cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Səssiz ev
Süjet
•Rəcəb evdəki işlərini bitirdikdən sonra gecəyə yaxın gəzməyə çıxır. Yalnız bir şəkildə küçələri gəzir. Gənclərin boyuna görə onu lağ etmələrindən çəkinir. Rəcəbin qardaşı oğlu Həsən sağçı bir terorçudur. Gecələr təşkilat yoldaşları ilə birlikdə yollarda və divarlarda afişalar asırlar, kommunizm və sosializmi ləkələyən sözlər yazırlar. Gün ərzində dükan sahiblərindən təhdid və saxta qəbzlərlə pul yığırlar. Həsən Nilgünün uşaqlıq dostudur və ona meyllidir. Qız bunu hiss edir amma Həsən ilə üz-üzə gəlmir. Hər gün, səhər tezdən bir kitab ilə sahilə çıxır, orada kitabını oxuyur və dənizə gedir. Qayıdanda bir Cümhuriyyət qəzeti alır. Həsən onu izləyir və solçu olduğunu başa düşür. Vəziyyəti dostlarına açır. Dostları onun belə bir qıza meyl etməsinə yaxşı yanaşmırlar. Əsəbləşirlər. Aralarında razılağa gəlirlər. Qızın yolunu kəsməyi və ona bir pislik etməyi planlaşdırırlar. Həsən dənizdən qayıdan Nilgünün qarşısına çıxır. Məqsədi dostlarının planını Nilgünə danışmaqdır. Nilgün isə onu dinləmir. "Pis ,faşist" deyə bağırır. Hal belə olduqda Həsən əsəbləşir və qızı küçədə döyüb qaçır. Nilgünü Rəcəb və əczaçı xanım evə gətirir. Əczaçı xəstəxanaya getməyini məsləhət görülür amma Nilgün razı olmur.
Pavel Skoropadski
Həyatı
Beş yaşına qədər anası və qohumları ilə Visbadendə (Almaniya), sonra - Ukraynada, Trostyanetsdə ailə mülkündə yaşayıb. On iki yaşında Pavel Skoropadski atasız qalıb.
Səssiz ev
Süjet
•Gecə üç uşaq toplaşır ,gündüz baş verənləri müzakirə edir və ertəsi gün İstanbula qayıtmağı qərara alır. Rəcəb səhərəyaxın uşaqların qərarını Böyükxanıma xəbər verir. Gənclər səhər yeməyindən sonra onunla vidalaşacaqdılar. Səhər yeməyindən sonra Nilgünün başı fırlanır, ürəyi bulanır. Gedib uzanır. Vəziyyəti get-gedə ağırlaşır. Sonda beyin qanamasından ölür. Gənclər təəcüblənirlər və məyusluqdan nə etməli olduqlarını bilmirlər. Böyükxanım isə yuxarıda onların vidalaşmaq üçün gəlməyini gözləyir. Rəcəbi çağırır amma o da gəlmir. Aşağı mərtəbəyə düşməyə çalışır amma bacarmır. Yatağına uzanır və yorğanı üstünə çəkir. Ev tamami ilə sükuta qərq olur. Həsən stansiyaya gedir. Orada bir qəzet alır və Nilgünlə bağlı bir xəbər varmı deyə baxır. Qatara minir və Cənnəthisardan çıxıb gedir.
Pavel Skoropadski
Həyatı
Pavel Skoropadski Starodubda gimnaziyada ilk təhsilini alıb. 1886-cı ildə Sankt-Peterburqdakı Paj Korpusuna daxil olur. 1891-ci ildə xüsusi kiçik sinfə köçürülür. 13 oktyabr 1892-ci ildə o, sarayda xidmət edən kamer-paj rütbəsinə yüksəlir.
Səssiz ev
Personajlar
Rəcəb
Rəcəb Qaradaş– O da qardaşı İsmayıl kimi həkim Səlahəddinin anaları ilə qeyri -qanuni münasibətindən dünyaya gəlmişdir. İki qardaş da "əlil"dirlər. Rəcəb cırtdan, İsmayıl isə topaldır. Rəcəbin düşüncə tərzində hardasa mistik bir şeylər vardır: Yunis peyğəmbəri düşünməsi,mədə və başqa şeylərə mistik yanaşması. Özəlliklə Böyükxanım ona mənfi xarakter yükləyir,həmişə kobud olduğunu deyər,həmişə ona üstdən aşağı baxardı.
Pavel Skoropadski
Zabit kimi xidmətdə
1896-cı il dekabrın 1-də alay adyutantı, 1897-ci il aprelin 17-də isə həm də əsgər uşaqları üçün alay məktəbinin rəisi təyin edilir. 1897-ci ildə qarovul leytenantı, 1901-ci ildə xidmət stajına görə qarovul qərargah kapitanı (08.07.1901-ci il stajı ilə) rütbəsinə yüksəldilir.
Səssiz ev
Personajlar
Fatma
Pavel Skoropadski
Zabit kimi xidmətdə
Pavel Skoropadski Rus-Yapon müharibəsinin iştirakçısı olub. 7 mart 1904-cü ildə müharibənin başlaması ilə o, alay adyutantı vəzifəsindən ehtiyata buraxılmış və martın 15-də yesaulların adının dəyişdirilməsi ilə Trans-Baykal kazak ordusunun 3-cü Verxneudinski alayına keçirilib. Döyüş bölgəsinə gəldikdən sonra 1904-cü il mayın 1-də Şərq dəstəsinin rəisi qraf Kellerin adyutantı təyin edilib. Qrafın ölümündən sonra 2-ci Çita kazak alayında yüz nəfərə komandanlıq edib. 1905-ci ilin iyununda o, kapitanların adlarının dəyişdirilməsi və ordu süvarilərinə yazılmaqla Yaponiyaya qarşı fəaliyyət göstərən quru və dəniz silahlı qüvvələrinin baş komandanı general N.P.Lineviçin adyutantı təyin olunub.
Səssiz ev
Personajlar
Romanda Böyükxanım ya da nənə olaraq adlandırılır. Roman başladığı zaman əri Səlahəddin ölən illər olmuşdur. Nilgün, Fərrux və Metinin nənəsidir. Rəcəb əri Səlahəddinin qeyri-qanuni evladıdır. Doxsan yaşındadır.
Həsən
Pavel Skoropadski
Zabit kimi xidmətdə
Müharibənin sonunda, 1905-ci il noyabrın 25-də keçmiş qvardiya qərargah kapitanı rütbəsi ilə yenidən süvari qvardiyasına keçirilib. Pavel Skoropadski 9 dekabr 1905-ci ildə İmperator Əlahəzrətinin fliqel-adyutantı təyin olunub. 1905-ci il dekabrın 19-da Süvari Mühafizə Alayının ömürlük eskadronunun komandiri təyin edilib. .
Səssiz ev
Personajlar
İsmayılın oğludur. 18 yaşındadır. Hadisələri nağıl etmə şəklindən məktəblə problemləri olduğu aydın şəkildə özünü göstərir. Atasının təhslillə bağlı xəyallarını qarşılamaz,siyasi hərəkatlara qatılır.
Fərrux
Pavel Skoropadski
Zabit kimi xidmətdə
O, 1908-ci ildə Sankt-Peterburqda Süvari Zabitlər Məktəbinin kursunu (fərqlənmə ilə) bitirib.
Səssiz ev
Personajlar
Tarixçi, universitet müəllimi,dosentdir. Evlənib amma övladı dünyaya gəlməyib. Boşandığı həyat yoldaşı Səlma başqası ilə evlənib.
Pavel Skoropadski
Zabit kimi xidmətdə
Pavel Skoropadski 4 sentyabr 1910-cu ildə o, fliqel-adyutant vəzifə-rütbəsindən ayrılaraq 20-ci Fin Draqun Alayının komandiri təyin edilib.
1911-ci il aprelin 15-də fliqel-adyutant vəzifə-rütbəsini tərk edərək Leyb Qvardiya Atıcı Alayının komandiri təyin olunub. Skoropadski 25 mart 1912-ci ildə İmperator Əlahəzrətin sərəncamı ilə general-mayor rütbəsinə yüksəldilib.
Səssiz ev
Personajlar
Cənnəthisara gəldiyi zaman məktəbli idi. (1980 yay). Ən böyük xəyalı valrı olmaq və Amerika idi. Bacısı Nilgün ilə fərqli düşüncələrin insandırlar. Varlıların övladlarına dərs keçir. Markaları çox sevir. Ceyrandan xoşu gəlir.
Pavel Skoropadski
Birinci Dünya müharibəsi dövründə
3 oktyabr 1914-cü ildə 1-ci qvardiya süvari diviziyasının 1-ci briqadasının komandiri təyin olunub. Həmin il o, tərkibində 1-ci qvardiya süvari diviziyasının 1-ci briqadası, leyb-qvardiya süvari artilleriyasının batareyası və Krım süvari alayının daxil olduğu Konsolidasiya edilmiş Süvari Diviziyasına komandanlıq edib.
Skoropadski 1915-ci il iyulun 29-da Əlahəzrət İmperatorun şəxsi xidmətində qalaraq 5-ci süvari diviziyasının komandiri təyin edilib. O, 1916-cı il yanvarın 1-də döyüşlərdə fərqləndiyinə görə general-leytenant rütbəsinə yüksəldilib. 2 aprel 1916-cı ildə 1-ci qvardiya süvari diviziyasının rəisi, 22 yanvar 1917-ci ildə isə 34-cü ordu korpusunun komandiri təyin olunub.
Səssiz ev
Personajlar
Səlahəddin
Pavel Skoropadski
Birinci Dünya müharibəsi dövründə
Rus ordusunun iyun (1917) hücumunun ümumi uğursuzluğundan və ondan sonra olan Avstriya-Almaniya qoşunlarının Tarnopol əməliyyatından sonra cəbhəni çətin vəziyyətdə saxlamağı bacaran 8-ci Ordunun komandiri general Lavr Kornilov, iyulun 7-də Cənub-Qərb cəbhəsi ordularının baş komandanı təyin edildi. 1917-ci il iyulun 19-da isə ən yüksək vəzifəni - Ali Baş Komandan postunu tutdu. Bu vəzifəni qəbul etməzdən əvvəl o, şərtlərini irəli sürdü. Bu şərtlərdən biri Rusiya Respublika Ordusunun yenidən təşkili proqramının həyata keçirilməsi idi.
Səssiz ev
Personajlar
Səlahəddin Darvınoğlu(1881-1942)-Böyükxanımın əridir. Siyasi həyatın xəyal qırıqlıqlarını üzərindən atmaq üçün özünü 48 cildlik ensiklopediyasına verir. Sonralar cild sayını 54ə qaldırsa da əsla onu tamamlaya bilmir. Pozitivist elm anlayışına sahibdir. Hər gün iki şüşə içki içir.
Ceyran
Pavel Skoropadski
Birinci Dünya müharibəsi dövründə
1917-ci ilin avqustunda L.Kornilovun əmri ilə qoşunların döyüş effektivliyini artırmaq üçün Skoropadski öz korpusunu "Ukraynalaşdırmağa" başladı. Yenidən təşkil üçün korpus Medjiboja bölgəsinə köçürüldü. Rus əsgər və zabitləri 41-ci Ordu Korpusuna göndərildi, onların yerinə digər hərbi hissələrdə xidmət edən Ukraynalı əsgər və zabitlər gətirildi.
Səssiz ev
Personajlar
Metinin sevdiyi qız
Həsənin dostları
Pavel Skoropadski
Birinci Dünya müharibəsi dövründə
Ukraynalaşdırma başa çatdıqdan sonra 34-cü Ordu Korpusu Skoropadskinin komandanlığını davam etdirdiyi 1-ci Ukrayna Korpusu (Rusiya Respublika Ordusunun) adlandırıldı.
Səssiz ev
Personajlar
Mustafa və Sərdar
Doğan
Pavel Skoropadski
1917-ci ilin oktyabr-dekabrı
250px|thumb|right|Almaniya imperatoru [[II Vilhelm (Almaniya imperatoru)|II Vilhelm (solda) və Getman Skoropadski 1918-ci ilin avqustunda Spadakı Ali Komandanlığın Qərargahında görüşdə.]] 1917-ci ilin oktyabrında bolşeviklər hakimiyyətə gəldikdən sonra Skoropadski Ukrayna Mərkəzi Radasının hakimiyyətini tanıdı. Baxmayaraq ki, onun rəhbərlərinin sosialist ideyaları ona yad və qəbuledilməz görünürdü.
Səssiz ev
Personajlar
Doğan Darvınoğlu(1915-1967)– Bir müddən Kemah bölgəsində işlədikdən sonra Cənnəthisara anasının yanına qayıdır. Fərrux, Nilgün və Metinin atasıdır. O da atası kimi bir müddət sonra alkagola başlayır
Pavel Skoropadski
1917-ci ilin oktyabr-dekabrı
1917-ci ilin noyabr-dekabr aylarında Skoropadskinin 1-ci Ukrayna korpusu qərargah rəisi general Y.Safronovun hazırladığı Mərkəzi Rada və Ukrayna Xalq Respublikasına (UXR) təhlükə törədən bolşevik hərbi hissələrinin tərk-silah edilməsi planını həyata keçirdi. Korpus bölmələri strateji əhəmiyyətli dəmir yolu stansiyalarını - Vinnitsa, Jmerinka, Kazatin, Berdiçev, Bila Tserkva, Fastov stansiyalarını tutdu. Onlar bolşeviklərin Kiyevə gedən yolunu cənubdan bağladılar. “Qırmızı” eşelonların qarşısı alındı, tərksilah edildi və Kiyevdən yan keçərək Sovet Rusiyasına göndərildi.
Səssiz ev
Personajlar
Gül
Pavel Skoropadski
1917-ci ilin oktyabr-dekabrı
General Skoropadski Ukraynanın sağ sahilindəki bütün UXR qoşunlarının komandanı təyin edildi. Buna baxmayaraq, Mərkəzi Rada və UXR rəhbərliyi Skoropadskiyə qərəzlə yanaşmağı davam etdirdi. Onu hakimiyyət uğrunda mübarizədə gələcək rəqib hesab edir, aristokratın və keçmiş imperiyanın ən varlı adamlarından birinin UXR-nın maraqlarını səmimiyyətlə müdafiə edə biləcəyinə inanmırdı.
Səssiz ev
Personajlar
Gül Darvınoğlu(1922-1964)– Fərrux, Nilgün və Metinin anasıdır. Gül haqqında arıq, səssiz, varla yox arası biri kisi söz edirlər. Onu pişiyə bənzədirlər.
Pavel Skoropadski
1917-ci ilin oktyabr-dekabrı
Mərkəzi Rada ilə münasibətlərin kəskinləşməsinə 1917-ci il oktyabrın 6-da “Azad kazaklar” Ümumkrayna qurultayı tərəfindən Çigirində general Ataman seçilən Skoropadskinin artan populyarlığı da kömək etdi. Bu, xüsusi inam və hörmətin təzahürü idi və kütlələr arasında böyük nüfuza dəlalət edirdi. İstedadlı generalın artan populyarlığı, müstəqil davranışları, xüsusən də aristokratiya və maddi rifahı onu açıq şəkildə Bonapartist niyyətlərdə ittiham edən UXR-nin rəhbər hissəsini qıcıqlandırırdı.
Səssiz ev
Personajlar
İsmayıl
Pavel Skoropadski
1917-ci ilin oktyabr-dekabrı
Semyon Petlyuranın hərbi işlər üzrə baş katib vəzifəsindən uzaqlaşdırılmasından və onun yerinə Nikolay Porşun təyin edilməsindən sonra Skoropadskinin UXR rəhbərləri ilə münasibətləri tamamilə pisləşdi. Ali hərbi mükafatlara layiq görülən döyüş generalı ordunun təşkili ilə bağlı aktual problemlərin niyə heç vaxt onunla heç bir əlaqəsi olmayan bir şəxs tərəfindən həll edildiyini başa düşə bilmirdi.
Səssiz ev
Personajlar
Rəcəbin qardaşı. Topaldır.
Pavel Skoropadski
1917-ci ilin oktyabr-dekabrı
Skoropadskinin Ukrayna nizami ordusunun mövcudluğunun zəruriliyini sübut etmək üçün göstərdiyi bütün səylər boşa çıxdı. Skoropadskinin korpusu qış ərəfəsində yeməksiz, qış paltarı və ayaqqabısız qaldı. Ordunun təhcizatsız qalması və onlara soyuq münasibət döyüşçüləri ruhdan saldı. Korpusun hərbçiləri evlərinə dağılışmağına başladılar.
