cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 510
NGC 510 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə 24.38 sm (9.6 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ferdinand Porşe
Ferdinand Porsche — Avstriya əslli Alman avtomobil mühəndisi. Porsche orijinal Volkswagen Beetles(n)i hazırlamış, məşhur Alman tankları Tiger I, Tiger II və Elefant tanklarının dizaynlarında iştirak etmişdir.
Fəaliyyəti
1916da Daimler-Motoren-Gesellschaftın Avstriyadakı fabrikinin ümumi müdiri olmuşdur. 1923-cü ildə Stuttgartdakı şirkət mərkəzində vəzifə götürdü. 1931-ci ildə idman və yarış avtomobilləri dizaynı etmək üçün öz şirkətini qurdu. Oğlu Ferdinandla birlikdə Hitlerin xalq avtomobili proyektiylə yaxından maraqlandı. 1934-cü ildə Volkswagenin ön dizayn işlərinin başına gətirildi. II Dünya Savaşı əsnasında başda Tiger tankı olmaq üzrə bir çox əsgəri vasitənin dizaynını reallaşdırdı. Döyüşdən sonra bir müddət Fransada həbs həyatı yaşadı. Qurduğu şirkət 1948-ci ildən sonra Porsche markası altında avtomobillər çıxardı. 1937-ci ildə Adolf Hitlerdən ən əhəmiyyətli Üçüncü Reich medallarından biri olan Alman Milli Mükafatını verilmişdi.
Porschenin istehsal həcmini 4 qatına çıxaracağı Stuttgarttaki toplu uretim təsisinin açılışını etdikdən qısa müddət sonra uzun müddətdir müalicə gördüyü qaraciyər xərçənginə məğlub olaraq vəfat etmişdir.
Alman avtomobil dizaynçısı sonraları "böcək" adı altında dünya səviyyəsində satış rekordları qıran KdF- Wageni (avtomobil) 1935-ci ildən etibarən çıxarmağa başladı. Porsche, İkinci Dünya Savaşından sonra ilk idman avtomobilini inkişaf etdirdi. Porsche, Maffersdorf/Bohemiada kran təmirçisi bir atanın oğlu olaraq dünyaya gəldi. Boş zamanlarında texniki və elektriklə məşğul olurdu. Liseyi bitirdikdən sonra Viyanaya gedərək Texniki Universitetə dinləyici şagird olaraq yazıldı. İlk işini elektrik mühərrikləri çıxaran bir işlətmədə tapdı.
Pseaşxo silsiləsi
Pseaşxo (Pseaşxa) — Qərbi Qafqazda dağ silsiləsi. Krasnaya Polyana kəndindən 20 km məsafədə yerləşir. Uruşten, Malaya Laba, Pslux çaylarının yuxarı axarında, Qafqaz Təbiət Biosfer Qoruğunun ərazisindədir. Pseaşxo silsiləsi Krasnodar diyarının cənubunda, Baş Qafqaz silsiləsinin şimal-qərbində yerləşir.
"Pseaşxo" adıgey dilindən "bol sulu dağlar" (— su və — baş, zirvə ) deməkdir. Bilindiyi kimi məhs bu dağların zirvələrindən çoxlu çaylar öz başlanğıcını götürür. Çaylar əsasən buzlaq suları ilə qidalanır.
Coğrafiyası
Bu aşırım vasitəsilə şimaldan Pseaşxodan, Baş Qafqaz silsiləsi ilə cənuba yol keçir. Məhz bu yolla 1835-ci ildə rus zabiti Baron Fyodor Tornau kəşfiyyat məqsədilə keçmişdir.
Cənub-qərbdən Pseaşxo massivi Pslux çayının vadisi, şərqdən Malaya Laba və Çistaya çaylarının vadiləri, şimaldan Xolodnaya və Mramornaya çaylarının vadiləri ilə həmsərhəddir. Massivin cənub ucu Aişxa aşırımı (2401 m), şimal ucu Mramornı aşırımı (təxminən 2800 m) hesab edilir.
Pseaşxo massivi müxtəlif istiqamətdə uzanan silsilələrdən və zirvələri 2500 m-dən yüksək olan mürəkkəb bir sistemdir. Əsas massivdə aşağıdakı zirvələr fərqlənir: Şimali Pseaşxo (3256,9 m) — massivin əsas zirvəsi; Cənubi Pseaşxo (3251,2 m) Nodovaya (3196 m), Qərbi Pseaşxo (2899,8 m).
Pseaşxo massivində 11 buzlaq var. Krasnodar diyarının ən böyük buzlağı Pseaşxo burdadır. Buzlaq kar-vadi tiplidir. Uzunluğu 3 km, sahəsi 1,5 km²-dir. Şimali Pseaşko zirvəsinin şimalında Mramornaya çayınının qidalandığı Mramornı buzlaqı yerləşir. Son onilliklərdə buzlaqların sahəsi azalır.
Turizm
Pseaşxo dağ massivi turistlər və alpinistlər arasında məşhurdur. Dağ zirvələrinə 1B-dən 3B-ə qədər müxtəlif çətinlik kateqoriyalı dırmaşma marşrutları var.
Xalid Orucov
Xalid Saleh oğlu Orucov (7 avqust 1996; Neftçala rayonu, Azərbaycan — 12 oktyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Xalid Orucov 1996-cı il avqustun 7-də Neftçala rayonunun Aşağı Surra kəndində anadan olub. 2013-2017-ci illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alıb.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Xalid Orucov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Xalid Orucov oktyabrın 12-də Xocavənd döyüşləri zamanı şəhid olub. Neftçala rayonunda dəfn olunub.
Məhərrəm Həsənov
Məhərrəm Səməd oğlu Həsənov — AMEA-nın H. Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Elmi işlər üzrə direktor müavini, coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent.
Həyatı
Məhərrəm Həsənov 1954-cü il avqust ayının 26-da Zəngilan rayonu, Minçivan qəsəbəsidə doğulub. Azərbərbaycan Pedaqoji İnstitutunun "_____" (indiki ADPU) fakültəsini bitirşmişdir. 5411.01 — ixtisas şifri ilə "Kiçik Qafqazda payızlıq buğdanın inkişafına, məhsuldarlığına və məhsulun keyfiyyətinə meteoroloji elementlərin təsiri" adlı namizədlik dissertasiyanı müdafiə edərək Coğrafiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.
Xalid Orucov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xalid Orucov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Məhərrəm Həsənov
Pedaqoji fəaliyyəti
Bakı Dövlət Universitetində pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Xalid Orucov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xalid Orucov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Xalid Orucov ölümündən sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edildi.
Yorklu Eduard
Yorklu Eduard (d. 1373 - ö. 25 oktyabr 1415) — 1. York hersoqu Edmond Lanqli və ilk xanımı Kastilyalı İzabella nın ilk oğlu. II Riçard, IV Henri və V Henri dönəmlərində mühüm dövlət vəzifələrində çalışdı. Fransa yla davam edən Yüzillik müharibə nin önəmli dönüm nöqtələrindən olan Azenkur döyüşü ndə öldürüldü.
Kuba mere divane
Kuba mere divane — Ermənistanda yerləşən yezidi məbədi. Bu, dünyanın ən böyük yezidi məbədi hesab edilir. Yezidilərin ən böyük azlıq qrupunu təşkil etdiyi Armavir mərzinin Ayğırgöl kəndində yerləşir. Ayğırgöl kəndi Ermənistanın paytaxtı İrəvandan 35 kilometr qərbdə yerləşir.
Zəmin
Yezidlər Ermənistanın ən böyük etnik azlıqlarından biridir və günəşə ibadət elementləri ilə yanaşı xristianlıq, hinduizm, yəhudilik, sufizm və zərdüştilik ilə oxşarlıqları olan qədim, monoteist inancı tətbiq edirlər. Ermənistanın rəsmi siyahıyaalınmasına görə, 2011-ci ildə Ermənistanda 35,000 yezidi yaşayırdı.
Tarixi
Məbəd 2019-cu ilin sentyabrında açılmışdır. Açılış mərasimində Ermənistan baş nazirinin müavini və digər Ermənistan rəsmiləri iştirak etmişdilər.
Rusiyada yaşayan erməni yezidi Mirzə Sloyan tərəfindən maliyyələşdirilən Kuba mere divane 2012-ci ildə Ermənistanın ilk yezidi məbədi olan Ziyaratdan bir neçə metr aralıda tikilmişdir. Məbədin layihəsi Ermənistanın dini binaların ən məhsuldar memarlarından biri olan Artak Qulyan tərəfindən hazırlanmışdır.
Antverpenli Lionel
Antverpenli Lionel (d. 29 noyabr 1338 - ö. 17 oktyabr 1368) — İngiltərə kralı III Eduard ın və xanımı Enolu Filipa nın həyatda qalan ikinci oğlu. Orta əsrlər dövrü nə xas ənənəyə görə, o da doğulduğu Antverpen qalasının adını ləqəb olaraq aldı.
Dəhşət evi (film, 2010)
Dəhşət Evi və ya ispan dilindəki adı ilə Secuestrados, 2010-cu ildə çəkilmiş İspan triller filmidir. Filmin rejissoru Miguel Ángel Vivas, ssenari müəllifləri isə Xavyer Qarsia ilə Migel Angel Vivas olmuşdur. Filmin baş rollarında Manuela Vellés, Dritan Biba və Ana Vagener oynamışdır. Film yeni evlərinə köçən bir ailənin yeni evlərindəki ilk günlərinin axşamında evlərinə zorla girmiş üç nəfərdən sonra başlarına gələn hadisələrdən bəhs edir.
Buryatiya Respublikasının Dövlət Başçısı
Buryatiya Respublikasının Dövlət Başçısı (Rusca: Глава Республики Бурятия; Buryatca: Буряад Уласай Толгойлогшо) və ya 1994-2012 illəri arasındakı adı ilə Buryatiya Respublikasının Prezidenti (Rusca: Президент Республики Бурятия) -- Rusiya Federasiyasına aid muxtar respublika olan Buryatiyada ən yüksək vəzifə. Səlahiyyət müddəti 5 ildir.
Alı Mustafayev
Alı Mustafa oğlu Mustafayev — Azərbaycan telejurnalisti, publisist, şair, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Jurnalisti, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.
O, 1991-ci il 20 noyabrda Xocavənd rayonunun Qarakənd kəndinin yaxınlığında, Ağdam rayonunun Mərzili kəndi ərazisində erməni hərbiləşdirilmiş dəstələri tərəfindən vurulan Azərbaycan hərbi helikopter hadisəsində həlak olmuşdur. Hesablamalara görə, Qarakənd üzərində üç yüz metr yüksəklikdə uçan Mİ-8 N72 helikopteri 1991-ci il noyabrın 20-də saat 14:42 dəqiqədə vurulub.
Erkən illəri
Alı Mustafayev 1952-ci il 14 apreldə Qazax rayonunun Qazaxbəyli kəndində fəhlə ailəsində doğulmuşdur. 1969-cu ildə kənd məktəbini bitirmiş, ordu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur. 1971–1976-cı illərdə Bakı elektrik maşınqayırma zavodunda tornaçı işləmişdir. 1981-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirmişdir.
Jurnalist fəaliyyəti
O, Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində ədəbi-bədii yaradıcılığa tələbəlik illərindən başlamışdır. Onun lirik şeirləri və publisist yazıları dövri mətbuatda müntəzəm çap edilmişdir. Dolğun məzmunlu reportaj, oçerk və müsahibələrinə, ekrana çıxardığı təsirli verilişlərinə görə bacarıqlı, operativ telejurnalist kimi tanınmışdır. Alı Mustafayev "Günün ekranı" proqramının aparıcı əməkdaşlarından biri idi. O, 1990-cı il yanvarın 20-də Bakının dar küçələrində insanların Sovet ordusu tərəfindən hədəfə alınmasını lentə köçürürdü.
Qarabağ müharibəsində iştirakı
Alı Mustafayev, Ermənistan hərbi birləşmələrinin Azərbaycana hücumu dövründə Dağlıq Qarabağdan — qaynar nöqtələrdən, eləcə də yüksək dövlət səviyyəli rəsmi görüşlərdən hazırladığı müsahibə və reportajlarla rəğbət qazanmışdır. O, 1989–1990-cı illərdə Moskva şəhərində Azərbaycan Respublikası Ali Məclisi tərəfindən parlament müxbiri olmuşdur.
1991-ci ilin 18 – 19 noyabrında erməni quldurlar Xocavəndin Qaradağlı kəndində kütləvi qırğın törədəndə bu xəbəri yataqda eşidən Alı Mustafayev bütün gecəni yata bilmədi. Səhəri iş yeri Azərbaycan Televiziyasına gəlib təcili Ağdama yola düşən qrupa rəhbərliyi öz üzərinə götürdü. Yoldaşlarının səhhətindəki problemləri təkidlə xatırlatması onu bu ağır səfərdən çəkindirə bilmədi. Noyabrın 20-də Ağdamdan Azərbaycanın dövlət və hökumət rəsmilərini, yüksək rütbəli hərbçiləri Qaradağlıya aparan hərbi vertolyota Alı Mustafayevin reportyor qrupu son anda özünü yetirdi.
Ölümü
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
Şəxsi həyatı
Alı Mustafayev Lalə xanım Mustafayeva ilə ailə həyatı qurmuş və ömrünün sonuna qədər onunla evli idi. Onun üç övladı var.
İrsi
Bakı şəhər Nərimanov rayonundakı 202 saylı orta məktəb və küçə Alı Mustafayevin adını daşıyır. Onun adını həm də 1992-ci ildən gəmi daşıyır.
Təltif və mükafatları
O, 1991-ci il fəaliyyətinə görə "İlin ən yaxşı jurnalisti" mükafatına layiq görülüb. Ölümündən sonra Alı Mustafayevə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 6 noyabr 1992-ci il tarixli 294 saylı fərmanı ilə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı fəxri adı verilib.
Fəxrəddin Şahbazov
Fəxrəddin İbrahim oğlu Şahbazov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Fəxrəddin Şahbazov 22 yanvar 1950-ci ildə Bakı şəhərində doğulmuşdur. 1957–1967-ci illərdə Bakı şəhərindəki 20 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. 1969-cu ildə hərbi xidmətə çağırılmış və 1971-ci ildə ordudan tərxis edilmişdir. Fəxrəddin 1972-ci ildən Azərbaycan Teleradio Şirkətində işə başlamış və 20 il burada fasiləsiz olaraq operator peşəsində çalışmışdır. Əslən Lerik rayonunun Kəlvəz kəndindəndir.
Döyüşlərdə iştirakı
1988-ci ildən başlayaraq ermənilərin azərbaycanlıları Dağlıq Qarabağ və eləcə də, Qərbi Azərbaycan torpqlarından zorla, silah gücü ilə çıxartması Fəxrəddin Şahbazovu da narahat edirdi. Fəxrəddin könüllü olaraq cəbhəyə gedər qaynar döyüş meydanlarından reportajlar hazırlayar və xalqa eləcə də xarici ölkələrə çatdırardı. Dəfələrlə təhlükə ilə üzləşməsinə baxmayaraq cəbhəyə getməkdə davam edirdi. 1991-ci ildə ermənilər Xocavənd rayonunda ağılasığmaz vəhşiliklər törətmişdilər. Dinc sakinlər qətlə yetirilmiş, kəndlər yandırılmışdı. 20 noyabr 1991-ci il dövlət nümayəndələri və başqa bir neçə adam hadisəni araşdırmaq üçün Mİ-8 vertolyotu ilə Xocavənd rayonuna yola düşdülər.
Xocavəndin Qarakənd kəndi yaxınlığında ermənilər vertolyotu iri çaplı pulemyotlardan atəşə ututdular. Vertolyot yerə düşərək parçalandı və bütün heyət həlak oldu. Şəhidlərin arasında Şahbazov Fəxrəddin də var idi. Ermənilər onların cəsədlərini təhqir etməkdən belə çəkinmədilər.
Ailəsi
Ailəli idi, iki qız övladı qalıb.
Xatirəsi
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 4 dekabr 1992-ci il tarixli 344 saylı fərmanı ilə Şahbazov Fəxrəddin İbrahim oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.
Bakı şəhərinin Məhəmməd Əmin Rəsulzadə qəsəbəsindəki küçələrdən biri Fəxrəddin Şahbazovun adını daşıyır.
İmişli şəhərindəki küçələrdən biri Fəxrəddin Şahbazovun adını daşıyır.
Lerik rayonu Kəlvəz kənd tam orta məktəbi onun adını daşıyır.
Con Qlenn
Con Qlenn(18 iyul 1921, Kembric, Ohayo ştatı — 8 dekabr 2016, Kolumbus, Ohayo, ABŞ) — Amerikanın birinci astrovantı.
Həyatı
Con Qlenn 18 iyul 1921-ci ildə ABŞ-nin Ohayo ştatının  Kembric şəhərində anadan olmuşdu. 1942-ci ildən astrovantlığı öyrənməyə başlamışdı.
Con Qlenn 1962-ci ildə ilk orbital kosmik uçuş həyata keçirmişdi.
Con Qlenn 1965-ci ildən 1974-cü ilədək bizneslə məşğul olmuşdu.
Con Qlenn 1974-cü ildən 1999-cu ilədək senator olmuşdu.
Con Qlenn 8 dekabr 2016-cı ildə ABŞ-nin Ohayo ştatının Kolumbus şəhərində vəfat edib.
Annabelin serpantin rəqsi (film, 1895)
"Annabelin serpantin rəqsi" (, 1895) — rəngli və səssiz Amerika film, ilk rəngli film.
Ümumi məlumat
Vilyam K. L. Dikson və Vilyam Heizin rejissorluğu ilə 1895-ci ildə çəkilən ilk rəngli filmdir, əl ilə boyama üsulu ilə rənglənib. Film "Edison Manufaktura Kompaniyası" üçün çəkilib.
Norman Abramson
thumb|Norman Abramson Norman Abramson (Norman Abramson) (1 aprel 1932) simsiz kompüter ünsiyyəti üçün ALOHAnet sisteminin inkişafı üçün ən tanınmış yəhudi mühəndis və kompüter alimidir.
Həyatı
Norman Abramson 1 aprel 1932-ci ildə Bostonda (ABŞ) anadan olmuşdur.
Fəaliyyəti
Norman Abramson Harvard Universitetində (1953) fizika, UCLA (1955) fizikasında M.A. və Ph.D. Stanford Universitetində elektrik mühəndisliyi (1958) oxumuşdur. Verilənlərin simsiz ötürülmə sistemi olan ALOHAnet-in müəllifi, amerikalı mühəndis və alim Norman Abramson ALOHAnet sistemi Ethernet və IEEE 802.11 texnologiyalarının prototipidir.
Xilasetmə Sazişi
Astronavtların xilasedilməsi, Astronavtların və kosmosa buraxılmış nəqliyyat vasitələrinin qaytarılması haqqında saziş və ya digər adı ilə Xilasetmə müqaviləsi olaraq da bilinən kosmosa göndərilən insanların xilası üçün ölkələrə dörd hüquq və öhdəlik gətirən beynəlxalq müqavilədir. Müqavilə 19 dekabr 1967-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyasında (2345 saylı qətnamə (XXII)) konsensusla yaradılmış və 3 fevral 1968-ci ildə qüvvəyə minmişdir. Razılaşmanın şərtləri 1967-ci il tarixli Xarici Kosmik Müqavilənin 5-ci maddəsində yer alan xilasetmə müddəalarının detallı versiyasıdır.
Heyran dehestanı
Heyran dehestanı — İranda, Gilan ostanının Astara şəhristanının Mərkəz bəxşində inzibati ərazi vahidi. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən dehestan inzibati cəhətdən 20 kəndi əhatə edir, onlardan 2–sində əhali yaşamır.
Fotobiologiya
Fotobiologiya - (yun. phos - işıq) biologiyanın bir bölməsi; görünən ultra­bənövşəyi və yaxın infraqırmızı şüaların təsiri ilə orqanizmdə gedən prosesləri öyrənir. Fotobiologiya bitki və heyvanların həyat fəaliyyəti ilə sıxı əlaqədardır. Fotobiologiya kənd təsərrüfatı bitkilərində fotosintezin məhsuldarlığının artırılmasında, kənd təsərrüfatı heyvanlarının inkişafının intensivləşdirilməsində, tibb təcrübəsində və ətraf mühitin çirklənməsinə qarşı mübarizədə şüalardan istifadə olunmasında nəzəri əsasdır.
Fotobiosfer
Biosferin (qurunun səthi və hidrosferin üst qatları) günəş şüaları ilə işıqlandırılan qatı.
Kale cəngəlliyi
Kale cəngəlliyi — Fransanın Kale şəhərində yerləşən qaçqın düşərgəsi. 2015-ci ildə Avropa miqrant böhranı zamanı düşərgə qlobal diqqət çəkmişdir. 2016-cı ilin may ayında düşərgədə 5 min qaçqın yaşayırdı.
Şi
Şi şorbası (rus dilində щи, sözün köhnəlmiş forması шти) — milli rus xörəyidir, xüsusu sous - ədviyyəli qarışiq qatılan şorbadır. Xörəyin adı əslində Şşi kimi tələffüz olunur.
350px|thumb|Şi şorbası
Tarixi
Müasir Şi şorbasının ilk dəfə nə vaxt bişirildiyi məlum deyil, xərəyin yaranma tarıxı qədim olsa da, hər halda bu xörəyin IX əsrdən əvvəl bişirilmədiyi güman edilir, belə ki, Rusiyada təxminən məhz həmin dövrdə kəndlilər kələm becərməyə başlayıblar.
Şi adının yaranması barədə mülahizələr
Xörəyin ilkin adının qədim rus dilində "«съто»" (qida, qidalanma) sözündən götürülmüş «съти» olduğu göstərilir. XVI əsrin əvvəllərində bu xörəyi "kələm, turşəng və başqa göyərti qatılmış şorba, qidalı içki, maye yemək" kimi səciyyələndirərək, onun "«Cъто»" adlanması göstərilir. Xörəyin adının digər yaranma mənşəyi kimi «щавель» - qədim rus dilində щавьнъ (turşəng), eləcə də Danimarka sözü sky (maye yemək, həlim) olduğu göstərilir.
Xörəyin təsviri
Şi - çoxkomponentli şorbadır. Xörəyin əsas inqrediyentləri kələmdir. Ümumiyyətli, bu şorbanın hazırlanması üçün lazım olan ərzaqların tam komplektinə aşağıdakılar daxildir: Kələm və turş sous şinin bütün növləri üçün mütləq şərtdir. Turş dad şinin əsas səciyyəvi əlamətidir, əksər hallarda xörəyin turşluğu turş kələm (kələm şoraba suyu) hesabına əldə edilir, tirşluq eləcə də turşəng, turşuya qoyulmuş göbələk hesabına və ya anton almasını suda qaynatmaqla da əldə edilir. Çox vaxt xörəyin hazırlanmasında bir deyil, bir neçə müxtəlif turş ərzaq istifadə olunur. Müasir dövrdə şiyə kartof da əlavə olunur, bu da şorbanı qatılaşdırmağa kömək edir, lakin xörək hazır olduqdan sonra kartof xörəyin içindən çəxarılır.
Şi hazırlamağın əsas prinsipi ərzaq məhsullarını əvvəlcədən ilkin hazırlıq (qovurmaq, qaynatmaq, pörtmək və s.) görmədən xörəyə əlavə etməkdir, yalnız kələm əvvəcədən ayrılıqda pörtlədilir. ümumiyyətlə, şorbanı bişirərkən suya məhz çiy (əvvəlcədən bişirilməmiş) ərzaqların salınması rus mətbəxinin əsas səciyyəvi xüsusiyyətidir.
Şi ət ilə və ya ətsiz hazırlana bilir. Ət ilə bişirilən şi, bir qayda olaraq, mal əti bulyonunda hazırlanır - mal əti qaynadılır (çox vaxt bu məqsədlə boyük bir mal əti tikəsi götürülür, ət hətta doğranmır), onun yağlı suyuna tərəvəz və digər inqrediyentlər salınır. Rusiyanın qərb bölmələrində donuz əti və quş əti də (ev quşları) istifadə edilir. Lakin bu cür bişirilən şi ənənəvi rus mətbəxi üçün səciyyəvi deyil. Eləcə də şiyə bir qədər vetçina - qaxac edilmiş donuz əti (və ya donuz budu) da əlavə edilə bilir.
Şi eləcə də ətsiz hazırlana bilir. Pəhriz yeməyi olan (adi suda bişən) şinin tərkibinə əti əvəz edən göbələk qatıla bilir, ya da xörək ümumiyyətlə yalnız tərəvəz və göyərtidən ibarət ola bilir (belə şi xalq arasında «пустoй», yəni "boş", "ətsiz" adlandılır).
Şinin, eləcə də, balıq ilə bişirilən növü var. Lakin bu cür şi bişirmək üçün balığın müəyyən növlərinin uyğunlaşdırılması,onların ayrı-ayrılıqda hazırlanması (başqa cür etdikdə, xörək dadsız alınır) tələb olunur. Bu kimi çətinliklərə görə (reseptin mürəkkəbləşməsi səbəbindən) balıq ilə bişirilən şi növü xalq arasında geniş yayılmayıb.
Şinin bütün növlərində ədviyyatdan (xüsusilə ətirli otlardan) geniş istifadə olunur, klassik ədviyyat növlərindən isə yalnız qara istiot və dəfnə yarpağı xörəyə salınır. Xörək hazırlandığı müddətdə ona, heç olmasa, iki dəfə ədviyyat əlavə olunur. Ədviyyatdan başqa, xörəyə dad vermək məqsədilə bəzən ona duzlu göbələk və duza qoyulmuş alma da əlavə edilir.
Süfrəyə verilmiş, qablara çəkilmiş şiyə xama və ya xama-qaymaq qatışığı əlavə edilir.
Şini qara çovdar çörəyi ilə yeyirlər,.
Turş şi
"Turş şi" dedikdə, adətən şorba deyil, içki - kvasın bir növü başa düşülür. Rus dilində məşhur frazeoloji söz birləşməsi "Turş şi professoru" («Профессор кислых щей») şorba ilə deyil, məhz kvas ilə əlaqədardır.
Beynəlxalq kosmik hüquq
Beynəlxalq kosmik hüquq — insanların kosmosla əlaqədar olan fəaliyyətlərini tənzimləyən bütün hüquqi institutlardır. Kosmik hüquq, ümumi beynəlxalq hüquq kimi, müxtəlif beynəlxalq müqavilələrdən, konvensiyalardan, BMT-nin GKO qətnamələrindən və beynəlxalq təşkilatların qaydaları və qanunlarından ibarətdir. “Kosmos Qanunu” termini, BMT-nin fəaliyyətləri nəticəsində qanuni qüvvəyə minmiş beş ayrı beynəlxalq müqaviləni və bu müqavilələrin müəyyən etdiyi bütün qayda və qanunları əhatə edir. Bundan əlavə, bir çox dövlət kosmik qanunla əlaqəli fəaliyyətlərini tənzimləyən “Milli Kosmik Qanunları”nıda tətbiq etmişdir. Kosmik hüquq çərçivəsində nəzərdən keçirilən bəzi vacib məsələlər arasında; Yer üzündə və kosmosda ətraf mühitin mühafizəsi, kosmik obyektlərin vurduğu ziyana görə məsuliyyət, mübahisələrin həlli, astronavtların xilası ilə bağlı fəaliyyətlər, kosmosdakı potensial təhlükələr barədə məlumat mübadiləsi, kosmik texnologiyaların istifadəsi və beynəlxalq əməkdaşlıq qaydalarını nümunə göstərmək mümkündür. Bu sahə həm də kosmosla əlaqəli fəaliyyətlərin əsas prinsiplərini müəyyənləşdirmişdir. Bu prinsiplər arasında kosmosun bütün bəşəriyyətin xidmətində olan bir ərazi kimi tərifi, dövlətlər arasında ayrı-seçkilik qoyulmadan kosmosun kəşfi və istifadəsi, həmçinin kosmik məkanın suverenliyi kimi əsas prinsiplər mövcuddur.
İnkişafı
Kosmosun kəşfi və hökumətlər tərəfindən istifadəsi 1957-ci ildə ilk süni peykin kosmosa buraxılması ilə başlamışdır. Kosmik yarış adlanan bu dövrün başlanğıcı ilə, digər ölkələr kosmosun dinc məqsədlər üçün istifadə olunduğundan əmin olmaq üçün mübahisələrə başladılar. Bu müzakirələr ABŞ və SSRİ-nin bu məsələnin müzakirə və qərar qəbul edilməsi məqsədi ilə Birləşmiş Millətlər Təşkilatına təqdim etməsi ilə nəticələndi. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisinin 18 dekabr 1958-ci il tarixli və 1348 (XIII) saylı kosmosa dair ilk qətnaməsində kosmosun dinc məqsədlər üçün istifadəsinin vacibliyi vurğulanmış və bu məqsədlə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının kosmosun dinc məqsədlər üçün istifadə edilməsinə dair xüsusi komitəsinin yaradılmasına qərar verilmişdir. Bu komitə 1959-cu ildə fəaliyyətə başlamışdır. 1962-ci ildə “hüquq alt komitəsi” və “elm və texnologiya alt komitəsi" olmaqla iki alt komitəyə bölündü. Komitə, kosmosla əlaqəli hüquqi və texniki məsələlərin Birləşmiş Millətlər Təşkilatı qarşısında müzakirə edilərək qərar veriləcəyi ilk platforma olaraq yaradılmışdır.
İnya (hərf)
𐔿 (səslənməsi: ; transkripsiyası: N' , n') — Alban əlifbasının 16-cı hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı (Ína) kimi verilmişdir. Tədqiqatçılar Jost Gippert və Wolfgang Schulzenin fikrincə bu hərfin adı qismən doğrudur və hərfin orijinal adı (in'aihesun) 'barışmaq' sözünün kökündəki "İn'a" olmalıdır. Fonetik olaraq dil-diş samiti olan 𐕎 hərfinin damaqlaşdırılmış formasıdır. Bu hərf əsasən alban dilinə alınma sözlərdə istifadə edilir.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Səhnə işıqlandırılması
thumb|250px|right|Səhnə işıqlandırılmasının bir forması
Səhnə işıqlandırılması, Səhnə işığı və ya səhnə işıqlandırması — teatr, rəqs, opera və digər tamaşa sənətlərinin istehsalında istifadə olunan vasitədir. Müxtəlif növ səhnə işıqlandırma cihazları vasitəsilə fərqli prinsiplərlə və ya işıqlandırma məqsədləri üçün səhnə işıqlandırılması tənzimləmələri hazırlanır.
Tarixi
Qədim Yunan və Roma teatrlarında işığın mənbəyi günəş idi. Tamaşalar günəş işığı altında oynanılır, hava qaralmamış da bitirilərdi. Ədəbiyyatlarda gecələr oynanılmış tamaşalardan bəhs edilmir. Qaranlığa qalmış tamaşalar zamanı ətrafı işıqlandırmaq üçün iri yanar maddələrdən və ya çıraqlardan istifadə olunduğunu düşünmək mümkündür.
Teatr qərbdəki hakim təbəqələrin əyləncəsi kimi kral saraylarına və zadəganların malikanələrinə daxil olduqdan sonra, qapalı salon teatrları yaranmışdır (İtaliya və Fransada Renessans dövründə, İngiltərədə restavrasiya dövründə). Səhnəni işıqlandırmaq üçün dövrün işıqlandırma alətləri: iri şamlar, yağ lampaları, tunc çıraqlar olmuşdur.
Bizansda I Yustinianın sarayında keçirilən əyləncələrdə, teatra oxşayan tamaşalarda boyalı şüşənin verdiyi rəngli işıqlardan və onları səhnədə əks etdirmək üçün qızılı lövhələrdən istifadə edildiyini bilirik. Belə işıq effektlərindən orta əsrlərdə kilsə teatrlarında da istifadə olunurdu.
XVII əsrin qərb teatrında xüsusi şamdanlar və səhnə boyu yanan ard-arda düzülmüş şamlar vasitəsi ilə səhnələr işıqlandırılırdı.
XVIII əsrdə kerosin lampalarından səhnələrdə istifadə olunmağa başlanmışdır. Bu lampalara bərkidilmiş şüşələr və fənərlər parlaqlıq dərəcəsini xeyli dərəcədə artırmışdır.
XIX əsr teatrlar üçün karbon qazı dövrüdür. Sarımtıl rəngdə bir işıq saçırdı. Yan-yana düzülmüş çoxlu lampalar səhnəni ön və yan tərəflərdən işıqlandırırdı. Yüksək istilik, səs-küy, his və duman bu cihazların mənfi cəhətlərindən idi. Bundan əlavə, bu metodun yüksək yanğın riskinin mövcud olması da onun daha bir çatışmazlığı idi.
Səhnə işıqlarına bir mərkəzdən nəzarət edilməsinə bu dövrdən etibarən diqqət yetirilmişdir. Bir sıra borulardan və qaz kranlarından ibarət olan qaz masasının vasitəsi ilə işıqların parlaqlığını effektiv formada artırmaq və ya azaltmaq mümkün idi.
1803-cü ildə Drummond kalsium lampasını icad etmişdir. İki ayrı boruda daşınan təzyiqli oksigen və hidrogen ülgüc kimi yandırılırdı və yaranan alov kalsium çubuğuna yönəldilirdi. Buna limelight deyilirdi. Bu lampalar ixtiralarından uzun illər sonra yalnız 1860-cı ildə, teatrlarda istifadə olunmağa başlanmış, lakin bundan sonra çox geniş formada yayılmışdırlar. Çarli Çaplinin məşhur filmindən də xatırladığınız kimi, “Limelight” səhnə işığının (ramp ışığı), yəni teatrın simvolu olmuşdur.
Şübhəsiz ki, səhnə işığında ən böyük inqilab 1879-cu ildə Amerikada Edison və İngiltərədə Swam adlı ixtiraçıların bir-birlərindən müstəqil formada elektrik lampasını icad etmələri ilə olmuşdur. Bununla da Limelight dövrü başa çatmışdır. Karbon qövsü istisna olmaqla, yerdə qalan bütün işıq mənbələri səhnələrdən uzaqlaşdırılmışdır. Beləliklə də elektrik lampalarının bu gün də davam edən imperatorluğu dövrü başlanmışdır.
İşığa nəzarət
Elektrik lampası əsl inqilab idi, lakin bu da öz növbəsində, özünəməxsus problemlər gətirmişdir. Elektrik lampalarının şüarı: “işıq, işıq və daha çox işıq” idi. Lakin səhnə işığı boğularkən atmosfer deyilən şey də arxa plana atılmışdır. Şüar “İşıq, daha çox işıq” idi! Amma bu işıqlanma nəyin bahasına idi? İşıq səhnədəki rekvizitləri (dekorasiyanı) və aktyorları tamamilə düzləşdirir, yarı qaranlıqda qalmalı olan elementləri tamamilə meydana çıxarır, psixoloji effektləri məhv edirdi. Düyməni sıxdığınız zaman tam işıq və ya tam qaranlıq olurdu! Bəs ara işıqlar? Perspektiv? Psixoloji uyuşma?. Ciy işıq onları süpürüb aparırdı. Amma bunlar olmasa, teatr yarımçıq, keyfiyyətsiz və ləzzətsiz olardı.
Dövrün icadı olan, ampulun nəzarət altına alınması lazım idi.
Son 70 ildə bu istiqamətdə böyük irəliləyişlər olmuşdur.
Teatrların tələbləri işıqlandırma avadanlığı sənayesinə böyük təsir göstərmiş, bir növ onu formalaşdırmışdır. Çünki teatr səhnəsi davamlı olaraq işıq təcrübələrinin aparıldığı bir emalatxana kimi idi. Teatrlar üçün xüsusi olaraq hazırlanmış bir çox cihazlar başqa məqsədlər üçün də istifadə olunmağa başlanmışdır. Məsələn, 1896-cı ildə Amerikada gənc bir səhnə elektrikçisi olan Con H. Kliegl tərəfindən yaradılmış şirkət çox qısa müddətdə inkişaf edərək hər cür işıq cihazlarını istehsal etməyə başlamışdır.
Kino ixtirası xüsusi displeylərin (proyektorların) istehsalını sürətləndirmişdir. Televiziya isə yüksək dərəcədə işığa həssas idarəetmə cihazlarının inkişafını sürətləndirərək səhnənin işıqlandırılmasına müsbət təsir göstərmişdir.
Görünüş və ya vizuallıq
thumb|250px|right|Səhnə işıqlandırılmasının bir forması
Səhnədəki insanları və əşyaları əhəmiyyətinə görə, gözü narahat etməyəcək, diqqəti yayındırmayacaq şəkildə görünməsi.
İnandırıcılıq
Tamaşanın janrına görə işıqlandırma qanuna zidd olmamalıdır. Həqiqi oyunda günəş işığı pəncərədən içəri daxil olurmu?; bu işıq paralel şüalar formasında gəlir və düşdüyü yerdə sərt bir işıq ləkəsi meydana çıxardır. Otağı bir lampamı işıqlandırır?; işığın bu lampadan gələn kimi görünməsi təmin edilməlidir. Dumanlı havada pəncərədən işıq paralel şüalar formasında deyil, diffuz formada sızır, otağı sərt ləkələr yaratmadan doldurur.
Kompozisiya
Səhnənin elementlərini mənalı bir bütöv etmək və gözə xoş gələn səhnə mənzərəsi yaratmaq vacibdir. Gözə xoş gələn ifadəsi yanlış başa düşülməməlidir. Hətta bir zindanın daxili və ya dağınıq halda olan bir otaq belə estetik baxımdan xoş bir kompozisiya tələb edir.
Nadir Hüseynbəyov
Nadir Fərəc bəy oğlu Hüseynbəyov — dövlət xadimi, Azərbaycan SSR əməkdar kənd təsərrüfatı mühəndisi (1982).
Səhnə işıqlandırılması
Atmosfer
Müəyyən bir səhnənin atmosferi yerli-yerində istifadə olunan rənglər və işığın parlaqlıq dərəcəsi ilə verilir. Canlı bir komediya səhnəsi yarı qaranlıq işıqlandırma altında ölür. Soyuq rənglər, dediyimiz rənglər belə bir səhnə üçün müvafiq deyildir. Digər tərəfdən, çox parlaq olan bir işıq və isti rənglər dramatik səhnədə emosiya intensivliyinin qarşısını alır.
Nadir Hüseynbəyov
Həyatı
Nadir Hüseynbəyov −20 iyun 1929-cu ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1955-ci ildə Yerquruluşu Mühəndisləri İnstitutunu bitirib. Müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. 1969–1985-ci illərdə Respublika Kənd Təsərrüfatı nazirinin birinci müavini vəzifəsində işləmişdir. 1976–1977-ci illərdə nazir vəzifəsini icra etmişdir. 1989-cu ildə Baş Bitkiçilik İdarəsinin rəisi olmuşdur. 1992-ci ildə Kosmos Agentliyinin Ekologiya Elmi-Tədqiqat İnstitutunda işləmişdir. Bunlardan başqa N. Hüseynbəyov bir çox məsul vəzifələrdə çalışmışdır. Aqrar sahədəki fəaliyyətinə görə iki "Qırmızı Əmək Bayrağı" və "Xalqlar Dostluğu" ordenlərinə, çoxlu hökumət medallarına, İttifaqın Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətlər sərgisinin 4 qızıl, 5 gümüş, 8 bürünc medalına layiq görülmüşdür. Ona respublikanın əməkdar kənd təsərrüfatı mühəndisi fəxri adı verilmişdir. Ailəlidir, üç övladı, altı nəvəsi var. Fikrət Hüseynbəyov-oğlu Nadir Hüseynbəyov- nəvəsi, Nərmin Hüseynbəyova-nəvəsi
Səhnə işıqlandırılması
Atmosfer
Atmosfer işığın psixoloji ölçüsüdür. Şüuraltımıza nüfuz edərək bizə təsir edir. Əslində, bu məqsəd yuxarıdakı ilk üç maddəni ehtiva edir. Əgər bir səhnədə atmosfer dediyimiz şey mövcuddursa, deməli, kompozisiya, inandırıcılıq və vizuallıq prinsipləri effektiv bir formada tətbiq olunmuşdur.
Bağırsaq dolması
thumb|250px|Bağırsaq dolması
Bağırsaq dolması — əsasən Azərbaycanın Şəki və Qax rayonuna aid olan yeməklərdən biridir.
Hazırlanma qaydası
Əvvəlcə heyvan kəsilir, sonra isə ət doğranaraq duzlanır. Qaxac əsasən iri və xırdabuynuzlu heyvanların ətindən hazırlanır. Qan təzyiqindən əziyyət çəkənlərin səhhətinə bəzən qoyun əti təsir edir. Belə hallarda isə qaxac hazırlamaq üçün ən uyğunu keçi əti olur. Qaxac üçün əvvəlcə heyvan soyulur və onun onurğa sümüyü çıxarılır. Çünki onurğa sümüyünün içərisində ilik olduğu üçün qurumur. Ətin tərkibində yalnız qabırğa sümüyü qalır. Xırdabuynuzlu heyvanlar adətən bütöv şəkildə, iribuynuzlu heyvanlar isə hissələrə bölünərək qurudulur. Ət bir müddət açıq havada saxlanılır ki, soyuq hava və şaxta onu yaxşı qurutsun. Bu zaman ətin tərkibində olan qan və su çıxır. Quruduğu müddətdə duz ətin tərkibinə hopur, bununla da ətdə heç bir xəstəlik qalmır. Qışa hazırlanan qidalardan biri də bağırsaq dolmasıdır. Heyvanın bağırsağı təmiz yuyulduqdan sonra içərisinə ət doldurularaq qurudulur. Təxminən 2 kiloqram ətdən 1 kiloqram qaxac əldə edilir.
Vüsal Məhərrəmov
Vüsal Aslan oğlu Məhərrəmov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Vüsal Məhərrəmov 1979-cu il dekabrın 10-da Masallı rayonunun Hışgədərə kəndində anadan olub. Ailəli idi. 2 oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Vüsal Məhərrəmov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Vüsal Məhərrəmov noyabrın 4-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. Masallı rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal Məhərrəmov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal Məhərrəmov ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Kulpinin binası
Kulpinin binası — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 124 qərar 31 dekabr 2002-ci ildə qəbul olunmuşdur. Bina Dmitri Feodoroviç Kulpinə mənsub olmuşdur.
Adres: Taqanroq ş, Petrovskaya küçəsi, 30.
Tarixi
Bina 1870-ci ildə inşa edilmişdir. Taqanroq şəhəri Nekrasov xiyabanının kəsişməsində, Petrovskata küçəsi ev 30 ünvanında yerləşir. Ən əvvəllərdən binada zabit Pavl Buyanovskinin ailəsi yaşayırdı. ХIХ əsrin 80-ci illərindən 1918-ci ilə qədər binada onların yaxın qohumu olan Anton yaşayırdı.
Binanın ilk sahibi türk xidmətçisi olan İvan Kontemirov olmuşdur. O, binanı XIX əsrin 70-ci illərində tacir Dmitri Fediroviç Kulpinə satmişdir. Dmitri Fediroviç Kulpin inanclı birisi idi. O, Nikolayevsk uşaq sığınacağındakı kilsədə işləyirdi. Binanın alınmasın xərclənın pulu o xlrda ticarətlə məmğul olması sayəsində əldə etmişdi.
XX əsrin əvvəllərində binaya sahiblik Kulpinin varislərinə keçmişdir. 1925-ci ilə qədər binanın sahibi Boris Fedoroviç Kulpin olmuşdur. Bjndan sonra isə bina milliləşdirilmişdir.
1910-cu illərdə otaqların bir necəsində A. P. Semenyute yaşamışdır. Semenyute 1912-ci ilin sentyabrında vəfay etmişdir. Bir zamanlar bu binada madam N. Fivetin emalatxanası yerləşirdi. O, burada tikiş işləri ilə məşğul olurdu. Hətta istəyənlərə sənətin sirlərini öyrədirdi.
1928-ci ildə binada mebel emalatxanası işləyirdi. Sinradan burada sosial tərbiyə instutu yerləşmişdi.
Arxitektura
Düzbucaqlı pəncərələrə malikdir. Kənarlarını qırmızı kərpicdən olan karnizlər bəzəyir. Birinci mərtəbənin pəncərə kənarları isə qəsr daşları ilə bəzədilmişdir. Binanın kəbarında qüllə vardır.
Sovet hakimiyyəti illərində bina milliləşdirilmişdir. Hazırda binadan yaşayış binası kimi istifadə edilir. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir.
Ədəbiyyat
Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.
The Sims (oyun seriyası)
Sims seriyası oyunları qeyri-xətti davam edir və heç bir xüsusi hədəf yoxdur. Oyunçular, virtual personajlar olan — simləri yaradır, onları evə yerləşdirir, əhval-ruhiyyəsini nəzarətdə saxlayır, ehtiyaclarını təmin etməyə və istəklərini yerinə yetirməyə kömək edir. Oyunçular simləri mövcud evlərdə və ya sıfırdan inşa edilmiş evlərdə yerləşdirə bilər. Seriyadaki hər bir yeni oyun paketləri personajların yaşaması üçün yeni xüsusiyyətlər və əşyalar əlavə edərək oyunçuların imkanlarını genişləndirir.
Tarixçə
Videooyun dizayneri Uill Rayt 1991-ci ildə Oklənd yanğınında evini itirdikdən sonra "virtual bir həyat" yaratmaqdan ilham aldı və sonra yenidən həyata başlamalı oldu. Evin və digər əmlakların bərpası zamanı Rayt bu həyat təcrübəsini oyuna uyğunlaşdırmaq ideyası ilə çıxış etdi. İlk dəfə fikirlərini Maxis Direktorlar Şurası ilə bölüşəndə, özlərini olduqca şübhə etdikləri üçün layihəyə əhəmiyyətli dəstək və ya maliyyə vermədilər. 1997-ci ildə Maxis şirkətini satın alan Electronic Arts başcıları, SimCity videooyununun müvəffəqiyyətindən ilham alaraq, bütün sim Françayz qurma ehtimalını təxmin etdilər. Raytın hekayələrinə görə The Sims əvvəlcə ABŞ istehlakçı mədəniyyətinə satira olaraq hazırlanmışdır.
Sims Windows platforması üçün 2000-ci ildə buraxılmışdır. 150.000 tirajla gözlənilən satışdan fərqli olaraq, Sims 40 milyon tiraj qazanaraq rekord qıraraq tarixin ən çox satılan oyun adını qazandı.
The Sims seriyasının müvəffəqiyyəti, inkişaf etdiricilərə The Sims seriyasının bir sıra konsolları və portativ oyunları üzərində işə başlamağa və The Sims kompüter oyunundan əskik olmayan orijinal və yenilikçi oyun maddələrini təqdim etməyə imkan verdi. Eyni adlı ilk oyun — Sims 2000 versiyası PlayStation 2, Xbox və GameCube üçün tamamilə üçölçülü qrafikası olan konsol oyunçuları çəkməli idi. Maxis 3D oyunları yaratmaqda kifayət qədər təcrübəyə malik olmadığından, EA Games oyunun inkişafı üçün Edge of Reality studiyasını işə götürdü. İkinci oyun, The Sims Bustin 'Out 2003-cü ilin sonunda yayımlandı.
Üçüncü layihə olan Urbz: City in Sims, personajların fərqli şəhər mədəniyyətlərinin xarakterik sosial vəziyyətindən asılı olduğu bir metropolda yaşaya biləcəyi bir oyun olaraq hazırlanmışdır. Urbz The Sims seriyasının tamhüquqlu bir qolu olmaq üçün böyük bir layihə olaraq görüldü. Daha sonra məşhur musiqi qrupu oyun saundtreki yazmağa dəvət edildi. Ancaq oyunun inkişafı bir sıra çətinliklərlə müşayiət olundu, bunun nəticəsində oyunun sərbəst buraxılması üçün bir neçə il lazım oldu. İnkişafa fərdi kompüterlər üçün oyunun bir versiyası da daxil edilmişdir. Ancaq oyunun uğursuz versiyası nəticəsində dəstək və gələcək inkişaf əbədi kəsildi. left|thumb|199x199px|Oyun inkişafetdiriciləri konfransında Uill Rayt The Sims konsol oyunlarının buraxılışı ərəfəsində, EA Games, Sims-i bir çox oyuna uyğunlaşdırmağa çalışdı. Oyunun yaradıcısı Uill Rayt çoxsaylı oyunçunun The Sims inkişafındakı növbəti təkamül olduğuna inanırdı. Beləliklə, 2002-ci ildə orijinal The Sims mühərrikində yaradılan Sims Online oyunu buraxıldı və əsas fərq oyunçunun bir personaja nəzarət etməsi və real vaxt rejimində digər oyunçuların da idarə etdiyi simvollarla qarşılıqlı əlaqədə olmasıdır. Oyunun kifayət qədər böyük bir oyunçu bazasına sahib olmasına baxmayaraq gözlənilən uğuru tapmadı və server dəstəyi 2007-ci ildə sonlandırıldı.
17 sentyabr 2004-cü ildə The Sims 2 kompüter oyunu, hər mənada inkişaf etdirilmiş ilkin The Sims yeni bir versiyası buraxıldı. 2000-ci illərin həyat simulyatorunun çox böyük müvəffəqiyyətindən sonra oyunun yenilənmiş və yüksək büdcəli versiyasının buraxılması yalnız vaxt məsələsi idi və yüksək keyfiyyətli və detallı qrafikaya xüsusi vurğu edildi. Sims 2 sələfi, əksinə, o illərin standartlarına uyğun olaraq qrafika hazırlamalı idi. Bununla birlikdə, yüksək detallar üçün tərtibatçılar açıq oyun dünyasını tərk etdilər. Qrafika ilə yanaşı, Sims 2, daha inkişaf etmiş bir istehsal redaktoru və simlərin üz xüsusiyyətlərini özəlləşdirməsini, süni intellektin inkişafını, xüsusən arzu, qorxu və həyat məqsədləri sistemini tamamlamağa qədər bir çox cəhətdən təkmilləşdirilmişdir. Yaradıcılardan ibarət bir qrup, müxtəlif oyunlar və çoxlu sayda yeni oyun mexanikası ilə bir oyun yaratmaq çətin bir iş idi, eyni zamanda komandanın sınaq üçün xüsusi təsadüfi bir oyun halına gətirdi. İnkişaf, mövcud prototipin demək olar ki, bütün fayllarını məhv edən bir yanlış ilə çətinləşdi.
Eyni zamanda, tərtibatçılar oyun bazarının qalan hissəsinə üstünlük verməyə çalışmadılar, bütün mövcud oyun pultları və portativ qurğular üçün eyni adlı çox sayda oyun nəşr edildi, hər bir port üçün öz oyun mühərriki ilə yaradıldı, ancaq həyat simulyatorunun ümumi konsepsiyasını qorudu.
DLC tərəfindən istehsal olunan EA Games siyasəti ilə bağlı fikir ayrılıqları Rayt Maxis şirkətini tərk etdiyi üçün, seriyanın daha çox oyun inkişafı onsuz baş verdi. Növbəti oyun, The Sims 3, inkişaf etmiş bir oyun mühərriki ilə yaradıldı və əsas yenilik açıq bir oyun dünyası idi: The Sims 2-də, simvol sahənin sərhədlərini tərk edə bilmirsə, The Sims 3-də simulyator bütün şəhərin ərazisində sərbəst hərəkət edə bildi. İnkişafın mürəkkəbliyi açıq dünyanı məhdud bir sistem kompüter ehtiyacları ilə uyğunlaşdırmadı, həmçinin şəhər sakinlərinin qarşılıqlı əlaqəsi də müşahidə olundu.
Oyun rejimi
Seriya oyunları, həyat simulyatorları və ya oyunçunun binaların inşasında və tənzimlənməsində yarada, idarə edə və iştirak edə biləcəyi virtual oyunlardır. Oyunçunun səkkiz personaj və ya heyvandan ibarət bir ailə qurması lazım olduğu üçün oyun başlayır. Həyat rejimində oyunçu simvolları real həyata bənzər bir şəkildə idarə edə bilər: yemək, gigiyena, tualet, yuxu, rabitə və rahatlıq əsas ehtiyaclarını ödəməlidir. Sims digər personajlarla da ünsiyyət qura bilər, onlarla əlaqə qura bilər: düşmənçilik, dostluq və cinsi oriyentasiyadan asılı olmayaraq hətta sevgi də. Simin digər simvollarla ünsiyyəti onun həyatının vacib bir hissəsidir və əsas ehtiyaclarından biridir. İdarə olunan xarakter nə qədər xoşbəxt olsa, kristal yaşıl görünür. Sims, eyni zamanda evlənə bilər, uşaq dünyaya gətirə bilər və ya övladlığa götürə və ev heyvanı ola bilər. Uşağa və ya heyvana qulluq və tərbiyə etmək xarakterdən çox vaxt tələb edən mürəkkəb bir işdir. Simin həyatı məhduddur və həyat mərhələlərindən keçir: yeni doğulmuş, körpə, uşaq, gənc, yetkin və yaşlı. Birincisi, Sims iki yaş kateqoriyasına sahib idi: yeni doğulmuş, uşaq və yetkin, Sims isə yaşlamadı. The Sims 3 və The Sims 4’dəki personajların yaşlanmasını geri qaytarmaq mümkündür. Sim həyatında eyni dərəcədə əhəmiyyətli bir rol onun qazancını oynayır, öz evinizi və ya mənzillərinizi qorumaq, istirahət etmək və təməl ehtiyaclarını ödəmək üçün pula ehtiyac duyur. Sims seriyası oyunları pul qazanmağın bir çox yolunu təklif edir. Ən bariz iş tapmaqdır. The Sims 3 və Sims 4 əlavələri bir neçə idarəolunan karyera təklif etsə də, oyunçu iş axını izləyə bilməz. İşə əlavə olaraq, xarakter sahibkar ola bilər: öz dükanına, restoranına diqqət yetirin. Serialdakı hər bir oyun Sims üçün fərqli iş imkanları və ya xidmət sektorları təmin edir. Xarakter, şəkil, materialı, kitab yazmaq, küçədə musiqi aləti çalmaq, kiçik oğurluq etmək və s. Kimi digər yollarla da qazana bilər.
Sim-in rifahında mühüm rol ailənin vəzifələrini və ya işlərini yerinə yetirməsindəki istirahətidir. İstirahət etməyi laqeyd etsəniz, sim emosional bir eniş olacaq. Əlavələrlə yanaşı, Sims Oyunlar seriyası digər simvollarla əlaqəli bir çox aktiv və ya qeyri-aktiv istirahət verir. İstirahətin ən əsas yolları - TV, oyun, kompüter, gəzmək, bar, üzgüçülük və ya peşə onun ən sevdiyi şeydir. Sims oyunlarında bir bacarıq sistemi də var, idman, sənətkarlıq, mexanika, qoxu hissi və s. Kimi fəaliyyətlər inkişaf etdirilə bilər. Bacarıqları inkişaf etdirmək sim qazanmağın yeni imkanları və yollarını açır.
İnşaat rejimi
The Sims oyunlarının digər vacib bir hissəsi, bina yaratmaq, dəyişdirmək və memarlıq elementləri, mebel və dekorasiya ilə təchiz etməkdir. The Sims’ın ilk epizodunu hazırlayarkən əvvəlcə bir memarlıq simulyatoru olacağını və personajlar oyunçunun yaratdığı yaşayış sahəsindəki canlı bir NPC rolunu oynayacağını düşündü. Hər sim saytda yaşamalı və evin yaxşılaşdırılması rifaha və rahatlıq hissinə təsir göstərir. Öz əlində bir ev yaratmaqla bir oyunçu ailəni ya bitmiş süjetdə, ya da boş bir ərazidə yerləşdirə bilər.
Sims 4-də digər oyunçuların evlərini oyun qalereyasından yükləmək imkanı var. İnşaat redaktoru ələ keçirmə, Balyoz, damcı, divar sürüşdürmə vasitəsi və s. Kimi bir çox alət təqdim edir. Ev yaratmaq divar və dam örtükləri yaratmaqla başlayır. Aktyor ayrıca təməl, pilləkən, pəncərə, qapı və s. əlavə edə. Yaşayış sahəsinin özü yüksəkliklər, su anbarları, bitki örtüyü və s. yaratmaqla təchiz edilə bilər. Süjet bir grid ilə göstərilir, oyunçu yeni divarlar yarada bilər və ya eyni griddə mebel qoya bilər, The Sims 3 və The Sims 4 bu cür ciddi məhdudiyyətlərə sahib deyil.
Ev yaradıldıqdan sonra oyunçu mebel tənzimləmə ilə məşğul ola bilər. Sims seriyası oyunları yüzlərlə məişət əşyaları ilə təmin edir. Ən əsasları yataq, duş, tualet və soyuducu əsas ehtiyaclarını ödəmək üçün lazımdır. Mebel ənənəvi olaraq əsas kateqoriyalara bölündü; Tematik kateqoriyalara görə stullar, çarpayılar, dekorasiya, işıqlandırma, santexnika, məişət texnikası, kabinetlər və sair: mətbəx, vanna otağı, qonaq otağı, yemək otağı, yataq otağı, uşaq otağı, açıq mebel və s. Oyun otaqları öz zövqünüzə uyğun olaraq təchiz edə bilər, buna görə seçdiyiniz rəngləri seçib klassik və ya müasir üslubda bir ev təchiz edə bilərsiniz. Əlavələr maddə kolleksiyasını əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirir, bu da Gotik, retro, Art Nouveau və ya etnik motivlər kimi daha ekzotik üslublara müraciət etməyə imkan verir.
Hər mebel və memarlıq parçasının xüsusi qiyməti var. Bir oyunçu daha böyük və daha lüks bir ev qurur, evin dəyəri o qədər bahalı və daha çox vergi tələb edir. Boş bir ev qurarkən, oyunçu büdcə ilə məhdudlaşmır. Torpaq və ev daxil olmalıdır. Ev təsərrüfatları vaxtaşırı boşqablar, paltarlar, boş paketlər və s. şəklində zibil buraxacaq. Erkən oyunlarda bağ bitkilərinin qayğısına xüsusi diqqət yetirilir. Tualet və ya mətbəx rəfləri kimi bəzi əşyalar vaxtaşırı yuyulmalıdır. Ayrıca bəzi əşyalar qırıla bilər və təmirə ehtiyacı var.