cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ədalət
Ədalətin digər mənaları
Bu sözün leksik mənası hər yerdə, qalaktikamızda, insanın vücudunda, bitkilər və digər canlı aləmlərdə kökmranlıq edir. Bu mənanı Hz. Peyğəmbərin buyurduğu "bil-ədli qamətis-sələvatu vəl-ərd" (yəni yer və göy ədalət əsasında bərpa olunmuşdur) hədisindən hədisindən də bilmək olar. Əgər yer kürəsi cazibə qüvvəsini itirsə, yer öz tarazlığını saxlaya bilməz və çox böyük fəlakət baş verər.
Ədalətin digər mənası isə "camaatın hüququna riayət etməkdir". Allahın ədalətinin mənası budur ki, O haqq tapdalamır, birinin haqqını başqasına vermir və insanlar arasında ayrı-seçkilik salmır. O, hər cəhətdən adildir.
Allahın sifəti olaraq
Ədalət kamal və feil sifətlərindəndir. Allahın bütün işləri ədalət əsasında yerinə yetirilir. Yaradan heç vaxt zülm etməz. "Həqiqətən, Allah (heç kəsə) zərrə qədər zülm etməz. Əgər yaxşı bir əməl baş verərsə, onu (onun sababını) ikiqat artırar və öz tərəfindən də (bu əməlin sahibinə) böyük mükafat verər!" (Nisa- 40). Ən gözəl tərif də "Nəhcül-bəlağa"da qeyd olunub. İmam Əli (ə) ədalətin fəziləti haqqında belə buyurub: "Ədalət hər bir şeyi öz yerində qərar verməkdir". Allahın ədalətinin sübutu üçün bir çox dəlil var:
Əqli dəlil
Başqalarına zülm edən, onların hüququna əhəmiyyət verməyən insan ya etdiyi işin pisliyini anlamır, ya da məzlumlardan aldıqlarına ehtiyaclıdır. Öz ehtiyaclarını ödəmək üçün insanların qazancını qəsb edir, onların haqqına girir, amma uca Allaha bu xüsusiyyətləri aid etmək olmaz. O öz işlərini elm və hikmətli şəkildə yerinə yetirir. Allah çox səxavətlidir. Başqalarına kamal sitətləri bəxş etməklə nə isə itirməz ki, mənfəət verməkdə də paxıl olsun. Mütləq qüdrət sahibidir. Zülm bütün ağıl sahibləri üçün qəbahətli bir iş olduguna görə mərhəmətli Allah zülm etməz.
Yaradılışda ədalət
Uca Allah öz feyzini heç kimdən əsirgəmir və (ciddi bir səbəb olmadan) ayrı-seçkiliyə yol vermir. Bu sözün aydın olması üçün aşağıdakı məsələlərə diqqət edək: Varlıq aləmini iki qismə bölmək olar: mücərrəd və maddi aləm
Mücərrəd aləm
Mücərrəd aləm hərəkət və təkamül etməyən varlıqlardan ibarətdir. Allah onlara əldə edə biləcəkləri bütün xüsusiyyətləri, elmi əvvəlcədən verib. Cism deyillər, güzə görünməzlər və məhv olmazlar. Allaha itaətsizlik etmirlər. Bu görünməyən varlıqlar şəriət dilində mələklər, dünyanın işini idarə edənlər, ruzi bölənlər, kürsü, lövh və s. Adlar ilə tanınmışlar. Bu kimi adlardan belə başa düşülür ki, aləmlərin yaradıcısı olan Allahla məxluqlar arasında gözə görünməz vasitələr var. Daha aydın desək, yaranış sistemi xüsusi bir nizam-intizamla təşkil olunub, idarə olunur. Mələklər Allahın göstərişlərinin icraçısıdırlar və əmrindən çıxmırlar. Hər birinin xüsusi məqamı və vəzifəsi vardır: "Bizdən (mələklərdən) elə birisi yoxdur ki, onun müəyyən bir məqamı olmasın" (Səffat- 164).
Maddi aləm
Bu varlıqlar isə mücərrəd olanların əksinə olaraq maddə və surətdən ibarətdir. Onlar maddi cəhətlərdən dəyişir və irəliləyərək, hərəkət edərək təkamülə doğru gedir. Maddənin surətləri dəyişir, amma maddənin özü qalır. Maddi dünya çox genişdir və bəşərin onlardan tam, dəqiq məlumatı yoxdur. İnsanların bilikləri müxtəlif bitkilər, heyvanlar, su, hava kimi yerdə olan varlıqlar barəsindəli və müəyyən qədər Günəş, bəzi ulduzlar, planetlər haqqındakı biliklə məhdudlaşır, lakin insanı heyran edən qalaktikalar, ulduzlar haqqında tam məlumatımız yoxdur. İnsana qarşı da Allah ədələtsizlik etməz və hər kəsə qaldıra bildiyi yükü verər. Bu Qurani Kərimdə də keçir. Hər insanda yetərli dərəcədə iradə vardır. "Allah kimsəyə gücünün yetdiyindən artığını təklif etməz" (Bəqərə- 286).
Dinin əsas prinsipi kimi
Ədalət İslam dininin təməl əsaslarından biridir və bir şeyi yerinə qoymaq, hamıya layiq olduğunu vermək mənalarına gəlir. Həm də haqqı yerinə yetirmək, haqsızıqdan çəkinmək deməkdir. Ədalətsiz yerlərdə fitnə artar, zalımların sayı çoxalar, haqsızlıq və əxlaqsızlıq yayılar.
Allah Qurani-Kərimin Hucurat surəsinin 9-cu ayəsində belə buyurur: "Hər işinizdə ədalətlə-insafla hərəkət edin. Allah adil olanları sevir". Muhamməd Əsəd "ədaətli olun" ifadəsini belə açıqlayır: "Bu məcazi olaraq insanlar arasındakı bütün müamilələrə işarə edir, yoxsa yalnız ticari alış-verişə işarə etmir". Sülüyman Ateş isə bu ayəni belə açıqlayır: "Mutəffifin surəsində ölçü və çəkiyə hiylə qatanların xüsrana uğrayacaqları bildirilir. Allah ölçü və çəkiyə hiylə qatan bir milləti həlah etmişdir. Bu məsələdə mühüm olan insanın ölçü və çəkini tam yerinə yetirməyə çalışmasıdır".
Ədalətlə bağlı olaraq Allah Nisa surəsinin 58-ci ayəsində buyurur: "Allah sizə əmanətləri öz sahiblərinə qaytarmanızı və insanlar arasında hökm etdiyiniz zaman ədalətlə hökm etmənizi əmr edir. İnsanlar arasında ədalətə uyğun hökmlər verməyə gəldikdə Uca Allah bu vəzifəni bütün insanları əhatə edəcək şəkildə yayğın və geniş tutur. İslamın istədiyi ədalət sadəcə müsəlmanlar arasında və ya müsəlmanlar xaricində kitab əhlini də çətir altına alaraq digər insanları əhatə xaricində qoyacaq məhdud bir ədalət deyil. İslama görə hər insanın sırf insan olmasına görə ədalət təbii haqqıdır. İnsanlar arasında ədalətli olarkən mömin-kafir, dost-düşmən və ya ağdərili-qaradərili ayrı-seçkiliyi edilməz. Həmin surənin 135-ci ayəsində belə deyilir: "Ey iman gətirənlər!(Şahidliyiniz) sizin özünüzün, ata-ananızın, yaxın qohumlarınızın əleyhinə olsa belə, ədalətdən möhkəm yapışan, Allah üçün şahidlik edən kəslər olun! (Barəsində şahidlik edəcəyiniz şəxs) istər dövlətli, istər kasıb olsun, hər halda Allah onların hər ikisinə daha yaxınndır. Nəfsinizin istəyinə uyub haqdan üz çevirməyin! Əgər dilinizi əyib-büzsəniz və ya (doğru şəhadət verməkdən, yaxud ümumən şahidlikdən) boyun qaçırsanız, (bilin ki) Allah etdiyiniz işlərdən xəbərdardır!. Maidə surəsinin 8-ci ayəsində isə belə buyrulur: "Ey iman gətirənlər! Allah qarşısında (borcunuzu yerinə yetirməklə) sabitqədəm və ədalətli şahidlər olun! Hər hansı bir camaata qarşı olan kininiz sizi ədalətsizliyə sövq etməsin. Ədalətli olun! Bu, təqvaya daha yaxındır. Allahdan qorxun. Allah etdiklərinizdən xəbərdardır". Dinimiz düşmən millətlərə qarşı müsəlmanların ədalətlə hərəkət etmələrini əmr edir. Buna görə ədalət həyatın hər sahəsində keçərli olan bir qanundur.
Basedowia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Basedowia tenerrima (F.Muell. & Tate) J.M.Black yeganə növ.
Qayı boyu
Qayı boyu və ya Kayı boyu (Qayığ, Kayığقايى بويى/قيغ بويى) — Oğuzların boz ox qolundan.
Tarixi
Qayı kəlməsi, "möhkəm, qüvvət və qüdrət sahibi" deməkdir. Qayı boyunun simvolu, iki ox və bir yaydan ibarətdir. Oğuz Xan oğlu Gön Xan oğlu Qayının, bu boyun cəddi olduğu söylənilir. İyirmi il hökmdarlıq edən Qayının nəsli uzun illər bu məqamda qalmışdır.
Mahmud və Məryəm (roman)
Mahmud və Məryəm — Elçin Əfəndiyevin 1983-cü ildə Bakıda rus dilində çap olunan romanı. Roman əsasında 2013-cü ildə eyniadlı film çəkilmişdir.
Haqqında
Roman 1985-ci ildə Bakıda rus dilində işıq üzü görəndən sonra dünyanın bir çox dillərinə tərcümə edilib yaxın və uzaq xaricin bir çox ölkələrində nəşr olunmuşdur. Klassik Azərbaycan, daha geniş, Şərq ədəbiyyatının çoxəsrlik humanist ənənələrini, milli, dini və irqi mənsubiyyətindən asılı olmayaraq, insana sevgini əks etdirən romandır.
Məzmun
Romanda keçmiş əyyamların hadisələrindən bəhs olunur. XVI əsrin əvvəllərinin Gəncəsi (Şah İsmayılın hakimiyyəti dövrü), güclü, eyni zamanda əsl məhəbbət qarşısında aciz olan Gəncə hakimi Ziyad xan və onun xanımı, gözəllər gözəli Qəmərbanu, Mahmud və Məryəm – gəncliyin çılğın ehtirasıyla bir-birlərini sevmiş bir müsəlman oğlanla, bir xristian qız.
Alman yadigarları... (film, 2012)
Alman yadigarları... qısametrajlı sənədli televiziya filmi Eldar İsgəndərzadənin ssenarisi əsasında rejissor Vasif Məmmədzadə tərəfindən 2012-ci ildə çəkilmişdir. ATV International kanalında istehsal edilmişdir.
Məzmun
Film Azərbaycanda alman əsirlərin inşa etdikləri memarlıq tikililəri haqqında bəhs edir.
Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Vasif Məmmədzadə Ssenari müəllifi: Eldar İsgəndərzadə Operator: Nəsimi Babayev Prodüser: Röya Əliyeva
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2012-ci ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Allahın adı ilə (film, 2013)
Allahın adı ilə qısametrajlı sənədli filmi rejissor Vahid Mustafayev tərəfindən 2013-cü ildə çəkilmişdir. "Bakıfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanda XX əsrdən bu yana İslam dininin tənəzzül və inkişaf tarixi, dini tolerantlıq və dini müxtəlifliyə hörmət kimi mövzuları əhatə edir.
Məzmun
Film Azərbaycanda XX əsrdən bu yana İslam dininin tənəzzül və inkişaf tarixi, dini tolerantlıq və dini müxtəlifliyə hörmət kimi mövzuları əhatə edir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Mirşahin Ağayev Rejissor: Vahid Mustafayev Operator: Afşin Əlizadə Prodüser: Eyyub Danişvər
Bebbia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Antilocapra americana oregona
(Antilocapra americana oregona) — cinsinə aid heyvan yarımnövü.
Qınıq boyu
Qınıq boyu — Səlcuqlu sülaləsinin mənsub olduğu Oğuz boyu. Oğuz Xaqan Dastanına görə Oğuz türklərinin 24 boyundan biri. Üçoqlar boylarındandır.
Tarixi
Qanıq : " Hər yerdə sayqın" anlamındadır. Böyük Anadolu Səlcuqlu devlətləri, Orta Toroslardakı üçoxlu Türkmənlər, Hələb, Ankara, Aydındakı Kınıq oymaqları bu boydandır.
Mahmud Qaşqarlı "Divani-lüğət-it-türk" adlı əsərində yazır:
" ٱغُز Oğuz: Bir Türk boyudur. Oğuzlar Türkməndirlər. Bunlar iyirmi iki bölüksür; her bölüiün ayrı bir bəlgəsi və heyvanlarına vurulan bir əlaməti (damğası) var. Bir-birlərini bu bəlgələrlə tanıyırlar. Birincisi və başları: "قنق Qınıq"lardır. Zamanımızın xaqanları bunlardandır. Heyvanlarına vurduqları işarət budur: 25 px ......" şəklində tanıtdırdığı bir Oğuz boyudur.
Qınıqlar, Səlcuqluların quruluşunda və Anadolunun fəthində böyük rol oynadılar. XIII yüzildə bir kütlə halında Suriyada olan Türkmən qrupu arasında Qınıqlar da vardı. Digər boylarla birlikdə Qınıqlar da Məmlüklərin yanında yer alaraq Çuxurovanın (Anadoluda bölgə) fəthinə qatıldılar. Çuxurovada, Ceyhan çayından Gavur Dağına qədər uzanan bölgədə və bugünkü Osmaniyyə qəzası ilə Ceyhan qəzasının bir qisim torpaqlarını içinə alan bölgədə yurd tutdular. XIV əsrin son yarısında Məmlüklərlə araları soyudu. 1378-də üzərlərinə gələn Məmlük ordusunu digər Üç oxlu türkmənlərlə bərabər məğlub etdilər. Fəqət, Məmlüklər Üç ox boyları arasına təfriqə saldılar. 1383-də Qınıqlar, Yüreğirlərə hücum etdi. Daha sonra Qazi Burhanəddinin ölkəsində qarışıqlıq yaratdılar. Bu hadisələrdən sonra Qınıqların adı siyasi səhnədə görünməz oldu. Qınıqlar Osmanlı fəthinin ilk illərində torpağa bağlandılar. XIX yüzilə qədər Çuxurovada Qınıq adını daşıyan bir qəza vardı. Ehtimal ki, Türkiyədə olan bugünkü Toprakkale, qədim Qınıq Qalası olmuşdur. Qalanın quzey doğusunda yer alan qəsəbədə 1522-ci ildə iki məhəllə, 1547-ci ildə beş məhəllə vardı. Bundan başqa, qəzaya 75 kənd və qışlaq bağlı idi. XVI əsrdə Hələbdə, Ankarada və Aydında Qınıq boyuna mənsub icmalar yaşadığı bilinməkdədir. Qınıq qəsəbəsi və kəndləri XVII əsrdə xaraba qaldı. Lakin həmin əsrdə Sivasda bir Qınıq icmasının mövcudiyyəti görülməkdədir. Bu gün Anadoluda Qınıq adını daşıyan bir çox kənd və qəsəbə mövcuddur.
