cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aşıq Firudin
Həyatı
O, hal-hazırda Bakı şəhərində yaşayır və aşıqlıq sənətini də davam еtdirir, еl şənliklərində müntəzəm çıxışlar еdir.
Ailəlidir, iki övladı var.
Xarici keçidlər
(Aşıq musiqisi Şahsevəni havasında Qurbaninin sözlərini Aşıq Arzuman və Aşıq Firudin oxuyurlar)
Cacosmia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Jalə Amuzgar
Jalə Amuzgar — Azərbaycan əsilli İran tarixçisi və professor.
Həyatı
1939-cu ilin 2 dekabrında Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhərində anadan olmuşdur.
Təhsili
Jalə Amuzgar Fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini Sarbonna Universitetində almışdır.
Fəaliyyəti
Məşğul olduğu əsas sahə İranistikadır. O, hal-hazırda Tehran Universitetinin Qədim İran Mədəniyyəti və Dilləri bölməsinin rəhbəridir.
Jalə Amuzgar prof.Əhməd Tafuzzuli ilə birlikdə İranın qədim dövr tarixinə və ədəbiyyatına aid müxtəlif əsərlər yazmışdırlar. O, həmçinin Kolumbiya Universitetinin İranika Ensiklopediyası layihəsində də iştirak etmişdir.
Mükafatları
Jalə Amuzgar müxtəlif orden və medallarla təltif edimişdir. Bunlara misal olaraq "Şərəf Legionu Cəngavəri"ni və "İran Mədəni İrsi" mükafatını göstərmək olar. Sonuncu qeyd edilən mükafatı 2016-cı ildə almışdır.
NGC 1083
NGC 1083, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Arı
İşçi arının ömrü 50 gün olur. 17-18 günlükdə arılar artıq bala çıxarırlar. Qüvvəsi, yəni işçi arı sayı çox olan arı ailəsi ildə 35-40 kq təmiz bal verə bilir.
Arı ailəsi 3 qrupa bölünür:
Onlar 15 km-ə qədər yol qət edə bilirlər. Arı 15 km məsafədə yaxşı şirə taparsa, qayıdıb o biri arılara qəribə hərəkətlərlə xəbər verirlər
Arı ailəsi
Arı ailəsi – pətəkdə və ya təbii yuvalarda toplum halında yaşayan bir ana, on minlərlə işçi və minlərlə erkək arıdan (yaz-yay dövründə) ibarət bal arısı koloniyası. Bal arıları ailə halında yaşayan həşəratlar qrupuna daxildir. Bu arılar təklikdə yaşayıb çoxala bilmədiklərinə görə onlar üçün "ailə" məfhumu bioloji təsərrüfat vahidi kimi qəbul edilmişdir. Yazın axırında əmələ gələn erkək arılar yayın sonunadək yaşayıb payızda ölürlər. Qışlamaya yalnız ana və işçi arılar qalır. Ana arının qoyduğu mayalanmış yumurtadan işçi və ana arılar, mayalanmamış yumurtadan isə erkək arılar çıxır. Ana arının şan qovuqcuqlarına qoyduğu yumurtadan 3 gündən sonra sürfələr əmələ gəlir. 5–6 günlük sürfələr şan qovuqcuqlarının üzərini mum təbəqəsi ilə örtür. Bu sürfələr möhürlü sürfələr adlanır. Arı ailəsində yaşından (hətta gün hesabı ilə) asılı olaraq ayrı-ayrı fərdlər arasında iş bölgüsü gedir. Arı ailəsi iki qrupa (pətək və uçuş arılarına) ayrılır. Pətək arıları təmizləyici, yemləyici və keşikçilərdən, uçuş arıları kəşfiyyatçı və məhsul toplayanlardan ibarətdir. Hər Arı ailəsinin arısı başqa ailənin arılarını qoxusuna görə tanıyır və pətəyə girməyə imkan vermir. Ana arının tam inkişaf edərək yumurtadan çıxması dövrü 16, işçi arılarınkı 21 gün, erkək arılarınkı 24 gündür. Arı ailəsində arıların sayı mövsüm ərzində dəyişir. Yazda və payızda 15–20 min, yayda 70–100 min və daha çox olur. Payızda onların sayı azalır. Arı ailəsi mövsüm ərzində havadan və balverən bitkilərin zənginliyindən asılı olaraq 50–60 kq-adək, bəzən daha çox bal verə bilir.
Arı ailəsindəki fərdlər və arının anatomik quruluşu
Erkək arının yumurtadan çıxmasından tam inkişafına qədər olan dövr 24 gün çəkir. Erkək arı ana arı ilə cütləşən zaman onun tənasül aparatı və daxili orqanlarında bir hissəsi qırılıb ana arının tənəsül orqanında qaldığı üçün erkək arı cütləşmədən 3-4 saat sonra ölür. Erkək arının tənəsül orqanı ana arının tənəsül orqanında olan zaman onun toxumu ana arının toxum qəbuledici kisəsinə tökülür. Bu toxum bir necə milyon spermatozoiddən ibarət olur. Ana arı qovuqcuqdan çıxdıqdan 6-8 gün sonra ilk bələdləmə ucuşuna, 12-14-cü gün isə cütləşmə ucuşuna çixir. Çünki bu vaxt cinsi yetişkənliyə çatir. Ümumiyyətlə erkək arılar öz ailəsinə çox da bağlı olmurlar. Onlar çox asanlıqla bir ailədən digər ailəyə köçürlər. Sentyabr-oktyabr aylarında ailədə erkək arıların olması yaxşı hal deyildir. Çünki bu o deməkdir ki, ya ana arı cütləsmə zamanı itmişdir yaxud da ana mayalanmamış qalmışdır.
Erkək arı uçuş zamanı çoxlu enerji sərf edir. Ona görə də onun yemə ehtiyacı çox olur. Müəyyən edilmişdir ki, 1kq erkək arının əmələ gəlməsinə və onun 2-3 ay yaşamasına 15-20 kq bal lazımdır. Bundan başqa hər bir erkək arının yetişməsi üçün sərf edilən yem işşi arının yetişməsi üçün sərf edilən yemdən 4 dəfə artıqdır. Buna görə də arıcılar erkək arı yetişməsini məhdudlaşdırmaq və ya onları məhv etmək üçün ciddi tədbirlər görürlər.
Ümumiyyətlə uzunmüddətli uçuş ana arı üçün təhlükəlidir. Buradan aydın olur ki, erkək arının çox olması ana arı ilə tez görüşməyə imkan yaradır. Ana arı havada nə qədər qısa müddətdə qalarsa, onun ölüm qorxusu da bir o qədər azalar. Arı bala verən zaman erkək arı ilə ana arının görüşməsi və ya mayalanması üçün ən yaxşı şərait yaranır.
Arıların xarici bədən quruluşu
Arıların xarici bədən quruluşunun öyrənilməsi damazlıq işi üçün böyük əhəmiyyətə malikdir. Arının bədəni xaricdən kutikula deyilən sərt təbəqə ilə örtülüdür. Bu örtük arının xarici skelet rolunu oynamaqla daxili orqanlarını xarici mühitin təsirindən qoruyur. Kutikulanın üzəri çoxlu tükcüklərlə örtülü olur. Bu tükcüklər bədəni təmizləyir və hiss orqanı işini yerinə yetirir. Arıların bədən quruluşu bütün həşaratlar üçün səciyyəvi olan üç əsas hissədən: baş, döş və qarıncıqdan ibarətdir.
