cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alanqova
Alanqova – türk və monqol mifologiyasında mifolojik personaj. Alanguva, Alanhova, Alangova da deyilir. Ay işığından hamilə qalmışdır. Gecə çadırının pəncərəsindən içəri parlaq bir ay girmiş, hamilə olmuşdur. Buyan Xanın qızıdır. Atasının 41-ci qızıdır. Anasını əgər qız doğsa öldürməklə təhdid edən atasından qorunmaq üçün kişi paltarı geyindirilmiş və elə böyüdülmüşdür. Çox güclüdür. Oğlunun adı Buzancardır. Atasından qorxduqları üçün hamilə qızı anası bir sala qoyub çaya buraxır. Uşağı çaya qoyma motivi, Şumer və Yaxın Şərq əfsanələrində də mövcuddur. Ancaq burada çaya buraxılan uşaq deyil, hamilə qadının özüdür. Alanqova tək gözü olan Duva olan biri ilə evlənir. Bu adamdan da 12 oğlu olar. Qardaşlarının ilk oğlunu öldürməsindən qorxan anası Buzancarı çayın kənarına aparıb suyu izləməsini və babasının yurduna dönməsini nəsihət edər. O da belə edərək yurduna geri dönər və daha sonra irəliləyən illərdə xaqan olar.
XIII-XIV əsrə aid "Çinğiznamə"də Çingiz xanın anası Börtəçinə də Alanqoa adıyla qeyd edilir. Mifologiyada Alanqoa həm də bütün monqolların ümumi əcdadı sayılır.
Etimologiya
(Al) kökündən gəlir. Alan (Alun) və Guva (Gova / Kuba) sözlərinin birləşmiş formasıdır. Monqol mənşəli bir sözdür. Quva maral deməkdir, ayrıca gözəllik mənası da vardır. Alan sözü işıq, nur mənalarına gəldiyi kimi meşəlik ərazini bildirir. İşığın maralı və ya İşıq gözəli kimi bir tərcümə təxminən olaraq mənasını ifadə edə bilər. Ala (qarışıq rəngli) sözü ilə də əlaqəlidir.
Elektroliz
thumb|250px|right| Elektrolizin tədqiqi üçün elektrokimyəvi ilk mənbənin sxemetik təsviri Elektroliz — elektrik cərəyanından keçdikdən sonra elektrodlarda ikinci reaksiyalardan yaranan həll olunmuş maddələrin ayrılmasını təmin edən fiziki-kimyəvi proses. Elektroliz elektrolitdən elektrik cərəyanı keçən zaman elektrodlar üzərində maddə toplanmasına deyilir. Elektrolit elektrik cərəyanı keçirən duz,turşu və qələvi məhluluna deyilir. Elektrolitik dissosiasiya suda neytral molekulların parçalanması zamanı mənfi və müsbət ionların əmələ gəlməsinə deyilir.
Elektroliz qanunu:Elektroliz zamanı elektrodlar üzərində ayrılan maddənin kütləsi elektrolitdən keçən yükün miqdarı ilə düz mütənasibdir,m=k.q və ya m=kJt.Burada  m-elektrodda ayrılan maddənin kütləsi,q- elektrolitdən keçən yükün miqdarı,k isə mütənasiblik əmsalı olub maddənin elektrokimyəvi ekvivalentidir.BS-də ölçü vahidi 1kq/kl-dur. Maddənin elektrokimyəvi ekvivalenti elektrolitdən 1kl yük keçdikdə ədədi qiymətcə elektrodda ayrılan maddənin kütləsinə bərabərdir və maddənin növündən asılı olan sabitdir.Elektrolizdən texnikada müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edilir.Məsələn,elektroliz üsulu ilə bir metalın səthi başqa metalın nazik təbəqəsi ilə örtülür(nikelləmə, xromlama, qızıl çəkmə və s.). Bu örtük metalın səthini xarici təsirlərdən (məsələn, korroziyadan)qoruyur.Elektrolizin tətbiqi ilə metallar aşqarlardan təmizlənir, mürəkkəb relyefli iri ölçülü mis örtüklər alınır(qalvanoplastika). Rus alimi B.S.Yakobi 1836-cı ildə qalvanoplastika üsulu ilı Leninqraddakı İsaak kilsəsi üçün içi boş fiqurlar hazırlamışdır.
Bekker gəvəni
Təbii yayılması
Orta Asiya-Pamir-Alayda (Səmərqənd dağları) təbii halda yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Xırda budaqcıqlı, 7-15 sm hündürlükdə, yerə yatıq kolcuqdur. Yarpaqcıqları 6-8 cüt, xətvarı, ucu şiş, üstdən tüksüzdür. Paxlası oturan, uzunsov, biryuvalı, çoxtoxumludur. İyun-iyul aylarında çiçəkləyir, iyul-avqustda toxum verir. Generativ yolla çoxalır. Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri başlıca olaraq insan fəaliyyətidir. Becərilməsi haqqında məlumat yoxdur. Qəbul edilmiş qorunma tədbiri yoxdur. Zəruri qoruma tədbirləri kimi Azərbaycanın "Qırmızı Kitab"ına daxil edilməsi tövsiyə olunur.
Ekologiyası
Daşlıgilli yamaclarda, dağ çayları vadilərində dik yamaclarda yayılmışdır.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın nadir bitkilərindəndir və arealı çox geniş deyildir. Quba rayonunda yüksək dağ qurşağında (alp zolağında) yamaclarda rast gəlinir.
Tantal (mifologiya)
250px|thumb|Tantal Tantal yunan mifologiyasında Zevs və okeanida Plutonun oğlu, Friqiyada yerləşən Sipilin çarı.
Tantal haqqında miflər
Zevslə Friqiya çariçası Plutonun oğlu, Lidiyalı Ksanfa görə isə Himeneyin oğludur ), onun arvadı Diona və ya Steropa və ya Evrianassadır. Pelop, Nioba və Broteyin atasıdır.
İlahların sevimlisi kimi Tantal onların şuralarına və yemək məclislərinə çağrılırdı. Belə yüksək vəziyyət onun qürurlanmasına səbəb oldu və ilahları təhqir etdiksən sonra onu cəza olaraq Aidə, cəhənnəmə atdılar.
Əfsanənin bir versiyasına görə, o Zevsin gizli qərarlarını açıqlamış və ya insanlara ilahların sirrlərini açmışdı, digər versiyaya görə, o dostlarını qonaq etmək üçün ilahların stolundan nektar və ambroziya oğurlamışdı. Üçüncü versiyaya görə, Tantal onun üçün Zevsin məbədindən oğurlanmış qızıl itə sahib olmaq məqsədilə yalandan and içərək söyləmişdi ki, o Pandareydən Zevsin qızıl itini götürməmişdir və buna görə də, Zevs onu ildırımla vurmuş və Sipil dağını Tantalın başına uçurmuşdu.
Nəhayət, başqa bir mifə görə, Tantal ilahların hər şeyi görüb görmədiklərini sınamaq üçün öz oğlu Pelopu öldürmüş, onun ətindən yemək hazırlamış və ilahları bu yeməyə qonaq etmişdi. Lakin onlar hər şeyi başa düşmüş və Pelopu diriltmişdilər.
Tantal əzabları
Pavsaniy yazır ki, o Sipildə, Tantal gölü yaxınlığında Tantalın qəbrini görmüşdür.
Homerin yazdığına görə, ölülər dünyasında Tantal aclıq və susuzluğun olmaz əzabını çəkir. Boğazınacan suda dursa da, o su içə bilmir, yaxınlığında meyvələr görsə də, yeyə bilmir: o ağzını kimi su axıb gedir, o meyvəni dərmək üçün əlini uzadan kimi meyvə olan budaq ondan uzaqlaşır. "Tantalın əzabları" ifadəsi bir məsələ çevrilmişdir və sonsuz, dözülməz əzabları bildirir.
Tantal mədəniyyətdə
Tantal Frinixin "Tantal", Pratinin "Tantal", Esxilin "Nioba", Sofoklun "Tantal" faciələrinin personajıdır. Senekanın "Fiest" faciəsində Tantalın kölgəsi personajı var.
Yuri Karyakin
Yuri Fyodoroviç Karyakin (22 iyul 1930, Perm — 18 noyabr 2011, Moskva) — Sovet və Rusiyalı ədəbiyyatşünas, yazıçı, publisist və ictimai xadim. Fyodor Dostoyevskinin haqqında bir sıra işləri üçün bilinir.
Rusiya, sən dəlirdin! və Dırmığı tapdalamaq — milli idmanımızdı  söyləmələrin müəllifi.
Ağalar Vəliyev
Ağalar İsrəfil oğlu Vəliyev — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VI çağırış deputatı.
Həyatı
Ağalar Vəliyev 1957-ci il iyulun 23-də Yevlax şəhərində anadan olmuşdur. 1976-cı ildə Mingəçevir Politexnik Texnikumunu, 1989-cu ildə isə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunu bitirmişdir. İxtisasca inşaat mühəndisidir.
Əmək fəaliyyətinə 1976-cı ildə Avtomobil Yollarının Tikintisi və İstismarı Nazirliyinin Yevlax dəmir beton məmulatları zavodunda fəhləlikdən başlamışdır. Həmin zavodda laboratoriya mühəndisi, şöbə rəisi, baş mühəndis və direktor, 1986-cı ildən Avtomobil Yollarının Tikintisi və İstismarı Nazirliyinin Dəmir Beton zavodunun direktoru, 1991-ci ildən Körpü tikinti kombinatının baş direktoru, 1993-cü ildən isə 2 saylı "Yoltəmirtikinti" trestinin rəisi, 1996–1998-ci illərdə isə "Azəraqrartikinti" Dövlət Şirkətinin prezidenti vəzifələrində çalışmışdır.
"Azəraqrartikinti" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin Müşahidə Şurasının sədridir.
Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. 2010-cu ildə "Əməkdar mühəndisi" fəxri adına layiq görülmüş, 2012-ci ildə isə "Şöhrət" ordeni ilə, 2017-ci ildə isə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir. Ailəlidir, bir oğlu var.
Teyvaz
Teyvaz — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunun Teyvaz kəndi Milax kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Teyvaz kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Tarix və etimologiyası
Kəndin ərazisində Tunc dövrünə aid arxeoloji abidə vardır.
Bəzi tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, Teyvaz kəndinin adı qədim türk dilindəki taipa (geniş) və az (vadi) sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlib, "böyük suayrıcında, təpəliklər və çaylar arasındakı geniş vadidə salınmış yaşayış yeri" mənasını verir. Teyvaz kəndinin tarixi 6 cı əsrin əvvəllərinə dayanır.
Coğrafi mövqeyi
Dağlıq ərazidə, dəniz səviyyəsindən 1700 m yüksəklikdə yerləşir.
Mineral suları
Kənd ərazisindən xeyli sayda mineral sular çıxır. Bu suların suyu soyuq, azacıq turş, az debitlidir. Müalicə məqsədi ilə istifadə edilən mineral suların adı Teyvaz oykonimindən istifadə edilərək adlandırılmışdır.
Əhalisi
Əhalisi 324 nəfərdir.
Dövlət idarəetmə formaları
справа|460px|thumb|İdarəetmə formasına görə dünya ölkələri :  [[Prezident respublikası  Yarı prezident respublikası  Parlamentli respublika, icra hakimiyyətinin prezident və ya Federal Şura tərəfindən parlament tərəfindən seçilir  Parlamentli respublika,   Parlamentli monarxiya  Dualist monarxiya  Mütləq monarxiya  Birpartiyalı sistem  Hərbi diktatura]]
Dövlət idarəetmə formaları — yüksək dövlət hakimiyyəti orqanlarının təşkili sistemini, onların formalaşma qaydasını, fəaliyyət şərtlərini və səlahiyyətlərini, habelə bu orqanların bir-biri ilə və əhali ilə qarşılıqlı əlaqəsi qaydasını və əhalinin onların formalaşmasında iştirak dərəcəsini müəyyən edən dövlət formasının bir elementi.
Dövlətin forması onun xarici əlamətlərinin məcmusu kimi bu dövlətdə hakimiyyətin təşkilinin necəliyini, hakimiyyətin necə, hansı orqan və metodlarla həyata keçirildiyini göstərir. Dövlətin forması onun ibarət olduğu üç elementlə xarakterizə olunur: idarəetmə forması, dövlət quruluşu forması və siyasi rejim, yaxud dövlət rejimi.
İdarəetmə forması dedikdə, dövlətin dövlət başçısının hüquqi statusu və ya ali dövlət hakimiyyəti orqanları arasında hakimiyyət səlahiyyətlərinin bölgüsü ilə xarakterizə olunan təşkili forması başa düşülür. Bu baxımdan bütün dövlətlər monarxiya və respublikaya bölünür.
Gözqamaşdırıcı (Marvel Comics)
Gözqamaşdırıcı — ABŞ komiks nəşriyyatı Marvel Comics tərəfindən yaradılmış personaj. Daha çox İks-adamlar komandası ilə tanınır. İlk dəfə 1980-ci ilin fevralında "Əsrarəngiz İks-adamlar" komiksinin 130-cu sayında görünmüşdür.
Dövlət idarəetmə formaları
Monarxiya
Monarxiyada ali hakimiyyət tam şəkildə və ya qismən təkhakimiyyətli dövlət başçısının (kral, çar, şah və s.) əlində birləşir. Bu ali hakimiyyət adətən irsi olur. Monarxiya, bir qayda olaraq orta əsrlərin son dövrləri üçün xarakterik olan mütləq monarxiyaya (belə dövlətdə monolit hakimiyyət heç nə ilə məhdudlaşmır) və məhdud monarxiyaya (burada isə dövlət başçısı (monarx) ilə bərabər başqa bir ali orqan məsələn, parlament olur) bölünür. Məhdud monarxiyanın müasir forması parlamentli monarxiyadır. Burada monarxın rolu ancaq formal xarakter daşıyır, dövlətin idarə olunmasında aparıcı rol parlament tərəfindən formalaşan hökumətə məxsusdur. Parlamentli monarxiyaya tipik misal olaraq müasir Böyük Britaniyanı göstərmək olar.
Gözqamaşdırıcı (Marvel Comics)
Gözqamaşdırıcı bir mutantdır. Əsas qabiliyyəti səsi işığa çevirməkdir.
Dövlət idarəetmə formaları
Respublika
Respublikada hakimiyyətin bütün ali orqanları müəyyən müddət üçün seçilir və ya təşkil olunur. Respublikalar parlamentli, prezidentli və ya qarışıq ola bilər.
Gözqamaşdırıcı (Marvel Comics)
Gözqamaşdırıcı həmçinin bir müğənnidir, diskotekalarda rok üslubunda mahnılar ifa etmişdir. Gözqamaşdırıcı 1980-ci illərdə 42 buraxışılı nəşr olunmuş "Gözqamaşdırıcı", "Gözqamaşdırıcı: Film" Marvel qrafik romanında, 4 sayı nəşr olunmuş "Gözəllik və Vəhşi heyvan" komiksində yer almışdır. İks-adamlar və Ekskalibur komandalarının üzvü olmuşdur.
Dövlət idarəetmə formaları
Parlamentli respublika
Parlamentli respublikada dövlət başçısı - prezident seçkili vəzifəli şəxsdir. Hökumətin təşkilində də ölkənin idarə edilməsi kimi onun rolu nominal xarakter daşıyır. Baş nazirin başçılıq etdiyi hökumət parlament tərəfindən formalaşdırılır və onun qarşısında siyasi məsuliyyət daşıyır (məsələn, parlament hökumətə etimadsızlıq göstərə bilər ki, bu da hökumətin istefasına gətirib çıxarır). Bununla bərabər parlamentli respublikada dövlət başçısı parlamenti vaxtından əvvəl buraxa bilər. Lakin bu bir qayda olaraq prezidentin şəxsi təşəbbüsü ilə deyil, hökumətin tələbi ilə baş verir. Belə ki, İtaliya prezidenti (parlamentli respublika) ölkənin Konstitusiyasına müvafiq olaraq iki müxtəlif pilləli parlamentlərin sədrlərini dinləyərək hər iki, yaxud bir palatanı buraxa bilər. Bu hal onların mövqelərində qarşısıalınmaz ziddiyyətlərin mövcud olduğu halda mümkündür. Hal-hazırda parlamentli respublika, artıq adı çəkilən İtaliyadan başqa, Türkiyə, Almaniya, Avstriya və s. bu kimi ölkələr hesab olunur.