Spinal anesteziya
Tarixi
XX əsrin əvvəllərindən sinal anesteziya sezar kəsiyində istifadə edilmişdir. 1930 ildə spinal anestiziya zamanı ilk ölüm halı qeydə alınmasından sonra bu metoddan istifadə edilmir. lakin 1950 ci illərdən başlayaraq bu metoda daim müraziət edilmiş və inkişaf etdirilmişdir. Günümüzdə bu metod demək olar ki, sezar əməliyyatları üçün anesteziyanın ən məğbul metodu sayılır. *
== Anatomiya ==
Vəzifə etibarilə onurğa beyni boyun gövdə və ətraf əzələlərinin avtomatik tənziminin mərkəzi üzvü hesab olunur, morfoloji və fizioloji cəhətcə beyinlə sıx rabitədədir və onun fəaliyyəti beyin qabızının başçılığı altındadır. Onurğa beyninin yuxarı hüdudu uzunsov beyin çarpazının aşağı ucu (birinci boyun sinirinin çıxan yeri) bərabərində, skletə nisbətən atlasın yuxarı kənarı bərabərliyində və aşağı hödudu 1–2 ci bel fəqərələri səviyyəsində olur. Onurğa beyni onurğa kanalının əyriliklərinə müvafiq olaraq boyun və döş nahiyələrində əyilmişdir. Bunun uzunluğu orta hesabla kişilərdə 45 sm. qadınlarda isə 43 sm olur. Onurğa beyninin uzunluğu onurğanın uzunluğuna olan nisbəti daimi deyildir; orta hesabla onurğanın uzunluğunun onurğa beyninin uzunluğuna olan nisbəti 100:64 olan nisbəti kimidir. Onurğa beyninin sagital ölçüsü frontal ölçüsündən kiçikdir. Həcmi 33 sm³ və en kəsiyinin səthi orta hesabla 63 mm²-ə bərabərdir. Onurğa beyninin çəkisi yetişmiş şəxslərdə 30 q və yenidoğulmuşlarda 6–7 q olur; bədən çəkisinə olan nisbəti 1: 1848 olan nisbətinə (yenidoğulmuşlarda isə 1:851 nisbətinə) bərabərdir. Onun çəkisi (yenidöğulmuşunkuna nisbətən) bir yaşında iki dəfə, beş yaşında üç və həddi-bbüluğ dövründə 4–5 dəfə artmış olur. Onurğa beyni onurğa kanalında yerləşərək onurğanın hərəkəti zamanı yerini bir qədər yuxarıya doğru dəyişir; deməli onurğa beyni onurğa kanalında hərəkətli bir surətdə fiksasiya olunmuşdur. O, onurğa kanalını tamamilə tutmamışdır; əgər onurğa beyninin en kəsiyinin səthi 63 mm² təşkil edirsə, onurğa kanalının en kəsiyinin səthi 254 mm²-ə bərabərdir; beləliklə onurğa kanalında onurğa beyninin tutduğu yerdən başqa artıq sahə qalır; buranı onurğa beyni qişaları, damarlar və beyin-onurğa beyin mayesi tutur. bu sahə onurğa beyninin hərəkət etməsinə şərait yaradır. Onurğa beyninin yerdəyişmə dərəcəsi fiksasiya aparatına aid olan dişli bağlar ilə məhdudlaşır. bu bağlar (19–23 cüt) onurğa beyninin yumşaq qişasından ayrılmış törəmədir. Onlar bir tərəfdən sərt qişaya, digər tərəfdən isə onurğa beyninin ön və dal kökləri arasında yumşaq qişaya bağlanmışdır. Onurğa beyninin fiksasiyasında sərt qişanın özü, hörümçək torunabənzər və yumşaq qişaların bağ aparatı (subaraxnoidal arakəsmələr, dişli bağlar), uzunsov beyin, uc sap və onurğa beyni damarları iştirak edir. Topoqrafiya cəhətcə onurğa beyni üç hissəyə bölünür: boyun hissə –, döş hissə – , və bel hissə –. Bunların qalınlığı eyni deyildir; boyun və bel hissədə qalınlaşmalar vardır: Bu qalınlaşmaların əmələ gəlməsi, onurğa beyninin ətrafında gedən sinirlərə müvafiq seqmentlərində sinir hüceyrələrinin çoxluğu ilə izah olunur.
Slovakiya almanları
Slovakiya almanları və ya Karpat almanları (Karpatendeutsche, karpatskí Nemci, kárpátnémetek или Felvidéki németek) — Slovakiya torpaqlarında eləcə də onlara bitişik olan ərailərdə alman dilli azlıqların qrupları üçün verilən ümumi bir ad. Uzun müddət almanlar macarlarla yanaşı Slovakiyada iki ən böyük etnik azlıqdan biri idilər. Beneşin 1945-ci il tarixli fərmanları ilə Çexoslovakiya almanları vətəndaşlıqdan məhrum dildi və onların müharibədən əvvəlki (128 min nəfər) saylarının 85% -i Slovakiyadan Avstriya və Almaniyaya köçürüldü. Qalan 15% -i Slovakiyadan deportasiyaya olunmaqdansa slovakiyalılaşmanı üstün tutdu. Çexiya almanlarından fərqli olaraq Slovakiyadan olanlar XIX əsrin əvvəllərindən XX əsrin əvvəllərinə qədər güclü şəkildə macarlaşdı. Slovakiyalı almanlar Avstriya-Macarıstanın Macar hissəsində yaşayırdılar. Buna görə də mədəni və linqvistik olaraq Macarıstan almanları və Transvilansiya saksonlarına daha yaxın idilər. Hazırda Slovakiyada 6 mindən çox alman yaşayır. Baxmayaraq ki, macar azlığı hələ də əhəmiyyətlidir və hətta bəzi cənub bələdiyyələrində üstünlük təşkil edirlər.
Tarixi
İlk almanlar Slovakiyanın şərqində xeyli erkən artıq X əsrdən görünməyə başlanılmışdır. Alman bürqerləri Bratislavanın həyatında nəzərə çarpan bir ünsürə çevrildi. Baxmayaraq ki, yaşayış yerinin özülü slavyanlar tərəfindən atılmışdı. XI əsrdə macarların istilasından sonra alman genişlənməsi uzun müddət yavaşladı. Almanlar 1240-cı illərdən sonra (Monqol-Tatar istilasından sonra) macar feodallarının dəvəti ilə yenidən macarların tabeliyində olan Slovakiya torpaqlarını məskunlaşdırmağa başladılar. Bratislavada (almanca adı Pressburq) almanlaşdırma prosesi onun Macarıstanın yeni paytaxtına çevrilənə qədər davam etdi. Buna səbəb 1520-ci illərdə Macarıstan torpaqlarının əksəriyyəti türklər tərəfindən tutulması idi.
Məqsədli almanlaşmanın növbəti dalğası XVII-XVIII əsrlərdə Avstriya imperiyasının aktiv ərazi genişlənməsi baş verəndə təkrarlandı. 1850-ci ildə imperiyada inzibati-ərazi islahatları ərəfəsində, almanlar Pressburg əhalisinin 75% -ni təşkil edirdi. Bu da Slovakiya torpaqlarına nəzarət edən macar zadəganlarının narazılığına səbəb oldu. İkili monarxiyanın qurulmasından sonra bütün Slovakiya Budapeştə tabe oldu. İntensiv macarlaşdırma başladı. Etnik almanlar slovaklardan daha tez buna adapdasiya olunmağa başladılar. Onlar Yeni şərtlər sıralarında sürətlə irəliləmək üçün adlarını macarcaya dəyişdirdilər. Alman vətəndaşları daha çox yüksək inzibati vəzifələrə və maaşlara üstünlük verirdilər. Slovakiya milli hərəkatına şübhəli münasibət də onları macarlara yaxınlaşdırdı. Bundan əlavə adlarının macarlaşması Slovakiyadan fərqli olaraq, imperiyada ikinci rəsmi dil olan alman dilinin tamamilə rədd edilməsi demək deyildi. Avstriya-Macarıstanda Bratislava milli tərkibinin təkamülü bu cərəyanın bariz nümunəsidir. 1944-1945-ci illərdə slovak partizanları Nasist repressiyalarının qisasını alaraq bölgədəki alman əhalisinə qarşı qırğınlar etdilər. Bunların arasında ən geniş yayılmış, lakin yeganə olmayan Qlazerxaudakı qırğın idi. 1945-ci ildə Karpat almanlarının bir hissəsi Almaniyaya və ya Avstriyaya qaçmalı olur.
1999-2004-cü illərdə Karpat almanlarından olan Rudolf Şuster Slovakiyanın prezidenti olur.
Şou-biznes
Şou-biznes — əyləncə sahəsində kommersiya fəaliyyəti, əyləncə sənayesi.
Aşağıdakılar "şou-biznes" sayılır :
Antilocapra americana peninsularis
(Antilocapra americana peninsularis) — cinsinə aid heyvan yarımnövü.
NGC 172
NGC 172 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Bedfordia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Mahmud və Məryəm (film, 2013)
Mahmud və Məryəm — Azərbaycan və Türkiyə kinematoqrafçılarının Elçinin eyniadlı romanı əsasında 2013-cü ildə müştərək çəkdikləri film.
Haqqında
Filmi Azərbaycanın “Salnamə” və Türkiyənin 24 Kare şirkətləri müştərək çəkiblər.
“Mahmud və Məryəm” filminin rejissoru Mehmet Ada Öztekindir.
“Mahmud və Məryəm” filminin prodüseri Sevda Kayğısızdır.
Təqdimatı
2013-cü ildə filmin İstanbulda təqdimatı olmuşdur.
2013-cü ildə filmin Bakıda, Nizami Kino Mərkəzində premyerası keçirildir.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı Türkiyə filmlərinin siyahısı
Xarici keçid
Filmi izlə
Aleksandrovsk-Saxalinski
Aleksandrovsk-Saxalinskiy — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, Saxalin vilayətinə daxildir.
Müsabiqə
Müsabiqə — bir neçə nəfərin və ya komandanın incəsənətdə, elmdə, idmanda, gözəllik yarışmasında birincilik əldə etmək üçün rəqabətli yarışı.
Müsabiqə bir neçə mərhələdə keçə bilər - seçmə, əsas və final.
Antilocapra americana sonoriensis
—  cinsinə aid heyvan yarımnövü.
Qaramanoğlu Fəxrəddin Əhməd bəy
Qaramanoğlu Fəxrəddin Əhməd bəy (ö. yanvar 1350) — Qaramanoğulları bəyliyi nin bəyi.
Aniva
Aniva ya da Rutaka  — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Saxalin vilayətinin tərkibinə daxildir.
Bianki adası
Bianki adası — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. Ada Kara dənizinin suları ilə yuyulur. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir.
Yerləşməsi
Arxipelaqın şərqində qərarlaşır. Şərq adaları qrupuna daxildir. Bu qrupun mərkəzində qərarlaşır. Şimaldan Salome adası, Tatris adası, Volna adası, Nord adası və Yevgeni Fyodorov adalarından Spokoynıy boğazı ilə ayrılır. Cənubunda Tırtov adası yerləşir. Şərq sahilində kiçik Kamenistı adası, qərbində isə Leskin adası qəralaşır.
Xüsusiyyətləri
Daxil olduğu qrupun və Nordenşeld arxipelaqının ən iri adalarından biridir. 90° F hərifini xatırladır. Qərbdən şərqə uzanaraq, əsas hissəsindən iki çıxıntı çıxır. Adanın uzunluğu 13 kilometrdən birqədər azdır. Enli hussəsi isə 5,5 kilometrdir. İki yarımada daxilində Oktrıtıy buxtası yerləşir. Buxtanın dərinliyi 30 metrdir. Adanın böyük hissəsini qayalıqlar əhatə edir. Əsasən üç iri yüksəkliyi vardır: 42 metr (qərb), 97 metr (mərkəzi) və 61 metr (şərq). Özünün hündürlüyünə görə ada arxipelaqda ancaq Çabak adasına uduzur (107 m). Yay ayları bütünlüklə buzdan azad olur. Arktiq qurşaqda yerləşməsi ilə əlaqədar iqlimi soyuqdur. Bununla belə yay ayları temperatur müstətin üzərində olur. Son on illiklər boyunca Arktik buzlaqların əriməsi müşahidə edildiyindən hava getdikcə istiləşir. Hətta bölgə üçün xas olmayan maksimum temoeraturlar qeydə alınır.
Şimaldakı yüksəkliklərdən cənub sahilinə doğru qışda donan axarlar axır. Qərbində və mərkəzi hissəaində çoxlu sayda göllər vardır. Sahilə yaxın bölgələri əsasən bataqlıqlaşmışdır. Təpəliklər əsasən sərt suvurlardan təşkil olunmumdur. Qış ayları üzəri bütünlüklə buzla örtülür. Materikə yaxın yerləşməsi bir çox məməliləri və quşları özünə cəlb edir. Sahillərində ağ ayılar belə gönünür. 1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Ada da həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir
Tarixi
Bianki adası arxipelaqa daxil olan digər adalar kimi 1901-ci ildə kəşf edilmişdir. Adanı ilk dəfə Fyodr Abdreeviç Mstisen xəritəyə salmışdır. Ada hənin ildəcə Eduard Vasikeeviç Toll tərəfindən rus zooloqu, orintoloqu və entomoloqu Valentin Vstentinoviç, Lyoviç Bianki, məmhur uşaü şairo olan Vitali Valentinoviç Biankinin atasının şərəfinə adlandırılmışdır.
Almanax (film, 2013)
Almanax qısametrajlı bədii filmi rejissor Eltun Baxışzadə tərəfindən 2013-cü ildə çəkilmişdir. Noize of Art ın istehsalıdır. Film yuxuları ilə reallığı qarışdıran yazıçının əhvalatıdır. Əsas rolları Zaur Əliyarov, Fazil Əliyev, Fərrux Səlimxanlı, Cəmilə Ramazanova ifa edirlər.
Məzmun
Pavel (Zaur Əliyarov) ortayaşlı yazıçıdır. O, "P.İ.R" adlı almanax üzərində gərgin işləyir. Bu müddət ərzində qeyri-adi yuxular görür. Həm işinə, həm də yuxularına dərindən köklənən Pavel reallıqla yuxularını ayırd etməkdə çətinlik çəkməyə başlayır...
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Fərrux Səlimxanlı Rejissor: Eltun Baxışzadə Operator: Eltun Baxışzadə Prodüser: Eltun Baxışzadə, Fərrux Səlimxanlı Bəstəkar: Pərviz Ramizoğlu
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2013-cü ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
I Baybars
I Baybars — Məmlük sultanı.
Həyatı
thumb|Məmlük piyada döyüşçüsü. Onun həyatı Azərbaycan da möhtəşəm Eldənizlər dövləti ni quraraq İraqı və İranın böyük hissəsini öz hakimiyyəti altında irləşdirən böyük türk sultanı Atabəy Şəmsəddin Eldəniz in ömür yolunu xatırladır. Şəmsəddin Eldəniz də bir vaxtlar türk dünyasının ana yurdu olan və Qara dənizdən Çin səddinə kimi uzanan Dəşti Qıpçaq çöllərində anadan oldu. Sonra əsir alınaraq İraqa aparıldı və adi qulamdan dövlət rəhbəri vəzifəsinə kimi şərəfli bir yol keçdi. Baybars da onun kimi tale yaşadı və Eldənizdən daha irəli gedərək ortaq türk tarixində şərəfli bir iz buraxdı.
Onun haqqında çox yazıblar, yəqin ki, hələ uzun illər də yazacaqlar. Alparslan və Səlahəddin Əyyubidən sonra onun adı islam aləmində ən cəsarətli komandan və dövlət xadimi kimi çəkilir. O, həmin dövrdə çoxlarının bacarmadığı, hətta yuxusunda belə görə bilmədiyi bir vəzifənin öhdəsindən qəhrəmanlıqla gələrək, məğlubedilməz sayılan monqol ordusuna güclü zərbə vurdu və onlara məğlubiyyətin ilk acısını daddırdı. Halbuki onadək monqollara ağır zərbələr vura biləcək bir sərkərdənin olmasına heç kim inanmırdı. Amma o, bu böyük qələbəni qazana və adını dünyanın məşhur sərkərdələri sırasına yazdıra bildi.
Onun həyatı Azərbaycanda möhtəşəm Eldənizlər dövlətini quraraq İraqı və İranın böyük hissəsini öz hakimiyyəti altında birləşdirən böyük türk sultanı Atabəy Şəmsəddin Eldənizin ömür yolunu xatırladır. Şəmsəddin Eldəniz də bir vaxtlar türk dünyasının ana yurdu olan və Qara dənizdən Çin səddinə kimi uzanan Dəşti Qıpçaq çöllərində anadan oldu. Sonra əsir alınaraq İraqa aparıldı və adi qulamdan dövlət rəhbəri vəzifəsinə kimi şərəfli bir yol keçdi. Baybars da onun kimi tale yaşadı və Eldənizdən daha irəli gedərək ortaq türk tarixində şərəfli bir iz buraxdı.
Köləlikdən ordu komandanlığınadək keçən yol
Məmlüklərin 4-cü sultanı olan Baybarsın əsl adı Seyfəddindir. Onun, təxminən, 1223-cü ildə Dəşti Qıpçaqda anadan olduğu ehtimal edilir. Uşaqlığı bütün köçəri qıpçaq (indiki qazaxların əcdadları) türklərində olduğu kimi at belində keçmişdir. Hələ uşaq yaşlarında belə at çapmaqda, qılınc oynatmaqda, ox atmaqda onun qarşısına çıxan yox idi. Amma uşaqlığı olduqca ağır dövrə təsadüf etmişdi.
Günlərin birində çöldə o vaxt 14 yaşı ancaq olan Seyfəddinin üzərinə bars (leopard) hücum etdi. Seyfədinin əlində qılıncı və oxu yox idi. Ancaq o, cəsarətlə müdafiə olunmağa başladı və ağır yaralanmasına baxmayraq barsı boğaraq öldürdü. Onun bu cəsarətinə heyran qalan qıpçaqlar Seyfəddini Baybars (barsların bəyi) adı ilə çağırmağa başladılar və o, bu adla da tarixə düşdü.
Həmin dövrdə monqollar Dəşti Qıpçağı işğal edərək əllərinə keçəni əsir götürür və onları kölə kimi bazarlarda satırdılar. Baybars da monqolların kölə siyasətinin qurbanı oldu. Günlərin birində Dəşti Qıpçaqda at oynadan monqollar Baybarsı ələ keçirərək, onu Bizansdan olan tacirlərə satdılar. Bizans tacirləri isə Baybarsı o vaxt Şərqin ən böyük qul bazarlarından biri sayılan Qahirəyə apardılar. O, çox sağlam və qüvvətli gənc olduğundan Qahirədə Əyyubilərin yüksək səviyyəli dövlət məmurlarından birinin diqqətini cəlb etdi və onu satın aldılar. Amma bu qul o qədər zəkalı, ağıllı və cəsur idi ki, dərhal ağalarının diqqətini çəkdi. Onun qabiliyyəti və cəsurluğu tezliklə dillərdə dastan oldu və onu saraya apardılar. Baybars sarayda Əyyubi hökmdarı Məlik Salih tərəfindən köləlikdən azad edildi. Bundan sonra Baybarsı hökmdar sarayındakı mühafizə alayının rəisi vəzifəsinə təyin etdilər. Burada öz vəzifəsinin öhdəsindən bacarıqla gələrək bir neçə dəfə sultanı ona qarşı həyata keçirilən sui-qəsddən xilas etdi. Bu onun sarayda şöhrətini daha da artırdı. Həmin dövrdə Misir yeni təhlükə qarşısında idi. Xaçlıların öhdəsindən isə Baybars kimi bir qəhrəman gələ bilərdi. Bunu nəzərə alan sultan Baybarsı xaçlılara qarşı savaşan ordulardan birinə komandan təyin etdi. Baybars bu vəzifənin öhdəsindən ləyaqətlə gəldi və döyüşlərdə özünü yenilməz bir qəhrəman, eyni zamanda ağıllı və istedadlı komandan kimi göstərdi. Məhz Misir üzərinə yürüşə çıxan xaçlı ordularına komandanlıq edən Fransa kralı Luisin məğlub edilməsində və əsir alınmasında Baybars şəxsən xüsusi şücaət göstərdi. Bu, onun şöhrətini daha da artırdı. Artıq Misir və ətraf dövlətlərdə hamı Baybarsın qəhrəmanlığından, xaçlı ordularının darmadağım edilməsində göstərdiyi igidlikdən danışır, hətta onu məşhur Əyyubi hökmdarı Səlahəddin Əyyubi ilə müqayisə edirdilər.
Qaçış və qayıdış
Bu arada Misirdə hakimiyyət dəyişikliyi baş verdi və taxta digər bir qıpçaq türkü olan sultan Aybək çıxdı. Aybək də monqollar tərəfindən əsir alınaraq Misirin qul bazarında satılmışdı. O da cəsurluğu sayəsində sarayda böyük hörmət qazanmış və indi də taxta çıxaraq ölkəni idarə etməyə başlamışdı. Amma Aybək hakimiyyəti ələ alandan sonra ətrafındakı soydaşlarından özünə təhlükə gələ biləcəyindən ehtiyat edərək onların daha çox nüfuza mailik olanlarını bir-bir aradan götürməyə başladı. Bunu görən Baybars Aybəkin növbəti qurbanının özü ola biləcəyini anlayaraq ətrafındakı bir qrup soydaşı ilə ölkədən qaçdı. Lakin bir müddət sonra Misir taxtında Aybəki digər bir qıpçaq türkü olan Kutuz əvəz etdi. Kutuzla Baybars arasında xüsusi bir dostluq vardı. Kutuz Baybarsın qəhrəmanlığına bələd idi və onu dərhal saraya dəvət etdi. Baybars saraya gələr-gəlməz Kutuz ona orduya komandanlıq etməyi tapşırdı. O, bu böyük sərkərdənin istedadından istifadə edərək onu özünə düşmən hesab etdiyi ölkələrin üzərinə göndərdi. Tezliklə Baybarsın komandanlığı altında Məmlük əsgərləri qonşu ölkələri ələ keçirərək Suriyaya daxil oldular. Həmin dövrdə Suriya monqollar tərəfindən işğal edilmişdi. Monqol ordusu isə məğlubedilməz bir ordu kimi ad çıxarmışdı və onlarla döyüşə girmək olduqca riskli idi. Çünki bu döyüşün Misir üçün ağır nəticələri ola bilərdi. Buna baxmayaraq Kutuz qəhrəmanlığına yaxşı bələd olduğu Baybarsın monqollar üzərində qələbə çalacağına inanırdı. Ona görə də tərəddüd etmədən onu monqollar üzərinə göndərdi. Monqollarla məmlüklər arasında həlledici döyüş Suriyada deyil, Fələstində baş verdi...
Əyn Cəllud döyüşü
Baybarsın başçılq etdiyi ordudakı əsgərlərin böyük hissəsini qıpçaq və Anadolu türkləri təşkil edirdi. Monqol qoşunlarına Kerboğa Noyon başçılıq edirdi. Bunu Kutuz düşünülmüş şəkildə etmişdi. Belə ki, vaxtı ilə monqollarla qonşuluqda yaşayan və sonralar tədricən Anadoluya köç edən türklər öz qonşularının nəyə qadir olduqlarına bələd idilər və üstəlik onlar Orta Asiyada monqollara məğlub olmalarının qisasını məhz Ayn Calutda almaq niyyətində idlər. Bu arada orduya ruh yüksəkliyi vermək üçüm Kutuz özü də ordu qərargahına gəldi. O, buradan döyüşə rəhbərlik etməyi qərara almış, Baybarsı isə döyüş meydanına göndərmişdi. 1260-cı il sentyabrın 3-də monqollar Baybarsın komandanlıq etdiyi məmlük əsgərləri Fələstindəki Ayn Calut adlı yerdə üz-üzə gəldilər. Monqollar əvvəlki kimi yenə də qalib gələcəklərinə ilə, bütün Fələstini və Misiri ələ keçirəcəklərinə əmin idilər. Ayn Calutda (hazırda bu ərazi Qərbi Şeria adlanır) döyüş olduqca qızğın keçdi. Bu döyüşdə Kutuz və Baybarsın başçılıq etdiyi Məmlük qoşunları Monqol qoşunlarını darmadağın etdi. Bununla da Monqol qoşunlarının şərqə axınının qarşısı alındı. Bu döyüşdə monqol qoşunları ilk dəfə darmadağın edildi.
Qornozavodsk (Saxalin vilayəti)
Qornozavodsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Saxalin vilayətinə daxildir.
Dolinsk
Dolinsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Saxalin vilayətinə daxildir.
NGC 2031
NGC 2031, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Masa bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Anna Sorokin
Anna Sorokin, Anna Delvey ləqəbi ilə də tanınır — Rusiya əsilli fırıldaqçı.
Erkən illəri
Moskvanın yoxsul səmtlərindən birində kamaz sürücüsünün qızı olaraq 1991-ci ildə doğulan Anna Sorokin 2012-ci ildə bir dəb firmasında praktika keçmək üçün Nyu-Yorka gedib. O, 2013-cü ildə özünə yeni şəxsiyyət vəsiqəsi alıb və özünü 67 milyon dollarlıq sərvətin sahibi, neft milyonçusunun qızı Anna Delvi kimi tanıtmağa başlayıb.
"Saxta milyonçu" kimi fəaliyyəti
Bir müddət dostları ilə özəl yaxtada tətilə çıxıb. 35 min 400 dollarlıq yaxta məsrəfini isə ödəməyib. Eyni il Mərakeşdə gecəsi 7 min dollarlıq oteldə tətilə gedib. Lakin geri dönəndə qaytaracağını söz verərək, otelin 62 min dollarlıq xərclərini dostuna ödətdirib.
Onun etdikləri bununla da bitməyib. Sənət vəqfi quracağını deyərək, 22 milyon dollar kredit almaq istəyən Anna bu istəyinə də nail olub. O, daha sonra aldığı pulu geri qaytarmayıb.
Həbs olunması
Anna 2017-ci ildə həbs edilib. ABŞ mediası bildirib ki, Sorokin 275 min dollarlıq fırıldaqçılıqda günahlandırılır. Hekayəsi ilə dünya mediasının marağına səbəb olan Anna bir vəkillə müqavilə imzalayaraq, özünü müdafiə edərkən "Həyatımın filmində mənim obrazımı kimin oynayacağı düşünürəm" deyə, cümlələr işlədib.
Daha sonra məlum olub ki, Annanın vəkili onun həyatının ekranlaşdırılması üçün "Netflix" serial və film platforması isə anlaşıb.
Annanın 15 il müddətinə həbs olunmasının tələb olunduğu məhkəmə iclası keçirilib. Vəkili "Anna gənclik xətası edib. Nyu-Yorkun imkanlarından hər kəs faydalanmaq istəyir. Frenk Sinatra da istəmişdi. Hamımızın içində bir az Anna var. Ancaq hər şey əldə edənədək imiş" deyə, söyləyib. Lakin məhkəmə qərarına əsasən, Sorokin 4 il həbs cəzası alıb. Həbsdə olduğu müddət hesablanarsa, o, bir neçə il sonra azadlığa çıxacaq. Çıxandan sonra isə vətəndaşı olduğu Almaniyaya göndəriləcək.
Bütün bu proseslər zamanı digər maraqlı məqam isə Annanın vəkili tərəfindən gətirilən geyimləri bəyənməməsi olub. O, buna görə bir dəfə məhkəməyə çıxmayıb. Hakim Diana Kisel iclas zamanı "Məhkəmə ilə podiumu qarışdırırsınız" deyə, Sorokinə deyib. Vəkili isə Annaya stilist tutmaq məcburiyyətində qalıb. Məhz, bundan sonra Anna bütün iclaslara dünyaca məşhur dizaynerlərin əl işi olan libaslarla ilə qatılıb.
Adi su keçisi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Havay adaları yaponları
və ya nadir hallarda – Havay adalarında ikinci ən böyük etnik qrup. Yaponlar ilk dəfə Havay adalarına 5 may 1806-cı il tarixində İnavaka-maru gəmisinin göyərtəsində gəlmişdirlər. İlk yapon imiqrant qrup isə 1866-cı ildə amerikalı Yucin Miller Van Ridin başçılığı altında Havay adalarına şəhər plantasiyalarında işləmək məqsədilə yerləşmişdir. 1869-1885-ci illərdə Havay adalarına immiqrasiya qadağan olunmuşdur. Qadağandan sonra 153 nəfər yapondan ibarət ilk qrup 8 fevral 1885-ci ildə Havay adalarına gəlmişdir.
1920-ci ildə onlar Havay əhalisinin 43%-ni təşkil edirdilər. 2000-ci ilin statistikasına görə isə indi bu rəqəm 16,7% təşkil edir. ABŞ qarışıq milliyətə malik insanları ayrıca saydığından, yaponmənşəli insanların əsl sayının daha çox olduğu güman olunur. Hazırda Havay adalarındakı yapon məktəbləri dövlət tərəfindən tələb olunan məcburi təhsilin ən yüksək pilləsi olan tamamlayıcı təhsili də verir. Havay Yapon Məktəbi "Rainbow Gakuen" həftəsonu tamamlayıcı yapon məktəbidir. Honoluludakı Kaymuki orta məktəbində sinifləri və Honoluludakı başqa bir binada ofisləri var.
Yapon dili Havay adalarının əsas dillərindən biridir, buradakı müxtəlif etnik qruplar tərəfindən istifadə olunur və öyrənilir. Özəl yapon dili məktəblərinin 2-ci sinfində yapon dili öyrədilməyə başlanır. Gələn bir çox yapon turistə asan olsun deyə ictimai nəqliyyatda, yer nişanlarında və mülki binalarda yapon dilindən də istifadə olunur. Havay adalarında yerli yapondilli qəzet və jurnallar azdır, lakin onlara olan maraq getdikcə azalır. Turistlərin gəldiyi dükanlarda tez-tez yapondilli personel olur. ABŞ-la olan müttəfiqliklərini nümayiş etdirmək üçün bir çox nisey və sansey bilərəkdən yapon dilini öyrənməkdən yayınır.
İlk gəliş
Yaponların Havay Krallığına ilk gəlişi 5 may 1806-cı il tarixində İnavaka-maru gəmisinin sıradan çıxmasından sonra 70 gün boyunca gəminin göyərtəsində sağ qalmağa çalışan yaponlarla bağlıdır.
300px|thumb|left|Şəkər fabrikində işləyən yaponlar (1910). Gəmi qar fırtınası ilə üzləşmiş, yağış və külək gəmini Sakit okeanın şərqinə doğru aparmışdır. 7 yanvarda gəmi heyəti güclü küləyə görə dorağacını kəsmişdir. 11 yanvarda iki qayalı ada görülmüş, lakin onlara çatmaq üçün cəhd edilməmişdir. Bu, Havay adalarından öncə heyətin gördüyü son torpaqlar idi. 20 yanvarda su ehtiyatı bitsə də, yağış suyunu toplamağa başladılar. 28 fevralda düyü ehtiyatı da bitmişdir. 15 martda bir uçan balıq gəminin göyərtəsinə enmiş, heyət sağ qalmaq üçün balıq ovlamağa başlamışdır. 20 martda Kornelius Solun kapitanı olduğu ABŞ gəmisi Tabour gəmi heyətini xilas etmişdir. O, onların ağızlarını və qarınlarını işarə edərək ondan yemək yalvardıqlarını görmüş, gəminin yemək ehtiyatının bitdiyini öyrənəndən sonra onların vəziyyətini dərk etmişdir. Kapitan Sol onları əvvəlki normal gündəlik yeməyə yenidən öyrəşdirmək üçün 5 gün boyunca onlara yeməyi kiçik porsiyalarda vermişdir. 5 may 1806-cı ildə Tabour Havay adalarının Oahu adasına çatmışdır. Kapitan Sol 8 yaponu da kral I Kamehamehanın öhdəsinə vermişdir. Kapitan Sol kralın qonaqpərvərliyinin qarşılığında ona İnavaka-marunun lövbərini, 40 baltanı və digər əşyaları vermişdir.
Kral 6 mayda Kalanimokuya 50 adam yığıb yaponlar üçün ev tikdirməsini əmr etmişdir. Evin tikilməsi 4 gün çəkmiş, ev üçün bir aşpaz və iki mühafizəçi ayrılmışdır. Yerli əhali fərqli millətdən olan bu şəxsləri görmək üçün evin ətrafına axışmışdır. 17 avqustda yaponlar Perseverance gəmisi ilə Makaoya yola düşmüş, 17 oktyabrda ora çatmışdırlar. Burdan onları bir Çin gəmisi 25 dekabrda Cakartaya gətirmişdir. Cakartada onlar xəstələnmiş, 5-i burda və ya Naqasakiyə gedən yolda ölmüşdür. Gəmi 17 iyun 1807-ci ildə Naqasakiyə çatanda yenə biri ölmüşdür. Sakoku dövrü olduğu üçün Yaponiyanı tərk etmək qadağan idi. Buna görə də sağ qalan son iki nəfər həbs olunmuş və sorğulanmışdır. Biri intihar etmiş, son sağ qalan Hirahara Zenmatsu nəhayət 29 noyabr 1807-ci ildə evinə çatmışdır. Hiroşima daymyosu Asano Narikata onu çağırmış, hekayəsini "Iban Hyoryu Kikokuroku Zenmatsu" adı altında qeyd etmişdir. Hirahara Zenmatsu 6 ay sonra ölmüşdür.
İlk immiqrasiyalar
310px|thumb|[[Cozef Duayt Stronqun "Yapon işçilər Sprekelsvill plantasiyasında" (1885) əsəri.]] 1866-cı ildə holland əsilli amerikalı Yucin Miller Van Rid Havay krallığının nümayəndəsi kimi Yaponiyaya gəlmişdir. O, rəsmi Havay-Yaponiya münasibətlərinin qurulmasına nail ola bilməsə də, tacir kimi burada qalmağa davam etmiş və Edo şoqunluğundan yaponların immiqrasiyası üçün icazə almışdır. İmmiqrasiya üçün insan toplamağa başlayandan 1867-ci ildə Meyci hökuməti qurulmuş və Meyci dövrünün ilk ilində Edo şoqunluğunun bütün müqavilələri ləğv olunmuşdur (yeni hökumətin Ridin immiqrasiya icazəsini ləğv etməsinin səbəblərindən biri də adının kölə ticarəti ilə hallanması idi. Misal üçün, ABŞ-dəki təhsili Van Rid tərəfindən təşkil olunan Korekiyo Takahaşi sonda qonaq olduğu ailə tərəfindən kölə kimi satılmışdır. Lakin o, Yaponiyaya qayıda bilmiş, ölkənin 20-ci baş naziri olmuşdur). Lakin Van Rid yeni hökumətin icazəsi olmadan 153 yaponu Havay adalarına şəkər plantasiyalarında işləməyə göndərmişdir. Onlar Scioto adlı gəmi ilə 17 may 1868-ci ildə Yohohamadan Honoluluya yolda düşmüş, 19 iyunda hədəfə çatmışdırlar. Yapon immiqrantların ilk rəsmi qrupu, yəni "ilk ilin insanları" (Meyci dövrünün) adlanır. 2018-ci ildə Havay adalarında onların gəlişinin 150 illiyi qeyd olunmuşdur.
Bu ilk qrupda 142 kişi, 6 qadın var idi. Buna görə də onların çoxu Havay adalarına çatandan sonra havaylılarla evlənmişdirlər. Onlar Oahu, Mauy, Kauay və Lanaydakı şəkər plantasiyalarında işləyirdirlər. İki və ay üç ay sonra onların çoxu iş şəraitindən və vəd olunan ödənişin edilməməsindən şikayət etməyə başlamışdırlar. Qadınlardan 4-ü, kişilərdən isə 50-si 1870-ci ildə Yaponiyaya qayıtmışdır. Yeddisi müqavilələri başa çatmamış ölmüşdür. Lakin onların arasında bəzi insanlar Havay adalarındakı ABŞ yaponları arasında məşhurlaşmışdır: qrupun lideri miyaqili Tomitaro Makino, qrupun ən gənc üzvü, 13 yaşlı İçiqoro İşimura, okayamalı samuray, Mauyda ölərkən 102 yaşında olan Sentaro İşii, Vaypio dərəsində havaylı həyat yoldaşı Klara ilə yaşayan tokiolu Tokuciro "Toko" Sato və Yaponiyanın Havay Krallığındakı ilk konsul generalı olan Taro Ando.
1869-1885-ci illərdə Yaponiya hökuməti Havay adalarına immiqrasiyanı qadağan etmişdi, çünki hökumət düşünür ki, yapon işçilər yapon irqinin nüfuzunu aşağı salacaqlar. 1881-ci ildə Havay kralı Kral David Kalakaua iki ölkə arasındakı münasibətləri gücləndirmək üçün Yaponiyanı ziyarət etmişdir. Kral Yaponiyadan eksterritoriallığı tələb etməməyi təklif etmişdir. 10 martda Kalakau İmperator Meyci ilə görüşmüş, Şahzadə Viktoriya ilə Şahzadə Hiqaşifuşimi Yorihito arasında evlilik təklif etmişdir. Bir neçə gün sonra təklif rədd edilmiş, lakin 1885-ci ildə immiqrasiya qadağası ləğv olunmuşdur. 153 yapon miqrantdan ibarət ilk qrup şəkər və ananas plantasiyalarında işləmək üçün 8 fevral 1885-ci ildə Havay adalarına çatmışdır.
Monarxiyanın ləğvi dövrü
280px|thumb|1900-cü illərdə [[Liliuokalani park və bağçalarında salınmış yapon bağları.|left]] XIX əsrin sonlarında Havay adalarında yeni inqilablar başlamışdır. 1887-ci ildə sakinlər kralın mütləq hakimiyyətinə son vermiş, onu Beyonet kontitusiyasını və güclü parlamentdə malik konstitusiyalı hökumət təşkil etməyə məcbur etmişdirlər. Yeni konstitusiya ancaq havaylılara, amerikalılara, avropalılara səsvermə hüququ vermiş, yaponlar və digər asiyalar bu hüquqdan məhrum olmuşdurlar. Yapon komissarlığı kontitusiyada dəyişiklik edərək yaponların hüquqlarının bərpa edilməsi üçün cəhdlər etmişdir. 1893-cü ildə Havay adalarında monarxiya ləğv edilmişdir. Tokio buna kapitan Toqo Heyhaçironu Havay adalarındakı Yaponiya donanma fəaliyyətlərinə komandirlik etməklə vəzifələndirmişdir. HIJMS Naniwa gəmisi təlimdə olan HIJMS Kongo ilə görüşmək üçün dərhal Havay adalarına göndərilmişdir.
Kapitan Toqo daha öncə Kalakauanın qonağı olmuşdu, buna görə sonuncu kralın bacısı və xələfi olan Kraliça Lidiya Liliuokalaninin taxtdan imtina etməsinə qarşı gəlmək və "kanoner diplomatiyası"ndan istifadə etmək üçün Havay adalarına qayıtmışdır. O, respublikanın bayrağını dalğalandırmamaqla müvəqqəti hökuməti salamaqdan imtina etmişdir. O, yeni rejimi tanımamış, Britaniya gəmisi HMS Garneti də eynisi edib etiraz etməyə təşviq etmişdir. Yapon komissarlığı sonda Toqonun etirazını dayandırmışdır, çünki bunun yaponların hüquqlarının bərpa edilməsinə mane olmasından ehtiyat etmişdir. Daha sonra Kato Kanci daha sərt etiraz etmədiyinə, hətta etiraza britaniyalıları da cəlb etmədiyi üçün peşman olduğunu yazmışdır.
Guilty Crown
— Production I.G studiyası tərəfindən 2011-ci ildə istehsal olunmuş və 2011-ci ilin oktyabrından Fuji TV-nin Noitamina televiziya blokunda yayımlanmış anime serialı. Anime serialı Şu Oma adlı məktəbli oğlanın səhvən "Kralların gücü" adlandırılan və insanların içərisindən "Boşluq" adlı xüsusi silah və alətləri çıxarmağa kömək edən güc əldə etməsindən bəhs edir. Şu özünü GHQ adlı dövlət şirkəti ilə GHQ-dən Yaponiyanın müstəqilliyini əldə etməyə çalışan Tabutçular terrorist qruplaşması arasında baş verən müharibənin ortasında tapır. Şu gücünün ona verdiyi böyük məsuliyyəti daşımalı olur, qorxunc keçmişi ilə üzləşir. Anime serialı özündə bir çox janrları birləşdirsə də, animenin əsas janrı elmi fentezidir.
Havay adaları yaponları
Monarxiyanın ləğvi dövrü
Yaponiya donanmasının təzyiqi və Yaponiya hökumətinin taxtdan imtinaya qarşı olması Yaponiyanın hərbi gücdən istifadə edərək monarxiyanı bərpa etməyə və ölkəni Yaponiya kuklasına çevirməyə cəhd etməsi barədə narahatçılıq yaratmışdır. Havay adalarındakı antiyapon hərəkat daha da güclənmişdir.
Guilty Crown
ASCII Media Works və Square Enix tərəfindən iki manqa adaptasiyası nəşr olunmuşdur. Nitroplus tərəfindən 2012-ci ilin aprelində "Guilty Crown: Princess of Deadpool" adlı ranobe istehsal olunmuşdur. Nitroplus tərəfindən istehsal olunmuş "Guilty Crown: Lost Christmas" vizual romanı 15 dəqiqəlik "Guilty Crown: Lost Christmas" adlı OVA ilə birlikdə yayımlanmışdır.
Havay adaları yaponları
Monarxiyanın ləğvi dövrü
30 aprel 1900-cü il tarixindən sonra Havay adalarında doğulan uşaqların hamısı doğuşdan ABŞ vətəndaşı olmuşdur. Yapon uşaqların çoxunun ikili vətəndaşlığı var idi. ABŞ-dəki ilk yapon məktəblər Havay adalarında açılmışdır. 1920-ci ilə kimi Havay adalarındakı yapon uşaqların 98%-i yapon məktəblərində oxumuşdur. 1934-cü ilin statistikasına görə 183 məktəbdə 41.192 şagird oxuyurdu.
Guilty Crown
Anime serialı müxtəlif rəylər almışdır. Musiqi və qrafiklərinə görə müsbət rəylər alsa da, ssenarinin şablon və qarışıq olmasına görə tənqid olunmuşdur. Personajların dizaynı, eləcə də, anime serialının ikinci hissəsinin ssenarisini bəyənilmişdir.
Korsakov
Korsakov ya da Otomari  — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Saxalin vilayətinə daxildir.
Guilty Crown
Dünya
24 dekabr 2029-cu ildə yayılmağa başlayan Qiyamət virusu Yaponiyanı alt-üst edir, böyük insan təlafatına səbəb olur, ölkəni xaosa sürükləyir. Bu hadisə "İtmiş Milad" adını alır. Virusun qarşısını ala bilməyən Yaponiya hökuməti Birləşmiş Millətlər Təşkilatından kömək istəyir. BMT virusun qarşısını almaq üçün Yaponiyaya GHQ adlı təşkilat göndərir. GHQ virusu məhv edən peyvənd istehsal edir, Yaponiyanın müstəqilliyi qarşılığında ölkədəki asayişi bərpa edir. Bundan 10 il sonra Tabutçular adlı terror təşkilatı Yaponiyanın müstəqilliyini qazanmaq üçün GHQ-yə qarşı mübarizəyə qalxır.
Məzmun
Hadisələr Şu Oma adlı tələbənin məşhur internet qrupu olan Egoist-in vokalisti İnori Yuzurihanı yaralı şəkildə tapmasından və ona öz film klubu emalatxanasında sığınacaq verməsi ilə başlayır. GHQ Antiorqanları buraya hücum edirlər və İnorini Tabutçulara qoşulduğu üçün həbs edirlər. Şu İnorinin robotunun göstərdiyi koordinatlara gedir və orada Tabutçuların lideri Qay Tsutsuqami ilə rastlaşır. Qay ondan kiçik şüşəni qorumasını istəyir. Bu şüşəni axtaran GHQ Rupponqi bölgəsində hücum edir. GHQ mexlərindən biri İnorini öldürmək istəyir, Şu onun köməyinə qaçarkən həmin şüşə sınır. Şüşənin içərisində Qiyamət virusundan əldə olunmuş Boşluq qenomu var. Boşluq qenomu Şunun bədəninə keçir və Şu insanların içərisindən sağ əli ilə Voydlarını (insan hislərinin fiziki formasını almış silahlar) çıxarmağa kömək edən "Kral gücü"nü qazanır. Şu İnorinin Voydundan istifadə edərək Endleyvləri məhv edir.
Hadisələr davam etdikcə Şu İnoriyə aşiq olur və istəksiz şəkildə Tabutçulara qoşulur. Əməliyyatların birində İnori ikinci Boşluq genomuna malik Yuu adlı oğlan İnorini qaçırır. Şunun yaddaşını geri qazanır, məlum olur ki, onun bacısı Mana Qiyamət virusuna yoluxmuş ilk şəxs olubmuş və Mana Yaponiyada Qiyamət virusunun yayılmasına və İtmiş Milad adı ilə tanınan xaosa səbəb olubmuş. İnori isə Qiyamət virusu dünya əhalisini məhv etdikdən sonra yeni insan irqi yaratmaq məqsədilə Mananın ruhunu saxlamaq üçün yaradılıbmış. Qay və Şu birlikdə çalışırlar. Şu Mananın saxlandığı kapsulu məhv edir, lakin Qayı öldürməli olur.
Bu hadisədən — Qiyamət virusunun ikinci dəfə yayılmasından sonra Rupponqi bölgəsini möhürləyir və bu ərazi Çənbər 7 adını alır. Tennozu liseyinin tələbələri, eləcə də, Tabutçuların 4 üzvü — Şu, İnori, Ayase və Tsuqumi mühasirəyə düşürlər. Yemək və Qiyamət virusuna qarşı peyvəndlərin azalması nəticəsində Şu liseyin yeni şura sədri seçilir, lakin Harenin ölümündən sonra zorba liderə çevrilir. Şu və digərləri Çənbər 7-dən qaça bilirlər, lakin GHQ tərəfindən dirildilmiş Qay Şunun sağ qolunu kəsir və Boşluq qenomunu özünə nəql edir.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Qiyamət virusu epidemiyasının qarşısını almaq üçün Yaponiyanı məhv etmək qərarına gəlir, lakin Qay onlara mane olur. Hadisələrin arxasında dayanan qədim təşkilat Daatın əsl məqsədi Şunun gücünü və İnorini əldə etməkdir. İnori Şunu qoruyarkən Daat tərəfindən ələ keçirilir. Şunun ögey anası Haruka Oma GHQ-yə xəyanət edir və üçüncü Boşluq qenomunu oğurlayır. Şuu üçüncü Boşluq genomunu bədəninə daxil edərək yenidən "Kral gücü"nə qovuşur. Qay bütün dünyada qlobal İtmiş Milad keçirməyə çalışır. Tabutçular GHQ-nin baş qərargahını mühasirəyə alırlar və Tokio körfəzindən hücum edirlər. Qiyamət virusu GHQ qülləsindən bütün dünyaya yayılmağa başlayır.
Şu Qayı məğlub edəndə Qay başa salır ki, Dördüncü Qiyamət virusu epidemiyasının qarşısını almağın tək yolu və Daata kömək etməyinin əsl məqsədi Manaya vəzifəsini yerinə yetirməyə kömək etmək, beləcə də, onu rahatlığa qovuşdurmaqdır. Qay və Mana virusdan ölürlər. Şu İnorini qucaqlayaraq Voydunu aktivləşdirir və hər kəsin Voydlarını və Qiyamət viruslarını özünə çəkir. Şunun bütün enerjisi bitəndə İnori Şunun həyatını xilas etmək üçün özünü qurban verir. Virus tamamilə yox edildikdən sonra GHQ qülləsi çökməyə başlayır və hər kəs qüllədən qaçır. Bir neçə il sonra kor Şu bərpa edilmiş Tokioda Ayase, Tsuqumi, Yahiro, Kanon və Souta ilə birlikdə Harenin ad günün qeyd edir.