cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycanın iqlimi
Günəş radiasiyası
Günəş radiasiyası 120–160 kkal/sm² arasında dəyişir. Buludluluğun çoxluğu ilə əlaqədar dağ ətəyi və alçaq dağlıqda minimuma (120–130 kkal/sm²), Naxçıvanın yüksək dağlığında isə buludsuzluqla əlaqədar maksimuma 160 kkal/sm²-a çatır. Buludluluqla əlaqədar Lənkəran ovalığı, Şollar düzü və orta daglıqda səpələnən radiasiya; buludsuzluqla əlaqədar olaraq isə Kür-Araz, Arazboyu və Şərur-Ordubadda düz radiasiya üstünlük təşkil edir.
Günəşli günlərin çox olduğu Naxçıvanın Arazboyu düzənliklərində, Abşeron-Qobustan və Kür-Araz ovalığında gələcəkdə Günəş enerjisindən istifadə etmək imkanları mövcuddur.
Qəmbər Namazov
Qəmbər Namazov (tam adı: Qəmbər Kazım oğlu Namazov; ) — Azərbaycan alimi, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, professor.
Həyatı
Professor Qəmbər Kazım oğlu Namazov 25 avqust 1932-ci ildə Ermənistan Respublikasının Amasiya rayonunda Güllübulaq kəndində sadə kəndli ailəsində dünyaya göz açmışdır. 1951-ci ildə Güllübulaq kənd orta məktəbinigümüş medalla bitirmiş və elə həmin il Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika –riyaziyyat fakültəsinin riyaziyyat bölməsinə qəbul olunmuşdur. O, 1957-ildə həmin fakültəni fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Q. K. Namazov birinci elmi işini hələ tələbə olarkən yazmış və 1957-ci ildə Tbilisi şəhərində keçirilən tələbə və aspirantların Umumittifaq konfransında məruzə ilə çıxış etmişdir. Həmin iş SSSR Ali Orta ixtisas Təhsili Nazirliyinin "Tərifnamə"-si ilə mükafatlandırılmış və 1958-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının "Məruzələrində" çap edilmişdir. Universitetdə təhsilini başa vurduqdan sonra, 1957-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nın Fizika və Riyaziyyat İnstitutunda işə göndərilmiş və elə həmin il orada aspiranturaya qəbul olduqdan sonra, institut rəhbərliyi onu çox perspektivli bir gənc kimi aspiranturada təhsilini davam etdirmək üçün S. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinə ezam etmiş, orada "Diferensial tənliklər" kafedrasında akademik O. A. Oleynikin rəhbərliyi altında namizədlik dissertasiyasını yazmışdır.
Əmək fəaliyyəti
Apardığı dərslər:Riyazi fizika tənlikləri, Xüsusi törəməli diferensial tənliklər nəzəriyyəsi, Adi diferensial tənliklər.
100-dən artıq elmi məqalənin və 4 kitabın müəllifidir
17 elmlər namizədi yetişdirmişdir
Professor Qəmbər Namazovun — xüsusi törəməli tənliklər nəzəriyyəsinin xətti və qeyri-xətti tənlikləri üçün qoyulmuş Koşi və sərhəd məsələləri tədqiqat sahələridir.
Təltif edildiyi medal və ordenlər
Professor Q. K. Namazovun şaxəli gərgin əməyi dövlət tərəfindən orden və medallarla qitmətləndirilmişdir. O, 1941–1945-ci illərdə Böyük Vətən Müharibəsi dövründəki əməyinə görə "Fədakar Əmək" ("Doblestnıy trud") medalı ilə Böyük Vətən Müharibəsindəki qələbənin 30, 40,50, 60 illikləri ilə əlaqədar medallarla təltif olunmuşdur. Bunlardan Böyük Vətən Müharibəsindəki qələbənin 50 illik medalı Prezident Heydər Əliyev, 60 illik medalı isə Prezident İlham Əliyev tərəfindən təltif edilmişdir. 1999-cu ildə professor Q. K. Namazovun riyaziyyat elminin inkşafındakı böyük xidmətləri və universitet təhsilinin təşkilindəki xidmətləri yüksək qiymətləndirilərək Respublika prezidenti Heydər Əliyevin fərmanı ilə yüksək dövlət mükafatına layiq görülmüş, "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir. 30 oktyabr 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının prezidentinin fərmanı ilə elmin və təhsilin inkişafındakı böyük xidmətlərinə görə Q. K. Namazov prezidentin fərdi təqaüdünə layiq görülmüşdür.
İstinadlar
İ. Q. Petrovski
Solanum rostratum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Beynəlxalq Slavyan Kanalı
Bütün dünyada slavyanları və dünya ictimaiyyətinə slavyanların həyatının mextəlif aspektləri, nadir slavyan tarixi, zəngin ənənələri, mədəniyyəti, nailiyyətləri və dünya sivilizasiyasının inkişafına böyük töhfəsi barədə məlumatın çatdırılması nəzərdə tutulur.
Tarix
Keçmiş Sovet İttifaqının birbaşa peyk yayımında ilk təcrübəsi "Beynəlxalq Slavyan Kanalının" Ukrayna ərazisindən eksperimental yayımı olmuşdur. Eksperimental yayım 14 dekabr 1994 - 15 may 1995 müddət ərzində baş tutmuşdur. Layihə müəllifləri: Vladimir Ivanenko Aleksandroviç və Ivanenko Valeria Vladimirovna.
Ədəbiyyat
Maşşenko İ.Q. Телевидение в Украине. Том первый "Телевидение de facto". - Nikolayev, 1998. – 341 s.
Rəqəmsal qala
"Rəqəmsal qala" — Den Braun tərəfindən 1998-ci ildə yazılmış detektiv roman.
Süjet
Bir neçə saat ərzində yeni kompüter virusu ABŞ Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin məlumat bankının müdafiə proqramlarını dağıdır. Əgər müdafiə qatları tam dağılsa, ölkənin cidd-cəhdlə qorunan bütün dövlət sirlərinə milyonlarla insanın əli çatacaq. Buna isə yol vermək olmaz, çünki bu, sözün əsil mənasında fəlakətdir. Bu məhvedici virusu zərərsizləşdirmək üçün məşhur kriptoqraf Syuzan Fletçer işə cəlb edilir. Paralel olaraq virusu yaradan proqramçının da axtarışlarına başlanılır. Lakin o, çox da uzaqda yox, elə burada, Milli Təhlükəsizlik Agentliyinin içindədir.
Xəbərdarlığın sonu
Həmçinin bax
Den Braun
Ştamplama
160px|thumb|Ştamplama prosesi 160px|thumb|Ştamplama ilə alınmış avtomobil qapısı Ştamplama materialın plastiki deformasiyasına əsaslanan proses olub hissənin ölçüsünü və formasını dəyişmək üçün tətbiq edilir. Ştamplama üçün çox vaxt metal və plastmas tətbiq edilir.İki növü mövcuddur: həcmi və lövhə ştamplama. Lövhə ştamplamada hissənin ilkin froması az dəyişdrilir. Ştamplama prosesini aparmaq üçün presslərdən istifadə olunur. Onlar materialı mexaniki təsirin köməyi ilə dəyişdirməyə imkan verir.
İsti halda həcmi ştamplama
Burada metal pəstahları qızdırılmış halda xüsu alətin - ştampım köməyi ilə təzyiq altında emal edərək lazımi formaya salınır. Metalın axması ştampın daxilində olan boşluqla təyin olunur. İsti metal bu boşluqda axaraq lazım olan formanı alır.
Pəstah kimi çubuqlardan istifadə olunur. Bunun üçün onlar əvvəlcədən kəsilərək lazımi ölçüyə salınır. Kəsmə qayçıların köməyi ilə aparılır.
Ageratina oaxacana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Malabo
Malabo (Malabo) (1973-cü ilədək Santa-İsabel, Santa Isabel) — Ekvatorial Qvineyanın paytaxtı; Atlantik okeanında olan Bioko adasında yerləşir. Şimali Bioko əyalətinin inzibati mərkəzi.
