cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əfşar boyu
XVIII və XIX əsrlərdə Anadoluda əfşarlar
Əfşarlar XVIII əsrdən etibarən qışlaq olaraq Hələb yerinə Çukurovaya getməyə başlamışdılar. Bunların Çukurovadakı qışlaqları Ceyhan sahillərində idi. Onlar dövləti Zamantı çayı sahillərində oturaq həyata keçəcəklərinə inandırsalar da, nəinki oturaq həyata keçmiş, hətta ətraf kəndlərdəki insanların heyvanlarını sürüb aparmış, bəzən də ticarət karvanlarını soymuşdurlar. Buna görə də, 1703-cü ildə Rakkaya sürgün edilsələr də, orada uzun müddət qalmadılar, oradan qaçacaraq Çukurova, Kayseri, Elbistan, Maraş bölgəsinə gəlib, yağma və basqınlarla məşğul oldular. 1856-cı ildə yenidən onları oturaq həyata keçirməyə çalışılsa da, yenə də uğursuz oldu. Lakin 1865-ci ildə İstanbuldan göndərilən Fırka-i Islâhiyye onların qarşısında iki seçim qoydu - ya yaylaqlarında, ya da qışlaqlarında məskunlaşmaq. Əfşarlar yaylaqlarında yerləşməyi seçsələr də,artıq onların yaylağında Qafqaz mühacirləri yerləşdirilmişdi. Buna görə də, əfşarlar məhsuldarlığı olmayan torpaqlarda yerləşdirildilər. Hal-hazırda əfşarlar Kayserinin Pinarbaşı, Tomarza, SArız qəzalarına bağlı 70-dən çox kənddə yaşamaqdadırlar və əvvəlki boy təşkilatlarını unutmamışdırlar. Bu kəndlərdə hələ də məşhur Əfşar kilimləri toxunmaqdadır.
Türkmanların acı və üzüntülərini ağıt və bozlaq şəklindəki mahnılarla dilə gətirdikləri bilinməkdədir. Bu yönü ilə seçilən boylardan biri də əfşarlardır. Bozlaq onların musiqi həyatına o qədər hakim olmuşdur ki, qəhrəmanlıq macəralarını anladan türküləri belə bozlaq məqamında oxuyurlar. Onların adını daşıyan Əfşar bozlağı Yozqat və Kırşəhər civarlarında oxudulmaqdadır. "Əfşar bəyləri" türküsü isə Burdur, Antalya, Dənizli və Muğla bölgəsinin ən sevilən türkülərindən biridir. "Əfşar zeybəyi" eyni bölgələrdə, "Əfşar halayı" isə Kırşəhər, Yozqat, Kəskin bölgələrində oynadılmaqdadır. Böyük türkman şairi Dadaloğlu da əfşarlardandır.
Əfşarların oymaqları
İrandakı ümumi Əfşar sayı barədə müxtəlif versiyalar səsləndirilmişdir. J.M,Jouannin 88 min, J.J. Morier 20 min ailə, Gazetteer of  Persia 12 min ailə, S.I. Bruk 300 min kimi rəqəmlər səsləndirmişdir. Lakin bu rəqəmlərin hamısına şübhəli yanaşmaq lazımdır. Çünki əfşar əsrlər boyunca dağıdılmışdırlar və nəticədə oturaq həyata keçmişdirlər. Oturaqlaşma eyni zamanda köçəri tayfa kimliyinin də itirilməsi demək idi. Beləliklə, tam olaraq nə qədər Əfşarın yaşadığını doğru müəyyən etmək qeyri-mümkündür.
Türkiyədəki əfşarlar
Əfşarlar əsasən Türkiyənin Kayseri ilinin Sarız, Tomarza və Kastamonunun Pınarbaşı ilçələrində yaşamaqdadırlar. Onlar həmçinin Adananın, Qəhrəmanmaraş və Qaziantep vilayətlərinin bir çox kəndlərində də yaşamaqdadırlar.
Əfşarlar köçəri qalıb Oğuz həyat tərzinə uyğun şəkildə yaşasalar da, məcburi oturaq həyata keçirmə siyasəti bu tərzin dəyişməsinə səbəb olmuşdurş Ozan Dadaloğlunun rəhbərliyində Osmanlı imperiyasına qarşı əfşarlar üsyan qaldırmışdır.
Neyyerzaman Hatəmi
Neyyerzaman Mehdiqulu qızı Hatəmi (1916 – 2000) — şərqşünas alim, Bakı Dövlət Universiteti Şərqşünaslıq fakültəsinin professor (1970), Azərbaycan SSR Əməkdar elm xadimi.
Əfşar boyu
Bozulusda əfşarlar
1570-1571-ci illərdə Diyarbəkir əfşarlarının rəhbəri Mehmed Kədxuda idi. Üç qola bölünən Diyarbəkir əfşarlarının sayı 804, 367 və 109 idi. Bunlardan başqa, regionda xeyli sayda başqa əfşarlar da var idi ki, onlar digər kədxudaların rəhbərliyində yaşayırdılar.
Neyyerzaman Hatəmi
Həyatı
1916-cı ildə İranda doğulmuşdur. 1936-cı ildə Tehran Universitetinin Pedaqogika fakültəsinə daxil olmuşdur. Bu fakültəni uğurla bitirdikdən sonra Tehran Universitetinin Filologiya fakültəsində təhsil almışdır. 1946-cı ildən Azərbaycan Dövlət Universitetində çalışmışdır. 1954-cü ildə namizədlik, 1968-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş, 1970-ci ildə professor elmi adı almışdır. İran filologiyası kafedrasında müəllim, baş müəllim, dosent, professor vəzifələrini tutmuşdur. Bu illər ərzində fars təmayüllü məktəblərin I-XI sinifləri, digər orta məktəblərin V-XI sinifləri üçün bir çox dərsliklər yazmışdır. Fars danışıq dili və Tehran dialektinə həsr olunmuş əsərləri Azərbaycan şərqşünas-lığında yüksək qiymətləndirilir. 1999-cu ildə Tehranda nəşr olunmuş 60 min sözü əhatə edən ikicildlik «Farsca-Azərbaycanca sözlük» əsəri İran dilçiliyi sahəsində əldə edilmiş nailiyyətlərdəndir. Ali məktəb tələbələri üçün I, II və III kurs «Fars dili» dərsliklərinin müəllifidir.
Əfşar boyu
Bozulusda əfşarlar
XVII əsrdə bir çox Bozulus əfşarları Mərkəzi Anadolu bölgəsinə köç etdilər və əsasən Qaraman əyalətində yaşamağa başladılar. Digərləri, xüsusən Dəməşq türkmanları arasındakı əfşarlar öz yerlərində qalmağı üstün tutdular. Bunlar Osmanlı sənədlərində Bozulus qalıntısı (boz ulus mândesi) adlandırılırdılar və daha sonralar Rakka əyalətinə köç etdilər. Bir müddət keçdikdən sonra isə bu icma QƏrbi Anadoluya köç etdi.
Neyyerzaman Hatəmi
Həyatı
Əməkdar elm xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür. Rəhbərliyi ilə 4 elmlər namizədi, 1 elmlər doktoru hazırlanmışdır.
Əfşar boyu
Bozulusda əfşarlar
1716-cı ildə Bozulus əfşarlarının Köpəkli oymağı Qaracabəy qəzasında (hal-hazırda Bursa ilinə daxildir) görülmüşdür. Bir digər tərəfdən, Bozulusdakı bəzi əfşarlar I Abbas dövründə Səfəvi imperiyasına köç etmişdirlər.
Neyyerzaman Hatəmi
Həyatı
2000-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Bolqarıstan 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
Bolqarıstan 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında 3 idman növü üzrə 21 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. sonuncu dəfə bu ölkə 20 nıəfərdən artıq idmançı ilə 2006 Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil olunmuşdur.
