cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Herbert Aaron Hauptman
1950-ci ildə Hauptman öz üsulu haqqında məlumatları çap etdirdikdə az sayda alimlər onun yeni üsulunu layiqincə qiymətləndirə bildilər, əksəriyyəti ilə onu açıq inamsızlıqla qarşıladılar və 15 il ərzində Hauptmanın üsulu istifadəsiz qaldı. 1985-ci ildə Hauptman “Kristalların strukturunun bir başqa təyin olunması üsulunu işlənib hazırlanmasındakı uğurlarına görə” kimya üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Nobel mükafatı ilə yanaşı onun bir sıra təltifləri də var:
1986-cı ildə Nyu-York universiteti nəzdində Siti kollecin fəxri doktoru dərəcəsinə layiq görülmüşdür.
Hauptmanın yaratdığı üsul kristalloqrafiyada ciddi uğurlara gətirib çıxarmışdır.
Hauptmanın hobbilərindən biri müxtəlif kristallardan başsındıran düzəltməkdir. Alim onları təkcə uğurla yığmır, həm də bir neçə yeni modellər yığmışdır ki, onun adı ilə adlanır.
Eddi Albert
Eddi Albert — ABŞ aktyoru.
Həyatı
Eddi Albert 22 aprel 1906-cı ildə əslən Almaniyadan olan emiqrant ailəsində anadan olmuşdur. Kiçik yaşlarında bu ailə Minnesotaya köçmüşdür. Birinci dünya müharibəsi zamanı soyadı – Haymberger məktəbdə ona bəzi xoşagəlməzliklər yaşadıb. Yoldaşları ona düşmən kimi baxırdılar. 6 yaşında ikən qəzetpaylayan kimi işləsə də, artıq 14 yaşında isə Eddi teatr dərnəyinə yazılmışdır. Dərnəkdə onunla bir sinifdə gələcəkdə Enn Sotern kimi şöhrət qazanacaq aktrisa Harriett Leyk təhsil alırdı. 1924-cü ildə məktəbi bitirən Eddi, Minnesota ştatının universitetlərinin birində iqtisadiyyatı öyrənməyə başlayır. Lakin 1929-cu ilin birja iflasından sonra onun ixtisasına uyğun iş yeri tapılmadı. Məhz bu səbəbdən də Eddi təsadüfi işlərə qoşulmağa məcbur olur: gecə klublarında mahnı oxuyur, sirk artisti və sığorta agenti kimi çalışır.
1933-cü ildə o, Nyu-Yorka köçür. Eləcə də o, 30-cu illərdə Brodveydə teatr quruluşlarında iştirak etmişdir. Eddi Albert "Otaqlara xidmət" ("Room service") (1937–1938) və "Sirakuzlu oğlanlar" ("The Boys from Syracuse") (1938–1939) müzikllərində əsas rollarda çıxış etmişdir.
Eddi Albert 1936-cı ildə RCA telekampaniyasında ilk televiziya aktyorlarından biri olmuşdur. Elə həmin vaxt Eddi "Warner Brothers" kino şirkətindən təkliflər almağa başlayır. Onun kino fəaliyyətində debütü 1938-ci ildə çəkilmiş "Qardaş siçan" tammetrajlı ekran əsəri olmuşdur.
70 ilə yaxın sürən yaradıcılıq fəaliyyəti zamanı aktyor 150 filmdə, 90 serialda çəkilmişdir. O, iki dəfə "Oskar" kinomükafatına namizəd olmuşdur. Onlardan biri "Roma tətilləri" filmindəki roluna görə 1954-cü ildə, digəri isə "Qəlb qıran" filmindəki roluna görə 1973-cü ildə olmuşdur.
Eddi Albert Hollivudun Şöhrət Xiyabanında (Hollivud bulvarı) 6441 nömrəsi altında ulduza malikdir.
Şəxsi həyatına gəlincə, E. Albert 1945-ci ildə meksikalı aktrisa Marqo ilə evlənmişdir. Bu ailə 1985-ci ildə Marqonun vəfatına qədər düz 40 il sürmüşdür. Onun oğlu kiçik Edvard Albert (1951–2006) də aktyor olmuşdur.
Eddi Albert 2005-ci ildə 99 yaşında sətəlcəm xəstəliyindən dünyasını dəyişmişdir.
Rojdestvenki adası
Rojdestvenki adası — Rostov şəhərinin qarşı tərəfində Nero gölündə yerləşən alçaq ada. Monolitdən təşkil olunmuşdur.
Arxioloji qazıntılar zamanı adadan çaxmaq daşından hazırlanmış xəncərlər tapılmışdır.
İnqilabdan əvvəlki illərdə ada Rusiya Sosial Demokratik Fəhlə Partiyasıüzvlərin gizli toplantılarının yeri rolunu oynayır
Betula populifolia
(Betula populifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pentacalia desiderabilis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ümumi seçki hüququ
Səsvermə hüququnun xüsusiyyətləri baxımında ölkələr arasında müəyyən fərqlər vardır. Ölkələrdə səs verə bilmək üçün minimum yaş 18–25 arası dəyişir. Bəzi ölkələrdə isə əqli problemləri olan insanlara, müəyyən qrup cinayətkarlara səsvermə hüququ aid edilmiş, bəzi hallarda isə bu məhrumiyyət cəza kimi istifadə edilir.
ABŞ-də seçki hüququ çox zaman qadınların seçki hüququ ilə əlaqəli formada istifadə olunur. Qadınlara seçki hüququnun verilməsi hərəkatı XIX əsrin ortalarında başlamış və öz zirvəsinə 1920-ci ildə çatmışdır. Bu ildə ABŞ konstitutsiyasına edilən XIX düzəlişlə seçki hüququ qadınlara da aid edildi. Bir çox ölkədə kişilərə ümumi seçki hüququnun verilməsindən bir nəsil sonra bu hüquq qadınlara da şamil edilmişdir. Lakin bu hələki yalnız səsvermə hüququ idi, qadınların namizəd ola bilməsi isə daha sonra mümkün olmuşdur. Fransada 1944, Yunanıstanda 1952, İsveçrədə 1971-ci ilə qədər qadınların səsvermə hüququ yox idi.
İlk demokratiyalarda hökumətlər həmişə seçki hüququnu müəyyən əmlak, vergi senzləri, var-dövlət məhdudiyyətləri ilə kişi əhalinin belə çox az hissəsinə şamil etmişdir. Bəzi ölkələrdəki qanunlara görə səsvermədə iştirak edə bilmək üçün vətəndaşlar müəyyən dinə mənsub olmalı və bunu sübut etməli idi. XIX əsr boyunca ümumi seçki hüququna nail olmaq üçün Şimali Amerikada və Böyük Britaniyada mübarizə getmişdir və buna bütün müasir demokratiyalarda zamanla nail olunmuşdur.
Seçki hüququnun genişləndirilməsi
Fransada Yakobinçilərin 1793-cü ildə qəbul etdiyi konstitutsiyaya görə bütün yetişkin kişilərə səsvermə hüququ verilirdi. Fransa bunu edən ilk böyük ölkədir. Lakin bu Yakobin diktaturasının çökməsinə görə heç vaxt praktikada öz əksini tapa bilmədi. 1848-ci il inqilabından sonra II Respublika da (Fransa) bütün yetişkin kişilərə ümumi seçki hüququ vermişdi.
Fransız inqilabının ardınca, XIX əsrin əvvəllərində qərb dünyasında ümumi seçki hüququ uğrunda mübarizə aparan ilk hərəkatlar yaranmağa başladı. Bu hərəkatların əksəriyyətinin əsas tələbi əmlak senzinin ləğvi idi. 1867-ci ildə Almaniya bütün yetişkin kişi vətəndaşlara ümumi seçki hüquq verdi. ABŞ-də vətəndaş müharibəsindən sonra qullar azad edildi və onlara da vətəndaşlıq hüquqları verildi. Lakin bəzi ştatlarda onların vətəndaşlıq hüquqları xeyli məhdudlaşdırılmışdı. XIX əsrin sonları və XX əsrin əvvəllərində qərb dünyasında və Böyük Britaniyanın koloniyalarında ümumi seçki hüququ hərəkatı artıq səsvermə hüququnun qadınlara da şamil edilməsi üçün mübarizə aparırdı.
