cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lisa Vikari
Bioqrafiya
Vikari 1997-ci ildə Münhen şəhərində həkim ailəsində anadan olmuşdur. O on yaşında teatr təhsili aldı və qısa müddət sonra ilk qısa filmi olan Tunnelblicke-də rol aldı. 2010-cu ildə uşaqlar üçün olan Hanni və Nanni filmində rol aldı. Sonrakı il Hell filmində rol aldı. Vikari 2017-ci ildə Luna filmində baş rolu canlandırdı. 2017-2020-ci illər aralığında Netflix serialı Dark-da Marta Nilsen rolunu canlandırdı. Vikari Potsdamda media təhsili alır.
Vikari 2020-ci ildə Netflix-in romantika-komediya janrında olan Isi və Ossi filmində rol aldı.
Kamboca vyetnamlıları
thumb|Kamboca vyetnamlıları. Kamboca vyetnamlıları — Kambocada yaşayan vyetnamlılar, tam və ya qismən khmer mənşəli vyetnamlara aid edilən termin. Kamboca mənbələrinə görə, 2013-cü ildə Kambocada təxminən 15 min vyetnamlı yaşayırdı. Vyetnam mənbələri Kambocada 156,000 vyetnamlının yaşadığını qeyd edir, lakin müstəqil alimlərə görə, bu say 400,000 ilə bir milyon arasında ola bilər. Onlar əsasən Kambocanın Vyetnam ilə həmsərhəd olan cənub-şərq hissələrində, ya da Tonlesap gölündə və Mekonq çayındakı qayıqxanalarda yaşayırlar. İlk vyetnamlılar müasir Kambocaya XIX əsrin əvvəllərindən Nquyen çarlarının dövründə gəlmişdir. Odur ki, Kambocada yaşayan vyetnamlıların əksəriyyəti buraya Fransa müstəmləkə rejimi və Kampuçeya Xalq Respublikası administrasiyası dövründə gəlmişdir. 1970-ci illərdə Kxmer Respublikası və qırmızı khmer hökumətləri dövründə vyetnamlılar kütləvi soyqırımların hədəfi olmuşdur.
Abbasbulağı (Çaypara)
Abbasbulağı — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Maku şəhristanının Siyahçeşmə bölgəsinin Bəhbəhcik kəndistanında, Siyahçeşmə qəsəbəsindən 42 km cənub-şərqdədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 84 nəfər yaşayır (19 ailə).
Xromatid
Xromatid — Xromatida (Yunan Xrōmat- "rəng" + -id), təkrarlanan xromosomun yarısıdır. Replikasiyadan əvvəl bir xromosom bir DNT molekulundan ibarətdir. Replikasiyada bir DNT molekulu kopyalanır və iki molekula xromatidlər deyilir. Hüceyrə bölgüsünün sonrakı mərhələlərində bu xromatidlər uzununa bölünür və ayrı - ayrı xromosomlara çevrilir.
Xromatid cütləri ümumiyyətlə genetik cəhətdən eynidir və homoziqot hesab olunur. Ancaq mutasiyalar baş verərsə, kiçik fərqlər olacaq və bu halda heteroziqot olacaqlar. Xromatidlərin cütləşməsi bir orqanizmin ploidliyi ilə, yəni bir xromosomun homoloji versiyalarının sayı ilə qarışdırılmamalıdır.
Qız xromatidlər
Qız xromatidlər, ümumi bir sentromer ilə bağlanan bir xromosomun iki xromatidindən biridir. Qız xromatidlərin ayrılmasından sonra (cinsi çoxalma zamanı mitozun anafazası və ya meyozun II  anafazası zamanı) yenidən xromosomlar adlanır və hər biri öz valideynini təşkil edən fərdi xromatidlərdən biri ilə eyni genetik kütləyə malikdir. İki bacı xromatidin DNT ardıcıllığı tamamilə eynidır (çox nadir DNT kopyalama səhvləri istisna olmaqla).
Qız xromatid mübadiləsi iki qardaş xromatid arasında genetik məlumat mübadiləsidir. Xromatid mübadiləsi mitoz və ya meyoz zamanı baş verə bilər. ilk növbədə DNT -nin zədələnməsinə cavab verən DNT rekombinasiya təmir proseslərini əks etdirir.
Digər tərəfdən, bacı olmayan xromatidlər, cütləşmiş homoloq xromosomların iki xromatidindən birinə, yəni ata xromosomunun və ana xromosomunun cütləşməsinə aiddir. Xromosom krossoverlərində homoloq xromatidlər, meyozun I mərhələsi zamanı genetik materialın mübadiləsi üçün əmələ gətirirlər
Danimarka-Norveç əməliyyatı
Desant əməliyyatları
1940-cı il 3 aprel tarixindən etibarən Alman limanlarını Stavanger, Trondheym və Narvikə gedən nəqliyyat vasitələri tərk etdi. Aprelin 7-də səhər üçdə Şimali Norveç üçün nəzərdə tutulmuş ordu birləşmələrini daşıyan Alman hərbi gəmiləri Şilliq yaxınlaşmalarına (Vilhelmshaven körfəzindən çıxışda) toplaşaraq şimala yönəldilər: bunlar "Qneyzenau" (vitse-admiral Günter Lütensin flaqmanlığı ilə) döyüş gəmiləri və "Şarnhorst," "Admiral Hipper" ağır kreyseri və 12 esmines. Şimal dənizinə və Şetland adaları-İslandiya xəttinə bir neçə donanma göndərildi. Gecə, alman donanması bir neçə gün davam edən bir fırtınaya düşdü: gəmilərə bir sıra ziyan vurdu və naviqasiyanı ciddi şəkildə çətinləşdirdi. Aprelin 8-də səhər 10-da admiral Hipper tək hərəkət edən "Qlouuolm"u vuraraq batırdı; Bundan sonra o və 4 esmines Trondheym əyalətinə yola düşdü.
Norveç
Vilhelm Heidkampın başçılıq etdiyi 1-ci desant qrupu, 9 aprel səhəri Narvik körfəzinə girdilər, burada danışıqlardan sonra Norveç döyüş gəmiləri Eysvold və Norge batırıldı. Esminesıər dağ atıcıları limanına endi; qısa bir söhbətdən sonra Narvik qarnizonunun başçısı polkovnik Zundlo şəhəri Ditlə təslim etdi; lakin 13-cü piyada alayının iki bölüyü əmrlərə tabe olmayaraq İsveç sərhəddinə keçdi. Saat 8: 10-da esineslər işğalın əsas hədəfi olan Narvikin tutulduğu qərargaha təhvil verildi.
Trondheym üçün nəzərdə tutulmuş 2-ci qrup - "Admiral Hipper" və 4 qırıcı - 9 aprel gecəsi İngilis donanmasını qarşılaşmaqdan ehtiyat edərək Trondheim əyalətinin girişinin qarşısında sahildə dayandılar. Səhər 4-də kiçik bir artilleriya atışı ilə əlaqə fyord projektorunu aşdılar. Saat altıda, 138-ci dağ atıcı alayı şəhərə və cənub sahil batareyaları yaxınlığında eniş etməyə başladı. Alay komandiri, polkovnik Vays yerli hakimiyyətin loyallığına tez nail oldu. Alman tankeri gəlmədi və döyüş gəmilərində planda göstərildiyi kimi aprelin 9-da evlərinə gedə bilmədikləri üçün yanacaq problemi var idi. Aerodrom və qalan batareyalar yalnız 11 apreldə işğal edildi; həmin gün donanma dənizə getdi. thumb|left|250px|Oslo-fyordyun xəritəsi thumb|250px|Batmış "Blyuxer" kreyseri Yüngül kreyserlər Köln (kontr-admiral Şmundt flaqmanlığı ilə) və Köniqsberq, Bremze artilleriya təlim gəmisi, 2 esmines və Karl Petersin eskort gəmisi olan 5 torpedo gəmisi Bergenə qarşı əməliyyatda (3-cü qrup) iştirak etdilər. Onların üzərində general-mayor Tittelin 69-cu diviziyasının qərargahının rəhbərliyi ilə yerüstü bölmələr yerləşirdi. 8 aprel səhər saat 6.00-da ingilis donanması iki kreyser və 15 esmines ilə 3-cü qrupdan 60 mil məsafədə idi, ancaq gecə Korsf-fyord girişinin şimalına getdilər. Saat 4.30-da bəzi ordu birləşmələri Quarvenın batareyasını ələ keçirmək üçün Bi-Fyordun girişinə gəldi; saat 5:15-də 3-cü qrup fyordaya girdi. Quarvenin batareyası Karl Petersə zərər verən yanğına cavab verdi, ancaq qalan gəmilər Bergen limanına girdi. Saat 6: 20-də eniş başa çatdı, 3 saatdan sonra Quarven və Sandvikenin atəş batareyaları tutuldu. Günorta saatlarında Bergen artıq Almaniyanın nəzarəti altında idi, ancaq axşam saatlarında ingilis donanması 3 döyüş gəmisi, 10 kreyser və 20 esmines ilə fyordaya yaxınlaşmalı oldular. Şmundt dərhal gəmiləri və sahil müdafiəsi üçün hazırlanan ordu hissələrini geri çəkməyə qərar verdi.
Krım Tatar Milli Məclisi
Krım Tatar Milli Məclisi — Krım Tatar Qurultayının icra orqanı.
Danimarka-Norveç əməliyyatı
Norveç
Ciddi bir müqavimətin olmayacağını nəzərə alaraq Kummets Oslo-fyordun Drebak keçidinin ən dar nöqtəsindən keçməyə qərar verdi. Oskarsborq qala-adası keçidin şimal çıxışında yerləşirdi. Saat 5: 20-də, almanlar üçün gözlənilmədən iki qala batareyası, 500 metr məsafədən gələn ilk Bluxerdə 280 millimetrlik silahlardan atəş açıldı. Yanğınsöndürmə sistemi kreyserdə uğursuz oldu və yanğınlar başladı; manevr edərək, zenit silahlarından atəş edildi. Saat 7: 23-də Bluxer sahildən 90 metr 400 metr dərinlikdə batdı. Axşam Luftcaffe Drebak və Oskarsborqa hücum etdi; Təslim olmaq üçün Oslo Fyordakı batareyalarla danışıqlar edildi. Alman gəmiləri Oslo limanına yalnız 10 aprel səhəri daxil oldular.
Krım Tatar Milli Məclisi
2014-cü ildə, Krımın Rusiya tərəfindən işğalından sonra, Məclis Ukrayna Ali Radasının tərəfindən Qurultayın iclaslarının arasında Krım tatar xalqının Ukrayna ərazisində ali təmsilçi orqanı kimi tanınıb. 2016-ci ildə isə Ruisya Məclisi ekstrimist qrupların siyahısına salıb, qadağan etmiş.
Tarixi
Krım Tatar Milli Məclisi 1991-ci ildə keçirilən II Krım Tatar Qurultayının qərarı ilə yaradılmış. Qurultayın iştrakçılardan 33 adam məclis üzvü seçilib. O cümlədə, Mustafa Əbdülcəmil Qırımoğlu Məclisin sədri, Refat Çubarov isə onun müavisi kimi seçilib. Məclisin ilk iclası həmin ilin iyulun 6-da baş tutub. Orada onun quruluşu müəyyən edilmişdir.
1998-ci ilin ilin Ukrayna Radasına seçkilərində Məclis üzvləri öz namizədlikləri Rux partiyasının seçki siyahısında irəli sürürdülər.
Quruluşu
Məclisinin yaradılmasından bəri, 22 il ərzində (1991-2013), qurumun sədri Mustafa Əbdülcəmil Qırımoğlu idi. 2013-cü ildə bu vəzifəyə Refat Çubarov seçilmiş. Sədrin müaviləri Ayder Acimambetov, Nariman Celəlov, Qırımlı Aslan Ömer və Ahtem Çiyqozdır.
=== Üzvləri ===
Sitkalidak adası
Sitkalidak adası — Sakit okeanın şimalında, Alyaskanın cənub sahillərində (ABŞ) sahəsi 300,84 km² olan ada. Kadyak arxipelaqına daxildir. İnzibati cəhətdən ABŞ-nin Alyaska ştatının Kadyak borosuna aiddir. Kadyak adasının cənub-şərq sahillərində, Old Harbor şəhəri ilə üzbəüz yerləşir. İlk dəfə 1805-ci ildə rus səyyahı Yuri Lisyanski tərəfindən xatırlanmış, 1826-cı ildə Sarıçev tərəfindən xəritədə qeyd edilmiş və nəhayət 1852-ci ildə rus hidroqrafı Mixail Tebenkov tərəfindən indiki adla xəritəyə salınmışdır.
Adanın uzunluğu təxminən 29 km, eni isə 24 km-dir. Sahəsi 300,84 km²-dir. Adanın ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 482 m yüksəklikdədir. Adada daimi əhali yoxdur.
1784-cü ildə Qriqori Şelixovun başçılığı ilə rus sənayeçiləri adada alutiklərə qarşı qırğın törədir. Qırğın qurbanlarının sayı mənbədən asılı olaraq çox dəyişir. Təxminən 500 ilə 2000 arasında olduğu bildirilir.
Monoetnik dövlət
Monetnik dövlət və ya təkmillətli dövlət — bir ölkədə (regionda), müəyyən bir xalqın (etnosun) tarixən formalaşmış etnik ərazisində yaradılan və onun suverenliyini təcəssüm etdirən dövlət.
Monoetnik dövlətlərin nümunələri
Yaponiya monoetnik ölkənin tipik nümunəsidir. Yaponiyada bütün ölkə monoetnikdir, lakin burada bir neçə etnik azlıqlar (məs. koreyalılar, aynular və ryukyuanlar) da yaşayır. Onlar bütün əhalinin təxminən 1%-ni təşkil edir.
Sub-Sahara Afrikasının əksəriyyət hissəsi mono-irqi cəmiyyət hesab edilə bilər, lakin adətən bir ölkədə onlarla etnik qrupa rast gəlmək olar.
Məlumdur ki, Yuqoslaviya müharibələri Yuqoslaviyanı "de-fakto və de-yure monoetnik milli dövlətlər" etdi, Bosniya və Herseqovina isə daha da monoetnik anklavlara bölündü.
NGC 918
NGC 918, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qoç bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kətayun Riyahi
Kətayun Riyahi ( Katâyun Riyâhi; ) — İran aktrisası. "Həzrəti Yusif" serialında isə Züleyxa rolları ilə tanınmışdır.
Elgün Paşayev
Elgün İlham oğlu Paşayev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elgün Paşayev 1994-cü il martın 4-də Sabirabad şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Elgün Paşayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elgün Paşayev sentyabrın 27-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elgün Paşayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elgün Paşayev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Evklid Məsafəsi
thumb|upright=1.35|Pifaqor teoremindən istifadə etməklə ikiölçülü Evklid məsafəsinin hesablanması Evklid məsafəsi Evklid fəzası nda iki nöqtə arasındaki parça nın uzunluğudur. Evklid məsafəsi Pifaqor teoremi ndən istifadə edərək nöqtələrin Karteziyan koordinatları vasitəsilə hesablana bilər, buna görə bəzən bu məsafə həm də Pifaqor məsafəsi adlandırırlar. Bu adlar qədim yunan riyaziyyatçıları Evklid və Pifaqor la əlaqəlidir, baxmayaraq ki, Evklid məsafələri ədədlər olaraq təmsil etmirdi və Pifaqor teoremindən istifadə edilərək məsafənin hesablanmasına bağlantı 18-ci əsrə qədər qurulmamışdı.
Nöqtə olmayan iki obyekt arasındakı məsafə, adətən iki obyekt arasındakı nöqtə cütləri arasındakı ən kiçik məsafə olaraq təyin olunur. Bir nöqtədən bir xəttə olan məsafə kimi, müxtəlif növ obyektlər arasındakı məsafələrin hesablanması üçün düsturlar mövcuddur. Müasir riyaziyyatda məsafə anlayışı mücərrəd metrik fəzalara qədər ümumiləşdirilmiş və Evklid məsafəsindən başqa digər məsafələr tədqiq edilmişdir. Statistikada və optimallaşdırmadaki bəzi tətbiqlərdə məsafənin özü yerinə Evklid məsafəsinin kvadratı istifadə olunur.
Birölçülü
Həqiqi ədəd oxu üzərindəki istənilən iki nöqtə arasındaki məsafə həmin nöqtələrin koordinatlarının ədədi fərqinin mütləq qiymətinə bərabərdir. Belə ki, əgər p və q həqiqi ədəd oxu üzərindəki iki nöqtədirsə,  onda bu nöqtələr arasındaki məsafə bu şəkildə verilir:
Eyni qiyməti verən, lakin daha yüksək ölçülərə daha asanlıqla ümumiləşdirilə bilən daha mürəkkəb bir düstur: Bu formulda ifadəni kvadrata yüksəltmək və sonra kvadrat kökü almaq müsbət ədədi dəyişmir, lakin hər hansı mənfi ədədi mütləq qiymətiilə əvəz edir.
İkiölçülü
Əgər Evklid müstəvisindəki p və q nöqtələrinin uyğun olaraq (p_1,p_2) və (q_1,q_2) karteziyan koordinatları dırsa, onda p və q nöqtələri arasındaki Evklid məsafəsi aşağıdaki kimi ifadə edilir: Bu ifadəni Pifaqor teoremi ni hipetenuzu p-dən q-yə parça olan düzbucaqlı üçbucağa tətbiq etməklə almaq olar, bu halda katet lər həmin nöqtələrin x və y koordinatları fərqinin mütləq qiymət i olacaq. Kvadrat kökün içindəki iki kvadrat formul üfüqi və şaquli katetlərin kvadratların sahələrini verir və kvadrat kök hipotenuzdakı kvadratın sahəsini hipotenuzun uzunluğuna çevirir.
Qütb koordinatları ilə verilən nöqtələr üçün məsafəni hesablamaq da mümkündür. p və q nöqtəsinin qütb koordinat sistemində uyğun olaraq kordinatları (r,\theta) və (s,\psi)-dırsa, onda həmin nöqtələr arasındaki məsafə kosinuslar teoremi ilə aşağıdaki kimi tapılır: p və q kompleks müstəvidə kompleks ədədlər şəklində ifadə edildikdə, həqiqi ədədlər lə ifadə olunan nöqtələr üçün birölçülü məsafə düsturdan istifadə edilə bilər:
Yüksəkölçülü
thumb|upright=1.2|Pifaqor teoremini dəfələrlə tətbiq etməklə n ölçülü Eklid məsafəsi düsturunun çıxarılması Karteziyan koordinatlarla verilmiş üçölçülü fəzadaə iki nöqtə arasındaki Evklid məsafəsi aşağıdaki formul vasitəsi ilə tapılır:
Ümumiyyətlə, karteziyan kordinatlar vasitəsilə n ölçülü Evklid fəzasında verilən nöqtələr üçün məsafə formulu aşağıdaki kimidir:
Dördağac (Çaypara)
Dördağac - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 32 nəfər yaşayır (4 ailə).
Andreys Yuryans
Andreys Yuryans (Andrejs Jurjāns; ) — Latviya bəstəkarı və folklorşünası, Latviya klassik musiqisinin banilərindən biri.
Həyatı
1875-ci ildən Andreys Yuryans Sankt-Peterburq Konservatoriyasında təhsil almışdır, birinci Lui Homiliusun orqan sinifində, daha sonra Nikolay Rimski-Korsakovun kompozisiya sinfində oxumuşdur.
1877-ci ildə onun yazdığı ilk mahnısı çap olundu. 1882-1916-cı illərdə konservatoriyanı bitirəndə Xarkov Musiqi Məktəbi şəhərində müəllimlik edirdi, eyni zamanda milli musiqi folklorunun kolleksiyaçı, tədqiqatçı və aranjmançısı kimi Latviyanın musiqi həyatında fəal iştirak edirdi.
Dörd cildlik "Latviya Xalq musiqisinin materialları" adlı 2000-ə yaxın nəğməsi olan əsəri ilə Yuryans bu sahəyə aid bütün araşdırmaların əsasını qoydu.
Qardaşları ilə birlikdə mütəmadi olaraq Latviya mahnı festivallarında iştirak edirdi.
Yuryansın ölümündən sonra onun işi qardaşı Pavel tərəfindən tamamlandı (5-ci hissə əlavə olundu). Yuryansın öz əsərləri də əhəmiyyətli şəkildə folklor materialına əsaslanır.
Riqanın Meşə qəbirstanlığında dəfn olunub
Walther P99
Walther P99 — Almaniya istehsalı olan özüdolan tapanca. Walther şikrəti tərəfindən 1996-cı ildə konstruksiya edilib; 1999-cu ildə isə satışa çıxarılıb.
Muğanın səsi
"Muğanın səsi" (2020-ci ilə qədər "Suqovuşan") — Sabirabad rayonunda nəşr olunan qəzet.
Tarixi
Ötən əsrin əvvəllərində dairə kimi ayrı-ayrı qəza və mahalların tərkibində fəaliyyət göstərən Petropavlovkaya 1930-cu ildə inzibati rayon statusu veriləndə onun rəsmi mətbu orqanını təsis etmək barədə qərar qəbul edilib. Qəzetə "Pambıq cəbhəsində" adının verilməsi də dövlət siyasətindən irəli gəlib. Kənd təsərrüfatının kollektivləşdirilməsi siyasətinin ortaya atıldığı bir vaxtda Muğan düzündə pambıqçılığın inkişaf etdirilməsi, bütün qüvvələrin bu strateji əhəmiyyətli məhsulun istehsalının artırılması naminə səfərbərliyə alınması üçün təbliğat-təşviqat işlərinin gücləndirilməsində "Pambıq cəbhəsində" qəzetinin üzərinə mühüm vəzifələr düşürdü. Bir il sonra rayona Azərbaycanın böyük şairi Mirzə Ələkbər Sabirin adı verildi. Qəzet isə hələ də iki səhifə həcmində A-3 formatında çıxır, materiallar əl şriftləri ilə yığılır, mexaniki üsulla çap olunurdu. 1948-ci ilə kimi 777 nömrəsi çıxıb. İndiki İsmət Qayıbov küçəsi 16 (o vaxtkı "İnqilab") yerləşən qəzet kiril əlifbası ilə 1000 tirajla buraxılmışdır. Qəzetin 50-ci illərdə redaktoru olmuş mərhum Paşa Nuriyev qeyd edir ki,
1962-ci ildə "Pambıq cəbhəsində"nin fəaliyyətinə xitam verilib. Azərbaycan KP MK-nın qərarına əsasən yaradılan Sabirabad rayonlararası "Muğan" qəzeti Əli Bayramlı – indiki Şirvan şəhərini və Saatlı rayonunu da əhatə edirdi.
1969–1982-ci illər Azərbaycanda bütün sahələrin, o cümlədən mətbuatın və jurnalistikanın inkişafında çox mütərəqqi dövr olub. Respublikanın mətbu orqanlarının, o cümlədən rayon qəzetlərinin inkişafı, redaksiyaların ixtisaslı jurnalist kadrları ilə təmin edilməsi istiqamətində mühüm addımlar atılıb. Mətbəələr ilbəil müasir poliqrafiya maşınları ilə təmin edilir, qəzetlərin tirajı yüksəlirdi. Qəzetin tirajı da artıq 20 min nüsxə həddinə çatmışdı.thumb|"Suqovuşan" qəzetinin müxtəlif illərdə adlarının dəyişməsi1992-ci ildə qəzet təsisçilərinin və çoxsaylı oxucuların təklifi ilə qəzetin adı dəyişdirilərək "Suqovuşan" adlandırılıb".
Qeyd edək ki, 2005–2007-ci illərdə qəzetin adı dəyişdirilib "Muğanın səsi" qoyulmuşdur. Amma 2007-ci ildə jurnalistlərin təkidi ilə yenidən "Suqovuşan" qəzeti adlandırılmışdır. 2020-ci ildə yenidən "Muğanın səsi" adlandırılıb. Qəzetin saytı: https://muganinsesi.az/
Vaxtaşırı olaraq 8, hətta 12–16 səhifəlik qəzet buraxılıb. Dəfələrlə A2 formatında qəzet nəşr edilib.
Sabirabadın 80 illiyi, 2011-ci ilin yekunları, İdman ili münasibətilə iriformatlı rəngli və xüsusi parlaq kağızlarda çap olunub.
Redaksiya heyəti
Hazırda redaksiyada 2 müxbir, 1 müxbir-dizayner, 1 fotoqraf, 1 operator, 1 mühasib işləyir. Cəmi ümumilikdə kollektivin sayı 6 nəfərdir.
Redaksiyanın jurnalist kollektivi işçilərindən Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən dəfələrlə fəxri fərmanla mükafatlandırılıb. Bundan əlavə Yeni Azərbaycan Partiyasının Sabirabad rayon nümayəndəliyi tərəfindən fəxri fərmanla da mükafatlandırılıb. Hazırkı baş redaktor Həsən bəy Zərdabi mükafatı, ilin peşakar idman jurnalisti, Qızıl qələm mükafatına layiq görülüb. Müxbirlərin üçü Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür. Qəzet həm də Mətbuat Şurasının üzvüdür
Qəzetin yayımı
Qəzet abunə vasitəsi ilə paylanır, satışa verilmir.
Çernoyarovun binası (Novoçerkassk)
Çernoyarovun binası — Rostov vilayəti Novoçekassk şəhəri ərazisində bir mərtəbəli bina. Bina XIX əsrin ortalarında inşa edilmişdir. Bina Novoçekassk şəhəri Moskovskaya küçəsi, ev 37 ünvanında yerləşir. Bina Rusiya Federasiyasının regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.
Tarixi
Novoçerkassk şəhəri əraxisində taxtadan inşa edilmiş və bu günə qədər mövcudluğunu qoruyub saxlayan barmaqla saxlayan binalardan biri. Bina XIX əsrin ortalarında inşa edilmişdir. Bina ilk əvvəllər məmur olan T. F. Çernoyarova mənsub olmuşdur. 1880-ci illərdə binanın zirzəmisindı Narodovolyaçıların mətbəsi vardı. Onlar gizli fəaliyyət göstərirdilər. Onun üzvləri arasında Çernoyarovun binasının sahinin oğluda vardı. Təşkilatın rəhbəri Е. İ. Petrovski Xarkov universitetində təhdil almışdır. Novoçerkasskda Narodovolyaçılar Nikolay İvanoviç Kibalçik vı Sofya Lvobna Petrovskaya əlaqə yaradırdılar. Onlar binanı tez-tez ziyarət edirdilər. Binsnın fasadında bu şəxslərin həqiqəndə binada olmalarını bildirən lövhə qoyulmuşdur.1992-ci ildə bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.
Təsviri
Fasadı müxtəlif taxta elementlərə işlənmişdir. Pəncərələrin üzəri taxta dekorla qorunur. Bina bir mərtəbədən ibarətdir. Üstəlik bütünlüklə ağac materialları ilə inşa edilmişdir. Zirzəmisi daşla hörülmüşdür. Damı şiver materialı ilə örtülmüşdür. Pəncərələri ensiz və düzbucaqlıdır.
Sidi Bushaki şeiri
Sidi Buşaki şeiri (ərəb. أرجوزة سيدي بوسحاقي) ilahiyyatçı və dilçi Sidi Buşaki (1394-1453) tərəfindən yazılmış ərəb qrammatikasına aid şeirdir.
Sidi Buşaki haqqında
O, Quran təfsiri, fəqih və dilçi Əbu İshaq İbrahim bin Fayed əz-Zəvəvidir, Curcura əsərlərindən Teniya şəhəri yaxınlığındakı Sumaa kəndində 796-cı hicri ilində doğulmuş və hicri 857-ci ildə vəfat etmiş və növbəti dəfə dəfn edilmişdir. Xaçna dağları daxilində Zawiyet Sidi Buşakidə Meraldene çayına.
Onun bir neçə kitabı var, onlardan ən məşhurları:
Təsvir
Sidi Buşaki şeiri İslam dünyasında ərəb dilinin ən məşhur kitablarından biri hesab olunur və İbn Hişam əl-Ənsari tərəfindən yazılmış “Ərəb qrammatika qaydalarını ifadə etmək” kitabının nəsr mətnini izah edərək qrammatikadan bəhs edir.
Məzmun
Qrammatik Sidi Buşaki 150 beytdən ibarət şeirini rəcəz adlanan ərəb şeir sayğacına uyğun tərtib etmişdir.
O, bu mətndə ərəb prosodiyası və poeziyasındakı məharətini nümayiş etdirdi ki, bu da şeirin qəbulunu, heyranlığını və dünyada yayılmasını təmin etdi.
Xülasə
Müəllif uzun şerini üç əsas hissəyə, yəni giriş, sonra əsas və nəhayət, nəticəyə ayırmışdır.
Müəllif ilk altı misrada ərəb dilinin qrammatikasını və ərəb dilini öyrənənlər tərəfindən asan əzbərlənən ifadə olan rəcəz növünə görə ʾİʿrab dilini öyrətmək məqsədi daşıyan şeirin məzmununun xülasəsini təqdim etmişdir.
Sonra dörd fəsildən ibarət 138 beytlik şeirin mətni gəldi, birinci fəsil cümlə haqqında (ərəbcə: الجملة), ikinci fəsil ön söz və fəsildən (ərəbcə: الجار والمجرور), üçüncü fəsildə təhlildə müstəsna sözlər, dördüncü fəsil isə təhlildə xüsusi söz birləşmələri haqqındadır.
Yazıçı öz şeirini yekun bölməsində yekunlaşdırdı, burada kompozisiyasını ümumiləşdirmək, Allahı (Allaha) həmd etmək və Məhəmmədə dua etmək üçün altı beyt ayırdı.
Annotasiyalar
Bir neçə dilçi alim Sidi Buşaki şeirinin sadəliyinə və məktəblərdə saxlanması asanlığına görə onun izahı ilə bağlı kitablar yazmışdır. Bu rəvayət və təfsirlər arasında aşağıdakıları qeyd edə bilərik:
Anna Mariya
Anna Mariya — qız adı.
NGC 2575
NGC 2575, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Xərçəng bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Lela Star
Lela Star (13 iyun 1985, Kape Koral, Florida, ABŞ) — Kuba əsilli amerikalı pornoaktyor.
Karyerası
Lela indiyə qədər bir çox pornoqrafik filmlərdə çəkilib. Cim South tərəfindən 18 yaşına çatmazdan əvvəl kəşf edilmişdir, lakin o, yetkinlik yaşına çatmamış böyüklər sənayesinə girə bilmədiyi üçün 18 yaşına qədər gözləyib.
Hazırda ClubJenna üçün çəkilişlər aparır. O, səhnələrində anal üsluba da önəm verir. İlk anal filmini Ed Povers ilə birlikdə oynayıb. Bu film "Dirty High Society" adlanır.
Lela Kardinal Offişallın klipində rol alıb.
Zəng (musiqi aləti)
thumb|200px|"Çarın zəng qülləsi" ([[Kreml, Moskva)]]
Zəng kökü tarixdən əvvəlki dövrlərə gedən bir alətdir. Zil çalınmağa başladıqda, onu toxmağla vuraraq ondan bir səs çıxarılır. Normal harmoniklər verdiyi əsas nota əlavə olunur (yuxarı səkkizli, beşlik, alt üçlü, alt səkkizli). Bu harmoniklərin dəqiqliyi zəngin konturundan (xarici və daxili dairədən) asılıdır. Zilin tənzimlənməsi üstündəki ərintinin ölçüsünün azaldılması ilə əldə edilir. Ərintinin haradan endiriləcəyi müəyyən edilir. Bunlar hər harmonikin ortaya çıxdığı yerlərdir. Zəngin ərintisi 78% mis və 22% qalaydan ibarətdir. Günümüzdə elektrik mühərriki zəng çalmaq üçün istifadə olunur. Mühərrik makaranı idarə edir. Keçmişdə makaraya bir ip bağlanırdı. Ən dolğun səs içəridən vurulan toxmaqla əldə edilir. Xaricdən vuran bir çəkicdən istifadə edilərsə, səs çox mədəni olacaqdır. Bu gün operalarda və orkestrlərdə zəng səsi köklənmiş metal borulardan hazırlanmış xüsusi bir alət ilə verilir.
Notu dördüncü sıra Fa uyğunluğu ilə Timbal və ya Drum partiyasında yazılır. Tələb olunarsa, bütün səslərdə ifa edilə bilər. Səsinin təsiri iki səkkizli yuxarıdandır. Bəstənin yerinə görə, bəstəkar hansı bəy zənginin istifadə olunacağını müəyyənləşdirməlidir. Zənglər təsirli və əzəmətli bir effekt yaradırlar.
Əliabad (Çaypara)
Əliabad — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 56 nəfər yaşayır (11 ailə).
Raul Albiol
Raul Albiol ( d. 4 sentyabr, 1985) İtaliya Çempionatı təmsilçilərindən Napolidə oynayan ispaniyalı peşəkar futbolçu.
Bəngü-Badə
"Bəngü-Badə" və ya "Tiryək və Şərab" və ya "Bəngü-Badə münəzərəsi" ("Şərab ilə həşişin mübahisəsi") — Füzulinin Azərbaycan dilində yazdığı allegorik və satirik əsəridir.
Yazılma tarixi
Səfəvilər dövlətinin hökmdarı Şah İsmayıl Xətai Bağdadı ələ keçirdikdən sonra və 1508-ci ildə Kərbəla və Nəcəf (Füzulinin ehtimal olunan doğum yerləri) şəhərlərini ziyarət etdikdən sonra, gənc şair Füzuli Azərbaycan türkçəsində yazdığı özünün ilk poeması "Həşiş və şərab"ı İsmayılın hakimiyyətinə həsr etdi. İtalyan şərqsünas Alessio Bombaci və bəzi digər tədqiqatçılar güman edirlər ki, Füzuli bu poemanı Şah İsmayıla həsr edib, bundan başqa həmçinin şair əsərin ön sözündə şahı çoxlu tərifləyir.
Bəzi tədqiqatçılar hesab edirdilər ki, 1508-ci il elə poemanın yazıldığı ildir. Lakin əsərdə qeyd olunur ki, Şah İsmayılın əmri ilə 1510-cu ildə Mərv döyüşündə səfəvilərə məğlub olan özbək xanı Məhəmməd Şeybani öldürülür və onun kəlləsindən qızıl inkrustasiyalarla bəzədilərək, şərab badəsi düzəldilir; bu məlumat deməyə əsas verir ki, "Bəngü Badə" 1510 və 1524 illəri arasında yazılmışdır.
Məzmunu
Xudbinlik Bəngü hesab edir ki, bütün insanlar yalnız tək ona tabe olmalıdır. O, deyir:
Badənin ziyafətində məlum olur ki, Bəngü Badə qədər təkəbbürlüdü. Badə xidmətçisinin Bəngünün ünvanına təriflər yağdıranda qəzəblənir və xidmətçisinin Bəngüya gizli itaətkarlığından şübhələnir. İki özünə vurğun eqoistlərin mübahisəsi müharibə ilə bitir və nəticədə Badə qələbə çalır  Bu iki padşahların mənasız müharibələrinin nəticəsi isə çoxlu sayda insanların ölümü olur.
Tədqiqi və nəşri
Rusiya Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunda "Bəngü Badə" poemasının əlyazmalarının 4 siyahısı saxlanılır. 1949-cu ildə Bakıda Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda Füzulinin "Əsərləri"nin ikinci cildi nəşr olundu, "Bəngü Badə" həmçinin ora əlavə edildi. 1958-ci ildə Bakıda Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının nəşriyyatı tərəfindən poema Füzulinin "Əsərləri"nin ikinci cildində rus dilində dərc olundu.
Ədəbi təhlili
Poema alleqorik formada yazılıb, və ədəbiyyatşünas Həmid Araslının qeyd etdiyi kimi, əsər Səfəvilər və Osmanlı imperiyası arasında müharibəni təsvir edir. Araslının fikrincə, Füzuli həmin dövrün güclü iki padişahın arasında olan müharibənin nə qədər mənassız olduğunu göstərir. Şair həmçinin ayrı-ayrı feodalları qürur və lovğalığlarına görə tənqidə məruz qoyur.
Azərbaycan filoloqu Ziyəddin Göyüşovun sözlərinə görə, Füzuli "Bəngü-Badə" poemasında dünya həyatını "axirət həyatının ləzzətləri" ilə müqayisə edərək, asketik xütbələrə necə mənfi yanaşdığını göstərir. Şərabı Füzuli kövsər ilə müqayisə edirdi, dünya gözəllərini isə hurilərlə. Füzuli qeyd edir ki, nisyə şeyləri düşünərək, nağdı olanı buraxmaq olmaz. Göyüşov yazır ki, Füzuli əsərində feodallarının əxlaqi çatışmazlıqlarını ifşa edir, sultan I Səlimi damğalayır.
Özbək tədqiqatçısı Erqaş Rüstəmov bildirir ki, Füzulinin "Bəngü-Badə" poeması "münəzərə" janrının tipik nümunəsi sayılır ("münəzərə" sözü ərəb dillindən mübahisə, disput, yarışma deməkdir). Bu janr orta əsrlərdə şərq ədəbiyyatında geniş yayılmışdır. Rüstəmovun fikrincə, Füzuli öz əsərini ""Bəngü və Şərab arasında mübahisə" adlı bənzər inşa yazan XV əsrin özbək şairi Yusuf Əmirinin təsiri altında yazıb.
Azərbaycan tədqiqatçısı Qasım Cahaniyə əsasən, Füzuli "Bəngü-Badə" poemasının yazması zamanı əsas mənbə kimi Nizami Gəncəvinin "Yeddi gözəl" poemasını istifadə etmişdir. Lakin "Bəngü-Badə" poeması süjet baxımından Nizami Gəncəvinin poemalarından seçilir.
Khmer-krom
Khmer-krom — Vyetnamda, Mekonq deltasında yaşayan xalq. Vyetnamda onlara "kho-me zıoy" (Khơ-me dưới), yəni "aşağı khmerlər" deyilir. 2006-cı il siyahıyaalınmasına görə, Vyetnamda 1,055,174 khmer-krom yaşayırdı. Mekonq deltasında khmerlər vyetnamlılardan sonra ikinci ən böyük etnik qrupdur.
Çoxsaylı müstəqil ictimai təşkilatlar khmer-krom hüquqlarının Vyetnam hökuməti tərəfindən mütəmadi olaraq pozulduğunu bildirir. Khmer-kroma etnik və dini səbəblərdən ayrı-seçkilik edilir, onlar adlarını Vyetnam dilinə uyğun olaraq dəyişmək məcburiyyətində qalırlar və həm də Vyetnam dilində danışmağa məcbur edilirlər.
Alfa Herkules
Alpha Herculis — Gözlə görülə bilən yeganə işıq nöqtəsi kimi görünən bir teleskop vasitəsilə bir sıra komponentlərə həll edilə bilər. Ən parlaq komponent parlaqlıqda dəyişkən olmasına baxmayaraq, bu, 3.08 birləşmiş vahid böyüklüyə malikdir. Hipparcos missiyası zamanı əldə edilən parallaks ölçmələrinə əsasən, günəşdən təxminən 360 işıq ili (110 parsek) uzaqdır.
Xüsusiyyətləri
Alpha Herculis A və B, təxminən 3600 illik təxmini orbital dövrü ilə 500-dən çox AU-dır. B'nin iki komponenti 51.578 gün orbitə əsas sarı nəhəng bir ulduz və ikincil, sarı-ağ cırtdan ulduzdur.
Alpha Herculis Aa asimptotik nəhəng bir filialdır (AGB), qırmızı nəhəng bir hidrojen və helium qabığını olan bir dejenere karbon-oksigen nüvəsi ətrafındadır. Günəşə ən yaxın AGB ulduzudur. Ulduzun açısal diametri bir interferometr ilə 34 ± 0,8 mas və ya 0,034 arcsecond olaraq ölçüldü. 110 parsekin təxmini məsafədə təxminən 280 milyon kilometr (və ya 170 milyon mil) radiusya bərabərdir, bu da təxminən 400 R ya da 1,87 AUdır. Rasalgethi Günəş sisteminin mərkəzində olsaydı, onun radiusu Marsın orbitini 1,5 A-da uzadardı, ancaq asteroid kəmərindən uzaq deyil. Qırmızı nəhəng təxminən 2.175-3.250 M☉ ilə həyatına başladığı təxmin edilir.
Həyatlarının sonuna yaxın bir çox tip M ulduzu kimi, Rasalgethi ən azı 90 AU-yə uzanan seyrek, gazlı bir zərf meydana gətirən yüksək dərəcədə kütlə itkisi yaşayır. Bir neçə həftədən uzun illərə qədər dəyişən dövrlərlə parlaqlıqdakı kompleks dəyişikliklərlə yarımgülü bir dəyişəndir. Ən nəzərə çarpan varyasyonlar 80-140 gün və 1000 - 3000 gün ərzində baş verir. Ən güclü təsbit edilən dövr 128 gündür. Parlaqlıqdakı tam sıra 2.7-dən 4.0-ə qədərdir, ancaq ümumiyyətlə 0,6 bal gücündə daha kiçik bir sıra dəyişir.
Niyazi Xoca
Niyazi Xoca, Hacı Niyazi Xoca  — (خوجا نىياز ھاجى) Şərqi Türkistan İslam Respublikasının birinci prezidenti. Şərqi Türkistan İstiqlaliyyət hərəkatı liderlərindən biri olmuş, Sintszyanda əvvəl Çin qubernatoru Szin Şurenə, ardınca hərbi rəis huey Ma Çunqa qarşı Kumul xanlığında bir neçə üsyana rəhbərlik etmişdir. Çin Xalq Respublikasının hazır ki, Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonu ərazisində 1933-cü ilin noyabrından 1934-cü ildəki süqutuna qədər Şərqi Türkistan İslam Respublikasının ilk və yeganə prezidenti olmuşdur.
Erkən vaxtlar
Niyazi Xoca 1889-cu ildə Kumulun Taraat kəndində anadan olmuşdur. Uşaq ikən valideynləri tərəfindən təhsil almaq üçün Xanlıq mədrəsəsinə göndərilmişdir. Orada o, Kumul xanının nəvəsi ilə birlikdə təhsil almışdır. 17 yaşında atası oğlunu Kumul xanının yanında hərbi xidmətdən yayındırmaq üçün evləndirmişdi. 1907-ci ildə o, şahzadə Şamaxsuta və Çin məmurlarına qarşı dekxan (kiçik torpaq sahibləri) üsyanı da iştirak etmişdir. Hakimiyyət nümayəndələri Niyazi Xocanı ələ keçirmək üçün onun atasını girov kimi saxlamaqdan belə çəkinməmişdilər. Niyazi Xoca tezliklə Turfana yola düşür, "Astana" mədrəsəsinə daxil olur və burada gələcək silahdaşları, tacir qardaşlar Muxiti ilə tanış olur. Bir il oxuduqdan sonra Turfandan ayrılmaq məcburiyyətində qalır. Ziyarətçilərə qoşulub Məkkəyə həcc ziyarətinə gedir.
İctimai fəaliyyəti
200px|thumb|right|Niyazi Xoca 1930-cu illərdə 1912-ci ildə vətənə qayıdır və orada Timur-xalpanın rəhbərlik etdiyi üsyana qoşulur. Döyüşlərdə fəal iştirak edir və üsyançıların liderlərindən birinə çevrilir. Qiyamın məğlubiyyətindən sonra Çuquçaka getdi, burada iri bir Uyğur mülkədarının yanında çobanlıq etmişdir. Ancaq tezliklə Rusiya İmperiyasına, Yeddisuya köçmək məcburiyyətində qalır. Jarkəntdə iri Uyğur sahibkarı və Yedisu uyğurlarının lideri Valiahun Yuldaşevin yanında işə düzəlir. Rusiyadakı vətəndaş müharibəsi zamanı Valiahun Yuldaşevin tövsiyəsi ilə uyğur özünümüdafiə dəstəsinə qoşulur. Zamanla Abdulla Rozbakiyev də daxil olmaqla bir çox böyük uyğur tacirləri və ictimai xadimləri ilə tanış olur. 1923-cü ildə Valiahun Yuldaşev ilə birlikdə Külçəyə daha sonra Urumçiyə gəlir və burada Muxuti qardaşları ilə birlikdə gizli anti-Çin təşkilatı təşkil etməyə başlayır. İri uyğur sahibkarları və ictimai xadimləri ilə əlaqələr qurur.
Uyğur milli-azadlıq hərəkatındakı rolu
1927-ci ildə Niyazi Xoca atasının dəfn mərasimində iştirak etmək üçün Kumula dönür. Bir müddət sonra Maqsud Şahın nəvəsi Niyazi Xoca ilə birlikdə mədrəsədə oxumuş şahzadə babasının ölümündən sonra Kumulda hakimiyyətə gəldi. Yeni şahzadə Xoca Niyazi yanında xidmətə çağırır və onu yüksək vəzifəyə təyin edir. Buna paralel olaraq, Hacı Niyazi Xoca, Şərqi Türkistan ərazisində Çinə qarşı genişmiqyaslı üsyan təşkil etmək üzərində işlərini davam etdirir.
Kumul üsyanında iştirak
1930-cu ildə Kumul xanı Bəşirlə Sincanın yeni qubernatoru Jin Şuzen arasında qarşıdurma yaranır. 1930-cu ildə gizli münaqişə açıq qarşıdurmaya çevrilir. Həmin ildə Şuzen Kumul xanlığını ləğv edir. . 1930-cu ildə Jin Şuzen xanlığı Hami, İe və Yivu inzibati bölgəsi olmaqla, üç əyalətə bölür. Ləğv edilmiş xanlığın ərazisində yeni vergilər tətbiq edildi və çinli idarəedicilər təyin edildi. Vergi toplayanlar, nəzarətin olmamasından istifadə edərək, rəsmi vergilərlə yanaşı, kəndliləri tamamilə müflis etməyə çatdıran qeyri-qanuni pul tələb etməyə başladılar. Yanq Zenqxinq dövründə buraya gətirilən qoşunlar, təchizatın zəif təmin edilməsi səbəbindən yerli əhalini qarət edərək özlərini təmin etməyə başladılar. Qansu qaçqınlarına yerli uyğur kəndlilərinin hesabına torpaq ayrıldı. Həm xanlığın ləğvi həm də bütün bunlar Kumul üsyanına səbəb oldu. Belə ki, 1931-ci ildə Hacı Niyazi Xoca Yulbars Xanla görüşdükdən sonra Qansuda hueylərin hərbi lideri Ma Çunqla da razılığa gəldilər. Ma Çunq komandanı olduğu diviziyanın Jin Şuzeni devirmək kampaniyasına qoşulacağını vədd etdi. .
Niyazi Xoca Monqolustan Xalq Respublikasından da dəstək aldı: 1931-ci ilin payızında ona 600 dəst qış geyimləri, keçə çadırları və 120 tüfəng (əslində atlara dəyişdirildi, bir tüfəngə iki at verilmişdi) göndərildi. 1931-ci il fevralın 20-də Kumulda Uyğur üsyanı başlayır. Daha sonra üsyan Şərqi Türkistanın digər bölgələrinə də yayılır. Xotan, Turfan, Qaşqar və Külçəni də üsyan alovu bürüyür. Üsyan qısa müddətdə Sincanın şərqindən bütün əyalətə yayıldı və 1933-cü ilin fevralına qədər Urumçi birləşmiş uyğur və hui qüvvələri tərəfindən mühasirəyə alındıqda, əyalət hökuməti Sincan ərazilərinin 10% -dən çoxunu nəzarətdə saxlayırdı. 1933-cü il aprelin 12-də keçmiş qubernator Jin Şuzenqin üsyançı Rus kazak qoşunları tərəfindən mart ayında devrilməsindən sonra (Kazaklar 1921-ci ildə Rusiya vətəndaş müharibəsində məğlub olaraq Şimali Sincana çəkilmişdilər) general Şenq Şicai Sincanda hakimiyyətə gəlir. Kazaklar Jin Şuzenq tərəfindən son çıxış cəhdi kimi 1931-ci ilin sonunda üsyanı yatırmaq üçün vilayət ordusuna cəlb edilmişdi. Şenq Şicai, əvvəlki qubernatorun Sovet İttifaqı ilə bağladığı bütün gizli razılaşmaları təsdiqlədikdən sonra SSRİ-dən dəstək aldı və 1933-cü ilin iyun ayında Ma Çunqa qarşı Niyazi Xoca ilə ittifaq qurdu. Niyazi Xoca və Ma Çunq arasındakı əvvəlki ittifaq Jimsar döyüşündən sonra pozulmuşdu. Bu döyüşdə Niyazi Xoca qüvvələri ağır itki verdilər, lakin Jimsar qarnizonunu təslim olmağa məcbur etdilər. Döyüş zamanı Ma Çunqun qoşunları əsasən hücum qüvvələrinin cinahlarını və arxa hissəsini qoruyurdu, uyğur qoşunları isə Cimsar qalası üzərinə açıq hücuma atılmışdı. Niyazi Xoca qala arsenalının silahlarının təslim edilməsi müqabilində mühasirədə olan qarnizonun sərbəst geri çəkilməsini təmin etməyə razı oldu, lakin gecə Ma Çunq qəfildən qalaya girir və bütün arsenalı (12,000 tüfəng, 6 pulemyot və 500,000 güllə) ələ keçirdir və çin qarnizonunu özünün Dunqan qoşunlarının tərkibinə daxil edir. O, ələ keçirilmiş silah arsenalını Niyazi Hoca ilə bölüşməkdən imtina edir və bununla da sonuncunu qəzəbləndirir. Bu, 1933-cü il mayın 28-də baş verdi və sonrakı bir neçə gündə Niyazi Xoca artıq Şenq Şicai ilə sülh danışıqlarına başlamaq üçün Urumçidəki Sovet Baş Konsulu Apresov və nümayəndələri ilə görüşdü. Şenq Şicai ilə Niyazi Xoca arasındakı ittifaq müqaviləsi 4 iyun 1933-cü ildə imzalanmışdı və bu zaman Sovet İttifaqı Niyazi Xocaya xeyli silah-sursat: təxminən bir neçə yüz bomba və üç pulemyotla təxminən 2000 tüfəng verdi. Danışıqları təşkil edən Urumçiyə yeni təyin olunmuş Sovet Konsulu Qaregin Apresov Niyazi Xocaya qoşunlarını dunqan (huey) qüvvələrinə qarşı çevirməyə məcbur etdi və bu da üsyanın fərqli milli qruplar arasında qırğınlara çevrilməsinə və Əyalət hakiminin onu asanlıqla yatırmağına səbəb oldu.
ŞTİR-nın prezidenti seçilməsi
Niyazi Xoca qoşunlarını Davan Çenqdən keçirərək Toksuna aparır və burada general Ma Çinqin rəhbərliyindəki Dunqanlar tərəfindən Toksun döyüşündə məğlubiyyətə uğradılır. Bundan sonra Niyazi Xoca Sovet-Çin sərhədi boyunca Aksudan geri çəkilərək Tanrı dağlarından dağ yolu ilə 300 mil uzunluğunda yürüş edərək 1934-cü il yanvarın 13-də Qaşqara geri dönür. O, bu yolla onu əsas yolda gözləyən general Ma Fuyuanın dunqan qüvvələr ilə döyüşdən yayınır. Aksudan Qaşqara gələn Hacı Niyazi Şərqi Türkistan Türk İslam Respublikasının və ya Birinci Şərqi Türkistan İslam Respublikasının (ŞTİR) prezidenti vəzifəsini qəbul edir.
Müstəqillik elan etmiş respublikaya qoşulmaq, 4 iyun 1933-cü il tarixli Şenq Şicai ilə bağladığı müqaviləni pozmaq demək idi. Belə ki, 7 maddəlik Jimsar müqaviləsində Niyazi Xocanın bütünlüklə hüquqlarının tanınması müqabilində Şimali Sincan ya da Cunqariyaya iddialarından imtina etməsi əksini tapmışdır. Tanrı Dağlarından cənubda, Qaşqar, Turfan çökəkliyi və Kumul çökəkliyi də daxil olmaqla, bu müqavilədə göstərilən bütün bu geniş əraziyə "muxtariyyət" verilirdi və çinlilər Sincanı ikiyə bölən Tanrı Dağını keçməyəcəklərinə söz verirdilər. Bununla belə dunqan qüvvələrinin təcavüzü, Sincana birbaşa Sovet hərbi müdaxiləsi və Şenq Şicainin SSRİ-dən aldığı dəstək, 1934-cü ilin iyun ayına qədər Şərqi Türkistan İslam Respublikasının məğlubiyyətinə gətirib çıxardı.
Elə də uzun ömürlü olmayan respublika hər tərəfdən sıxışdırılır. İngiltərə, Türkiyə, İran və Əfqanıstan tərəfindən tanınmaq cəhdləri uğursuzluqla bitir. SSRİ-dən kömək alan və bölgəyə əlavə güc göndərən Homindan hökuməti üzərinə hücuma keçir. Ağır döyüşlərdən sonra Xoca Niyazi Artuşdan Sovet-Çin sərhədinə çəkilir. Niyazi Xoca SSRİ-də sığınacaq tapır. Sovet hökuməti ona Şərqi Türkistan İslam Respublikasının ləğvi barədə razılığın olması halında hərbi yardım və böyük perspektivlər təklif edir. Xoca Niyazi Sincanın cənubuna qayıdır.
Haqqında sitatlar
Niyazi Xocanın döyüşlərinə poema da həsr olunmuşdur:
Atam Xocam Niyazi Qazi topları bir atəşə beş nəfər öldürür Dunqanlarla döyüşəndə müharibədə minlərlə qurban öldürür
Ölümü
250px|thumb|right|Niyazi Xoca Xalq Nümayəndələrinin İkinci Qurultayında, [[Urumçi, aprel 1935]] Niyazi Xocanın ölümü ilə bağlı bir neçə ziddiyyətli müxtəlif mülahizələr mövcuddur. 1934-cü ildə Şenq Şicai tərəfindən Sincan Hökuməti sədrinin müavini və Sincan əyalətinin "mülki işlər müdiri" vəzifəsinə təyin olunmasına baxmayaraq, Niyazi Xocanı tərəfdarlarından ayırdılar və o, Sovet agentlərinin yaxından nəzarəti altında Urumçidə ev dustağı kimi saxlanılırdı. Onun Stalinlə şəxsən görüşmək və Sincan məsələsini SSRİ tərəfindən inqilabi doktrinasında rəsmi olaraq dəstəklənən millətlərin öz müqəddəratını təyinetmə hüququ ilə həll etmək istəyi rədd edildi.
1937-ci ilin aprelində Qaşqardakı Əyalət Hökumətinə qarşı general Mahmut Muhitinin rəhbərliyindəki Altıncı Uyğur Diviziyasının Üsyanından sonra Hacı Niyazi Urumçidə tutuldu və 1938-ci ildə edam edildiyi iddia olunur. Ölüm cəzasının Moskva tərəfindən sanksiyalaşdırıldığı bildirilir. Belə ki, Niyazi Hoca və onun 120 tərəfdarı əksinqilabi fəaliyyətdə, "Trotskiçilikdə" və "Yapon agentləri" kimi cinayətlərdə ittiham edilmişdilər. Hacı Niyazi Xoca ona qarşı irəli sürülən bütün ittihamları rədd etmiş və hamısının Şen Şicai tərəfindən uydurulduğunu söyləmişdi.
Digər mülahizəyə görə, o 1943-cü ilin yayına qədər həbsxanada sağ qalmışdır. Yalnız həmən ildə Şenq Şicainin Sovet əsgərlərini və müşavirlərini vilayətdən qovduqdan sonra Sincan üzərində Homindan nəzarətini bərpa edən Çan Kayşinin əmri ilə edam edilmişdir.
Yulbars Xan Hacı Niyazi Xocanın şərəfinə bir oğluna onun adını qoymuşdur.
Rey Kavakubo
– Yaponiya dəb dizayneri. "Comme des Garçons" və "Dover Street Market" brendlərinin qurucusudur. Görkəmli dizayn töhfələrinə görə Nyu-Yorkda yerləşən Metropoliten muzeyində onun dizaynlarına həsr olunmuş sərgi baş tutmuşdur.
İlk illəri
Rey Kavakubo 11 oktyabr 1942-ci ildə Tokioda doğulmuşdur. Ailənin ən böyük övladı və yeganə qız övladı idi. Atası Keyo Universitetində administrator işləyirdi. Buna görə də Kavakubo 1960-cı ildə Keyo Universitetində təsviri incəsənət və ədəbiyyat təhsili almağa başlamışdır.
1964-cü ildə məzun olduqdan sonra "Asahi Kasei" parça şirkətinin reklam departamentində işləməyə başlamış, 1967-ci ildə frilans stilist olmuşdur. 1969-cu ildə "Comme des Garçons" leyblı altında öz paltarlarını dizayn etməyə başlamışdır.
Karyerası
1969-cu ildə Tokioda "Comme des Garçons" adlı şirkətini qurmuşdur. 1975-ci ildə isə ilk butiki açılmışdır. 1982-ci ildə Parisdə ilk butikini açmışdır. 1980-ci illərdə libasları adətən qara, boz, ağ rənglərdə idi. Qara rəngdən çox istifadə etdiyi üçün Yaponiya mediası Kavakubo və onun davamçılarını "Qarğalar" adlandırmağa başlamışdır. 1980-ci illərdin sonundan etibarən libaslarında istifadə etdiyi rənglərin çeşidi artmışdır.
1990-cı illərin əvvəlində "Six" adlı jurnalını qurmuşdur. 1996-cı ildə "Visionaire" nəşrinin qonaq redaktoru olmuşdur. 2002-ci ilə kimi məhsullarını reklam etmək üçün LGBT istinadlarından istifadə etməyə davam etmişdir. Kavakubo Helmut Lanq, Ann Demelmeyster, Martan Marjela kimi dizaynerlərə ilham vermişdir.
2004-cü ildə "Dover Street Market" brendini qurmuşdur. Bu brendin bir çox şəhərdə filialları açılmışdır. 2017-ci ildə Nyu-Yorkda yerləşən Metropoliten muzeyi Kavakuboya həsr olunmuş sərgi keçirmişdir.
Brunnera
İriyarpaqlı brunnera (B. macrophylla) (Anchusa myosotidiflora) — sallaq budaqlı, düzgövdəli çoxillik bitkidir. Bitkinin çiçəkləri süpürgəçiçək qrupuna toplanmışdır. Gülləri yaddaşçiçəyinin güllərinə oxşardır. İriyarpaqlı brunneranın vətəni Qafqazdır. Gülçülükdə 1825-ci ildən istifadə edilir. Sibir brunnerası (B. sibirica) əvvəlki növdən iri yarpaqları və çiçəkləri ilə fərqlənir. Brunneranı toxumla, kol pöhrələri və qələmlə çoxaldırlar. Qələmləri yay ərzində tez kök atır. Brunnera susevən bitkidir. Su çatışmadıqda yarpaqları solur. Brunneradan gül dəstəsi bağlamaq olar.
Növləri
[[SS 2 (*
Cahangir Əliyev
Cahangir Əliyev (tam adı: Cahangir Həsənəli oğlu Əliyev; d. 5 may 1931, Düzkənd, Amasiya rayonu, Ermənistan SSR, SSRİ – ö. 2010) — Amasiya rayon Partiya Komitəsinin I katibi (1974–1981), "Sovet Ermənistanı" qəzetinin baş redaktoru (1981–1984), Ermənistan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədr müavini (1982–1985), Ermənistan KP MK-nın üzvü (1976–1984), Ermənistan SSR Ali Sovetinin deputatı (IX–X çağırış).
Həyatı
1956–1962-ci illərdə Amasiya rayonunda çıxan "Kolxozçu tribunası" qəzetinin redaktoru vəzifəsinə irəli çəkilmiş, rayon partiya komitəsinin büro üzvü seçilmişdir.
1962–64-cü illərdə Bakı Ali Partiya Məktəbində oxuyub ali siyasi təhsil aldıqdan sonra rayonlararası "Şirak" qəzetinin redaktor müavini, daha sonra Amasiya Rayon Partiya Komitəsində təbliğat–təşviqat şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir.
1965-ci ildə Amasiya Rayon Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri təyin olunmuşdur. Dörd il bu vəzifədə işlədikdən sonra onu Ermənistan KP MK-nın təbliğat və təşviqat şöbəsinə məsul işə irəli çəkmişlər.
1974-cü ilin dekabrında Cahangir Əliyev Amasiya Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi seçilmişdir. Səkkiz ilə yaxın həmin vəzifədə çalışdığı dövrdə o, əhalisinin 85 faizdən çoxunu azərbaycanlıların təşkil etdiyi bu ucqar dağlıq rayonda iqtisadiyyatın inkişafı, mədəni-quruculuq işlərinin genişlənməsi, yeni-yeni təhsil ocaqlarının tikilməsi, əhaliyə səhiyyə xidmətinin yaxşılaşdırılması istiqamətində çox böyük işlər görmüşdür. C.Əliyevin təşəbbüskarlığı, təşkilatçılıq qabiliyyəti, idarəetmə bacarığı əhali və respublika rəhbərliyi tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. O, IX–X çağırış (1975–1985-ci illər) respublika Ali Sovetinə deputat seçilmiş, Ermənistan Ali Soveti Rəyasət Heyəti sədrinin müavini (1982–85-ci illər), respublika KP MK üzvü olmuşdur.
Cahangir müəllimin ömrünün son 25 ili doğma Azərbaycanla, xalqımızın tarixinin çox məsuliyyətli, sevincli – kədərli günləri ilə bağlı olmuşdur.
1985-ci ildən Bakıya köçən C.Əliyev əvvəlcə Azərbaycan KP MK aparatında, mətbuat bölməsində işləmiş, 1991-ci ildən isə Xalq qəzetində çalışmışdır.
Poynt-Roberts (Vaşinqton)
Poynt Roberts — ABŞ-nin Vaşinqton ştatının Uotkom qraflığında siyahıyaalınma üçün müəyyənləşdirilmiş yaşayış məntəqəsi. 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına əsasən yaşayış məntəqəsinin əhalisi 1314 nəfər olmuşdur. "Point Rob" və ya "The Point" adı ilə də tanınır.