cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cənnə Böyük məscidi
Mədəni əhəmiyyəti
1930-cu ildə Cənnə məscidinin oxşarı Fransanın cənubunda Frejyus şəhərində tikilib. Məscidin başqa bir oxşarı Missiri məscidi sementdən tikilib və orijinal rəngləri təqlid etmək üçün qırmızı oxra ilə boyanıb. Oxşar məscid qış zamanı bölgəyə yerləşdirilən fransız ordusunda Qərbi Afrika müstəmləkə ordusu kimi fəaliyyət göstərən a məscid kimi xidmət etmək üçün nəzərdə tutulmuşdu.
Takaşi Kasahara
(d. 26 mart 1918) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Cənnə Böyük məscidi
Mədəni əhəmiyyəti
thumb|Fransanın Frejyus kommunasında məscidin 1930-cu ildəki oxşarı Orijinal məscid Cənnə mədrəsələrinə Quran öyrənmək üçün gələn minlərlə tələbə ilə orta əsrlər zamanı Afrikada ən mühüm islam tədris mərkəzlərindən biri kimi sədrlik edirdi. Böyük məscidin də daxil olduğu Cənnənin tarixi ərazisi 1988-ci ildə YUNESKO tərəfindən Ümumdünya irsi siyahısına salınıb. Çoxlu məscidlər var ki, onun hazırkı təcəssümündən daha qədimdir. Böyük məscid həm Cənnə şəhərinin, həm də Mali xalqının ən məşhur simvolu kimi qalmaqdadır.
Takaşi Kasahara
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Cənnə Böyük məscidi
Mədəni əhəmiyyəti
2006-cı ilin 20 yanvarında məscidin damına insanların müdaxiləsi şəhərdə kütləvi iğtişaşlara səbəb olub. Komanda Mədəniyyət üzrə Ağa Xan Konserni tərəfindən maliyyələşdirilən bərpa layihəsi çərçivəsində dam örtüyünə baxış keçirdi. Kişilər daş-qalaq olunmadan uzaqlaşmaq üçün cəld həmin yerdən uzaqlaşdılar. Məsciddə İraq müharibəsi zamanı ABŞ Səfirliyi tərəfindən təqdim olunmuş ventilyasiya sərinkeşləri camaat tərəfindən dağıdıldı və sonra şəhərin içərisində hiddət baş verdi. Qəzəbli kütlənin mədəni missiyası talanlama oldu, beləki bələdiyyə rəisinin evi məhv edildi, imamın kiçik qardaşına məxsus avtomobili və imana məxsus üç avtomobil zədələndi. Yerli polis darmadağın edildiyinə görə Moptidən əlavə dəstək qüvvəsi göndərildi. Bir nəfər iğtişaşlar zamanı dünyasını dəyişib.
5 noyabr 2009 –cu ilin cümə axşamı qiblə divarlarının cənubundakı böyük qalanın yuxarı hissəsi 24 saat ərzində yağan 75 mm yağışdan sonra uçmuşdu. Mədəniyyət üzrə Ağa Xan Konserni qalanın bərpasını maliyyələşdirib.
Səfiyan
Səfiyan — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Səfiyan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun Səfiyan kəndi Aşağı Fərəcan kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Səfiyan kənd Soveti yaradılmışdır. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2020-ci il 9 noyabr Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən azad olunmuşdur.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi keçən əsrin əvvəllərində Şuşa qəzasına daxil olmuş və Səfyanlı adı ilə qeydə alınmışdır. Səfyan bəzi türk dillərində "çəyirtkə" mənasında işlənir. Tədqiqatçıların bir qismi oykonimi Səfi şəxs adından düzəlmiş səfilər nəslinin adı ilə əlaqələndirir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq olub.
David Farinanqo
David Farinanqo ( 20 oktyabr 2000) — Ekvadorlu üzgüçü. David Farinanqo Ekvadoru 2019-cu ildə XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
David Farinanqo birinci dəfə Dünya Çempionatına 2019-cu ildə qatıldı. O, Kvanjuda baş tutan XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 5 km məsafəyə açıq hovuz üzgüçülüyü yarışlarında iştirak etdi. 53:50.4 saniyəlik nəticə ilə 33-cü yeri tutdu və yarışı başa vurdu.
Almanlar
Almanlar (Almanca: die Deutschen) — qədim germanlardan əmələ gələn xalq, Almaniya, Avstriya, İsveçrə və Lixtenşteynin əsas əhalisi. Ümumi sayları təxminən 140 milyondur. Bundan başqa Amerika Birləşmiş Ştatlarında, Rusiyada, Braziliyada, Qazaxıstanda və s. ölkələrdə yaşayan və almanca danışmayan əhali də etnik baxımıdan alman sayılır.
Tarix
Bir etnos kimi almanlar bugünkü Almaniya, Avstriya və qonşu ərazilərdə formalaşıblar. Almanların əcdadı olan german tayfaları e.ə. V əsrdə Skandinaviyadan enib eramızın I əsrinə qədər bu əraziləri ələ almışdılar və burada keltlərlə, slavyanlarla və Ural tayfaları ilə qarışmışdılar. Halbuki "Deutsche" (alman) adı etnik mənada ilk dəfə XV əsrdə Müqəddəs Roma imperiyası dövründə işlənmişdir. İmperiyanın dağılmasından və 1870-ci ildə kiçik alman hersoqluqlarının birləşib vahid Almaniya dövlətinin yaranmasından sonra almanlar tamamilə formalaşmış xalqa çevrilirlər.
Orta əsrlərdən başlayaraq ta XX əsrin ortalarınadək almanlar fəal mühacirət proseslərinə cəlb olunmuşdular. XX əsrin ilk yarısında onlar artıq Mərkəzi Avropada, Şimali və Cənubi Amerikada, Böyük Britaniyada, Rusiyada, Ukraynada (həmçinin Krımda), Baltikyanı dövlətlərdə, Qafqazda və Orta Asiyada məskən salmışdılar. 1940-cı illərdə Hitler Almaniyasının (Üçüncü Reyx) faşist siyasəti aparmasına görə Sovet İttifaqının Avropa hissəsində yaşayan almanların əksəriyyəti Qazaxıstana və Sibirə sürgün edildi. Mərkəzi Avropada yaşayan almanların çoxu isə Almaniyaya köçmək məcbur oldu.
Emil fon Berinq
Həyatı
1854-cü ildə Almaniyanın Hansdorf şəhərində dünyaya gəlib. Valideynləri oğullarını ya ilahiyyatçı, ya da müəllim olmasını arzulayırdılar. Berinq də onların istəyini yerinə yetirərək Köniqsberq Universitetinin ilahiyyat fakültəsinə daxil olmuşdu. Lakin müəllimlərdən biri ona Berlindəki Hərbi Tibb kollecində təhsil almağı məsləhət gördükdən sonra oraya getmişdir. Bu məktəb hərbi cərrahlar hazırlamaq üçün yaradılmışdı. Müdavimlər təhsil haqqından azad idilər. Lakin məzun olduqdan sonra on il orduda xidmət göstərirdilər. Berinq 1880-ci ildə həkim diplomu almış və süvari alayında cərrah köməkçisi vəzifəsinə göndərilmişdi. O, hərbi xidmətdə olduğu dövrdə Bonn Farmakologiya institutunda da təhsilini davam etdirmiş, 1888-ci ildə isə Berlindəki Gigiyena institutuna işə düzəlmişdir. Hərbçi-həkim ordudan tərxis olunduqdan sonra da bu institutda işləmişdir.