Əfşar boyu
Genetika
Ankara yaxınlığında olan bir Əfşar kəndində genetik məqsədli araşdırma aparılmışdır. Bu kəndin sakinləri əcdadlarının Orta Asiyadan gəldiklərini iddia etməkdədirlər. Araşdırmaçılar kənd sakinlərinin 57 faizində L haploqrupunu, 13 faizində Q haploqrupunu, 3 faizində isə N haploqrupunu aşkar etmişdirlər. Ən yüksək L haploqrupu bu araşdırmada müşahidə edilmişdir və bu daha çox Cənubi Asiyaya xas xüsusiyyətdir. tədqiqatçılar üçün izah etmək çətin idi və heç bir konkret coğrafi mövqeyə aid edilə bilmədi və müəlliflər sübutların azlığını nəzərə alaraq bu haploqrupu türklərin köçləri ilə əlaqələndirməyin çətin olacağını söylədi.
Bolqarıstan 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
30px Dağ xizəyi idmanı
Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən Bolqarıstan «A» kateqoriyası üzrə 2 idmançı kvotası əldə etmişdir. Sonradan isə bir lizenziyada əldə edir.
Əfşar boyu
Türkmənistanda əfşarlar
Nadir şahın hakimiyyəti dövründə Əfşar boyu bir neçə türkmən tayfasını assimiliyasiya etmişdir və onlar hal-hazırda müasir Türkmənistan ərazisində yaşamaqdadırlar. Bunlara misal olaraq Geklenq, Murçeli, Esgi və Ərsarı oymaqlarını göstərmək olar. Əfşarların Murçeli tayfasının onurğa sütununu təşkil etdikləri bilinməkdədir. Həmçinin bir digər türkmən tayfası olan Əlili tayfasının formalaşmasında da əfşarlar mühüm rol oynamışdırlar.
Bolqarıstan 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
30px Xizək yürüşü
Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Danimarka 3 lisenziya əldə edə bilmişdir.
Əfşar boyu
Əfqanıstanda əfşarlar
Əfqanıstanda da xeyli sayda Əfşar yaşamaqdadır. Onların sayını Bruk 30 min olaraq göstərməkdədir. 1845-ci ildə Əfqanıstanı ziyarət edən J. P. Ferrier əfşarların Əndxuy şəhərinin 3/4 hissəsini təşkil etdiyini, eləcə də Maymana yaxınlığındakı Çaharşənbə bölgəsində isə cəmşidilərlə, qıpçaqlar ilə qarışıq bir şəkildə yaşadığını yazmışdır. Ferrier Əlieli türkmanlarının da Əfşar kökənli olduğuna inandığını yazmışsa da, G. Jarring onun bu fikrinə şübhə ilə yanaşmışdır. Əbdülkərim Bokari iddia edir ki, Əndxuy əfşarları oraya. Şah Abbas dövründə Xorasandan köçürülmüşdürlər. Bundan başqa, Fərəh və Əsfozar (müasir Səbzəvar) regionunda da əfşarlar yaşamalı idi. Pierre Oberling bu iddianı buranın uzun müddət əfşarların yurdları olduğu ilə əsaslandırmışdır. Buranın bilinən ilk Əfşar hakimi Əhməd Solan idi və buraya 1522-ci ildə Şah İsmayıl tərəfindən təyin edilmişdi. Oberling 1730-cu illərdə Nadir şahın Hindistanı ələ keçirdiyi zaman Kabulda, Heratda və Əfqanıstanın digər şəhərlərində xeyli sayda Qızılbaş döyüşçüləri buraxdığını və bu döyüşçülər arasında da əfşarların olmasının dəqiq olmasını yazır və bu döyüşçülərin nəticələrinin hələ də oralarda yaşadığını bildirir.
Bolqarıstan 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
30px Tramplindən atlayış
Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. Təsnifata əasən Bolqarıstan olimpiya oyunlarında bir idmançı ilə təmsil olunacaqdır.
Əfşar boyu
Əfşar sözü ilə bağlı coğrafi adlar
Ermənistanın Vedi rayonu ərazisində avşar əsaslı iki etnotoponim özünü göstərir: Birinci yaşayış məntəqəsi rayon mərkəzindən 7 km cənub-şərqdə, Yerevan-Naxçıvan avtomobil yolunun üzərində yerləşən Avşar/Kəl Balavan/ kəndidir. 1940-cı illərin axırında azərbaycanlıların Ermənistandan zorla köçürülməsi dövründə kəndin azərbaycanlı əhalisi Azərbaycana gəlmişdir. İkinci yaşayış məntəqəsi Ovşar adlanmış /Düzyurd Ovşar, Surenavan, Spandaryan/ rayon mərkəzindən 15 km cənub-şərqdə yerləşmişdir. 1918-ci ildə kənd daşnaklar tərəfindən dağıdılmış, əhalisi qovulmuşdur. O dövrdən sonra bu kənddə azərbaycanlı yaşamamışdır. İndi erməni qəsəbəsidir. Ermənistanda Afşar Kələvan kəndi də olmuşdur. Bu kənd 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Karni nahiyəsində yerləşmişdir.
Avşar//ovşar etnotoponiminin müxtəlif areallarda paralelləri vardır. Bu toponimin Avşar variantı Azərbaycanın Ağcabədi rayonunda da mövcuddur. Tədqiqatçılardan Bayram Əhmədovun fikrinə görə bu toponim həmin ərazidə yaşamış tayfanın məşğuliyyəti ilə bağlıdır. Müəllif qeyd edir ki, bu tayfa qoyunçuluqla məşğul olmuşdur. B.Əhmədov belə hesab edir ki, avşar//ovşar-qoyunsağma üsulu deməkdir.
Bolqarıstan 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
30px Xizək idmanı
Olimpiya oyunlarında iştirak etmək üçün 2017/2018 il dünya kubokunda göstərdiyi performans 1 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən kvota müəyyən edilir. Bolqarıstan təsnifatda əsasən 1 iştirakçı kvotası əldə etmişdir.
30px Biatlon
Olimpiya Lisenziyalarının böyük qismi 2016/2017 Biatlon üzrə dünya kuboku əsasında müəyyən edilmişdir. Bolqarıstan millisi 11-ci yeri tutmuşdur.
Serxio Perez
Ümumi məlumat
Perez evin kiçik uşağıdır.Onun bacısının adı Paola,qardaşının isə Antoniodur.
Idman karyerası
Perez 7 yaşından etibarən Meksikada keçirilən kartinq yarışlarında iştirak edib. O 2003-cü ildə Meksikada Ford Mustang çempionatında yarışıb.
FORMULA 1
Gənc yaş, kiçik seriyalı əhəmiyyətli uğurlar və böyük sponsorun dəstəyi ilə Serxio Dünya Kubokunun bir sıra komandalarına diqqətini çəkdi. 2011-ci ildə, döyüş pilotu müqaviləsi ilə rəhbərlik, İsveçrə qrupu Sauber ilə razılaşdı.
Hal-hazırda Force India komandasinda istirak edir.
Qeyri-mümkün missiya – Əks-təsir
Haqqında
Qeyri-mümkün missiya – Fallout, Christopher McQuarrie tərəfindən yazılan və rejissorluq etdiyi 2018-ci il Amerika döyüş casus filmidir. Bu, Qeyri-mümkün missiya – Rogue Nation (2015) filminin davamıdır və Qeyri-mümkün missiya film seriyasının altıncı hissəsidir. Filmdə baş rolları Tom Kruz Ethan Hunt rolunda canlandırır, köməkçi heyətlə Ving Rhames, Simon Pegg, Rebecca Ferguson, Henry Cavill, Angela Bassett, Sean Harris, Michelle Monaghan və Alec Baldwin yer almışdır. Qeyri-mümkün missiya – Fallout filmində Ethan Hunt (Kruz) və onun Impossible Missions Force (IMF) komandası Sindikatın bioterrorçu qolu olan Apostles-ə nüvə silahı texnologiyasının çatmasının qarşısını almağa çalışır.
Altıncı Missiya üçün danışıqlar: film 2015-ci ildə sələfi ekranlara çıxmazdan əvvəl başladı. Qeyri-mümkün missiya – Fallout 2015-ci ilin noyabrında rəsmi olaraq elan edildi, McQuarrie yazıb rejissorluğu təsdiqləndi və bununla da françayzaya qayıdan ilk rejissor oldu. Aktyorların geri dönüşləri az sonra elan edildi; Əvvəlki iki filmdə görünən Ceremi Renner 2017-ci ilin mart ayında Avengers: Endgame (2019) ilə planlaşdırma ziddiyyətləri səbəbindən CinemaCon-da iştirak etmədiyini təsdiqlədi. Əsas çəkilişlər 2017-ci ilin aprelində başladı və Paris, Yeni Zenlandiya, London, Norveç və Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri daxil olmaqla çəkiliş yerləri ilə 2018-ci ilin mart ayına qədər davam etdi. İstehsal xüsusilə 2017-ci ilin avqustunda Kruz zədələndikdən sonra yeddi həftə dayandırıldı.
Əzazil
Əzazil (Aramey: רמשנאל, ərəb: عزازل, İbranicə: עזאזל, Aze'ezel) İblisin mələk adı idi. Onu rədd edib Cənnətə düşməmişdən əvvəl o, Allaha yaxın bir "Karublar" idi. thumbnail|Mələklər Adəmlə görüşür və Əzazil təkəbbürlü reaksiyasını az da olsa paylaşırlar. Arxada dayanan Əzazil təkəbbürlə başını çevirir.Ənənəyə görə Allah Əzazili gözəl bir mələk kimi yaratmış və burada belə təsvir edilmişdir.O, mələyin mehləri kimi təsvir edilmiş və saçı ilə müasir mələk saç düzümü geyinir. döngə. Bununla belə, onun xarakterik tünd rəngi onun iblisə çevrilməzdən əvvəl yaxınlaşan yıxılacağını göstərir. Əzazil, Allahın insanlara olan sevgisinə həsəd aparır və onları məhv etməyə çalışır. Bu, Allah Adəmi yaradan zaman onun səcdədən imtina etməsi ilə ifadə olunur.
Cin yer üzündə yaşayarkən o, Allahın hakimi idi. Sürgündən sonra aldatma mələyi oldu. Ona ancaq “doğru yoldan” azdırdığı şəxsləri məhv etməyə icazə verilir.
Təfsir
Quranda adı çəkilməsə də, təfsirdə izah edilir ki, bu, İblisin yıxılmamışdan əvvəlki adıdır.
Təbəri, Səhabe'ten-dən sitat gətirir: "İblis pislik etməzdən əvvəl mələklərdən idi, adı Əzazil idi və yer əhlindən idi və ən çalışqan və elmli mələklərdən idi, ona görə də onu qocalığa dəvət etmiş və "cinni" adlanan məhəllə.
O, adı Əzəzil olan mələklərdən idi və yer əhlindən və onu yaradanlardan idi və onların arasında yer əhlinə mələklər arasında “cinni” deyilirdi.
Semerkandi şərhi: Uca Allah nəfsi yaratdıqda, əl- jân “maricin min nar” yəni tüstüsüz od yaratdı ki, onun nəsli çoxaldı və onlar cindirlər, əl-canın övladlarıdır. Onlar yer üzündə günahlarla yaşadılar və qan tökdülər, sonra Allah səma mələklərini göndərdi və onlara əmr etdi və onun adı Əzazil idi, ta ki onlar cinləri məğlub edib onları yerdən qovub adalara, dənizlərə və yer üzündə məskunlaşdı.
Bu, onlara Allaha xidmət etməyi asanlaşdırdı. Mələklərin bir təbəqəsi göylərdə daha yüksək olduğu üçün onların qorxuları yerdə oturan mələklərdən daha şiddətlidir. Onlar yer üzündə məskunlaşdılar və ona əmin oldular və dünyadan əmin olan hər kəs ondan üz döndərməyi əmr etdi.
Bunun üzərinə Allah Təala onlara dedi ki, yer üzündə sizdən başqa bir xəlifə yaratmaq istəyir. Sonra onu aralarında bölüşdürdü və ona nifrət etdilər { dedilər }: "Cinlərin fəsad törətdiyi və qan tökdüyü kimi, sən də onda (fəsad törədən) yaratmaq istəyirsən? ."
Bu hədislər bütün alimlərin razılığı ilə deyil. Onlardan bəziləri, et-Tahrîm 66/6 buna etiraz edir. Halbuki bu ayə yalnız cəhənnəm gözətçilərinə aiddir. Əzəzilin ümidini itirdiyi üçün İblis adını götürdüyü deyilir. Allahın rəhmətində. Əzazil ancaq Allahdan qovulduqdan sonra şeytan olur: "'Mücahid və Tavus da deyir: 'İblis günah etməmişdən əvvəl Əzazil adlı bir mələk var idi və o, qövmünün arasında idi, yerin və onun üzərində yaşayan insanların “cinni” adlanan mələklərdən olduğunu dediyini xəbər verdilər. Onlar Allaha hörmətsizlik edib Adəmə səcdə etməkdən imtina etdikdə, Adəmi lənətlədi, onu şeytan etdi və adını İblis etdi."
Onun ilk şeytan olması ilə razılaşdılar. O, itaət etməkdən imtina edənə qədər Allaha xidmət etdi.
İsmaililər
İsmaililər göre Əzəzil, Allah'ın ilk yaratıklarından biridir. Allah ona yaratma gücü verdi. Ancak Əzəzil bu gücünü kötüye kullanınca Allah onu elinden almış ve Əzəzil'in yaratıklarından oluşan dünyaya sürgün etmiştir.
Əzəzil'in fikri muhtemelen Gnostik kökenlidir ve İslami değildir. Muhtemelen Zerdüştlük gibi ikili dine karşı bir tepkiydi. İblis'in Farsça adı (Əhrimən), Əzəzil için açıkça kullanılmaktadır.
Əzəzil'in işlevi, esasen Tanrı olduğunu iddia eden, ancak gerçek yaratıcı olmayan birinin işlevidir.
Kavaklıdere (şərabçılıq)
Kavaklıdere (şərabçılıq) — 1929-cu ildə Ankarada qurulan şərab zavodu və burada istehsal edilən şərab markası. Cenap And tərəfindən qurulan şirkət, adını Çankayanın Kavaklıdere rayonundan və oradan keçən, eyni adlı dərədən götürüb. Əvvəllər Kavaklıdereyə məxsus olan ərazidə inşa edilən Ankara Şeraton Otelinin binası Kavaklıdere Şərabları şüşəsindən ilhamlanıb. Kavaklıdere Şərabları həm də Türkiyədə özəl sektor tərəfindən istehsal edilən ilk şərabdır. .
Üzüm bağları və istehsal müəssisələri
Kavaklıdere Şərabları İç Anadolu, Egey və Şərqi Anadoluda üzüm bağlarından yığılan üzümlərdən istehsal olunur. İç Anadoluda üzüm bağları Ankaranın Akyurt və Kalecik rayonlarında, Nevşehirin Gülşehir mahalında və Kırşehirin Toklümen qəsəbəsində yerləşir. Ege üzüm bağları Manisa Kemaliyedəki Pendore üzüm bağlarından və Dənizlidəki Güney üzüm bağlarından ibarətdir. Şərqi Anadoluda üzüm Elazığın Aydıncık rayonunda istehsal olunur. Şirkətin ümumilikdə 645 hektar üzüm bağı var.
Nicolas Flamel
Nikolas Flamel — XV əsrdə yaşamış Fransız kimyagər. Kimyagərlərin iki böyük xəyalı olan ölümsüzlüyü və Fəlsəfə daşını tapdığı iddia edilir. Abraham adlı bir yəhudidən aldığı sirli bir kitabdan məlumatlarını əldə etdiyi söylənir. Əlavə olaraq, onun adı C. K. Roulinqin yazdığı Harri Potter seriyasının ilk kitabı "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı"nda dəfələrlə çəkilir. 1418-ci ildə öldüyü və basdırıldığı deyilir, lakin məzarı açıldığında tapılmamışdır. 1700-cü illərdə bir operada dövrün kimyagərləri tərəfindən görüldüyü və qaçdığı da rəvayət edilir. Və bu da Flamelin yaşadığına işarədir.
2014-cü ilin ABŞ istehsalı Dərin Kabus (As Above, So Below) filmində Nikolas Flameldən və fəlsəfə daşından bəhs edilir.
Saleh Oxumuş
Saleh Oxumuş — Türkiyə ədəbiyyatçısı, araşdırmaçı-yazar, şair, elmlər doktoru, professor
Həyatı
Saleh Oxumuş 1968-ci ildə Türkiyənin Rizə ilçəsinin Pazar kəndində doğulmuşdur. 1857-1858-ci illərdə Krım-Rus hərbi sırasında Kefedən Türkiyəyə köç edən Səlimoğlu sülaləsinə mənsubdur. Sülalə Orta Kefelili adıyla da tanınır. Ailə Cumhuriyyətdən sonra Soyad Qanununun çıxmasıyla Oxumuş soyadını alır. Ailədə oxuyub yazan simaların çoxluğu bu soyadı almağa səbəb olur. Ailənin böyüklərindən bəziləri İstanbulda Fatih Mədrəsəsində müdərrislik etmişdir.
Təhsili
Babası əski yazını bilən dinə bağlı bir şəxs olmuşdur. Ancaq ölkədə yaşanan qıtlıq və yoxsulluq səbəbindən uşaqlarını oxuda bilməmişdir. Altı qardaşdan ancaq biri təhsil almağa müvəffəq olur. Ailə onunla yenidən oxuyub-yazma bacarığına nail olur. İbtidai və orta təhsilini doğulduğu kənddə almışdır. 1992-ci ildə Trakya Universitetinin Fənn-ədəbiyyat fakültəsinin Türk dili və ədəbiyyatı bölümünü bitirmişdir.
1995-ci ildə həmin universitetin Sosial Elmlər İnstitutunda “Emin Nihad bəy və Müsameret-namə” adlı dissertasiyası ilə magistr təhsilini bitimişdir.
1999-cu ildə “Çağdaş Azərbaycan şairi Məmməd Araz (Həyatı, ədəbi şəxsiyyəti və əsərləri)” adlı dissertasiya müdafiə edərək elmlər doktoru adını almışdır. 1993-cü ildə Qaradəniz Texniki Universiteti Fənn-ədəbiyyat fakültəsi Türk dili və ədəbiyyatı bölümünə araşdırmaçı kimi qəbul edilmişdir. 1998-1999-cu illərdə Afyon Kocatəpə Universiteti Fənn-ədəbiyyat fakültəsi Türk dili və ədəbiyyatı bölümündə araşdırmaçı kimi çalışmağa başlamışdır. 2000-ci ildə 19 Mayıs Universitetində Türk dili və ədəbiyyatı bölümündə dosent əvəzi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2006-cı ildə yeni qurulan Ordu Üniversitetində institut direktoru vəzifəsini tutmuşdur.
Saleh Oxumuş 1992-1993 və 1996-cı ildə Azərbaycanda fəaliyyət göstərmişdir. Burada Bakı Dövlət Universiteti, Xalq Təsərrüfatının İdarəetmə İnstitutu və Azərbaycan Əlyazmaları İnstitutunda dəvətli müəlllim kimi çalışmışdır. Həmin dövrdə Türk Dünyası Araşdırmaları Vəqfi Atatürk Liseyində də dərs demişdir. 2004-cü ildə Böyük Britaniyanın Mançester Universitetində “Türk Dünyası ədəbiyyatları və örnək mətnlər” adlı layihədə iştirak etmişdir. 2012-ci ildə Yunus Əmrə İnstitutunun türkoloji layihəsi ilə Priştina Universiteti Filoloji fakültəsinin Türk dili və ədəbiyatı bölümündə dəvətli müəllim kimi çalışmışdır. 2013-cü ildə həmin universitetdə dosent, 2018-ci ildə professor vəzifəsini tutmuşdur. Hazırda həmin universitetdə çalışmaqdadır.
Adskaya poçta (1906)
Adskaya poçta — karikaturaçı və naşir Zinoviy Qrjebin və rəssam Yevgeni Lansere tərəfindən həftəlik illüstrasiyalı siyasi satira ədəbi-bədii jurnalı. Baş redaktor vəzifəsini P. N. Troyanski tuturdu. Nəşr 1906-cı ildə Sankt-Peterburqda işıq üzü görmüş, cəmi 3 nömrəsi çıxmışdır. Dördüncü nörmə hazırlanmışdı, lakin mətbəədə müsadirə edilmişdir.
Saleh Oxumuş
Ailəsi
Evli və iki qız atasıdır.
Adskaya poçta (1906)
"Adskaya poçta" jurnalı Fyodor Emin tərəfindən 1769-cu ildə nəşr olunan eyni adlı aylıq nəşrin adını almışdır. Yeni "Adskaya poçta"nın əsl təsisçisi naşir və karikaturaçı rəssam Zinoviy Qrjebin idi. O, 1906-cı ilin əvvəlində Krestidə 13 aylıq həbs cəzasını çəkmiş və bu cəzanı əvvəlki jurnalı olan "Jupel"də sərt antimonarxist illüstrasiyaları və məqalələri dərc etdiyinə görə almışdı. Məhkəmənin qərarı ilə Qrjebin nəşriyyat fəaliyyəti hüququndan məhrum edilmiş, lakin həbsdə olduğu müddətdə qapalı jurnalın demək olar ki, bütün redaksiyasını və bir çox müəlliflərini saxlaya bilmiş, "Adskaya poçta" adı ilə nəşrini davam etdirmişdir. Rəsmi qadağadan keçmək üçün yeni jurnal təsisçi kimi rəssam Yevgeni Lanserenin adından istifadə edirdi.
Saleh Oxumuş
Yaradıcılığı
Saleh Oxumuş yaradıcılığa orta məktəbdə oxuduğu illərdə başlamışdır. Müəllimləri və valideynlərinin məsləhətilə yazmağa həvəslənir. Bunda babasının əski yazıdan oxuduğu hekayələr və nənəsinin söylədiyi nağılların təsiri böyükdür. Həmçinin uşaqlığında azad şəkildə dolaşdığı yaylaların da onun ruhunda dərin izlər buraxdığı hiss olunur. İlk şeirleri “Ardeşen”, “Pazar” kimi yerli mətbuatda dərc olunmuşdur. Şeirlərində təsəvvür poeziyasının təsirləri hiss olunur.
Adskaya poçta (1906)
Yazıçılar Leonid Andreev, Konstantin Balmont, İvan Bunin, Vyaçeslav İvanov, Fyodor Sologub, Aleksandr Kuprin və başqaları"Adskaya poçta" ilə əməkdaşlıq edirdilər.
Saleh Oxumuş
Yaradıcılığı
Universiteti bitirdikdən sonra şeir və hekayələrlə yanaşı, elmi araşdırmalara da ağırlıq vermiş, sənətin nəzəri məsələləri ilə bağlı yazılar yazmışdır. Qatıldığı bəzi yarışmalarda ödüllər alan Saleh Oxumuşun əsərləri “Gəncliyin səsi”, “İlk damla”, “Yunus”,  “Yaşıl Rize”, “Ədəbiyyat sandığım”, “Ada ölkəsi sənətçiləri”, “İmza” kimi dərgilərdə yayınlanmışdır.
Saleh Oxumuşun elmi axtarışları Tənzimat ədəbiyyatı, şeir, hikayə və roman incələmələri, bioqrafiyalar, Türk Dünyası ədəbiyyatları, qəzet və dərgilərlə bağlı araşdırmalardan ibarətdir.
Bədii əsərlərini "Saleh Oxumuş", "Saleh Zəki Oxumuş", "A. Qərib Səlimoğlu", "Səlimoğlu" kimi imzalarla yayınlamışdır. “Elmas Yıldırım”, “Məmməd Araz”, “Müsameret-namə”, “Cumhuriyyət dönəmi ordulu şairler antolojisi”, “Gülpınar dərgisində ədəbi portetlər”, “Tənzimat hekayə və romanlarında İstanbul əsnafları”, "Gülpınar dərgisi (Metn-indeks)" və "Güzide Gülpınar Taranoğlunun yayınlanmamış məktubları" adlı səkkiz kitabı, qəzet, dərgi və ensiklopediyalarda yayınlanmış çox sayıda məqaləsi vardır.
Bərzəx aləmi
Bərzəx aləmi - İslam inancına görə insanların öldükdən sonra qaldığı müvəqqəti yer. İslama görə insanlar öldükdən sonra bir başa cənnət və ya cəhənnəmə yox, Bərzəx aləminə gedirlər. Qiyamət günündən sonra insanların əməllərinə görə hara getdiyi müəyyənləşir. Bərzəx sözünün əsl mənası iki şey arasında yerləşən deməkdir. Elə ona görə də o aləm ki, dünya və axirət aləmi arasında yerləşir - Bərzəx adlanır. Bəzən bu aləmi qəbir aləmi, bəzən də ruh aləmi kimi adlandırırlar. Qurani-Kərim kitabının 23-cü surəsi olan Muminun surəsisinin 100-cü ayəsində mövzu ilə bağlı deyilir;
Bəlkə, tərk etdiyim yaxşı əməlləri indi edəm. Xeyr! Onun bu dedikləri ancaq boş bir sözdür. Onların arxasında diriləcəkləri günə qədər bərzəx vardır.
Xızırlı (Çaldıran)
Xızırlı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaldıran şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 458 nəfər yaşayır (93 ailə).
Alan Aleksandr Miln
Alan Aleksandr Miln (1882-1956)—İngilis yazıçısı.
Həyatı
Alen Aleksandr Miln 1882-ci ildə Londonda anadan olmuşdur. Onun atası müəllim olmuşdur. Miln hələ kiçik yaşlarından başlayaraq çox yaxşı təhsil almış, sonra Kembric Universitetini bitirmişdir. Bir müddət İngiltərədə populyar olan "Panç" jurnalının baş redaktorunun müavini işləmişdir. O, birinci dünya müharibəsinin iştirakçısı olmuşdur. A.A. Miln bütün ömrü boyu bədii yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. Həm də o, müxtəlif janrlarda əsərlər yazmışdır. O. ilk növbədə çox istedadlı şair kimi çıxış etmiş, " Biz cavan olanda" və " Bizim artıq altı yaşımız var " adlı şer topluların çap etdirmişdir. O, çox maraqlı lirik şerlər və balladalar yazmışdir. Onun " Kralın buterburodu haqqında ballada" əsəri əyləncəli süjet və hikmətamiz ideyası ilə dqqəti cəlb edir. Milinin " Mister Pim yan keçir" üç pəqəmli komediyası dərin yumor hissinə malik olan, maraqlı həyati detallarla zənğin bir əsərdir. Sonralar müəllif həmin əsərin mövzusunda " Mister Pim " adlı romanı da yazmışdır. Yazıçının " Fil sümüyündən qapı" komrdiyası da forma və məzmununa ğörə maraqlı əsərlərdən biridir. Yazıçı A.A. Miln uşaqlar arasında ilk növbədə Kristofer Robinin atası kimi tanınmışdır. Vinni-Puxun dostu Kristofer Robindir. Doğrudan da əğər oyuncaq ayı balası Vinni-Pux olmasaydı və Vinni- Puxun dostu Kristofer Robin olmasaydı, heç onda uşaqlar da bu qəribə nağılların müəllifi A.A. Milni tanımazdılar. A. A. Miln " Vinni Pux bə hamı-hamı-hamı" adlı çox ğözəl bir nağıl yazmışdır. Bu nağılın qəhrəmanı əsərin adından ğördüyümüz kimi ğombul, bir az dəcəl, qayğıkeş, ağıllı və istedadlı oyuncaq ayı balası Vinni Puxdur. Burada başqa qəhrəmanlar da var: eşşək balası La-Lani, balaca pələnği, dovşanı, Ğenqa adlı kenqurunu və Ru adlı onun balaca oğlunu, bayquşu və çox-çox bu kimi qəhrəmanları ğöstərə bilərik. Bu qəhrəmanların da hamısı əsl oyuncaqlardır. Bircə Kristofer Robin oyuncaq deyil, o, Milnin doğmaca oğludur. Bu qəribə oyuncaqlar meşənin qəşənğ bir ğuşəsində yasayırlar. Bu qəhrəmanlar əsl adamlar kimi hiss-həyəcan cətin sınaqdan çıxır, hətta bir-birinin ad ğünlərini də keçirirlər. Əsərin ən yaxşı çəhətlərindən biri burada dərin yumorun olmasıdir. Yazıçı ğyndəlik həyat məsələlərində belə poetik məna tapır və onun bu əsərlərində məzmunlara, köməyə ehtiyacı olanlara böyük rəğbət hissi var. Miln öz oyuncaqlarında şənlik, ğymrahlıq hisslərini doğurmağa çalışır.
A.A. Miln 1956-cı ildə vəfat etmişdir.
Əcəmi seyrəngahı
thumb Əcəmi seyrəngahı — Naxçıvan şəhərində istirahət kompleksi
Haqqında
Naxçıvan şəhərində Nizami küçəsində,qədim Qala məhəlləsin adlanan ərazidə yerləşir. Kompleks 1980-82-ci illərdə bərpa və inşa edilmişdir. Kompleksin içərisində heykəltaraş, xalq rəssamı, akademik Ömər Eldarov tərəfindən hazırlanan Heydər Əliyevin 2 m-lik pyedestal üzərində büstü qoyulmuşdur. Kompleksə memar Əbubəkr oğlu Əcəmi Naxçıvanskininin XII əsrdə inşa etdiyi Mömünə Xatun türbəsi, XVII əsr abidəsi Miryaqub piri, XVIII-XIX əsrlərə aid Xan evi (hazırda Xalça muzeyi) daxildir. Kompleksə daxil olan qədim tikilidə Bülbül adına uşaq bədii sənətkarlıq məktəbi yaradılmışdır. 4 ha sahəni əhatə edən kompleksdə süni göl salınmış, 1000 yerlik açıq amfiteatr, qədim üslübda giriş qapısı (Memar Məmməd ibrahimov) iaşə və ticarət obyektləri tikilmişdir.
Preetika Rao
Həyatı
Preetika Rao 29 may 1988-ci ildə Manqalur, Hindistan-da doğulub.Rao, Sofiya Kollecindən Tarix ixtisası üzrə məzun olmuşdur, eyni zamanda reklam və jurnalistika diplomu almışdır. Bacısı Amrita Rao da Bollyvood aktrisasıdır.
Karyera
Gənc model olaraq Preetika, modellik karyerasına Cadbury Dairy Milk reklamı ilə başlayan Amitabh Bachchan ilə birlikdə Shoojit Sarkarın rejissorluğu ilə qırxdan çox TVC ilə uğurlu bir modellik karyerasına başladı.Film jurnalistikası ilə məşğul olmağa başlayan Preetika Bangalore Mirror, Deccan Chronicle və Asiya Çağı üçün məqalələr yazdı.
Akademik dərəcəsini davam etdirmək üçün Rao, bəzi məşhur filmlər "Jaane Tu… Ya Jaane Na (2008)", "Ajab Ghazabb Love (2012)" və "Aashiqui 2 (2013)" daxil olmaqla Bollivuddan gələn bir neçə böyük təklifi redd etməyi seçdi. Rao, Tamil romantik filmi "Chikku Bukku" (2011) ilə Tamil filmi Jeans-in istehsalçıları ve Rajnikanth-ın Kochadaiiyaan-ı olan Media One Global Ent Pvt Ltd ilə ilk aktrisalıq karyerasına başdadı.Bununla birlikdə, Rao, New York Film Akademiyasından yayımlanan jurnalistika diplomu kursu üçün Cənubi filmlərdən ayrıldı. 2014-cü ildə Rao, Aliyə Qulam Heydər (Aaliya Ghulam Haider) rolunu oynayaraq Colors TV-də yayımlanan məşhur "Əbədi Sevgi(serial)" (Beintehaa) televiziya serialı ilə regional kinodan milli televiziyaya keçid etdi. Rao, 2015-ci ilin yanvar ayında Kolkata-da təşkil edilən Kalakar Awards-da Ən Yaxşı Aktrisa və Zee Gold Awards-ın ən yaxşı debutu mükafatını qazandı.Rao, Perfect Woman jurnalının Perfect Miss India Awards-ın marka elçisidir.
Yan Bjexva
Yan Bjexva — Polşa yazıçısı.
Həyatı
Yan-Lesman 1898-ci ildə Ukraynada anadan olmuşdur. Onun atası yol üzrə mühəndis işləmişdir. O Ukraynada ğənclik illərini keçirmişdir.
Bjexva onun təxəllüsüdür. Byexvanın tərcüməsi yəni bu sözün mənası "coxdanışan" "zarafatcıl" deməkdir. Sonradan o, 1958-ci ildə "Yetkinləşmək zamanı" povestini yazmışdır. Bu povestdə o, öz uşaqlıqlığı və tərcümeyi-halı haqqinda yazmışdır. Onun ilk şeiri 1915-ci ildə jurnalda çap olunmuşdur.
Uşaqlar üçün 1938-ci ildə "İynə sap ilə rəqs edirdilər" 1939-cu ildə " Ördək- qəribə qadın" əsərlərini yazmışdır.
1959-cu ildə Byexva uşaq ədəbiyyatında qazandığı nailiyyətlərə ğörə Dövlət mükafatına layiq ğörülmüşdür. Byexvanın uşaq ədəbiyyatında yaradıcılıq dairəsi çox ğenişdir. Onun yaradıcılığına da nağıllar, yumoristik şerlər, təmsillər və zarafatlar ğeniş yer tutur. Byexva kiçik yaşlı, məktəbli və ğənclər üçün də yazırdı. Bunlara misal olaraq "Padşah və Təlxək", " Şah haqqında nağıl" və s. Byexva fantastik povestlər də müəllifidir. O. bu povestləri şer formasında yazırdı" " Pan Doremi və onun yeddi qızı", triloğiya:"Pan Linzaqadın meşədə", "Pan Linza okeanın dibində", " Pan Linza ayda" və s. Byexva fantastik əsərində Pan Klyaksa haqqında yazmışdır. Pan Klyaksa şerbazdır. Bəzən Byexvanin yaratdığı nağılların qəhrəmanları başqa dahi nağşlların qəhrəmanlarına bənzəyir. Bunlara misal olaraq, "Qırmızı papaq", " Yatmış Ğözəl" və s. Byexvanın nağıllarının qəhrəmanları-heyvanlar, cücülər, quşlar, bəzən əşyalar, ev əşyalarş və s uşaqlara çox tanış, yaxın olurlar. Byexva bir ço tərcümələrdə etmişdir. O. rus dilindən öz ana dilinə "Qaydar haqqında hekayə". "Evseyko ilə əhvəlat" və s əsərlərini tərcümə etmişdir.
Yan Bjexva 1966-cı ildə vəfat etmişdir.
İspaniya–Türkmənistan münasibətləri
Diplomatik münasibətlər
İspaniya və Türkmənistan 19 mart 1992-ci ildə diplomatik münasibətlər qurmuşdur. İspaniya 1990-cı illərin ortalarından etibarən Aşqabadda akkreditə olunmuş Moskvadakı səfirini saxlayır. Türkmənistan 25 sentyabr 2013-cü ildə Moskvada yerləşən İspaniyadakı ilk səfirini təsdiqləyir.
İspaniyaya səyahət etmək niyyətində olan Türkmənistan sakinlərinə viza verilməsi Almaniyanın Aşqabaddakı səfirliyinin konsulluq bölməsinin və ya İspaniyanın Moskvadakı Baş Konsulluğunun məsuliyyətidir.
2007-ci ilin aprelində Xarici İşlər və Əməkdaşlıq Naziri Migel Angel Moratinos ATƏT-in hazırkı prezidenti olaraq Türkmənistana səfər edir. Bu İspaniya hökumət üzvlərinin Türkmənistana ilk səfəri idi.
Nazir Moratinos Orta Asiya səfəri çərçivəsində 2009-cu ilin iyul ayında yenidən Türkmənistana səfər edir. Türkmən həmkarı Rəşid Meredovla görüşür. Bu səfər zamanı siyasi səviyyədə görüşlərin, enerji sahəsindəki əməkdaşlığın, universitetlər arasında əməkdaşlığın və elmi-texniki əməkdaşlığın təşviqi barədə razılıq əldə edilir. İkitərəfli münasibətlər hələ çox nadirdir.
İqtisadi münasibətlər
İspaniya ilə Türkmənistan arasında ticarət minimaldır və statistik baxımdan əhəmiyyətsizdir. 2011-ci və 2012-ci ildə İspaniyadan Türkmənistana edilən ixracatı toplam İspan ixracatının sırasıyla 0.005 % və 0.011 %-dir.
2012-ci ildə İspaniyanın ixracatı 2011-ci ildəkindən iki dəfədən çox artır (+ 137%), idxal isə 9,5% azalır. Nəticədə əhatə səviyyəsi 322% (2011-ci ildə 123%) olmuşdur. Nəzərə alınmalıdır ki, mübadilə dəyərinin azaldılması nəzərə alınmaqla, ixracatda, idxalda, əhatə səviyyələrində və ticarət balansında illik dalğalanmalar həddindən artıq böyük (və bu səbəbdən) əhəmiyyətsiz ola bilər. Türkmənistandan demək olar ki, İspaniyaya ixracatı bir qayda olaraq pambıqdır.
NGC 2591
NGC 2591, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Zürafə bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Döner qapı
thumb|[[Türkiyə də bir döner qapı]] Döner qapı — tipik olaraq üç və ya dörd qapıdan ibarət olan və mərkəzi bir çubuğa yapışdırılan və silindrik bir kamerada şaquli bir ox ətrafında dönən bir qapı növüdür. Döner qapılar enerji qənaətlidir və binanın istilik və ya soyutma itkisini azaldır.
Əbuzər əl-Ğəffari
Əbu zər Cundəb ibn Cunadə əl-Ğəffari (أَبُو ذَرّ ٱلْغِفَارِيّ ٱلْكِنَانِيّ; ) — Məhəmməd peyğəmbərin səhabəsi, Dörd sadiq səhabədən biri.
əl-Ğəffari Əli Şəriəti, Məhəmməd Şarkavi və Sami Ayad Hanna da daxil olmaqla çoxları tərəfindən İslam sosializminin əsas sələfi, ilk İslam sosialisti və ya ümumiyyətlə ilk sosialist olaraq qəbul edildi. O, Osmanın xəlifəlik dövründə hakim sinif tərəfindən sərvət yığılmasına etiraz etdi və sərvətin bərabər şəkildə bölüşdürülməsini çağırdı.
Litva Elmlər Akademiyası
Litva Elmlər Akademiyası və ya LEA — 1941-ci ildə Litva SSR Elmlər Akademiyası  olaraq Litva SSR hökumətinə elmi məsləhət orqanı kimi xidmət edən muxtar, dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən bir müəssisə kimi yaradılmışdır. Müəssisənin ilk prezidenti Vintsas Kreve olmuşdur.
Akademiya Litva Respublikasını ALLEA (Bütün Avropa Akademiyaları Federasiyası), ICSU ( Beynəlxalq Elm Şurası), EASAC (Avropa Akademiyaları Elmi Məsləhət Şurası) və IAP (İnterAcademy Panel) kimi beynəlxalq təşkilatlarda təmsil edir. Bir neçə elmi müəssisə və fondlar təsis etməklə yanaşı, nəşrlər və dərsliklər buraxır, simpozium və konfranslara sponsorluq edir. Akademiya 15 xatirə mükafatı təsis etmiş və hər il gənc alimlərə 10 mükafat və tələbələrə 15 mükafat təqdim edərək gənc alim və tələbələri tədqiqat işləri ilə məşğul olmağa təşviq edir. 2008-ci ildən bəri Litva Bankı ilə birlikdə Vladas Jurgutis mükafatını verir.
Akademiyanın qərargahı Vilnüsdə yerləşir.
Struktur
Litva Elmlər Akademiyası beş şöbədən ibarətdir:
İvan Kolev (futbolçu)
O, 1962 və 1966 FİFA Dünya Kubokunda Bolqarıstan milli futbol komandasını təmsil etmişdir. O, həmçinin Bolqarıstan Olimpiya komandasında da oynamış və 1956 Yay Olimpiya Oyunlarında bürünc medal qazanmışdır.
O, "Sportist Sofiya", "VVS Sofiya", "MOİK Sofiya" və "Sliven". O, "Qızıl top"a namizəd olmuş ilk Bolqarıstan futbolçusu idi. O, Bolqarıstanın Əbədi Derbisində ən çox liqa oyunlarına (27) çıxmış oyunçudur.
Nasist yevgenikası
thumb|1935-ci ildə [[Berlindəki Həyatın Möcüzələri sərgisindəki Yevgenika afişası. Afişada göstərilir ki, “aşağı” (Minderwertige) irq gələcəkdə “üstün” (Höherwertige) irqə nisbətən nisbətən daha yüksək doğuş dərəcəsi ilə cəmiyyətə hakim olacaqdır.]]
Nasist yevgenikası (alm: Nationalsozialistische Rassenhygiene, “Milli Sosialist İrqi Gigiyena”, həmçinin “Erbpflege Yevgenikası” kimi də tanınır) nasist Almaniyasında sağlam elementləri artırmaq və qeyri-sağlam elementləri azaltmaqla insan irqini təkmilləşdirməyə yönəlmiş siyasətlər məcmusudur. Alman xalqının bioloji inkişafını hədəfləyən üstün və təmiz bir alman irqi yaratmağı qarşısına məqsəd qoyan irqi ideologiyadır.
Nasist dövründən əvvəl və nasizm dövründə Almaniyada aparılan Yevgenika tədqiqatları böyük miqyasda ilham aldığı Birləşmiş Ştatlar (xüsusilə Kaliforniya) və Böyük Britaniyadakı tədqiqatlara bənzəyirdi. Bununla belə, bu proqramların əhəmiyyəti xüsusilə Adolf Hitlerin rəhbərliyi altında kəskin şəkildə artmışdır, çünki varlı nasizm tərəfdarları yevgenika tədqiqatlarına böyük sərmayə qoymuşdular. Proqramlar daha sonra nasistlərin irqi siyasətini tamamlamaq üçün təkmilləşdirilmişdir.
Nasistlərin yevgenika siyasətlərinin hədəfi; əsasən məhbuslar, degenerativlər, dissidentlər, anadangəlmə əqli və fiziki qüsurlu insanlar (almanca: erbkranken), irsi xəstəlikləri olanlar, epilepsiya, şizofreniya, manik-depressiv, serebral iflic, əzələ xəstəlikləri, kar, kor, homoseksual, dəli və zəif insanlar daxil olmaqla 400.000-dən çox insan öz iradəsinin əleyhinə olaraq sterilizasiya edildi (qısırlaşdırılmaq), kütləvi qətliam proqramı olan T4 əməliyyatı çərçivəsində, 300.000-ə yaxın insan öldürüldü. 1935-ci ilin iyununda Hitler və onun kabineti yeddi yeni fərmandan ibarət siyahı verdi. 5 saylı fərman sterilizasiya tədqiqatlarını sürətləndirməkdən ibarət idi.
Nasist Almaniyasında yevgenika anlayışı tez-tez Rassenhygiene (“İrqi gigiyena”) termini kimi adlandırılırdı. Alternativ termin Volksaufartung (irqi inkişaf) kimi adlandırıla bilər.
Nasist yevgenikasının əsasları
Erkən Alman yevgenika hərəkatına Vilhelm Şalmayer və Alfred Ploetz rəhbərlik etmişdirlər. Henri Fridlander yazırdı ki, alman və amerikan yevgenika hərəkatları oxşar olsa da, alman hərəkatı daha mərkəziləşmişdir və Amerika hərəkatı qədər müxtəlif ideyaları ehtiva etməmişdir. Amerika hərəkatından fərqli olaraq, Alman İrqi Gigiyenası bütün cəmiyyəti əhatə edirdi.
Edvin Blek yazırdı ki, nasist yevgenika hərəkatı Birləşmiş Ştatlarda kifayət qədər möhkəmləndikdən sonra Almaniyaya da yayılmışdır. Kaliforniyalı yevgeniklər yevgenika və sterilizasiyanın təbliği məzmunlu əsərlər nəşr etməyə və onu alman alimlərinə və tibb mütəxəssislərinə göndərməyə başladılar. 1933-cü ilə qədər Kaliforniya ABŞ-nin bütün digər ştatlarının cəmindən daha çox insanı məcburi sterilizasiyaya məruz qoymuşdu. Nasistlər tərəfindən hazırlanmış məcburi sterilizasiya proqramı qismən Kaliforniyadan ilhamlanmışdır.
1927-ci ildə insan genetikasından əlavə fiziki və sosial antropologiya sahəsində tədqiqatlar aparan təşkilat olan Kaiser Wilhelm Antropologiya İnstitutu (KWIA) Amerika xeyriyyə qrupu olan Rokfeller Fondunun əhəmiyyətli maliyyə dəstəyi ilə Berlində yaradılmışdır. Alman tibb, antropologiya və yevgenika üzrə professor olan Eugen Fischer Kayzer Vilhelm Antropologiya İnstitutunun direktoru olmuşdur.
Adolf Hitlerin yevgenika haqqında fikirləri
Adolf Hitler inanırdı ki, irqin genlərinə tənəzzülə uğramış elementlər daxil olmaqla, millət zəifləyir və pozulur. Fiziki və ya əqli qüsuru olanları cəmiyyət üçün faydalı olmayan bir genetik təhlükə kimi görürdü. Landsberq həbsxanasında həbsdə olarkən Hitler Eugen Fişerin “İnsan irsiyyəti və irqi gigiyenanın prinsipi” kitabını oxumuşdu.
1944-cü ildə sosial darvinizm adlandırılan irqçilik və rəqabət ideyası 1920-ci illərdə Avropa alimləri vətəndaş Vyana mətbuatı tərəfindən müzakirə edilmişdir. Hitlerin bu fikirləri haradan əldə etdiyi naməlumdur. Təkamül nəzəriyyəsi o dövrdə Almaniyada ümumiyyətlə qəbul edilmişdi, lakin bu cür ekstremizm nadir idi.
“Sparta ilk Völkisch dövləti kimi qəbul edilməlidir. Xəstə, zəif, deformasiyaya uğramış körpələrin müəyyənləşdirilməsi, bir sözlə, belə uşaqların cəmiyyətdən uzaqlaşdırılması, əslində, nəyin bahasına olursa olsun indiki müdafiəçi səfil çılğınlıqlardan, daha yaxşı və min dəfə daha humanist addım idi. Doğuşa nəzarət və ya abort nəticəsində yüz min sağlam uşağın həyatını alırıq, sonra isə xəstəlik yükü ilə degenerasiyaya uğramış irqi yetişdiririk ”.
Nasist yevgenikası (proqram)
thumb|Nasist Almaniyasında T-4 Evtanaziya Proqramının Təbliğatı: “İrsi qüsurlardan əziyyət çəkən bu şəxs həyatı boyu cəmiyyətə 60.000 Reyxsmarka başa gəlir. Alman dostum, bu sənin pulundur” İrqçilik Siyasəti İdarəsi
Nasistlər öz yevgenika proqramlarını hazırladıqları vaxt ABŞ-nin məcburi sterilizasiya proqramlarından, xüsusən də Kaliforniyada qəbul edilmiş yevgenika qanunlarından ilham almışdırlar.
14 iyul 1933-cü ildə qəbul edilmiş “İrsi xəstəliklərin qarşısının alınması haqqında qanun” hər hansı bir İrsi Sağlamlıq Məhkəməsinin hesabatına əsasən, genetik pozğunluqlar siyahısından pozğunluğu olan hər bir vətəndaşın məcburi sterilizasiyasına icazə verirdi.
1933-cü il qanununun əsas müddəalarında deyilirdi :
1. Əgər tibbi təcrübə irsi xəstəliyi olan istənilən şəxsin övladının ciddi fiziki və ya əqli irsi xəstəliklərlə doğulma ehtimalının yüksək olduğunu göstərirsə, cərrahi əməliyyatla (sterillik) həmin şəxs çoxalmadan (nəsil artımı) məhrum edilə bilər.
2. Bu qanunun müəyyənləşdirdiyi qanunlar çərçivəsində aşağıdakı xəstəliklərdən hər hansısa birinin daşıyıcısı olan hər bir şəxs irsi xəstə hesab edilir:
2.Bu yasanın amaçları doğrultusunda, aşağıdaki hastalıklardan herhangi birinden engelli olan herhangi bir kişi kalıtsal olarak hasta kabul edilecektir:
3. Şiddətli alkoqolizmdən əziyyət çəkən hər hansı bir şəxs də çoxalma qabiliyyətindən məhrum edilə bilər.
Qanunun qüvvəyə mindiyi birinci il olan 1934-cü ildə 4000-ə yaxın insan sterilizasiya orqanlarının qərarlarına etiraz etdi. Ümumilikdə 3559 müraciət nəticəsiz qaldı. Nasist rejimi dövründə 200-dən çox İrsi Sağlamlıq Tribunalları (Erbgesundheitsgerichte) yaradılmışdır və onların qərarları ilə 400.000-dən çox insan öz iradəsinin əleyhinə olaraq sterilizasiya edilmişdir.
Nasist Yevgenika İnstitutları
thumb|Hadamarda bir qaz otağı
Hadamar Klinikası Almaniyanın Hadamar şəhərindəki ruhi xəstəxana idi və nasistlərin nəzarətində olan Almaniya hökuməti T4 əməliyyatını həyata keçirmək üçün buradan istifadə edirdi. Kayzer Vilhelm adına Antropologiya, İnsan İrsiliyi və Yevgenika İnstitutu 1927-ci ildə yaradılıb. Hartheim Evtanaziya Mərkəzi nasistlərin əlil kimi gördükləri insanları öldürdüyü evtanaziya proqramının bir hissəsi idi. İstifadə olunan ilk üsul xəstələrin avtobuslarla daşınması idi, burada mühərriklərin işləməsi nəticəsində əldə edilmiş tullantı qazlarının avtobusların içərisinə ötürülməsi və bununla da avtobusdakı sərnişinlərin öldürülməsindən ibarət idi. Qaz kameraları sonradan hazırlanmışdır. Karbonmonoksit qazı əlilliyi və irsi xəstəlikləri olan insanları öldürmək üçün istifadə olunurdu.
thumb|İrsi xəstəliyi olanları yığan [[avtobus]]
Təsvir
1934-cü il iyul tarixli “Sağlamlıq Sisteminin Sadələşdirilməsi Aktı” genetik və irqi gigiyena üçün məlumat mərkəzləri və səhiyyə şöbələri yaratdı. Qanun, həmçinin sterilizasiyanın qərara alındığı İrsi Sağlamlıq Məhkəməsinə göndərilən şəxslərin “məlumatlandırılması” və “qiymətləndirilməsi” prosedurlarını da müəyyən etmişdir.
Evliliyə dair nasist yevgenika siyasətləri
Nasistlər 1935-ci ildə Nürnberq qanunlarını qəbul etdikdən sonra alman irqinin irqi təmizliyinin müdafiəsi üçün hər iki cütlüyündə irsi xəstəliklərə görə müayinədən keçməsi məcburi olmuşdur. Hər kəs potensial həyat yoldaşını yevgenika olaraq diqqətlə nəzərdən keçirməyə təşviq edildi. SS üzvlərinə həyat yoldaşları ilə evlənməzdən əvvəl evlənəcəkləri xanımların ailələrində irsi xəstəliklərin olmadığından əmin olmaları üçün xəbərdarlıq edilmişdi ..
Nasist yevgenikasının abort siyasətləri
Nasistlərin abort siyasəti ümumi nasist yevgenika proqramı ilə birlikdə formalaşdırılmışdı. Nasistlər hakimiyyətə gəldikdən sonra kontraseptiv həblərin (hamiləliyin qarşısını almaq üçün hazırlanmış xüsusi dərmanlar) satışı ilə bağlı reklamları məhdudlaşdırdılar. 1933-cü ilin mayında abort hüququnu və abortların ictimaiyyətə açıqlanmasını qadağan edən qanunları geri qaytarmaq üçün ilk qaydaların yaradılmasına başlanıldı. Elə həmin ilin sentyabrında Berlin Tibb Şurası öz üzvlərinə, “müqəddəs sağlam irqimizə zərər verməyə cəsarət edən hər bir pis əməl sahibinə qarşı tədbir görüləcək” deyə xəbərdarlıq etmişdir. Abort prosedurları ciddi siyasi nəzarət altına alındı. Böyük mübarizələrlə qazanılan “abort hüququ”nun geri alınması üçün ilk tədbirlər görüldü. Yevgenika səbəblərinə görə abort da bu dövrdə qadağan edilmişdi, lakin, bəzi irsi sağlamlıq məhkəmələrində belə məcburi abortlar cəzadan azad edilmişdirlər
Xəlqan Əliyev
Xəlqan Əliyev (tam adı: Xəlqan Yusif oğlu Əliyev; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Həyatı
1969-cu il avqustun 31-də Bakıda anadan olmuşdur. 3 yaşında atasını itirdiyindən, onu və qardaşı Tərlanı anası böyütmüşdür. 54 nömrəli orta məktəbi bitirmiş, daha sonra əsgərlik çəkmişdir. 1989-cu il noyabrın 13-də ordu sıralarından qayıtmışdır. Ölümündən üç gün qabaq «İskra» zavodunda dülgər vəzifəsində işə düzəlmişdir.
Subay idi.
Qanlı Yanvar faciəsi
Güllə ona işlədiyi zavodun qarşısında dəymişdir. Qardaşı Tərlanın dediklərindən:
Mənim də qayıdıb gəlməyim təsadüf oldu. Əvvəlcə ikimiz də bir yerdə idik. Üstümüzə qaz balonu atdılar, göz-gözü görmürdü. Hamı tüstüdən ufuldayır, öskürür, kömək istəyirdi. Bu arada Xəlqanın səsini eşitdim: — «Gözünüzü ovmayın, daha bərk ağrıyacaq». Əsgərlikdə ximik olub. Bilirdi belə şeyləri. Vəssalam. Bu onun son sözləri oldu. Sonra bir-birimizdən aralı düşdük. Onların üstünə güllələr yağdı. Bizimsə üstümüzə dubinkayla gəldilər. Biri kürəyimə dəydi... Allah-Allah... elə bil zərbədən mıx kimi girdim yerə. Evə sarı götürüldüm. Gördüm dalımca gəlirlər. Mən on addım atanda, onlar bir attım atırdı. Girdim bloka... evimiz ikinci mərtəbədədir. Əlimi zəngə çatdıra bilmədim. Gördüm ardımca qalxırlar. Tələm-tələsik qalxdım dördüncü mərtəbəyə. Orda uşaqlar çox idi... Xəlqanı isə sonra uşaqlar dedi ki, yaralayıb aparıblar xəstəxanaya... Stolun üstündə familiyasını deyib, — Əliyev, ancaq adını düz deməyə ölüm aman verməyib. Xəlqan əvəzinə Səlxan deyib.
Qarın nahiyəsindən aldığı güllə yarası nəticəsində yanvarın 20-də vəfat etmişdir.
Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Qaşqarlılar
Qaşqarlılar (қәшқәрлиқләр) — uyğurların ən böyük etnoqrafik qrupu. Uyğur dilinin mərkəzi dialektinin Qaşqar dialektində danışırlar. Antropoloji cəhətdən daha çox Qafqazoid irqinin Pamir-Fərqanə tipinə aiddirlər, aralarında Hind-İran tipinin nümayəndələri də vardır. Ümumi sayı 25 milyona yaxındır, onlar əsasən Qaşqar vahəsində yaşayırlar, Urumçi, Külcə, Karamay şəhərlərində də çoxlu qaşqarlı yaşayır, Orta Asiya ölkələrinin uyğur icmalarında, əsasən Bişkek, Daşkənd, Fərqanə vadisində yaşayanlar, eləcə də Pakistan, Səudiyyə Ərəbistanı, Türkiyə, Aİ ölkələri, ABŞ, Avstraliya və Kanadada yaşayan uyğurların çoxu qaşqarlıların soyundan gələndir.