cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Viliskada baltalı cinayət
Araşdırma
thumb|right|500px|Hadisənin baş verdiyi Murlar ailəsinə məxsus evin mərkəzi zalı. Viliskada baş vermiş bu cinayət təkcə Ayavo ştatında yox ölkənin bir çox şəhərlərdə böyük rezonansa səbəb olmuşdur. Cinayətkarın 8 nəfəri heç bir səs-küy salmadan qətlə yetirməsi və hadisə yerindən rahat şəkildə uzaqlaşması araşdırmaçıların və yerli jurnalistlərin diqqətini artıqlaması ilə çəkmişdir. Zamanla cinayəti törətməkdə bir çox şəxs təqsirləndirilmiş, ancaq bu şəxslərdən heç birinin günahı sübuta yetirilməmişdir. Andrey Souyer, Corc Kelli, Vilyam Mansfild, Frank Cons, Loving Miçhel və Henri Li Mur cinayəti törətməkdə şübhəli bilinən əsas şəxslər olmuşdur. Bu adlardan Corc Kelli daha çox diqqət çəkmiş və iki dəfə məhkəmə önünə çıxarılmasına baxmayaraq, sonunda bəraət alaraq sərbəst buraxılmışdır.
Andrey Souyer
Hadisədən sonra Viliska şəhərində və ətrafında yaşayan, əvvəllər məhkum olunmuş şəxslərin siyahısı tərtib edilmişdir. Mur ailəsi ilə problemləri olan insanların siyahısı da bir tərəfdən müəyyənləşdirilmişdir. Viliskadakı baltalı cinayət həmin tarixə qədər ştat ərazisində baş vermiş bütün cinayətlərdən köklü şəkildə fərqlənirdi və hadisənin ölkə gündüməninə belə təsir etməsi səbəbindən, cinayəti daha diqqətli formada araşdırılması zərurəti yaranmışdır.
Andrey Souyer adlı şəxs məhkəmə tərəfindən əsas şübhələridən biri kimi göstərilsə də, digər şəxslər kimi cinayətdə əlinin olması heç vaxt sübuta yetirilə bilməmişdir. Burlinqton şəhərindən olan Tomas Dayerə görə körpü inşaatında işləmək üçün Souyer adlı şəxs ona müraciət etmiş və onun da, işçiyə ehtiyacı olduğundan Souyerə dərhal iş vermişdir.
Hadisə zamamına qədər Tomas Dayerlə birlikdə işləyən Andrey Souyerin cinayətdən sonrakı günlərdə qəribə davranışlar sərgilədiyi bildirilmişdir. Şübhəlinin yerli qəzet aldığı və qəzetdə cinayət hadisəsi ilə bağlı səhifələri dəfələrlə oxuduğu və iş yoldaşlarına hadisə və qatilin tapılıb-tapılmaması ilə bağlı çoxlu sayda suallar verdiyi bildirilmişdir. Tomas Dayerə görə Andrey Souyer cinayətlə bağlı həddindən artıq çox maraqlanırdı və bu barədə danışanda öz həyəcanını gizlədə bilmirdi.
Tomas Dayerin ifadəsinə görə Andrey Souyer hadisə gecəsi Viliska şəhərində idi və sonradan şübhəli vəziyyətinə düşməmək üçün yaxınlıqdakı Kreston şəhərinə getmişdir. Vəziyyətin kifayət qədər mürəkkəb olduğunu görən Tomas Dayer vəziyyətlə bağlı 1912-ci ilin 18 iyun tarixində yerli şerifə məlumat vermişdir. Dayerin sonrakı ifadələrinə əsasən Andrey Souyer hadisədən sonra yanında kiçik ölcülü balta gəzdirməyə başlamış və bir gün qəfildən qışqıraraq Lənətə gəlmişlərin başını kəsəcəm ifadəsini işlətmişdir.
Bütün izlər Andrey Souyerin birinci dərəcəli şübhəli olduğunu göstərsə də, baş vermiş bir hadisə gedişatı tamamilə dəyişmişdir. Belə ki, yerli polis məmurlarından biri Andrey Souyerin qeyri-adi davranışlarından şübhələndikdən sonra onu sorğu-suala tutduğunu və Viliskaya haradan gəlməsi barədə ayaq-üstü ifadə aldığını xatırlamışdır. İfadədən sonra Souyerin yaxınlıqda olan Osceola şəhərinə göndərilməsi üçün qatar bileti alınmışdır. Souyer üçün bilet hadisə gecəsi axşam saat 23:00-da alınmışdır və bu fakt onu göstərir ki, Souyer öz ifadələrinə belə baxmayaraq hadisə gecəsi şübhəli şəxs Viliska şəhərində belə olmamışdır.
Məhkəmə Andrey Souyerin psixi vəziyyətində problemlərin olduğunu və hadisə nəticəsində dərin sarsıntı keçirdərək özünü cinayətkara oxşatmağa çalışdığı qənaətinə gəlmişdir.
Corc Kelli
Növbəti həftələrdə Corc Kelli tərəfindən polis, qurbanın ailəsi və araşdırmaçılara bir çox məktub ünvanlanmışdır. Araşdırmaçılardan biri Kellinin məktublarına cavab yazmış və onunla görüşərək cinayət hadisəsi barəsində fikirlərini yenidən öyrənmişdir. Kelli, hadisə gecəsi həmin evə çox yaxın olduğunu və evdən gələn müxtəlif bağırtı səslərinin eşitdiyini bildirmişdir. Bu ifadə Kellidən başqa heç kim tərəfindən səsləndirilmədi və qonşular belə həmin gecənin digər gecələrdən heç nə ilə fərqlənmədiyini bildirmişdilər.
1914-cü ildə Corc Kelli qadınlara poçt yolu ilə çılpaq rəsmlər göndərdiyi üçün həbs olunmuş və paytaxt Vaşinqton şəhərində yerləşən ruhi-əsəb xəstəxanasına göndərilmişdir. Sonradan Kellinin yanına işə girmək üçün müraciət etmiş katibəsinə də, seksual zorakılıq etdiyi müəyyənləşmişdir. 1917-ci ildə Corc Kelli 1912-ci ildə Viliskada baş vermiş cinayətə görə rəsmən həbs olunmuşdur. Təqsirləndirilən şəxs bu dəfə ifadəsini dəyişdirmiş və cinayətdə heç bir əlinin olmadığını bildirmişdir. Keçirilmiş iki ayrı məhkəmədən bəraət alan Corc Kelli bir daha bu işlə bağlı həbs olunmamışdır. Məhkəmə Corc Kellinin Andrey Souyerdə olduğu kimi psixoloji problemlərdən əziyyət çəkdiyini və bu səbəbdən özlərini cinayətə yaxın göstərməyə çalışdıqları qənaətinə gəlmişdir.
Frank Cons
Hadisənin digər bir şübhəlisi Franks Cons adlı yerli siyasətçi və iş adamı olmuşdur. Frank və Mur ailəsinin başçısı Çoş bir müddət kənd təsərrüfatı malları satan dükkanda birlikdə çalışmış və daha sonra Çoş Mur həmin işdən ayrılaraq şəxsi biznesini yaratmışdır. Çoş Murun, Frank Consdan daha uğurlu olması və hər iki arasındakı rəqabət səbəbindən Frankın bu cinayəti törədə biləcəyi ehtimal olunmuşdur. Viliska sakinləri və hər iki şəxsi tanıyanlar tərəflərin arasında normal münasibətin olmadığını təsdiqləmiş, ancaq bu münasibətin Frankın səkkiz adamı qətlə yetirəcək qədər də, dərin nifrətli olmadığını bildirmişdişdilər.
