baş tanrı dağıdıcılığın rəmzi olan Ramman olmuşdur. İnanclara görə şimşək tanrısı olaraq, o düşmənləri qorxu və dəhşət hisslərini keçirməyə vadar edir, onları məhv edirdi. Savaş və ovun tanrıları olan Ninib (Adar) və Nərqal da, assurluların tanınmış tanrıları olmuşdurlar. Müəyyən dövrlərdə isə Assuriyada göyə sitayiş etmə praktikası da yayılmışdır.
Assur panteonunun üçüncü baş tanrısı İştar (şumerlərin İnannasıdır) tanrıcası olmuşdur. O Assurun arvadı kimi təsəvvür olunurdu. Onun məbədləri Arbela (Ərbil) və Ninovada yerləşirdi. Ona savaş tanrıcası kimi ibadət edilirdi. Eyni zamanda o fahişələrin himayəçisi və qaranlığın kraliçası olmuşdur. Hesab olunurdu ki, o qoşunun önündə gedir və döyüşlərin nəticəsini həll edirdi. Assurlular onun düşmənlər üzərinə od yağdırmasına inanırdılar və hətta onu odlu geyimdə təsvir edirdilər. İştar həmdə dan ulduzunun tanrıcası kimi tanınmışdı və onu ulduz kimi təsəvvür edirdilər. Geniş mənadə onu göyün tanrıcası kimi də qəbul edirdilər. thumbnail|200px|Tanrıca İştar. E.ə. 1800-cü illər. Britaniya muzeyi, London Assurun, Mesopotamiyanın və ümumiyyətlə qədim dünyanın araşdırmaçıları yazırlar ki, İştar tanrıcasına ibadətlər seksual orgiyalarla (hamının hamı ilə seksual əlaqəyə girməsi) müşayiət edilirdi.
Onun şərəfinə keçirilən bayramlar zamanı insanlar özlərini döyür, zədələr yetirir, hətta axtalayırdılar. Bundan başqa, onlar məbədlərdə bir birləri ilə kütləvi cinsi əlaqələrə girirdilər. Bu mərasimi İştar kultunun kahinələri qızışdırırdılar. Onlar erotik rəqslər ifa edərək, bayram şənliklərinə gələn kişi və qadınları cinsi əlaqələrə həvəsləndirirdilər və özləri də bu əməlləri edirdilər. Homoseksual əlaqələr də geniş yayılmışdır. İştara ibadət edən hər bir qadın həyatında heç olmasa bir dəfə məbəddə yadelli kişi ilə cinsi əlaqəyə girməli idiФрэзер Д. Золотая ветвь, М, АСТ, 1998, с. 349.. Ümumiyyətlə bu kimi əməllər bütün Mesopotamiyanı bürümüşdür. Qədim yunan tarixçisi Herodot (e. ə. 484–425 illərdə yaşamışdır) yazırdı ki, Babildə doğulan hər bir qadın heç olmasa həyatında bir dəfə Iştar məbədinə gəlməli və burada yadelli ilə cinsi əlagəyə girməli, o isə buna görə ona pul verməlidir. Bu halda verilən pul müqəddəs sayılırdı. Qadınlar müəyyən olunmuş yerlərdə dayanırdırlar. Yadellilər isə oraya gəlib, onları seçirdilər.
Quran və Əhdi-Ətiqə (Yunus peyğəmbərin kitabı) görə Ninova şəhərində Yunus peyğəmbər yaşamışdır. O bütpərəstliyə qarşı çıxış etmiş, günahlara batmış adamları tək Allaha ibadət etməyə çağırırdı. Rəvayətə görə, onlar uzun müddət Yunus peyğəmbəri qəbul etməmiş, ona qarşı çıxış etmişdilər. Buna ğörə də Yunus şəhəri tərk etmək qərarına gəlmişdir. Ancaq Allah ona qayıtmağı və xalqı ilə daha 40 gün qalmağı əmr etmişdir. Geriyə qayıdan Yunus bir müddət Allahın əmrinə tabe olaraq Ninovada yenə insanları düz yola dəvət etmiş, ancaq bu yenə də heç bir nəticə əldə etməmiş, o vaxtından tez şəhəri tərk etmişdir. Yunus gedəndən sonra şəhər sakinləri uzaqda dəhşətli qara buludları müşahidə edərək, Allahın qəzəbinə gələcəklərini və məhv olacaqlarını anladılar. Bundan sonra onlar əməllərindən üzülərək Allah qarşısında tövbə etdilər və Allah onları bağışlayıb buludları geri qaytardı. Yunus peyğəmbər isə dənizə düşərək bir böyük balıq tərəfindən udulmuş, və bir neçə gün onun qarnında olmuşdur. Orada o Allahdan bağışlanmasını istəmiş, sonra balığın qarnından çıxaraq, yenidən Ninovaya qayıtmışdır. Onu gözləyən tövbə etmiş şəhər sakinləri ona tabe olmuşdur. Sonra Yunus peyğəmbər onlara dinin əsaslarını öyrətmişdir.
Bəzi xristian müəllifləri hesab edirlər ki, Yunus peyğəmbər Assur çarı III Ədadnerarinin (e.ə. 810-783) dövründə yaşamışdır. Bu dövrdə Assuriya zulmkar və istilaçı siyasətindən əl çəkmişdir. Ancaq sonra hakimiyyətə gələn çarlar yenidən istilaçı və cinayətkar siyasətlərini həyata keçirməyə başlamış, xalqları qırmış və köçürmüş, assur xalqı isə yenidən bütpərəst olmuş və çirkin həyat tərzi sürmüşdür. Onların fikrincə bütün bunlara görə Allah Assuru məhv etmişdir. Keçmişdə ən böyük və güclü imperiyadan yalnız xarabalıq qalmışdır. Keçmiş dövlətlərin və xalqların Allahın qəzəbinə kəlməsi və onların məhv edilməsi haqqında ayələr Quranda da vardır.
Karikakimilər
— kəvərçiçəklilər sırasına aid bitki fəsiləsi.
Şampinyon
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid göbələk cinsi.
Biltmore Hotel Tbilisi
Biltmore Hotel Tbilisi – Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhərində yerləşən və “Millennium & Copthorne Hotels” şəbəkəsinə məxsus olan lüks otel. The Biltmore Hotel Tbilisi ABŞ sərhədlərindən kənarda fəaliyyətə başlamış ilk Biltmore oteli olmaqla, həm də, aid olduğu şəbəkənin yeni yaradılmış lüks kateqoriyalı “Biltmore Collection of the Millennium & Copthorne Hotels” seriyasına daxil olan ilk oteldir.
Otelin təntənəli açılış mərasimi 31 iyul 2016-cı ildə baş tutmuşdur. Otel, şəhərin əsas nəqliyyat damarlarından biri olan Rustaveli prospektində yerləşən və SSRİ hakimiyyəti dövründə 1930-cu illərdə inşa edilmiş İMELİ binası və onun yanında 2010-cu illərdə inşa edilmiş 32 mərtəbəli binada yerləşir. Köhnə binanın yenilənməsi və tarixi binalar ansamblının formalaşdığı prospektdə çoxmərtəbəli müasir tikilinin inşa edilməsi memarlar və tarixçilər tərəfindən ciddi tənqidlərə məruz qalmışdır.
Yeni otel kompleksinin yaradılmasına təxminən $140 milyon xərc çəkilmiş və xərcin əsas hissəsi BƏƏ-nin “Dhabi Group” şirkəti tərəfindən ödənilmişdir.
Bra-d'Ass
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 253 nəfər təşkil edirdi.
Biltmore Hotel Tbilisi
İMELİ binası
1991-ci ildə SSRİ-nin süqutundan sonra, bina müxtəlif dövlət təşkilat və qurumlarına ev sahibliyi etmiş, onun fasadını bəzəyən Kommunist dövrü simvolları isə sökülmüşdür. 1992-1995-ci ildə binada Gürcüstan Parlamenti faliyyət göstərmişdir. 25 avqust 1995-ci ildə bu binada Gürcüstanın ilk post-sovet konstitusiyası qəbul edilmişdir. Sonrakı dövrdə binada Gürcüstan Konstitusiya Məhkəməsi və Gürcüstan Mərkəzi Seçki Komitəsi yerləşmişdir.
Bra-d'Ass
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 286 əmək qabiliyyətli insan (15-64 yaş) arasında 193 nəfər iqtisadi fəal, 93 nəfər fəaliyyətsiz olmuşdur (fəaliyyət göstərici 67.5%, 1999-cu ildə 64.7%). Fəal olan 193 nəfərdən 176 nəfər (87 kişi və 89 qadın), 17 nəfər işsiz (8 kişi və 9 qadın) idi. Aktiv olmayan 93 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 46 nəfər təqaüdçü, 26 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Biltmore Hotel Tbilisi
Yenidənqurma işləri
2008-ci ildə layihə dayandırılmış və bina Abu Dhabi United Group şirkətinə satılmışdır. Şirkət, binanın sökülməsi işlərini dərhal dayandırmış və tarixi fasadın konservasiyası işlərini həyata keçirmişdir. 2011-ci ildə Tbilisi meriyası Şusevin binası yaxınlığında 300 metr hündürlüyə malik şüşə göydələn inşa edilməsinə razılıq vermişdir.Hazırda Rustaveli prospektinin XIX-XX əsrlərdə inşa edilmiş tarix-memarlıq əhəmiyyətinə malik binaları arasında ucalan bu göydələn İMELİ binası ilə şüşə dəhliz vasitəsiylə birləşdirilmişdir.
Echinops rajasthanensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mequmi Kamionobe
Mequmi Kamionobe (d. 15 mart 1986) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 34 oyun keçirib, 2 qol vurub.
Təfəkkür Universiteti
Təfəkkür Universiteti (tam adı: Elm və Təhsil Mərkəzi Təfəkkür Universiteti) — Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş özəl ali təhsil müəssisəsi.
Haqqında
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 11 sentyabr 1995-ci il tarixli 202 saylı qərarı ilə dövlət qeydiyyatından keçərək özəl ali məktəb statusu almış "Təfəkkür" universiteti Azərbaycan, rus, ingilis və ispan dillərində bakalavr pilləsində yüksəkixtisaslı kadrlar hazırlayan tədris müəssisəsi olub.
Maddi-texniki bazası
Universitetdə fizika laboratoriyası, kimya laboratoriyası, kompüter mərkəzi, linqafon kabineti, oxu zalı, idman zalı, yeməkxana, sürücülük məktəbi, kriminalistika laboratoriyası, morfologiya laboratoriyası, iqtisadiyyatın elmi problemləri laboratoriyası fəaliyyət göstərir.
Beynəlxalq əlaqələri
"Təfəkkür" universitetinin ABŞ-nin Hardfort, San-Dieqo, Frenso, Santa-Barbara;. İngiltərənin Oksford, Kembric, Qrinviç; Hollandiyanın Erasmus, Van-Holl; Almaniyanın Berlin Politexnik universitetləri, habelə Türkiyə, Kipr və Malayziyanın bir sıra ali məktəbləri ilə sıx əlaqələri var olub.
Universitet 1997-ci ildə MDB dövlətləri arasında təhsil sahəsində 100 liderdən biri fəxri adına, 1998-ci ildə isə beynəlxalq əlaqələrinə görə "Qran-Pri" mükafatına layiq görülmüşdür.
Bağlanması
2016-cı ilin oktyabr ayından etibarən “Təfəkkür” Universitetinin Təsisçilər Şurası maliyyə vəziyyətində yaranmış problemlə əlaqədar universitetin fəaliyyətinin dayandırılması barədə Təhsil Nazirliyinə müraciət edib. Təhsil Nazirliyi müraciəti, universitetin 5 illik akkreditasiya müddətinin 2016-cı ildə bitdiyini, eyni zamanda, akkreditasiyadan keçirilməməsini nəzərə alaraq 2017-2018-ci il tədris ili üçün tələbə qəbulunun proqnozlaşdırılmamasını və tələbə kontingentinin digər ali təhsil müəssisələrinə yerləşdirilməsini təşkil etmək məqsədilə İşçi qrupunun yaradılması barədə qərar qəbul edib.
Nerses Bakur
Katolikos Nerses Bakur — Albaniyanın XIX katolikosu. Qafqaz Albaniyasında xalkedonçuluğu yaymağa çalışıb. Varaz Trdatın hakimiyyəti dövründə kürsüdə oturub. Onun bu hərəkəti ortodoks aləmində səs-küy yaymışdı.