Baş
Arının baş hissəsinin üzəri bərk xitin təbəqəsi ilə örtülü qutunu xatırladır. Başın yan tərəfindən bir cüt iri mürəkkəb gözlər bir neçə min xirda gözcüklərdən ibarətdir. Başın üst hissəsində əlavə olaraq üçbucaq şəklində yerləşən üç sadə göz də vardır. Erkək arıların mürəkkəb gözləri daha güclü inkişaf etmisdir. Bu da cütləşmək üçün ananı tez tapmağa və dalınca uçmağa ona böyük köməklik gösrərir. Başın qabaq hissəsindən bir cüt seqmentli bığcıqlar uzanir. Bu bığcıqlarda qoxu orqanları yerləşir. Arıların ağız aparatının mürəkkəb çıxıntıları üstdən aşağı sallanıb dodaqların üzərini örtür. Yan tərəfdə yerləşən iki xitin çənə qüvvəli əzələlərlə hərəkətə gətirilir. Bu çənə vasitəsilə arılar şan qovuqcuğunun qapağını gəmirib açır, şan hörərkən mumu əzişdirir, başqa həşaratı tutur, zibili pətəkdən çıxarır, çiçəyin tozcuğunu çeynəyir, kağızı, parçanı və ağacı gəmirir. Uzanmış iki aşağı çənə və alt dodaq birlikdə xortumu təşkil edir. Aşağı çənələr bir-birinə yaxınlaşdıqda boru əmələ gətirir ki, bunun da vasitəsilə şirəni və suyu sorur. Hər bir aşağı çənə əsas uzun çıxıntıdan və xarici dilimdən ibarətdir. Xortumun içərisində dilcik vardır.
Arılar dilin qaşıqvari hissəsilə duru yemi və şirəni yalayır və sorur. Dilin üzəri nazik tükcüklərlə örtülü olmaqla çoxlu xitin həlqələrdən ibarətdir. Bu həlqələrin köməyilə dil müxtəlif istiqamətlərə əyilə bilir. Arıların xortumunun uzunluğu onun cinsindən asılı olaraq müxtəlifdir. Belə ki, orta rusiya arılarının xortumunun uzunluğu 5,4mm-dir. Ən uzun xortumlu arılar Boz Qafqaz arılarıdır. Onların xortumunun uzunluğu 6,8 mm-dir. Respublikamızın Qabaqtəpə arı populyasiyasının xortumunun uzunluğu 7,2 mm-dir.
Döş
Arının döş yissəsi bir-birinə sıx birləşmiş dörd həlqədən ibarətdir. Hər həlqə də özlüyündə üç hissədən- bel tergitindən, qarın sternitindən və pleyrit qatından ibarətdir. Döş həlqələrinin yuxarı seqmentlərinə isə üç cüt buğumlu ayaq birləşir.
Şevron
Şevron (chevron) — V və ya digər şəkildə fərqlənmə nişanı:
Arı
Qanadlar
Arıların qabaq qanadları uzun, arxa qanadları isə qısa olur. Hər bir qanad uzununa və köndələn damarlar torundan ibarətdir. Bu torlu damarlar isə bir-birilə nazik şəffaf pərdə ilə birləşirlər. Qanadın belə quruluşu onun yüngüllüyünü və davamlılığını təmin edir. Sakit vaxtda qanadlar bel uzunu yığılır. Uçuş vaxtı qabaq qanadlar qarmaqçıqlar vasitəsilə arxa qanadlarla birləşib bütöv bir qanad yaradır. Qanadlar döşün güclü əzələlərinin köməyilə hərəkətə gətirilir. Uçuş zamanı arılar qanadlarını saniyədə 200-240 dəfə hərəkət etdirirlər.
Şevron
Mənbə
Chevron Krokiew (heraldyka)
Arı
Ayaqlar
Arıların üç cüt buğumlu ayağı olur. Hər bir ayaq beş buğumdan: ləyən(ayağın döşə birləşdiyi yer), burma (bud oynağı), bud, diz və beş buğumlu pəncədən ibarətdir. Pəncənin axırıncı buğumunda kiçik caynaq və bunların da arasında yastıca olur. Ayaqlar çiçək tozu toplamaq, bədəni çirkdən təmizləmək və şan hörmək üçün uyğunlaşmışdır.Qabaq ayaqlar tüklərlə örtülü olub bədənin ön hissəsini və bığları təmizləyir. Bədənin başqa hissələrini təmizləmək üçün arxa ayaqların içəri tərəfində pəncənin birinci buğumunda fırça vardır. Dizlə pəncənin birinci buğumu arasında tozcuq tikancığı yerləşir ki, bunun vasitəsilə arılar sayrım (arının ağız suyu ilə isladılmış çiçək tozu) hazırlayırlar. Orta ayaqların içəri tərəfində isə iynəyəbənzər çıxıntı vardır ki,bunun da köməyilə də çiçək tozcuğunu arxa ayaqlarda olan səbətciyə yığırlar. Səbətcik hər tərəfdən möhkəm uzun tüklərlə əhatə olunmuşdur. Ana və erkək arılarda səbətcik olmur.
Qarıncıq
İşçi arının qarıncığı bir-birilə birləşmiş hərəkətli altı buğumdan, erkək arının qarnı isə yeddi buğumdan ibarətdir. Buğumlar bir-birilə nazik elastik pleyrit qatı ilə birləşir. Hər bir paycığın qabaq hissəsi qonşu paycığın arxa hissəsinin altına keçir. Ona görə də qarıncıq cox hərəkətli olub, uzanıb genişlənə bilir. Qarınçığın daxilində bağırsaqlar, ürək, ifrazat, tənəffüs, cinsiyyət və mühafizə orqanları yerləşir. Arının qarıncığı 10-15% genişlənir və 5-7% uzana bilir. Bu xüsusiyyət tənəffüs, şirə gətirən zaman və qışlama dövründa bağırsağa çoxlu kal kütləsi toplandıqda boyük əhəmiyyət kəsb edir. Qarının 3,4,5 və 6-cı paycıqlarında mum aynacıqları yerləşir. Bu aynacıqların altından nazik mum lövhəcikləri çıxır. Ana və erkək arılarda mum vəziləri yoxdur. Ana və işçi arıların qarıncıqlarının ucunda sancma tikanı olur.
Sancma tikanı (neştər)
Sakit vaxtı sancma tikanı qarının içərisinə yığılır. Bu müdafiə üçündür. Sancma aparatı bir-birilə birləşən üç nazik hissədən ibarətdir ki, onun da əsasını qlaf təşkil edir. Qlafda dişcikləri geriyə doğru iki tikan olur. Qlafın və tikanın icərisində boru yerləşir. Sancma zamanı böyük və kiçik zəhər vəzilərinin əzələləri sıxılır və zəhər sancılan sahəyə daxil olur. Arı sancarkən neştərini insan və heyvanın bədəninə keçirir və onu geriyə çəkib çıxara bilmir, neştər bağırsağın bir hissəsilə qırılıb qaldığı üçün arı tezliklə ölür.
Arı pətəyi
Pətəyin hazırlanması çox böyük möcüzədir. Düzgün, bir-birindən fərqlənməyən altıbucaqlı xanalardan ibarət olan pətəklər arılar üzərində təcəlli edən sonsuz ağlın təkcə bir nümunəsidir.
Bu onu göstərir ki, arılar pətəyi qurmaq prosesinə təsadüfən deyil, başlanğıc və birləşmə nöqtələri arasındakı məsafəni hesablayaraq başlayırlar. Bal arılarının hazırladıqları pətəyin bütün xanaları eyni ölçülü olur.
İndi isə kiçik bir təcrübə ilə arıların pətəyi hörməsini yamsılamağa çalışaq. Bu təcrübəni apararkən onu da nəzərə alaq ki, təcrübəni aparan şüurlu, müəyyən bir ağıla sahib insandır. Arılar isə şüursuz varlıqlardır. Bir vərəqdə bir neçə küncdən başlayaraq altıbucaqlılar çəkin və səhifənin ortasında bu altıbucaqlıları birləşdirməyə çalışın. Lakin elə edin ki, heç bir birləşmə nöqtəsi bilinməsin. Ən əsası da bunu xətkeş və pərgardan istifadə etmədən və heç bir hesablama işi aparmadan etməyə çalışın. Bunun çox çətin olduğunu, hətta mümkün olmadığını görəcəksiniz. Üstəlik bu təcrübənin bir deyil, üç-dört nəfərlə həyata keçirildiyini düşünsək, bu prosesin nə qədər çətin olduğu daha yaxşı başa düşərik.
Juniperus convallium
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Caesulia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Çin ardıcı
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şimali-Şərqi Çində, Koreyada, Yaponiyada bitir. Hündürlüyü 20 metrə qədər, sürünən zoğları olan ikievli kol, bəzən ağacdır. Cavan zoğların və qoca budaqların iynəyarpaqları iynəşəkilli, yuxarı budaqlarda qabıqşəkilli, mavi-yaşıldır. Cavan budaqları qonur-qırmızı, yumru-dördhissəli, çox nazikdir. Bitkilər ikievli və ya birevlidir. Çətiri erkək nümunələrin iynəyarpaqları piramida formalı, göyümtül rəngdədir. İynəşəkilli, dişilərdə isə qabıqşəkilli olur. Xırda yarpaqları kütucludur. Bu səbəbə görə onları çoxt vaxt müxtəlif növlərə aid edirlər. Qoza giləmeyvələri xırda, çoxsaylı, forma və rənginə görə dəyişkən, təxminən qara, 2-3 toxumlu olur, ikinci il yetişir. Gövdələrinin qabığı tünd-qonur, birillik zoğlarda tünd-yaşıldır. Torpağın münbitliyinə və rütubətliyinə az tələbkardır, ancaq havanın quruluğunu pis keçirir, zəif böyüyür, işıqsevəndir. 200 ilə qədər yaşayır. Toxumlarla və qələmlərlə çoxaldılır. Dekorativliyinə görə digər növlərdən geri qalmır. Həyatının ilk illərində çox vaxt soyuqlarda zoğlarının ucları donur, yaşlandıqda qışadavamlılığı artır. Növün arealı Balkan, Krım, Kiçik Asiya, Qafqaz və Orta Asiyanı əhatə edir. Oduncağı qatranlı, qırmızı, çox möhkəm, çürüməyə davamlıdır, yananda xoş qoxu verir, möhkəm tikinti materialı kimi istifadə edilir. Əkinlərdə çox dekorativ görünür və çox vaxt sərvi əvəz edir. Azərbaycanda park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.
Müxbir
Müxbir - ərəb sözü olub “ cavab vermək” mənasını bildirir. Ən qaynar xəbərləri çatdıran redaksiya, mətbuat və ya televiziya, radio müxbirlərinin işinin vacibliyini qeyd etmək lazımdır. Xarici ölkələrdə müxbirlər hətta hava limanı və vağzallarda gecələməli olurlar. Vacib bir məsələ ortaya çıxan kimi hadisələrin mərkəzində olurlar.
Müxbirin əsas işi ən aktual informasiyaları operativ şəkildə redaksiyaya çatdırmaqdır. Müxbirlər “xəbərlər” janrlarının müəllifləridirlər. Onlardan materialların emosional şəkildə bütün təfərrüatı ilə təqdim olunması gözlənilir. Hər redaksiyanın müxbirlər ştatı var. Onların çiynində informasiya yükü toplamaq yükü dayanır. Müxbirlərin başlıca vəzifəsi müntəzəm surətdə yeni xəbərlər toplamaqdır. Müxbirlər hər şeydən baş çıxarmağı bacarmalıdır. Bu günki korespondent redaksiyanın tapşırığı ilə mitinqlərdə, xarici məşhurların konsertlərində, sərgilərin açılışında iştirak edə bilər. Qəzet və jurnallar öz səhifələrində xüsusi müxbirlərin göndərdiyi xəbərləri dərc edirlər. Qəzetlərin ştatdan kənar müxbirləri daha doğrusu köməkçiləri də vardır. Həmçinin müstəqil jurnalistlər də vardır ki, onlar öz materiallarını redaksiyaya təqdim edirlər və çox vaxt müstəqil jurnalistlərin nəzər nöqtəsi redaksiyanın rəyi ilə üst-üstə düşmür.
Meq Rayan
Həyatı
Meq Rayan 19 noyabr 1961-ci ildə ABŞ-də anadan olub.
İsrail – İordaniya sülh müqaviləsi (1994)
right|thumb|250x250px|Short video about Israel–Jordan peace treaty from the [[Israeli News Company]] thumb|200px 1994-cü il İsrail - İordaniya sülh müqaviləsi — İsrail və İordaniya arasında davam edən müxtəlif problemlər və torpaq anlaşılmazlıqlarını həll etmək məqsədiylə imzalanmışdır. İki ölkə arasında yaşanan problemlərə görə cəmdə 18.3 milyard dollarlıq bir itki meydana gəlmişdir. Bu sülh müqaviləsi İsrail ilə Fələstin Milli Rəhbərliyi arasında davam edən Orta Şərq Barış Müddətinin bir qolu olmuşdur. Müqavilə 26 oktyabrda Arava Vadisinin cənub sərhədlərində imzalanmışdır. Bu müqavilə ilə İordaniya Misirdən sonra İsrail ilə əlaqələrini normallaşdıran ikinci Ərəb ölkəsi olmuşdur.
Görüşmələrin arxa planı
Fələstin Milli Rəhbərliyi ilə İsrail arasında imzalanan 1993-cü il tarixli Oslo I Anlaşması, İordaniya-İsrail sülhünün də zəminini hazırladı. Bunun sayəsində uzun zamandır İordaniya ilə İsrail arasında yaxşı gedən əlaqələr rəsmiləşdi. İordaniya-İsrail əlaqələri, İordaniya Kralı Hüseynin Qərb yönümlü siyasəti və aralarında ciddi sərhəd problemi olmaması səbəbi ilə digər Ərəb dövlətləriylə müqayisədə nisbətən problemsiz idi.
İsrail-İordaniya arasında 1948-ci ildəki Ərəb-İsrail döyüşündən etibarən var olan gərgin əlaqələr, Süveyş Böhranından sonra fələstinli fədailərin İordaniyadan etdiyi hücumların azalması ilə yumşalmağa başladı. 1967-ci il müharibəsi ilə İsrailin İordaniya nəzarətindəki Şərq Qüds ilə Qərb Şəriyəni işğal etməsindən sonra gərginlik yaşansa da, 1970-ci ildə İordaniyanın Fələstin Azadlıq Təşkilatını ölkədən çıxarmaq üçün başlatdığı “Qara Sentyabr” hadisələri adı verilən mübarizədə İsrail, İordaniyaya dəstək vermişdi. Hadisələr qarşısında Suriya İordaniyaya ordu göndərərkən İsrail Hava qüvvələri isə etdiyi uçuşlarla Suriyaya göz dağı vermişdi. 1973-cü il Ərəb-İsrail müharibəsində İordaniya müharibəyə müdaxilə olmaq istəməmişdir, ancaq çətin vəziyyətdə qalan Suriyaya döyüşün sonlarında kömək etmişdi.
Müzakirələr
1988-ci ildə İordaniya, İsrail ilə ediləcək bir barış üçün Qərb Şəriyyəni geri almaq şərtindən imtina etdi. Oslo I Sazişinin davamı olaraq İsrail baş naziri İzak Rəbin ilə İsrail xarici işləri naziri Şimon Peres, İordaniya ilə barış istədiklərini açıqladılar. Həmin dövrdə ABŞ başçısı Bill Clinton da Haşimoğullarından  Kral Hüseynə barışa razılaşması üçün təzyiqdə etdi və əgər barış edilsə İordaniyanın borclarının silinəcəyini vəd etdi. Bir araya gələn Rəbin, Hüseyn və Clinton, 25 İyul 1994-cü ildə Vaşinqton Bəyannaməsini imzaladılar. Bəyannamədə iki ölkə arasındakı müharibə vəziyyətinin sona çatdığı və BM Təhlükəsizlik Şurasının 242 və 338 saylı qərarlarının təməl alınacağı ədalətli bir sülhsevər danışıqların baş tutacağı ifadə edildi.
İmzalama
Vaşinqton Bəyannaməsindən sonra başlayan sülh danışıqlarında problemlərdən biri İsrailin nəzarətində olan Arava Vadisindəki 400 km²-lik torpaq sahəsi ilə əlaqədar idi. Digər əhəmiyyətli bir problem isə İordaniya Çayı sularının bölünməsi idi. İsrail, Taberiyə gölündən çıxan İordaniya Çayı sularını Degania Anbarında yığır və buradan milli su şəbəkəsinə köçürürdü. Bu problemlər İsralin Aravadakı torpağın böyük bir qismini İordaniyaya verməyi qəbul etməsi və İsrailin İordaniyaya hər il 50 milyon m³ su verməyi öhdəliyinə götürməsi ilə həll edildi. Bundan əlavə, İordaniya və İsrail Yarmuk Çayı sularını da paylaşacaqdılar. Bu bölünməyə görə İordaniya suların dörddə üçünü götürəcəkdi. Problemli mövzulardan sora İordaniya-İsrail əlaqələrinin normallaşması, iki ölkə arasında diplomatik əlaqələrin təsisi, iki ölkənin bir-birlərinin suverenliklərinə hörmət etməsi, terrora qarşı əməkdaşlıq və Fələstinlilərlə ediləcək bir sülhdə Qüdsdəki müqəddəs məkanlarla əlaqədar İordaniyaya qoruyucu statusun verilə biləcəyi mövzularında razılaşdılar. 26 Oktyabr 1994 tarixində İordaniya baş naziri Abdülselam Əl Macalı və İsrail baş naziri İzak Rəbin, Arava Vadisinin cənub sərhədlərində İsrail-İordaniya Sülh Müqaviləsi imzaladılar.
Sensasiya
Sensasiya – Latın sözü olub "hiss" mənasını bildirir. Hər hansı hadisənin, məlumatın güclü təəsürat yaratması sensasiya deməkdir.
Sensasiya jurnalistikada
Əsl sensasiya tapmaq jurnalistin böyük arzusudur. Əfsus ki, sensasiya qovğasında yalan məlumatlar da olur. Sensasiyalı məlumatlar "utka" termini adı altında tanınır. Termin qısaldılmış NT (latınca non testatur – yəni "yoxlanılmayıb" mənasını bildirir). Ən məşhur jurnalistika "utka"larından biri haqda bir vaxt Rusiyanın "Elm və həyat" jurnalında yazılmışdır. 1835-ci ildə "Nyu York San" qəzeti astronom C. Qerşelin güya ay planetinin sakinlərini gördüyü yazılmışdı. Qəzet uzun müddət öz oxucularına "özgə planetlər" haqda danışırdı. Çoxları bu "utka"ya inanmışdılar.
Hristo Stoiçkov
Hristo Stoiçkov (,, 8.02.1966, Plovdiv) - Bolqar baş məşqçi, Keçmiş futbolçu. Hal-hazırda Bolqarıstan Milli Futbol Çempionatında oynayan ÇSKA Sofiya klubunun baş məşqçisidir. Peşəkar karyerasına 1982-ci ildə Hebros klubunda başlamışdır. İlk dəfə milli yığmaya 1986-cı ildə çağırılmış və millidə 83 oyunda 38 qol vurmuşdur. 1994-cü ildə ABŞ-də keçirilən futbol üzrə dünya çempionatında 6 qolla bombardir olmuş, Bolqarıstan millisi isə İsveçdən sonra 4-cü sırada bitirmişdir. Həmçinin, 1994-cü ildə Avropada ilin futbolçusu seçilmişdir.
Homer Simpson
Homer Simpson — Simpsonlar cizgi serialının əsas personajlarından biri. İlk dəfə 19 aprel 1987-ci ildə "The Tracey Ullman Show"-nun "Good Night" hissəsində görünmüşdü.
Qəbulu
2010-cu ildə Entertainment Weekly Homeri "son 20 ilin böyük personajı" adlandırıb. TV Guide onu 2002-ci ildə 50 ən böyük cizgi personajların siyahısında Baqz Bannidən sonra yerləşdirib; Bravo kanalı isə onu 100 ən böyük televiziya personajı  siyahısında, harada ki Homer sadəcə dörd cizgi personajıdan biri olub, beşinci yerə daxil edib; Channel 4 sorğusuda isə o, bütün zamanların ən böyük televiziya peronajı kimi seçilib.
Den Kastellaneta Homeri səsləndirdiyinə görə bir neçə dəfə "Outstanding Voice-Over Performance" nominasiyada Primetime Emmy mükafatını əldə edib: 1992-ci ildə Lizanın ponisi, 1993-cü ildə Mister Plou , 2004-cü ildə Bu gün klounam və 2009-cu ildə Ata daha pisi bilir  seriyasına görə. Ancaq, o Bu gün klounam seriyasıda ancaq Homeri yox, bir neçə personajı səsləndirdiyinə görə həmin mükafatı alıb.
2030 FİFA Dünya Kuboku
2030 FİFA Dünya Kuboku — XXIV Dünya çempionatı.
Ev sahibliyi marağında olan ölkələr
FİFA-nın qərarına görə, çempionat Asiya və Şimali Amerikada keçirilə bilməz (2022 və 2026 çempionatları həmin qitələrdə keçiriləcəyinə görə)
CAF
🇲🇦, -🇹🇳, 🇨🇲, 🇪🇬
CONMEBOL
-🇦🇷--
Parazit vulkan
Parazit vulkan — iri mərkəzi vulkanın yamacında çox zaman radial çatlar boyu yan püskürmə nəticəsində əmələ gəlir. Özünün baş kanaldan ayrılan ayrıca kanalı olur. Çatların daha yüksək nöqtəsində (subterminal püskürmə) şlak konusu əmələ gəlir, aşağı hissələrində isə (lateral püskürmə) lava axını baş verir. Parazit vulkan həmçinin eksentrik püskürmə nəticəsində də əmələ gələ bilər. Sinonim: Əlavə vulkan, Yan vulkan.
NGC 2045
NGC 2045, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Buğa bürcü istiqamətində yerləşir. * tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Hindistan ardıcı
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hündür ardıc
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qara dəniz sahillərində, Krasnodar vilayətində, Krımda, Balkanda və Kiçik Asiyada yayılmışdır. Dəniz səviyyəsindən 360-400 m-ə qədər hündürlükdə dağ yamaclarında bitir. Toxumla çoxalır, palıdla, ardıcların digər növləri ilə birlikdə meşə qruplaşmalrında bitir. Toxumvermə bir ildən sonra müşahidə edilir. 600 ilə qədər yaşayır. 1941-1943-cü illərin hərbi hərəkatları, ardıc meşələrinin sistemsiz qırılması əkinlərə böyük ziyan vurmuşdur. Bundan əlavə 1951-1957-ci illərin quraqlıqları, zərərverici və xəstəliklərin kütləvi yayılması meşələrin vəziyyətinə mənfi təsir göstərmişdir. Hazırda Şimal-Qərbi Qafqazın hündür ardıc meşələrinin vəziyyəti acınacaqlıdır. Ağacların ayrıca və qruplarla əkilməsinin azalması müşahidə edilir. Əhəngdaşlı torpaqlarda yerləşən ardıc meşələri çox zəifdir. Bütün ardıc meşələri I qrupa aiddir. Növün yüksək dekorativ, qiymətli texniki dərman və landşaft bitkisi kimi tamamilə mühafizəsi vacibdir. Hündür ardıc meşələrində qoruqların yaradılması, onların ərazisində tikinti, yolların salınması, dağ-mədən işlərinin aparılması qadağan olunmalıdır. Pozulmuş sistemlərin bərpası üçün xüsusi meşə təsərrüfatı tədbirləri aparmaq lazımdır. Bu növə Bakı şəhərindəki park və bağlarda rast gəlinir.
Komarov ardıcı
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Reportaj
Reportaj - İngilis dilindən tərcümədə "to report" yəni "məlumat vermək" deməkdir.
Mark Tven psevdanimi ilə məşhurlaşmış Semuyel Klemens öz bədii yaradıcılığına gündəlik reportaj hazırlamaqla başlamışdı. O şəxsən şahidi olduğu hadisələr haqda yazırdı. Müxbirlər öz reportajlarında hadisə yerindən qaynar xəbərlər çatdırırlar. Reportaj jurnalistikanın bir janrı kimi müəllifdən şəxsi münasibət tələb edir. Reportaj şahidin vacib və aktual hadisə barədə hekayəsidir. Repartyor üçün əsas hamıdan birinci hadisə haqqında məlumat çatdırmaqdır. Reportaj təkcə faktların sadalanması deyil həmçinin şəxsi analiz deməkdir. Xüsusi ilə informasiyanın operativliyi və həqiqiliyi vacibdir. Hal-hazırda reportaj janrı televiziya vasitəsi ilə daha aktiv surətdə inkişaf edir.
Kültür Park
Kültür Park — Türkiyənin İzmir şəhərində yerləşən park. Konak ilçəsindəki Memar Sinan məhəlləsində yer alır və şimalda Dr. Mustafa Ənvər Bəy prospekti, şərqdə 1395 və 1396 nömrəli küçələr, cənubda Mürsəl Paşa bulvarı, qərbdə Dr. Rafiq Saydam və Şair Əşrəf bulvarları ilə əhatə olunmuşdur. 1936-cı ildə 1922-ci il İzmir yanğınında xarabalığa çevrilmiş 360.000 m² ərazi yenidən qurulmuşdur. Üç il sonra, 1939-cu ildə genişləndirilərək 420.000 m²-ə çatmışdır. Yarandığı gündən bəri İzmir Beynəlxalq Sərgisinə ev sahibliyi edir.
Tarixçə
İlki 1933-cü ildə təşkil edilən 9 Sentyabr Sərgisi Cümhuriyyət Meydanının arxasındakı ərazidə Swissoteldə qurulmuşdur. Bələdiyyə sədrinin müavini Suat Yurtkoru, bələdiyyə başçısı Behçet Uza sərginin ərazisinin gələcəkdə kifayət etməyəcəyi və Qorki parkı kimi bir ərazinin şəhərə gətirilməsi fikrini irəli sürdü. Behçet Uzun tələbi ilə Yurtkoru tərəfindən hazırlanan hesabat 14 may 1934-cü ildə şəhər məclisi tərəfindən qəbul edildi və Kültürparkın inşası təsdiq edildi. Behçet Uz, 1935-ci ildə Moskvaya getmiş və bələdiyyə başçısı Nikolay Bulqaninin tapşırığı ilə hazırlanan iki memar ilə parkın dizaynı müzakirə edilmişdir.
1922-ci ildə İzmir yanğını tərəfindən xarabalığa çevrilmiş 360.000 m² ərazidə söküntü başlamışdır. 1934-cü ilin ikinci yarısından başlayaraq təmizlənməyə başlamış və 1 yanvar 1936-cı ildə Kültürparkın təməli qoyuldu. Kültürpark 1 sentyabr 1936-cı ildə Baş nazir İsmət İnönü tərəfindən 6-cı İzmir Beynəlxalq Sərgisi ilə açıldı. 1937-ci ildə parkda İzmir Paraşüt Qülləsi quruldu. 1938-ci ildə parkda İzmir Zooparkı və Pakistan Pavyonu açıldı. 1939-cu ildə park cənuba doğru 60.000 m² genişlənərək 420.000 m²-ə çatdı. 1951-ci ildə İzmir Arxeologiya Muzeyi parka köçmüş və 1984-cü ilə qədər orada fəaliyyət göstərdi. Parkda 1952-ci ilin sentyabr ayında açılan İzmir Rəsm və Heykəl Muzeyi və Qalereyası, 1973-cü ildə parkın kənarında inşa edilən yeni qərargah binasına köçdü. İzmir Tarix və Sənət Muzeyi də 2004-cü ildə parkda qurulmuşdur. 2008-ci ildə İzmir Vəhşi Təbiət Parkının açılışı ilə parkdakı zoopark bağlandı və heyvanlar yeni əraziyə köçürüldü. 594 avtomobil dayanacağına malik yeraltı dayanacaq 2009-cu ilin avqust ayında istifadəyə verildi. 2015-ci ilin iyun ayında parkda pulsuz Wi-Fi xidməti istifadəyə verildi. Bu gün parkda yalnız İzmir Beynəlxalq Sərgisi və İzmir Kitab Sərgisi keçirilir. 2017-ci ildə burada Kültürpark Tennis Kuboku ilk dəfə keçirilmişdir.
Xüsusiyyətləri
Divarlarla əhatə olunmuş Kültürparkın beş giriş qapısı var: Lozanna qapısı, Montreux qapısı, 9 sentyabr qapısı, Cümhuriyyət qapısı və 26 avqust qapısı. 14 qapalı sərgi salonu, 4 konfrans salonu, Atatürk Açıq Hava Teatrı, İsmət İnönü İncəsənət Mərkəzi, İzmir İncəsənət, Kültürpark Evlilik Dairəsi, Cəlal Atik idman salonu, əyləncə parkı, paraşüt qülləsi, Gənclik Teatrı, Rəsm və Heykəl Muzeyi, İzmir tarixi İncəsənət Muzeyi kimi sənət və əyləncə məkanlarına əlavə olaraq qaçış zolağı, üzgüçülük hovuzu, qapalı idman zalı, tennis kortu və futbol kimi idman fəaliyyətlərinə imkan verən meydançaları da mövcuddur. Parkda 7709 ağac var. Parkdakı ağaclar sığortalanmışdır.
NGC 3013
NGC 3013, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kiçik Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Vakaş dilləri
Vakaş dilləri − Şimali Amerika hindi dilləri qrupu. Sakit okeanın sahillərində, Amerikanın Vaşinqton ştatının sərhəd rayonlarında və Kanadanın Britaniya Kolumbiyasında yayılmışdır. Təqribən bir milyondan artıq daşıyıcı vardır.
Rami Mehmed Paşa
Rami Mehmed Paşa — II Mustafa dönəmində 6 ay 20 gün Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamıdır. Eyni zamanda dövrünün məşhur şairlərindən olması və şeirlərində dövlət adamlarını kəskin tənqid etməsi səbəbilə ərəbcə "atıcı, iynələyici" mənası verən Rami təxəllüsü almışdır.
Həyatı
1655-ci ildə İstanbulun Əyyubsultan ilçəsinin Nişançı məhəlləsində dünyaya gəlmişdir. Atasının adının Həsən ağa olduğu bilinir. Gənclik illərində bir müddət atasının yanında çalışmış, İstanbulun su yollarının təmiriylə məşğul olmuşdur. Sonralar yazı qabiliyyətinin yaxşı olması səbəbilə divan-i hümayuna alınmış, zamanla katibliyə qədər yüksəlmişdir. Qısa zamanda dönəmin məşhur şairləri arasında tanınmış, bununla yanaşı ikinci vəzir müsahib Mustafa Paşanın məsrəf katibi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1678-ci ildə yaxın dostu şair Nəbiylə birlikdə həcc ziyarətinə getmiş, ziyarətdən döndükdən sonra Mustafa Paşa tərəfindən divan əfəndiliyinə yüksəldilmişdir. 1685-ci ilə qədər şair Nəbiylə birlikdə paşanın xidmətində qaldı. Mustafa Paşanın vəfatından sonra yenidən divan xidmətinə dönən Mehmed Əfəndi 16 noyabr 1694-cü ildə rəisülküttablığa gətirildi. Ancaq dövrün sədrəzəmi Almas Mehmed Paşa ilə münasibətlərinin pis olması səbəbilə 1697-ci ilin yanvarında vəzifədən alındı və ev həbsinə məhkum olundu. Həmin ilin sonunda sədrəzəmin vəfatının ardından Körpülü Hüseyn Paşanın sədarətə gəlişi ilə 17 oktyabr 1697-ci ildə yenidən rəisülküttablığa gətirildi.
II Vyana mühasirəsi ilə başlayan və 14 ildir davam edən sülh müzakirələri Mehmed Əfəndinin də iştirakı ilə sürətləndi. Danışıqlar zamanı göstərdiyi yüksək fəaliyyətlə digər diplomatlardan fərqləndi. Paytaxta döndükdən sonra sultan tərəfindən hədiyyələr alsa da, vəzirlik təklifini qəbul etmədi. Körpülü Hüseyn Paşanın sədarəti dövründə dövlət işləriylə yaxından məşğul olsa da, Daldaban Mustafa Paşa ilə münasibətləri pisləşdi. Vəzifədən alınıb sürgünə göndərilməsi təklif edilsə də, şeyxülislam Feyzullah Əfəndi buna qarşı çıxdı və sədarətə yüksələ bilməsi üçün qübbə vəzirliyinə gətirilməsini təmin etdi (28 dekabr 1702). Şeyxülislam-sədrəzəm qarşıdurmasında şeyxülislamı dəstəklədi və çox keçmədən Daldaban Mustafa Paşanın yerinə sədarətə gətirildi (24 yanvar 1703).
Ancaq zaman keçdikcə şeyxülislam Feyzullah Əfəndi ilə aralarında ziddiyət yarandı. Şeyxülislamın dövlət məsələlərinə bu dərəcədə qarışması Mehmed Paşanı çətin vəziyyətə saldı. Onun dövlət idarəsindəki gücünü sındırmaq məqsədilə İstanbulda olan sədarət naibi Kürəkən Həsən Paşa ilə ittifaq qurdu. Ülufələri verilmədiyi üçün saraya şikayətə gələn 200 cəbəcini üsyana təşviq etdi. Getdikcə böyüyən üsyan dalğası nəticəsində tarixə Ədirnə hadisələri (22 avqust 1703) olaraq düşən üsyan baş tutdu və Sultan Mustafa devrilərək yerinə III Əhməd taxta çıxarıldı. Feyzullah Əfəndi Ədirnədə işgəncə verilərək öldürüldü və cəsədi Tunca çayına atıldı. Rami Mehmed Paşa isə hadisədən 2 gün öncə 19-20 avqust gecəsi Ədirnədəki yaxın dostu Arabaçızadə Əhməd Əfəndinin evində gizlənərək canını xilas etdi. Bu səbəblə sədarətdən çəkilmiş hesab edildi ancaq sədarət möhürü özündə qaldı. Bir müddət Əyyubsultandakı köşkündə gizləndi, daha sonra meydana çıxaraq keçmiş müttəfiqi sədrəzəm Moralı Həsən Paşa, şeyxülislam və Rumeli başqazısı Yəhya Əfəndiyə 800 kisə rüşvət verərək bağışlanmasını təmin etdi. Özündə tutduğu sədarət möhrünü təslim edərək öz istəyi ilə Kipr hakimliyinə təyin edildi (19 iyun 1704). 4 ay sonra Süleyman Paşanın yerinə Misir hakimliyinə gətirildi. Ancaq bu müddət ərzində Misirdə başlayan qıtlıq və qiymət bahalığı səbəbilə vəzifədən alındı və Rodos adasına sürgün edildi (sentyabr 1706). Bir neçə il sonra Krit adasındakı Qrabusaya nəql edilməsi ilə bağlı fərman çıxarıldı. Katib Mehmed ağa 9 mart 1708-ci ildə Rodos adasına fərmanı elan etmək üçün gələndə, bir müddətdir şiddətli bağırsaq infeksiyasından əziyyət çəkən Rami Mehmed Paşa 8 mart gecəsi artıq vəfat etmişdi. Cənazəsi bir neçə gün sonra Rodos adasındakı Murad Rəis təkkəsinin yaxınlığına dəfn edildi. Əmlakı müsadirə eilərək ailəsi ilə birlikdə İstanbula göndərildi.
Ailəsi haqqında məlumat azdır. Qızlarından birini şeyxülislam Mirzə Mustafa Əfəndinin oğlu və Rumeli başqazısı Mehmed Səlim Əfəndiylə evləndirmişdir.
Aleksandra sədəflisi
Aleksandra sədəflisi — Pulcuqluqanadlılar dəstəsinə, Nimfalidlər fəsiləsinə aid növ.,
Təsviri
Qanadları açılmış halda erkəklər 45 mm, dişilər isə 55 mm-dir. Qanadların üst tərəfi kərpici — qırmızı rəngdə olub, üzərində çoxlu sayda kiçik ləkələr vardır. Arxa qanadların alt səthi yaşıla çalan sədəf rəngli olub, üzərində gümüşü ləkələr vardır. Bu ləkələr qanadın əsasına doğru cəmlənmişdir.
Yayılması
Talış meşələri.
Həyat tərzi
Kol və ayıdöşəyi pöhrəliklərində, meşə talalarında və kənarlarında, yollar və cığırlar boyunda. Kəpənəklər mayın axırında iyulun ortalarına qədər uçur. Tırtıllar iyul – avqustda yerli bənövşənin- Viola caspia Kupff, yarpaqları ilə qidalanır. Puplar qışlayır. İldə bir nəsil verir. Tırtıllar və puplar Chalcidae fəsiləsindən olan parazitoid zarqanadlılar üçün sahib hesab edilir.
Sayı
Azsaylı növdür. R. Əffəndi tərəfindən Talış meşələrində 7 kəpənəyi, 1984-cü ildə B. Luxtanova tərəfindən 2 kəpənək, 2004-cü ildə İ. Plyuş tərəfindən 2 kəpənəyi qeydə alınmışdır.
Mühafizə
Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxil edilmişdir.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Kəpəyin biologiyası ətraflı öyrənilməlidir. Yaşayış yerlərinə müntəzəm monitorinqlər təşkilı edilməlidir. Kəpənəklərin tutulmasının qadağan edilməsi.
NGC 188
NGC 188 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topası. Göy üzündə Sefey bürcü istiqamətində yerləşir. II2r tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Juniperus rigida
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İnaksessibl
İnaksessibl adası, Birləşmiş Krallığın Müqəddəs Yelena, Yüksəliş və Tristan-da-Kunya adaları kimi tanınan xarici ərazilərinin bir hissəsi olan Tristan-da-Kunya arxipelaqına daxildir. Adanın özü yalnız Cənubi Afrika Respublikası, Keyptaundan yeddi günlük dəniz yolu ilə, il ərzində sahilin adaya yanaşmaya imkan verdiyi cəmi 60 gün müddətində əlçatandır.
Ada Qof adası ilə birlikdə vəhşi təbiət qoruğudur və ikisi birlikdə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. İnaksessibl adası ərazi üçün endemik və dünyanın hələ də yaşayan ən kiçik uçmayan quşu olan İnaksessibl sufərəsinin evidir.
Coğrafiya
Ada, Tristan-da-Kunya arxipelaqının əsas adasından təxminən 31 km cənub-qərbdə yerləşir. Adətən, yanlız və məskunlaşılmayan adanın şimal-qərb nöqtəsində Port-Devid adlı kiçik bir yan alma sahili var.
Tarix
İnaksessibl adası 1656-cı ilin yanvar ayında, Tristan-da-Kunyanın potuqal dənizçilər tərəfindən ilk dəfə görüldüyündən 146 il sonra, ’t Nachtglas ("gecə şüşəsi") adlı holland gəmisi ilə, Yan Yakobszunun rəhbərlik etdiyi səyahət zamanı kəşf edildi. Yakobszun adanı "Nachtglas" adlandırdı.
"İnaksessibl" ( – "əlçatmaz") adı üçün isə, iki izah mövcuddur. Bunlardan birinə görə, adaya yan alan Hollandiya ekipajı onun daxilinə çata bilmədiyi üçün yeni tapılan ada xəritələrdə "İnaksessibl" adlandırılmışdır. Digəri isə, Fransız kapitan d'Etşeverrinin 1778-ci ildə adaya yan ala bilmədikdən sonra onu belə adlandırdığının iddia edir. 1803-cü ildə Amasa Delananın başçılıq etdiyi ABŞ-lı suiti ovçuları adaya yan aldılar.
1871-ci ildə Almaniyadan adaya gələn Stoltenhoff qardaşları, bu ticarətin az olmasına baxmayaraq, canlı suiti ovu ilə məşğul olmaq və öz mallarını keçən səyahətçilərə satmaq məqədilə burada iki il yaşadı. Onlar, yemək qıtlığı səbəbindən, 1873-cü ildə ərazinin flora və faunasını araşdırmaq üçün buraya gələn HMS Challenger tərəfindən xilas edilmələrindən "məmnun qaldılar". Cənubi Afrikalı müəllif Erik Rosental, 1952-ci ildə Stoltenhoffların bu sərgüzəştini qələmə almışdır. Yaxınlıqdakı Stoltenhoff adası da qardaşların adını daşıyır.
1997-ci ildə adanın 22 km-ə qədər sahil suları 1976-cı il Tristan-da-Kunya Qoruma Sərəncamına əsasən təbiət qoruğu elan edildi. Hal-hazırda, adaya yalnız Tristandan gələn bələdçilərin gəmilərinin ziyarətinə icazə verilir. 2004-cü ildə İnaksessibl adası, UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısında Qof adasına əlavə edildi.
Flora və fauna
1816-cı ildə Kapral Uilyam Qlass və ailəsi, Tristan-da-Kunyanın ilk sakinləri oldular və onlarla birlikdə keçi və donuzlar da qida mənbəyi olaraq İnaksessibl adasına gətirildi. Bəzi ev heyvanları ən azı 57 il daha adada qalaraq Stoltenhoff qardaşlarının ekspedisiyası zamanı onların həyatda qalmasına kömək etsə də, indi məhv olmuşlar. Mal-qara, qoyun və itlər də ada tarixinin müxtəlif nöqtələrində adaya gətirilmiş, lakin heç biri sağ qalmamışdır.
Adada quru məməliləri, sürünənlər, amfibiyalar, kəpənəklər və ilbizlər tapılmamışdır. Adada 64 yerli bitki növü, o cümlədən 20 növ çiçəkli bitki və 17 növ qıjı mövcuddur. Bundan əlavə, adada 48 onurğasız növü mövcuddur və onlardan 10-u adaya sonradan gətirilmişdir. Adada artan sayda subtropik dəniz pişiyi və cənub dəniz fili də görülmüşdür və ətraf sularda balinakimilər, xüsusən də, Cənub balinası və tünd delfin populyasiyası yaşayır.
Quşlar
İnaksessibl, dünyanın yaşayan ən kiçik uçmayan quşu olan İnaksessibl sufərəsi ilə məşhurdur. Ada, BirdLife İnternational tərəfindən sahil quşları və endemik qurbağaların böyümə yeri olaraq Əhəmiyyətli Quş Sahəsi ( (IBA)) təyin edilmişdir. IBA üçün əhəmiyyətli olan quşlara şimal kəkilli pinqvini (27 minə qədər cüt), Tristan albatrosu (2–3 cüt), tüklü albatros(200 cüt), sarıdimdik albatros (1 100 cüt), enlidimdik balinaquşu (500 000 cütə qədər), Pterodroma mollis (50 000 cütə qədər), Procellaria conspicillata, böyük xallı fırtınaquşu (2 milyon cütə qədər), Puffinus assimilis (50 000 cütə qədər), Pelagodroma marina (50 000 cütə qədər), Fregetta grallaria (50 000 cütə qədər), Antarktik susüpürəni, İnaksessibl sufərəsi (5 000 cütə qədər), Tristian qaratoyuğu və Nesospiza acunhae daxildir.
İqtisadiyyat
İnaksessibl adası Tristan-da-Kunya adaları tərəfindən bir neçə iqtisadi məqsədlə istifadə edilmişdir. Adada quano çöküntüləri və yumurtalar var. Lakin, səyahətçilər adaya səyahət etməkdə çətinlik çəkdiklərinə görə, əsasən yaxınlıqdakı Naytinqeyl adasına getməyi seçirlər.
Beşbarmaq dağı (Türkiyə)
Beşbarmaq dağı (Latmus; Λάτμος; Beşparmak Dağı) — Menteşe dağları sistemində yer alan, Bafa gölünün şərqində yerləşən dağ. Aydın və Muğla ərazisinə yayılan dağın ən yüksək yeri 1,375 m olan Təkərləkdağdır.
Arxeoloji baxımdan çox əhəmiyyətli olan dağın neolit dövründən Osmanlılara qədər izləri var. İbtidai icma quruluşuna dair kəşflərindən biri olan qayaüstü rəsmlər, eramızdan əvvəl 6.000-5.000-ci illərə aiddir. Ovçular və heyvanların əvəzinə, əsasən insanlar çəkilmişdir. İnsanlar tək şəkildə deyil, ailəni xatırladan tərzdə qrup halında tərtib edilib. Bu qayaüstü rəsmlər, şəkil dili və mövzu baxımından dünyanın qayaüstü rəsmləri arasında mühüm yer tutur.
Neolit dövründəki dağ, yağış və hava tanrısının yerini Yunan mifologiyasında göy tanrı Zevs əvəz etdi. Bizans dövründə yağış ibadətinin mərkəzi olmuş və rahibxana inşa edilmişdir.
Menderes massivinə daxil olan ərazidə metamorfik süxurlar arasında qranit, qneys mövcuddur. Qneysin aşınması ilə qayaüstü rəsmlər meydana çıxmışdır. Arxeoloji və tarixi xüsusiyyətlərə malik olan ərazi, çöl şpatları mədəninə görə hal-hazırda təhlükə altındadır.
Bölgədə Aralıq dənizi iqlimi üstünlük təşkil edir və dar bölgələrdə şam və digər makvis növləri daha çox yayılmışdır. Beşbarmaq dağlarının şimal istiqamətində yerləşən Bafa gölünün ətrafında endemik şirinqum ağacları yayılmışdır. Dağlar nəsli tükənməkdə olan Anadolu qaplanlarının məskunlaşma mərkəzidir. Həmçinin, bu ərazilərdə tülkü, ayı, kirpi, çöl donuzu, dovşan və şahin yayılmışdır.
Dağda yerləşən qədim Latmos şəhəri eramızdan əvvəl 300-cü ildə qurulmuş və eramızdan əvvəl 4-cü əsrin sonlarında tərk edilmişdir.
Çoxmeyvəli ardıc
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qafqazda, Türkiyə və İranın qərb rayonlarında yayılmışdır. İkievli və ya birevli bitkidir. Bu ardıc növünə, bəzən “ağarcan” da deyirlər. hündürlüyü 5-9 m olan kiçik ağac və ya koldur. Çətiri enli piramidal, kifayət qədər sıxdır, açıq yerlərdə budaqlanma torpağın səthindən başlayır. Yarpaqları üç-üç yerləşir, ucu sivridir. Erkək sünbülcükləri birillik və ikiillik zoğların uclarında yerləşir. İşıqsevən, quraqlığadavamlı və torpağa tələbkar olmayan ağac növüdür.
Ardıc ağacları tüstüyə və hisə davam gətirmir. Təbii bərpası çox zəif gedir. Əsasən, toxumla çoxalır. Çoxmeyvəli ardıcın erkək sünbülcükləri şaxələrdə yerləşib, sentyabr-oktyabr aylarında görünməyə başlayır. Meyvələrin eni 2-4 mm-dir, qısa saplaqcıq üzərində yerləşir, göyümtül-yaşıl rənglidir. Noyabr-dekabr aylarında yetişir.
Çoxmeyvəli ardıc oduncağının texniki keyfiyyətləri yüksəkdir. O, sıx, möhkəm, çürüməyə və zərərvericilərə qarşı davamlıdır, qiymətli inşaat materialıdır, ondan cürbəcür xırda məmulatların hazırlanmasında istifadə edilir. Oduncağın tərkibi efir yağı ilə zəngindir. Bu yağdan hazırlanan balzam-qatran yaraları müalicə etmək üçün istifadə oluna bilər. İynəyarpaqlarında və meyvələrində aşı maddəsi vardır. Dekorativ bitkidir, yaşıllaşdırma işlərində kiçik qruplar yaratmaq, habelə tək-tək əkmək üçün istifadə edilir. Azərbaycanda Böyük və Kiçik Qafqazda, Naxçıvan dağlarında, düzən yaylada, aşağı və orta dağ qurşaqlarında quru-daşlı yamaclarda bitir, Abşeronda isə bağ və parklarda rast gəlinir.
Alaca (cins)
Alaca — Pulcuqluqanadlılar dəstəsinə aid Kəpənək fəsiləsi.
Təsviri
Orta ölçüyə malikdir. Ön qanadları iri və ləkəlidir. Göy və ya, yaşıl metal rəngində olurlar. Günün əsasən şəfəq saçarkən aktiv olurlar. Bəzi növləri isə gecə həyatı keçirir. Pupları qısa enlii formaya malik olurlar.
Formoz ardıcı
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sofi Həmid türbəsi
Sofi Həmid pirini
Sofi Həmid pirini Səngəçal və Umbakı qəsəbələri arasında kiçik dağlarla əhatələnmiş sahədə yerləşir.
Hümmət qoyunçuluq, Həmid isə dəvəçiliklə məşğul olub. El arasında öz sufi həyat tərzi ilə böyük mərifət sahibi kimi şöhrət tapmış Həmid bütün varlığı ilə sufizmin təbliğçilərindən olub. Yerli sakinlərin söylədikləri fərziyyələrə görə, Sofi Həmid Azərbaycana Ərəbistandan gəlmişdir. O, öz müridlərinə vəsiyyət edib ki, onu dəvənin yatacağı yerdə dəfn etsinlər. Müridlər onun vəsiyyətinə əməl edirlər və tezliklə bu məzar pirə çevrilir. Məzarı üzərindəki daş hasara alınmış ərazidə əbədiyyət rəmzi olan ağ dəvə heykəli ona inam gətirənlərin məhəbbət ifadəsi hesabedilir. Sofi Həmid pirini məşhurlaşdıran əlamətlərdən biri də ətrafdakı qəbirstanlıqda olan əlvan boyalı məzar daşlarıdır. Dünyada bəlkə də oxşarı olmayan bu məzar daşları öz forma, naxış və rənglərinə görə "sirr dağarcığı" timsalındadır.
Türbə haqqında
Ggözdən-könüldən uzaq bu ziyarətgaha Sofi Həmid türbəsinə üz tutanlar arasında çoxluğu ana olmaq arzusuyla yaşayan qadınlar təşkil edir. Bu məkana pənah gətirmiş insanlar bir qədər aşağıda təfərrüatı ilə açıqlayacağım ritualın daha təsirli alınması üçün onu 3 dəfə etməlidirlər.
Rəvayətə görə, Sofi Həmid XIV əsrdə bu regiona molla kimi gələn bir ərəb taciri olub. Ölümünün yaxınlaşdığını anlayanda öz səyahət yoldaşlarından xahiş edir ki, onu dəvəsinin dayandığı yerdə dəfn etsinlər. Yoldaşları Sofi Həmidin vəsiyyətini yerinə yetirirlər. Deyilənlərə görə, hazırda ziyarətgahın həyətinin ortasında qərar tutan ağ dəvə heykəli elə tacirin dəvəsinin dayandığı yerdə qoyulub. Maraqlıdır ki, o zaman dəvə dizləri üstə necə dayanıbsa, heykəli də həmin formada daşdan yonublar. Bu günə qədər "ağ dəvə" ətrafında bəzi inanc və adətlər formalaşıb.
İnanca görə, dizləri üstə çökən "ağ dəvə" ilə yer arasında yaranmış çox qısa məsafəni keçə bilən insan öz arzusuna çatır. Görünür, bu səbəbdən uzun illər axın-axın ziyarətçilərin çoxluğuna tab gətirməyən heykəlin altındakı mərmər örtüklü qat bir qədər aşağı çöküb.
Ziyarətgah quruluş etibarilə sadədir. Hündür ağ divarlarla əhatəyə alınmış bu pirə daxil olmaq üçün kiçik dəmir qapı qoyulub. Ümumiyyətlə, ziyarətgah Sofi Həmidin dəfn olunduğu türbədən və ağ dəvə heykəlindən ibarətdir.
İnanca görə, əvvəlcə dəvə, sonra isə Sofi Həmidin qəbri ziyarət edilir. Qəbr həyətin baş tərəfində, kiçik və sadə evə bənzər türbədə yerləşir. Sofi Həmidin kimliyi haqqında heç bir tutarlı məlumat yoxdur.
Milli ruhun bahadırları (film, 2010)
thumbnail
MƏZMUN
Xalqın mənəvi mədəniyyət tarixində ilk növbədə, çox geniş yayılan xalq oyunları, Milli idman növləri hesab edilən: çövkan, zorxana mühüm yer tutub. Nağıllarımızda məharətlə at sürənlər, ox atanlar, güləşənlər haqqında çox deyilib. Dahi Nizami Gəncəvinin tarixi "Şərəfnamə" əsərində çövkan oyunundan,  "Xosrov və Şirin" poemasmda Şirinin çövkan meydanında Sasani hökmdarı Xosrovdan geri qalmaması, Şirin ilə oynayan qızların da məharətli çövkan oyunçusu olması kimi məlumatlar var. İnsan cəmiyyətinin mövqeyinin fiziki qüvvəyə görə müəyyənləşdiyi bir dövrdə at çapmaq, ox atmaq, qılınc oynatmaq, güləşmək məharətinə malik olmaq böyük əhəmiyyət kəsb edirdi...Bu kəlmələr Milli idman tariximizdən və idman növlərimizdən bəhs edən Milli ruhun bahadırları  adlı sənədli filmdən götürülüb. Film İdman Azərbaycan kanalının təqdim etdiyi sayca üçüncü filmdir. Tarixi xronoloji ardıcıllıqla verilən, bu günümüzdə sürətlə inkişaf edib böyük uğurlara imza atan zorxana idman növü haqqında filmdə ətraflı məlumatlar verilir. Film dərin tamaşaçı rəğbəti qazanmış və Novruz bayramı ərəfəsində həm İdman Azərbaycan kanalı ilə, həm də, AzTv ilə nümayiş etdirilib.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xarici keçid
Filmi izlə
Qvineya
Qvineya Respublikası - Qərbi Afrikada dövlət. Şimalda Seneqal, şimal və şimal-şərqdə Mali, şərqdə Kot-d-İvuar, cənubda Liberiya, cənub-qərbdə Syerra-Leona, şimal-qərbdə Qvineya-Bisau dövlətləri ilə həmsərhəddir. Qərbdə Qvineya sahillərini Atlantik okeanın suları yuyur.
Müstəmləkə dövrünə qədər
Qvineyanın qədim tarixi öyrənilməmişdir. Mülahizələrə görə Qvineya sahilləri Finikiya dənizçiləri tərəfindən qeydə alınmışdır. Orta əsrlərdə müasir Qvineya ərazisinin bir hissəsi VIII-IX əsrlərdə mövcud olmuş Qana, XIII-XV əsrlərdə mövcud olmuş Mali imperiyalarının tərkibinə daxil olmuşdur. Həmin dövrlərdə Qvineya ərazisində müxtəlif tayfalar, o cümlədən çoxsaylı mandinka, dyalonke, susu tayfaları tərəfindən məskunlaşmışlar. XVI əsrdə Futa-Callon düzənliyində köçəri maldar tayfalarından olan fulbelər tərəfindən məskunlaşdırıldı. 1720-ci illərdə islam dinini qəbul edən fulbelərin yuxarı təbəsi dyalonkelərə və bütpərəst fulbelərə qarşı müharibəyə başladılar. Bu müharibə 1770-ci illərin sonlarında başa çatdı, nəticədə fulbelərin erkən dövləti olan Futa-Callon dövləti yarandı.
XIX əsrdə fransızlar Qvineyaya soxuldular. Onlar yerli sakinlərlə ticarət münasibətlərini təşkil etməyə cəhd göstərsələr də, bu Avropa tacirlərinin məhv edilməsi ilə nəticələndi. Fransa 1865-ci ildən tacirləri müdafiə etmək üçün Qvineyanın cənubunda liman tikməyə və burada öz mövqelərini möhkəmləndirməyə başladılar. Fransızlar yerli tayfaların başçıları ilə hücum etməmək haqqında müqavilə bağlamağa çalışırdilar.
Müstəmləkə dövrü
1897-ci ildə Fransa Futa-Callon hökuməti ilə protektoratlıq haqqında müqavilə imzalandı. 1898-1904-cü illərdə təxminən müasir Qvineya ərazisində fransız müstəmləkəsi olan River dyu Syud mövcud olmuşdur. 1904-cü ildə Fransa Qvineyası fransız Qərbi Afrika federasiyasının tərkibinə daxil oldu. Birinci dünya müharibəsindən sonra fransızlar Qvineyada banan, ananas, kofe plantasiyaları yaratmağa başladılar, lakin burada plantasiya təsərrüfatı geniş inkişaf etmədi. Qvineyada sənaye zəif inkişaf edirdi, yalnız ikinci dünya müharibəsindən sonra burada ilk dağ-mədən sənayesi üzrə müəssisələr yaradıldı.