cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qaşqarlılar
İndiki dövr
Hal-hazırda saylarına baxmayaraq, qaşqarlılar Sincan-Uyğur Muxtar Rayonunda yerli və partiya hakimiyyət orqanlarında zəif təmsil olunur. Qaşqarlıların əsas hissəsi kənd təsərrüfatında və sənayedə az maaşlı işlərdə çalışırlar. Həmçinin, qaşqarlıların böyük bir hissəsi kiçik və orta biznesdə, Çin ilə Mərkəzi Asiya ölkələri və Pakistan arasında irimiqyaslı topdansatış ticarətində, Çinin daxili şəhərləri ilə ticarətdə, ÇXR-in daxili əyalətlərində, fabriklərdə və zavodlarda işləyirlər. 2009-cu ildə Quandundakı oyuncaq fabrikində qaşqarlı işçilər ilə münaqişə yaranmış, iğtişaşılar sonradan Sincan şəhərlərinə yayılmışdır.
Harut və Marut
thumb|right|220px|[[Zəkəriyyə əl-Qəzvini tərəfindən verilmiş Harut və Marut təsviri.]]
Etimologiyası
Harut və Marut adları Ərəbcə olmadığı irəli sürülür. Bu adların hansı dildən gəlməsi ilə bağlı fərqli fikirlər irəli sürülmüşdür. Bəzilərinə görə bu adlar Süryanicə, Ermənicə, Hindcə, Əcəmcə və Musəvicə olduğunu deyilsə, də əsas görüş bu adların Sami dilindən gəlməsidir. Bir sıra tədqiqatçılar bu adların ilk dəfə Zərdüştün kitabı olan Avestada HaurVatat və Ameratat şəkildə keçdiyini qeyd edirlər. Ümumiyyətlə İslam dinində bəhs olunan Harut və Marut adları İslamdan əvvəlki din və mədəniyyətlərdə də rastlanılır. Bunlara Şumer, Akkat, Zərdüştlük və Hinduizmi göstərə bilərik.
Qurani-Kərimdə
Qurani-Kərimin Bəqərə surəsində bəhs olunan Harut və Marut adları keçmişdən günümüzə qədər mübahisəli bir mövzu olmuşdur. Belə ki, bəzi təfsirçilərin Harut və Marutu iki mələk olaraq qəbul etdiyi halda bəziləri bunları insan oğlu olduğuvə içki içərək zina edib adam öldürdüyünü, bəziləri isə Şeytan olduğunu rəvayət etmişdir. Bu mələklər haqqında Qurani-Kərimin ancaq Bəqərə surəsinin 102-ci ayəsində məlimat verilir. Qurani-Kərimdə kecən bu ayədə deyilir:
Onlar Süleymanın səltənətində şeytanların oxuduqlarının ardınca getdilər. Süleyman kafir olmadı. Lakin şeytanlar sehri və Babildə Harut və Marut adlı iki mələyə nazil olanı insanlara öyrədərək kafir oldular. Mələklər: "Biz ancaq bir sınağıq, sən gəl kafir olma!"– deməmiş onu heç kəsə öyrətmirdilər. Yəhudilər ərlə arvadı bir-birindən ayıracaq işləri onlardan öyrənirdilər. Lakin onlar Allahın izni olmadan heç kəsə zərər verə bilməzlər. Onlar özlərinə zərər verən, faydası olmayan şeyləri öyrənirdilər. Onlar bilirdilər ki, onu əldə edən kimsə üçün axirətdə heç bir pay yoxdur. Nəfslərinin əvəzində satın aldıqları şey necə də pisdir! Kaş bunu biləydilər!
Ayədən göründüyü kimi Harut və Marutun Babil yaxınlığında yaşadığı məlum olur. Mifoloji fikirlərə görə Allahın iradəsi əsasında insanlara sehr öyrədən mələklər, qiyamət gününə qədər bir mağarada başaşağı vəziyyətdə asılaraq qalacaqlar. Yanlarına gələn adamlara öyrədəcəkləri sehrin cəzasının cəhənnəm olduğunu xəbərdarlıq etdikdən sonra sehr öyrətdiklərinə inanılır.
Hekayə
Harut və Marutla bağlı Qurani-kərimdə olmayan bir çox məlumat İsrailiyatdan İslam dininə keçmişdir. Onlardan ən məhşuru belədir: “İdris peyğəmbərin dövründə insanların günahları ardınca mələklər etiraz edib Allaha “Rəbbimiz onları məhv etməyəcəkmisən?” deyər. Bundan sonra Allah mələklərə “mən sizin qəlblərinizdən şəhvəti və Şeytanı qaldırdım, əgər qaldırmasaydım siz də eyni şeyləri edərdiniz” buyurur. Mələklər belə bir imtahanla qarşılaşsaydılar özlərini qoruya biləcəklərini sübut etmək istəyirlər. Bundan sonra Allah aralarından iki mələk seçmələrini buyurur, onlar da Harut və Marutu seçirlər və yer üzünə göndərirlər. Zöhrə adında gözəl bir qadın ərindən boşanmaq üçün bu iki mələyin yanına gəlir. Bunlar qadına aşiq olur və günaha düşmək istəyirlər. Zöhrə isə istəyini yerinə yetirməyincə razı olmayacağını bildirir. Harut və Marutun təkidlərinə qarşılıq olaraq Zöhrə bütə sitayiş etmələri, içki içmələri və haqsız yerə qan tökmələri şərtini irəli sürür. Başlanğıcda mələklər bunları qəbul etməsələr də sonradan içki içməyi digərlərinə nisbətən daha münasib bilirlər və sərxoş olurlar. Bundan sonra digər günahları da işləyirlər. Zöhrə onlardan İsmiəzəmi öyrənərək səmaya yüksəlir. Bundan sonra Allah Harut və Marutu cəzalandırmaq istəyir. Buna görə də Harut və Marut İdris peyğəmərdən şəfaət istəyirlər. İdris peyğəmər də bu iki mələyə dünya və ya axirət cəzalarından birini seçməsini istəyir. Dünya cəzasını seçən Harut və Marut Babildə bir quyuda saçlarından aşağı Qiyamətə qədər cəza çəkmək üçün asılırlar.
Həmin mağaranın yeri barədə müxtəlif fikirlər mövcuddur. Mağaranın girişinin çox kiçik olması (bir insanın keçə biləcəyindən daha kiçik) və iki dağın arasında yerləşməsi rəvayəti mövcuddur. Dəməşq yaxınlığında girişi çox kiçik olan və iki dağın arasında yerləşən bir mağaranın olması, Harut və Marutun həmin mağarada olduğu rəvayətini gücləndirmişdir.
Mərmər taxtabiti
Mərmər taxtabiti — Yarımsərtqanadlılar dəstəsinin (Hemiptera) bağacıq-taxtabitilər (Pentatomidae) fəsiləsinə aiddir. İngilis dilli ədəbiyyatda "brown marmorated stink bug" adlandırılır. Qəhvəyi mərmər iyili zərərverici orijinal rənginə görə belə adlandırılıb.
Morfoloji xüsusiyyətləri
Mərmər taxtabitinin bədəni armudşəkillidir, azca yastılaşmışdır, bədən uzunluğu 12–17 mm-dir. Həşəratın rəngi qəhvəyidir, baş və döş hissədə qeyri-adi naxışlar vizual görünüşdə mərməri xatırladır. Bədənin alt hissəsi ağ, yaxud açıq qəhvəyi rəngdədir, bəzən boz və ya qara nöqtəlidir. Bığcıqlarının son iki buğumunda ağ zolaqlar vardır. Ətrafları qəhvəyi olub ağ zolaqlıdır.
