Didi_Türkoba
Qıpçaq –gürcü mərhələsi
XI əsrin ortalarında Böyük Səlcuq İmperiyası yarandı. Cənubi Qafqaz da Səlcuqlulara tabe olmuşdu. Bu dövrdə Kartli çarlığı bir neçə kiçik knyazlığa bölünmüşdü. Kartlinin Bizans imperiyası ilə əlaqələri zəifləmiş və onların arasındakı münasibətlər gərginləşmişdi. Oğuz türklərinin burada çoxalması və islamın burada möhkəmlənməsi gürcü dövlətçiliyi üçün təhlükə törətməyə başladı. Həmin dövr Gürcüstan tarixinə Didi Türkoba –Böyük Türkoba dövrü kimi daxil olmuşdu. Bu barədə gürcü salnaməçisi yazırdı: “Kartli talan edilmiş, ölkənin qalalarında adam qalmamışdı, hətta onların daxmaları belə yerlə bir edilmişdi. Tək-tək adamlar dağlara çəkilməkə canlarını qurtarmışdılar. Bundan başqa, hələ 644-cü ildə yaranmış Tiflis müsəlman əmirliyi Səlcuqluların təbii müttəfiqi idi. Çar David bunları nəzərə almaya bilməzdi. Yaxnlıqda böyük və güclü müsəlman dövlətlərinin olması onu müsəlmanlarla son dərəcə ehtiyatlı davranmağa sövq edirdi. Kartli hökmdarları da öz növbəsində dövlətin ərazisini şərqə doğru genişləndirməyə çalışırdılar. Onlardan bir çoxu dəfələrlə Gəncə, Şəki və Şirvan torpaqlarına soxulub, oraları talayıb böyük qənimətlərlə geri qayıdırdılar. Lakin grücülərin oraları uzunmüddətli istila etmələri üçün yetərincə qüvvələri yox idi. Gürcüstan üçün əsas təhlükə islamı qəbul etmiş və ancaq bacla və ölkəyə mütəmadi hücumları ilə kifayətlənməyən oğuzlardan gəlirdi:  IV Davidin qədim gürcü tarixçisinin yazdığna görə  “hər payız türklər(oğuzlar) Somxitidən keçərək bura köç edirdilər və otuturdular”  burada, eləcə də, “Tiflisdən Bərdəyə qədər Kür çayı boyu”. “Və onarın qüvvələri elə böyük idi ki, hətta deyirdilər hər tərəfdən türklər bura gəlir”. “ Heç kim, hətta sultanın özü də onlara orada yerləşməyə qadağan edə bilmirdi” Gürcü çarının isə nəinki şəhərlərin və qalaların müdafiyəsi üçün ordusu, hətta özünü qorumağa belə qoşunu yox idi”. Və “başqa çıxış yolu olmadığına görə”, tarixçinin yazdığı kimi, 1118-ci ildə IV David “qıpçaqları çağırmağa məcbur oldu” Nəhayət, tarixçinin yazdığı kimi, çarın seçimi həm də “onun uzun illər qıpçaq xanı Ətrakın qızı və Gürcüstanın qanuni çariçası  Quranduxtla evlənməsi” ilə şərtlənmişdi. Bunun ardınca isə o “sadiq adamlarını göndərdi və qıpçaqları çağırdı ” Öz qohumunun dəvətini alaraq bütün Şimali Qafqazın qıpçaq ordasının xanı Ətrak, böyük Saruxan(gürc. Şarukan) xanın oğlu, 50 min döyüşçü və onların ailələri ilə Gürcüstana yollandı. . Mətndə “ormotsdaati atasi”, yəni “50 min adam” yazılıb. Başqa sözlə desək, 1118-ci ildə 300 minə qədər qıpçaq Gürcüstana köçdü. Bununla belə Ətrak Gürcüstanın sərhədlərinin oğuzlardan müdafiyəsini öz üzərinə götürürdü, buna görə qıpçaqlar ölkənin cənub-şərqində və şərqində, o cümlədən Ahısqada və, maldarlıq üçün yararlı dağarası vadilərdə yerləşdirildilər. Artıq üç ildən sonra, 1121-ci ildə, Davidin, 45 minini qıpçaqlar təşkil edən 60 minlik ordusu oğuzları darmadağın edərək Tiflisi aldı, və həmin vaxtdan Tiflis Gürcüstanın paytaxtı oldu. Bununla bağlı gürcü tarixçisi sevinclə yazırdı ki “David qıpçaqları nahaq yerə dəvət etmədi, “çünki onların əli ilə bütün İranın qüvvələrini məhv etdi və bütün çarların üzərinə qorxu saldı, və onların köməyi ilə inanılmaz işlər gördü” Çar David tərəfindən gətirilən qıpçaqlar, Gürcü çarlığının  müstəqilliyinin və çarın hakimiyətinin möhkəmlənməsində mühüm rol oynadılar. Onların yardımı ilə Şirvan ərazisinə yürüşlər təşkil olundu, Davidin Gəncə atabəyi üzərində 1121-ci ildə  Didqor döyüşündəki qələbəyə nail oldu ki, bunun nəticəsində artıq sonrakı 1122-ci ildə Tiflis əmirliyi David  tərəfindən alındı. Tezliklə Dmanisi(Dədə Qorqudda Tumanis qalası) və Ani Gürcüstana birləşdirildi.