Osmanlı_donanması
Yüksəlmə dövrü
Yüksəlmə dövrünə girildiyində Osmanlı Dövlətinin birdən çox limanı var idi. II Mehmet dövründə dənizlərdə çox səfər edildi, Trabzon, Amasra alındı. 1463-cü ildə 16 il davam edəcək Osmanlı-Venesiya müharibəsi başladı. Geliboluda hazırlanan gəmilər ilə Egeydə bir neçə bölgə və Gedik Əhməd Paşa əmrində Qara dənizin şimalı nəzarət altına alındı.1479-cu ildə Osmanlı donanması İyonya dənizi ndəki bir çox adanı ələ keçirdi. 1480-ci ildə Otranto Gedik Əhməd Paşa əmrindəki donanma tərəfindən işğal edildi. Bu adanın işğal edilmesindeki məqsəd Venesiyanı Adriatikə həbs etmək olduğu təxmin edilməkdədir. Lakin Cem Sultan problemi səbəbiylə Otranto unuduldu. II Bəyazid dövründə Osmanlı donanması inkişafını davam etdirdi. Endülüsdəki Müsəlmanlara verilən dəstək üçün Kamal Rəis əmrindəki Osmanlı donanması Aralıq dənizinin qərbinə açıldı və İspan donanmasına üstünlük təmin etdi. 1499-ci ildə Venesiya ilə başlayan döyüş, Osmanlı üstünlüyü ilə sona çatdı. 1512-ci ildə Osmanlı taxtına I Səlim keçdi, Məmlük Dövləti ilə olan döyüşlərində donanmadan məntiqi dəstək aldı. Misirin fəthi ilə Ədviyyat yolunun Aralıq dənizi çıxış nöqtəsi tam nəzarət altına alındı. 1513-cü ildə Piri Rəis, çəkdiyi dünya xəritəsini padşaha təqdim etdi. I Səlim, Misirin və Suriyanın fəthindən sonra əldəki limanların qeyri-kafi olduğunu düşünərək Liman-i Amirəni böyütdü. Eyni anda 130 ədəd gəmi hazırlaya biləcək bir tutuma çatdı. Ardından Süveyşdə, Rusçukda, Birecikdə liman quruldu. Çaylar üzərində qurulan liman incə donanma inşa etməkdə idi. Bu arada Barbaros Hayreddin, Osmanlı idarəsinə qatılmışdı və bu da Osmanlı denizçiliyinə müsbət təsir etdi. 1520-ci ildə I Səlim öldü və taxta I Süleyman keçdi, Belqradın ələ keçirilməsi üçün quru ordusunda hazırlıqlar edilərkən, Tuna çayında incə donanma toplanmaqda idi. Nəticə olaraq şəhər ələ keçirildi. Eyni il Piri Rəis,  Kitab-Bəhriyyə  adındakı kitabı hazırlamışdı. Kitabda Aralıq dənizinin bir çox ətraflı xəritəsi var. 1522-ci ildə Rodos adası mühasirəyə alındı, mühasirəyə Kurdoğlu Muslihittin Rəis əmrindəki 400 gəmidən ibarət Osmanlı donanması dəstək verdi, ada ələ keçirildi. 1528-ci ildə Piri Rəis, çəkdiyi ikinci dünya xəritəsini padşaha verdi. 1533/34-cü ildə Barbaros Hayreddin Paşa İstanbula gəldi və kapitan-ı dərya elan edildi, Osmanlı donanması daha da gücləndirildi. 1538-ci ildə Barbaros, Andrea Doria əmrindəki sayca çox üstün səlib donanması ilə Preveze açıqlarına qarşılaşdı və səlib donanmasını məğlub etdi, heç gəmi itkisi olmayan Osmanlı donanması, çox sayda səlib döyüş gəmisini batırdı. Osmanlı donanmasının bu böyük zəfərindən sonra Osmanlı Dövləti Aralıq dənizinin hakim gücü olaraq görülməyə başlandı. thumb | left | 200px | Osmanlı Donanması 1543-cü ildə [[Toulon limanında. Matrakçı Nasuh 'un miniatürü.]] thumb | right | 200px | [[Trablus Mühasirəsinin]] 1543-cü ildə Fransanın kömək tələbi üzərinə Barbaros Hayreddin əmrində 100-160 arasında döyüş gəmisindən meydana gəldiyi təxmin edilən donanma səfərə çıxdı. Osmanlı əsgərləri Fransızlar tərəfindən mərasimlə qarşılandı və 20 Avqust 1543 tarixində Nice ələ keçirildi. Fransız - Osmanlı hərbi iş birliyində Barbaros, Fransız donanmasının əskiklərindən çox giley edirdi. Barıt çəlləkləri zənn edilən çəlləklər əslində şərabla dolu idi. Toulon limanı müvəqqəti müddətə Barbarosun əmrinə verildi. Bölgədəki kilsələr məscidə çevrildi. Osmanlı pulu etibarlı qılındı və Osmanlı əsgərlərinin iqaməti təmin edildi. 1544-cü ildə I François, V Karl ilə sülh etdi və Osmanlı dəniz dəstəyinə ehtiyac qalmadı. 1546-cı ildə Barbaros Hayreddin öldü. Barbarosun ölümündən sonra Fransız - Osmanlı köməkləşməsi davam etdi. Morokko ilə Mostaganem müharibəsinə qədər davam edəcək qarşıdurmalar başladı. Əlcəzairdə Morokko hücumları darmadağın edildi. Barbaros sonrası dövrdə Turqut Rəis ilə Piyalə Paşa, Balear adalarına hücumlar təşkl etdi və Korsika ilə birlikdə Trablis sahilləri ələ keçirildi. 1560-cı ildə Şimali Afrikada Habsburq hakimiyyətini gücləndirmək üçün çox sayda döyüş gəmisindən ibarət bir səlib donanması yaradıldı. Səlib donanması Cerbe Adasını mühasirəyə aldı və qala ələ keçirildi. Lakin Piyalə Paşa gözləniləndən olduqca erkən gəldi və 9 May 1560 tarixində müharibə başladı. Müharibədə Səlib donanması qala ilə Osmanlı donanması arasında nizam almışdı. Osmanlı donanmasının nizamı isə yarım ay şəklində idi. Osmanlı donanması Səlib döyüş nizamını parçalamağı bacardı. Dəniz müharibəsi davam edərkən Səlib donanması komandiri Giovanni Andrea Doria qaçdı. Osmanlı donanması qalib gəldi və iyul ayında Cerbe qalası da ələ keçirildi. Qalanın fəthindən sonra İspan komandir Don Alvaro de Sand əsir alındı. 26 və ya 27 Sentyabr 1560 tarixində Osmanlı donanması İstanbula gəldi və sevinc nümayişləriylə qarşılandı. thumb | 200px | left | [[Malta Mühasirəsinə qatılan Osmanlı donanması]] thumb | 200px | right | [[Ordunun Dəniz Müharibəsi]] I Süleyman səltənətinin son zamanlarında, 1565-ci ildə Maltaya Osmanlı dəniz hücumu başladı. 29 Mart 1565-ci ildə təxminən 180 parçadan ibarət olan Osmanlı donanmasının sursat yükləmələri tamamladı və dənizə açıldı. Osmanlı donanması Maltaya çatdığında adada Avropanın müxtəlif yerlərindən gəlmiş əsgərlər və cəngavər lər tapılırdı. Quruya əsgər çıxarıldı və mühasirə başladı, lakin bir şarapnel parçası Turqut Rəisi başından yaraladı və Turqut Rəis öldü. Saint Elmo qalası ələ geçirildiyse də digər böyük qalalar ələ geçirilə bilmədi (St. Michaeld və St. Anj qalaları), bu vaxt Siciliya Krallığı - Napoli Krallığı və Vatikan bir donanma təşkil edib köməyə göndərmişdi. Sentyabr ayında Osmanlı donanması əsgərlərini yığaraq geri çəkildi və mühasirə beləcə müvəffəqiyyətsizliklə nəticələndi. Osmanlılar 30.000-ə qədər əsgər itirərkən Malta və müttəfiqləri isə təxminən 7.000 itki vermişdi. Malta uduzmasının ardından 1566-ci ildə Ceneviz idarəsindəki Saqqız Adası, Piyalə Paşa tərəfindən qan tökülmədən zaptedildi və beləcə Egey Dənizindəki Ceneviz varlığı sona çatdı. Yeni padşah II. Səlim, əvvəlki padişahlara nəzərən zəif və iradəsiz bir padşah idi. Venesiyalıların quldurluq etməsi üzərinə 1570-ci ildə Osmanlı donanması hazırlıqlarını tamamlayaraq Kiprı ələ keçirdi. Kiprdən sonra Osmanlı donanması məğlubiyyətə uğradı. Osmanlı donanması ilə Səlib donanması qarşı-qarşıya gəldi və çox sayda itki verildi. Osmanlı Dövləti bu itkiləri bərpa edə bildi və Osmanlı donanması yenidən dənizlərə açıldı. Lakin İnebahtıdakı əsgər itkiləri ciddi bir əskiklik təşkil etdi. 1574-cü ildə Tunis, Kapitan-ı Derya Kılıç Ali Paşa tərəfindən ələ keçirildi və Aralıq dənizidəki Osmanlı idarəsi gücləndi.