cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aygün Zeynalova
Həyatı və təhsili
Zeynalova Aygün Mübariz qızı 1979-cu ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1997-ci ildə "The British Council Training Centre"- ində təhsili yüksək balla, 1994-1998-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Üniversitetinin bakalavr, 1998-2000-ci illərdə həmin Universitetin magistratura pillələrini "fərqlənmə diplomu" ilə bitirmişdir. 2000-2006-cı illərdə Bakı Musiqi Akademiyasının Azərbaycanın Xalq artisti, prof. Xuraman Qasımovanın "solo oxuma" sinfini yüksək qiymətlərlə bitirmişdir. Üzəyir Hacıbəyovun "Arşın mal alan" operettasında baş rol – Gülçöhrə obrazını özünəməxsus ustalıqla yaratmışdır. 2007-ci ildə SSRİ-nin Xalq artisti Yelena Obraztsovanın Bakıda keçirtdiyi ustad dərslərində (master klassda) çıxış etmiş və gənc vokalçının ifası onun tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir.
Ailəsi
3 övladı var.
Əmək fəaliyyəti
2010-cu ildən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında aparıcı solist kimi çalışır. Bülbül adına orta ixtisas Musiqi məktəbində dərs deyir.
Beynəlxalq tədbirlərdə iştirakı
2006-cı ildə Avstiyanın Vyana şəhərində keçiriləcək vokalçıların Beynəlxalq müsabiqə turunun seçim mərhələsi üzrə Juri nümayəndəsi tərəfindən Bakıda dinlənilib, bəyənilərək "25th International Hans Gabor Belvedere Singing Competition" II turunda iştirak etməyə dəvət almışdı, lakin müəyyən səbəblərdən iştirak edə bilməmişdir.
2007-ci ildə A.Zeynalova Bül-bül adına "Vokalçıların IV Beynəlxalq müsabiqəsində" iştirak etmiş, nüfuzlu münsiflər heyəti onun ifasını çox saylı iştirakçılar arasından fərqləndirərək, çox bəyənmiş, laureat adına layiq görülmüşdür.
2007-ci ildə Fransada Parisdə - Senatda solo-konsert proqramı ilə parlaq ifası Elit auditoriya tərəfindən böyük diqqət və hərarətlə qarşılanmışdır.
Lavandula multifida
(Lavandula multifida) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum papulosum
(Bulbophyllum papulosum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qərvənd (Füzuli)
Qərbənd — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Qərbənd oyk. Füzuli r-nunun Dövlətyarlı i.ə.v.-də kənd, Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir.
Tarixi
27 sentyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin uğurlu əməliyyatı nəticəsində kənd işğaldan azad edilmişdir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
Xarici İşlər Nazirliyi (Filippin)
Filippin Xarici İşlər Nazirliyi —  Filipinin xaricdəki hüquq və rifahının qorunması, Filippin mədəniyyətinin beynəlxalq bir anlayışını yaratmaqda kömək edir.
UEFA Kuboklar Kuboku rekordları və statistikaları
Daha ətraflı olaraq: UEFA Kuboklar Kuboku qaliblərinin siyahısı Digər əsas səhifə: UEFA Kuboklar Kuboku
Əliallahilik
Əliallahilik — Şiə İslamı elementlərini köhnə dinlərlə birləşdirən, İranın Luristan əyalətinin bəzi bölgələrində tətbiq edilən sinkretik bir din. Bu, tarix boyu ilahinin ardıcıl təcəssümlərinin olması inancına əsaslanır və əliallahilik belə təcəssümlərdən biri hesab edilən İslam peyğəmbəri Məhəmmədin kürəkəni Əliyə xüsusi ehtiram bəsləyir. Yezidilərə, Ənsarilərə və ətrafdakı müsəlman və xristian əhaliyə doktrinası məlum olmayan bütün məzhəblərə bənzər müxtəlif ayinlər Əliallahiliyə aid edilmişdir. Müşahidəçilər onu tarixən bir neçə əvvəlki dinlərin, o cümlədən zərdüştiliyin adət və ayinlərinin məcmuəsi kimi təsvir etmişlər, çünki səyahətnamələrdə “Əliallahilik kimi təsvir oluna biləcək heç bir dəqiq kodun olmadığı aşkar idi”.
Bəzən Əliallahilik Qeysanilik, ələvilik və ya Əhli-Haqq/Yarsanilər və digərləri Əhli-haqq kimi Əlini vəsf edən və ya ilahiləşdirən müxtəlif məzhəblər üçün ümumi termin kimi istifadə olunur.
Əxlaq norması
Əxlaq norması — əxlaqi tələblərin eyni tipli davranışlara şamil edilən ümumi göstərişlər və qadağalar vasitəsilə insanların davranışını tənzim edən formasıdır. Hüquq normalarından fərqli olaraq əxlaq norması dövlət hakimiyyəti tərəfindən deyil, adət və ictimai rəyin gücü ilə sanksiya alır; cəmiyyətin əxlaqi şüurunda kimin tərəfindənsə xüsusi verilən qanun nəticəsində deyil, kortəbii formalaşır. Əxlaq normaları öz-özlüyündə hələ insanın davranışı üçün məqbul rəhbərlik ola bilməz; abstrakt ümumiliyə malik olduqlarından bu, normal xüsusi vəziyyətlərlə bağlı mümkün istisnaları nəzərdə tutmur. Buna görə də konkret vəziyyətlərdə bu və ya digər əxlaq normalarının tətbiqi məsələsi məzmunca daha ümumi əxlaq prinsipləri əsasında həll olunmalıdır. Sosial məzmununa görə əxlaq norması həm ümumbəşəri, həm də tarixən məhdud, sinfi xarakterə malik ola bilər. Sonuncu halda bir sosial formasiyadan digərinə keçid zamanı uzun vaxt ərzində köhnə əxlaq normalarının dağılması və yenilərinin yaranması baş verir.
Quşəppəyi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Gendərə (Yardımlı)
Gendərə — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun Astanlı inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kənd Dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə mövcud olmuş Cunduza kəndinin binə yeri olmuşdur. Sonralar binə tədricən kəndə çevrilmışdir. Kənd Gendərə (geniş dərə) adlı yerdə yerləşdiyi üçün belə adlandırılmışdır.
Quşəppəyi
Botaniki xarakteristikası
Bitkinin gövdəsindəki yerüstü yarpaqları oturaq, yuxarı gövdəsindəki yarpaqları isə saplaqlı olaraq rozet formalıdır. Quşəppəyinin xırda ağrəngli çiçəkləri salxımvaridir. Meyvələri buynuzcuqlu olub, üçbucaq şəkillidir. Quşəppəyi faydalı dərman bitkisidir.
Tərəvəz bitkiləri becərilərkən bəzən mədəni bitkilərin toxumu ilə qarışıq bitmiş quşəppəyi bitkisini, alaq otu bilərək məhv edirlər.
Kimyəvi tərkibi
Bitkinin tərkibində efir yağı, aşı maddəsi, askorbin turşusu, alma və limon turşuları da vardır. Bundan başqa bitkinin tərkibində xolin, asetilxolin, tiramin və s. qiymətli maddələr də vardır. Quşəppəyi toxumlarının tərkibində 20%-dək bitki yağı olur. Buna görə də həmin bitki heyvanlar və insanlar tərəfindən həvəslə yeyilir.
İstifadəsi
Xalq təbabətində quşəppəyi bitkisinin (toxumla birlikdə) cövhərindən hazırlanmış məlhəmlə hamilə qadınlarda uşaqlıq yolu qanaxmasına qarşı (tampon qoymaqla) istifadə edirlər. Bitkinin cavan zoğlarından təzə və qurudulmuş halda milli xörəklərdə istifadə olunur.