Fransada I Respublika 1792-ci ildə kişilər üçün ümumi seçki hüququnu qəbul etmişdi. Bu ilk milli sistem idi ki, səsvermək və qeydiyyatdan keçmək üçün lazm olan bütün senzləri ləğv etmişdi. Yunanıstan 1830-cu ildə, İspaniya 1869-cu ildə, Fransa və İsveçrə isə 1848-ci il inqilablarının gedişində kişilərə ümumi seçki hüququ verdi. XIX əsrdə bir neçə Latın Amerkası ölkəsi və Afrikada Liberiya bütün kişilərə ümumi seçki hüququ verdi, lakin sonradan bəzi senzlər barədə qərarlar da qəbul edildi və ümumi seçki hüququ məhdudlaşdırıldı. 1871-ci ildə Alman imperiyası kişilərə ümumi seçki hüququ verdi. thumb|[[Avropa İttifaqı yeganə millətlər üstü orqandır ki, ümumi seçki hüququ ilə seçilmişdir (1979).]] ABŞ-də Yenidənqurma dövründə, 1870-ci ildə XV düzəliş qəbul edilmişdi. Bu düzəlişə görə irqinə, rənginə və əvvəlki vəziyyətinə görə (qulluq nəzərdə tutulur) vətəndaşların seçki hüququnu nə ABŞ, nə də hər hansısa ştat məhdudlaşdıra bilməzdi. Bu düzəliş ABŞ Vətəndaş müharibəsindən və Köləliyin ləğvi qərarlarından əvvəl cənub hissədə yaşayan zəncilərin seçki hüququna zəmanət verməli idi. Bu düzəlişə baxmayaraq, ümumi seçki hüququ keçmiş Konfederasiya ştatlarında 1877-ci ildən sonra belə zəncilərə şamil edilmədi. Buna nail olmaq üçün ştatlar müxtəlif yollardan — vergi limiti, oxuma-yazma testləri və baba kimliyi — istifadə edirdilər. Kimki səs vermək üçün aktiv şəkildə fəaliyyət göstərirdi, ona qarşı fiziki gücdən istifadə edilirdi. Cənubda yaşayan zəncilər 1965-ci ildə Seçici haqları aktı qəbul edilənə qədər ümumi seçki hüququndan aktiv şəkildə istifadə edə bilməmişdilər.
1893-cü ildə özünüidarə hüquqlu Britaniya koloniyası Yeni Zelandiya dünya ilk dövlət oldu ki (XVIII əsrdə mövcud olmuş qısaömürlü Korsika Respublikası xaric), qadınlara səsvermə hüququ verdi. Lakin 1919-cu ilə qədər qadınlara həm səsvermə, həm də namizəd olma hüququ verilmədi.
Bir neçə Avropa ölkəsi ümumi seçki hüququnu normal yollarla qəbul etmişdi. Birinci Dünya müharibəsi boyunca və sonralar yaranmış dövlətlər öz istiqlaliyyət bəyannamələrində ümumi seçki hüququnu qəbul etdiklərini vurğulayırdılar.
Keçmişdə bir çox cəmiyyətlər siyasi repressiya aləti kimi özündən olmayan irqin və ya etnosun vətəndaş hüquqlarını məhdudlaşdırmışdır. Məsələn, Cənubi Afrikanın irqi ayrı-seçkilik dövründə ağ olmayan əhali milli seçkilərdə iştirak edə bilməzdi. Bu hal 1994-cü ilə qədər davam etmişdi. Rodeziyada buna bənzər yolla getmişdi. Rodeziyanın istiqlaliyyət bəyannaməsi qəbul edilərkən, seçki sistemi elə qurulmuşdu ki, say baxımından çox olan qaradərili əhali çox as sayda nümayəndə seçə bilirdi.
Disfrançayzinq
Disfrançayzinq dedikdə bir şəxsdən və ya bir qerup şəxsdən səsvermə hüququnun alınması nəzərtə tutulur. Bəzi millətlər, başda ABŞ və Birləşmiş Krallıq olmaqla müxtəlif dövrlərdə cinayətkarların səsvermə hüquqlarını ləğv etmişdirlər (Men və Vermont istisna olmaqla). Bu cinayətkarların cinayət maddələri, həbs müddətləri, neçənci cinayəti olması və s. müddəalardan asılıdır. Hətta bəzi ştatlarda həbsdən azad edildikdən sonra belə keçmiş məhkumlara səsvermə hüququ verilmir və onlar ömürlük olaraq bu hüquqlarından məhrum edilirlər. ABŞ-də əvvəllər vergi verməyən və dövlət yardımları hesabına yaşayan şəxslərində səsvermə hüquqları əllərindən alınmışdı.
Bir çox demokratik ölkələrdə, məsələn Birləşmiş Krallıq və Fransa imperiya olduqları dövrlərdə metropoliyadan kənarda yaşayan vətəndaşlarına qaunverici orqanlara olan seçkilərdə səsvermə hüququ vermirdi. Nadir istisna kimi Fransanın III Respublika dövründə Əlcəzairin statusunu göstərmək olar. Beləki, Əlcəzair hüquqibaxımda Fransanın daxili bölgəsi idi, lakin burada yaşayanların vətəndaşlıqları bir qədər məhdudlaşdırılmışdı və bu hr hansısa irqə və ya etnik mənsubiyyətə əsaslanmırdı. Hər bir əlcəzairli fransız vətəndaşı ola bilərdi və rahat şəkildə əvvəl yaaşdığı formada yaşaya bilərdi, lakin Fransa vətəndaşlığın qəbul etdikdən sonra mütləq olaraq İslam şəriəti əvəzinə fransız hüququnu qəbul etməli idi. Bunu isə çox az adam seçirdi. Amerika kolonistləri öz istiqlaliyyətlərini "nümayəndə yoxdursa, vergi də yoxdur" şüarı altında elan etmişdilər. Bu onların əsas narazı qaldıqları məsələlərdən biri idi. Lakin özləri də müstəqilləşdikdən sonra yetişkin kişi olan torpaq sahiblərinə seçki hüququ verdilər, bu isə ümumi əhalinin cəmi 6 faizi idi. Dənizaşırı bölgələrdə qalanlara isə bu hüquq da şamil edilməmişdi, onlara yalnız 1986-cı ildə bu hüquq şamil edildi.
Aİ üzvü dövlətin vətəndaşı Aİ parlamentinə olan seçkilərdə və bəzi məhəlli seçkilərdə iştirak edə bilər. Yəni, Fransa vətəndaşı şəxs Avstriyada yaşayarkən Aİ parlamentinə olan seçkilərdə və yaşadığı yerin bələdiyyə seçkilərində iştirak edə bilər, lakin Avstriyanın federal (milli) seçkilərində iştirak edə bilməz. Oxşar vəziyyət Böyük Britaniyada yaşayan Aİ vətəndaşlarında da vardır. Britaniyada yaşayn Aİ üzvü ölkə vətəndaşı buradakı yerli şuralara olan seçkilərdə iştirak edə bilər, bu tip seçicilər Şimali İrlandiyada da, Şotlandiyada da, Uelsdə də parlamentə və ya assambleyalara olan seçkilərdə iştirak edə bilərlər. Lakin britaniyalı, irland və ya Millətlər Birliyi üzvü ölkə vətəndaşı olmayan şəxslər Nümayəndələr Palatasına olan seçkilərdə iştirak edə bilməz. Onsuz Böyük Britaniya 15 il müddətinə orada yaşamayan öz vətəndaşlarına belə səsvermə imkanı tanımır.
