cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yüz gün
Napoleonun dönüşü
Napoleon Burbonların monarxiyasının bərpası ilə əlaqədar Fransada narazılıqların artması barədə xəbərlər alırdı. Ona həmçinin Vyanadan da xəbərlər çatdırılırdı. Belə ki, burada Avropanın böyük dövlətlərinin gələcək dünya düzəni barədə razılığa gəldikləri Vyana konqresi keçirilirdi. XVIII Lüdovikin daxili siyasəti mühacirlərin geri qaytarılması ilə müəyyən edilmiş və inqilabın bir çox nailiyyətlərini alt-üst etmişdi. 1814-cü ildə qəbul edilmiş liberal xartiyaya baxmayaraq bu siyasət çox mürtəce idi. İmperiya dövründə hakimiyyətdə olan elita indi özünü ikinci cərgəyə atılmış hiss edirdi. Digər tərəfdən kəndlilər inqilabdan əvvəlki qayda-qanunu yaxşı xatırlayırdı və torpaqlarını itirməkdən qorxurdu. Xarici siyasətdə də artıq Altıncı koalisiya dövründə olan müttəfiqlərin birliyi yox idi. İngiltərə və Avstriya Rusiyanın Avropa arenasında rolunun güclənməsini istəmirdi. Həmçinin Polşa və Saksoniyanın taleyi ilə də bağlı güclü fikir ayrılıqları var idi. Bütün bu amillər Napoleona Fransanın onun qayıtmasına hazır olduğuna inanmağa əsas verdi.
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Qazıntı işləri zamanı əldə edilən məlumatlardan biri də rəngarəng bəzəklərlə müxtəlif qablar istehsal edən emalatxanaların olması haqqında faktlar mövcud idi.
Yüz gün
"Qartalın uçuşu"
250px|thumb|left|"Qartalı uçuşu". Napoleonun Elbadan qaçması münasibəti ilə qoyulmuş xatirə monumenti. 1815-ci il fevralın 25-də Napoleon özbaşına sürgün yerini tərk etdi. Daha altı gəmi ilə müşayiət olunan "L’Inconstant" briqində Portoferrayo limanından ayrıldı. Elba adasında dəniz tərəfdən fransız və ingilis gəmilərindən ibarət patrul dayanırdı. Onlardan biri - fransız gəmisi "Zefir" Elbadan gələn bir donnanmanı gördü. Hətta bu gəminin kapitanı Andreye Napoleonun olduğu briqin kapitanı ilə bir neçə söz mübadiləsi apardı, lakin şübhəli bir şey hiss etmədi.
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi Qara-Qorumda müxtəlif dinlərə xas olan 12 sayda kilsənin olması faktı da əldə olunmuşdur. Xüsusilə budda dininə həsr olunmuş bina öz füsunkarlığı ilə seçilirdi. Bina 1256-cı ildə tikilmiş və 1311-1346-cı illərdə bərpa olunmuşdur. Daş lövhə üzərində «1346» rəqəminin yazılması kilsənin böyük Uqedey xanının dövrünə təsadüf etdiyini sübut edir. Qeyd etmək lazımdır ki, buddizm əvvəlki çağlarda da Monqol dövlətçiliyində xüsusi yer tutan dinlərdən biri olmuşdur. Şəhərin digər əzəmətli bəzəyi Uqedey adan xan sarayı idi. O, 1235-ci ildə inşa edilmişdi. Rəşid-ad-Dinin yazdığına görə, Uqedey xanı Qara-Qorumda gözəl bina tikmək əmrini verərək memarlardan bu sarayın çox əzəmətli olmasını tələb etmişdi. Saray əsasən böyük və möhtəşəm sütunlardan ibarət idi. Sarayı çox rəngli kirəmit dam örtüyü bəzəyirdi ki, bu da günəş şüaları altında gözü qamaşdırırdı. Sarayın daxili divarları çin sənətkarları tərəfindən təsvirlərlə bəzədilmişdi. Döşəmənin altı qızdırıcı sistemlə təchiz olunmuşdu. Sarayın mərkəzində tacqoyma məkanı tikilmişdi. Sarayın üç qapısı cənub tərəfə doğru istiqamətləndirilmişdi. Qapıların əks hissəsində Munke Xanın əsir düşmüş fransız ustası Vilhelm Buşyeyə sifariş verdiyi gümüş qapı yerləşdirilmişdi. Sarayın əlamətdar yerlərindən biri şir heykəllərinin ağzından kumıs içkisinin, ilan heykəllərinin ağzından isə südlü arağın fəvvarə vurması idi.
Yüz gün
"Qartalın uçuşu"
1815-ci il martın 1-də günorta saat üçdə Napoleon və kiçik ordusu Fransa sahillərinə çatdı və Joao buxtasında sahilə çıxdı. Onların qarşısına çıxan gömrükçülər keçmiş İmperatoru sevinclə qarşıladılar. Ancaq ən yaxın Antib şəhərinə girmək cəhdi uğursuzluqla başa çatdı: Napoleonun 25 əsgəri içəri girdikdən sonra şəhər qarnizonu qala qapılarını bağladı və içəri keçənlər həbs edildi. Axşam saat 11-də Napoleonun dəstəsi burada yubanmayaraq yoluna davam etdi. 250px|thumb|right|Napoleonun Fransa sahillərində qarşılanması. 1836-cı ilin rəsmi. Kann və Qras şəhərləri heç bir müqavimət göstərmədən geri dönən Napoleonu imperator olaraq qəbul etdilər. Kannda ərzaq və silah ehtiyatını artırdı və sahildə dörd top qoyaraq Qrasda etdiyi müraciətin mətnindən vərəqələr çap etdirdi. Bunun ardınca Napoleon Dofin əyalətindən şimala doğru getmək qərarına gəldi. Din-le-Ben və Qap kimi şəhərlərdə dayanmadan 1815-ci il martın 7-də əyalətin paytaxtı Qrönobla doğru getdi.
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Quyukların hakimiyyəti çağlarında xanın yataq dəstini, möhürünü hazırlayan rus sənətkarı Kosma (Kuzma)da çalışırdı.
Çingiz xanın hakimiyyəti dövründə Monqolustan ərazisində şəhər-qalaların, qəsrlərin tikintisi çox böyük vüsət aldı ki, burada da monqollarla yanaşı, xaricilər də yaşayırdılar. Alınan məlumatlara görə, Tyan-Çcanhay (Çinçay) şəhər-qalasında Türküstandan 300 ticarətçi ailəsi, 300 çin toxucu ailəsi yaşayırdı. Bu şəhərin özü böyük ticarət və sənətkarlıq mərkəzlərindən biri idi. Burada 10 min adam yaşayırdı. 1223-cü ildə Monqolustana səyahət etmiş səyyah Çan Çunun verdiyi məlumata görə, Çinçay tez bir zamanda böyüyərək aparıcı şəhərlərdən birinə çevrildi və şəhərin kənarlarında torpaqla məşğulluq da üstünlük təşkil etməyə başladı. Yuan dövründə isə bu şəhər Monqolustan ölkəsinin qərbində ən aparıcı əkinçilik mərkəzlərindən birinə çevrildi.
Yüz gün
"Qartalın uçuşu"
Onu yolunda çıxan bir çox şəhərlərdən fərqli olaraq Qrönoblun qapıları Napoleonun üzünə bağlanmışdı. Təbliğatın vacibliyini dərk edən Napoleon, geri döndükdən dərhal sonra fransızlar üçün bir manifest hazırlamışdı. Burada o, özünü qanuni taxtını geri almağa gələn VII Karl ilə müqayisə edirdi. Sonradan Qap, Qrönobl və Lion sakinlərinə də müraciətlər dərc edildi. Bütün bunlar imperatorun qayıdacağına inanan insanlara güclü təsir göstərdi. Qrönobla doğru qusar alayı və artilleriya ilə iki yarım xəttli piyada alaylarından ibarət hökumət qoşunları göndərildi. Napoleonun dəstəsi və hökumət qoşunlarının görüşü Laffre şəhərində baş tutdu. Napoleonun hakimiyyətinin legitimliyini tanımayan kral qoşunlarının komandanlığı, onun göndərdiyi vəkillərə qulaq asmaq istəmədi, bundan sonra o, özü kral qoşunlarına yaxınlaşdı və məşhur ifadəsini söylədi: Buna cavab olaraq hökumət qoşunları kapitanının "Atəş!" əmri səsləndi. Lakin bunun əvəzində əsgərlər "Yaşasın imperator!" deyə qışqırmağa başladılar. Napoleon, başqa şəhərlər kimi Qrönoblu da qan tökmədən döyüşsüz ələ keçirdi. Royalistlərin qalıqları şəhəri tərk etdilər. 250px|thumb|right|Laffre yaxınlığında Napoleonun heykəli.Məşhur "5-ci alayın xətti ilə" görüşmə çəmənliyində
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Şimali Çində öz hakimiyyətini möhkəmlətmək məqsədilə monqol feodalları öz idarəetmə mərkəzlərini yaxşılaşdırmağı planlaşdıraraq 1255-ci ildə Munke-xan qardaşı Hubilaya Dolon-nora gölü ətrafında yeni şəhər tikilməsi haqqında əmr verdi. Kaytin şəhəri belə yarandı. Bir çox monqollar bu şəhəri Şandu-Balçasun (Şandu) adlandırdılar. Şəhərdə sənətkarlıq emalatxanaları, budda məbədləri, böyük bazarlar üstünlük təşkil etdi. Buradakı saraylar isə öz milli memarlıq üslubuna görə digərlərindən fərqlənib seçilirdi.
Yüz gün
"Qartalın uçuşu"
Qrönobldan sonra Napoleon artilleriya ilə silahlanmış altı alayın başında Liona doğru istiqamət aldı. Napoleonun qarşısını almaq üçün Lüdoviq tərəfindən oraya göndərilən diviziyalar da döyüşmədən imperatorun tərəfinə keçdi və martın 11-də o, onların paradını qəbul etdi. 12 mart tarixli fərmanında Napoleon Zadəganlar Palatasını, dvoryanlığı məhdudlaşdırdı və yeni hakimlər təyin etdi. Lionun süqutundan sonra artıq Napoleonun sərəncamında 15000 əsgər var idi. Belə ki, 5-ci, 7-ci və 11-ci alaylarının əsgərləri, 4-cü qusar və 13-cü süvari alaylarının əsgərləri ona qoşulmuşdu. Bu ordu Parisə doğru hərəkət edirdi. Lon-le-Sonye yaxınlığında "korsikalı canavar"ı qarşılamağa göndərilən marşal Neyin ordusu onu gözləyirdi. Ney Fontenbloda imperatorun taxtdan imtinasından sonra, Burbonların xidmətinə keçənlərdən biri idi. O, Napoleonu dəmir qəfəsdə Parisə gətirəcəyinə və vətəndaş müharibəsinin qarşısını alacağına vəd vermişdi. Hökumət qüvvələrinin rəhbərliyində panika hökm sürürdü.
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Hubilay-xan özünün dörd şəhər-qərargahını yaratmışdır: Xanbalqasun (Pekin), Şandu, Çahan-nore (Şandu və Daydu arasında), Lantin (Erçul çayının başlancığı mənbəyində). Hyan dövründə Monqol imperiyasının Rara-Roruma keçilməsi ilə əlaqədar şəhər əyalət şəhərinə çevrildi.
Yüz gün
"Qartalın uçuşu"
Ney Şalon şəhərindən əlavə qüvvələr gözləyirdi, bunun əvəzində isə onun köməyinə gələcək qüvvələrin də Napoleonun tərəfinə keçdiyi xəbəri yayıldı. Neyin ordusu Lon-le-Sonyedən Burkaya gedən yolda mövqe tutmuşdu. Eyni vaxtda Napoleon Lionu tərk edərək əhalisi onu məmnuniyyətlə qarşılayan Makonu ələ keçirdi. Hökumət qoşunları arasında Napoleonun agentləri fəal təbliğat apararaq onun tərəfinə keçməyi təşviq edirdilər. Napoleonun emissarları ona imperatorun "Moskva döyüşündən bir gün sonra onu qəbul etdiyi kimi" qəbul edəcəyinə dair bir məktub çatdırdılar. Napoleonun elçiləri siyasətdə səriştəsi olmayan Neyi bütün xarici güclərin Burbonları dəstəkləmədiyinə və ingilislərin qəsdən Napoleonun qaçmasına şərait yaratmaq üçün patrul gəmilərini Elbadan çəkdiklərinə inandırdılar. Bütün bunlar yalan olsa da, elçilər Neydə lazımi təəssürat yaratmağa nail oldular. Nəticədə o, əsgərlərin imperatorun tərəfinə keçməyə çağırdığı müraciət imzaladı. O günlərdə Vandom sütununda əllə yazılmış bir plakt asıldi. Onun məzmunu belə idi:
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Şəhər tikintisi mədəniyyətində yaşayış evlərinin inşası da özünəməxsus yer tuturdu. Belə ki, monqolların öz həyat tərzinə görə əsas yaşayış tipi yurtlar hesab olunurdu. Dördkünc bina və evlərdən başqa, dairəvi formalı yurtlar da orta əsr mədəniyyətinin əsas nümunələrindən hesab olunur. Monqol yurtlarının (çer) bir çox növləri mövcud idi: ordo (urqoo) çer, şilte-sutey çer, ebesun nembule çer, barqosun çer, modın çer, çer luq, çer terçen və s. Hər bir yurtun da öz xüsusiyyəti mövcud idi. Məsələn, ordo (urqoo) çer – xanların yaşayışı üçün nəzərdə tutulan dairəvi formaya malik bir məkandır. O, söyüd budaqlarından hörülmüş, ağac dayaq sütunlarından qurulmuş, bayır səthi qızılla, içərisi pambıqla, möhkəm parça ilə örtülmüş formaya malik idi. Şilte isə şüşə və daşdan istifadə edilərək yurt formasına malik olan yaşayış məkanı tipidir. Belələrində xanın yaxın adamları – tanınmış şəxslər yaşayırdı. Çer-terçen yurtu isə araba üzərində daşınan evcikdir.
Kalmık alim və memarı D.B.Pyürveyevin təsnifatına əsasən öz funksional təyinatına görə yurtlar 4 növə bölünür: 1) xar-çer – qara yer deməkdir və o, ailənin yaşayışı üçün nəzərdə tutulur; 2) urqoo çer – xan, knyaznoyonların yaşayışı üçün; 3) tsaqon (ağ) çer – fəxri qonaq və yeni evlənənlərin qəbulu üçün; 4) xurlın (dua) çer isə ibadət üçün nəzərdə tutulurdu.
Yüz gün
"Qartalın uçuşu"
1815-ci il martın 20-də Fransa sahillərinə çıxandan iyirmi gün sonra Napoleon Bonapart bir atəş belə açmadan Parisə girdi və yenidən Fransanın rəhbəri oldu.
Daxili siyasəti
Napoleon Lazar Karno və Benjamin Konstan kimi mühafizəkar respublikaçılara istinad etməyə çalışırdı. Aprelin 23-də "İmperiya Konstitusiyalarına Əlavə Akt" nəşr edildi. Bu qanun toplusunda aşağı palatadan (300 nəfər seçilmiş deputat) və üzvləri imperator tərəfindən təyin edilmiş və irsi olduğu ehtimal edilən yuxarı palatadan ibarət iki palatalı parlamentin yaradılması nəzərdə tutulmuşdu.
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Memarlıqda saray və məbədlərin tikintisi xüsusi yer tuturdu. Onların ölçüsündəki dəyişmələr sarayın görkəminə təsir edən amillərdən biri idi. XIII əsrdə digər saraylar da tikilməyə başladı. Lakin onların ömrü uzun olmadı. Belə ki, XIV-XV əsrlərdə ölkədə gedən müharibələr bu dövrdə böyük həcmli tikililərin aparılmasında fasilə yaratdı. Paytaxt köçərilərin əlində oldu. Monumental memarlıq ölkədə XVI əsrin axırlarında vüsət tapmağa başladı ki, buna da əsas təkan verən amil buddizmin yayılması hadisəsi oldu. Bu, çoxsaylı dini məbədlərin inşasını sürətləndirdi. İlk böyük monastır Qara-Qorum yaxınlığında 1585-ci ildə Tibet nümunələrinə oxşar Erdeni-Dzu idi. Monastır 3 məbəddən ibarət olub, yüksək ağ, mərmər platforma üzərində tikilmiş, dam örtüyü isə kənarı yuxarı olan kirəmitlə örtülmüşdür. Digər monastır isə İh-Hure adlanaraq XVII əsrin abidəsinə çevrilmişdir. Hazırda o, paytaxt olan Ulan-Batorun tarixi görkəminin nişanəsidir.
Yüz gün
Daxili siyasəti
Bundan sonra qəbul edilən hər hansı bir qanun, hər iki palatada müzakirə olunmalı və imperatorun razılığı ilə qəbul olunmalı idi. Mayın 25-də yeni konstitusiya plebissit (referendum) tərəfindən lehinə 1,305,206 səs, əleyhinə 4206 səslə təsdiq edildi. İyunun 1-də yeni seçilmiş palatanın tətənəli açılışı oldu və ilk iclası keçirildi.
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Monqolustanda tunc heykəltəraşlığının çiçəklənməsi XVII əsrə aiddir. Bu, monqol ruhanilərinin başçısı olan Dzanabadzaranın adı ilə bağlıdır. Yaşıl Tara adlı ilahənin (ruhların himayəçisi) şəfqəti onun formaca dəqiqlik və incəliklə işlənməsində, yonulmasında özünü göstərir. Gənc ilahənin şanagüllə çiçəyinin tağı ilə təsviri onun həqiqət, təmizlik, saflıq rəmzinin ifadəsidir. XVI əsrdə tikilən Abatay-xan sarayında 300 adam yerləşə bilərdi. Tsaqanhurada (Ağ monastır, 1647) 150-dən 200-ə qədər adam yerləşirdi. Göründüyü kimi, orta əsrlər monqol mədəniyyətində tikinti, inşaat işləri xüsusi əhəmiyyət kəsb edirdi. Orta əsrlərdə Monqolustan mədəniyyətində inkişaf edən sahələrdən biri də riyaziyyat elmi olmuşdur. Monqolların riyazi biliklərinin kökləri hələ lap qədimlərə, xüsusilə, onluq say sisteminin təşəkkülü çağlarına gedib çatır. Qədim monqolların ən ibtidai sadə say sistemi barmaq hesabından başlanmışdı. Məsələn, sağ və sol əlin baş barmağı 1 (10), nişan barmağı 2 (0), orta barmaq 3(9), dördüncü barmaq 4 (7), çəçələ barmaq isə, 5(6) rəqəmlərini ifadə edirdi.
Yüz gün
Daxili siyasəti
1815-ci il martın 20-də yeni hökumət işə başladı. Jozef Fuşe yenidən polis naziri, Lui Davu - Paris general-qubernatoru və müharibə naziri, Arman de Kolenkur - xarici işlər naziri, Lazar Karno - daxili işlər naziri, Yuq-Bernar Mare - hökumətin katibi təyin edildi. Fransa ümumilikdə imperatorun geri qayıtmasını qəbul etsə də, Vandeyada üsyan başladı və Napoleon 1000-ə yaxın əsgəri ora göndərmək məcburiyyətində qaldı.
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Monqolların riyazi biliklərində ölçü vahidləri də xüsusi yer tuturdu: Uzunluq ölçüləri – ald, delim, toxoy, xuruu; çəki ölçüsü – cin, lan, tsen; həcm ölçüsü – suulça, duu, şim; sahə ölçüsü – dorvolcin ald, uuden am; zaman ölçüsü – xonoq, tsaç, moç, xuv, çinluur, amsçal, eqşin, densen. Bu biliklər içərisində ən xırda ölçü vahidləri də mühüm yer tuturdu: məsələn, delnş xyalqas — at tükünün ölçüsündə olan 0,5 mm; tarianı orqon buğdanın diametri olan 3 mm; temeeni utasnı orqon — dəvə yunundan olan sapın ölçüsünü əks etdirən 3,2 mm göstərirdi.
Yüz gün
Xarici siyasəti
Myuratın başçılıq etdiyi Neapol Krallığından başqa bütün Avropa ölkələri Fransanın yeni elan edilmiş imperatoru Napoleona qarşı qalxdılar. Napoleon ölkəsinin sülhə ehtiyacı olduğunu başa düşürdü. O, barışıq təklifi ilə Avropa dövlətlərinin başçılarına müraciət etdi və Fransanın sərhədlərini keçməyəcəyinə söz verdi. Müttəfiqlərin arasına nifaq salmaq məqsədi ilə Napoleon, Burbonlardan sonra qalan bəzi gizli sənədləri I Aleksandra göndərdi. Bu yazışmalarda Fransa, İngiltərə və Avstriyanın Rusiya və Prussiyanın Avropada nüfuzunun artmasının qarşısını almaq üçün onlara qarşı gizli sövdələşmələr əksini tapmışdı. Ancaq bu kömək etmədi. Napoleon rəiblərinə Belçikada qabaqlayıcı zərbə endirmək qərarına gəldi. Müharibə Şimal Ordusu (Armée du Nord) Sambr çayını keçməyə başladığı 15 iyun 1815-ci il tarixində başladı.
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
XIII əsrdən başlayaraq Monqolustanda yazılı riyaziyyatın inkişafına təkan verildi. Bu, ilk növbədə vahid Monqol dövlətlərinin yaranması ilə əlaqədar ümummonqol yazısının üzə çıxmasına səbəb oldu. Yazılı riyaziyyatın vüsətinə dair mənbələrə isə yalnız XVII-XVIII əsrlərdə rast gəlinir. Bunlar aşağıdakılardır: «Qədim müdriklərin beşiyi» («Merqed qaraxın oron»), «Çalışmaların həllinə dair tövsiyələr» («Bodloqın usqmyq taylan yalçasan taylbar biçiq»).
Yüz gün
Belçika kampaniyası
250px|thumb|right|Belçika kampaniyasında döyüş əməliyyatlarının sxemi Belçika kampaniyası 1815-ci il iyunun 15-dən 8-dək davam etdi. Fransız Şimal Ordusuna qarşı Yeddinci Koalisiyanın iki ordusu: ingilis və Prussiya qoşunları durmuşdu. İngilis ordusunun başında hersoq Artur Vellinqton dururdu. Prussiya ordusuna isə knyaz Hebxard Bluxer komandanlıq edirdi. Napoleon Vaterlo döyüşündən əvvəl qoşunlara başçılıq edirdi, bundan sonra o komandanlığı marşallar Nikola Sultu və Emanuel Qruşiyə təhvil verdi. Tezliklə Fransanın Müvəqqəti Hökumətinin göstərişi ilə onları marşal Lui Davu əvəz etdi. 250px|thumb|left|Velinqton Vaterlo döyüşündə Napoleon Lini döyüşündə Bluxerin pruss ordusunu məğlub edə bildi, eyni zamanda Ney Katr-Bra döyüşündən sonra Vellinqtonu geri çəkilməyə məcbur etdi. Marşal Drue nə Napoleona, nə də Neyə vaxtında kömək edə bilmədi, bu da fransızlara rəqiblərini darmadağın etməyə imkan vermədi. Napoleon marşal Qruşinin komandanlığı altında ordusunun üçdə birini Bluxerin ardınca göndərdi. Özü isə Vaterloo yaxınlığında mövqe tutan Vellinqtonun üzərinə hücum etdi. Qruşi Vavre döyüşündə prussiyalıların ön cəbhəsinə hücum edərək onu darmadağın etdi. Lakin prussiyalıların əsas qüvvələri Vaterlooya getməyə müvəffəq oldu. Sonrakı döyüşdə Napoleon Vellinqtonu bütün mövqelərdən vurub çıxara bildi, ancaq vaxtında çatan Bluxer Napoleonun məğlubiyyətinə səbəb olan həlledici zərbəni endirdi.
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Aparılan tədqiqatlar sübut edir ki, Monqol riyaziyyatı Hind, Tibet, Çin, Orta Asiya ölkələrinin riyaziyyatı ilə sıx əlaqəli olub. Orta əsrlərdə monqol riyaziyyatının inkişafı XI-XVIII əsrlərdə Şizixutaha, Tatatunqa, Quuşinha, Myanhata kimi riyaziyyatçı alimlərin meydana çıxmasına səbəb oldu. Görkəmli riyaziyyatçı Myanhatanın «Riyazi qanunların detallı şəkildə işlənməsi», «Dairənin kəsişməsi ilə Pi-nin müəyyən edilməsinin qısa metodu» adlı elmi əsərləri göstərmək olar. İkinci əsərini riyaziyyatçı alim Ç.Nyutonun (1643-1727), C. Qreqorinin (1638-1675) riyazi tədqiqatlarını dərindən öyrəndikdən sonra yazmışdı.
Yüz gün
Paris sülhü, yüz günün sona çatması
Fransız ordusu Vaterlo döyüşündən sonra bir sıra taktiki qələbələr qazansa da, bu Fransanın strateji mövqeyini dəyişmədi. Napoleon ölkənin potensialının artıq tükəndiyini və artıq döyüşə bilməyəcəyini gözəl başa düşürdü. 1815-ci il iyunun 21-də imperator hadisələrin gedişini müzakirə etmək üçün ona müxtəlif variantlar təklif edən nazirləri bir yerə topladı. Onlardan bir neçəsi diktaturanın elan olunmasından milli məclisin (palata) buraxılmasına qədər təkliflər irəli sürdülər. Palata bunu bildikdən sonra Lafayettenin rəhbərliyi ilə özünü "buraxılmaz" elan etdi:
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
53 cilddən ibarət olan «Riyazi qanunların detallı şəkildə işlənməsi» əsərini müəllif 1712-ci ildə yazmağa başlayaraq 10 ildən sonra – 1722-ci ildə yekunlaşdırmışdır. Əsərin I hissəsi (II-IV cild) «Həndəsənin başlanğıcı» adlandırılır. Bu hissədə Myanhat Evklid nəzəriyyəsini təkrarlayır. «Həndəsənin başlanğıcı» əsəri 12 fəsildən ibarətdir. Birinci fəsil 24 paraqrafı əhatə edərək bucaq, dairə, paralel xətlər, üçbucaq, dördbucaq, teoremlər və d. mövzulara aiddir.
Myanhat həm də astronomik əsərləri ilə məşhurdur. Onun bu sahədə ən məşhur əsəri «Təbiət hadisələrinin yoxlanılması və dərk edilməsi haqqında oçerklər» adlanır. Bu kitabda müəllif səma cisimləririnin hərəkəti, düzülüşü, Günəş və Ay sisteminin vəziyyəti, kainatın quruluşu haqqında elmi məlumat verir. O, Qərbi Avropanın məşhur alimləri Kopernik, Kepler, Tixo Braqenin heliosentrik nəzəriyyəsini rəhbər tutaraq öz fikirlərini əsaslandırmışdı. Bu elmi kitab Yaponiyada da məşhur idi. Belə ki, Kansenin məşhur yapon astronomik təqvimi Myan hatanın bu əsəri əsasında tərtib edilmişdi.
Orta əsrlərdə digər elmlərin inkişafı da özünəxas formada vüsət tapmaqda idi. Xüsusilə, monqol fəlsəfəsində dini təfəkkür buddizm üzərində vüsət etdi. Budda rahiblərinin fəlsəfi traktatları yayıldı. Bu qəbildən ilk əsər «Dərk edilənin izahı» adlanaraq XIII əsrdə Loda caltsan tərəfindən yazılmışdı. XVI-XVII əsrlərdə isə bu din lamanizm formasında rəsmi dövlət dini kimi ad qazandı.
Yüz gün
Paris sülhü, yüz günün sona çatması
22 iyun 1815-ci il tarixində axşam saat 9-da Napoleon oğlunun xeyrinə taxtdan imtina etdi və Malmaezona yola düşdü. Amma iyunun 25-dək onun bir çox tərəfdarı imperatorun taxtdan imtinası ilə barışmaq niyyətində deyildi. Hər kəs çoxlarının nifrət etdiyi Burbonların yeni gəlişinin baş verəcəyini yaxşı başa düşürdü. Napoleon buna müqavimət göstərə bilən yeganə insan idi, amma o, fikrini dəyişmədi. İyunun 28-də Amerikaya getmək niyyəti ilə Malmezondan Roşfora gəldi. Bütün səfər boyu və şəhərin özündə də onu böyük təntənə və sevinclə qarşılayırdılar. İyulun 8-də o, iki freqatla açıq dənizə çıxdı, lakin Eks adasından irəli gedə bilmədi. Adanın yaxınlığında imperator Fransanı dənizdən blokadaya alan ingilis eskadrası ilə qarşılaşdı. Fransız dənizçiləri ingilislərlə ölümcül döyüşə girməyi təklif etdilər ki, imperator başqa bir gəmidə ("Zaale") vuruşmanın qızğın yerində açıq dənizə çıxsın. Amma Napoleon artıq taleyi ilə barışmışdı.
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Rocamba Sodnom Vancal məntiq və dialektikaya dair «Günəş ziyası» adlı dərslik yazdı. XVIII əsrin I yarısında Çan-Ça-Xu-tuq-tu «müdriklər lüğəti»ni tərtib etdi.
Yüz gün
Paris sülhü, yüz günün sona çatması
1815-ci il iyulun 15-də "Bellerofon" gəmisindəki ingilislərə təslim oldu. İngilislər isə onu Müqəddəs Yelena adasına sürgün etdilər.
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Orta əsrlərdə ədəbiyyatda dünya şöhrətli yeni-yeni bədii əsərlər yaranmağa başlayır: «Monqolların dəruni dastanı» (1240), Lubsan Dandzanın «Altun dastan»ı (XVII əsr), Saqan Setsenin «Sarı hekayət» dastanları belələrindəndir. Xüsusilə, orta əsrlər poeziyasının nümunələri XVII-XVIII əsrlərə aid salnamələrdə mühafizə olunmuşdur.
Yüz gün
XVIII Lüdoviqin geri dönüşü
"Yüz gün" ifadəsi Sena departamentinin prefekti qraf Şabrolun Gentdən qayıdan XVIII Lüdoviqə iyulun 8-də ünvanladığı salamlaşma müraciətindən sonra əmələ gəlmişdir:
Saçlarına gül düzüm (mahnı)
Saçlarına gül düzüm — sözlərinin müəllifi Yusif Həsənbəy, bəstəkarı isə Rauf Hacıyev olan Azərbaycan mahnısı.
Monqolustan mədəniyyəti
Mədəniyyət tarixi
Monqol musiqisinə gəldikdə isə onu söyləmək lazımdır ki, incəsənətin pentatonikaya əsaslanan bu növündə mahnı, epik dastan və instrumental musiqi başlıca yer tuturdu. Mahnılar zəngin ornament, geniş diapozonlu, asta templi (urt duu) və sadə quruluşludur (bogino-duu). Epik dastanlar xurçi (xurçalan), uligerçi (dastançı), duuçi (solist müğənni), xoqcimçilərin (instrumentalist) yaradıcılığında təmsil olunurdu. Musiqi alətlərinə limba (fleyta növü), morinxur və xuçir, şaiz (simli), yooçin (simba) növü və s.
Monqolustan teatrının kökü də qədimlərə gedib çıxır. Belə ki, qədim rəqslərdə və məişət mərasimlərində – toy, məhsul bayramları və s. teatr ünsürləri formalaşır. Daha sonralar bunlar misteriya tamaşalarına, dünyəvi məzmunlu saray teatrlarına keçmişdi.
Mədəniyyətin qədim ənənələri müasir gündə də yaşamaqdadır. Qədim kökə əsaslanmış müasir monqol mədəniyyətinin bu gün inkişaf tendensiyası mövcuddur. Xüsusilə, Monqolustan Xalq Respublikası yarandıqdan sonra (1924-cü il) mədəniyyət xeyli inkişaf etməyə başladı. Monqolustanda kütləvi savadlanma məqsədilə dövlət xalq maarifi sistemi formalaşaraq ibtidai məktəbdə 3 il, natamam məktəbdə 8 il, tam orta məktəbdə isə 10 il təhsilə qərar verildi. Monqolustanın paytaxtı olan Ulan-Batorda Dövlət Kütləvi Kitabxana, Mərkəzi Uşaq kitabxanası və onlarla profilli kitabxana şəbəkəsi təşkil olundu. Təhsil və maarif sisteminin inkişafı monqol elminin dinamik yüksəlişi ilə müşahidə olunurdu. Artıq ötən əsrin 50-60-cı illərində Monqolustanda elmitədqiqat institutlarının sayı gündən-günə artaraq öz tədqiqat yeniliklərinə görə dünyada əhəmiyyət kəsb etdi. Hidrometereoloji tədqiqatları 60-dan artıq elmi laboratoriya və stansiyalar yerinə yetirir. Əsas elmi mərkəz isə MXR-nın EA-dır.
Monqolustan Xalq Respublikası yarandıqdan sonra incəsənətin bütün sahələrində — musiqi, teatr, memarlıq və kinoda yeniliklər baş verməyə başladı. 1960-1970-ci illərdə inşaatda sənaye üsulları geniş yayıldı. Təsviri sənəti inkişaf etdirən bir çox rəssamların — Yadamsurep, Senketsoxno, Damdinsurenin mövzu dairəsi xeyli genişləndi, yağlı boya ilə işləyən boyakarlar — Çaydoq, Seveqcav, Qava, Sultem, Amqalanın əsərləri dünya miqyasında tanındı.
1935-ci ildə Ulan-Batorda kinostudiya yaradılır, 1937-ci ildə «Dünyanın o başında» adlı ilk monqol bədii filmi çəkilir. Bunun ardınca bir çox kino əsərləri meydana gəlir: «Monqolustanın oğlu» (1936, rej. Ç.Trauberq), «Onun adı Suxe-Batordur» (1942, rej. A.Xarxi və Ç.Xeyfqts), «Səhra qəhrəmanları» (1945, rej.  U.Taric) və s. filmləri sovet rejissorları ilə birgə lentə alınmışdı. Hazırda Ulan-Batorda fəaliyyət göstərən kinostudiya hər il onlarla müxtəlif mövzularda kino əsərləri lentə alır.
Bu gün Monqol mədəniyyətinin aparıcı sahələrindən birini təşkil edən musiqinin inkişafında burada 1964-cü ildən təşkil olunan Bəstəkarlar İttifaqı, 1972-ci ildə yaranan Dövlət Filarmoniyasının rolu böyükdür. 1963-cü ildən ayrıca bir qurum kimi fəaliyyət göstərən Dövlət Opera və Balet teatrında milli musiqili səhnə əsərləri ilə yanaşı dünya, avropa klassik və müasir əsərləri də tamaşaya qoyulur. Milli musiqinin görkəmli nümayəndələri S.Qonçiksumdı, B.Damdinsuren, L.Murdorc, D.Luvsaşnarava, E.Çoydoqanın yaratdıqları musiqi əsərləri dünya bəstəkarlıq məktəbində tanınmaqdadır. Monqolustanın paytaxtı Ulan-Batorda musiqinin inkişafı məqsədilə müxtəlif tipli musiqi məktəbləri və orta-ixtisas müəssisələri fəaliyyət göstərməkdədir.
Beləliklə, Monqol mədəniyyətinin tarixinə qısa ekskursiya belə bir təsəvvür yaradır ki, dünya mədəniyyətinin inkişafı axarında onun özünəməxsus yeri və rolu vardır. Bu mədəniyyət bütövlükdə monqol xalqının tarixi inkişaf xüsusiyyətlərinin məntiqi davamı olmuş və olmaqdadır.
Naoki Sakay
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Bulbophyllum dempoense
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum dempoense növü Sumatra üçün endemik növdür.
İbrahim Dakuklu
İbrahim Dakuklu (d.30 iyun 1934; İraq, Kərkük, Dakuk - ö.17 yanvar 2008 — Jurnalist
Vəlvələçay
Ümumi məlumat
Uzunluğu 98 km, hövzəsinin sahəsi 629 km²-dir. Böyük Qafqazın şimal-şərq hissəsindən axan Cimi və Babaçay çaylarının birləşməsindən əmələ gəlir. Mənbəyini Babadağın şimal yamacından (2940 m) alır. İllik axımının 26%-ni yağış, 40%-ni yeraltı və 34%-ni qar suları təşkil edir. Orta illik su sərfi 3,52 kub m/san-dir. Axımın 40%-i yazda, 30%-i yayda, 20%-i payızda, 10%-i isə qışda keçir. Suyu hidrokabonatlı-kalsiumlu olmaqla 150-300 mq/l minerallaşmaya malikdir. Suyunun bir hissəsi Samur-Abşeron kanalına axıdılır. Üstündə SES və su qovşağı tikilmişdir, suvarma işlərində istifadə edilir.
İbrahim Dakuklu
Həyatı
İbrahim Dakuklu 1934-cü il iyunun 30-da Kərkükün Dakuk rayonunda anadan olub. Soyadını da məhz doğulduğu bölgədən götürən İ.Dakuklu ilk və orta təhsilini Kərkükdə almış, 1954-cü ildə ibtidai sinif müəllimliyi kursunun məzunu olmuşdur. İbrahim Dakuklunun formalaşmasında ərəb dili müəllimi Qasım bəy Salehlinin, misirli Emil Haddadın böyük rolu olub. Doğulduğu Dakukda müəllimliyə başlayıb. Altı il ərəb dili üzrə pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olub. 1960-cı ildə təhsil sistemini Milli Təhsil Nazirliyindən İrşad Nazirliyinə keçirib. Mütərcim olaraq, Mədəniyyət və İnformasiya Nazirliyi ilə universitetdə çalışmağa başlayıb. 1969-cu ildə hüquq fakültəsinin axşam bölməsindən məzun olub. 1975-ci ildə Ankara hüquq fakültəsində "İraq Konstitusiyalarında kütləvi informasiya azadlığı" adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. Ədəbiyyat fakültəsindəki "Füzuli Əl Bağdadi və itən ərəb dili divanı" mövzusu üzrə doktorluq təhsilini isə təxirə salmalı olub. İraqa qayıdanda Bağdad Universiteti ədəbiyyat fakültəsi Yaxın Şərq Araşdırma Mərkəzindən jurnalistika fakültəsinə köçürülüb.
Fəaliyyəti
Ankarada fəaliyyətə başlayandan sonra Bağdad Mustansiriyyə Universitetinin hüquq fakültəsinin tələbəsi olan İ.Dakuk Ankara hüquq fakültəsinə keçirilib. 1966-72-ci illərdə İraqın Ankara səfirliyində mətbuat attaşesi vəzifəsində çalışıb. 1974-cü ildə dil və türk ədəbiyyatı müəllimi kimi Bağdad Universiteti ədəbiyyat fakültəsindən Yaxın Şərq Araşdırma Mərkəzinə göndərilib. Ankarada işlədiyi illərdə həm ədəbiyyat, həm də hüquq fakültəsində doktorant tələbə olub.
İkinci Körfəz müharibəsindən sonra İraqı tərk edərək Avropaya köçüb. Əvvəlcə İstanbulda Mərmərə Universitetində dil və ərəb ədəbiyyatı dərsləri alıb. 1993-cü ildən sonra İstanbulda Türkiyə Diyanət İşləri Vəqfində ərəb məsələlərindən məsul olan mütəxəssis kimi çalışıb. 1996-cı ildə Diyanət İşləri Vəqfinə məxsus İslam təhsili dairəsinin elmi şurasının üzvü seçilib. 1998-ci ildə müəllimi olduğu Mərmərə Universiteti tərəfindən "Füzulinin itən ərəbcə divanı: müqayisəli Şərq ədəbiyyatı" adlı ikinci doktorluq dissertasiyasına görə professor adını qazanıb.
2000-ci ildə Vyanaya köçmüş jurnalist 2003-cü ildə Kommunikasiya Araşdırmaları və Mədəniyyətlər Uzantısı Elmi Mərkəzini yaradıb. Mərkəzdə müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərən 28 avropalı, ərəb və iraqlı professor cəmləşib. İbrahim Dakuklu bu mərkəzin üç aydan bir çap edilən "Alim Əl Qad" nəşrinin baş redaktorudur. Son 20 ildə jurnalistika, fikir və düşüncə, mədəniyyət sahəsində Türkiyə, Avropa və ərəb ölkələrində təşkil edilmiş konfrans və konqreslərdə iştirak edib.
2005-ci ildə Tunisdə Mutbeym Araşdırmaları Mərkəzində təşkil edilmiş XVI Ərəb Düşüncə konfransında İbrahim Dakukluya "Şeyx Əl Bahisin" — "Araşdırmaçılar şeyxi" təxəllüsü verilib. 2006-cı ilin yanvarında 44 ərəb və ərəbləşmiş elm adamı şair, araşdırmaçı vəmütərcimlə birgə Beynəlxalq Ərəb Dilçilər və Mütərcimlər Cəmiyyəti tərəfindən mükafatlandırılıb. 2006-cı ilin iyununda Beynəlxalq Ərəb Dilçilər və Mütərcimlər Cəmiyyəti tərəfindən hakimlər şurasına seçilib. Yaşadığı Vyanada Kommunikasiya Araşdırmaları və Mədəniyyət Uzantısı Elmi Mərkəzinin təsisçi rəhbəri olaraq 2008-ci il yanvarın 17-si vəfat edib.
Ədəbi fəaliyyəti
1956-cı ildə ədəbi fəaliyyətə tərcüməçiliklə başlayan Dakuklu yazıçılıq fəaliyyətinə 1958–1962-ci illərdə Kərkükdə işıq üzü görmüş "Şəfəq" və Bağdadda çap edilmiş "Qardaşlıq"da hekayələr yazaraq davam edib. 1962-ci ildə Bağdadda ərəb ölkələrinin ilk folklor dərgisi "Əl Turas Əl Şəbi"ni çap etdirib. 1964-66-cı illərdə İraq İnformasiya Nazirliyində Rəqabət Əl Mətbuat heyətinə rəhbərlik edib. 1966-cı ildə İraqın Ankara səfirliyində mətbuat attaşeliyinə təyin edildikdən sonra dərgidə baş yazarlıq fəaliyyətini dayandırıb. 1976–1982-ci illərdə jurnalistika bölməsi adına "Sahafə"yə alternativ olan həftəlik "Jurnalistika" ("İletişim") nəşrini çıxardıb. 1981-ci ildə ərəb dünyasında ilk jurnalistika araşdırması dərgisi olan "Havliyat Əl İlam" adlı dərgi çıxardıb. 1982-ci ildə Bağdadda ədəbiyyat fakültəsi jurnalistika bölməsinin rəhbəri seçilib. 1982-85-ci illərdə jurnalistika hüququ, hüquq və azadlıqlar, dünyada radio sistemləri mövzularında dərs deyib. 1982-85-ci illərdə qonaq pedaqoji kadr kimi İngiltərə, Federal Almaniya, Yaponiya və Türkiyədə işgüzar səfərlərdə olub. 1993–2000-ci illərdə Türk universitetləri və Diyanət İşləri Vəqfinin magistr tələbələrinə ərəb dili və ədəbiyyatından dərs deyib.
Professor eyni zamanda doktor İbrahim Dakuklu ərəb, türk və ingilis dillərində dil, ədəbiyyat, tarix, jurnalistika, hüquq və sənət sahəsində 35 kitabın müəllifi və tərcüməçisidir. Dakuklunun onlarca elmi araşdırması ərəb və xarici dərgilərdə dərc edilib. Bəziləri "Əhram", "İttihad", "Şərq Əl Ausat", "Türk solu", İstanbulda işıq üzü görən "Hivar" (ingilis dilində), keçmiş Yuqoslaviyada çap edilmiş "Sahafa"da işıq üzü görüb. 1956-cı ildən ədəbi fəaliyyəti və yaradıcılığı şeir, tənqid, hekayə, araşdırma və elmi təhlil üzərində cəmləşib. Ədəbi əsərləri ərəb, eləcə də əcnəbi nəşrlərdə ərəb, türk və ingilis dillərində işıq üzü görüb.
Bağdadda "Qardaşlıq"da yayımlanmış "Nəsimi Əl Bağdadi - mükəmməl bir insan" adlı şeiri Nazim Hikmət, Pablo Neruda, Mayakovski, Əl Cəvahiri, Məhəmməd Saleh Bəhr Əl Ülum, Mahmud Dərviş və digərlərinin şeirləri ilə birgə 1982-ci ildə Bakıda işıq üzü görmüş "Çağdaş şeir antologiyası" kitabında yer alıb.
Yelenendorf
thumb|right|250px|[[Yelenendorfda yaşayan almanlar üzüm yığımı zamanı (XX əsrin əvvələri)]]Yelenendorf (Helenendorf) — 1819-cu il aprelin 22-də alman kolonistləri tərəfindən Yelenendorf adı altında salınıb. İndiki Göygöl qəsəbəsi.
Tarix
thumb|245x245px|Yelenendorf koloniyasında kirxa. 8 sentyabr 1908 Almanların ilk köçü 1818-ci ilə təsadüf olunur. Həmin ilin yayında Tiflisdən Azərbaycanın Yelizavetpol qəzasına (indiki Gəncə) köçən 194 alman ailəsi Şamxor (indiki Səmkir) yaxınlığında Yelenendorf (indiki Xanlar rayonu) və Annenfeld adlı iki koloniya saldılar. Yaşayış məntəqəsi plan üzrə salınırdı. Həmin kəndlərdə geniş küçələr, aynabəndli, taxtapuşlu, zirzəmili və eyvanlı evləri tikilirdi.
1938-ci ildə qəsəbə Xanlar adlandırılıb, 1941-ci ildə isə Stalinin əmri ilə almanlar Qazaxıstana sürgün edilib. 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi Xanlar rayonunun Göygöl adlandırılması barədə qərar qəbul edib.
thumb|150px|Helenendorflu (ind. [[Xanlar) almanlar. XIX əsrin sonu-XX əsrin əvvəli]]
Gürcüstan azərbaycanlılarının siyahısı
Gürcüstan azərbaycanlıları siyahısı — Gürcüstan hüdudlarında tarixən yaşayan və ya sadəcə doğulan azərbaycanlılar.
Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlıların etnik tərkibini qarapapaqlar, qıpçaqlar, saklar, gögərlər və digər türkdilli tayfalar təşkil edir. Hazırda azərbaycanlılar əsasən Gürcüstanın Borçalı (Aşağı Kartli diyarı), Kaxeti və Msxeta-Mtianeti bölgələrində, Acarıstan Muxtar Respublikasında, həmçinin Tbilisi, Rustavi şəhərlərində tarixən kompakt şəkildə yaşayırlar. 2007-ci ilə olan təxminə əsasən sayları 360,000  nəfərdir.
Hələ eramızdan əvvəl Gürcüstanın cənub və cənub-şərq ərazisində türkdilli tayfaların yaşaması haqqında çoxsaylı mənbələr, o cümlədən gürcü mənşəli tarixçilərin və etnoqrafların da etirafları mövcuddur. XV–XVI əsrlərdə Qafqazda türk faktorunun güclənməsi ilə əlaqədar olaraq Gürcüstana da etnik azərbaycanlıların kütləvi köç etməsi müşahidə olunmuşdur. Borçalının dağətəyi və dağlıq bölgələrində hazırda mövcud olan kəndlərin bir çoxu məhz bu dövrdə meydana gəlmiş və ya böyümüşdür. XVII əsrin ilk yarısında İran şahları, xüsusilə I Şah Abbas tərəfindən Kartli və Kaxeti çarlığı ərazisinə azərbaycanlıların, İranın Fereydan əyalətinə isə gürcülərin köçürülməsi və ya köçünün stimullaşdırılması bəzi tarixçilər tərəfindən dini-etnik ayrı-seçkilik kimi xarakterizə edilsə də, şahlığın ərazisində yaşayan xalqların coğrafi diversifikasiyası yolu ilə idarə edilməsinin asanlaşdırılması kimi tarixi mühakimələr daha inandırıcı görünür.
Sent-Anyes (İzer)
Sent-Anyes  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Muayan Qrezivodan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38350. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 455 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 270 ilə 2 978 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 490 km cənub-şərqdə, Lion dan 105 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 16 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Əlisəfdər Hüseynov
Əlisəfdər Mürsəl oğlu Hüseynov — jurnalist-tədqiqatçı, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının üzvü, Azərbaycanın Əməkdar mədəniyyət işçisi (2016). "Qızıl qələm" mükafatı laureatı, ehtiyatda olan polkovnik- leytenant
Həyatı
Əlisəfdər Hüseynov 1 iyul 1959-cu ildə Göyçay şəhərində anadan olub. BDU-nun jurnalistika fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. "Bakı", "Yeni fikir", "Müstəqil qəzet", "Ülfət" qəzetlərində, Dövlət Teleradio Verilişləri Şirkətində işləyib. 1993–2007-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində hərbi jurnalistika sahəsində fəaliyyət göstərib.
"Azərbaycan ordusu" qəzetinin və "Hərbi Nəşriyyat"ın baş redaktoru vəzifəsində çalışıb. Qarabağ müharibəsi veteranıdır. "Qüsursuz xidmətə görə" III dərəcəli medal, "Silahlı Qüvvələrin 10 illiyi", "Silahlı Qüvvələrin 90 illiyi","Silahlı Qüvvələrin 95 illiyi","Silahlı Qüvvələrin 100 illiyi" yubiley medalları ilə təltif olunub.
Elmi fəaliyyəti
Dövri mətbuatda ötən əsrin 80-ci illərinin əvvəllərindən mediada bədii-publisistik və elmi-nəzəri yazılarla çıxış edir. İlk kitabı — "Həsən Məmmədov" 1990-cı ildə çap olunub. 1996-cı ildə "Döyüş havası", 1998-ci "Kino: yuxudan reallığa", 2000-ci ildə "Kino və poeziya", 2009-cu ildə "Tanış mövzuda variasiyalar" və 2012-ci ildə "Səhnədən o yana, yaxud sözün şəkli", 2015-ci ildə "Kinomuzda Anar fenomeni" və "Kino terminlətinin izahlı lüğəti", 2019-cu ildə i"Kinonun fəlsəfəsi", 2021-ci ildə isə " Sevgimizdən usanmayaq" və " Vaqif Mustafayev: baxın, gülün və düşünün", 2022-ci ildə " 5 zirvə" və " Bu kino ki var…" adlı kitabları işıq üzü görüb. Ekran sənətinin estetik problemlərinin tədqiqi ilə ardıcıl məşğul olur. Kinonun estetikası, başqa sənət sahələri, xüsusilə poeziya ilə əlaqələri, ekran təhkiyəsinin strukturu və s. mövzularda yazdığı "Kino haqqında iki paradoks", "Söz… səs… təsvir", "Nəsrin ekran imkanları", "Qoy sözümü şeir desin…", "Misra və kadr", "Şeir obrazlarından ekran obrazlarına", "Bir dəqiqədən əbədiyyətə qədər", "Təsvirsiz kliplər", "Poetik mətnlərin ekran interpretasiyası", "Tutuşdu qəm oduna…", "Tanış mövzuda variasiyalar", "Ömür sonsuz bir yoldur", "Mətnin gizlinləri" və s. məqalələr "Ulduz", "Qobustan" jurnallarında, "Kino +" qəzetində və digər mətbuat orqanlarında çap olunub, oxucular və mütəxəssislər tərəfindən maraqla qarşılanıb. "Kino və poeziya" monoqrafiyasında Azərbaycan ədəbi-tənqidi fikrində ilk dəfə poetik mətnlərlə ekran mətnlərinin müqayisəli analizini aparıb, sintaktik və semantik quruluş baxımından poeziya ilə ekran sənətinin əlaqələrini hərtərəfli şəkildə araşdırıb, ekran dilinin zənginləşməsində, montaj təfəkkürünün formalaşmasında poeziyanın nailiyyətlərinin önəmli rol oynamasını elmi əsaslarla sübut edib. Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin keçirdiyi "Kino sahəsində ən yaxşı tədqiqat əsəri və tənqidi məqalə" müsabiqəsinin qalibi olub. "Qızıl qələm" mükafatı laureatıdır. Rumın mənşəli fransız dramaturqu E. İoneskonun "Borc qurbanları" pyesini, X. Kortasarın, A. Hiçkokun hekayələrini Azərbaycan dilinə tərcümə edib. Elmi axtarışlarının nəticəsi olaraq 2007-ci ildə dissertasiya müdafiə edib, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini alıb.
Mükafatları
29 iyul 2016-cı ildə Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycanın Əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülmüşdür. 31 iyul 2019-cu il tarixində "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir. "Qızıl qəıəm" mükafatı lauretıdır.
Sərxan Sərxan (müğənni)
Bioqrafiya
Sərxan Sərxan 18 iyun 1952-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Moskva Konservatoriyası nəzdində musiqi məktəbinin qitara sinfini, hərbi xidməti başa vurduqdan sonra isə Qnesinlər adına Musiqi məktəbini vokal üzrə bitirib. Moskva və Azərbaycan Filarmoniyalarında çalışıb. Bir neçə filmə çəkilib.
30 dekabr 1987-ci ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti", 27 may 2018-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının xalq artisti" fəxri adları ilə təltif edilib. 2012-ci ilin aprelində "Humay" mükafatına layiq görülüb.
Ageratina pauciflora
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Lətafət Məmmədova
Lətafət Məmmədova — rəssam.
Həyatı
Lətafət Hafiz qızı Məmmədova 1954-cü ildə Bakıda anadan olmuşdur. O, əməkdar incəsənət xadimi Hafiz Məmmədovun qızıdır.
Lətafət Məmmədova Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbini və Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetini bitirmişdir.
Lətafət Məmmədova bir müddət Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinde kafedra müdiri vəzifəsində işləmişdir.
O, 2001-ci ildə Türkiyə dövlətinin dəvəti ilə İstanbulun müxtəlif sənət qurumlarında dərs demişdir.
2005-ci ildə İstanbulun Yeşilkoy səmtində öz sənət emalatxanasını yaratmışdır.
Türkiyədə təşkil etdiyi sərgilərdə əsərlərim auksioniarda satışa çıxarılmış, bir çöx əsərləri Türkiyənin muzeyləri tərəfindən satın alınmışdır.
Lətafət Məmmədova Türkiyədə 10 fərdi sərgi açmışdır. Onun əsərləri Rusiyanın, Avropanın, ABŞ-nin muzey və kolleksiyalarında saxlanılır.
Saksoniya
Saksoniya (almanca: Freistaat Sachsen) - Almaniyanın vilayəti. Vilayətin paytaxtı Drezden şəhəridir. Sahəsi 18.415,51 km², əhalisi 4.228.006 nəfər, bir nəfərə düşən sahəsi isə 231 km²-dir. Saksoniya Almaniyanın orta-şərq hissəsində yerləşir. Şimaldan Brandenburq, şimal-qərbdən Saksoniya-Anhalt, qərbdən Türingiya, cənubdan Bavariya ilə həmsərhəddir. Bundan əlavə o cənubdan Çexiya, şərqdən isə Polşa ilə ümumi sərhəddə malikdir.V-VI əsrlərdə anqlo-sakon tayfası yut adalarında birləşib Saksoniyada məskunlaşıblar.
Mehdi Kərrubi
İranda Milli Etimad Partiyasına rəhbərlik edən Mehdi Kərrubi 1937-ci ildə İran adlanan yerin Luristan əyalətinin Əligudərz şəhərində anadan olub. Milliyyətcə lurdur. Şiədir. İlahiyyat üzrə təhsilini Qum şəhərində alıb, burda universiteti bitirib. 1980-ci ildə İran adlanan yerin parlamentinə deputat seçilib, sonra isə parlament sədrinin canişini işləyib. 1999-cu ildə İran adlanan yerin parlamentinin sədri seçilib. 2005-ci ildə keçirilən prezident seçkisinə qatılan Mehdi Kərrubi məğlub olduqdan sonra Milli Etimad Partiyasını yaradıb.
Azərbaycan Professional Kinorejissorlar Gildiyası
Azərbaycan Professional Kinorejissorlar Gildiyası - 17 may 1999-сu ildə 32 kinorejissorun təşəbbüsü ilə təsis olunmuş qurum.
Gildiyanın yaradılmasında əsas məqsəd, bazar iqtisadiyyatı şəraitində müəllif, yaradıcı və sosial hüquqların qorunmasını təmin etmək, audiovizual əsərin müəllifi və yaradıcı kollektivin rəhbəri kimi rejissor sənətinin nüfuzunun və ictimai əhəmiyyətinin yüksəltmək və milli kinematoqrafın yüksək bədii səviyyədə inkişafına şərait yaratmaq idi.
Bu vaxt ərzində Gildiya üzvlərinin sayı 120-ni örtmüş, istehsalçılar, müəlliflər və hüquqvarisçiləri tərəfindən isə 1000-dən çox audiovizual əsər müqavilələr əsasında Gildiyaya kollektiv idarəçiliyə verilmişdir. Gildiya 2 Beynəlxalq qurumun AIDAA (Audiovizual Müəlliflərin Beynəlxalq Assosiasiyası) və FERA (Avropa Kinorejissorları Federasiyası) üzvülüyinə qəbul olunmuş və bu qurumlar vasitəsilə müəllif hüquqları və audiovizual sahəbə gedən proseslərdə iştrak edir.
Gildiyanın ən vacib istiqamətlərindən biri audiovizual əsərlərin istifadəsi zamanı müəllif və əlaqəli hüquqlarının pozulmasının qarşısını almaq və müəlliflərin hüquqlarını qorumaqdır. Bununla bağlı film müəlliflərinin və istehsalçıların bir çox müraciətləri əsasında və Gildiya Bürosunun Antipirat kampaniyası haqqında qəbul olunmuş qərəra uyğun Müəllif Agentliyi və DİN-yi ilə birgə tədbirlər həyata keçirmişlər. Bunun nəticəsində ölkəmizin videobazarında vəziyyət xeyli dəyişmişdir. 1999, 2000 və 2001-ci ilin birinci yarısına qədər Azərbaycanda istehsal olunan Azərbaycan filmlərin videokassetlərin 95 % qeyri-qanuni olaraq müəllif hüquqları tamamilə pozularaq həyata keçirilirdisə və müəlliflər öz əsərlərin istifadəsinidən heç bir maddi gəlir əldə etmirdilərsə, 2001-ci ilin ortalarındandan vəziyyət dəyişmiş və qeyri-qanuni buraxılan filmlərin faizi yox dərəcəsinə enmişdir. 2002-ci ilin əvvəlindən isə Azərbaycan filmlərin videokassetlərindən artıq müəlliflərə qonorar ödənilir.
Kinorejissorlar Gildiyası, audiovizual sahədə gənc müəlliflərə diqqətin artırılması, əsərlərinin baxışını və müzakirəsini keçirməsi, onları həvəsləndirmək və milli kinematoqrafın müasir inkişaf perspektivlərinə cəlb etməyi vacib hesab edir. Bu məqsədlə kinoteatrlarda mütamadi olaraq Gənc müəlliflərin əsərlərinin ictimai baxışı keçirilir, müzakirələr aparılır. Gənc Audiovizual müəlliflərin "Audiovizual Festival"ı və "Qızıl Pəri" mükafatları təsis olunaraq ilk dəfə 2001-ci ilin oktyabrında keçirilmişdir.
Konfransların, yubileylərin, ictimayyətlə görüşlərin keçirilməsi, beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi, festivallarda, seminarlarda, forumlarda iştirak - Gildiyanın gördüyü gündəlik fəaliyyətlərindəndir.
Kinorejissorlar Gildiyası fəaliyyətini kinematoqrafiya və müəllif hüquqları sahəsində fəaliyyət göstərən bütün təşkilatlarla sıx əlaqədə quraraq, kinorejissorların milli kino sənətinin inkişafında aparıcı rolunu əsas tutaraq və üzvlərinin intelektual potensialına arxalanaraq, kinematoqrafiya sahəsində şəxsiyyətin yaradıcılıq inkişafı, audiovizual müəlliflərin sosial, hüquqi, iqtisadi, yaradıcı və digər qanuni maraqlarının təmin edilməsi və qorunması, kinematoqrafiya sənətin bütün növlərinin yaradılması, inkişafı və yayılmasındə öz fəaliyyətini ardıcıl olaraq həyata keçirib və həmişə həyata keçirmək əzmindədir.
3Js
3Js — Niderland musiqi qrupu. 2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində o, Niderlandı təmsil edəcək.
Donbass müharibəsi
Donbass müharibəsi — Ukraynanın cənub-şərqində Rusiyameylli qüvvələrlə Ukrayna ordusu arasında 2014-cü ilin aprel ayından bəri baş verən müharibə. 2014-cü ildə baş vermiş Ukrayna inqilabı və Avromeydan hərəkatının ardınca 2014-cü ilin mart ayının əvvəllərindən etibarən rusyönümlü qruplaşmaların etirazları Ukraynanın Donetsk və Luqansk vilayətlərində də baş verib. Bu cür etiraz aksiyalarının davamı olaraq Krım yarımadası Rusiya Federasiyası tərəfindən anneksiya olundu və rusyönümlü separatçıların daha böyük qruplaşmaları Ukraynanın cənub və şərq hissələrinə də yayıldı ki, bu da Donetsk və Luqanskda özünü idarə etmək iddiasında olan separatçı qüvvələrlə Ukrayna hökuməti arasında silahlı münaqişənin baş verməsi ilə nəticələndi. Öz müstəqilliyini elan etmiş separatçı Donetsk Xalq Respublikasında 2014-cü ilin may ayından rəhbərliyin dəyişdiyi avqust ayına qədər olan müddət ərzində separatçı hökumətin bir çox liderləri Rusiya vətəndaşlarından ibarət idi. 2014-cü ilin ortaları ərzində rusiyalı yarımhərbi qüvvələr separatçı döyüşçülərin 15 faizini, Ukrayna hökumətinin məlumatlarına görə isə 80 faizini təşkil edirdi. 2017-ci ilin sentyabr ayına olan məlumata əsasən Ukraynanın Donetsk və Luqansk vilayətlərində hökumət qüvvələri ilə mübarizə aparan 6,000 rusiyalı hərbçi və 40,000 nəfər separatçının olduğu hesablanmışdır.
22 və 25 avqust 2014-cü il tarixləri arasında Rusiyaya məxsus "humanitar konvoy" Ukrayna hökumətinin icazəsi olmadan ölkə ərazisinə daxil oldu. Həmin konvoylar həm rusyönümlü qüvvələrin nəzarəti altında olan ərazilərdən, həm də Donetsk vilayətinin cənub-şərqində yerləşən Novoazovsk şəhəri istiqamətindən ölkə ərazisinə daxil olurdu. Bu hadisələr Rusiya ilə sərhəd xəttindən Ukrayna hərbçilərinə məxsus müdafiə mövqelərinin atəşə tutulması ilə davam etdi. Ukrayna Təhlükəsizlik Xidmətinin başçısı Valentin Nalivayçenko 22 avqustda baş vermiş hadisələri "Ukrayna ərazisinin Rusiya tərəfindən birbaşa işğalı" adlandırdı. Ukrayna və Qərb dövlətlərinin rəsmiləri bu hadisələri Ukraynanın Rusiya tərəfindən "görünməz işğal"ı kimi təqdim etdi.