cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dispersant
Dispersant — suya dağılmış nefti parçalayıb təmizləmək üçün işlədilən maddə.
Nar bağı (film, 2017)
Nar bağı — Rejissor İlqar Nəcəfin filmi.
Məzmun
Film Anton Çexovun məşhur "Albalı bağı" pyesinin motivləri əsasında çəkilib.Hadisə əyalətlərdən birində baş verir. Şamilin (Qurban İsmayılov) iri nar bağı var, onu kəndin imkanlı adamlarından biri (Kazım Abdullayev) almaq istəsə də o, satmır. Onun oğullarından biri ölüb, digəri Qabil (Səmimi Fərhad) isə evlənib, sonra heç kəsə nəsə demədən ailəsini də atasının yanında qoyaraq Rusiyaya gedib. Baba gəlini Sara (İlahə Həsənova) və 11-12 yaşlı nəvəsi Cəlalla (Həsən Ağayev) yaşayır. Günlərin birində gözlənilmədən oğul qayıdır. O, atasına ailəsini Rusiyaya aparacağını deyir, nar bağını satdırır və pulu da götürərək ailəsindən gizlin tək Rusiyaya qayıdır.Çünki onun başqa ailəsi var və borcu olduğundan qızı girov götürülüb.Bu pul ona qızının xilası üçün lazımdır...
II Mərvan
Mərvan II ibn Məhəmməd (təqribən 684 - 750) — sonuncu Əməvi xəlfəsi (744 -750). Bizanslılara qarşı vuruşmalarda fərqlənmiş, Ərməniyyə, Azərbaycan və əl-Cəzirədə vali olmuş, Xəzərlərə qarşı genişmiqyaslı əməliyatlar keçirmiş, hakimiyyətə keçdikdən sonra iqamətgahın Harrana (Mesopotamiya) köçürmüşdü. Mərvanın dövründə Suriyada Xilafətə qarşı çıxışlar baş verdi. İraqda xaricilərin, Xorasan və Məvarənnəhrdə şiələrin mərkəzi hakimiyyətə qarşı çıxışları gücləndi. 747 ildə Əbu Müslimin başçılığı ilə baş verən üsyan Qərbi İrandan İraqa yayıldı. Böyük Zab sahilindəki vuruşmada məğlub olan 11 M. kiçik dəstə ilə Suriyaya, oradan da qoşun toplamaq üçün Misirə qaçdı və orada öldürüldü; II Mərvanın ölümü ilə Əməvilər sülaləsinə son qoyuldu, hakimiyyətə Abbasilər keçdi.
Dust
Dust — toz halında olan pestisid.
Aktiv idarələşmə
Aktiv idarəçilik (ingiliscə: governance) – elə bir prosesdir ki, təşkilatlar, müəssisələr və vətəndaşların bir qrupu maraq və istəklərini bildirir, hüquqlarını, vəzifələrini, imkanlarını doğrulaşdırır, eləcə də ziddiyyətləri aradan qaldırırlar. Bu da öz növbəsində yeni üsulların axtarılmasına gətirir ki, onların köməyi ilə biliyə əsaslanan cəmiyyət yerli, reqional, milli və qlobal səviyyədə idarəçiliyin daha effektli, şəffaf və aktiv formalarından istifadə edə bilər.
İnsanın yoğun bağırsağı
Yoğun bağırsaq (intestinum crassum) ― insanın həzm yolunun aşağı, son hissəsi. O, bağırsaqların distal hissəsini təşkil edir və burada nəcis yaranır.
Quruluşu
İnsanın yoğun bağırsağı 1.5–1.7 metr uzunluğundadır. Onun diametri proksimal hissədə 6–7 sm-dir, distal istiqamətdə kiçilir və 4 sm-ə çatır. Xarici əlamətlərə görə nazik bağırsaqdan fərqlənir. Yoğun bağırsağın üzərində 3 ədəd çənbər bağırsaq zolağı (taeniae coli) var :
Şöbələri
Yoğun bağırsaq 3 şöbəyə ayrılır:
Edifikator
Edifikator — fitosenozun əsasını təşkil edən bitki növləri.
İnsanın yoğun bağırsağı
Kor bağırsaq
Yoğun bağırsağın ilk şöbəsidir.
NGC 7567
NGC 7567, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. Scd tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İnsanın yoğun bağırsağı
Çənbər bağırsaq
Çənbər bağırsaqda anatomik baxımdan 4 hissə ayırd edilir:
Düz bağırsaq
Yoğun bağırsağın son şöbəsidir.
Edofobiont
Edofobiont — torpaq orqanizmləri.
Edafon
Edafon — torpaq orqanizmlərinin cəmi.
Draupadi Murmu
Draupadi Murmu və ya Droupadi Murmu (santali dilində: ; ) — — Hindistanlı siyasətçi. Murmu 25 iyul 2022-ci ildən Asiya qitəsində yerləşən ölkə olan Hindistanda dövlət başçısıdır.
18 iyul 2022-ci ildə Hindistanda keçirilən prezident seçkiləri üçün 2022-ci ilin iyununda namizədliyi irəli sürmüş Murmu həmin seçkilərdə ən çox səs toplayaraq prezident seçilmişdir. Murmu Pratibha Patildən sonra Hindistan tarixində ikinci qadın prezident oldu, Santal yerli xalqının üzvü olaraq isə Hindistan tarixində ilk etnik santal prezident oldu.
Sakit okean kəməri
thumb|Taiheiyō kəməri
Taiheiyō kəməri (Yapon dilində: 太平洋 ベ ル ト Taiheiyō beruto; “Sakit okean kəməri”) Yaponiyada şimaldakı İbaraki prefekturasından cənubdakı Fukuoka prefekturasına qədər təxminən 1200 km uzunluğunda bir meqapoldur. Əhalisi 81 859 345 nəfərdir və ölkə əhalisinin 65% -ni təşkil edir. Bölgə ölkənin sənayesinin və iqtisadiyyatının əsasını təşkil edir və 2007-ci ildə Yaponiya ÜDM-nin 81% -ni əhatə etmişdir.
Ekistika
Ekistika — insan məskənlərini öyrənən elm sahəsi.
Santal xalqı
Santal və ya Santhal Cənubi Asiyada yaşayan avstrasiya dillərində danışan Munda qrupuna daxil olan bir etnik qrupudur. Santallar əhalisayına görə Hindistanın Jharkhand və Qərbi Benqal əyalətində ən böyük qəbilədir və Odişa, Bihar və Assam əyalətlərində daha çox rast gəlinir. Onlar Banqladeşin şimalındakı Rajshahi Diviziyasında və Rangpur Diviziyasında ən böyük etnik azlıqdır. Nepalda da böyük sayda yaşayırlar. Santallar Avstriya-Asiya dil ailəsinin ən çox danışılan Munda dilləri olan Santali dilində danışırlar.
Türkiyə Ticarət Palata və Birjaları Birliyi
Türkiyə Ticarət Palata və Birjaları Birliyi (tür. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği) abbreviaturası TOB olan, Türkiyənin bütün regional ticarət, sənaye və dəniz ticarət palatalarının, eləcə də ticarət birjalarının konfederasiyasıdır.
8 mart 1950-ci ildə Ankarada qeyri-hökumət təşkilatı, iqtisadiyyatın özəl sektorunun ali nümayəndəsi orqan kimi yaradılıb. Birliyin Mərkəzi Dumlupınar bulvarı, 252, Ankarada yerləşir. 2001-ci ildən ticarət palataları və ticarət birjalarının birliyinin prezidenti Mustafa Rıfat Hisarcıklıoğludur. Hal-hazırda ittifaq 365 ticarət palatası və ticarət birjasından ibarətdir.
Tarixçə
8 mart 1950-ci və 5590-cı qanunda göstərilən əsaslara görə, həmin dövrdə mövcud olan nömrələrin və birjaların rəsmiləri 1952-ci ilin fevralında birləşərək Türkiyə ticarət palataları və birjalarının birləşməsi ilə bütövlükdə formalaşmış birlikdir. Təşkilatın strukturuna gəldikdə isə 1981, 1986 və 1988-də yeni normativ aktlar qəbul edilmişdir. 5590 saylı qanun 18.05.2004 saylı və 5174 saylı qanuna əsasən tamamilə dəyişdirildi.
