cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kili Noyşul
Karyerası
Kili Noyşul, ABŞ yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə İtaliya yığmasını 12:5 hesabı ilə məğlub edən ABŞ yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasının qızıl medalına sahib oldu.
Xanlıq xalçaları
Xanlıq xalçaları — Qarabağ tipinin Cəbrayıl qrupuna daxil olan xovlu xalça.
Ümumi məlumat
Xalçaların Qarabağ tipinin Cəbrayıl qrupuna daxil olan bu xalçalar Azərbaycanın cənubunda, Qubadlı rayonundan 18 km cənub-şərqdə yerləşən Xanlıq kəndinin adı ilə əlaqədar olaraq belə adlandırılır. Xanlıq – Azərbaycanın məşhur xalçaçılıq məntəqələrindən biridir. Burada istehsal edilən xalçalar hər zaman məşhur olmuşlar və öz yüksək keyfiyyəti ilə seçilirlər. XIX əsrdə Cəbrayıl rayonunda, xüsusilə də Əfəndilər, Süleymanlı, Daşkəsən kəndlərində toxunan xalçalar dünya bazarlarına və yarmarkalarına çıxarılan xalçaların ən yaxşıları hesab edilirdi. "Xanlıq xalçası"nın orijinal nümunələri xüsusi sifarişlə toxunmuş mürəkkəb kompozisiyalı xalını özündə əks etdirir. Məsələn, XIX əsrdə şairə Xurşudbanu Natəvanın müşayiəti altında xalq arasında "xan qızı" kimi tanınan "Xanlıq xalçası" toxunmuşdur.
Bədii analiz
"Xanlıq xalçaları" müxtəlif kompozisiyalı və müxtəlif təsvirli olur. I variant "Xanlıq xalçası"nın orta sahəsinin kompozisiyasını böyük göl təşkil edir. Onun aşağı və yuxarı hissələrində iki qübbə yerləşir, orta sahənin dörd küncü boyunca isə simmetrik formada dörd ləçək düzülmüşdür. Bu variantın fonu, daha dəqiqi, göl ilə ləçəklər arasındakı aralıq, adətən, hamar və naxışsız olur və bəzi hallarda onu buta bəzəyir. Bu aralıq, xalçanın ölçüsündən asılı olaraq, böyük və ya kiçik olur. I variant xalçalar, bədiilik baxımından, türk xalçaları olan "Anatoliya"ya bənzəyir. Yerli xalçaçılar və sənətşünaslar arasında "Ağ çiçəklər" adı ilə tanınan xalçalar "Xanlıq xalçaları"nın II variantını təşkil edir. Öz quruluşuna görə, onlar I varianta bənzəyirlər, amma bədiilik nöqteyi – nəzərindən fərqlidirlər. Burada mərkəzdə yerləşdirilmiş göl bir qədər kobuddur. Bu gölün dörd hissəsi orta sahənin künclərində yerləşir. Ənənəvi olaraq, bu xalçalarda dibçəkdə gül təsviri verilir. Birinci variantdan fərqli olaraq, burada əsas fon sanki dibçəkdən səpələnmiş ağ çiçəklərlə örtülmüşdür. "Xanlıq xalçaları"nın daha orijinal nümunələri xüsusi sifarişlə hazırlanan mürəkkəb kompozisiyalı xalılardır. Eyni adı daşıyan xalılar, başlıca olaraq, Şuşada istehsal edilirdi. "Xanlıq xalçaları" üçün səciyyəvi olan haşiyələr rəngli cədvəllərdə verilən zolaqlardan ibarətdir. "Ağ çiçəklər" xalçasının orta haşiyəsi əvvəllər "İslimi", XIX əsrin II yarısından isə "Çaynik–nişan" adlandırılırdı.
Texniki xüsusiyyətlər
"Xanlıq xalçaları"nın ölçüsü, adətən 120–190 sm-dən 160–250 sm-dək olur. Nadir hallarda daha böyük ölçülü xalılara rast gəlinir. Düyünlərin sıxlığı: hər kvadrat desimetrdə 30X30-dan 40X40-dək düyün yerləşir (hər kvadrat metrdə 90 000-dən 160 000-dək düyün). Xovun uzunluğu 7–10 mm-dir.
Uzun divarlar
thumb|350px|Uzun divarlar Uzun divarlar ) — e.ə. V əsrdə Afinadan Pirey limanına gedən yolu mühafizə etmək üçün tikilmiş divarlar. Afina Sparta ilə apardığı müharibədə (e.ə.431-e.ə. 401) məğlub olandan sonra "Uzun divarlar" dağıdıldı.
Əhməd Baytursunov
Əhməd Baytursun oğlu — qazax ictimai-siyasi xadimi.
Həyatı
Əhməd Baytursun oğlun doğum tarixi qaynaqlarda fərqli-fərqli göstərilir. Müxtəlif illərdə həbs edilərkən müstəntiqlərin sorğularına verdiyi cavablarda gah 1870-ci ildə, gah 1875-ci ildə, gah 1872-ci il sentyabrın 5-də doğulduğunu söyləsə də onun doğum tarixi əsasən 1873-cü il yanvarın 15-i (yeni tarixlə yanvarın 28-i) kimi göstərilir. Qazaxlar onun adı və soyadını Əhməd Baytursun oğlu kimi yazsalar da daha çox Əhməd Baytursunov kimi tanınmışdır. Rusiya imperiyasının inzibati ərazi bölgüsünə görə Turqay vilayəti Turqay qəzasının Sartıbek aulunda ortabab kəndli ailəsində doğulmuşdur. Uşaqlıqda molla yanına gedərək orada yazıb-oxumağı, əsasən də Quran oxumağı və şəriət qaydalarını öyrənmişdir. İbtidai təhsil verən bu tipli məktəblər adətən mollaxana kimi tanınır. Əhməd hələ mollaxanada oxuduğu illərdə Rus hakim dairələrinin qəddarlığı ilə rastlaşmışdır. 1885-ci il oktyabrın 12-də (bəzi qaynaqlarda bu hadisənin oktyabrın 20-də baş verdiyi göstərilir. – Ə. Ş.) qəza rəisi polkovnik Yakovlev kazak dəstəsilə Şoşak nəslinin Turqay və Jinqildi çaylarının birləşdiyi yerdəki qışlağına gəlir. Burada qocalara, qadınlara, uşaqlara da rəhm etmədən onları döyüb təhqir etməyə, soyğunçuluğa başlayır. Haqsızlığa dözə bilməyən kəndlilər silahlı kazaklara müqavimət göstərir. Əhmədin atası Baytursun polkovnik Yakovlevi vurub atdan salır. Toqquşmada kəndilələrdən bir nəfər ölür və çoxlu yaralanan olur. Ciddi müqavimətə rast gəlmiş, döyülmüş kazaklar başı yarılan və huşunu itirən rəisləri Yakovlevi də alıb qaçmaq məcburiyyətində qalırlar.
Az sonra İrqız və Turqaydan aula cəza dəstələri göndərilir. Cəza dəstələti üsyançı adlandırdıqları qazaxlara divan tutur, auldakıların hamısı aparılıb Turqay hərbi dairəsinin qaupvaxtına salır, mal-mülkləri də müsadirə edirlər. Bir il sonra Kazan Hərbi Dairəsinin Məhkəməsi şoşakları mühakimə edir. Rus dilini bilməyən qazaxların dediklərini tərcüməçilər olduğu kimi hakimə çatdırmır, əksinə, ifadələri Yakovlev və onun kazak dəstəsinin xeyrinə, təhrif edilmiş şəkildə çevirirlər.
Kazan Hərbi Dairəsinin Məhkəməsi Əhmədin atası Baytursunu, əmiləri Aktası, Sabalakı və b. hökumətə qarşı çıxmaqda ittiham edərək 15 il həbs cəzası kəsərək Sibirin dərinliklərindəki İtjekkenə, katorqaya yollayır. Auldakı kişilərin çoxu da müxtəlif müddətli həbs cəzasına məhkum edilir. Əhmədin əmisi Erqazıya da dörd il həbs cəzası verirlər. Erqazı həbsdən döndükdən sonra qardaşı uşaqlarını da himayəsinə götürür. Rus dilini bilmədiklərinə görə məhkəmədə çəkdikləri əziyyət Erqazı qardaşı Aktasın oğlu Aspandiyarı rusca oxutmağı qərara alır. Əhməd də əmisinə rus dilində təhsil almaq istədiyini bildirir.
