cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vilyam Rendolf Herst
Siyasətə cəlb olunması
Herst Proqressiv Hərəkatın sol qolunda mövqe tutaraq işçi sinfi adından varlı və güclü insanları mühakimə edirdi. Tammani Hallın dəstəyilə o, 1902 və 1904-cü illərdə Konqressə üzv seçilmişdir. O, 1904-cü ildə [[ABŞ Demokrat Partiyasından prezidentliyə namizədliyini irəli sürmüş, lakin mühafizəkar Nyu York hakimi Alton B. Parkerə seçkilərdə məğlub olmuşdur. Tammani ilə münasibətləri pozulduqdan sonra Herst Nyu-York şəhərinin meri seçkilərinə namizədliyini irəli sürür. Bu zaman Tammani Hall ona qalib gəlmək üçün bütün səylərini ortaya qoymuşdur.
Britaniya imperiyasının rəqibi kim Herst ABŞ-nin Birinci dünya müharibəsinə qatılmasına qarşı çıxır və Millətlər Liqasının yaradılmasına qarşı təzyiqlər göstərirdi. Onun qəzetləri 1920 və 1924-cü illərdə hər hansı bir namizədin təsdiqini özlərində saxlayırdılar. Herstin vəzifə üçün sonuncu müraciəti 1922-ci iıdə olmuşdur. Bu zaman Tammani Hallın liderləri onun Nyu-Yorkdan Senata namizədliyini dəstəkləmişdilər. Al Smit buna veto qoyaraq Herstin uzunmüddətlik nifrətini qazanmışdır. 1932-ci ildə Herstin Demokratların Milli Konvensiyasında öz mütəffiqləri Vilyam Gibbs Makado və Con Nans Qarnerlə birgə Franklin Delano Ruzveltə president seçkilərində dəstək olması onun Smitə qarşı olan vendettasının bir hissəsi idi.
Siyasi düşüncələrində 180 dərəcə dəyişiklik: Herst sağ mövqe tutur
220px|thumb|right|Vilyam Herst faşistlər — [[Alfred Rozenberq, Karl Bomer, Rozenberqin adütantı Tilo fon Trotla birlikdə, 1934-cü il]] Bioqrafı Ben Proktor izah edir:
1934-cü ildə Herst Adolf Hitlerdən müsahibə götürmək üçün Berlinə yollanmışdır. Hitler ondan Amerikan mətbuatının nə üçün onun düzgün başa düşmədiyini soruşduqda Herst belə cavab vermişdir: "Çünki amerikalılar demokratiyaya inanır və diktaturaya meylli deyillər". Herstin nəşriyyatları nasist liderlər Adolf Hitler və Herman Görinqin təkzibi olmadan onlara dair çoxlu bölmələr hazırlamışdılar.
Millisent Vilson
200px|thumb|left|Millisent Herst 1903-cü ildə Herst 21 yaşlı Millisent Veronika Vilsonla ailə həyatı qurmuşdur. Onların nigahından 5 oğlan uşağı dünyaya gəlmişdir: Corc Randolf Herst (1904), Vilyam Randolf Herst Jrş (1908), Con Randolf Herst (1910) və əkizlər Randolf Apperson Herst və David Uitmir Herst (1915). Herstin nəvəsi Patrisia Herst terrorist qadın, bank oğurluğundan ittiham olunan və siyasi kidnappingin qurbanı olmuşdur.
Marion Devis
200px|thumb|right|Marion Devis Siyasi ümidlərinə son qoyduqdan sonra Herst dostu Paul Blokun keçmiş məşuqəsi film aktrisası Marion Devislə münasibətə başlamışdır. 1919-cu ildən isə Herst onunla açıq aşkar Kaliforniyada yaşamışdır. Millisent 1920-ci illərin ortalarından Herstlə münasibətlərinə son qoysa da, ömrünün sonuna qədər rəsmi olaraq onun həyat yoldaşı olmuşdur. Millisent Nyu-Yorkda özü üçün sərbəst həyatını qurmuş, filantrop kimi cəmiyyətdə aktivliyi ilə seçilmişdir. O, 1921-ci ildə kasıblar üçün Free Milk Fund (Pulsuz Süd Fondu) yaratmışdır.
Kaliforniyadakı mülkləri
220px|thumb|left|[[Herst-kasl, Kaliforniya]] 1919-cu ildən başlayaraq Herst Herst qəsrinin tikintisinə başlamışdır. Qəsr Kaliforniyada San Simeon şəhərində 97 000 hektrar ərazini əhatə edir. Buradakı otaqlar Avropanın evlərindən gətirilmiş incəsənət, antikvariat nümunələri ilə zəngin idi. Bundan başqa onun Ərəb atları üçün rançosu var idi. San Simeon 1960-cı ilə aid Spartak filminin çəkilişlərində Mark Krassın (Lourens Olivye canlandırmışdır) iqamətgahı kimi istifadə olunmuşdur. Onun həmçinin Maklaud çayı yaxınlığında Uinton adlı mülkü var idi. Uinton malikanəsi Herst qəsrinin də memarı olan Culia Morqan və Vilyam Doddun birgə iş birliyi nəticəsində dizayn olunmuşdur. 1947-ci ildə Herst Beverli Hillsdə Sanset bulvarından 3 məhəllə aralıda yerləşən 3 hektarlıq sahədə H- hərfi formasında tikilən mülkü 120 000 dollara almışdır. Bu ev Beverly House (Beverli Haus) adı ilə tanınır və bir vaxtlar 165 milyon dollar dəyərində qiymətləndirilərək ABŞ-nin ən bahalı şəxsi evlərindən biri idi. Bu malikanədə 29 yataq otağı, 3 su hovuzu, tennis kortları, şəxsi kinoteatr və gecə klubu var idi. Hüquqşünas və investor Leonard Ross 1976-cı ildən buranın sahibidir. Malikanə 2010-cu ilin sonunda 95 milyon dollara satışa çıxarılmışdır. Malikanə 2012-ci ildən bəri satılmasa da, qiyməti 135 milyon dollar dəyərində qiymətləndirilmişdir. Beverli Hausun kinomatoqrafiya ilə də bağlılığı vardır. Belə ki "Xaç atası" filmində qorxulu səhnələrdən biri olan filmin produseri Cek Voltzun çarpayısında kəsilmiş at başının olması səhnəsidir. Personajın sahib olduğu film şirkəti "İnternational" adlanırdı. Bu isə Herstin əvvəllər sahib olduğu kinoşirkətin adını daşıyırdı.
Luiz Pizzitolanın "Herst Hollivud üzərində: filmlərdə güc, hiss və təbliğat" kitabında deyilənlərə inansaq, vaxtilə Con Kennedi və Jaklin Kennedinin bal ayları üçün bir müddət bu evdə qalmışdılar. Onlar evli cütlük olaraq ilk filmlərinə də elə bu malikanənin kinoteatrında baxıblar. Bu 1920-ci illərdə Herst tərəfindən çəkilmiş film idi.
1890-cı illərin əvvəllərindən Herst atası tərəfindən ona 10 il qabaq alınmış Plizanton adlı yerdə malikanə tikintisinə başlamışdır. Herstin anası bu evin layihəsini öz üzərinə götürərək evin tikilməsini Culiya Morqana həvalə etmişdir. Layihə tamamlandıqdan sonra anası həmin malikanəni Hacienda del Pozo de Verona adlandırmışdır. Anasının ölümündən sonra 1925–1969-cu illər aralığında klub kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1969-cu ildə kütləvi yanğın malikanənin məhv olmasına səbəb olmuşdur.
İncəsənət kolleksiyası
200px|thumb|right|"İybilmə hissinin alleqoriyası", 1697-ci il, Yan Veniks. Herst tərəfindən alınaraq kolleksiyası siyahısına əlavə edilmişdir. Herst əsrlərdən bəri saxlanılmış və dünyanın hər bir yerindən gəlmiş incəsənət nümunələrinin zəngin olduğu geniş kolleksiyaya sahib idi. Onun kolleksiyasında Yunan vazaları, İspaniya və İtaliya mebelləri, Şərq xalçaları, Renessans dövrünə aid ibadət geyimləri, müəllifləri tərəfindən imzalanmış çoxlu kitablardan ibarət zəngin kitabxana, həmçinin dünyanın müxtəlif yerlərindən gətirilmiş heykəl və rəsm əsərləri daha çox diqqət çəkirdi. İncəsənət nümunələrindən başqa, o həmçinin əlyazmalar, nadir kitablar və avtoqraflar kolleksiyaçısı idi.
Onun evi tez-tez məşhurlar və siyasətçilər tərəfindən ziyarət edilmişdir. Qonaqların qaldığı otaqlarda antiq dövrün mebelləri və bir neçə rəssamların əl işlərinə rast gəlmək olardı. 1937-ci ildən başlayaraq Herst Böyük böhrandan sonra yaranmış maliyyə yükünü aradan qaldırmaq üçün kolleksiyasının bir hissəsini satmağa başlamışdır. Elə ilk ildəcə 11 milyon dollar dəyərində kolleksiyasından bir hissə satmışdır. 1941-ci ildə o, 20 000-dən çox əşyanı satışa qoymuşdur. Satışa çıxarılmış əşyalar arasında Van Deykin rəsmləri, krosier(keşiş əsaları), fincanlar, Çarlz Dikkensin buffet mebeli, vitraj,silah və zirehlər, Corc Vaşinqtonun jileti və Tomas Ceffersonun İncili kimi qiymətli əşyalar var idi. Bu cür böyük miqyaslı satışların olmasına baxmayaraq, Herst qəsri Kaliforniya ştatına verilmişdir. Bu evdə kifayət qədər qiymətli əşyaların olması buranın muzey adlanmasına əsas verir.
Benguin (Soyuqbulaq)
Benguin - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Vilyam Rendolf Herst
Müqəddəs Donats Qəsri
Country Life jurnalında Müqəddəs Donats Qəsrinin şəkillərini gördükdən sonra Herst Uelsin Ueyl-of-Qlamorqan mülkünü almışdır. Qəsr Herst tərəfindən Avropanın qəsr və saraylarından alınmış otaqlar alınması ilə yenidən bərpa olunmuşdur. Böyük zal Uiltşirdə yerləşən Bradenstok Monastrndan alınmış və Müqəddəs Donats qəsrinin indiki yerində kərpicdən rekonstruksiya olunmuşdur.O, Bradenstok monastrından qonaq otağını da almışdır. O buranı XVI əsrə aid fransız bacası və pəncərələr komplekti ilə bəzəmişdir. Herst 34 yaşıl və ağ mərmərdən olan hamam otağı tikdirmişdir. Herst və Devis çox vaxtlarını burada əyləncələr təşkil etməklə keçirmişdilər. Onların təşkil etdiyi partilərə çağırılan qonaqlar arasında Çarli Çaplin, Duqlas Ferbenks, Vinston Çörçill və gənc Con Kennedi kimi məşhurlar olmuşdur. Müqəddəs Donat qəsrinə baş çəkdikdən sonra Corc Bernard Şou aldığı təəssüratları belə qeyd etmişdir: "Əgər Tanrının pulu olsaydı, o mütləq belə bir şey tikdirərdi".
Benguin (Soyuqbulaq)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 164 nəfər yaşayır (27 ailə).
Vilyam Rendolf Herst
Müqəddəs Donats Qəsri
Herst dünyasını dəyişdikdən sonra qəsr Atlantic College tərəfindən alınmış və hal-hazırda da onlar tərəfindən beynəlxaql internat məktəbi kimi fəaliyyət göstərir.
Aviasiya ilə maraqlanması
Vilyam Herst xüsusən aviasiya ilə bağlı yeni texnologiyalarla maraqlanırdı və ilk uçus təcrübəsini 1909-cu ilin yanvarında Los-Ancelesdə etmişdir. fransız aviatoru Lui Polan özünün Farman bioplanında Herstlə birlikdə hava səyahəti etmişdir. Herst həmçinin 1910-cu ildə ABŞ-nin bir sahilindən digər sahilinə 30 gün ərzində səyahət edə biləcək şəxsə 50 000 dollar (indi 1 285 000 dollar həcmində qiymətləndirilir) məbləğində Herst mükafatı təyin etmişdir.
Maliyyə böhranı
Herstin Franklin Delano Ruzvelt və onun Yeni Kursuna qarşı olan "xaç yürüşləri" onun müəssisələrinə həmkarların tətili və boykotlarla müşayət olunmuşdur. Bu da öz növbəsində onun imperiyasının maliyyə cəhətdən çətin duruma düşməsinə gətirib çıxarmışdır. Onun əsas nəşrlərini dövriyyəsi 1930-cu illərin ortalarında azalmışdır. Halbuki həmin vaxtda onun əsas rəqiblərindən ola New York Daily News çiçəklənməyə davam edirdi. O xərclərin azaldılması üçün effektiv ölçülərin götürülməsindən imtina etmiş, əksinə kolleksiyası üçün bahalı incəsənət əşyaları almağına davam etmişdir. Onun dostu Cozef Kennedi jurnallar almağı təklif etsə də, Herst sanki qısqanclıq göstərərək öz imperiyasını qorumağı düşünürdü. Bunun əvəzində o, özünün girov qoyulmuş mülkünü satmışdır. Nəticədə onun maliyyə məsləhətçiləri onun 10 milyon dollar borcu olmasını və kreditləri ödəyə bilməyəcəyini anlamışdılar. Təklif olunan istiqrazlar investorların diqqətini cəlb etməmiş, nəticədə Herstin maliyyə böhranından əziyyət çəkməsi hamıya məlum olmuşdur. Böhran bitdikdən sonra, o evindəki qulluqçuların əksər hissəsini işdən azad etmiş, saxladığı ekzotik heyvanları Los-Anceles zooparkına satmış və qəyyumuna maliyyə məsələlərinə nəzarət etməyi tapşırmışdır. O hələ də sevimli qəzetlərini satmaq istəmirdi. Qəyyum Herstin illik gəlirini 500 000 dollara qədər azaltmış və 700 000 dollar dəyərində dividendlərə olan illik ödənişini dayandırmışdır. O San Simeonedəki qəsrində yaşaması üçün icarə pulu verməli idi. Hüquqi olaraq bu bankrot hesab edilmirdi. Onun kolleksiyası 1938–1939-cu illərdə auksion və fərdi satışlarda satılmışdır. Con Rokfeller Jr. Colonial Williamsburgda yerləşən yeni muzeyinə 100 000 dollar dəyərində gümüşdən hazırlanmış antik əşya almışdır. Yaşlı Herst alçalsa da, məğlub olmamışdır. O özünü Avropada böyüməkdə olan böhranla bağlı çoxsaylı nəşrlərin buraxılmasına həsr etmişdir. O hələ də Hitlerə hücumlar etməkdən imtina edirdi. Bəzi insanlar Hersti ilk dəfə bu məsələdə autsayder hesab edirdilər. Herst bütün dövrlərin ən yaxşı filmlərindən biri sayılan və 1941-ci ilin 1 may tarixində ekranlara çıxan Vətəndaş Keyn filmində istehza üçün əla mövzuya çevrilmişdir.
Mirzə Şərif Mirzəyev
Mirzə Şərif Mirzəyev — azərbaycanlı şərqşünas, maarifçi, publisist, jurnalist.
Vilyam Rendolf Herst
Ölümü və mirası
1947-ci ildə Herst San Simeonu tibbi müalicə üçün tərk etməli olmuşdur. Belə ki ayrıca məkanda müalicə etmək mümkün deyildi. O, 1951-ci ilin 14 avqustunda 88 yaşında Beverli Hillsdə dünyasını dəyişmişdir. O, Kaliforniyada yerləşən Cypress Lawndakı qəbiristanlıqda olan ailə mavzoleyində dəfn olunmuşdur. Ataları kimi Herstin 5 oğlunun heç biri kolleci bitirməmiş və media biznesində atasının ardınca getmişdilər.
Tənqid olunması
Martin Li və Norman Solomon 1900-cu ilə "Etibarlı olmayan mənbələr" kitabında Herstin "müntəzəm olaraq sensasiyalı hekayələr, saxta intervülar, saxta şəkillər və təhrif olunmuş real hadisələr" kəşf etməsini qeyd etmişdilər. Bu yanaşma "sarı mətbuat" kimi qələmə verilmişdir.
Mirzə Şərif Mirzəyev
Haqqında
Mirzə Şərif Mirzəyev 1860-cı ildə Tiflis şəhərində anadan olub. Mədrəsədə aldığı təhsili bitirdikdən sonra 1882-ci ildə Qori şəhərində yerləşən Zaqafqaziya müəllimlər seminariyasında təhsil alıb.
1882-ci ildə Tiflis şiə məktəbində rus dili müəllimi kimi işləməyə başlayıb. 1888-ci ildə Qafqaz Hərbi Dairəsi qərərgahında Şərq dilləri üzrə tərcüməçi kimi fəaliyyətə başlayıb. Uzun müddət burada çalışan M. Ş. Mirzəyev tez-tez İran və Türkiyə ilə aparılan diplomatik danışıqlarda tərcüməçi kimi iştirak edib. Avropaya səyahətə çıxan İran şahlarının, Buxara əmirinin və başqa ölkələrin dövlət xadimlərinin Qafqaz ərazisində müşayiətçisi və tərcüməçisi olub.
Vilyam Rendolf Herst
Tənqid olunması
Herst New York Journal qəzetində sarı mətbuat metodlarından istifadə edərək ABŞ ordusuun 1898-ci ildə Kuba, Puerto-Riko və Filippindəki avantürizmini dəstəkləmiş, Epton Sinklerin 1919-cu ildə tamamladığı "Latunun yoxlanılması: Amerikan jurnalizminin tədqiqi" kitabını tənqid etmişdir. Sinklerin sözlərinə görə, Herst dünyadakı hadisələri qəzetləri vasitəsilə təhrif edir və şüurlu şəkildə sosialistləri gözdən salmağa çalışırdılar. Digər tənqidçi Ferdinand Lundberq "Herst İmperiyası" (1936) kitabında Herstin qəzetlərinin xəbərlərdən yayınmaq üçün xaricdən pul vəsaiti almalarını bildirmişdir. Müharibədən sonra daha bir tənqidçi Corc Selds "Faktlar və faşizm" (1947) kitabında Herstə qarşı ittihamlar irəli sürmüşdür.
Vətəndaş Keyn filmi
Vətəndaş Keyn filmi Herstin həyatı əsasında çəkilmişdir. Filmin ssenari müəllifləri Orson Uells və Herman Mankeviç Keyndə Harold Makkormik, Samuel İnsull və Hovard Hyuz kimi şəxslərin birləşmiş obrazını yaratmışdılar. Herst vətəndaş Keyn obrazının çox incəliklə maskalandığını və onun portretilə heç oxşarlıq təşkil etmədiyini bildirmişdir. Özünün nüfuzu və resurslarından istifadə edərək filmin buraxılmasına qarşı Son anda Herst və onun Hollivuddakı dostlarının göstərdiyi təzyiq öz bəhrəsini verdi. Belə ki onlar kinoteatrlardan filmin məhdud sayda göstərişi razılığını əldə etmişdilər. Bu da öz növbəsində kassa gəlirlərinin azalmasına və Uellsin karyerasında ciddi zərər çəkməsinə səbəb olmuşdur.
Film uğrunda gedən bu mübarizəni 1996-cı ildə rejissorlar Maykl Epstein və Tomas Lennon "Vətəndaş Keyn uğrunda mübarizə" sənədli filmində ətraflı şəkildə təsvir etmişdilər. 1998-ci ildə Amerika Kinoincəsənəti İnstitutunun "bütün dövrlərin ən yaxşı 100 filmi" səsverməsində Vətəndaş Keyn filmi 1-ci yeri tutmuşdur. Daha sonra 2007-ci ildə keçirilən ikinci səsvermədə də film öz yerini qorumuşdur.
Namiq Xəlilli
Namiq Həsən oğlu Xəlilli (25 fevral 1994; Ordubad rayonu, Azərbaycan — 23 oktyabr 2020; Laçın rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Namiq Xəlilli 1994-cü il fevralın 25-də Ordubad rayonunun Azadkənd kəndində anadan olub. 2012-2016-cı illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alıb.
Hərbi xidməti
Namiq Xəlilli 2016-cı ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan Namiq Xəlilli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Laçının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Namiq Xəlilli oktyabrın 23-də Laçın döyüşləri zamanı şəhid olub.
Tikanquyruqkimilər
Tikanquyruqkimilər- Myliobatiformes dəstəsi. Bu dəstənin 7 fəsiləyə aid olan 100-ə yaxın növü məlumdur. Fəsilələr və çox tanınmış növlər bunlardır: tikanquyruqlar (dəniz pişiyi, nəhəng tikanquyruq, qırmızı tikaquyruq və s.) yoğunquyruqlar, çay tikanquyruqları (çay skatı), kəpənəyi skatlar (Yaponiya kəpənəyi skatı), qartalı skatlar (adi qartalı skat, xallı qartalı skat, Amerika cöngəburunu və s.), buynuzlu skatlar (Aralıq dəniz buynuzlusu, manta və ya dəniz əjdahası və s.) və rinopteridlər.
Namiq Xəlilli
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Namiq Xəlilli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Tikanquyruqkimilər
Bu skatların uzunluqları 0,5-7,0 m, eni 0,3-7,0 m arasında dəyişilir, bəzinin kütləsi 2 tona qədər çatır. Bunların bədəni rombvarı və ya girdədəir. Quyruq gövdəsi ilə bədən arasında keçid nəzərə çarpır, quyruğun ucu iti qurtarır. Bu skatlar yumurtadiridoğan və ya diridoğandırlar, balalarının sayı 4-dən 12-yə qədər olur. Manta və ya dəniz əjdahası kütləsi 15-20 kq olan bircə bala doğur. Sənayə əhəmiyyətləri yüksək deyil.
Tikanquyruq skatlar fəsiləsinin əksər nümayəndələrinin quyruq gövdəsində bir, bəzən iki, kənarı dişli uzun-yastı qərniləşmiş törəmə-tikan var. Bu törəmənin alt tərəfində şırım, onun da içərsində zəhər ifraz edən vəzili hüceyrələr olur. Skat quyruğu ilə düşməni vurduqda qərni tikan düşmənə batır, həmin yerə zəhər ifraz olur, bərk ağrı əmələ gəlir, zəhər qana keçdikdə qan təzyiqi düşür, öyümə başlayır, əzələ iflici baş verir, bu hadisə ölümlə nəticələnir. Qara dənizinin Gürcüstan sahillərində dəniz pişiyinə təsadüf edilir.
Namiq Xəlilli
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Namiq Xəlilli ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Namiq Xəlilli ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Tikanquyruqkimilər
Buynuzlu skatlar fəsiləsi nümayəndələrinin döş üzgəclərinin ön hissəsi çıxıntı əmələ gətirərək, buynuzu xatırladır (adı buna görədir). Bu skatlar sürətlə üzürlər, 1,5-2,0 m hündürlüyə tullanaraq özlərini suya çırpır və "guya" xarici parazitlərdən təmizlənirlər. Ən çox sürü ilə yaşayan balıqlarla qidalanmağa meyllidirlər.
Həmçinin bax
Onurğalılar
Qığırdaqlı balıqlar
Köpəkbalığı
Skatlar
Tənbəlkimilər
Lamnokimilər
Antonio Qramşi
Antonio Qramşi  — italyan filosof, jurnalist və siyasi xadim; İtaliya Kommunist Partiyasının qurucusu və lideri, marksizm nəzəriyyəçisi. Neomarksizmin qurucularından biri hesab olunur; həm yeni sol, həm də Avropa kommunizminin tərəfdarları onun fikirlərinə müraciət edirlər. Müasir ideoloji kommunitarizmin və bir çox kontinental yeni sağçılarının nümayəndələri də onu liberalizm və faşizmi tənqid etməkdə və özlərinin müsbət proqramlarında özlərindən qabaqcıl hesab edirlər.
Suran
Suran — İranın Sistan və Bəlucistan ostanının şəhərlərindən və Sib və Suran şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 9,966 nəfər və 1,886 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti bəluclardan ibarətdir və bəluc dilində danışırlar və hənəfi sünni müsəlmandırlar. Bəluclardan əlavə sistanilərdə bu şəhərdə yaşayırlar ki dari dilində danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Kalaverit
Kalaverit — mineral, (Au,Ag)Te2
Haqqında
Kalaverit - Monoklinik. Kristalları prizmatik, uzununa cizgili. İkiləşmə {010}, {301} və {111} üzrə. Aqreqat: dənəvər. Bürüncü-sarı, gümüşü-ağ. Parıltısı metallik. Sərtliyi 2,5-3. Xüsusi çəkisi 9,4. Sərbəst qızıl, silvanit və başqa tellurid və sulfidlərlə aşağı və orta temperaturlu hidrotermal yataqlarda. Qızılın kalaverit ilə əvəzlənməsi məlumdur. Kalaverit oksidləşməsi nəticəsində sərbəst qızıl əmələ gəlir.
AMEA Yüksək Texnologiyalar Parkı
300px|thumb|right Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının (AMEA) Yüksək Texnologiyalar Parkı (YT Park) — elmi tədqiqatların və təcrübə-konstruktor işlərinin aparılması, onların nəticələrinin sənaye, xidmət və digər sahələrdə tətbiqi (kommersiyalaşdırılması) üçün zəruri infrastrukturu və maddi-texniki bazası olan ərazidir. YT Parkı elm tutumlu fəaliyyəti dəstəkləyərək, ərazisində fəaliyyət göstərən rezidentlərə lazımi şərait və müvafiq imtiyazlar təqdim edir.
Yaranma tarixi
AMEA Yüksək Texnologiyalar Parkı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 noyabr 2016-cı il tarixli 2425 nömrəli Sərəncamı ilə yaradılmışdır. YT Parkın fəaliyyətinin təşkili, idarə olunması və inkişaf etdirilməsini həyata keçirən idarəedici təşkilat AMEA-nın tabeliyində yaradılan dövlətə məxsus hüquqi şəxs “AMEA Yüksək Texnologiyalar Parkı” MMC-dir. Hazırda "AMEA Yüksək Texnologiyalar Parkı” MMC-nin baş direktoru Vasif Bilal oğlu Abbasovdur.
Əsas məqsədi
YT Parkın yaradılmasında əsas məqsəd ölkədə iqtisadiyyatın davamlı inkişafına və rəqabət qabiliyyətinin artırılmasına, müasir elmi və texnoloji nailiyyətlərə əsaslanan innovasiya və yüksək texnologiya sahələrinin genişləndirilməsinə, elmi tədqiqatların aparılmasına və yeni texnologiyaların işlənilməsi üzrə müasir komplekslərin yaradılmasına dövlət dəstəyini daha da artırmaqdan ibarətdir.
Fəaliyyət istiqamətləri
AMEA Yüksək Texnologiyalar Parkı yarandığı dövrdən innovativ texnoloji yeniliklərin ölkəmizdə inkişaf etdirilməsi, cəmiyyətdə innovativ təşəbbüslərin artırılması və ən əsası elmin kommersiyalaşmasını həyata keçirməklə innovativ sahibkarlığın formalaşmasına dəstək verir. Azərbaycanda elmin kommersiyalaşmasında birbaşa iştirak edən YT Park elmtutumlu, rəqabətqabliyyətli və innovativ məhsulların istehsalını həyata keçirir, yenilikçi bizneslərin yaradılması istiqamətində özəl sektor, biznes şəbəkələri ilə  əlaqələr qurur. Park həm də innovativ biznes ideyası olan gənc startapçılar və universitetlərlə əməkdaşlıq edir. Texnologiyalar Parkı hazırda müasir elmi və texnoloji nailiyyətlərə əsaslanan innovasiya yönümlü yeni texnologiyaların hazırlanması və təkmilləşdirilməsi istiqamətində fəaliyyətini uğurla davam etdirir.
YT Parkın rezidentləri
300px|thumb|right|AMEA Yuksek Texnologiyalar Parkı girişi
AMEA YT Parkın Müşahidə şurası
Müşahidə Şurası öz səlahiyyətləri hüdudlarında Cəmiyyətin ümumi yığıncaqlar arasındakı dövrdə onun icra orqanının fəaliyyətinə nəzarəti həyata keçirən orqandır. Şuranın üzvləri 5 il müddətinə AMEA tərəfindən təyin edilir. Onlar təkrar müddətə təyin edilə bilərlər. İcra orqanının rəhbəri Şuranın üzvü ola bilməz. Sədr Şuranın üzvləri arasından Şura üzvləri tərəfindən seçilir. Şuranın sədri Şuraya rəhbərlik edir.
Şuranın  iclasları növbəti və ya növbədənkənar ola bilər. Növbəti iclaslar ən azı üç ayda bir dəfə Şuranın sədri tərəfindən çağırılır. Növbədənkənar (fövqəladə) iclaslar cəmiyyətin maraqları tələb etdikdə Şura üzvlərinin  tələbi ilə, sədr tərəfindən çağırılır. Müşahidə Şurasının sədri AMEA-nın prezidenti, akademik  Ramiz Ənvər oğlu Mehdiyevdir.
AMEA YT Parkın Ekspertlər Şurası
Ekspertlər Şurası texnologiyalar parkında rezident kimi qeydiyyata alınma ilə əlaqədar müraciət etmiş ərizəçilər tərəfindən təqdim olunan innovasiya və ya yüksək texnologiya layihəsinin qiymətləndirilməsi, müvafiq rəyin hazırlanması, layihələrin, elmi tədqiqatların və təcrübə-konstruktor işlərinin həyata keçirilməsi məqsədilə yaradılır. Eyni zamanda, innovasiya məhsulunun hazırlanması və ya işlənməsi sahəsində nailiyyətlərin, qabaqcıl təcrübənin öyrənilməsi, onların tətbiqinə dair təkliflərin hazırlanmasını həyata keçirir.
Ekspertlər şurasının sədri AMEA-nın vitse-prezidenti, akademik  Rasim Məhəmməd oğlu Əliquliyevdir.
Xarici keçidlər
Rəsmi saytı
NGC 7574
NGC 7574, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Muna Mahmudnizad
Muna Mahmudnizad — Bəhai dininə mənsub olması səbəbindən Şiraz şəhərində digər doqquz qadınla birlikdə asılaraq edam edilmiş bəhai dinin təbliğatçısı, gənc müəllim.
Muna Mahmudnizad əsasən bəhai olduqları üçün İrandakı orta məktəblərdə təhsil almaq hüquqlarından məhrum edilmiş uşaqlara əlavə dərs verməkdə ittiham olunmuş və bu hərəkətləri ilə həmin uşaqları pis yola çəkməkdə günahlandırılmışdır. Bəhai dininin inzibati orqanı olan Ümumdünya Ədalət Evinin İsrailin Hayfa şəhərində yerləşməsi səbəbindən Munaya sionist damğası da vurulmuşdur.
Həyatı
Muna Mahmudnizad 1965-ci ilin 10 sentyabr tarixində Yəmən dövlətinin paytaxtı Səna şəhərində Yadulla və Fərxundə Mahmudnizadların ailəsində anadan olmuşdur. Mahmudnizadlar ailəsinin əsli İrandan idi və onlar yeni inancı təbliğ etmək üçün Yəmənə yerləşmişdilər. Muna, ailənin ikinci qız övladıdır.
Həyatının ilk dörd ilini Yəməndə keçirdikdən sonra 1969-cu ildə Yəmən hökumətinin qərarı ilə ölkədə yaşayan bütün xarici əsilli şəxslərin deportasiya edilməsi ilə ailə İrana qayıtmışdır. Mahmudnizadlar İsfahan şəhərində iki, Kirmanşah şəhərində altı ay və Təbrizdə üç il müddətində yaşamış və son olaraq 1974-cü ildə Şiraz şəhərinə köçmüşdülər. Bu müddət ərzində atası kiçik emalatxana açaraq qazanc əldə etməyə çalışan Mahmudnizadlar ailəsi eyni zamanda getdikləri yerlərdəki bəhai təsisatları ilə də sıx əlaqədə olmuşdular.
Həbs olunması və edamı
XX əsrin ortalarından etibarən İranda yaşayan bəhai dini icmasına qarşı sərt münasibət daha da alovlanmışdır. Əhalisinin əksər hissəsi şiə inancına bağlı olan İranda yaşayan yarım milyona yaxın bəhai digər insanlar tərəfindən əsasən dindən çıxmış, azmış kəsim olaraq qəbul edilmişdir. Rza şah Pəhləvinin hakimiyyəti dövründə ölkədə yaşayan bəhailərin vəziyyəti qənaət-bəxş olmasa da, onlara qarşı sistematik mübarizə aparılmamışdır. 1979-cu ildə baş vermiş İran İslam İnqilabından sonra ölkə üzrə dinin təsirinin artması nəticəsində bəhailərə qarşı sistemi mübarizə başlamışdır.
Bəhailərə məxsus avtomobillərin, daşınmaz əmlakların və iş yerlərini təyin edilməsi və bəhailərin toplaşdığı mərkəzlərə kütləvi hücumların təşkili həyata keçirilən tədbirlərə misal olaraq göstərilə bilər. 1982-ci ilin 23 oktyabr tarixində yerli vaxtla axşam saat 17;30 radələrində Şiraz valisi tərəfindən göndərilmiş dörd silahlı İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun hərbiçisi Mahmudnizadların evinə icazəsiz daxil olmuş və evdə Bəhai dinin təbliğ edən əsərlərin, kitabların axtarışa başlamışdır. Evi alt-üst etdikdən sonra Muna Mahmudnizad və atası həbs olunaraq Şiraz şəhərində yerləşən Seppah həbsxanasına aparılmışdır. Ayrı-ayrı otaqlarda saxlanılan Mahmudnizadlar ailəsi 38 gün ərzində sözügedən həbsxanada saxlanılmışdır.
29 oktyabr tarixində Muna və onunla birlikdə digər beş qadın Seppah həbsxanasından yenə Şiraz şəhərində yerləşən Adelabad həbsxanasına transfer edilmişdir. Adelabad həbsxanasında bir müddət saxlanıldıqdan sonra Muna və ona yaxınlığı ilə tanınmış qadınlar İslam İnqilabı Məhkəməsinə çıxarılmışdır. Məhkəmənin qərarı ilə Muna Mahmudnizad və onunla birlikdə olan digər doqquz qadın İran İslam Respublikasında Bəhai dinini yaymaqda və İsrail xeyirinə cəsusluq fəaliyyəti ilə məşğul olmaqda günahlandırılaraq edam cəzasına məhkum edilmişdir.
Muna və digər bəhai qadınlar əsasən Şiraz məktəblərində sırf bəhai olduqları üçün məktəbə buraxılmayan uşaqlara, şəxsi evlərdə və bəhai mərkəzlərində dərslərdən geri qalmamaları üçün dərs keçməkdə günahlandırılmışdır. Qadınlara edam cəzasının verilməsi həmin dövrdə geniş rezonansa səbəb olmuşdur. Amerika Birləşmiş Ştatlarının prezidenti Ronald Reyqan Muna Mahmudnizad və digər qadınların İran hökumətindən azad olunmasını xahiş etsə də, edam hökmü 1983-cü ilin 18 iyun tarixində şəhərin mərkəzi stadionlarının birində gercəkləşdirilmişdir.
Mona Mahmudnizhad ilə birlikdə edam edilmiş digər qadınlar;
2008-ci ilin sentyabr ayında İran İnsan Hüquqları Mərkəzi tərəfindən 1982-ci ildə baş vermiş edamlarla bağlı araşdırma və dəyərləndirmə raportu dərc olunmuşdur.
Beytas (Soyuqbulaq)
Beytas - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 286 nəfər yaşayır (38 ailə).
Büdcəsiz idarəetmə
Büdcəsiz idarəetmə (Beyond Budgeting) — idarəetmə sisteminin sadələşdirilməsi və qərarların qəbulunun qeyri-mərkəzləşdirilməsi yolu ilə büdcələşdirmə prosesindən istifadə etmədən müəssisənin idarə edilməsi konsepsiyası.
Tarixi
Büdcə tənqidi fonunda “Büdcədən kənar” konsepsiyası 1970-ci illərin əvvəllərindən, İsveçin böyük bankı Svenska Handelsbanken tərəfindən uğurla tətbiq olunduğu vaxtdan formalaşmışdır. Sonra bu konsepsiya American Express, Google, Guardian, SpareBank, Coloplast, Telenor, Wallenius Wilhelmsen Logistics, Arla Foods, IKEA və bir çox başqa şirkətlər tərəfindən elan edildi. 1998-ci ildə hətta Beynəlxalq Proqressiv İstehsalçılar Konsorsiumunun bir hissəsi olan "Büdcədən kənarda dəyirmi masa" (BBRT) beynəlxalq təşkilatı təşkil edildi.
Büdcəsiz idarəetmə prinsipləri
2004-cü ildə Ceremi Houp və Robin Frayzer tərəfindən büdcəsiz idarəetmənin 12 əsas prinsipi ilə bir kitab nəşr olundu:
I. Rəhbərliyin prinsipləri (səlahiyyətlərin verilməsi):
II. İdarəetmə prinsipləri:
Konsepsiyanın tənqidi
Qeyd etmək lazımdır ki, büdcəsiz idarəetmə konsepsiyası proqnozlaşdırmadan, planlaşdırmadan, biznes modelləşdirmədən imtina etmir, yalnız təfərrüatlı, uzunmüddətli, təfərrüatlı büdcələrdən, həmçinin büdcənin direktivliyindən və təsdiqləmə prosesindən imtina edir. Bununla belə, açıq büdcə idarəçiliyini tənqid edənlər qeyd edirlər ki, yaxşı işlənmiş metodologiyalar, açıq nümunələr, uyğun informasiya sistemləri yoxdur.
Fənuc
Fənuc - İranın Sistan və Bəlucistan ostanının Nikşəhr şəhristanının Fənuc bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 9,706 nəfər və ya 2,124 ailədən ibarət idi. Əhalisinin əksəriyyəti bəluclardan ibarətdir və bəluc dilində danışırlar, hənəfi sünni müsəlmandırlar.
Sirkan
Sirkan-İranın Sistan və Bəlucistan ostanının Səravan şəhristanının Bəmpoşt bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 1,347 nəfər və 284 ailədən ibarət idi .Əhalisinin əksəriyyəti bəluclardan ibarətdir və bəluc dilində danışırlar və hənəfi sünni müsəlmandırlar.
Çovmel (Soyuqbulaq)
Çovmel - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 72 nəfər yaşayır (8 ailə).
Həqiqət Əsgərzadə
Həqiqət Eyvaz qızı Əsgərzadə — Azərbaycan diktoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2016).
Həyatı
Həqiqət Eyvaz qızı Əsgərzadə 4 fevral 1944-cü ildə Bakıda anadan olmuşdur. 1967-ci ildə Azərbaycan Dövlət Dillər İnstitutunun ingilis dili fakültəsini bitirmişdir.
Həqiqət Əsgərzadə 1966-cı ildə Azərbaycan Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində fəaliyyətə başlamışdır. Müxtəlif illər ərzində o, bir sıra uşaq verilişlərinin (məktəblilərin "Yelkən", "Rəqs salonu", "Səyahət"), "Gəlin birlikdə gülək", "Gəzdim Azərbaycanı", "Xəbərlər" (axşam buraxılışı), "Qanlı yanvar", eləcə də 1992–1993-cü illərdə cəbhə bölgələrindən hazırlanmış verilişlərin, "Komediyalar aləminə səyahət", "Mavi işıq", "Səhər görüşləri" (1975–1985), "Gəl, səhərim" (1997–2000) kimi proqramların aparıcısı olmuşdur.
Həqiqət Əsgərzadə 1970–1980-ci illərdə "İnterviziya" sistemi ilə Moskva və Kiyevdə Azərbaycan televiziyasını təmsil etmişdir. 2016-cı ildən "Yada düşər xatirələr" verilişinin daimi aparıcısıdır.
Roman (ad)
Roman — yazılı ədəbiyyatın və epik növün ən irihəcmli janrı; bəzən kişi adı.
Vorren Baffett
Uorren Edvard Baffett  — Amerikalı sahibkar, dünyanın ən böyük və ən tanınmış investorlarından biri. Sərvəti 2018-ci ilin sentyabrında 108,4 milyard dollar 12 fevral 2019-cu ildə isə 84,9 milyard dollar qiymətləndirilərək onu dünyanın dördüncü ən varlı adamı etdi.
Uorren Baffett dünyanın ən varlı insanlarından biridir və 2018-ci ildə ABŞ-də üçüncü ən böyük sərvətə malik insandır. "Görücü", "Omahanın sehrbazı", "Omahadan olan kahin"  ləqəbləri ilə tanınan Baffet bəşəriyyət tarixindəki ən böyük xeyriyyəçilərdən biridir: 2010-cu ilin iyun ayında o, 5 xeyriyyə fonduna təxminən 37 milyard dollar olan sərvətinin bağışlandığını elan etmişdir.
Xarici keçidlər
Uorren Baffetin sirləri - kayzen.az
Elektriklilər
Elektriklikimilər-Torpediniformes dəstəsi. Elektrikli skatların 3 fəsiləsi, təxminən 40 növü məlumdur. Fəsilələr və çox tanınan növlər aşağıdakılardır: elektrikli skatlar (adi elektrikli skat, morsbi elektrik skatı və s.), narkidlər (kor elektrikli skat, Hindistan elektikli skatı və s.), termiridlər.
Skatların bəzilərində iki, digərlərində bir bel üzgəci olur. Çox az növlərin bel üzgəci yoxdur. Elektrikli skatlar tropik və subtropik dənizlərin hamısında rast gəlinir. Əlvan rəngdə olan bu balıqların başının yanlarında cüt elektrik orqanları var. Bu orqanlarda heyvani cərəyan əmələ gəlib toplanır. Az hərəkətli olan bu skatlar pis üzür, dibdə torpağa yarı girmiş halda yaşayır. Balıqları və dib onurğasızlarını daha çox yeyirlər.
Qidalanma zamanı cərəyan hasil edir və onun vasitəsilə şikarı keyləşdirib tutur. Belə cərəyan həm də müdafiə xarakteri daşıyır. Cərəyan hasil edən orqan vasitəsilə skat öz ətrafında elektrik sahəsi də yarada bilir. Bu skatlar bir dəfəyə 4-dən 10-a qədər yumurta qoyur. Çox qısa vaxtdan sonra yumurtalardan balalar çıxır ki, belə nəsl verməyə yumurtadiridoğma deyilir.
Həmçinin bax
Onurğalılar
Qığırdaqlı balıqlar
Köpəkbalığı
Skatlar
Rombvarıkimilər
Tikanquyruqkimilər
Türkmənistanda COVID-19 pandemiyası
Türkmənistanda COVID-19 koronavirusun təsdiq olunmuş xəstəlik halı mövcud deyil. Hökumət virus haqqında məlumatı idarə etməyin uğurunda işləyib, fəqət mütəxəssislərin fikrinə görə, onun yayımı ölkədə baş verdiyinin ehtimalı var. ÜST / Avropa missiyasının rəhbəri, doktor Ketrin Smolvud, Türkmənistana 10 günlük səfərindən sonra keçirilən brifinqdə, ölkədə COVID-19 infeksiyasının aşkarlanması barədə məlumat vermədi.
Tədbirlər
Yanvarın 31-də Türkmənistan Hava Yolları Banqkoka və Pekinə reyslərini ləğv edib. Fevralın 29-da isə, Türkmənistan virusun təsiri altında olan ölkələrin vətəndaşlarına girişi qadağan edib. Martın 5-də Qazaxıstanın Almatı şəhrindən uçan üç xarici səyyahətçiyə, o cümlədən bir ərəb ölkənin iki diplomatına ölkəyə girməyə icazə verilməyib. Onların təyyarəsi əvvəl Türkmənabada çevirilib, sonra isə hamı İstanbula gedən reysə otuzdurulub.
Martdan başlayaraq, Türkmənistana uçan bütün reyslər Türkmənəbad Beynəlxalq Hava Limana yönəldirilir. Az sonra, beynəlxalq reysləri ümumiyyətlə ləğv olunub. Ölkəyə giriş icazəsi ancaq diplomatiya, rəsmi və humanitar məqsədi ilə gələn şəxslərə verilir. Sərnişinlərin çatmamazlığına görə, xarici hava yollarının çoxluğu Türkmənistana reyslərini ləğv edilib. Türkmənistanı ziyarət etmək istəyən hər şəxsin onun koronavirusu olmadığı təsdiq edən sertifikatı olmalı.
Türkmənistanın ən böyük yaşayış məntəqələri ətrafında, o cümlədən paytaxt Aşqabad şəhərinin ətrafında əlavə kontrol punktları yerləşdirilib. Böyük şəhərlərə girişindən əvvəl şəxslərin bədən dərəcəsi infraqırmızı ölçü ilə ölçülür. Həmin tədbir daxili reyslərlə uçan bütün sərnişinlərə də aiddir.
Türkmənistan Futbol Federasiyası bütün turnirlərini, o cümlədən 2020-ci ilin Ali Liqasını təxirə salıb. Aprelin 19-da, Ali Liqa,    iyunun 2-də isə Türkmənistan Futzal Liqası davam edilməyə başlayıb.
Sərhədsiz reportyorların verdikləri məlumata görə, Türkmənistan hökuməti "koronavirus" sözünü qadağan edib və ölkədə maskanı taxan və ya pandemiyanı müzakirə edən şəxslər həbs oluna bilər. Lakin, az sonra, onlar öz məlumatını düzəldib, aydınlaşdırdılar ki, "koronavirus" sözü qadağan olunmayıb, amma o, məlumat broşurlardan çıxardırılıb və hökumət virus haqqında məlumatı məhdudlaşdırıb, "çox tərəfli məlumatı" yayırdı. Türkmən İnsan Haqqları üçün Təşəbbüs qurumunun mətbuat orqanı, Chronichles of Turkmenistan verdiyi məlumata görə, Türkmənistan mətbuatı dövlətin gördüyü tədbirlərdən martın 25-nə qədər xəbər vermirdi.
Pandemiya zamanı Prezident Qurbanqulu Berdiməhəmmədov üzərlik yandırmağa məsləhət verib. Üzərliyin koronavirusa qarşı effektivliyi haqqında sübut mövcud deyil, halbuki Berdiməhəmmədov açıq şəkildə onu COVID 19 həstəliyini qeyd etməmişdi.
Aprelin 3-də Prezisent Berdiməhəmmədov dövlət büdcəsini və yeni binaların tikilməsinin planlarını təshih etməyə, özəl müəssisəsilərə və nəqliyyat agentikləri üçün yardım tədbirləri görməyə və əsas ərzaqların təchizini yaratmağa əmr verib.
Dağə (Soyuqbulaq)
Dağə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 30 nəfər yaşayır (7 ailə).
İkili inhisar
İkili inhisar  — şərtli olaraq bir satıcı (inhisarçı) və bir alıcı (monopsoniya) olan bazar quruluşunun növü. Başqa sözlə, ikitərəfli inhisar, inhisarla məhdudlaşdırılan inhisardır və ya əksinə, inhisarla məhdudlaşdırılan inhisardır.
İnkişaf etmiş iqtisadiyyatlardakı ikitərəfli inhisarçılığın tipik bir nümunəsi, işçi tələbi yaradan bir şəhər əmələ gətirən bir müəssisə və onu satan bir mütəşəkkil və güclü həmkarlar ittifaqı olan mono şəhərlərdə əmək bazarını göstərməkdir. Digər bir nümunə, kənddə yeganə dəyirmanın istehsal etdiyi unu istehsal mənbəyi kimi istifadə edən yeganə çörək zavodudur.
İkitərəfli inhisarla belə bir vəziyyət yaranır ki, nə inhisarçı, nə də inhisarçı tərəfdaşını tamamilə rəqabətli bazarın subyekti kimi aparmağa məcbur etmək üçün bazar metodlarından istifadə edə bilməz. Buna görə ikitərəfli inhisarda son şərtlər, subyektlərinin bazarlıq etmək nisbi qabiliyyəti ilə müəyyən edilir.
NGC 1886
NGC 1886, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dovşan bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ədəbiyyat nəzəriyyəsi
Ədəbiyyat nəzəriyyəsi — Bədii ədəbiyyatın mahiyyətini, xüsusiyyətlərini, ictimai həyatda onun mövqeyini, rolunu və əhəmiyyətini təhlil etmək və hərtərəfli qiymətləndirmək prinsiplərini müəyyənləşdirən, bədii yaradıcılığın inkişafına istiqamətləndirən qanunları öyrənən elm.
Ədəbiyyat tarixini ilk dəfə ingilis filosofu Frensis Bekon 1605-ci ildə öz traktatlarından birində müstəqil elm adlandırmışdır. Bu elmin Avropa universitetlərində tədrisi isə XIX əsrdən başlanır. İlk ədəbiyyat tarixi kursları yunan-Roma ədəbiyyatları tarixinə aid idi, sonralar konkret Avropa ədəbiyyatlarının tarixləri də müstəqil fənlər kimi tədris olunmağa başlamışdır.
• 3
Məhəmmədabad (Zabul)
Məhəmmədabad — İranın Sistan və Bəlucistan ostanının Zabul şəhristanının Şibab bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,175 nəfərdən ibarət idi.
Bazar uğursuzluğu
Bazar uğursuzluğu (bazar qüsuru, bazar fiyaskosu) — bazar tarazlığının Pareto səmərəli olmadığı bazar vəziyyətidir, yəni “bazarın görünməz əli” olan bazar tənzimləmə mexanizmi işləmir (məsələn, ətraf mühitin çirklənməsi, mədəndən sonra torpağın bərpası). Beləliklə, “uğursuzluqlar” (fiyasko) ümumiyyətlə bazar mexanizminin mənfi nəticələrini düzəltmək və ya aradan qaldırmaq üçün iqtisadiyyatın və iqtisadi münasibətlərin inzibati tənzimlənməsinin zəruriliyini nəzərdə tutur.
Yaranma tarixi
Con Mill 1848-ci ildən bəri "Siyasi İqtisadiyyatın Prinsipləri" adlı əsərində bazar mexanizmi təsirsiz olduqda bazarın gücsüzlüyünü qeyd etdi: istehlakçı, xüsusən də təhsil sahəsində xidmətlərin keyfiyyətini qiymətləndirə bilmir.
Tərifi
Bazar fiyaskosu — iqtisadi subyektlərin rasional davranışının Pareto — resursların səmərəli bölüşdürülməsini təmin etmədiyi, bazarda koordinasiya mexanizminin uğursuzluğu olduğu bazardakı tarazlıq ; bazar tamlığı şərtinin pozulduğu, istehlakçıların və istehsalçıların davranışının rəqabətə davamlı olmadığı və ya bazar tarazlığının olmadığı resursların səmərəsiz bazar bölgüsüdür.
Bazar uğursuzluqlarının təsnifatı
İnhisarçılıq, inhisarçılıq və oliqopoliya şəraitində tarazlıq, marjinal gəlir və marjinal xərclər bərabər olduqda və qiymət marjinal gəlir və marjinal xərclərin dəyərini aşdıqda, yəni bütün digər şeylər bərabər olduqda, qiymət mükəmməl rəqabətdən daha yüksək və məhsulun həcmi mükəmməl rəqabətdən az olduqda tarazlıq qurulur; xalis sosial itkilər var.
Məlumat asimmetriyası ilə istehlakçı istehsalçıya təsir göstərə bilməz, göstərilən xidmətlərin keyfiyyətinə nəzarət yoxdur, xidmətlərin keyfiyyətinin dəqiq qiymətləndirilməsi olmur və satıcı məhsullarının keyfiyyət xüsusiyyətlərini daha yaxşı bilir. Məlumat çatışmazlığı səmərəsizliyi artırır, əməliyyat tərəfləri arasında qarşılıqlı əlaqəni bloklayır ; xalis sosial itkilər var.
Xarici təsirlər olduqda, hər hansı bir fəaliyyətdən və ya istehsal amilindən əldə olunan fayda və ya xərclərin bir hissəsi kənar şəxslərə çatır ki, bu da ayrı-ayrı şəxslərin kommunal funksiyalarına və müəssisələrin istehsal funksiyalarına təsir göstərir; xalis sosial itkilər var.
Paratorun səmərəliliyi laissez-faire pozulduqda Frensis Bator beş növ uğursuzluğu izah etmişdir:
Baş vermə səbəbləri
Bazar uğursuzluqlarının mənbələri :
Beləliklə, mükəmməl rəqabətlə qaynaq bölgüsünün səmərəliliyinə mane olan amillər bunlardır :
Mark Blauq əlavə edir ki, iqtisadi subyektlərin istehsal funksiyaları və üstünlükləri bir-birindən asılı olduqda, Pareto optimal şərtlərini Piqu rifahının maksimumlaşdırma qaydası ilə əvəz etmək lazımdır. Bu vəziyyətdə marjinal şəxsi və marjinal sosial xərclər bərabərləşdirilir. Mükəmməl rəqabət optimal paylanma üçün kifayət deyil, çünki istehsal və istehlakdakı yan təsirlər səmərəliliyi pozur və iş həftəsi təyin edilərkən istehsal amillərindən istifadənin optimal intensivliyi şərtləri də pozulur.
Bazar fiyasko probleminin həlli
Bazarın tamlığının təmin edilməsi, Kouz mülkiyyət hüquqlarının yenidən bölüşdürülməsi və xüsusi qiymət qaydalarının qəbul edilməsi yolu ilə vergilər və Piqu subsidiyaları yolu ilə bazar fiyaskosunu aradan qaldırır. Bu alətlər yeni bazarlar (kvazi bazarlar) yaradır və bir sıra istehsal imkanlarının qabarıqlığı qorunub saxlanarsa, resursların səmərəli bölgüsünə nail olmağa imkan verir [5].
Rəqabətçi davranışın olmaması ilə əlaqəli bazarın iflasını aradan qaldırmaq üçün birbaşa dövlət tənzimləməsini tələb edən tətbiq nəzəriyyəsinə (təşviq mexanizmi nəzəriyyəsi) uyğun olaraq qeyri-bazar həllərindən istifadə olunur [5].
Məlumatların tam olmaması və məlumatın asimmetriyası ilə əlaqəli bazar iflasını aradan qaldırmaq üçün şərti öhdəliklər, fyuçers bazarı yaratmaq təklif olunur.
Dövlət müdaxiləsi bazar fiyaskosunun öhdəsindən gəlir :
Situasiya inhisarı kontekstində (istehsal amilləri rəqiblər üçün mövcud deyil) dövlət inhisarçıya qarşı monopolistin konsentrat istehsal güclərini bölüşə bilər və birləşmənin qarşısını alır.
Təbii inhisar şəraitində (rəqiblər bazarına daxil olmaq miqyaslı iqtisadiyyatın itkisinə və artan xərclərə səbəb olur və ya monopoliyadan çıxarma texniki cəhətdən çətindir), dövlət bazara çıxış və resurs bölgüsünü tənzimləyir, bazarda qiymətləri tənzimləyir, eyni zamanda dövlət və bələdiyyə müəssisələri şəklində istehsalda birbaşa iştirak edir, inhisara alır öz fəaliyyətlərini həyata keçirirlər.
Qanuni inhisarla (dövlət lisenziyalaşdırma və patentləşdirmə yolu ilə hər hansı bir fəaliyyət göstərmək üçün müstəsna hüquqlar verir), dövlət iştirakçıların bazara çıxışını tənzimləyir.
Asimetriya və natamam məlumatlarla dövlət istehlakçılar arasında riskləri bölüşdürür, investisiyaları və depozitləri sığortalayır, malların və xidmətlərin istehsalına və satışına nəzarət edir, özü də müəyyən mal və xidmətlərin istehsalında iştirak edir və ultra uzunmüddətli layihələri maliyyələşdirir.
Mənfi xarici təsirlər olması halında (bir fəaliyyət və ya istehsal faktoru ilə əlaqəli xərclərin bir hissəsi üçüncü şəxslərin payına düşür), dövlət xarici təsirləri mənimsəyir, cəzalar və cəzalar sistemini qadağan edir və tətbiq edir. Müsbət xarici təsirlərlə (fəaliyyət və ya istehsal faktoru ilə əlaqəli bəzi faydalar pulsuz olaraq üçüncü şəxslərə verilir) dövlət təşviq və subsidiyalar sistemi, ictimai məhsulların əlavə istehsalına digər dövlət dəstəyi tətbiq edir.
Kauşik Basu qeyd edir ki, qloballaşma şəraitində bazarda baş verən uğursuzluqların öhdəsindən gəlmək yalnız dövlətin görünən əli ilə mümkündür ki, həm xarici təsirlərlə, həm də üçüncü tərəflər üçün könüllü və nəticəsiz işlənmiş müqavilələrin, mübadilə və ticarətin qadağan edilməsi ilə bazar əməliyyatlarını dayandırsın.
Tofiq Rəsulov
Tofiq Əli oğlu Rəsulov ( 21 may1930, – 3 may 2012 ) — Fəlsəfə elmləri namizədi, professor, Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi