cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Levon Panos Dabağyan
Həyatı
Levon Panos Dabağyan 1933-cü ilin 11 noyabrında Yenikapıda Kirkor Karacıyan və Siranuş Dabağyan adlı ermənilərin ailəsində anadan olub. Ata tərəfi Vandan Kastamonuna, oradan da İstanbula köçən Karacıyanlılara, ana tərəfi isə Ərzurum-Van bölgəsindən İstanbula köçən Dabagyanlar nəslinə mənsubdu. Dabagyan ailəsi erməni Apostol Kilsəsinə aiddir.
1954-cü ildə hərbi xidmətdə olarkən, dənizçi olmaq üçün daha 36 ay xidmət keçməyə hazır olduğunu bildirmişdir. 1959-cu ildə Eliz adlı xanımla ailə qurdu. Bu nigahdan 1960-cı ildə Alis adlı bir qızı oldu. 1967-ci ildə Yeni İstanbulda müxbir kimi işə başladı. Son Havadis, Bu gün Həqiqət, Yaşıl Şəhər, Anadolu Ekspresi, Milli İqtisadiyyat və Kənd Təsərrüfatı, Mübarizə, Vəziyyət, Yeni Qəzet, Yaxın Şərq, Sabahdakı Sabah, Tərcüməçi, Gavroş, Parev, Artar və Nov Artar kimi nəşrlərə məqalələr yazmışdır.
Bir müddət MHP-də icraçı direktor vəzifəsini tutmuş və 1969-cu ildə İstanbulda parlamentə namizəd olmuşdur. O, MHP-nin üç aypara fiquru kimi emblem seçməsinin təşəbbüskarı olduğunu söyləyirdi.
Müqəddəs Qədirov
Müqəddəs Qədirov (tam adı:Müqəddəs Nail oğlu Qədirov; 14 may 1992; Xaçmaz, Azərbaycan — 5 oktyabr 2020; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Müqəddəs Qədirov Nail oğlu 1992-ci il 14 may tarixində Xaçmaz rayon Dədəli kəndində anadan olub.
Ailəsi
Ailəli idi, bir övladı var.
Hərbi xidməti
2010-cu ildə həqiqi hərbi xidmətə çağrılıb. 2017-ci ildə müddətdən artıq xidmət etmək üçün müraciət etmiş və qəbul olmuşdur.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Müqəddəs Qədirov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində Cəbrayıl və Füzuli istiqamətində gedən döyüşlərdə olub. Müqəddəs Qədirov oktyabrın 5-də Füzuli istiqamətində gedən döyüşlər zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Müqəddəs Qədirov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Dəmirçilər (Dəmirçilər, Qazax)
Dəmirçilər — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun Dəmirçilər kənd inzibati ərazi vahidində kənd.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Coğaz çayının sahilində, dağın ətəyində yerləşir.
Toponimikası
250px|thumb|right|[[Dəmirçilər xalçaları, XIX əsr, Azərbaycan Xalça Muzeyi]] Kənd dəmirçilər nəslinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. XVI əsrdə qızılbaş tayfaları sırasında adları çəkilən dəmirçilər sonralar qazax tayfa birliyinin ən qüdrətli tirələrindən birinə çevrilmişdir. "Dəmirçilər" adında Qazax rayonunun Birinci Şıxslı inzibati ərazi dairəsində də kiçik kənd mövcud olmuş, 14 iyul 1998-ci ildə ləğv edilmişdir.
Əhalisi
2009-cu il əhalinin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1489 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin 736 nəfəri kişilər, 753 nəfəri qadınlardan ibarətdir.
La-Bürbanş
La-Bürbanş  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Viryo-le-Qran kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01066.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 60 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 50 km cənub-şərqdə yerləşir.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə 46 (15-64 yaş) əmək qabiliyyətli insanlar arasında 22 nəfər iqtisadi cəhətdən aktiv, 24 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstəricisi -% 47.8, 1999-cu ildə% 57.9 idi). 22 aktiv sakindən 22 nəfər işləmişdir (16 kişi və 6 qadın), işsiz qalmamışdır. 24 hərəkətsiz arasında 3 nəfər şagird və ya tələbə, 6 nəfər təqaüdçü, 15 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Kürəkvariyarpaqlı murdarça
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Qafqazda, İranda, Kiçik Asiyada təbii halda yayılmışdır
Botaniki təsviri
Budaqları tikanlı ağac və ya kol bitkisidir. Bitkinin hündürlüyü 8 metrə çatır. Yarpaqları ellepsvari və ya lansetvaridir, uzunluğu 2,5-7 sm, eni 7-25 mm-dir. Çiçəkləri poliqam və ya ikievli sarı və ya ağ olub kiçik qruplarla, bəzən də tək yerləşir. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Meyvəsi qara rəngli olub, yeməli deyil. Kökündə boyoq maddəsi, alkaloidlər vardır. Meyvəsində 2-4 möhkəm toxumları yerləşir. Müxtəlif mədəni formaları vardır.
Ekologiyası
Torpağa tələbkar deyildir. Vətənində işıqlı meşələrdə quraqlıq olan yerlərdə rast gəlinir. Əsasən dəniz səviyyəsindən 1500-1600m hündürlükdə bitir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqazda, Talışda, Naxçıvanda dəniz səviyyəsindən 2000 m hündür ərazilərdə təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Yarpaqlarında B vitamini, meyvəsindən və qabığından likyor, müxtəlif ekstratlar, bal alınır. Yaxşı tikinti materialıdır.
Qardaş şəhər
right|thumb|[[Los-Anceles şəhər icra hakimiyyəti və onun qardaş şəhərlər göstərici sütunu.]] Qardaşlaşmış şəhərlər — coğrafi olaraq bir-birindən uzaq olan yaşayış məskənlərinin, mədəni və ticari əlaqələri ilə ortaya gətirdikləri birlikdir. Dünyada ilk qardaşlaşmış şəhərlər Böyük Britaniyanın Keighley şəhəri ilə Fransanın Poix-du Nord şəhəri olmuşdur. Bu iki şəhər arasında müqavilə 1920-ci ildə imzalanmışdır.
Yoşioka Yayoy
– Yaponiya həkimi, pedaqoqu və ictimai fiquru. Yaponiyada qadınlar üçün ilk tibb məktəbini açmışdır.
Həyatı
1871-ci ildə Şizuoka prefekturasında doğulmuşdur. Atası Vaşiyama Yosay Şizuoka prefekturasına Qərb tibbini gətirməsinə görə tanınan həkim idi. İki böyük qardaşı kimi o da Tokioya gedərək Saysey Qakuşa Tibb Kollecində təhsil almışdır. 1892-ci ildə lisenziyasını əldə etmiş, 1895-ci ildə Tokioda öz klinikasını açmışdır. Ona özəl məktəbində alman dilini öyrədən, keçmiş tibb tələbəsi Yoşioka Arata ilə 1895-ci ildə evlənmişdir. Həyat yoldaşının dəstəyi ilə 1900-cu ildə Tokio Qadınlar Tibb Məktəbini açmışdır. İlk ildə məktəbin cəmi 4 tələbəsi var. Dərslərin biri üçün tələbərinə öz oğlunu doğma anına baxmağa icazə vermişdir. Tezliklə məktəb böyümüş, yüzlərlə tələbəsi olmuş və 1912-ci ildə Tokio Qadınların Peşəkar Tibb Məktəbinə çevrilmişdir.
Qardaş şəhər
Terminin tarixi
1957-ci ildə əkiz şəhərlərin nümayəndələri Dünya Bacı Şəhərlər Federasiyasının (WUFG) yaradıldı.
1964-cü ildə SSRİ-nin əkiz şəhərləri Sovet və Xarici Şəhərlər Əlaqələri Birliyində birləşdi. Sovet İttifaqı Dostluq Cəmiyyətləri Birliyinin üzvü idi və WUFG-nin kollektiv üzvü idi.