Bioekoloji xüsusiyyətləri
thumb|right|Mərmər taxtabiti Aprel ayından başlayaraq həşəratlar qışladıqları yerlərdən çıxırlar və 1-2 həftə ərzində qidalanmaq üçün sahib bitkilərini axtarırlar. Mərmər taxtabitinin dişisi ağ rəngli, şarşəkilli 1,3-1,6 mm ölçüdə yumurtalar qoyur və onları 20-30 ədəd olmaqla topa halında yarpağın alt hissəsinə bərkidir. Yumurtadan çıxan sürfələr bir neçə gün yumurta topasının yanında qalırlar. Həşəratın sürfəsi beş yaş dövrü keçirir və ölçüsü birinci yaş dövründə 2,4 mm-dən beşinci yaş dövründə 12 mm-dək artır. Sürfənin rəngi birinci yaş dövründə narıncı və ya çəhrayı-qırmızı olur. İkinci yaş dövründən başlayaraq sürfə tündləşir və demək olar ki, qara rəng alır. Sonrakı yaş mərhələlərində sürfələr qəhvəyimtil-ağ rəngdə olurlar. Sürfələrin hər yaş mərhələsində belə fərqli olmağı həşəratın təyin edilməsini çətinləşdirir. Mərmər taxtabiti istisevən növdür və temperatur həddi 15-33 °C olduqda inkişaf edir, optimal temperatur 20-25 °C-dir.
Ziyanvericiliyi
Mərmər taxtabiti (Halyomorpha halys Stal.) meyvə və tərəvəz bitkilərinin, giləmeyvələrin, üzümün, dekorativ bitkilərin, qarğıdalının və s. təhlükəli ziyanvericisidir. Öz vətənində - Asiyada 300-dən artıq bitkiyə ziyan vurur. Yaponiyada iynəyarpaqlı ağacların - sərv və küknarın toxumlarına, Çində isə meşə ağaclarına da ziyan vurur. Taxtabitilər meyvə və yarpaqlarda dəlik açaraq onların şirəsini sorurlar. Mərmər taxtabiti yaşayış yerlərinə də girərək bəzi insanlarda allergiya yaradır. Mərmər taxtabitinin xüsusi vəzilərindən axarlar vasitəsilə iyli maye ifraz olunur, bu iy yanıq rezin iyi ilə keşniş iyinin qarışığını xatırladır. Bu payız mövsümündə, həşəratlar özlərinə qışlama yerləri axtaranda baş verir. Məlumat üçün qeyd edək ki, 2010-cu ildə ABŞ da 33 ştatda mərmər taxtabitinin vurduğu ziyan 21 milyard dollar olmuşdur. Təkcə Nyu-york ştatında alma, üzüm, şaftalı, albalı, paxlalı bitkilər, qarğıdalı və xiyara vurduğu ziyan 878 milyon dollar təşkil etmişdir.2015-ci ilin ikinci yarısından etibarən Rusiya və Abxaziyanın retubətli subtropik ərazilərində bu ziyanvericinin kütləvi artımı baş vermişdir.2016-2017-ci illərin nəticələrinə görə bu ziyanverici Rusiyada, Abxaziyada, Gürcüstanda meyvə, subtropik bitkilər və fındıq məhsulunun miqdarı və keyfiyyətinə böyük ziyan vurmuşdur. Abxaziyada şaftalı, naringi, xurmanın məhsuldarlığı 2-3 dəfə aşağı düşmüşdür. Gürcüstan isə fındıq ixracatında üçüncü yerdən dördüncü yerə enmişdir.
Yayılması
Mərmər taxtabitinin vətəni Cənub-Şərqi Asiya ölkələri, Çin, Yaponiya, Tayvan və Vyetnamdır. 1996-cı ildən mərmər taxtabiti ABŞ-nin bütün ərazisi boyunca fəal yayılmağa başlamışdır və 2014-cü ildə Kanadanın cənub vilayətlərində 34 ştatda qeydə alınmışdır. 2007-ci ildə İsveçrədə, 2010-cu ildə Yeni Zellandiyada aşkar olunmuşdur. 2007-ci ildə İngiltərədə ABŞ-dən hava nəqliyyatı ilə gələn sərnişinin yükündə iki canlı taxtabiti tapılmışdır. 2014-cü ildə B.N.Jimerikin və B.B.Quliy mərmər taxtabitinin aşkarlanması üçün Rusiyanın Krasnodar, Stavropol vilayətlərinin potensial region olduğunu göstərmişlər.
Mübarizə üsulları
Ziyanvericiyə qarşı mübarizəni yaz vaxtı birinci nəsil inkişafa başlayanda aparmaq lazımdır ki, birinci nəslin sayının azalmasını təmin etdikdə qanunauyğun olaraq sonrakı nəslin də sayı azalır. Mərmər taxtabiti isti yerləri xoşladığı üçün evlərdə, idarə binalarında məskunlaşırlar. Həşəratlar kitab rəflərində, divan və kresloların alt hissələrində, divarlardakı çatlarda, qapı və pəncərələrin dəliklərində, anbarlarda və s. qışlayır. Mərmər taxtabiti bitki ilə qidalanan növdür, insanları və ev heyvanlarını sancmır, xəstəlik yaymır və digər fiziki ziyan vurmur. Lakin bəzi insanlarda “pis qoxulu həşəratın” ifraz etdiyi allergenlərə qarşı yüksək həssaslıq ola bilər. Mərmər taxtabiti evlərdə çoxalmır. Ziyanvericinin evlərə keçməsinin qarşısını almaq üçün pəncərə və qapılara tor vurulmalıdır. Yaşayış yerlərində mərmər taxtabitiyə qarşı ən yaxşı mübarizə üsulu onların mexaniki yolla məhv edilməsidir. Bunun üçün tozsorandan da istifadə edilir. Mübarizə məqsədilə tələlərdən də istifadə olunması məsləhətdir: lampaların altına sabunlu su qoyulur. İşıga gələn ziyanvericiləri tutmaq üçün yapışqanlı lentləri də tətbiq etmək olar. Aerozollardan istifadə bir o qədər də səmərə vermir. İnsektisidlərdən istifadə edərkən isə onların yaşayış sahələrində istifadəsinin təhlükəsiz olduğu və buna icazə verildiyi nəzərə alınmalıdır.
Həmçinin bax
Ziyankar bağacıq
III İsmayıl
III Şah İsmayıl (tam adı: Əbu Turab İsmayıl ibn Seyid Murtuza; ) — Səfəvilər xanədanlığından olan XIII İran şahənşahı. Hüquqi olaraq İran şahı olmuşdur. Dövləti onun adından Kərim xan Zənd və Raziya Sultan idarə etmişdir.
Həyatı
Şah İsmayıl 1733-cü ildə anadan olmuşdur. Sultan Hüseynin nəslindəndir, atası Seyid Murtuza Mirzə, anası Səfəvi hökmdarı Sultan Hüseynin qızı Məryəm sultandir.
1747-ci ildə Nadir şah öldürüldükdən sonra İranda və Azərbaycanda hakimiyyət uğrunda mübarizə başlandı. İranın cənubunda isə özlərinə Şiraz şəhərini mərkəz seçən fars Zəndlər sülaləsi hakimiyyət uğrunda mübarizə aparırdılar. Onlara çox gözəl aydın idi ki, Nadir şahın öldürülməsinin və Əfşarlar İmperiyasının parçalanmasının ən böyük səbəblərindən biri də məhz Səfəvilər sülaləsi amili idi ki, Kərim xan Zənd və Əli Mərdan xan Bəxtiyari də bundan məharətlə istifadə etdilər. Belə ki, 1747–1749-cu illərdə Əfşar Xanədanlığı özü də dərin siyasi böhran keçirirdi. Hakimiyyət uğrunda mübarizələr və daxili çəkişmələr nəticəsində dövlət zəifləmişdi. Bu sülalənin hakimyyəti yalnız Xorasanda mövcud idi. 1749-cu il dekabr ayında saray çevrilişi nəticəsində Şahrux İran şahlığından məhrum edildi və 19 yanvar 1750-ci ildə hakimiyyətə, II Süleyman şah Səfəvi adı ilə Mir Seyid Məhəmməd gəldi, lakin az sonra 1750-ci ilin mart ayında saray çevrilişi nəticəsində II Süleyman şah Səfəvi devrildi və hakmiyyətə yenidən Şahrux şah Əfşar gəldi. Bu hadisələrlə eyni vaxtda 1750-ci il yanvarın 19-da İsfahana daxil olan Əli Mərdan xan Bəxtiyari və Kərim xan Zənd tərəfindən hakimiyyətə III Şah İsmayıl adı ilə 17 yaşlı İsmayıl gətirildi. Və əslində (hüquqi olaraq) İranda Səfəvilər sülaləsinin hakimiyyəti bərpa olundu, lakin İsmayılın heç bir real gücü və hakimiyyəti yox idi. Belə ki, dövləti onun adından vəkil adı ilə Kərim xan Zənd və Raziya Sultan idarə edirdi. Əslində Zəndlər və Bəxtiyarilər III Şah İsmayıldan xalqı yatışdırmaq və öz hakimiyyətlərini rəsmi etmək üçün istifadə edirdilər. Onu isə İranın cənubunda Abadan şəhərində qalada həbsdə tuturdular və o, heç bir vəzifəsini icra edə bilmirdi. Əli Mərdan xan Bəxtiyari öldürüldükdən sonra isə Kərim xan Zənd, tək başına İranın cənubunu idarə edir və bu dövrdə yenə də III Şah İsmayıl qalada həbsdə saxlanılırdı. 1773-cü ildə isə III Şah İsmayıl İranın cənubunda Xuzistan vilayətindəki Abadan şəhərində saray dustaqlığındaikən vəfat etdi.