Türkiyə Ticarət Palata və Birjaları Birliyi qərargahının binası 2009-cu ilə qədər Ankarada, Qızıllayda olmuşdur. 2009-cu ilin noyabrında, 2005-ci ildə 110 milyon ABŞ dollarına alınmış Əskişəhər şosesində yerləşən əkiz qalalara köçüb.
Ticarət Palataları
• 4
Sənaye palataları
• 4
Mismar
***px|thumb|Polad mismarlar ***px|thumb|Döyməklə hazırlanmış mismar (15 sm) Mismar və ya mıx — texnikada tətbiq olunan metaldan hazırlanmış, bir ucu iti, digər ucu yastı şəklində olan birləşdirici element. O, çəkicin köməyi ilə taxtaya çalınır. Mismar taxta lövhələri fiksasiya etmək və ya tərpənməz bərkitmək üçün tətbiq olunur. Ən geniş yayılmış mismarlar polad dan, mis dən və bürünc dən hazırlanır. Çəkic əvəzinə mismarlar xüsusi sıxılmış hava ilə işləyən mismarlayıcının köməyi ilə də taxtaya vurula bilər. Mismar ən qədim birləşdirici element hesab olunur.
Ektoparazit
Ektoparazit — xarici parazit.
Ekoton
Ekoton — iki qonşu biosenoz arasında olan keçid hissə.
NGC 4425
NGC 4425, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Endoflora
Endoflora — daxili mühitdə yaşayan bitki taksonlarının cəmi.
Endofitlər
Endofit — orqanizmin daxili mühitində yaşayan bitkilər.
Entomofaq
Entomofaq — cücüyeyən orqanizmlər.
Santali dili
Santalice, Santalca və ya Santali dili əsasən Assam, Bihar, Carkhand, Mizoram, Orissa, Tripura və Qərbi Benqalda danışılan Ho və Mundari dilləri ilə qohum bir Avstriya-Asiya dili. Bu dil ailəsinin Munda qrupuna aid olan və qrupun ən çox danışılan üzvü olan Santali dili Hindistan Konstitusiyasına uyğun olaraq Hindistanın rəsmi tanınmış regional dillərindən biridir. Təxminən 7,6 milyon danışan sayı ilə dil Hindistan, Banqladeş, Butan və Nepalada geniş yayılmışdır. Bu dil həm də Vyetnam dili və Kxmer dillərindən sonra sayca üçüncü ən böyük Avstroasiya dilidir. Santali dili Avstroasiya kökənli etnik Santalların ana dilidir.
Ol Chiki yazı sistemi 1925-ci ildə Pandit Raghunath Murmu tərəfindən işlənib hazırlanana qədər Santalice yazısı mövcud deyildi, və bu dil sadecə danışıq dili idi. Tək səsli hərf əlifbası ilə yazılan Ol Çiki sistemi digər heca əsaslı hind yazı sistemlərindən fərqlənir və müasir Hindistanda Santali dilində yazmaq üçün geniş istifadə olunur.
Entomofauna
Entomofauna — cücü sinfinə aid olan taksonların cəmi.
Çilingərlik
thumb|Çilingər ("Kim olmaq istəyirsən" əsərindən, 1880) Çilingər — metal emalı və ya metaldan hazırlanmış əşyaların təmiri ilə məşğul olan peşədir. İxtisaslaşmasından asılı olaraq müxtəlif peşə növləri mövcuddur. Məsələn, avtomobil, tikinti, gəmi, maşın, alət və s. sahələr üzrə çilingərlər fəaliyyət göstərirlər.
Çilingərlik peşəsinə peşə ixtisas məktəblərində yiyələnmək olar. İxtisas səviyəssindən asılı olaraq çilingərlərə dərəcələr verilir.
Çilingərlik peşəsi çox qədim tarixə malikdir. Hələ lap qədim zamanlarda insanlar metaldan işçi alətlər düzəldirdilər. Əvvəldə onların hamısı dəmirçi adlanırdılar. Dəmirçilər dəmir filizini əldə edir, onları qızdırır və zindanda döyərək müxtəlif metal əşyalar düzəldirdilər.
Sonralar maşınların və müxtəlif metalik qurğuların ixtirası və geniş tətbiqi ilə müxtəlif ustalar, o cümlədən mismar, dəbliqə, zireh və bu kimi sahələr üzrə ustalar yaranırlar. Beləliklə, metalların soyuq emalı genişlənir və daha sonra artıq bu ustalar müxtəlif mexanizmlərin hazırlanması üzrə çalışırlar. Çilingərlərin tipik məşğul olduqları sahələr qıfılların hazırlanması idi. Sonralar maşınqayırmanın inkişaf etməsi nəticəsində çilingərlərin tətbiq sahələri həm genişlənmiş və həm də mürəkkəbləşmişdir. Onlara bu gün texnikanın tətbiq olduğu bütün sahələrdə rast gəlmək olur.
Lětopis
Lětopis  — Almaniyada nəşr olunan elmi sorb jurnalı. Sorb İnstitutunun elmi nəşri və çap orqanı. Domovina nəşriyyatı tərəfindən nəşr edilmişdir.
Tarixi
Nəşrin tarixi sələfi 1848-1937-ci illərdə sorb Macica Serbska cəmiyyəti tərəfindən nəşr olunan "Časopis Maćicy Serbskeje" sosial-mədəni və ədəbi jurnalı hesab olunur. Modern jurnalın ilk nömrəsi 1952-ci ildə işıq üzü görüb. Jurnalda məqalələr daha çox Yuxarı sorb, Aşağı sorb və Alman dillərində dərc olunur. Bəzən rus, polyak və çex dillərində məqalələr dərc olunur. GDR dövründə jurnal hər il A, B, C və D hərfləri ilə təsnif edilən xüsusi məzmunlu 4 ayrı cild nəşr etdirirdi. A cildində sorb dilçiliyi mövzusunda məqalələr yer alırdı. B cildində sorb tarixi, siyasi-ictimai həyatı və alman əhalisi ilə münasibətləri haqqında məqalələr dərc edilmişdir. C cild sorb etnologiyasına həsr olunmuş, D cildində isə sorb mədəniyyəti, etnoqrafiyası və folkloruna dair məqalələr dərc edilmişdir.
Pop-art
thumb|right|200px|[[Qızılı beş|Qızılı beş gördüm — ABŞ rəssamı Çarlz Demut tərəfindən 1928-ci ildə çəkilmiş rəsm əsəri]] Pop-art (,  sözünün qısaldılmış forması — populyar və ya təbii incəsənət)  — 1950-60-cı illərdə Qərbi Avropa və ABŞ-də abstrakt ekspressionizmə əks reaksiya kimi meydana gəlmiş təsviri incəsənət istiqaməti, partlayış, şok effekti əmələ gətirən incəsənət.
Tarixi
"Pop-art" terminini ilk dəfə 1966-cı ildə ingilis kritiki Lourens Elleoueya işlətmişdir. Pop-art incəsənətdə bədii cərəyan kimi 1950-ci illərin 2-ci yarısından ABŞ və Qərbi Avropa ölkələrində meydana gəlmişdir. Cərəyanın əsasını ABŞ-də Robert Rauşenberq, Roy Lixtenşteyn, Casper Cons , Ceys Rozenkvist, Klas Oldenburq, Cim Dayn, Endi Uorhol, Böyük Britaniyada Piter Bleyk, Riçard Hamilton və b. qoymuşdur.
Xüsusiyyətləri
Pop-art nümayəndələrinin "əsərlərində" bədii obrazlar real həyatdan götürülmüş əşyalar yığımı ilə əvəz olunur, beləliklə də natura, əşya "əsərin" əsas (bəzən də yeganə) komponenti kimi nümayiş etdirilir. Pop-art nümayəndələri adi məişət əşyalarını, kitab və jurnallardan kəsilmiş şəkilləri, plastik materiallardan düzəldilmiş ərzaq məmulatını kompozisiyaya daxil edir, bəzən rəngli şəkillər üzərinə metal, ağac, zinət əşyakarı qeyri-məntiqi şəkildə yapışdırmaqla kompozisiya yaradırlar.
