cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Böyük Poçt Yolu
İnşaat
Daendels yol tikintisinə başlayanda Niderland Ost-Hindində çətin şəraitlə üzləşdi. Koloniyanın maliyyə vəziyyəti o qədər sıx idi ki,Haaqadakı müstəmləkə işləri naziri ona çətin maddi vəziyyəti və xərcləri azaltmağın zəruriliyini vurğuladı. İngilislər böyük təhlükə yaradırdı. Bundan əlavə Bantam və Cirebonda üsyanlar oldu və Daendelsin bəzi rəqibləri onun səylərini fəal şəkildə pozdular.
Daendels daha sonra meşələrin və bataqlıqların çətin sağlamlıq problemləri, eləcə də əmək şəraiti səbəbindən minlərlə insanın ölümü ilə nəticələnən ağır işlərin əksəriyyətini yerinə yetirmək üçün yavalı ödənişsiz məcburi işçilərdən istifadə etmək qərarına gəldi. Daendelsin bir çox rəqibləri yol tikintisi zamanı çətin şəraitin tarixi mənbələri oldular. Vali Vilyam Torn yazırdı ki, tikinti zamanı təxminən 12.000 yerlinin həlak olduğu deyilir. Yavanın böyük bir hissəsində qubernator olmuş və vəzifəsini Daendelsə vermək məcburiyyətində qalan Nikolaus Engelhard ölənlərin sayı istisna olmaqla, Buitenzorq (indiki Boqor) yaxınlığındakı Meqamendunq bölgəsində 500 fəhlənin öldüyünü bildirirdi. Bundan başqa, Engelhard Daendelsi Pekalonqan bölgəsindəki Veleri meşələrində yol tikintisi nəticəsində minlərlə itkiyə görə tənqid etdi.
Ölçü
Bu gün indiki Javanese North Coast Yolu və Geniş Yava Böyük Poçt Yolunu böyük ölçüdə izləyir. Bununla belə, orijinal poçt yolu Preanqer (Prianqan, Qərbi Yava) yüksəkliklərindən keçir, Meester Kornelisdən (Catineqara) cənubdan Buitenzorqa (Boqor) və şərqdən Cianjur, Bandunq, Sumedanq və Cirebona qədər uzanır. Halbuki indiki şimal sahil yolu sahilyanı şimal Qərbi Yavadan keçir və Daendels post yolunun tikintisindən sonra tikilmişdir. Bu yol Bekasi, Karavanq və Cirebonu birləşdirir. Yol əvvəlcə Anyerdən, indiki Bantendən, lakin əvvəllər Qərbi Yavadan Şərqi Yavaya, Panarukana qədər uzanırdı, lakin daha sonra Banyuvangiyə qədər uzanırdı. Hazırkı formada Yava əsas yolu beş əyalətdən keçir: Banten, Cakarta, Qərbi Yava, Mərkəzi Yava və Şərqi Yava.
Şəhərlər
thumb|1938-ci ildə [[Bandunqdan keçən Böyük Poçt Yolu (bugünkü Asiya-Afrika küçəsi).]] Yol əvvəlcə Yavanın nəqliyyat və logistikasının əsası kimi xidmət edirdi. Bu yol Yavanın ən böyük şəhərlərini, o cümlədən Anyer, Cileqon, Seranq, Tangeranq, Bataviya, Meester Kornelis (indi Cakartaya aiddir), Buitenzorq (indiki Boqor), Ciancur, Bandunq, Sumedanq, Cirebon, Brebes, Teqal, Pemalanq, Comal, Pekalonqan, Batanq, Semaranq, Demak, Kudus, Pati, Rembanq, Tuban, Lamonqan, Surabaya, Sidoarco, Pasuruan, Extolinqqo, Bondovoso və Panarukanı birləşdirirdi.
Media təsviri
1996-cı ildə holland rejissor Berni İJdis De Groote Postweg ("Böyük Poçt Yolu") filmini çəkdi. Filmdə əsas personaj indoneziyalı yazıçı Pramudya Ananta Turdur. Filmdə Turun evindəki kadrlarla kəsişən yol filminin aspektləri var. O, yolun tikintisi zamanı yerli əhalinin verdiyi qurbanlardan bəhs edir, eyni zamanda müasir İndoneziyanın azadlığının yoxluğunu və geniş yayılmış korrupsiyanı ifşa edir. İndoneziya hökumətindən bir senzor ekipajı müşayiət etdi və IJdis bundan sonra bir daha İndoneziyaya buraxılacağını gözləmədiyini söylədi.
Aşağı Maşkabad (Urmiya)
Aşağı Maşkabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 345 nəfər yaşayır (93 ailə).
La-Kot-Sent-Andre
INSEE kodu — 38130. Kommunanın 2009-cu il üçün əhalisi 5076 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 335 ilə 582 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 450 km cənub-şərqdə, Lion dan 55 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 45 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Miyavaq (Urmiya)
Miyavaq - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,049 nəfər yaşayır (548 ailə).
Hudzon boğazı
Hudzon boğazı   (Skandinaviyadan cənubda yerləşir)-Şimal Buzlu okeanında yerləşən Kanada ərazisində Baffin Torpağı adasını (cənub) Labrador yarımadasını (şimal) ayırır. Boğaz Labrador dənizini daxili Foks və Hudzon körfəzi, cənub-şərqdə isə Unqava körfəzi ilə birləşir. Boğaz akvatoriyasında Mill, Solsberi, Hottingem, Çarlz, Biq-Aylənd, Botton, Rezolyuşen, Edzell, Digges, Qudvin adaları yerləşir. Uzunluğu 800 km, eni şərqdə 115 km, qərbdə 240 km təşkil edir. Dərinliyi 115–704 m-dir. Qabarma 12 m təşkil edir. Fırtınalar müşahidə edilir. Boğaz 4 ay gəmiçilik üçün açıq olur. Boğaz 1610-cu ildə onu üzüb keçən Henri Hudzonun şərəfinə adlandırılıb.
Kalsoy adası
Kalsoy — Farer adalarının şimalında yerləşən ada. 2013-cü il məlumatına görə adada 95 nəfər yaşayır. Sahəsi 30.9 km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 788 m-dir.
Messel karxanası
Messel karxanası — Almaniyanın Frankfurt-Mayn şəhərindən təxminən 35 km cənub-şərqdə Messel kommunasının yaxınlığında yerləşən Eosen dövrünün (56-34 milyon il əvvəl) dəyərli fosillərinin tapıldığı yer. Şist qatlarında tapılmış erkən məməlilərin və digər canlı orqanizmlərin qalıqları çox sayda olması ilə yaxşı qorunub saxlanılır və xüsusi elmi dəyər kəsb edir. Bunun sayəsində 9 dekabr 1995-ci ildə Messel karxanası UNESCO-nun siyahısına salınmış Almaniyada yerləşən obyektlərinə daxil edilmişdi. Burada hələ də paleontologiya qazıntıları aparılır ki, bu da buraya bir çox turistləri cəlb edir.
Tarixi
1859-cu ildən ərazi qəhvəyi kömür, sonra isə yanacaq şist hasilatı üçün karxana olaraq istifadə olunur. Paleontologiya baxımdan o, təxminən 1900-cü ildə məşhurlaşmışdı. Lakin burada tammiqyaslı elmi qazıntılar 1970-ci illərdə, sənaye inkişafı dayandırdıqdan sonra burada genişmiqyaslı elmi qazıntılar başladı. Daha sonra karxananın yerində bir zibil poliqonu qurmaq planlaşdırılsa da, bu planlar həyata keçirilmədi. 1991-ci ildə Hessen hökuməti bu ərazini elmi məqsədlər üçün satın aldı. Fövqəladə fosillər səbəbiylə, Messel karxanası 1995-ci ildə UNESCO-nun Dünya İrsi obyekti elan edildi. 1996-cı ildə burada əvvəllər tapılmış və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılan qalıqların dövlət mülkiyyətinə qaytarılması üçün qanunvericilik tədbirləri görülmüşdür.
