cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şəhidlərə (mahnı)
Şəhidlərə — azərbaycanlı müğənnilər Vüsal Hacıyev, Almaxanım Əhmədli, Nigar Cəlilova, Nurlan Növrəsli, Pərviz Abdullayev, Orxan Cəlilov, Emin Zeynallı tərəfindən ifa olunmuş mahnı. Mahnı klip ilə barəbər 28 may 2020-ci il tarixində nümayiş olunmuşdur.
Mahnı haqqında
Sözləri Əhməd Cavada, musiqisi Aygün Səmədzadəyə aranjimanı isə Əvəz Muradova aiddir. Rejissor Vüsal Qarayev və Elnur Məmmədov tərəfindən tərəfindən mahnıya klip çəkilmişdir.
Yak-141
Yakovlev Yak-141, Yak-38 modelinin təkmilləşdirilmiş versiyası olan Yak-41 təyyarələrinin yerini alması üçün prototip işləri həyata keçirilmiş olan Rusiya istehsalı döyüş təyyarəsidir. NATO kod adı Freestyle olmuşdur. 1991-ci ildən sonra layihə SSRİ-də büdcə problemləri səbəbinə görə dayandırılmışdır. İlk uçuşunu 9 mart 1987-ci ildə həyata keçirmişdir.
thumb|300px|Yakovlev Yak-141 təyyarəsi 1992-ci ildə Farnborough aviaşousunda
Yak-141 dünyanın ilk süpersonik (səsdən iti) VTOL/CTOL döyüş təyyarəsidir. İlk uçuşunu 1989-cu ildə həyata keçirmişdir. Üç turbofanla hərəkət edən təyyarənin əsas mühərriki hərəkət edə bilən eqzosları sayəsində həm dırmanmağa kömək edir, həm də normal uçuş zamanı istifadə edilirdi. Buna əlavə yalnız təyyarənin havaya qalxması zamanı istifadə edilən və kokpitin həmən arxasında yerləşən düz şəkildə yerləşdirilmiş iki ədəd kiçik reaktiv mühərriki də vardır. Bu motorlar sayəsində Yak-141 15800 kq ağırlığa qədər VTOL dırmanma edə bilir. Ayrıca olaraq 19500 kq ağırlıqda 60 ilə 120 metrəlik qısa pistlərdən də (enmə-qalxma zolağı) STOL dırmanmaya qadirdir. Ancaq əsas motorda “afterburner” olmaması böyük bir qüsurdur. OKB Yakovlev, böyük oxşarlıqlar göstərməsi səbəbi ilə “JSF” layihəsində Lockheed ilə ortaq işlərdə iştirak etmişdir.
Polandball
thumb|upright|Polandball dünyası thumb|upright|[[Azərbaycan Respublikası Prezident seçkiləri (2013)|Azərbaycanda Prezident seçkiləri mövzusuna aid komiks]] Polandball (Polştop) — mem, ilk dəfə Almaniyanın /INT/ bölməsinin Krautchan.net saytının imicbord istifadəçiləri tərəfindən 2009-cu ildə yaradılmışdı. Bu mem, böyük sayda internet-komiksləri ilə əlaqəlidir, bu komikslərin personajları fərqli ölkələrdir; onlar üstündə milli bayraqları təsfir olunmuş top (countryballs) şəklindədirlər. Polandball/Polştop bu personajlar içərisində birinci və ən populyar olandır.
Tarix
Polandball-un yaranması 2009-cu ildə drawball.com saytında polyak istifadəçilərlə digər ölkələrdən olan istifadəçilərlə kibermüharibə ilə bağlıdır. Qeyd edilmiş xidmət ziyarətçilərə sfera formasında virual kətanı təqdim edir. Virtual kətan üzərinə şəkil çəkmək olar - həm də əvvəllər çəkilmiş rəsmin üzərinə yenisi əlavə etmək də olar. Polyak internet-mühitində bütün sferaya Polşanın bayrağını çəkmək ideyası gəldi və elə mindən çox Polşalı istifadəçilərin səyi nəticəsində bu ideya həyata keçirilmişdi. Onlar bütün virtual kətanı işğal edib, onu ağ və qırmızı hissələrə bölüb rənqləyir və mərkəzində «POLSKA» yazısını çəkmişdirlər. Lakin elə bu zaman 4chan imicbordun istifadəçiləri buna qarışmışdırlar, belə ki polyakların rəsmi üzərində svastika nişanı yaranmışdı.
Krauchan.net imicbordunun bölməsi /INT/ ingilisdilli auditoriya arasında çox populyardır. Məhz bu mühitdə də Polanball yaranmışdı. Onun müəllifi Falcodur - britaniyalı /INT/ istifadəçisi, ilk mem 2009-cu ildə, MS Paint proqramının köməyi ilə yaranmışdı. Əvvəlcə yaranan memlər apolitik idilər və Falco'nun polşalı istifadəçi Wojak'la trollinq üçün istifadə edilirdi.
Mövzu və submövzular
thumb|300px|Poland can into Wikipedia. Polandball komikslərində bir sıra subyemlər illüstrasiya edilir: «Poland strong», «minerals», «Poland cannot into space» və digərləri. Komikslər üçün tipik mövzular sırasında Polşanın tarixi, Polşanın xarici siyasəti və milli sterotiplərini nümunə göstərmək olar. Bir qayda olaraq, Polşa (yəni Polandball) özündənrazı, çoxlu kompleksləri olan bir personaj kimi göstərilir. Digər top-ölkələrlə dialoqda əsasə slenq ifadələrlə və aşağı səviyyəli ingilis dili istifadə edilir. Polandball'u çəkərkən polşanın bayrağı qəsdən çevrilir (yuxarı hissəsi qırmızı, aşağı hissəsi isə ağ), komiksin sonunda isə Polandball çox vaxt ağlayır. Polandball mövzuların bir qismi onunla əlaqəlidir ki, Polşanın öz kosmik proqramı yoxdur. Belə ki, populyar komikslərin birində böyük bir meteorun Yerə düşərək onu məhv edəcəyi göstərilir. Bütün ölkələr kosmik texnologiyaları istifadə edərək Yeri tələsik tərk edirlər. Yalnız Polşa, bu texnologiyalara malik olmadığından Yerdə qalır. Başqa ölkələr Yerin orbitində planetlər kimi fırlanmağa başlayırlar. Polandball gözüyaşlı şəkildə ingilis dilində artıq kanonikləşən «Poland cannot into space» Polşa kosmosa çıxa bilmir) ifadəni işlədir. Hesab edilir ki, bu ifadə ilə rus və polyak istifadəçiləri arasında gedən diskussiyalara son qoyulmuşdu.
Qaydalar və kanonlar
Countryballs-da bütün sənətçilərin riayət etməsi lazım olan müəyyən bir konvensiya var.
Countryballs
Polandball üslubunda digər ölkələrə aid çox sayda komikslər mövcuddur; onları countryball adlandırırlar. Top şəklində nəinki ölkələr, həmçinin onların tərkibində olan bölgələr də təsvir edilir. Almaniyanın Bavariya bundeslandı, İspaniyanın Kataloniya bölgəsi, Sibir v.d. regionların da öz top-rəsmləri var. Bəzi ölkələr top formasında deyil, daha orjinal formada göstərilirlər: məsələn Sinqapur üçbucaq formasındadır və buna görə də Trinqapur adlandırılır (Tringapore — ). İsrail hiperkub şəklindədir (yəhudi fizikasına allüziya olaraq). Qazaxıstan isə kərpic-dördbucaq şəklindədir.
Keşniş
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Pyer İmbert Derevet
Pyer İmbert Derevet — Cavan Pyer adı ilə də tanınan rəssam.
Həyatı və karyerası
1723-cü ildə Pyer İmbert Riqaudun ardınca Bossetin portretini tamamladı. 1724-cü ildə Kardinal Dubanın portretini həkk etmişdi. 1730-cu ildə Adrienna Lükovrerin lövhəsini hazırlayıb. Samuel Bernard üçün hazırladığı qravüraya Riqaud rəsm çəkmişdi. Onun portretləri ilə yanaşı Pyer İmbert Derevet bir çox dini və tarixi lövhələr hazırlamışdı. 1726-cı ildə günvurma qeyri-müntəzəm zehni geriliklə nəticələndi və bu, onun ölümüdək 13 il davam etdi. O, ömrünün sonunadək qədər oymaları saxladı. Derevet Rəssamlıq və Heykəltəraşlıq Akademiyasının üzvü idi və kral ona Luvrda mənzillər vermişdi. Fransis Çereu, Jak Çerau və Simon Valli onun tələbələri arasındadır.
Onun ən mühüm əsərləri bunlardır: Bakirənin nümayişi (Lu Brunun ardınca), Məbəddə nümayiş (L. Boullognenin ardınca); Kambrenin Arxiyepiskopunun portretləri (Cozef Vivyenin ardınca); və sonuncu işi René Pucelle (Riqaudun ardınca).
Bukovina
Bukovına (Буковина, Bucovina) — Şərqi Avropada tarixi bölgə.
Tarixi
Bukovina 1786-cı ildə Avstriyanın tərkibinə qatıldı.
1918-ci ildə Rumıniya Bukovinanı istila etdi.
İkinci Dünya müharibəsi nəticəsində SSRİ-nin ərazisində də dəyişikliklər oldu. Belə ki, Postdam və Paris konfranslarının qərarları əsasında Köniqsberq (Kalininqrad), həmçinin Pribaltika respublikaları, Zakatpat Ukraynası, Bukovina və Bessarabiya SSRİ-yə verildi.
Müharibə ərəfəsində SSRİ-yə birləşdirilmiş Pribaltika respublikaları, Qərbi Ukrayna, Qərbi Belarusiya, Şimali Bukovina və Bessarabiyada kollektivləşmə həyata keçirildi. Bu dövrdə iri kolxozların yaranması prosesi sürətləndirildi. 254 min kolxoz 93 min iri kolxozda birləşdirildi.
Hisar Xürvan
Hisar Xürvan iranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Məhəmmədiyə bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 3,949 nəfər yaşayır (1,318 ailə).
Calyptranthes rostrata
(Calyptranthes rostrata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Axırıncı addım (film, 1989)
Axırıncı addım filmi rejissor Yavər Rzayev tərəfindən 1989-cu ildə çəkilmişdir. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Film cəmiyyət üçün ən təhlükəli problemlərdən birinə-özünəqəsdə, onun sosial köklərinin araşdırılmasına həsr olunmuşdur.
Məzmun
Film cəmiyyət üçün ən təhlükəli problemlərdən birinə-özünəqəsdə, onun sosial köklərinin araşdırılmasına həsr olunmuşdur.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1989-cu ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Artemisia blepharolepis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çafuçəmxala
Çafuçəmxala — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Çafuçəmxala əhalisinin əksəriyyətini kürdlər təşkil edir.
Saxarov mükafatı
Andrey Saxarov adına "Düşüncə azadlığı" mükafatı (daha çox "Saxarov" mükafatı kimi tanınır) — həyatını insan hüquqları və düşüncə azadlığının müdafiəsinə həsr etmiş şəxsləri və ya bir qrup insanı mükafatlandırmaq üçün təqdim olunur. SSRİ vətəndaşı alim və insan hüquqları müvəkkili Andrey Saxarovun adını daşıyan bu mükafat 1988-ci ildə Avropa Parlamenti tərəfindən təsis edilmişdir. Namizədlərin son siyahısı hər il Avropa Parlamentinin Xarici İşlər Komitəsi və İnkişaf Komitəsi tərəfindən hazırlanır. Bu komitələrin tərkibindəki Avropa Parlamenti üzvləri sentyabrda son siyahını hazırlayır. Daha sonra son qərar Avropa Parlamentinin Prezidentlər Konfransı (Prezident və siyasi qrup liderləri) tərəfindən verilir və laureatın adı oktyabrın sonunda elan olunur. Mükafat dekabr ayının sonunda Parlamentin Strasburqdakı mərkəzində təşkil edilən mərasimdə verilir. Mükafata 50000 avro məbləğində pul mükafatı da daxildir.
Mükafat ilk dəfə Cənubi Afrikadan olan Nelson Mandela və rus Anatoli Marçenkoya eyni zamanda verilmişdir. 1990-cı ildəki mükafat isə Anq San Su Kiyə təqdim olunmuşdur, lakin o, Birmada siyasi məhbus olduğuna görə mükafatı 2013-cü ilə qədər əldə etməyə müvəffəq olmamışdır. Mükafat, həmçinin təşkilatlara da verilə bilir. Bu hal ilk dəfə 1992-ci ildə mükafatın Argentinadakı "Maya meydanının anaları"na təqdim olunması ilə baş vermişdir. Saxarov laureatlarından beşi daha sonra Nobel sülh mükafatına layiq görülmüşdür: Nelson Mandela, Anq San Su Ki, Məlalə Yusəfzay, Denis Mukveqe və Nadiyə Murad.
Mükafatın laureatlarından Razan Zeytunə 2013-cü ildə qaçırılmışdır və hələ də axtarılır. Nəsrin Sotudə 2013-cü ilin sentyabrında həbsdən azad edilmişdir, lakin indi də onun və onunla eyni ildə (2012) laureat olan Cəfər Pənahinin İranı tərk etməsinə qoyulan qadağa qüvvədə qalmaqdadır. 2017-ci ildə mükafat Venesueladakı demokratik müxalifətə Avropa Birləşmiş Sol Qrupunun boykotu adı altında təqdim olunmuşdur.
Laureatlar
200px|thumb|right|[[Nelson Mandela (şəkildə) Anatoli Marchenko ilə birlikdə mükafatın ilk qalibi olmuşdur.]] 200px|thumb|right|[[Kofi Annan — mükafatın 2003-cü ildəki laureatı]] 200px|thumb|right|"[[Ağ rəngli qadınlar (təşkilat)|Ağ rəngli qadınlar" təşkilatının üzvləri (2005-ci ilin qalibləri) Kubanın paytaxtı Havanada nümayişdə]] 200px|thumb|right|Mükafatın 2012-ci ildəki laureatlarından biri, əslən [[Cənubi Azərbaycandan olan Cəfər Pənahi]] 200px|thumb|right|Mükafatın 2018-ci ildəki laureatı kinorejissor [[Oleq Sentsov]] 200px|thumb|right|Mükafatın 2019-cu ildəki laureatı, [[Uyğurlar|uyğur professor İlham Tohti]]
Xose Alesio de Silva
Joze Alesio da Silva — Braziliyalı futzal mütəxəssisi, Azərbaycan milli futzal komandasının baş məşqçisi.
Həyatı
27 September 1968
2008-ci ildən Araz Naxçıvan komandasında
Supersonik
thumb|supersonik sürətə aid olan simulator.
Supersonik, səs sürətindən daha üstün olan sürətləri göstərmək məqsədilə istifadə olunan termin. Bir təxminə görə 1.2 Mach'ın üstündədir. Dəniz səviyyəsindəki havada səsin sürəti təxmini olaraq 340 m/s, 1,087 ft/s, 761 mph ya da 1,225 km/saat olaraq qəbul edilə bilər. Ayrıca olaraq gövdəsi və motorları uzun müddət ərzində səsdən iti sürətdə uçuşa tab gətirə bilən təyyarələrə də, supersonik təyyarələr deyilir. Modern təyyarələrin böyük bir hissəsi supersonik təyyarələr hesab olunur. F-16 bunlara nümunədir. Bloodhound SSC avtomobili də bu üslubda hazırlanmış bir maşındır.
