cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qrafologiya
Qrafologiya ( — «yazmaq» və  — «təlim») — Şəxs və xətt ilə bağlı elm sahəsi.
Tarixi
Roma imperiyasının süqutundan sonra qrafologiyaya maraq da itir. Lakin orta əsrlərdə bu sahəyə yenidən maraq oyanır. ΧΙV əsrda bu elm sahəsi okkultizmin daxilində tədris edilməyə başlanır. Buna baxmayaraq bir çox ədiblər bu sahə ilə ciddi məşğul olmuşlar.Bunlardan Uilyam Şekspir, Höte, Lafater, Jorj Sand, Aleksandr Düma-oğul, Volter Skott, Edqar Po kimi tanınmışların adını çəkmək olar.
Höte qrafologiya haqqında belə demişdir: “Heç bir şubhə yoxdur ki, yazının insanın xarakteri və ağlı ilə əlaqəsi var, eləcə də o, ən azı  insanın hiss və davranışları haqqında məlumat verə bilər.”
Jorj Sand isə bu haqda belə demişdir: “Bu elmin sistemini bilmədiyim üçün ola bilər ki, yanılıram, amma mən minlərlə məktub alıram və mənim instinktim mənə imkan verir bu yazılar əsasında oxucularım haqqında təsəvvürlər yürüdüm.”
ΧVΙΙ əsrdə qrafologiya dəbə düşür, çoxlu qrofoloq “biliciləri” peyda oldu.Bununla yanaşı peşəkar qrafoloqlar da formalaşdı. 1622-ci ildə həkim və filosof Kamillo Baldi “Yazının köməyi ilə insanın təbiəti və xarakteri öyrənilməsi haqqında traktat” adlı qrafologiyaya dair ilk kitabı nəşr etdirdi. Bu ilk fundamental əsər idi. Baldinin ardınca Lafater öz kitabının 3-cü bölməsində yazıların xarakteri barədə məlumatları daxil edir. 1792-ci ildə Berlindən olan İohan Qrossman insan xarakterinin onun yazısında əks olunmasının fizioloji izahını verir.
Qrafologiyaya maraq gündən-günə artırdı, geniş tədqiqatlar aparılırdı. Leypçikdən olan alim Adolf Henç il ərzində 60 min yazını tədqiq etmiş və nəticədə 1862-ci ildə “Hiroqrammatomantiyu, yazud da xarakterin yazı ilə öyrənilməsi bacarığı” kitabını nəşr etdirir.
Artıq 1830-cu illərdə Parisdə “qrafoloqlar məktəbi” mövcud idi. Qrafoloiyanın atası isə fransız abbatı Jan İppolit Mişon(1806-1881-ci illər) hesab olunur. Çünki məhz. o, ilk dəfə olaraq yazıların tədqiqi üsullarını sistem halına salır.1871-ci ildə “Qrafologiya” jurnalını təsis edir. 1881-ci ildə isə Parisdə qrafoloqlar cəmiyyətini yaradır. Uzun illər qrafoloqlar tərəfindən istifadə olunan dəyərli kitab “Qrafoloji sistem” adlı kitabın müəllifi də Mişon olmuşdur. Bu kitabın girişində o, qrafologiyaya belə izah verirdi: hər bir yazı nitq kimi ruhun əqli və əxlaqı özəlliyini göstərir, yazı baxışla görülə bilinən ruhun əl izidir. Mişon öz tədqiqatlarında özəl xarakterik xüsusiyyətləri də ayır edirdi. Mişenin müasiri Krapye Jamen “Qrafologiya haqqında traktat”, “Yazı və xarakter” əsərlərində onun tədqiqatlarını tənqid edirdi. Mişendən fərqli olaraq o, intellektual səviyyəni və əxlaqi vəziyyəti analiz edirdi.
1903-cü ildə İ.Morqenştern “Psixoqrafologiya” kitabında müşahidələr nəticəsində qrofologiyanın elmi əsaslarını verir.
E.Burinski 1905-ci ildə yazıların kriminal aspektlərini şərhini verir.
V.Preyerin ən məşhur kitabı “Yazı və xarakter” adlanırdı.
Artıq qrafologiya elm kimi status almışdı. Yazının analizi ilə fizioloqlar, psixoloqlar, məhkəmə-tibbi ekspertləri maraqlanmağa başlayırlar.
1917-ci ildə Almaniyada “Yazı və xarakter” adlı kitab nəşr olunur. Bu kitab 25 dəfə davamlı nəşr olunmuşdu. Demək olar ki, bu kitab qrofoloqların bibliyasına çevrilmişdir. Kitabda İ.Turgeniyevin, L.Tolstoyun, E.Zolyanın, J.Vernin, P.Çaykovskinin, Şarl Qunonun, Vilhelm Ι və Vilhelm ΙΙ yazıları analiz edilmişdir. B. Napoleonun yazısı ən son anına qədər tədqiq edilmişdir.
1932-ci ildə B.Şulç “Yazı və evlilik” adli kitabında evlənən cütlüklərin uyğunluğunluqlarını yazıları vasitəsi ilə müəyyən edilə bilməsi haqqında məlumatları dərc etmişdir.
1939-cu ildə ingilis qrafoloqu Hans Yakobi “Xəttin analizi” kitabını nəşr etdirir,digər ingilis qrafoloqu Robert sodak yazının analizində ilk dəfə transportir, xətkeş və xronsirkuldan istifadə etmiş, həmçinin yazı prosesində əlin təziqini öyrənməyə başlamışdır.
1938-ci ildən Almaniyanın bir çox universitetlərində qrafologiya tədris olunmağa başlanır.1959-cu ildə isə Münhendə qrafologiyadan dövlət imtahanı keçirilməyə başlandı.
ABŞ-da stenoqraf Milton Banker 1920-ci ildə Çikaqoda Beynəlxalq Qrafoloqlar Qəmiyyətini yaradır. Hal-ahzırda bu bu ən məşhur qrafologiya məktəblərindən biridir.
1930-cu ildə Qordon Ollport həmkarı Fillip Vernon ilə birgə qrafoanalizi öyrənməyə başlayırlar. Onların birgəelmi işi “İfadəli hərəkətlərin öyrənilməsi” adlanırdı. Bu elmi əsərində Ollport yazırdı: “Həqiqətən də yazı elə bir kristaldır ki, onun köməyi ilə insanın tam olmasa da bir çox psixoloji xüsusiyyətlərini çətinlik çəkmədən görmək olar.”
1948-ci ildə V.Vulf öz təcrübələri ilə müəyyənləşdirdi ki, insan xəttinə məxsus özəlliklər bilavasitə altşüura bağlıdır və idarəolunmazdır.Bütün araşdırmalarını “Təltəlşüurun dioqrammaları” adlı kitabında toplayaraq nəşr etdirdi.
Rusiyada İ.F. Morqanştern ΧΙΧ əsrin sonlarında qrafologiyaya dair “Psixoqrafologiya” kitabını nəşr etdirdi. Bu kitab ikinci dəfə 1994-cü iləd nəşr olundu.
1929-cu ildə D.M.Zuyev-İnsarov öz geniş tədqiqatları əsasında “xarakterin və yazının formalaşması” və “Xarakter və yazı” kitablarını nəşr etdirdi. 1930-cu illərdən etibarən Rusiyada və SSRİ respublikalarında qrafologiya qadağan edilmiş elmlər siyahısına qatıldı.
Bütün bunlara baxmayaraq qrofoloqlar arasında bəzi məqamlarda fikir ayriliqları da, yanılmalar da olur. Bu da bir çox hallarda qrafologiyanı bir elm kimi şübhə altına salırdı. Lakin elm inkişaf etdikcə yeni metodlar, yeni yanaşmalar ortaya çıxır. Bu da qrafologiyanın bir elm kimi inkişaf etməsinə böyük təkan verirdi.
NGC 4267
NGC 4267, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. E/SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
La-Şapel-dü-Bar
La-Şapel-dü-Bar  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. O-Qrezivodan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38078. Kommunanın 2012-cu il üçün əhalisi 526 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 358 ilə 2526 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 480 km cənub-şərqdə, Lion dan 105 km şərqdə, Qrenobldan 39 km şimal-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Cozef Lister
Jozef Lister [Lord Lister] - böyük ingilis cərrahı və alimi, cərrahi antiseptiklərinlərin yaradıcısı, Lordlar Palatasının üzvü.
Listeria bakteriya növü, insan patogeni Listeria monocytogenes də daxil olmaqla, Jozef Listerin şərəfinə adlandırılıb. London Kral Cəmiyyətinin üzvü (1860) və prezidenti (1895-1900), Paris Elmlər Akademiyasının xarici üzvü (1912).
Həyatı
Jozef Lister evin dördüncü uşağı olaraq 5 aprel 1827-ci ildə Esseks qraflığının Apton şəhərində anadan olmuşdur. 1852-ci ildə London Universitetini fərqlənmə diplomu ilə bitirərək tibb üzrə bakalavr dərəcəsi almışdır. Universiteti bitirdikdən sonra Universitet xəstəxanasının kollecinə rezident assistenti vəzifəsinə təyin edilmişdir. Bir müddət sonra Jozef Edinburqa köçmüşdür və burada Sayman klinikasında işə düzəlmişdir. Onun 1854-1855-ci illərdə əsasən oftalmologiyaya həsr olunmuş klinik cərrahiyyəyə dair mühazirələri ilk dəfə məhz bu zaman nəşr olunmuşdur.
Lister yalnız 1858-ci ildə Edinburq Kral Xəstəxanasında cərrah vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Təxminən elə bu zaman universitetdə cərrahiyyə üzrə dərs deməyə başlamışdır. 1860-cı ildə Qlazqoda Jozef cərrahiyyə professoru adını almışdır.
Peçorin Kərimov
Kərimov Peçorin Müzəffər oğlu (23 fevral 1939-cu il Azərbaycan Respublikası Zəngilan rayonu Keçikli kəndində) – kimya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent – Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Y. Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun (NKPİ) – aparıcı elmi işçisidir. Amorf polimerləri özündə həll edən yeni plastifikatorlar-, dizel yanacaqları üçün yeni antioksidantlar kəşf etmişdir. Yaponiyanın, İtaliyanın və başqa dünya ölkələrinə, həmçinin Azərbaycan Respublikasına valyuta ilə satdığı kimyəvi reagentləri əvəz edən yeni və effektli yerli Azərbaycan reagentlərini – kəşf etmiş və sənayedə tətbiq eləmişdir. D.H.Mendeleyev adına ümumi ittifaq kimya cəmiyyəti tərəfindən fəxri fərmanlarla təltif olunmuşdur.
Cozef Lister
Həyatı
1877-ci ilə qədər Lister Edinburqda işləyir. Sonra London Kral Xəstəxanasında işləmək üçün dəvət alır və Londona köçür. Burada o, 1882-ci ilə qədər tədris fəaliyyəti ilə də məşğul olmuşdur.
Peçorin Kərimov
Həyatı
P.M.Kərimov 23 fevral 1939-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun Keçikli kəndində ziyalı ailəsində — (onun atası Kərimov Müzəffər Abış oğlu Köhnə Koryağın, indiki Füzuli rayonunda yerləşən 4 illik gimnaziyanı bitirmişdir) anadan olmuşdur. Onun atasının arxa cəbhədə kolxoz sədri işləməsi üçün Müvafiq Komitə tərəfindən "BROUN" icazəsi olmağına baxmayaraq, könüllü surətdə 2-ci dünya müharibəsində fəal iştirak etmiş və 1943-cü ildə Krımda Kerç çayında həlak olmuşdur. (Qeyd etmək lazımdır ki, həmin gün Almanların göydən tökdükləri öldürücü silahların təsirindən çoxlu Azərbaycanlı döyüşçüləri vətən yolunda şəhid olmuşlar. P.M.Kərimov 1958-ci ildə həmin rayonun mərkəzində olan Pirçivan orta məktəbini qızıl medalla bitirmiş, həmin ili də Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakultəsinə daxil olmuş, 1964-cü ildə isə AMEA NKPİ-nin əyani aspiranturasına daxil olmuşdur.
Cozef Lister
Həyatı
1880-ci ildə alim London Kral Cəmiyyətinin Kral Medalına layiq görünmüşdür.
Peçorin Kərimov
Elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətləri
P.M.Kərimov 1971-ci ildə kimya elmləri namizədi alimlik adını almaq üçün "Etilenqlikolun hidroksil-, xlortərkibli efirlərinin sintezi və onların plastifikatorluq xassələrinin yoxlanılması" mövzusunda dissertasiya müdafiə etmişdir. Ona SSRİ Nazirlər Sovetinin Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə kimya üzrə fəlsəfə elmləri doktoru adı verilməklə bərabər həm də SSRİ Dövlət plan komitəsinə göstəriş verildi ki, P.M.Kərimovun kəşf etdiyi plastifikatorlar həm yeni, həm də effektli olduğu üçün Volqodon şəhərində yerləşən "Volqodon kimya kombinantı nəzdində sənaye qurğusu onun şəxsi iştirakı ilə tikilsin. 1972-ci ildə NKPİ-nin 6 aylıq ezamiyyətə (Volqodon kimya kombinatına) göndərdi və sənaye qurğusu paslanmayan metaldan hazırlanaraq, bir gündə 3 ton "plastifikator" sintez edildi. Beləliklə, 3 ton Azərbaycan plastifikatoru "Plastiazan-60" — Kemerova şəhərində hərbi zavodda nitrosellüloza əsasında geniş sənaye təcrübəsi nəticəsində alınan məmulat həm zərbəyə, həm də donmaya qarşı davamlı olan yeni bir polimer kütləsi kəşf edildi. Həmin polimer kütləsindən alınan məmulatlar avtomobil maşınlarının ablisovkalarında və başqa məqsədlər üçün metalları əvəz edən və paslanmayan detallar kimi tətbiq sahəsini tapmışdır. Qeyd etmək olar ki, bura qədər yazılan işlər onun aspiranturada oxuduğu və apardığı elmi-tədqiqat işlərindən ibarətdir. P.M.Kərimovun elmi kəşfləri 2-ci və 3-cü mündəricatda daha geniş veriləcək.
Cozef Lister
Həyatı
1896-cı ildə görkəmli alim, bir çox universitetlərin və elmli cəmiyyətlərin fəxri üzvü Jozef Lister Kral Tibb Cəmiyyətinin sədri təyin edilmişdir.
Ərəb dilinin İraq dialekti
Ərəb dilinin İraq dialekti və ya İraq ərəb dili (لهجة عراقية, عراقي) — bədəvi dialekti əsasında inkişaf etmiş və İraqda, eləcə də Suriya, İran, cənub-şərqi Türkiyədə və regiondan kənardakı İraq diasporunun nümayəndələri arasında yayılmış ərəb dilinin qarşılıqlı surətdə başa düşülən növləri kontinuumu. Danışanların ümumi sayı 15,1 milyon nəfərdir (onlardan 11,5 milyonu İraqdadır).
Cozef Lister
Həyatı
Jozef Lister 1912-ci il fevralın 10-da İngiltərənin Uolmer şəhərində vəfat etmiş və Vestminster abbatlığında dəfn edilmişdir. Britaniya Kral Cərrahlar Kollecinin adından verilən nekroloqda deyilir: “Onun sakit, sarsılmaz xasiyyəti, dönməz iradəsi, istehzaya biganəliyi, tənqidlərə dözümlü olması, bütün bunlar onu ən nəcib insan edib. Onun zəhmətinin bəhrələri əbədi qalacaq. Bəşəriyyət həmişə ona minnətdar olacaq.”.
Ərəb dilinin İraq dialekti
İraqın özünəməxsus multikulturalizminə görə, İraq ərəbcəsi arami, akkad, fars, kürd və türk dillərindən əhəmiyyətli miqdarda alınma sözlərə malikdir.
Peçorin Kərimov
P.M.Kərimovun əsas elmi nailiyyətləri
1. İlk dəfə olaraq etilenqlikolun və xlortərkibli alifatik turşuların əsasında xlorat turşusunun katalizatorluğu iştirakında α, β, γ, ɷ-tərkibli mürəkkəb efirlər sintez etmiş və onların əsasında NKPİ-nin nəzdində olan sınaq zavodunda yarımsənaye qurğusu, Volqodon kimya kombinantı nəzdində isə sənaye qurğusu tikilərək istifadəyə verilmişdir. Həmin qurğularda Azərbaycan plastifikatorları olan "plastiazanlar" sintez olunmuşdur. İlk dəfə olaraq Yaponiyanın "Toshiba" firmasının və Azərbaycan Respublikasının mütəxəssisləri tərəfindən Bakı şəhərində kondisioner zavodu 1975-ci ildə tikilərək istifadəyə verildi. Bu zavod Asiya qitəsində yeganə zavod idi. 12 sexdən ibarət olan Bakı Məişət Kondisionerlər Zavodu (BMKZ)-da hər sexdə işlənmək üçün "Toshiba" firması kompozisiyaları və reagentləri valyuta ilə Azərbaycan Respublikasına satmağa başladı. 1975-ci ildə SSRİ-nin 15 respublikasına göstəriş verildi ki, yerli (Otecestvenni) kompozisiyalar və reagentlər sintez edilsin və keyfiyyətcə Yaponiya reagentlərindən yaxşı həm də ucuz olsun. BMKZ zavodu moskvada yerləşən eketrik texniki sənaye nazirliyinin nəzdində idi. Həmin işlər ilə AMEA NKPİ-də yeni reagentlərin tanılmasına da sərəncamlar verildi. 1975-ci ildə P.M.Kərimov "Quruducu agent" (OA) adı ilə satılan reagenti sintez edərək sınaq nümunəsini BMKZ zavoduna təqdim etdi. Qeyd etmək olar ki, ümumilikdə 600 sınaq nümunəsi Yaponiyaya tədqiqat üçün göndərildi. Bir neçə aydan sonra NKPİ-nin əməkdaşlarının kəşf etdikləri yerli "OA" 600 nümunə içərisində 1-ci yeri tutmuşdur və böyük sənaye qurğusunda sintez olunaraq BMKZ zavodunda "Teploobmennik sexində" "QA" kimi istifadə olunmasına icazə verilmişdir. Azərbaycan Dövlət Plan Komitəsinin köməkliyi ilə tez bir zamanda NKPİ-nin sınaq zavodunda və BMKZ zavodu nəzdində də sənaye qurğuları tikilərək istifadəyə verildi. Bu nailiyyətdən sonra P.M.Kərimov "Toshiba" firmasının "Texnosnaska-", Böyük presləmə qurğularının zədələnən, xarab olan detalların yerinin tezləşdirmə üsulu ilə işlədilən "yapon" reagentini-əvəz edən reagenti kəşf etmişdir. Keyfiyyətini itirmiş yüksək molekullu "Froenlərin" bərpasını kəşf edərək Azərbaycan Respublikasını valyuta alverindən xilas etmişdir.
3. P.M.Kərimov İtaliyanın Azərbaycan Respublikasına valyuta ilə satdığı (голтовочной наполнитель) hamarlayıcı qatqı maddəsini yerli ucuz xammallar əsasında yeni maddə kəşf etmişdir (1990-cı il). 1990–91-ci illər P.Kərimov onunla çalışan əməkdaşları ilə birlikdə Moskvanın monometr və elektron saatları zavodunun xahişi ilə qızdırdıqda və soyutduqda həcmi dəyişməyənforma düzəldib həmin müəssisəyə təhvil verilmişdir. Bu hal elmdə yenilikdir! P.M.Kərimov gənələri öldürmək üçün yeni insektidlər kəşf etmişdir (2008–2011-ci illər). Xarici ölkələrdən alınan "Neosidol", "Diazinon-15", "Diazinon-60" və "Blotik" heyvan gənələrini öldürən dərmanlarının onun kəşf etdiyi insektid dərmanları həm ekonomik, həm də keyfiyyət nöqteyi-nəzərdən daha da sərfəlidir.
4. P.M.Kərimovun kəşf etdiyi quruducu agent "OA-1" maddəsi rusiyanın Revda şəhərində Voloçeniya zavodunda metal məftillərin və mis trubkalarının möhkəmliyini artırmaq üçün onların molekulları perpendikulyar haldan düz xətt halına salırlar. Bu texnologiya bütün dünya ölkələrində gənəgərçək yağının işlədilməsi ilə aparılır. Qeyd etmək lazımdır ki, gənəgərçək yağı insanlar üçün dərman maddəsi kimi də işlədilir, həm də çox bahalı qida maddəsidir. Onun kəşf etdiyi reagent isə istənilən qədər tapılan ucuz xammallar əsasında yüksək 99 % çıxımla sintez edilmişdir və s. P.M.Kərimov AMEA-nın NKPİ-dən Moskvaya, Leninqrada, Novosibirsk, Volqodon və s. şəhərlərə ezamiyyət olunmuşdur. Ezamiyyət vaxtı 6 aylıq olsa da çox hallarda bütün problem məsələləri çox qısa vaxta yerinə yetirmişdir. 1978-ci ildə Novosibirsk şəhərinə SSRİ-nin baş proyekt institutunda NKPİ-nin yeni kəşf olunmuş işlərinin sənaye qurğularında sintez olunması üçün dövlət büdcəsindən məvacib ayrılmasına müvəffəqiyyətlə nail olmuşdur, hətta NKPİ-nin direktoru, akademik V.S.Əliyev Peçorinə təşəkkür kimi bir dənə "ORSK-3" soyuducusu alıb bağışlamışdır. 1986-cı ildə Leninqrad şəhərində B.İ.Lenin adına Ümumittifaq Neft-Kimya İnstitutunun razılığı ilə P.M.Kərimovu 6 ay müddətinə ezamiyyətə göndərdilər. Əsas məqsəd isə tsiklopentadien və dəm qazı əsasında polimerləşməyən fərdi alitsiklik (maye halında) turşu sintez etmək idi. O, həmin reaksiyanı təzyiq altında mikroavtoklavda əsasi mühitdə (PH˃7) apararaq maye halda turşu ədədi 240 mqKOH/q olan və 90 %-li çıxımla reaksiyanı başa çatdırdı. Həmin institutun müdiriyyəti və başqa şöbə müdirləri — bütün əməkdaşları sevinclərindən bir neçə gün bayram etdilər, P.M.Kərimova öz minnətdarlıqlarını bildirdilər. Sonrakı illər həmin institutun əməkdaşları bu sahədə apardıqları reaksiyalar nəticəsində kəşf olunan yeni maddə haqqında dərc olunan patentlərdə və məqalələrdə P.M.Kərimovun adını müəllif kimi dərc etmişlər. Peterburq alimləri Azərbaycan alimlərinə yüksək qiymət verirlər və s.
5. İkinci Qarabağ müharibəsindən əvvəl Heydər Əliyev adına Hərbi institutdan AMEA NKPİ-yə gələn nümayəndələrin xahişləri (mineral turşuların qatılaşdırılmasına aid) tezliklə təmannasız olaraq P.Kərimov tərəfindən yerinə yetirilmişdir. Həmin institutun nümayəndəsinin vasitəçiliyi ilə məlumat çatdırıldı ki, Azərbaycanın hərbi sənayesində qığılcım verən maddəni nə Rusiya, nə də ki, ABŞ vermir. Sizin həmin maddəni sintez etməyinizi Hərbi institutun müdiriyyəti xahiş edir. P.Kərimov 3–4 günə xaricdən alınan qığılcım verən maddədən fərqli olaraq nəmliyə qarşı davamlı yeni bir maddə sintez edərək, texnologiyanı Azərbaycan hərbisinə töhfə verdi. Son illər o, yeni antioksidantlar sintez etmiş və dizel yanacaqlarında antioksidant, antidepressant xassələrini yoxlamışdır. Nəticədə müəyyən olunmuşdur ki, dizel yanacaqları üçün peroksid-, nitro tərkibli antioksidantların yaşama müddəti çox deyil və tərkibində heteroaromatik hallogenli efir törəmələri dizel yanacaqlarında uzun müddət işlədilə bilər.
Müəlliflik şəhadətnamələri, elmi məqalələri və tezisləri
P.M.Kərimov bir çox alimlərin işlərində müəllif və elmi rəhbərdir. O, 110-dan çox elmi əsərin, o cümlədən 20 müəlliflik şəhadətnaməsinin, 1 milli patentin, 60 məqalə və 29 tezisin müəllifidir. O, həmişə elmi axtarışlarla məşğul olan, öz sənətini sevən və yeni elmi kəşflər etmək qabiliyyətinə malik tədqiqatçıdır. İntizamlıdır, vətənpərvərdir, işlədiyi kollektivin hörmətini və inamını qazanmışdır.
Arabat boğazı
Arabat boğazı -  Kryac adasını Arabat əqrəbindən  (Ukrayna, Krım yarımadası) ayırır. Azov dənizini Sivaş körfəzi ilə birləşdirir. Uzunluğu 6 km, eni ortalama olaraq 100 m, Azoz dənizi ilə birləşdiyi yerdə 150 m təşkil edir. Yaxın zamanlara qədər boğaz mövcud olmamış və Arabat bərzəxi üzərində dəmir yolu fəaliyyət göstərmişdir. 1970-ci ilin mart ayında bölgədə baş verən və gücü 30–35 km/s-a çatan fırtına baş verir və nəticədə bərzəx boğaza çevrilir. Rusiya vətəndaş müharibəsində Ağlarla Qırmızılarla baş verən əsas döyüşlər burada olmuşdur. Sahillərində yaşayış məntəqəsi yoxdur.
Xocalı rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemi
Haqqında
Ermənistanın Azərbaycana qarşı işğalçılıq müharibəsi nəticəsində Xocalı rayon MKS-in zəngin kitab fondu məhv edilmişdir.
2012-ci ildən Goranboy rayonunun Aşağı Ağcakənd qəsəbəsində fəaliyyət göstərir. Xocalı rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminə 1 Mərkəzi Kitabxana və 14 kənd kitabxana filialı daxildir. Bu filiallar Gəncə şəhərində, Bərdə, Şəki və Goranboy rayonlarında yerləşir. Hazırda MKS-in kitab fondu 50 min nüsxəyə yaxın, oxucuların sayı isə 1969 nəfərdir. Kosalar kəndindəki 2 kitabxana Yaloba kənd Mədəniyyət evində, Kərkicahan qəsəbə kitabxanası Kərkicahan qəsəbə klubunda, Cəmilli kənd kitabxanası Cəmilli İcra nümayəndəliyində, Meşəli kitabxanası Meşəli qəsəbəsindəki kitabxana binasında yerləşir. Digər kitabxanalar isə şəxsi evlərdə fəaliyyət göstərirlər.
Yeni salınmış qəsəbələrdə 3 kitabxana fəaliyyət göstərir. (Aşağı Ağcakənd, Börü və Meşəli). Kitabxanalardan 4- ü tam təmirlidir (Cəmilli, Kərkicahan, MKS və Meşəli kitabxanaları). 11 kitabxananın təmirə ehtiyacı vardır. Rayon üzrə bütün kitabxanalar istilik sistemi ilə təchiz edilmişdir. Mərkəzləşmiş Kitabxana Sisteminin maliyyələşməsi Mədəniyyət və Turizm şöbəsi tərəfindən, kənd kitabxanalarının maliyyləşməsi isə kənd icra nümayəndəlikləri tərəfindən həyata keçirilir.
Rayon üzrə oxucu sayı 4700 nəfər, daimi oxucu sayı isə 3480 nəfər təşkil edir. Kitabxanalarda rayon üzrə 50294 ədəd kitab vardır (Bunlardan 23567 ədəd kiril, 26727 ədəd isə latın qrafikalı kitablardan ibarətdir).
Sen-Viktor (Alye)
Sen-Viktor  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Şimal-şərqi Monlyuson kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Monlyuson.
INSEE kodu — 03262.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 2014 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 1416 əmək qabiliyyətli insan (15-64 yaş) arasında 1024 nəfər iqtisadi fəal, 392 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 72.3%, 1999-cu ildə 73.0%) olmuşdur. Fəal 1024 nəfərdən 949 nəfər (496 kişi və 453 qadın) işləyir, 75 nəfər işsizdir (27 kişi və 48 qadın). 392 hərəkətsiz olan 109 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 187 nəfər təqaüdçü, 96 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
İlfat Abdullin
İlfat Abdullin (9 yanvar 1998) Qazaxıstan oxçusu. Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı.
Tərcümeyi-hal
İlfat Abdullin 9 yanvar 1998-ci ildə Taldıkorqanda anadan olmuşdur.
Karyera
Antalyada keçirilən Dünya Kubokunun üçüncü mərhələsində çıxış etdi. Qazaxıstanlı oxçunun 651 xal toplayaraq 79-cu yeri tutduğu reytinq turu nəticəsində ilk turda belaruslu Anton Prilepovu vuraraq ona 2:6 hesabı ilə uduzdu.
Cakartada keçirilən 2018 Asiya Oyunlarında Abdullin dördüncü oldu. Yarımfinalda bürünc medal uğrunda dueldə isə İndoneziyalı Riau Eqa Aqat Salsabillaya 2: 6 hesabı ilə məğlub oldu. O, həmçinin kişilərdən ibarət komandada beşinci, qarışıq cütlər turnirində isə doqquzuncu yeri tutdu.
Elə həmin il Dünya Kubokunun üç mərhələsinə qatıldı: Şanxayda fərdi turnirdə 57-ci, qarışıq komandada 9-cu, Antalyada ilk matçlarda məğlub olaraq 57-ci oldu. Ən yaxşı nəticə Berlində göstərildi və fərdi turnirdə 1/16 finala çıxdı.
2019-cu ildə Abdullin Dünya Çempionatında 1/32 finalda məğlub oldu və kişi komandasında altıncı oldu. Şanxaydakı Dünya Kubokunda 1/32 finalda, Antalyada 1/16 finala yüksəldi. Türkiyədə də eyni mərhələdə qarışıq cütlər turnirində mübarizədən kənarlaşdırıldı. Banqkokda keçirilən Asiya Çempionatında 1/16 finala yüksəldi.
2021-ci ildə Paris Dünya Kubokunda 1/8 finala çıxaraq ən yaxşı nəticəni göstərdi. Qarışıq cütlər turnirində də doqquzuncu yeri tutdu. Lozannadakı mərhələdə 1/32 final mərhələsində məğlub oldu. Koronavirus pandemiyası səbəbindən 2021 -ci ilə təxirə salınan Tokio Yay Olimpiya Oyunlarında, Səncər Musayev və Denis Qankindən ibarət komanda turnirində, 1/8 finalda milli komandanın tərkibində Hindistan millisinə uduzdu. Fərdi turnirdə 1/8 final mərhələsinə yüksəldi, britaniyalı Ceyms Vudqeyt və holland Stiv Vaylerə qalib gələrək atışmada çinli Xialonq Li-yə məğlub oldu.
Herseqovinalılar
240px|thumb|Pusquda olan Hersoqovinalılar, «Srbadija» jurnalının illüstrasiyası (1876) Herseqovinalılar — milliyyətindən asılı olmayaraq Herseqovina əhalisinin ümümi adı.
Tarixi
1860-1913-cü illərdə "Köhnə Herseqovina" nın dağılmasından əvvəl müasir Serbiya və Monteneqronun (Monteneqro Herseqovina) qərb bölgələrinin sakinləri də Herseqovinalılar adlandırılırdı. Məhs Herseqovina ləhcəsi əsasında XIX əsrin birinci yarısında Vuk Karadiç ədəbi serb-xorvat dilini inkişaf etdirdirmişdir.
Etnoqrafik xüsusiyyətlər
Rusiyanın inqilabdan əvvəlki nəşrində Bosniya və Herseqovina olaraq qeyd edilirdi. Avstriya-Macarıstan vilayətin işğal oçerkinə dair məqalələrdə qeyd edildi: Bosniya və Herseqovinanın ümumi görünüşündə fərq şübhəsizdir. Boşnak kəndi Herseqovinadan daha ağırdır ... Boşnaklar Herseqovinalılardan daha mülayimdirlər. Hansı ki onun müraciyyəti daha yumşaqdır. Herseqovinalılar azadlığı sevən, cəsur, sona qədər cəsarətlidir. Herseqovinalılar daha hərəkətli və həssasdır və buna görə də boşnakdan daha isti olur. Bosniya intiqam hissi ilə xarakterizə olunmur, Herseqovina intiqam alır.
Brokhauz və Efronun ensiklopedik lüğətində qeyd olunduğu kimi:
Jur
Jur (polşa dilində zur, zurek; bolqarca кісяліца) - sulu yeməkdir. Polyakların və bolqarların milli yeməkləridir. Slavyan xalqlarının mətbəxinə bu yemək Vladimir Monomaxanın dövründə daxil olmuşdur. Əsas tərkibini yulaf unu təşkil edir.
Hazırlanma qaydası
thumb|Цежа в процессе брожения
Bu yeməyi hazırlamaq üçün əsas ceja (suda həll olunmuş un) adlı məhlulu hazırlamaq lazımdır. Bunu hazırlamaq yarım və bir neçə sutka vaxt tələb olunur. Cejanı hazırlamaq üçün əsas yulaf unundan istifadə olunmalıdır. Bu unun üzərinə su əlavə edilir (150-250 qr una 1 litr) və isti yerdə saxlanılır.
Ceja hazır olduqdan sonra supun digər elementlərinin hazırlanmasına başlanılır. Yeməyin əsas prinsipi su ilə unu qatışdırıb alınan məhluldur. Bulyon süddən hazırlanır. Süddü isti odda qızdırılır üzərində kartof, kolbasa, xama, göbələk, kərə yağı, bitki yağı, çalınmış yumurta, köftə və s.əlavə olunur.
Sportinq Lissabon muzeyi
Sportinq Lissabon muzeyi — Portuqaliyanın tanınmış futbol komandası olan "Sportinq Lissabon" klubunun titullarını və tarixini özündə əks etdirən bir idman muzeyidir. Muzeyin açılışı 2014-cü ilin 31 avqust tarixində klubun prezidenti Antonio Dias da Kunya tərəfindən gerçəkləşdirildi. Muzey klubun ev oyunlarını keçirdiyi Joze Alvalade stadionunun birinci mərtəbəsində yerləşir. Muzeydə bir neçə mövzudan ibarət olmaqla 8 otaq fəaliyyət göstərməkdədir ki, burada Sportinq trofey adlı otaqda klubun Avropamiqyaslı turnirlərdə qazandığı 22 kubok nümayiş olunur. Ümumilikdə burada təxminən 5000 ədəd mükafat və 2000 ədəd tarixi şəkil ziyarətçilərə nümayiş etdirilir. Yeganə klubdur ki, ikinci muzeyi fəaliyyət göstərir və bu Leyriya şəhərində yerləşir. Burada yalnız klubun futbol komandasının qazandığı mükafatlar deyil həmçinin 32 idman növü üzrə fəaliyyət göstərən komandaların qazandıqları mükafatlarda ziyarətçilərə nümayiş etdirilir.
Muzeyə gələn qonaqlar həmçinin stadion turuna çıxa bilərlər. Həmçinin muzeydə klubun formasını geyinmiş Jose Travassos, Alberto Akosta, Luiş Fiqu və Kriştianu Ronaldo kimi futbolçuların orijinal formaları sərgilənir.
Əsas muzeyə gələn ziyarətçilər burada həmçinin 1902-ci ildə Belas klubunun qazandığı medalı görə bilər ki, onunda üzərində Sportinq klubunun orijinal loqosu təsvir olunub. Həmçinin Xoakin Aqostinyonun istifadə etdiyi velisoped, Karlos Lopezin Los-Anceles 1984 Yay Olimpiya Oyunlarında geyindiyi köynək, Antonio Livramentonun istifadə etdiyi hokkey taxtası, və 1964-cü ildə "Mançester Yunayted" üzərində qazanılmış 5–0 hesablı matçda istifade edilmiş top muzeydə sərgilənir.
Mətbuat azadlığı
Formalaşması
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 1948-ci ildə qəbul edilmiş Ümumdünya İnsan Hüquqları Bəyannaməsində deyilir: "Hər kəsin fikir və ifadə azadlığı hüququ var; bu hüquq, müdaxilə olmadan fikir yürütmək azadlığına,məlumat və fikirləri istənilən media vasitəsi ilə axtarmaq, almaq və yaymaq azadlığına təminat verir.” Bu fəlsəfə ümumiyyətlə elmi tədqiqat, elmi azadlıq, nəşr və mətbuat azadlığının müxtəlif dərəcələrini təmin edən qanunvericiliklə müşayiət olunur. Bu qanunların bir ölkənin hüquq sisteminə daxil olma dərinliyi onun konstitusiyasına qədər gedə bilər.  Söz azadlığı anlayışı bir çox hallarda mətbuat azadlığı ilə eyni qanunlarla əhatə olunur.İsveç dünyada mətbuat azadlığını 1766-cı il Mətbuat Azadlığı Qanunu ilə öz konstitusiyasına qəbul edən ilk ölkə oldu
Dünyada mətbuat azadlığının vəziyyəti
Qanuni təriflərdən başqa bir sıra qeyri-hökumət təşkilatları dünyada mətbuat azadlığının səviyyəsini qiymətləndirmək üçün digər meyarlardan istifadə edirlər. Bəziləri subyektiv siyahılar yaradır, digərləri kəmiyyət məlumatlarına əsaslanır:
Sərhədsiz reportyorlar(Reporters without Borders) - öldürülən,həbs edilən və ya təcavüzə məruz qalan jurnalistlərin sayını və dövlət inhisarlı televiziya və radioların mövcudluğunu, həmçinin mediada senzuranın və özünütənzərənin qeydə alınması, medianın ümumi müstəqilliyini nəzərə alır.Mütəmadi olaraq hər il oxucularına illik yekun hesabatlar təqdim edirlər
Jurnalistləri Müdafiə Komitəsi (CPJ) işlərinə görə repressiyalarda öldürülən və həbs olunan jurnalistlərin sayını sistematik olaraq izləyir. Bildirilir ki, jurnalistika vasitələrindən müstəqil araşdırma, fakt araşdırma missiyaları və xarici ölkələrdəki müxbirlər, o cümlədən dünya ölkələrində yerli işçi jurnalistlər şəbəkəsi izləməklə jurnalistlərə kömək etmək üçün istifadə olunur. CPJ, 119-dan çox sərbəst ifadə təşkilatının qlobal şəbəkəsi olan Beynəlxalq Söz Azadlığı Mübadiləsi vasitəsilə dünyanın digər mətbuat azadlığı təşkilatları ilə məlumatları bölüşür. CPJ, jurnalist qətlləri hallarında cəzasız qalmağı da izləyir. CPJ işçiləri hər bir iş üçün ciddi meyarlar tətbiq edirlər; tədqiqatçılar müstəqil olaraq hər bir ölüm və ya həbs cəzasının səbəblərini araşdırır və yoxlayırlar.
Freedom House- hər bir xalqın daha çox ümumi siyasi və iqtisadi mühitini a praktikada nəzəri olaraq mövcud ola biləcək mətbuat azadlığı səviyyəsini məhdudlaşdıran asılılıq əlaqələrinin mövcud olub-olmadığını müəyyən edir. Mütəxəssislər qrupları, mətbuat azadlığı balı qiymətləndirir və hər bir ölkənin xülasəsini 100 ballıq şkala əsasında jurnalistlər üçün siyasi, iqtisadi, hüquqi və təhlükəsizlik vəziyyətini təhlil edən ölçülmüş qiymətləndirmə sisteminə görə tərtib edirlər. Bundan sonra ölkələri azad, partiyasız və ya azad olmayan mətbuat var. 2019-cu ildə ən çox mətbuat azadlığına sahib olan 10 ölkə sırası belədir:Norveç, Finlandiya, İsveç, Hollandiya, Danimarka, İsveçrə, Yeni Zelandiya, Yamayka, Belçika və Kosta Rika. Mətbuat azadlığının ən az olduğu 10 ölkə sırası isə bu cür qeyd olunub: Şimali Koreya, Eritreya, Çin, Vyetnam, Sudan, Suriya, Cibuti, Səudiyyə Ərəbistanı, Laos, İran və Kuba.
Azərbaycanda mətbuat azadlığının vəziyyəti
Altı Azərbaycan jurnalisti Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsi zonasında həlak olub. «Azadlıq», «Yeni Müsavat», «Bakı-xəbər», «Bizim yol», «Ayna», «Gündəlik Azərbaycan»,«Turan» İnformasiya Agentliyində, «Azadlıq» radiosunda çalışan onlarla jurnalist dəfələrlə oğurlanıb, döyülüb, qondarma cinayət işlərilə dustaqxanalara salınıb. Bu gün də 9 jurnalist məhz fərqli düşündüyünə və düşündüklərini media vasitəsilə cəmiyyətə çatdırdığına görə həbsdədir.
Rasim Əliyev
Rasim Əliyev 2015-ci il avqustun 8-də amansızcasına döyülərək bir gün sonra, avqustun 9-da Bakıdakı xəstəxanalardan birində dünyasını dəyişib. Bakıda fəaliyyət göstərən 30 yaşlı reportyor Rasim Əliyev azərbaycanlı futbolçu Cavid Hüseynovu xarici jurnalistə qarşı pis rəftarına görə tənqid etdikdən sonra ona özünü futbolçunun qohumları kimi təqdim edən şəxslərdən telefon zəngləri gəlib. Nəhayət, o, Bakının gediş-gəlişli və məskunlaşmış bir ərazisində təhlükəsiz kimi görünən bir yerdə görüşməyə razılıq verib, lakin, elə həmin yerdə bir qrup şəxs tərəfindən amansızcasına döyülüb.
Hal-hazırkı vəziyyət
Son dövrlərdə Azərbaycanda mətbuat azadlığının qorunmasında cüzi miqdarda inkişaf hiss olunur.2019-cu ildə keçirilən bələdiyyə və 2020-ci ildə növbədənkənar(əslində isə elə qanuna uyğun olaraq 5 ildən bir keçirildiyi üçün, son seçkilər 2015ci ildə keçirib və təbii olaraq bu proses 2020-ci ildə davam etməliydi) seçkilər bir daha medianın gücünü əhaliyə göstərdi.Ümumiyyətlə son dövrlərdə jurnalistlərə qarşı yumşalma hiss olunur.
PKB mağarası
PKB mağarası (Yeni) — Rusiyanın Krasnodar diyarında mağara. Mağara diyarın Apşeron rayonunda, Belaya və Kurjips çayları arasında yerləşir. Meşəlik ərazisində yerləşən mağaranı yaxınlıqdan keçən asfalt yoldan on metr ayırır. Mağara Laqo-Naki yaylasındadır. PKB mağarası Kamışanova polyana yasaqlığının ərazisinə aiddir.
Ümumi məlumat
Böyük Aziş və İsiçenko mağaralarından fərqli olaraq PKB mağarası heç bir böyük zala və ya qaleriyaya malik deyil. Mağara əsasən şimal-şərq istiqamətdə uzanan dar yarıqdan ibarətdir. Mağara daxilinin ortalama ölçüləri 40-50 sm-dən 1 metr arasında dəyişir. Maksimal ölçü bəzi yerlərdə 6 metrə çata bilir. Keçidlərin hündürlüyü bir neçə on santimetrdən 10-12 m-ə qədərdir. Mağarada böyük və kiçik olmaqla əsas 4 səviyyə müəyyənləşdirilib. Mağara dəhlizlərinin profilində çoxlu çıxıntılar və quyular mövcuddur. Onların hündürlüyü 8 metrə bərabərdir. Daxilində stallaktiklərə və stalaqmitlərə rast gəlinir. Ancaq onlar heç də bütün mağara daxilində yayılmayıb. Mağara daxili yuxarı yura yaşlı dolomit süxurlarından təşkil olunub. Su mağaranın aşağı iki mərtəbəsində müşahidə olunur. Su daha çox quyuların dibində qısa axın formasında olur. Mağaranın ümumi uzunluğu 513 metr, amplitudu 17 metr, həcmi isə 990 m³-dir. Mağaranın kəşfi və tədqiqatı krasnodar speleoloqlarına aiddir. 30 il əvvəl kəşf olunmuş mağaranı daha çox «şkuroder» adlandırırlar. Mağaranın girişi yetərincə enli olsa da sonra daxildə hərəkət etmək keçmək və müəyyən hazırlıq tələb edir. Mağara daxilində çox vaxt sürünərək hərəkət etmək lazım gəlir. Onu da qeyt etmək lazımdır ki, mağaraya giriş yerinin qeyri -dəqiq təsvirinin, habelə speleoloqlar tərəfindən koordinatlarının gizlədilməsi nəticəsində turistlə çox vaxt mağaranı ondan otuz metr aşağıdakı mağara ilə qarışıq salırlar. Mağara daxilində fauna və floraya rast gəlinməyib. Yaxın zamanlarda mağara daxilinin yenidən tədqiqatı planlaşdırılır.
Elman Məmmədov (şəhid)
Elman Bəhmən oğlu Məmmədov (17 avqust 1991; Borsunlu, Tərtər, Azərbaycan — 3 oktyabr 2020; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin MAHHXHQ əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elman Məmmədov 17 avqust 1991-ci il tarixində Tərtər rayonu Borsunlu kəndində anadan olub.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Elman Məmmədov Füzuli döyüşlərində savaşıb. Elman Məmmədov Elşad oğlu 3 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonunun Alıxanlı kəndinin azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olub. Tərtərdə dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elman Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elman Məmmədov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elman Məmmədov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Məhkəmə nəzarəti
Məhkəmə nəzarəti — icraedici və qanunverici hakimiyyətlərin fəaliyyətinin məhkəmə tərəfindən yoxlanılması prosesidir. Məhkəmə nəzarəti səlahiyyəti olan məhkəmə daha yüksək hüquqi qüvvəsi olan hüquq normaları ilə ziddiyyət təşkil edən qanunları və hökumət qərarlarını ləğv edə bilər. Bu zaman icraedicilik hakimiyyətinin qərarları qanunsuz olduğuna görə, qanunlar isə konstitusiyanın normalarını pozduğuna görə qüvvədən düşmüş hesab edilə bilər. Məhkəmə nəzarəti hakimiyyətlərin bölünməsi prinsipindəki yoxlama və balanslardan biridir: qanunverici və icraedici orqanlar öz səlahiyyətini aşdıqda məhkəmə onların üzərində nəzarəti həyata keçirir. Doktrina yurisdiksiyalar üzrə fərqlənir. Odur ki, məhkəmə nəzarəti prosesi və onun əhatə dairəsi ölkədən ölkəyə fərqlənə bilər.
Ümumi prinsipləri
Məhkəmə nəzarəti iki fərqli, lakin paralel hüquq sistemləri kontekstində — roman-german hüquq sistemi və ümumi hüquq sistemində, həmçinin iki fərqli demokratiya nəzəriyyəsində araşdırıla bilər. Hansı ki bu nəzəriyyələr qanunverici hakimiyyətin aliliyi və hakimiyyətlərin bölgüsü doktrinaları və hökumətlərin təşkil edilməsi prinsipləri ilə bağlıdır.
İkincisi, hakimiyyətlərin bölünməsi ideyası demokratik cəmiyyətdə hökumətin necə təşkil edilməli olması barədə digər bir nəzəriyyədir. Qanunverici hakimiyyətin aliliyindən fərqli olaraq, hakimiyyətlərin bölünməsi ideyası ilk dəfə Monteskyö tərəfindən irəli sürülmüşdür; sonralar müvafiq nəzəriyyə ABŞ-də Ali Məhkəmə tərəfindən Con Marşallın sədrlik etdiyi Merberi Medisona qarşı məhkəmə işində tətbiq edilmişdir. Hakimiyyətlərin bölünməsinin əsaslandığı ideyaya görə, hüquqi təminatlarsız hakimiyyətin heç bir qolu digəri üzərində səlahiyyətlərini həyata keçirə bilməz; hakimiyyətin hər bir qolunun digər qollar üzərində nəzarət və yoxlama səlahiyyəti olmalıdır və nəticə olaraq, hakimiyyətin bütün qolları arasında tənzimedici balans yaradılmalıdır. Sözügedən ideyanın əsas məğzi qarşılıqlı nəzarət və balans sistemidir. ABŞ-də məhkəmə nəzarəti məhkəmələr tərəfindən hakimiyyətin digər iki qolu üzərində səlahiyyətlərin icrası ilə bağlı həyata keçirilən əsas nəzarət vasitəsi hesab edilir.
Ümumi hüquq sisteminə əsaslanan və məhkəmə nəzarətinin daha çox tətbiq edilməsinin lehinə olub hakimiyyətlərin bölünməsi fikrini vurğulayan cəmiyyətlərdə "demokratik" cəmiyyətlərin formalaşdırılmasındakı fərqlər məhkəmə nəzarəti ilə bağlı müxtəlif baxışların yaranmasına gətirib çıxarmışdır. Lakin hüquq sistemləri qanunvericilik hakimiyyətinin aliliyi ideyasına əsaslanan bir çox dövlətlər hakimiyyətin qanunvericilik qoluna müstəsna olaraq səlahiyyətlərin verilməsinin mümkün təhlükələrini görmüş və məhdudiyyətlər yaratdığı qənaətinə gəlmişdirlər. Roman-german hüquq sistemli əksər dövlətlər çoxluğun tiranlığının qarşısını almaq üçün məhkəmə nəzarəti formasını qəbul etmişdirlər.
İnzibati aktlar
Əksər müasir hüquq sistemləri məhkəmələrə inzibati aktlara nəzarət etmək səlahiyyəti verir (dövlət orqanlarının fərdi qərarları: məsələn, subsidiya verilməsi haqqında qərar, yaşamaq üçün icazə verilməsindən imtina edilməsi haqqında qərar və s.). Bəzi dövlətlərdə (xüsusilə də Fransa və Almaniya) inzibati orqanlarla vətəndaşlar arasında mübahisələri həll etmək səlahiyyəti olan inzibati məhkəmə sistemi yaradılmışdır. ABŞ və Birləşmiş Krallıq kimi digər dövlətlərdə məhkəmə nəzarəti mülki məhkəmələr tərəfindən həyata keçirilsə də, inzibati məhkəmə kimi ixtisaslaşmış məhkəmələrə və ya kollegiyalara ötürülə bilər. ABŞ-də qarışıq sistem tətbiq olunur: məhkəmə nəzarəti bəzi inzibati qərarlar üzərində ABŞ federal dairə məhkəmələri (hansı ki bunlar ümumi məhkəmələr hesab edilirlər), bəziləri üzərində birbaşa olaraq ABŞ apelyasiya məhkəmələri, digərlərində isə Veteranların İddiaları üzrə ABŞ apelyasiya məhkəməsi kimi ixtisaslaşmış məhkəmələr tərəfindən həyata keçirilir. İnzibati aktın üzərində məhkəmə nəzarətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı iddialar müəyyən ilkin şərtlərə və formal tələblərə (məsələn, şikayətin ünvanlandığı səlahiyyətli qurumun adının qeyd edilməsi) cavab verməlidir. Bir çox dövlətlərdə məhkəmələr inzibati işlərdə xüsusi prosedurlar tətbiq edirlər.
Fiscus Judaicus
thumb|Üzərində "FISCI IUDAICI CALUMNIA SUBLATA" yazılmış, [[Nerva|Nervanın hakimiyyəti dövrünə aid sikkə.]]
və ya  (latın dilində – "yəhudi vergisi") — b.e. 70-ci ildə Yerusəlim və onun məbədi məhv edildikdən sonra Roma imperiyasında yəhudilərə tətbiq edilən vergi. Gəlirlər Romadakı Kapitoli məbədinə yönəldilmişdir. Bu vergi 71-ci ildən III əsrin əvvəllərinə qədər tətbiq edilmişdir. Bu, orta əsrlərdə Almaniya imperatorları tərəfindən opferpfenniq (qurban pfenniqi) adı ilə yenidən canlandırılmışdır.
Vergitutma tədbiri Romanın maliyyə vəziyyətini yaxşılaşdırmış və eyni zamanda prozelitizmə qarşı bir maneə rolunu oynamışdır. Vergi ödəyənlər Roma tanrılarına qurban kəsmək məcburiyyətində azad olmuşdular.
Müqəddəs Qriqoris kilsəsi (Zavadıq)
Müqəddəs Qriqoris kilsəsi — Xocavənd rayonunun Zavadıq kəndində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Kilsə XVII əsrdə əslən yaxınlıqdakı Kiş kəndindən olan arxiyepiskop Barseq Kişeçinin nəzarəti ilə Katolikos IV Petrosun sifarişi əsasında inşa edilmişdir.
Tarixi
İnşaat kitabəsinə əsasən Müqəddəs Qriqoris kilsəsi 1667-1676-cı illərdə Kiş kəndindən olan alban arxiyepiskopu Barseq Kişeçinin nəzarəti altında Alban Həvari Kilsəsinin katolikosu IV Petrosun sifarişi ilə inşa edilmişdir. Abidə üzərindəki kitabədən bəlli olur ki, kilsə Amaras monastırı qardaşlığının yay iqamətgahı kimi istifadə olunmuşdur ki, bu da onun memarlığına təsir etmiş, kilsədə dəyərli xaçdaşlar, tarixi əlyazmalar və digər dəyərli tarixi artefaktlar toplanmışdır.
Memarlıq xüsusiyyətləri
İlkin memarlıq xüsusiyyətlərini yaxşı qoruyaraq dövrümüzə çatmış kilsə, dörd pilonlu günbəzli bazilika formasına malikdir. Günbəzin alçaq barabanı xaçvari xarici həcmdə demək olar ki, görünmür.
Gülüstan nahiyəsi
Gülüstan nahiyəsi — Gəncə-Qarabağ əyalətinin bölgələrindən biri. Osmanlı inzibati vahidlərindən biri
Tarixi
Gülüstan nahiyəsi 8 kəndən ibarət idi.
İstinadlar
«Gəncə-Qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftəri»
I Səlim Gəray
I Səlim Gəray — XXV Krım xanı.
1631-ci ildə dünyaya gəldi. Krım xanı I Bahadur Gəray ın oğludur. Atasının 1637-ci ildə vəfat etməsinin ardından öncə Ablan qəbiləsindən Mirzaş ağanın, daha sonra isə əmisi III İslam Gəray ın himayəsinə girdi. Ancaq Adil Gəray səltənətində aradan götürülmək istənildi. Şirin qəbiləsinə sığınan Səlim Gəray qaçaraq Yambol yaxınlığındakı Çulmaq kəndində yaşadı.
1683-cü ilin payızında sədrəzəm Mərzifonlu Mustafa Paşa nın rəhbərlik etdiyi İkinci Vyana müharəsinin uğursuz nəticələnməsinə səbəb olan Murad Gəray ın, ardından ruslara qarşı uğur qazana bilməyən II Hacı Gəray ın vəzifədən alınmasından sonra yenidən Krım xanlığı na gətirildi və Ədirnə də Sultan Mehmed in hüzuruna çıxarıldı (5 iyul 1684).Bu əsnada ruslar Krıma yaxınlaşmış, Azak və Qara dəniz sahilindəki digər mühüm qalalar mühasirəyə alınmışdı. İkinci səltənətində oğulları Dövlət Gəray ı kalqay, Əzəmət Gərayı isə nurəddin təyin etdi. Bölgədəki rus təsirini xeyli azaldan Səlim Gəray onların Krıma girməsinin qarşısını aldı. 30 may 1689-cu ildə baş tutan Orqapı döyüşündə ruslar üzərində mühüm qələbə qazandı. Həmin ilin noyabrında Avstriya birliklərini darmadağın etmiş, bu səbəblə Ədirnə yə çağrılaraq xilat geyindirilmişdir. Ertəsi il yenidən cəbhəyə yollanan Səlim Gəray böyük oğlu Dövlət Gəray ı Ərdələ göndərmiş, özü isə əvvəlcə Belqrad a, daha sonra isə 4 dekabr da İstanbul a gəldi. Ancaq burada ikən ruslarla lehlərin döyüşə hazırlaşdığı xəbəri yayıldı və bu vəziyyətdə Krımda olmaması bəhanə edilərək sədrəzəm Körpülü Fazil Mustafa Paşa tərəfindən danlandı. Ardından Krımdakı yerli tatarlarla münasibətlərinin pis olmasını bəhanə edən Səlim Gəray öz istəyilə vəzifədən alındı (6 mart 1691).
O əsnada kiçik oğlu Əzəmət Gərayın ruslarla döyüşdə həlak olduğunu eşidən Səlim Gəray icazə alaraq həcc ziyarətinə getdi. Dönüş yolunda ikən Dəməşq də əmirlər arasında yaranan anlaşmlığı həll edərək bölgədə sülhü təmin etdi. Bu davranışı səbəbilə Sultan Əhməd in etibarını qazanan Səlim Gəraya Silivri də bir malikanə hədiyyə edildi və burada yaşamasına icazə verildi. O əsnada Krım xanı olan əmisi oğlu Səfa Gəray a qarşı ayaqlanma başlamış, yerli tatar əsilzadələrinin dəvəti və Sultan Əhmədi n də istəyilə Səlim Gəray üçüncü dəfə Krım xanlığı na gətirildi (21 oktyabr 1692). Böyük oğlu Dövlət Gəray ı kalqay, əmisi İslam Gəray ın oğlu Şahin Gərayı isə nurəddin təyin etdi. Çox keçmədən Avstriya və Rusiya ilə başlayan müharibəyə çağırıldı. 1693-cü ildə Valaxiya bölgəsinə daxil olan Səlim Gəray ardından Ədirnə yə gəldi və mərasimlə qarşılandı. 1694-cü ilin fevralında Krıma qayıtdı. 1695-ci ildə çar I Pyotr un Krım üzərinə başlayan hücumları nəticəsində ertəsi il Azak qalası ruslar tərəfindən ələ keçirildi. 1699-cu ildə bağlanan Karlovitsa müqaviləsi ilə Osmanlılar 2 cəbhədə də məğlub olmuş, buna baxmayaraq sülh təmin edilmişdir. Ardından Səlim Gəray yaşlılığını bəhanə göstərərək oğlu Dövlət Gəray ın lehinə vəzifədən ayrıldı (16 fevral 1699). Ədirnə də yaşamasına icazə verilən Səlim Gəraya illik 8 min axca təqaüd ayrıldı. Ancaq oğulları arasında yaranan anlaşmazlıq səbəbilə 1701-ci ilin martında bölgəyə göndərilmiş, sülhü təmin etməsi üçün oğullarına məsləhət verməsi buyrulmuşdur. Buna baxmayaraq sülh təmin edilməmiş, bu səbəblə Səlim Gəray dördüncü dəfə Krım xanlığı na gətirilmişdir (24 dekabr 1702). Bu dəfə oğullarından Qazi Gəray ı kalqay, Qaplan Gəray ı isə nurəddin təyin etdi. Çərkəzistan bölgəsinə qaçan oğlu Dövlət Gəray ın bağışlanmasını təmin etdi və onu İstanbul a yolladı. Çox keçmədən 14 dekabr 1704-cü ildə vəfat edən Səlim Gərayın cənazəsi Bağçasaray da Xan məscidinə dəfn olundu.
Krım vəziri Əli Mərdan ağanın qızıyla evli olan Səlim Gərayın 12 oğlu və 12 qızı olmuş, oğullarından altısı Krım xanı olmuşdur. Səlimi təxəllüsü ilə şeirlər yazmış, mahnılar bəstələmişdir. Bağçasaray da topladığı zəngin kitabxanası 1736-cı ildə şəhəri istila edən ruslar tərəfindən yandırılmışdır.
Nkosilati Nyati
Nkosilati Nyati — Zimbabveli ətraf mühit fəalı. O, 10 yaşından ətraf mühiti qorumağa başlamış və gənclərin mühüm qərarların qəbulu prosesinə cəlb edilməsinin tərəfdarı olmuşdur. O, hesab edir ki, gənclərin müxtəlif strukturlarda səsini çıxarıb qərar qəbul edə bilmədikləri halda iqlim ədalətini təmin etmək səyləri həyata keçirilə bilməz. 2019-cu ildə Nkosilati İspaniyanın Madrid şəhərində Birləşmiş Millətlər Təşkilatının iqlim dəyişikliyi konfransında iştirak edir və iqlim dəyişikliyi ilə bağlı daha güclü fəaliyyət üçün kampaniya aparır.
Fəaliyyət
Nkosilati Nyati Viktoriya şəlaləsi yaxınlığında böyüyüb. O, Viktoriya şəlaləsindəki zibillikləri görən gündən sonra ətraf mühitin mühafizəsi yoluna qədəm qoyur, bundan sonra ekoloji problemlərdən daha çox xəbərdar olur. O, 11 yaşında ikən Zimbabvedəki Çamabondo İbtidai Məktəbində 5-ci sinifdə oxuyarkən ölkəsindəki iqlim dəyişikliyinin təsirlərini hiss etməyə başlayır. 2019-cu ildə Victoriya şəlaləsində şiddətli quraqlıq yaşanır. İqlim dəyişikliyi nəticəsində təqribən 7,7 milyon Zimbabveli qida çatışmazlığı ilə üzləşir və 45 milyon Cənubi Afrikalı gələcək aclıq riski altındadır. Həmçinin Zimbabvenin səkkiz rayonunda misli görünməmiş qida çatışmazlığı var və beş faizi ötüb. Ölkəsindəki bütün bu problemlər onu ictimaiyyəti iqlim dəyişikliyi ilə bağlı maarifləndirməyə başlamağa və daim qlobal tullantıların azaldılmasına çağırmağa sövq edir. O, dünya liderləri iqlim dəyişikliyi ilə mübarizə üçün ciddi addımlar atana qədər mübarizə aparacağına söz verir.