cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Müsəb ibn Ümeyr
Bioqrafiya
Müsəlmanların Məkkədən Mədinəyə hicrətindən sonra Müsəb ibn Ümeyr müsəlman cəmiyyətinin möhkəmlənməsində fədakar fəaliyyətini davam etdirir. O, Bədr və Uhud döyüşündə müsəlmanların bayraqdarı olmuşdur. Uhud döyüşündə həlak olmuşdur.
Yaqorski yarımadası
Coğrafiyası
Yarımadanın sahəsi 18 min km²-dir. Əsasən hündürlüyü 200 metr olan düzənliyə sahibdir. Mərkəzi hissəsində Pax-Xoy yüksəklikləri vardır ki, onunda ən hündür zirvəsi 423 metrdir (Mariz).
İqlimi
Yarımadanın iqlimi subarktikdir. Qış 7 ay davam edir. Yay qısa olur. Yanvar ayının orta temperaturu -20° C, iyul ayının isə +7 °C-dir. İllik yağıntının miqdarı 300 mm-dir. Yarımadanın ən iri çayı Böyük Oyu çayıdır.
Flora və fauna
Əsasən tundra bitkiləri yayılmışdır. Üzəri mamırla örtülüdür.
Yaşayış məntəqəsi
Yarımadabın şimalında Amderma limanı yerləşir. Əhali sıxlığı elədə böyük deyildir. Köklü əhalisi Nenlərdir. Üstəlik burada ruslarda vardır.
Araşdırılma tarixi
Yarımadada ilk elmi araşdıma işlərini Ernest Karloviç Qofman (1847—1850) aparmışdır. O, yarımadada geoloji və bioloji tətqiqat işləri aparılmışdır.
Erməni dilində türkmənşəli alınma sözlər
Buna baxmayaraq, türk dilləri erməni ədəbi dilinə yox, daha çox ləhçələrinə təsir göstərmişdir. Buna görə də erməni dilindəki türk mənşəli alınma sözlər erməni ədəbiyyatında o qədər də qorunub saxlanılmayıb. Erməni aşıqların istifadə etdiyi danışıq dili türk və fars mənşəli alınma sözlərlə dolu idi.
Erməni dilçi Raçiya Açaryan XV-XIX əsrlərdə ermənicə yazılı mənbələrdə təxminən 4200 türk mənşəli söz aşkarlamışdır. Bu türkcə mənşəli sözlərin bəziləri bunlar idi: bayatı, başlug (başlık), bek (bey), biz, bostan, bostancı, debağ, talan, gacag (kaçak), nal, nalband, çıban, tolma (dolma), bozbaş, oba, ana, ata, eziz (aziz), gapı, gesd (kasd), gız (kız), yeası (yiyesi), helal, haram, ağ, ağa, el, ilan, damga, donguz (domuz).
Mariya Zaharova
Mariya Vladimirovna Zaharova — rusiyalı dövlət qulluqçusu və diplomatdır. Rusiya Federasiyası Xarici İşlər Nazirliyinin (XİN) informasiya və mətbuat departamentinin direktoru, 10 avqust 2015-ci il tarixindən Rusiya XİN-in rəsmi nümayəndəsi. Diplomatik dərəcə var — fövqəladə və səlahiyyətli səfir (2020). Rusiya XİN Kollegiyasının üzvü, tarix elmləri namizədidir.
Ailə və uşaqlıq
Babası — Yuri İvanoviç Zaharov, milliyyətcə Mordvin (Erzya), Samara vilayətinin Stepnaya Şentala Mordoviya kəndində anadan olmuşdur. Atası — Vladimir Yuriyeviç Zaharov diplomat, şərqşünas, 1948-ci ildə Moskvada anadan olmuş, 1971-ci ildə A. A. Jdanov adına Leninqrad Dövlət Universitetinin "Çin dili və ədəbiyyatı" fakültəsini bitirib, 1980–2014-cü illərdə SSRİ/Rusiya XİN-də işləyib. 1980–1993-cü illərdə SSRİ/Rusiya Çindəki səfirliyinin katibi, 1997–2001-ci illərdə Rusiyanın Çindəki səfirliyinin mədəniyyət, informasiya və təhsil üzrə müşaviri, 2001–2003-cü illərdə Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin Asiya-Sakit okean əməkdaşlıq departamentinin Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) şöbəsinin rəisi, 2007–2010-cu illərdə ŞƏT baş katibinin müavini, 2010–2012-ci illərdə — Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinin baş müşaviri, 2012–2014-cü illərdə Pekində ŞƏT Katibliyinin müşaviri, 2014-cü ildən — Şərqşünaslıq Məktəbinin Ali İqtisadiyyat Məktəbinin Dünya İqtisadiyyatı və Dünya Siyasəti fakültəsinin baş müəllimi, Qara Dəniz-Xəzər Regionu Siyasi Araşdırmalar İnstitutunun direktoru.
Ana — İrina Vladislavovna Zaxarova — 1949-cu ildə anadan olub, 1977-ci ildə M. V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinin sənətşünaslıq fakültəsini bitirib, sonra Puşkin adına Dövlət Təsviri İncəsənət Muzeyində işləməyə başlayıb, hazırda isə estetik tərbiyə şöbəsinin baş elmi işçisidir; 1994-cü ildə Rusiya Rəssamlıq Akademiyasında "Çin xalq oyuncaqlarının ənənəvi əsasları" mövzusunda dissertasiya müdafiə etmişdir, sənətşünaslıq namizədi, "Ailə qrupları" nın, musiqi proqramlarının, eksperimental layihələrin rəhbəri, Rusiya Federasiyasının əməkdar incəsənət xadimi, Rəssamlar İttifaqının Moskva Təşkilatının üzvüdür. .
Şəxsi həyatı
Əri — Andrey Mixayloviç Makarov, Rusiya şirkətində menecer işləyir, təhsili üzrə mühəndis, sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olub. Cütlük, Maria orada işləyərkən, 2005-ci il noyabrın 7-də Nyu Yorkda evləndi,. Qızı Maryana 30 iyun 2010-cu ildə anadan olub.
Həyatı və təhsili
Zaxarova 24 dekabr 1975-ci ildə diplomat ailəsində anadan olub. Onun atası Vladimir Zaxarov 1981-ci ildə Pekindəki Sovet səfirliyinə təyin olunanda ailəsini özü ilə Pekinə köçürüb. Ailə Sovet İttifaqı dağılandan iki il sonra, yəni1993-cü ildə Pekindən Moskvaya geri qayıdıb. Anası İrina Zaxarova Moskvadakı Puşkin Muzeyində işləmiş sənətşünasdır.
1998-ci ildə Mariya Zaxarova Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutundan məzun olub. O, burada Beynəlxalq Jurnalistika fakültəsini Şərqşünaslıq və jurnalistika ixtisası təhsil alıb. O, öz diplom müdafiəsini Rusiyanın Pekindəki səfirliyində aparıb.
NGC 4206
NGC 4206, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Grga Novak
Grga Novak (2 aprel 1888 – 7 sentyabr 1978) — görkəmli xorvat tarixçisi, arxeoloq və coğrafiyaçısı, 1958-1978-ci illərdə Yuqoslaviya Elmlər və İncəsənət Akademiyasının prezidenti.
Haqqında
Xvar adasında doğulub və Zaqreb universitetinin qədim tarix üzrə profeessoru olub. 1946-1947-ci illərdə həmin universitetin rektoru olub. Xorvatiyada novator arxeoloji tədqiqatları və Dalmatiya, Split, Dubrovnik, Xvar və Adriatik adalarının tarixi üzrə məqalələri ilə tanınır.
Girov (mülki hüquq)
Mülki hüquqda girov — girov qoyanın məhdud mülkiyyətində olan əmlak və digər mülki hüquq obyektləri (pul istisna olmaqla) şəklində öhdəliklərin yerinə yetirilməsini təmin etmək və borcun və ya digər mülki öhdəliklərin ödənilməsinə zəmanət vermək üsulu.
Girov, o cümlədən qarantiya əsas təminatlı öhdəliyə münasibətdə əlavə (əlavə) öhdəlikdir ki, bu da xüsusilə aşağıdakı nəticələrə səbəb olur: əsas öhdəlik etibarsız olduqda, girov öhdəliyi etibarsız olur, girov öhdəliyi ilə bağlı hüquqların keçməsi əsas öhdəlik ipoteka və s. Daşınmaz əmlakın girovu ipoteka adlanır.
Hüquqi mənası
Girov hüququ həm daşınar əmlakın kreditora-girova (mülkiyyət girovuna) faktiki verilməsi (lombard), həm də girov hüququnun (mülkiyyətsiz girov) yaradılması haqqında müqavilənin bağlanması nəticəsində yaranır. ). Eyni zamanda, həm əsas (təminatlı) öhdəlik üzrə borclunun özü (öz borcları üzrə girov), həm də üçüncü şəxs (başqa şəxslərin borcları üzrə girov) girov qoyan kimi çıxış edə bilər.
Girov hüququnun mühüm xüsusiyyəti onun real mahiyyətidir. O, təkcə borcluya — girov qoyulmuş əmlakın sahibinə münasibətdə deyil, həm də onun əlində olan bütün üçüncü şəxslərə münasibətdə etibarlıdır. Girov hüququ vərəsəlik, satınalma və s. yolu ilə əldə edilmiş əmlakla birlikdə keçir. Əmlakı girov və ya girov kimi verən şəxs girov qoyan və ya girov qoyan adlanır; əmlakı girov kimi qəbul edən şəxs girovdur.
Girov — borclunun (girovqoyan) girovla təmin edilmiş öhdəliyi yerinə yetirməməsi halında kreditorun (girov saxlayanın) dəyərindən öz tələbinin ödənilməsini almaq hüququna malik olduğu öhdəliyin yerinə yetirilməsini təmin etmək üsulu, qanunla nəzərdə tutulmuş hallar istisna olmaqla, girov qoyulmuş əmlakın digər kreditorlardan üstün tutulması.
Vətəndaşlar və ya hüquqi şəxslər girov qoyan və ya girov saxlayan kimi çıxış edə bilərlər. Əmlak girovu zamanı girov qoyan girov predmetinin mülkiyyət hüququ və ya tam təsərrüfat idarəetmə hüququ əsasında mənsub olduğu və ya məxsus olacağı şəxs ola bilər.
İpoteka predmeti müvafiq reyestrdə qeydə alınmış və ipoteka müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş daşınmaz əmlakdır.
Bir çox hallarda girovla kredit verən banklar və digər təşkilatlar girov kimi yalnız borc öhdəliyinin yerinə yetirilməməsi halında tez satıla bilən əmlakı qəbul edirlər.
Nəqliyyat vasitələrinin girovu
Nəqliyyat vasitələrinin girovu öhdəliklərin lazımi qaydada icrasını təmin etmək üsuludur. Tətbiq etməyi asanlaşdırır. Girov borclunun əmlakının tutula biləcəyini nəzərdə tutur.
Avtomobil girovu zamanı girov predmeti nəqliyyat vasitəsidir (avtomobil, motosiklet, xüsusi texnika, su gəmisi və s.). Müqavilənin şərtlərindən asılı olaraq, girov qoyulmuş nəqliyyat vasitəsi həm girov saxlayanın istifadəsində qala bilər, həm də kredit müqaviləsinin qüvvədə olduğu müddət ərzində saxlanmaq üçün kreditora verilə bilər. İkinci halda, təhlükəsizliyi təmin etmək üçün avtomobil kredit müqaviləsinin qüvvədə olduğu müddət ərzində mühafizə olunan dayanacaqda yerləşdirilməlidir. Hər iki halda girov predmetinə mülkiyyət hüququ girov qoyanda qalır. Nəqliyyat vasitəsi borcalanın istifadəsində qalırsa, onun adına etibarnamə verilir.
Girov qoyan kreditor qarşısında maliyyə öhdəliklərini yerinə yetirmədikdə, girov qoyulmuş əmlaka girov qoyulur, hərracda satılır və onun satışından əldə edilən vəsait əsas öhdəliyin ödənilməsinə yönəldilir. Girov müqaviləsi ilə girov qoyulmuş avtomobilə girov qoyulması və onun satışından əldə edilən vəsait hesabına kreditoru qane etmək əvəzinə, avtomobilə mülkiyyət hüququnun kreditor-ipoteka saxlayana keçməsi müəyyən edilə bilər.
Yakutiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası
Yakutiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası (Yakutiya MSSR, YMSSR,, ) — RSFSR tərkibində muxtar respublika. 1922-ci il aprelin 27-də təşkil olunmuşdur. 1922–1992-ci illərdə mövcud olmuşdur. Sahəsi 3103,2 min km², əhalisi 842 min nəfər olmuşdur (1978). 32 rayon, 10 şəhəri, 59 şəhərtipli qəsəbəsi olan Muxtar Respublikanın paytaxtı Yakutsk şəhəri olmuşdur. Lena, Anabar, Olenok, Yana, İndigirka çaylarının hövzəsində, şimalda Laptevlər və Şərqi Sibir dənizi, Yeni Sibir adalarının sahillərində yerləşirdi. Muxtar respublikanın ərazisinin 40% -dən çoxu Şimal Qütb dairəsi daxilində yerləşirdi.
Tarixi
Yakutiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası 27 aprel 1922-ci ildə Yakutsk vilayətinə daxil olan Aşağı Tunquska istisna olmaqla (İrkutsk vilayətinin Kirenski qəzasının tərkibinə daxil olmuşdur) bütün vilayət ərazisini, Yenisey vilayətinin Xatanqq-Anabar rayponu, İrkutsk vilayətinin Kirenski rayonunun Olenok-Suntarski volostu və 84 ° ilə 140½ ° şərq uzunluğu meridianları arasında yerləşən Şimal Buzlu okeanının bütün adaları daxil idi. Respublika RSFSR-in bir hissəsi olaraq meydana gəlmişdi. Yakutiya Muxtar Respublikasının yaranmasında əsas rolu Maksim Ammosov, Plato Oyunski və İsid Baraxov mühüm oynadılar. Böyük Vətən müharibəsi illərində 50 mindən çox Yakutiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası sakini cəbhələrdə vuruşdu və 13 nəfər Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görüldü. Əsasən respublika sakinləri tərəfindən hazırlanan bölmələr mövcud idi. Məsələn: Staraya Russa şəhərində küçələrdən biri belə bir bölmənin — Yakutsk atıcılarının xatirəsinə adlandırılmışdır.
27 sentyabr 1990-cı ildə Yakutiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Ali Şurası muxtariyyətin RSFSR-in tərkib hissəsi olaraq Yakut-Saxa Sovet Sosialist Respublikasına çevrildiyini elan etdi. 24 may 1991-ci ildə RSFSR Xalq Deputatları Soveti 1978-ci il RSFSR Konstitusiyasının 71 maddəsinə dəyişiklik edərək bu adı təsdiqlədi.
27 dekabr 1991-ci ildə Yakutsk-Saxa SSR Ali Şurası respublikanın Saxa Respublikası (Yakutiya) adlandırılması haqqında qətnamə qəbul etdi. 21 aprel 1992-ci il tarixli bir qanunla Rusiya Federasiyası Xalq Deputatları Soveti respublikanın yeni adını Rusiya Konstitusiyasına daxil etdi. thumb|1954–1978-ci il bayrağı thumb|1978–1982-ci il bayrağı
Əhali
1979-cu ilə olan mili tərkib (nəf.):
Əhalinin sayı
İqtisadiyyat
1920-ci illərdən etibarən YMSSR ərazisində qızıl yataqlarının işlənməsi başlandı və Aldan qızıl mədən rayonu meydana gəldi. 1930-cu illərdə Şimal dəniz yolunun istismarı başlandı. Lena çayının deltasında Tiksi dəniz limanı inşa edildi. 1950-ci illərin ortalarına qədər Dalstroy əmək düşərgələri respublika ərazisində fəaliyyət göstərirdi. 1950-ci illərdə respublikanın qərbindəki almaz yataqlarının kəşfi ilə güclü bir almaz mədən sənayesi infrastrukturu yaradıldı. 1960-cı illərdə respublikanın cənubunda Elkon qrupu uran filiz yataqları kəşf edildi. 1970-ci illərdə Baykal-Amur magistralı respublikanın Berkakit (Neryunqrinskoye kömür yatağı və Cənubi Yakutsk kömür hövzəsinin Elqinskoye kömür yatağı istiqamətində) qəsəbəsinə qədər gəldi. 1974–1987-ci illərdə respublikada aparılan geoloji işlər zamanı 12 dinc məqsədli yeraltı nüvə partlayışı həyata keçirilmişdir. SSRİ-nin iqtisadi rayonlaşmasına görə respublika Uzaq Şərq İqtisadi Bölgəsinə daxil idi.
Arzu Zeynalov
Arzu Zeynalov — Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Zeynalov Arzu Rövşən oğlu 1999 -cu il martın 6-da Qazaxıstan Respublikasının Arşalinskiy rayonundun Qırmızı Göl kəndində anadan olub. 2005-ci ildə Daşkəsən rayon Mədənçilər qəsəbəsindəki Nəriman Nərimanov adına 3 nömrəli tam orta məktəbin 1-ci sinfinə daxil olmuş və 2016-cı ildə həmin məktəbin 11-ci sinfini bitirmişdir.
Hərbi xidməti
04.04.2017-ci il tarixində Arzu Zeynalov həqiqi hərbi xidmətə yollanmış,2018-ci ilin oktyabr ayında isə hərbi xidmətini bitirmişdir. 2020-ci ilin iyun ayından etibarən MAHHXHQ əsgər kimi yenidən xidmətə başlayıb. 2020-ci il oktyabrın 2-də Kəlbəcər rayonu istiqamətində şərti adı “Ağdağ” döyüş mövqeyi istiqamətində aparılan hərbi əməliyyatlar zamanı qəhrəmancasına şəhid olub. Arzu Zeynalov 2020-ci il noyabrın 24-də Daşkəsən rayonundakı Şəhidlər xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin əsgəri Arzu Zeynalov ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin əsgəri Arzu Zeynalov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilib.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin əsgəri Arzu Zeynalov ölümündən sonra"Vətən uğrunda" medalı ilə təltif ediliib.
Şimali Yuan dövləti
Şimali Yuan Dövləti (1368-1635) - Monqolustanda və Daxili Monqolustanda mövcud olmuş tarixi monqol dövləti. Yuan İmperiyasının Qırmızısarıqlılar üsyanı nəticəsində süquta uğramasında sonra yaranmışdır. İlk xanı Biliqtu xan Ayuşridara, son xanı isə Ecey xandır.
Yaşıl kitab (film, 2018)
Yaşıl kitab — filmi caz pianoçusu Don Şirlinin, sürücüsünün və mühafizəçisi Toni Lipanın 1962-ci ildə ABŞ-yə səyahətləri haqqındakı real yaşanmış hekayədən bəhs edir.
Şimali Yuan dövləti
= Xanları =
Aydəmir Hacıyev
Aydəmir Sənan oğlu Hacıyev (7 mart 1992; Qırmızı Qəsəbə, Quba, Azərbaycan — 2 noyabr 2020; Zoğalbulaq, Xocavənd, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Yaşıl kitab (film, 2018)
Məzmun
Filmin süjeti real hadisələrə əsaslanır. Toni mühafizəçi işləyən orta yaşlı kişidir. Hamı onu “Çərənçi” adlandırır. Çünki istənilən mövzuda boşboğazlıq etməkdə mahirdir. Elə ki, danışmağa başladı, “ağzını bağlamaq olmur”. Bundan başqa burnunu başqalarının işlərinə soxur, hamıya məsləhətlər verir. Günlərin bir günü köhnə tanışı ona zəng edərək, elmlər doktoru olan bir tanınmış musiqiçinin özünə qastrol səfəri üçün sürücü axtardığını xəbər verir. Tezliklə qaradərili musiqiçi Şerli ilə tanış olur. Onları qarşıda uzun və əyləncə dolu turne gözləyir. Yolda onlar afroamerikalılar üçün təhlükəsiz yerlərin siyahısı göstərilən "Yaşıl kitab"dan istifadə edirlər.
Aydəmir Hacıyev
Həyatı
Aydəmir Hacıyev 7 mart, 1992-ci ildə Quba rayonu Qırmızı qəsəbədə anadan olub. 1998–2007-ci illər ərzində Qırmızı Qəsəbədə yerləşən 2 saylı orta məktəbdə 9 illik təhsil alıb. Aydəmir ailənin yeganə oğul övladı idi.
Hərbi xidmətləri
Aydəmir Hacıyev 2011–2013-cü illərdə müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub.
Aydəmir Hacıyev 16 oktyabr 2020-ci il tarixində çağırılıb. 17 oktyabr 2020-ci il tarixində cəbhəyə yollanıb. 5 gün ərzində təlimlərə iştirak etdikdən sonra Füzuli və Xocavənd istiqamətində gedən döyüşlərdə qatılıb. Aydəmir Hacıyev topçu idi. 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Aydəmir Hacıyev Xocavənd döyüşlərində savaşıb. 2 noyabr 2020-ci il tarixində Qırmızı Bazar istiqamətində gedən ağır döyüşlərdə qəhrəmancasına döyüşərək Şəhidlik zirvəsinə ucalıb. Şəhid olması xəbərini ailəsi 4 noyabr tarixində alıb. Şəhidimiz 5 noyabr 2020-ci il tarixində Quba rayonunda Şəhidlər Xiyabanında torpağa tapşırılıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aydəmir Hacıyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aydəmir Hacıyev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Bünyadov
Bünyadov — Azərbaycanli soyad.
Baciyan-i Rum
Baciyan-i Rum (Roma bacıları) — Anadolu tarixinin bəylik dövrünün axırlarında mövcud olmuş, qadınlardan ibarət milis təşkilatı.
Avar Musiqili Dram Teatrı
Avar Musiqili Dram Teatrı (avar. ЦӀадаса ХӀамзатил цӀаралда бугеб музыкалиябгун-драмаялъул Авар театр) —  Həmzət Tsadasa adını daşıyan dövlət teatrı; Mahaçqala şəhərində yerləşən teatr; Teatr binası dövlət tərəfindən Rusiyanın regional əhəmiyyətli mədəni irsi obyekti kimi qorunur. Puşkin küçəsi 1 ünvanında yerləşir.
Baciyan-i Rum
Mənşə
Baciyan-i Rum termini ilk dəfə XV əsrdə yaşamış Osmanlı tarixçisi Aşıqpaşazadə tərəfindən qeyd edilmişdir.
Avar Musiqili Dram Teatrı
İlk addımları
1935-ci ildə Dağıstan MSSR-in Xunzax rayonunun Xunzax kəndində əsası qoyulub. Teatrın yaradılmasının əsas təşəbbüsçüsü A.Maqayev olub, teatrın ilk rəhbəri və rejissoru P.Şiyanovski, A.Artemov olmuşdur.
1943-cü ildə teatr Buynaksk şəhərinə köçürüldü. 1951-ci ildə bu teatra Dağıstanın xalq şairi H.Tsadasanın adı verildi.
Baciyan-i Rum
Mənşə
Digər tərəfdən, Mehmed Fuad Köprülü Hacı Bəktaş Vəlinin onlarla olan əlaqəsi və Bəktaşın sektasının qadın üzvlərinə adətən "bacı" ləqəbi ilə xitab edildiyini nəzərə alaraq, bildirmişdir ki, belə bir təşkilatın mövcud olması mümkündür. Bertrandon de la Brokyerin səyahətlərini təsvir edən kitab Körpülünün iddialarını dəstəkləmişdir. La Brokyer qeyd etmişdir ki, Dulkadir bəyliyində qadınlardan ibarət bir türkmən milisi mövcuddur.
Avar Musiqili Dram Teatrı
İlk addımları
1960-cı ildə Rəsul Həmzətov Moskvada "Горянка" əsəri ilə Dağıstan dekadasında iştirak etdi. 1961-ci ildə Musiqili-Dram teatrı yaradıldı.
1968-ci ildə teatr Mahaçqalaya köçürüldü.
Jan Jorj Nover
Jan Jorj Nover — Fransa baletmesyteri.
Həyatı
Jan Jorj Nover 29 aprel 1727-ci ildə Fransanın paytaxtı Paris şəhərində anadan olmuşdur. O, 1743-cü ildən rəqqas, 1755-ci ildən isə London, Paris, Vyana, Ştutqart teatrlarında baletmeyster kimi fəaliyyət göstərmiişdir. Balet sənətinin islahatçısı olan Nover rəqs divertismentlərini süjetli baletlə əvəz etmişdir. O, baletin məzmununu açaraq, onu dramatik, plastik obrazlarla ifadə etmişdir. Nover Avropa baletinin inkişafında böyük rol oynamışdır. Jan Jorj Nover 19 oktyabr 1810-cu ildə, 83 yaşında İl-de-Frans vilayətində yerləşən Sen-Jermen-аn-Le kommunasında vəfat etmişdir.
Elşən Yunisli
Elşən Fazil oğlu Yunisli (22 oktyabr 1995; Təzəkənd, Şəmkir rayonu, Azərbaycan — 27 sentyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Elşən Yunisli 1995-ci il oktyabrın 22-də Şəmkir rayonunun Təzəkənd kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elşən Yunisli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Elşən Yunisli Murovdağ döyüşləri zamanı döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı şəhid olub. Uzun müddət tapıla bilməyib. Müdafiə Nazirliyi tərəfindən rəsmi olaraq itgin düşən hərbi qulluqçu hesab olunub. Onun tapılıb ailəsinə məlumat verilməsi üçün zəruri tədbirlər görülüb. Onun nəşi 26 iyun 2020-ci ildə tapılıb və ailəsinə təhvil verilib. 27 iyun tarixində Şəmkir rayonunun Təzəkənd kəndində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşən Yunisli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşən Yunisli ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşən Yunisli ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Dilfirib xanım
Dilfirib xanım (d. 1890 — ö. 1952) — 35. Osmanlı sultanı V Mehmedin beşinci xanımı.
Həyatı
Əslən çərkəz olan Dilfirib xanım 1890-cı ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Çox gənc yaşda saraya verilmiş, burada saray təhsili almışdır. Xidmət etdiyi illərdə Şahzadə Mehmed Rəşadın nəzərini cəlb etdi və 1907-ci ildə onunla vəliəhd sarayında evləndi. Sultan Mehmed Rəşadın 1918-ci ildə vəfatından sonra bir müddət sarayda qaldı və daha sonra Ərənköydəki bir villaya köçdü. Bir müddət sonra bir həkimlə evlənən Dilfirib xanımın bu evlilikdən bir oğlu dünyaya gəldi. Uzun müddət burada yaşadıqdan sonra, Vaniköydəki villasında 1952-ci ildə xərçəng xəstəliyindən vəfat etdi.
Müştəri (dəqiqləşdirmə)
Müştəri:
Sabrina (film, 1954)
"Sabrina" — rejissor Billi Uaylderin filmi.
Məzmun
Filmin əvvəli hekayənin ənənəvi başlanğıcı kimi verilir. Lonq-Aylendin cənub sahilində gözəl malikanədə milyonçu Lerrabi ailəsi yaşayır: ata, ana və iki oğul. Onlardan böyüyü ağıllı Laynus, kiçiyi isə ailənin sürücüsünün gənc qızına vurulmuş Deviddir. Qızını "sevgi xəstəliyi"ndən qurtarmaq üçün atası onu Parisə aşpazlıq məktəbinə oxumağa göndərir.
Bir neçə il sonra o, evə incə, zərif, mədəni bir gözəl kimi qayıdır. Bu illər ərzində onun hissləri keçməyib. İndi isə artıq Devid də qızı sevir. Pis oğulun uğurlu evliliyi hesabına biznesin ailəlikcə genişləndirilməsi planı təhlükə altındadır. Böyük qardaş mərdliklə zərbəni öz üzərinə götürməyə və arzu etmədiyi qızın qayğısına qalmağa hazırdır.
Heydərpaşa məscidi
Heydərpaşa məscidi və ya əvvəlki adı ilə Müqəddəs Yekaterina kilsəsi ― Şimali Nikosiyada tarixi məscid. Məscid Lefkoşada Aya Sofiya katedralından sonra ən vacib qotik binadır. Tikili Harri Lük tərəfindən adadakı qotik binaların ən yaxşı nümunələrindən birini təmsil edən əsər olaraq təsvir edilmişdir.
Tarixi
Tikili 14-cü əsrdə, Kipr krallığı dövründə inşa edilmiş və Müqəddəs Yekaterina kilsəsi adlandırılmışdır. 1570-ci ildə Lefkoşanın Osmanlılar tərəfindən fəthindən sonra bura məscidə çevrilmişdir. Buraya tarixən "Ağalar camisi" deyilirdi. Çünki burada tez-tez onun ətrafında yaşayan türk yerli aristokratları rastlaşırdılar. Məscid Kirlizade küçəsində yerləşir.
Binanın sağ tərəfində Müqəddəs Yekaterinanın məzarının olduğu deyilən yer hələ 19-cu əsrdə qeyd edilmişdir. Kipr yunanları tez-tez gəlib burada yağ lampalarını yandırırdılar. Sağ tərəfdə qədim şəhərin Aya Sofiyanın minarələrindən sonra ən hündür minarəsi olan minarə yerləşir. Tikilinin iki girişi var. Qərb qapısında üç dəfə təkrarlanan iki əjdaha arasında bir gül olan mərmər lintel var. Daha çox inşa edilmiş digər qapı isə cənub tərəfdədir.
Məscidin sol tərəfində ona bitişik olan, yalnız bir neçə qotik tağın qaldığı yarı-dağınıq tikili yerləşir. Sağda isə bəzəkli və finiallı bir portal da var.
Məsciddə həm mehrab (Məkkənin istiqaməti), həm də minbər sağ tərəfdə yerləşir.
Bura hal-hazırda incəsənət qalereyası olaraq fəaliyyət göstərir və əvvəllər nikah qeydiyyatı idarəsi olmuşdur.
Qara Dəniz Taxıl Təşəbbüsü
Qara Dəniz Taxıl Təşəbbüsü (Black Sea Grain Initiative) Türkiyə və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının vasitəçiliyi ilə 2022-ci il iyulun 22-də Rusiya və Ukrayna arasında imzalanmış sazişdır. Bu saziş Rusiyanın Ukraynaya hərbi təcavüzü ərzində Ukrayna limanlarından taxıl və ərzaq məhsullarının təhlükəsiz daşınmasını nəzərdə tutur.
2022-ci ilin fevral ayında Rusiyanın Ukraynaya hücumu əvvəllər Qara dəniz vasitəsilə əsas taxıl ixracatçısı hesab edilən Ukraynadan dənizlə taxıl daşımalarının tamamilə dayanmasına səbəb oldu. Bu hal dünyada ərzaq qiymətlərinin bahalaşması ilə nəticələnməklə yanaşı, aşağı gəlirli ölkələrdə mümkün aclıq təhlükəsinin yaranmasına dair narahatlıqlara yol açdı. Meydana gəlmiş problemi həll etmək üçün həmin ilin aprel ayında Qara dənizdə dəniz marşrutlarına nəzarət edən Türkiyənin ev sahibliyi və BMT-nin dəstəyi ilə müzakirələr başladı. Nəticədə 22 iyul 2022-ci il tarixində İstanbulda saziş imzalandı. Razılaşmanın qüvvədə olma müddəti ilkin olaraq 120 gün müəyyənləşdirilmişdi. İstanbul sazişi 2022-ci il ərzaq böhranının həll edilməsi üçün müəyyən limanlardan taxılın təhlükəsiz ixracı istiqamətində mexanizm formalaşdırdı. Sazişin icrası istiqamətində Türkiyədə BMT-nin də katiblik qismində iştirak etdiyi "Birgə Koordinasiya və Təftiş Mərkəzi" yaradıldı.
Saziş imzalandığı gündən 2023-cü ilin may ayının ortalarına qədər Ukrayna limanlarından 950-dən çox gəmi vasitəsilə 40-dan artıq ölkəyə 30 milyon tondan çox taxıl və digər ərzaq məhsulları daşınması həyata keçirilib.
Arxa plan
Rusiyanın Ukraynaya təcavüzünün də qismən təsir etdiyi ərzaq qiymətlərinin qlobal miqyasda kəskin bahalaşması prosesi səbəbindən 2022-ci ildə dünyada təxminən 47 milyon insanın kəskin aclıq fenomenindən əziyyət çəkdiyi təxmin edilirdi. Taxıl və yanacaq idxalından kəskin asılı olan Afrika, Asiya və Latın Amerikasında yerləşən inkişaf etməkdə olan ölkələr sözügedən müharibədən daha çox zərər görmüşlər.
İbrahim Əzizov (əsgər)
İbrahim Şaməddin oğlu Əzizov (26 dekabr 1997; Soltankənd, Cəlilabad rayonu, Azərbaycan — 8 noyabr 2020; Daşaltı, Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İbrahim Əzizov 26 dekabr 1997-ci ildə Cəlilabad rayonunun Soltankənd kəndində anadan olmuşdur. 2004-2015-ci illərdə Cəlilabad rayon Soltankənd kənd tam orta məktəbində təhsil almışdır. 2018-ci ildə ailə quran İbrahim Əzizovun Nuray adlı övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan İbrahim Əzizov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin, Qubadlının və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. İbrahim Əzizov 8 noyabr 2020-ci ildə Şuşa döyüşləri gedişatında Şuşa rayonunun Daşaltı kəndi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. 16 noyabr tarixində doğulduğu Cəlilabad rayonunun Soltankənd kəndində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Əzizov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Əzizov ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Əzizov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Əzizov ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
K2-19
K2–19 maqnit cəhətdən aktiv olan erkən K tipli və ya gec G tipli əsas ardıcıllıq ulduzudur və parlaqlıqda ~1% variasiya nümayiş etdirən işıq əyrisinə malikdir. O, təxminən 976 işıq ili uzaqlıqda Qız bürcündə yerləşir. Bu ulduzun orbitində üç təsdiqlənmiş tranzit ekzoplanetin olduğu məlumdur.
Planet sistemi
Xüsusiyyətlər K2–19 üç məlum planeti olan bir planet sisteminə malikdir, bunlardan ikisi daha böyük olan K2–19b və K2–19c 3:2 orta hərəkət rezonansına yaxındır. Hər üç planet öz ulduzuna Merkuri planetinin Günəşə etdiyindən daha yaxın orbitdədir. {{cite web | title=Mercury Fact Sheet | url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/mercuryfact.html | last=Williams | first=David R. | publisher=NASA | date=2018-09-27
Təzəkənd-i Nəsirabad (Hurand)
Təzəkənd-i Nəsirabad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Hurand şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 49 nəfər yaşayır (13 ailə).
NGC 1321
NGC 1321, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qaraçı (titul)
Qaraçı — XV–XVIII əsrlərdə türk xalqları arasında ən ali feodal titullardan biri. Bu, Yaxın Şərq və Orta Şərqdə işlədilən vəzir titulu ilə eynidir.
"Qaraçı" titulundan Krım xanlığında, Sibir xanlığında, Böyük Noqay Ordasında, Qazan xanlığında və digər dövlətlərdə istifadə edilirdi.
"Qaraçı" ünvanı, adətən, Şirin, Barğın, Arğın və Qıpçaq tayfalarının adamlarına verilirdi. Bu dörd tayfa Krım xanlığının idarə olunmasında iştirak edən və Çingiz xanın soyundan gəlməyən əsas tayfalar idi.