Yoşioka Yayoy
Həyatı
Yayoy tələbələrinin məzun olan kimi lisenziyalı doktor olmaları üçün tam akkreditasiya üçün mübarizə aparmış və 1920-ci ildə bu statusu əldə edə bilmişdir. O, Tokio xəstəxanalarından birini idarə etmiş, müxtəlif hökumət və ictimai təşkilatın aktiv üzvü olmuşdur. Yaponiyanın İkinci dünya müharibəsindəki məğlubiyyətindən sonra ABŞ rəsmiləri dövlət xidmətlərinə görə onun fəaliyyətinə son qoymuşdur. Lakin 1951-ci ildə bu məhdudiyyət ləğv olunmuş və qurucusu olduğu məktəbin yenidən prezidenti seçilmişdir.
Mükafatları
1955-ci ildə Yaponiyada qadınlar üçün təqdim olunan Fucin Bunka mükafatına layiq görülmüşdür.
Qardaş şəhər
Terminin tarixi
1963-cü ildə Parisdə qəbul edilən WUFG qərarı ilə Aprel ayının son bazar günü Dünya Qardaş şəhərləri günü elan olundu.
Səlcuq Bayraqdar
Səlcuq Bayraqdar — türk iş adamı, mühəndis, texniki direktor və Baykar Makinanın ortaq sahibi, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın kürəkəni.
Həyatı
Əslən Trabzondan olan Selçuk Bayraktar 1979-cu ildə İstanbulun Sarıyer mahalında Özemir və Canan cütlüyünün ikinci övladı olaraq anadan olub. Atası Özdemir Bayraktar aerokosmik sənaye, robot idarəetmə sistemləri, pilotsuz uçuş aparatı istehsalı üzrə ixsisaslaşan Baykar Makina şirkətinin qurucusu və sahibidir. Təhsil həyatına Sarıyer ibtidai məktəbində başlamış, buranı bitirdikdən sonra Robert Kollecinə daxil olmuş, 1997-ci ildə Robert Kollecini bitirmişdir. Elə həmin il, İstanbul Texniki Universiteti Elektron və Rabitə Mühəndisliyi Bölməsində ali təhsilinə başlamışdır. Universitetdə təhsili müddətində Pensilvaniya Universiteti GRASP laboratoriyasına təcrübə keçmək müraciəti müsbət nəticələnmişdir. Təcrübə müddətində təqaüd verildikdən sonra, 2002–2004-cü illər arasında Pennsilvaniya Universitetində pilotsuz təyyarələr ixtisası üzrə magistr dərəcəsini tamamladı.
Massaçusets Texnologiya İnstitutunda ikinci magistr dərəcəsini pilotsuz hava vasitələrinin aqressiv manevr nəzarəti üzrə təqaüdlə bitirmişdir. Bu dövrdə o, professor Corc Pappas və professor Erik Feronun köməkçi kimi çalışmışdır. Dünyada ilk dəfə həyata keçirilmiş PUA forması uçuş təcrübələri, quru və hava koordinasiyalı robot qrupları, uçuşa nəzarət və rəhbər sistemlər haqqında elmi araşdırmalar aparmışdır.
Xüsusi pilot lisenziyasına sahibdir.
Ailəsi
2016-cı ildə Sümeyyə Ərdoğanla evlənmişdir. Bir övladı var. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın kürəkənidir.
Əmək fəaliyyəti
Təhsilinin ardından 2007-ci ildə Türkiyəyə qayıdaraq ailəsinə məxsus Baykar Makina şirkətinin texniki meneceri kimi fəaliyyətə başlayıb. Türkiyə tərəfindən inkişaf etdirilən pilotsuz uçuş aparatları, idarəetmə, avionik sistem arxitekturası, naviqasiya alqoritmləri, kinematik və sistemin dinamikləri, yerləşmiş proqram inkişaf etdirmə və elektron avadanlıq kimi sahələr ilə məşğul olmağa başlayıb.
Bayraktar TB2
Komandası ilə birgə istehsal etdiyi Bayraktar TB2 pilotsuz uçuş aparatlarını Türkiyə Ordusu PKK-ya qarşı hərbi əməliyyatlarda, Suriyada vətəndaş müharibəsində, və Liviyadakı ikinci vətəndaş müharibəsində geniş şəkildə istifadə etmişdir. Səlcuq Bayraktar Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin arsenalına daxil olan ilk pilotsuz uçuş aparatı Bayraktar Mini PUA-nın ixtiraçısı olmuşdur. Türkiyənin ilk hücum pilotsuz uçuş aparatı Bayraktar Akıncının (PUA) yaradılmasında xüsusi əməyi olmuşdur.
İctimai fəaliyyəti
Türkiyə Texnoloji Komandası Vəqfinin yaradıcısı və rəhbəridir. Vəqfin təsisində məqsəd texnologiyaya həvəsli olan müəyyən yaş qruplarındakı insanları vəqfdə araşdırma aparmağa təşviq etməkdir. Türkiyədə kosmik sahədə görülən işləri tanıtmaq üçün Teknofest festivalının təşkilatçısı olmuşdur.
Çinin Uhan əyalətində yayılan Covid-19 virusuna qarşı 22 mart 2020 tarixində Türkiyədəki Bayraktarın şəxsi Twitter hesabından respirator istehsalına texniki dəstək verəcəyini açıqlamışdır. Arçelik, ASELSAN, Baykar Makina və BIOSYS tərəfindən həyata keçirilən iki həftəlik tədqiqat müddətinin ardından istehsalı planlaşdırılan 5000 tənəffüs cihazından ilk 100 ədədi 20 aprel 2020-ci ildə Başakşəhər Şam və Sakura Şəhər Xəstəxanasının açılışında təqdim edilmişdir.
Qurcaq (Miyanə)
Qurcaq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 242 nəfər yaşayır (47 ailə).
Ralfı Qoru
Ralfı Qoru rejissoru və ssenaristi Spenser Susser olan stop motion növündə qısa animasiyalı filmdir.
Ryota Oşima
(d. 23 yanvar 1993) — Yaponiya futbolçusu.
Prometeizm
Prometeizm və ya Prometeanizm (polyakca: Prometeizm) — 1918-ci ildən 1935-ci ilə qədər mövcud olmuş İkinci Polşa Respublikası nın əsas dövlət xadimi Yozef Pilsudski tərəfindən başladılmış siyasi layihə. Layihənin əsas məqsədi Rusiya imperiyası və onun varis dövlətlərini zəiflətmək idi. Bu dövlətlər siyahısına Sovet İttifaqı da daxil idi. Layihə Rusiya və Sovet İttifaqı sərhədləri daxilində yaşayan əsas qeyri-rus xalqların millətçilik hərəkatlarını dəstəkləməyi ehtiva edirdi.
Dünya müharibələri arasında Prometeizm və Pilsudskinin "İntermarium federasiyası" kimi digər konsepsiyaları onun və bəzi siyasi varisləri üçün bir-birini tamamlayan iki geosiyasi strategiya təşkil edirdi. İddia edilir ki, Pilsudski təkcə Polşa milli dövlətini deyil, Şərqi Avropa nın böyük gücü kimi Rusiyanı əvəz edəcək Polşanın himayəsi altında daha böyük xalqlar federasiyası qurmağa ümid edirdi. Buraya Litva, Belarusiya və Ukrayna da daxil olmalı idi. Onun planı parçalanmış və əhəmiyyətli dərəcədə gücsüzləşdirilmi Rusiya yaradılmasını nəzərdə tuturdu və mütləq hərbi qələbəyə qədər danışıqları rədd edirdi.
Prometeizmin qaynaqları
Piłsudski nin prometeizmi inkişaf etdirməsinə Rusiya imperiyası nın hökuməti tərəfindən Şərqi Sibir ə sürgün edilərkən əldə etdiyi yaxın biliklər kömək etdi. Layihənin adı yunan mifi olan Prometey dən alınmışdır. O, Zevs ə itaətsizlik eədərk odu insanlığa bəxş etmişdi və bununla da, despotik hakimiyyətə qarşı müqavimətin, aydınlanmanın simvolu hesab edilirdi.
Polşanın bu layihəsinin qısa tarixi 12 fevral 1940-cı ildə polyak hərbi kəşfiyyat zabiti Edmund Charaszkiewicz tərəfindən yazılmışdır. Edmundun xidməti məsuliyyətləri sırasına 1927-ci ildən Avropada müharibənin meydana çıxdığı 1939-cu ilin sentyabr ayına qədər prometeizmin kordinasiyası da daxil idi. O, bu əsəri Polşanın Nasist Almaniyası və Sovet İttifaqı tərəfindən işğalından qaçıb Fransaya sığındıqdan sonra yazmışdır. Edmund bunları yazmışdı:
"Prometean konsepsiyasının yaradıcı və qəlbi Marşal Pilsudski idi. O, [Pilsudski] hələ 1904-cü ildə Yaponiya hökumətinə yazdığı memorandumda Rusiyaya qarşı mübarizədə Baltik, Qara və Xəzər dənizləri nin hövzələrində məskunlaşan çoxsaylı qeyri-rus xalqlarının işə salınmasının zəruriliyini qeyd etmiş və vurğulamışdır ki, Polşa xalqı öz tarixinə, azadlıq sevgisinə və [18-ci əsrin sonunda Polşanın siyasi varlığını yox edib parçalayan üç imperiyaya] qarşı barışmaz mövqeyinə görə, şübhəsiz ki, bu mübarizədə aparıcı yer tutacaq və Rusiya tərəfindən əzilən digər xalqların azad edilməsinə kömək edəcəkdi."
Piłsudskinin 1904-cü il memorandumundan əsas çıxarış belə idi:
"Polşanın Rusiya dövlətinin tərkib hissələri arasında gücü və əhəmiyyəti bizi öz qarşımıza Rusiya dövlətini onun əsas tərkib hissələrinə parçalamaq və zorla bu imperiyaya daxil edilmiş ölkələri azad etmək kimi siyasi məqsəd qoymağa cəsarətləndirir. Biz bunu təkcə ölkəmizin müstəqil yaşamaq üçün mədəni cəhdlərinin yerinə yetirilməsi kimi deyil, həm də onun mövcudluğunun təminatı kimi qiymətləndiririk, çünki fəthlərindən əl çəkmiş Rusiya kifayət qədər zəifləyəcək ki, o, nəhəng və təhlükəli qonşu olmaqdan əl çəkəcək."
Edmundun bildirdiyinə görə, prometean hərəkat öz köklərini hələ XIX əsrin sonlarında Rusiya imperiyasının bir çox millətlərinin ona qarşı başlanan mübarizəsindən, bu xalqların milli renesansdan almışdır. Bu renesans Rusiyanı inqilaba sürükləyən sosial prosesdən qaynaqlanırdı. İmperiyanın qeyri-rus bölgələrində yaradılmış demək olar ki, bütün sosialist partiyalar milli xarakter iddiasına sahib idi və müstəqilliyi öz gündəliklərinin ilk yerində yerləşdirmişdilər. Bu Polşada, Ukrayna da, Finlandiya da, Latviya da, Litva da, Gürcüstan da və Azərbaycan da da belə idi. Bu sosialist partiyalar müvafiq olaraq öz millətlərinin müstəqilliyi üçün çalışırdılar. Bütün bu ölkələr müstəqilliyi müdafiə edən sırf milli xarakterli təşkilatlara malik olduqları halda, sosialist partiyaları məhz müstəqillik səylərinin həyata keçirilməsini Rusiyadakı ictimai hərəkatla əlaqələndirdiklərinə görə daha böyük dinamizm nümayiş etdirdilər. Nəticədə, Baltik hövzəsində yaşayan millətlər - polşalılar, finlandiyalılar, estonlar, latviyalılar və litvalılar - qələbə qazandılar və II Dünya Müharibəsinə qədər öz müstəqilliklərini qoruyub saxlaya bildilər. Qara və Xəzər dənizləri hövzəsindəki millətlər - ukraynalılar, Don kazakları, kubanlılar, krımlılar, gürcülər, azərbaycanlılar, ermənilər və şimali qafqazlılar - 1918-1921-ci illər ərzində özlərini müstəqil etməyi bacardılar, lakin Rusiya Vətəndaş Müharibəsinin gedişatı ərzində bu müstəqilliklərini qoruya bilmədilər.
Edmundun yazdığına görə, 1917-1921-ci illərdə Baltik, Qara və Xəzər dənizi hövzəsindəki millətlər özlərini Rusiya hamiliyindən xilas edərkən Polşa yeganə dövlət olmuşdu ki, bu millətlər ilə aktiv şəkildə çalışmışdı. Onun sözlərinə görə, Polşa bu istəklərini həyata keçirərkən qərb koalisiyasının müqaviməti ilə qarşılaşmışdır, çünki onlar antikommunist Ağ rusları onların keçmiş Rusiyanı yenidən inşa etmə cəhdlərində himayə etmişdirlər. Edmund yazırdı ki, bununla eyni zamanda Almaniya öz işğal qüvvələri ilə Litva və Latviyada mövqelərini gücləndirmiş, Ukraynaın rəhbəri general Pavlo Skoropadski ni gələcək qeyri-bolşevik Rusiya ilə mümkün federasiya məsələsində manipulyasiyaya məruz qoymuş, Almaniyanın qafqaz hegomoniyasını qurmağa çalışmışdır, halbuki bu son istək onun müttəfiqi Türkiyənin siyasi maraqlarına zidd idi. Almaniyanın əsl niyyəti nəhayət 1918-ci ildə bolşeviklərlə bağlanmış Brest-Litovsk müqaviləsində özünü büruzə verdi.
"Prometey" klubunun sədri professor Stotski isə Pilsudskini belə dəyərləndirirdi:
"Çar quldarlığının ən ağır vaxtında, o zaman ki, artıq Ukrayna, Polşa, gürcü və tatar zadəganlığı öz Ģərəfini unudaraq çar general-adyutantlığına daxil olurdu, o zaman ki, Rusiyanın dövlət gücü bütün xalqları udmağa hazır idi. Onda Jozef Pilsudski güzəştsiz mübarizə şüarı ilə azad Polşa ideyasını Rusiyaya qarşı qoydu. O azad Polşa ideyası Finlandiyadan Estoniyadan Latviya və Litvadan, Ukraynadan Qafqaza qədər bütün əzilən xalqların milli ideyaları ilə əlaqələndirirdi. O, Polşanı bütün şərqi Avropadakı milli inqilabların yuxarısına qoyurdu."
1921-ci ildə Qara və Xəzər dənizləri hövzələrindəki millətlərin öz müstəqilliklərini itirməsindən dərhal sonra onlara, onların prometean (azadlıqpərəst) siyasi mühacirlərinə maddi və mənəvi dəstək verən yeganə ölkənin Polşa olmuşdu. Edmund əlavə edirdi ki, yalnız 1933-cü ilin 30 yanvarında Hitlerin hakimiyyətə gəlməsindən sonra Almaniyanın prometeist ideyalara güclü maraq göstərmışdır. Buna bənzər tərzdə italyanlar və yaponlar da müəyyən maraq göstərmişdilər. Buna baxmayaraq, burada alman təbliğatı və Polşa ilə rəqabətə baxmayaraq, Almaniyanın yanaşması prometizmin əsas ideoloji prinsiplərindən uzaq idi; alman yanaşması mahiyyət etibarı ilə, Edmundun sözləri ilə desək, "istənilən istiqamətdə hazırkı Alman siyasi məqsədləri üçün istismara yararlı olan elastik, fürsətçi platforma" təşkil edirdi. O vurğulayır ki, bu sahədə Polşa ilə Almaniya arasında heç vaxt təşkilati və ideoloji əlaqələr olmayıb. Polşa ilə müttəfiq olan prometean mühacirlərinin qanuni milli nümayəndələri Polşaya ciddi siyasi loyallıq nümayiş etdirmişdirlər.
Prinsiplər
Edmunda görə, 1918-1939-cü illər ərzində polyak prometean rəhbərliyi ardıcıl olaraq bir neçə prinsipə əməl etmişdir. “Promethean” ideyasının məqsədi Baltik, Qara və Xəzər dənizi hövzələrində yaşayan xalqları hansı siyasi zolaqdan olursa olsun, imperialist Rusiyasından azad etmək və Rusiya təcavüzünə qarşı ümumi müdafiə cəbhəsi kimi bir sıra müstəqil dövlətlər yaratmaq idi. Hər bir prometean siyasi birlik digərlərinin siyasi suverenliyinə hörmətlə yanaşırdı. Promethean partiyaları arasında hər hansı mübahisələr bir neçə partiyanın Rusiyadan azad edilməsinə qədər dayandırılmışdı. Polşalı və ukraynalı prometeylərin qarşılıqlı razılığı ilə (bəzən ürəkdən petluristlər tərəfindən daha az səmimi şəkildə), Polşanın cənub-şərqindəki əsasən ukraynalıların məskunlaşdığı ərazilərə Polşanın daxili maraq dairəsi kimi baxılırdı və Ukrayna Promethean təşkilatının fəaliyyətindən kənarda qalırdı.
Edmundun yazdığına görə, polyak prometeist rəhbərliyi rus imperializminə qarşı mübarizədə digər millətlərin prometeist birliklərini bərabər tərəfdaşlar kimi dəyərləndirirdilər. Bəzən düşünülənlərin əksinə olaraq, Edmunda görə, Polşa Baş Qərargahı müxtəlif Promethean mühacir icmalarına sadəcə olaraq təxribat məqsədləri üçün istifadə ediləcək siyasi alətlər kimi yanaşmamışdır.
Prometeizm Polşanın nə sol, nə sağ, nə də mərkəz siyasi partiyaları arasında təşkilati və ya siyasi arxası yox idi. Pilsudskinin öz tərəfdaşları (polyakca:obóz Piłsudczyków) daxilində belə prometeizm müəyyn müxalifətlə qarşılanırdı. İronik olan odur ki, Pilsudski nin əsas rəqibləri olan Polşa Milli Demokratik Partiyası və digər müxalif gənclər təşkilarında prometeizm kortəbii şəkildə gündəmə gətirildi və müdafiəçiləri qazandı.
Polşanın “Prometey xalqları” ilə müharibələrarası əməkdaşlığının tarixi beş dövrə bölünür.
Birinci dövr (1918–1921)
İlk mərhələdə Polşa öz sərhədlərini müharibələr və referendumlar yolu ilə müəyyənləşdirdi. Şərq sərhədləri Sovet Rusiyası və Ukrayna ilə baş vermiş müharibələr, Almaniya ilə sərhəd Poznan və Sileziya üsyanları, Varmiya və Mazuridəki referendumla, cənub sərhədi refendum əməliyyatları, Cieszin Sielziyası, Spisz və Orava üstündə Çexoslovakiya ilə qısa müharibə vasitəsiylə tənzimləndi.
Baltik hövzəsində Finlandiya, Estoniya, Litva və Latviya müstəqil dövlət olaraq ortaya çıxdılar. Polşa-Litva münasibətləri Polşa-Litva müharibəsindən sonra gərginləşsə də, Polşa onları tanıyan ilk ölkələr sırasında idi.
Qara və Xəzər dənizləri hövzələrində bu mərhələdə Ukrayna, Krım, Gürcüstan, Azərbaycan, Don, Kuban və Şimali Qafqaz müstəqillik qazandı. Milli şüurun inkişafı və renesansının işarələri idil-Ural və Türküstan bölgələrində də ortaya çıxmağa başladı. Hər bir halda, bu işarələr Milli Məclislərin toplanması ilə məhdudlaşdırılmışdı.
Prometean hərəkatının bu mərhələsində Polşa bunları etmişdi: Polşa Polşa-Ukrayna müharibəsi ni bitirmiş və Simon Petlura nın Ukrayna Xalq Respublikası ilə 1920-ci ilin aprelindı imzalanmış Varşava razılığı ilə hərbi ittifaq formalaşdırılmış, 25 aprel 1920-ci ildə Pilsudskinin Kiyev yürüşü başlamış, Boqdon Kutylovski 1919-cu ilin fevralında polyak nümayəndəsi kimi Ukrayna Xalq Respublikasına göndərilmiş, Qafqaz a polyak səfirləri akkrediyasiya edilmiş, 17 may 1920-ci ildə Millətlər Cəmiyyəti ndə Krım Respublikası nın Polşa himayəsi altına verilməsi və cəmiyyətə üzv edilməsi təklif edilmişdir.
İkinc mərhələ (1921–1923)
Prosesin ikinci mərhələsi 1921-ci ildə Polşa ilə Sovet Rusiyası arasında Riqa razılaşması ilə Polyak-Sovet müharibəsi nin bitməsi ilə başladı. Razılaşmadan sonra Polşa müstəqil fəaliyyətə başladı və özünün şərq qonşuları olan Baltik dövlətləri ilə sərhədini formalaşdırdı. Qara və Xəzər dənizi hövzələrindəki dövlətlər isə öz müstəqilliklərini itirdilər və sovetlər tərəfindən ələ keçirildilər. Edmund bu prometean ölkələrin legitim hökumətlərinin və siyasi nümayəndələrinin mühacirət etməsini belə ifadə edir:
Bu mərhələdə Marşal Pilsudski hələ də hakimiyyətdə qalmaqda idi. İlk əvvəllər dövlət rəisi, daha sonralar isə baş qərərgahın rəhbəri kimi. Prometean işlərlə artıq generallar qərərgahının rəhbərləri Vladislav Sikorski və Stanislav Haller, həmçinin də baş qərərgahın ikinci şöbəsinin (kəşfiyyat şöbəsi) rəhbəri İqnasi Matuşevski də məşğul olurdu.
Polşa prometean siyasi mühacirlərlə Polşa Xarici İşlər Nazirliyi vasitəsiylə əlaqə saxlamaqda idi. Mühacirlər Polşanın istanbuldakı, Buxarestdəki, Praqadakı, Tehrandakı və Parisdəki səfirlikləri vasitəsiylə həm polyak diplomatik dairələri, həm də baş qərərgahı ilə əlaqə saxlayırdılar. 1922-ci ilin əvvəllərində gürcü zabitlərin ilk qrupu mühacir gürcü hökumətinin tövsiyyəsi əsasında polyak ordusunda xidmətə qəbul edildilər.
Üçüncü mərhələ (1923–1926)
1923-1926-cı illəri əhatə edən üçüncü mərhələdə Pilsudski özü hakimiyyətdən getmiş, onun yerinə gələnlər isə prometean məsələsini öz gündəliklərindən çıxarmışdılar. Sovetlər muxtar respublikaların yaradılması ilə Sovet İttifaqının qeyri-rus ərazilərində İosif Stalinin millətlər proqramını həyata keçirdi, eyni zamanda bu respublikaların əhalisinin müstəqilliyə doğru son impulslarını boğdu.
Polyakları n mühacirlərlə olan əlaqələri davam etməkdə idi, lakin bu dəfə polyak hökumətinin razılığı və ya bilgisi xaricində. Hərbi məsələlərdə polkovnik Şaetzel, mayor Czarnecki və kapitan Henrix Suçanek-Suçeçki, Daxili İşlər Nazirliyi və Xarici İşlər Nazirliyinin millətlər bölməsinin rəhbərləri ilə, şərq bölməsinin rəhbəri Yuliusz Lukasieviçlə əlaqələr saxlanılırdı. Polşa hökumətinin rəsmi münasibətinə istisna həm xarici işlər naziri Aleksandr Skrzinski, həm də Baş Qərargah rəisi general Stanislaw Haller tərəfindən dəstəklənən gürcü prometizminə aid idi.
Dördüncü mərhələ
1926-cı ildən 1932-ci ilə qədər davam etmiş dördüncü mərhələ may ayında Pilsudskinin çevriliş ilə hakimiyyəti ələ alması hadisəsindən başlayaraq 1932-ci ildə Polyak-Sovet Hücum Etməmə Paktının imzalanması ilə bitmişdir. Bu mərhələ Polşa hökumətinin mühacir prometean təşkilatlarla geniş, müəyyən edilmiş və yaxşı təşkil edilmiş şəkildə işlədiyi dövr kimi xarakterizə edilir.
1927-ci ildə Polşa Xarici İşlər Nazirliyi və Baş Qərargahında Prometey probleminə rəsmi təşkilati forma verildi. Əvvəlki dövrlərdə prometeizm müxtəlif yüksək səviyyələrdə ələ alınırdı, lakin heç bir rəsmiyyətə sahib deyildi. İndi prometey məsələsini siyasi cəhətdən təmsil edən Polşa Xarici İşlər Nazirliyi ilə Baş Qərargah arasında və dolayısı ilə iştirak edən Hərbi İşlər və Daxili İşlər nazirlikləri (Hərbi Nazirlik, xarici müqaviləli zabitlərlə; Daxili İşlər Nazirliyi daxili Polşa-Ukrayna işləri ilə) arasında sıx koordinasiya quruldu.
Ümumi prometean məsələləri
Bunlardır:
Ukrayna məsələləri
Ukrayna Xalq Respublikası üçün hərbi qərargahın, o cümlədən təşkilati-əməliyyat bölməsinin (Polşa generalı Yulian Stachiewicze tabeliyində), kəşfiyyat bölməsinin (Polşanın II bölməsinə tabeliyində) və təbliğat bölməsinin (Polşa Baş Qərargahının tabeliyindəki Z ofisi çərçivəsində) təşkil edildi:
Bu mərhələdə Ukraynanın prometean məsələlərində iki fundamental hadisə baş verdi:
Qafqazla bağlı məsələlər
Bunlardır:
Bu mərhələdə Qafqazın prometean məsələlərində bu mühüm hadisələr baş vermişdir:
Qafqazda, xüsusən də Azərbaycanda artan inqilabi fəalliq bütün Qafqaz milli elementlərini əməkdaşlığa cəlb edirdi.
İdil-Ural və Türküstan məsələləri
Edmund qeyd edir ki, Krımla bağlı siyasi hadisələrdə sovetlər tərəfindən ölüm hökmünə məhkum edilmiş Vəli İbrahimin məhkəməsi "Vallenrodizm" nüanslarını üzə çıxarmışdır. Stalinlə əməkdaşlıq etmiş, onun millətlər üzrə komisarlığı zamanı köməkçiliyini etmiş Sultan Qaliyev in məhkəməsi hadisəsində olduğu kimi bunlar Volqa tatarlarının və Türküstan xalqlarının sovet hökumətinə qarşı mübarizədə istifadə etdikləri üsulları açıqladı.
Kazak məsələləri
Bu prometeist dövr də hərəkatdan asılı olmayan, lakin son nəticədə bununla bağlı rol oynayacaq bir inkişafın şahidi oldu. Həm Almaniya, həm Çexoslovakiya, həm də Litva tərəfindən dəstəklənən OUN (Ukrayna Millətçiləri Təşkilatı) Polşada təxribat fəaliyyətini gücləndirdi. Polşanın cənub-şərqində OUN döyüş bölmələrinin üzvləri tərəfindən Polşa icmasına və hökumətinə qarşı bir çox müsadirə və təxribat aktları həyata keçirildi. Bu da öz növbəsində Polşa hakimiyyətinin Polşa-Ukrayna icmasına qarşı “sakitləşdirmə” əməliyyatlarına səbəb oldu.
Edmund bildirir ki, bu “sakitləşdirmə” əməliyyatları heç vaxt Polşa prometean rəsmiləri ilə əvvəlcədən müzakirə edilməmişdir. Xarici İşlər Nazirliyi və Baş Qərargahdakılar prometeanın fəaliyyətini daha da çətinləşdirən bu əməliyyatlardan məmnun qalmadılar.
Polşalı və ukraynalı Prometeistlərə ən böyük şok 29 avqust 1931-ci ildə Truskaviecdə Tadeuş Holovkonun Ukrayna Millətləri Təşkilatı tərəfindən qətlə yetirildiyi zaman oldu.
Edmund, Polşanın öz azlıqları, xüsusən də ukraynalılar (müharibələrarası Polşanın cənub-şərqində əksəriyyətində çoxluq təşkil edirdi) ilə bağlı bütün çətinliklərini xarici, xüsusən də alman təsirlərində günahlandırmaq fikrindən uzaqdır. O, Polşanın azlıqlarla bağlı “planlı, ardıcıl və konstruktiv daxili siyasətinin olmadığını” iddia edir. Bu çatışmazlıq, hər beşinci vətəndaşının (yəni altı milyon nəfərin) ukraynalı olan Polşanın prometean səyləri üçün yaxşı heç nə vəd edə bilməzdi. Üstəlik, Sovet İttifaqı Polşanın daxili qarışıqlığından eyni dərəcədə, 1921-31-ci illərdə isə almanlardan daha çox istifadə etməyə çalışırdı. Polşanın şərq sərhədləri boyunca sovetlərin yaratdığı kommunist təbliğatı Polşa ukraynalılarının Sovet İttifaqına yönəlmiş və Sovet Ukraynası sevgiisindən qaynaqlanan rəğbəti ilə qarışaraq Polşanın vəziyyətini daha da çətinləşdirirdi. Bu əhvali-ruhiyyə 1933-1938-ci illərin sonrakı kütləvi Sovet köçürmələri, həbsləri, edamları və aclıqlarına qədər davam edəcəkdi.
1926-1932-ci illər prometean işlərində çoxlu sayda polyakların iştirakı ilə əlamətdar oldu:
Bundan əlavə, Tadeusz Hołóvkonun prometean məsələlərində müstəsna rəhbərliyi sayəsində Polşa hökumətinin bir sıra nazirləri dolayı və ya birbaşa şəkildə bu məsələlərdə iştirak etdilər. O nazirlər bunla idi: Valery Slavek, Aleksander Prystor, August Zaleski, Janus Jedrzejevicz, Vacłav Jędrzełłovko, Brodzejevicz, Brodzejevic, Starzejevic. , Marian Zyndram- Kościałkovski.
Prometean ideoloji düşüncələrinin ayrıca kateqoriyasını Adam Skvarçinskinin əsəri təşkil edirdi.
1926–1932-ci illəri əhatə edən dövrdə Polşa daxilində və Polşadan kənar əlverişli siyasi şərait, adekvat maliyyələşdirmə və hər şeydən əvvəl bütün iştirakçılar arasında tam qarşılıqlı etimad prometean fəallığının müstəsna səviyyəyə çıxmasına səbəb oldu. Bunun nəticəsində prometean ölkələrin daxilində mühacirlərin səyləri nəticəsində təbliğat işləri geniş vüsət aldı. Yəni, artıq fəaliyyət sahəsi Polşanın xaricinə də yayıldı və birbaşa ölkələrə təsir etdi. Daimi konfranslar keçirilirdi. Konfranslara adətən Tadeusz Hołóvko, Brig. General Julian Stachievicz, polkovnik Tadeusz Şaetzel, Henryk Suçanek-Suçeçki, mayor Edmund Charaszkievicz və Xarici İşlər Nazirliyinin rəsmisi qatılırdı. Konfranslarda Edmund görülən işlər haqqında geniş hesabat təqdim edir və bunun ardınca müxtəlif prometean mövzularının müzakirəsi aparılırdı.
Promethean layihəsi yalnız 1927-ci ilin sonlarında və ya bəlkə də 1928-ci ildə Office 2-yə həvalə edildi. Bundan əvvəl o, heç vaxt Polşa Baş Qərargahının təxribat bölməsinin (Ofis A.1, sonradan Ofis U) ərazisi olmamışdı; beləliklə, Edmundun sələfi, polkovnik Puszczyński bu məsuliyyətlə yüklənməmişdi. Edmund bildirir ki, Puszczyński yeni Sovet İttifaqına həddindən artıq optimist qiymət verdiyi üçün əvvəlcə prometizmə əhəmiyyət verməmişdi; lakin zamanla o, prometean konsepsiyasını dəstəkləməyə başladı.
İkinci Dünya müharibəsi və sonrası
Edmund Charaszkiewicz öz əsərini Parisdə ikən 12 fevral 1940-cu ildə belə sonlandırır:
"Polşanın bu [Promethean] proseslərdən üz döndərməsi heç bir şəkildə [onları] dayandıra bilməz, eyni zamanda, bizi kənarda qoyur və bizi “olmayanlar itirir” prinsipindən irəli gələn böyük itkilərə məruz qoyur. [Polşanın] prometean zəncirindəki mərkəzi mövqeyi bizə Rusiyada hər hansı parçalanma prosesinə hazır olmağı və iştirak etməyi və onların həyata keçirilməsində Polşanın aparıcı iştirakını diktə edir."
İkinci Dünya müharibəsindən sonra Polşa hökuməti Sovet İttifaqının kukla hökumətinə çevrildi və artıq prometean proqramını davam etdirə biləcək gücə sahib deyildi. Buna rəğmən, polyak xalqı Solidarnost vasitəsiylə 1989-cu il inqilablarında mühüm rol oynadı. 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılması, hadisəni gözləmiş və bəzi hallarda bunun üçün çalışan polyakların və digərlərinin proqnozlarını böyük ölçüdə doğrultdu.
22 noyabr 2007-ci ildə Gürcüstan ın Tiflis şəhərində Prometeyə həsr edilmiş abidənin açılışı həyata keçirildi. Açılışa Polşa prezidendi Lex Kaçinski və Gürcüstan prezidenti Mixail Saakaşvili qatılmışdı. Yunan mifinə görə, Titanın Olimp dən od oğurlayıb insanlara verdikdən sonra Zevs tərəfindən həbs edildiyi və işgəncələrə məruz qaldığı torpaqda ucaldılmış heykəl Polyakların və gürcülərin Gürcüstanın və digər xalqların Rusiya imperiyasından və onun varisi dövləti Sovet İttifaqından müstəqilliyinə nail olmaq üçün göstərdikləri səyləri qeyd edir.
Prometeizm 2022-ci ildə Ukraynanın Rusiya tərəfindən işağından sonra yenidən aktuallıq qazandı. Post-Rusiya Azad Millətləri Forumu Rusiya Federasiyası daxilində milli azlıqların müstəqilliyini hədəfləyən bir sıra hərəkatları bir araya gətirir.
Prometeizm və Azərbaycan
"Hələ 1923-cü ilin iyunun 26-da çıxan 'Yeni Qafqasiya' məcmuəsinin birinci nömrəsində M. Ə. Rəsulzadə Zevsin Prometeyi Qafqaz dağlarına zəncirlənməsini və qartalın onun ciyərlərini hər gün didməsini, Azərbaycanın, eyni zamanda Qafqazın mövcud siyasi durumu ilə əlaqələndirərək yazırdı: 'Qafqasiyanın tarixini, son əsrdəki güzəran edən əhalini və bir xassə indiki vəziyyətini ifadə etmək üçün bu əsatirdən daha gözəl bir rəmz tanımaq mümkün deyil, Azərbaycanı və Qafqazı Prometey adlandıran müəllif onu parçalayıb, qanına qəltan edənin gerbində ikibaşlı qartal həkk edilən Rusiya imperiyasi olduğunu göstərirdi. Bu yazının analoji variantı Birliyin 1926-cı il yanvarın 10-dan çıxmağa başlayan eyni adlı jurnalının birinci sayında da dərc edilmişdi."
1926-cı ildə "Prometey" adlı klub yaradıldıqdan sonra Varşava da Pilsudskinin dəstəyi ilə "Prometey" cəmiyyəti quruldu və azərbaycanlılar da burada təmsil edildilər. Bundan qısa müddət sonra isə, Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Varşava qrup başqanlığına təyin edildi. Azərbaycan dan əlavə, keçmiş Rusiya imperiyası ndan gələn xeyli mühacir prometean hərəkatına qatılmışdı.
Somuqlu (Miyanə)
Somuqlu — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Möcüzələr adası (film, 1963)
Məzmun
Kinopovest Xəzər dənizində salınmış Neft Daşlarının qəhrəman neftçilərinə, onların əməyinə və məişətinə həsr olunmuşdur. Polad dirəklər üzərində qurulmuş dəniz estakadası yüz kilometrlərlə dənizin içərilərinə doğru uzanır, burada igid adamların əlləri ilə neft buruqları və neftçilər şəhəri salınmışdır. Filmdə ömrünün yarısını bu adada keçirən adamlar, buraya işləməyə gələn gənclər, onların qarşılıqlı münasibətləri haqqında söhbət gedir, xarakterləri açılıb göstərilir.
Somuqlu (Miyanə)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 30 nəfər yaşayır (8 ailə).
Möcüzələr adası (film, 1963)
Film haqqında
Film aktyor Hamlet Xanızadənin kinoda ilk işidir.
Prometeizm
Prometeizm və Azərbaycan
1955-ci ildə "Dərgi" məcmuəsində dərc etdirdiyi "Rəsulzadə Məhəmməd Əmin" başlıqlı məqaləsində Mirzə Bala Məmmədzadə yazırdı:
Möcüzələr adası (film, 1963)
Film haqqında
Dənizdə olan çəkilişlərdə süni çəkiliş metodlarından istifadə edilib.
Prometeizm
Prometeizm və Azərbaycan
"Rusiya əleyhdarı olan bütün mühacirləri bir çatı altında birləşdirmək səyləri 'Prometey' təşkilatının qurulması ilə nəticələndi."
Rəsulzadə, Məmmədzadə və bir sıra digər azərbaycanlı mühacirlərinbu təşkilatın mətbuat orqanı olan "Prometey" jurnalında məqalələri çıxmışdır. 1926-cı ildən Polşa dövlətinin dəvəti ilə ölkədəki əsas prometean təşkilatında Azərbaycan İstiqlal Komitəsi və Azərbaycan Milli Mərkəzi də təmsil olunmağa başlamışdır. Həmçinin, Rəsulzadə bu dönəmdə polyak ordusunda müqavilə ilə xidmət edən hərbçiləri, universitetlərdə təhsil alan azərbaycanlıları bir mərkəzdə toplaya bilmişdi. Məşhur azərbaycanlı mühacirlərdən olan Mirzə Bala Məmmədzadə Varşavada olduğu zaman xeyli sayda məqalələr yazmışdır. Məmmədzadə prometean millətlərin qurultayı ilə bağlə yazısında bildirirdi ki, 31 may - 1 iyun 1936-cı ildə keçirilmiş qurultay rus əsiri olan millətlərin tarixində yaddaqalan hadisələrdən biridir. O, bu iki günlük qurultayı rus əsiri millətlərin birləşə bilməsi üçün mühümaddım adlandırırdı. Azərbaycanın qurultaydakı rolunu xüsusi qiymətləndirən Məmmədzadə mövzunun sovetlərin hakimiyyəti altında yerli xalqların milli dillərinin məhv olması olduğunu yazır.
Boyayıcı flyuggeya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Prometeizm
Prometeizm və Azərbaycan
11 iyul 1927-ci ildə Rəsulzadə Polşa rəsmisi T. Koluvkova məktub yazaraq Azərbaycanla əlaqələrin artmasının əhəmiyyətindən bəhs etmişdir. 6-12 fevral 1930-cu ildə Varşavada prometean hərəkatına daxil olan Azərbaycan, Gürcüstan və Şimali Qafqaz milli təşkilatlarının konfransı keçirilmişdir. Bu konfransa Azərbaycan nümayəndələri olaraq Rəsulzadə və Mustafa Vəkilov qatılmışdı. 1930-cu ilin martında, yəni konfransdan bir qədər sonra Azərbaycan Milli Mərkəzi ilə əlaqələri daimi olaraq qorumaq üçün Rəsulzadə Parisə getmişdir. Rəsulzadə antisovet təbliğatın görə Türkiyədən qovuldu zaman uzun bir müddət Polşada yaşamışdır. Burada olduğu zaman "Odlu Yurd" jurnalının həm rəhbərliyin, həm də yazarlığını etmişdir. O, həmçinin Parisdə nəşr edilən "Prometey" jurnalında Rəsulzadənin "Azərbaycan Cümhuriyyəti", "Bolşeviklərin şərq siyasəti", "Qafqaz Birliyi", "Milli Azərbaycan Hərəkatının Xarakteri", "Siyasətçi tarixçiyə qarşı" adlı məqalələri yayımlanmışdır. Varşavadan başqa, Sluzvsko və Kreyszkoda yaşamışdır. "Prometey" təşkilatına daxil olan Qafqaz birliklərinin növbəti konfransı 16 yanvar - 23 fevral 1935-ci ildə Brüssel şəhərində keçirildi. Azərbaycanı bu konfransda Rəsulzadə, M. Mehdiyev, M. Məhərrəmov, Atamalıbəyov, Ə. Topçubaşov təmsil etmişdi.
Prometean hərəkatın vasitəçiliyi ilə 1924-cü ilin əvvəllərində bir araya gələn qafqazlı mühacirlər Qafqazın sovetlərdən azad edilməsindən dərhal sonra konfederasiyada birləşmək barədə razılığa gəlmişdilər.
"Prometey" jurnalında ən çox "İstiqlaldan" (Berlin də çıxırdı və redaktoru Rəsulzadə idi), "Azərbaycan Yurd Bilgisi", "Yeni Qazqaziya", "Yeni Türküstan" və "Odlu Yurddan" yazılar yayımlamaqda idi. 1938-ci ildən etibarən jurnal adında və formatında dəyişiklik etdi. Jurnal artıq "La Revyu de Promete” adı adı ilə yayımlandı. 1939-cu ildə Polşanın alman-bolşevik orduları tərəfindən ələ keçirilmnəsindən sonra bu jurnalın nəşrinə əngəllər törədildi. Buna qarşı çıxılması ilə bağlı edilmiş müraciətlərdən biri də Miryaqub Mehdiyevə aid idi. Müraciətdə vərəm ilə malyariya arasında seçim etmənin mənasız olduğu, əsl lazım olanın isə Finlandiya kimi mübarizə aparmaq olduğu bildirilirdi.
Boyayıcı flyuggeya
Təbii yayılması
Avropa, Karpat, Balkan yarımadası, Moldovada rast gəlinir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1-1,5 m olan, düz dayanan, şaxələnmiş budaqlı, cavan budaqları qonur, nazik tükcüklü, yarpaqları möhkəm, üstü tünd yaşıl, tutqun, alt tərəfi açıq yaşıl, kənarları nazik tükcüklü, uzunsov-əks-yumurtavaridən ellipsvari-ovaladək, uzunluğu 1,5-5 sm, eni 1,8-3 sm, oyuqvari-dişli, 2-3 yan damarcıqları ucunda birləşir. Meyvələri yetişmiş, qara və ya sarı, 2-3 (4) qabarcıq hissəli, uzunluğu 5-7 mm; toxumların uzunluğu 4-5 mm, qonur, tutqundur. Çiçəkləri ensiz-zəngvari, uzunluğu 4-5 mm, dəstələrdə 5-10 ədəddir. May-iyulda çiçəkləyir, sentyabr-oktyabrda meyvə verir. Toxumlarla çoxalır.
Prometeizm
Prometeizm və Azərbaycan
Rəsulzadə 1927-ci ilin avqustunda Polşa rəsmilərinə göndərdiyi başqa bir məktubda qeyd edirdi: Hakimiyyətin istilaçı siyasəti nəticəsində ən aktiv silahdaşlarımız həbs olunmuşdur. Həbs olunanlardan beşi güllələnmişdir. Onların arasında Müsavat Partiyasının görkəmli nümayəndəsi Dadaş Həsənzadə də olmuşdur. "Yeni Qafqaz" jurnalının növbəti nömrəsi sürgün olunmuş və güllələnmiş silahdaşlarımızın şəkilləri ilə çıxmışdır. Bütün bunlara baxmayaraq, partizan təşkilatları ruhdan düşmür, daha da aktiv fəaliyyət göstərirlər. Biz ədəbiyyata olan yüksək tələbatı hiss edirik: ayrıca broşur və kitabçalar şəklində ideoloji çağırışlar təkidlə tələb olunur. Hesab edirik ki, bu tələbləri təmin etmək üçün ilk növbədə tərəfimizdən təsis olunan "Azərbaycan Milli Nəşriyyat Kitabxanası"nın ayrıca nömrələrinin buraxılışını sürətləndirmək lazımdır. Qeyd olunan mətbuat orqanı bu günə qədər müxtəlif kitabların 5 nömrəsini buraxmışdır.
Kütləvi həbslər və milli ziyalı təbəqəsinin nümayəndələrinin dövlət xidmətindən kənarlaşdırılması nəticəsində ixtisara salınmış bəzi müəllimlər dağlara qaçaraq, partizanlara qoşulmuşlar. Bolşeviklər adətən onları "soyğunçu" və "quldur" adlandırırlar. "Quldurlar" bütün ölkədə vüsət almışlar. Onlar həm Lənkəran dağlarında, həm Şran sərhədi boyu və Araz çayının sahillərində fəaliyyət göstərirlər. Bu yaxınlarda Şəki partizanları ilə komsomol dəstələri arasında toqquşma baş vermiş, nəticədə dörd partizan həlak olmuĢdur. Partizanların yeni dəstələri Gəncə rayonunda yerləşən Qarasakkal kanalının ətrafında peyda olmuşlar. Keçmiş müəllim-zabitlərin başçılığı ilə fəaliyyət göstərən partizanlar Bakı qəzasını da əhatə etmişlər.
Boyayıcı flyuggeya
Ekologiyası
İşıqlı meşələrdə, çınqıllı, əhəngli yamaclarda, kolluqlarda bitir.
Prometeizm
Prometeizm və Azərbaycan
Təzyiq və repressiyalara baxmayaraq ümumi mübarizə əhvali-ruhiyyəsi yüksəkdir. Yeni qurulmuş hakimiyyətin siyasətindən nəinki "Milli müxalifətçilər", hətta yerli kommunistlər də narazıdır. Milli məsələdə "Yayınma" halları azərbaycanlı kommunistlər arasında artmaqdadır, nəticədə isə həmin kommunistlərlə bizimkilər arasında müəyyən əlaqə yaranır. Silahdaşlarımızın gənclər arasında apardığı antisovet təbliğatını xüsusilə vurğulamaq istərdik. Onlar kommunistlərin sıralarına daxil olaraq təbliğat işini aparmaqda belə çəkinmirlər. Xaricdə apardığımız fəaliyyətlə bağlı qeyd edə bilərəm ki, Milli Mərkəz artıq hər yerdə öz bölmələrinə malikdir. Şranda artıq olduqca nüfuzlu və güclü təşkilat fəaliyyət göstərir. Təşkilat mütəmadi olaraq vətənlə əlaqə saxlayır, və o, digər şəkildə aparılır. Parislə qarşılıqlı əlaqələrə gəldikdə isə böyük təəssüf hissi ilə qeyd etməliyəm ki, bizim Əli Mərdan bəy Topçubaşovla münasibətlərimiz müəyyən qədər anlaşılmazdır. O, yəni Əli Mərdan bəy TopçubaĢov Milli Mərkəzdə təntənəli çıxışına baxmayaraq, köhnə siyasətini davam etdirir, İstanbula, xüsusilə də Qafqaz Müstəqillik Komitəsinə münasibətdə müxalif mövqe tutmaqdadır. Ümumiyyətlə, Parisdəki bəzi elementlər bütün vasitələrlə Konstontinopolda (İstanbul) həyata keçirilən işə təsir göstərməyə çalışır. Sonda qeyd edim ki, təşkilatımızın məsul əməkdaşlarından biri bu yaxınlarda Varşavaya yollanacaqdır. Varşavada o, bizi təmsil edəcək və ölkələrimiz arasında mütəmadi əlaqə saxlayacaqdır. Təbii ki, nümayəndəmiz bütün məsələlərlə bağlı Sizinlə fikir mübadiləsi aparacaqdır. Sizlərə böyük hörmət və səmimi arzularla
Boyayıcı flyuggeya
Azərbaycanda yayılması
Balakən-Zaqatalada bölgəsində aşağı dağ yamaclarında rast gəlinir.
Prometeizm
Prometeizm və Azərbaycan
M. Ə. Rəsulzadə"
Boyayıcı flyuggeya
İstifadəsi
Növün populyasiyasının vəziyyətinin tədqiqatı məqsədəuyğundur. Torpaqqoruyucu, dekorativ, dərman bitkisidir.
Prometeizm
Prometeizm və Azərbaycan
1935-ci il iyunun 24-də Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Polşa Baş Qərargahı 2 saylı Ekspoziturasının əməkdaşı, kapitan Edmund Xaraşkeviçə məktubla müraciət etmişdi. Müraciətin səbəbi Prometey proqramı çərçivəsində Polşa tərəfin diqqətini Topçubaşi ailəsinin ağır maddi durumuna yönəltmək idi. Məktubun mətni belə idi: Çox hörmətli pan kapitan Xaraşkeviç [Edmund]!
Pan mayor Dombrovski Sizin mərhum Əlimərdan bəy Topçubaşovun ailəsinə bundan sonra da təqaüd verilməsini qeyri-mümkün hesab etməyiniz və təqaüdü kəsmək fikrinə düşməyiniz haqqındakı qərarınızı diqqətimizə çatdırdı.
Belə bir qərar bizi çox çətin vəziyyətdə qoyur. Biz milli hərəkatımızda bu qədər görkəmli mövqe tutan, dəfni ümumqafqaz həmrəyliyinin nümayişinə çevrilən mərhumun ailəsinə hər hansı bir şəkildə yardım göstərmək imkanından məhrum oluruq. Digər tərəfdən, təqaüdün dayandırılması faktı bəd niyyətli müxalifətə bizi ictimai fikirdə gözdən salmaq, fitnəkarlığa çəkmək üçün əla fürsət verir. Biz isə bildiyiniz kimi, çıxıb hər şeyi izah etmək durumunda deyilik.
Redaktor kimi Ələkbər bəyə lazımi maaş verməklə biz mərhum Topçubaşinin ailəsinin maddi təminatı məsələsini xüsusi çətinliklə üzləşmədən həll edə bilərdik.
Ümid edirəm ki, bizim və mərhumun ailəsinin düşdüyü vəziyyəti anlayışla qarşılayaraq  təklifimizə tərəfdar çıxacaqsınız. Mənimlə eyni vaxtda dostumuz mayor da bu barədə  ayrıca məktub göndərir.
Fürsətdən istifadə edərək Sizə bir daha öz dərin hörmətimi bildirirəm.
Prometeizm və Qafqaz birliyi məsələsi
Prometeizm təşkilatları çərçivəsində fəaliyyət göstərən mühacirlərin 1920-ci illərdən Qafqaz birliyi məsələsinə xüsusi önəm verdikləri görülməkdədir. Elə Azərbaycanda olan Polşa tatarlarından Krıçınski qardaşları bu istiqamətdə fəaliyyət göstərmiş, lakin 28 aprel işğalı buna əngəl olmuşdu. 1921-ci ildə Şimali Qafqaz, Azərbaycan, Gürcüstan, Ermənistan nümayəndə heyətləri arasında Parisdə müraciət imzalandı. 1924-cü ilin oktyabr-noyabr aylarında Azərbaycan, Gürcüstan və Şimali Qafqaz təmsilçiləri yenidən Parisdə toplaşır və "Qafqasiya Sovet Rus qüvvətlərindən qurtular-qurtulmaz, yüksək dövlət strukturlarının birləşməsi yolu ilə bir federalist qurum yaratmaq" planlaşdırılır. Hələ 1924-cü ilin iyunun 11-də Azərbaycan, Gürcüstan və şimali Qafqaz nümayəndələrinin imzaladığı protokol əsasında formalaşan Daimi şura öz qarşısına üç respublika adından diplomatik işlər aparmağı və bu xalqların bir konfederativ dövlətdə birləşdirilməsi üçün bütün tədbirləri görməyi qarşısına məqsəd qoyurdu. Bundan əlavə Daimi ġura aşağıdakı vəzifələrin də yerinə yetirilməsini vacib sayırdı: 2) Daimi ġura üç respublikanı maraqlandıran bütün məsələləri müzakirə və həll edir. 3) Daimi şura hər bir milli təmsilçinin bir səsi olduğunu nəzərə almaqla qərarı birlikdə qəbul edir. 4) Daimi şura Gürcüstan, Azərbaycan və şimali Qafqaz ölkələrinin hər birinin üç nümayəndəsi ilə təşkil olunur. Daimi şura öz Rəyasət Heyətini seçir. 5) Rəyasət Heyəti diplomatik danışıqlar aparır. Daimi şuranın qərarlarının düzgün yerinə yetirilməsinə nəzarət edir, özünün iclaslarını keçiri. 6) Daimi şuranın yanında katiblik olur. Katibliyin başlıca vəzifələrindən biri Daimi şuranın protokollarını tərtib etməkdir. 7) Daimi şuranın milli təşkilatlardan toplanmıĢ və digər mənbələrdən əldə edilmiş maliyyə fondu olur. 1924-cü ilin sonlarında qurtuluş mübarizəsini dəstəkləməklə səlahiyyətli bir Qafqaz Komitəsi qurulur. Qafqaz Birliyi ilə bağlı formalaşan bu qurumun fəaliyyətinə Polşa dövləti böyük köməklik edirdi. Eyni zamanda Polşa bu təşkilatın fəaliyyətini də əlaqələndirir, maliyyə işində dəstək göstərirdi. Qafqaz Konfederasiya görüşünü vacib bilən Azərbaycan, Gürcüstan və şimali Qafqazın mühacirətdəki milli təmsilçiləri 1934-cü ilin 14 iyulunda Belçikanın mərkəz şəhəri Brüsseldə toplaşaraq "Qafqaz Konfederasiya sazişi"ni imzaladılar. Ermənistan təmsilçiləri isə sazişi imzalamaqdan imtina etdilər.
Təmsilçilər imzaladıqları Qafqaz Konfederasiyası sazişinin aşağıdakı əsaslardan ibarət olduğunu bildirmişlər:
yaxud konfederasiya yüksək məhkəməsinə verilərək həll ediləcəkdir. Konfederasiyaya daxil olan Cümhuriyyətlər bunların bütün qərarlarını tamamən qəbul edir və icra etməyə məcburdurlar. layihə hər Cümhuriyyətin toplanacaq ilk məclisi - müəssisan fəaliyyəti üçün bir əsas olacaqdır.
M. Ə. Rəsulzadə həmin ilin noyabrında dünyasını dəyişən Ə. M. Topçubaşovun dəfn mərasimində demişdi:
Xəstəliyin, qocalığın və mühacirətdəki yoxsulluğun zəif saldığı həyatının son günlərində imzaladığı Qafqasya Konfederasyonu Musaqinin elanından Əlimərdan bəy son dərəcə məmnun idi.