cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alber Kamü
Ölümü
thumb|left|alt=Photograph of Camus's gravestone| Alber Kamünün məzar daşı thumb|Fransanın Villeblevin qəsəbəsində yaradılan Kamünün abidəsindəki bürünc lövhə. Burada yazılıb: "Yonne Departamentinin Baş Şurasından, 1960-cı il yanvarın 4-dən 5-ə keçən gecə Villeblevin bələdiyyə binasında gecə ibadətində bədəni burada olan Albert Kamüyə hörmətlə". thumb|alt=A photograph of the monument to Camus built in Villeblevin.| Kamünün 4 yanvar 1960-cı ildə öldüyü [[Villeblevin qəsəbəsində xatirəsinə qoyulan abidə]]
Kamü 4 yanvar 1960-cı ildə kiçik Villeblevin qəsəbəsindəki Le Grand Fossardda Sans yaxınlığında baş verən avtomobil qəzasında 46 yaşında öldü. O, 1960-cı il Yeni il bayramını Lurmarin, Voklüzdəki evində ailəsi və Qallimarddakı naşiri Mişel Qallimard, onun arvadı Canin və qızı ilə birlikdə keçirdi. Kamünün arvadı və uşaqları 2 yanvarda qatarla Parisə qayıtdılar, ancaq özü Qallimardın lüks Facel Vega HK500 markalı avtomobili ilə qayıtmağa qərar verdi. Avtomobil 5 nömrəli dövlət magistralındakı (indi 6 nömrəli magistraldır) uzun düz yolda çinar ağacına çırpıldı. Sərinişin oturacağında olan və təhlükəsiz kəmərini taxmayan Kamü hadisə yerində öldü. Qallimard da bir neçə gün sonra vəfat etdi, ancaq Qalimardın arvadı və qızı xəsarət almamışdı. Bəzi fərziyyələrə görə, Sovet rejimini tənqid edən Kamünün ölümündə KQB-nin əli var idi.
Qəza qalıqları arasında İlk insan (Le premier Homme) başlıqlı əl yazısı ilə yazılmış 144 səhifəlik kitabça tapıldı. Kamü düşünürdü ki, Əlcəzairdə keçən uşaqlıq illəri əsasında yazdığı, tamamlanmamış bu roman onun ən möhtəşəm işi olacaq. Kamü Fransada yaşadığı Voklüz şəhərinin Lurmarin qəbiristanlığında dəfn edildi. Dostu Sartr Kamünün məzarı başında onun qəhrəman "inadkar humanizm"inə hörmət edərək mədh oxudu.
Ədəbi fəaliyyəti
thumb|right|alt=Camus crowning Stockholm's Lucia after accepting the Nobel Prize in Literature.|Kamü Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatını qazandıqdan 3 gün sonra, 13 dekabr 1957-ci ildə Stokholmun Lusiyasının tacını taxır.
Kamünün ilk nəşri 1936-cı ilin mayında 3 dostu ilə yazdığı Asturiyada üsyan ( Révolte dans les Asturies) adlı tamaşa idi. Tamaşanın mövzusu 1934-cü ildə ispan mədənçilər tərəfindən başladılan və İspaniya hökumətinin qanlı müdaxiləsi nəticəsində 1500–2000 nəfərin öldüyü işçi üsyanı idi. 1937-ci ilin mayında o, ilk kitabı olan Yanlış tərəf və doğru tərəf-i (L'envers et l'endroit) yazdı. Hər ikisi Edmond Şarlotun kiçik nəşriyyat evində çap edildi.
Kamü öz əsərlərini 3 dövrəyə ayırmışdı. Hər dövrə bir roman, bir esse və bir tamaşadan ibarət idi. Absurdizmlə əlaqəli ilk dövrəyə Yad (L'Étranger), Sizif haqqında mif (Le Mythe de Sysiphe) və Kaliqula (Caligula), üsyanla əlaqəli ikinci dövrəyə Taun (La Peste), Üsyan (L'Homme révolté) və Ədalətli (Les Justes), sevgiylə əlaqəli üçüncü dövrəyə isə Nemezida əsəri daxil idi. Hər bir dairə paqan mifi və incil motivlərindən istifadə etməklə mövzuların tədqiq edilməsi idi.
İlk dövrədəki kitablar 1942–1944-cü illər arasında nəşr olundu, lakin mövzu ən azından 1936-cı ilə qədər düşünülmüşdü. Kamü bu dövrə ilə insanın vəziyyəti ilə bağlı bir sual verməyi, dünyanı absurd bir yer kimi müzakirə etməyi və insanlığı totalitarizmin nəticələrindən xəbərdar etməyi hədəfləyirdi.
Kamü ikinci dövrədəki əsərini yazmağa Əlcəzairdə almanların artıq Şimali Afrikaya çatdığı 1942-ci ilin son aylarında başladı. İkinci dövrədə Kamü üsyan və inqilab arasındakı nüansları ortaya qoymaq üçün inqilabçı humanist kimi təsvir edilən Prometeydən istifadə etdi. Üsyanın müxtəlif məqamlarını, metafizikasını, siyasətlə əlaqəsini təhlil edir və müasirlik, tarixilik və Tanrı yoxluğu obyektivləri altında araşdırırdı.
Kamü Nobel mükafatı qazandıqdan sonra öz pasifizmə əsaslanan düşüncələrini bir araya topladı, özü üçün aydınlaşdırdı və nəhayət Əlcəzair Xronikalarında (Actuelles III: Chronique algérienne 1939–1958) nəşr edildi. O, daha sonra özünü Əlcəzair müharibəsindən təcrid etdi, çünki bunun mənəvi olaraq çox ağır yük olduğunu anlamışdı. O, teatra və sevgi və ilahə Nemezida ilə əlaqəli olan üçüncü dövrəsinə qayıtdı.
Onun əsərlərindən ikisi ölümündən sonra çap edildi. Bunlardan ilki Patris Merso adlı obrazdan bəhs edən Xoşbəxt ölüm (La Mort heureuse) (1970) kitabı idi. Buradakı Merso obrazının Yad romanındakı Merso obrazı ilə müqayisə olunması iki kitab arasındakı əlaqə ilə bağlı elmi müzakirələrə səbəb oldu. Ölümündən sonra nəşr olunmuş ikinci kitab Kamünün ölmədən əvvəl yazdığı, tamamlanmamış İlk insan (Le Premier Homme) (1995) idi. Bu, onun Əlcəzairdəki uşaqlığı haqqında avtobioqrafik bir əsər idi və əsərin 1994-cü ildəki nəşrləri Kamünün müstəmləkəçiliyə olan fikirlərinin yenidən dəyərləndirilməsinə səbəb oldu.
Siyasi baxışı
Kamü moralist idi və mənəviyyatın siyasətə istiqamət verməli olduğunu iddia edirdi. Əxlaqın zamanla dəyişdiyini inkar etməsə də, tarixin əxlaqı təyin etdiyi klassik marksist doktrinanı rədd etmişdi.
Kamü, xüsusilə, totalitar olduğunu düşündüyü Sovet rejimi daxil olmaqla, avtoritar kommunizmi çox sərt şəkildə tənqid edirdi. Kamü Sovet məddahlarını və onların "ümumi kökəliyi azadlıq adlandırmaq qərarını" qınadı. Liberal sosializmin tərəfdarı olaraq, SSRİ-nin sosialist, ABŞ-nin da liberal olmadığını iddia etdi. SSRİ-ni sərt tənqid etməsi, siyasi solda başqaları ilə, xüsusən də dostu Jan Pol Sartr ilə toqquşmasına səbəb oldu.
İkinci Dünya müharibəsində Almaniyanın Fransanı işğal etdiyi dövrdə Fransa Müqavimət Hərəkatınını aktiv üzvü olan Kamü hərəkatın məşhur qəzeti Kombat üçün yazılar yazır və redaktə edirdi. Alman işğalçıları ilə əməkdaşlıq edən fransızlar barədə belə yazmışdı: "İndi yeganə mənəvi dəyər burada xalqın adından danışan kuklaları və boşboğazları mühakimə etmək üçün faydalı olan cəsarətdir". Fransa azad edildikdən sonra Kamü yazırdı: "Bu ölkənin Talleyrana yox, Sen-Jüsə ehtiyacı var". Ancaq müharibə sonrası qanlı tribunallar onun fikrini dəyişdirdi: Kamü ictimai olaraq özünü dəyişdi və həyatı boyunca ölüm cəzasının əleyhinə oldu.
Kamü Sovet modelinin mənəvi olaraq çökdüyünə inananda 1950-ci illərdə daha da güclənən anarxizmə meyl etdi. O, istismar, avtoritet və mülk, müdirlər, dövlət və mərkəzləşmənin hər növünə qəti şəkildə qarşı çıxdı. Fəlsəfə professoru David Şerman Kamünü anarxo-sindikalist hesab edirdi. Qrame Nikolson isə onu ekzistensialist anarxist olaraq görürdü.
Anarxist Andre Prüdhümo onu ilk dəfə 1948-ci ildə Anarxist Tələbə Dairəsinin (Cercle des Étudiants Anarchistes) görüşündə anarxist düşüncəyə yaxın olan tərəfdaş kimi təqdim etdi. Kamü Le Libertaire, La Révolution prolétarienne, və Solidaridad Obrera ("İşçilərin birliyi") kimi anarxist nəşrlər və anarxo-sindikalist orqan olan Fəhlə Milli Konfederasiyası (Confederación Nacional del Trabajo (CNT)) üçün məqalələr yazdı.
Kamü Əlcəzair inqilabı (1954–62) dövründə neytrallığını qorudu. O, Milli Azadlıq Cəbhəsinin etdiyi zorakılıqlara qarşı olsa da, müstəmləkəçi Fransa tərəfindən tətbiq edilən qəddarlıq və ədalətsizlikləri də qəbul edirdi. Kamü Pyer Mendes-Fransın Birləşmiş Sosialist Partiyasını və onun krizisə qarşı mövqeyini dəstəkləyirdi: Mendes barışma tərəfdarı idi. O, həmçinin, onunla eyni fikirdə olan əlcəzairli Əziz Kesusu da dəstəkləyirdi. Kamü tərəflər arasında atəşkəs danışıqları aparmaq üçün Əlcəzairə getsə də, burada tərəflərin ona qarşı inamsızlığı ilə qarşılaşdı. Nobel mükafatını qəbul edərkənki çıxışı zamanı bir Əlcəzair millətçisi ilə qarşıdurması sensasiyaya səbəb oldu. Anası ilə ədalət arasında seçim çətinliyi ilə qarşılaşdıqda, cavabı belə oldu: "İnsanlar indi Əlcəzairin tramvay yollarına bombalar qururlar. Anam o tramvay yollarından birində ola bilər. Ədalət budursa, anama üstünlük verirəm". David Şermana görə, Kamü terrorizm və ayrı-seçkiçilik olmadan edilən zorakılıqdan istifadə kimi iki yanlış seçimin hər hansısa bir vəziyyətdə ədalət gətirməyəcəyini göstərməyə çalışırdı. Ancaq onun cavabı səhv şəkildə çatdırılmışdı: "Mən həmişə terrorizmi qınamışam və Əlcəzairin küçələrində kor-koranə gəzən və bir gün mənim anamı və ailəmi hədəf ala biləcək terrorizmi qınamalıyam da. Mən ədalətə inanıram, ancaq ədalətdən öncə anamı qorumalıyam". Kamünün tənqidçiləri yanlış sitat gətirilən cavabı irticaçı və müstəmləkəçi bir münasibətin nəticəsi adlandırdılar.
Əlcəzairdəki rolu
thumb|alt=Map of French Algeria showing its administrative organization between 1905 and 1955 |Fransa Əlcəzairinin 1905–1955-ci illərdə inzibati bölgüsü
Əlcəzairdə fransız ailəsində doğulan Kamü Fransanın ərəb və bərbərlərə qarşı apardığı institusional irqçiliklə tanış idi, ancaq o, varlı elitanın üzvü deyildi. O, uşaqlığını böyük imkansızlıq şəraitində keçirsə də, Fransa vətəndaşı idi və ölkənin əksəriyyətini təşkil edən ərəb və bərbərlərdən fərqli olaraq vətəndaşlıq hüquqlarından istifadə edə bilirdi.
Kamü "Yeni Aralıq Dənizi Mədəniyyəti"nin tərəfdarı idi. Bu, digər frankoəlcəzairlilərin ya da Əlcəzairdə anadan olan fransızların və ya avropalıların arasında populyar, faşist və antisemitik bir ideologiya olan "Latiniya"ya qarşı olaraq Əlcəzair xalqının çox etnikliliyini qəbul etmək vizyonunu təsvir etmək üçün istifadə etdiyi bir termin idi. Kamüyə görə, bu baxış Aralıq dənizi ətrafındakı adi insanlar arasında hələ də mövcud olan Yunan humanizmini özündə cəmləşdirdi. Onun 1938-ci ildə "Yeni Aralıq Dənizi Mədəniyyəti"ndəki çıxışı Kamünün o vaxtki fikirlərinin ən sistemli halını təmsil edirdi. Kamü, bundan başqa, əlcəzairlilərə tam Fransa vətəndaşlığı verməyi təklif edən Blyum-Viollette təklifini də dəstəkləyirdi. O, 1939-cu ildə Kabiliyanın dağlıq ərazilərində yaşayan sakinlərin bərbad yaşayış vəziyyəti ilə bağlı Respublikaçı Əlcəzair qəzetində tənqidi məqalələr yazdı. O, təcili olaraq iqtisadi, təhsil və siyasi reformların aparılmalı olduğunu deyirdi.
Fransızların pis rəftarına etiraz edən ərəb üsyançılara qarşı 1945-ci ildə törədilən Setif və Gelma qətliamından sonra Kamü Əlcəzairə gələn bir neçə fransalı jurnalistdən biri idi. O, buradakı vəziyyəti göstərən və Fransa islahatları və Əlcəzair xalqının tələblərinə güzəştlərin edilməsini dəstəkləyən bir sıra məqalələr yazdı.
1954-cü ildə Əlcəzair müharibəsi başlayanda Kamü əxlaqi dilemma ilə qarşı-qarşıya qaldı. O, öz ailəsinin də aid olduğu frankoəlcəzairlilərlə eyni hissləri keçir və Fransa hökumətinin üsyançılara qarşı siyasətini dəstəkləyirdi. O düşünürdü ki, Əlcəzair üsyanı Misir tərəfindən aparılan "yeni Ərəb imperiyalizmi" və Rusiyanın "Avropanı çevrələmək" və "ABŞ-ni təcrid etmək" üçün "antiqərb" hücumunun bir hissəsi idi. Kamü Əlcəzairə yüksək muxtariyyətin və federasiyanın verilməsinin tərəfdarı olsa da, tam müstəqilliyin əleyhinə idi: onun fikrincə, Əlcəzairdəki avropalılar və ərəblər birlikdə yaşaya bilərdi. O, müharibə ərzində vətəndaşları əfv edəcək sivil atəşkəsin hazırlanmağını istəyirdi. Bu fikir hər iki tərəfdən axmaqlıq kimi qiymətləndirilərək, rədd edildi. Kamü pərdə arxasında ölüm hökmü oxunmuş əlcəzairlilər üçün iş görməyə başladı. Onun mövqeyi müstəmləkəçiliyi qəbul etməyən solçular tərəfindən böyük tənqidlərə məruz qaldı. Onların gözündə Kamü artıq əzilənlərin müdafiəçisi deyildi.
Kamü bir dəfə Əlcəzairdəki çətinliklərin ona "başqalarının ağciyərində ağrı hiss etdiyi üçün təsir etdiyini" demişdi.
Ekzistensializm
Kamü, əsasən, absurdizmlə əlaqələndirilsə də, o, mütəmadi olaraq ekzistensialist filosof kimi adlandırılırdı, hansı ki, o bu adı heç vaxt qəbul etməmişdi.
Absurdizm
Çoxu ekzistensialist yazıçı absurd anlayışına müraciət edirdi, hər biri öz təfsiri ilə onun nə və niyə vacib olduğunu anlamağa çalışırdı. Kyerkeqor dini gerçəklərin absurdluğunun bizi rasional olaraq Tanrıya çatmağa qoymadığını deyirdi. Sartr fərdi təcrübənin absurdluğu anlayışını qəbul edirdi. Kamünün absurd haqqında fikirləri onun ilk dövrədəki kitabları və bu mövzuda əsas əsəri olan, ədəbi esse Sizif haqqında mif (Le Mythe de Sisyphe) ilə başlayır. O, 1942-ci ildə yazdığı Yad romanında absurd həyat yaşayan adamın hekayəsindən bəhs edir. O, absurd məntiqi istifadə edən Roma imperatoru Kaliqula haqqında teatr tamaşası da yazdı, ancaq bu tamaşa 1945-ci ilə qədər səhnələşdirilmədi. Onun ilk fikirləri 1937-ci ildəki Doğru tərəf və yanlış tərəf (L'Envers et l'endroit) adlı esselər toplusunda ortaya çıxdı. Absurd mövzular onun ikinci esse kolleksiyası olan 1938-ci ildəki Evliliklər (Noces) esselər toplusunda daha zərifliklə ifadə edilmişdi. Kamü bu esselərdə absurd təcrübəsini əks etdirir. Absurd anlayışının aspektlərinə Taunda da rast gəlinir.
Kamü Sartrın Absurd tərifini izləyir: "O, mənasız olandır. Beləcə, insanın varlığı absurddur, çünki onun gözlənilməzliyi xarici bir əsas tapmır". Ağılsız bir kainata yerləşdirilmiş insan insan dəyərlərinin möhkəm xarici bir komponent üzərində qurulmadığını dərk etdiyi üçün absurd yaranır; ya da Kamünün özünün də izah etdiyi kimi, absurd "insanın ehtiyacı ilə dünyanın əsassız susması arasındakı qarşıdurmanın nəticəsidir". Absurdluq qaçınılmaz olsa da, Kamü nihilizmə yönəlmirdi. Ancaq absurdluğun reallığı bu sualı ağla gətirirdi: İnsan nəyə görə yaşamalıdır? İntihar Kamünün insan dəyərlərindən və azadlığından imtinası kimi qəti şəkildə başından etdiyi bir seçim idi. Əvəzində o, absurdluğu həyatımızın bir hissəsi kimi qəbul etməyi və onunla yaşamağı təklif edirdi.
Kamü davamlı şəkildə özünü "absurdun filosofu" kimi tanıtdığı üçün peşman oldu. O, Sizif haqqında mifi nəşr etdikdən qısa müddət sonra absurd anlayışına daha az maraq göstərdi. Alimlər onun ideyalarını ayırmaq üçün "Kamünün absurd"una istinad edəndə bəzən absurd paradoksu anlayışından istifadə edirlər.
Üsyan
Kamü hər cür zülmə, haqsızlığa və ya insanın vəziyyətinə hörmətsiz olan hər şeyə qarşı üsyan qaldırmaq iddiasını açıqlaması ilə tanınır. Bununla birlikdə, üsyanın hədlərini təyin etmək üçün kifayət qədər ehtiyatlı idi. Üsyan (L'Homme révolté) romanında məsələylə bağlı düşüncələrini detallı şəkildə izah edir. Romanda sualı Sizif haqqında mif əsərindəki absurd anlayışı üzərinə qurur, ancaq daha da irəli gedir. Üsyanın metafizikasını tədqiq etdiyi kitabın giriş hissəsini ümumi insan vəziyyətini tanıdığını göstərən bu cümlə ilə sonlandırır: "Üsyan edirəm, çünki varam". Kamü, həmçinin, üsyan və inqilab arasındakı fərqi də ayırır və göstərir ki, tarixən üsyanın yaratdığı inqilab asan bir şəkildə zülmkar rejimə çevrilə bilər. Kamüyə görə, əsas olan şey inqilaba aparan mənəvi anlayışlar idi. O, vacib bir sualı da ortaya qoyur: İnsan üçün bu səssiz kainatda əxlaqi və mənalı qaydalar içərisində hərəkət etmək mümkündürmü? Onun cavabı "hə" idi, çünki absurd təcrübəsi və fərqindəliyi həm mənəvi dəyərlər yaradır, həm də hərəkətlərimizin limitlərini təyin edir. Kamü üsyanın müasir formasını iki qola ayırır. İlki, insanın öz vəziyyətinə və bütün yaradılışa qarşı gəldiyi metafizik üsyandır. Digəri metafizik üsyanın mücərrəd ruhunu gerçəkləşdirməyə və dünyanı dəyişməyə cəhd edən tarixi üsyandır. Bu cəhddə üsyan dünya şeytanı və hər üsyanın içində olan və ədalətsiz bir əzaba səbəb olmayan daxili şeytan arasındakı balansı qorumalıdır.
İrsi
Kamünün roman və fəlsəfi esseləri hələ də öz təsirini qoruyur. Ölümündən sonra onun yaradıcılığına olan maraq Yeni solun yüksəlişi (və enişini) izlədi. Sovet İttifaqının dağılması ilə birlikdə onun kommunizmə alternativ yolu yenidən gündəmə gəldi. Kamü öz şübhəçi humanizmi və siyasi tolerantlıq, dialoq və insan hüquqlarına olan dəstəyi ilə xatırlanır.
Əsərləri
Alber Kamünün əsərlərinə daxildir:
Solanum cardiophyllum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
FİFA Dünya Kuboku (mükafat)
FİFA Dünya Kuboku — dünya üzrə keçirilən və FİFA-nın üzvü olan ölkələrin milli komandalarının iştirak etdiyi futbol turniri olan FİFA Dünya Kubokunu qazanan komandaya verilən qızıl kubok. Turnirin başladığı 1930-cu ildən etibarən turnirin qalibi olan komandaya müvəqqəti olaraq Jül Rime kuboku təqdim olunurdu. Bu kubokun 1970-ci ildə əbədi olaraq Braziliyaya verilməsindən sonra yeni bir kubok hazırlandı və 1974-cü ildən etibarən FİFA Dünya Kuboku adı ilə verilməyə başlandı.
Abel Laflyorun hazırladığı və "Qələbə" adını daşıyan ilk kuboka 1946-cı ildə FİFA-nın sabiq prezidenti Jül Rimenin adı verilib. Qədim yunan mifologiyasında qələbə ilahəsi sayılan Nikanı təsvir edən kubok, 925 əyarlı qızıl suyuna salınmış gümüşdən və lazuritdən hazırlanmışdır. Turniri qazanan komandaların müvəqqəti olaraq sahib olduğu kubok, turnirdə üç dəfə qalib gələn komandaya əbədi olaraq veriləcəkdi. Kubok, 1966-cı ildə İngiltərədə xalqa nümayiş olunması üçün təşkil olunmuş açıq sərgi zamanı oğurlansa da, bir həftə sonra tapılmışdır. 1970-ci ildə turnir tarixində üçüncü çempionluğunu əldə edən Braziliya kubokun əbədi sahibi oldu. Ancaq 1983-cü ildə Braziliyada kuboku oğurlayıblar, kubok bu günə qədər hələ də tapılmayıb.
Turniri qazanan komandalara verilməsi üçün Silvio Qassaniya tərəfindən hazırlanan ikinci kubokdan ilk dəfə 1974-cü ildə keçirilən dünya çempionatında istifadə edilmişdir. Əsası malaxitdən olan kubok 18 karatlıq qızıldan hazırlanıb. Kubokun hündürlüyü 36.8 santimetr, çəkisi isə 6.1 kiloqramdır. Mükafatın üzərində yer kürəsini tutmuş iki insan fiquru təsvir edilib. Kubok turnirin qalibi olmuş heç bir komandaya əbədi verilmir. Kuboka 1974-cü ildə keçirilmiş dünya çempionatından sonra 6 müxtəlif komanda sahib olmuşdur. Mükafatın hazırkı sahibi 2022-ci ildə keçirilən dünya çempionatında qələbə qazanmış Argentina milli futbol komandasıdır.
Jül Rime Kuboku
Futbol üzrə ilk dünya çempionatlarında qələbəyə görə verilən mükafat əvvəlcə "Qələbə" adını daşıyırdı. Ancaq buna baxmayaraq kubok daha çox "Dünya kuboku" adı ilə məşhur idi. Kubok, turniri qazanan komandaya müvəqqəti olaraq veriləcək, hər hansı bir komanda toplamda üç dəfə çempion olduğu təqdirdə isə kubokun əbədi sahibi olacaqdı. Fransız heykəltaraş Abel Laflyor tərəfindən hazırlanan kubok 925 əyarlı qızıl suyuna salınmış gümüşdən və lazuritdən hazırlanmışdı. Kubokun hündürlüyü 35 santimetr, çəkisi isə 3.8 kiloqram idi. Kubokun üzərində qədim yunan mifologiyasında qələbə, zəfər ilahəsi sayılan Nika təsvir olunmuşdu. Kubok səkkizbucaqlı mavi-ağ bir lazurit dayağa oturdulmuşdu. Kubok 1930-cu ildə Uruqvayda təşkil olunmuş ilk FİFA Dünya Kubokuna 21 iyun 1930-cu ildə Cenevrədən səfərə çıxmış və turnirdə mübarizə aparacaq olan Fransa, Belçika və Rumıniya milli komandalarının heyətini, həmçinin turnirdə iştirak edəcək hakimlərdən üçünü və bəzi FİFA rəsmilərini də daşıyan Konte Verde adlı gəminin göyərtəsində aparılıb. Turnirin qalibi olan Uruqvay millisi kuboku qazanan ilk komanda olub. Uruqvayın adı dayağın üstünə vurulmuş qızıl lövhələrdən birinin üzərinə həkk olunub.
Kubok ikinci dünya müharibəsi dönəmində 1938-ci il dünya çempionatında qalib olmuş İtaliyaya məxsus idi, bu səbəbdən mükafat İtaliyada saxlanılırdı. Mükafat nasistlərin əlinə keçməsin deyə FİFA-nın vitse-prezidenti və İtaliya Futbol Federasiyasının prezidenti Ottorino Barassi kuboku saxlanıldığı Romadakı bankın anbarından gizlin olaraq çıxarmış, və ayaqqabı qutusuna qoyaraq öz çarpayısının altında gizlətmişdir. 1929-cu ildə vəfat edən FİFA-nın sabiq prezidenti Jül Rimenin xatirəsinə kubokun adı 1946-cı ildə dəyişdirilərək Jül Rime Kuboku adlandırılmışdır. Müəyyən zaman ərzində kubokun dayağının dörd üzünə ilk dörd turnirdə hərəyə iki dəfə çempion olmuş Uruqvay və İtaliyanın adları həkk olunub. 1950-ci ildə dörd üzünə də vurulmuş qızıl lövhələrin dolmasından sonra dayaq daha uzun səkkizbucaqlı dayaqla dəyişdirilib. 1954-cü il FİFA Dünya Kubokunu qazanan komandaya yeni dayaqlı kubok verilib. Bu dəyişiklikdən sonra kubokun uzunluğu 35 sm, çəkisi isə 3,8 kq olmuşdur. 1958-ci il FİFA Dünya Kubokunu qazanan Braziliya millisinin kapitanı Hilderaldo Bellini kuboku aldıqdan sonra protokolu pozaraq onu iki əli ilə tutmuş və başının üstünə qaldırmışdır. Bu hərəkat daha sonralar ənənəyə çevrildi və kuboku alan hər bir komandanın kapitanı tərəfindən təkrar olundu. thumb|220px|left|[[Böyük Britaniya|Birləşmiş Krallığın Kraliçası II Elizabet, 1966 FİFA Dünya Kubokunun çempionu, İngiltərə kapitanı Bobbi Mura Jül Rime Kubokunu təqdim edərkən.]] Kubok 20 mart 1966-cı ildə İngiltərədə keçiriləcək dünya çempionatına dörd ay qalmış Metodist Sentral Holl-da xalqa nümayiş olunması üçün təşkil olunmuş açıq sərgi zamanı oğurlanıb. Kubok hadisədən yeddi gün sonra, martın 27-də Londondakı parkların birində, Pickles adlı bir it tərəfindən qəzetə bükülmüş vəziyyətdə tapılıb. Bu hadisədən sonra İngiltərə Futbol Federasiyası kuboku etibarlı sayılan zərgər Corc Bördə əmanət etmiş və kubok ölkədəki müxtəlif sərgilərə Börd tərəfindən aparılmışdır. İngiltərə Futbol Federasiyası FİFA-ya təhlükəsizlik səbəbiylə sərgilərdə kubokun surətinin sərgilənməsi təklif etmişdir. Lakin FİFA bu təklifi rədd etmişdir, buna baxmayaraq federasiya Bördə gizlin olaraq kubokun surətini hazırlamasını tapşırmışdır. Kuboku İngiltərə millisinin qazanmasından sonra bir polis məmuru İngiltərə komandasının oyunçusu Nobbi Staylzın əlindəki orijinal kuboku almış və əvəzində ona kubokun surətini vermişdir. Kubokun bu surətinin varlığı haqqında məlumat yalnız 1997-ci ldə, Bördün ölümündən iki il sonra ailəsi tərəfindən təşkil olunan auksionda satışa çıxarılmasından sonra alınıb. Kubok, 254.500 funt sterlinq qarşılığında FİFA tərəfindən satın alınıb. Surət 2001-2010 illəri arasında Prestonda, 2012-ci ildən etibarən isə Mançesterdə yerləşən Milli Futbol Muzeyində nümayiş etdirilir.
1970-ci il FİFA Dünya Kubokunda kubok tarixindəki üçüncü çempionluğunu əldə edən Braziliya millisi kubokun əbədi sahibi olmağa haqq qazandı. Kubok Braziliya Futbol Federasiyasının Rio-de-Janeyrodakı mərkəzində sərgilənməyə başlandı. 20 dekabr 1983-cü ildə buradan oğurlanan kubok hələ də tapılmayıb. 1984-cü ilin ortalarında Eastman Kodak şirkəti FİFA-dan icazə almış və 1,8 kq qızıldan istifadə edərək kubokun surətini hazırlamışdır. FİFA 2015-ci ilin yanvarında Sürixdəki mərkəzi binasının zirzəmisindəki anbardan ilk kuboka aid dayağın tapıldığını açıqlayıb.
FİFA Dünya Kuboku
thumb|250px|[[Argentina milli futbol komandası|Argentina millisinin kapitanı Dieqo Armando Maradona çempionluğu qeyd edir.]] Jül Rime Kubokunu Braziliyanın almasından sonra turnirdə çempion olan komandalara verilməsi üçün yeni bir kubokun hazırlanmasına ehtiyac duyulub. Yeddi ölkədən əlli üç fərqli eskiz FİFA-ya təqdim olunub. Bunların arasında italyan heykəltaraş Silvio Qassaniyanın təqdim etdiyi əl işi bəyənilib. 36,5 sm hündürlüyündə 6,175 kq ağırlığında olan və 18 əyar qızıldan hazırlanan kubok, İtaliyanın Milan rayonundakı Paderno Dunyano qəsəbəsində yerləşən GDE Bertoni adlı şirkət tərəfindən hazırlanıb. Yer kürəsini tutan iki insan fiqurundan ibarət olan üst hissə, 13 sm diametrli dairəvi, iki laylı malaxit dayağın üzərində qurulub. İngilis kimyaçı Martin Polyakov kubokun bütövlükdə qızıldan hazırlanmadığını və içinin boş olduğunu, dolu olacağı halda kubokun çəkisinin ən azı 70 kq olacağı fikrini irəli sürmüşdür.
Yeni eskizin ilk dəfə təqdim olunduğu 1974-cü il FİFA Dünya Kubokunda qalib Qərbi Almaniya komandası olub. 1994-cü il FİFA Dünya Kubokundan sonra kubokun alt hissəsinə 1974-cü ildən etibarən keçirilən turnirlərin illəri və turnirləri qazanan ölkələrin adları rəsmi dillərində yazılmağa başlayıb. 2010-cu il FİFA Dünya Kubokunu qazanan İspaniyanın adı isə ölkənin rəsmi dili olan ispan dilində deyil ingiliscə yazılmışdır. Hal-hazırda kubokun altında 10 qalib ölkənin adı yazılmış vəziyyətdədir, bütövlükdə kubokun alt hissəsinə 17 ölkə adının sıxışacağını nəzərə alsaq, 2038-ci ildə təşkil olunacaq turnirdən sonra kubokun bu hissəsində ölkə adının yazılması üçün boş sahə qalmayacaq. İndiki FİFA əsasnamələrinə görə bu kubok heç bir ölkəyə əbədi olaraq verilmir, ancaq bunun əvəzinə qalib komandaya kubokun qızıl suyuna salınmış surəti təqdim edilir.
FİFA-nın sponsorlarından olan The Coca-Cola Company, 2006-cı ildən etibarən hər turnir ərəfəsində kuboku müxtəlif ölkələrin fərqli şəhərlərində nümayiş etdirir. 10 oktyabr 2015-ci ildə 2016-cı il UEFA Avropa Kubokunun seçmə mərhələsi çərçivəsində Bakıda oynanılan Azərbaycan və İtaliya milli komandalarının görüşündən öncə Bakı Olimpiya Stadionunda İtaliya millisinin 1934, 1938-ci illərdə qazandığı Jül Rime Kuboku və 1982, 2006-cı illərdə qazandığı FİFA Dünya Kubokunun surətləri azarkeşlərə nümayiş olunub.
Sahibləri
thumb|350px|[[2018 FİFA Dünya Kubokunun qalibi Fransa millisi çempionluğu qeyd edir. Kubok komandanın hücumçusu Olivye Jirunun əlindədir.]]
Lütfabad (Məlikan)
Lütfabad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 289 nəfər yaşayır (63 ailə).
Kılkabız (Bakalı)
Kılkabız — Başqırdıstan Respublikası nın Bakalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Köhnə Koros kənd şurası nın tərkibindədir. 1988-2008-ci illər ərzində eyni adlı kənd sovetliyinin mərkəzi olmuşdur.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə tatarlar (82 %) üstünlük təşkil edir.
Köprülü
Köprülü — təxəllüs.
Möhsünabad (Məlikan)
Möhsünabad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 990 nəfər yaşayır (206 ailə).
Solanum densepilosulum
(Solanum densepilosulum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Səmqavor
Səmqavor — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Mərkəz bəxşinin Vəfs dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 637 ailədə 1.010 nəfəri kişilər və 1.076 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 2.086 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Ageratina lobulifera
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Areal
Peru üçün endemik növdür.
Bulbophyllum cruciferum
Arealı
Bulbophyllum cruciferum növü Sumatra üçün endemik növdür.
Pride Fighting Championships
Pride FC və ya Pride Fighting Championships — Qürur Mübarizə Çempinatı kimi tərcümə olunan bu yarış çempionatı 1997-ci ildə profsional güləşçi və döyüşçü Nobuhiko Takada təşəbbüsü ilə Yaponiyanın Tokio şəhərində keçirilməyə başlamışdır. Sonralar Amerikanın UFC çempionatı ilə birləşdirilərək qaydasız döyüşlərin keçirilməsinə şərait tərəfdaşlıq etmişdir. Bundan başqa K-1 döyüşlərinində Yaponiyada keçirilməsinə köməklik göstərir.
Yarışın ilk çempionlarından Mark Coleman, Vanderleyi Silva, Fyodor Yemelyanenko, Dan Henderson,Takanori Gomi, Mirko Filipoviç, göstərmək olar.
Ordos
Ordos — Mərkəzi Asiyada yerləşən səhradan ibarət olan plato. Cənubdan Lyesso platosu ilə əhatələnir. Ən hündür nöqtəsi 2535 m təşkil edir. İqlimi kəskin kontinentaldır. Yanvar ayının orta temperaturu —10°С, iyul ayının isə 23°С-dir. Şimal-qərbdən cənub-şərdə doğru yağıntının miqdarı 100 – 400 mm arasında dəyişir. Dolu müşahidə edilir. Ərazidə çoxlu sayda duzlu göllər vardır. Barxanlar əsasən insan və heyvanlar tərəfindən məhv edilmiş bitki örtüyü sayəsində geniş sahə tutur. Cənub sərhəddi Böyük Çin səddi keçir.
Flora və faunası
Bitki ötüyü zəyifdir: (Qəpikotu, Xostək, Çaytikanı, Yovşan, Stipa). 1600 m yüksəkliyindən isə artıq meşə örtüyü geniş sahə tutur. Burada duzlu göllərin kənarında nadir quşlar yuva qurur (Ichthyaetus relictus). İri canlılardan isə Vəhşi dəvə, Prjevalski atı, Ceyran və İrbis kimiləri görmək olar.
Tarixi
thumb|280px Ordos türklərin tarixi vətəni hesab edilir. I minillikdə regionda xunnu tayfaları məskunlaşır. Çin dövlətlərinə daimi basqınlar səbəbindən Böyük Çin Səddi inşa edilmişdir.
Maraqlı fakt
Ordos şəhərində Kanqbaşı adlı şəhər mövcuddur
Qəndhar (Məlikan)
Qəndhar — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,176 nəfər yaşayır (237 ailə).
Ferraritet
thumb|25 ere nominalında island markası-ferraritet
Tarixi
thumb|right|250px|Filip la Renotyer de Ferrari XIX-XX əsrlərin qovşağında Parisdə yaşamış varlı italyan Filip la Renotyer de Ferrari məşhur filatelist idi və poçt markalarının ən iri və məşhur özəl kolleksiyasına sahib idi. Onun kolleksiyasında bir çox nadir markalara (məsələn, “Britaniya Qvianası”, mavi və çəhrayı “Mavriki”lər, “Havay missionerləri”, “Sakson üçlükləri” və s.) rast gəlmək olardı.
Ferrarinin nadir markalara olan marağını bilən saxta marka hazırlayanlar onun axtardığı markaları ona satmaq üçün hazırlayırdılar. O yeni markaları alarkən özünü çox impulsiv aparırdı və demək olardı ki, onu markaların qiyməti maraqlandırmırdı.
Ferrarinin ölümündən sonra onun kolleksiyasında ekspertlər tərəfindən aşkar edilmiş çoxlu saxta “nadir” markalar ironiya ilə “ferraritet” adlandırılmağa başladılar.
Ferrarinin kolleksiyasının taleyi
1917-ci ildə vəfat etmiş Ferrarinin kolleksiyası Berlin Poçt muzeyinə vəsiyyət olunmuşdu. Lakin bu kolleksiya Fransa hökuməti tərəfindən müsadirə edilmiş, 1921-1926-cı illərdə müxtəlif hərraclarda satılmış və satışdan 402 965 funt sterlinq əldə edilmişdir. Hərraclardan qazanılmış vəsait Almaniyanın ödəməli olduğu təzminatın hesabına nəzərə alınmışdır.
Ferraritet adlandırılan markalara adətən ikili, üçlü və ikitərəfli şəkildə çap edilən markalar, qəsdən kəsilmiş markalar və s. aid edilir.
Suxoy Su-7
Suxoy Su-7 (NATO kod adı: Fitter-A), Suxoy şirkəti tərəfindən istehsal olunan SSRİ mənşəli reaktiv qırıcı-bombardmançı təyyarədir. Təyyarə əvvəllər it savaşında istifadə edilə bilən taktiki və aşağı hündürlükdə uçan bir qırıcı təyyarə olaraq yaradılmışdır, ancaq bu rolda uğurlu deyildi. Digər tərəfdən, az bir müddət əvvəl bazara çıxardılmış Su-7B seriyası, 1960-cı illərdə SSRİ-nin əsas bombardmançı və quru qoşunlarına dəstək verən hücum təyyarəsi oldu. Su-7, sadəliyi ilə güclü idi, ancaq qüsurları siyahısına qısa mənzili və zəif silah təchizatı daxil idi. 1957-1972-ci illərdə istehsal edilmişdir.
Tekniki xüsusiyyətləri (Su-7BKL)
Mənbə:
Nəcib Fazil Qısakürək
Nəcib Fazil Qısakürək — müasir türk mütəfəkkiri, şair və yazıçısı.
Həyatı
Nəcib Fazilin uşaqlığı məhkəmə rəisi vəzifəsindən təqaüdə çıxmış atasına məxsus İstanbulun Çəmbərlidaş məhəlləsindəki evində keçmişdir. İbtidai və orta təhsilini Amerikan və Fransiz kollecləri ilə "Bəhriyyə" məktəbində (Hərbi Dəniz Litseyi) almışdır. Onun litseydəki müəllimləri arasında dövrün məşhur adamlarından olan Yəhya Kamal, Əhməd Həmdi (Aksəki), İbrahim Aşkı kimi söz ustadları var idi. N.F.Qısakürək İstanbul Universitetinin ədəbiyyat fakültəsinin fəlsəfə bölümünü bitirdikdən (1924) sonra Fransaya göndərilmiş, Sorbonna universitetinin fəlsəfə fakültəsində təhsil almışdır (1924–25).
Türkiyəyə qayıdandan sonra "Hollandiya", "Osmanlı" və "İş" banklarında müfəttiş və mühasibat şöbəsinin müdiri vəzifələrində işləmişdir. (1928–1939). Sonra "Fransız okulu"nda, "Robert kolleci"ndə, İstanbul İncəsənət Akademiyasında, Ankara Dövlət Konservatoriyasında, Ankara Universitetinin dil və tarix-coğrafiya fakültəsində müəllimlik etmişdir (1939–1943).
Yaradıcılığı
Şairliyə 17 yaşında ikən, anasının arzusu ilə başlamış, ilk şerlərini "Yeni Məcmuə"də dərc etdirmişdir (1922). "Yeni Məcmuə" və "Yeni həyat " jurnallarında dərc olunan şeirləri ilə ictimaiyyətın diqqətini cəlb etmiş və ona qarşı böyük maraq oyanmışdır.
Parisdən qayıtdıqdan sonra nəşr etdirdiyi "Hörümçək toru" ("Örümcek Ağı", 1925) və "Səkilər" (bu şeri çox məşhur olduğu üçün ona bəzən "Səkilər şairi" (türkcə "Kaldırımlar şairi") də deyirlər) ("Kaldırımlar", 1928) adlı şeir kitabları onu çox gənc yaşda dünyaya tanıdır. Hələ otuz yaşı tamam olmamış nəşr etdirdiyi "Mən və ötəsi" (1932) kitabı ilə isə bu şöhrəti daha da artır.
Şöhrətinin zirvəsində ikən fəlsəfi axtarışlarını davam etdirib içində yeni bir dövrün doğum sancısını hiss edən Nəcib Fazıl üçün 1934-cü il həqiqətən də həyatının yeni bir dövrünə başlanğıc olar. Dərbədər həyatının ən tünd rəngiylə yaşadığı günlərdə Bəyoğlu Ağa Məscidində vəz verməkdə olan Abdülhakim Arvasi ilə tanış olar və bir daha ondan qopa bilməz.
Nəcib Fazılın az qala bütün həyat fəlsəfəsinin əks olunduğu dram əsərlərini bir-birinin ardınca ədəbiyyatımıza qazandırması da bu dövrə təsadüf edir. "Toxum", "Pul", "Bir Adam Yaratmaq", "Rəis bəy" kimi pyesləri böyük əks-sədaya səbəb olur. Bu əsərlərdən "Bir Adam Yaratmaq" türk dramaturgiyasının əsasını təşkil edir.
Nəcib Fazılın şairliyi və oyun yazıçılığı qədər əhəmiyyətli istiqaməti, çıxardığı jurnallarla düşüncə həyatımıza qatdığı zənginlik və bu jurnallarda çıxan yazılarla davam etdirdiyi mübarizədir. Həftəlik Ağac jurnalı (1936,17 ədəd) dövrün məşhur ədəbiyyatçılarının toplandığı bir məktəb olmuşdur. Böyük Şərq jurnalında çıxan yazılarıyla İsmət Paşa və tək partiya (CHP) rəhbərliyinə şiddətli bir müxalifət davam etdirməsi nəticəsinde haqqında açılan çox sayda iddiada yüzlərlə il həbsi istəndi. 163. maddəyə zidd olan yazıları və bəzən də tapılan bəhanələrlə bir neçə ildə bir həbsə məhkum oldu. Cinnət Mustatili adlı əsərində həbsxana xatirələri yer alır.
Tez-tez bağlanılan və müxtəlif bəhanələrlə yığdırılan Böyük Şərqin çıxmadığı müddətlərdə gündəlik lətifə və müxtəlif yazılarını Yeni İstanbul, Son Məktub, Babıalide Səhər, Bu gün, Milli Qəzet, Hər gün və Tərcüməçi qəzetlərində nümayiş olundu. Böyük Şərqdə çıxan yazılarında öz imzası xaricində Adıdeğmez, Mürid, Əhməd Abdülbaki kimi təxəllüslərden istifadə etdi. 1962-ci ildən etibarən də az qala bütün Anadolu şəhərlərində verdiyi konferanslarla böyük əlaqə yığdı. Başda İdeoloqa Hörgüsü (1959) olmaq üzrə düşüncə əsərləriylə mədəniyyət həyatımıza verdiyi böyük xidmət, digər bütün istiqamətlərini belə geridə buraxacaq üstünlükdədir.
1975-ci ildə onun anadan olmasının 50 illiyi Türkiyə Böyük Millət Məclisində qeyd edilir. Nəcib Fazil 1980-ci ildə Mədəniyyət Nazirliyinin "Böyük Mükafat"ına, "İman və İslam atlası" adlı əsərinə görə fikir əsəri kimi "Milli Kültür Vəqfi mükafatı"na (1981), Türkiyə Yazıçılar Birliyinin "Ali Xidmət mükafatı"na (1982) layiq görülmüşdür. Türk Ədəbiyyatı Vəqfi tərəfindən 1980-ci ildə "Sultan-üs Şüara" (Şairlər Sultanı) Fəxri adını almışdır. Əsərlərinin bir qismi Azərbaycanda da nəşr edilmişdir.
Nəcib Fazıl Kısakürək 1983-cü ilin mayın 25-də (doğulduğu gün) vəfat etmişdir.
Astral səyahət
thumb|İnsan ruhunun fiziki bədəni tərk etməsi. Astral səyahət — insanın bədəndən kənar, ruhi səyahətidir. Əslində bu anlayışın hələ ki, tam izahı yoxdur. Amma ümumi izahati belədir:
Biz ruhi və fiziki bədənlərdən ibarətik. Biz yatanda ruhi bədən fiziki bədənimizi tərk edir. Bu həmişə baş verir, lakin biz heç də həmişə astral adlanan zonaya düşə bilmirik.
Cadugərlik və ya ekstrasenslikdə üç dünya var: ruhi dünya, astral dünya və fiziki dünya. Qədim dövrlərdə müdriklər fizika barədə çox dərin biliklərə sahib idilər. Onlar dörd əsas ünsürün adını çəkirdilər: torpaq, su, hava və od. Bu dörd ünsürdən başqa onlar bəzən beşinci ünsürün də olduğunu deyirdilər. Ona incə enerji, efir deyilirdi. Hindlilər onu akasa adlandırırdılar. Əsl adı isə astral və ya astral işıq idi. Astral səyahət fikri keçmişə dayanır və çoxsaylı mədəniyyətlərdə öz əksini tapmışdır. Müasir "astral proyeksiya" terminologiyası 19-cu əsr filosofları tərəfindən irəli sürülmüş və təbliğ edilmişdir. Astral səyahət bəzən yuxu və ya meditasiya forması ilə əlaqələndirilir.
Ageratina lopez-mirandae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şəbəkə (film, 2011)
Məzmun
Filmdə ruhi xəstəxanadakı xəstələrin taleyi işıqlandırılır. Fəridə (Həcər Ağayeva) adlı həkimin gəldiyi qənaətə görə, onun xəstəsi Gülzar (Nargilə Qəribova) heç də ruhi xəstə deyil. Fəridə bunu Gülzara sübut etməyə çalışır. Onunla birlikdə palataları gəzir və Gülzara əsl xəstələrlə onun arasında olan fərqi göstərməyə çalışır. Lakin Gülzar buna fikir vermək istəmir. Psixoterapiyadan əlacı kəsilən Fəridə qızın atası (Əbdül Mahmudov) ilə görüşməyə qərar verir. Bu görüşdən sonra Gülzarın psixi pozğunluğunun onun uşaqlıq xatirələri və şəbəkə ilə bağlı olduğu məlum olur.
Film haqqında
Film Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin keçirdiyi "Bu meydan, bu ekran" müsabiqəsi çərçivəsində çəkilmiş və bu müsabiqənin 2010-cu ildəki qalibi olmuşdur.
Filmin istehsalat konsepsiyası Gənc Film İstehsalçıları Assosiasiyasınındır.
Filmin texniki təchizat və post-prodakşn məsələlərini Butafilm kino şirkəti həll etmişdir.
Qaragöl (Məlikan)
Qaragöl — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 654 nəfər yaşayır (157 ailə).
Davud Axundov
Davud Axundov (tam adı: Davud Ağa oğlu Axundov; ) — Azərbaycan-sovet memarı və tarixşünası, Azərbaycan SSR Dövlət Mükafatı laureatı, Beynəlxalq Şərq Akademiyasının fəxri üzvü.
Həyatı
Davud Ağa oğlu 1918-ci il fevral ayının 14-də Bakı şəhərində anadan olub. 1942-ci ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunu bitirib.1968-ci ildə namizədlik, 1980-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. Dövlət mükafatı laureatı, Beynəlxalq Şərq Akademiyasının fəxri üzvü olan Davud Axundov tarixi abidələrin bərpası istiqamətində böyük işlər görüb. 1942-ci ildən layihəçi-memar kimi əmək fəaliyyətinə başlamış, Bakıda, Sumqayıtda, Ağdamda, Mingəçevirdə və digər şəhərlərdə bir sıra yaşayış binalarının müəllifi olmuşdur. 1949–1963-cü illərdə onun layihələri əsasında Bakı, Krasnovodsk, Mahaçqala, Həştərxan və s. şəhərlərdə 100-dən artıq çoxmərtəbəli yaşayış evləri, yataqxana, klub, sənaye binaları tikilmişdir. 1963-cü ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunda çalışmış, 1968-ci ildə namizədlik, 1980-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1970–2003-cü illərdə Memarlıq konstruksiyaları kafedrasının müəllimi olmuş Axundov qədim Azərbaycan memarlığının nəzəri məsələlərinə dair bir çox elmi əsərin müəllifidir. Qafqaz Albaniyasının bütpərəstlik və xristianlıq dövrü memarlığının ilk tədqiqatçısı olan Axundov memarlıqda bu istiqamətin əsasını qoymuşdur. Onun "Qədim və orta əsrlər Azərbaycan memarlığı" (1986, rus dilində) adlı monoqrafiyasında Qafqaz Albaniyası dövründə Azərbaycan memarlığının inkişaf mərhələləri araşdırılmışdır. Azərbaycan memarlığının inkişafındakı xidmətlərinə görə 1990-cı ildə Dövlət mükafatı laureatı olmuş, 2002-ci ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmiş, elə həmin ildən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü olmuşdur. Davud Ağa oğlu Axundov 2003-cü il noyabr ayının 19-da vəfat etmişdir.
Fəaliyyəti
Uzun illər alimlər Qız qalasının nə məqsədlə tikildiyini və onun tarixi barədə mübahisələr aparır. Belə bir müəyyən etmə var ki, qala müdafiə və gözətçi funksiyasını yerinə yetirirdi, tikilmə vaxtı isə V-Xll əsrə aid olunur. Alim-arxitektor, professor Davud Axundov yeni sensasiyaya səbəb olan nəzəriyyə irəli sürüb. Onun nəzəriyyəsinə görə Bakının simvolu olan – Qız qalası — əslində zərdüştlük məbədi və qədim rəsədxanadır. Bu fikir əvvəl qəbul olunmuş, qalanın tikilmə məqsədi təsəvvürlərinin tam əksi idi. thumb|2018-ci ildə buraxılmış Azərbaycan poçt markası Qədim Qafqaz Albaniyasının mədəniyətinə və incəsənətinə aid olan çoxlu sayda elmi işlərin müəllifi, professor Davud Axundov kompüter texnoloqiyalarının köməyi ilə qalanın tarixi barədə yeni baxışa nail olub. Diqqətlə qalanın konstruksiyasını öyrənməklə, Axundov elə nəticəyə gəldi ki, bu tikili gözətçi funksiyasını yerinə yetirə bilməzdi və ələlxüsus müdafiə məqsədləri üçün də yararsız idi. Qalanın ön tərəfində yerləşən pəncərələri tədqiq edərkən, professor maraqlı bir faktla üzləşib. Belə ki əqər qala mudafiə funksiyasını yetirirdisə o zaman onun pəncərəli dörd tərəfə baxmalı idi. Bu pəncərələr isə yalnız bir tərəfə yönəlib, üstəlik aşağıya yonəlmək əvəzinə — hücumları dəf etmək üçün – yuxariya baxırlar. Bir maraqlı fakt daha – pəncərələrdən acılan mənzərə və onun kiçik ölçüləri hücumlardan mudafiə olunmaq üçün imkan vermir. Bu faktlara əsasən söyləmək olar ki, qaladan müdafiə olunmaq üçün istifadə edilməsi inandırıcı deyil.
Analojı qədim məbədlərə nəzər yetirməklə, professor tikilinin yeddi planet tanrılarının məbədi olduğuna qənaətinə qəlib. Araştırmalara əsasən, qala 8 mərtəbəli konstruksiyadan ibarətdir. Məbədin birinci mərtəbəsi qiriş, qalan 7-si isə müqədəs mərtəbələr sayılırdı.
Qaz kəməri ilə birləşən mərtəbələrdə quraştırılan ocaqlar, qalanın yuxarı meydançasında yeddigünbəzli tac təşkil edir. Məbədin yeddi yarusu sönməz od işıqı ilə təmin edilmişdir, bu da zərdüşlərə baş səcdəgahları, simvolu od olan, Ormuza səcdə etməyə şərait yaradırdı.
Bulgaria Air
"Bulgaria Air" — Bolqarıstan dövlətinə aid olan aviaşirkət. Aviaşirkət Sofiya Beynəlxalq hava limanında bazalanmışdır. Şirkət Himimport Inc sahibidir. 2008-ci ildə şirkət 118 543 sərnişin daşımışdır. Dövriyyəsi 434 mln lev, ümumi gəliri isə 470 000 lev təşkil etmişdir.
"Bulgaria Air" Bolqarıstan bazarında əsas hava daşıyıcısı hesab edilir. Ölkənin milli aviadaşıyıcısıdır. Şirkətin aviaparkında 17 təyyarə vardır ki, onlarda dünyanın 19 ölkəsinin 27 şəhərinə uçuşlar təşkil edir. Bulgaria Air 20 noyabr 2008-ci ildə beynəlxalq hava nəqliyyatı assosasiyasının üzvüdür.
Tarixi
Aviaşirkət Bolqarıstan Nəqliyyat və Kommunikasiya Nazirliyinin 2002-ci il noyabr ayında verdiyi qərarla təsis edilmişdir. Şirkətin sələfi bundan bir qədər öncə müflis olmuş Balkan Aviaşirkəti olmuşdur. İlk uçuş 4 dekabr 2002-ci ildə baş tutmuşdur. Şirkətin adı və emblemi keçirilən müsabiqə nəticəsində müəyyən edilmişdir.
Aviaşirkətin ilkin ümumi kapitalı 30 160 000 Lev təşkil etmişdir. Bu kapital 30 160 səhmə bölünmüşdür. Dövlət 2006-cı ildə 30 159 səhmi 13 mln levə satmalı olmuşdur. Bu isə onun səhmlərinin 4 ilə 47 % azalmasına səbəb olmuşdur. Şirkətin yenilənməsi müsaniqəsində yerli şirkətlər qalib qəlir. Onlar arasında ən irisi "Xemus Air" idi. Onun əsas rəqibi isə italyan şirkəti olan Air One olmuşdur. Xemus Air şirkəti 6,6 mln avroya satın almışdır. Üstəlik şirkətə gələcək beş il ərzində 86 mln avro investisiya qoymağı üxərinə hötürür. Plan olaraq 15 yeni təyyarənin alınması bildirilmişdir. Bununla da uçuş xətlərinin genişləndirilməsi mümkün olacaqdır. thumb|right|[[Boeing 737-500]] thumb|right|[[Boeing 737-300]]
"Xemus Air" və "Bulgaria Air" birgə Sofiya-Berlin istiqamətində birgə uçuşlar gerçəkləşdirəcəklər. Bu anlaşmanın gələcəkdə imzalanması gözlənilir.
Bulgaria Air ortaqları: KLM, Air France, Brussels Airlines, Czech Airlines, El Al, LOT Polish Airlines, Malev Hungarian Airlines, Virgin Atlantic, Austrian Airlines, Alitalia, Air One və Aeroflot.
Hava donanma
Bulgaria Air aid donanma aşağıdakı təyyarələrdən ibarətdir (2010 il):
Karandaş (kloun)
Karandaş (tam adı: Mixail Nikolayeviç Rumyantsev ; d.1901, Sankt-Peterburq – ö.1983, Moskva) —Görkəmli sovet sirk artisti (kloun), aktyor. Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1979) SSRİ xalq artisti (1969).
Tbilisi FK
2008-ci ilin yay fəslində, klub yenə iki yerə parçalandı.
Tarixçə
Olimpi Tbilisi FK olaraq yaradıldı.
Mövsümlər
!Mövsüm !Liqa !Sıra !Oy. !Q !B !U !Qollar
Toyota Allion
Toyota Allion — Toyotanın 2001-ci ildən etibarən Yaponiyada istehsal etdiyi sedan avtomobil modeldir. Toyota Allionun 2001-ci ildən 2007-ci ilə qədər ilk nəsil istehsalı baş tutmuşdur. 2007-ci ildən bu günə qədər isə ikinci nəsil avtomobillər istehsal edilir və istehsalı davam etməkdədir.
20 dekabr 2004-cü ildən istehsal olunan Allion modeli LED işıqla təchiz olunmuşdur.
Alı (Ərdəbil)
Alı - İranın Ərdəbil ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Meşkinşəhr şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Şərqi Meşkin kəndistanında, Meşkinşəhrdən 6 km şərqdə, Ərədbil avtomobil yolunun üstündədir.
Nardaran məscidi
Nardaran məscidi və ya Rəhimə xanım məscidi
— Abşeronda Səfəvilər dövrünə aid 4 minarəli məscid.
XV əsr Şirvan memarlıq ənənələrinin XVII əsrdə də davam etdiyini göstərən abidələrdən biri Abşeron rayonunun Nardaran kəndində 1663-cü ildə tikilmiş məsciddir. Binanın üzərindəki kitabədə abidənin memar Muradəli tərəfindən tikildiyi göstərilir. İstər quruluşca, istərsə texniki cəhətdən Nardaran məscidi XV əsr Şirvan məscidlərinə oxşayır. Burada xüsusən daşların incə zövqlə, xüsusi şəkildə yonulmasını qeyd etməliyik. Nardaran məscidi Şirvanşahlar saray kompleksindəki binalar kimi yüksək keyfiyyətdə tikilmişdir
Nardaran məscidinin quruluşunda orijinal cəhətlər də vardır. Məscidin əsas düzbucaqlı hissəsinə bitişik tikilmiş yeni bir hissə dəhliz vəzifəsini görür. Məscidə gələnlər burada ayaqqabılarını çıxartdıqdan sonra ibadət salonuna daxil olurlar.
Haqqında
Bakının Nardaran kəndinin Cənub-Şərq hissəsində, qədim Qaladan cənuba doğru 250 m-lik məsafədə, Molla Talıblı ərazisində hicrətin 1073-cü ilində (Hicri 1073 — miladi 1662–63-cü il) II Şah Abbasın hakimiyyəti dövründə tikilmiş qədim məscid yerləşir. Ona bitişik halda Azərbaycanda yeganə üstü açıq yay məscidi yerləşir. Üstü açıq məscidin inşa olunma tarixi: (hicri 1283 — miladi 1866-cı il).
Cənub divarında ərəb üslubunda mehrab yerləşir. Məscidin mərkəzində şam yandırmaq üçün çilçıraq asılıb. hal-hazırda həmin çilçıraq mövcud deyil. Yaşlı nəslin nümayəndələrinin söylədiklərinə əsasən bu qədim məscidin əl işləməsi olan çox gözəl mənbəri olub. Sovet hakimiyyəti zamanında həmin mənbəri dövlət tərəfindən gəlib aparıblar. Kəndin Nəcəfdə təhsil almış Müctəhidlərindən biri olan Şeyx Əhməd Nardarani burada dini təbliğatla məşğul imiş. Məscid qumsallıq ərazidə yerləşdiyindən güclü qum çovğunları nəticəsində günbəzə kimi torpaq altında qalmışdır, təqribən iyirminci əsrin ortalarında məscid torpağın altından çıxarılmışdır. Bunu arxiv şəkilləridə sübut edir. Məscidin iki çöl qapısı var: əsas qapı Qərb tərəfdəndir, üzərində kitabəsi var, digər qapı isə Şərq tərəfdəndir — ehtimal olunur ki, bu qapı yeni üslubda görünüşə malik olduğu üçün nisbətən sonradan tikilmişdir.
Bu məscidin damında 8 künclü özülü olan günbəzi vardır. Gümbəzin ucunda isə kilid daşı var. Əsas qapının üstündə, tağın altında uzunluğu 0,7 m, eni isə 0,6 m olan ərəbcə yazı var. Yazının tərcüməsi aşağıdakı kimidir: "Bu müqəddəs məscidin inşası haqqında qəhrəman və xeyirxah Sultanın hakimiyyəti dövründə, Sultanın oğlu Şah Əbbas — əl — Səfəvi –əl – Musəvi – əl — Hüseyninin zamanında əmr verilmişdir. Allah onun hakimiyyətini uzun ömürlü etsin. Bəxş Əli bin — Şeyx Müzəffər. Hicri 1073-cü il"
Kənd camaatı arasında (və bəzi yazılı mənbələrdə) bu məscid "Haci Bəxşi" məscidi kimi tanınır.
Burada adı qeyd olunmuş Səfəvi hökmüdarı II Şah Abbasdır. Hicri 1073-cü il isə miladi 1662–63-cü ilə bərabərdir.
Qarışıq döyüş sənətləri
Qarışıq döyüş sənəti kimi tanınan döyüş sənəti qədim Yunan erası ərzində ora tutaşmağın və vurmağın kombinasiyaları bacarıqlarını göstərmiş Pankration kimi idman, tanınan qədim Olimpiya döyüşü mövcud idi,onun oxşar müasir forması isə qarışıq döyüş növüləri olmuşdur. Bu idman Qədim Yunanıstanda yarandı və Romalılara sonra ötürüldü.
Bu döyüş növü Pride FC və UFC kimi keçirilən beynəlxalq turnirlərdə istifadə olunmağa başladı.
Bulbophyllum cruttwellii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum cruttwellii növü Yeni Qvineya üçün endemik növdür.
Bozayran
Kəndlər
Kərbəla
Kərbəla şəhəri — İraqın ən böyük şəhərlərindən biri. 1987-ci ildə aparılmış rəsmi siyahıya əsasən əhalisi 296.705 nəfərdir. Müsəlman Şiə və Ələvi məzhəblərinə görə, Məkkə,Mədinə, Qüds və Nəcəfdən sonrakı ən müqəddəs şəhərdir. Kərbəla döyüşü (Kərbəla Hadisəsi) burada cərəyan etmişdir.
Dini turizm
Kərbəla Nəcəflə yanaşı, şiə müsəlmanları üçün inkişaf edən bir turizm məkanı hesab olunur və Səddam Hüseynin hakimiyyətinin devrilməsindən sonra inkişaf edən şəhər turizm sənayesidir. Bəzi dini turizm məkanları daxildir: