cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mulvi körpüsündə döyüş
Mulvi körpüsündə döyüş — 28 oktyabr 312-ci ildə Roma imperiyasının Roma şəhərində Maksensi ilə Konstantinin qüvvələri arasında baş tutmuş döyüş. Nəticədə sonuncu Roma imperiyasının qərb hissəsinin yeganə hökmdarı olmuşdur. 306-cı ildə hakimiyyəti qəsb etmiş imperator Maksensi və iddiaçı Konstantin arasında Roma imperiyasının qərb hissəsində yeganə hakimiyyət uğrunda mübarizə gedirdi. Maksensi döyüş zamanı Tibr çayında boğulmuşdur. Daha sonra onun cəsədi çaydan götürülərək başı kəsilmişdir. Maksensinin kəlləsi döyüşün ertəsi günü Roma küçələrində nümayiş etdirilmiş, sonra Afrikaya aparılmışdır.
Döyüş Mulvi körpüsü yaxınlığında, Tibr çayının sağ sahilində yerləşən Saksa-Rubra bölgəsində baş tutmuşdur. O zaman körpü Romadan 3 km şimalda, eramızdan əvvəl I əsrdə salınmış Ariminium (indiki Rimini) ilə birləşdirən qədim Flamini yolunda yerləşirdi. Döyüşün ümumdünya tarixi əhəmiyyəti ondan ibarətdir ki, bu, xristianlığın qanuniləşdirilməsinə və Roma imperiyasının dövlət dininə çevrilməsinə gətirib çıxarmışdır.
Şəki bələdiyyələri
Şəki bələdiyyələri — Şəki şəhərində fəaliyyət göstərən bələdiyyələr.
Tarixi
Azərbaycanda bələdiyyə sistemi 1999-cu ildə təsis olunub.
Şahnur Hüseynov
Şahnur Şahin oğlu Hüseynov (30 noyabr 1991; Belqoqrad, Polşa — 27 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kapitanı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Şahnur Hüseynov 1991-ci il noyabrın 30-da Polşanın Belqoqrad şəhərində anadan olub. Orta təhsilini Füzuli rayon İkinci Mahmudlu kəndində alıb. 2006-2009-cu illərdə Cəmşid Naxçıvanski adına hərbi liseydə təhsilini davam etdirib. 2009-2013-cü illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali təhsil alıb. Ailəli idi. Əlinur adlı oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Şahnur Hüseynov Füzuli rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə bölük komandiri, sonra taborun qərargah rəisi, daha sonra isə tabor komandiri vəzifələrində çalışıb.
Azərbaycan Ordusunun kapitanı olan Şahnur Hüseynov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Şahnur Hüseynov sentyabrın 29-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Astara rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şahnur Hüseynov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Candaroğlu Süleyman bəy
Candaroğlu Süleyman bəy — 2. Candaroğulları bəyi.
Həyatı
Atası Şəmsəddin Yaman Candar bəy dir. Atasının vəfatının ardından 1309-cu ildə bəyliyi ələ aldı. Bir müddət Əflanidə qalan Süleyman bəy, Kastamonu və Safranbolu bölgələrini ələ keçirərək bəyliyi genişləndirdi və bəyliyin mərkəzini Kastamonu ya daşıdı. O əsnada Pərvanəoğlu Qazi Çələbi də oğul varisi olmadığı üçün Süleyman bəyin təbəəliyini qəbul etmiş, 1322-ci ildə vəfatının ardından qızı hakimiyyəti ələ almağa çalışsa da, Süleyman bəy tərəfindən ələ keçirilərək edam edilmiş, beləcə, Sinop u da ələ keçirərək bu bölgənin idarəsini oğlu İbrahim bəy ə, Safranbolu nun idarəsini isə digər oğlu Əli bəyə vermişdir. Bəyliyin hüdudlarını genişləndirməsinə baxmayaraq, Süleyman bəy ilk illərində Hülakilər in tabeliyində qalmış, onlara illik vergi verməyə davam etmişdir. Ancaq 1327-ci ildə Əmir Dəmirdaş ın Anadolu canişinliyindən alınması və 1335-ci ildə Hülaki xanı Əbu Səid Bahadur ın ölümü ilə yaranan siyasi boşluqdan istifadə edərək, Süleyman bəy öz müstəqilliyini elan etdi. Səltənətinin son 5 ilində kəsilən qızıl sikkələrdə istifadə edilən “əs-sultan-ül-əzəm” ünvanı bunun açıq isbatıdır.
Bu səbəblə Candaroğlu bəyliyi nin əsas qurucusu olaraq qəbul edilən Süleyman bəy, qonşusu olan Bizans, Osmanlı və Tacəddinoğulları yla sabit siyasi əlaqələr saxladı. Buna baxmayaraq onunla eyni dövrdə yaşayan Osmanlı bəyi Orxan Qazi ylə bəzi vaxtlar anlaşmazlıq yaşadığı bilinir. Davam edən Osmanlı hücumlarına qarşı Bizans dan gələn sülh təklifini geri çevirən Süleyman bəy, Bizans a aid bəzi qalaları mühasirədə saxlamağa davam etdi. Onun səltənətində baş tutan ən mühüm məsələ isə Sinop qalası nın ilhaq edilməsi və beləcə ələ keçirilən Qara dəniz ticarət yolu vasitəsilə Genuya nın şəhər-dövlətləriylə əlaqələrin qurulması oldu. Belə ki, Süleyman bəyin oğlu İbrahim bəy in Sinop dakı valiliyi dönəmində Sinop limanında Genuya ya məxsus təxminən 10 ticarət gəmisi ələ keçirilmişdi.
1331-1332-ci illərdə Safranbolu və Kastamonu ya gələn səyyah İbn Bətutə, Süleyman bəyin güclü və heybətli bir hökmdar olduğunu, ətrafında mühüm din adamlarının olduğunu yazır. Bu ziyarət əsnasında Süleyman bəy tərəfindən də qəbul edilən İbn Bətutə yə cins at və yeni geyimlər hədiyyə edilmişdir. Yenə İbn Bətutə nin yazdıqlarına görə, Süleyman bəy hər gün ikindi namazından sonra əhalinin dərdlərini dinləyir, hər cümə günü cümə salamlığına çıxarmış. Məmlük tarixçisi Əl-Öməriyə görə, bu dönəmdə Kastamonu da 25 min atlı əsgər saxlanılırdı. Süleyman bəyin 1341-ci ildə vəfatının ardından taxta oğlu İbrahim bəy keçdi.
NGC 3518
NGC 3518, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Sekstant bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Pecados y Milagros
Pecados y Milagros — Lila Daunsnın öz adına adlanırılmış və birinci studiya albomu. 18 oktyabr 2011-ci ildə Sony Music tərəfindən nəşr olundu.
Pərvin İsgəndərov
Pərvin Pərviz oğlu İsgəndərov (25 iyun 1995; Qazax rayonu, Azərbaycan — 13 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Pərvin İsgəndərov 1995-ci il iyunun 25-də Qazax rayonunun Xanlıqlar kəndində anadan olub. Atası — Pərviz İsgəndərov da şəhiddir. 2002-2013-cü illərdə Şəmistan Şahvələdov adına Xanlıqlar kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. Ailəli idi. Bir oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Pərvin İsgəndərov 2014-2015-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2015-ci ildən isə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Şato-sür-Alye
Şato-sür-Alye  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Lürsi-Levi kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
Quadalupe Kampanur Tapiya
Quadalupe Kampanur Tapiya — İnsan hüquqlarının fəal müdafiəsi və ekoloji problemlərin həlli uğrunda mübarizə zamanı məşhurlaşan meksikalı fəal.
Bioqrafiya
Quadalupe Kampanur Tapiya 1986-cı ildə Meksikanın cənub-qərbində, Sakit okean sahilində yerləşən Meksikanın Miçoakan ştatında yerləşən Çeran şəhərində anadan olub.
Quadalupe Kampanur Tapiyanın əsli yerli meksikalıdır. O, yerli xalqların hüquqlarını və ətraf mühiti müdafiə edir, meşələrin qırılmasına qarşı çıxır.
Müqəddəs Mikayıl (Rafael)
Müqəddəs Mikayıl  — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin 1504 - 1505 - ci illərdə yağlı boya ilə işlədiyi əsər. Əsər Rafael Santinin ilk işlərindən hesab olunur. Müqəddəs Mikayıl əsəri hal-hazırda Fransada Paris şəhərində Luvr muzeyində saxlanılır.
Herseqli Əhməd Paşa
Herseqli Əhməd Paşa — II Bəyazid və Yavuz Sultan Səlim səltənətlərində sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.
Həyatı
1455-ci ildə Herseq Novidə dünyaya gəldi. Əsl adı Stjepa olub, sonuncu Bosniya kralı Stefan Tomasoviçin ən kiçik oğludur. Fateh Sultan Mehmedin Bosniyanı fəth etməsinin ardından atası Osmanlı təbəəliyini qəbul etmiş, o əsnada 8 yaşında olan Stjepa əsir olaraq Osmanlı sarayına göndərilmişdi. Ancaq 3 il sonra atası vəfat etmiş, qardaşları Vladislav və Vlatko arasındakı taxt mübarizəsinin ardından Herseqovina bölgəsi tamamilə Osmanlıların əlinə keçmişdir. Bu səbəblə, artıq siyasi mövqeyini itirən Stjepan saray xidmətinə alındı. Adı Əhməd olaraq dəyişdirildi və ailəsinin məmləkəti Herseqovinaya nisbətlə Herseqli olaraq anılmağa başlandı. Onunla eyni dönəmdə yaşayan tarixçi Kamalpaşazadə isə Herseqlinin saray alınmasını başqa formada təsvir edir. Onun yazdığına görə, Fateh Sultan Mehmed Herseqovinanı ələ keçirdiyi əsnada kral Stefan və böyük oğlu qaçmış, Dubrovnikdə qalan kiçik oğlu Stjepan isə Osmanlılar tərəfindən ələ keçirilərək saraya göndərilmişdir.
Fateh Sultan Mehmedin etibarını qazanan Herseqli Əhməd sarayda müxtəlif vəzifələrdə xidmət edərək miraləmliyə qədər yüksəldi. 1478-ci ildə tərtib edilən İşkodra səfərinə bu ünvanla qatıldı. Səfərdə yaşanan çətinliklər əsnasında Fateh Sultan Mehmedi həbsdə tutulan Gədik Əhməd Paşanı azadlığa buraxmağa təlkin etmiş, nəticədə Gədik Əhməd Paşa kaptan-ı dəryalığa təyin edilmişdi. Bir müddət sonra Həmid-eli sancaqbəyi təyin edilən Herseqli Əhməd, Fateh Sultan Mehmedin vəfatının ardından 1481-ci ildə Hüdavəndigar sancaqbəyliyinə gətirildi. Bu əsnada başlayan taxt mübarizəsində Sultan Bəyazidi dəstəklədi. Mükafat olaraq isə Anadolu bəylərbəyliyinə gətirillərək 1484-cü ildə Sultan Bəyazidin qızı Hundi Sultanla nigahlandı. Həmin il Akkirmanın fəthiylə nəticələnən Boğdan səfərində Anadolu birlikləriylə iştirak etdi. 1485-ci ildə Məmlüklərin Osmanlı tabeliyindəki Dülqədiroğlu Əlaüddövlə bəyi məğlub edərək Kilikiyadakı bəzi qalaları ələ keçirməsinin ardından, Anadolu bəylərbəyi Herseqli Əhməd sərdar ünvanıyla onlara qarşı göndərildi. Ancaq xidmətindəki Qaragöz Paşa və Xızır bəyzadənin qısqanclıq səbəbilə ona kömək etməməsi Herseqlinin məğlub olaraq əsir düşməsiylə nəticələndi. Qahirəyə Sultan Qayıtbəyin yanına aparılan Herseqli bir illik əsarətin ardından azadlığa buraxıldı. İstanbula döndükdən sonra Gəlibolu sancaqbəyi və kaptan-ı dərya olan Herseqli 1488-ci ildə vəzir Hadım Əli Paşanın Məmlüklər üzərinə çıxdığı səfərə donanmayla dəstək verdi. İdarəsindəki donanmayla Trablusşam sahillərinə hücum edən Herseqli, Məmlük qüvvələrinin quruy çıxmasını önləmək məqsədilə İskəndəruna yönəlmiş, ancaq o əsnada çıxan fırtına çox sayda gəminin batmasına səbəb olmuşdur. Adananın yenidən Məmlüklər tərəfindən ələ keçirilməsinin ardından ikinci dəfə Anadolu bəylərbəyi təyin edilən Herseqli Əhməd Paşa ertəsi ilin baharında yenidən Məmlüklər üzərinə göndərildi. Ancaq Kayseri yaxınlığında Məmlüklərə yenidən məğlub oldu. Onun bu döyüşdə ikinci dəfə əsir düşərək Qahirəyə göndərildiyi və 1491-ci ildəki sülh danışıqları əsnasında azadlığa buraxıldığı rəvayət edilsə də, dövrün yazılı mənbələri bunu yalanlayır.
1492-ci ildə Albaniya üzərinə tərtib olunan səfərə Anadolu bəylərbəyi ünvanıyla qatılan Herseqli Əhməd Paşa, bu səfər əsnasında vəzirliyə yüksəldi və 8 mart 1497-ci ildə təqaüdə göndərilən Davud Paşanın yerinə sədarətə gətirildi. Ancaq onun bu ilk sədarəti 1 il davam etdi və 1498-ci ildə yerinə Çandarlı İbrahim Paşa sədrəzəm oldu. Rütbəsi ikinci vəzirliyə salınan Herseqli Əhməd Paşa həmin il Venesiyaya müharibə edilməsinin arından tərtib olunan İnəbaxdı səfərinə qatıldı. Midilli adasının mühasirəyə alınmasının ardından ikinci dəfə sədarətə gətirildi və dərhal donanmayla birlikdə yardıma göndərildi. Manisa sancaqbəyi Şahzadə Qorqudun da yardımıyla mühasirəni dağıdan Osmanlı birlikləri adanı azad etdi. Çox keçmədən öz istəyilə sədarətdən çəkildi (1506). 10 mart 1506-cı ildə Gəlibolu sancaqbəyliyi ilə yenidən kaptan-ı dərya oldu və uzun müddət bu vəzifədə qaldı.
Sədrəzəm Hadım Əli Paşanın şəhid düşməsinin ardından, Herseqli Əhməd Paşa 2 iyul 1511-ci ildə üçüncü dəfə sədarətə gətirildi. Ancaq bu dəfəki sədarəti cəmi 3 ay davam etdi. Sultan Bəyazidin oğulları ilə girdiyi taxt mübarizəsində qoca sultanı dəstəklədi və onun oğullarından hansısa birinin lehinə taxtdan çəkilməsinə qarşı çıxdı. Bu səbəblə Şahzadə Səlim tərəfdarı olan yeniçərilərin ayaqlanması əsnasında onun köşkü də hücum edilərək yağmalanmış, Herseqli Əhməd Paşa son anda qaçıb saraya sığınmışdır. Bu səbəblə 21 sentyabrda vəzifədən alınaraq yerinə Qoca Mustafa Paşa sədarətə gətirildi.
Yavuz Sultan Səlimin taxta çıxması və qardaşı Şahzadə Əhmədi dəstəkləyən Qoca Mustafa Paşanı edam etməsinin ardından Herseqli Əhməd Paşa dördüncü dəfə sədarətə gətirildi (23 noyabr 1512). Onun bu sədarət dönəmi Səfəvilərə qarşı aparılan hərbi əməliyyatlarla səciyyələnir. Çaldıran müharibəsində Yavuz Sultan Səlimlə birlikdə ordunun mərkəzində yer alan Herseqli Əhməd Paşa, geri dönüş yolunda ikən çıxan yeniçəri üsyanı səbəbilə vəzifədən alındı (28 oktyabr 1514). Dukakinzadə Əhməd Paşa və Hadım Sənan Paşanın sədarətlərinin ardından Yavuz Sultan Səlim onu yenidən bu vəzifəyə təyin etmək istədi. Herseqli Əhməd Paşa yaşlılığını səbəb göstərərək bu təklifi geri çevirsə də, 8 sentyabr 1515-ci ildə beşinci dəfə sədarətə gətirildi. O əsnada Bursada olan Herseqli Ədirnəyə gələrək sədarət möhrünü təslim aldı. Ancaq cəmi 7 ay sonra vəzifədən alındı. Buna səbəb isə Səfəvilərin Çaldırandakı məğlubiyyətinin ardından yenidən güclənərək Diyarbəkiri mühasirəyə alması oldu. Rəvayətə görə, Yavuz Sultan Səlim, saraya çağırdığı yaşlı sədrəzəmin başına bir neçə yumruq vuraraq onu vəzifədən almış, ardından Yeddiqüllə zindanlarına həbs etdirmişdir (26 aprel 1516). Ancaq yeni sədrəzəm Hadım Sənan Paşanın xahişiylə, həbsdən azad edildi.
Misir səfəri əsnasında Bursa şəhərinin mühafizəsiylə vəzifələndirilən Herseqli Əhməd Paşa, Yavuz Sultan Səlimin Qahirəyə daxil olmasının ardından Misirə çağırıldı və sərdarlığa təyin edildi. 29 iyun 1517-ci ildə Qahirədən ayrılan Herseqli Əhməd Paşa 21 iyulda Qəhrəmanmaraş yaxınlığında vəfat etdi. Cənazəsi İzmit körfəzindəki Herseq qəsəbəsinə gətirilərək öz adına inşa etdirdiyi məscidin türbəsinə dəfn edildi.
Herseqli Əhməd Paşanın Hundi Sultanla olan nigahından 4 övladı — Sultanzadə Musa bəy, Sultanzadə Mustafa bəy, Qəmərşah xanım Sultan, Hümaşah xanım Sultan (ö. 1551) dünyaya gəldi. Oğlu Mustafa bəy 1533-cü ildə Bozox sancaqbəyi təyin edilmişdir.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Samir Piriyev
Samir Piriyev     — Azərbaycan müğənnisi.
Həyatı
Samir Piriyev   1981-ci ildə Tərtər şəhərində anadan olub. Nizami rayonu 272 saylı orta məktəbdə 1-ci sinifdən 5-ci sinfə qədər oxuyub. 5-ci sinifdən təhsilini Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində respublikanın xalq artisti, şöhrət ordenli muğam ifaçısı Əlibaba Məmmədovun sinfində davam etdirib.
Şəxsi həyatı
Müğənni ailəlidir. Üç övladı, Aişə və Fərəh adlı qızı, Nicat adlı oğlu var.
Karyerası
1993-cü ildə Azərbaycan televiziyasında keçirilən 7/17 musiqi telemüsabiqəsində laureat olub. 1994-cü ildə müğənni Lalə Məmmədova ilə Bəstəkar Vaqif Gərayzadənin "axtara axtara" adlı mahnısını duet oxuyub və ilk klipini çəkdirib. Bu duet ilə Rusiyanın Orenburq şəhərində MDB ölkələri arasında keçirilən uşaq musiqi festivalının laureatı olub. 1997-ci ildə Azərbaycan televiziyasında keçirilən "Qızıl açar" musiqi telemüsabiqəsində laureat olub. 1995-ci ildən 1999-cu ilə qədər yeniyetmələr arasında cüdo idman növü ilə professional məşğul olub. 1997-ci ildən 1999-cu ilə qədər bəstəkar, professor, musiqiçi, Rafiq Babayev adına orkestrın rəhbəri Səyavuş Kərimi ilə çalışıb. 1999-cu ilin aprel ayında hərbi xidmətə gedib. 2000-ci ilin noyabr ayında tərxis olunub. 2001-ci ildə bəstəkar Nadir Əzimovun "Səni aradım" adlı mahnısına klip çəkdirib. 2004-cü ildən 2006-cı ilə qədər bəstəkar Vaqif Gərayzadənin "Aypara" qrupunda fəaliyyət göstərib.
2006-cı ildə "Aypara" qrupundan ayrılıb, solo karyerasına musiqisi bəstəkar İmruzə Hüseynova, sözləri isə Asifə aid olan "Yuxu" mahnısı ilə başlayır. Bu mahnı ilə çox sevilir və tanınmağa başlayır. "Yuxu" mahnısı Samir Piriyevin vizit kartına çevrilir. 2006-cı ildən prodüser, xalq artisti Murad Dadaşovun yaratdığı "M-Group"la 2008-ci ilə qədər solo karyerasında fəaliyyətinə davam edib. 2007-ci ildə Moskvada ERA group tərəfindən Xalq şairi Ənvər Əlibəylinin sözlərinə bəstələnmiş mahnılardan ibarət "Sevgilim" adlı ilk albomunu buraxır. 2008-ci ildən 2009-cu ilədək Atv kanalında yayımlanan "Xeyir ola" verilişində Xalq artisti, pop ulduzu Aygün Kazımova ilə birgə verilişin musiqili bölümünü aparıb.
2009-cu ildə Türkiyənin dövlət kanalı olan TRT-nin təşkil etdiyi "Sən türkülərini söylə" festivalında 175 ifaçı arasında finala qədər gəlmişdir. 2010-cu ildə Türkiyənin məşhur Esen Müzik şirkətinin təklifi ilə "Affet kururum" adlı ikinci albomunu buraxır. Bu albomda türkiyənin dev sənətçiləri, ən güclü səsləri olan Zerrin Özər və Nuray Hafiftaşla dueti yer alır. O cümlədən türkiyənin məşhur bəstəkar müğənniləri Fatih Kisaparmak, Erhan Güleryüz və İzzet Altınmeşenin bəstələrini rəsmi icazələri ilə alboma daxil edib. 2010-cu ildə "Affet kururum" adlı albomunda yer alan "Uyan bebeyim" adlı mahnıya, Türkiyənin məşhur klipmeykeri Kemal Başbuğ tərəfindən kinolentə klip çəkilir. Bu klip türkiyənin ən reytinqli kanallarında uzun müddət yayımlanır. Türkiyədə ilk dəfə klip çəkdirib, türk kanallarında klipi yayımlanan ilk azərbaycanlı kişi sənətçisi olur. Həmin il türkiyənin məşhur klip kanalı olan KRAL TV-nin təşkil etdiyi "KRAL ÖDÜLLƏRİ" nə dəvət olunub. 2010-cu ildən 2011-ci ilə qədər TRT kanalı ilə əməkdaşlıq edib.
2013-cü ildə özünü aparıcı şoumen kimi də sınayır. Atv kanalında şəxsi layihəsi olan "Necə varsa" adlı talkshow təqdim edir. 2013-cü ildən 2019-cu ilə qədər bir çox xitlər ifa edir, kliplər çəkdirir. 2019-cu ildən indiyənədək MƏRKƏZPRO productionun təsisçisi Nicat Məlikov ilə çalışır. Musiqiləri Nicat Məlikova aid biri birindən sevilən xitlər ifa edir. Görünüşündə və musiqi tərzində dəyişiklik edir. MƏRKƏZPRO ilə ilk olaraq "Po lyubvi" adlı mahnıya klip çəkdirir. Mövzusu ilə seçilən maraqlı klipə xalq artisti, rus dram teatrının aktrisası, Xalq rəssamı Ağəli İbrahimovun qızı Naina İbrahimova ilə çəkilir. Klipdə bir çox ölkələrdən aktyorlar iştirak edib. Klipin rejissoru Nicat Məlikovdur.
