cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lionel Messi
2014–2015 mövsümü
225px|thumbnail|right|Messi "Qranada"ya qol vurduqdan sonra Messi mövsümün açılış oyununda – La Liqanın birinci turunda "Elçe" klubunu 3–0 məğlub etdikləri qarşılaşmada iki dəfə qol vurub. Növbəti turda "Vilyareal" ilə qarşılaşmada Sando Ramirezin vurduğu qolda böyük pay sahibi lub. 27 sentyabrda Messi Qranadanı 6–0 hesabı ilə məğlub etdikləri ev oyununda peşəkar karyerasında 400-cü qolunu vurdu; o, sonra ikinci dəfə fərqləndi və həmçinin oyunda iki məhsuldar ötürmə ilə yadda qaldı. Oyundan sonrakı mətbuat konfransında baş məşqçisi Luis Enrike Messini təriflədi:"Sanki Messiyə sehirli çubuq toxunub."
18 oktyabrda "Barselona"nın "Eybar"ı 3–0 hesabı ilə məğlub etdiyi ev oyununda Messi La Liqada 250-ci qolunu vurdu və həmçinin bir məhsuldar ötürmə müəllifi oldu. Bu qolla o, Telmo Zarranın La Liqadakı 251 qolluq rekorduna yaxınlaşdı. Messi həmin həftə 16 oktyabrda "Barselona"dakı debütünün 10-cu ilini qeyd etdi. 5 noyabr tarixində Messi "Barselona"nın "Ayaks" üzərindəki 2–0 hesablı qələbəsində böyük pay sahibi oldu, o hər iki qolun müəllifi olaraq komandasının UEFA Çempionlar Liqasında sona iki tur qalmış növbəti mərhələyə yüksəlməsini təmin etdi. Bu qollarla Messi Çempionlar Liqasında vurduğu qolların sayını 71-ə çatdırdı və bu göstəricidə Raula çatdı. Messi 22 noyabrda "Sevilya"nı 5–1 hesabı ilə məğlub etdikləri oyunda het-trik edərək La Liqada vurduğu qolların sayını 253-ə çatdırdı və Telmo Zarranın 1995-ci ildən bəri qoruduğu 251 qolluq rekordu keçdi. Üç gün sonra o, növbəti het-trikini reallaşdırdı. Çempionlar Liqasında "APOEL" klubu ilə qarşılaşmada üç qol vuraraq bu yarışda vurduğu qolların sayını 74-ə çatdırdı.
7 dekabr 2014-cü ildə Messi ardıcıl üçüncü oyunda het-trik etdi. "Barselona"nın "Espanyol"u 5–1 hesabı ilə məğlub etdiyi ev oyununda fərqlənərək Kataloniya derbilərində 12 qolla indiyə qədər ən çox qolun müəllifi olan Sezar Rodrigez Alvarezi arxada qoydu. 11 yanvar 2015-ci ildə "Barselona"nın "möhtəşəm üçlüyü" — Messi, Neymar və Luiz Suarez son La Liqa çempionu "Atletiko Madrid"i 3–1 hesabı ilə məğlub etdikləri oyunda fərqləndilər. Messinin qolu onun Madrid klubuna qarşı qolsuzluq seriyasına son qoydu, həmçinin o, Suarezin qol vurmağında da böyük pay sahibi oldu. 12 yanvar 2015-ci ildə Messi FİFA Qızıl Top 2014 mükafatında ardıcıl ikinci il Kriştiano Ronaldodan sonra ikinci yeri tutdu.
Beş il mərkəz mövqed oynadıqdan sonra Messi komanda yoldaşı Suarezə görə öz təklifi ilə əvvəlki mövqeyinə qayıtdı. Luiz Suarez və Neymarın komandanın hücum potensialının Messi üzərində asılılığına son qoydu və o, özünün ən yaxşı formasını əldə etdi. 58 qolu Messi vurmaqla bu trio bir mövsümdə bütün yarışlarda 122 qola imza atdı, bu ispan futbolunda rekord idi.
225px|thumb|left|Messi 2015-ci ilin iyununda [[UEFA Çempionlar Liqası finalında "Yuventus" müdafiəçisi Patris Evra ilə top uğrunda mübarizə apararkən.]]
Mövsümün sonuna doğru Messi 17 mayda "Atletiko Madrid" ilə qarşılaşmada oyunda yeganə qolu vuraraq La Liqa çempionluğunu təmin etdi. Mövsüm ərzində vurduğu 43 qol arasında karyerasının ən sürətli het-triki də var idi: 8 martda "Rayo Vallekano" ilə qarşılaşmada 11 dəqiqəyə het-trik etməyi bacarmışdı. Bu onun "Barselona"nın heyətində vurduğu otuz ikinci het-trik idi, bununla o, ispan futbolu tarixində ən çox het-trik etmiş Telmo Zarranı keçə bildi. Əlavə olaraq, 18 məhsuldar ötürmə ilə Messi La Liqada ən çox məhsuldar ötürmə etmiş Luiş Fiqunu arxada qoydu. O, bu rekordunu 15 fevralda "Levante" ilə qarşılaşmada 106-cı məhsuldar ötürmə ilə qeyd etdi, həmçinin bu görüşdə o, het-triklə də yadda qaldı. Messi "Atletik Bilbao" ilə 30 may tarixində Kopa del Rey finalında iki dəfə fərqləndi. Onun ilk qolu karyerasının ən gözəl qollarından biri kimi qeyd edildi; o, topu meydanın mərkəz xətti yaxınlığında qəbul etdi və dörd rəqib oyunçunu keçdi və topu yaxın küncə göndərdi.
Çempionlar Liqasında "Bayern Münhen"ə qarşı yarımfinal oyununda Messi iki dəfə fərqləndi və bir məhsuldar ötürmə ilə yadda qaldı. O. ikinci qolu ilk qoldan üç dəqiqə sonra vurmuşdu. Xerom Boatyenqi keçdikdək sonra müdafiəçi öz müvazinətini itirdi və yerə yıxıldı; Bu qol UEFA tərəfindən keçirilən onlayn səsvermədə mövsümün qolu seçildi. İkinci matçda Messinin yoxluğuna baxmayaraq "Barselona" UEFA Çempionlar Liqasının finalına yüksələ bildi. 6 iyunda Berlində keçirilmiş oyunda onlar "Yuventus"u 3–1 hesabı ilə məğlub edərək ikinci dəfə eyni mövsümdə həm ölkə çempionatı, həm kubokun, həm də UEFA Çempionlar Liqasını qazanan ilk klub tarixə düşdü. Messi bu görüşdə fərqlənə bilməsə də, öz cinahından vurulan hər iki qolda, xüsusilə də ikinci qolda köməklik göstərdi. 6 məhsuldar ötürmə ilə bu göstəricidə hamını qabaqlamasından əlavə 10 qolla turnirin bombardiri oldu, həmçinini ardıcıl 5 mövsüm bu yarışda bombardir olaraq yeni rekorda imza atdı. Messi bu mövsüm ikinci dəfə UEFA Avropada Ən Yaxşı Oyunçu mükafatını qazandı.
2015–2016 mövsümü
Messo 2015–16 mövsümünü "Sevilya"ya qarşı UEFA Superkuboku oyununda açdı. Bu görüşdə o iki dəfə cərimə zərbəsindən fərqlənərək "Barselona"nın 5–4 hesabı ilə qələbə qazanmağına kömək etdi. İspaniya Superkuboku uğrunda görüşdə "Atletik Bilbao" ilə qarşılaşmada iki oyunun nəticəsinə görə "Barselona" 5–1 hesabı ilə məğlub oldu və komandasının yeganə qolunun müəllifi Messi oldu. 16 sentyabrda o UEFA Çempionlar Liqasında 100-cü oyununu keçirən ən gənc oyunçu oldu. Əlamətdar görüşdə "Barselona" səfərdə "Roma" ilə 1–1 hesablı heç-heçəyə razılaşdı. 26 sentyabr tarixində "Las Palmas" ilə qarşılaşmada Messi zədələndi; müayinədən keçdikdən sonra onun səkkiz həftə yaşıl meydandan uzaq qalacağı müəyyənləşdi. O, nəhayət 21 noyabrda "Real Madrid"lə El Klasiko qarşılaşmasında əvəzetmədən meydana daxil oldu. Messi ili 20 dekabrda 2015 FIFA Dünya Kubokunun finalında 36-cı dəqiqədə fərqlənərək qapatdı. Qeyd olunan görüşdə "Barselona" "River Pleyt"i 3–0 hesabı ilə məğlub etdi və beşinci dəfə mükafata yiyələndi. 30 dekabr tarixində Messi "Barselona" formasında 500-cü oyununa çıxdı, bu hadisə "Real Betisi" 4–0 hesabı ilə məğlub etdikləri ev oyununa təsadüf etdi.