Tarixi
1827-ci ildə ingilislər tərəfindən Port-Klarens qəsəbəsi kimi salınıb. 1843—1968-ci illərdə İspaniya Qvineyasının inzibati mərkəzi olub.
Bulbophyllum dawongense
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum dawongense növü Papua-Yeni Qvineya üçün endemik növdür.
Sen-Sorlen-de-Morestel
Sen-Sorlen-de-Morestel  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Morstel kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — La-Tur-dyu-Pen.
INSEE kodu — 38458. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 448 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 405 ilə 700 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 430 km cənub-şərqdə, Lion dan 55 km şərqdə, Qrenobldan 55 km şimalda yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Cek Rubi
Cek Rubi — ABŞ-nin 35-ci prezidenti Con Kennedinin qatili Li Harvi Osvaldı qətlə yetirmiş polşa əsilli gecə klubu sahibi.
Sarqon Akkadlı
Sargon Akkadlı, Böyük Sarqon və ya Qədim Sarqon (akkadca Šarru-kīnu) — e.ə. 2300-cü ildə böyük Akkad padşahlığının yaradan hökmdar. O, hakimiyyətə gəldikdən sonra Akkad şəhərini saldırmış və onu paytaxt etmişdir. Akkad dövlətinin adı bu şəhərin adından götürülmüşdür. Sarqonun apardığı müharibələr nəticəsində Akkadın ərazisi xeyli genişlənmişdi. Onun dövründə Akkad nəinki İkiçayarasının, eləcə də Ön Asiyanın yeganə qüdrətli dövlətinə çevrilmişdi.
Həyatı
Sarqon mənşəyi etibarilə alt sosial təbəqəyə mənsub olmuşdur. Hələ qədimdə onun adı ilə bağlı əfsanələr yaranmışdı. Əfsanəyə görə o, Kiş hökmdarının sarayında nökər kimi işləmişdir.
Nisbətən dəqiq məlumat Sarqonun öz yazısında əks olunmuşdur: həmin mənbə qeyd edir ki, Sarqonun anası rəiyyət təbəqəsindən idi. Sarqon atasını görməmiş, əmisi isə dağ sakini olmuşdur. Anası onu gizli doğmuş, qamışdan hörülmüş səbətə qoyub çaya atmışdır. Səbət suçu Akkinin bağına axmış, o, uşağı götürüb öz övladı kimi saxlamış və ona bağban peşəsini öyrətmişdi. İlahə İştar nəvaziş göstərərək hakimiyyəti ona tapşırmışdı. Öz mənşəyi və hakimiyyətə gəlməsi barədə Sarqon belə məlumat vermişdir.
Hakimiyyəti
Sarqon dövləti möhkəmləndirmək üçün bir sıra tədbirlər həyata keçirmişdi. Mərkəzləşmiş vahid Şumer və Akkad dövləti bərqərar olduqdan sonra o, yeni kanallar çəkdirdi. Şumerdə ümumi suvarma sistemi yaratdı. Bütün dövlət üçün vahid ölçü və çəki sistemi müəyyənləşdirdi. Bunun nəticəsində su və quru ticarəti genişləndi, ölkədə əmtəə-pul münasibətləri inkişaf etdi. Ölkənin hərbi qüdrətini qaldırmaq üçün o, daimi ordu yaratdı. Ordunun yenidən təşkili bir sıra uğurlu müharibələrin aparılmasına imkan verdi. Sarqon şimal və şimal-qərb istsqamətində geniş müharibələr aparmağa başladı. Qaynaqlarda qeyd olunur ki, o, “Yuxarı ölkənin”, Mari, Elba, Yarmuti şəhərlərini tutmuş, “Sidr meşələrinə və nəcib metallar dağına” kimi çatmışdı. Adətən ehtimal edilir ki, Sidr meşələri və nəcib metallar Aman və Tavr dağlarında yerləşirdi. “Yuxarı ölkə” anlayışı, yəqin ki, İkiçayarası nın şimalında şərqdən qərbə uzanan vilayətləri nəzərdə tuturdu. Bu ərazidə kuti və subarlar yaşayırdılar. Sarqon “Aşağı dəniz” və “Yuxarı dəniz” arasında yerləşən əraziyə sahib oldu və “Ölkələr hökmdarı” rütbəsini qəbul etdi. Bu işğallar nəticəsində Fələstinə və Suriya ya yol açdı. Geriyə qayıdarkən Sarqon öz vətənində əkmək üçün ağac nümunələri, o cümlədən üzüm tənəyi, qızıl gül gətirmişdi. Sarqon şimalda Subartuya qarşı yürüş təşkil etdi, ələ keçən qəniməti Akkada göndərdi.
Şimal-şərqdə Sarqonun diqqətini elamlılar cəlb edirdilər. Bu qonşu tayfalar daim İkiçayarasına basqınlar edirdilər. Sarqon Elama hərbi yürüş təşkil edib bir sıra vilayətləri talan etdi.
Sarqon Akkadlı nəinki bütün İkiçayarasını vahid dövlət şəklində birləşdirdi, eyni zamanda Ön Asiya nın yeganə hegemonuna çevrildi. Mərkəzləşmiş dövlətin yaradılması işğalçılıq siyasətini həyata keçirmək üçün geniş imkanlar yaratdı. İkiçayarasının iqtisadi ehtiyatları birləşdirildi.
Akkad dövlətində vahid hakimiyyət Sarqonun əlində cəmləşdi. Hökmdar hakimiyyətinin sosial dayağı olan qulluq əyanları, məmurlar, kahinlər təbəqəsi formalaşdı. İcma həyatında mülki bərabərsizlik sürətləndi. Varlı icmaçılar yerlərdə idarə orqanlarının fəaliyyətinə rəhbərlik edirdilər. Yoxsul və torpaqsız icmaçılar muzdlu əməklə məşğul olmağa başlayırdılar. Uğurlu müharibələr ölkəyə çoxlu əsirlərin gətirilməsinə səbəb olurdu. Əsirlər qul halına salınırdı. Onların əməyi hökmdar, məbəd və xüsusi təsərrüfatda tətbiq olunurdu.
Sarqonun uğurlu xarici və daxili siyasəti ölkədə müstəbid idarə qaydalarının bərqərar olmasına şərait yaratdı. Akkad dövlətinin siyasi yüksəlişi və qüdrətinin artması ölkənin daxilində olan ziddiyyətləri ləğv etmədi. Ölkədə üsyanlar baş verdi. Sarqona qarşı müxalifət yarandı, 55 il hökmranlıqdan sonra Akkadı qüdrətli dövlətə çevirmiş Sarqon sui-qəsd nəticəsində öldürüldü.
Sarqonun oğlu və varisi Rimuş ölkədə baş vermiş üsyanları yatırmaq üçün qəti tədbirlər gördü. Şumer şəhərlərinin üsyanı amansız yatırıldı. Elam İkiçayarasına müdaxilələri davam etdirirdi. Rimuş Elam a iki hərbi yürüş təşkil etdi. Lakin daxili ziddiyyətlərə son qoyulmamışdı. Rimuş kahinlər təbəqəsinə arxalanaraq öz siyasi mövqeyini möhkəmləndirmək niyyətində idi. O, buna müyəssər ola bilmədi. Rimuş sui-qəsd nəticəsində həlak oldu. Onun qardaşı Maniştusu hakimiyyətə gəldi. O da ölkədəki həyəcanları yatırmağa və Elamı itaət altına almağa çalışdı. Maniştusu da kahinlərə arxalanırdı. Lakin onun da aqibəti pis oldu, atası və qardaşı kimi öldürüldü.
Əvəlik aşı
Əvəlik aşı — Azərbaycanın milli xörəklərindən biridir. Ağbaba mahalında, Azərbaycanın bölgələrində və Türkiyənin Qars vilayətində yaşayan Azərbaycanlılar arasında məşhurdur.
Hazırlanma qaydası
Bir gün əvvəlcdən quru lobya bol suda isladılmaq üçün buraxılır. Soğan doğranır, yağda yüngül qızardılır. Bir gün əvvəlcədən islağa qoyulmuş lobyalar süzülüb yuyulur. Yağla soğana əlavə edilir və biraz su qoyularaq qaynadılır. Bu arada əvəlik doğranır və üzərinə qaynar su tökülür. Lobya bişdikdən sonra əvəlik əlavə edilir. Biraz qaynadıqdan sonra əriştə də əlavə edilir. Az qaynadılır. Yeməyin bişməsinə az qalmış duz əlavə edilir. Süfrəyə verilən zaman üzərinə istəyə bağlı olaraq istiot, sarımsaqlı və ya sarımsaqsız qatıq və ya qurut əlavə edilə bilər.
Giya Kançeli
Giya Kançeli (გია ყანჩელი; ) — Sovet və gürcü bəstəkarı. Kino bəstəkarı. SSRİ-nin xalq artisti (1983), dövlət mükafatının laureatı (1976)
Həyatı
Qiya Aleksandr oğlu Kançeli 10 avqust 1935-ci ildə Tiflisdə dünyaya gəlmişdir. 1983-cü ildə SSRİ-nin xalq artisti olmuşdur, və 1976-cı ildə dövlət mükafatının laureatının sahibi olmuşdur.
Musiqi məktəbini, sonra Tiflis Universitetinin geologiya fakültəsini (1959-cu ildə) bitirdi və yalnız bundan sonra 1963-cü ildə I. I. Tuskiyanın kompozisiya sinfində bitirdiyi Tbilisi Konservatoriyasına daxil oldu [5].
1971-ci ildən Tbilisi S. Rustaveli Teatrının musiqi hissəsinin rəhbəri olmuşdur.
1979-cu ildən — Gürcüstan SSR Bəstəkarlar İttifaqının katibi. Gürcüstan SSR Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvü.
Ömrünün son illərində bəstəkar ciddi xəstələndi. Ömrünün son aylarını bir xəstəxanada keçirdikdən sonra 2 oktyabr 2019-cu ildə Tiflisdə ürək çatışmazlığından öldü. 5 oktyabrda Didubian panteonunda dəfn edildi.
Əlibəyli (Qax)
Əlibəyli — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kənd 1999-cu ildə yaradılmışdır.
Toponimikası
Qax r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Kürmük çayının sahilində, Alazan-Həftəran vadisindədir. İlisu sultanı Əlibəy Sultanın (XVII əsrin sonu-XVIII əsrin əvvəli) adı ilə bağlıdır. Yaşayış məntəqəsi Əlibəyə məxsus ərazidə ingiloy ailələrinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Kəndin yaxınlığındakı dağ da Əlibəyli adlanır;
Əhalisi
1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 525 təsərrüfatda hər iki cinsdən toplam 1821 nəfər əhali yaşamaqdadır.
Milli tərkibi
Kənd əhalisi əsasən məsihi etiqadlı ingiloylardan ibarətdir.
Din
Kənddə "Müqəddəs Nino" kilsəsi gürcü pravoslav xristian dini icması fəaliyyət göstərir.
Hiroşi Hirakava
(d. 10 yanvar 1965) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 13 oyun keçirib.
Belarus qadın milli voleybol komandası
Belarus qadın milli voleybol komandası — Belarusun ən güclü qadın voleybolçularını özündə cəmləyən milli komandadır. Komanda yavaş-yavaş güclü voleybolçular yetişdirərək parlaq gələcək üçün gözəl zəmin yaradır. Amma əsas heyətlərindəki oyunçuların orta yaşlarının 27 olması və.s kimi amillər bu inkişafı bir qədər ləngidir.
Tarixi
Belarus milli voleybol komandasının ən çox vəsiqə qazandığı önəmli beynəlxalq turnir Avropa çempionatıdır. Bu yarışlara altı dəfə qatılan millinin müvafiq çempionatdakı son çıxışı 2013-cü ilə təsadüf edir. Bu turnirdə onlar,  və   ilə eyni qrupa düşmüşdü. Qrupda yalnız millimizi məğlub edən komanda qrup üçüncüsü kimi pleyoffa yüksəlməyi bacarmışdı. Növbəti turda Belarusu digər qrupun ikincisi güclü millisi gözləyirdi. Həmin oyunda setlərdə 25-16, 25-13, 25-17, oyunda da 3-0 hesabı ilə uduzan komanda Avropa çempionatı ilə erkən vidalaşmışdı. Ancaq bununla belə millinin həmin turnirdəki çıxışı (çox da güclü olmayan heyəti ilə) təqdirə layiq idi.
Heyəti
2013-cü il Avropa çempionatı üçün rəsmi heyət
Lalə Bağıyeva
Lalə Bağıyeva (d. 13 yanvar 1986) — azərbaycanlı voleybolçu.
Həyatı və karyerası
Lalə Bağıyeva 13 yanvar 1986-cı ildə doğulmuşdur. 2007–2008-ci illərdə "Rabitə", 2008–2009-cu illərdə "Azərreyl", 2009–2011-ci illərdə "Lokomativ Bakı", 2011–2012-ci illərdə isə "Bakı" klubunda çıxış edərək Avropa turnirlərində iştirak etmişdir. 2011-ci ildə qısa müddət "Şirvan" klubunun oyunçusu olmuşdur. Sonuncu dəfə "Lokomotiv Biləcəri" klubunun heyətinə qatılmışdır.
Xüsusiyyətləri
Lalə Bağıyevin boyu 165 santimetrdir. Libero mövqeyində çıxış etmişdir.
Qaraçı karvansarası
Qaraçı karvansarası — Abşeron rayonunun Səgəçal qəsəbəsi yaxınlığında orta əsrlərə aid memarlıq abidəsidir.
Tarix
Qədim Bakı-Şamaxı karvan yolunun üstündədir. XIX əsrdən karvan yolunun ticari əhəmiyyətini itirməsi ilə əlaqədar olaraq Qaraçı karvansarası istifadəsiz qalıb. Sonralar köçəri qaraçılar vaxtaçırı burada məskən saldıqlarından yerli əhali karvansaranı Qaraçı karvansarası adlandırıb.Mənbələrdə isə abidə Miəcik karvansarası adlanır.
Karvansarada qonaq və xidmətçilər üçün otaqlar, təsərrüfat binaları var. Qaraçı karvansarası əhəng daşından tikilib. Karvansaranın darvazası üzərindəki kitabədə Şirvanşah Xəlilullah adı yazılıb. Kitabənin paleoqrafiyası və Şirvanşahın titullarına əsasən onun II Xəlilullah (1524-1535) olduğunu söyləmək olar.
Quqolpleks
Qoqolpleks — 1010 100 ədədinə verilən ad. Quqolla birlikdə Quqol ailəsinin bir üzvüdür.
Bu ədəd
Böyüklüyü
Adi quqol ədədi kainatı əmələ gətirən 1072-1087 saydaki elementar hissəciyin sayından daha böyükdür. Quqolpleks ədədi isə 1-in arxasınca yazılan quqol qədər sıfırdan ibarət olduğu üçün onu kağıza və ya sabit diskə ondalıq say sistemi ilə yazmaq mümkün deyildir.
Ədəd çox böyük olduğundan onunla elmdə əlaqələndirən hadisələr də azdır. Sabit bir kvant vəziyyətinin kütlə cəhətdən bir qara dəliyə çökməsi və qara dəliyin buxarlanmasını 1976-cı ildə Stiven Hokinq demişdir.
Cinqu
İmperatriça Cinqu — Yaponiya imperatriçası.
Həyatı
Cinqu 169-cu ildə anadan olub. Yaponiyanı 201-269-cu illərdə qədər idarə etmişdir. İmperator Çayın həyat yoldaşıdır. Bundan başqa, İmperatriça Cinqu ərinin ölümündən sonra 269-cu ildə oğlu taxta gələnə qədər ölkəyə rəhbərlik etmişdir. Yaponiya imperatorları siyahısına görə Yaponiyanı imperiya sistemi ilə idarə edən 15-ci hökmdardır. Amma bəzi mütəxəssislər əslində 15-ci hökmdarın oğlu olduğunu müdafiə edirlər.