Uliyam Mansfild
thumb|right|300px|Cinayət hadisəsinin baş verdiyi evin divarında hadisə qurbanlarının təsvir olunduğu [[qravür.]] Uliyam Mansfild Viliska cinayətinin əsas şübhələrindən biri olmuşdur. Ehtimallara görə Frank Cons bu cinayəti özü törətməsə də, Uliyam Mansfildi hadisəni törətmək üçün ələ almışdır. Mansfild seriyalı qatil hesab olunurdu. O, əvvəlcə öz həyat yoldaşını, körpə uşağını və qayınatasını öldürmüşdür və bu hadisələr Viliska cinayətlərindən iki il sonra baş vermişdir. Mansfildin Kanzas ştatının Paola şəhərində də müxtəlif cinayətlər törətdiyi ehtimal olunur və həmin cinayətlər Viliskadakı baltalı cinayətdən cəmisi dörd gün əvvəl baş vermişdir. Uliyam Mansfild həmçinin Cenni Peterson və Cenni Miller adlı bacıların qətlə yetirilməsində də təqsirləndirilmişdir. Araşdırmaçılar ayrı-ayrı vaxtlarda baş vermiş üç cinayətin aralarındakı məsafələrə diqqət çəkmişdir. Belə ki, Viliska və Paola şəhərlərinə qatarla bir-başa getmək mümkün idi və Cenni bacılarının yaşadığı ərazidə dəmiryolu xəttinin üzərində yerləşmişdir.
Montqomeri məhkəməsinə çıxarılan Mansfildin sözügedən cinayətdə əli olduğu sübuta yetirilə bilməmiş və o sərbəxt buraxılmışdır. Viliskadakı cinayətdən doqquz ay əvvəl Kolarado ştatının Kolorado Sprinqs şəhərində oxşar cinayət hadisəsi baş vermiş və hadisələri Kanzas ştatındakı Elsvort və Paola cinayətləri izləmişdir. Hadisələrin baş vermə forması cinayətlərin eyni şəxs və ya şəxslər tərəfindən törədildiyi fikri üzərində dayanmağa əsas vermişdir. 1918-1919-cu illərdə Yeni Orlean şəhərində baş vermiş tarix ədəbiyyatlarında Nyu-Orlean baltalı qatili cinayətləri kimi xatırlanan hadisə ilə də Viliska cinayəti arasında əlaqənin olub olmadığını müzakirə olunmuş, ancaq bunu sübut edəcək kifayət qədər dəlillər tapılmamışdır.
Yerli polis məmurlarından Vilkerson Mansfildin hadisənin əsas şübhəlisi kimi məhkəmə önünə çıxarılmasına nail olmuş, ancaq məhkəmə Mansfildin hadisə baş verən gecədə İllinoys ştatında olduğunu şahidlərin ifadələri ilə sübut etmişdir. Mansfild daha sonra Vilkersonun ona qarşı şəxsi-qərəzlik apardığını iddia edərək, əks məhkəmə işi balatmış və polis məmurundan 2.225 ABŞ dolları təzminat almağı bacarmışdır. Bütün iddialara baxmayaraq Uliyam Mansfilddə digər şübhəli şəxslər kimi kifayət qədər dəlil olmadığından sərbəst buraxılmışdır, ancaq araşdırmaçılar hadisənin törədə biləcək ən mümkün şəxs kimi Mansfildin adını çəkməkdədirlər.
Henri Mur
Viliskadakı baltalı cinayətin son şübhəlisi sayılan Henri Li Mur Viliska şəhərində öz anası və nənəsini balta ilə qətlə yetirmişdir. Hadisə Mur ailəsinin öldürülməsindən sonra baş vermişdir və hadisənin hansı səbəbdən törədildiyi tam dəqiqləşdirilməmişdir. Kiçik bir şəhərdə ayrı-ayrı şəxslərin oxşar üsullarla qətlə yetirilməsi araşdırmaçılarda Henri Murun 1912-ci ildəki cinayət hadisəsində də, əli olması ilə bağlı şübhələr yaratsa da, bu fakt heç bir zaman təsdiqini tapmamışdır.
Çay ilbizcüllütü
— cinsinə aid quş növü.
İohann Karl Vilhelm İlliger
İohann Karl Vilhelm İlliger (19 noyabr 1775 — 1813) — Alman zooloqu və entomoloqu.
Rasqetimu
Rasqetimu adası (ރަސްގެތީމު) - yaşayışı olan ada, inzibati baxımdan Maldiv adalarının Raa atoluna daxildir. Tur Heardala görə şahzadənin gəmisi Rasqetimu adasına XII əsrdə yan almışdır. Bununlada Maldiv adalarında dövlətçiliyin əsası qoyulmuşdur. Adanın adı «rasqe» və «timu» sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Mənasə "Kral adası" mənasını verir.
Selevkilər imperiyası
Selevkilər dövləti — Makedoniyalı İskəndərin imperiyasının süqutu əsnasında yaranan Selevk və onun nəslinin yunan monarxiyasıdır. Diadokilərin razılığı nəticəsində I Selevk Babil satraplığını aldı və daha sonra bir sıra müharibələr zamanı Böyük İskəndərin Yaxın Şərq ərazilərinin bir hissəsini ona əlavə etdi. Dövlətin müasirləri onu həm imperiya, həm də krallıq adlandırırdılar.
Dövlətin özəyi Orta Şərq idi; gücünün zirvəsində Kiçik Asiya, Suriya, Finikiya, Fələstin, Mesopotamiya, İran, Orta Asiyanın bəzi bölgələri və müasir Pakistanı əhatə edirdi. Eramızdan əvvəl I əsrdə Selevki dövlətinin ərazisi azaldı və müasir Suriya və Livanı işğal etdi.
Selevkilər dövləti Yunanıstan və Fars mədəni ənənələri arasında əsas əlaqə olan Ellinizmin ən vacib mərkəzi idi. Yunanistana genişlənməyə başlayan imperiya, ona bir sıra məğlubiyyətlər verən Roma Respublikasının ordusu ilə qarşılaşdı. Nəticədə, e.ə. II əsrin ortalarında ölkənin şərq hissəsi. e. Mitridatların rəhbərliyi altında Parfiyalılar tərəfindən ələ keçirildi. Selevkilər, Suriyanı Finikiyada, eramızdan əvvəl 83-cü ildə Ermənistan kralı II Tigran tərəfindən fəth edilənə qədər hakimiyyətini davam etdirdi. e, nəhayət, Selevki dövlətini məhv edən. Seleucid sülaləsindən olan kraliça I Kleopatra Selena tutuldu və eramızdan əvvəl 69-cu ildə. e. erməni krallar kralının əmri ilə edam edilmişdir. Eramızdan əvvəl 64-cü ildə Selevki dövlətinin ərazisinin keçmiş qərb hissəsi, Suriyanın Roma vilayətinə baxır.
Tarixi I Selevk və onun imperatorluğun qurulması Makedoniyalı İskəndərin ölümündən sonra, bütün imperiya onun sərkərdəsi - Perdikkini əlində idi.
Misir hökmdarı Ptolemey, ilk olaraq sərkərdəyə meydan oxuyaraq Perdikkanı e.ə.321-ci ildə Misirdə bir hərbi kampaniyaya təhrik etdi Nildən keçərkən Makedoniya ordusunun bir hissəsi həlak oldu.
Keçmiş düşərgə komandiri Seleucus, Babil satrapiyası alaraq və Antipaterin oğlu Cassander lehinə xristianlıq vəzifəsindən imtina edərək Perdiccas'ı öldürməyə kömək etdi. Miladdan əvvəl 312-ci ildə Babildə qurulduğu tarix. e. Selevki dövlətinin quruluş anı olaraq qəbul edilməyə başlandı. Bundan sonra Selevk, Mesopotamiya, Şərqi Anadolu, Persis, Parfiya, Baktriya, Ərəbistanı əlavə edərək dövlətini genişləndirməyə başladı.
Selevk Hindistana qədər irəliləyir, burada Hindistan kralı Çandraqupta Maurya ilə 500 müharibə fili Mauryalara köçürmək əvəzinə Parolamis, Arachosia və Gedrosia'nın Seleucus'a köçürüldüyü bir müqavilə bağladı.
Eramızdan əvvəl 301-ci ildə Ipsus döyüşündə Antigonus Tek Gözlü məğlubiyyətdən sonra. e. Seleucus, Şərqi Kiçik Asiya və Suriyanın şimalında nəzarəti əldə etdi. İçində, mallarının paytaxtı olan Antakya şəhərini qurdu. Babilin şimalında Dəclə üzərindəki Seleucia şəhərində alternativ bir paytaxt quruldu.
Seleucus imperatorluğu keçmiş müttəfiqi Demetrius'u məğlub etdikdən sonra çiçəklənmə dövrünə çatdı. Seleucus'un Trakya və Makedoniya üzərində nəzarəti ələ keçirmək cəhdləri, Ptolemey Keravnesin əlindəki Lisimakya yaxınlığında ölümlə kəsildi.
Eramızdan əvvəl III əsr e.
Seleucus I Nicator
Böyük Antakya III Seleucus'un yerinə Antiochus I Soter gəldi. Əvvəlcə, eramızdan əvvəl 280-ci ildə. e., Bithinalılar tərəfindən məğlub oldu, sonra MÖ 278–277'de Kiçik Asiyanı işğal edən üç Kelt tayfasının ittifaqı olan Qalatiyalılar üzərində bir zəfər qazandı. e. və 46 il ərzində qərb hissəsini viran qoydu. Daha sonra Eumenes of Pergamon və Ptolemey ilə Birinci Suriya müharibəsini apardı).
Pergamon hökmdarı I Eumenesə qarşı Sardis döyüşündə sarsıdıcı bir məğlubiyyətdən bir müddət sonra Antakya öldü. Böyük oğlu Seleucus, eramızdan əvvəl 266-cı ildə xəyanət ittihamı ilə atasının əmri ilə edam edildi. e. Bu səbəbdən Trakyalılar və Misirlə müharibə (İkinci Suriya Müharibəsi), Milesləri zalım Timarxdan azad etməsi ilə tanınan II Antiochus Theos'un ikinci oğlu yeni kral oldu.
I və II Antioxun dövründə, Parfiyalıların (256) və Yunan-Baktriyalıların dağılması səbəbindən Selevklər krallığı ölçüdə azaldı. II Selekus Kallinikos altında Borodat (246–226), Üçüncü Suriya Müharibəsi baş verdi, bu Selevklər üçün uğursuz oldu. Məğlub olduqdan sonra II Seleucus qardaşı Antiochus Gierax ilə bir ittifaqa girdi, nəticədə III Ptolemey Everget Seleucus ilə 10 il barışdı. Ancaq çox keçmədən Antiochus Gieraxes döyüşdə yıxıldığı deyilən II Selek ilə müharibəyə başladı; başqa bir ifadəyə görə, Ankyra'daki Mitridates ilə döyüşdə öldü. Parfiya kralı Arsacs üzərində qazandığı zəfər üçün Kallinikos ləqəbini aldı, baxmayaraq ki, sonralar, Baqtriya II Diodotus ilə ittifaq bağlayaraq Seleucus'u məğlub etdi və onu Suriyaya çəkilməyə məcbur etdi. II Selevkin hakimiyyəti həm daxili əlaqələr, həm də xarici siyasət sahəsində bədbəxt idi. Kiçik Asiya və cənub ərazilərinin demək olar ki, hamısı bir zamanlar güclü bir sülaləyə mənsub deyildi: II Selekus daxili Suriyanın yalnız şimal hissəsinə (Persepolis və Ekbatana qədər), Kilikiya düzənliklərinə və Laodikya sahillərinə sahib qaldı.
Ondan sonra Seleucus III Keraunus ya da Soter (226–222). Qohumlarından biri olan Axeusun köməyi ilə Kiçik Asiyanın əhəmiyyətli bir hissəsini Pergamon kralından aldı, lakin çox keçmədən öldürüldü. Böyük III Antioxus (222–187) dövründə Selevki monarxiyası əvvəlki siyasi əhəmiyyətini və gücünü bərpa etdi. Antioxus Fələstin və Finikiyanı Ptolemeylərdən aldı, Parfiyalıları, Baktriyaları və hinduları fəth etdi və Torosun qərbindəki və Hellespont sahillərindəki bütün torpaqlara sahib çıxdı. Bununla birlikdə Romalıların müdaxiləsi Maqneziya savaşında (190) tamamilə məğlub olan və səltənəti Torosla məhdudlaşan Selevklərin gücünü əbədi məhv edən Antioxun iddialarına son verdi.
Rədd et Antioxun varisləri altında Suriya monarxiyası artıq eyni güc səviyyəsinə qalxa bilmədi və yavaş-yavaş, lakin davamlı şəkildə tamamilə tənəzzülə və tənəzzülə uğradı. Bəzi yerlərdə yarı müstəqil hökmdarlar meydana çıxdı — məsələn, Likiyanın şimalında, eramızdan əvvəl 180–84-cü illərdə hökmranlıq edən Kibira'nın zalımları. e. (bilinir: Moaget I, Poikrat, Moaget II, Semy və Moaget III).
162-dən 125-ə qədər, Suriya taxtı Suriyanı xüsusi krallar tərəfindən idarə olunan iki hissəyə bölünənə qədər davamlı olaraq əldən-ələ keçdi: Suriyanın şimalında Kilikiya və Finikiya ilə Kelesiria. Emesian şahzadəsi tərəfindən öldürülən XIII Antiochus'un ölümündən sonra, M.Ö 64-cü ilin payızında Böyük Gnei Pompey. e. Suriyaya girdi və onu Roma vilayətinə çevirərək fəth etdi.2
Həmçinin bax
Atropatena
Velosiped
thumb|150px|Müasir velosiped thumb|150px|İlk velosiped cizgisi Velosiped ( - tez ayaq) — çox hallarda iki təkərə malik, əzələ qüvvəsi ilə pedalla hərəkətə gətirilən nəqliyyat vasitəsidir. Yüksək sürət, sükanın idarəsi, ağırlıq mərkəzinin tənzimlənməsi ilə müşayiət olunan stabilləşdirici hiroskopik hərəkət nəticəsində velosipedlə hərəkət etmək mümkün olur.
Tikiş maşınından sonra dünyada kütləvi şəkildə istehsal edilib yayılan ikinci texniki məhsuldur.
Hal-hazırda dünayda bir milyarddan çox velosiped mövcuddur. Kiçik ölçüsü, aşağı qiyməti və yanacağa ehtiyacının olmaması onun dünyada belə geniş yayılmasının başlıca səbəbidir. thumb|Çexiyadakı Skoda avtomobil muzeyində çəkilmiş velosiped
Tarixi
İlk velosipedin bizim eradan əvvəl yarandığını söyləyən mülahizələr həqiqətə uyğun deyil. thumb|20-ci əsrin əvvəllərində İngiltərənin Plimut şəhərində velosiped Leonardo da Vinçinin şagirdinə aid edilən velosiped cizgisi də həqiqətə uyğun deyil. Bu rəsmin XX əsrin 70-ci illərində çəkilməsi şübhə olunur. 1791-ci ildə guya Comte de Sivraçın iki təkərli velosipedin ixtira etməsi də təhrif olunmuş informasiyadır.
Əspərəkkimilər
Əspərəkkimilər —  kəvərçiçəklilər sırasına aid bitki fəsiləsi.
Velosiped
Tarixi
Velosipedin müxtəlif vaxtlarda ixtirasına aid çoxlu sayda əfsanəvi informasiyalar vardır. Lakin, məlumdur ki, ilk ikitəkərli velospedi 1817-ci ildə alman professor Karl Drays ixtira edib. İki təkərdə sükan və oturacaq nəzərdə tutulmuşdu. Bu ixtira onun şərəfinə "draysine" adlandırılır. O, 1818-ci ildə Drays bu ixtirasına patent alır.
Əzələ ilə işləyən velosipedlər
XVII əsrdə insanlar tərəfindən hərəkət etdirilən arabalar yalnız nümunə kimi tətbiq olunurdu. Ayaqları tutulmuş saatsaz Stefan Farfler ilk dəfə dişli çarxların köməyi ilə əllə hərəkətə gətirilən arabanı düzəldir.
Bu gün velosipedlərdə ağıllı texnikadan istifadə edilir. Avtomobil və motosikletlərdən fərqli olaraq bu texnika çox sadədir. Ancaq onların işləmə prinsipi fiziki baxımdan çox mürəkkəbdir.
İki təkər prinsipi
Əslində iki təkərli velosipedi alman Karl Drays 1817-ci ildə Mahaym şәhərində düzəldir. Sürücü təkərlər arasında oturaraq qurğunu irəliyə itələyir. Bu daha çox özü diyirlənən maşın idi. Karl Drays sonra 1843-cü ildə dörd təkərli ayaq barabanı ilə hərəkət etdirilən arabanı düzəldir.
Mülahizələrə görə velosipedin ixtirası 1816-cı ildə vulkan püskürməsi nəticəsində atların qırılması və bununla başqa nәqliyyat vasitələrinin inkişafına ehiyac yaranması ilə stimullaşdırılmışdır.
Karl Drays düzəldiyi yeriyən maşın qabaq təkəri vasitəsilə idarə oluna bilirdi. Bu hərəkət zamanı ayaqların yerdən tam üzülməsinə və tarazlıq yaradılmasına imkan yaradırdı. Bununla çoxtəkərli arabalardan ikitəkərliyə keçmək və hiroskop effektindən istifadə edərək tarazlığın yaradılması mümkün olmuşdur. Ancaq bu nəqliyyat vasitəsilə hərkət etmək istəyənlər gərək öncə balanslaşdırmanı öyrənməli idilər.
Bundan bir az sonra İngiltərədə metaldan hazırlanmış ilk velosiped hazırlanır. 1819-cu ildə İpsvişdə ilk velsopied yarışı keçirilir. Almaniyada belə yarış 1829-cu ildə keçirilir.
Hazırda uşaqlar arasında pedalsız özüdiyirlənən velospiedlər geniş yayılmışdır. thumb|Braziliya şahzadələri (soldan) Antonio, Luis və Pedro sürgün zamanı üçlü tandem velosipedində, 1891-ci il
Pedal ötürməsi
thumb|150px|Pedallı velosiped thumb|100px|Hündür velosiped XIX (19-cu) əsrin ortalarında diyircəkli ayyaqabıların geniiş yayılması balanslaşma qorxusunu aradan götürmüşdür. Kimin ilk dəfə olaraq ayaqlarını yerdən götürüb pedala qoyaraq hərkət etməsi mübahisəlidir, bu 1864-cü ildə Pierre Mişo və ya Pierre Lallement olması məlum deyil. İlk dəfə olaraq pedallı velosipedin Filip Mority Fişer tərəfindən hazırlanıb tətbiqi 1853-cü ildə tarixə yazılıb. Ötürmə qabaq təkərdə sərt bərkidilmiş qolla-pedalla aparılırdı. Burada gedilən yol pedalın bir dövründə təkərin bir dəfə fırlanmasına uyğun idi.
Zəncir ötürməsi
Velosipeddə pedalda və oxda oturdulmuş dişli çarxların zəncir ötürməsi ilə birləşdirilməsi hündür velosipedlərin düzəldilməsinə gətirib çıxarır. Yalnız 1878-ci ildə arxa oxla pedalın zəncirlə birləşdirilməsi geniş tətbiq oluna bilir. Bunun sayəsində velosipedin konstruksiyasını yüngül hazırlamaq, idarəni asanlaşdırmaq və əlavə oturacağın yerləşdirilməsi mümkün olur.
Hündür velosipedlər
Pedalın bir dəfə dönməsindən əldə olunan enerjidən daha çox yol qət etməyə nail olmaq üçün velosipedlərdə yeni konstruksiya tətbiq olunur, qabaq təkərlərin ölçüsü böyüdülür. Beləki 1870-ci ildə ilk hündür velosiped hazırlanır. Ötürmə prinsipi o dövrə qədər naməlum idi. 1867-ci ildə Parisdə keçirilən sərgidə Mişo və başqa mühəndislərin nümayiş etdirdikləri konstruksiyadan sonra bu velosipedlərə maraq artır. 1868-ci ildə Mişo velosipedinin təmiri ilə məşğul olan ingilis Ceyms Serli Ariel adlı yeni velosiped konstruksiyası layihələndirir və onu 1871-ci ildə nümayiş etdirir. Bu velosiped ilk dəfə olaraq rezin üzlüklü təkərlərə malik idi. Onun qabaq təkərinin diametri 125 sm, arxa təkərininki isə 35 sm idi. Yenilik həm də ondan ibarət idiki, ilk dəfə olaraq təkərlər məftil çubuqlardan hazırlanmışdır. Hündür velosipedlərin hazırlanması üçün əsas şərt 1869-cu ildə Eugene Meyer tərəfindən metal çubuqlardan ibarət təkərlərin ixtirası olmuşdur. Hündür velosipedlərin idarəsi tərpənmə və dayanma zamanı yüksək diqqət tələb edirdi. Oturacaq təxminən 1,25 m hündürlükdə olduğundan dönmə zamanı onun aşma ehtimalı vardır. Buna baxmayaraq bu velosipedlərdə yarışlar keçirilir və ilk dəfə olaraq 40 km/saat sürət əldə olunur. Tez tez baş verən ölümcül qәzalar onun sonrakı inkişafına əngəl törətmişdir. Bu çatışmamazlıqlara baxmayaraq velosiped uzun müddət bazarda monopolu saxlayır.
Sonrakı təkmilləşmələr
XX əsrin əvvəlində sürətləri dəyişən mexanizm inkişaf etdirilib tətbiq olunur. İlk mexanizm arxa təkərin oxunda hər iki tərəfdə oturdulmuş dişli çarxlardan ibarət idi. Sürəti dəyişmək üçün velosipedi saxlamaq, təkəri çıxarıb çevirmək və bərkitmək tələb olunurdu. 1903-cü ildə ixtira olunmuş planetar ötürmə yalnız 1930-cu ildə geniş tətbiqini tapır. Bu ötürmə 1950-ci illərdə İtaliyada ixtira edilir.
1974-cü ildə velosipedlərin gövdələri kütləvi şəkildə titandan istehsal olunmağa başlayır. 1983-cü ildə velokompüter ixtira olunur. 1990-cı ildən sürətlərin indeksli ötürməsi tətbiq olunur.
Quruluşu
right|Velosipedin qurluşu Velosiped aşağıdakı hissələrdən ibarətdir:
Şəlvə (Xocalı)
Şəlvə (əvvəlki adı: Rev) — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Təzəbinə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocalı rayonunun Rev kəndi Şəlvə kəndi adlandırılmışdır. 1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Şəlvə kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Toponimikası
Şəlvə kəndi Qarabağ xanı İbrahim xana məxsus mülklərdən biri olmuşdur. Laçın rayonunda Şəlvə kənd adı ilə eynidir. XVIII əsrin ortalarına aid mənbədə Yuxari Qarabagın Xaçın nahiyəsində Şəlvə kəndinin adı qeyd olunur.
Əhalisi
2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən, Şəlvə kəndinin əhalisinin sayı 113 nəfər təşkil edirdi.
Palestino FK
C.D. Palestino — Çilidə əsas futbol liqası olan Liga Chilena de Fútbol: Primera División liqasında mübarizə aparan futbol klubu.
Adi sahildəyişən
thumb|Actitis hypoleucos — cinsinə aid quş növü.
Xay-alay
thumbnail|200px|Xay-alay Xay-alay — üç tərəfi divarla örtülü bir sahədə kauçukdan hazırlanmış sərt bir topu divara vurma və tutmağa əsaslanan oyun. İspaniyada Pelota Vasca adlanır. Bask (Basklar İspaniyanın şimalı və Fransanın cənub qərbindəki bölgədə yaşayan bir xalqdır) mənşəli olan oyun 1900-cü ildə Kubada oynanmağa başladıqdan sonra Qərb Yarımkürəsində xay-alay olaraq adlandırılmışdır. Ənənəvi olaraq ən yaxşı xay-alay oyunçuları Bask Ölkəsindən çıxmışdır. Hal-hazırda İspaniya, Fransa, Kuba, Meksika və Filippinin bəzi bölgələrində geniş şəkildə oynanmaqdadır.
Terumi Naqae
Terumi Naqae — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Sirik
Sirik — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. 22 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Sultan Əhməd məscidi
thumb|Sultan Əhməd məscidi Sultan Əhməd Camisi — 1609-1616-cı illərdə sultan I Əhmədin əmrinə əsasən İstanbuldaki tarixi yarımadada Memar Sədəfkar Mehmet Ağanın rəhbərliyi ilə inşa etdirilib. Caminin interiyeri mavi, yaşıl və ağ rəngli İznik çiniləriylə bəzədildiyi və yarımqübbələrin, böyük qübbənin içi mavi tonlu qələm işləri ilə bəzədildiyi üçün Avropalılar məscidi "Mavi Cami (Blue Mosque)" adlandırır. 1934-cü ildən etibarən Ayasofiya camidən muzeyə çevrilir. O zamandan etibarən İstanbulun əsas məscidi Sultan Əhməd camisidir.
Sirik
Tarixi
18 dekabr 1918-ci ildə Azərbaycan-Ermənistan müharibəsi dövründə ermənilərin silahlı dəstəsi Sirik kəndinə hücum edərək kəndi yandırmış, əhalinin əmlakını talan etmiş və dağıtmışdır. Hücum nəticəsində kəndin əhalisindən 11 kişi, 10 qadın, 14 uşaq öldürülmüş, 2 kişi yaralanmışdır.
Sultan Əhməd məscidi
Sultan Əhməd Məscidi külliyyəsilə birlikdə İstanbuldaki ən böyük tikinti komplekslərindən biridir. Bu külliyyə bir cami, mədrəsələr, hünkar qəsri, arasta, dükanlar, hamam, çeşmə, səbillər, türbə, darüş-şəfa, sibyan məktəbi, imarətxana və kirayəlik otaqlardan təşkil olunub. Tikintilərin müəyyən qismi günümüzə qədər gəlib çatmamışdır.
Sirik
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Sultan Əhməd məscidi
Xüsusiyyətləri
Məscidin memarlıq və bədii baxımdan diqqətə layiq ən önəmli məqamı bədii tərtibatda ümumi sayı 20.000-dən çox olan İznik çinilərinin istifadəsidir. Bu çinilərin bəzədilməsində sarı və mavi tonlardan, ənənəvi bitki motivləri isitfadə olunmuş, nəticədə tikinti sadəcə ibadətxana olmaqdan ziyadə möhtəşəm sənət əsərinə çevrilmişdir. Caminin ibadətxana bölümü 64 x 72 metr ölçülərindədir. Mərkəzi qübbənin hündürlüyü 43 metr, diametri 23,5 metrdir. Caminin içi 200'dən çox rəngarəng şüşələrlə işıqlandırılmışdır. Divar yazıları Diyarbəkirli Seyid Qasım Qubari tərəfindən yazılıb. Əhatəsindəki tikintilərlə birlikdə bir külliyyə əmələ gətirən Sultan Əhməd Türkiyənin altı minarəli ilk camisidir.
Sirik
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini heyvandarlıq təşkil edib.
Sultan Əhməd məscidi
Xüsusiyyətləri
Türbədə dəfn olunanlar arasında adı bilinənlər isə bunlardır:
Bakı Banklararası Valyuta Birjası
400px|thumb|right Bakı Banklararası Valyuta Birjası (BBVB) 1993-cü ilin 26 iyul tarixində Azərbaycanda valyuta birjasının yaradılması səyini ölkənin Milli Bankı və dövlət kredit idarələri – Beynəlxalq, Əmanət, Sənaye-investisiya və Aqrosənaye bankları öz üzərlərinə götürmüşlər. Maliyyə sisteminin əsas hissəsinə çevrilən BBVB öz fəaliyyətinin başlanğıcında valyuta bazarının mütəşəkkil şəkildə formalaşdırılması məqsədini güdmüşdür. Gələcəkdə maliyyə xidmətləri spektrinin genişlənməsi birja meydanının formalaşmasının universal prinsipini qabaqcadan müəyyən etmişdir. BBVB və onun səhmdarlarının öncə həyata keçirdiyi proyektlər arasında Maliyyə Nazirliyinin Dövlət Qısamüddətli İstiqraz vərəqələri emissiyalarının müraciətinin xidmət olunmasını, səhmlər bazarı sektorunda ilk razılaşmaların təşkil olunması, qiymətli kağızlar Depozitariyasının yaradılması, fond bazarında mühasibat uçotu əməliyyat standartlarının təsdiqlənməsini, Listinq üzrə xüsusi kommisiyanın yaradılmasını, ilk banklararası kredit hərraclarını, həmçinin universal ticarət-hesablaşma birja kompleksinin işə salınmasını qeyd etmək olar. 2001-ci ildə birja tərəfindən buraxılmış və Qafqazda ilk birja ticarət sistemi olmuş "BEST" informasiya-ticarət sisteminin sonuncu nümunəsidir.
Boz səsyamsılayan
— cinsinə aid quş növü.
Dəyirmiburun üzərçə
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Macleaya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Dirayə
Dirayə hədisin sənədi, mətni, təriqi - istər səhih ola istərsədə əlil və həmçinin məqbulu mərduddan ayırmaq üçün ehtiyyac duyulanlardan bəhs edən elmdir. Şeyx Bəhauddin Amili "əl-Vəcizə" kitabında dirayə elminə bu cür tərif vermişdir:
"Dirayə hədisin sənədi, mətni, necə təhəmmül olunması və nəql olunma ədəblərindən bəhs edən elmdir.
Ayətullah Cəfər Subhani Dirayə elmini bu cür tərif etmişdir:
Yuxarıda deyilənlərə aydınlıq gətirək:
Hədisin təriqinə ariz olan hallara nümunə:
Əgər deyilsə ki, hədisin raviləri siqa və imamilərdir hədis səhihdir.
Hədisin ravilərinin hamısı siqa lakin qeyri-imamilər olarsa və yaxud yalnız biri qeyri-imami olarsa hədis müvəssəq hesab olunur. Ravilər imami məmduh olarlarsa həsən, olmazlarsa hədis zəif hesab olunur.
Buradan da rical elmi ilə dirayə elminin fərqi aydın olur. Rical elmində hədisin raviləri ayrılıqda, müfəssəl şəkildə, dirayə elmində isə hədisin sənədi bütövlükdə nəzərdən keçirilir. Həmçinin dirayə elmində rical elmindən fərqli olaraq hədisin mətnindən də bəhs olunur.
Bu elmdə istifadə olanan bəzi terminlərin mə`nalarını nəzərdən keçirək:
1.Sənəd: Mətnin təriqinə deyilir ki, burada bir-birindən nəql edən bütün kəslər nəzərdə tutulur.
2.Mətn: Hədisin mənasını bərqərar edən sözlərdir. Hansı ki, bu sözlər peyğəmbər və imamların kəlamlarıdır.
3.Sünnət: Mə`sumun sözü, feli və təqriridir.
4.Hədis: Məsumun sözünü, felini və təqririni hekayət edən kəlamdır.
Mütəvatir xəbər üçün müxtəlif tə`riflər söylənilmişdir:
Yalan söyləmək üçün adətən birləşməsi mümkün olmayan insanların söylədiyi xəbər.
Sənədin silsiləsi bütün təbəqələrdə elə bir həddə çatmalıdır ki, insanların yalan üçün birləşmələrindən amanda olsun.
Lakin insanların yalan söyləmək üçün birləşməməsi heç də xəbərin düzgün olmasının dəlili deyildir. Çünki insanlar müxtəlif səbəblərə görə, hətta bə`zən bir-birindən xəbərsiz halda eyni yalanı söyləyə bilərlər.
Daha düzgün tə`rif budur: Sayca çox olan və e`timadlı olduqları üçün qəsdən yalan söyləmək üçün birləşməyən və yaxud söylədikləri xəbərin mövzusu yalan söyləmək üçün vadar edici olmadığı halda insanların söylədikləri xəbər mütəvatir adlanır.
Məşhur nəzərə görə mütəvatir xəbərdən hasil olan elm zəruridir. Çünki:
1. Əgər elm nəzəri olsa gərək 2 müqəddiməyə əsaslansın, hansı ki, məsələ bu cür deyildir. Məsələn biz heç bir müqəddiməyə əsaslanmadan Məkkə şəhərinin mövcud olduğunu qəti şəkildə bilrik.
2. Əgər elm nəzəri olsa avam və uşaqlar kimi fikr və nəzər sahibləri olmayanlar üçün vücuda gəlməz.
3. Əgər nəzəri olsa qəsdən fikir etməyənlər üçün də vücuda gəlməz, hansı ki məsələ bu cür deyildir.
1. Həmin xəbərlə çatdırılan məsələ məhsusdur
2. Yalan söyləmək üçün birləşməməlidirlər.
Bu ixtilafı aradan götürməyin yolu budur: Əgər zəruri dedikdə nəzərdə tutulan nə icmali nədəki təfsili müqəddiməyə ehtiyyaci olmayandırsa, təvaturdən hasil olan zəruri elm bu deyildir, çünki zehndə olan bə`zi icmalı müqəddimələrə ehtiyyacı vardır. Əgər bu müqəddimələrə əsaslanan elmə zəruri deyilsə, onda təvaturdən hasil olan elm zəruridir.
Müəllifin (Ayətullah uzma Cə`fər Subhaninin) nəzərinə görə əgər diqqətə, fikrə, nəzərə, istidlala və bürhana ehtiyyacı olsa nəzəri, hətta əgər zehndə bə`zi sadə qəziyyələrə əsaslansa belə xəbər verildikdən sonra tez bir zamanda zehndə hasil olsa zəruridir.
Təvatur üçün bə`zi şərtlər söylənilmişdir:
1. Xəbər verənlərin sayı elə bir həddə çatmalıdır ki, adətən yalan üçün birləşmələri mümkün olmasın. Həmçinin yalanı qəsdən söyləməklərindən amanda olmalıdır.
2. Elmləri hissə söykənsin.
3. Əgər xəbər verənlərin təbəqəsi birdən artıq olsa bütün təbəqələrdə say həmin həddə çatmalıdır.
4. Çatdırılan xəbər elmə söykənməlidir, zənnə yox. Əks halda həmin xəbərdən bizə də elm yox zənn hasil olacaq.
6. Eşidən şəxsin zehnində şübhə və yaxud xəbərin düzgün olmaması e`tiqadına vadar edən bir şey olmamalıdır.
Müəllifin nəzərinə görə təvaturdə fərdlərin konkret sayı şərt deyildir. Yetər ki, qəsdən yalan danışmalarından və eyni yalanı söyləmək üçün birləşmələrindən sığortalayacaq həddə olsun. Bu isə vəziyyətlərə görə müxtəlif ola bilir.
Müxtəlif ravilərin çatdırdığı xəbərlərin mətni eyni olarsa təvatur “ləfzi təvatur” adlanır. Bu da bə`zən bütöv mətndə, bə`zən isə mətnin bir hissəsində müşahidə olunur.
Bəzən isə mətnlər fərqli olurlar lakin eyni mə`nanı çatdırırlar. Bu zaman təvatur “mə`nəvi təvatur” adlanır.
Xəbər mutəvatir həddinə çatmasa lakin ravilərinin sayı 3 nəfəri keçsə "mustəfiz" adlanır.
Ən azı 2 nəfərin digər 2 nəfərdən rəvayət etdiyi xəbərə “əziz” deyilir.
Bir neçə nəfər birindən və yaxud bir nəfər bir neçəsindən rəvayət etməsinə baxmayaraq bir nəfərin tək olaraq rəvayət etdiyi xəbər “ğərib” adlanır.
Özündə höcciyyət şərtlərini cəm etmiş xəbər “məqbul” adlanır.
Özündə höcciyyət şərtlərini cəm etməmiş xəbər isə “mərdud” adlanır.
Özündə höcciyyət şərtlərini cəm edib etməməsi bilinməyən xəbər “muştəbəh” adlanır.
Qış sarayının rotundası
Rotunda - Sankt-Peterburqdakı Qış sarayının şimal-qərb qanadında yerləşən dairəvi otaqdır.
Tarixi
Rotunda Çar I Nikolayın sifarişi ilə memar Oqüst Monferranın layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Otaq bir çox dövlət otaqları və imperator ailəsinin şəxsi otaqları arasında keçid rolunu oynamışdır.
1837-ci ildə Qış sarayında baş vermiş yanğın zamanı sarayın bir çox otaqları kimi, Rotunda da məhv olmuş, lakin, sonradan əvvəlki stilində bərpa edilmişdir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Rotunda neoklassik məbəd stilində dizayn edilmişdir. Dairəvi otaq olan Rotunda gümbəzlə tamamlanmış, gümbəzin ortasında isə şüşəylə örtülmüş okulus yerləşdirilmişdir.
Xanyurdu (Xocalı)
Xanyurdu (əvvəlki adı: Xanazax) — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Ballıca kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocalı rayonunun Xanazax kəndi Xanyurdu kəndi adlandırılmışdır. 1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Xanyurdu kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Tarixi
Dağətəyi ərazidədir. Kənd XIX əsrdə Zəngəzur qəzasından köçmüş erməni ailələri tərəfindən Xanyurdu adlanan yerdə Xanadzax adı ilə salınmışdı. 1992-ci ildən kənd salındığı yerin adı ilə adlandırılmışdır. Ermənilər tərəfindən həm də Lernavan adlandırılır.
NoitaminA
— yapon telekanalı Fuji Televisionda hər cümə axşamı yayımlanan verilişlər bloku. Qadın auditoriyasının genişlənməsi məqsədi ilə buraxılmışdı.
Xanyurdu (Xocalı)
Əhalisi
2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Xanyurdu kəndinin əhalisinin faktiki sayı 578 nəfər, qeydiyyatdakı əhalinin sayı 592 nəfər təşkil edirdi.
NoitaminA
2005-ci ilin aprel ayından 2010-cu ilin mart ayına qədər verilişlər yapon vaxtı ilə saat 24:45-dən 25:15-ə qədər yayımlanırdı. 2010-cu ilin aprel ayında taymslot iki dəfə çoxaldı və noitaminA 24:45-dən 25:45-ə qədər yayımlanmağa başladı.
15 aprel 2010-cu il tarixində Fuji Television və Funimation Entertainment arasında verilşlərin Şimali Amerikada Yaponiyadaki premyeradan bir saat sonra nümayiş etdirməsi haqqlarının əldə olunması bəyan edilib.
Feedback və tənqidlər
Anime News Network saytının icmalşısı Brayan Ruh qyd edib ki, blokun verilişləri «çox vaxtı yüksək keyfiyyətli olurlar». World Art saytının icmalçısının fikrinə görə, «bu blokda qeyri-adi və parlaq verilişlər nümayiş olunur». The Japan Times onlayn qəzitinin müəllifi edan Korkilin fikri ilə, noitaminA bloku müasir sosial problemləri göstərir və animenin yaranmasına innovativ yanaşır.
Qeydlər
<references group="к." />
Hovuslu
Hovuslu — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.25 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Havuslu oyk., sadə. Cəbrayıl rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənddir. Düzənlikdədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini havuslu tirəsinə mənsub ailələr saldığına görə belə adlanmışdır. Havıslı, Hovuzlu variantlarında da qeydə alınmışdır. Azərbaycan dilinin dialektlərində havıs kotanın açdığı şırıma deyilir.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.
Calidris pugnax
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Kajagoogoo
Kajagoogoo - Britaniya pop qrupu. Daha çox ən məşhur hiti Too Shy sinqlı ilə tanınır.
Yuki Fuşimi
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Buğa (astrologiya)
Buğa (♉︎) — Zodiakın ikinci bürcü.
Qafqaz dağdağanı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına aiddir –NT. Azərbaycanın nadir növüdür. QlobalIUCN Statusu: LC.
Qısa morfoloji təsviri
Ağacdır, yarpaqları qabıqlı, kənarları qeyri-hamardır, yumurtavaridir və ya yumurtavari-lansetşəkillidir, kənarlardan qatlanmış iti dişlidir, üstdən tend-yaşıl, hamar və ya kələ-kötür, alt hissədən boz-yaşıl rənglidir. Uzunluğu 4-8 sm, eni 2,5-5 sm-dir. Meyvələri şarvaridir, qırmızımtıl-sarı rənglidir və ya tünddür. Toxumları qırışlıdır. Yarpaqlaması və çiçəkləməsi eyni vaxtda baş verir.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə sentyabr-oktyabr aylarına baş verir. Aşağı və orta dağ qurşağında, meşə və meşə olmayan rayonlarda qaya və daşlıq yerlərdə rast gəlinir.
Levant
thumb|Levant Levant (həmçinin Transiordaniya və Məşriq olaraq tanınır) - Aralıq dənizinin şərqindən Mesopotamiyaya qədər uzanan tarixi ərazinin bəzi qaynaqlardakı adı. Osmanlı İmperiyası zamanında Genuya və Venesiyalı tacirlərinin burada çoxlu ticari faktoriyaları olduğu üçün Levanten adlandırılırdılar.
Qafqaz dağdağanı
Bioloji xüsusiyyətləri
Qafqaz dağdağanı adi dağdağana çox bənzəyir. Təbiətdə hündürlüyü 15 m-ə qədər olan ağacdır. Yarpaqları kiçik olub, 4,5 sm-ə qədər uzunluğunda və 2-4 sm-ə qədər enində ola bilir. Yumurtaşəkillidir və kənarlarında dişlərin sayı azdır. Yarpağın üst hissəsi tüksüz, alt tərəfi isə tüklüdür. Yetişmiş meyvələri parlaq qırmızı və ya qəhvəyi rəngdə olub, üzəri girintili-çıxıntılıdır. Çiçəkləri yarpaqlar əmələ gəlməmişdən qabaq oyanır. Meyvəsi 10 mm-ə qədər diametrində ola bilir. Dəniz səviyyəsindən 1400 m-ə qədər yüksəkliklərdə bitir.
Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın vəziyyətinin və təbii bəroanın ətraf mühitin dəyişilməsindən asılılığı müşahidə olunur, azalma tendensiyasına meyillidir.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Populyasiyanın zəif təkrarlanması.
Mühafizə tədbirləri
Növün nəzarətə götürülməsi və mütəmadi monitorinqlərin aparılması təklif olunur.
Ümumi yayılması
Qazaxıstan, İran, Əfqanıstan, Türkmənistan, Gürcüstan, Türkiyə, İraq və Pakistanda təbii arealları vardır.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazın şər və qər hissələri, Qobustan, Bozqır yaylası, Kiçik Qafqazın şimal, cənub və mərkəzi hissələri, Lənkəran ovalığı.
Təbii ehtiyatı
Təbii ehtiyatı Azərbaycanda çox deyildir.
Durusu gölü
Durusu və ya Terkos (Durusu Gölü; Terkos Gölü) — Türkiyədə, İstanbul şəhərindən 45 km şimal-qərbdə yerləşən su hövzəsi. Gölün maksimal dərinliyi 11 metr, eni 1–2 km, səthinin sahəsi isə 30,4 km²-dir. Göl suyunda 27 balıq növü mövcuddur.
Qafqaz dağdağanı
Çoxalması
Çiçəkləmə sentyabr-oktyabr aylarına baş verir. Əsasən toxumla çoxalır.
Durusu gölü
Ümumi məlumat
Gölün sahil xətti son 1000 ildə çox dəyişilmiş və dəyişməyə davam edir. Durusu əvvəlcə Şərqi Frakyada strateji əhəmiyyətli bir yerdə yerləşən körfəz idi. Bu bölgə süquta uğramaqda olan Bizans imperiyasının son məntəqələrindən biri idi. Körfəzdə zaman-zaman Genuya dəniz quldurları sığınırdılar. Yaxınlıqda olan qalanın qalıqları buna sübutdur. Lakin çayın və dəniz axınlarının gətirdiyi allüvial qumun Durusu çayının deltasına toplanmasına səbəb oldu. 1855-ci ildə fransız mühəndisləri limanı gölə çevirməyi və suyundan böyüyən İstanbul əhalisi üçün istifadə etməyi təklif etdilər.
Osmanlı İmperiyası zamanı gölün ətrafında Durusu mahalı var idi.
Qafqaz dağdağanı
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir. Populyasiyanın vəziyyətinin və təbii bəroanın ətraf mühitin dəyişilməsindən asılılığı müşahidə olunur, azalma tendensiyasına meyillidir.
Too Shy
Too Shy — Kajagoogoo qrupunun 1983-cü ildə White Feathers albomundan çıxrdığı sinql.
Qafqaz dağdağanı
Becərilməsi
Məlumat yoxdur.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na daxil edilməsi tövsiyə olunur.
Durusu gölü
Ümumi məlumat
1971-ci ildə dənizdən duzlu su axınının limana daxil olmasının qarşısını almaq məqsədi ilə Terkos adlanan su anbarı inşa olundu. Məhs bununla axının tənzimlənməsinə imkan yaradıldı. Məhs bu su hövzəsi İstanbulun əsas su mənbəsi hesab olurdu.
121 (ədəd)
Yüz iyirmi bir — say sistemində ədədlərdən biridir. Yüz iyirmidən sonra, yüz iyirmi ikidən əvvəl gəlir.
Mayami
Mayami - Amerika Birləşmiş Ştatlarının Florida ştatının ikinci böyük şəhəridir. Atlantik okeanı sahilində bir sahil şəhəridir.Mayami rəsmi olaraq şəhər statusunu 1896-cı il 28 iyulda almışdır
Qardaş şəhərlər
• 2
Durusu gölü
Ümumi məlumat
Göldə suyun səviyyəsi Qara dənizin səviyyəsinə nisbətən + 4,5 ilə −1 m arasında dəyişir. Su sahəsi də 25 ilə 30.4 km² (maksimum) arasında dəyişir. Göl sahilləri meşələrlə əhatə olunmuşdur. Yaxınlıqda Durusu kəndi yerləşir. Yay aylarında bu ərazi şəhər əhalisinin istirahət məkanına çevrilir.
Son onilliklərdə göldə şirin su flora və faunası əmələ gəlmişdir ki, bu da qum tirəsinin tədricən eroziyaya məruz qalmasına səbəb olur. İcazə ilə göl suyunda balıq tutmaq və su quşlarını ovlamaq olar.
«İstanbul» kanalının ehtimal olunan marşrutlarından biridə Durusu gölündən keçməklə Qara və Mərmərə dənizini birləşdirəcək.
Gülüzü
Gülüzü — Qars ilinin Arpaçay ilçəsinin Mərkəz bucağında kənd.
RIP
RIP — Kiçik şəbəkələr üçün nəzərdə tutulmuş dinamik marşuritizasiya protokoludur.
Gülüzü
Tarixi
Kəndin əski adı Pekraşendir.
RIP
Marşrutlar haqqında informasiyaları UDP 520 portundan istifadə etməklə paylaşır.
Gülüzü
Coğrafiyası
Kənd Qars ilinin inzibati mərkəzi Qars şəhərindən 69 km, Arpaçay ilçəsinin inzibati mərkəzi Arpaçay qəsəbəsindən 27 km uzaqlıqda yerləşir.
RIP
Anlayışlar
RİP ən yaxşı marşrutu sıçrayışlara əsasən (hop count) təyin edir. Burdakı hər sıçaryış bir router mənasına gəlir. Maksimum gedə biləcəyi router sayı 15-dir. Yəni göndərilən paketlər 16-cı routerdə itir. RIP protokolu hər 30 sanyiyədə update-lər yayınlayır(öz cədvəlində olan diapazon siyahısı).
Gülüzü
Əhalisi
31 dekabr 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 779 nəfər daimi əhali yaşayır.
RIP
RIP versiya 1
İlk dəfə 1988-ci ildə yaradılmışdır. RİP versiya 1 classful routing protokol hesab olunur yəni  bu protokol  şəbəkə adreslərin düzgün  anons olunmasını əks edə bilmir. Subnet məlumatlarını updatelərdə yaymır. Həmçinin bunlarda router identifikasiyası olmur. Buda RIP-in güvənliyini azaldır və müxtəlif hücumlara şərait yaradır. Adminstrative Distance olaraq 120 istifadə edir.
Gülüzü
Milli tərkibi
1886-cı ilə olan məlumata əsasən Rusiya İmperiyasının Qars vilayətinin Çıldır şöbəsinin Zurzuna kənd cəmiyyətinin Pekraşen kəndində 360 nəfər əhali yaşayırdı, onların 351 nəfərini etnik qarapapaqlar, 9 nəfərini isə kürdlər təşkil edirdi.
RIP
RIP versiya 2
RIP versiya 2-ə 1997-ci ildə MD5 şifrələməsi dəstəyi əlavə olunub.
Vanın mühasirəsi
Arxa plan və mühasirə
Səfəvi Şahı I Təhmasibə qarşı üsyan başladan qardaşı Əlqas Mirzə, 1547-ci ildə İstanbula gələrək Osmanlı Padşahı I Sülüymandan kömək istədi. Həyat yoldaşı Xürrəm Sultan ilə birlikdə 1544, 1545 və 1546-cı illəri Ədirnədə keçirən Süleyman, İstanbula geri qayıtdıqdan sonra Əlqas Mirzəni şərqə göndərdi və 1548-ci il 29 mart tarixində Səfəvilər üzərinə yürüşə çıxdı. Yürüşdə Süleymana, Fransa Krallığının İstanbuldakı səfiri Qabriel de Luetz de, Jak Gassut və Jan Çesneau adlı iki nəfər köməkçisi ilə birlikdə müşayiət edirdi. Süleymanın idarəsindəki qoşun, əvvəlcə Səfəvilər Dövlətinin əlində olan Təbrizi ələ keçirdi. Ancaq Səfəvilərin geri çəkilərkən həyata keçirdikləri yandırılmlş torpaq siyasəti ilə əlaqədar olaraq Süleyman, qüvvələrini geri çəkmək məcburiyyətində qaldı. Qısa bir müddət sonra, yenidən Səfəvilərin əlində olan Van mühasirəyə alındı. Daha sonra mühasirəni Ərzurum bəylərbəyi Üləma Paşa təhvil alarkən, 1548-ci ilin 25 avqustunda şəhər Osmanlı İmperatorluğunun tərkibinə qatıldı. Digər tərəfdən isə Şirvanşahlar Dövlətinin də Osmanlı İmperatorluğuna birləşdirilməsi ilə əlaqədar olan yürüş, 1549-cu ilin 21 dekabrında başa çatdı.
Xanabad (Xocalı)
Xanabad — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Xanabad kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olub. Ermənilər tərəfindən Xnapat adlandırılır.
Tarixi
2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Xanabad kəndinin əhalisinin faktiki sayı 826 nəfər, qeydiyyatdakı əhalinin sayı 827 nəfər təşkil edirdi. Dağətəyi ərazidədir.
Bargah (Çaroymaq)
Bargah — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
İran Tudə Partiyası
İran Tudə Partiyası (, Hizbi Tudəyi İran, ) — İranda kommunist partiya.
Tarixi
1941-ci ildə „Tudə“ hizbi yaradıldı. Bu partiya kommunistlər haqqında 1931-ci ildən qüvvədə olan „Kommunist qanunu“ baxımından özünü kommunist partiyası deyil, Tudə partiyası adlandırdı.
Sabir Əliyev (geoloq)
Sabir Ağakişi oğlu Əliyev ( d.1928; Bakı, Azərbaycan) — Geologiya-mineralogiya elmləri doktoru.
Samir Əliyev 1928-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1951-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin geologiya-coğrafiya falültəsini bitirib. 1954-cü ildə "Neft və qaz yataqlarının geotermiyası" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1954-1956-cı illərddə ADU-nun "Neft və qaz geologiyası" kafedrasında dosent vəzifəsində işləyib. 1958-ci ildən Geologiya institunda işləyir. 1968-cı ildən "Geotermiya" laboratoriyasına rəhbərlik edir. 1989-cu ildə "Cənubi Xəzər çökəkliyinin geotermik sahələri və onların neft-qazlılıqla əlaqəsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Elmi fəaliyyəti Cənubi Xəzər çökəkliyində və onun ətrafında geotermik sahələrin yayılması qanunauyğunluğunu və onların neft-qazlılıqla əlaqəsini öyrənmək, dərinlik istiliyinin xalq təsərrüfatında istifadəsi perspektivliyi, geotermik sahələrin ölçülməsi üçün cihazların və üsulların işlənib hazırlanması və geotermik sahələrin planalması ilə bağllıdır. İlk dəfə olaraq Azərbaycanın depressiya zonalarının neftli-qazlı rayonları üçün yeni üsul ilə temperatur sahələrini və istilik axınlarını əks etdirən istilik axınları xəritəsini tərtib etmişdir. Zamabn amilini nəzərə almaqla Cənubi Xəzər çökəkliyinin geotermin şəraitini modelləşdirmiş, neft və qazın əmələgəlmə intervallarını proqnozlaşdırmışdır. İlk dəfə olaraq Kürdəmir qravitasiya qalxımı üçün 1 saylı Saatlı ən dərin quyusunun məlumatları əsasında 8260 m dərinliyə qədər geotermik parametrlərin paylanmasını müəyyən etmişdir. 130-dan çox çap olunmuş işim müəllifi, 4 monoqrafiya və 4 ixtiranın həmmüəllifidir. "Azərbaycan SSR-in hidrogeotermik xəritəsi"nin, "SSRİ ərazisinin və ətraf rayonlarının istilik axını xəritəsi"nin tərtibçilərindən biridir. "Azərbaycanın geotermal atlası"nın müəlliflərindən biri və redaktorudur.
Sahibkarlığın İnkişafı Fondu (Azərbaycan)
Tarixi
12 oktyabr 1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 269 nömrəli Fərmanına əsasən "Azərbaycan Respublikası Sahibkarlığa Kömək Milli Fondunun Əsasnamə"sinin təsdiq edilməsi ilə dövlət büdcəsinin vəsaiti hesabına güzəştli kreditlər verəcək ilk maliyyə qurumunun əsası qoyuldu.