cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nikola Jozef Künyo
Maraqlısı odur ki, 241 ildən sonra Künyonun “alovlu araba”sı çertyojlar üzrə yenidən yaradılaraq tam hərəkət edə bildiyi göstərildi. Beləliklə, o indiyə qədər nəinki avtomobilin, eləcə də parovozun sələfi sayılır, çünki o da buxarla hərəkətə gətirilmişdir.
Təəssüf ki, Künyo maşının effektiv tormozlanma sistemini nəzərdə tutmadığı üçün sınaqların birində idarəetməni itirmiş, maşın divara dəyərək kiçik parçalara bölünmüşdü. Zərbədən içərisində su olan qazan gurultu ilə partlayaraq vahimə yaratmışdı, ixtiraçı daha sonra baş verənlərin səbəbini başa salmağa çalışsa da sınaqlar təhlükəli olduğu bildirilərək dayandırılmışdır.
Nəticədə Künyonun “özü hərəkət edən arabası” cəbbəxanaya təhvil verilmiş və sonra da Paris incəsənət və sənətkarlıq muzeyində öz yerini tapmışdır. Lakin inadkar ixtiraçı tədqiqatlarına davam etdirmişdi. 1779-cu ildən 600 livr təqaüd alırdı ki, bu da tədiqatlarda müvəffəqiyyət əldə etmək üçün çox az idi. Sonra isə inqilab başladı və Künyo Belçikaya qaçmalı oldu. 1800-cü ildə o, Parisə qayıtdı, dörd ildən sonra vəfat etdi.
Sianobakteriya
Sianobakteriya (ing. Cyanobacteria) — fotosintetik bakteriyalardır. Rənglərindən ötürü göy-yaşıl yosunlar olaraq da adlandırılırlar.
Göy-yaşıl yosunlar tək hüceyrəli və ya koloniyal formalı olub quruluşları digər yosunlarla müqayisədə çox sadədir. Sap formalı olanların hüceyrələri biri-birindən nazik, çox qatlı hüceyrə divarı-plazmodesma ilə ayrılır. Yosun zəncirinin üzərini trixoma adlanan selikli 4 qatlı hüceyrə qılafı əhatə edir ki, bu da polisaxarid, pektinli maddələr və mureindən ibarətdir. Göy-yaşıl yosunların sentroplazmasında nüvə maddəsi-DNT lokalizə olunub, lakin nüvə qlafı və nüvəciyi yoxdur ki, bu da onları bakteriyalara bənzədir, lakin fotosintez nəticəsində bitkilər kimi oksigen xaric edirlər. Onların fotosintezedici membranı-tilakoidlər periferik plazma-xromoplazmada yerləşir. Ona yaşıl rəng verən xlorofil "a", narıncı karotin, göy fikosian, qırmızı-fikoeritrin piqmentləri, müxtəlif ksan tofillər və b olur. Onlarda piqmentlərin olması qamçılı stadiyanın olmaması bu orqanizmləri qırmızı yosunlarayaxınlaşdırsa da hüceyrə quruluşu və s. xüsusiyyətləri onlarıprokariotlara daxil etməyə imkan verir. Çoxalmaları təkhüceyrəlilərdə sadə, sap şəkillilərdə isə hormoqoniya, heterosista və akinetlərdə gedir. Torpaqda onlar geniş yayılmışlar və orada əsasən Chroococcus, Synechococ cus, Microcystis, Nostoc, Anabaena, Rivularia və s.cinslərinə təsadüf olunur. Atmosfer azotunu fiksə edən göy-yaşıl yosunların torpağı azotla zənginləşdirdiyini nəzərə alıb düyü əkilən sahələr həmin yosunlarla yoluxdurulur. Bu yosunlar amin turşuları, vitamin B12 və s.metabolitlər də əmələ gətirirlər.
Xəzərdə 203 növü var, onun 136 növünə dənizin qərb sahilində rast gəlinir. Şimali Xəzərin Volqa çayı tökülən hissəsində göy-yaşıl yosunların növ tərkibi çoxdur ki, bu da onların Volqa çayının suyu ilə gətirilməsi ilə izah olunur. Göy-yaşıl yosunların bəzi növləri suyun içindəki qayaların, daşların və hidrotexniki qurğuların üzərində yaşayırlar. Orta və Cənubi Xəzərdə onlara çox az rast gəlinir. Ümumiyyətlə, Xəzər dənizində şirin və şor təhər sularda yaşayan növlər üstünlük təşkil edirlər.
Ömər Aşiq
Ömər Faruk Aşıq —;(d.4 iyul 1986) Türkiyəli profisional basketbolçudur. O Milli Basketboll Assosasiyasının Nyu Orlean Pelikansında oynuyur. 19 yaşında Avropa Beynəlxalq oyununda 7:0 hesabı ilə qalin gəlmişdi. O ilk dəfə Türkiyənin Fənərbaxça basketbol qrupunda 2005-06-cı illerde oynayıb. Alpellada birinci mövsümündən sonra yenidən Fənərbaxçaya qayıdır ancaq 2009-cu ilde Oradan çıxır. 2009-10-cu illərdə Türkiyənin əsas komandasında oynayır. 2010-cu ildə FİFA-nın dünya çempionatında oynayır. Bu oyunlar zamanı Türkiyə gümüş medal qazanır. 2010-cu ildə Aşıq Çikaqo Bullsa komandasına qatılır. Onun ləqəbi “Türkiyənin çəkici” adlanır. O Bull klubunun əsas oyunçlarındandır.
Anqolada vətəndaş müharibəsi
Anqolada vətəndaş müharibəsi — 1974-cü ilin aprelində yalnız müstəqilliyini əldə etmiş Anqola Portuqaliyanın himayəsindən çıxdıqdan sonra meydana gələn bir münaqişədir. Afrikadakı ən uzun sürən münaqişəsidir. Rəsmi olaraq 2002-ci ildə sona çatan və 27 il davam edən müharibə, 500 min insanın ölümünə və minlərlə insanın köçünə səbəb oldu. Üçüncü dünya ölkələrində Soyuq müharibənin ən böyük əks olunduğu bu müharibədə üç tərəf var:
Ömər Aşiq
Fənərbahçə (2005–2006)
thumb|Ömer Aşık playing for Chicago Bulls in February 2011. Aşiq 2005-ci ildə Fənərbaxça klubuna üzv yazılır. 2005-06-cı illerde İşıq Spor Klubunda oynamışdan əvvəl iki oyun keçirmişdi. Bu oyunlardan sonra Fənərbaxça onunla oynamağa davam etdi.
Anqolada vətəndaş müharibəsi
Müharibənin səbəbləri
1950-ci illərdə Portuqalların Anqoladakı varlığına qarşı ilk ciddi millətçi hərəkatlar başladı. Marksizm yönümlü bir təşkilat olan Anqolanın İstiqlal Naminə Xalq Hərəkatı, Anqolanın müstəqillik hərəkatının hərəkətverici qüvvəsinə çevrildi. Anqolanın Azadlığı Uğrunda Xalq Hərəkatının əsas dayanağı Bambundular idi. Digər tərəfdən regional, sinif və ideoloji təməllərə əsaslanan digər qruplar meydana gəldi. Anqola 1960–1970-ci illərdə müstəqillik uğrunda mübarizənin sonunda Portuqaliyanın çəkilməsindən sonra 11 noyabr 1975-ci ildə müstəqillik əldə etdi.
Azərbaycanda parlament seçkiləri (2010)
Azərbaycanda parlament seçkiləri (2010) — 7 noyabr 2010-cu il tarixində Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin IV çağırışı üçün keçirilmiş parlament seçkilər.
Anqolada vətəndaş müharibəsi
Müstəqillikdən sonra
Portuqaliyanın çəkilməsindən sonra yaranan təşkilatlararası güc mübarizəsi vətəndaş müharibəsinə səbəb oldu. SSRİ və Kubanın dəstəyiniə arxalanan MPLA nəzarəti ələ alsa da, qərb ölkələrinin dəstəklədiyi ombudsmanlara söykənən Anqolanın Tam Müstəqilliyi Uğrunda Milli Birlik qüvvələri ilə qarşıdurmalar zaman-zaman kəskinləşmə ilə davam edirdi. Xüsusilə Anqola-Namibiya sərhəddində toqquşmalar intensiv həddə çatdı.
Ömər Aşiq
Alpella (2006-2007)
Bu zaman Türkiyənin milli basketbolda iştirak edir.
Azərbaycanda parlament seçkiləri (2010)
Seçkilərdə 33 siyasi partiya və 5 seçki bloku iştirak etmişdir. Seçkilər 125 tək mandatlı seçki dairə üzrə keçirilmişdir. Hər seçki dairəsi üzrə ən çox səs almış şəxs deputat seçilmişdir. Bu səbəbdən seçkiləri səs sayına görə 2-ci sırada bitirmiş Müsavat Partiyası (2.01%) mandat qazana bilməmişdir. Eyni zamanda Azərbaycan Demokratik İslahatlar Siyasi Partiyası və Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının daxil olduğu Demokratiya Seçki Bloku 3,27% səs alaraq 4 mandat, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası və Müsavat Partiyasından ibarət AXCP-Müsavat Seçki Bloku isə 3,14% səs alaraq 0 mandat qazanmışdır.
Ömər Aşiq
Çikaqo Bulls
2011-ci ilin fevral ayında Aşık Çikaqo Bulls qrupuna qoşulur. Milli Basketbol Assosasiyasının 2008-ci ilde keçirdiyi oyunda iştirak edir. 2010-cu ilin 13 ıyulda Aşiq 2 illik müqavilə bağlayır.
Azərbaycanda parlament seçkiləri (2010)
Seçkilər
Milli Məclisin 4-cü çağırışının seçkiləri 7 noyabr tarixində keçirildi. Seçkilərdən əvvəl Milli Məclisin 3-cü çağırışının 25 deputatı yeni seçkilərdə iştirak etməyəcəklərini bildirmişdilər.
Anqolada vətəndaş müharibəsi
Müstəqillikdən sonra
1980-ci illərdə Cənubi Afrika Respublikası ilə qarşıdurmalar Anqolanın əsas xarici siyasət məsələsinə çevrildi. 1982-ci ildə təxminən 129.500 km² (10%) Anqola torpaqlarını işğal edən Cənubi Afrika, gələn il bu ərazidə daimi qarnizonlarını yaratdı. Ayrıca başda anbarlar olmaqla ekonomik hədəflərə yönəldilən hücumlar və Anqolanın Tam Müstəqilliyi Uğrunda Milli Birlik partizanlarına dəstək verərək Anqolanı içəridən çökdürməyə çalışdı. ABŞ vasitəsilə iki ölkə arasındakı danışıqlar xüsusi ilə də Kuba qoşunlarını çıxarmaq və Namibiyaya müstəqillik vermək üçün mövzularında aparıldı. 1984-cü ildə Lusakada əldə olunan atəşkəs razılaşması nəticəsində işğal altındakı ərazilərdən çıxan Cənubi Afrika, yenə də hücumlarını davam etdirdi. Bu arada, 1984-cü ilin mart ayında Kubaya səfər edən Anqola prezidenti Jose Eduardo dos Santos, Namibiyaya müstəqillik veriləcəyi təqdirdə, Kuba əsgərlərinin tədricən çıxarılması ilə bağlı razılıq əldə etdi. Anqola, Sovet İttifaqı və sosialist ölkələri ilə sıx əlaqələri saxlayaraq, Qərbə açılma siyasətini davam etdirdi. Xüsusilə Fransa və İspaniya ilə hərtərəfli ticarət müqavilələri bağlandı. Bütün bu inkişaflara baxmayaraq, 1980-ci illərin sonlarında, Anqolanın Azadlığı Uğrunda Xalq Hərəkatı, paytaxt Luanda ilə birlikdə sahil zolağını və neft sahələrini nəzarətdə saxladı və Anqolanın Tam Müstəqilliyi Uğrunda Milli Birlik ölkənin şərqinə və cənubuna nəzarət etdi və vətəndaş müharibəsi sözün əsil mənasında sanki bağlandı.
Ömər Aşiq
2010-11-ci illərdə
Bullun ilk oyunundan Aşiq məşhurlaşdı. Onun ilk oyunu Oklahoma Sıti Tundərə qarşı idi. O bu oyunda ən yaxşı oyunçu oldu.
Anqolada vətəndaş müharibəsi
1990 və 2000-ci illər
1991-ci ildə, Anqolanın Azadlığı Uğrunda Xalq Hərəkatı və Angolanın Tam Müstəqilliyi Uğrunda Milli Birlik, SSRİ-nin məcburiyyəti altında ABŞ ilə bir kompromis əldə etdi. Sülh müqaviləsinə əsasən, 1992-ci ilin mayında Anqolada beynəlxalq nəzarət altında azad, çoxpartiyalı seçkilər keçirildi. Ancaq həm Anqolanın Tam Müstəqilliyi Uğrunda Milli Birlik, həm də Anqolanın Azadlığı Uğrunda Xalq Hərəkatı namizədləri 50% keçə bilmədiyi üçün seçkilərin ikinci turunun eyni ilin oktyabrında keçirilməsi qərara alındı. Ancaq seçkidən bir müddət əvvəl hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşlarının Anqolanın Tam Müstəqilliyi Uğrunda Milli Birlik tərəfdarlarına hücumu gərginliyi və qarşıdurmaları yenidən başlatdı. Bu dəfə ölkənin şimalındakı yaşayış məntəqələrini nəzarət altına alan ATMU, ABŞ və Cənubi Afrika Respublikası tərəfindən kəsilən dəstəyi Zairdən tapdı. 1993-cü ilin yanvarında Efiopiyadakı tərəflər arasında sülh danışıqları nəticəsiz qaldı.2002-ci ilin fevralında hökumət qüvvələri Anqolanın Tam Müstəqilliyi Uğrunda Milli Birliyinin lideri Jonas Savimbini öldürdülər. Savimbinin öldürülməsindən sonra ATMU-da ixtilaflar yarandı. Mart ayında Anqolanın Tam Müstəqilliyi Uğrunda Milli Birliyinə qarşı hərbi əməliyyatların dayandırıldığını açıqladı. Anqolanın Tam Müstəqilliyi Uğrunda Milli Birliyi və Anqolanın Azadlığı Uğrunda Xalq Hərəkatı arasında aprel ayında bağlanmış sülh danışıqları müqavilə ilə başa çatdı. Anqolanın Tam Müstəqilliyi Uğrunda Milli Birlik daxilindəki sülh müqaviləsinə qarşı çıxan idarəçilər tutularaq həbs edildi və tezliklə Anqolanın Tam Müstəqilliyi Uğrunda Milli Birlik rəhbərliyi silahlı mübarizəyə son verdiyini bildirdi. Elə həmin il Anqolada xidmət edən BMT hakimiyyəti də ölkədən çıxdı.
Ömər Aşiq
2011–12-ci illərdə
Aşiq 2011-ci ildə oyun zamanı zədə alır. 2011-12-ci illərdə keçirilen oyunlarda iştirak etmir. O zədəni Bullsun 3-cü oyununda Joakim Noahla mübarizə zamanı aldı.
2012-13-cü illər
thumb|Aşık blocks a shot attempt by Daequan Cook in a pre-season game against the Oklahoma City Thunder Aşiq Oklahoma Siti Tunder oyunundan sonra Hyustan Roketsdən təklif alır və bu təkliflə razılaşır. Müqaviləyə əsasən o 3 il ərzinde o, 25.1 mln dollar qazanacaqdı. 2013-cü ilin 18 yanvarında o karyerasının ən pik nöqtəsinə çatır. O Orland Maqic komandasına qalib gəlir.
Azərbaycanda parlament seçkiləri (2010)
Seçkilər
Seçkilər xarici nəzarətçilər tərəfindən nəzarət edilirdi. Seçkilərin nəticələrinə əsasən Yeni Azərbaycan Partiyası səsvermədə üstünlük qazanaraq 125 mandatdan 72-sini qazandı. Qalan mandatlardan 41-ini partiyasız namizədlər, 3-ünü Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası, 2-sini isə Ana Vətən Partiyası qazandı. Daha 7 partiya isə hərəyə 1 mandatla qazandı.
Ömər Aşiq
Beyxəlxalq karyerası
Aşık ilk defe 2006-cı ildə kişilərin Avropa Çempionatı nda iştirak edib. Bu zaman o 2 və 2.6 xal toplayıb. 2006-cı ildə Türkiyənin kişi basketbol komandasına qoşulur. Bu zaman Montenegro ile oyun zamanı uduzur və gümüş medal qazanır. 2010-cu ildə Aşiq FİBA da oyun zamanı 8.9-6.9 xal toplayır.
Anqolada vətəndaş müharibəsi
Cənubi Afrika Respublikasının təxribatı
30 iyul 1984-cü ildə Almaniya Demokratik Respublikasından "Arendzee" nəqliyyat gəmisi iki minayla partladılmışdır. Göyərtəsindən, humanitar yükdən başqa Namibiyada "vismut" birgə sovet-alman müəssisəsinin geoloqları tərəfindən çıxarılan 10 ton uran oksidi var idi. Luanda limanının akvatoriyasına yoluxma qorxusu səbəbindən, gəmi Atlantik okeanında 500 metr dərinliyində batırıldı.
Ömər Aşiq
Oyunçu
Aşiq məşhur daxili müdafiəçi və kənar hücumcu kimi tanınıb. Əlavə olaraq yarımmüdafiəçidir.
NBA
Playoflar
Anqolada vətəndaş müharibəsi
Cənubi Afrika Respublikasının təxribatı
5-6 iyun 1986-cı il tarixində Anqola şəhərinin Namibe limanında təxribatçılar tərəfindən üç mülki gəmi: Anqola ordusunun qarşıdan gələn genişmiqyaslı hücumu üçün 25 min tondan çox silah, döyüş sursatı və ərzaq gətirən, sovet quru yük gəmiləri "Kapitan Çirkov", "Kapitan Vislobokov" və kubalı "Havana" nəqliyyatı Cənubi Qərbi Afrika Xalqlar Təşkilatı və Afrika milli konqresi tərəfindən partladılmışdır. "Havana" batdı, lakin Sovet gəmiləri suda qaldı, döyüş sursatı partlamadı və gəmi heyətinin üzvlərindən heç biri zərər çəkmədi.
Rauf Pənahov
Rauf Əli oğlu Pənahov — Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının müavini, Dövlət qulluğunun baş müşaviri (2001–2017).
Həyatı
Rauf Pənahov 1937-ci il iyunun 5-də Bakı şəhərində anadan olub. 1952–1956-cı illərdə Bakı Neft Texnologiyası Texnikomunu bitirib.
1956-cı ildə "Azneftmaş"ın Kirov adına Mexaniki Təmir zavodunda texnik, çilingər, usta vəzifəsində işləməklə ilk əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Zavodda işləməklə yanaşı istehsalatla əlaqədar olaraq, 156 saylı məktəbdə şagirdlərə əmək fənnini tədris etmişdir.
1960–1963-cü illərdə Ordu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur.
1963–1969-cu illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu maşınqayırma texnoloqiyası fakültəsini bitirmişdir. İnstitutda oxumaqla bərabər istehsalatdan da ayrılmamış əmək fəaliyyətini Bakı Yod Zavodunda davam etdirmişdir. Zavodda baş mexanik, sex rəisi, əsaslı tikinti şöbəsinin rəisi vəzifələrində çalışaraq, 1971-ci ilə kimi əmək fəaliyyətini davam etdirmişdir.
1971-ci ildə Tikilməkdə olan Qeyri-Filiz Materialları Müəssisəsində baş mühəndis vəzifəsində çalışmışdır.
1982-ildən 1991-ci ilə qədər "Bakı Baş Tikinti" idarəsində rəis müavini vəzifəsində çalışmışdır.
1992-ci ildə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin Sınaq Təcrübə və Təmir zavodunda direktor müavini işləmişdir.
1993-cü ildən 1995-ilə qədər "Savalan" Elmi-Istehsalat Müəssisəsində direktor müavini vəzifəsində işləyib.
1995-ci ilin mart ayından 2001-ci ilə qədər Suraxanı Rayon İcra Hakimiyyəti Başçısının tikinti və memarlıq üzrə müavin vəzifəsində çalışmışdır.
2001-ci ilin fevral ayından Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanı ilə Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir. 20 iyul 2017-ci ilə qədər Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısının müavini vəzifəsində işləmişdir.
1995-ci ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Rauf Pənahov ömrünün yarım əsrə yaxın hissəsini dövlət idarəciliyində müxtəlif məsul vəzifələrdə səmərəli iş fəaliyyətinə həsr edib. Bakı şəhərində sənaye müəssisələrinin, sosial-mədəni təyinatlı obyektlərin tikintisində, şəhərin inkişafı və abadlaşmasında əməyi olmuşdur.
20 iyul 2017-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var.
Lotus maritimus
(Lotus maritimus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Klod Şapp
Klod Şapp — fransız ixtiraçı. 1792-ci ildə Teleqraf sistemini yaratmağı təklif etmişdir. Klod Şapp təpələrin üzərində, teleqraf qüllələri quraşdırdı. Hər qüllənin üzərində 49 ayrı istiqamətə dəyişə bilən, iki çarxlı fırladıcı vardı. 49 istiqamətin hər biri, bir hərfə və ya şərti işarəyə uyğunlaşdırılmışdı. Bu sistem uğurlu oldu, belə ki, XIX əsrin ortalarında Fransada teleqraf xəttlərinin uzunluğu 4.828 kilometə çatmışdır.
Patrik Modiano
Patrik Modiano – - Fransız roman yazarı və 2014-cü il Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatını qəbul edən şəxsdir. O, əvvəlcə 2012-ci ildə Avropa Ədəbiyyatı üçün Avstriya Dövlət Mükafatı, 2010-cu ildə həyat boyu nailiyyət üçün Prix mondial Cino Del Duca, 1978-ci ildə Prix Goncourt və 1972-ci ildə Grand Prix du roman de l'Académie française  sahibi oldu. Onun əsərləri 30-dan çox dilə tərcümə edilib və Fransa və ətrafında məşhurlaşıb.
Ədəbiyyat üzrə 2014-cü il Nobel mükafatına Patrick Modiano “özünün ən anlaşılmaz insan talelərinə yol açan və  sənət dünyasının-həyatının bilinməyən tərəflərini açıb göstərən yaddaş sənətinə görə”  layiq görülmüşdür.
Həyatı
Patrick Modiano 1945-ci il, iyulun 30-da Paris şəhəri ətrafında yerləşən Bulon-Biyankur icmasında anadan olmuşdur.Onun atası iş adamı, anası isə aktrisa idi. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Patrick Modiano Parisdə “IV Henri liseyi”ndə təhsil almağa başlayır.Onun inkişafında həlledici rol oynayan yazıçı Reymond Kunu  həndəsədən Patrickə özəl dərs verir. Artıq 1968-ci ildə Modiano bir yazıçı kimi özünün ilk debütünü edir və böyük maraqla qarşılanan “Ulduzların yerinə” (La place de l’étoile) əsərini yazır.
Modianonun əsərləri əsasən yaddaş, huşsuzluq, şəxsiyyət və günah kimi mövzulardan bəhs edir. Onun əsərlərində Paris şəhəri dəfələrlə öz əksini tapır və demək olar ki, “yaradıcı iştirakçı” kimi çıxış edir.Modianonun hekayələri əsasən avtobioqrafik səciyyə daşıyır və ya alman işğalı dövründə baş vermiş hadisələrdən bəhs edir. O, müsahibə,qəzet məqalələri və özünün illər boyu yığılıb qalmış qeydlərindən əsərləri üçün material kimi də istifadə edir. Patrick Modianonun romanları bir-biri ilə sıx şəkildə əlaqəlidir və bəzən daha əvvəlki epizodlar uzadılır,obrazlar müxtəlif hekayələrdə yenidən iştirak edirlər. Yazıçının yaşadığı yer və oranın tarixi onun hekayələrini bir-biri ilə əlaqələndirməyə şərait yaradır.İkinci Dünya müharibəsindən bəhs edən sənədli əsərində Holokaustun qurbanlarından biri olan Dora Bruder adlı 15 yaşlı qızın real həyat hekayəsindən danışılır. Avtobioqrafik obrazı ən aydın şəkildə izah edən əsərləri içərisində 2005-ci ildə yazdığı “Bir ailə”-ni xüsusilə qeyd etmək lazımdır.
Modianonun bir çox əsərləri ingilis dilinə tərcümə olunmuşdur.Bunlara misal olaraq, “Dairəvi yol”, “Villa triste”, “Kinin buraxdığı izlər”, “Bal ayı”nı göstərmək olar. Onun 2014-cü ildə yazılmış ən son əsəri isə “Siz niyə öz qonşuluğunuzda itmirsiniz”dir.Modiano həmçinin uşaq kitabları və film ssenariləri də yazmışdır. Kinorejissor Luis Mal ilə birlikdə Almanların Fransanı işğalı dövründən bəhs edən Lacombe Lucien (1974) adlı bədii film çəkmişdir.
Bidens aequisquama
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Euphorbia amygdaloides
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Lois Abbing
Lois Abbing (d. 12 avqust 1992) — Niderlandı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Lois Abbing Niderland yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Norveç yığmasına 36:26 hesabı ilə məğlub olan Niderland yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.
Or-Erkenşvik
Or-Erkenşvik — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya torpağının Münster inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 38.8 km2, əhalisi 30518 nəfərdir (2009).
Kospaya respublikası
Kospaya respublikası - 1440-cı ildə gözlənilmədən müstəqillik qazanan respublikadır. 1441-ci ildə Papa IV Yevgeni torpaqlarının bir hissəsini Florensiya hersoqluğuna satır. Ancaq müqavilədə imtina etdiyi bir şəhərin adını yazmaq yadından çıxır, yəni həm şəhərdən imtina edir, həm də satmır və həmin şəhərin əhalisi müstəqilliyini elan edir. Əsas iqtisadiyyatı tütün ixracatına əsaslanan respublika 300 ildən çox müddətdə fəaliyyət göstərmişdi. 1826-cı ildə, Napoleon müharibələri gedişatı nəticəsində yenidən papalıq mülkü oldu.
İnsanlar, atlar, təkərlər (film, 1979)
Məzmun
Filmdə maşınların hökmranlıq etdiyi bir məmləkətdə faytonun yeri və onun insanlara bəxş etdiyi sevinc haqqında danışılır.
Rhus sekhukhuniensis
(Rhus sekhukhuniensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Euphorbia analalavensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Meyityarma
Meyityarma — elmi biliklərini artırması və ya ölüm səbəbinin müəyyənləşdirilməsi üçün meyitlərin yarılması.
Meyitlərin yarılması hələ orta əsrlər dövründən qadağan edilmişdi. Tarixdə "yevistaxilərin yandırılması" hadisəsindən xəbərləri var. Belə ki, XVI əsrdə tələbələr müəllimlərin tapşırığı və köməkliyilə gecələr qəbiristanlıqdan yeni basdırılmış meyitləri çıxarıb aparırmış. Həmin meyitlər gizlicə yarılır, bununla da tələbələrə praktiki biliklər verilərmiş. Ancaq din xadimləri bundan xəbər tutur. Onlar qəbiristanlıqda meyit çıxaranları izləyib tutur, sonra isə hamısını meydanda, hər kəsin gözü önündə yandırıblar. Burada maraqlı bir məqamı da deyək. Yevistaxilərin yandırılması səhnəsinin fotoçəkiliş olmayan həmin dövrdə rəsmi çəkilib. Həmin rəsmin orijinalı indi məhz Azərbaycanda - Dövlət Tarix Muzeyində saxlanılır. Bu maraqlı olduğu qədər həm də çox bahalı rəsmdir.
Tarixdə ilk dəfə güclü alim olan Andrey Merzaviyə meyit yarmağa icazə verilib. Bu icazəni həmin vaxt IV Lüdovik alimin elmi biliklərini artırması və başqalarına öyrətməsi üçün vermişdi. Merzavi 200-dək meyit yarıb. Ancaq sonuncu meyitin yarılması zamanı alimin başına ətrafdakıların gözləmədiyi bir iş gəlib: qadın meyitini yarıb ürəyi əlinə götürən zaman orqan işləməyə başlayıb. Bundan sonra Merzavi "diri adamı yarıb ürəyini çıxarmaqla öldürməkdə" günahlandırılaraq sürgün edilib, sürgündə vəba xəstəliyindən ölüb. Əslində isə istənilən ölən şəxsin meyitinin hansısa orqanının tərpənməsi, işləməsi sinirlərin gec məhv olmasıyla əlaqəlidir.
Bidens holstii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hobart Bey (Alyaska)
Hobart Bey — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Alyaska ştatına məxsus yaşayış məntəqələrindən biridir. ABŞ siyahıyaalma bürosunun 2010-cu il məlumatına əsasən yaşayış məntəqəsində 1 nəfər sakin yaşayır. Yaşayış məntəqəsi 1889-cu ildə Hobart Bey olaraq adlandırılıb. Əhalisi son illərdə azalmağa doğru gedir. Hobart bey yaxınlığında Hunah-Angun Census bölgəsinin olduqca əhəmiyyətli bir hissəsi və iqtisadi mərkəzi sayılan Pitersburq şəhəri yerləşir.
Coğrafiyası
200px|thumb|left|Hobart beydə ayın doğuşu
ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına görə, yaşayış məntəqəsinin ümumi sahəsi 336 km² təşkil edir ki, bunun 304 km²-i quru sahəni, 32 km² isə su sahəsindən ibarətdir. Ümumi sahənin 9.54% hissəsi sudan ibarətdir.
Əhalisi
ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun məlumatına əsasən 2000-ci ildə burada 3 nəfər sakin iki yaşayış evində yaşayırdı. Sakinlərdən biri ağdərili, digəri isə yerli amerikan idi. Əhali sıxlığı 0/km² olan bu yaşayış məntəqəsində 0.1/km² ortalama sıxlığda yeddi mənzil yerləşirdi. Burada olan iki evin birində evli bir cütlük, digərində isə bir oğlan tək yaşayırdı.
Bağayarpağıyabənzər takka
(Tacca plantaginea) - cinsinə aid bitki növü.
Çoban (bürc)
Çoban vəya Naxırçı (bürc) — göyün şimal yarımkürəsində bürc. Çoban bürcünü Azərbaycanda il boyu göydə görmək olur, ən yaxşı görüntülər fevral-iyun ayları olur.
Euphorbia angrae
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qızılyar
Qızılyar (, qum. Qızıl-yar / Къызыл-яр) — Dağıstanın qərbində yerləşən şəhər. Şəhər əhalisinin sayı 50 mindir. Qızılyar şəhəri Qızılyar rayonunun mərkəzidir. Çeçenistanla sərhəddə yerləşir. Şəhərdə şərabçılıq yüksək şəkildə inkişaf etmişdir.
Kökayaqlılar
Kökayaqlılar protozoylar aləminə daxil olan tip. Bu tipə aid olan heyvanlar yalançı ayaqların köməyi ilə hərəkət edir, həm də qidasını yaxalayır.
Əksər kökayaqlıların bədəni çanaq və ya skeletə malikdir. 4 dəstəyə bölünür: amyöb, heliozoykimilər, foraminiferlər, şüalılar.
Kökayaqlılar əsasən sahildən tutmuş ən dərin yerlərə qədər sularda yaşayırlar. Xəzər dənizində 16 növ foraminifer, 3 növ heliozoy və 10 növ amyöb yaşayır. Foraminiferlər (Foraminiferida). İbtidai heyvanlara daxil olub, bədəni çanağın daxilində yerləşir.
Azərbaycanın şirin sularında yaşayan 14 növ amyöb məlumdur.
Euphorbia ankaranae
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gecə balıqçıları (film, 1963)
Məzmun
Film Xəzərdə seynerlərdə yeni üsulla kilkə tutan gecə balıqçıları haqqında danışır.
Azərbaycan SSR-in orden və medalları
1920-ci il aprelin 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti süquta uğradıldıqdan sonra Azərbaycan İctimai Şuralar Cümhuriyyəti (Azərbaycan SSR) adı altında bolşevik hakimiyyəti qurulmuşdur. Sovet hakimiyyətinin ilk illərində Azərbaycan özünün dövlət atributlarını Sovet Rusiyasının atributlarına uyğunlaşdırmaq məcburiyyətində qalmışdı. Azərbaycanda sovet hakimiyyətinin qurulmasından SSRİ-nin tərkibinə daxil olduğu dövrədək keçən müddət ərzində bir sıra orden və medallar təsis edilmişdir. Azərbaycan 1922-ci ilin sonunda SSRİ-nin tərkibinə daxil olduqdan sonra orden və medallarla təltif funksiyası tədricən SSRİ-nin mərkəzi orqanlarının səlahiyyətlərinə aid edilmişdir.
1920-1922-ci illərdə Azərbaycan İctimai Şuralar Cümhuriyyətinin təsis etdiyi orden və medalların bir qismininşəkilləri Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin “Azərbaycanda dövlətçilik və onun rəmzləri” (Bakı, 2000) nəşrində və 7 cildlik “Azərbaycan tarixi” nəşrinin 6-cı cildində (Bakı, 2000) öz əksini tapmışdır.
Euphorbia ankarensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Andrey Urqant
Andrey Urqant — sovet və rus aktyoru, teleaparıcı, şoumen.
Həyatı
Andrey Urqant 1956-cı ildə aktyorlar Lev Milinder və Nina Urqantın ailəsində anadan olub. Teleaparıcı və aktyor İvan Urqantın atasıdır. Aktyor haqqında "Moskovskiy komsomoleç" qəzetində yazılan məqalədə Urqant soyadının eston mənşəli olduğu bildirilir, eyni məlumatı "Arqumentı i faktı" qəzeti də dərc edib.
1977-ci ildə o, Leninqrad Dövlət Teatr, Musiqi və Kinematoqrafiya İnstitutunu bitirib.
1977-1979-cu illərdə V.F. Komissarjevski adına Sankt-Peterburq Akademik Teatrında işləyib. 1979-1981-ci illərdə orduda xidmət edib. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra Lenin komsomolu adına Leninqrad teatrına qəbul olunur və burada yeddi il işləyir.
Andrey Urqant 1982-ci ildən filmlərdə çəkilir. Aktyorun kinoda ilk əhəmiyyətli rolu, rejissor Yuriy Maminin 1993-cü ildə çəkdiyi iki seriyalı "Parisə pəncərə" (Rusiya-Fransa, 1993) filmində olmuşdur. Film keçmiş SSRİ ərazisində və ABŞ-da nümayiş etdirilmiş və yetərincə uğur qazanmışdır.
Urqant uzun müddət Sankt-Peterburq televiziyasında çalışıb. Artistin iştirakı ilə "Qızıl Ostap" və "On İki" proqramları efirə çıxırdı. Andrey Urqant on il "Pyatıy kanal"da yayımlanan — "Moxovoyda görüşlər" televerilişinin aparıcısı olub.
Qəza
Qəza — 1.Orta əsrlərdə Osmanlı imperiyasında qazının olduğu inzibati ərazi – ilçə, qəza adlanırdı. 2.XIX əsrdə rusca "uyezd" sözünün qarşılığı kim azərbaycan dilində işlənməyə başladı. Vaxtilə bəzi ölkələrin inzibati ərazi bölgüsündə tətbiq edilmiş və hal-hazırda da bəzi ölkələrin inzibati ərazi bölgüsündə tətbiq edilən inzibati ərazi vahidi (adətən, 1-ci və 2-ci dərəcəli olur); Orta əsrlər Rusiyasında torpaq sahəsi.
Rhus taitensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Istakan-Arıta
Ada çayın aşağı axarında yerləşir. Uzunsov formaya malikdir. Cənub-qərb sahilləri sıldırımlıdır. Adada 5 metr hündürlüyə malik təpə vardır. Səthi hamardır. Mərkəzi bataqlıqlaşmışdır. Yaxınlığında Sinniqes-Arı adası yerləşir. Ərazisində elədə böyük olmayan gölləri vardır. Qərb və şərq sahilləri meşə ilə örtülüdür.
Futbol üzrə Azərbaycan çempionatı 2004/2005
Azərbaycan Premyer Liqası 2004/2005 — 1992-ci ildən bəri futbol üzrə keçirilən sayca 13-cü Azərbaycan çempionatıdır. Çempionatın sonunda Neftçi və Xəzər-Lənkəran eyni xal yığdıqları üçün çempionu müəyyən etmək üçün "Qızıl oyun" keçirilmişdir. Həmin qarşılaşmada 2-1 hesabıyla qalib gələn Neftçi komandası 5-ci çempionluğunu qeyd etmişdir.
Bombardirlər
Samir Əliyev - Xəzər Lənkəran - 20
Oqtay Dərəlioğlu - Xəzər Lənkəran -17
Phytoscutus acaridophagus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Euphorbia ankazobensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Lotus mollis
(Lotus mollis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycanda din
Azərbaycanda din — Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına görə Azərbaycan dünyəvi dövlətdir. Azərbaycan Respublikasında din dövlətdən ayrıdır. 2015-ci ilin statiskalarına görə Azərbaycan əhalisinin 93,4 %-i müsəlman, 3,1 %-i xristian, 3 % isə hər hansı bir dinə bağlı deyildir. Yerdə qalan 0,5 %-ə isə digər dinin mənsubları aiddir. Azərbaycan Respublikasının ərazisində dövlət tərəfindən rəsmi qeydiyyatdan keçmiş 500-dən çox dini icma fəaliyyət göstərir.
Azərbaycanda qeyri-müsəlman dinləri
Din və xalqın inancları problemi Azərbaycan toplumunu vaxtaşırı həyəcanlandıran önəmli problemlərdən biri olaraq qalmaqdadır. Bu sahədə sovetlər sonrası dönəmdə nəzərəçarpan dəyişikliklər baş vermişdir.
Ötən illər boyu bu dəyişikliklər heç də birmənalı qarşılanmamış, bir çox durumlarda ziddiyyətli olmuşdur. Bir yandan sovet ideoloji sisteminin dağılması insanların mənəvi yaşamlarında boşluqlar yaratmışdır. Əksəriyyət kommunist ideologiyasının əsassız olduğunu görmüş, mənəvi yaşamlarını dəyişdirərək, çeşidli dinlərə üz tutmuşdur. Məsələ burasındadır ki, Sovet sistemi dinlərə qarşı ateizm siyasəti aparırdı. Din çox vaxt xalqın adətləri və milli dəyərləri ilə qarışıq şəkildə təqdim edildiyindən ona qayıdış mədəni və əxlaqi köklərimizə dönüş kimi dəyərləndirilmişdir.
Dinə dönüş proseslərinə Azərbaycandakı dayanıqlı olmayan hərbi-siyasi durum da öz təsirini göstərmişdir. Ermənistanla savaş, çoxlu sayda qurbanların verilməsi və qaçqınların ortalığa çıxması ilə sonuclanmışdır. Elə bu olaylar da dinə meyilliliyə yol açmışdır. Çünki bu kimi ekstremal durumlarda bir çox insanlar faciələrin nədən yaranmasının köklərini arayaraq, bunların səbəblərini özlərinin və toplumun günahkar olmasında görürlər. Belə duyğular isə onları xilasın dində olduğu fikrinə gətirib çıxarırdı.
Renningen
Renningen — Almaniyanın Baden-Vürtemberq torpağının Stuttgart inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 31.13 km2, əhalisi 17235 nəfərdir (2006).
Əhalisi
Renningenin demoqrafik göstəriciləri:
Azərbaycanda din
Krişnaçılar, yəhudilər və bəhailərin fəaliyyəti
1980-ci illərdə apardıqları aktiv təbliğata baxmayaraq, krişnaçıların populyarlığı azaldı, xalq kütlələri arasında öz inanclarını yaya bilmədilər. Onların təlimi bir çox məqamlarda mürəkkəb olduğundan, sadə insanlar onu qavramaqda çətinlik çəkirdilər. Beynəlxalq Krişna Şüuru Cəmiyyətinin vitse-prezidentinin sözlərinə görə, günümüzdə Bakıda yerləşən krişnaçıların yığıncaqlarına 350 nəfərdən artıq insan qatılmır. Onlardan isə inanclarında aktiv olanların sayı 150-dən çox deyildi. 1996-cı ildə ələ keçirilmiş 20.000-i kitab, 2002-ci ildə Beynəlxalq Krişna Şüuru Cəmiyyətinin səlahiyyətliləri tərəfindən Bakıya geri qaytarılmışdır.
Yəhudi dinin ardıcıllarının sayı respublikada on minlərlədir, onların əksəriyyətini tatlar təşkil edir. Quba rayonunun Qırmızıkənd qəsəbəsində kompakt halda yaşayan tatlar Oğuzda və respublikamızın digər şimal rayonlarında da məskunlaşmışlar. Paytaxtımızda isə onlardan başqa Avropa yəhudiləri də yaşayırlar. Bakıda, Qubada, Oğuzda müstəqillik dönəmində bir neçə yeni sinaqoq tikilmiş, bəzilərində isə əsaslı yenidənqurma və bərpa işləri aparılmışdır. Azərbaycanda 16.000-dən çox Yəhudi yaşayır, onlardan 11.000-i Dağ Yəhudiləridir. Dövlətimizin ərazisində 3 Yəhudi icması var: Dağ Yəhudiləri, Aşkenazi Yəhudiləri və Gürcüstan Yəhudiləri. Ölkəmizdə bir neçə Yəhudi təşkilatı mövcuddur. Azərbaycanın Yəhudi icmaları "Sokhnut", "Agudit İsrael" və "Teshuva İsrael" kimi beynəlxalq təşkilatlarla, eləcə də ABŞ, İngiltərə və Avropa icmaları ilə sıx əlaqələr saxlayır. Azərbaycanda Yəhudilər üçün kolleclər və məktəblər, eyni zamanda İbrani, Yəhudilik və Yəhudi mədəniyyəti kursları mövcuddur.
Müstəqillik illərində bəhai icmaları da Azərbaycanda fəaliyyətlərini bərpa etmişdir. Bəhailik XIX yüzilliyin sonu — XX yüzilliyin ilk illərində indiki Azərbaycan Respublikası ərazisində yayılmağa başlamışdır. Bu inancın kökləri o zaman İranı bürümüş Babilər hərəkatından gəlir. Bəhailər XX yüzilliyin 90-cı illərində Gəncə, Bakı, Sumqayıt və Səlyanda öz icmalarını yaratmışdılar. Hazırda respublikamızda 9 bəhai icması fəaliyyət göstərir. Onların fəaliyyəti rəsmi dövlət qurumları ilə razılaşdırılmışdır.
Rus Pravoslav Kilsəsi
Azərbaycanın ənənəvi xristian kilsələrindən biri Rus Pravoslav Kilsəsidir. Onu təmsil edən ən böyük və nüfuzlu qurum Bakı və Azərbaycan Yeparxiyasıdır. Ölkəmizdəki pravoslavların sayı müsəlmanlardan sonra ikincidir. Son zamanlar respublikada bir çox köhnə pravoslav kilsəsi təmir olunub ibadət üçün açılmışdır. Rus Pravoslav Kilsəsinin və digər pravoslav kilsələrin yüksək nümayəndələri vaxtaşırı Azərbaycana gəlir, onların ölkə başçıları və müsəlman xadimləri ilə çox yaxşı münasibətləri vardır. Azərbaycanda yaşayan pravoslavların fəaliyyəti ölkə qanunvericiliyinə tam uyğundur.
Alban-Udin xristian icması
2003-cü ildə Alban-Udin xristian icması rəsmi olaraq qeydiyyatdan keçmişdir. Bu da keçmişdə mövcud olmuş Alban kilsəsinin yenidən qurulması yönündə ilk addım kimi dəyərləndirilir. Alban kilsəsinin varlığına XIX yüzilliyin birinci yarısında son qoyulmuş, onun strukturu və əmlakı Erməni kilsəsinə verilmişdir. Bu səbəbdən də Erməni kilsəsi bütün Azərbaycan ərazisini öz kanonik yeri saymaqla bərabər, erməni təcavüzünü dəstəkləyir və Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddialarını haqlı hesab edir.
Alban kilsəsinin ardıcıllarının sayı o qədər də çox deyildir, beş minə yaxın yaxındır.
Katolik və Lüteran kilsələri
Respublikamızda katolik və lüteranlar azlıq təşkil edir. Lüteranlar yığıncaqlarını Rusiya imperiyası dönəmində paytaxtımızda inşa edilən Kirxada keçirirlər. Bundan başqa, vaxtilə böyük alman icmasının yaşadığı Göygöl rayonunda da tarixi lüteran kilsəsi təmir edilmiş, ibadət üçün açılmışdır. Katoliklər üçün isə Bakıda kilsə ucaldılmışdır. Onlar, həmçinin kimsəsizlər üçün ev də saxlayırlar.
Euphorbia antisyphilitica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kerol (film musiqisi)
İnkişaf
Byuruel filmin ssenarisini əsas çəkilişlərə başlanmamışdan əvvəl əldə etmişdi. Rejissor Todd Heyns bəstəkara Rendi Poster tərəfindən yığılmış 1950-ci illərin mahnılarından ibarət altı CD göndərmişdi. Lakin, Heynsin filmi çəkib tamamlamasına kimi Byurvell musiqi yazmağa başlamır. Əvvəlcə bəstəkar film musiqisi üçün iki solo alətdən istifadə etməyi fikirləşir və bunun iki baş qəhrəmana uyğun olacağını düşünür. Bundan sonra "Opening" adlı ilk musiqini yazır. O, qeyd edir ki, bu cür musiqinin birinci yazılması qəribə seçim idi, çünki əsas qəhrəmanlardan heç biri birinci səhnədə iştirak etmir.. Lakin, o, hiss edir ki, yazacağı musiqi filmin əhval ruhiyyəsini və görünməyən əsas qəhrəmanları izləyiciyə çatdırmalıdır. Bunun üçün Byuruvell müxtəlif ideyalarını yazır və Heynsə göndərir.
Byuruel film musiqisini səkkiz – on yeddi musiqiçidən ibarət kiçik ansamblla yazır. Bu ansambla simli alətlər kvarteti, bass, arfa, piano və klarnet daxil idi. Orkestrasiyadan sonra film musiqisi Sietl Simfonik Orkestrı tərəfindən ifa edilmişdir. Otuz səkkiz dəqiqəlik film musiqisinin yazılması, ifası və lentə alınması səkkiz həftə vaxt almışdır. Byuruell Kerol obrazını (Keyt Blanşet canlandırır) “sirli” və “laqeyd, müəmmadan uzaq” adlandırır. Bu obraz üçün o, piano, klarnet və vibrafon istifadə etmişdir.
Azərbaycanda din
Başqa kilsələrin missionerlik fəaliyyəti
1994-cü ildə Ermənistanla atəşkəs anlaşması bağlanandan sonra Azərbaycan onu bürümüş dərin böhrandan çıxmağa başladı. Bu yeni durumda xarici ölkələrdən gəlmiş missionerlər Azərbaycan əhalisi arasında genişmiqyaslı açıq təbliğata başlamışdılar. Xüsusilə Qərb ölkələrindən gəlmiş çeşidli protestant kilsələrinin dəvətçiləri Bakı, Gəncə və başqa şəhərlərdə öz yığıncaqlarını keçirmiş, bu məqsədlə geniş konsert zallarını icarəyə götürmüş, orada dualar, moizələr və dini məzmunlu mühazirələr oxumuşdular.
Gecə söhbəti (film, 1971)
Məzmun
Bəstəkarın vahid musiqi kompozisiyası əsasında çəkilmiş düşüncə-filmdə Bakının gecə həyatı öz əksini tapmışdır.
Kerol (film musiqisi)
İnkişaf
Byuruellə görə film musiqisinə, filmin vizual dili ilə əlaqəli olan üç əsas mövzu daxildir. Açılışdakı şəhər səhnəsində səslənən musiqi Kerol və Terez (Runi Mara tərəfindən canlandırılır) arasındakı “güclü cazibə və ehtiras”ı təsvir edərək, obrazlar görünməzdən əvvəl onları izləyicinin təsəvvüründə canlandırır. Bu musiqi sonradan sevgi mövzusu kimi istifadə edilmişdir. Terezin Kerolun gözəlliyinə məftunluğu yüngül piano notları ilə təsvir edilmişdir. Piano teksturası sağ və sol əllər üçün yazılmış notlarla işləmək üçün “bir qədər studiya magiyası”na ehtiyac yaradır, belə ki, sol əllə ifa edilmiş notlar buludlar arasında itərkən, həmin notlar sağ əl vasitəsiylə ifa edilir və bu ifa melodiyanı daşımağa kifayət edəcək qədər fərqli səslənir. Bu ilk dəfə Kerolun Terezi avtomobillə evinə gətirməsi səhəsində istifadə edilir. Üçüncü mövzu yoxluq və itki haqqındadır. Bu musiqi Terezin Kerol tərəfindən yazılmış və onun Nyu-Yorka qayıtma səbəbinin izah edildiyi məktubu oxuması səhnəsində səslənir. Byuruell əhvali-ruhiyyəni gizlətmək üçün dördüncü, beşinci və doqquzuncu kimi açıq intervallardan istifadə etmişdir. Hər iki qadının ürəyi qırılır və musiqi onların içindəki boşluğu əks etdirir.
Azərbaycanda din
Başqa kilsələrin missionerlik fəaliyyəti
Həmin dövrdə xaricdən ölkəmizə gəlmiş xristian-protestant mühazirəçilər və din xadimlərinin səyləri nəticəsində dini təriqətlərə çoxlu adam cəlb edilmişdi. Bir çox dini dəvətçilər kəndlərdə, eləcə də sadə insanların yaşadıqları yerlərdə evləri icarəyə götürərək xalqla ünsiyyətə girib, orada təbliğat aparmış, gəncləri öz təriqətlərinə cəlb etmişdilər.
Kerol (film musiqisi)
Tənqidçilərin mövqeyi
“Empire” jurnalından Nev Pirs Byuruellin film musiqisini “dəbdəbəli” adlandırır. “The Scene Magazine”dən Stefan Ellison yazır: “Karter Byuruellin film musiqisi Kerol və Terezin sevgisini çox gözəl çatdırmaqla filmin ümumi aurasından ayrılmayaraq onun bir hissəsinə çevrilir.” “Ham & High”dan Maykl Coys qeyd edir ki, “Onun musiqisi o zamanın qaydalarına görə sevdiyi şəxsin adının açıqlanmasına imkan verməyən bir sevgini çox yaxşı vurğulayır.” “San Francisco Chronicle” üçün yazdığı şərhdə Mik LaSalle qeyd edir ki, “interyer səhnələrinin göstərilməsi zamanı borulu orqan musiqisinə keçilməsi bir qədər qəribədir.” “Combustible Celluloid”-dən Cefferi M. Anderson qeyd edir ki, musiqi film üçün “mükəmməl”dir.
Azərbaycanda din
Başqa kilsələrin missionerlik fəaliyyəti
Onların missioner çalışmaları nəticəsində, bir çox həmyerlimiz bu təriqətlərin inanclarını mənimsədilər. Bunun bir çox subyektiv və obyektiv səbəbləri var idi. Birinci növbədə sosial səbəblər gəlirdi. Həmin illərdə ölkənin durumu olduqca pisləşmiş, insanların bu günə və gələcəyə inamları yoxa çıxmışdı. İqtisadi problemlər, əhalinin yoxsulluğu da bir çoxların dini təbliğatlara uymağa məcbur edirdi. Çünki tarixin bu kimi çağlarında xalqlar sakrallığa meyilli olur, ideal dünyada xilaskar axtarışında olur, möcüzələrə inanır, məsih-xilaskarı gözləyirlər. Elə təriqət təbliğatçıları da onlara psixoloji təsir göstərərək ardıcıllarını dini trans hallarına salır, vədlər verirdilər. Xarici təriqətlərin dəvətçiləri göylərdən gələn xilas vədləri ilə kifayətlənməmiş, həm də dünyəvi vasitələrdən də istifadə etmişlər.
Kerol (film musiqisi)
Tənqidçilərin mövqeyi
“The Arts Desk” üçün yazdığı şərhdə Demetrios Mateo qeyd edir ki, Byuruellin musiqisi “Filipp Qlassın emosional piano musiqilərini xatırladır” və filmdə əhvali-ruhiyyə yaradır. “New Statesman” jurnalından Rayan Gilbi qeyd edir: “Karter Byuruellin musiqisi ilan oynadanın musiqisi kimi yoldan çıxarır, yüksəlir və insanı özündən asılı hala salır.” “Salon”dan Endryu O'Hehir qeyd edir: “Karter Byuyuellin unudulmaz film musiqisi sanki Şubert, Dyuk Ellinqton və Filipp Qlass arasında əlaqə yaradaraq əhvali-ruhiyyə formalaşdırır.” “Little White Lies” jurnalı üçün yazdığı şərhdə Sofi Kaufman Byuruelin film musiqisini “həsrətli” adlandırır. “Sky Movies”dən Lyuis Beyzli qeyd edir ki, “Karter Byuruellin film musiqisi sakitləşdirir və uçurur.”
Azərbaycanda din
Başqa kilsələrin missionerlik fəaliyyəti
Əhalinin o zamankı yoxsul durumundan yararlanaraq, azərbaycanlılara maddi yardımlar etmiş, yaşamlarında olan çeşidli problemlərini çözmüşdülər. Bu və ya başqa təriqətin üzvü olmaq bəziləri üçün çox əlverişli olmuşdur. Bundan başqa, onlar dini təriqətlərin vasitəsilə ingilis və başqa Avropa dillərinə yiyələnmə, xarici təhsil ocaqlarında oxuma, yaxşı iş tapma şanslarını əldə edirdilər. Həm də təriqətlərə üzv olmaq insanların xarici ölkələrə köçmək imkanlarını da asanlaşdırmış olurdu. Bu isə o zamankı ağır durumda çox adamın arzusu idi.
Bəzən isə yabançı din təriqətçilərinin təbliğatı siyasi xarakter daşımışdır. Onlardan bəziləri öz dinlərinin ermənilərlə azərbaycanlıların barış əldə etməsinə yardımçı olacağını iddia edirdilər. Onların fikrincə, bu halda azərbaycanlılar da ermənilər kimi, xristian olacaq və xristian qardaşlığı ideyaları ilə bu savaşı çözmək mümkün olacaqdır.
Azərbaycanda Xristianlığın "bərpa edilməsi" mövzusunu qaldıran xarici təriqətçi qurumların nümayəndələri millətlərarası problemlərə də toxunurdular. Öncədən onların hamısı azərbaycanlıların İslamın praktiki tələblərini icra etməsələr belə, kütləvi şəkildə Xristianlığa üz tutmalarının mümkünsüz olduğunu bilirdilər. Çünki İslam dini bu xalqın şüuraltı qatında yer almış və azərbaycanlılar öz milli kimliklərini və mədəniyyətini bu dinlə bağlayırlar.
Beləliklə, xarici missioner təriqətlərinin Azərbaycandakı fəaliyyəti bəzi durumlarda millətlərarası gərginlik yaratmış və əhalinin bir hissəsində separatist əfval-ruhiyyənin yaranmasına təkan vermişdir. Bu kimi problemlər üzrə Azərbaycan mətbuatında vaxtaşırı materiallar yayımlanmışdır.
Erməni tərəfi də Xristianlığın Azərbaycanda yaşayan etnik azlıqların arasında yayılmasını dəstəkləmiş, etnik qarşıdurmalar yolu ilə ölkəni parçalamaq istəyində olmuşlar. Həmin mövzular üzrə İrəvanda bu günədək konfranslar keçirilməkdədir.
Həm də çeşidli missioner qurumlarının üzvləri və təbliğatçıları İslam əleyhinə təşviqatlar aparmışlar. Onlar İslamı mürtəce və vəhşi din kimi dəyərləndirmiş, müsəlman mədəniyyətinə, inanclı müsəlmanlara qarşı təhqirlər səsləndirmişlər.
Ayrı-ayrı təriqətlərin təlimlərini qəbul etmiş azərbaycanlılara onlara uyğun gəlməyən cəmiyyətlə və ailələrlə ixtilafa girmək fikri aşılanırdı. Missionerlərin dilə gətirdikləri məqsədləri bütün Azərbaycanın xristianlaşması olmuşdur. Bu yolda, ilk olaraq, hər beşinci azərbaycanlını xristian etmək planı açıqlanırdı.
Qanunvericiliyin möhkəmlənməsi və missioner fəallığının zəifləməsi
Ancaq təriqətçilərin hamısı neqativ işlərlə məşğul olmamışlar. Onların arasında səmimi inanclılar da olmuşdur, Ancaq bütövlükdə, bu dini qurumların fəaliyyəti yuxarıda göstərilən amillər üzrə Azərbaycan dövlətçiliyinə zidd olmuşdur. Buna görə də möhkəmlənmiş dövlətimiz 1995-ci ildən sonra təhlükəli təriqətlərə qarşı aktiv tədbirlər planı həyata keçirməyə başlamışdır. Destruktiv fəaliyyətlə məşğul olan xarici dini təbliğatçılar ölkədən qovulmuş, çeşidli dini qurumların maliyyə axınları gözaltına alınmışdır. Çünki bütün dini qurumlar öz fəaliyyətlərini Azərbaycan qanunvericiliyi ilə uyğunlaşdırmalı idilər.
Bu istiqamətdə tədbirlər həyata keçirildikdən sonra təriqətçi qurumların aktivliyi azalmış və xalq arasında nüfuzlarını itirmişlər. Onların üzvlərinin sayı minimum həddə enmiş və insanlar getdikcə bu təriqətlərdən uzaqlaşmışlar. Günümüzdə Azərbaycan qanunvericiliyinə zidd olmayan təriqətlər ölkədə fəaliyyətlərini davam etməkdədirlər. Rəsmi dairələrin bildirdiklərinə görə, qeyri-ənənəvi təriqətlərin ardıcıllarının sayı o qədər də çox deyildir və bu dini icmaların heç biri Azərbaycanın milli maraqlarına təhlükə törətmirlər/
Bununla belə, bəzi beynəlxalq qurumlar Azərbaycanda aparılan din siyasətini tənqid edib ölkə rəsmilərini dini azadlığın boğulmasında suçlayırlar. Buna örnək kimi ABŞ Dövlət Departamentinin 2010-cu ildə yayımlanan hesabatını göstərmək olar. Ancaq Azərbaycan rəsmiləri bu kimi hesabatı tamamlanmamış, dəqiqləşdirilməmiş və düzəlişlərə ehtiyacı olan sənəd kimi dəyərləndirirlər. Məsələ burasındadır ki, Azərbaycanda dini qurumların fəaliyyəti üçün qanunvericilik işlənib hazırlanmışdır. Sözügedən təriqətlərin hamısı yalnız ölkə qanunlarına zidd işlərə yol vermədikləri halda fəaliyyət göstərə bilərlər.
Təriqətçi qurumların fəaliyyətinin zəifləməsinin əsas səbəbi təkcə qanunvericilik bazasının yaradılması yox, Azərbaycanın əvvəllər yaşadığı böhranlı vəziyyətdən çıxması olmuşdur. Tədricən insanların bir çox problemləri çözülmüş, onlar yaxşı yaşamağa, bu günə və sabaha inamla baxmağa başlamışlar. Eyni zamanda cəbhə xətti sabitləşmiş, hərbi geriləməyə son qoyulmuş, ordu möhkəmləndirilmişdir. Ölkənin güclənməsi yabançı dini qurumların Azərbaycanı xristianlaşdırmaq planlarını pozmuşdur.
Xristian dini təriqətçiliyinin qarşısında daha önəmli bir amil də olmuşdur: yüzilliklər boyu sürmüş azərbaycanlıların adət-ənənələri. Bu adət-ənənələr çox vaxt İslam dünyagörüşü ilə qarışıq olaraq özünü göstərməkdədir. İslam azərbaycanlılar üçün praktiki cəhətdən icra edilən dindən çox, mədəniyyətlərinin ayrılmaz parçasıdır. Buna görə də Azərbaycan toplumunun böyük hissəsi yabançı təriqətlərin aktiv təbliğatına qarşı olmuşdur. Ölkə vətəndaşlarının çoxu bu təbliğatı anlamaq belə istəməmiş, ona uyanları isə qınamışlar. Ailələrdə və ictimai yerlərdə bu zəmində qarşıdurmalar da olmuşdur. Bəlkə də elə həmin təriqətlərin aktivləşməsi əhalinin bu cür reaksiyasına gətirib çıxarmışdır.
Beləliklə, Azərbaycan Respublikasının müstəqillik illərində qeyri-İslam təriqətləri yönümündə aparılan siyasəti uğurlu saymaq olar. Bu siyasətin sayəsində ölkədə dini dözümlülük hökm sürür, bütün dinlər və təriqətlər qanun çərçivəsində fəaliyyət göstərirlər.
Azərbaycanda İslam
Rəsmi rəqəmlərə görə, müsəlmanlar ölkə əhalisinin 93–96 % təşkil edirlər. İslam dini təkcə ibadət ediləcək inanclar sistemi deyil, həm də Azərbaycan xalqının mədəniyyətinin tərkib hissəsidir.
Azərbaycan əhalisinin İslamın hansı qollarına aid olması barədə son zamanlarda heç bir dəqiq statistika aparılmamışdır. Buna görə, Azərbaycan müsəlmanlarının 65%-nin şiə, 35%-nin sünni olduğu güman edilir. Bununla belə, Azərbaycanda sekulyar (dünyəvi) prinsiplər üstünlük təşkil edir. Buna görə, vətəndaşların böyük çoxluğu öz gündəlik həyatlarında İslam ehkamlarını tətbiq etmir və müsəlman təriqətlərinin arasındakı fərqlərə varmır. Beləliklə, Azərbaycanda şiə-sünni bölgüsü çox vaxt formal xarakter daşıyır.
Cənubi Qafqazda islam
Cənubi Qafqaz müsəlmanlarının arasında yayılan dünyəvi düşüncənin yeni dönəmimizdə artıq 150 illik tarixi vardır. Bilindiyi kimi, onlar rus-türk və rus-iran savaşlarının sonunda Rus imperiyasının tərkibinə qatılmağa zorlanmışdırlar. Qafqazda yaşayan müsəlmanların çoxu türk soylular idi, onlar da çağdaş azərbaycanlıların çoxusunun əcdadları hesab edilir. Onların soyu Səlcuqlara, Səfəvilərə, Əfşarlara, Qacarlara gedib çıxırdı. Türk soylular isə ruslardan öncə bu yerlərdə öndə olan hakim imperiya xalqı idi. Elə bu yerlərdə olan xanlıqları da türk soylular yaradıb idarə edirdilər.