cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ümumdünya Ticarət Təşkilatı
Xidmətlər
Xaricdə biznes qurmağı planlaşdıran banklar, sığorta və telekommunikasiya şirkətləri, turizm operatorları, otel şəbəkələri və nəqliyyat şirkətləri indi əvvəllər yalnız mallara tətbiq olunan daha azad və daha ədalətli ticarət prinsiplərindən yararlana bilərlər. Bu prinsiplər Xidmətlərin Ticarəti haqqında Əsas Sazişdə (GATS – General Agreement on Trade in Services) öz əksini tapır. ÜTT üzvləri GATS çərçivəsində həm də fərdi öhdəliklər götürərək öz ölkələrində hansı xidmət sektorlarının xarici iştirakçılar üçün açıq olduğunu və həmin bazarların nə qədər açıq olduğunu bəyan edirlər.
İntellektual mülkiyyət
ÜTT-nin əqli mülkiyyət sazişi ideyaların və yaradıcılığın ticarəti və onlara qoyulan sərmayə barədə qaydalardan ibarətdir. Həmin qaydalar müəllif hüquqları, patentlər, ticarət markaları və malları identifikasiya etmək üçün istifadə olunan coğrafi adlar, sənaye formaları, sxemlər və ticarət sirləri kimi açıqlanması mümkün olmayan informasiyanı – əqli mülkiyyəti ticarət prosesində necə qorumağı müəyyənləşdirir.
Mübahisələrin həlli
ÜTT-nin ticarət mübahisələrinin "Mübahisələrin Həlli üzrə Anlaşma" çərçivəsində çözülməsi proseduru qaydaların qüvvəyə minməsi və bununla da ticarətin asanlaşdırılmasını təmin etmək baxımından çox mühümdür. Ölkələr özlərinin sazişlərlə çərçivələnən hüquqlarının pozulduğu qənaətinə gəldikdə mübahisə predmetini ÜTT-yə ünvanlayırlar. Xüsusi təyin olunmuş müstəqil ekspertlər tərəfindən çıxarılan hökm sazişin və fərdi olaraq ölkələr tərəfindən götürülən öhdəliklərin təfsiri əsasında çıxarılır. Bu sistem ölkələri aralarında olan müxtəlifliyi məsləhətləşmələr yolu ilə aradan qaldırmağa ruhlandırır. Bu sistemin effektivliyinə nümunə olaraq ÜTT-nin 1995-2003-cü illər ərzində və GATT-ın 1947-1994-cü illər ərzində həll etdiyi mübahisələrin sayına baxmaq kifayətdir. Fəaliyyət müddətlərindəki böyük fərqə baxmayaraq, qeyd olunan dövrlər ərzində hər iki təşkilat 300 mübahisənin həllinə nail olub.
Siyasətin nəzərdən keçirilməsi
Ticarət Siyasətinin Nəzərdən Keçirilməsi Mexanizminin məqsədi şəffaflığı artırmaq, ölkələrin qəbul etdikləri siyasətin daha yaxşı qavranılmasına nail olmaq və onun təsirini müəyyənləşdirməkdir. Bir çox üzvlər nəzərdən keçirməni onların siyasətinə konstruktiv cavab reaksiyası kimi görürlər. ÜTT-nin bütün üzvləri mütəmadi olaraq nəzərdən keçirilməlidir, hər bir nəzərdən keçirmə özündə maraqlı ölkə və ÜTT-nin Katibliyinin hesabatlarını cəmləşdirməlidir.
İnkişaf və ticarət
ÜTT üzvlərinin dörddə üç hissəsindən çoxu inkişaf etməkdə olan və ya zəif inkişaf etmiş ölkələrdir. Bütün ÜTT sazişləri onlar üçün xüsusi şərtlərə malikdirlər, o cümlədən razılaşma və bəyanatların tətbiqi üçün ayrılmış daha uzun müddət, onların ticarət imkanlarının artırılması üçün tədbirlər, bütün ÜTT üzvlərini onların ticarət maraqlarını müdafiə etməyə məcbur edən şərtlər, habelə ÜTT-nin işi üçün infrastrukturun yaradılmasına, mübahisələrin həllinə və texniki standartların tətbiqinə dəstək. 2001-ci ildə Doha Nazirlər Konfransına çıxarılmış məsələlər sırasında inkişaf edən ölkələrə aid məsələlərin geniş spektri müzakirə olunmuşdur. Bu danışıqlar Doha İnkişaf Raundu da adlandırılır. 1997-ci ildə, zəif inkişaf etmiş ölkələr üçün ticarət təşəbbüsləri və texniki yardım üzrə yüksək səviyyəli görüş 6 hökumətlərarası agentliyi cəlb etmiş və zəif inkişaf etmiş ölkələrə onların ticarət qabiliyyətinin artırılmasına yardım etmək məqsədini güdən "inteqrə olunmuş çərçivə", habelə bir neçə bazara güzəştli çıxış üzrə əlavə sazişlərlə nəticələnmişdir.
ÜTT-nin ticarət və inkişaf üzrə komitəsi, zəif inkişaf etmiş ölkələr üzrə alt komitənin köməkliyi ilə inkişaf edən ölkələrin xüsusi ehtiyaclarını öyrənir. Onun əsas vəzifələri sazişlərin tətbiqi, texniki əməkdaşlıq, inkişaf edən ölkələrin qlobal ticarət sistemində iştirakının artırılmasıdır.
Texniki yardım və treninqlər
ÜTT inkişaf edən ölkələr üçün ildə 100-ə qədər texniki əməkdaşlıq missiyası təşkil edir. Orta hesabla üç ticarət siyasəti kursu hər il Cenevrədə hökumət rəsmiləri üçün təşkil olunur. Xüsusi diqqət Afrika ölkələrinə yetirilməklə, regional seminarlar mütəmadi olaraq dünyanın bütün regionlarında təşkil olunur. Bununla yanaşı, treninqlər mərkəzləşdirilmiş planlı iqtisadiyyatdan bazar iqtisadiyyatına keçid dövründə olan dövlətlərin rəsmiləri üçün də Cenevrədə təşkil olunur. ÜTT inkişaf edən və zəif inkişaf etmiş ölkələrin rəsmilərini ÜTT-nin olduqca böyük olan rəsmi sənədlərin və digər materialların məlumat bazası ilə onlayn əlaqə vasitəsilə ÜTT-nin Cenevrədə keçirdiyi tədbirlər barədə dərhal məlumatla təmin etmək məqsədilə həmin ölkələrin paytaxtlarında 100-dən artıq ticarət nazirliyi və regional təşkilatlarda müvafiq mərkəzlər təşkil etmiş, onları kompüter və internetlə təmin etmişdir.
Xürrəmabad
Xürrəmabad (lurca: خورمووه — Xormuve) — İranın Luristan ostanının və Xürrəmabad şəhristanının mərkəzidir.
Ümumdünya Ticarət Təşkilatı
Funksiyalar
ÜTT-nin əsas məqsədi ticarətin tarazlı, maneəsiz, ehtimal olunan şəkildə və azad aparılmasını təmin etməkdir. Bu məqsədə aşağıdakılar vasitəsilə nail olunur:
Xürrəmabad
Əhalisinin əksəriyyəti lurlar və ləklərdən ibarətdir və lur və lək dillərində danışırlar.
Ümumdünya Ticarət Təşkilatı
Struktur
ÜTT-nin ən yüksək qərarqəbuledici orqanı ən azı 2 ildə bir dəfə yığışan Nazirlər Konfransıdır.
Xürrəmabad
2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında şəhər 328,544 nəfər və 75,945 ailədən ibarət idi.
Ümumdünya Ticarət Təşkilatı
Struktur
Təşkilatın digər ali orqanı iclasları ildə bir neçə dəfə Cenevrədə təşkil olunan Əsas Şuradır. Adətən bura Cenevrədəki səfirlər və missiyaların rəhbərləri daxildir, lakin bəzən iclaslara paytaxtlardan rəsmilər də göndərilir. Bununla yanaşı, Əsas Şura Ticarət Siyasətini Nəzərdən Keçirən Qurum və Mübahisələrin Həlli Qurumu kimi də yığışır.
Xürrəmabad
Şəhərin görməli yerləri arasında Fələk-ül Əflək qalası ("fələk-ül əflək" adı ərəbcə "səmalar səması", "göylər göyü" kimi tərcümə olunur) xüsusi yer tutur.
Ümumdünya Ticarət Təşkilatı
Katiblik
ÜTT-nin Katibliyi Cenevrədə yerləşir, 630 nəfərə qədər işçiyə malikdir və baş direktor tərəfindən idarə olunur. O, Cenevrə xaricində heç bir əlavə ofislərə malik deyil. Üzvlər tərəfindən qərarlar qəbul olunduqdan sonra Katiblik digər beynəlxalq bürokratik təşkilatlardan fərqli olaraq artıq qərar vermək səlahiyyətinə malik deyil. Katibliyin əsas işi müxtəlif şura və komitələrə, habelə nazirlər konfransına texniki dəstək göstərmək, inkişaf edən ölkələrə texniki yardımı göstərmək, dünya ticarətini təhlil etmək, ÜTT-nin işləri barədə məlumatları ictimaiyyətə və mediaya çatdırmaqdır. Bununla yanaşı Katiblik mübahisələrin həlli prosesində bəzi formalarda hüquqi dəstək göstərir və ÜTT-yə üzv olmaq niyyətində olan hökumətlərə məsləhət xidmətlərini göstərir. İllik büdcəsi təxminən 169 milyon İsveçrə frankı təşkil edir.
Münəvvər Qasımova
Münəvvər Cavad qızı Qasımova (1924-1990) – Tibb elmləri doktoru
Üştürinan
Üştürinan – İranın Luristan ostanının Bürucərd şəhristanının Üştürinan bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,264 nəfər və 1,408 ailədən ibarət idi.
Münəvvər Qasımova
Həyatı
1946-cı ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirib, həmin ildən Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutunda öz əmək fəaliyyətini başlamışdır. 1957-ci ildə Azərbaycan ET Oftalmologiya İnstitutunun qlaukoma şöbəsinin rəhbəri vəzifəsinə təyin olunmuşdur və ömrünün sonuna qədər bu vəzifədə çalışmışdır. Zəngin, hərtərəfli təhsil almış mütəxəssis, gözəl cərrah və təşkilatçı, t.e.d. M.C.Qasımova qlaukomaya, korluğa və görmə üzrə əlilliyə gətirib çıxaran ağır bir xəstəlik kimi baxmağa çağırırdı.
M.C.Qasımovanın toksiki qlaukomanın öyrənilməsində xüsusi rolu olmuşdur. Öz doktorlıq dissertasiyasında klinik eksperimentlər və histokimyəvi tədqiqatlar əsasında o, bəzi kimyəvi maddələrin oftalmotonusun səviyyəsinə təsirini isbat etmişdir. M.C.Qasımova respublikada qlaukomanın epidemiologiyası, patogenezi, diaqnostika və müalicəsi problemləri ilə məşğul olmuş, bir sıra ixtisaslı qlaukomatoloq kadrları hazırlamışdır. M.C.Qasımova 160-dan artıq elmi əsərin müəllifidir.
M.C.Qasımova elmi tədqiqatların və onların praktikada reallaşdırılmasının yüksək səviyyəsini təmin edən qlaukoma üzrə elmi və praktiki məktəb yaratmışdır.
Xocavənd
thumb|400px|Xocavənd 1823-cü il Qarabağ kameral dəftərlərində Xocavənd — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Xocavənd şəhər inzibati ərazi dairəsində şəhər. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Xocavənd şəhəri Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Toponimikası
Qədim adı Xonaşen olmuşdur. 1925-ci ildə Aleksandr Myasnikovun təxəllüsü ilə Martuni, 1991-ci ildən isə Xocavənd kimi rəsmiləşdirilmişdir.
Xocavənd "xocalı nəsli" deməkdir (-vənd farsca bir sözdür və -zadə, -pur şəkilçiləri kimi nəsil, tayfa, və soy adlarında istifadə edilir).
Tarixi abidələri
Xocavənd şəhərində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Şəfiqə İsmayılzadə
Şəfiqə İsa qızı İsmayılzadə (1918-2004) - Tibb elmləri doktoru
Həyatı
1939-cu ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu bitirib, 1952-ci ildən Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutuna qəbul olunmuşdur.
1958-1989-cu illərdə Azərbaycan ET Oftalmologiya İnstitutunun gözün zədə şö’bəsinin müdiri vəzifəsində çalışırdı.
O, müxtəlif zədələr nəticəsində baş verən görmə üzvünün dəyişiklikləri üzrə, sənaye və kənd təsərrüfatı şəraitində əmələ gələn gözün peşə patologiyası üzrə tədqiqatlara rəhbəri olmuşdur, bu mövzularda 70-dən artıq elmi əsər yaratmışdır, oftalmotravmatoloq kadrlarının hazırlanmasında iştirak etmişdir, onun rəhbərliyi ilə 2 namizədlik dissertasiya müdafiə olunmuşdur.
2013 FİFA Konfederasiyalar Kuboku
FİFA Konfederasiyalar Kuboku 2013 — 2013-cü ildə Braziliyada keçirilmiş yarış
Kubok 15–30 iyun tarixlərində keçirilib. 2013-cü ilin futbol üzrə əsas yarışıdır. Turnir 2014-cü il dünya çempionatının keçiriləcəyi Braziliyada təşkil olunub. Qələbə uğrunda 8 milli komanda mübarizə apardı. Bunlar meydan sahibi Braziliya, dünya və Avropa çempionu İspaniya, AVRO-2012-nin finalçısı İtaliya, həmçinin Yaponiya, Meksika, Uruqvay, Taiti və Afrika Millətlər Kuboku-2013-ün qalibi olacaq komandadır.
Qırıxlı məscidi
Haqqında
Məscid Gəncənin Qırıxlı məhəlləsində yerləşir. Ehtimal olunur ki, XVI əsrdə Gəncə Osmanlı qoşunları tərəfindən tutulduqdan sonra Qırıxlı tayfası şəhəri tərk ediblər. XVII əsrin ortalarında isə əvvəlki yerindən köçürülümüş şəhərə qayıtmış və burada yenidən məhəllə salmışlar. 1650-ci ildə isə burada Qırıxlı məscidini inşa ediblər. XIX əsrin 80-ci illərində isə məscid Hacı Qasımın vəsaiti ilə bərpa olunur. Bəzi mənbələrə görə isə məscid XVIII əsrə aiddir. Məscidin həyətində minarə, içərisində mehrab yoxdur. Məscidin ibadət salonu dairəvi formadadır. Bünövrəsi çay daşından və gil məhlulundan qoyulmuşdur. Divarları ağ gildən, kərpiclə hörülüb. Məscid ibadət salonundan, iki əlavə otaqdan ibarətdir. Abidənin köhnə qapıları iki tağlı imiş və bu o dövrün məscidləri üçün xarakterik sayılır. Abidə xaricdən dördküncdür. İçərisində minbərsiz hücrə var. İbadət salonunun darovsarında ərəb əlifbası ilə ağ rəng içərisində göy hərflərlə yazı yazılmışdır. Bunlar "Quran"dan surələrdir. Abidənin gümbəzi üstündə bir böyük və iki kiçik aypara var. Sovet işğalından sonra bir müddət Yaşıl aptek kimi istifadə olunub. 2003-cü və 2018-ci illərdə isə təmir olunub və məscid kimi fəaliyyətini bərpa edib.
Omar Momani
Omar Momani (, 25 aprel 1981) — İordaniya karikaturaçısı. Onun karikaturaları əsasən futbol mövzularını əhatə edir.
Seltik FK
"Seltik" — Şotlandiyanın Qlazqo şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu. Oyunlarını 60,830 nəfərlik Seltik Park stadionunda oynayan Seltik yaşıl-ağ rənglərə malikdir.
Rəqabətləri
Daim prinsipiallığı ilə seçilən matçda komandalar arasında ölüm-dirim mübarizəsi dərəcəsində rəqabətin olması həm də siyasi xarakter daşıyır. Səbəbi Reyncersin "Protestant və Kraliçə klubu", Seltikin isə kraliçəyə boyun əyməyən katoliklərın komandası olmasıdır.
Georgi Aqrikola
Qeorqius Aqrikola (əsl adı Georg Pawer olub, sonradan adını latın dilinə tərcümə edərək özünü Georgius Agricola adlandırıb) –
Həyatı
Qeorqius Aqrikola (əsl adı Georg Pawer olub, sonradan adını latın dilinə tərcümə edərək özünü Georgius Agricola adlandırıb) 1494-cü ildə Saksoniyanın Qlauxau (alm. Glauchau) şəhərində kətan toxucusu ailəsində ikinci uşaq kimi dünyaya gəlmişdir. 1514-cü ildən 1518-ci ilə qədər Leipsiq Universitetində qədim dillər üzrə təhsil almışdır. Təhsilini başa vurduqdan sonra Çvikau (alm. Zwikau) şəhərində işləmək təklifini alır. Beləliklə o, 1518-ci ildə Çvikau şəhər məktəbində rektor vəzifəsində işləməyə başlayır. Aqrikola məktəbdə köklü dəyişikliklər edərək latın, yunan, hebron dilləri ilə bərabər əkinçilik, üzümçülük, tikintişünaslıq, ölçmə, hesablama, əzcazçılıq və hərbşünaslıq sahələrini də tədrisə daxil edir. 1521-ci ildə Aqrikola yenidən tibb üzrə təhsil almaq üçün öncə Leipsiq, 1523-çü ildə isə Boloniyaya və Padua şəhərlərinə gedir. 1527-ci ildə Almaniyaya qayıdan Aqrikola Kemnits (alm. Chemnitz) şəhərində həkim kimi işə başlayaraq ömrünün sonuna kimi burada işləmişdir. O, uzun müddət Kemnitç şəhərinin burqermaysteri vəzifəsində çalışmışdır. Bu işi ilə bərabər Aqrikola tibb, kimya, filologiya, pedaqoqika, tarix, metrologiya, geologiya və dağ mədən işləri üzrə elmi tədqiqatlar aparır. O, humanist düşüncəni texniki biliklərlə əlaqələndirən, renessans dövrünün universal alimlərindən biri olmuşdur.
Maxthon
Köhnə adı MyIE2 olan Google Chrome əsaslı olan bir brauzer.
Asturiya dili
Asturiya dili — İspaniyada Asturiya, Kastiliya və Leon muxtar bölgələrində və Portuqaliyanın Miranda do Douro bələdiyyəsində danışılan, Asturiya-Leon alt qrupuna aid olan bir Latın dilidir. Bundan başqa bu dilin iki əhəmiyyətli ləhcəsi vardır. Bunlar Estremadura muxtar bölgəsində danışılan Estremadura və Kantabriya muxtar bölgəsində danışılan Kantabriya digər adı ilə Montanyes ləhcələridir. Bu dillərdən yalnız Mirand dili rəsmi olaraq tanınmışdır.
Mehrab
Mehrab — məscidlərin qiblə tərəfindəki divarında namaz qılarkən pişnamazın və onun ardınca başqa namaz qılanların üzlərini çevirdikləri oyuq yer.
thumb|left|150px|Mehrab
Lyrurus tetrix
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Manute Bol
Manute Bol — Sudan basketbolçusu.
Həyatı və karyerası
Manute Bol 1962-ci ildə Sudanın cənubunda anadan olub.
Manute Bol 1985–1994-cü illərdə NBA-da çıxış edib. George Mureşan gələnədək, o, NBA tarixinin ən ucaboy basketbolçusu sayılıb. Rumıniyalı George Mureşan kimi, 231 sm boya malik Manute Bol 10 mövsüm ərzində "Vaşinqton Bullits", "Qolden Steyt Uorriors", "Filadelfiya 76" və "Mayami Hit" klublarında çıxış edib. Oyunçu karyerasını başa vurduqdan sonra isə o, Sudanın xeyriyyə və hüquq – müdafiə təşkilatında çalışıb.
Manute Bol böyrək xəstəliyindən müalicə olunmaq üçün 2010-cu ilin may ayında Sudandan ABŞ-yə qayıdıb. Lakin sabiq basketbolçunun həyatını xilas etmək mümkün olmayıb. 2010-cu ilin iyun ayında Kanzas ştatının Şarlottsvill şəhər xəstəxanasında 48 yaşında vəfat edib.
Minarə
Minarə (منارة) vəya Güldəstə — Azan vermək üçün məscidlərin yanında və ya üstündə ucalan qüllə.
left|Qocatəpə camisinin minarələrindən biri ([[Ankara, Türkiyə)|thumb|200px]]
Yehova şahidləri
thumb|300px|right|Müqəddəs Kitabın araşdırılması Yehova şahidləri (1931-ci ilə qədər Müqəddəs Kitab tədqiqatçıları) — beynəlxalq dini təşkilat.
Yehova şahidləri 1931-ci ilə, müasir adı qəbul olunana qədər bu "Müqəddəs Kitab tədqiqatçıları" adlanırdı. Təşkilatın özünün hesablamalarına görə, 2020-ci ildə bu dini təşkilatın üzvlərinin maksimal sayı 8695808 nəfərə çatmışdır.
Adı
Yehova şahidləri — adı 1931-ci ildə əksər "Müqəddəs Kitab tədqiqatçıları" tərəfindən qəbul olunub. Onlar bu adı Müqəddəs Kitabdan, Yeşaya peyǧəmbərin kitabından götürüblər. Müqəddəs Kitabdan olan bu cümlə aşaǧıda gətirilir:
Rəbb "Yehova" bəyan edir: "Sizsiniz Mənim şahidlərim, seçdiyim qullarım, elə ki Məni tanıyıb, Mənə arxalanasınız, Mənim O olduǧumu anlayasınız. Məndən əvvəl tanrı mövcud olmayıb, Məndən sonra da olmayacaq. Mənəm Rəbb, yalnız Mənəm, Məndən başqa qurtarıcı yoxdur. Mən dedim və Mən qurtardım, Mən bəyan etdim, aranızda başqa tanrılar yox idi. Sizsiniz şahidlərim". Rəbb "Yehova" bəyan edir, "Tanrı Mənəm". (Yeşaya 43:10–12, "Müqəddəs Kitab — Əhdi Ətiq", Kitab şirkəti 2006; YD — "Müqəddəs Yazıların Yeni Dünya Tərcüməsi" (Türk dilində)) Əsas kimi, həmçinin Müqəddəs Kitabdan növbəti cümlələr də gətirilir:
Tarixi
right|140px|thumb|[[Çarlz Teyz Rassel (1852–1916), Gözətçi Qülləsi Cəmiyyətinin birinci Prezidenti, 1911-ci il.]]
Yehova şahidlərinin tarixi XIX əsrin 70-ci illərində Amerika Birləşmiş Ştatlarında Çarlz Teyz Rassel tərəfindən əsası qoyulduǧu "Müqəddəs Kitab tədqiqatçıları" (Bible Students) hərəkatından başlayır. Rasselin dövründəki Müqəddəs Kitab tədqiqatçılarının inanclarının səciyyəvi xüsusiyyətləri — xristian dünyasında qəbul olunmuş tanrının üç simada (üç üqnum, "troitsa") olduǧunu inkar etməsi, xiliazm və insanın ölümündən sonra həyatın olmaması idi. O zamanlar Müqəddəs Kitab tədqiqatçıları, sonralar Yehova şahidləri tərəfindən inkar olunan çox şeyləri qəbul edirdilər, məsələn, onlar xaçı xristianlıǧın simvolu sayır, Milad bayramını və ad günlərini qeyd edirdilər. Təşkilati baxımından Müqəddəs Kitab tədqiqatçılarının icmaları "demokratik" əsaslarda qurulurdu və yıǧıncaq aǧsaqqalları səsvermə yolu ilə seçilirdilər.
1879-cu ildə Çarlz Teyz Rassel, indi "Gözətçi Qülləsi" kimi tanınan "Sionun Gözətçi Qülləsi və Məsihin iştirakının carçısı" (Zion’s Watch Tower and Herald of Christ’s Presence) jurnalını dərc etməyə başlayır. Müqəddəs Kitab tədqiqatçılarının fəaliyyətinin təmin olunması üçün "Gözətçi Qülləsi, Müqəddəs Kitab və Traktatlar Cəmiyyəti" (Pensilvaniya) (Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania) hüquqi şəxsini yaradılır. Rassel bu Cəmiyyətin ilk prezidenti olur. Həmin dövrdə Müqəddəs Kitab tədqiqatçıları hesab edirdilər ki, son günlər 1799-cu ildə başlayıb (Napoleonun Roma Papasını siyasi hakimiyyətindən saldıǧı il), Məsih isə 1878-ci ildən Padşah kimi göylərdə padşahlıq edir və buna görə də onlar gözləyirdilər ki, Har-Megidon (ing. Armageddon) 1914-cü ildə başlayacaq. Bu hesablamalar Rasselin altı cildli "Yazıların araşdılması" (Studies in the Scruptures) kitablarında nəşr olunmuşdu.
İdman zalı
thumb|Amsterdamda idman zalı
Yehova şahidləri
Tarixi
1916-cı ildə Rasselin ölümündən sonra Gözətçi Qülləsi Cəmiyyətinin prezidenti Cozef Franklin Rezerford olur. 1920-ci ildə nəşr olunan özünün "Hal-hazırda yaşayan milyonlarla insan heç vaxt ölməyəcək" (Millions Now Living Will Never Die) kitabında Rezerford 1914-cü il haqqında yazıb ki, bu ildə Məsih göylərdə gözəgörünməz hökmranlıǧa başlamış və söyləyirdi ki, Har-Megidon 1925-ci ildə gələcək və İsadan öncə yaşamış saleh insanların dirilməsi olacaqdır. Müqəddəs Kitab tədqiqatçılarının çoxları bu ilə ümid bəsləyirdilər. Gözlənilən hadisələrin baş vermədiyini görəndə, Müqəddəs Kitab tədqiqatçıları hesab etməyə başladılar ki, Har-Megidon 1914-cü ilin hadisələrini görən insanların həyatı zamanı baş verəcək.
İdman zalı
İdman zalı, bəzən gimnaziya kimi qeyd olunur — idman, məşq və bədən tərbiyəsi üçün nəzərdə tutulan xüsusi təchiz olunmuş yer.
Yehova şahidləri
Tarixi
İnanclarının daha da geniş yayılması üçün Müqəddəs Kitab tədqiqatçıları "Qızıl əsr" (The Golden Age) jurnalını buraxmaǧa başladılar. İndi bu jurnal "Oyanın!" (Awake!) adlanır (Azərbaycan dilində çıxmır). Rezerfordun dövründə icmaların demokratik idarəetmə prinsipi teokratik idarə etmə ilə əvəz olundu. O, Gözətçi Qülləsi Cəmiyyətinin fəaliyyətinin üzərində nəzarət etməli olan direktorlar şurasını ləǧv edir (pastor Rasselin vəsiyyətinə əsasən). Rezerfordun islahatlarından sonra Gözətçi Qülləsi Cəmiyyəti, sonradan Yehova şahidləri adlanan dini təşkilatına rəhbərlik edən statusunu qəbul edir. Yıǧıncaqlarda aǧsaqqallar üzvləri tərəfindən seçilməsi qaydası ləǧv olunaraq, Cəmiyyətə tərəfindən təyin olunmaǧa başlanıldı.
Yehova şahidləri
1931-ci ildə Müqəddəs Kitab tədqiqatçıları müasir — "Yehova şahidləri" adını qəbul ediblər.
1935-ci ildə məsihçilərin iki sinfi haqqında təlim qəbul olunmuşdur. Bu təlimə əsasən, məsihçilərin bir hissəsi — 144 000 nəfər — ölümündən sonra "ruhani bədəndə" göylər həyatına dirildiləcəklər və Məsihlə birgə, əvvəlcə göylərdə, böyük məşəqqətdən və Har-Megidondan sonra isə Yer üzünü idarə edəcəklər. Başqa məsihçilər — "böyük izdihama" (sayı məhdud deyil) yenilənmiş Yer üzündə həyat sürəcəklər. Demək olar ki, Yehova şahidlərinin inancları əsasən bu ildə formalaşmışdı.
1942-ci ildə Rezerfordun ölümündən sonra cəmiyyətin Prezidenti Neytan Homer Norr (ing. Nathan Homer Knorr) olur. Onun prezidentliyi dövründə Cəmiyyətin bütün nəşrləri anonim oldu. Əgər Rasselin və Rezerfordun dövründə jurnallarda və kitablarda müəlliflər göstərilirdisə, XX əsrin 40-cı illərindən başlayaraq müəlliflərin adları göstərilmirdi. Bununla yanaşı Yehova şahidləri öz missioner fəaliyyətlərini genişləndirdilər. Nyu-York şəhərində "Müqəddəs Kitab Gilead Məktəbi" yaradılır. Bu məktəbdə tədris proqramı 6–9 ay təşkil edir və o, dünyanın müxtəlif yerlərində xidmət etmək üçün missionerlər hazırlayır. Hər yıǧıncaqda onların üzvlərinə cəmiyyətin təlimlərinin təbliǧ olunmasının əsaslarını öyrədən "Teokratiya Xidməti Məktəbi" keçirilir.
1977-ci ildə Norrun ölümündən sonra Cəmiyyətin dördüncü Prezidenti Frederik Uillyam Frans (Fredederick William Franz) olur. Bu zamanlar Cəmiyyətdə bəzi təşkilati dəyişikliklər edilir. Əgər 1976-cı ilə qədər bütün hüquqi səlahiyyətlər Gözətçi Qülləsi Cəmiyyətinin Prezidentinin əlində idisə, həmin ildən etibarən Cəmiyyətin hüquqi idarəsini onun Rəhbərlik Şurası həyata keçirir (ing. Governing Body). Bütün təşkilati və təlim dəyişiklikləri Rəhbərlik Şurası tərəfindən həyata keçirilir. Şahidlərin bütün nəşrləri onun nəzarəti altında buraxılır. XX əsrdə siyasi vəziyyətin dəyişilməsi sayəsində Cəmiyyətin Şərqi Avropada və Sovet İttifaqında fəaliyyəti mümkün oldu. Bu Yehova şahidlərinin sayı nəzərə çarpacaq dərəcədə artım müşahidə olunur.
Frans 1992-ci ildə ölür. Onun yerini Milton Corc Henşel (ing. Milton George Henschel) keçir.
1995–2000-ci illər ərzində Yehova şahidlərinin Qərbi Avropadakı sayı dəyişilməz olaraq qalırdı və ya cüzi olaraq aşaǧı düşürdü, lakin onların dünyada sayları, əsasən, Latın Amerikası, Afrika və Şərqi Avropanın hesabına artırdı.
1999-cu ildə Henşel Gözətçi Qülləsi Cəmiyyətinin Prezidenti postundan istefaya getdi. Bu, prezidentin istefası təşkilatın bütün tarixi ərzində ilk və yeganə hadisə idi. Onun yerini, hal-hazırda Cəmiyyətin prezidenti olan Don Adams (ing. Don Adams) keçir.
Yehova şahidləri nasist Almaniyasında
thumb|150px|Nasist həbs düşərgələrində Yehova şahidlərini digər məhbuslardan fərqləndirən "Bənövşəyi üçbucaq" nişanı. thumb|150px|Yehova şahidlərini.
1933-cü ildə Almaniyada 25 000 Yehova şahidi var idi. Nasist həbs düşərgələrinə və həbsxanalara birinci salınanlar arasında minlərlə Yehova şahidlər var idi. Onlar siyasətə və müharibəyə dair məsələlərdə bitərəf, neytral mövqe tuturdular. Onlardan 2000 min nəfər həyatını itirmiş, 250 nəfər isə edam olunmuşdu. Edam olunanlar, əsasən, Alman ordusunda xidmət etməkdən imtina edənlər idi.
Həbs düşərgələrində onları fərqləndirmək üçün bənövşəyi üçbucaq nişanını taxmaǧa məcbur edirdilər.
Yehova şahidləri Sovet İttifaqında və Azərbaycanda
Rusiya imperiyasında ilk Müqəddəs Kitab tədqiqatçısı Simeon Kozlitskiy idi. XIX əsrin 70-ci illərində ABŞ-də bu dinlə tanış olmuş və Rusiyaya qayıtmışdır. İmanına görə onu Sibirə sürgün etmişdilər. 1913-cü ildə Müqəddəs Kitab tədqiqatçıları Rusiya imperiyasında rəsmi qeydiyyatdan keçmişdilər.
20–30-cu illərdə Müqəddəs Kitab tədqiqatçıları Xarkovda fəaliyyət göstərirdilər. Bir müddət 20-ci illərin axırlarında onların fəaliyyətinə ABŞ-dən təyin olunmuş Corc Yanq rəhbərlik edirdi.
1931–1941-ci illərdə Qərbi Ukraynanın, Qərbi Belorusiyanın və baltikyani ölkələrin birləşdirilməsi ilə SSRİ-də Yehova şahidlərinin sayları kəskin surətdə artmışdır. Bundan əlavə, alman həbs düşərgələrində olmuş bəzi sovet adamları imanlarına görə oraya düşmüş Yehova şahidləri ilə tanış olmuşdular. Müharibədən sonra Yehova şahidləri qanundan kənar hesab olunurdular və antisovet təbliǧatına görə dəfələrlə həbs olunurdular.
1960-cı illərdə SSRİ-də Yehova şahidlərində parçalanma baş verdi. Sonradan isə vəziyyət dəyişildi və onlar yenidən birləşdilər.
Təsdiq olunmamış məlumatlara əsasən, 1970-ci illərdə Bakıda Yehova şahidlərinin kiçik bir qrupu fəaliyyət göstərirdi, lakin DTK-nın müdaxiləsindən sonra bu qrup daǧıdılmışdır.
Onlara göstərilən müqavimətə baxmayaraq MDB-də Yehova şahidlərinin sayı stabil olaraq artmaqdadır. Əgər 1990-cı ildə Sovet İttifaqında onların sayı 50 000 nəfər idisə, onların özlərinin hesablamalarına əsasən, 2008-ci ildə MDB-də sayları 369 702 nəfərə çatmışdır
Belə Beynəlxalq Əfv, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı QAK və İsveçrə Qaçqınlar Şurası insan hüquqları pozuntuları ilə məşğul təşkilat və qurumların, onların hesabatları Yehova şahidləri çünki müxtəlif ölkələr hücumları və təqib onların iman həyata məruz qalır ki, qeyd var.
Bakıda dindarların iclasında 24 dekabr 2006-cı cihaz əhatə edən bir polis, Yehova şahidləri Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsinə şikayət etdilər. Bu hücum iman fiziki sui-istifadə və təhqir idi. Bundan əlavə, binalar, axtarış pul, kompüter və biblical ədəbiyyat müsadirə və polis bir neçə saat üçün bəzi iman saxlanılıb. Xarici uyruklu bir neçə gün saxlanılıb və sonra deportasiya olunub. Bir televiziya Hesabatda, Yehova şahidləri böhtan edilmişdir. 24 dekabr 2006-cı il yanvarın 31–2014 18 şikayət çünki senzura, polis reydləri, din azadlığı, deportasiya və vicdanı hərbi xidmət digər şeylər arasında, İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi Azərbaycana qarşı Yehova şahidləri tərəfindən qaldırılıb.
Milli Nazirliyinin gizli polis gizli polis istintaq həbsxanada, 2015 iki fərqli qadınlar icazəsi olmadan Müqəddəs ədəbiyyat payladıq səbəbiylə fevralın 17-də saxlanılıb Azərbaycanın təhlükəsizlik (MTN). 3 dekabr 2015-ci il, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları Komitəsi Azərbaycanda təcili müraciət etdi, tələbi ilə ev həbsi və ya uyğun alternativ iki həbsdə qadın işdən azad etmək. bu istəyi səbəbi şəxslərin səhhətinin pisləşməsi haqqında narahatlıq idi. Iki qadından biri 80% ciddi əlil olmuşdur. Bakıda Rayon Məhkəməsi Pirallahı Əkram Qəhrəmanov hakim müvafiq 17 dekabr 2015-ci ildə MRA tətbiqi rədd etdi. Həbsxanada Qadınlardan biri qidalanma, yuxu məhrum və yüksək psixoloji stress nəticələrindən əziyyət çəkir. Yanvarın 7-də, 2016 də xoşuna Tutuqlanma üzrə BMT-nin İşçi Qrupunun Azərbaycan iki qadının azad almaq üçün xahiş etdi ki, elan olunub. Bu onların din ayrı-seçkiliyə məruz edilmişdir və bu, ədalətli məhkəmə araşdırması üçün beynəlxalq standartlara uyğun bilmədi. yanvar 2016 28, iki qadın həbsdən azad edilib. BMT-nin kompensasiya tələb ödənilən olunmayıb.
18–25 noyabr 2015-ci ildə doqquz iman çünki 2000-ci məhkum hər manat (təxminən 1800 €) məbləğində cərimə Gəncə-Kəpəz Rayon Məhkəməsi tərəfindən "müvafiq icazəsi olmadan ibadət" iştirak idi. Mömin də "dini təşkili və aparılması" və o gözəl adekvat ödənilmir idi, çünki 25 gün həbs cəzasına məhkum edilib. Avropa Şurası Venesiya Komissiyasının dekabr 2014 15 haqqında ətraflı tövsiyələr dərc edib.
insan hüquqlarının beynəlxalq standartlara uyğun gəlmək ki dini etiqad azadlığı haqqında Azərbaycan hüquq dəyişdirilə bilər. Avropa Parlamenti Bakıda adlanır sərbəst toplaşmaq azadlığının vəziyyəti, o cümlədən Azərbaycan üzrə birgə qətnamə qəbul sentyabrın 9 2015-ci il qəbul edib.
Hal-hazırkı vəziyyəti
thumb|250px|Yehova şahidlərinin fəaliyyətləri barədə məlumat olmayan ölkələr 2020-ci ildə Yehova şahidlərinin ümumi sayı 8,7 milyon nəfəri keçib. Və Azərbaycanda — 1592. Bütün dünyada 120 min yıǧıncaq mövcuddur. Onlar 240 ölkə və ərazilərdə təbliǧ işi aparırlar. Bu ölkələrə Yehova şahidlərinin qadaǧan olunduǧu 30 ölkə də daxildir, məsələn, bunların arasında Çin, Şimali Koreya, Özbəkistan, Türkmənistan, Tacikistan, Səudiyyə Ərəbistanı, İran, İraq və s. kimi ölkələrin adlarını çəkmək olar.
Təlimlərinin xüsusiyyətləri
Yehova şahidləri özlərinin dedikləri kimi, təlimləri Müqəddəs Kitaba əsaslanır. Təlimlərini əsaslandırmaq üçün ondan geniş olaraq istifadə edirlər. Yehova şahidləri özlərini məsihçi adlandırırlar və bildirirlər ki, təlimlərdə və ibadətdə erkən məsihçilərin və ya xristianların yolunu davam etdirirlər, amma bəzi xristian konfessiyalarının təmsilçilərinin və dinşünasların fikrincə xristian təlimlərindən o qədər uzaqdır ki, Yehova şahidlərini xristian hesab etmək düzgün olmazdı.
Öyrənmək üçün nəzərdə tutulan "Müqəddəs Kitab əslində nə öyrədir?" kitabında Yehova şahidlərinin təlimləri əks olunub.
Yehova şahidlərinin əsas təlimləri aşaǧıdakı kimidir:
Xaçın inkar edilməsi
Yehova şahidləri xristianlıǧın və ya məsihçiliyin simvolu kimi xaçın istifadə edilməsinin əleyhinədirlər. Onlar hesab edirlər ki, İsa xaçda yox, dirəkdə (latınca crux simplex) edam olunub. Müqəddəs Kitabın Yeni dünya tərcüməsi σταυρός (stavros) sözünü "əzab dirəyi" kimi tərcümə edir. İkonaların hazırlanması kimi xaça ibadət də bütpərəstlik hesab olunur, lakin protestantlardan fərqli olaraq, onlar xaçın simvol kimi, ümumiyyətlə istifadə olunmasını inkar edirlər.
Nazim Əfəndiyev (həkim)
Nazim Mirqasım oğlu Əfəndiyev — Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutun direktoru (1957–1998), əməkdar həkim, tibb elmləri dоktоru, professor, Respublikada gözün mikrocərrahiyyəsi üsullarını ilk tətbiq edən yüksəkixtisaslı oftalmocərrah. Uzun illik qüsursuz əməyi bir sıra dövlət mükafatları və medallar ilə qiymətləndirilib. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Baş oftalmoloqu, oftalmologiya üzrə respublika Attestasiya Komissiyasının sədri, Rusiya Federasiyasının Tibb Elmləri Akademiyasında oftalmologiya üzrə Elmi şurasının üzvü olub. Mirqasım Əfəndiyevin oğlu, Mir-Həmzə Əfəndiyevin atası, Fikrət Əmirovun qudası, Nəzrin Əfəndiyevanın babasıdır. Birinci Şıxlı kəndindəndir, Qazax şəhərində anadan olub.
Həyatı
N.M.Əfəndiyev 1948-ci ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakultəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1950–1952-ci illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutun aspiranturasında hazırlıq keçmişdir. 1952-ci ildə bu institutun elmi işçisi olmuş, 1954-cü ildə isə institutun müalicə işləri üzrə direktor müavini təyin edilmişdir. 1957-ci ildən həmin institutun direktoru vəzifəsində çalışmağa başlamışdır.
1966-cı ildə N.M.Əfəndiyev "Göz almasının mühitlərinə kontuzion qansızmalar və autoqanın eksperimental daxil edilməsindən sonra şüşəvari cismin bəzi biokimyəvi göstəricilərinin dəyişiklikləri" mövzusunda namizədlik, 1993-cü ildə isə "Eksperimental gözdaxili qansızma zamanı şüşəvari cismin struktur-funksional pozuntularında lipidlərin peroksidləşməsinin rolu" adlı doktorluq dissertasiyasiyalarını müdafiə etmişdir.
N.M.Əfəndiyev 150-yə yaxın elmi əsərin, o cümlədən 3 monoqrafiya, 3 ixtira, 20-dən artıq metodik tövsiyələr, səmərələşdirici təkliflərin müəllifidir. Onun elmi-tədqiqat işləri əsasən göz almasının müxtəlif patologiyası zamanı şüşəvari cismin biokimyəvi, biofiziki və morfoloji xüsusiyyətlərinin öyrənilməsinə, eləcə də süni optik konstruksiyalardan və müasir plastik materiallardan istifadə etməklə göz almasında reabilitasiya xarakterli optiki-rekonstruktiv mikrocərrahi əməliyyatların yeni üsullarının işlənib hazırlanmasına həsr olunub. N.M.Əfəndiyevin elmi ideyaları göz almasının şüşəvari cisminin klinik və fiziki-kimyəvi dəyişikliklərinin problemi ilə məşğul olan elmi məktəbin yaradılması üçün əsas olmuşdur. Onun ideyaları tələbələrinin işlərində də inkişaf etdirilir.
N.M.Əfəndiyevin rəhbərliyi altında 13 namizədlik və 1 doktorluq dissertasiyası müvəffəqiyyətlə müdafiə olunmuşdur.
Respublikada gözün mikrocərrahiyyəsi üsullarını ilk tətbiq edən yüksəkixtisaslı oftalmocərrah N.M.Əfəndiyev öz praktiki fəaliyyətində bu elmi yeniliklərdən geniş istifadə edib. İnstitutda işlədiyi müddətdə gözün müxtəlif strukturalarında katarakta, qlaukoma, iltihab xəstəlikləri, göz almasının travmatik zədələnmələri, anadangəlmə anomaliyalar, yenitörəmələr və görmə üzvünün digər patologiyası ilə əlaqədar minlərlə cərrahi əməliyyatlar aparmışdır. Elmi təşkilat sahəsində N.M.Əfəndiyev böyük nailiyyətlər əldə edib. O, respublikada traxoma xəstəliyinin aradan götürülməsinin aktiv təşkilatçılarından biri olub. Onun təşəbbüsü və bilavasitə iştirakı ilə institutda oftalmoloji yardımın elmi-praktiki mərkəzi kimi Respublika Oftalmoloji Lazer Mərkəzi yaradılmışdır. İnstitutda gözün patologiyası zamanı biokimyəvi, histokimyəvi, elektron-mikroskopik, immunoloji, ultrasəs, elektrofizioloji, kontrast diaqnostika metodlarını kütləvi şəkildə tətbiq etməyə imkan verən müxtəlif laboratoriyalar təşkil edilmişdir.
N.M.Əfəndiyevin elmi kadrların hazırlanmasında böyük rolu olub. Onun rəhbərlik etdiyi müddətdə institutda 11 doktorluq, 65 namizədlik dissertasiyası müdafiə edilmişdir. O, institutda kadrların elmi və praktiki potensialının artması üçün hər cür şərait yaratmışdır. N.M.Əfəndiyevin təşəbbüsü və bilavasitə başçılığı altında 1976-cı ildən institutda göz almasında mikrocərrahi əməliyyatların müasir metodlarına yiyələnmiş mütəxəssislər hazırlanmışdır.
Prof. N.M.Əfəndiyev öz elmi-praktik işi ilə yanaşı geniş ictimai fəaliyyətlə məşğul olub, 25 ildən artıq o, Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyinin Baş oftalmoloqu, Elmi Tibbi Şurasının Rəyasət heyətinin üzvü, oftalmologiya üzrə respublika Attestasiya Komissiyasının sədri olub. N.M.Əfəndiyev 1969–1973-cü illərdə Ə.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda iştisaslaşdırılmış şuranın üzvü olmuşdur, 1993-cü ildən N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetində ixtisaslaşdırılmış şuranın üzvü, 1996-cı ildən isə oftalmologiya üzrə İxtisaslaşdırılmış şuranın sədri vəzifəsində çalışmışdır. Prof. N.M.Əfəndiyev uzun müddət ərzində oftalmoloqların Ümumittifaq elmi cəmiyyətinin idarə heyətinin üzvü, Rusiya Federasiyasının Tibb Elmləri Akademiyasında oftalmologiya üzrə Elmi şurasının üzvü olmuşdur.
Mükafatları
N.M.Əfəndiyevin uzun illik qüsursuz əməyi bir sıra dövlət mükafatları ilə qiymətləndirilib: "Şərəf nişanı" ordeni, "Əmək veteranı" medalı, "Səhiyyə əlaçısı" döş nişanı, Səhiyyə Nazirliyinin Fəxri fərmanı, Səhiyyə Nazirliyinin və Tibb işçiləri Həmkarlar İttifaqı Respublika Komitəsinin Fəxri fərmanı, 1989-cu ildə N.M.Əfəndiyev "Azərbaycan SSR əməkdar həkimi" fəxri adına layiq görülmüş, 1991-ci ildə o, Türkiyə Hərbi-Tibb Akademiyasının fəxri döş nişanı ilə mükafatlandırılmışdır.
Bürucird
Bürucird (lurca: vorūgerd və ya borūgerd) – İranın Luristan ostanının şəhərlərindən və Bürucird şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 227,547 nəfər və 59,388 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti lurlardan ibarətdir, lur dilində (Bürucird dialekti) danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Teruyoşi İto
(d. 31 avqust 1974) — Yaponiya futbolçusu.
Lev Slutskin
Lev Solomonoviç Slutskin (1902-1971) - tibb elmləri doktoru, professor
Teruyoşi İto
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 27 oyun keçirib.
Lev Slutskin
Həyatı
Lev Solomonoviç Slutskinin Azərbaycan oftalmologiyasının inkişafında xidmətləri çoxdur.
Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Oftalmologiya İnstitutunun uşaqlarda gözün patologiyası şöbəsində müdir vəzifəsində çalışmışdır.
Prof. Slutskinin traxoma, herpes mənşəli buynuz qişanın zədələnmələri, buynuzqişanın irinli yaraları kimi ağır göz xəstəliklərinə həsr olunmuş elmi əsərləri vardır.
O, institutda elmi kadrların hazırlanmasında da iştirak etmiş, 2 namizədlik dissertasiyasının rəhbəri olmuşdur.
Abşeron ritmləri (film, 1970)
Məzmun
Film incəsənət ustalarının Azərbaycan zəhmətkeşləri qarşısında yaradıcılıq hesabatıdır. Burada tamaşaçılar musiqinin sədaları altında Bakının seyrinə çıxır, Azərbaycan bəstəkarlarının yeni əsərləri ilə tanış olurlar. Filmdə Rəşid Behbudov, Zeynəb Xanlarova, "Qaya" Vokal Kvarteti, Flora Kərimova, Oqtay Ağayev, Rəfiqə Axundova, Vladimir Pletnyov, Rafiq Babayev və onun idarəsilə kvartet, Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblı, Polad Bülbüloğlu, Aliyə Ramazanova və Ramiz Məmmədov iştirak edirlər.
Film haqqında
2012-ci ildə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin dəstəyi ilə Azərbaycan Dövlət Film Fondu Rusiya Dövlət Film Fondu ilə birgə "Abşeron ritmləri" filminin elektron versiyasını hazırlamışdır.
Həcər Nəsrullayeva
Həyatı
Həcər Nəsrullayeva 1946-cı ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb institutunu bitirib, Azərbaycan ET oftalmologiya institutunda 1958-ci ildən işləmişdir. Həmin «Hipertoniya xəstəliyi və hamilə qadınlarda hipertoniya simptomu ilə keçən toksikoz zamanı gözün elastotonometrik müayinələri» mövzusunda namizədlik, 1968-ci ildə isə «Gözün arxa hissəsinin patologiyası zamanı görmə itiliyinin funksional vəziyyəti» mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.
Prof. H.M.Nəsrullayeva 1971-ci ildən özünün cəhdi ilə yaradılan gözün sinir-damar patologiyası şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Geniş elmi erudisiyanın, zəngin klinik təcrübənin sahibi olaraq, prof. H.M.Nəsrullayeva bir çox illər ərzində biokimyəvi, biofiziki, morfohistokimyəvi və başqa müayinələrdən istifadə edərək, göz dibinin sinir-damar aparatının müxtəlif mənşəli patologiyası, şəkərli diabetlə əlaqədar əmələ gələn kataraktanın patogenezi problemlərinə həsr olunmuş tədqiqatlarla məşğul olmuşdur. O, 250-yə yaxın elmi əsər, o cümlədən 3 monoqrafiya, 7 metodik tövsiyələr, 3 müəlliflik şəhadətnamə, 32 səmərələşdirici təklif yaratmışdır. 1993-cü ildə H.M.Nəsrullayevaya professor elmi adı verilmişdir. Respublikada oftalmoloq kadrlarının hazırlanması işinə böyük məsuliyyətlə yanaşaraq, prof. H.M.Nəsrullayeva oftalmologiya sahəsində bir sıra yüksəkixtisaslı elmi və təcrübi mütəxəssislər hazırlamışdır. O, respublikada ilk dəfə olaraq, oftalmoneyroangiopatoloqlar elmi məktəbini yaratmışdır, 2 doktorluq və 10 namizədlik dissertasiyasına rəhbərlik etmişdir.
Prof. H.M.Nəsrullayeva böyük kliniki işi də aparıb, xəstələrə geniş məsləhət və müalicəvi yardım göstərmişdir, uzun illər ərzində o, institutun aparıcı mütəxəssislərinin konsiliumunun sədri olmuşdur.
Prof. H.M.Nəsrullayeva 1971-1980 illərdə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı, Səhiyyə və Sosial Təminat komissiyasının sədr müavini olmuşdur.
Prof. H.M.Nəsrullayevanın xidmətləri hökumət tərəfindən yüksək qiymətə layiq olmuşdur, o, orden və medallarla təltif olunmuşdur, Respublikanın Əməkdar elm xadimi Fəxri adına şərəfyab görülmüşdür.
Helsinki
Helsinki — Finlandiyanın paytaxtı.
Görməli yerlər
Burada daha çox Kafedralı qala, Dövlət şurası və Universiteti, Bazar meydanı, Kauppahalli bazarı, Prezident sarayı diqqət cəlb edir.
Dənizin sahilində Sibeliusa parkı yerləşir. Yaxınlıqda şəhərin gözəl mənzərəsi açılan Olimpik stadion vardır. Helsinkidə 60-dan çox kilsə vardır. Turistlər arasında daha çox məşhur və sakinlərin sevimli istirahət yeri Suomenlinna adalar qrupudur. Burada 4 muzey, ən qədimi Finlandiya yelkənli gəmisi "Alma"ya, qala divarlarına, sərgilərə, kafe və restoranlara baxmaq olar.
Tamğa
Tamğa — Ticarət və istehsal edilən sənətkarlıq malları satılarkən onların üzərinə qoyulan vergi olub, əsasən, pul ilə yığılırdı. Tamğa haqqının ağırlığına görə şəhərlərdə təsərrüfat həyatı pisləşir və ticarət tənəzzül edirdi. Bəzən müəyyən bir yerin tamğası ləğv olunurdu ki, bu da, şəksiz, ticarət və mal istehsalını artırmaq məqsədilə edilirdi. Həsən bəy Rumlu və başqa tarixçilərin məlumatından aydın olur ki, 872 (1564/65)-ci ildə I Şah Təhmasib 30000 tümən məbləğində olan tamğanı, o cümlədən Naxçıvanın tamğasını da ləğv etmişdi. Təbiidir ki, o, belə hərəkət etməklə dövlət xəzinəsinin əsas gəlirlərindən biri olan vergidən məhrumolmaq istəməzdi. Görünür ki, onu belə hərəkətə rəiyyətin yoxsulluğu, xüsusilə sənət və ticarətin getdikcə zəifləməsi vadar etmişdi. Digər tərəfdən, hökmdar bu yolla xalq həyəcanlarının qarşısını almaq istəməşdir.
Tamğanı toplayan şəxs tamğacı adlanmışdır.
Smallanthus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Minbər
left|200px|thumb|Minbər və [[mehrab]]
Minbər — məscidlərdə vaizin, xətibin çıxıb vəz, xütbə oxuduğu pilləli kürsü.
İmam xütbəni pilləkənin pillələri üzərində oxuyur. Pilləkənli quruluşu imamın səsini camaata çatdırmaq üçün nəzərdə tutulub. İmamın minbərdən camaata o günə dair olaraq xitab etməsinə xütbə deyilir. Xütbə (ərəbcə: خطبة), İslam dinində cuma və bayram namazlarında minbərdə imam tərəfinfən oxunan dua və verilən nəsihətdir.
Bəzi məscidlərdə minbərin qarşısında bərabər gələcək şəkildə və ya pəncərənin sol hissəsində yerləşəcək şəkildə müəzzin mahfili (məscid içindəki müəzzinlərə aid məkan) var.
Cəfərqulu xan Qovanlı-Qacar
Cəfərqulu xan Məhəmmədhəsən xan оğlu Qovanlı-Qacar (?-?)—Qacarlar dövlətinin qurucularından, Ağaməhəmməd şah Qacarın qardaşı.
Həyatı
Məhəmmədhəsən xanın bеşinci оğlu Cəfərqulu xan (anası Məhəmməd xan İzzəddinli-Qacarın qızı idi) Astrabad yörəsində dоğulmuşdu. Qardaşı Ağaməhəmməd xana xidmət еtmişdi. Xəmsə hakimi Zülfüqar xan Əmirli-Avşarı məğlub еtmişdi. Lahicanın valisi idi.
Şuşa Xalça Muzeyi
Şuşa Xalça Muzeyi — Qarabağ xalçaçılıq sənəti ənənələrinin öyrənilməsi, qorunması və yaşadılması məqsədilə Azərbaycan SSR Mədəniyyət Nazirliyinin 26 sentyabr 1985-ci il tarixli 502 №-li əmrinə əsasən əsası qoyulan Azərbaycan Xalçası və Xalq-Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyinin Şuşa filialı. Filial fəaliyyətinə 19 may 1987-ci il tarixindən general Səməd bəy Mehmandarova məxsus XVIII əsr abidəsi olan malikanədə başlamışdır.
Qədim tarixə malik Qarabağ, o cümlədən Şuşa xalçalarının tədqiqi, təbliği, qorunub-saxlanılması məqsədilə Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyinin əsas fondundan – milli sənət dəyərlərimizi yaşadan xalça və xalça məmulatları, bədii tikmə, milli geyim və zərgərlik nümunələri sərgilənməsi üçün Şuşa filialına göndərilmişdi.
Şuşa filialında Azərbaycan Xalçası və Xalq-Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyinin əsas fondundan seçilmiş xovlu və xovsuz xalçalar, xalça məmulatları, bədii tikmə, milli geyim, zərgərlik və bədii metal nümunələri nümayiş olunurdu.
Muzeyin tarixi
Filial beş il, 1992-ci il may ayının 8-də Şuşa şəhəri Ermənistan Silahlı  Qüvvələri tərəfindən işğal olunduğu günə kimi fəaliyyət göstərmişdir. Azərbaycan və Ermənistan arasında baş vermiş hərbi münaqişə 1992-ci ildə filialın öz fəaliyyətini dayandırmasına səbəb oldu. 1992-ci ilin 29 fevral tarixində Şuşa filialının 246 ədəd eksponatından 183-ü (80 ədəd xovlu xalça, 35 ədəd xovsuz xalça və xalça məmulatı, 29 ədəd bədii tikmə və milli geyim, 39 ədəd zərgərlik məmulatı) təxliyə edilərək Bərdəyə, daha sonra Bakı şəhərinə gətirilərək, Azərbaycan Xalça Muzeyinin əsas fonduna təhvil verilmişdir.
Şuşada fəaliyyət göstərən 8 muzeydən yalnız Azərbaycan Xalça Muzeyi əşyalarının yarıdan çoxunu, dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəylinin ev muzeyi isə əşyalarını qismən xilas edə bilmişdir. Xilas edilmiş eksponatlar arasında XIX–XX əsrləri əhatə edən Qarabağın ənənəvi "Şabalıd-buta", "Malıbəyli", "Qoca", "Bəhmənli", "Atlı-itli", "Xanlıq", "Çələbi", "Açma-yumma" çeşniləri əsasında toxunmuş xovlu xalçalar, məişətdə geniş istifadə olunan xovsuz xalçalar və xalça məmulatları, bədii tikmə, milli geyimlər və zərgərlik nümunələri var. Hazırda Şuşa filialı öz fəaliyyətini Azərbaycan Xalça Muzeyində davam etdirir.
Muzeyin fəaliyyəti
Muzeyin Şuşa filialı Qarabağ məktəbinə məxsus xalça nümunələrinin məhz xarici ölkələrdə təbliği məqsədi ilə ABŞ-də fəaliyyət göstərən "Qarabağ Fondu" ilə əməkdaşlıq edir. Qarabağın unudulmaqda olan toxuculuq texnologiyalarının bərpası və inkişafı Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyinin Şuşa filialının əsas layihələrindəndir. Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyinin Şuşa filialının əməkdaşları tərəfindən Qarabağ məktəbinə məxsus qədim çeşnili "Çələbi", "Bəhmənli" və "Malıbəyli" xalçalarının eskizləri hazırlanaraq 2012-ci ilin yanvar ayından fəaliyyət göstərən xalça sexinə toxuması üçün təhvil verilmişdir. ''Şuşa xalça sənətkarları hələ 1867-ci il Paris sərgisindən medallarla, diplomlarla qayıtmışlar. 1872-ci ildə Moskvada keçirilən Politexnik Sərgisində də Şuşa xalçaları yenidən xüsusi nişanlarla təltif olunmuşdular.''
Türk komandanları və Balama qurban xalçaları
Erməni silahlı dəstələri zamanla Azərbaycana, o cümlədən Qarabağa çox ağır zərbələr vurub, minlərlə insan qırğınların qurbanı olub, yurd-yuvaları xarabazara çevrilib. 1918-ci il qırğınlarında Azərbaycan hökumətinin dəvəti ilə köməyə gələn Qafqaz İslam Ordusu Qarabağda da faciənin qarşısının alınmasında iştirak edib. Qədirbilən şuşalılar öz xilaskarlarına dərin hörmət və ehtiramla yanaşıblar. Zəngin sənət biliklərinə malik olan Şuşa xalçaçıları öz minnətdarlığını ilmələrlə ifadə ediblər. thumb|Türk komandanları xalçası Bu xalçalardan ikisi Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin satınalma komissiyası tərəfindən əldə edilib. Xalçalar 1916-cı ilə aid fotoşəkil əsasında 1920-ci ildə hazırlanıb. Haşiyələrdən birinə ermənilərə qarşı döyüşən hərbçilərin qəhrəmanlığını vəsf edən şeir, digər haşiyəyə Qarabağın məşhur nəlbəki gülü toxunubdur. Xalçanın əsasını təşkil edən mərkəzi hissəsində insan təsvirləri salınıb. Mərkəzi hissənin ətrafındakı haşiyələrdə yazılmış mətnə əsasən təsvirdəki insanların şəxsiyyətini təyin etmək mümkündür. Bunlar: "Cənabi möhtərəm Ənvər bəy əfəndi", "Cənab Şevket Paşa həzrətləri", "Cənab Yusif İzzətdin", "Sultan Məhəmməd Rəşadxan Xamis Həzrətləri"dir. Digər xalçada isə kiril hərfləri ilə "Balama qurban" ifadəsi yazılıbdır. Görünür onu toxuyan şuşalı ana xilaskar orduya öz balası kimi münasibət göstərib, şirin Qarabağ kəlamı ilə onları əzizləyib. Xalçalar eksklüziv olduğuna görə birinci xalça "Türk komandanları", ikinci xalça isə üzərindəki yazı ilə əlaqədar "Balama qurban" adlandırılıb.
Mirzə Mustafa İftixarülüləma
Mirzə Mustafa İftixarülüləma Aştiyani (1866-1909)—İslam alimi, Məşrutə hərəkatının üzvü.
Həyatı
Mirzə Mustafa ibn Mirzə Məhəmmədhüseyn 1866-cı ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Atası ünlü müctəhid idi.Tənbəki üsyanında iştirak etmişdi.