cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qabriela Habsburq-Lotringen
Həyatı
Qabriela Habsburq-Lotringen 1956-cı ildə Lüksemburqda anadan olub, ixtisasca filosof və sənətşünasdır. Bir neçə mükafatın dizaynının müəllifidir. 2001-ci ildən bu günədək Gürcüstan İncəsənət Akademiyasında və Noyştand Yay Akademiyasında, eyni zamanda 2004-cü ildən Qabriela Habsburq-Lotringen Bos Şayrendə, 2005-ci ildən isə Bed Rayhenxale Akademiyasında mühazirə oxuyur.
O, Almaniyada səfir vəzifəsində istefa səbəbləri barədə məlumat verilməyən Levan Duçidzeni əvəz edəcək.
Düşbərə
Düşbərə — Azərbaycanın milli xörəklərindən biri. Qoyun ətindən bişirilir.
Lazım olan ərzaqlar:
Kipr konvensiyası
Kipr konvensiyası
Martın 6da Andraşi Rusiya və Türkiyə arasındakı sülh şərtlərini müzakirə etmək üçün beynəlxalq konfrans çağırmaq təklifi irəli sürdü. Rusiya buna razılıq verməli oldu. Rusiyanın belə güzəştə getməsinə səbəb Şərq böhranı başlanan andan qüvvələr nisbətinin Rusiyanın xeyrinə olmaması idi. Türkiyə ilə müharibə Rusiyanın Avstriya və Alm ilə toqquşmasına səbəb ola bilərdi. Rusiya Alm-nin belə mövqe tutduğuna görə onunla ixtilafa getmək istəmirdi. Hələ 1878-ci il fevralın 19da Bismark demişdi ki, Şərq məsələsində o təmiz maklerdi. Onun vəzifəsi bunu tezliklə başa çatdırmaqdır. Bismark Rusiyanı müdafiə etmədiyini açıqcasına bildirmişdir, lakin rus diplomatiyası onun köməyinə nail olmağa cəhd etdi. O xatırlatdı ki, Bismark Rusiyanı dəfələrlə müharibəyə qoşulmağa təkid edirdi. Bismark Rusiyaya məsləhət bilirdi ki, konqres çağırılmasına razı olsun.
Bikonsfild uzun tərəddüdlərdən sonra İng-nin müharibəyə başlamağa hazır olduğunu Rusiyaya başa saldı. Buna görə də o, hazırlığı davam davam etdirdi.buna cavab olaraq Derbi 2-ci dəfə istefaya getdi. Bu Rusiya üçün böyük itki idi. Derbini lord Solsberi əvəz etdi. O da Bikonsfildin təcavüzkar düşüncələri ilə razı deyildi, Rusiya ilə sazişin tərəfdarı idi.1878-ci il mayın 30da Şuvalovun Biskonsfild və Solsberi ilə 2 aya yaxın apardığı danışıqlar nəticəsində Rusiya ilə İng arasında gizli saziş imzalandı. Bu sazişə görə rus ordusu İstanbulun yaxınlığından Balkan sıra dağlarına çəkildi. İng öhdəsinə götürdü ki, Batumun və Qarsın Rusiyaya verilməsinə, Bessarabiyanın ona qaytarılmasına etiraz etməyəcək.bunun yerini İng Türkiyə ilə iyunun 4dəkonvensiya imzalamaqla doldurdu. Sazişin layihəsində göstərilirdi;əgər batum, Ərdəhan, Qars Rusiyaya vrilərdisə, onda İng sultana Asiyadakı torpaqlarını müdafiə etməkdə silahlı kömək edəcək. Sultan isə İng-nin Kipri tutmasına razılıq verir. Əgər Rusiya Qarsı və digərlərini qaytararsa, Kipr adası İng tərəfindən tutularsa, onda bu saziş öz gücünü itirir. Nəhayət, sultan Türkiyənin Asiya qitəsindəki torpaqlarında yaşayan xristianların vəziyyətlərinin yaxşılaşmasına xidmət edəcək islahat keçirməyə razılıq verir.
Bu islahatlar bütün böyük dövlətlər tərəfindən qəbul edilməklə həyata keçirilməli idi. Cavab üçün sultana 48 saat vaxt verilmişdi. İyunun 8də Kipr konvensiyası imzalandı, lakin 1 neçə vaxtdan sonra sultan Kiprin İng-yə güzəşt edilməsi haqda fərman verməkdən imtina etdi. İngilislər isə fərmandan əvvəl Kipri tutmuşdular. Buna görə də sultan fərmanı keçmiş tarixlə verməli oldu.
Düşbərə
Hazırlanma qaydası: Düşbərə hazırlamaq üçün sümüklərdən bulyon bişirilir, qoyun ətinin yumşaq hissəsindən soğan və ədviyyat qatmaqla qiymə hazırlanır. Mayasız yoğrulmuş bərk xəmir 1 mm qalınlığında yayılıb kiçik kvadratlar şəklində doğranır. Hər kvadratın ortasına 2–3 qram qiymə qoyulur. Kvadratlar ortadan və ya üçkünc qatlanıb küncləri geriyə dartılır. Düşbərəni bulyonda 5 dəqiqə bişirirlər. Ev şəraitində düşbərəni elə xırda hazırlayırlar ki, bir qaşığa 4 −5 ədəd yerləşir. Süfrəyə verilən zaman yanına sarımsaqla sirkə qoyulur, üstünə isə keşniş və ya quru nanə səpilir.
Bulbophyllum elaphoglossum
(Bulbophyllum elaphoglossum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bazar (Zaqatala)
Bazar — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Kənd Çobankol bələdiyyəsinin tərkibindədir.
Əhalisi
659 əhalisi var. Maldarlıq və əkinçiliklə yanaşı bir çox işlərlə məşğul olurlar
Kamran Əliyev (futbolçu)
Kamran Qurban oğlu Əliyev — əslən azərbaycanlı olan rusiyalı futbolçu. Azərbaycan Premyer Liqası klubu "Sumqayıt"ın heyətində hücumçu mövqeyində çıxış edir.
Klub karyerası
17 may 2017-ci ildə "Ximki"də Sokol Saratov-a qarşı oyunda Rusiya Futbol Milli Liqasında debüt etdi. Rusiya Milli Futbol Çempionatında Avangard Kurska qarşı 4 Avqust 2018-ci ildə keçirilən və 3-1 məğlub olduqları ev matçında Ximkidə ilk qolunu vurdu. Çempionatın 2018/19 mövsümünü 6 qolla başa vurdu.
2023-cü ilin fevralında "Sumqayıt" Əliyevlə 2,5 illik müqavilə imzalayıb.
Milli komanda karyerası
Əliyev 16 may 2018-ci il tarixində Gürcüstan U-20 yığması ilə oyunda milliyə çağırıldı və 24 may 2018-ci ildə Makedoniya U21 ilə yoldaşlıq oyununda Azərbaycan U20 üçün ilk qolunu vurdu.
14 fevral 2020-ci ildə Rusiya U20-in heyətində "Yenisey"ə qarşı oyunda 62-ci dəqiqədə oyuna daxil oldu və ilk oyunun keçirdi. 17 fevral 2020-ci ildə Rotor Volqoqrad-a qarşı oyunun 46-cı dəqiqəsində meydana daxil oldu və ikinci matçını keçirdi. 20 fevral 2020-ci ildə Kamaz Naberejnye Çelni-yə qarşı oyundada 46-cı dəqiqədə meydana daxil oldu və 1 sarı kartla yadda qaldı. Bu üç oyun Rusiya "FNL Cup" turnirində təşkil olunmuş oyunlar idi.
Erigeron calderae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qapı telefonu
right|thumb|200px|Qapı telefonu
Ümit Erdim
Ümit Erdim — teatr və kino aktyoru.
Qapı telefonu
Qapı telefonu - daxili şəbəkədən istifadə edən telefon xətti. Xətt telefon şəbəkəsi ilə bağlı deyil. Çox vaxt səsucaldan ilə təchiz olunur və eyni binanın daxilində qısa məsafələrdə rabitəni təmin edir.
Ümit Erdim
Həyatı
15 iyun 1985-ci ildə Kocaelidə doğulub. İbtidai təhsilini orada aldıqdan sonra, İzmit Atılım Anadolu Liseyini başa vurdu. 1998–2003 illəri arasında "Kocaeli Bələdiyyəsi Şəhər Teartı" nda bir müddət fəaliyyət göstərmişdir. 1997-ci ildə Böyle mi Olacaktı adlı serialda qonaq aktyor olaraq başladığı Hayat Bilgisi, Gönül və Selena adlı kinolarda davam etmişdir. Bir çox serialda rol almışdır.
Qapı telefonu
Qapı telefonu
Elektron qurğu danışma qurğusuna zəng blok siqnalı verən qurğudur. Bir-abunəçi və çox-abunəçi qurğularına bölünür. Elektromexanika həm də elektron tip kimi avtomatik bağlayan qurğularla (AZANI) təchiz edilmiş ola bilər. Əlaqənin ötürülməsinin üsulu üzrə: məftil və ya radiosiqnaldır.
Polarcus
Polarcus dünyada seysmik tədqiqat gəmilərinin donanmasını idarə edən bir dəniz geofiziki şirkətidir. Şirkət həm dəniz, həm də havaya atılan tullantıları azaltmağı hədəfləyən güclü bir ətraf mühit sahibi kimi fəaliyyət göstərməkdədir. Polarcus gəmiləri yüksək enerji səmərəliliyi və ətraf mühitin performans reytinqini qazanmışdır. Polarcus, dünya miqyasında seysmik məlumatların əldə edilməsi xidmətləri və Multi-Client kitabxana məlumatları, həmçinin enerji şirkətlərinin dənizdə neft və qaz ehtiyatlarını tapmasına kömək etmək üçün seysmik məlumatların görüntüləməsini təmin edir. Şirkət 2008-ci ildə BƏƏ-nin Dubay şəhərində təsis edilmişdir.
Qapı telefonu
Qapı telefonu
Qapı telefonlarının ən mürəkkəbləri vətəndaşların təhlükəsizliyinin təmin olunması və onların əmlakının qorunması üçün çoxmənzilli evlərin bloklarına qurulur. Müasir çoxmənzilli domofonlar aşağıdakı qurğularla və funksiyalarla təchiz edilmişdir:
Polarcus
Səhmlər
Polarcus Limited, səhmlərini 2008-ci ildə Oslo Birjasının birjalar siyahısında qeyd etdirmişdir.
Yeni Avropa (mehmanxana)
Yeni Avropa — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində yerləşən keçmiş mehmanxana. Hal-hazırda "Lukoyl" Rusiya neft şirkətinin Bakı ofisi mehmanxana binasında yerləşir - Hacı Zeynalabdin Tağıyev, 13. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin sərəncamına əsasən bu bina Azərbaycanın yerli əhəmiyyətli tarixi və mədəniyyətinin memarlıq abidəsidir.
Tarixi
Altı mərtəbəli mehmanxananın binası 1913-cü ildə Art Nouveau üslubunda memar İosif Ploşko tərəfindən Bakının neftçisi Musa Nağıyevin hesabına inşa edilmişdir. Yeni Avropa Bakıdakı bir neçə mehmanxanadan biri idi və şəhərin nadir binası liftlərlə təchiz olunmuşdur. Ilk Sovet illərində Yeni Avropada adətən, Azərbaycanın digər şəhər və rayonlarından gələn ziyarətçilər yaşayırdı.
thumb|Günümüzdə otelin binası
O vaxtlar oteldə Sergey Yesenin (1925, № 59), Rurik İvnev (№ 81), Vasili Kaçalov (1925-ci il iyun), Yakov Blumkin bu oteldə yaşayıb.
1950-ci ildə şəhərə işləmək üçün gələn Heydər Əliyev, sonra Azərbaycan SSR Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin birinci katibi mehmanxana otağından birində yerləşdirilib.
1999-cu il 3 oktyabrda Rusiyanın "Lukoyl" neft şirkətinin yeni ofisinin açılışı keçmiş mehmanxananın təmir edilmiş binasında keçirilib. Tədbirdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev çıxış etdi.
Əfqan Hüseynov
Əfqan Hüseynov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Mayor Əfqan Qaraxan oğlu Hüseynov 24 fevral 1963-cü ildə Bakı şəhərində keçmiş "Tələbələr" indiki"Çobanzadə "küçəsi 46 saylı evdə fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. 1970-ci ildə 109 saylı orta məktəbə getmiş, 1980-cı ildə C.Naxçıvanski adına hərbi təmaüllü orta internat məktəbində təhsilini başa vurmuş, sonra Bakı Ümumqoşun Komandirləri Məktəbinə qəbul olmuş və taqım komandirinin müavini təyin edilmişdir. 1984-cü il tarixdə SSRİ Müdafiə Nazirinin əmrinə əsasən leytenant hərbi rütbəsi verilmişdir.
11 oktyabr 1985-ci ildən 25 iyun 1987-ci ilə kimi Əfqanıstan Demokratik Respubllikasında gedən döyüşlərdə fəal iştirak etmiş və ağır yaralanmışdır. Onun döyüş xidməti yüksək qiymətləndirilmiş, "Qırmızı ulduz" ordeni ilə təltif edilmişdir. 1986-cı ildə ona baş leytenant rütbəsi verilmişdir.
1988-ci ildə SSRİ-nin hərbi Silahlı Qüvvələrinin yaranmasının 70 illiyi ilə əlaqədar olaraq Hüseynov Əfaqan Qaraxan oğlu "SSRİ Hərbi Silahlı Qüvvələrinin yaranmasının 70 illik "medalı ilə təltif edilmişdir. O, 1988-ci ildə C.Naxçıvanski adına Bakı hərbi təmayülli məktəbə tərbiyəçi bölük komandiri təyin edilmiş və növbəti kapitan hərbi rütbəsini almışdır. Yüksək dərəcəli biliyə malik bir zabit olduğu nəzərə alınaraq Hüseynov Əfqan Qaraxan oğlu 2 dekabr 1991-ci ildə Azərbaycan Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin 1-ci şöbəsində döyüş hazırlığı üzrə baş zabit vəzifəsinə təyin edilmişdir.
1991-ci il 25 dekabrda Azərbaycan Respublikası Milli Qvardiyasının yaranması ilə əlaqədar olaraq bir çox bacarıqlı zabitlər Qvardiyanın təşkili işlərinə cəlb edilmişdir. Hüseynov Əfqan Qaraxan oğlu 21 yanvar 1992-ci ildə Milli Qvardiyanın sıralarına daxil olmuş və qulluq etdiyi müddət ərzində bacarıqlı zabit kimi fərqlənmişdir.
O, bütün bacarıq və biliyini müstəqil Azərbaycan Respublikasının ilk hərbi qurumlarından olan Milli Qvardiyanın formalaşmasına sərf etmişdir. Milli Qvardiya Hüseynov Əfqan Qaraxan oğlu kimi bacarıqlı zabitlərinin əməyi nəticəsində bu günə kimi şərəfli bir yol keçmiş, heç bir şəxsi mənafeyə qulluq etməmiş, onun əsas vəzifəsi Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunması ilə bərabər qanuni yolla seçilmiş respublika Prezidentinin və Ali hakimiyyət Orqanlarının inzibati ərazilərini, eləcə də yüksək vəzifəli nümayəndələrinin mühafizəsini təmin etmək olmuşdur. Milli Qvardiyanın şəxsi heyəti erməni təcavüzkarlarına qarşı gedən döyüş əməliyyatlarında uğurla iştirak etmişdir. 1992-ci ilin iyun ayında Füzuli bölgəsində yaranan ağır vəziyyət zamanı Milli Qvardiyanın şəxsi heyəti xüsusi fəallıq göstərmişdir. Milli ordu rəhbərləri tərəfindən yaxşı planlaşdırılmayan hücum əməliyyatı baş tutmuşdur, nəticədə ordunun bəzi hissələri döyüş mövqelərini tərk etmiş, əhali arasında qorxulu əhvali-ruhiyyə yayılmışdır. Milli Qvardiyanın bacarıqlı zabitləri və şəxsi heyəti, o cümlədən Hüseynov Əfqan Qaraxan oğlu döyüşə girərək erməni birləşmələrinə zərbə endirmiş, düşmənin hücumunun qarşısını almış və onu geri oturtmuşdur. Bu döyüşlərdən sonra kapitan Hüseynov Əfqan Qaraxan oğlu mayor hərbi rütbəsinə layiq görülmüşdür.