Birinci Afina qəbiristanlığı
Birinci Afina qəbiristanlığı (Πρώτο Νεκροταφείο Αθηνών) — Afinanın mərkəzi hissəsindəki memorial nekropol.
Yerləşməsi
Qəbiristanlıq Afinanın mərkəzi hissəsində, qədim kompleks Olimpeyon və Panatinaikos arxasında, Anapafseos küçəsinin sonunda (Pokoya küçəsi) yerləşir.
Tarixi
İlk qəbiristanlıq 1837-ci ildə açılmış və çox keçmədən məşhur yunan vətəndaşlarının dəfn yeri oldu.
Qəbiristanlıqda ikisi pravoslav, biri katolik olmaqla üç kilsə var. Protestantlar və yəhudilərin dəfn edilməsi üçün ayrıca sahələr var.
Nizip müharibəsi
Nizip müharibəsi — Osmanlı İmperiyası ilə Misir valisi Kavalalı Mehmet Əli Paşa arasında Nizipdə baş verən müharibə (29 iyun 1839). İlk münaqişə Misirin Osmanlı dövlətinə ildə ödədiyi 32 min kisəli vergidən çıxdı. Kütahya müqaviləsinə baxmayaraq, Mehmet Əli Paşanın Osmanlı padşahının əmrlərini yerinə yetirməməsi və ən sonda tək tərəfli olaraq istiqlalını elan etdiyinə görə Sultan II Mahmud, 22 yunun 1839-cu ildə bu üsyankar paşanın yola gətirilməsi üçün Rusiya və İngiltərənin dəstəyini aldıqdan sonra Misirə müharibə elan etdi. Osmanlı qüvvələrinin başına Hafiz Mehmet Paşa gətirildi. Hərəkətə keçən Hafiz Mehmet Paşa, May 1839 sonlamda Birləşməsi tullanaraq Nizip çayı ilə bu çaya qarışan Orul Suyu kənarında düşərgə qurdu. Osmanlı ordusu 30 min piyada, 5 min süvari və 3 min artilleriyadan ibarət idi. İbrahim Paşanın ordusu isə təxminən 40 min nəfərə qədər idi. Hər iki ordu da 160-a qədər top vardı. 21 iyunda Hələbdən yola çıxan ibrahim Paşa iki qoldan Birecik istiqamətində yürüşə başladı. İki gün sonra da Osmanlı qüvvələri ilə rastlaşdı. Osmanlı ordusunda başda Moltke olmaq üzrə Prussiyalı zabitlər də vardı. Prussiyalı qərargah zabitləri ilk olaraq Osmanlı ordusunun Misir ordusuna hücum edərlərsə misirliləri məğlub edəcəyi təklif etdilərsə də üləma cümə günü müharibə yaratmaq olmaz deyərək bir fürsətin qaçmasına səbəb oldu. Bütün imkanların qaçmasından sonra Misir ordusu hücuma keçdi (29 iyun 1839) və Osmanlı ordusunu cinahlardan əhatə edəcək şəkildə mühasirəyə aldı. Moltke, Hafiz Paşaya Birecikə çəkilib mühasirədən xilas olmasını təklif etdisə də Hafiz Paşa bunu bir şərəf məsələsi olduğunu bildirib olduğu yerdən ayrılmadı. Osmanlı ordusuna yanlardan başlanılan hücum, Xalid Paşa, Polkovnik İbrahim Bəy öz qitələrinin; Hafiz Paşa da Hassa alayımn başında olaraq döyüşdə geri otudrduldu. Dörd saat ərzində Osmanlı ordusu darmadağın oldu. Döyüş meydanında minlərlə ölü, on minlərlə əsir və 160 top buraxıldı. Döyüşdə Misir süvari qoşunlarının təzyiqi altında Osmanlı qoşunları əzildi və Hafiz Paşa çəkilmə əmrini vermək məcburiyyətində qaldı. Keç verilən bu əmr, ordu sıralarının dağılmasına və Misir qüvvələrinin qalibiyyətinə şərait yaratdı. Hafiz Paşa bu vəziyyətdə xilas etdiyi qüvvələri Malatya çəkildi.
İyirmi yeddinci simfoniya (Motsart)
thumb|Motsartın rəssam Saverio dalla Rosa tərəfindən çəkilmiş rəsmi, 1770 Yanvar
İyirmi yeddinci simfoniya Volfqanq Amadey Motsart tərəfindən 1773-cü ilin aprel ayında yazılmışdır. Bu, Zalsburqda 1773-cü il və 1774-cü il arasında arasında Motsartın yazdığı doqquz simfoniyadan ikincisidir. O zaman Motsartın 17 yaşı var idi.
Quruluşu
Simfoniya üç hissədən ibarətdir, "şərti olaraq forma və musiqi dili" olan bir konsert simfoniyasıdır. Avstriya musiqişünası, bəstəkarı və dirijoru Paumqartner Bernxardın fikrincə, simfoniyanın üstünlük dərəcəsi incə bir xarakter daşıyır, onun sonluğu oynaq xarakterli bir lirik opera üçün bir uvertüra ilə müqayisə edilə bilər.
İradə Aşumova
İradə Süleyman qızı Aşumova (25 fevral 1958, Bakı, Azərbaycan SSR) — Azərbaycanı təmsil edən güllə atıcısı və məşqçisi. 1974-1991-ci illərdə Sovet İttifaqı yığmasını, 1991-2015-ci illərdə Azərbaycan yığmasının heyətində çıxış edib.
Üç dəfə — 1985, 1998 və 2002-ci illərdə Dünya Çempionatlarının gümüş medallarına sahib olan İradə Aşumova 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarını bürünc medalla başa vurdu.
İradə Aşumova Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə 2002-ci və 2004-cü ildə illərdə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.
Həyatı
İradə Aşumova 1958-ci il fevralın 25-də Bakı şəhərində anadan olub.
İradə Aşumova evlidir, 2 oğlu var. Onun əri güllə atcılığı üzrə məşqçi Vladimir Lunyovdur, oğlu isə güllə atıcılığı üzrə Azərbaycan yığmasının üzvü Ruslan Lunyovdur.
Karyerası
1986-cı ildə İradə Aşumova Zul şəhərində (Almaniya) baş tutan World Cup turnirində 10 metr məsafəyə hava tapançasından atəşaçma turnirində bürünc, 25 metr məsafəyə atəşaçma turnirində isə qızıl medala sahib oldu.
İradə Aşumova 1991-ci ildən beynəlxalq turnirlərdə Azərbaycanı təmsil elədi. İradə Aşumova Azərbaycan bayrağı altında birinci uğuruna 1994-cü ildə Milan şəhərində (İtaliya) baş tutan World Cup turnirində 10 metr məsafəyə hava tapançasından atəşaçma və 25 metr məsafəyə atəşaçma turnirində bürünc medallara sahib oldu.
1996-cı ildə isə İradə Aşumova Havana şəhərində (Kuba) World Cup turnirində bürünc, Milan şəhərində (İtaliya) World Cup turnirində isə gümüş medala sahib oldu.
İradə Aşumova 1996-cı ilin 18 iyul-4 avqust tarixlərində Birləşmiş Ştatların Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. İradə Aşumova əvvəlcə iyulun 21-də 10 metr məsafəyə hava tapançası ilə atəşaçma turnirinin təsnifat mərhələsində mübarizə apardı. Birinci cəhdində 100 xaldan 95-ni toplamağı bacaran İradə Aşumova, növbəti cəhdində də 95 xal, üçüncü cəhdində 94 xal, dördüncü cəhdində isə 96 xal topladı. Bununla da ümumi nəticədə İradə Aşumova 400 xaldan 380-ını topladı və turniri 10-cu pillədə başa vurdu. İyulun 26-da isə İradə Aşumova 25 metr məsafəyə tapança ilə atəşaçma turnirində çıxış elədi. Birinci cəhdində 290 xal toplamağı bacaran İradə Aşumova, növbəti cəhdində 286 xal topladı. Bununla da onun ümumi nəticəsi 576 xal oldu və İradə Aşumova turniri 37 idmançı sırasında 15-ci pillədə başa vurdu.
