cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İrqçilik
Etnik və irqi millətçilik
Onun əsas təsirlərindən biri 19-cu əsrin əvvəllərində Alman millətinə edilən müraciətlərdə (1808), Fridrix Johann Herder (1744–1803), Johan Fichte (1762–1814) kimi fiqurlarla təmsil olunan Romantik millətçi hərəkat idi. Hegel (1770–1831) və ya Fransada Jül Michelet (1798–1874). Volk etnik qrupuna və konkret, ortaq bir dilə söykənən, millət olaraq bir cəmiyyət olaraq təsəvvür edən Ernest Renan (1823–1892) kimi müəlliflər tərəfindən təmsil olunan liberal millətçiliyə qarşı idi. birlikdə yaşamaq subyektiv iradəsi ilə ("millət gündəlik plebisitdir", 1882) və ya John Stuart Mill (1806–1873). Etnik millətçilik elmi irqçi diskussiyalarla, həmçinin "qitə imperialisti" (Hannah Arendt, 1951 Hannah Arendt, The Origins of Totalitarianism (1951) ) diskursları ilə qarışdı, məsələn, Alman Volkının (xalq / xalq) irqi üstünlüyünü ortaya qoyan pan-Almanizm diskussiyalarında. . 1891-ci ildə yaradılan Pan-Alman Liqası (Alldeutscher Verband), Alman imperializmi və "irqi gigiyena" nı təbliğ etdi və yəhudilərlə evlənməyə qarşı idi. Digər populyar bir cərəyan olan Völkisch hərəkatı eyni zamanda Alman etnik millətçi diskursunun vacib bir təbliğatçısı idi və Pan-Almanizmi müasir irqi antisemitizm ilə birləşdirdi. Völkisch hərəkatının üzvləri, xüsusən də Thule Cəmiyyəti, 1918-ci ildə Münhendə Alman İşçi Partiyasının (DAP) quruluşunda, Milli Sosialist Alman İşçi Partiyasının (NSDAP; əvvəlcədən İngilis olaraq bilinən) quruluşunda iştirak edərdi. Nasist partiyası). Pan-Almanizm 1920–1930-cu illər arası müharibələrdə həlledici rol oynadı. Bu cərəyanlar millət ideyasını elmi irqçi diskursdan çıxarılan "ustad irqi" (çox vaxt "Aryan irqi" və ya "Nordic irqi") bioloji konsepsiyası ilə əlaqələndirməyə başladı. Millətləri "irqlər" adlandırılan etnik qruplarla millətin içərisində və irqinin içində "irqi mübarizəsi" nin mövcudluğuna səbəb olan əvvəlki irqi diskussiyalardan köklü şəkildə fərqləndirdilər. Bundan əlavə, hesab edirdilər ki, siyasi sərhədlər bu irqi və etnik qrupları əks etdirməlidir, beləliklə etnik təmizlənməni əsas gətirərək "irqi saflığa" nail olmaq üçün və millət olaraq etnik homojenliyə nail olmaq üçün olduğu düşünülürdü. Milliyyətçiliklə birləşən bu kimi irqçi çıxışlar pan-Almanizmlə məhdudlaşmırdı. Fransada, millətçiliyini Fransada çox sağçı hərəkatlara səciyyələndirən Respublikaçı liberal millətçiliyə, etnik millətçiliyə keçid 19-cu əsrin sonlarında Dreyfus İşi ​​dövründə reallaşdı. Bir neçə il ərzində ümummilli bir böhran, Fransız Yəhudi hərbi məmuru Alfred Dreyfusun xəyanəti ilə əlaqədar Fransa cəmiyyətinə təsir etdi. Ölkə iki əks düşərgədə qütbləşdi, birini J'Accuse yazan Émile Zola təmsil etdi …! Alfred Dreyfusun, digəri isə Fransadakı etnik millətçi görüşünün banilərindən biri olan millətçi şair Maurice Barresin (1862–1923) təmsil etdiyi. Eyni zamanda, monarxist Fəaliyyət fransız hərəkatının banisi Çarlz Maurras (1868–1952), "protestantların, Yəhudilərin, Masonların və Xaricilərin dörd konfederativ dövlətindən" ibarət "anti-Fransa" nəzəriyyə etdi. ikincisi, pejorative métèques). Həqiqətən də, onun üçün ilk üçü Fransa xalqının etnik birliyini təhdid edən "daxili əcnəbilər" idi.
Etnosentrizm və proto-irqçilik
Bernard Lyuis yunan filosofu Aristotelin köləliyi müzakirə edərkən bildirmişdir ki, yunanlar təbiətdən azad olduqları halda, "barbarlar" (yunanlar olmayanlar) təbiətə kölədirlər, bu onların təbiətində daha həvəsli olmalarıdır. despotik bir hökumətə təslim olun. Aristotel heç bir irqi göstərməsə də, Yunanıstan xaricindəki millətlərdən olan insanların Yunan xalqından daha çox köləlik yükünə meylli olduğunu iddia edir. Aristotel, ən təbii qulların güclü bədənləri və qul ruhları (hökmranlığa yaramayan, ağılsız), ayrı-seçkilik üçün fiziki əsas kimi görünən qullar olması ilə əlaqədar açıqlamalar verərkən, eyni zamanda sağ ruh və cismin belə olmadığını açıqca söyləyir. Həmişə bir araya gələrək, təbii ustalarla müqayisədə qüsursuzluğun və təbii qulların ən böyük təyinedicisinin bədən deyil, ruh olduğunu ifadə etdi. Bu proto-irqçilik klassik Benjamin İsaak tərəfindən müasir irqçiliyin vacib bir önəmçisi olaraq görülür.
Azərbaycan şahmatçılarının siyahısı
Qrossmeysterlər (Kişilər)
• Eltac Səfərli
• Aydın Süleymanlı
Beynəlxalq Meysterlər (Kişilər)
• Nicat Abasov
• Orxan Abdulov
• Kamal Ağayev
İrqçilik
19cu əsrdə
cu əsrdə irqçilik millətçiliklə sıx birləşmiş olsa da, "irq" i "xalq" ilə eyniləşdirən etnik millətçi diskussiyaya aparan, pan-Almanizm, pan-türkçülük, pan-ərəbçilik və bu kimi hərəkətlərə yol açan. pan-slavizm, orta əsr irqçiliyi dəqiq bir şəkildə tarixi fəthlərin və sosial qarşıdurmaların nəticəsi olduğu düşünülən müxtəlif bioloji olmayan "irqlərə" bölündü. Mişel Fuko müasir irqçiliyin şəcərəsini bu orta əsrlərə aid "irqi mübarizənin tarixi və siyasi diskursu" na izlədi. Onun sözlərinə görə, 19-cu əsrdə özünü iki rəqib xəttə görə böldü: bir tərəfdən onu müasir "irq" mənasını verən irqçilər, bioloqlar və yuğenicistlər daxil etdi və onlar da bu populyar diskussiyaya çevirdilər. bir "dövlət irqçiliyi" (məsələn, Nazizm). Digər tərəfdən, marksizm də tarixin əsl mühərrikini təmin edən və görünən sülhün altında hərəkət etməyə davam edən bir siyasi mübarizə fərziyyəsinə söykənən bu mübahisəni ələ keçirdi. Beləliklə, marksistlər "irq" əsaslandırıcı anlayışını sosial quruluşlu mövqelərlə müəyyən edilmiş "sinfi mübarizə" tarixi anlayışına çevirdilər: kapitalist və ya proletar. Bilik üçün iradədə (1976) Foucault, "irqi mübarizə" diskursunun digər bir rəqibini təhlil etdi: 19-cu əsrdə Sigmund Freudun psixoanalizi irqçi mübahisədə yayılan "qan irsi" anlayışına qarşı çıxdı. Rudyard Kipling'in "Ağ Adamın Ağırlığı" (1899) adlı şeiri, Avropa mədəniyyətinin dünyanın digər yerlərindən xas üstünlüyünə inamın ən məşhur nümunələrindən biridir, baxmayaraq ki, bu cür imperializmin satirik bir qiymətləndirməsi olduğu düşünülür. . İrqçi ideologiya beləliklə, xarici ərazilərin fəth edilməsini və qismən bu irqçi inancların nəticəsi olaraq humanitar bir vəzifə kimi qəbul edilən bir imperiyaya daxil olmasını qanuniləşdirməyə kömək etdi. Lakin, 19-cu əsrdə Qərbi Avropa müstəmləkə gücləri Afrikadakı ərəb qul ticarəti ilə sıxışdırılmaqda, eyni zamanda Qərbi Afrikada qul ticarətinin yatırılmasında iştirak etdilər. Bu müddət ərzində bəzi avropalılar bəzi koloniyalarda baş verən haqsızlıqlara etiraz etdilər və yerli xalqlar adından lobbiçilik etdilər. Beləliklə, Hottentot Venerası 19-cu əsrin əvvəllərində İngiltərədə nümayiş olunanda Afrika Birliyi sərgiyə açıq şəkildə qarşı çıxdı. Kiplingin şeirini nəşr etdirdiyi il, Jozef Conrad Belçikanın Leopold II-yə məxsus olduğu Konqo Azad Dövlətinin açıq bir tənqidini (1899) nəşr etdi.
