cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aləmşah bəyim
Həyatı barədə mübahisələr
XXI əsrdə, xüsusən Türkiyə gündəmində Reha Çamuroğlu nun "İsmayıl" və İsgəndər Palanın "Şah və Sultan" adlı əsərlərində, başqalarının akademiklik ərz etdirməyən köşə yazılarında İsmayılın 1501-ci ildə Təbriz i ələ keçirdikdən sonra həm Ağqoyunlu sülaləsinə aid olduğu, həm də sünniləri müdafiə etdiyinə görə anasını öldürdüyü yazılmışdır. Bu iddiaların qaynağı olaraq isə Şah İsmayıl dövrünə aid Venesiya səyahətnamələrinə istinad edilməkdədir. Namiq Musalı bu dövrə aid üç əsas venesiyalı müəllif olan Katerino Zeno, Ciovan maria Angiolello və adının Françesko Romano olduğu düşünülən bir tacir olduğunu yazır. O, bu üç şəxsdən ən əsasının Venesiya nın Ağqoyunlu sarayındakı nümayəndəsi olan Katerino Zenonun xatirələrinin ölümündən sonra qardaşı oğlu tərəfindən Venesiyada, 1873-cü ildə İngiltərədə, 1970-ci ildə İranda və 2006-cı ildə İstanbulda nəşr edildiyini yazır və əlavə edir ki, hər 4 dildəki əsərin qarşılaşdırılması zamanı türkcə tərcümədə böyük yanlışlığa yol verildiyi bəlli olur. Bu yanlışlıq nəticəsində İsmayılın anası Aləmşah BƏyimi öldürdüyü iddia edilmişdir:
"Bununla da qalmayaraq, anasının yanına gətirilməsi əmrini verdi. Bu qadın Heydərin ölümündən sonra Dərbənd savaşında şahın tərəfdarları arasında olan qabaqcıl şəxslərdən biri ilə evlənmişdi. Ona təhqiramiz sözlər dedi, xəyanət etdiyi üçün onu qınadı, nəhayət belə bir alçaqlıq və uyğunsuz bir qadının atasının haqqına bir az da olsa hörmətsizliyindən dolayı başını kəsməyi əmr etdi."
Bunu qeyd etdikdən sonra Namiq Musalı digər dillərdəki orijinal qeydləri də göstərərək sübut edirlər ki, burada sözügedən qadın İsmayılın anası yox, bir zamanlar atasının cariyəsi olmuş hansısa başqa qadındır.
Bir digər məşhur türk tarixçisi Faruk Sümer bir italyan qaynağında - Angiolellonun səyahətnaməsində - İsmayılın anasını öldürdüyü yazıldığını bildirməkdədir. Sümer bunu yazarkən Greyin yayımladığı ingilizcə tərcümənin 105 və 191-ci səhifələrinə istinad etməkdədir. Həqiqətən də həm Angiolelloda, həm də bir digər tacirin yazdığı əsərdə belə bir məlumat verilməkdədir. Lakin Sümerin diqqətindən yayınmışdır ki, Grey Sümer in də istinad etdiyi səhifələrdə bu məlumatın yanlış olduunu, digər qaynaqlarla müqayisəli araşdırma nəticəsində İsmayılın öz anasını deyil də, atasının hansısa cariyəsini öldürdüyü bəlli olduğunu qeyd etmişdir. Həmçinin iranlı tarixçi Yusif-Camali Şah İsmayıl ilə bağlı Edinburq Universiteti ndə yazdığı doktorantura tezisində Venesiya qaynaqlarını incələyərək İsmayılın öz anasını öldürmə iddialarının yanlış olduğunu yazmışdır.
Həm Şah İsmayıl dövründə, həm də ondan sonrakı Səfəvi şahları hakimiyyəti dövründə yazılmış əsərlərdə Aləmşah Bəyimdən böyük hörmət hissi ilə bəhs edilməkdədir. Məsələn, Şah İsmayıl yazmış olduğu şeirlərdən birində atasını İmam Əli yə, anasını Həzrəti Fatimə yə, özünü isə 12 imamlar dan birinə bənzətməkdədir: Adim Şah İsmayıl, Haaqun sirriyəm, Bu cümlə qazilərin sərvəriyəm, Anamdur FAtimə, atam Əlidür, On İki İmamun mən də piriyəm (biriyəm)
Bəzi qaynaqlarda Aləmşah Bəyimin 1501-ci ildən sonra yaşaması barədə açıq məlumatlar vardır. Məsələn, qaynaqlara görə, İsmayıl 1503-cü ildə İsfahanı ələ keçirərkən orada xalası Məryəm Bəyimlə qarşılaşmış, o, İsmayıldan bacısını soruşmuş və onun yaxşı olduğu cavabını almışdır.
Yenı İsmayılın ALəmşah Bəyimi öldürməsi iddialarını yalanyana başqa bir sübut Katerino Zeno nun əsərindən əldə edilir. Belə ki, Uzun Həsən in Dəspinə Xatun dan Aləmşah da daxil olmaqla 3 qızı və bir Maqsud adlı oğlu var idi. Həsən in ölümündən sonra Maqsud qardaşları tərəfindən öldürülür və digər iki bacı qorxduqları üçün əvvəlcə Hələb ə, daha sonra isə Şam a qaçmışdırlar. Zenonun nəvəsi gənc tacir Katerino Şam da bu bacılardan biri ilə tanış olmuş və söhbət etmişdir. Söhbət zamanı Aləmşahın bacısı Şah İsmayılın hakimiyyətə gəlməsindən məmnun olduğunu, özünün də Təbrizə getməyə hazırlaşdığını yazmışdır. Musalı buna əsaslanaraq iddia edir ki, əgər İsmayıl Ağqoyunlu və sünni olduğu üçün öz anasını öldürsəydi, bu ananın bacısı heç bir zaman Təbriz ə gəlmək istəməzdi.
Aləmşah Bəyimin oğlu tərəfindən öldürülmədiyini bəlli edən bir digər məqam isə onun Ərdəbil dəki məzar daşıdır. Məzar daşı üzərindəki epiqrafik abidədən bəlli olur ki, Aləmşah Bəyim 1522-1523-cü ildə, yəni oğlunun ölümündən təxminən 1-2 il əvvəl vəfat etmişdir.
Ailəsi
Şeyx Heydər ilə evliliyindən 3 oğlu və 4 qızı olmuşdur:
Zaqafqaziya gümüşcəsi
Zaqafqaziya gümüşçəsi — Şəmayılar cinsinin nümayəndəsidir.
Yayılması
Kürün orta və aşağı axarında və onun qollarında, Qızılağac körfəzinin şirinləşmiş hövzəsində, Mingəçevir su anbarında, Kürətrafı suların hamısında, Lənkəran, Astara zonası çaylarında yaşayır.
Morfoloji əlamətləri
Bel üzgəcində 7–9, anal üzgəcində 11–15 şüa, yan xətt orqanında 38–45 pulcuq olur.Udlaq dişləri iki sırada yerləşir. Ağzının ucu gözlərin üst kənarı səviyyəsindədir. Çox dəyişkən formalı balıqdır. Bu gümüşcənin təkcə bədəninin hündürlüyü nisbətən azdır,pulcuqları nisbətən xırdadır, özü isə, əksinə azacıq böyükdür, uzunluğu 13,5 sm-ə, kütləsi 28 q-a çatır.Cinsi dimorfizm zəif inkişaf etmişdir. Uzunluğu 135 mm-ə qədər, çəkisi 28 q-a qədər olur.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Mülayim axarlı çaylarda olur. Böyümə xarakteri və tempi, kürütökmə müddəti, hər şeydən öncə su hövzələrinin termik rejimindən asılıdır. Qidasını plankton orqanizmlər, su cücülərinin sürfələri, bitki toxumları və qırıntıları təşkil edir. Müxtəlif balıqların, o sıradan nərəkimilər də daxil olmaqla vətəgə balıqlarının kürüsü ilə qidalanır. Yemində yaşıl, diatom, göy-yaşıl yosunlar və ibtidailər qeydə alınır. Bəzi balıqların, xüsusən yırtıcıların qida obyektidir.
