cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şəfa Əliyev
Əmək fəaliyyəti
1995-1997-ci illərdə “Azərikimya” Dövlət Şirkətində baş mütəxəssis, Təçizat və Satış İdarəsinin MDB ilə əlaqələr şöbəsinin rəisi işləmişdir. 1997–2001-ci illərdə “Azərikimya” Dövlət Şirkətinin Rusiya Federasiyasında (Moskva şəhəri) nümayəndəliyin başçısı vəzifəsində işləmiş və bu şirkətin dünya ölkələri ilə xarici iqtisadi əlaqələrinin yaradılması, inkişaf etdirilməsi ilə məşğul olmuşdur. 2001–2003-cü illərdə “Azərikimya” DŞ-nin “Etilen-Polietilen” zavodunun baş iqtisadçısı, 2003-cü ildə isə “Azərikimya” DŞ-nin Səthi Aktiv Maddələr zavodunun iqtisadi məsələlər üzrə direktor müavini vəzifəsində işləmişdir. 2003–2005-ci illərdə “Azərikimya” Dövlət Şirkətinin Vitse-Prezidenti və 2005–2006-cı illərdə isə “Azərikimya” DŞ-nin “Sintezkauçuk” zavodunun direktoru vəzifələrində fəaliyyət göstərmişdir. 2006–2011-ci illərdə Sumqayıt şəhər Məşğulluq Mərkəzinin direktoru və 2011–2013-cü illərdə Bakı şəhər Məşğulluq İdarəsinin direktoru vəzifələrində işləmişdir. Azərbaycanın 50 şəhər və rayonlarının Məşgulluq Mərkəzlərində İşçi qrupunun rəhbəri kimi ölkədə məşğulluq xidmətinin təkmilləşdirilməsi üzrə fəaliyyət göstərmişdir. 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasi Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi yanında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin 7 sayli region üzrə Dövlət Əmək Müfəttişliyinin rəisi olmuşdur. . Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.
Elmi fəaliyyəti
Sumqayıt Dövlət Universitetində iqtisadi məktəbin yaradılması və elmi dərəcəli kadrların hazırlanmasında təşəbbüskarlığı və səmərəli fəaliyyəti ilə fərqlənir. Hazırda iqtisad elmləri doktoru hazırlığı üzrə 3 nəfərin elmi məsləhətçisi və iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru hazırlığı üzrə 5 nəfərin elmi rəhbəridir.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 17 aprel 2017-ci il tarixli 135 nömrəli Əmri ilə “İqtisadiyyat” elmləri üzrə Ekspert Şurasının üzvü-Elmi katib təsdiq edilmiş və 2018-ci ilin sonuna kimi bu Şurada fəaliyyət göstərmişdir.
Şəfa Əliyev Azərbaycanda nəşr olunan “Yer və insan” elmi jurnalının redaksiya heyətinə üzv seçilmişdir.
Pedaqoji fəaliyyəti
2009-2017-ci illərdə Sumqayıt Dövlət Universitetinin “Dünya iqtisadiyyatı və marketinq” kafedrasının dosenti, 2017-ci ildən hazırkı günümüzə Sumqayıt Dövlət Universitetinin “Dünya iqtisadiyyatı və marketinq” kafedrasının professoru vəzifəsində işləyir.
“Azərbaycan iqtisadiyyatı”, “Azərbaycanın xarici-iqtisadi siyasəti”, “Beynəlxalq iqtisadi əlaqələrin tənzimlənməsi”, “Beynəlxalq nəqliyat əməliyyaltarı”, “İqtisadi diplomatiya”, “Azərbaycanın xarici-iqtisadi əlaqələri”, “Azərbaycanın xarici-iqtisadi əlaqələri”, “Azad İqtisadi Zonalar”, “Xarici iqtisadi siyasət”, “Marketinq” (rus dilində), “Azərbaycan iqtisadiyyatı” (Rus dilində), “Dünya iqtisadiyyatı” (Rus dilində), “Gömrük işi” (Rus dilində) fənlərindən mühazirələr oxuyur.
Beynəlxalq fəaliyyət və elmi-iqtisadi əlaqələri
1997-2001-ci illərdə “Azərikimya” Dövlət Şirkətinin Rusiya Federasiyasında nümayəndəliyinin başçısı işlədiyi illərdə Azərbaycanın neftkimya müəssisələrinin xammal təchizatının yaxşılaşdırılması, satış bazarlarının, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi üçün Rusiya, Ukrayna, Belarus, Qazaxıstan, Baltikyanı ölkələrdə, Çexiya, Slovakiya, Polşa, Rumıniya, Moldova, Özbəkistan, Türkmənistan, Gürcüstan, ABŞ, Türkiyə, Hollandiya və s. ölkələrə səfərlər etmiş, işgüzar əlaqələrin təşkilinə nail olmuşdur.
Rusiya iqtisad elmində güclü nüfuza malik olan - Moskvada fəaliyyət göstərən, akademik R.S.Qrinberqin rəhbərlik etdiyi “Yeni İqtisadi Assosiasiya”nın (Новая Экономическая Ассоциация. www.econurus.org) üzvüdür. “Rusiya sahibkarlığı jurnalı”nın ekspertlər şurasının üzvüdür. Rusiya Ali Attestasiya Komissiyasının doktorluq dissertasiya işlərinin elmi nəticələrinin nəşr olunduğu “İqtisadi münasibətlər” elmi-praktiki jurnalının redaksiya heyətinə üzv seçilib.
2018-ci ildən Rusiya Ali Attestasiya Komissiyasının doktorluq dissertasiya işlərinin elmi nəticələrinin nəşr olunduğu “Maliyyə iqyisadiyyatı” (Moskva) elmi-analitik jurnalının redaksiya heyətinə üzv seçilib.
Ukraynanın Odessa şəhərində nəşr olunan “Bazar İnfrastrukturu” elmi-praktiki jurnalın redaksiya heyətinə daxil edilmişdir. 2017-ci ilin yanvar ayında Kanadanın Monreal şəhərində fəaliyyət göstərən Elmi-Tədqiqat Mərkəzinin və Kanadanın Hamilton şəhərində fəaliyyət göstərən “Accent Graphics Communications” nəşriyyatının redaksiya heyətinin, “Avropa-Amerika Elmi Kooperasiyası” junalının redaksiya heyətinin üzvü seçilmişdir. ABŞ-nin Filadelfiya şəhərində nəşr olunan və bir çox beynəlxalq reytinq təşkilatlarında impact-faktora malik “Theoretical & Applied Science” jurnalınını redaksiya heyətinin üzvüdir. Beynəlxalq Elmi Konferensiyaların keçirilməsi üzrə ixtisaslaşan Conferencii.com saytının redaksiya heyətinin üzvüdür. Moskva şəhərində nəşr olunan “Актуальные вопросы современной науки” elmi jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür.
Rusiyada nəşr edilən «Hаучная перспектива» elmi jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür.
Mükafatları
2009-cu və 2019-cu ildə ildə Sumqayıt şəhər İcra Hakimiyyətinin Fəxri Fərmanlarına layiq görülmüşdür.
Təltifləri
Şəfa Əliyev Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 noyabr 2019-cu il tarixli Sərəncamı ilə Sumqayıt şəhərinin sosial-iqtisadi inkişafında xidmətlərinə görə “Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu” ilə təltif edilmişdir.
Avtomatik snayper tüfəngi
400px|thumb|İlk avtomatik snayper tüfənglərindən olan otomatik FN FAL
Avtomatik snayper tüfəngi – güclü gilizlərdən istifadə edən, kiçik daraqlı və gilizi daha uzaq məsafələrə atmağı bacaran avtomat növüdür. Avtomatlardan fərqli olaraq daha güclü və uzun mənzilli gilizlərdən istifadə edir. Ayrıca olaraq avtomatlardan daha uzun olurlar. Bu cür silahları daha çox şəhərlərin və ya strateji əhəmiyyətli obyektlərin, regionların, bölgələrin müdafiəsində, ön xəttin arxasında və digər müharibə meydanlarında istifadə edirlər. Bu cür silahlar ABŞ istehsalı 30-06 Springfield, Rusiya istehsalı (rus standartı) 7.62x54mmR, NATO istehsalı (NATO standartı) 7.62x51mm, İsveçrə istehsalı (İsveçrə standartı) 7.5x55mm gilizlərindən istifadə edirlər. Daraqları isə adətən 20 güllə tutur. Əvvəllər Avtomatik snayper tüfəngləri yarımavtomatik rejimdə işləyirdilərsə, hal-hazırda avtomatik snayper tüfənglərinin işləmə mexanizmi dəyişdirilərək həm yarımavtomatik, həm də tam avtomatik rejimə keçirilmişdir.
Kaka Abbas (Bicar)
Kaka Abbas — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 559 nəfər yaşayır (110 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri təşkil edir.
Əhməd Salahlı
Əhməd Musa oğlu Məmmədov (Salahlı) — Azərbaycan teatr aktyoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1940).
Həyatı
Əhməd Məmmədov 1897-ci ildə Tiflisdə Şeytan-bazar məhəlləsində dəmirçi ailəsində anadan olub. O, üçsinifli məktəbdə oxumuş, təhsil aldığı müddətdə, 1911-ci ildən başlayaraq teatr sənətinə maraq göstərib. İlk vaxtlarda epizodik və sözsüz rollarda səhnəyə çıxan aktyor 1916-cı ildən başlayaraq sözlü və irihəcimli obrazlarda çıxışlar edib. 1922-ci ildə isə Tiflis Dövlət Türk Dram Teatrının truppasına qəbul edilib. 1930-cu ilədək burada çalışan aktyor Bakıya gələrək burada Bakı Türk İşçi Teatrının truppasına daxil olub.
Əhməd Salahlı 1932-ci ilin dekabr ayının 28-də Bakı Türk İşçi Teatrının kollektivi Gəncəyə gələrkən truppa ilə birlikdə buraya gəlib və səkkiz ildən artıq bu teatrın səhnəsində aktyor kimi çalışıb. O, 1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsi başlayanda Tiflis şəhərinə qayıdaraq yenidən Tiflis Dövlət Azərbaycan Teatrına gəlib. 1947-ci ildə bu teatr fəaliyyətini dayandırdığından o, yenidən Bakıya gələrək Adil İsgəndərovun dəvəti ilə Azərbaycan Dram Teatrının truppasına qəbul olunub.
Əhməd Salahlı həmçinin quruluşçu rejissor kimi də fəaliyyət göstərib. O, 1953-cü ilin aprelində Bakıda vəfat edib.
Vladimir Stupişin
Vladimir Stupişin (d. 27 noyabr 1932 – ö. 22 dekabr 2016, Moskva, Rusiya) — Rusiya Federasiyasının Ermənistan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2 mart 1992 – 13 sentyabr 1994).
Vəfatı
22 dekabr 2016-cı ildə Moskvada vəfat etmişdir.
Belorusiya Sovet Sosialist Respublikası
Belorusiya Sovet Sosialist Respublikası — SSRİ-nin tərkibinə daxil olan 15 ittifaq ölkələrindən biri.
Sərindərə (Xudabəndə)
Sərindərə - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 243 nəfər yaşayır (36 ailə).
Qoturbulaq (Krasnoselo)
Qoturbulaq — Çəmbərək (Krasnoselo) rayonunda kənd.
Tarixi
Qoturbulaq - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Çəmbərək (Krasnoselo) rayonunda kənd. Rayon mərkəzindən 8 km məsafədə yerləşir.
Müalicəvi əhəmiyyətli bulağın yaxınlığında salındığı üçün kənd Qoturbulaq adlandırılmışdır. Xəstə olan, qotura tutulan həmin sudan istifadə edirmiş. Hidrotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. Sonradan kəndin adı dəyişdirilib Ttucur (Turşsu) qoyulmuşdur.
1918-1919-cu illərədə bu ərazilər də ermənilərin hücumlarına məruz qalmışdır. 1920-ci iln sonuna kimi Gəncə (Yelizavetpol) quberniyasının Qazax qəzasının Çəmbərək nahiyyəsi kimi Azərbaycanın tərkibində mövcud olan Çəmbərək rayonunun ərazisində o vaxtlar cəmi iki erməni kəndi vardı: Çəmbərək və Qoturbulaq. Bu ermənilər də İrəvan xanlığı Çar Rusiyası tərəfindən işğal edildikdən sonra Anadoludan köçürülmüşdür.
SSRİ dövründə isə erməniləri bu yerlərə köçürməklə daha üç erməni kəndi yaradıldı: Yeni Başkənd, Martuni və Orconokidze.
Səbuhi Süleymanov
Səbuhi Ələkbər oğlu Süleymanov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Səbuhi Süleymanov 19 aprel 1997-ci ildə Ucar rayonunun Bərgüşad kəndində anadan olmuşdur. Ucar rayon Bərgüşad kənd tam orta məktəbinin 9-cu sinfindən məzun olduqdan sonra Göyçay Peşə Liseyində təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Səbuhi Süleymanov 2016-cı ilin iyul ayında Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Ucar rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılmışdır. Hərbi xidmətinə həmin ilin 13 iyul tarixində başlamışdır. 13 yanvar 2018-ci ildə Silahlı Qüvvələrin Kinologiya Mərkəzində hərbi xidmətini bitirmişdir. O, həmin ilin 22 iyun tarixindən Kinologiya Mərkəzində kinoloq ixtisası üzrə müddətdən artıq xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Səbuhi Süleymanov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində qumbaraatan olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin, Cəbrayılın, Qubadlının, Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Səbuhi Süleymanov 9 noyabr 2020-ci ildə Şuşa istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. 12 noyabr tarixində doğulduğu Ucar rayonunun Bərgüşad kəndində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Səbuhi Süleymanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Səbuhi Süleymanov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Səbuhi Süleymanov ölümündən sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli sərəncamına əsasən "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Səbuhi Süleymanov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Detay (albom)
Detay – Mustafa Sandal-ın 1998-ci ildə çıxardığı 3-cü albomudur.
Mahnı haqqında
"Detay" albomu Türkiyəyə məxsus "Prestij Müzik" leyblı tərəfindən istehsal edilmişdir. Alboma daxil olan "Aya Benzer", "Çekilin", "Mevcut" mahnılarına, həmçinin, "Detay" mahnısının remiksinə klip çəkilmişdir.
Neretva 93 əməliyyatı
Neretva 93 əməliyyatı — Bosniya və Herseqovina Respublikası Ordusunun (BHRO) 1993 -cü ilin sentyabrında Xorvatiya Müdafiə Şurasına (XMŞ) qarşı keçirdiyi hərbi əməliyyat. Əməliyyatın məqsədi xorvat qüvvələri tərəfindən mühasirəyə alınan və ciddi şəkildə dağıdılmış Mostarın Bosniya hissəsinin mühasirəsini sona çatdırmaq, həmçinin Xorvat Herseq-Bosna Respublikası tərəfindən nəzarət edilən Herseqovina bölgələrini geri qaytarmaq idi. Əməliyyat BHRO komandanlığı tərəfindən Qraboviça və Uzdolda xorvat mülki vətəndaşlar və əsirlərə qarşı qətliam törədilməsi haqqında məlumat yayılmasından sonra dayandırılmışdır.
Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikası
Tarixi
270px|thumb|left|[[Neronun sirkinin təxmini yerləşməsi və sirk ərazisində köhnə və yeni Müqəddəs Pyotr bazilikalarının tutduğu ərazi.]] Bazilikanın inşasına imperator I Konstantinin əmri ilə 318 – 322-ci illər arasında başlanılmış və inşaat işlərinin tamamlanması 30 il çəkmişdir. Sonrakı on iki əsr ərzində kilsə tədricən mühüm əhəmiyyət qazanaraq, yekun nəticədə Romanın ən mühüm ibadət yerinə çevrilmişdir.
Adətən Roma papalarının tacqoyma mərasiminin keçirildiyi Müqəddəs Pyotr kafedralında 800-cü ildə Müqəddəs Roma imperiyasının imperatoru Böyük Karlın tacqoyma mərasimi keçirilmişdir. 846-cı ildə sarasinlər bazilikanı qarət edərək dağıtmışlar. Ehtimal ki, qarətçilər Romanın zəngin xəzinələrindən xəbərdar idilər. Müqəddəs Pyotr bazilikası kimi bəzi müqəddəs və mühüm bazilikalar Avreli divarlarından kənarda yerləşdiləri üçün asan hədəf idilər. Bu bazilikalar “zəngin liturgiya qabları zinətli metallar və qiymətli daş-qaşlarla işlənmiş relikviarilər və illərlə toplanmış müqəddəs əşyalarla dolu idi.” Nəticədə qarətçilər adi bir kilsəni yox, müqəddəs bir ziyarətgahı elan etmiş oldular. Hadisədən sonra Roma papası IV Levin sifarişi ilə Leonin divarı inşa edildi və kilsənin zərər çəkmiş yerləri bəra olundu. 1099-cu ildə Papa II Urbanın göstərişi ilə aralarında Müqəddəs Anselemin də olduğu kilsə soveti çağırıldı. Digər mövzularla yanaşı dünyəvi şəxslərin kilsəyə ödəniş etməsi və ya kilsə xadimlərindən vergi tələb etməsinin qadağan edilməsi də müzakirə edildi.
XV əsrdə kilsə yarımdağılmış vəziyyətdə idi. Papanın Avinyondan qayıtmasından sonra kilsənin bərpası müzakirə edilməyə başlandı. Leon Battista Alberti və Bernardo Rossellino kilsənin bərpa edilməsində iştirak edərək, apsidanı daha da yaxşılaşdırmış və və trium fasadında çoxmərətəbəli xeyirdua kürsüsü ucaltmış, tikinti işləri fasilələrlə yeni kilsənin inşası başlayana kimi davam etdirilmişdir. Alberti bazilikanın iyrənc struktura malik olmasını qeyd edərək deyir:
Mən, Romadakı Müqəddəs Pyotr bazilikasında aşağıdakı xüsusiyyətləri gördüm: həddən artıq uzun və hündür divarlar heç bir əyrilik olmadan fasiləsiz daş sırası ilə hörülmüşdü ki, divarın dözümlüyü təmin edilsin, lakin heç bir dəstək kontrforsundan istifadə edilməmişdir...Hündürlüyünə görə zəif olan divarlar çoxsaylı oyuqlar və boşluqlarla daha da zəiflədilmişdir....Nəticədə davamlı külək artıq dicarı 1.8 m (6 ft) əyə bilmişdir; heç bir şübhəm yoxdur ki, divarın uçması üçün kiçik bir zərbə kifayətdir...
Papa II Yuli əvvəlcə köhnə binanın qorunmasının tərəfdarı olsa da, sonradan, yeni bina inşasına razılıq vermişdir. Bir çox insanlar Papanın bu qərarına təəccüblənmişdilər, çünki, köhnə bina kilsənin Pyotrla əlaqəsinin davamlığını simvolizə edirdi. İlkin altar yeni inşa ediləcək binanın strukturunda saxlanılmalı idi.
Təsvir
Tipik bazilika dizaynına malik olan bina, plan və hündürlük baxımından Trayan forumundakı Ulpia bazilikası və Trirdəki Konstantin bazilikasına oxşar olmaqla, yunan-roma məbədlərindən fərqlənirdi.
Konstantin Müqəddəs Pyotrun məzarının üstündə məbəd inşa etdirmək üçün çoxlu səy göstərmişdir. Tiberi çayının qərb sahilində yerləşən Vatikan təpəsi düzləşdirilmişdir. Maraqlıdır ki, məbədin yeri qədim şəhər ərazisinə daxil olsa da, altar qərbdə yerləşirdi və bazilikanın fasadı Romanın özündən şərqdə idi. Erkən paqan məbədlərindən fərqli olaraq, bazilikanın eksteryeri zəngin bəzədilməmişdi.
Kilsə, bir dəfəyə 3.000-4.000 arası ibadətçini qəbul edəcək həcmə malik idi. O, beş dəhlizə, geniş mərkəzi nefə və hər tərəfdən daha qədim paqan məbədinə aid 21 sütunla ayrılmış iki kiçik dəhlizə malik idi. 110 metr (350 fut) uzunluğa malik bazilika latın xaçı formasında inşa edilmiş və iki qatlı tavanla örtülmüşdü. Daxildən taxta ilə işlənmiş tavan 30 metr (100 fut) hündürlüyə malik idi. “Cənnət bağı” kimi məşhur olan atrium girişdə olmaqla beş qapıya malik idi və kilsənin əsas hissəsinə aparırdı; bu hissə binaya VI əsrdə əlavə edilmişdi.
Müqəddəs Pyotr bazilikasının altarında bir neçə Solomon sütunundan istifadə olunmuşdu. Ənənəyə görə Konstantin sütunları Süleyman məbədindən götürərək kilsəyə bağışlamışdı; lakin ehtimal ki, sütunlar şərq kilsəsindən idi. Bernini yeni Müqəddəs Pyotr altarını örtəcək baldaxini hazırlayarkən həmin sütunların dizaynından istifadə etmişdir. Qədim sütunların səkkizi yeni bazilikanın inşası zamanı istifadə edilmişdir.
Mozaikalar
Atriumdakı böyük Naviçella mozaikası (1305-1313) Cotto tərəfindən işlənmişdir. Daxili həyətə açılan qapı üzərindəki arkadadan yuxarıda bütöv bir divarı tutan nəhəng mozaika kardinal Yakopo Stefaneski tərəfindən sifariş edilmişdir. Mozaikada Müqəddəs Pyotrun suda gəzməsi təsvir edilib. Bu qeyri-adi sənət əsəri XVI əsrdə yeni bazilikanın inşa edilməsi zamanı əsasən dağıdılsa da, bəzi fraqmentləri dövrümüzə çatmışdır. Naviçella sözü hərfi tərcümədə “kiçik gəmi” anlamını verməklə, kompozisiyanın mərkəzində duran və yelkənləri fırtınada şişmiş gəmiyə işarədir. Dəniz landşaftının bu cür təbii təsviri yalnız qədim sənət əsərlərindən məlum idi.
Nef tağla tamamlanır, tağda isə İsaya bazilikanın modelini təqdim edən Konstantin və Müqəddəs Pyotrun təsvir edildiyi mozaika vardı. 11 pəncərəsi olan divarlarda Əhdi-Ətiq və Əhdi-Cədid mövzularında olan müxtəlif hadisələr və şəxslərin təsvir edildiyi mozaikalar vardı.
