cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xatiya Dekanoidze
Ukraynada
2014-cü ilin sonunda Dekanoidze Gürcüstan islahatlarının təcrübəsini yaymaq və Ukrayna rəhbərliyini öyrətmək üçün Kiyevdə CAPS (Mülki və Siyasi Məktəb) İctimai və Siyasi Məktəbini təşkil edib.
2015-ci ilin əvvəlində o, Ukrayna daxili işlər naziri Arsen Avakovun müşaviri təyin edilib.
4 noyabr 2015-ci ildə Ukrayna Nazirlər Kabinetinin növbədənkənar iclasında Dekanoidze Ukrayna Milli Polisinin rəisi təyin edilib.
Dekanoidzenin rəhbərliyi ilə polis heyətinin yenidən attestasiyası başlanılır və həyata keçirilir. Xüsusən də Kiyev polisinin ən yüksək komanda heyəti təxminən 80%, orta komanda heyəti təxminən 70% yenilənir. Kiyev vilayəti, müvafiq olaraq, 60% və 40% olub.
14 noyabr 2016-cı il tarixində Ukrayna Daxili İşlər Nazirliyində keçirilən brifinqdə Xatiya Dekanoidze istefa vermək niyyətində olduğunu bildirir. İslahatın əsas vəzifələrinin başa çatdığını, lakin bunu etmək səlahiyyətinə malik olmadığını bildirir. Noyabrın 16-da Ukrayna Nazirlər Kabineti Xatiya Dekanoidzeni Ukrayna Milli Polisinin rəhbəri vəzifəsindən azad edib.
Şəxsi həyat
2017-ci ilin mart ayında Tornike narkotik saxlamaqda şübhəli bilinərək Gürcüstan polisi tərəfindən saxlanılıb. Bununla bağlı Xatiya Dekanoidze bildirir ki, oğlu onunla sövdələşmə predmeti ola bilməz. Daha sonra o, özünü təqsirli bilir və istintaqla şərti cəza ilə şərti cəzaya hesablamağa imkan verən müqavilə bağlayır.
Ebiqeyl Adams
Ebiqeyl Smit Adams (ing. Abigail Smith Adams; ) — ABŞ-nin 2-ci Prezidenti Con Adamsın həyat yoldaşı, ABŞ-nin 6-cı prezidenti Con Kuinsi Adamsın anası.
Ceyms Cerom Gibson
Ceyms Cerom Gibson  – ABŞ psixoloqu və filosofu.
Fəaliyyəti
1928–1949-cu illərdə Smitt kollecində, 1949–1972-ci illərdə Kornell universitetində dərs demişdir. Daha çox realizmə bağlılığı və görmə qavrayışı sahəsində eksperimental tədqiqatları ilə tanınmışdır. "Görülən dünyanı qavrama" (1950) əsərində göstərirdi ki, qavrayış beyində assosiasiyalarla, yaxud informasiyanın emalı ilə şərtlənmir, bilavasitə baş verir. O sübut edirdi ki, dünyanın vəziyyətini müəyyən edən informasiya axtarışı prosesində konkret fərdin dinamik dünyasını araşdırmaq lazımdır. Bu müddəanı "Duyğu orqanları qavrayış sistemi kimi" (1966), "Görmə qavrayışına ekoloji yanaşma" (1979) əsərlərində inkişaf etdirmişdir. Gibsonun ardıcılları Beynəlxalq ekoloji psixologiya cəmiyyətini yaratmışdılar.
Azərbaycan–Konqo Respublikası münasibətləri
Azərbaycan–Konqo Respublikası münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Konqo Respublikası arasında siyasi, sosial-iqtisadi, hərbi və digər sahələrdə ikitərəfli diplomatik münasibətlər.
Millət vəkili Aydın Mirzəzadəyə görə, "Azərbaycanla Konqo arasındakı münasibətlər elə də yüksək səviyyədə deyil". 2023-cü ilin fevralında David Maduka Konqo Respublikasının Azərbaycana fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilmişdir.
Yusif Nurullayev
Yusif Nurullayev (Yusif Quşu oğlu Nurullayev; 1946, Lerik) — Bakı Dövlət Universitetinin “Ümumi fizika” kafedrasının professoru, Fizika Problemləri İnstitutunun direktor müavini, professor.
Həyat və fəaliyyəti
Yusif Nurullayev 1946-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun Kəlvəz kəndində anadan olmuşdur.
İnuvialuktun
İnuvialuktun (Iñuvialuktun / Inuvialuktun / Inuinnaqtun — ᐃᓄᐃᓐᓇᖅᑐᓐ) — Kanadanın Şimal-Qərb Ərazilərinin şimalında (əvvəllər də Yukonun şimalında) yayılmış bir neçə İnuit ləhcəsi üçün kod adı. Bu ərazinin Eskimosları İnuvialuit adlanır və ərazinin özü rəsmi olaraq "İnuvialuit Yaşayış Bölgəsi" adlanır. Bu konsepsiyaya daxil olan ləhcələr dilçilik baxımından ayrı bir dil təşkil etmədiyi üçün "İnuvialuktun" birliyi etno-siyasi birlikdir.
Feras Abu Akal
Feras Abu Akal – Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Qəbələnin futbolçusu.
Hapoel İroni
Hapoel İroninin heyətində ilk matçına 27 avqust 2018-ci ildə keçirilən Hapoel Aşkelon-Hapoel İroni matçında çıxıb. Matç Hapoel Aşkelonun 2-1 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.
Aşdod
Aşdodda ilk matçına 19 avqust 2019-cu ildə keçirilən Aşdod-Bney Yehuda matçında çıxıb. Matça start heyətdə başlayan Feras Abu Akal 59-cu dəqiqədə əvəzlənib. Matç 1-1 hesablı bərabərliklə başa çatıb.
Aşdodda ilk qolunu isə 15 iyul 2021-ci ildə keçirilən Aşdod-Hapoel Beer Şeva matçının 58-ci dəqiqəsində vurub. Matça start heyətdə başlayan Feras Abu Akal 78-ci dəqiqədə əvəzlənib. Matç Hapoel Beer Şevanın 1-2 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb.
Qəbələ
== Uğurları ==
Kamal Abdullayev (energetik)
Kamal Mehman oğlu Abdullayev — texnika elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi (2000), "Şöhrət" ordenli.
Feras Abu Akal
Klub
Qəbələ
Kamal Abdullayev (energetik)
Həyatı
Kamal Abdullayev 1936-cı il dekabrın 19-da Qusar rayonunun Əcəxur kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Atası Mehman Hacıbala oğlu Abdullazadə Qusarda maarifçilik sahəsində böyük xidmətlər göstərmiş, uzun illər müəllim və məktəb direktoru vəzifələrində işləmiş və böyük nüfuza malik şəxsiyyət olmuşdur.
Atası Mehman Abdullazadə əksinqilabçı adı ilə 1937-ci ildə güllələnmiş və 1956-cı ildə isə bəraət almışdır. Hazırda Əcəxur kənd orta məktəbi Mehman Abdullazadənin adını daşıyır, məktəbin həyətində onun heykəli qoyulmuşdur. Atası güllələndikdən sonra Kamal Abdullayevin ailəsi rayondan sürgün olunmuş, evləri, əşyaları və atasının kitabxanası müsadirə edilmişdir.
Sürgündən qayıtdıqdan sonra Kamal Abdullayev kənd məktəbini əla qiymətlərlə bitirib, "İstilik texnikası" ixtisası üzrə Bakı Energetika Texnikumuna qəbul edilmiş və texnikumu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
O, Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutuna (indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasına) imtahansız qəbul edilmişdir.