Istifadə edilən irqi nəzəriyyələrə misal olaraq, Afrikanın Avropa araşdırması zamanı Həmitik etno-linqvistik qrupun yaradılması daxildir. Bundan sonra Karl Fridrix Lepsius (1810–1877) tərəfindən qeyri-semit Afro-Asiya dilləri ilə məhdudlaşdırıldı. Hamite termini, əsasən Efiopiyalılar, Eritreans, Somalilər, Berberlər və qədim Misirlilərdən ibarət olan Şimali Afrikadakı müxtəlif populyasiyalara tətbiq edildi. Həmitlər, ehtimal ki, ya Ərəbistanda, ya da Asiyada bu bölgələrin xalqları ilə mədəni, fiziki və dil oxşarlığı əsasında yaranmış Qafqazoid xalqları kimi qəbul edildi. Avropalılar Həmitləri Sub-Sahara Afrikalılardan daha çox mədəniyyətli və özlərinə və semit xalqlarına daha yaxın hesab etdilər. 20-ci əsrin ilk üçdə ikisində Hamitic irqi əslində Hind-Avropa, Semit və Aralıq dənizləri ilə yanaşı Qafqaz irqinin qollarından biri hesab olunurdu. Bununla birlikdə, Həmit xalqlarının özləri əksər hallarda hökmdarlar kimi uğursuz olduqlarını hesab etdilər, bu da adətən Negroes ilə qarışmaq kimi qəbul edildi. 20-ci əsrin ortalarında Alman alimi Carl Meinhof (1857–1944) Bantu irqinin Hamitic və Negro irqlərinin birləşməsi nəticəsində meydana gəldiyini iddia etdi. Hottentots (Nama və ya Khoi) Hamitic və Bushmen (San) irqlərinin birləşməsi nəticəsində meydana gəldi və hər ikisi də hazırda Xoisan xalqları adlandırılır. ABŞ-də 19-cu əsrin əvvəllərində Amerikalı Kolonizasiya Cəmiyyəti qara amerikalıların Afrikada daha böyük azadlıq və bərabərliyə qaytarılması təklifləri üçün əsas vasitə kimi quruldu. Kolonizasiya səyləri, qurucusu Henry Clay ilə motivlərin qarışığından qaynaqlandığını ifadə edərək "rənglərindən qaynaqlanan qərarsız qərəz, onlar bu ölkənin sərbəst ağları ilə heç vaxt birləşə bilməzlər. Buna görə hörmət etdikləri kimi və ölkə əhalisinin qalıqlarını da qurutmaq istəndi " " İrqçilik XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində Yeni Dünyaya yayıldı. 19-cu əsrin sonlarında İndianada başlayan Whitecapping, qısa müddətdə bütün Şimali Amerikaya yayıldı və bir çox afrika işçisinin işlədikləri torpaqlardan qaçmalarına səbəb oldu. ABŞ-də 1860-cı illərdə seçki kampaniyaları zamanı irqçi plakatlardan istifadə olunurdu. Bu irqçi plakatlardan birində (yuxarıya bax) bir ağ adam sahəsini şumlayır, digəri isə odun doğrayır kimi ön planda oturan bir adam təsvir olunur. Müşayiət olunan etiketlər bunlardır: "Üzünüzün tərində çörəyinizi yeyəcəksiniz" və "Ağ kişi uşaqlarını qorumaq və vergilərini ödəmək üçün çalışmalıdır." Qaradərili, "mənfəət verdikləri müddətdə işləməyimdən nə istifadə edir" deyə təəccüblənir. Bir buludun üstündəki "Freedman Bürosu! Azadlığın Neqativ Qiymətləndirməsi!" Büro, ABŞ kapitoluna bənzər böyük bir qübbəli bina şəklində təsvir edilmiş və "Azadlıq və İş yoxdur" yazılmışdır. Onun sütunları və divarları etiketlidir, "Şirniyyat", "Rum, Cin, Viski", "Şəkər gavalı", "Dözümsüzlük", "Ağ Qadınlar", "Apatiya", "Ağ Şəkər", "Boşluq" və s.
Azərbaycan şahmatçılarının siyahısı
Beynəlxalq Meysterlər (Kişilər)
• Anar Allahveridyev
İrqçilik
19cu əsrdə
5 iyun 1873-cü ildə İngilis tədqiqatçısı və Çarlz Darvinin əmisi oğlu Sir Francis Galton "The Times" a yazdığı məktubda: Təklifim, Afrikadakı Çin məskunlaşmalarının təşviq edilməsini, Çin mühacirlərinin nəinki mövqelərini qoruyacaqlarına, əksinə çoxalacaqlarına və nəsillərinin aşağı Negro irqinə aludə olmalarına inandığını milli siyasətimizin bir hissəsinə çevirməkdir. Gözləməliyəm ki, indi tənbəl, palavering vəhşilərlə seyrək olan Afrika dəniz sahili bir neçə ildən sonra Çinin yarı yolda asılılığı kimi yaşamaqla ya da öz qanunlarına uyğun olaraq mükəmməl bir azadlıq içində yaşayan zəhmətkeş, nizam-intizamlı Çinlilər tərəfindən icarəyə götürülə bilər.
20-ci əsrdə
1933 Alman seçkilərində hakimiyyəti ələ keçirən və Avropa qitəsində II Dünya Müharibəsinin sonunadək bir çox hissəsi üzərində diktaturanı qoruyan Nasist partiyası, almanları Aryan "ustad yarışının" (Herrenvolk) bir hissəsi hesab etdi. buna görə öz ərazilərini genişləndirmək və aşağı hesab olunan digər irq üzvlərini əsarət altına almaq və ya öldürmək hüququ var idi. 200px|thumb|right|Eichmann'ın Nazirlər hökumətinin müxtəlif səviyyələrinin Yekun Həllində əməkdaşlığını təmin etmək üçün edilən Wannsee Konfransı üçün hazırlanan Avropadakı Yəhudi əhalisinin siyahısı
Nasistlər tərəfindən təsəvvür edilən irqi ideologiya, insanları təmiz Aryan miqyasında qeyri-Aryan səviyyəsinə qaldırdı, sonuncusu subhuman kimi qiymətləndirildi. Təmiz Aryanın miqyasında Almanlar və Holland, Skandinaviyalılar və İngilislər də daxil olmaqla digər Alman xalqları, bəzi şimal İtalyanlar və Fransızlar kimi Alman xalqlarına uyğun bir qarışığı olduğu deyilən digər xalqlar idi. Nasist siyasəti Romani xalqını, rəngli insanları və slavyanları (əsasən polyaklar, serblər, ruslar, belaruslar, ukraynalılar və çexlər) aşağı olmayan aryanlı subhumans olaraq qeyd etdi. Yəhudilər iyerarxiyanın alt hissəsində idilər, qeyri-insani və buna görə də həyat üçün layiq deyildilər. Nasist irqi ideologiyasına görə Holokostda təxminən altı milyon yəhudi öldürüldü. 2.5 milyon etnik polyak, 0,5 milyon etnik serb və 0.22–0.5 milyon Romani rejim və tərəfdarları tərəfindən öldürüldü.
Nasistlər əksər slavyanları Aryan Untermenschen deyildilər. Nasist Partiyasının baş irqi nəzəriyyəçisi Alfred Rosenberg, Klansman Lothrop Stoddardın 1922-ci ildə çıxan "Sivilizasiyaya qarşı üsyan: Adamın altındakı qorxu." Kitabından termini qəbul etdi. Nasist Almaniyası ilə əməkdaşlıq edən slavyanlar, bolqarlar və xorvatlar kimi digər slavyanlardan etnik cəhətdən üstün hesab olunurdu, əsasən Alman qanına qarışan bu millətlər haqqında yalançı elmi nəzəriyyələrə görə. Gizli planda Generalplan Ost ("Master Plan Şərq") Nasistlər almanlar üçün "yaşayış sahəsi" təmin etmək üçün əksər slavyan xalqlarını qovmaq, əsarət altına almaq və ya məhv etmək qərarına gəldilər, lakin II Dünya Müharibəsi əsnasında Nasistlərin Slavlara qarşı siyasəti insan gücləri çatışmazlığı səbəbindən dəyişdi. Waffen-SS-də məhdud slavyan iştirakını zəruri etdi. Slavyanlara, xüsusən də polyaklara qarşı əhəmiyyətli müharibə cinayətləri törədildi və Sovet Qüvvələri, Amerika və İngilis həmkarlarından fərqli olaraq, qəsdən etinasızlıq və pis rəftar səbəbi ilə ölüm nisbətlərini daha yüksək göstərdilər. 1941-ci ilin iyunundan 1942-ci ilin yanvar ayınadək faşistlər "subhuman" olaraq gördükləri təxminən 2,8 milyon Qırmızı Ordu qüvvələrini öldürdülər. 1930-cu illərdə Nasist Almaniyası ilə əlaqələrin kəskinləşməsi zamanı Ante Pavelić və Ustaše və Xorvat milləti haqqında düşüncələri irq yönümlü olmağa başladı Milli və irqi şəxsiyyətə aid Ustae görünüşü, serblərin nəzərdən kənar bir irq kimi nəzəriyyəsi, 19-cu əsrin sonu — 20-ci əsrin əvvəllərindən Xorvat millətçiləri və ziyalıları tərəfindən təsirlənmişdi. Serblər Xorvatiya Müstəqil Dövlətində (NDH) irqi qanunların və cinayətlərin əsas hədəfləri idi; Yəhudilər və Roma da hədəf alındı. Ustaşe serbləri vətəndaşlıqlarına, dolanışıqlarına və mallarına sahib olmaq üçün qanunlar təqdim etdi. NDH-dəki soyqırım zamanı serblər II Dünya Müharibəsi illərində Avropada ən yüksək itki nisbətləri arasında yaşayırdılar və NDH 20-ci əsrdə ən ölümcül rejimlərdən biri idi.
Müasir
Konqo Vətəndaş Müharibəsi (1998–2003) dövründə Piqmi(pygmy) insanları oyun heyvanları kimi ovlandı və yeyildi. Müharibədəki hər iki tərəf onları "subhuman" (aşağı səviyyəli insan) olaraq qəbul etdi və bəziləri bədənlərinin sehrli güclər verə biləcəyini söylədi. BMT-nin insan haqları fəalları 2003-cü ildə üsyançıların cannibalizm aktları etdiklərini bildirdi. Mbuti Piqmesin nümayəndəsi Sinafasi Makelo, BMT Təhlükəsizlik Şurasından cannibalizmi həm insanlığa qarşı cinayət, həm də soyqırımı aktı olaraq tanımağını istədi. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İrqi ayrıseçkiliyin aradan qaldırılması üzrə komitəsinin açıqladığı hesabatda Botsvananın 'Bushmen'i irqçi kimi qəbul etməsi pislənir. 2008-ci ildə 15 millətdən ibarət olan Cənubi Afrika İnkişaf Cəmiyyəti (SADC) Zimbabve prezidenti Robert Muqabeni ağ insanlara qarşı irqçi münasibətdə günahlandırdı.
Azərbaycan şahmatçılarının siyahısı
Beynəlxalq Meysterlər (Kişilər)
• İlqar Bacarani
İrqçilik
Müasir
Çinin Nanjing şəhərində afrikalı tələbələrə qarşı kütləvi nümayişlər və iğtişaşlar 1988-ci ilin dekabrından 1989-cu ilin yanvarına qədər davam etdi. Mərkəzi Pekindəki bar sahibləri polis tərəfindən 2008-ci il Yay Olimpiya Oyunları zamanı "qara insanlara və ya monqollara xidmət etməməyə" məcbur edildi, çünki polis bu etnik qrupları qanunsuz fahişəlik və narkotik ticarəti ilə əlaqələndirdi. Noyabr 2009-cu ildə İngilis The Guardian qəzeti, qarışıq çinli və afrika övladı olan Lou Jing'in Çindəki ən məşhur istedad şousu yarışmasında iştirakçı olaraq ortaya çıxdığını və dərisinin rənginə görə gərgin mübahisə mövzusuna çevrildiyini bildirdi. Mediada diqqət Çindəki irqçilik və irqi qərəz barədə ciddi mübahisələrə səbəb oldu. 1980-ci illərin sonlarında 70.000 qara afrikalı Mavritaniya Mavritaniyadan qovuldu. Sudanda vətəndaş müharibəsində qara afrikalı əsirlər tez-tez qul olurdu, qadın məhbuslar da tez-tez cinsi istismara məruz qalırdılar. Darfur münaqişəsi bəziləri tərəfindən irqi bir məsələ olaraq izah edildi. 2006-cı ilin oktyabrında Niger, Nigerin şərqindəki Diffa bölgəsində yaşayan təqribən 150.000 ərəbi Çad'a sürgün edəcəyini açıqladı. Hökumət ərəbləri deportasiyaya hazırlaşarkən, iki qız öldü, hökumət qüvvələrindən qaçdıqdan sonra öldü, üç qadın isə boşanma hallarına uğradı. 1998-ci ilin May Cakarta iğtişaşları bir çox Çinli İndoneziyanı hədəf aldı. Çin əleyhinə qanunlar 1998-ci ilə qədər İndoneziya konstitusiyasında idi. Çinli işçilərə qarşı qəzəb Afrika  və Okeaniyada  şiddətli qarşıdurmalara səbəb oldu. On minlərlə insanın iştirak etdiyi Çin əleyhinə iğtişaş 2009-cu ilin may ayında Papua Yeni Qvineyada başladı. 2000-ci ildəki Fici zərbəsindən sonra hind-Fici şiddətli hücumlara məruz qaldı. Ficinin yerli olmayan vətəndaşları ayrı-seçkiliklərə məruz qalırlar. İrqi bölünmə bölgələri, Qayana, Malayziya , Trinidad və Tobaqo , Madaqaskar və Cənubi Afrikada da mövcuddur. Malayziyada belə irqçi dövlət siyasəti bir çox səviyyələrdə kodlaşdırılır. Human Rights Watch-ın fövqəladə hallar üzrə direktoru Peter Bouckaert, müsahibəsində Myanmada Rohingya müsəlmanlarına qarşı edilən zorakılığın əsas səbəbi "irqçi nifrət" olduğunu söylədi. ABŞ-də irqçiliyin bir forması, 1964-cü il Mülki Hüquqlar Aktında qadağan edildiyi zaman 1960-cı illərə qədər mövcud olan irqi ayrışma tətbiq edildi. Yarışların bu bölgüsünün bu gün də faktiki olaraq müxtəlif formalarda, məsələn, kreditlərə və mənbələrə çatışmazlığı və ya polis və digər hökumət rəsmiləri tərəfindən ayrı-seçkilik halında mövcud olduğu iddia edildi. 2016-cı il Pew Araşdırma anketi, italyanlar, xüsusən də Roma əleyhinə güclü fikir söylədiklərini, italyanların 82% -i Roma haqqında mənfi fikir bildirdiklərini söylədi. Yunanıstanda 67%, Macarıstanda 64%, Fransada 61%, İspaniyada 49%, Polşada 47%, İngiltərədə 45%, İsveçdə 42%, Almaniyada 40% var, Hollandiyada isə 37% -i, Romaya mənfi baxışı var. Harvard Universiteti tərəfindən aparılan bir araşdırma, Çexiya, Litva, Belarusiya və Ukraynanın Avropadakı qaradərili insanlara qarşı ən güclü irqi qərəzliliyinin olduğunu, Serbiya və Sloveniyanın ən zəif irqi qərəzliliyini, Bosniya və Herseqovina, Xorvatiya və İrlandiyanı izlədiyini göstərdi.