Çoxalması
1 yaşında cinsi yetkinliyə çatır. Kürün qollarında kürütökmə aprelin ikinci yarısından,Alazan çayında iyuldan tez olmayaraq ,Soyuqbulaq çayında may-iyunda baş verir. Kürülər 3 hissədə yetişir. Yetişmiş kürünün diametri orta hesabla 1,4 mm olur. Kürüsünün sayı 7 minə qədərdir. Məhsuldarlığı 2,5–7,0 min kürüdür.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Təsərrüfat əhəmiyyəti yoxdur.
Barmaqvari çayır
(Cynodon dactylon) - fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çimnaz Mirzəzadə
Çimnaz Hadi qızı Mirzəzadə — Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin professoru, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru
Həyatı
Çimnaz Mirzəzadə 1945-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1968-ci ildə BDU-nun Şərqşünaslıq fakültəsini bitirdikdən sonra AMEA akad. Z. M. Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun "Ərəb filologiyası" şöbəsinə baş laborant vəzifəsinə işə götürülmüşdür. İnstitutda çalışdığı müddət ərzində Ç. H. Mirzəzadə baş laborant vəzifəsindən böyük elmi işçi vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir.
Ç. H. Mirzəzadə 1970-ci ildə həmin İnstitutun əyani aspiranturasına daxil olmuş, 1981-ci ildə "Azərbaycan toponimləri orta əsr ərəb coğrafi mənbələrində" adlı dissertasiya işini müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür.
Kindi
Əbu Yusif Yaqub ibn İshaq ibn Səbbah əl-Kindi — ərəb filosofu.
Çimnaz Mirzəzadə
Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
Ç. H. Mirzəzadənin 60-dan artıq məqalə və tezisi, 3 monoqrafiyası 4 kitabı, 6 dərs vəsaiti və proqramı çapdan çıxmışdır. O, Moskva, Sankt-Peterburq, Bişkek, Mahaçqala, Bakı və Şəki şəhərlərində keçirilən beynəlxalq və yerli seminar və konfranslarda elmi məruzələrlə çıxış etmiş, seksiyalara rəhbərlik etmişdir.
Kindi
Həyatı
Əl-Kindi, Kufədə Məhəmmədin müasirləri olan Əl-Əşas ibn Qeys nəslindən olan Kinda qəbiləsinin aristokrat ailəsində anadan olmuşdur. Bu nəsil Əbdülrəhman ibn Məhəmməd ibn əl-Əşasın üsyanından sonra gücdən düşməsinə qədər erkən İslam dövründə Kufə qəbiləsinin zadəganlığının ən görkəmli ailələrindən aid idi. Atası İshaq Kufənin valisi idi və əl-Kindi ilkin təhsilini orada almışdı. Daha sonra təhsilini başa çatdırmaq üçün Bağdada getdi, burada Abbasi xəlifələri əl-Mamun (813–833-cü illər) və əl-Mütəsim (833–842) tərəfindən himayə olundu. Elmlərə meylini nəzərə alan xəlifə əl-Məmun onu Bağdadda Yunan fəlsəfi və elmi mətnlərinin tərcümə edilməsi üçün onun tərəfindən qurulan Hikmət Evinə təyin etdi. Gözəl xəttatlığı ilə də məşhur idi və bir arada əl-Mütəvəkkil tərəfindən xəttatlıqla məşğul idi.
Əl-Məmun öləndən sonra qardaşı əl-Mütəsim xəlifə oldu. Əl-Kindinin mövqeyi onun dövründə daha da möhkəmlənmişdir. Əl-Vətiqin (842–847), xüsusən əl-Mutəvəkkilin (847–861) dövründə isə Əl-Kindinin ulduzu sönmüşdü. Bununla əlaqədar müxtəlif nəzəriyyələr mövcuddur: bəziləri Əl-Kindi'nin Hikmət Evində elmi rəqabətə dözməməsini; digərləri əl-Mütəvəkkilin qeyri-ənənəvi müsəlmanları (eləcə də qeyri-müsəlmanları) tez-tez təqib etdiyini səbəb gətirmiş.Bir zamanlar əl-Kindi döyülmüş, kitabxanası isə müvəqqəti müsadirə edilmişdir. İslamşünas Henry Corbinə görə 873-cü ildə Əl-Kindi, Əl-Mütəmidin hakimiyyəti dövründə Bağdadda tənhalıqda öldüyünü iddia edirdi.
Fəlsəfəsi
Müsəlman rasional fikri tarixində dinlə fəlsəfəni uyğunlaşdırmağa cəhd göstərmiş ilk filosof hesab olunan "Kindinin tərəfdarları və əleyhdarları onun fəlsəfə və şəriət arasında körpünün yaradılması üçün oynadığı rolunu etiraf edirlər" (60, 62). O, "… fəlsəfi təlimlə vəhyi …uyğunlaşdıran bir təfəkkürün təsiri altında hərəkət edirdi…". Əks iddialar qarşısında islamı əqli dəlillərlə müdafiə etməyi öhdəsinə götürən və bu işi bacarıqla icra edən Kindi, müsəlman peripatetizminin əsasını qoyub, tarixdə filosof kimi tanınsa da, ilahi biliyi fəlsəfəyə təhkim etməmiş, "…yaşadığı dövrdə bəşəri ağılı biliyin yeganə mənbəyi və vasitəsi hesab edən nöqteyi-nəzərə qarşı çıxaraq, peyğəmbərlik institutunun zəruriliyi ideyasını müdafiə etmişdi".
Din və fəlsəfə münasibətləri
Müsəlman rasional fikri tarixində dinlə fəlsəfəni uyğunlaşdırmağa cəhd göstərmiş ilk filosof hesab olunan "Kindinin tərəfdarları və əleyhdarları onun fəlsəfə və şəriət arasında körpünün yaradılması üçün oynadığı rolunu etiraf edirlər". O, "… fəlsəfi təlimlə vəhyi …uyğunlaşdıran bir təfəkkürün təsiri altında hərəkət edirdi…". Əks iddialar qarşısında islamı əqli dəlillərlə müdafiə etməyi öhdəsinə götürən və bu işi bacarıqla icra edən Kindi, müsəlman peripatetizminin əsasını qoyub, tarixdə filosof kimi tanınsa da, ilahi biliyi fəlsəfəyə təhkim etməmiş, "…yaşadığı dövrdə bəşəri ağılı biliyin yeganə mənbəyi və vasitəsi hesab edən nöqteyi-nəzərə qarşı çıxaraq, peyğəmbərlik institutunun zəruriliyi ideyasını müdafiə etmişdi".
Kindinin fəlsəfi təlimində fəlsəfənin dinlə əksliyi inkar olunur, onların bir-biri ilə uyğunlaşdırılmasına cəhd edilir. Kindi din və fəlsəfə arasında heç bir ziddiyyətin olmadığını bildirmiş, fəlsəfə və dinin tərifini vermiş, mənbələri və bilik vasitəsi kimi oynadıqları rolları açıb göstərmişdir.