Daha sonra İradə Aşumova 2000-ci ilin 16-30 sentyabr tarixlərində Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. İradə Aşumova sentyabrın 17-də 10 metr məsafəyə hava tapançasından atəşaçma turnirində çıxış elədi. Təsnifat mərhələsində İradə Aşumova birinci cəhdində 100 baldan 95-ini, növbəti cəhdində isə 100 baldan 90-nını topladı. Üçüncü cəhdində isə uğursuz nəticə göstərən İradə Aşumova 100 baldan 46-sını topladı. Üç cəhddən sonra 228 balla sonuncu pillədə qərarlaşan İradə Aşumova final mərhələsinə vəsiqə qazanma şanslarını itirdiyinə görə dördüncü cəhddən imtina elədi. Bununla da İradə Aşumova mərhələni 45 idmançı sırasında sonuncu, 45-ci pillədə başa vurdu. Sentyabrın 22-də isə İradə Aşumova 25 metr məsafəyə tapançadan atəşaçma turnirində mübarizə apardı. Birinci cəhdində 300 baldan 285-ini toplamağı baracan İradə Aşumova növbəti cəhdində də 285 bal topladı və təsnifat mərhələsini 570 balla 42 idmançı sırasında 31-ci pillədə başa vurdu. Nəticədə İradə Aşumova final mərhələsinə vəsiqə qazana bilmədi və olimpiadada mübarizəsini başa vurdu.
2002-ci ildə İradə Aşumova Münhen şəhərində (Almaniya) World Cup Finalında 25 metr məsafəyə tapançadan atəşaçma turnirini bürünc medalla başa vurdu. Həmin ilin iyulunda isə İradə Aşumova Lahti şəhərində (Finlandiya) baş tutan Dünya Çempionatında 25 metr məsafəyə tapançadan atəşaçma turnirində gümüş medalın sahibi oldu.
Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 10.10.2002-ci il tarixli 797 nömrəli Fərmanına əsasən Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə İradə Süleyman qızı Aşumova "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.
Daha sonra İradə Aşumova 2003-cü ildə Birləşmiş Ştatlarda baş tutan World Cup turnirində 25 metr məsafəyə tapançadan atəşaçma turnirində gümüş medalın sahibi oldu.
2004-cü ildə İradə Aşumova Milad şəhərində (İtaliya) baş tutan World Cup turnirində bürünc medalın sahibi oldu. Tailandda baş tutan World Cup Finalında isə İradə Aşumova 25 metr məsafəyə tapançadan atəşaçma turnirini gümüş medalla başa vurdu.
Həmin ilin avqustunda İradə Aşumova Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. İradə Aşumova əvvəlcə avqustun 15-də 10 metr məsafəyə hava tapançasından atəşaçma turnirində çıxış elədi. Turnirin təsnifat mərhələsində İradə Aşumova 400 xaldan 386-sını toplamağı bacardı. Nəricədə İradə Aşumova 40 idmançı sırasında sadəcə Serbiya və Monteneqro nümayəndəsi Yasna Seraçiçdən geri qalaraq final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Final mərhələsində 8 idmançı mübarizə apardı. İradə Aşumova final mərhələsinin favoritlərindən biri olsa da, nəticədə uğursuz çıxış elədi. 1-5-ci atışlardən sonra İradə Aşumova 50.7 balla mərhələnin lideri idi. Amma 6, 7 və 10-cu atışları uğursuz olan İradə Aşumova ümumi nəticədə 482.4 balla Afina Olimpiadasını 8-ci pillədə başa vurdu. Avqustun 18-də isə İradə Aşumova 25 metr məsafəyə tapançadan atəşaçma turnirində mübarizə apardı. İradə Aşumova bu turnirin əsas favoriti hesab olunurdu. Məhz bu turnirdə İradə Aşumova 2003-cü ildə Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib olmuşdu. İradə Aşumova təsnifat mərhələsində 600 xaldan 588-zini toplamağı bacardı və nəticədə mərhələni 38 idmançı sırasında birinci pillədə başa vuraraq final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Final mərhələsi gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutdu. Nəticədə İradə Aşumova final mərhələsində 99.4 bal topladı və sadəcə Bolqarıstan nümayəndəsi Mariya Qozdeva və Çexiya nümayəndəsi Lena Hiovadan geri qalaraq üçüncü pillənin sahibi oldu. Bu minvalla da İradə Aşumova Afina Olimpiadasını bürünc medalla başa vurdu. Bu medal Azərbaycanın Afina Olimpiadasında birinci medal oldu. Azərbaycan Atıcılıq Federasiyasının Prezidenti Vaqif Axundovun sözlərinə görə "İradə Aşumovanın qızıl medal qazana bilərdi, amma son atışları dəqiq olmadığına görə o, bürünc medalla başa vurdu olimpiadanı".
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 4 sentyabr 2004-cü il tarixli 380 nömrəli Sərəncamına əsasən Azərbaycan idmanında xidmətlərinə və XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərinə görə İradə Süleyman qızı Aşumova "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.
Afina Olimpiadasında sonra İradə Aşumova beynəlxalq turnirlərdə heç bir uğura imza ata bilmədi. 2005-2015-ci illərdə beynəlxalq turnirlərdə uğursuz çıxış edən İradə Aşumova 2008-ci il olimpiadasında mübarizə apara bilməsə də, 2012-ci il London Olimpiadasında çıxış edə bildi. İyulun 29-da İradə Aşumova əvvəl 25 metr məsafəyə tapança ilə atəşaçma turnirinin təsnifat mərhələsində mübarizə apardı. 38 idmançının mübarizə apardığı təsnifat mərhələsində İradə Aşumova 600 xaldan 578-ini toplamağı bacardı və nəticədə mərhələni 22-ci pillədə başa vuraraq London Olimpiadasında mübarizəsini dayandırdı. Daha sonra isə İradə Aşumova 10 metr məsafəyə hava tapançasından atəşaçma turnirində çıxış elədi. 50 idmançının mübarizə apardığı təsnifat mərhələsində 400 xaldan 372-sini toplamağı bacaran İradə Aşumova nəticədə mərhələni 40-cı pillədə başa vurdu. Bu turnirdə də İradə Aşumova final mərhələsinə vəsiqə qazana bilmədi və London Olimpiadasında uğursuz çıxış elədi.
İradə Aşumova olimpiada da uğursuz nəticə göstərsə də, həmin gün Azərbaycanın Olimpiya Oyunları tarixində mübarizə aparan ən yaşlı olimpiyaçı olaraq tarixə düşdü — 54 il, 6 ay və 4 gün.
Corc Sen-Pyer
Corc Sen-Pyer - UFC-də iştirak edən Kanadalı döyüşçü. 1981-ci ildə Kanadanın Saynt-İsidor vilayətində dünyaya gəlmiş Corc uşaq yaşlarında hokkeylə məşğul olsa da, sonralar boks və kyokusinkay idman növləri ilə məşğul olmağa başlamışdır. 2002-ci ildə MMA yarışlarında döyüşlərə başlayan Corc 77 kiloqramda döyüşmüş ümumilikdə keçirdiyi 27 döyüşdə cəmi iki dəfə Mat Serraya və Matt Hughesə məğlub olmuşdur,UFC kəmərinin sahibidir.
Azərbaycan Gömrük Tarixi Muzeyinin filialı
Gömrük Tarixi Muzeyinin filialı — Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin muzeyi. Bakı şəhərində yerləşir.
Tarixi
Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin Gömrük Tarixi Muzeyinin "Azərterminalkompleks" Birliyinin nəzdində fəaliyyət göstərən bölməsi 2010-cu ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin qeydiyyatından keçdikdən sonra fond və daimi ekspozisiyadan ibarət muzey filialı kimi formalaşmışdır. Birliyinin inzibati binasında yerləşən filialın müasir avadanlıqlarla təchiz olunmuş fond və daimi ekspozisiyası müasir müzeyşünaslıq tələblərinə müvafiq olaraq qurulmuşdur.
Kolleksiyası
Filialın toplusu bir neçə bölmədən ibarətdir: onun bir qismini müasir rəssamların Azərbaycan gömrüyünün keçmişini, milli gömrük xidmətinin vüsətli inkişafını, müxtəlif tarixi mərhələlərdə fəaliyyətini və müasir gününü – gömrük əməkdaşlarının gərgin əməyini vəsf edən rəngkarlıq nümunələri təşkil edir. Kolleksiyada, həmçinin narkomaniyaya qarşı qətiyyətlə mübarizə aparan gömrükçülərin fəaliyyətini və ümumiyyətlə narkomaniyanın mahiyyətini açıqlayan sənət əsərləri: heykəltəraşlıq və rəsm əsərləri, plakatlar, karikaturalar toplanmışdır.
Fondlarda sənətin növləri üzrə bölgü aparılmış və saxlancda kolleksiyanı təşkil edən əsərlər müvafiq olaraq yerləşdirilmişdir. Növündən, təyinatından asılı olmayaraq kolleksiyalarda toplanmış hər bir əşyanın muzeylərdə zədəsiz mühafizəsi, komplektləşdirilməsi, elmi tədqiqat obyekti kimi öyrənilməsi, tədqiqi və təbliği muzey işinin tərkib hissəsidir. Muzeyin fond və daimi ekspozisiyası müvafiq olaraq kompleks mühafizə üçün nəzərdə tutulmuş otaq və avadanlıqlarla, ən müasir təhlükəsizlik sistemləri ilə təmin edilmişdir. Muzey filialının kolleksiyası inventarizasiyadan keçmiş, sənədləşdirmə, qeydiyyat və kompüterləşdirmə, beynəlxalq standartlara cavab verən kataloqlaşdırma işi görülmüşdür. Filial kolleksiyasının sayca ən böyük hissəsini antik əşyalar – ən qədim dövrlərdən son yüzilliyə qədər əhatəli bir zaman kəsiyində yaradılmış sənət inciləri təşkil edir. Ən müxtəlif üslub və cərəyanlarla, texniki göstəricilərlə, əşyaların yarandığı dövrün tarixi, adət və ənənələri, inam və inancları ilə bu sənət nümunələrinin timsalında əyani olaraq tanış olmaq mümkündür.
Rusiyada XIX əsrdə böyük şöhrət qazanmış Bataşev samovarları, Kuznetsov və Qardner çini qabları, XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəllərində Avropa sənətkarları tərəfindən ustalıqla yaradılmış müxtəlif təsviri və dekorativ-tətbiqi sənət nümunələri muzeyi ziyarət edənlərin böyük marağına səbəb olur. Şərq incəsənətini təmsil edən e.ə. I minilliyə aid kiçik ölçülü dekorativ heykəllər, tarixin qanlı-qadalı hadisələrinin şahidləri olan soyuq və odlu silahlar (bu gün onlar ilkin təyinatından tamam uzaqlaşaraq sənət nümunəsinə — muzey eksponatına çevrilmişlər), dekorativ-tətbiqi sənət əsərləri məxsus olduğu xalqın incəsənətini, estetik zövq və yaşam tərzini əks etdirir. Azərbaycan Gömrük Tarixi Muzeyi filialının kolleksiyasında qədim Azərbaycanın mədəniyyət və incəsənətini təmsil edə biləcək xovlu və xovsuz xalçalar, məişətdə geniş işlənən misgərlik nümunələri, dövlətçiliyin rəmzi olan orta əsrlərə aid qədim sikkələr, zinət əşyaları və s. qorunub saxlanılır.
Xarici əlaqələri
Muzey mütəmadi olaraq müxtəlif mövzulu sərgilərin, müsabiqələrin və tədbirlərin təşkilatçısı kimi kolleksiyasını təbliğ edir və bu iş Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqı və digər yaradıcı və elmi təşkilatlar, səfirliklər ilə birgə həyata keçirilir. Daim zənginləşən Gömrük Tarixi Muzeyi filialının kolleksiyası Azərbaycanda və xarici ölkələrdə müxtəlif mövzulu sərgilərdə tamaşaçılara təqdim olunur. Qısa bir müddət ərzində muzey kolleksiyası əsasında formalaşan "Azərbaycan gömrüyünün tarixi təsviri sənətdə", "Azərbaycan gömrüyü mədəni irsin keşiyində", "Azərbaycan gömrüyü bəşəri dəyərlər prizmasından", həmçinin "Narkotiklərə YOX deyək!" adlı sərgilər yalnız Azərbaycanda deyil, həmçinin müxtəlif vaxtlarda Belçika Krallığının paytaxtı Brüssel, İsveçrənin Cenevrə, Avstriyanın Vyana, Fransanın Strasburq, Argentinanın Buenos-Ayres, Rusiyanın Kazan və Yekaterinburq, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Los-Anceles və San-Diyeqo şəhərlərində, Vatikan dövlətində, Makedoniyada böyük uğurla nümayiş olunmuşdur.
Velviçiya
Qəribə valvisiya (Welwitschia mirabilis) — Qnetokimilər sinfinə aid velviçiyakimilər sırasının yeganə müasir növü. Namibiya və Anqolaya xasdır. Bitki adətən ingilis dilində "welwitschia" kimi tanınır, lakin tumbo ağacı adı da istifadə olunur. Namada "kharos" və ya "khurub", afrikaansda "tweeblaarkanniedood", Damarada "nyanka", Hereroda "onyanqa adlanır. Qeyri-rəsmi mənbələrdə bitki adətən "canlı fosil" kimi istifadə olunur.
Adlandırma
Velviçiya, 1859-cu ildə indiki Anqolada bitkini təsvir edən ilk avropalı olan Avstriyalı botanik və həkim Friedrich Velviçin adını daşıyır. Velviç bitkidən o qədər heyrətə gəldi ki, "bir toxunuşun xəyal məhsulu olduğunu sübut etməsindən qorxaraq diz çöküb ona baxmaqdan başqa heç nə edə bilmədi." London Linnean Cəmiyyətindən Dalton Hooker Velviçin təsvirindən istifadə edərək və Namibiyada bitkini müstəqil şəkildə qeydə almış rəssam Tomas Bainesin materialı ilə birlikdə material toplayıb, növləri təsvir etdi.
Haqqında
Canlı fosil bitkisi olaraq da bilinən ən uzun ömürlü bitkilərdən biri yenə Afrikada tapılan ən nadir bitki növlərindən biridir. Bu qəribə görünüşlü bitkinin odunlu, qalın, qısa və qalın gövdəsi var. Bu bitkinin çox yavaş böyümə sürəti var və yer üzündə 1000-2000 il yaşadığına inanılır.
Lavandula nimmoi
(Lavandula nimmoi) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Amanu
thumb|200px|left|Atollun kosmosdan təsviri. Amanu — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Hao atolundan 15 km şimalda yerləşir.