Görkəmli nümayəndələri
200px|thumb|Roy Lixtenşteyn. [[Topla qız, 1961]]
Sitatlar
Pop-art — populyar, ötəri, hazırcavab, tez unudulan, seksual və gəncdir. — Riçard Hamilon. Pop — bu, sevgidir, pop hər şeyi tanıyır ... Pop bomba partlamasına bənzəyir. Bu amerikan arzusu, optimist, səxavətli və sadədir. — Robert İndiana
Sabit Damolla
Sabit Damolla Əbdulbaqi (سابىت داموللا) — Şərqi Türkistan İslam Respublikasının Baş Naziri, məktəb müəllimi, qazı, yazıçı və nəşriyyatçı. O, həmçinin cədidçi idi.
Həyatı
1931-ci ildə, Sabit Damolla həccə gedib. O, həmçinin Qahirəni ziyarət etmişdi. Eyni vaxtda, Sincanda üsyan qalxmışdı. 1933-cü ildə Sabit Damolla həccdən qayıdıb. Başqa mənbələrə görə, o, 1932-ci ildə Hindistandan qayıdıb, Xotanın varlı Buğra ailəsindən Çin hökumətinə qarşı üsyana kömək etməyə xahiş edib.
1933-cü ilin fevralın 20-də Sabit Damolla Xotan, Qaraqaş rayonudaki üsyan lideri hakim Məhəmmən Nias Alam, oazisində Məhəmməd Əmin Buğra ilə görüşüb. Dolayısıyla, martın 16-da onlar Xotan İslam Əmirliyinin hökumətini formalaşdırıblar. Sonra, üsyan Turfana (harda ki, onun başçısı Maqsudaxun Mühitov idi) və Bargölə yayılıb. Həmin ilin noyabrın 12-də Xotan İslam Əmirliyi Şərqi Türkistan İslam Respublikası ilə birləşib və Sabit Damolla Şərqi Türkistanın baş Naziri, Niyazi Xoca isə Prezidenti olaraq seçilmişdi. Həmin gün Qaşqarda Milli Məclisin çağırışı olub, yeni dövlətinin konstitusiyası və rəsmi rəmzləri qəbul olunub.
Şərqi Türkistan Respublikası süquta uğradılanda, 1934-cü ilin fevralın 6-da Sabit Damolla Niyazi Xoca ilə Yəngigisara qaçıb. Həmin il, Sabit Damolla Aksuşəhərində öldürülüb.
Xatirəsi
1933-cü ilin avqustun 10-da Qaşqarda Şəqi Türkistan Respublikasının yaradılması bu günə qədər türkçü millətçilikdə vacib olay olaraq sayılır. Onu yaradanların arasında həmçinin "pan-islamist" və "sələfi" sayılan dairələrlə bağlılığı olan şəxslər də var idi. Lakin, cədidçi olaraq, Sabit Damolla əslində İslam modernizmin tərəfdarı idi. Qahirədə olaraq, o, Sintszyanın vəziyyəti haqqında bir neçə məqalə buraxmışdı. Həmin məqalələr Sintszyanın müharibə arası dövrü və, o cümlədən Şərqi Türkistan Respublikası yaradıldığı şəraiti haqqında tarixçiliyi üçün vacib mənbələrdir.
Əl-Qaidənin ideoloqu Mustafa Setməryam Nasar Sabit Damollanı Şərqi Türkistan Respublikasının banisi olaraq tərifləyib.
Gulnaz Abubakirova
Gulnaz Ahmatova Abubakirova — başqırd dama oyunçusu. Rusiya və beynəlxalq dərəcəli oyunçu. Dəfələrlə Rusiya və Avropa çempionatlarının qalibi. İdman ustalığına namizəd. Dama üzrə beynəlxalq turnirdə Rusiya komandasını təmsil edir (2004).
Biqorafiyası
2002-ci ildən 2013-cü ilə qədər A.Validi adına 2 nömrəli Başqırdıstan Respublika Gimnaziyasında (İşimbəy şəhəri) oxuyub. 2013-cü ildən Başqırd Dövlət Universitetinin Riyaziyyat və İnformasiya Texnologiyaları fakültəsinin tələbəsi olmuşdur. Oxuduğu zaman bu təhsil ocaqlarının komandalarında oynamışdır.
6 yaşından, uşaq bağçasına gedən zamandan dama oynamağa başlamışdır. Birinci sinifə getdikdən sonra məktəbdəki yarışlara qatılmağa başladı. 1993-cü il təvəllüdlü və daha kiçik qızlar arasında rus daması yarışlarında Başqırdıstan Respublikası çempionatında 3 və 2-ci yerləri tutaraq 7 yaşında ən yüksək səviyyədə debüt etdi. İşimbay şəhərinin Olimpiya İdman Məktəbinin şagirdi (məşqçi Gatiyatullin I.S.) və Peşəkar Başneft dama klubunun üzvü.
2005-ci ildə ilk dəfə Rusiya çempionatında iştirak edərək 2-ci yeri tutdu və Avropa çempionatına vəsiqə qazana bildi. 1995-ci il təvəllüdlü qızlar arasında beynəlxalq layihələr üzrə Rusiya çempionatının gümüş mükafatçısı (2005, Sankt-Peterburq), eləcədə sürətli dama üzrə Avropa çempionatının bürünc medalçısı (2005, Kluczbork, Polşa).
2006-cı ildə - Ufada Rusiya çempionatının qalibi oldu. Avropa çempionatında Rusiya gənclər komandasına düşür (2006, Tallinn, Estoniya). Əsas proqramda beynəlxalq layihələr üzrə Avropa çempionatının gümüş mükafatçısı (2006, Tallinn, Estoniya).
Rusiya komandasının tərkibində rus daması üzrə Avropa çempionatının qalibi (2006, Brest, Belarus). Sürətli dama üzrə Avropa çempionatının gümüş mükafatçısı (2006, Brest, Belarus).
2011-ci ildə üç böyüklərin yarışında iştirak etdi. Qadınlar arasında Dünya Kubokunda (Ufa) mümkün 18-dən 9 xal toplayaraq 19-cu yeri tutdu. Rəqibləri arasında qrossmeysterlər Nona Savina, Elena Milşina, Tamara Tansykkujina, Olga Baltaji, Guzel Georgieva da var idi.
2019-cu ildə magistr dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
BosVaş
BosVash (eyni zamanda BosNYVaş, Boşinqton və ya Şimal-şərq meqapolisi) — ABŞ-nin şimal-şərq sahilindəki aqlomerasiya regionunu əhatə edən bir meqapolya. Meqapol, şimal-şərqdə Massaçusets ştatından Bostondan başlayır və cənub-şərqdə Vaşinqton şəhəri və Virciniyaya qədər uzanır. Başda Boston, Nyu-York, Filadelfiya, Baltimor və Vaşinqton olmaqla böyük şəhərləri, aqlomerasiya regionlarını, şəhərətrafı zonalar və daha kiçik şəhər mərkəzlərini özündə birləşdirir.
Fransız coğrafiyaşünası Can Qottmann, 1961-ci ildə yazdığı “Megalopolis: ABŞ-nin Urbanizə edilmiş Şimal-şərqi sahilboyu əraziləri” (Megalopolis: The Urbanized Northeastern Seaboard of the United States) əsəri ilə meqapol termini geniş yayılmışdır.
BosVaş 2010-cu ildəki siyahıyaalma nəticələrinə görə 52.332,123 əhaliyə sahibdir və bu da ölkə əhalisinin 17% -ni əhatə edir. BosVaşda Ağ ev, ABŞ Konqres Binası, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Qərargahı, Nyu-York Fond Birjasının, Beynəlxalq Valyuta Fondunun və bir çox iri transmilli şirkətin mənzil qərargahı yerləşir və ABŞ-nin ÜDM-nin 20%-ni təşkil edir.
Entomofiliya
Entomofiliya — bitkilərin cücü ilə tozlanması.
Entomoxoriya
Entomoxoriya — bitkilərin cücü ilə tozlanması.
