cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Palanqa
Tarixi
Kazimir Buqenin fikrinə görə, şəhərin adı – kurşsk mənşəlidir. Adın kökü pal- görünür ki, düzənliklərin və ya bataqlıqların landşaftı ilə əlaqədardır (məs. palös (palios) – "böyük bataqlıqlar, alçaq bataqlı yer"). Beləliklə Palanqanın ilkin adı alçaqlıq, bataqlıq, çaybasar çəmənlər və ya bunu kimi anlayışlarla bağlı ola bilər. İnsanların danışdığına görə, Palanqanın adı palanqe (lit. рalange, tərc. pəncərə altı) əmələ gələ bilər – guya ki haçansa balıqçıların evləri dənizə o qədər yaxın yerləşirdi ki, dalğa və qum evlərin pəncərə altına qədər çatırdı.
Palanqa ərazisində insanların artıq 3000 il bundan əvvəl və ondan öncə yaşayırmış. Arxeoloqlar məzarlıqlarda Roma sikkələrini, dəmir alətlər və silah, tuncdan bəzəklər və s. aşkar edir.
Palanqa yazılı mənbələrdə ilk dəfə 15 iyun 1161-ci ildə, danimarkalıların Palanqanın kurşsk qəsrini zəbt etdikdən sonra qeyd olunur. Livon ordeni və Kurşiyanı müqaviləsində Palanqa yaşayış məntəqəsinin adı 1253-cü ildə çəkilir. 1300–1413-cü ildə isə Palanqada, Birute dağında Günəşi və Ayın hərəkətinin müşahidəsi və təqvimin nizama salınması və dəqiqləşdirilməsi üçün dirək rəsədxanası fəaliyyət göstərirdi. XIII-XIV əsrdə Palanqa balıqçı kəndi, mühüm ticarət mərkəzi və Litvanın ən vacib limanlarından biri kimi tanınırdı. Ona danimarkalılar, isveçlilər, Əhli-səliblər və Livon ordeni hücum etmişdir. Lakin Qrünvald döyüşündən sonra, 31 dekabr 1435-ci ildə imzalanmış Brastsk müqavilədən sonra, Palanqa BLK-na keçdi – sakit dövr gəldi. XVIII əsrdə İsveç ordusu Palanqanı və limanı yenidən dağıtdı.
1824-cü ildə Palanqanı çar ordusunun polkovniki, qraf Mikolay Yuozapas Tışkeviçü alıb. O limanı yeniləyib, gəmilərin yan aldığı palıd pirsi, yeni saray tikmişdir. 1888-ci ildə kurortun əsası qoyulmuş, 1892-ci ildən pirs yalnız istirahət edənlərin gəzintisi üçün nəzərdə tutulmuşdu. 1899-cu ilin avqustunda pirsin yanında yerləşən sarayda ilk Litva tamaşası qoyulmuşdur (Kyaturakisin "Amerika hamamda"). Bu gün Palanqa – palçıq terapiya və aktiv rekreasiya üçün beynəlxalq iqlim, balneoloji, dəniz kurortudur. Kurortda qəlyanaltı, kafe, restoran, diskoteka, bar və gecə klubları, kazinolar çoxdur. Aktiv istirahət sevənlər üçü – su motosikletlər, velosipedlər, atlar, tennis kortları, hovuzlar, sauna kompleksi və s. var. – açıq fəaliyyət həvəskarları üçün Klaypeda tərəfə piyada və velosiped cığırları çəkilib.
Sakit gəzinti üçün Tışkeviç sarayı və onu dövrələyən Y. Andrenin layihələndirdiyi böyük park cəlb edir. Sarayda kəhrəba muzeyi yerləşir. Burada inklüzlərin dünyada ən böyük olan kolleksiyası toplanılmışdır. Avqust axşamlarında sarayın terrasında konsertlər və poeziya axşamları keçirilir. Qorunub saxlanılmış memarlıq şedevrlər: XIX-cu əsrin sonlarında inşa edilmiş "Anapilis" və "Yuros akis" villaları, 1827-ci ildə təsis edilmiş aptekin binası, 2002-ci ildə yanğınla dağıdılmış Palanqa kurxauzunun yoxluğa baxan xarabalıqları, Palanqa Müq. Məryəmin Qeybi neoqotik kostyolu (isveç memarı K.Y. Strandman), "İversk" Müq. Məryəm ikonası adına Kilsə, Palanqanın köhnə təriqətçilik kilsəsinə mütləq baxmaq lazımdır. Kiçik memarlıq abidələri nümunələri: "İsanın xeyir-duası", "Eqle suilanılarının kraliçası", "Yurate və Kastitis" və s. heykəlləri unutmaq olmaz. Heykəltəraş və rəssam Antanas Monçisin ev-muzeyini, Palanqanın birinci burqomistri Yonas Şlüpasın memorial malikanəsini ziyarət etmək, knyazın sevdiyi və oğurladığı kahinəsinin şərəfinə adlandırılmış Birute dağına çıxmaq, Palanqanın qədim sakinlərinin qalıqlarını gizlədən, XIII-cü əsrin mədəni təbəqəsinin təpəsi – Jəmaylıların təpələrinə çatmaq, rəvayətlərə görə knyazın gözəl arvadı Brakşva onun öldüyü yerdə düzəltdiyi Naqlisa kurqanını görmək lazımdır. Müasirimiz V. Qaldikas danışırdı ki, dağ ovsunlanmışdır: insan Naqlis kurqanını tapdalasa və ya hoppansa boğuq səs eşidilir, sanki altda kimsə dəfn olunub. Balıqçılar iddia edir ki, gecə tonqalın yandığını və kimsə ağ parçaya bürünüb gəzdiyini görmək olar. Naqlis kurqanında xəzinə gizlədilib, lakin onu tapmaq asan deyil – müəyyən bir zaman qazmaq lazımdır, çatdırmayanda xəzinə ilə dolu sandıq yenidən yanı üstə çevrilir.
Cənuba, Klaypeda istiqamətinə çəkildikdə – Dənizkənarı Regional Parkda – təsiredici vəhşi təbiət, vəhşi dəniz və daşlıq sahil. Şəhərin qərb ətrafını Baltik dəniz əhatə edir, burada çoxlu çimərlik var. Palanqanın mərkəzindən Şvyantoyi istiqamətində yolda, Kuniqişkyay yaxınlığında – Palanqa hava limanı yerləşir. Palanqada cıdır meydanı da var.
Palanqa Baltik dənizi boyunca 24 km-ə uzanır. Şəhərdən Baltik dənizinə üstündən 10 körpü və körpülər keçirilmiş Raje çayı axır. Şəhərin şimalında Baltik dənizinə Şvyantoyi çayı axıb tökülür.
Coğrafiyası
Bu gün Palanqaya aid olan yaşayış məntəqələrinin əksəriyyəti: Anayçyay, Butinqe Dobilas, Kalqaujyay, Kuniqişkyay, Kontininkay, Mantsişke, Nemirseta, Palepqiryay, Plitine, Şventoyi, Ujkanave, Vanaqupe, Vilimişke, Virbalişke XX əsrin 7 onilliyində qoşulub. Ən şimal – Butinqe, cənubda – Nemirseta, mərkəzdə – Köhnə Palanqadır.
Əhalisi
2001-ci il məlumatlarına əsasən şəhərdə 17 min nəfər yaşayır.
Nizami Əkbərov
Əkbərov Nizami Əlisahib oğlu (15 avqust 1960, Kürəkçi, Yardımlı rayonu, Azərbaycan SSR) — kimya üzrə fəlsəfə doktoru, Dosent, ADPU-nun Kimya fakültəsinin, "Analitik və üzvi kimya" kafedrasının müəllimi.
Həyatı
Əkbərov Nizami Əlisahib oğlu 15 avqust 1960 -cı ildə Yardımlı rayonunun Kürəkçi kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1967-ci ildə Kürəkçi kəndindəki orta məktəbin birinci sinfinə daxil olub, 1977-ci ildə orta məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirib. Məktəbdə oxuyanda riyaziyyat fənninə böyük maraq gəstərib. O dövrdəki “Pioner” qəzetində çıxan “Gənc riyaziyyatçılar klubu”nun dəfələrlə qalibi olub. Orta məktəbin son siniflərində oxuyanda kimya fənninə marağı daha çox artıb, 1975-ci ildə VIII sinifdə oxuyarkən “Azərbaycan gəncləri” qəzetinin keçirdiyi üç turdan ibarət qiyabi kimya olimpiadasının hər üç turunda qalib olmuş, fəxri fərman, diplom və mükafatla təltif olunmuşdur. IX sinifdə o, Qazax şəhərində keçirilən XV Respublika kimya olimpiadasında II, X sinifdə isə Bakı şəhərində keçirilən XVI Respublika kimya olimpiadasında I yeri tutmuşdur. Nizami Əkbərov 1977-ci ildə iki imtahandan 10 ball toplamaqla eksperiment yolu ilə Bakı Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə daxil olub. 1982-ci ildə universiteti əla qiymətlərlə bitirib. Hələ universitetdə oxuyarkən elmi işlərlə məşğul olmağa başlayıb. 1980-cı ildə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetində, 1981-ci ildə M.Qorki adına Xarkov Dövlət Universitetində, 1982-ci ildə Tartu Dövlət Universitetində və M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Sənaye Universitetində keçirilən tələbə elmi konfranslarında iştirak edib, diplomlarla təltif olunmuşdur. Universiteti qurtarandan sonra 1982-ci ildə təyinatla AzərbaycanMilli Elmlər Akademiyasının akademik Əli Quliyev adına Aşqarlar Kimyası İnstitutuna göndərilib. Nizami Əkbərov hazırda ADPU-nun Analitik və üzvi kimya kafedrasında tam, LDU-nun Kimya və fizika kafedrasında isə 0,5 ştatla dosent vəzifəsində çalışır. YAP-ın üzvüdür.
Ailəlidir: iki qızı, bir oğlu var.
Pedaqoji fəaliyyəti
Nizami Əkbərov 1981-ci ildən tələbə hazırlığı ilə məşğul olmuşdur və bu sahədə xeyli praktik təcrübə (35 il) əldə etmişdir, hazirladığı abituriyentlərdən 1000-dən çoxu ali məktəblərə, xüsusilə, Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinə yüksək balla daxil olmuşlar. Nizami müəllim 1993-cü ildə “Maarif” nəşriyyatının 10 000 tirajla çap etdiyi ilk “Kimyadan testlər” kitabının birinci müəllifidir. 1993-cü ildən Dövlət İmtahan Mərkəzi (DİM) ilə əməkdaşlıq edir. Test tapşırıqlarının hazırlanmasında yaxından iştirak edir. Kimya fənni üzrə ekspert şurasının üzvüdür. 1999-cu ildə keçmışTQDK-nın IX və XI siniflər üçün buraxdığı “Kimya” (suallar və test tapşırıqları), 2003-cü ildə isə çap olunmuş (bu kitab hər il azərbaycan və rus dillərində təkrar nəşr edilir) IX siniflər üçün “Kimya” (suallar və test tapşırıqları) dərs vəsaitlərinin müəllifidir. O, 3 dəfə DİM-nin bunkerində (2 dəfə abiturientlərin, 1 dəfə isə magistrlərin imtahanında) olmuşdur. 2006-cı ildən bu günə qədər Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində işləyir, hazırda “Üzvi kimya və kimya texnologiyası” kafedrasının dosentidir. 214 elmi əsərin, o cümlədən, 11 müəlliflik şəhadətnaməsi, 3 patent və 41 kitabın (32 dərs vəsaitləri və 9 metodik vəsaitlər) müəllifidir. Nizami müəllim ADPU-nun “Üzvi kimya və kimya texnologiyası“kafedrasında: “Üzvi kimya”, “Neft-kimyəvi sintez”, “Üzvi sintez”, “Üzvi kimyanın nəzəri əsasları”, “Dərinləşmiş üzvi kimya”, “Elementüzvi birləşmələr” və “Konformasiya analizi” fənnlərinin tədrisi ilə məşğul olmuşdur. 2000-2003-cü illərdə TQDK-nın dərc etdiyi “Abituriyent” jurnalında abituriyentlərə və orta məktəb müəllimlərinə kömək məqsədi ilə “Oksidləşmə reduksiya reaksiyaları”, “Reaksiyaların istilik effekti”, “Duzların hidrolizi”, “Qatı nitrat və sulfat turşularının xassələri”, “Valentlik və oksidləşmə dərəcəsi” məqalələri çap edilmişdir. Nizami müəllim pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olaraq, bir çox proqramlar, metodik vəsaitlər və dərs vəsaitləri çap etdirmişdir:
a)Proqramlar:12 b) Metodik vəsaitlər:9
Beynəlxalq elmi bazalarda:40
(Thomson Reuters, SCOPUS, ACM, IEEE, DBLP, EBSCO, Google Scholar, INSPEC, The British Library və s.) indeksləşən jurnal və konfrans materiallarında çap olunan məqalələrin sayı
Xarici keçid
Nizami Əlisahib oğlu Əkbərov
Boyxanlı
Boyxanlı — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Cəlilabad r-nunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Etnotoponimdir. 1917, 1933-cü illərdə Bayxanlı variantında qeydə alınmışdır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
4 iyun
1901–cari
thumb|[[Ancelina Coli]]
1601–1900
thumb|[[Cakomo Kazanova]]
Katrankimilər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Kanrankimilər dəstəsi 7 fəsiləyə aid 80-ə yaxın akula növünü özündə birləşdirir.
Dəstəyə aid nüməyəndələrində adətən tikanlı axçası olan 2 kürək üzgəci, 5 qəlsəmə yarığı olur. Bu nümayəndələrdə nə anal üzgəci, nə də göz qapaqları olur. Digər dəstələrə nisbətən, Kanrankimilərin nümayəndələri müxtəlif ölçü və formalara malik olur. Onlara qütb və tropik sularda, açıq okeanda və kiçik sahil sularında, bir sözlə, dünyanın hər yerində rast gəlmək olur.
Katrankimilər dəstəsinin 3 fəsiləsi, 20 növdən çox növü məlumdur. Əksəriyyətinin uzunluğu 1-2,5 m-ə qədərdir. Lakin qütbakulası kimi nəhənglər (6,5 m) ilə yanaşı cırtdanları da (20-25 sm) vardır. Dəstənin nümayəndələri balıqlarla, xərçəngkimilərlə, holoturilərlə və qurdlarla daha çox qidalanır. Bu akulaların bəziləri əksər vaxtlarda sürü halında yaşayır, ov alətlərinə düşən balıqlarla qidalanaraq zərər verirlər.
Zəif böyüyən balıqlar olduqlarından cinsiyyət yetkinliyinə gec çatırlar, Katran akula 19 yaşında, uzunluğu 1 metr olduqda nəsil verir. Bu akula yumurtadiridoğandır. Yumurta mayalandıqdan 6-7 ay sonra uzunluğu 20-26 sm olan 30 qədər bala çıxır. Amerikanın şimal sularında yaşayan və yırtıcı həyat keçirən qütb akulası 500-ə qədər yumurta qoyur, yırtıcıdır, balina və suiti cəmdəkləri ilə qidalanır.
Cırtdan akulaların qarın tərəfdə xırda fotoforlar var. Akula qıcıqlandıqda fotoforlar açıq-yaşıl rəng saçır.
Katrankimilərin bəzi nümayəndələri ovlanaraq istifadə edilir. Onlardan alınan katreks adlı dərmanla xərçəng xəstəliyini müalicə edirlər.
Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunları
“Ağ Olimpiadalar” adlanan ilk yarışlar 2010-cü ildə Sinqapurnın Sinqapur şəhərində keçirilib.
Anthurium interruptum
(Anthurium interruptum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gurbulaq
Gurbulaq — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Gurbulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Daşkəsən rayonunun Şaumyan kənd Sovetinin Şaumyan kəndi Gurbulaq kəndi və müvafiq olaraq Şaumyan kənd Soveti Gurbulaq kənd Soveti adlandırılmışdır.
Toponimikası
Oykonim ərazidəki gur sulu bulaqlarla bağlı yaranmışdır. Kəndi 1922-ci ildə Zəylik kəndindən çıxmış ailələr "Gurbulaq" adlanan yaylaq yerində salmışdır. Sovet dövründə kommunist dövlət xadimi Stepan Şaumyanın şərəfinə adı "Şaumyan" olaraq dəyişdirilmişdir. 1991-ci ildə isə kəndin keçmiş adı özünə qaytarılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Mədəniyyəti
Kənddə Gurbulaq kənd kitabxana filialı, Gurbulaq kənd klubu fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Kənddə Daşkəsən rayon Gurbulaq kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
40 şagird yerlik modul tipli ümumi orta məktəbin quraşdırılmasına 5 aprel 2018-ci il tarixli "Ağstafa, Daşkəsən, Gədəbəy, Göygöl, Tovuz və Şəmkir rayonlarında təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı"na əsasən 285 000 manat vəsait ayrılmışdır.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Gurbulaq kənd tibb məntəqəsi yerləşir.
Kinetik enerji
Kinetik enerji — cismin və ya zərrəciyin öz hərəkəti hesabına malik olduğu enerjiyə deyilir. Kinetik enerji cismin kütləsi ilə sürətin kvadratı hasilinin yarısına bərabərdir: Ek=mv2/2
Kinetik enerji haqqında teorem: Sabit qüvvənin işi kinetik enerjinin dəyişməsinə bərabərdir.
Fedora (papaq)
thumb|Borsalinin düzəltdiyi fedoranın növü.
Fedora — geniş ağızlı və girintili taclı keçə papaq.
Liviyadakı vulkanların siyahısı
Liviyada fəaliyyətdə olan və sönmüş vulkanların siyahısı
Senecio seminiveus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Parietaria debilis
(Parietaria debilis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qızıl qurbağa
Qızıl qurbağa (lat. Bufo periglenes), kiçik və parlaq sarıdırınçı rəngli, tropik meşələrdə olan və indiki vaxtda soyu tükəndiyi sanılan bir qurbağa növüdür.
1989 dan bəri dünyanın heç bir yerində görülməmiş və hesabat edilməmişdir və IUCN tərəfindən soyu tükənmiş olaraq təsnif etmişdir. Soyunun tükənməsinin qlobal istiləşmənin gətirdiyi iqlim dəyişməsinə və suda quruda yaşayanlar əhalisinin azalmasının dəlilidir.
Hörülmə papaq
thumb|Hörülmə papaq
Yeniyetmələrin Qış Olimpiya Oyunları
“Ağ Olimpiadalar” adlanan ilk yarışlar 2012-cü ildə Avstriyanın İnsbruk şəhərində keçirilib.
Panama papağı
Panama papağı (sombrero panamá) — Ekvador mənşəli ənənəvi kənarlı saman papaq.
Baş əsgər
thumb|Baş əsgər poqonu ([[Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri)]] thumb|Baş əsgər poqonu ([[Azərbaycan Quru Qoşunları)]]
Dmitri Saqanoviç
Dmitri Yevgenyeviç Saqanoviç (23 may 1998-ci ildə anadan olub) — Rusiya Peşəkar Futbol Liqası təmsilçilərindən olan Volqar Həştərxan klubunda qapıçı kimi çıxış edən Rusiyalı professional futbolçudur.
Karyerası
Saqanoviç öz peşəkar karyerasında debütünü 25 iyul 2018-ci ildə Volqar Həştərxan klubu ilə Rusiya Peşəkar Futbol Liqasında Legion-Dinamo Mahaçqala klubuna qarşı oyunda etmişdir.
Anthurium incurvatum
(Anthurium incurvatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Parietaria judaica
(Parietaria judaica) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fərdi istehsal
Fərdi istehsal - məhsulun müxtəlif çeşidlərdə fərdi (bir ədəd) hazırlanması ilə səciyyələnən istehsal növüdür. Fərdi istehsala böyük turbin, yayma dəzgahları, gəmi, unikal dəzgah, metallurji və dağ-mədən avadanlıqları, həmçinin təmir və sınaq zavodları daxildirlər. Kütləvi və seriyalı istehsaldan fərqli olaraq məhsulun hərəkəti üçün konkret vaxt qoyulmur, o sərbəst ritm daxilində hazırlanır. İş yerləri universal avadanlıqlarla təchiz olunur. Sifarişin yerinə yetirilməsi üçün fərdi texnoloji proseslər layihələndirilir. Sexlər arası avadnlıqlar qrupu göstərilməklə texnoloji marşrutlar işlənir.Texnoloji proses sexlərdə dəqiqləşdirilir. Məhsulun çeşidinin müxtəlifliyi və müərəkkəbliyi yüksək ixtisaslı işçilərin cəlb edilməsini tələb edir. Fərdi istehsal üçün təşkilati işlərin mərkəzləşsizdirlməsi səciyyəvidir. Xüsusi avadanlıqların və tərtibatların tətbiqi, tez-tez məhsulların dəyişilməsi əmək tutumunu və istesal tsiklini artırır.
Hissələrin və düyümlərin normallaşdırlması və sinifləşdirilməsi, texnoloji proseslərin tipləşdirilməsi sayəsində burada seriyalı istehsalın bəzi elemntləri tətbiq oluna bilər. Belə ki, bir çox hallarda universal tərtibat və dəzgahların tətbiqi ilə hissələrin qrup şəklində emalı mümkündür. Hissələrin qrup şəklində hazırlanması daha yüksək məhsuldarlığa malik olan xüsusi avadanlığın tətbiqini, texnoloji tərtibatlarına çəkilən xərclərin aşağı salınmasına,köməkçi vaxtın azaldlmasına, istehsal tsiklinin azaldılmasına şərait yaradır.
GRB 970508
GRB 970508 — 8 may 1997-ci ildə, saat 21:42-də (UTC) qeydə alınan qamma şüası partlayışı (qısaca QŞP). Qamma şüası partlayışı uzaq qalaktikalarda meydana gələn və qamma şüası saçan partlayışlar və bunların ortaya çıxardığı parıltıdır. Əsasən uzun müdət davam edən "artıq parıltı" (Rentgen şüaları, ultrabənövşəyi şüalanma, infraqırmızı şüalanma, radiodalğalar) ilə müşahidə olunur.
GRB 970508 İtaliya-Hollandiya istehsalı peyk BeppoSAX-ın Qamma Şüası Partlayış Müşahidəçisi tərəfindən qeydə alınmışdır. Astronom Mark Metzqer GRB 970508-in Yerdən azı 6 milyard işıq ili uzaqlıqda qeydə alındığını bildirmişdir. Bu bir qamma şüası partlayışı üçün verilən ilk uzaqlıq statistikasıdır.
Bu partlayışa qədər astronomlar GRP-ların Yerdən nə qədər uzaqlıqda baş verdiyini necə müəyyən edəcəklərinə qərar verməmişdilər. Bəzi astronomlar patlayışların Süd Yolu qalaktikasında meydana gəldiyini; amma sönük olduqları, çünki çox enerjiyə sahib olmadıqlarını düşünürdülər. Bəziləri bunun əksinin olduğunu düşünürdü. Bu partlayış partlayışların qaynağının qəti olaraq Süd Yolunun xarici olduğunu göstərmişdir.
GRB 970508 həmçinin radio tezliyi halında son parıltısı müşahidə olunmuş ilk qamma partlayışı idi. Radio dalğalarının azalan-artan güclərini öyrənən Deyl Frayl radio dalğalarının demək olar ki, işıq sürətində genişləndiyini hesablamışdır. Bu, qamma partlayışlarının nisbi sürətdə genişləndiyi haqqında güclü sübut olmuşdur.
Kəşfi
thumb|left|Bir rəssam tərəfindən çəkilən BeppoSAX-ın rəsmi.|200px Bir qamma şüası partlayışı (QŞP) elektromaqnit dalğalarının ən çox enerjiyə sahib forması olan qamma şüalarını saçan bir növ partlayışdır. Qamma partlayışları ilk dəfə 1967-ci ildə kosmosdakı nüvə partlayışlarını öyrənmək üçün hazırlanan Vela süni peyki tərəfindən müşahidə olundu. Əsasən uzun müddət "son parıltı" (Rentgen şüaları, infraqırmızı şüalanma, ultrabənövşəyi şüalanma, radio dalğaları) ilə müşahidə olunur. İlk QŞP son parıltısı GRB 970228-in Rentgen şüaları idi. Bu parıltılar ilk dəfə İtaliya-Hollandiya istehsalı, əsasən Rentgen şüaları üzərində işləmək üçün üçün hazırlanan BeppoSAX peyki tərəfindən qeydə alındı.
Müşahidələr
thumb|[[Nyu Meksikodakı Very Large Array radioteleskopu]] Partlayışın yeri müəyyən olunandan sonra BeppoSAX heyətindən Enriko Koşta Beynəlxalq Radio Astronomiya Rəsədxanasının Very Large Array radioteleskopunda işləyən Deyl Frayl ilə əlaqəyə keçdi. Frayl saat 01:30-da (UTC) — partlayışdan təxminən 4 saat sonra 20 santimetrlik dalğa uzunluğu ilə müşahidələr aparmağa başladı. Frayl müşahidələr üçün hazırlaşarkən Hale teleskopu üçün işləyən astronom Stanislav Dyorqovski ilə əlaqə qurdu. Dyorqovski o saat DSS-dən gələn yeni rəsmlərlə keçmiş rəmsləri müqayisə etdi, lakin xəta qutusunda yeni bir işıq qaynağı görmədi. Dyorqovski Kaliforniya Texnologiya İnstitutunda işləyən bir dostu Mark Metzqer da məlumatları dərindən analiz etdi, amma o da yeni bir mənbə görmədi.
Ertəsi axşam Dyorqovski bölgəni yenidən araşdırdı, amma iki 8 ilə 9 may gecəsi çəkilən rəsmləri müqayisə edincə parlaqlığı dəyişən bir cisim tapmadı. Metzqer parlaqlığı dəyişən bir cisim gördü, lakin bunun bir qamma partlayışı qalığı deyil, dəyişən ulduz olduğunu düşündü. Yan van Paradiysin liderlik etdiyi Amsterdamdakı bir astronom komandasının üzvləri olan Titus Qalama və Pol Qrut 8 mayda WIYN teleskou tərəfindən çəkilən şəkillər ilə 9 mayda Uilyam Herşel teleskopu tərəfindən çəkilən şəkilləri müqayisə etdilər, amma onlar da fərqli bir şey tapa bilmədilər.
Partlayışın Rentgen şüaları qalıqlarının kəşfindən sonra BeppoSAX heyəti daha dəqiq mövqe təmin etdi. Metzqer bu daha kiçik olan xəta qutusunda da bir dəyişən ulduzun olduğunu irəli sürdü. Kaltex və Amsterdam astronomları da sabit olmayan cisim mövzusunda bir nəticə nəşr etmək haqqında tərəddüd etdilər. 10 may 1997-ci ildə Kosmos Teleskop Elm İnstitutundan Hovard Bond kəşfini açıqladı. Bu kəşf daha sonra partlayışın görünən qalıqları tərəfindən təsdiq olundu. thumb|left|Qamma partlayışı bir rəssamın təsviri ilə. 1997-ci ildə 10 maydan 11 maya keçən gecə Metzqerin dostu Çarlz Steydel Kek rəsədxanasında sabit olmayan cisim üçün spektr ölçmələri apardı. Daha sonra məlumatları Metzqerə göndərdi. Metzqer maqnezium və dəmir ilə spektr xətləri sistemindən istifadə edərək z = 0.8349 ± 0.0002-lik bir qırmızı yerdəyişmə qeydə aldı. Bu, partlayışın 6 milyard işıq ili uzaqlıqdakı bir cisim tərəfindən əmildiyi mənasına gəlirdi. Partlayışın özünün nə qədər uzaqlıqda olduğu müəyyən olunmasa da, əmən cismin Yer ilə partlayış nöqtəsi arasında olduğu dəqiq idi və buna görə partlayışın ən az 6 milyard işıq ili uzaqlıqda baş verdiyi qərarına gəlindi. Spektrlarda Layman-alfa meşəsi (uzaq qalaktikalar və kvasarların spektrlarındakı neytral hidrogenin Layman-alfa əlaqəsindən yüksələn spektr xətlərinin zirvə nöqtəsi) xüsusiyyətlərinin yoxluğu qırmızı yerdəyişmənin z ≤ 2.3 olaraq daha dəqiq bir şəkildə müəyyən olunmasını təmin etdi. Çikaqo Universitetindən Daniel Reyxart tərəfindən aparılan işlər isə z ≈ 1.09-lik qırmızı yerdəyişmənin olduğunu göstərdi. Bu, astronomların qırmızı yerdəyişməsini ölçə bildikləri ilk qamma partlayışı idi. 4.300-7.100 Å (430-710 nm) və 3.500-8.000 Å (350-800 nm)-lik dalğa uzunluqlarında bəzi spektrlar da Kalar-Alto rəsədxanasında ortaya çıxarıldı, amma heç bir spektr xətti qeydə alınmadı.
Növbəti 1 ayda Frayl radio qaynağının gücünün gündən günə əhəmiyyətli ölçüdə azalıb çoğaldığını, amma orta hesabla artdığını gördü. Dəyişkənliklər bütün dalğa uzunluqlarında eyni zamanda olmurdu. Prinston Universitetindən Ceremi Qudman bunu radio dalğalarını Süd Yolundakı ulduzlararası plazmanın bükməsi ilə açıqladı. Belə hadisə (bir cismin radio parlaqlığında ani dəyişikliklər) sadəcə radio qaynağının 3 mikroarksaniyəlik bir diametri olduğunda meydana gəlir.
Xüsusiyyətləri
thumb|right|250px|GRB 080319B qamma partlayışının təsviri. 40-700 keV-də işləyən BeppoSAX-ın Qamma Şüası Partlayış Müşahidəçisi fluyensi 1,85 ± 0,3) × 10−6 erq/sm2 (1,85 ± 0,3 nC/m2) olaraq ölçdü. Geniş sahə kamerası (2-26 keV) fluyensi (0,7 ± 0,1) × 10−6 erq/sm2 (0,7 ± 0,1 nC/m2), BATSE (20-1000 keV) isə fluyensi (3,1 ± 0,2) × 10−6 erq/sm2 (3,1 ± 0,2 nC/m2) olaraq müəyyən etdi.
Partlayışdan 5 saat sonra partlayışın görünmə böyüklüyü U zolağında (spektrın ultrabənövşəyi hissəsi) 20,3 ± 0,3 və R zolağında (spektrın infraqırmızı hissəsi) 21,2 ± 0,1 idi. Qalıqlar iki hissədəki parlaqlıqlarının da zirvəsinə partlayışdan 2 gün sonra çatdı. 11 may saat 02:13-də (UTC) U zolağında parlaqlıq 19,6 ± 0,3, 10 may saat 20:55-də (UTC) R zolağında parlaqlıq olaraq ölçüldü.
Kitt Pik rəsədxanasında işləyən astronom Ceyms Roads partlayışı araşdırdı və qüvvətli bir şəkildə işıq saçmadığını müəyyən etdi. Frayl və dostları tərəfindən aparılan araşdırmalar partlayış əsnasında yaranan cəmi enerji miqdarının 5×1050 erq (5×1043 C) olduğunu ortaya çıxardı. Roads isə yaranan cəmi qamma şüası enerjisinin 3×1050 erq (3×1043 C) olduğunu tapdı. Bu, partlayışda ortaya çıxan qamma şüası və hərəkət enerjisinin müqayisə oluna biləcəyini göstərdi və qamma şüası saçılmasında nisbətən qeyri-məhsuldar olan QŞP modellərini sıradan çıxardı.
Uzaqlıq
Bu partlayışdan əvvəl astronomlar QŞP-ların Yerdən nə qədər uzaqda meydanə gəldiyi haqqında bir fikir bildirə bilmirdilər. Partlayışların bərabər şəkildə paylanması onların Süd Yolu diskində meydana gəlmədiklərini göstərsə də, bəzi astronomlar partlayışların Süd Yolunun ətrafında baş verdiyini və az miqdarda enerji saxladıqlarını irəli sürürdülər. Bəziləri isə partlayışların kosmoloji uzaqlıqda yarandığını və çox enerji saxladıqlarından müəyyən olunduqlarını deyirdilər. GRB 970508-in uzaqlıq ölçümü və enerji hesablaması qəti olaraq ikinci teoremin doğruluğunu sübut etdi və mübahisə bitdi.
Qalaktika
thumb|200px|right|Partlayışa ev sahibliyi edən qalaktika ([[avqust, 1998)]] GRB 970508-in qalıqları parlaqlıqlarının ən çox olduğu dövrə partlayışın qeydə alınmasından 19.82 gün sonra çatdı. Daha sonra 100 gün boyunca zəiflədi. Ən sonda, qalıqlar tamamən yox oldu və partlayışa ev sahibliyi edən qalaktika ortaya çıxdı. Bu, hələ də ulduz yaradan, cırtdan bir qalaktika idi və görünmə böyüklüyü 25,4 ± 0,15 idi. Qalaktika diskə və 0,70 ± 0,07-lik basıqlığa malik idi. GRB 970508-in görünən qalıqlarının qırmızı yerdəyişməsi olan z = 0.835, ev sahibi qalaktikanın qırmızı yerdəyişməsi olan z = 0,83 ilə uyğun idi. Bu isə əvvəllər müşahidə olunmuş QŞP-ların əksinə bu partlayışın aktiv nüvəli qalaktikada yarandığı ehtimalını ortaya qoydu.
Canavarlarla rəqs (film, 1990)
Canavarlarla rəqs — tarixi dram filmi. Filmin rejissoru və baş rol ifaçısı Kevin Kostnerdir. O, bu filmin üzərində 5 ildən artıq işləmişdir. Filmin premyerası 1990-cı il 19 oktyabrda Vaşinqtonda baş tutmuşdur. Filmdəki dialoqların çoxu Amerika hindu qəbilələrindən biri olan siuların dilinin lakota dialektindədir və altyazı ilə müşayiət olunur.
22 milyon ABŞ dolları büdcə ilə çəkilmiş film, qazandığı böyük uğur sayəsində 424 milyon dollar gəlir gətirdi. Film 7 Oskar mükafatı, o cümlədən, "Ən yaxşı film" nominasiyasında, həmçinin "Ən yaxşı dram filmi"nə görə Qızıl Qlobus mükafatını qazandı. Filmdəki səhnələr Cənubi Dakota və Vayominqdə çəkilmiş və Sinte Qleksa Universitetinin Lakota tədqiqatları şöbəsinin müdiri Albert Vayt Het tərəfindən tərcümə edilmişdir.
Türkpərəstlik
Türkpərəstlik və ya türksevərlik — türkdilli xalqlar a, onların mədəniyyəti nə və tarixi irsi nə ehtiram və sevgi. Bu, Türkiyənin özünü və tarixini, türk dilini, türk mətbəxini, türk ədəbiyyatı və ya daha geniş mənada, ümumilikdə türk xalqlarını əhatə edə bilər. Türkpərəstliyin əksi türkofobdur, türk və ya türk xalqlarına, türk mədəniyyətinə və türk ölkələrinə qarşı düşmənçilik, dözümsüzlük, irqçilik nümayiş etdirən insandır.
Senecio loayzanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qara qılquyruq
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Anthurium veitchii
(Anthurium veitchii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ulu körpü
Ulu körpü — Qax rayonu ərazisində yerləşən orijinal xüsusiyyətlərə malik qədim tarixi-memarlıq abidəsi.
Körpü İlisu kəndinə gedən yolda Kürmükçayın üzərində salınmışdır. İnşa tarixi XVIII əsrə aid edilir.
Dörd kərpic qalınlığındakı tağbəndin aşırımı 14,6 metrdir. Kənd ağsaqqallarının söylədiklərinə görə, körpü el sənətkarı usta Ömər tərəfindən inşa edilib. Deyilənlərə görə körpünün inşasında yumurta sarısından da istifadə olunub.
Yatuğan
thumbnail Yatuğan (, xakasca çatxan,, ) — qədim türk simli aləti. Azərbaycanda Orta Çağlarda istifadə olunsa da, hazırda unudulub.
Tarixçə
Yatuğan Azərbaycana Orta Asiyadan, Çindən gətirilib. Onun adına Əbdülqədir Marağayinin (XIV əsr) əsərlərində rast gəlinir. 17 simli yatuğan bir növ qanun kimi səsləndirilirdi. Türkiyəli alim B. Ögel yatuğanın türk xalqlarına məxsus olduğunu bildirir.
Hicran (teatr tamaşası, 1983)
Hicran — 1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının tamaşası.
Yatuğan
Tarixçə
Daha mükəmməl olan qanun alətinin inkişafı ona qohum olan yatuğanı Azərbaycanda sıradan çıxarmış ola bilərdi.
Söz açımı
Bu alət qucaqda "yatılı" şəkildə çalındığı üçün belə adlandırılır.
Milli Dəyişiklik Cəmiyyəti
Məhəmməd Əl-Baradei tərəfindən yaradılıb. 2009-cu ildə BAEA direktoru vəzifəsindən gedən əl-Baradey Misirdə siyasi fəaliyyətə başlayacağını bəyan etdi. Az bir vaxtda Misirin tanınmış jurnalistləri, yazıçılar, siyasətçilər, sənətçilər və başqa tanınmış şəxslər əl-Baradeyin yaratdığı hərəkata qoşuldular. Qeyd edək ki, hələ iki il əvvəl əl-Baradey Misirdə həm parlament (2010-cu ildə keçirildi), həm də prezident (bu il keçirilməsi planlaşdırılır) seçkilərində iştirak edəcəyini bəyan etdi.
Təbii fəlakət
Təbii fəlakət — böyük nisbətdə və ya tamamilə insanların idarəsi xaricində reallaşan, mal və can itkisinə səbəb ola biləcək təhlükəli və ümumiyyətlə böyük diametrli hadisədir. Fəlakətin ilk xüsusiyyəti təbii olması, ikincisi can və mal itkisinə səbəb olması, bir digəri çox qısa zamanda meydana gəlməsi və son olaraq da başladıqdan sonra insanlar tərəfindən əngəllənə bilməməsidir. Bəzi fəlakətlərin yer üzünün haralarında daha çox olduğu bilinməkdədir. Məsələn; zəlzələ, uçqun, sel, donma kimi bəzi fəlakətlərin nəticələri zəlzələdə olduğu kimi birbaşa və dərhal ortaya çıxar, amma quraqlıqda olduğu kimi bəzilərinin nəticələri isə uzun bir zaman sonra və bilavasitə olaraq görülür.
Sellərin öyrənilməsi, proqnozlaşdırılması və qarşısının alınması tədbirlərinin reallaşdırılması müasir dövrün çətin problemlərindəndir.
Hazırda Yer kürəsində əhalinin sayının artması, insan resurslarının şəhərlərdə toplanması, antropogen-texnogen təsirlərin güclənməsi, eləcə də insanın təbii proseslərə müdaxiləsinin artması, ekosistemlərdə təbii qarşılıqlı əlaqələrin pozulması və mürəkkəb mühəndis konstruksiyalarının fəaliyyətinin genişlənməsi ilə əlaqədar təbii fəlakətlərin nəticələri daha mürəkkəb və daha təhlükəli xarakter alır. Məhz bu səbəbdən təbii fəlakətlərin artması və ziyanın çoxalması kimi neqativ tendensiyaların yaranmasına və inkişafına şərait yaradır.
Hidrosferdə təbii və antropogen təsirlərin törətdiyi dağıdıcı nəticələri bu gün Xəzərin ekoloji durumunda daha parlaq müşahidələr etmək olar
Ulrix van Hutten
Ulrix van Hutten (Aprel 21, 1488 – avqust 9, 1523) Martin Lüter islahatları tərəfdarı, Alman humanist, mütəfəkkir və şairdir.
Təbii fəlakət
Geoloji mənşəlilər
thumb|Vulkan püskürməsi Bunlar birbaşa qaynağını yer qabığı ya da yerin dərinliklərindən edən təbii fəlakətlərdir:
Ulrix van Hutten
Həyatı
Ulrix van Hutten Greifsvald Universitetində İlahiyyat oxuyub. Müqəddəs Roma İmperatorluğunun İmperatorluq Cəngavərlərinin lideri olub. O, öz yazıları ilə Martin Lüterə kömək edib. Rotterdamlı Erasmusla protestantlıq haqqında danışıb. 1519-cu ildə yoluxduğu sifilis xəstəliyi ilə bağlı qeydlər hazırlayıb. Bu xəstəliyə yoluxan ilk insan olaraq hazırladığı qeydlər səbəbilə tibb tarixinə düşüb. Almanca və Latınca yazdığı əsərlər 5 cilddə nəşr olunub. Konrad Ferdinand Meyer tərəfindən 1872-ci ildə yazılan Huttens letzte Tage (Huttenin Son Günləri) adlı şeirləri Huttenin ölümü haqqındadır.
Təbii fəlakət
Meteoroloji mənşəlilər
Atmosfer dəki təbiət hadisələri nəticəsində meydana gəlirlər. Meteoroloji fəlakətlərin meydana gəlməsini hazırlayan əsas faktorlar atmosfer mənşəli olmasına baxmayaraq, bəzilərində fəlakətin meydana gəldiyi yerin xüsusiyyətləri də təsirli olmaqdadır. Sel, uçqun və sis buna nümunə olaraq verilə bilər.
Bəşəriyyət tarixində — Meqasunamilər
Meqasunami – dalğalarının hündürlüyü adi sunami dalğalarının hündürlüyündən çox-çox hündür olan sunamilərdir. Bir qayda olaraq zəlzələlərlə yox, torpağın nəhəng qeyri tektonik yerdəyişmələri (torpaq sürüşməsi, səma cisimləri ilə toqquşma) nəticəsində baş verir.
Anthurium buganum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio sempervivus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rayan Sessenyon
Kuassi Rayan Sessenyon (18.5.2000 ) — Rayan Sessenyon kimi də tanınan, İngiltərənin Çempionşip təmsilçilərindən olan Fulhem klubunda müdafiənin sol cinahında çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusudur.
Şəxsi həyatı
Sessenyon Londonun Roehempton bölgəsində anadan olmuşdur. Onun əkiz qardaşı Stiven də Fulhem akademiyasında çıxış edir.
Klub karyerası
Sessenyon 2008-ci ildə Fulhem klubunun U-9 komandasına daxil olmuşdur. Sessenyon öz peşəkar karyerasında debütünü 9 avqust 2016-cı ildə 16 yaş və 81 günlüyündə Fulhem klubu ilə Liqa Kuboku görüşündə Leyton klubuna qarşı oyunda etmişdir. Sessenyon liqada debütünü 16 avqust 2016-cı ildə Çempionşipdə Lids Yunayted klubuna qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə Fulhem rəqibi ilə 1-1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır. Sessenyon peşəkar karyerasında ilk qolunu 20 avqust 2016-cı ildə liqa görüşündə Kardiff Siti klubuna qarşı oyunda vurmuşdur. Beləliklə, Sessenyon İngiltərə liqalarında 2000-ci illərdə anadan olanlar arasında oyuna çıxan ilk peşəkar futbolçu, əsas komanda ilə Çempionşip oyununda qol vuran ən gənc futbolçu kimi tarixə düşmüşdür. Sessenyon PFA Çempionşip İlin Komandasına adını yazdırmışdır.
Milli karyerası
2016-cı ildə Sessenyon İngiltərə U-17 millisi ilə Avro U-17-də iştirak etmişdir.
Kütləvi istehsal
thumb|right|Təyyarələrin kütləvi istehsalı. Kütləvi istehsal — istehsalın bir növü olub, böyük həcmdə hazırlanan məhsulun aşağı çeşidliyi ilə səciyyələnir. Kütləvi istehsal müəssisədə bir və ya bir neçə ölçüdə olan məhsulun və ya onun hissələrinin istehsalına yönəlmiş yüksək ixtisaslaşma dərəcəsinə malikdir. Kütəvi istehsal sənayenin bir çox sahələri üçün səciyyəvidir: maşınqayırma, tərtibatlar (saat sitehsalında), yüngül sənaye (ayaqqabı, qalantereya məhsulları), yeyinti sənayesi (konservlərin istehsalı). Kütləvi istehsal həm ayrı-ayrı sexlər və onun sahələri daxilində, həm də bütövlükdə müəssiədə daxilində təşkil oluna bilir. Burada məsulun istehsal həcmini həddən qartıq yüksəltmək və eyni zamanda onun keyfiyyətini artırmaq olur. Xüsusi avadanlıqların tətbiqi sayəsində işin məhsuldarlığı artır və əməliyyat üçün hazırlıq-tamamlama işlərinə sərf olunan vaxt minimuma enir, maya dəyəri aşağı düşür, rentabellilik artır. Bu istehsalın əsas xüsusiyyəti istehsal prosesinin özündə və onun aparılma üsulunda, işçi yerlərinin ixtisaslaşdırması və onların əməliyyatların ardıcıllığına uyğun yerinə yetirilməsindədir. Texnoloji proses çox hallarda proqresivdir. İşçilərin kiçik məşğuliyyət dairəsində ixtisalaşma dərəcəsi də yüksək olmalıdır. Kütləvi istehsalda əməliyyatlar sinxronlaşdırılır və əmək vasitələrinin işçi yerlərdə hərəkəti fasiləsiz olaraq mexanikləşdirilmiş və avtomatlaşdırlmış sistemlərin köməyi ilə aparılır (konveyrlər). Bu, istehsal prosesinin müddətini minimallaşdırır və uyğun olaraq dövriyyənin sürətini yüksəldir. Kütləvi istehsalda məmul eyni zamanda fasiləsiz olaraq buraxılır. Bunun üçün əsas şərt konstruksiyetmə zamanı düyüm və maşın hissələrinin maksimum şəkildə standartlaşdırılması və normativləşdirilməsdir.
Kütləvi istehsalda işçi yerlərdə yüklmənin dərəcəsi artır, hesabatlar və nəzarət avtomatlaşdırılır, istehsalın idarə edilməsi avtomatlaşdırılmış şəkildə fasiləsiz olaraq aparılır.
Kütləvi istehsalda seriyalılıq əmsalı K=1 olur.
Seriyalı istehsal
thumb|[[Çində optik sistemin seriyalı istehsalı]] Seriyalı istehsal — istehsalın təşkilat növü olub, uzun zaman kəsiyində müəssisədə eyni zamanda hazırlanan bir məhsulun geniş çeşidi ilə səciyyələnir. Seriyalı istehsalın ən geniş yayıldığı sahələr maşınqayırma və metal emalıdır. Məhsulun hazırlanması məmula nisbətən seriya şəklində, hissəyə nisbətən isə partiya şəklində aparılır. Bir ölçü növünə məxsus məmulun seriyalı hazırlanması müəyyən vaxt daxilində təkrar olunur. Təkrar seriyanın istehsalında maşınlar çox zaman istehsalın konstruksiya və texnoloji hazırlığına,iş yerlərinin təşkili, işçilərin ixtisas dərəcələrinə uyğun olaraq dəyişikliklər edilir. seriyalı istehsal hissələrin, məmulların unifikasiya edilməsinə, texnoloji proseslərin və tərtibatların tipləşdirilməsinə imkan yaradır. İstehsal həcmindən asılı olaraq iriseriyalı, orta seriyalı və kiçik seriyalı istehsal mövcuddur.
İriseriyalı istehsalda bir ilidən böyük olmaqla period daxilində məhsullar fasiləsiz olaraq böyük həcmdə hazırlanmasıdır. Müəssisə bu halda yetişmiş məhsulun və onun ayrı-ayrı hissələrinin istehsalı üzrə ixtisaslaşır. Sexlər ümumi əlamətə görə, iş yerləri isə əməliyyatlar görə ixtisaslaşırlar. Belə istehsalda xüsusi avadanlıqlardan, axın xətlərindən və avromatlaşdırma vsitələridnən istifadə edilir (konveyer, yükləyicilər vəs.). İriseriyalı istehsalda əməliyyat ayrıca mərhələ kimi fəaliyyət göstərməsi üçün elmi əsasla təşkil edilir. Burada hazırlama əməliyyatları kimi məmulun konstruksiya edilməsi, onun ayrı-ayrı hissələri üçün texnoloji proseslərin işlənməsi, alətin və tərtibatın hazırlanması yerinə yetirilir.Öz əlamətinə görə iriseriyalı istehsal kütləvi istehsala yaxınlaşır.
Orta seriyalı istehsalda ixtisaslaşma çox kiçik çeşid üzrə baş verir. İstehsal xətləri və sexlər isə hissə və texnoloji ixtisaslaşmaya malik olurlar. İstehsalın ahzırlığı da həmçinin əsas istehsal prosesindən şaxələnir. Orta seriyalı sitehsala misal üçün dəzgahqayırma, mühərrik istehsalı, qara və əlvan metalların yayılmasını göstərmək olar.
Kiçik seriyalı sitehsal fərdi istehsaldan seriya istehsalına keçid mərhələsini xarakterizə edir. Məmul və ya ayrı-ayrı hissələrin istehsalı təkrar olunmur. Seriya həcmi stabil deyil, işçin həcmi verilən sifariş və müqavilələrdən asılıdır. Buna görə də bir məhsulun hazırlanması tez başa çatır və yeni məhsul üzrə istehsalın yenidən sazlanması baş verir. Kiçik seriyalı istehsala yayma və ərinti məhsullarının istehsalını, sınaq maşınlarının hazırlanmasını və s. aid etmək olar. Kiçik seriyalı istehsal prototip istehsalından fərqlənir.
Faylın adı
Faylın adı — faylı başqa fayllardan fərqləndirmək üçün ona mənimsədilən hərflər, rəqəmlər və başqa yolverilən simvollar yığını. Faylın adı, adətən, onun tipini və ya təyinatını geniş təsvir edən uzantı (EXTENSİON) ilə müşayət olunur. MS-DOS əməliyyat sistemində faylın adı səkkiz simvoldan artıq ola bilməz, həm də faylın adında hərf və rəqəmlərlə yanaşı, defis və altcizgi simvolları kimi, bəzi durğu simvollarından da istifadə etmək olar. Mas OS əməliyyat sistemində faylın adı 31 simvoladək ola bilər və onların arasında ikinöqtədən başqa istənilən simvol ola bilər (: simvolundan yolun (PATHNAME) elementlərini bir-birindən ayırmaq üçün istifadə olunur). OS/2 sisteminin HPFS fayl altsistemində fayların adlarının uzunluğu 254 simvoladək ola bilər, ancaq disksürənin hərfindən, yoldan və faylın adından ibarət olan kombinasiyanın uzunluğu 259 simvolu aşa bilməz. NTFS fayl sisteminin istifadə olunduğu Windows NT əməliyyat sistemində faylın adı 255 simvoladək ola bilər. HPFS və NTFS sistemlərində faylın adında boşluq simvolundan istifadə etməyə icazə verilir.
Grevillea acacioides
(Grevillea acacioides) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Donqarburun qılquyruq
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Aerozol
Aerozol (yun. aer- hava və soel - cisim) - havada asılı vəziyyətdə olan müxtəlif böyüklükdə və formada, kimyəvi tərkibi, habelə fiziki xassələrinə görə başqa-başqa olan ən kiçik hissəcik (toz, buz kristalı, duz, mikroorqanizm və s.).
Aerozol duman və bulud əmələ gəlməsi üçün zəruri olan kondensasiya nüvəsi rolunu oynayır.
250px|thumbnail|right|Duman və bulud aerozollardır Aerozol — qaz mühitində (adətən havada) asılı vəziyyətdə olan bərk və maye hissəciklərdən ibarət dispers sistem. Bitki tozcuqları ilə doymuş hava, tüstü, duman, tozlu hava təbii aerozollar sayılır. Yalnız tüstü kiçik bərh hissəciklərdən və çox az dərəcədə su damcılarından və qatrandan əmələ gəlmiş asılqan, duman isə yalnız bir mayedən – sudan əmələ gəlmiş aerozoldur. Dumanda, tüstüdə və digər aerozollarda hissəciklərin diametri 1-dən 100 mikrometrə qədər olur. Hava axını, külək onları qarışdırır və yerə düşməyə imkan vermir. Aerozollar təbiətdə və insan həyatında müsbət rol oynayır.
Bitkilərin çoxu çiçək tozcuqlarının aerozolu ilə tozlanır, duru yanacaqlar və bərk yanacaqların çoxu aerozol şəklində yandırılır, bitki ziyanvericilərinə qarşı kimyəvi aerozollarla mübarizə aparılır.
Xassələri
Bağlı qabda sabit temperaturda aerozolların hissəcikləri tədricən çox yavaş-yavaş çökür. Bu zaman onların ikinci bir qeyri-adi xassəsi meydana çıxır. Aerozolun hissəcikləri qabın dibinə deyil, divarına çökür. Səbəb sadədir. Aerozolların hissəciklərinin səthində elektrik yükü olur. Bir neçə hissəcik qabın dibinə çökdükdən sonra digərlərinə artıq orada yer olmur.
5 iyun
1601–1900
thumb|[[Panço Vilya]]
Aerozol
Aerozolların alınması
Sement istehsalında, sement xammalının xırdalanması zamanı havada həmişə narın toz olur. Bu aerozol bərk hissəciklərin havada səpələnməsi – dispersləşməsi nəticəsində əmələ gəlir.
5 iyun
1901–cari
thumb|[[Ronald Reyqan]]
Aerozol
Aerozolların rolu
Radioaktiv maddələr, silisium 4-oksid, alüminum oksid, qurğuşun, xrom tozu və s. ilə qarışıq texniki aerozollar çox ziyanlı olub ağır xəstəliklərə səbəb olur. Öskürmə və asqırma zamanı əmələ gələn bakteriyalı aerozollar yoluxucu xəstəliklərin, o cümlədən qripin yayılmasına səbəb ola bilər. Aerozollar təbiət hadisələrində, məişətdə, insanın istehsalat fəaliyyətində mühüm rol oynayır. Buludların sıxlaşması, tarlaların kimyəvi maddələrlə çilələnməsi, tənəffüs yollarının müalicəvi aerozolların xeyrini əks etdirən hadisə və proseslərdir. Aerozollar həm də zərərli olur. Zavod borularından çıxan kiçik damcılar, qriplə xəstələnən adam öskürdükdə ətrafa yayılan viruslar – bunlar da aerozollardır.
Melanitta perspicillata
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Kriokinezis
Kriokinezis (cryokinesis - (yunanca) - cryos (Κρύου) soyuq, kinesis - hərəkət deməkdir) — tibbi termin olub insanın fiziki bacarıqlarıpndan birini deyir.
İnsan beyninin-düşüncəsinin gücü ilə maddədə atomların hərəkətini yavaşıdaraq maddənin soyumasını, yaxud donmasını gerçəkləşdirir. Kriokineziya ilə insan qazı belə soyudaraq maye halına keçirə bilir. Bu işləmdə də inanma mütləq rol oynayır. Kriokinetik beynindən maddənin üç halını - bərk-maye-qaz ardıcıllıqla keçirməli və buna inanmalıdır. Bu təhlükəli ola bilər. Çünki birinci kriokinetik öz bədənini soyudur. Soyuğa nəzarət itərsə adam ölə bilər.
Ambarlar adası
left|thumb|Adada yerləşən anbarlar left|thumb Anbarlar adası (Wyspa Spichrzów) — Qdansk şəhəri daxilində, Moltava çayının yatağında yerləşən ada. Ada 1576-cı ildə qazılan yeni xəndək nəticəsində meydana gəlmişdir. XIII əsrdən burada çoxlu ambarlar yerləşirdi. XVI əsrdən onların sayı 300 keçmişdi.
Qarağac küçəsində qarabasma (film, 2010)
Qarağac küçəsində qarabasma – 2010-cu ildə istehsal olunmuş ABŞ filmidir. Film eyni ssenari əsasında qurulub. Filmin ssenarisi əvvəlkinə nisbətən fərqlənir.
Ambarlar adası
Anbarda olan tikililərə 1945-ci il bombardımanı zamanı böyük zərər dəymişdir. Qorunub saxlanılan abidələrə 1517–1519-cu illərdə inşa edilən Milxkannetor qapılarını göstərmək olar. Dağıdılmış tarixi abidələrdən ancaq bir qismi bərpa edilmişdir.
Qarağac küçəsində qarabasma (film, 2010)
Məzmun
Sprinqvud şəhərində qəribə ölüm hadisələri baş verir. Əsasən, gənclər yuxuda olan zaman ölməyə başlayırlar. Nensi gənc qızdır. Ofisiantlıq edir. Amma gecələr qəribə qarabasmalar gördüyündən yata bilmir. Bunun səbəbi isə Freddi Krügerdir…
Kiçik çavuş
Kiçik çavuş — Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində seçilmiş və fərqlənmiş hərbi qulluqçulara, kurs keçməsi nəticəsində verilən hərbi rütbədir. Bu hərbi rütbə kiçik komandir heyəti kateqoriyasına aid hərbi rütbədir. Bu rütbə MAXE hərbi qulluqçulara və müddətli hərbi qulluqçulara verilir.
thumb|Kiçik çavuş poqonu ([[Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələri)]] thumb|Kiçik çavuş poqonu ([[Azərbaycan Quru Qoşunları)]]
Grevillea acanthifolia
(Grevillea acanthifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio lobelioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Another
— Yukito Ayatsuci tərəfindən yazılmış və 29 oktyabr 2009-cu ildə Kadokawa Shoten nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunmuş Yaponiya müəmma romanı. Roman Yomiyama Orta Məktəbinə keçən Koyçi Sakakibara adlı şagirdin Mey Misaki adlı qəribə qızla rastlaşmasından, yeni sinfinin lənətli olmasından və dəhşətli ölümlərlə üzləşməsindən bəhs edir.
Hiro Kiyohara tərəfindən hazırlanmış manqa adaptasiyası 2010-cu ilin mayından 2012-ci ilin yanvarına qədər Kadokawa Shoten nəşriyyatının "Young Ace" jurnalında nəşr olunmuşdur. Həm roman, həm manqa Şimali Amerika üçün Yen Press tərəfindən lisenziyalaşdırılmışdır. P.A. Works studiyası tərəfindən istehsal olunmuş 12 seriyadan etibarən anime serialı adaptasiyası Yaponiyada 10 yanvar 2012-ci ildən 27 mart 2012-ci ilə kimi göstərilmişdir. 26 may 2012-ci ildə OVA seriyası istehsal olunmuşdur. 4 avqust 2012-ci ildə isə roman əsasında çəkilmiş bədii film göstərilməyə başlamışdır.
Məzmun
1972-ci ildə Yomiyama Şimal Orta Məktəbinin 3-3 sinfinin hər kəs tərəfindən sevilən şagirdi Yomiyama Misaki qəflətən naməlum səbəbdən ölür. Yomiyama Misakinin ölümündən şoka düşmüş sinif yoldaşlarından biri qəflətən "O, ölmədi, hələ də buradadır" deməsindən sonra digər sinif yoldaşları da özlərini sanki Yomiyama ölməmiş, sinifdə olurmuş kimi aparmağa başlayırlar. Hətta onun əyləşdiyi partaya toxunmurlar. Məzuniyyətdə isə məktəb müdirinin istəyi ilə onun üçün də yer ayrılır. Amma məzuniyyət şəkli çəkəndə hər kəs şoka düşür. Belə ki, şəkildə ölmüş Yomiyama Misaki də var.
Hadisələrin baş verdiyi 1998-ci ilin baharında Koyçi Sakakibara atasının iş münasibətilə Hindistana getməsindən sonra Tokiodan Yomiyama şəhərinə köçür və Yomiyama Şimal Orta Məktəbinin 3-3 sinfində təhsil almağa hazırlaşır. Bu zaman Koyçi Mey Misaki adlı qəribə qızla rastlaşır. Həmçinin onun ziyarətinə gələn 3-3 sinfinin üç şagirdi ona qəribə suallar verirlər və özlərini qəribə aparırlar. Nəyinsə baş verdiyindən şübhələnən Koyçi məktəbin ilk günündə qarşılaşdığı Misaki ilə eyni sinifdə təhsil aldığını öyrənir. Lakin hər kəsin özünü sanki Misaki yoxmuş kimi apardığını müşahidə edir. Hər nə qədər Misaki ondan uzaq durmasını və sual verməməsini istəsə də, Koyçi ondan əl çəkmək istəmir. Sinif yoldaşlarından biri olan Teşiqavara ona Misakiyə yaxınlaşmamasını və onun "Başqa" olduğunu deyir. Bu zaman sinifdə qəribə ölümlər başlayır. Tezlikdə sinif yoldaşları Koyçiyə Misakiyə olduğu kimi olmamış kimi davranmağa başlayırlar.
Daha əvvəl Misakidən 26 il baş vermiş hadisəni eşidən Koyçi dəhşətli ölümlərin həmin hadisə ilə bağlı olduğundan şübhələnir. Nəhayət Misaki hər şeyi ona danışmağa məcbur olur. Məlum olur ki, 26 il baş vermiş hadisədən sonra 3-3 sinfi dəhşətli lənətə bürünüb. Belə ki, həmin ildən etibarən bu sinifdə təhsil alan şagirdlər və onların yaxınlarının kütləvi ölümləri başlayıbmış. Ölümlərin qarşısını almaq üçün müxtəlif cəhdlər göstərilsə də, fayda vermir. 3-3 sinfi lənətli sinif olduğundan bəri bir başqa qəribəlik də ortaya çıxıbmış. Hər il şagirdlərin sayı naməlum səbəbdən partaların sayından həmişə 1 vahid çox olur. Artan uşaq isə keçmişdə ölüb yenidən dirilən şəxs — "Başqa"dır və kim olduğunu müəyyənləşdirmək mümkün deyildir. Çünki "Başqa" sinfə qatılarkən lənətin təsiri ilə hər kəsin yaddaşında dəyişiklik baş verir və heç kim onun artan şagird olduğunu başa düşmür. Artan, yəni "Başqa" sinifdəki hər kəs ola bilər, lakin əgər "Başqa" ölərsə, o zaman hər kəsin yaddaşından onunla bağlı xatirələr də silinəcəkdir. Misaki başa salır ki, "Başqa"ı müəyyən etmək mümkün olmadığından ölümləri azaltmaq üçün ona sinifdə "Başqa" rolunu veriblər və hər kəsin ona yoxmuş kimi davranmasının səbəbi budur. Lakin sinif yoldaşları bu haqda Koyçiyə məlumat verməkdə gecikdiklərindən Koyçi Misaki ilə münasibətdə olmağa davam edir və nəticədə, sinifdə dəhşətli ölümlərin sayı kəskin artır. Hər şeydən agah olan Koyçi tezliklə digər sinif yoldaşları ilə bu lənətdən qurtulmağın yolunu axtarmağa başlayırlar.
3-3 sinfinin şagirdləri
thumb|Əsas personajlar: [[#Mey Misaki|Mey Misaki, Koyçi Sakakibara, İzumi Akazava, Yuuya Moçizuki və Naoya Teşiqavara.|300px]]