cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Slovenlər Serb Respublikasında
Tarixi
Sloveniyalılar XIX əsrin sonunda Bosniya və Herseqovinaya köçürülmüşdür. Köçürülənlər müxtəlif peşələrin nümayəndələri idilər: mühəndislər, memarlar, yerölçənlər, şaxtaçılar, həkimlər, tacirlər, hərbilər, əczaçılar və müəllimlər. XX əsrin əvvəllərinə qədər sloveniyalıların əsas hissəsi Banya Lukada yaşayırdı. İkinci dünya müharibəsindən sonra onlar bütün Bosniyaya və Herseqovina SR boyunca yerləşdirildilər. .
Din
Sloveniyalılar əsasən Roma-Katolik kilsəsinə sitayiş edən insanlardır.
Qışlaq-i Üçdərəəltafat (Biləsuvar)
Qışlaq-i Üçdərəəltafat — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 28 nəfər yaşayır (5 ailə).
Andrey Mazunov
Karyerası
Andrey Mazunov Sovet İttifaqını 1988-ci ildə Seul şəhərində baş tutan XXIV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, cüt turnirdə isə 25-ci pillənin sahibi olub.
Daha sonra Andrey Mazunov Birləşmiş Komandanı 1992-ci ildə Barselona şəhərində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci, cüt turnirdə isə 5-ci pillənin sahibi olub.
Andrey Mazunov Rusiyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci, cüt turnirdə isə 9-cu pillənin sahibi olub.
Şahzadə (oğlan)
Şahzadə — Şah oğlu və ya padşah ailəsindən olan şəxslərin övladlarından biri. Osmanlı imperiyasındakı şahzadə tituluna uyğundur. Prenslər əksər Avropa ölkələrində prenseslərlə ilə birlikdə taxt üçün növbəyə dururdular. Fransada vəliəhd prensi dofen adlandırırdılar. Qədim türklərdə Tigin sözü şahzadə sözünə müvafiq gəlir.
Firuzabad (Kövsər)
Firuzabad - İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 319 nəfər yaşayır (83 ailə).
Paraschistura cristata
Paraschistura cristata — Nemacheilidae fəsiləsinə, Paraschistura cinsinə aid olan balıq növü. Türkmənistan, İran və Əfqanıstan, Mərkəzi Asiya regionlarında yayılmışdır
Araqusuku
Araqusuku adaları —  Yaponiyanın Ryukyu arxipelaqı, Sakişima adaları, Yaeyama adaları qrupuna daxil olan 2 adadan ibarət olan arxipelaq. İnzibati baxımından Yaponiyanın Okinava prefekturası, Yaeyama qəzası, Taketomi dairəsi ərazisinə daxildir. Kuroşima adasından qərbdə yerləşir.
Arxipelaqın sahəsi: 3,31 km², Şimoci — 1,76 km², Kamici — 1,55 km².
Adalar düzən relyefə sahibdir (Şimoci — 21 m, Kamici — 12 m).
Əhali iki kənddə cəmləşmişdir: Ueci (Kamici) və Simuci (Şimoci).
Mənbə
Araqusuku
Azad Tbilisi Universiteti
Azad Tbilisi Universiteti (gürcü. თავისუფალი უნივერსიტეტი) Tbilisidə özəl ali təhsil müəssisəsidir. 2007-ci ildə qurulmuşdur.
Tarix
Universitet Avropa İdarəetmə Məktəbi Tbilisi ilə Asiya və Afrika Tbilisi İnstitutunun birləşməsi ilə təşkil edildi. Rusiyalı Bilik Fondunun təsisçisi olan gürcü sahibkar, biologiya elmləri namizədi Kaxa Bendukidze tərəfindən təsis edilmişdir. Aydınlığı nəzərə alaraq maddi vəziyyətindən asılı olmayaraq bütün böyüklər üçün yüksək keyfiyyətli təhsil xidməti göstərməyi qarşısına məqsəd qoymuşdur.
Quruluşu
Biznes məktəbi əvvəlcə Avropa İdarəetmə Məktəbi olaraq quruldu və 20 ildən çoxdur Gürcüstanda biznes təhsili sahəsində liderdir. Bu mərkəzdə idarəetmə, marketinq, maliyyə və kredit, biznes, əməliyyat idarəçiliyi və s. üzrə bakalavr və magistr proqramları təklif edir. Tələbələrin yaradıcılığını və sahibkarlıq qabiliyyətlərini inkişaf etdirən real biznes təcrübəsinə diqqət yetirilir.
Kompüter Elmləri və Riyaziyyat Fakültəsi proqramı iki istiqamətdə "Riyaziyyat" və "Kompüter Elmləri" üzrə bakalavr proqramları təklif edir, onlardan birini tələbələr seçməlidir. Qəbul Gürcüstan Vahid Milli İmtahanının nəticələrinə əsasən aparılır: məsələn, 2014-cü ildə ən yüksək faizlə imtahandan keçən ən yaxşı yeddi tələbə qeydiyyata alındı. Universitet komandası mütəmadi olaraq proqramçılar arasında İlya Vekua Kubokunda iştirak edir. Dövlət İdarəçiliyi və Sosial Elmlər üzrə bakalavr proqramı humanitar və sosial elmlərin öyrənilməsində ixtisaslaşmışdır. Bura fəlsəfə, sosiologiya, antropologiya, psixologiya, tarix, incəsənət və ədəbiyyat daxildir. Müəllimlər müstəqil, tək-tək işə, düşünməyə və tənqidi təhlilə arxalanırlar. Şagirdlər klassik mətnlərlə tanış olur və müzakirələrdə iştirak edirlər. Fakültə biznesin idarə edilməsi, iqtisadiyyat, hüquq və layihə idarəçiliyi üzrə proqramlar təklif edir. Məzunlar dövlət, kommersiya və qeyri-hökumət təşkilatlarında, eləcə də mediada işləyə bilərlər.
Dörd illik Fizika Bakalavr proqramı, tələbələrə astrofizika, ümumi nisbililik, qatılaşdırılmış maddələr fizikası və hissəciklər fizikası üzrə təhsil verir. Məzunlar magistratura təhsillərini burada davam etdirə bilərlər.
Corctaun (Kayman adaları)
Corctaun - Karib dənizində Böyük Britaniyanın Kayman adaları ərazisinin paytaxtı. Şəhərin əhalisi 35,600 nəfərdən ibarətdir və Böyük Kaymanın ən iri şəhəridir.
left|thumb|270px|Corctaun Şəhər Kayman adalarınınən iri maliyyə mərkəzidir, orada 600 bank təşkilatı yerləşir. Burada həmçinin iri dəniz gəmilərinə xidmət göstərən məntəqə, yek gəmiləri üçün dok və bir neçə ticarət mərkəzi vardır. Şəhərdə Ouen Roberts adına beynəlxalq aeroport yerləşir.
Azərbaycan–Nikaraqua münasibətləri
Azərbaycan–Nikaraqua münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Nikaraqua Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1994-cü ilin noyabr ayının 23-də qurulmuşdur.
2004-cü il martın 1-də Azərbaycanın ABŞ-dakı səfiri Hafiz Paşayev Nikaraqua Respublikasının həmin ölkədəki səfiri S.Stadzaqeni qəbul etmişdir. S.Stadzaqen BMT Baş Assambleyasının 2005-ci ildə keçiriləcək 60-cı Sessiyasında Təhlükəsizlik Şurasının qeyri-daimi üzvlüyünə seçkilərdə Nikaraquanın namizədliyinin dəstəklənməsi ilə bağlı nota təqdim etmişdir.
Azərbaycan naminə! (film, 2004)
Azərbaycan naminə! qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Fuad Əliyev tərəfindən 2004-cü ildə çəkilmişdir. ANS televiziyasında istehsal edilmişdir. ilm mərhum prezident Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətindən, Azərbaycan naminə gördüyü işlərdən bəhs edir.
Məzmun
Film mərhum prezident Heydər Əliyevin həyat və fəaliyyətindən, Azərbaycan naminə gördüyü işlərdən bəhs edir.
Film üzərində işləyənlər
Müəllif: Vahid Mustafayev, Mir Şahin Rejissor: Fuad Əliyev Operator: İbrahim Telmanoğlu
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2004-cü ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xarici keçidlər
[https://www.youtube.com/watch?v=znBOHjSxLro Azərbaycan naminə! film, 10 May 2004]
Kalmar oyunu (serial, 2021)
Kalmar oyunu (Ojingeo Geim, ) — Hvan Don Hyok tərəfindən Netflix üçün ekranlaşdırılmış, Cənubi Koreya istehsalı sağ qalma, drama serialı. Rollarda Li Con Ce, Pak He Su, Vi-Ha Cun, Ho Yon Çon, O Yen Su, Ho Son The, Anupam Tripati və Kim Cu Ryon çəkilib.
Məzmun
Əksəriyyəti ciddi maliyyə problemi yaşayan 456 nəfər, sirli bir sağ qalma turnirinə qatılmaq üçün dəvət alır. Hər dəfə bir oyunçu bu ölümcül yarışmadan kənarlaşdırıldıqdan sonra mükafat 100 milyon von artırılır. Turnirin qalibi sonda 45,6 milyard von (38,5 milyon ABŞ dolları) alacaq.
Qışlaq-i Üçquyuəliəkbər (Biləsuvar)
Qışlaq-i Üçquyuəliəkbər — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 40 nəfər yaşayır (10 ailə).
Naomi Kastl
Napmi Kastle (d. 29 may 1974) — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Napmi Kastle, Avstraliya yığmasının heyətində 2000-ci ildə baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb və qızıl medal qazanıb.
Karyerası
Napmi Kastle, 2004-cü ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Birləşmiş Ştatlar yığmasına 5:6 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarını 4-cü yerdə başa vurdu.
Vəliqulu bəy Şamlı
Vəliqulu bəy Hacı Davudqulu bəy oğlu Şamlı (1626-?)—Şamlı elindən olan Azərbaycan tarixçisi.
Həyatı
Azərbaycan Şamlı elindən olan Vəliqulu bəy Hacı Davudqulu bəy oğlu 1626-cı ildə anadan olmuşdur. O, "Qisasül-xaqani" ("Şahların hekayətləri") əsərini 1662-1666-cı illərdə yazmışdır. 3 hissədən ibarət olan bu əsərdə Səfəvilər sülaləsinin mənşəyindən Şah II Abbasadək olan tarixi dövrün təsviri verilmişdir.
Bash
Bash (Bourne Again Shell)- Unix üçün yazılmış shelldir. 1988-ci ildə Brian Fox tərəfindən yazılmağa başlamış və 1989-cu ildə beta versiya buraxılmışdır. Hal-hazırda Linux və Mac OS X əməliyyat sistemlərində susmaya görə istifadə edilən shelldir. Bash istifadəçi tərəfindən mətn şəklində verilən komandaları emal edir. Bash ilə shell skriptlər də yazmaq mümkündür.
NGC 5614
NGC 5614, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Beşbarmaq (xörək)
Beşbarmaq — Orta Asiya mətbəxinin milli yeməklərindən biri. Beşbarmaq ümumiyyətlə əriştə ilə incə doğranmış, qaynadılmış ətdən hazırlanır və tez-tez soğan sousu olan çık ilə süfrəyə verilir. Tipik olaraq, şorbadan sonra bir neçə nəfər arasında bölüşdürülən iri sinilərdə süfrələrə verilir ki, bu da ilk növbədə kasa adlı qablarda qoyun əti bulyonunun verilməsi ilə başlayır. Bundan sonra ağ-sərkə ( qımız və ya ayranla qarışdırılmış şorba) bulyonu verilir. Bayram süfrəsi beşbarmağı, qazı-karta və sucuqla birlikdə bişirilir.
Beşbarmaq termini "beş barmaq" deməkdir, çünki köçərilər ənənəvi olaraq bu yeməyi əlləri ilə yeyirlər. Sincanda, Özbəkistan, Qırğızıstan və Qazaxıstanda narin, Qaraqalpaqıstan, Şimali Qafqaz və Türkmənistanda turama, Başqırdıstanda və Tatarıstanda qullama da bilinir.
Tarixi
Orta Asiya mətbəxi, insanların heyvanlarından tamamilə istifadə etdiyi bir zamanda köçəri həyatın məhdudiyyətləri daxilində inkişaf etdi. Bu, ət və süd məhsulları ilə zəngin olan Orta Asiya yeməklərində özünü göstərirdi.
Xidmət ritualı
thumb|200px|Özbəkistan restoranında Beşmarmaq xörəyinin verilməsi. Beşbarmaq xörəyinin süfrəyə verilməsi rituala əsaslanır. Qoyun hansı qonağın şərəfinə kəsilərsə, daha sonra ev sahibi cinsinə, yaşına və sosial statusuna görə fərqli insanlara ustukan, müxtəlif ət parçaları verir. Hörmət əlaməti olaraq, ən yaşlı insanlara və fəxri qonaqlara həmişə ətin ən yaxşı tikələri təqdim olunur.
Xüsusi günlərdə fəxri qonaq, erkək və dişi heyvanın başını alır və başqalarına paylamaq üçün ondan parçalar kəsir. Ən yaşlı kişilər və ya ağsaqqal yambaşı, bud sümüyünü alır. Ən yaşlı və hörmətli qadınlar quyruk və ya quyruq sümüyünü alır. Ayaqlar və sinə əti kiçik yaşlılara təqdim olunur, kiçik sümükləri isə evin gəlini üçün ayrılır. Omurtka, bel sümüyü, uşaqlara verilir. thumb|200px|Bayraml süfrəsində beşbarmağın, [[Qazı-Karta və sucuq ilə təqdim olunması.]] Digər ustukanlara joto jïlïk, baldır sümüyü, kashka jïlïk,bud və ya bud sümüyü, karçiqa, adlanan qabırğa sümüyü, qara qabirğa adlanan yağsız qabırğa, ''kar jïlïk'və digər sümüklər daxildir.
Hazırlanması
thumb|200px| Beşbarmaqdan öncə süfrəyə verilən qoyun ətindən hazırlanmış bulyon Şorba. Şübhəsiz Qırğızıstanda (xüsusən Narin vilayəti) hazırlandığı üçün beşbarmağın klassik variantında,dastanxanaya qoyulmadan əvvəl bütün inqrediyentləri incə şəkildə doğramaq üçün maki   adlı yaxşı, iti bıçaq lazımdır. Yemək üçün ət və əriştə bişirmək üçün qazan və əriştənin kəsilməsi üçün əyləc lazımdır, həmçinin ənənəyə görə üzərində beş iynə olan çəngəllərdən istifadə edilməlidir.
Beşbarmaq əvvəlcə bir parça ət qaynadılaraq, məsələn, bir atın budu, ya da quzu ətindən, ya da at ətindən hazırlanmış qazı-katı və ya suçuqdan istifadə edilərək hazırlanır. İsti fəsillərdə beşbarmaq ümumiyyətlə qoyun ətdən hazırlanır.
Əriştə isə un,duz və yumurtadan istifadə edilərək yoğrulan xəmirdən hazırlanır və 40 dəqiqə xəmir dinləndikdən sonra, xəmir çox incə şəkildə yayılır və əriştə kəsilir.
Bəqliyyə
Bəqliyyə və ya Buraniyyə — qərmətilərin XX əsrin əvvəllərində Cənubi Mesopotamiyada fəal olmuş alt qrupu.
Qrup 907-ci ildə Zikrəveyh ibn Mihrəveyhin qərməti üsyanının Abbasilər xilafəti tərəfindən yatırılmasından sonra yaranmışdır. Zikrəveyh öldürülmüş, lakin onun Səvaddakı ardıcıllarının çoxu onun ölümünə inanmaış, onlara yenidən rəhbərlik etmək üçün qayıdacağına inanmışdır. 907-ci və ya 908-ci ildə Əbu Hatəm Zutti adlı bir dai Səvadda fəal olmuş və ardıcıllarına sarımsaq, kəvər və şalğam yeməyi, heyvan kəsməyi və İslam dininin bəzi ayinlərinə riayət etməyi qadağan etmişdir. Buna görə də onun ardıcılları Bəqliyyə ləqəbini almış və tezliklə bu addan ümumiyyətlə Səvad qərmətiləri üçün istifadə olunmağa başlanmışdır. Çox keçməmiş, Məhəmməd ibn İsmayılın Mehdi olaraq qayıtmasına hələ də inanan Həmdan Qərmət və Əbu Məhəmməd Əbdanın ardıcılları Zikrəveyhin ardıcıllarına qoşulmuşdur.
Bu hərəkat sonradan Məsud ibn Hureyt və Əbu Məhəmməd Əbdanın qardaşı oğlu İsa ibn Musanın başçılığı ilə Kufə və Vəsit ətrafındakı ərazilərdə Abbasilərə qarşı bir neçə dəfə üsyan qaldırmışdır. Onlar Bəhreyn qərmətilərinin 927-ci ildə Əbu Tahir Cənnəbinin başçılığı altında İraqa yürüşündən sonra üsyan qaldırmış, lakin Abbasi sərkərdəsi Harun ibn Qərib tərəfindən məğlub edilmişlər. Onların bayraqları ağ fon üzərində Quranda İsrail övladlarının fironun zülmündən xilas olması haqqında yazılar qeydə alınmış şəkildə təsvir edilmişdir. Fars əsilli bir sıra qərməti bəhreynlilərə qoşulmuş, sonra onların ardınca öz yurdlarına qayıtmış və burada "Əcəmiyyun" adlandırılmışlar.
Fateh-110
Fateh-110 İranın Aviasiya Sənayesi Təşkilatı tərəfindən istehsal edilən "yer-yer" tipi qısa mənzilli ballistik raketdir. İran bu raketin yekun sınaq uçuşunu 2002-ci ilin sentyabr ayında həyata keçirmişdir. Bu sınaqdan bir neçə həftə sonra, sentyabr ayının ortalarında İran Aviasiya Sənayesi Təşkilatı Fateh-110 ballistik raketlərinin seriyalı istehsalını təşkil etmək məqsədilə yeni zavodun açılışını etmişdir. İlkin məlumatlarda raketin atəş məsafəsi 200 km olaraq göstərilsə də, 2004-cü ilin sentyabr ayında raketin hazırkı atəş mənzilinin 250 km olduğu və gələcəkdə ehtiyac yaranacağı təqdirdə bu məsafənin daha da artırılmasının mümkün olduğu qeyd edilib. 2012-ci ildə iranlı rəsmilər dördüncü nəsil Fateh-110 ballistik raketinin 300 km məsafədə yerləşən hədəfləri yüksək dəqiqliklə məhv etmək gücündə olduğunu açıqlamışdır.
Tarixi
İran-İraq müharibəsi başa çatdıqdan sonra İran hökuməti qısa mənzilli və yüksək dəqiqliyə malik ballistik raketə ehtiyacın olduğunu nəzərə alaraq, bu məsələnin üzərində işləməyə başlamışdır. Beləliklə, 1989-cu ildə Çindən Sovet istehsalı S-75 raketlərinin oxşarı olan 200 ədəd CSS-8 qısa mənzilli raketləri satın alınmışdır. Lakin, bu raketlər də qısa atəş məsafəsinə, döyüş başlığının yüngül olmasına və çətin struktura sahib olmasına görə iranlıları qane etmədi. Son nəticədə, idarəolunan qısa mənzilli raketin istehsal olunması məsələsi "Shahid Bagheri Industries" şirkətinə həvalə olundu.
1995-ci ildə başladılan bu proqram üçün Zilzal-2 raketi əsas götürülmüşdür. Sonradan, bəzi mənbələr Suriyanın da bu raket proqramına qoşulduğunu bildirmişdir. 2006-cı ildə ABŞ Maliyyə Departamenti "Çin Aerokosmik Elm və Texnologiya Korporasiyası"nı yeni ballistik raket yaradılmasında İranın əsas tərəfdaşı olmaqda təqsirləndirmişdir. 2002-ci ildə baş tutmuş sınaq uçuşunu uğurla başa vuran Fateh-110 raketlərinin elə həmin ildən etibarən seriyalı istehsalına başlanmışdır.
2004-cü ildə 250 km mənzilə sahib olan yeni variant açıqlanmışdır. Bu variant ilk növbədə ixrac üçün nəzərdə tutulmuşdu.
2010-cu ildə İsrail mətbuatı Suriya hökumətinin yüzlərlə M-600 (Fateh-110 raketinin Suriyada istehsal olunan variantı) raketini Hizbullah təşkilatına verməsi barədə məlumat paylaşmışdır.
2010-cu ildə İran inkişaf etdirilmiş üçüncü nəsil Fateh-110 raketini sınaqdan keçirmişdir. İranın Müdafiə naziri Əhməd Vahidi bu raketin daha yüksək dəqiqliyə və artırılmış atəş məsafəsinə sahib olduğunu açıqlamışdır. Bir müddətdən sonra bu raketlər İran İnqilab Keşikçiləri Ordusunda silahlanmaya qəbul olunmuşdur. Bu raketin maksimum atəş məsafəsinin 300 km olduğu qeyd edilmişdir.
2017-ci ildə İran Ordusu Fateh-110-un başqa bir variantı olan Hörmüz-2 radiasiya əleyhinə raketinin sınaq atışını həyata keçirmişdir. Bu zaman raket 250 km məsafədə yerləşdirilmiş hədəfi vurmağı bacarmışdır.
Montanj
Montanj  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01097.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfər (15-64 yaş arasında) 93 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.0%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəaliyyət göstərən 93 sakindən 90 nəfəri (40 kişi və 50 qadın), 3 nəfər işsiz (3 kişi və 0 qadın) idi. 38 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
İnhibitor
İnhibitor — (lat.inhibere "saxlamaq") fizioloji və fiziki-kimyəvi (əsasən fermentativ) proseslərin gedişini ləngidən və ya saxlayan maddələrin ümumi adıdır. Əks anlayış – katalizator.
Təsviri
İnhibitorların təsiri aktiv mərkəzlər və ya hissəciklər iştirakı ilə gedən katalitik və zəncirvari reaksiyalar üçün xarakterikdir. Reaksiyanın ləngiməsi və ya dayanması inhibitorun katalizatorun aktiv mərkəzlərini təcrid etməsi və ya onlarla qarşılıqlı təsirə girib, az aktiv radikal əmələ gətirməsi ilə əlaqədardır. İnhibitor sistemə reagentlərdən xeyli az miqdarda (qatılıqda) verilir.
İnhibitora aid misallar
Məsələn, hidroxinon benzaldehidin oksidləşməsinə qarşı inhibitordur; texnesium birləşmələri – poladların korroziyasının qarşısını alan inhibitordur: difenilketon – stirolun polimerləşməsinə qarşı inhibitordur; azotüçxlorid – xlorla hidrogenin reaksiyası üçün güclü inhibitordur, rekasiyanın dayanmasından ötrü onun mində bir faiz hissəsi kifayətdir.
Metal korroziyası inhibitorları
Metal korroziyası inhibitorları xüsusi praktiki əhəmiyyətə malikdir. Müasir təsəvvürlərə əsasən inhibitorların təsir mexanizmi elektrokimyəvi təbiətə malikdir. Metalın korroziyasına gəldikdə inhibitor elə maddələrə deyilir ki, onlar metalın səthində adsorbsiya olunaraq, onun potensialının müsbət yükünü artırsın və bununla da korroziya prosesini ləngitsin. İnhibitorlara çox vaxt korroziya mühitinin aktivliyini azaldan və ya inhibitorun məhlul, metal və ya metalın korroziya məhsulu ilə qarşılıqlı təsiri nəticəsində alınan və metalın səthində qoruyucu pərdə əmələ gətirən maddələri də aid edirlər.
Korroziya inhibitoru kimi istifadə edilə biləcək çoxlu sayda maddələr məlumdur. Aminlər, azotsaxlayan heterotsiklik maddələr, tiollar, karbamid və tiokarbamidlər, sulfidlər, aldehidlər daha yüksək inhibitor xassəsinə malikdir.
Çexiya–Qazaxıstan münasibətləri
Tarixi
Qazaxıstan və Yunanıstan əlaqələri SSRİ dövründə Çexoslovakiya–Qazaxıstan SSR münasibətlərinin tərkib hissəsi olmuş, Qazaxıstanın müstəqilliyinin bərpasından sonra yüksələn xəttlə inkişaf etməkdədir. İki ölkə arasında müstəqillik dönəmində ilk diplomatik əlaqələr 1 yanvar 1993-cü ildə təşkil edilmişdir. Qazaxıstanın Macarıstan və Çexiya Respublikalarında səfirliklərinin açılması eyni dönəmə təsadüf etmişdir. 1993-cü ilin sentyabrında bu ölkələrdə Qazaxıstana məxsus səfirliklər açılmışdır. 1994-cü ilin dekabrında isə Çexiyanın Qazaxıstanda səfirliyi açılır. 1997-ci ilin aprelində Qazaxıstanın Çexiyada diplomatik misiuası təşkil ediiir. 2004-cü ildən bu təşkilat səfirliyə çevrilir. Qazaxıstanın Çexiyadakı səfiri 2014-cü ilin aprelindən Elişka Jiqovadır. Çexiyanın Qazaxıstandakı səfiri isə 22 aprel 2015-ci ildən Serjan Abdıkarimovdur.
Dövlət səfərləri
8 – 10 sentyabr 2004-cü ildən Çexiyanın Prezidenti Vaslav Klaus Qazaxıstanda rəsmi səfərdə olmuşdur. Bu səfər zamanı iki ölkə arasında deklorasiya imzalanmışdır. Əsasən iqtisadi, elmi-texniki standartlaşdırma, metrologiya və sertifikatlaşdlrma sahələrində anlaşmalar imzalanmışdır. 2012-ci ildə Çexiyaya isə Qazaxıstan Prezidenti Nursultan Nazarbayev səfər etmişdir. İki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin yüksəldilməsi məqsədli görüşlər keçirilmişdir. İki ildə sonra prezitentlər yenidən görüşmüş və çexlərin Qazaxıstan iqtisadiyyatın diverkasiyalaşmasına yardımını müzakirə etmişlər.
İqtisadi əlaqələr
İki ölkə arasında iqtisadi əlaqələr əsasən 1996, 1998 və 2004-cü illərdə imzalanmış iki tərəfli əlaqələr zamanı müzakirə edilmişdir. 2009-cu ildə illik mal dövrüyyəsi 200 mln dollar, 2014-cü ildə isə 1,2 mld dollar olmuşdur. 2015-ci ilə olan məlumata görə isə neftin qiymətinin düşməsi ilə 666 mln dollar olmuşdur. İqtisadi əlaqələrin əsas istiqaməti kənd təsərrüfatı və maşınqayırmadır.
Diplomatik misiya
thumb|right|Qazaxıstanın Praqadakı səfirliyi Çexiyanın Qazaxıstanddakı səfirliyi Astanada, səfirlik nümayəndəsi isə Almatıda yerləşir. Qazaxıstanın Çexiyadakı səfirliyi Praqada, konsulluğu isə Yaromerjedə yerləşir.
Bağça (Bukan)
Bağça - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bukan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 399 nəfər yaşayır (70 ailə).
Mukuzani (şərab)
Mukuzani (მუკუზანი) — quru qırmızı gürcü şərabı, gürcü şərabçılığının “vizit kartlarından” biri.
Vaçaqan çayı
Vaçaqan — Ermənistanda çay, Oxçuçayın qolu. Çayın uzunluğu 5 kilometrdir və Sünik mərzində yerləşən Qafan şəhərinin ərazisindən keçir. Mənbəyi Zəngəzur dağ silsiləsində Xustup dağının şimalındandır. Hövzənin sahəsi 35 km2-dir.
Mukuzani (şərab)
Hazırlanması
Mukuzani şərabı (Gürcaani bələdiyyəsi) Kaxetiya rayonunun Mukuzani kəndi ərazisində saperavi üzüm növündən hazırlanır. 2014-cü ildə bu şərabın üzümçülük bazasının sərhədləri genişləndirildi.
SSRİ-nin dağılmasından sonra belə bir fikir yarandı ki, bütün gürcü qırmızı şərabları arasında Mukuzaninin qırmızı şərabları keyfiyyətli quru şərablar üçün hazırkı qlobal üstünlüklərə ən yaxındır: "Mukuzani şərabları daha yaxşı tərkibli, yüksək keyfiyyətli şərablardır." Bölgənin fərqli terruarının Mukuzaniyə digər saperavi şərablarından daha fərqli və xoş ləzzət verdiyi deyilir.
Bəzi Mukuzani istehsalçıları öz nümunələri ilə müntəzəm olaraq müxtəlif beynəlxalq yarışmalarda, xüsusən də London IWSC-də (Beynəlxalq Şərab və Spirt Müsabiqəsi) iştirak edirlər, burada 2014-cü ildən 2021-ci ilə qədər şərabların ən yüksək nailiyyətləri gvə bürünc mükafatları olub.
Cahangir Baxışov
Cahangir Əmrah oğlu Baxışov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Cahangir Baxışov 1 aprel 2001-ci ildə Qobustan rayonunun Nardaran kəndində anadan olmuşdur.
Hərbi xidməti
Cahangir Baxışov 2 aprel 2019-cu il – 9 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin müddətli həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu olan Cahangir Baxışov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan və Ermənistan arasında başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlər də iştirak edərək, 2020-ci il oktyabrın 9-da həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cahangir Baxışov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cahangir Baxışov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Paraschistura
Paracobitis — Nemacheilidae fəsiləsinə aid olan balıq cinsini.
Növləri
Cinsə 23 növ daxildir:
Coanna Foks
Joanne Fox (d. 12 iyun 1979) — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Joanne Fox, Avstraliya yığmasının heyətində 2000-ci ildə baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb və Qızıl medal qazanıb.
Karyerası
Joanne Fox, 2004-cü ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların bürünc medal uğrunda görüşündə Birləşmiş Ştatlar yığmasına 5:6 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarını 4-cü yerdə başa vurdu.
Kolvari ağəsmə
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Şimali Çin və Şimali Monqoliyadır.
Botaniki təsviri
Kiçik, düz kollardır. Gövdələri 1m-dək, budaqları xırda 4 və ya 5 hissəli, parlaqdır. Yarpaqları sadə, saplağı 0,3-1,2 sm, yarpaq ayası lansetvari, uzunsov-lansetvari və ya ensiz, rombvari - yumurtavari, bölünməmiş, hər tərəfdən 1 hissəli, kənarları bir az dişli və ya bütövdür. Çiçək altlıqları yarpaqvari, çiçəklərin diametri 1,8-3,5 sm, çiçək saplağı 0,4-1,8 sm, erkəkcikləri 8–13 mm, çılpaq, tozluqları ensiz-uzunsov, 2,5–4 mm, ucu kütdür. Yumurtaları tükcüklüdür. Avqustun axırı çiçəkləyir. Dörd ləçəkli açıq çiçəkləri yuxarıya baxır.
Ekologiyası
Quru və otlu yamaclarda, çəmənlərdə, qumlu yerlərdə, qayalarda bitir.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda bir çox rayonlarda park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi
Digər kol klematislərindən fərqli olaraq onun gövdələri qışda məhv olmur. Yaşıllaşdırmada istifadə oluna bilər.
Jal-Mişel Sev
Jean-Mişel Sayve — Belçikanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Jean-Mişel Sayve Belçikanı 1988-ci ildə Seul şəhərində baş tutan XXIV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 25-ci pillənin sahibi olub.
Jean-Mişel Sayve Belçikanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 5-ci pillənin sahibi olub.
Daha sonra Jean-Mişel Sayve Belçikanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 9-cu, cüt turnirdə isə 17-ci pillənin sahibi olub.
Jean-Mişel Sayve Belçikanı 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.
Daha sonra Jean-Mişel Sayve Belçikanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.
Jean-Mişel Sayve Belçikanı 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü pillənin sahibi olub.
MOBESE
İstanbul
1.206 məntəqə (4.212 kamera), 40 yerdə 160 HD kamera.
Vertolyotdan görüntü ötürmə sistemi
Helikopterlərdə yerləşdirilmiş kameralardan əldə olunan görüntülər MOBESE mərkəzində quraşdırılmış simsiz sistem və polis helikopterində quraşdırılmış qəbuledici vasitəsi ilə MOBESE mərkəzinə ötürülür. Bu layihə 40 km radiusda olan ərazidən vizual təsvirləri mərkəzə ötürür.
Patris Biroçeu
Patris Biroçeu (23 sentyabr 1955) — Fransanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Patris Biroçeu Fransanı 1988-ci ildə Seul şəhərində baş tutan XXIV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 25-ci, cüt turnirdə isə 17-ci pillənin sahibi olub.
Göyöskürək
Göyöskürək  — kəskin antroponotik hava-damcı bakterial infeksiyası, tənəffüs yollarının təhlükəli yoluxucu xəstəliyi.
Ən xarakterik əlaməti paroksismal spazmodik öskürəkdir. İki yaşdan kiçik uşaqlar üçün çox təhlükəlidir.
1950-ci ilə qədər peyvəndin geniş tətbiqindən əvvəl, göyöskürək uşaqlar arasında ən çox yayılmış xəstəliklərdən biri idi. Peyvənd xəstəliyin qarşısını alır, lakin peyvənd edilmiş insanlar bakteriyaların daşıyıcısı ola bilər və onu peyvənd olunmamış insanlara ötürə bilirlər, nəticədə sonuncular hələ də xəstəliyin inkişaf riski altındadır.
Xəstəliyin törədicisi
thumb|upright=1.3|Göyöskürəkdən əziyyət çəkən oğlan
Göyöskürək xəstəliyini Borde-Janqu bakteriyası törədir (ilk dəfə 1906-cı ildə onu təsvir edən belçikalı alim J. Borde və fransız alimi O. Jangın şərəfinə adlandırılmışdır) (Bordetella pertussis). Ananın antitellərinə görə anadangəlmə immunitet inkişaf etmir. Yoluxuculuq (təmasda olduq yoluxma ehtimalı) 90% -dir. 1937-ci ildə göyöskürək çöpünə bənzər bir mikroorqanizm, parapertussis çubuğu təcrid olundu. Bu mikroorqanizmin yaratdığı xəstəlik yüngül öskürəyin forması kimi davam edir, lakin göyöskürəyə qarşı immunitet qoymur.
İnkişafı
Ən çox altı yaşa qədər uşaqlar xəstələnirlər. İnkubasiya dövrü 7 gündən 14 günə qədər davam edir. İnfeksiya yoluxmuş şəxslə birbaşa təmasda olduqda hava-damcı yolu ilə ötürülür. Xəstə xəstəliyin 1-ci günündən 25-ci gününə qədər yoluxucudur. Vaxtında antibiotik terapiyası qəbul etdikdə yoluxucu dövrün müddəti azaldıla bilər. Yetkin yaşda olan insanlar da Bordetella pertussisin daşıcısı ola bilərlər. Xəstə xəstəliyin ilk əlamətləri göründüyü andan 30 gün ərzində ətrafdakı insanlar üçün təhlükəlidir.
Bu tip infeksiyaya qarşı anadangəlmə immunitet yoxdur. Xəstəlikdən sonra sabit immunitet yaranır. Bir dəfəlik peyvənd qısamüddətli effekt verir, peyvənd cədvəlində göstərilən vaxtda təkrar peyvənd tələb olunur.
Müalicəsi
Xəstəliyi ağır formada keçirən, beyində qan dövranının və tənəffüs ritmində problem olan xəstələr, erkən yaşda olan uşaqlar xəstəxanaya yerləşdirilir. Epidemioloji göstəricilərə görə qapalı uşaq müəssisələrindən (xəstəliyin şiddətindən asılı olmayaraq) uşaqlar xəstəxanaya yerləşdirilir.
Meliorizm
Meliorizm (kökü melior sözüdür, "yaxşı" məna verən bonus sözünün müqayisə dərəcəsi) — metafizika nəzəriyyəsi, ona əsasən, tərəqqi dünyanı təkmilləşdirilməyə aparacaq real anlayışdır. Onun konsepsiyasına görə, insanlar təbii proseslərə müdaxilə edərək daha yaxşı nəticə qazana bilərlər, nəinki bu prosesləri özbaşına buraxsalar.
Bahadur Axundov
Bahadur Məmməd oğlu Axundov — Azərbaycan dövlət xadimi, Azərbaycan SSR rabitə naziri (1984–1990), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XI çağırış deputatı.
Həyatı
Bahadur Məmməd oğlu Axundov 1929-cu ilin may ayında anadan olmuşdur. Moskva Elektrotexnika Rabitə İnstitutunu bitirmişdir.
Bahadur əmək fəaliyyətinə 1943-cü ildə Bakı teleqrafının mexaniki kimi başlamış, növbə mühəndisi, şöbə rəisi, Bakı teleqrafının rəisi, 1963-cü ildən Azərbaycan SSR Rabitə Nazirliyinin baş mühəndisi olmuşdur. 1965-ci ilin dekabr ayında Azərbaycan SSR rabitə nazirinin birinci müavini, 1984-cü ildə isə Azərbaycan SSR rabitə naziri vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Bahadur Axundov 1956-cı ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XI çağırış deputatı seçilmişdir. "Azərbaycan SSR əməkdar rabitəçisi" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Əhliman Əmiraslanov
Əhliman Tapdıq oğlu Əmiraslanov  — Azərbaycan alimi, ictimai-siyasi xadim, cərrah–onkoloq, tibb elmləri doktoru (1984), professor (1989), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (2001) və Polşa Tibb Elmləri Akademiyasının (1998) həqiqi üzvü, Rusiya Elmlər Akademiyasının xarici üzvü (2001), AMEA-nın Biologiya və Tibb Elmləri Bölməsinin akademik–katibi (2007–indi), SSRİ Dövlət Mükafatı (1986), Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət" ordeni (2000) və Azərbaycan Respublikasının "Şərəf" ordeni (2017), 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni (2022) laureatı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi (1991), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (1990) və Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin IV (2010), V çağırış (2015) və VI çağırış (2020) deputatı, Azərbaycan Tibb Universitetinin rektoru (1992–2015), ATU Onkologiya kafedrasının müdiri (1993–indi) Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondunun Himayəçilik Şurasının üzvü (18 iyul 2014–indi), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin Səhiyyə komitəsinin sədri (2015 — indi), Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü.
Həyatı
Əhliman Əmiraslanov 1947-ci il noyabrın 17-də Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Zod kəndində ziyalı ailəsində anadan olub. 1965-ci ildə Zod kənd orta məktəbini qızıl medalla bitirərək elə həmin ildə də N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə–profilaktika fakultəsinə daxil olub. 1969-cu ildə hələ tələbəykən, Bakı şəhər kliniki onkologiya xəstəxanasında tibb qardaşı vəzifəsində əmək fəaliyyətinə başlayıb.
1971-ci ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra, 1971–1974-cü illərdə Bakı şəhər kliniki onkologiya xəstəxanasının cərrahiyyə şöbəsində həkim-ordinator və şöbənin müdiri vəzifələrində çalışıb. 1974–1977-ci illərdə SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının Ümumittifaq Onkoloji Elmi Mərkəzinin aspirantı olub.
1977-ci ildən Moskvada (aspiranturanı bitirdikdən sonra) SSRİ TEA-nın ÜOEM-nin Ümumi onkologiya şöbəsində kiçik elmi işçi, 1981-ci ildən həmin şöbədə baş elmi işçi, 1984-cü ildən böyük elmi işçi vəzifələrində çalışıb.
1987-ci il iyun ayının 18-də ÜOEM-in ümumi onkologiya şöbəsində aparıcı elmi işçi vəzifəsinə təsdiq edilmiş, 1989-cu ildə həmin şöbədə professor vəzifəsinə seçilmiş və 1992-ci il iyulun 31-nə qədər həmin vəzifədə çalışmışdır.
1992-ci ildən 24 noyabr 2015-ci ilədək Azərbaycan Tibb Universitetinin rektoru vəzifəsində çalışıb. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
1993-cü il martın 23-də müsabiqə yolu ilə Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkologiya kafedrasının müdiri vəzifəsinə seçilmişdir. 2007-ci ildən həm də universitetin Onkoloji klinikasının direktorudur.
Ə. T. Əmiraslanov 1998-ci ildə Polşa Tibb Elmləri Akademiyasının, həmçinin 2001-ci ildə indiki Rusiya Elmlər Akademiyasının xarici üzvü və 2001-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, AMEA-nın Biologiya və Tibb Elmləri Bölməsinin akademik-katibinin müavini seçilib. 2006-cı ildən UNESKO-nun "Bioetika, elmi biliklərin və texnologiyaların etikası" Komitəsinin Rəyasət Heyətinin üzvü, UNESKO-nun ekspertidir.
O, 2007-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Biologiya Elmləri Bölməsinin akademik-katibi seçilib. 2010-cu il aprel ayının 30-da ölkə Prezidentinin Sərəncamına əsasən Elmin İnkişafı Fondunun Himayədarları Şurasının, Azərbaycan Respublikasının Elm, texnika, memarlıq, mədəniyyət və ədəbiyyat üzrə Dövlət Mükafatları Komissiyanın, həmçinin "Azərbaycan Respublikasının Milli Atlası"nın tərtibi üzrə redaksiya heyətinin üzvü təyin olunub.
2011-ci ildə Avropa Tibbi-Onkologiya Cəmiyyətinin həqiqi üzvü və Dünya Azərbaycanlılarının III Qurultayında Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurasının üzvü seçilmişdir. O, UNESKO-nun eksperti, Türkdilli Ölkələrin Parlament Assambleyasının Parlamentlərarası Komissiyasının (TÜRKPA) sədridir.
18 iyul 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Bilik Fondunun Himayəçilik Şurasının üzvü təyin edilmişdir. 29 iyun 2016-cı ildə UNESKO-nun "Bioetika, Elm və Texnologiyaların Etikası" üzrə Azərbaycan Milli Komitəsinin sədri seçilib.
Ailəsi
Ailəlidir, iki oğlu, dörd nəvəsi var.
Atası Əmiraslanov Tapdıq Muxtar oğlu (1918 – 1976) orta məktəb direktoru, Basarkeçər rayonunun partiya rəhbəri, həmin rayonun maarif şöbə müdiri vəzifələrində çalışıb, bütün qüvvə və bacarığını elin savadlanmasına, maariflənməsinə sərf edib, uzunmüddətli qüsursuz pedaqoji fəaliyyətinə görə "Əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülüb.
Elmi fəaliyyəti
Əhliman Əmiraslanov 1974-cü ildə Moskva şəhərində SSRİ Tibb Elmləri Akademiyası Ümumittifaq Onkoloji Elmi Mərkəzinin (ÜOEM) nəzdində aspiranturaya daxil olmuşdur. 1977-ci ildə aspirantura müddəti başa çatmamış "Bədxassəli şişlərlə əlaqədar aşağı ətrafların amputasiyasından sonra xəstələrin reabilitasiyası" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür.
Ə. T. Əmiraslanov aspiranturanı bitirdikdən sonra 1977–1992-ci illərdə ÜOEM-də kiçik elmi işçi, baş elmi işçi, böyük elmi işçi, aparıcı elmi işçi və professor vəzifələrində fəaliyyət göstərmişdir. 1984-cü ildə "Osteogen sarkomalı xəstələrin kompleks müalicə üsulları" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Moskva şəhərində işlədiyi müddətdə Ə. T. Əmiraslanov SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisində "Dayaq hərəkət aparatı şişləri olan xəstələrin reabilitasiyası və müalicəsi" üzrə Ümumittifaq Mərkəzinə rəhbərlik etmiş və SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri sərgisinin medalları ilə təltif olunmuşdur.
Dövlətabad (Bukan)
Dövlətabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Bukan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 118 nəfər yaşayır (22 ailə).
Əhliman Əmiraslanov
Elmi fəaliyyəti
1985-ci ildə Ə. T. Əmiraslanov "Sümük sarkomaları" adlı orijinal monoqrafiyasına görə SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının N. N. Petrov adına mükafatına və diplomuna layiq görülmüşdür.
Elmi yenilikləri
Dayaq-hərəkət aparatı orqanlarının bədxassəli şişlərinə görə cərrahi müdaxilə edilmiş xəstələrin bərpaedici müalicəsi (reabilitasiyası); sümük sarkoması şişlərinin müalicəsində yeni üsulların işlənib hazırlanması; sümüklərin bədxassəli şişlərinin proqnozu; qadın cinsiyyət orqanlarının və sümüklərin bədxassəli şişlərində hormonal-metodik dəyişikliklər; yumşaq toxuma sarkomalarının kombinasiyalı və kompleks şəkildə müasir müalicə üsullarının işlənib hazırlanması; Azərbaycanda bəzi bədxassəli şişlərin epidemiologiyası; bədxassəli şişlərin erkən diaqnostikası və proqnozunda parakrin və immunohumoral faktorların klinik əhəmiyyəti mövzuları və bu istiqamətli digər mövzular elmi prioritetlik təşkil edir.
Azərbaycan Tibb Universitetində fəaliyyəti
Azərbaycan Tibb Universitetində Ə. T. Əmiraslanovun rəhbərliyi altında bir sıra islahatlar aparılıb, yeni innovativ layihələr hazırlanıb və həyata keçirilib. Yeni klinikalar tikilib istifadəyə verilib. Hazırda ATU-da Stomatoloji (2002), Onkoloji (2007), Tədris-Terapevtik (2010) və Tədris-Cərrahiyyə (2013) klinikaları fəaliyyət göstərir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə ayrılan vəsait hesabına inşa edilərək istifadəyə verilən bu klinikalar regionda ən müasir tədris müəssisələrinə çevrilib.
Akademik Ə. T. Əmiraslanovun fədakar işi və beynəlxalq əlaqələr prosesində həyata keçirdiyi aktiv fəaliyyət nəticəsində 1996-cı ildə MDB ölkələrinin bir sıra ali məktəbləri (Rusiya və Ukrayna istisna olmaqla) sırasında yalnız Azərbaycan Tibb Universiteti Londonda çapdan çıxan Amerika və Avropa Təhsil Birliyinin Beynəlxalq reyestrinə daxil edilib. ATU 1998-ci ildə Qara Dəniz Hövzəsiətrafı ölkələrin Ali Məktəblər Birliyinin, 2000-ci ildə Beynəlxalq Ali Məktəblər Assosiasiyasının, 2002-ci ildə Avropa Universitetlər Assosiasiyasının tam hüquqlu üzvü seçilib. Bütün bunlar Azərbaycan tibb təhsilinin beynəlxalq aləmdə geniş nüfuz qazanmasına və diplomların qarşılıqlı tanınmasına əhəmiyyətli dərəcədə zəmin yaradan mühüm amilə çevrilib.
Kafedraların bazaları genişləndirilməklə tədris otaqları və laboratoriyalar müasir avadanlıqlarla təchiz edilib. Hazırda bütün fakültələrdə dərslər tədrisin Bolonya sahəsinin kredit sistemi ilə aparılır. ATU-da təşkil edilmiş metodika və innovasiya şöbəsi bu sahədə geniş fəaliyyət göstərir. ATU-da fəaliyyət göstərən Elmi-Tədqiqat Mərkəzində və kafedraların nəzdindəki problem elmi-tədqiqat laboratoriyalarında aparılan elmi-tədqiqat işlərinin keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması, onların elmi nəticələrinin səhiyyə praktikasına tətbiqi uğurla həyata keçirilir.
Beynəlxalq fəaliyyəti
O, Ümumdünya Ortoped-Travmatoloq və Onkoloqlar Assosiasiyasının, Yunanıstan, Çexiya, Macarıstan Onkoloqlar Cəmiyyətlərinin, Avropa Bərpa Cərrahlığı Assosiasiyasının fəxri, Amerika Klinik Onkologiya Cəmiyyətinin, RF Təbiət Elmləri Akademiyasının, Polşa Tibb Elmləri Akademiyasının həqiqi üzvü, Rusiya Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvüdür.
1999-cu ildə UNESKO xətti üzrə "Bioetika, Elmi biliklərin və texnologiyaların etikası" Azərbaycan Milli Komitəsinin sədr müavini seçilib. 1999-cu ilin may ayında Polşa Tibb Elmləri Akademiyasının Albert Şvaytzer adına mükafata və "Böyük qızıl medalı"na, 2007-ci ildə RTEA-nın akademik N. N. Bloxin adına qızıl medalına, 2009-cu ildə Rusiyanın "XXI yüzilliyin liderləri" Proqramı çərçivəsində "Millətin İntellekti" adlı beynəlxalq təltifə layiq görülüb. O, UNESKO-nun eksperti, Türkdilli Ölkələrin Parlament Assambleyasının Parlamentlərarası Komissiyasının (TÜRKPA) sədri, Milli Məclisin deputatı, həmçinin Müstəqil Dövlətlər Birliyinin iştirakçı dövlətlərinin Paramentlərarası Assambleya şurasının üzvü kimi də Beynəlxalq fəaliyyət göstərir.
Alim Türkiyə Cumhuriyyəti universitetlərinin rektorları ilə çoxsaylı layihələrin hazırlanmasında, TEMPUS çərçivəsində yeni müqavilələrin qarşılıqlı imzalanmasını həyata keçirərək, dünyanın inkişaf etmiş ölkələrinin qabaqcıl ali məktəbləri ilə əlaqələri daim möhkəmləndirir.
Bridqette Qusterson
Bridqette Qusterson (d. 7 fevral 1973) — Avstraliyanı təmsil edən su poloçusu. Bridqette Qusterson, Avstraliya yığmasının heyətində 2000-ci ildə baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb və qızıl medal qazanıb.
Karyerası
Bridqette Qusterson, 2000-ci ildə Avstraliya yığması ilə birgə XXVII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların həlledici, final görüşündə Birləşmiş Ştatlar yığmasını 4:3 hesabı ilə məğlub edən Avstraliya yığması, XXVII Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu oldu.
Qazaxıstan–Serbiya münasibətləri
Qazaxıstan-Serbiya münasibətləri — Qazaxıstan ilə Serbiya arasında ilk diplomaik əlaqələr 1996-cı ilin dekabrında qurulmuşdur. 2015-ci ilin iyun ayında Belqradda Qazaxıstanın səfirliyi açılmışdır. Serbiyanın Astanadakı səfirliyi isə 23 iyun 2011-ci ildə təsis edilmişdir.
Tarixi
Müstəqillik dönəminə qədər Qazaxıstan SSRİ üzvü olaraq Yuqoslaviya ilə müəyyən diplomatik əlaqəlır qurmuşdur. Qazaxıstan ilə Yuqoslaviya Müttəfiq Respublikası arasında əlaqə 10 dekabr 1996-cı ildə qurulmuşdur. Hazırda Qazaxıstanın Serbiyadakı səlahiyyətli səfiri Nurbax Turaroviç Rüstəmovdur. Serbiyanın Qazaxıstandakı səfiri isə Vkadan Matiçdir (2017).
İqtisadi əlaqələr
Serbiua əsasən Qazaxıstana kimya məhsulları, ağac məmulatları, tekstil, kağız ixrac edir. Əvəzində isə Qazaxıstandan mineral məhsullar, mexanizmlər, elektrotexniki avadanlıqlar və s idxal edir. Qazaxıstanda serb kapitalı ilə işləyən onlarla müəssisə vardır. Bunlar əsasən ticarıt və tikinti sahələrini özündə birləşdirir. Serbiyanın «Enerqoproyekt» şirkəti Almatıda iki metro stansiyasının inşasını gerçəkləşdirir. Üstəlik digər serb şirkətləri isə burada yaşayış kompleksləri inşa edir. Sarıaqaşda isə mərab zavodu tikir.
Siyası əlaqələr
Qazaxıstan Kosovo məsələsində Serbiyanı dəstəkləyərək onun müstəqilliyini tanımatacağını bəyan etmişdir. Serbiya həmdə Qazaxıstanın Astanada «EKSPO-2017» keçirməsinə və onun BMT Təhlükəsizlik surasına qeyri-daimi üzv seçilməsinə dəstək vermişdir.
Dövlət səfərləri
2015-ci ildə Qazaxıstana Serbiyanın prezidenti Tomislav Nikoliç səfər edərək iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin inkişaf prespektivlərindən söhbət açmışdır. İki ölkə arasında əlaqənin 20 illiyi münasibəti ilə Nursultan Nazarbayey Serbiyaya səfər etmişdir. Bu zaman Belqrad Jambıl Jabaevin şərəfinə abidə ucaldılmışdır.
Bazar tendensiyası
Bazar tendensiyası - Bazar tendensiyası, maliyyə bazarlarının zamanla müəyyən bir istiqamətdə hərəkət etmə meyli. Bu tendensiyalar uzun zaman çərçivələri üçün sekulyar, orta zaman çərçivələri üçün birinci dərəcəli və qısa zaman çərçivələri üçün ikinci dərəcəli olaraq təsnif edilir. Treyderlər bazar tendensiyalarını texniki analizdən istifadə edərək müəyyən etməyə çalışırlar. Onlar cari qiymətin dəstək və müqavimət səviyyələrinə uyğunlaşması nəticəsində bazar tendensiyasını proqnoz edirlər.
Bazar terminologiyası
"Buğa bazarı" və "ayı bazarı" terminləri müvafiq olaraq yuxarı və aşağı bazar tendensiyalarını təsvir edir və ya bütövlükdə bazarı, ya da xüsusi sektorları və qiymətli kağızları təsvir etmək üçün istifadə olunur.
İnaq
İnaq — monqollarda ən yaxşı xidmətçilər (nökərlər) inak adlanırdı. Monqolca inak – yaxın dost, inanılmış, sevimli adam.
Radon
Radon (Rn)
Radon (Ra)- D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 86-cı element. Radonun başlıca mənbəyi torpaq, tikinti materialları və yeraltı mənbədən olan sular hesab olunur. Quruda onun fon konsentrasiyası 10 Bk/m³ təşkil edir. Bk – bekkerel – radioaktivlik ölçüsü olub, 1 dəqiqə ərzində radioaktiv parçalanmanın sayıdır, 1 Bk 1 saniyə ərzində bir radioaktiv parçalanmaya uyğun gəlir. Radonun mənzilə əsas daxil olma yolu – binanın özülünün (bünövrəsinin) altından onun infiltrasiya olunmasıdır, o, özüldə olan çat və yarıqlarla, həmçinin zirzəmi və divarlardan sızılaraq keçir. Mənzilin daxilində radonun konsentrasiyası adətən açıq sahədəkindən yüksək olur, odur ki, insan orqanizminə onun əsas hissəsi, havası yaxşı təmizlənməyən mənzillərdə daxil olur. Radon mənzillərdə tikinti materiallarından, dağ süxuru və qruntdan hazırlanmış döşəmə, divar və tavandan, həmçinin mənzildəki materiallarından, sudan və yandırılan yanacaqdan toplanır. Radonun miqdarı tikinti materiallarının xassəsindən və ərazinin geoloji xüsusiyyətindən asılıdır. Radonun konsentrasiyası, xüsusən havası yaxşı dəyişilməyən evlərin birinci mərtəbəsində kürsülü və zirzəmi mənzillərdə yüksək olur. Rütubətlik radonun ayrılmasını artırır. Belə şəraitdə yaşayan insanların başlıca olaraq ağciyərlərinin şüalanma dozası yüksək olur. BMT-nin atom radiasiyasının təsiri üzrə Elmi Komitəsinin məlumatına əsasən çoxmənzilli beton binalarda, ayrıca tikilmiş beton evlərdə, kərpic və taxtadan tikilmiş çoxmənzilli və tək binalarda radonun konsentrasiyası orta hesabla 50, 130, 20, 30 və 10-30 Bk/m³-a çatır, bu isə fon göstəricidən (10 Bk/m³) xeyli artıqdır. Əhalinin radonla və onun törəmə məhsulları ilə inhalyasiya hesabına şüalanma dozası əksər hallarda digər təbii və süni mənbələrdən ümumi şüalanma dozasının 50%-ni təşkil edir. Təbiətdə radona başlıca olaraq iki əsas izotop – radon – 222 (uran – 238-in parçalanma məhsulunun əmələ gətirdiyi radioaktiv sırasının üzvü) və radon – 220 (torium – 232-nin parçalanma məhsulu) şəklində rast gəlinir. Radon – 222, radon 220 ilə müqayisədə 20 dəfə artıq şüalanma dozasında iştirak edir. Açıq havada radonun miqdarının sutkalıq tərəddüdü 1-dən 100 Bk/m³ arasında olur, həm də yüksək təzyiqdə və açıq (buludsuz) havada, xüsusilə gecə və səhər saatlarında onun konsentrasiyası maksimuma çatır. Atmosfer havası hesabına radon 13%-ə qədər daxil ola bilər. Mənzil daxilində radonun miqdar səviyyəsi binanın altındakı qruntun növündən, evin və tikinti materialının tipindən, mərtəbədən, ventilyasiyanın mövcudluğundan, mənzildə döşəmənin hündürlüyündən və s. asılıdır.