Fəaliyyəti
Berinq hələ hərbi xidmət zamanı yoluxucu xəstəliklərlə mübarizə məqsədi ilə müxtəlif təcrübələr aparmağa başlamışdı. O dövrdə dezinfeksiyaedici və antiseptik vasitələr kifayət qədər inkişaf etməmişdi. Onun əsas təcrübələri tetanus və difteriya xəstəlikləri ilə bağlı olmuşdur. Bu xəstəliklərin oxşar cəhətləri, ona yoluxan şəxslərin çox az bakteriya daşımalarına baxmayaraq ölməsi idi. Bundan əlavə, bu xəstəliklərin simptomları (tetanusda sinir sisteminin, difteriyada isə ürək-damar sisteminin iflası) infeksiya düşmüş yerlərlə məhdudlaşmırdı. Xüsusilə difteriyadan ildə minlərlə uşaq dünyasını dəyişirdi. Onları araşdıran bir sıra alimlər xəstəliyin müalicəsinin orqanizmin immunitet gücünün artırılması ilə baş verəcəyini bildirmişdilər. Berinq bu xəstəliklərin tədqiqi ilə yapon alimi Sibasaburo Kitasato ilə birlikdə məşğul olmuşdur. Tədqiqat zamanı məlum olmuşdur ki, xəstəlikdən ölənlərin qanında bakteriyalara qarşı antitoksinlər əmələ gəlir. Sonra siçan və dovşanlar üzərində apardıqları tədqiqat nəticəsində, onlar xəstəliyə yoluxmuş heyvanların qanında əmələ gələn antitoksinlərlə digər canlıları sağaltmağın mümkünlüyünü kəşf etmişdilər.
23 saylı Nəsimi-Səbail seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 23 saylı Nəsimi-Səbail seçki dairəsi — Bakıda seçki dairəsi. Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən müəyyən edilmiş 125 dairədən biridir. Nəsimi və Səbail rayonlarının bir hissəsini əhatə edir.
Emil fon Berinq
Fəaliyyəti
1891-ci ildə Berlin xəstəxanasında difteriyaya yoluxmuş uşaqlara ilk vaksinlərin vurulmasına başlanmışdı. Onlardan bir çoxu sağalmışdı. Lakin bu vaksinlər kütləvi formada istehsal edilə bilmirdi. Onların alınması üçün kifayət qədər antitoksin istehsal olunmurdu. Bu dərmanlar üzərində işləmək ehtiyacı duyulurdu. Vaksinlərin çatışmayan cəhətlərindən biri də, onun yoluxmadan dərhal sonra xəstələrə vurulduqda tam gücünü göstərməsində idi. Müəyyən müddət keçdikdən sonra preparat öz təsir qüvvəsini itirirdi. Lakin difteriya əleyhinə çalışan alimlərdən olan Paul Erlixin kəşf etdiyi bir sıra üsullarla həmin vaksinin təsir qüvvəsi artırılmış, nəticədə daha çox həyatı xilas etmək mümkün olmuşdur. Berinq difteriya əleyhinə tədqiqatlarını davam etdirərək 1913-cü ildə yeni preparat hazırlamağa müvəffəq olmuşdur.
Onun yeni uğuru Berinqin şöhrətinin artırmışdır. Ona "uşaqların şəfa vericisi" ləqəbini vermişdilər. Vaksinin kəşfi həm də alimin maliyyə vəsaitinin artırmışdır. 1894-cü ildə Berinq Gigiyena institutundan ayrılaraq əvvəl Qalle, bir il sonra isə Marburq Universitetlərinə keçmiş, elmi-tədqiqat işlərini orada da davam etdirmişdir.
Birinci dünya müharibəsi illərində Berinqin hazırladığı mikrob əleyhinə vaksinlərin köməyi ilə xeyli alman əsgərinin həyatı xilas edilmişdir. Məhz bunu nəzərə alan ölkə rəhbərliyi onu Dəmir Xaç ordeninə layiq görmüşdür. Bundan başqa o, Fransanın Fəxri Legionunun cəngavəri adını da almışdır.
Son dərəcə ağır xarakterə malik olan və qapalı həyat tərzinə keçirən, dünyanın bir sıra akademiyalarının üzvü seçilən Berinq 1917-ci ildə vəfat etmişdir. Bu gün onun adını dünyada ən böyük kliniki terapiya ilə məşğul olan şirkət daşıyır. Marburq Universitetində onun adına mükafat təsis edilmişdir.
Cyrebia lacernaria
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Təsviri
Qanadları açılmış halda 20–22 mm-dir. Ön qanadları xeyli enlidir, onların forması sovkalar üçün səciyyəvi deyil. Qanadların yuxarı kənarı açıq-bozdur, cərgə ilə düzülmüş gümüşü rəngdə tutqun nöqtələr vardır. Qanadların rəngi dalğalı xaranı xatırladır. Qəhvəyi-qonur fon üzərində açıq rəngli, eninə istiqamətdə 5 əyri və nazik sarğı gedir. Arxa qanadlar da dalğalı cizgilidir.
Yayılması
Avropanın cənubi-qərbi, Türkiyə, Kiçik Asiya, Fələstin, Yunanıstan, İspaniya ərazisində yayılırlar. Azərbaycanda isə yalnız Naxçıvan Muxtar Respublikasında və Talışın dağ-səhra ərazisində təsadüf edilir.
Həyat tərzi
Dağətəyi və dağlıq ərazilərin kserofit biotoplarında yaşayır. Biologiyası ətraflı öyrənilməmişdir. Kəpənəyi mayda, iyunda və sentyabrda uçur. Tırtılı iyulda bozaqgül bitkisi üzərində yaşayır.
Sayı
Azsaylıdır, cəmi 3 kəpənəyi tutulmuşdur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Yaşadığı biotopların əkin üçün istifadə olunması, həvəskar kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması.
Qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlər
Yaşayış yerlərində yasaqlıq təşkil etmək, biologiyasını ətraflı öyrənmək, süni surətdə artıraraq təbiətə buraxmaq lazımdır.
Jurinea gracilis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Saburo Şinosaki
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Sen-Mişel-le-Port
Sen-Mişel-le-Port  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Matezin-Triyev kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38429. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 143 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 558 ilə 2 082 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 510 km cənub-şərqdə, Lion dan 115 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 37 km cənubda yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Qərb bülbülü
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Bədənlərinin uzunluğu adətən 17 sm, kütləsi isə 25 q olur.
Rütubətli yerlərdəki, kolluqlarda və çay vadilərində yaşayırlar.
Köçəri quşdur, Afrikada qışlayır.
Soyuqbulaq (Laçın)
Soyuqbulaq — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Qarıqışlaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Soyuqbulaq kəndi Qarabağ yaylasındadır. XIX əsrdə Qarıqişlaq kəndinə məxsus binələrdən biri olmuşdur. Sonralar həmin kənddən ailələr binədə daimi məskən salmışlar. Yaşayış məntəqəsi oradakı soyuq sulu bulağın adını daşıyır.
1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.
24 saylı Nizami birinci seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 24 saylı Nizami birinci seçki dairəsi — Bakıda seçki dairəsi. Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən müəyyən edilmiş 125 dairədən biridir. Nizami rayonunun bir hissəsini əhatə edir.
Fəzilət
Fəzilətlər
Fəzilətlər insanın kamil olmaq üçün, təsəvvür etdiyi ideala çatmaq üçün malik olmaq istədiyi və ya cəmiyyətdə arzuladığı yeri tutmaq üçün ona gərək olan üstün cəhətlərdir.
Fəzilət sözü hər hansı hadisə və ya insandan fərqli obyekt barəsində də işlənə bilər. Bu halda həmin hadisənin bizim üçün müsbət olan tərəfləri və həmin obyektin özü kimilərlə müqayisədə üstün cəhətləri nəzərdə tutulur.
