cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tərcümə
İşarə dilinin tərcüməsi
"İşarə dili" dedikdə kar adamların ünsiyyət vasitəsi kimi istifadə etdiyi jest, mimika və əl-qol-bədən hərəkətlərindən ibarət işarə sistemi nəzərdə tutulur. Bu işarələr həm kar adamlar arasında, həm də onlarla ünsiyyətdə olan normal eşitmə qabiliyyəti olan insanlar arasında işlənir. Normal şifahi nitqin işarə dilinə çevrilməsi və ya əksinə, işarə dilindəki fikrin normal nitq şəkildə çatdırılmasına transliterasiya deyilir. Bu prosses hər iki tərəf, yəni eşitmə qüsurlu olan şəxs, eləcə də onunla ünsiyyət yaradan normal eşitmə qabiliyyətli şəxs eyni dilin nümayəndələri olduqda baş verir. Tərəflər müxtəlif dillərin daşıyıcıları olduqda isə onların fikrinin işarələr dilində və ya şifahi şəkildə ifadə olunması üçün üçüncü bir tərəfin müdaxiləsinə- işarə dili üzrə tərcüməçinin iştirakına ehtiyac yaranır. İşarə dili üzrə tərcümə sinxron şəkildə həyata keçirilir və sinxron tərcümənin ənənəvi formalarından fərqli olaraq burada tərcüməçinin təcrid olunmuş kabinədən və qulaqcıqlardan istifadə etməsi əvəzinə, eşitmə qabiliyyəti qüsurlu olan auditoriya qarşısında birbaşa fəaliyyət göstərməsi tələb olunur. Bu halda tərcüməçi eşitdiyi şifahi nitqi işarə dilinə, işarə dilində ifadə olunanları isə adi nitqə çevirməli olur. Tərcümənin bu sahəsi üzrə çalışan mütəxxəssislər müəyyən kurs keçərək orada işarə dili, eşitmə qüsurlu insanların mədəniyyəti, barmaq vasitəsilə hərfləmə, işarə dilinin quruluşu, dilmanclığın əsasları, dilmanclıq və transliterasiya, səsləndirmə və s. kimi fənləri öyrənməlidirlər.
Beynəlxalq Tərcüməçilər Federasiyası
Beynəlxalq Tərcüməçilər Federasiyası |(International Federation of Translators) dünyada üzvlərinin sayına, heyata keçirdiyi tədbirlərə və reytinginə görə tərcüməçilərin ən böyük təşkilatıdır. Dünya üzərində 55-dən çox ölkənin tərcümə təşkilatlarının təmsil olunduğu federasiyanın baş ofisi İsveçrədə yerləşir. Federasıyanın üzvü olan tərcüməçilərin sayı isə 80.000-dən artıqdır. Federasiyanın əsas məqsədləri arasında tərcüməçiləri bir araya toplamaq, onların hüquqlarını müdafiə etmək, tərcüməçilər üçün xüsusi təlimlər keçirmək yer alır. Hər 3 ildən bir beynəlxalq iclas keçirən federasiyanın növbəti iclası 2014-cü ildə Almanyada baş tutacaq. Onu da qeyd etmək istəyirəm ki, bu yaxınlarda 60 illik yubileyinin qeyd edən federasiyanın üzvü olan təşkilatlar arasında ölkəmizi Azərbaycan Gənc Tərcüməçilər Assosiasiyası təmsil edir.
Türk Çevirmənləri Dərnəyi
Qardaş Türkiyədə fəaliyyət göstərən Türk Çevirmənləri Dərnəyi (Turkish Translator’s Association) 1992-ci ildə yaranıb və İstanbul şəhərində yerləşir. Təşkilatın fəaliyyətləri arasında Türkiyə tərcüməçilərini vahid mərkəzdə toplamaq, tələbə tərçüməçilərə müxtəlif tərcümə sahələrində seminarlar vermək, beynəlxalq arenada türk tərcüməçilərini təmsil etməkdir. Təşkilat həmçinin tərcümə bazarında qiymətləri müəyyən edir, müxtəlif dillər üzrə tərcüməçilərlə əlaqə qurmağa yardımçı olur. Təşkilatın Türkiyənin müxtəlif bölgələrində nümayəndəlikləri vardır.
Amerika Tərcüməçilər Assosiasiyası
Amerikada fəaliyyət göstərən ən böyük tərcümə təşkilatı Amerika Tərcüməçilər Assosiayasiyasıdır ( |American Translators Association ). Assosiasiya 1959-cu ildə yaradılmışdır. Dünyanın 90 ölkəsində fəaliyyət göstərən assosiasiyanın 11.000-dən artıq üzvü vardır. Əsas məqsəd tərcüməçilərin profesional inkişafı və peşə qabiliyyətlərinin artırılması olan assosiasiya Beynəlxalq Tərcümə Federasiyasının daimi üzvüdür.
Azərbaycan Gənc Tərcüməçilər Assosiasiyası
Azərbaycanda tərcüməçilərin təşkilatlanması sahəsində işlər son bir neçə ildir ki, daha aktiv şəkildə görülür. Buna səbəb kimi isə tərcümənin və tərcüməçiliyin son illərdə daha da ön plana çıxmasını göstərmək olar. Müstəqillik qazandığımız illərdən günümüzə qədər bir neçə dəfə tərcümə təşkilatları yaratmağa cəhd olunsada buna yalnız 2011-ci ildə nail olunmuşdur. Məhz bu ildə bir neçə gənc tərcüməçi tərəfindən Azərbaycan Gənc Tərcüməçilər Assosiasiyası yaradılmışdır. Assosiasiya Azərbaycan Respublikası ərazisində fəaliyyət göstərən, azərbaycanlı tərcüməçiləri bir araya gətirən, tərcüməçilərin ilk peşəkar təşkilatıdır. Assosiasiya 2012-ci ildə dövlət qeydiyatına alınmış və fəaliyyətini davam etdirmişdir. Assosiasiya iki yüzə yaxın peşəkar, həvəskar tərcüməçiləri, tərcümə təhsili almaqda olan tələbələri bir araya gətirir. Tərcüməçilərin hüquqlarının, sosial, iqtisadi və hüquqi maraqlarının müdafiə etmək, Azərbaycanda, eləcə də xaricdə fəaliyyət göstərən azərbaycanlı tərcüməçilər arasında kommunikasiya qurmaq, tərcümə sahəsində təhsil alan gənclərə hərtərəfli dəstəyin təmin olunması assosiyasiyanın əsas hədəf və məqsədləri arasında yer alır. 30 Sentyabr Beynəlxalq Tərcüməçilər günündə təşkil olunan Milli Tərcümə Forumu Azərbaycanda tərcümə sahəsində görülən uğurlu işlərdən biri kimi qiymətləndirmək olar.
Hümayun
Hümayun – Azərbaycan musiqisində 1) yeddi ladlarından (məqamlarından) biri, 2) yeddi əsas muğam dəstgahlardan biri. Humayun Yaxın Şərq xalqlarının klassik musiqisinə daxil olan 24 şöbədən biridir.
Tarixçə
XIX əsr Azərbaycan musiqisində rəhavi (rahab) dəstgahında rahab ilə tərkib arasındakı şöbə idi. 19-cu əsrin sonlarında (Mirzə Fərəcin cədvəlində) Humayun dəstgahı 17 şöbə və guşəni özündə toplamışdır. Sonralar inkişaf nəticəsində Humayun başqa muğam dəstgahları kimi təkmilləşir, yığcamlaşır, bəzi şöbə və guşələrdən azad olur. Vaxtilə Azərbaycanda Humayun – "Qafqaz Humayunu" adı ilə məlum idi.
Humayun muğamı Azərbaycan musiqisində
Üzeyir Hacıbəyov özünün fundamental əsəri olan "Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları" kitabında Humayunu "Şüştər"lə müqayisə əsasında belə qənaətə gəlir ki, bədii–ruhi təsir cəhətdən Humayun dinləyicidə nisbətən daha dərin kədər hissi oyadır.
Bu muğam hümayun, feili, Şüştər, tərkib, bidad, Məsnəvi, üzzal şöbələrindən ibarət dəstgahdır. Humayun dəstgahının şöbə və guşələrindən söz açarkən hər şeydən əvvəl onu demək lazımdır ki, başqa muğam dəstgahlarından fərqlənərək Humayunda "Bərdaşt" olmur.
Hazırda 7 hissələri tədris olunur ki bunlar da Bərdaş, Maye, Feili, Mövləvi, Tərkibi, Bidad, Kiçik məsnəvi (Sh,ela,bj).
Humayun muğamının not yazıları
“Hümayun” muğamını instrumental şəkildə Nəriman Məmmədov tarzən Əhməd Bakıxanovun ifasından (1962), A.Əsədullayev tarzən Elxan Mirzəfərovun ifasından (2003) nota yazmışdır. Bu muğam əsasında bəstəkarlar müxtəlif janrlı əsərlər, o cümlədən, Tofiq Bakıxanov “Hümayun” simfonik muğamını yaratmışdır.
Humayun muğamı İran musiqisində
Iran musiqisində 7 əsas (dəstgah) muğamdan (makamdan) biridir. . Çəkavək, bəxtiyari, moalif, Leyli və Məcnun, tərz, bidad, ney-Davud, guşeyi-çahargah, məvaliyan, əbül-çəp, bavi, suzi-güdaz, mureh, nəfir (nəfir-fərəng), şüştəri, camədəran, üşşaq, üzzal, zabol, bayatı-əcəm, bəhr-nur, şahnaz, dənasəri, mənsuri, Məsnəvi şöbələrindən ibarət dəstgahdır.
Humayun musiqi ladı (məqamı) kimi
Humayun səssırasının iki növü göstərilir:
Flora Purim
Flora Purim — cazmen.
Həyatı
1942-ci il martın 6-da Rio de Janeyroda musiqiçilər ailəsində anadan olmuşdur. Onun atası əslən Ukraynadan olub Rio de Janeyro Simfonik Orkestrinin aparıcı skripkaçısı, anası isə klassik pianoçu idi. Flora 8 yaşında ikən fortepiano dərsləri alır, sonra gitara çalmağa başlayır və daha sonra Hermeto Paskoalın rəhbərliyi ilə səsini cilalayaraq səs diapazonunu üç oktavadan altı oktavaya çatdırır.
1960-cı illərin ortalarında Paskoal və perkussiyaçı Airto Moreira Braziliyanın "Quarteto Novo" qrupuna rəhbərlik edirdi. Bu qrup cazla radikal "protest" mahnılarının qarışığından ibarət bir repertuar ifa edirdi. Flora Airto ilə tanış olandan az sonra (əvvəlcə onlar heç cür dil tapa bilmirdilər) hər ikisi başa düşdü ki, bir-birinə ideal yaraşırlar və buna görə də həm möhkəm ailə qurdular, həm də yaradıcılıq əməkdaşlığını möhkəmlətdilər. Beləliklə, dünyada ən yaxşı perkussiyaçılardan biri ilə dünyada ən yüksək səviyyəli caz müğənnisi — Moreira və Pürim öz yaradıcılıq potensiallarını birləşdirdilər: onlar 30 il ərzində müntəzəm olaraq birgə qastrol səfərlərinə çıxmış, birgə albomlar yazdırmışlar. 1967-ci ildə Braziliyada hərbi çevriliş baş verəndən sonra mahnıların mətnlərinə senzur tətbiq ediləndə bu ər-arvad köçüb Amerika Birləşmiş Ştatlarına gedir və orada yerli caz səhnəsinin ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrilirlər, yetmişinci illərin elektron caz musiqisi tarixində ilk uğurlu kommersiya albomlarını buraxırlar. Stend Getz və Bill Evans kimi musiqiçilərlə əməkdaşlıq etməyə başlayan Flora onlarla birlikdə bütün Avropanı gəzib dolaşır, öz vokal repertuarını inkişaf etdirir və zənginləşdirir, sonra isə "Return to Forever" adlı albomda Çik Korea, Airto, Stenli Klark və Co Farell ilə birgə çıxışlar edir. 70-ci illərdə Flora Pürim Karlos Santana və Cenis Coplin ilə görüşür, Kaliforniyada keçirilən Open-air festivallarında onlarla birgə çıxış edir, Korea və Airtonun bir neçə klassik albomunun, o cümlədən "Light as a feather" albomunun yazılışında iştirak edir. Floranın ifası barədə danışanda, onu başqa caz vokalçıları ilə müqayisə etmək düzgün olmazdı, çunki onların əksəriyyəti oxuduqları mahnının mətninə bağlanır, improvizə dilini sketlə məhdudlaşdırırlar. Flora isə öz səsinin bütün potensial imkanlarından istifadə edir, bəzən qeyri-adi səslərin geniş palitrasının xeyrinə sözlərə o qədər əhəmiyyət vermir. Lakin bu halda — istər delfinlərin səsini imitasiya edəndə, istərsə də çılğın qəhqəhələrlə güləndə bütün başqa məqamlar musiqiyə və ritmikaya tabe edilir. Müğənni "Straight to Chaser" jurnalına müsahibəsində demişdir: "Mən balladalar oxumuram. Mən sözləri oxuyanda onları təbii şəkildə təsəvvür edirəm, lakin özümə sərbəstlik verməyi üstün tuturam, çunki mətn fantaziyanı məhdudlaşdırır, musiqi özü öz əvəzindən danışmalıdır".
Qremmi mükafatı
1986-cı ildə Flora öz əri ilə birlikdə "The Magicians" adlı yeni albom yazdırır və bu albom Qremmi mükafatına nominant kimi təqdim edilir. 1992-ci ildə Flora bu uğurunu təsdiqləyir: həmin il onun iştirakı ilə yazılmış iki albom — "Grateful Dead" qrupunun təbilçisi Mikki Xart ilə birgə yazılmış "Planet Drum" ("World stilində ən yaxşı albom" nominasiyasında) və "The Dizzy Gillespie United Nations Orchestra" ("Ən yaxşı caz albomu" nominasiyasında) albomları Qremmi mükafatına layiq görülür. Ümumiyyətlə, Dizzy Floranın həyatında mühüm rol oynamış, hər şeydən əlavə, onu Bahailərin dini ilə tanış etmişdir. Sonrakı dörd ildə Flora cazda ən yaxşı qadın vokalına görə iki dəfə Qremmi mükafatına layiq görülmüş və "Downbeat" jurnalının keçirdiyi sorğunun nəticələrinə görə ən yaxşı müğənni seçilmişdir. 1993-cü ildə Airtonun təşkil etdiyi "Forth World" latın cazı qrupuna Airtonun özündən və Floradan əlavə, istedadlı gitaraçı Joze Neto və klavişli alətlərdə mahir ifası ilə ad çıxarmış Geri Mik də daxil idi. Bu hadisə müğənninin karyerasında yeni mərhələyə çevrildi.
Yeni Leybl
Yeni leyblin himayəsi altında Flora yenidən populyarlaşdı. Bu unikal heyət öz zəmanəsini xeyli qabaqlamışdı. Perkussiyanın zəngin imkanlarından və latın vibrasiyalarından gen-bol istifadə edilən world janrı ilə caz-rokun hibridi olan bu qrupun son uğuru "Last Journey (BW 2122)" albomu sanki növbəti albomun — Ronni Skott ilə birgə yazılmış "Little Tear" albomunun müjdəçisi idi. Floranın Londondakı "The Forum" arenasında uğurlu çıxışları, eləcə də onun Gil Piterson və Patrik Forc ilə əməkdaşlığı sayəsində həm Flora, həm də Airto "Acid Jazz" stilində yazılmış bir neçə albomun iştirakçılarına çevrildilər. Bu albomlar arasında Ceyms Teylorun kvarteti ilə birgə yazılmış "Supernatural Feeling" albomu və "Urban Species" üçün yazılmış "Listen" albomu xüsusi qeyd edilməlidir. Floranın M. E. L. T leyblində yazdırdığı "Speed of Light (BW044)" albomu isə Endrü Missinqham tərəfindən remiks edilmişdir. "Speed of Light" albomu Floranın müstəqil solist rolunun bərpası demək oldu. Bu albomdan sonra Flora mərasim mahnıları oxumaqdan üz döndərərək fleytaların, perkussiyanın və yumşaq elektron səslərin aşkar duyulduğu yüngül "salsa" janrına üz tutdu. Flora özü həmin albom barədə belə demişdir: "Bu, ifaçılıq baxımından vokal albom deyil və deməzdim ki, həmin albom mənim səsimin imkanlarını nümayiş etdirir. Çox güman ki, bu albomun özünün kompozision quruluşuna və mənim bütün həyatımın saund-treki olan musiqiyə fikir vermək lazımdır". İki səsyazma studiyasında — Santa Barbaradakı "Sound Design" studiyasında və səs rejissoru Ceoff Ciletin rəhbərliyi ilə Piter Qebrielin "Real world" studiyasında yazılmış "Speed of Light" albomu Floranın bir illik işinin yekunu oldu. Bir sıra müxtəlif stil və cərəyanların uzlaşdırılmasının nəticəsi olan həmin albomun yazılmasında iştirak etmiş musiqiçilər arasında "konqa" alətində çalan kubalı Çankuito, həmçinin Covanni Xidalqo və Billi Kobem kimi adlı-sanlı ifaçılar var. Elə həmin dövrdə Flora yenidən Londondakı gənc caz həvəskarlarının diqqətini cəlb edir. Həftənin bazar günlərindən birində Flora "Dinwalls" klubuna baş çəkir: eşitmişdi ki, bu klubda Gills Pitersonun seyşni olmalıdır. Buraya gəlməkdə məqsədi də həmin faktı şəxsən yəqin etmək idi. Dicey "Samba de Flora" mahnısını səsləndirəndə rəqs meydançası az qala partlayacaqdı! 1995-ci ilin aprel ayında "Jazz On CD" jürnalına müsahibə verərkən Flora həmin hadisəni xatırlayaraq demişdi: "Zaldakı tamaşaçıların hamısı yerlərindən sıçradı və sanki özlərindən asılı olmadan, mexaniki tərzdə rəqs etməyə başladı. Mən buna inana bilmirdim!".
Floranın 70-ci illərdə yazılmış iki solo albomu bu yaxınlarda yenidən işıq üzü görmüşdür: 1979-cu ildə yazılmış "Carry On" albomu 1998-ci ildə "Warner Music" leyblində, 1974-cü ildə yazılmış "500 Miles High" albomu isə 1999-cu ildə "Fantasy" leyblində ikinci dəfə "dünyaya gəlmişdir". Müğənninin 2001-ci ilin may ayında M. E. L. T. leyblində buraxılmış albomu "Flora Purim Sings Milton Nascimento" (Flora Pürim Milton Nassimentonun mahnılarını ifa edir) adlanır. Floranın özünün təbirincə desək, "bu albom təkcə Miltona ithaf olmayıb, həm də ona əbədi və təmənnasız məhəbbətimin ifadəsidir"
Duetlər
Airto Moreira ilə
Return to Forever ilə
Fourth World ilə
Masae Suzuki
Masae Suzuki (d. 21 yanvar 1957) — keçmiş Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 45 oyun keçirib.
Yuxarı Məzrə
Yuxarı Məzrə — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Cəbrayıl rayonunun Yuxarı Məzrə kəndi Şükürbəyli kənd Sovetinin tərkibində rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmişdir. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. 2020-ci il noyabrın 7-də Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini heyvandarlıq təşkil edib.
Rambler
thumbnail|Loqosu "Rambler" — məşhur internet axtarış sistemlərindən biri; veb portal. Yaradıcısı Dmitri Kryukovdur.
Tarixi
Dmitri Kryukov arzusunda olduğu axtarış sistemini hazırlayarkən ilk növbədə layihəyə ad fikirləşir. Bunun üçün o, ingilis-rus lüğətini açır, onun diqqətini "Rambler" sözü cəlb edir. Sözün mənası – "sərsəri, səyyah, avara" Dmitrinin xoşuna gəlir. Həqiqətən də axtarış maşınının robotları gecə-gündüz informasiyanı yığaraq, dinclik bilmədən saytlar üzrə hərəkət edirlər.
Artıq 1996-cı ilin payızında axtarış sisteminin son variantı hazır idi.
1996-cı il, sentyabrın 26-da rambler.ru domeni qeydiyyata alındı, oktyabrın 8-də yaradıcının ad günündə "Rambler" rəsmən təqdim olundu. Başlanğıc mərhələdə 100 min sənəd indeks edilmişdi. "Rambler" xidməti rus dilində veb səhifələr axtarmaq imkanı yaradan mükəmməl internet resurs idi.
Dmitri Kryukov 1997-ci ilin oktyabrında "Planeta İnternet" jurnalına verdiyi müsahibəsində iş prosesindən danışaraq deyir:
"Mən heç kimə hər hansı bir layihənin oxşarın yaratmağı arzulamayacağam, əgər kimsə etmək istəsə, mən deyəcəyəm: etməzdən əvvəl, üç-dörd dəfə fikirləşin. Birincisi, həqiqətən iş çox zəhmətlidir. Mən səhər 10-dan gecə 2-3-ə qədər işləyirəm..."
Statistika sistemi və reytinq kataloqu
1997-ci ildə Dmitri "Rambler's Top 100" statistika sistemi və reytinq kataloqunu açır. Bu, Rusiya internet seqmentində ilk reytinq təyinedicisi idi. Sayğac veb səhifələrin davamiyyətini müəyyən etməyə, Runetdə resursun nisbi məşhurluğunu göstərməyə və reklam verənlər üçün mümkün trafiki qiymətləndirməyə imkan yaradırdı.
Axtarış sistemindən böyük veb portala çevrilməsi
thumbnail|"Rambler"in ofisi, [[30 aprel 2010-cu il]] Dmitri Kryukovun gərgin əməyinin nəticəsi olaraq 2000-ci ildən Rambler böyük veb-portala çevrilməyə başladı. Almaniya və Bolqarıstan üçün xarici layihələr buraxıldı. Alman layihəsi (www.rambler.de) axtarış və reytinq sisteminə malik idi və Almaniyanın rusdilli sakinləri üçün nəzərdə tutulmuşdu.
"Rambler-Bolqarıstan" (www.rambler.bg) layihəsi əksinə, bolqar dilində interfeys, məzmun və sayğacla və bolqar resurslarının indeksləşdirməsi ilə yerli mövzunu hədəfə almışdı.
2001-ci ilin yanvarında Rambler 2.0 yeni axtarış nüvəsinin beta-testi başlandı. Onun hazırlanması zamanı əvvəlki versiyanın əskikləri tam şəkildə nəzərə alınmışdı.
Elə həmin ildə Moskvanın ticarət müəssisələrinin və xidmət sahələrinin interaktiv xəritəsi (Atlastrade.nakarte.ru), qlobal statistika xidməti (RUmetrika (rumetrica.rambler.ru), Kasperski antivirusunun köməyi ilə faylların onlayn yoxlanması imkanı (Antivirus na Ramblere), ən böyük onlayn-mağazalar üzrə malların axtarışı (Rambler-Pokupki), internet-domenlər haqqında informasiyanın alınması, eləcə də ilkin qeydiyyat imkanı (Rambler-Domenı) internet istifadəçilərinin ixtiyarına verildi.
2003-cü ilin iyununda axtarış maşınının tam şəkildə yenilənməsinə başlandı. Axtarışın sürəti, indeksləşdirmənin tezliyi artdı, sistem xüsusi simvolları tanımağı öyrəndi. Fleş-obyektlərlə səhifələrin indeksləşdirməsi başlandı. Həmçinin "r0.ru" axtarışın sadələşdirilmiş versiyası buraxıldı.
2004-cü ildə interaktiv videohostinq Rambler Vision açıldı, "Rambler Rassılki" və "Rambler-obyavleniya" xidmətləri təqdim olundu, poçt və Top100 yeniləndi.
Rusiyada mobil telefonlar üçün ilk dəyərli portal Mobil Rambler xidməti təqdim olundu.
2013-cü ildə “Rambler-Kartı” xidmətləri və “Slovari” bağlandı. Əsas səhifənin funksionalı genişləndirildi. Tematik əsas səhifələr əlavə edildi. Hava xidməti yeniləndi.
Mükafatları
"Rambler" 4 dəfə "Runet mükafatı"nı qazanıb.
2018 Azərbaycan Qran-prisi
2018 Formula 1 Azərbaycan Qran Prisi — Formula 1 üzrə 3-cü Azərbaycan Qran Prisi.
thumb|Bakı Şəhər Halqası
İkinci sərbəst yürüşlər
thumb|Ikinci sərbəst yürüşlərin qalibi [[Daniel Rikiardo]] Mexaniklər ilk sessiyada qəza edən Maks Ferstappenin maşınını yalnız startdan 20 dəqiqə sonra hazır edə biliblər. Hollandiyalı sürücü bu dəfə də səhvlər edib, üçüncü döngədə təhlükəsizlik zonasına çıxmalı olub.Renault mexanikləri də Niko Hülkenberqin maşını üzərində uzun müddət işləyiblər.Niko bir neçə dövrə vurduqdan sonra maşını yenidən onların ixtiyarına verib, daha sonra isə yenidən trasa qayıdıb və məşqlərə davam edib. Komandalar ənənəyə uyğun olaraq sazlanmaların tapılması və təkərlərin səmərəliliyinin yoxlanılması üzərində işləyiblər. Sürücülər əvvəlcə Soft və SuperSoft təkərlərlə trasa çıxıblar, sonra isə UltraSoft təkərlərə keçiblər. Sessiyanın sonlarında Maks Ferstappen güc qurğusu problemi ilə qarşılaşıb və ona yavaş-yavaş boksa qayıtması tapşırılıb.
Üçüncü sərbəst yürüşlər
thumb|Üçüncü sərbəst yürüşlərin qalibi [[Sebastyan Fettel]] Asfaltla ilişmə dünənlə müqayisədə daha yaxşı olsa da, bir neçə dəfə sürücülər idarəetməni itirərək trasdan çıxdıqları üçün sarı bayraqlar dalğalandırılıb. Sessiya boyunca UltraSoft təkərlərə üstünlük verilib. Sona 8 dəqiqə qalmış Sergey Sirotkin üçüncü döngədə qəza edib. Sessiya qırmızı bayraqlarla dayandırılıb. Rus sürücünün maşını təxliyə edilərək boksa gətirilib.Fasilə 5 dəqiqə davam edib və sürücülər yenidən boksları tərk ediblər. Onların sadəcə bir sürətli dövrə vurmağa vaxtları çatıb. Protokollara bu dəfə Sebastyan Fettel başçılıq edib – 1:43.091. Geridə qalan üç sessiyada qüvvələr nisbətini bilmək demək olar ki, mümkün olmayıb.
Sıralanma turu
thumb|Poulun sahibi [[Sebastyan Fettel]]
Sessiya 2
İkinci sessiyada top komandaların sürücüləri SuperSoft təkərlərlə trasa çıxaraq sabahkı yarışa nisbətən sərt tərkiblə başlamağa qərar veriblər.Lyuis Həmilton SuperSoft-la hamıdan sürətli olub, ikinci cəhdində UltraSoft təkərə keçən Kimi Rəykkönen onu üstələyib – 1:42.510.Lens Stroll, Sergey Sirotkin,Fernando Alonso,Lekler və Kevin Maqnussen mübarizəni dayandırıblar.
Start düzümü
Start düzümünü sıralanma turunun protokolundan fərqləndirən yeganə amil Niko Hülkenberqin ötürmələr qutusunu vaxtından əvvəl dəyişdiyi üçün beş yer itirməsi olub. Sıralanma turunda ən yaxın rəqibinə 12 saniyə uduzan Brendon Hartli və nəticə göstərməyən Roman Qrojan stüardların qərarı ilə starta buraxılıblar.
Şəkil:2018 04 AZE Start.png
Mübarizəni dayandıranlar
Şəkil:2018 04 AZE Race.png
Günün sürücüsü
thumb|Günün sürücüsü – Şarl Lekler
Sıralanma turunda 14-cü olan, Niko Hülkenberqin yer itirməsinə görə yarışa 13-cü yerdən başlayan, finiş xəttini altıncı keçərək karyerasında ilk xallarını qazanan Sauber-in debütant sürücüsü Şarl Lekler “Günün Sürücüsü” seçilib. Monakolu sürücü ilk dəfədir ki, bu ada layiq görülür.
DHL Fastest Pit Stop Award
thumb|DHL Fastest Pit Stop Award qalibi [[Uilyams (Formula 1 komandası)|Williams]]
Sürücülərin cərimə balları
Serxio Perez, Kevin Maqnussen,Markus Eriksson və Sergey Sirotkin 2 balla cərimələniblər.Kevin Maqnussen hazırda aktivində ən çox bal olan sürücüdür, lakin növbəti yarış ərəfəsində və bu müddətdə danimarkalı sürücünün 1 balı silinəcək. Stoffel Vandorn da keçən il Rusiyada hesabına yazılan 1 baldan azad olacaq.Bu dəyişiklikləri cədvəldə nəzərə alinib.
SIRALANMA TURU
də ilk cərgədən start almaq sayına görə (87) Ayrton Sennaya çatıb.
26-cı tras olub.
2016-cı ildə Meksika Qran Prisindən bəri ən pis nəticəsini əldə edib. O, keçən il Yaponiyadakı yarışa 10-cu yerdən start vermişdi, lakin buna səbəb ötürmələr qutusu dəyişdirildiyi üçün 5 yer itirməsi olmuşdu.
YARIŞ
bəri) ilk dəfə qalib gələn Lyuis Həmilton karyerasında 63-cü qələbəsini qazanıb.
tarixində buna nail olan yeganə sürücüdür.
bu göstəriciyə görə də vahid liderdir.
Alen Prostun nəticəsini təkrarlayıb. Finlandiyalının aktivində artıq 94 podium var.
olub. O,Pedro Rodrigesi üstələyib.
olub. Digəri isə təbii ki,Lui Şirondur.
olub.
partladığı üçün mübarizəni dayandıran Valtteri Bottasın 18 yarışlıq məhsuldar seriyası sona çatıb.
Telanthophora
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Dil
thumb|[[Mixi yazı, tanınan ən qədimi yazı növlərindən biridir. Dilin yazıya geçməsindən əvvəl, bu yazıların tarixindən hətta minlərcə il əvvəl də danışıldığı qəbul edilir.]] Dil — ancaq insanlara aid olan, özündə məzmun və eyni tip səslənmə (yazılış) qaydaları daşıyan şərti sistem.
O, yalnız ünsiyyət vasitəsi deyil, dünya haqqında təsəvvür yaradan təbii intellektual sistemdir. Hər bir dil ayrılıqda dünya haqqında bilik, dünyanı görmək və anlamaq üçün vasitədir.
Dilləri linqvistika öyrənir. Dildə şərti işarələr semiotikanın predmetidir. Dilin insan təfəkkürünə və fəaliyyətinə təsirini psixolinqvistika tədqiq edir.
Dillər haqqında ümumi məlumat
Alimlərin fikrinə görə, son 100 il ərzində 3000-dən 6000-ə qədər dili ölüm təhlükəsi gözləyir. Dilin saxlanması üçün həmin dildə ən azı 100 min insan danışmalıdır.
Yer üzündə əhalinin 80%-i 7000 dildən yalnız 80 dili bilir. Qalan dillərdə əhalinin 20%-i danışır. 3,5 min dil əhalinin 0,2%-nə aiddir
Əsas seqmentlər
Dil sənayesi bir-biri ilə bu və ya digər dərəcədə bağlı olan müxtəlif intellektual xidmət sahələrini özündə birləşdirir. Bu xidmətlərin hər birinin spesifik xüsusiyyətləri olsa da, onları birləşdirən bir əsas ümumi cəhət var ki, bu da insan faktorunun həlledici rola malik olmasıdır. Yəni bu sahələrin hər birində göstərilən xidmətlərin keyfiyyəti, ilk növbədə, hansısa dili mükəmməl bilən mütəxəssislərdən asılıdır. Eyni zamanda, bu xidmət seqmentləri arasında bır sıra qarşılıqlı əlaqə və asılılıq mövcuddur. Belə ki, biri digərinin fəaliyyətini təmin edir, yaxud stimullaşdırır. Məsələn, dil sənayesinin təhsil seqmenti digər seqmentlər üçün kadr hazırlığını həyata keçirir. Təhsil seqmentinin keyfiyyəti isə dil sənayesi üzrə elmi-tədqiqatların səviyyəsindən asılıdır. Tərcümə fəaliyyəti isə elmi-tədqiqat və təhsil seqmentləri üçün zəruri kontentin əlyetərliliyini təmin edir.
Take Me To Church
“Take Me to Church” - İrlandiya müğənnisi Hozierin 2013-cu ildə yayımlanmış “Take Me to Church” adlı mini-albomundan olan sinqldır. Mahnı həm də müğənninin öz adıyla adlandırdığı albomunun ilk trekidi.
2013-cü ilin oktyabr ayında “Irish Singles Chart”a daxil olan sinql ikinci yerə kimi yüksəlmiş və dörd həftə mövqeyini qorumuşdur. 2014-cü ilin may ayında Hozier mahnını “Late Show with David Letterman” verilişində canlı ifa etmişdir. 24 iyun 2014-cü ildə “Columbia Records” tərəfindən mahnı ABŞ modern rok radiosuna göndərilmişdir. Bundan sonra, 2014-cü ilin noyabrında mahnı “Billboard Hot 100” hit-paradında üçüncü yerə qalxmışdır. 2014-cü ilin noyabrında ABŞ-da mahnı bir milyon nüsxədən çox tirajla satılmışdır. Mahnı, "İlin Ən Yaxşı Mahnısı" nominasiyasında LVII Ənənəvi Qremmi Mükafatlarına namizəd göstərilmişdir.
Sözlərin təfsiri
Ədəbi baxımdan “Take me to church” sözləri metaforaya əsaslanır, belə ki, lirik qəhrəman sevgilisinə olan hisslərini dinlə müqayisə edir.
“The Irish Times” qəzetinə verdiyi müsahibədə Hozier deyir: ''“Aşiq olmaq və birini sevmək ölüm kimidir, hər şeyin ölümü. Sanki sən özünün gözəl bir şey uğrunda ölməyini izləyirsən və qısa bir an sanki hiss edirsən - əgər sən həmin an özünü onun gözləri ilə görürsənsə, özün haqqında bildiyin və sənə aid olan hər şeyi itirmisən, sevdiyin adama tabe olmusan və onunku olaraq (özün özünə aid olmayaraq) yenidən doğulmusan. Ölüm və dirilmə anlamında.”'' Başqa bir müsahibəsində isə müğənni mahnının sözlərində Rusiyada LGBT hüquqlarına qarşı qəbul edilmiş qanuna reaksiyanın da əks olunduğunu bildirmişdi.
Daha sonra mahnının “Mən xəstə doğulmuşam; yaxşı olmaq üçün mənə əmr et” sözləri Yeni Ateizm müəllifi Kristofer Hitçens tərəfindən istifadə olunmuşdur.
Musiqi videosu
265px|thumbnail|right|Mahnının rəsmi videosu [[Rusiyada LGBT insanlarının acınacaqlı durumuna və dünyada homofobiyanın insanlara əziyyət verməsinə həsr edilib]] "Take Me to Church" mahnısı üçün Brendan Kantinin rejissorluğu ilə çəkilmiş musiqi videosu 25 sentyabr 2013-cü ildə təqdim edilmişdir. Boz çalarlarla çəkilmiş videoda iki oğlanın eynicinsli münasibətdə olması və oğlanlardan birinin cinsi orientasiyasının bəlli olmasından sonra cəmiyyətin homofobik təzyiqi təsvir olunub. Hozier özü videoda görünmür.
Hozier qeyd edir: ''“Mahnı ən təbii təzahür formalarında insan hissləri və onun din kimi insan şüuraltına təsiri haqqındadı. Rusiyada müşahidə olunanlar kabus kimidi, mən bu ideyanı səsləndirdim və Brendan tərəfindən bəyənildi.”''
Sertifikatlar
!scope="col" colspan="3"| Axın
German dilləri
thumb|German dillərinin rəsmi status daşıdığı yerlər. German dilləri – Hind-Avropa dil ailəsinin bir qolu. Aşağıdakı dillər german dillərinə aiddir:
Akrolein
Reaksiyaya girmə qabiliyyəti
Akrolein, doymamış aldehid olmaqla, həm olefinlərə, həm də aldehidlərə xas olan reaksiyaya girmə qabiliyyəti göstərir. Belə ki, akrolein asetallar əmələ gətirir : Onda olan aldehid qrupu asanlıqla karboksil qrupuna qədər oksidləşir :
Həm də aldehid qrupu hidroksil qrupuna qədər reduksiya olur :
Akroleinin karbonil qrupu iki qat rabitəyə qoşulduğuna görə nukleofillərə nisbətən yüksək reaksiyaya girmə qabiliyyətinə malikdir. Ona görə də birləşmə karbonun β-atomunda gedir :
İki qat rabitə ilə qoşalaşmış elektron akseptor mövcudluğu sayəsində o dienofil adlanır və dienlərlə reaksiyaya girərək tsiklobirləşmələr əmələ gətirir (Dils-Alder reaksiyası) :
Sintez
Laboratoriyada akroleini kalium hidrosulfat iştirakında qliserini dehidratlaşdırmaqla alırlar. Sənayedə isə akroleini propileni, katalizator kimi bismut molibden oksidi və ya mis oksidindən istifadə etməklə, katalitik oksidləşdirmə yolu ilə alırlar. Əvvəllər sənayedə aldehidlərin formaldehidlə buxar fazası ilə krotonla kondensləşmə prosesi çox geniş yayılmışdır :
Tətbiqi
Akrilonitril, qliserin, piridin, β-pikolin, amin turşusu (metionin), etilvinil efiri, qlutar aldehidi, poliakroleinin sintezində istifadə olunur. Həm də akroleindən dərman preparatlarının istehsalında da istifadə edilir. I dünya müharibəsi zamanı kimyəvi sılah kimi istifadə edilmişdir.
Keys üsulu
Keys üsulu və ya Keys metodu
Hadisənin öyrənilməsi
Hadisənin öyrənilməsi (case study) hadisəni yaradan səbəblərin, onun hərəkət verici amillərinin aşkara cıxarılması məqsədilə bu hadisənin bütün dərinliyi ilə tədqiq edilməsindən ibarətdir.
Hadisənin öyrənilməsi metodu
Hadisə öyrənilməsi metodundan təhsil, sosial psixologiya, sosiologiya, siyasət, iqtisadiyyat kimi sahələrdə istifadə edilir.
Məsələn, sahibkar olmaq istəyən bir şəxsin, öz işini açarkən keçdiyi mərhələləri öyrənmək və analiz etmək bu sahədəki çatışmazlıqlar və hansı addımlar atılarsa onların aradan qaldırıla bıləcəyi haqqında qiymətli məlumatlar verə bilər.
Psixologiya sahəsində son dövrlərə qədər hadisənin öyrənilməsindən ən çox istifadə olunan yer neyropsixologiya idi. Tədqiqiatçılar beynin müxtəlif sahələrinin zədələnməsinə məruz qalmış insanların davranışındakı dəyişiklikləri öyrənərək sinir sisteminin fəaliyyəti haqqında dəyərli məlumatlar əldə edə bilirlər.
Hadisə öyrənilməsi metodunun tipləri
Tədqiqat metodlarına aid ədəbiyyatda hadisənin öyrənilməsi üsulunun bir neçə tipi göstərilir. Bunlardan bəziləri aşağıdakılardan ibarətdir.
Illüstrativ hadisə öyrənilməsi (illustrative case study) – ümumi situasiyanın nədən ibarət olduğu barədə məlumat vermək üçün həmin situasiyaya uyğun bi neçə hadisənin araşdırılmasıdır. Əsas məqsədi misallar vasitəsilə başqalarını vəziyyətlə tanış etməkdir. Aydınlaşdırmaq məqsədilə hadisə öyrənilməsi (exploratory case study) – böyük ölçülü tədqiqatlardan əvvəl aparılır və əsas məsələləri, istiqamətləri müəyyənləşdirmək məqsədi daşıyır.
Toplama və ya cəmi hadisə öyrənilməsi (cumulative case study) – müxtəlif dövrlərə aid olan bir neçə hadisənin tədqiq edilməsidir və dinamikanın, qanuna uyğunluğun aşkar edilməsi, gələcəkdə baş verə biləcək hadisələr barədə təxmin əldə edilməsi məqsədi daşıyır.
Hekayət şəkilli hadisə öyrənilməsi (narrative case study) – baş vermiş hadisənin ssenari kimi təsvir edilərək tədqiq olunmasını nəzərdə tutur. Belə hekayətlərdə iştirakçılar şərti olaraq aktyorlar adlanırlar.
Mürəkkəb quruluşlu hadisə öyrənilməsi (embedded case study), (embedded nəyinsə içinə basılmış deməkdir) – tədqiqatda, hadisə öyrənilməsi metodu ilə yanaşı keyfiyyət metodlarından da istifadə edilməsini nəzərdə tutur.
Qeyd etmək lazımdır ki, bu tiplər arasında fərq, məzmun deyil kontext fərqidir. Başqa sözlə, bu tipləri bir birindən hansı situasiyaya uyğun olaraq istifadə edildikləri ayırır.
Adətən bütün hallarda əsas hadisənin ətraflı təsviri, ondan əvvəl baş vermiş və ona aidiyyəti olan hadisələrin təhlili tələb olunur. Bəzi hallarda əsas hadisənin geniş təhlilindən sonra nəticə çıxarılmır, bir müddət sonra nə baş verəcəyi gözlənir və ümumi baxış formalaşdırılır.
Öyrənilən hadisələrin tipləri
Bu metod üçün istifadə edilən hadisələr tədqiqiatın məqsədlərindən asılı olaraq fərqlənə bilər. Bu nöqteyi nəzərdən hadisələr şərti olaraq üç tipə bölünürlər:
Ərdal Çəlik
Həyatı
1988-ci ildə Türkiyənin Qaziantep şəhərində anadan olan müdafiəçinin ata-babaları azərbaycanlıdı.
Karyerası
Mərkəz müdafiəçisi mövqeyində çıxış edən futbolçu 186 sm boyu var. Futbolçu Almaniyanın məşhur Bayern klubunun yetirəmisidi. 2007-ci ilə qədər bu klubda çıxış edən Ərdal daha sonra Regional Liqada Alemanniya (Aahen) və Bayern II-nin formasını geyinib. Daha sonra 3-cü liqa klubu Rot Ahlendə oynayıb. Onun son klubu Türkiyə Bank Asiya liqasında çıxış edən Bucaspor olub. Ötən mövsüm o, bu komandada 8 oyuna çıxıb. 2012-ci ildə Azərbaycanın Sumqayıt klubuna transfer olunub.
Baqan
Paqan müasir Myanmanın ərazisində yerləşən qədim paytaxt şəhərdir. Şəhər İrivadi çayının qərb sahili boyunca 145 km cənubi-qərbdə Mandalaya, Maquey dairəsində Çauk şəhəri yaxınlığında yerləşir. Hazırda qədim şəhərin yerində arxeoloji zona məbədlər, monastırlar yerləşir. Aşkar mədəni və tarixi əhəmiyyətinə baxmayaraq, siyasi səbəblərdən YUNESKO-nun Dünya İrsi siyahısına salınmadı.
Tarixi
Paqan xarabalıqları 40 км² sahəni əhatə edir. Məbədlərin əksəriyyətinin XI-XIII əsrlərdə tikildiyi Paqan şəhəri Krallığın paytaxtı idi. Krallığın paytaxtını kral Pinbya 874-cü ildə Paqana köçürüb. 1287-ci ildə bu səltənət Monqollar tərəfindən işğal edilmişdir. Bu şəhər monqollar tərəfindən talan olunaraq çoxlu dini əşyalar oğurlandı.
Üçüncü ingilis - holland müharibəsi
Döyüşlər
İngiltərə bu müharibəyə ingilis kralı II Karl və fransız kralı XIV Lüdovik arasında bağlanan gizli saziş əsasında daxil oldu. İngilislər qəflətən holland donanmasına hucum etdilər. 1673 -cü ilin avqustunda Röyterin komandanlığı altında holland donanması birləşmiş ingilis-fransız donanmasını Teksel yanında darmadağın etdi. Dənizdəki məğlubiyət və Hollandiyadan daha təhlükəli rəqibə çevrilən Fransanın güclənməsindən qorxuya düşən ingilislər müharibədən çıxdılar. 19 fevral 1674-ci il Vestminster sülh sazişi 1667 -ci il Bred traktatını qüvvədə saxladı.
Məhtimqulu
Məhdumqulu — türkmən şairi, Dövlətməhəmməd Azadinin oğlu
Həyatı
Şair Dövlət-Məmmədin oğlu, türkmən ədəbiyatının görkəmli nümayəndəsi Məhtumkulu 1733-cü ildə, müxtəlif türkmən tayfalarının yaşadığı Kopetdağın ətəyində, Ətrak çayının hövzəsində yerləşən Hacı Qovuşan kəndində anadan olmuşdur. Məhtumkulunun ailəsi oturaq Göklən tayfasının, Gerkez qəbiləsinin, Qışıq qoluna aiddir. Yetkin çağlarında Məhtumkulu özünə Fərağı ləğəbini götürüb. Erkən yaşlarından ərəb və fars dilində kitab oxumasını, atasının zəngin kitabxanasına borcludur. Bundan başqa Məhtumkulu uşaqlıqdan zərgərlik və dəmirçiliklədə məşğul olub. 1753-cü ili Buxara xanlığında Qızıl-Ayağdaki İdris-Baba mədrəsəsində oxuduqdan sonra, 1754-cü ildə Buxaranın məşhur Kəkildaş mədrəsəsindədə bir il oxuyur. Burada o öz dövrünün savadlı adamlarından sayılan mövlana Nuri-Kazım ibn Baharla tanış olur və onunla birlikdə səyahətə çıxaraq Özbəkistan, Tacikistan, Əfqanıstanı keçərək gəlir Hindistanın şimalına. 1757-ci ildə hər ikisi o dövrün elm mərkəzlərindən biri və çoxlu mədrəsəsi olan Xivə şəhərinə gəlirlər. Burada Məhtumkulu Şirqazi xanın 1713-cü ildə tikdirdiyi mədrəsəyə daxil olur. 1760-cı ildə atasının ölümü ilə əlaqədar o vətəninə qayıdır. Sevdiyi qızın başqasına ərə verilməsi və iki böyük qardaşının ölümü ona böyük zərbə olur. Qardaşlarına olan niskil onun şeirlərində iz buraxmışdır. Lakin bununla onun məhrumiyətləri bitmir. O evlənir, lakin onun iki oğlu gənc yaşlarında vəfat edirlər. 1760-cı ildə sonra ölümünə kimi o Manqışlaqa, Həştərxana, Azərbaycana oradanda Yaxın və Orta Şərq ölkələrinə səyahət edir. Məhtumkulunun əsas nailiyəti, klassik ədəbiyyatı folklor ilə yaxınlaşdırmasıdır. O həmçin türkmən ədəbiyatını ərəb və fars təsirlərindən xeyli azad edib. Şair 1783-cü ildə vəfat edib. Məhtumkulu türkmənlərin birləşməsini istəyirdi. Bu onun yaradıcılığında yer almışdır. Türkmənlərin özlərini ayrı-ayrı tayfalara aid edən bir millət hesab edirdi. Məhtumkulunun yaradıcılığı Azərbaycanın görkəmli yazıçıları Molla Pənah Vaqifə və Molla Vəli Vidadiyə çox təsir etmişdir. Həmçin Məhtumkulu özüdə heç şübhəsiz Azərbaycan ədəbiyyatından təsirlənmişdir.
Yaradıcılığı
1760-cı ildə atası rəhmətə getdi və Məhdumqulu doğma Türkmənistana qayıtmağa məcbur oldu. Amma vətənə qayıtması ona yeni bir dərd də gətirdi. Atasının ölümü ilə bağlı qüssə və kədər içində olan Məxdumquluya bir mənəvi zərbə də illərlə sevgisini ürəyində gəzdirdiyi Mənli adlı qızın başqa birisinə ərə verilməsi ilə dəydi. Mənlinin valideynləri qızları üçün böyük miqdarda başlıq tələb edirdilər. Bu başlığı vermək üçünsə Məhdumqulunun maddi imkanı yox idi. Ona görə də Mənlini başqa birisinə zorla ərə verdilər. Sevgilisini ömrünün sonuna kimi unuda bilməyən Məxdumqulu onun eşqinə şeirlər yazmağa başladı. Bu şeirlərində isə o Fəraqi (sevgilisindən ayrılan) imzası ilə çıxış edirdi.
Telekia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Gərginlik (mexanika)
right|200px|thumb|Cismin vahid həcmində yaranan mexaniki gərginliyin tam tenzoru. σ hərfi ilə normal gərginlik göstərilmişdir
Türkər Təkin
Türkər Təkin — Teatr rejissoru və aktyoru, kino və serial aktyoru.
Gərginlik (mexanika)
Gərginlik — deformasiya olunmuş cisimdə xarici qüvvələrin təsirindən yaranan daxili müqavimət parametridir. Verilmiş nöqtədə gərginlik deformasiya zamanı sərt qüvvənin onun təsiri istiqamətindəki elementar sahəyə nisbəti ilə təyin olunur.
Türkər Təkin
Həyatı
11 mart 1940-cı ildə Türkiyə Turqutda anadan olub. 1963-cü ildə Ankara Dövlət Konservatoriyası Teatr Bölümündən məzun olan Təkin, 1965-ci ildən 1978-ci ilə qədər Şəhər Teatrlarında çalışdı. 1978-ci ildə İzmir Dövlət Teatrı heyətinə keçərək buradan əməkli oldu. Bundan başqa, Türkər Təkin, kino və serial filmlərdə də rol alıb. Sənətkar, bir şiş səbəbindən müalicə aldığı xəstəxanada həyatını itirdi.
Gərginlik (mexanika)
Ümumi şəkildə gərginlik vahid sahəyə ( ΔA) düşən qüvvə (ΔF) ilə xarakterizə olunur:
İki növ gərginlik mövcuddur.
Normalgərginlik – səthə təsir edən normal qüvvə istiqamətində yaranır və səth böyu bərabər paylanır. Çubuq əyildikdə isə gərginlik oxboyu qeyri-bərabər paylanır.
Normal gərginlik belə tapılır:
burada Normal istiqamətdə təsir edən qüvvə və A səthin sahəsidir.
Əyilmədə gərginlik isə: burada əyici moment, I ətalət momenti, z qüvvə ilə dayaq nöqtələri arasındakı məsafə və W müqavimət momentidir.
Toxunan gərginlik səthə toxunan boyunca yaran gərginlik olub, normal gərginliyə perpendikulyar yaranır.
Bir nöqtəyə təsir edən gərginlik üç müstəvidə baxılır. Gərginlik bu nöqtədən keçən müstəvilər üzrə vektorla göstərilir. Üç komponentli vektor birlikdə gərginlik tenzorunu əmələ gətirir.
Gərginlik tenzorunun sadə təsviri dekart koordinat sistemində oxlar istiqamətində gərginliyin komponentlərini göstəməklə aparılır. Bunu aşağıdakı matris göstərir:
Hidrobiontların ekoloji qrupları
Hidrobiontların aşağıdakı ekoloji qrupları vardır:
Plankton -Plankton sözü yunan kəlməsi olub, azərbaycan dilində azmış, su qatlarında üzən mənasındadır. Termin ilk dəfə alman alimi V. Genzen tərəfindən 1887-ci ildə irəli sürülmüşdür. Planktonun mahiyyətini isə V. Rilov və A. Skabiçevski açmışlar. Onlar planktona belə tərif vermişlər: Plankton su qatlarında yaşayan, suyun hərəkətinə müqavimət göstərə bilməyən, zəif hərəkətli canlılar qrupudur. Bu qruplaşmaya bir hüceyrəli yosunlar, infuzorlar, rototorlar, ibtidai xərçənglər, inkişaf mərhələlərində olan molyusk və bığayaq xərçəng süfələri aiddir.
Planktonda yaşayan orqanizimlər ölçülərinə görə meqaplankton, makroplankton, mezoplankton, mikroplankton və nanoplankton qruplarına bölünürlər.
Meqaplankton- ölçüləri 1 metrdən böyük olan orqanizimlərdir. Meduzalar, sifonoforlar  buraya aiddir.
Makroplankton- ölçüləri 1 sm-dən 100 sm-ə qədər olan orqanizimlərdir. Meduzalar bu qrupa aid orqanizimlərdir.
Mezoplankton- öıçüləri 0,5 sm-dən 1 sm-ə qədər olan orqanizimlərdir. Tipik nümayəndələri ibtidai xərçəngkimilər (A. salina. D. pulex)
Mikroplankton-ölçüləri 50 mkm-dən o,5 mm-ə qədər olan orqanizimlərdir. Amöblar, infuzorlar buraya daxildir.
Nanoplankton-ölçüləri 50 mkm -dən kiçik olan orqanizimlərdir. Bakteriyalar, bəzi infuzorlar buraya aiddir.
Nekton- Suyun axınından asılı olmayaraq, aktiv hərəkət edən canlılardır.
Neyston- Suyun səthi gərilmə pərdəsinin altında (hiponeyston) və üstündə yaşayan (epineyston)  mikroskopik orqanizimlərdir.
Pleyston- bədəninin bir hissəsi suda, digər hissəsi isə havada olan vanlılardır.
Bentos-Su hövzələrinin dibində yaşayan canlılardır.
Pelaqobentos-suyun alt qatlarında, su hövzələrinin su torpaq sərhəddində yaşayan canlılardır. Bioloji örtüyün əsasını bakteriyalar, birhüceyrəlilər, süngərlər, bığayaqlı xərçəglər, ikitaylı molyusklar və s. təşkil edir.
Perifiton və ya bioloji təbəqə- Sudakı bərk substratların, hidrotexniki qurğuların üzərində məskunlaşan, onların üzərini örtən canlılardır.
Zərbi muğamlar
Zərbi muğam janrının özünəməxsus səciyyəvi cəhətləri var. Öz inkişafı cəhətdən tarixən qədim olan vokal-instrumental zərbi muğamların populyarlığına baxmayaraq, bir janr kimi indiyə qədər o, lazımınca tədqiq edilib öyrənilməmişdir. Bunu əsas səbəblərindən bir son illərə qədər zərbi muğamların not yazısının olmamasıdır.
Vokal prtaiya yüksək kompozisiyaya əvvəlcə yüksək registrdə (məqamın oktava yuxarı zilində) giriş nidası ilə daxil olur. Uzadılmış səsdən sonra isə vokal melodiya reçitativ danışıq tərzində oxuma ilə inkişaf etdirilir. Məhz bu səbəbdən də zərbi muğamları ancaq yüksək tessituraya malik xanəndələr oxuya bilir. Lakin improvizə zamanı xanəndə mütləq müəyyən sxemə riayət etməlidir. Xüsusilə o, zərbi muğamın əsaslandığı lad-məqamın intonasiya çərçivəsindən kənara çıxmamlıdır. Zərbi muğamların vokal partiyasının musiqi məzmununu isə bütün forma boyu müxtəlif variasiyalı dəyişkənliklə təkrarlanan musiqi ibarəsi (çox zaman iki xanə) təşkil edir. Bu kimi eyni zamanda vokalizə edilmiş passajlarla, zəngulələrlə rövnəqlənir.
Sonrakı inkişaf zamanı melodik xətt tədricən daha yüksək gərginlik, emosional həyəcan kəsb edir. Bu zaman muğamın istinad pərdələri ətarfında gəzişmə baş verir. Adətən bütün zərbi muğamlarda sabit səs məhz "mayə" pərdəsi olur. Səciyəvi cəhətlərdən biri də odur ki, muğam dəstgahlarında olduğu kimi zərbi muğamların sonunda melodiya əvvəldə olan aşağı registrdəki mayeyə qayıdır.
Tamamlayıcı – son epizodlarda isə instrumental partiya adətən, nağılvarıliyi, epikliyi aramlığı ilə seçilir. Bu, lad-məqamın sabit istinad pərdələrinin ətrafında gəzişməyə əsaslanan özünəməxsus bir sonluq – kodadır. Səciyyəvi cəhətlərədən biri də odur ki, bəzən bütöv bir vokal-instrumental epizod təkcə nəqarətvari əlavə spzlər əsasında oxunur. Azərbaycan xanəndələri bu zaman "ay aman", "dalay-dalay", "ay", "hey", "ha", "yar", "ay zalım" və.b. bu kimi nəqarətvari sözlərdən istifadə edirlər.
Zərbi muğamların öz müstəqil adları var. Bu qəbildən olan muğamlara müasir zamanda aşağıdakılar aiddir:
Muğam dəstgahlarında olduğu kimi zərbi muğamlarda da Azərbaycanın görkəmli şairləri – Nizami Gəncəvinin, İmadəddin Nəsiminin, Məhəmməd Füzulinin, Xurşudbanu Natəvanın, Seyid Əzim Şirvaninin, Səməd Vurğunun, Əliağa Vahidin və başqalarının qəzəllərinə müraciət olunur. Bəzi zərbi muğamlarda bayatı, qoşma formasında yazılmış xalq şeirindən də istifadə edilir.
Bir qayda olaraq bu qəbildən olan mətnlər "Şikəstə" və onun variantlarının ("Qarabağ şikəstəsi", və "Kəsmə şikəstə") həmçinin "Ovşarı", "Mani", "Arazbarı" kimi zərbi muğamların mətn əsasını təşkil edir.
Azərbaycan Ordusunun Təlim Tədris Mərkəzi
Azərbaycan Ordusunun Təlim və Tədris Mərkəzi — Azərbaycan və Türkiyə Silahlı Qüvvələri arasında 2000-ci il aprelin 5-də imzalanmış protokola uyğun olaraq, Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin 20 fevral 2001-ci il tarixli əmrinə əsasən, NATO təlim sisteminin Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində tətbiqi ilə əlaqədar, 2001-ci il martın 26-dan zabit heyətinin təkmilləşdirilmə, gizir hazırlığı və ehtiyat zabit hazırlığı kursları bazasında yaradılmış təlim tədris mərkəzi.
Təlim və Tədris Mərkəzi Azərbaycan Ordusu üçün tələb olunan istiqamətlər və ixtisaslar üzrə kadr hazırlığını həyata keçirən və hərbi-elmi işlərin aparılmasını təmin edən əlavə təhsil müəssisəsidir. Əlavə təhsil kadr potensialının təkmilləşdirilməsini, hərbi qulluqçuların daim dəyişən və yenilənən xidmət şəraitinə uyğunlaşmasını təmin edir.
2020-ci ilin sonlarında Silahlı Qüvvələrin Təlim və Tədris Mərkəzində Azərbaycanın İkinci Qarabağ müharibəsində qazandığı qələbənin şərəfinə “Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı əbədidir və sarsılmazdır” adlı tədbir keçirilib.
5 mart 2022-ci ildə Milli Müdafiə Universitetinin tabeliyinə verildi.
Tədris
II Qarabağ müharibəsində aparılan hərbi əməliyyatlara Azərbaycan Ordusunun Təlim və Tədris Mərkəzinin zabit-gizir heyəti də qatılmış və onlardan 21 nəfər hərbi qulluqçu müxtəlif dərəcəli bədən xəsarəti almış və qazilik mərtəbəsinə yüksəlmişdir. Təlim və Tədris Mərkəzinin 500 nəfərdən çox hərbi qulluqçusu göstərdikləri şücaətə görə orden və medallarla təltif olunmuşdur.
Xüsusi təyinatlı tədris müəssisələri şəbəkəsinin fəaliyyətini təkmilləşdirmək məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 5 mart 2022-ci il tarixli, 1626 nömrəli fərmanı ilə Azərbaycan Ordusunun Təlim və Tədris Mərkəzi Milli Müdafiə Universitetinin tabeliyinə verilib.
Azərbaycan Ordusunun Təlim və Tədris Mərkəzinin Nizamnaməsi
1.1. Azərbaycan Ordusunun Təlim və Tədris Mərkəzi (bundan sonra - Mərkəz) Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin strukturuna daxil olan Milli Müdafiə Universitetinin (bundan sonra - Universitet) tabeliyində Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində xidmət edən hərbi qulluqçuların fasiləsiz təhsil almaq imkanını, onların intellektual və peşə hazırlığı səviyyəsinin yüksəldilməsini və təkmilləşdirilməsini, daim dəyişən və yeniləşən şəraitə uyğunlaşmasını təmin edən xüsusi təyinatlı dövlət əlavə təhsil müəssisəsidir.
1.2. Mərkəzin fəaliyyətinin əsas məqsədi Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularına hərbi-uçot ixtisasları üzrə ixtisasartırma, kadrların yenidən hazırlanması, stajkeçmə və kadrların təkmilləşdirilməsi istiqamətlərində əlavə təhsil verməkdir.
1.4. Mərkəzdə təhsil əyani təhsilalma formasında, əlavə təhsil proqramları əsasında həyata keçirilir.