cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
UEFA Çempionlar Liqası 2020/2021
Qrup mərhələsi
Qrup mərhələsinin püşkü 1 oktyabrda Cenevrədə RTS kanalının studiyasında atıldı. Püşkə əsasən 32 klub hərəsində dördü olmaqla səkkiz qrupa ayrılır. (Eyni ölkədən klubların düşməməsi şərti ilə) Püşkatma üçün klublar aşağıdakı kriteriyalara əsasən dörd səbətdə olurlar:
Hər qrupda komandalar dairəvi sistem üzrə bir-biriləriylə həm evdə həm də səfərdə matçlar keçirirlər. Qrup oyunlarının sonunda 1 və 2-ci yeri tutmuş komandalar növbəti mərhələyə yüksəlir. Qrupunu üçüncü yerdə başa vuran klublar isə Avroliqanın 1/16 Final mərhələsində oynama hüququ qazanır.
Matçlar 2020-ci ilin 20–21 oktyabr, 27–28 oktyabr, 3–4 noyabr, 24–25 noyabr, 1–2 dekabr və 8–9 dekabr tarixlərində oynanacaq. Çempionlar Liqasına qatılan komandalar avtomatik olaraq UEFA Gənclər Liqasına da qatılır.
14 fərqli ölkənin komandası burada iştirak edir. 26 klub mübarizəyə elə bu mərhələdən başlayır. "Krasnodar", "Midtyulənd", "İstanbul Başakşehir" və "Renn" ilk dəfədir ki, bu mötəbər turnirin qrup mərhələsində iştirak edir. Bununla yanaşı, Çempionlar Liqası tarixində ilk dəfədir ki, üç rus klubu bu mərhələdə oynama hüququ qazanıb.
C qrupu
Qeydlər:
Qrup üçüncüləri
Qruplarını üçüncü yerdə başa vuran komandalar 2020–21-ci il UEFA Avropa Liqası mövsümünün 1/16 final mərhələsinə qatılır.
1/8 Final
1/8 Final mərhələsinin püşkatma mərasimi 14 dekabr 2020-ci ildə keçirildi. İlk matçlar 16, 17, 23 və 24 fevral, ikinci matçlar isə 9, 10, 16 və 17 mart 2021-ci il tarixlərində keçirildi.
1/4 Final
1/4 Final mərhələsinin püşkatma mərasimi 19 mart 2021-ci ildə keçirildi. İlk matçlar 6-7 aprel, ikinci matçlar isə 13-14 apreldə oynandı.
Yarı Final
Yarı finalın müqəddəratı da öncəki mərhələdə olduğu kimi 19 mart 2021-ci ildə müəyyənləşdi. İlk matçlar 27-28 aprel, ikinci matçlar isə 4-5 mayda oynandı.
Xoşabad (Nəmin)
Xoşabad — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 58 nəfər yaşayır (20 ailə).
Kuk-Karauk
Kuk-Karauk şəlaləsi — Başqırdıstanın Kuk-Karauk çayı üzərində yerləşən şəlalə. 1965-ci ildə təbiət abidəsi elan edilmişdir. İşembay yasaqlığı ərazisində yerləşir.
Yerləşməsi: Makar kəndindən 7 km aralıda, RZ16 yolu üzərində, Makar meşə təsərrüfatı ərrazisində, 46-cı məhəllədə yerləşir.
Şəlalə kaskad xüsusiyyətinə maliksir. Hündürlüyü 10–12 metrdir. Yay ayları suyun azalması ilə tamamən yoxa çıxır.
Turizm ərazisidir. Kuk-Karaukdan bir qədər aralıda Kalik-uskan qayası və Salavat və Ziqanovka mağaraları yerləşir.
Kutalan (Urmiya)
Kutalan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 242 nəfər yaşayır (53 ailə).
Port-of-Speyn
Port of Speyn  — Trinidad və Tobaqonun paytaxtı, ölkənin siyasi, iqtisadi və mədəni mərkəzi.
Tarixi
Port of Speyn şəhərinin əsası XVI əsrdə ispan işğalçıları tərəfindən qədim hindulara məxsus Konkerabiya adlanan yaşayış məskəninin yerində qoyulmuşdur. 1783-1796-cı illərdə Konkerabiya Trinidad adasında ispan müstəmləkə idarəçiliyinin inzibati mərkəzi olmuşdur. Şəhər yeni - Port of Speyn adını (ingiliscə tərcümədə "ispan limanı") 1797-ci ildə bu əraziyə ingilis mülkü də birləşdirildikdən sonra almışdır.
Coğrafiyası
Port of Speyn şəhəri kiçik Antil adaları qrupuna daxil olan Trinidad adasının şimal-qərbində, Karib dənizinin Pariya körfəzində yerləşir. Paytaxtın hava şəraiti rütubətli və isti subekvatorial iqlimin təsiri ilə formalaşır. Orta illik yağıntının miqdarı 1910 mm-ə çatır. Havanın orta temperaturu yanvar ayında +26°S-yə, iyul ayında isə +27°S-yə yaxındır. Quraqlıq mövsümü yanvar ayından may ayına qədər davam edir.
Dil
Dövlət dili ingilis dilidir. Həmçinin ispan, hind və patua dilləri də yayılıb.
ÇXR-nın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı
ÇXR-nın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı — Çinin xarici nümayəndələrinin siyahısıdır. Çin Xalq Respublikası, ölkənin bütün iqtisadi, ticari, siyasi, mədəni və hərbi əlaqələrini təmsil edən böyük bir diplomatik şəbəkəyə malikdir. 1970-ci illərə qədər dünyanın əksər ölkələriı Çin Xalq Respublikasına qarşı Çin Respublikasını tanıyıb, lakin bu gün Çin Respublikası ilə tam diplomatik əlaqələri olan bir neçə ölkə var. Ancaq Çin Respublikası ən çox dövlətlər ilə qeyri-rəsmi əlaqələr saxlayır.Çin Xalq Respublikasının başqa ölkələrdə fəxri konsulluğu yoxdur. 2015-ci ildə ən böyük xarici nümayəndəliyini Pakistanda açmışdır. thumb|sağ|450px|Çix Xalq Respublikasının diplomatik nümayəndəliklərinin olduğu ölkələrin xəritəsi
Afrika
sağ|thumb|[[Pretoriya|Pretoria diplomatik nümayəndəliyi.]] thumb|sağ|[[Ottavadakı diplomatik nümayəndəliyi]] thumb|sağ|[[Vaşinqtondiplomatik nümayəndəliyi]] thumb|[[Hyustondakı Çin baş konsolluğu]] thumb|[[Los-Ancelesdakı Çin baş konsolluğu]] thumb|sağ|[[San Fransiskodakı Çin baş konsolluğu.]] thumb|sağ|[[Tokiodakı Çin baş konsolluğu.]] thumb|[[Berlindəki Çin səfirliyi.]] thumb|sağ|[[Berndəki Çin səfirliyi.]] thumb|[[Budapeştdəki Çin səfirliyi.]] thumb|[[Kiyevdəki Çin səfirliyi.]] thumb|sağ|[[Odessadakı Çin baş konsolluğu.]] thumb|[[Londondəki Çin səfirliyi.]] thumb|[[Lüksemburqdəkı Çin səfirliyi.]] thumb|sağ|[[Madriddəki Çin səfirliyi]] thumb|[[Moskvadəki Çin səfirliyi.]] thumb|[[Oslodakı Çin səfirliyi.]] thumb|[[Parisdəki Çin səfirliyi.]] thumb|[[Praqadakı Çin səfirliyi.]] thumb|sağ|[[Reykyavikdəki Çin səfirliyi]] thumb|[[Stokholmdakı Çin səfirliyi.]] thumb|sağ|[[Vilnüsdəki Çin səfirliyi.]] thumb|sağ|[[Vyanadakı Çin səfirliyi.]] thumb|sağ|[[Kanberradakı Çin səfirliyi.]] sağ|thumb|[[Vellinqtondakı Çin səfirliyi.]]