Gün-gündən mətinləşən yüksək döyüş hazırlığına yiyələnən Milli Qvardiyanın nəzdində yeni alay yaranması məsləhət görmüşdür. Həmin alayın ilk komandiri Əfqanıstan müharibəsində böyük döyüş təcrübəsi keçmiş mayor Hüseynov Əfqan Qaraxan oğlu təyin edilmişdir. Yeni təyin olunmuş təcrübəli komandir Milli Qvardiyanın rəhbərliyinin köməyi və özünün təşkilatçılıq bacarığı ilə alayın şəxsi heyətinin döyüş hazırlığını və təlimini qısa bir vaxt ərzində lazımı səviyyəyə çatdırmışdır.
Cəbhə bölgəsində yaranmış acınacağlı vəziyyət yeni yaranmış alayın şəxsi heyətinin tam komplekləşdirilməsinə imkan verməmişdir, Qubadlı, Laçın bölgələrində yaranmış acınacaqlı vəziyyətlə əlaqədar olaraq Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 186 saylı sərəncamı ilə 26 oktyabr 1992-ci il tarixində alayın şəxsi heyəti, başda alay komandiri mayor Hüseynov Əfqan Qaraxan oğlu olmaqla Qubadlı, Laçın bölgəsinə göndərilmişdir. Alay komandirinin şəxsi iştirakı ilə, alayın şəxsi heyəti bu bölgədə düşmənlə üzbəüz düşmüş, onun hücumunun qarşısı alınmış və 31 oktyabrda alay əks hücuma keçərək düşmənin bir çox mövqelərini ələ keçirmiş, əsas qüvvəsini məhv edib, öz döyüş mövqelərini möhkəmləndirmişdir. Bu döyüşdə alay komandiri mayor Ə.Hüseynov xüsusi fədakarlıq göstərmişdir. Bacarıqlı igid komandir Milli Qvardiyanın adını yüksəyə qaldırmışdır. Lakin özü 1 noyabr 1992-ci ildə alayın düşmən üzərinə yeni hücumu zamanı başına dəyən düşmən gülləsindən əbədi olaraq gözlərini yummuşdur. Mayor Hüseynov Əfqan Qaraxan oğlunun bu igidliyi Milli Qvardiyanın zabit və əsgərlərini heç də məyus etməmiş sonrakı döyüşlərdə onun intiqamını almaq arzusu ilə ağır döyüşlərə girmiş belə döyüşlərdə itkilər versələr də döyüşdən şərəflə çıxmışdılar.
Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidməti rəisinin 9 mart 1995-ci il tarixli 63 saylı əmri ilə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı mayor Hüseynov Əfqan Qaraxan oğlu əbədi olaraq Milli Qvardiyanın şəxsi heyətinin siyahısına salınmışdır. Əfqan Hüseynovun bir qız övladı var.
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
C.Naxçıvanski adına Liseydə və Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidməti Milli Qvardiyada onun büstləri qoyulmuşdur.
Ailəsi
Leyla Hüseynova ilə ailəli idi, bir qızı yadigar qalıb.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 15 yanvar 1995-ci il tarixli 262 saylı fərmanı ilə Əfqan Qaraxan oğlu Hüseynova ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
Səlcuq Universiteti
Səlcuq Universiteti — 1975-ci ildə Konyada fəaliyyətə başlayan dövlət universiteti.
1955-1962-ci illərdə
Konyada universitetin açılması 1955-ci ildə gündəmə gəlmişdir. Bu tarixdə Türkiyə Böyük Millət Məclisində universitetlə bağlı qanun layihəsi hazırlanıb. Qanun layihəsini deputatların yarıdan çoxu imzalasa da, Milli Təhsil Komissiyasından keçməyib.
1962-1977-ci illərdə
1962-ci ildə Konya, Türkiyə Respublikası Təhsil Nazirliyinə bağlı Səlcuq Təhsil İnstitutu və Ali İslam İnstitutu ilə universitetə ​​sahib olmaq yolunda ilk böyük addımı atdı. Daha sonra bu addımı gücləndirmək və inkişaf etdirmək məqsədi ilə 1968-ci ildə Konyada universitetin yaradılması və davam etdirmə dərnəyi yaradıldı. Nəhayət, bugünkü Mühəndislik və Memarlıq fakültəsinin özəyini təşkil edən Mühəndislik və Memarlıq Kollecci yaradıldı. Binası, sinif otağı, işçi heyəti və büdcəsi olmasa da, 1970-1971-ci tədris ilində Uşaqların Müdafiəsi Agentliyinə (Gəzi Liseyi) aid binada xidmətə başlayan bu kollec, 5 iyul 1971-ci il tarixli və 1418 saylı qanunun 9-cu maddəsinə əsasən Konya Dövlət Memarlıq və Mühəndislik Akademiyası adını aldı.
1982-hal-hazırda
1982-ci il Səlcuq Universiteti üçün sıçrayış ili oldu. 20 iyul 1982-ci il tarixində 41 saylı Qanun Fərmanı ilə universitetin nüvəsini təşkil edən Fənn və Ədəbiyyat fakültələri birləşdirilərək Fənn-Ədəbiyyat fakültəsi qurulmasına, Səlcuq Ali Müəllimlər Məktəbinin Təhsil fakültəsinə çevrilməsinə, Konya Dövlət Mühəndislik-Memarlıq Akademiyasının Mühəndislik-Memarlıq fakültəsinə çevrilməsinə, Konya Ali İslam İnstitutunun İlahiyyat fakültəsi çevrilməsinə, Hüquq, Tibb, Kənd Təsərrüfatı və Baytarlıq fakültəsinə çevrilməsinə, Səhiyyə, Elm və Sosial Elmlər İnstitutların qurulmasına, Xarici Dillər Məktəbi ləğv edilərək Konya Peşə Məktəbinə çevrilməsinə, Niğdədə Niğdə Peşə Məktəbinin yaradılmasına, Qız İncəsənət Ali Müəllim Məktəbinin Qızlar üçün İncəsənət Təhsili Kollecinə, Niğde Təhsil İnstitutunun Ali Təhsil Məktəbinə çevrilməsinə qərar verildi. 41 saylı Qanun Fərmanı ilə eyni zamanda 8 fakültə, 4 kollec və 3 institut səviyyəsinə çatmışdır.
Xaran rayonu
Xaran rayonu — Pakistanın Bəlucistan əyalətində şəhər.Əsası 15 mart, 1952-ci ildə qoyulub.
Yuxulu dərə (film, 1999)
Yuxulu boşluq — 1999-cu ildə istehsal olunmuş ABŞ filmi. Film Vaşinqton İrvinqin "Yuxulu boşluq haqqında əfsanə" əsəri əsasında ekranlaşdırılmışdır. Bir çox məşhur filmlərin, o cümlədən, "Bitlcus", "Betmen" kimi filmlərin rejissoru olan Tim Börtonun bu filminin hekayəsi, mühiti və xarakterləriylə klassik sinematoqrafik istiqamətdən bir şah əsərə bənzəyir. Əllinci illərin fantastik qorxu filmlərindəki əksəriyyətlə qara ağ tonların ağırlıqlı olduğu havada olan "Yuxulu boşluq" filminin çəkilişləri üçün İngiltərədə hekayəyə uyğun kiçik bir kənd yenidən bərpa edilmişdir. Bu film ən çox ABŞ, Fransa və Böyük Britaniyada izlənmişdir.