O, 2003 və 2008-ci illərdə keçirilən prezident seçkilərində hörmətli Prezidentin səlahiyyətli vəkili, sonuncu prezident seçkilərində isə Qusar rayonu üzrə müşahidəçi olmuş, dövlətçiliyimizə, YAP-a sadiq, ləzgi millətinin nüfuzlu, ziyalı ağsaqqalı və böyük hörmətə layiq görkəmli, çox məhsuldar alimi və pedaqoqu olduğunu təsdiq etmişdir.
Fəaliyyəti
Kamal Abdullayev professor İ.Z.Makinskinin rəhbərliyi altında namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
O, Sumqayıt, Şirvan və Şimal istilik stansiyalarının tikintisi ilə əlaqədar texniki ekspert kimi "Azərenerji" xətti ilə İran İslam Respublikasında, Türkiyədə və Çində ezamiyyətdə olmuş və yeni texnikanın tətbiqində böyük rolu olmuşdur. Kamal Abdullayev 1966-cı ildən 1972-ci ilə kimi institutda dosent vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdir. 1972-ci ildən Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasında "İstilik energetikası" kafedrasının müdiri və kafedranın nəzdindəki problem laboratoriyasına rəhbərlik edir. 20 ilə yaxın energetika fakultəsinin dekanı vəzifəsində çalışmışdır.
Kamal Abdullayev 1978-ci ildə Moskvada Energetika İnstitutunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və 1980-ci ildə professor elmi adını almışdır.
O, beynəlxalq və Gürcüstan Milli Energetika akademiyalarının həqiqi üzvü seçilmiş və 2000-ci ildə ekologiya sahəsindəki elmi işlərinə görə M.Lomonosov adına medalla, elmi nəticələrinə görə isə keçmiş SSRİ Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin qızıl və gümüş medalları ilə təltif olunmuşdur. Kamal Abdullayev 1981-ci ildə mühəndis və elmi kadrlarının hazırlanmasındakı xidmətlərinə görə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin fəxri fərmanı və keçmiş İttifaqın "Əlaçı fəxri energetik" adı ilə təltif edilmişdir. 2000-ci ildə ona Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar elm xadimi" fəxri adı verilmiş və Y.Məmmədəliyev adına medalla təltif olunmuşdur. Kamal müəllim uzun müddət ADNA-da fəaliyyət göstərən və istilik energetikası üzrə bütün Qafqazı əhatə edən Dissertasiya Müdafiə Şurasının sədri olmuşdur. Hazırda müxtəlif texniki və elmi şuraların üzvü və Təhsil Nazirliyinin Elmi Metodik Şurası Energetika bölməsinin sədri, müxtəlif texniki, o cümlədən beynəlxalq jurnalların redaksiya heyətinin üzvüdür.
K.M.Abdullayev dəniz suyunu şirinlləşdirmək məqsədilə son illərdə geniş tətbiq olunan əks-osmos üsulunun təkmilləşdirilmiş yeni variantını təklif etmişdir. O, 50-dən artıq elmlər namizədi və 4 elmlər doktoru yetişdirmişdir. K.M.Abdullayev İngiltərədə və Moskvada nəşr olunmuş 4 monoqrafiyanın, 300-dən artıq elmi əsərin və 20-dən artıq ixtiranın müəllifidir.
Müstəqilliyin ilk dövrlərində ali texniki məktəblərdə əsasən texnika sahəsində Azərbaycan dilində dərsliklərin yox dərəcəsində olduğunu nəzərə alan alim Azərbaycan dilində istilik energetikası sahəsində dərsliklər yazmağa başlamış və nisbətən qısa müddət ərzində onlarca irihəcmli dərsliklər nəşr etdirmişdir.
Kitabları
4 monoqrafiyası çap olunmuşdur.
Məqalələri
300-dan artıq elmi məqaləsi çap olunmuşdur.
NGC 6172
NGC 6172, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şahrux (ad)
Şahrux — kişi adı.
Danqı nahiyəsi
İncərud nahiyəsi — XIV əsr-XIX əsrlər. İnzibati ərazi.
1593 cü ildə Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyaləti Gəncə sancağı inzibati–ərazi nahiyə
1593-cü ildə Osmanlı dövləti Gəncə nahiyyəsinin oba, kənd, qışlaq və məzrələrini siyahıya alıb. Həmin siyahıdan çıxarış belədir
Şah II. Abbas’ın 1650 tarixli fərmanı ilə Gəncə-Qarabağ bəylərbəyliğinə bağlı Danqı nahiyəsinin Şəki ölkəsinin idarəsinə geçici olaraq verildi.
Elnur Bayramov
Elnur Şəmsi oğlu Bayramov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Danqı nahiyəsi
Kəndləri
1727 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyalətində Gəncə livası inzibati–ərazi nahiyə
Elnur Bayramov
Həyatı və hərbi xidməti
Elnur Bayramov 25 yanvar 1992-ci ildə İmişli rayonunun Şahverdili kəndində dünyaya göz açmışdır. Orta təhsilini İmişli rayon Şahverdili kənd tam orta məktəbində aldıqdan sonra həqiqi hərbi xidmətə yollanmışdır.
Danqı nahiyəsi
Kəndləri
17 kənd və məzra bulunmaqtadır 2 kənd boşdur sadəcə vergi verən :
Elnur Bayramov
Vətən müharibəsi
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elnur Bayramov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Elnur Bayramov 28 oktyabr 2020-ci ildə Şuşa rayonunun Daşaltı kəndi istiqamətində gedən döyüşlərdə döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Bayramov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Bayramov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Bayramov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Elnur Bayramov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Xatirəsi
26 yanvar 2021-ci ildə İmişlidə Şəhid Elnur Bayramovun adını daşıyan bulaq istifadəyə verilmişdir.
Alçalı (Kəlbəcər)
Alçalı — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Qılınclı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.
Tarixi
Kəlbəcər rayonunun ərazisində 3 ədəd Alçalı kəndi var. Alçalı (Qılınclı sovetliyi), Alçalı (Daşbulaq sovetliyi) və Alçalı (Günəşli sovetliyi). Bu kəndlər alça ağacları ilə bol olan ərazilərdə yerləşdiyinə görə belə adlanırlar.
Bahar Əfşari
Bahar Əfşar — İranda yaşayan azərbaycanlı teatr və kino aktrisası.
Həyatı
Bahar Kian Əfşar 1984-cü ildə Simnan ostanının Şahrud şəhərində anadan olub. Bahar Kian Əfşar daha çox 2012-ci ildə çəkilən "Günahkarlar" filmindəki Asiman obrazı ilə tanınır.
Hanna Van Büren
Hanna Van Büren (ing. Hannah Hoes Van Buren; ) — ABŞ siyasətçisi, 8-ci Prezidenti Martin Van Burenin həyat yoldaşı.
Endoderma
Endoderma — Endoderma çox erkən rüşeymin üç əsas cücərmə qatının içərisidir. Digər iki təbəqə ektoderma (xarici təbəqə) və mezodermadir (orta təbəqə), endoderm ən daxili təbəqədir. Arxenteron boyunca içəriyə köçən hüceyrələr endodermaya çevrilən qastrulanın daxili təbəqəsini təşkil edir.
Endoderma əvvəlcə sütunlu olan yastı hüceyrələrdən ibarətdir. Bir çox sistemin epiteli qatını təşkil edir.
Bitki biologiyasında endoderma, tez-tez bir hüceyrə qatından ibarət olan gənc tumurcuqların və gənc köklərin qabığının daxili hissəsinə uyğundur. Bitki böyüdükcə daha çox endoderma toplanır.
