cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Furin
Tarixi
Furinlərin mənşəyi Çində istifadə olunmuş, senfutaku adlı fal əşyası ilə bağlıdır. Çində istifadə olunmuş bu külək zəngi meşəyə aparılaraq bambukdan asılırdı və çıxardığı səsə əsasən öncəgörmələr edilirdi. Heyan dövründə bu əşya Yaponiyaya çatmış və buddist məbədlərinin elementinə çevrilmişdir. Tezliklə Heyan dövrünün zadəganları şər ruhları qovmaq üçün qoruyucu tilsim kimi evlərində furin asmağa başlamışdırlar. Daha sonra adi insanlar da evlərində furindən istifadə etmişdirlər. Bir başqa versiyaya görə furin fəlakətə səbəb ola biləcək güclü küləkləri müəyyən etmək üçün istifadə olunmuş futoku adlı zəngin sadələşmiş formasıdır.
Xüsusiyyətlər
Furinlərin quruluşu 3 hissədən ibarətdir: qayken (boşqab formasında olan xarici hissə), zetsu (zəng çalan hissə) və tanzaku (ən aşağıda yerləşən, rəngli kağızlardan ibarət hissə). Külək tanzakuya dəyəndə zetsunu hərəkətə keçirir və qaykendə zəng səsinin çıxmasına səbəb olur. Furin əsən küləyin vizual təsvirini yaratmaqla yanaşı, çıxardığı zəng səsinin sərinləşdirici hiss yaratdığına inanılır.
Hazırda furinlər əsasən şüşədən hazırlanır, üzərilərində çiçək və ya balıq kimi yay təsvirləri olur. Furinlərin mindən çox növü mövcuddur. İvate prefekturası öz Nambu furinləri ilə tanınır. Bu furinlər ənənəvi Nambu dəmirçiliyinin kinki-teki texnikası ilə dəmirdən hazırlanır. Nambu furininin çıxardığı səs 3000 Hz təşkil edir və müalicəvi təsiri olduğu deyilir. Toyama prefekturasında bürüncdən hazırlanan Takaoka furinləri müasir və minimalist dizayna malikdir. Himeciyə xas olan Hibaçi furini isə sallanan yemək çubuqlarından hazırlanır.
Furinlər əsasən eyvanlardan və pəncərələrdən asılır. Lakin müasir dövrdə mənzil binalarında qonşuları narahat etməmək üçün furinlərdən az hallarda istifadə olunduğu müşahidə olunur. Bəzi insanlar furinlərdən sadəcə dizayn məqsədilə istifadə edirlər. Buna baxmayaraq, furinlər hələ də şər ruhları qovmaq üçün məbədlərdə istifadə olunur. Bir sıra məbədlərdə yayda furin festivalları keçirilir. Hər ilin iyul ayında Kavasaki Dayşi məbədində baş tutan furin festivalında 30.000 furin eyni anda "rəqs edir". Asakusada yerləşən Senso məbədinin və Kavaqoedə yerləşən Hikava məbədinin öz furin festivalı keçirilir.
Batmış atom sualtı qayıqlarının siyahısı
thumb|right|350px|[[K-219 atom sualtı qayığı Atlantik okeanda 6 nömrəli raket şaxtasına dəniz suyunun gəminin yuxarı hissəsindən daxil olması səbəbindən batmışdır. 500 ton ağırlığı, 119 nəfər şəxsi heyəti olan K-219 Mərkəzi Atlantikdə 5.500 metr dərinlikdə yerləşir.]] Batmış atom sualtı qayıqlarının siyahısı — Müxtəlif səbəblərdən batmış atom sualtı qayıqlarının siyahısı. Siyahıda bu və ya digər səbəblərdən batmış atom sualtı gəmiləri göstərilmişdir. 1955–2017-ci illər ərzində ümumilikdə 8 atom sualtı gəmisi batmışdır ki, onlardan da 4-ü sovet, 2-si rus, 2-si amerikan atom sualtı gəmiləridir. Bütün gəmilər müxtəlif qəzalar səbəbindən batmışlar: 3 gəmi texniki nasazlıq səbəbindən, 2 gəmi yanğın səbəbindən, 2 gəmi silahların partlaması səbəbindən, 1 gəminin isə batma səbəbi məlum deyil. Nüvə reaktorunda baş vermiş nasazlıq səbəbindən yalnız K-27 gəmisində texniki problem baş vermişdir, baxmayaraq ki, gəmi zədə almamışdı, təhlükəsizlik baxımından gəminin özü batırılmışdır. K-141 "Kursk" gəmisi 2001-ci ildə quruya çıxarılmış, digər 7 batmış gəmi isə hələ də dənizin dibindədir. Siyahıya batmış və göyərtəsində nüvə silahı olan K-129 gəmisi daxil deyil.
Rənglərin izahı
Siyahı
Siyahı gəmilərin batma tarixlərinə uyğun şəkildə yazılıb. Cədvəldə gəmilərin model formada şəkilləri, ölçüləri, layihə növü və adı, gəmidə işləyənlərin sayı göstərilmişdir. Cədvəldə gəmilərin batma səbəbləri və yaxud gəmilərin batmasına səbəb olan texniki nasazlıqlar da göstərilib. Gəminin batmasına dair mövcud olan bütün fikirlər və eləcə də rəsmi səbəblər qeyd olunub.
Torremansanas
Torremansanas — İspaniyada yerləşən bələdiyyə və şəhər. Bələdiyyə Alakanti ərazisinin 36,48 km² hissəsini əhatə edir. thumb|left|200px|Torremansanas, 2006-cı il
2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 788 nəfərə çatmışdır.
Əyalət paytaxt şəhərindən 42 km uzaqlıqda yerləşir.
Çernobıl
Çernobıl (Чорно́биль — yovşan) — Ukraynanın Kiyev vilayətinin İvanovski rayonunda yerləşən şəhər.
Çernobıl faciədən əvvəl
Bu şəhər haqqında ilk qeydlər 1193-cü ilə aid edilir. 1541-ci ildə, bu şəhəri Böyük Litva knyazlığı idarə edən dövrdə knyaz Fridrix Pronski tərəfindən Çernobıl yaxınlığında saray tikilmişdir. Həmin saray bu günümüzə qədər gəlib çatmışdır. XVII əsrin əvvəllərində saray bərpa olundu və yaxşı gücləndirilmiş və keçilməz qalaya çevrildi, Çernobıl isə qəza mərkəzi oldu. 1793-cü ildə şəhər Rusiya imperiyasının tərkibinə daxil oldu. 1898-ci ildə Çernobılın əhalisi 10 800 nəfər idi. Onların 7200-nü yəhudilər təşkil edirdi. 1921-ci ildə Çernobıl Ukrayna SSR-in tərkibinə daxil edildi. 1941-1944-cü illərdə alman işğalları zamanı Çernobılda olan yəhudi icmaları tamamilə məhv edildi. Şəhər alman əsarətindən 1943-cü il 17 noyabrda azad olundu. 1941-ci il 27 mart tarixində şəhər tipli qəsəbə olan Çernobıl şəhər statusu aldı. 1986-cı il 26 apreldə Çernobıl Atom Elektrik Stansiyasının (Çernobıl AES) dördüncü enerji blokunda atom energetikası tarixində ən böyük faciyəyə çevrilmiş hadisə baş verdi.
Çernobıl faciəsi
1986-cı il aprel ayında Çernobıl şəhərində Atom Elektrik Stansiyasının 4-cü enerji blokunda partlayış baş verib və alov 3 bloku bürüyüb. Hadisədən sonra həyat üçün təhlükə kəsb edən radioaktiv duman yaranıb. Nəticədə 17 milyon insanın yaşadığı 11 rayonun atmosferi zəhərlənib. Qəza nəticəsində Ukraynada 4400 nəfər həyatını itirib. Onlardan çoxu partlayışın nəticələrinin aradan qaldırılması üçün əraziyə gəlmiş fəhlələr idi. Qəzanın nəticələrinin aradan qaldırılması üçün 1986-ci ildə Çernobıla 7 min azərbaycanlı da göndərilmişdi. Artıq onlardan 2000 nəfəri Çernobılda aldıqları şüalanmadan vəfat edib.
Evenklər
Evenklər və ya Xamniqanlar — Şərqi Sibirin yerli əhalisi.
Evenklər haqqında
Qohum xalqlar: Mancuriyalılar, Hamnıqamlar, Samaqirlər
Tarixi
Yeniseydən Oхot dənizinə və Baykaldan Şimali Tundra çöllərinə qədər olan geniş ərazidə evenklər (tunqus) köçəri halda yaşayırdılar. Evenklərin əsas yaşayış vəziyyəti ovçuluqdan asılı olsa da, onlar maldarlıq və balıqçılıqla da məşğul olurdular. Onon və Arqun çayları boyunda yaşayan evenklər "maldar" və "atlı" tunquslara bölünürdülər.
Oхot dənizi sahilində yaşayan "piyada" tunquslar isə dəniz heyvanlarının ovu ilə məşğul olurdular. Dəmirlə tanış olsalar da, onun emal üsulunu bilmirdilər. Ona görə onların silahları əsasən sümük və daşdan idi.
II Məsud
II Qiyasəddin Məsud (Ərəb əlifbası ilə: غياث الدين مسعود بن كيكاوس‎, (Qiyas əl-Din Məsud bin Keykavus)) Rum Səlcuqlu dövləti sultanı və II İzzəddin Keykavusun oğludur. Rum Səlcuqlu dövlətinin monqolların təsiri altında hökm sürdüyü bu dönəmdə dörd dəfə taxta çıxmış, hər səfərində qardaşının oğlu olan III Əlaəddin Keyqubad onu taxtdan salmışdır.
Evenklər
Tarixi
XVIII əsr ərzində evenklərin ictimai quruluşunda yenə də nəsil-tayfa münasibətləri güclü surətdə qalmaqda davam edirdi. Evenk əyanları əllərinə çoxlu heyvan sürüləri keçirərək öz həmkəndlilərini qonşu tayfalar üzərinə hərbi yürüşlərə sövq edirdilər. Burada qurulmuş Nerçinski zavodunda çoxlu sayda kasıb evenklər işləyirdilər. Evenklər yasaq üçün çoxlu xəz dəri verirdilər. Evenklər buryatla sərhəddə hərbi xidmət vəzifəsini də aparırdılar. Evenklər əla sürücülər və oxatanlar hesab olunurdular. Onlar kütləvi surətdə xristianlaşdırılmağa məruz qaldılar.
NGC 5632
NGC 5632, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. * tipli. tərəfindən ildə 38.1 sm (15 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Siyasi repressiya
Siyasi repressiya (repressio - əzmə, zülm etmə) — dövlət orqanları, dövlət tərəfindən tətbiq edilən cəza tədbiri.
İstinadlar
Politisk repression Репресії
İradə Zeynalova
İradə Aftandil qızı Zeynalova — rusiyalı jurnalist, müxbir, teleaparıcı. NTV-də "Vesti nedeli"( 'Həftə nəticələri') proqramının müəllifi və aparıcısı (2016-cı ildən). Bundan əvvəl Kanal Birdə (2012-2016) "Vremya" ("Vaxt") proqramının bazar buraxılışına ev sahibliyi edib və eyni zamanda Böyük Britaniya (London) və İsrail (Tel-Əviv) və eyni zamanda Böyük Britaniya (London) Kanal Birin müxbir bürosunun rəhbər olub. Rusiya Televiziyası Akademiyasının üzvü, jurnalist Svetlana Zeynalovanın böyük bacısıdır. 20 fevral 1972-ci ildə Moskvada metis ailəsində anadan olub: atası Aftandil Isabalı oğlu azərbaycanlıdır, anası Galina Alekseevnanın milliyəti rusdur. Svetlana Zeynalovanın (1977-ci il təvəllüdlü) böyük bacısıdır. İdrak və tərbiyə baxımından İradənin daha çox Azərbaycanlı, Svetlanadan daha çox rus olduğu qeyd olunur.
Bioqrafiyası
Moskvanın 61 nömrəli məktəbində orta təhsilini başa vurub. 1995-ci ildə MATI (K.E. Tsiolkovski adına Rusiya Dövlət Texnoloji Universitetini) bitirib. İxtisası - ərimələrin yüksək sürətlə bərkiməsi nəticəsində əldə edilən toz materialları və qoruyucu örtüklər üzrə proses mühəndisliyi. Universiteti bitirdikdən sonra ABŞ-da təcrübə keçib. 1997-ci ildən bəri televiziyada işləyir. Başlanğıcda Vesti (RTR) proqramında redaktor vəzifəsində, həmçinin İngilis dilindən tərcüməçi kimi çalışıb, hərdən özudə ekrana çıxıb. Beləliklə, hələ də az tanınan bir televiziya jurnalisti olaraq, 20 noyabr 1998-ci ildə Vesti'nin gecə efirində, G.V.Starovoitovanın öldürülməsi barədə ölkəyə ilk məlumat verən İradə Zeynalova olub. Holland komandasının tərcüməçisi qismində "Vesti" proqramı üçün "newsroom"un qurulmasında iştirak edib. 2000-2003-cü illərdə "Vesti" və "Vesti Nedeli" proqramlarının müxbiri olub. Oktyabr 2002-ci ildə Dubrovka'da baş verən terror aktı zamanı orada çalışıb. 2003-cü ilin aprelində Rossiya telekanalından ayrılıb. 2003-cü ildən 2016-cı ilə qədər Kanal Bir-də çalışıb. Başlanğıcda, 2003-dən 2007-dək - 'Xəbərlər', 'Vaxt' və 'Digər xəbərlər' 2003-cü ilin aprelində Rossiya telekanalından ayrılıb. proqramlarının müxbiri olub. Moskva metrosundakı partlayışlar günü 2004-cü ilin fevralında və 2010-cu ilin martında proqramlarının müxbiri olub. Moskva metrosundakı partlayışlar günü 2004-cü, 2004-cü ilin sentyabrında Beslandakı terror aktı günlərində ilin fevralında və 2010-cu ilin martında proqramlarının müxbiri olub. Moskva metrosundakı partlayışlar günü 2004-cü, 25-də, 2005-ci ildə Moskvanın elektrik şəbəkələrində meydana gələn qəza günlərində reportajlar hazırlayıb , Habelə Almaniyada 2006 FIFA Dünya Kubokunun final matçı., 25-də, 2005-ci ildə Moskvanın elektrik şəbəkələrində meydana gələn qəza günlərində reportajlar hazırlayıb 2006-cı ildə İtaliyanın Turin şəhərində keçirilmiş Qış Olimpiya Oyunlarında , Londonda 2012 Yay Olimpiya Oyunlarında və 2014-cü il Soçi Oyunlarında Birinci Kanal komandalarının tərkibində çalışmışdır. TEFI 2006 televiziya mükafatı laureatı Ən yaxşı reportyor nominasiyasında Üzlər kateqoriyasında (Olimpiadaların proqram dövrü Qızıl anları üçün) ; II dərəcəli Vətənə xidmət görə ordeni medalı ilə təltif edilmişdirteleviziya mükafatı laureatı Ən yaxşı reportyor nominasiyasında Üzlər kateqoriyasında (Olimpiadaların proqram dövrü Qızıl anları üçün) 2007 - 2010 - İngiltərədəki Birinci Kanal Bürosunun rəhbəri, London. 2010-2011-ci illərdə yenidən Moskvada işləmişdir.
2011-ci ilin martından 2012-ci ilin iyun ayınadək - İsrail ASC Birinci Kanal Bürosunun rəhbəri, Tel-Əviv. 9 sentyabr 2012-ci ildən 10 iyul 2016-cı ilədək - Bazar günü TV-də yayımlanan 'Vremya'.
7 dekabr 2012-ci ildən bəri, Dmitri Medvedevlə illik Söhbətlərdə iştirak edir (2012-2015-ci illərdə - Birinci Kanalın jurnalisti, 2016-cı ildən - NTV-nin əməkdaşı olaraq).
2014-cü ilin iyul ayında çarmıxa çəkilmiş bir oğlan haqqında saxta yayımda iştirak edib. Həmin il 21 dekabrda İradə Zeynalova "Vremya" verilişinin efirində "jurnalistlərin bu faciəyə dair heç bir dəlili yox idi və yoxdur, amma bu, Slavyanskda cəhənnəmdən qaçan əsl qadının hekayəsidir" dedi.
2014-cü ilin avqust ayında Ukrayna, Ukraynanın şərqindəki müharibə və Krımın Rusiyaya birləşdirilməsindəki mövqeyinə görə sanksiya siyahısına daxil edildi.
Noyabr 2016-cı ildə teleaparıcının Birinci Kanaldan NTV kanalına keçdiyi məlum oldu. 4 dekabr 2016-cı ildən bəri bu kanalda "İradə Zeynalova ilə həftənin nəticələri" xəbər və analitik proqramını aparmağa başladı. İradə Zeynalova şounu studiyada aparmaqla yanaşı verilişi üçün reportajlar hazırlayır və həftənin əsas hadisələri ilə əlaqəli insanlardan reportajları təqdim edir.
21 iyul 2017-ci il tarixində Yegor Kolyvanov və Sergey Malozyomovla birlikdə 'Vladimir Putinlə ciddi söhbət' verilişinə ev sahibliyi edir.
Şəxsi həyat
Birinci həyat yoldaşı jurnalist Alekey Samolyotov, oğlu Timur. Cütlük 2015-ci ilin oktyabrında boşanıb, nigahları 20 il davam edib. İkinci həyat yoldaşı Müharibə müxbiri Aleksandr Evstigneyevdir, o da həmçinin Channel One-da işləyib (2007-ci ilin aprelindən 2017-ci ilin dekabrına qədər), hazırda Rusiya-1 kanalında Ümumrusiya Dövlət Televiziya və Radio Yayım Şirkətində çalışır. Toy 16 dekabr 2016-cı il tarixində keçirilib.
Şöhrət Məmmədov
Şöhrət Elçin oğlu Məmmədov — azərbaycanlı müğənni, bəstəkar.
Həyatı və karyerası
Şöhrət Məmmədov 1 iyul 1995-ci ildə Qazax rayonunun Fərəhli kəndində anadan olub. 2001–2009-cu illərdə Fərəhli kəndində Kamran Kərimov adına orta məktəbində təhsil almışdır. 2009-cu ildə Qazax rayonu Səməd Vurğun adına 2 saylı orta məktəbdə təhsilini davam etdirmişdir. 2012-ci ildə Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi akademiyasının 1-ci kursuna daxil olmuşdur, peşekar hərb təhsilini aldıqdan sonra 2016-cı ildə həmin akademiyanın məzunu olmuş, leytenant kimi ilkin hərbi rütbə ilə hərbi xidmətinə davam etmişdir. 2018-ci ildə Dövlət Sərhəd Xidmətinin hərbi sıralarından ayrılmış və xidmətini dayandırmaq qərarına gəlmişdir. Uşaq yaşlarından musiqiyə böyük həvəsi olan Şöhrət Məmmədov hərbi xidmətindən ayrılandan sonra musiqi karyerasına başlamışdır. İlk mahnısının sözləri və bəstəsi özünə aid olan "Ay Ömrüm" mahnısı olmuşdur və bu mahnı ilə də qısa müddət ərzində böyük bir kütlənin sevgisini, marağını qazanmışdır. "Ay Ömrüm" mahnısı ilə musiqi sahəsində böyük maraq yaratmış Şöhrət Məmmədov bundan sonra da bir neçə hitlər ərsəyə gətirmiş və öz tamaşaçı kütləsini toplamışdır. Sənətçinin karyerasında "Öpüm Nəfəsindən" adlı mahnısı ilə milyonların sevgisini qazanmışdır. Bu mahnı bir neçə ölkədə səslənmişdir. Türkiyənin sənətçiləri Mustafa Ceceli və Ekin Uzunlar tərəfindən səsləndirilmişdir. Milyonların sevgisini qazanan Şöhrət Məmmədov bir neçə gün öncə təqdim etdiyi "Olarmı" mahnısı da qısa bir zamanda böyük marağa səbəb olmuşdur. Sonuncu təqdim etdiyi "O Sənsən" mahnısı qısa bir müddət ərzində YouTube platformasında trenddə birinci yerə çıxmağı bacarmışdır.
Sinqlları
• 3
Sevil Gültən
Nuriyeva Sevil Məmməd qızı (Sevil Gültən) — azərbaycanlı tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
Həyatı
Sevil Gültən 1961-ci il aprelin 22-də Zərdab rayonunun Təzəkənd kəndində dünyaya gəlib. Atası Məmməd Nuriyev traktorçu, anası Gülasta Nuriyeva kolxozçu olub. 1978-ci ildə Ş.Qurbanov adına Zərdab şəhər orta məktəbini bitirib, Xarici Dillər İnstitutunun (hazırkı Azərbaycan Dillər Universiteti) ingilis dili fakültəsinə qəbul olub və institutu əla qiymətlərlə bitirib. Hələ tələbə vaxtından bədii yaradıcılıqla məşğuldur. Birinci kursda oxuduğu vaxtdan tərcümə etdiyi kiçik hekayələr institutun "Bilik" qəzetində çap edilib. 1987-ci ildə ailə qurub. Həyat yoldaşı 2003-cü ildə dünyasını dəyişib.
Yaradıcılığı
Təyinatla Zərdab rayonunun Bıçaqçı kəndinə göndərilib. Təyinat müddəti bitdikdən sonra rayonun müxtəlif kəndlərində ingilis dili müəllimi işləyib.
"Küsüb getmək istəyirəm dünyadan", "Ürəyimin göz yaşları" adlı şeir kitablarının, "Uşaqlıq illərimin şəkiləri" adlı esselər kitabının müəllifidir.
İngilis dilindən Azərbaycan dilinə, Azərbaycan dilindən ingilis dilinə çoxlu sayda kitablar tərcümə edib. "Qanun" nəşriyyatı və "TEAS-PRESS" nəşriyyatı ilə əməkdaşlıq edir. Eləcə də, "Kaspi" qəzetində esseləri, tərcümə etdiyi 140-dan çox hekayə çap olunub və olunmaqda davam edir.
Tərcümə ilə bağlı məqalələri, şeirləri, tərcümələri "525-ci qəzet"də, "Ulduz" və "Azərbaycan" jurnallarında işıq üzü görüb. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.
İngilis dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə etdiyi əsərlər
*"TEAS-PRESS" nəşriyyatında çap olunanlar:
*"Qanun" nəşriyyatında çap olunanlar:
Azərbaycan dilindən ingilis dilinə tərcümə etdiyi əsərlər
(Səlim Babullaoğlu, Xəyal Rza, Elxan Zal, Ədalət Əsgəroğlu, Qismət, Fərid Hüseyn, Fərqanə Mehdiyeva, Faiq Balabəyli, Ramil Mərzili və başqalarının şeirləri)
Əhməd Eyyub Türkaslan
Əhməd Eyyub Türkaslan — qapıçı kimi çıxış etmiş Türkiyə futbolçusu.
Karyerası
Əhməd Eyyub Türkaslan peşəkar karyerasına 2013-cü ildə "Buqsaşspor "da başlamış, 2016–2-17-ci illərdə isə "Osmanlıspor"da qısa müddətə icarə əsasında çıxış etmişdir. O, 3 iyun 2017-ci ildə "Osmanlıspor" heyətində "Beşiktaş"a 4:0 hesabı ilə məğlub olduqları matçda debüt etmişdir. Türkaslan 2020-ci ildə "Ümraniyəspor"a keçid etmişdir.
Türkaslan növbəti mövsüm "Yeni Malatyaspor" ilə 1 illik müqavilə imzalamışdır.
Şəxsi həyatı və vəfatı
Əhməd Eyyub Türkaslan evli olmuşdur.
6 fevral 2023-cü ildə Türkaslanın Türkiyə–Suriya zəlzələsindən sonra çökən yaşayış binasının altında qaldığı bildirilmişdir. Onun öldüyü ilə bağlı iddiaları klubun prezidenti Hacı Əhməd Yaman təkzib etmiş, xilasetmə işlərinin hələ də davam etdiyini qeyd etmişdir. Dağıntılar altından xilas edilən həyat yoldaşı sosial şəbəkədə kömək istəmiş və əlavə etmişdir ki, ərazidə nə ekskavator, nə də kran yoxdur. Onun cəsədi 7 fevral 2023-cü ildə çıxarılmışdır. Türkaslanın vəfat etdəndə 28 yaşı var idi.
