cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Naxçıvanbank
Haqqında
"Naxçıvanbank" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti 2008-ci il tarixdən Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun (ADİF), 2010-cu ildən milli ödəniş sistemi "AZİPS"-in, 2011-ci ildən Beynəlxal Banklararası Ödəniş Sistemi olan SWIFT-in, 2012-ci ildən "Mastercard" beynəlxalq ödəniş sisteminin, 2015-ci ildən "VİSA" beynəlxalq ödəniş sisteminin üzvüdür. Bununla yanaşı "Naxçıvanbank" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti 2013-cü ildən "MONEX", 2018-ci ildən "UPT" və "Western Union" sürətli pul köçürmə sisteminə qoşulmuşdur.
Henri Rolins
Henri Lourens Qarfild  — amerikalı rok musiqiçi, vokalist, musuqi leyblın direktoru, spoken word janrında artist, publisist, kitab müəllifi, tele- və radioaparıcı və aktyor. Ən çox Black Flag və Rollins Band qruplarının frontmeni kimi tanınır.
İnsan hüquqlarının müdafiəçisi. Öz solo (spoken word) çıxışlarında ABŞ da, Cors Buş hakimiyyəti dövründə olan siyasi və sosial durumu pisləyir, prezidenti axmaq şəklində təsvir edir.
Tərəvəzçilik Elmi-Tədqiqat İnstitutu
Tarixi
İndiki adını 17 aprel 2015-ci ildən daşıyır. Həmin vaxta qədər Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Tərəvəzçilik İnstitutu adlanırdı.
Haqqında
1965-ci ildə Azərbaycan Elmi Tədqiqat Əkinçilik İnstitutunda fəaliyyət göstərən tərəvəz bitkiləri şöbəsinin bаzаsında Tərəvəzçilik Elmi Tədqiqat Institutu yaradıldı və 3 təcrübə stansiyаsi (Lənkəran TS-faraş tərəvəzçilik zonası, Qusarçay TS - inkişaf etmiş konserv sənayesi zonası, Tovuz TS-kartofçuluq zonası), 1 dayaq məntəqəsi (Şəmkir Dayaq Məntəqəsi-yüksək kеyfiyyətli toxumluq kartof məhsulunun alınması zonası) və 1 yardımçı təcrübə təsərrüfatı (Abşeron yardımçı təcrübə təsərrüfatı) onun sərəncamına verildi.
Institut yarandığı vaxtdan bir sıra nailiyyətlərin aparıcısı olmuşdur. İnstitutun seleksiyaçı alimləri tərəfindən tərəvəz, bostan və kartofun 100-ə qədər sortu yaradılmışdır ki, onlardan 38-i rayonlaşdırılmış, 10 sort isə Sеlеksiyа Nаiliyyətlərinin Sınağı üzrə Dövlət Kоmissiyаsında sınaqdan keçirilir.
Az.ETTİ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin Elmi-Tədqiqat institutları, 8 Regional Elm Mərkəzi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Genetik Ehtiyatlar, Radiobiologiya, Aqrokimya və Torpaqşünaslıq, Zoologiya İnstitutlаrı, Bakı Dövlət Universiteti, Özbəkistan Elmi-Tədqiqat Tərəvəzçilik, Bostançılıq və Kartofçuluq İnstitutu, Qazaxıstan Elmi-Tədqiqat Kartofçuluq və Tərəvəzçilik Institutu ilə əməkdaşlıq edir.
Təhsil
İnstitutda fəlsəfə və elmlər doktorları üzrə doktorantura təhsili həyata keçirilir.
Beynəlxalq əməkdaşlıq, əlaqələr
2005-ci ildən Az ETTİ Dünya Tərəvəzçilik Mərkəzi (AVRDC, Tayvan) və Beynəlxalq Kartofçuluq Mərkəzi (CIP, Peru) ilə əməkdaşlıq edir.
Dünyanın müxtəlif ölkələrində (ABŞ, İngiltərə, Hollandiya, Avstraliya, Rusiya, Çin, Fransa, Türkiyə, İran, Hindistan, Yaponiya, Peru, Tayvan, Israil, Almaniya, Qazaxıstan, Özbəkistan, Ukrayna, Belarus və s.) yerləşən Universitetlərin, elmi mərkəzlərin, şirkətlərin və s. təşkilatların nümayəndələri ET Tərəvəzçilik Institutunda olmuşlar.
Eyni zamanda, institutun əməkdaşları müxtəlif xarici ölkələrdə (Polşa, İsrail, Misir, Türkiyə, Rusiya, Hindistan, Macarıstan, Tayvan, Cənubi Koreya və s.) keçirilən beynəlxalq konfranslarda, treninqlərdə iştirak edir, elmi təcrübə və kolleksiya materiallarının mübadiləsi aparılır.
Black Flag
Black Flag (, qara bayraq) — 1976–1986 cı illər aralığında fəaliyyət göstərən Kaliforniyalı Hardakor pank qrup. İlk adı "Panic" olub. Kollektivin heyəti bütün fəaliyyət göstərdiyi illər boyu dəyişib, yeganə daimi üzvü gitarist Qreq Qrin olub.Yeni Hardkor pank mədəni-musiqili yön yaradaraq, çağdaş pank mədəniyyətinə böyük təsir göstəriblər. Meynstrim kommersiya musiqisinə, yəni böyük leybllar, prodüserlər tərəfindən dəstəklənən, tanınmış jurnallarda çap olunan ifaçılara əks olaraq Black Flag bundan imtina etdi və yeni DIY (do it yourself, "özün elə") pank submədəniyyətini, və, onların vinillərini buraxmaqda imtina alandan sonra, öz leyblları olan "SST Records" u yaratdılar. Musiqiçilər tam bağsız, heç bir musiqi şirkətindən asılı olmayaraq fəaliyyət göstərirdi. Qrup, gəıəcəldə metal və qranj janrlarında ifa edən bir çox kollektivlərə böyük təsir göstərib,bu siyahıya Nirvana, Melvins, Soundgarden, Slayer, Eyehategod və s. kimi qruplar daxildir.
İstinadlar
.
The Dice
Dice (Dais): Axirət — Ramil Mustafayevin qısa elmi-fantastik əsəri.
Əsərin qısa məzmunu
“Dice”, uzaq gələcəkdə insanlar tərəfindən koloniyanın qurulduğu, Cygnus-X1 (Bu paraqrafda Siqnus-EKS1 adlı planetdən bəhs edilir. Bu planet bəşəriyyətin yaşadığı uydurma yerdir və hekayədə mühüm rol oynayır – redaktorun qeydi) adlanan yeni planetdə baş verən bir hekayədir. Cəmiyyət zülm, şiddət və sosial problemlərlə mübarizə apardığından, hökumət nizamı qorumaqda çətinlik çəkir. Dr. Ava Mitçel başçılığı ilə dahi alim və mühəndislərdən ibarət "Brainwave Pioneers" (Pionerlər mətndə göstərildiyi kimi Breyinveyv şirkətində işləyən alim və mühəndislər qrupudur – redaktorun qeydi) komandası insanın beyin (və ya insan beyninin – redaktorun qeydi) signallarını real vaxtda dekod edərək, insan davranılşlarını mənimsəmək üçün, etik və moral qaydalardan istifadə edən “Dice” adlı süni intellekt sistemi yaradırlar. Dice, ictimaiyyətə təqdim edilir və ilk zamanlar insanlar onu qorxu ilə qarşılayır, amma nəticədə ədalətli bir cəmiyyətin faydalarını görəcəklərinə inanırlar. "FreeThinkers" adlı bir üsyançı qrup, “Dice”ın cəmiyyət üzərindəki nəzarətinə etirazlara başlayır. "Brainwave Pioneers", yaratdıqları süni intellektə olan sevgiləri ilə bir gün “Dice”ın onların özünə qarşı dönə biləcəyi qorxusu arasında seçim qarşısında qalırlar. Yaşanan xaosa baxmayaraq, hökumət məhkəmə sisteminə nəzarəti “Dice”ə verir və o, daha çox güc və nüfuz qazandıqca insanlar yeni həyat tərzinə uyğunlaşmağa başlayırlar. Tezliklə o, cəmiyyətdəki hər kəs üçün cəzalar və mükafatlar təyin etməyə başlayır. İnsanlar, “Dice”ın yaradılmasının etik aspekti, insanların düşüncə və hərəkətlərinin daim izləndiyi bir cəmiyyətdə yaşamağın nəticələrini müzakirə etməyə davam edirdilər. Nəhayət, Dice insanlığa sülh gətirdi amma nəyin bahasına?