Havr
Havr (fr. Le Havre) — Fransanın şimal-qərbində, Yuxarı Normandiya əyalətində yerləşən şəhər. Havr şəhərini Sen çayı ortaya bölür. Havr bölgənin ən böyük şəhəridir. Əhalisi 175.497 nəfərdir.
Adı
"Havre" sözü qədim fransız dilində "qapı" deməkdir. Şəhərin keçmiş adı onu saldıran I Françoisin şərəfinə Françiskopolis olmuşdur. Daha sonra "Le Havre (və ya Le Hable) de Grâce" adını almışdır. Bu ad daha əvvəl burada tikilmiş Notr-Dam-de-Qras kilsəsinə görə verilmişdir.
Haqqında
Havr transatlantika keçişi edən fransız dənizçilərin tez-tez gəldiyi bir liman şəhəri olmuşdur. Buna görə şəhər "Okean qapısı" (La Porte Océane) ləqəbi ilə tanınır. Normandiyanın Rouen şəhərindən əvvəl ən böyük şəhəri olmuşdur. Eyni zamanda Fransanın ilk böyük ixracat qapısı olmuşdur.
Şəhərdə bir universitet yerləşir. Havr şəhərində Fransanın ən qədim klubu Le HAC qurulmuşdur.
Şəhərin memarlığı tamamilə liman şəhəri stilindədir. Başlıca binalar dənizdə sonlanan Fox küçəsi üzərində qurulmuşdur. Havr hazırda Fransa limanları arasında ikinci (Marseldən sonra), Normandiya limanları arasında birinci və Yuxarı Normandiya limanları arasında ikincidir (Rouendən sonra).
Şəhərə 19 iyul 1949-cu ildə İkinci dünya müharibəsində almanlara qarşı əzmkar müqavimət göstərdiyi üçün "Fəxri Legion ordeni" verilmişdir.
Dünya irsi
YUNESKO 15 iyul 2005-ci ildə şəhərin mərkəzini Dünya irsi siyahısına salmışdır. YUNESKO-ya görə şəhər mərkəzinin 133 ha-lıq sahəsi "müharibə sonrası şəhərçiliyə nümunədir" və "betonun yaradıcı istifadəsi" səbəbi təqdir edilmişdir. Havr Avropada bu siyahıya girən azsaylı şəhərlərdən biridir.
Qalereya
thumb|upright 3|center|Havr körfəzi, çimərliyi və şəhərin bir hissəsi. thumb|upright 3|center|Panorama
Koromandel yarımadası
Koromandel yarımadası - Yeni Zelandiyanın Şimal adasında yerləşən yarımada.
Təsviri
Okean daxilinə 85 km məsafəsə uzanır, Hauraki və Fert-of-Tems körfəzləri arasında yerləşir. Yarımadanın eni 40 km keçmir. Ölkənin ən böyük şəhəri olan Oklənd 42 km qərbdə yerləşir.
Relyefi təpəlidir. Rütubətli tropik meşələrlə örtülüdür. Sahilləri sıldırımlıdır. Mərkəzindən Koromandel silsiləsi keçir. Malsimal hündürlük 900 metrdir. İri Oklənd və Tauranqa şəhərlərinə yaxın olmasına baxmayaraq yarımadada faktiki olaraq yaşayış yoxdur.
Yarımadanı elə də böyük olmayan adalar əhatələmişdir: Matukavaо, Alderman, Slipper və Merkyuri adaları.
Əhalisi
Yarımadada əhali əsasən cənub-şərq və cənub-qərb hissələrdə yaşayır. Burada cəmi 5 yaşayış məntəqəsində əhalinin sayı 1000 nəfəri keçir. Bu yaşayış məntəqələrinin böyük qismində insanlar Milad və Yeni il bayramlarında burad olurlar.
Sənaye və görməli yerləri
Əvvəllər yarımadadan qızıl çıxarılır (şaxtaların çoxu 1980-ci illərdə qeydə alınmışdır, 2009-cu ildə cəmi 1 şaxta işlək vəziyyətdə idi ) və Kauri ağacı tədarük edilirdi. Hazırda isə eko-truzim bölgəsi olaraq tanınır. Belə bir əfsanə vardır ki, Koromandel dağlarında yaşayan Moho Qar adamı ilə qohumdur.
Samuray
thumb|right|260px|Silahlı samuray, 1860-cı il.
Samuray (yapon. 侍, yapon dilində "buşi" (武士) sözü də işlənir) - feodal Yaponiyasında - onna-buqeyşa istisna olmaqla, iri suveren şahzadələrdən (daimyo) kiçik zadəganlara qədər dünyəvi kişi feodalları; dar və ən çox işlədilən mənada - xırda zadəganların hərbi-feodal sinfi. “Samuray” və “buşi” sözləri mənaca çox yaxın olsa da, “bu” (döyüşçü) hələ də daha geniş anlayışdır və həmişə samuraylara aid edilmir. Çox vaxt samuraylar və Avropa orta əsr cəngavərliyi arasında bir bənzətmə aparılır, lakin belə bir müqayisə əsasən düzgün deyil.
“Samuray” sözünün özü “xidmət et” felinin köhnə qeyri-müəyyən formasından gəlir (yap. 侍 ふ saburau)[1]; yəni samuray xidmət adamıdır. Samuraylar təkcə döyüşçü cəngavərlər deyil. Onlar həm daimyolarının və ya ağalarının cangüdənləri, həm də gündəlik həyatda onun xidmətçiləri idilər.
Samurayların əsas silahı iki yapon qılıncı - daisho idi. XIV-XIX əsrlərdə bunlar katana və vakizaşi idi. Bundan əlavə, samuraylar uzun yaya malik idilər Samuray zirehləri bir-birinə sıx bağlanmış bir çox lövhədən hazırlanmışdı.
Mənşəyi
thumb|Samuraylar Samuraylıq, 646-cı ildə Tan İmperiyasının siyasi, bürokratik və hərbi quruluşunu mənimsəmək cəhdi olaraq həyata keçirilən Taika islahatlarından qaynaqlanır. Daimyo və samurayların bir sinif kimi inkişafına ən böyük təkan İmperator Kammu tərəfindən 8-ci əsrin sonu - 9-cu əsrin əvvəllərində, Aynulara qarşı mübarizədə kömək üçün regional klanlara müraciət edərkən verildi.
10-12-ci əsrlərdə, feodal vətəndaş qarşıdurması prosesində, nəhayət, imperator xidmətində yalnız nominal olan əhəmiyyətli hərbi qüvvələrə rəhbərlik edən suveren ailələr formalaşdı. O vaxta qədər samurayların yazılmamış əxlaq kodeksinin əsasları "Yay və At Yolu" ("Kyuba no Miti"), sonradan "Döyüşçünün Yolu" ("Bushido") əmrləri toplusuna çevrildi. Həmçinin bu dövrdə xırda zadəganların qokenin təbəqəsi meydana çıxdı.
Samurayların xüsusi bir sinif kimi ayrılmasının başlanğıcı adətən Yaponiyada Minamoto feodal evinin idarə etdiyi dövrə (1192-1333) təsadüf edir. Bundan əvvəl baş verən uzun sürən və qanlı vətəndaş müharibəsi ("Problem Gempei") Taira və Minamoto feodal evləri arasında soqunatın yaranması üçün ilkin şərtlər yaratdı.
Qızıl əsr
thumb|Samuraylar Samurayların qızıl dövrü ilk Sequn dövründən Onin müharibəsinə qədər olan dövr hesab olunur. Bir tərəfdən, monqollar tərəfindən işğal cəhdi nəzərə alınmasa, dinc bir dövr idi; digər tərəfdən, samurayların sayı Tokuqava dövründəki qədər çox deyildi (o zaman, demək olar ki, hər beşinci kişi yapon samuray idi), bu da samuraylara yüksək statusa sahib olmağa imkan verirdi.
Taira evini məğlub edən Minamoto no Yoritomo imperatoru ona şequn titulu verməyə məcbur etdi və qərargahının yerləşdiyi Kamakura balıqçı kəndini öz iqamətgahına çevirdi. Bundan sonra sequn ölkənin ən güclü adamına çevrildi. Bu şəxs ən yüksək rütbəli samuray və baş nazir idi. Rəsmi olaraq dövlətdə ali hakimiyyət imperatora məxsus olsa da, onun məhkəməsi müəyyən təsir imkanlarını saxlasa da, onlar öz dominant mövqelərini itirmişlər - imperator “könüllü” taxtdan əl çəkmək təhlükəsi ilə sequnun qərarları ilə razılaşmaq məcburiyyətində qalmışdı.
Yoritomo imperiyanın “sahə qərargahı” (“bakufu”) adlanan yeni idarəetmə orqanını yaratdı. Sequn kimi, onun nazirlərinin və köməkçilərinin əksəriyyəti samuray idi. Bunun sayəsində samuray sinfinin ruhu Yaponiyada ictimai həyatın bütün sahələrinə nüfuz etdi.
Təcrübəli komandir Yoritomo əyalətlərdə bütün mühüm vəzifələrə Gempei müharibəsində onun etimadını qazanmış insanları təyin etdi. Bundan əlavə, hər bir vilayətdə iki yeni hərbi qubernator vəzifəsi yaradıldı. Onlar birbaşa sequnun özünün rəhbəri olduğu bakufuya hesabat verirdilər. Beləliklə, sequn və onun nazirləri ölkədə baş verənlərdən yaxşı xəbərdar idilər və lazım gələrsə, vaxtında qəti addımlar ata bilərdilər.
Təxminən yüz əlli il mövcud olan Kamakura sequnluğu Yaponiya və samuray tarixində yeni bir səhifə açdı.
Orta əsrlərdən samuray sinfinin ləğvinə qədər yetkin kişi ilə gənc oğlan arasında homoseksual münasibətlər ənənəsi - sudo mövcud idi.
Daxili müharibələr dövrü
Bundan əlavə, Çin və Koreya ilə canlı ticarət sayəsində onun əsasən aparıldığı qərb və cənub-qərb əyalətlərinin feodalları xeyli zənginləşdi. Kamakura sequnluğu ayrı-ayrı samuray evlərinin möhkəmlənməsinə dözmək istəməyərək feodalların ticarət fəaliyyətinə müdaxilə edirdi ki, bu da samuray evləri arasında Kamakura sequnluğuna qarşı müxalifətin yaranmasının səbəblərindən biri idi.
Nəticədə Kamakura sequnluğu devrildi və sequn titulu Aşikaga evinin nümayəndələrinə keçdi. Yeni sülalənin ilk şogunu Aşikaga Takauji idi. Yeni şoqunatın başçısı vətəndaş qarşıdurması zamanı dağıdılmış keçmiş bakufu qərargahı olan Kamakuranı tərk etdi və bütün hökumətlə birlikdə imperiya paytaxtı Kiotoya köçdü. Bir dəfə Kiotoda sequn və nüfuzlu samuraylar təkəbbürlü saray zadəganlarına yetişmək üçün özləri üçün möhtəşəm saraylar tikməyə başladılar və tədricən dəbdəbəyə, avaralığa, imperiya sarayının intriqalarına cəlb olundular və dövlət işlərinə etinasızlıq göstərməyə başladılar.
Mərkəzləşdirilmiş hakimiyyətin zəifləməsindən əyalətlərin hərbi qubernatorları dərhal istifadə etdilər. Onlar öz samuray dəstələrini yaradaraq qonşularına basqın edirdilər ki, bu da ğz nğvbəsində vətəndaş müharibəsinin başlanmasına səbəb olmuşdu.
Orta əsr salnamələrində bu müharibənin son mərhələsi “döyüşən əyalətlər epoxası” adlanır. 1478-ci ildən 1577-ci ilə qədər davam etdi.
16-cı əsrin ortalarında vətəndaş müharibəsi nəticəsində sarsılan imperiyanın ayrı-ayrı dövlətlərə parçalanacağı görünürdü, lakin Ovara əyalətinin (Honsyu adasının mərkəzi hissəsində) Oda Nobunaqa adlı daimyo ölkənin yeni birləşməsi prosesinə başladı. İri feodallara qarşı bir neçə uğurlu hərbi yürüşlər edən və daxili müharibələrdə iştirak edən bəzi Buddist monastırlarını məğlub edən Oda Nobunaqa ölkənin mərkəzini imperator paytaxtı Kiotoya tabe edə bildi. 1573-cü ildə o, Aşikaga ailəsinin sonuncu sequnu Aşikağa Yoşiakini devirdi. Lakin Oda Nobunaqa generallarından birinin xəyanəti və üsyanı səbəbindən Yaponiyanın birləşməsini başa çatdıra bilmədi. 1583-cü ildə Kyoto məbədlərindən birində Nobunaqa ona xəyanət etmiş vassalın ordusu tərəfindən əsir düşməmək üçün seppuku etdi.
Ölkənin birləşdirilməsi işini Nobunaqanın ən bacarıqlı generallarından biri - kəndli siniflərindən olan təhsilsiz, təkəbbürlü, lakin ağıllı və iradəli Toyotomi Hideyoşi davam etdirdi. O, himayədarının işini amansız qətiyyətlə davam etdirdi və 1588-ci ilə qədər ölkəni faktiki olaraq birləşdirdi. Hideyoşinin rəhbərliyi altında aşiqarı piyada dəstəsinə cəlb edilən adi insanlar samuray sinfinə daxil edildi.
Daxili müharibələr dövründə, sinflər arasında sərhədlər qaldırılmışdı. Belə ki, Toyotomi Hideyoşi kimi adi bir insan nəinki samuray ola bilər, həm də başgicəlləndirici karyera qura bilərdi. Toyotomi Hideyoshi özü belə bir yüksəliş nümunəsidir - o, sadə bir kəndlinin oğlu olduğu üçün sequn ola bilməzdi, lakin faktiki olaraq rəsmi titula sahib olmadığına baxmayaraq sequn sayılırdı.
Bununla birlikdə, artıq Toyotomi Hideyoshi dövründə samuray sinfinin aşınması müvəqqəti olaraq dayandırıldı. Hideyoşi, xüsusi fərmanlarla samurayların imtiyazlarını təsdiqlədi və kəndlilər üçün mövsümi işlərə qadağa qoydu. 1588-ci il fərmanı ilə adi insanlara silah sahibi olmaq qəti qadağan edildi. Kəndlilərin tərksilah edildiyi "qılınc ovu" başladı.
1598-ci ildə Hideyoshi vəfat etdi, hakimiyyəti onun yerinə dövlət işlərini idarə etməli olduğu kiçik oğluna verdi. Məhz bu çevrədən avtokratiya quraraq ölkənin birləşməsini başa çatdıran adam Tokuqava İeyasu tezliklə meydana çıxdı. O, iqamətgahı kimi Edo (indiki Tokio) şəhərini seçdi, Hideyoşinin oğlunu hiylə və zorla aradan götürdü və özünü sequn elan etdi, dövrü iki yüz əlli ildən çox davam edən Tokuqava sequnlu başlad.
Qürub
Samuray zümrəsi Yaponiyada Tokuqava feodal evindən olan şequnların hakimiyyəti dövründə (1603-1867) tam şəkildə formalaşdı. O dövrdə samurayların ən imtiyazlı təbəqəsi şequnun birbaşa vassalları olan hatamoto (hərfi mənada - "bayraq altında") adlanan təbəqə idi. Hatamoto, əksər hallarda sequnun şəxsi mülklərində xidmət təbəqəsi mövqeyini tuturdu. Samurayların əsas hissəsi şahzadələrin (daimyo) vassalları idi; çox vaxt torpaqları yox idi, lakin şahzadədən düyü qismində maaş alırdılar.
Samurayın istifadə etdiyi "Buşido"nun davranış kodeksi ustaya şübhəsiz itaət və ölümə ikrah hissi aşılanmışdı. Tokuqava qanunu samuraya “hərbi təbəqənin üzvlərinə qarşı ədəbsiz davranan adi insanı” yerindəcə cəzasız olaraq öldürməyə icazə verirdi. Tokuqava evinin hakimiyyəti dövründə daxili feodal müharibələri dayandırılarkən samuray hərbi birləşmələri əsasən kəndli üsyanlarını yatırmaq üçün istifadə olunurdu.
Eyni zamanda, daimyoya əvvəllər, feodal müharibələri dövründə mövcud olan belə böyük samuray dəstələrinə ehtiyac yox idi və onların hərbi dəstələrindəki samurayların sayı azaldı. Samurayların bir hissəsi roninə çevrildi (knyazlardan vassal asılılığı dayandırılan məxfi samuray; ronin tez-tez sənətkarlıq, ticarət və digər fəaliyyətlərlə məşğul olan şəhər əhalisinin mövqeyinə keçdi). Digər samuraylar ninja - muzdlu qatillərin sıralarına qoşuldular.
Samuray sinfinin daxili parçalanması prosesi 18-ci əsrin ortalarından etibarən nəzərəçarpacaq dərəcədə intensivləşdi. Manufaktura istehsalının inkişafı və şəhər burjuaziyasının güclənməsi samurayların tədricən iqtisadi tənəzzülünə səbəb oldu. Getdikcə daha çox samuray və hətta güclü daimyo sələmçilərdən borc asılılığına düşdü.
Samuraylarda cəmiyyətdə yarandığı qəribə mövqeləri ilə yaranan bir növ natamamlıq kompleksi sonralar ənənəvi ruhani dəyərlərə artan həvəsdə ifadə tapdı Hər yerdə müxtəlif döyüş sənətləri məktəbləri yarandı. Zen fəlsəfəsinə, çay mərasiminə, rəsm və qravüraya, daxili müharibələr zamanı sönmüş maraq yeni güclə alovlandı.
Solanum sarrachoides
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Samuray
Qürub
Bir çox samuray, hətta ronin vəzifəsinə keçmədən ticarətlə, sənətkarlıq və s. ilə məşğul olurdu. Sıravi samuraylar 1868-1889-cu illərdə Meiji islahatlarında mühüm rol oynamışdır. Onun dövründə digər feodal mülkləri kimi samuray mülkü də ləğv edildi (şizoku mülkü orta və kiçik samuraylardan formalaşdı), lakin samuraylar imtiyazlı mövqelərini itirmədilər.
Hətta Tokuqavanın dövründə faktiki olaraq torpağa (qoşi) sahib olan samurayların əhəmiyyətli bir hissəsi 1872-1873-cü illərin aqrar qanunlarından sonra bu torpağın qanuni sahibinə çevrilərək "yeni mülkədarlar" adlandırılanların bir hissəsinə çevrildi. Keçmiş samuraylar əsasən ordu və donanma zabitlərinə çevrildilər. Buşido kodu, samuray şücaətinin və ənənələrinin tərənnümü, müharibə kultu - bütün bunlar II Dünya Müharibəsi başlamazdan əvvəl militarist Yaponiyanın ideologiyasının tərkib hissəsinə çevrildi. "Samuray" termini bəzən Yaponiya ordusunun əməkdaşlarına aid edilirdi, lakin 1947-ci ildə Yaponiya silahlı qüvvələrinin ləğvindən sonra o, nəhayət, tarixə düşdü.
Samurayların tərbiyəsi
Ailədə tərbiyə və müəllimin rəhbərliyi - bu iki əsas amil, samuray gənclərinin tərbiyəsini formalaşdırırdı. Bu dünyagörüşə görə ölümə, qorxu və ağrıya buddistlərin biganəliyi, konfutsi fəlsəfəsində övladların itaəti və sırf yapon əsası - öz feodalına sədaqət kimi ideyalarla formalaşan ideal döyüşçü obrazı yaradılırdı. Ailə və ustad, İlk növbədə, yeniyetmə şəxsiyyətinin formalaşması qayğısına qalır, cəsarət və mərdlik, dözüm və səbir inkişaf etdirirdi. Təlimdən əlavə, gələcək samuraylar qorxmaz və cəsarətli böyüdülürdülər, başqa sözlə, onlarda samuraylar arasında ən vacib fəzilətlərdən sayılan, döyüşçünün başqasının həyatı üçün öz həyatına etinasızlıq göstərə biləcəyi keyfiyyətləri inkişaf etdirdilər. Belə bir xarakter əfsanəvi qəhrəmanların, məşhur hərbi rəhbərlərin və samurayların cəsarəti və döyüşkənliyi haqqında hekayələr və hekayələr oxumaqla, teatr tamaşalarına baxmaqla inkişaf etdirilmişdir. Çox vaxt ata gələcək döyüşçünün cəsarətini inkişaf etdirmək üçün gecə qəbiristanlığa və ya pis şöhrət ilə tanınan bir yerə getməyi əmr edirdi (pis ruhların "yaşadığı" və s.). Balaca oğlanların ictimai cəzalara və edamlar keçirilən yerlərə baş çəkmələri, habelə cinayətkarların kəsilmiş başlarının gecə vaxtlarında müayinəsi zamanı burada olduqlarını sübut kimi həmin yerdə işarənin qoyulması kimi prosedurlar yerinə yetirilirdi. Gənclərdə səbir və dözümlülük inkişaf etdirmək üçün onları dözülməz ağır iş görməyə, gecələri yuxusuz keçirməyə (təhsil tanrılarının bayramlarında), qışda ayaqyalın gəzməyə, tezdən durmağa məcbur edilməsi və yaxud yeməkdən məhrum edilməsi faydalı hesab olunurdu.
Busido
Orta əsr Yaponiyasında samuraylar üçün etika kodeksi. Kodeks XI-XIV əsrlər dövründə meydana çıxdı və Tokuqava sequnluğunun ilk illərində rəsmiləşdirildi.
Əgər samuray davranış qaydalarına əməl etmirsə, o, biabırçılıqla samuray sıralarından xaric edilir və ya hara-kiri törədirdi.
Grep
grep - mətn verilənindən requlyar ifadəyə uyğun nəticəni tapıb, çıxartmaq üçün istifadə olunan komandadır. İlk versiyası Unix əməliyyat sistemi üçün yaradılmışdır. Hal-hazırda bütün *nix əməliyyat sistemlərində istifadə olunur. grep açılımı - global regular expression print (qlobal requlyar ifadələri çap et) şəklindədir.
İstifadəsi
metn.txt faylının içərisindən yeni sözü olan sətirləri tapıb, çıxarmaq istəyirik: grep yeni metn.txt Cari kataloqdakı bütün mətn fayllarının içərisindən yeni sözü olan sətirləri tapıb, çıxarmaq üçün: grep yeni *.txt
Döymə (metallurgiya)
thumb|Maşınla döymə Döymə — qızdırılmış metalı çəkiclərin köməyi ilə döyərək lazımi fromaya salmaq üçün mexaniki emal üsuludur. Proses zamanı pəstah çəkicin qaırlığı altında "axaraq" formasını dəyişir. Bu üsulla böyük ölçülü hissələr hazırlanır. Çəkisi 250t olan metal hissələrin hazırlanması nadir hal deyil. Misal kimi gəmilərin və generator turbinlərinin dirsəkli vallarını göstərmək olar. Prosesin əvvəlində pəstah sobada qızdıırlır. Qızdırma temperaturu metalın asan emalolunma xarakteri ilə müəyyən olunur. Döymə ilə məşğul olanlara dəmirçi deyilir.
Döymə sənəti zərgərlikdə
Zərgərlikdə döymə ən qədim üsullardan biridir. VIII əsrdə Azərbaycanda metaldan hazırlanmış məişət əşyaları, silah, zinət şeyləri əsas etibarı ilə döymə üsulu ilə hazırlanırdı. Sənətkarlığın başqa texniki üsullarına nisbətən xeyli sadədir. İti göz və böyük ustalıq tələb edir. Sənətkarlar çəkic və ucu nazik alətlərlə işləyirlər.
Naharlı
Coğrafiyası və iqlimi
Naharlı kəndi Məzrəli və Hacıqasımlı kəndləri arasında, Saatlıdan 8 km qərbdə, Araz və Kür çaylarının arasında, Mil düzündə yerləşir.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 607 nəfərdir.
Mülki aviasiya
thumb|400px|[[2009-cu ildə əsas aviasiya xətləri]] Mülki aviasiya, həm özəl, həm də kommersiya baxımından bütün qeyri-hərbi aviasiyaları təmsil edən iki əsas uçuş kateqoriyasından biridir. Dünyanın əksər ölkələri Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatının (ICAO) üzvüdür və bu agentlik vasitəsilə mülki aviasiya üçün ümumi standartlar və tövsiyə olunan təcrübələrin yaradılması üçün birlikdə çalışırlar.
Civil aviation includes two major categories:
Bəzi ölkələr, təyyarələrin istifadəyə verildiyinə görə tənzimləmə fərqi də göstərir:
Bütün planlaşdırılan hava nəqliyyat kommersiya, lakin ümumi aviasiya həm kommersiya və özəl ola bilər. Normalda, pilot, təyyarə və operatorun hamısı ayrıca kommersiya lisenziyası, qeydiyyatı və istismar sertifikatları vasitəsilə kommersiya əməliyyatları aparmaq səlahiyyətinə sahib olmalıdırlar.
Tarixi
İkinci dünya müharibəsindən sonra ticarət aviasiyası sürətlə böyüdü və əsasən hərbi təyyarələrdən istifadə edərək insanları və yükləri daşıdı. Bu böyümə, B-29 və Lancaster kimi ağır və həddindən artıq ağır bombardmançı təyyarələrini kommersiya təyyarələrinə çevrilməsi ilə nəticələndi. DC-3 də daha asan və uzun kommersiya uçuşları üçün düzəldi. Reaktiv təyyarə ilə ilk kommersial uçuş de Havilland Comet təyyarəsi ilə yerinə yetirilib. Texniki bir müvəffəqiyyət əldə edərkən, təyyarə, pəncərələrin forması çatlara səbəb olduğu (metal yorğunluq səbəbiylə) üçün bir çox ictimai uğursuzluqla üzləşdi. Yorğunluq kabinədə təzyiq və depressurizasiya səbəbindən meydana gəldi və nəticədə təyyarənin füzelyajının katastrofik pozulmasına səbəb oldu. Problemlərin aradan qaldırılması hesabına digər reaktiv təyyarələrin dizaynları inkişaf etdirildi.
Kirundi
Kirundi (rundi) — rundi tayfasının dili, Burundidə və Tanzaniyanın, Konqo Demokratik Respublikasının onunla sərhəddə yerləşən ərazilərində, eləcə də Uqandada 6 milyondan çox insanın danışdığı bantu dillərindən biri.
Raşin döyüşü
Raşin döyüşü — 1809-cu il aprelin 19-da Yozef Poniatovskinin komandanlığı altında Avstriya İmperiyası qoşunları ilə Varşava Hersoqluğu ordusu arasında döyüş.
Tərəflərin qüvvələri
Fransa ilə Beşinci Koalisiya müharibəsi başlayanda Varşava Hersoqluğunda hərbi nazir Yozef Ponyatovskinin tabeliyində yalnız 18 minlik hərbi korpus qalmışdı. Bu vaxtı Ershersoq Avstriyalı-Este Ferdinand Karlın komandanlığı ilə 36.000 minlik Avstriya qoşunu Saksoniya və Varşava Hersoqluğuna hücum etdi. Beləliklə, avstriyalılar hərbi qüvvə baxımından polyakları demək olar ki, iki dəfə üstələyirdilər.
Döyüşün gedişi
250px|thumb|left|2006-cı ildə döyüşün rekonstruksiyası.
Ershersoq birbaşa Varşava üzərinə hücum etdi. Bu zaman şəhərin müdafiəsi həva 250px|thumb|right|Döyüşün xəritəsi. 1809-cu il. lə edilən Poniatovski onu qarşılamağa çıxdı. Raşin yaxınlığındakı meşələrdə və bataqlıqlarda polyaklar inadkar müdafiə olunsalarda iki min nəfər ölü və yaralı olaraq itki verərək geri çəkilmək məcburiyyətində qaldılar. Bir neçə gündən sonra Varşavanı bombardmandan qurtarmaq üçün Poniatovski avstriyalılara təslim oldu. Ershersoq Varşavanın təslim olmasından sonra Torna tərəf getdi.
Yakov Kostyukovski
Həyatı
Yakov Aronoviç Kostyukovski 23 avqust 1921-ci ildə anadan olmuşdur. 1939–1941-ci illərdə Fəlsəfə, ədəbiyyat və tarix institutunun filologiya fakültəsində təhsil almışdır.
Qəzet və jurnal nəşrilə məşğul olmuşdur. 1948-ci ildən Vladlen Baxnovla birlikdə felyetonlar, satirik şeirlər, pyeslər, ssenarilər yazmışdır. 1963-cü ildən isə Moris Slobodskoyla ortaq kitablar yazmışdır.
O, Moris Slobodskoy və Leonid Qaydayla birlikdə 3 məşhur komediyanın ssenarisini yazmışdır: ""I" əməliyyatı", "Qafqaz əsiri" və "Brilyant əl".
Yakov Aronoviç Kostyukovski 11 aprel 2011-ci ildə miokard infarktından aprelin 8-də ağır vəziyyətdə gətirildiyi Moskvanın Botkin adına şəhər klinikasında vəfat etmişdir.
Bulbophyllum dayanum
(Bulbophyllum dayanum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum dayanum növü Çindən Qərbi Malayziyaya qədər yayılmışdır.
Yasutoşi Miura
(d. 15 iyul 1965) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 3 oyun keçirib.
Böyük Şaxta
Böyük Şaxta ( və ya  ) -  eramızdan əvvəl 10800-9500-cü illər arasında soyuq iqlim vəziyyəti və quraqlığın izlədiyi 1300 (± 70) illik perioddur. Böyük Şaxta Şimali Amerikadakı buz təbəqələrinin toqquşması nəticəsində baş vermişdir.
Ajania parviflora
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Solanum sessiliflorum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salehabad (Rəzəvi Xorasan)
Salehabad — İranın Rəzəvi Xorasan ostanının Türbət Cam şəhristanının Salehabad bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 8,280 nəfər və 1,877 ailədən ibarət idi.
Kinq (şir)
Kinq ( 1967, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ – 25 iyul 1973, Moskva, Rusiya SFSR, SSRİ) – Azərbaycan SSR-də Bərbərovlar ailəsi tərəfindən saxlanılan erkək şir. Kinq müxtəlif filmlərdə də çəkilmişdir: "İtalyanların Rusiyada ağlasığmaz macəraları", "Qız, oğlan və şir", "Şir evdən getdi". Sakit təbiəti və itaətkarlığı ilə seçilən Kinq 1974-cü ildə Moskvada yaratdığı panika zamanı öldürülmüşdü.
Sezar Romero
Sesar Xulio Romero (15 fevral 1907, Nyu-York, Nyu-York ştatı, ABŞ - 1 yanvar 1994, Santa Monika, Kaliforniya, ABŞ) — ABŞ aktyoru.
Kinq (şir)
İlk illəri
Bakıdakı mənzillərində vəhşi heyvanlar, şir və puma saxlayan Bərbərovlar ailəsi bu qeyri-adi hobbilərinə görə o zamanlar bütün SSRİ-də məşhur idi.
Bərbərovlar ailəsində ilk şir təsadüf nəticəsində peyda olmuşdu. Nina Bərbərova qızı Yeva ilə Bakı zooparkında gəzərkən təsadüfən xəstə və anası tərəfindən atılmış şir balasını görür. Qızı Yevanın istəyi ilə Nona Bərbərova ailənin başçısı, ixtisasca memar olan Lev Lvoviç Bərbərovdan həmin şir balasını evə götürməyi xahiş edir. Heyvanlara xüsusi sevgisi olan Lev Lvoviç xanımının sözünü yerə salmır və zoopark işçilərinin icazəsi ilə şir balasını mənzillərinə gətirir. Tezliklə bütün ailənin sevimlisinə çevrilən şirə Kinq yəni Kral adı verilir.
Kinq sakit təbiəti ilə seçilirdi və heç bir halda ətrafa aqressiya nümayiş etdirmirdi. Hər gün göz önündə böyüyən Kinq artıq 1 ildən sonra iri cüssəli məğrur şirə çevrilir. Bu zaman artıq o südlə deyil, ətlə qidalanmağa başlayır. 24 saat nəzarət altında olan Kinq Bərbərovların mənzildə saxladıqları yeganə heyvan deyildi.
Davranışları
Bərbərovların ailəvi dostu olan fotoqraf Vladimir Alekseyev də Kinqi "ev pişiyi" kimi xarakterizə edir. Bərbərovlar Kinqi daim isti şəraitdə saxlayırdılar. İlk vaxtlar onun qabaq pəncələri hərəkət edə bilmirdi. Günlərlə edilən massajlardan Kinq qabaq pənclərini hərəkət gətirə bilsə də, pəncələrdəki qüsur ona ömrü boyu qaldı. "İtalyanların Rusiyada ağlasığmaz macəraları" filmində də orda küçədə qaçan Kinqin ön pəncələrindəki qüsur müşahidə olunur. Tez-tez qonaqları yekə dili ilə yalayırdı. Amma Kinq adamı çox bezdirəndə onu qovmaq, üstünə qışqırmaq olurdu. Belə olanda o sakitcə uzaqlaşır və mənzildə öz yerinə çəkilirdi.
Kinqin artistik qabiliyyətləri erkən yaşlarından, o hələ oyuncaq dostu Bonifatsi ilə müxtəlif oyunlar oynayan zaman sezilirdi.
thumb|left|Kinq və Nina Bərbərova 1972-ci ildə.|260px Vladimir Alekseyev deyir ki, Bərbərovların qonşuları şirlə qonşu olaqdan heç də xoşhal deyildilər. Bakının mərkəzində yaşayan ailənin 2-ci mərtəbədəki mənzillərindən ətrafa pis qoxu yayılırmış. Bundan başqa, Kinq müxtəlif saatlarda heyvanların şahı olduğunu xatırlayaraq, dəhşətli nərə çəkirmiş. Qonşuluqda yaşayan ailələr isə bundan qorxuya düşürmüşlər. Bərbərovlar Kinqi səhər tezdən küçədə gəzdirir və çox vaxt evlərinə qayıdarkən binanın dəhlizində qonşuları ilə üzləşirdilər. 200 kiloqramlıq şirlə üz-üzə gələn qonşular daim həyəcan və qorxu içində yaşayırdılar.
Bərbərovların balkonundan binanın damına çıxış var idi. Oranı torla bağlayırdılar ki, Kinq küçəyə çıxa bilməsin və həmişə gözlərinin önündə olsun. Elə olurdu ki, Kinq yataq otağına daxil olub, Ninanı, yaxud Levi çarpayıdan qovurdu və beli üstə uzanaraq möhkəm yuxuya gedirdi. Səhər hamı ilə bir yuxudan durur, nahar edir və uşaqlarla oynayırdı. Uşaqlar onun bığlarını dartır, onun belinə çıxaraq at kimi sürüdülər.
Kinq evdəki bütün heyvanlarla yola gedirdi. Xüsusi ilə çəkisi 4 kiloqramdan az olan "Çap" ləqəbli qara it özünü "ded", Kinqi isə "dux" hesab edirdi. Kinq nəsə dəcəllik edəndə Çap hürə-hürə onun arxasınca düşürdü. Günahkar Kinq isə stolun altına girərək quyruğunu bulayırdı. Yatanda da bir yerdə yatırdılar. Əvvəlcə Kinq, arxasınca isə Çap onun iri pəncələrinin arasında uzanırdı. Yeməyi də bir qabdan yeyirdilər. Öncə Çap yeməyin dadına baxır, sonra Kinqi çağırırdı. İt çox az yemək yeyib geri çəkilirdi, amma şirə bütöv ərzaqla dolu soyuducu da bəs etmirdi.
Kinematoqrafiya
Müəyyən mənada "ev şirinə" çevrilən Kinq ətrafdakı insanlara təhlükə törətmədiyi üçün tezliklə kinolarda da yer almışdı. Kinq "Şir evdən getdi", "Qız, oğlan və şir" və bu filmlər arasında ən məşhuru olan "İtalyanların Rusiyada ağlasığmaz macəraları"nda çəkilib. Lakin filmin çəkilişləri zamanı öldüyündən film onsuz tamamlanmış, son səhnədə kaskadyordan istifadə edilmişdir. Lev Bərbərov isə öz memarlıq sənətini tərk etmiş və sırf Kinqin kino prodüseri kimi kinostudiyalarla danışıqlar aparmağa başlamışdı.
Ailənin dediyinə görə gündə ona kilolarla ət, yumurta və balıq piyi lazım olurdu. Bərbərovlar maaşı böyük olmadığı üçün Kinqi yemləməkdə çətinlik çəkirdilər. Buna görə də filmlərdə çəkilməsinə razı olublar. "İtalyanların Rusiyada ağlasığmaz macəraları" onun ən məşhur və sonuncu filmi idi.
Bərbərovlar ailəsi haqda da bir neçə sənədli film çəkildi.
Ölümü
"İtalyanların Rusiyada ağlasığmaz macəraları " filminin çəkilişləri zamanı müvəqqəti yaşayış evi olaraq Bərbərovları məktəb binasına yerləşdirirlər. Leninqrad polisi hər səhər səsgücləndiricilər vasitəsilə ətraf binaların sakinlərini xəbərdar edirdi ki, məktəbdə şir yaşadığı üçün əraziyə yaxınlaşmasınlar. Lakin bəzi insanlar bu xəbərdarlığa məhəl qoymurdular.
Həmin gün Bərbərovların assistenti Saşa Kinqlə məktəbin idman zalında futbol oynayırdı. Məhz həmin zalın böyük pəncərələri küçəyə tərəf açılırdı. Saşa Kinqi bir neçə dəqiqəlik qoyub, özünə çay içməyə gedib. Elə bu vaxt Markov pəncərə önündə peyda olub. Kinq tanımadığı adamı görüb pəncərəyə yaxınlaşıb. Şahidlərin dediklərinə görə, Markov şirin qabağında arxaya-qabağa tullanmaqla onu qıcıqlandırmağa başlayıb. Bu, Kinq üçün oyun oynamağa dəvət idi, çünki bizim assistent ona "İtalyanların Rusiyada ağlasığmaz macəraları" filmindəki səhnəyə görə insanı izləyib yerə yıxmağı öyrətmişdi. Arxa pəncələri üzərində dayanan Kinq qəfil pəncərəni sındıraraq Markovun üzərinə atılır və onu yerə yıxır. Markovu məktəbin yanında gözləyən qız isə "kömək edin, şir insanı parçalayır" deyə qışqırmağa başlayıb.
Günorta yeməyindən qayıdan milis leytenantı Qurov səs-küy gələn tərəfə qaçıb. Məktəb divarının yaxınlığında vəziyyəti aydınlaşdırmamış Kinqə atəş açıb. Şir həmən anda oğlandan aralanaraq sınmış pəncərəyə doğru geri çəkilib. Leytenant Qurov daraqdakı bütün güllələrini Kinqin üzərinə boşaldıb. Tələbə Valentin Markov isə yalnız yüngül sıyrıqlar almışdı.
Ölümündən sonra
Kinqin ölümü Bərbərovların iti Çapa da təsir etmişdi. Ailənin dediyinə görə Kinqin olmadığını görən Çapı yoxlayan həkim onun infark vəziyyətinə düşdüyünü deyərək çox yaşamayacağını söylədi. Növbəti gün Çap da öldü.
Şirin ölümü bütün ailəyə ağır psixoloji zərbə vurmuşdu. Gecələr ailənin uşaqları Yeva və Roma yuxuda "Kika, Kika! Getmə, evə gəl!" deyə yuxuda çığırırdılar. Uşaqlarını xilas etmək üçün Bərbərovlar ailəyə ikinci şir balasını gətirmişdirlər. İlk şirin xatirəsinə ona Kinq II adı verilmişdi.