Klub statistikası
Son yeniləmə:10 aprel 2016
Milli komanda karyerası
İspaniya və Argentina milli komandaları Messini heyətinə cəlb etməyə çalışırdı. 2004-cü ildə bu mübarizə kəskinləşdi. Messiyə İspaniyanın 21 yaşadək futbolçulardan ibarət komandasında oynamaq təklif edildi. Messi bu təklifi rədd etdi və 2004-cü ilin aprelində Argentinanın 20 yaşlı futbolçularından ibarət komandasının heyətində Paraqvaya qarşı yoldaşlıq görüşündə meydana çıxdı. Messi Paraqvayla görüşdə bir dəfə, iyulda Uruqvayla qarşılaşmada isə iki dəfə fərqləndi. 2005-ci ildə Kolumbiyada keçirilən Cənubi Amerika Gənclər Çempionatında komandasının əsas üzvlərindən biri oldu və üçüncü yeri tutdular. O, komandası ilə birgə həmin ildə Niderlandda təşkil olunan FİFA Dünya Gənclər Çempionatının qalibi oldu. Messi Argentinanın son dörd oyununda fərqləndi və vurduğu topların sayını altıya çatdırdı, bu nəticələrlə Qızıl top və Qızıl buts mükafatlarını da qazandı.
FİFA Dünya Kuboku 2006
2005–2006-cı illər mövsümünün sonlarında zədə səbəbindən iki ay meydandan kənarda qalan Messinin dünya çempionatında meydana çıxmamaq təhlükəsi yaranmışdı. Buna baxmayaraq Messinin adı 15 may 2006-cı ildə Argentina milli komandasının heyətinə əlavə olundu. O, dünya çempionatından əvvəl Argentinanın 20 yaşadək milli komandasına qarşı oyunda 15 dəqiqə və Anqola komandası ilə yoldaşlıq görüşündə 64-cü dəqiqədən etibarən meydanda oldu. O, Kot-d'İvuara qarşı oyunu ehtiyat oyunçular skamyasından izləyib.
Serbiya və Monteneqro komandasına qarşı növbəti oyunda Messi 74-cü dəqiqədə Maksi Rodrigesin əvəzinə meydana daxil olaraq Argentinanın heyətində dünya çempionatları tarixində ən gənc oyunçu kimi tarixə düşdü. O, oyuna daxil olduqdan bir neçə dəqiqə sonra Hernan Krespoya məhsuldar ötürmə verdi və oyunda Argentinanın sonuncu qolunun müəllifi olaraq 6–0-lıq qələbədə pay sahibi oldu. Bu qolla o, bu mundialda qol vuran ən gənc oyunçu və ümumiyyətlə, mundiallar tarixində qol vuran ən gənc altıncı vuran futbolçu oldu. Messi Argentinanın Niderlandla 0–0 heç-heçə etdiyi oyunda əsas heyətdə meydana çıxdı. Çempionatda növbəti dəfə Meksika ilə oyunda meydana çıxdı. Messi bu görüşdə 84-cü dəqiqədə meydana daxil olaraq topu qapıdan keçirdi, amma bu qol oyundan kənar vəziyyətdən vurulduğu üçün qeydə alınmadı. Əsas vaxt 1–1 hesabı ilə başa çatdığı üçün oyun əlavə vaxta qədər uzandı. Joze Pekerman penalti zərbələrində 4–2 hesabı ilə məğlub olduqları Almaniya ilə 1/4 final qarşılaşmasında Messiyə şans vermədi.
Kopa Amerika 2007
Paraqvayla turnirdəki üçüncü oyunda Messi əsas heyətdə meydana çıxmadı, baş məşqçi ona 1/4 final oyunu üçün istirahət verdi. Messi 64-cü dəqiqədə hesab 0–0 olarkən Esteban Kambiassonu əvəzlədi. 79-cu dəqiqədə Xavier Maskeranonun vurduğu qolun ötürməsinin müəllifi oldu. 1/4 final mərhələsində Argentina Peru ilə qarşılaşdı, Messi oyunda ikinci qolun müəllifi oldu. Görüş 4–0 hesabı ilə başa çatdı. Meksika komandasına qarşı yarımfinal qarşılaşmasında Messi topu Osvaldo Sançezin üzərindən aşıraraq qapıya göndərdi, oyun 3–0 hesabı ilə Argentinanın xeyrinə başa çatdı. Argentina finalda Braziliyaya 3–0 hesabı ilə məğlub oldu. Messi turnirin ən yaxşı gənc futbolçusu seçildi.
Yay Olimpiyadası 2008
250px|thumbnail|right|2008-ci il Olimpiya oyunları çərçivəsində 19 avqust 2008-ci il tarixində baş tutmuş Braziliya-Argentina yarımfinal qarşılaşması zamanı Messi Braziliya futbolçularına qarşı oynayarkən. Messinin Argentinanın heyətində 2008 Yay Olimpiya Oyunlarında iştirakında problem yaranmışdı, daha sonra Messi baş məşqçi Pep Qvardiola ilə danışaraq klubun onu buraxmasına razılıq almışdı. O, milliyə qoşuldu və ilk qolunu Kot-d'İvuar komandasının qapısına vurdu. O, daha sonra Niderland komandası ilə görüşdə hesabı açmış və əlavə vaxtda komandasına qələbə gətirən, Angel di Mariyanın müəllifi olduğu qolun məhsuldar ötürməsini vermişdi. O həmçinin Argentinanın Braziliyanı 3–0 hesabı ilə məğlub etdiyi oyunda da iştirak etmişdi. Bu nəticə ilə Argentina finala çıxmışdı. Final oyununda Messi oyunda yeganə qolun müəllifi olan Di Mariyaya məhsuldar ötürmə vermişdi. Nigeriyaya qalib gələn Argentina turnirin qalibi olmuşdu.
Dünya kuboku 2010 seçmə mərhələ
28 mart 2009-cu ildə Dünya kubokunun seçmə mərhələsi çərçivəsində Venesuala ilə qarşılaşmada Messi ilk dəfə 10 nömrəli formada meydana çıxdı. Bu oyun Dieqo Maradonanın Argentina komandasına başçılıq etdiyi ilk oyun idi. Messinin hesabı açdığı oyunu Argentina 4–0 hesablı qələbə ilə başa vurmuşdu. Ümumilikdə, Mssi seçmə mərhələ çərçivəsində 18 oyunda 4 dəfə fərqlənmişdi.
Dünya kuboku 2010
2010-cu il dünya çempionatında Messi ilk dəfə əsas turnirdə 10 nömrəli formada meydana çıxdı. O, Argentinanın Nigeriyanı 1–0 hesabı ilə məğlub etdiyi açılış oyununda meydana çıxdı. Onun qol vurmaq üçün bir neçə şansı olsa da, Nigeriyanın qapıçısı Vinsent Enyeamanı məyus edə bilmədi, buna baxmayaraq Messi FİFA tərəfindən görüşün oyunçusu seçilmişdi. Messi Argentinanın Koreya Respublikasına 4–1 hesabı ilə qalib gəldiyi oyunda da start heyətində meydana çıxmışdı. O, Maradonanın tapşırığı ilə hücumameyilli yarımmüdafiəçi və oyun qurucusu mövqelərində oynayırdı, Messi komandasının bütün qollarının vurulmasında iştirak etmişdi. Yunanıstan komandası ilə qrup oyununda Messi komandasının kapitanı olmuşdu. Növbəti dəfə oyun Messinin üzərində qurulmuşdu, o, hər iki qolda böyük pay sahibi idi və oyunun oyunçusu seçilmişdi.
