cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aglaia parksii
(Aglaia parksii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şəbüstər şəhristanı
thumb|303x303px|Şəbüstər şəhristanının [[Şərqi Azərbaycan ostanı ndakı yerləşimi]] Şəbüstər şəhristanı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanı nın 21 şəhristanından biri. İnzibati mərkəzi Şəbüstər şəhəri dir.
Fikrət Sadıqov
Fikrət Məmməd oğlu Sadıqov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı.
Həyatı
Fikrət Məmməd oğlu Sadıqov 1940-cı ilin aprel ayında Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad şəhərində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur.1965-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) kimya fakültəsini bitirmişdir. 1965–2005-ci illərdə Azərbaycanın kimya müəssisələrində müxtəlif vəzifələrdə — növbə rəisi, sex texnoloqu, istehsalat texnoloqu, sex rəisi, istehsalat şöbəsinin rəisi, baş mühəndis, 1981–1992-ci illərdə SSRİ kimya sənayesi nazirliyinin "Sumqayıt Kimya Sənaye" istehsalat birliyinin baş direktoru, 1992–2005-ci illərdə "Azərkimya" Dövlət Şirkətinin prezidenti işləmişdir. 1983–1990-cı illərdə Sumqayıt şəhər sovetinin, 1990-cı ildə Azərbaycan Respublikası Ali sovetinin, 1995–2000-ci ildə Milli Məclisin deputatı seçilmişdir.1987-ci ildə namizədlik dissertasiyası işini müdafiə edib. 1995-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə edib texnika elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır. 2004-cü ildə professor adına layiq görülmüşdür. 1990-cı ildə SSRİ Nazirlər kabineti yanında Xalq təsərrüfatı akademiyasının ali kommersiya məktəbinin tam kursunu bitirmişdir.1993-cü ildən Beynəlxalq Şərq Neft akademiyasının,1994-cü ildən Beynəlxalq Mühəndislər akademiyasının, 1995-ci ildən Beynəlxalq Ekoenergetika akademiyasının həqiqi üzvüdür.
Elmi fəaliyyəti
Fikrət Sadıqovun rəhbərliyi ilə kimya sənayesində bir çox proseslər hazırlanıb, tətbiq edilmişdir.Epoksid qətranlarının istehsalının təkmilləşdirilməsi, kcl katalizatoru iştirakı ilə diqlisidid efirlərinin alınıb, onların epoksid qətranlarına çevrilməsində elmi işlər aparılmışdır. Epixlorhidrin istehsalında dixlorhidrin istehsalının yeni üsulu işlənib hazırlanmış və sənayedə tətbiq olunmuşdur. Səthi aktiv maddə olan alkilbenzolsulfanatın natrium duzunun istehsalında xlorparafinlərin benzolla alkilləşməsinin yeni mükəmməl texnologiyası tədqiq edilib, yeni texnologiya sənayedə tətbiq edilmişdir. Nəticədə milyon dollarla gəlir əldə edilmişdir. Pirolizin ağır qətranından naftalinin ayrılması texnologiyası işlənib hazırlanmış, sənayedə yoxlanmışdır. Etilenin benzolla alkilləşməsinin prinsipcə yeni texnologiyası işlənib hazırlanmış, sənayedə tətbiq olunmuşdur. Bu proses klassik metoddan fərqli olaraq 2,5 atm. təzyiqdə aparılıb, benzolun konversiyası yüksəlmiş, di-tri-poli alkilbenzolların çıxımı kəskin azalmışdır. Onun rəhbərliyi ilə pirolizin maye məhsullarının doymamış karbohidrogenlərinin aliqomerləşməsi və benzolun ayrılması və yeni texnologiya ilə etilbenzol istehsalı prosesi hazırlanıb həyata keçirilmişdir. Hal hazırda F. Sadıqovun rəhbərlik etdiyi qrupda bu sahədə elmi işlər davam etdirilir. Onun rəhbərliyi ilə 2 elmlər namizədi hazırlanmışdır.170-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 41 müəlliflik şəhadətnaməsinin, 35 patentin müəllifidir. 100-dən çox səmərələşdirici təklifi var. Dəfələrlə simpozium və konfranslarda çıxış etmişdir.
Elmi əsərlər
1.Садыгов Ф.М., Рустамов М.И., Бабаев А.И., Казымов С.М., Фархадова Г.Т., Гаджиева Т.А., Ибрагимов Х.Д., Азизова Н.К., Юсифзаде Ф.Ю. Рациональная схема переработки пироконденсата и фракции С6-С8 Сумгаитского комплекса "ЭП-300".Нефтепереработка и нефтехимия. Москва, 2004, № 12, стр.37 2.Садыгов Ф.М., İmamverdiyev Y.N., Allahverdiyev Y.M. Etilen polietilen istehsalında alınan əlavə məhsulların səmərəli istifadə yolları.Eko energetika elmi texniki jurnal № 2 2012 Səh.72–75 3.Циклаури О.Г., Саруханишвили А., Квеселава В.М., Манафов М.Р., Садыхов Ф.М., Алосманов М.С. Южно-Кавказский регион-концепция единой метастабильной экосистемы. Мониторинг антропогенных и техногенных отходов и их экологически безопасная утилизация.Химический журнал Грузии № 1 2012 стр.67–71 4.Садыгов Ф.М., Самедзаде Г.М., Джахандаров Ш.Д., Байрамов О.Ф., Садыгова Н.С. Исследования процессов грануляции и очистки воды дробленными частицами и гранулами, полученными из пылевидной глины. Azərbaycan Kimya Jurnalı. № 4 2014. Səh.76–82 5.Садыгов Ф.М., Магеррамова З.Ю., Гусейнов И.А., Гаджиев Г.Н., Мамедова И.Г., Садыгова Н.С., Гейдарлы Н.И. Kомплексная переработка легкой смолы пироконденсата производстваэп-300. Azərbaycan Kimya Jurnalı № 4, 2015. Səh.50. 6.Садыгов Ф.М., Магеррамова З.Ю., Гаджиев Г.Н., Гейдарлы Н.И., Гасан-заде Г.Г., Мамедова И.Г., Садыгова Н.С. Сочетание технологического режима пиролиза и качественного состава тяжелой смолы. Аз. Хим журнал № 4 2016 7.Садыгов Ф.М., Магеррамова З.Ю., Гаджиев Г.Н., Гусейнов И.А., Гейдарлы Н.И., Гасан-заде Г.Г. Пути извлечения нафталиновой фракции из тяжелой смолы пиролиза. M.Nağıyev adına Kataliz və Qeyri-Üzvi Kimya İnstitutunun 80 illik yubileyinə həsr olunmuş respublika elmi konfransının materialları.15–16 noyabr 2016. 8.Келбалиев Г.И., Садыгов Ф.М., Самедзаде Г.М., Мамедов А.Н., Тагиев Д.Б.. "Теория и практика гранулирования порошкообразных материалов". Баку: ЭЛМ. 2016. 330с. 9.Садыгов Ф.М., Магеррамова З.Ю., Гаджиев Г.Н., Гейдарлы Н.И., Джахандаров Ш.Д., Мамедова И.Г. Рациональная комплексная переработка легкий смолы, полученной при пиролизе углеводородного сырья. Нефтепереработка и нефтехимия № 7. Научно-технические достижения и передовой опыт. 2017г.стр.21–24. Москва
Osip Mandelştam
Osip Mandelştam — Rus şairi; akmeist cərəyanın banilərindən biri.
Həyatı
Osip Mandelştam 3 yanvar 1891-ci ildə Varşavada anadan olmuşdur. Uşaqlıq və gənclik illəri Peterburqda keçib. Atası Emili Mandelştam kommersant, anası Faina Verlobskaya musiqi müəllimi idi.
1900–1907-ci illərdə Tenişov kommersiya peşə məktəbində təhsil alır. Peşə məktəbini bitirdikdən sonra üç dəfə xaricə səfər edir, bir müddət Parisdə yaşayır, sonra bir il Almaniyada Heydelberq Universitetində roman filologiyasını öyrənir. Bir neçə ay Berlin ətrafındakı Selendorf şəhərciyində yaşayır. Qərbi Avropa onda unudulmaz təsir buraxır, bu təəssüratın izləri sonralar onun şeirlərində, hətta son əsərlərində də görünür.
Anna Axmatova və Nikolay Qumilyovla tanışlıqdan sonra Mandelştamın yaradıcılığında yeni bir dövr başlayır. İlk vaxtlar onlar yola getmir, tez-tez mübahisə edirdilər. Belə ki, üçü də çətin adam idi. Amma getdikcə bir-birlərinə güzəştə getməyi öyrənirlər. Sonralar, Qumilyov güllələndikdən sonra Mandelştam Axmatovaya yazacaqdı ki, Nikolay Stepanoviç onu anlayan yeganə insan idi və o, öz əbədi dostuyla yaradıcılıq söhbətlərini indi də ruhən davam etdirir… Axmatova haqqında suala isə bir cümləylə cavab vermişdi:
Axmatovanın hökumətin qəzəbinə tuş gəldiyi bir vaxtda belə bir fikir söyləmək, çox cəsarətli addım idi. thumbnail|left|"Daş" kitabı (1916) Axmatova, Qumilyov, Mandelştam akmeist cərəyanın baniləri idilər. Akmeistlərin dünyaya baxışı fərqli idi. Onlar bir növ dünyanı yenidən kəşf etmək istəyirdilər. Mandelştamın akmeist ruhunda yazdığı ilk kitabı "Daş" adlanırdı. Belə ki, daş sarsılmaz materialdır, əsl ustanın əlində əbədi bir abidəyə çevrilə bilər. Mandelştamın "Daş" kitabı da bu anlamı ifadə edirdi.
1911–17-ci illərdə Mandelştam Peterburq Universitetinin Tarix-filologiya fakültəsinin roman-alman şöbəsində təhsil alır. Onun 1917-ci il inqilabına münasibəti birmənalı deyildi. Ona görə yeni Rusiyada öz yerini tapmaq cəhdləri uğursuzluq və qalmaqalla nəticələnirdi.
Əjdaha dağları
Əjdaha dağları — CAR,  Esvatinidə, Lesotoda yerləşən dağ sistemi. Ən hündür zirvəsi 3482 m. olan Tabana Ntlenyana sayılır və Lesoto ərazisində yerləşir. Dağ əlçatmaz olduğu üçün, burı milləti ona "Əjdaha" adını vermişdi.
Osip Mandelştam
Həyatı
1920-ci ilin ikinci yarısı Mandelştam üçün böhran illəri olur. Şair susurdu. Yeni şeirlər yox idi. 5 il ərzində bircə şeir də yazılmamışdı.
Qeylani Pənahov
Qeylani Pənahov (tam adı: Pənahov Qeylani Minhac oğlu; ) — AMEA-nın müxbir üzvü (2014), texnika elmlər doktoru, AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun Maye və qaz mexanikası şöbəsinin müdiri
Əjdaha dağları
Dağın şərq, külək tutmayan, qərb və külək döyən yamaclarının iqlimi və orada bitdiyi bitkiləri ilə biri birindən kəskin fərqlənir. Şərq yamaclarda bol yağışlar yağır (əsasən yayda, ildə 2000 m. qədər), elə buna görədə bura tropik "yağışlı" meşələrlə örtülürüb. Qərb tərəfdə isə quruluq müşahidə edilir və kəskin kontinental iqlimi dövran edir,və şərq yamacdan fərqli olaraq burada savannalar və kolluq cəngəlliyi çoxluq təşkil edir. Qışda zirvələrə qar yağır
Qeylani Pənahov
Həyatı
Pənahov Qeylani Minhac oğlu 1954-cü ilin 25 avqustunda Azərbaycan SSR Qusar rayonu Ənix kəndində anadan olmuşdur.1971-ci ildə Ənix kənd orta məktəbini bitirib, həmin il Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti - ADNSU) daxil olub,1976-cı ildə həmin institutun Neft və Mədən fakultəsinin dağ mühəndisi ixtisasını almışdır.
Əjdaha dağları
Faydalı qazıntıları: platin, manqan, qızıl, daş kömür, qalay və s.
Dağın çox hissəsi burada yerləşən və UNESCO Ümumdünya İrsi siyahısına salınan Drakensberq parkına daxildir.
Əjdaha dağlarında təqribən 50 növ məməli (bəbir, çaqqal, karakal, susamuru, manqust və s.) və dırnaqlı heyvanlar məskunlaşmışdır; 300-dən çox quş növü var. Rəngarəng faunanın, Cənub Afrikanın nadir və endemik bitki növlərinin qorunması üçün UXahlamba Drakensberq (CAR, Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir), Sexlabatebe (Lesoto) milli parkları yaradılmışdır. Royal-Natal (CAR) milli parkı hüdudlarında, Tuqela çayının yuxarı axınında dünyanın ən hündür şəlalələrindən biri yerləşir.
Qeylani Pənahov
Həyatı
İnstitutu qurtardıqdan sonra 1976-cı ildə Dağıstan Geoloji Ekspedisiyasında, 1977-1979-cu illərdə Ukraynanın Krivoy Roq şəhərində müxtəlif şaxtalarda usta vəzifəsində və Təhlükəsizlik Texnikası İnstitunda böyük mühəndis vəzifəsində işləmişdir.
1979-cu ildən 1988-ci ilə kimi Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunda (indiki ADNSU) kiçik elmi işçidən başlayaraq baş elmi işçiyə kimi müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. 1984-1986-cı illərdə həmən İnstitutun aspiranturasında oxumuş və 1986-cı ildə texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir.
1988-ci ildən konkurs üzrə Azərbaycan Elmlər Akademiyası Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu “Neft və qazın qeyri xətti mexanikası” şöbəsinə böyük elmi işçi vəzifəsinə seçilmişdir. 1996-cı ildə texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsini almaq üçün dissertasiya müdafiə etmişdir.
1999-2002 ci illərdə "Maye və qaz axınlarında fiziki mexaniki proseslər laboratoriyasının" müdiri vəzifəsində işləmişdir.
2002-ci ildən "Maye və qaz mexanikası" şöbəsinin müdiridir.
Pənahov Q.M. 180 elmi məqalənin müəllifidir ki, bunların 55-i Rusiya Federasiyasının və Azərbaycan Respublikasının patentini almışdır.
1999-2001-ci illər ərzində Azərbaycan Ali Attestasiya Komitəsində Riyaziyyat və Mexanika üzrə ekspert şurasının, 1998-ci ildən indiyə kimi Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun Elmi Şurasının və Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında namizədlik və doktorluq müdafiəsi üzrə İxtisaslaşdırılmış Elmi Şurasının üzvüdür.
Pənahov Q.M.TRANSACTIONS ISSUE MECHANICS Series of physical-technical & mathematics science Azerbaijan National Academy of Science jurnalının baş redaktoru, Azərbaycan Neft Təsərrüfatı və Нефтегазовое дело jurnalının redaksiya heyətinin üzvüdür.
20 iyul 1999-cu ildən Rusiya Federasiyasında İxtiralar üzrə Akademiyasının və 2003-cü ilin martından Rusiya Təbiət Elmləri Akademiyasının həqiqi xarici üzvü seçilmişdir.
1991,2007-2009 cu illərdə ABŞ-da, 1993-cü ildə Türkiyədə, 2002-2013 cü illərdə Çin Xalq Respublikasında elmi məzuniyyətlərdə olub. 180-dən artıq elmi məqaləsi dərc olunub.
Bakı və Moskva, Ufa, Tyümen, Ankara, Xyüston və s. şəhərlərdə keçirilən elmi konfrans və seminarlarda çıxışlar etmişdir.
Əsas elmi nəticələri
Tədqiqat işlərində Pənahov Q.M. müxtəlif məhlulların süzülməsi prosesində hidrodinamik məsələlərdə elektrokinetik effektlərin nəzərə alınmasının vacibliyini göstərmiş, dispers sistemləri axınlarında qapanma mexanizmini vermiş, neftqazçıxarmada prosesləri tənzimləmək üçün, reokimyəvi əmələgəlmələrin müəyyən termobarik şəraitdə rolunu açıqlamışdır. O, həmçinin tədqiqatlar nəticəsində bir sıra tənzimlənə bilən özlü-elastik tərkiblər üçün təkliflər vermişdir ki, bunların əsasında müvəffəqiyyətlə tətbiq olunan sənaye texnologiyaları yaratmışdır. Bu texnologiyalar hal-hazırda Azərbaycan, Rusiya Federasıyası, ABŞ, Çin Xalq Respublikası və Vyetnamda öz tətbiqini tapmışdır. Məsaməli mühitlərdə sıxışdırma prosesində yaranan qeyri müntəzəmlilik, mayelərdə özlülüklərdə və xüsusi çəkilərdə fərqlər və bunun nəticəsində yaranan fraktal strukturlar tədqiq olunmuş və bunların da laylarda neftveriminin artırılmasında problemlərin yaratdığı göstərilmişdir. Onları tənzimləmək üçün yeni effektiv sənaye texnologiyaları təklif olunmuşdur. Mayelərin sərhəddində yaranan fluktuasiyanın tənzimlənməsinin lokal təzyiq vasitəsi ilə mümkünlüyü göstərmiş və bunun üçün yeni texnoloji metod açıqlamışdır. Neft yataqlarında sıxışdırmada istifadə olunan qeyri tarazlıq və ya eynifazalı halı tənzimləyən fazadəyişməsinə nail olunmuş və ünvanlı təsir üsulu hazırlamışdır. Bunlardan əlavə o, ekoloji məsələlər üçün yeni texnologiyalar yaradaraq onlar üçün nəzəri və praktiki əsaslandırmalar vermişdir.
Pedaqoji fəaliyyəti
Pənahov Q.M. 1996-2002-ci illər ərzində Azərbaycan Neft Akademiyasında «Neftin-qazın nəqli və saxlanması» və «Neft yataqların işlənməsi və istismarı» kafedralarında professor vəzifəsində, bir sıra fənlərdən mühazirələr oxumuşdur.
Osip Mandelştam
Həyatı
1929-cu ildə şair nəsrə müraciət edir və "Dördüncü nəsr" əsərini yazır. Kitab həcmcə böyük deyildi, amma Mandelştamın yerə-görə sığmayan hislərini yaxşı ifadə edirdi. Çılğın, qılıqsız, tez özündən çıxan yazıçı asanlıqla düşmən qazanırdı, belə ki, öz münasibətini, fikirlərini, mühakimələrini gizləmirdi.
Müəllif "Dördüncü nəsr" kitabında yazırdı:
"Dünya ədəbiyyatı nümunələrini mən iki hissəyə bölürəm: İcazəli yazılanlar və icazəsiz yazılanlar. Əvvəlcədən icazə verilmiş şeylər barədə yazanların üzünə tüpürmək, başlarına dəyənəklə vurmaq istəyirəm. Belə yazıçılara mən nikaha girməyi və dünyaya uşaq gətirməyi qadağan edərdim. Axı uşaqlarımız bizim macal tapıb edə bilmədiklərimizi həyata keçirməlidirlər".
İnqilabdan sonrakı həyatı
İnqilabdan sonrakı həyatı gərgin və dözülməz idi. Ömrü gözləmələrdə keçən bu adam ölümünü də gözləyərək yaşayırdı. O, 1933-cü ilin noyabrında belə bir kiçik şeir yazır: Dəmirçi necə nal düzəldirsə, bu da eləcə fərmanları düzür ard-arda, Zərbələri birinin qasığına, o birinin alnına, digərinin qaşqasına, ta o birinin isə gözünə tuş gəlir. Onun kəsdiyi başa sorğu-sual yoxdur. Odur ki, geniş sinəsini qabardıb gəzir bu osetin. thumbnail|Həyat yoldaşı [[Nadejda Mandelştam, 1922-ci ilin martı. ]] Nadejda Mandelştam bu şeirlə bağlı ona verilən suala belə cavab vermişdir: — Mandelştam bu şeiri yazanda, sizcə anlayırdımı, bu, ona həyatı bahasına başa gələcək? — Əlbəttə! O hətta elə bilirdi ki, onu dərhal güllələyəcəklər.
"Şairlər həmişə haqlıdır. Tarix onların tərəfindədir".
Bu dəfə Mandelştama və həyat yoldaşına təklif edilir ki, sürgün yerini özləri seçsinlər. Onlar Voroneji seçirlər. Orada Nadejdanın qohumları yaşayırdı. Amma ağır günlər yenə bir-birini əvəz edir. Dolanmaq üçün vəsait yoxdur. Onunla nəinki görüşməkdən, üz-üzə gəlməkdən belə qaçırlar.
Yalnız poeziya yeganə çıxış yolu idi. O, yazırdı, şeirlər isə oxunmağa, eşidilməyə "can atırdı". Bir dəfə Mandelştam telefona sarı qaçır və dəstəyi götürüb müstəntiqə (telefon xətti daim ona bağlı idi) şeir oxumağa başlayr:
"Yox, xahiş edirəm, siz mənə qulaq asmalısınız! Axı mənim şeir oxumağa heç kimim yoxdur!"
Mandelştamın əsəbləri son həddə idi; o, şeir demirdi, içindəki ağrı-acıları sözlərlə təsəlli edirdi.
1937-ci ilin mayında Voronej sürgününün müddəti başa çatır. Şair bundan sonra bir il Moskvada yaşayır, paytaxta gələ bilmək üçün icazə almağa cəhd edir. Səfalətdə yaşayan Mandelştamın çətin günləri davam edirdi. O, pulsuz-parasız və kimsəsiz idi. Jurnal redaktorları şeirlərini çap etməkdən çəkinirdilər. Az-çox Pasternak, Şklovski, Katayev, Renburq və başqaları kömək edirdi. Axmatova 1938-ci ildə yazırdı:
"Bəla arxamızca gəzir. Mandelştamların vəziyyəti ağırdır. Üstəlik, Osip xəstəhaldır, mən onu sonuncu dəfə görəndə, o, çətinliklə nəfəs alırdı."
Vəfatı
thumbnail|Sonuncu həbsi zamanı [[NKVD tərəfindən çəkilmiş fotosu, 1938-ci il.]] 1938-ci ilin mayında Mandelştam yenidən həbs olunur. Onu 5 illik katorqaya, Qərbi Sibirə göndərirlər. Artıq Mandelştam geri qayıtmayacaqdı. O, elə həmin ilin 27 dekabr tarixində vəfat edir.
Dəmir yolu pələngləri (film, 2016)
Dəmir yolu pələngləri — baş rolda Ceki Çanın oynadığı, Dinq Şenin rejissorluğu ilə çəkilən Çin-komediya filmi. Filmin Çində premyerası 23 dekabr 2016-cı ildə baş tutdu. Bu, İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Yaponiyanın Çinin işğalına müqavimət göstərən azadlıq döyüşçüləri komandasına rəhbərlik edən bir dəmiryol işçisindən — Ma Yuandan bəhs edən bir filmdir.
Məzmun
1941-ci ilin dekabrında Yaponiya qonşu ölkələrin işğalını Cənub-Şərqi Asiyaya genişləndirir. Tianjin-dən Şərqi Çinin Nanjing şəhərinə gedən dəmir yolu Yapon əsgərləri tərəfindən ciddi şəkildə qorunan əsas hərbi nəqliyyat marşrutudur. Dəmiryol işçisi Ma Yuan (Ceki Çan) azadlıq döyüşçülərindən ibarət komandaya rəhbərlik edir. Qatar şəbəkəsi ilə bağlı dərin biliklərindən istifadə edərək, o və adamları bu təxribata əl ataraq, yapon əsgərlərinə pusqu quraraq aclıqdan çinliləri qidalandırmaq üçün təchizat oğurlayır. Azadlıq döyüşçülərinin öz silahları olmasa da, əllərində olan hər hansı bir vasitə, o cümlədən çəkic və kürəklər, boş dəmiryol izləri taxtaları və yönləndirilmiş qatarlar istifadə edirlər. Yerli çinlər mümkün olmayan qəhrəmanları “Dəmiryol pələngləri” adlandırırlar. Azadlıq döyüşçüləri yaponlar Şandonga möhkəmlətmə göndərdikdə yolların səhv tərəfində olurlar. Etibarsızlıq aktında, Ma Yuan, hələ də ən təhlükəli missiyasına başlamış, güclü qorunan bir dəmir yolu körpüsünü partlatmışdır. Yaponlar müharibə səyini puç edəcək şikəst planı biləndə, paylar daha da artır. Çox sayda fürsət və qaçırılan atışlardan sonra körpü ragtag Çin dəmir yolu pələngləri tərəfindən partladılır.
İstehsal
Filmin büdcəsi 50 milyon ABŞ dollarıdır. Film buxar qatarlarından istifadə edərək Diyobinşan-da çəkilmiş dəmir yolu ardıcıllığına malikdir. Film əvvəlcə Lionin əyalətində, daha sonra 2015-ci il oktyabrın 16-dan 30-dək Şandon əyalətində çəkilmişdir.
Premyera
1 sentyabr 2016-cı il tarixində Well Go Entertainment Şimali Amerika, İngiltərə, Avstraliya və Yeni Zelandiya da daxil olmaqla İngilis dilli ərazilərdə yayılması üçün Dəmiryol pələnglərinin alındığını elan edildi. Film dekabr ayında Çində yayımlanması ilə üst-üstə düşmək üçün açıldı. Filmin ABŞ-də premyerası 6 yanvar 2017-ci ildə baş tutdu.
Tənqid
Film Çində açılış həftəsonu CN¥215 milyon (30.1 milyon ABŞ dolları ilə) gəlir qazandı. Çində ümumi 697.2 milyon CN¥ qazandı. İyun 2020-ci ilə kimi, film orta qiymətləndirmə 5.49 / 10 olan 34 rəy əsasında, icmal aqreqator veb saytında, Rotten Tomatoes-da 38% təsdiqləmə reytinqinə sahibdir. Saytın tənqidi konsensusunda deyilir: "Dəmiryol pələngləri bir hərəkət komediyası ulduzu kimi Ceki Çan'ın şanlı günlərinə geri dönən bir neçə qığılcım atır, lakin istifadə edilməmiş bir hekayə və tonda dəyişikliyə uğrayır."
Belıe Kuçuqurı
Belıe Kuçuqurı — dil Ukraynanın Xerson vilayəti, Qolopristan rayonu ərazisində yerləşir.
Coğrafiyası
Dilin uzunluğu 6 km, sahil xəttində hündürlük isə 40 sm-dir. Dilin daxilinə doğru topaq yol gedir. Yaşayış məntəqəsi yoxdur. Şimalında qumluqlar və qamışlıqlar, cənubunda isə şoranlıq və quruyan göllər mövcuddur. Dil Qaradəniz biosfer qoruğu ərazisinə daxildir.
Robert Qoddard
Robert Qoddard — amerikalı alim və raket mühəndisi. Onun raket texnikası üzrə apardığı işlərin əhəmiyyəti vəfatından sonra tanınmışdır.
Həyatı
Qoddard ilk təhsilini Klark Universitetində alır. O 1910-cu ildə burada elmi işini müdafiə edərək alimlik dərəcəsinə yiyələnir.
1918-ci ildə Qoddard artıq tank əleyhinə Bazuka raketinin yaradılması ilə məşğul olur. Onun bu ideyası Birinci dünya müharibəsindən sonra 1945-ci ildə həyata keçir. Onlar İkinci dünya müharibəsində geniş tətbiq olunurlar.
O, təkcə raketlərə aid nəzəri problemlərin həlli ilə yox, həm də praktikada tətbiq oluna biləcək texnikanın yaradılması ilə məşğul olur. O ilk dəfə olaraq sübut edir ki, vakuumda raket mühərrikləri itələmə qüvvəsi yaratmaq qabiliyyətinə malikdirlər.
Qoddard 1916-cı ildən başlayaraq maye yanacaqla işləyən raketlərin düzəldiməsi ilə məşğul olur. 1925-ci il dekabrın 16-da o ilk dəfə olaraq düzəltdiyi raketi sınaqdan keçirir. Onun raketi havada cəmi 2,5 saniyə qalaraq 14 metr hündürlüyü fəth etsə də, bu onun ideyalarının düzgün olduğunu sübut etmişdir.
1930-cu ildən başlayaraq Qoddard Rosveldə sayca 5-ci olan raket sınağını hazırlayır. Bu raket 610 metr hündürlüyə qalxaraq 800 km/saat sürət yığır. Burada o uçuşun stabilləşdirilməsi problemini anlayır.
Üç il fasilədən sonra 8 mart 1935-ci ildə o növbəti raketini uçuşa buraxır. Bu raket 1125 km/saat sürətlə uçur. 28 mart 1935-ci ildə onun növbəti stabilləşdirici qurğu ilə təchiz olunmuş raketi isə 1460 m hündürlüyə qalxaraq 4000 metr məsafəyə uçur.
Sonrakı illərdə Qoddardın raket üzrə apardığı işləri 1934-cü ildən almanlar tərəfindən qabaqlanır.
Goddard 1945-ci ildə 63 yaşında bir boğaz əməliyyatından aldığı zədədən vəfat edir.
thumb|right|Robert Qoddardın həyatı və düzəltdiyi raketlər haqqında film
İmre Makoveç
İmre Makoveç — macar memar.
Cenevrə
Cenevrə (fr. Genéve, alm. Genf) — İsveçrənin Fransa sərhədindəki Leman gölü sahilində olan şəhər. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı (BMT), Beynəlxalq Əmək Təşkilatı (ILO), Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (WHO) və Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatı kimi bir çox beynəlxalq qurumların mərkəzi ilə tam 199 ölkənin nümayəndəliyinə ev sahibliyi edən şəhərdə çalışanların yüzdə əllisi, əcnəbilərdən ibarətdir. İsveçrənin ən yüksək əhalili ikinci şəhəridir. Eyni ada sahib Cenevrə kantonunun paytaxtıdır. Şəhər dünyada yaşaması ən bahalı 10 şəhərdən biridir. CERN İsveçrə və Fransa sərhəddində, Cenevrə şəhəri yaxınlığında yerləşir.
Ümumi məlumat
“Manufactures des Montres Rolex S.A.” (əsası 1905-ci ildə qoyulmuşdur), “Patek Philippe S.A.” (1839), “Longines” (1832), “Haas & Cie” (1848; nadir və eksklüziv ultra nazik saat modelləri). Bahalı saat istehsalı üzrə ixtisaslaşmış bəzi firmalar (o cümlədən əsası 1830 ildə qoyulmuş “Baume et Mercier” və 1860-cı ildə qoyulmuş “Chopard”) həm də zərgərlik məmulatlarının mühüm istehsalçılarıdır. Maşınqayırmanın digər sahələri də yüksək inkişaf səviyyələri ilə seçilir: geodeziya alətləri, dəqiq ölçü cihazları, dəqiq metalkəsən dəzgahlar, tibbi aparatlar və s. istehsalı. 20-ci əsrin sonu — 21-ci əsrin əvvəllərində elektron sənayesi sürətlə inkişaf edir. “ST Microelectronics” müəssisələri mikroçiplər, “Sun Microsystems İnc.” müəssisələri kompüter şəbəkələri üçün serverlər, proqram təminatı istehsal edir, şirkətin özünün istehsal etdiyi aparatlar vasitəsilə (Cenevrədə “Sun Microsystems İnc.”in sınaq və hesablama mərkəzi də yerləşir) inteqrasiya olunmuş bank sistemlərinin testləşdirilməsini həyata keçirir. “ABB High Voltage Technologies Ltd” (“Asea Brown Boveri” İsveç-İsveçrənin korporasiyasının törəmə firması) şirkəti müxtəlif çeşidli elektrotexnika məhsulları (orta gərginlikliyarımstansiyalar,gərginlik sıçrayışlarını aradan qaldıran sistemlər, güc çevirgəcləri və s.) istehsal edir. Lokomotiv və vaqonqayırma, tramvay istehsalı, nəqliyyat vasitələri üçün porşenli kompressorların, elektrovozlar, turbinlər üçün sürətölçən (“ABB Sécheron S.A.”, “Oerlikon”) istehsalı inkişaf etmişdir. Cenevrə Avropada ətriyyat sənayesi və ətirli maddələr istehsalının ən mühüm mərkəzlərindən biridir. Aparıcı istehsalçılar “Givaudan S.A.” (“elit” ətriyyat və kosmetik vasitələrin istehsalı üzrə ixtisaslaşmışdır; ətirli maddələrin və tamlı-aromatik inqrediyentlərin istehsalı və satışı həcminə görə dünyada birinci yeri tutur, dünya ətir bazarında birincilərdəndir; şəxsi gigiyena vasitələri və s. də istehsal edir) və “Firmenich” (əsası 1895-ci ildə qoyulmuşdur; yeyinti sənayesi — ət məhsulları, alkoqolsuz içkilər, qənnadı məmulatları üçün aromatik maddələrin istehsalı üzrə dünya liderlərindən biridir; bahalı ətriyyat məhsulları da istehsal edir) şirkətləridir. Əczaçılıq sənayesi “Serono S.A.” firmasının (əsası 1906-cı ildə qoyulmuşdur; 2006-cı ildən kapitalın 2/3-si “Merck KGaA” Almaniya əczaçılıq konserninə məxsusdur; dağınıq skleroz və onkoloji xəstəliklərin müalicəsi üçün preparatların işlənib hazırlanması və istehsalında dünya liderlərindən biridir) müəssisələri və digər nisbətən kiçik şirkətlər ilə təmsil olunmuşdur. Tamlı məhsullar (xüsusən, şokolad və tütün); poliqrafiya, tikiş, toxuculuq, mebel və s. sənaye sahələri var. Ənənəvi olaraq zərgərlik (Cenevrənin bir sıra zərgərlik və zərgərlik-saat firması “Richemont Group” korporasiyasına daxildir) inkişaf etmişdir.
Xıdır Alovlu
Xıdır Binnat oğlu Alovlu — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı.
Cenevrə
Tarix
Keçmişi Miladdan sonra II əsrə qədər gedib çıxan Cenevrə, tarix boyunca Avropanın barbar qövmləri tərəfindən saysız hücuma məruz qalmışdır. 1602-ci ildə Savoy Düklüğünə qarşı şəhərin güclü bir müqavimət göstərib zəfər qazandığı tarix olan 11 dekabr, hər il ənənəvi mərasimlərlə xatırlanır.
Saat istehsalı
İsveçrədə saat sənayesinin ən inkişaf etmiş olduğu yerlərdən biri də Cenevrədir və dünya səviyyəsində ən qabaqda saat markaları bu şəhərdə çıxarılar. Saatçılığın tarixi Cenevrədə 1600 illərə dayanır. Cenevrədə çıxarılan bəzi saat markaları bunlardır: Patek Phillipe, Frank Muller, Swatch, Omeqa və Piaget
Xıdır Alovlu
Həyatı
1939-cu il martın 2-də Ermənistan Respublikası Kirovakan rayonunun Gözəldərə kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmişdir. Rus dilini bilirdi. Evli olmuşdur, 4 övladı var.
Sumqayıtda fəhlə, mühəndis, məktəb direktoru işləmişdir.
Siyasi kariyerası
Bir müddət Sumqayıt Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1993-cü ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri, Siyası Şuranın üzvü olmuşdur.
2000-ci il noyabrın 5-də 39 saylı Sumqayıt ikinci seçki dairəsindən deputat seçilmişdir. Milli Məclisin İqtisadi siyasət daimi komissiyasının üzvü olmuşdur.
Əsərləri
İqtisadiyyata,  təhlükəsizliyə, sosial həyata aid onlarla əsərlər yazmış, kitablar çap etdirmişdir.
Mahamalar
Mahamalar — Azərbaycan Respublikasının Balakən rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Balakən rayonundakı Arılıq kəndində vaxtilə Gərəkli kəndinin əhalisinin yay vaxtı arıxanaları olmuşdur. Arılıq yaşayış məntəqəsini Mahamalar kəndindən çıxmış ailələr Arılıq adlanan həmin yerdə saldıqlarına görə kənd belə adlanmışdır.
Din
Kənddə Mahamalar kəndində yerləşən Qasbinə yaşayış massivi məscidinin dini icması fəaliyyət göstərir.
Kalmarlar
(tarixi Azərbaycandilli mənbələrdə mürəkkəb balıqları; ) — aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Həyat tərzi
Başıayaqlı molyuskaların digər nümayəndələri kimi kalmarlara da Şimal və Uzaq Şərq dənizlərində xüsusən sahilə yaxın yerlərdə təsadüf edilir. Bu molyuska suda çox gözəl uzən, acgöz, yırtıcı heyvan olmaqla, əsasən siyənək balıqlarını tutub yeyir. Balıq sürülərini təqib edən kalmar bu yolla min kilometrlərlə məsafə qət edə bilir.
Quruluşu
Kalmarın bədənində xarici çanaq yoxdur. Sürətlə üzmə nəticəsində çanaq kiçilmiş və dəri altında yerləşmiş lövhəcik şəklində qalmışdır. Kalmarın bənəni iki hissədən - baş və gövdədən təşkil olunmuşdur. Baş hissədə on ədəd əzələli qolcuq vardır. Bu qolcuklar digər molyuskalarda olan ayağa müvafik gəlir. Buna görə də belə molyuskalar başıayaqlı molyuskalar sinfində birləşdirilir.
Kalmarın gövdəsi digər molyuskalarda olduğu kimi mantiya pərdəsi ilə örtülüdür. Mantiya ilə gövdə arasında mantiya boşluğu vardır. Bədəninin ön tərəfində, başa yaxın yerdə mantiya boşluğu enli yarıq vasitəsilə xaricə açılır. Kalmarın hərəkətində mühüm rol oynayan və qıf adlanan dəri borucuğun ucu mantiya boşluğu yarığından xaricə açılır. Qıfın genişlənmiş əsas hissəsi mantiya boşluğunda yerləşir. Kalmarın hərəkəti zamanı mantiya boşluğu yarıqdan keçən su ilə dolur, sonra yarığın kənarları yığılaraq qapanır. Güclü mantiya əzələlərinin yığılması nəticəsində mantiya boşluğunda olan su sıxılaraq qıfdan xaricə püskürtülür ki, nəticədə alınan güclü itələmə qüvvəsi kalmarın sürətli hərəkətinə səbəb olur. Belə hərəkətə reaktiv hərəkət deyilir. Bu proses həmişə təkrar olunur və nəticədə kalmar saatda 50 km sürətlə hərəkət ede bilmək imkanı əldə edir.
Kalmarın bütün bədən quruluşu sürətli hərəkətə uyğunlaşmışdır. Bədənin arxa tərəfi sivriləşmişdir və bədən torpedoya bənzəyir. Bədənin yanlarında üfqi vəziyyətdə yerləşəm üzgəclər isə dərinliyə enib-qalxan zaman sükan rolunu oynayırlar.
Həzm sistemi
Kalmarın ağız çıxıntıları başında, dairə şəklində yerləşir. Bu dairənin mərkəzində enli ağız vardır. Buynuz maddəsindən əmələ gələn iki möhkəm çənə ağızdan xaricə çıxır. Çıxıntılar üzərində iki sirada dəyirmi sormaclar yerləşir. Kalmar öz qidasını bu sormaclarla tutub saxlayır. Çıxıntıların ikisi daha uzun olub, tutucu çıxıntılar adlanır. Tutucu çıxıntılar balığı tutmağa, digər çıxıntılar isə saxlamağa xidmət edir. Kalmarın qarın tərəfinin rəngi bel tərəfinə nisbətən açıqdır. O, dərisinin rəngini dəyişə bilir. Adi halda dəri solğun rəngdə olub metal rənginə çalır. Tutulmuş kalmarlarda isə dəri tündləşir, qonurlaşır, tutaraq qıcıqlandırdıqda qırmızımtıl-qəhvəyi rəng alır. Təbii halda isə kalmarın rəngi yaşadığı dənizin dibinin rəngindən asılı olaraq dəyişə bilir. Rəngini bilməsi kalmarı yaşadığı mühitin rəngindən seçilməz edir.
Kalmarın gövdəsində mürəkkəb kisəsi adlanan xüsusi üzv yerləşir. Bu kisədən çıxan maye axını mantiya boşluğuna açılır. Mürəkkəb kisənin möhtəviyyatı mantiya boşluğundakı suya qarışaraq xarıcə püskürdüldükdə, kalmarın ətrafında rəngli duman örtüyü əmələ gəlir ki, bu da onu düşmənlərindən gizlənib xilas olmağa kömək edir. Mürəkkəb kisəsində əmələ gələn mayedən sepiya adlanan qəhvəyi rəngli boyağın hazırlanmasında istifadə olunur.
Tənəffüs sistemi
Tənəffüsü mantiya boşluğunda yerləşən qəlsəmələr vasitəsilə gedir. Qəlsəmələri yuyan su qanı oksigenlə zənginləşdirir. thumb|200px|left
Qan dövranı
Kalmarın ürəyi iki qulaqcıq və bir mədəcikdən ibarətdir. Qanı qəlsəmələrə vuran "qəlsəmə ürəyi" deyilən xüsusi damar genişlənməsidir.
Sinir sistemi
Digər molyuskalarla müqayisədə mürəkkəb quruluşludur. Udlağın üst tərəfində xüsusi pərdə içərisində sinir düyünlərinin böyük bir yığını vardır. Eyni zamanda mantiya, qıf və qolcuqların əsasında da sinir düyünləri yerləşir.
Hiss orqanları
Kalmarın başının yanlarında iri gözlər yerləşir. Gözlər yaxşı görür və qidanı axtarıb tapmaqda kalmara köməklik edir. Bəbək və büllura malik, balıqların gözünə oxşar gözləri, müvazinət orqanları və bədən üzərinə səpələnmiş hissedici hüceyrələri vardır. Xüsusən gözlər yaxşı inkişaf etmişdir.
Çoxalması
Ayrıcinsiyyətlidir. Mayalanma daxilidir. Bunların inkişafında sürfə mərhələsi olmur.
Əhəmiyyəti
right|thumb Kalmarlar balıqçılıq sənayesinə ziyan vursa da, faydalı heyvan hesab olunur. Kalmar əti çox dadlı və kalorili olur. Onun əti qaynadılmış, qızardılmış və ya qaxac (qurudulmuş) halda yeyilir. Kalmarlar sürətlə artdığı üçün onların dənizlərdə kütləvi ovlanmalarına rəsmən icazə verilmişdir. Kalmar da balıq kimi tor və ya tilovla tutulur.
Nümayəndələri
Karakattus, səkkizayaq kimi başıayaqlı molyuskalar da bu sinfin dənizlərdə yaşayan mühüm nümayəndələridir. left|thumb| - [[Azərbaycanın poçt markası]] Səkkizayaq gecə həyat tərzi keçirir. O,gündüzlər görünməz yerlərdə gizlənərək, gecələr ova çıxır. Səkkizayaq dənizlərin dibində qolcuqlarını yerə söykəyib sürünərək hərəkət edir. Onun əsas qidasını yengəclər, molyuskalar və balıqlar təşkil edir.
Kopernik (krater)
thumb|Kraterin yerləşdiyi ərazi thumb|Kopernik
Kopernik krateri (lat.Copernicus)-orta ölçülü,polşalı astronom Nikolay Kopernikin(1473—1543) şərəfinə adlandırılan Ay krateridir.Krater Fırtına Okeanının şərq hissəsində yerləşir.Kraterin yaşı təxminən 800 milyona bərabərdi,yəni krater, Ayın geoloji tarixinin kopernik dovrundə yaranmışdır.Yaşı kiçik olduguna görə kraterin strukturu aydındir.Kraterin dərinliyi- 3800 metirdir.Kraterə bu adı yezuit Djovanni Ricioli tərəfindən verilmişdir və 1935-cı ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı tərəfindən təsdiq olunmuşdur.Eyniadlı krater Mars planetində də var.
Kraterin təsviri
thumb|Kraterin mərkəzi piki
Krater şimalda Qey-Lüssak,şərqdə Stadiy krateri,cənubda Faut krateri,qərb-cənub-qərbdə Qortenziy krateri ilə sərhəddir.Kraterin cənubunda Adalar dənizi,şimalında Karpat dağları,şimal-şərqdə Apennin dağları,şərqde isə Znoy körfəzi yerləşir.left|thumb|Kopernik kraterinin peykleri|alt=Kopernik kraterinin peykleri|241x241px = Kraterin peyki =
Paris Sülh Konfransı
thumb|300px|"[[Böyük dördlük (Birinci dünya müharibəsi)|Böyük dordlük": Devid Lloyd Corc, Vittorio Orlando, Jorj Klemanso, Vudro Vilson]] Paris Sülh Konfransı (18 yanvar 1919–21 yanvar 1920)— Birinci dünya müharibəsindən sonrakı dünyanın taleyini həll etmək məqsədi ilə "Antanta" ölkələri və ABŞ-nin Parisdə çağırdıqları sülh konfransı.
Faəliyyəti
Konfrans 18 yanvar 1919-cu ildə öz işinə başlayır. Bu tarix simvolik bir tarix idi. Alman imperatoru l Vilhelm 1871-ci ilin 18 yanvarında Versalda "Güzgülü zalda" Fransa-Prussiya müharibəsindən qısa müddə sonra öz hakimiyyətini elan etmişdi. Həmdə 18 yanvar 1701-ci ildə Prussiya krallığının da yarandığı gün idi. Burada 27 ölkə təmsil olunurdu. Məğlub ölkələr və Sovet Rusiyası konfransa dəvət almamışdılar. Konfransda aparıcı rolu "Böyük dördlük" — ABŞ prezidenti Vudro Vilson, Böyük Britaniya baş naziri Lloyd Corc və Fransa baş naziri Jorj Klemanso və İtaliya baş naziri Vittorio Orlando oynayırdı. Konfransda məqsəd Almaniya və məğlub dövlətlərlə sülh müqavilələrini hazırlamaq idi. Müqavilənin əsasını V.Vilsonun konqresə təqdim etdiyi 14 maddə təşkil edirdi. Bu maddələrin məğzini dünyanın ədalətli surətdə yenidən qurulması prinsipləri (gizli diplomatiyadan imtina, azad ticarət, silahlanmanın azaldılması, xalqlara öz müqəddaratını təyin etmək hüququnun verilməsi və s.) təşkil edirdi.
Rəsmi nümayəndə heyətləri 4 kateqoriyaya bölünmüşdü:
Paris sülh konfransının başlıca məqsədi Almaniya və onun müttəfiqləri ilə sülh müqaviləsi bağlamaq idi. Konfransda qalib dövlətlər arasında dünyanı bölmək uğrunda ziddiyyətlər üzə çıxırdı. ABŞ dünya ağalığına, mənəvi rəhbərliyə can atırdı. O, Almaniya və Türkiyədən alınmış ərazilərin yaradılması nəzərdə tutulan Millətlər Cəmiyyətinin nəzarəti altına verilməsini tələb edirdi. ABŞ Millətlər Cəmiyyətini özünə tabe etməyə ümid bəsləyirdi.
1919-cu il iyunun 28-də Sarayevo qətlinin il dönümündə Parisdə Versal sarayında Almaniya ilə sülh müqaviləsi imzalandı. Müqaviləyə görə, Almaniya və onun müttəfiqləri müharibə təqsirkarları elan edildilər. Onlar vurulan ziyana görə təzminat ödəməli idilər.
Paris sülh müqaviləsinin şərtlərinə görə:
Azərbaycan nümayəndə heyəti Paris sülh konfransında
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin Paris sülh konfransında iştirakı bu dövrün beynəlxalq münasibətlərində mühüm yer tutdu. Azərbaycanın xarici siyasətinin başlıca məqsədi ölkənin müstəqilliyinin gerçəkləşməsindən ibarət idi. Bu vəzifənin həyata keçirilməsi işinə ölkənin ən nüfuzlu şəxsləri cəlb olundu. Azərbaycan parlamenti Paris sülh konfransında iştirak etmək üçün Parisə tam səlahiyyətli nümayəndə heyəti göndərmək haqqında qərar qəbul etdi. Parlamentin sədri Ə.M.Topçubaşov nümayəndə heyətinə başçı təyin olundu.
Azərbaycan nümayəndə heyəti Parisə yola düşdü və 1919-cu il mayın 28-də İstiqlal günü ABŞ prezidenti Vilson Azərbaycan nümayəndə heyətini qəbul etdi. Vilsona təqdim edilmiş memorandumda Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranma tarixi, onun 1 illik inkişaf yolu və istiqlal yolunda verdiyi qurbanlardan danışılırdı. Vilsondan Azərbaycanın istiqlalının tanınması, Vilson prinsiplərinin Azərbaycana aid edilməsi, Azərbaycanın Millətlər Cəmiyyətinə qəbul olunması, ABŞ-nin Azərbaycana hərbi ləvazimat sahəsində yardım göstərməsi xahiş olunurdu.
Vilson Azərbaycan nümayəndə heyətinə ümidverici bir şey demədi. O, sülh konfransının dünyanı kiçik hissələrə parçalamaq niyyətində olmadığını dedi və bildirdi ki, Azərbaycan məsələsi rus məsələsindən əvvəl həll edilə bilməz. Erməni nümayəndələrinin pozuculuq fəaliyyəti də bu məsələnin müsbət həllinə mane olurdu. Onlar suverenliyin tanınmasından daha çox ərazi-sərhəd məsələsinə əhəmiyyət verir, Qafqazdakı real vəziyyət barədə Avropa və ABŞ ictimaiyyətində yanlış təsəvvür yaradırdılar. Erməni təbliğatının əsas hədəfi Osmanlı dövləti və Azərbaycan idi.
Azərbaycan nümayəndə heyətinin ən əhəmiyyətli təbliğat işlərindən biri "Paris sülh konfransına Qafqaz Azərbaycanı sülh nümayəndəliyinin tələbləri" adlı kitabçası idi. Bu sənəd böyük tirajla fransız və ingilis dillərində çap edilərək yayıldı. Sənəddə Azərbaycanın mənşəyi haqqında məlumat verilir, xanlıqlar, çar Rusiyası dövründə vəziyyət şərh edilir, Azərbaycanın türk yurdu olması göstərilir, Zaqafqaziya Seymi, onun zəifləməsi, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranması haqqında tarixi icmal verilir, bolşeviklərin və ermənilərin təcavüzkar hərəkətləri haqqında danışılırdı.
Aşıq Mayis Gəncəli
Aşıq Mayis Gəncəli  — Azərbaycanlı ustad aşıq, Əməkdar mədəniyyət işçisi
Paris Sülh Konfransı
Azərbaycan nümayəndə heyəti Paris sülh konfransında
Azərbaycan nümayəndə heyətinin müttəfiq dövlətlərin nümayəndələrinə Azərbaycanın müstəqilliyinin tanınması barədə cavabsız müraciətlər etdi. Nəhayət, 1920-ci il yanvarın 11-də Lord Kerzonun təklifi ilə Paris konfransının ali şurasında Azərbaycan və Gürcüstanın istiqlalını de-fakto tanımaq haqqında yekdilliklə qərar qəbul olundu. İstiqlalın tanınmasından 3 gün sonra bu tarixi xəbərin sədasını almış Azərbaycan bayram edirdi.
Aşıq Mayis Gəncəli
Həyat və yaradıcılığı
Aşıq Mayis Gəncəli (Mayis İsrail oğlu Sadıqov) 1947-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuş, uşaqlıq çağlarından saza-sözə böyük maraq göstərmişdir. O, 1962-ci ildən etibarən ustadların yanında aşıqlığın sirlərini öyrənməyə başlamışdır. Aşıq Qədirdən, Aşıq Hümbətdən, Aşıq İslam Yusibovdan, Aşıq Zeynal Məmmədovdan (Qaraçıoğlu İbrahimin şagirdi), Aşıq Cuma Aslanovdan, Aşıq Hüseyn Cavandan dastanları mükəmməlliklə mənimsəmişdir. Mayıs Gəncəli aşıq yaradıcılığı ilə yanaşı divan ədəbiyyatının da bilicisi sayılırdı. O, ərəb və fars dillərini sərbəst bilirdi. Quran hafizi kimi də məşhur idi. Sovet dönəmində ittifaq miqyasında kecirilən festivallarda dəfələrlə birinci yerə layiq görülmüş, diplom və mükafatlar almışdır (1974,1979,1983). Dastancı aşıq kimi böyük hörmətə malik idi. Zəngin söz və musiqi repertuarı ilə seçilirdi. Repertuarında "Xəstə Qasım", "Qurbani", "Abbas və Gülgəz","Tahir və Zöhrə","Valeh və Zərnigar", "Koroğlu" dastanları mühüm yer tuturdu. Xəstə Qasım, Aşıq Ələsgər, Molla Cuma və Növrəs İmanın müəmma dolu şeirlərinin dərin bilicisi idi. Şaqraq və zil oxu manerası ilə secilirdi. Koroğlu havalarının dərin bilicisi və ustad ifaçısı idi. Müasir aşıq sənətinin görkəmli nümayəndələrindən biri olan Mayis Gəncəli Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin həyatında yaxından iştirak edirdi. Sənət həyatı boyunca on beşə yaxın gənc aşığa ustad xeyir-duası vermişdir. IV, V və VI Aşıq qurultaylarının iştirakçısı olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülmüşdür. 2008-ci ildən Azərbaycan Aşıqlar Birliyininnin idarə heyətinin üzvü və Gəncəbasar aşıqlar bölməsinin rəhbəri olmuşdur. 2020-ci ilin iyun ayında 73 yaşında vəfat etmişdir.
Paris Sülh Konfransı
Azərbaycan nümayəndə heyəti Paris sülh konfransında
Azərbaycan nümayəndə heyəti Paris sülh konfransında öz missiyasını uğurla başa vurduqdan sonra parlament Fransa, Böyük Britaniya, İtaliya, ABŞ və Polşanın paytaxtlarında fəaliyyət göstərəcək diplomatik nümayəndəliklərin yaradılması haqqında qanun qəbul etdi. Bundan başqa, Azərbaycanın Təbriz, Xoy, Ənzəli, Rəşt, Əhər, Məşhəd, batum, Kiyev, Krım, Aşqabad və başqa yerlərdə konsulluqları fəaliyyət göstərməyə başladı. Bakıda isə Gürcüstan, Ermənistan, İran, Belçika, Hollandiya, Yunanıstan, Danimarka, İtaliya, Fransa, İsveç, İsveçrə, İngiltərə, ABŞ, Ukrayna, Litva, Polşa, Finlandiya və digər ölkələrin müxtəlif səviyyədə rəsmi nümayəndəlikləri fəaliyyət göstərirdi.
Xəzər dənizi
Xəzər dənizi — Yer kürəsində ən böyük axmaz göl. Avropa və Asiyanın kəsişməsində yerləşir. Dibində okean tipli yer qatı yerləşdiyinə və dəniz ölçülərinə malik olduğuna görə dəniz adlanır. Suyun səviyyəsi dəyişkəndir, hazırda o okean səviyyəsindən təqribən – 28 metr aşağıdır. Xəzər dənizi dünyanın ən böyük su hövzəsidir və dünya göl sularının 44%-ni təşkil edir. Səviyyə tərəddüdündən asılı olaraq (10–20 %) dəyişməyə məruz qalır və orta hesabla 370 min km2 sahəni əhatə edir. Uzunluğu təqribən 1200 km, maksimal eni 466 km, minimum eni isə 204 km-dir. Xəzər dənizinin sahil xəttinin uzunluğu təqribən 6380 km-dir ki, onun da 825 km-i Azərbaycan Respublikasının payına düşür. thumb|300px|Xəzər dənizi hövzəsi
Etimologiyası
Xəzər dənizi haqqında ən qədim məlumatlara Assuriya gil qablarının üzərindəki yazılarda rast gəlinir və o Cənub dənizi adlanır. Yunan tarix və coğrafiyaçısı Hekatey Miletskinin (e.ə. VI əsr) əsərlərində bu dəniz Kaspiy və Hirkan kimi adlanır. Birinci etnonim o zaman dənizin cənub-qərb sahillərində, müasir Azərbaycanın ərazisində yaşamış kaspi xalqının adı ilə əlaqədardır. İkinci ad dənizin cənub-şərq küncündə yerləşmiş Hirkan ölkəsindən (farsça "canavarlar ölkəsi" deməkdir) yaranmışdır. Hər iki ad Herodot tərəfindən də istifadə olunur (e.ə. V əsr). Daha sonrakı qədim müəlliflər bu adlarla yanaşı, Coşqun və Hirkan dənizi adlarını işlədirlər. Qədim rus əlyazmaları abidələrində Xəzər dənizi Göy (monqol-türklərdən götürülmüşdür), Xarəzm (Amudərya çayının aşağı vadisində yerləşən və ərazisi Xəzər dənizinə qədər uzanan Xarəzm dövləti ilə bağlı), Xvalın, Dərbənd və.s kimi adlandırılır. Xəzər ətrafında yaşayan xalqlar da bu dənizə müxtəlif adlar vermişlər. Məsələn, ruslar — Xvalın, tatarlar — Ağ dəniz, türklər — Kiçik dəniz, çinlilər — Si Hay, yəni qərb dənizi. Rusiyada Kaspiy adı XVI əsrin əvvələrində meydana gəlmişdir. Xəzər ətrafında yerləşmiş digər ölkələrdə bu su hövzəsi: Azərbaycanda — Xəzər (Xəzərlər — V–X əsrlərdə dənizin şimal-qərb sahillərində məskunlaşmış türkdilli millətdir), İranda Mazandaran, Qazaxıstanda və Türkmənistanda Kaspi dənizi kimi adlandırılmışdır. Antik dövrün Xəzər dənizini öyrənməklə məşğul olmuş alim və səyahətçilərinin maraqlı fikir və fərziyyələri əsasında, demək olar ki, özünün çoxəsrlik tarixi ərzində Xəzərin çoxlu adları olmuşdur. Bəzi mənbələrdə bu adların sayı 40-dək, bəzilərində isə 100-dək göstərilir. Həmin adlar adətən onun sahilində məskunlaşmış əhalinin, böyük tayfa birliklərinin adına görə, ya da sahilyanı zolaqda yerləşən şəhər, vilayət, ölkələrin adlarına görə verilirdi. Bu baxımdan Xəzərin Hirkan, Abeskun, Xəzər, Xvalınsk, Kaspi, Gürgan, Pontik, Kimmerik, Sarmat, Xorasan, Tabasaran, Mazandaran, Lənkəran, Göy, Ağdəniz, Rus, Bakı, Dərbənd və s. kimi adları bununla bağlı olmuşdur. Adlar içərisində yalnız Xəzər və Kaspi tarixi və coğrafi ad hüququ qazanaraq indiyə kimi qalmışdır.
Alban dənizi də adlandırılmışdır. Xvalin və ya Xvalis adlandırması qədim ruslar tərəfindən istifadə olunurdu. Bu adın Xarəzm əhalisinin qədim rusca adından, yəni xvalislərdən götürüldüyü ehtimal olunur. Xorasan dənizi adından da istifadə edilirdi. X əsr ərəb coğrafiyaşünası Məsudi "Kitab ət-tənbih və əl-işraf" (Xəbərdarlıq və yenidən gözdən keçirmə kitabı) əsərində göstərmişdir ki, Xorasan ölkəsinə yaxın olduğu üçün bəziləri Xəzər dənizini Xorasan dənizi də adlandırırdılar.
Tarixi
Mütəxəssislərin fikrincə Mezozoy erasının başlanğıcında 30-min il davam edən Trias dövrü ərəfəsində Yer kürəsinin böyük sahəsini quru təşkil etmiş, sonralar həmin quru hissələri su basdığına görə dəniz əmələ gəlmişdir. Elmi ədəbiyyatda Tetis adlandırılan bu dənizin bir tərəfi İspaniyaya, o biri tərəfi, isə Zond adalarınadək çatırmış, lakin Mezozoy erasının sonunda, yəni 70 milyon il davam edən Təbaşir dövründə gil, qum və əhəngdaşı çöküntülərinin uzun tarixi dövr ərzində toplanaraq suyun səthinə çıxması quru əmələgəlmə prosesinə güclü təkan vermişdir. Proses bu mərhələ ilə dayanmayıb davam etmiş, nəticədə Xəzər dənizi, Qara dəniz hövzəsindən tədricən ayrılmışdır, amma tarixin müxtəlif dövrlərində Xəzərin sahəsi bəzən böyümüş, bəzən də kiçilmişdir. Tədqiqatçılar bu hövzənin İrandan Samara şəhərinədək geniş əraziyə malik Ağcaqıl dənizi kimi də adlandırmışlar. Müasir Xəzərin formalaşması müxtəlif mərhələlər keçməyinə baxmayaraq milyon il bundan qabaq iqlimin kəskin dəyişməsi (Avropada, Asiyada və Şimali Amerikada buzlaşma dövrü və onun əriməsi prosesi) onun ərazisinin dövrü olaraq dəyişməsinə təsir göstərmişdir. thumb|right|300px|1562-ci ildə ingilis səyyahı Cenkinsonun tərtib etdiyi [[Bakı şəhəri və Xəzər dənizinin xəritəsi]] Qədim yunan coğrafiyaşünası və tarixçisi Hekatey Miletli (e.ə. VI–V əsrlər) ilk dəfə olaraq Xəzərdən bəhs etmiş, onu okean körfəzi və Hirkan (Girkan) dənizi kimi adlandırılmışdır. Sovet tarixçisi L. A. Yelnski isə Hekateyin və onun müasirlərinin coğrafi baxışlarını bütövlükdə təhlil edərək belə nəticəyə gəlir ki, yunan səyyahı bütün dənizləri (Aralıq dənizi istisna olmaqla) o cümlədən Xəzəri qapalı hesab etmişdir, lakin Herodotun dövründə Qırmızı, Ərəbistan və s. dənizlərin okeanla əlaqəsi aşkar edildi. Görünür tarixçi Herodot da bir dəniz haqqında olan baxışın mexaniki olaraq başqasına tətbiq edilməsinə qarşı çıxmışdır. Ona görə də Xəzərin heç bir dənizlə əlaqəsi olmadığını göstərmişdir. Xəzərə göl xarakteri e.ə. V–IV əsrlərdə daha çox irəli sürülürdü. Eyni zamanda əks nəzəriyyələr də mövcud idi. E.ə. II əsrdə yaşamış Ptolomey də birmənalı olaraq Herodotun fikrini təsdiq etmişdir. Sərkərdə Makedoniyalı İsgəndərin qoşunları Sırdərya ətrafında olduğu zaman (həmin vaxt Xəzər və Aral dənizləri bir-birindən ayrılmamışdır) İskəndərin silahdaşları belə hesab etmişlər ki, Sır-Dərya Xəzər dənizinə, Don çayı isə Azov dənizinə tökülür, Xəzər və Azov dənizi bir-birinə qovuşur. Hətta böyük mütəfəkkir Aristotel də Xəzərin qapalı hövzə olmasını müdafiə edirdi, lakin onun Xəzərin Qara dənizlə yeraltı əlaqəsinin olması fikrini nəyin əsası məlum deyil.
Sahilyanı dövlətlər və Xəzər dənizinin statusu
SSRİ dağılandan bəri 5 sahil dövləti Xəzərin zəngin ehtiyatlarının necə bölünməsi üstə mübahisəni həll olunmayıb. 2015-ci ilin sentyabrın 29-da Həştərxanda görüşən 5 sahil ölkəsinin prezidenti Xəzərlə bağlı yekun razılaşmanın yenə də bir sonrakı dəfəyə qaldığını elan etdilər.