31 mart soyqırımı (film, 2014)
Məzmun
1918-ci ilin 30 mart və 3 aprel tarixləri arasında Bakı şəhərində və Bakı quberniyasının müxtəlif bölgələrində, eləcə də Şamaxı, Quba, Xaçmaz, Lənkəran, Hacıqabul, Salyan, Zəngəzur, Qarabağ Naxçıvan və digər ərazilərdə Bakı Soveti və Daşnakstyundan olan erməni silahlı dəstələri azərbaycanlılara qarşı qırğın törətdilər. Rəsmi mənbələrə əsasən soyqırım nəticəsində 12 minə yaxın azərbaycanlı qətlə yetirilmiş, on minlərlə insan itkin düşmüşdür.
Film Azərbaycan tarixində ən qanlı hadisələrdən biri olan bu insan qətliamını tarixi faktlarla araşdırır.
Azərbaycanda martın 31-i azərbaycanlıların Soyqırımı Günü qeyd edilir. Azərbaycanlıların soyqırımı 200 il ermənilərin əli ilə müxtəlif xalqlar tərəfindən azərbaycanlılara qarşı bir qəddar siyasətdir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Gülnar Məmmədli Rejissor: Xürrəm Sultan Operator: Emin Rəhimov, Fərmayıl İsmayılov, Manaf Quliyev Prodüser: Əliağa Əliyev
Mənbə
31 Mart Soyqırımı
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2014-cü ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Microsoft Excel
Elektron cədvəllər kompüter istifadəçiləri tərəfindən müxtəlif hesabatların aparılmasında çox geniş istifadə olunan proqramlardandır. Elektron cədvəllərin yaradılmasına və onun verilənlərinin manipulyasiyasına imkan verən proqram paketləri cədvəl prosessorları adlanır. Cədvəl prosessorları böyük ölçülü cədvəllərlə işləməyə imkan verir. Belə proqramlarla işləyərkən ekrana cədvəl çıxır. Cədvəllərin sətirləri natural ədədlərlə, sütunları isə latın hərflərli ilə nömrələnmiş olur. Bu paketlərdən ən geniş yayılan və istifadə olunan Lotus 1–2-3, Quatro-Pro, SuperCalc və Microsoft Office paketinə daxil edilmiş Microsoft Excel proqramıdır.
Tarixi
İlk dəfə elektron cədvəl ideyası 1979-cu ildə Harvard (ABŞ) universitetinin tələbəsi Dan Briklin tərəfindən irəli sürülmüşdür. O və onun proqramlaşdırmanı bacaran dostu Bob Frankston mühasibatlıq kitabının köməyilə iqtisadiyyata dair darıxdırıcı hesablamalar apararkən birinci cədvəl proqramını hazırlamışlar. Bu proqramı onlar VisiCalc adlandırmışlar. VisiCalc tez bir zamanda çox əhəmiyyətli proqram kimi tanınmışdır. İlk vaxtlar bu proqram yalnız APPLE II tipli kompyuterlər üçün nəzərdə tutulmuşdur, ancaq sonralar bütün tip kompyuterlər üçün transformasiyası edilmişdir. Sonralar yaradılmış analoji elektron cədvəllərdə (məsələn SuperCalc) VisiCalc-ın əsas ideyaları təkmilləşdirilmişdir.
Elektron cədvəllərin inkişafında növbəti addım 1987-ci ildə Microsoft firması tərəfindən Excel cədvəl prosessorunun yaradılması olmuşdur. Bu proqram aşağı açılan menyu ilə kompleksdə daha sadə qrafik interfeysə malik idi. Bu isə proqram paketinin funksional imkanlarını genişləndirməklə yanaşı, çıxış informasiyasının keyfiyyətini də artırdı. Funksional imkanların genişlənmiş spektri, bir qayda olaraq, proqramla işləməyi də çətinləşdirirdi. Ancaq Excel proqramının yaradıcıları istifadəçilərin proqramı mənimsəmələrini və onunla işləməyi maksimum asanlaşdırmaqla, necə deyərlər, qızıl ortanı tapa bilmişdilər. Nəticədə Excel tez bir zamanda böyük istifadəçi kütləsi arasında tanınmışdır.
Haqqında
MS Excel proqramı gündəlik fəaliyyətində daha çox ədədlərlə işləyən, məsələn, mühasiblərə, bank işçilərinə və s. lazım olur. Lakin, elektron cədvəllərin imkanları bununla bitmir. Bu proqram vasitəsilə nəfis tərtib olunmuş cədvəllərin yaradılması, redaktə olunması və çapı yerinə yetirilir. Ona daxil edilmiş müxtəlif kateqoriyalı funksiyaların köməyilə ədədlər və mətnlər üzərində müxtəlif əməliyyatlarin yerinə yetirilməsi və çox mürəkkəb hesablamaların aparılması, diaqramların və qrafiklərin qurulması mümkündür. MS Excel proqramı fərdi kompüter istifadəçiləri, eləcə də idarə və müəssisələr üçün nəzərdə tutulmuş müxtəlif elektron cədvəllər, hesabatlar, biznes-planlar, diaqramlar və s. hazırlamağa və internetlə göndərməyə imkan verən çox mükəmməl cədvəl prosessorudur. Microsoft Excel elektron cədvəl prosessoru müxtəlif funksiyalardan (mətni, məntiqi, riyazi, maliyyə, statistik və s.) istifadə edərək hesabatların hazırlanmasını, verilənlərə süzgəclərin (filtirlərin) tətbiq edilməsini, forma və hesabat cədvəllərinin tərtibi, verilənlərin siyahılar şəklində (verilənlər bazası) tərtibatını, forma və hesabat cədvəllərinin tərtib edilməsini, məlumatlara uyğun müxtəlif formalı diaqramların qurulmasını, verilənlərin nizamlanmasını, düsturlar üzrə hesablamalardakı səhvlərin axtarışını, verilənlərin digər şəxslər tərəfindən dəyişdirilməsinin qarşısının alınmasını, bir və ya bir neçə xananın (cell/ячейка), cədvəlin özünün və ya iş kitabının mühafizəsini həyata keçirən prosesləri yerinə yetirir. Excel cədvəl prosessoru göstərilənlərdən başqa, mətn prosessorunun ümumi funksional imkanlarına da malikdir. Bunlar makroslardan istifadə, diaqramların quraşdırılması, avtomatik əvəzetmə və orfoqrafiyanın yoxlanılması, üslub və şablonlardan istifadə, verilənlərin avtomatik formalaşdırılması, digər tətbiqi proqramlarla verilənlərin mübadiləsi və s. xidmət imkanlarından ibarətdir.
Versiyalar
Windows və Windows NT üçün versiyalar
Görünüş
Microsoft Excel proqramı ilə işə başlamaq üçün Пуск (Start) menyusunun Программы (Programs) hissəsindən Microsoft Excel sətrini seçin.
Açılmış proqram pəncərəsi aşağıdakı elementlərdən ibarətdir:
Microsoft Excel proqramında açılan hər bir fayl Excel kitabı adlanır. MS Excel işçi kitabında verilənlər saxlanılır və dəyişdirilir. Hər bir Excel kitabı işçi vərəqlərdən ibarətdir. Hər bir vərəq 256 sütun və 65536 sətrdən ibarətdir. Yeni işçi kitabı açılarkən ekranda təmiz işçi vərəqi yaranır və hər Excel sənədində işçi vərəqlərin sayı 255-ə qədər ola bilər.
Hesablamaların aparılma qaydaları
Hesablama əməliiyatı aparmazdan qabaq xanada mütləq "=" işarəsi yazılır, hesablamalarda klaviaturanın sağ tərəfində yerləşdirilmiş rəqəm və /, * , — , + işarələrindən istifadə olunur. Məsələn, =A1/D2
Düstur funksiyanın adından və diapazon ünvanından ibarətdir. Diapazon bir neçə ünvan və ünvanlar qrupundan ibarət ola bilər. Məs., gördüyünüz cədvəldə daxil olunmuş rəqəmlərin cəmini verilən düstur ilə tapmaq olar. Bu düsturda bir neçə ünvan ilə hesablamalar aparılır. Burada qonşu olan ünvanlar ":" işarəsi ilə, qonşu olmayan ünvanlar isə ";" işarəsi ilə ayrılır. Funksiya yazılışının ümumi qaydaları: =_funksiyanın adı_(_iş diapazonu_)_
Tikinti amnistiyası
Tikinti amnistiyası, həmçinin yenidənqurma sülhü və yenidənqurma barışığı — nominal olaraq qeyri-qanuni hesab edilən tikililəri qeydiyyata almaq və leqallaşdırmaq üçün hər hansı bir Türkiyə qanunu. Amnistiya gecəqondular kimi heç bir planlaşdırma icazəsi olmayan binalara, yanğın və zəlzələ təhlükəsizliyi qaydaları da daxil olmaqla rəsmi tikinti qaydalarına məhəl qoymayan tikililərə (geriyə) verilir. Bu amnistiyalar ümumiyyətlə hakimiyyət orqanları tərəfindən qısamüddətli iqtisadi və siyasi mənfəət üçün verilir. Amnistiya qanunları siyasətçilər tərəfindən səs toplamaq üçün populist bir üsul kimi təsvir edilmişdir, çünki onların vaxtı əsasən Türkiyədə son bir neçə onillikdə baş tutan müxtəlif seçkilərlə üst-üstə düşür.
Tarixi
İlk rəsmi rayonlaşdırma amnistiya planı 1984-cü ildə parlament tərəfindən qəbul edilmişdir. Buna baxmayaraq, hökumətin oxşar siyasətləri keçmişdə 1940-cı illərin sonlarına qədər həyata keçirdiyi bildirilmişdir. 1948-ci ildən bəri ümumilikdə 19 rayonlaşdırma amnistiyası olmuşdur.
Türkiyədə sonuncu tikinti amnistiyası 2018-ci il Türkiyə prezident seçkilərindən beş həftə əvvəl, 2018-ci ilin may ayında hökumət tərəfindən qəbul edilmiş və qaydalara uyğun tikilməyən 3 milyondan çox binaya yaşayış icazəsi verilmişdir. 2018-ci il amnistiyası ilə 2022-ci ilə qədər 7 milyondan çox bina icazə almışdır ki, onlardan 5,8 milyonu yaşayış binalarıdır.
Tənqidi
Tikinti amnistiyaları tətbiq olunduqdan sonra o, Türkiyə Mühəndis və Memarlar Palataları İttifaqı kimi bir çox təşkilat tərəfindən tənqid olunmuşdur. 2020-ci ildə Egey dənizində baş verən zəlzələ və 2023-cü ildə Türkiyə–Suriya zəlzələsindən sonra mövzu yenidən ictimai müzakirəyə gətirilmişdir.
Ülfət (qəzet, 1905)
Ülfət — 1905-ci ildə da nəşr olunmuş qəzet.
Tarixi
Naşiri və redaktoru tatar jurnalisti və ictimai xadimi Əbdürrəşid İbrahimov idi. İstanbulda təhsil almış, bir sıra Şərq ölkələrinə səyahət etmiş Ə.İbrahimov səfərləri barədə "Ülfət"də və müxbiri olduğu digər qəzetlərdə çoxlu yazılar çap etdirmişdi. Öz yazılarında o, bütün müsəlmanları, o cümlədən türk soyundan olan millətləri inqilabi hərəkatdan istifadə edərək "ittibadi-islam" bayrağı altında birləşməyə çağırırdı. Bir tərəfdən dini xürafatı, digər tərəfdən isə türk birliyini təbliğ edən "Ülfət" qəzeti və onun redaktoru "Molla Nəsrəddin" jurnalında Cəlil Məmmədquluzadənin "Hacı İbrahimov", "Qəzetlərdən", "Bəzi işlər", "Helmi paşa", "Biz" və b. felyetonlarında, digər mətbu yazılarında dəfələrlə kəskin tənqid olunmuşdur.
Epipelegial
Epipelegial — okeanın işıqlı olan üst təbəqəsi, dənizin 200 m dərinliyinə qədər olan yuxarı qatı.
Übeyd Zəkani
Xacə Nizaməddin Übeydullah əz-Zakani, daha çox Übeyd Zəkani kimi tanınır — Elxanilər dövlətində yaşamış fars şairi. O, fars ədəbiyyatının ən yaxşı satiriklərindən biri hesab olunurdu. Onun ən məşhur əsəri dini riyakarlığa hücum edən siyasi satira olan "Muş-o qorbeh"dir ("Siçan və pişik"). Çox məşhur bir şəxsiyyət olsa da, əsərlərinin əksəriyyətində təxribatçı və ədəbsiz mətnlərdən ibarət olduğu üçün Übeydin yaradıcılığına son vaxtlara qədər az diqqət yetirilirdi. O, Fransa maarifçi yazıçısı Volter ilə müqayisə edilmişdir.
Zəmin
Übeyd islam dövrünün əvvəllərində İranın şimalında Qəzvinə köçmüş ərəb qəbiləsi olan Bənu Xəfacənin nəslindən olan Zəkani ailəsindən idi. Zəkani ailəsi iki qoldan ibarət idi; biri din sahəsi ilə seçilir, digəri isə Übeydin mənsub olduğu mülkədar və bürokratlardan ibarət idi. Übeydin özünün 1319-cu ildən əvvəl Qəzvində anadan olduğu güman edilir. İran o zamanlar monqol Elxani hakimiyyəti altında idi və bu dövr geniş şəkildə fars poeziyasının qızıl dövrü hesab olunurdu.
Yaradıcılığı
Übeydin əsərlərinin çoxu farsca yazılmışdır. Buna baxmayaraq, onlardan bəziləri ərəbcə də qələmə verilmişdir və bu, onun yüksək səviyyəli təhsilini nümayiş etdirir. Übeydin ən məşhur əsəri dini riyakarlığa hücum edən siyasi satira olan "Muş-o Qorbeh"dir ("Siçan və pişik"). İnsanların dini tənqid etdiyinə görə ölümlə üz-üzə qala biləcəyi bir dövrdə ərsəyə gətirildiyi üçün əsər riskli sayılırdı.
İrsi
Übeyd fars ədəbiyyatının ən yaxşı satiriklərindən biri hesab olunur. O, Fransa maarifçi yazıçısı Volter ilə müqayisə edilmişdir. Britaniya şərqşünası Edvard Qranvil Braunun fikrinə görə, Übeyd "bəlkə də İranda ortaya çıxmış ən görkəmli parodist və satirik yazıçı" idi. Übeyd İrəc Mirzə ilə birlikdə İranın ən məşhur satiriklərindən biri hesab olunur
Türkiyə Mühəndis və Memarlar Palataları İttifaqı
Türkiyə Mühəndis və Memarlar Palataları İttifaqı — Türkiyədə bütün memarlar və mühəndislər palatalarının konfederasiyası. İttifaq "1954-cü ildə 7303 saylı qanun və 6235 saylı qanuna dəyişiklik edən 66 və 85 saylı fərmanlarla yaradılmışdır", "Türkiyə Respublikasının Konstitusiyasının 135-ci maddəsində göstərildiyi kimi dövlət qurumu şəklində müəyyən edilmiş korporativ orqan və peşə təşkilatıdır". 2013-cü ilin sonuna olan məlumata görə, ittifaq ümumi üzvlük sayı 445,365 olan 24 palatanı təmsil edir. Baş ofisi Ankaranın Qızılay şəhərindədir.
2013-cü ilin iyul ayında Ədalət və İnkişaf Partiyası Türkiyə Mühəndis və Memarlar Palataları İttifaqının 2013-cü ildə Türkiyədəki etirazlara verdiyi dəstəyə cavab olaraq, ittifaqın şəhərsalma təkliflərinin təsdiqində rolunu ləğv edən qanun layihəsini həyata keçirmişdir.
Evrifaq
Evrifaq — müxtəlif obyekt ilə qidalanan orqanizmlər.