Kindi Abbasi xəlifəsi Mötəsimə ithaf etdiyi "Risalə fi l-fəlsəfə əl-üla" (İlk fəlsəfə haqqında traktat) adlı əsərində fəlsəfənin mahiyyəti və öyrəndiyi mövzudan bəhs edir. Filosofa görə, fəlsəfə "…varlığın mümkün dərkidir". Kindi iddia edirdi ki: "…Şanı Uca Yaradan və düşüncə aləmi (ağıl, təfəkkür) haqqında sual vermək" fəlsəfədə əsas məqsəddir. Fəlsəfi idrak həqiqət haqqında biliyi kəsb vasitəsidir. Deməli, bu vasitə istənilən həqiqəti yaradan İlk Həqiqət haqqında elmin özüdür. Göründüyü kimi, Kindi məqsədləri baxımından dinlə fəlsəfəni eyni tutmuşdur. Amma "Kəmmiyyə kutub Ərustutalis" (Aristotelin kitablarının sayı) traktatında Kindinin bu mövzuya fərqli münasibət bəsləməsi maraq doğurur. O bu traktatda fəlsəfi biliyi bəşəri bilik olaraq səciyyələndirir, onu ilahi bilikdən ayırır. Kindi bildirirdi ki, fəlsəfi üsullarla bilik qazanmaq üçün niyyət edib səy göstərmək kifayətdir; bəşəri biliyi kəsbdə istək və zəhmət zəruridir. İlahi biliyə sahib olmaq üçün isə istəyə, zəhmət gərək qalmır. Belə biliklər ilahi lütfün səmərəsidir. Deməli, ilahi bilik bəşəri bilikdən üstündür, xüsusidir. Bu səbəbdən ilahi həqiqət haqqında biliklər ancaq peyğəmbərlərdə təcəlli edir. Riyaziyyat, məntiq və təbiət elmlərini isə fəlsəfi təfəkkürü olan hər bir kəs öyrənə bilir.
Deməli, göstərilmiş traktatlarda Kindi fəlsəfi biliyi ilahi biliklə eyni tutmuş, həqiqətin onlarda əks olunduğunu bildirmişdir. Daha sonra iddia etmişdir ki, fəlsəfi bilik ağılla, dini bilik isə vəhy və ilhamla kəsb olunur. Lakin onun fəlsəfi təlimində ümumi nöqteyi-nəzər budur ki, fəlsəfə və din ayrı-ayrılıqda iki həqiqəti ifadə etmir. Yuxarıda qeyd etdik ki, Kindiyə görə, Allah və ağıl haqqında bilik vermək fəlsəfənin məqsədini əmələ gətirir. Dinin mövzusu və məqsədinə gəlincə, filosof deyirdi ki, din ilahiyyat, tək Allah və əxlaq haqqında bilik kəsb etdirən, faydalı hər bir şeydən – varlıqlardan bəhs edən sahədir: "Məhz peyğəmbərlərin Şanı Uca Allahdan öyrəndiyi biliklər bütövlükdə belə biliklərdəndir. Çünki peyğəmbərlər Allahın birliyi, Onun bəyəndiyi üstün əxlaqi məziyyətlərin zəruriliyi, fəzilətə zidd pisliklərin qadağan edilməsi haqqında biliklər gətirmişlər". Deməli, Kindiyə görə, dinin mövzusu Allah və əxlaqdır. Bu baxımdan filosof üstüörtülü şəkildə göstərir ki, xoşbəxtliyi təmin etmək dinin məqsədini əmələ gətirir.
Qeyd edilənlərdən məlum olur ki, fəlsəfə və din mövzu və məqsəd baxımından oxşardırlar. Fəlsəfə varlıqlardan bəhs edən biliklərin məcmusu olub, Allahın dərk olunması və əxlaqın aşkara çıxarılmasına xidmət edir. Dinin də mövzusu eynidir. Din və fəlsəfə yolu əldə olunan biliklər vasitəsilə həqiqətə çatmaq, bununla da, dünya və axirətdə xoşbəxt olmaq həm dinin, həm də fəlsəfənin qarşısında duran məqsəddir.
Kindi dinlə fəlsəfəni uyğunlaşdırarkən onların mövzu və məqsəd baxımından oxşar olmağı faktını əsas götürür. Yəni, bu fakt dinlə fəlsəfə arasında uyğunluq yaratmağa imkan verir.
Kindi dinlə fəlsəfəni uyğunlaşdırmaq üçün tə`vil qaydasına da müraciət etmişdir. Filosof deyirdi ki, Quran ayələri və fəlsəfi müddəalar ilk baxışdan bir-birinə zidd görünərsə, problemi həll etmək üçün dini biliklərin ifadə olunduğu maddi qabığın – dilin (təbii ki, söhbət ərəb dilindən gedir) xırdalıqlarını əsas götürməklə ayələri yozmaq (tə`vil etmək) lazımdır. Əks halda, həmin ayələrin həqiqi mənası bizə qaranlıq qalacaqdır.
Həqiqət haqqında
Kindinin traktatlarında belə bir nöqteyi-nəzər əsas götürülüb ki, həqiqət təkdir, bu həqiqəti həm din, həm də fəlsəfə çatmaq istəyir. Kindi yazırdı: "Etibarlı Məhəmmədin dedikləri və Allahdan aldığı vəhyi əqli dəlillər təsdiqləyir". Buna baxmayaraq, ağılla müqayisədə asan, yığcam və qəti olduğundan vəhyə verilən birincilik Kindinin yaradıcılığında din və fəlsəfə problemi ilə əlaqəli mühüm məsələdir. Kindi fi losofl arla müqayisədə peyğəmbərlərin üstün olduğunu etiraf etmişdi. Vəhyi ağıldan üstün tutsa da, filosof fəlsəfə və əqli dəlilləri rədd edənləri sərt şəkildə tənqid edirdi: "Yalnız sağlam təfəkkürü olmayanlar və cəhalət bataqlığında boğulanlar onu (fəlsəfəni – M.E.) inkar edə bilərlər". Dinin adından fəlsəfəni "küfr elmi" adlandıranlar Kindini çox narahat edirdi. O buna səbəb olanları "kafir" adlandırmaqdan çəkinmirdi: "Həqiqəti axtaran saxtakarlar …şəxsi mənafe və ehtiras alətinə çevirdikləri dinin adından istifadə edərək fəlsəfəni öyrənməyi rədd etməsinlər deyə uzun-uzadı mübahisələrdən çəkinməliyik. Kim "küfrdür" bəhanəsi ilə həqiqəti araşdırmağı rədd edərsə, kafi rdir. Çünki həqiqəti öyrənmək rübubiyyət və tövhidi öyrənmək deməkdir".
Kindi göstərmişdir ki, fəlsəfəni rədd edənlər istəristəməz onu öyrənməlidirlər. Çünki fəlsəfəni öyrənməyin lazımlı olub-olmadığını sübut etmək gərəkdir; fəlsəfəni inkar edənlər bunu isbatlamalıdırlar. Sübut göstərib səbəbləri tapmaq isə fəlsəfənin işidir. Deməli, fəlsəfəni öyrənmək zəruridir. Kindinin yaradıcılığında o da öz əksini tapıb ki, həqiqət nəsillərin nailiyyətidir; insan zəruri bilikləri təkbaşına əldə edə bilməz. Həqiqət uzun əsrlər ərzində zəka karvanının ciddi səyinin zəruri etdiyi əqli biliklərdə əks olunmuşdur: "Elə isə bizə həqiqəti …çatdıranlara minnətdarlığımızı bildirməliyik. …Haradan və kimdən gəlirsə-gəlsin, cazibəsinə heyran qalıb həqiqəti mənimsəməkdən çəkinməməliyik. Çünki həqiqət axtarışına çıxanlar üçün ondan daha qiymətli heç nə yoxdur".
Vəhy haqqında
Fəlsəfi əsərlərinin təhlili bizdə belə bir qənaət formalaşdırır ki, vəhyin birinciliyini etiraf etməklə dini müddəalara istinad edib əqli bilikləri vəhyi biliklərlə uyğunlaşdırmaq Kindinin fəlsəfi təlimində əsas cizgini əmələ gətirir. Kindiyə görə, üç cəhətdən fəlsəfə dinə uyğundur: a) məqsəd və məzmunda oxşar olmaq; b) tək həqiqəti əks etdirmək; c) hər ikisini öyrənmək zərurəti. Traktatlarından məlum olur ki, Kindi dinin müdafiəçisi olmuş, ağıl qarşısında vəhyin birinciliyini etiraf etmişdir. Qədim yunan fəlsəfəsini dərindən mənimsəməsinə baxmayaraq, bu böyük ərəb filosofunun Allaha imanı şəksiz olmuşdur. Fəlsəfəni yaxşı öyrənməyi ona dini apologetikada əzmkarlıq aşılamışdı. Bu cəhətinə görə digər müsəlman peripatetiklərindən fərqlənmiş, filosoflar əleyhinə əsərlər yazmış XII əsr ilahiyyatçısı Əbu Hamid əl-Qəzalinin tənqidlərinə tuş gəlməmişdi.