Geoloji xüsusiyyətləri
Təxminən 0.7 km² ərazini tutan karxananın səthi bitişik sahələrin səviyyəsindən 60 metr aşağıdadır. Şist süxurlarının ilkin uzanma dərinliyi 190 metrə çatırdı.
47 milyon il əvvəl eosen dövründə Messel yataqları formalaşdıqda bu sahə hazırkı vəziyyətdən 10 dərəcə cənubda idi. İqlim şəraiti subtropik idi, karxananın yerində müxtəlif həyat formaları olan cəngəlliklər ilə əhatə olunmuş bir göl var idi. Zaman keçdikcə sönmüş bitkilər gölün dibindəki palçıqla birlikdə praktiki olaraq oksigen ehtiva etməyən şistlər şəklində çöküntü süxurlar meydana gətirdi. Bu, qədim su anbarının dibinə düşən bioloji materialın, xəz, lələk, dəri izləri və ya mədənin tərkibindəki detallara qədər mükəmməl qorunmasına kömək etdi.
Fosil qalıqları
Messel karxanasında ümumilikdə 10 000-dən çox müxtəlif növ daşlaşmış balıq, minlərlə su və quru həşəratlar, bir çox quş, suda-quruda yaşayanlar və sürünənlər, gəmiricilər, primatlar, Cütdırnaqlılar, bitki fossilləri, o cümlədən yarpaqlar, meyvələr və s. daxil olmaqla, kiçik məməlilər də tapılmışdır.
Styracaceae
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Nur Bayanov
Nur Bayanov  — Tatar şairi.
Bioqrafiyası
Nur Bayanov kasıb kəndlinin ailəsində anadan olub.
1921-ci ildə Nur Bayan Permə getdi və burada fəhlə kimi işə düzəldi. 1923-cü ildə təhsil almaq üçün Kazana gəldi və Tatar-Başqırd hərbi məktəbinə daxil oldu. Eyni zamanda özünü ədəbi yaradıcılıqda sınadı və artıq 1925-ci ildə dövri mətbuat səhifələrində dərc etməyə başladı. 1928-ci ildə Bayanov Nur artıq "Kyzlarmeets" qəzetinin redaksiyasında ədəbi işçi kimi çalışır. Elə həmin il onun "biçici qızlar" və "məhv edilmiş səngərlər" şeirlərinin ilk topluları nəşr olundu.
1929-1930-cu illərdə Nur Bayan "Kolxoz Yaşlara" jurnalının məsul katibi vəzifəsini aldı, sonra Chelninskaya regional qəzetinin redaktoru təyin edildi. Eyni zamanda "Yonca tarlaları", "Yağışlı gecə" şeirlərini və bir sıra şeirlərini yazdı.
1932-ci ildə Nur Bayan Kazana qayıtdı. Orada TASSR Yazıçılar Birliyi Təşkilat Komitəsinin təlimatçısı, Tatgosizdat-da baş redaktor vəzifəsində çalışır. 1938-ci ildən bəri fəaliyyəti tamamilə ədəbiyyata həsr edilmişdir.
Böyük Vətən müharibəsinin başlaması ilə Nur Bayan cəbhəyə getdi. Aktiv orduda alayın partiya təşkilatına rəhbərlik edir. Bir divizion qəzetinin redaktoru, komandirin siyasi iş üzrə müavini idi, ədəbi işlərlə məşğul olur, vətənpərvər şeirlər yaradır.
Avstriyanın azadlığı uğrunda döyüşlərdə Sovet Ordusunda podpolkovnik rütbəsi ilə vəfat etmişdir.
Püşt-i Gül (Urmiya)
Püşt-i Gül - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 191 nəfər yaşayır (60 ailə).
Azərbaycan SSR neft ustalarının siyahısı
1940
4 noyabr 1940-cı ildən:
360 (jurnal)
360 — Birləşmiş Krallıqda "Imagine Publishing" tərəfindən nəşr olunan, "Xbox 360" üçün nəzərdə tutulmuş videooyun jurnalı. İlk növbədə dörd həftədə bir nəşr olunan jurnal 2009-cu ildə üç həftəlik cədvələ keçid etmişdir.
Jurnal 2012-ci ilin iyulunda "X360" nəşri ilə birləşməsindən sonra satışdan çıxarılmışdır.
X360 ilə birləşdirilmə
7 iyun 2012-ci ildə "Imagine" şirkəti "360" jurnalının forumunda elan etmişdir ki, "360" və "X360" sonuncunun adı altında birləşdiriləcək. Yeni "X360" jurnalının birinci nömrəsi 11 iyul 2012-ci ildə satışa çıxarılmışdır.
Kriptobiya guerneyorum
Cryptobia guerneyorum  -Mastigophora tipinə aid olan növ.
Xarici quruluşu
Cryptobia guerneyorum  Bədən oraqvaridir, öndən enliləşmişdir, arxadan bu və ya digər dərəcədə nazikləşmişdir. Ön qamçı uzundur, arxa qamçı nisbətən qısadır. Titrək membran nisbətən enlidir. Bədənin önündə yerləşən nüvənin ölçüləri dəyişir. Çubuqvari kinetoplast nisbətən kiçikdir. Rənglədikdə sitoplazma intensiv-göy rənglənir. Əsasən iri qatı dənəçiklər müşahidə edilən, bədənin arxa hissəsi intensiv rənglənir. Bədənin uzunluğu 18.2–42.0, eni 3.9–8.2, ön qamçının uzunluğu 10.0–15.3, arxa qamçının uzunluğu 6.7–10.7, nüvənin uzunluğu 3.0–6.7, kinetoplastın uzunluğu 2.5–6.5 mkm-dir.
Yayılması
Ağgöl, Naxalıqçala gölü, Dəvəçi limanı, Kiçik Qızılağaç körfəzində yayılmışdır.
Qalılı (Urmiya)
Qalılı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Narodnaya volya
Narodnaya volya — Rusiyada inqilabi xalqçı təşkilatı. 1879-cu ildə "Zemlya i volya"nın parçalanmasından sonra yaranmışdı. Təşkilata İcraiyyə komitəsi (A.D.Mixaylov, A.İ.Jelyabov, S.K.Perovskaya, V.N.Fiqner və b.) başçılıq edirdi. 1879-1885-ci illərdə təşkilat eyniadlı qəzet buraxmışdır. Xalqçı utopik sosializmi mövqeyində qalan narodovolçular siyasi mübarizə yolu ilə mütləqiyyəti devirməyi ən mühüm vəzifə sayırdılar. Lakin onlar bu mübarizəni sosializmlə əlaqələndirə bilməmişdilər. "Narodnaya volya"nın proqramında ümumi seçki hüququ, demokratik azadlıqlar, torpağın xalqa paylanması, əzilən xalqlara öz müqəddəratını təyin etmək hüququ verilməsi və s. tələblər var idi. Narodovolçular Rusiyanın kapitalizm mərhələsini keçmədən kəndli inqilabı vasitəsilə sosializmə keçəcəyinə inanırdılar. Üsyan hazırlanması və keçirilməsində əsas rolu inqilabi azlığa verirdilər. "Narodnaya volya" II Aleksandra 7 dəfə sui-qəsd hazırlamışdı. 1881-ci il martın 1-də II Aleksandr öldürüldü. Qəsdin iştirakçıları edam edildi. Bundan sonra "Narodnaya volya" ideya və təşkilat böhranı keçirirdi. "Narodnaya volya" dağıdıldıqdan sonra onu bərpa etmək cəhdləri (1890-cı illərədək) boşa çıxdı. Təşkilatda A.İ.Ulyanovun terrorçu fraksiyası xüsusi yer tuturdu. Fraksiya "Narodnaya volya"nın proqramına ayrı-ayrı marksist müddəalar daxil etmək istəyirdi. İlkin proqram şərtlərinin əsassızlığı, mübarizənin terrorçu metoduna üstünlük verilməsi, siyasi sui-qəsd taktikası "Narodnaya volya"nın süqutunun başlıca səbəbləri idi.