Ağqoyunlu hökmdarlarının siyahısı
Ağqoyunlu hökmdarlarının siyahısı — Ağqoyunlular oğuzların bayandur boyuna mənsub olublar. Ağqoyunlu hökmdarlarının idarəsi altında imperiya ən qüvvətli dövrlərində şimalda Rusiya, cənubda Fars körfəzi, şərqdə İran Xorasanı, qərbdə Türkiyə və Suriyaya qədər uzanıb. Ağqoyunlu tayfa ittifaqının əsasını Pəhləvan bəy qoymuşdur. 1401-ci ildə Osman bəyin dövründən başlayaraq Diyarbəkir şəhəri 1468-ci ilə qədər Ağqoyunlu bəyliyinin mərkəzi olmuşdur. 1468-ci ildən isə Uzun Həsənin başçılıq etdiyi Ağqoyunlu imperiyasının mərkəzi Təbriz şəhəri olmuşdur.
1387-ci ildən 1508-ci ilə qədər Ağqoyunlular 20 hökmdar tərəfindən idarə olunmuşlar. Sultan Yaqubun ölümündən sonra Ağqoyunlular arasında başlayan taxt mübarizəsi ölkənin süqutuna gətirib çıxarmışdır. Gödək Əhmədin ölümündən sonra ölkə Əbhər sülh müqaviləsi ilə Əlvənd mirzə və Sultan Murad arasında 2 yerə bölündü. 1501-ci ildə Əlvənd mirzəni və 1503-cü ildə Sultan Muradı məğlub edən I Şah İsmayıl tərəfindən 1508-ci ildə Ağqoyunluların hakimiyyətinə tamamilə son qoyuldu. Beləliklə, Ağqoyunluların süqutu ilə onun yerində Səfəvilər imperiyasının əsası qoyuldu.
Amsterdam adası (Şpisbergen)
left|thumb|300px|[[XVII əsrə aid alman xəritəsi]] Amsterdam adası (Amsterdamøya) — Qərbi Şpisbergen adasının şimal-şərqində yerləşən kiçik ada.
Ağqoyunlu hökmdarlarının siyahısı
Ağqoyunlularda hökmdar
thumb|250px| [[Ağqoyunlu imperiyası ən qüdrətli dövrlərində (1478). ]] Ağqoyunlu hökmdarlarının titulları Uzun Həsənin dövrünə qədər bəy olmuşdur. Uzun Həsən Qaraqoyunluları və Teymuriləri məğlub edərək böyük imperiya qurduqdan sonra hökmdarlara bəydən başqa padşah və sultan da deyilməyə başlandı. Ağqoyunlu hökmdarı qeyri-məhdud hakimiyyətə malik idi. O, ordunun komandanı idi və qanunlarda, sosial, iqtisadi sahədə istədiyi qərarı qəbul edə və dövlət məmurlarının təyin edə və azad edə bilərdi. Hökmdarın verdiyi əmrlər fərman sayılırdı və katiblər tərəfindən yazılırdı. Fərmanların üzərində hökmdarın möhürü olurdu. Ağqoyunlu hakimiyyəti mütləq monarxiya ilə idarə edilirdi. Ağqoyunlu hökmdarlarının məşvərətçi orqanı "divan" mövcud idi. Ancaq son qərarı hökmdar verirdi.
Amsterdam adası (Şpisbergen)
Tarix
Adanı ilk dəfə Villem Barens 1596-cı ildə kəşf etmişdir. 1614-cü ildə adanı hollandlar ələ keçirmişdir. Öz adını bu dövrdə almışdır. 1619-cu ildə adada yerləşən burunda balina ovu bazası inşa edilir. Ətrafında Smerenburq qəsəbəsi salınır. 1640-cı ildən təsərrüfat səngiyir. 1660-cı ildə yaşayış məntəqəsi tərk edilir. 1973-cü ildə yaşayış məntəqəsinin xarabalığı Nordvest-Şpisbergen milli parkı ərazisinə daxil edilmişdir.
Evtrof su
Evtrof su — qida maddələri ilə zəngin olan su.
Əfsanəvi Mixaylo
Əfsanəvi Mixaylo - Azərbaycanın tanınmış araşdırmaçı-publisisti, hərbi jurnalist, nasir, 1985-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1978), H.Zərdabi adına mükafatın laureatlı (2002) Şəmistan Nəzirlinin yazdığı kitabdır.
Haqqında
Kitabda İkinci Dünya müharibəsi dövründə kəşfiyyat-təxribat qrupun rəhbəri, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Mehdi Hüseynzadənin Vermaxta qarşı mübarizədə apardığı çoxsaylı uğurlu kəşfiyyat əməliyyatlarının bir qismi, yeni arxiv materialları və nadir sənədlər yer alıb. Burada həmçinin onun gənclik illərindən-bacılarının, məktəb və tələbə dostlarının xatirələrinə yer verilib. Mehdi Hüseynzadənin əsirlikdə olarkən “Qürbətzadə” imzası ilə yazdığı şeirlər və 1935-ci ildə qələmə aldığı poema ilk dəfə bu kitabda təqdim olunur.
Qanunsuz tikinti
Qanunsuz tikinti və ya qeyri-qanuni tikinti — etibarlı tikinti icazəsi olmadan aparılan tikinti işi və ya bunun nəticəsi. Nəzarət olunmayan tikinti sahələrində və tikinti prosesi bitmiş binalarda potensial texniki təhlükələrdən başqa, qeyri-qanuni tikinti fəaliyyəti təbiət qoruqları kimi qoruq ərazilərinə təsir etdiyi halda böyük ekoloji pozuntu baş verə bilər. Eyni şəkildə, qeyri-qanuni tikililər xarici ərazilərdə torpaqların zəbt edilməsi və ya qeyri-qanuni məskunlaşma kimi həyata keçirildikdə ciddi siyasi nəticələr ortaya çıxa bilər..
Ekoloji risklər
Artan torpaq sürüşməsi riskinin İtaliya və Bosniya və Herseqovinada sıx məskunlaşılan urbanizasiyalaşmış ərazilərinin dağlıq ərazilərində qeyri-qanuni tikinti ilə əlaqəli olduğu aşkar edilmişdir.
Aşkarlama
İnsan müşahidəsinə əlavə olaraq, qeyri-qanuni tikililərin geniş miqyasda yoxlanılması üçün peyk şəkilləri və geoməkan məlumat sistemlərindən istifadə etmək mümkündür.
NGC 981
NGC 981, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Epidemiya
Epidemiya (yunan dilində ἐπί epi "üst, yuxarı" və δῆμος demos "insanlar" deməkdir) — İnsanın hәr hansı bir infeksion, yaxud invazion xәstәliyinin mәlum әrazidә adi (sporadik) xәstәlәnmә sәviyyәsindәn xeyli artıq yayılması, tez vaxtda geniş yayılan xəstəlik. Yaşayış yerində (ölkədə, rayonda, kollektivdə) hər hansı infeksion xəstəliyin kütləvi şəkildə yayılması. Epidemiya yerli və gətirilmə ola bilər. Epidemiya bir neçə ölkəni, qitəni və ya bütün yer kürəsini əhatə etdikdə pandemiya, birdən-birə baş verdikdə eksploziv adlanır. Epidemiya ilə mübarizə bu istiqamətdə təşkil olunur: infeksiyanı zərərsizləşdirmək və ya tamam məhv etmək (məs. taun tulyaremiya xəstəliyi zamanı gəmiriciləri qırmaq, xəstələri təcrid etmək və s.); xəstəlik törədiciləri yoluxma yolunda dizenseksiya və dizenfeksiya üsulları ilə məhv etmək; əhali arasında xəstəliyə qarşı kütləvi peyvənd etməklə immunitet yaratmaq.
İnfeksion xәstәliklәrin yüksәk yayılma sәviyyәsi bioloji vә sosial amillәrlә bağlıdır. Epidemiyanın әsasında epidemik proses, yәni infeksiya törәdicisinin fasilәsiz ötürülmәsi, hәm dә kollektivdә ardıcıl inkişaf edәn vә qarşılıqlı әlaqәli yoluxma halının fasilәsiz zәnciri (xәstәlik, bakteriyadaşıyıcısı) dayanır. Bәzәn xәstәliyin yayılması pandemiya xarakterli olur; müәyyәn tәbii, yaxud sosial-gigiyenik şәraitlәrdә xәstәlәnmәnin nisbәtәn yüksәk sәviyyәsi mәlum әrazidә uzun müddәt qeydә alına bilәr. Epidemiya xәstәliyin kütlәviliyi, xәstәliyin yoluxma yollarının ümumiliyi vә çoxluğu, inkubasiya dövründә xәstәliyin baş vermәsinin eyni vaxta tәsadüf etmәsi vә fasilәsizliyi, xәstәliyin ayrı-ayrı hallarında әrazi yaxınlığı ilә sәciyyәlәnir. “Epidemiya”. termini bәzәn infeksiya törәdicisinin yayılmasının әsas yollarını qeyd etmәk üçün istifadә olunur; mәs., süd, qida Epidemiyası, hәmçinin Epidemiyanın olub keçdiyi yer, mәs., mәktәb Epidemiyası Epidemiyanın meydana çıxmasına vә davam etmәsinә hәm tәbii şәraitdә gedәn proseslәr (tәbii ocaqlar, epizootiyalar vә s.), hәm dә, әsasәn, sosial amillәr (kommunal abadlığın, mәişәt şәraitinin, sәhiyyәnin vәziyyәti vә s.) tәsir göstәrir. Xәstәliyin xarakterindәn asılı olaraq Epidemiya dövründә yoluxma, әsasәn, qida vә su qәbulu zamanı (dizenteriya vә qarın yatalağında), havadamcı yolu ilә (qripdә), transmissiv yolla (malyariya vә yatalaqda) ola bilәr. Epidemiyanın öyrәnilmәsi, onunla mübarizә üsullarının işlәnib-hazırlanması ilә epidemiologiya mәşğul olur.
Fitofaq
Fitofaq — bitki yeyən heyvanlar.
Fitoiqlim
Fitoiqlim — bitki örtüyünün yaratdığı iqlim.
Anders Sandberg
Anders Sandberg — İsveç musiqiçisi.
Fotofil
Fotofil — işıqsevən orqanizmlər.
Fumiqant
Fumiqant — zəhərli və qorxuducu preparatların ümumi adı.
Fotofob
Fotofob — kölgəyə uyğunlaşmış orqanizmlər.
Leiurus quinquestriatus
Leiurus quinquestriatus (Deathstalker) — dünyanın ən zəhərli əqrəbi. Leiurus quinquestriatus ən zəhərli canlılar arasinda 5-ci yeri tutur.
İsrail sarı əqrəbi 5-6 sm uzunluğundadır. Orta Şərqdə yaşayır, 1 milliqram zəhəri 15 min siçanı öldürə bilər. Zəhəri ("Agitoxin") insanı 1 saata öldürmək gücünə malikdir.
Bujumbura
Bujumbura — Burundinin paytaxtı. Tanqanika gölünün şimal-şərq sahilində yerləşir. Əhalisi 2010-cu ilin hesablamalarına görə 374 766 nəfərdir.
Üzeyir Hacıbəyov Beynəlxalq musiqi festivalı
thumb|right|200px|Üzeyir Hacıbəyov Beynəlxalq musiqi festivalı Üzeyir Hacıbəyovun yaradıcılığına həsr edilmiş Beynəlxalq musiqi festivalı - festival Azərbaycanda 2009 – cu ildən keçirilir. Festival çərçivəsində ölkənin bir neçə şəhərində tədbirlər keçirilsə də, əsas tədbirlər Bakıda baş tutur. Bundan əvvəl 1995 – ci ildən başlayaraq hər ilin 18 sentyabr günü (Üzeyir Hacıbəyovun doğum günü) musiqi bayramı kimi qeyd olunurdu. Lakin 2009 – cu ildən Beynəlxalq Musiqi Festivalı keçirilməsi haqda qərar qəbul olunub. Festivalın işində azərbaycanlı musiqiçilərlə yanaşı başqa ölkələrdən olan ifaçılar da iştirak edir. Festival zamanı konsertlərlə yanaşı Üzeyir Hacıbəyovun əsərləri əsasında teatr tamaşaları da baş tutur tamaşalarla yanaşı dahi bəstəkarın yaradıcılıq irsini araşdıran elmi konfranslar da keçirilir. Festivalın təşkilatçıları Azərbaycan respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi və Heydər Əliyev Fondudur.
Bujumbura
Yerli dildən tərcümədə Bujumbura sözü "kartof satılan bazar" mənasını verir.
Üzeyir Hacıbəyov Beynəlxalq musiqi festivalı
Üzeyir Hacıbəyli VIII Beynəlxalq Musiqi Festivalı
Festival 2016-cı il sentyabrın 18-dən 27-dək davam edib. On gün davam edən festival çərçivəsində M.Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında, Kamera və Orqan Musiqisi Zalında, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında, Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqında, Bakı Musiqi Akademiyasında və digər konsert salonlarında Üzeyir Hacıbəylinin, Azərbaycan klassik musiqisinin digər nümayəndələrinin, dünya şöhrətli bəstəkarların əsərləri yerli və xarici ölkələrin musiqiçilərinin ifasında təqdim olunub.
Festivalın proqramı
.
NGC 6380
NGC 6380, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış kürəşəkilli ulduz topasıdir. Göy üzündə Əqrəb bürcü istiqamətində yerləşir. GCL tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Genotip
Genotip — fərdin irsi əlamətlərinin cəmi.
Fərdi yetişkənlik
Fərdi yetişkənlik — orqanizmin çoxalmaya hazır olması.
Mia Löfgren
Mia "Whippy" Löfgren — İsveç müğənnisi. 1998-ci ildə musiqiyə başladı; 2000-ci ildə Rednex qrupuna qatılan bir solist olaraq, The Way I Mate, Spirit of the Hawk, Cotton Eye Joe və Hold Me for a While ifa etdiyi mahnılarda uğurlu şərhləri ilə diqqəti cəlb etdi.
Səhnə adı Whippy olaraq bilinən sənətçi 2002-ci ildə solo albom buraxdı. Sənətçi musiqi araşdırmalarını fərdi olaraq və Rednex-də (qrupda) davam etdirir.
Geobiont
Geobiont — yerdə yaşayan orqanizm.
Atka adası
Atka adası — — Aleut adaları qrupuna daxil olan Andreyanov adaları qrupunun ən böyük adasıdır. Ada inzibati cəhətdən ABŞ-nin Alyaska ştatının tərkibinə daxildir.
Coğrafiyası
Atka adasının ümumi sahəsi 1048 km²-dir. Sahəsinin böyüklüyünə görə ada ABŞ-nin ən böyük 22-ci adasıdır. Adak adasından 80 kilometr şərqdə yerləşmişdir. Adanın uzunluğu təxminən 3,2 km ilə 105 km arasında, eni isə 32 km-dir. Adanın şimal-şərqində isə adanın ən yüksək nöqtəsi hesab edilən Korovin vulkanı yerləşmişdir. Bu vulkan dəniz səviyyəsindən 1533 m hündürlükdə yerləşmişdir. Atka adasının ən qərb nöqtəsindən 5,5 km uzaqlıqda, kiçik Oqlodak adası və Kiqun burnu yerləşmişdir. Ada dağlıqdır. Adanın səthi tundra bitkiləri, mamırlar, şibyələr və qıjılar ilə örtülmüşdür.
Tarixi
Ada 1867-ci ildə Alyaska ilə birlikdə ABŞ-yə satılmışdır.
Əhalisi
2000-ci il əhalinin siyahıya alınma məlumatlarına əsasən adanın əhalisi 95 nəfərdən ibarətdir.Atka Island: Blocks 1085 thru 1100 and Block 1103, Census Tract 1, Aleutians West Census Area, Alaska United States Census Bureau Demək olar ki, əhalinin hamısı Atka yaşayış məntəqəsində yaşayırlar. Bu məntəqə adanın şərq sahillərində yerləşir.
Monbelyar (rayon)
Mo  — Fransanın Burqundiya - Franş-Konte regionun rayonlarından biri. Departamenti — Du. Suprefektura — Monbelyar. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 182 949 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 127 nəf / km². Rayon ərazisi — 1444 km².
Gecəqondu
right|thumb|[[Ankara ili|Ankarada bir gecəkondu bölgəsi sökülmədən əvvəl.]]
Gecəqondu — lazımi icazə olmadan tez tikilən ev və ya daxma mənasını verən türk dilində söz. "Gecəqondu bölgəsi" bu gecəqondulardan ibarət məhəllələrə deyilir. Gecəqondu məhəllələri rəsmi mənzil almaq və ya kirayə götürmək imkanı olmayan bir çox aztəminatlı ailələrə sığınacaq üçün əlverişli alternativ təklif edir.
Etimologiya
Türk dilində "gecə" və "qondu" sözlərindən formalaşmış, "bir gecədə yerləşdirilmiş (tikilmiş)" mənasına gəlir.
NGC 2641
NGC 2641, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Hekistotermizm
Hekistotermizm — soyuğa davamlı olmaq.
Internet Relay Chat
Internet Relay Chat və ya IRC – real rejimdə digər insanlar ilə şəbəkə vasitəsilə danışa bilinən retranslasiyalı sistem xidməti. Sistem 1988-ci ildə fin tələbə Yarko Oykarinen tərəfindən (Jarkko Oikarinen) tərəfindən yaradılıb. Sistem qısa olaraq IRC adlandırılır.
Dünyada IRC ilk dəfə olaraq Fars körfəzindəki müharibə (Səhrada tufan) zamanı populyarlıq qazanmağa başladı. Məhz o dövrdə, 1991-ci ildə müharibələrin getdiyi dövrdə dünyadan gələn bütün məlumatlar, xəbərlər bir yerdə yığılaraq on-line rejimdə IRC vasitəsilə retraanlasiya edilirdi.
İzahı
Müxtəlif serverlər bir fəzada eyni addla və kanallarda birləşə (linkləşmək) bilirlər. Nəhəng dünya IRC serverləri öz heyətində yüzlərlə serverlər birləşdirilər. Bəzən IRC-şəbəkələr qəza olaraq bir neçə hissəyə bölünürlər ki, buna da netsplit deyilir.
IRC həm qrup, həm də privat şəkildə söhbət imkanı yaradır. Qrup çatı apartmaq üçün IRC-də kanallar mövcudur. Bura daxil olub, privat danışıqlar da aparmaq olur.
IRC-şəbəkənin operatorları server və şəbəkənin bütünlüklü işini idarə edirlər. Bir qayda olaraq IRC şəbəkələrdə operatorlar üçün şəbəkə və ya kanal səviyyəsində müəyyən məhdudiyyətlər qoyulur. Adətən bu cür limitlər şəbəkə etiketinə söykənir və bəzən hətta IRCd səviyyəsində qorunur.
IRC elə bir virtual məkandır ki, burada dünyanın istənilən hissəsindən olan insanlar bir-biri ilə görüşə və söhbət edə bilərlər. İstifadəçi kimi siz, IRC-şəbəkənin serveri ilə birləşən, kiçik proqramı (mIRC, xChat, Kvirc və sayrə) işə salırsınız. Bütün serverlər bir-biri ilə zəncirvari qoşulmuşdur və istifadəçidən istifadəçiyə IRC-şəbəkə vasitəsilə məlumat ötürürlər. Siz yüzlərlə IRC-şəbəkələrin, minlərlə IRC-kanalların (otaq) birində müzakirələrdə iştirak edə və ya təklikdə ailə və dostlarınızla dünyanın hər hansı hissəsində yerləşməsinə baxmayaraq danışa bilərsiniz. IRC-də siz öz maraq, fikir, problemlərinizə uyğun dəniz qədər insanlar tapacaqsınız.
IRC 1988-ci ilidə Jarko Oikarinen tərəfindən Finlandiyanın "Oulu" Universitetində yaradılmışdır. Jarko idarə etdiyi tolsun.oulu.fi-də BBS-in proqram təminatını genişləndirib, onun vasitəsilə UseNET-də real vaxtda müzakirələr aparmağı istəyirdi. İlk etdiyi iş dostları – Jirki Kuoppaloy və Jukkoq Pil tərəfindən yaradılmış proqram vasitəsilə – çat yaradılması oldu. O, yaratdığını ayrıca maşında yoxladı və Jakronun dediyiniə görə "IRC-nin ad günü məhz 1988-ci ilin Avqustunda oldu!" İlk IRC server tolsun.oulu.fi adlanırdı. IRC serverinin istifadəçi sayı çoxaldıqda Jarko Helsinski və Tampere Universitetlərindəki dostlarından serverdən istifadə etmələrini xahiş etdi. Digər Universitetlər də tezliklə qoşulmağa başladılar. Markku Jarvinen kliyentin modernizasiyasında kömək etdi. O anda Jarko anladı ki, BBS funksiyalarının bir çoxu onun proqramına sadəcə yerləşməyəcək. Jarko Denver və Oreqon Ştatının Universiteti ilə əlaqə saxladı. Onlara işlək IRC şəbəkəsi təqdim edildi (onlar proqramı Jarkonun dostlarından biri, Vidjay Subramaniamadan, ilk fin olmayan IRC istifadəçisindən əldə etmişdilər) və fin şəbəkəsi ilə birləşməsini xahiş etdilər. O vaxtdan IRC böyüdü və bütün Fin Milli Şəbəkəsi, Funet-i əhatə etməyə başladı. Sonradan Skandinaviya şəbəkəsinə – NordNET-ə birləşərək daha da inkişaf etməyə başkadı. Noyabr ayının 1988-ci ilində IRC, İnternet vasitəsilə yayılmağa başladı.
1990-cı ildə ircd (2.6) versiyasını yeniləmək üçün yeni şəbəkə yüklənildi. ChNET adlı şəbəkə (istifadəçisiz və təxminən 25 server) bir neçə ay mövcud oldu. Sonradan proqramçılar arasında olan ziddiyətlər üzündən şəbəkə dağıldı.
CTCP
CTCP — xüsusi növ məlumatdır. Misal üçün CTCP məlumat bu cürdür: PRIVMSG target :\001command [arguments]\001 Target — bu məlumat göndərilən kanal və ya istifadəçidir. \001 — bu 0x01 bina simvoludur. Command — CTCP əmri, arguments — əmrlər arqumentidir.
Əsas əmrlər:
CTCP-sorğuya cavab bu formada gəlir: NOTICE target :\001command [arguments]\001
Helobiontlar
Helobiontlar — bataqlıq orqanizmləri.
Murtuzəli Müslümov
Murtuzəli Müslümov (19 oktyabr 1993; Botlix rayonu, Rusiya) — 2017–2019-cu illərdə Azərbaycanı təmsil edən sərbəst güləşçi.
Həyatı
Murtuzəli Müslümov 1993-cü il il oktyabrın 19-də Rusiyanın Botlix rayonunda anadan olub. Milliyyətcə avardır. Qardaşı Məhəmməd Müslümov da güləşçidir.
Karyerası
Karyerası ərzində zədələrə görə nüfuzlu beynəlxalq turnirlərdə mübarizə aparmayan Murtuzəli Müslümov 2017-ci ildə Azərbaycan Güləş Federasiyası (AGF) tərəfindən Azərbaycan yığmasının heyətinə dəvət elədi. Murtuzəli Müslümov həmin dəvəti qəbul elədi və 2017-ci ildən Azərbaycan bayrağı altında beynəlxalq turnirlərdə mübarizə apardı.
Həmin ilin mayında Azərbaycanda baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında mübarizə aparan Murtuzəli Müslümov turnirin final görüşündə İran nümayəndəsi Mustafa Hüseynxaniyə məğlub oldu və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
2018-ci ilin fevralında Kiyev şəhərində beynəlxalq turniri gümüş medalla başa vuran Murtuzəli Müslümov mayda Avropa Çempionatlarında debüt elədi. Rusiyada baş tutan turnirin 1/8 final mərhələsində Almaniya nümayəndəsi Alexander Semisorova 10:8, 1/4 final mərhələsində isə Bolqarıstan nümayəndəsi Miroslav Kirova 8:2 hesabları ilə qalib gələn Murtuzəli Müslümov, 1/2 final mərhələsində Polşa nümayəndəsi Məhəmmədmurad Hacıyeva 2:4 hesabı ilə məğlub oldu və mübarizəni bürünc medal uğrunda görüşdə davam elədi. Həmin görüşdə Belarus nümayəndəsi Əzəmət Nuriyeva 10:2 hesabı ilə qalib gələn Murtuzəli Müslümov Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.