Talsa
Talsa  - ABŞ-nin Oklahoma ştatında yerləşən şəhərdir.
Tarixi
Tulsa'nın indi mövcud olduğu ərazi, Lochapoka tərəfindən ilk rəsmi olaraq məskunlaşmadan əvvəl, Kiikaapoi (Kickapoo), Wahzhazhe Ma zha (Osage), Muscogee (Creek) və Caddo tayfaları ölkəsində Hindu ərazisi sayılır. 1836-cı ildə Creek tayfaları. İndiki Cheyenne prospekti ilə 18-ci küçənin kəsişməsində Creek Council Oak Tree altında kiçik bir qəsəbə qurdular. Bu sahə və bu ağac, Baş Tukabahchi və onun kiçik qrupuna, Tallassee, Alabama bölgəsindəki çayın əyilməsini və əvvəlki Creek Council Meşə Ağacının sağ qalanlarını gözyaşlarının izi ilə xatırlatdı. Yeni yaşayış məntəqələrinə Tallasi adını verdilər, bu da Creek dilində "köhnə şəhər" deməkdir və sonradan "Tulsa" oldu. Tulsa ətrafı, ABŞ-nin cənubundan Oklahomaya köçürülən "Beş Sivil Qəbilə" nin üzvləri tərəfindən də yerləşdi. Müasir Tulsa -nın əksəriyyəti, hissələri Cherokee və Osage Nations -da yerləşən Creek Nation -da yerləşir.
Vətəndaş Müharibəsi dövründə Oklahoma hələ bir əyalət olmasa da, Tulsa bölgəsi döyüşdən öz payını aldı. Chusto-Talasah Döyüşü Tulsa'nın şimal tərəfində, yaxınlıqdakı ölkələrdə bir neçə döyüş və atışmalar oldu. Müharibədən sonra qəbilələr federal hökumətlə bəzi hallarda əhəmiyyətli torpaq güzəştləri tələb edən Yenidənqurma müqavilələri imzaladılar. Vətəndaş Müharibəsindən sonrakı illərdə və əsrin əvvəllərində, indi Tulsa olan Arkanzas çayı boyunca yerləşən ərazi, əfsanəvi Wild Bunch, Dalton Gang və Little daxil olmaqla bir sıra rəngarəng cinayətlərə ev sahibliyi edir və ya ziyarət edirdi. İngilislər.
2020 -ci ildə, Ali Məhkəmə, Tulsa'nın çoxu da daxil olmaqla, şərqi Oklahoma'nın çox hissəsinin, bölgədəki hüquqi yurisdiksiyanın böyük bir hissəsini yenidən formalaşdıraraq, Hindistan Ölkəsi kateqoriyasına düşməsinə qərar verdi. Muscogee (Creek), Cherokee, Chickasaw, Choctaw və Seminole qəbilə icmaları bu qərarı uzun müddətdir qələbə uğrunda mübarizə kimi qəbul etdilər.
Skeleton Knight in Another World
Skeleton Knight in Another World və ya Yaponiyada tanınan adı ilə  – KeG-in rəssamlığı ilə Ennki Hakari tərəfindən yazılan ranobe seriyası. Alternativ kainata skelet cəngavər kimi düşən videooyunçudan bəhs edir. Hakari ranobeni Shōsetsuka ni Narō saytı vasitəsilə yayımlamağa başlamışdır. Overlap 2015-ci ilin oktyabrında ranobeni nəşr etməyə başlamışdır. İndiyə qədər 10 cildi buraxılmışdır.
Yuba qraflığı (Kaliforniya)
Yuba — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatında yerləşən qraflıq. Qraflığın əhalisi 2010-cu il hesablamasına görə 72,155 nəfər olmuşdur. Mərkəzi Merisvill şəhəridir.
Skeleton Knight in Another World
Akira Savanonun rəssamlığı ilə manqa adaptasiyası da istehsal olunmuşdur. Seven Seas Entertainment həm ranobeni, həm manqanı Şimali Amerika üçün lisenziyalaşdırmışdır.
Məzmun
Oyunun baş qəhrəmanı yapon videooyunçudur. Bir gün videooyun oynayarkən yatıb qalır və oyananda özünü fentezi tərzində oyun dünyasına Ark Raratoya adlı skelet kimi düşdüyünü görür. Güclü silahlarla və zirehlə təchiz olunmuş Ark sakit həyat tərzi arzulayır, amma yolu elf döyüşçüləri ilə kəsişir və təhlükə və macəra ilə dolu səyahəti başlayır.
Roman
Ennki Hakari ranobeni əvvəlcə 19 oktyabr 2014-cü ildə Shōsetsuka ni Narō saytında veb-roman şəklində yayımlamağa başlamışdır. 25 iyun 2015-ci ildə Overlap tərəfindən KeG-in rəssamlığı ilə ranobenin ilk cildi buraxılmışdır. İndiyə kimi 10 cildi nəşr olunmuşdur.
Seven Seas Entertainment ranobeni Şimali Amerika üçün lisenziyalaşdırmışdır. Şimali Amerikada ilk cild 11 iyun 2019-cu ildə buraxılacaq.
Manqa
10 fevral 2017-ci ildə Akira Savanonun rəssamlığı ilə Overlap nəşriyyatının "Comic Gardo" saytında manqa adaptasiyası yayımlanmağa başlamışdır. İndiyə qədər 12 cildi buraxılmışdır.
Seven Seas Entertainment ranobeni Şimali Amerika üçün lisenziyalaşdırmışdır. Şimali Amerikada ilk cild 9 iyul 2019-cu ildə buraxılacaq.
Fransua-Raul Larşe
Fransua-Raul Larşe (doğum 1860-cı il, Sent Andre de Kubzak - ölüm 1912-ci il, Paris) — fransız müasir heykəltaraş. Onun əsərlərinə İsanın bir neçə fiquru daxildir. Lakin o daha çox hazırladığı qadın fiqurları ilə məşhurdur.
O, rəqqasə Loi Fullerdən ilhamlanan rəssamlardan biridir. Onun ən məşhur əsərlərindən biri başının arxasından alov kimi dalğalanan geyimi ilə rəqs edən Loi Fulleri təsvir edir.
Digər məşhur heykəltaraşlıq nümunəsi olan Bənövşələr onların böyük bacısı və ya anası olan böyük qızla bir qrup çılpaq uşağı təsvir edir. Onların gövdələri gül saplaqları və yarpaqları ilə sarılıb, onlar bütünlüklə güllərin ruhunu təqdim etmək mənası ilə ləçəklərdən papaq geyiniblər.
Amsarqışlaq
Toponimikası
Amsarqışlaq oyk., mür. Quba r-nunun Alekseyevka i.ə.v.-də kənd. Qusar maili düzənliyindədir. Amsar kəndindən köçüb gələnlər tərəfindən salınmışdır. Oykonim Amsar (oyk.) və qışlaq (qış mənzili) sözlərindən düzəlib, "Amsar kəndinə aid qışlaq yeri" deməkdir. 1933-cü ildə Amsarqazma kimi qeydə alınmışdır.
Sumqayıt-SSRİ-nin süqutunun başlanğıcı
thumb|right|200px|“Sumqayıt: SSRİ-nin süqutunun başlanğıcı” adlı kitabın yeni nəşrinin təqdimatı (29.02.2013)
Məzmun
Kitabda müəllif Aslan İsmayılovun 1988-ci ilin Sumqayıt hadisələri ilə bağlı Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin 1989-cu ildə Bakıda keçirilmiş iclasında dövlət ittihamını müdafiə edən prokuror kimi bu faciə ilə bağlı görüb-eşitdikləri qələmə alınıb.
Aslan İsmayılov kitab və onun süjeti haqda belə demişdir:
Xəbərdarlığın sonu
Ria (körfəz)
thumb|250px thumb|250px Ria və ya rias  — Çay mənsəbində çay vadisinin dəniz suları ilə basılmasından əmələ gələn, adətən konusvari formaya malik körfəzlərə deyilir. İlk əvvəllər bu termin əsasən İspaniya və Portuqaliya sahillərində yerləşən buxtalara deyilirdi.
Ria əsasən dəniz səviyyəsinin quru sahələrindən yüksəyə qalxdığı ərazilərdə meydana gəlir. Ria estuari belə ola bilir. Onları adətən fiordlarla səhv salırlar. Ancaq fərq oların kiçik ölçüləri ilə izah olunur. Rialar 50 kilometrdən çox materik daxilinə irəliləmirlər. Tipik Riaları İspaniyanın Qalisiya sahillərində görmək olar.
Bir May Bakısı (film, 1941)
Bir May Bakısı qısametrajlı sənədli filmi rejissor Əbdül Həsənov tərəfindən 1941-ci ildə çəkilmişdir. Bakı Kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Filmdə Bakıda 1 may — zəhmətkeşlərin həmrəyliyi gününün və əmək bayramının qeyd olunmasından danışılır.
Məzmun
Filmdə Bakıda 1 may — zəhmətkeşlərin həmrəyliyi gününün və əmək bayramının qeyd olunmasından danışılır.
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 67-70.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1941-ci ilin Azərbaycan filmləri 1940-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xarici keçid
Filmi izlə
Ağababa (Qəzvin)
Ağababa — İranın Qəzvin ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Ziyaabad bölgəsinin Qaqazan kəndistanında, Qəzvin -Rəşt avtomobil yolunun başlanğıcındadır.
Aleksey Mateeviç
Aleksey Mixayloviç Mateeviç (rum. Alexei Mateevici; ) — Bessarabiyada ən məşhur rumın şairlərindən biri idi. Rusiya İmperator Ordusunun hərbi Rahibi olmuşdur.
Bioqrafiya
Aleksey Mateeviç, 1888-ci il martın 27-də Bessarabiyanın Kaynarı kəndində rahib Mixayıl Mateeviç və Nadejdanın ailəsində anadan olub. Tezliklə ailə Zaim kəndinə köçdü. 1897-1902-ci illərdə Mateeviç Kişinyov İlahiyyat Məktəbində və 1902-10-cı illərdə İlahiyyat Seminariyasında oxudu. 1906-cı ildə  Bessarabiya  qəzetində "Payız"  Oçerki, "Bizə nə lazımdır?" Və "Moldovalıların hüquqları uğrunda mübarizəsi" adlı məqalələri dərc edilib. 1907-ci ildə "Al. M. " imzası ilə "Dorul" ("Arzu") şeiri nəşr olundu. Tezliklə, "Bessarabiya Lira" başlığı altında Al. Matveesku təxəllüsü, "Kisnecu, 5 fevral 1907" qeydi ilə "Kintek zorilor" (Şəfəq nəğməsi) şeirini nəşr etdi. Fevralın 14-də "Țăranii" ("Kəndli") şeiri, fevralın 25-də isə "Eu cânt" ("Mən həmd edirəm") nəşr olundu. Tezliklə "Bessarabiya" qəzeti siyasi səbəblərdən bağlandı və Mateeviçin işləri bir neçə il heç bir yerdə nəşr olunmadı.
1910-1914-cü illərdə Mateeviç Kiyev Ruhani Akademiyasında təhsil aldı. 1914-cü ildə Mateeviç, Feodosiya Borisovna Novitskaya ilə evləndi, Kişinyova qayıtdı və Kişinyov İlahiyyat Seminariyasında yunan dili müəllimi oldu. 1915-ci ildə Nadsonun "Xristian" şerini tərcümə etmişdir. 11 sentyabr 1915-ci ildə Mateeviç əsgər kimi səfərbər edilmiş və Qalisian cəbhəsinə göndərilmişdi, bir müddət sonra Rumıniya cəbhəsinə köçürülmüşdür. Mateeviç, 25-27 may 1917-ci ildə, Kişinyovda keçirilmiş Moldovalı müəllimlərin konqresində iştirak etmişdir. 1917-ci ilin iyun ayında "Limba noastra" ("Bizim dilimiz") adlı məşhur şeirini yazmışdır. İyunun 17-də şeir tamamlandı, növbəti gün Kişinyov şəhərində Moldova müəllimləri kurslarının açılışında müəllif tərəfindən oxundu.
Cəbhəyə qayıtdıqdan tez bir müddət sonra Mateeviç tifüs xəstəliyinə yoluxdu, Kişinyov xəstəxanasında yerləşdirildi və 1917-ci il avqustun 13-də vəfat etdi. Kişinyov Mərkəzi (erməni) qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Amblyseius daliensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Maqsud mirzə
Maqsud Mirzə — Ağqoyunlu şahzadəsi.
Həyatı
Uzun Həsən in oğlu və Bağdad valisi idi. Uğurlu Məhəmməd i dəstəkləmiş, daha sonra həbs olunmuşdur. "Tarixi Əmini" əsərində təriflənmişdir. Sultan Xəlil tərəfindən öldürülmüşdür.
Ailəsi
Rüstəm Mirzə adlı oğlu olmuşdur.
Ağababa (Buyin)
Ağababa — İranın Qəzvin ostanında kənd. .
Kamçatka diyarı
Kamçatka diyarı — Rusiya Federasiyasında inzibati-ərazi subyekti. Uzaq Şərqdə yerləşir. 1 iyul 2007-ci ildə formalaşdırılıb. İnzibatı mərkəzi Kamçatka şəhəridir.
Dağ yəhudilərinin sinaqoqu (Bakı)
Dağ yəhudilərinin sinaqoqu — Bakı şəhərində, Əli Mərdan Topçubaşov küçəsi, 72 ünvanında yerləşən dağ yəhudilərinin sinaqoqu. Sinaqoq 2011-ci ildə inşa edilmişdir.
Tarixi
Bakıdakı dağ yəhudilərinə məxsus sinaqoqun binası 1945-ci ildən fəaliyyət göstərməkdədir. Sovet hakimiyyəti dövründə ikinci dünya müharibəsi bitdikdən sonra dağ yəhudilərinə şəhərin mərkəzində dini tələbatın ödənilməsi məqsədilə qədim bina ayrılmışdır. Binanın şəraiti çox bərbad idi və buraya ibadətə gələnlər şəraitsizlikdən əziyyət çəkirdilər. Bu cür hal Azərbaycanın müstəqillik qazanmasına kimi davam etmişdir. Müstəqillik dövründə məbəddə təmir-bərpa işlərinə başlanılmış, sinaqoqun ikinci mərtəbəsi tikilmiş, buraya ibadətə gələnlər üçün münasib şərait yaradılmışdır.
2010-cu ildə Bakı şəhərində aparılan yenidənqurma və əsaslı bərpa işləri ilə əlaqədar dağ yəhudiləri üçün yeni sinaqoqun inşasına ehtiyac yaranmışdır. 5 aprel 2011-ci ildə Nəsimi rayonu, Əli Mərdan Topçubaşov küç, 72 ünvanda dağ yəhudiləri üçün inşa edilmiş yeni ibadət ocağının açılış mərasimi keçirilmişdir. Memarlıq xüsusiyyətlərinə və ölçülərinə görə təkcə Azərbaycanda deyil, regionda olan digər yəhudi məbədlərindən də fərqlənən sinaqoqun açılış mərasimində İsrailin Azərbaycandakı səfiri Mixael Lavon-Lotem, ABŞ səfiri Metyu Brayza, ölkədə akkreditə olunmuş xarici ölkə səfirliklərinin rəhbərləri, "Qırmızı Qəsəbə" yəhudi dini icmasının sədri Boris Samanduyev, Bakıdakı Roma Katolik Kilsəsinin ordinarisi Vladimir Fekete, Bakıdakı Avropa yəhudiləri icmasının nümayəndəsi Gennadi Zelmanoviç, Avropa Evinin rəhbəri Şaul Davıdov və Azərbaycandakı digər yəhudi təşkilatlarının liderləri iştirak ediblər.
Monako Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Monako Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinə ilk dəfə 1959-cu ildə qoşulmuş və ümumilikdə 24 dəfə iştirak etmişdir. Knyazlıq ilk dəfə 1971-ci ildə Severinin ifa etdiyi "Un banc, un arbre, une rue" mahnısı ilə Avroviziyada qələbə qazanmışdır. Monakonun 1972-ci ildə müsabiqəyə ev sahibliyi etməsi gözlənilsə də, maliyyə problemləri səbəbindən knyazlıq bu fürsətdən imtina etmişdir. Monako Avroviziyada qalib gələn yeganə mikro-dövlətdir. Knyazlıq eyni zamanda müsabiqədə on dəfə ilk beşlikdə yer almış və iki dəfə də sonuncu yeri tutmuşdur.
Monako maliyyə problemləri səbəbi ilə 1980-ci ildən 2003-cü ilə kimi Avroviziyada iştirak etməmişdir. Knyazlıq iyirmi beş illik fasilədən sonra 2004-cü ildə müsabiqəyə geri dönmüşdür, lakin yarımfinal mərhələsinin də tətbiq olunduğu müsabiqədə Monako üç il ard-arda heç bir nəticə əldə edə bilməmişdir. Nəticə olaraq Monako 2007-ci ildə yenidən Avroviziyadan kənarlaşmışdır.
Səsvermə tarixi
QEYD:Yuxarıdakı xallar yalnız finalda verilən xallardır.
Aqil Nəbiyev
Aqil Eldar oğlu Nəbiyev — azərbaycanlı keçmiş futbolçu və məşqçi. "Şüvəlan" klubunun məşqçisidir.
Həyatı
Aqil Nəbiyev Tovuzda anadan olub. Uşaq yaşlarından doğma rayonda futbolla məşğul olmağa başlayıb. İlk məşqçisi Rəşid Alıyev olub. Daha sonra Nəriman Qasımovun rəhbərliyi altında futbolun sirlərinə yiyələnməyə başlayıb.
Aqil Nəbiyev Gəncə Texnologiya Universitetini bitirib. Bədən Tərbiyyəsi və İdman Akademiyasında ikinci təhsil alır. Ailəlidir, 3 övladı var. İkisi oğlan, biri qızdır.
Karyerası
18 yaşında ikən Xanoğlan Abbasovun rəhbərlik etdiyi Turanın əsas komandasına cəlb edilib. 2003-cü ildə icarə əsasında Neftçiyə keçib. Kazbek Tuayevin rəhbərliyi altında 6 ay çıxış edib və yenidən Turana qayıdıb. 2007-ci ildə Olimpikə transfer olunub. 2013-cü il yanvardan avqusta qədər Bakının şərəfini qoruyub. 2013-cü ildə Rəvan Bakı klubuna transfer olunub. Azərbaycan milli futbol komandasının heyətində 8 oyun keçirib. Milli formada son oyunu 16 oktyabr 2012-ci il tarixdə Rusiya ilə qarşılaşmaya (0:1) təsadüf edir.
Ağababaye-Fəramərzi (Vərziqan)
Ağababaye-Fəramərzi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Vərziqan qəsəbəsindən 9 km qərbdə, köhnə Təbriz-Əhər yolunun üstündədir.
Aysedora Dunkan
Aysedora Dunkan (, doğum adı Dora Angela Dunkan, ) — Qərbdə və Rusiyada Aysedora Dunkan adı ilə tanınmış amerikalı balerina, müasir rəqs sənətinin banislərindən biri. Rusiya şairi Sergey Yeseninin həyat yoldaşı olmuş, 1921–1924-cü illərdə Moskvada yaşamışdır. Veneradakı Duncan krateri onun şərəfinə adlandırılmışdır.
Erkən illər
Aysedora Dunkan 27 may 1877-ci ildə San-Fransiskoda bankir, dağ-mədən mühəndisi, sənət bilicisi Cozef Çarlz Dunkan (1819–1898) və Mariya Aysadora Qrey (1849–1922) ailəsində anadan olumuşdur. Ailənin ən kiçik uşağı idi. Onun böyük qardaşları — Raymond, Avgustine (Augustin), həmçinin bacısı — Elizabet də rəqslə məşqul olurdular. Aysedora Dunkan anadan olandan qısa müddət sonra atası bank fırıldaqlığı nəticəsində müflis oldu və valideynləri boşandı. Ailə həddindən artıq yoxsulluğa düşdü. Anası dörd uşağı ilə yaxınlıqdakı Oklendə köçməli oldu, burada dərzi kimi çalışmağa və fortepiano dərsləri verməyə başladı. Aysedora böyük qardaşları və bacısı ilə birlikdə yerli uşaqlara rəqs öyrədərək anasına çörəkpulu qazanmağa kömək edirdi. Yaşı gizlədilərək Aysedora 5 yaşında məktəbə göndərilmişdi. 10 yaşında Duncan faydasız hesab etdiyi məktəbi tərk etdi və musiqi və rəqslə ciddi məşğul olaraq, öz təhsilini davam etdirdi. 1902-ci ilə qədər o ifa tərzinin formalaşmasına təsir edən Loi Fuller ilə birlikdə çıxış etdi.
Karyera
200px|thumb|right|Aysedora Dunkan və Sergey Yesenin
18 yaşında Duncan Çikaqoya köçdü və burada gecə klublarında yunan xitonunda ayaqyalın rəqs nömrələri ifa etməyə başladı. 1901-ci ildə Parisdə L. Fullerin qrupuna qoşuldu. 1902-ci ilin aprelində Duncanın Budapeştdəki çıxışından sonra o, ilk böyük ictimai uğurunu qazandı
1903-cü ildə Duncan və ailəsi Yunanıstana bədii ziyarətə getdilər. Burada Duncan rəqs dərsləri üçün Kopanos təpəsində bir məbədin tikintisinə təşəbbüs göstərdi (indiki Isadora və Raymond Duncan Rəqs Tədqiqatı Mərkəzi). Duncanın məbəddəki çıxışlarını özünün seçdiyi on oğlan müğənnidən ibarət xor müşayiət edirdi, 1904-cü ildən onlarla birlikdə Vyana, Münhen və Berlində konsertlər veririrdi. 1904-cü ildə Qrunevaldda (Berlin yaxınlığında) qızlar üçün rəqs məktəbinə rəhbərlik etmişdir.
1904-cü ilin sonu — 1905-ci ilin əvvəllərində Sankt-Peterburqda və Moskvada bir neçə konsert vermişdi. 1909-cu ildə Fransada rəqs məktəbi açdı. 1913-cü ilin yanvarında Dunkan yenidən Rusiyaya qastrol səfərinə çıxdı. Burada o, öz sərbəst və ya plastik rəqs studiyalarını quran bir çox pərəstişkarları və davamçıları tapmışdı. 1914-cü ildə Sankt-Peterburqda "Dunkanizm"ə olan həvəs dalğasında 1930-cu illərin əvvəllərinə qədər mövcud olmuş "Geptahor" musiqi-plastik hərəkatının studiyası təşkil olundu.
Sergey Yesenin ilə münasibətləri
1921-ci ilin oktyabrında Dunkan şair Sergey Yeseninlə tanış oldu. 18 il yaş fərqinə baxmayaraq, 2 may 1922-ci ildə nikahlarını rəsmiləşdirdilər və Dunkan Sovet vətəndaşlığını qəbul etdi. Ancaq Yesenin ingilis dilini bilmirdi, o isə rusca çətinliklə başa düşürdü. Nikahdan sonra Yesenin Avropa və ABŞ-da qastrol səfərlərində İsadoranı müşayiət edirdi.
Adətən, müəlliflər bu birliyi təsvir edərkən onun eşq-qalmaqallı tərəfini qeyd edirlər, lakin bu iki sənətkarı, şübhəsiz ki, yaradıcılıq əlaqələri birləşdirirdi.
