cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İntibah dövrü fəlsəfəsi
Cordano Bruno
İtalyan mütəfəkkiri Cordano Bruno (1548-1600) intibah dövrünün fəlsəfi fikrini daha yüksək zirvəyə qaldırmışdır. O, «Səbəb, prinsip və vahidlər haqqında», «Sonsuzluq, Kainat və dünyalar haqqında» əsərlərində aləmin sonsuzluğu, onun dinamik birliyi və əbədiliyi problemini qoymuşdur. Kainatın yeni materialist konsepsiyasını yaratmışdır. C.Brunonun fikrincə, kainat vahiddir, maddidir, sonsuzdur və əbədidir. O sonsuzluğu qəbul edir və eyni zamanda göstərirdi ki, kosmosdan kənar heç bir şey yoxdur. O əbədidir, Allah tərəfindən yaradılmamışdır. Cordano hərəkəti təsadüf deyil, zərurət kimi qəbul edirdi.
İntibah dövründə bir sıra təlimlər də meydana gəlmişdir. Bu təlimlərin meydana gəlməsində feodal dünyasının iqtisadi, siyasi, və mədəni həyatında baş vermiş əhəmiyyətli dəyişikliklərin xüsusi rolu olmuşdur.
Andrey Tupolev
Andrey Nikolayeviç Tupolev (d. 10 noyabr 1888, Pustomazovo kəndi, Tver quberniyası, Rusiya imperiyası) — 23 dekabr 1972, Moskva, SSRİ) — SSRİ aviakonstruktoru, Üçqat Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1945, 1957, 1972), General-polkovnik-mühəndis (1968), texniki elmlər doktoru.
Həyatı
Andrey Tupolev 10 noyabr 1888-ci ildə Tver quberniyasının Pustomazovo kəndində anadan olmuşdur. 1918-ci ildə Moskva Ali Texniki Məktəbini bitirdikdən sonra N.Y.Jukovski ilə birlikdə Mərkəzi Aerodinamika İnstitutunun təşkilində iştirak etmişdir. Tupolevin rəhbərliyi ilə 100-dən artıq müxtəlif tipli təyyarə yaradılmışdır. Onun təyyarələrində 78 dünya rekordu qazanılmış, 28 nadir uçuş başa çatdırılmışdır. Böyük Vətən Müharibəsində Tupolevin təyyarələrindən geniş istifadə olunmuşdur. Müharibədən sonra da Tupolevin rəhbərliyi ilə bir sıra hərbi və mülki təyyarələr, o cümlədən 1-ci sovet reaktiv bombardmançı təyyarəsi Tu-12 (1947), Tu-16, 1-ci sovet reaktiv sərnişin təyyarəsi Tu-104 (1954), həmçinin Tu-114, Tu-124, Tu-134, Tu-154 təyyarələri işlənib hazırlanmışdır. Tupolev Böyük Britaniya Kral Aviasiya Cəmiyyətinin (1970) və Amerika Aviasiya və Kosmonavtika İnstitutunun (1971) fəxri üzvü olmuşdur. Andrey Tupolev 1972-ci ildə Moskvada vəfat etmişdir.
Məhərrəm Məmmədov (filoloq)
Məhərrəm Məmmədov (tam adı: Məhərrəm Əvəz oğlu Məmmədov; 10 oktyabr 1958, Əlvənd, Zərdab rayonu) — Bakı Dövlət Universiteti, türkologiya kafedrası, Azərbaycan dialektologiyası tədqiqat sahəsi üzrə müəllim, filoloq, filologiya elmləri doktoru, professor.
Həyatı
1981-1985-ci illərdə İsmayıllı rayonunda Azərbaycan dili-Ədəbiyyat müəllimi işləmişdir.
1998-ci ildən hal-hazıra qədər BDU-nun türkologiya kafedrasında "Azərbaycan dialektologiyası", "Altayşünaslığın əsasları", "Türk dilçiliyinin əsasları", "Qədim türk dili", "Türkologiyaya giriş" fənlərindən dərs deyir.
Təhsili
1975-ci ildə Göyçay şəhəri 6 saylı orta məktəbi bitirmişdir.
1975-1980-ci illərdə BDU-nun filologiya fakültəsində oxumuşdur.
1986-1989-cu illərdə AMEA-nın Dilçilik İnstitutunun əyani aspirantı olmuşdur.
1990-1998-ci illərdə AMEA-nın Dilçilik İnstitutunda elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.
Elmi fəaliyyəti
1989-cu ildə “Azərbaycan dilinin Təbriz dialekti” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
1991-ci ildə Ufada, 1999-cu ildə Bakıda, 2010-cu ildə Krımda və 2017-ci ildə Türkiyə də "VIII Uluslararası Böyük Türk Dili Qurultayı" elmi konfranslarında iştirak etmişdir.
2006-cı ildə “Azərbaycan dili şivələrində ismin qrammatik kateqoriyaları” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
2007-ci ildə dosent, 2009-cu ildə professor elmi adını almışdır.
100-dən çox məqalə, 1 monoqrafiya və 7 kitabın müəllifidir.
Qalereya
thumb
Hind fəlsəfəsi
Qədim Hindistan fəlsəfəsi
Bəşəriyyətin fəlsəfi fikri qəbilə– tayfa münasibətlərinin dağılması ilk sinfi cəmiyyətlərin və dövlətin əmələ gəlməsi ilə eyni dövrdə formalaşmağa başlamışdır. Bəşəriyyətin çoxminillik təcrübəsini ümumiləşdirən ayrı– ayrı fəlsəfi ideyalara Qədim Misirin və Qədim Babilistanın ədəbi abidələrində rast gəlmək mümkündür. Qədim Şərq ölkələrində yaranan fəlsəfə ən qədim fəlsəfə hesab olunur. Bunlar Misir, Babilistan, Hindistan və Çində yaranmışdır. Lakin bir sıra tarixi səbəblər ucbatından Qədim Babilistan və Misirdə fəlsəfi məktəblər yarana bilməmişdi. Bütün ölkələrdən əvvəl fəlsəfi məktəb və ənənələr Qədim Hindistanda yaranıb inkişaf etmişdir.
Hind fəlsəfi mədəniyyəti abidələrində qeyd edildiyi kimi, II və I minilliyin başlanğıcında orada fəlsəfi məktəblər yaranmışdır. Həmin dövrdə maldar tayfalar olan ari tayfaları şimal– qərbdən Hindistana soxulmuş və yerli əhalini əsarət altına almışdır. Burada ibtidai– icma cəmiyyətinin süqutu sinifli cəmiyyətin və dövlətin yaranmasına gətirib çıxarmışdır. Hər bir belə dövlətin başında torpaq sahibkarlığı aristokratiyasına və nəsli kahin (Brahman) hakimiyyətinə arxalanan racələr dururdu. Qədim Hindistan cəmiyyəti varna– qruplarına bölünürdü ki, bu da sonralar kasta sisteminin əsasını təşkil etmişdir. 4 varna var idi: 1.Kahinlər varnası (brahman); 2.Hərbi aristokratiya varnası (kşatrilər); 3.Əkinçilər, sənətkarlar, tacirlər varnası (vayşilər); 4.Aşağı varna (Şudralar). Şudralar brahman, kşatri və vayşilərin tabeliyində idilər. Onları icmaya üzv qəbul etmirdilər və icmanın problemlərinin həllində onlar iştirak etmirdilər. Əməyin ən ağır növləri onların payına düşmüşdü. Çox vaxt həmin varna arilərin müharibələrdə əsarət altında aldığı tayfalardan təşkil olunurdu. Varnalara bölgü din tərəfindən işıqlandırılırdı. Tanınmış kahin ailələri cəmiyyətə böyük təsir göstərir. Onlar təhsil daşıyıcıları, xüsusi biliklərə yiyələnənlər hesab olunurdular. Eyni zamanda dini ideologiyanın inkişafına mühüm təsir göstərirdilər.
İlk fəlsəfi fikir abidəsi
Bu dövrdə varlıq, materiya, həyat, insan, kainat və s. haqqında əsasən dini-mifoloji, idealist səciyyə daşıyan fəlsəfi baxışlar və materialist fəlsəfi  sezmələr meydana gəlmişdi. Qədim hindlilərin ilk fikir abidəsi Vedlər hesab olunur. Vedlər II və I minilliklər qovşağında yaranmışdır. Ümumiyyətlə, vedlər bəşəriyyətin ədəbi abidələri içərisində ən qədimi kimi qəbul olunmuşdur. Vedlər qədim Hind cəmiyyətinin mənəvi mədəniyyətinin inkişafında böyük və müəyyənedici rol oynamışdır. Buraya fəlsəfi fikrin inkişafını da daxil etmək olar. Ved sözü sanskritdən tərcümədə bilik mənasını verir. Lakin bu bilik xüsusi bilikdir. Vedlər himnlərdən, dualardan, qarğışlardan, qur­banvermə formalarından və s. ibarətdir. Obrazlı dildə vedlərdə ən qədim dini dünyagörüşü– dünya, insan və mənəvi həyat haqqında ilkin fəlsəfi təsəvvürlər ifadə olunmuşdur. Vedlər 4 qrupa, yaxud hissəyə bölünür. Onlardan ən qədimi samhitlərdir (himnlərdir). Sa­m­hitlər 4 məcmuədən ibarətdir. Onlardan ən qədimi– Riqveda– dini himnlər məcmuəsidir (təxminən e.ə.. 1,5 min il). Vedlərin ikinci hissəsi Brəhmənlərdir (ritual mətnlər məcmuəsi). Brahmanizm dini onlara əsaslanmışdır (məlum olduğu kimi, brahmanizm bud­dizmə qədər Hindistanda hakim din olmuşdur). Vedlərin üçüncü his­səsi– Aranyakilər (tərkidünya adamlar üçün davranış qaydaları) adlanır. Dördüncü hissə Upanişadlardır. Əslində Upanişadlar b.er əv­­vəl 1 minillikdə yaranmış sırf fəlsəfi hissədir. Artıq bu za­man fəl­səfi şüurun ilk elementləri yaranır və ilk fəlsəfi təlimlərin formalaş­ması müşahidə olunur (buraya həm dini– idealist, həm də materia­list təlimlər daxildir). Qədim Hind fəlsəfəsinin səciyyəvi cəhəti mü­əy­yən sistem və məktəb çərçivəsində iki böyük qrupa bölünməsidir.
Fəlsəfi məktəblər
Qədim Hind fəlsəfəsi əsasən iki istiqamətdə orto­doksal (Ve­daları qəbul edən) və qeyri-ortodok­­sal (Ve­da­ları qə­bul et­mə­yən) inkişaf etmişdir. Burada orto­doksal dini-idealist mək­təblər 1) vedanta, 2) mimansa, 3) sankhya, 4) yoqa, 5) nyaya, 6) vay­şeşika he­sab olunurdu. Qeyri-ortodoksal mək­təb­­lə­rin dini-etik forma­larında kortəbii materializm ideya­la­rı təzahür edirdi. Bun­lar, 1)caynizm, 2) buddizm, 3) çarvaka-lo­ka­yatlar mək­təbi idi.
Ortodoksal fəlsəfi məktəblər
Vedantlar üçün Vedlər misilsiz avtoritet olmuşdur. Vedant fəlsəfəsi b.er.əv. IV– II minilliklərə aiddir. Vedant təsəvvürlərinə gö­rə dünya həyat məktəbidir. Şagird bütün hallarda müəllimin dediklərinə əməl etməlidir. Vedant fəlsəfəsinin ən böyük nümayəndəsi Şankara (Şankaraçayra, VIII–IX əsrlər) olmuşdur. O, «Atmabadha» traktatında vedant təliminin əsas prinsiplərini şərh edir və brəh­man atman substansiya kimi varlığın məcmusu kimi təsdiq edilir, cis­mani fiziki ruhla «ruhani ruh» arasındakı qarşılıqlı münasibət haqqında, həqiqi bilik haqqında, atmanlığın karma və sansaradan xilas olmağın yeganə yolu olması barədə danışılır. Vedanta həmçinin maddi dünyanın illyuzorluğu (mayya) olması haqqında təlimi hazırlanmış və illyuzanın (mayya) real varlıqdan fərqləndirilməsi zərurətini qeyd etmişdir. Reallığın yeganə yolu həqiqi biliyə (brəhmənə) nail olmaqdır. İdealist Ve­dan­ta təlimi Badara­yanın adı ilə bağlı olmaqla, bu tə­limdə məqsəd Allah və ruh arasındakı münasibət anlayı­şının fərq­ləndirilməsi idi. Vedantaya görə, öz bədəni ilə əlaqədar olan ruh azad deyil. Allah və ruhun tamamilə fərqli anlayış olmasını Mad­hva, onların vəh­dət­də olma­sını isə Şankara müdafiə edirdi.
Miman­sa­da əsas məqsəd idrak və məntiq məsələlərinin, Veda ayin­lərinin öyrənilməsi idi. Bu tə`limə görə bilik əldə etməyin əsas mən­bəyi hissi qav­rayışdır. Qavrayışların mənbəyi isə real ob­yekt­lərin əlamətləridir.
Hindistanda ən qədim təlim olan Sankhyanın banisi Ka­pi­la­nın b.e.ə. 600-cü ildə yaşa­ma­sı güman edilir. Bu tə`­limə görə dün­ya­­da iki başlanğıc mövcuddur: biri maddi, digəri isə mə`nəvi baş­lan­ğıcdır. Bu tə`limdə başlıca məqsəd insanı əzablardan və bəd­bəxt­likdən azad etməkdir.
Yoqa dini fəlsəfi tə`lim olmaqla, burada başlıca məqsəd Alla­ha inam, məhəbbət, daima onun haqqında fikirləşmək əsas və­zi­fə­dir. «Yoqa» «cəmlənmə», «mərkəzləşmə» mənasını verir. Bu təlimin əsasının müdrik Patancali (b. er. əv. II– əsr) tərəfində qoyulduğu ehtimal olunur. Yoqa sistemində allaha etiqad nəzəri dünyagörüşün elementi kimi, iztirablardan azad olmağa yönəldilmiş, praktik fəaliyyət şəraiti kimi başa düşülür. «Yeganə» ilə birləşmə şəxsi vəhdətin dərk edilməsi üçün zəruridir. Yoqa fəlsəfə və praktikadır. Yoqanın fəlsəfi sitemi sankhya– yoqadır. O, meditasiya şüurunun formalaşması metodikasını verir. Allah obrazına meditasiyanı tövsiyə edir. Uğurlu meditasiya samadhi vəziyyətinə (bir sıra cəmləşmənin fiziki və psixik tapşırıqları sayəsində tam intraversiya vəziyyəti) aparıb çıxarır. Yoqa praktikası xilasolmanın fərdi yolu olub, hisslər və fikirlər üzərində nəzarətə nail olmağa yönəldilmişdir. O, yemək qəbul qaydasını da müəyyən edir. Bunun özü isə maddi təbiət qunlarına müvafiq olaraq üç kateqoriyaya bölünür. Nadanlıq və ehtiras qunlarındakı yemək əzab– əziyyəti, bədbəxtlikləri, xəstəlikləri artıra bilər (buraya, hər şeydən əvvəl, ət daxildir). Yaxşılıq qunlarındakı yemək (ağartı məhsulları, tərəvəz, dənli bitkilər və s.) şən əhval– ruhiyyə, xeyirxahlıq yaradır. Yoqa təliminin müasir təbliğatçıları digər təlimlərə pis münasibət bəsləməyin əleyhinə çıxırlar. Məsələn, Ramakrişna bu məqsədlə «Fil haqqında ibrətli hekayə»ni misal gətirir. Onun da mənası budur ki, «Allah çoxlu aspektə malikdir və hərə onu bir cür görür» «Dörd nəfər kor filə yaxınlaşır. Biri ayağına əl gəzdirir və deyir: «Fil dirəyə bənzəyir». İkincisi xortuma əl gəzdirir və deyir: «Fil dəyənəyə bənzəyir». Üçüncüsü «Fil çəlləyə bənzəyir». Dördüncüsü, filin qulaqlarına əl gəzdirir və deyir: «Fil böyük zənbilə bənzəyir». Mübahisəyə başlayırlar və heç biri fili görmür. Hamı üçün o müxtəlifdir. Əslində isə fil dörd nəfərin «gördüyü» bütün cəhətləri birləşdirir. Ramakrişna, Ramaçarağa və digər Yoqa müəllimləri digər təlimlərə dözməyi və onlara düşmən münasibəti bəs­ləməməyi məsləhət görürlər. Yuxarıda göstərdiyimiz ibrətamiz hekayədə belə bir həqiqət ifadə olunur ki, Allah vahiddir, lakin çoxlu aspektlərə malikdir. Müxtəlif xalqlar allaha müxtəlif adlar ve­rir və müxtəlif formalarda təqdim edirlər. Allah adlıdır və həmçinin adsızdır. Onun adı və forması var, eyni zamanda onun nə adı var, nə də forması var. Budur, Yoqa təliminin fəlsəfəsi və praktikası.
