cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xeroneya döyüşü (e.ə. 338)
II Filippin bu məğlubiyyətləri Yunanıstanda, xüsusilə Afinada antimakedoniya əhval-ruhiyyəsini xeyli canlandırdı. II Filip yenidən diqqəti diplomatiyaya yönəltdi və müttəfiqlər arası münasibətləri pozmaq üçün intriqaya əl atdı ki, bunun nəticələri özünü çox da gözlətmədi. E.ə. 339-cu ildə yunan şəhər-dövlətləri arasında başlanmış ikinci "müqəddəs müharibə"də iştirak edən II Filipp qısa müddətə Orta Yunanıstanda möhkəmləndi və itirilmiş mövqelərini bərpa etməyə müvəffəq oldu. Bu isə yenidən yunan şəhərlərini II Filippə qarşı birləşməyə vadar edirdi. Yunan polislərinin taleyinin həll edildiyi bu dövrdə bir sıra, hətta keçmişdə bir-biri ilə düşmən olan yunan dövlətləri – Afina, Fiv, Meqara, Korinf və başqaları II Filippə qarşı koalisiya yaradıb, böyük qoşun toplayaraq Makedoniya ilə müharibəyə hazırlaşırdılar. Nəhayət, e.ə. 338-ci ilin payızında Beotiyadakı Xeroneya şəhəri yaxınlığında döyüş bəşlayır. Amansız döyüşdə Fiv və Afina qoşunlarının zərbə qüvvəsi darmadağın edilir. Qüvvələr arasında təxmini bərabərliyin olmasına baxmayaraq (Filippin 30 min piyada, 2 min süvari qoşunu var idi, müttəfiqlərin qoşunlarının sayı isə bir qədər artıq idi) qələbə sayla yox, bacarıqla əldə edilir. Bu döyüşdə fivlərin məşhur "müqəddəs drujina"sı məhv edilir, başçısı isə öldürülür. Afina qoşunlarından 1000 nəfəri öldürülür, 2000 isə əsr alınır.
Döyüşdə II Filippin oğlu 18 yaşlı İsgəndər ordunun sol cinahına komandanlıq edirdi. II Filipp sonralar demişdi ki, Xeroneya döyüşü zamanı İskəndər mənim sol cinahımda idi, lakin sağ əlim idi. Onun sol cinahdan başladığı hücum mənim mərkəz və sağ cinahdakı qələbəmə gətirib çıxardı və bununla da yunan qoşununun birləşmiş qüvvələri əvvəlcə geri oturuldu, sonra isə darmadağın edildi.
Xeroneya döyüşü Yunanıstanın tarixi taleyində böyük dönüşə səbəb oldu. Mənbələrdə deyilirdi ki, Xeroneya döyüşündə həlak olanların cəsədlərinin yığılıb basdırılması ilə Yunanıstanın da istiqlaliyyəti və azadlığı da dəfn edildi. Bununla da bütün Yunanıstan II Filippin hakimiyyəti altına düşdü. Yunan dövlətlərinin çoxunda hakimiyyət başına Makedoniya tərəfdarları olan oliqarxlar gəlirdilər və e.ə. 337-ci ildə Korinfdə bütün yunan dövlətlərinin (Spartadan başqa) və Makedoniyanın iştirak etdiyi sinedrion (ümumi iclas) adlanan məşhur Panellin konqresi çağrıldı. Konqresdə ümumi sülh elan edildi, yunan şəhərləri arasında müharibələr qadağan olundu və Panellin ittifaqı təsis olundu. Konqresdə qəbul edilmiş bir sıra yeniliklərin içərisində İrana müharibə elan edilməsi mühüm yer tuturdu. Konqresdən sonra II Filipp Panellin ittifaqının hegomonu oldu. II Filipp bütün Eladanı siyasi cəhətdən birləşdirə bilmiş, bununla da faktiki olaraq Yunanıstan Makedoniyanın hegomonluğu altına keçirmişdi.
Azərbaycan kommunisti
= Tarixi = Jurnalın ilk nömrəsi 1939-cu ilin iyulunda Bakıda Azərbaycan dilində çıxmışdır. Əvvəlcə "Propaqandist", 1944-cü ilin martından "Təbliğatçı", 1957-ci ilin martında "Azərbaycan kommunisti" adı ilə nəşr olunmuşdur. Jurnal marksizm-leninizm nəzəriyyəsi, marksist fəlsəfə, siyasi iqtisad, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası və Azərbaycan Kommunist Partiyası tarixi, partiya quruculuğu, elm və mədəniyyət, ədəbiyyat və incəsənətin aktual məsələrini işıqlandırmışdır. Dünya kommunist və fəhlə hərəkatına, beynəlxalq münasibətlərə, sosialist ölkələrinin qarşılıqlı əməkdaşlığına, burjua ideologiyasının tənqidinə dair məqalələr dərc etmişdir. Jurnal partiya təşkilatlarının iş təcrübəsini yaymış, təbliğatçı və təşviqatçılara kömək məqsədi ilə məsləhətlər vermişdir. 1976-cı ildə aylıq tirajı 42 min olmuşdur. Naməlum tarixdə ləğv edilmişdir.
Kəlt-i Süfla (Xoy)
Kəlt-i Süfla - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 485 nəfər yaşayır (87 ailə)
Rafael Hüseynov
Rafael Baba oğlu Hüseynov — Azərbaycanlı ədəbiyyatşünas, ictimai xadim, yazıçı, publisist, tərcüməçi, mətnşünas, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyinin direktoru, Filologiya elmləri doktoru, Professor, AMEA-nın həqiqi üzvü (2014), millət vəkili.
Həyatı
1955-ci il avqustun 12-də Kürdəmir şəhərində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə burada 2 saylı şəhər orta məktəbini bitirmişdir. 1971–1976-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin şərqşünaslıq fakültəsində fars fılologiyası ixtisası üzrə təhsil almışdır. Əmək fəaliyyətinə 1976-cı ildə təyinatla göndərildiyi Azərbaycan Elmlər Akademiyası Fəlsəfə və Hüquq İnstitutunun fəlsəfə tarixi şöbəsində başlamışdır, 1978-ci ilədək burada çalışmışdır. O, 1978–1982-ci illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunun İran filologiyası şöbəsində kiçik elmi işçi, 1982–1988-ci illərdə isə həmin institutun Orta əsrlər şərq yazılı mənbələrinin tədqiqi və nəşri şöbəsində baş elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 1980-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. Nizami adına Ədəbiyyat muzeyində şöbə müdiri işləmişdir. Hazırda muzeyin direktorudur.
Rafael Hüseynov 1987–1989-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetində, 1990–1991-ci illərdə Konservatoriyada "Mədəniyyət tarixi", 1995-cınildə isə "Xəzər" Universitetində "Azərbaycan ədəbiyyatı" və "Azərbaycan mədəniyyəti" fənlərindən dərs demişdir. O, 1995–1998-ci illərdə Xəzər Universitetində "Azərbaycan filologiyası və şərqşünaslıq" kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
Ədəbi fəaliyyəti
Rafael Hüseynov ədəbi fəaliyyətə 1975-ci ildə Kürdəmir rayonunda çıxan "İrəli" qəzeti səhifələrində dərc olunan şeirləri ilə başlamışdır. Dövri mətbuatda vaxtaşırı çıxış etmişdir. Azərbaycan xalq musiqisi və onun görkəmli ifaçıları haqqında hazırladığı "Nəğməli ömürlər" və "Axşam görüşləri" adlı həftəlik verilişlər silsiləsi efirdə səslənmişdir.
Fox News
Fox News, rəsmi olaraq Fox News Channel (: FNC), daha çox sadəcə Fox olaraq tanınır — mərkəzi Nyu-York şəhərində yerləşən ABŞ konservativ   xəbər telekanalı. İlk yayımı 7 oktyabr 1996-cı ildə gerçəkləşən kanalın sahibidi "Fox News Media" şirkətidir ki, bu şirkətin də ana korporasiyası "Fox Corporation" şirkətidir.
Kanal Avstraliya mənşəli ABŞ media maqnatı Rupert Mördok tərəfindən konservativ auditoriyaya müraciət etmək üçün yaradılmışdır. "Fox News" 1990-cı illərin və 2000-ci illərin axırlarında ABŞ-də dominant xəbər şəbəkəsinə çevrilmişdir. 2018-ci ilin sentyabr ayında təxminən Amerikadakı 87 milyon evdə (televiziya abunəçilərinin 90.8%) "Fox News" kanalı tuturdu. 2019-cu ildə "Fox News" orta hesabla 2,5 milyon izləyiciyə sahib olan ən yüksək reytinqli kabel şəbəkəsi olmuşdur. Mördok hal-hazırda kanalın icraçı sədridir.
Siyasi tərəflilik
Bir çox müşahidəçi "Fox News" kanalını ABŞ Respublikaçılar Partiyası, Corc Volker Buş və Donald Tramp administrasiyaları və ümumiyyətlə konservativ fikirlərin lehinə qərəzli reportaj hazırlamaqda, ABŞ Demokrat Partiyasını isə mənfi formada təsvir etməkdə günahlandırır. Tənqidçilər kanalın məzmununu ümumilikdə "xəbərlərin düzgünlüyünün pozulması" adlandırırlar. "Fox News" heyətinin rəsmi mövqeyi xəbər yayımının fikir və şərh proqramlarından asılı olmaması, eləcə də xəbərlərindəki qərəzliliyi inkar etməsindən ibarətdir, lakin kanalın keçmiş işçiləri "Fox"un onlara "xəbərləri konservativlərin lehinə çevirmələrini" əmr etdiyini bildirmişdir. Müşahidəçilər Donald Trampın prezidentliyi dövründə "Fox News"un administrasiyanın media orqanı kimi fəaliyyət göstərdiyini irəli sürmüşdülər. Onlara görə kanal Tramp üçün "propaqanda" və "geribildirim dövranı" rolunu daşıyırdı, peşəkar şərhçilər isə kanalın dövlət televiziyasını xatırladan bir formaya döndüyünü iddia etmişdir. 2021-ci ilin mart ayında keçirilən "Pew Research Center"in tərtib etdiyi bir anketə görə, ABŞ əhalisinin 73% -i Fox News-u "aparıcı media" hesab edir.
Bunner Bacıları
Amerikalı yazıçı Edit Varton tərəfindən qələmə alınan roman.
thumb
Məzmun
"Bunner Bacıları" (Bunner Sisters) -məşhur amerikan yazıçısı Edit Varton tərəfindən qələmə alınmış qısa bir romandır. Əsər, ilk dəfə 1916.cı ildə nəşr olunub. Romanda, "Ann Eliza" və "Evelina" adlı iki bacının kədərli həyatları ələ alınır. Nyu Yorkun kənar bir qəsəbəsində əlişi dükanında çalışan iki bacı sadə bir həyat sürürlər. Onların monoton həyat gedişatı, böyük bacı Ann Eliza'nın, Evelina'nın ad günü üçün hədiyyə bir saat almağı ilə dəyişir. Belə ki, bu səbəblə dükançı "Herman Ramy" adlı ortayaşlı şəxslə rabitələri sıxlaşır və bir gün Ramy Ann Eliza'ya ailə qurmağı təklif edir. Lakin, xislət baxımından kiçik bacısına ana münasibəti göstərən Ann Eliza, bacısının saatcıya olan fikrini bildiyi üçün təklifi rədd edir və alatoranlıq həyatlarına açılan ən zəif xoşbəxtlik qapısını belə Evelina'ya çevirir. Lakin, saf niyyətlə etdiyi bu iş, Evelina üçün heç də xoşbəxtlik gətirmir. Belə ki O, Ramy'i ilə evlənərək bacısından ayrılır və Ann Eliza ondan uzun zaman xəbər ala bilmir. Nəhayət bir gün, ümidi tamamilə kəsilən Ann Eliza, qaranlıq otağında oturub səssiz küçəyə baxdığı bir vaxt Evelina anidən içəri daxil olur. Yaşadığı müxtəlif müsibətlərdən zəifləmiş Evelina, uzun müddət xəstə yatır və tədricən başına gələn bəlaları bacısına nağıl edir. Nəhayət, ailə qurduğu adam tərəfindən zülümlərə məruz qalmış və bütün xoşbəxtlik arzuları puç olmuş bir halda həyata gözlərini yumur. Tənha qalan Ann Eliza isə, bacısının cənazəsi üçün əlində qalan nə varsa sataraq, bir vaxt böyük ümid və sevinçlərlə açdıqları sadə dükanlarını bağlayır. Qırılmış ümidlərin və yarım qalmış xəyalların hekayəsinin ələ alındığı bu roman, iki bacı üzərindən bir çox həyatın oxşar yaralarına toxunmağı bacarmışdır. Köhnə həyatların səssiz kədərlərinin əks olunduğu, eyni zamanda klassik əsərlərin aurasını özündə daşıyan bu kitab, ilk səhifəsindən etibarən insanı daxilinə alır, aralıqsız və yorulmadan oxumağımıza imkan yaradır.
Bizantili Homer
Bizantili Homer — qədim yunan qrammatiki və faciə janrında yazan şairi. Onu yaşlı Homerdən fərqləndirmək üçün onu "ho Neoteros", yəni "gənc" də adlandırırdılar.
Qrammatik Andromak Filoloqun və şair Moeronun oğludur. Bəzi mənbələr Moeronu Homerin qızı kimi təqdim edirlər. E.ə. III əsrin əvvəllərində, İsgəndəriyyədə yaşayan II Ptolemey Filadelfin sarayında inkişaf etmişdir. Əsas rəqibi Sosit ilə birlikdə o, "İsgəndəriyyə Pleyad"ının (yeddi ulduz topasının adından) yeddi böyük faciəsi sırasında sayılır. Homerə müxtəlif 45, 47 və ya 57 pyes aid edilir, onların hamısı indi itirilmişdir. Yalnız birinin adı, "Eurypyleia" məlumdur.
Xoy döyüşü (1478)
Xoy döyüşü — 14 avqust 1478-ci ildə Uzun Həsənin oğulları Sultan Xəlil və Sultan Yaqub arasında taxt müharibəsinə son qoyan həlledici döyüş sayılır. Döyüş Sultan Xəlilin üstünlüyü ilə başlasa da, Sultan Yaqubun qələbəsi ilə bitmiş və Sultan Xəlil öldürülmüşdür. Sultan Yaqub Təbrizə daxil olduqdan sonra Xəlilin tərəfdarlarının çoxunun bağışlanması haqqında qərar qəbul etdi.
Döyüşün səbəbləri
Sultan Xəlil hakimiyyətə gəldikdən sonra qardaşları ilə müharibəyə başladı. Qardaşı Maqsudu öldürdü, digər qardaşları Yaqub və Yusifi isə sürgünə göndərdi. Həmin il əmisi Murad bəy Bayanduru da məğlub edərək hakimiyyəti mərkəzləşdirməyə başladı. Mərkəzləşdirmə siyasətini bəyənməyən türkman əmirləri bundan narazılıq etdilər.
Qısa bir zamanda Sultan Xəlilin müxalifləri Diyarbəkirə yığışmağa başladılar. Yaqub bəyin başçılığı altında böyük Ağqoyunlu sərkərdələri, Bayandur bəy, Süleyman bəy və böyük din adamı Qazi İsa bəy birləşərək Sultan Xəlilə qarşı cəbhə əmələ gətirdilər. Belə vəziyyətdən narahatlıq keçirən Sultan Xəlil, Yaqub bəyə qarşı hərəkətə başladı.
Döyüş
İki ordu Xoy çayı yaxınlığında üz-üzə gəldilər. Yaqub bəyin sağ cinahına Süleyman bəy Bicənoğlu, Bəhram bəy Bayrami, İsgəndər bəy Piltən, Mahmud bəy başçılıq edirdilər. Onun sol cinahı Bayandur bəyin, Həsən ağa Çələbioğlunun, Yusif bəy Təvaçının və Maqsud bəyin başçılığı altında idi. Mərkəzdə isə Sultan Yaqubun özü və Ömər bəy Cagirlü, Mənsur bəy Çəgəni, Yusif bəy, Xurşid bəy dururdu. Sultan Xəlilin ordusuna Osman bəy Miranşahi, Şahəli bəy Pornak və Sufi Xəlil rəhbərlik edirdilər. Sultan Xəlil mərkəzdə idi. Qızılbaşlar tarixində döyüş haqqında belə yazılıb: Qızılbaşlar tarixində yazıldığı kimi əvvəl döyüşdəki üstünlük tamamilə Sultan Xəlilin qoşununun əlində idi. Sultan Yaqubun sərkərdəsi Bayandur bəyin döyüş çadırı Sultan Xəlilin qoşunu tərəfindən tutuldu. Həmçinin Süleyman bəy və Şahəli bəy Bayraminin oğlu Bəhram bəy əsir alındılar. Yaqub bəyin qoşununun sağ cinahı tamamilə darmadağın edildi. Lakin təsadüfən öz qoşun mərkəzini Yaqub bəyin mərkəzi ilə səhv salan Sultan Xəlil özüdə bilmədən Yaqub bəyin mərkəzinə az qüvvə ilə sürətlə hərəkətə keçdi. Bunu gec başa düşən Sultan Xəlil məcbur olub döyüşməyə başladı və mühasirəyə düşdü. Mühasirədən çıxa bilməyən Sultan Xəlil, Şeyxəli bəy Möhürdarı və Başlamış bəy Əmiraxur tərəfindən öldürüldü. Xəlilin ölümündən xəbər tutan qoşunu isə qaçmağa başladı və dağıldı. 1478-ci ilin sentyabrında Təbrizə daxil olan Yaqub bəy sultan elan edildi.
Kotanabad (Xoy)
Kotanabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 549 nəfər yaşayır (107 ailə)
Azərbaycan qadınlarının qurultayları
Azərbaycan qadınlarının qurultayları — Azərbaycan SSR və Azərbaycan Respublikasında Azərbaycan qadınlarının qurultayları. Birinci qurultay 1921-ci ildə, sonuncu qurultay isə 2018-ci ildə keçirilmişdir.
SSRİ dövründə
Azərbaycan Bitərəf Qadınlarının Birinci Qurultayı 8–11 fevral 1921-ci il tarixlərində, Bakı şəhərində keçirilmişdir. Burada 1,188 nümayəndə iştirak etmişdir. 815 nəfəri Bakıdan, 373 nəfəri isə qəzalardan idi. Qurultayda sovet hakimiyyəti və qadın, xalq maarifi, kommunizmin Şərqdə vəzifələri və s. məsələlər müzakirə edilmişdir. Qurultayda Nəriman Nərimanov "Şərqdə kommunizm" haqqında məruzə etmişdir. Qurultayda Ruhulla Axundov, Səməd ağa Ağamalıoğlu, Mir Bəşir Qasımov, Dadaş Bünyadzadə və başqaları çıxış etmişlər. Qurultay Oktyabr inqilabının qadınlara verdiyi hüquqları həyata keçirməyə və onları sosializmin fəal qurucuları olmağa çağırmışdır. Qurultayın qətnaməsində deyilirdi ki, Azərbaycanda zəhmətkeş qadınlar arasında iş hazırkı dövrdə ən mühüm vəzifələrdən biridir. Qurultay yekdilliklə "Şərqin bütün qadınlarına" müraciət qəbul etmişdir. Qurultaydan sonra Sovet Azərbaycanında qadınların iqtisadi-ictimai həyata, partiya və dövlət işlərinə cəlb edilməsi genişlənmişdir.
Üçüncü qurultay 20–22 oktyabr 1967-ci ildə, Bakı şəhərində keçirilmişdir. Burada 506 nümayəndə iştirak etmişdir. Onlardan 85%-i Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü idi. Nümayəndələrin 9 nəfəri SSRİ Ali Sovetinin, 178 nəfəri yerli sovetlərin deputatları idi. Nümayəndələrin 122 nəfəri fəhlə, 141 nəfəri partiya, sovet, həmkarlar ittifaqı və komsomol işçisi, 168 nəfəri qulluqçu, 312 nəfəri ali savadlı, 16 nəfəri alim iid. Gündəlik: Böyük Oktyabr inqilabı və Azərbaycan qadınları; Respublika qadınlar şurasına seçkilər. Oktyabr inqilabının 50 illiyi ərəfəsində çağırılmış bu qurultay Azərbaycan qadınlarının mədəni və siyasi yüksəlişinə baxış idi. Bu barədə Azərbaycan SSR Ali və Orta İxtisas Təhsili naziri Z. Hüseynova məruzə etmişdir. Qurultay Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi təbrik məktubu, Vyetnam müharibəsi səbəbilə Vyetnam Qadınlar İttifaqına həmrəylik məktubu və respublikanın bütün qadınlarına müraciət qəbul etmişdir. Respublika qadınlar şurasını seçmişdir.
Qaragözlü (Qoşaçay)
Qaragözlü - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 702 nəfər yaşayır (177 ailə).
Annett adası
Annett adası — Aleksandr arxipelaqına aid olan, Alyaskanın cənub-şərqində yerləşən ada. Revilyahihedo adasından təxminən 1,2 km cənubda yerləşir. Təxminən 18 km uzunluğa və eyni enə malikdir. Adanın sahəsi 332,57 km²-dir. Ada 1879-cu ildə Amerika təbiətşünası və Alyaska araşdırmaçısı Vilyam Doll tərəfindən həyat yoldaşı Annett Vitney Dollun şərəfinə adlandırılmışdır ..
2000-ci il siyahıyaalınmasına görə, adanın əhalisi 1447 nəfərdir, onlardan 1375 nəfəri statistik cəhətdən təcrid olunmuş Metlakatla bölgəsində yaşayır. Əhalinin əksəriyyətini simşyanlar təskil edir. Bütün ada hindu rezervasiyasıdır (Alyaska ştatında yeganə).
Annet adasında ərazinin ağac sənayesinin mirası olan torpaq yollar şəbəkəsi vardır.
Rövşən Nurzadə
Rövşən Əli oğlu Nurzadə (24 mart 1975; Sumqayıt, Azərbaycan SSR — 6 noyabr 2020; Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Rövşən Nurzadə 1975-ci il martın 24-də Sumqayıt şəhərində anadan olub. Əslən Ağsu rayonundan idi. Onun atası — Milli Dram Teatrının sənətçisi, Azərbaycanın xalq artisti Əli Nurdur. Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində təhsil almışdır. Ailəli idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan Rövşən Nurzadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı könüllü olaraq Cəbrayılın, Zəngilanın, Qubadlının və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Rövşən Nurzadə noyabrın 6-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. II Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rövşən Nurzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rövşən Nurzadə ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rövşən Nurzadə ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rövşən Nurzadə ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rövşən Nurzadə ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında Partiya Tarixi İnstitutu
Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında Partiya Tarixi İnstitutu (Азәрбајҹан Коммунист Партијасы Мәркәзи Комитәси јанында Партија Тарихи Институту) və ya Sovet İttifaqının Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsi yanında Marksizm-Leninizm İnstitun Filialı (Совет Иттифагынын Коммунист Партијасынын Мәркәзи Комитәси јанында Марксизм-Ленинизм Институн Филиалы) — Azərbaycan SSR-də mərkəzi partiya elmi-tədqiqat idarəsi.
Tarixi
1921-ci ildə Azərbaycanda inqilabi və partiyanın tarixini öyrənən kommisiya (Azistpart) təşkil olunmuşdu. 1928-ci ildə Azistpart əsasında Stepan Şaumyan adına Azərbaycanda Sinfi Mübarizənin və Kommunist Partiyasının Tarixini Öyrənən İnstitut yaradılmışdır. 1939-cu ildən Ümumittifaq Kommunist (bolşevik) Partiyasının Mərkəzi Komitəsi yanında Marks-Engels-Lenin İnstitutunun Azərbaycan Filialı, 1956-cı ildən isə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında Marksizm-Leninizm İnstitutunun Filialı adlanmışdır. İnstitut marksizm-leninizm klassiklərinin əsərlərini, mühüm partiya sənədlərini, partiya-siyasi ədəbiyyatı Azərbaycan dilinə tərcümə etmək, respublika partiya təşkilatının tarixini tədqiq etmək, partiya tarixinə aid mühüm sənəd, xatirə və s. material toplamaq və dərc etməklə məşğul olmuşdur. İnstitut marksizm-leninizm klassiklərinin əsərlərini tərcümə, partiya tarixi, partiya quruculuğu bölmələri, partiya arxivi və kitabxanası var. 1964-cü ildə institut nəzdində respublikada Sovet İttifaqının Kommunist Partiyası tarixinin elmi cəhətdən tədqiqini əlaqələndirmə şurası təşkil olunmuşdur. 1946-cı ildən "Əsərlər" məcuəsi nəşr etmişdir.
Qoçulu (Borçalı)
Qoçulu — Gürcüstan Respublikasının Borçalı mahalı bölgəsində kənd. İnzibati cəhətdən Bolnisi rayonunun tabeçiliyindədir. 90-cı illərin əvvəllərində rayonun digər 32 azərbaycanlı kəndində olduğu kimi adı dəyişdirilərək Çapala halına salınmışdır. Faruq Sümərin məlumatına görə XVI əsrin sonu XVII əsrin əvvəllərində Qoçulu Ustaclı oymağının obalarından biri idi.
Coğrafi mövqeyi
Qoçulu kəndi Maşavera çayının sağ sahilində dəniz səviyyəsindən 430–440 m. yüksəklikdə yerləşir. Ərazi baxımdan rayonun İmirhəsən, Daşlıqullar, Hasanxocalı, Cəfərli və Əsmələr kəndləri ilə qonşuluqdadır. Kənd rayon mərkəzindən 14 km. şərqdə yerləşir. Coğrafi koordinatları 41° 26' 14" şimal enliyi, 44° 37' 51" şərq uzunluğudur.Kənddə məktəb yerləşir.Kənddə xüsusi körpü vardır ki, deyilənlərə görə yumurta qabığından inşa edilib.
Əhalisi
2002-ci il əhali siyahıyaalmasının nəticələrinə əsasən Qoçulu kəndində 1623 nəfər sakin (rayon əhalisinin 2,2%-i) yaşayır. Əhalinin 48,6%-i kişilər, 51,4%-i isə qadınlardır. Rəsmi statistikaya əsasən əhalisinin hamısı etnik azərbaycanlılardan ibarətdir. 2004-cü ildən etibarən Qoçulu Arıxlı kənd bələdiyyəsinin tərkibindədir.
Azərbaycan gəncləri
Azərbaycan gəncləri — Azərbaycan SSR-də qəzet. Azərbaycan SSR Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı Mərkəzi Komitəsinin orqanı. Həftədə üç dəfə nəşr olunmuşdur.
Monteneqro perperi
Monteneqro perperi (Црногорски перпер) — Monteneqro knyazlığı və sonradan krallığın dövlət valyutası. Adı Serbiya perperindən gəlir, hansı ki Serbiya çarlığının pul vahidi idi, Monteneqro dövlət olaraq özünü bu çarlığın varisi hesab edirdi. Perper 100 paradan ibarət idi.
Azərbaycan gəncləri
Tarixi
İlk nömrəsi 27 oktyabr 1919-cu ildə "Gənc işçi" adı ilə Bakıda Azərbaycan dilində çıxmışdır. Bakı şəhəri və onun rayonlarının Beynəlmiləlçi Fəhlə Gənclər İttifaqı Mərkəzi Komitəsi nəşr etmişdir. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin təqibi nəticəsində 1919-cu ilin axırlarında nəşri dayandırılmışdır. 1923-cü ilin fevralında "Gənc işçi" adı ilə yenidən çıxmışdır. İkinci Dünya müharibəsi illərində nəşri müvəqqəti dayandırılmış, 1945-ci ilin iyulun "Azərbaycan gəncləri" adı ilə yenidə nəşrə başlamışdır. Qəzet gənclərin partiyaya, kommunizm işinə sədaqət, sovet vətənpərvərliyi, beynəlmiləlçilik ruhunda tərbiyə edilməsinə böyük rol oynamışdır. 1976-cı ildə birdəfəlik tirajı 430 min nüsxə idi. 1931-ci ildə Azərbaycan SSR-nin "Qırmızı Bayraq" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Monteneqro perperi
Tarixi
Perperin tətbiqindən əvvəl, Monteneqroda avstriya-macar kronu, türk lirəsi, fransız frankı və digər valyutalar dövriyyədə idilər. 1851-ci ildə perun adlı öz valyutanın tətbiqi təklif edildi, lakin II Pyotrun ölümü səbəbiylə istək yerinə yetirilmədi.
1906-cı ildə 1, 2, 10 və 20 para dəyərində sikkələr buraxıldı. 1 və 2 para sikkələri tunc, 10 və 20 para isə nikeldən hazırlanırdı.
4 may 1909-cu ildə şahzadə I Nikolanın fərmanı ilə perper adlı milli pulun tətbiq olunduğu elan edildi. Elə həmin ildə 1 və 5 perper sikkələri zərb olundu. Ardınca 1910-cu ildə 2 perper nominalında sikkə buraxıldı. Qızıl 10 və 20 perperlər də 1910-cu ildə buraxıldılar, bundan əlavə məhdud sayda 100 perper dəyərində sikkələr dövriyyəyə daxil oldular.
Çernoqoriya Serblər, Xorvatlar və Slovenlər Krallığına daxil olduqdan sonra, perper, Serblər, Xorvatlar və Slovenlər Krallığının kronası ilə, daha sonra 1920-ci ildə Yuqoslaviya dinarı ilə əvəz olundu.
20-ci əsrin sonunda, Monteneqroda perperi dövriyyəyə qaytarmaq üçün layihələr var idi. Bununla birlikdə, valyuta olaraq alman markasından istifadə edilməsinə qərar verildi, hansı ki daha sonra avro ilə əvəzləndi.
Sikkələr
Gümüş sikkələr Parisdə, qalanları Vyanada zərb olunurdu. Gümüş və qızıl sikkələrin xüsusiyyətləri Avstriya-Macarıstan sikkələrinə uyğun gəlirdi.
Banknotlar
1, 2, 5, 10, 50 və 100 perper nominallı banknotlar 1912-ci ildə xəzinədarlıq tərəfindən buraxılmışdır. 1914-cü ildə hökumət 1, 2, 5, 10, 20, 50 və 100 perper nominallı daha üç seriya banknotlar buraxdı. Avstriya-Macarıstan işğalı dövründə (1916—1918), ikinci və üçüncü seriyalı əskinaslar hərbi hökumət dairə komandaları tərəfindən əlavə olaraq çap edilirdi. 1917-ci ildə avstriyalılar perper sikkələri (Münzperper) və avstriya-macar kronunda konvertasiya edilə bilən vauçerlər buraxdı. Bu vəziyyətdə nisbət belə idi: 2 kağız perper 1 sikkə-perperə və ya 1 krona bərabər idi.
Tural İsayev
Tural Saləddin oğlu İsayev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tural İsayev 1992-ci il aprelin 11-də Siyəzən rayonunun Yenikənd kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural İsayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural İsayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural İsayev ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Abdullah qardaşları
right|thumb|Abdullah qardaşlarına aid [[əmtəə nişanı]] Abdullah qardaşları və ya Abdullah Freres (Abdullah Biraderler) — Osmanlı imperiyasında fotoqraf sənətinin qurucuları kimi tanınan və hər üçü də erməni əsilli olan Viçen (1820-1902), Hovsep Abdullahyan (1830-1908) və Kevork (1839-1918) qardaşlarının adıdır.
Tarixi
Bir kimyacının İstanbulda Tünel səmtində açdığı fotoqraf studiyasında assistent işləyərək fotoqrafiya sənətinin incəliklərini öyrənən Kevork Abdullah 1858-ci ildə studiyanı alaraq qardaşı Viçen ilə burada işləməyə başlayır. Qardaşlar bu sahə ilə bağlı biliklərini artırmaq üçün iki dəfə Parisə gedirlər. Onlar əvvəlcə Əbdüləzizin, sonra isə II Əbdülhəmidin sarayının fotoqrafçıları kimi təyin edildilər. 1877-1878-ci il Rusiya-Osmanlı müharibəsində ruslarla əlaqə saxladıqlarını iddia edən jurnalın məlumatından sonra tutduqları bu vəzifələrindən uzaqlaşdırıldılar, lakin tezliklə ittihamlar geri götürüldü və öz foto studiyalarında sultanın imzasını asmaq icazəsi onlara verildi. Misir Xedivinin çağırışı əsasında onlar doqquz il Qahirədə yaşayırlar. İstanbula qayıtdıqdan sonra işləri pozulan qardaşlar saray fotoqraflığını itirdikdən sonra studiyalarını satırlar. Viçen Abdullah 1902-ci ildə, Kevork Abdullah 1918-ci ildə vəfat edir.
Abdullah qardaşları 40 il ərzində İstanbulun müxtəlif insanlarını, mənzərələrini əks etdirən fotoşəkillər çəkmiş, müxtəlif siyasi və ictimai hadisələri, tarixi və mədəni dəyərləri və quruluşları əks etdirən albomlar hazırlamışlar. Onlar dövlət xadimlərinin və dövrün Britaniya kralı, Almaniya və Avstriya-Macarıstan imperatorları kimi bir çox tanınmış şəxslərin fotoşəkillərini çəkiblər.
Türkiyənin ilk fotoqrafiya müəssisələrindən olan Abdullah qardaşları tərəfindən çəkilmiş Yaxın Şərq mənzərələri 1999-cu ildə İstanbul Türk və İslam Sənətləri Muzeyində sərgilənib.
Azərbaycan siyasətində qadınlar
Azərbaycan siyasətində qadın
Azərbaycan SSR
Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının dövlət başçısı funksiyalarını yerinə yetirmiş ilk və tək qadın 9 sentyabr — 20 noyabr 1920-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Rəyasət Heyətinin sədri olmuş Yelena Stasova olmuşdur.
Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının hökumət başçısı funksiyalarını yerinə yetirmiş qadın olmamışdır.
Azərbaycan
İndiyədək Azərbaycan Respublikasının qadın dövlət və hökumət başçısı olmamışdır.
Müstəqil Azərbaycan Respublikasının ilk qadın naziri Mütəllibov hökumətində 5 fevral 1991 – 10 dekabr 1992-ci illərdə sosial təminat naziri vəzifəsini tutmuş Lidiya Rəsulova olmuşdur. O, 2 sentyabr 1993 – 13 sentyabr 1997-ci illərdə təhsil naziri vəzifəsini tutmuş və bu vəzifəni tutan ilk qadın olmuşdur.
Azərbaycan Respublikasının ilk qadın ədliyyə naziri 10 yanvar 1998-ci il tarixindən 18 aprel 2000-ci ilədək bu vəzifəni tutmuş Südabə Həsənova olmuşdur.
Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi yarandığı gündən bütün rəhbərləri qadınlar olmuşdur. Quruma 1998–2006-cı illərdə Zəhra Quliyeva, 2006–2020-ci illərdə Hicran Hüsüynova, 2020-ci ildən isə Bahar Muradova rəhbərlik etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının ilk və son qadın dövlət katibi Heydər Əliyevin ilk hökumətində bu vəzifənu tutmuş Lalə Şövkət olmuşdur. O, 7 iyul 1993-cü ildən 11 dekabr 1994-cü illərdə bu vəzifəni tutmuşdur.
Azərbaycan Respublikasının ilk hicablı deputatı I və II çağırış Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı Əsmətxanım Məmmədova olmuşdur.
Azərbaycanda yerli idarəetmə formaları olan icra hakimiyyətlərinin başçıları birbaşa dövlət başçısı tərəfindən təyin olunur. Aşağıdakı cədvəldə indiyədək fəaliyyət göstərmiş qadın icra başçıları sıralanmışdır:
Zəkiyə Sultan
Zəkiyə Sultan — 34. Osmanlı sultanı II Əbdülhəmid in qızı.
Həyatı
Zəkiyə Sultan 12 yanvar 1871-ci ildə Dolmabağça sarayı nda dünyaya gəldi. Atası Sultan Əbdülməcid in oğlu Əbdülhəmid Əfəndi, anası isə onun üçüncü xanımı Bədrifələk Qadınəfəndi dir. Atasının taxta çıxmasından bir il sonra 1877-ci ildə Sultan Əbdülhəmid in digər ailə üzvləriylə birlikdə Ulduz sarayı na köçürülən Zəkiyə Sultan ilk təhsilini qardaşı Səlim Əfəndi, Sultan Əbdüləziz in övladları Şövkət Əfəndi, Seyfəddin Əfəndi və Əsma Sultan la birlikdə İhlamur sarayın da almağa başladı. Burada coğrafiya, din, musiqi və Osmanlı türkcəsi dərsləri alan Zəkiyə Sultan eyni zamanda ingilis və fransız dillərini də öyrəndi.
1889-cu ildə atasının istəyilə Qazi Osman Paşa nın böyük oğlu Əli Nurəddin Paşayla nişanlandı. Cütlüyün toy mərasimi 20 aprel 1889-cu ildə Ulduz sarayı nda baş tutdu. Eyni mərasimlə Sultan Əbdüləziz in qızları Saliha Sultan, Nazimə Sultan və Əsma Sultan da evləndirildilər. Nigah mərasimində bəyin vəkili olaraq dövrün sədrəzəm i Mehmed Kamil Paşa iştirak etdi. Ənənəyə sadiq qalaraq, yeni evli cütlüyə Ortaköydəki Tarlabaşı sarayı təsis edildi və mərasimdən bir gün sonra Zəkiyə Sultan yeni sarayına gəlin köçdü. Cütlüyün bu nikahdan 2 qız övladı dünyaya gəlsə də, böyük qızları Ülviyə Şükriyə xanım Sultan 3 yaşında ikən vəfat etdi. 1898-ci ildə isə ögey bacısı Naimə Sultan qaynı Mehmed Kəmaləddin Paşayla nikahlandı və onun sarayının qarşısındakı sahilsarayında yaşamağa başladı. Bu səbəblə 2 bacının qarşı-qarşıya baxan sarayları Əkiz köşklər adlanmağa başlandı. Yaşadıqları Tarlabaşı sarayında əriylə birlikdə tez-tez ziyafətlər verən Zəkiyə Sultan musiqiyə və incəsənətə olan marağıyla yanaşı, xeyriyyəçiliyi ilə də tanınırdı. Ramazan ayı boyunca İstanbul un kasıb məhəllərinə ərzaq yardımları göndərən Zəkiyə Sultan iftara dəvət etdiyi qonaqlarına qiymətli hədiyyələr təqdim edirdi. bundan başqa digər Osmanlı sultanlarının rəhbərlik etdiyi xeyriyyəçilik aksiyalarına da iştirak edir, bu aksiyalara külli miqdarda maddi yardım göstərirdi. Ancaq 1909-cu ildə atası taxtdan endirilərək bəzi ailə üzvləriylə birlikdə Saloniki yə sürgün edildi. O əsnada anası Bədrifələk xanım, qardaşları Səlim Əfəndi və Nuri Əfəndi, eləcə də onların ailə üzvləri bir müddət onun sarayında məskunlaşdılar.
3 mart 1924 tarixli TBMM qərarı ilə digər Osmanlı sülaləsi üzvləri kimi, Zəkiyə Sultan da əri, qızı və nəvələriylə birlikdə sürgünə göndərildi. Sürgün illərini bir çox ailə üzvləri kimi Fransa da keçirən Zəkiyə Sultan Pau şəhərində məskunlaşdı. Anası Bədrifələk xanım isə sabiq Osmanlı sultanının dul xanımı olaraq bu sürgün qərarında göz ardı edildi və 1930-cu ildə ölümünədək İstanbul Sərəncəbəy yoxuşundakı köşkündə yaşamağa davam etdi. Sürgündə olduqca çətin günlər keçirən Zəkiyə Sultan Pauda bir erməniyə məxsus otelin kiçik bir otaında illərcə pul vermədən yaşadı. Nəhayət, 13 iyul 1950-ci ildə burada vəfat etdi. Cənazəsi müsəlman bir ölkədə dəfn olunmaq üzrə dərmanlanaraq yaxınlıqdakı kilsənin zirzəmisində 2 il gözlədildi. Ancaq 2 ilin ardından kimsəsizlər məzarlığına dəfn olundu. Hal-hazırda məzar yeri bilinmir.
Azərbaycan siyasətində qadınlar
Partiyalarda
Azərbaycanda ilk qadın partiya təsisçisi Azərbaycan Liberal Partiyasının təsisçisi Lalə Şövkət olmuşdur. O, 1998-2003-cü illərdə partiyaya sədrlik edərək Azərbaycan tarixində ilk qadın partiya sədri olaraq tarixə keçmişdir. Ondan sonra partiya sədri vəzifələrini daşımış Azərbaycan Sosial Rifah Partiyasının 2-ci sədri Əsli Kazımlı və Azərbaycan Mübarizləri Partiyasının 2-ci sədri Səadət Müslümova olmuşdur. Onların hər ikisi 2020-2023-cü illərdə partiyalarına rəhbərlik etmişdir. Hər iki partiya özünü buraxdığı üçün hazırda qadın partiya sədri yoxdur.
Maxin (Xoy)
Maxin - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,170 nəfər yaşayır (229 ailə)
Wake Up (Eliot mahnısı)
Wake Up — Belçikanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Eliot Vassamillet "Wake Up" mahnısı ilə Belçikanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnı 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Belçikanın "City Lights" mahnısını bəstələyən Pyer Dumulinə aiddir.
Almaniyanın birləşdirilməsi (1990)
thumb|300px|right|[[Almaniya Federativ Respublikası (1949–1990)|Qərbi Almaniya və Şərqi Almaniya (1949–1990)]] thumb|300px|right|[[Almaniya (1990-cı ildən sonra)]]
Almaniyanın birləşdirilməsi (Deutsche Wiedervereinigung) və ya vahid Almaniyanın bərpası (Herstellung der Einheit Deutschlands) — 3 oktyabr 1990-cı ildə AFR konstitusiyasına əsasən, ADR-Qərbi Berlinin AFR-in tərkibinə daxil olması ilə vahid Almaniya Federativ Respublikasının yaradılması. Proses 2 may 1989-cu ildən 15 mart 1991-ci ilə qədər davam etmişdir. Almaniyanın birləşdirilməsinin elan edildiyi gün Alman Birlik Günü elan edilmiş və bundan sonra milli bayram kimi qeyd edilməyə başlanmışdır. Birləşmə prosesinin bir parçası kimi Berlin şəhərinin şərq və qərb hissələri də bir şəhər halında birləşdirilmiş və sonda ölkənin paytaxtı olmuşdur.
Almaniya Sosialist Birlik Partiyası tərəfindən idarə edilən Şərqi Almaniyanın hökuməti 2 may 1989-cu ildən etibarən sarsılmağa başlamışdı. Bu tarixdə Macarıstan Avstriya ilə olan sərhədini açmış və bu Dəmir Pərdədə "dəlik açılmasına" səbəb olmuşdu. Sərhəd hələ də qounurdu, lakin Panavropa pikniki və Şərq blokuna məxsus olan ölkələrin qətiyyətsiz reaksiyası qarşısıalınmaz hərəkatın işə düşməsinə səbəb oldu. Bu Şərqi Almaniyada yaşayan minlərlə almanın Macarıstan vasitəsiylə Qərbi Almaniyaya mühacirət etməsinə yol açdı. 1989-cu il inqilablarının bir hissəsi olan Sülh inqilabı və şərqdə yaşayan almanların etirazları nəticəsində 1990-cı ilin 18 martında Almaniya Demokratik Respublikası ilk azad seçkilərə getməyə məcbur oldu və danışıqlar nəticəsində iki alman dövləti tərəfindən Birləşmə Müqaviləsi imzalandı. İki alman dövləti və ölkədə hərbi qüvvələri olan 4 dövlət arasında digər danışıqlar nəticəsində "İki üstəgəl dörd müqaviləsi" (Almaniya ilə bağlı son razılaşma müqaviləsi) adı ilə tanınan müqavilə imzalandı. 15 mart 1991-ci ildə imzalanmış müqavilə birləşmiş alman dövlətinin tam suverenliyinin tanınmasını əks etdirirdi. İkinci Dünya müharibəsindən sonra suverenliyi qalib dövlətlər tərəfindən müəyyən məsələlərdə məhdudlaşdırılmış və işğal zonalarına parçalanmış Almaniya bu müqavilə ilə məhdudiyyətlərin bir çoxunu ortadan qaldırdı, lakin ölkədəki Sovet ordusu yalnız 1994-cü ilin avqustunda ölkəni tərk etdi.
İkinci Dünya müharibəsinin sonlanmasından sonra Berlin bəyannaməsi imzalandı və Almaniyanın müttəfiqlər tərəfindən ələ keçirildi. Daha sonra Potsdam razılaşması imzalandı və Almaniyanın bölünməsinə gedən yol açıldı. Almaniya ilə müharibədən sonrakı münasibətləri tənzimləyəcək yekun müqavilənin Almaniyada münasib hökumətin qurulmasından sonra imzalanacağı gözlənilirdi, həmçinin bu müqavilə ilə Almaniyanın yeni sərhədləri də tənzimlənməli idi, lakin müttəfiqlər arasındakı geopolitik gərginliklər faktiki olaraq müttəfiqliyin sonlanması ilə nəticələndi və hər qrup əvvəlcə Almaniyada özünə uyğun hökumətin qurulmasına çalışdı, bu mümkün olmadıqda isə iki hökumətin qurulmasına başlanıldı. Fransız, Britaniya və ABŞ işğal zonaları birləşdirilərək 1949-cu ilin 23 mayında Qərbi Almaniya yaradıldı. Sovet işğal zonasında isə Şərqi Almaniya 7 oktyabr 1949-cu ildə yaradıldı. Bu, Almaniyanın bir-birindən ayrı iki hissəyə ayrıldığı demək idi. İki alman dövlətinin birgə yaşaması ilə Qərbi Almaniya iddia edirdi ki, iki dövlət azad və demokratik bir dövlət daxilində bir Almaniyada birləşənə qədər belə bir hökumətin qurulduğunu söyləmək olmaz. Qərbi Almaniyanın kansleri Konrad Adenauer 1952-ci ildə Stalinin qərbli müttəfiqlərə göndərdiyi notanı rədd etdi. Notada iki alman dövlətinin neytral bir dövlətdə birləşdirilməsi təklif edilirdi. Hökumət əvəzində denazifikasiya prosesinə son qoyaraq və amnistiya elan edərkən Qərbi Almaniyanın yenidən silahlanması siyasətini həyata keçirdi, çünki Qərbi almanlar birləşmədən sonra Sovetlərə "neytral Almaniya" mövzusunda etibar etmirdilər. Bu 1952-ci ildə Qərbi Avropa Birliyinin yaradılmasına və Qərbi Almaniyanın 1955-ci ildə NATO-ya qatılmasına yol açdı. 1990-cı ildə yenidən birləşmiş Almaniyanın bu məqsədlə "bütövlükdə Almaniyanı" təmsil edə biləcəyinə dair bir sıra fikirlər davam etdirildi. 1989-cu il kommunist dövlətlərinə, o cümlədən ADR-ə qarşı uğurlu və beynəlxalq inqilablar kontekstində; 12 sentyabr 1990-cı ildə dörd müttəfiqlə bağlanmış "İki üstəgəl dörd" müqaviləsinə əsasən, həm Şərqi, həm də Qərbi Almaniya 1990-cı ildən əvvəlki birgə sərhədlərinin Almaniya hökumətinin iddia edə biləcəyi bütün ərazini təşkil etməsi prinsipinə sadiq qaldılar və buna görə də orada bu sərhəddən kənarda olan başqa torpaqlar nəzərdə tutulmadı. Şərqi Almaniya federal dövlətlər halına salındıqdan sonra 3 oktyabr 1990-cı ildə ləğv edildi, elə həmin gündə də şərqdə yaradılmış qurumlar qərbə birləşdirildi və müasir Almaniya yaradıldı. Eyni zamanda birləşdirilmiş Berlin birləşdirilmiş Almaniyanın paytaxtı oldu. thumb|200px|[[Brandenburq qapısı yaxınlığındakı Berlin divarı, 9 noyabr 1989]]
Yenidən birləşən dövlət varis dövlət deyil, 1949–1990-cı illərdəki Qərbi Almaniya dövlətinin genişləndirilmiş davamıdır. Genişləndirilmiş Almaniya Federativ Respublikası Qərbi Almaniyanın Avropa İqtisadi Birliyində (daha sonra Avropa Birliyi), NATO-da və BMT-dəki nümayəndəliklərinin fəaliyyətini davam etdirdi. Eyni zamanda da vaxtilə Şərqi Almaniyanın üzv olduğu başda Varşava Paktı olmaqla, bütün üzvlüklər ləğv edildi.
Adlandırma
"Almaniyanın yenidən birləşdirilməsi" Almaniya Demokratik Respublikasının Almaniya Federativ Respiblikasına qatılmasına, keçmiş dörd müttəfiq dövlətin Almaniyaya mütləq suverenliyi verməsi prosesinə verilmiş addır. "Almaniyanın birləşdirilməsi" dedikdə isə 1866-cı il 18 avqustdan 1871-ci il 18 yanvara qədər davam etmiş, Prussiya krallığının rəhbərliyində alman dövlətlərinin birləşdirilməsinə verilən addır. Almaniyanın yenidən birləşdirilməsi ilə 3 oktyabr 1990-cı ildə Almaniya yenidən vahid millət-dövlət halına gəldi. Bununla belə, siyasi və diplomatik səbəblərə görə, Qərbi Almaniya siyasətçiləri almanların tez-tez "die Wende" (təxmini tərcümə: "dönüş nöqtəsi") adlandırdıqları şeydən əvvəl "yenidən birləşmə" terminindən istifadədən ehtiyatla qaçınırdılar. 1990-cı il müqaviləsi rəsmi termini Deutsche Einheit ("Alman birliyi") kimi müəyyən edir; bundan Almaniyada daha çox istifadə olunur.
1990-cı ildən sonra "die Wende" daha çox istifadə olunmağa başladı. Bu termin əsasən əsasən Şərqi Avropada baş verən və yenidən birləşməyə yol açan hadisələri təsvir etmək üçün istifadə edilir. Şərqi Almaniyada fəaliyyət göstərmiş antikommunist aktivistlər bu termini qəbul etmirlər. Onlar mövqelərini bu terminin Şərqi Almaniyanın Sosialist Birlik Partiyasının baş katibi Egon Krenz tərəfindən ilk dəfə işlədilməsi ilə əsaslandırırlar. thumb|right|upright=1.35|1990-cı ildə Almaniyanın birləşdirildiyi gün. Alman federal birliyinə daxil olan dövlətlərin bayraqları ilə [[Berlindəki Reyxstaq binasının qarşısına toplanmış insanlar.]]
Yenidən birləşmənin prekursorları
thumb|right|Müttəfiqlərin ([[Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı|SSRİ, ABŞ, Fransa və Böyük Britaniya) 1945–1949-cu illəri əhatə edən işğal zonaları.]] 5 iyun 1945-ci ildə Almaniyada nasist hakimiyyətinin müharibədə məğlubiyyəti və de-fakto devrilməsi 8 may 1945-ci ildə bəlli oldu. Bununla da, Almaniyanın müharibədən əvvəlki sərhədləri daxilində (Avstriya da daxil olmaqla) dörd müttəfiq dövlətin ordusu və nəzarəti yerləşdirildi. Bu qüvvələr Müttəfiq Nəzarət Şurası tərəfindən idarə edilirdi və Berlin bəyannaməsi ilə müəyyənləşdirilmişdi. Potsdam razılaşmasının müəyyən etdiyi şərtlərə görə, Almaniya ABŞ-nin, Fransanın, Böyük Britaniyanın və Sovet İttifaqının nəzarət etdiyi dörd işğal zonasına bölünmüşdü. Həmçinin yeni Almaniyanın sərhədləri də müəyyən edilmişdi. Potsdam konfransı zamanı 1 avqust tarixində imzalanmış Potsdam razılaşmasına görə, Almaniya Oder-Neisse xəttindən şərqdə yerləşən vilayətlərini itirmişdir. Müharibə zamanı və ondan sonra Avropanın mərkəzi və şərq hissələrində yaşayan etnik almanlar yaşadıqları torpaqlardan qovulmuş və Oder-Neisse xəttindən qərbə keçməyə məcbur edilmişdirlər. Müharibənin bitməsindən sonra keçmiş müttəfiqlər arasında gərginliyin artması nəticəsində Sovet İttifaqı Müttəfiq Nəzarət Şurasından öz qüvvələrini 20 mart 1948-ci ildə çəkmiş (hər bir halda, MNŞ de yure fəaliyyətini davam etdirməkdə idi və 1971-ci ildə dörd dövlətin də qatılması ilə yenidən tam formaya düşdü) və vahid alman dövlətinin yaradılması qeyri-mümkün olmuşdur. Almaniya Federativ Respublikası və ya Qərbi Almaniya liberal demokratiyaya əsaslanırdı və 23 may 1949-cu il tarixində ABŞ-Frasa-Böyük Britaniya işğal bölgələrində yaradılmışdı. Almaniya Demokratik Respublikası və ya Şərqi Almaniya kommunist dövlət idi və 7 oktyabr 1949-cu il tarixində Sovet işğal zonasında yaradılmışdı. 1955-ci ildə hər iki alman dövləti qismən öz suverenliyini bərpa etdi. Qərbi Almaniya özünün antikommunist siyasətinin bir hissəsi kimi nə yeni alman-polyak sərhədini, nə də Şərqi Almaniyanı tanımadığını bildirdi, lakin nəhayət, həm Şərqi Almaniya, həm də Sovet İttifaqı ilə münasibətlərini yaxşılaşdırdı, eyni zamanda Şərqi Almaniya da Qərbi Almaniya dövlətinin mövcudluğunu inkar etdikdən və Almaniyanın Şərqi Almaniya altında yenidən birləşməsini tələb etdikdən sonra iki dövlət statusu və dinc yanaşı yaşayışı təşviq etdi.
Mixail Qorbaçov 1985-ci ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının baş katibi vəzifəsini icra etməyə başladı. Bu dövr Sovet tarixində iqtisadi və siyasi duraqlama dövrü kimi xarakterizə edilir və bunun nəticəsində Sovet İttifaqı Şərq blokuna daxil olan ölkələrin daxili işlərinə az müdaxilə edirdi. 1987-ci ildə Brandenburq qapılarının yanında özünün məşhur nitqini səsləndirən ABŞ prezidenti Ronald Reyqan Qorbaçovu Berlin şəhərini iki hissəyə bölən divarı yıxmağa səslədi. Divar şərq və qərb arasında siyasi və iqtisadi bölünmənin simvolu kimi dəyərləndirilirdi və bu bölünməyə Vinston Çörçill "Dəmir Pərdə" deyə səslənmişdi. Qorbaçov 1988-ci ildə Sovet İttifaqının Brejnev doktrinini tərk edəcəyini və Şərq bloku ölkələrinə azad şəkildə öz daxili məsələlərini həll etməsinə şərait yaradılacağını bildirdi. 1989-cu ilin əvvəllərində, Sovet tarixinin yeni erası hesab edilən qlasnost və yenidənqurma siyasətləri və Qorbaçov tərəfindən daha da irəli aparılmış, Polşada Həmrəylik hərəkatı geniş vüsət aldı. Cəsur etiraz şəkillərindən daha da ilhamlanmış bir şəkildə 1989-cu il inqilabları həmin il Şərqi Avropada tüğyan etməyə başladı.
1989-cu ilin mayında Macarıstan özünün sərhəd çəpərlərini ləğv etdi. Hər bir halda, köhnə Macarıstan sərhəd obyektlərinin sökülməsi nə sərhədləri açdı, nə də əvvəlki ciddi nəzarətlər aradan qaldırıldı, Dəmir Pərdə ilə təcrid hələ də bütün uzunluğu boyunca toxunulmaz qaldı. 19 avqust 1989-cu ildə Panavropa Piknikində Avstriya və Macarıstan arasında sərhəd qapısının açılması daha sonra dinc zəncirvari reaksiyanı işə saldı, bunun sonunda artıq ADR yox idi və Şərq Bloku dağıldı. Planlaşdırılan piknik üçün geniş reklam, Macarıstanda ADR-dən olan tətilçilər arasında plakatlar və flayerlər vasitəsilə hazırlanmışdır. Karl fon Habsburqun rəhbərlik etdiyi Panavropa Birliyinin Avstriya qolu minlərlə broşür paylayaraq hamını Soprondakı sərhədin yaxınlığında təşkil edilən piknikə dəvət edirdi. 1961-ci ildə Berlin divarının tikilməsindən sonra bu Şərqi Almaniyadan olmuş ən böyük hərəkat idi. Karlın atası Otto fon Habsburqun fikri əsasında təşkil edilmiş piknikin əsas məqsədi Qorbaçov və Sovet İttifaqının reaksiyasını ölçmək idi. Sovet rəhbərliyinin sərhədin açılmasına reaksiyasızlığı bəlli olduqdan sonra on minlərlə şərqi almaniyalı Macarıstana yola düşdü. Erix Honekkerin 19 avqust 1989-cu il tarixli "Daily Mirror" jurnalındakı reaksiyası Şərq və Qərb ictimaiyyətinə göstərdi ki, Şərqi Avropanın kommunist liderləri öz hakimiyyət dairələrində güc itiriblər və onlar artıq baş verənlərə yön verəcək qabiliyyətdə deyillər:
"Habsburq, Şərqi Almaniya tətilçilərinin piknikə dəvət olunduğu Polşada vərəqələr payladı. Piknikə gələndə onlara hədiyyələr, yeməklər və alman markası verilir, sonra onları Qərbə getməyə razı salırdılar." thumb|[[Berlinin blokadası (1948)|Berlinin blokadası (1948)]]
Xüsusilə, Habsburq tərəfindən Macarıstanın dövlət naziri İmre Pozsgay tərəfindən Moskvanın Macarıstanda yerləşdirilmiş sovet qoşunlarına müdaxilə əmri verib-verməyəcəyi araşdırıldı, lakin Panavropa Piknikində yaşanan kütləvi köç, Şərqi Almaniyanın Sosialist Birlik Partiyasının reaksiya verməkdə göstərdiyi tərəddüd və Sovet İttifaqının hadisələrə müdaxilə etməməsi bütün qorxuların yox olmasına səbəb oldu. Beləliklə, Şərq Bloku artıq dağılmışdı.
Mətbuatdan məlumatlar alan on minlərlə şərqi almanıyalı Macarıstana getməyə başladı. Macarıstan daha artıq sərhədlərini qapalı saxlamağa hazır deyildi, digər variant kimi isə o, özünün sərhəd qüvvələrinə gücdən istifadə etməyə icazə verməli idi. 1989-cu ilin sentyabr ayının sonlarında 30 mindən çox şərqi almaniyalı Şərqi Almaniyadan Qərbi Almaniyaya keçməyi bacardı, bundan sonra isə Şərqi Almaniya Macarıstana gedişi durdurdu. Bununla da, şərqi almaniyalıların qərbə keçə bilmək üçün gedə biləcəkləri yeganə ölkə kimi Çexoslovakiya qaldı.