cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycan polisi
İnsan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarının müdafiəsi sahəsində polisin fəaliyyəti
VI. Şəxsin hüquqları, azadlıqları və qanuni mənafeləri polis əməkdaşları tərəfindən pozulduqda polis orqanı həmin şəxsin pozulmuş hüquqlarının, azadlıqlarının və qanuni mənafelərinin bərpa olunması üçün zəruri tədbirlər görməyə, vurulan ziyanı ödəməyə borcludur.
VII. Polis əməkdaşlarının qanuna zidd hərəkətləri nəticəsində vurulmuş ziyan Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən olunan qaydada ödənilir.
Polisin fəaliyyətində aşkarlıq
Azərbaycan Respublikasının "Polis haqqında" Qanununun 6-cı maddəsinə əsasən,
I. Polis öz fəaliyyəti haqqında Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş qaydada dövlət orqanlarına və əhaliyə məlumat verir.
II. Polisə dövlət, ailə, peşə və kommersiya sirrini, prokurorun, müstəntiqin və ya məhkəmənin müvafiq icazəsi olmadan ibtidai və məhkəmə istintaq materiallarını, habelə insanların şəxsi həyatına, fiziki və hüquqi şəxslərin qanuni mənafelərinə toxunan, onların ləyaqətini alçalda bilən məlumatları açıqlamaq qadağandır.
III. Fiziki və hüquqi şəxslər haqqında polisin yaydığı məlumatların həqiqətə uyğun olmadığı müəyyənləşdirildikdə polis bir ay müddətində həmin məlumatları onların yayıldığı formada təkzib etməlidir.
Polisin qanuni tələblərinin icrasının məcburiliyi
Azərbaycan Respublikasının "Polis haqqında" Qanununun 7-ci maddəsinə əsasən,
I. Polis əməkdaşı bu qanunla müəyyənləşdirilmiş səlahiyyətləri yerinə yetirərkən dövlət hakimiyyətinin nümayəndəsi kimi çıxış edir.
II. Azərbaycan Respublikasının ərazisində olan bütün hüquqi və fiziki şəxslər polis əməkdaşının qanuni tələblərini icra etməlidirlər.
III. Polis əməkdaşının qanuni tələblərinə tabe olmamaq, ona müqavimət göstərmək və zor işlətmək və ya onu təhqir etmək Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyən edilmiş məsuliyyətə səbəb olur.
Polisin vəzifələrinin yerinə yetirilməsində dövlət orqanlarının, yerli özünüidarəetmə orqanlarının və ayrı-ayrı şəxslərin iştirakı
Azərbaycan Respublikasının "Polis haqqında" Qanununun 10-cu maddəsinə əsasən, polisin vəzifələrinin yerinə yetirilməsində dövlət orqanlarının, yerli özünüidarəetmə orqanlarının və ayrı-ayrı şəxslərin iştirakı aşağıdakılardır:
I. Dövlət hakimiyyəti orqanları və yerli özünüidarətmə orqanları polisə öz vəzifələrini yerinə yetirməkdə kömək göstərməlidirlər.
II. Hər bir şəxs polisə öz vəzifələrini yerinə yetirməkdə kömək göstərə bilər. Polis, üzərinə düşən vəzifələri yerinə yetirmək üçün, heç kəsi əməkdaşlığa məcburi cəlb edə bilməz.
III. Hazırlanan, törədilən və ya törədilmiş cinayət barəsində xəbəri olan hər bir şəxs bu barədə polisə məlumat verməlidir. Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş hallarda bu məlumatların verilməməsi cinayət məsuliyyətinə səbəb olur.
V. Yaşayış yeri üzrə ictimai asayişin və ictimai təhlükəsizliyin təmin edilməsi ilə bağlı yaranan sosial problemlərin birgə həlli üçün ayrı-ayrı şəxslər könüllülük əsasında polis orqanları tərəfindən ictimai asayişin və təhlükəsizliyin təmin olunması işinə cəlb edilə bilərlər. İctimai asayişin və təhlükəsizliyin təmin olunmasında könüllü olaraq iştirak edən şəxslərin fəaliyyətinin əlaqələndirilməsi üçün yerli polis orqanlarının yanında ictimai şuralar yaradıla bilər.
İctimai asayişin və təhlükəsizliyin təmin olunması üzrə könüllü ictimai fəaliyyət aşağıdakı istiqamətlərdə həyata keçirilir:
1) hüquqazidd və cəmiyyətə qarşı hörmətsiz davranışın qarşısının alınması məqsədilə maarifləndirmə və təbliğat işinin aparılması;
2) narkomaniyanın və alkoqolizmin, həmçinin yetkinlik yaşına çatmayanların baxımsızlığının və hüquq pozuntularının profilaktikası;
3) cinayətlərin və digər hüquqpozmaların qarşısının alınmasını və araşdırılmasını təmin etmək məqsədilə zəruri məlumatların polis orqanlarına verilməsi.
Cinayət törətdiyinə görə əvvəllər məhkum olunmuş, psixi xəstəliklə, narkomanlıqla, alkoqolizmlə bağlı müalicə-profilaktika müəssisələrində qeydiyyatda olan, fəaliyyət qabiliyyətsizliyi və ya məhdud fəaliyyət qabiliyyətliliyi məhkəmənin qanuni qüvvəyə minmiş qərarı ilə təsdiq edilmiş şəxslər ictimai asayişin və təhlükəsizliyin təmin olunması üzrə könüllü ictimai fəaliyyətə cəlb edilə bilməzlər.
Polisin fəaliyyətinə nəzarət
Azərbaycan Respublikasının "Polis haqqında" Qanununun 12-ci maddəsinə əsasən, polisin fəaliyyətinə nəzarət
I. Bu qanunun müddəalarının icrasına idarədaxili və idarədənkənar nəzarət həyata keçirilir.
II. Polisin fəaliyyətinə idarədaxili nəzarəti Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş səlahiyyətlər çərçivəsində müvafiq icra hakimiyyəti orqanı, idarədənkənar nəzarəti isə müvafiq icra hakimiyyəti həyata keçirir. Polis orqanlarında qanunların icrasına nəzarəti qanunla müəyyən edilmiş səlahiyyətləri daxilində məhkəmələr və prokurorluq orqanları həyata keçirir.