Katolikosluğu
Katolikosluğa çar Varaz Trdatın həyat yoldaşı çariça Sparamanın köməyi ilə gəlmişdi. Böyük Arran yepiskopu İoveli vəzifəsindən çıxararaq yerinə Vəng keşişi Zəkəriyyanı gətirmişdi. Şimal Qafqaz hunlarını xristianlaşdırmış yepiskop İsraili və Girdiman yepiskopu Yeliazarı qovdurdu. Onun bu hərəkətinə Qəbələ yepiskopu İohann və Amaras yepiskopu Simeon etiraz etdi. Onlar məclis çağırıb Nersesi lənətlədilər və Ermənistan katolikosu I İlyadan (703-717) kömək istədilər. İlya da öz növbəsində Xəlifə Əbdülmalikdən kömək istədi. Əbdülmalik Nerses Bakuru katolikosluqdan kənarlaşdırdı.
Moisey Kalankatlı onun haqqında yazır: "Katolikos Nerses Girdiman kilsə dairəsindəndir. Katolikos kürsüsündə on yeddi il oturub. Günahlı məfkurəyə malik olub, xalkedon küfrünü qəbul etməklə Albaniya ölkəsini çaşdırmaq istədi. Cismən və ruhən lənətlənərək albanlar və ermənilər tərəfindən Allah Oğlunun şərəfindən məhrum edilib kafirlərə hazırlanan ölümə məhkum olundu."
Kalankatlının və eləcə də bir çox erməni dilli müəlliflərin məlumatından bəlli olur ki, Katolikos Nerses taxtdan salınaraq öldürülmüşdür. Mxitar Qoş isə onun haqqında qısaca olaraq bunu qeyd edir: "O, xalkedon küfrünün tərəfdarı idi."
Echinops rectangularis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Münhen Coğrafiya Cəmiyyəti
Münhen Coğrafiya Cəmiyyəti — Almaniya Federativ Respublikasının coğrafi sahədə fəaliyyət göstərən ictimai təşkilatlarından biri. Mərkəzi ofisi Münhen şəhərində yerləşir.
Tarixi
Cəmiyyətin əsası 1869-cu ildə Almaniyanın Münhen şəhərində qoyulmuşdur.
Fəaliyyəti
Cəmiyyəti müntəzəm olaraq mühazirələr, müzakirələr, ekskursiyalar və səyahətlər həyata keçirir.
Üzvləri üçün cəmiyyətin nəşrləri çap olunur.
Etika
Etika (yunanca: ἠθικόν, qədim dilində isəŞ ἦθος — əxlaq, ənənə mənalarını verir. Fəlsəfənin ən böyük hissələrindən biri olub insan mənəviyyatını əhatə edir. Çiçero (3 yanvar, b.e.ə. 106; † 7 dekabr b.e.ə. 43) ilk dəfə olaraq "etikanı" tərcümə edərək öz dövründə "fəlsəfə mənəviyyatı" anlayışını daxil etmişdir.
Etika – [yun. ethika, ethos – adət, xasiyyət]
Etika və ondan yaranan fənlər (hüqüq, dövlət və sosial fəlsəfə) praktiki fəlsəfə qrupuna daxil edilirlər. Çünki onlar insan davranışı ilə bağlıdırlar. Nəzəri fəlsəfəyə məntiq, qavrama nəzəriyyəsi və metafizika daxildir.
Fəlsəfə fənninə ilk dəfə olaraq Aristotel Etika adı verilmişdir. Bununla o adətlərin, ənənələrin elmi yaranmasını nəzərdə tuturdu. Ancaq ona qədər artıq etika fəlsəfi düşünmənin tərkib hissinə çevrilmişdir. Bunun arxasında Sofisitlərin insan idrakının arxasında onların adət və ənənələri durması idi. Aristotel fikirləşirdi ki, insan praktikası əsaslı və nəzəri cəhətdən mövcud olan əksetdirməyə yol tapa bilər. Bu baximdan etika insanın materiya ilə davranışı, bu materiyanın fəlsəfi üsullarla işləyən normativlər əsasında qiymətləndirilmıəsi və bunun əsasında əldə edilən biliklər əsasında praktikada tətbiqini fadə edir.
Etikanın fəlsəfi sualı
Fəlsəfə fənni olan etika belə bir suala cavab axtarır ki, "Mən bu situasiyada necə davranmalıyam?" Bu sualın klassik ifadəsini Kant vermişdir: "Mən nə etməliyəm?".
Onun nəticəsi tətbiqi xarakterli etik normalardan ibarətdir. Bu normalar əsasən müəyyən şərtlərə, müəyyən hərəkətlərə ya icazə verir, ya qadağan edir, ya da təklif edir.
Armud saturniyası
Armud saturniyası — buğumayaqlılar tipinin pulcuqqanadlılar dəstəsinin haflar fəsiləsinə aid olan növ.
Xarici quruluşu
thumb|left|150px Armud saturniyası kəpənəyi geniş enli qanadlara, tüklü bədənə və qısa qarıncığa malikdirlər. Qanadların hər birinin orta hissəsində gözə bənzər xal (tovuzgözü) vardır. Bığcıqlar erkək fərdlərdə daraqşəkilli, dişi fərdlərdə isə qısadaraqlıdır. Xortum inkişaf etməmişdir. Yetkin tırtıllar açıq yaşıl rəngdə olub, bədənin üzəri (hər buğumda 4 ədəd) açıq göy rəngli ziyilciklərlə əhatə olunmuşdur. Bu ziyilciklərin hər birindən yanlara doğru 6 ədəd qısa tükcüklər (ulduzu xatırladan) və 2 ədəd nisbətən uzun sancaqşəkilli tükcüklər uzanır.
Bulbophyllum apheles
(Bulbophyllum apheles) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Armud saturniyası
Həyat tərzi
Armud saturniyası park və xiyabanlarda əkilmiş meşə tipli ağaclara, introduksiya edilmiş kol-bəzək bitkilərinə zərər verir. Abşeronda kəpənəklərin uçması may-iyun aylarında (əsasən 9-12 radələrində) baş verir. Pupdan yeni çıxmış kəpənəyin qanadları nəm və büzüşmüş olur. Sonrakı 30-40 dəq. ərzində qanadlar tam açılaraq quruyur. Əgər pupdan çıxarkən kəpənəklər darısqal yerdə saxlanarsa, qanadlarını tam aça bilmirlər və qanadları qüsurlu olur (quruduqdan sonra şəkli dəyişmir). Əsasən gecələr və ala-toranda aktiv olurlar, bəzən erkəklər gündüzlər də uçurlar.
Bulbophyllum apheles
Arealı
Bulbophyllum apheles növü Kalimantan üçün endemik növdür.
Armud saturniyası
Yayılması
Rusiya, Moldova, Qafqaz, Orta Asiya, Afrika, Çin, Yaponiya, ABŞ, Türkiyə, İran.
Smenxkara
Smenxkara — Misir fironu.
Bağça şahmatı
Bağça şahmatı — bağça üzərində yerləşdirilmiş lövhə üzərində oynanılan şahmat növüdür. BUrda hündür fiqurlardan istifadə edilir. Məqsəd şahmatın ancaq qapalı məkanlarda oynanılmadığını göstərməkdir. Əsasən məktəblərdə, otellərə və parklarda oynanılır.
Soltan Əzizov
Həyatı
1959-cu il avqust ayının 18-də Ağdam Rayon Partiya Komitəsinin plenumunda Hümbət Mustafayev kənd təsərrüfatında rəhbərlik sahəsində və partiya siyasi işində ciddi nöqsanlara və səhvlərə yolverdiyindən tutduğu vəzifədən azad edilmiş, Soltan Hümmət oğlu Əzizov birinci katib seçilmişdi. 1962-ci ilin iyul ayında Ağdam RPK-nın növbəti plenumunda Soltan Əzizov işdən azad edilir və Tapdıq Mustafayevin bu vəzifəyə seçilir.
Meyvə, Tərəvəz, Çay Subtropik Bitkilər üzrə Dövlət Komitəsinin sədri, sonralar sovxozlar naziri, tədarük naziri vəzifələrində işləmişdir. Qeyd olunub ki, S. Əzizovun xidmətləri yüksək qiymətləndirilmişdir. O, Lenin ordeni, üç dəfə "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordeni, "Şərəf Nişanı" ordeni, bir çox medallarla, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanları ilə təltif olunmuş, dəfələrlə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı, Azərbaycan KP MK-nın üzvü seçilmişdir. Şəki şəhərində küçələrdən birinə S. Əzizovun adı verilmişdir.
Echinops registanicus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dəvdək
Dəvdək və ya Davdax — VII əsr Qafqaz albanı şairi. Həyat və yaradıcılığı haqqında məlumat azdır. Musa Kalankatlının yazdığına görə, Dəvdək filosof, gözəl natiq və ustad şair olmuşdur. Uzun müddət Cavanşirin sarayında yaşamışdır. Cavanşirin xəyanət nəticəsində öldürülməsi münasibəti ilə yazdığı qəsidəni Musa Kalankatlı "Alban tarixi" əsərinin ikinci kitabına daxil etmişdi. "Alban tarixi"nin əsli hələlik tapılmamışdır, elm aləminə bu əsərin və qəsidənin XI–XII əsrlərdə qədim erməni dilinə tərcüməsi məlumdur. Təqribən 140 misralıq bu qəsidədə mədhiyyə və mərsiyə ünsürləri birləşmişdir. Qəsidə janr etibarı ilə qədim yunan, formaca isə şərq poeziyasında geniş yayılmış müvəşşəh şəklində yazılmışdır.
Angelica arguta
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bro (Yuxarı Provans Alpları)
Bro  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Anno kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Kastelan.
INSEE kodu — 04032.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 131 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 62 yaş arasında (15-64 yaş arasında) 44 nəfər iqtisadi fəal, 18 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71.0%, 1999-cu ildə 65.2%). Fəal olan 44 nəfərdən 39 nəfər (19 kişi və 20 qadın), 5 nəfər işsiz (3 kişi və 2 qadın) idi. 18 hərəkətsiz 1 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 10 nəfər - təqaüdçü, 7 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Umbay Əmirov
Umbay Əmirov (Umbay Abbas oğlu Əmirov; d.1899 — v.?) — Cümhuriyyət tələbəsi, həkim, Azərbaycan SSR Səhiyyə Nazirinin müavini.
Molla Hüseyn Bikəs
Molla Hüseyn Bikəs — şair (XIX əsr)
Umbay Əmirov
Həyatı
Umbay Abbas oğlu Əmirov 1899-cu ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Şuşa real məktəbini bitirmişdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri idi. 1916-cı ildən Odessa Universitetində təhsil almış, lakin maddi çətinlik üzündən təhsilini yarımçıq buraxıb geri qayıtmışdı. Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən təhsilini tibb sahəsində davam etdirmək üçün yenidən həmin universitetə göndərilmişdir. Sonrakı taleyi barədə məlumat aşkar olunmamışdır. Azərbaycan SSR-nin səhiyyə nazirinin müavini vəzifəsində çalışmışdı.
Ailəsi
Umbay Əmirov Dilarə Səfərova ilə ailə qurmuşdu. Rasim və Arif adlı iki oğlu, Beyim adlı qızı vardı.
Molla Hüseyn Bikəs
Həyatı
XIX əsr Ordubadda yaşayıb yaratmışdır.Əncüməni şüəra ədəbi məclisinin istedadlı üzvlərindən olmuşdur. Məclisin rəhbəri Fəqir Ordubadi ömrünün sonlarına yaxın gözləri tutulduğundan şeirlərini məclis üzvlərindən Məhəmməd Tağı Sidqiyə və Bilkəsə yazdırmışdır.
Admir Teli
2006-cı ildə Albaniya milli komandasında karyerasına başlayan Teli onun heyətində 19 oyun keçirmişdir və 2013-cü ildə milli komanda karyerasını bitirdi.
Karyerası
2008-ci ildə Türkiyənin "Hacettepe" klubunda oynamışdır.
2009-cu ilin yanvarında Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Qarabağ"la iki illik müqavilə imzaladı. Teli 2014-15 mövsümünün sonunda "Qarabağ"ı tərk etdi.
Əcəxuroba
Əcəxuroba — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Yan silsiləsinin ətəyindədir. Əcəxur kəndinə məxsus oba yerində salınmışdır. Oykonim "Əcəxur kəndinin obası" deməkdir.
Mequmi Takase
Mequmi Takase (d. 10 noyabr 1990) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 61 oyun keçirib, 9 qol vurub.
Echinops reticulatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şəhla Əliqızı
Həyatı
Şəhla Əliqızı 26 fevral 1980-cı ildə Tovuz rayonunda anadan olub. 2002-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin dram və kino aktyorluğu fakültəsini bitirmişdir.Xalq artisti Cənnət Səlimovanın tələbəsidir. Həmçinin Elmira Məlikova və Vaqif İbrahimoğlundan dərs alıb.O, aktrisa kimi 02.12.2002-ci ildən Akademik Milli Dram Teatrında fəaliyyətə başlamışdır.Bir çox dövlət tədbirlərinə aparıcısı və həmçinin 2003-cü ildə İnnaqurasiya mərasimindən sonra Hökumət evinin qabağında təşkil edilmiş konsert proqramının aparıcısı olub.
Mükafatları
6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Teatr səhnəsində ifa etdiyi rollar
X.Qoca "Hərənin öz payı"-Bağdagül Baxçayeca Bağban qızı
S.S.Axundov "Eşq və intiqam"- Zöhrə
J.Rasin "Fedra" -Panopa
B.Vahabzadə "Dar ağacı"- Qaravaş
H.Həsənov "Brüsseldən məktublar"-Tələbə qız
Ə.Əmirli "Varlı qadın" -Zaqs müdürü
A.Şaiq "Eloğlu"-Ana torpaq
J.B.Molyer "Skapenin kələkləri"- Quldurbaşı
N.Hikmət "Kəllə"-Saqqallı qadın
Xalq nağılı"Mərcan Gülcan-Gülcan
B.Vahabzadə "Rəqabət"-Kəmalə,Səbinə
İ.Şıxlı "Ölüləri qəbristanlıqda basdırın"- Kənd qızı
X.Həsənova"Tülkü-tülkü -tünbəki"-Ana Dovşan
B.Vahabzadə  "İkinci səs" -Məlahət
Mir Cəlal "Dirilən adam"- Qumru
Elçin"Arılar arasında" Zulya
A.Məsud "Qatar altına atılan qadın-rejissor asistenti Rəfiqə
Elçin"Qatil"-Həsənzadənin anası
İ.Əfəndiyev"Hökmüdar və qızı"--Sətənətbəyim
C. Məmmədquluzadə "Anamın kitabı"-Gülbahar
R.Kuni "Zorən Şorgöz" -Foster bacı
Hüseyn Cavid "Əmir Teymur" Almas
M.F.Axundovzadə" "Sərqüzəşti-vəziri-xani Lənkaran" -Ziba xanım
Eduardo de Filippo "Silindr"-Rita
M.S. Ordubadi "Qətibə İnanc"-Səba
A.Tolstoy"Buratino"-Tortilla
B.Nuşiç"Nazirin xanımı"- Anka
İ.Əfəndiyev"Hökmüdar və qızı"-Ağabəyim ağa
B.Brext"Kuraj Ana"-İvetta
S.P.Q.R.
thumb|right|200px
S.P.Q.R. - Qədim Roma dövlətinin rəsmi adı. Latın abreviaturasıdır. Roma legionlarının bayraqlarında və Roma şəhərinin küçə və keçidlərində həkk olunmuşdu. Hal hazırda Roma şəhərinin gerbində bu yazılar mövcuddur. Risorcimento zamanında İtaliyan dövlətinin simvolu kimi də göstərilirdi.Belə ki birinci dünya müharibəsi zamanında plakatlarda məhz bu sözlər yazılırdı. Benito Mussolini isə bunu ozünün rejiminin propaqandası kimi istifadə edirdi. Başlanğıcdakı S sözü( senatus) Senat sözünü, P (populus) xalq, Q (-que - və, populusque) və R (Romanus yaxud Romanorum) yəni Roma və ya Romalı kimi izah olunurdu. Bütün bu sözlərin başlaşğıcı S.P.Q.R hərfləri ilə başlayırdı. Mənası isə Senatus Populusque Romanus -Senat və Roma xalqı. İmperator Titin arkasında (81-ci il) və Trayanın kolonnasında (113-cü il) bu abreviaturaya rast gəlmək olar.
Komla Dumor
Komla Dumor (d. 3 oktyabr 1972, Akkra, Qana – ö. 18 yanvar 2014, London, İngiltərə, Böyük Britaniya) — məşhur afrikalı jurnalist; Böyük Britaniyanın "BBC World News" telekanalında Afrika ilə bağlı xəbərlər proqramının məşhur aparıcısı.
Həyatı
Komla Dumor 3 oktyabr 1972-ci ildə Qananın paytaxtı Akkrada doğulmuşdur. Atası Ernest Dumor bir sosiologiya professoru və anası Seselya Dumor isə kütləvi kommunikasiya üzrə magistr dərəcəsinə malik idi. Babası Filip Qbeho, Qana himninin bəstəkarı idi.
Ailəsi
Komla Dumor 2001-ci ildə Kvansema Quansah ilə evlənmişdir. Bu evlilikdən onların üç övladı dünyaya gəlmişdir.
Fəaliyyəti
Vətənində radiojurnalist kimi çalışaraq "İlin jurnalisti" adını alandan sonra 2007-ci ildə BBC-də işləməyə başlamışdı.
Komla Dumor "Afrikanın 100 ən nüfuzlu adamı" reytinqində yer almışdı və onu "Afrikanın ulduzu" adlandırırdılar.
Vəfatı
18 yanvar 2014-cü ildə vəfat etmişdir. Onun cəsədi Londondakı evində tapılmışdır.
Həsənağa Əhmədov
Həsənağa Əhməd oğlu Əhmədov — Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi, maarif xadimi.
Həyatı
Həsənağa Əhmədov 28 may 1932-ci ildə Salyan şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini N. Gəncəvi adına şəhər 2 saylı orta məktəbdə almış, 1947–1950 illərdə Salyan kənd təsərrüfatı texnikumunda oxumuşdur. O, 1952–1956 illərdə Azərbaycan Dövlət Xarici Dillər İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dillər Universiteti) İngilis dili fakültəsində ali təhsil almışdır.
Həsənağa Əhmədov 1956-cı ildən ömrünün sonuna kimi Salyan şəhər 7 saylı orta məktəbdə ingilis dilindən dərs demişdir.
Həsənağa Əhmədov 25 fevral 2014-cü ildə Salyanda vəfat etmişdir.
Əmək fəaliyyəti
Həsənağa Əhmədov 1974-cü ildə respublikada keçirilmiş pedaqoji mühazirələrdə I yeri tutduğu üçün Alma-Atada keçiriləcək pedaqoji mühazirələrə vəsiqə qazanmış, onun müvəffəqiyyətli çıxışı I dərəcəli diploma layiq görülmüşdür. O, bir il sonra, 1975 ildə SSRİ Pedaqoji Elmlər Akademiyasının Pyatiqorsk şəhərində keçirdiyi simpoziumda "Təlim prosesində əyani və təlimin texniki vasitələrindən kompleks istifadə" adlı məruzə ilə çıxış etmişdir. Filologiya elmləri doktoru Aleksandr Aleksandroviç Mirolyubov tanınmış pedaqoqun iş təcrübəsinə aid "Иностранные языки в школе" jurnalında elmi məqalə çap etdirmişdir.
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin kollegiyası 1986 ildə onun iş təcrübəsini müzakirə etmiş, bəyənmiş və respublikada yayılmasını lazım bilmişdir. Bununla əlaqədar kitabça çap edilmişdir.
Həsənağa Əhmədov dəfələrlə respublika müsabiqələrinin, "Sosializm yarışı"nın qalibi olmuş, ona "Metodist müəllim" (1977) və "Ali dərəcəli müəllim" (1994) adı verilmişdir. O, dəfələrlə Bakıda keçirilmiş "İlin ən yaxşı müəllimi" müsabiqələrinin birinci dərəcəli diplomunu almışdır.
2000-ci ildə ona "Respublikanın Əməkdar müəllimi" fəxri adı verilmişdir. 2007-ci ildən Prezident Təqaüdçüsü idi.
Həsənağa Əhmədov müəllimlik fəaliyyətinin ilk illərindən başlayaraq qısa müddətə zəngin təcrübə toplamış, şagirdlərə ingilis dilinin tədrisinin yaxşılaşdırılması istiqamətində maraqlı təkliflərlə çıxış etmişdir. Onun mətbuat səhifələrində elmi, pedaqoji, metodiki, psixoloji məqalələri çap edilmişdir. İlk məqaləsi 1958 ildə işıq üzü görmüşdür. Mindən yuxarı məqalənin müəllifi idi. O, pedaqoji fəaliyyəti boyu respublikada xarici dillər üzrə proqramların və metodiki tövsiyələrin hazırlanmasında yaxından iştirak etmiş, ingilis dilinə aid dərslik yazmışdır. Tanınmış pedaqoqun müəllifi olduğu dərslik 1989 ildə V siniflər üçün ingilis dili dərsliyinin tərtibi ilə bağlı keçirilən Respublika müsabiqəsində qalib gələrək Təhsil Nazirliyinin göstərişi ilə kütləvi tirajla çap edilmişdir. Həsənağa Əhmədovun 10 il müddətinə hazırladığı "İngilis dili hamı üçün" (Bakı, 2006) kitabı şagirdlər və ingilis dilini müstəqil öyrənənlər üçün qiymətli vəsaitdir. Onun qələmə aldığı "Müdrik kəlamlar, maraqlı məlumatlar" (Bakı, 2003) adlı kitabı yaradıcılığının şah əsərlərindən sayılır.
Həsənağa Əhmədovun həyatı və fəaliyyətinə aid "Qurultaydan qurultaya" (sənədlər toplusu) (Bakı, 1987), Cavad Cavablının "Sabahın sorağında" (Bakı, 1996), Şamxəlil Məmmədovun "Dərslərdə yaşanan həyat" kitablarında geniş məlumat yazılmış, iş təcrübəsindən ətraflı söhbət açılmışdır. Onun pedaqoji fəaliyyəti ilə bağlı 1981-ci ildə "Pravda" qəzetində məqalə çap edilmişdir.
Angelica atropurpurea
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bennettitlər (sinif)
Bennettitlər —  şöbəsinə aid bitki sinfi.
Hərbi Donanma Günü
Tarixi
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Azərbaycanın hərbi dəniz donanması da yaradıldı. Belə ki, 1919-cu ilin yayında ingilislər Bakını tərk edərkən şəhər limanının idarəçiliyini və hərbi gəmilərin bir hissəsini Azərbaycan hökumətinə təhvil verdilər. Bu gəmilərin əsasında Azərbaycan Xəzər hərbi dəniz donanması təşkil olundu. Azərbaycan hökumətinin bu tədbiri ölkənin dəniz sərhədlərinin qorunmasında mühüm addım oldu,
lakin bu addım general Denikinin başçılıq etdiyi Cənubi Rusiya Silahlı qüvvələrinin ("Könüllü ordu" da deyirdilər) kəskin etirazı ilə qarşılandı. Silahlı qüvvələrin hərbi dəniz donanmasının vitse-admiralı Gerasimovun Azərbaycan hökumətinə verdiyi notada Azərbaycan Xəzər hərbi-dəniz donanmasının ləğv edilməsi tələb edilirdi. Burada qeyd olunurdu ki, Xəzərdə hərbi donanma saxlamaq hüququ yalnız Rusiyaya məxsusdur.
Bu əsassız nota Azərbaycan Dövlət Müdafiə Komitəsində müzakirə edildi. Cənubi Rusiya Silahlı qüvvələri baş komandanlığına göndərilən cavab notasında bildirilirdi ki, Xəzərdə donanma saxlamaq hüququ Azərbaycan dövlətinin suveren hüququdur. Azərbaycanın limanları və ticarət gəmiləri vardır. Bu gəmilər Azərbaycan bayrağı altında üzəcəkdir. Azərbaycan hökumətinin qətiyyəti və göstərdiyi diplomatik səylər öz nəticəsini verdi. Denikin beynəlxalq ictimaiyyətin sərt reaksiyası ilə üzləşdiyindən öz iddialarından əl çəkdi. Azərbaycan hökumətinin Hərbi Nazirliyi hərbi donanmanın maddi-texniki bazasının gücləndirilməsinə diqqəti artırmışdı.
1919-cu ilin sonlarında general İbrahim ağa Usubovun başçılıq etdiyi Azərbaycan hərbi missiyası donanma üçün xaricdən 6 birtoplu qırıcı kater, 12 qırıcı kater, 6 sualtı qayıq, 92 gəmi topu, 10 sahil topu, simsiz teleqraf qurğuları və s. almışdı. Azərbaycan Hökuməti rus donanmasının admiralı, Şimal qütbünə ekspedisiyanın iştirakçısı, türk əsilli İslamovu milli donanmanın yaradılması işinə kömək göstərmək üçün 1919-cu ilin yayında Azərbaycana dəvət etmişdi. "Astrabad", "Qars" və "Ərdəhan" hərb gəmilərinin komandirliyi azərbaycanlı kapitanlara tapşırıldı. Hərbi donanmanın maddi-texniki bazasının və kadr təminatının gücləndirilməsi planları aprel işğalı nəticəsində həyata keçirilməmiş qaldı. Az sonra bolşeviklərin gəlişi ilə Azərbaycan hərbi donanması ləğv olundu. SSRİ dağıldıqdan sonra Azərbaycanda da hərbi-dəniz donanmasının təşkilinə şərait yarandı.
Azərbaycan Respublikası Hərbi Dəniz Qüvvələri
1992-ci il aprelin 7-də Azərbaycan Respublikası Hərbi-Dəniz Qüvvələri Qərargahı, mühafizə və təminat rotası yaradıldı. Xəzər Hərbi-dəniz donanmasının 25%-i və Ali Hərbi Dənizçilik məktəbi Azərbaycan Respublikasının ixtiyarına verildi.
1992-ci il iyunun 26-da "Bakılı" keşikçi gəmisində Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağı qaldırıldı. 1996-cı ildə Ali Hərbi Dənizçilik Məktəbi əsasında Dəniz Akademiyası təşkil olundu. Azərbaycan Prezidenti H. Əliyevin fərmanına əsasən hər il avqustun 5-i Azərbaycan Respublikası Hərbi Donanma Günü kimi qeyd olunur.
Bulbophyllum apiculatum
Arealı
Bulbophyllum apiculatum növü Papua-Yeni Qvineya üçün endemik növdür.
Nə gözəldir bu dünya... (film, 1999)
"Nə gözəldir bu dünya..." — Eldar Quliyev və Natiq Rəsulzadənin ssenarisi əsasında rejissor Eldar Quliyevin filmi.
Məzmun
Filmdə göstərilir ki, ölkə bazar iqtisadiyyatına keçəndən sonra ruhi xəstəliklər xəstəxanası vəsaitsiz qalır. Baş həkim (Yaşar Nuri) xəstələri evlərinə buraxır. Lakin ətraf bu xəstələrdən betər xəstədir. Xəstələr vəziyyəti belə görüb xəstəxanaya qayıtmağa məcbur olurlar.
Dastakert
Dastakert - Antik və Erkən orta əsrlərə aid torpaq mülkiyyəti forması.
Bu növ torpaq mülkiyyəti Atropatena, Qafqaz Albaniyası, Parfiya, Sasanilər dövləti və sair dövlətlərdə olub. Əksər tarixçilər dastakert termininin izahını bu cür verirlər: Dastakert, qulların məskun olduğu və onların əməyindən istifadə olunan mülkiyyət formasıdır.
Sözün birinci hissəsini təşkil edən "dəst" aramey dilində "əl", "kərd" isə pəhləvi və müasir fars dilində "kərdən" felindən o dastakert termininə təsadüf edilir. Orada dastekert yaşayış yeri mənasında işlənərək şəhər və bazarı olan kəndə deyilir.
Qafqaz albanlarından olan tarixçi Moisey Kalankatlının göstərdiyinə görə azatlar bir neçə dastakertin sahibi olurdu.
S.T.Yeremyan qeyd edir ki, Ermənistan ərazisində mövcud olmuş dastakertlərdə çalışanlar əsas etibarilə qullar olmuşlar.
Sasanilər dövründə İran ərazisində feodal torpaq mülkiyyətinin iki əsas forması dastakert (nəsli) və xastak (şərti) torpaq mülkiyyəti forması mövcud olmuşdur. Ellinizm dövründə İran ərazisində dastakertlə xastak torpaq mülkiyyət formaları prinsip etibarilə biri digərindən o qədər də fərqlənmirdi. Lakin "Madaktani hazar datasdan"da göstərildiyi kimi dastakert irsi mülkiyyətə deyilir. Xastakı isə satmaq, bağışlamaq, girov qoymaq olardı. Dastakert isə yalnız bir şəxsə deyil, bütün ailəyə məxsus olurdu. Dastakert torpaqlarında hüquqi nöqteyi-nəzərdən ailənin ağsaqqalı əsas sima hesab edilirdi.
Şirvan qurdotu
Şirvan qurdotu (Elmi adı Linaria schirvanica) — IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU B1ab(i, ii, iii) + 2ab(ii, iii, iv). Azərbaycanın nadir, Qafqazın endemik növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxilik və ya birillik ot bitkisidir. Gövdəsi 20-45 sm hündürlükdədir. Yarpaqlar oturaq, darxətvari, itidir, 2-7 sm uzunluqda, 1-4 mm enindədir. Çiçək qrupu azçiçəkli, sünbüllü salxımdır. Kasacığın hissəcikləri 3-4 mm uzunluğunda, uzunsov –yumurtavari və ya uzunsov dairəvi – küt, vəzicikli-tükcüklüdür. Tac iri, 15-25 mm uzunluğunda (mahmızı yoxdur), parlaq bənövşəyi rənglidir, mahmızı nazik, hamar, enli haşiyəli, 3 mm uzunluğundadır.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləməsi aprel-iyun, meyvə əmələgətirməsi may –iyul alarına təsadüf edir. Kserofit bitkidir. Arandan aşağı dağ qurşağına kimi quru, gilli, otlu yamaclarda, nadir hallarda əkinlərdə rast gəlinir. Dekorativ bitkidir.
Yayılması
Böyük Qafqazı n Quba sahəsi və şərq hissəsi, Abşeron, Qobustan, Kür-Araz ovalığı, Bozqır yaylasıdır.