Buna baxmayaraq, Yesenin 1923-cü ilin avqustunda Moskvaya getdi, Dunkan isə 1924-cü ildə Rusiyanı həmişəlik tərk etdi. Onların evliliyi iki ildən də az mövcud olaraq dağıldı.
Amblyseius deductus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Puçuq
Puçuq — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Pucuq oyk., sadə. Quba r-nunun Qonaqkənd i.ə.v.-də kənd. Dağətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Pucuqqışlaq olmuşdur. Yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə Quba qəzasının Gümür kənd icmasına mənsub ailələr onlara məxsus qışlaq yerində salmışlar. Sonralar toponimin tərkibindəki qışlaq sözü ixtisar edilmişdir. Toponimiyada puçuq/pucuq!puşuq •‘əkinə yararlı olmayan sahə”, “örüş sahəsi” mənalarını bildirir.
Ağababaye-Səng (Əhər)
Ağababaye-Səng — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Əhər şəhristanının Üzümdül bölgəsinin Vərzəqan kəndistanında, Vərzəqan qəsəbəsindən 17 km qərbdə, köhnə Təbriz-Əhər yolunun üstündədir.
Ruud Qullit
Ruud Qullit — Niderlandlı futbolçu və məşqçi. 1988-ci ilin Avropa çempionu. 1992-ci il Avropa çempionatının bürünc mükafatçısı. 1987-ci ilin Qızıl top mükafatının sahibi. Milan futbol klubu və Niderland millisindəki çıxışları ilə tanınır.
Həyatı
Ruud Qullit 1 sentyabr 1962-ci il tarixində Amsterdam şəhərində anadan olmuşdur. Qullitin valideynləri Surinamdan olan emiqrantlar idi. Atası Corc Qullit məktəbdə iqtisadiyyatdan dərs deyirdi və öz rəsmi ailəsi ilə yaşayırdı. Ruudun anası isə Corc Qullitin məşuqəsi Mariya Dil idi. O, Amsterdam Dövlət Museyində xadimə işləyirdi. Buna baxmayaraq, atası Ruudu və anasını saxlayırdı, Ruud isə öz ögey qardaş və bacıları ilə tez-tez təmasda olurdu.
Futbol oynamağı Qullit Amsterdamın Yordan rayonunda öyrənmişdi. 1970-ci ildə o Meerboyz yeniyetmə klubuna üzv olur. Ruudun 10 yaşı olanda, ailəsi Yordandan Amsterdamın Aud Vest rayonuna köçür. Burada o, küçədə futbol oynayaraq, Frank Raykard ilə tanış olur. Həmin zaman Ruud qaradərili olduğuna görə tənqidlərə məruz qalır.
Migel Nassimento
Migel Nassimento ( 19 yanvar 1995) — Portuqaliyalı üzgüçü. Migel Nassimento Portuqaliyanı 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Migel Nassimento birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 100 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 49.56 saniyəlik nəticəsi ilə 119 üzgüçü arasında 33-cü oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
3 avqust 2018-ci ildə Nassimento 400 m məsafəyə sərbəst stildə 3:51.89 saniyəlik nəticə göstərərək, Portuqaliya rekordunu yeniləmişdir.
Yaroslavl vilayəti
Yaroslavl vilayəti — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.
Rayonları
17 rayona bölünür.
Mərakeş Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Mərakeş 1980-ci ildə Avroviziyada iştirak edib. Ölkə Avropa ölkəsi olmasa da, Avropa Yayım İttifaqının üzvü olduğu üçün müsabiqədə iştirak etmək hüququ vardır.
Yaroslavl vilayəti
Şəhərləri
17 şəhəri var.
Corciya boğazı
Corciya boğazı - Sakit okeanında Kanadanın cənub-qərbində Britaniya Kolumbiyası vilayəti ilə ABŞ-nin Vaşinqton ştatının şimal-qərbində yerləşir. Seliş dənizinin bir hissəsidir. Vankuver adasını materikdən ayırır. Diskoveri adası boğazı iki yerə bölür: Conston, Şahzadə Şarlotta boğazı. Cənubda isə San-Xuan arxipelaqı boğazı kiçik hissələrə bölür. Uzunluğu 240 km, eni isə 18,5 – 55 km arası dəyişir. Orta dərinlik 156 m, ən dərin yeri 447 m təşkil edir. Su səthinin sahəsi 6,800 km² təşkil edir. Boğaza tökülən ən böyük çay Freyzerdir və bu boğaza tökülən suyun 80%-ni təşkil edir. Burada çoxlu adalar vardır ki, ən böyük olanı Teksada adasıdır. Adına gəldikdə isə 1792-ci ildə Corc Vankuver kral III Qeorqun şərəfinə Corciya körfəzi adlandırmışdır. 1865-ci ildə isə bu sututarın körfəz deyil boğaz olduğunu müəyyən edir. Boğazı yerli xalq körfəz adlandırır.
Çayır
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Bir nəfər hamıya görə (film, 1989)
Məzmun
Səhvə yol verilir. Əllərində etibarsız biletləri olan bir qrup təyyarə sərnişini yersiz qalır. Onlardan biri təşəbbüsü əlinə alıb şuluqluq salır. Bərk hiddətlənmiş cavan oğlan hamı üçün ədalət tələb edir... Lakin təyyarədə onun üçün yer tapılan kimi qəhrəmanın xeyirxahlıqdan coşmuş qəzəbi ani olaraq soyuyur.
Film yalançı liderin iç üzünü açıb göstərir. O, həqiqət haqqında gurultulu sözlər deməklə özü üçün xeyir axtarır. Əxlaq və mənəviyyat onun yalnız dilindədir.
Rollarda
İqor Kostalevski Mixail Filippov Vladimir Yermolayev Yelena Romanova Aleksandr Şarovski
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1989-cu ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Bozqala (Amasiya)
Bozqala — Amasiya rayonunda kənd adı.
Tarixi
Şindilər də adlanmışdır. Kənd yaxınlıqdakı Boz qalanın (başqa adı ''Koroğlu qalası adını əks etdirir.
Əhalisi
1920-ci ildə kəndin Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuşdur. 1922-ci ildə az hissəsi geri qayıtmışdır. XX əsrin 30-cu illərində kollektivləşmə ilə əlaqədar olaraq kənd dağılmışdır. 1946-cı ildə kənd ləğv edilmişdir.
Laqun
thumb|[[Qaraboğazgöl]] thumb|[[Venesiya laqunu.]] Laqun , ) – okeandan (dəniz-dən) bar, dil, mərcan rifləri ilə ay­rıl­mış və nadir hallarda onunla dar boğazlarla birləşmiş dayaz su höv­zəsi. Daha çox atollun daxilində  rast gəlinir. — kiçik su tutarı olub dənizdən ensiz qumdan ibarət dil və ya mərcan rifi ilə ayrılır.  Laquna tipik nümunə Venesiya şəhərinin yerləşdiyi ərazini göstərmək olar. İlk əvvəllər elə laqun adlanan termin Venesiyanın yerləşdiyi əraziyə şamil edilirdi. Sonradan bütün dünyada yerləşən bu tip coğrafi obyektlərə şamil olunmuşdur. Özünün qorunma xüsisiyyətinə görə əlverişli təbiət biotopudur. Bura quş, balıq və yırtıcıların əlverişli yaşayış sahəsinə çevrilir. Əgər laquna iri çay axırsa bu zaman onun suyu hətta sirin ola bilər. Onun səviyyəsi bəzi hallarda dəniz səviyyəsindən yüksək olur. Buna misal kimi Kurş və Kalininqrad körfəzləri. Bu halda onlar faktiki olaraq limandırlar. Qara dəniz və Azov dənizində yerləşən xarici görünüş baxımından bu tip körfəzlər vardır ki, onlara çay tökülməsə də laqun adlanır.
Məmməd Əsgərov
Məmməd Həsən oğlu Əsgərov — Azərbaycan SSR kənd təsərrüfatı naziri (1977–1985), Azərbaycan Kommunist Partiyası Şamxor Rayon və Ağcabədi Rayon komitələrinin birinci katibi, Azərbaycan SSR yüngül sənaye nazirinin müavini, Naxçıvan MSSR Nazirlər Sovetinin əvvəlcə sədrinin birinci müavini, sonra isə sədri, Bərdə Rayon Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri.
Həyatı
Məmməd Əsgərov 1918-ci ildə Culfa rayonu Yaycı kəndində anadan olub.
Məmməd Əsgərov 1943–1944-cü illərdə Tovuz MTS-in baş aqronomu, 1944–1948-ci illərdə Cəbrayıl MTS-də, 1948–1954-cü illərdə Bərdə MTS-in direktoru olmuşdur. 1954–1958-ci illərdə Bərdə rayonu Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri olmuşdur. 1958-ci ildən Naxçıvan MSSR Nazirlər Sovetinin sədrinin birinci müavini vəzifəsini daşımışdır. 1959-cu ildə isə Naxçıvan MSSR Nazirlər Sovetinin sədri olmuşdur.
1964-cü ildən Ağdaş rayon kolxoz-sovxoz istehsalat idarəsinin rəisi seçilmişdir.
1965–1968-ci illərdə Ağcabədi Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi vəzifəsində, 1968–1970-ci illərdə Azərbaycan SSR Yüngül sənaye nazirinin müavini, 1970–1977-ci illərdə Şamxor (Şəmkir) Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1977–1985-ci illərdə, yəni vəfat edənədək Azərbaycan SSR Kənd təsərrüfatı naziri vəzifəsini icra etmişdir.
SSRİ Ali Sovetinin (6-cı çağrış) Azərb. SSR Ali Sovetinin (4–11-ci çağrış) deputatı olmuşdur.
Azərbaycan KP MK-nın üzvü(1960–1983)
Məmməd Əsgərov dövlətə xidmət sahəsində qazandığı nailiyyətlərə görə bir çox orden və medallarla təltif edilmiş,1968-ci ildə Azərbaycan SSR əməkdar aqronomu fəxri adına layiq görülmüşdür. Daha sonra 4-dəfə "Lenin" ordeni, 2-dəfə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ,"Oktyabr inqilabı" ordeni ən əsası O,1973-cü ildə sovet dövrünün ən yüksək adlarından biri olan Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
Tamilla Seyidova
Həyatı
1963-cü ildə Ə.Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbini, 1969-cu ildə Sankt-Peterburqda Rəssamlıq İnstitutunu bitirib.
Amblyseius deleonellus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Tamilla Seyidova
Həyatı
«Bakının səhəri», «Şah İsmayıl Xətai» əsərləri Dövlət İncəsənət muzeyində saxlanılır. «Qarabağ şikəstəsi» 10 tablodan ibarət silsilə əsərlərin müəllifidir. Respublika və beynəlxalq sərgilərin fəal iştirakçısıdır.
27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın əməkdar rəssamı fəxri adına layiq görülmüşdür.
Buduq platosu
Buduq platosu — Azərbaycan Respublikasıda, Böyük Qafqaz sıra dağlarına daxil olan Yan silsilə ərazisində, Qudyalçay ilə Qaraçay arasında yerləşir. Qaytarqoca və Şuduq silsilələrindən dağ arası çökəkliklərlə ayrılır. Uzunluğu təqribi 12, eni 5 km təşkil edir. Hündürlüyü 1200 metrdir. Yura və Təbaşirin əhəng daşlarından ibarətdir. Səthi qərbdən şərqə meyilli, uçurumludur. Subalp çəmənlikləri vardır. Otlaq və biçənək kimi istifadə olunur.
Qızıl oğlan
thumb|right|200px|2015-ci il mükafatın sahibi Antoni Martial Qızıl oğlan — idman yazarları tərəfindən Avropadakı gənc oyunçulara verilən bir mükafatdır. 2003-cü ildə italyan idman qəzeti Tuttosport tərəfindən qurulmuşdur. Mükafata namizəd olan futbolçular 21 yaşın altında və Avropada yüksək səviyyəli klublarda oynamaq məcburiyyətindədir.
Seçim
Bu mükafat 2003-cü ildən italyan idman qəzeti olan Tuttosport tərəfindən mükafatçılara verilir. Seçimlərdə səsvermə hüququna Bild (Almaniya), Blick (İsveçrə), A Bola (Portuqaliya), l'Équipe (Fransa), France Football (Fransa), Marca (İspaniya), El Mundo Deportivo  (İspaniya), Ta Nea (Yunanıstan), Sport Express (Rusiya), De Telegraaf (Hollandiya), and The Times (Böyük Britaniya) qəzetləri malikdir.
Nizaməddin Şami
Nizaməddin Şami — Teymuri tarixçisi, Əmir Teymurun yürüşlərini tərənnüm edən "Zəfərnamə"nin müəllifi.
Həyatı
Müəllifin təvəllüd və vəfat etdiyi il qeyri-müəyyəndir. 1393-cü ildə Bağdad teymurilər tərəfindən tutularkən orada yaşayırdı. Həmin vaxt əsir düşmüş, sonra isə Əmir Teymur Nizaməddin Şaminin əla yazı-pozu qabiliyyətini nəzərə alaraq onu öz yanına xidmətə götürmüşdür. Beləliklə, N.Şami, Əmir Teymurun sonrakı yürüşlərinin iştirakçısına çevrilir.
1401/02 (–h. 804)-cü ildə isə Əmir Teymur, N. Şami’yə öz zəfərlərini tərənnüm edən sadədilli bir tarix əsəri yazmaq barədə göstəriş verir. Bu sifariş əsasında işə başlayan N.Şami, "Zəfərnamə"ni qələmə alır və onu 1404-cü il aprelin 12-də şəxsən Əmir Teymura təqdim edir.
Tarixi mənbələrdə, daha sonra N. Şaminin adına 1405-ci il, yayın ikinci yarısında Kür çayı sahilində vaqe olmuş hadisələrin şərhində təsadüf edilir. Belə ki həmin vaxt Ömər mirzanın yanında olan şəxslərdən biri də N.Şami idi. Deməli, N. Şami, Əmir Teymurun ölümündən sonra Təbrizdə yaşamış və onun nəvəsi Ömər mirzanın xidmətində olmuşdu.
Zamanəmizədək "Zəfərnamə"nin, üzü müxtəlif illərdə köçürülmüş bir xeyli əlyazma nüsxəsi gəlib çatıb. Əsərin Fleks Taur tərəfindən hazırlanmış 2 cilddən ibarət farsca elmi-tənqidi mətni (qeyd və şərhlər çex dilində) 1937 (1-ci cild) və 1956-cı illərdə (2-ci cild) Praqada çap oluunmuşdur. Necati Lüğonun etdiyi türkcəyə tərcüməsi isə 1949 və 1987-ci illərdə Ankarada nəşr olunub. Sonuncudan istifadə etməklə, Akademik Ziya Bünyadov "Zəfərnamə" nin Azərbaycana aid hissələrini azərbaycancaya çevirmiş və bunlar 1992-ci il-də Bakıda kitabça şəklində nəşr edilmişdir. Lakin "Zəfərnamə"nin 1956-cı il Praqa çapının mətni ilə müqayisədə Şəkinin adı çəkilən hissələrdən biri ora daxil deyil. F.Taurun hazırladığı mətndə olmayan Şəkiyə aid bir hekayət isə Z.Bünyadovun qeyd edilən iqtibaslar kitabçasında mğvcuddur.
Yuxarıda göstərildiyi kimi, N.Şami 1393-cü ildən Əmir Teymurun yanında xidmət etməyə başlamış və həmin vaxtdan da onun yürüşlərinin iştirakçısı olmuşdur. Deməli, mümkündür ki, əsərində təsvir edilən 1393-cü ildən sonraya aid hadisələr, məhz, müəllifin şəxsi müşahidəsinə əsaslanmış olsun.