Vayşeşika tə`liminin ba­ni­si Kanada olmuşdur. E.ə. VI-V əsr­lər­də meydana gəlmiş bu tə`limə görə, Allah ob­yek­tiv aləmin ya­ra­dı­­cısı olmaqla, onu heçlikdən deyil, əbədi möv­cud olan anudan (mə­kan, zaman, efir, ağıl və ruh) yaratmışdır. Bu məktəbin adı vişeşa– xüsusiyyət sözündən əmələ gəlmişdir. Gerçəkliyi izah edərkən vayşeşiklər üçün substansiyanın, atomların, ruhların kateqoriyalarının xüsusiyyətləri birinci dərəcəli əhəmiyyət kəsb edir. Bu ilk atomizm məktəbidir. Onun məqsədi həqiqi idrak vasitəsilə iztirabdan, əzab– əziyyətdən qurtulmağa nail olmaqdır. Onlara görə substansiya 5– dir. Bunlar Su, Torpaq, İşıq, Hava və Efirdir. Onlar əbədi, bölünməz atomlardan ibarət olan fiziki elementlərdir. Atomların bütün hərəkətləri Allahın iradəsinə gedib çıxır.
Banisi Ho­toma olan Nyaya fəlsəfəsinin əsasını məntiq və idrak mə­sə­lələri təşkil edir. Bu tə`limə görə, həqiqi biliyə qavrayış və ya mən­tiqi nəticənin köməyilə nail olmaq olar. Qavrayış duyğu or­qan­larından asılı olub, bilavasitə bilik əldə etməyə xidmət edir.
Qeyri-ortodoksal fəlsəfi məktəblər
Cay­nizm tə`limi isə, əsasən dualist xa­rak­ter daşıyırdı. Burada canlı və cansız aləm haqqında danı­şılır. Cansız aləm isə, atomlar­dan iba­­rət olan ma­teri­yadır. Caynistlərə görə, hətta torpaq da nə­fəs alır. Onların nəzərincə, hava, su, torpaq, od yalnız lamisə his­siy­ya­tına aid­dirsə, quşlar, heyvanlar və insanlar isə beş hissetmə üzv­lərinə ma­likdirlər. Cayinistlərə görə, ruhun əsas əlaməti şüur olub, o, bədə­n­lə bir­­ləş­mə­­yə meyllidir. Əsas məqsədi «qurtuluş» olan Çaynistlər, ru­hun bədəndən ayrılmasına yalnız asketizm yo­lu ilə çatmaq müm­kün olduğunu qeyd edirdilər.
Lokayata-çarvaka tə`limi əsasən "Manu qanunları" (e.ə.IV-III) ad­lı əsərdə toplan­mışdır. Çarvak tə`li­mi­nin tərəfdarları dün­yanın maddiliyini qəbul edib, onun dörd ele­ment­dən od, hava, su, tor­paq­­dan ibarət olduğunu söyləyirdilər. Onlar, insan da daxil ol­maq­­la, bütün canlı aləmin bu ünsürlərdən yarandığını id­di­a edir­di­lər. İnsan ruhu isə yalnız bədəndə mövcud ola bilər.
Mate­riya - şüur münasibət­lə­ri məsələlərində çarvak­lar qeyd edir­­­dilər ki, şüur bədənin əlamətlərindən biridir, insan öl­dükdə onun bədəni ilə birlikdə şüur da yoxa çıxır. İnsan "Mən"­i­nin möv­­­cudluğu bədənsiz mümkün deyil. Onlara görə həqiqətin dərk edil­məsinin yeganə mənbəyi duyğu və qavra­yışdır. Hiss olun­ma­yan, qavranılmayan mövcud ola bilməz. Mən­tiqi nəticə həqiqətin dərk olunmasının mənbəyi ola bilməz, çünki o özündə yalnız ümu­­­­mi münasibətləri cəm­ləyir ki, o da hissi qavrayışın predmeti ola bilməz.
E.ə VI-V əsrlərdə dini-fəlsəfi təlim olan bud­dizmin meydana gəlməsi, Hindistanda böyük dövlətlərin yaranması döv­rünə təsa­düf edir. Xristianlıq və islamla bir sırada duran buddizm dün­yada möv­cud olan üç böyük dindən biri­dir. Əfsanəyə görə bu di­nin yaradıcı Hind çarının oğlu Hautamadır. O, anadan olanda ata­­­sına xəbər verilmişdir ki, əgər o, xəstə, qoca və ya ölü adam gör­­­sə, monax-asket olacaq. Bunu bilən atası ona elə bir şərait ya­­­rat­mışdır ki, oğlu həyatın qaranlıq tərəfi haqqında heç nə bil­mə­­sin. Lakin Hautama təsadüfən xəstə, son­­ra qoca, sonra ölü, daha son­ra isə monax - asket gö­rür. Həyatın əza­bını görən Hau­ta­­­manı bu hadisələr sar­sıdır. Gecələrin birin­də o, evdən qaçır və asket həyatı keçirməyə başlayır. Nəhayət, bir də­fə o, bir ağacın al­tında oturur və özünə söz verir ki, həyat haq­qın­da əsil həqi­qəti bil­mə­yincə oradan durmayacaq. Dör­dün­cü gün ona aydınlıq gəlir və o, "budda" olur (budda-işıqlanmış, nur­­lan­­mış deməkdir). Tez­liklə onun ətrafında çoxlu tərəfdarları top­­la­­şır və beləliklə də bud­­da icması yaranmağa başlayır. O, 40 il pey­ğəm­bər­­lik edir. Bud­dizm tə`limi 4 əsas hissədən ibarətdir: həyat izti­rab­dır, həqi­qət iztirabın yaranmasının səbəbidir, insanlar təkrar-tək­rar iz­tira­ba qayıdırlar, həqiqət bu iztirabdan azad olmaq yolu­dur. Bud­di­z­min müdrik­lərinə görə, idrakın məqsədi-insanın iztirab­dan azad olunmasıdır. Buddizm e`tikasının əsası bundan ibarətdir ki, əzab­dan, iztibar­dan o dünyada deyil, yalnız bu dünyada azad ol­maq olar.
Quercus macdonaldii
(Quercus macdonaldii) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çin aktinidiyası
Ekologiyası
Şaxtayadavamlılığı zəifdir.Minerallarla zəngin torpaqlarda bitir.Qrunt sularına tab gətirmir.
Azərbaycanda yayılması
Lənkəranda,Astarada,Qubada,Zaqatalada,Balakəndə mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi
Meyvəsi iyli,turşaşirin,yeməlidir.Tərkibində çoxlu vitamin vardır.Şaquli yaşıllaşdırmada geniş istifadə olunan sarmaşan bitkidir.
Solfatara vulkanı
Solfatara — İtaliyanın Possuoli şəhəri yaxınlığında yerləşən vulkan. Bu vulkan roma mifalogiyasına görə Vulkan adlı dəmirçılık tanrısının evi olmuşdur.
Adı
Bir deyimə görə vulkanın adı italyanca «solfo» yəni «azot» sözündən əmələ gəlmişdir. Digər versiyada isə latınca «Sulpha terra» sözündən əmələ gəlmiş mənası «Kükürdlü torpaq» mənasını verir.
Teya
Teya və ya Bazileya (, Αἴθρα; digər adı  - "şahanə, ilahiyanə") — yunan mifologiyasında titan ilahə, 12 əsas titandan biri, qardaşı Hiperionun arvadı, günəş tanrısı Heliosun, ay ilahəsi Selenanın və dan şəfəqi Eosun anası.
Yeni Şıxımlı
Yeni Şıxımlı — Azərbaycan Respublikasının Kürdəmir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Yeni Şıxımlı oyk. Kürdəmir r-nunun Xırdapay i.ə,v.-də kənd. Şirvan düzündədir. Yaşayış məntəqəsi köhnə kəndin əsasında yarandığı üçün və köhnə kənddən fərqləndirmək məqsədilə belə adlandırılmışdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 247 nəfər əhali yaşayır.
İtaliyanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı
thumb|500px|[[İtaliyanın səfirlik xəritəsi. {{legend|#04B404|İtaliya}}{{legend|#2F3699|İtaliya səfirliklərinin yerləşdiyi ölkələr}}]] İtaliyanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı -  İtaliyanın xarici ölkələrdə yerləşən diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısını özündə birləşdirir. İtaliya dünya ölkələri arasında ən geniş diplomatik nümayəndəlik ofislərinə sahib olan ölkədir. İtaliya eyni zamanda sərhədləri daxilində səfirlik yerləşən yeganə ölkədir. Vatikanda ölkənin səfirliyi fəaliyyət göstərir.
Pambıq koluna qulluq edilməsi (film, 1931)
Məzmun
Təşviqat filmi Azərbaycanın kənd bölgələrində pambığın yeni aqrotexniki qaydalarla becərilməsindən, ziyanvericilərə qarşı mübarizə aparılmasından danışır.
Film haqqında
Film Moskva Mərkəzi Dövlət Kino-Fotofono Sənədlər Arxivində saxlanılır. Protokol № 4557.
Şimali Çələkən körfəzi
Şimali Çələkən — Türkmənbaşı körfəzinin şimal-şərqində, Çələkən yarımadasının şimal sahillərində yerləşir. Dənizdən Çələkən burnu ilə ayrılır.
Körfəzin uzunluğu 20 km, eni — 25 km, dərinliyi isə 3,8 m təşkil edir. Körfəzin girişi dayazdır və gəmilərin girişinə imkan vermir.
Britni Spirs
Britni Cin Spirs — ABŞ müğənni və ifaçısı (pop və müasir R&B janrlarında). 2005-ci ildə Qremmi mükafatı laureatı olmuşdur ("Toxic" mahnısına görə). Amerika musiqi tarixində albomları ən yaxşı satılan səkkizinci qadın müğənnidir.
Onun "…Baby one more time" adlı ilk albomu onu dünyaca məşhur eləmiş və albomun eyniadlı sinqlı Billboard Hot 100 çartında birinci yerə yüksəlmişdir. Spirsin ikinci "Oops!…I Did It Again" adlı albomu 2000-ci ilin yazında çıxmış və onun pop-ulduz statusunu daha da möhkəmləndirmişdir. Onun üçüncü albomu "Britney" 2001-ci ilin payızında buraxılmışdır və növbəti albomu- "In The Zone" 2003-cü ilin payızında işıq üzü görmüşdür. Karyerasındakı fasilədən sonra 2007-ci ilin oktyabrında "Blackout" albomu çıxmışdır. Albomun ilk sinqlı olan "Gimme More" dünyaca məşhur mahnı olmuşdur. "Piece of me" mahnısına gorə o üç mükafat qazanıb — "ən yaxşı pop-mahnı", "ən yaxşı qadın videosu"na və "2007-ci ilin ən yaxşı videosu"na görə.
Şəxsi həyatı
Spirs 2004-cü ildə uşaqlıq dostu Ceyson Allen Aleksandr ilə evlənsə də, 55 saat sonra evliliyi ləğv etmişdir. 2004–07-ci illərdə Kevin Federlin ilə evli olmuşdur. 2022-ci ildən Iran əsilli ABŞ modeli Sam Asgari ilə nikahdadır.
Aaxen kafedralı
Aaxen kafedralı – Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya əyalətində, Aaxen şəhərində yerləşən kafedral. Şimali Avropanın ən qədim kafedralıdır. Orta əsrlərdə "Müqəddəs Məryəm kilsəsi" adlanırdı. 936–1531-ci illəri arasında bu kafedralda 30 alman kralının və 12 kraliçanın tacqoyma mərasimi keçirilib.
Tarixi
Böyük Karl 976-cı ildə Palatin kapellasının tikintisini başlatmışdır. Tikinti layihəsinin müəliffili Metsli Odo olmuşdur. Tamamlanma tarixi dəqiq bilinməsə də, 798-ci ilə aid bir məktubda tamamlanmağa yaxın olduğu qeyd edilmişdir. 1355-ci ildə struktura qotik xor zalı əlavə edilmişdir. 1881-ci ildə kafedralda təmir-bərpa işləri aparılmışdır.
Struktur
Kafedralın mərkəzi oktaqon formasında tikilmişdir. Tikilinin vestverki isə Karolinq üslubundadır. 1355–1414-cü illərdə Oktaqonun şərqində qotik xor tikilmişdir. Qotik xor 25 metr uzunluğunda, 13 metr enində və 32 metr hündürlüyündədir. Kafedralın struktruna Müqəddəs Matvey kapellası və Macarıstan kapellası kimi yan kapellalar daxildir.
Onychoprion anaethetus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Senecio pentapterus
İstinadlar
Senecio pentapterus Senecio pentapterus Senecio pentapterus
Finlandiya 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Finlandiyani 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Waldo's Peoplein ifa edəcəyi Lose Control mahnısı təmsil etmişdir.
Yamayka dolları
Yamayka dolları (beynəlxalq işarə — JMD, ölkənin daxilində — JD və ya J$) — Yamaykanın pul vahididir. 1 dollar 100 sentə bərabərdir. Mübadilədə 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000 və 5000 dollarlıq əsginaslardan, 5, 10, 20, 25, 50 sentlik və 1, 5, 10 və 20 dollarlıq sikkələrdən istifadə olunur. Eyni zamanda mübadilədə köhnə buraxılışların sikkələri və böyük miqdarda yubiley sikkələr mövcuddur. Tez-tez yubiley sikkələrin buraxılışı həyata keçirilir.
Tarixi
1840-cı ilə qədər Britaniya funtu, yerli buraxılışların sikkələri və İspaniya sikkələri mübadilədədə bərabər səviyyədə istifadə olunurdu. 1840-cı ildən 1969-cu ilə qədər Yamayka funtu əsas pul vahidi oldu. Bundan başqa, 1955-ci ildən 1964-cü ilə qədər Vest-hind dollarından da istifadə edilmişdir.
Yamayka dolları ölkədə daxil edilənə qədər Kayman adalarında rəsmi valyuta kimi, Kayman adaları dolları adı altında 1972-ci ilə istifadə olunmuşdur.
Freydizm
Freydizm — psixologiyada nəzəriyyə. Fəlsəfi konsepsiya kimi psixoanalizin əsaslandırılması Ziqmund Freydin adı ilə bağlıdır. Avstriyalı həkim– psixiatr Z.Freyd (1856– 1939) psixoanalizi fəlsəfi antropoloji prinsip səviyyəsinə qaldırdı. Freydə görə, seksual meyillər uşaqlıqdan bütün həyat mərhələlərində insanı müşayiət edir, bu meyillər yerinə yetməyəndə psixoloji sarsıntılar meydana gəlir.
Şüur və təhtəlşüur
Freydə görə, şüurlu "mən" iki obyektiv qüvvənin – "o" ilə cəmiyyət qaydalarının mübarizəsi meydanına dönür. "Kütlə psixologiyası və insan "mən"inin analizi" əsərində isə Freyd sosial əlaqələrin təbiətindən söz açır. Kütlə psixologiyasının spesifik cəhətini onun qeyri– şüuru, təhtəlşüur olaraq lider və başçıya pərəstiş etməsində görür. 200px|thumb|left|Ziqmund Freyd "Moisey və monoteizm" əsərində dinə qarşı çıxış edərək iki əks qüvvənin– həyatla ölümün əbədi mübarizəsinin psixoloji əsaslarını şərh edir. Təhtəlşüur haqqında Freyd təlimi psixoanalizin elə müddəalarına əsaslanmışdır ki, burada psixoloji narahatlıqlar, zədələr, affektlər, arzuların həyata keçməməsi və s.– nin insanı ömrü boyu izləməsi göstərilir. Bunlar özünü nevroz formasında təzahür etdirir. Freydə görə, ona qədərki fəlsəfənin ən böyük günahı o idi ki, təhtəlşüur problemi onun tədqiqat predmeti olmamışdır. Tədqiqat predmeti əql, şüur olmuşdur. Doğrudur, Freyd etiraf edirdi ki, şüurun öyrənilməsi vacib şərtdir. Əslində şüur dünyada insanın oriyentasiya götürməsinə imkan verir, özünün "Mən"– ni (ego) formalaşdırmağa şərait yaradır. Lakin "Mən"– dən başqa fərdin şüuru, insan psixikası, Freydə görə, özünə daha iki strukturu daxil edir: "Fövqəl– Mən" (Super ego)– psixikası daxilinə keçirilmiş sosial əhəmiyyətli motivlər, requlyatorlar və həmçinin "o" (İd) təhtəlşüurun "mikrodünyası".
Karl Yunq
200px|thumb|right|Karl Yunq(Carl Gustav Junq) Neofreydizm cərəyanının görkəmli nümayəndələrindən biri Karl Yunq olmuşdur. Freydin təlimini inkişaf etdirən şagirdləri içərisində K.Yunq (1875– 1964) özünəməxsus yer tutur. Əgər Freydin xidməti təhtəlşüurun "mikrodünyası"nın təhlili idisə, Yunq da öz növbəsində təhtəlşüuru öyrənərək onun ayrı– ayrı yaratdıqları (arxetipləri) ilə struktur, obrazlar mədəniyyəti üçün ümumi oxşarlığını göstərmişdir. O, elmi dövriyyəyə "kollektiv təhtəlşüur" anlıyışını gətirmişdir. "Psixoloji tiplər" əsərinin girişində Yunq Platon və Aristotelin iki, tamamilə bir–birindən fərqli olan insan naturası olması haqqında Heynenin qeydlərini təhlil edir. Bunlardan biri xəyalpərvər naturadır, mistik Platon naturasıdır ki, öz qəlbinin gizli yerlərindən xristian ideyalarını və ona müvafiq gələn simvolları yaradır. Aristotel naturası isə praktikdir, hər şeyi qaydaya salandır. Həmin ideyalardan və simvollardan möhkəm ehkamlar və kult sistemi yaradır.
Yunq pisxoloji tipləri iki böyük qrupa bölür: bunlar introversiya tipi və ekstraversiya tipləridir. Fərddə müxtəlif funksiyalar: 1. təfəkkür; 2. emosiya; 3. hiss; 4. intuisiya hökm sürür. Psixoloji tiplər ümumi psixik proseslərlə şərtlənir ki, bunu da K.Yunq "kollektiv təhtəlşüur" adlandırmışdır. Fərdi şəxsiyyət psixoloji prosesin hissəsi, kəsiyi, yaxud nümayəndəsidir ki, o, hər bir canlıda onun anadangəlmə xassəsi kimi əks olunmuşdur. Fərdin obraz tərzinin anadangəlmə xüsusiyyətləri Yunqa görə, instinkt adlanır. O yazırdı ki, obyektin bu psixi xüsusiyyətini arxetip kimi ifadə etməyi məsləhət gördüm. Arxetip anlayışı nə deməkdir? Yunq buna belə bir izahat vermişdir. Arxetip "ibtidai obraz" olub burada kollektiv təhtəlşüurun məzmunu şüurda açıq ifadə ounan meyllərlə və baxışlarla təmsil olunmuşdur.
Yunqun dərin məzmunlu əsərlərindən biri "Psixoloji tiplər"dir. Demək olar ki, insan haqqında, onun psixoloji mahiyyəti haqqında bundan güclü və kamil tədqiqat əsəri təsəvvür etmək çətindir. Yunq yaradıcılığının son dövründə üzünü Şərq fəlsəfəsinə tutub Tibet və Çin fəlsəfə kitablarına psixoloji şərhlər yazdı. Hətta kimyagərliyin yeni psixoloji izahını verdi.
Erix Fromm
200px|thumb|left|Erich Fromm Freydizmi yeni dövrdə yeni Freydizm kimi təbliğ edən alman- amerikan filosofu, sosioloqu Erix Fromm (1900–1980) olmuşdur. Fromm freydizmin sosial tənqidi ilə məşğul olmuşdur. O, faşizmi sosial hadisə kimi tədqiq edən "Adolf Hitler Nekrofilinin klinik hadisəsi" əsərini və "Azadlıqdan qaçış", "Məhəbbət sənəti", "Ümidlər inqilabı", "Malik olmaq, yaxud mövcud olmaq" və s. əsərləri ilə məşhur olmuşdur. Frommun diqqət mərkəzində fərdin subyektiv–şəxsi fəaliyyəti kimi yox, ontoloji fakt kimi götürülmüş insanın mövcudluğunun ziddiyyətləri durur. Fromm aşağıdakı dixotomiyaları fərqləndirməyə çalışır: insanların həyatının təşkilinin patriarxal və matriarxal prinsipləri; avtoritar və humanist şüur; xarakterin istismarçı və reseptiv (üzü yola) tipləri; malikolma və varlıq fərdin həyatının iki üsulu kimi və s. Fromma görə, müasir sivilizasiya insanların fərdi, eqoist cəhətləri ucbatından məhv olacaqdır. "Malikolma ehtirası" sinfi münasibətlərə doğru aparır. Kommunistlərin sinfi mübarizəsi də doğru deyildir. Çünki qeyri–məhdud təlabat prinsipi həyatın məqsədi kimi göstərilir. Hamı daha çox şeyə malik olmağa cəhd edir. Bu isə şübhəsiz siniflərin yaranmasına və onların arasındakı mübarizə isə özlüyündə qlobal miqyasda xalqlar arasında müharibələrə səbəb olacaqdır. "Acgözlük və sülh bir– birini inkar edir". Böyük həyat müəllimləri Budda və Xristos öz sistemlərində mərkəzi yeri ona vermişdilər ki, mülkiyyətə malik olmadan yaşamağı öyrənmək vacibdir.
Xarici keçidlər
SƏSLİ KİTAB | Ziqmund Freyd - Psixoanaliz
Quercus macdougallii
(Quercus macdougallii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Onychoprion aleuticus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Pogostemon
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Senecio pentecostus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Believer
"Believer" Amerikan rok qrupu olan Imagine Dragons tərəfindən ifa olunmuş mahnıdır. Musiqi ilk dəfə 2017-ci ilin fevralın 1-də nümayiş edilmişdir. Musiqinin klipi 2017-ci il mart ayının 7-si yayımlanmışdır və burada Dolf Lundqren rol alıb. "Believer" nüfuzlu musiqi hit-paradı olan Billboard Hot 100-də top 20 siyahısına daxil olmuş həmçinin "Billboard Hot Rock Songs" və "Alternative Songs" siyahılarında üst pillələrdə qərarlaşmışdır. Əlavə olaraq "Canada Alternative Rock Chart", "Rock Airplay", "Rock Streaming Songs", "Rock Digital Sale Songs" kimi musiqi siyahılarında üst pillələrdə yer tutmuşdur. Musiqi həmçinin Çexiya, İtaliya, Slovakiya, Avstriya, Portuqaliya və İsveçrədə ilk 10-luğa daxil olmuşdur.
Quercus marilandica
(Quercus marilandica) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Utu
Tanrı
Şumerlərin Utu adlandırdıqları günəş tanrısı Babil zamanı Şamaş adlanırdı. Həmin tanrı "yeri işılandıran, səma məhkəməsinin hakimi, yuxarıdan və aşağıdan qaranlığı şəfəqləndirən" hesab olunurdu. Hər səhər o, yoluna başlayaraq dağlardan yüksəyə qalxırdı, ona tabe olan ilahələr göylərə gedən yolların darvazalarını açırdılar. Axşamlar isə o, dənizə enirdi. Gecələr Şamaş öz arabasında yeraltı dünyaya hərəkət edirdi ki, ölülər işıq və yemək alsınlar. Öz yolunda o ədalətsizlikləri və adamların bədxah işlərini görür və məhkəmə qururdu. Ona görə də onu ali hakim adlandırırdılar. Hammurapiyə görə o, adamlara həqiqət və ədalət verirdi. Mesopotamiyanın qədim sakinlərinin dini həyatında tanrılar mühüm rol oynayırdılar. Adamların məbəddə etiqad etdikləri tanrılar panteonunun böyük tanrıları bütövlükdə dövlətin müdafiəçiləri hesab olunurdular. Qeyd etmək lazımdır ki, bizə məlum olan bütün ədəbiyyat bizim eradan əvvəl 2000-ci ildən sonra yazılmışdır. Həmin dövrdə sülhpərvər xalq olan Şumerlər özlərindən mədəni cəhətdən geri qalan xalqlar tərəfindən əsarət altına alınmışlar. Hammurapi çoxsaylı şəhər dövlətləri işğal edərək böyük bir dövlət yarada bilmişdir. "Böyük inzibatçı" böyük imperiya yaradaraq öz dilini (bu dil semit dili qrupuna daxil idi) rəsmi dilə çevirdi. Bu isə Şumer sivilizasiyasına öldürücü zərbə vurmuşdur. Şumer mifologiyası mənimsənilmiş, Şumer tanrıları adlarını dəyişsələr də, öz fəaliyyətlərini davam etdirmişlər.
Fransa 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Fransanı 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Patrisiya Kaasın ifa etdiyi "Et s'il fallait le faire" mahnısı təmsil etmişdir.
Quruçay (Füzuli)
Quruçay — Arazın sol qoludur. Xocavənd və Füzuli rayonları ərazisindən axır. Uzunluğu 82 km, hövzəsinin sahəsi 512 km²-dir.
Orta illik su sərfi 6,85 kub m/san-dir. İllik axımın 26%-i yazda, 41%-i yayda, 21%-i payızda, 12%-i isə qışda keçir. Orta illik asılı gətirmələr sərfi 21.9 kq/san, lillənməsi isə 3200 q/kub m-dir. Suyu hidrokabonatlı-kalsiumlu olmaqla 300 mq/l minerallaşmaya malikdir.
Orta illik su sərfi 1,75 kub m/san-dir. İllik axımın 65%-i yazda, 22%-i yayda, 7%-i payızda, 6%-i isə qışda keçir. Orta illik lillənməsi 150–250 q/kub m arasında dəyişir. Suyu hidrokabonatlı-kalsiumlu olmaqla 300 mq/l minerallaşmaya malikdir.
Inga silanchensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Quruçay (Füzuli)
Daşqınlar zamanı Quruçayın suyu bütünlüklə Dövlətyarlı su anbarına axıdılır. Yay fəslində suvarma işlərində geniş istifadə olunur.
Konsort şahzadə Albert
Konsort şahzadə Albert və ya Albert Saksen-Koburq Saalfeld (, 26 avqust 1819–14 dekabr 1861) — Böyük Britaniya prinsi (Konsort Şahzadə). Böyük Britaniya və İrlandiya Birləşmiş Krallıqının Kraliçası, 1876–1901-ci illərdə isə Hindistanın imperatriçası tituluna sahib Kraliça Viktoriyanın həyat yoldaşı olmuşdur.
Həyatı
thumb|center|650px|Viktoriyanın ailəsi 1846-cı ildə [[Franz Xaver Winterhalter tərəfindən çəkilib soldan sağa: Şahzadə Alfred; Kraliça Viktoriya və Albert Saxe-Koburq Saalfeld; Şahzadələr: Şahzadə Alis, Şahzadə Yelena, Şahzadə Artur, Şahzadə Beatris]]
Tapu adası
Tapu adası (, букв. гвоздь)- Pxanqnqa körfəzinə aid olub, Pxuketanın şimal-şərqində yerləşir. İnzibati cəhətdən Pxanqnqa əyalətinə daxildir.
Coğrafiyası
Adanın ən hündür nöqtəsi 20 m-dir. Bura özünəməxsus kollarla örtülüdür. Bu ada daha çox "Qızıl tapancalı adam" filmi çıxandan sonra məşhurlaşmışdır. Belə ki, bu ada qeyri-rəsmi olaraq Ceyms Bondun adası adını almışdır. Bundan sonra daha çox turistik adaya çevrilmişdir.
Yana Matiasovska-Ağayeva
Yana Matiasovska-Ağayeva — Slovak əsilli Azərbaycan voleybolçusu, Türkiyənin Bələdiyəspor Çanaqqala komandasının şərəfini qoruyur.
Yana voleybola məktəbli olarkən Slovakiya voleybol məktəbində başlayıb. Məktəbdə oxuyanda müəllimlərindən biri voleybol məşqçisi olub. O, həmişə Yanaya gəl voleybol oyna, boyun da yaxşıdır deyirmiş. Əvvəlcə tərəddüd içərisində olub. Bir gün test tapşırığını pis yazan Yana, düşünür ki, gedib voleybolçu olacam. 2000-ci ildən peşəkar olaraq voleybol klublarında çıxış etməyə başlayır. 5 il ərzində ölkəsinin ən güclü klubunda forma geyir. Məktəbi bitirəndən sonra Amerikaya təhsilini davam etdirməyə gedir. Orada bir universitet komandasında oynayır və yenə də oynadıqları çempionatların əksəriyyətində qalib olur. Daha sonra Rusiyaya gəlib ilyarım Uraloçkada oynayır. 2010-cu ildə Azərreylə transfer olunur. Burda Çağırış kubokunu qazanan Yana Azərbaycanda yerli voleybolçu kimi qalmaq təklifini qəbul edir. 2012-2013-cü illərdə o, Cənubi Koreyanın ən güclülərindən sayılan Suwon Hyundai E&C Hillstate klubunda çıxış edir. 2013-cü ildən Bakının "Azəryol" komandasının üzvüdür. 2014-cü ildə Superliqanın gümüş medallarına yiyələndikdən sonra klubu tərk etmişdir. 2014-cü ildə Atom klubuna transfer olunsa da, mövsümün ortasında əsas heyətdə az hallarda yer aldığına görə oranı tərk edib Bələdiyəspoa yollanır.
Ağ sirkən
Ağ sirkən
Təbii yayılması
Qafqaz, Avropa, Aşağı Volqaboyu, Krım, Qərbi Sibir, Orta Asiyada yayılmışdır. Baltikyanı zonada təsvir edilmişdir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 20-50 sm,aşağı hissəsində çoxlu budağı olan yarım-kolcuqdur.Budaqları oduncaqlı,qonur-boz rəngli çatlamış qabıqla örtülmüşdür.Alt yarpaqları əyri-üzbəüz,qalıntəhər,uzunsov-ovaldan tərsinə-lansetvariyədəkdir.Yuxarı yarpaqları küt,çox vaxt batıq,kənarları bütövdür.Çiçəkləri yarpaqsız sünbül-süpürgəvari çiçək qrupunda yerləşir.Dişicik çiçəklərin çiçəkaltlıqlari oturaq,üstü enli,üçdişlidir.Kasayarpaqları yarıya qədər bitişik,üçdişlidir.Avqust ayında çiçəkləyir.Oktyabrda isə meyvə verir.Toxumları hamardır,uzunluğu 2-2,5 mm-dir.
Ekologiyası
Şoran torpaqlarda bitir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda,Ordubadda dağətəyi ərazilərdə rast gəlinir.
İstifadəsi
Tərkibində askorbin turşusu (120 mq%-ə qədər),karotin,saponinlər,efir yağları,yarpaqlarında çoxlu miqdarda protein vardır.Xalq təbabətində şirəsi baş,boğaz ağrısına qarşı və sakitləşdirici vasitə kimi istifadə edilir.Onlardan sıyıq,püre və salatlar hazırlanır.
Vitali Ginzburq
Vitali Lazareviç Ginzburq (- (4 oktyabr 1916 -8 noyabr 2009) illəri arasında yaşamış rus nəzəri fizik və astrofizikdir. 2003-cü ildə  II tip super keçiricilik  mövzusunda tapdığı kəşflərlə Fizika üzrə Nobel mükafatını qazanan Ginzburq ürək çatışmazlığından vəfat etmiş, Moskvada, Rusiyada  Novodeviçye Məzarlığındada dəfn edilmişdir.
Bioqrafiyası
Su mühəndisi  Lazar Efimoviç Ginzburq  (d. 1863, ö. 1942), ilə fizik  Avgusta Veniaminovna Vil'dauer-Ginzburq  (d. 1866, 1920 ö) cütünün ilk uşağı olaraq 1916-cı ildə Rusiyada anadan olmuşdur. 1937-ci ildə evləndiyi ilk həyat yoldaşı  Olqa Zamşa Ginzburq dan 1946-cı ildə ayrılmışdır. İlk həyat yoldaşından yenə bir fizik olan  İrina Ginzburq Dorman  adında bir qızı var. 1946-cı ildə ikinci həyat yoldaşı  Nina Ermakova Ginzburq  ilə evlənmişdir.
Təhsili
Ginzburq formal olaraq yalnız dörd il təhsil alır. 11 yaşındaykən ibtidai təhsilinə başlayır və 15 yaşında yerli bir liseydə rentgen operatoru olmaq üçün məktəbi tərk edər. Populyar elm jurnallarından ilhamlanaraq və edəcəyi iş üçün lazımlı olduğuna inandığı üçün liseydə fizika sahəsi üçün müraciət edir. Test nəticələri sərhəddə olan Ginzburq qovulur, lakin 1933-cü ildə Moskva Dövlət Universitetinə müraciət edir. Yeddi il sonra fizika sahəsində həkim kimi məzun olur. Aspirantura müəllimləri İqor Y. Tamm ilə Lev Landau olmuşdur. Müəllimlərinin işığında yeni bir super keçiricilik araşdırmasını başladır. Hətta türk dilində dərs kitablarında bu kəşfləri  Ginzburq-Landau nəzəriyyəsi olaraq verilir.
Ayrıca ionosferdəki radio dalğalarının yayılması araşdırılmışdır. Ulduzlararası kosmosda radiasiya istehsalı üçün yeni bir şərh inkişaf etdirən və İosif S. Şklovski ilə dünyaya yaxın kosmik şüaların komet mənşəli olduğunu göstərmişdir.
Fizika üzrə Nobel mükafatı
Ginzburq Aleksey Abrikosov və Entoni Legget ilə birlikdə "Üstün keçiricilik və üstün axıcılıq qaydalarına istiqamətverici fəaliyyətləri səbəbiylə" 2003-ci ilin Fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Fizika Nobeli kvant fizikası üzərində əhəmiyyətli işlər edən və super keçiricilik ilə super axıcılıq mövzusunda çox əhəmiyyətli görüşlərə imza atan üç fizika alimi arasında paylaşdırıldı.
Rus Abrikosov və Ginzburq super keçiricilik nəzəriyyələrini inkişaf etdirmiş, ingilis- amerikalı alim Legget isə super axıcılığı açıqlamışdır. Aşağı temperaturda yaranan super keçiricilik və super axıcılıq hadisələrinin, xüsusilə elektrik istifadəsində, elektrikin ötürülməsi zamanı yaranan itkilərinin qarşısının alınması üçün nəzərdə tutulub. Super keçiricilik vasitələr içində elektrik cərəyanı, bir müqavimətlə qarşılaşmadan asanca axır. Elm insanları super keçirici vasitələri reallaşdırmaq üçün çalışır və bu mövzuda da çox böyük məsafələr qət edildi. Mis elektrik axınını keçirərkən yüksək istilik meydana gətirir, elektrik axınını yayır və böyük elektrik itkilərinə yol açır. Super keçirici vasitələr isə bu itkiləri mümkün qədər sıfırlamaya çalışırlar. Super keçirici materialların istifadə sahələri çox genişdir. Məsələn maqnetik rezonans göstərmə (MRI) qurğularını buna misal göstərə bilərik.
Siyasi baxış bucağı
Vitali Ginzburq  İosif Stalin in həyatına sui-qəsd etmək günahından həbs olunub mühakimə olunmuş və 1944-cü ildə üç il iş düşərgələrinə göndərilmiş Nina Yermakova ilə ikinci evliliyini həyata keçirmişdir. Bu evlilik bir Sovet elm insanı olaraq karyerasının sonu ola bilərdi. Çünki dövlət antisemitizminin ən diqqətə çarpan olduğu illər idi.
Ginzburq Nobel mükafatları komitəsinə yazdığı avtobioqrafik yazısında "O dövrdə olduğum şərtlərdə başıma gələ biləcəkləri təxmin edə bilirdim. Mənə çox baha başa gələ bilərdi, lakin hidrogen bombası işlərində iştirak etməyim həyatımı qurtardı "demişdir.
Ginzburq məşhur Sovet fizik və yaxın dostu, rejim müxalifi Andrey Saxarov ilə Sovet Hidrogen bombası layihəsində birlikdə işləmiş, sistemin yaradılmasında çox əhəmiyyətli iki metoddan onunla birlikdə inkişaf etdirmişdir. Ancaq 1951-ci ildə Vitali Ginzburq atom bombası proyektindən qovuldu. Çünki Stalin yeni bir antisemitizm dalğasının başını çəkir, Sovetlər Birliyindəki problemlərin məsulu olaraq gördüyü yəhudiləri iş düşərgələrinə göndərirdi.
"Böyük Lider Stalinin 5 Mart 1953-cü ildə ölməsi və ya öldürülməsi səbəbiylə yəhudi əlehdarı planlarını reallaşdırmaq üçün kifayət qədər vaxt tapa bilməməsi çox böyük bir şansdı" deyən yəhudi elm insanı Ginzburq avtobioqrafiyasında Stalinin ölməsi ilə yəhudilərin üzərindəki basqının bir nəbzə qalxdığını izah etmişdir.
Sovetlər Birliyinin dağılmasından sonra Ginzburq müasir Rusiyada hökumət səlahiyyətlilərinin elmə qeydsiz qalmalarını, yazdığı yazılar və verdiyi danışıqlar vasitəsilə tənqid edərək ölkənin ictimai həyatında fəal olmuşdur. Kremlin Ortodoks Kilsəsi ilə əlaqəsinin gedərək artmasını tənqidindən çəkinməyərək prezident Vladimir Putinin "totalitar keçmişə" dönməkdə olduğu mövzusunda Qərb dünyasına xəbərdarlıqlarda tapılmışdır.
2005-ci ildə qələmə aldığı bir müraciətdə belə demişdir: "Demokratik ölkələrin hökumətlərinin, Rusiyanın totalitar keçmişinə dönmək istiqamətindəki səyini Rusiya və beynəlxalq ictimaiyyət baxımından təhlükə ərz edən diktatura rejiminin qurulmasını qarşısını alacaqları ümidini daşıyırıq. "
2007-ci ildə verdiyi bir danışıqda Putin Rusiyada elmi işlərin yalnız çıxarılar güdülərək davam etdirildiyini, hökumətin Stalin dövründən daha diqqətə çarpan bir qadağa tətbiq etdiyini söyləmişdir. Ginzburq İngilis Sunday Telegraph qəzetinə: "Təbii ki, Stalin dövründə Elm Akademiyası Kommunist Partiya Mərkəz Komitəsinin nəzarəti altında idi. Lakin o günlərdə ağlınızdakı proyekti gerçəyə çevirə bilirdik. Məsələn birinci Sputniki kosmosa bu şəkildə göndərmişdik. İndi isə elmin yalnız qar olması lazım olduğu düşünülür ki, bu da olduqca axmaq ... "şəklində demişdir.