Kamil Şirinov (çavuş)
Kamil Altay oğlu Şirinov (9 avqust 1999; Kürdəmir rayonu, Azərbaycan — 12 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Kamil Şirinov 1999-cu il avqustun 9-da Kürdəmir rayonunun Ərəb Qubalı kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun çavuşu olan Kamil Şirinov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Kamil Şirinov oktyabrın 12-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Kürdəmir rayonunun Ərəb Qubalı kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kamil Şirinov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kamil Şirinov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Lerni (Urmiya)
Lerni - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 373 nəfər yaşayır (65 ailə).
Bostandərə (Bicar)
Bostandərə — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 210 nəfər yaşayır (44 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri təşkil edir.
NGC 3535
NGC 3535, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Bob Semple tankı
Bob Semple tankı - Yeni Zelandiya Daxili İşlər naziri Bob Semple tərəfindən İkinci dünya müharibəsində yaradılmış Yeni Zelandiya tankıdır. Əldə olan materiallardan istifadə edilməklə hərbi texnikaya olan ehtiyacdan yaradılmış olan bu tank traktorun üzərinə polad parçaları birləşdirməklə yaradılmışdır. Yaponiyanın Yeni Zelandiyanı işğal etmək qorxusundan yaradılmış olan bu tank ölkənin müdafiə edilməsi ehtiyacından yaradılmışdır.
Rəsmi konstruksiya və hazırlanma planına sahib olmayan bu tank yaradılmış, lakin çoxsaylı mexaniki qüsurları, istifadə edilməsinin praktiki cəhətdən olduqca çətin olması səbəbindən kütləvi istehsala və hərbi əməliyyat meydanlarına heç bir zaman buraxılmamışdır.
Konstruksiya və yaradılması
Yeni Zelandiyanın qonşusu Avstraliya kimi yerli zirehli müharibə maşını istehsal edəcəck sənayesi yox idi. Zirehli müharibə maşının Böyük Britaniyadan idxal ediləcəyi gözlənilirdi. Avstraliya və Yeni Zelandiya zireh və zirehli maşın istehsal edəcək ağır sənayeyə sahib olsa da çox az şey istehsal edilmişdi. Yeni Zelandiya Ordusunun mexanikləşdirilməsi fikri, müharibədən əvvəl irəli sürülsə də bu sahədə çox az uğurlara imza atılmışdı. Əfqanıstan və Çinə satılan Caterpillar Model 35 şassisi üzərində bir zirehli qutudan hazırlanmış 1937-ci il istehsalı olan ABŞ istehsalı olan Disston “Altı Ton Traxtor Tankı”nın istifadəsi məsləhət görülmüşdü.
Yeni Zelandiya bəzi digər ölkələrin zirehli yük maşınlarına oxşayan zirehli yük maşınları istehsal etmişdi və Avstraliyadan Böyük Britaniya istehsalı olan Universal Daşıyıcı (Universal Carrier) almaq planları baş tutmamışdı. Buna görə də Yeni Zelandiya hökuməti Avstraliyadan zirehli plakatlar idxal etdirmiş və öz imkanları hesabına tanklar və zirehli maşınlar istehsal etməyə qərar vermişdi. 1940-cı ildə Nasist Almaniyası tərəfindən Fransanın işğal edilməsi nəticəsində Böyük Britaniyanın əlində olan tanklar yox edilmişdi və beləliklə Yeni Zelandiyaya ixrac ediləcək tanklar da sıradan çıxmışdı. Yeni Zelandiya rəhbərliyi isə ABŞdan tanklar və zirehli maşınlar idxal etməyin əvəzinə daxili imkanlar hesabına istehsala qərar verildi.
Bu “traktor-tank”ın adekvat bir dizayn olacağı qərara alınmışdır; müdafiə tələb olunduqda, böyük bir tank üst quruluşu bir neçə saat ərzində bir traktor bazasına vurulacaq və beləliklə tankların tez çevrilməsinə və yerləşdirilməsinə imkan yaradılacaqdı.
İlk prototip (karbon poladlı) hal-hazırda asanlıqla tapıla bilən Caterpillar D8 tırtıllı traktorunun üzərində inşa edilmişdi. İctimai İşlər Departamenti 81 ədəd Caterpillar D8 traktoruna sahib idi. Eyni zamanda 19 ədəd də traktor əlçatan idi. Silah çatışmazlığı səbəbindən traktora 6 ədəd Bren pulemyotu yerləşdirilmişdi-hər tərəfdən biri, ikisi ön tərəfə, biri qülləyə və biri də, arxaya. Texnikanın hündürlüyü 12 ft (3.5 m)-dən çox idi və performansı çox zəif idi. Zireh plitəsinin olmaması səbəbindən mərmiləri sektirmə üçün dalğalı (manqan) örtükdən istifadə edilmişdir. Səkkiz nəfərdən ibarət olan ekipajı Bren pulemyotundan atəş aça bilmək üçün motorun üzərində yerləşdirilmiş bir silah yuvasının içərisinə girməli idi.
Tanklar hərhansı bir rəsmi plan və ya planlamadan istifadə edilmədən yaradılmışdı. Bir traxtorun bir “traxtor tankına” çevrilməsini nəzərdə tutan bir Amerikan kartpostalında  işləyən Bob Semple və TG Beck (Christchurch District Works Engineer), tankların dizaynını təkmilləşdirdi. İctimai İşlər naziri olan Bob Semple mövcud qaynaqlardan istifadə edərək ilk tank sürətlə PWD Temuka zavodlarında istehsal edilmişdi. Əlavə əkizi, NZR Addington zavodlarında istehsal edilmişdir. İlk dəyəri 5.902 £; ikinci və üçüncünün dəyəri 4.323 £; ümumi dəyəri 10.225 £ olmuşdur (Baxmayaraq ki, ordu texnikanın yalnızca 3.414 £ dəyərində olmasını istəyirdi.
Buradakı məqsəd, yapon istilası zamanı traxtorları tez bir zaman ərzində modifikasiya edərək cəbhə bölgəsinə göndərmək idi. Tanklar xalq tərəfindən gülüş obyektinə çevrildikdən sonra layihə ləğv edildi; Buna baxmayaraq, Bob Semple layihəsinin üzərində inadla dayandı və hətta “Daha yaxşı bir fikirlə gələn başqa bir şəxsi görə bilmirəm” dedi.
İstifadəsi və performansı
Tələblərin və resursların məhdud olması səbəbindən, tank funksional bir səhv idi. Böyük bir traxtorun baza kimi istifadə olunması və tələsik yaradılması, zəif qurulmuş bir tank üst qurğusuna sahib idi. Bundan əlavə yaradılmış tankların zirehi kifayət qədər güclü deyildi, çox ağır (20-25 ton), qeyri-sabit, sürət həddinin çox aşağı olması və sürətlər qutusunun dəyişdirilməsi üçün tankın mütləq dayandırılması lazım idi. Ayrıca olaraq, traxtorun quruluş forması və həddindən artıq titrəmələr səbəbiylə, tankdan atəş açmaq həm çox çətin, həm də qeyri-dəqiq idi. Bütün bu qeyri-məqbul dizaynlardan istifadə edilməsi səbəbinə görə, Bob Semple tankının “İndiyə qədər istehsal edilmiş olan ən pis tank” adını almasına səbəb olmuşdur.
Lur (Urmiya)
Lur - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Bob Semple tankı
Son nəticə
Sonunda, pratiki cəhətdən səmərəli olmadıqları üçün, tanklar ordu tərəfindən məhv məhv edilmişdirlər. Onlara orduda seriya nömrəsi olaraq NZ6292 (Papakurada) və NZ3494 &  NZ 3495 (Burnham'da) verilmişdi. Birincisi, 1944-cü ildə zirehləri söküldükdən sonra Sakit okeana buraxıldı.
Lur (Urmiya)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 317 nəfər yaşayır (73 ailə).
Mürəkkəb
thumb|right|200px|Müxtəlif rəngli mürəkkəblər və taxılan ucluqlu yazı qələmi Mürəkkəb — Yazı alətləri və ştamplar vasitəsi ilə mətn yazmaq və ya təsvir yaratmaq üçün istifadə edilən xüsusi duru rəng. Tərkibi dəmir, sulfat və az miqdarda turşu qarışığından ibarət olan açıq mavi və ya qara bir məhlul olan mürəkkəb, bu halı ilə solğun göründüyündən içinə toz şəklində anil əsaslı boya qatılır.
Növləri
thumb|Mürəkkəb ilə doldurulmuş qələmlə çəkilmiş və böyüdülmüş xətt Mürəkkəbin düsturu fərqlilik göstərsə də dörd komponenti ehtiva edir:
Mürəkkəb dörd sinifə bölünür:
Azərbaycan–Uels münasibətləri
Azərbaycan–Uels münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Uels arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Beynəlxalq görüşlər
Uels Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin dinc yolla nizamlanması ilə bağlı bir rəsmi görüşə ev sahibliyi etmişdir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Ermənistan Prezidenti Serj Sarkisyanla 4 sentyabr 2014-cü ildə Nyu-Portda görüşmüşdür.
Chromatica
Chromatica – Amerikalı müğənnisi Lady Gaganın altıncı studiya albomudur. Albom Streamline və Interscope musiqi şirkətlərini tərəfindən 29 may 2020-ci ildə işıq üzü görmüşdür. Albomun ilk sinqlı - "Stupid Love" adlı mahnını ifaçı 28 fevral 2020-ci ildə təqdim etmişdir.
Catağ (Bicar)
Catağ — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Qarabağ vulusvalisi
Qarabağ vulusvalisi bu mənalarda gələ bilər:
Polşa mətbəxi
thumb|200px thumb|200px thumb|200px thumb|200px
Polşa mətbəxi — Polşa mətbəxi öz yeməkləri ilə məşhurdur. Polşa mətbəxi Avropada yayılmışdır. Öz milli yeməkləri ilə tanınır. Hər regionunun özünəməxsus yeməkləri vardır. Ölkədə və bütün dünyada çox məşhurdur. Qeyd etmək olar ki, Polşa mətbəxi regionlara görə fərqlənir, dadların cürbəcürlüyü ilə boldur və dünyanın ən populyar mətbəxlərindən biri kimi sayılır.
Haqqında
thumb|200px thumb Polşa mətbəxi hisə verilmiş ət və kolbasa, şirniyyat və desertlərilə, xüsusən də piroqları ilə məşhurdur. Yolunuz Polşaya düşsə, mütləq kələmli və göbələkli piroqlar, jurek (turş çovdar şorbası) və mal əti ruletlərdən dadın. Ziyafətlər Polşa mətbəxinin ayrılmaz hissəsidir. Əsrlər boyu baş verən tarixi dəyişikliklər Polşa mətbəxinə də təsirsiz ötüşməyib. Müxtəlif tarixi hadisələr region mətbəxlərində iz qoyub. Belə ki, qonşu ölkələr və immiqrantların təsiri xörəklərin müxtəlifliyi və zənginliyində əks olunub. Polşada kənd təsərrüfatı yaxşı inkişaf etdiyindən, milli mətbəxində yarmalar xüsusi yer tutur – çörək və blinlər Polyakların sevimli qidalarından sayılır. Tərəvəzli və ya ətli xörəklərlə yanaşı, tərəvəz şorbaları Polşa mətbəxində xüsusi yer tutur. Polyaklar maral əti, göbələk, meyvə və meşə otlarından geniş istifadə edir. Balıq və balıq məhsulları polyakların imtinaedilməz ərzaqlarındandır. Bir çox milli xörəklər ilkin reseptləri ilə hazırlanır və heç bir dəyişiklik olunmayıb. Polşada qəlyanaltı üçün yağ, sirkə və ya qaymaqda olan siyənək balığını seçmək olar. Ən çox sevilən Polşa xörəklərdən biri biqosdur. Biqos müxtəlif ət növləri, göbələk, bişirilmiş təzə kələm və turş kələmdən hazırlanan xörəkdir. Qolabki tomat və ya qaymaq sousu ilə verilən içi ət və düyü ilə doldurulmuş kələm yarpaqlarıdır. Bekon və ya turşular ilə doldurulmuş mal əti ruleti də Polşada məşhurdur. thumb|
Şorbalar arasında çuğundurlu borş əsas yerlərdən birini tutur. Jurek şorbası çovdar unla hazırlanır və süfrəyə ağ kolbasa, bərk bişirilmiş yumurta, qıtıqotu ilə verilir. Meşə göbələklərindən hazırlanmış göbələk şorbası da fərqli dada malikdir. Ənənəvi piroqlar ət, pendir və ya meyvə ilə hazırlanır. Desertlərin arasında ən məşhurları meyvəli piroqlardır. Polşa mətbəxində turş kələm xüsusi yer tutur. Çünki o, bir çox xörəklərdə istifadə olunur və ayrıca salat kimi süfrəyə verilir. Turş kələm doğranılaraq duzlu suda qıcqırdılır. O, C, PP və bir çox B qrup vitaminlərlə zəngindir. Vodka ənənəvi Polşa içkisi hesab olunur. Lakin Polşada pivə hazırlama ənənəsi var ki, bu səbəbdən Polşa pivəsi bütün dünyada bəyənilir. Meyvə likörünü də polyaklar qədər ləziz hazırlayan ikinci millət tanıya bilməzsiniz. Polyak mətbəxinin əsas təamı biqosdur (ətli pörtlədilmiş kələm).
Məzrayə-i Nəsrabad (Urmiya)
Məzrayə-i Nəsrabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Məhsəti Gəncəvi Mərkəzi
Mərkəz haqqında
Binanın inşasına 2013-cü ildən başlanılıb və 2014-cü il yanvarın 21-də açılış mərasimi baş tutub. Məhsəti Gəncəvi Mərkəzi 3 mərtəbə, 1 zirzəmidən ibarətdir. Mərkəzin qarşısında şairin heykəli, onun adını daşıyan bağ vardır. Məhsəti Gəncəvi Mərkəzində; Məhsəti otağı, Məhsəti muzeyi, qədim milli musiqi alətləri salonu, milli geyimlər salonu, şahmat fiqurları, elektron kitabxana və s. yerləşir. Mərkəzdə şairin portretləri olan xalçalar, nümayiş etdirilir.
Mərkəzdəki elektron köşkdə Məhsətinin rübailəri Azərbaycan, rus və ingilis dillərində təqdim olunur. Mərkəzin milli geyimlər sərgisində Məhsəti Gəncəvinin yaşadığı dövrdə, xüsusilə də İntibah dönəmində xanımlara xas milli geyim nümunələri sərgilənir. Rəsm qalereyasında Məhsəti Gəncəvi obrazı və rübai lərinə həsr edilmiş tablolar, monumental əsərlər nümayiş etdirilir. Məhsəti otağında şairənin heykəli yerləşir. Burada miniatür və rəsm əsərləri təqdim edilir. Mərkəzdə musiqi studiyası, not kitabxanası, muğam, fortepiano şöbələri və iclas zalı vardır.
Gültəpə-i Taqamin (Bicar)
Gültəpə-i Taqamin — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 260 nəfər yaşayır (65 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri təşkil edir.
Lakierovların binası
Lakierovların binası — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina tarixi və mədəni bina olaraq yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bina İvan Alekseyeviç Varvasinin mülkiyyətində olmuşdur. Bina 1830-cu illərdə inşa edilmişdir. Bina Qreçeskaya 42 ünvanında yerləşir. Bina klassizm stilinə stilinə sahibdir
Tarixi
XIX əarin əvvəllərindı inşa edilən bina kərpiç stilinə malik olmuşdur. Bina İvan Alekseyeviç Varvasinin mülkiyyətində idi. I Aleksadrın Taqanroqu ziyarəti zamanı burafa at tövləsi vardı. Onlar şəhər vəsaiti hesabına inşa edilmişdir. Burada kazaklata aid leyb qvardiya yerləşirdi. Bu binanın sahibləri baxımından zəngin tarixi vardı. O müxtəlif zamanlarda tanınmış Taqanroq ailələrinin mülkiyyətində olmuşdur.
XIX əsrin ikinci yarısında binaya binaya Rostov qəzasında dəftərxana müəllimi, kollec məsləhətçisi Mark Nikolay Varvasinin mülkiyyətinə çevrilmişdir. 1836-cı ildə bina Varvasi Sofi Dmitrievna Alferaki ilə nişanlanmışdır. Varvasi ailəsində iki qız uşağı böyüyürdü: Aleksandra və Yelena. Aleksandra yunan kralının əyanına ərə getmişdi. Yelena isə rus heraldikasının banisi Aleksandr Borisoviç Lakierə ərə getmişdir. Onun kitabı 1854-cü ildə çıxır. Bu əməyinə görə Demidov mükafatı alır.
1 yanvar 1960-cı il məlumatına görə bina 903 kvadrat sajen ərazini əhatə edirdi. Aleksabdr Lakier 1870-ci ildə, həyat yoldaşı olan Yelena isə 1915-ci ildə həlak olmuşdur. Aleksandr və Yelebanın beş uşaqları olmuşdur: oğlanları Mark, İvan və qızları Sofiya, Aleksandra və Yelena.
1918-ci ildə burada Qırmıxı orduya aid əsgər yataqxanası yerləşirdi. 1920-ci illərdə həyətində "Qalvanoelement" fabriki yerləşirdi. Hazırda isə yaşayış binası kimi istifadə edilir. 1992-ci ildən yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir.
Təsviri
İki mərtəbəli bina müxtəlif dekor elementləri ilə bəzədilmişdir. İlk əvvəl kəpiç stilində inşa edilsə də, 1972-ci ildə klassizm stilinə uyğunlaşdırılmışdır.
Stanislav Mamayev
Boris Kolesnikov — ekoloq, biologiya elmləri doktoru, professor, Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, Rusiya Federasiyasının əməkdar elm xadimi.
Bioqrafiyası
Aleksandr Petroviç və Anastasiya Alekseevna Mamayevin ailəsində anadan olmuşdur. Atası bir tekstil işçisinin ailəsində anadan olmuş, özü bir toxuculuq fabrikində işləmiş, daha sonra N.İ. Lobaçevski adına Nijni Novqorod Dövlət Universitetinin işçilər fakültəsini, daha sonra Hərbi-Siyasi İnstitutunu bitirmişdir. Kətan dəyirmanının direktoru, meşə sahəsinin müdiri, məktəb direktoru işləmişdir, ancaq əsasən müəllimliklə məşğul olmuşdur. 1945-ci ildə demobilizasiyadan dərhal sonra dünyasını dəyişir. Anam ömrü boyu ibtidai sinif müəllimi olaraq çalışır.
Stanislav Mamayev Melenki şəhərində anadan olmuşdur. 1946-cı ildə Moskva Meşəçilik İnstitutunun meşə təsərrüfatı fakültəsinə daxil olur və oranı fərqlənmə ilə bitirir. Moskvadakı "Aqrolesoproekt" ekspedisiyasının mühəndis-aqro meşə melioratoru kimi işə düzəlir.
1953-cü ildə Mamayev Moskva Kənd Təsərrüfatı Akademiyasının Meşəçilik Bölməsində aspiranturaya daxil olur. 1957-ci ildə Adi şamın reproduktiv keyfiyyətlərinin spesifik dəyişkənliyi problemlərinə dair namizədlik dissertasiyasını uğurla müdafiə edir.
1959-cu ilin yanvarında Stanislav Mamayev SSRİ Elmlər Akademiyası Ural Filialının Biologiya İnstitutunun direktoru S. Şvartsın dəvəti ilə Sverdlovsk şəhərinə köçür və İnstitutun Botanika Bağının elmi direktoru olur. O dövrdə Botanika bağı əslində elmi iş aparmırdı, elmi dərəcəsi olmayan yalnız üç işçi var idi. Sərgilər yaratmaq, kolleksiyalar artırmaq üçün vəsait isə demək olar ki, yox idi.
Mamayev ən qısa müddətdə dendrari yaratmaq üçün bir sxem hazırlayır və həyata keçirməyə başlayır. Artıq 1959-cu ilin may ayında bir neçə işçisi ilə birlikdə bitkilərin əkilməsinə başlanılır. Bundan sonra əkinlər hesabına hər baharda dendrarinin əsas ekspozisiyaları formalaşağa başlayır. Qışda adi şamı növ daxilində dəyişkənliyini qiymətləndirmək üçün material toplanılır. Tədricən gənc alimlər qrupu formalaşdırılır, sonradan onlardan 4-ü elmlər doktoru olur və iyirmidən çoxu namizədi olur. 1970-ci ildə Mamayev "Uralda Pinaceae ailəsinin spesifik dəyişkənlik qanunauyğunluqları" adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir. Elə həmin il o, Nəbatat bağının rəhbəri olur. Dendrarini idarə etdiyi 40 illik müddətdə, bütün həyatını işə həsr edərək, tətil və tətillərdən istifadə etməyib. 1988-ci ildə Rusiya Elmlər Akademiyasının Ural Şöbəsi Stanislav Aleksandroviçi qısa müddətdə yaradılan gələcək Meşə İnstitutunun direktoru-təşkilatçısı vəzifəsinə namizəd göstərir. 1998-ci ildə Meşə İnstitutu nəhayət müstəqil bir institut statusu alan Botanika Bağına çevrilir. Mamayevin rəhbərliyi altında qırx il ərzində botanika bağı iki yüzdən çox işçisi olan böyük bir tədqiqat institutuna çevrilir.
15 fevral 2007-ci ildə Yekaterinburqda vəfat edir. Şiroko Reçko qəbiristanlığında dəfn edilir.
Mükafatları
1988-ci ildə Mamayev "RSFSR-nin əməkdar elm xadimi" adına layiq görülmüşdür. 1991-ci ildə Rusiya Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilir. Dəfələrlə Rusiya Elmlər Akademiyası, Sverdlovsk vilayətinin rəhbərliyi onu Yekaterinburqun fəxri fərmanları ilə təltif edilmişdir. Üç dəfə "Rusiyanın təbiətinin qorunmasına görə" fəxri nişanına layiq görülmüşdür.
== Seçilmiş ədəbiyyat siyahısı ==
Russian Red
Russian Red - (rus qırmızısı - musiqiçinin sevimli dodaq boyasının adı) — əsl adı Lurdes Ernandes (Lourdes Hernández; ) olan indie və folk janrlarının ifaçısı. İspaniyada ispan Feisti kimi tanınır. Bütün musiqilərini ingilis dilində yazır və səsləndirir. Eyni zamanda ingilis mahnılarına qulaq asır. Musiqiçinin səsi bir çox mahnılarda Kaliforniyadan olan ifaçı Djoannı Nyusomun səsi kimi uşaq səsini xatırladır. Russian Red proyekti Lurdesin musiqiçi Brayan Hantla (atası - ingilis, anası ispan idi) tanış olduğu vaxtdan başlayır. Onunla birlikdə demo-yazı (bura hələ də işıq özü görməyən «Reason», «The Night of the Paper» və «Sadie» trekləri daxil olmuşdu) buraxır ki, bunun sayəsində MySpace səhifəsində 70 000 baxış qeydə alınır. Russian Red "təxəllüsü" Lurdesin adətən işlətdiyi eyniadlı qırmızı pomadanın adından yaranıb.
Salyan xalçaları
Salyan xalçaları — Azərbaycanın Quba-Şirvan xalçaçılıq mərkəzinin Şirvan qrupuna aid olan bu xalçalar qədim və zəngin tarixə malikdir.
İstehsalı
Xalçanın adı Salyan şəhərinin adından götürülmüşdür. Hal — hazırda bu xalçalar Qaradonlu (İmişli rayonu), Şıx — Salahlı, Xalac, Qarabağlı və başqa kəndlərdə istehsal olunur. Əvvəllər Salyanda, Lənkəranda, Talışda istehsal olunan xovlu və xovsuz xalçalar daha çox "Muğan" adı ilə tanınırdı.
Bədii xüsusiyyətləri
Salyanın xalçaçılıq məntəqələrində istehsal olunan əksər xalçaların koloriti, adətən, mülayim olur. Muğan və Talış dairələrinin bütün xalçaçılıq məntəqələrində "Quşlu" adı ilə tanınan mürəkkəb kompozisiyalı xalçaların ara sahəsinin naxışı əsas və doldurucu elementlərin bir sırasından ibarətdir. Əsas element iri səkkizguşəli medalyonlardır. Bu medalyonların yuxarı və aşağı hissələrində quyruqları sallanmış quşların cüt təsvirləri verilmişdir. Uzunsov formatlı xalçaların ara sahəsi, adətən, quşla və bir göllə toxunur. Eni uzununa uyğun gələn sadə xalçaların ara sahəsi isə quşsuz və cüt göllü olur. Quşlu xalçalar daha geniş yayılmışdır.
Texniki xüsusiyyətləri
"Salyan" adını daşıyan xalçaların ölçüsü təqribən 125x180sm-dən 150x250sm-ə qədər dəyişir. "Quşlu" xalçalar əksər hallarda uzunsov olur — 120x280sm. Bəzən kiçik ölçülü xalçalara rast gəlinir. İlmələrin sıxlığı: bir kvadrat desimetrdə 37x42 ilmə yerləşir (bir kvadrat metrdə 160 min ilmə). Xovun hündürlüyü 6–7mm-dir.
Azərbaycan təhsil tarixi (II cild)
Azərbaycan təhsil tarixi (II cild) — "Azərbaycan təhsil tarixi" çoxcildliyinin ikinci cildi.
İkinci cild
"Azərbaycan təhsil tarixi" adlı kitabın II cildi sovet hakimiyyəti illərində Azərbaycanda təhsil quruculuğundan, təhsil sisteminin mahiyyətindən bəhs edir. Kitabda 1768 azərbaycanlı haqqında məlumat var.
Kitabın II fəsli Azərbaycanda internat tipli təhsil müəssisələrinin, xüsusi məktəblərin təşəkkülündən və inkişafından bəhs edir. Azərbaycanda, internat məktəblərin tarixi 20-ci illərdən başlanır. Azərbaycan SSR Xalq Maarif Komissarlığının 1926-cı il 6 yanvar tarixli qərarı ilə qəbul edilmiş "Kəndli gənclər məktəbləri haqqında" Əsasnaməyə görə məktəblərin nəzdində kəndlərdən gələn uşaqlar üçün internat tipli yataqxanalar təşkil edilməsi nəzərdə tutulmuşdu. Sonralar bu tipli məktəblərin təcrübəsi əsasında internat məktəblər yaradıldı.
Məqsəd
Kitabın yazılmasında məqsəd Azərbaycan təhsil tarixinin şərəfli keçmişini, bügünkü nailiyyətlərini aydın göstərməkdir. Hər bir vətəndaş ötən əsrlərdə ziyalılarımızın necə çətinliklərlə qarşılaşdığını, millətin balalarını təhsilə cəlb etmək üçün hansı məhrumiyyətlərə dözdüyünü bilsin.
Heydər Əliyevin ziyalılara müraciətlə dediyi: “Azərbaycan təhsili, məktəbləri sona çatan XX əsrdə çox böyük nailiyyətlər əldə edib. Əsrin əvvəllərində Azərbaycanın mütəfəkkir şəxsləri, maarifçiləri, ziyalıları, müəllimləri xalqımızı savadsızlıqdan, ətalətdən çıxarmaq, maarifləndirmək, təhsil inkişaf etdirmək üçün çox işlər görmüşlər. Əgər Azərbaycan Respublikasının təhsil tarixi yazılsa (bu tarix yazılmalıdır), şübhəsiz ki, hər mərhələdə görülən işlər orada əksini tapacaq və öz qiymətini alacaqdır”.
Məzmun
Kitabın ilk fəslinin böyük bir hissəsi Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyəti illərində Azərbaycanda ümumi orta təhsilin inkişaf istiqamətlərinin təhlilinə həsr olunmuşdur. Heydər Əliyevin rəhbərliyi dövründə respublikada geniş məktəb quruculuğu işləri aparıldı. 1970-1980-ci illərdə 683,1 min şagird yerlik 1191 ümumtəhsil məktəb binası tikilib istifadəyə verildi ki, bu da 1946-1970-ci illərdəki göstəricilərdən (520 məktəb) iki dəfə çox idi. I fəsildə geniş şərh olunan məsələlərdən biri də sovet hakimiyyəti illərində yaradılan məktəbdənkənar tərbiyə müəssisələrinin fəaliyyətinin təhlilidir. Bu müəssisələr uşaq, yeniyetmə və gənclərin maraq və bacarıqlarının, intellektual səviyyələrinin, yaradıcılıq qabiliyyətlərinin inkişafı və fiziki cəhətdən sağlam böyümələri üçün əlverişli şərait yaratmağa xidmət edirdi. Kitabda respublikamızda həmin dövrdə yaranan və fəaliyyət göstərən müxtəlif profilli məktəbdənkənar müəssisələr haqqında ətraflı məlumat verməyə çalışılıb. Kitabda Azərbaycanda ali təhsilin və ali məktəb elminin inkişafına həsr olunmuşdur. Kitabda ali təhsil ocaqlarında yaranan elmi məktəblər, onların əsasını qoyan, tədqiqatları ilə Azərbaycanın sərhədlərindən kənarda da tanınan elm xadimlərimiz haqqında mümkün qədər məlumat verilir.
Kitabda, həmçinin Azərbaycandakı təhsil ocaqlarının hər birinin təhsil tariximizdəki yerindən, onların yüksək ixtisaslı kadr hazırlığındakı nailiyyətlərindən də bəhs edən oçerklər vardır.
Kitabda Gürcüstanda Azərbaycan dilində ali pedaqoji təhsilin inkişafı və problemləri ilə bağlı məsələlərə toxunmuş, yüksəkixtsaslı azərbaycandilli mütəxəssislərə olan tələbatın ödənilməsi üçün sovet hakimiyyəti tərəfindən görülən işlərdən, bu sahədə milli zəmində yaradılan subyektiv maneələrdən də söz açılıb.
Kitabda sovet dövründə Azərbaycanda pedaqoji kadrların ixtisaslarının artırılması və yenidən hazırlanmasını həyata keçirən təhsil müəssisələrinin inkişaf mərhələləri pedaqogika, psixologiya və ayrı-ayrı fənlərin tədrisi metodikası sahəsində aparılan tədqiqatlar da öz əksini tapmışdır.
Azərbaycanda ali siyasi və ali hərbi təhsilin təşəkkülü və inkişafı məsələləri də diqqətdən kənarda qalmamışdır. Kitabın müvafiq bölmələrində bu təhsil sahələri barədə də zəruri məlumatı oxucuların nəzərinə çatdırmağa çalışılıb.
Kitab tədqiqatçılar, müəllimlər, tələbələr və geniş pedaqoji ictimaiyyət üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Moai
Moai — Çilinin 3600 km qərbində Pasxa adasında olan hündürlüyü 20 metrəyə çatan daş heykəllər. Heykəlləri kimin, nə vaxt və nə üçün hazırladığı bilinmir. Bir çox alimlər heykəllərin dini məna ifadə etdiyni bildirmişlər. Moai heykəllərinin çoxunun adları vardır. Kişi fiqurlu heykəllər Moai, Kavakava qadın fiqurlu heykəllər isə Moai Pæpæ adlanır. Heykəllərin 1250 və 1500-cü illər arasında inşa edildiyi ehtimal olunur. 887 heykəlin daşınmasını adi insanın edə bilməyəcəyi, elmi yolla isbat olunmuşdur. Ən hündür Moai Parodur. Onun hündürlüyü 10 metr (33 fut) və 82 tondur.
Heykəllər haqqında
Heykəllərin kim tərəfindən yaradılması haqqında heç bir məlumat yoxdur. İlk dəfə heykəlləri görmüş avropalı, Pater Sebastian Englert hesab olunur. O, apardığı araşdırmalar nəticəsində heykəllərin 638 ədədini qeyd etmiş və nömrələmişdir.Lakin alimin özü sonralarda bildirirdi ki, Pasxa adasında 1000 dən artıq Moai heykəli olmuşdur. Pasxa adasında təbii ehtiyatları az olan, insanların yaşaması üçün əlverişli olmayan bir ada sayılır. Alimləri son illər düşündürən əsas məsələrdən biridə, yaşamaq üçün münbit şəraitin olmadığı adada, daş lövhələrin kənar adalardan hansı yollarla gətirilməsi və burada kimlər tərəfindən hazırlanmasıdır. Heykəllərin ağırlığı 1 və 50 ton arası dəyişir.
Moai heykəlləri insan şəkilli formada olub, ən uzunu 12 metrdir. Heykəllərin hazırlanmasında əsas məmulat kimi, adada olan vulkanın tufundan istifadə edilmişdir. Moai heykəlləri yerindən tərpətmək çox çətin prosesdir. İlk olaraq hər bir heykəllin alt hissəsində panel lövhə olur. Bu panellər heykəlləri bir yerdən başqa bir yerə daşımaq üçün işlədilir. Və hər bir panelin alt hissəsində Ahu adlı daş yerləşir.
thumb|left|200px|Moai heykəllərinin qorunduğu haqqında xəbərdarlıq tablosu.Ahu daşları digər daşlardan adi gözlə seçilir. Bir cox alimlər heykəllərin hansı məqsədlərlə hazırlanmasının səbəbinin ahu daşlarının köməkliyi ilə müəyyən etməyin mümkün olduğunu düşünür. Pasxa adasında heykəllər inşa olunan zaman 10 min insan yaşayırdı.Adada söz sahib olan 4 klanın yaşadığı və onların bir-birinin bəhsinə işlər gördüyü bəllidir. Böyük bir ehtimala görə, adada olan Moai heykəlləri klanlar tərəfindən tikilməsinə göstəriş verilmişdir. Avropalılar adaya gələnə kimi, meşə zolağlarının hamısı məhv edildiyindən ada əhalisi 10 min nəfərdən 750 nəfərə kimi azalmışdır. Meşələrdən əldə edilən odun parçalarını Moai heykəllərinin yerini dəyişmək üçün, onlara bəzi bəzəklər vermək üçün işlədiblər.
Pukao
thumbnail Moai heykəllərinin əsas simvollarından biri hesab olunan, heykəl başlığı. Adada olan bəzi heykəllərinin üzərinə qırmızı rəngli başlıqlar yerləşdirilmişdir.Bunun əsas səbəbi kimi, həmin heykələ digərindən daha çox ehtiram və inamın olduğunu bildirməkdir. Pukao başlıqları scoria adlı vulkanik daşlardan hazırlanırmış və hər birinin ağırlığı 1 tondur. Həmin başlıqların heykəlin ən zərif hissəsinə, heç bir texnoloqiyanın köməyi olmadan yerləşdirilməsi və uzun illər pukaoların yerindən düşməməsi, böyük bir sirr olaraq qalır.
Dəyişkənlik (biologiya)
alt=Böyük yolkənarı Limax maximus ilbizinin rəng dəyişkənliyi|thumb|395x395px|Böyük yolkənarı Limax maximus [[ilbiz inin rəng dəyişkənliyi]] Dəyişkənlik- müxtəlif qohumluq dərəcələrində olan və ya fərdlər qrupunda (növ, cins, sort və s.) xassə və əlamət müxtəlifliyinin meydana çıxması. Dəyişkənliyin əsas səbəbi orqanizm in həyat şəraitində baş verən dəyişilmələrdir. Dəyişkənliyin irsi və qeyri-irsi, fərdi və kütləvi, fasiləli və ardıcıl, asılı olmayan və korrelyativ, istiqamətli və istiqamətsiz, adaptiv və qeyri-adaptiv və s. formalarına təsadüf edilir.
İrsi dəyişkənlik adətən müxtəlif mutasiyaların baş verməsi və çarpazlaşma sı nəticəsində meydana çıxır. Qeyri-irsi dəyişkənlik dedikdə, fərdin və ya fərdlərin əlamət və xassələrində xarici mühitin təsiri ilə (qida, temperatur, işıq, rütubət və s.) baş verən dəyişikliklər nəzərdə tutulur. Modifikasiya dəyişkənliyi adlanan qeyri irsi dəyişkənlik yalnız həmin dəyişkənliyin meydana çıxmasına səbəb olan xarici mühit şəraiti mövcud olduğu halda, yeni nəsil də baş verə bilər. Məs., bir çox cücünün rəngi alçaq temperaturda tünd, yüksək temperaturda isə açıq olur. Mövsüm ilə əlaqədar olaraq mühit şəraitinin dəyişilməsi qısaömürlü orqanizmlərin müxtəlif nəsillərində dəyişkənliyin meydana çıxmasına səbəb olur. Belə dəyişkənliyə mövsüm i dəyişkənlik deyilir. Bir növə aid olan orqanizmlərin müxtəlif yerlərdə (məs., bataqlıq, bozqır, səhra, meşə və s.) yaşaması onlarda ekoloji dəyişkənliyin meydana çıxması və ayrı-ayrı ekotiplərin yaranmasına səbəb olur.
İrsi və qeyri irsi dəyişkənlik arasında sıx əlaqə vardır. Qeyri-irsi dəyişkənliyin özü xarici mühit amillərinin təsirinə orqanizmin irsi əlamət və xassələrinin dəyişilməsi ilə cavab vermək qabiliyyətidir. Təbiət də növəmələgəlmə prosesində dəyişkənliyin əhəmiyyəti vardır. Daha məhsuldar bitki sortları və heyvan cinsləri yaratmaq məqsədi ilə dəyişkənlikdən istifadə edilir.
Genotipik dəyişkənlik, autogen dəyişkənlik
alt=Fərqli genetik dəyişkənliyə sahib olan qozlar|thumb|259x259px|Fərqli [[Genetika|genetik dəyişkənliklərə sahib olan qoz lar]] Genotip ik dəyişkənlik genetik əsası olan dəyişkənlikdir. Bu dəyişkənliyə genetik müxtəliflik kimi baxılır və o, hər hansı bir növün populyasiya sını səciyyələndirir.
Korrelyativ dəyişkənlik
Korrelyativ dəyişkənlik Çarlz Darvinə (1859) görə, nisbi dəyişkənlik olub, orqanizmin bir hissəsinin struktur və funksiyasının dəyişməsi çox vaxt digər hissəsinin və ya hissələrinin dəyişməsinə səbəb olur. Məs., heyvanların dəri və yun unun rəngini dəyişməsi, bataqlıq quşlarının boyun və ayaq larının, dimdik və dil lərinin uzunluğunun dəyişməsi və s.
Fenotipik dəyişkənlik
Fenotip ik dəyişkənlik ayri-ayrı fərd lərin və ya populyasiya ların fenotipik əlamətlərinin dəyişkənliyidir.
Qeyri-müəyyən fərdi dəyişkənlik
Qeyri-müəyyən dəyişkənlik formasını Ç.Darvin (1859) eyni növ, çeşid və cinsli fərdlərdə müxtəlif fərqlərin olması kimi başa düşür; oxşar şəraitdə mövcud olan bir fərd digərindən fərqlənir. Məs., bir qozanın içindəki toxum lardan oxşar olmayan bitkilər inkişaf edir; bir cüt heyvanın nəsilləri eyni şəraitdə böyüməsinə baxmayaraq bir-birinə o qədər də bənzəmir. Darvinin fikrincə, belə dəyişkənlik yalnız ətraf mühit in şəraiti ilə deyil, həm də orqanizm in bütün xüsusiyyətləri və vəziyyəti ilə müəyyən edilir. Orqanizmin bütün xüsusiyyətlərinin qeyri-müəyyən dəyişkənliyi geniş şəkildə yayılmışdır. Fərdi nəsli dəyişkənlik nəticəsində fərdlərin böyük dəyişkənliyi təkamül prosesləri üçün mühüm material hesab olunur.
Aslan Rzayev
Həyatı
Aslan Rzayev 1995-ci il yanvarın 21-də Sabunçu rayonunun Maştağa qəsəbəsində anadan olub.
Ailəli olub və bir oğlu var.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun çavuşu olan Aslan Rzayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin və Hadrut qəsəbəsinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Aslan Rzayev oktyabrın 13-də Hadrut döyüşləri zamanı şəhid olub. Sabunçu rayonunun Maştağa qəsəbəsində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aslan Rzayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aslan Rzayev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aslan Rzayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Ruzanna Məmmədova
Ruzanna Səxavət qızı Məmmədova (22 iyun 2006; Masallı rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycanı təmsil edən sərbəst güləşçi. Ruzanna Məmmədova 2022-ci ildə gənclər arasında Avropa və Dünya Çempionatlarının qalibi olub.
Həyatı
Ruzanna Məmmədova 2006-cı il iyunun 22-də Masallı rayonunda anadan olub. 2012-ci ildən Suraxanı rayonunda Ə. Məmmədov adına 76 nömrəli tam orta məjtəbdə təhsil alır. 2012-ci ilin may ayında "Şağan" OİK-da sərbəst güləşlə məşğul olmağa başladı. "Neftçi" İdman Klubunun üzvüdür.
Karyerası
Ruzanna Məmmədova birinci uğuruna 2013-cü ildə Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunan yeniyetmələr arasında güləş turnirində qızıl medal qazanmaqla imza atdı. Ümumi olaraq 15 dəfə yeniyetmələr arasında müxtəlif turnirlərin qalibi olan Ruzanna Məmmədova, 2020-ci ildən güləş üzrə Azərbaycan yığmasının heyətinə cəlb edildi.
2021-ci il: Beynəlxalq turnirlərdə debüt
Ruzanna Məmmədova beynəlxalq səviyyədə birinci turnirinə 2021-ci ilin iyununda Bolqarıstanda baş tutan yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatı çərçivəsində qatıldı. 1/8 final mərhələsində Sloveniya nümayəndəsi Andrea Zenuçovanı 28 saniyə ərzində məğlub edən Ruzanna Məmmədova, 1/4 final mərhələsində İsveçrə təmsilçisi Svenja Jungo ilə üz-üzə gəldi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə o, rəqibinə 4:8 hesabı ilə məğlub oldu və çempionatı 8-ci pillədə başa vurdu.
Avropa Çempionatından sonra onu daha bir ciddi turnir gözləyirdi. Ruzanna Məmmədova 18-25 iyulda Macarıstanın Budapeşt şəhərində baş tutan yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatında mübarizə apardı. 1/8 final mərhələsində Qazaxıstan nümayəndəsi Aliyə Dauleti 1:20 dəqiqə ərzində 10:0 hesabı ilə məğlub edən Ruzanna Məmmədova, 1/4 final mərhələsində Rumıniya təmsilçisi Nicoleta Kristina Bajanı da üstələdi (4:0). Bununla da o, Dünya Çempionatının 1/2 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə Ruzanna Məmmədova Türkiyə nümayəndəsi Sevval Cayır üzərində 1:38 dəqiqə ərzində təmiz qələbə qazandı və finala vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə o, Hindistan təmsilçisi Komal Komal ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Ruzanna Məmmədova rəqibinə 2:6 hesabı ilə məğlub oldu və yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu. Həmin il Ruzanna Məmmədovaya gənclər və idman naziri Fərid Qayıbovun əmrinə əsasən güləş idman növü üzrə "idman ustası" dərəcəsi verildi.
2022-ci il: Yeniyetmələr arasında Avropa və Dünya çempionluğu
2022-ci ildə də Ruzanna Məmmədova yeniyetmələr arasında Avropa və Dünya Çempionatlarında mübarizə apardı. Əvvəlcə o, 12-20 iyunda Rumıniyanın Buxarest şəhərində baş tutan yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatında çıxış elədi. Bir il əvvəl həmin turnirdə 8-ci pillənin sahibi olan Ruzanna Məmmədova, bu səfər çempionatın qalibi olmağı bacardı. Əvvəlcə o, 1/8 final mərhələsində İspaniya nümayəndəsi Kandela Giraldez Marqez üzərində 2:36 dəqiqə ərzində 8:0 hesabı ilə, 1/4 final mərhələsində isə Rumıniya təmsilçisi Ana Mariya Cianina Rotaru üzərində 1:32 dəqiqə ərzində təmiz qələbə qazandı və 1/2 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə Ruzanna Məmmədova Türkiyə nümayəndəsi Sevval Cayır ilə üz-üzə gəldi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə o, 8:5 hesabı ilə qalib gəldi və çempionatın finalına vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə Ruzanna Məmmədova İtaliya təmsilçisi Fabiana Rinella ilə üz-üzə gəldi və 2:26 dəqiqə ərzində təmiz qələbə qazandı. Bu minvalla da o, yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatının qalibi oldu.
25-31 iyulda isə İtaliyanın Roma şəhərində yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatı baş tutdu. Ruzanna Məmmədova birinci görüşdə Rumıniya güləşçisi Ana Mariya Cianina Rotaru üzərində 1:42 dəqiqə ərzində təmiz qələbə qazandı. Daha sonra isə o, 1/8 final mərhələsində Bolqarıstan nümayəndəsi Victoria Boynovanı 8:1, 1/4 final mərhələsində isə Türkiyə təmsilçisi Sevval Cayırı 4:2 hesabları ilə məğlub elədi və yarım-final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə Ruzanna Məmmədova Qazaxıstan nümayəndəsi Ayımgül Əbilovaya 1:52 saniyə ərzində 10:0 hesabı ilə qalib gəldi və final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə isə o, Yaponiya təmsilçisi Mihoho Taheuçi ilə üz-üzə gəldi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Ruzanna Məmmədova 0:3 hesabı ilə məğlub vəziyyətdə olsa da, görüşdə geri dönüş edə bildi və rəqibi üzərində 5:3 hesabı ilə qələbə qazandı. Bununla da Ruzanna Məmmədova yeniyetmələr arasında Dünya Çempionatının qızıl medalına sahib oldu.
İkiqat inteqral
right|thumb|İnteqral iki əyrinin arasındakı sahə kimi right|thumb| İkiqat inteqral birdən çox dəyişəni olan  funksiyaların müəyyən inteqralının ümumi formasıdır, məsələn f(x, y) və ya f(x, y, z). R2  sahəsində ikidəyişənli funksiyanın inteqralı ikiqat inteqral,R3 sahəsində üçdəyişənli funksiyanın inteqralı isə üçqat inteqral adlanır.
Giriş
Birdəyişənli müsbət funksiyanın müəyyən inteqralının funksiya ilə x oxu arasındakı hissənin sahəsini ifadə etdiyi kimi, ikidəyişənli müsbət funksiyanın ikiqat inteqralı da funksiya tərəfindən təyin olunan əyri ilə (üçdəyişənli Kartezian müstəvisində  z = f(x, y)) sahəni əhatə edən müstəvinin həcmini təyin edir. (Eyni həcm üçqat inteqralla da tapıla bilər f(x, y, z) = 1) Əgər funksiya çoxdəyişənlidirsə o zaman ikiqat integral çoxölçülü funksiyanın hiper həcmini ifadə edəcək.
Riyazi tərif
Beləliklə sonlu alt dördbucaqlı ailəsi olan C şəklində verilir və  T `nin bir bölgüsüdür;alt dördbucaqlı Ck örtüşməyəndir və onların birləşməsi T `dir.
f : T → R , Tüzərində təyin olunan funksiyadır.Hesab edək ki  T `nin hissəsi olan  C, m ald dördbucaqlılar ailəsidir, Cm və (n + 1) ölcülü həcmin Riman cəmi Pk , Ck `da yerləşən nöqtədir və m(Ck)  intervalların uzunluqları hasilidir.
.
Əgər f Riman mənada inteqrallanandırsa, S ,T üzərində  f  funksiyasının Riman inteqralı adlanır və bu təyin olunur: Bu ifadə adətən aşağıdakı formada ifadə olunur:
Xassələri
İkiqat inteqral bir dəyişənli inteqralla eyni xassələrə malikdir. (xəttilik, yerdəyişmə, monotonluq və s.). İkiqat inteqralın əsas vacib özəlliyi onun qiymətinin müəyyən şərt daxilindəki inteqralların quruluşundan aslı olmasıdır. Bu özəllik Fubin teoremi adlanır.
Xüsusi hallar
T ⊆ R2, halında, inteqral f funksiyasının  T üzərində ikiqat inteqralı, və  if T ⊆ R3 halında inteqral
f funksiyasının T üzərində üçqat inteqralı adlanır.
Sabit funksiyaların inteqrallanması
İnteqral c sabit funksiyası olarsa,  inteqral c  ilə domenin ölşüsünün hasilinə bərabərdir.Əgər c = 1 və domen  R2`nin alt sahəsi olarsa, inteqral həmin hissənin sahəsinəf R3`ün alt sahəsi olarsa,həcminə bərabər olar Nümunə. f(x, y) = 2 və
o halda ki,
tərifdən alırıq ki,
x- oxu
Əgər D domeni x-oxuna nəzərən normaldırsa və f : D → R kəsilməz funksiyadırsa  o zaman  α(x) və β(x) ( [a, b] intervalında təyin olunmuş)  D domenini müəyyənləşdirən iki funksiyadır. Onda:
y-oxu
Əgər D domeni y-oxuna nəzərən normaldırsa və f : D → R əsilməz funksiyadırsa o zaman α(y) və β(y) ( [a, b]intervalında təyin olunmuş)  D domenini müəyyənləşdirən iki funksiyadır. Onda:
İkiqat inteqral
İkiqat inteqral x`dən aslı olan daxili inteqral birinci hesablanır və y sabit kimi qəbul olunur. Və sonda isə nəticə integral y`ə görə inteqrallanır. Və nəticəni y`ə görə inteqrallayırıq: Nəzərə almaq lazımdır ki, inteqrallama sırası dəyişə bilər;
Həcmin hesablanması
Yuxarıdakı metodları istifadə etməklə müxtəlif cisimlərin həcmini hesablaya bilərik. Bu həmçinin prizmanın həcm düsturuna da uyğundur