Piriyevin ikinci vizit kartı hesab olunan "Səma Dəniz Birdə Mən (SDBM)" mahnısı olur. "SDBM" mahnısının qısa adı və maraqlı klipi də çox bəyənilir və xoş təəccüb yaradır. Həmin ildə yenə də musiqisi və sözləri Nicat Məlikova məxsus "Oxudum" mahnısına klip çəkdirir. 2020-ci ilin yanvarında isə daha bir möhtəşəm "İNAN" adlı mahnısını və klipini təqdim edir. Mahnı aranjemanı və səsləndirilməsi ilə 3 fərqli janrın – pop, rok və folk elementlərini özündə birləşdirir. Samir Piriyev professional müğənni kimi hər 3 janrı öz ifasında mükəmməl nümayiş etdirir. Klipin çəkilişləri üçün Bakıdan Bodruma qədər 2652 km yol avtomobillə qət edilib. 3 ölkədə, 10 bölgədə, 10 gün çəkiliş aparılıb.
Məntəşəoğulları bəyliyi
Menteşə bəyliyi, Menteşəoğulları bəyliyi — Anadolu Səlcuqlu dövlətinin dağılması və parçalanması ilə başlayan Anadolu bəylikləri dövründə Cənub-Qərbi Anadoluda qurulmuş bir Türk bəyliyidir. Sərhədləri təxminən indiki Muğla vilayəti ilə üst-üstə düşən bu bəyliyin hakimiyyəti XIII əsrin ortalarından XV əsrin əvvəllərinə qədər davam etmişdir. Digər Anadolu bəylikləri kimi Osmanlı imperatorluğunun hakimiyyəti altına keçir. Muğla vilayəti Osmanlı imperatorluğunun son dövrlərinə qədər Menteşe vilayəti olaraq bilinirdi.
Tarixi
Səlcuq Sultanı I Əlaəddin Keyqubad dövründə bölgədə türkmən tayfaları intensiv məskunlaşmağa başladılar. Əhali sayı artdıqca, türklər sərhəd bölgələrində bizanslıları sıxışdırdılar. Nikeya imperiyası mövcud olduğu müddətdə onun şərq sərhədi bu istehkamlar tərəfindən idarə olunurdu və hər qalada bir qubernator-arxon var idi. 1261-ci ildə Konstantinopolun qaytarılması və paytaxtın Nikeyadan buraya köçürülməsi ilə Bizansın Asiya sərhədlərində dağınıqlıq başlandı. Qalalarda qubernatorlar qalsa da, lakin mərkəz artıq onlara təcili yardım göstərə bilməyirdi. Bizansın praktiki olaraq ordusu yox idi və muzdluların çağırışı olmadan özünü müdafiə edə bilmirdi. Yunan qubernatorları öz başlarına buraxılmışdı. Axırey bölgəsində müdafiə zonasının kənarında yerləşən istehkamların bir hissəsi uzun müddət təmir olunmamışdı və müdafiə üçün az istifadə olunurdu. Məhz bu yerdə türklər ilk dəfə Egey dənizinə keçə bildilər. Məntəşəoğulları bəyliyi Qaramanoğulları bəyliyi ve Çobanoğulları bəyliyi kimi türklerin Bizansdan qəbul etdiyi torpaqlarda yarandı. 1261-ci ildən sonra dəniz yolu ilə bu bölgəyə gələn və Dənizli sahilləri ilə dağları arasındakı ərazidə məskunlaşan türkmənlər tərəfindən yaradıldığı, bəyliyin əsasını qoyanın 1295-ci ildə öldüyü məlumdur. 1304-cü ildə bəyin kürəkəni Məntəşə Sasan Birgini tutanda əmirlik artıq mövcud idi, lakin bəzən bəyliyin əsasının qoyulması traixini 1309-cu ilə də aid edirlər.
Kərim Vəliyev
Kərim Tofiq oğlu Vəliyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-polkovniki; Azərbaycan Müdafiə nazirinin birinci müavini, Azərbaycan Ordusunun Baş Qərargah rəisi. Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin şəxsi heyət üzrə sabiq müavini — Şəxsi Heyət Baş İdarəsinin sabiq rəisi (2014–2021).
Həyatı
Vəliyev Kərim Tofiq oğlu 9 fevral 1961-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.
1982-ci ildə Bakı Ali Ümumqoşun Komandirlər Məktəbini fərqlənmə ilə bitirib.
1990–1994-cü illərdə Frunze adına Hərbi Akademiyada qiyabi təhsil alıb.
Ailəlidir, iki övladı var.
Hərbi xidməti
1982–1990-cı illərdə SSRİ Silahlı Qüvvələri tərkibində kursant taqım komandiri, tədris şöbə rəisinin köməkçisi, tədris şöbə rəisinin baş köməkçisi vəzifələrində xidmət edib.
1992-ci ildən Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrində tədris şöbə rəisinin müavini, briqada komandiri, cəbhə komandanının müavini, Müdafiə nazirinin döyüş əməliyyatları üzrə müavini, ordu korpusu komandiri, Hərbi Elmi Mərkəzin rəisi, Müdafiənin Planlaşdırılmasının Hərbi Strategiyası İdarəsinin rəisi vəzifələrində xidmət edib.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14.05.2014 tarixli Sərəncamı ilə Müdafiə nazirinin şəxsi heyət üzrə müavini — Şəxsi Heyət Baş İdarəsinin rəisi vəzifəsinə təyin edilib.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 iyul 2021-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin birinci müavini — Azərbaycan Ordusunun Baş Qərargah rəisi vəzifəsinə təyin edilib.
Təltifləri
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 01.01.1994-cü il tarixli Sərəncamı ilə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni, 24.06.2005-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Vətən uğrunda" medalı, 25.06.2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Hərbi xidmətlərə görə" medalı, 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Zəfər" ordeni, 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı, 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Ağdamın azad olunmasına görə" medalı və 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif olunub.
Aqil Zeynallı
Aqil Aydın oğlu Zeynallı — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Aqil Zeynallı 1995-ci il noyabrın 5-də Sabirabad rayonunun Axtaçı Muğan kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik giziri olan Aqil Zeynallı 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Aqil Zeynallı oktyabrın 31-də Şuşa döyüşləri zamanı Daşaltı istiqamətində şəhid olub. Sabirabad rayonunun Axtaçı Muğan kəndində dəfn olunub.
Kaxa Bendukidze
Kaxa Bendukidze — Gürcü dövlət xadimi, iş adamı və xeyriyyəçi.
Həyatı
Kaxa Bendukidze 20 aprel 1956-cı ildə Tiflis şəhərində anadan olmuşdur. 1977-ci ildə Tbilisi Dövlət Universiteti ni və 1980-ci ildə isə Moskva Dövlət Universiteti ni bitirmişdir. 1981-1985-ci illərdə Puşçino şəhərindəki Mikroorqanizmlərin Biologiyası və Fiziologiyası İnstitutunda işləmişdir. 1985-1988-ci illərdə Biotexnologiya İnstitutunda Molekulyar Genetika laboratoriyasının sədri vəzifəsində çalışmışdır.
Onun tərəfindən 1987-ci ildə elmi tədqiqatlar üçün biokimyəvi maddələr istehsal edən "Bioprocess" adlı müəssənin əsası qoyulmuşdur. Qısa zamanda Rusiya nın iqtisadi müstəqilliyini dəstəkləyən aparıcı şəxslərdən biri kimi məşhurlaşmışdır. Kaxa Bendukidze bu dövrdə Rusiya Sənayeçilər və Sahibkarlar İttifaqı daxilində vergi və valyuta üzrə işçi qrupuna rəhbərlik etmiş və 13 faizlik sabit vergi dərəcəsinin qəbul edilməsində mühüm rol oynamışdır. Kaxa Bendukidze həmçinin Rusiyada hökümətin iqtisadiyyata müdaxiləsinə qarşı olan şəxslərdən biri idi və bu səbəbdən Rusiya dövlət başçısı Vladimir Putin ilə arasında ziddiyyət yaranmışdı. Bu səbəbdən səhmlərini sataraq Gürcüstan a geri dönmüşdür.
Kaxa Bendukidze Gürcüstandakı Qızılgül inqilabı ndan sonra 2004-cü ildə keçmiş prezident Mixeil Saakaşvili və Baş Nazir Zurab Jvaniya tərəfindən Gürcüstanın İqtisadiyyat Naziri təyin edilmişdir. Həmçinin İslahatların Koordinasiyası Naziri (2004 - 2008) və Gürcüstan Hökümətinin Baş Katibi (2008 - 2009) kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Onun hökümətə təyinatı və iqtisadiyyat naziri kimi fəaliyyət göstərməsindən sonra Gürcüstan iqtisadiyyatı 2004-2007 tarixlərində illik 9.3 faiz genişlənmiş və xarici investisiyanın miqdarı 4 qat artmışdır. Həmçinin hökumət vergilərin dörd dəfə, patentlərin sayının isə 90% azalmasına və əmək bazarı nın liberallaşmasına nail olmuşdur. Onun tərəfindən Bilik Fondu, Azad Tiflis Universiteti və Gürcüstan Aqrar Universiteti kimi təhsil qurumları yaradılmışdır.
2014-cü ildə Rusiya-Ukrayna müharibəsi dövründə yeni Ukrayna hökümətinin qurulmasına dəstək vermişdir. Həmin ilin noyabr ayının 13-də, 58 yaşında vəfat etmişdir.
Azərbaycan–Kot-d'İvuar münasibətləri
Azərbaycan–Kot-d'İvuar münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Kot-d'İvuar Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1996-cı ilin noyabr ayının 19-da qurulmuşdur.
Cəbrayıl Yamadayev
Cəbrayıl Yamadayev — Çeçenistan hərbi komandiri.
Ranil Vikramasinqhe
Ranil Vikramasinqhe — Şri-Lankanın dövlət xadimi və hərbi lideri. O, 1994-cü ildən Şri-Lanka Birləşmiş Milli Partiyasının (BMP) lideri, 1993–1994-cü, 2001–2004-cü, 2015–2018-ci, 2018–2019-cu və 12 may 2022-ci ildən Şri-Lankanın Baş naziri olmuşdur. 20 iyul 2022-ci ildən Şri-Lanka Prezidenti. Vikramasinqhe 21 iyul 2022-ci ildə parlamentdə and içmişdir. Bundan əvvəl o, 15 iyul 2022-ci ildən ölkə prezidentinin səlahiyyətlərini icra etmişdir.
Əliağa Şıxlinski
Əli Ağa Şıxlinski (tam adı: Əli Ağa İsmayıl Ağa oğlu Şıxlinski; ) — Rusiya imperiyası ordusunda general-leytenant, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi nazirinin müavini, Sovet hərb xadimi və artilleriya generalı.
Artilleriyanın nəzəri və praktiki inkişafındakı danılmaz xidmətlərinə və qazandığı qələbələrə görə ruslar Əliağa Şıxlinskiyə "Artilleriyanın Allahı" ləqəbini veriblər. 1926-cı ildə Əliağa Şıxlinski "Rusca-Türkcə qısa hərbi lüğəti"ni Bakıda üç əlifbada rus, ərəb və latın əlifbası ilə nəşr etdirə bilmişdir. Bununla da ilk dəfə Azərbaycanda hərbi lüğətin yaradıcısı olmuşdur.
Erkən illəri
Əliağa Şıxlinski 1865-ci il martın 3-də Yelizavetpol quberniyası, Qazax qəzasının Qazaxlı (indiki Aşağı Salahlı) kəndində ağalıq nəslində anadan olub. O yazırdı ki, onun atası İsmayıl ağa Əli Qazax oğlu Şıxlinski, əsli 1537-ci ildən başlayan igid bir nəslə mənsub olub. Şıxlinski 1904-cü ildən qeydlər apardığı "Zabitin dəftəri"ndə iftixarla yazır ki, onun anası Şahyəmən xanım Molla Vəli Vidadinin qız nəvəsidir. Əliağa Şıxlinskindən həm də iki qardaşı olmuşdur.
O, 1876-cı ilin avqustunda Tiflis hərbi gimnaziyasının birinci sinfinə daxil olmuş, oranı-artıq kadet korpusuna çevrilmiş gimnaziyanı 1883-cü ildə birinci şagird kimi bitirmişdi.
Vəfatı
thumb|Bakıda Əliağa Şıxlinskinin yaşadığı bina
O, son günlərini Bakının Cəfər Cabbarlı küçəsi 14 saylı mənzildə keçirirdi. Ölümündən qabaq, Əliağa Şıxlinski 1942-ci ildə qələmə aldığı "Xatirələrim" hərbi memuar kitabını yazırdı. Kitab generalın ölümündən doqquz ay sonra — 1944-cü ilin may ayında nəşr olundu. Kitaba hərb elminin böyük alimi professor, general-mayor Yevgeni Barsukov çox dəyərli ön söz yazmışdır. Həmin kitab 1984-cü ildə "Azərnəşrdə" əlavə və izahlarla kütləvi tirajla (60 min) Azərbaycan və rus dillərində nəşr olunmuşdur.
1943-cü il avqustun 18-də indiki Musa Nağıyev adına xəstəxanada kardiosklerozdan vəfat edən general Əliağa Şıxlinskinin dəfn mərasimini filosofalim Heydər Hüseynovun özü təşkil etdi. Generalla heç bir qohumuluğu olmayan alimin Şıxlinski şəxsiyyətinə, onun sərkərdəlik fəaliyyətinə, xüsusilə, lüğətçilik sahəsindəki elmi-publisistik yaradıcılığına böyük rəğbəti vardı. Dəfn mərasimi Bakı Hərbi Qarnizonunundan çağırılmış alay orkestrlə müşayiət etdi. Qəbri üstündə topdan və avtomatlardan yaylım atəşi atıldı. Əliağa Şıxlinskini görkəmli sərkərdələrə məxsus hərbi qaydada torpağa tapşırdılar. Heydər Hüseynovun özü, generalın yetirmələri və qohumları son vida nitqi söylədilər.
Hərbi karyerasının başlanğıcı
thumb|left|Kapitan Əliağa Şıxlinski, 1904-cü il
1883-cü ildə Əliağa Şıxlinski öz təhsilini Sankt-Peterburqda, Mixaylovsk artilleriya məktəbində davam etdirmişdi. O, orda da nəinki bacarıqlı şagird kimi, həm də əla süvari və gimnast kimi müvəffəqiyyət qazanmışdı. Yunkerin müvəffəqiyyətləri diqqətdən kənarda qalmamış, təhsilin başlamasından 7 ay sonra o, unter-zabit olmuş, 1885-ci il oktyabrın 13-də isə portupey-yunkerliyə layiq görülmüşdü. Onun müəllimləri məşhur artilleriyaçılar Nil Lvoviç Kirpiçev, Nikolay Vladimiroviç Maiyevski, Aksel Qadolin idi. Əliağa Şıxlinski onlardan bütün yaxşı cəhətləri mənimsəmişdi. O, həmçinin kütləvi mühazirələr və məruzələrdə iştirak etmiş, digər hərbi məktəblərin kurslarını dinləmişdi.
1886-cı il avqustun 11-də Əliağa Şıxlinski məktəbi podporuçik rütbəsi almaqla birinci dərəcə ilə bitirdi. Xidmətinin birinci ilindəcə öz ilk pedoqoji təcrübəsini qazandı: artilleriya briqadasının tədris komandasının müəllimi, sonra isə briqada komandasının rəisi oldu. O, özünü parlaq artilleriya bilicisi, yaxşı təşkilatçı, bacarıqlı müəllim və tərbiyəçi kimi göstərmişdi. 1900-cü ildə kapitan Şıxlinski Şərqi Sibirə dəyişdirilməsi xahişi ilə müraciət etdi. Onu Əlahiddə Zabaykalye artilleriya divizionunun batareya baş zabiti vəzifəsinə təyin etdilər, bundan başqa, artilleriya toplantısı Komitəsinin sədri kimi, o, dəfələrlə batareya və divizion komandirlərinin səlahiyyətlərini icra etmişdi.
Göycə sultan
Göyçə Sultan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Sarvaztəpə
Sarvaztəpə — Goranboy rayonu ərazisində dağ. Xoylu kəndinin cənubunda, Gəncə və Kürək çaylarının suayrıcındadır. Hündürlüyü 946 m. Oronim Sarvastəpə variantında da qeydə alınmışdır. Əsli Sarbaztəpədir. Yerli əhalinin məlumatına göra, XVIII əsrdə burada İran ordusunun sərbazları müvəqqəti düşargə saldiqlarına görə belə adlanmışdır.
Moren
Moren – buzlağın gətirdiyi və çökdürdüyü süxur qırıntısı. Morenlər aysberq vasitəsilə yayılan, əsasən qırıntı materialından ibarət dəniz və okean tipli terrigen çökmələrdir. Biogen material qarışığı adətən diatomeya zirehləri, süngər iynələri, foraminifer qabıqları və b. ibarət olur. Qranulometrik tərkibi lillərdən qaymalara qədər müxtəlifdir. Müxtəlif petroqrafik tərkibli zəif çeşidlənmiş kobud qırıntı materialları ilə səciyyələnir. Sahildən bir neçə yüz (hətta min) kilometrlərlə aralı, müxtəlif dərinliklərdə əmələ gəlir. Müasir aysberq moreni çökmələri Antarktidada, eləcə də Şimal yarımkürəsində geniş yayılmışdır.
Morenlər iki qrupa bölünür :
Hərəkətdə olan morenlər
Dağ buzlaqlarında hərəkətdə olan morenlər üst, daxili və dib morenlərnə bölünür.
Üst morenlər
Üst morenlər dərənin yamaclarında buzlağın üstünə tökülən süxur qırıntılarıdır. Adətən üst morenlər buzlaq dilinin yanlarında toplanır və yan morenlər adlanır. Buzlaqlar bir-birinə qarışdıqda onların yan morenləri birləşib aşağıda, buzlaq dilinin ortasında orta morenlər əmələ gətirir.
Daxili morenlər
Buzlağın üstünə tökülmüş qırıntıların bir hissəsi yarıqlardan buzlağın içərisinə batır və daxili morenlər əmələ gətirir.
Dib morenlər
Buzlağın altında, buzlağın hərəkəti zamanı yataqda qoparılmış qırıntılardan dib morenlər əmələ gəlir.
Çökmüş morenlər
Çökülmüş morenlər buzlaqlar çəkildikdən sonra onun yerinə qalan müxtəlif qırıntı materiallarından əmələ gəlmiş moren örtüyündən və moren tirələrindən ibarətdir. Bunların arasında, buzlaqların qarşısında çöküb qalmış süxur qırıntılarından ibarət tərələr xüsusi yer tutur və onlar uc morenlər adlanır. Moren materiallarının qeyribərabər çökməsi, habelə buzlaqların yeri eşib dağıtmasından alçaqhündür, təpəlik-düzənlik relyef əmələ gəlir ki, belə relyefə moren relyefi və ya moren landşaftı deyilir.
Basdırılmış qədim morenlər
Basdırılmış qədim morenlər müxtəlif süxurlarla (çöküntülərlə) örtülmüş morenlərdir. O cümlədən tillitlər basdırılmış qədim morenə aid edilir.
NGC 1755
NGC 1755, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sayonara, Zetsubou-Sensei
– Koci Kumeta tərəfindən yaradılan manqa seriyası. 2005-ci ildən 2012-ci ilə kimi Kodansha nəşriyyatının "Weekly Shōnen Magazine" jurnalında yayımlanmış və 30 tankobon cildi buraxılmışdır. Manqada hadisələr pessimist və hər şeyə ümidsiz aspektlə yanaşan müəllim Nozomu İtoşiki və onun qəribə şagirdləri ətrafında cərəyan edir. Yaponiya cəmiyyəti, siyasət və media satirik şəkildə tənqid olunur. 2007-ci ildə manqa "Ən yaxşı şonen manqası" kateqoriyasında Kodansha mükafatına layiq görülmüşdür.
Manqa seriyası əsasında Shaft studiyası tərəfindən 3 mövsümlük anime serialı çəkilmiş və OVA-lar buraxılmışdır.
Məzmun
"Sayonara, Zetsubou-Sensei" manqasında hadisələr Nozomu İtoşiki adlı, həddən artıq pessimist olan lisey müəlliminin tərafında cərəyan edir. Seriyanın ən əvvəlində özünü sakura ağacından asaraq intihar etməyə çalışır, lakin həddən artıq optimist tələbəsi Kafuka Fuura tərəfindən xilas edilir. Kafuka ona deyir ki, belə gözəl gündə, xüsusilə bu cür gözəl ağacların önündə intihar edə bilməz. O, Nozomuya "Çəhrayı başçı" ləqəbi verir və ləqəbindən hər istifadəsinə görə ona 50 yen ödəyir. Məktəbdə sinif rəhbəri kimi işləməyə başlayan Nozomu orda Kafuka ilə qarşılaşır və onun şagirdi olduğunu öyrənir. Lakin daha sonra Nozomu fərqinə varır ki, Kafuka sadəcə aysberqin görünən tərəfidir, onun sinifi müxtəlif qəribə xüsusiyyətli şagirdlərlə doludur.
Ceyms Qreqori
Ceyms Qreqori (James Gregory; ) — şotland riyaziyyatçısı və astronumudur; dairə və hiperbolanın kvadraturası haqqında əsər yazmış, burada sonsuz yığılan sıraları tədqiq etmişdir. .
Sayonara, Zetsubou-Sensei
Məzmun
Hər fəsil və ya seriya həyatın və Yaponiya mədəniyyətinin müəyyən aspektləri və yapon dilində geniş yayılmış ifadədən bəhs edir. Burada götürülmüş mövzunun sərhədlərini həm məntiqi tərəfdən, həm söz oyunları ilə genişləndirməyə çalışırlar. Məsələn, epizodlarında birində görücü üsulu ilə evlilik mənasına gələn "omiai" sözü ilə söz oyunu edilərək Nozomunu göz kontaktı ilə evləndirməyə çalışırlar. Bir çox epizodda Nozomu əsasən pozitiv görünən aspektlərin mənfi tərəflərini tələbələrinə göstərməyə çalışır.