Səssiz ev
Personajlar
Metinin dostları
Pavel Skoropadski
1917-ci ilin oktyabr-dekabrı
Mərkəzi Rada rəhbərliyinin daimi təzyiqi ilə üzləşən general Skoropadski 1918-ci il ərəfəsində ataman - Mərkəzi Rada qoşunlarının baş komandanı vəzifəsindən istefa verməyə məcbur oldu. Eyni zamanda o, 1-ci Ukrayna korpusunun komandanı vəzifəsini də tərk etdi. Skoropadskinin baş komandan postundan getməsi ilə Ukrayna ordusu praktiki olaraq dağıldı.
Səssiz ev
Personajlar
•Fəxrünisə
Pavel Skoropadski
Ukrayna dövlətinin Getmanı
250px|thumb|left|Getman Skoropadski parad keçirir 1-ci kazak piyada diviziyası, 1918. 1918-ci il aprelin 29-da Ümumukrayna taxılçılarının qurultayında (torpaq sahibləri və iri kəndlilər, təxminən 6500 nümayəndə) Skoropadski bütün Ukraynanın Getmanı elan edildi. Getman hakimiyyətinin qurulması ilə çevriliş demək olar ki, qan tökülmədən baş verdi. Aprelin 30-na keçən gecə bütün mühüm dövlət qurumları Getman tərəfdarlarının nəzarətinə keçdi. Getmanın imzası ilə Kiyevdə dövlət başçısının səlahiyyətlərinin “bütün Ukraynanın getmanı” Skoropadskiyə verilməsindən, UXR-ın adının dəyişdirilərək Ukrayna Dövlətinə çevrilməsindən bəhs edən “Bütün Ukrayna xalqına məktub” paylandı. Ukrayna dövlətinin icra orqanı - Nazirlər Radası” torpaq alqı-satqı azadlığını bəyan etdi.
Səssiz ev
Personajlar
•Fikrət
Pavel Skoropadski
Ukrayna dövlətinin Getmanı
“Ukraynanın müvəqqəti dövlət quruluşu haqqında qanunlar” qəbul edildi. Ona əsasən, bütün sahələrdə geniş səlahiyyətlər almış getman “ataman” (Nazirlər Şurasının sədri) təyin etdi. Hökumətin tərkibini təsdiq edir və onları vəzifədən azad etmək səlahiyyətinə malik idi. Xarici siyasətdə ali vəzifəli şəxs, ali hərbi komandan, həmçinin amnistiya elan etmək hüququna, habelə hərbi və ya xüsusi fövqaladə səlahiyyətlərə malik idi. .
Səssiz ev
Personajlar
•Funda-vedatın bacısı
Pavel Skoropadski
Ukrayna dövlətinin Getmanı
Getman Mərkəzi Radanı və onun qurumlarını, torpaq komitələrini ləğv etdi. Respublikanı və bütün inqilabi islahatları dayandırdı. Bundan sonra UXR getmanın - ölkədə dövlətin, ordunun və məhkəmə sisteminin ali liderinin yarı monarxist avtoritar idarəçiliyi olan Ukrayna dövlətinə çevrildi.
Səssiz ev
Personajlar
•Gülnur
Pavel Skoropadski
Ukrayna dövlətinin Getmanı
Skoropadski öz fəaliyyətində köhnə bürokratiyaya və zabitlərə, iri torpaq sahiblərinə (Ukrayna Demokratik-Taxıl Partiyası və Torpaq Mülkiyyətçiləri İttifaqı) və burjuaziyaya (Protofis - sənaye, ticarət, maliyyə, kənd təsərrüfatı nümayəndələrinin birliyi) arxalanırdı. Mayın 3-də Poltava quberniya zemstvosunun sədri, iri torpaq mülkiyyətçisi olan baş nazir F.A.Lizoqubun başçılığı ilə nazirlər kabineti formalaşdırıldı. Nazir vəzifələrinin əksəriyyətini getman rejimini dəstəkləyən kadetlər tuturdu. 250px|thumb|right|Pavel Skoropadski ukraynalı dövlət xadimləri arasında, 1918. Mayın 10-da II Ümumkrayna Kəndli Konqresinin nümayəndələri həbs olundu və qurultayın özü dağıdıldı. Azadlıqda qalan nümayəndələr kəndliləri Skoropadskiyə qarşı mübarizəyə çağırdılar. Həmkarlar İttifaqlarının I Ümumkrayna Konfransı da Getman əleyhinə qətnamə qəbul etdi.
Səssiz ev
Personajlar
•Hülya
Pavel Skoropadski
Ukrayna dövlətinin Getmanı
1918-ci ilin mayı tezliklə bütün Ukrayna ərazisini bürüyən kəndli müharibəsinin başlanması ilə əlamətdar oldu. İyunun 3-də Ukrayna Sosial İnqilabçılarının çağırışı ilə Kiyev quberniyasının Zveniqorod və Taraşçanski rayonlarında üsyan baş verdi. Avqust-sentyabr aylarında Alman və Getman qoşunları Zveniqorod-Taraşçan üsyanını çətinliklə yatıra bildilər. Lakin üsyan yeni bölgələrə - Poltava, Çerniqov, Yekaterinoslav və Şimali Tavriyaya yayıldı.
Səssiz ev
Personajlar
•Mehmed
Pavel Skoropadski
Ukrayna dövlətinin Getmanı
Mayın sonunda getman hakimiyyətinə qanuni müxalifətin mərkəzi - Ukrayna Milli-Dövlət İttifaqı (Ukrayna Demokratik Taxılçılar Partiyası, Ukrayna Sosialist Federalistlər Partiyası, Ukrayna Müstəqil Sosialistlər Partiyası və Ukrayna Xalq Partiyasının iştirakı ilə) formalaşdı. Əvvəlcə rejimi və hökuməti mötədil tənqidlə məhdudlaşdıran Ukrayna Fəhlə Partiyası getdikcə daha radikal oldu. Avqust ayından Sol Sosialistlər İttifaqına qoşulduqdan və adını Ukrayna Milli Birliyinə (UMB) dəyişdirdikdən sonra bu təşkilat da partiyaya çevrilməyə başladı.
Səssiz ev
Personajlar
•Səlcuq və bacısı
Yadviqa (Bavariya-Landsxut hersoqinası)
Yadviqa Yaqellonka (Jadwiga Jagiellonka, Jadvyga Jogailaitė, Hedwig Jagiellonica, ) Polşa şahzadəsi və Yaqellon sülaləsinin üzvü, həmçinin evliliklə Bavariya-Landsxut hersoqinası idi.
Səssiz ev
Personajlar
•Turan
Yadviqa (Bavariya-Landsxut hersoqinası)
Həyatı
1457-ci ildə Krakovda anadan olub, Polşa kralı IV Kazimir və Avstriyalı Elizabetin böyük qızı idi.
Səssiz ev
Personajlar
•Turgay
Yadviqa (Bavariya-Landsxut hersoqinası)
Elçiliklər
1468-ci ildə, hələ 11 yaşında olanda Macarıstan kralı Matyaş Korvinus onunla evlənmək istədi və həmin ilin aprelin 8-də Olomouts yepiskopu Protas Çernohorski z Boskoviçi öz nümayəndəsi olaraq göndərdi. Macarıstan hökmdarı bu evliliklə Bohemiya taxt-tacı uğrunda rəqibi Podebradlı Georqa qarşı dəyərli müttəfiq qazanacağına ümid edirdi. Eyni zamanda, Maksimilianin atası Fridrix IV Kazimirin ikinci qızı Sofiya evlilik üçün danışıqlara başlamışdı; beləliklə, Polşa kralı Avstriya və Macarıstanın gələcək hökmdarlarının onun nəslindən olacağına zəmanət verəcəkdi. Matyaşın səyləri həm İmperator, həm də Papa II Pavel tərəfindən dəstəklənirdi. Bununla belə, IV Kazimirin Podebradlı Georq ilə 1462-ci ildən bəri ittifaqı var idi və bu, Polşanın Tevton ordeninə qarşı vuruşması Papa II Piyin şübhəsinə səbəb oldu. Bundan əlavə, şahzadənin anası Kraliça Elizabetin də Matyaşdan zəhləsi gedirdi :
Buna baxmayaraq, yepiskop Protas 27 aprel 1467-ci ildə anadan olan və imperatorun şərəfinə Fridrix adlandırılan kral IV Kazimirin yeni oğlunun vəftiz mərasimində xaç atası seçildi.
1469-cu ildə Bohemiya Krallığının katolik qrupla.mas; rəsmi olaraq tacı Matyaşa təqdim etdi. Podebradlı Georq Polşadan dəstək istədi, onların köməyi müqabilində IV Kazimirin böyük oğlu Vladislavın varisliyini vəd etdi. Bu Polşa-Bohemiya ittifaqından qorxan Matyaş yenidən Yadviqaya elçi düşdü amma yenə də rədd edildi. 20 oktyabr 1470-ci ildə IV Kazimir və Müqəddəs Roma İmperatoru III Fridrix Qrats şəhərində müqavilə imzaladılar və Yadviqa ilə Maksimilian arasında mümkün evlilik də müzakirə olundu.
Matyaş 1471-ci ilin iyulunda yenidən Yadviqaya elçi düşdü və 1473-cü ilin sentyabrında nəhayət ona qəti rədd cavabı verildi. 1473-cü ilin əvvəlində Bavariya-Münhen hersoqu IV Albert tərəfindən göndərilən iki elçi Polşaya gəldi; lakin IV Kazimir bu təklifdən imtina etdi, çünki o zaman o, artıq böyük qızı ilə Bavariya-Landsxut hersoqu IX Lüdviqin oğlu və varisi Georq arasında evlilik haqqında danışıqlar aparırdı.
Pavel Skoropadski
Ukrayna dövlətinin Getmanı
İyunun sonundan etibarən Alman komandanlığı getmandan müxalifəti və Antanta agentlərini geniş şəkildə həbs etməyi tələb etdi. İyulun 27-də Mərkəzi Radanın keçmiş deputatları Mixail Qruşevski, Vladimir Vinniçenko, Nikolay Porş, Semyon Petliura saxlanılaraq həbs edildilər. 30 iyul 1918-ci ildə Kiyevdə bir qrup Rus Sol Sosial İnqilabçı Ukraynadakı alman ordusu qrupunun komandiri feldmarşal fon Eyxhornu və onun köməkçisini öldürdü.
Yadviqa (Bavariya-Landsxut hersoqinası)
Evliliyi
center|thumb|917x917px|Landsxut toyu, 1880-ci il. Rudolf Seitz, Ludwig von Löfftz, August Spieß, Konrad Weigand
Kazimir Bohemiya Krallığı olan cənub-qərb sərhədlərini ilə qorumaq üçün Bavariya ilə daha sıx ittifaqa girməyə qərar verdi. 1473-cü ildə Polşa nümayəndələri Stanislav Kurozveçkii və Pavel Yasiençki Landsxut sarayına göndərildi. Nəticədə, 1474-cü il sentyabrın 7 və ya 10-da hersoq Yadviqaya rəsmən elçi düşdü. Danışıqlar dekabrın 30-da Lençitsa və Radom şəhərlərində aparıldı. Ertəsi gün nikah müqaviləsi bağlandı. Yadviqa 32000 Macarıstan zlotisi məbləğində cehiz aldı, növbəti beş il ərzində bu cehiz 5 hissə ilə ödənilməli idi. Polşa şahzadəsinin yeni evinə səyahətinin qiyməti 100000 zlotıya başa gəldi.
Gələcək cütlüyün yaxın qohum olması səbəbindən (Yadviqanın ana tərəfdən babası II Albert, Georqun ata tərəfdən nənəsi Avstriyalı Marqaretin qardaşı idi) Polşa kansleri Uriel Qorka 1475-ci ildə Romaya lazımi icazəni almaq üçün getdi. Həmin il mayın 26-da Papa IV Sikstus tərəfindən icazə verildi.
Yadviqa ailəsi ilə birlikdə Poznan şəhərinə gəldi və burada 1475-ci il oktyabrın 10-da onlarla vidalaşdı. Təxminən 1200 cəngavərdən ibarət böyük heyət ilə o, oktyabrın 23-də Vittenberqə gəldi. 14 noyabr 1475-ci ildə Yadviqa və onun xidmətçiləri Landsxuta çatdılar, bu, orta əsrlərdə məşhur Landsxut yoyu bayramına ilham verən hadisədir. Toy mərasimi həmin gün Müqəddəs Martin kilsəsində baş tutdu, mərasimi Zalsburq arxiyepiskopu Bernhard fon Ror idarə edirdi. Toyda bir neçə alman hökmdarı, o cümlədən imperator III Fridrix və onun oğlu Maksimilian, Brandenburq kürfürstü III Albert Axilles, Avstriya hersoqu Sigizmund, Pfals kürfürstü Filipp və digərləri iştirak edirdi. Ertəsi gün 9000 nəfərin iştirak etdiyi toy mərasimi keçirildi.
Ölümü
1479-cu ildə Yadviqa qayınatasının ölümündən sonra Bavariya-Landsxut hersoqinası oldu. Onun evliliyi uğursuz oldu; əri məşhur alkoqolik və qadın düşkünü idi. Cütlüyün beş övladı, üç oğlu və iki qızı olub. Lakin onların oğullarından heç biri Georqun ölümünə qədər sağ qalmadı və orta əsr Almaniyasında tətbiq olunan Salik qanununun məhdudiyyətlərinə görə, onların qızları hersoqluğu miras ala bilmədilər. Kişi övladlarının olmadığı halda qarşılıqlı varisliyi nəzərdə tutan Vittelsbax sülalə müqavilələrinin əksinə olaraq, Georq 19 sentyabr 1496-cı ildə öz vəsiyyətində öz torpaqlarını qızı Elizabetə miras qoydu, onu Pfals qolundan olan Ruprextlə evləndirdi. Bu da öz növbəsində Landsxut varislik müharibəsinə gətirib çıxardı.
1485-ci ildə Georq arvadını Landsxutdakı hersoq sarayından qovdu və onu Burqhauzen qalasına yerləşdirdi, o, öz sarayında və çoxsaylı qulluqçuları ilə birlikdə yaşayırdı. Məktublarını geborene Königin von Polen (doğumca Polşa kraliçası) kimi imzalayan Hedviq ailəsi ilə sıx əlaqə saxlamırdı. Yadviqa 18 fevral 1502-ci ildə Burqhauzen qəsrində gözlənilmədən öldü. Burqhauzen yaxınlığındakı Müqəddəs Georgi monastırında dəfn edildi. 1803-cü ildə monastır dünyəviləşəndə onun məzar daşı dağıdıldı. Ancaq əvvəllər məzarının yerləşdiyi yerdə kilsənin döşəməsində bir xatirə daşı var. 31 yanvar 1503-cü ildə qardaşı Polşa kralı Aleksandr Georqa məktub yazanda qeyd edirdi ki, Yadviqanın on bir ay əvvəl öldüyünü bilmirdi. İddiaya görə, avstriyalı anasına baxmayaraq, Yadviqa almanca az danışırdı və ya heç bilmirdi.
Pavel Skoropadski
İqtisadiyyat və sosial sahə
İqtisadiyyat və sosial sahədə Skoropadski hökuməti bütün sosialist dəyişikliklərini ləğv etdi: sənaye müəssisələrində iş gününün uzunluğu 12 saata qədər artırıldı, tətillər və çıxışlar qadağan edildi.
Dövlət və Torpaq bankları yaradıldı. Dəmir yollarının işi bərpa edildi.
1917-ci ilin sonu və 1918-ci ilin əvvəllərində özünü göstərən böhran meylləri sənayedə də davam etdi. Ciddi müxalifət təhlükəsi tətil hərəkatı, həmkarlar ittifaqları və sənayeçilərin təşkilatlarından gəlirdi.
Aqrar məsələ
Mərkəzi Radanın 31 yanvar 1918-ci il tarixli torpaq qanunu ləğv edildi. Torpaq mübahisələrini həll etmək və torpaq islahatı layihəsini hazırlamaq üçün Skoropadskinin sədrliyi ilə (1918-ci il oktyabr) Ali Torpaq Komissiyası da daxil olmaqla Torpaq komissiyaları yaradıldı.
İri torpaq mülkiyyətçiliyi bərpa edildi. İcma torpaqlarının ayrılması və satışı ilə kəndlilərin torpaq hüququ təsdiq edildi ki, bu da orta torpaq mülkiyyətçilərinin geniş təbəqəsinin formalaşmasına kömək etməli idi. Pavel Petroviç Skoropadski öz xatirələrində aqrar islahatın fiziki çərçivəsini təsvir edən bir sıra aspektləri qeyd edir, məsələn:
250px|thumb|right|Getmanın iqamətgahının yerləşdiyi Kiyevin İnstitutskaya küçəsi 20/8-də Pavel Skoropadskinin xatirə lövhəsi (16 iyul 2013-cü ildə açılıb). Dövlətin taxıl monopoliyası qorunub saxlanıldı. Getman Skoropadski özü də buna qarşı idi, lakin xatirələrində yazdığı kimi, almanlar bu monopoliyanı onun üzərinə qoymuşdular. Kəndlilər tərəfindən toplanan məhsulun əhəmiyyətli hissəsi rekvizisiyaya məruz qaldı. Natura şəklində vergi tətbiq edildi. Brest-Litovsk müqaviləsinə əsasən Ukraynanın Almaniya və Avstriya-Macarıstan qarşısında öhdəlikləri var idi, bu addım da onları yerinə yetirmək üçün atıldı.
Skoropadski hökumətləri iri mülkədar və orta kəndli təsərrüfatlarının bərpasına arxalanırdı ki, bunda alman-avstriya işğalçı hakimiyyət orqanları da maraqlı idi. Getmanı dəstəkləyən torpaq mülkiyyətçiləri müharibədən viran qalan Ukraynadan Almaniya və Avstriya-Macarıstanın tələb etdiyi kimi, kiçik kəndli təsərrüfatlarının kənd təsərrüfatı məhsullarının irimiqyaslı kommersiya istehsalını təmin edə bilmədiklərini bəyan etdilər. Sonuncular isə öz növbəsində Ukraynanı sənaye malları və kənd təsərrüfatı alətləri ilə təmin etmək üzrə öhdəliklərini yerinə yetirə bilmədilər. Sonuncular isə öz növbəsində Ukraynanı sənaye malları və kənd təsərrüfatı alətləri ilə təmin etmək üzrə öhdəliklərini yerinə yetirə bilmədilər. Bu hallar Ukrayna cəmiyyətində onsuz da gərgin olan siyasi və sosial-iqtisadi vəziyyəti son həddə çatdırdı. Getmanın cəza dəstələrinin repressiv hərəkətləri əhalini silahlı müqavimətə sövq etdi.
Hərbi siyasət
1918-ci il iyulun 24-də Ukrayna Dövlətinin Nazirlər Radası məcburi hərbi xidmət haqqında qanun qəbul etdi. Radada Baş Qərargah tərəfindən hazırlanmış ordunun təşkili planını təsdiq olundu. Sülh dövründə ordunun sayının 300 mindən çox artırılması planlaşdırılırdı. Halbuki 1918-ci ilin noyabrında silahlı qüvvələrin faktiki sayı 60 minə yaxın idi. Ukrayna dövlətinin ordusunun piyada və süvari alayları peşəkar idi. Onların özəyini 1914-cü ilə qədər Ukraynada yerləşən və 1917-ci ildə “Ukraynalaşdırılan” keçmiş Rusiya İmperator Ordusunun alayları təşkil edirdi. Alayların ¾-ə keçmiş komandirlər rəhbərlik edirdi. Getman ordusunda bütün mövqeləri bolşeviklər tərəfindən ləğv edilmiş Azad Rusiya İnqilab Ordusunun (keçmiş Rusiya İmperator Ordusu) rus zabitləri və generalları tuturdu. Onların bəziləri ukraynalı idi, bir çoxu Ukraynanın yerliləri idi və ya burada xidmət edirdilər. Lakin milliyyətcə ukraynalı deyildilər.
Ukraynada hakimiyyətin icazəsi ilə bolşeviklərə qarşı, lakin “vahid və bölünməz Rusiya naminə” çıxış edən rus könüllü təşkilatları fəal şəkildə yaradılıb və fəaliyyət göstərirdi. 1918-ci ilin yayında Ukrayna və xüsusən də Kiyev bir növ “sabitlik adasını” təəssüratı yaradırdı. Buna görə də şəhər bolşeviklərdən Petroqraddan, Moskvadan və Rusiya imperiyasının digər bölgələrindən qaçanların hamısının cazibə mərkəzinə çevrilmişdi.
Getman rejiminin süqutu
1918-ci il noyabrın 14-də, Kompeyn atəşkəsi haqqında xəbərdən bir neçə gün sonra Getman Skoropadskyi "Xartiya"nı - "Ümumrusiya Dövlətinin çoxdankı qüdrətini və gücünü" müdafiə edəcəyini bəyan etdiyi bir manifest imzaladı. O, böyük Rusiyanın yenidən qurulması yolunda ilk addım kimi Ümumrusiya Federasiyasının qurulmasına çağırdı. Manifest müstəqil Ukrayna dövlətçiliyini yaratmaq üçün Ukrayna milli hərəkatının bütün səylərinin iflasa uğraması demək idi. Bu sənəd, nəhayət, Ukrayna federalistlərinin, Ukrayna hərbçilərinin və ziyalılarının əksəriyyətini getmandan uzaqlaşdırdı.
Ukraynada UXR Deriktoriyasının rəhbərliyi altında Getman əleyhinə üsyan baş verdi. Bir ay ərzində Semyon Petlyuranın komandanlığı ilə Getman hakimiyyəti rejimi üsyançılar və Direktoriya tərəfinə keçən getman qoşunları tərəfindən devrildi. 1918-ci il dekabrın 14-də Skoropadski hakimiyyətdən imtina haqqında manifest imzaladı və gedən alman qoşunları ilə birlikdə Kiyevdən mühacirətə getdi. Bu tarixi hadisəni Mixail Bulqakov özünün “Ağ Qvardiya” romanında kifayət qədər ətraflı təsvir edib.
Sonrakı taleyi
Pavel Skoropadski Almaniyada Berlin-Vansi, Alzenştrasse, 17-də mülki şəxs kimi yaşayırdı. Almaniya hakimiyyət orqanları ona ildə 10 min mark pensiya təyin etmiş və 1926-1927-ci illərdə borclarını ödəmək üçün 45 min mark ayırmışdı.
İkinci Dünya müharibəsi zamanı o, Almaniyanın yeni hakimiyyət orqanlarının əməkdaşlıq təklifindən imtina etdi. Eyni zamanda, Skoropadski 1939-1941-ci illərdə Berlində nəşr olunan "Нація в поході" jurnalını təsis etmişdi.
1945-ci ilin aprelində evakuasiya zamanı Regensburq yaxınlığındakı Platlinq stansiyasının İngilis-Amerika təyyarələri tərəfindən bombalanması nəticəsində ölümcül beyin silkələnməsi keçirdi. Bir neçə gün sonra Skoropadski Metten monastırının xəstəxanasında vəfat etdi və orada dəfn edildi. Pavel Skoropadski sonra Oberstdorfda (Bavariya) yenidən dəfn olundu.
Səssiz ev
Personajlar
•Vedat
Pavel Skoropadski
Ailəsi
250px|thumb|right|Aleksandra Petrovna Skoropadski, həyat yoldaşı
Səssiz ev
Personajlar
•Zeynəb
Cənnəthisar əsnafı
Pavel Skoropadski
Ailəsi
Skoropadskilərin 6 övladı var idi:
Səssiz ev
Personajlar
•çaycı Cəmil
Pavel Skoropadski
Mükafatları
Xarici mükafat
Səssiz ev
Personajlar
•sütcü Nevzat və həyat yoldaşı Cənnət
Pavel Skoropadski
Xarici keçidlər
Скоропадский Павел Петрович.
Səssiz ev
Personajlar
•qəssab Mahmud
•balıqçı Rasim
•baqqal Nəzmi
•əczaçı Kəmal bəy və həyat yoldaşı
Orxan və Şövkət
Orxan(Pamuk) və Şövkət (Pamuk) qısa bir neçə cümlə ilə romanda yer alırlar.
Yazarın düşüncələri
Orxan Pamukun səssiz ev əsəri ilə bağlı düşüncələri əsərin oxucular tərəfindən aydın şəkildə anlaşılmasında böyük rol oynayır
Yazarın romanına baxışı
Səssiz evin gəncləri haqqında
Bu gün ölkəsini yalnız mədəni və köklü şəkildə dəyişdirməyi hədəfləyən tanışlar azdır. Təəssüf ki, Selahattin bəyin ensiklopedist nəvələri onun kimi öz ensiklopediyalarını yaza bilmirlər. Bu gün düşünürəm ki, fikir idxalçısı kimi Selahattin bəy qədər radikal deyilik. Nəticədə, Selahattin bəy kimi insanları aşağı qiymətləndirdiyimin düşünülməsini istəmirəm.
Səssiz evin aldığı mükafatlar
1984 Madaralı Roman Ödülü
1991 Prix de la découverte européenne (Avropa kəşf mükafatı)
Candaroğlu İsmayıl bəy
Candaroğlu İsmayıl bəy — 10. Candaroğulları bəyi.
Həyatı
Atasının 3 illik qısa səltənəti və ölümünün ardından 1443-cü ildə bəyliyi ələ aldı. Kəmaləddin ünvanıyla anılan İsmayıl bəy dönəmində yenidən taxt mübarizəsi başladı. Belə ki, kiçik qardaşı Qızıl Əhməd bəy Osmanlı lara sığınaraq dəstək istəmiş, buna baxmayaraq yalnız Bolu sancağı nı ala bilmişdir. Bu səbəblə İsmayıl bəy 1444-cü ildə Sultan Murad a elçi və hədiyyələr göndərərək Osmanlı larla ittifaqını yenilədi. Ancaq II Mehmed in, həmin il baş tutan ilk cülus unun ardından bu sülh siyasətini dəstəkləmədiyi görüldü. Cəmi 2 il sonra Sultan Murad ın hakimiyyəti ələ almasıyla Osmanlı-Candaroğlu münasibətləri yenidən yaxşılaşdı. 1450-ci ildə Dulqədiroğlu Süleyman bəy in qızıyla evlənən Mehmed Çələbi nin toy mərasiminə qatılan İsmayıl bəy, beləcə gələcək sultanla münasibətləri yaxşılaşdırdı. Belə ki, onun ertəsi il taxta çıxmasının ardından bu dostluq münasibəti davam etdi. Hətta 1453-cü ildə baş tutan Konstantinopol mühasirəsi nə hərbi dəstək göndərmiş, bəzi mənbələrə görə, döyüşdə şəxsən iştirak etmişdir.
Ancaq Konstantinopolun fəthi ndən sonra Fateh Sultan Mehmed in Anadolu birliyini təmin etmə siyasətindən Candaroğulları da öz payını aldı. İsmayıl bəy müttəfiq axtarışına başladı və Trabzon imperatoru nun vasitəçiliyi ilə Avropa dakı xristian dövlətlərdən yardım tələb etdi. Belə ki, 1460-cı ildə Roma ya göndərilən elçilər arasında İsmayıl bəyin də elçiləri yer alırdı. Digər tərəfdən Trabzon imperatoru, Ağqoyunlu sultanı Uzun Həsən və Qaramanoğulları yla Osmanlı lar əleyhinə yeni bir ittifaq qurmaq istəsə də, Fateh Sultan Mehmed in ertəsi il Kastamonu nu, ardından Sinop u ələ keçirməsiylə bu ittifaq baş tutmadı. Ələ keçirilən İsmayıl bəy bağışlandı və Bursa yaxınlığındakı Yenişəhər və Yarhisar mülklərini iqta olaraq aldı. Bundan başqa oğlu Həsən bəy də Bolu sancaqbəyliyi nə təyin edildi. Qardaşı Qızıl Əhməd bəy isə Moreya sancaqbəyi təyin edildi. Ancaq qardaşının buna etiraz edərək Uzun Həsən ə sığınması səbəbilə 2 qardaşın Anadolu da qalması münasib görülməmiş, bu bəhanə edilərək İsmayıl bəy Plovdiv ə göndərilmişdir. 1479-cu ildə burada vəfat edən İsmayıl bəy burada inşa etdirdiyi İbn Qasım məscidindəki türbəyə dəfn edildi. Ancaq bu məscid Birinci Dünya Müharibəsi illərində bolqarlar tərəfindən dağıdıldı.
İsmayıl bəy dönəmində elm və incəsənət sahələrində mühüm irəliləyiş müşahidə olunmuşdur.
Ailəsi
Hələ atasının sağlığında ikən 1440-cı ildə Sultan Murad ın qızlarından Xədicə Sultanla evləndirilmişdir. Bu nigahdan iki oğlu dünyaya gəlmişdir.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
KamAZ-43255
Kamaz — 43255-2007-ci ildən etibarən bort Kamaz-43253 əsasında daş Avtomobil Zavodu (Kamaz) tərəfindən buraxılan iki oxlu yük maşını.
Molla Rüstəm məscidi
Molla Rüstəm məscidi - İranın Şərqi Azərbaycan ostanı nda, Marağa şəhəri ndə yerləşən Səfəvilər dövrünə aid qədim məscid. Bu tarixi abidə Marağa şəhərinin Molla Rüstəm meydanının yaxınlığında yerləşir. İran İslam İnqilabından sonra məscidin adı dəyişdirilərək İmam Xomeyni məscidi olmuşdur.
Məscidin mülkiyyəti Vəqf İdarəsinə məxsusdur. Abidə 2003-cü ildə İran Mədəniyyət və Turizm idarəsi tərəfindən 8909 nömrəsi ilə qeydiyyata alınıb.Binanın bir hissəsi İran Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin nəzarəti altında təmir və bərpa olunub.
Tarixi
Məscidin memarlıq üslubuna diqqət yetirdikdə onun düzbucaqlı formada inşa edildiyini görmək mümkündür. Bu plan əsasən Səfəvi dövrü məscidlərinin ənənəvi xüsusiyyəti hesab olunur. Bundan əlavə, məscidin daxili dekorasiyasında, müqərnəsli sütun başlıqlarını, taxta sütunlarını, taxta tavanları və digər üslub xüsusiyyətlərini nəzərə alsaq məscidin Səfəvilər dövrü nə aid olduğunu söyləmək mümkündür. Qacarlar dövründə Molla Rüstəm məscidinin bir çox yeri, xüsusən də onun tavanındakı işçilik nümunələri və şerlər bərpa olunmuşdur. Məscidin içərisindəki lövhələrdə hicri 1263 (1846) tarixi görünür və bu tarix Qacar dönəminə təsadüf edir. Günümüzdə məscid istifadəyə açıqdır.
Kitabəsi
Məscidin inşa tarixini göstərən bir kitabə yoxdur. Lakin məscidin şimal tərəfində, girişdən yuxarı solda mərmərdən 40x60 sm ölçüdə kitabə vardır. Kitabənin üzərində məscidin bərpa tarixi yəni hicri 1263-cü il (1846) yazılıb. Həmçinin bu kitabənin üzərində: Məscid Nəsirəddin şah dövründə Hacəli xan Müqəddəm Maraği tərəfindən bərpa edilmişdir sözləri oxunur.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Məscid plan olaraq çoxayaqlı taxta dayaqlı plan tipində tikilmişdir. Məscidin ölçüləri 25,6x19,4 m, hündürlüyü 4,5 m-dir. İbadətgahda hər cərgədə 7 sütun olmaqla, 5 cərgə sütundan istifadə edilib və ümumilikdə 35 taxta sütun var. Ümumilikdə isə məsciddə 40 sütun mövcuddur. Bunun səbəbi Məhəmməd peyğımbər tərəfindən 40 ədədinin müqəddəs sayılmasıdır. 40 sütun Səfəvi dövrü abidələrinə məxsus memarlıq xüsusiyyətlərindən biri hesab olunur. Buna İsfahanda yerləşən məşhur Çəhəl sütun sarayı nı misal göstərmək olar. Abidənin şimal cəbhəsi 33,5 m, cənub cəbhəsi 28 m, qərb 21,3 m, şərq cəbhəsi isə 30 m-dir. Məscidin iki giriş hissəsi var, bu giriş bölmələri məscidin şimal tərəfindədir. Məscidin nisbətən qərbdə yerləşən giriş qapısı müqərnəsli tacqapıdır. Bu qapı sivri uclu kəmərin içinə yerləşdirilib və üzərində suvaqdan hazırlanmış müqərnəslər var. Müqərnəsin altında bitki formalı bəzəklər var. Bundan əlavə, sivri uclu kəmərin içərisində gipsdən hazırlanmış həndəsi ornamentlər nəzərə çarpır. Bu girişdə kərpiclər ornamentli üfüqi və şaquli şəkildə düzülmüşdür. Sonradan girişə dəmir pəncərə və dəmir qapı əlavə edilmişdir. Müqərnəs li girişin üzərində eni təqribən 1 m olan taxta saçaqlar var. Ümumiyyətlə Molla Rüstəm məscidində iki növ ornament var, birincisi taxta dirəklərdəki müqərnəs oymaları, digəri isə taxta tavandakı xətlərdir.
Məscidin həmçinin mətbəxi və yemək paylama otağı da var. Zəkat yeri ianələrin qəbul edildiyi, qida və geyimlərin paylandığı yerdir. Burada kərpicdən hörülmüş 4 dairəvi sütun yerləşir. Otağın tavanı qış ibadətgahının zəminidir. Burada da heç bir bəzək ünsürünə rast gəlinmir.
Məscidin ornament və bəzəkləri kərpiclərin şaquli və üfiqi düzülüşü ilə əldə edilmişdir. Məscidin inşaasında daş, kərpic, şirli kərpic, taxta və suvaqdan istifadə edilib.
KamAZ 55102
Kamaz-55102 (rus k-55102) - "KAMAZ" zavodunun yanlarında yerləşən yük maşını. 1980-ci ildən inşa edilən dump truck kənd təsərrüfatı məqsədləri üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Sürixdə islam mərkəzinə silahlı hücum (2016)
Sürixdə islam mərkəzinə silahlı hücum - 2016-cı ilin 19 dekabr tarixində İsveçrənin Sürix şəhərində yerləşən İslam mərkəzinə qarşı törədilmiş silahlı hücum. Hadisə nəticəsində həlak olanlar barəsində məlumat verilməsə də, üç nəfərin müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri aldığı bildirilir.
Arxa plan
Silahlı hücum 2016-cı ilin 19 dekabr tarixində Sürix şəhərində axşam saatlarında törədilmişdir. Dəmiryolu vağzalının yaxınlığında yerləşən İslam Mərkəzinin hədəf alındığı silahlı hücumun bir nəfər tərəfindən törədildiyi ehtimal olunur. Hadisədən dərhal sonra Sürix polisi ərazisini nəzarətə götürsədə cinayətin ilkin motivlərini müəyyənləşdirilə bilməmişdir. 20 Minuten qəzeti yerli əhalinin hadisədən sonra dəmiryolu vağzalının yaxınlığında sürətlə qaçmaqda olan bir şəxsin müşahidə etdiklərini bildiriblər.
Nizami parkı
Nizami adına Mədəniyyət və İstirahət parkı — Bakı şəhəri Xətai rayonunda yerləşən mədəniyyət və istirahət parkı. Bakı şəhərinin ən qədim parklarından biri. Nobel qardaşları tərəfindən XIX əsrin sonlarında Bakıətrafı qəsəbə olan Qara Şəhərin sərhəddində öz şirkətinin işçiləri üçün salınmış yaşayış kəndi Villa Petrolea ərazisində yerləşir. Parkın ümumi sahəsi 13,6 hektardır. Geniş ərazidə yerləşən sənaye landşaftında olan bu park Abşeronun bağ-park memarlığına müsbət təsir göstərmişdir. 1920-ci ildən sonra Villa Petroleanın keçmiş bağı Lunaçarskinin, sonralar Almaniyanın eyniadlı rus qəzetinin şərəfinə "Rote-Fan" adlandırılıb. 1991-ci ildə Azərbaycan respublikası müstəqillik qazandıqdan sonra isə Nizami Gəncəvinin adını daşımağa başlamışdır.
Parkda uzun illər "Luna Park" adı ilə əyləncə mərkəzi fəaliyyət göstərib. Bu səbəbdən ərazi qeyri-rəsmi "Luna Park" adlanırdı. Prezident İlham Əliyevin 2021-ci il 19 aprel tarixli Sərəncamı ilə parkda yenidənqurma işləri aparılıb. Parkın ərazisində yerləşən bir və ikimərtəbəli inzibati binalar əsaslı təmir və yenidən qurulub, süni göl yaradılıb. 1938-ci ildən mövcud olan amfiteatr və yay kinoteatrı bərpa edildi. Parkda iki fəvvarə kompleksləri və müasir işıqlandırma sistemi də qurulub. Parkın ərazisində abadlıq işləri aparılmış, minlərlə ağac, kol, bəzək bitkiləri əkilib. Park hazırda 11,2 hektar əraziyə malikdir.
Yaradılması
1882–1883-cü illərdə Abşeron yarımadasında neft yataqlarının işlənilməsi ilə məşğul olan Nobel qardaşlarının səyi ilə şirkətin işçiləri üçün Bakıda Ağ-Qara şəhərlərin sərhəddində "Neft Villası" (Villa Petrolea) qəsəbəsi salınmışdır. Şirkət bir-iki il ərzində bağda 10,26 hektar yaşıllıq sahəsi yaratmağa nail olub. Demək olar ki, eyni əraziyə (10,03 hektar) 1920-ci ilə qədər Bakı şəhərinin ictimai əkinləri sahələri, şəhər divarlarından kənarda tikililərin mövcud olduğu 80 il ərzində əldə edilməyə müvəffəq olunub.
Bekle neft tullantıları ilə çırklənmiş ərazi ilə tanış olduqdan sonra park üçün münbit torpağın çatdırılmasını tələb etdi. Tezliklə Lənkəran qəzasından təzə torpaqla dolu barjalar şirkətin Qara şəhərdəki estakadasına yanaşmağa başladı. Lakin suvarma üçün şirin suyun verilməsi məsələsi daha çətin məsələ oldu. Nobel qardaşlarının şirkəti Həştərxan səfərindən qayıdan tankerləri ballast kimi Volqa suyu ilə dolduraraq Qara şəhərin estakadalarına göndərməyi əmr etdi. 250px|thumb|right|Villa Petrolea 1897-ci ildə Beləliklə, Ağ və Qara şəhərlərin qovşağında Villa Petrolea adlı bir bağ meydana gəldi. Bağban E.Bekle Abşeronun təbii xüsusiyyətlərini öyrənmiş, Villanın planlaşdırılması və həcm-məkan strukturunun həlli üçün ağac növlərinin seçilməsinə xüsusi diqqət yetirmişdir. Bekle Lənkəran, Tiflis, Batum və digər şəhərlərdə əkin materialı seçmiş, həmçinin Rusiya və Avropadakı tingliklərdən sifariş etmişdir.
Qurulması
Villanın parkında 80 minə yaxın kol və ağac böyüyürdü. Onların arasında çoxlu sayda meyvə ağacları var idi. Relyef (dənizə doğru yamac ilə), yaşayış və digər binaların yerləşdirilməsi və əsas xiyabanların istiqamətlərinin seçilməsi Villa Petroleanın planlaşdırılması strukturunu müəyyən etdi. Bir çox cığır və xiyabanlar çiçək bağları və ya ağaclar qruplaşdırılan binalara aparırdı. Əsas yollar müşahidə platformalarına doğru gedirdi. Oradan sıx yaşıllıqların arasından Qara şəhərin zavod bacalarını, sonra isə Xəzər dənizini görmək mümkün idi. Roma motivlərindən istifadə edilməklə eklektik ruhda işlənmiş cənuba xas terraslar, eyvanlar və eyvanları olan binaların və baş planın memarının adı müəyyən edilməmişdir. Bununla belə, Villanın baş planı, terraslarla bağlı məharətlə işlənmiş şaquli düzülüş və parkın kompozisiya ideyası bu işin memarı olduğunu sübut edir.
Memarlıq elmləri doktoru Şamil Fətullayev hesab edir ki, bütün bunları adı açıqlanmayan bir memar Beklenin birbaşa iştirakı ilə hazırlayıb. Sahil bulvarının əsas hissəsinin layihələndirilməsi prosesində memar Kazimir Skureviç və şəhər bağbanı Vasilyevin işində də eyni birlik müşahidə edilib. Fətullayevin sözlərinə görə, "geniş ərazidə yerləşən sənaye landşaftında olan bu möhtəşəm park Abşeronun bağ və park memarlığına müsbət təsir göstərib, burada kapitalist Bakı memarlığında yeni mövzu açan bağ villaları yaradılıb".
Parkın adının dəyişdirilməsi
1931-ci il iyulun 9-da Bakı Neftçilərinin Mədəniyyət və İstirahət Parkında "Rote-Fan" Qırmızı Bayrağının gəlişinə həsr olunmuş neftçilərin ümumBakı toplantısı keçirildi. Mitinqdə alman kommunistlərinin lideri Ernest Telmana teleqram göndərilməsi qərara alındı. Sonradan bu hadisənin şərəfinə mitinqin keçirildiyi parka "Rote-Fan" Mədəniyyət və İstirahət Parkı adı verildi.
Bakının fəhlə rayonundakı "Rote-Fan" mədəniyyət və istirahət parkı 1932-ci il mövsümündə radio verilişləri simfonik orkestrinin xalq çalğı alətləri orkestri ilə birlikdə böyük silsiləli konsertləri ilə açıldı.
Parkın yenidən qurulması
Rəqs meydançasının arxasında "sərbəst istirahət xiyabanı" üçün böyük bir sahə ayrılmışdı. Burada park-meşə ab-havasının yaradılması nəzərdə tutulmuşdu, ağaclar əkilmiş, qazonlar yaradılmışdır. Parkın hovuzunun mərkəzində fontan və səhnə ilə su ilə əhatə olunmuş yaşıl bir ada təşkil etmək planlaşdırılırdı. Parkın heykəllərlə bəzədilməsi də layihədə nəzətdə tutulurdu. Pavilyonlar və köşklər dəyişdirilirdi. Parkda idman stadionunun tikintisi də nəzərdə tutulmuşdu. Yenidənqurma işlərinin 1941-ci ildə başa çatdırılması planlaşdırılırdı.
Müasir dövr
1991-ci ildə Azərbaycan respublikası müstəqillik qazandıqdan sonra isə Nizami Gəncəvinin adını daşımağa başlamışdır. Uzun illər parkda "Luna Park" adı ilə əyləncə mərkəzi fəaliyyət göstərib. Prezident İlham Əliyevin 2021-ci il 19 aprel tarixli Sərəncamı ilə parkda yenidənqurma işlərinə başlanıb.
2021-ci ildə abadlıq işləri çərçivəsində parkın ərazisində yerləşən bir və ikimərtəbəli inzibati binalar əsaslı təmir və yenidən quruldu, süni göl yaradıldı. Yenidənqurma işləri çərçivəsində 1938-ci ildən mövcud olan amfiteatr və yay kinoteatrı bərpa edildi. Parkda iki fəvvarə kompleksləri və müasir işıqlandırma sistemi də qurulub. Burda istirahət köşkləri, müxtəlif ölçülü skamyalar, idman qurğuları quraşdırılıb, uşaq əyləncə kompleksi yaradılıb. Yay kinoteatrının qarşısında çay daşlarından köhnə üslubda qala divarı tikilib. Parkın ərazisində abadlıq işləri aparılmış, minlərlə ağac, kol, bəzək bitkiləri əkilib. Park hazırda 11,2 hektar əraziyə malikdir.
Bala Ağayev
Bala Məmməd oğlu Ağayev — 1944–1953-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin sayca 8-ci direktoru (rektoru), kənd təsərrüfatı elmləri doktoru və professor.
Həyatı
1910-cu ildə Şuşada anadan olmuşdur. 1989-cu ildə vəfat etmişdir.
Təhsili
Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetində (o dövrki adı ilə AKTİ) ali təhsil almışdır.
Fəaliyyəti
Bala Ağayev kənd təsərrüfatı elmləri doktoru, professor, torpaqşünaslıq və meliorasiya üzrə görkəmli alim, Macarıstan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü, Təbriz Universitetinin fəxri professoru seçilmişdir. Onun Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinə rəhbərlik etdiyi dövrdə meşə təsərrüfatı fakültəsi yaradılmış, tələbə qəbulu planı və məzunların sayı əhəmiyyətli dərəcədə artmış, əvvəlki illərdən fərqli olaraq 1950–1953-cü illərdə kənd təsərrüfatına xeyli ali təhsilli mütəxəssis göndərilmişdir.
Yaponiya imperatorları siyahısı
Aşağıda Yaponiyanı idarə edən imperatorların siyahısı verilmişdir. İlk 28 imperatorun hakimiyyəti üçün verilən tarixlər ənənəvi olaraq qəbul edilir. Yapon İmperatorluğunun, xüsusilə ilk 16-sı dövründə hələ qurulmaması böyük bir ehtimaldır.
Yaşayan keçmiş imperatorlar
Hirohito (1901-1989) 7 yanvar 1989-cu ildə 88 yaşında vəfat etdi və ölən son keçmiş imperator oldu.
Kələntər (Kəleybər)
Kələntər - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Adnan Azar
Adnan Azar,, Türk şair.
TED Qeysəriyyə Kollecini və Ankara Universiteti Dil və Tarix-Coğrafiya Fakültəsi Arxeologiya ixtisasını bitirmişdir. Bir müddət Orta Doğu Texniki Universiteti`ndə Sosial Elmlər üzrə oxumuşdur. Şeirləri "E", "Göstəri", "Şeir-lik", "Yarın", "Yazko Ədəbiyyat", "Varlıq" kimi dərgilərdə dərc olunmuşdur. 1981-ci ildə "Akademiya Kittabevi Şeir Başarı Mükafatı"na layiq görülmüşdür.
10 yanvar 2014-cü ildə uzun müddət müalicə aldığı ağciyər xərçəng xəstəliyindən həyatını itirdi.
İkinci Xarkov döyüşü
İkinci Xarkov döyüşü — Alman qüvvələrinin hücumu sovet qüvvələrinin 12 - 28 May 1942-ci ildə İzyum körpüsündən etdikləri hücumuna qarşı edildi. Alman hücumunun operativ məqsədi Sovet hücumlarının həyata keçirildiyi Donets çayındakı Sovet İlium körpüsünün (Barvenkovo ​​çarxı) aradan qaldırılmasıdır. Qırmızı Ordunun 1941-1942-ci il qış hücumu Alman Mərkəzi Ordu Qrupunu Moskvadan geri çəkdi. Ancaq bu əks-hücumlar zamanı Stavka bütün ehtiyat qüvvələrdən istifadə etdi. Sürpriz əks-hücumla uğursuz olan Qırmızı Ordu Xarkov Hücumu, Stavka tərəfindən strateji təşəbbüsün möhkəmləndirilməsi üçün edilən həmlə idi.
12 may 1942-ci ildə Marşal Semyon Timoşenkonun komandanlığı altında sovet qüvvələri qış hücumu zamanı Almaniyanın 16-cı Ordusuna qarşı ümumi hücuma başladı. Əvvəlcə uğurlu olan hücum Almaniyanın əks-hücumları tərəfindən dayandırıldı. Stalin və bir sıra qərargah zabitləri Alman 6-cı Ordusunun gücünü düzgün qiymətləndirməkdə ciddi səhvlərə yol verdilər. Üstəlik, yeni hazırlanan Qırmızı Ordu qüvvələrinin gücünü həddən artıq qiymətləndirdilər. Bu səhvlər alman qüvvələrini Sovet qoşunlarını cəbhənin qalan hissəsindən təcrid etməyə şərait yaratdı.
Ümumi vəziyyət
1941-ci ilin oktyabrında Rostovu geri alan Qırmızı Ordu, Moskvaya qarşı ümumi hücumda Alman qüvvələri ilə qarşı-qarşıya gəldi və dərhal əks-hücuma başladı. 1942-ci ilin fevral ayının sonunda Qırmızı Ordunun gücünün tükənməsi nəticəsində bu hücumlar dayandı. Bu tarixdən etibarən Şərq Cəbhəsində silahlar bir müddət susdu. Stalin almanların artıq ölüm yatağında olduğunu bildirdi. Onun sözlərinə görə, Wehrmachtın hücum gücü tükənmiş və 1942-ci ilin yazında və ya yayında dağılacaqdır. Bu fikri 7 noyabr 1941-ci ildə etdiyi bir nitqində ifadə etdi. Nəticədə düşmənin zəif olduğunu qəbul edərək, erkən yazda yeni bir ümumi hücum başlatmaqla Qırmızı Ordunun qış əks hücumları ilə uğurlarını genişləndirmək qərarına gəldi.