İstehsal
Aşağıdakı diaqram endodermanın yaratdığı toxumaları göstərir. Embrionik endoderma bədəndəki iki borunun, həzm və tənəffüs borusunun daxili qatına çevrilir.
Qaraciyər və pankreas hüceyrələrinin ümumi bir əvvəlcədən qaynaqlandığına inanılır.
Remzi MakMullen
Remzi MakMullen — ABŞ tarixçisi. O, Yel Universitetində tarix üzrə professor olmuş, 1967-ci ildən 1993-cü ildə təqaüdə çıxana qədər tarix və klassika üzrə professor kimi dərs demişdir. Onun elmi maraqları Romanın sosial tarixi və paqanizmin xristianlıqla əvəzlənməsi idi. MakMullen 3 mart 1928-ci ildə Nyu-Yorkda anadan olmuşdur. O, Ekseter Fillips Akademiyasını və Harvard Kollecini bitirmişdir.
MakMullen 28 noyabr 2022-ci ildə, 94 yaşında vəfat etmişdir.
Kerey xan (Qazax xanı)
Kerey xan və ya Girey Xan (qazax türkcəsində: Керей хан; ) — 1465-1468 illərində ilk Qazax xanı. Əmisi oğlu Canıbəy xan la birgə Qazax xanlığını qurmuşdur. Qızıl Orda və sonradan Ağ Orda xaqanı olmuş Uruz xan ın nəticəsidir. Bolat Sultan ın oğludur. Burunduq xan ın atası. 1468-ci ildə baş vermiş Qazax-Şeybani savaşı nəticəsində həyatını itirmişdir. Ölümündən sonra taxta əmisi oğlu Canıbəy keçmişdir. Çingizlilər xanədanı nın türkləşmiş Törə sülaləsi ndəndir.
Sendford Fleminq
Sendford Fleminq — Kanadanın dəmiryol şəbəkəsini yaratmış mühəndis.
Həyatı
Sendford Fleminq 7 yanvar 1827-ci ildə Şotlandiyada anadan olub. 14 yaşında topoqrafın köməkçisi kimi işləyib. 18 yaşında qardaşı ilə birgə Kanadaya köçür. Bir çox böyük şəhərləri gəzdikdən sonra, nəhayət Piterboroya yerləşirlər.
Sendford Fleminq 1849-cu ildə Kanadada universitetə daxil olur.
Sendford Fleminq 1851-ci ildə "Üçqəpiklik bəbir" ilk Kanada markasını yaradır.
Sendford Fleminq 1863-cü ildən Yeni Şotlandiyanın baş topoqrafı kimi çalışmağa başlayır.
Nəhayət, 1862-ci ildə ona yeni transkontinental dəmir yolu qurmaq işi tapşırılır. Beləliklə, Fleminq adını tarixə dəmiryolu şəbəkəsinin qurucusu kimi də salır.
1876-cı ildə Fleminq İrlandiya vağzalında qatara gecikdiyinə görə Yer kürəsini saat qurşaqlarına bölmək ideyasını irəli sürüb. Məhz onun ideyası sayəsində saat qurşaqları meydana gəlib. Onun gecikməsinin səbəbi isə Fleminqin məsuliyyətsizliyi deyil, vağzalın özünə aid olan lokal vaxtla işləməsi olub.
XIX əsrin sonlarına kimi "ümumdünya vaxtı" anlayışı olmadığından bu kimi problemlərə tez-tez rast gəlinirdi. Qloballaşan və sənaye cəhətdən inkişaf edən dünyada Yer kürəsinin ayrı-ayrı bölgələrində vaxtın vahid şəklə salınması artıq zərurətə çevrilmişdi. Bu haqda təşəbbüsün ilk müəllifi Saratoqa məktəbinin direktoru Çarlz Daud olub, mühəndis Sendford isə böyük həvəslə onun bu ideyasına dəstək verib. Məhz həmin gecikmədən sonra o, bu ideya üzərində səylə çalışaraq daha ciddi təkliflər verməyə başlayıb. Onun bu fəaliyyəti sayəsində Yer kürəsi saat qurşaqlarına bölünüb.
Sendford Fleminq 22 iyul 1915-ci ildə vəfat edib.
Şərq dinləri
Bir çox Qərb müşahidəçiləri Şərq fəlsəfələri ilə dinlər arasında fərq qoymağa çalışsalar da, bu, bəzi Şərq ənənələrində mövcud olmayan fərqdir.
NGC 7162A
NGC 7162A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Durna bürcü istiqamətində yerləşir. SBm tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Marta Cefferson Rendolf
Marta Cefferson Rendolf (ing. Martha Washington Jefferson Randolph; ) — ABŞ siyasətçisi, 3-ci Prezidenti Tomas Ceffersonun qızıdır.
Karl Qrossman
Karl Qrossman (13 dekabr 1863, Almaniya, Noyruppin – 5 iyul 1922, ) – almaniyalı seriyalı qatil. O, tam etiraf etmədən edam edilməsini gözləyərkən cinayətlərinin miqyası və səbəbləri əhəmiyyətli dərəcədə bilinməyərək intihar etdi. Təsdiqlənməmiş məlumatlara görə, Birinci Dünya müharibəsi illərində qurbanlarının ətini satırdı. O, ölüm hökmünə məhkum edildi, lakin kamerasında özünü asdığı nəzərə alınaraq hökm heç vaxt qüvvəyə minmədi.
Haqqında
Karl Qrossmanın sadist cinsi zövqləri və uşaq zorakılığına görə bir neçə məhkumluğu istisna olmaqla, uşaqlıq və gənclik illəri ilə bağlı az şey məlumdur. Gəncliyində 7 yaşlı bir qıza təcavüz etdiyi üçün 14 il həbs cəzası alıb.
Birinci Dünya müharibəsi illərində Qrossman qara bazarda ət satırdı və hətta evinin yaxınlığındakı bir qatar stansiyasında hot-dog stendi var idi. Karlın qurbanlarının ətini satdığı, sümüklərini və digər yeyilməyən hissələrini çaya atdığı güman edilirdi. İtkin düşmüş qadınların parçaları Andreasa Meydanı yaxınlığındakı bir kanalda və Luizenştadt kanalında tapıldı.
Həbs olunması
21 avqust 1921-ci ildə Qrossmanın qonşuları Berlindəki mənzilindən gələn qışqırıqlar haqqında polisə məlumat verdikdən sonra o, həbs edildi. Polis mənzilə girdi, çarpayıda bir müddət əvvəl öldürülmüş gənc qadının cəsədini tapdı. Qrossman həbs olundu və qəsdən adamöldürmədə ittiham edildi. Mənzilə çox sayda qonaq gəlmişdi, lakin onların hamısı mənzili tərk etmədi. Qrossmanın nə qədər can aldığı məlum deyildi. Yalnız sonuncu qurbanın cəsədi tapıldı və həmin evdə qan ləkələri ilə birlikdə bir neçə həftə ərzində ən az üç şəxsin öldürülməsi onu həbsə aparan səbəblərdən biri oldu.
1921-ci il hesabatlarının birində Qrossmanın iyirmi il ərzində iyirmi cinayəti etiraf etdiyi iddia edildi. 1922-ci il tarixli hesabatda Qrossmanın dörd qadını öldürməsini etiraf etdiyi iddia edilir. Bəziləri hesab edirlər ki, Qrossmanın evinə 50 qadın girdi və Qrossmanın ət biznesinin müştəriləri tərəfindən öldürüldü, parçalandı və yeyildi.
Qrossman qətldə günahlandırılaraq edam cəzasına məhkum edildi. Cəzası icra olunmazdan əvvəl özünü həbsxanada asdı.
Klipperton adası
Klipperton adası (Şəhvət adası) ( və ya ; ; ) — mərcandan təşkil olunmuş atoll, Sakit okeanın şərqində yerləşir. Kosta-Rikadan qərbdə qərarlaşır. Fransa Dənizaşırı Bölgələr Birliyi ərazisinə daxildir. 21 fevral 2007-ci ilə qədər Fransız Polineziyasının tərkibində olmuşdur. Hazırda isə bir başa Fransa tərəfindən idarə edilir.
Coğrafiyası
thumb|left|300px|Klipperton adası thumb|left|300px|Klipperton adasının kosmosdan görüntüsü Klipperton Meksika sahillərində yerləşən Akapulo şəhərindən 1280 aralıda yerləşir. Ona ən yaxın quru parçası Revilya-Xixedo arxipelaqına daxil olan Sokorro adasıdır. Onlar arasında məsafə 945 km-dir. Laqunla birlikdə sahəsi 9 km²-dir (1,7 km² quru sahəsi).
Ada əhəng daşından təşkil olunmuşdur. Onu tam olaraq atoll adlandırmaq olmaz. Onun cənub-şərqində vulkanik mənçəlli qaya vardır. Qaya 29 metr hündürlüyə malikdir. Bu həm də adanın ən hündür zirvəsidir. Bu kiçik qaya adanın ekologiysına təsir göstərmir.
Mərcandan təşkil olunmuş atollun daxilində laqun vardır. Quru parçası laqunu okeandan ayırır. Atollun ən enli hissəsi 4 km, Sahil xəttinin uzunluğu isə 12 km-dir. Adanın ən enli hissəsi şimal-qərbdə yerləşir. Orta eni 2 km-dir. Orta hündürlüyü isə 4 metrdir. Okean hissədə
Okean hissədən ada riflə ətatələnmişdir. Ada okean sahili istiqamətdən hır hansı çıxıntıya sahib deyildir.
Ada daxilində yerləşən laqun kifayət qədər dərindir. Bəzi hissələrdə dərinlik 22–43 metr arası təşkil edir. Bir dərinliyi ölçmək mümkün olmamışdır. Buna səbəb sulfat turşusudur. Laquna balıq daxil olmur.
Bitki örtüyü
thumb|Kliperton adasında olan kakos palmaları. thumb|Klippertonda yengəc Hal-hazırda ada bitki örtüyündən məhrumdur. Buna bənzər hadisə XIX əsrin ikinci yarısında da yaşanırdı. Adanın Meksika tərəfindən ələ keçililməsi nəticəsində XX əsrin əvvəllərində adanın 80 % səthi bitki ilə örtülmüşdür.
XVIII əsrin sonları və XIX əsrin əvvəllərinə aid mənbələrdə adanın böyük qisminin bitki ilə örtüldüyü deyilir. XIX əsrin sonları adada bitki örtüyü tamamən itmişdir. Bu ekoloji fəlakət ancaq zəlzələ nəticəsində baş vermiş sunaminin təsirindən ola bilər. Ola bilsin ki bu insan fəaliyyətində də olsun. Quano toplayanlar adaya donuzlar gətirirdilər. Onlarsa öz növbəsində yeni bitki örtüyünü yeyən Gecarcinus planatus növünə aid yengəclərlə qidalanırdılar. İnsanlar isə adaya bir çox bitki növü gətirirdilər. Kokos palması adada 1890-cı illərdə peyda oldu.
Tarixi
Klipperton adası ingilis dəniz qulduru ConKloippertonun şəəfinə adlandırılmışdır. O, 1705-ci ildə ispanlardan oğurlanmış gəmidə adanın yanından keçmişdir. Bu gəmidə həmdə məşhur naturalist Uilyam Dampir də olmuşdur. Anca1q bunu tstiqləyən mənbə yoxdur. Con klippertonun ikinci səfəri zamanı olan qeydlər qalmasada ancaq artıq 1730–1735-ci illər xəritələrində adanın adı Klipperton olaraq adlanırdı.
Bəzi müəlliflər belə düşünür ki, adanı XYI—XVII əsrlər ispanlar kəşf edə bilərdilər. Bəziləri isə adanın Fernan Magellan tərəfindən hələ 1521-ci ildə kəşf edildiyini bildirir.
3 aprel 1711-ci ildə elədə böyük olmayan iki fransız gəmisi "Prinses" və "Dekuvert" o zamana kimi məlum olmyan adaya rast gəlirlər. Onlar adanı Şəhvət adası. Bu kəşf barədə ilk məlumat 1725-ci ildə dərc olunur. ada haqqında tam məlumatlar 1912-ci ildədərc olunmuşdur.
1825-ci ildə adaya ilk insan ayaq basmışdır — amerikalı kapitan Morrell.
1938-ci ilin iyulunda ABŞ Prezidenti Franklin Delano Ruzvelt "Hyuston" hərbi gəmisində Sakit okeanı üzərkən adada olur. Bu zaman adanın bitki və heyvanlar aləmi araşdırılır.
İkinci dünya müharibəsi zamanı 1944–1945-i illərdə adanı ABŞ işğal edir və orada gizli meteostansiya təşkil edir. Ruzveltə adanın müharibədə mühüm rol oynaya biləcəyi qeyd edilir. Fransa buna etiraz edir və iki ölkə arasında böyük səs-küy yaranır
1990-cı illərin ortalarında adaya tanınmamış virtual dövlət olan Melhisedek Dominionu iddia edirdi. Ancaq onlar Fransa tərəfindən ciddiyə alınmamışdır.
Adada hazırda müxtəlif elmi tətqiqatlar aparılır. 21 fevral 2007-ci ildə adanın idarəsi Fransa Polineziyası komisarından alınaraq Fransanın dənizaşırı əraziləri üzrə nazirə həvalə edilir.
İqtisadiyyat
Adada yaşayış olmadığından hansısa təsərrüfat işi aparılmır. Ada dəniz bioresurslarına sahibdir:nikel, kobalt, qızıl və marqans. Adaya sahib olan subyekt 440 min. km² iqtisadi zonaya sahib olur. Fransa gələcəkdə adada kosmodrom yerləşdirməyi düşünür. Ada ətrafı sularda 115 növ balıq qeydə alınmışdır. Bununla belə burada ancaq tuna balığı ovlanılır. .
Heartless (Kanye Vestin mahnısı)
Heartless Amerikalı hip-hop sənətçisi, mahnı yazarı və prodüseri Kanye Vest dördüncü studiya albomundan "808s & Heartbreak" -dan ikinci bir mahnı olaraq çıxardığı bir mahnıdır. Ürək Billboard Hot 100-də iki nömrədə səsləndirildi. Mahnı, 2009-cu ildə 5.5 milyondan çox rəqəm nüsxəsi ilə satılan ən çox satılan teklilərdən biri hesab olunur. Mahnını məşhur Denver qrupu The Frey, eləcə də Amerikan İdol 8'in qalibi səsləndirdi. Chris Allen.
Yanma kamerası
thumb|Rolls-Roys [[qazturbin mühərrikinin yanma kamerası]] Yanma kamerası - mühərrikin və ya sobanın hisslərinin vəhdətindən yaradılan, yanacaq qarışığının və ya bərk yanacağın alovlanması baş verən boşluqdur. Yanma kamerasının konstruksiyası mexanizm və sobanın ümumilikdə işləmə şəraiti ilə müəyyən olunur. Onun hazırlanmasında istiliyə davamlı materiallardan istifadə olunur.
Tipik quruluşu
Qızmış qaz mühərrikə daxil olan yanacaq qarışığından daha çox həcmə malikdir. Bu xassə əsasnda kamerada əmələ gələn yanmış qaz daha çox təzyiq yaradır. Bu təzyiq porşeni hərəkət gətirir və ya turbini fırladır. Həmçinin ucluqdan çıxan qaz əlavə itləyici qüvvə yaradır.
Yanma kameralarının işləmə prinsipi tətbiq sahəsindən asılıdır. Məsələn onlar daxili yanma mühərriklərində tsiklik işləslər də, qazturbin mühərriklərində bu baş vermir. Onlar adətən bir böyük giriş, yanmış qazı ixrac etmk üçün çıxış deşiyinə malik olur. Yanacaq çox vat tənzimləyicinin köməyi ilə kameraya lazımi kiqdarda verilir. Raket mühərriklərində oksidator da tənzimlənir. Qazformal yanacaq bir başa qarışır, maye halında olan pükürdülür və sonra qazla qarışdırılır. Bərk yanacaqlar öncə xırdalanaır və sonra kameraya püskürdülürlər.
Mark Taymanov
Mark Yevgeniyeviç Taymanov (7 fevrak 1926, Xarkov — 28 noyabr 2016, Sankt-Peterburq ) sovet və rusiyalı şahmatçı, beynəlxalq qrosmeyster (1952), SSRİ çempionu (1956), beşqat Leninqrad çempionu(1948, 1950, 1952, 1961, 1973). Pianoçu.
Bioqrafiya
İlk musiqi dərslərini anasından alıb.1936-cı ildə "Bethovenin konserti" filmində uşaq-pianoçu rolunu oynayıb. İki dəfə namizədlər turnirəndə iştirak eləyib. 1953-cü ildə turnir cədvəlinin ortasında qərarlaşıb, 1971-ci ildə ilk oyunda Robert Fişerə 0:6 hesabı ilə məğlub olub. Şahmat nəzəriyyəçisi kimi Sicilya müdafiəsi və Nimtsoviç müdafiəsi debütlərinə böyük töhfəsi olub.
Anau
Anau — eramızdan əvvəl 5 -ci minilliyin sonlarına aid arxeoloji yer NS. - XVI / XVII əsrlər. n. NS. Türkmənistanda, Kopetdağın ətəklərində. Qədim əkinçilik məskunlaşma yerlərinin və yaşayış yerlərinin qalıqları, M37 magistral yolunun cənubunda, Aşqabaddan 12 kilometr şərqdə, Axal velayatın inzibati mərkəzi olan Annau şəhərinin şərqində yerləşir. Abidə, erkən eneolit ​​- son tunc dövrünə aid yaşayış məskəni (iki təpə -izah) və XV əsrə aid Temurilər məscidinin xarabalıqları ilə erkən dəmir dövrü və orta əsrlər yaxınlığındakı "Gözəllik Evi".
Tarixə qədərki dövr
Anau yaşayış yeri eramızdan əvvəl 4500 -cü illərdə Neolit dövründə, mis istifadə edilməzdən əvvəl başlamışdır. Beləliklə, Namazqa mədəniyyətinin əsas yeri olan Namazga-Təpədən daha erkəndir.
Anau şimal və cənubda iki kurqandan ibarətdir. Burada arxeoloji tədqiqatlar 1890 -cı ildə başlamışdır. Raphael Pumpelly, Marushchenko və Khurban Sokhatov illər ərzində tədqiqatçılardan idi.
Anau'daki şimal kurqanının ən aşağı təbəqələri, bu bölgədəki Neolitik dövrdən Kalkolit dövrünə keçid üçün yaxşı sübutlar verir. Bu arxeoloji ardıcıllıq Anau IA olaraq bilinir.
Anau IA və Jeitun keramika arasında bəzi oxşarlıqlar olsa da, bir çox fərqlər də var. Jeitun keramikası əsasən bitki mənşəli bir temperatura malikdir, halbuki Anau IA olanlar çox miqdarda qum və digər keramika parçaları ilə temperlənmişdi.
Anau IA, Tepe Sialk I və II təbəqələri ilə də oxşarlıqlara malikdir. Anau IA -ya bənzər keramika, İran yaylasında, İranın şimal -şərqində və Türkmənistanın cənubunda da tapılmışdır.
Anau şimal təpəsi, son Neolit ​​və Eneolit ​​dövrünə aid yaşayış yerlərinin qalıqlarını ehtiva edir (I və II Anau), Cənub təpəsi Tunc və Dəmir dövrünə aid materialları verir (III və IV Anau). Abidə 1904 -cü ildə Raphael Pumpelli başçılıq etdiyi Amerika ekspedisiyası tərəfindən tamamilə qazılmışdır. Nəticələr 1908 -ci ildə nəşr edilmişdir [9] [10]. 1952 -ci ildə professor Boris Kuftin Anau'yu ziyarət etdi [11]. 1953 -cü ildə qazıntılar Sergey Andrianoviç Erşov tərəfindən aparılmışdır. Sovet arxeoloqları Anau [12] [13] [14] üzərində əlavə araşdırmalar apardılar. В 1953 году раскопки проводил Сергей Андрианович Ершов. Советские археологи провели дальнейшие исследования Анау.
1904 -cü ildə aparılan qazıntılar zamanı dörd kompleks müəyyən edilmişdir. Anau I kompleksi (e.ə. 5000-3300-cü illər) Son Neolit ​​və Eneolit ​​dövrünə aiddir. Şimal təpəsinin aşağı təbəqələrini birləşdirir. Bəzən divarlarında rəsm izləri olan kərpicdən düzbucaqlı evlərin qalıqları aşkar edilmişdir. Sialk II ilə əlaqəli, açıq və qırmızı fonda tünd qəhvəyi rəngli həndəsi (əsasən üçbucaqlı) rəsmləri olan mis sənətkarlıq və bəzək əşyaları, daş taxıl öğütücülər və əl ilə hazırlanmış qablar tapıldı. Mis və qurğuşundan, firuzəyi və fayansdan istifadə olunmuşdur. Ən aşağı 3 metrdə yalnız vəhşi heyvanların sümükləri var ki, bu da ovçuluqdan daha çox asılı olduğunu göstərir. Sonradan Anau I, bir öküz, bir donuz və iki qoyun evləndi və qarışıq əkinçilik yerli iqtisadiyyatın onurğasına çevrildi. Anau II kompleksi (e.ə. 3300-2800-cü illər) şimal təpəsinin üst qatlarını birləşdirir və bəzi yeniliklərlə Anau I-in mədəni davamıdır. Boz əl işi qablar görünür (ehtimal ki, II Hissarla əlaqəlidir). Mis daha çox yayılmışdır, alətlər daha böyükdür və indi metaldan hazırlanmışdır, lapis lazuli və carnelian da istifadə olunur. Qarışıq əkinçilik evcil keçi, dəvə, it və qısa saçlı qoyunlarla davam edir. II Anau, erkən tunc dövrünə aid olsa da, mədəni cəhətdən inkişaf etmiş II Namazqa Orta Mis dövrü ilə müqayisə edilə bilər. İki rəngli rəsm ilə keramika kəşf edildi. III Anau kompleksi (təxminən 2800-2000-ci illər) cənub təpəsinin aşağı qatını əhatə edir. Anau mədəni olaraq Türkmənistanda şəhərlərin erkən inkişafı ilə əlaqəli olduğu iqtisadi və texnoloji tərəqqi dövrüdür (Namazga IV-V). Mis əşyaların (oraq, xəncər, möhür) sayı artır; ərintilərdə qurğuşun və arsenik istifadə olunur; arabaların terrakota modelləri, qadın və heyvan heykəlcikləri tapıldı. Burada boyalı keramika tədricən yox olur, dulusçuluq çarxında və əsl sobada hazırlanan keramika yayılır. Boz haşiyəli saxsı qablar metal formaları təqlid edir. İnsanların, heyvanların və həndəsi motivlərin təsvirləri olan daş möhürlər geniş yayılır; mərmər və alabaster qablar və bəzək əşyaları üçün istifadə olunur. Qoyun və keçilər əsasən ev heyvanlarıdır. İran Dağlıqları ilə əlaqələri III Hissar ilə keramika bənzətmələrində görmək olar. Anau-IV kompleksi (e.ə. 900-650-ci illər) cənub təpəsinin yuxarı qatlarını birləşdirir. III Anaudan 2,4 metr qalınlığında çöküntülərlə zəif qorunub saxlanılmışdır. Burada dəmir məhsullarının parçaları tapıldı. Keramika və metallar (mis, bürünc və dəmir) I Yaz mədəniyyətində olanlarla və IV Anau ilə Orta Asiyanın erkən Dəmir Dövrü ilə əlaqədardır. Anau qazıntıları Orta Asiyanın cənub -qərbindəki erkən əkinçilik tayfalarının tarixi ilə bağlı çoxlu məlumatlar əldə etdi, onların mədəniyyəti Anau mədəniyyəti [3] adlanır və Anau ilə kənd təsərrüfatı mədəniyyətləri arasında əlaqələrin mövcud olduğunu təsbit edir. Qərbi Asiya и установили наличие связей Анау с земледельческими культурами Передней Азии. Sovet arxeoloqlarının Namazqa-Təpə, Geoksyur, Kara-Təpə və bir çox başqa yerlərdə apardıqları qazıntılar Anau mədəniyyətini yaradan tayfaların tarixi haqqında məlumatları əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirmişdir.
2005-ci ildə arxeoloqların tapıntılarını saxlayan Annau şəhərində Buğda Muzeyi tikildi.
Damğa möhürü
Burada Anauda yerli bir yazı dilinin ilk sübutu ola biləcək müəmmalı bir möhür möhürü tapıldı. Tapıntı eramızdan əvvəl 2300 tarixinə aiddir.
Altyndəpədən tunc dövrünə aid möhürlər Anau möhürünə bəzi paralellər verir. Altınəpədə Anau möhürü ilə eyni ölçüdə iki oxşar möhür möhürü tapılmışdır.
Bu möhür həmçinin olanları oxşardır Tepe Hissar və Tepe Sialk həndəsi dizayn ilə belə möhür 5-ci minilliyin geri İranda. Anau möhürünə bəzi Çin paralelləri də mümkündür.
Tarixi dövr
Erkən Dəmir dövründə Tell Anau üzərində bir qala tikildi.
İsidor Hararaki'nin "Parfiya əraziləri" əsərində Qatar şəhəri adlandırdığı bölgədəki Anau təpələrinin yaxınlığında, 9-10-cu əsrlərdə tikilmiş, 9 hektar ərazini tutan oval bir qala var. Isidor adlanan Qatar şəhərinin lokalizasiyası arxeoloq Alexander Alexandrovich Marushchenko (1904-1976) tərəfindən edildi. Annau bölgəsindəki yeganə qədim şəhər tipli yaşayış yeri Anau qədim yaşayış yeridir. A.A.Maruşşenko bu obyektin Qatar şəhəri üçün uyğun hesab edilməsini təklif etdi. 9 -cu əsrdə Anau, qala, şəhristan və rabad olan kiçik bir şəhərdir. XIII əsrin əvvəllərində Monqolların Orta Asiyanı fəth etməsi zamanı divarlar və şəhər monqollar tərəfindən dağıdıldı, lakin şəhər Teymurilər dövründə və XIV-XV əsrin sonunda yenidən canlandı. şəhərdə həyat sürətlə inkişaf edirdi. 16-18-ci əsrin çəkişmələri zamanı Bağ-Abad (Bağabad) adlı qala öz əhəmiyyətini qorudu. Yazılı mənbə 1538-1539-cu illərdə olduğunu söyləyir. Ala-Eli tayfasından olan türkmənlərin "Nesa, Durun və Bağabad bölgələrində öz yurdları vardı". Əkinçilik inkişaf etdi və Anau kəndi yaşayış binalarını və ərazini qoruyan gözətçi qüllələri ilə (ding, Turkm. Diň) meydana gəldi. Некоторые исследователи пытались искать определённую систему в расположении башен на территории. Bəzi tədqiqatçılar ərazidəki qüllələrin tənzimlənməsində xüsusi bir sistem axtarmağa çalışdılar. 1947-ci ildə, 18-19-cu əsrlərə aid Türkmən qəsəbələrini və yaşayış yerlərini öyrənmək üçün 13-cü dəstə. Arxeoloq V. A. Levina və memar B. V. Dmitrovskidən ibarət Cənubi Türkmən Arxeoloji Kompleksi Ekspedisiyası (YUTAKE) Anau'nun sonrakı yaşayış məskənini araşdırdı.
1446-1457-ci illərdə Şeyx Cəlal-əd-dünya-va-d-din şərəfinə möhtəşəm bir "Gözəllik evi" məscidi tikildi. Portaldakı yazılara görə, "Gözəllik Evi" məscidi 1455-1456-cı illərdə atası Cəlal əd-dünya-va-d-din xatirəsinə Məhəmməd tərəfindən öz vəsaiti hesabına tikilmişdir. Qalina Puqaçenkova məsciddəki mətndə adı çəkilən Məhəmmədin adını dəfn edilmiş atası Cəmaləddin Anau əsilli Məhəmməd Xudaydotla inandırıcı şəkildə eyniləşdirir. Məhəmməd Xudaydot, portalda böyük bir kitabədə adı keçən Xorasan hökmdarı Sultan Əbu-l-Qasim Baburun vəziri idi (1446-1457). Məscid ziyarət yeri idi. Məscid kompleksi özünəməxsus şəkildə bir məscidi, bir şeyxin məzarının üstündəki bir əyanı, bir xanəkəni təsəvvüf dini görüşləri, zəvvarlar üçün mədrəsələr və hücrələri olan bir zalı ilə birləşdirdi. Anau məscidinin araşdırılması 1896 -cı ildə şərqşünas Valentin Jukovski tərəfindən başlamışdır. İlk ölçmələri etdi. Məscid 1904, 1926 və 1937-ci illərdə araşdırılmışdır. 1947 -ci ildə Mixail Massonun rəhbərliyi altında Cənubi Türkmənistan Arxeoloji Kompleksi Ekspedisiyası (UTACE) tərəfindən ansamblın dərin və hərtərəfli tədqiqatı aparılmışdır. Nəticədə Galina Puqachenkovanın bir sıra nəşrləri və ətraflı monoqrafiyası çıxdı. Anau məscidi 1948 -ci ildə Aşqabadda baş verən zəlzələ nəticəsində dağıldı. Культовый ансамбль сохраняет большое значение в истории культуры и архитектуры Туркменистана. Ансамбль составляли четыре сооружения: мечеть, которая представляет собой большой купольный зал, надгробие перед ней и два больших корпуса с высокими купольными залами, фланкировавших парадный двор. Kult ansamblı Türkmənistanın mədəniyyət və memarlıq tarixində böyük əhəmiyyət kəsb edir. Ansambl dörd quruluşdan ibarət idi: böyük bir günbəzli bir zal olan bir məscid, qarşısında bir məzar daşı və ön həyəti əhatə edən yüksək günbəzli salonları olan iki böyük bina. Kompleks mürəkkəb bir həcm-məkan tərkibində birləşdirilmişdir. Bina müxtəlif tonozlu konstruksiyalar və rəngarəng üzlüklər (mozaika və şüşəli plitələr) ilə fərqlənirdi.
Ən böyük dəyər və bədii özünəməxsusluq Anau məscidinin portalının mükəmməl polikrom keramika dekorasiyasına sahib idi: majolika əlavələri, həndəsi ornament və geniş mozaik ərəb mətni ilə bəzəkli kərpic düzeni. Tağın üstündə bir-birinə baxan iki ajarh əjdahasının möhtəşəm görüntüləri var idi. Sarı bədənləri, fantastik canlıların çənə çənələrindən başlayan kiçik çiçək bəzəkləri (alma çiçəkləri) olan tünd mavi mozaika fonunda qıvrılırdı. Fasaddakı əjdahaların təsvirinin Orta Asiyanın memarlıq abidələrinin bəzədilməsində heç bir analoqu yoxdur. Əjdahaların təsvirlərinin Orta Asiya sənətinin dərin tarixinə gedib çıxmasına baxmayaraq, Anau məscidinin dekorasiyasında bu süjetin mənşəyinin tam izahı hələ tapılmamışdır.
Anau mədəniyyəti
Anau mədəniyyəti, Türkmənistanın cənubunda yerləşən Orta Asiyanın qədim bir əkinçilik mədəniyyətidir. Eramızdan əvvəl 4000 -ci illərdə Kalkolit dövründə, Neolitik Jeitun mədəniyyətindən sonra başladı. Türkmənistanın Anau şəhərinin adını daşıyır.
İranın Semnan əyalətindəki Şir Aşian Təpə qədər Anau (ən erkən Anau IA mərhələsi) dövrünə bənzər saxsı qablar tapılmışdır.
Paleogenetika
Anaudan alınan I4087 nümunəsində (e.ə. 4000-3000) Y-xromosom haploqrupu R2a, Anaudan I4085 (e.ə. 4000-3000) nümunəsində Y-xromosom haploqrupu R2a3a təyin edilmişdir.
Göy məscid (Məzari-Şərif)
Göy məscid (Məzari-Şərif) — Əli Məqbərəsi və Həzrət Əlinin ziyarətgahı adları ilə də tanınır - Əfqanıstanın Bəlx vilayətinin mərkəzi olan Məzari-Şərif şəhərindəki cümə məscidi və məqbərədir. Məzari-Şərif və Bəlx vilayətinin əsas simvolu və vizit kartıdır. Bəzi məlumatlara görə, Məhəmməd peyğəmbərin kürəkəni və əmisi oğlu, son saleh xəlifə Əlinin dəfn olunduğu ehtimal edilən yerlərdən biridir.
Tarixi
Bəzi tarixi məlumatlara görə, Əli öldürüldükdən və nəşi Bağdad yaxınlığındakı Nəcəfdə dəfn edildikdən az sonra bəzi ardıcılları onun cəsədinin düşmənlər tərəfindən murdarlanacağından narahat olub, cəsədi gizlətməyə qərar veriblər. Cəsədi dəvənin üstünə qoyub, dəvə yıxılana qədər bir neçə həftə getdilər. Bundan sonra cəsədin dəvənin yıxıldığı yerdə basdırılması qərara alınıb. Dəfn yeri sonralar müqəddəsin məzarı kimi — farsca “Məzari-şərif” adı ilə tanınmağa başladı. Sonralar dəfn yerinin - Məzari-Şərifin ətrafında eyni adlı şəhər yarandı.
Rəvayətə görə, qəbir təsadüfən aşkar edilib və qəbrin üzərində ilk ziyarətgahı Səlcuq imperiyasının sonuncu sultanı Əhməd Səncər tikdirib. 1220-ci ildə (XIII əsr) Çingiz xanın başçılıq etdiyi monqol istilası zamanı monqollar tərəfindən təhqir edilməməsi üçün qəbir torpaqla örtülmüş və kamuflyaj edilmişdir. Bina monqollar tərəfindən dağıdılıb.
Yalnız XV əsrdə Teymuri, Xorasan hökmdarı və şair Hüseyn Bayqaranın təşəbbüsü və səyləri sayəsində dəfn yerində məscidin indiki binası yenidən tikilmişdir. Günbəzləri və divarlarını örtən firuzəyi rəngli kaşıların sayı çoxluğuna görə bina Göy məscid adlanırdı.
Müasir dövrdə
Daimi bərpa işləri sayəsində Göy Məscid Əfqanıstanda ən yaxşı saxlanılmış qədim abidələrdən biridir. Məscidin əksər bəzəkləri müasir bərpaçıların əməyinin nəticəsidir. Daha erkən dövrün salamat qalmış bəzəyi mərmər lövhədir, üzərində “Əli Allahın aslanıdır” sözləri yazılmışdır.
Göy məscid şəhərin bütün ictimai və dini həyatının mərkəzidir. Hər il martın 21-də məbədin üzərində yeni il - Novruza həsr olunmuş qırx günlük şənliklərin başlanğıcını simvolizə edən nəhəng bayraq - yanda ucalır.
Məzari-Şərifdəki ziyarətgaha əsasən əfqan şiələri ehtiramla yanaşırlar.
Görünüşü
Məscidin həyətinin cənub hissəsində divarları tamamilə göy rəngli kirəmitli xalça ilə toxunmuş Həzrət Əlinin məqbərəsi yerləşir. Məscidin həyətində daha iki övliyanın - Şir-Əli və Əkbər xanın məzarları var.
Əfqanıstan–İran toqquşması (2023)
Əfqanıstan-İran toqquşması — Əfqanıstan və İran arasında baş verən sərhəd insidentidir. 27 may 2023-cü ildə Əfqanıstan İslam Əmirliyinin Silahlı Qüvvələri ilə İran sərhədçiləri arasında Əfqanıstanın Nimruz vilayəti ilə İranın Sistan və Bəlucistan ostanı arasında toqquşma baş verib. Qısa toqquşmadan sonra tərəflər vəziyyəti gərginləşdiriblər. KİV-in məlumatına görə, Əfqanıstanda hakim islami hərəkat olan "Taliban" hərəkatının silahlıları İranın Zabol şəhəri yaxınlığında sərhəd münaqişəsində iştirak edib, nəticədə İran sərhəd postunu ələ keçiriblər. Buna cavab olaraq İran ordusu Taliban hərəkatının mövqelərinə artilleriya hücumu həyata keçirib, rəsmi məlumatlara görə bu hadisə 3 nəfərin ölümünə səbəb olub, lakin İran tərəfdən gələn ziddiyyətli məlumatlara görə, qeyri-rəsmi olaraq ən azı Əfqanıstan tərəfdən 14 nəfər ölüb.
Taliban hərəkatı bildirib ki: "Biz İranla ABŞ-dan daha çox canfəşanlıqla mübarizə aparacağıq. Liderlərimiz cihada icazə versə, tezliklə İranı fəth edəcəyik". "Taliban" həmçinin "İran təxribatlarını dayandırmasa" Tehranı bir neçə günə ələ keçirəcəklərinə söz verib.
Toqquşma öncəsi
2023-cü ilin may ayında İran prezidenti İbrahim Rəisi Helmand çayında su hüququ tələb edir. Bundan əlavə, İran Xarici İşlər Nazirliyi bəyan edib ki, onun ölkəsi Talibanı tanımır və "Əfqanıstanın inklüziv hökuməti"nin qurulmasında israrlıdır.
2023-cü il mayın 27-də İran və Əfqanıstan sərhədində atışma olur, nəticədə əsgərlər ölüb və yaralanıb. İran polis rəisi Qasım Rezaii Taliban hərəkatını İranın Sistan və Bəlucistan əyaləti ilə Əfqanıstanın Nimroz əyaləti sərhədində atəş açmaqda ittiham edib. Əfqanıstan Daxili İşlər Nazirliyinin sözçüsü Əbdül Nafi Takor ilk atəş açmaqda İranı ittiham edib. Takor atışmada hər ölkədən bir nəfər olmaqla iki nəfərin öldüyünü, digərlərinin isə yaralandığını bildirib. İRNA-nın məlumatına görə, iki iranlı sərhədçi həlak olub, Tehran Times isə üç iranlı sərhədçinin həlak olduğunu bildirib. İRNA həmçinin bildirib ki, əsas ticarət yolu olan Əfqanıstanla Milak sərhəd-keçid məntəqəsi atışma səbəbindən növbəti xəbərdarlığa qədər bağlanıb.
Pəncşir vilayətinin keçmiş polis rəisi Əbdül Həmid Xorasani müraciətində qeyd edib ki, Taliban "korrupsiyaya uğramış İran İslam Respublikasına qarşı Amerikaya qarşı müharibədən daha çox həvəslə mübarizə aparacaq" ..
Hərbi əməliyyatların gedişi
Mayın 28-də gecə yarısı Taliban İran sərhəd-keçid məntəqəsinə hücum edib.
İran mətbuatının məlumatına görə, yanğın Nimruz vilayətinin sərhədində başlayıb. Çox güman ki, hücum Məkaki və Sasuli kəndlərindən başlamışdır.
Taliban təşkilatının məlumatına görə, ümumilikdə 18 sərhəd obyekti məhv edilib.
Sonrası
İran mayın 28-də əvvəllər qarşıdurmalara görə bağlanmış Əbrişam körpüsündə Əfqanıstanla sərhədi yenidən açdı.
Bundan sonra İranın Kabildəki səfirliyi və Əfqanıstan rəsmiləri hadisəni araşdırmaq üçün əlaqə yaradıblar. İranlı general Kioumars Heydəri və İranın hüquq-mühafizə orqanının rəis müavini Qasim Rezai də Zabol şəhərində Taliban rəsmiləri ilə birgə görüş keçirərək, gələcəkdə belə hadisələrin baş verməsinin qarşısının alınması yollarını müzakirə ediblər.
Taliban rəsmiləri sərhəddəki problemlərin həll edildiyini iddia edərək problemlərin həlli kimi diplomatiyaya çağırıb. Əfqanıstanın Xarici İşlər Nazirliyi isə ölkənin İranla münaqişə etmək niyyətində olmadığını bildirib.
İnquşetiya bayrağı
İnquşetiya Respublikasının Dövlət Bayrağı — İnquşetiya Respublikasının əsas dövlət rəmzlərindən biridir.
Mövcud bayraq 11 iyul 1999-cu ildə təsdiq edilmiş və 152 nömrəli qeydiyyat nişanı ilə Rusiya Federasiyasının Dövlət Heraldika Reyestrinə daxil edilmişdir.
11 iyul İnquşetiya Respublikasının Dövlət Bayrağı Günü kimi qeyd edilir. İnquşetiya Respublikası başçısının 11 sentyabr 2014-cü il tarixli fərmanı ilə 11 iyul tarixi İnquşetiyada tətil günü sayılır.
Təsviri
"İnquşetiya Respublikasının dövlət bayrağı, hər biri bitməmiş bir dairə ilə bitən üç şüası olan qırmızı dairə şəklində günəş işarəsi olan düzbucaqlı ağ parçadır. Bayrağın eninin uzunluğuna nisbəti 2:3-dir.
Bayrağın yuxarı və aşağı hissələrinin bütün uzunluğu boyunca, hər biri bayrağın eninin altıda biri olan iki yaşıl zolaq var. ünəş işarəsinin daxili dairəsinin radiusu bayrağın eninin onda bir hissəsidir. Günəş işarəsinin şüalarının ucundakı yarımçıq dairələrin radiusu bayrağın eninin iyirmi beşidir. Günəş işarəsinin ətrafını təşkil edən zolağın eni bayrağın eninin onda bir hissəsidir. Günəş işarəsi şüalarının eni bayrağın eninin iyirmidə bir hissəsidir.
Günəş işarəsinin şüalarından biri bayrağın uzunluğuna görə şaquli olaraq yerləşir və İnquşetiya Respublikası Dövlət bayrağının yuxarı hissəsində yerləşir. Şüaların ucundakı bitməmiş dairənin yuxarı nöqtəsi ilə günəş işarəsinin xarici dairəsi arasındakı məsafə bayrağın eninin doqquzda bir hissəsidir. Şüalar Günəş işarəsinin bütün ətrafına bərabər paylanır və saat yönünün əksinə yönəldilir.
İnquş bayrağı 1993-cü ildə İnquş Respublikasının 1-ci Prezidentinin ümummilli seçkilərinə hazırlıq təşəbbüs qrupu tərəfindən hazırlanmış və müsabiqəyə təqdim edilmişdir. Bayrağın müəllifi və tərtibatçısı professor İbrahim Əbdürrəhmanoviç Daxkilqovdur.
Simvolların əsaslandırılması
Ağ rəng, İnquşetiya xalqına xas olan düşüncələrin və hərəkətlərin saflığını simvollaşdırır. Yaşıl rəng təbiətin oyanışı, respublika torpağının bolluğu və münbitliyi, eləcə də İnquşların dini etiqadı İslamın simvoludur. Qırmızı rəng, ədalətsizliyə qarşı çoxəsrlik mübarizəsini, yaşaması və qonşu xalqlarla ata-baba yurdunda sülh və harmoniya içində yaşamasını təcəssüm etdirir.
Günəş işarəsi Günəşin və Kainatın əbədi hərəkəti, mövcud olanların qarşılıqlı əlaqəsi, sonsuzluq, əbədiyyət simvoludur. İşarənin qövs şəkilli şüaları, Yerin Günəş ətrafında, Günəşin də öz oxu ətrafında fırlanması istiqamətində saat əqrəbinin əksinə çevrilir. Bu dizaynda işarə insanların rifahının, yaradıcılığının, sonsuz inkişafının və firavanlığının simvoludur.
Təsviri
Günəş dairəsinin üç şüasının hər biri, daxili radiusu bayrağın eninin on səkkizdə biri olan bir yarımdairədir. Günəş işarəsini meydana gətirən xətlərin eni bayrağın eninin 1/36 hissəsinə bərabərdir.
Bələdiyyələrin bayraqları
1 yanvar 2020-ci il tarixinə İnquşetiya Respublikasında 45 bələdiyyə: 5 şəhər dairəsi, 4 şəhərətrafı rayon, və 36 kənd qəsəbəsi var idi.
Müşfiq Xosizadə
Həyatı
Müşfiq Xosizadə 1993-cü il aprelin 14-də Biləsuvar rayonunun Günəşli kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Müşfiq Xosizadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Müşfiq Xosizadə sentyabrın 29-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Müşfiq Xosizadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.