VIII əsrə aid Epifaniya mozaikasının qalıqları Köhnə Müqəddəs Pyotr bazilikasının orta əsrlər dekorasiyasının ən nadir nümunələridir. Bu, çox dəyərli fraqment Santa-Mariya-in-Kosmedin kilsəsinin cübbəxanasında saxlanılır. Bu qalıqlar qədim bazilikanın mozaikalarının yüksək bədii dəyərini sübut edir. Dayanmış Madonnanın təsvir edildiyi digər bir fraqment isə Florensiyadakı San-Marko bazilikasının yan altarında saxlanılır.
Məzarlar
Bina tamamilə papalar və müqəddəslərin məzarları ilə dolu idi. 1544-cü ilin sonlarında yeni bazilikanın inşası zamanı çoxlu sayda bu cür sümüklər aşkarlanmışdır.
Bazilikadakı məzarların əksri XVI-XVII əsrlərin inşaat işləri zamanı dağıdılmışdır (yalnız 846-cı ildə sərasinlər tərəfindən dağıdılmış məzar saxlanmışdır). Digər məzarlar isə qismən köhnə kilsənin yerində inşa edilmiş yeni kilsəyə, qismən isə digər Roma kilsələrinə köçürülmüşdür. Qədim Roma katakombalarının daşınması, XIV əsrdə Lateran bazilikasında baş vermiş iki yanğınvə Müqəddəs Pyotr bazilikasında həyata keçirilən yenidənqurma işləri papaların məzarlarının təxminən yarısının məhv olmasına səbəb olmuşdur. Buna görə də, yeni Müqəddəs Pyotr bazilikasının əsas memarı olan Donato Bramante “Mastro Ruinante” adlandırılmışdır.
Düsseldorflu Elyanora Maqdalena
Düsseldorflu Elyanora Maqdalena  — Müqəddəs Roma imperatoru I Leopoldun üçüncü xanımı.
Atası Palatin kürfürstü Filip Uilyam, anası isə onun xanımı Hesseli Elizabet Amaliyadır. Evlilikdən öncəki və ərinin vəfatından sonrakı illərini dini rituallar və Bibliyanın alman dilinə tərcüməsiylə keçirmişdir.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Kriosfer
Ümumi məlumat
Kriosfer Yer səthində bütöv təbəqə əmələ gətirmir, onun mövqeyi ilin fəsillərindən asılı olaraq dəyişir. Qurunun bütün səthinin təqribən 50%-i (tropiklər arasında dəniz səviyyəsindən 1500 m hündürlüyə kimi) kriosferə düşmür, 30%-i hər il (ilin soyuq dövründə) kriosferə düşür, 20%-i isə daima kriosfer daxilində olur.
Xarici keçidlər
Ekologiya, ətraf mühit və insan
Həmçinin bax
Klimatologiya
Qazan Qara (Bicar)
Qazan Qara — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Avstriyalı Mariya Antoniya
Avstriyalı Mariya Antonia  — Bavariya kürfürstü. Müqəddəs Roma imperatoru I Leopold və ilk xanımı Marqarita Tereza nın yeganə qızıdır. 1685-ci ildə Bavariya kürfürstü olan II Maksimilyan la evləndirildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Yot
Hazırlanması
Müasir dövrdə Koreya yotu göbələklə hazırlanır. 1964-cü ildən bişirilir. Ətli yota ət əlavə olunur.
Zahir Nuriyev
Zahir Nuriyev (tam adı: Zahir Zəbi oğlu Nuriyev; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Şeyxmusa (Xudabəndə)
Şeyxmusa - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Zahir Nuriyev
Həyatı
Zahir Nuriyev 1971-ci il sentyabr ayının 8-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1978-ci ildə Bakı şəhəri Nəsimi rayonunda 19 saylı orta məktəbin 1-ci sinfinə getmişdir. 1988-ci ildə orta məktəbi bitirib indiki Azərbaycan Texniki Universitetinin Maşınqayırma fakültəsinə qəbul olmuşdur. Şəhidlik ərəfəsində təhsilini həmin universitetdə davam etdirirdi.
Şeyxmusa (Xudabəndə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 317 nəfər yaşayır (65 ailə).
Zahir Nuriyev
Həyatı
Subay idi.
Qanlı Yanvar faciəsi
1990-cı il yanvarın 19-dan 20-nə keçən gecə evdən çıxmış və bir daha geri dönməmişdir. Atası elə həmin gecədən Zahiri axtarmağa başlamışdır. Əvvəlcə küçələrdə, sonrakı günlər isə xəstəxanaları, morqları, hətta həbsxanaları da axtarmış, lakin heç bir yerdə tapa bilməmişdir.
1997-ci ildə Zahirə şəhid statusu verilmiş, 2000-ci ildə isə şəkli Şəhidlər Xiyabanında əbədiləşdirilmişdir.
Birlikdə qalaq (televiziya serialı)
Birlikdə qalaq —Edmonds Kofer tərəfindən yaradılmış Amerika romantik komediya serialıdır. 11 yanvar 2011-ci ildə Qara Əyləncə Televiziyasında premyerası olmuşdur. Serialın adı Al Grinin 1972-ci ildə eyni adlı mahnısına istinad edir. Serialın premyerası 4,4 milyon tamaşaçı çəkdi. Başlanğıcda Ruh Qidası ulduzu Malinda Vilyams baş rola çəkildi. Açıqlanmayan səbəblərdən onu Nadin Ellis əvəz etdi. Kristal, Karles və Kitanın əmisi oğlunu canlandıran aktyor heyətinə yeni aktyor heyəti üzvü Kila Pratt qoşuldu. 13 aprel 2012-ci ildə şounun üçüncü mövsüm üçün yeniləndiyi məlum oldu. Üçüncü sezonun premyerası 26 mart 2013-cü ildə baş tutdu.
Konspekt
Gəlin Birlikdə qalaq, mətbəxini təmir etmək üçün işə götürdüyü podratçı Çarliz Vitmor ilə (Bert Belasko) nişanlı olan pediatr Steysi Lorensin (Nadin Ellis) hekayəsidir. Stak və Karli əyləncəli,gərgin dinamika sahibdirlər. Bununla belə, altı aydan sonra nəhayət bir can yoldaşı tapmaq sehrinin bəziləri köhnəlib və onlar birlikdə yaşamaq qaydalarını daima yenidən müzakirə edirlər. Camal yalnız 20 yaşlarında olmalarına baxmayaraq, köhnə evli cütlük kimi davranırlar. Taşa, Camal kimi sabit, iddialı oğlan tapmazdan əvvəl sevgidə çox səhv etd. Camal dramı müntəzəm olaraq gətirsə də, Taşa kimi gözəl, sadiq həyat yoldaşı olduğu üçün özünü şanslı hesab edir.
Aktyorlar və personajlar
Əsas
Digər
Trofi
Trofi İsrail Müdafiə Qüvvələri tərəfindən istifadə edilən aktiv müdafiə sistemidir. Həm ağır, həm də yüngül zirehli maşınlara yaxınlaşan raketləri və ya döyüş raketlərini zərərsizləşdirmək üçün istehsal olunur. Trophy, RAFAEL və İsrailin Elta şirkəti ilə müştərək şəkildə hazırlanmışdır. İstehsalçılara görə, bu model silah texnologiyasında bir etalon olacaqdır.
Dizaynı
Bu sistem əvvəlcə İsrail istehsalı Merkava əsas müharibə tankını tamamlamaq üçün istehsal edilmişdir. Dizaynında F/G lent atışa nəzarət sistemi olan sistemin avtomobildə 4 düz polad panel antenası var. Bu antenalar 360° bucaq altında maşının ətrafını müşahidə altında saxlayır. Hər hansı bir silahdan atəş edildikdə, daxili kompüter gələn silahın yaxınlaşma bucağını tapır. Yaxınlaşan silah tam müəyyən edildikdən sonra, kompüter təxmini vaxtı və onu təsirsiz hala gətirmək üçün lazım olan bucağı hesablayır. Avtomobilin hər iki tərəfində növbə ilə işləyən rampalar var. Bu buraxıcı qurğular içərisində çox kiçik qranullar olan paylayıcıları atırlar. Bu sistem, nəqliyyat vasitəsinin ətrafında olan və nəqliyyat vasitəsini özlərinə sipər etmiş piyadalar üçün çox az bir təhlükə yaradacaq şəkildə hazırlanmışdır.
Bu sistem hər növ tank əleyhinə silahlara və çiyindən atılan RPG tipli roketel bombalarına qarşı istifadə edilə bilər. Trofi nəqliyyat vasitəsi hərəkətdə olarkən də istifadə edilə bilər. Yeni növlərində çox məqsədli paylayıcıların doldurulması mümkündür.
Faydaları
Trofinin əsas məqsədi yüngül zirehli döyüş avtomobillərini, xüsusən güclü tank əleyhinə silahların hücumlarından müdafiə etməkdir. Trofi ilə təchiz edilmiş bir Strykerdə HEAT mərmilərinə qarşı ağır qəfəs zirehlərindən istifadə etməyə ehtiyac yoxdur. Bu yolla vasitə C-130 Hercules model hərbi nəqliyyat təyyarəsi ilə istədiyiniz münaqişə regionuna göndərilə bilər. Panjur və ya qəfəs zirehləri nəqliyyat vasitələri göndərilmədən əvvəl çıxardılır və təyinat yerində yenidən quraşdırılır. Bu proses bəzən 100 saata qədər davam edir və bu da vasitənin istifadəsini müəyyən müddət ərzində təxirə salır. Bu sistem sayəsində, xüsusən şəhər daxilindəki münaqişələr zamanı vasitənin müdafiəsi artır.
Qüsurları
Trophy faydalarından əlavə olaraq minalara, tank toplarından və ya tank əleyhinə tüfənglərdən atılan mərmilərq və artilleriya bombardmanlarına qarşı təsirsizdir.
Xaqani İsmayılov
Xaqani İsmayılov — Rusiyalı ağır atlet, ağır atletika üzrə Rusiya çempionatının ikiqat qalibi. O, 62 kq çəki dərəcəsində çıxış edib. Rusiyanın idman ustası. Milliyyətinə görə — azərbaycanlı.
Bioqrafiya
2009-cu ilin avqustunda Nalçikdə keçirilən Rusiya çempionatında Anton Dudinə uduzaraq gümüş mükafatçı olur. 2014-cü ilin aprelində Volqoqradda Cənub Federal Dairəsi və Şimali Qafqaz Federal Dairəsinin birinciliyinin qalibi olmuşdur. 2014-cü ilin avqustunda Qroznıda keçirilən Rusiya çempionatında Pavel Suxanova uduzaraq gümüş mükafatçı olmuşdur. 2017-ci ilin aprel ayında Babayurdda Dağıstan çempionu adına layiq görülür. 2017-ci ilin iyununda Rostov-na-Donuda ikiqat olimpiya çempionu Vasili Alekseyevin xatirəsinə həsr olunan Cənub Federal və Şimali Qafqaz Federal Dairəsinin çempionluğunu qazanır.
Zəy dərəsi yaşayış yeri
Zəy dərəsi yaşayış yeri — Ordubad rayonunun Tivi kəndinin ərazi-sində, Gilançayın sol sahilində yerləşir. Sahəsi 2 hektara yaxın-dır. Abidə şərq tərəfdən dərin dərə ilə iki hissəyə bölünmüşdür. Yaşayış yerinin xeyli hissəsi sel sularının və Gilançayın təsirin-dən dağılmışdır. Oradakı tikili qalıqlarının yerində daş yığınla-rı, üzərini otlar örtən dördkünc formalı çalalar qalır. Yaşayış yerindən əldə olunmuş keramikalar boz və çəhrayı rəngli ol~maqla iki qrupa bölünür. Onların əksəriyyəti narın qum qarışığı olan gildən hazırlamışdır. Açıq çəhrayı rəngli çölmək tipli qa-bın ağızının kənarı bir qədər içəri yığılmışdır. O narın qum qa-rışığı olan gildən hazırlanaraq yaxşı bişirilmiş, hər iki səthi ha-marlanmışdır. Tünd çəhrayı rəngli küpə tipli qabın ağzının kənarı azca içəri qatlanmışdır. Gövdəsi qabarıq, boğazı silindirik formada düzəldilmişdir. O nisbətən nazik divarlıdır, hər iki səthi hamarlanmışdır. Abidədən aşkar edilmiş keramika məmulatlarına əsasən onun II-I minilliyə aid olduğu müəyyən edilmişdir.
Jan Batiste Danvil
Jan Batiste Danvil — coğrafiyaşünas və kartoqraf olmuşdur və kartoqrafiyanın inkişafına böyük töhfələr vermişdir. Ehtiyatlı, dəqiq işləri ilə səciyyələnən və original tədqiqatlar əsasında yaradılan qədim coğrafi xəritələri xüsusilə qiymətlidir. O, qitələrin hələ kəşfolunmamış ərazilərini xəritədə boş saxlayırdı və sələflərinin xəritələrindən fərqli olaraq onun xəritələri daha boş görsənirdi.
Fəaliyyəti
Onun coğrafi araşdırmalara olan istəyi hələ gənc yaşlarından özünü büruzə verirdi:12 yaşında o, Latın müəllifləri üçün xəritələr tərtib edirdi.
Onun ilk tərtib etdiyi xəritə olan Qədim Yunanıstan 15 yaşı olarkən dərc edilmişdi. 22 yaşında o, Danvil kralın coğrafiyaşünaslarından biri seçildi.
Danvilin araşdırmaları dünya ədəbiyyatında coğrafi təbiətin onun haqqında məlumat toplaya biləcəyi hər bir xüsusiyyətini əhatə edirdi. O, sadəcə qədim və müasir tarixçiləri, səyyahları və yazıçıların deyil, həmçinin şair, natiq və filosofların da əsərlərini ətraflı olaraq tədqiq edirdi. Danvil köhnə xəritələrdən məzmununu köçürmək ənənəsinə son qoyaraq coğrafiyaya yeni bir istiqamət gətirdi. O, xəritələrdə olan yerlərin ümumi qəbul olunmuş mövqelərini ciddi tədqiqatlardan keçirdi və dəqiq olmayan adları kateqoriyalardan  çıxardı. Beləcə, daha əvvəllər ölkə və şəhərlər ilə həmsərhəd olan böyük ərazilər azaldı.
Danvil ilk olaraq fəaliyyətinə Markey, Şarlevoy, Labat və Duhald kimi müxtəlif səyyahların fəaliyyətlərini xəritələrdə əks etdirməklə başlamışdır. O, sonuncu adı çəkilən yazıçı tərəfindən Çinin tarixi üçün atlas hazırlamaq məqsədilə işə götürülür. Bu daha sonralar 1737-ci ildə Haaqada ayrılıqda dərc olunur. Çinin xəritələri üçün məqalələr 1708-ci ildə Çin imperatorluğu tərəfindən qeydə alınan ərazi araşdırmalarına əsaslanır. Onun Çin xəritələri 19-cu əsr boyunca "Çin və onu qonşu regionların coğrafiyasının standart qərb mənbələri".
Mükafatları
Danvil 1754-ci ildə əlli yeddi yaşı olarkən Kitabələr və Bəddi Əsərlər Akademiyasının üzvi oldu. O, daha sonralar bu akademiyanı fondunu öz dəyərli əsərləri ilə zənginləşdirmişdi. 1775-ci ildə, o, Elmlər akademiyasında coğrafiya üçün ayrılan yeganə yerə sahib oldu; və elə həmin il müsabiqəsiz kralın ilk coğrafiyaçısı təyin edildi.
Aydakı Anvil krateri və Danvil Vermont yaşayış şəhərciyi  onun şərəfinə adlandırılmışdı.
Biblioqrafiyası
Onun əsərlərinin tam nəşri 1806-cı ildə Demann tərəfindən 6 cildlik kitab şəklində çap etdiriləcəyi nəzərdə tutulmuşdur, lakin redaktor 1832-ci ildə vəfat edərkən yalnız iki cild ərsəyə gəlmişdi.
İbrahim Həmzəyev
Mir İbrahim Mir Tağı oğlu Həmzəyev — Azərbaycan teatr aktyoru və rejissoru, Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrının direktoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1965).
Həyatı
Miribrahim Həmzəyev 1908-ci il dekabrın 25-də Gəncə şəhərində tanınmış mömin ailədə anadan olub. 1916-cı ildə Gəncədəki yeni tipli altısinifli məktəbə gedib. 1920-ci ildə Gəncə fəhlə klubunun nəzdindəki dram dərnəyinə üzv olub və buradakı tamaşalarda müntəzəm çıxış edib. 1920–1921-ci illərdə Gəncə hərbi komissarlığında işləyib və bu zaman dram dərnəyindən ayrılmayıb. 1921–1925-ci illərəd Gəncə Pedaqoji Texnikumunda oxuyub. Həm burada, həm də şəhərdəki bir neçə dram dərnəyinin tamaşalarında oynayıb. 1925–1928-ci illərdə Gəncə mərkəzi klubunda direktor işləyib.
1930-cu ildə Mirzə Fətəli Axundov adına Bakı Teatr Məktəbinə daxil olan İbrahim Həmzəyev buranı 1933-cü ildə bitirir. O, Teatr Məktəbində təhsil alarkən paralel olaraq dram dərnəklərində çıxış edirdi. Tətillərdə tamaşalar hazırlayaraq özü də rollar oynayırdı. Ona 21 avqust 1931-ci ildə Hüseyn Ərəblinski adına dram dərnəyində 11 il fasiləsiz çalışdığına görə həmkarlar təşkilatı və dərnəyin kollektivi tərəfindən qızıl medalyon da hədiyyə edilmişdi.
Onun yaradıcılığı təcəssüm etdirən sənədlərdə aktyorun adı, əsasən, İbrahim kimi verilib.
İbrahim Həmzəyev 1932-ci il fevralın 8-də Bakı Türk İşçi Teatrının yardım heyətinə götürülür. Teatr Gəncəyə köçdükdən sonra, 21 mart 1933-cü ildə Gəncə Türk İşçi Teatrının (sonralar Gəncə Dövlət Dram Teatrı) aktyor truppasına daxil olur. 1936-cı ilin mayın 20-də Tiflis Dövlət Türk Dram Teatrına birinci kateqoriya aktyor ştatına qəbil olunan Miribrahim Həmzəyev həmin ilin 15 sentyabrında Tiflisdən qayıdaraq yenidən Gəncə Dövlət Dram Teatrının truppasına qəbul edilir. 1 il sonra, 26 sentyabr 1937-ci ildə ərizə yazaraq işdən çıxıb və 19 oktyabr 1937-ci ildə Naxçıvan teatrının truppasına aktyor götürülüb.
İbrahim Həmzəyev 1930-cu illərin əvvəllərində Bakı Teatr Məktəbində təhsil alıb. Tələbəlik illərində Türk İşçi Teatrında yardım heyətinin üzvü olub. Teatr təhsilini başa vurandan sonra Gəncəyə qayıdıb. TİT Gəncəyə köçəndə kollektivə üzv olub.
Son dərəcə yaraşıqlı səhnə görkəmi, ifa məlahəti, ehtiraslı və emosional daxili aləmi, səhnədəki yöndaşları ilə münasibətlərində psixoloji dürüstlüyü olan İbrahim Həmzəyev bu kollektivdə çoxlu sayda rol oynayıb.
İbrahim Həmzəyev 1937-ci ildə Xalq Maarif komissarlığı İncəsənət İşləri İdarəsinin sərəncamı ilə sənət yardımı üçün Naxçıvan teatrına göndərilib. Əvvəlcə bu teatrda quruluşçu rejissor və aktyor işləyib. Yüksək təşkilatçılıq bacarığına və kollektivlə işləmək səriştəsinə görə bu teatrda direktor və aktyor (1941–1945), direktor və baş rejissor (1943–1961. Qısa fasilələrlə), direktor (1964) işləyib. Arada yardım üçün Qaryagin (indiki Füzuli) Dövlət Dram Teatrına göndərilib (1947–1948-ci il teatr mövsümündə). Burada həyat yoldaşı Zəroş Həmzəyeva ilə birlikdə aktyor və rejissor kimi çahşıb. Qısa müddətdə teatrın yaradıcılığındakı durğunluğu aradan qaldırmağa nail olub.
Bütün bu illərdə aktyorluq fəaliyyətindən ayrılmayıb. Onun aktyorluq yaradıcılığının zəngin rollar qalereyasında 150-dən artıq səhnə obrazı var.
Naxçıvan teatrının aparıcı aktyorları 1940–1980-ci illərdə özlərinin möhtəşəm rollarının, teatrın tarixində hadisəyə çevrilən səhnə obrazlarının əksəriyyətini İbrahim Həmzəyevin quruluş verdiyi tamaşalarda ifa ediblər. Rejissor teatrın səhnəsində həm milli, həm də dünya dramaturqlarının klassik və çağdaş mövzulu əsərlərini tamaşaya hazırlayıb.
İbrahim Həmzəyev tərcümə əsərlərinin teatrın repertuarında müəyyən yer tutınasma xüsusi diqqət yetirib. O, tərcümə pyeslərinin seçilməsində teatrın fundamental yaradıcılıq konsepsiyasını əsas götürüb, janr əlvanlığına, mövzu müxtəlifliyinə çalışıb. Bu baxımdan onun quruluşunda oynanılan "Otello" (Vilyam Şekspir), "Sevilya ulduzu" (Lope de Veqa), "İki ağanın bir nökəri" (Karlo Haldoni) tamaşaları teatrın repertuarında möhkəm yer tutan, forma və məzmun cazibədarlığı ilə seçilən, parlaq aktyor ifalarına görə əlvan olan səhnə əsərlərindəndir.
İbrahim Həmzəyev 1944-cü ildən Sov.İKP üzvü olmuşdur.
İbrahim Həmzəyev 4 fevral 1982-ci ildə Bakıda vəfat edib. 6 fevral 1982-ci ildə Naxçıvanda dəfn olunub.
Ailəsi
İbrahim Həmzəyev birinci dəfə Barat Şəkinskaya ilə ailə həyatı qurub. 3 may 1932-ci ildə onların yeganə övladları olan Solmaz Həmzəyeva doğulub. İkinci dəfə 1938-ci ildə Nehrəmli Zəroş Əliyeva ilə ailə qurmuşdur. Onların 4 övladı olub. 26 noyabr 1939-cu ildə onların birinci övladları Ayrum, 25 aprel 1940-cı ildə Himalay, 12 sentyabr 1943-cü ildə Nizami, 22 mart 1955-ci ildə isə dördüncü övladları Arzu anadan olub.
Teatr səhnəsində oynadığı rollar
İctimai-sosial mənşəli tipik və xarakterik rollar
Səhnələşdirdiyi əsərlər
Naxçıvan teatrında səhnəyə qoyduğu tamaşalar
Ukrayna Sovet Sosialist Respublikası
Ukrayna SSR (Українська Радянська Соціалістична Республіка, УРСР) — Ukrayna Sovet Sosialist Respublikası. SSRİ-nin tərkibinə daxil olan 15 ittifaq ölkələrindən biri.
Ümumi məlumat
Ukrayna SSR 1917 il dekabrın 25-də təşkil edilmişdir. 1922 il dekabrın 30-dan SSRİ-nin tərkibində olub.
Dövlət quruluşu
Ukrayna SSR fəhlə, kəndli və ziyalıların sosialist dövləti, müttəfiq sovet sosialist respublikasıdır. Qüvvədə olan Konstitusiyası 1978 il aprelin 20-də qəbul edilmişdir. Ali dövlət hakimiyyəti orqanı 5 il müddətinə seçilən birpalatalı Ukrayna SSR Ali Sovetidir. Ali Sovet respublikası hökumətini Nazirlər Sovetini təşkil edir və qanunlar verir.
Kuban mədəniyyəti
thumb|Kuban mədəniyyətinə aid bəzək əşyası. Kuban mədəniyyəti — təxminən e.ə. 1100- e.ə. 400-ci illər Şimali və Mərkəzi Qafqazda Tunc və Dəmir dövrü mədəniyyətidir. Bu mədəniyyətin mövcudluğu dövrünə aid tapıntılar müxtəlif muzeylərdə nümayiş etdirilir.
Haqqında
left|thumb|[[Tunc dövrü nə aid əşya.]]
Kuban mədəniyyəti Qafqazın qərb qismindəki Xaraçoy mədəniyyəti və Kolhis mədəniyyətindən əvvəl meydana çıxmış mədəniyyətdir. 1869-cu ildə Kuban kəndində döyüş baltaları, bəzək əşyaları və digər buna bənzər qədim əşyalar kəşf edildi. Bugün Maykopdan minlərlə Kuban mədəniyyəti dövrünə aid dəyərli əşyalar aşkarlanmaqdadır. Bunların əksəriyəti Maykopdakı milli muzeylərdə nümayiş etdirilməkdədir. Amjad Caiçuxa kimi bir çox elm adamı Kuban mədəniyyəti haqqında elmi tədqiqatlar aparmış və elmi əsərlər yazmışdırlar. Ən yaxşı nümunələr e.ə. VII əsrdə Serjen-Yurt yaşayış məskən əətrafında aşkarlanmışdır. Bu yerin ən önəmli mərkəz olduğu güman edilir. Bu yaşayış məskəni hal-hazırkı Çeçenistan ərazisində yerləşməkdədir.
Həmid Aslanlı
Həmid Piri oğlu Aslanov — Geologiya-mineralogiya elmləri namizədi, alim.
Həyatı
1940-cı ildə Ordubad rayonunun Biləv kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1957-1960-cı illərdə həmin kənddəki kolxozda işləmişdir. 1965-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin geoloji-coğrafiya fakültəsini bitirdikdən sonra 1970-ci ilədək Qazaxıstanda və Parağaçayda mühəndis-geoloq işləmişdir. 1972-ci ildə ADU-nun aspiranturasını bitirərək namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1972-1990-cı illərdə Mərkəzi elmi-tədqiqatgeoloji-kəşfiyyat institutunda baş elmi işçi və laboratoriya müdiri işləyərək Qafqaz, Ural, Altay və Tyan-Şan ərazilərində elmi-tədqiqatlar aparmışdır. 1991-ci ildən sonra ğölkəmizin ayrı-ayrı bölgələrinin geoloji və geoekoloji problemlərinin araşdırılması, proqnozlaşdırılması və həlli ilə maşğul olmuşdur. 70 elmi və elmi-publisistik əsərin, o cümlədən 7 kitabın müəllifi və ya həmmüəllifidir. Geologiya-mineralogiya elmləri üzrə fəlsəfə doktorudur.
Ailəlidir. Üç övladı, altı nəvəsi vardır.
Səd Talvar (Bicar)
Səd Talvar — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 141 nəfər yaşayır (11 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri təşkil edir.
Mrk 590
Mrk 590, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şin (Xudabəndə)
Şin - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Göygöl (Culfa)
Göl Zəngəzur silsiləsinin cənub yamacında, təqribən 3000 m. hündürlükdə yerləşir. Şirin sulu, axarlı kiçik göldür. Hər tərəfdən dağlarla əhatə olunmuşdur. Yalnız qərb hissəsindəki dar çıxış yolundan Gilançayın sol qolu Sağarsuçayı başlanır.
Harenna meşəsi
Harenna meşəsi — Efiopiyanın cənub-şərqində, Oromiya regionunda, Bale dağlarında yerləşən meşə. Ölkədə qalmış azsaylı təbii meşələrdən biridir.
Ekoregionlar
Bale dağlarında Afromontane ekozonasının dörd fərqli ekoregionu yerləşir:
Flora və fauna
Harenna meşəsi yerli bitkilərinə, məməlilərinə, suda-quruda yaşayanlarına və quşlarına (endemik növlər daxil olmaqla) görə tanınır. Belə endemik növlərdən biri Maytenus harenensis ağacıdır. Ağacların kəsilməsi üzündən bu ağac Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyi tərəfindən "həssas növ" kimi təyin olunmuşdur.
Harenna meşəsi əvvəllər təhlükədə olan Lycaon pictus Afrika yabani iti növünün yaşayış arealına daxil idi. Mərkəzi Sanetti platforması nadir və təhlükədə olan Həbəşistan çaqqalının məskənidir.
Qızıl bulla (1356)
1356-cı il Qızıl Bullası (, Goldene Bulle,, Bulla Aurea, Bolla d'oro) Nürnberqdə və Mets şəhərlərində İmperator IV Karlın başçılıq etdiyi Reyxstaq tərəfindən verilmiş bir fərman idi. Bu fərman 400 ildən artıq bir müddət ərzində Müqəddəs Roma İmperiyasının qanunlarının mühüm aspektlərini müəyyənləşdirdi. O, fərmana vurulmuş daşıdığı qızıl möhürə görə Qızıl Bulla adlandırılmışdır. Qızıl Bulla 2013-cü ildə UNESCO Dünyanın xatirəsi proqramına daxil edilmişdir.
Seçki islahatı
Müqəddəs Roma İmperiyasının baş ruhani və dünyəvi knyazları tərəfindən Romalıların Kralının seçilməsi adəti çoxdan oturuşmuş tətbiq olsa da, proses və papanın iştirakı ilə bağlı fikir ayrılıqları dəfələrlə mübahisələrlə nəticələnirdi. Məsələn, 1314-cü ildə IV Lüdviq 1330-cu ilədək Gözəl Fridrixlə birlikdə əks kürfürst qrupları tərəfindən seçilmişdi. Nəhayət, döyüş meydanında rəqibinin iddiasını susduran Lüdviq 1338-ci il Reyn Bəyannaməsində prosesi aydınlaşdırmaq üçün ilk cəhd etdi, bu, papanın hər hansı iştirakından imtina etdi və yeni kral seçmək hüququnu kürfürstlərə məhdudlaşdırdı. Lüdviqin varisi və rəqibi IV Karl tərəfindən elan edilən Qızıl Bulla bu baxımdan bir neçə cəhətdən daha dəqiq idi.
Kürfürstlər
İlk öncə fərman kralı seçməli olan yeddi knyazın (kürfürstün) adını açıq şəkildə qeyd etdi və həmçinin onların saraydakı simvolik vəzifələrini təyin etdi : İkinci olaraq, səs çoxluğu prinsipi imperiyada ilk dəfə olaraq açıq şəkildə ifadə edildi. Yeni qanuna görə 7 kürfürstdən 4-ü həmişə yeni kral seçmək üçün kifayətdir; nəticədə üç kürfürst artıq seçkiyə mane ola bilməyəcəkdi. Üçüncü olaraq, kürfürstlüklər bölünməz elan edildi və onların varislik sistemləri səslərin heç vaxt bölünməməsini təmin etmək üçün tənzimləndi. Nəhayət, fərman kürfürstlərin üçün bir sıra imtiyazları möhkəmləndirərək, onların imperiyadakı yüksək rolunu təsdiqlədi. Buna görə də bu fərman, həm də imperiyada əsasən müstəqil dövlətlərin qurulmasında bir addım idi, bu proses yalnız əsrlər sonra, xüsusən də 1648-ci il Vestfaliya sülhü ilə başa çatacaqdı. Lakin bu qanunlara reaksiyalar da birmənalı deyildi:
Prosedurlar
Bulla bütün seçki prosesini çox təfərrüatlı şəkildə tənzimləyərək, harada, nə vaxt və hansı şəraitdə kimin nə etməli olduğunu açıq şəkildə sadaladı, təkcə kürfürstlər üçün deyil, həm də seçkilərin keçirildiyi Frankfurt əhalisi üçün bu gün nə etməli olduqları, həmçinin kürfürstlərin keçib getməli olduqları bölgələrin qrafları üçün də qaydalar yazılmışdı. Frankfurtda seçkilərin keçirilməsi haqqında qərar Şərqi Frank Krallığı günlərindən qalma ənənəni əks etdirirdi — həm seçki, həm də tacqoyma Frank torpağında keçirilməlidir. Bununla belə, seçki yeri qeyd olunan yeganə yer deyildi; bulla əlavə edirdi ki, tacqoyma mərasimi Axendə keçiriləcək və Nürnberq Müqəddəs Roma imperatorunun ilk Reyxstaqını keçirilməli olduğu yer olacaq. Seçkilər otuz gün ərzində başa çatmalı idi; bu baş tutmadıqda, bulla kürfürstlərə qərar verənə qədər yalnız çörək və su verilməyini əmr edirdi:Amma əgər yuxarıda göstərilən və and içdikləri gündən davamlı olaraq hesablanmaqla, otuz gün ərzində bunu etməsələr və o otuz gün keçdikdən sonra, əvvəllər deyildiyi kimi, ya onların vasitəsilə ya da onların arasından, dünyəvi və ya dini başçı seçilməsə yalnız çörək və su ilə dolanacaqlar və heç bir halda yuxarıda göstərilən şəhəri (Frankfurt) tərk etməyəcəklər.
Seçki prosesini tənzimləməklə yanaşı, Qızıl bullanın fərqli fəsillərində bir çox kiçik fərmanlar var idi. Məsələn, imperatorun həm gerbli, həm də gerbsiz olduğu zaman hərbi yürüş qaydasını da müəyyən edirdi. Nisbətən əsas qərar 15-ci fəsildə qəbul edildi, burada IV Karl hər hansı konjurasiyaları, konfederasiyaları və liqaları, xüsusən də şəhər ittifaqlarını, eyni zamanda orta əsrlər Avropasında kommunal hərəkat vasitəsilə yaranmış digər kommunal liqaları qadağan etdi. Şəhər liqalarının əksəriyyəti sonradan bəzən zorla ləğv edildi və ya yenidən qurulduqda onların siyasi təsiri xeyli azaldı. Beləliklə, Qızıl bulla şəhərlərin zərərinə ümumilikdə zadəganları da gücləndirdi.
Papanın 1356-cı ildəki Qızıl bulla ilə əlaqəsi əsasən yox idi, bu, papalar və imperatorlar arasındakı münasibətlər tarixində əhəmiyyətli idi. Karl Romalıların kralının seçilməsi prosedurunu təyin edərkən, seçkinin papa tərəfindən təsdiqlənməsi haqqında heç nə qeyd etmədi. Lakin Papa VI İnnokent buna etiraz etmədi, çünki Viskontilərə qarşı Karlın dəstəyinə ehtiyacı var idi. Papa İnnokent 1356-cı ildəki Qızıl bulla sonra da, IV Karl 1362-ci ildə vəfat edənə qədər onunla yaxşı münasibətlərini davam etdirdi.
Zala Kraly və Qaşper Şantl
Zala Kraly və Qaşper Şantl (Zala Kralj & Gašper Šantl) — Sloveniyanın Maribor şəhərindən olan vokalist Zala Kraly və multi-instrumentalist Qaşper Şantldan təşkil olunmuş musiqili duet. Zala Kraly və Qaşper Şantl "Sebi" mahnısı ilə Sloveniyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmiş və nəticədə Sloveniyaya finalda 15-ci yeri qazandırmışdırlar.
Avstriyalı Mariya Anna (Portuqaliya kraliçası)
Avstriyalı Mariya Anna  — Portuqaliya kralı V Conun xanımı, Portuqaliya kraliça-konsortu. Müqəddəs Roma imperatoru I Leopold və üçüncü xanımı Elyanora Maqdalenanın qızıdır.
Zala Kraly və Qaşper Şantl
Duet Kraly Şantlın bəstələdiyi və aranjman etdiyin mahnıları ifa etməyə başladıqdan sonra 2018-ci ildə qurulmuşdur. Həmin ildə onların "Valovi", "Baloni" və "S teboi" sinqlları dinləyicilərə təqdim olunmuşdur. 2019-cu ildə isə Štiri adlı debüt mini-albom buraxılmışdır.
Avstriyalı Mariya Anna (Portuqaliya kraliçası)
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Şahgüzar (Bicar)
Şahgüzar — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 116 nəfər yaşayır (26 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri təşkil edir.
Heydərbək
Toponimkası
Türk dillərində Aydarbək adının təhrifidir. Adın "Aydar" hissəsi ərəb mənşəli "Heydər" şəxs adındandır. Türk dillərində aydar "kəkil", "oğlan uşağının təpəsinin ortasında tük topası" və bək "hündürlük, yüksəklik" sözlərindəndir. Dağ adlarında "aydar" sözü dağın təpəsində ağac topasını, bəzən dağın zirvəsində cod tük kimi ucu şiş qayaları bildirir. Bu sözün dağ adlarında ikinci mənası Cənubi Azərbaycanda Heydərbaba dağ adında öz əksini tapmışdır. Azərbaycan şairi Məhəmməd Hüseyn Şəhriyarın "Heydərbabaya salam" poeması da məhz müqəddəs (baba, pir) sayılan Aydar dağına həsr olunmuşdur.Qazaxıstanda Aydarlı təpə dağ adı ilə mənaca eynidir. Azərbaycanda Kəkildağ (Qazax və Gədəbəy rayonlarında) və Kəkilnohur (Şamaxı rayonu) və XIX əsrdə Cavanşir qəzasında Kəkilmeşə (yaylaq adı) toponimləri də bu sıraya aiddir (Kəkilnohur toponimində kəkil sözü kölün ortasında qarğı-qamış topasını bildirir).