Məzmun
1799-cu il, Nyu-York. İkabod Kreyn iyirmi dörd yaşında "Konsteybl" vəzifəsində çalışan kiçik gənc zabitdir. Onun zabit olmasına baxmayaraq bəzi qəribəliklərinə görə fərqlənir. İkabodun ölülərdən çəkinməməsinə baxmayaraq, balaca həşəratlardan bərk qorxur. İkabod Nyu-Yorka Yuxulu Boşluq" adlandırılan ilk hollandların məskunlaşdığı Uestçester qraflığının kəndinə, onun başçılarının köməyi ilə göndərilir ki, başı kəsilən şəxsiyyətlərin ölümü araşdırılsın. Bu ölüm sırasına: Piter Van Qarret, onun  oğlu Dirk və dul qadını Elizabet Vinşip. Yeniliyin pioneri olan İkabod meyitlərin yarılması üçün müasir formalı qeyri-adi alətlərindən istifadə edir. İkabod meyitlləri görən zaman əsas olaraq başların olmamasına diqqət yetirir. İkabod tədqiqat işlərini davam etdirərək yeni müxtəlif maraqlı faktlarla qarşılaşır.
İkabod Kreyn varlı fermaçı Baltusun evinə gələn andan ətrafdakılardan üşbhələnməyə başlayır. Amma bu zaman Baltus ona "Başsız atlı" haqqında əhvalatı danışmağa başlayır. Amerika koloniyalarının müharibəsi dövründə (1775—1783) qessen şahzadəsinin alman kavalerlərindən biri yoluna keçən hər bir nəfəri öldürməyə başlayır. Bu kavaler xəncəri ilə birgə dişlərini də itiləmiş və yoluna çıxan adamların hamısının başını kəsmişdir. Lakin onu 1779-cu ildə onu muzdlu əsgərlər izləmiş və "Yuxulu boşluq" adlandırılan bir yerə aparmışlar. Burada onun başı kəsilmiş və bədəni başıyla birgə basdırılmışdır. Artıq kənd sakit bir həyat yaşayacaqdı. Amma həmin hadisələrdən bir neçə müddət keçdikdən sonra kənddə qəddar ölümlər başlayır. Kəndlilərin sözlərinə görə, onların gördükləri qatil "Başsız atlı"dır. Bu əhvalatı qulaq asdıqdan sonra İkabod Kreyn dərhal istintaqını davam etdirməyə başlayır.
İkabodun eşitdiyi maraqlı faktlar onun üçün hal-hazırda yetərli deyildir. "Başsız atlı"nın kəndlilərin başlarını kəsməsi və kəsilmiş başların özü ilə aparması onu çox maraqlandırır. Ona bu işdə az yaşlı uşaq və Katrina böyük köməklik göstərir. Hələ İkabon bura gələn zaman bir mərasimlə rastlaşır. Mərasimdə oyun keçirilir. Oyunun qaydasına görə, gözü bağlı şəxs sevgilisini taparaq onun yanağından öpməlidir. Bankirin qızı Katrina gözünü bağlayaraq oyuna qatılır. Katrina bir şəxsi öpür və gözlərini açaraq yad adamı görür. Bu adam bura yenicə gəlmiş İkaboddur. Məhz bu andan etibarən İkabod ona aşiq olmuşdur.
Bu zaman onlar arasında mübarizə gedir. "Başsız atlı" isə yenidən peyda olur. İkabod, az yaşlı uşaq və Katrina evdən qaçmağı bacarırlar. Onlar "Ölülər ağacı"nın ətrafına gəlirlər. Meri "Başsız atlı"ya İkabodu öldürməyi əmr verir. Bu zaman Merinin əlində qotaz olur. Bu qotazın sayəsində "Başsız atlı" idarə olunur. Qotaz sındıqdan sonra artıq "Başsız atlı" bütün idarədən azad olunur və Meri ölümcül halda "Ölülər ağacı"nın içinə aparır. Bütün kənd yenidən iyirmi il bundan əvvəlki kimi sakitdir. İkabod, az yaşlı uşaq və Katrina Nyu-Yorka yola düşürlər və XIX əsri qarşılayırlar.
Sulu xingal
Sulu xingal — Azərbaycanın milli xörəklərindən biri. Digər adı xəngəldir. Azərbaycanın qərb hissəsində daha populyardır.
Lazım olan ərzaqlar
Qoyun əti — 163q, 1-ci nö buğda unu — 40q, yumurta — 1/5 əd., noxud — 25q, baş soğan — 25q, şərab sirkəsi — 10q, keşniş və şüyüd — 10q, quru nanə — 10q, duz, istiot.
Hazırlanma qaydası-1
Xıngalı əvvəldən hazırlamaq olar. Xəmir düşbərə kimi hazırlanır və eləcədə kəsilir. Kvadratlar taxtanın üstünə yığılır və qurudulur. Sonra onları ölastik və ya şüşəli qaba yığıb, ağzını bərk bağlamaq lazımdır. Noxud axşamdan soyuq suda isladılır və səhər yarımçıq bişirilir.
Ət balaca hissələrə kəsilir, yuyulur, qazana qoyulub üstünə su tökülür, bir baş soğan salınır. Köpik yığılır. Ət bişəndən sonra başqa bir təmiz qazan gətirilir, ətin suyu susgəcdən oraya süzülür. Ət də bu qazana qoyulur. Noxud əlavə olunur, sonra tomat pastası və 4 ovuc xingal. Xingəl bişənədək bir baş soğan təmizləyin, xırdalayın və qızılı qızardın. Şorbanı boşqaba töküb qızarılmış soğani əlavə edin və üstünə nanə tökün. Süfrəyə sirkənin içində xırdalanmış sarımsaqla verilir.
Hazırlanma qaydası-2
Ətin döş, kürək və ya bel hissəsi götürülüb bişirilir və sümükdən ayrılır. Ayrıca olaraq əvvəlcədən 3–4 saat isladılmış noxud bişirilib bulyona qatılır. Un, yumurta və sudan xəmir yoğrulur, 1 mm qalınlığında yayılır və 2x3 sm ölçüdə kəsilib qaynar bulyonda bişirilir. Hazır olana yaxın üzərinə yağda qızardılmış göyərti qatılır. Süfrəyə verilən zaman üstünə quru nanə səpilir, yanına ayrıca sirkə qoyulur.
Bulbophyllum elasmatopus
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Alpha Data
Alpha Data — informasiya və kommunikasiya texnologiyaları şirkəti. Şirkət Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin ən böyük sistem birləşdirici şirkətidir.
Elməddin Əlibəyzadə
Elməddin Məhəmməd oğlu Əlibəyzadə (5 noyabr 1925, Muxas, Oğuz rayonu, Azərbaycan SSR – 26 mart 2015, Bakı) — Azərbaycan türkoloqu, filologiya elmləri doktoru, professor.
Həyatı
İslamaqədərki Azərbaycan mədəniyyəti (xüsusən Şumer mədəniyyəti ilə əlaqələr aspektində), Azərbaycan-Şumer mədəniyyətinin ümumi mənşəyi problemi, dünya və xüsusən Azərbaycan yazı mədəniyyətinin yaranması və inkişafı, Yenisey abidələrinin tərtibi prinsiplərinin müəyyənləşdirilməsi, Azərbaycan-türk bədii təfəkkürünün xüsusiyyətəri, dünya dinlərinin mənşəyi və təsir dairələri, xüsusiylə ilk dini-ədəbi abidə olan "Avesta", onun tarixi kökləri və b. məsələlərin tədqiqi ilə məşğul olmuşdur.
26 mart 2015-ci il tarixində Bakı şəhərində vəfat edib.
Beliz bayrağı
Beliz bayrağı — Belizin Dövlət bayrağı. Ölkə bayraqları arasında üzərində insan rəsmi olan və 12 fərqli rəngin olduğu yeganə bayraqdır. Bayrağın ortasında Belizin gerbi göstərilib. Gerbin sol tərəfindəki adam yerli xalqı, sağ tərəfindəki adam isə Afrikalıları təmsil edir.
Goravan səhrası
Goravan səhrası — Ermənistanın Ararat mərzi ərazisində Vedi və Goravan şəhərlərindən cənubda yerləşir. Səhra əsasən qumluqlarda ibarətdir. Səhra dəniz səviyəsindən 900–950 metr yüksəklikdə dağların arasında yerləşir. Səhranın ərazisində küləklərin fəaliyyəti nəticəsində qum düynləri əmələ gəlir.
