cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Olaf Şolts
Partiya sədrliyinə namizəd (2019-cu il)
Ancaq avqust ayında Şolts elan etdi ki, partiya sədrliyinə Klara Heyvislə namizədliyini irəli sürmək fikrindədir. O bunu onunla izah etdi ki, birgə nazmizədliyini vermək istədiyi şəxslərin bir çoxu seçilmək istəmirlər. 26 oktyabr 2019-cu ildə partiya seçkilərinin birinci turunda Klara Heyvis və Olaf Şults dueti altı namizəd cütlüyü arasında ən çox — 22, 7 faiz səs topladılar. Ancaq 30 noyabr 2019-cu il tarixində keçirilən ikinci turda əvvəl 21,0 faiz səs toplayaraq ikinci olmuş Saskiya Esken-Norbert Valter-Borjans dueti 53, 1 səslə qalib gəldilər. Heyvis-Şolts dueti isə 45, 3 faiz səslə ikinci yeri tutdular.
Kanslerliyə namizəd (2021-ci il)
thumb|right|250px|Olaf Şolts [[ASDP-nin 22 avqust 2021-ci ildə Münhendə keçirilən seçkiöncəsi mitinqdə]] 10 avqust 2020-ci ildə Şolts 2021-cil federal parlament seçkilərində ASDP sədrləri Saskin Esken və Norbert Valter-Borjans tərəfindən federal kanslerliyə ASDP namizədi kimi namizəd irəli sürüldü. Həmin dövrdə Şolts rəy sorğularında ən populyar çəxs idi, ancaq partiyanın sol qanadı onun namizədliyinə tərəddüd edirdi. 9 may 2021-ci ildə keçirilən partiya konfransında o 96,2 faiz səslə kanslerliyə namizəd irəli sürüldü. 26 sentyabr 2021-ci ildə keçirlən seçkilərdə ASDP 25, 7 faiz səslə seçkilərdə birinci yeri tutdu, Xristian_Demokrat İttifaqı-Xristian-Sosial İttifaqı isə 24, 1 səslə ikinci oldu.
Bundestaq deputatı
Şolts Almaniya Bundestaqının 1998–2001-ci və 2002–10 mart 2011-ci illər arası müddətdə deputatı olub. O vizaların tədqiq edilməsi komitəsinin üzüv və ASDP fraksiyasının sədri kimi də fəaliyyət göstərib.
13 oktyabr 2005-ci ildə o ASDP parlament fraksiyasının sədri seçilir. O bu postu 21 noyabr 2007-ci ildə federal əmək və sosial xidmətlər naziri təyin edilənə qədər tutub. Onun sələfi Tomas Opperman oldu. Fedeeral hökumətin üzvü olana qədər Şolts Bundestaqın xüsusi xidmət orqanlarına nəzarət komitəsinin üzvü olub.
2005-ci ildə ümumi seçkilərində Şolts Hamburq-Alton seçki dairəsində 45,9 faiz, 2009-cu il seçkilərində isə 36,1 faiz səs topladı.
22 oktyabr 2009-cu ildə ASDP fraksiyası onu üzünün doqquz sədr müavinlərindən biri seçdi. 7 mart 2011-ci ildə Olaf Şolts Hamburq şəhərinin meri seçdikdən üç gün sonra oBundetaq deputatı mandatından imtina etdi.
2021-ci ilin federal parlament seçkilərində Olaf Şolts Potsdam-Potsdam-Mittelmark II — Teltof-Fleminq II seçki dairəsində 34Ş8 fazi səs topladı. Onun rəhbərlik etdiyi Brandenburq torpağında isə partiya siyahısı 29,5 faiz səsə aldı.
İsmayıl bəy Şahmalıyev
Şahmalıyev İsmayıl bəy Nəsrullah bəy oğlu — Xüsusi Zaqafqaziya Komitəsinin komissarı.
Olaf Şolts
Hamburq senatoru (2001)
30 may 2001-ci ildə Şolts Azad hanzeys şəhəri Hamburqun daxili işlər üzrə senatoru seçilir. Bu mer Ortvin Runde və daxili işlər üzrə senator Hartmut Vroklaqe istefaya getdikdən sonra baş verir. Onun səlahiyyəti XDİ nümayəndəsi Ole fon Boyts 31 oktyabr 2001-ci ildə mer seçildikdə bitdi. Onun yerinə Qanunun üstünlüyü Partiyasının nümayəndəsi Ronald Ştill seçilir.
İsmayıl bəy Şahmalıyev
Həyatı
1902-ci ildə Tiflis oğlanlar gimnaziyasını, 1908-ci ildə Novorossiyski Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir, xidmətə 10 fevral 1909-cu ildə Tiflis Məhkəmə palatası yanında I cinayət departamentində məhkəmə vəzifələrinə kiçik namizəd kimi başlamışdır, 1 fevral 1910-cu il tarixdən Yelizavetpola keçirilmiş` və burada 1910-1911-ci illərdə quberniya katibi, Yelizavetpol Dairə Məhkəməsində məhkəmə vəzifələrinə baş namizəd vəzifələrində işləmiş, 4-cü istintaq şöbəsinə, Yelizavetpol qəzasının Ləki istintaq sahəsinə rəhbərlik etmişdir. 1911-ci ilin sentyabrında istefaya çıxmışdır. 1913-cü ilin iyulunda yenidən dövlət xidmətinə qayıtmış, İrəvan Dövlət Palatasının xüsusi tapşırıqlar məmuru təyin edilmişdir. 16 fevral 1914-cü ildən – İrəvan quberniyasının Naxçıvan nahiyəsinin Vergi Müfəttişinin köməkçisi, 1914-cü ilin aprel ayından 1915-ci ilədək Palatanın mühasib köməkçisi, ödəniş şöbəsinin müdiri, Palatanın Katibi, xüsusi tapşırıqlar məmuru, 1916-cı ildə – Palatanın I bölmə rəisi. 1916-cı ilin dekabrında Naxçıvan nahiyəsinin Vergi Müfəttişinin baş köməkçisi, 1917-ci ilin yanvarında – Zaqatala əyalətinin Vergi Müfəttişi təyin edilmişdir. 26 avqust 1918-ci ildə Gəncə Dairə məhkəməsinin üzvü təyin edilmişdir. 31 avqust 1918-ci il tarixində AXC hökumətinin yaratdığı Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının tərkibinə daxil edilmiş, Bakı quberniyasının Şamaxı və Göyçay qəzalarının və Yelizavetpol quberniyalarının talan edilməsi haqqında cinayət işlərini araşdıran istintaq qruplarında işləmişdir. 19 mart 1919-cu il tarixində Azərbaycan Hərbi Məhkəməsinin Hərbi Müstəntiqi təyin edilmişdir. 1 may 1919-cu il tarixində işin azlığı səbəbindən FTK- üzvlüyündən azad edilmişdir. Sovet dövründə Gəncədə və Bakıda vəkil kimi çalışmış, Ədliyyə Xalq Komissarları yanında Hüquq müdafiəçiləri Kollegiyasının üzvü olmuşdur. Bakıda dövlət müəssisələrində hüquq məsləhətçisi işləmişdir. 1938-ci il aprelin 2-də Az.DİXK Dövlət Təhlükəsizliyi orqanları tərəfindən guya əks-inqilabçı, millətçi qiyamçı təşkilata mənsub olmaqla ittiham edilərək həbs olunmuşdur. Özünü müqəssir bilməmişdir. 2 iyun 1938-ci il tarixində Az.SSR DİXK Xüsusi Üçlüyü tərəfindən İslah-Əmək Düşərgəsində (İƏD) çəkməklə 10 il müddətinə məhkum edilmişdir. 25 noyabr 1938-ci il tarixində Xabarovsk diyarında İƏD-də ölmüşdür. 1955-ci ildə bəraət almışdır.
Olaf Şolts
Hamburq senatoru (2001)
Daxili işlər üzrə senator kimi iyul 2001-ci ildə Şolts təxmin edən narkotik alverçilərinin sübutu kimi qusma nümunələrinin saxlanması tələbini tətbiq etdi. Yaşıllar partiyasının nümayəndələri koalisiya müttəfiqləri kimi bu qərarı dəstəklədilər.