Etimologiyası
Bəzi mənbələrə görə, Çingiz xan və bir çox qardaşları “Qaraça, Qara Tatar, Xaraçın” alt qrupundan idilər. Bu ad həm də Çingizlə bağlı ifadədən götürülüb.
Mədəniyyətdə
Tatar xalqında belə bir məsəl var: “Ağıllı qaraçı ağıllı insanı xan edər”.
Rapanui Milli Parkı
Rapanui Milli Parkı Rapanui Milli Parkı (Pasxa adası) (rap. Rapa Nui, Rapa Nui) Çilidə Pasxa adasında və ona bitişik adalarda yerləşən milli parkdır. Ada YUNESKO-nun ümumdünya irsi obyekti kimi şöhrətini və statusunu moai adlı çoxsaylı daş heykəllərə borcludur, onların yaradılması X—XVI əsrlərdə adada məskunlaşmış qədim Rapanui xalqına aid edilir. Milli park təxminən 7 min hektar ərazini əhatə edir.
Çilinin 1888-ci ildə nəzarət etməyə başladığı ada Sakit Okeanda, Polineziya üçbucağının cənub-şərq küncündə, Cənubi Amerika sahillərindən 3700 km məsafədə yerləşir. Milli park 1935-ci ildə arxeoloji irsin qorunması və saxlanılması məqsədilə milli park və tarixi abidə statusu alıb. 1995-ci ildə milli park i (insan yaradıcılığının şah əsəri), iii (itirilmiş mədəni ənənənin unikal obyekti) və v meyarları əsasında YUNESKO-nun ümumdünya irs obyektinə çevrildi. Park Milli Meşə Korporasiyası (Corporación Nacional Forestal, CONAF) tərəfindən idarə olunur. Təbii və tarixi irsin qorunması üzrə tədbirlər Çili hökuməti tərəfindən maliyyələşdirilir.
Pasxa adasının coğrafi təcrid olunması adanın maraqlı biocoğrafi və ekoloji tarixi ilə nəticələnir.
Nurməhəmməd Hacıyev
Nurməhəmməd Hacıyev — Dağıstan mənşəlli Azərbaycanlı sərbəst güləşçi. Nurməhəmməd Hacıyev
Adilə Nəzər
Adilə Həsən qızı Nəzərova — Azərbaycan şairi, ədəbiyyatşünası. Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və İraq–Türkmən Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Həyatı
Adilə Həsən qızı Nəzərova 26 may 1969-cu ildə Şərur rayonunun Şəhriyar kəndində doğulub. Azərbaycan dili və ədəbiyyatı ixtisası üzrə Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunda bakalavr, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində isə magistr təhsili almışdır.
Elmi fəaliyyəti
AMEA Dilçilik İnstitutunun dissertantı olmuş, "Azərbaycan dilində fəlsəfi terminlərin leksik-semantik təhlili" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək Filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi adı almışdır.
Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutunun Elmi-pedaqoji kadr hazırlığı şöbəsidə aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışır.
Bədii yaradıcılığı
Şeirləri Türkiyə türkcəsinə, rus, fars, fransız və özbək dillərinə tərcümə olunub. 12 kitabın, o cümlədən 9 şeirlər kitabının, 45 elmi, 40 publisistik məqalənin müəllifidir.
Mütəmadi olaraq, dövrü mətbuatda — qəzet və dərgilərdə, saytlarda fəaliyyət göstərir. Şeirləri rus, fars, ingilis, fransız, qazax və özbək dillərinə tərcümə olunub. Mütəmadi olaraq saytlarda, jurnal və qəzetlərdə dərc olunur. Azərbaycanda və bir sıra xarici ölkələrdə elmi konfranslarda, festivallarda və ədəbi toplantılarda iştirak edir.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. "Kitab Evi" İctimai Birliyinin sədridir.
Həqiqi dövlət ədliyyə müşaviri
thumb|right
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən təsdiq edilmiş "Ədliyyə işçilərinin rütbə dərəcələri" və "Prokurorluq orqanlarının işçilərinin fərqlənmə nişanları və xüsusi geyim formasının təsviri haqqında" qanunlara əsasən Ədliyyə və Prokurorluq orqanları işçilərinə verilən ali xüsusi rütbədir.
Həqiqi dövlət ədliyyə müşavirinin paqonunun üzərində 40 mm diametri olan qabarıq şəkilli qızılı rəngli lifdən Azərbaycan Respublikasının Dövlət gerbi, ondan aşağı hissədə diametri 40 mm olan qabarıq şəkilli səkkizguşəli ulduz hörülür. Paqonun aşağı kənarından ulduzun mərkəzinə qədər olan məsafə 45 mm, gerb ilə ulduzun mərkəzləri arasındakı məsafə isə 65 mm olur. Paqonlar pencəyə, paltoya, plaşa və köynəyə bərkidilir. Həqiqi dövlət ədliyyə müşaviri paqonları mahud astar üzərində xüsusi toxunmuş gümüşü rəngli liflərdən hazırlanır.
Latın Amerikası
thumb|right|200px|Latın Amerikası Latın Amerikası — Amerika qitəsində bölgə. ABŞ-dən cənubda yerləşən Latın Amerikası regionuna 33 İEOÖ (İnkişaf etməkdə olan ölkə)-lər və 15 asılı ərazi daxildir. Latın Amerikası əhalisinin böyük əksəriyyəti roman (latın) dil qrupuna aid ispan (62%), portuqal (34%) və fransız dilində danışırlar. Regionu məhz bu cəhətinə görə Latın Amerikası adlandırırlar. Regiona daxil olan ölkələr ya respublikalar, ya da Ingiltərə birliyinə aid quruluşa malikdirlər. İqtisadi inkişafına görə bu region Asiya Afrikanın İOÖ-lərindən irəlidə olsa da, digər İOÖ-lər kimi bu region da dünya bazarına xammal çıxarır. ABŞ özünə zəruri olan xammalın 70%-ni məhz bu regiondan idxal edir. Regionun İCM (İqtisadi coğrafi mövqe)-nin başlıca xüsusiyyəti Atlantik və Sakit okeanları arasında yerləşməsi və ABŞ-la qonşu olmasıdır. Bu amil regionun ABŞ-dən asılılığını artırır.
Əhalisi
Əhali okean sahillərində, Vest-Hind adalarında çox sıx; Orinoko, Amazon, Paraqvay çaylarının geniş hövzəsində isə seyrək məskunlaşmışdır. Urbanizasiyanın səviyyəsinə görə (70%) Latın Amerikası digər IOÖ (İnkişafda olan ölkə)-lər arasında I yeri tutur. Hər birinin əhalisi 10 mln. nəfərdən artıq olan Mexiko, San-Paulu və Buanes-Ayres "dünya şəhərləri" sırasına daxildir. Lakin kəndlərdən kütləvi sürətdə axışan əhali şəhərlərdə iş və mənzil tapa bilmədiklərindən "yalançı urbanizasiya" prosesini yaradırlar.
Təsərrüfatı
Argentina, Braziliya, Meksika regionunun daha güclü inkişaf etmiş ölkələri sayılır. Latın Amerikası dünyanın digər regionlarına nisbətən torpaq, su, meşə və mineral resurslarla daha yaxşı təmin olunmuşdur. Neft-Meksika və Venesuelada, qaz- Boliviya, Venesuela, Argentina, kömür-Kolumbiya, uran- Braziliyada cəmləşmişdir. Paraqvay və Braziliya sərhəddi arasında, Parana çayında dünyanın ən iri hidroenerji kompleksi (IES) Itaypu tikilmişdir.
Latın Amerikası filiz resursları ilə də zəngindir. Dəmir filizi-Braziliya, Venesuela, Çili və Meksikada, əlvan metal ehtiyatları (xüsusilə mis) And ölkələrində və Meksikadadır. Qviana yaylası və Yamayka boksit, Boliviya isə qalay resursları ilə zəngindir. Mineral resurslarla bolluq son illər regionda hasiledici sənaye ilə yanaşı emaledici sənayenin də sürətli inkişafına səbəb olmuşdur. Latın Amerikasında sənaye istehsalının böyük hissəsi dəniz sahilində, paytaxtlarda və iri limanlarda təmərküzləşmişdir. Sənayenin yerləşməsi monosentrik (təkmərkəzli) strukturu ilə səciyyəvidir.
Demək olar ki, bütün təbii zonalara malik Latın Amerikasında kənd təsərrüfatının bütün bitkilərini yetişdirmək mümkündür. Latın Amerikası-sı bərpa olunan təbii resurslarla olduqca zəngindir. Əvvəla, bu torpaq resurslarıdır. Cənub yer kürəsinin La-Plata ovalığında yerləşən məhsuldar qara torpaqları əhatə edən pampa dünyada məşhurdur. Ifrat rütubət və istiliyə malik Amazon və Orinoko ovalıqlarında hələ də istifadə olunmayan torpaq sahələri qalmaqdadır. Latın Amerikasının digər resursları – su, meşə və aqroiqlim resurslarıdır.
Latın Amerikası ölkələri kənd təsərrüfatının başlıca sahəsi əkinçilik olub, bütün kənd təsərrüfatı məhsulunun 2/3 –ni verir. Regionun kənd təsərrüfatını 2 qrupa ayırmaq olar: 1. Əsas ixracat üçün məhsul istehsal edən sahələr. Bura qəhvə, kakao, banan, şəkər qamışı və pambıq bitkiləri daxildir. 2. daxili bazar üçün məhsul istehsal edən sahələr: bura maniok, kartof, yağlı və paxlalı bitkilər aiddir. Latın Amerikasında xüsusi sahibkara və ya şirkətə məxsus olan geniş torpaqlara-latifundiyalar adlanır. Bu cür torpaq sahələrindən çox az miqdarda istifadə edilir.
Nəqliyyat zəif inkişaf etmişdir. Regionun dağlıq sahələrinidə dəmir yol xətləri yoxdur. Quruda əsas nəqliyyat yolu–avtomobil nəqliyyatıdır. ABŞ sərhəddindən bir sıra ölkələrin paytaxtlarından keçməklə Buenos-Ayres şəhərinədək uzanan Panamerika və Transamazon avtomobil nəqliyyatının böyük əhəmiyyəti var. Neft çıxaran Meksika və Venesuelada boru kəməri zəif mənimsənilmiş daxili rayonlarda, ölkə paytaxtları və iri şəhərlərdə isə hava nəqliyyatı inkişaf etmişdir. Latın Amerikası xammal və kənd təsərrüfatı məhsulları ixrac edir, əvəzində isə hazır sənaye məhsulları alır. Başlıca ticarət ortaqları ABŞ, Qərbi Avropa və Yaponiyadır.
Ekoloji problem
əhalinin sayının artması, urbanizasiya prosesinin sürətlənməsi, təbii ehtiyatlardan getdikcə daha çox istifadə edilməsi, IEÖ (İnkişaf etmiş ölkə)-lərdən çirkli sənaye sahələrinin bura köcürülməsi nəticəsində daha da kəskinləşmişdir. Latın Amerikasının başlıca sənaye mərkəzləri San-Paulu, Mexiko və Buenos-Ayres regionunun ekoloji cəhətdən ən çirkli sahələrdindəndir.
Daxili fərqləri
Geniş əraziyə malik Latın Amerikası 5 regiona ayırırlar.
1. Mərkəzi Amerika — ABŞ və Cənubi Amerika arasında olduqca əlverişli ICM (iqtisadi coğrafi mövqe)-ə malikdir. Atlantik və Sakit okeanları birləşdirən Panama kanalı bu regiondur. Bu regiona 8 ölkə- Meksika, Honduras, Salvador, Qvatemala, Nikaraqua, Panama, Kosta-Rika və Beliz daxildir. Regionun iqtisadiyyatında kənd təsərrüfatı, xüsusilə əkinçilik inkişaf etmişdir. Bu regiondakı ölkələri, (Meksika istisna olmaqla), "banan ölkələri" adlandırırlar. Meksika regionu ən güclü inkişaf etmiş ölkəsi olub, faydalı qazıntılarla (neft, qaz, müxtəlif metal filizləri və s) zəngindir. ICM (iqtisadi coğrafi mövqe)--nin başlıca xüsusiyyəti onun ABŞ ilə qonşuluğudur. Dağlıq relyefə malik olduğundan, bu ərazinin mənimsənilməsini çətinləşdirir və rayonlararası əlaqəyə mane olur.
2. "Vest-Hind regionu"- Karib dənizindəki adalardan ibarət 13 müstəqil və 13 asılı ərazidən təşkil olunmuşdur. Vest-Hind ölkələrinin ICM(iqtisadi goğrafi mövqe)-yi Şimali, Mərkəzi və Cənubi Amerikanın qovşağında, ABŞ-nin və Panama kanalının nisbətən yaxınlığında, mühüm beynəlxalq ticarət yolları üzərində yerləşməsi ilə müəyyən edilir. Faydalı qazıntıları kasıbdır. Yalnız Yamayka və Haitidə iri boksit ehtiyatları hesabına alüminium istehsalını planlaşdırilmışdır. Regionun ən inkişaf etmiş ölkəsi Yamayka, ən geri qalmış ölkəsi isə Haitidir.
3. Cənubi Amerikanın Mərkəzi və Şimal-Şərqi: Bu regiona Qayana, Surinam və Braziliya daxildir. Bu ölkələrdə yerli boksit resursları əsasında dünya əhəmiyyətli alüminium oksidi istehsalı yaranmışdır. Braziliya nəinki bu regionu, həm də bütün IOÖ (İnkişafda olan ölkə)-lər arasında sürətli inkişafına görə liderlik edir. Ərazinin böyüklüyünə və əhalisinin sayına görə dünyanın 5-ci ölkəsi olan Braziliya su, meşə, torpaq, dəmir, boksit, manqan ehtiyatları ilə zəngindir. Neft daxili təlabatı ödəmədiyindən ölkə avtomobillərinin yarıdan çoxu yanacaq kimi ölkədə yetişdirilən şəkər qamışından alınan texniki spirtdən istifadə edir. Ölkədə maşınqayırma, neft-kimya və qara metallurgiya sənayesi nkişaf edib. Lakin bu nailiyyətlər ona baha başa gəlib. O, dünyanın borclu ölkələri arasında liderdir. Ölkənin "iqtisadi ürəyi" Cənub-Şərqdə San-Paulu-Rio-de Janeyro-Belu-Orizonti üçbucağıdır. San-Paulu ştatı sənaye məhsulunun 50%-dən çoxunu verdiyindən, onu "dövlət icərisində dövlət" adlandırırlar. Buna səbəb ölkə iqtisadiyyatının inkişafında mühüm rol oynayan 1 mln yaponun 800 mininin San-Paulada fəaliyyət göstərməsidir. Kənd təsərrüfatında tropik bitki əkinləri — qəhvə, şəkər qamışı, banan, soya və portağal — ixracat xarakteri daşıyır. Braziliyanın daxili rayonları, xüsusilə Amazon hövzəsi zəif mənimsənilmişdir. Bu məqsədlə Braziliya bu hövzədə "transamazon avtomobil magistralı" çəkib. Bütün bunlar meşələrin sürətli azalmasına səbəb olduğundan Braziliyada ekoloji vəziyyət kəskinləşmişdir.
Nadejda Sozonova
Nadejda Sozonova — Rusiyalı qadın reqbiçi. Qadın reqbiçələrdən ibarət Rusiya milli komandasının və Moskvanın "MOİK" qadın reqbi komandasının üzvu. "Reqbi-7" üzrə qadınlardan ibarət Rusiya milli komandasının kapitanı. 2013, 2014 və 2016-cı illərdə Avropa çempionu olub. Rusiyanın əməkdar idman ustasıdır.
Latın Amerikası
Daxili fərqləri
4. La-Plata hövzəsi regionuna–Argentina, Uruqvay və Paraqvay dövlətləri daxildir. Bu ərazi Latın Amerikasının yeganə regionudur ki, əsasən subtropik və mülayim iqlim qurşağında yerləşir. Cənub yarımkürəsinin ən iri məhsuldar qaratorpaqları olan Pampa (çöl zonası) bu regiondadır. Pampanın düzən relyefi və əlverişli iqlim şəraiti bu ərazidə buğda və qarğıdalı əkin sahələrinin, həm də ətlik — südlük heyvandarlığın güclü inkişafına səbəb olmuşdur. Məhz bu səbəbdən Argentina Pampasında IOÖ (İnkişafda olan ölkə)-lərin ən iri Aqrar-sənaye kompleksləri yaranmışdır. Son illər regionun vaxtilə əsas ticarət ortağı olmuş Qərbi Avropa ölkələri artıq özünü ərzaqla təmin etdiklərindən regionun inkişafı durğunluq keçirir. Paraqvay regionu ən geri qalmış aqrar ölkəsidir.
Nadejda Sozonova
Karyerası
Karyerasına 2008-ci ildə Krasnodarın "Yujanka" komandasında başlayıb. 2009-cu ildə Krasnodarın "Kuban" komandasına keçir. Krasnodar təmsilçisinin heyətində 10 il oynadıqdan sonra, 2019-cu ildə Moskvanı təmsil edən "MOİK" komandasına keçir.
Latın Amerikası
Daxili fərqləri
5. And ölkələri qrupuna Çili, Boliviya, Peru, Ekvador, Kolumbiya, Venesuela daxildir. Cavan yaşlı And dağları ölkələrarası təsərrüfat əlaqələrini zəiflədir və burada baş verən dağıdıcı zəlzələlər təsərrüfata güclü ziyan vurur. Regionun iqtisadiyyatında hasilat sənayesində kənd təsərrüfatı məhsullarının ixracatı əsas yer tutur. Çili və Venesuela regionunun ən inkişaf etmiş dövlətləri olduğu halda, Boliviya və Ekvador çox zəif inkişafı ilə fərqlənir.
Iqtisadi cəhətdən geri qalan Meksikanın Şimal, Venesuelanın- Şərq, Argentinanın –cənub, Braziliyanın-qərb və Amazon hövzəsində inkişaf sürətini artırmaq üçün dövlət tədbirləri görülür. Braziliya, Meksika, Argentina və Venesuela-federativ, qalan Latın Amerikası ölkələri isə unitar dövlət quruluşuna malikdir. Latın Amerikasında Nepotizm (kapital, imtiyazlar, iş yerləri şəxsi və qohumluq və digər əlaqələrə görə bölüşdürülür) siyasəti üstünlük təşkil edir.
Yusuf Yazıcı
Yusif Yazıçı - (d. 29 yanvar 1997, Trabzon) Türkiyəli futbolçu. Hal-hazırda Rusiya Premyer Liqasında, ÇSKA Moskva klubunda oynayır
1965 KONKAKAF Çempionatı
1965 KONKAKAF Çempionatı (Campeonato de Naciones de CONCACAF 1965) — 1965-ci ilin 28 mart – 11 aprel tarixləri arasında Qvatemalada təşkil olunmuş ikinci KONKAKAF Çempionatı. Turnirin qalibi Meksika milli futbol komandası olmuşdur.
Karib zonası
Yamayka, Trinidad və Tobaqo, Dominikan Respublikası 1966 FİFA Dünya Kubokunun təsnifat oyunları ilə bu turnirin matçlarının üst-üstə düşməsi səbəbindən KONKAKAF Çempionatında iştirakdan imtina etdilər.
Kuba millisinə isə turnirin ev sahibi olan Qvatemala viza verməkdən imtina etmişdir.
Mərkəzi Amerika zonası
Panama təsnifat mərhələsi başlamamış turnirdə iştirakdan imtina edir.
Şimal zonası
ABŞ təsnifat mərhələsi başlamamış turnirdə iştirakdan imtina edir. Nəticədə Meksika avtomatik olaraq final mərhələsinə vəsiqə qazanır.
Stadion
Turnirin bütün matçları Qvatemala şəhərindəki "Estadio Mateo Flores" stadionunda keçirilmişdir.
Final mərhələsi
Turnirin final mərhələsinə vəsiqə qazanmış 6 komanda tək bir qrupda toplandı. Hər komanda bir-biriylə yalnız 1 matç keçirdi. Qələbəyə görə 2, heç-heçəyə görə isə 1 xal verildi. Qrup sıralamasında ilk sıranı tutan komanda Çempionatın qalibi elan edildi. Son tura qədər xalları bərabər olan ev sahibi Qvatemalanı son qrup matçında 2-1 hesabı ilə məğlub edən Meksika millisi turnirin qalibi oldu.
Foster the People
Foster the People — 2009-cu ildə Los-Ancelesdə qurulmuş indi-rok qrupu. Onun üzvləri müğənni Mark Foster, gitaraçı Şon Çimino və klaviatura ifaçısı Aysom İnnisdir.
Fosterin "Pumped Up Kicks" mahnısı 2010-cu ildə viral uğur qazandıqdan sonra qrup, Startime International-dan rekord müqaviləsi əldə etdi və kiçik klub şouları və musiqi festivallarında çıxışlar vasitəsilə pərəstişkarları qazandı.
Avalan (Hurand)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 153 nəfər yaşayır (25 ailə).
Gəncəli məhəlləsi
Gəncəli məhəlləsi — Şəkinin qədim məhəllələrindən biri.