Coğrafiya
Ada dairəvi formaya malikdir. Atollun uzunluğu 29 км, eni — 10 km, quru sahəsi isə 9,6 km²-dir. Daxilində böyük laqun vardır. Laqunun sahəsi 240 km²-dir. Qərbdən laqun okeanla kiçik boğazlarla birləşir.
İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Hao kommunasına daxildir.
Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada 163 nəfər yaşayır. İkitake əsas yaşayış məntəqəsidir. Məntəqə adanın qərbində yerləşir.
Tarixi
Ada 12 fevral 1606-cı ildə dənizçi Pedro Kiros tərəfindən kəşf edilmişdir. Ada 1820-ci ildə rus dənizçisi Faddey Bellinshauzen tərəfindən ziyarət edərək ona Moller atollu adını verir.
Adi qarıldaq
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Gölyeri
Gölyeri — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Yardımlı rayonunun Bərcan kənd sovetinin Gölyeri kəndi Şıxlar kənd sovetinin tərkibinə verilmişdir.
Bulbophyllum parabates
(Bulbophyllum parabates) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Surrib
Surrib (, Soribas) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Volon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04211.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 174 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 110 nəfərin (15-64 yaş arasında) 90 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 20 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi - 81,8%, 1999-cu ildə 71,8%). Fəal olan 90 nəfərdən 83 nəfəri (49 kişi və 34 qadın), 7 nəfəri işsizdir (4 kişi və 3 qadın). 20 hərəkətsiz 6 nəfər şagird və ya tələbə, 7 nəfər təqaüdçü, 7 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Qara kərkəs
Qara kərkəs — kərkəskimilər dəstəsindən quş növü. Azərbaycanda təhlükədə olan quşlar siyahısına daxil edilmişdir.
Təsviri
İri quşdur, kütləsi 12,5 kq-a çatır. Ümumi rəngi qonur, çalma lələkləri qaradır. Başı keçəldir (qonur qu lələklərlə örtülüb). Boynunun dərisi lələksiz göyümtüldür, dibində sərt lələklərdən "yaxalıq" var.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Qayalıq və seyrək meşə olan sahələrdə nəsil verir, yem üçün açıq landşaftlara da uçur. Fevral ayının 2-ci yarısında yuva tikir və ya köhnə yuvasını təmir edir. Kolonial həyata keçid mərhələsində yerləşir. Eyni yuvadan bir neçə il istifadə edir. Mart ayında bir ədəd ağ yumurta verir, 52 gün kürt yatır, yuvada 100 günə qədər bala bəsləyib böyüdürlər. Avqustda pərvaz balası təsadüf edilir. Əsas yemini leş təşkil edir, onu hündürdə süzmə uçuşu etməklə axtarıb tapır. Tısbağa, kərtənkələ, ilan, qurbağa və s. az əhəmiyyətli yemləridir.
Sayı və azalma səbəbi
XIX əsrdə çoxsaylı olub. XX əsrdə populyasiyasının sıxlığı azalaraq adi saylı olub. Əsrin axırında 60 cütdən çox olmayıb. Son 10 ildə coğrafi yayılması olduğu kimi qalır amma sayı azalıb, 38 quş qalıb, yəni 68 % azalıb.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Uzun müddət zərərli hesab edilib təqib olunması, yem bazasının zəifləməsi, yuva tikdiyi ağacların qırılması, səs-küyün çoxalması.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Ovlanması və satışı qadağandır. Naxçıvan Muxtar Respublikasının Qırmızı kitabına daxil edilib. Zooparklarda nümayiş etdirilib əhaliyə tanıdılır. CİTES, Bern və Bonn konvensiyalarına daxildir. Beynəlxalq miqyasda qorunur.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Yem bazasının qorunması, yuva tikdiyi ağacların qorunub saxlanılması, yuvası yaxınlığına leş atılması
Ellinizm fəlsəfəsi
Ellinizm dövrü m. ö. 338 ildə Makedoniyanın Yunanıstan üzərində qələbə əldə etdiyindən sonra başlamışdır. Bu qələbədən sonra Makedoniyalı İskəndər Əhəmənilər dövlətini darmadağın edərək bütün Yaxın Şərq, Misir və Orta Asiyanın bir hissəsinin hökmdarı olmuşdur. Ancaq, İskəndərin ölümündən sonra onun yaratdığı imperiya dağılmış və onun ərazisində bir neçə dövlət yaranmışdır. Bu dövlətlərin ən böyükləri və nüfuzluları Selevkoslar (Orta və Yaxın Şərqdə) və Ptolemeuslar (Misirdə) olmuşdur.
Ellinizm dövrü özünə məxsus mədəniyyəti ilə seçilmişdir. Bu mədəniyyət yunan dünyagörüşü, fəlsəfəsi və elminin Yaxın və Orta Şərq mədəniyyətləri ilə qarışması nəticəsində yaranmışdır. Makedoniyalıların böyük ərazilər və xalqları istila etməsindən sonra həmçinin, müxtəlif mədəniyyətlərin qarşılıqlı əlaqələri güclənmişdir.
Son nəfəsədək (film, 2018)
Məzmun
Real hadisələr əsasında çəkilən “Son nəfəsədək” filmində Qarabağ müharibəsi dövründə qəhrəmanların göstərdiyi rəşadət canlandırılıb. Filmin ssenaristi və Baş prodüseri Nurəddin Aslanov şahidi olduğu real hadisələri lentə alıb. Onun sözlərinə görə, filmin orijinal tərəflərindən biri, Qarabağ müharibəsinin lap ilkin mərhələsindən Xocalı soyqırımına qədər olan dövrü əhatə etməsidir. Film həmin dövrdə son nəfəsinədək igidlik göstərərək, torpağını qoruyan Yavər İsgəndərov və silahdaşlarının döyüş yolundan bəhs edir.
Ellinizm fəlsəfəsi
Yunanlar ellinist dövlətlərində azlıqda idilər və yerli əhali ilə qarışmışdılar. Ancaq, buna baxmayaraq müxtəlif xalqları yunan mədəniyyəti və fəlsəfəsi ilə tanış etmişdilər. Yunan dili və dünyagörüşü uzun müddət Avropa və Asiyada hakim mövqelərini saxlaya bilmişdir. Eyni zamanda, Yaxın və Orta Şərq mədəniyyəti və dünyagörüşü də qarşılıqlı olaraq yunanlara güclü təsir etmişdir.
Son nəfəsədək (film, 2018)
Məzmun
Filmin ssenari müəllifi və baş prodüseri Nurəddin Aslanov, quruluşçu rejissor Elnur Əliyev, quruluşçu operator Cavid Orucov, bəstəkarı Yaşar Baxış, quruluşçu rəssam Mehriban Əfəndi, icraçı prodüseri Rövşən Quliyev, redaktoru Kamran Qasımovdur. 100 dəqiqəlik filmin istehsalı “Frame” Production, kreativ media və PR koordinasiya işləri isə “AzerNewMedia” tərəfindən həyata keçirilib.
Ellinizm fəlsəfəsi
Dövlət quruculuğunda ellin dövlətləri quldarlıq demokratiyasına son qoymuş və monarxiya (krallıq) quruluşunu gətirmişdilər. Ellin dövlətləri krallar tərəfindən idarə olunurdu. Həmin dövrdə müxtəlif elmlər surətlə inkişaf edirdi. Misirin İskəndəriyyə şəhəri dünyanın ən böyük və əhəmiyyətli elmi mərkəzlərdən birinə çevrilmişdir. Ptolemeuslar sülaləsi elmlərin inkişafına böyük önəm verirdilər. İskəndəriyyədəki elmi mərkəz “Museyon” (yun. Μουσεῖον) adlanırdı. Museyonda məşhur kitabxana var idi. Bu kitabxanada qədim dünyanın elmi və fəlsəfi fikrini əks etdirən kitablar toplanmışdı.