Polis əməkdaşının ümumi vəzifələri
Azərbaycan Respublikasının "Polis haqqında" Qanununun 13-cü maddəsinə əsasən,
1) Hazırlanan cinayət və ya digər hüquqpozmaların qarşısının alınması üçün təxirəsalınmaz tədbirlər görmək;
2) cinayət və ya digər hüquqpozmalar törətmiş şəxsin tutulması və polisə gətirilməsi üçün tədbirlər görmək;
3) cinayətin baş verdiyi hadisə yerinin mühafizəsini təşkil etmək və şahidlərin müəyyənləşdirilməsi üçün tədbirlər görmək;
4) cinayətdən və digər hüquqpozmalardan, bədbəxt hadisədən zərərçəkmişlərə, həmçinin köməksiz, həyatı və sağlamlığı üçün təhlükəli vəziyyətə düşmüş şəxsə kömək və ilk tibbi yardımın göstərilməsini təmin etmək;
5) tutulmuş və ya həbsə alınmış şəxsin hüquqlarının və qanuni mənafelərinin pozulmamasını təmin etmək;
6) təbii fəlakətlər, qəzalar və digər fövqəladə hallar baş verdikdə insanların və əmlakın xilasetmə tədbirlərində iştirak etmək;
6–1) yetkinlik yaşına çatmayanların hüquq pozuntularının qarşısının alınmasına yönəldilmiş tədbirlər həyata keçirmək; [10]
7) səlahiyyətlərini həyata keçirərkən Azərbaycan Respublikasının müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən olunmuş davranış qaydalarına riayət etmək.
II. Polis əməkdaşları öz vəzifələrini həyata keçirərkən ayrıca əmr və ya göstəriş gözləmədən əməkdaşlıq etməyə, qarşılıqlı fəaliyyət göstərməyə və bir-birinə hərtərəfli kömək etməyə borcludurlar.
III. Hər hansı şəxsə müraciət edərkən polis əməkdaşı adını, soyadını, rütbəsini bildirməli və xidməti vəsiqəsini göstərməklə özünü təqdim etməlidir.
IV. Polis əməkdaşı öz səlahiyyətlərini həyata keçirərkən bilavasitə və birbaşa rəisinə tabedir.
V. Polis əməkdaşı həmçinin tabelik üzrə yuxarı rəisin əmr və göstərişlərini icra etməyə borcludur.
VI. Hər hansı vəzifələrin yerinə yetirilməsinə cəlb edildikdə, polis əməkdaşı xidmət üzrə tabeliyi olmayan polisin yuxarı rütbəli şəxsinin əmr və göstərişlərini icra etməyə borcludur.
VII. Polis əməkdaşı açıq-aşkar qanuna zidd əmr və ya göstəriş aldıqda qanunu rəhbər tutmalı, bu barədə polisin rəhbərliyinə məlumat verməlidir.
VIII. Açıq-aşkar qanunsuz əmri və ya göstərişi icra etməmək məsuliyyətə səbəb olmur. Belə əmri və ya göstərişi icra edən polis əməkdaşı Azərbaycan Respublikasının qanunvericiliyi ilə müəyyənləşdirilmiş qaydada məsuliyyət daşıyır.
Xarici keçidlər
Azərbaycan Respublikasının "Polis haqqında" Qanunu — e-qanun.az
Qivami Mütərrizi
Qivami Mütərrizi — XII əsr Azərbaycan şairi.
Yaradıcılığı
Qivami Mütərrəzinin divanı Britaniya muzeyində saxlanılır. Qivami Gəncəvinin təxəllüsü "Mütərrizi" olmuşdur. Onun "Bədiiliyin sehirkarlıqları" adlı məşhur qəsidəsi şərhləri ilə birlikdə Özbəkistanda Ə.Biruni adına İnstitutun əlyazmalar şöbəsində saxlanılır.
Əsərləri
Şair saray həyatına tamamiylə biganə olsa da, Eldəgizlərə, Cahan Pəhləvana, Qızıl Arslana qəsidələr yazmış, onların qüdrətini alqışlamişdır. Qızıl Arslanın ölümündən sonra ona şeir həsr etmişdir. Şairin çox saylı əsərləri içərisində ən dəyərlilərindən biri də “Raiyyə” qəsidəsidir. Qızıl Arslana həsr olunmuş bu şeirdə Qivami m Şərq poeziyasının bütün incəliklərindən istifadə edərək hökümdarın igidliyindən, qəhrəmanlığından, vətənin, xalqın qeydinə qalmasından söz açmışdır.
1960-cı nəşr olunmuş "Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi" kitabında, 1965-ci ildə Moskıvada çap olunmuş "Kratkie soopşeniya instituta narodov Azii AN SSSR" məcmuəsinin dərc etdirdiyi məqaləde Qivami Mütərrizi Gəncevinin həyat və yaradıcılığından məlumatlar, əsəhrlərindən nümunələr vermişdir.
Səkkiz yüz (film, 2020)
Süjet xətti
Film real hadisələrə əsaslanır. 1937-ci ilin payızında Yaponiya imperatorunun ordusu Çinin şimalının böyük hissəsini işğal edir. Çin hərbi birləşmələri düşmənin irimiqyaslı hücumuna tab gətirməyərək pərən-pərən olur. Yaponlar artıq neytral status daşıyan və xarici konsessiyaların (Böyük Britaniya, Fransa) yerləşdiyi Şanxay şəhər mərkəzinin astanasındadır. Düşmənə qarşı sona kimi döyüşmək istəyən 400-ə yüzə yaxın çinli əsgər və zabit ordunun şəhərdəki son istinadgahı olan Sihuan anbarından müqaviməti davam etdirir. Çayın bir sahilində restoranlar, kafelər, kazinolar və müharibəyə bir tamaşa kimi baxan insanlar, digər sahilində kütləvi dağıntılar, qan gölməçələri və ölüm-dirim müharibəsinə çıxan əsgərlər...
Rüstəm Əhmədzadə
Rüstəm Ələm oğlu Əhmədzadə — Azərbaycanlı futbolçu. "Zirə" klubunun və Azərbaycan milli komandasının hücumçusu.
Klub karyerası
Rüstəm Əhmədzadə Ukraynanın Xmelnitski vilayətində anadan olub və 6 yaşında Kiyevə köçüb. Orada "Zirka Kyiv" klubunun akademiyasında həvəskar futbola başlayıb. 2017-ci ildə, U-19 komandasında çıxış etmək üçün Oleksandriya klubuna keçdi. Bir il sonra, 2018-ci ilin yanvarında "Kolos" klubuna transfer edildi.
2020-ci ilin fevral ayında Ukrayna İkinci Liqasında çıxış edən Podillya Xmeltinski klubuna ilə yarım illik icarəyə verildi. Amma, müddət bitdikdən sonra Rüstəm Kovalivka klubuna qayıtmadı və 2020-ci ilin iyulunda Əhmədzadə "Minay" ilə müqavilə imzaladı.
Əhmədzadə, 19 iyul 2020-ci il tarixində Metallurq Zaporojye ilə keçirilən və 2-1 məğlub olduqları matçda "Minay"ın heyətindı Ukrayna Birinci Divizionunda (Perşa Liqa) debüt etdi.
7 avqust 2020-ci ildə Kramatorsk klubu "Avanqard" ilə səfərdə 2-0 hesabı ilə bitən matçda, Ukrayna Birinci Divizionunda (Perşa Liqa) və "Minay"da ilk qolunu vurdu.
29 avqust 2021-ci ildə doğma meydanda Donetsk "Şaxtyor"u ilə keçirilən matçda, Yüksək Liqada ilk qoluna imza atdı. Matç 1-1 hesabı ilə başa çatmışdır.
Milli komanda karyerası
2021-ci ilin mayında Azərbaycan millisinə çağırıldı. 2 iyun 2021 -ci ildə Belarusla 2-1 hesabı ilə başa çatan yoldaşlıq görüşündə Azərbaycan millisi ilə debüt etdi.
4 sentyabr 2021-ci ildə İrlandiyada keçirilən 2022 FİFA Dünya Kuboku seçmə mərhələsi matçı, Əhmədzadə üçün milli komanda karyerasında ilk rəsmi beynəlxalq matç kimi əlamətdar oldu. Görüşün 71-ci dəqiqəsində meydana daxil oldu və matç 1-1 hesabı ilə başa çatdı.
15 dekabr 2021-ci ildə "Qarabağ", Rüstəm Əhmədzadə ilə 2026-cı ilin iyununadək müqavilə bağlayıb.
2022-ci ilin iyulundan etibarən 2022/2023 mövsümünün sonunadək icarə əsasında "Zirə"də çıxış edir. "Zirə"də ilk qolunu 23 noyabr 2022-ci ildə, Azərbaycan Kubokunda "Mingəçevir"ə qarşı səfər matçında vurub.
Faiq Qasımov (polkovnik-leytenant)
Faiq Qaçay oğlu Qasımov (10 fevral 1974; Qubadlı rayonu, Azərbaycan SSR — 27 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
Həyatı
Faiq Qasımov 1974-cü il fevralın 10-da Qubadlı rayonunun Qayalı kəndində anadan olub. Faiq Qasımovun ailədə bir bacısı və beş qardaşı olmuşdur. Uşaq yaşlarında Əliyar Əliyevin məşqçiliyi altında idmanın güləş mövü ilə məşğul olmuşdur. 1993-cü il avqustun 31-də Qubadlı rayonunun ermənilər tərəfindən işğal edilməsindən sonra Qasımovlar ailəsi Sumqayıt şəhərinə gəlirlər və burada yaşamağa başlayırlar.
Təhsili
thumb|240x240px|alt=|Faiq Qasımov müdavim olan illərdə (soldan birinci)|left Faiq Qasımov 1981-ci ildə Qubadlı rayonunun Qayalı Kənd tam orta mətəbinin birinci sinfinə qəbul olmuşdur və 1990-cı ilə qədər orada təhsil almışdır.
80-cı illərin sonları, 90-cı illərin əvvəlində Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları Birinci Qarabağ müharibəsinin başlamasına səbəb olmuşdur. Faiq Qasımov 1991-ci ildə Birinci Qarabağ müharibəsində savaşmaq üçün müraciət eləsə də, ancaq 1992-ci ilin fevralında 18 yaşı tamam olduqdan sonra Azərbaycan Milli Ordusunun sıralarına çağırılmışdır və Qubadlı rayonunun müdafiəsi uğrunda gedən döyüşlərdə Əliyar Əliyevin rəhbəri olduğu taborda topçu olaraq savaşmışdır. 1992-ci ildə Yuxarı Cibikli isiqamətində gedən döyüşlər zamanı Faiq Qasımovun qardaşı — "Qorxmazçılar" Batalyonunun Komandiri Həsənqulu Qasımov (Həsən Qorxmaz) 23 yaşında həlak olmuşdur. O gündən sonra Faiq Qasımov qardaşının qisasını almaq üçün hərbçi olmağı qərara almışdır.
Faiq Qasımov 1993-cü il avqustun 1-də Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbinə qəbul olmuşdur və 1995-ci ildə oranı "Motoatıcı" ixtisası üzrə bitirmişdir.
Ailəsi
Faiq Qasımov ailəli idi. Bir oğlu və bir qızı yadigar qalmışdır.
1-ci Qarabağ müharibəsi
Faiq Qasımov 1991-ci ildə Qarabağ müharibəsində savaşmaq müraciət eləsə də, 1992-ci ilin fevralında 18 yaşı tamam olduqdan sonra Azərbaycan Ordusunun sıralarına çağırılır. 1992-ci ildən Qubadlı rayonunun Yuxarı Cibikli kəndinin müdafiəsi uğrunda döyüşlərdə topçu olaraq xidmət edib. 1992-ci ildə Yuxarı Cibiklinin müdafiəsi uğrunda gedən döyüşlərdə Faiq Qasımovun "Qorxmazçılar" Batalyonunun Komandiri olan qardaşı Həsənqulu Qasımov 23 yaşında şəhid olur. O gündən sonra Faiq Qasımov qardaşının qisasını almaq üçün hərbçi olmağı qərara alır. 1993-1995-ci illərdə Ali Birləşmiş Komandalıq Məktəbində (BABKM) hərbi təhsil alıb.
Faiq Qasımov 1995-2010-cu illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Naxçıvan şəhərində yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində, 2010-2012-ci illərdə Balakən rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində, 2012-2013-cü illərdə Mingəçevir şəhərində yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində, 2013-cü ildən isə Füzuli rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində xidmət edirdi.
Aprel döyüşləri
2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə ötən gecədən başlayaraq Azərbaycan və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri arasında cəbhənin Tərtər və Cəbrayıl-Füzuli istiqamətlərində şiddətli döyüşlər başladı. Tarixə Aprel döyüşləri olaraq yazılan hərbi əməliyyatlar zamanı Faiq Qasımov cəbhənin Cəbrayıl rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşmışdır. Gecə döyüşləri zamanı Cəbrayıl rayonunun Lələtəpə istiqamətində olan əlverişli mövqelər, strateji nöqtələr, o cümlədən Lələtəpə zirvəsi Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad olunmuşdur. Həmin döyüşlərdə Ermənistanın müdafiə naziri Seyran Ohanyan tərəfindən qurulan və Ermənistan Ordusunun "yenilməz Ohanyan xətti" olaraq tanınan müdafiə xətti 40 dəqiqə ərzində darmadağın edilmişdir.
2-ci Qarabağ müharibəsi
2020-ci il sentyabrın 27-də səhər saat 06:00 radələrində Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri tərəfindən genişmiqyaslı təxribat törədilmişdir və cəbhəboyu zonada yerləşən Azərbaycan Ordusunun mövqeləri və yaşayış məntəqələri iriçaplı silahlar, minaatnalar və müxtəlif çaplı artilleriya qurğularından intensiv atəşə tutulmuşdur, nəticədə ölənlər və yaralananlar olmuşdur. Bu barədə məlumat Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə bildiriləndən sonra günorta saatlarında Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin döyüş fəaliyyətinin qarşısını almaq məqsədilə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Komandanlığı tərəfindən cəbhəboyu zonada hücum əməliyyatlarının başlaması barədə qərar verilmişdir.
Azərbaycan Ordusunun polkovnik-leytenantı olan Faiq Qasımov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Faiq Qasımov sentyabrın 27-də Füzuli döyüşləri zamanı istiqamətində şəhid olub. II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Faiq Qasımova "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Faiq Qasımov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Faiq Qasımov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Faiq Qaçay oğlu Qasımovun şəxsi əşyaları AMEA Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Vətən müharibəsi fondunda qorunur və halhazırda “Anadır arzulara hər zaman Qarabağ” sərgisində nümayiş olunur.
İrsi və xatirəsi
2021-ci il fevralın 12-da İctimai TV-də Faiq Qasımova həsr olunan sənədli filmi təqdim olunmuşdur. 22 dəqiqədən ibarət olan sənədli filmdə onun həyatı və döyüş yolu barədə məlumat verilmişdir.
2021-ci ildə Qubadlı rayonu Mahmudlu kənd tam orta məktəbinə (müvəqqəti olaraq Sumqayıt şəhərində yerləşir) Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı Faiq Qasımovun adı verilmişdir.
Dərviş kəndi (Maku)
Dərviş kəndi — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 125 nəfər yaşayır (20 ailə).
NGC 5555
NGC 5555, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İlkin Umarov
İlkin Umarov — Rejissor
Həyatı
İlkin Umarov 23 oktyabr 1995-ci ildə Şəki şəhərində anadan olub. 2002-ci ildə Şəki şəhər 8 saylı orta məktəbə daxil olmuş və 2013-ci ildə həmin məktəbi bitirib. 2004-2011-ci illərdə Şəki şəhər 3 saylı musiqi məktəbində skripka üzrə təhsil aldıqdan sonra bu təhsilini 2011-2013-cü illərdə musiqi kollecində davam etdirib. 2008-ci ildən etibarən bir çox qısa filmin rejissorluğunu etmiş, eyni zamanda bir çox filmin və musiqi kliplərinin montaj rejissorluğunu etmişdir. 2016-cı ildən etibarən həvəskar olaraq rep musiqisi ilə məşğul olmağa başlamışdır.
Rejissor fəaliyyəti
2011-ci ildə Gələrsən Görərsən - Kinematoqrafçılar İttifaqında Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti, kinorejissor,  operator və ssenarist Vaqif Qulam oğlu Behbudov tərəfindən rejissorluq dərsləri almışdır.  2012-ci ildə  qardaşı Alik Umarov ilə birlikdə AYFF "Azerbaijani Youth Film Festival" film festivalı üçün ilk filmi olan "Üç Gün" filmini çəkmişdir. Daha sonra 7 il ərzində AYFF-in tərkibində eləcədə fərdi olaraq 9 qısafilmin rejissorluğunu etmişdir. AYYF 2012-2017 ci illər ərzində təşkilatçılıq və təlimçilik (rejissorluq, video montaj və kinomotoqrafiya) etmişdir.
Musiqi fəaliyyəti
Musiqi fəaliyyətinə 2016-cı ilin İyun ayında "Oxumaq qadağandır" adlı sinqlla başlayan İlkin Umarov, cəmi 3 albomun və 40 musiqi parçasının müəllifidir. 2016-cı il oktyabr ayında Tim Miller, Orxan Süleymanov ( Montano ) və Nuran Şahbalayev ( BadKef ) ilə birgə Garnizone Records səsyazma studiyasını qurmuşdur. Garnizone Records-un tərkibində 12 musiqi parçasından ibarət "Danışaq" albomu işıq üzü görmüşdür. 2017-ci il may ayında Garnizon Records dağıdılaraq Nuran Şahbalayevlə ( BadKef ) birgə SRS Records qurulmuşdur. SRS-in tərkibində "Deadline" adlı növbəti albomunu təqdim edən İlkin Umarov 2017-ci ilin oktyabr ayında SRS-in tərkibindən ayrılaraq solo fəaliyyətə başlamışdır.
Diskoqrafiya
Danışaq EP Deadline EP U Dönüşü EP
Vato Arveladze
Vato Arveladze — gürcüstanlı futbolçu.
Neftçi
8 avqust 2022-ci ildə "Neftçi" ilə 1+1 illik müqavilə imzaladı. "Neftçi" də ilk matçına 14 avqust 2022-ci ildə keçirilən Neftçi-Kəpəz matçının 75-ci dəqiqəsində çıxıb. Matç Neftçinin 5–2 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. 22 iyun 2023-cü ildə "Neftçi" Vato Arveladze ilə yolları ayırdığını açıqladı.
Fərid Musabəyov
Fərid Zülfüqar oğlu Musabəyov — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR tikinti materialları sənayesi naziri (1970–1976).
Həyatı
Fərid Zülfüqar oğlu Musabəyov 1926-cı ildə qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunu bitirmişdir.
1949-cu ildən Bakı şəhərindəki tikinti-quraşdırma trestində usta, karxana rəisi, baş mühəndis olmuş, 1957–1960-cı illərdə hesablama mərkəzi tikintisinin direktoru, Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyası əsaslı tikinti şöbəsinin rəisi, Bakı Baş Tikinti İdarəsi 9 nömrəli tikinti idarəsinin rəisi vəzifələrində işləmişdir. 1961-ci ildən Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin tikinti və şəhər təsərrüfatı şöbəsi müdirinin müavini, 1962-ci ildən isə həmin şöbənin müdiri olmuşdur. 1970-ci ilin fevral ayında Azərbaycan SSR tikinti materialları sənayesi naziri təyin edilmiş və bu vəzifədə 1976-cı ilin iyun ayınadək işləmişdir.
Fərid Musabəyov 1964-cü ildən Azərbaycan KP MK üzvlüyünə namizəd olmuş və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı (6–8-ci çağırış) seçilmişdir.
Şəmsi Cəfərov
Şəmsi Mahir oğlu Cəfərov (27 avqust 2001; Boşçalılar, İmişli rayonu, Azərbaycan — 29 sentyabr 2020; Şıxarx, Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Şəmsi Cəfərov 27 avqust 2001-ci ildə İmişli rayonunun Boşçalılar kəndində Mahir Cəfərovun ailəsində anadan olmuşdur. Əslən Füzuli rayonunun Aşağı Veysəlli kəndindəndir. 2008-2019-cu illər ərzində əvvəlcə, Bakı şəhər Sabunçu rayon 213 nömrəli liseydə, sonra isə Füzuli rayon 6 saylı Qayıdış qəsəbə tam orta məktəbində orta təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Şəmsi Cəfərov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində atıcı olaraq iştirak etmişdir. Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Şəmsi Cəfərov 29 sentyabr 2020-ci ildə Suqovuşan döyüşləri gedişatında Tərtər rayonunun Şıxarx qəsəbəsi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şəmsi Cəfərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şəmsi Cəfərov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Xayrpur (dairə)
Xayrpur (dairə) (urdu dilindəː ضلع خیرپور‎, ingilis dilindəː Khairpur District) — Pakistanın Sind əyalətinin 23 dairəsindən biri. İnzibati mərkəzi - Xayrpur şəhəri.
Coğrafiyası
Xayrpur dairəsi mərkəzi və şimali Sind arasında yerləşir. Ərazisi 15 910 km²-dir. Şimalda Şikarpur və Sukkur dairələri ilə, qərbdə Larkan və Nouşəhre Feruz, cənubda Nəvvabşah və Sanqxar, şimalda isə Hindistan hüdudları ilə həmsərhəddir. Dairənin mərkəzi Xayrpur sənaye şəhəridir. Bu şəhərdə pambıq, ipək və qida məhsullarının istehsalında müəyyən inkişafa nail olunmuşdu. Şəhərdə həmçinin dəridən müxtəlif məhsullar, ipəkdən geyimlər, kibritlər, sabun, ayaqqabı, siqaretlər və xalçalar istehsal edilir. Bu şəhər Pakistanın cənubi mərkəzi hissəsində, Hind çayından 11 mil aralıda, 18 km cənub istiqamətdə yerləşir. Xayrpur şəhəri Peşəvər, Kəraçi və Sukkurla dəmiryolu xətti ilə bağlıdır. Şəhərin əsası 1783-cü ildə Mir Söhrab Xan tərəfindən qoyulub. O Talpur ailəsinin Xaypur qolunun əsasını qoymuşdur. 1947-ci ildə Pakistanın yaranmasından sonra şəhər sənaye üzrə inkişaf yoluna qədəm qoymuşdur. Şəhərdə parklar, mir sarayı, xəstəxana, kitabxana və stadion mövcuddur.
Demoqrafiyası
2017-ci il əhali siyahıyaalnmasının məlumatlarına görə, Xayrpur əyaləti Kəraçi şəhərinin 4 dairəsindən sonra əhali sayının çoxluğuna görə əyalətdə 5-ci yeri tutur. Əhali sayı 2.4 milyon nəfərdir. Bu əhalinin 32.3̬%-i şəhər əhalisidir.
Dillərː
Sind dili: 93.9%
Pəncab dili: 3.2%
Urdu dili: 1.4%
Digər dillər: 0.92%
Dinlərː
Xayrpur dairəsində əsasən İslam dini geniş yayılmışdır. Bununla belə İslam dini ilə yanaşı Hinduizm, xirsitanlıq dinləri, əhmədiyyə dinləri də yayılmışdır. Qeyd etmək lazımdır ki, Əhmədiyyə bəzilərinə görə təriqət, bəzilərinə görə də müstəqil din hesab edilir. Müxtəlif dinlər üzrə Xayrpur dairəsində faiz nisbəti aşağıdakı kimidirː
İslam: 96.86%
Hinduizm: 2.93%
Xristianlıq: 0.09%
Əhmədiyyə: 0.07%
Digər dillər: 0.04%
Savadlılıq səviyyəsiː
2000-2001-ci illərdə Xayrpur dairəsində 3040 ibtidai və məscid məktəbləri qeydə alınmışdır. Bu məktəblərin 1085-i oğlanlar üçün hökumət ibtidai məktəbi, 310-u qızlar üçün, 670-i isə birgə təhsil almaq üçün nəzərdə tutulmuş təhsil müəssisləri idi.
savadlı: 90%
savadsız: 10%
İnzibati quruluşu
8 taluka və yaxud da təhsil aşağıdakılardırː
Birlik şuralarıː
Məhəmməd kəndi (Maku)
Məhəmməd kəndi — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 196 nəfər yaşayır (20 ailə).
Mate
Mate — Mate içkisi 1924-cü ildə Almaniyada yaranıb. Bəzi Asiya və Cənubi Amerika ölkələrində mate milli içki sayılır və onu dəmir qab vasitəsilə 70 dərəcə istilikdə içirlər. Və bu regionların çoxunda qida borusunun xərçəng xəstəliyinə yoluxanlar üstünlük təşkil edir. Soyuq mateni analiz etdikdə əldə olunan nəticəyə görə, onun xərçənglə heç bir əlaqəsi yoxdur. Lakin İARC isti mate ilə bağlı dəqiq tədqiqatın aparılmadığı üçün məlumat verə bilmir. Lumisin dediyinə görə, bunlar hələ ki, sual altındadır.
Bunu da qeyd etmək lazımdır ki, insanların yaşayış tərzi aparılmış tədqiqatların nəticəsinə təsir göstərə bilər. Belə ki, spirtli içki və siqaret çəkən insanlarda qida borusunun xərçənginə tutulma riski çoxdur.
Argentina, Boliviya, Peru, Çili kimi ölkələrdə “soyuq çay” kimi içilən Mate gecə həyatı mədəniyyətinin ən vacib parçasıdır. Kafein kimi oyandırıcı təsiri olan soyuq çayı gecə klublarında verərkən, vodka üçün yer açacaq qədər içirsiniz, sonra üzərinə alkol əlavə edilir.
Haqqında
Milli Argentina içkisi sayılan bu çay kofeini normal miqdarda olan içkilərdən biridir. Dadı ilə fərqlənən bu çay özündə tütün ilə təzə otlar qarışığın ətrini verir.
Mate tərkibində yüksək miqdarda matein olan tonuslandırıcı içkidir. Mate çayı pırkal bitkisinin qurudulmuş, xırdalanmış yarpaq və cavan zoğlarından hazırlanır. Pırkal bitkisinin yarpaqları “mate otu” adlanır, çayın hazırlandığı qab da mate adlanır. Lakin ruslar onu kalabas və ya kalebas adlandırırlar və bu söz ispan dilindən tərcümədə balqabaq deməkdir. Mate sözü keçua dilində mati sözündən götürülüb, tərcüməsi balqabaqdan hazırlanmış qab, boşqab deməkdir. Həmin dildə bu söz nə bitki, nə çay, nə də qurudulmuş yarpaq mənasını verirdi, onun bir tərcüməsi var idi: içki içilən qab. Əvvəllər mate “iezut çayı” da adlandırılmışdır.
Əfsanə
Latın Amerikalıların allahı açıq dərili, mavi gözlü Payya Şarume səyahət zamanı meşədə azır və qocanın evində gecələməli olur. Qoca əsrarəngiz gözəlliyə malik olan qızını insanlardan gizlədirdi. Həmin gecə ata ilə qızı onlara təşrif gətirən müqəddəs qonağa yüksək səviyyədə qulluq etməyə çalışırlar. Səhəri günü Allah onlara çoxlu təşəkkür edir, qocaya onun qızını bütün dünya üçün faydalı və sevimli olacaq bir bitkiyə çevirəcəyini söz verir. Beləliklə, yer üzünə mate adlı bitki gəlir...
Tarix
Bəzi alimlərin fikrincə mateni ən qədim içki hesab etmək olar. e. ə. VII minillikdə hinduların ondan istifadə etdikləri barədə faktlar var. Hindular onu dadına və müalicəvi xüsusiyyətlərinə görə deyil, ilahi tərəfindən göndərildiyinə inandıqlarına görə yüksək qiymətləndirirdilər. Matenin tədarükü. Bitkinin yarpaqları ağac əkiləndən 3-4 il sonra yığılmağa başlayır. Bundan sonra yarpaqların toplanması ildə 2-3 dəfə aparılır və yarpaqla bərabər qalınlığı 4 mm-ə qədər olan cavan zoğlar da toplanır. İçki haqda. Mate çayının acıtəhər dadı var. Nevrozlar və depressiya zamanı əhvali-ruhiyyəni yaxşılaşdırmaq, aktivliyi artırmaq və s. üçün onu içirlər. Çayın içilməsi qanda adrenalinin səviyəsini aşağı salır. Yuxu tsiklini pozmur, tez yuxuya getməni təmin edir və yuxunun dərinliyini artırır.
Botaniki təsviri
Mate hündürlüyü 1–6 m arasında dəyişən həmişəyaşıl ağacdır. İkievli bitkidir. Yarpaqları 5-16 sm uzunluğunda olur, yumurtaşəkilli kənarları dişciklidir. Cənubi Amerika bitkinin ən geniş yayıldığı ərazidir.
Kimyəvi tərkibi
Mate bitkisinin tərkibində beta-amirin, vanilin, su, izovalerian, izokapron turşuları, inozitol, kofein, 2,5-ksilenol, PP, B5, B6, B2 vitaminləri, tanin, teofi llin, teobromin, xolin, sellüloza, xlorofil, xlorogen, ursul turşuları və s. kimyəvi maddələr var.
Sağlamlığa təsiri
Qədim zamanlardan piylənmə ilə mübarizədə çay köməkçi vasitə kimi tətbiq edilib. Çünki o aclıq hissinin yaranmasının qarşısını alaraq yüngül işlədici effekt verir. Matein kofeindən fərqli olaraq yuxusuzluq və taxikardiya vermir, əksinə orqanizmi daha çox gümrahlandırır. Mate bitkisi əslində kanserogenlərə aid deyil, bitkidən hazırlanmış içkini isti halda qəbul etdikdə orqanizm üçün təhlükəli olur, yəni kanserogenləşir. Ona görə də mate kanserogenlərin IARC siyahısında 2A qrupuna daxil edilmişdir. Montevideo Onkologiya İnstitutunun apardığı tədqiqat nəticəsində mate istifadəsi ilə qida borusu xərçənginin əmələ gəlməsi arasında əlaqə olduğu müəyyən edilmişdir. Onu da qeyd edək ki, Uruqvay əhalisinin demək olar ki, hamısı mate çayından istifadə edir və onların əksəriyyəti ölkənin onkoloji statistikasına daxildir. Uzun müddət mate çayı içdikdə dəridə quruluq və tər ifrazının azalması müşahidə edilir. Ona görə də ağciyər xərçənginin yaranma riski artmış olur.
Çayın içilmə qaydası
Matenin özünəməxsus içilmə qaydası var. Cebador adlı bir nəfər mateni dəmləyir və məclisdə oturan hər kəsə onu təqdim edir. Hamı çayı bir qabdan içərək bir-birinə ötürməli və yenidən cebadora qaytarmalıdır. Çay təzə dəmlənəndə acı olduğuna görə onun dadına nəzarət etmək üçün onu elə birinci cebador içməlidir. Çay gümüş materialdan hazırlanmış xüsusi borucuq – bombilya ilə içilir və gümüşün dezinfeksiyaedici xüsusiyyəti vardır.
Pişik çığırtısı sindromu
Pişik çığırtısı sindromu — 5-ci xromosomun qismən silinməsindən qaynaqlanan nadir bir genetik xəstəlikdir. Adı, təsirlənmiş uşaqların xarakterik pişik fəryadından bəhs edən bir Fransız termini ("pişik ağlaması"). İlk dəfə Jerome Lejeune tərəfindən 1963-cü ildə təsvir edilmişdir. Xəstəlik bütün etnik qruplar arasında təxminən 50.000 canlı doğuşdan 1-ni təsir edir və qadınlarda 4:3 nisbətində daha çox görülür.
İşarələr və simptomlar
Sindrom, adını qırtlaq və sinir sistemindəki problemlər səbəbiylə bir bala balasının miyavına bənzəyən təsirlənmiş körpələrin xarakterik fəryadından alır. Körpələrin təxminən üçdə biri 2 yaşına qədər ağlamağı dayandırır. Pişik çığırtısı sindromu digər simptomlarına aşağıdakılar aid edilə bilər :
Digər ümumi əlamətlər arasında hipotansiyon, tam yanaqları olan dəyirmi bir üz, epikantal qırışlar, aşağı əyilmiş göz yarıqları (göz qapaqları), qısqırıq, düz burun körpüsü, aşağıya baxan ağız, aşağı qulaqlar, qısa barmaqlar, tək palma qırışları və ürək qüsurları vardır.
Bu vəziyyəti olan insanların ünsiyyət qurmaqda çətinlik çəkdikləri də müşahidə edilmişdir. Dil biliyi bir neçə kəlmədən qısa cümlələrə qədər dəyişə bilsə də, tibb işçiləri tez-tez uşağa bir mütəxəssisin köməyi ilə bir növ danışma terapiyası yardım göstərilməsini tövsiyə edirlər.
Daha az görülən tapıntılara dodaq və damaq yarığı, preaurikulyar izlər və fistulalar, timik displazi, bağırsaqda malrotasiya, meqakolon, qasıq yırtığı, qalça çıxığı, kriptorxidizm, hipospadiyalar, nadir böyrək qüsurları (məsələn, at nalı böyrəyi, böyrək və ya ageneplazmik ektopiya), klinika beşinci barmaq, equinovarus clubfoot, düz ayaq, ikinci və üçüncü barmaqların və barmaqların sindaktili və hiper genişlənən oynaqlar. Sindrom yanal qırışlar, distal oxial triradius, barmaqlarda genişlənmiş qıvrımlar və tağlar və tək bir palma bürüşməsi də daxil olmaqla müxtəlif dermatoqlifləri əhatə edə bilər.
Təsirə məruz qalan qadınlar yetkinlik yaşına çatır, ikincil cinsi xüsusiyyətlər inkişaf edir və adi vaxtda menstruasiya olur. Qadınlarda reproduktiv yol ümumiyyətlə normaldır, iki otlu uşaqlıq hesabatı istisna olmaqla. Kişilərdə xayalar tez-tez kiçikdir, lakin spermatogenez normal sayılır.
İstisna hallarda,Pişik çığırtısı sindromu ilə bəziləri çox yaxşı işləyir və tipik inkişafı olan insanlardan, əsasən mülayim öyrənmə çətinliyi istisna olmaqla, çox fərqlənmir və danışıq problemi yoxdur, baxmayaraq ki, üz xüsusiyyətləri daha yumşaq və yüksək səviyyədə ola bilər.
Genetika
Pişik çığırtısı sindromu, "5p monosomiya" ya da "qismən monosomiya" da adlandırılan 5 nömrəli xromosomun qısa qolunun qismən silinməsi səbəbindən meydana gəlir. Vaxtların təxminən 90% -i sporadik və ya təsadüfi silinməsinin nəticəsidir. Qalan 10–15% -i, monosomiya 5p tez-tez genomun trisomik hissəsi ilə müşayiət olunduqda, valideyn tarazlı translokasiyanın qeyri-bərabər ayrılması ilə əlaqələndirilir. Bu insanlar təcrid olunmuş 5p monosomiyası olan xəstələrə nisbətən daha ağır xəstəliklərə sahib ola bilərlər. Son araşdırmalar xromosom 4q trisomiyası ilə əlaqəli olduqda bunun olmayacağını göstərir.
Əksər hallarda, qısa qolda ən distal materialın 10–20% -nin tamamilə itkisi olur. Vaxtların 10% -dən azında digər nadir sitogenetik sapmalar var (məs., İnterstisial silinmələr, mozaika, üzüklər və de novo translokasiyalar). Silinmiş xromosom 5 de novo hallarının təqribən 80%-də atadır. 5p15.2 bandında (kritik kritik sahə) kiçik bir sahənin itirilməsi, 5p15.3 bandına (pişik kritik sahə) uyğun gələn pişik fəryadı xaricində sindromun bütün klinik əlamətləri ilə əlaqələndirilir. Nəticələr göstərir ki, bitişik olmayan 2 kritik bölgədə bu vəziyyətin başlanmasında iştirak edən genlər var. Bu bölgələrdəki iki gen, semaforin F (SEMA5A) və delta-katenin (CTNND2), potensial olaraq beyin inkişafında iştirak edirlər. 5p15.33-də lokallaşdırılmış telomeraza əks transkriptaz (hTERT) geninin silinməsi də sürünən sindromda fenotipik dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
Diaqnostika
Diaqnoz xarakterik fəryad və müşayiət olunan fiziki problemlər əsasında qoyulur. Bu ümumi simptomları körpələrdə görmək olduqca asandır. Təsirə məruz qalan körpələrə ümumiyyətlə doğuş zamanı həkim tərəfindən diaqnoz qoyulur. Kritik sindromlu insanlar olan ailələrə genetik məsləhət və genetik test təklif edilə bilər. Prenatal olaraq, 5-ci xromosomun p qolundakı kritik bir bölgənin silinməsi, boncuklarda BAC istifadə edərək amniotik mayedən və ya xorionik villidən aşkar edilə bilər. G bandı olan bir daşıyıcı karyotip də faydalıdır.
Baxın
Bu vəziyyət üçün qəti bir müalicə yoxdur, çünki bu vəziyyətin səbəb olduğu beyin zədəsi embrionun inkişafının əvvəlində baş verir. Körpələrin nadir hallarda intensiv müalicəyə ehtiyacı var və yenidoğulmuş patoloji bölmələrində müalicə edilə bilər. Uşaqlar danışma terapevtləri, fizioterapevtlər və peşə terapevtləri tərəfindən müalicə edilə bilər. Körpələr əmmək və ya udmaqda çətinlik çəkirsə, fizioterapiya həyatın ilk həftələrində başlamalıdır. Ürək anomaliyaları tez-tez cərrahi korreksiya və mütəxəssis diqqəti tələb edir [7].
Proqnoz
Uşaq həyatının ilk bir neçə ilini qurtardıqdan sonra proqnoz yaxşıdır və ölüm nisbəti aşağıdır. Qeydə alınan bir sıra hallarda ölüm təxminən 10% təşkil edib, ölümlərin 75% -i doğumdan 3 ay ərzində, 90% -i 1 il ərzində baş verib.
Əyridaş
Əyridaş — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Dilican şəhəri ərazisində dağ.
II Vasili
Vasili Vasiliyeviç (10 mart 1415 – 27 mart 1462-ci il, həmçinin II Kor Vasili (Василий II Тёмный) kimi tanınan Moskvanın Böyük Knyazı idi, onun hökmranlığı dövründə (1425–1462) Qədim Rusiya tarixinin ən böyük vətəndaş müharibəsi ilə üzləşdi. Vasili müharibədə düşmənləri tərəfindən ələ keçirilib kor edildi, lakin sonra taxt-tacını geri qaytara bildi. Ömrünün son illərində oğlu İvanı vəliəhd təyin etmişdir.
Aminli (Nir)
Aminli - İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı, Mehmandust kəndistanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 150 nəfər yaşayır (32 ailə).
Anar Səfərov
Anar Həsən oğlu Səfərov — Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin I, II, III və IV çağırış deputatı, Naxçıvan Muxtar Respublikası dövlət əmlakı nazirinin müavini, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi sədrinin müavini, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin deputatı.
Siyasi fəaliyyəti
Anar Səfərov 1990-cı ildə Naxçıvan MSSR Ali Sovetinə keçirilmiş seçkilərdə 44 nömrəli ikinci Sədərək seçki dairəsi üzrə deputat seçilmişdir. O, elə həmin il Naxçıvan Ali Məclisi sədrinin müavini seçilmişdir.
Anar Səfərov 1996-cı il tarixindən 2000-ci il tarixinədək Naxçıvan Muxtar Respublikası dövlət əmlak nazirinin müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Anar Səfərov Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
NGC 6573
NGC 6573, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Oxatan bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tetramer
Biokimyada bu, eyni zamanda (homotetramer) və ya fərqli (heterotetramer), yəni hemoqlobində olduğu kimi dörd vahiddən ibarət olan biomolekula aiddir. Hemoqlobin 4 eyni alt bölmədən, immunoqlobulinlər isə 2 fərqli alt bölmədən ibarətdir. Fərqli alt bölmələrin tetramerlərində biotin bağlanması kimi öz fəaliyyətləri ola bilər və ya hemoqlobində allosterik oksigen bağlanması kimi ümumi bioloji xüsusiyyəti paylaşa bilər.
Damnatio ad bestias
Damnatio ad bestias (latın dilindən sözbəsöz olaraq "heyvanlara verilmə", , , tez-tez sadəcə şirlər tərəfindən yeyilmə, şirlərin parçalaması; daha dəqiq isə vəhşi heyvanların parçalaması) — Qədim Romada ölüm cəzası növü. Edam növü sirk arenasında məhkumların parçalanması üçün heyvanların (çox vaxtı şirlərin) önünə atılmasından ibarət idi. Romalılar tərəfindən Qədim Şərqdən götürülərək bu cəzalandırma üsulu Romada e.ə. II əsrdən tətbiq edilməyə başlanmışdır, Qədim Şərq ölkələrində analoji cəza ən azı e.ə. VI əsrdən mövcud idi.
Eramızın I—III əsrlərində edam əsasən xristianlığı qəbul edən ilkin nümayəndələrə qarşı tətbiq olunurdu ( — "xristianları şirlərə"), buna görə bu cəza çarmıxa çəkmə ilə yanaşı xristian müqəddəslərinin əzablı vəfatlarının ən məşhur səbəblərindən birinə çevrildi. Xristianlığın imperiya tərəfindən qəbul edilməsi ilə bu təcrübə digər cinayətkarlara qarşı yönəldildi yalnız 681-ci ildə tamamilə ləğv edildi.
Məcazi mənada, "şirlərin önünə atmaq" fiziki və ya (daha çox hallarda) mənəvi zərərdən qaçınmaq praktiki olaraq mümkünsüz olan aqressiv rəqiblər arasında kimsəni tamamilə hazırlıqsız tək buraxmaq deməkdir.
Qabaqkı vaxtlar
Bibliyada bəhs olunan Daniyal peyğəmbərin (e.ə. VI əsr) Babil kralı I Daranın fərmanına tabe olmamaqda günahlandırılmasına baxmayaraq, möcüzəvi şəkildə vəhşi heyvanlardan xilas olunması əfsanəsi bir insanın şirlər tərəfindən parçalanması haqqında ən məşhur hekayədir.
İsgəndərin yürüşüləri haqqında yazan tarixçilər də əsərlərində bu edam növü haqqında bəhs edirlər. Məsələn, Orta Asiyada bir makedoniyalı ölümə məhkum edilmiş birinə görə Makedoniyalı İskəndərin qarşısında havadar çıxdı, buna görə şirlərin önünə atılmış, amma əliyalın aslana qalib gələrək İskəndərin sevimlisinə çevrildi (həmin şəxs Lisimax idi).
Qeyd olunmalıdır ki, insanların qurban verilməsi ənənəsi, məsələn, Karfagendə eramızdan əvvəl IV əsrin sonu - II əsrin ortalarınadək, yəni demək olar ki, dövlətin dağılmasına qədər mövcud olmuşdur (Siciliyalı Diodorun verdiyi məlumata əsasən, Aqafokla qarşı qarşıdurmadan və Birinci Pun müharibəsindən sonrakı hərbi uğursuzluqlar zamanı karfagenlilər qədim amansız inancların qaydalarını tətbiq etməyə başlayırdılar) və bənzər insan qurbanları, xüsusən də uşaq qurbanları (arxeoloji tapıntılar iddianı təsdiq edir ) romalıların Karfagen mədəniyyətinə nifrət doğuran mühüm amillərdən biri olmuşdur. (Maraqlıdır ki, Herodota əsasən, Karfagen hökmdarı I Qamilkar döyüşdə məğlub olarkən özünü qurban verərək intihar etmişdir).
Qeyd olunur ki, muzdlularla müharibə zamanı Qamilkar Barka əsirləri heyvanların önünə ataraq öldürürdü. Hannibal əsir düşən romalıları bir-biri ilə vuruşmağa məcbur edirdi, sağ qalan isə filə qarşı döyüşməli olurdu.
O vaxta qədər Romada bu cür ənənələr unudulmuşdu: orada insan qurbanları, əfsanəyə görə, e.ə. 7-ci əsrdə Numa Pompili tərəfindən qadağan edilmişdir. Bundan əlavə, İtaliya ərazilərində şirlərə rast gəlinmirdi və romalılar onlara qarşı afrikalılar kimi ehtiram göstərmirdilər.
Qədim Romada
Qədim Romada edam cəzalarında heyvanların istifadə olunması qladiator döyüşləri ilə birlikdə sirk tamaşaların proqramına daxil edilmişdir, heyvanlar arasında bu məqsəd üçün birinci növbədə şirləri cəlb edirdilər, amma bundan başqa ayıların, bəbirlərin, panterlərin, irbislərin və həmçinin vəhşi öküz və inəklərin (onlardan az istifadə etsələr də) tətbiq olunduğu hallar da məlumdur. Pələnglər nadir heyvanlardan idilər və görünən odur ki, onları insanlara qarşı heç vaxt qızışdırmırdılar. Erkən xristianlar tez-tez bu cür edama məhkum edilirdilər.
Termin
Günümüzdə termini geniş mənada işlənilir, lakin yenə də antikşünas mütəxəssisləri bu edamı iki növə bölürlər:
İlk dəfə venatsio adlanan belə peşəkar "şir və panterlər ovu" e.ə. 186-cı ildə Mark Fulvi Nobilior tərəfindən təşkil edilmişdir, tədbir Etoliya adlanan yunan bölgəsinin fəthinə həsr olunmuşdur və Sirkus Maksimus cıdır meydanında keçirilmişdir.
Tarixi və təsviri
Cinayətkarların heyvanlar tərəfindən parçalanması adətini Qədim Romaya iki sərkərdə gətirdi: e.ə. 168-ci ildə makedoniyalıları məğlub edən Lusi Emili Pavel Makedoniyalı və e.ə. 146-cı ildə Afrika şəhəri olan Karfageni darmadağın edən onun oğlu Ssipion Emilian. Hər ikisi Romada xalqı qorxuzmaq üçün yeni (açıq-aşkardır ki, karfagenlilərdən götürülmüşdür) üsul yeritdilər, ona əsasən hər kəsin gözü qabağında satqınları və fərariləri vəhşi heyvanların olduğu bir yerə atırdılar. Romalılar bunu "son dərəcə faydalı" kimi qiymətləndirdilər və o, tezliklə Roma cinayət məcəlləsinin normasına çevrildi. Qeydlərə əsasən, əvvəlcə bu edam müstəsna olaraq əcnəbilərə və fərarilərə qarşı yönəldilmişdir və birinci halda Pun müharibələrinin vəhşiliyinə görə qisas xarakterli idisə, ikinci halda üsul intizam təsiri bağışlamalı idi.
Heyvanlar tərəfindən yeyilərək ölümə məhkum edilənlər sütunlara bağlanırdı, sonra üstlərinə buraxılan heyvanlard onları parçalayırdılar.
Tədqiqatçıların yazdığı kimi, bu edamın qəddarlığı onun teatrlaşdırılmış tərtibatı ilə daha da ağırlaşmışdır. Məsələn, Strabon üsyankar qulların başçısı, “Etnanın oğlu” adlandırılan Selurun Romada onun gözləri qarşısında necə edam edildiyi barədə yazır ki, bunun üçün hündür edam meydançası qurulmuşdur və onun üzərinə sanki Etna dağının zirvəsiymiş kimi Seluru qaldırdılar; meydança birdən çökdü və bədbəxt meydançanın altına yerləşdirilmiş vəhşi heyvanların olduğu qəfəsə düşdü.
Şair Marsialın "Tamaşalar kitabı"nda yazdığı kimi, dövrümüzə qədər gəlib çatmamış qəhrəman Roma mimi quldur Lavreolu çarmıxa çəkdilər və üzərinə bir ayını salışdırdılar, qartal isə onun içalatını dimdikləyirdi.