Paleogen
Paleogen və ya paleogen dövrü — kaynozoy erasının birinci geoloji dövrü; davamiyyəti 40-42 milyon il. Paleogen dövrü alp qırışıqlıq strukturlarının və müasir Pireney, Alp, Karpat, Krım, Qafqaz, Kopetdağ, Pamir, Atlas, habelə Himalay dağlarının mərkəzi hissələrinin geomorfoloji formalaşma döv­rüdür. Paleogen dövrü yerüstü onurğalı heyvanlardan məməlilər inkişaf etmişdir. Qədim yırtıcılar (kreodontlar) səciyyəvidir. Dövrün axırında xüsusiləşmiş cütdırnaqlılar və təkdırnaqlılar, xortumlular və primatlar meydana gəlmişdir. Cənub Amerikada kisəli, natamamdişli və ibtidai meymunların, Avstraliyada isə monotermlərin və kisəlilərin sərbəst inkişaf mərkəzləri yaranmışdır. Primitiv məməlilərin əksəriyyəti dövrün axırında məhvolmuşdur. Dəniz faunasında qarınayaqlı (qastropoda) və ikitayqabıqlı molluskalar inkişaf etmiş, braxiopodlar isə kəskin şəkildə azalmışdır. İri foraminiferlərin (nummulitlər, diskotsiklinlər və orbitoidlər) yeni qrupları xüsusilə geniş inkişaf tapmışdır. Kiçik plankton foraminiferlərin tərkibində əsaslı dəyişikliklər baş vermişdir: tipik qlobigerina və onlara yaxın olan cinslər (qloborotalilər, akarininalar və b.) daha da inkişaf etmişlər. Bitki aləmində, demək olar ki, müasir cinslərə uyğun olan örtülütoxumlular geniş yayılmışdır. Paleogen dövrü iki paleofloristik əyalətə ayırır: yarpağı tokülən meşələri inkişaf etdiyi Şimal əyaləti (Orta Asiya, Şimal Amerika, Arktika) və həmişəyaşıl tropik bitkilərin yayıldığı Cənub əyaləti (Qərb Avropa, Cənub Asiya, Meksika).
Kristian Müllek
Kristian Müllek — Fransız meteoroloq, ornitoloq, fotoqraf və eko-aktivist. 1960-cı ildə Fransanın Loryan şəhərində anadan olmuşdur.
Məşhurluğu
1995-ci ildə Müllek köçəri quşların miqrasiya yollarına insanın təsiri probleminə ictimaiyyətin diqqətini çəkir. Xüsusilə o, qeyd edir ki, ağ alınqazlar artan hava uçuşlarına görə illik uçuşlarını Almaniyadan İsveçə etməkdə getdikcə çətinlik çəkirlər. Avstriyalı zooloq Konrad Lorenzlə məsləhətləşdikdən sonra Mullek qazları əhliləşdirməyi və onları çox yüngül olan deltaplanda müşayiət etməyi öyrəndir, sürünü təhlükəsiz marşrutla idarə edir.
Müllek nəsli kəsilməkdə olan kiçik ağqaşlı qazların qorunmasında da fəal iştirak edir.
Kristian Müllekin hekayəsi fransız rejissoru Nikolas Vanerin “Qanadlarını aç” filminin əsasını təşkil edib. Filmin premyerası 25 oktyabr 2019-cu ildə Fransada baş tutmuşdur.
Azərbaycan–Mali münasibətləri
Azərbaycan–Mali münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Mali Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1996-cı ilin noyabr ayının 26-da qurulmuşdur.
Azərbaycanla Mali arasında əlaqələr beynəlxalq təşkilatlar, əsasən də BMT və İƏT çərçivəsində mövcuddur.
Azərbaycan səfirləri
İqamətgahı başqa ölkədə olmaqla Azərbaycan Respublikasının Mali Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri var.
27 fevral 2013-cü il tarixli Sərəncama əsasən Azərbaycan Respublikasının Mərakeş Krallığında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Tarik İsmayıl oğlu Əliyev igamətgahı Rabat şəhərində olmaqla, eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının Mali Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin olunmuşdur.
İntellektual tarix
İntellektual tarix — ziyalıların tarixi, yəni müxtəlif ideyalar yaradan, müzakirə edən, təbliğ edən insanların tarixi. Saf fəlsəfə tarixindən (müvafiq olaraq: elm, ədəbiyyat və s.) və onun sıx bağlı olduğu ideyalar tarixindən fərqli olaraq, intellektual tarix ideyaları öz daşıyıcılarının mədəniyyəti, tərcümeyi-halı, sosial-mədəni mühiti vasitəsilə öyrənir.
Terminologiya məsələləri
Amerika tarixşünaslığında intellektual tarix bu anlayışın iki kateqoriyası kimi başa düşülür. Birincisi XX əsrin əvvəllərində Ceyms Harvi Robinsonun "Yeni Tarix" adlanan əsəri ilə birlikdə yaranıb və xüsusi tədqiqat sahəsi kimi artıq Perri Millerin adı ilə bağlıdır. Bu konsepsiyanın başqa bir kateqoriyası A. O. Lovcoyun təklif etdiyi tərifə aiddir.
O, artıq öz tədqiqat obyektinə, onun öyrənilməsi üzrə fəaliyyət planına, öz metodologiyasına və "öz institusional məkanına — "Journal of the History of Ideas" — yə malik olan subyektə istinad edir. 1940-cı ildə Lovejoy tərəfindən əsası qoyulmuş İdeyaların Tarixi jurnalı (Journal for the History of Ideas). Avropada heç bir tərif geniş yayılmayıb. Almaniyada, bir qayda olaraq, Geistesgeschich tetermini əsasən istifadə olunur. İtaliyada storia intellettuale termini belə yaranmayıb, Delio Cantimori də əsərlərində bundan istifadə etməyib. Fransada nə belə bir konsepsiya, nə də elmi intizamın özü var idi. (Baxmayaraq ki, ədəbiyyat tarixçisi Jan Erar (J. Ehrard) bu termindən ehtiyatla və müəyyən qeyd-şərtlərlə istifadə etməyə çalışmışdır.) Roje Şartyenin fikrincə, bu terminin özü "mahiyyət etibarilə Annales məktəbinin tarixçiləri tərəfindən icad edilmiş yeni terminologiyaya və o cümlədən mentalitetlər tarixi, tarixi psixologiya, ideyaların sosial tarixi və sosial-mədəni tarixə müqavimət göstərmək iqtidarında deyildi." .
Yeni intellektual tarix
XX əsrin 70-ci illərində Amerika Birləşmiş Ştatlarında, Böyük Britaniyada, Fransada, Skandinaviya ölkələrində yeni intellektual tarixçi adlanan elmi ictimaiyyətin formalaşmasına başlanıldı. "İntellektual tarix" termininin özü əvvəlcə tarixçilər tərəfindən tədqiqat obyekti kimi qəbul edilən tədqiqat sahəsinin adı ilə bağlı idi. Sonralar bu məfhum "keçmişi dərk etmə, dərk etmə tarixi kimi keçmişə ümumi yanaşma"nı göstərməyə başladı. Bu, yeni intellektual tarixçilərin tarixi təsvirə olan marağını izah edir. Onların tədqiqat obyekti "tədqiqatçının tarixi sübutların oxunması prosesində yaratdığı" mətnin dili, strukturu, məzmunu olmuşdur. Əvəzində tədqiqat predmeti kimi tarixi mətnin özünə diqqət ön plana çəkilmişdir. Yeni intellektual tarixçilər tarixi gerçəkliyin mətndən kənarda mövcud olmadığı iddiasından çıxış edirdilər: yalnız "reallığın obrazı" və ya "reallığın təsiri" mövcuddur. Belə mövqelərdən gələn tarixi sübutları nəzərə alaraq, ona özünəməxsus formal xüsusiyyətləri olan mətn (verbal və ya qeyri-şifahi) kimi yanaşmağı təklif etdilər.
Onların bəzi açıqlamaları köhnəlmiş fikirləri canlandırmaq cəhdi təsiri bağışlayırdı. Belə ideyalar arasında "janr fərqlərinin və iki müxtəlif peşənin müəyyən etdiyi xüsusi nitq qaydalarının mövcudluğuna baxmayaraq, yazı kimi ümumi ədəbiyyat və tarix (tarixşünaslıq) birliyi" ideyası var. Lakin əslində söhbət reanimasiyadan yox, bu tezisin köklü şəkildə yenilənməsindən gedirdi. Onun tədqiqat praktikasına daxil edilməsinə əsasən narratologiya kömək etmişdir. Qeyd olunur ki
Ənənəvi tarixçilər arasında yeni islahatçıların ideyaları, bir qayda olaraq, mənfi reaksiya və yadlıq doğururdu. Eyni zamanda, onların əsərləri ilə daha dərindən tanış olduqdan sonra dərk etməyə başladılar ki, yeni intellektual tarixçilər cəmiyyətində tarixi biliyin vəzifələrini və imkanlarını dərk etmək üçün "fərqli" mədəniyyət yetişir, tarixi yazının digər normaları formalaşır. cəmiyyətin icazə verdiyi nəzəri və metodoloji müxtəliflikdən kənara çıxan ortaya çıxanlar". Tədricən qarşıdurma "yeni ziyalıların" konstruksiyalarını anlamaq və hətta onların ideyalarını öz tədqiqatlarında tətbiq etmək istəyi ilə əvəz olundu.
Paleotetis
Paleotetis, V.Y.Xain, 2001 — ordovikin əvvələrində Qərb və Mərkəzi Avropa epikodom platformasının destruksiyası nəticəsində meydana gəlmiş okean hövzəsi. Ordovikin sonunda bu hövzə Avalinin və Armorikanın Qondvanadan aralanması nəticəsində xeyli genişlənmişdir. Paleotetis hüdudlarında dəniz hövzələrinin tam qapanması və Lavraziya ilə Qondvananın kolliziyası yalnız Vyana və Tunis meridianından qərbdə baş vermiş, şərqdə isə vəziyyət təmamilə başqa cür və daha mürəkkəb olmuşdur. Dağlıq Krımdan başlayaraq Böyük Qafqazın cənub yamacları, Türkmənstan və Şimal İranın kənarı, Mərkəzi Əfqanıstan, Şimal Pamirin və Malaziyanın cənub zonalarında hersin deformasiyası təzahür etmiş, gec paleozoyun dərin dəniz su şəraiti triasda da davam etmiş və dövrün axırlarında Qondvanadan ayrılan mikrokontinentlərin (Cənub Qafqaz, Mərkəzi İran, Mərkəzi Əfqanıstan, Şimal Tibet və b.) kolliziyası, habelə Sinbirma və Hindostanın toqquşması paleotetis qalıq hövzələrinin qapanmasına səbəb olmuşdur.
Şevan
Şevan  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Şevan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
INSEE kodu — 03074.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 696 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 410 nəfər (15-64 yaş) arasında 303 nəfər iqtisadi fəal, 107 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 73.9%, 1999-cu ildə 66.1%) olmuşdur. Fəal 303 nəfərdən 281 nəfəri (161 kişi və 120 qadın), 22 nəfəri işsizdir (8 kişi və 14 qadın). Fəal olmayan 107 nəfər arasında 26 nəfər şagird və ya tələbə, 51 nəfər təqaüdçü, 30 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Dhaulagiri
Dhaulagiri (sanskrit. «Ağ dağ») — Himalay dağlarında çox zirvəli dağ massivi. Massivin əsas zirvəsi — Dhaulagiri I (8167 m) -dir. Dhaulagiri dünyanın yeddinci ən hündür səkkizminliyidir.
Coğrafiyası
Dhaulagiri dağ massivi Nepalın mərkəzi hissəsində yerləşir. O Əsas Himalay silsiləsinin cənub hissəsində olub qərbdən Qandak çayı ilə kəsilib. Massiv ümumən Mayangdi və Gandak çayları arasında yerləşir. Dhaulagiridən 34 km şərqdə Annapurna zirvəsi yerləşir. Dhaulagirinin zirvəsi əsasən kristallik özüllü əhəngdaşından təşkil olunub. Dhaulagiri əsas 11 zirvədən ibarətdir. Əsas zirvə 8 km, digər on zirvənin hündürlüyü isə 7 km-dən yüksəkir: Dhaulagiri dağ massivində buzlaşma səviyyəsi digər bölgələrlə müqayisədə çox aşağıdır. Massivin cənub yamacı boyu bir neçə asılı buzlaq enir. Şimal-qərbdə, əsas silsilədə isə böyük buzlaq sirki yerləşir.
Etimologiyası
Dağ massivi öz adını əsas zirvədən - Dhaulagiridən götürmüş. Əsas zirvənin forması Dhaulagiri sözündə özünü göstərir. Sanskrit dilindən tərcümədə dhvala və ya davala «ağ» mənasını verir. Qiri isə «dağ» deməkdir.
Fəth olunma tarixi
1808—1832-ci illər arası Dhaulagiri dünyanın ən uca zirvəsi hesab edilirdi. Alpinistlər isə ona ancaq 1950-ci ildən sonra diqqət ayırmağa başladılar. Ancaq zirvəyə təşkil edilmiş səkkizinci ekspedisiya uğur əldə edə bildi. 2007-ci ilə qədər zirvəyə ümumən 358 uğurlu dırmanış olmuşdur. Ölümlə nəticələnən dərmanışların sayı 58-dir. Ümumən Dhaulagiridə ölüm əmsalı 16,2% -dir.
1960-cı ildə isveçrəyə məxsus düşərgədə Avropanın ən güclü alpinistləri toplanmışdır. Yük daşımaq məqsədi üçün kiçik təyyarədən belə istifadə edilirdi. Bu səkkizminliklərin fəthində ilk aktiv texnika istifadəsi idi. Ekspedisiyaya 1958-ci ildə uğursuzluğa düçar olmuş Maks Ayzel rəhbərlik edirdi. 13 mayda Dimerqer, Diner, Şelbert, Forer və şerp Navanq uğurla zirvəyə yetişdilər. Onlar zirvəyə şimal-şərq yamacı ilə dırmaşmış və sonradan bu marşrut klassik marşrut adlandırıldı.
13 dekabr 1982-ci ildə yapon Akio Koidzumi və şerp Nima Vanqçu ilk dəfə zirvəni qış aylarında fəth etdilər. Polşada isə ilk qış dırmanışını Eji Kukuçka və Andjey Çokun həyata keçirildiyi düşünülür. Onlar 21 yanvar 1985-ci ildə zirvəyə yetişmiş. Dünya təqvimində qış 21 dekabrda başlansada, nepal və tibetdə qış parametrləri 1 dekabrdan qüvvəyə minir.
Şarl Jan La Valle Pussen
Şarl Jan La Valle Pussen (Charles Jean de la Vallée Poussin; ) — Belçika riyaziyyatçısıdır; Adamarla yanaşı olaraq sadə ədədlərin paylanma qanununu əsaslandırmışdır; ədədlər nəzəriyyəsi, funksiyalar nəzəriyyəsi, riyazi fizika üzrə əsərlərin müəllifidir.
Landsxut varislik müharibəsi
Landsxut varisliyi müharibəsi (Der Landshuter Erbfolgekrieg) — 1503–1505-ci illərdə Bavariya-Münhen və Bavariya-Landsxut hersoqluqları arasında mübahisə nəticəsində baş vermiş müharibə. Vittelsbax sülaləsinin fərqli qolları arasında əvvəlki razılaşma olan Pavia müqaviləsinə əsasən kişi nəsillərində bir qolun nəslinin kəsilməsi halında titul kişi xətti ilə başqa bir qola miras qalmalı idi. Bu müqavilə, bir nəsil kəsilərsə torpaqları Müqəddəs Roma İmperatorunun miras almasını şərtləndirən imperiya qanunları ilə ziddiyyət təşkil edirdi.
Səbəbi
Bavariya-Landsxut hersoqu I Georq və həyat yoldaşı Yadviqa Yagellonun oğlan övladı olmurdu. Buna görə də Georq həm imperiya qanunlarını, həm də sülalə müqaviləsini pozaraq qızı Elizabetanı 19 sentyabr 1496-cı ildə varisi olaraq təyin etdi (Elizabeta Frayzinq yepiskopu Ruprext ilə daha sonra evləndi). Bu isə Bavariya-Münhen hersoqu IV Albert tərəfindən tanınmadı və qanunsuz hesab edildi.