Federal əmək və sosial işlər naziri (2007–2009-cu illər)
Frans Myünteferinq federal hökumətdən çıxdıqdan sonra Angela Merkelin II hökuməti O. Şolts 21 noyabr 2007-ci il tarixindən federal əmək və sosial işlər naziri təyin edildi. 28 oktyabr 2009-cu il federal seçkilərindən sonra XDİ-XSİ-ASDP koalisiyası dağıdıqdan sonra o hökuməti tərk etdi.
2011-ci il mer seçkiləri
thumb|right|250px|Olaf Şolts Hamburq parlamentinin iclas zalında yeni seçilmiş mer kimi (2011-ci il) Hamburqda qara-yaşıl koalisiya dağıdıqdan sonra növbədənkənar regional seçkilərdə ASADP-nin əsas namizədi kimi iştirak etdi. Sosial-Demokratlar seçkilərdə 121 deputat yerindən 62-cə sahib oldular. 7 mart 2011-ci ildə ilk iclasda Şolts 118 səsdən 62-ni qazandı. Baxmayaraq ki, ASDP üzvü Frank Vizner səsəvermədə iştirak etmirdi. Hesab edilir ki, Şoltsun namizədliyinə müxalif deputatlardan da biri səs verib. .
Hapag-Lloyda iqtisadi dəstək
28 mart 2012-ci ildə O. Şoltsun təşəbbüsü ilə Hamburq vətəndaşlığında ASDP və Sol Partiyanın səsləri ilə Hapag-Lloyd gəmiqayırma şirkətinin payında öz səslərini artırmaq üçün 420 milyon avro vəsait ayırdı. Bununla da şərin şirkətin payında çəkisi 23,6 -dan 36,9-a atrdı. Tanınmış Almaniya sənaye meneceri Maykl Berend 2018-ci ildə bvildirdi ki, 2012-ci ildə hesab edilirdi ki, bununla da çətinlikləri olan şirkətdə 20 min yeni iş yeri yaradılacaq. Bunun sayəsində Hamburq şəhəri HGV vasitəsi ilə Hapag-Lloyd AG şirkətinin səhmlərinin 39,6 faizinə sahib oldu.
2015-ci il regional seçkiləri
2015-ci il şəhər parlamentinə seçkilərdə ASDP 45,6 faiz səsə topladı. İkinci siyasi qüvvə olan XDİ-XSİ-nin 15,9 fazi səsə toplamasına baxmayaraq sosial-demokratlar mütləq çoxluq mövqeyni itirmişdilər. Ona görə partiya yaşıllar ilə koalisiya qurmalı oldu.2015-ci ilin aprel ayında şəhər parlamenti Olaf Şoltsu yenidən şəhər meri seçdi. Səsvermədə o ADP-Yaşıllar koalisiyasının mümumi səsindən üç səsə çox, 75 səsə topladı.2018-c ilin mart ayında o federal hökumətdə nazir vəzifəsini tutmaq üçün Hamburq meri vəzifəsini tərk etdi. Onun yerini ASDP üzvü Petr Çençer tutdu.
MMWarburg bankı ilə razılaşmalar
2020-ci ilin aprelində və 2021-ci ilin əvvəlində bank məsələni həll etdi və Cum-Ex xətti ilə alınan 47 milyon avro da daxil olmaqla 155 milyon avro vergi borcunu ödədi. Əvvəlcə o bunu fəaliyyətinə təhddi olduğunu əsas gətirərək etdiyini, sonra isə qanunun təsir vaxtının keçdiyinə etdiyinə görə etdiyini elan etdi. 2021-ci ilin avqustunda Hamburqun vergi müfəttişliyinin şöbə müdiriHamburq parlamentinin tədqiaqat komissiyası qarşısında çışında bildirdi ki, Şoltsun və ya digərinin bu məsləyə təsiri olmayıb. Həmçinin o Şoltsla bank rəhbərinin görüşləri barədə heç nə bilmir.
G20-nin 2017-ci ildə sammiti
Olaf Şoltsun G20-nin 2017-ci ildə Hamburqda keçirlən sammitinin təşkilində rolu haqqında müxtəlif fikirlər var. O sammit ərəfəsində demişdi : "Narahat olmayın : biz təhlükəsizliyi təmin edə bilərik" və " Biz də hər il portun yaranma gününü qeyd edirik. Mütləq elə adamlar tapılacaq ki, 9 iyulda təəccüb edəcəklər ki, sammit artıq öz işini bitirib". Bu hadisələrə görə Şolts istefaya getməkdən imtina etdi :" Mən G20-dən ölsəydim, istefaya gedərdim". G20 sammitində polis qanunpozunrusuna görə 115 cinayət işi qaldırılmışdı, onlardan 92-i polis tərəfindən vəzifə səlahiyyətlərini yerinə yetirərəkən fiziki zorakılığa görə idi. Bu barədə Şolts demişdi :" Heç bir polis zorakılığı olmamışdı, bu yalan sözlərdir, mən rədd edirəm".
Mənzil tikintisi siyasəti
Mənzil tikintisi Olaf Ş. 2011-ci ildə seçkiqabağı çıxışlarının əsas motivi idi. Seçilən ili o mənzil tikintisi ilə bağlı şəhərlə yeni kontrakt bağladı. Məqsəd o idi ki, 2014-cü ildə ildə şəhərdə 6 min yeni mənzil inşa edilsin. Onun 30 faizi dövlət tərəfindən amliyyə\ləşməli idi və orta və aşağöı gəlirli ailələrə verilməli idi. Bu hədəfə artıq 2013-cü ildə çatıldı. Ancaq kirayənişinlər assosiasiyası və Sol Partiya hesab edirdilər ki, Hamburqun əhali artımı ilə müqayisədə bu kiçik rəqəmdir.
(2018–2021)-ci illərdə federal kanslerin müavini və federal maliyyə naziri
XDİ, XSİ və ASDP-nin iştirakı ilə federal hökumətin yaranmağı ilə IV Merkel hökuməti Olaf, olts 14 mart 2018-ci ildə federal kanslerin müavini və federal maliyyə naziri təyin edilir. Ondan əvvəl ASDP sədr vəzifələrini icra edən şəxs kimi partiyanın maraqlar nəzərə alınan koalisiyanın qurulması ilə bağlı uğurlu danışıqlar apardı.
2019-cu ilin yanvarında Deutsche Bank və Commerzbank birləşməsi ilə bağlı ictimai müzakirələr keçirildi. Şolts bu mövqunu yenidən təklif etdi, ancaq ekspertlər tərəfindən qəbul edilmədi. Onlar bildirdilər ki, birləşdikdə " bu çox nəhəng olacaq və uğursuzluğa düçür ola bilərik".
Koronavirus pandemiyasının ilk dövründə Şolts təklif etdi ki, dövlər iqtisadi məhdudiyyətlər yumsaldılsın ki, "hamı-şirkətlər, işçilər, ailələr bu çətin dövrdə maksimum təhlükəsizlikdə olsunlar" .2020-ci ilin mart ayında federal maliyyə nazirliyi tərəfindən hazırlanan ilk yardım zərfində, peyvəndlərin hazırlanması da daxil omaqla 3,5 milyard avro yardım nəzərdə tutulmuşdu. 50 milyard avro kiçik biznecə və özünüməşğulluqla məşğul olanlara yardım üçün, 100 milyard avro isə iqtisadi stabillik üçün ayrılmışdı.
Şolts Wirecard ödəmə xidmətləri şirkətinin müflisləşməsi ilə bağlı kəskin tənqidə məruz qaldı. belə ki, Federal maliyyə nəzarəti xidməti (BaFin) ciddi səhvlər buraxmışdı. Tənqidçilər bildirirdilər ki, federal maliyyə nazirliyi BaFinin monitorinqinə cavabdeh idi. 2021-ci ilin 29 yanvarında Şolts elan elədi ki, o prezident postunu tutmaq istəyir və islahatlara başladı.
2021-ci ilin iyununda Sent-Ayvsda "Böyük yeddilik" Şolts tərəfindən hazırlanan tarnsmilli şirkətlər üçün nəzərdə tutulan dünya üzrəı 15 fazilik minimal vergi təklifini razılşadırdılar. G7 əsa sona görə razılşadı ki, Şolts prezident Co Baydeni bu məsələdə xələfi Donald Trampdan fərqli olaraq inandıra bildi.