Qutalmış
Kutalmış tam adıyla Ümeyr bin Şuyyim bin Amr Arslan Yabqu bin Kutalmış' (Ərəb əlifbası ilə: قتلمش) (ö. 1077) Atası Arslan Yabqudur. Səlcuqlu sultanı Toğrul bəyin əmisi oğludur. O, sonradan Toğrul bəyə üsyan etmişdir. Oğlu Kutalmışoğlu Süleyman şah Rum sultanlığını qurmuştur.
"Xoşnəxtlik almış" və "mübarək, uğurlu" mənasında bir ad olan Kutalmış, qaynaqlardaki yazılışlarına görə "Kutulmuş, Kutlamış" kimi şəkillərdə də oxuna bilinir.
Üst Paleolit
Üst Paleolit və ya Son Paleolit — təxminən 40 min il bundan əvvəl başlanmış, e.ə.12-ci minilliyə qədər davam etmişdir.
Bu dövrdə iqlim mülayimləşmiş, bitki və heyvanat aləmində, habelə ictimai həyatda xeyli dəyişikliklər baş vermişdir. Üst Paleolit dövründə ibtidai insanlar mağarada yaşamış və özlərini təbiətin təhlükəli hadisələrindən və vəhşi heyvanların hücumlarından qorumuşlar. Bu dövrün maddi qalıqlarına Qarabağ və Qazax bölgələrinin Paleolit düşərgələrində daha çox rast gəlinmişdir.
Üst paleolit dövründə bir sıra heyvanların, xüsusilə nəhəng maralın, mağara ayısının nəsli kəsilmişdir. İnsanlar ən çox Qafqaz maralı, ceyran, cüyür, dağkeçisi və s. ovlayırdılar. İnsanların istifadə etdikləri qaşovlar, biz, gəzli (yəni kənarı dişəkli) və üçbucaq əmək alətləri geniş yayılmışdır. Üst paleolit dövründə Azərbaycan ərazisində müasir insan tipinin, yəni ağıllı insanın ("Homo Sapiyens") yaranması başa çatmışdı. İnsan fiziki və əqli inkişafın yüksək mərhələsinə çatmışdır. Təfəkkür və nitq inkişaf tapmışdır. İbtidai cəmiyyətin bu mərhələsində ilk vaxtlar insanlar bir-birini adi hərəkətlərlə (kinetik dillə — əl, dodaq hərəkətləri ilə və s. hərəkətlərlə) başa salırdılar. Lakin onlar bu üsulla uzaq məsafədə və qaranlıqda ünsiyyət yarada bilmirdilər. Əmək fəaliyyətinin artması, şüurun, düşüncənin inkişafı tədricən səsli nitqin yaranmasına səbəb olmuşdu.
Şəki dialekti
Şəki dialekti və ya əvvəlki adı ilə Nuxa dialekti — Azərbaycan dilinin dialektlərindən biri.
Tarixi
Azərbaycan dilinin dialekt və şivələrinin formalaşması Azərbaycan xanlıqları və sultanlıqlarının yarandığı XVIII əsrə gedib çıxsa da, Nuxa dialekti fərqlənir. tərəfindən həyata keçirilən dillər arasındakı uyğunluq analizinə və morfologiya və tarixi fonetikaya əsaslanan qlottoxronologiya metodlarına əsasən Nuxa dialektinin ümumazərbaycan dilindən ayrılması Əmir Teymurun (~1360-cı il) dövrünə gedib çıxır.
Üst Paleolit
Ulu icmanı qəbilə icması əvəz etmişdir. Onun əsasını qan qohumu olan insanların birliyi təşkil edirdi. Buna nəsli qəbilə quruluşu deyilir. Nəsli qəbilə dövründə insanlar ana xətti ilə qohumluq əsasında birləşmişdirlər. Qəbilənin həyatında qadın mühüm rol oynayırdı.
Şəki dialekti
Tarixi
Şəki şivəsi bəzi xüsusiyyətləri etibarilə cənub ləhcəsinin qədim izlərini daşıyır. Bunun səbəbi tarixən olmuş miqrasiyanın — Azərbaycanın cənub hissəsindən əhalinin köçürülməsidir. Həmçinin bəzi dialektik xüsusiyyətlər Qarabağdan Şəkiyə köçmüş və yerlilərlə qarışmış əhalidən miras qalmışdır.
Üst Paleolit
Uşaqların qayğısına qalmaq, giləmeyvə və yabanı bitkilər toplamaq, odu qoruyub saxlamaq, yemək hazırlamaq və s. qadınların işi idi. Buna görə də nəsli qəbilə icması anaxaqanlığı (matriarxat) adlanır.
Şəki dialekti
Klassifikasiya
Alman əsilli altayşünas və türkoloq Gerhard Dörfer Nuxa dialektini Şimal qrupuna aid edir:
İsveçli dilçi və türkoloq Lars Yohanson Nuxa dialektini Şimal qrupu dialektlərinə aid edir:
Ben Envonvu
Ben Envonvu (tam adı: Odiniqve Benedikt Çukvukadibiyya Bonaventura Envonvu, ; ) — Nigeriya rəssamı və heykəltaraşı.
I Süleymanşah
Süleyman şah Səlcuqlu və yaxud Qutalmışoğlu Süleyman şah (Ərəb əlifbası ilə: سليمان بن قتلمش (Süleyman bin Qutalmış)) (ö. 1086), Rum sultanlığının qurucusudur. Səlcuqlu soyundan gəlir və Böyük Səlcuqlu sərkərdəsi idi. Soyunun davamı bugünkü Elbeyli Türkmən elidir.
Ben Envonvu
Zəngin və hörmətli bir ailənin içində Nigeriya şərqində doğulmuşdur (o dövrdə, bütün ölkə İngilis mülkiyyəti olduğu üçün), milli mənsubiyyəti İqbo idi. Atası Royal Niger şirkətində bir texnik olaraq çalışarkən, eyni zamanda yerli liderlər şurasının üzvü və istedadlı heykəltaraş və taxta avtomobili olan nüfuzuna malik olan anası, gözəl bir parça tacir ailəsindən idi. 1934-1937-ci illərdə İbadan və Umuaxiya şəhərlərində kolleclərdə sənət öyrənmişdir. Onun əsərlərinin ilk sərgisi 1937-ci ildə Londonda baş vermişdir. 1940-1943-cü illərdə Nigeriya məktəblərində tədris etmişdir. 1944-cü ildə İngiltərədə Qoldsmit Kollecində bir neçə ay oxudu və 1944-cü ildən 1946-a qədər Oksford Kollecində təhsil aldı. 1946-cı ildən 1948-ci ilədək orada Slayd İncəsənət Məktəbində və Asmoleans Kollecində təhsil almışdır. 1948-ci ildə heykəltaraşlıq ilə sənət sahəsində diplom aldı, bir il sonra - London Universitetinin Kollecindən sosial antropologiya üzrə sənətkarlıq dərəcəsi aldi. 1969-cu ildə doktorluq dərəcəsi almışdır. 1950-ci illərdə o, əsasən azad bir sənətkar idi sonra Nigeriyaya qayıtdı və tez-tez yurd xaricinə səfər etdi, bir müddət Umuahiyedeki kollecdə professor idi. 1966-1968-ci illərdə Laqos Universitetində müəllim, 1968-1971-ci illərdə Nigeriya Mədəniyyət Nazirliyində çalışmış, 1971-ci ildən 1975-ci ilə qədər Ifa Universitetində professor olmuşdur. Envonvunnn yaradıcılığının əksəriyyəti Avropa sənətinin ənənələrini və xalq yaradıcılığının İqbo üsullarını birləşdirən həm də realistik və fantastik landşaft və heykəllər ilə təmsil olunur. Onun əsərlərindən ən məşhurları arasında "Afrikanın rəqsləri, heykəli" Qızın rəhbəri ", Laqos binalarında çoxsaylı divar rəsmləri var. Envonvu şərəfinə Merkuride krater var.
Vitali Yeliseyev
Karyerası
Vitali 1980-ci il Moskva Olimpiadasında dörd nəfərlik sükansız qayıqla yürüşdə gümüş medal qazanıb.
1977-ci ildə Amsterdamda və 1981-ci ildə Münhendə keçirilən dünya çempionatlarında qazandığı qələbələrə görə, ikiqat dünya çempionudur.
Komorin burnu
Komorin burnu Kanniyakumari, Kumari  —  Hindustan yarımadasının cənub qutaracağında yerləşən daşlı burun. Burun Qərbi və Şərqi Qat dağlarınınbutaracağı olmaqla yanaşı Ərəbistan dənizi, Benqal körfəzi və Hind okeanının qovuşduğu yerdir. Komorin burnu Hindistanın tarixi Malabar və Koromandel sahilləreini əhatə edir.
Vitali Yeliseyev
Karyerası
Hazırda məşqçi işləyir.
Komorin burnu
Burunun şimal hissəsində kanyakumari şəhəri yerləşir. Komorin yaxınlığında adada zəvvarlar arasında məşhiur olan Vivekanandanın məqbərəsi vardır.
Konstanten Qis
Bioqrafiya
Hərbi fəalliyətə hazırlaşırdı. Yunanıstan istiqlal müharibəsi ndə iştirak etmişdir. 1830-ci illərdən özünü incəsənətə həsr etmişdir. İspaniya, İtaliya, Şərqdə səyahət etmişdir. Krım müharibəsi zamanı hərbi müxbir olmuşdur. Rəsm əsərlərini fransız və ingilis mətbuatında nəşr edilmişdir (Punch, Illusrated London News).
Komorin burnu
belə ehtimal edilir ki, əfsanəvi Lemuriya Komorin burnundan cənubda yerləşir.
Hindistanın materik ərazisinin ən ucqar cənub nöqtəsi olsa da, ölkənin ən ucqar cənub nöqtəsi İndira burnudur. Burun Böyük Nikobar adasının cənubunda yerləşir.
Yuko Miyamura
, təxəllüsü  — Yaponiya film və səs aktrisası, müğənni və audioqrafiya rejissoru. O, "Detective Conan"da Kazuha Toyama, "Berserk"də Kaska, "Neon Genesis Evangelion"da Aska Lenqli Soryu personajlarını səsləndirmişdir.
Şəxsi həyatı
Yuko Miyamura Kobedə anadan olmuşdur. O, Toho Qakuen Dram və Musiqi Kollecinin teatr bölməsini bitirmişdir. 2007-ci ilin may ayında ona Qreyvs xəstəliyi və ekzoftalm diaqnozu qoyulmuşdur. O, əvvəlcə 1998–1999-cu illərdə manqaka Nakatani D. ilə evli olmuşdur. Miyamura 2004-cü ildə kaskadyor Takayuki Seki ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onların 2004-cü il təvəllüdlü qızı və 2011-ci il təvəllüdlü iki övladı var. Onlar 2016-cı ildə boşanmışdır.
Səbinə Hacıyeva (memar)
Səbinə Xalid qızı Hacıyeva (13 oktyabr 1971, Bakı) — Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi, Azərbaycan Memarlar İttifaqı nın Elm və təhsil üzrə komissiyasının sədri, memarlıq üzrə elmlər doktoru, professor, Əməkdar memar.
Həyatı
Səbinə Xalid qızı Hacıyeva 1971-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1988-ci ildə Bakı şəhərində orta məktəbi bitirib.
1988-1994-cü illərdə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutu nun (sonra Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri Universiteti, hazırda Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti) memarlıq fakültəsində ali təhsil alıb. Təhsilini 1994-1998-ci illərdə həmin universitetdə aspirantura pilləsi üzrə davam etdirib.
1998-ci ildə “Orta əsr Azərbaycanın müsəlman və xristian dini memarlığının qarşılıqlı əlaqəsi” mövzusunda dissertasiya işini müdafiə edərək “Memarlıq namizədi” (Memarlıq üzrə fəlsəfə doktoru), 2013-cü ildə “Azərbaycan Respublikasının Şimal-qərb regionunun memarlıq irsi, onun qorunma və istifadə problemləri” mövzusunda doktorluq dissertasiyasının müdafiəsi ilə “Memarlıq üzrə elmlər doktoru” elmi adlarını alıb.
2019-cü ildən Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin professorudur.
Elmi Fəaliyyəti
1994-2003-cü illərdə  Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun “Landşaft memarlığı” kafedrasında müxtəlif vəzifələrdə fəaliyyət göstərib. 2003-cü ildən Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin “Memarlıq konstruksiyaları və abidələrin bərpası” kafedrasında dosent, professor vəzifəsində çalışıb. 2016-cı ildən son təyinatınadək həmin kafedranın müdiri olub. 1999-cu ildən Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvüdür. 2012-ci ildə Azərbaycan Memarlar İttifaqının İdarə Heyətinin üzvü seçilib. 100-dən çox elmi əsərin, o cümlədən 2 monoqrafiyanın müəllifi, 4 kitabın həmmüəllifidır.
01 mart 2023-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin imzaladığı Sərəncama əsasən Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliy i yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi təyin edilib.
İştirak etdiyi layihələr
1997-ci ildə Yaponiyada “Yaşayış tikintisinin siyasəti”, 2001-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarında “Müasir inkişaf dövrünü yaşayan şəhərlərdə tarixi memarlıq irsinin qorunması” kurslarını müvəffəqiyyətlə bitirib. 2005-2009-cu illərdə UNESCO-nun təşəbbüsü ilə Minnesota Universiteti və Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti ilə birlikdə “Bakı şəhərinin tarixi hissəsi - İçərişəhərin tarixi binalarının inventarlaşması” və Florensiya Universiteti ilə birgə “Mədəni irs və yerli inkişaf” mövzusunda beynəlxalq layihələrə rəhbərlik edib.
Türkçülüyün patriarxı Əhməd bəy Ağaoğlu
Türkçülüyün patriarxı Əhməd bəy Ağaoğlu — türkçülük ideologiyasının banilərindən biri, müsəlman şərqində avropalaşma siyasətinin ən ardıcıl tərəfdarı olan görkəmli Azərbaycan mütəfəkkiri və ictimai-siyasi xadimi Əhməd bəy Ağaoğlu nun həyat və fəaliyyəti haqqında bəhs edən kitab Aydın Balayev tərəfindən yazılıb.
Haqqında
Kitabda türkçülük ideologiyasının banilərindən biri, müsəlman Şərqində avropalaşma siyasətinin ən ardıcıl tərəfdarı olan görkəmli Azərbaycan mütəfəkkiri və ictimai-siyasi xadimi Əhməd bəy Ağaoğlu nun həyat və fəaliyyətindən danışılır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti parlamenti nin üzvü olan Əhməd bəy Ağaoğlu XX əsri n əvvəllərində Azərbaycan türklərinin milli oyanışında müstəsna xidmətlər göstərib. Tarix elmləri doktoru, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövrünün tədqiqatçısı, Azərbaycan xalqının milli məfkurəsinin formalaşması məsələləri ilə bağlı bir neçə monoqrafiyanın müəllifi olan Aydın Balayev tərəfindən yazılan bu əsər “TEAS Press” Nəşriyyat Evi tərəfindən Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illik yubileyi münasibətilə nəşr edilib. Müəllif əsərdə qeyri-adi istedada malik bu şəxsiyyət barədə bioqrafik məlumatları, sadalamaqla kifayətlənməyərək, həmçinin geniş sənədli materiallara əsaslanaraq Əhməd bəy Ağaoğlunun ictimai-siyasi baxışlarının təkamülünü konkret zaman və məkan kontekstində izah edib. Kitab rus dilindədir və tarixçilər, etnoloqlar, politoloqlar, eləcə də milli tariximizlə maraqlananlar üçün nəzərdə tutulub.
Koreya milli festivalı mədəniyyəti
Koreya Milli Festivalı ( Hanqıl: 한국전통축제)- Uzun illər boyu koreya xalqı arasında keçirilən Koreya Milli və Yerli festivallarıdır. Koreya ənənəvi festivalları əsasən kənd təsərrüfatı ayinlərinə və miflərinə əsaslanır. " Seolnal ( 설날 ) — Yeni il günü " və " Çusok ( 추석 ) — Məhsul festivalı " ən böyük festivallar olaraq bilinir. Digər festivallara " Daeboreum (대보름), Meoseumnal, Yeongdeungje , Samjinnal ( 삼짇날 ) , Hansik ( 한식 ) , Chopail ( 부처님 오신 날 ) , Dano ( 단오 ) , Yudu , Sambok , Chilseok ( 칠석 ) , Baekjung , Jungu , Sangdalgosa , Sondolpoong , Dongji ( 동지 ) , Seotdal Geumeum , Seotdal Geumeum ( 섣달그믐) və s. aiddir. Koreyada ilin hər ayına uyğun festival vardır.
Nobutoşi Kanna
, daha çox səhnə adı olan ilə tanınır — Yaponiya film və səs aktyoru, müğənnisi və hekayəçisi. O, "Aoni Production" ilə əlaqəlidir. Kanna aktyorluğa uşaq yaşlarında başlamışdır.
Koreya milli festivalı mədəniyyəti
설날 Seolnal
Lunar təqviminə görə qeyd olunan Yeni ildir. Şükran günü kimidə tanınır. 설 sözü tanıdıq olmayan, yeni gələn ilin yeniliyini ifadə edən sözdən qaynaqlanır, 날 isə "gün" deməkdir. Koreyada Seolnalı qeyd etməyə nə vaxt başlandığı bilinmir amma festivalın rituallarının 6-cı əsrə dayandığı güman edilir. Seolnalda Koreyalıların etdiyi bir çox şey vardır. Həmin gün Koreyalıların əksəriyyəti hanbok geyirlər. İnsanlar öz böyüklərinin ( valdeyn, nənə-baba, böyük saydığı insanların ) yanına gedərək Sebe ( 세배 ) edirlər. Sebe böyüklərin yanına gedərək bayramlarını təbrik etməkdir. Böyüklər isə sebe etməyə gəlmiş yaxınlarına pul və ya hədiyyə verir. Koreyalılar Sebe vasitəsi ilə ailədəki valdeynlərə, ağsaqqallara öz hörmətlərini nümayiş etdirirlər. Charye ( 차례 ) adlı əcdad ayinidə həyata keçirirlər. Koreyalılar həmin gün ( 떡국 ) Dokquq yeyirlər. Seolnalda həmçinin yutnori, çeqiçaqi kimi milli oyunlar oynanır. Seolnal-ın keçməsi ilə Koreyalıların yaşının üstünə bir yaşda əlavə olur.
1-ci Ay
Daeboreum (Hanqıl: 정월대보름, Hanja: 正月大보름)
Birinci ayın 15-i qeyd edilir. Yeni ilin ilk bütöv ( tam ) ayını qeyd edən gündür. Ənənəyə əsasən bir qrup insan Geuybulnori (Hangul: 쥐불놀이) adlanan oyunu Daeboreum-dan bir gün əvvəl və yaxud həmin gün oynayırlar. Fermerlər düyü sahələri arasındakı silsilələrdə quru otlara od vurub yandırır, digər insanlar isə içərisində od olan qutuların ətrafında fırlanır. Praktiki olaraq insanlar odun düyü sahəsindəki zərərli həşəratları yox edəcəyinə və oddan yaranan külün torpağı bərəkətli edərək əkinçiliyə yararlı olacağını düşünür. Həmçinin həmin gün insanlar Ogokbap (Hanqıl: 오곡밥, Hanja: 五穀밥), five-grain rice ( 5 dənli düyü ) adlanan yeməkləri və ədviyyatlı göyərti yeyirlər. İnsanlar Guibargi (Hangul: 귀밝이술) adlı şərabı içir, gecə dağa qalxır (Hanqıl: 달맞이) və aya öz istəkləri üçün dua edirlər. İnsanlar həmçinin (Hangul: 부럼깨기) edirlər Daeboreum günü. İnsanlar qoz-fındığı dişlərində sındırır və inanırlarki belə olduqda il boyu üzlərində ləkə yaranmayacaq.
2-ci Ay
Meoseumnal (Hangul: 머슴날)- Xidmətçilər üçün ənənəvi bayramdır. 머슴 ( Meoseum) — qulluqçu, qul 날 ( Nal ) — gün deməkdir. Bu gün ağaların qulluqçulara və qullara fevral ayında əkin başlamadan əvvəl yemək yemək, oynamaq, rəqs etmək üçün icazə verdikləri bir gündür. Ağalar bu gün üçün qullara ayrıca pul ayırır və beləliklədə qullaq öz pullarına xərcləmək məcburiyyətində qalmır və rahatca əylənə bilirlər. Bu festival ağalar tərəfindən qulluqçulara və qullara əkində il boyu yaxşı işləməklərinə təşviq etmək üçün hazırlanmışdır. Həmin gün üçün qullar Songpyeon adlandırılan ənənəvi qəlyanaltı (Hangul: Han, Hanja: 松 편, Tteokun dəyişməsi, ənənəvi düyü tortu) hazırlayır və yaşlarına uyğun yeyirlər. Məsələn 10 yaşlı bir qul 10 ədəd songpyeon yeyir.
Meoseum sistemi ləğv edildikdən sonra festival artıq qeyd olunmur və festivalı xatırlayan kimisə rast gəlmək nadir hal alıb.
Yongdeungje (Hangul: 영등제, Hanja: 靈登祭) Fevral ayının ilk günündə yerə enib ayın 20-i kimi qalxdığı güman edilən külək tanrısı Yongdeung (Hangul: 영등, Hanja: 靈登) üçün qeyd edilən gündür. Festival əsasən Jeju adasında və Youngnam ərazisində qeyd olunur. Yongdeung-ın yer üzündə olarkən güclü küləklər gətirəcəyinə inanılır. Beləliklə balıqçılığa və təsərrüfat kimi güclü küləyin ziyan edəcəyi sahələrdə insanlar külək tanrısını sakitləşdirmək üçün Jesa (Hangul: 제사, Hanja: 祭祀) adlı mərasim keçirirlər. Yongdeung-un yüksəldiyi gün yağış yağsa və ya hava buludlu olsa insanlar ilin məhsuldar olacağını düşünür.
3-cü Ay
Samjinnal (Hangul: 삼짇날, Hanja: 三짇날) festivalının mənşəyi bilinmir lakin yazın gəlişini qeyd edən bir gün kimi bilinir. Bu gün qaranquşların geri qayıtdığı, ilanların yuxudan oyandığı və kəpənəklərin uçmağa başladığı gündür. Bu gün kim ilan görsə şanslı olacağı düşünülür. Bu gün insalar oxçuluq, xoruz döyüşü, çiçək seyr etmə ( izləmə ) və falçılıq kimi şeyləri edərək əylənirlər. İnsanlar Hwajeon (Hangul: 화전, Hanja: 花 煎) adlanan düyüdən hazırlanan gül şəkilli pancakeləri yeyir və Gyeongju (Hangul: 두견주, Hanja: 杜鵑 酒, Azalea şərabı) içirlər.
6-cü Ay
Yudu (Hangul: 유두, Hanja: 流頭) — pis ruhlardan qurtulmaq ümidi ilə qeyd olunan ənənəvi bayramdır. Keçmişdə insanlar Yududa şərqə axan çaylara gedib çimər və saçlarını yuyardılar. Bu ritual ayin idiki insanlar yuyunmaqla pis ruhlardan qurtulduqlarını düşünürdülər. Sonra insanlar əkinçiliyin məhsuldarlığına ümid edərək yeni yığılmış meyvələrlə əkinçilik tanrısına ayinlər edirlər. Əriştənin uzun və yaxşı bir həyat yaşamağın simvolu olaraq inanıldığı üçün həmin gün əriştə yeyirlər.
NGC 7557
NGC 7557 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Koreya milli festivalı mədəniyyəti
6-cü Ay
Sambok (Hangul: 삼복, Hanja: 三伏) — yayın ən isti günü qeyd edilir. İlin ən isti günü insanlar təzə meyvələr, içki və digər ənənəvi qidaları yeyirlər. Bunların içində ən məşhuru isə Samqyetanqdır (Hangul: 삼계탕, Hanja: 蔘 鷄湯). Bütöv bir toyuq və İnsam ( ginsengi ) ilə hazırlanan yeməkdir.
7-ci Ay
Chilseok — 7-ci ayın yəni İyulun 7-i qeyd edilən bayramdır. Bu bayramın əsasını "Gyeonwoo və Jiknyeo (Hangul: 견우 와 직녀, Hanja: 牽 牛 와 織女)" adlı koreya xalq nağılı təşkil edir. Koreyalı qadınların toxuculuq fəaliyyətləri ilə əlaqədar bayramdır. Həmin gün qadınlar toxuculuqlarının yaxşı olması üçün xiyar və turşu meyvəsi ilə Jiknyeo-ə ritual ayin həyata keçirirlər. Chilseokda insanlar miljeonbyeon (Hangul: 밀전병, Hanja: 밀煎餠, Wheat pancake) və mil guksu(Hangul: 밀국수, Wheat noodles) yeyirlər. Çünki buğda soyuq külək əsəndə yeyiləcək yemək deyildir.
Baekjung (Hangul: 백중, Hanja: 百 中 / 百 衆). İyul ayının ortası bol miqdarda meyvə və tərəvəz toxumunun olduğu dövrdür. Beak " (Hangul: 백, Hanja: 百, yüz) yüzlərlə meyvə və tərəvəz sözünü ifadə edir. Məhsul yığımından əvvəl əkinçilər bu günü dincəlmək və əkin ilinin məhsuldar keçməsi üçün tanrıya ritual ayinlər keçirərək qeyd edirlər. Əvvəllər xidmətçilərə və işçilərə həmin gün istirahət və pul verilirdiki yemək və mal ala bilsinlər. Bəzi xidmətçilər isə həmin gün evlənirdi. Baekjung-da insanlar müxtəfil yabanı tərəvəzlərlə birliktə kartof, un, buğda ilə hazırlanmış yeməklər yeyirdilər.
8-ci Ay
Çusok (Hangul: 추석). Digər adı ilə Hangawi (Hangul: 한가위) adlanır. Koreyada şükran günü kimi qeyd olunur və ən böyük ənənəvi festivallardan biridir. Lunar təqvimi ilə bütöv ayın altında 8-ci ay yəni Avqustun 15-i qeyd edilir. Həmin gün insanlar rəqs, döyüş kimi fəaliyyətlər edirlər. Döyüşün bir növü olan Ssireum (Hangul: 씨름, Koreya güləş oyunu)-da edirlər. İnsanlar da Charye (Hangul: 차례, Hanja: 茶 禮) kimi ənənəvi mərasimlər keçirərək əcdadlarına olan hörmətlərini ifadə edirlər. Ritualın bir hissəsidə əcdadlarının məzarlarını ziyarət edərək lazımsız otları təmizləyir məzarı səliqəyə salmaqdır. İnsanlar Songpyeon (Hangul: 송편, Hanja: 松 편, taxıldan hazırlanan ənənəvi düyü tortu), Torantang (Hangul: 토란탕, Taro şorbası) kimi yeməklər hazırlayıb yeyirlər. Bu bayram ilin ən şənlikli bayramı hesab olunur.
9-cu Ay
Jungu or Jungyangjeol ( 9-cu ayın 9-cu günü qeyd edilir ). "Jungyang" qədim Koreya numerologiyasına əsaslanır, hərfi mənası müsbət ədədin kvadratı deməkdir. Jungu (Hangul: 중구, Hanja 重九) or Jungyangjeol (Hangul: 중양절, Hanja: 重陽節) bu uğurlu gün kimi hesab olunur. Festivalın tarixi Silla sülaləsinə gedib çıxır. Coson sülaləsi dövrün Koreyalılar Hanyang ( Cosonun paytaxı. İndiki Seoul ərazisi ) ətrafındakı Namsan və Bookaksan dağına qalxıb orada yeyib içib Danpung-nori (Hangul: 단풍놀이, Hanja: 丹楓놀이 — payız xəzanlarının rənginin dəyişməsi mənzərəzi ) baxıb həzz alırdılar. İnsanlar həmişə bu günü Gukhwajeon (Hangul: 국화전, Hanja: 菊花煎, pancake ), Eran ( Hangul: 어란, Hanja: 魚卵, roe ) və Yujacheong ( Hangul: 유자청, Hanja: 柚子淸, ballı sitron çayı ) yeyir və içirlər.
10-cu Ay
Ailənin əmin-amanlığı və sabitliyi üçün Oktyabr ayında edilən ritual mərasimdir. Çiçəklənən bir il üçün tanrılara şükür edilir. Hər bir ailə mərasimi keçirmək üçün gün seçir. ( Oktyabr ayı ərzində olduğu üçün hər hansı bir gün seçilə bilir. ) Evin ətrafına qızılı ip bağlanırki ev pis ruhlardan təmizlənsin. Evin hər bir otağına ev tanrıları üçün yemək qoyulur.
Sondolpoong və ya Sonseokpong ( Oktyabr ayının 20-i qeyd edilir ). Sondolpoong (Hangul: 손돌풍, Hanja: 孫乭風) yaxud Sonseokpong (Hangul: 손석풍, Hanja: 孫石風) oktyabr ayının 20-i əsən güclü küləkdir. Küləyin niyə o günü gəlməsi ilə bağlı xalq hekayəsi vardır. Sondol adlı bir qayıqçı həmin gün saxta ittiham adı altında öldürülmüşdür. Buna görədə güclü külək və sellərin məhs o günü gəldiyi düşünülür. Haqsız ölümü xatırlamaq üçün həmin gün qayıqçılar və balıqçılar ritual ayin həyata keçirirlər. Ritual ayinləri həyata keçirərək güclü küləyin onlara zərər vermiyəcəyinə inanırlar. Bu gün üçün ritual yeməklər hazırlanır.
Conatan Panzo
Conatan Panzo (25 oktyabr 2000-ci ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monako klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusudur.
Şəxsi həyatı
Panzo London şəhərinin Brokli bölgəsində anadan olmuşdur. Valideynləri isə Kot-d'İvuar vətəndaşlarıdır.
Milli karyerası
Panzo İngiltərə U-17 millisi ilə 2017 UEFA Avropa U-17 Çempionatında iştirak etmiş və finalda İspaniya millisinə məğlub olaraq ikinci yerin sahibi olmuşdur. O, komandası ilə 2017 FİFA U-17 Dünya Çempionatının finalında İspaniyadan revanş alaraq çempion olmuşdur. Panzo hal-hazırda İngiltərə U-19 millisində çıxış edir.
Uğurları
İngiltərə U-17
Fərdi
Bosniya və Herseqovina Sosialist Respublikası
Bosniya və Herseqovina Sosialist Respublikası (Socijalistička Republika Bosna i Hercegovina, Социјалистичка Република Босна и Херцеговина) — müasir Bosniya və Herseqovina ərazisində mövcud olan dövlət. Yuqoslaviyanın tərkibinə daxil olan 6 müttəfiq dövlətdən biri. Dövlət 1946-cı ildə Bosniya və Herseqovina Xalq Respublikası olaraq təşkil edilmişdir. 1963-cü ildə konstutsiyaya edilən referendum ilə Bosniya və Herseqovina Sosialist Federasiyası adlandırılmışdır. 1992-ci ilin aprelində müstəqil Bosniya və Herseqovina Respublikası olaraq Yuqoalaviyanın tərkibindən çıxmışdır. Xorvatlar Xorvat Hersek-Bosna Respublikası (18 noyabr 1991), serblər isə Serb Respublikasını (9 yanvar 1992) qurmuşdur. Bosniya və Herseqovina bu dövrdə dövlət ərazisinin az bir hissəsinə nəzarət edirdi. Vəziyyət 1994-cü ildə Vaşınqton müqaviləsinin imzalanmasından sonra dəyişmişdir. Nəticədə bosniya və xorvatlardan ibarət olan koalisiya qurulur. 1995-ci ilin sonlarında Deyton sazişinin imzalanması ilə alyansa Serb Respublikasında qatılmışdır. 1997-ci ildə isə dövlətin əsasında müasir Bosniya və Herseqovina qurulmuşdur. Deyton avlaşması ilə ölkə Serb Respublikası, Bosniya və Herseqovina Federasiyası və Brçko dairəsinə bölünmüşdür.
Bosniya və Herseqovina SR Yuqoslaviyanın tərkibində orta səviyəli inkişaf etmiş ölkə idi. Ondan sonra Monteneqro SR və Makedoniya SR gəlirdi. Ərazisinə görə Serbiya SR və Xorvatiya SR sonra ərazisinə görə üçüncü ölkəsi idi. Ölkənin paytaxtı Sarayevo şəhəri idi.
Sosial-iqtisadi inkişafı
Bosniya və Herseqovina Sosialist Respublikası Yuqoslaviyanın elədə güçlü inkişaf etməmiş regionlarındanhesab edilirdi. 1979-cü il məlumatına görə ölkədə işsizlik səviyyəsi 15,52 olduğu halda Bosniya və Herseqovinada bu rəqəm 16,60 % idi. Əgər ilik adam başına düşəm ümumdaxili məshulun həcmi Bosniya və Herseqovinada 391 dinar, Yuqoslaviyada isə 513 dinar, 1971-ci ildə isə müvafiq olaraq 4662 və 6969 dinar təşkil edirdi. 1952 - 1979-ci illərdə illik artım dörd dəfə azlmışdır. Bu isə şəhər əhalisinin artması ilə əlaqədar idi.
Viktor Şerbakov
Aktyor
Həyatı
1973-cü ildən Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında işləmişdir. 1990-cı illərdən 2006-cı ilədək Yermolov adına teatrda, daha sonralar Kaluqa dram teatrında işləmişdir.
İsmael Diaz
İsmael Diaz de Leon (12 may 1997-ci ildə anadan olub) — Sequnda Liqa təmsilçilərindən olan Portu B klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Panama futbolçusudur.
Klub karyerası
Diaz öz peşəkar karyerasında debütünü Tauro klubu ilə 2 sentyabr 2012-ci ildə Alianza klubuna qarşı oyunda etmişdir. Görüşə çıxarkən Diaz 15 il 2 aylığında idi. O, 2014-cü ilin yayında Niderland nəhənglərindən sayılan PSV Eyndhoven FK klubunda yoxlanışdan keçmişdir. 2015-ci ilin avqust ayında isə Portuqaliya nəhənglərindən olan Portu FK klubuna transfer olunmuşdur.
Basmaçı hərəkatı
Basmaçı hərəkatı — 1918 -1942-ci illərdə müstəmləkəçi və kommunist Rusiyaya qarşı müsəlmanlar tərəfindən Orta Asiyada başladılmış olan üsyanların adıdır. Bu hərəkatın savaşçılarını müsəlman türklər, qismən də taciklər təşkil edirdi. Basmaçı hərəkatı islamçı hərəkatlardan biri sayılır.
Basmaçı hərəkatının başlanğıcı Fərqanə vadisində 1917-ci ildə oldu və çox tez zamanda Orta Asiya türklərinin arasında yayıldı.
Arxa fonu
Bolşeviklər Orta Asiyada hakimiyyəti ələ keçirəndən sonra apardıqları siyasət ilə qısa zaman içində xalqın nifrətini qazandılar. Beləcə, Orta Asiyanın hər yerində Bolşevik müxalifləri çoxaldı. Hər cür maddi varlıqları əllərindən alınan və əzilən xalq, Bolşevik dövrünün çar dönəmindən heç də fərqli olmadığını, hətta xüsusi ilə özəl mülkiyyət işlərinə Bolşeviklərin daha çox düşmənlik bəslədiklərini (halbuki Çar Rusiyasında dövründə özəl mülkiyyət sərbəst idi) görərək, eləcə də milli muxtariyyətlərinin ləğv olduğunu anlayaraq üsyan üçün məqam axtarmağa başladılar.
Hərəkatın başlanması
Gedərək böyüyən bu üsyan hərəkatı, 1918-ci illərin əvvəlindən etibarən Ruslara qarşı milli mücadiləyə döndü. Ruslar bu üsyançıları Basmaçı adlandırırdılar. Lakin Orta Asiya türkləri özlərinə “İslam əsgərləri” və ya “Türkistan azadlığının əsgərləri” deyirdilər. Basmaçı termini dünya ədəbiyyatında ilk dəfə, 1918-1919-cu illərdə Orta Asiyaya səfər edən, Cozef Castagne tərəfindən 1925-ci ildə Parisdə nəşr etdirilən “Basmaçılar” məqaləsindən sonra yer aldı. Daha sonra Orta Asiyalı Mustafa Çokayın, 1928-ci ildə Asiatic Review (Asiya İcmalı) adlı, Londonda yayımlanan jurnalda, “The Basmaci movement in Turkestan” (Türkistanda Basmaçı hərəkatı) adlı məqalədə Basmaçı termini işləndi. Beləliklə 1930-cu ildən sonra Basmaçı sözü bütün dünya ədəbiyyatında işlənməyə başlandı.
Katta Erqeşin 1918-ci ildə öldürülməsindən sonra üsyanın başına Margilanlı Məmməd Emin bəy keçdi. Onun komandanlığı altında üsyançılar çox mühüm qələbələr əldə etdilər. O dönəmdə kommunist partiyasının nümayəndəsi olaraq Orta Asiyada işləyən Georgi Safarovun fikrinə görə, 1919-cu ildə Sovetlərin Orta Asiyada vəziyyətləri çox ağırlaşmışdı. Çarələr arayan Sovet idarəçiləri ən sonda, Qızıl Ordunun şərq komandanı Mixail Vasilyeviç Frunzeni, 13 Avqust 1919-cu ildə Orta Asiya cəbhə komandanı olaraq təyin etdilər.
Frunze Bişkek şəhərində anadan olmuş, milliyətçə Moldovan idi. Gəncliyini Orta Asiyada keçirdiyi üçün, türklərin adətlərini çox yaxşı bilirdi. Orta Asiya cəbhə komandanı təyin olunduqdan sonra Frunze, ilk məqsəd olaraq, “bütün Orta Asiyanın ələ keçiriləcəyini” duyurdu. Frunzeyə mərkəzdən, yəni Moskvadan hərbi yardımlar göndərildi. Bölgənin böyük bir qismində Basmaçılar ilə Rus orduları arasında şiddətli müharibələr davam edirdi. Fərqanə vadisində Məmməd Emin Bəy Rusları qorxuya salmışdı. Bu arada 24 Sentyabr 1919-cu ildə Məmməd Emin bəy başçılığında Fərqanə hökuməti də quruldu.
Basmaçılar hərəkatı bütün Orta Asiyaya yayılmışdı ancaq liderlər arasında milli birlik təmin edilə bilməmişdi. Hər lider öz bölgəsinin hökmdarıymış kimi hərəkət edirdi. Bu dağınıqlıq isə Rusların işinə gəlirdi. Ruslar üsyanın yatırılması üçün bir tərəfdən əsgəri güc işlədərkən, bir tərəfdən də üsyan liderlərini sülh təklifləri ilə ələ almağa çalışırdılar. Rusların üsyan liderlərinə təklif etdikləri sülh şərtləri arasında, üsyan liderlərinə işğal etdikləri əraziləri özlərinin idarə edə biləcəklərinə, silah və əsgərlərini Qızıl orduya təslim etməyəcəklərinə, liderlik etdikləri vilayətlərdə Sovet idarələri təşkil olunmayacağına dair vədlər vardı. Üsyan liderlərindən bəziləri Rusların bu vədlərinə inanaraq sülh təklifini qəbul etməyə hazırlaşdılar. Bunlardan biri Məmməd Emin bəy idi. O, 7 Mart 1920-ci ildə Qızıl ordunun Qazan Tatar komandiri Yusif İbrahimov vasitəsi ilə, Qızıl ordunun Fərqanə vadisində savaşan 2-ci piyada ordusu komandiri Rus Poxalski ilə sülh müqaviləsi imzaladı. Məmməd bəyin Ruslarla anlaşdığının duyulmasından sonra ona qarşı çıxan Hal Hoca adlı üsyançı onu öldürdü. Məmməd bəyin öldürülməsindən sonra onun yerinə Şir Məhəmməd bəy keçdi. Onun başqanlığında 3 may 1920-ci ildə Türkistan müstəqil hökuməti quruldu.
Basmaçılar üsyanı, Türkiyəli Ənvər Paşanın Orta Asiyada görülməsindən və liderliyi qəbul etməsindən sonra daha mütəşəkkil və sürətli bir şəkildə böyüdü. Ənvər Paşa I Dünya müharibəsində izlədiyi siyasətdə məruz qaldığı müvəffəqiyyətsizliklərə rəğmən, Türk dünyasının birliyi məsələsinə bütün səmimiyyəti ilə inanan bir şəxs idi.