cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gənc qadının portreti (İrəvani)
Təsviri
Portret sifəti azacıq qəmgin ifadəli gənc qadını təsvir edir. Üz cizgiləri düzdür, geniş, bir-biri ilə birləşən qara qaşlar böyük, ifadəli qonur gözlərə diqqəti çəkir. Dalğalı telləri çiyinlərinə qədər tökülən tünd şabalıdı saçları düz cərgədə hamar daranıb. Qadın ağ mərmər divarın yanında, xalça üzərində oturan vəziyyətdə təsvir edilib. Baş geyimi tirmə şaldır, tamamlayıcı element kimi saça sancaqla qızılgül bənd edilib.
Mütəkkə həcminin və yubkanın büküklərinin təsvir üslubları gözə çarpan realizm elementləridir. Qadın üzü daha böyük səylə təsvir edilib. O, çəhrayı-qəhvəyi və göy tonların az diqqət çəkən punktirləri ilə modelləşdirilib. Açıq-çəhrayı rəngli gülün üzərinə çəkilən yarımton həcmi yavaşca üzə çıxarır. Üzün xüsusi cazibədarlığı və canlılığı dodaq, burun, qaşlar və gözün ifadəli təqdim edilmiş cizgi elementlərinin zərif ümumi təsviri ilə verilir. Elementlərin ifadə edilməsində bu yanaşma Mirzə Qədim İrəvaninin müşahidə etmə qabiliyyəti və realistik istiqamətdə işləmə istəyini göstərir.
Tempera və akvarellə işlənilən rəsm dövrümüzə yaxşı qorunmuş şəkildə gəlib çatıb.
Qabriela Santis
Qabriela Santis ( 4 noyabr 1996) — Qvatemalalı üzgüçü. Qabriela Santis Qvatemalanı 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Qabriela Santis birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında qadınlar 200 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 2:06.94 saniyəlik nəticəsi ilə 54 üzgüçü arasında 37-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Ələkbər Məmmədxanov
Məmmədxanov Ələkbər (1875, Naxçıvan – 1920, Bakı) – dövrünün ziyalısı, Zaqafqaziya (Qori) Müəllimlər seminariyasında təhsil almışdır. Mühəndis.
Həyatı
1884-cü ildə Qori Müəllimlər Seminariyasına daxil olmuş, lakin təhsil haqqını ödəyə bilmədiyindən seminariyadan çıxarılmışdır.
Sonralar Xarkov Universitetində təhsil alaraq mühəndis ixtisası qazanmış, Bakıda Musa Nağıyevin şirkətində neft mühəndisi işləmişdir.
Bəhailik təriqətinin tarixi və fəlsəfəsini öyrənmiş, bu sahədə Qafqazda çap olunmuş əsərləri, o cümlədən Atropet adlı müəllifin "İmamat" kitabını avtoqrafla məşhur rus yazışısı Lev Tolstoyagöndərmişdir.
Şeyx Bəhaullanın "İşıq" əsərini və bir sıra digər əsərləri rus dilinə tərcümə edərək Yasnaya Polyanaya göndərmişdir.
Sten Marş
thumb|250px|Stenli Marş Sten Marş — Cənubi Park cizgi serialının 4 əsas personajından biri.
Dublaj - Trey Parker.
Ailəsi
thumb|left|250px|Marş Ailəsi (Rendi, Şeron, Sten və Şelli)
Qəbulu və təsiri
Sten dəfələrlə din, homoseksuallıq, nifrət cinayətkarlığı, şəxsi azadlıqlar, valdeyinlik, qanunsuz immiqrasiya, səs vermə, alkoholizm, və iqlərarası münasibətlər kimi məsələlərnən bağlı öz nəzər nöqtəsini ifadə edib və serialın ən mübahisəli seriyalarda mərkəzi personajı idi. Onun şərhləri serialın yaradıcıları Parker ilə Stounun izləyən ictimaətinə ünvanlanan müddəları olduğu iddia olunur. South Park and Philosophy: You Know, I Learned Something Today adlı kitabdaki Şərqi Karolina Universitetin fəlsəfə professoru, Henri Ceykobinin inşasında Stenın hərəkətləri və fikirlərini Uilyam Kinqdon Kliffordun təlimi ilə müqayisə edir. Cənubi İllinoys Universitetin fəlsəfə professoru, Con S. Qrey Stenın İmalə və pox seriyasındaki (8 mövsum, 8 seriya) məktəb maskotuna səs verməməyi qərarına öz inşasında siyasi fəlsəfəni və ikipartiyalı sisteminin iddia olunan tələlərini izah eləyəndə istinad verib. South Park and Philosophy: Bigger, Longer, and More Penetrating kitabındaki ''Blame Canada! South Park and Contemporary Culture və Taking South Park Seriously'' adlı iki inşalarda Stenın baxışlarını populyar fəlsəfə, dinşunaslıq və və siyasi konsepsiyaların nəzər nöqtələrindən təhlil olunur.
Azərbaycan-Fransa futbol matçlarının siyahısı
Oser faciəsi
Fransa milli komandası Azərbaycan yığması ilə nəinki qarşılaşıb, hətta futbol tariximizə əbədi ləkə də vurub. Avro-1996-nın seçmə mərhələsində beynəlxalq arenaya qədəm basan yığmamız Türkiyənin Trabzon şəhərindəki ev oyununda rəqibinə 0:2 hesabı ilə uduzsa da, Fransada biabır olmuşdu. Oserdəki matçda Zidan və yoldaşları 10:0 hesabı ilə qalib gəlib.
Bundan başqa U-21 Avro-96-nın (0:5, 0:5), U-19 (0:3) və U-17 (2:0) Avro-2005-in seçmə mərhələlərində üçrənglilərlə qarşılaşıb. Avrokuboklarda isə "Qarabağ" "Monpelye"dən 9 qol buraxıb – 0:3, 0:6.
Azərbaycanlı futbolçular Fransa, fransızlar Azərbaycanda çıxış etməyib. Lakin bu ölkənin vətəndaşlığını daşıyanlar klublarımızda çıxış edib. Əslən qanalı olan Edmond N’Tiamoa "Xəzər-Lənkəran"la Azərbaycan çempionu və kubokunu qazanmışdı. Cari mövsüm "Olimpik-Şüvəlan"da oynamış türk əsilli Ender Günlü də Fransa pasportu ilə qeydiyyatdan keçib.
Konstantin Pobedonotsev
Konstantin Petroviç Pobedonotsev — Rusiya hüquqşünası.
Həyatı
Konstantin Petroviç Pobedonotsev 21 may 1827-ci ildə Moskva şəhərində anadan olmuşdu. 1841-1846-cı illərdə hüquq təhsili almışdı.
II Aleksandrın 1856-cı ildə tacqoyma mərasimində Moskvada kilsələrdən birində kilsə zəngi qırılıb yerə düşmüş iki adamın ölümünə səbəb olmuşdu. Beləcə, 1881-ci ildə II Aleksandr da öz həyatını faciə ilə başa vurur...
Bu hadisədən sarsılan, böyük həyəcan keçirən dövlət xadimi, ober-prokuror K.P.Pobedonotsev 1881-ci il martın 6-da qanlı hadisə ilə bağlı yeni imperator III Aleksandra  yazır: “...Ya bu gün özünüzü və Rusiyanı qorumalısınız, ya da heç vaxt. Əgər Sizi əvvəlki kimi inandırmağa çalışsalar ki, sakitləşmək lazımdır, liberal istiqaməti davam etmək, necə deyərlər, ictimai fikirlərə güzəştə getmək lazımdır, Ali həzrətləri, Tanrı xatirinə qulaq asmayın... Qraf Loris-Məlikovu saxlamayın. Mən ona inanmıram. O, məzhəkəçi kimi ikili oyun oynaya bilər...O, ancaq liberal layihələr, daxildə isə intriqa oyunları apara bilər. Əgər Siz özünüzü onun əlinə versəniz Rusiya və Sizi məhvə doğru gətirər.”
Rusiyada məhkəmə islahatının həyata keçirilməsində Pobedonotsevin xidməti böyükdür. O, 1865-ci ildən III Aleksandra, II Nikolaya hüquq sahəsindən dərs keçmiş, hətta Bibliyanın tərcüməsi ilə məşğul olmuşdu. O,dövlətin əsasını kilsə və etiqadda görürdü: “...Din və xristianlıq  dövlət və vətəndaş cəmiyyətinin mənəvi əsasıdır. Məhz biz görürük ki, siyasi partiyalar ictimai qaydalara qarşı ən düşmən mövqedədir, partiyalar radikal surətdə ən əvvəl dövləti inkar edir, din isə şəxsi, fərdi işdir.” Pobedonotsev Rusiyanı bu acınacaqlı vəziyyətə gətirib çaxaran amilləri qərb mütəfəkkirlərinin fəlsəfəsində görürdü. O, J.J.Russonun (1712-1778) fəlsəfə məktəbinin bəşəriyyətə çoxlu ziyan vurduğunu, mükəmməl insan təbiəti haqqında yanlış təsəvvürünü tənqid edirdi. Filosofun dövlətin xalqı idarəetməsi, yeni sosial modelləri, demokratiya haqqında ideyaları bu gün də bəzi dövlətlərdə həyata keçirilir.
Konstantin Pobedonotsev 23 mart 1907-ci ildə Sankt-Peterburq şəhərində vəfat edib.
Ədəbiyyat
Bədii ədəbiyyat:
Lestrad-e-Tuel
Lestrad-e-Tuel  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sen-Rom-de-Tarn kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Miyo.
INSEE kodu — 12129.
Kommuna təxminən Paris dən 540  km cənubda, Tuluza şəhərindən 110  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 33  km cənubda yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 462 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 228 nəfərin (15-64 yaş arasında) 172 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 56 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 75.4%, 1999-cu ildə 69.3%). 172 fəal 166 nəfərdən (103 kişi və 63 qadın), 6 nəfər işsizdir (2 kişi və 4 qadın). 56 hərəkətsiz 12 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 25 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsiz dir.
İbrahimiyyə mədrəsəsi
İbrahimiyyə mədəsəsi - Azərbaycanın Şuşa şəhərində İbrahimxəlilxan məscidində fəaliyyət göstərən mədrəsə.
Mədrəsənin tarixi
XVIII əsrin ikinci yarısından Şuşa şəhərində bir sıra mədrəsə fəaliyyət göstərirdi. Bu mədrəsələr əsasən şəhərdəki məscidlərin nəzdində idi.
Məscid mədrəsələrinin əsas xüsusiyyətlərindən biri orada təhsil alan şagirdlərin əsasən aşağı təbəqənin nümayəndələrindən ibarət olması idi. Saraylarda təhsil silki xarakter daşıdığı halda, məscid məktəbləri ümumi xarakter daşıyırdı. Dövlət məktəblərinin azlığı, silkliyi və təhsil haqqının çox olması, həmçinin təhsilin rus dilində aparılması ucbatından kasıb təbəqənin nümayəndələri belə məktəblərdə oxuyanların çox az hissəsini təşkil edirdi.
Məscid məktəblərinin əsas xüsusiyyətlərindən biri də onların təhsil haqqından yığılan pul ilə idarə olunması idi. Əvvəllər olduğu kimi, təhsil haqqı pul və təsadüfi hədiyyələrdən ibarət idi. Hədiyyə bir dəfə uşaq məktəbə daxil olarkən, bir dəfə də "Quran"ı oxuyarkən verilirdi. Hədiyyələr əsasən uşaqlar müxtəlif mərhələləri keçdikləri zaman verilirdi. Hədiyyələr az miqdarda pul, bir kəllə qənd, yaxud da mollaya-müəllimə arxalıq üçün parçadan ibarət olurdu.
Təhsil haqqının miqdarı valideynlərin varlılıq dərəcəsindən asılı olaraq dəyişirdi və məktəbdar tərəfindən müəyyən edilirdi. Şagirdlərdən alınan təhsil haqqı arasında olan fərq bəzən bir neçə dəfədən də artıq olurdu. Məscid məktəblərində tədrislə məşğul olan mollalar əhalinin dəfn mərasimlərində də iştirak edir, müəyyən qədər də əlavə gəlir əldə edirdilər.
Məscid məktəblərində fəaliyyət göstərən mollaların sayına gəldikdə isə demək olar ki, hər məktəbdə bir molla müəllimlik edirdi və müəllimlərin sayı məktəblərin sayına uyğun gəlirdi.
1875-ci ildə Şuşa şəhərinin priхod mollaları dövlət tərəfindən siyahıya alınıb. Siyahı məscidlər və məhəllələr üzrə tərtib olunub:
Akademik Hüseyn Əhmədov yazır ki, İbrahimxan məscidinin nəzdində iki məktəb fəaliyyət göstərirdi. Bunlardan biri 1801, digəri isə 1803-cü ildə yaranmışdı.
Neoseiulus kearnae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Abarğan (Mərənd)
Abarğan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,184 nəfər yaşayır (505 ailə).
Baccharis cana
Baccharis cana Baccharis cana Baccharis cana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Skrıtıy adası
Skrıtıy — Şərqi Sibir dənizində yerləşən Anju adaları qrupuna daxil olan elədə böyük olmayan ada. İnzibati cəhətdən Yakutiyanın Bulunski ulusu ərazisinə daxildir.
Bunqe Torpağı yarımadasının yaxınlığında Draqosennaya buxtasında yerləşir. Şimal-qərbdən cənub-şərqə uzanmış formadadır. Maksimal hündürlüyü 7 metr təşkil edir. Ada çoxlu sayda qollarda bölünmüşdür. Daxilində kiçik göllər vardır.
Mirzə Sadiq Ordubadi
Mirzə Sadiq Ordubadi (?-?) - Şərq şairi (XVI əsr).
Həyatı
Həyatı haqqın da məlumat çox azdır. 1562-ci ildə Hindistana getmiş, biliyi və istedadı, şirin söhbəti, gözəl rəftarı, xoş xisləti və təmiz əxlaqı ilə şöhrət qazanmışdır. Fars dilində yazmışdır. Rübai janrına daha çox meyl göstərmiş, bu janrda aşiqanə və fəlsəfi məzmunlu əsərlər, o cümlədən Cəlaləddin Dəvvani və Əbdürrəhman Caminin rübailərinə cavab və nəzirələr yazmış, onların şeirlərini şərh etmişdir. Sadıq bəy Avşar (Sadiqi) "Məcməül-xəvas" (1599) təzkirəsində M. S. O.-nin həcv deməkdədə mahir olduğunu qeyd etmişdir. Bəzi mənbələrə görə ("Həft iqlim" təzkirəsi və s.) Böyük Moğol hökmdarı Sultan Əkbər Cəlaləddin şah [1556-1605] Dəkkəni aldıqdan sonra burada dövlət qulluğunda çalışan M. S. O. Qəribguş qəsəbəsin də öldürülmüşdür.
Mənbə
Tərbiyət M. Danişməndani-Azərbaycan, B., 1987, səh. 278-79.
Mürşüd Məmmədov (xanəndə)
Mürşüd Səlim oğlu Məmmədov — Muğam ustası, xanəndə.
Həyat və yaradıcılığı
Mürşüd Məmmədov 1929-cu ildə cənnət Qarabağda – Ağdam rayonunun Muradbəyli kəndində dünyaya göz açmışdır. Kiçik yaşlarından musiqiyə marağı olan Mürşüd qonşuluqda yaşayan Əhməd Ağdamskinin evinə yığışıb istedadlı xanəndələrin ifa etdiyi xalq mahnılarını və muğamlarını dinlər, onlardan eşitdiyi muğamları gizlicə zümzümə edərdi.
Mürşüd Məmmədovun hələ kiçik yaşında ifa etdiyi Qarabağ şikəstəsi bütun Qarabağda insanları heyrətə gətirmişdir. Əsasən Əhməd Ağdamski onun ifasını dinlədiyində gözlərindən qeyri ixtiyari yaş gəlmiş və onu bağrına basmışdir.
Az keçmədi ki, Mürşüd Məmmədov Ağdam musiqi məktəbinin tələbəsi oldu. Özü də Seyid Şuşinskinin sinifində… Qarabağın hər yerində Seyidin ən ləyaqətli tələbəsi kimi böyük şöhrət qazandı.
Lakin 3 ildən sonra Əhməd Ağdamski Ağdaş musiqi məktəbinə müdir vəzifəsinə və Seyid Şuşunski isə Baki musiqi texnikumuna müəllim göndərildi.
Xərrəqan türbələri
Xərrəqan türbələri – Güney Azərbaycanda, Qəzvin və Həmədan şəhərləri arasında yerləşən Xərrəqan yaşayış məskənində, bir-birindən 29 metr aralı yerləşən Böyük Səlcuq İmperiyası dövrünə aid iki türbə. Xərrəqan türbələri Azərbaycan memarlığının ən dəyərli nümunələrindən olmaqla, divar və üzlük materialı kərpic olan tikililərin ən yaxşı örnəklərindən sayılır.
Mürşüd Məmmədov (xanəndə)
Həyat və yaradıcılığı
Mürşüd Məmmədov İkinci dünya müharibəsindən sonra isə ailəsi ilə birlikdə Şəki şəhərinə köçür. Bir müddət Şəki şəhər Piyonerlər evində bədii özfəaliyyət kollektivinin solisti kimi fəaliyyət göstərir. Qısa zaman ərzində onun şöhrəti, adı-sanı Şəkiyə və ətraf rayonlara yayılır.
Xərrəqan türbələri
Türbələr "Qoşa imam hasarı" adlı yaşayış yerindən iki kilometr aralıdadır. Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, Səfəvilər dövründə bu türbələr imamzdələrə çevrildiyindən "Qoşa imam" adı yaranmış və yaxınlıqdakı kənd də belə adlandırılmışdır. Türbələr isə indi də yerli əhali (Azərbaycan türkləri) tərəfindən Qoşa İmam Türbələri adlandırılırlar.
Mürşüd Məmmədov (xanəndə)
Həyat və yaradıcılığı
Mürşüd Məmmədov 1955-ci ildə Bakıda keçirilən Respublika xalq yaradıcılığı festivalının qalibi olub. Bundan sonra Seyid Şuşinski ona Bakiya köçməyi tövsiyə edib.
Xərrəqan türbələri
Türbələrdən Şərqdə olan ən qədimi Sultan Alp Arslanın (1063–1072) hakimiyyəti zamanı hicri 450-ci ildə (miladi 1067) Əbu Səid Bicar Səəd adlı bir türkmən bəyinin xatirəsinə inşa edilmişdir. Türbənin kitabələrindən birində tikilmə tarixindən sonra "Məhəmməd Məkər oğlu Zəncaninin əməli" məlumatı yazılmışdır.
Mürşüd Məmmədov (xanəndə)
Həyat və yaradıcılığı
Nəhayət, Mürşüd Məmmədov Azərbaycan Dövlət Filarmoniyası nəzdində fəaliyyət göstərən "AzKonsert"in solisti olur.
Xərrəqan türbələri
Birinci Xərrəqan türbəsi
Bayır diametri 11 metr olan birinci Xərrəqan türbəsinin planı səkkizbucaqlı biçimdədir. Bucaqların hər birinə silindrik qülləciklər birləşir. Qülləciklərdən ikisinin içərisində dolama pilləkən quraşdırılmışdır. Abidənin iç planı da səkkizbucaqlı olub bir tərəfində qapı gözü açılmışdır. Türbə gövdəsinin həm iç, həm də bayır üzlərinin hər birində dayaz sivri tağçalar vardır. İçəridə səkkizüzlü gövdə tromplarla alçaq onaltıüzlüyə keçir. Bu zəruri konstruksiya səkkizüzlü gövdə ilə iç günbəz sferasına plastik keçid yaradır.
Anoeta
250px|thumb|Anoetadan bir görüntü
Mürşüd Məmmədov (xanəndə)
Həyat və yaradıcılığı
1956-cı ildə ailəsini köçürüb gətirən M.Məmmədovun Kömürçü bazarının yanindaki evi sənət məbədgahına çevrilir. Əliağa Vahid, Seyid Şuşinski, Xan Şuşinski, Yavər Kələntərli, Hacı Məmmədov, Ramiz Quliyev, Habil Əliyev, Əbülfət Əliyev, İldırım Həsənov, Arif Babayev, İslam Rzayev və digər sənət adamları bu evə toplaşar və sənət barədə maraqlı söhbətlər edərdilər.
Anoeta
Estadio Anoeta İspaniyanın Donostia şəhərində 1993-cü ildə çox məqsədli olaraq inşa edilən bir stadion Stadionda əksəriyyətlə futbol müsabiqələri oynanılmaqdadır. İspaniyanın Real Sosiedad komandasının matçlarını oynadığı stadion, 32.000 tamaşaçı tutuma malikdir.
Xərrəqan türbələri
Birinci Xərrəqan türbəsi
Türbənin gəclə suvanmış iç səthlərində – tağçaların içərisində səkkizüzlünün tağçalararası künc səthlərində, iç günbəzin aşağı hissəsində nadir divar rəsmləri qalmışdır. İnteryerdəki sivri tağçalar iki yerə bölünmüşdür. Hər tağçanın aşağı hissəsində yerliyi abı rəngdə olan tağ çəkilmiş, tağların ucundan isə naxışlı üç səlcuq zəncirindən çıraq təsvirləri "asılmışdır". Əski türk ellərində günəşin, işığın rəmzi təsvirləri sıx-sıx işlədilirdi. Belə təsvirlər guya qaranlıq axirət dünyasını işıqlandırmaqla ruhların yaşaması üçün rahat mühit yaratmalıydı. Birinci Xərrəqan türbəsi içərisindəki çıraq təsvirləri də bu əski türk inamı ilə bağlı çəkilmişdir. Tağçaların qabarıq haşiyəli yuxarı bölümündə dairəvi medalyonlar içərisində çəkilmiş rəsmlərin simvolikliyi daha güclüdür. Əgər çıraq təsviri süni işığın rəmzidirsə, medalyonlar günəşi təmsil edir. Bunu təkcə medalyonları dövrələyən və onları günəşə bənzədən şüalar göstərmir. Belə ki, medalyonların içərisini dolduran təsvirlər müxtəlif olsalar da, bir mövzuya xidmət edir, onlar günəşin, yaxud ulduzların rəmzidir.
Mürşüd Məmmədov (xanəndə)
Həyat və yaradıcılığı
Mürşüd Məmmədov xanəndəlik sənətinin sirlərinə yiyələnmək üçün müəllimi Seyid Şuşinskidən səmərəli istifadə etmiş və ən ləyaqətli tələbəsi olmuşdur. Seyid Şuşinski onun bu istedadını görərək, davamçısı olaraq görmüş və müəllimi Cabbar Qaryağdıoğlundan qalan "Qızıl Qavalı"nı tələbəsi Mürşüdə hədiyə etmisdir.
Xərrəqan türbələri
Birinci Xərrəqan türbəsi
Əski türk inamında tovuz quşu günəşi təmsil edirdi. Birinci Xərrəqan türbəsinin medalyonlarından birinin içərisində yelpik şəkilli erkək tovuz quşu, başqa birində üz-üzə dayanmış iki tovuz quşu, üçüncüsündə isə boyunları bir-birinə sarınmış və iki əjdaha tərəfindən qorunan qoşa tovuz quşu çəkilmişdir. O biri medalyonların içərisində isə altıbucaqlı və səkkizbucaqlı ulduzlar var. Beləliklə, sənətkar rəmzi təsvirlərlə qaranlıq türbə içərisinə günəş və işıq gətirmişdir. "Günəş işıqlı" tağçalar arasındakı səthlərdə həyat ağacı çəkilmişdir. Simmetrik ağac təsviri Cənnət simvolu olan nar ilə tamamlanır. Ağacın ucu göyü təmsil edən xəttlərə söykənmişdir. Əski inamlarda həyat ağacı göy ilə yeri bir-birinə bağlayır. Ağacın hər tərəfində isə iki quş çəkilmişdir. Türkiyə araşdırmaçısı G. Öneyin fikrincə, "türbə, qəbir daşlarında çəkilən həyat ağacı, quş kompozisiyaları ölü ruhların o biri dünyaya keçişini canlandırır." Əski türk inamında isə kainat həyat ağacı, yer, göy və planetlərlə təmsil edilirdi. Birinci Xərrəqan türbəsinin interyerində bu kainat elementlərinin hamısı çəkilmişdir. Memar, çeşidli təsvirlərlə türbə içərisində bir kainat modeli, o biri dünyanı "yaratmağa" çalışmışdır. Türk ellərinin əski gələnəkləri, inamları və mifologiyası ilə bağlı olan bu divar rəsmləri göstərir ki, səlcuq memarlığınn ilk çağlarında islam dini ilə ilişgiləri olmayan, sırf türk süjet və simvolları işlədilmişdir. Maraqlıdır ki, ikinci Xərrəqan türbəsinin interyerində divar rəsmləri artıq yoxdur. Onların hamısını cənub üzdəki mehrab tağçası əvəz etmişdir. Bu da, Səlcuq memarlığında getdikcə islam təsirinin müəyyən ölçüdə artmasını əks etdirir.
Mürşüd Məmmədov (xanəndə)
Həyat və yaradıcılığı
Mürşüd Məmmədov 1958-ci ildə Moskvada keçirilən ümumittifaq xalq yaradıcılığı festifalının laureatı olur.
Xərrəqan türbələri
İkinci Xərrəqan türbəsi
İkinci Xərrəqan türbəsinin bayırı iç quruluşu ilə uyğundur. Dayaqlar arası üzlər dayaz sivri tağçalar şəklində işlənmişdir. Hər üzdə tağçanın sivri kəmərini saxlayan dairəvi ncə sütuncuqlar var. Üzlərdən ikisində tağın sivri kəməri naxışlı, qalanlarında isə saya kərpic düzümü şəklindədir. Tağçaların üstündə bütün üzlərdə dövrələmə yazı zolağı gedir. İçəridə səkkizüzlü gövdə ilə günbəz arasında konstruktiv zərurətdən doğan onaltıüzlü keçid biçimi bayıra çıxarılmışdır. Həmin hissə bayır tərəfdə aydın oxunan naxış qurşağı şəklində səkkizüzlü gövdənin davamı kimi həll edilmişdir. Bu yolla memar artıq bölgülərdən, kompozisiyanı xırdalamaqdan qaçaraq üç iri tutumun – səkkizüzlü gövdə, silindrk künc qülləcikləri və bayır günbəzin məntiqi birləşməsindən ifadəli və yığcam abidə yaratmışdır. Qülləciklər – künc dayaqları, görünür üst naxış qurşağı ilə bir səviyyəd tamamlanmışdır. Sütunların başları dağıldığından onların necə tamamlanması bəlli deyil. Türbənin ən çox dağıntıya məruz qalan bölümü örtüyün ikinci qatı – bayır günbəzidir. Abidənin gövdəsi və künc dayaqlarının bütün səthi müxtəlif çeşidli həndəsi naxış örtüyünə tutulmuşdur. Üzlərdən birində giriş qapısının düzbucaqlı gözü yerləşir. Memar bu üzün bədii həllini o birilərdən ayırmış, ona baştağ biçimi vermişdir. Uçuq və dağıntılara baxmayaraq, hündürlüyü 13 metr olan türbələr əzəmətli görünür. İkinci Xərrəqan türbəsini, üstündəki kitabələrdən birinin bildirdiyinə görə memar Əbül Məali Məkər oğlu Zəncani hicri 486-cı ildə (miladi 1096) türkmən bəyi Atsız Təkin oğlunun xatirəsinə ucaltmışdır. Türbələrin plan quruluşu, konstruktiv sistemi, bədii memarlıq həllində heç bir prinsipial fərq yoxdur. Bunlar əslində birtipli tikilinin müxtəlif variantlarıdır. Görünür memar ikinci türbəni tikərkən türbələrin yerləşmə yaxınlığını nəzərə alaraq məsələyə bütöv halda yanaşmış, kəskin fərqlənmədən çəkinərək bir-birinə bənzəmə – qoşalıq yolunu tutmuşdur. Bununla belə türbələr ekiz deyil. Memar Əbül Məali dayaqlar içində pilləkənlərdən birini ixtisara salmaqla və bir neç əlavələrlə ikinci türbəyə özümlük vermişdir. Əlavələrin bir qismi türbə kompozisiyasının ucalığını artırmaq məqsədi güdmüşdür. Sonrakı türbənin hündürlüyü 55 sm ucaldılmış, üzlərdəki tağçaların dikinə yönü gücləndirilmişdir. Giriş qapısı olan üzdə tağçanı dövrələyən haşiyəni daraltmaqla memar baştağ kompozisiyasının da hündürlüyünü çoxaltmşdır. Bundan başqa, Əbül Məali türbənin bayır tağçalarının hər birinin ortasına üçləçəkli tağcıqlar sırası artırmışdır. Bu fənd bir tağça içərisində bəzək çeşnilərinin sayını çoxaltmağa imkan vermiş, səthləri daha oynaq və dekorativ etmişdir. Bu tağcıqlar ikinci türbənin özümlü görkəm almasına duyulacaq təsir göstərmişdir. Bir materialdan ucaldılan bütün tikililər kimi Xərrəqan türbələrinin də bədii gücü memarlıq quruluşunun zənginliyinə, tutumların ahəngdarlığına, işıq-kölgə bolluğuna hesablanmışdır. Qırmızımtıl rəngli yığcam tutumları ilə bu iki birtipli türbə çayırlı çöl, çılpaq dağlar, göy səma fonunda çox təsirli görünür.
Mürşüd Məmmədov (xanəndə)
Həyat və yaradıcılığı
Mürşüd Məmmədov ömrünün son illərində Muğam məktəbində dərs deyib. Gənclərə muğamlarımızın sirlərini öyrədib. O, ömrünün 30 ilindən çoxunu xanəndəlik sənətinə həsr edmişdir. Mürşüd öz müəllimi kimi, sevdiyi sənətinin qədrini bilər, qəlbinin çövrək duygularını milli musiqimiz olan muğamlarımıza verərdi. Mürşüd Məmmədov "Rast", "Segah zabul", "Qatar", "Bayatı Şiraz", "Mənsuriyyə", "Qarabağ Şikəstəsi" kimi muğamların gözəl ifaçısı idi. İfa etdiyi muğamlar hal-hazırda Azərbaycan Respublikasınin Qızıl fondunda və UNESCO-nun dəstəyi ilə yaradılan Qarabağ Xanəndələri Albomunda yer almaqdadır
Xərrəqan türbələri
Ümumi xüsusiyyətləri
250px|thumb|left|Xərrəqan türbələrinin 2017-ci ildə olan vəziyyəti Xərrəqan türbələrinin güclü bədii görünüşü vardır. Birbaşa yerdən çıxan yoğun künc dayaqları yükdaşıyıcı dayaq – qalın sütun təsiri oyadır. Belə təsəvvür yaranır ki, bayır günbəzin bütün yükünü bu güclü dayaqlar daşıyır. Dayaqlararası üzlərin sivri tağçalarla bir az da batıqlaşdırılması, incə və dürlü naxış üzlüyünə tutulması gövdənin yübgüllüyünü bir az da artırır. Enli naxış zolağı isə gövdə ilə günbəz arasında bir şəbəkə yüngüllüyü yaradır. Dayaqların plastik, axıcı biçimləri günbəz yuvarlaqlığına uyuşur. Tutumun üfüqi və şaquli ölçülərinin bir-birinə çox yaxın (birnci türbədə uyğun olaraq 11 və 13) olmasına baxmayaraq, dayaqlar prizmatik gövdəyə ayrı-ayrılıqda birləşdiyindən, eləcə də ensiz qabırğalar şəklində günbəzin təpəsinə doğru davam etdiyindən türbənin ümumi kompozisiyası qülləvari türbələrə xas olan vizual ucalıq almışdır.
Mürşüd Məmmədov (xanəndə)
Mənbə
Mürşüd Məmmədovun nəvəsi tərəfindən.
Xərrəqan türbələri
Ümumi xüsusiyyətləri
Piramidal günbəzlə örtülən başqa çoxüzlü səlcuq türbələrindən seçilərək Xərrəqan abidələrində üst örtük yalnız altı salamat qalan sferonik günbəzdir. XI–XII yüzillərdə geniş yayılmış bu konstruksiyaların başlıca örnəkləri türkmən abidələrində qalmışdır. Bu tip ikiqatlı günbəz konstruksiyalarında yuxarıy qalxdıqca günbəzlərarası məsafə çoxalır və bayır günbəz daha sivri profil alır. Bu da ümumi kompozisiyanın vertikallığını gücləndirib abidyə daha monumental görünüş verir. Ağır ikiqat günbəz həm konstruktiv, həm də görünüş cəhətdən yoğun künc dayaqlarının olmasını tələb edir. Memarlıq xüsusiyyətlərinin yerli-yerində, bədiilik və mühəndislik baxımından yüksək ustalıqla işlədilməsi nəticəsində Xərrəqan türbələrinin hər birində ümumi tarazlıq, mütənasiblik əldə edilmişdir. Memar bişmiş kərpicin işlənmə texnikasını bütün dərinliyi ilə bilmiş, bu gözəl tikinti materialının zəngin dekor imkanlarını bir abidəyə verməyə çalışmışdır. Kvadrat, düzbucaqlı, üçbucaqlı, elliptik, trapes, dairəvi və başqa biçimli kərpiclərin düzümündən yaranmış naxış üzlük bayırdan türbələrin bütün panellərini, künc dayaqlarını örtmüşdür. Ancaq çeşni müxtəlifliyi təkcə kərpic formalarının müxtəlifliyi ilə əldə edilməmişdir. Eyni düzümlü kərpicin düzüm şəkli fərqlərindən, adi üfüqi hörgüdə kərpiclərarası yarıqlarr əmələ gətirməklə əhəng məhlulu fonunda rəng və işıq-kölgə ilə müxtəlif naxışlı səthlər yaratmaq yollarından da istifadə edilmişdir.
Mürşüd Məmmədov (xanəndə)
Muğamları(YouTube)
Qarabağ Şikəstəsi Mənsuriyyə Bayatı Şiraz
Xərrəqan türbələri
Ümumi xüsusiyyətləri
Türbələrin kitabələri bu dövr üçün xarakterik olan kufi xətti ilə olub, kərpicdən yığılmşdır. Xərrəqan türbələrində heyrətləndirici naxış kompozisiyası rəngarəngliyi vardır. Tədqiqatçılar hər iki türbədə yetmişəcən ornament kompozisiyası qeydə almışlar. İşlənmə yerinə uyğun biçim və ölçüləri, səthin formasına yatımlı çeşniləri olduğundan naxışlar ümumi quruluşun təbii bölümü kimi üzə çıxmış, yüksək estetik keyfiyyətləri ilə abidələrə ifadəli görkəm vermişdir. Divar və üzlük materialı kərpic olan tikililərin ən yaxşı örnəklərindən sayılan Xərrəqan türbələrinin, özündən əvvəl və sonra ucaldılmış bir sıra ümumi, oxşar cəhətləri vardır. Bununla belə Azərbaycan memarlığının ən dəyərli abidələrindən olan bu türbələr bir çox xüsusiyyətlərinə görə digər abidələrdən fərqlənirlər.
XXI əsr
Hər iki türbə 2002-ci ildə baş vermiş Buyinzəhra zəlzələsindən ciddi ziyan görüblər. Zəlzələ bölgədə son 900 ildə baş vermiş ən güclü zəlzələ olduğu üçün türbələrin üzərində olan naxışlar eləcə də türbələrin özülləri ciddi zərər görüb.
Əlimuradlı
Əlimuradlı— Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Ulkankul (Askın)
Upkankul — Başqırdıstan Respublikası nın Askın rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Yaybulək kənd şurası nın tərkibindədir.
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (98%) üstünlük təşkil edir.
Kikican
Kikican (ru. Кикиджан-Kikican) — Azərbaycan xalq rəqsidir. Bəstəkar Əfrasiyab Bədəlbəyli özünün "Qız qalası" (1940) baletində bu oyun havasından istifafə etmişdir.
Azərbaycan idmanı dünən, bu gün... (film, 1991)
Azərbaycan idmanı dünən, bu gün... filmi rejissor Rafiq Yüzbaşov tərəfindən 1991-ci ildə çəkilmişdir. "Yaddaş" Sənədli Filmlər Studiyası nda istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan idmanını şöhrətləndirən görkəmli idmançılarımıza həsr olunmuşdur.
Məzmun
Film Azərbaycan idmanını şöhrətləndirən görkəmli idmançılarımıza həsr olunmuşdur.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Fəraməz Səfiyev Rejissor: Rafiq Yüzbaşov Operator: Azər Salayev
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 352.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1991-ci ilin Azərbaycan filmləri 1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Nou Estadi
250px|thumb|Nou Estadi
Nou Estadi İspaniyanın Tarraqona şəhərində çox məqsədli olaraq inşa edilən bir stadion. Stadionda əksəriyyətlə futbol müsabiqələri oynanılmaqdadır. İspaniyanın Gimnastik Tarraqona komandasının matçlarını oynadığı stadion, 17.500 tamaşaçı tutumuna malikdir.
Karlo Berqonsi
Karlo Berqonsi (13 iyul 1924) — italyan opera müğənnisi — tenor. Cüzeppe Verdinin operalarından partiyaların ifaçısı kimi tanınır. İtaliyanın Polezine-Parmense kommunasında dünyaya gəlmişdir. 14 yaşından Parm konservatoriyasında vokal dərsləri almağa başlayan müğənni ilk əvvəl bariton səs tembri ilə ifalara başlayır. İkincü denya müharibəsində Almaniya ərazisində əsir düşərgəsinə düşür. Müharibə bitdikdən sonra İtaliyaya qayıdaraq Breşi konservatoriyasında təhsilini davam etdirir. Onun ilk bariton kimi debütü 1947 ci ildə Berqonsidəki opera səhnəsində Sevilya bərbəri tamaşasında olur. Öz üzərində bir çox çalışdıqdan sonra 1951 ci ildən tenor kimi çıxışlar etməyə başlayır. Beləliklə o, 1953 cü ildə Milanda La Skala, 1956 cı ildə Nyu York da Metropoliten-opera, 1962 ci ildə isə Londonda Kovent-Qarden Kral Teatrı səhnələrində çıxışlar edir. 1960-1980 cı illər onun karyerasının çıçəklənən dövürləri sayılır: o mıhtəşəm opera səhnələrində çıxışlar edir, səsyazma studiyaları ilə müqavilələr, çoxsaylı solo konsertlər məhz bu illərə təsadüf edir. Özünün son vida konsertini o, 1996 cı ildə Berqonsidə vermişdir. Lakin 2000 ci ildə Nyu York səhnəsində “Otello” operasında baş rolda çıxış etmişdir. Bir çox mükafatlara layiq görülmüşdür, o cümlədən 2000 ci ildə Gramophone’s Lifetime Achievement Award mükafatını almışdır.
Rekonstruktiv cərrahi
Rekonstruktiv cərrahi (bərpa cərrahisi) doğuşdan gələn anormallıqlar, inkişaf anomaliyaları, qəza nəticəsindəki yaralanmalar, infeksiyalar, şişlər (xoşxassəli və bədxassəli) və digər xəstəliklər nəticəsində əmələ gələn zədələnmiş bədən qisimlərinə tətbiq edilir. Burada əldə ediləcək görünüşə diqqət edilsə də əsil məqsəd, yaralanmış və funksiyalarını itirmiş bədən qisimlərinə yenidən funksiya qazandırmaqdır.
Rekonstruktiv cərrahi özü-özünə yaxşılaşması mümkün olmayan; ya da özü-özünə yaxşılaşdıqda tam yaxşılaşmayan və işləməsi mümkün olmayan orqanları – bədən qisimlərini bərpa edir və funksiyalarını geri qaytarır.
Bayan monastırı
Bayan monastırı — Daşkəsən rayonunun Bayan kəndində yerləşən qədim alban monastırı.
Tarixi
Bayan monastırının IV-V əsrlərdə tikildiyi güman edilir. Məbəd hazırda qəza vəziyyətindədir və uçmaq təhlükəsi ilə üz-üzədir.
Ərazi baxımından rayonda olan digər monastırlardan böyüklüyü ilə seçilən tikilinin əsas binasından başqa həyətdə çoxlu sayda otaqlar, sədd divarları, təsərrüfat damları və çay daşlarından tikilmiş xeyli sayda quyular var. Mərkəzdə böyük bir meydan yerləşir. Bu isə vaxtilə burada dini ayinlərin keçirildiyini deməyə əsas verir.
Monastırın özü ağ və qırmızı rəngli qaya daşlarından inşa olunub. Sütunların inşasında istifadə olunan daşların üzərinə döyülən xaç işarələri bu günədək qalmaqdadır. Daşların üzərində alban əlifbası ilə yazılmış kiçik kitabələr də var.
Məbədin inşası zamanı səs akustikasını yaratmaq üçün divarlarına içi boş küplər yerləşdirilib. Bunun qızıl küpləri olacağını güman edənlər tarixi əhəmiyyətli abidənin divarlarını uçurmaqdan və ətrafını qazmaqdan belə çəkinməyiblər.
Artemisia magellanica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Emi Morris Bredli
İlk illəri
Emi 12 sentyabr 1823-cü ildə Men ştatının Şərqi Vassalboro qəsəbəsində anadan olmuşdur. Amerika inqilabının əsgərlərindən Eysa Bredlinin nəvəsidir.
Altı yaşında anası vəfat edib və çoxuşaqlı ailəni təkbaşına qoyub. Emi ailənin yaşca ən kiçik fərdi idi.
Fəaliyyəti
1840-cı ildə qəsəbə məktəblərində dərs deməyə başlayıb. Dörd il sonra Qardinerdə gimnaziyalardan birinin rəhbəri təyin edilmişdir. 1846-cı ildə Çarlztaunda Vinztrop gimnaziyasında, daha sonra Şərqi Kembricdə Patnem gimnaziyasında müəllim köməkçisi kimi işləyir. Sətəlcəm xəstəliyinə tutulan Emi 1849-cu ilin payızınadək dərs deyə bilir və xəstəliyi səbəbilə daha mülayim iqlimi olan şəhər axtarmağa məcbur qalır. 1850-51-ci illərin payızını Çarlstonda qardaşının evində keçirir, lakin səhhətində çox az irəliləyiş olur. Növbəti iki ili öz evində keçirən Eminin vəziyyəti ağırlaşır.
Mərkəzi Amerikadakı illəri
Həkimi Emiyə məsləhət görür ki, şaxta-ayazın olmadığı yerdə yaşasın. 1853-cü ildə Emi Kosta-Rikanın ən böyük şəhəri olan San-Xoseyə yerləşir və burada səhhəti düzəlir. Bura gəldikdən sonra üç ay ərzində Mərkəzi Amerikada ilk ingilis dilli məktəbi yaradır. Tezliklə ispan dilini öyrənən Eminin tələbələri artıq ingilis dilini daha tez qavrayırdılar. Dörd ilə yaxın müddət ərzində o, San-Xosedə təhsil fəaliyyətini davam etdirir.
1857-ci ilin yayında Şərqi Vassalboroya qayıdır. Burada ikən 1858-ci ilin yanvarında atası vəfat edir. Kosta-Rikada olarkən öyrəndiyi ispan dili onun köməyinə çatır və Şərqi Kembricin Yeni İngiltərə Şüşə Şirkəti onu işə götürərək məktubların tərcümə edilməsində Eminin xidmətlərindən istifadə edir.
ABŞ Vətəndaş müharibəsində xidmətləri
1861-ci ildə Fort Samterdə müharibənin ilk atəşi açılarkən Emi Bredli Kembricdə idi. Birinci Bull Run döyüşündən sonra o, dövlətə özünün tibb bacısı kimi xidmətlərini təklif edir. 1 sentyabr 1861-ci ildə Aleksandriya yaxınlığında toplanmış Üçüncü Men Alayının hospitalında işləməyə başlayır. Beşinci Men Alayına göndərilən Emi tezliklə general Slokamın briqadasına məxsus On yeddinci Briqada Hospitalın təsərrüfat müdirəsi təyin edilir və həmin ilin qışı bu vəzifədə qalır. 1862-ci ilin yazında o, Birləşmiş Ştatlar Sanitar Komissiyasının Yardım şöbəsinin bir çağırışına cavab verir və Doroteya Diks ilə birlikdə Fort Monroya gedir. Nəqliyyat gəmilərində xidmətə təyin edilir və Yarımada Kampaniyası boyunca çalışır. 1862-ci ilin dekabrında Aleksandriyadakı sağaltma düşərgəsinə göndərilir və ABŞ-də vətəndaş müharibəsi bitənədək Yardım şöbəsində çalışır.
Vilminqton məktəbləri
1866-cı ildə Bostonda fəaliyyət göstərən Əsgərlərin Xatirə Cəmiyyətinin təklifi və Amerika Unitar Assosiasiyasının himayəsi ilə Emi kasıb ağdərili uşaqların müəllimi kimi Vilminqtona gedir. İlk öncə onun işini sınaqdan keçirirdilər; çünki Emi bir şimallı kimi bu yerlərə yad idi. 9 yanvar 1867-ci ildə üç uşaqla öz məktəbini açır. Bir həftə ərzində 67 şagird təhsilə cəlb olunur və daha iki müəllim işə götürülür. Şagirdlərin sayı durmadan artdıqca yeni məktəblər ("Hemenvey", "Pioner" və "Normal") açılırdı, müəllimlərin bölgüsü də buna müvafiq olaraq artırdı. Bir neçə ay ərzində yerli sakinlər zəruri binaların inşası və Bredlinin başlatdığı işin yönləndirilməsində Pibodi Fondunun etibarlı şəxsləri və digər xeyriyyəçiləri ilə əməkdaşlıq etdilər. 13 noyabr 1871-ci ildə Taylzton Normal Məktəbinin təməl daşı qoyuldu və 1872-ci ilin oktyabrında məktəbin açılışı oldu. Bina, Meri Taylzton Hemenveyin hədiyyəsi idi. Meri ən başından bəri Eminin fəaliyyəti ilə maraqlanırdı. Bu işin əhəmiyyətini qiymətləndirməsi Merinin Taylzton Normal Məktəbinin 1872-ci ildə açılışndan 1891-ci ildə bağlanmasınadək illik 5000 ABŞ dolları məbləğində töhfəsində özünü göstərirdi. Sağlamlığında problemləri olan Emi 1891-ci ildə təqaüdə çıxır. Bütövlükdə Emi Bredli ömrünün 30 ilini Vilminqtonda pulsuz məktəblərin açılmasına həsr edir. Bredlinin əlyazmaları, vərəqləri və gündəliklərindən ibarət kolleksiya Darem şəhərində yerləşən Dyuk Universitetinin kitabxanasında saxlanılır.
Nindza tısbağalar
thumb|right|200px Nindza tısbağalar (, qısaldılmış variant: TMNT) — senseyləri mutant-siçovul olan Usta Splinter tərəfindən nindza sənətini öyrənmiş uydurma dörd mutant tısbağadan ibarət komanda. Cəmiyyətdən Manhettenin kanalizasiyalarında gizlənərək, onlar şəhər küçələrindəki şər qüvvələrə qarşı mübarizə aparırlar. Onları iki rəssam – Kevin İstmen və Piter Lerd yaradıb. 2009-cu ildə tısbağalar təntənə ilə öz 25 illiyini qeyd etdilər. 2009-cu ilin payızında "Nindza tısbağalar"ın yayım hüququ Nikelodeon telekanalı tərəfindən alınmışdır.
19 avqust
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[Elizabet Stüart (1596-1662)|Elizabet Stüart]]
1901–cari
thumb|[[Bill Klinton (1993)]]
Bianka Mitçell
Bianka Mitçell ( 24 iyul 2001) — Antiqua və Barbudalı üzgüçü. Bianka Mitçell Antiqua və Barbudanı 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Bianka Mitçell birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında qadınlar 200 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 2:24.67 saniyəlik nəticəsi ilə 54 üzgüçü arasında 49-cu oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Qutqaşen sultanlığı
Qutqaşen sultanlığı — XVIII əsrin ortalarında yaranmış kiçik feodal hökmdarlıqlarından biri. Şəki xanlığının tabeliyində olan Qutqaşen nahiyəsində yerləşmişdi. Nadir şahın ölümündən (1747) sonra müstəqil sultanlıq elan olunmuşdu. Lakin kiçik bir ərazidə yerləşən Qutqaşen sultanlığının müstəqilliyi çox çəkmədi. Qutqaşenin yeni hakimi Kalbalı Sultan bir müddət Şəki və Ərəş feodallarının çəkişmələrindən istifadə edərək hakimiyyət başında qala bildi. Lakin feodal ara müharibələrindən birində həlak oldu. Bundan sonra Qutqaşen sultanlığı mahal kimi Şəki xanlığının tərkibinə daxil oldu. Mahalı Şəki xanları tərəfindən təyin olunan və yerli Qutqaşen sultanlarından olan naiblər idarə edirdi.
XVIII əsrin axırında qutqaşınlı Məhəmməd Şəfi sultan malikəsinin bir hissəsini şəkili Məhəmmədhəsən xana (1784-1796) satdı. Məhəmmədhəsən xan bu torpağa şəxsi kəndi olan Çaykənddən kəndlilər köçürdü.
Məşğuliyyəti
Qutqaşen sultanlığında əhali əsasən maldarlıq və kənd təsərrüfatı ilə məşğul idi.
Həcc
Həccin hökmləri
Həcc Allahın evini ziyarət etmək və orada göstəriş verilən əməlləri yerinə yetirməkdir. Qurani-Kərimdə həccin vacib olduğu insanlar barəsində buyurulur: "Allah-taala bu evin ziyarətini Həccə getməyə qüdrəti olan şəxslərə vacib etmişdir." . Ümumiyyətlə quran və hədislərdə həccin ömrü boyu aşağıda göstərilən şərtlərə malik olan müsəlmana bir dəfə vacib olması qeyd olunur:
1. Hədd-büluğa çatmış olsun.
2. Aqil və azad olsun.
3. Həccə getməsi vasitəsilə tərk edilməsi şəriətdə həccdən daha böyük olan haram bir işi etmək məcburiyyətində qalmamalı və ya həccdən daha mühüm olan vacib bir əməli tərk etmək məcburiyyətində qalmamalıdır. Amma əgər bu halda həccə getsə, günah etməsinə baxmayaraq, həcci səhih olur.
4. Müstəti olsun.
Özünə məxsus evi olmadan ehtiyacını ödəməkdə çətinliyə düşən bir şəxsə, həcc, yalnız evin puluna sahib olduğu təqdirdə, vacibdir.
Məkkəyə gedə bilən qadın, qayıdandan sonra özünün malı olmasa və əri də məsələn, fəqir olub onun xərcini verə bilməsə və çətinliklə yaşamağa məcbur olsa, həcc ona vacib deyildir.
Yol azuqəsi və miniyi olmayan bir şəxsə, başqa birisi "sən həccə get, sənin həcc səfərində olduğun müddətdə sənin və ailənin tə`minatını mən ödəyəcəyəm" deyərsə, onun bu sözünə əmin oluna bilərsə, həcc ona vacib olar.
Bir şəxsə həccə getməsi üçün, həccə gediş-qayıdış məsrəflərini və bu müddət ərzində ailəsinin yaşayışını təmin edəcək qədər mal bağışlanarsa, hərçənd borclu olsa və həccdən qayıtdıqdan sonra yaşayışını təmin edəcək qədər malı olmasa da, həcc ona vacib olar. Amma əgər həcc günləri onun qazanc və iş günləri ilə eyni günlərə təsadüf olunarsa, belə ki, həccə getdiyi təqdirdə borcunu vaxtında qaytara bilməzsə və ilin digər günlərində məişət xərclərini, təmin edə bilməzsə, ona həcc vacib deyildir.
Əgər Məkkəyə gedib-gəlmə müddətində gedib-gəlməsinin və ailəsinin xərcini ona verib, ona "həccə get" desələr, lakin onun mülkü etməsələr, əgər geri almayacaqlarına xatircəm olarsa, həcc ona vacib olar.
Əgər bir şəxsə həccə kifayət edəcək qədər mal verilsə və Məkkə yolunda malı verənə xidmət etməsini şərt edərlərsə, həcc o şəxsə vacib olmaz.
Əgər birinə bir miqdar pul versələr və həcc ona vacib olsa, həccə getsə və gələndən sonra özündə mal tapsa, ona artıq həcc vacib deyil.
Ticarət üçün, məsələn; Cəddəyə qədər gedib orada bir miqdar mal əldə etsə, istədiyi təqdirdə, oradan Məkkəyə getməyə müstəti olarsa, həcc etməlidir. Bu şəkildə həcc etdikdən sonra vətənindən Məkkəyə gedəcək qədər malı olsa belə, ona artıq həcc vacib olmaz.
Əgər insan başqasının tərəfindən şəxsən özü həcc ziyarəti etməyə əcir olsa, belə ki, özü gedə bilməsə və başqasını öz tərəfindən göndərmək istəsə, gərək onu əcir tutmuş şəxsdən icazə alsın.
Əgər bir şəxs müstəti olsa və Məkkəyə getsə və göstərilmiş müəyyən vaxtda Ərəfata və Məşərül-harama çatmasa, belə ki, əgər sonrakı illərdə müstəti olmasa, həcc ona vacib deyil, lakin əgər qabaqkı illər müstəti olub və həccə getməyibsə, bu halda əgər zəhmət olsa belə, gərək həccə getsin.
Əgər müstəti olan bir şəxs həccə getməsə və sonra qocalığına, ya xəstəliyinə, ya zəifliyinə görə həccə gedə bilməsə və bundan sonra həccə getməsinə ümidi olmasa, gərək başqasını öz tərəfindən həccə göndərsin. Sonradan əgər qüdrəti olsa, özü də həccə getsin. Həmçinin birinci ildə həccə getməyə çatan qədər malı olduğu halda qocalıq, xəstəlik və ya gücsüzlük üzündən həccə gedə bilməzsə və sonradan müqtədir olmasından da ümidsiz olsa, hökm eynidir. Bu təqdirlərin hamısında öz tərəfindən naib tutulan şəxs kişidirsə, onun naibinin "sərurə", yəni ilk dəfə həccə gedən şəxs olması müstəhəbb ehtiyatdır.
Başqası tərəfindən həccə getməyə əcir olunmuş şəxs, gərək onun tərəfindən nisa təvafını da yerinə yetirsin və əgər yerinə yetirməsə, qadın o əcirə haram olur.
Əgər nisa təvafını düzgün yerinə yetirməsə, ya unutsa, belə ki, bir neçə gündən sonra yadına düşsə və yarı yoldan qayıdıb yerinə yetirsə səhihdir, amma əgər qayıtmaq onun üçün çətin olsa, özünə naib tuta bilər.
Ümumiyyətlə həcc vaxtı ehramda olan vaxtı kişiyə öz arvadı haram olur. Bu barədə Allah buyurur: "Həccin müəyyən ayları vardır. Bu aylarda Həcci yerinə yetirən kəs (bilsin ki) Həcc əsnasında bir yatağa baş qoymaq, günah və münaqişə etmək olmaz." . İslamın qollarının bəzilərində bu hətta nisa təvafı yerinə yetirilib qurtarıncaya qədər davam edir.
Həcc ziyarəti
Quranda qeyd olunur: "Həcci və ümrəni Allah üçün kamil yerinə yetirin". Həcc ziyarəti üçün xüsusi günlər vardır. Ümumiyyətlə, ziyarət miqat adlanan 5 yerdən birində ehram bağlanma ilə başlayır. Azərbaycanlı zəvvarlar əsasən Mədinə yaxınlığında yerləşən Şəcərə məscidində ehram paltarı geyinirlər.
Birinci ehram ümreyi-təməttö üçündür.
Bundan sonra Məkkə şəhərinə köç edib, əvvəlcə Kəbəni 7 dəfə təvaf edib, təvaf namazı qılınır, sonra isə Səfa və Mərva dağları arasında 7 dəfə səy edilir. Bundan sonra təqsir edib ümreyi-təməttönü yekunlaşdırıb ehramdan çıxırsan. Bu əməllər Zihiccə ayının 9-u gecəsinə qədər yekunlaşmalıdır.
Zihiccə ayının 9-u Ərəfə günüdür. Buna qədər Həcci-təməttö üçün ehram geyilir. Zəvvarlar zilhiccə ayının 9-u günorta azanından şam azanına qədər Ərəfat çölündə vüquf edirlər. Şam azanından sonra isə Müzdəlifə çölünə köç edirlər. Burada hər bir zəvvar böyük, orta və kiçik əqəbələrə atmaq üçün ən azı 49 ədəd noxud böyüklüyündə daş yığır. Zihiccənin 10-u Müzdəlifə çölündə sübh azanından gün çıxana qədər vüqüf edib, Minaya köç edirlər. Həmin gün Minada Böyük cəmərəyə 7 daş atıb, qurban kəsir və həlq etdirirlər. Bundan sonra ehram paltarından çıxırlar.
Daha sonra isə zilhiccənin 11-i növbə ilə kiçik, orta, böyük cəmərənin hər birinə 7 daş atılır. zilhiccənin 12-i də bu əməl günorta azanına qədər təkrar olunur. Azandan sonra zəvvarlar yenidən Məkkəyə köç edirlər. Daha sonra Kəbəni təvaf edib, təvaf namazı qılır, Səfa və Mərva arasında səy edib namaz qılırlar.
Bütün bunlardan sonra isə Nisə təvafı yerinə yetirilir.
Müstəhəbdir ki, Məkkəni tərk etmədən öncə vida təvafı yerinə yetirilsin.
Müqəddəs yolçuluq — həcc
Məqbul olan həccin qarşılığı cənnətdən başqa bir şey deyildir. (Hədisi-şərif)
Həcc ilin müəyyən günlərində müəyyən yerləri, müəyyən üsullarla ziyarət etməkdir. Bu ziyarət həcc niyyəti ilə ehrama girib, Ərafatda vəqfədə olmaq və Kəbəni təvaf etməkdən ibarətdir. Ehram həccin şərti, vəqfə və təvaf isə onun rüknləridir (əsasları).
İstər kişi, istərsə də qadın olsun, həccin şərtlərini daşıyan, yəni sağlamlıq və sərvət baxımından həcc etmə imkanına sahib olan hər müsəlmanın ömründə bir dəfə həccə getməsi fərzdir. İmkan ələ keçincə, gecikdirilmədən yerinə yetirilməsi gərəkdir.
Həccin fərz olmasının şərtləri
HƏCCİN RÜKNLƏRİ
1. ƏRƏFAT VƏQFƏSİ
Ərəfat vəqfəsi edilməzsə, həcc səhih olmaz. Bu Məkkənin təxminən 25 km cənub-şərqində yerləşən və haram bölgəsi xaricində qalan, sərhədləri işarələnmiş olan Ərəfat bölgəsində yerinə yetirilir. Həcc əsnasında Ərəfata çıxmayan zəvvarın Həcci səhih olmaz. Çünki hədisdə də buyuruldugu kimi: "Həcc Ərəfatdır!".
Vəqfənin səhih olmasının şərtləri bunlardır:
2. ZİYARƏT TƏVAFI
Ziyarət tavafı edilmədən də həcc ibadəti tamam olmaz. Təvaf Həcərül-əsvədin olduğu küncdən və ya eyni sırada başlayaraq, Kəbənin ətrafında saat əqrəbinin əksi istiqamətində yeddi dəfə dönməkdir. Hər dəfə dönməyə "şavt" deyilir və 7 şavt bir təvaf sayılır. Təvafın səhih olmasının şərtləri bunlardır:
Həccin vacibləri
Həccin rükn və şərtləri ilə yanaşı bir də vacibləri vardır. Bunların tərki ilə həcc batil olmaz. Fəqət, üzrsüz tərk edilməsi təhrimən (harama yaxın) məkruhdur. Bu vaciblər beşdir:
1. Səfa-Mərvə təpələri arasındakı səy
Kəbənin şərq tərəfində olan Səfa-Mərvə təpələri arasında Səfadan başlayaraq Mərvədə tamamlamaq üzrə dörd gediş, üç gəliş, cəmi 7 dəfə gedib-gəlməkdən ibarətdir. Səfadan Mərvəyə hər fedişə və Mərvədən Səfaya hər dönüşə "bir şavt" deyilir.
2. Müzdəlifədə vəqfə
Həccdə Ərəfə gününü bayram gününə bağlayan gecəni Mina ilə Ərəfat arasında Hərəm hedudları içərisində, Müzdəlifə bölgəsində keçirmək sünnət, Qurban bayramının birinci günü fəcr-i sadiqdən günəşin doğuşuna qədər orada vəqfədə durmaq isə vacibdir.
Vəqfənin səhih olmasının şərtləri:
3. Şeytan daşlama
Şeytan daşlamağın səhih olmasının şərtləri:
4. Saçları dibdən qırxdırmaq və ya qısaltmaq
5. Vida təvafı
Harəm bölgəsi hüdudları çərçivəsində yaşamayan, uzaqlardan gəlmiş ziyarətçilərin məmləkətlərinə dönməzdən əvvəl etdikləri təvafdır.
İqtisadi coğrafiya
thumb|200px|right|Mixail Vasilyeviç Lomonosov (1711–1765) M.V.Lomonosov iqtisadi coğrafiya terminini ilk dəfə olaraq elmə gətirmişdir.