Gözqamaşdırıcı (Marvel Comics)
Nəşr olunma tarixi
İlk əvvəllər personaj Disko kraliçası adlanırdı və gücü insanlara həqiqəti söyləməyi məcbur etmək idi. Personaj ilk əvvəl "Əsrarəngiz İks-adamlar" komiksinin 130-cu buraxılışında peyda olmuşdur. Daha sonra 1981-1985-ci illərdə "Gözqamaşdırıcı" adında ayrıca komiks seriyası nəşr olunmuşdur. Bu komiksdə Hörümçək-adam, Məşəl-adam, Doktor Dum, Qalaktus, Halk kimi personajlar da görünmüşdür. Gözqamaşdırıcı həm də "Qisasçılar" komiksində görünmüşdür.
Dövlət idarəetmə formaları
Prezidentli respublika
Prezidentli respublika ilk növbədə onunla səciyyələnir ki, prezident dövlət başçısı və hökumət başçısı səlahiyyətlərini daşıyan ali vəzifəli şəxsdir. Dövlət başçısı xalq tərəfindən birbaşa seçilir və odur ki, onun mandatının hüquqi qüvvəsi parlamentin mandatının hüquqi qüvvəsinə bərabər olur. Belə respublikada hökumət prezidentin özü tərəfindən təşkil olunur və parlament qarşısında siyasi məsuliyyət daşımır. Hökumət prezident qarşısında məsuliyyət daşıyır və ona hesabat verir, yalnız prezident qarşısında istefa verir. Xalq tərəfindən seçilən prezidentin, bununla bərabər parlamenti buraxmaq hüququ yoxdur. Prezidentli respublika kimi, məsələn, Amerika Birləşmiş Ştatlarını, Azərbaycan Respublikasını göstərmək olar.
Qarışıq respublika
Bəzi ölkələrdə qarışıq xarakter daşıyan respublika idarə forması mövcuddur, yəni prezidentli respublikanın əlamətləri ilə yanaşı (dövlət başçısı əhali tərəfindən seçilir, icra hakimiyyətinin başçısıdır, hökuməti təşkil edir və s.) parlamentli respublikanın (hökumət parlament qarşısında cavabdehlik daşıyır, prezident tərəfindən parlamentin vaxtından əvvəl buraxılması mümkündür və s.) əlamətlərinin mövcud olduğu ölkələrdir. Qarışıq idarəetmə forması olan ölkələrə Fransanı, Rusiya Federasiyasını aid etmək olar.
Gözqamaşdırıcı (Marvel Comics)
Bioqrafiya
Elison özünə "Gözqamaşdırıcı" adını alır, musiqi dünyasına atılıb güclərindən səhnədə performansını artırmaq üçün istifadə edir. Çıxış etdiyi şouların birində İks-adamlar ilə Cəhənnəm Atəşi Klubu çarpışır və Gözqamaşdırıcı ilk dəfə İks-adamlar komandası ilə tanış olur. Şousunun kəsilməsindən hirslənən Gözqamaşdırıcı qəzəblə Cəhənnəm Atəşi Klubunun üzvlərinin üzərinə hücum çəkmiş, istəmədən bəzilərini katatonik edir. Daha sonra Gözqamaşdırıcı İks-adamlara Kitti Praydı axtarmağa kömək edir. Gözqamaşdırıcı disko həyatının daha həyəcanverici, İks-adamlarla isə uzağa getməyəcəyinə qərar verir, buna görə də komandaya qoşulmaq təklifini geri çevirir.
Dövlət idarəetmə formaları
Super prezidentli respublika
Bir sıra Latın Amerikası ölkələri, Tropik Afrika dövlətləri üçün idarəetmənin başqa forması - super prezidentli respublika xarakterikdir. Onun əsas əlaməti həddən artıq böyüdülmüş və mahiyyət etibarilə nəzarət edilməyən prezident hakimiyyətidir (prezident əhali tərəfindən seçilir, parlamenti buraxmaq, referendum keçirmək və s. hüququ var).
Gözqamaşdırıcı (Marvel Comics)
Bioqrafiya
Gözqamaşdırıcı mutant güclərini yaxınlarından başqa hər kəsdən gizlədir. Lakin Marvel dünyasında müxtəlif personajlarla rastlaşdıqca super cinayətkarlara qarşı güclərindən istifadə etməli olur. Bir hadisədə Hörümçək-adam ilə qarşılaşır, Laytmaster ilə döyüşməli olur. Daha sonra Cadugər, Doktor Dum, Əmici adam və Kabus ilə döyüşür. Qısa müddət Göy qalxanla müttəfiq olur, İks-adamlar və Hörümçək-qadına ağılsız Kolibanı dəff etməyə kömək edir. Halka döyüşlərin birində qalib gəlir, ağlını itirmiş Rouq ilə uzun döyüşə girir. Bu dövrdə Arxanqel ilə romantik münasibətləri başlayır. Qalaktusla rastlaşır. Qalaktus onun gücünə əhəmiyyət vermir. Ona öz kosmik enerjisinin bir hissəsini verir, əvəzində Gözqamaşdırıcı xəbərçisi Terraksı geri qaytarır. Bu zaman İks-adamların təklifini yenidən dəyərləndirib komandanın üzvü olur.
Reaksiya
2009-cu ilin avqustunda "Time" jurnalı Gözqamaşdırıcını "Top 100 ən qeyri-adi Marvel Comics" personajı siyahısında göstərmişdir.
2011-ci ildə isə "Comics Buyer's Guide" jurnalının "Ən cazibədar 100 qadın komiks personajı" siyahısında 83-cü yerdə göstərilmişdir.
Digər mediada
thumbnail|Bo Derek [[1980-ci illərdə baş tutmayan "Gözqamaşdırıcı" filminin baş roluna namizəd olmuşdu.]]
Filmlər
İndiyə qədər 20th Century Fox tərəfindən çəkilmiş "İks-adamlar" seriyasının heç bir filmində Gözqamaşdırıcı yer almamaqla yanaşı, heç kameo görüntüsü yayınlanmamış, filmə çəkilmə planı belə olmamışdır. Sadəcə 1980-ci illərdə ssenari müəllifi baş rolda Bo Derekin oynayacağı ayrıca "Gözqamaşdırıcı" filmi üçün ssenari yazmaq istəmişdir. Amma bu fikrindən daşınaraq "Tarzan, Meymun-adam" filmi üçün ssenari yazmışdır.
Monqolların Azərbaycana II yürüşü
Monqolların Azərbaycana II yürüşü — 1231-ci ildə monqol qoşunlarının Qərbə doğru ikinci hücumu.
Tarixi zəmin
XIII yüzilliyin əvvəllərində, Mərkəzi Asiyada güclü hərbi qüdrətə malik olan monqol dövlətinin qonşu ölkələrə yürüşləri ərəfəsində, Azərbaycanın xarici və daxili vəziyyəti gərgin halda idi. Orta Asiyada iqtisadi cəhətdən bir-birilə möhkəm əlaqədə olmayan vilayətlərin birləşməsindən təşkil olunmuş Xarəzmşahlar dövləti monqollara qarşı mübarizə aparmaq iqtidarında deyildi. Azərbaycan ərazisində isə vahid dövlət yox idi və feodal pərakəndəliyi hökm sürürdü. Ölkədə Eldənizlərin Atabəylər, Rəvvadilər nəslindən Ağsunqurilər sülaləsi (1108-1227-ci illər) və Şirvanşahlar dövləti hakimiyyətini sürürdü. XII əsrin sonunda Eldənizlər dövləti öz əvvəlki qüdrətini itirdi. Eldənizlər sülaləsinin üzvləri arasında gedən mübarizələr səltənətin əsaslarını sarsıdırdı. Qızıl Arslanın xələfi atabəy Əbu Bəkr Azərbaycanda (Şirvan istisna olmaqla) hökm sürürdü. Atabəylərin Əbu Bəkri əvəz etmiş son nümayəndəsi Özbək feodal qruplarının əlində oyuncağa çevrildi, ölkədə feodal çəkişmələri daha da şiddətləndi. Şirvanşahlarda isə vəziyyət başqa idi X,Xl,Xll əsrlərdəki intibah Xlll əsrin ortalarına kimi davam etdi.Şirvan şimali Azərbaycanı qoruyan güclü dövlət idi. Azərbaycanın şimalı onlardan sorulardı.Şirvanda saray çəkişmələrinin olması dövlətə çox mənfi təsir etmir. Şirvan şahının doğru seçilməsinə şərait yaradırdı.
Yürüşün başlanması
1231-ci ildə monqol qoşunları yenidən Azərbaycana soxuldular. Onlar bu dəfə ölkənin içərilərinə doğru irəliləməyə tələsmirdilər. Monqollar Marağa və Təbrizi tutandan dörd il sonra Azərbaycanın şimal torpaqlarına hücum etdilər. Gəncə şəhərini mühasirəyə aldılar. Gəncəlilər düşmənə ciddi müqavimət göstərilsədə monqollar şəhəri ələ keçirib onu dağıtdılar. Əhaliyə amansız divan tutdular. Şəhər xarabaya çevrildi. O, 4 il belə qaldı. Daha sonra monqollar Azərbaycanın zəbt edilməsini başa çatdırdılar. Beləliklə, monqolların Azərbaycanı zəbt etməsi üçün onlara 8 il vaxt lazım oldu. Monqollar bu müddətdə Gürcüstanı və Ermənistanı da tutdular və bu üç ölkəni bir canişinlikdə birləşdirərək, bu canişinliyin başına iri monqol feodalını qoydular. Bir qədər sonra monqollar bütün ətraf əraziləri zəbt edib böyük Hülakilər dövlətini yaratdılar. Azərbaycanda monqol əsarəti dövrü başladı. Azərbaycanı zəbt edərkən monqollar Gəncə, Şamaxı, Beyləqan, Ərdəbil və s. şəhərləri viran etdilər. Bərdə şəhəri isə o vaxtdan bəri bir daha dirçəlmədi, kiçik yaşayış məntəqəsinə çevrildi. K.Marks monqol qoşunlarının ayaqlarının dəydiyi yerlərin xarabazara çevrilməsi barəsində yazmışdır. "İncəsənət, zəngin kitabxanalar, gözəl saraylar və məscidlər, hər şeyi yerlə-yeksan etdilər". Monqol əsarəti dövründə ölkənin təsərrüfatı pisləşdi. Torpaqların xeyli hissəsi uzun illər əkilməmiş qaldı, sənətkarlıq və ticarətə ciddi ziyan dəydi. Əsasən maldarlıqla məşğul olan monqollar ən yaxşı torpaqları, o cümlədən Kür-Araz ovalıqlarını ələ keçirərək otlaqlara çevirdilər.
Monqol əsarəti və ona qarşı mübarizə
Azərbaycan xalqı monqol əsarətinə qarşı daim mübarizə aparmışdır. Çox vaxt feodal zülmündən cana doymuş kəndlilər silahlı dəstələr düzəldir, monqol feodallarının mülklərinə basqınlar edir, onları öldürməkdən də çəkinmirdilər. Bəzən bu mübarizə yerli feodallar da qoşulur, kəndli dəstələrinə başçılıq edirdilər. Monqol zülmünün ilk illərində Qarabağda böyük üsyan oldu. Bu üsyana yerli hakim Həsən Cəlal başçılıq edirdi. Bir qədər sonra Şirvanda da böyük çıxışlar baş verdi. Şəhər zəhmətkeşləri, sənətkarlar da bu çıxışlarda iştirak edirdilər. Belə çıxışlardan biri Təbriz şəhərində oldu. Bütün bu çıxışların çox ciddi xarakterli olmalarına baxmayaraq üsyançılar yaxşı silahlanmış, sayca daha çox olan qoşunlara ciddi müqavimət göstərə bilməyərək məğlubiyyətə düçar olurdu.
İqtisadi vəziyyət
Əsas məqalə: Monqol yürüşlərinin Azərbaycan iqtisadiyyatına təsiri
Monqolların Azərbaycana gəlməsi oturaq yerli əhalinin həyat tərzinə və ilk növbədə kənd təsərrüfatının və əkinçiliyin inkişafına mənfi təsir göstərdi. Monqolların ilk yürüşləri Azərbaycanın ictimai-iqtisadi, siyasi və mədəni həyatına kəskin zərbə vurdu. Ölkədə feodal pərakəndəliyi daha da artdı. Monqolların keçdikləri ərazidə mədəniyyət abidələri, ticarət yolları dağıdıldı, əkin yerləri tapdalandı, xırmanlar yandırıldı. Monqollar ilk anlardan başlayaraq becərilən torpaqları zəbt edib otlaqlara çevirdilər. Muğanda çağırılmış qurultayda Ön Qafqaz ərazisi 110 nəfər monqol noyonu arasıında bölündü. Sərkərdə Molor noyon Şəmkirin və ətraf ərazinin hakimi oldu. Monqollar əhalinin mal-qarasını, xüsusilə atlarını güclə alıb öz ilxılarına qatdılar. İş o yerə çatdı ki, adamlar son heyvanlarını verib canlarını qurtarmalı oldu. Monqolların iqtisadi siyasəti əkin sahələrinin azalmasına və son nəticədə kəndlilərin həyat səviyyəsinin aşağı düşməsinə səbəb oldu, kənd təsərrüfatı məhsullarının həcmi kəskin şəkildə aşağı düşdü. Monqol köçərilərinin mütəmadi olaraq bir yerdən digərinə köçmələri yararlı əkin sahələrinin mal-qaranın və ilxıların ayaqları altında qalıb xarab olmasına səbəb olurdu. Monqollar kəndlilərin özlərini də ya məhv edir, ya da əsir tutub apararaq onlardan mal-qaranın otarılmasında və ov mərasimlərində istifadə edirdilər. Bu isə Azərbaycanda kənd təsərrüfatının inkişafına ciddi maneə törədirdi.
Nəticə
Monqolların II yürüşdə məqsədi işğal etdikləri ərazilərdə, əsasən Azərbaycanda və ona qonşu olan ərazilərdə möhkəmlənmək idi. Onlar Monqolustana qayıtmadılar və tutduqları ərazilərdə, o cümlədən Cənubi Qafqazda məskunlaşdılar. Azərbaycan və Cənubi Qafqaz ərazisi 1239-1256-cı illərdə Böyük Monqol imperatorluğunun buradakı canişinləri tərəfindən idarə olundu. Monqol əyanlarının Azərbaycanda həyata keçirdiyi siyasətin əsas mahiyyəti yerli feodalların-vassalların köçmə monqol əyanlarından asılılığını getdikcə artırmaq idi. Köçmənlərin bir qismi yerli feodallarla ittifaqa üstünlük verirdilərsə, başqaları onlara heç bir hüququn verilməməsinin tərəfdarı idi.
Altun Dəmirli
Altun Fərman oğlu Dəmirli — Azərbaycan Ordusunun əsgəri, 2020-ci ilin 2-4 aprelində Dağlıq Qarabağ istiqamətində olan döyüşlərdə dünyasını dəyişmişdir.
Həyatı
Altun Dəmirli 1997-ci il sentyabrın 1-də Şəmkir rayonunun Düyərli qəsəbəsində anadan olub. O, subay idi.
Hərbi xidməti
Altun Dəmirli Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri idi. O, 2016-c ilin 2-4 aprelində Dağlıq Qarabağ istiqamətində olan şiddətli döyüşlər zamanı dünyasını dəyişib.
Aprelin 14-də Altun Dəmirli, doğulduğu Şəmkir rayonunun Düyərli qəsəbəsində dəfn olundu. Onunla vida mərasiminə Şəmkir RİH nümayəndələri, Azərbaycan Ordusunun zabitləri qatıldı.
Qalateya (Neptunun peyki)
thumb|left|250px|Qalateya solğun halqa əyrisinin içində Neptunun yaxınlığında
Qalateya və ya Neptun VI — Neptunun dördüncü ən yaxın daxili peykidir. Bu peykə yunan mifoloji personajları olan nereidalardan birinin - siklop Polifemə vurulmuş nereida Qaleteyanın adı verilmişdir.
Qalateya 1989-cu il İyul ayının sonlarında Voyacer 2 zondu tərəfindən çəkilmiş şəkillər əsasında kəşf edilmişdir.O müvəqqəti olaraq S/1989 N 4 adlandırılmışdır.Kəşf 1989-cu il Avqustun 2-də açıqlanmışdır.Adı isə 16 sentyabr 1991-ci ildə verilmişdir.
Qalateya düzənsiz formalaşır və hər hansı geoloji dəyişikliklərin əlamətinin olmadığını göstərir.Çox güman ki, bu peyk, Neptunun orijinal peyklərinin hissələrinin yenidən biləşərək əmələ gətirdikləri dağıntılardan ibarət bir yığndır.
Onun radiusu Neptunun sinxron orbital radiusundan aşağıda olduğundan,o nəhəg yavaşlama ilə içəriyə doğru spiralvari dolanır və ola bilsin ki sonda Neptunun atmosferinə təsir göstərsin.
Qalateya öz orbitindən 1000 km kənarda olan Adams halqası üçün çoban ay olaraq görünür.42:43 nisbətində olan rezonans hadisələri Qalateyada mövcud olan halqanın unikal halqa əyriləri ilə məhdudlaşdırılması üçün ən çox ehtimal olunan mexanizm hesab olunur.Qaleteyanın kütləsi onu halqada qalmağa məcbur edən radial təlatümlər əsasında qiymətləndirilib.
Physalis viscosa
(Physalis viscosa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mekonq deltası
thumb|200px|Mekonq deltası Mekonq deltası — region Vyetnamın cənub-qərbində yerləşir. Bu hissədə Mekonq çayı çoxlu qollara bölünür və delta əmələ gətirir. Delta Vyetnamın cənub-qərb ərazisinin böyük hissəsini əhatə editr. Onun sahəsi 39 000 km²-dir. Deltada torpaq sahəsi yağışlar mövsümündən asılı olaraq dəyişir.
XXI əsrdə delta «biloji xəzinə» kimi tanınır. Burada gölgədə indiyənə kimi araşdırılmamış 10 000 növ müəyyən edilmişdir. O cümlədən Laod dağ sıçovulu bu qəbildəndir.
Coğrafiya
Sərhədləri: şərq — Xoşimin, qərb — Mitxo, şimal — Tyaudok—Xaten. Deltaya həmdə Fukuok adası daxildir.
Ərazisi əsasən düzənliklərdən ibartədir. Düzənliklər deltanın cənubunda, təpəliklər isə şimal və qərb ərazisində yerləşir. Relyef rəngarəngliyinə səbəb isə 50 milyon il öncə Hindistan tavasının Avrasiya tavasına birləşməsidir. Bölgədə yumşaq suxurlar Mekonq çayının fəaliyyəti sayəsində toplanmışdır.
İqlim dəyişikliyi
Deltada hündürlüyün çox olmaması səbəbindən tez-tez daşqınlara məruz qalır. Kantxo Universitetinin hesablamalarına görə 2030-cu ildə deltanın böyük hissəsi suyun altında qalacaq. Ən böyük risk Bençe və Lonqan vilayətlərinin müvafiq olaraq 51 % və 49 % əraziləri 1 metr suyun altında qalacaqdır. . Digər çətinlik isə bölgənin sıx və keçilməz kol və qamışlıqlarla örtülməsidir. .
İqtisadiyyat
thumb|Üzən bazar Mekonq deltası — kənd təsərrüfatı malların və balıq məhsullarının sahışı baxımından mühüm bölgədir.
Kənd təsərrüfatı
Regionun 2,6 milyon ha ərazisi kənd təsərrüfatına cəlb edilir. Bu isə Vyetnamın ərazisinin dörddə biririni əhatə etmək deməkdir. Dağ və meşələrin olmaması səbəbindən ərazinin 64,5 % təsərrüfata yararlıdır. Kanto və Xauzyanqda yararlı torpaqların 80 % istifadə edilir. Bununla belə Kamauda 32 %, Bakleuda isə 42 % ərazi istifadə olunur.
2011-ci ildə deltada 23 186 000 ton düyü toplanmışdır. Bu isə Vyetnamda istehsal olunan düyünün 54,8 % təşkil edir. İri istehsalçılar и — Kenzyanq, Anzyanq və Donqtxap.
Balıq ovu
Mekonq deltası — Vyetnamın ən vacib balıq ovu regionlarından biridir. Burada Vyetnama məxsus olan sahil qayıqlarının 50 % çoxu burada cəmləşmişdir. İl ərzində burada 3,168 milyon ton balıq ovlanılır. Bu isə Vyetnamın illik istehsalının 58,3 %-dir. Ölkənin 300 000 ton istehsalı olan balıq istehsalı müəssislərinin böyük qismi burada cəmləşmişdir.
Böyük sahil donanmasına baxmayaraq balıqların böyük hissəsi süni şəkildə istehsal edilir.
Kirenaika
Kirenaika — Liviyada tarixi vilayət.
Tarixi
Liviyanın şimal-şərqində e.ə VII əsrdə salınmış yunan şəhər koloniyalarından biri Kirenanın adı ilə belə adılandırılmışdır. Kirenaika e.ə VI-IV əsrlərdə Əhəmənilərin, e.ə. IV əsrdə Makedoniyalı İsgəndər, sonra Ptolomeylər dövlətinin tərkibinə daxil olmuşdur. E.ə. I əsrdə Romanın əyaləti olmuş, VI əsrdə Bizans, VII əsrdə Xilafət, XVI əsrdə Trablis işğal edildikdən sonra Osmanlı dövlətinə daxil edilmişdir. Kirenaikanın cənubu Osmanlı dövlətinə daxil deyildi. Kirenaika Osmanlı dövləti daxilində Kirenaika Sancaqlığı və Trablis bəyliyi daxilində idarə edilmişdir. Sansui sülaləsi zamanında ilk dəfə Kirenaika bayrağı olmuşdur. 1912-ci ildə İtalyanlar tərəfindən bir çox bölgələr işğal olunmuşdur. thumb|Kirenaika Əyalətinin bayrağı 1949-1952 Eyni vaxt Kirenaika müharibəsi başladı. 1949-cu ildə Kirenaika Əmirliyi yarandı. Bu dövlətlə birlikdə yeni bir Kirenaika bayrağı göylərə qaldırıldı. O qara bir zəmin üzərində bəyaz bir bayraq idi. 1951-ci ildə Kirenaika, Tripolitaniya və Fəzzan birləşərək Liviya dövlətini təşkil etdilə.
Emil Paqliarulo
Emil Paqliarulo — 2002-ci ildən bəri "Bethesda" üçün işləyən videooyun dizayneri və ssenaristi. O əvvəlcə "Looking Glass Studios" və "Ion Storm Austin" şirkətləri üçün işləmişdir. Paqliarulo ən yaxşı ssenari mükafatını aldığı "Fallout 3" üçün olan baş dizaynerliyi və baş ssenaristliyi üçün məşhurdur. O həmçinin "The Elder Scrolls V: Skyrim", eləcə də "Fallout 4" oyunları üçün olan dizayner və ssenaristliyi ilə tanınır.
Senecio copeyensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rauf Əliyev (siyasətçi)
Rauf Asif oğlu Əliyev — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III, IV, V və VI çağırış deputatı.
Siyasi fəaliyyəti
Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında (5 mart 2021-ci il) YAP İdarə Heyətinin üzvü seçilib.
15 mart
1901–cari
thumb|1987-ci ildə [[Mixail Qorbaçov]]
thumb|[[Hacıbaba Hüseynov]]
thumb|[[Hüseyn Dərya]]
Physalis coztomatl
(Physalis coztomatl) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Triumf
Triumf — Qədim Romada qalib gəlmiş sərkərdənin öz qoşunu və əldə edilmiş qənimətlərlə birlikdə dörd ağ at qoşulmuş arabada şəhərə daxil olması.
Şirməmməd Hüseynov
Şirməmməd Ağaməmməd oğlu Hüseynov — Azərbaycanın görkəmli alim və mətbuat tədqiqatçısı, Ali Media Mükafatı laureatı, Prezident təqaüdçüsü, Bakı Dövlət Universitetinin mətbuat tarixi və ideoloji iş metodları kafedrasının professoru.
Həyatı
Şirməmməd Hüseynov 1924-cü ildə Şəki də anadan olub. 1940-cı ildə orta məktəbi bitirib. 1941-1943-cü illərdə Şəki Müəllimlər İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olub. İkinci dünya müharibəsi dövründə Zaqatala da və Şəki də müəllim işləyib. 1945-1950-ci illərdə Bakı Dövlət Universiteti nin filologiya fakültəsinin jurnalistika şöbəsini bitirib. 1950-1954-cü illərdə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universiteti nin jurnalistika fakültəsinin aspiranturasında təhsilini davam etdirib. 1954-cü ildə MDU, jurnalistika fakültəsində namizədlik dissertasiyası müdafiə edib. 1954-1961-ci illərdə BDU, filologiya fakültəsi jurnalistika kafedrasının müəllimi, dosent vəzifələrində çalışıb. 1962-1969-cu illərdə BDU, filologiya fakültəsinin dekan müavini, 1961-1971-ci illərdə BDU, jurnalistikanın nəzəriyyə və təcrübəsi kafedrasının dosenti, 1971-1976-cı illərdə isə BDU, Jurnalistika fakültasi nin dekanı vəzifəsində çalışıb. 1971-1988-ci illərdə BDU, mətbuat tarixi kafedrasının dosenti, 1976-1988-ci illərdə BDU, mətbuat tarixi kafedrasının müdiri 1988-ci ildən isə BDU, mətbuat tarixi kafedrasının professoru olmuşdur.
Ölümü
24 iyun 2019-cu ildə Bakıda dünyasını dəyişib. İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Ailəsi
Şirməmməd Hüseynovun böyük qızı Fərəh Əliyeva Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin rektoru, daha sonra isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyası nın humanitar siyasət məsələləri şöbəsinin müdiri təyin edilib. Kiçik qızı Lalə Hüseynova Azərbaycan Milli Konservatoriyası nın Elmi İşlər üzrə prorektorudur.
Konakri
Konakri — Qvineyanın paytaxtı və ən böyük şəhəri. Atlantik okeanı sahilində liman. Şəhər bir-biri ilə torpaq bənd vasitəsilə birləşdirilmiş Tombo adası və Kalum yarımadasını əhatə edir. Əhalisi 2008-ci ilin hesablamalarına görə 1 931 184 nəfərdir. Sahəsi 308 km² təşkil edir.
Tarixi
Şəhər 1884-cü ildə salınmış və 1904-1958-ci illərdə Fransız Qvineyasının inzibati mərkəzi olmuşdur. 1958-ci ildə ölkənin Fransadan müstəqillik qazanmasından sonra Konakri yeni dövlətin paytaxtı elan olunmuşdur. 1970-ci ildə Qvineya-Bisauda müstəmləkəçilik əleyhinə gedən mübarizəni yatırtmağa çalışan Portuqaliya ordusu üsyançılara yardım edən Qvineyanın paytaxtını 350 əsgərin iştirak etdiyi əməliyyat nəticəsində bir günlük ələ keçirmiş, 26 portuqalı əsirlikdən azad edərək, buradakı Qvineya-Bisau üsyançılarının infrastrukturunu məhv etmişdi.
Sneha Ullal
Sneha Ullal (d. 18 dekabr 1987) — hind aktrisası.
Həyatı
18 dekabr 1987-ci ildə Omanın paytaxtı Maskat şəhərində anadan olmuşdur. Əsas tamil, hind, teluqu, kannada dillində filmə çəkilir. Təhsilini Maskatda  yerləşən hind məkəbində alıb. Mumbaya köçdükdən sonra Varkat kollecinə daxil olur. 2005-ci ildə Salman Xanla bir yerdə "Laki, sevgi üçün zaman yoxdur" filminə çəkilib. Subaydır.
Tal Kuskarı (Əbyəlil)
Tal Kuskarı (Тал Ҡусҡары) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Qusev kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Tal Kuskarı kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 99 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Cavidan
Cavidan Səhrəg oğlu — Xürrəmilər hərəkatının başçısı (807-816). Ərdəbil şəhərində anadan olmuşdur. Uzun müddət xürrəmilərə başçılıq etmişdir. 816-cu ildə kiçik dəstəsi ilə Bəzz qalasına geri dönərkən Əbu-İmranın qəfil silahlı hücumuna uğramışdır. Döyüşdə Əbu-İmran Babək tərəfindən öldürülsə də, Cavidan da aldığı yaralardan üç gün sonra Bəzz qalasında ölmüşdür. Cavidanın ölümündən sonra, onun dul arvadı ilə evlənən şagirdi Babək Xürrəmdin (816-838) Xürrəmilər hərəkatını rəhbərlik etdi.
Senecio lanicaulis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Datura ferox
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qranik döyüşü
Qranik döyüşü - e.ə. 334-cü ildə Makedoniyalı İskəndərlə Dara arasında ilk döyüş. Qranik çayı sahilində baş vermiş döyüşdə İskəndər Kiçik Asiya satrapının ləng hərəkət muzdur döyüşçü lərini məğlub etmişdir. Döyüşdən sonra makedoniyalılar xeyli qənimət əldə etmiş və Anadolunun içarilərinə doğru irəliləmişdir. Və bu döyüşdə Dara həlak olur İskəndər qalib gəlir.
Ərəfat dağı
Ərəfat dağı (ərəbcə جبل عرفة) Məkkənin 21 kilometr cənub şərqində olan Harəm sərhədləri xaricində qalan ovalıq görünümlü bir yerdir. Ərəfat dağı 454 metr hündürlükdədir. Bu dağ din tarixində Adəm və Həvvanın cənnətdən qovulduqdan sonra görüşdükləri yer olaraq bilinir. Məhəmməd ölümündən (Miladi 632) əvvəl vida xütbəsini on minlərlə adama bu dağda etmişdir.
Həcc ziyarətinin qaydasına görə, zilhiccə ayının 9-da zəvvarlar dağın ətrafındakı Ərəfat çölündə gün doğandan, şam azanına qədər qalmalıdır və bu müddət ərzində bir anlıq da olsa belə, ayaq üstə qalxmalıdır.
Volf Messinq
Volf Qriqoryeviç Messinq — SSRİ-də insanların  fikirlərini öyrənməyi psixoloji eksperementlər ilə nümayiş etdirən estrada artisti. RSFSR əməkdar artisti.
Gənclik dövrü
Volf Messinq 1899-cu il sentyabr ayının 10-da o dövrlər Rusiya imperiyasının tərkibində olan Varşavanın yaxınlığındakı Qura Kalvariya kəndində doğulub. Kasıb yəhudi ailəsində qeyri-adi yaddaşı və müşahidə qabiliyyəti ilə seçilən balaca Volfun qarşısında ieşibota – ruhani məktəbinə getmək tələbi qoyulur. Uşaq imtina eləyəndə ona "ilahi vəhy" gəlir. Günlərin birində, qaranlıq kənd yolunda qabağında ağ paltarlı, iri cüssəli, gur səsli biri peyda olur və əmr edir: "Sən Tanrının əmriylə ieşibota getməlisən". Anadangəlmə əsəb xəstəsi olan Volf bu hadisədən o qədər həyəcanlanır ki, huşunu itirir, bir neçə gün xəstə yatır. Sonradan baş verənləri atasına danışır və evin ağsaqqalı onun tanrının əmriylə hərəkət etməli olduğunu bildirir. Ruhani məktəbinə gedən Volf bir neçə il sonra onu ieşibota getmək üçün "dilə tutmuş" tanrı elçisinin kim olduğunu biləndə, təkcə atasına yox, tanrıya qarşı belə üsyana qalxır. 13 yaşlı Volf bir gün həmin "tanrı elçisi"nə rast gəlir və bu adamın əslində, atasının onu inandırmaq üçün parayla kirələdiyi tanışı olduğunu anlayır. Volf Messinq özü sonralar "Özüm haqqında" adlı xatirələrində belə yazır: "Deməli, atam məni aldatmaq üçün bu yoldan ötəni dilə tutub, bəlkə pul da verib ki, mənimlə "ilahi" rolu oynasın. Deməli, atam - həmişə ədalətli, düzgün hesab etdiyim atam məni aldadıb. Onda mənim gördüyüm, eşitdiyim hər şey yalandır. Bəlkə Tanrı özü də aldadır?.
13 yaşlı Volf bu hisslərin təsiri altında kənddə Fələstindəki yəhudilər üçün yığılan pulları oğurlayıb, aradan çıxır. Qeyri-adi qabiliyyətini də ilk dəfə Berlinə getmək üçün mindiyi qatarda kəşf eləyir. 13 yaşlı Volf bilet əvəzinə bələdçiyə adi kağız parçası uzadır və sadəcə, çox istəyir ki, bu kağızı bilet kimi qəbul edilsin. Bu alınır Volf ilk dəfə anlayır ki, tutulduğu "Ay xəstəliyi" təkcə gecələr durub gəzməklə yekunlaşmırmış, o, həm də hələ sirrini bilmədiyi qeyri-adi qabiliyyətə malikdir.
Berlinə gəlişi
Bununla da Volfun Berlin həyatı başlayır. Günlərin birində yorğunluq və aclıqdan bayılmış Volfu küçədə tapıb həkim Abelin yanına gətirirlər. Abel onda qeyri-adi qabiliyyətin olduğunu başa düşür və gələcək telepat ilk dərslərini alır. Alman dilini pis bilmədiyinə görə yanından keçdiyi adamların düşüncələrini dinləməyə çalışırdı. Bir dəfə özgənin fikirlərini düzgün oxuyub-oxumadığını yoxlamaq üçün fikirli dayanan satıcılardan birinə yaxınlaşıb dedi: "Narahat olmayın, qızınız keçini sağa biləcək". Qadın heyrətlə onun üzünə baxdı. Satıcı kişiyə isə dedi: "Özünüzü üzməyin, qonşunuz sizin borcunuzu qaytaracaq!"
Beləcə, Volf Berlində səyyar ansamblın tərkibinə daxil oldu, öz "psixoloji təcrübələr"ini göstərməyə başladı. Ona impressario təyin etdilər, yavaş-yavaş populyarlıq qazanmağa başladı. Birinci dünya müharibəsi başlayanda Volf Messinqin 15 yaşı vardı.
Memuarında yazır ki, bu illərdə Eynşteynlə, Ziqmund Freydlə görüşür. Məşhur psixiatr 15 yaşlı gənc telepatı özü sınağa çəkir. Bu vaxtdan Volf Messinqin Avropaya, Amerikaya, Asiyanın müxtəlif ölkələrinə turneləri başlayır. Dövrünün məşhur adamlarıyla görüşür. Messinq yüzlərlə insanın yığışdığı salonlarda, meydanlarda ağlagəlməz nömrələrlə çıxış edir, fikirləri oxuyur, gizlənmiş əşyaları tapır, sürücünün fikirlərini oxumaqla gözübağlı şəkildə avtomobili idarə edir. Onun yanına artıq yaxından-uzaqdan müxtəlif problemli, istəkli və niyyətli insanlar gəlməyə başlayır. Telepatın özünün də yazdığına görə, bu illərdə yüzlərlə insana kömək edir, kiminin itmiş əşyasını tapır, kiminə qürbətdəki doğmasından xəbər verir.
Müharibə dövrü
İkinci dünya müharibəsinin başlanması ilə Messinqin qara günləri də başlayır. Telepat 1937-ci ildə kütlə qarşısında çıxış edərkən çəkinmədən bəyan etdi ki, bu qızğın silahlanmanın axırı növbəti dünya müharibəsi ilə başa çatacaq, son hədəf, təbii ki, "kommunizmin yuvası" SSRİ-dir. Ancaq əgər Almaniya SSRİ-nin üzərinə hücum etsə, ilk qələbə eyforiyasına baxmayaraq, axırda görünməmiş miskinliklə məğlub olacaq! Bu bəyanat ölkədə bomba kimi partladı. Hitler onun həbs edilməsi üçün külli miqdarda mükafat təyin etdi - onu Reyxin və şəxsən özünün 1 N-li düşməni adlandırıb, Messinqi öz əlilə kütlə qarşısında asacağına söz verdi. Bir nömrəli düşmənin başına 200 min marka qiymət qoyuldu, bütün küçələrə, yollar ayrıcına böyüdülmüş şəkli vuruldu, amansız təqib başlandı. Messinq ilk vaxtlar məharətlə iz azdırır, ustalıqla gizlənə bilirdi. Ancaq bir gün o, almanların əlinə keçir və onu həbsxanaya salırlar. Həbsxanada isə parapsixologiya tarixində ən unikal hadisə baş verir: Messinq qüdrət və bəsirətində olan bütün ruhi qüvvəsini, hipnoz, təlqinetmə qabiliyyətini səfərbər edərək, mühafizəçiləri növbə ilə kameraya çağırır, axırda özü çölə çıxır, kameranın ağzını bağlayır və heç nə olmamış kimi çıxıb gedir...
Sovet dövrü
Onun "qırmızılar"ın arasında həyatının firavan keçdiyini qətiyyən demək olmaz. Sovetlərdə ona heç vaxt etibar etmədilər. Elə İkinci dünya müharibəsinin ilk günlərində "bü müharibə nəylə bitəcək" sualına "mən 4 illik müharibənin sonunda Berlində qırmızı ulduzlu tanklar görürəm" cavabı az qala başına bəla olmuşdu. Axı, onda SSRİ ilə Almaniya dost idi. Sonrakı illərdə Messinq əsl vətənpərvər Sovet vətəndaşı kimi arxa cəbhədə var gücüylə çalışdı, zəhmətkeşlər qarşısında konsertlər verdi, müharibə gedə-gedə ilk leqal Sovet milyoneri oldu, şəxsi vəsaiti hesabına cəbhəyə iki təyyarə düzəltdirib verdi, nəcib əməlləriylə insanlara yardım etdi, xeyriyyəçiliklə məşğul oldu. Messinq bütün fantastik qabiliyyətinə baxmayaraq, özünü sirr haləsinə bürüyüb, müəmma təcəssümü olmaqdan xeyli uzaq, açıq təbiətli adam idi. O istər mütəxəssislər, istər kütlə qarşısında fenomenal qabiliyyətinin sirlərini böyük həvəslə şərh edir, qabiliyyəti olan digər insanlarda da bir işıq ucu görəndə köməyini, məsləhətlərini, insanpərvərliyini əsirgəmirdi. Ruhi qabiliyyəti ilə qeyb aləmindən çıxaraq, pərdə-pərdə şəhadət aləminə yaxınlaşan insanları Messinq xurafat tozundan silkindirməyə çalışır və ən başlıcası: bu qüdrəti insanın rifahı naminə sərf etmək üçün özünün bütün əfsanəvi nüfuz və şöhrətindən istifadə edirdi. Nə vaxt öləcəyini belə əvvəlcədən bilən ekstrasensin memuarında yazılanları oxuyuruq: "Mənim heç bir qabiliyyətim, səciyyəvi xüsusiyyətim mənə başqa insanlar qarşısında üstünlük vermir. Bunu dərk etmədən əsl ekstrasens olmaq mümkün deyil, çünki bu, fəzilət məsələsidir. Əgər belə qabiliyyəti olan şəxslər öz fitrətini cinayət, şantaj və digər rəzalətli işlərə sərf etsələr, təbiətlərindəki əks proses əvvəl-axır onları fəlakət girdabına yuvarlayacaq". Elə buna görə də, Messinq ömrünün axırınadək vaxtilə adam öldürdüyünü sonsuz iztirabla xatırlayırdı. Bu qətl hadisəsi onun uşaqlıq çağının yadigarı olub. Beş-altı yaşlarında onu yaxınlıqdakı şəhərə, nənəsinin yanına yollayıblarmış. Həddən ziyadə dəcəl, ipə-sapa yatmayan uşaq olduğundan, atası bərk-bərk xəbərdarlıq edibmiş ki, əgər şıltaqlıq edib həddini aşsa, vaqon bələdçisi gəlib onu kisəyə salıb, ağzını bağlayacaq. Volfun tapşırıldığı qarıların ağzı söhbətə qızışdığından vaqonun tamburuna qaçan uşaqdan xəbərləri olmur. Bələdçi fənərlə künc-bucağı işıqlandırır və "sən burda neynirsən, dovşan? Dur get vaqona, durma burda" deyib qapının ağzında dayanır. Volf bərk sevindi ki, onu kisəyə salıb ağzını bağlamadılar, elə sevincək halda da düşünür: "Nə kef olardı, bu əmi açarla qapını açıb, vaqondan çölə tullansa!" Bələdçi səssiz komanda eşidibmiş kimi qapını açıb çölə tullanır və həlak olur…
Barəsində olan iddialar
Bu gün dünyanın məşhur telapatlarından və ektrasenslərindən ən çox onun barəsində müzakirələr aparılır, məhz Messinqin qeyri-adi qabiliyyətləri mübahisə doğurur, əsasən məşhur "Özüm haqqında" memuarının hər məqamı araşdırılmaya məruz qalır. Məsələn, təsəvvür edin ki, indiyə kimi onun barəsində elə yalnız bu yazıda oxuduqlarınızın hamısı birbəbir təftiş olunur və Messinqin öz adı ətrafında sadəcə, bir mif yaratdığı iddia edilir. Ona görə də XX əsrin bu məşhur telepatı və hipnozçusu barədə tam dolğunluğu ilə məlumat almaq üçün Messinqi zındıq hesab edənləri də dinləməkdən imtina etməyək. İnkarçıların bəzi fikriylə tanış olaq.
Ölümü
Messinq nə qədər mehriban, ünsiyyətcil insan olsa da, ömrünün sonuna qədər tənha bir həyat yaşamışdı. Əvvəldən anadan yetim qalan Volfun atası, qardaşları, ümumiyyətlə, bütün yaxın qohum-əqrəbası müharibənin ikinci ilində ölüm düşərgəsi Maydanekdə həlak olmuşdular. SSRİ-də isə eksperimentlərdə ona yardım edən Aida Mixaylovna Raportla evlənsə də, övladı olmadı, ardınca qadın da vəfat etdi. Beləcə, bütün ömrünü sovetlərin estrada səhnəsində keçirməyə məcbur olan RSFSR-in əməkdar artisti yoldaş Volf Qriqoryeviç Messinq sonuncu dəfə 1974-cü ildə Moskvadakı "Oktyabr" kinoteatrında çıxış etdi və həmin ilin noyabr ayının 8-də axşam saat 11-də ürəyində keçirilən cərrahiyyə əməliyyatından sağ çıxa bilmədi. Sovet hakimiyyəti dostlarına və həmkarlarına onun qəbrinin üstünü götürməyə icazə vermədi.
Natalya Narışkina
Natalya Kirillovna Narışkina - rus çariçası, I Pyotrun anası.
Ziyadxan Kiryakov
Ziyadxan Kiryakov — Böyük Vətən müharibə si veteranı, Marneuli şəhər Mərkəzi bazarının direktorunun birinci müavini, Təqaüdçülərin Hüquqlarının Müdafiəsi Assosiasiyasının yaradıcısı.
Ailəsi
Ziyadxan Kiryakov hazırda 7 nəvə, 9 nəticə babasıdır.
Fəaliyyəti
İş fəaliyyətinə 1946-cı ildən Tbilisi şəhərində Tədarük nazirinin katibi vəzifəsi ilə başlayıb.
1995-ci ildən bu günə qədər Marneuli şəhərinin Mərkəzi bazarının direktorunun birinci müavini vəzifəsində çalışır. 2003-cü il iyul ayının 8-də Marneuli şəhərində Təqaüdçülərin Hüquqlarının Müdafiəsi Assosiasiyasını yaradıb.
Mükafatları
Dövlət qarşısında göstərdiyi xidmətlərə görə 2003-cü ildə eks-prezident Eduard Şevardnadzenin 668-cı qərarına əsasən Marneuli şəhərində müharibə veteranları hərəkatının inkişafında, gürcü və Azərbaycan xalqları arasında dostluğun möhkəmləndirilməsində və veteranların sosial vəziyyətinin yaxşılaşdırılmasında göstərdiyi öz şəxsi yardımına, səmərəli əməyi və ictimai işgüzarlığına görə, Marneuli şəhər Veteranların Hüquqlarının Müdafiəsi Komitəsinin və Gürcüstan Azərbaycanlıları Birliyinin Qocalar şurasının rəhbəri, müharibə və əmək veteranına qayğısına görə Ləyaqət ordenilə mükafatlandırılıb.
Datura ceratocaula
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aland konvensiyası
Aland konvensiyası - Aland adalarının statusunun müəyyən edilməsi ilə bağlı 1921-ci ildə onlarla dövlət tərəfindən qəbul edilmiş və Millətlər Cəmiyyəti tərəfindən təsdiq edilmiş müqavilə.
Tarixi
Aland konvensiyasının şərtlərinə uyğun olaraq Aland adaları tamamilə silahsızlaşdırılmış zona elan olunurdu: onun ərazisində heç bir hərbi birləşmə saxlanıla və heç bir hərbi istinadgahlar inşa edilə bilməzdi. İsveç dilinin və mədəniyyətinin saxlanması haqqında Əsasnaməyə əsasən Aland adalarında yaşayan gənclər hərni xidmətə cəlb edilə bilməzlər.
1939-1940-cı illərdə baş vermiş Sovet-fin müharibəsinin başa çatması ilə bağlı SSRİ ilə Finlandiya arasında Aland adaları haqqında razılaşmaya dair müqavilədə Aland konvensiyasının bir çox şərtləri təkrar olunurdu. Lakin demilitarizasiya haqqında yeni müqavilə az sonra SSRİ ilə Finlandiya arasında başlanmış müharibə nəticəsində pozuldu.
İkinci dünya müharibəsindən sonra Aland adalarının demilitarizasiyası ilə bağlı statusu 1947-ci il Paris sülh müqavilələri ilə təsdiq olundu və bu günədək qüvvədədir.
Həmçinin bax
Aland adaları
Almaniya Milli Yəhudilər Assosiasiyası
Tarix
Almaniya Milli Yəhudilər Assosiasiyası 1921-ci ilin aprel ayında Maks Nauman tərəfindən təsis edilmişdir. O, 1921–1926-cı və 1933–1935-ci illərdə təşkilatın sədri olmuşdur. Siyasi baxımdan, assosiasiya milli mühafizəkar və monarxist Alman Milli Xalq Partiyasına yaxın idi, hansı ki, assosiasiya ilə əməkdaşlıq etməkdən imtina etmişdir.
Assosiasiyanın fəaliyyətləri arasında yəhudilərin alman məhsullarını boykot eləməsinə qarşı mübarizə aparmaq da var idi. Onlar həmçinin, ölkədə yəhudilərə ədalətli şəkildə davranıldığını vurğulayan manifest yayımlamışdılar.
1934-cü ildə qrup belə bu bəyanatı yaymışdır: