cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zoran Milanoviç
Baş nazirliyinin başlanğıcında Xorvatiyanın Avropa Birliyinə daxil olmasının ratifikasiya prosesini yekunlaşdırmaq və üzvlük referendumu keçirdi. Kabineti vergi qanunvericiliyində dəyişikliklər etdi, maliyyə qanunvericiliyini qəbul etdi və bir neçə böyük infrastruktur layihəsinə başladı. İsveçrə frankının dəyərinin artmasından sonra hökumət bütün İsveçrə frankı kreditlərinin avroya çevriləcəyini açıqladı. Milanoviç, eynicinsli cütlüklərin hüquqlarının genişləndirilməsini dəstəklədi və Həyat Ortaqlığı Qanunu təqdim etdi. Nəticə verməyən 2015-ci il seçkisindən və hökumət qurmaqla bağlı iki aydan çox davam edən danışıqlardan sonra, 2016-cı ilin yanvarında partiyasız texnokrat Tihomir Oreşkoviç tərəfindən Baş nazir təyin olundu. Oreşkoviçin hökuməti dağıldıqdan sonra Milanoviç dörd partiyalı Xalq Koalisiyasına rəhbərlik etdi. 2016-cı ilin sentyabrında növbədənkənar parlament seçkiləri keçirildi. Seçkilərdə onun koalisiyası sağ mərkəzçi Xorvat Demokrat İttifaqına gözlənilmədən məğlubiyyət oldu və Milanoviç siyasətdən çəkildiyini açıqladı. Daha sonra konsaltinq işinə başladı və Albaniyanın Baş naziri Edi Ramanın müşaviri olaraq çalışdı.
Karl Nehammer
Həyatı
Nehammer Vyanada böyüdü, burada Kalksburq Kollecində və Amerlinqştrasse Qrammatika Məktəbində oxudu və 1992-ci ildə məzun oldu. O, 1996-cı ilə qədər bir illik könüllü olaraq hərbi xidmətini başa vurdu. 1997-ci ildə leytenant rütbəsində tərxis olundu. Daha sonra o, Federal Milli Müdafiə Nazirliyində informasiya zabitləri üçün təlimatçı təlimçi və Avstriya Xalq Partiyasının Peşə Təşviqi İnstitutu və Siyasi Akademiyası kimi müxtəlif qurumlarda strateji kommunikasiya üzrə təlimçi kimi çalışıb. 2012-ci ildən Krems Davamlı Təhsil Universitetində siyasi kommunikasiya üzrə iki illik universitet kursunu bitirmiş və magistr dərəcəsi ilə almışdır.
Zoran Milanoviç
17 iyun 2019-cu ildə Milanoviç 2019–2020 seçkilərində Sosial Demokrat Partiyasının namizədi olaraq prezidentliyə namizəd olacağını açıqladı, 6 iyulda namizədlik rəsmi olaraq irəli sürüldü. O, 22 dekabr 2019-cu il tarixində keçirilən seçkinin ilk turunda o zamankı prezident Kolinda Qrabar-Kitaroviçdən daha çox səs topladı və 5 yanvar 2020-ci ildə keçirilən seçkilərdə 52.66% səslə Xorvatiyanın beşinci Prezidenti seçildi. O, Xorvatiya tarixində bir seçkinin ilk turunda vəzifədə olan Prezidentdən daha çox səs alan ilk prezidentliyə namizəd oldu, Xorvatiyada yenidən seçilmək üçün mübarizə aparan şəxsi məğlub edən ikinci və Xorvatiyanın dövlət başçısı seçilən ilk Baş naziri oldu.
Həyatı
Atası Stipe Milanoviç iqtisadçı, anası Curcitsa "Gina" Milanoviç isə ingilis və alman dili müəllimi idi. Ailənin köklərinin Livno, Bosniya və Herseqovinadan olduğunu söylənilir.
Karl Nehammer
Həyatı
Nehammer Orta Məktəb Kartel Birliyi daxilində Katolik Avstriya Tələbə Korporasiyaları Sonnberq Perxtoldsdorfun üzvüdür. O, həmkarı AXP üzvü Katarina Nehammer ilə evlidir. Onların iki övladı var. Cütlük 2020-ci ilin əvvəlində Katarina Müdafiə Nazirliyinin sözçüsü təyin edildikdən sonra tənqid olundu, Herbert Kikl hökuməti daxili və müdafiə siyasətini "bir ailənin əlinə verməkdə" günahlandırdı. O, 2020-ci ilin iyul ayında ictimaiyyətlə əlaqələr sahəsində özəl sektorda işləməyə başlayıb. Nehammerin qayınatası keçmiş ORF aparıcısı Piter Nidetskidir.
Zoran Milanoviç
Həyatı
Onun ata ailəsi Sində yaşayıb. Ata babası və atasının böyük dayısı Qlavitsedə böyüyüb, 1942-ci ildə Yuqoslaviya partizanlarına qatılıblar, daha sonra Triestin azad edilməsində iştirak ediblər, ana babası Styepan Matasiç isə varlı ailədən olub. Müstəqil Xorvatiya Dövlətinin nasistlərlə əməkdaşlıq edən hökuməti tərəfindən qurulan hərbiləşdirilmiş korpusun əsas üzvlərindən biri olub.
Karl Nehammer
Siyasi fəaliyyəti
Nehammer ordudan ayrıldıqdan sonra AXP partiya təşkilatında fəallaşdı, əvvəlcə partiya akademiyasında çalışdı. O, daha sonra 2007–2008-ci illərdə partiya qərargahında xidmət və səfərbərlik şöbəsinin, 2008–2009-cu illərdə isə təlim və şəbəkələşmə şöbəsinin müdiri olub. Sonra o, partiya akademiyasının Aşağı Avstriya assosiasiyasının direktoru oldu və o vaxtkı qubernator müavini Volfqanq Sobotkaya yaxın sayılırdı.
2015-ci ilin oktyabrında Nehammer AXP-ın həmkarlar ittifaqı birliyi olan Avstriya İşçilər İttifaqının baş katibinin müavini və federal təşkilat sözçüsü təyin edildi. 2016-cı il Avstriya prezident seçkiləri zamanı o, kampaniyanın yarısında AXP-dən Andreas Kolun əvəzedici meneceri təyin edildi, lakin onu tarixən zəif olan 11% nəticədən xilas edə bilmədi.
Zoran Milanoviç
Həyatı
Milanoviç futbol, ​​basketbol və boksla məşğul olub. Özünü solçu hesab edir. 1985-ci ildə hüquq təhsili almaq üçün Zaqreb Universitetinə daxil oldu, hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra 1986-cı ildə təhsilini davam etdirdi. Kolleci bitirdikdən sonra Milanoviç Zaqreb Ticarət Məhkəməsində stajçı, 1993-cü ildən isə Xarici İşlər Nazirliyində çalışdı. Bir il sonra Azərbaycanla Ermənistan arasında gedən Dağlıq Qarabağ münaqişəsiki həll etmək üçün ATƏT-in sülhməramlı missiyasına qoşuldu.
Karl Nehammer
Siyasi fəaliyyəti
O, 2016-cı ildə Avqust Vögingerdən sonra ÖAAB-ın baş katibi olub və 2018-ci ilin yanvar ayına qədər bu vəzifəni icra edib. 2016-cı ilin noyabrında o, ÖAAB Vyananın regional sədri seçilib. 2017-ci ilin aprel ayından Vyana-Hitsinqdə AXP-ın rayon partiyası sədridir.
Zoran Milanoviç
Partiya sədri fəaliyyəti
1999-cu Sosial Demokrat Partiyasına qatıldı. 2000-ci il seçkilərində SDP-ın qalibiyyətinin ardınca NATO ilə işbirliyi üçün komissiyaya götürüldü, üç il sonra Xarici İşlər Naziri Tonino Pitsulanın köməkçisi oldu. 2003-cü il seçkilərindən sonra mühafizəkar Xorvat Demokratik Birliyi hakimiyyətə gələndə vəzifəsini tərk etdi.
Karl Nehammer
Siyasi fəaliyyəti
2017-ci il federal seçkilərində Nehammer Vyana nümayəndəsi seçildi. Sonrakı hökumətin qurulması zamanı o, müdafiə sahəsində AXP danışıqlar qrupunun üzvü idi. O, noyabrın 8-də AXP parlament fraksiyasının sədr müavini seçilib və media sözçüsü təyin edilib. 25 yanvar 2018-ci ildə o, Elizabet Köstinger və Stefan Ştaynerdən sonra AXP-ın baş katibi oldu. 2018-ci ilin sentyabrında o, inteqrasiya və miqrasiya üzrə sözçüsü vəzifəsini də Əfqani Dönməzdən aldı.
Zoran Milanoviç
Partiya sədri fəaliyyəti
İlk partiya sədri və Xorvatiyanın keçmiş Baş naziri İvitsa Raçanın 11 apreldə istefası səbəbilə 2 iyun 2007-ci ildə Zaqrebdə fövqəladə partiya qurultayı keçirildi. Milanoviç "kənar" hesab edilməsinə baxmayaraq, partiyada çalışdığı üçün Jelka Antunoviç, Milan Bandiç və Tonino Pitsulaya rəqib oldu. 29 sentyabr 2007-ci ildə partiya sədrliyi kampaniyası zamanı, o, açıq şəkildə istefa verəcəyini və növbəti seçkilərdə partiyanın HDZ-dən daha çox yer qazana bilməyəcəyi təqdirdə bir daha heç vaxt sədrliyə namizəd olmayacağını söylədi.
İlk tura 592 səslə liderlik etdi və ən yaxın rəqibi Jelka Antunoviçi xeyli qabaqladı. İkinci turda qalib gəldi və bununla da partiya sədri oldu.
Karl Nehammer
Siyasi fəaliyyəti
Nehammer 2019-cu il federal seçkilərində AXP Vyana əyalət siyahısında beşinci, AXP federal siyahısında on birinci yerdə qərarlaşdı. O, həmçinin seçkilər zamanı seçki orqanında AXP-ın beş qiymətləndiricisindən biri olub. Sonrakı hökumətin formalaşması zamanı o, Avropa, miqrasiya, inteqrasiya və təhlükəsizlik sahələrində danışıqlar apardı.
Zoran Milanoviç
2007 Parlament seçkiləri
2007-ci il Parlament seçkiləri SDP-ınn 56, HDZ-ın 66 mandatından cəmi 10 mandat qazandığı müstəqillikdən bəri ən uğurlu seçkiləri oldu. HDZ-ın qazandığı 5 yer xaricdə yaşayan vətəndaşlar üçün ayrılan on birinci bölgədən idi. Yaranan vəziyyət 153 nümayəndənin 77-i bir araya gətirmək şərti ilə hər iki tərəfi bir hökumət qurmağa məcbur etdi. Seçkilərdən sonra Sanader kabinet qurmaq üçün daha yaxşı mövqedə görünürdü, bu da Milanoviçin partiyanın seçki komitəsinə müraciət etmədən Lyubo Yurçiçi Baş nazirliyə namizəd etməsinə səbəb oldu. Lakin İvo Sanader çoxluq koalisiyası qurmağı bacardığı üçün Sosial Demokratlar müxalifətdə qaldı.
Karl Nehammer
Daxili İşlər Naziri fəaliyyəti
Nehammer ikinci Kurts hökumətində Daxili İşlər Naziri təyin edildi və yanvarın 7-də and içdi. Onun rəhbərliyi altında Avstriya hökuməti 2020-ci ilin ortalarında Türkiyənin məxfi xidmətinə casusluq etdiyini etiraf edən şəxsə qarşı ittiham irəli sürüb. O, COVID-19 pandemiyası zamanı qapanma və məhdudiyyətlərin tətbiqinə cavabdeh olan üç ictimai şəxsdən biri idi. O, Sebastian Kurtsun qaçqın siyasətinin güclü tərəfdarı hesab olunur.
Zoran Milanoviç
2007 Parlament seçkiləri
Qızğın mübarizə ilə gedən ümumi seçkilərdə məğlub olduqdan sonra, Milanoviç seçkilərdə uduzsa da partiya sədri vəzifəsindən istefa etmədi. 2007-ci il seçkilərində məğlubiyyətə baxmayaraq, SDP tarixində ən uğurlu parlament seçkisinə imza atdı və hələ də bu partiyanın seçkilərdə ən yaxşı nəticəsidir. Milanoviçin partiya sədri olaraq qalması üçün daha yaxşı mövqedə olduğu görünürdü və partiya sədri olaraq tam müddət üçün namizəd olacağını bildirdi. 2008-ci il sədrlik seçkilərində Davorko Vidoviç və Draqan Kovaçeviç ilə qarşılaşdı və üzvlərin 80%-in səsini qazanaraq qalib gəldi.
Karl Nehammer
Daxili İşlər Naziri fəaliyyəti
Nehammer 2020-ci ildə Vyana hücumundan sonra hökumətin reaksiyasına rəhbərlik edib. O, hücumçunu "İslamçı terrorçu" və İslam Dövlətinə rəğbət bəsləyən şəxs kimi təsvir edib və etiraf edib ki, onun yurisdiksiyasında olan kəşfiyyat xidmətləri hücumun qarşısını ala biləcək məlumatları çatdıra bilməyib. Hücumdan sonra alınan ölüm təhdidləri nəticəsində Nehammerin həyat yoldaşı və uşaqları polis tərəfindən qorunurdu.
Zoran Milanoviç
Birinci dönəm müxalifət lideri fəaliyyəti
56 yer qazanan SDP 2007-ci il seçkilərindən sonra Parlamentdə ikinci ən böyük partiya və hakim çoxluğun bir hissəsi olmayan ən böyük partiya oldu. Bu, Milanoviçi müxalifətin qeyri-rəsmi lideri etdi. Milanoviç Sanader administrasiyasını, xüsusən iqtisadiyyatı idarə etmələri və korrupsiya ilə mübarizə mövzusunda tənqid etdi.
Karl Nehammer
Federal Kansler fəaliyyəti
2021-ci ilin oktyabrında Sebastian Kurts korrupsiya araşdırmasından sonra kansler vəzifəsindən istefa verdi və onun yerinə xarici işlər naziri Aleksander Şallenberq keçdi. Kurts siyasətdən getdiyini açıqlayan dekabrın 2-nə qədər AXP lideri olaraq qaldı. Tezliklə Şallenberq liderliyə namizəd olmayacağını və seçildikdən sonra yeni AXP liderinin lehinə kansler vəzifəsindən istefa verəcəyini açıqladı. Dekabrın 3-də Nehammer federal partiya komitəsi tərəfindən müvəqqəti olaraq AXP-ın sədri təyin edildi və kansler vəzifəsinə təklif edildi. O, dekabrın 6-da Prezident Aleksandr Van der Bellen tərəfindən and içib.
Zoran Milanoviç
Birinci dönəm müxalifət lideri fəaliyyəti
2009-cu il seçkiləri 17 və 31 mayda keçirildi və Sosial Demokratların Dubrovnik, Şibenik, Troqir və Vukovar kimi HDZ meylli şəhər və seçki dairələrində xeyli səs əldə etməsi ilə nəticələndi və SDP mövqeyini qorudu.
2008-ci ildə ölkənin Avropa Birliyinə daxil olması Sloveniya ilə sərhəd mübahisəsinə səbəb oldu. Sanader və sloveniyalı həmkarı Borut Pahor növbəti aylarda fikir ayrılıqlarını həll edə bilmədi, bu da Xorvatiyanın Avropa Birliyinə üzvlüyünü asqıya aldı. Sanader ölkənin birlikdən ayrılmasının səbəbini açıqlamadığından, Sloveniya hökuməti onun istefasını tələb etdi. Sonrakı aylarda Kosor və Pahor bir neçə dəfə görüşərək sərhəd mübahisəsini həll etməyə çalışdı. Danışıqlar Xorvatiyanın Avropa Birliyinə daxil olması üçün danışıqların davam etməsinə səbəb olan razılaşma ilə nəticələndi. Nəticə hər iki ölkənin Baş nazirləri və İsveç Baş naziri Yon Fredrik Raynfeldt tərəfindən 4 noyabr 2009-cu ildə Stokholmda imzalanan Arbitraj Sazişi ilə sona çatdı. Müqavilənin təsdiqlənməsi üçün Parlamentdə üçdə iki səs çoxluğu lazım idi. Milanoviç və əksər SDP millət vəkilləri müqavilənin lehinə səs verdilər, lakin o, Hökuməti və xüsusən keçmiş və indiki liderləri olan Sanader və Kosoru Sloveniya ilə razılaşmanın bir il əvvəl edilə biləcəyindən və Xorvatiyanın qiymətli vaxt itirdiyinə görə tənqid etdi.
2007–2008-ci illərdəki maliyyə böhranı əksər Avropa ölkələrinə, eləcə də Xorvatiyaya ciddi şəkildə təsir etdi. Böhran sonrakı illərdə də davam etdi. Sənaye sahəsində on minlərlə işçi işindən uzaqlaşdırıldı və işsizlik artdı. İstehlakçı xərcləri 2007-ci ilin rekord səviyyəsi ilə müqayisədə kəskin şəkildə azaldı, ticarət və nəqliyyat sənayesində böyük problemlərə səbəb oldu. Davam edən azalma standartı həm Baş nazirin, həm də hökumətin dəstəyinin sürətlə azalması ilə nəticələndi. Milanoviç hökumətin buna qeyri-ciddi reaksiyasını və iqtisadiyyatı canlandırmaq üçün çox az səy göstərilən addımların atılmasını tənqid etdi. Tənəzzül və yüksək işsizlik 2011-ci ildə də davam etdi və nəticədə ölkə daxilində bir çox hökumət əleyhinə etirazlar baş verdi.
2011-ci il Parlament seçkiləri
28 oktyabrda millət vəkilləri Parlamentin buraxılmasına səs verdilər. Respublika Prezidenti İvo Yosipoviç 31 oktyabr bazar ertəsi günü Saborun ləğvinə razılıq verdi və seçkini 4 dekabr 2011-ci il bazar gününə təyin etdi. 2011-ci il Parlament seçkilərində SDP-ın digər üç solçu partiyaya birləşərək koalisiya yaratmaq istədiyi görüldü. Kukuriku 81 yerin mütləq çoxluğu ilə seçkini qazandı. Seçki, rəqib HDZ-in Parlamentdəki lider partiya olmadığı ilk seçki oldu.
İkinci dönəm müxalifət lideri fəaliyyəti
2 aprel 2016-cı ildə partiya rəhbərliyinə seçkilər keçirildi. Milanoviçin rəqib namizədi "daha sosial-demokrat" SDP tərəfdarı olan Primorye-Qorski Kotar vilayətindən Zlatko Komadina idi. Milanoviç növbəti dörd il ərzində yenidən SDP sədri seçildi.
2016-cı il Parlament seçkiləri
2016-cı ilin iyul ayında SDP, HNS-LD və HSU 2016-cı il Parlament seçkiləri üçün Xalq Koalisiyasını qurdu. Onlara Xorvat Kəndli Partiyası qoşuldu, partiya Xorvat Əməkçilər Koalisiyadan ayrıldı.
Milanoviçin qonşu Serbiya və Bosniya və Herseqovina ölkələrinə qarşı mübahisəli açıqlamaları tənqidlərə səbəb oldu. Milanoviç Serbiyanın AB-ə üzvlüyünü və keçmiş Yuqoslaviyada müharibə cinayətlərinə dair universal yurisdiksiyaya dair qanunlarını şərh edərkən, Serbiyanın AB-ə əüzvlük danışıqlarına mane olmaq istədiyini bildirdi. Xorvatiyanın Kosovada müharibə cinayətləri törətmiş serb vətəndaşlarını mühakimə etməsinə icazə verən xüsusi qanunu açıqlayarkən, "Serblər Balkanların hökmdarı olmaq istəyir, lakin əslində bir ovuc bədbəxtlikdir" deməsi Serbiyada narazılıqlata səbəb oldu. Bosniya və Herseqovina ilə olan münasibətlərə toxunaraq Milanoviç "oradakı vəziyyətdən narahat olmadığını" və "Sarayevoda danışıqlar apara biləcəyi heç kəsin olmadığından" şikayət edərək Bosniya və Herseqovinanın AB-ə daxil olmasını istədiyini əlavə etdi. Milanoviçin 2016-cı il seçki kampaniyası zamanı söylədiyi fikirlər bəzi müşahidəçilər tərəfindən populist kimi qiymətləndirildi.
HDZ Parlamentdə çoxluq təşkil etdi və HDZ lideri Andrey Plenkoviçin yeni Baş nazir olması ilə birlikdə koalisiya təşkil etdi. Milanoviç SDP sədri olaraq bir daha namizəd olmayacağını açıqladı. 26 noyabrda Davor Bernardiç SDP sədri seçildi.
Baş nazir fəaliyyəti
Milanoviç seçkilərdən 19 gün sonra 23 dekabrda kabinetini Parlamentə təqdim etdi. Parlamentin qərarı 89 üzv, 81 kukuriku və 8 milli azlıq millət vəkili ilə Milanoviç kabinetinin lehinə səs verməsi ilə nəticələndi. Hökumətə nəzarət ertəsi gün Yadranka Kosorın Milanoviç hökumətini Müqəddəs Mark meydanındakı Sabor binasının qarşısında Banski dvoridə qarşılaması və lazımi sənədləri ona təqdim etməsi ilə Milanoviç hökumətinə keçdi.
45 yaşında vəzifəyə başlayan Milanoviç Xorvatiyanın müstəqillik qazandıqdan sonra ən gənc Baş naziri oldu. Onun kabineti də Xorvatiya tarixində ən gənc kabineti təşkil etdi, orta hesabla nazirlərin yaşı 48 oldu. Nazirlər Kabineti üzvləri qalibiyyət əldə edən koalisiyanın dörd partiyasından üçünü qazandı və yalnız Xorvatiya Təqaüdçülər Partiyasını təmsil etmədi. Milanoviç 2012-ci il sədr seçkilərində yeganə namizəd olaraq yenidən SDP sədri seçildi.
Daxili siyasəti
Milanoviç hökuməti bir neçə liberal islahatlar tətbiq etməklə vəzifəyə başladı. 2012-ci ildə tibbi gübrələmə haqqında Qanun qəbul edildi, bütün ibtidai və orta məktəblərdə sağlamlıq haqqında dərslər verildi və Milanoviç eyni cinsli cütlüklərin hüquqlarının daha da genişləndirildiyini açıqladı. 2011-ci il seçkiləri zamanı Kukuriku koalisiyası 2012-ci ilin dekabrında Xorvatiya müharibəsi veteranlarının reyestrini dərc etməyə söz verdi.
Qotovina və digərlərinin məhkəməsində 2011-ci ilin aprelində günahkar elan edilən Ante Qotovina və Mladen Markaç 2012-ci ilin noyabrında bəraət aldılar. Milanoviç qərarı "Xorvatiya üçün əhəmiyyətli an" adlandırdı.
2013-cü ilin sentyabr ayında Vykovarda serb-kiril əlifbası ilə iki dilli yazının tətbiqinə qarşı anti-kiril hərəkatı başladı. Milanoviç etirazçı serbləri "şovinist şiddətçilər" olaraq adlandırdı və "qanunun alidir və hökm hər kəs buna əməl etməlidir" deyə Vykovarda kiril əlifbasını ölkədə tamamilə qadağan etdi.
1 dekabr 2013-cü ildə Xorvatiyada hökuməti qazandıqdan sonra konstitusiya referendumu keçirdi. "Ailə üçün" adlanan və vətəndaş təşəbbüsü ilə təşkil edilən referendum evliliyin kişi ilə qadın tanınmasını və bununla da eynicinslilərin evlənməsinə qarşı konstitusiya qadağası yaradılmasını təklif etdi. Milanoviç təklifə qarşı çıxdı və HRT-ə bunun əleyhinə səs verəcəyini söylədi. Hökumət vətəndaşlara referendumun əleyhinə səs verməyi tövsiyə etdi, lakin referendum 65% lehinə nəticə verdi, eyni zamanda, seçici fəallığı cəmi 38% təşkil etdi. Milanoviç referendumun keçirilməsindən narazılığını bildirdi və bununla bağlı "Düşünürəm ki, bu bizi daha yaxşı, daha ağıllı və daha gözəl etmədi" sitatını verdi. O, referendumun Xorvatiya qanunlarına görə mövcud evlilik protokollarını dəyişdirmədiyini də söyləydi. Eyni cinsli şəxslərin övladlığa götürmə hüququ istisna olmaqla, evlilik hüquqları ilə eyni hüquqları bölüşəcək birlik qurmalarına imkan verəcək Tərəfdaşlıq Qanununun yaxın gələcəkdə qüvvəyə minəcəyini elan etdi. 12 dekabr 2013-cü ildə hökumət təklif olunan qanun layihəsini qəbul etdi və Parlament 2014-cü ilin iyul ayında Həyat Tərəfdaşlığı Qanununu qəbul etdi.
Gərgin iqtisadi vəziyyət 2013-cü il seçkilərində Milanoviç hökumətinə güclü ictimai dəstəyi zəiflətdi. 2013-cü ildə Xorvatiyada keçirilən ilk Avropa Parlamenti seçkilərində SDP 32% səs topladı və beş millət vəkili qazandı. Növbəti il ​​SDP 2014 Avropa Parlamenti seçkilərində 29.9% və dörd Avropa Parlamenti millət vəkili qazandı. Milanoviç və partiyası HDZ-dən Kolinda Qrabar-Kitaroviçin qazandığı Prezident seçkilərində İvo Yosipoviçə dəstək verdi. Yosipoviç daha sonra SDP-ə dönmək əvəzinə özünün "İrəli Xorvatiya-Proqressiv İttifaq" partiyasını qurdu.
Xorvat müharibə veteranları 2014-cü ilin oktyabr ayında Zaqrebdə Müharibə Veteranları Naziri Predraq Matiçin istefasını və hüquqlarını təmin edən yeni konstitusiya qanunu tələb edən etiraz aksiyasına başladılar. Milanoviç nazirin işdən çıxarılması üçün heç bir səbəb olmadığını və ultimatumlara tabe olmayacağını söyləyərək tələblərini rədd etdi.
Etirazlar 2015-ci ildə də davam etdi. 2015-ci ilin may ayında yüzlərlə veteran hökumət binası qarşısında polislə əlbəyaxa çatışmalarda saxlanıldı. Milanoviç hökumətinin onların hüquqlarını məhdudlaşdırmadığını və danışıqlara hazır olduğunu, lakin şantajla qarşılaşmaq istəmədiyini söylədi. O, HDZ müxalifət partiyasını qazilərlə manipulyasiya aktında günahlandırdı. HDZ sədri Tomislav Karamarko ittihamı rədd etdi. Milanoviç iyun ayında etirazçı veteranların nümayəndələri ilə görüşdü, lakin etirazlar davam etdi.
4 avqust 2015-ci ildə Milanoviçin və Müdafiə Naziri Ante Kotromanoviçin təkidi ilə Fırtına əməliyyatının 20-ci ildönümünü qeyd etməklə Zaqrebdə Xorvatiya Silahlı Qüvvələrinin hərbi paradı keçirildi. Milanoviç Xorvatiyanın azadlığı uğrunda canını qurban verən hər kəsə təşəkkür etdi. O, müharibə zamanı Xorvatiyaya rəhbərlik edən ilk Xorvatiya Prezidenti Franyo Tucmana da minnətdarlığını bildirdi.
İqtisadi islahatları
Milanoviç rəhbərliyi çətin iqtisadi vəziyyətin öhdəsindən gəlmək üçün vergidə bir sıra islahatlar həyata keçirdi. Standart Əlavə Dəyər Vergisini 23%-dən 25%-ə qaldırdı və əvvəllər vergiyə cəlb edilməmiş mal və xidmətlər üçün yeni ƏDV dərəcələri tətbiq etdi. Sosial sığorta haqlarını və dövlət sektorunda maaşları da azaltdı. Oktyabr ayında borclarını ödəyə bilməyən firmaların iflas prosesi zamanı açıq qalmasına və borclarını yenidən qurmasına imkan verən Maliyyə Əməliyyatları və İflas Öncəsi Hesablaşmalar Qanunu qəbul edildi. Koalisiya ortağı HNS-in etirazına görə əmlak vergisi genişləndirilmədi.
Hökumət 2012-ci ildə büdcə kəsirini 5.3%-ə endirə bildi, lakin ÜDM 2.2% azaldı və dövlət borcu 69.2%-ə çatdı. Milanoviçin vəzifədə olduğu dövr Xorvatiyanın kredit reytinqində bir neçə dəfə azalma baş verdi. 14 dekabr 2012-ci ildə S&P, ölkənin uzunmüddətli reytinqini BB+, qısamüddətli reytinqini isə B səviyyəsinə endirdi. 1 fevral 2013-cü ildə "Moody" Xorvatiyanın kredit reytinqini Baa3-dən Ba1-ə endirdi.
2012-ci ilin noyabr ayında İqtisadiyyat Naziri və Baş nazirin müavini Radimir Çaçiç istefa verdi və yerinə İvan Vrdolyak təyin edildi. 2013-cü ildə boz iqtisadiyyatı idarə etmək və vergidən yayınmağı minimuma endirmək üçün yeni maliyyə qanunvericiliyi qəbul edildi. Hökumət 2013-cü ilin may ayına qədər gəmiqayırma sənayesinə və özəlləşdirilən dövlət gəmiqayırma zavodlarına diqqət ayırdı. Hökumət 2013-cü ildə Xorvatiyada avtomobil yollarının pullu olması haqqında layihəni təqdim edərək, təxminən 2.5 milyard avro gəlir qazana biləcəyini bildirdi. Həmkarlar ittifaqları və vətəndaş birlikləri bu təklifi rədd edərək qərarın geri çəkilməsini istədi. Konstitusiya məhkəməsi bu mövzuda keçirilən referendumu konstitusiyaya zidd hesab etsə də, hökumət qərarı geri götürdüyünü açıqladı. Hökumət ölkənin avtomobil yollarını xarici investorlara icarəyə vermək planı yerinə, bunun əvəzində Xorvatiya vətəndaşlarına və pensiya fondlarına pay təklif etdi.
2014-cü ilin yanvarında Pensiya Sığortası Qanunu pensiya yaşını 65-dən 67-ə və erkən pensiya yaşını 60-dan 62-ə qaldırdı. İşsizlik səviyyəsi 2014-cü ilin fevral ayında 22.7%-ə çatdı, lakin o vaxtdan bəri davamlı olaraq azaldı və iki il ərzində ən aşağı həddə çatdı. 2014-cü ilin may ayında Milanoviç Maliyyə Naziri Slavko Liniçin dövlət büdcəsinə zərər vurduğunu söylədi və vəzifəsindən azad etdi, Boris Lalovaç onun yerinə təyin edildi. Şəxsi Gəlir Vergisində dəyişikliklər 2015-ci ildə tətbiq edildi, gəlirin vergiyə cəlb olunmayan hissəsi artırıldı və nəticədə təxminən bir milyon insan üçün əmək haqqı artdı.
2015-ci ilin yanvar ayında hökumət borc alanlar üçün getdikcə bahalaşan kreditlərə səbəb olan frankın artmasından sonra İsveçrə frankı üçün məzənnələri bir il dondurmaq qərarına gəldi. 2015-ci ilin avqust ayında Milanoviç İsveçrə frankı kreditlərinin avroya çevriləcəyini açıqladı.
ÜDM 2013 və 2014-cü illərdə azaldı, lakin 2014-cü ilin 4-cü rübündə ÜDM-də artma müşahidə olundu, bu, 2011-ci ildən bu yana ilk dəfə 0.3%-ə çatdı. 28 avqust 2015-ci ildə iqtisadiyyatın Xorvatiyada 1.2% artdığı açıqlandı. Büdcə kəsiri 2015-ci ildə ÜDM-in 3.2%-ə endi və dövlət borcu ÜDM-in 86.7%-i səviyyəsində qərarlaşdı, bu da ESA 2010 metodologiyasının tətbiqindən bu yana ən aşağı borc artım tempidir.
Xarici siyasəti
Milanoviçin xarici siyasəti əvvəlcə Xorvatiyanın Avropa Birliyinə daxil olması üzərində qurulmuşdu. 22 yanvar 2012-ci ildə AB-ə üzvlük referendumu keçirildi, seçicilərin 66.25% lehinə, 33.13% əleyhinə səs verdi. Referendumda səsvermə hüququ olan şəxslərin təxminən 47%-i iştirak etdi. 11 mart 2013-cü ildə Milanoviç Sloveniyanın Baş naziri Yanez Yanşa ilə 1991-ci ildə xorvat əmanətçilərinə pul ödəmədən bağlanan Lyublyana Bankı ilə bağlı saziş memorandumunu imzaladı. Xorvatiya banka və onun varisinə qarşı açılmış məhkəmənin dayandırılmasına razılıq verdi, Sloveniya isə Xorvatiyanın AB-ə qoşulma müqaviləsini ratifikasiya edəcəyinə söz verdi. Sloveniya 2 aprel 2013-cü ildə Xorvatiyanın üzvlük təklifini təsdiqlədi. 27 üzv ölkənin hamısı AB-ə üzvlük müqaviləsini imzaladıqdan sonra, 1 iyul 2013-cü ildə Xorvatiya 28-ci üzv dövlət olaraq Avropa Birliyinə daxil oldu.
27 fevral 2012-ci ildə Milanoviç Bosniya və Herseqovinaya səfər etdi, bu, Baş nazir olduqdan sonra xarici ölkəyə ilk səfəri idi. Ertəsi gün Şiroki Briyeq və Mostarda oldu, burada Bosniya və Hersoqovina xorvatlarının siyasi təşkilatı olan Xorvatiya Milli Məclisi üzvləri ilə görüşdü. Bu ölkədə xorvatlardan istədiyi hər şeyin ədalətli olduğunu söyləyən Milanoviç, Xorvatiyanın Bosniya və Herseqovinanın Avropa Birliyinə üzvlüyünü dəstəkləyəcəyini söylədi.
Suriyada davam edən vətəndaş müharibəsi səbəbindən 2012-ci ilin fevral ayında Milanoviç Suriyada çalışan xorvat şirkətlərini ölkədən çəkilməyə çağırdı. 18 yanvar 2013-cü ildə Xorvatiya Xarici İşlər Nazirliyi Xorvatiyanın Suriya İnqilabçı və Müxalif Qüvvələr Milli Koalisiyasını "Suriya xalqının istəklərinin qanuni nümayəndələri" olaraq tanıdığını elan etdi. 2013-cü ilin fevral ayında Milanoviç Xorvatiyanın köhnə silahlarını Suriya müxalifətinə satdığı barədə xəbər yayıldıqdan sonra xorvat sülhməramlılarının Qolan təpələrindən qoşunlarını geri çəkdiyini açıqladı.
2014-cü ildə Bosniya və Herseqovinada nümayişlər və iğtişaşlar başlayanda Milanoviç HDZ BvH-ın oturaqlarının iğtişaşlarda zədələndiyi və xorvatların çoxluq təşkil etdiyi Mostar şəhərini ziyarət etdi. Sarayevo onun hərəkətini tənqid edərək, öncə paytaxtı ziyarət etməli olduğunu söylədi. Milanoviç daha sonra səbəbi etnik və dini bağlara əsaslandırdı. Xorvatiya hökuməti Boşnak—xorvat müharibəsinin nəticələri ilə bağlı qəbuledilməz iddialar səbəbiylə Sarayevodan gələn ittihamları qəbul etməkdən imtina etdi.
22 iyul 2015-ci ildə Xorvatiya—Sloveniya sərhəd mübahisəsinin arbitraj proseduru zamanı böyük qalmaqal yarandı və Sloveniya nümayəndəliyinin hakimləri Sloveniya lehinə qərar vermək üçün lobbiçilik etdilər. Üç gün sonra Milanoviç parlament qruplarının rəhbərləri ilə görüşdən sonra Xorvatiyanın arbitrajdan çıxdığını elan etdi.
Avropa miqrant böhranı
16 sentyabr 2015-ci ildən başlayaraq, Yaxın Şərq, Cənubi Asiya və Afrikadan olan miqrantlar və qaçqınlar Macarıstan-Serbiya baryerinin inşasından sonra Serbiyadan Xorvatiyaya daxil olmağa başladılar. Sentyabrın 17-də Xorvatiya Serbiya ilə sərhədini bağladı. Xorvatiyaya miqrant girişlərinin qeydiyyatı üçün ilk cəhdlərdən sonra 18 sentyabrda qeydiyyat dayandırıldı və miqrantlar Sloveniya və Macarıstana göndərildi. 23 sentyabr 2015-ci ilədək, Opatovats və Zagrebdə əsas qəbul mərkəzləri qurularaq, Serbiyadan 40 mindən çox adam Xorvatiyaya daxil oldu, miqrantlar Beli-Manastir, İlaça, Tovarnik, Yejevo və Sisakda yerləşdirildi. Milanoviç Serbiyanı yalnız Xorvatiya sərhədinə miqrant göndərdiyinə görə tənqid etdi, Macarıstan və Rumıniyaya isə miqrantların göndərilmədiyini söylədi və ölkəsinin "miqrantların qaynar nöqtəsi olmayacağını" bildirdi. Serbiya ilə Xorvatiya arasında gərginlik artdı və 24 sentyabrda Serbiya Xorvatiyanın sərhədi bağlamaq qərarına etiraz olaraq Xorvatiyadan idxal edilən malları qadağan etdi, Xorvatiya isə cavab olaraq Serbiyada qeydiyyatdan keçmiş bütün avtomobillərin ölkəyə girişini qadağan etdi. Sentyabrın 25-də Xorvatiya sərhəddəki blokadanı, Serbiya isə Xorvatiyadan idxalına qoyulan qadağanı ləğv etdi, lakin Milanoviç lazım gələrsə yenidən sərhədi bağlamağa hazır olduğunu bildirdi. Qışın yaxınlaşması ilə 2015-ci ilin sonunda Slavonski-Brodda yeni ve daimi qaçqın qəbul mərkəzi inşa edildi.
2015-ci il Parlament seçkiləri
2015-ci il Parlament seçkiləri üçün Kukuriku koalisiyasının adını "Xorvatiya Böyüyür" olaraq dəyişdirdi. İstriya isə Demokratik Məclisi koalisiyadan çıxdı. Milanoviçin başçılıq etdiyi koalisiya kampaniyası qənaət tədbirlərinə qarşı ritorikaya söykəndi və səlahiyyəti dövründə hökumət siyasətini vurğuladı.
76 günlük danışıqlardan sonra Vətənpərvərlik koalisiyası və Müstəqil Siyahılar Körpüsü partiyası Tihomir Oreşkoviçin yeni Baş nazir olaraq 13-cü Xorvatiya hökumətini qurdu. Milanoviç yeni hökumətin proqramı ilə bağlı uzun sürən parlament mübahisəsindən və sonrakı etimad səsverməsindən sonra, vəzifəsini 22 yanvar 2016-cı ildə Oreşkoviçə təhvil verdi.
Siyasətdən ayrılması
Siyasətdən ayrıldıqdan sonra Milanoviç konsaltinq işinə başladı və "EuroAlba Advisory" adlı konsaltinq şirkəti qurdu. 2017-ci ildən Albaniya Baş naziri Edi Ramanın müşaviri və Daq Hammarskyöld Universitetinin Beynəlxalq Əlaqələr və Diplomatiya Kollecinin Diplomatik Şurasının Prezidenti kimi çalışdı.
2019-cu il Prezident seçkilərini
17 iyun 2019-cu ildə Milanoviç "xarakterli prezident" təşviqat şüarı ilə ölkənin qarşıdan gələn prezident seçkilərində SDP namizədi olaraq iştirak edəcəyini təsdiqlədi. Milanoviç namizədliyini elan edərkən "müasir, mütərəqqi, maraqlı və açıq Xorvatiyanın Prezidenti" olmaq istədiyini söylədi. SDP-ın əsas komitəsi, eləcə də HSS Milanoviçin prezidentliyə namizədliyini dəstəklədi. Daha sonra HSU, PGS, NS-R, Demokratlar, İDS, HL, SU, Glas, MDS, SNAGA və ZS də daxil olmaqla bir neçə mərkəz solçu və mərkəzçi partiyalar tərəfindən dəstəkləndi.
Seçkilərin ilk turu 22 dekabr 2019-cu ildə baş tutdu və Milanoviç 29.55% səs toplayaraq 26.65% səs toplayan Kolinda Qrabar-Kitaroviçi qabaqladı. Müstəqil namizəd kimi mübarizə aparan Miroslav Şkoro seçicilərin 24.45%-in dəstəyini topladı və ikinci tura keçə bilmədi. Bu səbəbdən, seçki Xorvatiya tarixində hazırkı Prezidentin ilk turda ən çox səs toplamadığı ilk seçki oldu. Milanoviç prezident seçkilərinin ilk turunda qalib gələn namizədlərin həm ən aşağı səsini, həm də ən aşağı faizini topladı. Milanoviç Xorvatiyanın ən böyük üç şəhərində səs aldı: Zaqrebdə 33.02%, Splitdə 30.79% və Riyekada 41.87%, Şkro tərəfindən qazanılan dördüncü böyük şəhər Osiyekdə isə ikinci oldu.
5 yanvar 2020-ci ildə Milanoviç və Qrabar-Kitaroviç arasında ikinci tur seçkiləri keçirildi. Milanoviç 105.000-ə yaxın səs fərqi ilə qalib gəldi və bununla da Xorvatiyanın müstəqillikdən sonra 5-ci Prezidenti və Sosialist Partiyası tərəfindən rəsmi olaraq irəli sürülən ikinci Prezident oldu.
Qələbəsindən sonra Zoran Milanoviç Riyekada rəsmi tədbirdə ilk dəfə ictimaiyyət qarşısına çıxdı. Orada 2020 Avropa Mədəniyyət Paytaxtı olaraq Riyekanın təqdimatında çıxış etdi. Bələdiyyə başçısı Voyko Obersnel ilə görüşdü, sənətçiləri, günlük proqram və açılış mərasimini bəyəndiyini söylədi. Milanoviç Riyekada pank rokunun qurucularını və 44 illik ənənədən danışdı.
Prezident fəaliyyəti
Xorvatiyanın 5-ci Prezidenti olaraq Zoran Milanoviçin andiçmə mərasimi 18 fevral 2020-ci ildə baş tutdu. Bu, Xorvatiyada Prezident inauqurasiya mərasiminin Parlamentin və hökumət binalarının yerləşdiyi Zaqreb şəhərinin mərkəzində yerləşən Müqəddəs Mark meydanında keçirilmədiyi ilk belə tədbir oldu. Milanoviç dövlət məmurları, keçmiş prezidentlər, ailəsi və seçki kampaniyası qrupunun üzvləri də daxil olmaqla təxminən 40 qonağın dəvət edildiyi mərasimin təmtəraqlı təşkilindən imtina etdi. Bu, partiya rəhbərləri, diplomatlar və kilsə işçilərinin qatılmadığı ilk prezident inauqurasiyası oldu. Mərasim Xorvatiyanın milli marşının alternativ şəkildə pianoçu Zvyezdan Rujiç və məşhur xorvat pop-caz divası Yosipa Lisatsın ifası ilə başladı. Bu, bir çox müsbət şərhlərə və mənfi reaksiyalara səbəb oldu.
24 fevral 2020-ci ildə Prezident Milanoviç İmotski festivalında eyni cinsdən olan cütlüyün övladı ilə birlikdə görünməsini əks etdirən hadisəni "insanlıqdan kənar, tamamilə qəbuledilməz hərəkət" olaraq xarakterizə edərək addımı şiddətlə qınadı. Tədbirdə "ictimaiyyətin ən şiddətli qınağına layiqdirlər, çünki başqalarına nifrət, dözümsüzlük və qeyri-insani münasibət xorvat ənənəsi deyil və olmayacaq" sitatını verdi. O, nifrət və zorakılığa təhrik edilən uşaqların gələcəkdə pis ruhda böyüyəcəyini də fikirlərinə əlavə etdi.
Milanoviç 27 fevral 2020-ci ildə Prezident olaraq ilk xarici səfərini Sloveniyanın Otoçets ob Krki şəhərinə etdi və burada Prezident Borut Pahor ilə görüşdü. 16 ildən çox bir-birlərini tanıdıqlarına işarə edərək iki ölkə arasındakı münasibətləri yaxşılaşdırmaq və ən yüksək səviyyəyə çatdırmaq üçün hər şeyi edəcəklərini açıqladılar. İki ölkə arasındakı sərhəd problemi Xorvatiyanın Şengen zonasına qoşulması və COVID-19 pandemiyası səbəbiylə Xorvatiya hökuməti tərəfindən həyata keçirilən sərhəd nəzarəti haqqında da danışdılar. Prezident Milanoviç Monteneqro, Albaniya və Şimali Makedoniya ilə bağlı Avropa perspektivinə də toxunub.
2021-ci ilin yanvarında Ustaşinin simvollarının nümayiş etdiriləcəyi və 1993-cü ildə Xorvatiyanın Maslenitsa əməliyyatında qazandığı qələbəni qeyd edən mərasimə qatılmaqdan imtina etdi.
Əliheydar Hüseynli
Əliheydar Səlahəddin oğlu Hüseynli (14 aprel 1994; Qırılı, Ağstafa rayonu – 9 noyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əliheydar Hüseynli 1994-cü il aprelin 14-də Ağstafa rayonunun Qırılı kəndində anadan olub. 2000–2011-ci illərdə Qırılı kənd tam orta məktəbində, 2011–2015-ci illərdə Azərbaycan Texniki Universitetinin İnformasiya Texnologiyaları və Sistemləri Mühəndisliyi ixtisası üzrə təhsil alıb. 2017-ci ildən etibarən “Azərişıq ASC”-nin Nərimanov rayon şöbəsində nəzarətçi-mühəndis vəzifəsində çalışırdı.
Hərbi xidməti
Əliheydar Hüseynli 2015–2016-cı illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Əliheydar Hüseynli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzuli, Xocavənd, Cəbrayıl və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə könüllü olaraq savaşıb. Əliheydar Hüseynli noyabrın 9-da Xocavənd rayonu ərazisində gedən döyüşlər zamanı şəhid olub. Ağstafa rayonunun Qırılı kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əliheydar Hüseynli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət və fədakarlıq göstərdiyinə, habelə təşəbbüskar və qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əliheydar Hüseynli ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əliheydar Hüseynli ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Vüsal Məmmədov (əsgər, avqust 1998)
Vüsal Elşən oğlu Məmmədov (3 avqust 1998; Gəncə, Azərbaycan — 9 noyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Vüsal Məmmədov 3 avqust 1998-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 2004-2015-ci illərdə Gəncə şəhər Məhəmməd Füzuli adına 22 nömrəli tam orta məktəbdə orta təhsil almışdır. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra fotoqraf olaraq çalışmışdır.
Hərbi xidməti
Vüsal Məmmədov 2016-cı ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Gəncə Şəhər Nizami Rayon Şöbəsindən həqiqi hərbi xidmətə çağrılmış, Müdafiə Nazirliyinin “N” saylı hərbi hissəsində xidmətdə olmuşdur.
27 sentyabr 2020-ci il tarixində Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin döyüş aktivliyinin qarşısını almaq, mülki əhalinin təhlükəsizliyini təmin etmək məqsədilə Azərbaycan Ordusunun Komandanlığı tərəfindən qoşunlarımızın bütün cəbhə boyu əks-hücum əməliyyatı başlaması barədə qərar verilmişdir. Vətən Müharibəsinin başlaması ilə əlaqədar Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin ölkədə qismən səfərbərlik elan edilməsi haqqında 28 sentyabr 2020-ci il tarxli Sərəncamına uyğun olaraq Vüsal Məmmədov yenidən hərbi xidmətə çağrılmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Vüsal Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq xüsusi təyinatlı qrupun tərkibində iştirak etmişdir. Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Vüsal Məmmədov 9 noyabr 2020-ci ildə Xocavənd rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Uzun müddət nəşi tapıla bilməmişdir. 17 mart 2021-ci ildə nəşi aşkar edilmiş və Gəncə Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu
Tarixi
2009-cu il oktyabrın 3-də Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan şəhərində keçirilmiş Türkdilli Ölkələrin Dövlət Başçılarının IX Zirvə Toplantısında Fondun yaradılması təşəbbüsü ilə bağlı qərar qəbul edilmiş və həmin qərar 2010-cu il sentyabrın 16-da Türkiyə Respublikasının İstanbul şəhərində keçirilmiş Türkdilli Ölkələrin Dövlət Başçılarının X Zirvə Toplantısında dəstəklənmişdir. Fondun Nizamnaməsi 2012-ci il avqustun 23-də Qırğız Respublikasının Bişkek şəhərində keçirilən Zirvə Görüşündə Azərbaycan, Qazaxıstan, Qırğız və Türkiyə Respublikalarının hökumət başçıları tərəfindən qəbul edilmişdir. Təşkilatın mənzil-qərargahı Bakı şəhərində yerləşir. Hal-hazırda Günay Əfəndiyeva Fonda başçılıq edir.
Qübbənin altında (teleserial)
Günbəzin altında CBS tərəfindən yayımlanan bir Amerika elmi fantastika və qorxu serialı idi. Bu, Stiven Kinqin 2009 -cu ildə yazdığı “Günbəzin altında” kitabının bir TV versiyasıdır.
Süjet xətti
Serial Mainedəki Chester's Mill qəsəbəsinin dünyanın yerdə qalan hissəsindən əsrarəngiz bir qüvvə tərəfindən ayrılmasından sonra şəhər sakinlərinin həyatlarından və bir -birləri ilə qarşıdurmalarından bəhs edir.
Dəhşət, dram və sirrlərlə zəngin olan serialdır. Hadisələr, Mainedəki Chester's Mills adlı kiçik bir şəhərdə gözəl və mükəmməl bir yaz səhərində baş verir. Şəhər birdən görünən naməlum bir qüvvə tərəfindən dağıdılır. Yer yerindən oynayaraq hərəkət edər və bunun nəticəsində yaranmış naməlum bir qalxan bütün qəsəbəni ələ keçirir və heç kim bu qalxanın necə meydana gəldiyini bilmir. Həmçinin də bu qalxanın nə vaxt yox olacağını da heç kəs bilmir. Avtomobillər yox olur, ailələr bir-birindən qaçmağa başlayır, insanlarda həyəcan baş verir, səmada uçan təyyarələrin hissəcikləri yerə düşür və bir çox başqa maraqlı hadisələr baş verir. Bu dəhşətli hadisənin sirrini başa düşmək üçün bir araya gələn İraq döyüşləri veteranı Barbie, şəhərdəki bir neçə vətəndaşı bir araya gətirmək və onlardan bir qrup yaratmaq istəyir və bu qrupa şəhərin yerli qəzetinin sahibi, fiziki terapiya mütəxəssisinin köməkçisi, 1 qadın və 3 könüllü uşaq daxil olur. Bu insanların qarşısında da hər şeyi göz önünə almış bir siyasətçi olan Big Jim durur. Çünki Big Jimin oğlunun qorxunc bir sirri var. Günbəzin altında seriyalı 13 bölümdən ibarətdir və süjet xətti baxımından şəhərdəki böyük xaosa yönəlib.
31 Avqust 2015 tarixindən etibarən CBS tərəfindən serialın 3-cü mövsümdən sonra yeni bölümlərinin çəkilməyəcəyi bildirilmişdir.
Palmira imperiyası
Palmira İmperiyası (260–273) paytaxtı Palmirada yerləşən, 3-cü əsrin ikinci yarısında yaradılmış olan və müasir Suriya, Fələstin, Livan, Misir və Anadolunun bəzi hissələrini əhatə edən qısa ömürlü imperiyadır.
Roma İmperiyasının Suriya əyalətinin qubernatoru Odaenatus qardaşı oğlu Maconius tərəfindən öldürüldükdən sonra, hakimiyyətin idarəsi onun arvadı Zenobia və oğlu Vabalathusun əlinə keçdi. Zenobia Roma imperiyasının iradəsnin ziddinə gedərək hökmranlığını və Palmiranın ərazisini Suriyanın cənubundakı Busra şəhərinə və Misirin qərbindəki ərazilərə genişləndirərək qısamüddətli Palmira imperatorluğunu yaratmışdır.
Daha sonra şimalda Antakyanı aldı. Qısa müddətdə Anadolunun cənub və şərqini, Fərat və Dəclə hövzəsinin bir hissəsini, Suriya, Fələstin, Sinay yarımadasının və Misirin əhəmiyyətli bir hissəsini ələ keçirən imperiyanın Roma rəhbərliyinin diqqətini çəkməsi çox çəkmədi. 272-ci ildə imperator Aurelian itirilmiş torpaqları geri almaq üçün Palmira səfərinə çıxdı. Şərqdə hərtərəfli hərbi əməliyyatlara başlayan imperator qısa müddətdə Antakya və Homs şəhərlərini ələ keçirərək Palmiraya çatdı və Sasanilərə sığınmaq üzrə olan Kraliça Zenobiya və oğlunu sağ-salamat əsir götürüb İtaliyaya apardı. Bu əsnada dağıdılmayan şəhərdə 273-cü ildə üsyanlar başlayanda imperator Aurelian yenidən Palmiraya gəldi və bu dəfə əsgərlərinəə şəhəri qarət etməyə icazə verdi. Bu dağıntı Palmira şəhərinin dağılmasına səbəb olmuş, bundan sonra şəhər köhnə günlərinə heç vaxt qayıda bilməmişdir. Şəhər imperiya tərəfindən Roma əsgərlərinin legionlarının qalacağı hərbi bazaya çevrilmişdir. İmperator Diokletian isə Sasanilərdən mühafizə olunmaq üçün legionların sayını artırdı və bununla da Palmiranın yalnız hərbi baza kimi mövqeyini gücləndirdi.
Xilaskar kilsəsi (Yayıcı)
Xilaskar kilsəsi — Kəlbəcər rayonunun Yayıcı kəndində yerləşən tarix-memarlıq abidəsi. Ehtimal ki, Xilaskar kilsəsi XI əsrin sonlarında inşa edilmiş, XIII əsrdə isə yenidənqurma işləri aparılmışdır.
Xilaskar kilsəsi monastır kompleksindən dövrümüzə çatmış yeganə tikilidir. Kilsə xaçvari plana malikdir. Kilsənin divarları daxildən əhəng məhlulu ilə üzlənmişdir. Döşəmə kimi isə yonularaq düzləşdirilmiş qayadan istifadə edilmişdir.
Tarixi
Kitabədə inşa tarixi qeyd edilməsə də, 1214-cü ildə vəfat etmiş Xaçın knyazı Vaxtanqın qeyd edilməsi abidənin inşa tarixini müəyyən etməyə imkan verir. Ehtimal ki, Xilaskar kilsəsi XI əsrin sonlarında inşa edilmiş, XIII əsrdə isə yenidənqurma işləri aparılmışdır.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Kilsə, planda tərəfləri 5.2x4.2 metr olan xaçvari plana malikdir. Şərq apsidası istisna olmaqla xaçın qanadları daxildən yaxşı vurğulanmış düzbucaqlı konfiqurasiyaya malikdir. Onlar kəsişmə künclərində olan pilyastrlar üzərində ucaldılmış dörd tağ vasitəsiylə birləşdirilmişdir. Pilyastrlar həm də dörd pəncərə yeri olan günbəz barabanını saxlayır.
Xaçın şərq, cənub və şimal qanadlarının yan divarlarında pəncərə yerləri vardır. Şimal və cənub qanadlarının divarlarında 4 niş vardır ki, onlardan da 2-si oval, 2-si isə kvadrat formalıdır.
Kilsənin divarları daxildən əhəng məhlulu ilə üzlənmişdir. Döşəmə kimi isə yonularaq düzləşdirilmiş qayadan istifadə edilmişdir. Xilaskar kilsəsinin daha qədim dövrə aid olan kilsə üzərində inşa edildiyini qeyd edən Ş. Mkrtçyan bunun əsas göstəriçisi kimi iki hissəli binə qatını göstərir.
Əli Camalov
Əli Yəhya oğlu Camalov — "Azərbaycan bayrağı" ordeni ilə təltif olunmuş şəhid."Azərbaycan Respublikasının Milli Qəhrəmanı".
Həyatı
Əli Camalov 2 fevral 1969-cu ildə Şərur rayonunun Maxta kəndində anadan olmuşdur. 1992-1994-cu illərdə Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü-Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə düşmənə qarşı qərmanlıqla vuruşaraq şəhidlik zirvəsinə yüksəlmiş və həmin ilin oktyabrın 25-də Bakı şəhərində dağustu parkdakı şəhidlər xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Aviasiya tibbi
250px|thumb|right|[[Amerika Birləşmiş Ştatları|ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin uçuş cərrahı İran körfəzində bir təyyarədə müayinə aparır. 2004-cü il.]]
Aviasiya tibbi — tibb elminin bir sahəsi. Təyyarədə uçuşun tibbi cəhətdən təhlükəsizliyini, uçuş heyətinin sağlamlığını və onun müasir təyyarədə iş qabiliyyətinin mühafizə edilib yüksək səviyyədə saxlanılmasını təmin edən tədbirləri öyrənir. Aviasiya tibbi uçuş heyətinin əmək, istirahət, yuxu və qida rejimini müəyyən edir, onun sağlamlığına xüsusi funksional diaqnostika üsulları ilə tibbi nəzarət edir, təyarrəçinin fərdi xüsusiyyətlərindən asılı olan qəzasız uçuşun elmi əsaslarını və s. öyrənir. Aviasiya tibbinin problem və üsullarının çoxu kosmik tibbin problem və üsullarına yaxındır. Aviasiya tibbinə aviasiyada tibb xidmətinin təşkili və taktikası, radiobiologiya, aviasiya fiziologiyası və gigiyenası, aviasiya psixologiyası və s. daxildir.
Vüsal Ağalarov
Həyatı
Ağalarov Vüsal 1991-ci il oktyabrın 10-da Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1998-ci ildə Gəncədə 34 saylı orta məktəbə getmiş və 2009-cu ildə həmin məktəbin məzunu olmuşdur. Məktəbi bitirdikdən sonra 2011-ci ilə qədər Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin N saylı hərbi hissəsində həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur.
İdman Fəaliyyəti
Hələ erkən yaşlarında idmana yaranan həvəs sayəsində 6 yaşından 14 yaşına kimi boksla məşğul olub. 14 yaşından 16 yaşına qədər isə ağır atletika idman növündə də özünü sınayıb və bu idman ona daha da motivasiya verib. Aradan bir neçə il keçməsinə baxmayaraq 22 yaşından pauerliftinq idman növünə atılmağa qərar verir və getdikcə özündə olan potensial sayəsində yüksək nailiyyət əldə etmişdir. Dəfələrlə respublika yarışlarında özünü doğruldaraq növbəti hədəfində avropa və dünya yarışlarında uğur qazanmaq üçün daha çox çalışır. Avropa və dünya çempionatlarında da yüksək nailiyyət əldə edib.
Ailəsi
Ailəlidir, Aysu və Ayla adlı 2 övladı var
Aviasiya fiziologiyası
Aviasiya fiziologiyası — fiziologiyanın uçuş şəraitində barometrik təzyiqin dəyişilməsi, təcil, birrasiya və s. zamanı insan və heyvan orqanizmində baş verən dəyişiklikləri öyrənən bölməsi.
PetroVietnam
Tarixi
1975-ci ildə yaradılmışdır.
Fəaliyyəti
"PetroVietnam" Vyetnam hökuməti tərəfindən müəyyən olunmuş 5 əsas fəaliyyət istiqamətini həyata keçirir:
Metrobus
2. Metrobus xəttində istifadə olunan nəqliyyat vasitələrinə aid məlumatlar
Metrobus xətdində istifadə olunan nəqliyyat vasitələri elektron idərəetmə sisteminə malikdir.
•	Dayanacaqlararası məsafə digər ictimai nəqliyyat (avtobus) sistemlərinə nisbətən daha uzundur.
•	Gediş haqqı sərnişinin dayanacağa daxil olmasından əvvəl dayanacaqətrafı və yaxud digər ictimai nəqliyyat ödəmə terminallarında əvvəlcədən ödənilir.
•	Metrobus yollarında ümumilikdə tək bir xatt fəaliyyət göstərir. •	Sərnişinlər ümumi qapılardan daxil olur və düşürlər. •	Minib-düşmələrin asınlıqla həyata keçirilməsi və vaxt itkisinin qarşısının alınması üçün dayanacaq platforması ilə metrobusa giriş yüksəklikləri eynidir və pilləli çıxış yoxdur. •	İstifadə olunan nəqliyyat vasitələrinin sərnişindaşıma və sərnişingötürmə həcmi daha yüksəkdir. •	Bu xətlərdə əlavə kat və ya kiçik tutumlu nəqliyyat vasitələrinində istifadə olunan kartlardan istifadə olunması doğru deyildir.
Bu özəlliklər səbəbi ilə sistemdən yararlanan-istifadə edən sərnişin sayı digər şəhər ictimai sərnişindaşıma sistemlərindən daha yüksəkdir. Sərnişinçatdırma vaxtı isə digər şəhər ictimai sərnişindaşıma sitemlərdən təqribən 30 % azdır.
Metrobuslar inkişaf etmiş naviqasiya sistemi ilə təchiz edilmişdir. Hazırda, dünyada bu texniki özəlliklərə və yüksək texniki standartlara malik və intensiv istehsal edilən başqa bir nəqliyyat vasitələri mövcud deyildir.
Metrobus sisteminin qurulması və texniki istismar xərcləri metro və digər oxşar ictimai sərnişindaşıma sistemlərindən dəfələrlə ucuz olduğundan dünyada inkişaf etmiş bir çox ölkələrdə geniş şəkildə tətbiq edilməkdədir.