Azərbaycandan Peterburq, Moskva və Tiflisdə oxuyan mütərəqqi fikirli gənclərdən bir neçəsi (İ.Mehmandarov, F.Sultanov və b.) narodovolçu təşkilatların işində iştirak etmişdir. 1880-1890-cı illərdə Azərbaycanda Mərkəzi Rusiyadan sürgün olunmuş xeyli narodovolçu yaşamışdır.
Bruniyakimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Sağsağan (dağ)
Sağsağan — Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər rayonunda eyniadli dağ silsiləsinin zirvəsidir. Hündürlüyü 1705 m. Oronim eyniadlı quşun adı ilə adlandırılmışdır.
Dünya adaları
Dünya adaları və ya The World — Dubay əmirliyinə aid məhəlli sularında süni şəkildə yaradılmış, quş baxışı olaraq yer kürəsini xatırladan süni arxipelaq. Adalar sahildən 4 km aralıda yerləşir. Dünya adaları inzibati cəhətdən Dubay əmirliyi ərazisinə daxildir və Palma adalarının yaxınlığında salınmışdır. Adalar əsasən şelf dayazlığında yerləşən qumlardan təşkil olunmuşdur.
The World layihəsinin təşəbbüskarı Nakheel şirkəti olmuşdur. Dünya adalarının yaradəlması ideyası vəliəhd və BƏƏ Müdafiə naziri şeyx Məhəmməd ibn Rəşid əl-Məktum olmuşdur.
Təsviri
Arxipelaqın sahəsi 55 km² təşkil edir. Bu göstərici ilə süni adalar arasında birinci yeri tutur.
Adaların ölçüləri 14 mindən 83 min m² arasında dəyişir. Boğazlar arasında məsafə 50-100 metrdir, dərinliyi isə 8-16 metr arasında dəyişir.
Tikinti zamanı Fars körfəzinin şelf qumundan istifadə edilmişdir. Podratçı şirhət Norveç və Yaponiyanın ən müasir texnologiyasını tətbib etmişdir.
Dünya adalarında materiklərin kiçildilmiş variaları olan adalara yalnız su və hava əlaqəsi ilə getmək mümkündür. Böyük dalğalardan qorunmaq məqsədi ilə ətrafına dalğaqıranlar yerləşdirilmişdir. Su təminatı və elektrik materikdən təmin edilir.
Belə düşünülür ki, "Dünya" sakinləri elit təbəqədən olacaqdır və onların ümumi sayı 200 mini keçməyəcəkdir.
Layihənin ideyası
Arxipelaqın yaradəlması ideyası əmir Məhəmməd ibn Rəşid əl-Məktum aiddir. 1998-ci ildə Dubayda məşhur "yeddi ulduzlu" mehmanxana olan Bürc əl-ərəb tikildikdən sonra əraziyə gələn turistərin sayı artmışdır. Ancaq Dubayın cəmi 67 km təbii sahil xətti vardı. Üstəlik tikinti bumu zamanı çimərliklər tam olaraq yoxa çıxmışdır. Dubayda çimərliklərin yoxa çıxmasını ancaq süni adaların layihələndirilməsi ilə həll etmək olardı..
İlk əvvəllər 7 qitədən ibarət olan bir adanın taradılması planlaşddırılırdı. Ancaq heç bir investorun böyük bir adaya maraq göstərib onu alacağına guman olmadığından onları 7 ayrı adalata bölmək qərara alınır. Bununla da ikmanı olan şəxslər dünyanın istənilən gölgəsi almaq imkanı əldə edirdilər. İnvestorlar öz sahələrini istədiyi kimi istifadə etmək hüququ əldə edirdi.
Tikinti
Gələcək layihə üçün yer tapmaq olduqca cətin idi. Sahil ərazisinə yaxın Palma adaları yerləşdiyindən adaları sahildən 4 km aralıda inşa etmək qərara alınır.
«Dünya» Palma adalarından fərqli olaraq sahilə bağlı deyildi, üstəlik burada körpülər belə yoxdur. Bu səbəbdən yükün çatdırılması ancaq dənizlə mümkün idi. Mühəndislər Fast körfəzinin dib qumunu bir yerə toplamağa başlamışdılar. Adaları qorumaq məqsədi ilə möhək dambaya ehtiyac duyulurdu. Mühəndislər burada dalğaqıranları Plma adalarından daha iri götürməyi qərara alırlar. Bu dalğa qıranlar iki metr hündürlüyündə olan dalğaqıranlar asanlıqla 2 meyr hündürlüyündə olan dalğanın qarşısını almaqla yanaşı həmdə adalardan dənizə açılan mənzərənin qarşısını almamalı idi. Buna bənzər iş artıq Palma adalarında görülmüşdü. Dalğaların qarşısının alınması mərcan rişlərində olduğu kimi işlənir.
Palma adalarının tikintisi ilə əlaqədar Dubay öz dəniz qumunu tükətmişdi. Ancaq layihə artıq növbəti mərkələyə keçirdi. Dubay səhralarla əhatələnməyinə baxmayaqraq səhra qumları su ilə daha tez yuyulduğundan və ekoloji cəhətdən fəsad verə bilməsi ilə əlaqədar istifadə edilə bilməzdi. Qumu körfəzin dərinliklərindən götürməli olurlar. 2004-cü ilin aprelində suyun altında ilk ada yer sıthinə çıxır. Ada Dubay adını alır. Sonradan «Amerika», «Asiya» və «Yaxın Şərq» meydana gəlir. 2005-ci ilin mayında körfəzə 15 mln daş atılır. Ancaq adaların yoxa çıxmaq təhlükəsi meydana gəlir. Üstəlik axarsız bölgə halına gələ biləcək və bataqlıqlaşmış bir sahil xətti meydana gələcəkdi. Bunu aradan qaldırmaq məqsədi ilə kanallarla axın təmin edildi. Bununla da dəniz faunası və mərcanlar üçün yarana biləcək təhlükə aradan qalxır.
Tikintinin qrafiki
May 2003-ci ildə the World arxipelaqının tikintisi Nakheel şirkətinə həvalə edilir. Layihə 2008-ci ildə tam başa çatdırılır. İlkin məqsəd sahəsi 56 km² olan 200 ada inşa etmək olmuşdur.
Fevral 2004-ci ildə adaların sayının 260 olacağı, uzunluğu 9 km, eni 6 km, sahəsi isə 84 km² olacağı bildirilir.
Avqust 2004-ci ildə adalatın tikinti smetasının 7,3 mld BƏƏ dolları (2 mld $) olacağı qeyd edilir.
Avqust 2005-ci ildə adalarda işlərin 88% bitir.
Oktyabr 2006-cı ildə Şeyx Məhəmməd ibn Rəşid əl-Məktum dəyəri 7 mln dollar olan adaların «Antarktida» hissəsindəki adanı Mixail Şumaxerə hədiyyə edir.
Dekabr 2006-cı ildə adaların artıq 90% hazır olur.
Oktyabr 2007-ci ildə İrlandiya və Şanxay adaları satışa çıxardılır
Dekabr 2008-ci ildə adaların 70% satılır.
La-Mort
La-Mort  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Valbonne kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38264. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 130 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 1063 ilə 2653 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 510 km cənub-şərqdə, Lion dan 115 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 21 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Həvari Andrey monastırı
Apostola Andreya monastırı ― Karpaz yarımadasındakı Dipkarpaz şəhərində, Kipr adasının ən şimal-şərq nöqtəsi olan Zəfər burnunun cənubunda yerləşən monastır. Monastır Həvari Andreyə həsr olunmuşdur və Kipr Pravoslav Kilsəsi üçün vacib yerdir. Həm yunan, həm də türk icmaları monastırı müqəddəs yer hesab edirlər.
Tarix
Monastırın inşasının ənənəvi hekayəsində deyilir ki, Həvari Andreyi daşıyan gəmi Müqəddəs torpaqlara səyahət edərkən yoldan çıxaraq buradakı qayalara dəyir. Sahilə çıxan Andrey və heyət qayalara toxunmuş və bir anda oradan bulaq qaynayır. Sular bir gözü kor olan gəmi kapitanının görmə qabiliyyətini bərpa edərək şəfa gücünə sahib olduğunu sübut edir. Bundan sonra ərazi ziyarət yerinə çevrilir.
12-ci əsrdə burada İsaak Komninin Şirürəkli I Riçarda təslim olması barədə danışıqlar apardığı, istehkamla əhatə olunmuş monastır mövcud idi. Əsas monastırın kilsəsi 18-ci əsrə, əsas binalar isə yüzlərlə il sonraya aiddir.
Kütləvi ziyarətlər nisbətən yaxın bir zamana, 20-ci əsrə aiddir. 1974-cü ildə Kipr Sülh Hərəkatı əməliyyatından sonra monastırı ziyarət edənlərin sayı azalsa da, 2004-cü ildə keçid məntəqələrinin açılması ilə monastırı daha çox zəvvar ziyarət etməyə başladı. Son illərdə monastır bərbad vəziyyətə düşmüşdür və bərpa işləri aparılır.
Bərpa
2008-ci ildə adanın mədəni irsinin qorunmasından məsul olan ikitərəfli texniki komitə yaradıldı. Komitə son bir ildə Həvari Andrey monastırının bərpa işlərini koordinasiya edir. Başlanğıcda Kipr kilsəsi əməkdaşlıq etməkdən imtina etdi. Çünki Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnkişaf Proqramı tərəfindən hazırlanmış sənəddə onun bu monastırın sahibi deyil, sadəcə ianəçisi olduğu qeyd edilmişdi. Arxiyepiskop II Xrizostom Kipr kilsəsinin sahibi belə olmadığı bir plana imza atmaqdansa tarixi monastırın çökməsinə icazə verməyə hazır olduğunu söylədi. Bununla birlikdə, 2013-cü il yanvar ayının sonlarında Birləşmiş Millətlər Təşkilatı layihənin birdən çox ianəçi tərəfindən maliyyələşdirilməsinə imkan verən “çox ianəçili bir ortaqlığa” gedəcəyi təklifini hazırladığı zaman bu mövqe yenidən nəzərdən keçirildi.
12 yanvar 2013-cü ildə Kiprin şimalındakı səlahiyyətlilər monastırda 5 milyon avrodan çox dəyəri olan genişmiqyaslı bərpa işləri aparılacağını bildirdi. Bərpa işləri hazırda beynəlxalq bir mütəxəssis qrupu tərəfindən aparılır və Kipr Kilsəsi (2 500 000 avro), EVKAF höküməti (2 500 000 avro) və Amerika Birləşmiş Ştatları Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAID) (25 000 avro) tərəfindən maliyyələşdirilir.
NGC 2314
NGC 2314, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Zürafə bürcü istiqamətində yerləşir. E3 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Elxan Məmmədov (əsgər)
Elxan Məmmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidməti
Elxan Məmmədov 2016–2018-ci illərdə Azərbaycan Ordusunun sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elxan Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elxan Məmmədov oktyabrın 11-də Füzuli döyüşləri zamanı ağır yaralanıb və 18 gün xəstəxanada müalicə aldığdan sonra oktyabrın 29-da şəhid olub. Qobustan rayonu cəyirli kəndində dəfn olunub.
Ankaradakı universitetlərin siyahısı
thumb|“Elm ağacı” heykəli, [[Orta Doğu Teknik Universiteti|Orta Doğu Texnik Universitet]] thumb|[[Ankara Universiteti. Dillər, Tarix və Coğrafiya Fakültəsi]] thumb|[[Qazi Universiteti Rektorluğundan görüntü]] Ankaradakı universitetlərin siyahısı adlı məqalədə Türkiyənin paytaxtı Ankara şəhərində yerləşən universitetlərin siyahısı təqdim olunub.
Xəzər yazışmaları
Xəzər yazışmaları — 950–960-cı illərdə Kardoba xəlifəsi III Əbdürrəhmanın xarici işlərindən məsul vəziri Hasday ibn Şaprut ilə Xəzər xaqanı Yusif arasında reallaşan məktublaşmalardır. Xəzərlər tərəfindən yazılıb günümüzə qədər gələn az sayıdakı sənədlərdən biri olub, Xəzər tarixi haqqında bilgi təqdim edən nadir qaynaqlardandır. Bu məktublaşmalardan həm xəzərlərin din dəyişdirməsi və gələcək nəsillərdə yaratdığı mənfəət ilə əlaqəli, həm də güclü ordusu olub digər dövlətlərdən vergi toplamasına rəğmən, bir nəsil içində (969) dövlətin süqutu barədə məlumat toplamaq mümkündür.
Məlumat
Məktublaşma Əndəlüs Əməvi dövlətinin xəlifəsi III Əbdürrəhmanın xarici işlərindən məsul vəziri Hasday ibn Şaprut tərəfindən başladılmışdır. Geniş şəbəkəsi və demək olar ki, qeyri-məhdud qaynaqları olan Hasday xorasanlı tacirlər tərəfindən xəzərlərin varlığı barədə məlumat almışdı. Haday Xəzərlər ilə əlaqəli bilgisinin olmaması qəribə vəziyyətdir, çünki Yusif xaqanın məktubunda iki cəmiyyət arasında daha əvvəl də əlaqələrin olduğu hiss edilir.
Hasdayın ilk çaparı İstanbula qədər gəldi, lakin Bizans hakimiyyəti çaparın daha da içəri getməsinə icazə vermədi. Çapar şəhərdəki xəzərli tərəfindən Hasdaya yazılmış məktubla (bu məktub ehtimal ki, Schechter məktubudur) geri göndərildi. Ən sonunda məktub Xorvat elçiliyi vasitəsiylə Almaniyadan İsaak ben Eliezer çapar olaraq istifadə edilərək Xəzər xaqanlığına göndərildi.
Yusifin cavabında Xəzər tarixi və zamanın sosio-siyasi, iqtisadi vəziyyəti barədə məlumatlar mövcuddur. Ardından Hasdayı Xəzər dövlətinə dəvət etməsinə rəğmən, ehtimal ki, bu səfər baş tutmamışdır. Bu yazışmaların günümüzdə kiçik fərqliliklərlə 3 versiyası mövcuddur. Bu üç versiya müxtəlif mənbələrdən əldə edilmişdir.
Hasdayın Yusif xaqana məktubu
Məktubun tərcüməsi belədir:
"Mən — Əzra oğlu İsaq oğlu Hasday, Sefaradda Qüdsdən sürgün edilən Yəhudilərdən olan, əsl kralımın xidmətçisiyəm, onun (III Əbdürrəhmanın) qarşısında boyun əyərək siz zataliləri hüzurunda uzaq diyarlardan səcdə edirəm. Sükunətiniz və ehtişamınız hüzurunda məmuniyyətimi sunar, qollarımı cənnətdəki Tanrıya uzadaraq İsraildəki (Xəzər xaqanlığındakı) hökmdarlığınızın uzunca sürməsini arzu edirəm…
Mənə mərhəmət edən, mərhəmətli Tanrıya şükürlər olsun ! Dünya hökmdarları, onun (III Əbdürrəhmanın) ehtişamını və qüdrətini bilənlər, ona hədiyyələr göndərirlər, bahalı hədiyyələr sunarlar, bu krallar arasında Frank kralı, Alman kralı, Bizans kralı və digərləri də var. Hədiyyələri mənim əlimdən keçər və onlara geri hədiyyə göndərmək də mənim vəzifəmdir. Dodaqlarım indiyə qədər layiq olmama rəğmən, mənə qarşı mərhəmətini əsirgəməyən Cənnətin tanrısına şükranlarımı sunsun !
Bu krallıqlardan hədiyyə gətirmək üçün gələn səfirlərə hər zaman, sürgündən dala qalan, əsarətdən taqəti qalmamış və rahatlıq tapmamış qardaşlarımız İsrailoğullarını vəziyyəti ilə əlaqədar bir xəbərləri var mı deyə soruşaram. (Qeyb olan "10 qəbilə"-nin dövlət qurub-qurmamasını öyrənmək istəyirdi)
Xorasanlı tacirlər mənə əl-Xəzər adında yəhudi krallıqdan bəhs etdilər. Amma mən bu sözlərə, onlar mənim yaxşı münasibətimi qazanmaq üçün dediklərini düşündüyümdən, inanmadım. Bunu bilmək istəyirdim, ta ki Bizasn elçiləri bizim sarayımıza gələnə qədər. (Hədiyyələr mübadiləsi üçün)
Onlar (Bizasn elçiləri) mənə cavab verdilər" bu tamamilə doğrudur və krallıqlarının adı əl-Xəzərdir. Konstantinapoldan (indiki İstanbul) su ilə 15 gün uzaqlıqdadır, lakin quru yolu ilə araya bir necə dövlət girir. İndi hökmdarlıq edən xaqanın adı Yusifdir, gəmiləri bəzən onların ölkəsindən bizimkinə balıq, dəri və müxtəlif əşyalar gətirirlər. Onlar bizim müttəfiqimiz və tərəfimizdən böyük hörmət görürlər. Hədiyyələr və elçilər vasitəsilə qarşılıqlı əlaqədəyik, çox güclülər, ara sıra səfərlərə çıxan böyük orduya sahibdirlər" Bu cavabı eşitdiyimdə cəsarətləndim və ümidim təstiqləndi. Bunun üzərinə cənnətin Tanrısı qarşısında səcdə etdim.
Əsl kralımın, ailəsinin və xanədanlığının sağlığı üçün dua edirəm və səltənəti sonsuza qədər sürsün. Özünün və oğullarının ömrü İsrailin ortasında üzün müddət davam etsin!""
Yusif xaqanın cavabı
Yusif xaqanın cavab məktubu belədir:
"Türk, Xaqan Aaronun oğlu Xaqan Yusifin məktubu- Əzra oğlu İshaq oğlu Hasday, yaradanı onu qurumunun başında tutsun!
Bu zamandan sonra da Qadiri-Mütləq Bulanı qoruyub, qüvvətləndirdi. Özünü, xidmətçilərini, vəzifəlilərini və bütün xalqını sünnət etdirdi. Ardından Bulan, hər yerdən Yəhudilərin bilgələrini çağırtdırıb Tövratı tərcümə etdirdi, əxlaq qanunlarını qaydaya saldı, bu günə qədər eyni dinin parçasıyıq. Tanrının adı qutsansın və anısı ilə əngin olsun! Atalarım bu dinə girdiyindən bəri İsrailin tanrısı həm Xristian, həm müsəlman, həm də paqan, hər xalqdan, hər dindən olan insanlardan yüksəyə keçdi. O gündən bugünə qədər heç kimsə qarşımızda dura bilmədi. Hamısı vergi verir.
Bulanın hakimiyyətindən sonra xaqan onun nəslindən olan Obadi oldu. O, xaqanlığı təkrar təşkil edib, yəhudiliyi uyğun və doğru şəkildə yerləşdirdi. Sinaqoq və yesiyalar inşa eddirdi. Yəhudi din adamları gətrdib onları altın və gümüşlə mükafatlandırdı. Ona Tövrat, Mişna, Talmud və ibadət düzənini başa saldılar. Xaqan, Tövratı sevən və ona hörmət edən biri idi. Tanrının əsl qullarından biri idi. Uca Ruh ona rahatlıq versin!
Onun ardından başa oğlu Hezekiya, ardından oğlu Menase, ardından Obadinin qardaşı Xanuka, ardından oğlu İshaq, ardından oğlu Zebulun, ardından oğlu Moşe, ardından oğlu II Aaron, ardından mən, xaqanların soyundan və Xaqan Aaronun oğlu Yusif (İosif və ya Jozef) başa keçdik. Atalarımın taxtına bir yad otura bilməz, atadan oğula keçər. Bu bizim adətimizdir və atalarımız var olduğundan bəri onların adəti olmuşdur. Mərhəmətli olanın (Tanrının) xaqanlığımın taxtına təyin etdiyi xaqanlar sonsuza qədər davam etsin.
Ayrıca mənə ölkəmin vəziyyətini və imperiyamın böyüklüyünü soruşdunuz. Volqa (İtil) olaraq bilinən çayın yaxasında iqamətgahımın olmasını bildirmək istəyirəm. Çay Xəzər dənizinə tökülür. Çayın qaynağı isə şərqə doğru uzanır, dörd aylıq səyahət uzaqlığındadır. Çayın yaxalarında həm açıq həm qapalı müxtəlif tayfaların yaşadığı şəhər və qəsəbələr var. Volqanın deltasında hökmdarlıq etdiyimi unutmayın, Tanrının köməkliyi ilə, çayın ağzını qorur və Xəzər dənizindən Müsəlmanlara çatmaq istəyən İslam düşmənlərinə (Rus gəmilərinə) keçid verməm. Onlarla savaş vəziyyətində olmaq məcburiyyətindəyəm, çünki onlara fürsət versəm bütün Müsəlman torpaqlarını Bağdada qədər murdarlayarlar.
Ayrıca məndən yaşadığım yeri soruşdunuz. Tanrının icazəsi ilə üç paytaxtı olan çayın yaxasında yaşadığımı bildirmək istəyirəm. Kraliça bunlardan birində yaşayır, bura doğulduğum yerdir. Çox böyükdür, dairə şəklindədir, sahəsi 50 fərsəxdir.
Yəhudilər, Xristianlar və müsəlmanlar ikinci şəhərdə yaşayırlar. Bununla bərabər bir çox ölkədən qul da var. Orta ölçüdədir, uzunluğu və genişliyi 8 fərsəxdir. Üçüncüsündə isə şahzadələrim, vəzifəlilərim, xidmətçilərim və mənə yaxın olan insanlarla birlikdə yaşayıram. Dairə şəklində olub, sahəsi 3 fərsəxdir. Divarların içindən çay keçir. Bura mənim qışlağımdır. Mart-aprel aylarında şəhərdən ayrılıb hər kəs bağına, əkin sahəsinə işləməyə gedir.
Məktubunuzda üzümü görmək üçün can atdığınızı ifadə etdiniz. Mən də lətif çöhrənizi və bilgə böyüklüyünüzün gözəlliyini çox görmək istəyirəm. Sözlərinizə istinadən, əgər müttəfiqliq münkün olarsa, şərəfli, sehrli və lətif çöhrənizə diqqətlə baxar, ata-oğul olarıq. Əlvida…"
İspaniyadakı xəzərlər
Ən azından bəzi Xəzər dini tələbələrinin İspaniyada təhsil aldıqları görülməkdədir. Toledolu Abraham ibn Daudun "Adət kitabı" əsərində (, 1161) yazdığına görə:
İsrail camaatlarını xaricdə yayılmış taparsınız...Ta Deyləm və İdil çayında din dəyişdirmiş xəzərlərə qədər. Xəzər kralı Yusif Hasday ibn Şapruta məktub göndərib ona rabinik inanca bağlı olduğunu bildirmişdir. Toledoda xəzərlərin nəvələrini gördük - bilgələrin tələbələri və dediklərinə görə, onlardan geriyə qalanlar rabinik inancdadırlar.
Qamət (Urmiya)
Qamət - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 63 nəfər yaşayır (20 ailə).
Əlikiçik
Əlikiçik — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Abaran rayonunda kənd.
Uroş Matiç
Uroş Matiç — Serb əsilli Makedoniyalı futbolçu. Səudiyyə Ərəbistanının "Abha" klubunun yarımmüdafiəçisi.
Əlikiçik
Tarixi
Rayon mərkəzindən 10 km məsafədə, Abaran çayının sağ tərəfində yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə Əli kiçik, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Əli qoçaq (Али кочак) formasında qeyd edilmişdir. Kəndin digər adı Əli kuçak olmuşdur. Kəndin adı erməni mənbələrində Əli kuşak formasında da qeyd edilir.
Toponimi
Toponim Əli kiçik şəxs adı əsasında əmələ gəlmişdir. F.Sümər qeyd edir ki, Zəngilər dövlətinin türkmən əmirlərindən biri də Zeynəddin Əli Küçük idi. Belə qənaətə gəlirik ki, kəndin adı həmin şəxsin adını özündə əks etdirir. Antropotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3.1.1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Kuçak qoyulmuşdur. 1590-cı ilə aid mənbədə Əli Kiçək kimidir. 1728-ci ilə aid mənbədə Abaran nahiyəsində qeyd olunur (23, 110). 1935-ci ildə Kuçək adlandırılmışdır.
Uroş Matiç
Uroşun böyük qardaşı Nemanya məşhur futbolçusudur.
Şollar suyu
Şollar suyu— Xaçmaz rayonunun Şollar kəndindən başlayan bulaq suyu.
Uroş Matiç
Klub karyerası
left|thumb|305x305px| [[Kopenhagen FK|Kopenhagenin bir hissəsi kimi Matic]] Matic "Edinstvo" klubunun yetirməsidir. 2008-ci ildə Uroş Slovakiyanın "Koşize" klubuna keçir. 30 May 2009-cu ildə Slovakiya Çempionatında debüt edir. 26 Noyabr 2010-cu ildə Matiç "Koşize" klubunda ilk qolunu vurur.
2013-cü ilin yayında Uroş Portuqaliyanın "Benfika" klubuna transfer olunur. Portuqaliya klubu ilə 1+5 illik müqavilə bağlayan futbolçu, klubun ikinci komandasının oyunlarında iştirak edir. .
Şollar suyu
Tarixi
1. Şirinləşdirici aparat istehsal gücü sutkada 50 min vedrəyədək olmaqla tikilirdi.
Uroş Matiç
Klub karyerası
2014-cü ilin əvvəlində Matic Hollandiyanın "NAC Breda" komandasına keçdi. Fevralın 1-də "Herakl" klubuna qarşı matçda Erediviziyada debüt edir. 19 sentyabrda "II Willem"ə qarşı dueldə Uroş "NAC Breda"da ilk qolunu vurdu.
2016-cı ilin yayında Matiçin müqaviləsi bitdi və sərbəst agent kimi Avstriyanın "Şturm" komandasına keçir. 23 iyulda "Red Bull Zalsburq" komandasına qarşı matçda Avstriya Bundesliqasında debüt etdi. Eyni oyunda Uroş "Şturm"dakı ilk qolunu vurdu.
Şollar suyu
Tarixi
3. Konsessiyanın müddəti 8 ildir.
Uroş Matiç
Klub karyerası
2017-ci ilin əvvəlində Matic Danimarkanın "Kopenhagen" klubuna transfer edilir. Transfer məbləği 3 milyon avro olur. 19 fevralda "Brondbü" klubuna qarşı oyunda Danimarka Super Liqasında debüt etdi. 19 Martda "Silkeborg"la qarşılaşmada Matiç "Kopenhagen"dəki ilk qolunu vurdu. İlk mövsümündə Danimarkada ölkə çempionu Kubokunun qalibi olur.
Şollar suyu
Tarixi
4. Suyun qiyməti bir vedrə üçün 0,5 qəpik müəyyən edilirdi.
Uroş Matiç
Klub karyerası
2018-ci ilin yayında Matiç Vyananın "Austriya" klubuna icarəyə verilir.
Şollar suyu
Tarixi
5. Tikinti müddəti müqavilənin imzalanması vaxtından başlayaraq 7 ay müəyyən edilirdi.
Uroş Matiç
Klub karyerası
2019/20 mövsümunu icarə əsasında Kiprin "APOEL" klubunda keçirir.
Şollar suyu
Tarixi
Müqavilənin şərtləri razılaşdırılsa da, layihənin həyata keçirilməsi yubanmışdı. Məsələ burasındadır ki, N. F. Yaqn şirinləşdirici aparatı H. Z. Tağıyevin ayırdığı vəsaitə quraşdırmalı idi, lakin naməlum səbəblərdən onlar arasında saziş baş tutmamış və N. F. Yaqn H. Z. Tağıyevin təklif etdiyi şərtlər əsasında kapital tapa bilmədiyindən müqavilənin şərtlərində dəyişikliklər etmişdi. Dəyişikliklər suyun qiyməti və şirinləşdirici aparatın tikintisi müddətinə aid idi. Əvvəlki qiymət 0,6 qəpiyə, tikinti vaxtı isə daha 1 ay artırılırdı.
Uroş Matiç
Klub karyerası
26 iyul 2020-ci ildə futbolçu Azərbaycanın ən yaxşı klubu olan "Qarabağ" klubu ilə 3 illik müqavilə imzalayır.
Şollar suyu
Tarixi
1898-ci il noyabrın 28-də şəhər idarəsi ilə "Artur Koppel" səhmdar cəmiyyəti arasında Yaqn sistemli şirinləşdirici aparatın tikintisi haqqında müqavilə imzalandı və növbəti ilin avqust ayında aparat fəaliyyətə başladı. Beləliklə, H. Z. Tağıyevin maliyyə dəstəyi ilə tikilən şirinləşdirici aparat vasitəsilə şəhərin su təchizatında yaranan gərginlik müəyyən dərəcədə azaldıldı.
Uroş Matiç
Klub karyerası
26 iyul 2021-ci ildə Matiç Səudiyyə Ərəbistanının "Abha" klubu ilə iki illik müqavilə imzaladı.
Şollar suyu
Su kəməri
XIX əsrin son 20 ili ərzində Bakı şəhər özünüidarəsi su təchizatının yaxşılaşdırılmasına 32 min rubldan artıq vəsaiti xərcləmiş, lakin bununla belə, Bakının su problemi yenə də öz həllini tapmamışdı. Sonu görünməyən müzakirələr, lazımi vəsaitlərin çatışmazlığı, əlverişli təkliflərin verilməməsi, bəzən isə bürokratik əngəllər, şəhər idarəsinin və dumanın belə bir ciddi məsələyə canıyananılıqla yanaşmaması son nəticədə Bakı əhalisi üçün ağır problemlər yaradırdı. Nəhayət, su təchizatı üzrə komissiyanın 3 avqust 1899-cu il tarixli iclasında su kəməri layihəsinin tərtibi üçün məşhur ingilis mühəndisi Uilyam Hirleyn Lindleyin Bakıya dəvət olunması qərara alındı. 1899-cu ilin oktyabrında Bakıya gələn Uilyam Lindley Quba qəzasında və Samur dairəsində oldu. İlkin tədqiqat nəticəsində o, belə qənaətə gəldi ki, həm torpaqaltı, həm də bulaq suyunun axtarışlarını aparmaq lazımdır. Bakıya qayıdan Lindley 1899-cu il dekabrın 18-də su təchizatı üzrə komissiyanın iclasında məruzə ilə çıxış etdi:
Uroş Matiç
Milli komanda karyerası
2009-cu ildə Serbiyanın gənclər yığma komandasının üzvü olaraq Matiç Ukraynada keçirilən Avropa Gənclər Birinciliyində iştirak etdi. 2014-cü ildə Uroş Makedoniyada oynamağa qərar verdi.
Sıravan
Sıravan (, - İranın Həmədan ostanının Əsədabad şəhristanının Mərkəzi bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Şollar suyu
Su kəməri
"…Bakı şəhəri üçün ən yaxşısı torpaqaltı və bulaq sularından təchizatdır, texniki, keyfiyyət və kəmiyyət baxımından yalnız torpaqaltı və bulaq suları Bakı üçün arzuolunandır".
Sıravan
Coğrafiya
Sıravan kəndinin yolu Əsədabad - Sonqur yolunun 8-ci kilometrində ayrılaraq Dehnuş kəndindən keçir.Hündürlüyünə görə kəndin iqlimi Əsədabaddan daha soyuqdur.Kəndin qışları soyuq və kəskin qarlı keçərək, yayları isə mötədil olur.Sıravanın üç yanında dağlar, başqa tərəfində isə sulu bulaqlar və geniş bağlar var.Kənd quzeydən Sıyar dağı, şərqdən Çıqçığa dağı, qərbdən Yekədağ(Böyük güney dağı) və güneydən bol ağaclı geniş bağlar ilə əhatə olunub.
Şollar suyu
Su kəməri
U. Lindley inadla sübut edirdi ki, Qusarla Xəzrə arasındakı yüksək düzənliklər Şahdağın və Şahbuzdağın zirvələrindəki qarların əriməsindən və bu ərazidə çoxsaylı yağışların yağmasından yaranan torpaqaltı sularla çox zəngindir. Bakı şəhər duması torpaqaltı suların axtarışı haqqında məsələni müsbət qarşılasa da, eyni zamanda bu layihəyə dəstək vermədi. Duma üzvlərinin əksəriyyəti Kür su kəmərinin tərəfdarları kimi çıxış etdi. Ona görə də şəhər özünüidarəsi U. Lindleyə Kür və Samur çaylarından kəmərin çəkilməsi üçün axtarışlar aparmağı və layihələr hazırlamağı tapşıraraq, komissiyanın torpaqaltı və bulaq suyunun axtarışları üçün 150 min rublun ayrılması haqqında təklifini rədd etdi. U. Lindleyin göstərdiyi yerlərdə torpaqaltı suların sınaq qazıması üçün 30 min rublun ayrılması haqqında komissiyanın vəsatəti də təmin olunmadı. Buna baxmayaraq, dumada U. Lindleyin təklifinə dəstək verənlər də var idi. Dumanın üzvü H. Z. Tağıyev torpaqaltı və bulaq suyunun çəkilməsinin qatı tərəfdarı idi. Özünün bu məsələyə münasibətini o, şəhər idarəsinə yazdığı 22 iyun 1901-ci il tarixli ərizədə belə ifadə etmişdi:
Sıravan
Bulaqlar
thumb|200px|Lavcı bulağı Lavcı bulağı, Xorxora, Bağ Türkiyə, Kövsər bulağı, Neyqələm, Pışpış, Əlibulağı, Cühüdbaulağı, Leysanbulağı və Göl.
Şollar suyu
Su kəməri
"Təsadüfən öyrəndim ki, Bakı şəhər duması özünün 19 iyun tarixli iclasında mühəndis Lindleyin gələcək Bakı su kəməri üçün torpaqaltı suyun axtarışı məqsədilə təcrübə buruqlarının sınaq qazımasına dair təklifini müzakirə edərək… tələb olunan məbləği ayırmaqdan imtina etmişdir. Mən, buranın köhnə sakini kimi, doğma şəhərin maraqlarını qəlbimə yaxın bilərək və torpaqaltı bulaq suyunun çay suyundan, xüsusən də Tiflisin imtina etdiyi daim çirkli Kür suyundan və ya yenə də çirkli Samur suyundan hər zaman daha üstün olduğuna əmin olaraq, şəhər idarəsindən xahiş edirəm ki, mühəndis Lindleyin təklif etdiyi torpaqaltı suyun axtarışları üzrə işləri mənim hesabıma aid edilsin. Bu məqsədlə mən… iyirmi beş min rubl ayırıram…" Şəhərə borc şəklində ayrılan bu vəsaitin şərtini H. Z. Tağıyev öz ərizəsində belə izah etmişdi: əgər işlər uğurla nəticələnərsə və U. Lindley Quba qəzasındakı Şahdağın ətəyində içməli su mənbələrini taparsa, onda şəhər idarəsi həmin 25 min rublu H. Z. Tağıyevə geri qaytarır. Əks halda o, bu vəsaitdən imtina edirdi. Məhz bu ərizədə H. Z. Tağıyev sonralar məşhur kəlama çevrilmiş sözlər işlətmişdir: "bu suyun bol ehtiyatlara malik buzlaqlı Şahdağın mövcud olacağı əbədi zamanlara qədər şəhəri təmin edə biləcəyinə tam əminəm".
Sıravan
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 531 nəfər yaşayır (163 ailə).
Şollar suyu
Su kəməri
Lakin H. Z. Tağıyevin təklifi şəhər özünüidarəsi tərəfindən rəğbətlə qarşılanmadı. 1901-ci il sentyabrın 20-də ərizəyə baxan su təchizatı üzrə komissiya hər hansı qərar çıxarmaqdan imtina etmiş və məsələni dumanın müzakirəsinə verməyi qətiləşdirmişdi. Komissiyanın bu addımı atmağa vadar edən səbəb isə dumanın ümumiyyətlə torpaqaltı su axtarışlarını qadağan etməsi idi. Nəhayət, oktyabrın 9-da keçirilən iclasda Bakı şəhər duması H. Z. Tağıyevin 22 iyun tarixli ərizəsini müzakirə etdi. H. Z. Tağıyevin təklif etdiyi 25 min rublu minnətdarlıqla qəbul edən duma şəhərin torpaqaltı sudan istifadə etmək niyyətində olacağı təqdirdə pulu qaytarmağı öhdəsinə götürdü. Bu cür qeyri-dəqiq cavab isə H. Z. Tağıyevin narazılığına səbəb olmuşdu. Şəhər başçısı M. A. Belyavskiyə yazdığı məktubda o öz fikrini belə izah edirdi: "…Mənim təklifimi müzakirə edən duma gələcəkdə anlaşılmazlıqların olmaması üçün onu qəbul etməyi mümkün saymış, lakin bu şərtlə ki, əgər ictimai idarə Bakı şəhərinin təchizatı üçün bulaq (torpaqaltı) suyundan istifadə edərsə, o zaman təklif etdiyim 25000 rubl mənə geri qaytarılacaq. Belə çıxır ki, əgər şəhər əhalisini tam təmin edə biləcək qədər su aşkar olunarsa, lakin ictimai idarə hər hansı səbəbdən bu sudan istifadə etmək istəməzsə, verdiyim 25000 rubl mənə geri qaytarılmayacaq. Belə şərtlərlə mən razılaşa bilmərəm, çünki ianəyə bərabər bu addım… heç bir ianəyə ehtiyacı olmayan böyük şəhər üçün xəcalət deməkdir; əhalinin maraqları naminə şəhərin yaxşı, sağlam suyun tapılmasına onlarla min rubl sərf etməyə tam imkanı çatır…" Qeyd etmək lazımdır ki, H. Z. Tağıyev sonadək torpaqaltı və bulaq suyunun çəkilməsi üçün Gildə və Şollarda axtarışların aparılmasının qatı tərəfdarı kimi çıxış edirdi. Şəhər idarəsində, dumada, mətbuatda U. Lindleyin axtarışları sərt tənqid olunanda, onların səmərəsizliyi, Kür və Samur suyunun daha əlverişliliyi haqqında mübahisələr gedəndə H. Z. Tağıyev ardıcıl olaraq bu fikirlərə qarşı etiraz etmişdi. Bu baxımdan onun şəhər dumasının 1904-cü il 18 may tarixli iclasında Şollarda və Gildə U. Lindleyin apardığı tədqiqatların müzakirəsi zamanı söylədikləri maraq doğurur. H. Z. Tağıyev deyirdi:
Sıravan
Milli tərkibi
Burada yaşayan insanların hamısı Azərbaycan türklərinin, Əfşar, Bayat və Ustaclı boylarının törəmələridir. Kənddə Bəşirlilər tayfası üstünlük təşkil edir ki Türk kökənli Əfşar boyunun törəmələsidirlər.Adı çəkilən tayfa kəndin Əmir məhəlləsi adlanan hissəsində yerləşib.Bəşirlilərdən başqa Sıravanda Bayat boyunun törəmələri olan Şiri tayfası kəndin qərbində, Bəyli tayfası isə kəndin Bəy məhəlləsində yaşayırlar. Şıxlar tayfası Ustaclı boyunun törəməsi olub ki vaxtıilə Fəridən bölgəsindən bu kəndə köçüblər.Bundan başqa Sıravanda Tahirlilər (Bayatların qolu), Küranilər (Əfşarların qolu) və vaxtıilə indiki Azərbaycan Respublikasından bu kəndə köçən insanlar da yaşamaqdadır.
İqtisadiyyat
Sıravanlıların gəliri əsasən bağçılıq və əkinçilikdən əldə edilən gəlirdir.Kənddə yetişdirilən ən önəmli bağ məhsulu qozdur.Eləcə kənddə çox sayda ərik, badam, alma, alça, gavalı, göyəm, gilas, şaftalı, nar, üzüm, tut, əncir, sumaq, zirinc və armud ağacları var.