Həmçinin 2021-ci ilin iyununda Şoltsun Mərkəzi Federal vergi xidməti tərəfindən Dubaydan olan vergidən yayınanları ələ alması barədə məlumatı oldu. Bu milyonlarla vergi ödəyiciləri və Dubayda vergi xidmətindən yayınaraq yerləşdirilən aktivlər barədə idi. Həmin məlumatlar vergidənyayınmanın masştabını müyyənləşdirməyə kömək edirdi.
Federal kansler (2021-)
mini|Olaf Scholz mit dem unterzeichneten Koalitionsvertrag der Ampelparteien (2021)|thumb|150px|left||Avropada miqrasiyalar (100–500-cü illər)|Olaf Şolts üç partiya arasında koalisiya hökuməti qurulması barəsində saziş imzalandıqdan sonra 26 sentyabr 2021-ci ildə keçiriən parlament seçkilərində O. Şoltsu federal kanslerliyə namizəd irəli sürdü. Partiya seçkilərdə qalib gəldikdən sonra yaşıllar və Azad Demokratlar Partiyası ilə koalisiya hökumətinin qurulması ilə bağlı danışıqlar aparıldı. 8 dekabr 2021-ci ildə Şolts üç partiyanın səsi ilə kansler seçildi. Səsvermədə 736 deputatdan 707-i iştirak etdi və koalisiya hökuməti 395 səs topladı. Onun hökumətində bərabər sayda kişi və qadın nazirlər vardır. Olaf Şolts Almaniya Federativ Respublikasının doqquzuncu federal kansleridir və ikinci kanslerdir ki, çıxışında "Allah" sözünü işlətmədi. Kansler vəzifəsinə seçilərkən onun 63 yaşı oldu, ona qədər ancaq Konrad Adenauer və Lüdviq Erhard kansler seçilərkən müvafiq olaraq 73 və 66 yaşları olmuşdur.
Siyasi mövqeyi
Olaf Şoltsa görə, Rusiya "ən qüdrətlinin qanununun deyil, qanunun aliliyinin tətbiq olunduğunu" qəbul etməlidir. Bununla o, geosiyasi mühitin yeni strategiyalar tələb etdiyini qəbul etmişdir.
Çin ilə münasibətlər kontekstində Şolts Almaniyanın kansler Angela Merkelin kursunu davam etdirməsinin optimal olacağını düşündüyünü bildirmişdir. O, üzvü olduğu siyasi birlikdən fərqli olaraq, Çində azlıqlara, xüsusən də türk və müsəlman olan uyğurlara qarşı insan haqlarının pozulmasına qarşı açıq bir mövqe nümayiş etmişdir.
Sosial siyasət
Gerhard Şröderin kanslerliyi dövründə (1998–2005-ci illər) Şolts özünün islahatlar siyasətini müdafiə edirdi və "şröderçilər" qrupuna aid edilmişdi. O mövqeyini "sosial-demokrat, düşünülmüş, balanslaşdırılmış və mümükn" adlandırırdı. O həmçinin praqmatik hesab edilir və 2005–2009-cu illərdə əmək naziri kimi vətəndaşların 68 yaşında pensiyaya çıxmasına şrait yaradılmasının tərəfdarı idi. 2007-ci ildə o işsizlərlı bağlı düşünülmüş ciddi qaydaların gözlənilməsinin tərəfdarı kimi çıxış etdi.
Ailə siyasəti
ASDp-nin baş katibi kimi Olaf Şolts 2002-ci ildə uşaqlara bütün sutka boyu baxmaq imkanlarını genişləndirmək kampaniyasını apardı. O təklif edirdi ki, uşaqların azı beşdə birinə uşaq bağçasında yer verilməli və günü uzadılmış məktəblərin sayı artırılmalıdır. 2020-ci ilin may ayında isə o tələb edirdi ki, koronavirus pandemiyası ilə bağlı ailədəki hər uşağa bir dəfəyə 300 avro vəsait verilsin.
Minimal əmək haqqı barədə mövqeyi
2006-cı ildə o ASDP-nin ölkə üzrə hər iş saatına 6,5 avro minimal əmək haqqı təklifini müdafiə etdi. Ancaq XDi-nin etirazına görə təklif qəbul edilmədi. Onda o 2007-ci ildə mək naziri kimi İşçilərin ezamiyyət haqqında Qanuna minimal əmək haqqı bəndinin salınmasını təklif etdi. Həm 2020-ci ildə, həm də 2021-ci ildə o bir saat üçün minimal əmək haqqının 12 avroya qaldırılmasını təklif edir.
İqtisadi və vergi siyasəti
O. Şolts artıq bir neçə ildir ki, maliyyə əmaliyyatlarına vergi tutulması kampaniyasını aparır. Ekspertlər bu planı tənqid edərək bildirirlər ki, bunun tətbiqi kiçikn səhmdarların maraqlarına toxunacaq. 2019-cu ilin dekabrında o bu verginin Avropa Birliyi səviyyəsində qəbul edilməsini təkid edirdi. Təklifə görə vergi azı bir milyard avro səhmə malik olan şirkətlərə tətbiq edilməli idi. .German-Yozef Tenhagen bu ideyanı tənqid edərək bildirirdi ki, bununla da daha yüksək imkana malik şirkətlər üçün vergi sistemi ləğv edilir. Almaniya federal hökumətinin sifarişi ilə Dünya İqtisadiyyatı İnstitutu təklifə analiz edərək Tenhagenin fikrini təsdiq etdi.
Olaf Ş. 2018-ci ildən dünya səviyyəsində minimal verginin müəyyən edilməsinə çalışır, bu onun fikrincə dünyada vergi həddinin aşağı salınmasının qarşısını alardı. 2021-ci ilin yayında İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının 131 üzvü bu barədə razılşadılar, G29 ölkləri isə bu barədə 2021-ci ilin iyulunda razılaşdılar. Bu razılaşma birbaşa Şoltsun fəaliyyətinin nəticəsi idi.
Ekoloji və iqlim siyasəti
2019-cu ilin sentyabrında O. Şolts ASDP-nin iqlim dəyişikləri üzrə təkliflər zərfinin hazırlanmasında böyük rol oynadı. O bəyan etdi ki, " bizim təqdim etdiyimiz böyük uğurdur", baxmayaraq ki, iqlimşünas alimlər nəticəni çox tənqid etdilər.
2020-ci ildə O. Şolts ABŞ hökumətinə Almaniyanın şimalında sıxılmış qaz üçün terminal tikintisini maliyyələşdirməyi təklif etdi. Əvəzində isə Almaniya "Şimal axını-2" qaz burusu layihəsindən imtina edərdi. Kansler olduqdan sonra isə Şolts bildirdi ki, layihə "özəl sekttorun işidir" və ona Rusiya ilə münasibətlərdən asılı olmayaraq qiymət veriləcək. Bu bəyanat sosial-demokratlarla hökumət koalisiyada olan yaşıllar tərəfindən kəskin tənqid olundu.
2021-ci ilin may ayında Şolts iqlim siyasətinin ümumi minimal standartlarının yaradılması və əlaqələndirilmiş yanaşma üçün beynəlxalq iqlim klubu yaratmağı təklif etdi. Həmçinin klub üzvləri tərəfindən CO 2 tullantıları üçün vahid norma qaydaları müəyyən edilməli idi.
Maraqlı faktlar
Onun mətbuat konfranslarında avtomat kimi danışmağına və sözləri mexaniki olaraq səsləndirdiyinə görə KİV tərəfindən ""Şolsomat" adı verilib (ilk dəfə Yan Ross tərəfindən 13 mart 2009-cu ildə). 2013-cü ildə o bu adlanmanı "yerində olan söz" kimi qiymətləndirdi.
2011-ci ildə Şolts Dittsche komediya şousunda qonaq kimi iştirak etdi.
Coşqun Zeynallı
Zeynallı Coşqun Çingiz oğlu  (29 sentyabr 1993; Sumqayıt şəhəri, Azərbaycan — 28 iyun 2021; Laçın rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Şəhid.
Olaf Şolts
Maraqlı faktlar
2021-ci ildə Olaf Şolts satirik kukla serialında Amerika cizgi filmi qəhrəmanı Smurf kimi göstərildi. Bavariyanın baş naziri Markus Syoder koronavirusla mübarizəyə dair federal torpaqların toplantısı zamanı Şoltsa dedi ki, " ona acıqlı şəkildə gülümsəmək lazım deyil".
Meşə dağlaləsi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Olaf Şolts
Ailəsi
Həyat yoldaşı (1998-ci ildən) — Britta Ernst (1961-ci il), ASDP fəalı, Brandenburqun təhsil, gənclər və idman naziridir. Uşaqları yoxdur.
Meşə dağlaləsi
Bu bitkinin böyüməsi buğda sahələrində yayılmışdır. Rəngi sarıdır. Avropanın yerli bitkilərindəndir və daha çox Avropada yayılmışdır.
Coşqun Zeynallı
Həyatı
Zeynallı Coşqun Çingiz oğlu 1993-cü il 29 sentyabr tarixində Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. 1999-cu ildə Sumqayıt şəhər Hacı Zeynalabdin Tağıyev qəsəbəsində yerləşən Qubadlı rayonu Xələc kənd natamam orta məktəbinə daxil olmuş, 2012-ci ildə Sumqayıt şəhər Hacı Zeynalabdin Tağıyev qəsəbəsində yerləşən 19 saylı tam orta məktəbi bitirmişdir. 28.06.2021-ci il tarixində Laçın rayonu ərazisində Kamaz markalı hərbi yük avtomobilinin qəzaya uğraması nəticəsində Azərbaycan Ordusunun müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu Zeynallı Coşqun şəhid olmuşdur. Sumqayıt şəhər Şəhidlər xiyabanında dəfn olunmuşdur. Ailəli idi, Ümid və İnci adında iki övladı var.
İslam İslamzadə
İslam İslamzadə (İslam Məmməd oğlu İslamzadə; ) — Mingəçevir SES-in tikinti rəisi; Millətlər Sovetinə 1941-ci ilinin martın 2-də deputat seçilmişdir.
Coşqun Zeynallı
Hərbi Xidməti
İkinci Qarabağ müharibəsində Füzuli, Cəbrayıl, Hadrut, Zəngilan, Qubadlı, Suqovuşan, Şuşa, Kəlbəcər və Laçının azad olunmasında iştirak etmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin müvafiq Sərəncamı ilə Laçın və Füzuli rayonlarının azad olunmasına görə medalları ilə təltif olunmuşdur.
Xatirəsi
alt=|Coşqun Zeynallının xatirə bulağı|left|thumb|400x400px 2021-ci ildə Sumqayıt şəhər Hacı Zeynalabdin Tağıyev qəsəbəsində şəhid Rəhimli Orxan ilə birlikdə adına xatirə bulağı inşa edilmişdir.
Lusi Septimi
Lusi Septimi — Roma hərbçisi və muzdlu əsgəri. O, Axill ilə birlikdə Qney Pompeyin əsas qatillərindən biri kimi tanınır. Misirə qabiniani olaraq təyin edilən Lusi Septimi e.ə. 67-ci ildə Pompeyin quldurlara qarşı müharibəsində iştirak etmişdir. O, "Assassin's Creed Origins" (2017) video oyununda qeyri-oyunçu personajdır.
Nızrava (Salmas)
Nızrava və ya Nəzərabad — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Səlmas şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 619 nəfər. yaşayır (107 ailə).
İzokvant
İzokvant (isoquant; yunanca bərabər mənası verən iso və ingiliscə kəmiyyət mənasını verən quantity sözündən əmələ gəlib; bərabər kəmiyyət mənasını verir) — mikroiqtisadiyyatda iki və ya daha çox girişin kəmiyyətlərini dəyişdirərkən eyni miqdarda məhsulun istehsal edildiyi bir sıra nöqtələr üzərində çəkilmiş izoxəttdir. İzokvantadakı x və y oxu adətən əmək, kapital, torpaq və ya təşkilat kimi istehsal faktoru olan iki müvafiq girişi təmsil edir. İzokvant həm də “izo-məhsul əyrisi” və ya “bərabər məhsul əyrisi” kimi tanınır.
Setzer süleysünü
Setzer süleysünü və ya İran Sıçanabənzər süleysini — Gəmiricilər dəstəsinə, Sıçanabənzər süleysinlər cinsinə aid heyvan növü. Yayılma arealı: İran, Türkiyə, Azərbaycan.
Rəvan Rəhimov
Rəvan Rəhimov (tam adı: Rəvan Abdullətif oğlu Rəhimov) — Azərbaycan alimi, AMEA akad. Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun "Səthi-aktiv reagentlər və preparatlar" laboratoriyasının baş elmi işçisi, kimya elmləri doktoru.
Elmi fəaliyyəti
Sintez edilmiş birləşmələr benzinin buxarlanmasını ləngidərək rezervuarlarda baş verən itkilərin azalmasında, ekoloji və iqtisadi baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. 2008-ci ildən elmi fəaliyyətini kiçik elmi işçi, 2008-ci ildən elmi işçi, 2010-cu ildən böyük elmi işçi, 2013-cü ildən aparıcı elmi işçi kimi vəzifəsini davam etdirmişdir. 2011 və 2014-cü illərdə R.A.Rəhimovun tədqim etdiyi layihələr Azərbaycan Respublikası Prezident yanında Elmin İnkişafı Fondu tərəfindən keçirilən Gənc Alim və mütəxəssislərin qrant müsabiqələrinin qalibi olmuşdur. 2011-ci ildə elmlər doktoru mərhələsi üzrə doktoranturaya daxil olmuş və 2016-cı ildə "Təbii triqliseridlər, (alkanol)aminlər və (C3) epoksidlər əsasında yeni səthi-aktiv maddələrin alınması, fiziki-kimyəvi xarakteristikası və xassələri" mövzusunda (Neft kimyası) dissertasiyanı müdafiə edərək kimya üzrə elmlər doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. Sintez edilmiş səthi-aktiv maddələr yüksək neftyığıcı və neftdispersləyici effektə malik olmaqla yanaşı ekoloji cəhətdən təhlükəsiz olduğu müəyyən edilmişdir. Tədqiqatlar işləri əsasən bərpa oluna bilən xammalar əsasında yeni, effektiv neftyığıcı və neftdispersləyici səthi-aktiv maddələrin alınması və onların quruluş–xassə asılılıqların tədqiqinə həsr etmişdir.
Rəhman Qurbanov
Qurbanov Rəhman Əlisgəndər oğlu — neftin, qazın nəqli və qaz təsərrüfatı məsələləri üzrə sabiq vitse-prezident (2010-2016), "Azərbaycan Respublikası əməkdar mühəndisi", "Şöhrət" ordeni laureatı, Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü.
Rəvan Rəhimov
Elmi fəaliyyəti
2017-ci ildə R.A.Rəhimov AMEA-nın müxbir üzvü, k.ü.e.d., prof. Z.H.Əsədovun rəhbərlik etdiyi "Səthi-aktiv reagentlər və preparatlar" laboratoriyasında baş elmi işçi vəzifəsinə təsdiq edilmişdir.
Rəhman Qurbanov
Həyatı
Qurbanov Rəhman Əlisgəndər oğlu 1946-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
Rəvan Rəhimov
Elmi Tədqiqatları
R.A.Rəhimov 200-dən çox elmi əsərin müəllifidir. Onlardan 85-dən çoxu məqalə, 3-ü isə Azərbaycan Respublikasının patentidir. Məqalələrdən 38-dən çoxu xarici ölkələrin (Almaniya, İngiltərə, Ukrayna, Cənubi Koreya, ABŞ, Yaponiya, Malaziya, Efiopiya, Rusiya, həmçinin dünyanın ən nüfuzlu redaksiyaları olan Elsevier, Springer, American Chemical Society, Taylor & Francis və Wiley Online Library) nüfuzlu jurnallarında, həmçinin onlardan 30-u "Thomson Reuters" Agentliyinin siyahısına düşən jurnallardır.
Üç mədəniyyət (Əhməd bəy Ağaoğlu)
Üç mədəniyyət — Əhməd bəy Ağaoğlunun ilk dəfə 1920-ci ildə nəşr olunmuş əsəri.
Məzmun
Azərbaycan mühacirət ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrindən biri olan Əhməd Ağaoğlunun «Üç mədəniyyət» əsərində dünya sivilizasiyasının beşiyi olan Şərqin tənəzzülünün səbəbləri araşdırılır.
Əsər geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Nəşr və tərcümə
Əsər İstanbulda 1927 və 1972-ci illərdə nəşr edilib. Ruhəngiz Soltanova tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş, filologiya elmləri doktoru, professor Vaqif Sultanlının elmi redaktorluğu, ön söz və şərhlərin müəllifliyi ilə Bakıda 2017-ci ildə Bakı Kitab Klubunda 182 səhifədə, 50 tirajla çap edilib.
Axill (Misir)
Axill — Qədim Misir hərbi xadimi. O, Misir fironu XIII Ptolemey Teos Filopatorun qəyyumlarından biri olmuşdur. Axill e.ə. 48-ci ildə Pompey Misirə qaçdığı zaman fironun qoşunlarının komandanı olmuşdur. Yuli Sezar Axilli qeyri-adi cəsarətə malik bir insan adlandırmışdır. O, xədim Potin və Xioslu Teodatın təklifi əsasında Lusi Septimi ilə Pompeyi öldürmüşdür.
Boris Paton
Paton Boris Yevgenyeviç — akademik, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəxri üzvü (2002)
Həyatı
Boris Paton 1918-ci il noyabrın 27-də Kiyev şəhərində körpü inşaatı sahəsində tanınmış mütəxəssis, Kiyev Sənaye İnstitutunun professoru Yevgeni Oskaroviç Patonun ailəsində anadan olmuşdur. 1941-ci ildə Kiyev Sənaye İnstitutunu "Elektrotexnika" ixtisası üzrə bitirdikdən sonra Qorki şəhərində "Krasnoye Sormovo" zavodunun elektrotexnika laboratoriyasında mühəndis işləmişdir.
1943-cü ildə gənc Paton yeni texnologiyanın tətbiqinə görə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif olunmuşdur.
1950–1953-cü illərdə B.Yevgeniyeviç Y.Paton adına Elektrikqaynaq İnstitutunda elmi işlər üzrə direktor müavini işləmişdir. 1953-cü ildən o, institutun direktoru vəzifəsində atasını əvəz edir.
1951-ci ildə B.Y.Paton USSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, 1958-ci ildə həqiqi üzvü (akademik) seçilmişdir.
1962-ci ildən bu günədək B.Y.Paton USSR EA-nın, Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının ömürlük prezidentidir.
Akademik B.Y.Paton 2002-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəxri üzvü seçilmişdir.
Kristof Jozef Mari Dabire
Kristof Jozef Mari Dabire — siyasətçi, Burkina-Fasonun keçmiş Baş naziri.
Fəaliyyəti
Dabire Tomas Sankara rəhbərliyində İqtisadiyyat və Planlaşdırma Nazirliyində Əməkdaşlıq baş direktoru olduğu 1984–1988-ci illərdə İqtisadiyyat və Planlaşdırma Nazirliyində Tədqiqatlar və Layihələr Direktoru vəzifəsində çalışıb. Bu vəzifəni 1992-ci ilə qədər tutdu.
1992-ci ildə Dabire 2000-ci ilə qədər çalışdığı Burkina-Fasonun Orta, Ali Təhsil və Elmi Araşdırmalar şöbəsində 1997-ci ilə qədər məsul olduğu Səhiyyə Departamentini idarə etdi. Bu müddət ərzində Burkina Faso Milli Məclisində kreslo qazandı. 2002-ci ildə Milli Məclisə yenidən seçildikdən sonra Dabire 2007-ci ilə qədər daha beş il müddətə vəzifəsini icra etdi. 21 yanvar 2019-cu ildə Baş nazir vəzifəsinə təyin edildi və üç gün sonra vəzifəsinə başladı.
8 dekabr 2021-ci ildə artan təhlükəsizlik böhranı fonunda Burkina-Fasonun Prezidenti Rok Kabore Dabireni Baş nazir vəzifəsindən azad etdi. Prezidentin fərmanında deyilirdi ki, səlahiyyət müddəti başa çatan hökumət üzvləri yeni hökumət qurulana qədər ölkəni idarə edəcəklər.
Qafqaz әsiri (hekayə)
Qafqaz əsiri — dağlarda əsarətdə rus zabitləri Jilin və Kostılin haqqında.
Hekayə haqda
Hadisə Qafqaz müharibəsi zamanı olur. Qafqazda zabit Jilin xidmət edir. Onun anası Jilinə məktub göndərir: "Çox xəstəyəm bir qızı görmüşəm istəyirəm ölümümdən qabaq sənin toyunu görüm".
Nə vaxt ki, Jilin kənd sakinləri ruslarla döyüşdə görəndə qaçmağa yol axtarır. O Kostılinlə gecə sarayın altın qazırlar, və meşəyə soxulmağa çalışırlar. Ancaq Kostılinin ləngliyinə görə onlar meşəyə gedə bilmirlər. Onlara tatarlar fikir verirlər və geri gətirirlər. İndi onları çuxura atırlar. Dina Jilinə qulluq etməyə davam edir.
Jilin Kostılini götürüb qaçır. Kostılinnin iniltisini eşidən tatarlar yenə onları tutur. Jilin eyni zamanda orada tatar dilini öyrənir. Həm də həkimlik edirdi. Jilin görür ki, qaçmaq mümkün deyil, biraz hiyləgərlik edir. Tatarlara deyir ki, təcili dərman lazımdır.
Dərman adıyla Jilin tatarların əlindən qurtulur. Kostılinsə orada bir neçə ay qalır. Sonra Jilin tatarlara pul göndərib Kostılini oradan qurtarır.
Sex
Sex (, dolayı yolla сесh sözündən, o da zunft; mənası – "eyni sinifdən olan şəxslərin birliyi") — feodalizm cəmiyyətində şəhərlərdə iqtisadi cəhətdən müstəqil olan xırda istehsalçıların – sənətkarların peşə təşkilatları.
Tarixi
Sexlər XI–XII əsrlərdə Qərbi Avropa ölkələrindən Fransa, Almaniya və İngiltərədə (İtaliyada ola bilsin daha əvvəl) meydana gəlmiş, XIII–XIV əsrlərdə tam inkişaf etmişdir. Bu ölkələrin iri şəhərlərində müxtəlif ixtisaslı sənətkarlar sexlərdə birləşirdi (toxucular, çəkməcilər, yağçılar sexi və başqa sexlər əmələ gəlirdi). Şəhər əhalisinin digər təbəqələri də (məsəsələn, balıqçılar, musiqiçilər, həkimlər və b.) sexlər yaradırdılar. Sexlərin fəaliyyəti ilk növbədə şəhər sənətkarlarının istehsal mənafeyini güdürdü. Hər bir sexin əmək aləti təsvir olunmuş emblemi, sex möhürü, kassası olurdu. Sexlər şəhərdaxili sosial mübarizədə böyuk rol oynamışlar. Sexlər xırda sənət istehsalını müdafiə və mühafizə etməklə sənayenin inkişafını ləngidir, yeni kapitalist təsərrüfat formalarının inkişaf edib artmasına maneçilik törədirdi. Buna görə də inkişaf etmiş kapitalist münasibətlərinin bərqərar olması sex sistemini dağıtmışdır. XVIII əsrin sonu XIX əsrin əvvəllərində inkişaf etmiiş kapitalist ölkələrində sexlər qanunvericiliklə ləğv olunmuşdur.
Azərbaycanda
Azərbaycanda sənətkar birləşmələri hələ Sasanilər dövrundən mövcud olmuşdur. IX–XII əsrlərdə Gəncə, Şamaxı, Dərbənd və s. Azərbaycan şəhərlərində sənət sahələrinin xüsusi birləşmələri (sərrac, dabbaq, nəccar və s.) var idi. XIII–XVIII əsrlərdə sənətkar təşkilatları möhtərifə, ozan, əsnaf adlanırdı. XVII–XIX əsrlərdə sənətkarlar arasında dini-əxlaqi normalar xüsusi risalə və nizamnamələr (fütuvvətnamələr) əsasında təsbit edilirdi. Əsnaf daxilində inkişaf etmiş sosial iyerarxiya olmadığına görə sex inhisarı da mövcud deyildi. Ustalar istədiyi qədər şagird yetişdirə bilərdi. Ustalığa keçmə "qurşama" mərasimi ilə başa şatdırılırdı. Ustalığa keçənlər fərdi dükan-emalatxana acmaq ixtiyarına malik idi. Feodalların şəhərlərdə hakim olmaları əsnafların daxili özunuidarə hüququnu xeyli məhdudlaşdırırdı.
Ziya Nuriyev
Təhsili
Birsk Pedaqoji Kolleci (1933) və Ümumittifaq Bolşeviklər Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi yanında Ali Partiya Məktəbini (1951) bitirmişdir. 1966-cı ildə İqtisad elmləri namizədi olmuş və "İqtisadiyyat və Taxıl istehsalı" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
Bioqrafiyası
8 mart 1915-ci ildə Ufa quberniyasının Birsk qəzasının Verxne Laçentau kəndində (indiki Başqırdıstanın Birsk rayonunun Verxnelaçentau kəndi) kəndli ailəsində anadan olmuşdur.
Anasının ulu babası bir volost rəhbəri idi. Dədə Qutlu-Əhməd və nənəsi Şəmsiyamalın bir qız və dörd oğulu olur: Fəzli-Əhməd, Nuri-Əhməd, Xuji-Əhməd, Faizi-Rəhman. Hər birinin 5-7 uşağı var idi.
Atası Nuri-Əhməd Birinci Dünya müharibəsinin cəbhələrində vuruşmuşdur. Kəndə qayıtdıqdan sonra tif xəstəliyinə tutulur dünyasını dəyişir. O zaman Ziyanın üç yaşı olur. Anası Maftuxanın (1877-1957) qucağında yeddi uşaq qoymuşdu (bacılar Sabir 1902-1992, Nuriyə, Saliha, Madixinur, qardaşlar Qalinur 1904-1992, Şaixinur - 1941-ci ildə müharibədə ölmüşdür). 1921-ci ildə başlanan quraqlıqdan yalnız heyvandarlıq sayəsində sağ qaldılar. 1922-ci ildə Ziya kənd ibtidai məktəbində oxumağa başlayır. Anası 80 il yaşayır və insultdan ölür. 1933-1935 Ziya Nuriyev kolxoz gəncləri məktəbinin müəllimi işləyir.
1935-1938 - Boray rayonunun başçısı olur.
1938-1940 - Qızıl Orduda xidmət: 2 Xüsusi Qırmızı Bayraq Ordusunun artilleriya alayının Komsomol Bürosunun katibi.
1940-1942 - Buzovyazovi rayonunun başçısı.
1942-1943 - Podlubovskaya rayonunun Siyasi şöbəsinin müdiri.
1943-1944 - Kommunist partiyası Buzovyazovski rayon komitəsinin 2-ci katibi.
1944-1945 - Kommunist partiyası Kiqin rayon komitəsinin 1-ci katibi
1945-1948 - Ümumittifaq Bolşeviklər Kommunist Partiyası Başqırd Regional Komitəsinin kənd təsərrüfatı şöbəsi müdiri.
1952-1957 - Katib, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Başqırd Vilayət Komitəsinin 2-ci katibi.
1957-1969 - Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin 1-ci katibi.
1969-1973 - SSRİ Nazirlər Soveti yanında Dövlət Satınalma Komitəsinin sədri, SSRİ Satınalma Naziri.
1973-1985 - SSRİ Nazirlər Sovetinin sədr müavini, SSRİ Nazirlər Soveti Rəyasət Heyətinin aqrosənaye kompleksi üzrə Komissiyasının sədri.
1985-ci ilin noyabr ayından bəri federal əhəmiyyətli fərdi təqaüdçü olur. Təqaüddə olarkən Nuriev "Auldan Kremlə" adlı bir xatirələr kitabı yazmış və burada Mao Tszedun, Kliment Voroşilov, İndira Qandi ilə görüşlərindən yazmışdır.
1985-ci ilin dekabrında SSRİ Nazirlər Sovetinin dövlət müşaviri vəzifəsinə təsdiq edilir. Bu vəzifəni 1988-ci ilə qədər tutur
19 oktyabr 2012-ci ildə 98 yaşında Moskvada vəfat edir. Novodeviçye qəbiristanlığında, həyat yoldaşının yanında dəfn edilmişdir.
Əli Bulağı (Salmas)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 438 nəfər. yaşayır (71 ailə).
Xioslu Teodat
Xioslu Teodat (həmçinin, Diodot və ya Teodot; ) — Misir fironu XIII Ptolemeyin ustası, müəllimi və müşaviri. O, Sezarın rəğbətini qazanmaq məqsədilə Ptolemeyi Misirə sığınan Pompeyi öldürməyə razı salmışdır. O, sonradan Brut tərəfindən öldürülmüşdür.
X Karl Qustav
X Karl Qustav və ya Karl Qustav — İsveç kralı və Bremen-Verden hersoqu. Con Kasimirin və İsveçli Katerinanın oğlu olmuşdur. Karl Qustav taxta çıxmamışdan əvvəl qohumu Kralıça Kristina 1632-1654-cü illərdə İsveç hökmdarı olmuşdur. 1654-cü ildə Karl bir qadının ölkəni idarə edə bilməyəcəyini bidirərək taxta çıxmış və ölümünə qədər kral olmuşdur.
Karl Qustav İsveç taxtının əsl varisi idi, lakin yaşı az olduğuna görə taxta qohumu Kristina çıxmışdı. Hakimiyyəti dövründə Reç Pospolita ilə tez-tez müharibə etmiş və bir dəfə Reç Pospolitanın paytaxtı Varşavanı ələ də keçirə bilmişdir. Lakin sonradan şəhəri itirmişdir.
NGC 1454
NGC 1454, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. * tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Seçki dairəsi
Seçki dairəsi — dövlətin nümayəndəli orqanlarına seçkilər keçirmək üçün yaradılan ərazi vahidi. SSRİ-də seçki dairəsi bərabər sayda əhali hesabı ilə, yaxud eyni adlı milli dövlət-ərazi birlətmələri olan millətlərin və xalqların bərabər numayəndəlik prinsipi üzrə yaradılır. Hər dairədən 1 deputat seçilir. Bu prinsip bərabər seçki hüququnu, bütün seçicilərin seçkilərdə bərabər əsaslarla iştirakını təmin edir. SSRİ Ali Sovetinin Millətlər Sovetinə seckilərdə hər müttəfiq respublika əhalisinin sayından asılı olmayaraq 32 deputat irəli sürülürdü.
Hüseynzadə
Hüseynzadə — Azərbaycanlı soyadı.
Əhalinin orta yaşına görə ölkələrin siyahısı
thumb|550x550px|Ölkə üzrə orta yaşa, CIA World Factbook 2016 dəyərləndirməsi.
Metodologiya
Orta yaş (ing. median age) əhalini iki bərabər yaş qrupuna böldükdə, əhalinin yarısı bu yaşdan gənc, digər yarısı isə bu yaşdan qocadır. Başqa sözlə, elə yaşdır ki, əhalini tən iki yerə bölür. Bu ölkə əhalisinin yaşa görə necə paylandığını göstərir.
Hal hazırda, orta yaş ölkələrə görə çox müxtəlifdir. Məsələn, Nigerin əhalisinin orta yaşı 15 yaşdır, amma Avropa Birliyi, Kanada və Yaponiya kimi ölkələrdə bu yaş 40 dan yuxarıdır. Köhnə Sovet İttifaqı ölkələrində qadınların orta yaşı kişilərin orta yaşından dah çoxdur.
Xentey-Daur dağları
Xentey-Daur dağları (Хэнтэ́й-Чико́йское наго́рье) — Rusiyanın Zabaykal diyarının Monqolustanla dövlət sərhədi arasında yerləşən silsilə. Çikoy və Onon çayları arasında yerləşən bir dağlıq ərazi.
Silsilənin ümumi uzunluğu 350 km, maksimum eni 140 km-ə qədərdir. Hündürlüyü 1500–2200 m-dir. Ən yüksək nöqtəsi Bıstrinski Qolets dağıdır (2519 m). Dağlıq ölkəyə aşağıdakı silsilələr daxildir: Menzinski, Asinski, Burkalski, Esutayski, Çikokonski, Jerqokonski, Perevalnı, Xentey, Onon-Baldjinski, Çatanginski və Stanovik. Altano-Kurinskaya çökəkliyi də dağlıq əraziyə daxildir. Dağlıq ərazi Paleozoy formasiyanın qayalarından ibarətdir və onu qıran dağları olan qübbəli bir neotektonik qalxışdır. Relyefdə sıx bir tektonik qırılma sistemi ilə tamamlanan güclü üfüqi və şaquli diseksiyası olan yüksək dağlar üstünlük təşkil edir. Xüsusilə çay vadilərində kurumlar və qayalı çıxıntılar olan dik yamaclar üstünlük təşkil edir. Tez-tez bu yamaclar 500 m hündürlüyə çatır və 40 dərəcəyə qədər bir yamacı var. Bəzi silsilələrdə və çay vadilərində Pleystosen epoxası buzlaqlarının izləri qorunub saxlanılmışdır. Əsas mənzərə növləri dağ tayqası, meşə sahələri və çəmənliklərdir. Buzlaq relyef formaları hər yerdə yayılmışdır. Dağdan axan çaylar iti axına malikdir, şəlalələri vardır. Moren vadilərdə göllər vardır. Tayqa kəmərinin yuxarı hissələrində illik yağıntı miqdarı hesablamalara görə 600–800 mm-ə çatır. 1400 m hündürlüyə qədər olan böyük çayların vadilərinin dibi çəmənliklər və bataqlıqlar tərəfindən işğal edilmişdir. Çöllərin cənub dik yamacları 1600 m yüksəkliyə qalxır. Bəzi yerlərdə 1400 metrdən Alçaqboylu sidr şamı ilə seyrək meşələr başlayır. Şamların izlərinə 1350 m yüksəklikdən rast gəlinir. Meşənin yuxarı sərhədi Sibir sidrağacı ilə bitir. Dağ tayqası 1700–1800 m yüksəkliyə qədər uzanır. 1900–2000 m-dən yuxarıda holslar üstünlük təşkil edir. Dağlıq yaylanın çaylarının qidalanmasında əsas mənbəyi qardır. Xentey-Daur dağları Çingiz Xanın doğulduğu və böyüdüyü yer olduğu iddia edilir.
Flora
Dağlıq yaylada Soxondski Təbiət Qoruğu yerləşir. Transbaykal iynəyarpaqlı meşəsi ekoregionunun bir hissəsidir.
Gülüş
Gülüş — insanlarda ritmik olaraq diafraqma və digər tənəffüs orqanlarının eşidilə biləcək şəkildə fiziki hərəkəti. Bu hərəkət "ha-ha-ha" və ya "he-he-he" şəklindəki səslərin yaranması ilə nəticələnir. Gülüşün (qəhqəhənin) yaranması səbəbləri kimi qıdıqlanma formasında kənar mühit amilləri, yumorik hadisə və sözlər, düşüncələr göstərilir. Gülmək sevincin fiziki göstəricisi hesab olunur. Amma insanlar bəzi halldan utanmaq, təəccüblənmək kimi fərqli emosiyalarda belə gülürlər. Bəzən isə nəzakət xatirinə saxta gülüşlər baş verə bilər. İnsanlardan başqa bəzi primatlar da (şimpanze, qorilla, oranqutan) qəhqəhəyə bənzər səslər çıxarırlar. Ən çox sevinc, xoşbəxtlik, rahatlıq və s. kimi bir sıra müsbət emosional vəziyyətlərdə müşahidə olunsa da bəzi hallarda bunun əksinə xəcalət, təəccüb və ya əks duyğu halları zamanı da ortaya çıxa bilir.
Oba (İğdır)
Oba — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.
Tarixi
13 sentyabr 1919-cu ildə ermənilər tərəfindən öldürülən azərbaycan türklərinin toplu halda basdırıldığı çuxurların bir qismi 1986-cı ildə kənddə aparılan qazıntılar zamanı aşkarlanmışdır. Bu quyularda ermeni daşnaq qüvvələrin tərəfindən öldürülən 90 azərbaycan türkünün skeletləri tapılmışdır. Qərb Cəphəsi Komandanı Kazım Qarabəkir Paşanın 1919-cu ili sentyabrında Heyət-i Təmsiliyəyə yolladığı teleqramda bunlar bildirilir:
1920-ci ilin 11 noyabrdan 12-sinə keçən gecə 11-ci briqada komandanlığı ermənilərə qarşı hücuma keçmiş və elə həmin günün səhər saatlarında İğdır bələdiyə binasına Türkiyə bayrağı sancılmışdır. Bu olaylardan sonra 14 noyabr 1920-ci il tarixində 15-ci korpus komandanı Kazım Qarabəkir Paşanın başçılığı altında Türkiyə ordusu erməniləri Araz çayının qüzeyinə qovmuşdur. 3 dekabr 1920-ci ildə imzalanan Gümrü müqaviləsi ilə İğdır və ətrafı Türkiyə torpağı olması təsdiqlənmişdir.
Oba kəndi 1928-ci ildən bəri eyni adla kənd statusunu sürdürməkdədir. 12 sentyabr 2001-ci ildə "Oba Kənd Şəhidlik Abidəsi" İğdır valiliyinin vəsaiti hesabına qoyulmuşdur. 13 sentyabr 2005-ci ildə isə abidə valilik tərəfindən yenilənmişdir.
Coğrafiyası
İğdırdan 13 km uzaqlıqdadır. Kəndin qərbində Yaycı; qüzeyində Qasımcan, Hakmehmet və Quzugüdən; şərqində isə İğdır il mərkəzi və Enginalan kəndləri yer alır.
Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 448 nəfər azərbaycan türkü yaşayırdı.
Tanrının formulu
Tanrının formulu — portuqaliyalı jurnalist və yazıçı Joze Rodriges dos Santos tərəfindən yazılmış, 2006-cı ildə Portuqaliyada nəşr olunan dördüncü roman. 2006-cı ildə Portuqaliyada 100.000 tirajla ən çox satılan roman idi. Romanda Portuqaliyalı professor Tomas Noronhanın Albert Eynşteynin özünün hazırladığı düstur əsasında tanrının varlığının elmi sübutu axtarışından bəhs edilir. Macəra MKİ -nin iştirakı ilə İran, Tibet və Portuqaliyada baş verir. Kitabda son fizika nəzəriyyələrinə əsaslanan kainatın mənşəyi haqqında innovativ baxış təqdim olunur.
Qısa məzmun
1951-ci ilin yazısıdır. Princeton, New Jersey şəhərinin kiçik bir küçəsində naməlum bir adam gizlənib, baş verən mənzərəni diqqətlə izləyir. Polisin müşayiət etdiyi kortej kiçik, diqqətəlayiq bir evdə dayanarkən, ağ saçlı bir qoca aparıcı avtomobildən tullanır. O, piyada zolağına gedərkən eyvandan təxminən eyni yaşda, həm də vəhşi ağ saçlı bir kişi enir və onu hərarətlə qarşılayır. Kölgələrdə gizlənən müşahidəçi MKİ-dir – həmkarları da yaxınlıqdadırlar, İsrailin yeni gələn baş naziri David Ben-Qurion və onun ev sahibi, məşhur alim Albert Eynşteyn arasında evin içərisində baş verən söhbəti qeyd edirlər. Onların söhbətinin mövzusu: nüvə silahı və Allahın varlığı. Dünyaca məşhur kriptoanalitik Tomas Noronha Qahirədə Misir Muzeyinin ön pilləkənlərində gözləyir ki, cazibədar, qara saçlı bir qadın yaxınlaşıb onu müsəlman məhəlləsində nahar etməyə dəvət edir. Onun adı Ariana Pakravandır. O, iranlıdır və nahar zamanı İranda bu yaxınlarda aşkar edilmiş və hazırda Tehranda ciddi təhlükəsizlik altında saxlanılan naməlum sənəddə gizlənmiş kriptoqramı deşifrə etmək üçün Toması işə götürür. Sənədin Albert Eynşteyn tərəfindən yazılmış əlyazması olduğu ortaya çıxır və onun məzmunu o qədər qeyri-adi ola bilər ki, dünyanı silkələyə bilər. Əlyazmanın adı, sadəcə olaraq, Die Gottesformeldir. Eynşteynin müəmması. Tomas Tehrana getməzdən əvvəl Lissabondakı Amerika mədəniyyət attaşesi onu ABŞ səfirliyində görüşə dəvət edir. Orada, kriptoanalitik MKİ-nin iki əməkdaşı ilə görüşür və onlar ona xəbərdarlıq edirlər ki, sözügedən əlyazma əslində Eynşteynin İsrailin baş naziri David Ben-Qurion tərəfindən illər əvvəl istifadəyə verilmiş asanlıqla istehsal edilən atom bombası reseptidir. İranın belə bir silah hazırlamasına icazə verilə bilməz: Tomasa əlyazmanın dəqiq məzmununu öyrənmək və tapıntılarını bildirmək üçün iranlılarla əməkdaşlıq etmək missiyası verilir. Tehranda bir dəfə Tomas alman dilində yazılmış əlyazmanın müəmmalı tapmacalarla dolu olduğunu görür. Birincisi ingilis dilində yazılmış qəribə və qaranlıq bir şeirdir:
Səfəvi mətbəxi
Səfəvi mətbəxi - Səfəvilər dövlətinin yaranmasından süqutuna qədər (1501-1736) mövcud olan mətbəx mədəniyyəti.
Səfəvi mətbəxi mənbə və tədqiqatlarda
Səfəvi dövrünə aid olan və hicri qəməri 1389, miladi tarixi ilə 2010-cu ildə “Süruş” nəşriyyatında işıq üzü görmüş iki kulinariya risaləsinin çap edilib. Farsca yazılmış hər iki risalə əslən əfşar türklərindən olan görkəmli İran alimi İrəc Əfşar tərəfindən nəşrə hazırlanmış və “Aşpəziyi-doureyi-Səfəvi” (“Səfəvi dövrünün aşpazlığı”) adlı kitabda yayınlanmışdır.
İ.Əfşar kitaba “İşarə” adlanan ön söz yazmışdır. İranlı alim əvvəlcə aşpazlıq sənəti haqqında ərəbcə və farsca qaynaqlara dair müxtəsər məlumat vermiş, daha sonra isə nəşr etdirdiyi iki risalə barədə düşüncələrini oxucularla bölüşmüşdür. Ön sözün ardı olaraq yazdığı “İşarəyə əlavə” adlı bölümdə araşdırmaçı Şərq mətbəxinə dair qaynaqlar haqqında məlumatına bəzi dəqiqləşdirmələr və əlavələr etmişdir. Bunun ardınca İ.Əfşar özünün hazırladığı “Əski aşpazlıq biblioqrafiyası” adlı bölümü nəşr etdirmiş, burada fars və ərəb dillərində yazılmış aşpazlıq risalələrinin, kulinariya üzrə klassik mənbələrin və onlara dair müasir araşdırmaların siyahısına yer vermişdir. Daha sonra isə tədqiqatçı Səfəvi dövrünə aid hər iki aşpazlıq risaləsinin mətnini dərc etmişdir. Kitab şərhlər və göstəricilərlə təchiz olunmuşdur.
“Karnamə”nin yeganə nüsxəsi hal-hazırda Tehran Universiteti kitabxanasında No. 9701 şifrəsi ilə mühafizə edilir. Əsər müqəddimədən və 22 babdan ibarətdir. Fəsillərin təsnifatı yemək növləri üzrə aparılmışdır.
İ.Əfşarın nəşr etdirdiyi ikinci risalə Aşpaz Nurullanın “Maddətül-həyat” (“Həyat maddəsi”) adlı əsəridir. Mətnşünas alim kitabı hazırlayarkən əsərin Mahmud Fərhad Mötəmidin şəxsi kolleksiyasına və Tehrandakı Məclis kitabxanasına məxsus nüsxələrindən yararlanmışdır. Əsər müəllif xütbəsindən, ustadlıq haqqında fəsildən, müqəddimədən, 6 babdan və xatimədən ibarətdir. Müəllifin ata-babaları I Şah İsmayıl dövründən etibarən Səfəvi mətbəxində aşpaz olaraq çalışmışlar. Nurullanın özü əvvəlcə Şah Məhəmməd Xudabəndənin (1578-1587) oğlu və vəliəhdi Sultan Həmzə mirzəyə aşpazlıq etmiş və hətta bir dəfə çox dadlı qıyma-plov bişirdiyi üçün adı çəkilən şahzadədən gözəl bir at hədiyyə almışdı. Daha sonra isə müəllif I Şah Abbasın (1587-1629) saray aşpazı olmuş, onun icazəsi ilə h. 1003 / m. 1594-95-ci ildə Hicaza gedib Kəbəni ziyarət etdikdən sonra geri dönmüş və bu risaləni qələmə almışdır. Maraqlıdır ki, əsərin yazılması tarixi kimi başlanğıcda h. 1003-cü il tarixi göstərilsə də, risalənin I babında “indi 1014-cü ildir” (m. 1605-06) ifadəsi yer almışdır. Aşpaz Nurulla əsəri yazmaqda məqsədini bu cür açıqlayır: “Fikrimə düşdü ki, aşpazlıq elmi haqqında bir risalə bəyan edim. Ondan ötrü ki, bu elmin talibləri və ondan bəhrələnmək istəyənlər bundan bir feyz tapsınlar”.
Əsərin xatiməsində aşpazlıqda məşhur olduğu üçün bu əsəri yazmaqda ar etmədiyini vurğulayan müəllif aşağıdakı türkcə beytdən öz fikrini qüvvətləndirməkdən ötrü istifadə edir. :Risaləsinin tənqidlərlə üzləşə biləcəyini nəzərə alan Aşpaz Nurulla əsərdə ola biləcək nöqsanlara görə öncədən üzrxahlıq etməyi unutmur və yenə də fikrini daha dolğun ifadə etmək üçün türkcə bir misradan istifadə edir :
“Xahiş edirəm ki, qərəz əhli fürsət tapıb “yemək növləri bundan daha artıqdır” desələr, öncədən üzrxahlıq etdiyimi nəzərə alsınlar. Bu acizə bunlar çatıb.
Səfəvilərin dövlət məmuru Mirzə Səmianın “Təzkirətül-müluk” əsərindən bəlli olur ki, Səfəvi sarayında yeməklərin hazırlanması üçün ciddi və mürəkkəb bir sistem qurulmuşdu. Saray təsərrüfatlarının cəmindən ibarət olan “büyutat” təsisatına qida məhsullarının tədarükü və hazırlanması üzrə ixtisaslaşmış mətbəx (aşpazxana), meyvəxana, ğanat, həvicxana, abdarxana, səqqaxana, əyağxana, qəhvəxana, şərbətxana, şirəxana, çörəkxana, halvaçıxana, yoğurtxana, turşuxana və s. qurumlar daxil idi.
Səyyahların gözü ilə Səfəvi mətbəxi
Milli mətbəximizin rəngarəngliyi hələ Səfəvilər dövründə ölkəmizə səfər edən əcnəbi diplomatların və səyyahların heyrətinə səbəb olurdu. Təsadüfi deyildir ki, 1561-ci ildə Səfəvilər dövlətinə gəlmiş ingilis ticarət şirkətinin nümayəndəsi Antoni Cenkinson Şamaxı ətrafında Şirvan bəylərbəyisi Abdulla xan Ustaclunun onun şərəfinə təşkil etdiyi ziyafətlə bağlı belə yazırdı: Evliya Çələbi "Səyahətnamə"sində Səfəvi mətbəxi barədə maraqlı məlumatlar verir: Tanınmış hollan dənizçisi və səyyahı Yan Streys Səfəvi saray mətbəxi barədə belə yazır: