cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qazi Həsən Paşa
Həyatı
1761-ci ilin aprelində kaptan rütbəsilə Osmanlı donanması na daxil olan Həsən Paşa 1762-ci ildə riyalə (üçüncü), 1766-cı ildə patrona (ikinci) və bir il sonra kapudanə (birinci) rütbəsinə qədər yüksəldi. Ertəsi il başlayan 1768-1774 Osmanlı-Rusiya müharibəsi səbəbilə Egey dənizi nə qədər irəliləyən rus donanması ilə mübarizə aparmış, ancaq qəti qələbə qazana bilməmişdir. Üstəlik 6 iyul 1770-cı ildə hiyləylə Çeşmə limanındakı Osmanlı donanması ruslar tərəfindən yandırıldı. Bunun ardından Çanaqqala boğazına qədər gələrək paytaxta məlumat verən Həsən Paşa bəylərbəyi rütbəsilə mükafatlandırıldı.
Çeşmə faciəsindən sonra rusların 10 iyul 1770-ci ildə Limni adasını işğal etmə cəhdlərinin ardından Həsən Paşa 3 minlik orduyla qalaya köməyə getməyi qərarlaşdırsa da, lazım olan hərbi qüvvə toplana bilmədi. Buna baxmayaraq azsaylı hərbi qüvvəylə gizlicə adaya gedən Həsən Paşa qalanı xilas etməklə yanaşı, rus ordusuna ağır itkilər verdi. Bu təşəbbüsü səbəbilə 1770-ci ilin noyabrında qazi ünvanıyla vəzirliyə gətirildi və kaptan-ı dərya təyin olundu. Ancaq çox keçmədən kaptan-ı dərya lıqdan uzaqlaşdırıldı və 1773-cü ilin dekabrında Ruscuq sərdarlığına təyin edildi.
Kiçik Qaynarca sülhü nün imzalanmasının ardından ikinci dəfə kaptan-ı dərya lığa gətirilən Həsən Paşa, 15 il davam edən bu vəzifədəki ikinci xidmət müddətində Sultan Əbdülhəmid üzərindəki təsiri səbəbilə dövlət idarəsində nüfuz sahibi oldu. Bu vəzifədə ikən 1776-cı ildə Suriya dakı üsyanı, 1779-cu ildə Moreyadakı alban üsyanını yatıraraq dövlət nizamını bölgədə bərpa etdi. Ardından fransızlar ın təhriki ilə Misirdə ayaqlanan yerli bəylərlə mübarizəyə başladı. Ancaq Rusiya və Avstriya ilə yeni müharibənin başlaması səbəbilə dərhal İstanbul a çağırıldı.
İsmayıl qalası sərdarı olaraq rusları qala önündə məğlub edən Həsən Paşa 1 avqust və 22 sentyabr 1789-cu ildə baş tutan basqınların ardından vəzifədən alınan Kəndxuda Həsən Paşa nın yerinə 3 dekabr 1789-cu ildə sədarətə gətirildi. İlk öncə ordu mərkəzi olan Şumnuya gələn Qazi Həsən Paşa Akkirman qalasını ruslara təslim edən Tayfur Paşanı edam etdirdi və müharibədə xətaları olanları cəzalandırdı. Çox qısa davam edən sədarəti dönəmində quruda və dənizdə bir çox qələbələr qazanan Qazi Həsən Paşa 30 mart 1790-cı ildə Şumnuda vəfat etdi və eyni yerdə inşa etdirdiyi Bektaşı təkkəsinə dəfn edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Yusifabad (Xoy)
Yusifabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 53 nəfər. yaşayır (11 ailə).
Xaris Yusupov
Həyatı
1958-ci ildə Çelyabinsk Pedaqoji İnstitutunu bitirdi.
1958-60-cı illərdə "Spartak" Könüllü İdman Cəmiyyəti nin Başobslovetində məşqçi, Kumertau İES-da bədən tərbiyəsi müəllimi kimi işləmişdir.
1960-cı ildə Çelyabinskdə Ural cüdo məktəbini təsis etdi. 1960-70-ci illərdə Çelyabinsk Ali Aviasiya Məktəbində Bədən tərbiyəsi müəllimi, Dynamo İdman Cəmiyyəti regional şurasının baş məşqçisi (1969-cu ildən kapitanı),
17 il (1969-1988-ci illərdə) SSRİ milli cüdo komandalarının məşqçisi olmuşdur.
1973-cü ildən Çelyabinsk Bədən Tərbiyəsi İnstitutunda işləməyə başlayır, güləş kafedrasının müdiri olur, 1995-ci ildən isə professor adını qazanır.
1969-88-ci illərdə gənclər arasında SSRİ yığma komandalarının məşqçisi idi.
1993-cü ildən X. M. Yusupovun mükafatları uğrunda Çelyabinskdə beynəlxalq cüdo turnirləri keçirilir.
Ural Dövlət Bədən Tərbiyəsi Universitetinin Güləş nəzəriyyəsi və metodologiyası şöbəsinin professor məsləhətçisi olmuşdur.
Nailiyyətləri
Ümumittifaq (1970-85) və Ümumrusiya (1971-ci ildən) cüdo federasiyalarının üzvü.
Kureş güləşi üzrə RSFSR-in ilk çempionu olmuşdur.
NGC 885
Xarici keçidlər
NGC 885
Araxova döyüşü
Araxova döyüşü — 18–24 noyabr 1826 tarixləri arasında Araxovada Yunan üsyançılar ilə Osmanlı ordusu arasında olmuş bir müharibə.
Müharibə
Müharibədə Türklər iki hissəyə bölündü, Zemenodan və Qüds Monastrından Araxovaya köçdülər. Türklər şəhərə girməyə cəsarət etmədilər, Araxova ərazisindəki Parnassos Dağının təpələrində gizlənib özlərini gücləndirdilər.
Soyuq və qar, müharibədə böyük rol oynadı. Yunanlıların Araxovadakı evlərində sığınacaqları var idi. Türklər kənd ərazisində böyük itkilərə məruz qaldılar və ətrafları bağlandı. Mustafa Bəyin ordusunun tələyə düştüyünü öyrənəndə Türk ordusundan kömək istədi. Ancaq Karaiskakis, Türklərə köməyə gələn bütün yolları bağlamışdı.
Soyuqdan və ərzaq qıtlığından pis halda olan Türklər, Karaiskakisdən ayrılmaq üçün müqavilə təklif etdi. Qarşılığında Livadia və Amfissanın özlərinə təslim edilməsini istədi. Amma razı olmadılar. F. Mustafa, əsgərlərini cəsarətləndirirdi, lakin sonradan özünü öldürdü. 24 Noyabrda çox güclü qar yağmağa başladı, Türklər son çarə olaraq Qüds Monastrına gedən yola çatmağa çalışdılar. Yunanlar güclü qar yağdığı üçün Türklərin geri çəkildiklərin görmədilər. Fərq etdikləri anda Rumlar tələsik gedən Türkləri əzdilər.
Qaçdı-tutdu, gün batandan iki saat qabaq başlayıb gecə yarısına qədər davam etdi. Yunanların gözündən itən Türklər dincəlmək üçün dayandıqlarında ordaca da donub öldülər.
2.200 nəfərdən ibarət olan bütün Türk korpusları içindən sadəcə 200 nəfəri qurtarıldı.
Bədəl Bədəlov
Bədəl Bədəlov — Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Sosial məsələlər üzrə vitse-prezidenti (2011–2023).
Həyatı
Bədəlov Bədəl Şamil oğlu 1961-ci ildə Goranboy rayonunun Qaşaltı Qaraqoyunlu kəndində anadan olmuşdur. Milliyyətcə Qaraqoyunlu türküdür. 1987-ci ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunu bitirmişdir. Mühəndislik fəaliyyətinə "Xəzərdənizneftqaz" İstehsalat Birliyinin "Xəzərdənizneftqaztikinti" trestinin 2 saylı Tikinti-quraşdırma idarəsində başlamış, böyük iş icraçısınadək yüksəlmişdir.
1997–2003-cü illərdə "Dənizdə neft və qazçıxarma" İstehsalat Birliyinin "Xəzərdənizneftqaztikinti" Trestinin Tikinti-quraşdırma İdarəsinin və Səyyar Mexanikləşdirilmiş Dəstəsinin rəisi vəsifələrində çalışmış, 2003-cü ildə "Azərneftyanacaq" Neft Emalı Zavodunun (Heydər Əliyev adına Bakı Neft Emalı Zavodu) əsaslı tikinti üzrə direktor müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. 2005–2007-ci illər ərzində ARDNŞ-nin Heydər Əliyev adına Bakı Neft Emalı Zavodunun direktoru, 2007–2011-ci illərdə isə Sosial İnkişaf İdarəsinin rəisi olmuşdur.
2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə ARDNŞ-nin Sosial məsələlər üzrə vitse-prezidenti vəzifəsinə təyin edilmişdir.
2010-cu ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Sakyurd
Toponimkası
Sakyurd - Tiflis quberniyasının Axalsix qəzasında dağ adı. Azərbaycanlıların mənşəyi baxımından qiymətli toponimlərdəndir. E.ə. VII əsrdə Cənubi Qafqaza gəlmiş qədim türk mənşəli sak tayfasının adını əks etdirir. Dağın adındakı "yurd" sözü göstərir ki, dağ sakların maldar elləri üçün yaylaq yeri olmuşdur. Azərbaycanda Tuqyurd, Xəzəryurd, Çoryurd və b. tayfa adı ilə bağlı dağ adları kimi, Sakyurd dağ adı da sakların maldar el olduğunu göstərir. Azərbaycanda Sakdağ (Şəki rayonu) və Türkiyənin şərqində Sakdağ adları ilə mənşəcə eynidir.
Rita Zeqiri
Rita Zeqiri (8 dekabr 1995) — Kosovolu üzgüçü. Rita Zeqiri Kosovonu 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Dmitri Aynalov
Dmitri Vlaseviç Aynalov — Rusiya və SSRİ sənətşünası. O, Sankt-Peterburq Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1914), Rusiya Elmlər Akademiyası (1918) və SSRİ Elmlər Akademiyasının (1925) üzvü olmuşdur. Aynalovun əsərləri Bizans, Rusiya, İtaliya incəsənətinin estetik və tarixi-mədəni şərhinə həsr olunmuşdur.
Edmond Henri Fişer
Edmond Henri Fişer — İsveçrə və Amerika biokimyaçısı. Nobel mükafatı laureatı.
Baba Korneliu
Baba Korneliu (18.11.1906, Krayova – 20.12.1997, Buxarest) – rəssam (əsasən portretçi) və qrafik rəssam, kitab rəssamı, Rumıniyanın Xalq Rəssamı, Rumıniya Akademiyasının Müxbir Üzvü və Tam Üzvü və Alman İncəsənət Akademiyasının, SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının fəxri üzvü.
Həyatı
O, ilk olaraq Buxarestdə incəsənət fakültəsində təhsil alıb, lakin təhsilini başa vurmayıb. 1948-ci ildə həbs edilib, izahat vermədən işdən çıxarılaraq Buxarestə sürgün edilib, sonradan karyerasını Kitab illüstratoru və rəssam kimi qura bilib. 1955-ci ildə ona SSRİ-yə getməyə icazə verildi, elə həmin ildə o, Varşavada keçirilən beynəlxalq sərgidə qızıl medal qazandı. 1956-cı ildə onun üç əsəri Venesiya Biennalesində nümayiş etdirilib.
1964-cü ildə onun Brüsseldə, 1970-ci ildə Nyu-Yorkda fərdi sərgisi təşkil olunmuşdur. 1963-cü ildən Rumıniya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvüdür. Buna baxmayaraq o, Rumıniyada və daha az dərəcədə Şərqi Avropanın sosialist ölkələrində çox məşhur olsa da, heç vaxt Qərbdə müqayisəyə gələn məşhurluğa nail ola bilməmişdir.
Bəxtiyar Rəhimli
Bəxtiyar Nəsimi oğlu Rəhimli (18 mart 2001, Tərtər, Azərbaycan — 5 oktyabr 2020, Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Santa-Krus-de-Tenerife
Santa Kruz de Tenerife — Tenerife adasında yerləşən İspaniya şəhəri, Kanar adalarının paytaxtı. 224.215 nəfər əhalisi var.
Bu şəhərdə dünyanın ən böyük karnavallarından biri keçirilir. Şəhərdə Auditorio de Tenerife, Tenerife sərgi sahəsi və Torres-de-Santa-Krus qüllələri kimi müasir tikililər yerləşir. Santa Kruz de Tenerife karnavalı hər il bu şəhərdə qeyd edilir.
Bəxtiyar Rəhimli
Həyatı
Bəxtiyar Rəhimli 18 mart 2001-ci il tarixdə Tərtər şəhərində anadan olub.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Səfa Qaraxanov Füzuli və Xocavənd döyüşlərində savaşıb. 5 oktyabr 2020-ci il tarixdə Füzuli istiqamətində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olub. Subay idi. 7 oktyabr 2020-ci ildə Bərdə rayonunun Qəhrəmanlı kəndində dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bəxtiyar Rəhimli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bəxtiyar Rəhimli ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Amadu N'Diaye
Amadu N'Diaye ( 28 aprel 2001) — Seneqallı üzgüçü. Amadu N'Diaye Seneqalı 2019-cu ildə XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Amadu N'Diaye birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 5 km məsafəyə açıq hovuz üzgüçülüyü yarışlarında iştirak etdi. 1:03:31.1 saniyəlik nəticə ilə 59-cu yeri tutdu və yarışı başa vurdu.
Amadu N'Diaye növbəti dəfə Dünya Çempionatına 2019-cu ildə qatıldı. O, Kvanjuda baş tutan XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 5 km məsafəyə açıq hovuz üzgüçülüyü yarışlarında iştirak etdi. 59:57.2 saniyəlik nəticə ilə 51-ci yeri tutdu və yarışı başa vurdu.
Kəlbəcər memarlıq abidələri
thumb|250px|Xudavəng qədim alban məbəd kompleksi
Məbədlər, qalalar
Kəlbəcər rayonun ərazisinin müxtəlif yerlərində çox sayda qədim alban qalaları, məbədləri, məbəd kompleksləri var.
Xudavəng məbəd kompleksi
I–II əsrlərdə Qafqaz Albaniyasında xristianlıq yayılandan sonra tikilən ilk məbədlərdən biri Xudavəng məbəd kompleksidir. Bu kompleks "Alban bazilikası" adlanır. İlk məbəd tikintiləri kümbəzsiz uzun binalardan ibarət olub. Xudavəng məbəd kompleksinin ilk tikintisi ilk orta əsrlərin bir nefli bazilikasına aiddir. Kompleksə bazilika tipli baş məbəd, bir neçə əlavə məbədlər, sövmə, təsərrüfat və yaşayış evləri daxildir. Qafqaz Albaniyası memarlarının yaratdığı bu abidə qonşu xalqların dini memarlıq əsərlərindən tamamilə fərqlənir. Baş məbəd binasının plan və kompazisiya quruluşu assimetriya formasında həll olunmuşdur. Bizim dövrümüzə gəlib çıxana kimi bu məbədə bir neçə dəfə başqa tikililər əlavə edilib, onun yanında düzbucaqlı formalı bir neçə məbəd və sövmələr inşa edilmişdir. Beləliklə, bunun nəticəsində böyük bir dini kompleks yaranmışdır. Bu alban yepiskopunun iqamətgahı və mühüm mədəni-maarif mərkəzi olmuşdur.
Məbəd Kəlbəcər rayonunun Vəng kəndində, Tərtər çayının sol sahilində dərəli-təpəli bir yerdə yonulmuş daşlardan inşa edilib. Adətən məbədlər qayaların cənub hissəsində tikilirmiş və bu tikililərin çıxışları qərb və cənub tərəfdən olub. Məbədlər üçün elə bir yer seçilirdi ki, bunlar həm də müdafiə xarakterli istehkamlı qalaları əvəz etsin. Möhtəşəm divarlarla əhatə olunmuş ibadət kompleksləri hərbi münaqişə vaxtı nəinki kahinlərin, eləcə də ətrafyanı kəndlərin sakinləri üçün sığınacaq yeri olurdu.
Xudavəng məbəd kompleksinin VI-XIII-XVII əsrə aid olması deyəndə o nəzərdə tutulur ki, bu kompleksə ilk bir nefli bazilika, VI əsrin üçnefli bazilikası və XVII–XVIII əsrlərin mülki tikililəri daxildir.
Arzu-xatın məbədi
1214-cü ildə Arzu xatun tərəfindən tikdirilmiş məbəd alban memarlığının ən qiymətli abidələrinə aiddir. Bu məbəd hündür kümbəzinə və möhtəşəm görünüşünə görə məbəd kompleksində əsas yer tutur. Dam örtüyünün dördsütunlu zınqırovlu rotonda düzəldilmişdir. thumb|Zar Kəndi, XIII əsrə aid olan qədim alban məbədi, (Şəkil 1)
Məbədin iki barelyefi vardır. Şərq divarı fasadında, pəncərənin üstündə yarı boyuna qədər knyaz və müqəddəs bir adam, cənub divarında isə iki knyaz əllərində məbədin modelini saxlayırlar. Birinci barelyefdə çox güman ki, Arzu xatunun əri və müqəddəs bir adam, ikincidə isə onların oğulları təsvir olunur. thumb|Qaladüzü qədim alban abidəsi.jpg, (Şəkil 2)
Məbəd kompleksində daha bir kümbəzli zal, İgid Həsən məbədi inşa edilib. Onun divarlarında 1182-ci ildə inşa edildiyini təsdiq edən yazı var. Bu məbədin divarları yonulmamış daşlardan nizamsız qaydada hörülüb. thumb|Qədim alban abidəsi "Lök" qalası, (Şəkil 3)
Yuxarıda adları çəkilən kümbəzli zallar bir-birindən inşa edilmə kompozisiyaları, fasadların quruluşu, kümbəzlərin və dam örtüklərinin forması ilə fərqlənirlər. thumb|Qanlıkənd ərazisində qədim alban qalası, (Şəkil 4)
İkinci böyük ölçülü düzbucaqlı tikinti 1211-ci ildə inşa edilib. 1224-cü ildə bir nefli bazilikaya əlavə tikilən böyük tikinti xüsusi maraq kəsb edir. Belə ki, burada zədəkan nəslinin ailə üzvləri dəfn edilib. Xudavəng məbəd kompleksinin tam tikintisi XIII əsrdə başa çatıb. Arzu xatun məbədinin tikintisində daş üzərində yüksək üsulla işlənmiş dekorativ bəzəklərdən istifadə edilib. Məbəddə tağlar üstündə bərkidilmiş 16 guşəli dairə üçbucaqlı çətir formasında olan dam örtüyü ilə tamamlanır. thumb|Kəlbəcər muzeyində yığılmış at və qoç abidələri (Şəkil 5) thumb|Qoçdaş dağının ətəyində at və qoç heykəlləri, (Şəkil 5)
Albaniyanın məbəd təsərrüfatları müxtəlif olubː əkinçilik, üzümçülük, bağçılıq və s. Məbəd işçiləri üzüm, yağ istehsalı və başqa sənətlə məşğul olublar. Onlar üçün ən başlıca qurğu dəyirman və digər istehsal qurğuları olub.
Arxeoloji tədqiqatlar zamanı Xudavəng məbəd kompleksində çaxır istehsal edən qurğu aşkar edilib. Bu qurğu daşdan düzəldilmiş, uzunluğu 3,6 m, dərinliyi 20 santimetrə yaxın olan novdan və daşdan düzəldilmiş 6 ədəd quyudan ibarət olub. Nov və quyular bir-biri ilə uzunluğu 18 santimetr olan xüsusi arxlar vasitəsi ilə birləşdirilib. Novla paralel olaraq dərinliyi 1 m, diametri 60 sm olan 4 ədəd quyu yerləşir. Aşağı hissədə dərinliyi 2,6 m olan quyu yerləşir. Bu quyu yuxarıda adları çəkilən quyularla xüsusi arxlarla birləşir. Bundan 1,7 m aralı məsafədə dərinliyi 2,9 m olan başqa bir quyu yerləşir. Bu axırıncı quyuya üzüm şirəsi daxil olur.
Üzüm istehsal edən qurğu pilləkən formasında olub. Belə ki, ən yüksək hissədə nov, ondan 2 m aşağıda isə üzüm şirəsi tökülən axırıncı quyu yerləşir.
Beləliklə, əzilmiş üzüm şirəsi 1-ci cərgədə olan quyulardan növbə ilə 2-ci cərgədə olan quyuya, oradan isə təmiz halda axırıncı quyuya tökülür.
1-ci və 2-ci cərgədə olan quyular üzüm şirəsinin süzülməsi üçün, axırıncı quyu isə sonrakı emal üçün nəzərdə tutulub. Əfsuslar olsun ki, üzümün əzilməsi üçün istifadə edilən əl aləti tapılmayıb. Etnoqrafik məlumatlara əsaslanaraq, belə bir nəticəyə gəlmək olar ki, üzümü ayaqla əzirmişlər.
Xudavəng kompleksi orta əsrlərin memarlığını-yaşayış evlərini, mehmanxanasını, kitabxanasını, yeməkxanasını- özündə saxlayan çox nadir hallarda rast gəlinən bir məbəddir.
Xudavəng məbəd kompleksi Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli 132 saylı Qərarı ilə təsdiq edilmiş "Dünya əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri"nin siyahısına dünya əhəmiyyətli tarixi abidə kimi daxil edilmişdir.
Yuxarıda adı çəkilən abidələr Nazirlər Kobinetinin 132 saylı qərarına əsasən ölkə əhəmiyyətli tarixi abidələr siyahısına daxil edilib. Qeyd edilən qalalardan başqa rayonun digər, Ağdaş, Narınclar, Aşağı Qaraçanlıda "Uluxan", Comərddə "Comərd" və b. kəndlərinin ərazilərində qədim alban qalaları var. Qalaboynu kəndinin yerləşdiyi dağın zirvəsində isə möhtəşəm bir qala mövcuddur. Əfsuslar olsun ki, həmin qalalar tədqiq olunmayıb və onların fotoşəkilləri əldə edilməyib.
Hacı Əsəd körpüsü
Zəylik kəndində 1927-ci ildə inşa edilmiş Hacı Əsəd körpüsü Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci il tarixli 132 saylı Qərarı ilə təsdiq edilmiş "Dünya əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri"nin siyahısına yerli əhəmiyyətli tarixi abidə kimi daxil edilib. Körpü Zəylik kəndinin şimal-qərbindən axan Dərəyurdu çayının üstündədir.
Monteneqro Prezidenti
Monteneqro Prezidenti — Monteneqroda dövlət və icra hakimiyyəti başçısı.
Prezidentin səlahiyyət müddəti 5 ildir və yalnız bir dəfə təkrar seçilə bilər. Prezident birbaşa seçkilərdə ümumdünya seçki hüququ ilə seçilir. Müharibə vəziyyəti elan olunarsa, prezidentin mandatı müvəqqəti uzadıla bilər. Prezidentin mandatı bitərsə, ləğv edilərsə və ya prezident istefa edərsə dayandırılır. Prezident məclis tərəfindən də geri çağırıla bilər, bundan sonra Konstitusiya Məhkəməsi prezidentin konstitusiyanı pozduğuna dair qərar verməlidir.
Qısa tarixi
2006-cı il mayın 20-də Monteneqronun, Serbiya və Monteneqro dövlət ittifaqından dövlət müstəqilliyini elan etməsi üçün referendum (ümumxalq səsverməsi) baş tutdu. Referendumda səs verən seçicilərin 55.50 faizin Monteneqronun dövlət müstəqilliyinin leyihə səs verdi. Həmin ilin iyun ayının 4-də Monteneqro dövlət müstəqilliyi elan etdi. Serbiya və Monteneqro dövlət ittifaqının ərazisinin 13.50 faizi müstəqil Monteneqro dövlətinə verildi. Monteneqronun Prezidentinin səlahiyyətlərini isə 2003-cü ildən ittifaqdan asılı olan Monteneqro dövlətinin başçısı Filip Vuyavoniç icra etməyə başladı.
2013-cü il aprelin 7-də növbəti dəfə Prezident seçimləri baş tutdu və Filip Vuyanoviçin səslərin 51.21 faizini toplayaraq 5 il müddətinə Monteneqro Prezidenti seçildi.
2018-ci il aprelin 15-də üçüncü dəfə Prezident seçimləri baş tutdu. Filip Vuyanoviçin səlahiyyət müddətinin başa çatması ilə Monteneqronun yeni Prezidenti seçildi. Yeddi namizədin mübarizə apardığı seçimlərdə, səslərin 53.90 faizini toplayan Milo Cuqanoviç, 33.40 faiz səs toplayan Mladen Boyaniçi geridə qoydu və beş il müddətinə Monteneqro Prezident seçildi. Milo Cuqanoviç müstəqil Monteneqronun 2-ci Prezidenti oldu.
Prezidentin rəmzləri
Monteneqro Prezidentinin bir rəsmi rəmzi mövcuddur: Monteneqro Prezidentinin bayrağı (ştandartı). Monteneqro Prezidentinin bayrağının 2 növü var: Quruda və suda istifadəçi üçün.
Prezidentin iqamətgahları
Monteneqro Prezidentinin rəsmi iqamətgahı Tsetine şəhərində yerləşən Göy Saraydır. İtaliyalı memar Kamillo Boitonun layihəsi əsasında 1894-1895-ci illərdə inşa olunan iqamətgah, əsaslı yenidənqurmadan sonra 2010-cu ildən Monteneqro Prezidentinin rəsmi iqamətgahı hesab olunur.
Dalaq arteriyası
Dalaq arteriyası — insan anatomiyasında sol mədə və ümumi qaraciyər arteriyaları ilə birlikdə çolyak gövdəsinin üç əsas qolundan biri. Dalağa, mədəyə və mədəaltı vəziyə qan ötürür. Dalağa gedən əyri yolu ilə tanınır.
Tərkibi
Dalaq arteriyası dalağa çatmazdan əvvəl mədə və mədəaltı vəzi tərəfə budaqlar.
Qeyd etmək lazımdır ki, dalaq arteriyasının budaqları mədənin daha böyük əyriliyinin aşağı hissəsinə qədər bütün yollara çatmır. Əvəzində bu sahə qastroduodenal arteriyanın bir qolu olan sağ qastroepiploik arteriya ilə təmin edilir. Bu zaman iki qastroepiploik arteriya bir-biri ilə anastomozlaşır.
Əlaqələri
Dalaq arteriyası dalaq-böyrək bağının təbəqələri arasından keçir. Yolda dalaq arteriyası qaraciyərin portal venasına axan dalaq venası ilə müşayiət olunur.
Klinik əhəmiyyəti
[[Fayl:UOTW 46 - Ultrasound of the Week 3.webm|thumb|Dalaq arteriyasının yırtılmış anevrizmasından ultrasəsdə görünən sərbəst maye
]] Dalaq arteriyasının anevrizması (arteriya divarının şişkinlik şəklində qabarması) nadirdir, lakin yenə də qarın aortasının və iliak arteriyaların anevrizmalarından sonra üçüncü ən çox görülən abdominal anevrizmadır. Onlar üçüncü trimestrdə hamilə qadınlarda baş verə bilər. Döl 70-90% arasında ölümlə nəticələnir, ana ölümü isə 50%-dən çox hallarda baş verir. Risk faktorlarına siqaret və hipertoniya daxildir. Yüksək cərrahi riski olan xəstələrin müalicəsi üçün perkutan endovaskulyar müalicə nəzərdə tutula bilər.
Odano Naotake
– Akita məktəbinin nümayəndəsi olmuş Yaponiya rəssamı və samuray.
Həyatı
1749-cu ildə Kakunodate qəsəbəsində samuray ailəsində doğulmuşdur. Naotake əvvəlcə rəssamlığın Kano məktəbi üzrə biliklərə yiyələnmişdir. 1773-cü ildə Hiraqa Qennay ilə tanış olmuş, ondan Qərb rəssamlığının nəzəriyyələri və texnikaları haqqında biliklər əldə etmişdir. 1773-cü ilin dekabrında metallurgiya öyrənmək üçün Edo şəhərinə köçmüş və Qennayın evində qalmışdır. thumb|Naotake tərəfindən 1770-ci ildə çəkilmiş "Şinobazu gölməçəsi" əsəri. Hazırda [[Akita Müasir İncəsənət Muzeyində saxlanılır.]] Naotake tezliklə rəssam kimi məşhurlaşmış və 1774-cü ildə Suqita Qenpakunun "Yeni anatomiya kitabı" əsərini illüstrasiya etmək üçün seçilmişdir. O, Qennayın "Müxtəlif materialların klassifikasiyası" (1763) adlı əsərini illüstrasiya etmiş rəssam So Şisekidən dərslər alaraq Şen Nanpin üslubunda quş və çiçək rəssamlığını öyrənmişdir.
Naotakenin əsərləri çiçəklər, quşlar, heyvanlar, fiqurlar, mənzərələr kimi müxtəlif mövzuları əhatə edir və Qərb dünyasının naturalist texnikaları ilə çəkilmişdir. O, Akita məktəbinin tanınmış nümayəndəsi olmuş, Akita daymyosu Satake Şozana rəssamlığı öyrətmiş və 1778-ci ildə onu Edo şəhərinə dəvət etmişdir. Lakin onun bu əlaqələri Qennayın xoşuna gəlməmişdir. Nəticədə, Naotake rəsmi vəzifəsindən çıxarılmış və bundan qısa müddət sonra ölmüşdür.
İran axını salamandrı
İran axını salamandrı (Paradactylodon persicus) — Asiya salamandrı fəsiləsindən salamandr növü. İndiyə qədər yalnız bu növ 1985-cü ildə biologiya katibi tərəfindən Amülün dağlıq bölgələrindəki çaylardan toplanmışdır. Bu salamandr növü İran və Azərbaycanda Yaşıyar Bu heyvanın təbii yaşayış yeri çaylar və mağaralardır. Həmçinin onların yaşayış yerləri məhv olmaq təhlükəsi altındadır.
Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası
Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası (qısaca: ANİİA) — Azərbaycan Respublikasında fəaliyyət göstərən assosiasiyalardan biri.
Tarixi
Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası 2016 -cı ilin noyabr ayından fəaliyyətə başlayıb və ilk günlərdən Azərbaycanda narçılıqla məşğul olan fiziki və hüquqi şəxsləri öz ətrafına toplamağa nail olmuşdur. Dəqiq qeydiyyatlar nəticəsində bu sahədəki mövcud problemləri aradan qaldıran ANİİA narçılığın inkişafı istiqamətində aqrotexniki maarifləndirmə işləri aparmış və bu sahədə fəaliyyət göstərən yerli və xarici mütəxəssislərlə görüşlər keçirərək yüksək təcrübələr əldə etmişdir.
Assosiasiya "Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası" İctimai Birliyi adı ilə 31 oktyabr 2016-cı il tarixində Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçmişdir.
Assoasiasiyanın ilk yığıncağı 17 mart 2017-ci il tarixində keçirilmişdir.
Sui Jianşuanq
Sui Jianşuanq (d. 1 fevral 1989) — Çini təmsil edən bədii gimnast. Sui Jianşuanq, 2008-ci ildə Çini XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və gümüş medal qazanıb.
Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası
Tarixi
Assosiasiya müvafiq dövlət qurumlarının daimi hərtərəfli dəstəyilə öz fəaliyyətini göstərilən etimada uyğun olaraq davam etdirməkdədir. ANİİA rəhbərliyi və üzvləri Respublika əhəmiyyətli tədbirlərdə hər zaman təmsil olunur. Ölkə başçısı cənab İlham Əliyevin də iştirakı ilə ölkəmizdə və Belarusiya, Polşa, Ukrayna, Latviya, BƏƏ, Rusiya, Türkiyə kimi ölkələrdə təşkil edilən biznes forumlarda İqtisadiyyat Nazirliyinin birbaşa dəvəti ilə iştirak edirlər.
Assosiasiya üzvləri AZPROMO-nun dəstəyi ilə keçirilən beynəlxalq sərgi və tədbirlərdə, narın ixracı ilə əlaqədar təşkil olunan bütün xarici forumlarda AZPROMO-dan olan həmkarları ilə birgə iştirak edirlər.
Sui Jianşuanq
Karyerası
Sui Jianşuanq, 2008-ci ildə Çin bayrağı altında elə Çinin paytaxtı Peкin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında кomanda yoldaşları Çai Tonqtonq, Çou Tao, Lü Yuanyanq, Sun Dan və Janq Şuo ilə birgə finalda 35.225 xal toplayaq 2-ci yeri tutdu və Olimpiya Oyunlarının gümüş medalını qazandı.
NGC 2545
NGC 2545, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Xərçəng bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası
Məqsədi
Assosiyasiyanın məqsədi nar təsərrüfatı ilə məşğul olmaq istəyən fermerlərə təmənnasız şəkildə xidmət göstərmək, Azərbaycan narının dünya bazarında "Made in Azerbaijan" brendi kimi tanınmasına dəstək verməkdir. Həmçinin, Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyasının (ANİİA) fəaliyyət strategiyasının əsas istiqamətlərindən biri də fəaliyyətləri məqsədlərlə uzlaşdırılmış şəkildə həyata keçirməkdir. ANİİA-nın məqsədləri üç əsas istiqamətə ayrılır:
● Nar və nar məhsullarının ixracının artırılması;
● Narçıların rifahının yüksəldilməsi.
Məqsədlərin ana xəttini Azərbaycandakı nar istehsalını və ixracını gücləndirmək, genişləndirmək, həmçinin, narçıların iş şəraitini stimullaşdırmaqla onların davamlı rifahını təmin etmək təşkil edir. Narçıların gəlirlərində artıma nail olmaq üçün yüksək keyfiyyətli məhsul yetişdirmək lazımdır. Bu səbəbi əsas götürən ANİİA ilk öncə narçıları yüksək keyfiyyətli məhsullar yetişdirmələri üçün hazırlayır. Əldə olunan məhsulu bazarlara çıxarmaq, onları hədəf müştəri kütləsinə çatdırmaq üçün ANİİA tərəfindən istehsalçılara nəzəri və praktiki olaraq hər cür yardım göstərilir.
Fəaliyyəti
thumb|Prezident [[İlham Əliyev Assosiasiyanın fəaliyyəti ilə tanış olarkən, 16 may 2018 ]] Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyasının fəaliyyəti çoxşaxəli olmaqla həm ölkə daxili özəl sektor nümayəndələri və dövlət qurumları, həm də beynəlxalq təşkilatlarla hərtərəfli iş birliyinə əsaslanır. Yerli və xarici tərəfdaşlarla müxtəlif istiqamətlərdə əməkdaşlıq, fikir və təcrübə mübadiləsi ANİİA-nın öz fəaliyyətini daha səmərəli və balanslı aparması üçün çox vacib amillərdən biridir. Bundan əlavə, ANİİA fəaliyyətin şəffaflığını, etibarlılığını təmin etmək üçün media və ictimaiyyətlə də müntəzəm qaydada əməkdaşlıq edir.
Assosiasiya Azərbaycan narının yerli və xarici bazarlara mütəmadi təchizatı, istehsal və emal prosesləri ilə bağlı təcrübələrin və bacarıqların artırılması, istehsalatda yüksək texnologiyanın tətbiqi, xammal təchizatı sahələrində və ixracının təşviq edilməsi istiqamətində fəaliyyət və xidmət göstərir.
ANİİA-nın fəaliyyəti Azərbaycanın iqtisadiyyat naziri Şahin Mustafayev tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş və 2017-ci il dekabr ayının 22-də keçirilmiş tədbirdə nazirliyin "İlin Ən Fəal Assosiasiyası" mükafatı ilə təltif edilmişdir.
Rəhbərlik
Assosiasiyaya rəhbərliyi sədr edir. İlk sədri Fərhad Qaraşov olmuşdur. 2017-ci ildən iş adamı Fərhad Qaraşov Assosiasiyanın sədridir.
Tədbirləri
[[Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində Beynəlxalq "Halal Expo" sərgisində Azərbaycanın Rusiyadakı səfiri Polad Bülbüloğlu Assosiasiyanın fəaliyyəti ilə tanış olarkən.|250px|thumbnail|right]] ANİİA-nın sədri [[Fərhad Qaraşov "Made in Azerbaijan" brendini tanıdarkən.|250px|thumbnail|right]] Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası yarandığı tarixdən hal-hazırkı tarixədək bir sıra tədbirlər həyata keçirmişdir. ANİİA assosiasiyanın üzvləri ilə birlikdə Göyçay rayonunda keçirilən Nar festivalında iştirak etmişdilər. Assosiasiya üzvlərinin stendləri yerli və xarici turistlər tərəfindən böyük maraqla qarşılanmışdır. .
Azərbaycan narının geniş təbliği üçün ANİİA, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, XXI ƏSR BTİM və Azpromo ilə birgə həyata keçirdiyi "Nar- Meyvələrin Şahı" rəsm və heykəltaraşlıq müsabiqəsi olmuşdur. Respublikada geniş maraq doğuran, böyük tamaşaçı toplayan və iştirakçı sayı olan müsabiqənin qalibləri, ziyalı və dövlət xadimlərinin təmsil olunduğu münsiflər heyəti tərəfindən mükafatlandırılmışdır.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının və Göyçay Rayon İcra Hakimiyyətinin təşəbbüsü ilə Göyçay şəhərində "Nar Bitkisi və Məhsullarının Multidissiplinar Problemlərinə aid Respublika Elmi-Praktik Konfransı" keçirilmişdir. Konfransda Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası da öz nümayəndə heyəti ilə iştirak etmiş və nar meyvəsinin yetişdirilməsində ortaya çıxan problemlər və onların həlli barəsində öz təcrübəsini bölüşərək geniş müzakirələrə qoşulmuşdur.
Parisdə dünyanın ən böyük qida innovasiya sərgisi olan "Sial Paris" sərgisi keçirilmişdir. Sərgidə Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyasının sədri və assosiasiyanın 4 üzvü iştirak etmişdir.
Polşanın paytaxtı Varşava şəhərində və Birləşmiş Ərəb Əmirliyinin Dubay şəhərində Azərbaycan Ticarət Evinin açılışı olmuşdur. Azərbaycan Ticarət Evinin açılışında Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyasının sədri və assosiasiyanın 6 üzvü iştirak etmişdir.
Almaniyanın Berlin şəhərində Fruit Logistica sərgisi keçirilmişdir. Sərgidə Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyasının sədri və assosiasiyanın 2 üzvü iştirak etmişdir. Avropaya Azərbaycanda becərilən nar meyvəsinin ixracı ilə bağlı niyyət görüşləri keçirilmişdir. Ölkəmizdə istehsal olunan məhsullar, meyvə və tərəvəzlər "Made in Azerbaijan" brendi altında sərgilənmişdir. .
"Made in Azerbaijan" brendi olan Originarı beynəlxalq sərgilərdə tanıdan Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası Azərbaycan narının təşviqi üçün həyata keçirdiyi layihələr aşağıdakılardır:
Üzvləri
Assosiasiyanın hal hazırda 344 üzvü var Bunlardan 16-sı şirkət, digərləri isə fiziki şəxsdir. Bu səbəbdən assosiasiya üzvlərin sayının artmasını nəzərə alaraq və eyni zamanda mövcud üzvlərə hər hansi bir problemin həlli istiqamətində fəaliyyət göstərən Nəzarət Təftiş Komissiyası yaratmışdır.
Nardan müxtəlif növ şirələr, narşərablar, nar şərabları (çaxır), narın tumundan yağ və s məhsullar istehsal edilir.
Assosiasiya üzvləri AZPROMO-nun dəstəyi ilə keçirilən beynəlxalq sərgi və tədbirlərdə narın ixrac istiqamətində olan bütün xarici forumlarda birlikdə iştirak edirlər.
"Azərbaycan Narı" döş nişanı
200px|thumb|right|"Azərbaycan Narı" döş nişanı 2018-ci ilin dekabr ayında Assosiasiya tərəfindən Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin İşlər İdarəsinin razılığı ilə "Azərbaycan Narı" döş nişanı təsis edilmişdir. Bu döş nişanının təsis edilməsində əsas məqsəd Azərbaycan Respublikasında narçılığın inkişafında, assosiasiyanın fəaliyyətində xidməti və əməyi olan şəxsləri təltif etməkdir.
Tarixi
"Azərbaycan Narı" döş nişanı narçılığın inkişafında töhfəsi olan şəxsləri mükafatlandırmaq məqsədilə Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası sədrinin 01/2018 saylı, 3 sentyabr 2018-ci il tarixli əmri ilə təsis edilmişdir. Döş nişanı Azərbaycan Respublikası Əqli Mülkiyyət Agentliyinin Patent və Əmtəə Nişanlarının Ekspertizası Mərkəzi tərəfindən 31 yanvar 2019-cu il tarixində ekspertizaya qəbul edilmişdir. .
Məqsəd və vəzifələri
"Azərbaycan Narı" döş nişanının təsis edilməsi ANİİA-nın nizamnaməsinə tam uyğunluq təşkil edir və aşağıdakı vəzifələrin həyata keçirilməsinə xidmət edir:
İstehsalı
Döş nişanının istehsalı ilə bağlı ANİİA 02/09–2018 saylı, 5 sentyabr 2018-ci il tarixli məktubla Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinə müraciət etmişdir. İdarənin razılığı ilə "Azərbaycan narı" döş nişanı "Azərsuvenir" MMC tərəfindən 2018-ci ilin noyabr ayında istehsal edilmişdir. .
Təsviri
"Azərbaycan narı" döş nişanı sənaye nümunəsi paltara bərkidilmək üçün lövhə, birləşdirici element, səthinə bədii-dekorativ komponentlər vurulmuş asma element ilə xarakterizə olunur. Döş nişanının dəlikli lövhəsi asma element və birləşdirici halqa ilə bərkidilmişdir. Lövhənin əks tərəfində bərkidici element mövcuddur.
Döş nişanın mərkəzində tərtib edilmiş çərçivəli dairəvi elementin yerləşdiyi ayrılan şüalar şəklində çoxşüalı ulduz mövcuddur. Döş nişanın lövhəsi üfqi uzadılmış düzbucaqlı şəkildə yerinə yetirilmişdir. Lövhənin aşağı tərəfi bitki ornamenti ilə bəzədilmişdir. İki budağın bir-birinə simmetrik qaşlarla bəzədilmiş ensiz lövhə ilə birləşdirilmiş şəkildə yerinə yetirilmişdir. Lövhənin ortası qırmızı rəngli mina ilə örtülmüşdür. Lövhənin hər iki tərəfində ardıcıl yerləşdirilmiş stilizə edilmiş ləçəklər yaşıl rəngli mina ilə örtülmüşdür.
Çox şüalı ulduz sarı rəngli metaldan hazırlanmışdır. Ulduzun kənarları iti bucaqlı tilli elementlər formasında işlənmişdir. Dairəvi şəkildə olan mərkəzi elementin stilizə edilmiş nar formasında qızılı rəngli metalla çənbər şəklində çərçivəyə salınmışdır. Döş nişanının qırmızı fonlu mərkəzində üç yarpaq şəklində qırmızı, mavi və yaşıl rəngli təsvir elementi və stilizə edilmiş "ANİİA" yazısı mövcuddur. Asma elementin əks tərəfində Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyası sözləri yazılmışdır. Hər bir döş nişanı "001" sayından başlayaraq "Azərsuvenir" MMC tərəfindən individual nömrələnmişdir.
Nişanın diametri 40 mm olub 8 guşəli ulduz, nar rəngli mina işləməli üzərində Azərbaycan bayrağının rəngləri, 3 ədəd yaqut daş, nar fiquru, nar ağacının yaşıl yarpaqları, sünbül və Azərbaycan Nar İstehsalçıları və İxracatçıları Assosiasiyasının loqosu həkk olunmuş latun materiallı, qızıllama olan nişandır.
Osman Türkay
Osman Türkay — Əslən Kıbrısdan olan türk mühacir şairi, yazıçısı, tərcüməçisi və publisisti, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı nominantı (1988 və 1990)
Həyatı
Osman Türkay 16 fevral 1927-ci ildə Kıbrısın Girne şəhərinin yaxınlığındakı əski adı Kazafona olan Ozanköy qəsəbəsində anadan olmuşdur. O, Mustafa Hasan və Emete Hasanın ailəsində doğulmuşdur. Uşaq ikən atasını itirdiyindən dayısının himayəsində böyümüşdür. 1939-cu ildə ibtidai təhsilini Kazafanada bitirmişdir. Daha sonra Lefkoşada Türk Kişi liseyində, Girnede özəl ingilis məktəbində təhsil almışdır. 1947-1951-ci illərdə «Hürr söz» qəzetində ədəbiyyat və mədəniyyət səhifəsinin aparıcısı olmuşdur.
1951-ci ildə Türkiyəyə gələrək Adanada – İncirlikdə NATO aeroportunda tərcüməçi kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Yaradıcılığa erkən başla sa da, 1953-1957-ci illərdə Londonda yaşayarkən şeir yazmağa ara verən müəllif, diqqətini dünya poeziyasına, xüsusən də ingilis şeirinə yönəltmişdir.
Osman Türkay 1955-ci ildə Londonda Modern Dillər Məktəbinin jurnalistika bölümünü, 1957-ci ildə isə İqtisadi Elmlər Məktəbinin fəlsəfə bölümünü bitirmişdir.
1958-ci ilin sonlarında doğma vətəni Kıbrısa dönən müəllif Lefkoşa şəhərində iki yaxın dostu ilə birlikdə «Beşparmak», «Uyarı» ədəbiyyat dərgilərini çıxarmış, daha sonra «Kıbrıs Türk Sesi» (1962-1963) qəzetinin redaktoru olmuşdur. Dərgiçilik və qəzetçiliklə yanaşı «Beşparmak Yayınevi» qurmuş, kitab nəşri ilə məşğul olmuşdur.
1959-cu ildən başlayaraq «Türk Dili», «Papirüs», «Yelken», «Denge», «Sesimiz», «Yeditepe» və «Varlık» dərgilərində şeir, tanıtma yazıları, esse səpkisində çalışmaları yayınlanmışdır. Müəllifin «7 Telli» adlı ilk şeirlər kitabı 1959-cu ildə Lefkoşada yayınlanmışdır. 1961-ci ilin sonlarında yenidən Londonda dönmüş və burada müxtəlif işlərdə çalışmışdır. Bir müddət «Vatan» qəzetinin redaktoru olmuş, «Bozkurt» dərgisində yazıları ilə çıxış etmişdir. O burada Dünya Kültür və Sənət Akademiyası Uluslararası Yürütmə Kurulu başkanı kimi də fəaliyyət göstərmişdir. Bu illərdə ingilis dilində şeirlər yazmağa başlamış, eyni zamanda, tərcümə yaradıcılığı ilə də məşğul olmuşdur.
O, uzun sürə Amerika, Avropa, Uşaq Şərq, Orta Şərq ölkələrini gəzib dolaşmış və bu səyahətlər onun yaradıcılıq dünyasının zənginləşməsində önəmli rol oynamışdır.
1979-cu ildə Hindistan Dünya Üniversiteti tərəfindən ona Ədəbiyyat Doktoru adı verilmişdir. Osman Türkay «Variasiyalar» («Variations») adlı kitabına görə Qitələrarası Dünya Poeziya Cəmiyyəti  (World Poetry Society Intercontinental) ədəbi qurumu tərəfindən 1988 və 1990-cı illərdə Ədəbiyyat üzrə Nobel Mükafatına təqdim olunmuşdur. O, bu mükafata layiq görülməsə də, ədəbi şöhrətinə və populyarlaşmasına ciddi təsir göstərmişdir.
Osman Türkay Uluslararası PEN, Ulusal Gazeteciler Sendikası, London Poeziya Cəmiyyəti, Qitələrarası Poeziya Cəmiyyəti kimi beynəlxalq ədəbi qurumların üzvü olmuşdur.
Ölümü
Osman Türkay 2000-ci ildə müalicə olunması üçün dövlət tərəfindən Kuzey Kıbrısa dəvət olunmuşdur. 24 yanvar 2001-ci ildə həkimlərin səylərinə başmayaraq müalicə aldığı Kuzey Kıbrısın Girne Ağçiçək Xəstəxanasında vəfat etmişdir. Şair doğulduğu, ilk adı Kazafana olan və onun şərəfinə dəyişdirilən Ozanköy kəndində dəfn olunmuşdur.
Yaradıcılığı
Orta məktəbdə oxuyarkən şeir yazmağa başlayan Osman Türkay ilk poetik axtarışlarını  «Varlık»  və «Beşparmak» dərgilərində dərc etdirmişdir.
Həm yazıçı, həm də şairliklə məşğul olan müəllifin yaradıcılığında poeziya aparıcı yer tutmaqdadır. O, şeirlərində insanın kainatdakı yerini göstərməyə çalışdığı üçün «kosmos şairi», «fəza şairi», yaxud «səma şairi» adlandırılır. Əsərlərində Türk tarixi və folkloru, mədəni dünya, Aralıq dənizi mədəniyyəti və kosmik çağla bağlı elementlər ön plana çıxır, onun ümumbəşəri və üsyankar şeirlərində əsas toxumanı təşkil edir. Osman Türkay şeirlərində metafizik narahatlıqları və həyəcanı çatdırmağa çalışan biri kimi də tanınır.
Osman Türkayın «7 Telli», «Uyurgəzər», «Bethovenlə aydınlığa ulaşmaq», «Evrenin düşünde gəzgin», «Qiyamət günü gözlemciləri», «Variasiyalar», «Seçmə şeirlər», «Qeybdən gələn səsin xəritəsi», «Piramida üçlüsü», «Ölümsüzlük acısı» və başqa kitablarında toplanan şeirləri məzmun və forma baxımından türk şeirinin zəngin poetik ənənələrinə söykənməkdədir.
Şairin uzun sətirlərə söykənən və kifayət qədər ümumiləşdirilməmiş görünən ilk şeirlərində daha çox ölkənin gerçəkliklərindən və problemlərindən bəhs olunduğu diqqəti çəkir. Son şeirlərində isə «gerçəklik» deyə bir şeyin olmadığı müşahidə edilir. Əvvəllər türkcə yazan müəllif yaradıcılığının son illərində ingilis dilində işləməyə meyl göstərmiş və şeirləri də mahiyyət və konsepsiya baxımından daha mücərrəd şəkil almışdır. Məşhur «kosmik yaş» silsilə şeirləri ona böyük şöhrət qazan¬dırmışdır. Osman Türkay bədii yaradıcılıqla məşğul olmaqla yanaşı, ədəbi tənqidi məqalələr, fəlsəfi esselər də yazmışdır.
Əsərləri 30-dan çox dilə tərcümə edilərək nəşr olunmuşdur. O, dünyada ən çox tərcümə olunan şairlər sırasında yer almaqdadır.
Osman Türkay tərcümə yaradıcılığı ilə də məşğul olmuş, ingiliscədən türkcəyə və əksinə poetik çevirmələr etmişdir. Onun çevirmələri içərisində məşğur ingilis şairi Tomas Eliotun şeirləri xüsusi yer tutur. Bundan əlavə, Ezra Pound, Dilon Tomas, Pavlo Neruda, Vladimir Mayakovski kimi məşhur şəxslərin əsərləri də onun çevirmələri sırasında yer almaqdadır.
Osman Türkay, eyni zamanda, dünyada ən çox məktub alan türk yazıçısıdır. Pərəstişkarları arasında Tailand şahzadəsi Vemulçadra, türkologiya professoru Anna Masala, Hindistanın keçmiş baş naziri Şeila Gürjalın həyat yoldaşı və bir çox kübar var.
Mükafatları
Osman Türkayın şeirləri ilə bir çox mükafat qazanmışdır. 1973-cü ildə ingilis dilində yayınlanan şeirlər kitabına görə Uluslararası Poeziya Cəmiyyətinin (The International Poetry Society) ödülünü almışdır. Bundan əlavə, Albert Eynsteyn Xüsusi Sülh Mükafatı, Amerika Başarılar İnstitutu tərəfindən «İlin adamı» və «Minilliyin Şöhrət Sarayı» mükafatları, Amerika Bioqrafiya İnstitutu tərəfindən «Qızıl lövhə» mükafatı, «Prezidentin Şərəf Möhürü» və Avstraliyada «Qızıl göyərçin» ödülü və digər təltiflərə sahib olmuşdur. O, həmçinin Yunis Emre «Sevgi-Barış-Hoşgörü» özel ödülünü (1991) və Türkiyə Kültür Bakanlığının «Türk Dilinə Xidmət» ödülünü (1999) almışdır.
Bütövlükdə Osman Türkayın aldığı mükafatların sayı əllidən çoxdur. Eyni zamanda, iki dəfə (1988 və 1990) Ədəbiyyat üzrə Nobel Mükafatına namizəd göstərilmişdir.
Altun Tamqan Tarkan abidəsi
Altun Tamqan Tarkan abidəsi Monqolustanın Bulqan bölgəsinin Mogod rayonunda, Tülee Uul dağının qərbində qalan Asgatan Höndiydəki Asgat vadisində yerləşir. Altun Tamqan Tarkan abidəsi Koşo Saydam gölü regionunda olan Orxon abidələrindən təxminən 53 km şimal-şərqdədir.
Abidə
Abidə 4 tərəfi də daş divardan ibarət iki məzardan ibarətdir. birinci daş məzarın 3 divarı qalmış, 1 divarı isə dağılmışdır. Rəsmlərlə bəzədilmiş olan yerin kənarında olan sətirlərin ortasında 1 quş rəsmi vardır. Abidənin önündə 1 relyef vardır. Relyefdə uzun başlıqları olan və əllərində qədəh tutan 3 kişi heykəli qoyulmuşdur. Sağ üst tərəfdə və onun altında Orxon abidələrində də olan dağ keçisi damğası mövcuddur.
Abidənin araşdırılması ilə məşğul olmuş Osava Takaşi abidənin Apa Yeğen İrkin tərəfindən yazıldığını bildirmişdir.
Nemofila
Nemofila-yunancadan tərcümədə "sevməyən" deməkdir. Nemofilnın bəzi növləri kölgəli yerlərdə bitir və günəş işığını sevmir. Məlum 11 növdən gülçülükdə ikisindən istifadə olunur. Nemofila menzisin (N.menziesii) vətəni Kaliforniyanın dağlarıdır. Gülçülükdə 1833-cü ildən istifadə olunur. Bu qollu-budaqlı, sallaq yarpaqlı və gövdəli, yarpaqların qoltuğunda yerləşən mavi, göy, bənövşəyi ya da ağ rəngli tək-tək çiçəkləri olan bitkidir. Xallı nemofilanın (N.maculata) vətəni Kaliforniyadır. Əvvəlki növdən fərqli olaraq xallı nemofilanın çiçəkləri ağ rəngdədir, ləçəklərin uclarında isə bənövşəyi xalları vardır. Bitki 1848-ci ildən yütişdirilir. Nemofila toxumları torpağa əkilməklə çoxaldılır. Nemofilanın ilk cücərtilərini 15 sm məsafə saxlamaqla bir-birindən aralı seyrəltmək lazımdır. Nemofiladan çəpərlərin salınmasında və qruplar yaratmaq üçün istifadə edirlər.
Altun Tamqan Tarkan abidəsi
Mövzu
Abidə Göytürk bəyi olan Altun Tamqan Tarkan adına yaradılmışdır. Abidənin bir çox yeri silindiyi üçün mətnlərin mövzusu tam olaraq oxunmamışdır. Ancaq yenə də, oxuna bilən hissələrdən anlaşıldığına görə, Altun Tamqan Tarkan ölümündən insanların kədərləndiyi barədə bildirilir.
Tarixi
Abidə İkinci Göytürk xaqanlığı zamanı yaradılmışdır. Abidənin 724-cü ildə yaradıldığı güman olunsa da, yapon alim Osava Takaşi abidənin 729-cu ildə yazıldığını iddia edir.
Fillər (rəsm əsəri)
Fillər — ispan sürrealist rəssam Salvador Dali tərəfindən çəkilmiş rəsm əsəri.
Dalinin əsərindəki fillər
Fillərə Dalinin əsərlərində tez-tez rast gəlinir. Onun "Bir narın ətrafında uçan arının səbəb olduğu yuxudan oyanmadan bir saniyə əvvəl", "Müqəddəs Antoninin cazibəsi" və "Filləri əks etdirən qu quşları" əsərlərində fillərə rast gəlinir. "Fillər" sadə arxa fona sahib olması və digər mövzuların çatışmazlığı ilə Dali tərəfindən çəkilmiş heyvanların əsas fokus nöqtəsi olduğu digər əsərlərdən fərqlənir. Belə ki, Dalinin bir çox əsərlərində çoxlu detallar və maraq nöqtələri mövcuddur. Məsələn, "Filləri əks etdirən qu quşları" əsəri "Fillər" ilə müqayisədə Dalinin repertuarında daha çox tanınır. Leyləkayaqlı fil Dalinin yaradıcılığında ən məşhur simvollardan biridir və İspaniyada yerləşən Dali muzeyinin divarlarını bəzəyir.
Simvolizm
Fillərin müxtəlif mədəni təsvirləri vardır. Onlar tez-tez iri cüssə və çəkilərinə görə güc və üstünlük simvolu kimi qəbul edilir. Dali bu ənənəvi düşüncələrə əks olaraq fillərin ayaqlarını uzun, incə və hörümçəklərə bənzər şəkildə təsvir etmişdir. Hətta bir dəfə bu "arzuların birləşmiş, görünməz ayaqları" kimi xarakterizə edilmişdir. Dali fillərin daha güclü görünməsini təmin etmək üçün onları arxalarında iri obelisklər daşıyarkən təsvir etmişdir.
Halbuki əsərə daha yaxından baxdıqda bu yüklərin onlardan ayrı olduğu görünür. Dalinin fillərin arxasında obeliskləri təsvir edərkən Covanni Lorenso Bernininin heykəltaraşlıq fəaliyyətinə aid olan Romadakı qədim obelisklərdən birini filin daşımasından ilhamlandığı deyilir. Rəssamın digər insanlarla ünsiyyətində bir neçə dəfə bunu deməsi xatırlanır və buna görə də, məlumatı etibarlı saymaq olar.