Son nəfəsədək (film, 2018)
Sujet xətti
1989-cu ildə Sovet İttifaqının ucqar həbsxanalarından birində cəza çəkən Yavər (İlqar Cahangir) doğma torpağına, Qarabağa – Füzuli rayonunun Yuxarı Veysəlli kəndinə qayıdır. Amma burada hər şey dəyişib, erməni silahlılarının dinc azərbaycanlılara divan tutması sovet sülhməramlılarının bölgəyə yeridilməsi ilə nəticələnib. Üstəlik Yavərin illərboyu sevdiyi və evlənməyə hazırlaşdığı Qarateldən də (Ülviyyə Rza) xəbər yoxdur. Yuxarı Veysəllinin və ətraf kəndlərin müdafiəsini öz üzərinə götürən Yavər ətrafına döyüşçülər toplayır. Amma Sovet sülhməramlılarına rəhbərlik edən Aleksandr Roxlinlə (Eldar Bağırbəyov) üz-üzə gələndə heyrətlənir və seçim qarşısında qalır.
Ellinizm fəlsəfəsi
Roma imperiyasının güclənməsi Ellinizm dövrünə son qoymuşdur. Fəlsəfənin növbəti inkişaf mərhələsi Roma ilə bağlı olmuşdur.
Ellinizm dövründə fəlsəfi məktəblər fəaliyyət göstərmiş, qədim yunan fəlsəfi irsinin ənənələri inkişaf etdirilmişdir.
Son nəfəsədək (film, 2018)
Rollarda
Ekran işində İlqar Cahangir, Eldar Bağırbəyov, İlqar Musayev, Vüqar Vəlixanov, Elşən Rüstəmov, Ülviyyə Rza, Elçin Əfəndi, Namis Şirməmmədov, Rövşən Kərimduxt, Taleh Yüzbəyov, Novruz Cəfərov, Vaqif Kərimov və başqaları çəkiliblər. Beynəlxalq kino festivallarına təqdimatı nəzərdə tutulmuşdur.
Ellinizm fəlsəfəsi
Məktəblər və əsas nümayəndələri
Skeptisizm Epikürçülük Peripatetiklər Platonizm Stoaçılıq
Son nəfəsədək (film, 2018)
Haqqında yazılanlar
Nurəddin Aslanov film haqqında:
Ellinizm fəlsəfəsi
Məktəblər və əsas nümayəndələri
Erkən dövr
Son nəfəsədək (film, 2018)
Haqqında yazılanlar
"Bu film bütün Qarabağın işğalına yol açmış hadisələrdən bəhs edir. Mən bu filmin ssenarisini real hadisələr əsasında qələmə almışam. Kəndimiz alınanda 14 yaşım var idi və erməni vəhşiliklərini öz gözlərimlə görmüşəm... Əslində bu film mənim ilk işimdir. Çox ağır, əziyyətli yollar keçdik. Bildiyiniz kimi əksəriyyət bu janrda film çəkməyə risk etmir. Çünki həmin filmin nə qədər uğur qazanacağını əvvəldən bilmək olmur. Bu tip filmlər gəlir gətirən filmlər deyil. Lakin buna baxmayaraq bunun kommersiya tərəfini düşünmürəm. İstəyirəm ki, bu film gənc nəslin yaddaşlarında silinməkdə olan tariximizi canlandıraq, həmin ağrılı-acılı günlərimizi heç vaxt unutmayaq. Yoxsa şəhidlərimizin ruhu bizi bağışlamaz".
Ellinizm fəlsəfəsi
Məktəblər və əsas nümayəndələri
Orta dövr
Qobu Dilağarda
Qobu Dilağarda — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Azərbaycan dilində qobu “quru dərə“, “quruyarğan“ və Qaraqoyunluların Dilağarda tayfasının adındandır. Mənşəcə Qaraqoyunlu tayfa ittifaqına mənsub Dilaqarda eli 1820-ci ildə 600 ailədən ibarət olmaqla Cənubi Azərbaycandan Şimala keçmişdir.
2020-ci il noyabr ayının 9-u Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir. .
Tanınmış şəxsləri
Pəhlivan Fərzəliyev: Azərbaycanın milli qəhrəmanı
Həbib İbayev: Alim, fizik, riyaziyyatçı.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
Uzundərə (rəqs)
Uzundərə — Azərbaycanın qədim xalq rəqslərindən biri.
Tarixçə
Qarabağda Ağdam ilə Göytəpə arasında bir dərə var. Adına "Uzundərə" deyilir. Deyilənə görə bu rəqs məhz həmin dərəyə həsr olunub. Rəvayətə görə, Uzundərə tərəkəmələrin düşərgəsi olmuş, onlar dağlar qoynundakı yaylaqlara köçərkən, yolüstü burada əylənib rəqs edər, şənlənər və dincələrmişlər. right|thumb|300px|Uzundərə rəqsinin not yazısı Başqa bir rəvayətə görə isə gəlin apararkən yol dərənin içərisindən keçirmiş. Yol çoх uzun olduğundan, musiqiçilər gəlini lirik bir musiqi ilə müşayiət edirmişlər. Oğlan evindən olan qadınlar gəlinin önündə oynayıb ona xeyir dua verərmişlər.
O zamandan başlayaraq toylarda həmin musiqiyə oynamaq istədikdə "gəlini o uzun dərənin içindən apardığımız zaman başlanan musiqini çalın" deyilir. Beləliklə də, "Uzundərə" oyun havası yaranır. Bu oyun havası bir qədər Vağzalıya bənzəyir.
Çox incə və lirik bir melodiyadır.
Uzundərə bəstəkar musiqisində
Uzundərə rəqsinin musiqisi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyov tərəfindən "O olmasın, bu olsun" operettasında Məşədi İbadın "Mən nə qədər qoca olsam da…" mahnısında istifadə edilmişdir. Uzundərəyə həmçinin erməni incəsənət adamları müraciət etmişlər. Məsələn, Aram Xaçaturyanın "Qayane" baletində IV pərdədə, Lev Atamanovun "İt və pişik" (1955) cizgi filmində.
Keçələkəran
Keçələkəran — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 2001-ci il tarixli, 191-IIQ saylı Qərarı ilə Yardımlı rayonunun Keçələkəran kəndi Horavar kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Vərov kəndi mərkəz olmaqla Vərov kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimikası
Kəndin adı yerli camaat arasında "keçəllər məhəlləsi" kimi izah olunur. Oykonimin, əslində, Gəcələkəran variantında olduğunu iddia edən tədqiqatçılar onu talış dilindəki kə (ev), cəl (dərin) və kəran (kənd) sözlərindən ("ə" bitişdirici saitdir) ibarət, talış zonasına məxsus xususi ev tipinin adı kimi yozurlar. Bəzi tədqiqatçılara görə isə, oykonim "damı olmayan, üstü açıq evlər" mənasındadır.
Sözün birinci tərəfinə Azərbaycan ərazilərində əsasən, dağ və çay adlarında rast gəlinir. Məsələn, Keçəl təpə — Şərurda dağ adı, sözün fonetik variantlarında Keçili — Şahbuz rayonunda kənd, Keçiliqaya — Kəlbəcərdə kənd, Keçəldağ çayı — Kəlbəcər ərazisində Qaraxaç çayının sağ qolu və s. Keçi/keçə//keçəl//keçələ//keçələt sözlərinə dilimizin dialekt və şivələrində müxtəlif mənalarında rast gəlinir. Məsələn Yardımlı ərazisində Keçiqıran yer adı mövcuddur. Söz keçi — heyvan mənasında deyil, "soyuq qıran yer" mənasındadır.
Keçiqıran sözü Bakı, Qazax, Şamaxı, Tovuz şivələrində "martın sonu", "aprelin əvvəli" mənasında, Culfa və Salyan şivələrində isə "soyuq" anlamında işlənir. Yardımlı şivələrində köçə (heyvan saxlanılan yer) və "buğdanın baş gözü" mənasında keçəl sözü vardır. Meğri şivələrində "meşədəki ağaclarda qurumuş mamırlı budaq" mənasında kecə sözü işlənir. Tabasaran şivələrində "ağac gövdəsində əmələ gələn mamır" anlamında keçəl sözünə rast gəlinir. Dilimizin əksər dialekt və şivələrində (Ağcabədi, Bərdə, Cəlilabad, İmişli, Kürdəmir, Yardımlı və s.) "körpü", "keçid" mənalarında keçalat//keçələt sözü müşahidə edilir. Keçəl sözü dilimizdə "seyrək" mənasında da işlənir. Kəran sözü kərən şəklində dilimizin əksər dialekt və şivələrində (Basarkeçər, Borçalı, Çəmbərək, Daşkəsən, Gəncə, Goranboy, Xanlar, Tovuz, Qazax, Yardımlı və s.) "evin üstə qoyulan tir" mənasında işlənir. Məsələn, palıddan yaxşı kərən olar; (Borçalı) Meşədən iri kərən kəserdix (Tovuz) və s.
Kərən sözünə Füzuli şivələrində "cərgə", "sıra" mənasında rast gəlinir. Məsələn, Kərənnən yığırıx, yani cərgeynən, sıreynən və s. Burada kəran "yaşayış yeri", kənd", ərazi" mənasındadır. Lakin qeyd etdiyimiz faktların oykonimin tərkibindəki keçələ sözü ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Keçələkəran "keçəllər tayfasına məxsus ərazi"anlamındadır. Keçəl+ə sözü keçili//keçəllər etnoniminin fonetik variantıdır. Yardımlı şivələrində ə > i (keçələ/keçili) geniş yayılmış fonetik əvəzlənmələrdəndir. Məsələn, şəkil > şikil, zəncir > zincir, əncil > incil və s. Kəngərli tayfaları arasında keçili etnonimi mövcud olmuşdur.
1816-cı ilə aid mənbədə onun adı "tayfeyi-keçili" (keçili tayfası) şəklində qeyd olunur. Əvvəllər onlar Araz çayının sağ sahilində yaşayırdılar. Səfəvilər zamanı bu tayfa kəngərlilərin tərkibində olmuşdur. Şahbuz və Zəngilan rayonlarında oykonimləri mövcuddur. Keçili oykoniminə Türkiyə və İran ərazilərində də rast gəlinir. XIX əsrin 80-ci illərində Yelizavetpol qəzasında keçili tayfa ittifaqı mövcud olmuşdur. Şahbuz rayonunda Plankənd kəndinin əvvəlki adı Keçili olmuşdur.
1880-1885-ci illərdə çar hökuməti şahsevən tayfalarının böyük hissəsini Muğandan İrana köçürdü. Qalan şahsevən tayfaları üç hissədən ibarət idi: 1) Hüseynli, Kərimli, Əliyarlı; 2) Tağıbəyli, Çuqunlu, Çallar; 3) Hacıkişili, İskəndərli, Keçəllər (yenə orada s.71). Mənbələrdə oğuz mənşəli qayı tayfa birliyinə daxil olan qızılkeçili qolundan bəhs edilmişdir. Türkmənlərin yersarı tayfasının qollarından biri də keçili adlanırdı. Keçili tayfasının adı Türkiyədəki yürüklərin arasında da qeydə alınmışdır; Şəmkir rayonunda da Keçili kəndi vardır.Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini XVII əsrdə Naxçıvan mahalının Keçili kəndindən gəlmiş ailələr salmışdır. Yardımlı ərazisindəki keçili tayfasının kəngərlilərlə (Şahbuz) qaynayıb-qarışdığını həmin tayfaların şivə xüsusiyyətləri də sübut edir.
Keçili zoonim mənşəli etnonim hesab olunur. Keçi qədim türk inancında qutsal sayılan heyvanlardan biri olmuş və bir çox etnoslar keçini özlərinə ərvah sanmışdır. Göy türklər inanırdılar ki, onlar göy qurdla ağ keyikdən, yəni dağ keçisindən törəyiblər. N.A.Baskakov bildirir ki, bir çox qıpçaq knyazlarının adları keçi adlarından törəmişdir. İ.Cəfərsoylu yazır ki, türk dillərində zoonim əsasında keçili, qara keçili, ağ keçili, dibir, serkəş, oğlaq, sarı keçili, kaci, ağca keçi, ağcalu, erkəc, eçki,, göycə, alaş, ala keçi, təkə, sənəkli, iliq, goran, kuranak, dıvır, sibir və s.etnonimlər yaranmışdır. Müəllif C.Heyətə istinad edərək yazır ki, Gürcüstanın ən qədim sakinləri olan İverlər də qədim türklər kimi keçiyə tapınırdılar.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Maman dağının yamacında yerləşir.
Hüseyn Qurbanov
Hüseyn Namaz oğlu Qurbanov (tam adı:Hüseyn Qurbanov; ) — Azərbaycan alimi, AMEA akademik Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun Kimya elmləri doktoru, Baş elmi işçi.
Həyatı
Hüseyn Namaz oğlu Qurbanov 23 fevral 1948-ci ildə Gürcüstan SSR-nin Bolnisi rayonunun Saraçlı kəndində anadan olmuşdur. 1954–1965-ci illərdə kənd orta məktəbində təhsil almışdır. Məktəbi gümüş medalla bitirdikdən sonra 1965-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə daxil olmuş, 1970-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
Universiteti bitirdikdən sonra 1970–1972-ci illərdə Tərtər rayonunun Cəmilli kənd orta məktəbində, 1997–2002-ci illərdə isə Bakı şəhərindəki "Zəngi" liseyində kimya müəllimi işləmişdir.
1972-ci ildən 1983-cü ilədək Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda çalışmışdır. 1983–1986-cı illərdə həmin institutunun aspiranturasında oxumuş, 1988-ci ildə "Sintetik neopolyolların mürəkkəb efirlərinin sintezi, onların sürtkü materiallarının əsası və komponent kimi tədqiqi" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib kimya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.
1989-cu ildən hal-hazıra kimi AMEA-nın akademik Y.H.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda işləyir. Neft Kimya Prosesləri İnstitunun "Efir tipli sintetik sürtkü yağları" laboratoriyasında baş elmi işçi, qrup rəhbəridir.
Elmi-təşkilatı fəaliyyəti
Fəlsəfə üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün iki nəfər dissertantın elmi rəhbəri də olmuşdur.
Əsas elmi nailiyyətləri
H.N.Qurbanov müəllifi olduğu elmi tədqiqatların əsas elmi istiqaməti müasir və perspektiv tələblərə cavab verən yeni növ sürtkü yağlarının yaradılmasından ibarətdir. Bunun üçün o 150-yə qədər tərkibcə yeni sinif üzvi maddələr sintez etmiş, xassələrini tədqiq etmiş və həmin yağların Moskva (ВНИИНП, в/ч 74242, ЦИАМ), Kiyev (ПО "МАСМА", ВНИИПКнефтехим), Severodonetsk (ЖПО "АЗОТ"), Sankt-Peterburq (Neftayırma zavodu) və s. müəssisələrdə müxtəlif sınaqlarından müvəffəqiyyətlə keçirmiş və həmin yağlar yüksək temperaturadavamlı aviasiya yağları, xüsusi şəraitdə işləyən (yüksək temperaturda və təzyiq altında) kompressor yağları, hərbi məqsədli sualtı gəmilərdə xüsusi təyinatlı yağlar kimi, yuxarı temperaturadavamlı plastik yağlayıcının dispers mühiti kimi, xüsusi təyinatlı soyuducı-yağlayıcı mayelər kimi və s. tövsiyə olunmuşdur.
H.N.Qurbanov tərəfindən mürəkkəb efir tipli yağ molekullarının tərkibinə heteroatomların (N, P, S, Si) daxil edilməsilə onların heteroatomlu törəmələri sintez olunmuşdur. Bu işin aparılması ilə eyni vaxtda iki vacib məsələ həll edilmiş olur: bir tərəfdən yağlar üçün çətin problem olan aşqarların seçilməsi məsələsi həll edilir, digər tərəfdən isə yüksək keyfiyyətli, müasir standartlara cavab verən yeni yağların yaradılması ilə hazırda mövcud olan yağların çeşidinin artırılması mümkün olur.
H.N.Qurbanov tərəfindən aparılan elmi tədqiqat işlərində sintez olunmuş maddələrin quruluşu ilə onların xassələri arasındakı asılılıq sistematik öyrənilmiş, bir sıra qanunauyğunluqlar aşqar edilmiş, yeni sinif sürtkü yağlarının yaradılmasının elmi əsasları işlənib hazırlanmışdır ki, bu da bu sinif yağlar haqqında əvvəlcədən proqnoz verməyə, elmi tədqiqatları məqsədyönlü və sistemli şəkildə aparılmasına imkan vermişdir.
H.N.Qurbanovun rus alimlərindən P.P.Zaskalko, E.M.Nikonorov, akademik M.İ.Tomilov, V.M.Şkolnikov, O.V.Svetkov, O.P.Parenaqo ilə birgə əməkdaşlığı öz müsbət bəhrəsini vermişdir, nəticədə yeni elmi layihələrin əsasları qoyulmuşdur.
Neopoliolların mürəkkəb efirləri bazasında yaradılmış sürtkü yağlarına olan tələbatı nəzərə alaraq yağların alınmasının texnoloqiyası işlənib hazırlanmış, prosesin reqlamenti və texniki şərtləri tərtib edilmişdir. Texniki-iqtisadi göstəricilərinə görə bu yağların pentaeritrit sənaye yağlarından maya dəyərinin xeyli aşağı olduğu müəyyən olunmuşdur.
СПО "АЗОТ" müəssisəsinin (Ukrayna, Severodonetsk şəhəri) sifarişi əsasında H.N.Qurbanovun hazırlandığı texnoloqiya əsasında ildə 50 min ton sürtkü yağı istehsal edən qurğu inşa edilmiş və işə salınmışdır. Nəticədə alınan sürtkü yağları xaricdən valyuta ilə alınan "Ondina" yağını əvəz etmək üçün tövsiyə edilmişdir.
Heteroatomlu efirlərin dizel və reaktiv yanacaqlarına 0,004% əlavəsilə onların termooksidləşmə stabilliyi xeyli yüksəlmiş, çöküntü əmələgətirmə sıfra qədər endirilmişdir. Bu efirlərin əlavəsilə yeni konservasiya mayeləri hazırlanmış və onların yüksək göstəricilərə malik olması müəyyən edilmişdir.
Müəllifin məqalələri Moskvada "Нефтехимия", "Химия и технология топлив и масел" jurnallarda çap olunduqdan və ingilis dilində tərcümə edildikdən sonra H.N.Qurbanovun ünvanına müxtəlif ölkələrdən: ABŞ, İslandiya, Yunanıstan, Hindistan və s. əməkdaşlıq haqqında müxtəlif təklif və məktublar daxil olmuşdur.
O, 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası prezidenti yanında Elmin İnkişafı Fondu tərəfindən kimya üzrə keçirilmiş "Müasir və perspektiv texnikanın tələblərinə cavab verən mürəkkəb efir tipli yeni sintetik sürtkü yağlarının yaradılması" mövzusu üzrə qrant müsabiqəsinin qalibi və layihə rəhbəri olmuşdur.
O, həmçinin 2013-ci ildə Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti tərəfindən keçirilən qrant müsabiqəsində qalib olmuş "Perspektiv taxnikanın tələbələrinə cavab verən yeni növ konservasiya materiallarının yaradılması" mövzusu üzrə qrant layihəsinin məsul icraçılarındandır. Hazırda H.N.Qurbanov "Sintetik sürtkü yağlarının kimyası" mövzusunda yeni monoqrafiyanın yazılması üzərində işləyir.
2017-ci ildə H.N.Qurbanovun müəllifi olduğu "Sintetik sürtkü yağları (quruluş və xassələri)" adlı monoqrafiyası Moskva şəhərində çap olunmuşdur.
Elmi tədqiqatları
Hüseyn Qurbanov 85 çapdan çıxmış elmi əsərin, o cümlədən xaricdə çap olunmuş 18 əsərin müəllifidir. 6 müəlliflik şəhadətnamələrinin və patentin müəllifidir. 10-dan çox ittifaq və respublika konfranslarında iştirak etmişdir.
Aparılmış elmi tədqiqatların nəticələri 145 elmi məqalə (65-i xaricdə), 4 müəlliflik şəhadətnaməsi və 9 Azərbaycan Milli Patentində öz əksini tapmışdır. O, həmçinin 2017-ci ildə Moskvanın "Научный Мир" nəşriyyatında çap olunmuş "sintetik sürtkü yağları" monoqrafiyasının müəlliflərindəndir.
O, həmçinin 40-a qədər Respublika, beynəlxalq konfrans və simpoziumlarda neft kimya sintezi və sintetik sürtkü yağlarına həsr olunmuş məruzə ilə çıxış etmişdir.
Hill (Formula-1 komandası)
Hill (Formula-1 komandası)- (ing. Embassy Hill)- qısa müddət mövcud olan Formula1 komandası, iki qat Formula 1 Dünya Çempionu olan Graham Hill tərəfindən yaradılmışdır. Komanda 1973-cü ildə, Shadow DN1 avtomobili ilə çıxış etmişdir. 1975-ci ildə, şəxsi şassi ilə dizayner kimi yarışa başladı. Qalibiyyətlər əldə edilsə də bu uzun çəkmədi. 1976-cı ildə təyarə qəzasına düşən Hill və 5 komanda üzvü həlak oldu. Komanda ingilis tütün şirkəti British American Tobaco'nun sponsorluğu ilə müxtəlif ad altında fəaliyyət göstərmişdir.
Tarixi
Graham Hill, bu komandanı yaratmamışdan əvvəl, Brebem komandasını tərk etdi. O, 1972-ci ildə yeni komanda yaradacağı barədə elan etdi. 1974-cü ildə, Lola şirkətindən şassi alınaraq Lola T370 adı verildi və Hill bütün mövsüm boyu bu avtomobili sürərək İsveç Qran pri-də  xal qazandı. Komandanın yeni avtomobili T370, hazır olana qədər, 1975-ci il mövsümündə də sürüldü. Avtomobil daha sonra T371 və Hill GH 1 adlandırıldı.
Qəza
1975-ci il, 29 noyabr axşamı, Graham Hill, Fransadan Londona uçarkən təyyarə qəzasına düşür. Komanda üzvləri Ray Brimble, Tony Brise, Andy Smallman, Tony Alcock və Terry Richards onunla birgə təyyarədə idi. Qısa müddətdən sonra təyyarə, Arkley'də, bir golf sahəsinin yanında, ağaclara çırpıldı. Qəzadan sonra təyyarə yanmış və bütün heyət həlak olmuşdu.