Sayı və tendensiyası
Populyasiya azalır. Antropogen təsirlər kəskin azalmasını sürətləndirir.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Otarılma, tapdalanma, biçin və infrastrukturun inkişafıdır.
Mühafizə tədbirləri
Yayılma ərazilərində antropogen təsirləri azaltmaqdır.
Echinops ritrodes
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Saqovniklər (sinif)
—  aləminin  şöbəsinə aid bitki sinfi.
Əlyazma
Əlyazma — əl ilə yazılmış mətn, kitab və s. Məsələn, əlyazmaları fondu - əlyazmaları toplayan, saxlayan, bərpa edən yer, idarə, şöbə.
Antik və orta əsrlər əlyazmaları manuskript də adlanır
Angelica breweri
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Lübek Coğrafiya Cəmiyyəti
Lübek Coğrafiya Cəmiyyəti — Almaniya Federativ Respublikasının coğrafi sahədə fəaliyyət göstərən ictimai təşkilatlarından biri. Mərkəzi ofisi Lübek şəhərində yerləşir.
Tarixi
Cəmiyyətin əsası 20 yanvar 1882-ci ildə Almaniyanın Lübek şəhərində qoyulmuşdur.
Fəaliyyəti
Cəmiyyəti müntəzəm olaraq mühazirələr, müzakirələr, ekskursiyalar və səyahətlər həyata keçirir.
Nəcəfkəndoba
Nəcəfkəndoba — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Qusar rayonunun Gilah kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Nəcəfkəndoba kəndi Gilahoba kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.
Toponimikası
Kənd keçmişdə Nəcəfkənd əhalisinin obası olmuş, kollektivləşmədən sonra daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilmişdir. Oykonim "Nəcəfkəndin obası, nəcəfkəndlilərə məxsus oba" mənasındadır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qusar maili düzənliyində yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 109 nəfər əhali yaşayır.
Angelica californica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tanserin məktubu
Tanserin məktubu - Sasanilər hökmdarı I Ərdəşirin (224-240) tapşırığı ilə onun vəziri Tanser tərəfindən Mazandaran hakimi Cəşnəsəf şaha yazlmış məktubdur. Məktub böyük tarixi əhəmiyyət daşıyan mənbədir.
Echinops robustus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Pünhan İsmayıllı
Pünhan İsmayıllı (İsayev Pünhan Baba oğlu) - bədii qiraətçi.
Həyatı
14 aprel 1966-cı ildə İsmayıllı rayonunun Qalınçaq kəndində anadan olmuşdur.1990-cı ildən Azərbaycan Respublikası Dövlət neft Şirkətinin mədəniyyət evində aparıcı vəzifəsində çalışır.Azərbaycanda və xaricdə mədəni-kütləvi tədbirlərin mahir aparıcısıdır. Məmməd Araz, Bəxtiyar Vahabzadə, Musa Yaqub, Zəlimxan Yaqub, Ramiz Rövşən, Baba Vəziroğlu və başqa şairlərin, eyni zamanda aşıq poeziyasının danışan dilidir. Azərbaycan aşıq və şairlərinin poeziya incilərindən ibarət 36 musiqi albomunun və milli adət-ənənələrdən bəhs edən 400 səhifəlik ensiklopediya kitabının müəllififdir.
Musiqi albomları:
1. Öyrətmə özünə öyrətmə məni - 2000
2. Gəldim yenə görüşünə, Ordubadım - 2001
Manami Nakano
Manami Nakano (d. 30 avqust 1986) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Pünhan İsmayıllı
Musiqi albomları:
3. Ocağınız gur yansın - 2002
Etimologiya
Etimologiya — sözün mənşəyini öyrənən dilçilik sahəsi. Cəmiyyətin ictimai iqtisadi təcrübəsi olub, dərk etmənin mənbəyi, hipotez və nəzəriyyənin həqiqilik meyarı.
Manami Nakano
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 12 oyun keçirib, 2 qol vurub.
Pünhan İsmayıllı
Musiqi albomları:
4. Hamının Evində toy, nişan olsun - 2003
Etimologiya
Etimologiya – [yunan.etymologia – həqiqət] 1)cəmiyyətin ictimai iqtisadi təcrübəsi olub, dərk etmənin mənbəyi, hipotez və nəzəriyyənin həqiqilik meyarı; 2)sözlərin mənşəyini öyrənən tarixi dilçilik sahəsi. Etimologiyada sözlər və ya dil vahidləri qohum, yaxud qonşu dillərin oxşar vahidləri ilə tutuşdurulur, qanunauyğunluq əsasında ayrı-ayrı sözlərin milli mənsubiyyəti, inkişaf yolu, fonetik və məna dəyişmələri müəyyən edilir.
Pünhan İsmayıllı
Musiqi albomları:
5. Oğul ya qız, fərqi nədir - 2004
Etimologiya
Etimologiyada sözlər və ya dil vahidləri qohum, yaxud qonşu dillərin oxşar vahidləri ilə tutuşdurulur.
Pünhan İsmayıllı
Musiqi albomları:
6. Söndürməyin ocaqları - 2004
7. Bir arzum var - balalara toy ola - 2004
8. Olmuşuq Gəncədə mehman bu gecə - 2004
9. Toylar olsun ocaqlarda - 2004
10. Yaz gəldi - 2005
12. Ay İsmayıllı - 2005
13. Ana laylası - 2005
14. Vağzalı - 2006
16. Tovuza gəlsin - 2006
17. Kəndimizdə toy olanda - 2006
18. Bakıdan Surquta - 2006
19. Körpə gülüşləri - 2006
20. Ordubada gələndə - 2006
Bulbophyllum apiferum
(Bulbophyllum apiferum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pünhan İsmayıllı
Musiqi albomları:
21. Nədən oldu - 2006
Bulbophyllum apiferum
Arealı
Bulbophyllum apiferum növü Hind-Çindən Qərbi Malayziyaya qədər yayılmışdır.
Pünhan İsmayıllı
Musiqi albomları:
22. Atasız dünya - 2007
23. Harda toy var, orda varam - 2007
24. Toy yetir, şad eylə Ağcabədimi - 2007
25. Analar - 2007
25. Fizulim mənim - 2011
26. Şəmkirimin Şiştəpəsi gözəldir - 2008
27. İmişli - 2008
28. Körpələr - sevincim mənim - 2008
29. Evin çırağı - 2008