Anası Künşinin razılığı ilə əmisi 1886-cı ildə Əhmədi də Turqay qəsəbəsindəki ikisinifli rus-tuzem (Qafqazda rus-tatar məktəbi adlandırılan bu tip məktəblər Türküstanda və Sibirdə rus-tuzem məktəbi adlanırdı. Bu məktəblər əsasən kiçik məmur, tərçuməçi hazırlamaq üçün nəzərdə tutulsa da, oranı bitirənlər arasından çoxlu məşhur insanlar çıxmışdır. – Ə. Ş.) məktəbinə oxumağa göndərir. Əhməd maddi sıxıntılar içərisində yaşasa da, 1891-ci ildə burdan məzun olub Orenburqdakı müəllimlər seminariyasında oxumağa gedir.
1895-ci ildə müəllimlər seminariyasını bitirən Əhməd Baytursunov Aktyubinsk qəzasının Batpak nahiyyəsindəki Əhmədgeray Katıbakovun açdığı məktəbdə müəllim işləməyə başlayır. Bir müddətdən sonra Əhməd Kustanay vilayətinin Auliekoldakı ikisinifli rus-tuzem məktəbinə dəyişilir. Orada işlərkən evində qaldığı meşəbəyi Aleksandr İvanovun qızı ilə evlənir. Xanımı Əhmədə hörmət əlaməti olaraq islamı qəbul edir və adını, atasının adını dəyişərək Bədirsəfa Muhametsadık qızı kimi qeyd etdirir.
1896-cı ildə qazax çöllərini gəzərək folkor toplayan, qazax xalqının etnoqrafiyasını, dialektlərini öyrənən çuvaş araşdırıcısı Alektorovla tanışlıq gənc müəllimin dünyagörüşündə böyük dəyişiklik yaradır. Əhməd Baytursunova ilk dəfə ondan qazaxların yaşadığı geniş ərazi haqqında, Rusiya hökumətinin işğalçılıq siyasətinin mahiyyəti haqqında, eləcə də rus alimi İlminskinin maarifçilik adı altında missionerlik fəaliyyəti ilə məşğul olduğu haqqında geniş məlumat alır. Gənc vətənsevər xalqının yaşadığı çoğrafiyanı, millətinin yaşam tərzini öyrənir, folklorunu toplayır, uşaqların daha yaxşı təhsil alması, biliklərə tez yiyələnməsi üçün metodlar axtarır. Yeniyetməliyində dombura çalmağa böyük maraq göstərən Ahmet həm də qazaxların cır adlandırdığı xalq mahnılarını toplayır. Bu axtarışlar onu köhnə tədris üsulu ilə dərs deyən, keçmişi olduğu kimi qoruyub saxlamaq istəyən mühafizəkarlardan ayırır və təhsili Avropa metodlarına uyğunlaşdırmaq istəyən, elmi-texniki yeniliyi tətbiq etməyə çalışan cədidçilərin sırasına gətirir.
Əhməd Baytursun oğlu Karqaralı qəzasında işlərkən ictimai-siyasi fəaliyyəti aktivləşir. 1905-ci ildə Rusiyanı bürümüş inqilabi əhvali-ruhiyyə ona da güclü təsir edir. O dövrdə çoxları hələ də elə bilirdi ki, çar II Nikolay hümanist və ədalətlidir. Onun rüşvətxor, qəddar, xalqı haqsız yerə incidən məmurlardan xəbəri yoxdur. Xəbər tutarsa, günahkarları cəzalandırar. Buna görə də çoximzalı məktublar tərtib edərək çar II Nikolaya təqdim etmək istəyirlər. İmza toplayanlar keşiş Qaponun öndərliyində, 1905-ci il yanvarın 9-da çar sarayı yaxınlaşdıqda onlara çarın mühafizə dəstələri odlu silahlardan atəş açır. Faciə il sona çatan dinc yürüş tarixə Qanlı bazar günü kimi daxil olur. Bununla da çar II Nikolaya da inam sarsılır. Qazax xalqı arasında çar II Nikolaya və onun idarə aparatının demokratikləşəcəyinə ümüd bəsləyənlər də çox idi. Bu inamı qırmaq üçün qazax ziyalıları, başda Əli xan Bökeyxanov və Əhməd Baytursunov olmaqla qazaxların 1905-ci ilin iyununda Karqaralı quberniyasının Kuyandı bölgəsində keçirilən yarmarkadan istifadə etməyi qərara aldılar.
Əlixan Bökeyxanın rəhbərliyi ilə açıq havada bir toplantı keçirildi. Toplantıda Rus hökumətinə torpaq, mülk, dini azadlıq və mədəniyyət məsələlərinə aid bir diləkçə göndərilməsi qərara alınır. Toplantıda çıxış edənləri iki qrupa-milli dəyərlərə üstünlük verənlərə və demokratikləşmə tərəfdarlarına, yəni Avropaya meyillilərə ayrılır. Birinci qrup çoxluq təşkil etdiyindən iclası Əlixan Bökeyxan aparır və qərarlar da onların təsiri altında qəbul edilir.
Bundan az sonra "Qazax çöllərindəki torpaqların mərkəzi quberniyalardan köçürülənlərə verilməsinin dayandırılması, qazax dilinin məhkəmələrdə və dövlət idarələrində işlədilməsinə icazə verilməsi" diləkcəsilə qazax ziyalılarından və tayfa başçılarından təşkil edilmiş bir qrup Peterburqa çar II Nikolayın qəbuluna gedir. Onların istəkləri baş tutmasa da, I Dövlət Dumasına seçkilər qarşısında olduğundan nümayəndə heyəti Kadetlər partiyasının rəhbərliyi ilə görüşür, onlarla əməkdaşlıq etmək haqqında razılığa gəlirlər. Razılaşılır ki, 1905-ci ilin dekabrında qazax-qırğızların bir konfransı keçirilsin.
Qazax-qırğız, türkmən, özbək gənclərinin İdil (Volqa)-Ural bölgəsindəki, eləcə də xarici ölkələrdəki mədrəsələrdə oxumasını əngəlləyən qanunların aradan qaldırılması üçün mübarizə aparan Əhməd Baytursunovu hökumət əleyhinə təbliğat aparmaqda suçlayıb 1909-cu il iyulun 1-də Karqaralıda həbs edirlər. Oradan Semey şəhərindəki həbsxanaya, 1910-cu il martın 9-da isə Orenburqa sürgünə göndərirlər.
Aşdod
Aşdod — İsrailin Cənub bölgəsində, Aralıq dənizi sahilində yerləşən şəhər.
Haqqında
Şəhərin əhalisi 240.400 nəfərdir və İsrailin ən böyük 5-ci şəhəridir. Şəhərin adı e.ə. 17-ci ildə Kənan mənbələrində çəkilir. Aşdod həm də İsrailin ən böyük limanıdır və ölkə idxalının 60 %-i buradan həyata keçirilir. Həmçinin ölkənin əhəmiyyətli sənaye şəhəridir. Müasir Aşdod isə 1956-cı ildə qurulmuş və 1968-ci ildə şəhər statusu qazanmışdır. Şəhər əhalisinin əsasını Rusiya və İstambuldan köçüb gələn gürcü yəhudiləri təşkil edir.
Korqa adası
Korqa adası — Krasnoflotskie adaları qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.
Yerləşməsi
Kara dənizində, Oktyabr İnqilabı adasında yerləşən Sverdlov burnundan 11,5 km aralıda yerləşir. Adadan 4 km şimalda Xitrıy adası, 4 km cənubda isə Bolşoy adası yerləşir. Ada 200 m uzunluğa malikdir. Bütünlüklə buzla örtülüdür. Gözlə seçiləcək yüksəkliyə sahib deyildir.
Qədriyə Teymurbulatova
Qədriyə Teymurbulatova və ya Kadriya Temirbulatova (d. 14 dekabr 1948, SSRİ, RSFSR, Dağıstan MSSR, Noqay rayonunun Terekli-Məktəb kəndi – ö. 30 iyun 1978, SSRİ, RSFSR) — görkəmli noqay şairi.
Həyatı
Qədriyə Orazbay qızı Teymurbulatova 14 dekabr 1948-ci ildə Rusiyanın Dağıstan MSSR-nın Noqay rayonunun Terekli-Məktəb kəndidində çoban ailəsində anadan olmuşdur.
Qədriyəni 1954-cü ildə, hələ 5 yaşı tamam olmamış kəndlərindəki orta məktəbin birinci sinifinə aparırlar. Həmin illərdə uşaqlar 7 yaşından birinci sinifə qəbul edilirdilər. Ona görə də Qədriyə sinifdəkilərdən həm yaşca kiçik, boyca da balaçaymış. Buna baxmayaraq iti qavramasıyla, dərin zəkasıyla sinif yoldaşları arasında seçilərək müəllimlərinin sevimlisinə çevrilir.
1965-ci ildə Terekli-Məktəb kənd orta məktəbini bitirərək, Həmzət Sadasa adına Mahaçqala Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Filalogiya fakültəsinə daxil olmuşdur. Orta məktəb illərindən başlatdığı yaradıcılığı diqqəti cəlb etdiyi üçün SSRİ-də böyük nüfuza malik olan avar şairi Rəsul Həmzətovun zəmanətilə universitetin III kursunu bitirdikdən sonra onu Moskvaya – M.Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutunda oxumağa göndərirlər.
1978-ci ildə onu Moskvada keçirilən SSRİ Yazıçılarının qurultayına və Daşkənddə keçirilən Asiya Afrika Ölkələri şairlərinin forumunda iştirak etməyə göndərirlər.
Onun adını 1978-ci ilin iyulunda Kubanın paytaxtı Havana şəhərində keçiriləcək XI Ümumdünya Gənclər Festivalına gedəcək nümayəndə heyətinin tərkibinə daxil edirlər. Lakin bu səfər ona nəsib olmur. 30 yaşı tamam olmamış faciəli şəkildə öldürülmüşdür. Belə ki, 1978-ci il iyun ayının 30-da, günün-günorta çağında onun yandırılmış cəsədini öz evində tapırlar. Məlum olur ki, onu öldürdükdən sonra cəsədini yandırıblar ki, başqalarının da gözünü qorxutsunlar. Bu faciəyə cinayət donu geyindirilir. SSRİ dağıldıqdan sonra isə bu qəddar çinayətin KQB tərəfindən təşkil edildiyi məlum olur. Lakin Çeçenistanda başlayan antirusiya hərəkatından qorxuya düşən rəhbər işçilər yenidən bu mövzunu bağlayırlar və KQB arxivlərinin Dağıstan Respublikasında açılmasını əngəlləyirlər.
Yaradıcılığı
Orta məktəbdə oxuduğu illərdə ədəbiyyata böyük maraq göstərən Qədriyənin ilk şeiri Noqay rayonunda noqay dilində nəşr edilən "Şöllük mayakı" adlı qəzetdə çap olunmuşdur. Bundan sonra "Komsomolets Daqestana", "Daqestanskaya Pravda", qumuq dilində nəşr olunan "Lenin yolu" qəzetlərində, "Dostluq" jurnalında müntəzəm şeir və məqalələrini çap etdirən Qədriyə elə ilk şeirlərilə müəllimlərinin, rayonun ədəbiyyat həvəskarlarının, Dağıstan Yazıçılar İttifaqının diqqətini cəlb edir.
Rus dilini də ana dili kimi bilən Qədriyənin Ədəbiyyat institunda oxuyarkən SSRİ Yazıçılar İttifaqına üzv qəbul edilməsi, Moskvadakı qəzet və jurnallarda şeirlərinin çap olunması böyük əks səda doğurur. Çünki həmin dövrdə əyalətlərdə yaşayanların, xüsusən də SSRİ-də yaşayan və rus olmayan xalqların nümayəndələrinin imzalarının mərkəzdəki qəzet və jurnallarda görünməsi çox böyük uğur sayılırdı.
Şeirində noqay ədəbiyatına gətirdiyi yeni ifadə vasitələrilə seçilir. O, şeiri şüarçılıqdan uzaqlaşdırıb poeziyaya klassik Şərq şeirlərində olduğu kimi dərin fəlsəfi məna verməyə çalışır. O, poezyaya idioloji mübarizədə bir təbliğat vasitəsi kimi baxmırdı. Şeirə bir sənət nümunəsi, insanların daxili aləminə enən, onların mənəviyyatına təsir edən, iç dünyasının tələblərini ödəyən bir vasitə kimi baxırdı. O, istəyirdi ki, şeirlərini oxuyanlar ürəklərindən keçirdiyi duyğuların bədii əksini orada görə bilsin.
Hələ 22 yaşında ikən, yəni 1971-ci ildə – bürokratik əngəllərin güclü olduğu bir dövrdə Mahaçqaladakı dövlət nəşriyyatında Qədriyənin ilk şeirlər toplusu çap olunur. Şairin ana dilində çap olunan, "Tav danıldan baslanadı" adlandırdığı şeirlər kitabı yalnız noqaylar və Dağıstanda yaşayan qumuqlar, avarlar, ləzgilər, darginlər arasında deyil Şimali Qafqazda yaşayan qaraçaylar, balkarlar, çeçenlər, çərkəzlər, kabardalılar, inquşlar, osetinlər, türkmənlər arasında da böyük maraqla qarşılanır.
1973-cü ildə Qədriyə Teymurbulatovanın "Yaslık yırları", "Tav danıldan baslanadı", "Ayındırık yarıqı" və "Yatlablar"  adlı kitabları çap olunur. Bu bir milli azlıq nümayəndəsi olan gənc bir şair üçün olduqca böyük bir uğur idi.
1975-ci ildə isə Moskvadakı "Molodoy qvardiya" nəşriyyatında Qədriyənin rus dilinə çevrilmiş "Ulıbka lunı" ( - ) kitabını nəşr edilmişdir. Həmin dövürdə çox böyük nüfuza malik olan, hakimiyyət orqanları tərəfindən bir sıra mükafatlara laiq görülmüş, məşhur balkar şairi Qaysın Quliyevin ön söz yazdığı bu kitabın ilk nüsxəsini Qədriyəyə Moskvada, Gənc Yazıçıların VI Ümumittifaq müşavirəsində təntənə ilə təqdim edirlər.
1978-ci ildə Mahaçqalada ana dilində "Xayran" kitabı çap olunmuşdur.
Şeirləri
"Tereklidə üç gün", "Nənəmə", "Atama", "Anama" və başqa şeirlərində Rusiyanın yüzüllər boyu xalqının başına açdığı müsibətləri dilə gətirmişdir.
Onun digər məşhur şeirləri isə bunlardır :
Tərcümələri
İntihara sürüklənmiş Qamzat Acıgəldiyevin noqay türkcəsində yazdığı şeirləri rus dilinə çevirərək çap etdirmişdir. Lakin hakimiyyət orqanları adının belə çəkilməsini istəmədikləri Qamzatın daha geniş aidutoriyada təbliğ etilməsilə də razılaşmır.
Xatirəsi
Qədriyənin Teymurbulatovanın şeirləri ölümündən sonra toplanaraq "Əsmə, saxlan" və "Peşiman yırları" adlı kitablarında çap olunmuşdur.
Qədriyə xanım haqqında bir sıra tədqiqatlar aparılmışdır. Onun həyat və fəaliyyətini araşdıran xarici tədqiqatçılardan biri Azərbaycan alimi Əli Şamil olmuşdur. Onun yazdığı "Noqay şairi Qədriyə nədən 29 yaşında öldürüldü?" adlı elmi əsəri 2012-ci ildə dərc edilmişdir.
Garcinia dulcis
(Garcinia dulcis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kalaç
Kalaç — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, Voronej vilayətinə daxildir.
Halal pullar (film, 2008)
Film haqqında
Filmin çəkilişləri 3 aya yaxın davam edib.
Azərbaycan Milli Dirəniş Təşkilatı
Azərbaycan Milli Dirəniş Təşkilatı Cənubi Azərbaycanda yaşayan azərbaycanlıların milli müqəddəratını təyinetmə haqqını əldə etmələri üçün dinc mübarizə aparan təşkilat.
Azərbaycan Milli Dirəniş (Muqavimət) Təşkilatı 19 mart 2006-cı ildə Cənubi Azərbaycanda yaradılmışdır. Cənubi Azərbaycanda fars şovinizmilə mubarizə aparan milli təşkilatlardan biridir. Yayımladığı məramnaməsində təşkilatın Azərbaycan vətəni və türklüyü əsas tutaraq Cənubi Azərbaycanda yaşayan türklərin öz siyasi gələcəklərini təyinetmə haqqını əldə etmələri üçün dinc şəkildə mübarizə aparmaqdadır.
Araz News saytı təşkilatın rəsmi xəbər orqanı olaraq 3 sentyabr 2010-cu ildə Babək Çələbiyanlı tərəfindən qurulmuşdur. Hazırda Araz News 3 dildə Cənubi Azərbaycan haqqında xəbər və məlumatlar yaymaqdadır.
Təşkilatın ilk sözçüsü Davud Turan olmuşdur. Hazırda təşkilatın rəsmi sözçüsü ABŞ-da yaşayan milli fəal Babək Çələbiyanlıdır.
2016-cı ildə isə təşkilat Cənubi Azərbaycanın şəhərlərində gizli olaraq 10-cu ildönümü munasibəti ilə tədbirlər keçirib. Təşkilat bir il sonra — 2017-ci ildə Ankara və Vaşinqton şəhərlərində 11-ci ildönümünü qeyd edib.
Təşkilatın sözçüsü Babək Çələbiyanlı İsrail dövlətinin Yaxın Şərqdə yeni bir kürd dövlətinin yaranmasını dəstəkləməsinə və bu yeni dövlətin sərhədləri içinə Cənubi Azərbaycanın Urmiya şəhərinin də salınmasına etiraz olaraq İsrail xarici işlər nazirliyinə məktub yazmışdır.
Məramnamə
Azərbaycan Milli Dirəniş Təşkilatı Azərbaycanın milli varlığına qarşı aparılan yağma və talanı durdurmağın tək yolunun irəli səviyyədə təşkilatlanmada və uzmanlaşmada görür və aşağıda sayılan ilkələr və inancları mənimsəyir:
Xaricdəki nümayəndələr
Azərbaycan Milli Dirəniş Təşkilatı gizli və yarıgizli mübarizəyə inandığı üçün illər boyu hər hansısa üzvünü tanıtdırmaqdan imtina edibdir. İlk sözçüsü Davud Turan olubdur. Həmin təşkilat ilk sözçüsünü tanıtdıqdan sonra tam gizli təşkilatdan yarı gizli mübarizəyə keçmişdir.
Hazırda təşkilatın sözçüsü Babək Çələbiyanlıdır. O, Vaşınqtonda mühacirətdə yaşayır və Amerikanın səsində jurnalist olaraq Cənubi Azərbaycanla bağlı informasiyalar yayımlayır.
Babək Şahid, Məcid Araz, Oğuz Bahadır kimi şəxslər bu təşkilatın xaricdəki məsullar və üzvlərindəndirlər.
İv Qiyai Şamlı
İv Fərhad xan Qiyai Şamlı — Heydərqulu xan Qiyai Şamlının oğlu və Belçika memarı.
Həyatı
İv Fərhad Xan Qiyai Şamlı 1957-ci ildə Belçikanın Ukkel şəhərində anadan olub. Nəsilləri qızılbaş tayfa ittifaqına daxil olan Şamlı tayfasındandır. Müasir İran memarlığının ilk nümayəndələrindən biri olan Heydər Qiyai Şamlının oğludur. O, Parisdə yerləşən Janson-de-Sailly liseyini bitirdikdən sonra Nyu-Yorkda yerləşən Pratta İnstitutunda memarlıq üzrə təhsil almağa başlayır. 1982-ci ildə buradakı təhsilini bitirdikdən sonra Kaliforniya İncəsənət Kollecində memarlıq üzrə magistr dərəcəsi əldə edir.
O ilk fəaliyyətinə San-Fransiskoda futurustik evlərin tikintisi ilə başlayıb. 1983-cü ildə o, San-Fransiskoda "Ghiaï Architects" memarlıq şirkətinin əsasını qoyub. Bu şirkət vaxtilə atasının yaratdığı və 1979-cu ildə bağlanan şirkətin davamçısıdır. 1993-cü ildə o ilk irimiqyaslı sifarişini alır. Bu sifariş Kosta-Rikada dəniz kənarı şəhər layihəsi idi. 2003-cü ilin iyun ayında Britaniya Kolumbiyasının Prince George şəhərinin İv Qiyai tərəfindən hazırlanmış mərkəzi planı qəbul edilib. 2002-ci ildən etibarən Fransa Memarlar Akademiyasının xarici üzvüdür. 2011-ci ildə Kaliforniyanın Oklənd şəhərində yerləşən 30 mərtəbəlik "Iwate Tower" binasını tikmək sifarişi alıb. Kaliforniyanın Berkli Universitetində və İncəsənət Kollecində dərs deyir. 13 sentyabr 2018-ci ildən IPAG Biznes Məktəbinin direktorudur.
Verona Universiteti
Verona Universiteti — İtaliyanın Verona şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Verona Universitetinin əsası 1982-ci ildə qoyulmuşdur.
Malıbəyli xalçaları
Malıbəyli xalçaları — Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin Şuşa qrupuna aid olan xovlu xalça.
Ümumi məlumat
Azərbaycanın cənub–qərbində yerləşən Qarabağ xalça məktəbi iki regionda–dağlıq və aran zonalarında inkişaf etmişdir. Yazılı mənbələrdə ərəb tarixçiləri Əl–Müqəddəsi, Məsudi və b. tərəfindən X əsrdən başlayaraq yun və pambıq emalı ilə məşğul olan iri sənətkarlıq mərkəzi kimi adı çəkilən Qarabağın Dağlıq zonasında XIX əsrdə xalça istehsalında Şuşa şəhəri və Daşbulaq, Dovşanlı, Girov, Trniviz, Çanaxçı, Tuğ, Köhnə Tuğlar, Hadrut, Muradxanlı, Qasımuşağı, Qubadlı, Qozağ, Mirseyid, Bağırbəyli, Xanlıq, Dağ Tumas kəndləri əsas rol oynayırdılar. Dağlıq zonaya nisbətən xammalla, şübhəsiz ki, daha yaxşı təmin olunmuş aran rayonlarında Cəbrayıl, Ağdam, Bərdə və Füzuli xalça istehsalında əsas yer tutur. Bu mərkəzin hər birində əhalisi satış üçün intensiv şəkildə xalça toxuyan çoxlu miqdarda kəndlər mövcud olmuşdur. Oz bədii quruluşu, texnoloji xüsusiyyətləri, rəng həlli baxımından Zəngəzur və Naxçıvan xalça istehsalı mərkəzləri də Qarabağ xalça məktəbinə daxildirlər. "Aran xalçası", "Bağçadagüllər xalçası", "Balıq xalçası", "Buynuz xalçası", "Bərdə xalçası", "Bəhmənli xalçası", "Qarabağ xalçası", "Qoca xalçası", "Qasımuşağı xalçası", "Ləmbəran xalçası", "Muğan xalçası", "Talış xalçası", "Lampa xalçası", "Malıbəyli xalçası", "Xanqərvənd xalçası", "Xanlıq xalçası", "Xantirmə xalçası", "Çələbi xalçası", "Şabalıdbuta xalçası", və s. çeşnili xalça kompozisiyaları Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin klassik nümunələrindəndir. Qarabağda evlərin interyerlərinə uyğunlaşdırılmış 5 xalçadan ibarət dəst xalı–gəbələr geniş yayılmışdır.
Qarabağ xalçaçılıq məktəbinin Şuşa qrupuna aid edilən Malıbəyli xalçaları öz adını Şuşa şəhərindən 15 km şimalda yerləşən Malıbəyli kəndinin adından götürmüşdür. Bu kəndin kişi sakinləri heyvandarlıq və əkinçiliklə, qadınları isə xalça və gəbə toxumaqla məşğul olurdular. Onların xalçaları bütün Qarabağda məşhur idi. Malıbəylinin sakinləri buraya vaxtilə Laçın rayonu mərkəzindən 20 km aralıda yerləşən Malıbəy kəndindən köçüb gəlmişdilər. Haqqında danışılan xalça yalnız Malıbəylidə deyil, həm də Qarabağın digər xalçaçılıq məntəqələrində toxunurdu. Bu kənd xalçaçılıq məhsullarının istehsalı ilə məşhurdur: çuval, xurcun, mərfəş, yəhər üstü örtük və s. Bunlar məişətdə və kənd – təsərrüfatında geniş istifadə olunurdu. Yaxın zamanlaradək Malıbəylidə naxışlı keçələr də toxunurdu, onun naxışları orta əsrlərdə Orta Asiyanın dekorativ incəsənət əsərlərinin naxışları ilə oxşardır.
Bədii analiz
Malıbəyli xalçasının orta sahəsinin kompozisiyasını şaquli istiqamətdə yerləşmiş göllər təşkil edir. Bu qellər orijinal bədii xüsusiyyətlərə malikdir: onlar orta sahənin hansı hissəsində yerləşməsinə və kəmiyyətinə baxmayaraq, formalarına görə eynidirlər. Hər bir qelin mərkəzində hovuz təsviri yaradan kvadrat formalı element yerləşir, onun üzərində isə əks tərəflərə baxan iki ördək təsvir edilir.Ördəklər həyat əhəmiyyətli ünsürlərdən biri olan suyu simvolizə edən 5 formalı naxışlarla əhatə olunur. Kvadratlar özləri isə bulud təsviri yaradan naxışların forması olan ilanabənzər elementlərlə əhatə olunur. Məlum olduğu kimi, dekor elementi və bulud təsviri kimi Şərq dekorativ incəsənətinin bütün sahələrində qədim zamanlarda və orta sahələrdə istifadə olunan ördək təsvirləri xüsusilə suyu simvolizə edən rəmzi mənaya malikdir. IX əsrdən etibarən, bulud təsviri və uyğur – çin incəsənətinin, xüsusilə miniatür və saxsı məmulatlarının  digər dekorativ elementləri Azərbaycan xalq incəsənətinə daxil olur. Azərbaycan incəsənətinin bu elementləri belə asanlıqla qəbul etməsinin səbəbi yerli ictimai şərtlərlə, dini inanclarla və əhalinin həyat tərzi ilə bağlıdır. Yaxın Şərq ölkələrində və Azərbaycanda suyu balıq, ördək, düz və dalğalı xətlər və ya onların hissələri şəklində təsvir etmişlər.
Texniki xüsusiyyətlər
"Malıbəyli xalçaları"nın yerliyi qırmızı rəngdə olduğundan onun toxunması üçün istifadə edilən yunun 40 %-i qırmızı rəngdə boyanırdı.
"Malıbəyli xalçaları" kiçik və orta ölçülərdə toxunsa da, hərdən böyük xalçalar da toxunurdu.
Triyera
Triyera — qədim yunanların döyüş gəmisi.
Malıbəyli xalçaları
Texniki xüsusiyyətlər
"Malıbəyli xalçaları"nda bir kvadrat desimetrdə ilmələrin sıxlığı 37X37 ilmədən (düyündən) 42X42 ilməyə (düyün) qədər yerləşir. Bir kvadrat metrdə isə 140 min ilmədən (düyündən) 180 min ilməyə (düyünədək) təsadüf edilir.
Triyera
thumb|250px|
Malıbəyli xalçaları
Texniki xüsusiyyətlər
"Malıbəyli xalçaları""nda xovun hündürlüyü 7–9 mm-dir.
Qanunvericilik
Qanunvericilikː
Triyera
Hər bir hərbi gəminin sağ və sol tərəflərində üç sıra avar olduğundan, onları triyera adlandırırdılar. Hər gəmidə 180 nəfər avarçəkən, 20-30 döyüşçü olurdu.
Hesab edilir ki, ədəbiyyatda triyeralar ilk dəfə Hipponaktın e.ə.540-cı ilə aid edilən satirik poemasında "çoxskamyalı qayıq" kimi xatırlanır.
Robert Liverpul
Robert Banks Cenkinson, Liverpul qrafı — ingilis dövlət və siyasi xadimi, 1812-1827-ci illərdə Böyük Britaniyanın Baş naziri.
Fəaliyyəti
1812-1827-ci illərdə İngiltərə hökumətinə mühafizəkar R.Liverpul başçılıq etmişdi. Əhali R.Liverpul hökumətinin daxili və xarici  siyasətindən narazı idi. 1816 və 1819-cu illərdə ölkə iqtisadi böhran keçirmişdi. Sosial etiraz hərəkatı güclənmişdi. Fəhlələrin fəallığı artsa da mübarizəyə xırda burjua radikalları başçılıq edirdi. Xırda burjuaziyanın əsas tələblərindən biri ümumi seçki hüququ idi. Sol radikallara H.Xant və U.Kobbet başçılıq edirdi. Əhali seçki islahatı keçirilməsini, vergilərin və işsizliyin azaldılmasını, «taxıl qanunlarının» və kilsə onda birinin ləğvini tələb edirdi. 1819-cu ildə mübarizə daha da gücləndi. Mançestr əsas mübarizə mərkəzlərindən biri idi. 16 avqust 1819-cu ildə Mançestrdə 150 min zəhmətkeşin iştirakı ilə mitinq keçirildi. Hökumət mitinqi dağıtmaq üçün qüvvədən istifadə etmişdi, bir neçə fəhlə ölmüş və yaralanmışdı. Ölkənin əksər rayonlarında Mançestr hadisələrinə etiraz mitinqləri keçirilmişdi. Burjuaziya sosial etiraz hərəkatından öz mənafeyinə uyğun istifadə edirdi. Vigilər partiyası hökumətin siyasətini tənqid və Mançestr hadisələrinin araşdırılmasını tələb edirdi. Mühafizəkar hökumət güzəşt etmək fikrində deyildi. Vigilər partiyası parlament islahatına tərəfdar idi. 1827-ci ildə Torilər partiyasında liberalları təmsil edən C.Kanninq baş nazir oldu. Hökumət taxıl üçün gömrüyü azaltdı, sənaye məhsullarının ixracını asanlaşdırdı. Bu yolla İngiltərə hökuməti burjuaziyanı islahat uğrunda mübarizədən yayındırmaq istəyirdi. 1829-cu ildə parlament katoliklərə seçki hüququnun verilməsi haqqında qanun qəbul etdi. İngiltərə XIX əsrin 20-ci illərində Osmanlı imperiyasına qarşı mübarizədə Yunanıstanı müdafiə etmiş, 1825-ci ildə Latın Amerikasında yaranmış dövlətlərin müstəqilliyini tanımışdı. İngiltərə Latın Amerikası ölkələri ilə iqtisadi əlaqələri genişləndirməyə çalışırdı. Lakin liberal mühafizəkarların siyasəti burjuaziyanın mövqeyinin dəyişməsinə səbəb olmadı. Burjuaziya islahat uğrunda mübarizəsini davam etdirdi. İngiltərə 1825-1827-ci illərdə iqtisadi böhran keçirtmişdi. Böhrandan sonra başlanmış durğunluq 1832-ci ilədək davam etmişdi. 1825-ci ildə parlament qanunla tətilləri  qadağan etmişdi. 1830-1832-ci illərdə ölkənin cənubunda  kəndli hərəkatı gücləndi. Mübarizədə iştirak edən  muzdurlar və yoxsul fermerlər kənd təsərrüfatı  alətlərini məhv edirdilər. Seçki islahatı uğrunda mübarizə aparan burjuaziya bir sıra şəhərlərdə öz siyasi təşkilatlarını yaradırdı. 1829-cu ildə Londonda yaradılmış Milli Siyasət Assosasiyasına iri fabrik sahibi olan Pleys 1830-cu ildə Birmingemdə yaradılmış Siyasi İttifaqa bankir Arvud başçılıq etmişdi. Burjuaziya zəhmətkeşləri parlamentin yenidən qurulması uğrunda mübarizəyə cəlb etmişdi. Burjuaziyanın proqramı əmlak senzinin saxlanmasını nəzərdə tuturdu.
Annuazen-Şatlan
Annuazen-Şatlan  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Kremyo kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38010. Kommunanın 2006-cu il üçün əhalisi 615 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 280 ilə 452 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 410 km cənub-şərqdə, Lion dan 36 km şərqdə, Qrenobldan 75 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Liski
Liski — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, Voronej vilayətinə daxildir.
Yamçı
Yamçı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanında şəhər.
Təbrizdən 130 kilometr şimal-qərbdə yerləşir və Mərənd şəhərilə 55 kilometr məsafəsi var.
Yamçı əhalisinin dili Şərqi Azərbaycan şəhərləri kimi, Azərbaycan Türkcəsidir.
Qədim Roma tanrıları
Qədim Yunan mifologiyasına görə tanrılar bunlardır:
Küsməyək (mahnı)
Küsməyək — azərbaycanlı müğənnilər Aygün Kazımova və Röyanın duetidir. Mahnı ilk dəfə olaraq, 2012-ci ildə Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günün münasibətilə ATVdə yayımlanan "22-ci Saat" proqramında səslənmişdir. Mahnı ilk olaraq azərbaycanlı müğənni Bagira üçün yazılmışdır. Mahnının əsl adı “Şən qızam”dır. Daha sonra mahnının bəstəkarı Ramal İsrafilov mahnını Röyaya Bagiradan xəbərsiz oxumağa icazə vermişdir. Röyanın Heydər Əliyev adına sarayda səhnə fəaliyyətinin 10 illiyinin tamam olması münasibəti ilə keçirdiyi konsertdə mahnıdakı “Şən qızam” ifadəsini dəyişib “Röyayam” edib oxumuşdur. “Röyayam” mahnısının sözləri jurnalist Ülviyyə Alovluya aiddir.
Tülkü həccə gedir (film, 1971)
Məzmun
Burada hikmətli bir əhvalatdan-qocalıb əldən düşmüş tülkünün özünə yem tapması üçün fikirləşib necə yeni fənd işlətməsindən danışılır.
Filmdə belə bir fikir ön plana çəkilmişdir: düşmən çox məharətlə cildini dəyişir. O gücü hesabına deyil, hiylə və ikiüzlülük sayəsində öz alçaq məqsədinə nail ola bilər.
Film haqqında
Applikasiya filmidir.
Film geniş tamaşaçı kütləsi üçün nəzərdə tutlmuşdur.
Bobrov
Tarixi
Bityuq çayı (Donun sol qolu) üstündə yerləşən Bityuq yurt vaxtilə bu ətrafda yeganə yaşayış məntəqəsi idi. Yaxınlıqda heç bir ev gözə dəymirdi. Lakin bu sakit və dinc həyat Voronejdən bura qazanc və səadət arayan hünərli adamların ayağı açılmaqla pozuldu. Voronej özü bu zaman 100 ildən də az bir müddər idi ki, rusların sərhəd qalasına çevrilmişdi. 1677-ci ildə Voronejli imkan sahibi iş adamı bir dəstə kəndlisi ilə hökumətdən xahiş etdi ki, Bityuq çayında balıq ovlamaları üçün onlara icazə versin. Lazımi icazə aldıqdan sonra o, başının adamları ilə Bityuq çayına enib Bityuq yurtda məskunlaşdılar. Su porsuqlarının (boburların) burada çox olduğunu görüb porsuq ovlamağa girşdilər. Bundan sonra Bityuq yurdu Bobrovıy Yurt adlandırmağa başladı.1.
1684-cü ildə Bityuq çayı boyu bu torpaqlar Troitsk monastırına verildi. Monastır çay boyu sahilləri ərazicə bölüb 12 yurd saldı. Bityuq yurd (Bobrov yurd) dərin bir dərə ilə ( dərə mənasında rusca türk sözü "ovraq" la yanaşı başqa bir türk sözü "baerak, bayrak" işlənir) sərhədlənirdi.
Zəngin və bərəkətli Bityuq ərazisi 1685-ci ildə İvan Jolobovun ekspedisiyası tərəfindən təsvir olundu. Azov səfərini qalibiyyətlə başa vuran I Pyotr 1699-cu ildə Bityuq çayı üzərinə saray kəndlilərinin köçürülməsi barədə fərman verir. Gələn yeni sakinlər bu təzə yerdə xəstələnib qırılarsa da və geri dönürlərsə də Pyotr nəyin bahasına olur olsun Bityuq vadisini ruslarla məskunlaşdırmaqdan vaz keçmir. Kostroma, Suzdal-Vladimir qəzalarından bura kəndlilər köçürür. Köçürülənlər Bityuq yurta üstünlük verirdilər. Eləcə də Prut döyüşündə məğlub olan Pyotr Azovu türklərə geri verərkən imkan tapıb Azovda yerləşdirdiyi rus əhalisini oradan Bityuqa köçürür. Bityuq yurt (Bobrov) hərb şəhəri sayılmağa başlayır. Həm çay, həm də yaşayış məntəqəsinin adı olan türk sözü Bityuq rus dilindəki saysız-hesabsız türk sözlərindən biridir. Bu dildə Bityuq "at cinslərindən birinin, əsasən yük atının adıdır" 2. Leksikoqraf V. Nikonov da Radlov lüğətinə əsaslanaraq "dəvə" mənası bildirən bu sözü türk (qədim caqatay) sözü kimi qəbul edir.
Beləliklə çox ehtimal ki, türk sözü bitük həm də öz əlavə mənasında "sağlam, güclü" çalarlarına da malik olan bu söz çayın adında məhz həmin mənası ilə ifadə olunmuşdur. Vladimir Dal da Voronej vilayətindəki çayın adının "güclü, coşqun" mənasında işlənən bitük sözündən yarandığının göstərir.
Mənbə
Minaxanım Təkləli. Türk kitabı. Unudulan tarix. Dəyişdirilən adlar, Bakı, Nurlar, 2009
Bokser (zirehli döyüş maşını)
İstifadəçilər
thumb|300px|Boxer istifadəçiləri
Makenzi Fişer
Karyerası
Makenzi Fişer, ABŞ yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə İtaliya yığmasını 12:5 hesabı ilə məğlub edən ABŞ yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasının qızıl medalına sahib oldu.
Bozcaada qalası
Tarixi
Venesiya - Osmanlı arasında gedən mübarizələr zamanı məruz qaldığı təxribatlar sonrası, Körpülü Mehmed Paşa dövründə təmir olunmuşdur (1657). II Mahmud zamanında isə demək olar ki, yenidən inşa edilərək bu günə qədər qorunmuşdur (1815). Adanın şimal-şərq hissəsində qayalıqlar üzərində inşa edilmiş qalanın ətrafı vaxtında su ilə dolu olan xəndəklə əhatə olunmuşdur. Bir vaxtlar asmalı bir qapı ilə təmin olunmuş indi isə bir körpü üzərindən qalaya girilir. Bir zamanlar içərisində Türk əhalinin yaşadığı iki məscidin olduğu qala içi indi demək olar ki, bomboşdur. Sadəcə festival vaxtlarında verilən konsertlərlə hərəkətə gəlir.
Qala xarici və daxili olmaqla iki hissədən ibarətdir. Xarici Qalada iki cəbhəxanı, bir quyu, iki istehkam yeri, kamacı emalatxanalarının yerləşdiyi bina özülləri, mərasim və təhsil sahələri və keçmişdə qala içində yaşayanların evlərinin yerləşdiyi indi boş bir sahə vardır. Bozcaada Fateh Sultan Mehmet dövründə ilk dəfə Türklərin əlinə keçdikdə, qala içinə bir məscid tikilmişdir. Təməlləri hələ də görünür bir şəkildə durmaqda olan bu məscid Qanuni Sultan Süleyman zamanında yenilənmişdir. Ən böyük dəyişikliyi isə 1657-ci ildə ada Venesiyalılardan geri alındıqda görmüşdür. Qala daxilindəki digər bir məscidin varlığını isə 1800-cü illərdən qalma qravürlərdən anlamaq olur.
Qalanın iç hissəsində Bozcaada ilə bağlı tarixi və etnoqrafik əsərlərin toplandığı bir sərgi məkanı var. Bundan başqa qalanın həyətində adadan çıxarılan çoxsaylı qədim məzar daşı və tarixi əsər nümayiş olunur. İç qala hissəsində ada ətrafından çıxarılan amfora toplandığı bir otaq yerləşir. Qala 10.00 - 20.00 saatları arasında ziyarətə açıqdır.
Memarlığı
İç qala iki hissədən ibarətdir. Birincisi giriş hissəsi olub İç qalanın şərq hissəsindədir. Biri şərqdə biri qərbdə iki enişə açılan iki qapısı vardır. Bu hissədə indi dağılmış olan xəstəxana, məscid, minarə, zindanlar və kazarma var idi. Əsl İç qala olan ikinci hissəyə şərqdəki kiçik bir qapıdan girilir. İç qalanın biri baş bürc olmaq üzrə səkkiz bürcü vardır. Ortada ləvazimat anbarı, cəbhəxana yeri və sarnıç yerləşir.
Gicəki dağ
Gicəki dağı — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun ərazisində alçaqdağlıq tirə. Gicəki tirəsinin ən yüksək zirvəsi Gicəki dağıdır. (hünd.1047.) metrdir.
Qaranquş yuvası qalası (Krım)
Qaranquş yuvası qalası — Krımın ən əhəmiyyətli simvollarından biri olan pəri nağılı qəsridir. Mishor bölgəsində Gaspırada Ay Todor burnundakı 38 metrlik Avrora (Avrorina) uçurumuna başlanğıcda Alman neft əyani Baron Shteingel üçün Amerikalı memar A. Şervodun dizaynı ilə 1912-ci ildə inşa edilmişdir. Orta əsr qalası şəklində hazırlanmışdır. 1927-ci ildəki zəlzələdən sonra qayaların bir hissəsi dənizə düşmüş və quruluş tamamilə qayalığın ən son ucunda qalmışdır. Zəlzələdən sonra zədələnmiş divarları bərpa edilmişdir.
Tikilinin yanında I və III əsrdən qalma tarixi bir Roma qalasının qalıqları mövcuddur. Bölgədə Ay Todor burnunda Ai Todorsky fənəri yerləşir.
Mənbə
Ласточкино гнездо (Крым)
Voronej
Voronej — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, Voronej vilayətinə daxildir.
thumb|left|300px|Voronej
İqtisadiyyatı
Böyük iqtisadi mərkəzi. Businesses Rusiya kosmik sənayesi üçün avadanlıq yaratmaq. İlin Voronej regional məhsul 15 milyard dollar ötüb.
Mirzə Nəsrulla Ərdəbili
Mirzə Nəsrulla Ərdəbili (?-1854)—XIX əsr Azərbaycan şairi.
Həyatı
Mirzə Nəsrulla Ərdəbil şəhərində anadan olmuşdu.Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Şəhərlərinin dini işləri ilə məşğul olmuşdu. Sədrülməmalik ləqəbini daşıyırdı. Mirzə Nəsrulla  şair idi. Nüsrət təxəllüsü ilə xoştəb şeir yazırdı. Tanınmış bioqraf Məhəmmədəli xan Tərbiyyət onun haqqında yazır: “Nüsrət Mirzə  Nəsrulla Sədrül-Məmalik  Ərdəbili – bilikdə  və  rəvan nitqdə  öz  əsrinin yeganəsi  idi. O, zəmaməsinin  bir çox alimləri  və  arifləri  ilə  dost  olmuşdur. Mirzə Nəsrulla  İsfahanda  bilik  əldə  etmiş  və  Həsənəlişahın  müridi  olmuşdur. O, bir müddət  Məhəmməd  şahın  müəllimi  olub,  vəzirlik  dərəcəsinə  də  çatmışdır. Mirzə Nəsrulla  Qum  və  İraqa  getmiş  və hicri  qəməri  1271  (1854)-cü ildə  orada  vəfat  etmişdir. Onun oğlu  Mirzə  Hadi  də  hicri qəməri  1306  (1888)-ci  ildə Qum  şəhərində  vəfat  etmişdir. Aşağıdakı şeirlər  ondandır:
Mövlana Nüsrət  rəməl  vəznində  bir  məsnəvi  demişdir  ki,  Bəhmən mirzə öz təzkirəsində  ondan  beyt  vermişdir.
Anton (İzer)
Anton  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Pon-de-Şeryuy kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
Mirzə Nəsrulla Ərdəbili
Yaradıcılığı
Canan zülfü  kəmənddir  uzanmış  o  hər  yerdə, Hər tərəfə aparsa  könlü,  salar  kəməndə. Çalış piri-muğanın  könlün  ələ  alasan, Zahid deyən  sözlərsə  olmaz  könülə  yatan, O, yolunu  azdırar,  sanki  söylər  həqiqət. Aldadıcı sözlərlə  sanki  verər  nəsihət.
Anton (İzer)
INSEE kodu — 38011. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 917 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 182 ilə 249 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 410 km cənub-şərqdə, Lion dan 26 km şərqdə, Qrenobldan 80 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Mirzə Nəsrulla Ərdəbili
Yaradıcılığı
(“Təzkireyi-Nəsrabadi”)
Çartizm
Çartizm (, charter — xartiya sözündən ) — 1836—1848-ci illərdə İngiltərədə baş vermiş sosial və siyasi hərəkat.
Birinci mərhələ (1836-1839)
right|thumb|Çartistlər 1836-cı ildə ölkədə yeni iqtisadi böhran başlanmışdı. 1836-cı ildə yaradılmış London Fəhlə Assosasiyasına U.Lovett və H.Heterinqton rəhbərlik edirdi. Yeni seçki islahatının keçirilməsi fəhlələrin əsas tələblərindən biri idi.
Çartizm hərəkatında iştirak edənlərin sosial tərkibi müxtəlif idi. Belə ki, Fəhlə Assosasiyasına həm fəhlələr, həm də xırda burjuaziya daxil idi. Təşkilatda əksəriyyət təşkil edən xırda burjuaziya «mənəvi qüvvə» tərəfdarı olub xartiyanın təbliğinə üstünlük verirdi. Hərəkat iştirakçılarının əksəriyyəti dinc yolla mübarizə tərəfdarı idi. Onlar parlamentə petisiya verilməsini təklif edirdilər ki, orada xartiya  öz əksini tapmalı idi.
Çartizm hərəkatında iştirak edənlərin bir qismi irlandiyalı  Ferqus  O'Konnor başda olmaqla «mənəvi qüvvə» tərəfdarı idi. F.O Konnor çartistlərin əsas qəzeti olan «Şimal Ulduzunun» naşiri idi və 1838-ci ildə Böyük Şimal İttifaqını yaratmışdı. Mənəvi qüvvə təmsilçiləri yalnız zəruri hallarda radikal mübarizə metodlarına tərəfdar idi.
Çartizm hərəkatının sol qanadını jurnalist C.Qarni başda olmaqla fəhlələr təşkil edirdi. C.Qarni 1838-ci ildə «Demokratik Assosasiya» adlı təşkilat yaratmışdı. Təşkilata metallurgiya zavodlarının, toxuculuq fabriklərinin fəhlələri daxil idi. C.Qarni «fiziki qüvvə» tərəfdarı idi və inqilabi mübarizəni xartiyanın qəbuluna nail olmağı zəruri şərti hesab edirdi.
Çartistlər ölkənin hər yerində xartiyanın xeyrinə təbliğat aparırdılar, izdihamlı mitinq və nümayişlər keçirilirdi. F.O'Konnor və C.Qarni həm yaxşı natiqlik qabiliyyəti, həm də hərarətli çıxışları ilə böyük şöhrət qazanmışdı, həm də fəhlələrdə öz qələbələrinə inam yaradırdılar.
1839-cu ilin fevralında Londonda çartistlərin Milli konventi keçirildi. «Mənəvi qüvvə» tərəfdarları hesab edirdilər ki, konventin vəzifəsi «Xalq Xartiyası»ni əsaslandırmaq üçün petisiya hazırlamaqdan ibarətdir. «Fiziki qüvvə» tərəfdarları hesab edirdilər ki, konvent mübarizəyə rəhbərlik etməli və petisiya parlament tərəfindən qəbul edilənə qədər fəaliyyətini davam etdirməlidir. Parlamentin petisiyanı qəbul etmədiyi halda «fiziki qüvvə» tərəfdarlarını hazrıladığı plana görə ümumi tətil keçirilməli, fəhlələr əmanət kassalarından pullarını götürməli, xalq  parlamenti seçilməli idi.
1839-cu ilin iyulunda 1280 min nəfər tərəfindən imzalanmış petisiya parlamentə təqdim edildi. Parlament petisiyanı müzakirə üçün qəbul etmədi. Milli konvent isə  nəzərdə tutulmuş tədbirləri həyata keçirə və əhalini xartiyanın müdafiəsinə təşkil edə bilmədi. Konventin çağırışı ilə Mançestr və şəhərlərinin toxucuları tətil etmişdi. 1838-ci ilin noyabrında Uelsdə 3 min şaxtaçı üsyan etmişdi. Hökumət silahlı qüvvə vasitəsilə üsyanı yatırdı və çartistlərə qarşı cəza tədbirlərinə başladı. Lakin hərəkatın qarşısını almaq mümkün olmadı. 1840-cı ildə Milli Çartist Assosasiyası  yaradıldı. İngiltərə və dünya tarixində ilk kütləvi fəhlə partiyası sayılan Milli Çartist Assosasiyasının 50 min nəfər üzvü var idi.
İkinci mərhələ (1840-1848)
1842-ci ildə fəhlə hərəkatının artması həm də ölkədə iqtisadi tənəzzüllə bağlı idi. 1842-ci ilin aprelində çağırılmış konvent yeni petisiyanın hazırlanması ilə məşğul olmalı idi. Yeni petisiyada əmək haqqının artırılması, yoxsullar haqqında 1834-cü il qanununun ləğvi və vergilərin azaldılması kimi tələblər öz əksini tapmışdı. Konventdə çartistlər hökumətin siyasətini tənqid edir, İngiltərə ilə İrlandiya arasında uniyanın ləğvini tələb edirdilər. Çartistlər tred-yunionlara mübarizəyə qoşulmağı təklif etdilər.
İkinci petisiyanı 3 milyon zəhmətkeş imzalamışdı. 1842-ci ilin mayında çartistlər petisiyanı parlamentə təqdim etməyə cəhd etdilər. Parlamentin qarşısında izdihamlı nümayiş keçirildi. Lakin çartistlərin nümayəndələri parlamentə buraxılmadı.
İngilətərdə fəhlə hərəkatı daha da gücləndi. 1842-ci ilin yayında İngiltərənin mərkəz və şimal rayonlarında və Şotlandiyada  şaxtaçılar və toxucular tətil etmişdi. Tətillər siyasi xarakter daşıyırdı. Fəhlələr bir şəhərdən digərinə yürüş edir, fabriklərə hücum edirdilər. Bir sıra şəhərlərdə fəhlələrin ordu və polislə toqquşması olmuşdu.
Bijən Pakzad
Bijən Pakzad (4 aprel 1944, Tehran, İran - 16 aprel 2011, Kaliforniya, ABŞ) — İran əsilli amerikalı dizayner.
Çartizm
İkinci mərhələ (1840-1848)
1842-ci ilin yazında İngiltərədə fəhlə hərəkatı zəiflədi, mübarizəyə mötədil çartistlərin təsiri artdı. 1845-ci ildə F.O'Konnor Torpaq Cəmiyyəti adlı təşkilat yaratmışdı. F.O'Konnor hesab edirdi ki, fəhlələrin kəndə qayıtması yolu ilə sosial problemləri həll etmək olar. 1847-ci ildə F.O'Konnor   parlamentə deputat seçildi və ölkə tarixində parlamentdə fəhlələrin ilk təmsilçisi oldu.
Bijən Pakzad
Həyatı
Bijən Pakzad 1944-cü ildə Tehranda anadan olub, 1973-cü ildə ABŞ-yə köçüb, Los-Ancelesdə məskunlaşıb. Dizaynerin Malib, Nyu-York, Milan və Florensiyada xüsusi iqamətgahları olub. O, dünyada məşhur olsa da, İrana gəlişi qadağan olunub.
Çartizm
İkinci mərhələ (1840-1848)
Çartistlərin bir qismi torpaqların milliləşdirilməsini təbliğ edirdi. Fəhlələrin bir qismi burjuaziyanın taxıl qanunlarının ləğvinə yönəlmiş tələblərini müdafiə edirdi. 1838-ci ildə Mançestrdə sənayeçilərin yaratdığı «Taxıl qanunlarına» qarşı Liqanın əsas tələbi azad ticarət prinsipinə keçilməsi idi. Əhalini öz tərəfinə çəkmək üçün liqa «ucuz taxıl» şüarını irəli sürmüşdü. R.Pilin başçılıq etdiyi mühafizəkar hökumətin təşəbbüsü ilə 1846-cı ildə «Taxıl qanunlarını» ləğv edildi. Lendlordlar  «Taxıl qanunları» ləğv edilməsinin əleyhinə idi.
Bijən Pakzad
Həyatı
Bijən Pakzad dünyanın ən varlı və məşhur kişilərini – ABŞ-nin sabiq prezidentləri Barak Obama, Corc Buş, Ronald Reyqan, Hollivud ulduzları Arnold Şvartsenegger, Tom Kruz, Entoni Hopkins üçün paltarlar hazırlayıb. Bijən Pakzaddan Rusiya Prezidenti Vladimir Putin, Bruney Sultanı, Böyük Britaniya şahzadəsi Çarlz və "Microsoft" şirkətinin qurucusu Bill Qeyts pencəklər alıblar.
Çartizm
İkinci mərhələ (1840-1848)
Sol çartistlərin rəhbərləri F.Engelslə və K.Marksla əməkdaşlıq edirdi. 1845-ci ildə sol çartistlər digər ölkələrin inqilabçı demokratları ilə birlikdə Londonda «Qardaş Demokratlar» adlı beynəlxalq cəmiyyətin yaradılmasında iştirak etmişdi. Sol çartistlərə rəhbərlik edən C.Qarni və E.Cons 1847-ci ildə Kommunistlər İttifaqına daxil olmuşdu.
1847-ci ildə İngiltərədə iqtisadi böhran başlandı. İqtisadi vəziyyətin ağırlaşması fəhlə hərəkatına təkan verdi. İrlandiyada  azadlıq hərəkatı gücləndi. İrlandiya inqilabçı-demokratları çartist  hərəkatının rəhbərləri ilə əməkdaşlıq edirdi. Avropa ölkələrindəki 1848-ci il inqilabları da İngiltərədə fəhlə hərəkatına təsir göstərdi.
Üçüncü mərhələ (1848)
right|thumb|300x300px|Çartistlərin Londonda mitinqləri, 1848-ci il 1848-ci ildə İngiltərədə çartizm hərəkatının üçüncü mərhələsi başlandı. Ölkənin müxtəlif şəhərlərində keçirilmiş mitinqlərdə “Xalq Xartiyasının” qəbul edilməsi, respublika quruluşuna keçilməsi və Lordlar palatasının ləğvi kimi tələblər irəli sürülmüşdü. 1848-ci ilin aprelində çartistlərin konventi keçirildi. Sol çartistlər xartiya uğrunda silahlı mübarizəyə başlamağı təkid edirdilər. Konvent iştirakçılarının əksəriyyəti petisiyanın parlamentə təqdim edilməsi zamanı dinc nümayiş keçirilməsinə tərəfdar idi.
1848-ci ilin aprelin 10-da çartistlər 5 milyon fəhlə tərəfindən imzalanmış petisiyanı parlamentə gətirdilər. Lakin parlament yenə petisiyanı qəbul etmədi. Çartistlər Londonda fəhlələrin nümayişini təşkil edə bilmədi. Hökumət isə ordunu və polisi döyüşə hazır vəziyyətdə saxlamışdı.