cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qaytana (müğənni)
Həyatı
Kiyevdə Essami musiqi məktəbində oxumuş və orada saksafon çalmağı öyrənmişdir. Daha sonra iqtisadiyyat sahəsində təhsil almışdır. Gəncliyindən Essami stolüstü tennis ilə məşğul olmuş, bu idman növü üzrə çempion olmuşdur. 1991-ci ildə Essami "Fantasy Lotto Nadiya" uşaq musiqi yarışmasında iştirak etmiş və burada üçüncü yeri tutmuşdur. Müsabiqədən sonra Essami Vladimir Bıstryakovun rəhbərlik etdiyi uşaq musiqi ansamblında oxumağa başlamışdır. Sovet İttifaqında R&B musiqisi geniş yayılmadığından Essami yeniyetmə yaşlarında yeraltı musiqi məkanlarında olduğu müddətdə xarici mahnılarla tanış ola bilmişdir.
Musiqi karyerası
Essami peşəkar musiqi karyerasına 2003-cü ildə "О тебе" adlı debüt studiya albomunu çıxararaq başlayıb. O, karyerasında daha yeddi albom buraxdı: "Слідом за тобою" (2005), "Капли дождя" (2007), "Kукaбaррa" (2008), "Тайные желания" (2008), "Только сегодня" (2010), "Viva, Europe!" (2012) və "Voodooman" (2014). Onun mahnıları rus, ukrayn və ya ingilis dillərində yazılıb. 2009-cu ildə Barak Obamanın ABŞ Prezidenti kimi andiçmə mərasimindən sonra Essami Kiyevdə onun şərəfinə keçirilən xüsusi inauqurasiya balında çıxış etmişdir.
2012-ci ilin yanvarında Essami 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün Ukrayna milli finalı olan 2012 Evrobaçennyada yarışmaq üçün seçilmişdir. O, "Be My Guest" mahnısı ilə yarışmışdır. Essami peşəkar münsiflər heyətinin səsi ilə birinci, Ukrayna ictimaiyyətinin səsi ilə ikinci yeri tutaraq müsabiqənin qalibi olmuşdur. Qələbəsindən sonra Essami Ukraynada ifrat sağçıların irqçi şərhlərinin hədəfi olmuşdur. Milliyətçi "Svoboda" siyasi partiyasının yüksək rütbəli üzvü Yuri Syrotyuk bəyan etmişdi ki, Essaminin Ukrayna təmsilçisi kimi seçilməsi Ukraynanın Avropa İttifaqına daxil olmasına mane olacaq, çünki o, ölkəni sanki "başqa qitədən" imiş kimi qələmə verir. Essami şərhlərə cavab olaraq Ukraynanın onun əziz vətəni olduğunu və ağdərili olmayan ukraynalıların qəbul olunmaq üçün ölkəni tərk etməli olduqlarını hiss etməməli olduqlarını bildirmişdir.
Şon Makbrayd
Şon Makbrayd (26 yanvar 1904 - 15 yanvar 1988) - 1948-1951-ci illərdə Xarici İşlər Naziri, 1946-1965-ci illərdə Klann na Poblaxta (1946-cı ildə Şon Makbrayd tərəfindən qurulan İrlandiya Respublikaçı solçu siyasi partiyası) lideri və 1936-1937-ci illərdə İRO Baş qərargah rəisi vəzifələrində çalışan İrlandiyalı Klan na Poblaxta siyasətçisi. 1947-1957-ci illərdə Tixta Dala (TD) kimi xidmət göstərmişdir.
Yerli İrlandiyalı siyasi karyeradan yüksələn, Birləşmiş Millətlər, Avropa Şurası və Beynəlxalq Amnistiya da daxil olmaqla XX əsrin bir çox beynəlxalq təşkilatını qurdu və iştirakçısı oldu. 1974-cü ildə Nobel Sülh mükafatına, 1975–1976-cı illər üçün Lenin Sülh mükafatına və 1980-ci ildə Xidmətə görə YUNESKO-nun Gümüş medalına layiq görüldü.
Erkən həyatı
Makbrayd, 1904-cü ildə Parisdə mayor Con Makbrayd və Mod Qonnanın ailəsində dünyaya gəlib. İlk dili fransız dili idi və ömrünün sonuna qədər İngilis dilində fransız ləhcəsini qorudu. Əvvəlcə Sen-Luis-de-Qonzaq liseyində oxudu. 1916-cı il Pasxa üsyanından sonra atasının edamına qədər Parisdə qaldı, İrlandiyanın Qori, Ueksford əyalətindəki Müqəddəs Benedikt məktəbinə göndərildi. 1919-cu ildə, 15 yaşında, İrlandiya Respublika Ordusunda döyüşən İrlandiya Könüllülərinə qoşuldu və İrlandiya İstiqlaliyyət müharibəsində iştirak etdi. 1921-ci il İngiltərə-İrlandiya müqaviləsinə qarşı çıxdı və Vətəndaş müharibəsi zamanı İrlandiyanın Azad Dövləti tərəfindən həbs edildi.
1924-cü ildə sərbəst buraxıldıqdan sonra Makbrayd Dublin Universitet Kollecində hüquq təhsili aldı və İrlandiya aktivisti kimi fəaliyyətini davam etdirdi. İmon de Valeranın qısa müddətlik şəxsi katibi olaraq çalışdı, müxtəlif nüfuzlularla görüşmək üçün onunla birlikdə Romaya getdi.
1925-ci ilin yanvarında, iyirmi bir yaşında Makbrayd onunla siyasi görüşlərini bölüşən özündən dörd yaş böyük qadınla Katalin "Kid" Balfinlə evləndi. Balfin İrlandiyalı millətçi naşir və səyahət yazıçısı Vilyam Balfinin qızı idi.
1927-ci ildə Dublinə qayıtmazdan əvvəl İraqın Kəşfiyyat Direktoru olan Makbrayd Parisdə və Londonda jurnalist olaraq çalışdı. Qayıdandan qısa müddət sonra tutuldu və Dublin qraflığındakı Buterstoundakı evinin yaxınlığında öldürülən siyasətçi Kevin Kristofer Hiqqinsin qətlində günahlandırıldı. Makbrayd o zaman,evə gedərkən qayıqda görüşdüyü sendikalist Kumann na Qedhil siyasətçi Byan Kuperi şahid qismində çağırmağı bacardığı üçün İrlandiyaya geri döndüyünü sübut edə bildi. Daha sonra təxribatçı olmaqda və Mountcoy həbsxanasında yatmaqda günahlandırıldı.
1920-ci illərin sonlarında, bir çox tərəfdarının Fianna Fayla qoşulmaq üçün getməsindən sonra, bəzi İrlandiya Respublikaçı Ordusu (İRO) üzvləri daha solçu bir gündəm üçün hərəkətə başladılar. İRO Ordu Şurası bu fikri səs verdikdən sonra Makbrayd 1931-ci ildə yeni bir hərəkat Saor Eire-i ("Azad İrlandiya") başlatdı. Hərbi təşkilat olmamasına baxmayaraq, Saor Éire, İRO, Kumann nam Ban və digər 9 qurumla birlikdə qanunsuz elan edildi. Bu arada Makbrayd, təhlükəsizlik xidmətlərinin bir nömrəli hədəfi oldu.
1936-cı ildə İrlandiya Respublikaçı Ordusunın qərargah rəisi Moss Toumi üç illik həbs edildi; onu Makbrayd əvəz etdi. O dövrdə hərəkat dağınıq vəziyyətdə idi, bir neçə qrup və şəxsiyyət arasında ziddiyyətlər mövcud idi. Tom Barri, ingilislərə qarşı hərbi əməliyyatlara rəhbərlik etmək üçün Baş qərargah rəisi təyin edildi.