Marşrut
Marşrut (alm. Marschroute, fr. marche — hərəkət, irəliyə gediş və route — yol) — əsas məntəqələr göstərilməklə müəyyən coğrafi orientirlərlə müqayisədə hansısa obyektin hərəkəti.
Marşrutun əvvəli və son nöqtəsi olur. Marşrutun yolu əvvəldən müəyyən edilir və ondan istifadə edənlər məlumatlı olurlar.
Cyclotella radiosa
Bazionim
Cyclotella comta var. radiosa Grunow in Van Heurck
Sinonimlər
Cyclotella comta (Ehrenb.) Kütz.
C. quadrijuncta (Schröter) Keissl.
C. schröteri Lemmerm.
Ekologiyası
Göllərdə və çaylarda planktonda, oliqohalob-indifferent (Sa).
Yayılması
Kür Dağarası Çğkəkliyi: Mingəçevir su anbarı
Çiriquanolar
Çiriquanolar – Boliviyanın cənubunda (Tarixa, Santa-Krus və Çukisaka departamentləri), həmçinin Argentina və Paraqvayın həmsərhəd rayonlarında yaşayan tupi-quarani qrupundan hindi xalqı. Sayları təqribən 15 min nəfərdir. Quarani dilində danışırlar, ispan dili də yayılmışdır. Dindarları xristiandır.
Ümumi məlumat
Təcrid olunmuş lokal qruplara (isosenyolar, quarasukvelər, quarayular və b.) bölünürlər. 16 əsrin ortalarından 19 əsrin sonlarınadək Avropa müstəmləkəçilərinə uzunmüddətli müqavimət göstərmişlər. Əsas ənənəvi məşğuliyyətləri talalarda toxa əkinçiliyidir (qarğıdalı, balqabaq, şirin kartof, paxla, tütün, pambıq). Ovçuluq, balıqçılıq və yığıcılıq az əhəmiyyət kəsb etmişdir. Ənənəvi sənətkarlıq sahələri dulusçuluq (həndəsi ornamentli qablar), toxuculuq və hörmədir. İndiki Ç. at, qoyun, mal-qara, toyuq saxlayırlar. Əsasən, Argentinada, k.t.-nın ayrı-ayrı sahələrində muzdla işləyirlər. Ənənəvi yaşayış məskənləri mərkəzi meydanın ətrafında yerləşən 3–5 düzbucaqlı evdən ibarət idi. Hər evdə böyük patriarxal ailə yaşayırdı. Gəlin üçün işləyib ödəmə və müvəqqəti matrilokal nikah saxlanılırdı. Müasir evləri kiçik ailələr üçün olan düzbucaqlı komalardır. Qadın geyimləri uzun, çiyində düymələnən tunikayabənzər paltar, kişilərdə isə dəri şalar və ponçodur (keçmişdə beli qaytanla bağlanırdı). Müasir kişi geyimləri avropasayağıdır. Mifologiya və folklor qorunub saxlanılmışdır.
Fərqanə qıpçaq dili
Fərqanə qıpçaq dili və ya qıpçaq-özbək dili — VII əsrin ortalarından başlayaraq Mərkəzi Asiya ərazisində şərqi qıpçaq dilindən ayrılması nəticəsində formalaşmış qırğız-qıpçaq dili (Cənubi Altay dilinin ayrılması əvvəllər güman edilir). Sonralar qalan şərqi qıpçaq dialektləri müasir qırğız dilinin əsasını təşkil etmişdir. Yevgeni Polivanovun fikrincə, Fərqanə-qıpçaq dili hələ 1920-ci illərdə ayrıca idiom kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Müasir dövrdə Fərqanə qıpçaq dilinin ən azı bəzi dialektləri qıpçaq-noqay arealının idiomları ilə oxşarlıqlar göstərir.
Tafts Universiteti
Tafts Universiteti — Massaçusets ştatının Medford və Somervil şəhərində yerləşən özəl tədqiqat universiteti. 1852-ci ildə qeyri-məzhəbli ali təhsil müəssisəsi təmin etməyi qarşısına məqsəd qoyan xristian universalistlər tərəfindən Tafts Kolleci kimi təsis edilmişdir. Tafts 1970-ci illərə kimi müxtəlif doktoranturalar təklif edən böyük bir tədqiqat universitetinə çevrilənə qədər kiçik bir liberal sənət kolleci idi. Tafts Princeton Review-a görə 98/99 seçicilik reytinqi ilə ABŞ-nin ən seçmə kolleclərindən biridir. 2026-cı il tədrisi üçün Tafts 34,880 müraciətçidən 9%-ni qəbul etdi.
Nəcəf bəy Vəzirov
Nəcəf bəy Fətəli bəy oğlu Vəzirov — azərbaycanlı yazıçı və dramaturq. Azərbaycan dramaturgiyasının inkişafında, onun ideya-estetik məzmun bədii sənətkarlıq keyfiyyətlərinin zənginləşdirilməsində, milli teatrın yaradılmasında və inkişafında müstəsna rolu vardır. Bütün ictimai fəaliyyəti və ədəbi yaradıcılığı ilə milli azadlıq hərakatına yaxından kömək göstərən Nəcəf bəy Vəzirov Azərbaycan ədəbiyyatında faciə janrının əsasını qoymuş, Azərbaycanda feodal-patriarxal quruluşa qarşı çevrilmiş maarifçilik hərəkatının genişlənməsində yaxından iştirak etmişdir.
Həyatı
Nəcəf bəy Vəzirov 1854-cü il aprel ayının 2-də Azərbaycanın Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Yazıçının uşaqlığı fərəhsiz keçmişdir. Atası Fətəli bəy xəstə olduğundan ailənin çətinliyi anası Mina xanımın üstünə düşmüşdür. Nəcəf özü də təbiətən sakit və qaradinməz, bədəncə zəif və xəstə olmuşdur. Anasının arzusu bu idi ki, yeganə oğlunu sağlam görsün və onu məktəbə göndərsin. Lakin Nəcəfin səhhəti buna imkan vermir, ananın arzusu hər il ürəyində qalırdı. Özünün yazdığına görə, Nəcəf bəy yalnız on iki yaşında olanda məktəbə gedə bilmiş, tez bir zamanda oxuyub-yazmağı öyrənmişdir.
Vəzirov ilk təhsilini dini məktəbdə almışdır. O, burada bir il oxuduqdan sonra Şuşa şəhərindəki mülkiyyə məktəbinə gedir. Lakin yeniyetmə gənc həmin məktəbdə oxuya bilmir. Burada Erməni müəllimin amansız rəftarı, uşaqları yerli-yersiz döyüb işgəncə verməsi Nəcəfi məktəbdən uzaqlaşmağa məcbur edir. Yeniyetmə oğlanın məktəbdən qaçmasına bəzi qohumları başqa məna verirlər. Guya o tənbəl və bacarıqsızdır, öyrənə bilmir, çətinlikdən qorxur və s. Hətta qohumlarından biri istəyir ki, Nəcəfə rusca səthi sürətdə yazıb oxumağı öyrətsin ki, heç olmasa o, kənddə mirzəlik edib ata–anasını dolandırsın. Lakin Nəcəf heç kəsin qayğısını qəbul etmir. O, 1868-ci ildə Şuşadan ayrılıb Bakıya gəlir. Burada imtahan verib real gimnaziyanın ikinci sinifinə daxil olur. Öz bacarığı və biliyi ilə tezliklə müəllimlərin rəğbətini qazanır. Gimnaziyanın sonuncu sinifində oxuyarkən artıq əlaçı şagird kimi tanınır, hətta dövlətli uşaqlarına dərs deməklə məşğul olurdu.
Gimnaziyada oxuyarkən N. Vəzirov böyük Azərbaycan alimi o zaman gimnaziyada dərs deyən Həsən bəy Zərdabi ilə tanışlığı onun fikri inkişafına qüvvətli təsir göstərir. H. Zərdabi şagirdlərdə təkcə elmə maraq oyatmaqla kifayətlənmirdi. O, çalışırdı ki, şagirdlər xalqın gələcək inkişaf yollarını düzgün anlasınlar, onun azadlığı və maariflənməsi uğrunda mətin mübarizlər kimi yetişsinlər. Məhz Zərdabinin məsləhəti ilə N. Vəzirov təbiət elmlərinə xüsusi maraq göstərir, rus klassik yazıçılarının əsərlərini mütaliə edərək mütərəqqı ideyalarla tanış olur. Yazıçının teatrla tanışlığı da bu zaman başlanır. O yazır: "1873-cü ildə altıncı klasda oxuduğum halda birinci dəfə rus teatrına getdim. Bu gecə mənə nəhayət dərəcədə təsir elədi. Onun necə bir şey olduğunu başa düşdüm".
1874-cü ildə N. Vəzirov real gimnaziyanı qurtarıb təhsilini davam etdirmək üçün Rusiyaya gedir. O əvvəlcə Moskvada olur, sonra dostu Ağa Gorani ilə birlikdə Peterburqa gedib Əkinçilik instituna qəbul olunmaq istəyir. Lakin atestatındakı qiymətlar həmin inistituta qəbul tələblərini ödəmədiyi üçün o, avqust ayının sonlarında yenidən Moskvaya qayıdır və sentyabrda Petrivski–Razumovski Meşə və Təbiətşunaslıq Akademiyasının Meşəçilik şöbəsinə daxil olur.
N. Vəzirovun Moskvada təhsil aldığı illər Rusiyada azadlıq ideyalarının, zəhmətkeş kütlənin mənafeyini müdafiə edən xalqçılıq hərəkatının genişləndiyi bir dövrə təsadüf edir. Hələ Bakıda real gimnaziyada oxuyarkən H. Zərdabi kimi milli-azadlıq ideyaları ilə tərbiyələnən N. Vəzirov Moskvada daha qaynar bir inqilabi mühitə düşür. O tezliklə qabaqcıl fikirli gənclərlə dostlaşır, təhsil aldığı Akademiyanın daxilində baş verən tələbə çıxışlarında və gizli təşkilatlarında iştirak edir. Hətta 1878-ci ildə H. Zərdabinin təşəbbüsü ilə "İmdadiyyə" adlı dərnək təşkil edir.
1878-ci ilin iyun ayında N. Vəzirov Petrovski–Razumovski Akademiyasının Meşəçilik şöbəsini bitirib təyinatla Qafqaza göndərilir. O, Yelizavetpol quberniyasının Tərtər nahiyyəsinə üçüncü dərəcəli meşəbəyi təyin olunur. 1880-ci ilin iyul ayına qədər burada çalışır. Sonra onun vəzifəsini böyüdürlər. Vəzirov ikinci dərəcəli meşəbəyi kimi İrəvan quberniyasının Dilican nahiyyəsinə meşəbəyi təyin olunur. 1887-ci ilə qədər burada çalışıb yenidən iş yerini Yelizavetpol quberniyasına dəyişir.
1890-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq Rusiyada inqilabi–azadlıq hərakatının yüksəlişi ilə əlaqədar Petrovski–Razumovski Akademiyasının məzunlarını təqib edirlər. Bununla əlaqədar olaraq N. Vəzirovu da siyasi etibarsızlıqda günahlandırıb meşəbəyi vəzifəsindən azad edirlər. Bundan sonra sənəti ilə əlaqəsi olmayan müxtəlif yerlərdə çalışır. Əvvəlcə İrəvan quberniya idarəsi tibb şöbəsinin katibi, sonra isə Qazaxda möbahisəli işlərə baxan şöbənin katibi vəzifəsində işləyir. Lakin bu işlərin heç biri N. Vəzirovun xoşuna gəlmir.
Yaradıcılığı
thumb|280px|Müsibəti-Fəxrəddin tamaşasının afişası (1909-cu il) Nəcəf bəy Vəzirov 1895-ci ildə Bakıya köçür. Burada lazımi imtahanları verib vəkillik vəsiqəsi alır və məhkəmələrdə çalışır. O, burada uzun müddət ayrı düşdüyü bədii yaradıcılığını davam etdirir, "Yağışdan çıxdıq yağmura düşdük", "Müsibəti–Fəxrəddin", "Pəhləvanı–zəmanə" kimi klassik əsərlərini yaradır. N. Vəzirov 1903-cü ildə Bakı dumasına katib seçilir. Az sonra isə şəhər maarif şöbəsi rəisinin müavini təyin edilir və keçmiş müəllimi Həsən bəy Zərdabi ilə birlikdə doğma xalqının maariflənməsi üçün yeni məktəblərin, müxtəlif tərbiyyə ocaqlarının açılması işində yaxından iştirak edir.
1905-ci il inqilabı N. Vəzirovun ədəbi–ictimai fəaliyyətinin genişlənməsi üçün münbit zəmin yaradır. Maarifpərvər ədib bir tərəfdən Bakıda çıxan "Həyat", "İrşad", "Təzə həyat", "Açıq söz" və s. qəzetlərində "Dərviş" imzası ilə "Balaca mütəfərrəqələr" başlığı altında burjua–mülkədar cəmiyyətinin içtimai eyiblərini açan felyetonlar yazır, digər tərəfdən dram dərnəklərinə rəhbərlik edir, Azərbaycanda teatr sənətinin inkişafı, aktyor nəslinin yetişməsi üçün yorulmadan fəaliyyət göstərir. 1913-cü il noyabr ayının 15–də "Səfa" maarif cəmiyyəti Nəcəf bəy Vəzirovun ədəbi fəaliyyətinin 40 illiyi münasibətilə Bakıda təntənəli yubiley gecəsi keçirir. Bu gecə böyük bir mədəni bayrama çevrilir. Qəzetlər yazıçının həyat və fəaliyyətindən bəhs edən məqalə-oçerk, məlumat dərc edirlər.
Azərbaycanın görkəmli ziyalıları yubilyara məktub, teleqram göndərir, onu bu yubileyə layiq yazıçı, möhtərəm ədib, qüdrətli vətəndaş, müəllim və tərbiyəçi, xalqın fədəkar oğlu kimi qiymətləndirirdilər. Xalqın ehtiramı N. Vəzirovun yaradıcılıq ilhamını, işləmək həvəsini coşdurmuş, ədib həm içtimai həyatda, həm də bədii yaradıcılıq sahəsində daha fəal çalışmışdır. Bu illərdə o, "Pul düşkünü Hacı Fərəc" komediyasını, "Təzə əsrin ibtidası" dramını yazmış, böyük fransız yazıçısı Jan Batist Molyerin "Xəsis" komediyasını "Ağa Kərim xan Ərdəbili", fransız məzhəkəsi "Vəkil Patelen" i isə "Dələduz" adı ilə təbdil etmişdir. Azərbaycanda Aprel istilasından sonra N. Vəzirov Bakıda Kənd təsərrüfatı texnikumunda müəllim işləmişdir. Yazıçı meşəçilik işi ilə bağlı tələbələri Azərbaycanın müxtəlif rayonlarına aparır, təcrübə məşğələlərinə rəhbərlik edirdi. Lakin qocaman yazıçının səhhəti pozulmuşdu, tez–tez ürək ağrısından şikayətlənirdi. Həkimlər ona işdən çıxıb istirahət etməyi məsləhət görürdülər.
Hacı Bayram məscidi
Etimologiyası
Məscid adını bağçasındakı Hacı Bayram türbəsindən almışdır. Mehrab divarına bitişik olan türbə 1429-cu ildə tikilmişdir. Məscidin bağçasında da XVIII əsr Osman Fazıl Paşa türbəsi var.
Memarlığı
Məscid ağac və kirəmit bəzəkləri üzərində taxta və qələm işi ornamentləri baxımından çox zəngin bir tikilidir. Məscidin içərisindəki meşələrdə Nakkaş Mustafa Paşaya məxsus rəsm tikmələri var. Məscidin cənub-şərq divarında iki eyvanlı minarə var. Bu minarə kvadrat planlı, daş altlıqlı və silindrik kərpic gövdəlidir. 1714-cü ildə Hacı Bayram Vəlinin nəvələrindən olan Mehmet Baba tərəfindən təmir edilmişdir. 1940-cı ildə Vəqflər Ümumi Müdirliyi tərəfindən bərpa edilən məscid və kompleks son dəfə Ankara Böyükşəhər Bələdiyyəsinin rəhbərliyi ilə əslinə uyğun təmir edilərək 14 fevral 2011-ci ildə ibadət üçün açılıb.
Nəcəf bəy Vəzirov
Yaradıcılığı
1926-cı ilin yayında Nəcəf bəy Vəzirov təcrübə məşğələləri aparmaq üçün tələbələrlə birlikdə Şamaxıya – Çuxuryurda getmiş və iyul ayının 13–də orada ürək çatışmazlığından vəfat etmişdir. Yazıçının cənazəsi Bakıya gətirilmiş və iyulun 13–də dəfn olunmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 nömrəli Qərarı ilə Nəcəf bəy Vəzirov Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin siyahısına daxil edilmişdir.
Ailəsi
Nəcəf bəy Fətəli bəy oğlu Vəzirov Xurşid xanımla ailə qurmuşdu. Şamil bəy adlı oğlu, Sara xanım və Sürəyya xanım adlı qızları vardı.
Əsərləri
'''[http://www.ebooks.az/view/8f6IWYG1.pdf Nəcəf bəy Vəzirov. Əsərləri. Bakı, 2005.]'''
Jerom Roten
Klub karyerası
Peşəkar futbolçu karyerasına "Kan"da başlayan Roten "Trua"nın formasını geyən zaman məşhurlaşıb. Bundan sonra "Monako"ya transfer olunub. 2003-2004-cü il mövsümündə keçirilən UEFA Çempionlar Liqasında "Monako"nun heyətində turnirin finalında oynasa da, klubu məğlub olub. "Monako"dan sonra Roten "Pari Sen-Jermen" klubuna transfer olunub və bu komandanın heyətində oynadığı 154 oyunda 13 qol vurub. Həmin mövsüm səkkiz dəfə Fransa milli futbol komandasının formasını geyinib. "Pari Sen-Jermen"də beş il oynadıqdan sonra "Qlazqo Reyncers"ə icarəyə verilib. 2009-2010-cu illərdə yenə də icarə şərtləri ilə Türkiyənin Ankaragücü futbol klubunun heyətində yaşıl meydançaya çıxıb. "Ankaragücü"nün heyətində 12 oyun keçirib. Klub Roteni birdəfəlik öz heyətinə transfer etmək istəsə də, "Pari Sen-Jermen" ilə razılıq əldə edə bilməyib. 2010-cu ildə Roten "Pari Sen-Jermen" klubunu da tərk edib və Korsika adasının "Bastia" klubu ilə müqavilə imzalayıb.
Millî komanda karyerası
Roten Fransa milli futbol komandasının heyətində 14 oyuna çıxıb və iki qol vurub. FİFA Konfederasiyalar Kuboku 2003 və UEFA Avropa Kuboku 2004-də iştirak edən Fransa millisinin heyətində olub.
NGC 612
NGC 612, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Heykəltəraş bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Hüsnü təxəllüs
Hüsnü təxəllüs
Hüsnü təxəllüs divan ədəbiyyatı na aid bir termindir.
Divan ədəbiyyatında ümumiyyətlə şairlərin təxəllüsü var. Şairlər bəzən bu təxəllüs ləri öz əsərlərində söz kimi işlədirlər. Şair gah təxəllüs, gah da ad kimi istifadə edir. Şairin təxəllüsdən həm ad, həm də məna baxımından eyni vaxtda işlətdiyi vəziyyətə hüsnü təxəllüs deyilir.
Hüsnü təxəllüsün ən məşhur nümunələrindən biri məşhur türk divan şairi Baki nin aşağıdakı misrasıdır:
"Bâki kalan bu kubbede bir hoş sadâ imiş."
'Bu kubbede ebedî kalan bir hoş ses imiş.'
(Baki, yəni əbədi qalan bu qübbədə bir xoş səda imiş
Bu misra da “Baki” sözü həm şairin təxəllüsü (ad kimi işlənir), həm də “əbədi, əzəli” mənasında vurğulanaraq nəzərdə tutulur.
Hacıqabul-Astara-Abadan qaz kəməri
thumb|right|Qaz kəmərinin açılışı Hacıqabul-Astara-Abadan Azərbaycanın Hacıqabul rayonundan İrana doğru uzanan təbii qaz kəməri.
Tarixi
Qaz kəmərinin təməlinin atılması barədə 1965-ci ildə SSRİ və İran arasında qarşılıqlı razılaşma əldə olunmuşdur. Layihənin açılışı 1970-ci ildə Astarada İran şahı Məhəmməd Rza Pəhləvi və həmin vaxt SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Sədri funksiyasını icra edən Nikolay Podqornı olmuşdur. 1971–79 illəri aralığında Cənubi Qafqaz ölkələri bu kəmər vasitəsi ilə Irandan gələn təbii qaz ehtiyatı ilə təmin olunmuşdur. Sonradan İranda baş verən İslam İnqilabı SSRİ ilə əməkdaşlığın sonuna, dolayısı ilə layihənin ləğvinə gətirib çıxarmışdır.
2006-cı ildə Azərbaycan və İran tərəfi arasında gerçəkləşmiş qarşılıqlı anlaşmaya əsasən Azərbaycan İranı Bakı-Astara istiqaməti üzrə qazla təmin etməyi öhdəliyinə götürmüş, İran isə öz növbəsində Naxçıvan Muxtar Respublikasını qazla təmin etməyi qəbul etmişdir.
2011-ci ilin noyabr ayında Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti və İran Milli Neft-Qaz Səhmdarlığı arasında bağlanan memorandumda 2010-cu ildən etibarən Azərbaycanın qarşı tərəfə 500 milyon kub metr illik qaz hasilatı etməsi göstərilmişdir.
Texniki xüsusiyyətləri
Qaz kəmərinin ümumi uzunluğu 1474.5 km-dir. Bəhsi keçən diapazonun 296.5 km-i Azərbaycanın payına düşür. Kəmərin ümumi diametri 1020 mm-dir və standard fəaliyyət rejimində hər il 10 milyon kub metr qaz hasilatı gücünə sahibdir. Kəmərin İrandakı bölümü IGAT1 adlanır.
Novruz Əsgərov (20 Yanvar şəhidi)
Novruz Əsgərov (tam adı: Novruz Faiq oğlu Əsgərov; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Həyatı
1968-ci il martın 29-da Bakıda anadan olmuşdur. 250 nömrəli orta məktəbdə 8-ci sinfə qədər təhsil almış, sonra isə texniki peşə məktəbində oxuya-oxuya fəhləlik etməyə başlamışdır. Üç il əsgərliyini dənizdə çəkmiş, əsgərlikdən geri döndükdən sonra tikinti kooperativində işləmişdir.
Qanlı Yanvar faciəsi
O gecə Novruz Bakıdakı hadisələr haqqında məlumat alan Novruz qonşusu və dostu Əhmədov İlqarın «QAZ-53»nə minmiş və onlar birlikdə Əzizbəyov metrosuna tərəf getmişdir. Orada onlar 20 gülləyə rast gəlmiş, onların ikisi də yaralanmışdır. Novruzun yaraları daha ağır olmuşdur: Novruz baş nahiyəsindən bir neçə güllə yarası almışdır. Səhər Novruzun meyidi Caparidze adına xəstəxananın meyidxanasından tapılmışdır.
Köhnə Əhmədli qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Ünvan
Bakı, 8-ci km, Darvin küçəsi 65, mənzil 29.
Ayşə Soysal
Ayşə Soysal (d. 24 iyun 1948, İstanbul, Türkiyə) — Professor, YÖK üzvü (2009-2013), Boğaziçi Universitetinin rektoru (2004-2008), Boğaziçi Universitetinin ilk qadın Ədəbiyyat Fakültəsinin dekanı və rektoru adlarını daşıyır.
Həyatı
Ayşə Soysal 24 iyun 1948-ci ildə İstanbulda dünyaya gəlib. 1967-ci ildə Arnavutköy Amerikan Qız Kollecini sinif birincisi olaraq bitirib. 1967-ci ildə Robert Kollecini, sonra isə Robert Kollecinin Ali Məktəbini müvəffəqiyyətlə bitirib. 1971-ci ildə universitetin fizika-riyaziyyat ixtisasından məzun oldu.
Ayşə Soysal 1976-cı ildə Boğaziçi Universitetinin riyaziyyat fakültəsində müəllim olaraq işə başladı. 1981-ci ildə dosent, 1991-ci ildə professor vəzifəsinə yüksəlib.
Ayşe Soysal 19.09.2008 - 19.09.2012 tarixləri arasında TÜBİTAK Elm Heyətinin üzvü kimi də çalışmışdır.
Digər vəzifələri arasında 1993-2000-ci illəri arasında YUNESKO Türkiyə Milli Komissiyası İdarə Heyəti üzvlüyü, 2004-2006-cı illəri arasında Açıq Cəmiyyət İnstitutu Türkiyə Nümayəndəliyi Məsləhətləşmə Qurulu üzvlüyü, 2008-2014-cü illəri arasında Duke University Islamic Studies Center Board of Advisors üzvlüyü var.
Qırğız-qıpçaq dilləri
Qırğız-qıpçaq dilləri və ya şərqi qıpçaq dilləri — bəzi dilçilərə görə daha böyük qıpçaq qrupuna, digərlərinə görə türk dillərinin xakas-altay qrupuna daxil olan dil qrupu. Buna uyğun olaraq, qərbi və ya şərqi türk dilləri kimi təsnif edilir və ya dağ-altay (orta-şərq) qrupuna daxildir. Son zamanlar ənənəyə görə birinci təsnifat köhnəlmiş hesab olunur.
Bu, XX əsrin əvvəllərində mövcud olmuş, indi dialektlərin bir hissəsi qıpçaq-noqay dilləri təmasda olan Fərqanə qıpçaqcası və qırğız dilini, həmçinin, yəqin ki, lobnor və xoton dillərini (şimal qırğız tipli dialektlər) əhatə edir. Cənubi qırğız dialektləri qarışıq xarakter göstərir. Çox vaxt bu qrupa Cənubi altay dili də daxil edilir, lakin bəzi tədqiqatçıların fikrincə Şimali altay dili ilə birlikdə eyni qrupda yer alır.
Supervulkan
right|200px|thumb|[[Toba gölünün peykdən çəkilmiş şəkli]] Supervulkan qeydə alınan ən yüksək indeks dəyərinə - 8 dərəcəli Vulkanik Partlama İndeksli püskürməyə sahib geniş vulkandır. Bu o deməkdir ki, partlayış nəticəsində meydana gələn çöküntünün həcmi normaldan 1000 kub kilometr (240 kub mil) daha böyükdür.
Supervulkanlar maqmanın mantiya içərisindən yer qabığına doğru qalxıb, yer qabığını qıra bilməməsi və yaranan təzyiqə tab gətirə bilməyənədək böyük və artan ölçüdə maqma dənizinin yaratdığı təzyiq nəticəsində baş verir. Bu qaynar nöqtə şəklində (misal üçün Yellouston kalderi) və ya bir tavanın digər tava altına girdiyi əyilmə zonalarında (misal üçün Toba) meydana gələ bilər. Böyük həcimli supervulkanik partlayışlar, həmçinin, tez-tez lava və vulkanik küllü geniş əraziləri əhatə edən geniş püskürmə bölgələri ilə əlaqələndirilir. Belə partlayışlar uzun müddət davam edən iqlim dəyişikliyinə (kiçik buz dövrünün tətiklənməsi kimi) və növlərin yox olma təhlükəsinə səbəb ola bilər.
Dünyada baş vermiş ən son 8 VEİ-li püskürmə, təxminən, 26 500 il əvvəl Yeni Zelandiyanın Taupo vulkanındakı Oruanuy püskürməsi olmuşdur.
Bilinən super püskürmələr
Tamamlanmamış statistikaya əsasən, indiyə qədər 8 dərəcəli VEİ-yə sahib ən az 60 supervulkan təsbit edilib.
İsveçrə–Türkmənistan münasibətləri
Türkmənistan–İsveçrə münasibətləri — Türkmənistan və İsveçrə arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. Hər iki ölkə ATƏT-in və BMT-nin həqiqi üzvüdür, üstəlik bitərəflik siyasətinə də sadiqdirlər.
Tarix
Türkmənistan 8 may 1992-ci ildə İsveçrə ilə diplomatik əlaqələr qurmuşdur.
2008-ci ildə İnvestisiyaların Təşviqi və Qarşılıqlı Qorumaya dair Hökumətlərarası Saziş imzalanmışdır.
Türkmənistanın 11 aprel 2011-ci ildən bəri İsveçrədə bir səfirliyi və Cenevrədə BMT yanında Daimi Nümayəndəliyi var.
İkitərəfli münasibətlər tarixində ilk dəfə Türkmənistan Prezidenti Qurbanqulu Berdiməhəmmədov 8 oktyabr 2012-ci ildə İsveçrəyə səfər edir. Türkmənistan və İsveçrə Konfederasiyası arasında gəlir və kapital vergiləri ilə bağlı ikiqat vergitutmanın qarşısını almaq üçün Konvensiya, Türkmənistan Xarici İşlər Nazirliyi ilə İsveçrə Federal Xarici İşlər Nazirliyi arasında Anlaşma Memorandumu, Türkmənistan Xarici İşlər Nazirliyinin BƏİ ilə Cenevrə Təhlükəsizlik Siyasəti Mərkəzi arasında Anlaşma Memorandumu imzalanmışdır. Türkmənistan Ticarət və Sənaye Palatası və İsveçrə-Rusiya/MDB Birləşmiş Ticarət Palatası arasında Anlaşma Memorandumu vardır.
20 noyabr 2014-cü il tarixində İsveçrə Konfederasiyasının Prezidenti Didier Burkhalter Türkmənistana işgüzar səfərdə olmuşdur.
Türkmənistanın İsveçrədəki səfirliyi
Türkmənistanın İsveçrədəki səfirliyi (Cenevrə) 2011-ci ildə açılmışdır.
Səfirlər
Esen Muhammedoviç Aydoqdyev (2011-2014)
Atageldi Xalcanov (2014 - indiyə qədər)
İsveçrənin Türkmənistandakı səfirliyi
İsveçrənin Türkmənistandakı diplomatik nümayəndəliyi 2004-cü ildə açılmışdır. Türkmənistanda İsveçrə səfirliyi yoxdur.
Səfirlər Ervin Hoffe (2004-2008) iqamətgahı Moskvada olmuşdur; Alan Quidetti (2008-2011), iqamətgahı Bakıdadır; Sabine Ulmann Şaban (2011-2013) iqamətgahı Bakıdadır; Pascal Ebiçer (2013-2015), iqamətgahı Bakıdadır; Filipp Stalder (2015 - indiki) iqamətgahı Bakıdadır.
İqtisadiyyat
Türkmənistanda İsveçrə kapitalı ilə 30-dan çox müəssisə fəaliyyət göstərir.
Əlihüseyn Bağışov
Əlihüseyn Bağışov (25.12.1937, Yardımlı) — Yardımlının I Qarabağ Müharibəsində Şəhid olmuşdur.
Həyatı
Bağışov Əlihüseyn Mirzəhüseyn oğlu 25.12.1937-ci ildə Yardımlı rayonu Şovut kəndində anadan olmuşdur.1944-cü ilin sentyabr ayında Yardımlı rayon Telavar kəndində məktəbə daxil olmuş.1950-ci ildə Yardımlı rayon Yolocaq kənd orta məktəbində təhsilini tamamlamışdır.1959-cu ildə hərbi xidmətə getmişdir.1963-cü ildə hərbi xidmətin başa vurmuşdur. Həmən ildə Bakı Tibb Texnikomuna daxil olmuşdur.1966-cı ildə həmin tibb texnikomunu bitirmişdir.1966-cı ildə Yardımlı rayon Şovut kəndinə qayıtmışdır. Həmən il əmək fəaliyyətinə Yardımlı rayon Vərgədüz kənd xəstəxanasında başlamışdır.1969-cu ildə Yardımlı rayon Porsova kənd xəstəxanasında çalışmışdır.22.03.1994-cü ildə oğlu Bağışov Qorxamazın hərbi xidmətdə olduğu vaxt onun görüşünə gedən zaman Füzuli rayon ərazisində düşmən təxribatı nəticəsində atılan mərmi partlayışı nəticəsində ağır yaralanmış və şəhid olmuşdur.24.03.1994-cü ildə Yardımlı rayon Şovut kənd qəbristanlığında torpağa tapşırılmışdır.
Qiyasiyə (Sultaniyə)
Qiyasiyə — İranın Zəncan ostanı Sultaniyə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 273 nəfər yaşayır (69 ailə).
Azərbaycan Sənaye Korporasiyası
"Azərbaycan Sənaye Korporasiyası" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti
Asi çayı
Asi (Asi Nehri) və ya Əl-Asi (‏العاصي), həmçinin Oront (‏Ορόντης) — Livan, Suriya və Türkiyədə çay. Uzunluğu 571 km, hövzə sahəsi 22,300 km2 qədərdir. Orta su axını təxminən 80 m3/s təşkil edir.
Qəhrəman (film, 1983)
Hero (mənası: Qəhrəman) 1983-cü ildə istehsal olunan hind filmidir. Filmin rejissoru Subaş Qaydır. Ceki Şrof filmin əsas rolunda yer almışdır. O bu filmlə ilk uğurlarını qazanıb. Minakşi Sişadri isə 1981-ci il Hindistan gözəli müsabiqəsində iştirak edən və bu filmlə kifayət qədər uğur qazanan digər əsas rol ifaçısıdır.
Musiqi
Musiqilərin müəllifi Laxmikant Pyarelal cütlüyüdür. Sözlərin müəllifi Anand Bakşidir.
Jak Kallo
Jak Kallo  — fransız qravürçü və rəssam. Ən böyük ofort texnikasının ustası (cəmi 1500-dən çox qravür buraxmışdır), ofort texnikasının yeni növünün ixtiraçısıdır.
Bioqrafiyası
thumb|left|240 px|Бурлескный скрипач Jak Kallo, 1592 və ya 1593-cü ildə Nansidə, Lotaringiya qəhrəmanı Jan Kallonun böyük ailəsində anadan olmuşdur. Uşaqlıqdan rəsmlə maraqlanır, küçədə gördüyü hər şeyi təsvir etməyə çalışırdı. 1609-cu ildə bir versiyaya görə — gəzən qaraçılarla birlikdə Romaya piyada getmişdir.
Əvvəlcə, rəssam Remicio Kantaqallina ilə birlikdə Florensiyada, sonra Romada, gənc rəssam etch sənətini mənimsədiyi məşhur qravürçü Antonio Tempestanın emalatxanasında təhsil aldı. 1611-ci ildən Kallo Florensiyada çalışdı, burada 1612-ci ildə Culio Parici atelyesinə fəaliyyətini davam etdirdi.
Sipərdağ
Sipərdağ — Şahbuz rayonu ərazisində dağ (hünd. 3117,0 m). Dərələyəz silsiləsinin suayırıcısında zirvə. Küküçayın mənbə hissəsində, Küküdağdan 1 km şimal-şərqdədir. Erkən pliosen maqmatizminin törəmələri olan andezit, andezit-dasit və dasitlərdən ibarət subvulkanik kütləyə uyğun gələn günbəzvari yüksəklikdir. Yamaclarında eyniyaşlı Biçənək lay dəstəsinin andezit, andezit-dasit lavaları və piroklastolitləri və onları yarıb çıxan eyni tərkibli kiçik ölçülü subvulkanik kütlələr açılır. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmentinin şimal-şərq cinahına aid Batabat-Qanlıgöl maili əyilməsinin hüdudlarında şimal-qərb istiqamətli Kükü antiklinalının şimal-şərq qanadında yerləşir.
Kerolin Kempbell
Kerolin Kempbell — amerikalı skripkaçı. O, klassik, caz, film və populyar musiqiləri ifa edən və yazan solist və kamera musiqiçisidir.
Erkən həyat
Kempbell Nyu-Yorkun Albani şəhərində anadan olub və Havay, Nevada və Kaliforniyanın şimalında böyüyüb. O, üç yaşında Suzuki metodu ilə məktəbəqədər hazırlıq sinfində skripka çalmağa başladı. Səkkiz yaşında Reno Filarmonik Orkestri ilə solo çıxış etdi. Orta məktəbdə oxuyarkən o, Prezident təqaüdçüsü seçildi və Kennedi Mərkəzində çıxış etdi.
O, orta məktəbi Klivlend Musiqi İnstitutunda Gənc Sənətçilər Proqramı ilə tələbə kimi bitirmiş və Devid Serone və Donald Vaylerşteyn ilə birlikdə oxuduğu Klivlend İnstitutunda kollegial işi davam etdirmişdir. Kempbell 2000-ci ildə Stenford Universitetinə transfer olur. O, kompüter elmləri, məntiq, dilçilik və psixologiya üzrə təhsil alıb. Stenfordda olarkən o, Gennadi Kleymanla birlikdə işləyirdi. 2004-cü ildə o, Fi Beta Kappa-nı simvolik sistemlər üzrə bakalavr dərəcəsi və sosiologiya üzrə magistr dərəcəsi ilə bitirmişdir.
Karyera
Kempbell Klivlend Orkestri, Los Anceles Filarmoniyası, Detroit Simfoniyası, Hyuston Simfoniyası, İndianapolis Simfoniyası və Dallas Simfoniyasında solist kimi çıxış etmişdir. O, Karneqi Holl, Kennedi Mərkəzi, Sidney Opera Evi, Hollivud Bovl və Barklays Mərkəzində solo çıxış edib. O, Andrea Boçelli, Stinq, Maykl Buble, Kris Boti, Coş Qroban, Rod Stüart və Xulio İqlesias ilə duetlər ifa edib.
Kempbell müntəzəm olaraq caz trubaçısı Kris Boti ilə çıxış edir və Bottinin ən son CD-si olan "Təəssüratlar" albomunda "Unudulmuşluq" əsərində yer alır. Qonaq sənətçi kimi, o, Botti ilə beş qitəni gəzdi və 2012-ci ildə Barbra Streyzandla birlikdə qastrol səfərində iştirak etdi. Kempbell 2012-ci ildə ABŞ-yə qastrol səfərində Andrea Bocelli ilə məşhur qonaq sənətçi olub və İtaliyanın Portofino şəhərində PBS Great Performances konsertində və Portofinoda Sevgi filmində onunla duetlər ifa edib. Kempbell 2012-ci ildə ABŞ-yə qastrol səfərində Andrea Boçelli ilə məşhur qonaq sənətçi olub və İtaliyanın Portofino şəhərində PBS Great Performances konsertində və Portofinoda Sevgi filmində onunla duetlər ifa edib.
Kempbell müxtəlif musiqi üslublarını birləşdirən simli kvartet olan Los-Anceles mərkəzli Sonus Kvartetinin ilk skripkaçısıdır. Sonus Kvarteti ilə Kempbell Konqres Kitabxanasında Stivi Uander ilə çıxış etdi, Kiçik Qırılmış Ürəklər albomu üçün Norah Cons ilə səsyazmaya girdi, Qnars Barkli ilə Sərsəm əsərini ifa etdi və Benjamin Buttonun Qəribə Hekayəsi, Transformerlər: Məğlubların qisası, Hörümçək adam və Yalnız Qoruyucu filmləri üçün film partituraları yaratmışdır.
Kempbell rus-danimarkalı pianoçu Tanya Zapolski, britaniyalı klarnet ifaçısı Lon Madsen və yapon-amerikalı violonçel ifaçısı Kristina Reiko Kuperin də daxil olduğu klassik musiqili dördlük Opus X qrupunun qurucu üzvüdür. Qrupun ilk sinqlı Azadlıq (Libertango) 10 iyun 2013-cü ildə buraxıldı. Opus X debüt albomunu "Qremmi" mükafatlı prodüser Steven Epşteyn ilə qeyd etdi.
Kempbellin debüt CD-si, Doğrudan da, Eləcə, Dərindən, 2011-ci ildə işıq üzü gördü. Onun ikinci CD-si Hollivuddan Sevgilərlə isə 2013-cü ilin iyulunda təqdim olundu.
Qran-Via (Madrid)
Gran Via — İspaniyanın Madrid şəhərində yerləşən bir küçə.
Tarixi
19-cu əsrin ortalarında Madrid şəhər planlaşdırıcıları, Calle de Alcalanı Plaza de España ilə birləşdirən Haussmann'ın Paris təmirinə bənzər bir yeni bir yol çəkilməsinin lazım olduğunu təyin etdi. Layihə, "xəritədə bir balta zərbəsi" adını qazanaraq şəhərin mərkəzindəki bir çox binanın sökülməsinə çağırdı. İlk planlar ortaya çıxdıqdan onilliklər sonra, təməlqoyma və tikinti medianın bu layihəni lağ etməsinə səbəb oldu və bunu "Qran Vía" ya da "Böyük Yol" və ya "Böyük Yol" adlandırdı. Nəhayət 1904-cü ildə təsdiqləndi və 1910-cu ildə inşasına başlanıldı. Küçənin son hissəsi 1929-cu ildə tamamlandı. 2018-ci ilin Mart ayının sonunda Madrid şəhər bələdiyyəsi genişləndirmək planında hər istiqamətdə bir zolaq piyada yürüşünə başladı. səkilər və küçədəki bəzi meydançaları təmir edin. Bu, daha sonra 2018-ci ildə Yaşayış prioritet bölgəsi olan Madrid Mərkəzinin istifadəyə verilməsi ilə əlaqəli idi.
Adlar Madridin Gran Vía'nın həm rəsmi, həm də rəsmi olmayan bir çox tarixi adı var. Konsepsiya yolu üç hissəyə böldü. Birincisi 1910-1917-ci illər arasında qurulmuş və Calle del Conde de Peñalver ("Peñalver küçəsinin sayı") adlandırılmışdır. Layihənin ikinci hissəsi 1917-ci ildə başlamış və 1921-ci ildə başa çatmışdır. Ölmüş siyasətçidən sonra Calle de Pi y Margall ("Francisco Pi y Margall Street") adlandırıldı. Yolun üçüncü və son hissəsinin tikintisi 1925-ci ilə qədər başlamadı və başqa bir siyasətçidən sonra Calle Eduardo Dato Iradier ("Eduardo Dato küçəsi") adlandırıldı.
İspaniya Vətəndaş Müharibəsi başlamazdan üç ay əvvəl, İkinci İspaniya Respublikası solçu təsiri altında bəzi küçə adlarını dəyişdirdi. Prospektin iki ilk hissəsi Avenida de la C.N.T adlanırdı. ("C.N.T. prospekti"). Vətəndaş müharibəsi başlayanda prospekt bu ölkənin İspaniya Respublikası üçün dəstəyi səbəbindən Avenida de Rusia ("Rusiya prospekti") adlandırıldı, lakin tezliklə adı Avenida de la Unión Soviética ("Sovet İttifaqı prospekti") olaraq dəyişdiriləcəkdir. ). Bununla birlikdə, prospekt, Francisco Franco'ya sadiq olan Milliyyətçi qüvvələrin bombardmanlarını davam etdirdiyinə görə məşhur olaraq Avenida de los obuses ("howitzer prospekti") adını aldı. Bu bölgədəki bu hücumların səbəbi, "Edificio de Telefónica" nın (İspaniyanın telefon şirkəti) bu küçədə olması, hündürlüyünə görə, aviasiya zamanı istinad nöqtəsi olaraq xidmət göstərməsi idi.
Müharibə bitdikdən dərhal sonra üsyançılar Madridə girəndə, ən böyük siyasi xadimlərindən biri, faşist partiyasının qurucusu Falange adını alaraq Avenida de José Antonio ("José Antonio prospekti") adını verdilər. 1981-ci il, İspaniya demokratiyası dövründə, sosialist bələdiyyə başçısı 27 küçənin adını bərpa etdikdə və prospekt sadəcə Gran Vía ("Böyük Yol") adlandırıldı.
İlqar Əhmədov
İlqar Əhmədov (tam adı: İlqar Hümmət oğlu Əhmədov; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Haqqında
1965-ci il mayın 25-də Gürcüstan SSR Borçalı mahalının Faxralı kəndində anadan olmuşdur. Ç. İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitutunun "Avtomobil nəqliyyatı" fakültəsinin 4-cü kurs tələbəsi idi.
Şəhid olması
19-dan 20-nə keçən gecə dostları ilə birlikdə Salyan qazarmasının yanında olub. Əsgərlər dinc əhaliyə divan tutan vaxt İlqar dostları ilə yaralıları və ölüləri maşınlara qoyub xəstəxanaya yola salırdı. Yaralılara kömək eləmək xoşuna gəlmədi imperiya xidmətçilərinin. Vurdular İlqarı da. Gecə saat 02.30 dəqiqədə. Güllə sol gözündən dəymiş, İlqar yerindəcə keçinmişdir. Mərhum Faxralı kəndində, anadan olduğu torpaqda dəfn edilmişdir.
Ünvan
Bakı, Şərifzadə küçəsi 1.
İltifat Saleh
Salayev İltifat Saleh oğlu — şair, 1988-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü.
Həyatı
İltifat Saleh 1935-ci il iyunun 10-da Azərbaycanın Lənkəran rayonunun Boladi kəndində kolxozçu ailəsində anadan olmuşdur. Burada kənd orta məktəbini bitirmişdir (1954). ADPİ-nin tarix-fılologiya fakültəsində təhsil almışdır (1956-1961).
Əmək fəaliyyətinə Lənkəran rayonunda, Port-İliç şəhər orta məktəbində müəllim kimi başlamışdır (1961-1971). Eyni zamanda Mərkəzi Dövlət arxivinin Lənkəran filialının əməkdaşı olmuşdur (1968-71). Lənkəran rayon zəhmətkeş deputatları sovetinin sədr müavini (1971-1975), Port-İliç şəhər zəhmətkeş deputatları sovetinin sədri (1975-1977), tarix və mədəniyyət abidələrini Könüllü Mühafızə Cəmiyyəti Lənkəran şöbəsinin təlimatçısı (1977-1978), Lənkəran rayon radio verilişlərinin redaktoru (1978), məsul redaktoru (1978-1987) vəzifələrində çalışmışdır.
Hazırda Port-İliç şəhər orta məktəbində tədris hissəsi üzrə müdir müavini işləyir (1987-ci ildən). Eyni zamanda Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Lənkəran bölgəsi üzrə məsul katibidir (1995-ci ildən).
1960-cı ildən mətbuatda öz şerləri ilə çıxış edir. "Zənglərin səsi" (1989) və "Sənə demədiklərim" (1996) şerlər toplusu nəşr olunmuşdur. "Sabir poeziyası" və "Azərbaycan" almanaxlarında şeirləri çap edilmişdir.
Mahmud Kamil Paşa
Mahmud Kamil Paşa (d. 1880, Hələb - ö. 1922, İstanbul) — Osmanlı ordusunun generalı.
Həyatı
1880-ci ildə Hələbdə anadan olmuşdur. 1902-ci ildə Baş Qərargahın hərbi məktəbini bitirdikdən sonra 5-ci orduya göndərildi. Balkan müharibələrində Şkoder qalasının komandiri təyin edildi. Bundan sonra əvvəl 5-ci, daha sonra isə 4-cü korpusda xidmət etməyə başladı. Birindi Dünya müharibəsi illərində Müharibə Nazirliyində xidmət göstərdi. 1914-cü ildə 2-ci ordu, 1915-ci ildə isə 3-cü ordu komandirliyinə təyin edildi. Müharibə Nazirliyindəki vəzifəsinə qayıtmaq bir il çəkdi. Müharibənin sonuna beş ay qaldığı vaxtda beşinci ordusunun komandirliyinə təyin edildi.
1922-ci ildə səhhətində problemlər olduğu üçün hərbi xidmətdən ayrıldı. O, həmin ildə İstanbulda vəfat etdi.