Şollar suyu
Su kəməri
"Çox təəssüf ki, biz 15 il ərzində bu məsələni həll edə bilmirik. Nədənsə, biri belə istəyir, digəri başqa cür, hər kəs öz məqsədini güdür və onlara tamamilə tanış olmayan iş haqqında danışırlar. Əgər əmin olublarsa ki, orada [Gildə və Şollarda – F. C.] yaxşı su var, onda bizə Kür və Samur gərək deyil. Tiflisdə vərəm olanda, küçələri Kür suyu ilə sulamağa icazə vermirdilər. Heç bir məsələ qaldırmaq lazım deyil və mən dumadan işi ləngitməməyi xahiş edirəm. Gil torpaqaltı suyu haqqında necə qərarlaşdınızsa, onun üzərində də dayanın".
H. Z. Tağıyevin U. Lindleyi müdafiə etməsini daha bir nümunədə görmək olar. Keçmiş Bakı şəhər başçısı A. İ. Novikov öz xatirələrində dumanın iclaslarının birində Şollarla bağlı debatları təsvir edərkən yazırdı:
"…Qızğın mübahisələr gedir, əleyhdarlar mədəni insanlar olsalar da, onların dəlilləri zəifdir. Savadı az olan, qatı lindleyçi Tağıyevin əzəmətli siması seçilir. Uzun sürən mübahisələrdən sonra əleyhdarlar güzəştə getmirlər. Lindley dediyinin üstündə möhkəm dayanır.- Lindleyin yerində mən olsam, – deyir Tağıyev, – Bakını çoxdan atıb gedərdim. Özləri özlərinə xeyir istəmirlər. Onun özgə işində inadına heyranam".
Həqiqətən də, H. Z. Tağıyev U. Lindleyin apardığı Gil və Şollar axtarışlarını ən düzgün və səmərəli hesab edirdi və tarix onun yanılmadığını təsdiqlədi. Şollar kəməri artıq istifadəyə veriləndən sonra keçmiş Bakı şəhər rəisi N. V. Rayevski H. Z. Tağıyevə yazacaqdı:
"…məni Bakıya işləməyə çağırarkən dediyiniz sözləri xatırlayıram: "…su, su, Şollar – budur bizim əsas işimiz".
Maraqlıdır ki, Şollar kəmərinin tarixindən bəhs edən bəzi müəlliflər bu layihənin həyata keçirilməsində H. Z. Tağıyevin rolunu həddən artıq şişirdərək, az qala layihənin uğurla nəticələnməsini sırf onun adı ilə bağlayırlar. Bəzən publisistik yazılarda, mətbuatda, elektron KİV-lərdə və hətta elmi ədəbiyyatda belə bir fikirlərə rast gəlmək mümkündür ki, Şollar-Bakı kəməri H. Z. Tağıyevin maliyyə vəsaiti hesabına tikilib, kəmərin baş mühəndisi Uilyam Lindleyi Bakıya Hacı dəvət edib və nəhayət, 1917-ci il yanvarın 22-də kəməri işə salmaq şərəfi H. Z. Tağıyevə nəsib olub. Sözsüz ki, Şollar-Bakı kəmərinin gerçəkləşməsində böyük xeyriyyəçinin rolu danılmazdır və yuxarıda bu haqda ətraflı bəhs edildi. O, həqiqətən də şəhər dumasında Şollar mənbəyində axtarışların aparılmasına, U. Lindleyin işlərinə daim dəstək nümayiş etdirmiş, müəyyən texniki işlərin görülməsinə maliyyə vəsaiti ayırmış, su kəmərlərinin çəkilməsi təcrübəsini öyrənmək üçün məxsusi olaraq Parisə səfər etmişdi. Onun yüksək nüfuzu ilə hesablaşaraq, Şollar-Bakı kəmərinin tikintisinə xüsusi nəzarət funksiyasını həyata keçirmək üçün yaradılan Nəzarət komissiyasının fəxri sədrlyini H. Z. Tağıyevə həvalə etmişdilər. thumb|300x300px|[[Xudat yaxınlığında Bakı-Şollar su kəməri]] Lakin Şollar kəməri tək bir milyonçunun, o cümlədən H. Z. Tağıyevin maddi imkanları xaricində olan bir layihə idi. Qeyd edək ki, 1911-ci ilin məlumatına görə H. Z. Tağıyevin varidatı 16 milyon rubl təşkil edirdi, Şollar su kəmərinin tikintisi isə xəzinəyə ümumilikdə 31,3 milyon rubla başa gəlmişdi. Kəmərin inşası davam etdiyi 6 il ərzində şəhər tərəfindən 35 müqavilə imzalanmış və 170-dən artıq iri sifarişlər verilmişdi. Kəmərin inşası üçün buraxılan istiqrazların ümumi məbləği 32 milyon rubla yaxın idi. Beləliklə, Şollar-Bakı su kəməri bütövlükdə təsərrüfat üsulu ilə həyata keçirilən layihə olub.
Tərkibi
Şollar suyu dadı yaxşı və kifayət qədər təmiz olduğu üçün onu xüsusi təmizləmək tələb olunmur — yalnız xlorlana bilər. Kaiser & Dr Woldmann (Hamburq, Almaniya) tərəfindən aparılan mikrobioloji və kimyəvi testlərin nəticələrinə əsasən şollar suyu Azərbaycanda ən keyfiyyətli içməli su kimi qəbul edilmişdir.
İstehsalı
Şollar su kəmərindən birbaşa su götürən bir neçə şirkət var. Şollar suyu "Shollar Bottling Company", "AquaVita", "Coca-Cola Azerbaijan", "Pepsi-Cola Azerbaijan" və digər şirkətlər tərəfindən 0,5 ilə 20 litrə qədər butulkalarda qablaşdırılmışdır. "Coca-Cola" şirkətinin Azərbaycandakı rəsmi nümayəndəsi "Bonaqua" məhsulunda acı dadın olmasını şərh edərək, bunun Şollar suyunun tərkibinə bağlı olduğunu söyləmişdir.
Mənbə
Bakının su problemini kim həll edib?
Dördkünclü qala (Yuxarı Əskipara)
thumb|right|225px|Dördkünclü qala Qazax rayonunun Yuxarı Əskipara kəndində nisbətən salamat qalan abidələrdən biri Dördkünclü qaladır. Adına Qüllə də deyirlər, Koroğlu qalası da. Coğas çayının sahilində ucaldılmış bu çoxmərtəbəli qala gözətçixana olub. Düşünülüb qoyulmuş pəncərələr, müşahidə dəlikləri, xəbərdaredici tonqal yerləri bunu bir daha təsdiq edir. Planda qala kvadrat şəklindədir. Onun hər bir tərəfinin uzunluğu 8 metr təşkil edir. Qala çaydaşından çox səliqə ilə hörülüb. Bişmiş qırmızı kərpicdən kəmər-naxışları var. Mərtəbə arası bağları ağacdan imiş. Həyatində köməkçi binalar olub. Memarlıq və mühəndislik baxımından tikili bölgəyə məxsus inşaat üslubunda ucalmışdır. Buna oxşar, eyni üslubda tikilmiş gözətçi bürcü Ağstafa rayonunun ərazisində, Azərbaycanın Gürcüstan ilə dövlət sərhədində yerləşir. Bu qala Azərbaycanın orta əsr müdafiə tikililərinin nadir və önəmli örnəyidir.
Hal-hazırda abidə ermənilərin işğal etdikləri ərazidə yerləşir.
Ümumdünya Teatr Günü
Ümumdünya Teatr Günü — hər il martın 27-də bütün dünyada qeyd olunan bütün teatr işçilərinin beynəlxalq peşə bayramı. Bu bayram ənənəvi olaraq "Teatr xalqlar arasında qarşılıqlı anlaşma və sülhün möhkəmləndirilməsi vasitəsi kimi" devizi altında keçirilir.