Məsələn, Wikipedia-nin yaranması hadisəsinin bizim üçün fəzilətləri asanlıqla informasiya əldə etmək, mühüm informasiya əldə etmək, məqalə daxil edərək başqalarına kömək etməkdən ibarətdir.
Fəzilətlərin siyahısı
Müasir dövrdə insanların yüksək qiymətləndirdiyi və keyfiyyətli həyat üçün əhəmiyyətli hesab edilən bir çox fəzilətlərin siyahısı:
Mənbə
Ərəb və fars sözləri lüğəti. (1966). B. Abdullayev, Ə. Orucov, Y. Şirvani. Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nəşriyyatı
Kazu Naoki
(d. 23 mart 1918) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Sadınlar
Sadınlar — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Sadınlar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun Sadınlar kəndi Hacılar kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Sadınlar kənd Soveti yaradılmışdır.
Tarixi
Tarixçi alim, professor Ziyadxan Nəbibəylinin araşdırmalarına görə (Z.Nəbibəyli. "Zəngəzurun altun tacı Laçın". Bakı-2009) Sadınlar kəndinin sakinləri en qədim türk xalqları olub.Adı lap qədim türk tayfası olan Sodok tayfasının adından götürülmüşdür. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Coğrafiyası və iqlimi
thumb Sadınlar kəndi Laçın şəhərindən 45 km qərbdə, Qara göl silsiləsinin şərq ətəklərində, 39 dərəcə 39 dəq 12 san şimal en dairəsində, 46 dərəcə 20 dəq 52 san şərq uzunluğunda Sadınlar dərəsi adlanan böyük bir dərədə, uca dağların əhatəsində dəniz səviyyəsindən 1590 m yüksəklikdə, yaylaq yollarının üstündə əsrarəngiz bir guşədə yerləşir.
Qarıqışlaq, Quşçu, Hacılar və Ermənistanın Xoznavar kəndi ilə həmsərhəddir. Kənddən 5 km qərbdə Qoşnavr (Qoşanohur) Yaylağı, ona bitişik Qaraçılar düzü,Quru dərə,Novlu bulaq,Qaragöl Sadınlar əhalisinin yaylaq yerləridir.
Kəndin orta illik temperaturu 17-23 dərəcə arasında dəyişir. Relyefi dərin dərələrdən, hündür dağlardan və dağların yamaclarında qədim dövrlərdə hazırlanmış yerli əhalinin "Taxtalar" adlandırdıqları əkin yerlərindən ibarətdir. Ətraf əraziləri sıx meşələrdən, çılpaq güneylərdən və quzeylərdən ibarətdir. Meşələrdə cır armud, ulas, palıd, ağcaqayın, cır alma ağacları üstünlük təşkil edir.Kəndin ətraf ərazilərindəki yer adları bunlardır: Qara quzey, Səfilərin güneyi, Cülü əlik vuran, İmanların bulağı, Həcətkə dərəsi, Ağ yar, Ağ qayanın meşəsi, Dik daş, Qalacıq, Atlıgəzən dağı, Gözətin arası, Sultan bəy səngərləri, Mehralı ölən, Məminin yerləri, Dik yurd, Bərənin dərəsi, Allahverdinin meşəsi, Qaranlıq dərə, Şirinin meşəsi, Pənahın yurdu, Fətilərin çiməni, Qəysəfə, Orta çimən, taxtalar. və s.
Əhalisi
Kəndin indiki əhalisi XIX əsrdə Qarıqışlaq kəndindən köçüb gəlmiş Eyvazlılar, Allahverdi uşaqları, Ellazlar, XX əsrin əvvəllərində erməni təcavüzü nəticəsində Ermənistanın indiki Xoznavar kəndindən (Tarixi Azərbaycan torpaqlarından) deportasiya edilmiş Təhməzlilər tayfasından formalaşmışdır. Hazırda Sadınlar kəndinin əhalisi təqribən 650 nəfərdən çoxdur.
Əhalinin bir hissəsi 1992-ci ildən Ağcabədi rayonun ərazisində məskunlaşmışdır. Kənddə tam orta məktəb, Mədəniyyət evi, Kitabxana fəaliyyət göstərir. Məktəbdə 20 nəfər müəllim uşaqların təlim-tərbiyyəsi ilə məşğul olur.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq və əkinçilikdən ibarətdir. Əhalinin bir hissəsi qışda heyvanları qışlamaq üçün aran rayonlarına, yayda isə yaylaqlara çıxarırdılar. Kəndin ətraf ərazilərində geniş otlaq sahələri, biçənəklər burada heyvandarlığın inkişafı üçün əlverişli baza yaradırdı. Lakin sovet dönəmində hökumətin sərt qərarı şəxsi mülkiyyətin inkişafına ciddi əngəl törədirdi. Hər bir ailəyə 15 baş qoyun, 1 baş inəkdən artıq saxlamağa imkan verilmirdi. Əhali əsasən Qoşanohur, Sonabulaq, Novlu, Qara göl yaylaqlarından istifadə edirdilər.
Bağçılıq qismən inkişaf etmişdi. Ən böyük bağlarından son dövrlərə qədər qalmış "İmanların bağı" ermənilər tərəfindən vəhşicəsinə qırılmışdır. Kənddə keçmişdən qalma və "Bəylər evinin dəyirmanı" adlanan su dəyirmanı ötən əsrin 70-ci illərinə qədər fəaliyyət göstərirdi. Kolxoz dövründən 4 böyük ictimai tövlə fəaliyyət göstərirdi. İctimai iaşə müəssisələrindən iri mağaza (qarışıq mallar mağazası) əhaliyə xidmət edirdi.
Mədəniyyəti
Kəndin mərkəzində Qədim Alban məbədi yerləşir. Bu məbədi uzunluğu təqribən 17 m 50 sm, eni 5 m 70 sm-ə yaxındır. Məbədin içəri tağlarında Alban əlifbası ilə yazılmış daş kitabələr var. Qarşı tərəfdən məbədin şərqində daşlar üzərində günəş və insan şəkilləri çəkilmişdir. Məbədin daşları üzərində albanlara məxsus xaç şəkilləri həkk olunmuşdur. Məbəd Sovet hakimiyyəti illərində kolxoz anbarı kimi istifadə olunurdu. 1980-ci ildən sonra təmir olunub mədəniyyət evi kimi istifadə olunmağa başladı. Kəndin qənşərindəki Alban dövrünə aid olan və yerli əhalinin "Xaç" adlandırdıqları Alban qəbristanlığında qəbrüstü daşlar üzərində eyni ilə kilsədəki kimi şəkillər həkk olunmuşdur. Təəssüf ki, zəngin tarixə malik bu ərazilərin tarixi demək olar ki, heç öyrənilməmişdir. Kəndin kənarında yerli əhalinin "Sulu Kaha" adlandırdıqları, uzunluğu 65 m, eni 22–25 m olan təbii mağara vardır. Mağaranın içərisinə iri qaya parçaları uçulub-töküldüyündən mağaranı öyrənmək mümkün deyildi. Amma mağarada tapılmış və laqeydlik nəticəsində dağıdılmış insan və heyvan sümükləri ehtimal ki, mağaranın ilk insan məskəni olduğunu göstərir.
Əhali qoyunçuluqla məşğul olduğundan xalçaçılıq sənəti inkişaf etmişdi. Mahir xalça ustalarından Tamaşa Məmmədova, Gilə İbrahimova, Xanpəri nənə və başqalarını göstərmək olar. Qadınlar əsasən palaz, cecim, fərməş, xurcun, çuval və digər sənət nümunələri hazırlayırdılar.
Vit İngeduld
Vit İngeduld ( 16 oktyabr 1994) — Çexiyalı üzgüçü. Vit İngeduld Çexiyanı 2019-cu ildə XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Vit İngeduld birinci dəfə Dünya Çempionatına 2019-cu ildə qatıldı. O, Kvanjuda baş tutan XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 5 km məsafəyə açıq hovuz üzgüçülüyü yarışlarında iştirak etdi. 53:46.1 saniyəlik nəticə ilə 30-cu yeri tutdu və yarışı başa vurdu.
Jurinea grossheimii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bulbophyllum bracteolatum
(Bulbophyllum bracteolatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum bracteolatum növü Cənubi Amerikadan Braziliyaya qədər yayılmışdır.
Bulbophyllum bracteolatum növü Cənubi Amerikanın şimalından Braziliyanın şimalına qədər yayılmışdır.
Kommando Spezialkräfte
Kommando Spezialkräfte (KSK) — Almaniya Silahlı Qüvvələrinə məxsus xüsusi təyinatlı qüvvələrdirlər. 1996-cı ildə qurulmuşdur. Bunlar briqada ölçüsündədirlər. Baş qərargah Əməliyyat Qüvvələri, Dəstək Qüvvələri və İnkişaf Qrupu olaraq 4 hissəyə bölünürlər. Onlar Əfqanıstanda ISAF kontekstində əməliyyatlarda iştirak etmişdirlər.
Spişska Nova Ves
Spişskа Nоvа Vеs   — Slovakiyanın şərqində şəhər. Koşitse bölgəsində yerləşir. Əhalisi 39 min nəfərdir.
Siyasət
1989-cu ildən şəhər icra başçıları:
Bayramlı (Şirvan)
Bayramlı — Azərbaycan Respublikasının Şirvan şəhərinin inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Əli Bayramlı şəhər inzibati ərazi vahidi tərkibində faktik mövcud olan ərazi vahidi Bayramlı qəsəbəsi adlandırılmış və şəhərin ərazi vahidləri siyahısına daxil edilmişdir. Bayramlı qəsəbəsi Əli Bayramlı şəhər inzibati ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu qəsəbə mərkəz olmaqla, Bayramlı qəsəbə inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.
Şirvan şəhərinin Bayramlı qəsəbəsi şəhərin əsas hissəsindən fərqli olaraq Kür çayının sağ sahilində yerləşir. Ərazisi 120 ha, əhalisi 2552 nəfərdir. Qəsəbədə əhali əsasən fərdi təsərrüfatla məşğuldur. Qəsəbədə 477 fərdi təsərrüfat, 4 ədəd iki mərtəbəli, 1 ədəd bir mərtəbəli, 2 uyğunlaşdırılmış yaşayış binası vardır ki, bunlarda da 86 ailə məskunlaşmışdır. Bayramlı qəsəbə İcra Nümayəndəliyi M.Ə.Sabir küçəsi 1 ünvanında yerləşir.
Tarixi
Kür çayının daşması nəticəsində baş vermiş təbii fəlakət zamanı 2010-cu ilin mayında Azərbaycanın Şirvan şəhərinin Bayramlı qəsəbəsi ərazisində Kürün səviyyəsi durmadan artmışdır. Bayramlı qəsəbəsi əhalisinin bir qismi suyun əhatəsində qalmışdır. Əhalinin evakuasiyası üçün yalnız bir yol - Kürün üzərində olan dəmir yolu körpüsü qalmışdır. Bayramlı qəsəbəsində 510 ev su altında qalmışdır. Həmin ərazidən 510 ailə, təxminən 3000 nəfər sakin evakuasiya olunub.
Din
Qəsəbədə "İmam Hüseyn" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Tofiq Xismətov
Xismətov Tofiq Vəliyeviç — texnika elmləri doktoru
Həyatı
Xismətov Tofiq Vəliyeviç 1947-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə "Neft və qaz yataqlarının işlənilməsinin texnologiyası və kompleks mexanizasiyası" ixtisası üzrə AzNKİ-nu bitirdikdən sonra, Azərbaycan Nazirlər Sovetinin geologiya üzrə Hidrogeoloji ekspedisiya idarəsinin Mişovdağ qazıma sahəsində qazmaçı kimi işə götürülmüşdür. 1972-ci ildə "Orconikidzeneft" NQÇİ-də reagentlərin tətbiqi üzrə elmi-tədqiqat texnoloji laboratoriyasında böyük mühəndis işləmiş, sonra isə Serebrovski adına NQÇİ-nin "Xəzərdənizneft" İdarə Birliyinə keçirilmişdir. 1974-1978-ci illərdə ÜETNSİ-da (Moskva) aspirant olub. 1979-cu ildə "İşçi agentlərin filtrasiya axınlarının və vurma rejimlərinin qeyri-bircinsliyinin, subasmanın laydaxili yanma ilə birgə təsiri şəraitində, temperatur sahələrinin inkişafına təsirinin təcrübi tədqiqat" mövzusunda namizədlik, 1990-cı ildə isə "Neft yataqlarının işlənilməsi zamanı laydaxili oksidləşmə prosesləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyaları müdafiə etmişdir. 1999-cu ildən ZAO "NTÜ QEOTEXNOKİN"-in (Moskva) baş direktorudur.
Elmi fəaliyyəti
Neft və qaz yataqlarının işlənilməsi sahəsində yüksək səviyyəli mütəxəssis kimi laydaxili aşağıtemperaturlu oksidləşmə proseslərinin təşkili vasitəsilə layda buxar qabıqlarının yaradılması nəzəriyyəsini işləyib və təcrübi əsaslandırıbdır, karbohidrogenlərin aşağıtemperaturlu oksidləşmə zonasının inkişafı dinamikasının keyfiyyətli mənzərəsini təsvir edib, yüksək temperaturlu oksidləşmə prosesinin aşağıtemperaturlu prosesə transformasiyasının yaranma prosesini tədqiq edib, keyfiyyətlərinə görə müxtəlif oksidləşmə proseslərinin kinetikasını və onların sıxışdırma göstəricilərinə təsirini öyrənib. Son illər ərzində, o Rusiyanın əsas neft hasilatı şirkətlərinin obyektlərində texnoloji həll və qurğuların işlənilməsi və sənaye tətbiqi üzrə, fəaliyyət sferasına praktiki olaraq yatağın kəşfiyyatından mənimsənilməsinə qədər bütün tsikl, o cümlədən geofiziki tədqiqatların kompleks interpretasiyası ilə birgə yeni texnologiyalarının realizə edilməsi daxil olan iri elmi-texnoloji holdinqi təşkil etmiş və rəhbərlik etmişdir; geoloji və hidrodinamiki modelləşdirmə; neft və qaz hasilatının intensivləndirilməsi; yataqların işlənilməsi monitorinqi; quyularda təmir-bərpa və ləğv edilmə işləri.
Xismətov T.V. 75-dən artıq elmi məqalənin müəllifidir. İxtiralara görə 5 müəlliflik şəhadətnaməsi və 12 patent alıb. 2002-ci ildə geofiziki tədqiqatların yüksək informativ texnologiyalarının işlənilməsi və tətbiqinə görə akad. İ.M.Qubkin adına mükafata layiq görülmüşdür.
Fonvey (Monako)
Fonvey -Monako Krallığının tərkibində yaranan 10-cu şəhərdir. Şəhərin cənub-qərbində yerləşir. Sahəsi-334 970 m²-dir. 2008-ci ilin məlumatlarına əsasən əhalisinin sayı-3602 nəfərdir.
Tarixi
Monako nun 12-ci kralı Monako Rene III tərəfindən şəhər 1970-ci illərdə qurulmuşdur. Burada bir çox tikililər məşhurdur ki, onlardan şəhərin mərkəzində yerləşən Lui II-nin şərəfinə adlandırılmış stadionu göstərə bilərik. Bu şəhərdə Monako kutbol klubunun ofisləri, Monako Universiteti də yerləşir. Burada vertolyot dayanacağı da var ki, Monako Krallığı ilə Fransa nı bura əlaqələndirir. Yüngül gimnastika yarışlarıda bu şəhərdə keçirilib.
Tarmaşirin xan
Əlaəddin Tarmaşirin xan — Cığatay xanlığının xanı, Cığatay xanın törəməsi.
Həyatı
Tarmaşirin xan ibn Duva xan bin Barak xan bin Yusun-Duva bin Mutugen bin Cığatay xan bin Çingiz xan.
1326-cı ildə xanlıq məqamına gələn Tarmaşirin xan, Mübarək — Şah və Barak xandan sonra gələn üçüncü müsəlman xandır və İslamiyəti qəbul etdikdən sonra Əlaəddin adını almışdır. Onun zamanında müsəlman Türk kütləsindən təşkil olan Türkistan coğrafiyasında xanədanın mənsubları da istisnalar olsa da, İslamiyətə girmişdilər. Əlaəddin Tarmaşirin xan 1329-cu ildə etdiyi səfər ilə hakimiyətini Dehli sultanlığı hududlarına çatdırmışdır. Cığatay ənənələrinə son dərəcə bağlı olan Tarmaşirin xan qış günlərində belə çadırda yaşamışdır. Tarmaşirin xanın İslamiyəti qəbulü Cığatay ulusu ilə İslam ölkələri arasındakı bağlantının qurulmasını da yaratmışdı. Bu sayədə müsəlman ölkələr ilə ticari fəaliyətlər canlanmışdır. Ancaq xanlığın mərkəzinin dəyişmiş olması ikilik çıxmasına səbəb olmuş, Tarmaşirin xan oğlu Səncəri vəzifələndirməsinə qarşı bu ikilik sona çatmamışdır. 1334-cü ilin yayında Almalıq yaxınlarında baş verən qurultayda, Çenkşi və Bozan — Oğulun başçıılığını etdikləri müxalif qrup, onun xanlıqdan çıxarılmasını bacararaq onu qətl etmişdilər.
Artur Vanetsyan
Artur Qaqikoviç Vanetsyan — Ermənistan dövlət siyasi xadimi, general-mayor, 10 may 2018-ci il tarixindən 16 sentyabr 2019-cu il tarixinədək Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru, 22 sentyabr 2018-ci ildən Ermənistan Futbol Federasiyasının prezidenti.
Həyatı
8 dekabr 1979-cu ildə İrəvanda anadan olmuşdur. 1995-ci ildə Yerevanda 2 nömrəli orta məktəbi bitirib. 1997–1999-cu illərdə Ermənistan Silahlı Qüvvələrində xidmət edib. 1999-cu ildə Ermənistan Kənd Təsərrüfatı Akademiyasını, 2003-cü ildə Sankt-Peterburq Xarici İqtisadi Əlaqələr, İqtisadiyyat və Hüquq İnstitutunu (qiyabi) bitirmişdir. Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin Akademiyasını fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
2000-ci ilin dekabr ayında Ermənistanın milli təhlükəsizlik orqanlarında vəzifə səlahiyyətinə daxil olmuşdur. 2002-da Rusiya FTX Akademiyasında yenidən hazırlıq keçdi. 2015-ci ildə Ermənistan prezidentinin fərmanı ilə "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilmiş, həmçinin Milli Təhlükəsizlik Şurasının və Müdafiə Nazirliyinin rəhbərliyi tərəfindən dəfələrlə mükafatlandırılmışdır. 2016–2018-ci illərdə İrəvan üzrə Milli Təhlükəsizlik Xidməti İdarəsinin rəis müavini vəzifəsində çalışıb. 10 may 2018 – 16 sentyabr 2019-cu il tarixində Ermənistan MTX rəhbəri olaraq çalışıb. Bu vəzifədən istefa verdikdən sonra Vətən (Ayrenak) partiyasını qurub və həmin partiyasının sədri seçilib və baş nazir Nikol Paşinyana qarşı siyasi fəaliyyətə başlayıb.
Hərbi rütbələri
Artur Vanetsyan aşağıdakı illərdə müvafiq hərbi rütbələrə yüksəlib:
MTX direktoru vəzifəsində
10 may 2018-ci il tarixdə Ermənistan prezidentinin fərmanı ilə Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin direktoru təyin edilib. İşlədiyi dövrdə, xüsusən də Ermənistanın keçmiş hakimiyyət orqanlarına qarşı cinayət işi, daha fəal və açıq işlə əlaqədar olaraq, Vanetsyan xeyli reytinq qazandı və Paşinyanın zəif komandasının ən güclü kadrlarından biri hesab edildi. Bu müddətdə baş nazir Nikol Paşinyan tərəfindən ona general-mayor rütbəsi verildi. Vəzifədə olan zaman onun gizli səs yazısının üstü açıldı. Orada Vanetsyan KTMT Baş katibi, Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin keçmiş qərərgah rəhbəri Yuri Xaçaturovun həbsinin Rusiya ilə ciddi problemlərə səbəb olacağını xəbərdar edirdi.
Kəcavə
thumbnail|250px|right|Sedan tipli kəcavə, 1893 250px|right|thumb|[[Yaponiya kəcavəsi 1870]]
Artur Vanetsyan
MTX direktoru vəzifəsində
2019-cu il sentyabrın 16-da Vanetsyan MTX rəhbəri vəzifəsindən istefa verib. İddialara görə Ermənistan Vanetsyan və baş nazir Paşinyan bundan bir neçə gün öncə olduqca vacib söhbət edib. Paşinyan Vanetsyana deyib ki, MTX Robert Köçəryan, Serj Sarkisyan, Ermənistan Konstitusiya Məhkəməsinin sədri və hakimlərə qarşı materiallar toplamalıdır, lakin Vanetsyan bundan imtina edib. Onun yerinə bu vəzifəyə müvəqqəti olaraq Eduard Martirosyan təyin edilib.
Şəxsi həyatı
Evlidir, 2 oğlu var. Böyük oğlu Artyom İrəvan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsində təhsil alır.
Kəcavə
Kəcavə, kəcabə — Yaxın Şərqin bir sıra ölkəsində mövcud olmuş minik vasitəsi. Üç tərəfi və üstü bağlı, bir tərəfi isə pərdə ilə örtülü olan kəcavə, əsasən, dəvə (bəzən fil, at və ya qatır) belinə qoyulurdu. Keçmişdə, 4 adamın (əsasən qulların) çiynində apardığı kəcavə növü (hakim sinif nümayəndələrinə məxsus) də olmuşdur. Kəcavədən uzaq yola çıxarkən qadın və uşaqların, həmçinin gəlinin aparılmasında da istifadə edilirdi.
250px|left|thumb|XVIII əsrə aid kəcavə 250px|left|thumb|1775 250px|right|thumb|[[Yaponiya kəcavəsi]] thumbnail|250px|right|İran kəcavəsi
Nils Finzen
Nils Rüberq Finzen (Niels Ryberg Finsen; 15 dekabr 1860 – 24 sentyabr 1904) — Danimarkalı fizioloq və alim. 1903-cü il Fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatı laureatı.
Həyatı
Nils Finzen 1860-cı ildə Farer adalarında doğulmuşdur. İlk təhsilini orada aldıqdan sonra, Danimarkanın Herlufeholm şəhər məktəbinə qəbul edilmişdir. Lakin dərsə davamiyyəti zəif olduğundan valideynləri onu İslandiyaya göndərmişlər. Burada dərslərini yaxşı oxuyan Finzen, həm də əla atıcı kimi tanınmışdır. Lakin gələcək alim fiziki cəhətdən zəif olduğundan tez-tez xəstələnərmiş. Buna görə də o, həmin zamandan etibarən günəş şüalarının insan orqanizminə müsbət təsirini müşahidə etməyə başlamışdır. Finzen açıq havada daha çox vaxt keçirəndə özünü yaxşı hiss etməsi barədə sonralar yazırdı: "Buludlu havada günəşin çıxması ilə ətraf aləmin necə canlandığına fikir verin. Yatmış həşəratlar oyanacaq, kərtənkələ və ilanlar yuvalarından çıxıb özlərini günə verəcək, quşlar civildəşəcəklər. Elə insanlar da özlərini çiyinlərindən ağır yük atmış kimi hiss edəcəklər".
1882-ci ildə Kopenhagen Universitetinə daxil olan Finzen həmin dövrdən etibarən tibbi araşdırmalara başlamışdır. Lakin elə bu vaxtlar onun ciddi xəstə olduğu aşkar edilmişdir. Həkimlərin ilkin qənaətinə görə o, ürək çatışmazlığından əziyyət çəkirmiş. Lakin daha sonra Finzenin qara ciyər sirrozu xəstəsi olduğu müəyyənləşmişdir. Ağır xəstəliyə rəğmən o, universitet təhsilini başa vuraraq cərrahiya kafedrasının prorektoru vəzifəsinə təyin edilmişdir. Təəssüf ki, inkişaf edən xəstəlik onu əlil arabasına məhkum etmişdir. Finzen bu vəziyyətdə də xəstəliyə üstün gələrək, elmi araşdırmalarını davam etdirmişdir. Onun əsas tədqiqatları işığın terapevtik xüsusiyyətlərinə həsr olunmuşdur. Alim daha öncəki araşdırmalar nəticəsində aşkarlanmışdır ki, işıq bəzi bakteriyaların inkişafını dayandıra, hətta onları məhv edə bilər. Tədqiqatları apararkən günəş şüalarının müxtəlif heyvanlar üzərində təsirini qeydə almış, sonda bu şüaların terapevtik xüsusiyyətləri haqqında mülahizələr irəli sürmüşdür.
Alim tədqiqatlar nəticəsində "qırmızı filtr"dən keçirilmiş günəş işığının dəri yaralarının müalicəsində müsbət nəticələr verdiyini müşahidə etmiş və bunu elmi dairələrə bildirmişdir. Bu tədqiqatların nəticəsi təsdiqləndikdən sonra Finzen cərrahiyyə kafedrasındakı işindən uzaqlaşaraq həyatını tamamilə şüalanmanın tibbi xarakterlərini öyrənməyə həsr etmişdi. Öz tədqiqatlarının sərhədlərini genişləndirən alim, süni işıq mənbələrinin, əsasən də kömür lampalarının orqanizmə təsirlərini araşdırmağa başlamış və bu istiqamətdə işığın qurdeşənəyi xəstəliyinə (insanın xarici görünüşünü eybəcərləşdirən dəri xəstəliyi) yoluxmuş şəxslərə təsirini müşahidə etmək qərarına gəlmişdir. Finzen bu xəstələri hər gün 25 amperlik kömür lampalarının ultrabənövşəyi şüaları ilə 2 saat şüalandırmış və bir neçə aydan sonra onların vəziyyətinin yaxşılaşdığını təsdiqləmişdir. 1896-cı ildə Kopenhagen şəhərində Finzenin adını daşıyan İşıqla Müalicə İnstitutu yaradılmışdır. Bu institutda ultrabənövşəyi şüalarla müalicə yolları öyrənilirdi. Sonrakı beş il ərzində 800 nəfər üzərində aparılan müşahidələr onların 50%-nin tam, 45%-nin isə qismən sağaldığını aşkara çıxarmışdır.
1903-cü ildə Finzenin nailiyyətləri Nobel Komitəsi tərəfindən qiymətləndirilərək, "işıq şüalarının köməyi ilə xəstəliklərin, xüsusilə qurdeşənəyi xəstəliyinin müalicəsi sahələrindəki xidmətlərinə görə" tibb üzrə Nobel Mükafatına layiq görülmüşdür. Mükafatlandırma mərasimində çıxış edən Karolin İnstitutunun professoru Merner onun tədqiqatlarının elmi yeni zirvələrə qaldırdığını qeyd edərək, onların elm aləmində heç vaxt unudulmayacağını bildirmişdir. Finzen özü isə ağır xəstə olduğuna görə mərasimdə iştirak edə bilməmişdir.
Alim özünü müalicə etmək üçün müxtəlif üsullara əl atmış, pəhrizlərdən istifadə etmişdir. Bunların heç bir nəticə vermədiyini hiss edəndə isə öz evinin damında xüsusi otaq tikdirmiş və orada günəş vannaları qəbul etməyə başlamışdır. Lakin bu tədbirlər də müsbət nəticə verməmişdir. Nils Finzen 1904-cü il sentyabr ayının 24-də, elmi fəaliyyətinin qızğın şağında vəfat etmişdi. O, bir sıra elmi cəmiyyətlərə və universitetlərə fəxri doktor seçilmiş, Danneborq Ordeninə layiq görülmüş və Edinburq Universitetinin Kameron mükafatları ilə təltif edilmişdi.
Suarası
Suarası — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Səfiyan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun Aşağı Fərəcan kənd Sovetindən Suarası kəndi Səfiyan kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsini XIX əsrdə həmin rayondakı Səfiyan kəndindən köçüb gəlmiş ailələr Binələr adlı sahədə salmışlar. Kəndin adı onun coğrafi mövqeyini əks etdirir. Oykonim su və arası sözlərindən ibarət olub, kəndin iki kiçik çay (sağda Vəlilər suyu və solda Noxudlu suyu) arasında yerləşdiyini bildirir. Hər iki su Xanalılar kəndinin yaxınlığında birləşərək Həkəri çayının qolu olan Zurdərə çayını əmələ gətirir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Əhalisi
2006-cı ilin statstikasına görə kəndin əhali sayı 250 nəfər olmuşdur.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.
Revest-de-Brus
Revest-de-Brus  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Banon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04162.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 248 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 154 nəfər (15-64 yaş) arasında 105 nəfər iqtisadi fəal, 49 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 68,2%, 1999-cu ildə 69.4%). Fəal olan 105 nəfərdən 95 nəfər (56 kişi və 39 qadın), 10 nəfər işsiz (5 kişi və 5 qadın) idi. Aktiv olmayan 15 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 18 nəfər təqaüdçü, 16 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Endoskopiya
thumb Endoskopiya — Tərkibində bədənin içərisinə baxmaq üçün istifadə olunan tibbi üsul. Endoskopiya prosedurunda bədənin boşluğunun və ya boşluğunun iç hissəsini yoxlamaq üçün endoskopdan istifadə olunur. Digər tibbi görüntüləmə üsullarından fərqli olaraq endoskoplar orqana birbaşa daxil edilir.
Endoskopların bir çox növü vardır. Bədənin və əməliyyatın növündən asılı olaraq, endoskopiya bir həkim və ya cərrah tərəfindən həyata keçirilə bilər. Prosedur zamanı xəstə tam şüurlu və ya estetik ola bilər. Tez-tez endoskopiya müalicəsi, esofaqastroduodenoskopiya kimi tanınan, mədə-bağırsaq traktının yuxarı hissəsini yoxlamaq üçün istifadə edilir.
Qeyri-tibbi istifadə üçün bənzər vasitələr boreskoplar adlanır.
Özünü işıqlandırılmış endoskop 1894-cü illərdə Şotlandiya ştatının Qlazqo Royal İnfirariyasında (elektrik enerjisinə malik olan ilk xəstəxanalardan biri) həkim John Macintyre tərəfindən qırmızı qanaxma istintaqında onun ixtisasının bir hissəsi kimi hazırlanmışdır.
Bir sağlamlıq xidməti göstərən şəxs aşağıdakılardan hər hansı birinin endoskopiyasından istifadə edə bilər:
1.ürəkbulanma, qusma, qarın ağrısı, udma çətinlikləri və mədə-bağırsaq qanaxmaları daxil olmaqla həzm sistemindəki simptomlar kimi simptomların araşdırılması; 2.anemiya, qanaxma, iltihab və həzm sisteminin xərçəngi kimi şərtləri yoxlamaq üçün biopsiya aparmaqla ən çox yayılmış diaqnozun təsdiqlənməsi; 3.bir qanaxma qabının cauterization, dar esofaqus genişləndirilməsi, bir polip off kəsmə və ya bir xarici obyekt aradan qaldırılması kimi müalicə verilməsi; Sindirim problemləri ilə məşğul olan ixtisaslaşmış peşə təşkilatları Barrett özofagusu olan bir çox xəstənin endoskopiya qəbul etdiyini məsləhət görür. Belə cəmiyyətlər Barrettin özofagusu olan xəstələrə və iki biyopsiyanın göstərildiyi kimi biopsiyaları qəbul etmədikdən sonra və heç də tez-tez təklif olunan dərəcədən istifadə olunmasını məsləhət görür. Endoskopiya zamanı əsas risklər: infeksiya, həddindən artıq sedasyon, perforasiya və ya mədə və ya özofagus astarlama və qanaxma gözyaşıdır. Perforasiya ümumiyyətlə əməliyyat tələb etsə də, müəyyən hallarda antibiotiklər və intravenoz mayelər ilə müalicə edilə bilər. Biopsi və ya polip çıxarılma yerində qanaxma baş verə bilər. Belə tipik olaraq kiçik qanaxma sadəcə olaraq dayandırıla bilər və ya kautisizasiya ilə nəzarət edilə bilər. Nadir hallarda əməliyyata ehtiyac var. Gastroskopiya zamanı perforasiya və qanaxma nadir hallarda olur. Digər kiçik risklər arasında dərman reaksiyaları və xəstənin ola biləcəyi digər xəstəliklərə aid komplikasiyalar daxildir. Nəticədə, xəstələr bütün allergik meyllər və tibbi problemləri barədə həkimə məlumat verməlidirlər. Bəzən sedativ inyeksiyanın yeri qısa müddətə iltihab və tender ola bilər. Bu, adətən, bir neçə gün ərzində ciddi və isti kompressorlar deyil, adətən faydalıdır. Bu çətinliyin hər hansı birinin baş verə biləcəyi halda, onların hər biri olduqca nadir hallarda baş verdiyini xatırlamaq yaxşıdır. Bir həkim xəstə ilə gastroskopiya ehtiyacına bağlı olaraq riskləri müzakirə edə bilər.
Prosedurdan sonra, xəstənin endoskopiya otağında ixtisaslı bir fərd və ya bərpa sahəsinə nəzarət ediləcək və dərmanın əhəmiyyətli bir hissəsi yıxılmalıdır. Bəzən xəstənin şişkin qarqara və ya çobanyastığı çayına cavab verə biləcəyi yumşaq bir boğaz ağrısı ilə buraxılır. Bir neçə həftə davam edəcək və ya baş vermir. Xəstə, prosedur zamanı istifadə edilən havaya atılan havadan narahatlıq hiss edə bilər. Hər iki problem də yumşaq və sürətlidir. Tam bərpa olunduqda, xəstəyə adi diyetə (ehtimal ki, bir neçə saat içində) qayıdarkən təlim veriləcək və evə gətirilməsinə icazə veriləcəkdir. Sedasyonun istifadə edildiyi yerlərdə, əksər müəssisələr xəstəni digər bir şəxs tərəfindən evə götürülməsini və günün qalan hissəsində maşın çəkməyəcəyini və ya idarə etməyəcəyini bildirir. Sedasyon olmadan endoskopiya keçirən xəstələr sərbəst buraxıla bilməzlər.
Elektrik işıqlarının istifadəsi endoskopiyanın yaxşılaşdırılması üçün böyük bir addım idi. Sir Francis Cruise tərəfindən sintoskopiya, histeroskopiya və siqmoidoskopiya ilə yanaşı burun (və daha sonra torakal) boşluqların müalicəsinə imkan verən kifayət qədər işıqlandırıcı olmasına baxmayaraq, ilk növbədə belə işıqlar xarici idi (öz kommersiya endoskopunu ) 1865-ci ilə qədər İrlandiya, Dublin, Mater Misericordiae xəstəxanasında, daha sonra 1908-ci ildə Charles David tərəfindən histeroskopda mümkün olan kiçik ampüller daxili işıq yarada bilərdi.
Hans Kristian Jacobaeus, ilk dəfə olaraq, bir insanda ilk dəfə torakoskopik müayinənin Kruiz tərəfindən verildiyinə baxmayaraq, laparoskopiya (1912) və torakoskopiya (1910) ilə qarın və döş kornosunun ilk geniş yayılmış seriyası üçün kredit verilmişdir.
1930-cu illərdə Heinz Kalk tərəfindən qaraciyər və öd kisəsi xəstəliyinin diaqnozunda laparoskopiya istifadə edilmişdir. Ümid, 1937-ci ildə laparoskopiyanın ektopik hamiləliyini təyin etmək üçün istifadə etdiyi bildirildi. 1944-cü ildə Raoul Palmer, xəstələrini qarın boşluğundan qazandıqdan sonra Trendelenburg mövqeyinə yerləşdirdi və beləliklə ginekoloji laparoskopiya ilə etibarlı bir şəkildə çıxış edə bildi.
1906-cı ildə qurulan sərt endoskoplardan bir Berlin istehsalçısı Georg Wolf (1873-1938) 1911-ci ildə Sussmann esnek gastroskopunu istehsal etdi (Modlin, Farhadi-Klinik Gastroenterologiya Günü, 2000). Karl Storz 1945-ci ildə şirkət, Karl Storz GmbH vasitəsilə ENT mütəxəssisləri üçün alətlər istehsal etməyə başladı.
Basil Hirschowitz və Larry Curtiss 1957-ci ildə ilk fiber optik endoskopu icad etdi. Daha əvvəl 1950-ci illərdə Harold Hopkins bir görüntüyü könüllü şəkildə ötürə biləcək bir çevik şüşə liflərindən ibarət bir "fibroskop" hazırlamışdı. Bu, həm tibbi, həm də sənayedə faydalı olmuşdur və sonrakı araşdırmalar görüntü keyfiyyətinin daha da yaxşılaşdırılmasına gətirib çıxardı. Əlavə yeniliklər güclü bir xarici qaynaqdan obyektiv sona çatmağa işıq yandırmaq üçün əlavə liflərdən istifadə edərək, ətraflı izləmə və rəngli fotoqrafiya üçün lazım olan tam spektrli işıqlandırmanın yüksək səviyyəsinə çatdı.
Endoskopun ucunda kiçik bir filament çırağı olan əvvəlki təcrübə, xırtıldayan qırmızı işıqda baxmaq və ya xəstənin içini yanma riskini daşıyan işıq effektini artırma seçimini buraxdı. Optik avanslar ilə yanaşı, ucun "əyilmə" qabiliyyəti, eləcə də endoskopun bədənində olan uzaqdan idarə olunan cərrahi alətlərdə yeniliklər inkişaf etdirildi. Bu gün biz bildiyimiz kimi bu "əsas dəik əməliyyatı" nın başlanğıcı idi.
Fibroskopun görüntü keyfiyyətinə fiziki məhdudiyyətlər oldu. Bir paketin demək olar ki, 50.000 elyafı effektiv şəkildə yalnız 50.000 piksel təsvir verir və istifadə fasilələrindən bükülür və beləliklə pikselləri tədricən itirir. Nəhayət, bütün paketin əvəz edilməsi lazım olduğu qədər çoxdur (böyük xərclə). Harold Hopkins hər hansı bir optik inkişafın fərqli bir yanaşma tələb edəcəyini anladı. Əvvəlki sərt endoskoplar aşağı işıq ötürücülük və pis görüntü keyfiyyəti ilə üzləşdi. Endoskopun tüpündeki cərrahi vasitələrin yanı sıra, özünü bədəninin ölçüləri ilə məhdudlaşdıran işıqlandırma sisteminin cərrahiyyə tələbi - görüntü optikası üçün çox az yer qoydu. Konvensiya sisteminin kiçik lensləri objektiv sahəsinin böyük hissəsini örtmək üçün üzükləri dəstəkləməlidir; onlar istehsal etmək və yığmaq və optik olaraq demək olar ki, faydasız idi.
Hopkinsin ixtira etdiyi zərif həll olan 'kiçik lenslər' arasında hava boşluğunun şüşə çubuqlarla doldurulması idi. Bunlar tam olaraq endoskopun borusuna yerləşdirilib, onları öz-özünə uyğunlaşdırdılar və başqa bir dəstək tələb etmirdilər. Bu kiçik lenslərin tamamilə daşınmasına imkan verdi. Çubuklu linzaların idarə edilməsi daha asan idi və mümkün olan maksimum diametrini istifadə etdi.
Xəndəklər üçün uyğun qıvrım və örtüklər və Hopkins tərəfindən müəyyən edilən və şüşə tiplərin ən optimal seçimləri ilə şəkil keyfiyyəti yalnız 1 mm diametrli borularla dəyişdirilmişdir. Belə kiçik diametrli yüksək keyfiyyətli 'teleskop' ilə alətlər və işıqlandırma sistemi xarici boru içərisində rahat yerləşdirilə bilər. Yenə də bu yeni endoskopların ilkini iki kişi arasında uzun və məhsuldar bir əməkdaşlığın bir hissəsi olan Karl Storz idi.
Həmişə çevik endoskopları (əsasən mədə-bağırsaq traktının) tələb edəcəyi bədənin bölgələri olsa da, sərt çubuqlu lens endoskopları hələ də üstünlükli alətdir və müasir kilit-deşik cərrahiyasına imkan verən belə müstəsna fəaliyyət göstərirlər. (Harold Hopkins 1984-cü ildə Kral Cəmiyyəti tərəfindən Rumford Medalına layiq görülmüşdür), dünya miqyasında tibbi heyət tərəfindən tibbi-optik inkişafı üçün tanınmış və layiq görülmüşdür.
İşığı qanın udulmasını ölçməklə (işığın bir lifdən keçirilməsi və işığın başqa bir liflə toplanması nəticəsində) bir həkim hemoqlobinin nisbətini qanda qiymətləndirə və mədədə ülser təsbit edə bilər.
Flexible endoskopların yüksək səviyyəli dezinfeksiya etməsi bütün milli təlimat verən orqanlar tərəfindən tələb olunur. Endoskopların yüksək səviyyədə dezinfeksiya edilməsi təkrarlanan təkrarlanan proses zamanı baş verir. Endoskopların yenidən işlənməsi 100-dən çox adamın addımlarını əhatə edir. Bu addımlar qabaqcadan təmizləmə, sızma testi, əl təmizləmə, təmizləyici yoxlama, əyani yoxlama, yüksək səviyyəli dezinfeksiya, durulama, qurutma və saxlama kimi geniş kateqoriyalara bölünə bilər. Bütün bu addımların düzgün yerinə yetirilməməsi endoskoplarda qalan qalıqların çirklənməsinə səbəb ola bilər.
Böyük Britaniyada, 2013-ci ildə buraxılan CfPP 01–06-dən olan çevik endoskopların dekontaminasiyası və dezinfeksiya edilməsi ilə əlaqədar ciddi qaydalar mövcuddur
Artroskop kimi sərt endoskoplar cərrahi alətlərlə eyni şəkildə sterilizasiya edilə bilər, istilik labile çevik endoskoplar isə mümkün deyil.
Robotik sistemlərin tətbiqi ilə, tele-cərrahiyyə, cərrahdan xəstəlikdən uzaq bir yerdə ola biləcəyi kimi təqdim edildi. İlk transatlantik cərrahiyyə Lindbergh Əməliyyatı olaraq adlandırılıb. Virtual reallıq simulyatorları müxtəlif endoskopiya bacarıqları üzrə həkimlər hazırlamaq üçün hazırlanır.
Birdəfəlik endoskopiya endoskopik alətlərin ortaya çıxan bir kateqoriyasıdır. Son inkişaflar yalnız bir xəstədə istifadə üçün kifayət qədər ucuz endoskopların istehsalına imkan verdi. Artıq çirklənmə və xəstəxananın əldə etdiyi xəstəliklərin riskini azaltmaq üçün artan tələbi qarşılayır. KOM-un Avropa konsorsiumu birdəfəlik endoskop qurmaq üçün DUET (endoskopiya alətindən birdəfəlik istifadə) layihəsi üzərində işləyir.Yeni endoskopiya texnologiyası simsiz nəzarət, monitor və görüntüləmə üçün Magnetically Guided Capsule Endoscope (MGCE) istifadə edir.Endoskopik görüntü, cərrahı əlavə məlumat ilə təmin etmək üçün digər görüntü mənbələri ilə birləşdirilə bilər. Məsələn, anatomik struktur və ya şişin mövqeyi endoskopik videoda göstərilə bilər.
Mədəniyyət Nazirliyi (Başqırdıstan)
Faəliyyəti
Mədəniyyət Nazirliyi dövlətin mədəniyyət siyasətini həyata keçirir. Başqırdıstan Respublikasının hökumətinə mədəniyyət sahəsində qanunvericilik aktları və digər normativ hüquqi aktların hazırlanması üçün təkliflər hazırlayır və təqdim edir və həmçinin Respublikanın fəaliyyət sahəsindəki federal proqramlara iştirakı haqqında təkliflər verir. Teatr, musiqi, xoreoqrafiya və vizual incəsənət, kitabxana və muzey biznesinin, kinematoqrafiyanın, xalq sənətinin inkişafını təmin edir və tənzimləyir.
2012-ci ildə Başqırdıstan Respublikasının büdcəsindən mədəniyyətə yönəldilmiş vəsaitin miqdarı 2.135,7 milyon rubl / (2011-ci ildə 1,853 milyon rubl) təşkil edir. Peşəkar incəsənət Başqırdıstan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyinin əsas və mühüm işlərindən biridir. 2013-cü ildə peşə sənətinin inkişafı və mədəniyyət və incəsənət müəssisələrinə kadrların hazırlanması üçün 100 milyon rubl ayrılmışdır.
Yonatan Rosin
Yonatan Rosin ( 28 mart 2000) — İsrailli üzgüçü. Yonatan Rosin İsraili 2019-cu ildə XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Yonatan Rosin birinci dəfə Dünya Çempionatına 2019-cu ildə qatıldı. O, Kvanjuda baş tutan XVIII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 5 km məsafəyə açıq hovuz üzgüçülüyü yarışlarında iştirak etdi. 53:45.8 saniyəlik nəticə ilə 29-cu yeri tutdu və yarışı başa vurdu.
Hacı Qəhrəmanlı
Hacı Qəhrəmanlı — Azərbaycan Respublikasının Şirvan şəhərinin inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Yaşayış məntəqəsini 1870-ci ildə burada oturaqlaşmış hacıqəhrəmanlı nəsli saldığına görə belə adlandırılmışdır.