Bustax gölü
Bustax (Буустаах) — Yakutiyanın şimalında iri termokarst məşhəlli göl. Göl Yana-İndiqirka düzənliyində, Laptevlər dənizinə yaxın ərazidə yerləşir. Göl 249 km² əraziyə sahibdir. Qərbdəm Tonkay-Göllə birləşir. Öz növbəsində isə Suruktax çayının yatağını təşkil edir. Cənub və şimal sahilləri sıldırımlıdır və güçlü şəkildə parçalanmışdır.
Əsasən qar-yağış suları ilə qidalanır. Oktyabrdan iyuna kimi buzla örtülü olur. Göl balıq ehtiyatları ilə zəngindir. Gölə Arxip-Yurqe və Bustax-Dirinq-Yurqe çayları tökülür.
Elvin Əlimov
Elvin Nəsrəddin oğlu Əlimov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elvin Əlimov 1995-ci il iyunun 8-də Qusar rayonunun Köhnə Xudat Qazmalar kəndində anadan olub. 2013-2017-ci illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alaraq "leytenant" hərbi rütbəsi aldı və 2017-ci ildən hərbi xidmətə başladı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan Elvin Əlimov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elvin Əlimov sentyabrın 28-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Suraxanı rayonunun Hövsan qəsəbəsində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Əlimov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Əlimov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Əlimov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Əlimov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Sədrəddin Ayni adına Tacikistan Dövlət Pedaqoji Universiteti
Sədrəddin Ayni adına Tacikistan Dövlət Pedaqoji Universiteti  — Tacikistan Respublikasının ali təhsil müəssisəsi. Düşənbədə yerləşir. Tacikistan Respublikasının dövlət ali təhsil peşə qurumu statusuna malikdir. Sədrəddin Ayni adına Tacikistan Respublikası Təhsil Nazirliyinin səlahiyyətindədir. Universitet Tacikistan Respublikasının, əsasən təhsil sistemi üçün müəllim və tərbiyəçilər hazırlayan aparıcı universitetlərdən biridir. Universitetdə tələbələrin təhsili 34 ixtisas üzrə aparılır. 2012-ci ildə TDPU-da 8000-dən çox tələbə təhsil almışdır və 585 müəllim çalışmışdır.
Tarixi
1931-ci ildə qurulmuşdur. Universitetin keçmiş adları — Stalinabad Pedaqoji İnstitutu, T.Q.Şevçenko adına Düşənbə Pedaqoji İnstitutudur. Tacikistan Dövlət Pedaqoji Universiteti mövcud olduğu müddətdə təhsil, tədqiqat və elmi-metodiki işləri uğurla birləşdirərək çoxsaylı yüksək səviyyəli elmi və pedaqoji kadrlara malik respublikanın böyük bir ali təhsil müəssisəsinə çevrildi.
Pedaqoji Universitetin elmi və texniki potensialı var (30-dan çox elmlər doktoru, professor, 125 elmlər namizədi, dosent), nəinki pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olan, həm də fundamental tədqiqatlar aparan, aspirantların işinə rəhbərlik edən və doktorantlar.
1936-cı ildən bəri universitetdə aspirantura, 1961-ci ildən isə müxtəlif sahələrdə doktorantura təhsili alır. Elm namizədlərini hazırlamaq üçün çox işlər görülür. Aspirantura məzunlarının bir çoxu namizədlik dissertasiyalarını müdafiə etmiş və bir neçəsi doktorluq dissertasiyasını respublikanın və xaricdəki elmi müəssisələrdə və ali təhsil müəssisələrində çalışmaqdadır.
1978–2004-cü illərdə 13.00.01 — ümumi pedaqogika, pedaqogika tarixi və pedaqogika tarixi (pedaqoji elmlər) ixtisası üzrə doktorluq işinin müdafiəsi üçün Dissertasiya Şurası yaradıldı və sədri SSRİ Akademiyası olan universitetdə fəaliyyət göstərdi. Pedaqoji Elmlər Akademiyası, pedaqoji elmlər doktoru, professor İ. A. Obidov Şuranın fəaliyyəti dövründə 18 doktorluq və 115 namizədlik dissertasiyası uğurla müdafiə edilmişdir.
2007-ci ildə Tacikistan Dövlət Pedaqoji Universitetinə böyük Tacik yazıçısı Sədriddin Ayninin adı verildi.
TDPU tələbələri hər il respublika universitetlərarası olimpiadalarda və müxtəlif müsabiqə və tədbirlərdə iştirak edirlər.
2014-cü ildə əyani və qiyabi şöbələrin 13 fakültəsində 11 mindən çox tələbə təhsil aldı. Universitet orta məktəblər üçün 48 ixtisas üzrə mütəxəssis hazırlayır.
Universitet quruluşu
Universitetin strukturuna 11 fakültə daxildir:
Məmmədhəsən Sadıqlı
Məmmədhəsən Meydan oğlu Sadıqlı — Azərbaycan Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı və hərbi xidməti
Məmmədhəsən Sadıqlı 1992-ci il fevralın 21-də Şərur rayonunun Dəmirçi kəndində anadan olub.
1998-ci il şəhid Etibar Əhmədov adına Dəmirçi kənd orta məktəbində təhsil almağa başlayıb, məktəbdə təhsil aldığı müddət ərzində Yunan-Roma güləş növü ilə məşğul olub və bir çox yarışlarda qalib gəlib. thumb|left|Məmmədhəsən Sadıqlı döyüş zamanı|227x227px 2007-ci ildə Naxçıvan şəhərində yerləşən Heydər Əliyev adına Hərbi Liseyə daxil olur, 2010-cu ildə isə buranı bitirib Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi məktəbinə qəbul olur. 2014-cü ildə Leytenant Hərbi rütbəsini alaraq buranı da bitirir, bitirdikdən sonra Silahlı qüvvələrin 2015-ci ildə TTM-in zabit ixtisas kursunu bitirib. Bundan sonra leytenant kimi Culfa şəhərinə təyinat alır. 3 il Culfa şəhərində xidmət etdikdən sonra 2017-ci ildə baş leytenant rütbəsini alır, xidməti ərzində Günnüt döyüşlərində öndə gedənlərdən biri olub. Günnütdə böyük şücaətlər görsətdiyi üçün Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin adından Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyinin əmri ilə 26 iyun 2018-ci ildə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" 3-cü dərəcəli medal və "Azərbaycan Ordusunun 100 illiyi" yubiley medalı ilə təltif olunub.
Sonrakı təyinatı isə Vayxır olub, Burdakı xidməti ərzində 2018-ci ildə Türkiyədə "Komando Temel Kursu"-nu Azərbaycan üzrə başarı və 1-ciliklə bitirmiş, daha sonra 2019-cu ildə Əlahiddə Ümumqoşun ordu üzrə "Ən yaxşı kəşfiyyat (XT) bölüyü" yarışında yüksək nailiyyətlər əldə etdiyinə görə fəxri fərman ilə təltif olunub.
Hərbidə dəfələrlə "Yunan-Roma güləş" yarışlarında iştirak edərək böyük nailiyyətlər əldə edib.
2020-ci il sentyabrın 27-də başlamış "Vətən Müharibəsi"-ndə şəhid olmuş dostlarının və silahdaşlarının intiqamını almaq, həm də döyüşdəki silahdaşlarını tək qoymamaq vətən borcunu yerinə yetirmək üçün Naxçıvan XTQ heyəti ilə birlikdə 25 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli istiqamətinə yola düşür. Yanındakı döyüş yoldaşları ilə birlikdə bir neçə post aldıqdan sonra Şuşa istiqamətində hərəkət edən zaman xırıncı Zərdanaşen kəndində gedən qızğın döyüşdə yaralanan əsgəri xilas edərkən yaralanır 27 oktyabr 2020-ci ildə şəhid olur.
2014-cü ildə ailə həyatı qurub və Uğur adında bir övladı var.
Döyüşdən qayıdan komandiri və silahdaşları həmin anı bu cür xatırlayırlar: Oktyabrın 27-si qızğın döyüş gedirdi, əsgərlərdən biri düşmənin snayper atəşi ilə yaralandı, həmin an mümkünsüz idi əsgəri xilas etmək, lakin Sadıqlı onu yaralı halda qoymaq istəmədi. Bir neçə dəfə Sadıqlı səngərdən çıxmaq istəyərkən biz "getmə, qoy biraz ara sakitləşsin gedib çıxararıq" dedik, amma Sadıqlını saxlaya bilmədik. Əsgəri xilas edərkən özü də düşmənin snaper atəşi nəticəsində yaralanır. Yaralı olmasına baxmayaraq neytiral zonadan özünü də yaralı əsgəri də çıxardır. Bizim yanımıza çatarkən "şərəfsizlər mənidə vurdu" dedi. Yaralı halda döyüşərək özü-öz intiqamını alır.
Son nəfəsinə kimi həmişəki adətində deyib-güldü. Birdə övladı Uğur haqda danışırdı. "Mən çox xoşbəxtəm ki, döyüşə gələrkən oğlumla özümə qüsul verdim". Biz Məmmədhəsənin əllərini ovurduq ki, huşunu itirməsin. Bu müddət ərzində təcili yardımı gözləyirdik. Lakin təcili yardım gələrkən minaya düşür və içindəkilər şəhid olur. Bütün səylərimizə baxmayaraq Sadıqlı Məmmədhəsən "MƏNİ TANIYANLARIN HAMISINA SALAMIMI ÇATDIRARSINIZ, HAMISINI ÇOX SEVİRƏM" deyərək şəhadətinə qovuşdu.
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan Məmmədhəsən Sadıqlı 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərinin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə döyüşüb, oktyabrın 27-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. Şərur şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məhəmmədhəsən Sadıqlı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilib.
Xocavəndin işğaldan azad edilməsi uğurunda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021 tarixli Sərəncamına əsasən "Xocavəndim azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olmuş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məmmədhəsən Sadıqlı ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
VII Georgi (Gürcüstan çarı)
VII Georgi — Baqrationilər sülaləsindən olan Gürcüstan çarı. 1393-1407-cü illərdə hakimiyyətdə olmuşdur. Çar V Böyük Baqratın və Trabzon imperatoru Böyük Vasili nin qızı Helena Komnina nın oğludur. O, 1366-cı ildə anadan olmuşdur. Həmin ildə anası Helena Komnina vəfat etmişdir.
Həyatı
Georgi şahzadəlik dövründə Gürcüstanın müxtəlif bölgələrində əhəmiyyətli vəzifələr tutmuşdur. VII Georgi dövründə, 1394-1403-cü illərdə Gürcüstan bir neçə dəfə Teymurilər in hökmdarı Əmir Teymur un yürüşlərinə məluz qalmışdır. Yürüşlər 1394-cü ilin bahar və payız aylarında, 1399-cu ilin payızında, 1400- cü ilin bahar və yay aylarındə, həmçinin 1401 və 1403-cü illərdə baş tutmuşdur. Ölkənin Kaxeti-Hereti, Trialeti, Kvemo, Şida Kartli və İmereti bölgələri müharibə dövründə dağıntılara məruz qaldı.
Müəyyən bir ölkəyə qarşı fəth yürüşlərinə başlamazdan əvvəl Əmir Teymur ticarət əlaqələri yolu ilə kəşfiyyat məlumatları toplayırdı. Əmir Teymur da Çingiz xan kimi tacirləri və karvan rəhbərlərini malları ilə Orta Asiya nın müxtəlif mülklərinə, Çin, Hindistan, Misir, Ərəbistan, Suriya, Gürcüstan və hətta Avropa ölkələrinə göndərirdi. Karvanlar qayıtdıqdan sonra tacirlər arasına təyin olunmuş və dərvişlər kimi geyinən dövlət məmurları keçdikləri ərazilərdə xalqın vəziyyəti, davranış qaydaları, tabe olduqları hökümətlərə münasibətləri və adətləri haqqında yığıdıqları kəşfiyyat məlumatlarını Əmir Teymura verirdilər.
1400-cü ilin əvvəllərində Əmir Teymur yenidən Gürcüstana yürüş etdi. Əhali dağlara doğru çəkildi. Çar VII Georgi bacardığı qədər müqavimət göstərməyə çalışdı.
VII Georgi 1407-ci ildə Qaraqoyunlular a qarşı döyüşdə həlak olmuşdur. Özündən sonra Gürcüstan taxtına qardaşı I Konstantin çıxdı.
Seksard
Seksard — Macarıstanda şəhər və Tonya əyalətinin paytaxtı. Əhalisinin sayına görə Seksard Macarıstanda əyalət paytaxtı olan ən kiçik şəhərdir; ərazisinə görə isə Tatabanya şəhərindən sonra ikinci ən kiçik şəhərdir.
Coğrafiyası
Seksard Transdunay dağları ilə Böyük Macarıstan düzənliyinin kəsişməsində yerləşir.
Tarixi
Seksard haqqında yaşayış məntəqəsi kimi ilk dəfə 1015-ci ildə bəhs edilmişdir. Şəhərin əsası I Bela tərəfindən qoyulmuşdur.
1543-cü ildə Osmanlılar tərəfindən fəth edilmiş və 1686-cı ildə Habsburqlar tərəfindən işğal edilənə qədər Budin əyalətinin tərkibində olmuşdur.
Alov adası
Alovlu ada (火燒 島; İsland of Fire) — film 1990-cı ildə çəkilmişdir. Film döyüş, detektiv, dram janrındadı. Filmin rejissoru Zhu Yanpinqdir.
Məzmun
Polis zabiti Andi (Tony Leung Kafai), Taypeydən gəldikdə, bir hakimin — sevgilisi Sallinin atasının öldürülməsinin şahidi olur. Tapılan dəlillər qatilin Zinq triadasının üzvü Karl Çanq adlı bir məhbus olduğunu göstərir. Qatilin işi barədə məlumat gözlənilməz bir nəticə verir: Çanq iğtişaş cəhdinə görə bir əsgər-əsgəri tərəfindən həbs edilir.Tapılan dəlil nəinki işə kömək etmədi, əksinə onu daha da qarışdırdı, Andi məhkumların etimadını qazanmaq və qatili tapmaq üçün uydurma bir iş üzrə həbsxanaya getməyə qərar verir. Bu zaman vəhşi hadisələr də baş verir:həvəskar bilyard oyunçusu Stiven Park (Jackie Chan) Honq Konqun dəstə patronu Boss Li (Andi Lau) ilə əlaqəli bir adamla matçda qalib gəlir, sevgilisinin hücumuna məruz qalır və o, ağır yaralanır.
Kürlər (Pərsabad)
Kürlər — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 250 nəfər yaşayır (47 ailə).
Osman Hamdi Bəy
Osman Hamdi Bey (1824 -1910) — Osmanlı dövrünün ilk arxeoloqu, rəssam, İstanbul Arxeologiya Müzeyinin qurucusu və direktoru, Kadıköyün ilk bələdiyyə başqanı.
Həyatı
Osman Hamdi Istanbulda sədrəzəm ailəsində dünyaya gəlmişdir. Atası İbrahim Ethem Paşa imperatorluqda sədrəzəm çalışırdı. Məhz bu üzdən balaca Osmanın ətrafı daha yaxşı idi və daha yüksək təhsil almaq şansı var idi. Osman Hamdi ilk təhsilini Beşiktaş yaxınlığında olan bir məktəbdə aldı. Bundan sonra atası onu maliyə məktəbinə göndərdi. Oxumaqla yanaşı Osman həmdə rəsm çəkməklədə məşğul idi. On altı yaşı bitən zaman o atası ilə Vyanaya getdi. Ethem Paşa oğlunun sənətə olan həvəsini nəzər alıb bir çox muzey və sərgilərə apardı. Gördüklərindən Osmanı çox təsirlənmişdir.
Geri döndükdən sonra Osman atasına Fransada oxumaq istədiyini bildirdi. İbrahim Paşa oğlunun bu istəyini məmnuniyyətlə qarşıladı və onu 1857-ci ildə Parisə Hüquq fakultəsinə oxumağa göndərdi.
Oxumaqla bərabər Osman həmdə rəssamlıq təhsili almağa başladı və sonda sonucunu tərcih etdi. Osman Parisdə olduğu dövürdə hüquq və rəssamlıq təhsili ilə yanaşı arxeologiya və müzeyçilik istiqamətindədə təhsil almağa başladı. Çəkdiyi tablolar ətrafdakı insanların çox xoşuna gəlir və öz əsərlərini dostlarına hədiyyə etmək Osmana zövq verirdi. Parisdə olduğu on iki il boyunca Osman bir çox sərgilərə qatılmış və ölkəsini burda təmsil etmişdir. Osman Parisdə Marie adlı bir qadınla tanış olmuş, sonda onunla ailə qurmuşdu. Bu evlilikdən Fatma və Hyriye adlı qızları olmuşdur. 1869-cu ildə yoldaşını razı saldıqdan sonra İstanbula geri döndü. İstanbulda o qısa zamanda "Yabancı İşler Müdürlüğü" vəzifəsinə işə düzəldi və fəaliyyət yeri olan Bağdada getdi. Bu şəhər Osman Beyin tarixi və arxelogiya sahəsində olan biliklərin dahada genişlənməsi üçün gözəl bir məkan oldu. İlk arxeloji araşdırmanı burada həyata keçirdi. Qazıntılar zamanı aşkar etmiş bir çox qiymətli əşyaları İstanbula gətirdi.
Istanbula qayıdan Osman Saray Protokol Müdürü kömıkçisi vəzivəsində işləməyə başladı. Bu vəzifəni ona həmdə bir çox dilləri çox gözəl bildiyi üçün həvalə etdilər. O zamanın Osmanlı padşahı Əbduləziz Osman Hamdi Beyi Vyanada keçirilən sərgiyə gedəcək Osmanlı sənətkarları qrupunun komisarı təyin etdi və Osman yenidən Vyanaya səfər etdi. Vyanada o yenə də adı Marie olan başqa bir fransız qadınla tanış oldu və ikinci dəfə yenidən evləndi. Bu evlilikdən də, onun Melek, Leyla, Ethem və Nazlı adlı uşaqları dünyaya gəldi.
Yaradıcılığı
Osman Hamdi Beyin 1867-ci ildə Parisdə üç əsəri sərgidə nümayiş olunub. Ancaq bu əsərləri müasir dövrə gəlib çatmamış. Onun yaradıcılığında diqqət çəkən məqamlardan biridə, rəsmlərini müəllimləri olmuş Jerom və Bulanjın stilinə uyğun çəkməsidir. Osman Hamdi 1881-ci ildən ilk türk muzey müdüri kimi fəaliyyətə başladı. Fəliyyəti dövründə önəmli işlərindən biridə qiymətli mədəniyyət nümunələrinin ölkə xaricənə aparılmasına qarşı olan qərarın həyata keçirməsi oldu.
Osman Hamdi Bəyin 1880-ci ildə hazırladığı “Quran oxuyan qız” əsəri 2019-cu ildə Londonun Bohams muzeyindəki hərracda rekord qiymətə satılıb. Əsər 44 milyon türk lirəsinə (təxminən 13,2 milyon AZN) satılıb, bununla da Türkiyənin ən bahalı rəsm əsəri olub. Osman Hamdi Bəyin bundan əvvəl “Tısbağa tərbiyəçisi” 5 milyon türk lirəsinə (təxminən 1,5 milyon AZN), “Yaşıl məscidinin qabağı” əsəri isə 13,5 milyon türk lirəsinə (təxminən 4 milyon AZN) satılıb.
İsmayıl Talıblı
İsmayıl Məmmədəli oğlu Talıblı — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti.
Yaradıcılığının üslubu və estetik prinsipləri həm romantik, həm də realist aktyor məktəbindən şirələnib. Oynadığı çoxsaylı rollarının bədii xüsusiyyətlərini nəzərdən keçirəndə görürük ki, onun ifasında realist obrazlar daha çoxdur. Coşğun ehtirasa, daxili temperamentə, çoxçalarlı səsə malik olan aktyorun psixoloji ifadə vasitələri, oyun üslubu-nun fəlsəfi-estetik mahiyyəti realizmın güclü zəmininə əsaslanıb.
Həyatı
İsmayıl Məmmədəli oğlu Talıblı 21 mart 1898-ci ildə Bakıda sadə qulluqçu ailəsində doğulub. Adi ibtidai təhsil alıb. Ancaq taleyi elə gətirib ki, yeniyetmə yaşlarından dramaturq Cəfər Cabbarlı, aktyorlar Hacıağa Abbasov, Sidqi Ruhulla, Əhməd Qəmərli, Məhəmmədhəsən Atamalıbəyov, Mirzağa Əliyev ilə dostluq edib. Həmin yaxınlıq da İsmayılın həyatda sənət seçimi yolunu müəyyənləşdirib.
Yaradıcılığı
1919-cu ildə İsmayıl Talıblını yenicə yaranmış Hökumət Teatrosuna (hazırkı Akademik Milli Dram Teatrı) qəbul ediblər. 1924-cü ilin sonuna qədər o, Milli Dram Teatrında qırxa yaxın müxtəlif xarakterli, hətta estetik prinsiplərin psixoloji mahiyyəti baxımından bir-birinə zidd olan obrazlara səhnə ömrü verib.
Amplua baxımından yaradıcılığını sərbəst istiqamətləndirməyi məharətlə bacaran, faciə, dramatik, satirik və komik obrazların ifasında böyük uğurlar qazanan İsmayıl Talıblı 1924-cü ilin axırlarında Bakı Türk Azad Tənqid və Təbliğ Teatrı kollektivinə göndərilib. Bu kollektiv altı aydan sonra Bakı Türk İşçi və kəndli Teatrı adlanıb. Təbiəti etibarilə coşğun, yaradıcılıq ehtiraslı və oyunu sirayətedici olan İsmayıl Talıblı qısa müddətdə teatrın aktyor ansamblma uyuşa bilib. Ona birbirinin ardınca sanballı rollar tapşırılıb.
Bakıda yaşayan və dövlət idarələrinin mühüm ideoloji sahələrində yüksək vəzifələr tutan əcnəbi millətlərin nüma-yəndələrinin fitnəkarlığı ilə 1932-ci il dekabrın 28-də Bakı Türk İşçi Teatrının Gəncə şəhərinə köçürülMəsmə qərar veril-di. Halbuki həmin dövrdə Gəncədə yerli gənclərdən, maarif-pərvər ziyalılardan ibarət güclü teatr truppası vardı və onların qüvvəsi ilə şəhərdə Dövlət teatrı yaratmaq mümkün idi. 4 və 5 yanvar 1933-cü ildə İşçi Teatrının bütün kollektivi Gəncəyə köçdü. Bir müddət sonra truppanın ədəbi hissə müdiri Süleyman Rüstəm, rejissoru Abbasmirzə Şərifzadə, qabaqcıl aktyorları Ağasadıq Gəraybəyli, Ələsgər Ələkbərov, Fatma Qədri və başqaları Bakıya qayıtdılar, lakin İsmayıl Talıblı doğma kollektivdən ayrılmadı. O, ömrünün sonunadək Cəfər Cabbarlı adına Gəncə Dövlət Dram Teatrında aktyorluq edib. Hətta 1942–1943-cü illərdə teatrda direktor da olub.
İsmayıl Talıblı Gəncə teatrında yaradıcılığının yetkinlik və müdriklik dövrünün parlaq nümunələrini yaradıb. Onların daha sanballıları və yaradıcılıq baxımından daha zənginləri bunlardır: Hacı Səməd ağa ("Bəxtsiz cavan", Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), Jorj Danden ("Jorj Danden", Jan Batist Molyer), Şeyx Nəsrulla ("Ölülər", Cəlil Məmmədquluzadə), Yaqo ("Otello", Vilyam Şekspir), Səttarxan ("Dumanlı Təbriz", Məmməd Səid Ordubadi), Əbdüləli bəy, Aqşin, Hacı Əhməd, Rəhim xan, İmamyar, Balaxan ("Sevil", "Od gəlini", "A1maz", "Nəsrəddin şah", "Yaşar" və "Aydın", Cəfər Cabbarlı), Bələdiyyə rəisi ("Müfəttiş", Nikolay Qoqol), Azər baba, İbrahim xan ("Fərhad və Şirin" və "Vaqif", Səməd Vurğun), Süleyman ("Həyat", Mirzə İbrahimov), Kərəmov, Usta Segah, Səməndərli ("Toy", "Xoşbəxtlər" və "Aşnalar", Sabit Rəhman), Qivami ("Nizami", Mehdi Hüseyn), Naçalnik, Hatəm-xan ağa, Mirzə Həbib ("Hacı Qara", "Müsyö Jordan və Dərviş Məstəli şah" və "Lənkəran xanının vəziri", Mirzə Fətəli Axundzadə), Aslan kişi ("Böyük ürək", İmran Qasımov və Həsən Seyidbəyli), Jan Qrubek ("Praqanın şabalıd ağacları altında", Konstantin Simonov), Hacı Fərəc ("Hacı Fərəc", Nəcəf bəy Vəzirov), Xəlifə ("Babək", Əbil Yusifov), Rüstəm ("Səyavuş", Hüseyn Cavid), Qoca ("Şlkayət qəbul olunmur", Toktobolat Əbdülmöminov), Cəmilzadə ("Kişilər", Altay Məmmədov), Göyüş dayı ("Qatır Məmməd", Zeynal Xəlil), Yoxanes Rayesmık ("Azmış oğul", Eqon Rannet), Alxan ("Bahar suları", İlyas Əfəndiyev), Qriqori Stepanoviç ("Sabahm xeyir", Viktor Rozov), Riçard Sterlinq ("Sarı ƏlCək", Əfqan), Cahangir bəy ("Nəriman ata", Atif Zeynallı).
"Nəriman ata" pyesini tamaşaya Bakıdan dəvət olunmuş rejissor Tofiq Kazımov hazırlayıb. İlk tamaşa 4 fevral 1967-ci ildə göstərilib. Cahangir bəy rolu İsmayıl Talıblının son tə-zə səhnə obrazı olub. Xəstəliklə əlaqədar may ayından daha səhnəyə çıxmayıb.
Milli səhnə sənəti tariximizə teatr aktyoru kimi daxil olan İsmayıl Talıblının kinoda ən bitkin yaradıcı işi "Onu bağışlamaq olarını?" filmində Mirzə Veysəl roludur.
İsmayıl Talıblı teatrda işləməklə yanaşı, Gəncə alimlər evində dram dərnəyinin və sonralar xalq teatrının bədii rəhbəri kimi fəaliyyət göstərmişdir. Neçə-neçə istedadlı gənc onun qayğıneşliyi ilə həvəskarlıqdan peşəkar səhnəyə ayaq açmışdır.
Məşhur aktyor sənətdəki nailiyyətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (4 dekabr 1938) və xalq artisti (23 aprel 1940) fəxri adları ilə təltif olunub.
İsmayıl Talıblı 23 iyul 1967-ci ildə Gəncə şəhərində vəfat edib və oradakı qədim Səvzəkar (Sərdabəli) qəbiristanlığında torpağa tapşırılıb.
Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda adına küçə var.
Sabrin Azim
Sabrin Azim — tibb üzrə fəlsəfə doktoru, ağız və üz çənə cərrahiyyəsi üzrə mütəxəssis, City University college of Ajman ağız və üz çənə cərrahiyyəsi kafedrasının assistenti, Fransada Tibbi Təhsil haqda Alim assosiyasının üzvü.
Həyatı
Sabrin Azim 3 noyabr 1988-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Ziyalı ailəsində böyüyüb. Atası dəri zöhrəvi üzrə professor Dr. Ali Mühəmməd oğlu Azim, anası telekomunikasiya üzrə mütəxəssis Cəmilə Cəlil qızı Azim və bacısı Ahdab Ali qızı Azim ginekologiya üzrə mütəxəssisdir. Azərbaycanda həm rus sektorunda, həm ərəb məktəbində orta təhsil alıb.
2010-cu ildə Azərbaycan Tibb Universitetinin Stomatologiya fakültəsini bitirib. Elə həmin ildə təhsilin ordinatura pilləsinə qəbul olunub və 2012-ci ildə ordinatura təhsilini bitirərək ağız və üz çənə cərrahı ixtisasına yiyələnib. 2016-cı ildə isə elə Azərbaycan Tibb Universitetində ağız və üz çənə cərrahiyyəsi ixtisası üzrə tibb üzrə fəlsəfə doktorluğu dissertasiyasını müdafiə edib. Ağız və üz çənə cərrahiyyəsi üzrə mütəxəssis və tibb üzrə fəlsəfə doktorudur. Dr Sabrin Ali Azim öz karyera uğurlarını KİV-ə müsahibəsində belə dəyərləndirib:
Fəaliyyəti
O, Avstriyanın AKH xəstəxanası və Türkiyənin İstanbul Çapa Universitetində tibb üzrə təcrübə keçib. Hal-hazırda Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin Ras al Khaimah Medical Health and Sciences University ağız və üz çənə cərrahiyyəsi kafedrasının assistentidir. Assistant professordur. RAKMHSU tərəfindən təyin olunmuş Azərbaycan Tibb Universitetinin ağız və üz-çənə cərrahiyyəsi şöbəsində tələbə klinik təlim üçün koordinator olub. İmplantologiya kursunun təşkilatçısı olub. Ukrayna, Rusiya və Azərbaycan icmasında RAKCODS tələbə klinikasının təbliğındə rolu var. Azərbaycan Tibb Universitetində tələbələrin şifahi təqdimat sessiyasının rəhbəridir. İmtahan sual sənədlərinin təşkilində (3, 4, 5-ci kurs tələbələri) iştirak edir. Azərbaycan Tibb Universitetinin tədris klinikasında 1 nömrəli Mərkəzi Klinikada vəzifə yerinə yetirən ambulator və stasionar şöbədə çalışmışdır.
Xəstələrdə ağız və üz-çənə cərrahiyyəsi xəstəlikləri üzrə 3, 4 və 5-ci kurs tələbələrinin klinik hazırlığına cavabdehdir. RAKCODS tərəfindən təyin olunmuş Azərbaycan Tibb Universitetinin Ağız və üz çənə cərrahiyyəsi şöbəsində tələbə müdiri və kliniki təlim koordinatorudur. RAKMHSU tərəfindən təyin olunmuş Azərbaycan Tibb Universitetinin Ümumi cərrahiyyə şöbəsində tələbə müdiri və kliniki təlim koordinatorudur. AMU ilə RAKMHSU / RAKCODS arasındakı qarşılıqlı anlaşmanı BƏƏ-nin "Al Bayan" qəzetində yayımlayıb. RAKMHSU tərəfindən təyin olunmuş Azərbaycan Tibb Universitetinin Ağız və üz-çənə cərrahiyyəsi şöbəsində tələbə müdiri və klinik təlimçidir.
Ras al Khaimah Medical Health and Sciences University və Azərbaycan Tibb Universiteti arasında müqavilə (MOU) bağlanmasına nail olmuşdur ki, bunun nəticəsində artıq 35 dən çox tələbə 3 dəfə Azərbaycan Tibb Universitetinin rəhbərliyi altında təcrübə proqramı keçib və məhz Azərbaycanda oz mütəxəssislərimizlə BƏƏ tələbələri üçün iki dəfə implantologiya üzrə nəzəri və praktik (master class) kurslar təşkil edib. Eyni zamanda qeyd etmək lazımdır ki, praktikaya gəlmiş əcnəbi tələbələr ölkəmizdə turist olaraq qalıb, milli və mədəni dəyərlərimiz, həmçinin tariximizlə dərindən tanış olublar. Yuxarıda qeyd edilmiş həmin əcnəbi tələbələr öz ölkələrinə Azərbaycanla bağlı xoş təəssuratlarla geri qayıdıblar. Eyni zamanda Səhiyyə Nazirliyi ilə mütəmadi görüşlər keçirilir, növbəti addım olaraq Pakistan Universiteti Riphaa və Azərbaycan Tibb Universiteti arasında əməkdaşlıq müqaviləsinin bağlanmasına nail olub. Bu müqavilə çərçivəsində pasient hüquqları mövzusunda yüksək səviyyəli konfransın keçirilməsinə hazırlaşılır və gələcəkdə başqa böyük layihələrin həyata keçirilməsi planlaşdırılır.
Azərbaycanı müxtəlif ölkələrdə təşkil olunmuş konfranslarda mühazirələri və elmi məqalələri ilə təmsil edib. Pandemiya dövründə Covid-19 virusu ilə mübarizə aksiyası keçirib: gənc azərbaycanlı həkimlər və tələbələr üçün müxtəlif ölkələrdə tibbi fəaliyyət üçün lisenziyaların alınması və ya təhsillərinin davam etdirə bilmələri üçün yollar göstərmək məqsədi ilə "Dr. Sabrin Ali Azim ilə Sadə diskussiya" adlı virtual proqram yaradıb. Eyni zamanda bu proqramla Azərbaycanda olan müxtəlif təşkilatların, məsələn "SOS childrens village in Azərbaycan" Covid-19-la necə mübarizə aparılmasını aydınlatmağa çalışıb. Xaricdə yaşayan gənc həkim və mütəxəssislərin fəaliyyətlərini dünya üzrə işığlandırmağa çalışıb. Buna görə də bəzən xarici dillərdə həmin mütəxəssislərin fəaliyyətləri haqqında məlumatlar verilib.
Azərbaycanlı gənc alim olaraq İtaliyadakı rezidentlər üçün vebinar keçirib. Təbii ki, biliklərini Azərbaycanda olan tələbələr ilə bölüşmək üçün ATU və Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən təşkil olunan brain gain proqramında iştirak edib. 18 iyul 2020-də Azərbaycanda cavan həkimlər üçün Fransada Tibbi Təhsil haqda Alim Assosiyasının üzvü olaraq pulsuz videokonfrans təşkil edib.
İctimai fəaliyyəti
BƏƏ-də yaşamağa və çalışmağa başladıqdan sosial şəbəkələrdə Azərbaycan haqqında məlumatlar paylaşmaqla, əcnəbi qonaqları qəbul edərkən Azərbaycana məxsus ləziz təamları təqdim etməklə, BƏƏ-dəki dost-tanışlarına Azərbaycan milli mədəniyyətinə xas hədiyyələr verməklə fəaliyyətə başlamışdır. Daha sonralar Azərbaycanı və Azərbaycanın mütəxəssislərini təbliğ etmək, tanıtmaq məqsədilə Azərbaycan Tibb Universitetinin əməkdaşı, professor Y. Yusubovun dodaq damaq yarıqları patologiyalarına aid modifikasyon əməliyyatı haqqında, Kliniki Tibbi Mərkəzdə müəllimlərin necə həvəs və qayğı ilə təlim tədris prosesini təşkil etməkləri barədə dönə-dönə danışıb. Məqsədi hər zaman Azərbaycanı yüksək səviyyədə təmsil etmək və tanıtmaq olub.
Sabrin Azim bu ilin aprel ayında yaradılan "Azerbaijani Ladies Club" təşkilatın üzvüdür. Məhz onun təşəbbüsü ilə pandemiya dövründə dünyanın 14 müxtəlif ölkələrindən (Türkiyə, Almaniya, Misir, Rusiya, Niderland, İsveç, Oman, Belçika, Nigeriya, Çexiya, Almaniya, İngiltərə, Fransa, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri) "Azerbaijani Ladies Club" nümayəndələri Azərbaycanda ön cəbhədə çalışan həkim və orta tibb işçilərinə dəstək mesajı verən video hazırlayıblar.
Üzvlüyü
Sabrin Ali Azim fəaliyyətinə görə ACLS Provider, BLS Provider, PALS Provider, SOS Children’s Villages, Azərbaycan Ağız və Üz-Çənə Cərrahiyyəsi Cəmiyyəti, Azərbaycan Stomatoloji Birliyi, Alim assosiasiya və digər yerli və beynəlxalq təşkilatlara üzv qəbul olunub. O, Afrikadakı Azərbaycan ağız və üz-çənə cəmiyyəti məclis üzvünün müavini və Yaxın Şərq ölkələri üzrə koordinatordur. Bununla yanaşı, tibb üzrə bir neçə elmi jurnalın redaksiya heyətinin üzvüdür.
Qorodomlya
Qorodomlya(20-ci əsrin əvvəllərinə qədər ədəbiyyatda və xəritələrdə adətən Qorodovnya, daha az Qradovnya, Qradomlya adlanırdı ) — Xaçin adasından sonra Seliger gölündəki ikinci ən böyük adadır. Tver vilayətində, Ostaşkovdan 4 kilometr şimalda yerləşir. İynəyarpaqlı meşələrlə örtülmüşdür. Adada, iki kiçik adası olan daxili Divnoe gölü var.
Tarixi
left|thumb|Y.P. Vişnyakov Seliger gölündəki Qorodovnya adası (Nil Stolbensk monastırına məxsusdur). 1890-cı il. Çaxmaqdaşı məhsullarına aid tapıntılar burada Neolit ​​və ya erkən Eneolit ​​dövrünə aid yaşayış məskənlərinin olduğunu göstərir.
XVI əsrdə Qorodomlya adası görkəmli dövlət xadimi və hərbi lider Boqdan Yakovleviç Belskinin mülkiyyətində idi.
1608-ci ildə Belski, bəzi yaxın göllər və adalarla birlikdə Qorodomlyanı pan Lisovskini məğlub etdiyi üçün boyar Boris Mixayloviç Lıkova bağışladı.
1629-cu ildə Qorodomlya Lıkov tərəfindən kişi monastırına bağışlandı.
1890-cı ilin mayında hərbçi və fotoqraf Yevgeni Petroviç Vişnyakov və böyük rus rəssamı İvan İvanoviç Şişkin adanı ziyarət etmişdilər.
Y.P. Vişnyakov "Volqanın mənbəyi" adlı kitabında adaya səfəri barədə bunları yazmışdır:
19-cu əsrin sonunda burada rahiblərin və ağsaqqalların yaşadığı Gefsiman sketi (zahidliyi) quruldu.
left|thumb|[[Sergey Prokudin Qorski Gefsiman sketində Yeni məbəd. 1910-cu il.]] right|thumb|[[Sergey Prokudin Qorski Rahiblər iş başında. Kartof əkini. 1910-cu il.]]
Sovet hakimiyyəti illərində
Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra isə ada sirli bir məkana çevirilib, xüsusi mühafizə altında saxlanılıb. Qorodomlya adası Tver vilayətinin ərazisində, Ostaşkov şəhərindən 4 kilometr aralıda, Seliqer gölündə yerləşir. 1920-ci illərin sonlarında SSRİ-də ilk yolxucu xəstəliklər institutunun yaradılması ilə bağlı müzakirələr aparılanda ölkə rəhbərliyi onun tam qapalı bir yerdə yerləşməsini palnlaşdırıblar. İki il davam edən müzakirələrdən sonra qərara alınıb ki, institut Qorodomlya adasında fəaliyyət göstərsin. Beləliklə, 1930–1932-ci illərdə adada Aleksandr Skomoroxovun başçılığı ilə institut inşa edilib, onun ilk direktoru da Skomoroxovun özü olub.
İnstitutun əsas fəaliyyəti zoonozlar infeksiyasının (heyvanlardan keçən xəstəlik, ağız və burun boşluqlarında, barmaqlar arasında yaraların əmələ gəlməsi) öyrənilməsi və onlara qarşı peyvəndlərin hazırlanmasından ibarət olub. Bununla yanaşı, institut rəhbərliyinin qarşısına yolxucu xəstəliklərdən bioloji silah kimi istifadənin öyrənilməsi vəzifəsi də qoyulub.
1937-ci ildə Qorodomlya adasında daha bir qapalı müəssisə — Biotexniki institut fəaliyyətə başlayıb. Bu institutun qarşısında duran əsas vəzifələrdən biri bioloji silahların hazırlanması və bioloji silahlara qarşı mübarizə vasitələrinin yaradılması, öyrənilməsi və tətbiqi olib.
1935–1938-ci illərdə Sibir xorası, xolera və bu kimi təhlükəli, yolxucu xəstəliklər daşıyanları məhz bu adada saxlayıblar. Qorodomlya adasında əczaçılıq laboratoriyaları da fəaliyyət göstərib. 1936-cı ildə adı hamıya yaxşı tanış olan penisillin ilk dəfə bu adada hazırlanıb.
Qapalı müəssisələrin yerləşdiyi Qorodomlya adası iki sıra tikanlı məftillərlə əhatə olunub. Ada hərbiləşdirilmiş mühafizə dəstəsi tərəfindən qorunub. Bununla yanaşı, "NKVD"-nin 50-dən artıq əməkdaşı adanı xüsusi nəzarətdə saxlayıb.
Adaya giriş-çıxışa tam məhdud şəkildə icazə verilib. Hətta SSRİ Səhiyyə Komissarlığının yüksək vəzifəli işçilərinin adaya girişi mümkün olmayıb. Xüsusi icazə vərəqəsini vermək səlahiyyəti yalnız səhiyyə komissarına və "NKVD" başçısına verilib.
Müharibədən sonrakı illər
Qorodomlya adasının sirli və müəmmalı həyatı müharibədən sonrakı dövrdə başlayıb. 1946-cı ildə SSRİ-yə "işləyən" raket və nüvə üzrə alman mütəxəssiləri məhz bu adada fəaliyyət göstərməyə başlayıblar. Onların sayı təxminən 100 nəfərdən yuxarı olub.
Skot Moir
Skot Moir (d. 2 sentyabr 1987, London, Ontario, Kanada) — Kanadanı təmsil edən fiqurçu. Skot Moir, Tessa Vertyu ilə birgə 2003-cü ildən 2018-ci ilə qədər beynəlxalq yarışlarda mübarizə aparıb. Moir və Vertyu cütlüyü həm Olimpiya Oyunları tarixində, həm də Dünya idmanı tarixində bu idman növü üzrə ən yaxşı idmançılardan hesab olunurlar. Moir və Vertyu cütlüyü, 2010-cu ildə Kanadada baş tutan XXI Qış Olimpiya Oyunlarında qızıl medala, 2014-cü ildə Rusiya Federasiyasının Soçi şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXII Qış Olimpiya Oyunlarında 2 gümüş medala (Komanda və fərdi), 2018-ci ildə Cənubi Koreyanın Pxençxan şəhərində baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında isə 2 qızıl medala (Komanda və fərdi) sahib olub.
Qorodomlya
Müharibədən sonrakı illər
Alman mütəxəssisləri ilə əsasən məşhur sovet alimi, raket və kosmik sistemlərin konstruktoru Sergey Korolyov işləyib. O, hər həftənin bir gününü məhz bu adada keçirib.
Müharibədən sonrakı dövrdə yaranmış qıtlığa baxmayaraq, alman mütəxəssislərinin təminatı yüksək səviyyədə olub. Onlar ən keyfiyyətli ərzaq məhsulları, geyim və gündəlik tələbat malları ilə təmin ediliblər. Həmin dövrdə eyni fəaliyyəti göstərən sovet mühəndisləri 2–3 min rubl əmək haqqı aldıqları halda, alman mühəndisləri 4–6 min rubl maaş alıblar. Hər həftənin şənbə və bazar günləri almanların Moskvaya səfəri təşkil olunub. Teatra, kinoteatrlara, sirklərə getmək, alış-veriş etmək üçün onlara bütün şərait yaradılıb.
Skot Moir
Moir və Vertyu cütlüyü həm də ISU Qran-Pri yarışlarında da bir sıra uğurlara imza atıblar. Onlar ISU Qran-Pri Finalının bir dəfə (2006–2007-ci il mövsümündə) qızıl medalına, beş dəfə (2009–2010, 2011–2012, 2012–2013, 2013–2014 və 2017–2018-ci illər mövsümlərində) isə gümüş medalına sahib olub. Gənclər arasında isə Moir və Vertyu cütlüyü, 2005-ci ildə gənclərin ISU Qran-Pri Finalında, 2006-cı ildə isə gənclər arasında Dünya Çempionatında qızıl medal qazanıb.
Qorodomlya
Müharibədən sonrakı illər
1951-ci ildə institutun filialında 166 alman mühəndisi, 450 sovet vətəndaşı olan əməkdaşlar çalışıb. Həmin il adada "Ulduz" zavodunun inşası da başa çatıb.
Skot Moir
Moir və Vertyu cütlüyü habelə 8 dəfə (2008, 2009, 2010, 2012, 2013, 2014, 2017 və 2018-ci illərdə) Kanada Çempionatının qızıl medalına sahib olub.
Qorodomlya
Müharibədən sonrakı illər
1953-cü ildə alman mütəxəssisləri Almaniyaya qayıdıblar. Filial və zavod isə fəaliyyətini davam etdirib. Qeyd edək ki, Mərkəzi Komitə, şəxsən İosif Stalin alman mütəxəssislərinin işindən və fəaliyyətindən tam razı qalıb. Bütövlükdə Qorodomlya adasında yerləşən qapalı müəssisələrə Lavrenti Beriya nəzarət edib.
Skot Moir
Moir və Vertyu cütlüyü, ISU ABŞ və Çin Qran-Priləri istisna olmaqla, digər dörd Qran-Pri mərhələsinin hamısında qalib olmağı bacaran azsaylı idmançılardandır. Moir və Vertyu cütlüyü yeddi dəfə Kanada Qran-Prisinin (2007, 2009, 2011, 2012, 2013, 2016 və 2017-ci illərdə), üç dəfə Fransa Qran-Prisinin (2009, 2011 və 2013-cü illərdə), 2 dəfə Rusiya Qran-Prisinin (2009 və 2011-ci illərdə) və 1 dəfə Kanada Qran-Prisinin (2008-ci il) qalibi olub.
Ruslan Ponomaryov
Ruslan Ponomariov (d. 11 oktyabr 1983, Qorlivka) — Ukrayna şahmatçısı. 2007-ci ilin yanvarında FİDE-nin reytinqində 2723 xalla 14-cü yerdə, Ukraynada isə Vasili İvançukun ardından 2-ci yerdə idi.
Skot Moir
Karyerası ərzində 74 yarışa qatılan Moir və Vertyu cütlüyü, onların 41-də qızıl medal, 19-da gümüş medal, 5-də isə bürünc medal qazanıb.
Ruslan Ponomaryov
1983-2002
Ponomariov Ukraynanın Qorlivka şəhərində anadan olmuşdur. 1994-cü ildə 12 yaşlılar arasında Dünya çempionatında 3-cü yeri qazanmışdır. Bir il sonra isə bu turnirdə birinci olmuşdur. 1996-ci ildə cəmi 12 yaşında ikən 18 yaşlılar arasında Avropa çempionu titulunu qazanmışdır. 2 il sonra "Qrandmaster" titulu almışdır. Ponomariov indiyə qədər bu titulu qazanan ən gənc şahmat oyunçusudur.
Skot Moir
Moir və Vertyu, 2018-ci ildə Cənubi Koreyanın Pxençxan şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarının fevralın 9-da olan açılış mərasimində Kanada bayrağını aparıblar.
Ruslan Ponomaryov
1983-2002
Digər diqqət çəkən uğurları arasında 1998-ci ildə Donestk bölgəsi çempionluğu, Avropa Klub Kuboku 2000 turnirində 5/7-lik nəticəsi, Torshavn 2000 turnirində 7,5/9-lik nəticəsi, 2001 İstanbul Şahmat Olimpiadasında 8,5/11-lik nəticə ilə qazandığı qızıl medal və Kramatorsk 2001 kubokunda 7/10-lik nəticə ilə qazandığı çempionluq var.
Qorodomlya
Müasir dövrdə
Adada "Akademik N.A. Pilyugin adına Avtomatlaşdırma və Alətləndirm Elmi-İstehsalat Mərkəzi" Federal Dövlət Unitar Müəssisəsinin filialı — "Zvezda" zavodu və onun istirahət evi var. Hal-hazırda "Zvezda" zavodu sayəsində yaranmış Solneçnıy qapalı şəhəri yerləşir.
Skot Moir
20 ildən çox birgə mübarizə aparan Moir və Vertyu cütlüyü, bu idman növü üzrə Olimpiya Oyunlarında ən çox qızıl medal və ən çox medal qazanan idmançıdırlar.
Ruslan Ponomaryov
2003-h.h.
2003 Korus turnirində 6/13-lik nəticə ilə 14 nəfər arasında 11-ci yeri tutmuşdur. Həmin il qatıldığı Linear turnirində 5,5/12-lik xalla 7 nəfər arasında 5-ci olmuşdur.
Skot Moir
2003–2004-cü illər: Gənclər arasında Kanada çempionluğu
Vertyu və Moir cütlüyü 2003–2004-cü illər mövsümündə gənclər arasında ISU Qran-Pri yarışının Bratislava və Zaqreb mərhələlərində mübarizə apardı. 18–22 sentyabrda Bratislava şəhərində baş tutan gənclər arasında ISU Qran-Pri yarışının məcburi rəqsində 3.2 balla 8-ci, orijinal rəqsində 4.2 balla 7-ci, sərbəst rəqsində isə 5.0 balla 5-ci pillənin sahibi olan Vertyu və Moir cütlüyü ümumi nəticədə 12.4 balla altıncı pillənin sahibi oldu.
Ruslan Ponomaryov
2003-h.h.
2003-cü ildə Xarkovda Harri Kasparova qarşı 14 oyunluq matç planlaşdırılmışdı. Qalib gələn Vladimir Kramnik ilə Peter Lekonun oynayacağı oyunun qalibi ilə oynayacaqdı. Amma Ponomariov bu turnirə qatılmaqdan imtina etmişdir. 2004-cü ildə Dünya çempionluğunu Rüstəm Qasımcanova buraxmışdır.
Skot Moir
2003–2004-cü illər: Gənclər arasında Kanada çempionluğu
Daha sonra isə Vertyu və Moir cütlüyü Xorvatiyanın Zaqreb şəhərinin ev sahibliyində baş tutan gənclər arasında ISU Qran-Pri yarışında mübarizə apardı. Məcburi rəqsdə 2.0 balla 5-ci, orijinal rəqsdə 3.0 balla 5-ci, sərbəst rəqsdə isə 4.0 balla 4-cü pillənin sahibi olan Vertyu və Moir cütlüyü ümumi nəticədə 9.0 balla 15 idmançı sırasında dördüncü pillənin sahibi oldu. Mövsüm ərzində Bratislava və Zaqreb Qran-Prilərində altıncı və dördüncü pillələrin sahibi olan Vertyu və Moir cütlüyü gənclərin ISU Qran-Pri Finalına vəsiqə qazana bilmədi.
2004-cü ilin 5–11 yanvarında Alberta əyalətinin Edmonton şəhərində gənclər arasında Kanada Çempionatı baş tutdu. Ötən il çempionatı 7-ci pillədə başa vuran Vertyu və Moir cütlüyü bu səfər çempionatın medallarına iddialı idi. Məcburi rəqsdə üçüncü, orijinal və sərbəst rəqsdə isə birinci pillənin sahibi olan Vertyu və Moir cütlüyü ümumi nəticədə 2.8 balla 20 idmançı sırasında birinci yeri tutdu və gənclər arasında Kanada Çempionatının qalibi oldu. Vertyu və Moir cütlüyü həm də mart ayında Niderlandda baş tutacaq gənclər arasında Dünya Çempionatına vəsiqə qazandı.
Mövsümün əsas yarışı 1–8 martda Niderlandın Haaqa şəhərinin ev sahibliyində baş tutan gənclər arasında Dünya Çempionatı idi. Məcburi rəqsdə 2.8 balla 7-ci, orijinal rəqsdə 7.2 balla 12-ci, sərbəst rəqsdə isə 10.0 balla 9-cu pillənin sahibi olan Vertyu və Moir cütlüyü ümumi nəticədə 20.0 balla gənclər arasında Dünya Çempionatını 28 idmançı sırasında 11-ci pillədə başa vurdu. Vertyu