cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Məhərrəm Mahi
Yaradıcılığı
Sizə qurban olum mən, ay yaşlılar, cavanlar, Elinin, obasının həsrətilə yananlar, Gəlin birləşib gedək, şəhid olaq hamımız, Düşməndən azad olsun təki Zəngilanımız.
Zəngilandadır
Dostum, gəl dolaşaq bu doğma yurdu, Elin xoş baharı Zəngilandadır. Həcər dəyanəti, Nəbi qeyrəti, Koroğlu Nigarı Zəngilandadır.
Dünyanın ən böyük çinar meçəsi, Hər çinar dibində könül nəşəsi, Turac pırıltısı, qırqovul səsi, Kəkliyin xumarı Zəngilandadır.
Qədim məskənidir Şəhri-Şərifan, Min illik tarixdən o verir nişan, Ötən əsrlərdən yadigar qalan, Babəkin hasarı Zəngilandadır.
Dumanlı-çənlidir uca dağları, Dərdlərə dərmandı buz bulaqları, Silən qəlbimizdən qəmi-qubarı, Şəfa qaynaqları Zəngilandadır.
Durur zirvəsində qartal Süsənin, Hürküşür qoynunda maral Süsənin, Baxıram aparır xəyal, Süsənin, Səngər qayaları Zəngilandadır.
Mətləbim-məramım sözümün canı, Mahiyəm, deyirəm qəlbim duyanı, Əgər dolaşsanız Azərbaycanı, Gözəllik diyarı Zəngilandadır.
Amstel çayı
Amstel çayı - Niderland ərazisində yerləşir. Çayın adına Amsterdam şəhərinin adı qoyulmuşdur. Adi balıqçılıq kəndi olan Amsterdam Amstel çayının yuxarı hissəsində yerləşirdi. Sonra şəhər intensiv inkişaf edərək 1300 il ərzində böyük Amsterdam şəhəri olmuşdur. Bu çayın kənarında yay vaxtı istirahət zonaları vardır. Çayın üzərində çoxlu körpülər var: Maqere-Burq, Blaburq, Xoqe-Slyos və Berlaqeburq.
Qalereya
r
Bayram namazı
Ramazan (Fitr) və Qurban bayramlarının namazı camaatla birlikdə qılınır.
Fitr və Qurban bayramlarının namazının vaxtı bayram günü Günəş çıxandan günortaya qədərdir.
Fitr bayramı və Qurban bayramı namazları iki rəkətdir. Belə ki, hər rəkətdə Fatihə surəsini oxuduqdan sonra, 3 dəfə təkbir demək lazımdır. Yaxşı olar ki, birinci rəkətdə beş təkbir deyilsin və hər iki təkbirin arasında bir qunut oxuyar və beşinci təkbirdən sonra başqa bir təkbir də deyib, rukuya gedər, iki səcdə etdikdən sonra təkrarən ayağa qalxar, ikinci rəkətdə isə dörd təkbir deyər və hər iki təkbirin arasında bir qunut oxuyar və dördüncü təkbirdən sonra, başqa bir təkbir də deyərək rukuya gedər, rukudan sonra iki səcdə edib təşəhhüdü oxuyar və namazın salamını verər.
Fitr bayramı və Qurban bayramı namazlarının qunutunda hər hansı bir dua və zikri oxusa kifayətdir. Amma yaxşıdır ki, bu duanı oxusun:
Əllahummə əhləl-kibriyai, vəl-əzəməti və əhləl-əfvi vər-rəhməti və əhlət-təqva vəl-məğfirəti əs`əlukə bihəqqi hazəl-yəvm, əlləzi cəəltəhu lil-musliminə iydən və liMuhəmmədin səlləllahu ələyhi və alihi zuxrən və şərəfən və kəramətən və məzida, ən tusəlliyə əla Muhəmmədin və ali Muhəmməd və ən tudxiləni fi kulli xəyrin ədxəltə fihi Muhəmmədən və alə Muhəmməd, və ən tuxricəni min kulli suin əxrəctə minhu Muhəmmədən və alə Muhəmməd, sələvatukə ələyhi və ələyhim. Əllahummə inni əsəlukə xəyrə ma səələkə bihi ibadukəssalihun və əuzu bikə mimməstəazə minhu ibadukəl-muxləsun.
Bayram namazının xüsusi surəsi yoxdur. Amma yaxşı olar ki, onun birinci rəkətində Şəms surəsi, ikinci rəkətində Ğaşiyə surəsi oxusun və yaxud birinci rəkətdə "Əla surəsi, ikinci rəkətdə Şəms surəsi oxunsun.
Bayram namazını səhrada qılmaq müstəhəbbdir. Həmçinin Məkkədə, Məscidül-Həramda da qılınması müstəhəbbdir.
Müstəhəbdir ki, bayram namazına piyada, ayaqyalın və vüqar ilə getsinlər və namazdan qabaq qüsl edib, başlarına ağ əmmamə qoysunlar.
Bayram namazında yerə (torpağa) səcdə etmələri, təkbir deyərkən əllərini qaldırmaları və bayram namazı qılan şəxsin, istər imam-camaat olsun, istər münfərid qılsın, həmd-surəni uca səslə qılması müstəhəbbdir.
Fitr bayramı axşamının şam və işa namazından, sübh namazından və Fitr bayramının namazından sonra bu təkbirləri demək müstəhəbbdir.
Əllahu əkbər, əllahu əkbər, la ilahə illəllah, vallahu əkbər, əllahu əkbər və lillahil-həmd, əllahu əkbər, əla ma hədana.
Müstəhəbdir ki, insan Qurban bayramında birincisi bayram gününün zöhr namazı, axrıncısı isə on ikinci günün sübh namazı olan on namazdan sonra keçmiş məsələdə olan təkbirləri desin və sonra əlavə etsin:
Əllahu əkbər, əla ma rəzəqəna min bəhimətil ənam vəlhəmdu lillahi əla ma əblana.
Amma Qurban bayramını Mina dağında olsa, birincisi bayram gününün zöhr namazı, axırıncısı isə Zilhiccə ayının on üçüncü günü sübh namazı olan on beş namazdan sonra bu təkbirləri desin.
Qadınların bayram namazına getməkdən çəkinmələri ehtiyat-müstəhəbdir. Amma bu ehtiyat, qoca qadınlara aid deyil.
Bayram namazında da başqa namazlar kimi məmum gərək Həmd və surədənbaşqa namazın qalan zikrlərini özü oxusun.
Əgər məmum, imam təkbirlərdən bir neçəsini söylədikdən sonra özünü çatdırarsa, imam rukuya əyildikdən sonra, imamla birlikdə söyləmədiyi təkbir və qunutları özü deməlidir. Əgər hər qunutda bir "Subhanəllah", ya bir "Əlhəmdu lillah" desə kifayətdir. Əgər buna da fürsət olmasa, təkcə təkbirləri desin. Əgər buna da fürsət olmasa, kifayətdir ki, imama tabe olub rukuya getsin.
Əgər bayram namazında şəxs namaza yetişərkən, imamın rukuda olduğunu görərsə, niyyət edib, namazın birinci təkbirini deyərək rükuya gedə bilər.
Əgər bayram namazında bir səcdəni unudarsa, namazdan sonra onu yerinə yetirməsi lazımdır. Həmçinin, əgər gündəlik namazda səhv səcdəsini vacib edən bir əməl qarşısına çıxarsa, iki səhv səcdəsi etməsi lazımdır.