Azərbaycan şahmatçılarının siyahısı
Beynəlxalq Meysterlər (Kişilər)
• Sənan Dövlətov
İrqçilik
Elmi irqçilik
Yarışın müasir bioloji tərifi elmi irqçi nəzəriyyələrlə 19-cu əsrdə inkişaf etmişdir. Elmi irqçilik termini, Yeni İmperializm dövründə 19-cu əsrin ortalarında təsirinin böyük hissəsini qazanmasına baxmayaraq, XVIII əsrin əvvəllərinə gedən irqçi inancları əsaslandırmaq və dəstəkləmək üçün elmin istifadəsinə aiddir. Akademik irqçilik olaraq da bilinən bu cür nəzəriyyələr ilk növbədə Kilsənin tarixin pozitivist hesablarına müqavimətini aradan qaldırmaq və onun monogenizmə dəstəyi, tarixin yaradıcılıq hesablarına uyğun olaraq, bütün insanların eyni əcdadlardan meydana gəldiyi anlayışıdır. Elmi fərziyyəyə söykənən bu irqçi nəzəriyyələr, Avropa sivilizasiyasının bütün dünyada üstünlüyünü ortaya qoyan birtərəfli olmayan sosial tərəqqi nəzəriyyələri ilə birləşdirildi. Bundan əlavə, onlar 1964-cü illərdə sosial darvinizm adlandırılan rəqabət ideyaları ilə əlaqəli 1864-cü ildə Herbert Spencer tərəfindən irəli sürülən "ən uyğun həyatda qalma" fikrindən tez-tez istifadə edirdilər. Çarlz Darvinin özü, İnsanların nəslindəki sərt irqi fərqlər ideyasına qarşı çıxdı (1871), insanların ümumi bir mənşəyə bölünərək bir növ olduğunu iddia etdi. İrqi fərqləri bəşəriyyətin bir çeşidi kimi tanıdı və "ən aşağı vəhşi vəhşi" mədəniyyətini Avropa sivilizasiyası ilə ziddiyyət təşkil edərkən zehni fakültələrdə, zövqlərdə, tərzdə və vərdişlərdə olan bütün irq insanları arasındakı yaxın oxşarlıqları vurğuladı. 200px|thumb|left|Josiah C. Nott və George Gliddon'un qaradərililərin ağıl və şimpanze arasında sıralanmasını təklif edən yer kürəsinin yerli yarışları (1857). 19-cu əsrin sonlarında elmi irqçiliyin tərəfdarları "irqi degenerasiyası" və "qan irsi" və eugenics diskursları ilə bir-birlərini birləşdirdilər. Bundan sonra elmi irqçi müzakirələr poliqenizmin, unilinealizmin, sosial darvinizmin və eugenizmin birləşməsi olaraq təyin edilə bilər. Fiziki antropologiya, antropometriya, kraniometriya, frenologiya, fizioqnomiya və digərləri haqqında elmi qanuniliklərini irqçi xurafatların formalaşdırılması üçün indi diskriminasiya olunmuş fənlərdən tapdılar. 20-ci əsrdə Amerika mədəni antropologiya məktəbi (Frans Boas və s.), İngilis sosial antropologiya məktəbi (Bronislav Malinowski, Alfred Radcliffe-Brown və s.), Fransız etnologiyası məktəbi (Klod Levi- Ştraus və s.), Eyni zamanda neo-Darvin sintezinin kəşfi, bu kimi elmlər, xüsusən antropometriya, davranışları və psixoloji xüsusiyyətləri xarici, fiziki görünüşlərdən çıxartmaq üçün istifadə edilmişdir. İlk dəfə 1930-cu illərdə inkişaf etdirilən neo-Darvin sintezi, 1960-cı illərdə təkamül haqqında gen mərkəzli bir görüşə səbəb oldu. İnsan Genomu Layihəsinə görə, bu günə qədər insan DNT-nin ən tam xəritəyə gətirilməsi, irq qruplarına açıq bir genetik əsas olmadığını göstərir. Bəzi genlər müəyyən populyasiyalarda daha çox rast gəlinsə də, bir populyasiyanın bütün üzvlərində mövcud olan və başqa heç bir üzvdə gen yoxdur.
İrsiyyət və evgenika
Evgenikanın ilk nəzəriyyəsi 1869-cu ildə o dövrdə məşhur olan degenerasiya anlayışından istifadə edən Francis Galton (1822–1911) tərəfindən hazırlanmışdır. Antropometriya məktəbi tərəfindən "kəşfiyyat testi" nin gələcək istifadəsini qabaqcadan göstərən insan fərqlərini və iddia edilən "kəşfiyyat mirası" öyrənmək üçün statistika tətbiq etdi. Bu cür nəzəriyyələr yazıçı Emile Zola (1840–1902) tərəfindən 1871-ci ildə iyirmi romans dövrü olan Les Rougon-Macquart'ın irsiyyətini davranışla əlaqələndirdiyi açıq şəkildə təsvir edilmişdir. Beləliklə, Zola yüksək doğulmuş Rougonları siyasətlə məşğul olanlar (Son Mükəmməllik Eugène Rougon) və tibb (Le Docteur Pascal) və aşağı doğulmuş Macquartsları alkoqolizmə (L'Assommoir), fahişəliklə (Nana), və qətllə (La Bête humaine) məşğul olanlar kimi təsvir etdi: … yenə də, on beş il keçdikdən sonra Beynəlxalq İntellektual Əməkdaşlıq Komitəsinin həyata keçirmək istədiyi, lakin müharibədən əvvəlki dövrün qiymətləndirmə siyasətinə hörmətdən imtina etməli olduğu bir layihə. Yarış sualı nasist ideologiyası və siyasətinin əsaslarından biri oldu. Masaryk və Beneš, hər yerdə kişilərin şüurunda və vicdanlarında irqlə bağlı həqiqətləri yenidən qurmaq üçün bir konfransa dəvət etmək təşəbbüsü ilə çıxış etdi … Nazi təbliğatı beynəlxalq təşkilatın icazəsi olmadan öz yaramaz işlərini davam etdirə bildi. Üçüncü Reyxin irqi siyasətləri, eugenika proqramları və Holokostdakı yəhudilərin məhv edilməsi, habelə Porrajmosdakı Romalılar (Romani Holokostu) və digər azlıqlar müharibədən sonra elmi araşdırmalar haqqında irəliləyişlərə səbəb oldu. ABŞ-də Boasian antropologiya məktəbinin yüksəlməsi kimi elmi fənlərdəki dəyişikliklər bu dəyişikliyə səbəb oldu. Bu nəzəriyyələr, 1950-ci ildə YUNESKO-nun beynəlxalq tanınmış alimlər tərəfindən imzalanan və "Yarış sualı" başlığı ilə hazırlanan bəyanatında kəskin şəkildə rədd edildi.
Azərbaycan şahmatçılarının siyahısı
Beynəlxalq Meysterlər (Kişilər)
• Rauf Hacılı
İrqçilik
Poligenizm və irqi tipologiyalar
Arthur de Gobineau-nun İnsan irqlərinin Bərabərsizliyinə dair Bir Essesi (1853–1855) kimi əsərləri, keçmiş irqçi əsasçı diskussiyasına qarşı çıxan irq əsasına söykənən bir irqçilik əsasına söykənən bu yeni irqçiliyin ilk nəzəriyyələrindən biri hesab edilə bilər. Məsələn, yarışlarda zamanla dəyişən köklü tarixi bir gerçəkliyi görən Boulainvilliers. Beləliklə, Gobineau, irqçiliyi insanlar arasında bioloji fərqlər baxımından biologiyanın qanunauyğunluğu çərçivəsində qurmağa çalışdı. Gobineau nəzəriyyələri, 1899-cu ildə yayımlanan "Aryan və onun sosial rolu" adlı ağ "Aryan irqi" "dolichocephalic" olduğunu iddia edən Georges Vacher de Lapouge (1854–1936) irqi tipologiyası ilə Fransada genişlənəcəkdir. "yəhudi" arxetip olan "brachycephalic" irqinə qarşı çıxdı. Vacher de Lapouge beləliklə yarışların iyerarxik təsnifatını yaratdı və burada "Homo europaeus (Teutonic, Protestant və s.)", "Homo alpinusunu" (Auvergnat, Türk və s.) Və nəhayət "Homo mediterraneus" (Neapolitan, Andalus və s.)Fransız yuxarı təbəqəsinin Homo europaeusun bir nümayəndəliyi, aşağı sinif isə Homo alpinusunu təmsil etdiyini nəzərə alaraq irqi və sosial sinifləri mənimsəmişdir. Galton evgeniklərini irq nəzəriyyəsinə tətbiq edərək, əvvəlcə "pozulan" sayılan həmkarlar ittifaqı üzvlərinin məhv edilməsinə yönəlmiş Vacher de Lapouge-nin "seleksionizmi"; ikincisi, əmək şəraitində hər hansı bir mübahisənin qarşısını almaq üçün hər birini bir məqsəd üçün təyin olunan insan tiplərini yaratmaq. Onun "antropososiologiyası" beləliklə sabit, iyerarxik bir sosial nizam quraraq sosial qarşıdurmanı əngəlləməyi hədəf aldı. Elə həmin il William Z. Ripley, ABŞ-də böyük bir nüfuza sahib olacaq Avropa yarışlarında (1899) eyni eyni irqi təsnifat tətbiq etdi. Digər elmi müəlliflər arasında H. S. 19-cu əsrin sonlarında Chamberlain ("Aryan irqi" na heyran olduğuna görə özünü Alman kimi qəbul edən İngiltərə vətəndaşı) və eugenicist və Böyük Yarışın müəllifi Madison Grant (1916). Madison Grant, sonradan Nazi Almaniyasından qaçmağa mane olan yəhudilərin, slavyanların və cənubi avropalıların immiqrasiyasını ciddi şəkildə məhdudlaşdıran 1924-cü il İmmiqrasiya Aktı üçün statistika təqdim etdi.
Azərbaycan şahmatçılarının siyahısı
Beynəlxalq Meysterlər (Kişilər)
• Ulvi Alibeyli
İrqçilik
İnsan "zooparkları"(etnoloji ekspozisiyalar)
İnsan zooparkları ("İnsanlar şousu" adlanır), məşhur irqçiliyi elmi irqçiliyə bağlayaraq vacib bir vasitə idi: bunlar həm ictimai maraq, həm də antropologiya və antropometriya obyekti idi. Joice Heth, an African American slave, was displayed by P. T. Barnum in 1836, a few years after the exhibition of Saartjie Baartman, the "Hottentot Venus", in England. Such exhibitions became common in the New Imperialism period, and remained so until World War II. Carl Hagenbeck, inventor of the modern zoos, exhibited animals beside humans who were considered "savages".
Azərbaycan şahmatçılarının siyahısı
Beynəlxalq Meysterlər (Kişilər)
• Misrəddin İsgəndərov
İrqçilik
"Dövlət sponsorlu" irqçilik
Dövlət irqçiliyi, yəni irqçi ideologiyaya söykənən bir millət dövlətinin təsisatları və təcrübələri ABŞ-dən Avstraliyaya qədər bütün müstəmləkəçilik müstəvisində böyük rol oynamışdır. Nasist Alman rejimində, Avropadakı faşist rejimlərində və Yaponiyanın Şüva dövrünün ilk illərində də əhəmiyyətli bir rol oynadı. Bu hökumətlər irqçi, ksenofobik və nasizm vəziyyətində soyqırımı olan ideologiyaları və siyasətləri müdafiə edir və həyata keçirirlər. 210px|thumb|left|Şimali Karolinadakı bir kafedə 1940-cı ildə ayrıca "ağ" və "rəngli" girişlər 1935-ci il Nürnberq Yarış Qanunları, Rassenschande'yi "irqi çirklənmə" hesab edərək hər hansı bir Aryan və Yəhudi arasında cinsi əlaqələri qadağan etdi. Nürnberq Qanunları bütün yəhudiləri, hətta dörddə bir və yarı yəhudiləri (ikinci və birinci dərəcəli pis adamlar) Alman vətəndaşlığından məhrum etdi. Bu o demək idi ki, onların əsas vətəndaş hüquqları, məsələn, səs vermək hüququ yoxdur. 1936-cı ildə yəhudilərə bütün peşə işlərinə qadağa qoyuldu, bu, təhsildə, siyasətdə, ali təhsildə və sənayedə hər hansı bir təsir göstərməsinin qarşısını aldı.15 noyabr 1938-ci ildə yəhudi uşaqlarına normal məktəblərə getmək qadağan edildi. 1939-cu ilin aprelinə qədər, demək olar ki, bütün yəhudi şirkətləri ya maliyyə təzyiqi altında yıxıldı və ya mənfəətləri azaldı, ya da Nazi hökumətinə satılmağa inandırıldı. Bu, onların insan kimi hüquqlarını daha da azaltdı; rəsmi olaraq Alman populyasiyasından ayrılmışlar. Oxşar qanunlar Bolqarıstanda mövcud idi — Millətin, Macarıstanın, Rumıniyanın və Avstriyanın qorunması üçün Qanun. Qanuni dövlət irqçiliyinin Cənubi Afrika Milli Partiyası tərəfindən 1948–1994-cü illər arasında Apartheid rejimi dövründə tətbiq olunduğu bilinir. Burada ağ cənubi afrikalıların hüquqlarına sahib olmaq üçün bir sıra Aparteid qanunvericiliyi qanun sistemlərindən keçdi. ağ olmayan cənubi afrikalılardan üstün idi. Ağ olmayan Cənubi Afrikalılara səsvermə də daxil olmaqla, idarəetmə məsələlərində iştirak etməyə icazə verilmədi; keyfiyyətli tibbi xidmətə çıxış; təməl xidmətlərin, o cümlədən təmiz su ilə təmin edilməsi; elektrik enerjisi; həm də adekvat təhsil almaq imkanı. Ağ olmayan Cənubi Afrikalıların da müəyyən ictimai ərazilərə girməsinin, müəyyən ictimai nəqliyyatdan istifadə etmələrinin qarşısı alındı ​​və yalnız müəyyən edilmiş ərazilərdə yaşamaları tələb edildi. Ağ olmayan Cənubi Afrikalılara ağ cənubi afrikalılardan fərqli olaraq vergi verildi və onlardan da həmişə "dom pasları" olaraq bilinən əlavə sənədlərin aparılması tələb edildi, bu da ağ olmayan Cənubi Afrika vətəndaşlığını təsdiq etdi. Bu qanunverici irqi qanunların hamısı 1990-cı illərin əvvəllərində Aparteid dövrünün sonunda qəbul edilmiş bir sıra bərabər insan hüquqları qanunları ilə ləğv edildi.
Anti-rasizm
Anti-irqçilik irqçiliyə qarşı çıxmaq üçün qəbul edilmiş və ya inkişaf etdirilən inanclar, hərəkətlər, hərəkətlər və siyasətlər daxildir. Ümumiyyətlə, insanların irqi əsasında ayrı-seçkilik edilmədiyi bir egalitar bir cəmiyyət təşviq edir. Vətəndaş hüquqları hərəkatı və Anti-Aparteid Hərəkatı kimi hərəkətlər anti-irqçi hərəkatların nümunələri idi. Qeyri-zorakı müqavimət bəzən anti-irqçi hərəkətlərin bir elementi kimi qəbul edilir, baxmayaraq ki, bu həmişə belə deyildi. Nifrət cinayətlərinə dair qanunlar, təsdiqedici hərəkətlər və irqçi nitqə qoyulan qadağalar, eyni zamanda, irqçiliyin qarşısını almaq məqsədi daşıyan hökumət siyasətinin nümunəsidir.
Azərbaycan şahmatçılarının siyahısı
Beynəlxalq Meysterlər (Kişilər)
• Cavad Məhərrəmzadə
• Ayaz Məmmədov
• Loğman Quliyev
• Vüqar Rəsulov
• Bəhruz Rzayev
• Ülvi Sadıqov
• Fikrət Sideifzadə
• Asif Yəqubi
• Vüqar Salamov
Qrossmeysterlər (Qadınlar)
• Elmira Əliyeva
• Fidan Ağasıyeva
• Xəyalə İsgəndərova
• Gülnar Məmmədova
• Türkan Məmmədyarova
• Zeynəb Məmmədyarova
• Günay Məmmədzadə
• Nərmin Kazımova
• İlahə Qədimova
• Aynur Sofiyeva
• Nərgiz Umudova
Beynəlxalq Meysterlər (Qadınlar)
• Nərmin Məmmədova
• Pərvanə İsmayılova
Təkirdağ
300px|thumb
Təkirdağ — Türkiyənin Təkirdağ ilinin inzibati mərkəzi.
Adi qanqal
Botaniki xarakteristikası
Yarpaqları üst tərəfdən tikanlarla qismən sıx örtülmüşdür, alt tərəfdən hörümçək toruna oxşar tüklü olub, keçə tüklərə qədər dəyişir, xətvari-uzunsovdur, uzunluğu 5–15 sm, eni 2–7 sm-dir, gövdəyə tədricən birləşəndir, üçkünc-neştərvariyə lələkvari bölünmüşdür, 2–3 ədəd ayrı dilimlərinin bölümləri uc hissədə uzunsərt tikanlı, kənarları isə xırda nazik tikanlıdır. Səbətləri tikanlı və xirda yarpaqlı gövdə və budaqların uc hissəsində yerləşib, yumurtaşəkillidir, təkdir və eni 2,5 −4,5 sm-dir. Çiçəkləri çəhrayı rəngdən bənövşəyi-tünd qırmızı rəngədək dəyişir. Toxumları 3–4 mm uzunluqdadır, sarımtıl və ya açıq-qəhvəyi rəngdə olub, qara uzununa zolaqlıdır; kəkili ağımtıldır. İyun ayında çiçəkləyir, iyul-sentyabr aylarında meyvə verir.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bütün rayonlarında. Ovalıqdan subalp qurşağına qədər yayılmışdır.
Yaşayış mühiti
Meşə talalarında, yol boyunca, ruderal bitki kimi yaşayış evlərinin yaxınlığında rast gəlinir.
Yeysk
Yeysk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Krasnodar diyarına daxildir.
Benqal kərkəsi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Hələşi
Hələşi — İranın Kirmanşah ostanının Kirmanşah şəhristanının Firuzabad bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi  457 nəfər və 114 ailədən ibarət idi.
EToys
eToys – uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş və təhsildə istifadə olunan proqramlaşdırma mühiti. Sərbəst və açıq proqram təminatıdır (FREE AND OPEN-SOURCE SOFTWARE, FOSS). Squeak proqramlaşdırma dilinin bazasında yaradılıb. eToys mühiti proqram-ssenariləri reallaşdırmaq üçün güclü multimedia imkanlarına malikdir və müxtəlif aparat-proqram platformalarında işləyir. eToys proqramlaşdırma mühiti gəlişdiricilərə istifadəçilərin yaratmış olduqları çoxlu növ obyektlər üçün sadə və eyni zamanda güclü ssenarilər gerçəkləşdirməyə imkan verir. Bunlar 2D və 3D qrafika, görüntülər, mətn, təqdimatlar, veb-səhifələr, video, səs və MIDI, real zaman rejimində İş masasının başqa eToys istifadəçiləri ilə birgə istifadə edilməsi olur.
Pərviz Əşrəf
Racə Pərviz Əşrəf — Pakistan İslam Respublikasının 19-cu baş naziri.
Kərkəs
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Cinslər və növləri
Azərbaycanda 4 növü var:Qara kərkəs (A. monachus);Ağbaş kərkəs (G. fulvus);Leşyeyən (N. percnopterus);Toğlugötürən (G.barbatus).
Andlaroş
Andlaroş  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Lapalis kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vişi.
INSEE kodu — 03004.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 286 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 158 nəfər (15–64 yaş) arasında 113 nəfər iqtisadi fəal, 45 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71,5%, 1999-cu ildə 68,2%). Aktiv olan 113 nəfərdən 107 nəfəri (63 kişi və 44 qadın), 6 nəfəri işsizdir (2 kişi və 4 qadın). Fəal olmayan 45 nəfər arasında 12 nəfər şagird və ya tələbə, 18 nəfər təqaüdçü, 15 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
I Osman
I Osman Qazi (Osman Gazi, Birinci Osman; ) — Kiçik Asiyada Osmanlı bəyliyinin ilk hökmdarı (1302–1326). Osmanın hakimiyyəti dövründə bəylik müstəqil oldu, Bizansın Kiçik Asiyadakı əraziləri hesabına onun sərhədləri əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirildi. Osmanın rəhbərliyi altında əsas idarəetmə orqanları yaradıldı Onun atası Ərtoğrul qazi olaraq da bilinir(bəzi mənbələrə görə). O, Osmanlı İmperatorluğunun qurucusu hesab olunur və XX əsrin əvvəllərinə qədər mövcud olan Osmanlı sülaləsinin qurucusudur. Osmanın qılıncı dövlət təbərrükü, taxta çıxmanın təntənəli atributu və iman mübarizəsinin simvoludur. Türk xalqının əhəmiyyətli bir hissəsi Osmanlı İmperiyasının dağılmasından əvvəl özlərini osmanlılar adlandırdılar.
Mənbələr problemi
Osmana aid həməsr tarixi mənbələrin əskikliyi səbəbindən, onun həyatı haqqında çox az faktiki məlumatlar məlumdur. Onun hakimiyyətinə dair heç bir yazılı sübut yoxdur, çünki demək olar ki, bütün sənədlər sonradan yazılmış saxta sənəd olduqları aşkar edilmişdir. Buna görə Osman haqqında bütün məlumatlar, xeyli sonradan yaranan və inkişaf etdirilən şifahi rəvayətlər və əfsanələrə söykənir. Osmanlı mənbələrindən müasir zamana qədər qorunub-saxlanılan ən qədimi 1476-cı ildə Aşıqpaşazadə tərəfindən yazılmağa başlayan "Tevarih-i Âl-i Osman" (Osman sülaləsinin salnaməsi) əsəridir. İmperiyanın ilk məşhur salnaməçisi Yaxşi Fakih (1413-cü ildən sonra vəfat etmişdir) olmuşdur, onun atası Orxanın yanında imam idi. Yaxşı Fakih "Menakıb-ı Ali Osman Yıldırım Han’a Gelince" (Osmanlıl sülaləsinin İldırım xana qədər istismarının təsvirləri) adlı əsərində Osmandan başlayaraq I Bəyazidə qədər olan (1398–1402-ci illər) salnamə yazmışdır. Bu salnamənin əsli müasir zəmanəyə qədər gəlib-çatmamışdır, lakin hesab olunur ki, o, demək olar ki, sözbəsöz olaraq Aşıqpaşazadə və bir sıra digər Osmanlı tarixçilərinin əsərlərinə daxil olmuşdur. Eyni mətndən Yaxşı Fakihin özü haqqında da məlumatlar götürülmüşdür. Aşıqpaşazadə 1413-cü ildə Yaxşı Fakihin evində qaldığını və ondan tarix kitabının əldə etdiyini yazırdı, hansından ki istifadə edərək, Aşıqpaşazadə hadisələri təkrarən yazdı. Oruc qeyd edirdi ki, "Bu hadisələri hardan bildiyimi və topladığımı soruşsalar, indi Kostantin şəhərində [İstanbulda] yaşayan bir dərvişin şahidliyinə istinad edərəm. Onun adı Dervîş Ahmed Âşıkî, yüz yaşlı müdrik insan. […] O, bu hadisələrin hamısını yazmışdır. Ancaq, onun məlumat mənbəsi Orhan Qazinin imamının oğlu Yaxşı Fakih idi, hansı ki Sultan Muradın atası Sultan Mehemmedin hakimiyyətinə qədər yaşamışdır." Sülalə banisinin həyat hekayəsi ilk dəfə on beşinci əsrdə, ölümündən bir yarım əsr sonra yazıldığı üçün, o ana qədər müəyyən əfsanə və rəvayətlər formalaşdı. Həm də nəzərə alınmalıdır ki, bütün bu salnamələr XV əsrin sonu — XVI əsrin əvvəllərində Osmanın nəsil davamçılarının sifarişi ilə və nəzarəti altında yaradılırdı. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, Osmanlı tarixinin erkən dövrü ilə bağlı hekayələrdə həqiqəti bədii ədəbiyyatdan ayırmaq olduqca çətindir. Məsələn, Kolin Imber yazırdı ki, 15-ci əsrin salnamələrində Osman haqqında tapılan hekayələrin hamısı uydurmadır: "ən elementar mətn təhlili göstərir ki, Osman Qazi və onun ardıcılları ilə bağlı demək olar ki, bütün" faktlar "uydurmadır"".
İlk illəri
Osman bəy (bəzi mənbələrə görə Orxun bəy) 1258-ci ildə Söyüddə doğulub. Həyatının erkən dövrü haqqında etibarlı qeydlər yoxdur. Osman bəyin soyuna və boyuna aid məlumatlar ənənəvi xarakter daşıyır və ən qədimi ölümündən 100 il sonra yazılmışdır. Bu əsərlər arasında Əhmədinin (ö.414) Dastan və Təvarix-i Mûlûk-i Âl-i Osman, Şükrullahın (ö. 1464), Behçetu't-Təvarix və Âșıqpaşazadənin (ö. 1481) Təvarix-i Âl-i Osman adlı əsərlərini qeyd etmək olar.
thumb|Osman Qazi
Yenə tarixçi İbni Kamal, Osmanın gəncliyində "igidlər arasına girdiyini" və "vurmaqda tutmaqda və durmaqda və oturmaqda hərkəsi özünə uydurduğunu" qeyd edir və qardaşlardan ən kiçiyi olmaqla yanaşı "şəmşir (qılınc) və tədbirdə hamısından əvvəl olduğunu" bildirir. Bu açıqlamanın Oğuz dastanının mövzularına bənzər şəkildə işlənildiyi barizdir.
1281-ci ildə 23 yaşında Qayı Boyundan Ömər Bəyin qızı Malhun Xatun ilə evləndi. Bu evlilikdən daha sonra Osmanlı Dövlətinin başçısı olacaq Orxan Qazi doğuldu.
Daha sonra Şeyx Ədəbalinin qızı Bala Xatun ilə evləndi. Bu evlilikdən də Əlaəddin Bəy dünyaya gəldi.
Bəyliyi əlinə keçirmə səyləri
1281-ci ildə atası Ərtoğrul Bəy 90 yaşlarında ikən vəfat edir.
Bir çox tarixçinin ortaq fikrinə görə, bəylik vəzifəsinin Osman bəyə keçməsi sülh yolu ilə olmamışdır və bəylik vəzifəsini üzərinə götürmək üçün Osman Qazi yaxınları ilə "taxt mübarizəsi" aparmışdır. Bu mübarizənin kiminlə aparıldığı və necə inkişaf etdiyi mübahisəlidir, bu haqda tarixçilər fərqli izahatlar vermişlər.
thumb|Soldan sağa:[[Ağca Qoca ilk sərkərdələrdən, Osman Qazi və Qonur Alp ilk sərkərdələrdən]]
Bir çoxlarının qəbul etdiyi bu izahatlardan birinə əsasən, Osman Qazi əmisi Dündar Qazi ilə bəylik uğrunda münaqişəyə girişmişdir. Bu izahata gőrə Qayı boyunun öndər uluları Dündar Bəyin tərəfini saxlamaqda, boyun gənc igidləri isə Osman Bəyi dəstəkləməkdə idi. Bu münaqişənin necə və nə qədər müddətə davam etdiyi bilinmir. Amma münaqişənin sonunda Osman Bəy qalib gəlmiş və düşmənə qarşı edilən axınlara qarşı çıxdığı bəhanəsi ilə yaşlı Dündar Bəyi bir oxla öldürmüşdür. Bundan sonra Osman Bəy Oğuz adətinə uygun olaraq Qayı boyunun başçısı olmuşdur.
Başqa bir versiya olan Hacı Bəktaş Vəlinin "Vilayətnamə" əsərində isə Osmanın bəyliyin başına keçməsi fərqli şəkildədir. Qayı boyu Sultanönü və ətraf ərazilərdə məskunlaşdıqdan sonra əmisi Aydoğmuş və sonra atası Ərdoğdu (Ərtoğrul) bəy daha sonra isə kiçik əmisi Gündüz Alp Qayı boyuna bəy olmuşdur. Bu dövrdə Osman Qazi adamları ilə birlikdə Bizans şəhərləri Yarhisar, Biləcik, İnəgöl və İznik bölgələrinə axınlar təşkil etməyə başlamışdır. Bizanslı Bursa təkfuru(hakimi) Konyada olan Anadolu Səlcuq sultanı III Əlaəddin Keyqubada elçilər göndərərək bu axınları şikayət etmişdir. Səlcuq sultanı Gündüz Alpa xəbər yollayaraq axınları təşkil edən Osman Qazini çəkindirməsini istəmişdir. Gündüz Alp isə Osman Qazini tutduraraq Konyaya, III Əlaəddin Keyqubadın hüzuruna göndərmişdir. Ancaq III Əlaəddin Keyqubad Osman Qazinin şəxsiyyətini bəyənir. Sultan razılıq alması üçün onu Qarahöyükdə olan Hacı Bəktaş Vəlinin yanına yollamışdır. Hacı Bəktaş Vəli Osman Qazini qonaqpərvərliklə qarşılamış və öz tülbəndini onun başına sarımış, sanki onun başına tac qoymuşdur. Osman Konyaya geri qayıdarkən Hacı Bəktaş Vəli onunla birlikdə sultana Osmanı tərifləyən bir məktub yollamışdır. Mənbədə sultanın məktubu oxuduqdan sonra Osmana böyük bir mənsəb verilməsini istədiyi bildirilir. Osman Qazi Sultanönünün mərkəzi olan Söyüdə geri döndükdən sonra sultan ona qızıl başlı bayraq və mehtər göndərib, onu mükafatlandırmışdır. Bu versiya "Vilayətnamə" əsərindən başqa Yazıçızadənin "Səlcuqnamə" əsərində də təkrar olunur. Bir sıra tarixçilər bu mükafatlandırmanı Osmanın bəyliyinə müstəqillik verilməsi kimi qiymətləndirirlər. Hacı Bəktaşın "Vilayətnamə" əsərində sonradan Osman Qazi və Gündüz Alp arasında olan münasibətlərin necə cərəyan etdiyi haqqında məlumat yoxdur. Buna baxmayaraq bəzi tarixçilər hesab edir ki, Osman Qazi ilə Gündüz Alp arasında mübarizə olmuşdur və Osman Qazi Gündüz Alpı məğlub edərək bəyliyi ələ keçirtmişdir. Bəzi tarixçilər isə belə bir mübarizənin olmadığını bildirir. Başqa bir versiyaya görə isə Gündüz Alp Domaniç müharibəsində şəhid olmuşdur. Bir sıra tarixçilər bu versiyalara əsaslanaraq əslində Osman Qazi və Dündar bəy arasında mübarizənin olmadığı, bu versiyanın Osman Qazi və Gündüz Alp arasındakı mübarizədən təsirlənərək ortaya atıldığını hesab edirlər.
Bitaniya bölgəsində Bizans qüvvələri ilə mübarizənin genişlənməsi
Osman Qazi 1280-ci illərdən 1300-cü ilə qədər təqribən 20 il Osmanlı dövlətinin yaranması ərəfəsində Bitaniya bölgəsində (Bursa-Biləcik-İznik ətrafı) Bizans qüvvələri ilə bəyliyini gücləndirmək üçün bir sıra toqquşmalar yaşamışdır. Bu toqquşmalardan onun silahdaşları Samsa Çavuş, Qonur Alp, Ağca Qoca, Aygüt Alp, Qazi Əbdürrəhman və başqa "alp" bəylərin axınçıları olmuşdur. Osman Qaziyə dini və mənəvi dəstəyi əxilər vermişdir. Xüsusən də qızı Bala xatunla evləndiyi Əskişəhər əxilərinin İtburnu şeyxi olan Şeyx Ədəbalı ona müşavirlik etmiş, dəstək olmuşdur.
Eyni zamanda (1298–1299-cu illər aralığında) Turqut Alp İnəgöl qalasını mühasirəyə almış və bu qala da Osmanlıların əlinə keçmişdir.
Bəyliyin müstəqilliyini qazanması və yerli Bizans qüvvələri ilə toqquşmalar
Osman bəyin hansı tarixdə bəyliyi qurması tarixçilər arasında mübahisəlidir. Kulaca və Qaracahisar qalalarının fəth olunmasından sonra 1299-cu ildə İnəgölün də alınması Osmanlı dövlətinin quruluş tarixi olaraq qəbul edilir. Bir sıra tarixçilər 1299-cu ildə Anadolu Səlcuq dövlətinin süqutundan sonra Osman Qazinin müstəqillik qazanaraq Osmanlı dövlətini qurduğunu qəbul edirlər. Digər tarixçilər 1299-cu ildə Anadolu Səlcuq sultanı II Qiyasəddin Məsudun Osman Qaziyə bayraq və mehtər göndərməsini bəyliyə istiqlal vermək mənasına gəldiyini qeyd edirlər.
İpəkçilik və dəmirçilik mərkəzi olan Biləciyin Osmanlıların əlinə keçməsinin Osman Qazinin 70 illik həyatının üçüncü mərhələsində olduğunu tarixçilər qeyd edirlər. Həyatının bu mərhələsində döyüşlərin önəmli rolu olmuşdur.
Bu mərhələdə ilk uğuru Körpühisarın ələ keçirilməsi hesab olunur. Bu mərhələdə hədəf önəmli bir Bizans şəhəri olan Nikeyaya (sonradan İznik) çevrilmişdir. İznik gölünün şərqində yerləşən Nikeya şəhərinə qarşı olsun deyə gölün qərbinə 1301-ci ildə əhalisi türkmənlərdən ibarət Yenişəhər qurulmuşdur. Osman bəy Yenişəhəri bəyliyə mərkəz etmişdir.
Tarixçi Mehmed Nəsrinin 1500-cü illərdə yazdığı əsərə görə həmin ildə Osman Qazinin adına ilk xütbə Şeyx Ədəbalinin müridi olan Qaramanlı Dursun tərəfindən Qaracahisarda məscidə çevrilmiş bir kilsədə oxunmuşdur.
Osman bəy bəyliyin ərazilərindən Oğuz törələrinə uyğun olaraq yaxın qohumlarına və silahdaşlarına "dirlik" şəklində paylar vermişdir. Əskişəhər qardaşı Gündüz bəyə, Qaracahisar oğlu Orxan bəyə, Yarhisar Həsən Alpa, İnəgöl isə Turqut Alpa verilmişdir.
Bizansın əsas qüvvələri ilə mübarizələr
Osman bəy və silahdaşlarının axınçı birlikləri 1299-cu ilə qədər yerli Bizans qüvvələri ilə mübarizə aparmışdır. Bizans imperatoru II Andronik türkmən bəyliklərinin getdikcə artan təhdidini başa düşmüşdür. Həmin il imperatorluq vəzifəsini bölüşdüyü Mixailin komandanlıq elədiyi Bizans ordusu indiki Gərməncik qəsəbəsi yaxınlarında olan Menderes Magnesiyasnda bir türkmən ordusuna məğlub olmuşdur və əsir düşməmək üçün qaçmışdır.
Bundan bir neçə həftə keçdikdən sonra 17 iyun 1302-ci ildə Bizansın Bursa, Orxaneli (Atarnos), Kite, Kestel hakimlərinin yerli gücləri Konstantinopoldan gəmilərlə göndərilən muzdlu alan birlikləri ilə birləşərək Osman Qazi ilə qarşı-qarşıya gəlmişdir. Onlar Osman bəyin ələ keçirdiyi Nikeya (İznik) şəhərini geri almaq üçün Yalova yaxınlarında yerləşən Yalakova istiqamətindən irəliləməyə başladılar. 2000 nəfərlik mərkəzi Bizans birliyinə Heteriarkos Muzalon komandanlıq edirdi.
Osman bəyə Bizans əsgərlərinin sahilə çıxması xəbəri gəlmişdi. O, Bizans qüvvələrinin Yalakovadan cənuba irəliləyərək İzniki geri almasının qarşısını almağı hədəf olaraq seçdi. Osman bəy komandanlıq elədiyi 5000 nəfərlik qarışıq türkmən atlı və piyada birlikləri ilə sürətlə hərəkət edərək Yalakdərədən Yalakova sahilə gəldilər. Bizans ordusunun sərkərdəsi Muzalon bunu gözləmirdi və bu qarşılaşma ani basqın xarakteri daşıyırdı. Bizansın muzdlu əsgərləri alanlar əks-hücuma keçərək əsas Bizans qüvvələrinin geri çəkilməsinə və yenidən yığışmasına şərait yaratdı. Buna baxmayaraq Bizans əsgərləri toqquşmada məğlub oldu və nizamsız şəkildə geri çəkilməyə başladılar. Beləliklə say üstünlüyünə də sahib olan Osman bəy bu döyüşdə qalib gəldi. Nəticədə Bizans qüvvələri çox itki verməsələrdə geriyə, Nikomediya (İzmit) şəhərinə doğru qaçmağa başladılar. Əsas Bizans qüvvələri isə alanların onları qoruması nəticəsində hələ də sahildə olan gəmilərə minib Konstantinopola qaçdılar.
Bu döyüş Yalovanın Hersoq kəndi yaxınlığında baş vermişdi. Bu döyüşə Bizans tarixinin tədqiqatçısı olan Yorgi Pachymeres yazdığı xronologiyada Yalakdərə içindəki Bizans məntəqəsi olan Bafeusa görə döyüşü Bafeus döyüşü olaraq adlandırmışdır. Bəzi türk tarixçiləri isə Bafeusun türkcə qarşılığı olan Çobanqala adını əsas götürərək Çobanqala döyüşü adlandırırlar. Buna baxmayaraq digər tarixçilər, Jozef von Hammer, Əhməd Rafiq Altınay və başqaları bu döyüşü Qoyunhisar döyüşü olaraq adlandırırlar.
Bu döyüşdə Osmanlı tərəfdən Osman bəyin qardaşı oğlu Aydoğdu bəy şəhid olmuşdur. Bafeus döyüşü Bizansın nizami ordusu ilə Osmanlılar arasında baş verən ilk döyüşdür.