Səhranın ümumi sahəsi 250–300 ha təşkil edir. Səhranın şərqində Urs sisiləsi yerləşir Səhranın yaxınlığında Ermənistan dövləti tərəfindən təşkil olunan "Goravan qumları" adlı yasaqlıq yaradılmışdır.
İqlimi
Maksimal minimum −25°S, maksimum temperatur isə 42°S. olur. İlin 200–220 günü səhraya yağıntı düşmür. Qış dövrü noyabrdan martın əvvəllərinə qədər davam edir. İl ərzində 100–280 mm yağıntı müşahidə edilir. Yanvar ayınıda orta temperatur −4°S olur. Yazda temoeratur 26°S olmaqla bərabər, 10–15 mm arası yağıntı düşür. Yay ayları isə hava daha isti və quraq keçir. Orta illik tempratur 12°S təşkil edir. Səhra ilk baxışdan yarımsəhraya bənzəyir.
Flora
Səhra ərazisi əsasən yarımsəhra və səhra bitkiləri yayılmışdır. Ərazi boyunca 39 fəsiləyə, 125 cinsə və 160 növə yaxın bitki yayılmışdır. Onlarda 12 növü qırmızı kitaba daxil olmuşdur. Bitki örtüyü baxımından elədə kasıb adlandırmaq olmaz. Əsasən səhra şəraitinə uyğunlaşmış susuzluğa davamlı bitkilər üstünlük təşkil edir.
Qızıl qapı
"Qızıl qapı" parkı — San-Fransiskoda yerləşən park.
Goravan səhrası
Fauna
Səhra ərazisində 27 fəsiləyə, 33 cinsə daxil olan 36 növ yayılmışdır. Səhrada fauna nümayəndələrindən İlanlar, Əqrəblər, Kərtənkələlər, Qartallar, Tısbağalar və digər canlıların nümayəndələrinə rast gəlmək olar.
Qızıl qapı
Qalereya
700px|thumb|center|parkın yuxarıdan görünüş
Qımır (Zaqatala)
Qımır — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Kənd Çobankol bələdiyyəsinin tərkibindədir.
Əhalisi
Kəndin ərazisində 1 uşaq bağçası,1 orta məktəb,1 tibb məntəqəsi vardır.
Qerla
Qerla (Gherla; Szamosújvár; Neuschloss) - Rumıniyanın Kluj judetsində yerləşən bələdiyyə. O, Kluj-Napokadan 45 km aralıda Someşul Mik çayı üzərində yerləşir. Əhalisi 20 203 nəfərdir.
Əhalisi
2011-ci ildə Rumıniyada siyahıalmasına görə şəhərdə yaşayan 20 203 nəfər əhalinin milli tərkibi belədir:
Erigeron calvus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kor bağırsaq
Kor bağırsaq - cecum; yoğun bağırsağın qalça bağırsağa açılan yerindən aşağı olan hissəsinə deyilir; uzunluğu 6-8 sm və eni 7-7,5 sm olub, sağ qalça çuxurunda, pupart bağından yuxarı, qalça fassiyası üzərində yerləşmişdir. Çox vaxt kor bağırsaq hər tərəfdən periton ilə örtülü olur; ona görə də çox mütəhərrikdir; bəzən arxa səthi periton ilə örtülü olmayıb qarın boşluğunun arxa divarına bitişir. kor bağırsaq içəri tərəfdən uzun, silindirəbənzər və 1,0-1,5 sm diametrində bir çıxıntı gedir, buna soxulcanabənzər artım (çıxıntı) - appendix vermiformis (processus vermiformis s. appendix - BNA) deyilir. uzunluğu çox müxtəlifdir - 2 sm-dən 20 sm-ə qədər tərəddüd edir, orta hesabla 7-9 sm-ə çatır. Bunun içərisi boşdur və ostium appendicis vermiformis adlanan dəlik vasitəsilə kor bağırsağa açılır. Həmin dəliyin ətrafında selikli qişadan əmələ gəlmiş və aypara əklində bir qapaq - valvula appendicis vermiformis vardır. Kor bağırsaq və soxulcanabənzər çıxıntı birlikdə filogenez və ontogenez cəhətcə vahid üzv qəbul edilməlidir; inkişaf dövründə qeyri-bərabər böyüməsi nəticəsində kor bağırsağın aşağı ucu zəif inkişaf edərək soxulcanabənzər çıxıntıya çevrilir. Yenidöğulmuşlarda kor bağırsaq yavaş- yavaş soxulcanabənzər çıxıntıya krçir, belə ki, onların hüdudu bir o qədər məlum olmur. bəzən belə bir hala yetişmiş şəxslərdə də anomaliya olaraq təsadüf olunur. Soxulcanabənzər çıxıntı hər tərəfdən periton ilə örtülüdür, ona görə onun xüsusi çözü (müsariqəsi) - mesoappendix (mesenteriolum processum vermiformis) vardır. Bu çıxıntının vəziyyəti çox müxtəlifdir: Qalça bağırsağın kor bağırsağa açılan yerində qalça kor bağırsaq qapağı - valva ileocecalis (valvula coli s. ileocecalis Bauhini - BNA) vardır. Bu qapaq qıf şəklində olub iki dodaqdan ibarətdir: aşağı dodaq - labium inferius və yuxarı dodaq - labium superius. bunlar selikli qişa büküşlərindən əmələ gəlmişdir; burada həlqəvi əzələ lifləri vardır. Yuxarı və aşağı dodaqlar arasında olan uzunsov dəlik - ostium ileocecale qalça bağırsağı kor bağırsaqla birləşdirir. dodaqların ucları bir-biri ilə birləşərək, hər tərəfdə birər köndələn büküşə - qlça kor bağırsaq yüyəninə - frenulum valvae ileocecalis (frenulum valvulae coli -BNA) keçir. Kor bağırsaq dolduqda həmin yüyənlər gərginləşir və dodaqlar bir-birinə yaxınlaşaraq qapağın dəliyini örtür; beləliklə kor bağırsağa keçən qida qalığı geriyə qayıtmır. Qalça bağırsağın kor bağırsağa keçən yeri Monroy xəttinin (göbək ilə qalça sümüyünün ön yuxarı tinini birləşdirən xəttin) ortasında yerləşmişdir; bu yerə cərrahlıqda Mark-Burney nöqtəsi deyilir.
Racput dövrü
Racput dövrü - (sanskrit. राज्पुत) (VII-XII əsr) Hindistanın orta əsrlərə daxil olduğu Racputların hakimiyyət dövrü.
Hind mədəniyyətinə qızıl dövr kimi daxil olan Huptlar dövrü gəlmə adamların yerli əhali ilə birləşməsi nəticəsində yeni etnik toplunun - racputların formalaşmasından sonra süqut etdi. racputların hakimiyyəti möhkəm siyasi mərkəzlərin - şimali Hindistan, Benqaliya, Dekan və uzaq cənub (VII-Xıı əsr) sisteminin yaranmasını təmin etdi.
"Racput" - sanskritcə "raca putra" sözbirləşməsindən yaranıb "padşahın oğlu" və ya "racanın oğlu" anlamını verir.
Racput dövründə mədəniyyət
Bu dövrlərdə Hindistanda kahin-brahmanlar kastasının hakimiyyəti güclənirdi və onlar özlərini cəmiyyətdə təsdiqləmək üçün incəsənətdən öz dini təlimlərini daha da genişləndirmək üçün istifadəyə can atdılar. Bunun təsiri ilə Hindistanda məbəd memarlığında güclü dəyişiklik hiss olundu. Racputlar dövründə bir neçə baş və əli olan allahların rəmzi obrazlarına daha tez-tez rast gəlmək olur. Ali allahlar olan Brahma, Vişna, Şiva üçlüyü - Trimurti bu qəbildəndir. Hindlilər öz allahlarının fiqurlarına insani sima verirdi. Bir neçə əlin olması simvolik olaraq ayrı-ayrı funksiyaları yerinə yetirən konkret allahları ifadə edir.
Azərbaycan xəritəsi
Azərbaycan Respublikasının Xəritəsi — Azərbaycan Respublikasının ərazisinin kiçildilmiş təsviri.
Pul üzərində
thumb|left|[[200 manatlıq əsginasın arxa tərəfi]] Azərbaycan manatının 2005-ci ildən tədavülə buraxılan bütün əsginaslarının arxa tərəfində Azərbaycan Respublikasının Xəritəsi təsvir edilmişdir.
Poçt markası üzərində
right|thumb|200px|2011-ci ildə buraxılmış poçt markası 2011-ci ilin oktyabr ayının 11-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyinin bərpasının 20-ci ildönümünə həsr olunmuş yeni poçt markaları təqdim edilmişdir. Qiyməti 1 manat, tirajı isə 5000 ədəd olan həmin markalardan biri Azərbaycan Respublikasının Xəritəsinə həsr olunmuşdur.
Radiator
thumb|Qədimi isti su ilə işləyən tökmə dəmirdən olan daxili radiator
Radiator — İki mühit arasında istilik mübadiləsinə imkan verən cihazdır. Qızdırıcı radiator 1855-1857-ci illər arasında Sankt-Peterburqda yaşayan Prusyada anadan olmuş rus iş adamı Frans San Qalli tərəfindən icad edilmişdir.
İstinadlar
Chladič kapaliny Radiator Radiator (engine cooling) Termoradiilo Jäähdytin רדיאטור Radiateur Chłodnica samochodowa Radiador (automóvel) Радиатор Radiator Kylare
Tağıbəyli
Tağıbəyli — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Güllücə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Bu kənd 1994-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub. Ermənilər bu kəndi tez-tez yandırırlar. Tağıbəyli kəndin yaxınlığında yerləşən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri torpağlarımızı azad etməyə tam hazırdı.
Tarixi
Tağıbəyli kəndi rayon mərkəzindən 20 km. şimal-şərqdə, Qarabağ düzündə yerləşir; Ağdam rayonunun Güllücə və Suma  kəndləriylə qonşudur. Tağıbəyli kəndi 16 aprel 1994-cü ildə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunub. 20 aprel 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Mədəniyyəti
İşğala qədərki dövrdə Tağıbəyli kəndində orta məktəb, klub, kitabxana, tibb məntəqəsi  və müxtəlif  ticarət-iaşə obyektləri var idi. Tağıbəyli kəndinin yaxınlığında, Güllücə və Suma kəndlərinin arasında müqəddəs yer – Güllücə ocağı adlı ziyarətgah mövcuddur. Güllücə, Suma, Tağıbəyli, eləcə də Ağdam rayonunun digər kəndlərindən adamlar gəlib Güllücə ocağını ziyarət edirdiİər. İşğal altında olan bütün yaşayış məntəqələri kimi, Tağıbəyli kəndini də ermənilər dağıdıb xarabalığa çeviriblər. Ermənilər tez-tez Tağıbəyli kəndinin ərazisində yanğın törədirlər.
Əhalisi
2006-cı ilin siyahıya alınma məlumatına görə, Tağıbəyli  kəndinin əhalisi 954 nəfərdir. İşğala qədər əhalinin əsas məşquliyyəti heyvandarlıq, taxılçılıq, üzümçülük və baramaçılıq olub.
Bəhri Tanrıqulu
Bəhri Tanrıqulu — Türkiyə taekvondo yığmasının üzvü, 2004-cü il Afina Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş mükafatçısı, ikiqat dünya, üçqat Avropa çempionudur.
Səhər, günorta və gecə
Səhər, günorta və gecə — Sidni Şeldonun 1995-ci ildə yazdığı romandır.
Fred Aster
Fred Aster (əsl adı: Frederick Austerlitz; d. 10 may 1899, Omaha, Nebraska - ö. 22 iyun 1987, Los-Anceles, Kaliforniya), ABŞ-lı rəqsçi, xoreoqraf, müğənni və aktyor.
Həyatı
Nümayiş və əyləncə dünyasıyla beş yaşlarındaykən tanış olan Aster rəqsə 1917-ci ildə bacısı Adele ilə Broadwayda Over the Top revüsünde başladı. Daha sonra London və Nyu-yorkda (Lady be Good, 1924) bir çox musiqili komediyada iştirak etdi. 1933-cü ildə "Dancing Lady" adlı filmlə kinoya keçid etdi. Eyni il "Flying down to Rio" adlı filmlə Ginger Rogers ilə birlikdə bir rəqs cütlüyü yaratdı. Birlikdə "Silindr şapka" (1935), "Rəqs vaxtı" (1936), "Carefree" (1938) kimi bir çox filmdə böyük müvəffəqiyyət qazandılar. 1945-ci ildə II Dünya Müharibəsinin sonunda iki il ara verdiyi səhnələrə və kamera qarşısına döndü.
Fred Aster 1950-ci illərdə Eleanor Powell, Rita Hayworth, Yenə Kelly, Judy Garland, Cyd Charisse kimi qabaqcıl aktyorlarla yoldaşlıq edərək kinoda musiqili komediyanın bəzi əhəmiyyətli əsərlərində iştirak etdi: Broadway Melodiyası (1940), İnstrumental Never Get Rich (1941), Gözəllər Revüsü (1946), Əyləncələr Pərisi (1948), Müasir Aşiqlər (1953), İpək Corablar (1957), Yanğın Qülləsi (1974).
Bir çox televiziya şousuna da çıxan sənətçi, rəqs tarixinin gəlib keçmiş ən böyük və ən rəngli rəqqaslarından biri olaraq qəbul edilir. Kinoda ilk rol imtahanında seçicilərdən biri "Bir çox rolu oynaya bilmir, səsi də pis, bir azca rəqs qabiliyyəti var" demişdi. Rəqs məktəbi də işlədən və iki evlilik edən, 1950-ci ildə Qızıl Qlobus və Oskar mükafatı, 1958-ci ildə Emmi Mükafatı, 1981-ci ildə Qremmi Həyat Boyu Müvəffəqiyyət Mükafatı alan sənətçi sətəlcəm xəstəliyi səbəbiylə həyatını itirdi.
Amazon rifi
thumb|[[Braziliya və Fransa Qvianası yaxınlığında yerləşən rifin xəritəsi, rif şimali, mərkəzi və cənubi olmaqla üç hissəyə bölünüb.]] Amazon rifi — Fransa Qvianası və Şimali Braziliyanın sahilində yerləşən geniş mərcan və süngər rifi sistemi. O, dünyadakı ən böyük rif sistemlərindən biridir, sahəsi 9300 kvadrat kilometr və uzunluğu 970 kilometrdir. İllər əvvəl Amazon çayı deltası yaxınlığında böyük geoloji rif quruluşunun olmasıyla bağlı dəlillər ortaya çıxmış, 2012-ci ildə okeanoqrafik tədqiqat aparılmış, 2016-cı ilin aprelində Amazon rifinin kəşf edildiyi elan edilmişdir.
Coğrafiya və ekologiyası
thumb|right|[[Amazon çayının mənsəbi (yuxarı sağ hissədə göstərilib) rifin ən çox olduğu yerlərdir.]] Rif sistemi mərcan və süngər rifi olaraq müəyyən edilib. Alimlər rifin əhatə etdiyi sahəni 9300 kvadrat kilometr və uzunluğunu 970 kilometrdən çox olaraq qiymətləndirirlər. Bu da onu dünyadakı ən böyük rif sistemlərindən biri edir. Sahə baxımından Kipr adasıyla müqayisə edilə bilər. Rifin sahəsi dənizdə 120 kilometrə qədər uzanır və suda dərinliyi 30-120 metr aralığındadır. Bu rifin mövcud olması qeyri-adidir. Səbəb odur ki, rif sistemləri aşağı duzluluq və yüksək turşuluğa görə Amazon kimi böyük çayların mənsəbinə yaxın yerləşmir. Rifin kəşfindən əvvəl inanılırdı ki, Amazon çöküntü ilə zəngin plyumu ilə Atlantik okeanının qərbindəki rif yayılmış ərazilər arasında böyük bir boşluqdur. Rifdə yaşayan 60-dan çox balıq növü və 73-dən çox süngər növü, lanqustlar və dəniz ulduzları aşkar edilib. 1999-cu ildə kəşf edilən mərcan növləri Karib dənizində tapılanlara oxşardır. Bu da mərcan genlərinin Karibdən Amazon rifinə daşındığına işarə edir.
Kəşfi
Amazon deltası regionunda mərcan və süngər rif sisteminin olmasıyla bağlı ilk dəlil 1950-ci illərin sonlarında Amerika Birləşmiş Ştatları araşdırma gəmisinin Amazon deltasının dibindən süngər toplaması idi. 1977-ci ildə rif balığı ilk dəfə olaraq ərazidə müşahidə edilib və 1999-cu ildə Karib dənizindən olan mərcan növləri Amazon deltası yaxınlığındakı təcrid olunmuş ərazilərdə tapılıb. Ancaq 2012-ci ilə qədər rif sisteminin varlığı ilə bağlı heç bir böyük tədqiqat aparılmadı. 2012-ci ildə Rio-de-Janeyro Federal Universiteti və Corciya Universitetindən alimlərin olduğu beynəlxalq elmi tədqiqat komandası "RV Atlantis" gəmisiylə ərazidə araşdırma apardı. Araşdırma 1970-ci illərdəki tapıntılara əsaslanırdı. Bunlardan biri Amazon sahili boyunca potensial rif ərazilərinin göstərildiyi ilkin xəritə idi. Onların kəşfləri və tapıntıları 2016-cı ilin aprelində "Science Advances" elmi jurnalında çap edilən məqalədə təqdim edildi.
Yılayır rayonu
Yılayır rayonu (Йылайыр районы) — Rusiya Federasiyası, Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. İnzibati mərkəzi Yılayır kəndidir.
Coğrafiyası
Rayonun sahəsi 5774 km²-dir. Rayon Başqırdıstan Respublikasının Baymak, Böryən, Ziançurinski, Kuqərsen və Xaybulla rayonları ilə həmsərhəddir. Başqırd Uralının cənub hissəsində yerləşir. Rayonun ərazisi Barakal, Zilair, Bolşoy Suren və Böyük İkanın yuxarı axınları — Avaşla, Berdyaş, Tekal çaylarının kanyon yaradan vadiləri ilə kəsilmiş Zilair yaylasında yerləşir. Ağcaqayın, şam meşələri çox yayılmışdır. Rayonun qərb kənarından palıd, cənub-şərq kənarında ağcaqayın və şam meşələri zolaq şəkilində yayılmışdır. Torpaqlar: dağ qartatorpaqları, dağ boz-meşə və qaratorpaq.
Tarixi
Rayon 20 avqust 1930-cu ildə mərkəzi Yılayır kəndi olmaqla qurulur. Bu Berdyaş, Vasilyevsk, Erovçinski, Yılayır, İvano-Kuvalatski, Kananikolski, Novo-Aleksandrovski, Novo-Nikolski, Petrovski, Urkasski, Uspenski və Çuyunçi-Çupanovski kənd icmalarından ibarət idi. Sahəsi 5783 km², əhalisi: 30304 nəfərdir. 1954-cü ildə təşkili planlaşdırılan Maqnitoqorsk rayonunun bir hissəsi olmalı idi. Müasir sərhədlər daxilində rayon 1965-ci ilin noyabr ayında formalaşır.
Əhalisi
Rusiya İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin proqnozuna görə :
Yerli özünü idarəetmə
Durtöylö rayonu ərazisinə 13 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 57 yaşayış məntəqəsi daxildir.
Tanınmış şəxsləri
Hamid Nurislamoviç Gizatullin — Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü.
İşmulla İşkleeviç Dilmuxhametov — aktyor, müğənni, bəstəkar, dramaturq, Başqırdıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının xalq artisti, RSFSR-in əməkdar artisti, Salavat Yulaev adına Respublika mükafatı laureatı.
Nikolay Romanoviç İrikov — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Leonid Mixayloviç Kuvşinov — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Nikolay İvanoviç Lazarev — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Vasili İvanoviç Maslov — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Pyotr Eqoroviç Pavlov — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Andrey İqnatiyeviç Serkov — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Valentin Vasilieviç Sorokin — şair, publisist, Rusiya Dövlət Mükafatı laureatı.
Saqdiy Axmadeyeviç Sultanov — geoloq.
George Andreviç Xaçin — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Sosial sfera
Rayonda 1 peşə məktəbi, 48 ümumtəhsil məktəbi, o cümlədən 13 orta, 20 kütləvi kitabxana, 43 klub müəssisəsi, mərkəzi rayon və 2 rayon xəstəxanası fəaliyyət göstərir. "Kənd işıqları" — "Auyl Uttars adlı qəzet rus və başqırd dillərində nəşr olunur.
Şamil Basayev
Həyatı
Şamil Basayev 1965-ci il yanvarın 14-də Çeçenistanın Vedeno kəndində anadan olub. Basayevin ailəsi 1944-cü ildə Stalinin sərəncamıyla Qazaxıstana və Sibirə sürgün edilən 800 min çeçen ailəsindən biri olub. Xruşşovun hakimiyyətə gəlişindən sonra 1957-ci ildə sürgündəki çeçenlər öz torpaqlarına qayıdırlar. Şamil 1982-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra iki il sovet ordusunda xidmət edir. Xidməti başa vurduqdan sonra Volqoqradda, Moskvada mühəndis kimi çalışır. Şamil Basayev sonralar verdiyi açıqlamasında inqilabçı ruhunun formalaşmasında Çe Qevara amilinin rol oynadığını qeyd edir. Moskvadakı otağında Çenin böyük portretini yapışdırdığını da sözlərinə əlavə edir.
1991-ci ildə SSRİ-nin süqutundan sonra Cövhər Dudayev Çeçenistanda prezident seçilir. Dudayev prezident seçilən kimi Çeçenistanın müstəqilliyini elan edir. Rusiya Çeçenistanın müstəqilliyini elan etməsindən dərhal sonra Çeçenistan sərhədinə qoşun yığır. Dünyaya Çeçenistan həqiqətlərini çatdırmaq üçün Basayev Rusiya hava yollarına məxsus təyyarəni Ankaraya qaçırdır. 1992-ci ildə Dudayevin tapşırığıyla Abxaziyaya gedən Basayev abxazların gürcülərə qarşı savaşına da ciddi dəstək verir. Abxaziyanın Xalq Qəhrəmanı adına layiq görülən çeçen komandir Dağlıq Qarabağ müharibəsi zamanı mücahidləriylə birgə ermənilərə qarşı vuruşur, hətta Şuşanın onun tərəfindən müdafiə olunması təklifini irəli sürür.
Rus qoşunlarının 1994-cü ilin dekabr ayında Çeçenistana müdaxiləsindən sonra Dudayevin ən güvəndiyi generala çevrilən Şamil ruslar tərəfindən ən çox axtarılan çeçen komandir olur. Azadlıq savaşında Şamilə ən böyük zərbə ailəsinin yaşadığı evin bombalanması olur. 1995-ci ildə ruslar qırıcı təyyarələrlə Şamilin evini bombalayırlar. Bombardman nəticəsində Şamilin abxaz həyat yoldaşı da daxil olmaqla 11 ailə üzvi öldürülür. Ailəsinin məhvi şübhəsiz, Şamilə pis təsir etmişdi. Ancaq Şamil verdiyi müsahibədə bu haqda belə deyirdi:
“Ailəmin intiqamı üçün yox, vətənim üçün vuruşuram. Savaşım müstəqillik üçündür”. Ona terrorçu damğası yapışdıranlara isə fikir vermirdi. O, “Allah bilir mən kiməm və nə istəyirəm” deyirdi.
Şamil öz adından daha çox “Budenosvk” əməliyyatından söz etdirə bildi. 1995-ci ildə Moskvaya gedən avtomobillərin içindəki tabutlarda 150 nəfər mücahidlərin arasında gizlənən Basayev öz dəstəsiylə Budenovsk şəhərindəki polis şöbəsinə hücuma keçir. Polis şöbəsindən sonra isə şəhər xəstəxanasına basqın edən Basayev sakit, üzü tüklü və başındakı yaşıl sarğının üstündə “Allahu Əkbər” sözləri yazılmış vəziyyətdə dünya gündəmini zəbt etdi. Xəstəxanaya rusların hücumunun qarşısını almaq üçün mücahidlər əsirlərin üzərinə benzin tökərək pəncərələrin qarşısında qoymuşdular.
Budenovsk hücumu zamanı Rusiyanın sabiq prezidenti Boris Yeltsin Kanadada “G-7” sammitində iştirak etdiyi üçün Şamillə danışıqları baş nazir Viktor Çernomırdin aparırdı. Baş nazirlə Şamil arasında 36 saat ərzində 5 telefon danışığı olmuşdu. Efirdən birbaşa canlı yayımlanan dialoq belə idi:
V. Çernomırdin: - Basayev, sən belə davam etsən, sənin üçün çox pis olacaq. Dünya və rus xalqı qarşısında söz verirəm ki, sənə heç nə olmayacaq.
Ş. Basayev: - Sənə inanmıram. Sən bir tərəfdən təhlükəsizliyimizə təminat verirsən, bir tərəfdən də başımıza bombalar atırsan. Ancaq mən sənə güllə atmıram.
Uzun danışıqlardan sonra razılaşma baş tutur. Şamilin tələbləri yerinə yetirilir. Yeddi avtobus və meyidləri daşımaq üçün soyuduculu avtomobil xəstəxanaya göndərilir. Basayev və mücahidləri 150 əsirlə birlikdə snayperlərin nişanı altında Budenovsku tərk edirlər. Şamil də sözünü tutur və əsirlər sərbəst buraxılır. Budenovsk əməliyyatı rusları təşvişə salır. Budenovsk teraktı haqda sonralar Şamil bunları xatırlayır:
“Budenovska getməyəcəkdim. Mən Moskvanı nəzərdə tutmuşdum. Sadəcə, pulumuzun bitməyi planımın dəyişməyinə səbəb oldu və Budenovsk əməliyyatını reallaşdırdım. 300 rus əsgərini öldürdük, iki vertolyotlarını vurduq. Xəstəxanaya hücum etmişdik, ancaq ruslar Çeçenistanda doğum evlərini bombalayırdılar”.
Şamil Basayev faktoru rusları narahat etməyə başlayır. Dudayevdən sonra dövlətin başına Aslan Məshədov keçir. 1997-ci ilin aprel ayında Basayev baş nazir seçilsə də çox keçmir ki, istefa verir. 1999-cu ildə yeni yaradılmış İslam Şurasının sədri seçilən Basayev və Əmir Xəttab iki min mücahidlə Rusiyaya qarşı ikinci savaşa başlayır. İkinci Rus-Çeçen müharibəsi zamanı paytaxt Qroznının müdafiəsində sağ ayağını itirən Şamil silahını yerə qoymur.
2002-ci ilin oktyabrında Moskvadakı məşhur “Nord Ost” teatrına hücumdan sonra Məshədovla aralarında konflikt yaranır. Səbəb Şamilin Məshədovdan icazəsiz, özbaşına hücumu həyata keçirməsi olur. İki ildən sonra Şimali Osetiyanın Beslan şəhərində orta məktəbə hücumunun təşkilatçılığını da üzərinə götürən Şamilin başına 10 milyon dollar mükafat qoyurlar. Məktəbin mühasirəsini dünyaya canlı yayımlayan ruslar dünya ictimaiyyətinin diqqətini çəkərək Basayevin terrorçu obrazını yarada bilirlər. Doku Omarovun köməkçisi vəzifəsində olan Şamil Basayev 2006-ci ilin 10 iyul tarixində İnquşetiyada gedən avtomobil kortejindəki bombanın partlamasından sonra dünyasını dəyişir...
2005-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının “ABC” telekanalının rusiyalı müxbiri Andrey Babitskiyə müsahibə verən çeçen səhra komandiri Şamil Basayev ona günahsız yerə öldürdüyü rusiyalı uşaq və qadınlar barədə verilən suala belə cavab verir:
“Bəs Çeçenistanda öldürülən günahsız körpələr? Günahsız yerə öldürülən 40 min çeçen körpənin qatilləri kimlərdir?”
Aksayçin
thumb|[[Çin və Hindistan arasındakı sərhəd]] thumb thumb|400px|Tarim çayı hövzəsi, 2008 thumb|300px Aksayçin — Hindistan, Pakistan və Çin arasında yerləşən sərhəd regionu. Region 42 685 km² əraziyə sahibdir (Cammu və Kəşmir ştatının 20 % ərazisi). De-fakto ərazini Çin idarə edir. Ancaq Hindistan əraziyə iddia edir. Bu ərazi Çin və Hindistan arasında iki əsas ərazi problemindən biridir. İkinci ərazi məsələsi isə Aruanaçal-Pradeş ştatının ərazisidir.
Aksayçin öz növbəsində bir yüksək dağlıq ərazidir. Burada hündürlük 5 min metri keçir. Ərazi səhralıqdan ibarətdir. Coğrafi baxımından Tibet platosunun bir hissəsini təşkil edir. Ərazidə yerli əhali ilə yanaşı heç daimi yaşayışı olan məntəqə belə yoxdur. Yağıntının miqdarı olduqca azdır. Buna səbən əraziyə hava kütlələərinin daxil ola bilməməsidir.
Tarix
Tarixən Aksayçin Himalay krallığı olan Ladakxın ərazisinə daxil idi. Onlar buranı XIX əsrə qədər bölgəni idarə etmişlər. 24 mart 1914-cü ildə Dehli ilə tibet arasında anlaşma ilə ərazi Britaniyanın tabeliyinə keçir. Çin Tibetin müstəqilliyini qəbul etmirdi. Bu da öz növbəsindsə 1903—1904-cü illər Britaniya-Çin müharibəsinə səbəb olur. Nəticədə Lxasa ingilislər tərəfindən işğal olunur. XIII Dalay-lama isə Monqolustana qaçmalı olur. Çin siyası dəstək üçün Rusiya imperiyasına müraciət edir. 1911-ci il inqilabından sonra isə onlar müqaviləni tanımaqdan imtina edirlər.
1962-ci il Çin-Hindistan sərdəd müharibəsinə səbəb Çinin Makmaqon xəttinə əsasən mübahisəli olan ərazilərdən yol çəkməsi olur. Hindistan bu ərazini Çinin ərazi bütövlüyü olaraq qəbul etmirdi. Tibetdən Sınsızyan-Uyğurustan ərazisinə gedən yol Aksayçindən keçirdi. Yolun böyük qismi 4000 metr yüksəklikdən keçir.
Google Earth görə lanşaft modeli
2006-cı ilin iyununda Google Earth xəritəsində Aksayçin vilayətinin modelini aşkarlayırlar. Modelin koordinatı: 38.26667°N, 105.95°WAksayçinin landşaftı ilə mənzərənin müqayisəsi əla bir bənzərliyi ortaya qoyur. Model 900 m × 700 m ölçüsündə olub tikililərə, iri yük maşınları olan anqarlara və postlara sahib bir ərazi idi. Bu ərtazinin hərbi məqsədlər üçün istifadəsi ehtimalı yüksəkdir. Bu hərbi obyektin mövcud potensialı:
- Pilotsuz uçan aparatların təlim poliqonu;
- Kimyəvi və biloji silahların dispersiya sxemlərinin öyrənilməsi;
- Tank poliqonu;
- Klimatoloji tədqiqatlar üçün inşa edilən su toplama hövzəsi.
Yerli rəhbərliyin sözlərinə görə ərazi 1998-1999-ci illərdə inşa edilən tank poliqonudur. .
Erigeron campanensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rumın Pravoslav Kilsəsi
Rumın Pravoslav Kilsəsi — Rumıniyada avtokefal pravoslav kilsə. Mərkəzi Buxarest şəhərindədir.
Eldar Məcidov
Eldar Məcidov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.