Bir ateist və dünyəvi bir yəhudi olan Vitali Ginzburq 2007-ci ildə Putinə açıq məktub yollayan elm insanları arasında yer aldı. Bu məktubda Pravoslav Kilsəsinin Rusiyada təsirinin getdikcə artmaqda olduğuna diqqət çəkilmişdi. Digər dinlərə mənsub insanların yaşadığı Rusiyada tarazlıqların pozulmaması lazım olduğu irəli sürülmüşdür. Yəhudi quruluşlarında da fəaliyyət göstərən elm insanı, Rusiya Yəhudi Konqresinin idarə heyətində yer almış, antisemitizmə qarşı mübarizə aparmışdır.
Quercus martinezii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Macarıstan 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Macarıstannı 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Zoli Adok "Dance with Me'' mahnısı ilə təmsil etmişdir.
Senecio pentlandicus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Senecio pentlandicus Senecio pentlandicus Senecio pentlandicus
İsa xan Gürcü
İsa xan Gürcü (?-1580) — Şəki hakimi. Ləvəndin (Levon) oğlu.
Həyatı
İsa xan Ləvənd (Levon) oğlu Kaxetiyada doğulmuşdu. Atası Levon (1520–1574) Kaxetiyanı idarə edirdi. İsa xan İslamı qəbul etmişdi. Səfəvilərlə qohum olmuşdu. Sam mirzənin kürəkəni idi. 1574-cü ildə Sultan Məhəmməd Xudabəndə tərəfinən Şəki hakimi təyin edildi.
İskəndər bəy Münşi yazır: "Hər ikisi Ələmut qalasında məhbus olan və İsmayıl mirzə tərəfindən azad edilən Ləvənd xanın oğlu İsa xan Gürcü və Luvarsabın oğlu Hümayun xana mərhəmət olundu, cənnətməkan şahın qardaşı Sam mirzənin qızını İsa xana verdilər və onu Şəki əyalətinə göndərdilər. Hümayun xan İslamı qəbul edərək "Sultan Mahmud" xan adlandırıldı və o da "Üxüvvət" ("Qardaş") ləqəbinə layiq görüldü, izzət və ehtiramla Gürcüstana rəvan oldu, öz irsi ülkasını ələ aldı".
İsa xan 1580-ci ildə Osmanlılara rəğbət bəslədiyinə görə həmin vaxt Səfəviıərlə müttəfiq olan qardaşı Aleksandr (1527–1605) tərəfindən öldürüldü.
Vidadi Salahov
Vidadi Salahov (Vidadi Koroğlu oğlu Salahov ; 31 dekabr 1957 – 14 oktyabr 2018) — tarix üzrə fəlsəfə doktoru, "Turan-exspress" qəzetinin baş redaktoru,"Tərəqqi" medalı laureatı, Tarix elmləri doktoru, professor, Qazaxıstan hökuməti yanında Dövlət Tarixi İnstitutunun Tarix Akademiyasının akademiki, Qazaxıstanın Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzləri Birliyinin rəhbəri.
Həyatı və fəaliyyəti
Vidadi Koroğlu oğlu Salahov 1957-ci il dekabrın 31-də Kəlbəcər rayonunun Bağlıpəyə kəndində anadan olmuşdur.
Ailəsi
Ailəlidir
Vəfatı
14 oktyabr 2018-ci ildə vəfat edib.
Təltifləri
Qazaxıstan Prezidentinin 2 minnətdarlıq məktubu, "Qızıl qartal" ordeni ilə (Qonover),16 diplom və fəxri fərmanlar, 2011-ci il iyulun 4-də isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə xalqlar arasında dostluğun mohkəmləndirilməsi və Azərbaycan diasporunun inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə gorə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Siksyö-Sen-Jülyen-e-Karizyö
INSEE kodu — 38488. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 496 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 237 ilə 417 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 420 km cənub-şərqdə, Lion dan 37 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 70 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Rabitə Bakı 2011-2012 mövsümü
Rabitə Bakı 2011-2012 mövsümündə Azərbaycan çempionu olmuşdur.
Boris Pumpyanski
Boris Pumpyanski — operator, ssenari müəllifi, rejissor.
Tərcümeyi-hal
1927-ci ildə bədii məktəbi, 1931-ci ildə Odessa kinotexnikumunun operator bölməsini qurtardı. 1931-ci ildən 1935-ci ilə qədər — operator və Azkino-Azerfilma kinostudiyasının xronika bölməsinin bədii rəhbəri kimi çalışdı. 1938-1943-cü illərdə isə — Alma-Ata xroniki-sənədli filmlər studiyasının operatoru kimi çalışdı. O, həmçinin cəbhə operatoru da olmuşdur. Cəbhədə çəkilişlər zamanı həlak olmuşdur. Azad edilmiş Çexoslovakiya filminin çəkilişlərinə görə Stalin mükafatı ilə təltif olunmuşdur.
Senecio peregrinus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Fransisko Solano Lopes
Fransisko Solano Lopes Karillo.
Həyatı
1827-ci ilin 24 iyulda Monaro Asunsonda dünyaya göz açır. 1870-ci ilin 1 martında Serro Kora Amabayda öldürülür.O böyük hökumət adamı, respublika ordusunun marşalı (Marşal de los Ejėrcitosde la Respública) (5 mart 1865), hərbi nazir (1855-1862), müvəqqəti prezident vəzifəsini daşıyıcısı (10 sentyabr 1862 - 16 oktyabr 1862), 1862 16 oktyabrdan 15 avqust 1869-ilə qədər Paraqvayın prezidenti olmuşdur.16 avqustdan vəzifədən uzaqlaşdırısada ölənə qədər bu vəzifəni yerinə yetirilmişdir. O Karlos Antonio Lopesin böyük oğlu olur. Bundan da irəli gələrək atasından hakimiyyəti vərəsə olaraq almışdır. Paraqvay müharibəsinin əsas fiqurlarınından biri və ideoloqlarından idi.
Ölümü
Müharibənin sonunda 1870-ci ilin 1 martında öldürülür. Onun 200 nəfərlik dəstəsi müharibəni davam etdirirdi və onları Üçlər birliyinin qüvvələri təqib edirdi. Nəhayət Lopesin tərəfdarlarının düşərgəsi aşkarlanır. Lopes çayı keçərkən öldürülür. Onun son sözləri “Mən Vətən Uğrunda Ölürəm” olmuşdur.
Inga sellowiana
(Inga sellowiana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bakhaza
Bakhaza — Macarıstanın Şomod medyesində yerləşən kənd.
Quercus miquihuanensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kompüter
Kompüter və ya Bilgisayar — informasiya üzərində müxtəlif əməliyyatların avtomat laşdırılmış şəkildə yerinə yetirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş universal hesablama maşını. Kompüter informasiya nı emal etmək üçün nəzərdə tutulmuş maşındır.
Çoxməqsədli kompüter – ümumi planlı istənilən məsələni yerinə yetirə bilən kompüter. Kompüterin gerçəkləşdirdiyi məsələlər çərçivəsini dəyişdirmək üçün başqa proqram təminatından istifadə etmək yetərlidir.
Kompüter sistemi — müvafiq proqramlara uyğun olaraq verilənlərin avtomatik işlənməsini həyata keçirən hər hansı qurğunu və ya qarşılıqlı qoşulmuş qurğuları nəzərdə tutur.
Kompüterin normal işləməsi üçün həm aparat təminatı, həm də proqram təminatı tələb olunur. İlk kompüter 1642-ci ildə Blez Paskal tərəfindən icad olunub. Kompüter müasir dövrdə çox lazımlı bir qurğudur.