Ixora nigerica
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gəmiqaya
thumb|300px Gəmiqaya — Ordubad rayonu ərazisində, Tivi və Nəsirvaz kəndlərindən şimal-şərqində, Zəngəzur silsiləsinin suayırıcında yerləşən zirvə. Hündürlüyü 3725 metrdir. Sıldırım yamaclı, konusvarı formaya malik olan dağ qədim vulkanik süxurlardan əmələ gəlmişdir. Min illər boyu Naxçıvan əhalisinin iqtisadi həyatında mühüm əhəmiyyət kəsb edən Gəmiqaya yaylaqlarının ərazisi bir növ müqəddəsləşmiş, hətta burada təbii məbədlər meydana gəlmişdir. Adı Nuh əfsanəsi ilə bağlıdır. Yalçın, şiş qayalı, zirvəsi daim qarla, ağ buludlarla örtülü olan bu dağ uzaqdan mavi səma fonunda bir növ ümmana baş vurub üzən nəhəng gəmiyə bənzəyir. Görünür, belə zahiri oxşarlığa əsasən Kiçik Qafqazın ən yüksək zirvəsi olan Qapıcıq dağına (3904 m) xalq arasında Gəmiqaya adı.Qədim dünyanın müqəddəs panteonlarından sayılan Gəmiqaya özünün əzəmətli, fantastik görünüşü ilə insanı heyrətə gətirir. Burada e. ə.III-I minilliklərə aid qayaüstü rəsmlər–piktoqramlar (qədim yazılar) var (Gəmiqaya rəsmləri).
Xaçakilsə
Tarixi
Rayon mərkəzindən 6 km məsafədə yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə Xaçkilsə kimi qeyd edilmişdir.
Toponim «cüt, qoşa», «bir-birinə yaxın sivri uclu şiş təpəli iki fiziki-coğrafi obyekt» mənasında işlənən xaça sözündən və «dini məbəd» mənasını bildirən kilsə sözündən əmələ gəlmişdir.
Relyef əsasında əmələ gələn mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Paros, 30.l.1961-ci il tarixli fərmanı ilə yenidən dəyişdirilərək Nahabetavan qoyulmuşdur.
Aleksandr Qauk
Aleksandr Vasilyeviç Qauk (27 avqust 1893, Odessa – 30 mart 1963, Moskva) — sovet dirijor və bəstəkarı. RSFSR Xalq artisti (1954).
Vers (Əlburz)
Vers iranın Qəzvin ostanının Əlburz şəhristanının Məhəmmədiyə bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 677 nəfər yaşayır (243 ailə).
Boğazlar məsələsi
thumb|300px|{{legend|#eb0000|border=solid 1px #000|2=[[Bosfor|Bosfor boğazı}} {{legend|#ffe605|border=solid 1px #000|2=Dardanel boğazı}}]] Boğazlar məsələsi - XVIII əsrin sonlarında Bosfor (İstanbul) və Dardanel (Çanaqqala) boğazlarından xarici gəmilərin keçməsi qaydaları ilə bağlı Osmanlı dövləti ilə Rusiya, Avstriya, Prussiya, İngiltərə və Fransa arasında münaqişəyə səbəb olmuş və sonralar davam etmiş beynəlxalq siyasi məsələ.
Qara dənizlə Aralıq dənizi arasında ticarət və hərbi gəmilərin hərəkəti üçün boğazların mühüm əhəmiyyəti var idi. XVIII əsrin son rübünədək boğazlara Osmanlı imperiyası nəzarət edirdi. 1774-cü ildə Rusiya-Türkiyə arasında bağlanmış Kiçik Qaynarca sülhünə görə, Rusiya Qara dəniz boğazlarından ticarət gəmilərini, 1779-cu ildə isə hərbi gəmilərini keçirmək hüququnu aldı. 1805-ci ildə imzalanan müqavilə Rusiyanın bu hüquqlarını təsdiqlədi. Lakin 1806-cı ildə başlanan Rusiya-Türkiyə müharibəsi nəticəsində Osmanlı dövləti bu müqavilələri ləğv etdi. Boğazlar məsələsini həll etmək üçün 1841-ci ildə Londonda beynəlxalq saziş imzalandı. Osmanlı dövləti Rusiya, Avstriya, Prussiya, İngiltərə və Fransanın imzaladığı bu razılaşmaya görə, bütün ölkələrin yalnız ticarət gəmiləri boğazlardan keçə bilərdi. Boğazlar məsələsini sonralar beynəlxalq konvensiya həll etməli idi. Beləliklə, Osmanlı dövləti boğazlara təkbaşına nəzarət hüququnu itirdi. Lozanna konfransında (1922-1923) Boğazlar məsələsi mühüm yer tuturdu. Sovet nümayəndə heyəti, ticarət gəmilərindən başqa, bütün dövlətlərin hərbi gəmilərinin boğazlardan buraxılmamasını təklif etdi. İngiltərə isə boğazların demilitarizasiyasını, bütün dövlətlərin hərbi və ticarət gəmilərinin boğazlardan keçməsini istəyirdi. Bağlanmış sazişə görə, boğazlara nəzarət xüsusi beynəlxalq komissiyaya tapşırılmışdı. Bütün dövlətlərə müharibə və sülh şəraitində boğazlardan sərbəst surətdə ticarət və hərbi gəmilər (bəzi məhdudiyyətlərlə) keçirmək hüququ verildi.
1936-cı ildə keçirilmiş Montrö konfransında Boğazlar məsələsi haqqında Lozanna sazişinə yenidən baxıldı. Türkiyəyə boğazlarda silahlı qüvvələr saxlamaq, bütün ölkələrin ticarət gəmilərinə isə dinc dövrdə və müharibə şəraitində boğazlardan sərbəst istifadə hüququ verildi. Qara dəniz dövlətləri dinc dövrdə, demək olar ki, qeyri-məhdud surətdə hərbi gəmilər keçirmək hüququ aldılar. Başqa dövlətlərin hərbi gəmiləri üçün bir sıra məhdudiyyət qoyuldu. Türkiyə müharibədə iştirak edərsə, boğazlardan hər hansı bir gəminin keçməsinə icazə verilib-verilməməsini özü həll etməli, müharibədə özü iştirak etmədikdə isə digər vuruşan dövlətlərin hərbi gəmiləri boğazlardan keçməməli idi.
İssopyarpaq dəvəotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Calyptranthes sessilis
(Calyptranthes sessilis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Artemisia borealisiamensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia borealisiamensis Artemisia borealisiamensis
Trakay qəsri
Trakay və ya Trok qalası (Trakų salos pilis) — Litvada yerləşən və günümüzədək qorunub saxlanmış ən qədim qalalardan biridir. Litva şahzadələrinin qədim iqamətgahı olan Trakay şəhərində yerləşir. 1962-ci ildən bəri qalada tarix muzeyi və bir sıra suvenir dükanları fəaliyyət göstərir.
CoffeeScript
CoffeeScript JavaScriptin tərtib edən bir proqramlaşdırma dilidir. JavaScriptnin inkişafını və oxunuşunu artırmaq üçün Ruby, Python və Haskelldən ilhamlanan sintaktik əlavələr əlavə edir. Xüsusi əlavə xüsusiyyətlər siyahı anlayışı və dağıdıcı tapşırıq daxildir.
Trakay qəsri
Tarixi
Əfsanəyə görə, Litvanın böyük şahzadələrindən biri olan Gediminas uğurlu ovdan sonra Kernave şəhərindən çox da uzaqda olmayan gözəl mənzərəli yer aşkarlayır. Qərara gəlir ki, burada qala inşa etdirsin və ölkənin paytaxtını həmin əraziyə köçürsün. XIV əsrin II yarısında artıq daş qalanın tikintisi başa çatdırılmışdı. 1337-1382-ci illərdə ölkənin köhnə paytaxt qalasını Qediminasın oğlu şahzadə Keystut idarə edirdi. Təxminən 1350-ci ildə bu qalada şahzadə Vitovt dünyaya gəlib. 1375-ci ildə Keystut paytaxtı yeni inşa olunmuş qalanın ərazisinə köçürür. Köhnə Trokadaki qala isə 1391-ci ildə dağılıb və bir daha bərpa olunmayıb. Sonralar tikintinin qalıqları olan ərazini rahiblərə bağışlayıb. Yarımadadaki Trok qalası 1370-ci ildə Keystutun əmrilə inşa olunub. Lakin 1382-1383-cü illərdəki hadisələrdən sonra dağılıb və yalnız Vitovtun hakimiyyətinin son illərində yenidən bərpa olunub. left|thumb|250px|Trakay qəsri, [[Napoleon Orda, 1877]] Trakay ada qalasının inşası 1409-cu ildə başa çatdırılıb. O, Litva knyazlığının ərazisindəki qalalarla müqayisədə ən əzəmətli, ən güclü qala idi. Qərbi Avropanın alınmaz qalalarından biri olmasının sübutu isə bütün əsr ərzində bir dəfə də rəqiblər tərəfindən qazanıla bilməməsidir. Buna görə də dərhal şahzadə Vitovtun iqamətgahına çevrilir. 1410-cu il 15 iyununda, Qrünvald döyüşündən sonra qala öz hərbi əhəmiyyətini itirir. Belə ki, Litvanın əsas rəqibi olan Alman ordeni məğlub edilmişdi. Həmin dövrdə qala özünün çiçəklənmə dövrünü keçirirdi: Avropanın müxtəlif ölkələrinin səfirləri və yüksək rütbəli qonaqların gəlişi münasibətilə burada tez-tez dəbdəbəli ziyafətlər, rəsmi görüşlər keçirilirdi. Vitovt ada qalasında 27 oktyabr 1430-cu ildə vəfat edib. XVI əsrin sonlarında Troklar tədricən dünyanın siyasi meydanından geri çəkilirlər. Ticarət yollarından kənarda qalması ölkənin iqtisadiyyatına mənfi təsir göstərir. Tezliklə qala həbsxana kimi istifadə olunmağa başlayır. 1655-1660-cı illərdə Moskva ilə gedən döyüşlərdən sonra tərk edilən qalalar tədricən tamamilə dağılıb.
CoffeeScript
CoffeeScript dəstəyi Ruby-də Rails 3.1 3.1 və "Play Framework" versiyasına daxil edilmişdir. 2011-ci ildə Brendan Eyx CoffeeScripti JavaScriptin gələcəyyi kimi gördüyünü söyləmişdi.
Trakay qəsri
Memarlığı
Vitovtun hakimiyyət illərində inşası başa çatdırılan Trakay ada qalası saray kimi öz görkəmliliyini və möhtəşəmliyini, qala kimi isə müdafiə funksiyasını özündə mükəmməl tərzdə birləşdirir. Tikinti qotika memarlıq üslubunu təcəssüm etdirir. Şahzadə sarayı memarlıq ansamblının mərkəzi sayılır. Onun ətrafı qalın qala divarları və müdafiə qüllələri ilə əhatə olunub. Sarayın xollarını əsas süjetini görkəmli şahzadələrin həyatından götürülmüş müxtəlif məqamların təşkil etdiyi vitrajlar, freskalar bəzəyir. Otaqların daxili taxta qalereyalar ilə əhatələnib. Şahzadənin yataq otağı və xəzinə arasında daxili qapıya aparan gizli yol var idi. Qala hava istilik sistemi ilə təchiz olunub. Belə ki, isti hava kütləsi borularla qalxaraq soyuq daş divarları isidirdi. Sarayın zənginliyini at yəhərlərinin belə qızıldan olması sübut edir. Bir neçə qızıl həyər atlarla birlikdə Moskva şahzadəsi I Vasiliyə hədiyyə olunub.
Bərpa işləri
Trakay qalasını bərpa etmək cəhdləri XIX əsrin sonlarından başlanıb. Amma əsas bərpa işləri XX əsrdən başlanıb. 1901-ci ildə arxeoloq V.Şukeviç şəhər meriyasından qalanı 20 illik icarəyə götürüb (onu növbəti dağıntılardan qorumaq şərtilə). 1926-cı ildən etibarən qalalar daim nəzarət altında saxlanıb və onlara qulluq artıb. Xarabazarlıqların yerləşdiyi sahələrin ərazisi dəyişdirilir, qalalara isə mədəni abidə statusu verilir. Əsas diqqət adada yerləşən qalaya yönəlir: 1935-ci ildə qala nümayəndəsinin zalı, qala divarları və qüllələr təmir olunur. Təmir vasitələrinin çatışmazlığı ucbatından işlərə bir neçə il fasilə verilir. 1939-cu ildə Vilnius rayonu (Trakay həmin ərazidə olduğu üçün həm də o) Litvaya verildikdən sonra təmir-bərpa işləri üçün mühəndis-memar İ.Borovskiy dəvət olunur. İlk dəfə məhz Borovskiy ada qalasının bərpa modelini hazırlayır. 1939-1941-ci illərdə bu model əsasında təmir aparılır. Müharibə zamanı yenə də işlər dayandırılır. Nəhayət 1949-cu ildə qala nümayəndəsi zalında tavandakı işlər sona çatır və açılış keçirilir. 1951-ci ildə iri həcmli arxeoloji tədqiqatlara başlanır. Eyni zamanda yarımada qalasının qəza vəziyyətində olan qülləsinin də təmiri də aparılır. Ancaq yenə də fasilə vermək məcburiyyəti yaranır. Çünki 1961-ci ildə mədəni abidələrin təmirinə hakim partiya qadağa qoyur. Trakay şəhərinə daha bir bədbəxtlik üz verir, onun ərazisi kiçildilir, sinaqoq və mehmanxana kimi bir sıra digər tikililər də dağıdılır. Fasilədən sonra təmir-bərpa işləri davam etdirilir. Qalanın təmir işinin rəhbərləri memar B.Kruminis və S.Mikulyonis olub (1955-1987-ci illər ərzində ada qalasında işləmişlər). Qalanın yan tərəfində və tikilinin ümumi görünüşünü həcmcə tamamlayan qüllələr yenidən ilkin görkəminə qaytarılır. Sonda, gərgin əməyin nəticəsində şəhərin simvolu- Ada qalası XV əsrdəki memarlıq quruluşuna qaytarılır.
Ixora ooumuensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
1900 Yay Olimpiya Oyunlarında oxçuluq – Kordon Dore 50 metr
Kordon Dore 50 metr yarışları 1900 Yay Olimpiya Oyunlarının kamandan oxatma yarışlarının proqramına daxil idi. Ümumilikdə 3 üç ölkənin olimpiyadaçıları mübarizə aparıb. Təsnifat mərhələsi əvvəlcə keçirilib. Sonra isə səkkiz idmançının iştirakı ilə final mərhələsi təşkil olunub.
Calyptranthes simulata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
1900 Yay Olimpiya Oyunlarında oxçuluq – Kordon Dore 50 metr
Xarici keçidlər
Kordon Dore 50 metr
28 May (qəsəbə)
28 May — Azərbaycan Respublikasınnın Binəqədi rayonunun inzibati-ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 21 may 2004-cü il tarixli, 674-IIQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunun 28 May qəsəbəsi Xocasən qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu qəsəbə mərkəz olmaqla, 28 May qəsəbə inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 2 oktyabr 2006-cı il tarixli, 148-IIIQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunun 28 May qəsəbəsindən 254 ha torpaq sahəsi Abşeron rayonunun Xırdalan qəsəbəsinə verilmişdir.
Tarixi
Qəsəbənin bir hissəsi XX əsrin 90-cı illərində Xocəsən qəsəbəsinin inzibati ərazisinə daxil olmuşdur. 2003-cü ildə qaçqın və məcburi köçkünlər üçün nəzərdə tutulmuşdur. 2004-cü ildə 28 May qəsəbə inzibati vahidi yaradılmışdır.
Binəqədi Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının 28 May qəsəbəsi inzibati ərazi dairəsi üzrə nümayəndəlik 2004-cü ildən fəaliyyətə başlamış, işçilərin sayı 4 nəfərdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Qəsəbə rayon mərkəzindən 20 km aralı, Abşeron yarımadasının qərbində yerləşir.
İqtisadiyyatı
Əhalisi əsasən kənd təsərrüfatı, kənd təsərrüfatı məhsulları emalı müəssisələrində və sosial obyektlərdə çalışır.
Təhsil
Qəsəbədə 329 saylı 120 yerlik uşaq bağçası, 306 saylı 507 şagird yerlik orta ümumtəhsil məktəbi fəaliyyət göstərir.
Dəstəfur
Dəstəfur — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Dəstəfur kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Adını sahilində yerləşdiyi Dəstəfur çayından almışdır.
Tarixi
XIX əsrdə kəndin ayrımlar tərəfindən salınması haqqında məlumat verilir. Daşkəsən rayonu da 1956-cı ilədək Dəstəfur adlanmışdır. Kəndin Digər yerli adı Qızıltaxçadır.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Dəstəfurçayın sahilində, Başkənd-Dəstəfur çökəkliyində yerləşir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Mədəniyyəti
Kənddə 1 №-li və 2 №-li Dəstəfur kənd kitabxana filialları, Dəstəfur kənd Mədəniyyət Evi fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Kənddə Daşkəsən rayon Dəstəfur kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Dəstəfur kənd sahə xəstəxanası yerləşir.
Meir Ezri
Meir Ezri -İsrailli diplomat və İsrailin İrandaki ilk səfiri.
Artemisia botschantzevii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bayandur sultan
Bayandur sultan (XVIII əsr) — Toxmaqlı oymağının məşhur simalarından biri.
Artemisia botschantzevii
İstinadlar
Artemisia botschantzevii Artemisia botschantzevii
Bayandur sultan
1701-ci ildən Şah Sultan Hüseynin fərmanı ilə Qaradağın hakimi. Mahmud sultanın oğlu, Məhəmmədqasım xanın atası. Dizmar mahalının Duzal kəndində doğulub. Mədrəsə təhsili alıb.
Yak-38
Prototip VM-01 10 aprel 1970-ci ildə bitirilmişdir. İlkin olaraq xarici görünüşünə görə ingilis istehsalı olan Harrier döyüş təyyarəsinə oxşayırdı.
Komprenyak
Komprenyak  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Qərbi Miyo kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Miyo.
INSEE kodu — 12072.
Kommuna təxminən Paris dən 540 km cənubda, Tuluza şəhərindən 135  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 45 km cənub-şərqdə yerləşir.
Orta Asiya memarlığı
thumb|Orta Asiya xəritəsi. Orta Asiya memarlığı - Orta Asiya ərazisi qərbdə Xəzər dənizi, cənubdan Kopet-dağ dağları və Hindquş dağ sistemi, şərqdən Pamir və Tyan-Şan massiv dağları, şimaldan isə Cənubi Sibir çölləri ilə əhatələnmişdir. Qədim dövrdə burada yaşamış xalqların taleləri, bir birləri ilə sıx bağlı idi. Buna görə də biz qədim Orta Asiya xalqlarının həyatını bir bütün şəklində öyrənirik. Halbuki onların hər birinin özünəməxsus tarixi və yalnız özlərinə aid olan ərazilərdə yayılmış mədəniyyətləri vardı. Mənbələrdən görünür ki, Orta Asiyada hələ paleolit dövründən yaşayış mövcud olmuşdur. Sinifli cəmiyyətin yarandığı dövrə qədərki mədəniyyətin araşdırılması zamanı bu dövrə aid, hələ yeni yaranmağa başlayan sənət nümunələri tapılmışdır. Özbəkistan ərazisində Neolit və tunc dövrünə məxsus olduğu ehtimal olunan qayaüstü rəsmlər tapılıb. Oxra ilə sxematik fiqurlar işlənib. Burada heyvanlar, ov səhnələri təsvir olunub.
Komprenyak
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 236 nəfər təşkil edirdi.
Orta Asiya memarlığı
E.ə. VII-IV-cü əsrlərin inşaat xüsusiyyətləri haqqında ən yaxşı mənbələr Xarəzm ərazisində tapılmış nümunələrdir. Bu dövrün memarlıq nümunələri “divar ətəyində yaşayış şəhərciyi” adlanırdı. Onun səciyyəvi örnəkləri Qalalı-gir və Güzeligir idi. Bunlar Amu-Dərya çayının sahilində yerləşirdi. Qalalı-gir şəhərciyinin uzunluğu 900 m, eni 700 m olmuşdur. Divarlar möhkəm idi.İri, çiy kərpicdən hörülmüşdür. Divarın düzbucaqlı qüllələri və dörd darvazası var.İnsanların yaşayış evləri divarların künclərində yerləşirdi. Yaşayış evləri qalereyalar şəklində olurdu. O dövrdə iri buynuzlu heyvanlar əhalinin əsas gəlir mənbəyi olub. Şəhərin mərkəzi də ehtimal ki, heyvanların örüş yerləri kimi istifadə edildiyi üçün boş saxlanırdı. Bizim eranın I-III əsrlərində əvvəlki dövrdəki şəhər forması saxlanılıb. Bu dövrün memarlığı haqda məlumatlar əvvəlki dövrlərə nisbətən daha çoxdur. Nümunələr Xarəzm və Topraqqaladan tapılmışdır. Şəhər planda düzbucaqlı formada olub ölçüləri 500x350-dir. O, çiy kərpicdən hörülmüş möhkəm divarlarla əhatələnib. ətrafında çoxsaylı qüllələr var. Şəhərin şimalında ibadətgah və meydan yerləşirdi. Şimal-qərb hissədə şəhər hökmdarının sarayı olurdu. Saray hündür podium üzərində inşa olunurdu və onun ətrafında qeyri-simmetrik qurulmuş üç qüllə mövcud idi. Möhtəşəm ölçüləri, monumentallığı hesabına saray digər tikintilər üzərində üstünlük əldə etmişdi. Sarayın daxilindəki otaqlar da çiy kərpiclə hörülürdü. Saray paradnı hissəsi ilə bölünürdü. Bu hissədə müxtəlif otaqlar yerləşirdi. Onların hər birinin interiyeri zəngin heykəltəraşlıq və rəngkarlıq nümunələri ilə bəzədilirdi. Sarayın əsas zallarında divarların qarşısında kiçik heykəllər, relyeflər yerləşdirilib. Zallardan birində çarın heykəlləri yerləşdirilib. O, bu kompozisiyada ailə üzvlərinin əhatəsində təsvir olunub. Lakin belə fərziyyə də irəli sürülür ki, ətrafındakı insanlar onun ailə üzvləri yox allahlar olub. Digər zal hərbçilərin zalıdır. Bu zalın rekonstruksiyası memar Orlova aiddir. Sarayın interiyeri rəngarəng təsvir olunub. Divar boyakarlığının bir çox nümunələri olduğu kimi saxlana bilib. Sarayın daxili interiyerinin bədii tərtibatı onun bütün memarlığında olduğu kimi Xarəzm dövlətinin qüdrətini özündə əks etdirmək üçün gec və əzəməti təcəssüm etdirməli idi.Xarəzm memarları möhtəşəm memarlıq obrazı yaratmışlar: bu özündə memarlıq, rəngkarlıq və heykəltəraşlığı birləşdirən obraz adıçəkilən sahələrin sintezində yaranan problemləri aradan qaldırmağa kömək edirdi. Qədim Nisa şəhərində mürəkkəb quruluşa malik saray kompleksi tapılıb. Burada tikinti işlərinin böyük hissəsi bizim eranın IV əsrində aparılıb. Hələlik binanın tam memarlıq üslubunu və formasını müəyyən etmək çətindir. planda kvadrat formalı zalın ölçüsü təxminən 20 m təşkil edir. Girişdə prespektivalı 3 arka yerləşdirilib. Zalın divarları 2 yarusa bölünüb. Aşağı yarus ağ ştukaturka ilə işlənib. Ehtimal olunur ki bu üsul Orta Asiyada erkən və daha sonrakı dövrlərdə tətbiq olunub.
Komprenyak
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 183 nəfər (15-64 yaş) arasında 123 nəfər iqtisadi fəal, 60 nəfər fəaliyyətsiz olmuşdur (fəaliyyət göstərici 67,2%, 1999-cu ildə 78.1%). Fəal olan 123 nəfərdən 113 nəfər (61 kişi və 52 qadın), 10 nəfər işsizdir (6 kişi və 4 qadın). 60 hərəkətsiz 20 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 27 nəfər təqaüdçü, 13 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Paleobiology Database
Paleobiology Database (PBDB) — heyvan, bitki və mikroorqanizmlərin qalıqlarının tapıldığı yer və təsnifatı haqqında.
Məlumatların eynisi analoji resurs olan Makkouri Universitetinin Fossilworks bazasında yerləşdirilib.
Azərbaycan Alpaqut Federasiyası
Azərbaycan Alpaqut Federasiyası — Azərbaycanda türksoylu xalqların ortaq mədəniyyətini inkişaf etdirən yeganə idman təşkilatı. Mövcud adını 2014-cü ilin fevral ayından daşıyır. Mərkəzi Bakı şəhərindədir. Prezidenti iş adamı, Qüdrət Nuriyevdir.
Tarixi
Rəsmi fəaliyyətə Vasif Namazovun sayəsində 2008-ci ildən Mərkəz kimi başlamış və 14 mart 2014-cü ildə təsis olunmuşdur.
Calyptranthes thomasiana
(Calyptranthes thomasiana) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan Alpaqut Federasiyası
Təşkil etdiyi turnirlər
Yarandığı 14 mart 2014-cü il tarixdən etibarən son 06 aprel 2018-ci il tarixinə qədər 30 dan çox yarışlar həyata keçirmişdir.
Sent-Heliyer
Sent Helier (bəzən Sent-Helyer deyə qeyd olunur;, , norm. Saint Hélyi, 49.18333°N, -2.11667°W) — şəhər və liman, Böyük Britaniya taxt-tac ərazisi olan Cersinin paytaxtı, onun iqtisadi mərkəzi. Cersinin on iki dairəsindən biri.
Sent Helier Cersi adasının cənubundakı kiçik körfəzdə yerləşir.
Ərazisi — 10,6 кm². Əhalisi — 28,3 min nəfər (2001), bu isə ada əhalisinin üçdə biri deməkdir.
Şəhər burada VI əsrdə yaşamış və piratlar tərəfindən öldürülmüş xristianlıq tərəfdarı Müqəddəs Helierin şərəfinə adlandırılıb. Balta ilə öldürüldüyü güman eedildiyi üüçn Cersinin gerbində balta təsviri vardır.
Əsas görməli yerləri Yelizaveta qalası, Müqəddəs Helier kilsəsi və parlament binasıdır. Kral şəhər parkında II Georqun heykəli vardır, onun yanı «sıfır kilometr» hesab edilir. Adada hər nöqtənin məsafəsi həmin yerdən hesablanır.
Kışlauyılqa (Askın)
Kışlauyılqa — Başqırdıstan Respublikası nın Askın rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Kışlauyılqa kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (90%) üstünlük təşkil edir.
Sərbəst eniş (film, 2013)
Sərbəst eniş — rejissor Ştefan Lakantın 2013-cü ildə, dram janrında çəkilmiş filmi. Baş rolda Hanno Koffler, Maks Rimelt və Katarina Şüttler oynamışdırlar. Filmin təqdimatı ilk dəfə Almaniyada 23 may 2013-cü ildə baş tutmuşdu.
Sərbəst eniş rejissor və ssenari müəllifi Ştefan Lakantın ilk genişmetrajlı filmidir və 2013-cü ilin payız aylarında SWR-də nümayiş olunmuşdur. Ümumilikdə, film Baden-Vürtembergin Filmproduktionsfirma və Südwestrundfunk tərəfindən yarıyacan maliyyələşdirilmişdi. Buna görə də, filmin çəkilişlərinin hansı Bundeslandda cərəyan edəcəyi artıq məlum idi. Film Lüdviqsburqun ətrafında, 2012-ci ilin yay aylarında çəkilmişdir və 2013-cü ilin fevral ayında, Berlinale Film festivalının "Perspektiv Alman Kinosu" bölməsində açılışı təşkil edilmişdi.
Filmin xülasəsi
Mark Borqman 36 yaşlı polis işçisidir. Onun həyat yoldaşı Bettina Bişof hamilədir. Cütlük birlikdə yaşayır, lakin bir az valideynlərindən uzaqlaşmaq üçün onlar yeni evə köçürlər. İşdə Markın problemi var: o ləng qaçdığından birinci yeri qazana bilmir. Bir gün Mark ixtisasartırma kurslarında Kay (Kai) Engel adında yeni polislə tanış olur. Kay Markla bir otaqda qalır və onlar tezliklə dostlaşırlar. Kay ona təklif edir ki, işdən sonra meşədə birlikdə qaçışa çıxsınlar, çünki Markın doğrudan da qaçışla problemi var. Səhər məşqi zamanı Mark onlar arasında kiçik anlaşılmazlıq yaranır. Axşam iş bitdikdən sonra, Mark yenidən Kay ilə görüşür və olanlara görə üzr istəyir. Kay cibindən marixuana çıxararaq, onu Marka təklif edir, amma o bundan imtina edir. Səhər onlar birgə meşəyə gedərək orada qaçış düzənləyirlər. Kay bütün gücü ilə Markı daha cəld qaçmağa ruhlandırır. Meşədə bir az istirahət edən zaman, Kay Markı öpür. Mark bundan çəkinərək, onun nə etdiyini soruşur, Kay isə bunun sadəcə zarafat olduğunu deyir. Axşam bunların hamısını yaddan çıxarmaq üçün Mark Bettina ilə sevişir.
Markın bacısı Klavdiya cütlüyün yeni evinə gələrək video çəkiliş düzənləyir. Qardaşı Frank da yeni evə mebelləri gətirməyə kömək edir. Axşam isə onlar ailəliklə boulinq oynamağa gedirlər.
İşdə mühazirə zamanı Mark iş dostları arasında Kayı tapmır və onunla trenajor zalında məşq edərkən görüşür. Kay yenə onunla birgə meşədə qaçmağı təklif edir. Mark əvvəlcə bu təklifdən imtina etsədə də, sonradan özünün ləng olmasını anlayaraq, razılaşır. Meşədə Kay onu öpərək, ona masturbasiya edir, Mark yaranan yeni bir hissdən bir az şok keçirir və oradan qaçıb gedir.
Tezliklə işdə boş olan vakant yerə Kay rəsmi olaraq işə götürülür. Mark bundan bir az əsəbləşir və soyunub-geyinmə otağında onu görərək, onun burada nə etdiyini soruşur. Axşam Mark qardaşı Frankla, onun həyat yoldaşı və Bettina ilə yenidən boulinq oynamağa gedirlər. Bir az keçdikdən sonra, Bettina köhnə rəfiqəsi Britti giriş qapısında görür. Britt dostu Kay ilə onlara yaxınlaşır. Yenidən Kay ilə görüşən Mark yenə əsəbləşir, amma bunu həyat yoldaşının yanında bildirməməyə çalışır. Axşam evdə Bettina Markdan "onunla eyni kursda oxuyan Kay haqqında əvvəllər niyə danışmadığını" soruşur, o isə "dərslərdə onun məni bezdirdiyini" deyir. Bettina isə onun belə düşünmədiyini, əksinə Kayın çox sevimli olduğunu deyir.
Karate dərsi zamanı Mark Kay ilə məşq edir. Lakin öz əsəblərini cilovlaya bilməyən Mark, ona şillə vuraraq yerə yıxır. Məşqçi bunu görərək onları ayırır. Məşq bitdikdən sonra, Kay onun yanına gələrək, onun bu boş vakant yerə gəlməməli olduğunu deyir. Mark, özündə Kaya qarşı dostluqdan daha böyük hiss yarandığını anlamağa başlayır. O avtomobilinə minərək evə gəlir. Arvadının çarpayıda yatdığını görən Mark, meşəyə, Kay ilə görüşə getməyi qərara alır. Meşəyə gəldikdə, o Kayın artıq orada olduğunu görür. Birdən onda Kaya qarşı güclü sevgi hissi oyanır və onunla orada cinsi əlaqəyə girir. Şəhərə qayıtdıqda artıq bir neçə saat keçir və Mark başa düşür ki, arvadının hamilə qadınlar üçün getdiyi idman zalına gecikib. Zalın qapısını açdıqda o arvadının başqa cütlüklər arasında tək olduğunu görür və təz onun yanına qaçaraq ona kömək edir. Dərslər bitdikdən sonra, Bettina əri ilə dalaşır. O bildirir ki, həmin zalda, əri ilə birgə gəlmiş yüzlərlə qadın arasında özünü "yalqız, ərsiz arvad" kimi hiss edirdi.
Mark artıq doğrudanda Kaya aşiq olduğunu anlayır; o onunla birgə qaçmağı, sevişməyi çox sevir, arvadına isə artıq əvvəlki hisslərini itirdiyini anlayır. Kay "əgər evdə sıxılarsansa" — deyərək, ona öz evinin açarlarını verir. Gecə onlar diskotekaya gedərək, orada əylənir, sonra isə tualetə girərək orada sevişirlər. Mark yorğun halda evə gəlir və yatır. Arvadı ona kömək etməsi üçün, onu oyandırmağa çalışsa da, bunu edə bilmir. Bettina əlacsız qalıb, evin divarlarını tək boyamağa məcbur olur. Yuxudan duran Mark arvadının tək yerdə oturaraq divarları boyadığını görür və buna çox üzülür. Mark ondan üzr istəyir, ancaq Bettina əsəbləşərək, onu yerə itələyir. Arvadı nə baş verdiyini, onun niyə evə gec gəldiyini və ondan niyə alkoqol iyi gəldiyini soruşur. Onun başqa qadınla gəzdiyini deyir, Mark isə bunun doğru olmadığını bildirir. Bettina inanmayaraq, onun mobil telefonuna gələn zəngləri yoxlayır. Zənglər içərisində yalnız Kayın nömrələrini görən Bettina şübhələnir. left|thumb|320px|Mark və Kayın meşədə ilk öpüş səhnəsi Səhəri Bettina ultrasəs müayinədən keçir. Həkim otaqdan çıxdıqdan sonra, Marka "onun Kay ilə işdən başqa hansı əlaqəsi olduğunu" soruşur. Mark onunla işdən sonra qaçdığını və bunun heç bir problem yaratmadığını deyir.
Bettina oğlan uşağını dünyaya gətirir. Mark xoşbəxtdir. İşdə Limpinskidən və digər iş yoldaşlarından, həmçinin Kaydan təbrik alır. Yeni doğulmuş uşaq Markın həyatını yenidən dəyişir, o artıq bir müddət Kayı unudur. Bir gün avtomobillə gedərkən, o arxasında Kayın avtomobilini görür. Kay maşını ondan qabaqda saxlayır və Mark az qala ona çırpılır. Əsəbi halda o avtomobildən çıxaraq Kaya yaxınlaşır və bunu niyə etdiyini soruşur. Kay, artıq uzun müddət ondan SMS belə almadığını və onun üçün çox darıxdığını deyir. O Marka, onun homoseksual olduğunu etiraf etməsini istəyir, lakin Mark onu vuraraq, ondan əl çəkməsini istəyir. Axşam Kay evə gəldikdə, qonaq otağında Markın əyləşdiyini görüb təəccüblənir. Mark onunla sevişməsinin bir səhv olduğunu deyir. Kay isə onu sevdiyini etiraf edir.
Limpinski isə bu vaxt polis işçilərinə təcili xəbər yayır: o hamıya Kayın homoseksual olduğunu deyir. İctimai yemək zalında, Limpinski Kaya sataşır və onlar arasında mübahisə düşür. Mark araya qarışaraq, onları ayırmağa çalışır və Limpinski təsadüfən onun burnuna vuraraq qanadır. Xəstəxanada Kay Markın yanına gəlir. Bir az birlikdə oturub söhbət etdikdən sonra, Mark tezliklə anasının gələcəyini deyir və Kay onunla razılaşaraq getmək istəyərkən Mark onu saxlayaraq onunla öpüşür. Markın anası doğrudan da, elə bu vaxt gəlir və oğlunun digər bir oğlanla öpüşdüyünə şahid olur. O bir az şoka düşərək tələsik liftə minir və aşağı düşür. Mark onun dalınca qaçaraq söhbət etməyə çalışır. Anası "onu illərlə homoseksual olacağına görə böyütmədiyini" deyir. Mark isə cavabında belə köhnəfikirlikdən azad olduğunu bildirir və çıxıb gedir.
Markın körpəsinin şərəfinə düzənlənən şənliyə bütün dostlar təşrif buyururlar. Şənliyə gələn Limpinski, qonaqlar içərisində Kayı görüb çox əsəbləşir və ona lağ edir. Markın valideynləri də bu haldan razı deyillər. Onlar Kayı yanlarına çağıraraq, onun Markdan əl çəkməsini istəyirlər. Kay isə Markı sevdiyini bildirir. Yaranan münaqişəyə Mark özü şahid olur və Kayın getməsini xahiş edir. Mark artıq özü anlayır ki, o iki sevgi hissi arasında parçalanır və buna görə də dözməyib Bettinaya hər şeyi etiraf edir. Bettina eşitdiklərinə inanmaq istəmir; o uşağı özü ilə götürərək Frankgilə gedir. Bettina belə yaşaya bilməyəcəyini deyir və Mark onunla razılaşır. Mark sonda bütün bu vaxt ərzində Kayı sevdiyini anlayır. O, Kayın evinə gedir və qapısını döyür. Qapını heç kəs açmadığından, Mark onu sındıraraq içəri daxil olur və onun bu evdən artıq köçdüyünü görür. Mark o zaman əsl sevdiyi insanı itirdiyini də anlayır...
Xarakterlər
Mark Borqman — filmin baş qəhrəmanı. Onun həyatı plan üzrə gedir, onu sevən həyat yoldaşı, valideynlərindən ayrı bir evi var. Franz Hofer Mükafatında iştirak etmiş jürinin söylədiyinə görə, Hanno Kofflerin fiziki varlığı və intuitiv həssaslığı ilə bu rolu ilə kiçik bir hadisə yaratmışdı. Bu idillistik həyat onun işlədiyi yerə yeni bir işçinin gəlməyi ilə tamamilə dəyişilir. O artıq seçim arasındadır: o ya sevdiyi Bettina ilə qalmalı və ya ondan ayrılıb Kayın yanına getməlidir.
Kay Engel — filmin baş qəhrəmanı. Kay — homoseksualdır və o özünə etibarlı dost axtarır. Polis operativ dəstəsində işə qəbul olduqdan sonra, o Mark ilə tanış olur və onu sevir. Lakin Markın qətiyyətsizliyi və onunla özünün gələcəyinin qeyri-müəyyən olacağını anlayan Kay, sonda bu işdən çıxaraq başqa yerə getməklə ilə bitir.
Bettina Bişof — Markın həyat yoldaşı. Bir az avam və sadəlövh görünsə də, o əslində bütün güvvəsi ilə tam ailə yaratmaq arzusu ilə yaşayır. Ərinin son vaxtlar ona soyumasını görən Bettina, onun başqa qadınla eşqbazlıq etdiyini düşünərək qısqanclıq edir, amma sonda ərinin qadınla deyil, kişi ilə romanı olduğu öyrəndikdə, o təmamilə təəccüb içərisində qalır və ərinə seçim etməsini tələb edir.
İnge Borgman — Markın anası. İnge daha çox konservativ ailədə böyüdükdən, öz oğlunu da belə tərbiyə etməyə çalışır, buna görə də Mark Bettina ilə yaxınlıqda bir ev alaraq oraya köçürlər. Oğlunun Kay ilə görüşdüyü görən İnge bunu heç cür qəbul edə bilmir və Kaya oğlundan əl çəkməsini tələb edir.
Qreqor Limpinski — Mark ilə birgə operativ dəstədə çalışır. Qadın düşkünü və açıq homofobdur. Kayı lağ etdiyinə görə Mark onunla mübahisəyə girir və Qreqor onu vəhşicəsinə döyür. Bundan sonra onu işdən qovurlar.
Çəkiliş
Markın rəfiqəsi çox əsəbidir. Gecikdiyindən, rəfiqəsi hamilə qadınların birgə qəbul etdikləri dərsdə tək qalmışdı. Söyüb, lənət edərək, Lüdviqsburq xəstəxanasının avtomobil dayanacağının yanından keçir. Markın həyat yoldaşı Bettinanın əsl adı — əsli Kölndən olan Katarina Şüttler, Markın özünü Berlində doğulan aktyor və musiqiçi Hanno Koffler, Kay rolunda isə Şərqi Berlində anadan olmuş aktyor Maks Rimelt baş rolları oynayırlar.
Sərbəst eniş rejissor və ssenari müəllifi Ştefan Lakantın ilk genişmetrajlı filmidir və 2013-cü ilin payız aylarında SWR-də nümayiş olunacaq. Ümumilikdə, film Baden-Vürtembergin Filmproduktionsfirma və Südwestrundfunk tərəfindən yarıyacan maliyyələşdirilmişdi. Buna görə də, filmin çəkilişlərinin hansı Bundeslandda cərəyan edəcəyi artıq məlum idi. Film Lüdviqsburqun ətrafında, 2012-ci ilin yay aylarında çəkilmişdir və 2013-cü ilin fevral ayında, Berlinale Film festivalının "Perspektiv Alman Kinosu" bölməsində açılışı düzənlənmişdi.
Məhz Pedaqoji Universitetə görə, filmin çəkiliş yeri Ludviqsburq şəhəri seçilmişdi. Həmçinin aydın idi ki, filmin digər səhnələri də bu şəhərdə çəkiləcək. Markın evi əslində Baden-Vürtemberqin kommunası olan Nekkarvesthaymda icarəyə götürülən bir ev idi. Boulinq klubu isə Leonbergerştrassedə yerləşirdi. Aktyor Hanno Kofflerin sözlərinə görə, o Lüdviqsburqdan elə də çox bir şey almasa da, orada çəkilən məkanlar yaradıcılıq üçün əla bir yer olaraq, filmdə çox gözəl motivlər verdi.
2013-cü ilin Kann Kino Festivalı zamanı, film öz yayım hüquqlarını ABŞ-nin (Wolfe), Fransanın (KMBO), Böyük Britaniyanın (Peccadillo), Niderlandın (Cinemien), Polşanın (Tongariro), İsveçrənin (Xenix) və Danimarkanın (Reel Pictures) şirkətlərinə satmışdı.
Bəstəkar Dürbeck & Dohmen'in musiqisi təsiredici atmosfer, operator Sten Mende isə aktyorların açılışına geniş bir məkan yaradır.
Tənqidçilərin mövqeyi
thumb|left|300px|Maks Rimelt, Hanno Koffler və Ştefan Lakant 63-cü Berlinale Beynəlxalq Film Festivalında. "Die Zeit" qəzeti bu filmi Oskar mükafatı qazanmış Qozbel dağ filmi ilə müqaisə edir və eyni zamanda qeyd edir ki, film yalnız LGBT auditoriyasına deyil, daha da geniş tamaşaçı auditoriyasına nəzərdə tutulmuşdur. “3sat” saytında isə qeyd edilir ki, “Qozbel dağ filminə Almaniyadan bir cavab“ gəldi.
"Yeni sevgi, yeni çətinliklər. Lakin, hekayənin böyük bir hissəsi o qədər özünəməxsus və təbii təsvir edilib ki, heç bir dejavü hissi yaratmır. Rejissor Ştefan Lakant bu üçtərəfli dramı belə şərh edir: ''"Homofob əhval-ruhiyyəli kiçik şəhərcik mühitində yaşanan qarışıq hisslər aktyor heyəti tərəfindən o qədər canlı oynanılıb ki, hekayənin özü artıq izləyicidə fatal sonluq haqqında təsəvvür yaradır."
"Stern" jurnalında isə yazılır: ''“Filmdə söhbət narahatlıq, ümidsizlik və önyarğılı cəmiyyətdə sevgi və ehtirasın dağıdıcı qüvvəsindən gedir. Hanno Koffler [...] filmdə, gözlənilmədən həyatı qarışan mark rolunu oynayır. Maks Rimmelt [...] ehtiraslı və çılğın sevgi hissinə qapılmış Kai obrazını canlandırır və Markın qətiyyətsizliyi ucbatından onun ilk sevgisi uğursuz olur. Sadə və bir mövzu üzərinə konsentrasiya olunmuş “Sərbəst eniş” filmində hadisələr inanılmaz dərəcədə axıcı bir dillə və emosianal şəkildə nəql edilir. Markın həyat yoldaşı (Katarina Şüttler) ərinin ikili həyat yaşadığını aşkarladıqda seçim qarşısında qalır. Ümumiyyətlə onun hər hansı bir seçimi varmı?”''
"Die Tageszeitung" qəzeti yazır: ''“Rejissor Ştefan Lakantın “Sərbəst eniş” filmi bütün streotipləri qıraraq sevgi hekayəsini elə çatdırır ki, izləyicilər üçün fiqurların seksual oriantasiyası kifayət qədər aydın olur və adətən “gey filmləri” adlandırılan digər filmlərlə müqayisədə daha kişisayağı görünür. Film məzmunun təsdiqlənməsi üçün lazım olan tipik səhnələrlə yüklənməyib, həmçinin, cəmiyyətin nifrətindən doğan tragik sonluqla bitən banal hekayəni də anlatmır. Xeyr, Ş. Lakant, yenidən aşiq olan və yeni eşqi tərəfində həyatı dağıdılmış bir kişinin sadə hekayəsini çatdırır.”''
"Der Spiegel" qəzeti isə film haqqında yazır:
''“Sərbəst eniş” filminin yaxşı olmasını və ya nə dərəcədə yaxşı olmasını demək bir qədər çətindir. Çünki, aktyorlar Hanno Koffler, Maks Rimmelt və Katarina Şüttler o qədər yaxşı oynayırlar və üçlükdə rollarını o qədər yaxşı ifa edirlər ki, düşünürsən ki, ola bilsin film özü onlara bu şəraiti yaratmışdır. Bu bir faktdır ki, xüsusilə alman filmlərində çox nadir hallarda bir subyekt (aktyor) hansısa rola son dərəcə uyğun olur, lakin, bu aktyor üçlüyü çox rahat şəklində öz rolunun öhdəsindən gəlmişdir. Əgər problemlər “Sərbəst eniş” filmindəki kimi yüngül, axıcı dillə nəql edilərsə izləyici üçün yorucu təsir bağışlamır. Lakant sadəcə olaraq “Polis sektorunda homoseksualizm”dən bəhs etmir, o daha çox bitərəf mövqe tutaraq, üç nəfərin mümkün olmayan xoşbəxtlik xəyallarından danışır: Kay özünə sadiq dost axtarır, Bettina isə əri Markla birgə tam ailə olmaları arzusundadır. “Sərbəst eniş” isə bütün arzuları məhv edir və bunların hətta arzulanması üçün ümid yeri belə qoymur.”''