1/8 final mərhələsində Messi Argentinanın Meksikanı 3–0 hesabı ilə məğlub etdiyi qarşılaşmada komandasının ilk qolunun müəllifi olan Karlos Tevezə məhsuldar ötürmə vermişdi. Argentina Dünya kubokunun 1/4 final mərhələsində Almaniyaya 4–0 hesabı ilə məğlub olaraq mübarizəni dayandırmışdı.
Messinin adı FİFA Texniki Tədqiqat Qrupu tərəfindən Qızıl topa namizədlər siyahısına salınmışdı. Qrup Messini bu sözlərlə təsvir etmişdi: "Sürəti, komanda üçün yaradıcılığı, möhtəşəm və effektiv driblinqi, zərbələri, ötürmələri ilə ön planda".
2011 Kopa Amerika
200px|thumbnail|right|2011-ci il [[Kopa Amerika zamanı Messinin Argentina formasında oyunu]] 17 noyabr 2010-cu il tarixində Dohada keçirilən yoldaşlıq görüşündə Messi Braziliya komandasına vurduğu son dəqiqə qolu ilə komandasına minimal hesablı qələbə qazandırmışdı. Bu, Messinin peşəkar karyerasında Braziliya komandasına vurduğu ilk qol idi. Messi növbəti son dəqiqə qolunu 9 fevral 2011-ci ildə yoldaşlıq görüşündə Portuqaliya komandasının qapısından keçirmişdi. İsveçrənin Cenevrə şəhərində keçirilən oyunda Messi 11 metrlik cərimə zərbəsindən fərqlənərək komandasına 2–1 hesablı qələbə qazandırmışdı. O həmçinin ilk qolun məhsuldar ötürməsini vermişdi.
Messi 2011-ci ildə Kopa Amerika turniri üçün Argentina komandasının heyətinə cəlb olunmuşdu. Bu turnirdə o, qol vura bilməsə də, üç məhsuldar ötürmə ilə bu göstəricidə hamını qabaqlamışdı. O, qrup mərhələsində 1–1 hesabı ilə başa çatan Boliviya və 3–0 hesabı ilə başa çatan Kosta-Rika komandaları ilə qarşılaşmalarda oyunun oyunçusu seçilmişdi. Argentina 1/4 final mərhələsində turnirin son qalibi Uruqvaya əsas vaxtı 1–1 hesabı ilə başa çatan qarşılaşmada 11 metrlik cərimə zərbələrində məğlub olaraq turnirdə mübarizəni dayandırmışdı. Messi bu oyunda 17-ci dəqiqədə fərqlənən Qonzalo Hiquainə məhsuldar ötürmə verərək yadda qalmışdı.
Dünya kuboku 2014 seçmə mərhələ
Argentinanın Kopa Amerikada uğursuz çıxışından sonra baş məşqçi Serjio Batista öz yerini Aleyandro Sabellaya vermişdi. avqust 2011-ci ildə Sabella milli komandanın kapitanlıq sarğısını Messiyə verdi. Messinin milli komandadakı ilk het-triki 29 fevral 2012-ci ildə 3–1 hesabı ilə qalib gəldikləri İsveçrə ilə oyunda reallaşmışdı.
9 iyun 2012-ci ildə Messi Braziliya ilə yoldaşlıq görüşündə ikinci het-trikini rəsmiləşdirmişdi. Oyun 4–3 hesabı ilə Argentinanın qələbəsi ilə başa çatdı və qarşılaşmanın oyunçusu Messi seçildi. Bununla, Messi milli komandada 70 oyunda 26-cı qolunu vurdu və 2012-ci ildə 3 oyunda 7 dəfə fərqlənmiş oldu. Bu, həmçinin onun həm klub, həm də milli komandada mövsüm ərzində vurduğu 82-ci qol idi. Bu qollarla o Argentina komandasında məhsuldar futbolçular sırasında dördüncü yerə yüksəldi.
7 sentyabrda Messi Argentinanın Paraqvayı 3–1 hesabı ilə məğlub etdi Dünya kubokunun seçmə mərhələ oyununda millidəki 28-ci qolunu vurdu. Bu nəticə Argentinanı seçmə mərhələdə liderliyə yüksəltdi. Bu, onun cari seçmə mərhələdə dördüncü, bütün dünya kuboku seçmə mərhələ oyunlarındakı səkkizinci qolu idi. Bununla o, dünya kuboku seçmə mərhələ qarşılaşmalarında Argentinanın heyətində ən çox qol vuran üçüncü oyunçu oldu. Bu həmçinin onun Argentina komandasında son altı oyunda vurduğu onuncu qol idi, son doqquz qolunu Messi 2012-ci ildə keçirdiyi beş oyunda vurmuşdu. Oktyabrda bir dəfə Çili və iki dəfə Uruqvayla qarşılaşmalarda fərqlənərək Messi 2012-ci ildəki göstəricisini 9 oyunda 12 qola çatdırmışdı.
22 mart 2013-cü il tarixində Messi Dünya kuboku seçmə mərhələsi çərçivəsində Venesuela ilə keçirilən qarşılaşmada penaltidən fərqlənmişdi. Bu, onun 2013-cü ildəki ilk qolu idi. Argentinanın 3–0 hesabı ilə qalib gəldiyi qarşılaşmada komandasının digər qollarının müəllifi olan Qonzalo Hiqainə iki məhsuldar ötürmə vermişdi. 14 iyun 2013-cü ildə Messi Qvatemalaya 4–0 hesabı ilə qalib gəldikləri yoxlama oyununda het-trik etmişdi. Bu qollarla Messi milli komandadakı məhsuldarlıqda 34 qol vuran Dieqo Maradonanı arxada qoymuş və 35 qol vuran Hernan Kresponun göstəricisə çatmışdı. Messi növbəti seçmə mərhələ qarşılaşmasında penaltilərdən iki qol vuraraq Kresponu da arxada qoymuşdu. Həmçinin o, bu görüşdə Serxio Aqüeroya məhsuldar ötürmə vermişdi. Argentia 5–2 hesabı ilə qələbə qazandığı oyunla sona iki tur qalmış Dünya kubokuna vəsiqəni təmin etmişdi. Messi Cənubi Amerika zonası üzrə seçmə mərhələdə 10 qolla ən məhsuldar ikinci oyunçu olmuşdu. 7 iyun 2014-cü ildə Dünya kubokuna hazırlıq məqsədilə Sloveniya komandası ilə oynadıqları yoxlama görüşündə Messi əvəzetmədən meydana daxil olaraq fərqlənmişdi; bu, onun 2014-cü ildəki ilk qolu idi.
Dünya kuboku 2014
right|thumb|250px|Messi 2014-cü il Dünya Kuboku oyunlarının finalında, Argentina-Almaniya qarşılaşması zamanı. Messi Dünya Kuboku 2014-ün ilk qarşılaşmasında komandasını meydana kapitan olaraq çıxarmışdı. Bosniya və Herseqovina komandası ilə 15 oyunda keçirilən qarşılaşmada Argentina 2–1 hesabı ilə qələbə qazanmışdı. Argentinanın ilk qolu Messinin cərimə zərbəsindən topu ötürməsindən sonra vuruldu. Marko Rozonun zərbəsindən sonra top bosniyalı Sead Kolaşinaça dəyərək qapıya daxil oldu. 65-ci dəqiqədə Messi üç oyunçunu keçərək topu qapıya göndərdi və komandasının ikincini qolunu vurdu. Bu Messinin Serbiya və Monteneqro ilə debüt oyununda vurduğu qoldan sonra Dünya kubokundakı ilk qolu idi. Argentina-İran oyununda Messi təxminən 23 metr məsafədən son dəqiqələrdə topu qapının sol küncünə göndərərək komandasına qələbə gətirən qolu vurmuşdu. Bu, Messinin milli komandadakı 40-cı qolu idi və bu nəticə ilə Argentina növbəti mərhələyə vəsiqəni özünə təmin etmiş oldu. 25 iyunda qrup mərhələsindəki üçüncü oyunda Messi turnirdə vurduğu qolların sayını dördə çatdırdı; Nigeriya komandasına qalib 3–2 hesabı ilə qalib gəldikləri oyunda o, iki dəfə fərqlənmişdi, Messi ikinci qolunu cərimə zərbəsindən vurmuşdu. Argentina qrup mərhələsini lider kimi tamamladı. Messi bütün qrup oyunlarında oyunun oyunçusu seçildi.
11 iyul tarixində turnirin ən yaxşı oyunçusu üçün veriləcək Qızıl top mükafatına namizədlər siyahısına FİFA Texniki Komitəsi tərəfindən Messinin adı əlavə olundu. 13 iyulda 1990-cı il finalının iştirakçıları yenidən Dünya kubokunun final oyununda üz-üzə gəlməli oldu. Bu oyun Messinin dünyanın ən yaxşı oyunçusu, Almaniyanın isə dünyanın ən yaxşı komandası olduğunu təsdiqlədi. 29-cu dəqiqədə Messi Hiquainin qol vurması üçün şərait yaratdı, lakin burada doğru olaraq oyundan kənar vəziyyət qeydə alındı. Messi oyunda hesabı açmaq üçün bir neçə şansı qaçırdı. 47-ci dəqiqədə onun zərbəsindən sonra top az fərqlə dirəyin üstündən keçmişdi. Oyun Almaniyanın Mario Götzeni meydana daxil etməsinə qədər qolsuz davam edirdi. Götze meydana daxil olmasından bir neçə dəqiqə sonra, 113-cü dəqiqədə fərqləndi, oyunun son dəqiqələrində Messinin cərimə zərbəsi təhlükəli alınmışdı. Oyunda başqa qol olmadı və Almaniya 1–0 hesabı ilə qalib gələrək Dünya Kubokunun qalibi oldu.
Messi dörd qolla turnirdə ən çox qol vuran üçüncü oyunçu oldu, lakin eyni nəticəni göstərmiş Neymar Messidən daha az oynadığı üçün Bürünc Buts mükafatı ona verildi. Messinin Nigeriya və Bosniya və Herseqovinaya vurduğu qollar turnirin ən yaxşı qolu mükafatına namizəd oldu və səsvermə nəticəsində müvagiq olaraq 9-cu və 8-ci oldular. Messinin dörd oyunda oyunun oyunçusu seçilməyi istənilən turnirdə əlçatmaz göstərici idi.
Dünya Kuboku finalının yekununda Messi Tomas Mülleri və Aryen Robbeni qabaqlayaraq turnirin ən yaxşı oyunçusu kimi Qızıl top mükafatını qazandı. Messi ən çox şans yaradan, ən çox uğurlu driblinqlər edən, cərimə meydançasında ən çox top qəbul edən və Dünya Kuboku ərzində digər oyunçuları ən çox topla təmin edən oyunçu idi. Lakin, mükafatın Messiyə verilməsi onun 1/8 final mərhələsindən finala qədər qol vurmadığı və məhsuldar ötürmə etmədiyi üçün mediyada fikir ayrılığı yaratdı. FİFA prezidenti Sepp Blatter Qızıl topun Messiyə verilməsinə təəccübləndi, Argentinanın əfsanəvi futbolçusu Dieqo Maradona bunu belə dəyərləndirdi ki, "marketinq əhalisi" mükafat üçün seçimi səhv edib. Finaldan sonra Messi belə şərh verdi: "Məni Qızıl Top maraqlandırmır. Şansları qaçırdığım üçün məyusam. Bizim gözəl şanslarımız oldu. Biz bilirdik ki, oyuna nəzarət edə bilməyəcəyik, amma biz bunu etməyə çalışırdıq. İndi mən öz mükafatımla maraqlanmıram. Kuboku qaldırmağı və Argentinaya aparmağı istəyirdim. Dərd çox böyükdür"
Kopa Amerika 2015
Çilidə keçirilən Kopa Amerika turniri Messinin bu yarışdakı üçüncü iştirakı idi. Bundan əvvəl 2007 və 2011-ci illərdə də Argentina millisinin heyətinə cəlb olunmuşdu. "Barselona"nın əvvəlki baş məşqçisi Tata Martinonun başçılığı altında son dünya çempionatının finalçısı kimi Argentina yarışın favoritlərindən biri olaraq göstərilirdi. Paraqvaya qarşı açılış oyununda fasiləyə Argentina iki top fərqi ilə irəlidə yollandı, amma hesabı qoruya bilmədilər və oyun 2–2 hesabı ilə başa çatdı; bu görüşdə Messi penaltidən turnirdəki yeganə qolunu vurdu. Son çempion Uruqvayı 1–0 məğlub etdikləri oyunun ardından Yamayka üzərində eyni hesablı qələbə qazandılar, bu görüş Messinin millinin heyətində keçirdiyi 100-cü oyun idi. Messi bu göstəriciyə çatan beşinci argentinalı futbolçu oldu. Keçirdiyi 100 görüşdə Messi Argentinanın heyətində 46 dəfə fərqlənib, bu qolların da 22-i rəsmi oyunlarda vurulub.
Messi komandanın lideri kimi Argentinanı qrup qalibi olaraq növbəti mərhələyə daşıdı. 1/4 final mərhələsində onlar çoxlu şanslar əldə etdilər, lakin bütün cəhdlər Kolumbiyanın qapıçısı tərəfindən qaytarıldı və oyun qolsuz bərabərlikdə başa çatdı, penaltilər seriyasına qədər uzanan qarşılaşmada Argentina 5–4 hesabı ilə qələbə qazana bildi. Yarımfinal mərhələsində Messi pleymeyker kimi özünü göstərdi, o üç məhsuldar ötürmə verdi və Argentina Paraqvay üzərində 6–1 hesabı ilə qələbə qazandı. Argentina Kopa Amerikanın finalında Argentina Çili ilə qarşılaşdı və əsas və əlavə vaxtı qolsuz bitən qarşılaşmada penaltilər seriyasında 4–1 hesabı ilə məğlub olaraq gümüş medalla kifayətlənməli oldu. Messi oyunda rəqib oyunçuların aqresiyası ilə üzləşdi və öz standartlarından aşağı çıxış elədi. Buna baxmayaraq Argentinanın heyətində penalti zərbəsinin dəqiq yerinə yetirən yeganə oyunçu oldu. Turnirin bağlanışında o, Ən Dəyərli Oyunçu mükafatının qalibi seçildi, amma bundan imtina etdi. Beləliklə, Argentina 1993-cü ildən başlayan kuboku uğursuzluğunu davam etdirdi, Dünya Kuboku və Kopa Amerika məğlubiyyətlərin yenidən Messiyə Argentina mətbuatı və azarkeşləri tərəfindən sərt tənqid gətirdi.
Milli komandada oyunlar
Son yeniləmə: 10 aprel 2016 Mənbə:
Oyun tərzi
Messi fiziki ölçüləri və oyun tərzi ilə həmvətəni Dieqo Maradonaya bənzədilir. Digər futbolçulara nisbətən yüngül ağırlıq mərkəzi ona istiqamətini sürətlə dəyişməyə, çevik olmağa, maneələrdən yayınmağa kömək edir. Onun qısa, güclü ayaqları sürətini tez artırmağa imkan verir və həmçinin o sürətli ayaqları ilə driblinqlər zamanı topa nəzarət edə bilir. "Barselona"da rəhbərliyi altında oynadığı Pep Qvardiola belə qeyd etmişdi: "Messi topa sahib olduqda topsuz olduğundan daha sürətlə qaça bilən yeganə futbolçudur" Maradona kimi Messinin də işlək ayağı sol ayaqdır. O, komanda yoldaşlarına məhsuldar ötürmə vermək və topu onlara ötürmək üçün ayağının iç tərəfini istifadə etdiyi halda sol ayağının çölü ilə adətən driblinq etməyə başlayır. Portuqaliyalı futbolçu Kriştiano Ronaldo ilə birlikdə Messi hal-hazırda dünyadakı ən yaxşı iki oyunçusundan biri və dünya futbolu tarixinin ən yaxşı oyunçularından biri sayılır. Messi, adətən, meydanın sağ cinahından və ya mərkəzdən əks hücumlara çıxarkən rəqib qapısına doğru driblinq edərək irəliləyir. O həm də xüsusilə komanda yoldaşları Xavi və Andres İnyesta ilə gözəl anlaşaraq, ötürmələr edərək və kombinasiyalar quraraq komanda oyununa da töhfəsini verir. O həmçinin penalti zərbələrini dəqiq yerinə yetirir. Onun driblinq bacarığı ilə haqda Maradona belə söyləyib:"Top onun ayağına yapışır; Mən öz karyeram boyu böyük futbolçular görmüşdüm, amma mən Messi kimi topla davranan başqasını görməmişdim" Maradona Messini hal-hazırda dünyanın ən yaxşı oyunçusu hesab edir.
Taktiki cəhətdən Messi son nöqtəni qoyma, sürəti, istedadı, driblinqi, tarazlığı, mövqe seçməyi, meydanı görməyi və ötürmə bacarığı ilə mərkəz hücumçu və bəzən pleymeyker mövqeyində oynayır, O, meydançanın mərkəzindən və hər iki cinahdan hücuma çıxa bilir. O, karyerasına mərkəz və cinah hücumçusu kimi başlayıb, amma daha sonra keçmiş baş məşqçisi Frank Raykard tərəfindən sağ cinahda da oynadılıb. Messi müdafiənin arxasına meydanın mərkəzinə doğru asanlıqla keçə bilirdi, bu, ona sol ayağı ilə qapıya doğru topun istiqamətini dəyişdirərək zərbə endirməsinə imkan verirdi. O, Qvardiolanın rəhbərliyi altında geridə oynayan hücumçu mövqeyində çıxış edib. Bu mövqe Messinin tək hücumçu və ya mərkəz hücumçusu kimi oynamaq ənənəsi ilə xarakterizə olunur. Messi tez-tez geriyə qayıdaraq hücumçular və hücumameyilli müdafiəçilərin açılmaları üçün boş mövqe yaratmağa, onlara məhsuldar ötürmə verməyə və ya topla irəliləyərək qol vurmalarına, hücum etmələrini təmin etməyə çalışır. Argentina milli komandasının heyətində Messi adətən ön xətdə oynayır. O mərkəz və ya cinah hücumçu kimi oynamağa başlasa da, xüsusilə Maradonanın başçılığı altında pleymeyker və hücumameyilli yarımmüdafiəçi mövqlərində də oynayırdı.
Şəxsi həyatı
200px|thumbnail|left|Messi oyun sonrası nahar zamanı Messinin onun vətənindən, Rosariodan olan Makarena Lemos ilə adı hallanırdı. O, 2006-cı il dünya çempionatının başlanmasına bir neçə gün qalmış zədəsini sağaltmaq üçün Rosarioya qayıdanda Lemosla Messinin qızın atasının vasitəsilə tanış olduğu deyildi. O, həmçinin argentinalı qlamur model Lusiana Salazarla da münasibətdə olub.
Messi 2009-cu ilin yanvarında Kanal 33-də "Het Trik Barça" proqramında şəxsi həyatı ilə bağlı belə açıqlama vermişdi: "Mənim sevgilim var və o Argentinada yaşayır. Mən rahatam və xoşbəxtəm". O, "Barselona"-"Espanyol" derbisindən sonra Sitgesdə karnavalda Antonella Rokkuzzo ilə birgə olduğu məlum oldu. Rokkuzzonun da ana vətəni Rosario idi. 2 iyun 2012-ci ildə Messi FİFA Dünya Kuboku 2014-ün seçmə mərhələsi çərçivəsində Ekvadorla qarşılaşmada məhsuldar ötürmə etdi və qol vurdu. Argentinanın heyətində 23-cü qolu vurduqdan sonra topu formasının altına qoyaraq sevgilisinin 12 həftəlik hamilə olduğuna işarə etdi. Sevgilisi Twitter hesabında uşağın sentyabr ayında dünyaya gələcəyini paylaşmışdı. Messi oğlunun oktyabrda anadan olacağını və adını Tyaqo qoymaq istədiklərini bildirdi,
lakin doğum gözləniləndən daha gec baş verdi. 2 noyabr 2012-ci ildə Messi ilk dəfə ata oldu. Gözlənildiyi kimi uşağın adını Tyaqo qoydular. "Barselona" klubunun rəsmi saytı "Leo Messi atadır" başlıqlı xəbər paylaşdı. Bununla yanaşı, argentinalı hücumçu Facebook səhifəsində bunları yazdı: "Bu gün mən dünyanın ən xoşbəxt insanıyam, mənim oğlum dünyaya gəlib və bu hədiyyə üçün Allaha təşəkkür edirəm". O, həmçinin sol baldırına oğlunun adını və barmaq izini həkk etdirdi.
Oğlunun ilk ad gününü keçirmək üçün Messi və Tyaqo UNICEF-in sosial kampaniyasının iştirakçısı oldular. Sosial-mediya kampaniyasında iştirak edən və imzalayan hər kəs Messinin imzalı forması və ya butsunu əldə etmək şansı qazandı.
Messinin futbol aləmində iki yaxın qohumu var: Paraqvayın "Klub Olimpiya" komandasının cinah hücumçusu Maksi Biançuçi və Paraqvayın "İndepentiente" klubunun yarımmüdafiəçisi Emanuel Biançuççi.
2013-cü ildə Messi Vatikanda Argentina klubu "San Lorenzo de Almaqro"nun azarkeşi olan Papa Françislə görüşdü. Messi görüşü bu sözlərlə ifadə etdi:"Şübhəsiz, bu, mənim həyatım ən önəmli günlərindən biridir. Biz meydançada və kənarında fərqlənməliyik"
Messi ailəsi İspaniyadan köçdükdən bəri Rosario ilə əlaqələrini qorumuşdur və onlarla maraqlanmaq üçün uzun məsafələr qət etmişdir. O, çoxu "87-ci ilin maşınları"nın üzvləri olan azsaylı yaxın dostları ilə gündəlik telefonla əlaqə saxlayır. Bir dəfə o milli komandanın heyətində Buenos Ayresdə təlim-məşq toplanışında olduqları zaman məşqdən sonra ailəsi ilə nahar etmək üçün maşınla Rosarioya üç saatlıq yol qət etmişdi. Messi gecəni ailəsi ilə keçirdi və növbəti gün məşq üçün Buenos Ayresə qayıtdı. Messi həmçinin Rosariodakı köhnə evini saxlamışdı. O, anasının uzun müddət yaşadığı xudmani mənzillə də maraqlanır.
Xeyirxahlıq
2007-ci ildə Messi ehtiyacı olan uşaqların təhsilinə və sağlamlığına dəstək olmaq məqsədilə Leo Messi Fondunun əsasını qoydu. Messinin öz uşaqlığında sağlamlığından çəkdiyi əziyyətlərə görə Leo Messi Fondu öz hesabına argentinalı uşaqların İspaniyada müayinədən keçməsini təşkil etdi. Messinin fonduna əlavə yardım Herbalife tərəfindən təmin edilir.
11 mart 2010 tarixində Messinin UNICEF-in xoşməramlı səfiri olduğu elan edildi. Messinin UNICEF səfiri kimi fəaliyyəti uşaqların hüquqlarının qorunmasına yönəlir. Messinin bu fəaliyyəti həmçinin UNICEF-lə yaxşı əlaqələri olan "Barselona" tərəfindən də dəstəklənir.
O və Newell's arasında uzun müddət davam edən ictimai çəkişməsi də başa çatdı. Messi klubun gənclər akademiyası üçün stadion, həmçinin yeni idman zalının tikilməsi üçün maddi dəstək oldu. Öz növbəsində, Newell's Messi ilə əlaqələri genişləndirdi və onun oğluna klubun üzvlük kartını verməyi planlaşdırdı.
2013-cü ilin mart ayında Messi onun doğma vətəni olan Rosarioda uşaq xəstəxanasının təmiri üçün 600000 € bağışladı. Bu məbləğ Viktor J Vilela Uşaqlar Xəstəxanasında onkologiya bölməsinin təmiri, həmçinin həkimlərin təlimlər üçün Barselonaya səfəri üçün xərcləndi.
Zənginlik
2010-cu ilin martında Frans Futbol Messini son 12 ayda qazandığı maaşı, bonusları və meydandan kənar qazancı daxil olmaqla €33 milyon ($45 milyon) ilə Devid Bekhem və Kriştiano Ronaldodan sonra üçüncü ən varlı futbolçu kimi dəyərləndirdi. 2014-cü ilin mayında Forbes son 12 ayda $65 milyon gəlir əldə edən Messini Kriştiano Ronaldodan sonra gəliri ən çox olan ikinci futbolçu kimi qiymətləndirdi.
Maaş
2012-ci ilin dekabr ayında "Barselona" Messi ilə 5 illik müqavilə imzaladığını, 2018-ci ilədək klubda qalacağını və maaşının 16 milyon €-a (21.2 milyon $) qədər artırıldığını elan etdi. Bununla Messi ən yüksək maaşlı futbolçu oldu. İspaniyada 56% olan gəlir vergisini ödəməyi də "Barselona" öz üzərinə götürdü; "Barselona" Messiyə 20 milyon €-dan (26.5 milyon $) bir qədər artıq əlavə pul da ödəyəcək. Onu öz heyətinə cəlb etmək istəyən klub "Barselona"ya 250 milyon € ödəməli olacaq.
Sponsorluq
2012-ci ilin sentyabr tarixində Messi Türk Hava Yollarının qlobal marka siması oldu. Messi hava yolları üçün NBA ulduzu Kobe Bryant ilə kommersiya reklam çarxlarına çəkildi. Son reklamda cütlük gənc oğlanın diqqətini cəlb etməyə çalışırdı. Messi appeared in a 2012 television advert for Japanese face wash Scalp-D. dekabr 2013-cü il tarixində Messi alman futbol əfsanəsi Frans Bekenbauerin başçılıq etdiyi "Qalaksi XI" komandasının kapitanı kimi 10 futbolçu ilə birgə Cənubi Koreya kompaniyası Samsungun reklamında da çəkilib.
2014-cü ilin fevralında Messi tennis ulduzu Rojer Federer ilə birlikdə Gillette markasının reklamında çəkildi. Onun kompaniyanın beynəlxalq futbol kampaniyasının qlobal siması olduğu elan edildi. Gilletle həmçinin Leo Messi Fondunun misiyasını dəstəkləmək üçün onunla əməkdaşlıq edir.
Vergidən yayınma
Messinin atası Jorc Horasio Messi 2007–2009-cu illərdə 4 milyon € məbləğində vergidən yayındığı iddiası ilə istintaqa cəlb olunmuşdu. Messi və atasının vergini ödəməkdən yayınmaq üçün Böyük Britaniya, İsveçrə, Beliz və Uruqvayda saxta şirkətlər qurduğu iddia edilirdi.
Atası 2013-cü ilin avqustunda ödənməmiş 5 milyon € məbləğində vergini faizi ilə ödədi. Prokuror Jorgenin vergi məsələsində məsuliyyət daşıdığına razılaşdı və ittihamların ləğv olunmasını məsləhət gördü, lakin Barselona məhkəməsi sübut edilmiş kifayət qədər dəlil olduğu üçün 2014-cü ilin payızında yenidən məhkəmə qarşısına çıxmalı olduğunu bildirdi.
Mediya
Messi Pro Evolution Soccer 2009 və Pro Evolution Soccer 2011 videooyunlarının üz qabığında yer aldı. Həmçinin o, bu oyunlar üçün reklam kampaniyasında də iştirak etdi. Messi və Fernando Torresin şəkli Pro Evolution Soccer 2010 oyununun üz qabığında birgə həkk olundu. 2011-ci ilin noyabrında Messi PES-in rəqibi olan FIFA videooyunlar seriyasının yeni siması olmağı qəbul etdi. Onun debütü 2012-ci ildə FIFA Street oyununun siması olmaqla reallaşdı. Messi həmçinin FIFA 13 və FIFA 14-ün də siması oldu. Bunlardan əlavə alman idman geyimi kompaniyası Adidas Messiyə sponsorluq edir və Messi onun televiziya reklamlarında çəkilir. iyun 2010-cu ildə Messi Leo Messi Fonduyla əməkdaşlıq edən Herbalife ilə üç illik müqavilə imzaladı.
Messinin adı iki dəfə, 2011 və 2012-ci illərdə Time jurnalının dünyanın ən nüfuzlu 100 adamı siyahısına əlavə edilib.
SportsPro qəzetinin dünyanın ən tezsatıla bilən oyunçuları siyahısında Messi Neymardan sonra ikinci yerdə dəyərləndirilib.
Yapon zərgər Qinza Takana 25 kq ağırlığında Messinin sol ayağının qızıl maketini hazırladı. Bu, 2013-cü ilin martında Senday zəlzələsi və sunamidən əziyyət çəkənlərə yardım məqsədilə Yaponiyada satışa qoyuldu. Onun dəyəri 5.25 milyon $ idi.
Barselona
250px|thumbnail|right|9 fevral 2011-ci ildə Argentina və Portuqaliya arasında Cenevrə qarşılaşmasından əvvəl Messi və Kriştiano Ronaldo birlikdə 2016; Finalçı (1): 2012;
Rekordlar
Son yeniləmə: 5 iyun 2014
Cümə məscidi (Ərdəbil)
Ərdəbil Cümə məscidi (جمعه مسجد اردبیل) – Güney Azərbaycanın Ərdəbil şəhərində yerləşən və unikal memarlıq quruluşuna malik olan məscid. Məscidin dövrümüzə xarabalıqları çatıb.
Ərəbdilli qaynaqlarda bu məscidin adı X yüzildən çəkilsə də, məscid bizə bəlli olan plan məkan quruluşunu 1078-ci ildə almışdır.
Came məscidi (bəzi qaynaqlarda Adına məscidi kimi qeyd edilir) bulağı olan təpə üstündə inşa edilmişdir. Vaxtilə bu təpə Ərdəbilin böyük bazar meydanının ortasında yüksəlirmiş.
Ərdəbil came məscidinin düzbucaqlı planı kvadrat ibadət salonu və dərin eyvandan əmələ gəlmişdir. Onun qalın divarları içərisində dövrləmə dəhliz sistemi quraşdırılmışdır. Bu xüsusiyyət, eləcə də plan biçimi Ərdəbil məscidini Səlcuqlular dövrünün başqa Azərbaycan məscidlərindən fərqləndirir. Belə quruluşa və bir sıra rəvayətlərə əsaslanan bəzi araşdırmaçılar Ərdəbil came məscidinin əski atəşgah qalıqları üzərində inşa edildiyini güman edirlər. Cəfər Qiyasi isə qeyd edir ki, bu məscid binası bəzi plan-məkan özümlüklərinə görə Güney Azərbaycanın Qazaka şəhərindəki Azərgüşnasp məbədi ilə tutuşdurula bilər.
Məscidin eyvanı (uzunluğu 15, 5 m, eni 10 m) ilk halında tağbəndlə örtülü olmuşdur. Gümbəzli ibadət salonunun qapalı cənub divarının ortasında mehrab taxçası düzəldilmiş, qalan üç divarının hər birində (ortadakı enli, yanlardakı ensiz) verilmişdir. Belə plan quruluşu köşk tipli Səlcuqlu məscidlərinin çoxu üçün səciyyəvidir.
Came məscidinin iri günbəzi (diametri 13 m) bayır səthi büzməli olan hündür boyun (baraban) üzərində ucalırdı. İbadət salonunun kub şəkilli tutumunun üst qatında da dəhliz (qalereya) olmuşdur. Bu xüsusiyyətlərinə görə də Ərdəbil məscidi nəinki Azərbaycan memarlığında, eləcə də dünya memarlığında bənzərsizdir. Abidənin günbəz və tağbəndi uçmuşdur.
XVII yüzilə aid bir rəsmdə Ərdəbil Came Məscidinin qapapalı həyət ətrafında salınmış memarlıq kompleksinin baş tikilisi olduğu görünür. Onun tutumunun cənub-şərq bucağında bir minarə ucalırmış. Minarənin bu şəkildə, tutumdan ayrı tikilməsi də XI–XII yüzillərin tikinti gələnəkləri ilə uzlaşır. Yığcam plan-məkan quruluşu və bitkin mühəndis həlli olan Ərdəbil Came Məscidi Azərbaycanın klassik memarlıq əsəridir.
ABBA
ABBA —1970-1982-ci illərdə fəaliyyət göstərmiş İsveç musiqi kvarteti. Qrupun adı üzvlərinin adlarının baş hərflərindən yaranıb. Dünya üzrə qrupun 350 milyon albomu satılmışdır. 1974-cü il Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin qalibidir.
İlk albomu olan "Ring Ring" 1973-cü ildə çıxıb. 2008-ci ildə isə "The Albums" komplekti buraxılıb. Bu buraxılışa ABBA-nın 8 studiya albomu və 1 hədiyyə diski daxildir. ABBA 1972-1982-ci ilərdə fəaliiyət göstərmiş və ifaçılarının adlarının ilk hərflərinə görə adlandırılmış İsveç musiqi kvartetidi. ABBA dünya musiqi tarixinin ən məşhur və uğurlu qruplarınnan biridir. Qrupun musiqi yazıları bütün dünya üzrə 350 milyon nüsxədən çox satılmışdı. Kvartetin sinqlları 1970-80-cı illərdə dünya çarxlarında ilk yerləri tuturdu. Onların albomları isə dünya xitparadlarına başçılıq edirdi. Onlar radioların pleylistlərində indiyə qədər qalmaqdadılar.
İlk dəfə bütün dördlük Stokholmda bir televiziya proqramının çəkilişlərində iştirak etmək üçün bir araya gəldilər oxumaga isə onlar birlikdə 1970-ci ildən başladılar. Kvartetin debyutu ilə eyni vaxtda 1970-ci il 1 noyabr tarixində Byornla Benninin ilk albomuda işıq üzü görür. Albomun adı Lika idi və ordakı mahnıların çoxu isveç dilində idi. Aqnet və Frida orda bekvokalçı kimi iştirak edirdilər.
1973-cü ildə Eurovision'un komissiyası tərəfindən rədd edilmiş kvartetin Ring Ring mahnısı isveç,alman və ingilis dillərində yazıldı və həmin ölkələrin musiqi çarxlarında ilk yerləri tuttu. 1973-cü ilin martında kvartetin ilk Ring Ring adlı albomu işıq üzü gördü. 1974-cü ilin 6 aprelində ABBA qrupunun Vaterlo mahnısı İngiltərənin Brayton şəhərində keçirilən Evrovison müsabiqəsində ilk yeri tuttu. Britaniyanın musiqi çartlarında qrupun 8 albomu ilk yerləri tuturdu. Bunların arasında Greatest Hits albomunu xüsusi qeyd eləmək lazımdı. Bu albom 1975-ci ildə İsveçdə çıxdı. Okeanın o tərəfindədə qrup müəyyən uğurlar əldə etdi. Qrupun 3 albomu ABŞ'da “qızıl” adlandırılmışdı.
1976-cı ildə ABBA kral toyunnan əvvəl İsveç kralının qarşısında çıxış etdi və kütləyə yeni mahnısı olan "Dancing Queen"-i təqdim etdi. 1977-ci ildə onlar ilk Böyük Britaniya turnesinə çıxdılar və Albert-holl konsert zalında 11 min tamaşaçı qarşısında çıxış etdilər. Turnenin son mərhələsi Avstraliyada oldu və elə ordaca “ABBA” filmi üçün çoxlu material çəkildi. 15 dekabrda Avstraliyada filmin premyerası oldu.
1981-82-ci illərdən qrupun aktivliyi düşməyə başladı. 1982-ci ildə onların son sinqli olan "Under Attack" mahnisi çıxdı. Amma onların son hiti "Thank You For the Music" oldu. Abbanın yeni dirçəliş vaxtı 1992-ci ildə başladı. Polydor kompaniyası qrupun bütün xitlərini 2 diskdə yenidən buraxdı.
Massmedianın məlumatlarına görə 2000-ci ildə ABBA dəyəri 1 milyard dollar olan dünya turnesi kontraktınnan imtina etdilər.
ABBA heç vaxt öz fəaliyyətlərini dayandırdıqlarını rəsmən bəyan etməmişdilər. Amma qrup artıq uzun müddətdi ki dağılmış hesab edilir. Onların qrup halında son çıxışları 11 dekabr 1982-ci ildə Britaniya telekanalının efirində olub. 1983-cü ildə Aqneta öz solo albomunu yazmağa başlayarkən Frida artıq şəxsi albomu olan "Something Is Going On"-u buraxmışdı. Albom çox uğurlu alındı. Byorn bə Benni intervyularında qrupun dağılmaqını kəskin şəkildə rədd edirdilər. Frida və Aqnet bir neçə dəfə ABBA qrupunun yenə bir araya gələcəyini deyirdilər. Amma artıq qrup nümayəndələri arasında əvvəlki münasibətlər artıq yox idi. Həmin andan etibarən qrup daha kütlə qarşısında çıxış etmədi. Amma 2008-ci ildə "Mamma Mia" müziklinin premyerasında tamaşaçılar onları yenə tam heyətlə gördü.
Hüceyrə qılafı
Hüceyrə qılafı – meyvə və tərəvəzin toxumalarının hüceyrələrini əhatə edir. Qılaf protoplastın fəaliyyəti nəticəsində onun xaricində əmələ gəlir və protoplazmanın ayrılmaz bir hissəsinə çevrilir. Qılaf hüceyrəyə mexaniki möhkəmlik verir və protoplazmanı xarici təsirlərdən qoruyur. Əsasən sellüloza, hemisellüloza və protopektindən təşkil edilmiş hüceyrə qılafı bir neçə təbəqədən ibarətdir. Belə qılafın keçiriciliyi yaxşıdır, belə ki, o, xarici məhlulları hüceyrəyə yaxşı çəkir ki, buradan da molekullar və ionlar qılafdan sitoplazmanın səthinə asan keçə bilir.
Adətən yetişmiş bitki hüceyrəsində birinci və ikinci qılaf ayırd edilir. Birinci qılaf cavan hüceyrələrin hüceyrə divarını yaradır, tərkibində çoxlu su olur, lakin hüceyrə böyüdükcə hüceyrə daxilində yeni qatlar əmələ gəlir, qalınlaşır və sellüloza ilə zəngin olan ikinci qılaf yaranır. Getdikcə qalınlaşan qılaf üzərində üçüncü qılafın qatları əmələ gəlir. Yaranan qatlar üzərində iki qonşu hüceyrə arasında maddələr mübadiləsinin gedişini təmin edən məsamələr əmələ gəlir. Qılafın üzərində əmələ gələn məsamələr quruluşca 2 cür olur: sadə və haşiyəli məsamələr.
Xarici şəraitdən, maddələr mübadiləsinin istiqamətindən və hüceyrənin daşıdığı vəzifədən asılı olaraq qılaf nəinki qalınlaşır, hətta onun kimyəvi tərkibi də dəyişir. Hüceyrə qılafı odunlaşır, mantarlaşır və kutinləşir, selikləşir və minerallaşır.
Qılafa liqnin (odun) hopduqda odunlaşır. Odunlaşma qılafa bərklik və möhkəmlik verir. Odunlaşmış qılaf, maddələri hüceyrəyə çox çətinliklə buraxır. Məsələn, yetişib ötmüş turp, çuğundur və s. Bəzən əks odunlaşma müşahidə olunur. Məsələn, armud və ya heyvanın saxlanma zamanı yetişməsi. Hüceyrənin qılafına yağabənzər maddə suberin (mantar) hopduqda qılaf mantarlaşır, mumabənzər maddə kutin hopduqda isə kutinləşir. Qılafı mantarlaşmış və kutinləşmiş hüceyrələr istər qazları, istərsə də mayeləri hüceyrənin daxilinə və xaricinə keçirmir. Qılafın bütün səthi mantarlaşdıqda hüceyrənin canlı möhtəviyyatı məhv olur.
Həddindən artıq su hopması nəticəsində selikləşən qılafın kimyəvi tərkibi o qədər də dəyişmir. Selikləşmə az təsadüf edilən hadisədir. Təbii halda qarpız toxumlarının qabıq hissəsi meyvənin daxilində suyun çoxluğundan, eləcə də əksər yosunların xarici səthi selikləşmiş olur. Albalı, gavalı, gilas, alça, ərik ağacları qabığının çatlarından sarımtıl yapışqan maddənin axması hallarına tez-tez rast gəlmək olur. Bu yapışqanlı maddə – selikləşmiş hüceyrə kütləsidir. Hüceyrənin qılafına çox vaxt mineral (kalsium və silisium) duzlar hopur və qılafı minerallaşdırır. Qonşu hüceyrələrin protoplazmaları, məsamənin qapayıcı pərdəsindəki kiçik deşiklərdən keçən nazik tellərlə birləşir və bütün orqanizmin canlı hüceyrələri arasında əlaqəni təmin edir. Məsamələrdən birləşən protoplazma tellərinə plazmodesmalar deyilir.
Malta arxipelaqı
Malta arxipelaqı — Aralıq dənizinin mərkəzində yerləşən elə də böyük olmayan arxipelaq. Siciliya adasından 93 km cənubda, Tunisdən isə 288 km aralıda yerləşir.
Coğrafiyası
Malta arxipelaqının ümumi sahəsi 316 km²-dir. adalar içməli su baxımından klasıbdır. Adalar Malta dövlətinə məxsusdur. Malta heç bir ölkə ilə quru sərhədinə malik deyildir. Şimaldan Siçiliya adasından Malta boğazı iilə ayrılır. Arxipelaqa 3 yaşayışı olan ada daxildir: Malta, Qozo və Komino. Digər adalar isə əsasən iri qaya parçaları olduğundan onlarda yaşauış yioxdur.
Geoloji baxımından adalar əhəng daşından təşkil olunmuşdur. Ən hündür nöqtəsi Ta-Dmeyrek (253 m) dağıdır. irvə Malta dasının cənub-qərbində yerləşir. Gil və qumlaq sahələrə malikdir. relyefi əsasən düzəndir. Adalar küləyin təsiririnə məruz qalırlar.
Qozo və Malta adaları ərazisinin böyük hissəsini yaşayış məntəqələri tutur. Digər adalar isə qorunur. Burada kifayət qədər endemik növlərə rast gəlinir.
Dondarlı (Qubadlı)
300px|thumb|right|Zəngəzur qəzası 1 yanvar 1903-ci illər xəritəsi. Dundarlı
Dondarlı — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Dondarlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2020-ci il 25 oktyabr tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edildiyi prezident tərəfindən bəyan edilmişdir. .
Tarixi
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Toponimikası
Dondarlı kəndi Bərgüşad çayının (Bazarçay) sahilində, Bərgüşad silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim qədim türkdilli dondar tayfasının adı ilə bağlıdır. Qədim yunan müəlliflərinin məlumatına əsasən, dondarlar Şimali Qafqaz çöllərində, Azov dənizi sahillərində yaşamışlar. Sonrakı mənbələrdə dondarların Kuban çöllərində məskən salmaları haqqında məlumat verilir. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, dondarlar hunların tərkibində Albaniyaya gələrək orada məskunlaşmışlar. "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanlarında personajlardan birinin adı Dəli Dondardır. Qazax rayonunda Dondardağı, Qubadlı rayonunda Dondardərə oronimləri də bu etnonimlə bağlıdır. Türkmənistan, Özbəkistan, Qazaxıstan, Türkiyə toponimiyasında da bu etnonimlə bağlı coğrafi adlara təsadüf olunur. Udmurt MR-in Qlazov rayonunda X-XII əsrlərə aid edilən şəhər xarabalığı da Dondikar adlanır.
Dondarlı məscidi
Dondarlı kəndindəki Dondarlı məscidi dövrümüzə rayon işğal olunana qədər yaxşı vəziyyətdə gəlib çatmışdır. (Erməni işğalından sonra, məscid ibadət etmək üçün yararsız vəziyyətə salınmış, içərisində ev heyvanları saxlanılmışdır.)
Yerli inşaat materialları ilə tikilmiş Dondarlı məscidi, kənddə fəaliyyət göstərən klubun yaxınlığında yerləşir. Məscidin qapısı hündürlüyünə qədərki məsafədən bütün divarları boyu üfuqi səmtdə aparılmış relyefli qurşaq, onu uzaqdan ikimərtəbəli kimi göstərsə də, bina bir mərtəbəli binadır. Təqribən bir metrlik kürsü üzərində inşa edilib. Eni 2 metrə çatan eyvandan birbaşa ibadət zalına qapı açılır. Giriş qapısı yuxarıdan yarım dairəvi tağbəndlə tamamlanır. Həmin qapının sol yanında kiçik ölçülü nişa var. Nişanın sağ və sol tərəflərində isə dairəvi formada daşlar qoyulub üzərinə kitabələr yazılmışdır Dondarlı məscidinin ibadət zalında dörd ədəd daş sütunlar qoyulub. Sütunlara kömək məqsədi ilə yan divarlar üzərində playstrlar quraşdırılmışdır. Onlar zalın üstünü örtən gümbəzlərin daha da möhkəm (möhtəşəm) dayanıqlı olmasına şərait yaradır. Ancaq məscidin interyerindən baxanda bu mənzərənin şahidi oluruq. Onun dam tərəfdən örtüyü isə Şuşa, Ağdam, Füzuli və s. şəhərlərinin məscidlərində olduğu kimi yamaclı formada həll edilmişdir. XVIII-XIX əsrin yadigarı olan Dondarlı məscidi Qarabağın qədim islam memarlığının gözəl nümunəsidir.
Buveyhilər sülaləsi
Büveyhilər — 934-cü ildən 1062-ci ilə qədər əsasən İraq, mərkəzi və cənubi İran üzərində hökmranlıq edən Deylam mənşəli şiə İran sülaləsi idi. Bölgədəki digər İran sülalələrinin yüksəlişi ilə birlikdə Büveyhilərin hakimiyyətinin təqribən əsri İran tarixində bəzən "İran İntermezzo" adlandırılan dövr müsəlmanların Farsları fəth etməsindən sonra Abbasi Xilafətinin hakimiyyəti ilə Səlcuq İmperatorluğu arasında bir fasilə idi. right|300px|thumb|Buveyhilər 970.
Tarixi
İranda hökm sürən Buveyhilər 945-ci ildə Bağdada suveren oldular. Bundan sonra Abbasi xəlifələri Büveyhilerin icazəsiylə başda qala bildilər. Xəlifə Qaimin (1031–1075) çağırışı üzərinə Böyük Səlcuqlu dövləti hökmdarı Toğrul bəy, 1055-ci ildə Büveyhileri Bağdaddan çıxardı və Abbasilərə yenidən möhtərəmlik qazandırdı.
Boyük hökmdarlar
Büveyh hökmdarları dövləti əsasən Fars, Cibal və İraqı idarə etmişlər. Ölke üç yerə bölünmüş olduğundan üç ayrı hökmdar tərəfindən idarə edilirdi.
Fars qolu Səlcuqlulara daxil olmuşdur.
right|thumb|İranda X yüzildən qalma bir süslü Büveyh tabağı
Rey qolu Qəznəlilərə daxil olmuşdur.
İraq qolu Səlcuqlulara daxil olmuşdur.
Kiçik hökmdarlar
Bəzi kiçik bölgələri idarə esən Büveyhi hökmdarlarıdır.
Bəsrə Büveyhləri
Fars Büveyhlərinə qatılmışdır.
Həmədan Büveyhləri
Kerman Büveyhleri
Xuzistan Büveyhleri
Göygöl Milli Parkı
Göygöl Milli Parkı — Azərbaycanın Göygöl və Gəncə şəhərlərinin ərazisində milli park. 2008-ci ildə yaranmışdır, 12755 hektar sahəni əhatə edir.
Ümumi məlumat
Milli Park Göygöl Dövlət Təbiət Qoruğunun bazasında və ona bitişik meşə və dövlət torpaqlarının hesabına yaradılmışdır.
Göygöl Dövlət Təbiət Qoruğu 1925-ci ildə Azərbaycanda yaradılmış ilk qoruqdur. Göygöl və onun ətrafının meşə landşaftı öz təbiət zənginliyi və füsunkarlığı ilə dünyada məşhurdur.
Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 14 iyul 1965-ci il tarixli 475 nömrəli Qərarına əsasən qoruq yenidən təşkil edilmişdir. Ərazisi 6739 hektar idi. Kiçik Qafqaz sıra dağlarının şimal-şərq hissəsində dəniz səviyyəsindən 1000–3060 m hündürlükdə yerləşir.