Ölkəyə görə tarixlər
thumb|[[Finlandiya da seçilmiş dünyanın ilk qadın deputatı]]
Qadınlara seçki hüququnun verilməsi
İsveç-Finlandiyada Azadlıq dövründə 1718-ci ildən 1772-ci ilə qədər qadınlara seçki hüququ verilmişdir. Korsikada 1755-ci ildən 1769-cu ilə qədər qadınlara seçki hüququ verilmişdir.
Qadınların seçki hüququ (kişilərlə eyni əmlak senzi ilə) 1776-cı ildəki Nyu-Cersi konstitutsiyasında öz əksini tapmışdı. Konstitutsiyada kişilər əvəzinə sakinlər sözü işlədilmişdi. Lakin bu 1807-ci ildə dəyişdirildi.
Pitkern adaları qadınlara 1838-ci ildə seçki hüququ vermişdir. Müxtəlif ölkələr və dövlətlər XIX əsrin II yarısından etibarən qadınlara seçki hüququ verməyə başlamışdır. 1861-ci ildə Cənubi Avstraliyada başlamaqla bu proses davam etmişdir. həmçinin Cənubi Avstraliya 1894-cü ildə qadınlara seçki və namizəd ola bilmə hüquq verilən ilk yer olmuşdur.
Finlandiya knyazlığı respublika olmamışdır 10 il əvvəl dünyada birinci ölkə olaraq qadınlara ümumi seçki hüququnu tətbiq etdi. Bununla qadınlar həm səs verə, həm namizəd də ola bilərdilər. Növbəti il isə Finlandiyada ilk qadın deputat seçildi. thumb|Qadınların aktiv səsvermə haqlarının genişləndirilməsi ilə bağlı mübahisə zamanı radikal sosialist Viktoriya Kent radikal Klara Kampoamorla fikir ayrılığı yaşamışdı. Kentə görə ispan qadınları hələ səsvermədə iştirak etməyə hazır deyildilər. Çünki İspaniyada qadınlar Katolik kilsəsinin güclü təsiri altında idilər və onlara səsvermə hüququ verilərdisə onlar sağçı namizədlərə səs verəcəkdilər.
Gənclərin, uşaqların seçki hüququ və məktəbdə seçki
Səsvermə üçün lazım olan yetkinlik yaşının aşağı salınması Gənclik hərəkatının əsas tələblərindən biridir. ABŞ-dəki Gənclik Haqları Assosiasiyası kimi təşkilatlar yaş limitinin aşağı salınmasını tələb edir və bu mübarizədə bəzi uğurlar da əldə edə bilmişdir.
Demokratik məktəblər praktikasında məktəbdə ümumi seçki hüququ dəstəklənir və məktəbdə keçirilən bütün seçkilərdə həm şagirdlər, həm də işçi heyəti iştirak edir və bərabər səsə malik olurlar. Bunda məqsəd uşaqları gələcəkdə demokratik cəmiyyətə daha yararlı olacaqları şəraitdə böyütməkdir.
Qafqaz xalqları
[[Fayl:Caucasus-ethnic volkengroepen.png|thumb|300px|
{{legend|#FAAD97|Şimali Qafqaz və Qafqaz xalqları}} {{legend|#BED1D1|}} {{legend|#E4B1C3|İrandilli xalqlar}} {{legend|#E4E9CA|}} {{legend|#82A643|}} {{legend|#AE844E|Yunanlar}} {{legend|#ECE2B4|Monqollar}} {{legend|#EFEFEF|Qarışıq}} {{legend|white|(az qala) əhalisiz}}]] [[Fayl:Caucasus-ethnic religie.png|thumb|300px|Dinlərə görə
{{legend|#F5B0Epx]]}} {{legend|#C0DA92|İslam 10px}} {{legend|#ECD56E|}} {{legend|white|(az qala) əhalisiz}}]]
Antropoloji tərkibi
Qafqaz xalqları morfoloji quruluşlarında Əşrəf irqinin əlamətləri müşahidə olunan noqaylar, habelə Qafqazın Rusiya tərəfindən işğalından sonra buraya köçürülən ruslar istisna olmaqla böyük ağ irqin cənub qoluna aid olunurlar. Morfoloji baxımdan Qafqaz xalqları arasında kəskin fərqlərin olmaması, ayrı–ayrı antropoloji tiplərin daha geniş təsnifatına və səciyyələndirilməsini çətinləşdirir.
XX əsrin 50–ci illərindən başlayaraq Qafqaz xalqlarının antropoloji cəhətdən öyrənilməsi geniş vüsət alsa da keçmiş SSRİ–də bütün elmlər kimi antropologiya elmi də mövcud siyasi doktrinadan asılı olduğundan bu sahədə xeyli yanlışlıqlara yol verildi. Rejimin vahid sovet xalqı yaratmaq istəyi nəticəsində Qafqazda, xüsusilə də onun şimal hissəsində antropoloji baxımdan bir–birlərindən kəskin şəkildə fərqlənən xalqlar eyni adla çağrılmağa və onlar arasındakı bu fərqliliklərin, sözün əsl mənasında "malalanmasına" başlanıldı. Obyektiv tədqiqatlar isə göstərir ki, məsələn ümumi adlar (ləzgi, avar, dargin, lak) altında birləşdirilən Dağıstan Respublikasında yaşayan xalqlar arasındakı morfoloji fərqlər, Oğuz irqinin şərq (türkmənlər) və qərb (Azərbaycan türkləri ) qolları arasındakı fərqliliklərdən daha çoxdur. Böyük Qafqaz dağlarının şimalında, Qara dəniz sahillərindən Xəzər dənizi sahillərinə qədər uzanan ərazidə yaşayan Şimali Qafqaz xalqları III saç örtüyünün gur inkişafı, dodaqlarının nazikliyi, başlarının enlilik diametrinin böyüklüyü, burunlarının nazikliyi (leptoriniya) və əyriliyi ilə seçilirlər. Bu əlamətlər Şimali Qafqazın şərq və qərb hissələrinə görə dəyişilir. Qərbdə adıgey xalqları (şapsuqlar, abxazlar və s.), şərqdə isə Dağıstan xalqları (avarlar, darginlər, ləzgilər) məskunlalmışlar. Qərb qrupları şərqdəkilərdən uzunbaşlılıqları, başlarının daha az enliliyi, baş göstəricisinin kiçikliyi daha düz burunluluqları, IIIsaç örtüyünün daha az inkişafı, daha ucaboyluluqları, qaragözlülüklərilə seçilirlər. Qərb qrupunda I, şərqlilərdə isə II qan qrupu üstünlik təşkil edir. Şimali Qafqazın mərkəzi hissəsində qərbdən şərqə doğru baş göstəricisi artır. Belə ki, bu göstərici Zelençuq adıgeylərində 82,8, Beştau kabardinlərində 83,1, qaraçaylılarda 85,1, balkarlarda 84,6, osetin 84, inquşlarda 84,3, çeçenlərdə 85,6–a bərabərdir. Lakin başın diametri bu dəyişkənliklə uzlaşmır. Belə ki, Terekətrafı bölgənin osetinləri və inquşlarında başın uzunluğu adıgeylərlə, eni isə Dağıstan əhalisinkinə bənzyir. Bu bölgənin əhalisi həm də bütün Qafqazda öz ucaboyluluqları ilə seçilirlər.
Terek qrupunu qərblilərlə gözlərinin açıqrəngliliyi, şərqlilərlə əyriburunluluğu yaxınlaşdırır. Morfoloji baxımdan çeçenlər də Terek tipinə uyğun gəlsə də bu qrupdan göygözlülükləri, əyriburunluluqları,üçüncü saç örtüyünün zəif inkişafı ilə seçilir. Bu xüsusiyyətləri nəzərə alan V.V.Bunak çeçenləri və ona qonşu xevsur, habelə Dağıstan xalqlarını arqun antropoloji tipinə aid edir. Cənubi Qafqazın qərbində yaşayan gürcü əhalisi də Terek tipinə aid olunur. Bu bölgənin əhalisi Şimali Qafqaz xalqlarından qismən braxikefal, ortaboylu, qaraşın, naziksifət, əyriburun, III saç örtüyünün gur inkişafı ilə fərqlənirlər.
Dağ gürcüləri (xevsurlar, moxevlər, svanlar) həm şərq, həm də qərb gürcülərdən sarısaçlılıqları, göygözlülükləri ilə ucaboyluluqları ilə seçilirlər.
Asiyanın müxtəlif ölkələrindən, xüsusilə İran və Türkiyədən köçürülən ermənilər isə antropoloji cəhətdən yekcins deyillər. Məsələn, Qarabağın erməni qrupları Gümrü ermənilərindən dodaqlarının qalınlığı, boylarının balacalığı, baş ölçülərinin kiçikliyi, daha naziksifətliliklərilə seçilirlər.
Azərbaycan türkləri isə antropoloji ədəbiyyatda Kaspi tipinə aid olunurlar. Böyük ağ irq daxilində Kaspi qrupuna mənsub topluluqların yeri hələ də tam müəyyənləşdirilməmişdir. Görkəmli antropoloqlarından olan Fişer 1923–cü ildə Azərbaycan türklərini və türkmənləri oriental (Şərq) irqə daxil etmişdir. Sovet antropoloqları arasında isə bu məsələ uzun zaman mübahisə obyekti olmuşdur. Belə ki, Yarxo, Roqinski, Levin və Abduşelişvili Kaspi tipini Şimali Hindistan və Orta Asiya xalqlarının mənsub olduqları antropoloji tiplərlə yaxınlaşdırmağa səy göstərmiş, Q.F. Debets isə Kaspi tipini Ön Asiya kiçik irqinə daxil etmişdir. Debetsə görə azərbaycanlıların və türkmənlərin fiziki tipləri onları Qazaxıstan və Altayın qədim əhalisindən daha çox Ön Asiya və Aralıq dənizi sahillərinin əhalisi ilə qohumlaşdırır. Onun fikrini müdafiə edən Oşanin Kaspi tipini Ön Asiya kiçik irqinin uzunbaş modifikasiyası kimi təqdim etmişdir. Çeboksarovun irqi təsnifatında isə Kaspi tipi Aralıq dənizi – Balkan irqinə daxil edilmişdir. Bu məsələ ilə bağlı daha ziddiyyətli mövqe V.V.Bunaka məxsusdur. 1951–ci ildə, görünür daha çox baş göstəricilərini nəzərə alan alim Kaspi tipini Pont tipi ilə birlikdə Aralıq dənizi kiçik irqinə aid etmişdi. Sonrakı araşdırmalarında isə Bunak Kaspi tipini L.V. Oşanin tərəfindən Mavərənnəhr, Yarxo tərəfindən isə Pamir–Fərqanə tipi adlandırılan antropoloji tiplərlə yaxınlaşdırmışdır. Bu müəlliflərin işlətdikləri terminlərin ("Şərq", "Şərqi Aralıq dənizi", "Xorasan", "Kaspi" və s.) özlərində də müəyyən ziddiyyət vardır. Bu terminlər etnik deyil, daha çox coğrafi təsnifata əsaslanır. Bu irqi tipə aid edilən Azərbaycan türkləri və türkmənlər mənşə baxımından da eyni kökdən – Oğuzların törəmişlər. Buna görə də, eyni antropoloji irqi əlamətlər kompleksinə sahib olan iki qardaş xalqların mənsub olduqları irqi tipi Oğuz tipi adlandırmaq daha düzgün olardı. Orta əsr ərəb tarixçiləri oğuzların Xilafət ərazisində yaşayan digər xalqlardan öz uzunbaşlılıqları (dolixokranlılıqları) ilə seçildiklərini xüsusi olaraq vurğulayırlar. X yüzillikdə də oğuzlar Mavərənnəhr və Farsistanın yastıbaş əhalisindən başlarının uzunluğuna görə seçilirdilər. Paleoantropoloji materiallar Afanasyevo və Andronovo mədəniyyətinin qurucularının Oğuz tipinə aid olunduqlarını sübut edir. Azərbaycanda isə Oğuz (Kaspi) tipinin ilkin variantı orta daş dövrünə aid olunan Qobustandan aşkar edilmiş uzunbaş (dolixokran) kəllə hesab oluna bilər. Orta daş dövrünün Qobustan adamı Oğuz antropoloji tipinə uyğun əlamətlərə – uzun başa, nazik sifət və burun göstəricilərinə malik olması bu nəticəyə gəlməyə imkan verir. Əlamətlərin bu cür kombinasiyası bütün Qafqaz və Ön Asiya ərazilərindən aşkar edilmiş paleoantropoloji tapıntılar üçün də xarakterikdir.
Cənubi Qafqazın əldə edilən paleoantropoloji materiallarn əksəriyyəti öz morfoloji xüsusiyyətlərinə görə Oğuz (Kaspi) tipinə uyğundurlar.
Cənubi Qafqazda yaşayan irandilli etnik qruplar da ermənilər və gürcülər kimi antropoloji cəhətdən yekcins deyillər. Məsələn, V.V.Bunaka görə tatların bir qismi ləzgilərin də daxil olduqları samur tipinə aid edildikləri halda, Abşeron tatları baş ölçülərinə görə daha çox Azərbaycan türklərinə bənzəyirlər. Güney Azərbaycanın Maku şəhəri ətrafından Alagöz yaylaqlarının yamaclarına köçürülən yezidi kürdlər də antropoloji baxımdan Azərbaycan türklərindən o qədər də fərqlənmir və V.V. Bunak tərəfindən müəyyənləşdirilmiş Elbrus tipinə aid edilirlər. Azərbaycan Respublikasının cənub–şərqində məskunlaşmış talışlar antropoloji baxımdan bir–birlərindən xeyli fərqlənirlər. Belə ki, Astara rayonunun talışları daha braxikefal olduqları halda, Lerik rayonunun talışları mezokefaldırlar. Ümumiyyətlə, talışlar Cənubi Qafqazın digər braxikefal qruplardan burunlarının daha düz və sifətlərinin ensizliliklərilə seçilirlər.
XX əsrdə mövcud olmuş Sovet xalqı nəzəriyyəsi digər SSRİ xalqları kimi Qafqaz xalqlarına da çox ziyan gətirmiş, bu xalqların bəzi adət-ənənələrinin ləğv olunması, yaxud unudulması ilə nəticələnmişdir
Triqqer
thumb|Simmetrik triqqerlər
Triqqer — yaddaşa malik olan rəqəmsal qurğu. İstənilən qədər uzun müddət ərzində iki mümkün dayanıqlı tarazlıq vəziyyətindən birində ola bilir və xarici idarəedici siqnalın təsirilə sıçrayışla bir vəziyyətdən digərinə keçə bilir. Bir tarazlıq halından digərinə keçid zamanı cərəyan və gərginliklər də sıçrayışla dəyişir. Trigger tranzistorlar əsasında qurulmuş iki gücləndiricidən ibarətdir. Hər bir gücləndiricinin çıxışı digərinin girişi ilə birləşdirilmişdir. Belə birləşmə nəticəsində triggerdə müsbət əks əlaqə alınır. Triggerin ötürmə xarakteristikasında histerezis müşahidə olunur, yəni çıxış siqnalı iki qiymət ala bilər. Triggerlərin təsnifatı müxtəlif əlamətlərinə görə aparılır. Məsələn, məlumatın qəbul olunması üsullarına görə, qurulma prinsipinə görə, funksional təyinatına və imkanlarına görə və s. Triggerlər doymuş və doymamış, sinxron və asinxron, simmetrik və qeyri–simmetrik kimi qruplara bölünür. Funksional imkanlarına görə onlar RS, JK, D, T və başqa növ triggerlərə ayrılır. Elektron qurğularında triggerlər rele, açar, həmçinin yaddaş elementi rolunu oynaya bilər. Triggerlər bir çox məntiq qurğuları üçün baza elementidir.
Proletar Bakısının sovetlərini möhkəmləndirək (film, 1934)
Film haqqında
Film saxlanılmayıb.
Nikel asetat
Nikel(II)asetat - Ni(CH3COO)2 – sirkə turşusunun nikel duzudur.
Fiziki xassələri
Nikel(II)asetat – yaşıl rəngli kristalik maddədir, suda həll olur, kristallohidrat əmələ gətirir.
Kimyəvi xassələri
Nikel asetat qızdırdıqda hidroliz prossesi baş verir
Frenç-basqı
right|thumb|200px|Frenç-basqı thumb|200px|Frenç-basqı kofe. Frenç-basqı - xüsusi kolbadır. Adətən şüşə və ya metal termos formasında olur. Hansında ki, ələklə porşen içkini qəhvə çöküntüsündən ayırır.
Riçson Simeon
Riçson Simeon (5 oktyabr 1997) — Marşall adalarını təmsil edən atlet. Riçson Simeon Marşall adalarını 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Riçson Simeon birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında 100 metr məsafəyə qaçış yarışlarında təsnifat mərhələsində 11.81 saniyəlik nəticə ilə 8-ci yeri tutdu və mübarizəni dayandırdı.
Anna Mariya Motsart
Anna Mariya Motsart (, qızlıq soyadı Pertl; ) — Volfqanq Amadey Motsartın anası, Sankt-Qilqendə anadan olmuşdur (Avstriya), valideynləri — Yeva Rozina və Nikolaus Pertl.
Bioqrafiya
Leopold Motsart ilə 1747-ci ildə evlənmişdir. Onların 7 övladı var idi, onlardan yalnız ikisi yetkinlik yaşına çatdı. Onların qızı Mariya Anna istedadlı bir musiqiçi idi, lakin o, kiçik qardaşının uğurları fonunda kölgədə qalmışdır. Hər iki uşağı da atası tərəfindən Avropaya səyahətə aparıldı.
Anna Mariya Motsart bir neçə dəfə oğlunu müşayiət etmişdir.
Böyük Fransa inqilabı
right|350px|thumb|[[Bastiliyanın alınması|Bastiliya qalasının alınması, 14 iyul 1789]]
Böyük Fransa inqilabı (1789–1799) — Fransa və Avropanın siyasi tarixində köklü dəyişikliklərə səbəb olmuş ən mühüm tarixi hadisələrdən biri. O dövr Fransasında, eləcə də digər aparıcı Avropa ölkələrində hakim zadəgan və katolik ruhanilərinə verilmiş qeyri-məhdud imtiyazlarla xarakterizə olunan mütləq monarxiyadan demokratiyaya keçid, vətəndaşlıq və insan hüquq və azadlıqları kimi mütərrəqqi prinsiplərə əsaslanan siyası-sosial inqilab.
Anna Mariya Motsart
Bioqrafiya
Bəstəkar və dünya səviyyəli musiqi müəllimi ilə evlənsə də, iki möhtəşəm istedadlı uşağın anası olmasına baxmayaraq, musiqi istedadları ilə seçilməmişdir.
Böyük Fransa inqilabı
İnqilab qanlı iğtişaşlar, minlərlə insanın təqib və edamıyla müşahidə olunumuş, hətta beynəlxalq səviyyədə ciddi narahatlıq doğurmuşdur. İnqilab özündən sonra Avropada Napoleon müharibələri, Fransada monarxiyanın bərpası və nəhayət müasir azad, demokratik Fransanın simasını müəyyənləşdirəcək daha iki inqilaba səbəb olmuşdur. İnqilabdan sonrakı 75 il ərzində Fransa respublika, diktatorluq, konstitusiyalı monarxiya və iki müxtəlif imperiyalar halında mövcud olmuşdur.
Anna Mariya Motsart
Bioqrafiya
Anna Mariya, 1778-ci il iyulun 3-də oğlu ilə birlikdə Parisə qastrol səfərində qızdırmadan vəfat etmişdir.
Böyük Fransa inqilabı
Səbəbləri
XVIII əsr Fransası özünün dövlət quruluşu baxımından mərkəzi bürokratik sistemə və hərbi dayaqlara əsaslananan mütləq monarxiya idi. Hakim feodal sinifindən tamamilə azad olan kral iri zadəgan feodallar və katolik ruhanilərinə böyük miqyaslı imtiyazlar verməklə mütləq hakimiyyətini qoruyub saxlayırdı. Müəyyən dövrə qədər kral "milli sərvətlərin" artırılması, yəni milli sənayə müəssisələrinin və ticarətin inkişafına böyük səylə qayğı göstərməklə fransız burjuaziyasının etimadından da istifadə edirdi. Bununla belə kral tədricən hakim sinfin artmaqda və günü-gündən kəskinləşməkdə olan yeni tələblərini ödəməkdə çətinlik çəkirdi.
Püizö-Pontuaz
Püizö-Pontuaz — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Serji-Nor. Əhalisi — 422 nəfər (1999).
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 33 km şimal-qərbdə, Serji belediyyənin 4 km şimal-qərbdə yerləşir.
Böyük Fransa inqilabı
Səbəbləri
Volter, Montesk, Russo və digər fiziokrat və ensiklopedist yazıçı-filosofların yaradıcılığı sayəsində fransız cəmiyyətinin ziyalı təbəqəsində də hadisələrə münasibət inqilabi şəkildə dəyişir. Russonun, Mablinin, Didronun demokratiya haqqında fəlsəfi əsərləri geniş xalq kütlələrini riqqətə gətirir. Şimali Amerikada gedən Vətəndaş müharibəsi də inqilaba ciddi təsir göstərir.
Püizö-Pontuaz
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Böyük Fransa inqilabı
Səbəbləri
20 iyun 1789-cu ildə üçüncü silkdən olan deputatlar iclaslar salonunun giriş qapısına yaxınlaşarkən orada silahlı keşikçilərlə üzləşirlər. Keşikçilər salonun təmirə görə bağlandığını bildirirlər. Lakin deputatlar dağılışmaqdan qəti boyun qaçırır, yaxınlıqdakı tennis zalına toplaşaraq and içirlər ki, kral hakimiyyətini məhdudlaşdırıb feodal imtiyazlarını ləğv edən və əsas insan hüquqlarına təminat verən yeni Konstitusiya qəbul olunmayanacan buranı tərk etməyəcəklər.
Kral güzəştə getməli olur. O, qalan deputatlara da üçüncü silkə qoşulub parlamentin iclasını davam etdirməyi təklif edir. Tədricən deputatların əksəriyyəti demokratların irəli sürdükləri islahatların lehinə meyl göstərməyə başlayır. Birləşmiş deputatlar özlərini vəzifəsi ölkənin yeni Konstitusiyasını təsis etməkdən ibarət olan Milli Assambleya elan edirlər. Bu zaman kral parlamenti zor gücünə buraxmaq üçün qoşunları Parisə və Versala çəkib gətirməyə başlayır.
Kralın ikiüzlü siyasəti və Parisin çörəklə təchizatının kəskin pisləşməsi cəmiyyətdə gərginliyin artmasına səbəb olur. Parlamenti dəstəkləyən əhalinin gözünə hər yanda "aristokrat sui-qəsdi" görünməyə başlayır, şəhərə şayiə yayılır ki, kral qoşunları Bastiliya qalasının yanında cəmləşəcək. Paris qiyama qalxır. Qiyamçılar silah anbarlarını ələ keçirir, 14 iyul 1789-cu ildə isə hamının kral tiraniyasının rəmzi kimi tanıdığı Bastiliya ələ keçirilir (Bastiliyanın alınması günü Fransada milli bayram kimi qeyd olunur). Bu, artıq qiyam deyil, əsl inqilab idi.
Bastiliyanın alınmasından dərhal sonra Fransada iri torpaq sahiblərinə qarşı kəndlilərin üsyanı başlayır. Üsyançıları dəstəkləyən Milli Assambleya avqustun 6-da feodal imtiyazlarının və kilsə vergisinin (mədaxilin 10%-i) ləğv olunması barədə dekret qəbul edir. Bu dekretdən xəbər tutan kəndlilər yubanmadan kütləvi şəkildə aristokratların və katolik kilsəsinin torpaqlarını zəbt etməyə başlayırlar.
26 avqustda Milli Assambleya əsas insan hüquqlarının toxunulmazlığını elan edən "İnsanın və vətəndaşın hüquqları haqqında bəyannamə"ni qəbul edir. 1789-cu ilin avqustunda nümayişçilərin tələbi ilə kral Versaldan Parisə köçür. Onun ardınca Milli Məclisin deputatları da Parisə gəlir və orada ölkənin yeni siyasi quruluşunun layihəsi üzərində işləməyə başlayırlar.
Milli Assambleya hər kəsin vətəndaş bərabərliyini və dövlətdə hər hansı vəzifəni tutmaq hüququnu qanuniləşdirir, katolik kilsəsinin torpaqlarını milliləşdirir və kilsəni dövlətdən ayırır; ölkənin seçkili inzibatçıların idarə edəcəyi departament, kanton və kommunalardan ibarət yeni və rasional inzibati bölgüsünü müəyyən edir, məhkəmə sistemini dəyişdirir (indən belə hakimlər də seçki yolu ilə təyin edilməlidir). Milli Assambleya ölkədə konstitusiyalı monarxiya qurmağa cəhd göstərir.
"İnsanın və vətəndaşın hüquqları haqqında bəyannamə" dünyadakı liberal fikrin, düşüncə tərzinin bütün əvvəlki nailiyyətlərini özündə cəmləmiş mühüm tarixi sənəddir. Bəyannamədə ingilis və Amerika inqilablarının təcrübəsi (azadlıq, mülkiyyət, təhlükəsizlik və zorakılığa müqavimət göstərmək hüququ; təqsirsizlik prezumpsiyası), eləcə də Russonun xalq iradəsinin aliliyi haqqındakı baxışları əks olunmuşdur. Lakin bəyannamədə yeni ideyalar da var idi: qanunlar yalnız cəmiyyətə ziyan vuran şeyləri qadağan edə bilər; bütün vətəndaşlar bərabərdir və öz qabiliyyətlərinə uyğun olaraq istənilən vəzifəni tutmaq hüququna malikdir; vergilər insanın imkanlarına müvafiq ödənilməlidir.
Bəyannamə universal xarakter daşıyırdı — yalnız Fransa vətəndaşları üçün hüquq və azadlıqları deyil, həm də bütün bəşəriyyət üçün "təbii və ayrılmaz hüquqlar"ı bəyan edirdi. Bütün Avropaya yayılan bəyannamənin mətni geniş müzakirə edilərək inqilaba rəğbət, dəyişikliklərə meyl və həvəs oyadırdı.
Eyni zamanda, bəyannamənin tənqidçiləri sübut etməyə çalışırdılar ki, orada yazılmış qanunlar ritorika, sözçülükdən başqa şey deyildir və Fransada praktik olaraq bunları təmin etmək qeyri-mümkündür. Britaniya tarixçisi Karleyl həmin inqilabdan 45 il sonra yazırdı: "İnsan hüququ bütün kağız konstitusiyaların həqiqi kağız əsası deməkdir. "İnsanın vəzifələrini də göstərmək yaddan çıxıb!", — deyə opponentlər bağırırlar. "İnsanın imkanlarını da təsdiq etmək yaddan çıxıb", — deyə biz cavab veririk".
Fransa Milli Assambleyası
Buna uyğun olaraq, Milli Assambleya Ali varlığın qarşısında və onun himayəsi altında insan və vətəndaşın aşağıdakı hüquqlarını qəbul və bəyan edir.
Fransa inqilab ərəfəsində
1777-ci ildə tamamilə müflisləşmiş adamların rəsmi sayı 1100 min nəfər müəyyən edilmişdir. Kəndli kütlələri müflis olurdu. Kiçicik quraqlıq aclığa səbəb olurdu. Ac kəndlilərin kütlələri şəhərlərə axışırdı. O biri tərəfdən, harınlamış zadəganlar illik yüzminlərlə gəlirlərini eyş-işrətə israf edirdilər. Zadəganların bir çoxu da müflisləşməkdə idi, ama onlar bunu birüzə verməmək üçün daha da çox eyş-işrətə qapılırdılar. Lakin əyalətlərdə vəziyət ikili idi, bəzi kəndlilər əksinə, öz yoxsullaşan qonşularının hesabına varlanırdılar. Kəndlərdə kənd burjuaları yaranırdı, və məhz onlar inqilab ərəfəsində feodal qayadalara qarşı birinci etiraz etdilər. Məhz onlar feodal hüquqların, zadəgan mülklərinin müsadirəsi və bölünməsi yolu ilə, təmənnasız ləğvini tələb edirdilər. 1786-cu ildən kəndli üsyanları getdikcə çoxalmaqda idi.
Taxta çıxmasında iki ay sonra XVI Lüdovik, yazıçı-iqtisadçı Türqonu nazirliyə cəlb etdi, bir aydan sonra isə onu maliyənin əsas nəzarətçisi təyin etdi. İlk vaxtlar kral hətta israfçı zadəganlara qarşı Türqonun mövqeyini müdafiə etdi. 1774-cü ildə azad çörək ticarətinin elan olunması, 1776-cı ildə isə biyarın və şəhərlərdə sex korporasiyalarının ləğv edilməsi xalqda müəyyən ümid yaratmalı idi. Daha varlı kəndlilər isə vergi yığılmasında qarşılıqlı məsuliyətin ləğv edilməsinə xüsusi ilə sevinirdilər. Nəhayət 1779-cu ildə kralın xüsusi mülklərində mortmayn və təhkimçilik hüququ,sonrakı ildə isə 1670-ci ildən cinayət işlərində tətbiq olunan işgəncə praktikası ləğv edildi. Lakin Türqo əyalət təmsilçilik yığıncaqları və karlı zümrələrdən seçilənlərin parlamenti haqqında danışmağa başlayanda kral onu istefaya göndərdi. Amma konstitusiya məsələsindən qurtulmaq artıq mümkün deyildi və 1777-ci ildə Nekkerin nazir təyin edilməsi ilə bu məsələ yenə gündəmə gəldi. Nekker qüvvələr arasında müvazinat saxlamağa çalışdı. O, parlament məsələsini uzaq gələcəyin işi olduğunu vurğulayaraq, ilk növbədə əyalət təmsilçiliyi barədədanışdı, ancaq kral bundan qətiyətlə imtina etdi
Lüdovik ancaq, Berri və Yuxarı Qiyendə(1778–1779)əyalət yığıncaqları kimi, əhəmiyyətsiz güzəştlərə getdi. 4iyul 1776-cı ildə Şimali Amerika ingilis müstəmləkələri öz müstəqilliklərini elan etdilər, 1778-ci ildə Fransa onların müstəqilliyini tanıdı, və bu İngiltərə ilə 1783-cü ilə qədər çəkən müharibəyə gətirdi. Bunun Fransada inqilaböncəki vəziyətə təsiri çox güclü idi. Birincisi ona görə ki Amerikan ştatlarında elan olunan "İnsan haqqları bəyyannaməsi" fransız inqilabçılarına böyük təsir göstərmişdi, o biri tərəfdən isə Fransa iqtisadiyyatı İngiltərə ilə olan müharibə səbəbindən ağır vəziyətə düşmüşdü. 1775–1777-ci illər arasında, zəif məhsul səbəbindən, bir sıra ac üsyanlar baş vermişdi. Parisdə sex məhkəmələrinin lğv olunmasından sonra üsyanlar bir sıra əyalətlərə yayıldı. 1782–1783-cü illərdə üsyanlar yenidən qızışır və bütün ölkəni bürüyür: Puatye (1782), Vizil (1786), 1783-dən 1787 qədər Sevenna, Vivar və Jevadanda. 1787-ci ildə Paris parlamenti, saraya pul verməkdən imtina etdi və bununla populyarlıq qazandı. Bunun əvəzində kral Paris parlamentini Truaya sürgün etdi, lakin Parisdə üsyan başladı və kral zümrə parlamentini geri qaytarmağa məcbur oldu. 1788-ci ildə Bretanda üsyan qalxdı.
Dofinedə, xüsusi ilə Qrenoblda, vəziyət daha da ciddi idi. Qanlı toqquşmalar oldu, çoxlu ölən vardı. Bununla əlaqədar Mariya-Antuanettanın 24 avqust 1788-ci ildə qraf Mersiyə, … onun Nekkeri qaytarmaq haqqında çalışdığı barədə, yazdığı məktubu maraqlıdı. Bu məktubda bəlli olur ki küçə yığıncaqları saraya necə təsir edirmiş.
Alışar
Alışar — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd.
Toponimikası və tarixi
Elmi ədəbiyyatda bu oykonimin izahı belə verilir: alış (qədim türk dillərində "çay ağzı, çayın mənsəbi, axar suyun hövzəyə tökülən yeri") və ar ("qarşı, əks tərəf mənasını ifadə edir) komponentlərindən düzəlib, "çay ağzının əks tərəfi" deməkdir. Kəndin Xələcdaşı dağının ətəyində, Arazın sahilində, çay suyunun güclü axaraq töküldüyü yerin əks tərəfində yerləşməsi bu fikri təsdiq edir. 29 mart 2005-ci ildə Xələc kəndi Alışar kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla, Xələc kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.
Əhalisi
Əhalisi 1943 nəfərdir.
Tanınmış şəxsləri
Səfər Alışarlı - yazıcı, şair
Tağ (beyin)
Tağ fornix müxtəlif sinir liflərindən təşkil olunmuş qövsi zolaq şəklində törəmə olub döyənək cisim altında yerləşərək, məməciyəbənzər cismi dənizatıyanı qırışığı qırmağı ilə birləşdirir. O, columna fornicis adlanan sütun vasitəsilə məməciyəbənzər cisimdən başlayaraq qövsi istiqamətdə görmə qabaraltından yuxarıya doğru qalxır və III mədəciyin ön-yan divarı ilə gedərək mədəciklərarası dəliyin önünə və beynin ön bitişməsinin aşağı səthinə çatır; burada döyənək cisim kötüyünün ön səthinə keçərək dogər tərəfdəkitağın eyni hissəsi ilə birləşir və tağ cismini corpus fornicis əmələ gətirir.
Scrophularia ningpoensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
SWOT analizi
320 × 360px|thumb|right|SWOT Analizi SWOT analizi— şəxs və ya təşkilat üçün biznes rəqabəti və ya layihənin planlaşdırılması ilə bağlı Güclü, Zəif tərəfləri, İmkanları  və Təhdidləri  müəyyən etməyə kömək etmək üçün istifadə edilən strateji planlaşdırma və strateji idarəetmə texnikası. SWOT analizi ilk dəfə Albert Humphrey tərəfindən 1960–1970-ci illərdə Stanford Universitetində aparılan bir araşdırma layihəsini idarə edərkən istifadə edib. Hazırda bir çox şirkətlər güclü və zəif yönləri anlamaq, eyni zamanda ətrafda olan fürsət və təhlükələrin fərqinə varmaq üçün SWOT analizindən istifadə edirlər.
Xüsusiyyətləri
SWOT təhlili qısaltmanın dörd elementinə diqqət yetirir və şirkətlərə strategiya, fəaliyyət və ya təşəbbüsə təsir edən qüvvələri müəyyən etməyə imkan verir. Bu müsbət və mənfi elementləri bilmək şirkətlərə planın hansı hissələrinin tanınması lazım olduğunu daha effektiv şəkildə çatdırmağa kömək edə bilər.
Şərq başlıqotu
(Scutellaria orientalis) — cinsinə aid bitki növü. Hündürlüyü 25–30 sm-ə qədər olan, gövdəsiçoxsaylı, əsasında qalxan və ya aşağı hissədən yayılmış, bəzən düzdür, qısa sıx tüklü yarımkol ot bitkisidir.
SWOT analizi
Xüsusiyyətləri
SWOT təhlili tərtib edərkən, insanlar müqayisə üçün hər bir təsir edən elementi yan-yana sadalamaq üçün dörd sütuna bölünmüş cədvəl yaradırlar. Güclü və zəif tərəflər adətən sadalanan imkanlar və təhdidlərlə bir-birinə uyğun gəlmir, baxmayaraq ki, onlar bir-birinə bağlıdır, çünki onlar bir-birinə bağlıdır.
Şərq başlıqotu
Yarpaq
Yarpaqları saplaqlıdır, uzunluğu 4–20 mm, eni 4–15 mm-dir, yumurtaşəkilli, yumurtaşəkilli-üçbucaq və ya uzunsovyumurtaşəkillidir, uzunsov formaya qədər dəyişir, qaidə hissəsində kəsilmiş və ya zəif ürəkşəkillidir, kənarları qismən dərin, bəzən çox dərin dairəvi dişlidir, oval, uzunsov bəzən demək olar ki, xətvari dişlidir, üst tərəfdən tündyaşıl rəngli, səpələnmiş qısa və basıq xırda tüklü və ya demək olar ki, çılpaqdır, alt tərəfdən nazik basıq ağ keçə tüklü və ya ağımtıldır.
Çiçək
Çiçək qrupu 5–6 sm-ə qədər uzunluqdadır, sıx və yaxud seyrəkdir. Tac iridir, uzunluğu 2,5–3 sm-dir, parlaq-sarı rəngdədir, xaricdən tüklü, bəzən çılpaqdır.
SWOT analizi
Daxili amillər
Güclü tərəflər (S) və zəif tərəflər (W) sizin üçün hazır olan resurslar və təcrübə olan daxili amillərə aiddir.
Bunlar ümumi hesab edilən bəzi daxili amillərdir:
Şərq başlıqotu
Meyvə
Fındıqcalar 1,5 mm uzunluqdadır, yumurtaşəkilli və ağımtıldır. Çiçəkləməsi (Aprel) May-İyul aylarında baş verir. İyul-sentyabr aylarıda meyvə verir.
Azərbaycanda yayılması: BQ (Quba–cənub-şərqdə), BQ şərq, BQ qərb, Qobustan, Abşeron, Kür düz. Aşağı dağ qurşağından, orta, bəzən yuxarı dağ qurşağına qədər.
SWOT analizi
Xarici amillər
Xarici amillər adətən sizin və ya şirkətinizin nəzarət etmədikləridir, məsələn, aşağıdakılar:
Şərq başlıqotu
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Quraqlığa davamlı dekorativ bitkidir.
Andreas Sellarius
Andreas Sellarius — Hollandiyalı-alman kartoqraf və mühəndisdir. 1660-cı ildə yaratdığı "Harmonia Macrocosmica" səma xəritəsi ilə məşhurdur. Neuhausendə anadan olub, Heydelberqdə təhsilini davam etmişdir. Protestan olan Sellarius, Heidelberqdə bəzi mənbələrə görə 30 il müharibələrə görə 1618-ci ildə, ya da şəhər katolikləri tərəfindən başlanılmış inqilab zamanı 1622-ci ildə şəhəri tərk etmişdir. Heidelberqi tərk edən Sellarius o zamankı əsərləri tapılmasada, Poloniya da yazdığı əsərlər bu gunə qədər gəlib çatmışdır. O Amsterdamda məktəb direktoru olduğu zaman ailə həyatı qurub. Qadının adı Katerina Elt idi. Qısa dövr Lahey, Hollandiya qalıb Hoorna köçmüşdür. 1637-ci ildə ölənə qədər Latın məktəbinin direktoru olmuşdur.
Bernhard Varenius
Bernhard Varenius - alman coğrafiyaçısıdır.
Həyatı
Daha sonra Tibb, astronomiya və coğrafiya fənlərini öyrənmiş, coğrafiyaya daha çox marağı olduğu üçün onu seçmiş və biliklərini artırmağa davam elemişdir.1649-cu ildə təhsilini başa vuraraq Amsterdama gəlmişdir. Həmin il ""Descriptio Regni Japoniae" adlı əsəsinrdə Yaponiya və Siam haaqında məlumat vermişdir. Ən vacib əsəri isə Coğrafiyanın xüsusiyyətidir. 1650-ci ildə bu kitabı bitirmiş və həmin il rəhmətə getmişdir.
İş həyatı
Varenius bu kitabı coğrafiyanın bir çox prinsipləri ortaya qoymuşdur. Əsərin əvvəlində riyazi olaraq dünyanın sxemini, hərəkətini və ölçülərini qeyd etmişdir. Sonra isə dünya ilə günəş və ulduzlar arasında əlaqə, müxtəlif yerlər vaxt fərqi və günün uzunluğu haqqında qeyd etmişdir. Beləliklə kitabın sonunda yerin səthi haqqında qısa məlumatlar vermişdir, kürə və xəritələr çəkmişdir.
Betula pumila
(Betula pumila) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tasman dənizi
thumb|Tasmaniya dənizinin kosmik şəkili
Tasman dənizi – Avstraliya və Okeaniyada yerləşir. Sakit okeana çıxışı vardır. Tasmaniya dənizi Avstraliya və Yeni Zelandiyanın arasında yerləşir. Dəniz məşhur holland səyyah Abel Tasmanın şərəfinə adlandırılmışdır.
Kitabşünaslıq
Kitabşünaslıq (ing. "Bibliology" və ya "Book Science") - kitablar və kitab işi barədə kompleks elm. Yazılı əsərlərin və nəşrlərin cəmiyyətdə yaradılması, yayılması və istifadə edilməsi proseslərini öyrənir. .
XVI əsrdə fransız J.J.Pev tərəfindən istifadə edilmişdir. Bibliologiya termini altında kitablar haqqında düşünmək, onlar haqqında və ya onların məzmunu, tarixi haqqında inamla danışmaq başa düşülürdü. V.Q.Anastasyevic kitab nəzəriyyəsini biblioqrafiya kimi başa düşür, P.Otle biblioqrafiyanı kitab haqqında nəzəri biliklərin məcmusu hesab edir və onun tərkibinə biblioqrafiyanı da daxil edirdi. N.M.Lisovski və M.N.Kufaev isə onu kitabın fəlsəfəsi adlandırırdı. 1931-ci ildə A.Q.Fomin bibliologiya terminini kitabşünaslıq termini ilə əvəz etməyi təklif etdi.
Yuxarıların müharibəsi
Yuxarıların müharibəsi — Yeni Qranadada 1839-1842 ci illərdə baş vermiş vətəndaş müharibəsi. Münaqişə hökumət qüvvələri ilə hökumət əlehdarları olanlar özlərini <<ali vəzifəlilər>> adlandırırdılar.
Müharibədən öncəki vəziyyət
May 1839-cu ildə Posta vilayyətində Kongres 4 kiçik monastrı bağlayır.Onların əmlakı satılır və pul vilayyətin iqtisadiyyatına yatırılır.Yerli kilsə xadimləri buna etirazını bildirir və 1839-cu ilin iyun ayında dindar əhalinin köməyi ilə üsyan başlayır.Onun yatırılması üçün general Erran əraziyə göndərilir.Obanda da Posta vilayyətində yaşayırdı.Milli azadlıq hərakatının əsas fiqurlarından biri idi.O əsasən adi həyat tərzi keçirirdi və siyasətə qarişmaq istəmirdi.Üsyan başlayanda o,Boqotaya gedir.31 avqust 1939-cu ildə Erran üsyançıları Buskosada məğlub edir və üsyanın rəhbəri Xose Erosa isə əsir düşür.O Obandanın keçmiş köməkçisi idi.Dindirilmə zamanı Antonio Xose Fransisko de Sukrenin öldürülməsini Obandanın tərəfindən təşkil edildiyini bildirir.Posta məhkəməsi Obandanın həbsi haqqında order verir.Obanda Boqotadan Postaya gələrək onun bu işdə hec bir günahı olmadığı haqqında ifadə verəcəyini bildirir.
Nəticəsi
Müharibədən sonra prezident Erran 1832-ci ildəki konstutsiyaya dəyişiklik edir.Hədəf növbəti müharibələrin qarşısını almaq idi.
German Berterame
San-Lorenzo
Berterame San-Lorenzo akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Berterame öz peşəkar karyerasında debütünü 29 aprel 2017-ci ildə Gimnaziya La Plata klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 81-ci dəqiqədə Qonzalo Berqessionu əvəz etmişdir. Həmin görüşdə San-Lorenzo liqa görüşündə rəqibinə 1-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Klub
1 Libertadores Kuboku görüşləri daxildir. 2 Argentina Superkuboku görüşləri daxildir.
Komanda
"San-Lorenzo"
Moka (qəhvədan)
thumb|right|200px|1933-cü ildə «Bialetti» firması tərəfində istehsal olunan ilk «Moka ekspres» qəhvədanlarından biri 200px|thumb|right|İş prinsipi
Moka, və ya Moka ekspres geyzer tipli - qəhvədan. Üç hissədən ibarətdir: alta su doldurulur, hansı ki, sonradan 1,5 atm təzyiq altında buxara çevrilir. Buxar sonradan yuxarı dar kanal üzrə qalxır və orta hissəyə tökülmüş üyüdülmüş qəhvədən keçir. Yuxarı hissəyə artıq hazır içki qalxır.
Varşava gettosu üsyanı
Varşava gettosu üsyanı (Aufstand im Warschauer Ghetto; אױפֿשטאַנד אין װאַרשעװער געטאָ ; powstanie w getcie warszawskim) - 1943-cü ilin 19 aprel tarixində Varşava şəhərində yerləşən Varşava gettosunda yəhudilər tərəfindən başladılmış üsyan. Üsyan 1 aya yaxın davam etmiş 16 may tarixində Üçüncü Reyx əsgərləri tərəfindən yatırılmışdır. Hadisələr II Dünya müharibəsi ərzində yəhudilər tərəfindən təşkil edilmiş ən böyük silahlı toqquşmalardan biri kimi tarixə keçmişdir. İlk günlərdə gettoya nəzarəti itirən nasistlər 4 həftə davam edən silahlı toqquşmardan sonra üstünlüyü yenidən ələ almağı bacarmışdır. Varşava gettosu üsyanı nəticəsində gettoda yaşayan 56 min yəhudi öldürülmüş, 7 mini isə edam edilmək üçün Treblinka ölüm düşərgəsinə göndərilmişdir. Hadisələr nəticəsində ümumilikdə 71 min insan həlak olmuşdur.
Cekson ailəsi
thumb
Cekson musiqi ailəsi — ritm-n-blyuz, soul, rok, Pop musiqi, disko stilində musiqi ifa edən musiqiçilər ailəsi. Musiqi qrupu kimi Cekson 5, tək, solo ifaçılar kimi — Maykl Cekson və Canet Cekson tanınırlar.
Varşava gettosu
thumb|right|200px|Varşava gettosunda yaşayan yaşlı yəhudi. Varşava gettosu — Polşanın paytaxtı Varşava şəhərində yəhudilərin toplanılması və saxlanılması üçün nəzərdə tutulmuş getto düşərgəsi. Varşava gettosu III Reyx dönəmində olmaqla 1940-cı ilin oktyabr ayından 1943-cü ilin may ayına qədər fəaliyyət göstərmişdir. Gettonun ümumi ərazisi 3.4 km2 təşkil edirdi və burada toplamda 400.000 min yəhudi saxlanılmışdır.
Varşava gettosunda saxlanılan yəhudilərin 254,000 nəfərə yaxını 1942-ci ilin yay aylarında Treblinka ölüm düşərgəsinə göndərilərək öldürülmüşdür. Varşava gettosu mövcud olduğu 3 il ərzində; getto daxili üsyanlar, şiddət və zorakılıq faktları ilə birlikdə ümumilikdə 300.000 min yəhudinin ölümünə səbəb olmuşdur. Getto dünya tarixində eyni millətdən olan insanların kompakt şəkildə saxlanıldığı ən böyük yer kimi tarixə keçib.