Əsas döyüş tankı
thumb|300px|[[Rusiya istehsalı üçüncü nəsil T-90S əsas döyüş tankı.]]
thumb|300px|[[Leklerk|AMX 56 Leclerc]]
260px|right|thumb|Keçmiş [[SSRİ istehsalı olan T-72 tankı]]
thumb|300px|ABŞ istehsalı olan [[M1 Abrams.]]
thumb|center|300px|[[Rusiya Federasiyasının istehsalı olan yeni nəsil T-14 Armata əsas döyüş tankı]]
thumb|300px|[[Almaniya Silahlı Qüvvələri nə məxsus Leopard 2A5 əsas döyüş tankı.]] thumb|300px|[[İsrail Silahlı Qüvvələri nə məxsus, "Trofi" aktiv müdafiə sistemi ilə təchiz olunmuş Merkava Mk 4M.]] thumb|304x304px|[[Türkiyə Silahlı Qüvvələri|Türkiyə silahlı qüvvələrinə məxsus,"Altay" tankı.]] Əsas döyüş tankı və ya digər adı ilə döyüş tankı bir çox müasir ölkələrin silahlı qüvvələrində döyüş əməliyyatları zamanı birbaşa atəş və manevr rolunu yerinə yetirən, zirehlə müdafiə olunan tanklardır. 1960-cı illərdən etibarən bu cür döyüş maşınları silahlanmada olan bütün digər tank növlərini əvəz etməyə başlamışdır.
Hazırda, əsas döyüş tankları müasir orduların hər birində vacib rol oynayır. Müasir ƏDT-lər döyüş ərzində düşmən qüvvələrinə maksimum zərər vurma, piyada qoşunların təhlükəsiz hərəkətini təmin etmə və onlara atəş dəstəyi vermə kimi bir çox mühüm funksiyaları yerinə yetirir. Döyüş zamanı ƏDT-lərin atəş dəstəyi ilə təmin olunmasında isə kəşfiyyat və hücum təyyarələri mühüm rol oynayır.
Vüqar Mustafayev
Vüqar Mustafayev — Azərbaycanlı futbolçu. Mövqeyi müdafiəçi olan Vüqar Mustafayev, 2016-cı ildən Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Zirə" komandasında mübarizə aparır.
Vüqar Mustafayev həmçinin 2016-cı ildən Azərbaycan yığmasınında mübarizə aparır. O, Azərbaycan yığmasında 1 oyunda meydana daxil olub.
Həyatı
Vüqar Mustafayev 5 avqust 1994-cü ildə Zaqatala rayonunda anadan olub. Vüqar Mustafayev futbolçu karyerasına 2013-cü ildə "Bakı" komandasında başladı. Daha sonra o "Simurq", "Qarabağ" və "Zirə" komandalarının şərəfini qorudu.
Azərbaycan yığması karyerası
Vüqar Mustafayev 2016-cı ildə Robert Prosineçki tərəfindən Azərbaycan yığmasına dəvət olundu. Vüqar Mustafayev birinci oyununa 26 may tarixində çıxdı. Avstriyanın Bad Erlaç şəhərində təlim-məşq toplanışı çərçivəsində baş tutan Azərbaycan-Andorra oyununda, Vüqar Mustafayev oyunun 46-cı dəqiqəsində Tərlan Quliyevin əvəzinə meydana daxil oldu. Həmin oyun 0–0 hesabı ilə başa çatdı.
Sahibataoğulları bəyliyi
Sahibataoğulları bəyliyi — 1275–1343-ci illər arasında Səlcuqlular vəziri Sahibata Fəxrəddin Əlinin oğulları tərəfindən Afyon və çevrəsində qurulan beylik.
Tarixi
Vəzirliyi sırasında Konya, Sivas kimi bəzi şehərlərdə böyük xeyir müəssəsələri yaptırması səbəbiylə, Xoca Sahibata ünvanıyla anılan Fəxrəddin Əli, Monqol işgalinin ən zor günlərində vəzifə apardı. Anadoluya hakim olan Monqollar, özlərinin rahatı üçün Türkiyə Səlcuqluları şahzadə və dövlət adamlarının iqtidar və mövqe istəklərini əsas tutaraq onları vəzifələrə şirnikləndirirdilər.
Elxanlıların Anadolu valisi Əmir Teymurtaş Çobanlı, ona qarşı baş qaldıran uc bəylərini hakimiyyəti altına almaq üçün səfərə çıxdığında, Sahipataoğlu Nüsrəddin Əhməd bəy, Germiyanoğullarına sığındı. Qarahisarı mühasirəyə alan Teymurtaş, atası Əmir Çoban Sulduzuın elxanlı hökmdarı Sultan Əbu Səid Bahadur xan tərəfindən öldürülməsi üzərinə mühasirəni qaldırıb Misirə qaçınca (1327), yurduna geri dönən Nüsrəddin Əhməd, Germiyanoğullarının hakimiyyətini tanıdı. Onun ölümündən (1343) sonra da torpaqları Germiyanoğulları bəyliğinə qatılan Sahibataoğulları ortadan qalxdı.
Məmmədəli Hüseynov
Məmmədəli Hüseynov — Azərbaycanlı alim, paleontoloq, Azərbaycan paleontologiyası məktəbinin banisi, arxeoloq. Tarix elmlər doktoru (1985), professor (1987), Azərbaycan arxeologiya elminin patriarxlarından, Azıx paleolit düşərgəsinin ilk tədqiqatçısı, 1971-1994 illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu Daş dövrü arxeologiyası şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. O, eyni zamanda 1976-1993-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsində təşkil olunmuş Arxeologiya və Etnoqrafiya kafedrasının müdiri olmuşdur.
Həyatı
thumb|Azıx mağarası Məmmədəli Murad oğlu Hüseynov 3 aprel 1922-ci ildə Qazax rayonunun Mollacəfərli kəndində anadan olmuşdur
Məmmədəli Hüseynov 1946-1951-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) tarix fakültəsində ali təhsil almışdır. O, ali təhsilini başa vurduqdan sonra Azərbaycan Tarixi Muzeyində (indiki Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi) əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
Məmmədəli Hüseynov 1971-1994 illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu Daş dövrü arxeologiyası şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. O, eyni zamanda 1976-1993-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsində təşkil olunmuş Arxeologiya və Etnoqrafiya kafedrasının müdiri olmuşdur.
Məmmədəli Hüseynov 1960-cı ildə Tbilisidəki Arxeologiya, Etnoqrafiya və Tarix institutunun Elmi Şurasında "Aveydağ paleolit düşərgələri"adlı namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. O, 1985-ci ilin oktyabr ayında Kiyev şəhərində "Azərbaycanın qədim paleoliti" adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək tarix elmləri doktoru alimlik dərəcəsini almışdır. Ona 1987-ci ildə professor adı verilmişdir.
Məmmədəli Hüseynov 5 iyul 1994-cü ildə vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Məmmədəli Hüseynovun rəhbərliyi altında 1956-cı ildə Elmlər Akademiyasının Azərbaycan Tarixi muzeyində paleolit arxeoloji ekspedisiyası təşkil olunmuşdur.Onun rəhbərliyi altında 1956-1958-ci illərdə Qazax rayonu ərazisində olan Damcılı mağarası düşərgəsində arxeoloji qazıntı işləri aparılmış və paleolit mədəniyyətinə aid zəngin maddi-mədəniyyət nümunələri tapılmışdır. Məmmədəli Hüseynov 1958-ci ildə Qazax rayonu ərazisində kəşfiyyat işləri aparmış və Daşsalahlı mustye düşərgəsini aşkar etmişdir. Daşsalahlı düşərgəsində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı mustye mədəniyyətinə aid zəngin elmi materiallar tapılmışdır.
Quruçay və Köndələnçay vadilərində, həmçinin Qarabağın dağlıq hissəsində karst mağaraları olduqca zəngindir. Lakin hələlik bu diyarda ən zəngin maddi-mədəniyyət nümunələrinə malik paleolit məskənləri Azıx və Tağlar mağaralarında qeydə alınıb, arxeoloji cəhətdən ən müasir elmi biliklər səviyyəsində tədqiq olunmuşdur. Çoxtəbəqəli Azıx və Tağlar paleolit düşərgələri Quruçayın sol sahilində olub, Füzuli şəhərindən 16 kilometr aralıda, Tuğ çökəkliyində yerləşir. 1960-1986-cı illərdə Azıx qədim insan düşərgəsində aparılan kompleks arxeoloji tədqiqatlar zamanı burada 10 arxeoloji təbəqə qeydə alınaraq tədqiq olunmuşdur. Elmi araşdırmalar zamanı Azıx düşərgəsinin III, V-X təbəqələrindən 7 mindən artıq daş məmulatı və ovlanmış heyvanların 900 mindən artıq sümük qalıqları tapılmışdır. Qarabağ diyarında aparılan elmi tədqiqatlar zamanı sübuta yetirilmişdir ki, hələ çox qədim zamanlardan bu ərazidə canlı həyatın inkişafı üçün əlverişli təbii coğrafi şərait olmuşdur. Ərazidə aparılan kompleks elmi tədqiqatlar göstərmişdir ki, hələ 2,5 milyon il bundan əvvəl Quruçay vadisi müxtəlif heyvanlarla zəngin olmuşdur. Eyni zamanda Quruçay vadisi, Azıx və Tağlar düşərgələri yerləşən ərazidən qədim insanlar əmək alətləri hazırlamaq üçün xammal mənbəyi kimi istifadə etmişlər.
Məmmədəli Hüseynov 1968 ildə Azıx mağara düşərgəsinin orta aşel təbəqəsindən daş alətlər və daşlaşmış heyvan sümükləri ilə bir yerdə 350-400 min il yaşı olan ibtidai insanın alt çənə sümüyünün bir hissəsini də tapmaqla dünyaya səs saldı. Sonrakı illərdə tədqiqatların davam etdirilməsi nəticəsində Azıxda və ümumiyyətlə, Quruçay vadisində erkən insanın hələ 2 milyon il bundan öncə məskunlaşdığı arxeoloq Məmmədəli Hüseynov tərəfindən tutarlı elmi dəlillərlə sübuta yetirildi.
Məmmədəli Hüseynov Azıx düşərgəsinin daş məmulatını Əsədulla Cəfərov ilə birlikdə tədqiq etmiş, düşərgənin VII-X təbəqələrinin maddi-mədəniyyət nümunələrinin özünəməxsus cəhətlərini müəyyən etmişdir. Dünyanın heç bir paleolit düşərgəsindən belə əmək alətləri tapılmadığına görə, aşağı təbəqələrin arxeoloji tapıntılarına Quruçay mədəniyyəti adı vermişlər. Hazırda Quruçay mədəniyyəti Yaxın Şərq və Qafqaz ərazisində ən qədim arxeoloji mədəniyyət hesab olunur. Azıx düşərgəsinin VII-X təbəqələrindən aşkar olunmuş Quruçay mədəniyyəti mağarada qədim insanların ilkin məskunlaşmasından xəbər verir .İbtidai insanların həyatında mağaranın yaxınlığından axan Quruçayın mühüm rolu olmuşdur.
Qədim insanlar əmək alətləri hazırlamaq üçün çay daşlarını məhz Quruçaydan toplayıb Azıx düşərgəsinə gətirmişlər. Eyni zamanda Azıx düşərgəsinin sakinləri Quruçay dərəsində ovçuluq və yığıcılıqla da məşğul olmuşlar. Hələ ən qədim zamanlardan Quruçay dərəsində ibtidai insanların yaşaması üçün zəruri bütün nemətlər olmuşdur. VII-X təbəqələrdə aparılan tədiqatlar zamanı tapılmış maddi-mədəniyyət nümunələri yeni bir arxeoloji mədəniyyətdən xəbər verirdi.
Kompleks elmi tədqiqatlar zamanı müəyyən olunmuşdur ki, Azıx qədim insan düşərgəsində Quruçay mədəniyyəti dövrü uzunmüddətli inkişafdan sonra qədim aşel mədəniyyəti ilə əvəz olunmuşdur.
Məmmədəli Hüseynovun rəhbərliyi altında aparılan tədqiqatlar zamanı respublika ərazisində zəngin paleolit düşərgələri aşkar olunmuş və nəticədə Azərbaycan paleolit məktəbi yaradılmışdır.
Səfər
Səfər - Hicri təqviminin 2-ci ayı.
Məmmədəli Hüseynov
Elmi fəaliyyəti
Məmmədəli Hüseynov 6 kitab və 100-dən çox elmi əsərin müəllifidir.
Azərbaycan arxeologiyası. (Altı cilddə, I cild, Bakı, 2008) kitabı Azərbaycan paleolit məktəbinin banisi,  professor Məmmədəli Murad oğlu Hüseynovun əziz xatirəsinə həsr olunmuşdur.
23 İyun 2014 ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində arxeoloq, paleontologiya elminin inkişafında böyük xidmətləri olan Məmmədəli Hüseynovun xatirəsinə həsr olunmuş fotosərgi açılmışdır.
Kaşalotlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Qışlaq Mədadlı (Xudafərin)
Qışlaq Mədadlı - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Təsərrüfatlararası birlik (film, 1981)
Məzmun
Tədris filmində Şəki Heyvandarlıq Birliyinin timsalında bu cür təsərrüfatların əhəmiyyətindən və müvəffəqiyyətlərindən bəhs olunur.
Həbib Qaramani
Həbib Qaramani — XV əsr xəlvəti şeyxlərindən biri. Soyunun ata tərəfdən Ömərə, ana tərəfindən isə Əbu Bəkrə çatdığı söylənilir.
Təsərrüfatlararası birlik (film, 1981)
Film haqqında
Film Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Həbib Qaramani
Həyatı
Şeyx Həbib üç dəfə həccə getmişdir. Daima yolçuluq edər, səyahəti çox sevərmiş. Anadoluda bir müddət Qaramanda və Aydında, sonra isə bir çox yerlərdə dolaşaraq xalqı irşad etmişdir. Həbib əfəndi bir müddət İskilipdə qalmış, birda Sultan Bəyazidin xocası Şeyx Muhyiddin Yavsinin qızı, Şeyxülislam Əbu Səid əfəndinin bacısı Ruqiyyə xatun ilə evlənmişdir. Qayınatası ilə aralarında anlaşılmazlıq çıxması üzərinə Amasiyaya köçmüşdür.
Həbib Qaramani 1497-ci ildə vəfat etmişdir. Məzarı Amasiyada Mehmet Paşa Camisinin yanındadır. İskilipdə cami, mədrəsə, zaviyyə və kitabxana inşa etdirmişdir.
Calophyllum novoguineense
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Payde
Paide (Paide), keçmiş Vaissenştayn ( — Ağ daş) — Estoniyanın mərkəzində şəhər, Yarvamaa bölgəsinin inzibati mərkəzi. Soyuq müharibə zamanı, burada Koigi sovet aviabazası yerləşirdi. Şəhərdə eyniadlı Livon ordeni tərəfindən tikilmiş qəsr ucalır.
Qardaşlaşmış şəhərlər
Paide 8 şəhərlə qardaşlaşıb:
Etimologiya
Paydenin alman adı Weissenstein (əslində aşağı alman dilində Wittenstein və ya Wittensten) "ağ daş" deməkdir. Bu ad Payde qalasının inşasında istifadə olunan əhəng daşından götürülmüşdür. Latın tərcüməsi Albus Lapis də istifadə edilmişdir. Estoniya adı Payde ilk dəfə 1564 -cü ildə Payda olaraq qeyd edildi və paas, pae "kireçtaşı" sözündən yarandığı düşünülür.
Görməli yerlər
Livoniya Ordeninin ustası Konrad von Mandernin əmri ilə Paide şəhərində 1265 və ya 1266 -cı illərdə bir qala tikilmişdi. Əvvəldən yerli Tall Hermann qülləsi və ya Vallitorn olaraq bilinən mərkəzi qüllənin ətrafında inşa edilmişdir. Altı mərtəbəli tikili həmişə qala kompleksinin əsasını təşkil etmişdir. Qala 14-15 -ci əsrlərdə, ətrafdakı divarların genişləndirilməsi və qüllələrin əlavə edilməsi ilə möhkəmləndi. Yeni odlu silah təhlükəsinə qarşı çıxmaq üçün də modernləşdirildi. 16 -cı əsrdə, qala xarici bastionların əlavə edilməsi ilə yenidən dəyişdirildi.
Paide Kilsəsi
Paide Kilsəsi əslində 16-cı əsrə aiddir; Bununla belə, bir neçə dəfə həm müharibədə, həm də yanğından sonra çox pis bir şəkildə zədələnmişdir və indiki bina əsasən 1909-1910-cu illərdə memar J. C. Mühlhausenin nəzarəti altında aparılan yenidənqurma işlərindən ibarətdir.
Maqere-Burq
Maqere-Burq körpüsü — Amstel çayı üzərində yerləşən körpüsüdür. Körpü Kerkstraat və Nive-Kerkstraat şəhərlərini birləşdirir. Tamamilə ağ rəngdə boyanmış körpü 1691-ci ildə tikilmiş və 1871-ci ildə istifadəyə verilmişdir. 2003-cü ildə bütün nəqliyyat üçün açıqdır. O cümlədən piyada və velosiped yolları vardır. Maqere Burqun mərkəzi hissəsi ağ rəngli ağacdan hazırlanmış bir baskül körpüsüdür.
Maraqlı amil
Amsterdam körpüsü
Heys adası
Heys adası — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir. Ən hündür nöqtəsi — 242 m. Ada 1901-ci ildə Bolduin-Siqler ekspedisiyası tərəfindən kəşf edilmişdir və amerikan qütb araşdırmaçısı Ayzek Heysin şərəfinə adlandırılmışdır. Ən böyük gölü — Kosmiçeskoe. Adanın şərqindən Romantikov çayı axır.
Şimali Rodez
Şimali Rodez  — Fransa da kanton, region — Cənub-Pireneylər, departament — Averon. Rodez dairəsinə daxildir.
Kantonun INSEE kodu — 1246. Şimali Rodez kantonuna cəmi 3 kommuna daxildir, onlardan ən əsası Rodez kommunasıdır.
Əhali
2006-cı ildə əhalinin sayı 2 548 nəfər təşkil edirdi.
Əxilik
Əxilik — İslamda sufi təriqətlərindən biridir.
Abbasi xilafəti dövründə qurulan, İran, Azərbaycan, Orta Asiya və Anadoluda yayılan bu təşkilat (sufi cərəyanı) Xəlifə Nasir tərəfindən dəstəklənmiş və islam ölkələrində geniş yayılmışdır.
Pozulan ictimai nizamı yenidən tənzimləmək istəyən xəlifə bu düşüncəsini gerçəkləşdirmək üçün Şəhabəddin Sührəverdiyə Kitabül-fütuvvət adlı bir əsər yazdırmış və bu barədə xəbər vermək üçün ətraf ölkələrə elçilər göndərmişdi. Anadolu səlcuqlularının bu məsələyə müsbət münasibətinə görə burada əxilik təşkilatlanmağa başlamışdır. Həmin dövrdə Anadolu əxilərini təşkilatlandıran Əxi Evrən adı ilə məşhur olan mənşəcə Azərbaycan türklərindən olan böyükk sufi alim Şeyx Nəsrəddin Mahmud Xoyidir.
Əxi Evrənə görə əxiliyə girənlərin bir sənətə sahib olması vacib idi. Çünki əxi halal qazancla yaşamağı öhdəlik olaraq götürürdü. Halal qazancın yolu insanın öz zəhməti ilə dolanacağı bir sənətinin olmasından başlayır. Belə ki, zəngin olan başqasına daha çox xidmət edə bilər. Əxi olan eyni zamanda cihad idealına da sahib olmalı idi. Çünki, cihad Quranda fərz qılınmışdır. Ona sual verib, nəsihət istəyənlərə — "Ey əxi qardaşım! Alış-veriş elmini bilməyən haram lixmadan xilas ola bilməz. Haram loxma yeyən isə ibadətlərinin savabını tapa bilməz. Zəhməti həmişə boça gedərSonunda böyük əzaba tutular və peşman olar." – deyərmiş. O, getdiyi yerlərdə bütün əsnafı bir araya toplayıb təşkilatlandırırdı. Beləliklə o, Anadolu şəhərlərində əxi təşkilatlarının qurucusu oldu, bütün Anadolu əxilərini şeyxi qəbul edildi. Əxi Evrən təsəvvüf fəlsəfəsi və ədəbiyyatı sahəsində əsərlər də yaratmışdır. Bunlardan bilinənləri Mətaliul-iman, Mənahıci-səyfi, Tabsiratul-mübtədi, Təzkirətül-müntəhi, Yəzdani-şinahi, Müridül-kiyafə, Ağaz-u əncam, Mədhi-fakr u Zəmmi-dünya, Risaleyi-arz, Mukatəbat Beynə Sadruddin Konevi, Cihadnamə əsərləridir.
Əxi Evrənin ölümündən sonra onun yolunu tələbələri davam etdiriblər. Eyni zamanda Əxi Evrənin xanımı Fatimə Bacının yetişdirdiyi bacılar da əldə etdikləri əxilik mədəniyyətini bacıdan, bacıya nəql etdilər. Söyüd civarında – Bizans sərhəddində inkişaf etməyə başlayan Osmanlı bəyliyinə tabe olan və bir qismi ucqarlara yerləşdirilən əxilər özlərinin təkyə və zaviyələrini qurdular. Bir əxi şeyxi olan Şeyx Ədəbali qızını Osman bəyə verərək, aralarında qohumluq əlaqəsi yaratdı.
Əxilik XI–XV əsrlərdə Azərbaycanda da mövcud olmuşdur. Əxi Əbülfərəc Zəncani (vəf.1062–1065), Sadəddin Əbülqasım Təbrizi (vəf.1181) və yüzlərlə məşhur əxi şeyxlərinin adını çəkmək olar.
Arettso
Arezzo — İtaliyanın şimal seqmentindəki Toskana rəhbərlik bölgəsində, Arezzo vilayətinin mərkəzi şəhəri.
Coğrafiyası
thumb|left|100px|Arezzo vilayətindəki Arezzo şəhəri Florensiyanı cənub-şərqində, üç vadinin ("Chiana çayın" vadisi, Arno çayı vadisi və "Casetino çayın" vadisi ") birləşdiyi yerin yaxınlarında qurulmuşdur. Arezzo cənubunda olan" Chiana Vadisi "ətrafında 17-ci əsrdə açılan" Canale Maestro della Chiana "kanalına bağlanan axar sularla qurudulan köhnə bir bataqlıq və indi çox məhsuldar bir ova tapılar. "Torrino Cerfone" Adası vadisini təqib edən asan bir keçidlə Yuxarı Tiber çayı vadisinə girilər.
Tarixi
Əhəmiyyətli bir Etrüsk mərkəzi olan şəhər, qırmızı palçıqdan edilmiş Arezzo kaplarıyla məşhur idi. Əsl inkişafını Orta əsrlərdə göstərən Arezzo, 1384-də Floransiyanı əlinə keçdi. Napelyon Döyüşləri əsnasında qısa bir müddət Fransanın suverenliyi altında qaldıqdan sonra, 1861-ci ildə İtaliyaya bağlandı. İkinci dünya müharibəsi əsnasında böyük bir dağıtmaya uğradı.
Piazza Grande Meydanı
Piazza Grande Meydanı: Şəhərin tarixi ana bazar meydanıdır. İndiki vaxtda hər il edilən Giostra del Saracino müsabiqələrinin edilmə mövqeyidir. Meydan meylli olub zəmini ağ əhəng daşı geomtrik xəttlərlə qırmızı kərpicdən düzəldilmişdir. Bu meydanda bu maraq çəkən strukturlar vardır:
Şəkillər
left|20px  Arezzo thumb|center|900px|Şəhərin panoramik görünüşü <Gallery> Fayl:Arezzo-Palazzo del Comune.JPG |Arezzo Bələdiyyə Sarayi Fayl::Anfiteatro romano Arezzo.jpg|Arezzo antik anfi-teatr Fayl:Arezzo Casa dei Lappoli.jpg |Arezzo Casa dei Lappoli Fayl:Arezzo-cattedrale05.jpg|Arezzo Katedrali Fayl:Arezzo-citywall.JPG|Arezzo surlar Fayl:Statue of Guido of Arezzo.jpg |Arezzo Duido Monaco heykəli Fayl:Arezzo Loggia del Vasari.jpg |Arezzo Loggia del Vasari Arezzo Campanile - Santa Maria della Pieve.jpg |Arezzo Santa Maria della Pieve kilsəsi Fayl:Arezzo, teatro petrarca 02.JPG|Arezzo, Teatro Petrarca Fayl:Stazione di Arezzo-FV.JPG|Arezzo Qatar Gari </Gallery>
Rəbiüləvvəl
Rəbbiüləvvəl - Hicri təqviminin 3-cü ayı.
Rəbiülaxır
Rəbiülaxır - Hicri təqviminin 4-cü ayı.
Qaraqala (Qırxbulaq)
Qaraqala — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Ellər (Kotayk, Abovyan) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən şimal-şərqdə yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə qeyd edilmişdir.
Toponim rəng bildirən qara sözü ilə qala sözünün birləşməsindən əmələ gəlib «qara daşdan tikilmiş qalanın yanında olan kənd» mənasını ifadə edir.
Kəndin adı ərazidəki qara daşlardan tikilmiş qala adından götürülmüşdür. Relyef əsasında yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 21.VI.1948-ci il fərmanı ilə dəyişdirilib Sevaberd (Qaraqala) qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə 1873 - cü ildə 403 nəfər, 1886-cı ildə 510 nəfər, 1897-ci ildə 599 nəfər, 1904 - cü ildə 759 nəfər, 1914 - cü il d 860 nəfər, 1916-cı ildə 899 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuş və kəndə Türkiyə və İrandan köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir.
İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlılardan sağ qalanlar öz kəndlərinə dönə bilmişdir.
SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə 1948-49 - cu illərdə azərbaycanlılar zorla Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.
Qaraqalada 1918-ci ildə 899 nəfər əhalisi olmuşdur. Böyük məçəqqətlə, zalımlıqla məhv edilən camaatın bir qismi Türkiyəyə qaçmışdır. 1922-ci ildə 20 nəfər dogma kəndə qayıtmış, lakin bu vaxt kənddə ermənilər yaşadıgını görmüşlər. Bir neçə ildən sonra sayı 60-a catmış azərbaycanlılar sıxışdırılaraq çıxarılmışdır.
Calophyllum nubicola
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dimdikburun balinalar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Elçin Baxşəliyev (şəhid)
Elçin Baxşəliyev (tam adı: Elçin Mirzə oğlu Baxşəliyev; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Həyatı
1965-ci il fevralın 12-də Bakıda anadan olmuşdur. Bakıda 225 nömrəli tam orta məktəbi, daha sonra isə 56 nömrəli texniki peşə məktəbini bitirərək çilingərlik sənətinə yiyələnmişdir. 2 nömrəli avtobus parkında sürücü işləmişdir.
Subay idi.
Qanlı Yanvar faciəsi
19-dan 20-nə keçən gecə 2 nömrəli taksi maşınları parkının yanında yaralılara kömək edərkən qarın nahiyəsindən güllə yarası almışdır. Aldığı xəsarətdən Semaşko adına xəstəxanada vəfat etmişdir. Qohumları onun meyidini yanvarın 20-də həmin xəstəxananın ölüxanasından tapmışdır.
Abşeron rayonunun Şuraabad (indiki Şorabad) kənd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Ünvan
Bakı, Ə. Ələkbərov küçəsi, 24.
Pambıq (bitki)
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
thumb|300px thumb|right|300px
Pambıq çoxillik bitkidir. Bu sahədə tanınmış alim F. M. Mauyerin təsnifatına görə pambığın Asiya, Amerika, Afrika və Avstraliyanın tropik və subtropik rayonlarında bitən 35 növü var.
Cəmadiyələvvəl
Cəmaziyələvvəl — Hicri təqviminin 5-ci ayı.
Pambıq (bitki)
Pambıq Azərbaycanda "ağ qızıl" adlanır.
Pambıq isti və işıq sevən bitkidir. Vegetasiya müddətində (110–145 gündür) pambığın yetişməsi üçün orta faydalı temperaturun cəmi 2500–3000 selsidən az olmamalıdır. Becərilən pambıq əsas texniki bitkidir. Dünya toxuculuq sənayəsi üçün lazım olan lifin təxminən 50%-i pambıqdan alınır. 100 kq xam pambıqdan orta hesabla 30–35% lif alınır. Lifdən müxtəlif parçaların toxunmasında işlədilən iplik hazırlanır, həmçinin avtomobil təkəri, torlar və kəmərlər üçün kordlar və sair istehsalında istifadə edilir.
Pambığın çiyidindən alınan yağ yemək məhsullarında işlədilir, ondan marqarin, qliserin, sabun, stearin, sürtkü yağları hazırlanır, tullantısı sellüloz, spirt, lak, linoleum, karton, kino plyonkası, izolyasiya materialları istehsalında istifadə olunur.
Pambığın vətəni Hindistandır. Hələ eramızdan 3 min il əvvəl burada pambıq əkilirdi. Pambığın Misirdə becərilməsi haqqında ilk məlumat e.ə. 1 əsrə aiddir. Çində yabanı pambığın lifi e.ə. 2 əsrdə istifadə edilmiş, 7–9 əsrlərdə isə mədəniləşdirilmişdir.
Anastasiya Prasolova
Anastasiya Prasolova (19 oktyabr 1989) — Azərbaycanı təmsil edən bədii gimnast və məşqçi.
Təsnif (film, 1969)
Məzmun
Film-konsertin əsasını təsnif muğamı ritmində xalq mahnıları təşkil edir.
Pambıq (bitki)
Orta Asiyada e.ə. 6–5, Zaqafqaziyada isə e.ə. 7–4 əsrdən becərilir. Pambıq lifi sənayedə ilk dəfə 17 əsrdə Avropada və Amerikada istifadə edilmişdir.
Qafqazda, xüsusilə Azərbaycanda pambıq Qədim Şərq ölkələri, əsasən İran vasitəsilə yayılmışdır. Mingəçevirdə arxeoloji qazıntılar zamanı 5–6 əsrlərə aid yanmış pambıq kələfləri və çiyidi tapılmışdır. Bərdə, Naxçıvan, Beyləqan, Gəncə, Şəmkir və sair kimi şəhərlərdə pambıqdan parça hazırlanıb xaricə ixrac edilməsi, 15 əsrdə Şamaxıdan Rusiyaya pambıq mallar da aparıldığı göstərilir.
XVII əsrdən Azərbaycandan Rusiyaya pambıq ixracı genişlənmişdir. 18 əsrdə Mil-Muğan və Şirvan düzlərində geniş pambıq sahələri olmuşdur. 19 əsrin əvvəllərində Quba və Bakı ayələtlərində də pambıqçılıq inkişaf etdirilirdi. 19 əsrin 30-cu illərindən Azərbaycanda Misir və Amerika, həmçinin yerli Mazandaran və İravan pambıq sortları becərilirdi.
Şimali Azərbaycanın Rusiyaya birləşdirilməsindən sonra, xüsusən 19 əsrin axırlarından Azərbaycanda pambıqçılıq daha da inkişaf etdi və əmtəə xarakteri daşıdı.
Anastasiya Prasolova
Karyerası
Anastasiya Prasolova Azərbaycanı 2008-ci ildə Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 7-ci pillənin sahibi olub.
Pambıq (bitki)
20 əsrin əvvəllərində Rusiyanın toxuculuq sənayesinin mahlıca ehtiyacı ilə əlaqədar Azərbaycanda pambıq əkini sahəsi genişləndirildi. 1913-cü ildə pambıq əkini sahəsi 100 min hektardan çox, pambıq istehsalı 65 min ton olmuşdur.
Hazırda Azərbaycanda pambıqçılıq yüksək səviyyədə inkişaf etdirilməkdədir.
Anastasiya Prasolova
Karyerası
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli 1303 nömrəli Sərəncamına əsasən I Avropa Oyunlarında məşqçi olaraq qazandığı uğurlara və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Anastasiya Prasolova Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu ilə təltif edildi.
Pambıq (bitki)
Pambıq xəstəlikləri
Pambıq xəstəlikləri arasında ən ziyan vericisi viltdir (göbələk). Məhz bunu nəzərə alaraq bir sıra pambıqçılıq müəssisələri əsasən də Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pambıqçılıq İnstitutu viltədavamlı pambıq sortları yetışdirməyə başladı. Buna misal olaraq 1979-cu ildə Hüseynov Əmir Musa oğlu tərəfindən yetişdirilən viltədavamlı, tezyetişən, iriqozalı, yüksək məhsuldar 3312 ("Yubiley") sortunu görsətmək olar.
Növləri
Azərbaycanda pambığın əsasən 5 növü mövcuddur:
Laplat delfinləri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Eddi
Eddi — ad.
Cəmadiyəlaxır
Cəmaziyəlaxır - Hicri təqviminin 6-cı ayı.
İsmayılova
İsmayılova — Azərbaycan soyadı.
Kanyon tipli dərələr
Kanyon tipli dərələr- Müəyyən dərəcədə dar dərə tipinə oxşayırlar.Ancaq kanyon tipli dərələrin yamaclarında müəyyən pillələr və ya terraslar əmələ gəlir.Onların mənşəyi kanyonun yamaclarında yerləşən müxtəlif süxurların eroziya prosesinə qarşı davamlılığı ilə bağlıdır.Bu səbəbdən də kanyon tipli dərələrdə pillələr olur.Hal-hazırda dünyada ən böyük kanyon ABŞ-dadır.Həmin kanyon Kolorado çayı üzərindədir.Onun maksimal dərinliyi 2 km-dən çox,uzunluğu isə təqribən 300 kilometrə bərabərdir.Kanyon tipli dərələr Yer kürəsinin başqa sahələrində də vardır.Bunlardan biri İspaniyanın Taxo çayı üzərindədir.Azərbaycanda isə Kəlbəcər rayonu ərazisindəki Tərtər çay dərəsində də müşahidə oluna bilər.
Calophyllum neoebudicum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qısıl xan
Qısıl Xan - türk və altay mifologiyasında hirs ilahı. Qızıl Xan şəklində də deyilər. İnsanlara hirs duyğusu verər. Yer üzündəki kin və nifrət özündən qaynaqlanar. Qırmızı bir qılıncı və qırmızı bir toppuzu vardır. Davamlı qızğın bir görünüşü vardır. Hirsləndiyində göyün səs-küyünə bənzər güclü bir səs çıxarır. Monqollarda bir çox tanrıya Ulan (Ulağan) yəni qırmızı sözünün sifət olaraq verilməsi bu tanrı ilə əlaqəli ola bilər.
Talassidlər
Talassidlər – /yun. thalassa- dəniz, nov/- okean qabığının  aralanması (spredinq) nəticəsində əmələ gələn mütəhərrik okean qurşaqlarını göstərmək üçün  təklif olunan termin.
Qısıl xan
Etimologiya
(Qız/Qıs/Qıy) kökündən törəmişdir. Hirsin və qanın rəngi olan qırmızı ve qızıl sözü eyni kökdən gəlir. Qısqanmaq felini də saxlayır.
Kəkilli pinqvin
thumb|left|upright=0.5|Qayalıq pinqvininin yumurtası
Qayalıq pinqvini (kəkilli pinqvin) (Eudyptes chrysocome) — pinqvinlər fəsiləsinə aid növ.
Xüsusiyyətləri
Pinqvinlər 55–62 sm uzunluğa, 2–3 kq təşkil edir. Əsasən Subantarktik qurşaqda, Tasmaniya və Odlu Torpaq ərazilərində yayılmışlar. Onları hətta Cənubi Amerika sahillərində belə görmək mümkündür.
Bu pinqvinlərin ayaqları qısadır. Onlar bədənin arxasında yerləşir. Tükləri 2,9 sm uzunluğa malikdir. Başında parlaq-sarı rəngdə lələklər olur. Qanadları güçlü, ensiz olur və pərə bənzəyir. Gözləri qısadır.
Yayılması
Dünyada sayı 3,5 mln baş təşkil edir. Nəsilin artımı stabildir.
Həyat tərzi
Qayaya dırmanan pinqvinlər iri koloniyalar şəklində yaşayırlar. Onlar lavadan əmələ gələn pilləvari qayalıqlara çıxırlar. Yuvada bu qayalıqların üzərində qurulur və əsasən ot, çınqıl və ya kiçik sümüklərdən qurulur.
Qayalıq pinqvinləri kril və kiçik xərçəngkimilərlə qidalanırlar. Soaial quşlardır, bu səbəbdən onları tənha görmək mümkün deyildir. Onların koloniyalarında sayları olduqca çox olur. Onlar olduqca səs-küylüdürlər. Güçlü səsləri ya ərazinin ona məxsus olmasını bildirmək ya da əks cinsin nümayəndəsini cəlb etmək məqsədi ilə çıxarırlar. İstirahət edərkən başlarını qanadlarının altına soxurlar. Yay ayları (3–5 ay) koloniyanı tək edərək açıq dənizə çıxırlar. Burada onlar piy toplayırlar. Onların qanadları daha çox pərə bənzəyirdi. Onlar sahil qayalıqlarında yaşayırdılar. Onlar burada çala qazaraq yumurta qoyurlar. Tənzimlənməyən balıq ovu onları qidadan məhrum etmişdir. Populyasınanın inkişafına maneə olan digər fakt isə neft və digər tullantılardır. Qayayadırmanan pinqvinlərin orta ömür müddəti 10 ildir.
Çoxalması
Şimal rayonlarda çütləşmə sentyabr-oktyabr, cənub rayonlarında isə noyabr-dekabr ayları çütləşirlər. Tərəflər çütləşməyə hazır olmaları barədə sualtında siqnal verirlər. Çütlər uzun zanam birlik qururlar. Bəzən dişilər üç yumurta belə qorurlar. Yumurtalara erkəklər baxır. Əgər dişi vaxtında gəlmirsə onda balaları erkək onun həzm sistemində qidanın həll olması ilə əmələ gələn "pinqvin" südü ilə qidalandırır. Birinci yumurta 20–50% digərlərindən kiçik olur. Bu səbəbdən onlardan nadir hallarda çıxan balalar sağ qalır. 10 həftəliyində tüklərini dəyişərək böyükləyə bənzəyirlər. Bir çox adalarda bura insan tərəfindən gətirilən donuz, tülkü və itlər həyatlarına böyük təhlükə törədirlər.
Cəlal Qaryağdı
Həyatı
Böyük Vətən müharibəsi illərində cəbhə qəzetlərində siyasi karikaturalarla çıxış etmiş, müharibədən sonra insanların bədii obrazları üzərində işləmişdir. Heykəltaraşlığın müxtəlif janrlarında əsərləri var. Monumental-dekorativ heykəltaraşlıq onun yaradıcılığında əsas yer tutur. Əsərləri üçün obrazların yığcamlığı və milli kolorit səciyyəvidir. İçərişəhərin qala divarlarının yaxınlığında görkəmli satirik şair M.Ə.Sabirin heykəli (memar Ə.İsmayılov və Q.Əlizadə, 1958-ci il) Cəlal Qaryağdının ilk böyük işlərindən biridir. C.Qaryağdının monumental-dekorativ heykəltaraşlıq əsərləri bədii ifadəliyi və dinamikliyi ilə diqqəti cəlb edir. Nəriman Nərimanovun heykəli (1972), Sovet İttifaqı Qəhrəmanı general Həzi Aslanovun abidəsi (1983, Lənkəran) Azərbaycan heykəltaraşlığının qiymətli nümunələri sırasına daxildir.
Bakıda N.Nərimanovun, vaxtilə Lenin (indiki Azadlıq) meydanında qoyulmuş V.İ.Leninin heykəllərini də C.Qaryağdı yaratmışdı. Sənətkar həmçinin Qara Qarayevin, Fikrət Əmirovun, Bülbülün, Niyazinin, Cahangir Cahangirovun və başqalarının büstlərini yaradıb.
Valeriya Yeqay
Valeriya Yeqay (13 dekabr 1986) — Azərbaycanı təmsil edən bədii gimnast.
Geokimya
Geokimya Yer qabığının və okeanlar kimi böyük geoloji sistemləri, mexanizmləri kimya alətləri və prinsipləri ilə izah edən elm sahəsidir. Geokimya geologiyanin bir qoludur. Geokimya bütün Günəş sistemi eləcə də Yerdə mantiya konveksiya, planetlərin formalaşması və qranit və bazalt mənşəyi, o cümlədən prosesləri öyrənən elmdir.Geokimya geoloji proseslərin inkişafında kimyəvi elementlərin tarixini, onların minerallarda və süxurlarda daşınma və yerləşmə formalarını öyrənir. Müxtəlif geoloji proseslərdə kimyəvi elementlərin toplanma şəraitini öyrənməklə, geokimya faydalı qazıntı yataqlarının fiziki-kimyəvi əmələgəlmə şəraitini xarakterizə edir və bununla da onların axtarış yollarını göstərir. Yataqların geokimyəvi axtarış üsulları geoloji-axtarış işlərində geniş tətbiq edilir və bu işləri yüngülləşdirərək və ucuzlaşdıraraq, geofiziki üsullarla birgə yer səthinə  çıxmayan gizli yataqların axtarışına zəmin yaradır. Yataqların yeni tipli mineral xammalın və ya filizin yeni növünün texnoloji mənimsənilməsində geokimya elementin çıxarılmasına böyük köməklik göstərir. Yəni çıxarılmaya məruz qalan elementin hansı halda olması geokimyəvi üsullarla müəyyən edilir (mineral müstəqildirmi, qatışıqlar izomorfdurmu və hansı minerallarda iştirak edir və s.). Müxtəlif kimyəvi, fiziki üsulları bilərək, fiziki kimyanın məlumatlarından istifadə edərək, termodinamik hesablamalar apararaq, geokimya yataqların, xüsusilə də müxtəlif geokimyəvi proseslər nəticəsində üst-üstə  gələnlərin genezisinin mürəkkəb məsələlərini həll etməyə qadirdir.Geokimya kompleks elmdir. O geoloji (mineralogiya, petrologiya, litologiya, faydalı qazıntı yataqları, hidrogeologiya və s.) və kimyəvi (qeyri-üzvi və fiziki kimya, kimyəvi termodinamika, kristallokimya, kolloid kimyası) elmləri arasında aralıq vəziyyət tutur. Hal-hazırda petroloji və geodinamik məsələləri geokimyasız həll etmək qeyri-mümkündür. Bununla yanaşı, bizim planetin tərkibi və əmələ gəlməsi məsələlərində geokimya astronomik (kosmogeniya, meteoritika), fiziki (radiogeologiya, nüvə geologiyası, geofizika), bioloji (biokimya, torpaqşünaslıq) və coğrafi (fiziki coğrafiya,landşaftsünaşlıq) elmlərlə təmasda olur.
Geokimyəvi tədqiqat üsulları
Kimya, riyaziyyat və digər elementar elmlərdən fərqli olaraq, spesifik tədqiqat üsullarına malik olan geokimya kompleks bir elm kimi öz tədqiqatlarında geoloji-mineraloji və kimyəvi metodları tətbiq edir. Fiziki üsullardan spektral, rentgen-spektral, rentgen-struktur, neytron-aktivləşmə, radiometriya, izotop, mikrozond və s. analizlər geniş istifadə edilir. Geokimyəvi axtarışların spesifik üsullarına metallometriya aiddir. Bu üsulun köməyilə yatağın ətrafında həm narın, həm də kristallik süxurlarda, həmçinin yatağı yuyan sularda elementlərin səpələnmə oreollarını qurmaq mümkün olur. Hal-hazırda geokimyəvi üsullarla bir çox nadir və nadir torpaq elementlərin müxtəlif mineral paragenezislərdə, möhtəvilər və əsas kütlədə paylanmasının öyrənilməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu yolla maqmatik, metamorfik və metasomatik süxurların əmələ gəlməsində bu və ya digər proseslərin (kristallaşma diferensiasiyası, assimilyasiya, hibridizm və s.) rolunu qiymətləndirmək mümkün olur. Bununla yanaşı, təbii proseslərin eksperimentlərlə öyrənilməsi də böyük vüsət almışdır. Mineralların sintezi, onların növbəti dəyişmələri, digər minerallarla əvəz edilməsi, pozulmasının öyrənilməsi bu proseslərdə kimyəvi elementlərin daşınma üsullarını, filiz çökdürən məhlulların tərkibini dəqiqləşdirməyə və öyrənilən mineralların əmələgəlmə şəraitini araşdırmağa imkan verir.
Geokimyəvi fatsiyalar
Geokimyəvi fatsiyalar L.V.Pustovalov tərəfindən elmə gətirilmişdir. Çökmə süxurların əmələ gəlməsində fiziki-kimyəvi şəraitin rolunu əhatə edir. Bir-birinə uyuşan litoloji tərkibə məxsus çökmə süxurların yaranmasında iştirak edən vahid tektonik rejim, stabil geokimyəvi fon göstəriciləri və geokimyəvi anomaliyaların xarakteri geokimyəvi fasiyaların bir-birlərindən fərqləndirilməsində istifadə edilir. Geokimyəvi fatsiyalar Yer qabığının müəyyən bir sahəsinə xas olan, özünəməxsus fiziki-kim­yəvi şəraitdə yığılıb təşəkkül tapmış çökmə süxurlar kompleksidir. Nəticədə eyni bir geoloji anda Yer səthinin müxtəlif sahələrində müxtəlif geokimyəvi əlamətlərlə səciyyələnən çökmə süxurlar əmələ gəlir. Dəniz və kontinental geokimyəvi fatsiyalar ayırılır. Birincilər arasında hidrogen sulfidli, si­de­ritli, şamozitli, qlaukonitli, oksidləşmə və başqa geokimyəvi fatsiyalar; kontinental geokimyəvi fatsiyalar lateritli səhralar, kimyəvi çöküntülər, dəmir filizləri, kömürlər və başqaları aiddir.Geokimyəvi fasiyaların qiymətləndirilməsində həmçinin mineraloji tərkib, vulkanizm prosesinin təsiri, maqmatik və metamorfik suxurların paylanması, tektonik struktur, relyef, hakim paleoiqlim tipi və törəmə oreollar, müxtəlif fauna və flora növləri kimi göstəricilərin öyrənilməsi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Fasiyaların müəyyənləşdirilməsində bir sıra indikator kimyəvi elementlərdən, xüsusilə  B, Sr, S, C və Cl elementlərindən daha çox istifadə olunur.
Geokimyəvi proseslər
Geokimyəvi proseslər Yerin təkində və səthində baş verən kimyəvi proseslər. Bu proseslər nəticəsində mineral və süxurların əmələ gəlməsi və ya pozulması, onların kimyəvi tərkibinin dəyişməsi, bəzi kimyəvi elementlərin toplanması, digərlərin səpələnməsi, yəni onların miqrasiyası baş verir. Geokimyəvi proseslər ərinti və ya məhlulda maye fazasında, həmçinin ayrılmış kristallarla ərinti və ya məhlul və qaz arasında baş verə bilər. Biogeokimyəvi proseslər də bu proseslərə aiddir. Geokimyəvi proseslər adətən çoxsaylı kimyəvi elementlərdən təşkil olun­muş maddənin böyük kütlələri iştirak edir. Geokimyəvi proseslər təzyiq, temperatur və zamanın böyük intervallarında, həmçinin mühitin müx­təlif qələviliyi və ya turşluğu və müxtəlif oksidləşmə-reduksiya şəraitində baş verir. Təka­mül edən bu proseslər üçün mərhələlik sə­ciy­yəvidir. Geokimyəvi proseslər endogen (maqmatik, pnev­matolit-hidrotermal, me­­tasomatik, metamorfik) və ekzogen (aşınma, çöküntütoplanma, diagenez, epigenez, halogenez, biogeokim­yəvi proseslər və b.) növlərə ayrılır. Geokimyəvi proseslər hərəkətverici qüvvələri Yer qabığının kim­yəvi cəhətdən müxtəlifcinsli olması, geoloji və tektonik şəraitlərlə əlaqədar termodinamik şəraitin aramsız dəyişməsi, fiziki-kim­yəvi tarazlığın pozulmasıdır. Bütün bunlar litosfer, hidrosfer və atmosferin təkamülü ilə bağlıdır.
Söğök iyəsi
Söğök iyəsi — türk və altay xalq inancında qəbiristanlığın qoruyucu ruhu. Qur iyəsi və ya Gömüt iyəsi olaraq da bilinər. Ölənlərin ruhlarını cinlərdən qoruyarlar. Onların necə bir qılıqda olduğunu ümumiyyətlə kim bilə bilməz. Məzarlara hörmətsizlik göstərən insanlara müsəllət olur, başlarına fəlakət gətirərlər və bu insanların yatağa düşdükdən sonra öləcəklərini inanılar. Qəbiristanlıqda yaşayan iyelerin dincliyini pozmamaq üçün, qəbiristanlıqlarda hörmət olunmalıdır. Bundan başqa qəbiristanlıqda yatmaq və yemək yaxşı deyildir və Günəş batdığı zaman da qəbiristanlığa girilməməlidir.
Dəniz donuzları
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Cinsləri
Fəsiləyə 6 növ daxildirki, bunlarda 3 cinsdə birləşirlər:
Talassogenez
Talassogenez — okean çökəkliklərinin formalaşması prosesi.
Pılva
Pılva (Põlva) — Estoniyaanın şərqində şəhər. Pılvamaa bölgəsinin inzibati mərkəzi.
Əhali
2000-ci ilə əhalinin 96,4 %-i estonlar, 2,0 %-i ruslar, 0,6 %-i ukraynalılar, 0,3 %-ini isə finlər təşkil edirdi.
Calophyllum papuanum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ləzgicə Vikipediya
Ləzgicə Vikipediya — Vikipediyanın ləzgi dilində olan bölməsidir. Vikipediyanın bu bölməsində 3000-dən çox məqalə yaradılıb.
Nea Eklezya
' Nea Eklezya ( Azərbaycanca: 'Yeni Kilsə) — Bizans İmperatoru Makedoniyalı I Basileios tərəfindən 876 ilə 880-ci illər arasında Konstantinopolda inşa etdirilmiş bir kilsədir. Bizansın paytaxtında VI əsrdə inşa edilən Aya Sofyadan sonra inşa edilmiş ilk monumental kilsəyə. Bizans arxitekturasının orta çağının başlanğıcını işarə edən bu kilsə Palaiologos Xanədanı dövrünə qədər istifadə edilmişdir. Osmanlılar tərəfindən barıt anbarı olaraq istifadə edilən bu quruluş, 1490-ci ildə ildırım düşməsindən sonra təxrib olmuşdur.
Tarixi
thumb|right|150px|Basileios oğlu Konstantin və ikinci arvadı Empress Evdokia İngerina. İmperator I. Basileios, Bizans tarixinin ən müvəffəqiyyətli ailəsi olan Makedon Xanədanının qurucusudur. Basileios, özünü imperatorluğun yenidən qurucusu, yeni Yustinian adlandırmış və böyük qabaqcılı kimi Konstantinopolisdə böyük bir inşa hücumu başlatmışdır. Yeni Kilsə adının ilk sözü Nea, Basileiosun Aya Sofyasını və yeni bir dövrün başlanğıcını işarə edər.
Müqəddəs Əmanətlər
Daphne Sarayında olan Əziz Stefen Kilsəsi, Faroslu Bakirə qızın Kilsəsi ilə birlikdə Nea Eklezya, İmperatorluq sarayında olan müqəddəs əmanətlərin ana evsahiplerinden biriydi. Bunlar arasında peyğəmbər İlyasa aid köçün, üç mələyi qonaq etdiyi İbrahimin masası, Şamuelin Davudu müqəddəs yağ ilə yağlarken istifadə borusu və Böyük Konstantinin əmanətləri vardı. 10. əsrdən sonra sarayda Ana tac otağı Hrisotriklinos kimi digər yerlərdə olan daha başqa əmanət Nea Eklezya'ya daşınmışdır.
Fitosanitar Nəzarəti Xidməti (Azərbaycan)
Azərbaycan Respublikasında Fitosanitar Nəzarəti Xidməti
Qaxaç qalası
Qaxaç qalası və ya Qaçalax qalası – Kəlbəcər rayonunun Kolatağ və Xocalı rayonunun Almalı kəndləri arasında, Qaxaçdağın zirvəzində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Qaxaç qalasının ən qədim tikililəri yaxınlıqdakı Böyük Arran monastırının inşa dövrünə aiddir. Sonradan Ərəblərin Azərbaycana yürüşləri zamanı yerli xristian əhalinin müdafiəsi üçün qalanın yerləşdiyi dağ qala divarları ilə daha da möhkəmləndirilmişdir.
Fitosanitar Nəzarəti Xidməti (Azərbaycan)
Haqqında
1931-ci ildə təşkil olunmuş və SSRİ–nin dağılmasına qədər Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Soveti yanında Dövlət Bitki Karantini müfəttişliyi kimi mövcud olmuşdur.
Qaxaç qalası
Qaxaç qalası təbii cəhətdən olduqca əlverişli xüsusiyyətə malik ərazidə inşa edilmişdir. Qalanın yerləşdiyi dağ hər tərəfdən sıldırım qayalarla əhatə olunmuş, yamac hissəsi isə sıx meşələrlə örtülmüşdür. Bu cür təbii landşaft qalanın uzaqdan görünməzliyini, yaxından isə əlçatmazlığını təmin edir.
Fitosanitar Nəzarəti Xidməti (Azərbaycan)
Haqqında
Müfəttişlik 2000-ci ildə ləğv olunmuş, Bitki mühafizəsi və karantini şöbəsi kimi Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin aparatına verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 oktyabr 2004-cü il tarixli 467 nömrəli Sərəncamına əsasən Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yanında Dövlət Fitosanitar Nəzarəti Xidməti yaradılmış və Prezidentin 20 aprel 2005-ci il tarixli 226 nömrəli Fərmanı ilə "Dövlət Fitosanitar nəzarəti xidməti haqqında" Əsasnamə təsdiq edilmişdir.
Qaxaç qalası
Tarixi
260px|thumb|left|Qaxaç qalasından Kəlbəcər və Xocalı rayonları ərazisinə açılan mənzərə Qaladan Xaçın knyazlığının ərazisi olmuş ətraf kəndlərə, o cümlədən Böyük Arran monastırına yaxşı mənzərə açıldığına görə, son orta əsrlərə kimi Qaxaç qalası strateji əhəmiyyətə malik olmuşdur. Meşəni yerləşdiyi dağ zirvəsinin ətrafları, o cümlədən enişləri sıx meşələrlə örtülmüşdür. Mənbələrdə qala həm də Xaçın qalası adı ilə qeyd edilir. Tarixçi Moisey Kalankatlı “Alban ölkəsinin tarixi” adlı əsərində Mehranilər sülaləsinin son üzvlərinin taleyindən bəhs edərkən yazır: O zaman, bu faciədən sonra Spram, öldürülmüş Varaz Trdatın həyat yoldaşı, kişi cəsarəti alaraq sağ qalan qızlarını da yanına aldı, gecə çətin yollardan keçərək Xaçın qalasında gizləndi. O, öz sülaləsinin gələcəyini düşünərək qızını Hayk nəslindən olan Sünik hakimi Səhlin oğıu Atrnersehə ərə verdi. Beləliklə o, ağıllı qadınla qarşılaşdı, onlar birlikdə Tanrı qorxusu ilə yaşadılar, ədalətli ömür sürdülər və öz ölkələrində sevimli oldular.