Klan na Poblaxta
Nazirliyə qəbul olunarkən MacBride Papa XII Piyə teleqram göndərdi:
"... övlad sadiqliyimizi və müqəddəs şəxsinizə sədaqətimizi zati-dinizin ayaqları altına sərərək, bütün işlərimizdə Məsihin təlimini rəhbər tutacağımıza və İrlandiyada xristian prinsiplərinə əsaslanan ictimai quruluşa çatmaq üçün səy göstərəcəyimizi bildiririk".
Makbraydın təklifi ilə Kostello, Şimali etirazçı Denis İrlandiyanı Senat Erenə (İrlandiya parlamentinin yuxarı palatası) namizəd göstərdi. Senator (1948–1951) olarkən, 4 noyabr 1950-ci ildə Romada imzalanan Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının qəbul edilməsində, Makbrayda köməkçi olan Avropa Şurasındakı İrlandiya təmsilçisi idi. 1950-ci ildə Makbrayd, Avropa Şurası Xarici İşlər Nazirləri Şurasının prezidenti və 1948-51-ci illərdə İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (İƏİT) sədr müavini idi. İrlandiyanın Şimali Atlantika Müqaviləsi Təşkilatına (NATO) qoşulmamasından məsul idi.
1951-ci ildə Makbrayd mübahisəli şəkildə İrlandiya Katolik iyerarxiyası və İrlandiya tibb müəssisəsi tərəfindən Ana və Uşaq Layihəsinə görə Noel Brouna hücum edildikdən sonra nazir vəzifəsindən istefa etməsini istədi: "Katoliklər olaraq, edə bilməyəcəyimi düşünmədiyim [İyerarxiya] fikirlərinə məhəl qoymamaqla əlaqədar məsuliyyəti öz üzərimizə götürməyə hazır olsaq da, bunu etmək siyasi baxımdan mümkünsüz olardı ...Xalqımızın böyük əksəriyyətinin mənsub olduğu Katolik kilsəsi liderlərinin düşünülmüş fikirləri ilə məşğuluq; bu fikirlərə məhəl qoyulmaya bilməz".
1951-ci ildə də Klann na Poblaxtayass ümumi seçkidən sonra iki yer verildi. Makbrayd yerini qorudu və 1954-cü ildə yenidən seçildi. Sərhəd Kampaniyası (1956-62) dövründə İRO şübhəlilərinin içəri girməsinə qarşı çıxaraq həm 1957, həm də 1961-ci illər ümumi seçkilərində iştirak etdi, lakin heç birində seçilmədi. Sonra siyasətçi olaraq təqaüdə çıxdı və vəkillik fəaliyyətini davam etdirdi. 1983-cü il İrlandiyadakı prezident seçkilərində müstəqil namizəd olaraq iştirak etmək istədiyini bildirdi, lakin kifayət qədər dəstək ala bilmədi və nəticədə geri çəkildi.
Beynəlxalq siyasətdə
thumb|280px|Şon Makbrayd 1986-cı ildə. 1929-cu ildə İmperializmə qarşı İrlandiya Liqası quruldu və Makbrayd onun katibi vəzifəsini icra etdi.
Makbrayd 1961-ci ildən 1975-ci ilə qədər Amnesty International-ın Beynəlxalq sədri vəzifəsində çalışıb. 1963-1971-ci illərdə Beynəlxalq Hüquqşünaslar Komissiyasının baş katibi oldu. Bundan sonra Cenevrədəki Beynəlxalq Sülh Bürosunun sədri (1968-1974) və daha sonra prezidenti (1974-1985) seçildi. 1948-51-ci illərdə Avropa İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının sədr müavini və 1950-ci ildə Avropa Şurası Nazirlər Komitəsinin sədri olur. Beynəlxalq Vicdan Məhbusları Fonduna da cəlb edilmiş və 1977-ci ildə Ünsiyyət Problemlərinin Öyrənilməsi üzrə Beynəlxalq Komissiyaya təyin edilmişdir.
Afrika Birliyi Təşkilatının (OAU) konstitusiyasını hazırladı; Qananın (müstəqillik əldə edən ilk İngiltərənin Afrika müstəmləkəsi) ilk konstitusiyası da 1966-cı il çevrilişinə qədər doqquz il davam etdi.
1966-cı ildə ABŞ hökuməti onun Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin maliyyələşdirməsi ilə əlaqəli olduğunu bildirdi.
Makbrayd, Avropa İqtisadi Əməkdaşlıq Konvensiyasını, Müharibə Qurbanlarının Müdafiəsi Konvensiyası (1949) və Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasını imzalamışdır. Qana, Zambiya və Tanzaniya konstitusiyalarının hazırlanmasında da rol oynadı.
Makbraydın Birləşmiş Millətlər Sisteminə təyinatlarından bəziləri bunlardır:
İnsan hüquqları
1973-cü ildə Baş Məclis tərəfindən Baş katib köməkçisi rütbəsi ilə Namibiya Ali Komissarı vəzifəsinə seçildi. İngilis-Bur müharibəsində, atası Con Makbraydın İngilis Ordusuna qarşı burlar üçün İrlandiyalı Transvaal Briqadasına (Makbrayd Briqadası kimi tanınır) rəhbərlik etməsi, Şon Makbrayda Cənubi Afrikanın aparteid hökumətinə bənzərsiz bir giriş imkanı verdi. 1977-ci ildə YUNESKO tərəfindən yaradılan Rabitə Problemlərinin Araşdırılması üzrə Beynəlxalq Komissiyanın prezidenti təyin edildi. 1980-ci ildə UNESCO-nun sədri təyin edildi. Makbrayd Dannes Mağazaları Tətilini dəstəklədi və 1985-ci ilin may ayındakı toplantılarından ən az birinə qatıldı.
Makbrayd işi "ədalətsizliyə qarşı mübarizədə dünyanın vicdanını səfərbər edən" insan olaraq Nobel sülh mükafatına (1974) layiq görülmüşdür. Daha sonra Lenin sülh mükafatı (1975-76) və UNESCO-nun Xidmətə görə Gümüş medalı ilə (1980) təltif olundu. Həm Lenin, həm də Nobel sülh mükafatlarını qazanan iki nəfərdən biri idi, digəri isə Laynus Polinq idi.
1982-ci ildə Makbrayd, İsrailin Livanı işğalı zamanı beynəlxalq hüquq pozuntusunun araşdırılması üzrə Beynəlxalq Komissiyanın sədri idi. Digər üzvlər Riçard Falk, Kader Asmal, Brayn Berkasson, Qeraudde la Pradelle və Stefan Vayld idi. Komissiyanın "İsrail hökuməti beynəlxalq hüquqa zidd təcavüz hərəkətləri etdi" adlı hesabatı, 1983-cü ildə İsrail Livanda adı ilə nəşr olundu.
O,həm də tanınmış Pan-Keltist idi.
Sonrakı həyatı və ölümü
1978-ci ildə Amerika Nailiyyət Akademiyasının Qızıl Plaka Mükafatını aldı.
Şon Makbrayd, 84 yaşından on bir gün əvvəl, 15 yanvar 1988-ci ildə Dublində öldü. Qlasnevin qəbiristanlığında anası və 1976-cı ildə vəfat edən həyat yoldaşı ilə birlikdə bir məzarda dəfn edilmişdir. Makbraydın ölümü ilə əlaqədar olaraq Afrika Milli Konqresi (ANC) rəhbəri, Oliver Tambo: "Şon Makbrayd, Namibya və Cənubi Afrika xalqlarına və azadlıq hərəkatına verdiyi töhfələrinə görə həmişə xatırlanacaq. İrlandiya milli azadlıq uğrunda ortaya çıxan şəxsi və siyasi düşüncəsi ilə idarə olunur. . . ona olan borcumuz heç vaxt ödənə bilməz."
İrsi
Vindhuk, Namibiya və Amsterdamdakı küçələrə onun adı verilib. Amnistiya Beynəlxalq İrlandiya qərargahı onun şərəfinə 'Sean MacBride House' adlanır və Beynəlxalq Sülh Bürosu da adına 'Seán MacBride Prize' adını verir.
1995-ci ildə İrlandiya Xarici İşlər və Ticarət Departamentinin mərkəzi olan Iveagh House-da Makbrayd büstü açıldı.
1995-ci ildə İmon Delani tərəfindən nəşr olunan The Casting of Mr O'Shaughnessy romanında, Şon Makbraydın hər tərəfli,iri həcmli karyerasından bəhs edilir.
Elsevər Əliyev (şəhid)
Elsevər Hikmət oğlu Əliyev (7 avqust 2001; Qusarçay, Xaçmaz, Azərbaycan — 1 oktyabr 2020; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgər'i, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elsevər Əliyev 2001-ci il avqust ayının 7-də Xaçmaz rayonunun Qusarçay kəndində anadan olub. Ailədə iki bacının tək qardaşı idi.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Elsəvər Əliyev Füzuli döyüşlərində savaşıb. Elsevər Əliyev 1 oktyabrda Füzuli rayonunu uğrunda döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən şəhid olub. Xaçmazda dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elsəvər Əliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elsəvər Əliyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət və fədakarlıq göstərdiyinə, habelə təşəbbüskar və qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elsəvər Əliyev ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Li Mei (Mortal Kombat)
Li Mei – "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir.
Şintaro Şimada
Klub statistikası
23 fevral 2016-cı il məlumatlarına əsasən.
Kozalit
Haqqında
Kozalit - rombik. Kristalları prizmatikdən, iynəvariyədək. Aqreqat çubuqvari, şüavi, dənəvər. Rəngi qurğuşunu-bozdan, poladı-boza­dək. Cizgisi qara. Parıltısı metallik. Sərtliyi 2,5-3. Xüsusi çəkisi 6,7-7,0. sulfidlər, Pb və Bi sulfoduzları, sərbəst Bi və b. ilə müxtəlif hidrotermal yataqlarda. Sinonim: Bielkit
Ekiben
– Yaponiyada qatar stansiyalarında satılan bento çeşidi. Ekibenlər yemək çubuqları və ya qaşıqlarla da təqdim oluna bilər. Ekiben qabları plastikdən və ya taxtadan hazırlana bilər. Bir çox qatar stansiyaları yerli yemək çeşidlərinin olduğu ekibenləri ilə məşhurlaşıb.
Ekibenlərin tarixçəsi XIX əsrdən başlayır. Tezliklə ekiben uzun qatar səyahətləri zamanı ehtiyac duyulan bento çeşidinə çevrilib. Ekiben satışları 1980-ci illərdə öz pik nöqtəsinə çatmasına baxmayaraq, hava səyahətinin populyarlaşması, eləcə də, qatar səyahətinin sürətlənməsi nəticəsində satışlarda azalma başlayıb. Buna baxmayaraq, ekibenlər hələ də öz populyarlıqlarını saxlayırlar: stansiyalarda, platformalarda və ya qatarın içində satılır və ekiben qabları səyahətçilər tərəfindən bəzən suvenir kimi saxlanılır.
Ekiben sadəcə Yaponiyada deyil, digər Şərqi Asiya ölkələrində də (xüsusilə Tayvan) populyardır.
Tarixi
thumb|Ekiben satıcıları sərnişinlərə xidmət göstərir (1902). "Ekiben" sözü yapon dilində "stansiya" mənasına gələn "eki" və "bento" sözünün qısaltması olan "ben" sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Qatar səyahətlərinin başlamasından əvvəl səyahətə çıxan şəxslər çay evlərindən satılan taxta bento qutularına öz yeməklərini qoyurdular və özləri ilə aparırdılar. Kabuki tamaşalarının fasilələrində isə makunoçi-bento (aktlararası bento) satılırdı. Qatar səyahətlərinin başlamasından sonra bunlar ekibenin yaranmasına gətirib çıxaracaqdılar. İlk ekiben satışının 1885-ci ildə Utsunomiya stansiyasında reallaşdığı qəbul edilir. İlk ekibenlər çox sadə idi. Utsunomiya stansiyasındakı ekiben sadəcə cavan bambuk yarpaqlarına bükülmüş oniqiridən ibarət idi. Daha sonra ekiben ideyası Yaponiyanın digər qatar stansiyalarında da populyarlaşmağa başladı. 1888-ci ildə ilk dəfə Himeci stansiyasında düyü və bir neçə yan yeməkdən ibarət ilk standart ekiben satışa buraxıldı. XX əsrin əvvəllərində isə bir çox stansiya yerli təamlardan ibarət ekibenlər təklif etməyə başladılar. Nəticədə, ekiben artıq bentonun xüsusi formasına çevrilmişdi. Artıq bəzi qeyri-adi, unikal ekibenləri ancaq bir stansiyada tapmaq mümkün idi. Məsələn, Hokkaydoda yerləşən Mori stansiyasında ikameşi (düyülü kalmar) tapmaq olardı.
thumb|Şinkansen formasında ekiben. İkinci dünya müharibəsindən sonra Yaponiyada qatar səyahəti daha da populyarlaşdı və bu, ekibenlərin populyarlığına da müsbət təsir göstərdi. Hətta 1970-ci illərdə Yaponiyada ekibenləri dadmaq üçün səyahətə çıxan şəxsdən bəhs edən bir manqa əsasında serial da çəkilmişdi. 1980-ci illərdin ortasında gündə 20 milyon ekiben satılırdı. Lakin ekibenlərin "Qızıl dövrü" bundan sonra enişə keçməyə başladı: təyyarə sayəhəti populyarlaşdı, qatarlar daha sürətləndi. Belə ki, 1980-ci illərdən əvvəl təyyarə səyahəti çox baha idi, sərnişinlər o dövrdə qatarlarla üstünlük verirdi və uzun qatar səyahətləri üçün ekibenə ehtiyac duyulurdu. Şinkansenlərin ortaya çıxması bəzi stansiyaların bağlanmasına, dolayısı ilə onların təklif etdikləri ekibenlərin də yoxa çıxmasına səbəb oldu. 1987-2008-ci illərdə ekiben istehsalçılarının sayında 50%-lik azalma müşahidə olunub. Bir çox yerlədə ekibenlər turistlər üçün unikal suvenirlərə çevrilib.
Hazırda qatar stansiyalarından qıraqda da (alış-veriş mərkəzlərində, hava limanlarında) ekiben almaq mümkündür. Bəzi alış-veriş mərkəzlərində illik ekiben yarmarkaları keçirilir (ilki 1966-cı ildə keçirilib). Ən böyük ekiben yarmarkaları Şincuku stansiyasındakı Keyo alış-veriş mərkəzində və Osakadakı Hanşin alış-veriş mərkəzində baş tutur.
Növləri
Ekibenlərin bir çox növləri var. Lakin onları əsas 2 qrupda toplamaq olar: makunoçi-bento (standart ekibendir, bütün Yaponiyada tapılır, əsasən düyü, qızardılmış balıq, balıq tortları, turşular və digər standart elementlərdən ibarət olur) və regional (bütün Yaponiyada tapılmır, yerli mətbəxin təamlarından ibarət olur).
Voronov armudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Ermənistanın Meğri rayonunda Taştun, Liçk, Arevik kəndləri ərazisində arealı vardır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 9 m, şarşəkilli sıx çətirli ağacdır. Bitkinin tac hissəsi yumru olub, gövdəsi hamardır.Gövdələrdə qabığı bozumtul, çoxsaylı yarıqdır. Budaqları iynəli və qonur-boz qabıqlı, cavan zoğları parlaq, qonur-al qırmızı rənglidir. Tumurcuqları iri deyil, konusvaridir. Yarpaqları yumru-rombvari, orta hissədə daha enli, uzunluğu 7,5 sm-dək, eni 4,5 sm-dək, üstü parlaq, alt tərəfi tutqundur. Qalxanları az çiçəklidir. Meyvələri iri deyil, uzunluğu 2,5 sm-dək, yaşılımtıl, bəzən qırmızılıdır. Meyvə saplağı 2-3 sm arasında olur. Aprel ayında çiçək açır avqust ayında meyvələri yetişir.
Ekologiyası
İşıqlı qarışıq meşələrdə, daşlı-qayalı, quru yamaclarda aşağı və orta dağ qurşaqlarında çay vadilərində rast gəlinir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-nın Şahbuz Dövlət Təbiət Qoruğunda Sərxanbiçən ərazisində 1900-2100 m yüksəkliklərdə rast gəlinir.
İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada tək və qrup əkinlərdə istifadəsi məqsədyönlüdür. Meyvəsindən səhiyyədə qida sənayesində müxtəlif məhsulların hazırlanmasında istifadə olunur.
NGC 1309
NGC 1309, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Toğlugötürənlər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan yarınfəsiləsi.
Skarlet (Mortal Kombat)
Skarlet - "Mortal Kombat" oyun seriyasının personajlarından biridir. İlk dəfə videooyunun "Mortal Kombat (2011)" seriyasında peyda olmuşdur. Bu seriyada əvvəlki seriyaların bütün personajları əlavə olunmuş və yalnız Skarlet yeni personaj kimi təqdim olunmuşdur.
Ederson
Ederson Santana de Moraes — braziliyalı futbolçu. İngiltərə Premyer Liqa komandalarından olan "Mançester Siti"də oynayır. O, 75,35 metr uzunluqda olan dünya rekorduna sahibdir.
Urud nahiyəsi
Urud nahiyəsi və yaxud Urud nahiyəsi — 1593-cü ildə Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinin Urud livası tərkibində nahiyə.
Kəndləri
Urud və İsgəndərqalası livalarının müfəssəl dəftərinə görə Urud livasının Urud nahiyəsində ümumilikdə 36 kənd var. Onlardan 6-i erməni, 30-si türk kəndidir. Türklər yaşayan kəndlərdən 30-i dağıdılıb.
Kəndlərin dağıdılmış, boş olmasına əsas səbəb Osmanlı hücumu ərəfəsində bölgədə, xüsusilə şiə etiqadlı yerli əhali arasında kütləvi köçlərin baş tutmasıdır.
Urud nahiyəsi 1593 Kəndləri
Qeydlər
1728-cü ildə Osmanlı İmperiyasının İrəvan əyalətinin Qapan livası tərkibində nahiyə
Adi toğlugötürən
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Təsviri
Qartal boyda iri yırtıcıdır (5-6 kq). Qanadları ensiz uzundur. Quyruğu uzun və pazvaridir. Çənəsinin altında sərt qıl lələklərdən ibarət "saqqal" var. Bel tərəfi göyümtül-boz, qarın tərəfi isə kürən, başı və boynu açıq rənglidir.
Yayılması
Avropa, Asiya və Afrikada yayılıb. Azərbaycanda dağların alp və nival qurşaqlarında nəsil verir. Oturaq yaşayır. Yaşayış yeri və həyat tərzi: Sıldırım qayalığı xoşlayır, yem üçün alp və subalp çəmənliyinə uçur. Son illərdə Naxçıvanda Arazboyu sıldırım qayalıqda ilin bütün fəsillərində tək-tək olur, lakin yuvası tapılmayıb. Qışda (dekabr) sıldırım qaya üzərində yuva tikir. Eyni yuvadan uzun illər istifadə edir. Yanvar ayında 1-2 ədəd qonur ləkəli ağımtıl yumurta verir, 55-60 gün kürt yatır. İki bala çıxarmış ana quş zəif balanı yeyir, 1 bala böyüdür. İyul ayında pərvaz balası müşahidə olunur. Adama qarşı çox həssasdır, ehtiyatlı davranır. Ovunu havada süzməklə axtarır. Əsas yemi leşdir. “Quzugötürən” adlansa da heç bir ev heyvanına hücum etməsi qeyd edilməyib.
Sayı və azalma səbəbi
XIX əsrdə adi saylı, XX əsrin ortalarında nadir olub, 1990-cı illərdə kritik vəziyyətə düşmə təhlükəsi yaranıb. XX əsrin axırında 52 quş sayılıb, son 10 ildə isə 13 quş qeyd edilib. Böyük Qafqazın Azərbaycana məxsus yüksək dağlıq hissəsində 5 cüt qalıb.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Uzun illər heyvandarlığa zərərli bilib təqib edilməsi, sonra da ovçuların rəqibi kimi tələf edilməsi, yem bazasının zəifləməsi.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Ovlanması qadağandır. Zaqatala və İlisu Dövlət Təbiət Qoruqlarında, Şahdağ, Zəngəzur və Göygöl Milli Parklarında nəzarət altında saxlanılır. Azərbaycan Respublikasının və Naxçıvan MR-in Qırmızı kitablarına daxil edilib. Bakı zooparkında nümayiş etdirilib əhaliyə tanıdılır. CİTES, Bern və Bonn konvensiyalarına daxildir.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Qoruqların ərazisindən kənarda olan yuva sahələrinə təbiət abidəsi statusunun verilməsi, süni şəraitdə yetişdirilib təbiətə buraxılması, yem bazasının qorunması.
Qorxmaz İsgəndərov
Qorxmaz İsgəndər oğlu İsgəndərov (23 oktyabr 1998; Ağcabədi rayonu, Azərbaycan — 12 sentyabr 2022; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı.
Həyatı
Qorxmaz İsgəndərov 1999-cu il oktyabrın 23-də Ağcabədi rayonunun Taxta-Körpü qəsəbəsində anadan olub. Əslən Laçın rayonundan idi.
Hərbi xidməti
Qorxmaz İsgəndərov 2022-ci il sentyabrın 12-də Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən törədilən genişmiqyaslı təxribatın qarşısının alınması zamanı şəhid olub.
İvriz relyefi
İvriz relyefi ― Mərkəzi Anadoluda, müasir Türkiyənin Konya ilinin əvvəllər İvriz adlanan Aydınkent qəsəbəsində yerləşən hett qaya relyefidir. Relyef müasir dövrdə relyefə zərər vermiş İvriz Suyunun mənbəyi yaxınlığındakı qayanın üstündədir. İvriz relyefində eramızdan əvvəl 8-ci əsrin sonlarında hakimiyyətdə olmuş Tuvana kralı Varpalavas və fırtına tanrsı Tarhunzasın təsviri Luvi yazısı ilə müşahidə olunur.
İvriz relyefi Hett dövrünə aid qaya relyefləri arasında ən yaxşısıdır və 4,2 m x 2.4 m ölçülərindədir. Relyefin tarixi eramızdan əvvəl 8-ci əsrin ikinci yarısından, Neo-Hett-Arami bəyliklərinin dövründən başlayır. Qaya relyefinin sağ tərəfində salamlama və ya ibadət jesti olaraq əllərini qaldıraraq daş platformada dayanmış Tuvana kralı Varpalavas var. Onun qarşısında daha böyük təsvir olunmuş tanrı Tarhunzas dayanır. Onun əlindəki yetişmiş buğda və üzüm salxımları məhsuldarlıq gətirdiyini göstərir. Budundakı oraq məhsuldan dərhal əvvəlki dövrü simvollaşdırır. Relyefin İvriz suyunun dərhan üstündəki sıldırımda yerləşməsi relyefdə təsvir olunan məhsuldarlığın mənbəyinin nadir yağışlar deyil, demək olar ki, bütün il bu axan su olduğunu göstərir. Tanrının üzünün önündə və kralın arxasında, Luvi yazısı ilə yazılmış və hər iki fiqurun adını daşıyan üç sətir yazı var.
1986-cı ildə relyef üzərində aparılan bərpa işləri zamanı daha iki tapıntı tapılmışdır: Luvi hiyeroqliflərində yazılmış iki dilli Tarhunzas stelasının bir parçası və Luvi hiyeroqlifləri və Finikiya dilində yazılmış iki dilli kitabə. Bu tapıntılar yerin Tarhunzasa həsr olunmuş və Varpalavas tərəfindən himayə olunan zəngin bir ziyarətgah olduğu fikrini dəstəkləmişdir.
Müasir tarix
Abidə Katib Çələbinin 17-ci əsr coğrafiyasında təsvir edilmişdir. İsveç əsilli Fransız diplomat Joan Otter Voyage en Turquie ... (1748) əsərində relyefi təsvir edərək özünün buranı görən ilk Avropalı olduğu söyləmişdir. Lakin görünür onun dedikləri Katib Çələbinin mətnindən asılı idi və relyefi özü heç vaxt görməmişdi. Həqiqətdə isə relyefi ziyarət edən ilk avropalı 1837-ci ildə mayor von Fisçer olmuşdur.
Volter Mittinin qeyri-adi həyatı (film, 2013)
Volter Mittinin qeyri-adi həyatı — 2013 Amerikan romantika, komediya, dram, macərs və fantaziya filmidir.
Nadir şah Əfşarın Herat səfəri
Nadir xan Əfşarın Herat səfəri - 1730-cu ilin avqust ayəndan başlayan və Herat üzərində Səfəvi hakimiyyətinin yenidən bərqərar olması ilə nəticələnən səfər
Zülfüqar xanın üsyanı
Nadir öz qoşunları ilə İraqda (bu günkü İranın cənub-qərbi nəzərdə tutulur) və Azərbaycanda Osmanlı qüvvələrinə qarşı ağır döyüşlər apararkən vaxtilə ondan ağır zərbə almış əbdali əfqanları Şah Təhmasib hakimiyyətinə itaət etməkdən boyun qaçırdılar. Mərkəzi hakimiyyətə qarşı istiqamətlənmiş bu qiyamın təhrikçiləri əslində gilzayi əfqanları idilər. Qəndahar hakimi Sultan Hüseyn Nadirə qarşı tək silah qaldırmağın mümkünsüz olduğunu başa düşərək ilk əvvəl Herat hakimi Allahyar xanı öz tərəfinə çəkməyə çalışdı. Lakin Allahyar xandan rədd cavabı aldıqdan sonra Sultan Hüseyn öz adamlarına Herat əhalisi arasında Nadir xana qarşı təbliğat aparmağı tapşırdı. Çünki, Herat camaatı da Allahyar xanın Nadirə qarşı sədaqətindən razı deyildi. Bu narazı əbdali əyanları toplanaraq Fərəh hakimi Zülfüqar xanı Herat hakimliyini öz əlinə almağa çağırdılar. “Aləm Ara-ye Naderi”nin verdiyi məlumata görə, Allahyar xanla Zülfüqar xanın atası arasında olan ixtilaflar da Zülfüqar xan tərəfdarlarının ona qarşı sərt mövqe tutmasına səbəb oldu. Bir tərəfdən Sultan Hüseynin fitnələri, digər tərəfdən də Zülfüqar xan tərəfdarlarının Allahyar xana qarşı sərt mövqeyi birləşərək Allahyar xanın Herat hakimliyindən devrilməsi ilə nəticələndi. Allahyar xan müqavimət göstərməyə çalışsa da bir nəticə hasil olmadı və o, Heratı tərk etmək məcburiyyətində qaldı. Ailəsini və uşaqlarını Maruçaq qalasına gətirib sonra oranın hakimi Mövcudqulu xanla birlikdə Məşhədə, Nadirin Xorasan hakimi təyin etdiyi İbrahim xanın yanına gəldi.
Məşhədin mühasirəsi
İbrahim xan baş verənlər və Allahyar xanın Məşhədə pənah gətirməsi barədə Nadirə xəbər yolladı. Həmin xəbər Nadirə İranın qərbində olanda gəlib çatdı. Nadir bu xəbəri narahatçılıqla qarşılasa da, İranın qərbində başladığı kampaniyanı yarımçıq saxlamadı. İbrahim xana xəbər göndərdi ki, Allahyar xana ehtiram göstərilsin. Nadir bildirdi ki, İraq və Azərbaycanda başladığı döyüşləri sona çatdırandan sonra Xorasana gələcək və Allahyar xanı yenidən Herat hakimliyinə bərpa edəcəkdir. Herat əyanları toplanıb Zülfüqar xanı Herata gətirdilər və onu da bu şəhərin hakimliyinə çatdırdılar. Herat əyanları yalnız Heratı Nadirin nəzarəti altından çıxarmadılar. Onlar bu niyyətə düşdülər ki, Nadirin başı Osmanlı türkləri ilə döyüşlərə qarışdığı vaxtda elə Məşhədə də hücum etsinlər. Həm Allahyar xanı ələ keçirib qətlə yetirsinlər, həm də Məşhədi tutsunlar. Bununla, bütün Xorasan vilayəti Herat əyanlarının əlinə keçsin. Zülfüqar xan Məşhədə hücum edilməsinə razı oldu. Mənbələrdə Zülfüqar xanın qoşununun 8-18 min arasında olması haqqında məlumatlar vardır. Tədqiqatçılar isə Zülfüqar xanın rəhbərliyi altında 10 min nəfərlik qoşun toplandığını bildirirlər. Çox güman ki, Nadir əbdali əfqanlarının yenidən qiyam qaldıracağını hiss edirdi və ona görə də İsfahan əfqanlardan təmizləndikdən sonra Xorasana bir alay göndərdi ki, qardaşı İbrahim xan Məşhəddə hakimlik etdiyi dövrdə bu alaya arxalansın. Əfqanların qiyam qaldırması xəbərini Həmədanda eşidəndən sonra sərkərdəsi Bağır xanı Astrabada yolladı. Bağır xana tapşırıq verildi ki, həmin məntəqədə üç minə yaxın tüfəngdar toplasın və zərurət yaranan anda bu qüvvə İbrahim xana qoşulsun. İbrahim xana isə göstəriş verildi ki, Məşhəddə ərzaq və azuqə toplasın. Əfqanlar birdən hücum edib Məşhədi mühasirəyə alsa, orada müəyyən müddət üçün ərzaq ehtiyatı olsun. Eyni zamanda, Nadir İbrahim xana ciddi tapşırdı ki, əfqanlar hücum edəcəyi təqdirdə o, yalnız qala daxilində müdafiə mövqelərində dayansın və qaladan bayırda döyüşə qoşulmasın. İbrahim xan özü də müəyyən hazırlıq görməyə çalışdı. O, ətraf məntəqələrin hakimlərinə qoşun toplamağı tapşırdı və bu istiqamətdə bəzi işlər görə bildi.
Zülfüqar xanın Məşhədə hücum etməsi mənbələrdə geniş təsvir edilmişdir.Qısaca onu qeyd etmək lazımdır ki, əvvəla İbrahim Nadirin göstərişinə əməl etmədi və Zülfüqar xanın qoşunu ilə qaladan kənarda döyüşə girdi. Ola bilsin ki, İbrahim xan qüvvələrinin kifayət qədər yetərli olduğuna əmin idi və ona görə də döyüşə girdi. Burada qarşı tərəflər arasında bir neçə döyüş baş verdi. Bütünlükdə, bu döyüşlər İbrahim xanın uğursuzluğu və əfqanların Məşhəd qalasının mühasirəsini daraltması ilə nəticələndi.
Heratın mühasirəsi
Nadir xana bu zaman Məşhəddə məskunlaşan oğlu Rza Qulu Mirzədən iki ədəd məktub gəlir. Məktublarda Qəndahar hakimi Sultan Hüseynin təxribatlarıyla qiyam qaldıran əbdali tayfalarının başçılarından olan Zülfüqar xanın Nadirin Herata vali kimi təyin ettiyi Allahyar xanı məğlub edib Herata hakim olması, o cümlədən, Məşhəd üzərinə yürüş edərək burada Nadirin qardaşı Məşhəd valisi İbrahim xanı da məğlub etməsi barədə məlumat verilirdi. Məktubda deyilirdi: "Əgər şəhərin imdadına yetişməsəniz Məşhəd tezliklə əbdailərin əlinə keçəcək"
Xorasanda baş verən bu hadisələrdən xəbər tutan Nadir Naxçıvana yürüş etmək fikrindən daşınaraq ilk əvvəl əbdalilər üzərinə getməyə qərar verdi və Xorasana doğru yola çıxdı. Bu ərəfədə o, İraq-Əcəmi və Azərbaycanda məskunlaşan 60 min türkmən ailəsini Xorasana köçürdü. Bunlardan 12 mini "Avşarlar"dan, 2 mini isə Nadirin öz aşirəti olan "Kırklu" qəbiəsindən idi. Nadirin bu addımının əsas səbəbi dövlətin şərq və şimal-şərq sərhədlərini Əfqan, Özbək, Türkmən hücumlarına qarşı qorumaq idi.
Uzun hazırlıq dövrünü başa vurandan sonra Nadir yürüşə başlamaq əmri verdi. Həmişə olduğu kimi marş zamanı Nadir öz qüvvələrinin mühafizəsini təmin etdi, əsas qüvvələr üçün avanqard və qarovul dəstələri yaratdı. Bütünlükdə isə, qüvvələr üç sütunda qruplaşdırıldı. Həmin sütunlar elə qruplaşdırılmışdı ki, hər biri ayrıayrılıqda müstəqil döyüş aparmaq imkanına malik idi. Hər üç sütunun sağ və sol cinahı, nizədarlardan ibarət pusquda dayananları, tüfəngdarları, topları və zənburəkləri olmaqla 6 günlük azuqə ehtiyatı var idi.
“Aləm Ara-ye Naderi”yə görə, Nadirin qoşununun sayı 36 min nəfər idi və onların əsasını əfşarlar, mərvilər, qaracurlular, qacarlar, bayatlar, bəğayirilər və digər soylar təşkil edirdilər. Göründüyü kimi, Nadir əvvəllər olduğu kimi bu döyüşdə də əsasən türk soylarına arxalanırdı.
Döyüş hazırlığı
Nadir qəti qələbənin əldə edilməsi üçün iki istiqamətdən Zülfüqar xana zərbə vurmağı planlaşdırdı. Əsas zərbə Nadirin özünün rəhbərliyi və iştirakı ilə Herat ətrafında vurulmalı idi. Digər zərbə isə Fərəhdə toplanmış əfqan qüvvələrinə vurulmalı idi ki, oradan Zülfüqar xana kömək göstərmək cəhdlərinin qarşısı alınsın. Bu məqsədlə sərkərdəsi Məhəmməd bəy Mərvini bir alay qüvvə ilə Fərəh istiqamətinə göndərdi. Eyni zamanda Yəzd və Kerman hakimi olan İmamverdi xana da məktub göndərdi ki, rəhbərliyi altında olan qüvvələrlə Fərəhə doğru istiqamət götürsün, Məhəmməd bəy Mərvinin dəstəsi ilə birləşsin və birlikdə Fərəh qalasını ələ keçirsinlər.
Herata doğru hərəkət zamanı Nadir marşrutu üzərində olan və hələlik onun nəzarəti altında olmayan qalaları və məntəqələri də nəzarət altına götürdü. Herat üzərinə qəti hücumun təşkil edilməsi üçün bu şəhərdən üç fərsəng məsafədə olan bir yerdə qoşunlar düşərgə saldı. Nadir qoşunları üç gün həmin məntəqədə istirahət edib həlledici döyüşlərə hazırlaşdılar. Nadirin qoşunlarının Herat ətrafına çatması haqqında Zülfüqar xana da məlumat verildi. Həmin xəbəri alan kimi Zülfüqar xan Herat ətrafındakı əhalini qala daxilinə köçürdü, qalanın möhkəmləndirilməsi tədbirlərinə əl atdı. Qala möhkəmləndiriləndən sonra Zülfüqar xan Nadirlə qarşılaşmaq üçün qoşunu ilə qalanı tərk etdi. Nadir də öz qoşunu ilə onun qarşısına yollandı. O özünün parkını, yüklərini, təchizatını Xaf adlanan qalada saxladı və topların müşayiəti ilə qoşununu Herat döyüşünə çıxardı. Nadir əvvəlcə Kafirqala ətrafında döyüşqabağı mövqe tutmaq və əfqanları da orada qarşılamaq istədi. Buradan axan çay döyüşçülərin içməli suya olan ehtiyacını ödəyə bilərdi.Amma əfqanlar o yerlərə gəlib çıxmadılar. Onda Nadir mövqeləri dəyişdirmək və qoşunlara irəli hərəkət etmək əmri verdi. Nadirin qoşunları Kövsan kəndinə kimi hərəkət etdi. Bura çatanda isə məlum oldu ki, yaxınlıqdakı çayın sahilləri əfqanlar tərəfindən nəzarət altına alınıb. Əfqanlar eyni zamanda cinahlardan birinin qorunması üçün çaya sığınmışdılar. Bu cəhət Nadirin işini çətinləşdirsə də böyük əzmkarlıqla döyüşün hazırlanmasına başladı. Nadir qarşıya qoyulan tapşırığın uğuruna nail olunması üçün bu dəfə də döyüşə ən təcrübəli sərkərdələrini cəlb etdi: Kəlbəli xan, İmamverdi xan Əfşar, Rəhim xan Gəraylı, Məhəmməd Sultan Qaracurlu, Şahqulu bəy Mərvi, Rzaqulu bəy, Pir Məhəmməd Mərvi və başqaları. Zülfüqar xan da uğur qazanacağına ümidini itirməmişdi və inanırdı ki, əbdali və gilzayi döyüşçüləri onun qələbəsinə kömək edəcəklər. Döyüşün səmərəli aparılması üçün o, topları qoşunların ön hissəsində yerləşdirdi.
Döyüşün gedişatı
Döyüş də elə hər iki tərəfin top atəşləri ilə başladı. Onların ardınca piyada və süvarilərin irəli atılması ilə döyüş xeyli qızışdı. Nadirin böyük əzmkarlığına baxmayaraq əfqanların müqavimətini qırıb onlara əsaslı zərbə endirmək mümkün olmadı. Mənbələrin verdiyi xəbərə görə, həmin günün gecəsi Herat ətrafında güclü tufan qopdu. Nadir göstəriş verdi ki, qoşun səngərlərə sığınsın, daldalanmaq üçün top və tüfənglərdən istifadə etsinlər və dayandıqları yerdən uzaqlaşmasınlar. Zülfüqar xan isə istədi ki, bu hava şəraitindən faydalansın və xüsusi bir dəstənin vasitəsilə Nadir qoşunlarına zərbə endirsin. “Tarix-e Cahanqoşa-ye Naderi’yə görə. bu dəstəyə Seydal xan, “Aləm Ara-ye Naderi”yə görə isə, Əmənulla xan rəhbərlik edirdi. Əfqanlar gecə ikən çaydan keçib Nadir qoşunları üzərinə qəfil hücuma atıldılar. Bu qəfil hücumla qoşunların mühafizə dəstələri qəfil zərbə altına düşdülər. Nadir yanında olan 8 nəfər tüfəngdarla müdafiə mövqeyi tutdu. Eyni zamanda qoşunlara əmr etdi ki, səngərlərdən bayıra çıxan olmasın və yalnız tüfəng atəşləri ilə əfqanlara cavab verilsin. Həmin gün Nəcəfsoltan Qaracurlunun dəstəsi qoşunların mühafizəsinə məsul idi. Bu dəstə əfqanların ilkin zərbəsini öz üzərinə götürdü və göstərilən əzmkarlıqdan sonra əfqanları geri qovmaq mümkün oldu. Havalar sabitləşəndə Zülfüqar xan böyük bir ruh yüksəkliyi ilə qoşununa hücum əmr verdi. O güman edirdi ki, həm pis hava şəraitindən, həm də susuzluqdan əldən düşmüş Nadir qoşununa üstün gəlmək heç də çətin olmayacaqdır.Nadirin düşərgəsi istiqamətində Sağ Salman qalasını ələ keçirməsi və oranı istinad bazasına çevirməsi Zülfüqar xanı xüsusilə ruhlandırdı. Nadir qoşunları əsasən səngərlərdə yerləşdirilmişdi. Onların önündə toplar və zənburəklər yerləşdirildi. Qaracurlu və Mərv döyüçülərindən ibarət 3 min nəfərlik nizədarlar dəstəsi ehtiyatda saxlanıldı. Mirabutalıb xanın və İsmayıl xan Xəzimənin rəhbərlik etdiyi üç min nəfərlik tüfəngdarlar dəstəsi Nadir tərəfindən hələ gecə ikən əfqanların yolu üzərində pusquya yerləşdirildi. Əfqanlar hücuma atılandan sonra bu dəstə pusqudan çıxaraq onlara arxadan hücum etməli və bununla da əfqanlar mühasirəyə düşməli idilər. Nadirin planında qoşunların əsas hissəsinin qarşısında və ətrafında yerləşdirilmiş artilleriya, cəzayirçilər və tüfəngdarlara böyük ümidlər bağlanılırdı. Döyüşün gedişi də göstərdi ki, Nadir bu ümidində heç də əbəs deyildi və artilleriya ilə tüfəngdarların fəaliyyəti düşünülən planın həyata keçirilməsində xeyli səmərəli oldu.Nadirin əmri ilə tüfəngdarlar bir dizini yerə qoyaraq döyüş mövqeyi tutdular və iki istiqamətdən əfqanların üzərinə güllə yağdırdılar. Bir tərəfdən də top atəşləri qarşı tərəfə endirilən zərbəni gücləndirdi. Böyük itkilər verəndən sonra Zülfüqar xan Herata çəkilib oradakı qalaya sığındı.
Nadir qalada mühasirə olunmuş qüvvələrin xilası üçün heç bir şans vermədi və onların mühasirəni yarmaq cəhdlərinin hamısının qarşısı alındı. Bu yolla Herat qalası 6 ay mühasirədə saxlanıldı. Bu müddət ərzində mühasirədə olan əfqanlardan gizli yollarla qaladan qaçanları da az olmadı. Zülfüqar xanın bundan xəbəri var idi və artıq başa düşürdü ki, qurtuluş imkanları azalmaqdadır. Buna görə o bir də bütün qüvvələrini səfərbər edib şansını sınamaq qərarına gəldi. Son döyüşə Zülfüqar xan 20 minlik dəstə çıxarsada döyüş yenə də Nadirin qalibiyyəti ilə nəticələndi. Yenidən Herat qalasında sığınan Zülfüqar xan Allahyar xana müraciət edib Nadirlə sülh danışıqları aparması üçün vasitəçilik etməsini xahiş etdi. Allahyar xan onun bu təklifini qəbul etdi. Lakin Zülfüqar xan Sultan Hüseynin Qındahardan ona yardım üçün qoşun göndərdiyini zənn edərək Nadirlə danışqlar aparmaqdan bpyun qaçırdı. Nəticədə tərəflər yenidən döyüş meydanında üz-üzə gəldilər. Son döyüş də əfqanların ağır məğlubiyyəti ilə nəticələndi. “Tarix-e Cahanqoşa-ye Naderi”yə görə, bir neçə gündən sonra Allahyar xan çoxlu sayda hədiyyələrlə və bir neçə əfqan əyanının müşayiəti ilə Nadirin düşərgəsinə gəldi və Heratın təslim olduğunu ona bəyan etdi. Nadir razılıq verdi ki, Zülfüqar xana toxunulmasın və o, qardaşı Əhməd xanla birlikdə Fərəhə qayıtsın.
Allahyar xanın xəyanəti
Hər iki tərəfin imzaladığı müqaviləyə əsasən Allahyar xan yenidən Herat hakimi təyin edildi. Lakin çox keçmədən Zülfüqar xan əyanlarının birini Allahyar xanın yanına göndərib onu ədələdi. Allahyar xan da bu hədələrdən qorxdu və bir də Nadirə üzüdönüklük etdi. O bir daha Nadirə qarşı itaətsizlik yoluna əl atdı və yenidən Zülfüqar xanla əlbir olub Nadirə qarşı mövqe tutdu. Tərəflər arasında yenidən qarşıdurma yarandı və ALlahyar xan yenidən Herat qalasına sığındı. Qalanın mühasirəsi 10 ay davam etdi. Mövcud olan məlumata görə, Nadirin tərəfinə keçmiş Əmənulla xan Allahyar xanın sol cinahına qarşı vuruşmaqla əfqanların müqavimətini qırdı və əfqanları Herat qapılarına qədər qovdu. Bununla belə, qaladakılar müqavimət göstərməkdə davam edirdilər. Qala ilə yaxından tanış olan Əmənulla xan qala darvazalarından birinin ələ keçirilməsi üçün Nadirdən icazə istədi. O belə bir plan irəli sürdü ki, qalada qalmış qohum və yaxınlarının vasitəsilə darvazalardan birin ələ keçirsin və qəfil hücumla Nadir qoşunları qalaya daxil olsunlar. Nadir bu plana razılıq verəndən sonra Əmənulla xan qala divarlarına tərəf yola düşdü. Nadir onun müşayiət edilməsi üçün başqa bir dəstəyə də göstəriş verdi. Əmənulla xan qala daxilindəki yaxınları ilə əlaqə saxlayıb darvazalardan birinin ələ keçirilməsini razılaşdırdı. Allahyar xan bundan xəbər tutdu və onun səyləri ilə həm Əmənulla xan, həm də qala daxilində onunla əlaqədə olanlar ələ keçirilib qətlə yetirildilər. Yerli əyanlar söz verdilər ki, Zülfüqar xanla Allahyar xanı da tutaraq onun yanına gətirəcəklər. Bundan xəbər tutan Zülfüqar xanla Allahyar xan gizlicə qalanı tərk etdilər. Nadir Herat ətrafındakı döyüşlərdə xüsusi fədakarlıq göstərmiş Mir Məhəmməd xanı Herat hakimi təyin etdi və itaətsizlik meyllərinin aradan qaldırılması məqsədilə Nadir yerli əhalinin böyük bir hissəsini şəhər ətrafına köçürdü. Bununla da, Heratın itaət altına gətirilməsi başa çatdırıldı. Nadir bir ilə qədər bu işə vaxt sərf etdi. Herat qalasının çox güclü müdafiə imkanlarına malik olması, bir tərəfdən də əfqanların əzmkarlığı qalanın ələ keçirilməsini xeyli uzatdı. Tarixi ədəbiyyatda olan məlumata görə, Herat 1732-ci il fevralın 18-də təslim oldu. Bütün çətinliklərə baxmayaraq, Nadir növbəti qələbəsini əldə etdi və əbdali əfqanlarının müqavimət potensialına ağır zərbə vuruldu.
Nikolay Dadiani
Niko Dadiani — Sameqrelonun son suveren şahzadəsi (1853-1866). Taxtını itirdikdən sonra rus tərzində: Əlahəzrət Şahzadə Nikolay Davidoviç Minqrelski çağrılmağa başladı.
Mənşəyi
Meqreliya suveren şahzadəsi I David Dadiani (1812-1853) və Yekaterina Alexandrovnanın oğludur. Şahzadə Çavçavadzenin anası, general-leytenant və şair Aleksander Qarsevanoviç Çavçavadzenin qızıdır.
Həyatı
Atasının öldüyü zaman onun 7 yaşı var idi və yetkinlik yaşına qədər knyazlığı anası saray şurası ilə birlikdə (atasının kiçik qardaşları: Qriqori Levanoviç və Konstantin Levanoviç) idarə edirdi.
Osmanlı imperiyası tərəfindən Ömər paşanın komandanlığı altında Sameqreloya qarşı (Krım müharibəsi dövründə) hərbi əməliyyatlara başlaması ilə anası şahzadə Ketrinlə birlikdə knyazlığın ordusunda idi. 1856-cı ildə anası ilə birlikdə imperator II Aleksandrın tac tacına keçmiş, fliqel-adyudant olmuş və Əlahəzrətin Qafqaz Mühafizəçilər eskadronun leyb-qvardiyasına yazılmışdır. 1857-ci ildə anası Meqreliaya getdikdən sonra Sankt-Peterburqda qalır. Təhsilini başa vurmaq üçün Parisə göndərilir.
1866-cı ildə Meqrel knyazlığı ləğv edildikdə, Nikolay Davidoviç, 4 yanvar 1867-ci il tarixli fərmanına əsasən, Meqrelin Müqəddəs knyazı adlandırılmaq və suveren hüquqlarından Rusiya imperatorunun xeyrinə imtina etməsinə görə təzminat aldı. Ona yalnız Zuqdididəki Dadiani sarayı da daxil olmaqla Samegreloda, Qordidə ona məxsus olan mülkləri şəxsi mülkiyyətində saxlayaraq Rusiya hökumətindən bir milyon rubl aldı.
O, Nikolay Aleksandroviç ilə dost idi. 1868-ci ildə heyət kapitanı rütbəsi aldı. 1877-1878-ci illər Rus-Türk müharibələrində iştirak etdi, müharibədəki qəhrəmanlıqlarına görə "Şücaətə görə" qızıl orden ilə təltif olundu. 1877-ci ildə polkovnik-leytenant, 1878-ci ildə isə general-mayor rütbəsi aldı.
Bolqar taxtına namizəd
1886-cı ildə Rusiya hökuməti Bolqarıstan taxtına namizədliyini irəli sürdü (Aleksandr Battenberqin taxtdan salınmasından sonra). Avstriya-Almaniya diplomatiyası Koburq şahzadəsi Ferdinandın qoşulmasına nail oldu.
İctimai xadim
Şahzadə Nikolay Dadiani Zadəgan Torpağı bankının qurucularından biri idi. Dadiani şahzadələrinə məxsus qədim gürcü kitablarının saxlandığı ən zəngin kitabxananı gürcülər arasında savadlılığın təbliği cəmiyyətinə çevirdi (X-XI əsrlər əlyazmaları da daxil olmaqla,179 cild).
Ailəsi
200px|thumb|Mariya Aleksandrovna, həyat yoldaşı Həyat yoldaşı (14 aprel 1874-cü ildən) — Qrafinya Mariya Aleksandrovna Adlerberq (03/29/1849-27/02/1926) Aleksandr Vladimiroviç Adlerberqlə Yekaterina Nikolayevna Poltavtsevanın qızıdır. Onların toyu Sankt-Peterburqda Qış Sarayı kilsəsində baş tutmuşdur. İnqilabdan sonra Fransaya köçür və orada vəfat edir. Bu evlilikdən onların dünyaya gələn övladları aşağıdakılardır:
İncəsənətdə
İohann Ştrauss «Niko-Polka», or. 228 əsərini Daianiyə həsr etmişdir.
Ülvi Azayev
Ülvi Maqsud oğlu Azayev (4 dekabr 2001; Kürdəmir rayonu, Azərbaycan — 2 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ülvi Azayev 2001-ci il dekabrın 4-də Kürdəmir rayonunun Ərəb Qubalı kəndində anadan olub.
Sem Rokuell
Sem Rokuell (5 noyabr 1968) — Amerikalı aktyor. "Oskar" Mükafatı, BAFTA, Qızıl qlobus, və üç Ekran Aktyorları Gildiyası Mükafatı da daxil olmaqla müxtəlif mükafatların laureatıdır. O həmçinin iki Praymtaym Emmi, və Tony Mükafatına namizəd olub.
Ülvi Azayev
Hərbi xidməti
Ülvi Azayev 2020-ci ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə idi.
Sem Rokuell
O, Lawn Dogs (1997), Yaşıl Mil (1999), Galaxy Quest (1999), Confessions of a Dangerous Mind (2002), Matchstick Men (2003), The Hitchhiker's Guide to the Galaxy (2005), Ay (2009), Frost/Nikson (2008), Dəmir adam 2 (2010), Conviction (2010), Kovboylar və yadplanetlilər (2011), Yeddi Psixopat (2012), The Way, Way Back (2013), Three Billboard Outside Ebbing, Missouri (2017), Vice (2018), Dovşan Coco (2019) və Richard Jewell (2019) kimi filmlərdə həm komediya, həm də dramatik rolları canlandıran personaj aktyoru kimi tanınır.
Ülvi Azayev
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ülvi Azayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ülvi Azayev ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ülvi Azayev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 6150
NGC 6150, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. E? tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Orelyak qoruğu
Orelyak qoruğu — Bolqarıstanın cənub-qərbindəki Pirin dağ silsiləsinin mərkəzi hissəsində yerləşən təbiət qoruğu. Blaqoevqrad vilayəti Qose-Delçev icmasında yerləşir. 22 fevral 1985-ci ildə Mərkəzi Pirinin ən yüksək zirvəsi olan Orelyak dağının (2099 m) kənarındakı köhnə fıstıq meşələrini qorumaq məqsədi ilə qurulmuşdur. Qoruq 757 ha (7,57 km²) ərazini əhatə edir.
Coğrafiya
Qoruğun sərhədləri Aurelak dağının şimalındakı əsas dağ silsilələri boyunca uzanır. Silsilə özü ehtiyatın tampon zonasında yerləşir. Ən şərq hissəsi Marevo çayının qolu olan Lajniçka çayının vadisindədir. Qoruq 900–1800 m hündürlükdə yerləşir. Dağlar mərmər suxurlardan təşkil olunub. Aralıq dənizi iqlimi tipinmə xas olsada dağlarda alp tipi hakimdir.
Flora
Meşə fıstığı qorunmaq üçün olduqca vacibdir. Onların orta yaşı 150 ildən çoxdur. Buna baxmayaraq meşələr çox sıx qalmışdır. Qoruğun aşağı hissəsində fıstıq meşələri, digər ərazilərdə Ostrya və Ağ göyrüş kimi bitkilər yayılmışdır. Təxminən 1700 m hündürlükdə balkan şamının elə də böyük olmayan ərazidə yayılmışdır.
Qoruq Bolqarstan və Balkanlar üçün endemik bitki növlərinin yayılma ərazisidir: Sideritis scardica, Draba scardica, Achillea chrysocoma, Saxifraga ferdinandi-coburgi, Viola grisebachiana, Polygala rhodopaea, Arabis ferdinandi-coburgii, Thymus perinicus.
Fauna
Qoruğun ərazisinin kiçik olmasına baxmayaraq faunası rəngarəngdir. Qoruğun tipik heyvanlarına daxildir:qonur ayı, adi canavar, adi tülkü, çöldonuzu, avropa cüyürü, ləkəli salamandra və yunan qurbağası.