cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kianit
Mənşəyi və yayılması
Regional metamorfikləşmiş gil süxurlarının (mikalı şistlərin, qneyslərin), ekloqitlərin, amfibolitlərin səciyyəvi mineralıdır. Kianitə alp tipli kvars damarlarında və peqmatitlərdə də rast gəlinir. Aksessor kianit qranitlərdə qeyd edilir. Kianit çökmə süxurların adi qırıntı mineralıdır. Kimyəvi cəhətdən dayanıqlı birləşmə olan kianit səpintilərdə toplanır. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: qranat, stavrolit, andaluzit, rutil, korund, soizit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Lapsa-Buru (Hindistan); Bernsvill, Çokalit-Mauntins (ABŞ); Borisovski, Novomixaylovski, Çaynıtski (Rusiya); Çepelare (Bolqarıstan) və s. Azərbaycanda kianit Paraqaçay rutil təzahüründə, Bakı arxipelaqının palçıq vulkanlarının tullantılarında, məhsuldar qatın qumlarında və bəzi başqa məntəqələrdə aşkar edilmişdir.
Nereida (peyk)
Kəşf və adlandırma
Nereida Cerard Koyper tərəfindən 1 may 1949-cu ildə Makdonald Rəsədxanasında 82 düymlük teleskopla çəkilmiş foto lövhələrdə kəşf edilmişdir. O, öz kəşfinin hesabatında peykə ad təklif etmişdir.Peyk Yunan mifalogiyasında dəniz nimfalarının və Neptun allahının növbətçilərinin adını daşıyır. O Voyacer 2 zondunun gəlişindən əvvəl kəşf edilmiş Neptunun ikinci və sonuncu peyk idi.
Kianit
Tətbiqi
Oda- və turşuyadavamlı mühüm xam-maldır. Habelə silisium-alüminium xəlitəsi – silumin almaq üçün filiz kimi, şəffaf gözəl rəngə boyanmış növləri isə zərgərlikdə yarımqiymətli daş kimi istifadə edilir.
Nereida (peyk)
Orbit və rotasiya
Nereida Neptunun orbitində planetin hərəkət istiqamətində ondan 5,513,400 km (orta məsafə) məsafədə dövr edir. Peyk yüksək ekssentrisitetə (0.7507) malik olduğundan onun planetə maksimum yaxınlaşması 1,372,000 km və maksimum uzaqlaşması 9,655,000 km-dir.
Qeyri-adi orbitə malik olması onu göstərir ki, peyk Neptun tərəfindən cəzb olunaraq tutulmuş bir asteroid, Koyper qurşağına aid bir obyekt və ya Neptunun ən böyük daxili peyki olan Tritonun təsiri ilə orbitini dəyişmiş neptunun daxili peyklərindən biri ola bilər.
1991-ci ildə Nereida fırlanma dövrünün təxminən 13.6 saat olduğu təyin edilmişdir. 2003-cü ildə peykin fırlanma dövrünün təxminən 11.52 ± 0.14 saat olduğu müəyyən edilmişdir. Lakin bu nəticə sonradan müzakirə olunmuşdur. Digər tədqiqatcıların Nereidanın işıq əyrisində hər hansı bir dövrü modulyasiya aşkar etmək cəhdəri uğursuzluqla nəticələnmişdir.
Fiziki xarakteristikaları
Nereida Neptunun üçüncü ən böyük peykidir və 170 km-lik orta radiusa malikdir. Bu isə qeyri-müntəzəm peyklər üçün çox böyükdür. Nereidanın forması məlum deyil.
1987-ci ildən bəri Nereidanın bəzi fotometrik müşahidələri ilə peykin parlaqlığında böyük dəyişmələr aşkar olunmuşdur. Bu dəyişmələr illər və aylar, bəzən isə hətta bir neçə gün ərzində baş verə bilər. Astronomlar məsafə və fəza nəticələri üçün düzəlişləri sonralar da davam etdirirdilər. Digər tərəfdən, Nereidanı müşahidə edən bütün astronomlar belə dəyişmələri qeyd etmişlər. 2010-cu ilə kimi olan dəyişmələr real izahı yoxdur, lakin onlar mövcuddur,çox güman ki bu dəyişmələr,Nereidanın rotasiyası ilə bağlıdır.
Araşdırma
1989-cu il 20 Aprel 19 Avqust aralığında 4,700,000 km məsafədə olan Voyacer 2 kosmik zondu Nereidanın yaxınlığına səyahət edən ilk kosmik aparat oldu. Voyacer 2 70 km-dən 800 km-ə qədər müşahidə dəqiqliyi ilə peykin 83 şəklini çəkmişdir. Voyacer 2-nin gəlişindən əvvəl Nereidanın müşahidəsi yalnız daxili parlaqlığı və orbital elementləri əsasında yerüstü müşahidələr ilə məhdudlaşmışdır. Şəkillər kosmik zond tərəfindən çəkilməsinə baxmayaraq,səthinin xüsusiyyətlərini dəqiqləşdirmək üçün kifayət qədər ayırdetmə dəqiqliyinə malik deyildir. Voyacer 2 Nereidanın ölçülərini tapmağı mümkün etdi və boz rəngdə olduğunu aşkar etdi. Neptunun digər kiçik peykləri kimi o da yüksək albedoya malikdir.
Bədii ədəbiyyatda
Larri Nivenin Halqa dünya kitabında Nereida kənar adamlar tərəfindən "yarım minillik öncə"yə icarəyə verilmiş yer adıdır.Əsərin qəhrəmanı Lui Vu, güman edir ki, kənar adamlar Nereidaya bənzər qazdan ibarət olan nəhəng peyk üzərində təkamül etmişlər.
Həsən bəy Ağayev
Həsən bəy Məşədi Hüseyn bəy oğlu Ağayev — Azərbaycan ictimai-siyasi xadimi, jurnalist, həkim, müəllim, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin sədr müavini.
Həyatı
Həsən bəy Ağayev 1875-ci ildə Gəncədə anadan olmuşdur. Gəncə klassik gimnaziyasında təhsilini başa vurduqdan sonra 1901-ci ildə Hacı Zeynalabdin Tağıyevin puluyla Moskva Universitetinin tibb fakültəsində oxuyaraq oranı bitirmişdir. Vətənə qayıdaraq həkimlik etmişdir. 1906–1907-ci illərdə Güney Azərbaycanda yaşamağa məcbur olmuşdur. 1907-ci ildə Bakıda keçirilən Qafqaz müsəlman müəllimləri qurultayı mərkəzi komitəsinin sədri seçilmişdir. "Difai" təşkilatının üzvü olmuşdur.
Monarxiyanın süqutundan cəmi bir neçə gün sonra Gəncədə, əvvəllər "Difai"ni yaratmış Gəncə Milli Komitəsinin aparıcı şəxsləri – Şəfi bəy Rüstəmbəyli, Xəlil bəy Xasməmmədov, Şeyxzamanlı qardaşları və b. ilə birgə Nəsib bəy Yusifbəylinin rəhbərliyi altında Azərbaycan tarixində keyfiyyətcə yeni, ilk dəfə olaraq Avropa mədəni dəyərlərinə istinad məramlı bir partiyanın — "Türk Ədəmi-mərkəziyyət firqəsi"nin əsasını qoymuşdur (1917). Bu partiya Müsavatla birləşəndən sonra onun Mərkəzi Komitəsinin üzvü seçilmişdir.
1918-ci il mayın 28-də Tiflisdə Azərbaycan Milli Şurasının iclasında Azərbaycanın İstiqlal Bəyannaməsi qəbul edilərkən Həsən bəy Ağayev Milli Şuranın sədri Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin müavini olmuşdur və bu tarixi hadisədə birbaşa iştirak etmişdir. Azərbaycanın müstəqilliyi haqqında İstiqlal bəyannaməsini ilk olaraq Həsən bəy Ağayev imzalamışdır. 1918-ci il, iyunun 16-da Azərbaycan Milli Şurası və Hökuməti Gəncəyə köçmüşdür. İyunun 17-də burada keçirilən ilk iclasında Milli Şura yaranmış əziyyətlə əlaqədar olaraq, fəaliyyətini müvəqqəti olaraq dayandırmış, bütün hakimiyyəti yeni yaradılmış Hökumətə vermişdir. Azərbaycan Parlamentinin 1918-ci il dekabrın 7-də Bakıda təntənəli açılışına qədər Həsən bəy Azərbaycan Dəmir Yolu İdarəsinin baş həkimi vəzifəsində çalışmışdır.
Dekabrda Parlament sədrinin müavini seçilmiş, sədr Əlimərdan bəy Topçubaşov Bakıda olmadığına görə 2 fevral 1920-ci ilədək sədr vəzifəsini icra etmişdir. Cümhuriyyətin süqutundan sonra Tiflisə getmişdir.
19 iyul 1920-ci ildə Tiflisdə Fətəli xan Xoyskini qətlə yetirən erməni muzdlu qatilin gülləsiylə şəhid olmuşdur. Tbilisidə yerləşən köhnə müsəlman qəbiristanlığında (hazırda Botanika bağının ərazisi) dəfn olunmuşdur
Publisist kimi
thumb|240x240px|"Nicat" Cəmiyyətinin təşkilaçılığı ilə çağrılmış Azərbaycan müəllimlərinin II qurultayı, Bakı, [[25 avqust 1907-ci il. İkinci cərgədə, sağdan 5-ci Həsən bəy Ağayev]]Həsən bəy Ağayev publisistika ilə də yaxından məşğul olmuşdur. Gəncədə "Yujnı Kavkaz" ("Cənubi Qafqaz") qəzetini nəşr etdirmişdir (1911–1912). Müsəlmanlar arasında maarif yayan cəmiyyətin sədri seçilmişdir (1911). Gəncədə Xudadat bəy Rəfibəyli ilə (1878–1920) birgə tibb cəmiyyəti yaratmışdır (1914).
İtitikanşəkilli zirinc
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Cənubi və Orta Avropada, Krımda, Qafqazda, İranda, Şərqi Sibirdə, Şimali Amerikada rast gəlinir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3 m olan həmişəyaşıl koldur. Budaqlari tükcüklü, sarımtıl-boz və ya bozdur. İynələri 3 yerə bölünmüş, uzunluğu 2 sm-dir. Yarpaqları lansetvari və ya tərs yumurtavari, uzunluğu 2-5 sm, biz və ya küt, ucu biz, bütöv və ya az dişli, üstdən açıq-yaşıldır. Çiçəkləri parlaq sarı, salxımlarda 10-20 ədəd, əsasən uzunsov, bəzən sallaq formadadır, uzunluğu 10 sm-dir, bəzən qısas və çətirşəkilli çiçək qruplarına yığılmışdır. Meyvələri ellipsvaridir, uzunluğu 1,2 sm, al-qırmızıdır.
Ekologiyası
Qışa, istiyə davamlıdır, kasıb torpağa dözür, çox nəmişliyi sevmir, işıqsevəndir.
Azərbaycanda yayılması
Mədəni şəraitdə park və bağlarda becərilir.
İstifadəsi
Bərk, möhkəm, oduncağı xırda xarrat məmulatların hazırlanmasında istifadə edilir. Özünəməxsus rəngi vardır.
Sergey Şipov
Sergey Şipov (doğ. 17 aprel 1966, Murom, Rusiya SFSR, SSRİ) — Rusiya şahmatçısı, qrosmeyster (1996), həmçinin şahmat məşqçisi, şərhçi və yazıçı.
Həyatı
Sergey Şipov 1966-cı il aprelin 17-də Vladimir vilayətinin Murom şəhərində anadan olub. 1970-ci illərin əvvəllərində ailəsilə birlikdə Kirjaç şəhərinə köçüb. Burada o, uzun müddət şahmat dərnəyində məşğul olub. 1979-cu ildə Moskvada idman internatına daxil olub. 1983-cü ildən 1989-cu ilədək Moskva Dövlət Universitetinin fizika fakültəsində təhsil alıb. 1989-1991-ci illərdə Moskva vilayətivin Çernoqolovka şəhərində yerləşən SSRİ Elmlər Akademiyasının Kimyəvi Fizika İnstitutunda çalışıb.
1992-ci ildə beynəlxalq usta normasını yerinə yetirib, 1996-cı ildə isə beynəlxalq qrosmeyster adını alıb. Şipov 1998-ci ildə Sankt-Peterburqda Rusiya vitse-çempionu titulunu qazanıb. 1999-cu ildən Moskvada yaşayır və işləyir.
Şərhçi fəaliyyəti
Şipov şərhçi karyerası boyu kasparov-chess.ru, chesspro.ru və 64.ru kimi saytlarla əməkdaşlıq edib. 2006-cı ildə özünün crestbook.com şahmat saytını yaratmışdır.
2013-cü ildən 2014-cü ilədək Chess TV telekanalının şahmat üzrə daimi şərhçisi olub.
2016-cı ilin noyabrında şahmat üzrə dünya çempionu adı uğrunda matçın rəsmi rusdilli şərhçisi olub.
Ədəbi fəaliyyəti
Şipov dörd kitabın müəllifidir:
Illdisposed
Illdisposed — 1991-ci ildə vokalist Bo Summer tərəfindən Danimarkanın Aarhus şəhərində yaranmış death metal qrupudur. 2011-ci ildən etibarən qrup, vokalist Bo Summer, gitarist Jakob "Batten" Hansen, bas gitarist Jonas "Kloge" Mikkelsen və barabanda Thomas "Muskelbux" Jensen ilə yoluna davam edir.
Yarandığı ildən bəri qrup, səkkiz studiya albomu, iki yığma (toplu) albom, iki EP və bir ədəd DVD yayımlamışdır.
Retro və Kokaiinum (1998–2002)
2000-ci ildə qrup, Carcass, Autopsy, Darkthrone, Venom, Motorhead və AC/DC kimi məşhur qrupların mahınlarının cover'larının yer aldığı "Retro" adlı albom yayımladı. Bu, 1999-cu ildə qrupa qoşulan yeni gitarist Jakob Hansen ilə olan ilk iş idi. Bu, 2001-ci ildə qrupun dördüncü albomu olan "Kokaiinum" yayımlanana qədər davam etdi. Bu albom qrupun öz bəstələrindən ibarət idi. Albomda "Fear Bill Gates" kimi yumoristik mahnı da yer alırdı. Kokaiinum albomu bəzilərinə görə melodik elementlər daşısa da, qrup üçün tanınan groove/death metal tərzini qoruyurdu.
1-800 Vindication və To Those Who Walk Behind Us (2003-2009)
Qrup, Bo Summer'in alkoqolizmə qarşı müalicəsi üçün qısa bir müddət fəaliyyətinə ara verdi. 2003-cü ildə onlar "Demo 2003" adlı EP albom hazırlayaraq birlikdə geri qayıtdılar. Albomdakı "Jeff" və "Dark" mahnıları qrupun artıq çıxmaqda olan "1-800 Vindication" adlı albomunda da yer alırdı. Bu ərəfədə qrupa yeni üzvlər qatıldı. Thomas "Muskelbux" Jensen barabançı olaraq, Jonas "Kloge" Mikkelsen isə bas gitarist olaraq qrupa qoşuldu. Tore Mogensen qrupdan yaxşı bir şəkildə ayrıldı və bu müddət ərzində Jakob Hansen artıq qrupun bas gitaristi yox əsas gitaristi oldu. 2004-cü ildə "1-800 Vindication" albomu yayımlandı. Bu, Roadrunner səsyazma şirkəti ilə yayımlanan ən uğurlu albom idi.
2006-cı ildə yayımlanan "Burn Me Wicked" albomunun demək olar hamısı Jakob Hansen tərəfindən yazılmışdı. Roadrunner  şirkətindən çıxan bu iki albom bu zamana qədər qrupun ən uğurlu albomları hesab edilirdi. Albomların hər biri 30.000 satdı. Geniş miqyaslı bir turdan sonra qrup yeddinci albomlarını hazırlamaq üçün yenidən studiyaya qayıtdı. 2008-ci ildə qrupun yeddini albomu "The Prestige" yayımlandı. Səsyazma başlamazdan əvvəl Martin Thim, gündəlik işlərinə daha çox diqqət ayırmaq üçün qrupdan ayrıldı və yerini eks-Volbeat gitaristi olan Franz "Hellboss" Gottschalk'a verdi. Qrupun bu vaxta qədər ən uğurlu çıxışı isə Almaniyada keçirilən With Full Force adlı metal festivalında oldu. Burada qrup, "The Prestige" albomunu 70.000 nəfərin qabağında səsləndirdi. Bu canlı performansda səsləndirilən "A Child Is Missing" mahnısı qrupun veb saytında yer aldı.
Roadrunner şirkəti ilə bağlanmış müqavilənin ləğv olunmasından bir il sonra qrup Massacre şirkəti ilə müqavilə bağladı. 2009-cu ildə Roadrunner şirkəti ilə yayımladıqları "To Those Who Walk Behind Us" adlı albom, Illdisposed'in Roadrunner'dən olan albomları qədər uğurlu oldu. Albomun prodüserliyini qrupun gitaristi Jakob Hansen etdi.
Senecio dolichocephalus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Eçara (Cəlilabad)
Tarixi
31 may 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi nin qərarı ilə Kürdlər kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki İcarə kəndinin tarixi adı bərpa edilərək həmin kənd Eçara kəndi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Eçarə (oyk.), (sadə.) - Cəlilabad rayonu nun Kürdlər inzibati ərazi vahidində kənd. Burovar/Buravar silsiləsinin şimal-şərq ətəyindədir.
Tədqiqatçılar bu oykonimi "üzüaşağı yol" (ehtimalən yol hissəsi farsca və talışca "yol" mənasını verən "rah" (talışca "ro") sözünün vasitəsi ilə) mənasında izah edirlər.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 644 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Pinus culminicola
(Pinus culminicola) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İsmət Qayıbov
Erkən illəri
İsmət Qayıbov 8 oktyabr 1942-ci ildə Azərbaycanın Gəncə şəhərində müəllim ailəsində anadan olub. Əslən Qazax rayonunun Aşağı Salahlı kəndinin Qayıbovlar (II) soyundandır. Onun valideynləri, atası İsmayıl və anası Füruzə Respublikanın əməkdar müəllimi olub. Orta təhsilini Gəncə şəhərindəki 1 saylı orta məktəbdə almışdır. 1967-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirir. 1963-cü ildə əmək fəaliyyətinə başlamış, 1965-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü olmuşdur. O, 1969-cu ildə Əli-Bayramlı Şəhər Komsomol Komitəsinin birinci katibi seçilir.
Yanauıl (Əbyəlil)
Yanauıl kəndi (Яңауыл) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Dövlət kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
İsmət Qayıbov
Prokurorluq fəaliyyəti
1971-ci ilin mart ayında Azərbaycan SSR-in prokurorluq orqanlarına qəbul olmuş – 26 Bakı komissarı rayonunun prokuror köməkçisi vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1975-ci ilin iyun ayında Bakı Şəhər Prokurorluğunda cinayət işlərinin baxılmasına nəzarət şöbəsinin prokuroru vəzifəsinə təyin olunub. 1976-cı ilin fevral ayından isə Bakı Şəhər Prokurorluğunun ümumi nəzarət şöbəsinin rəisi vəzifəsində çalışıb. 1978-ci ildən İsmayıllı rayonunun prokuroru, 1982-ci ildən Əli-Bayramlı şəhərinin prokuroru, 1987–1990-cı illərdə isə Sumqayıt şəhərinin prokuroru vəzifələrində çalışmışdır.
Yanauıl (Əbyəlil)
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Yanauıl kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 99%.
İsmət Qayıbov
Qarabağ müharibəsi zamanı
1991-ci ildə İsmət Qayıbovun verdiyi müsahibədə erməni hərbi dəstələrinin cinayətkar əməllərinin sovet rəhbərliyi tərəfindən cəzasız qaldığına etiraz edir. O, həmçinin Sumqayıt hadisələri ilə bağlı şərh verir və bildirir ki, o şəxsən 96 nəfər barəsində həbs-qəti imkan tədbiri seçib. Amma erməni separatçılarının törətdiyi cinayət nəticəsində asudə gəzmələrindən qəzəblə danışır. Qayıbov Quqarkda azərbaycanlılara qarşı törədilən dəhşətli qırğına görə cəmi 4 erməninin saxlandığını "biabırçılq" adlandırmışdı. O, 20 yanvar faciəsini "Azərbaycan xaqlnın öz müstəqilliyi uğrunda apardığı mübarizə" adlandırır və bildirir ki, "bu şəhidlər hərbi diktaturanın əleyhinə küçələrə çıxmışdılar".
Yanauıl (Əbyəlil)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
İsmət Qayıbov
Qarabağ müharibəsi zamanı
1991-ci il noyabrın 18-də Mixail Qorbaçovun şəxsi köməkçisi Kremldən Bakıya zəng vurur və Azərbaycan Respublikasının Dağlıq Qarabağ rəhbərliyindən xahiş edir ki, Təhlükəsizlik Şurasının növbəti iclasını Dağlıq Qarabağda keçirsin çünki ərazidəki torpaq iddiasında olan erməni liderlərinin və Moskva nümayəndələrinin də bu iclasda iştirakı nəzərdə tutulur. Bu telefon zəngindən sonra Bakıda siyahı tərtib olunur. Siyahıya Viktor Polyaniçko rəhbərlik etməli idi. Nümayəndələr, ancaq güc nazirliklərindən və Təhlükəsizlik Şurasının rəhbər orqanlarından ibarət olmalıydı.
Kuprit
Kuprit – Cu2O - Kubik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn
İsmət Qayıbov
Qarabağ müharibəsi zamanı
Rəsmi Moskva iclasda dövlət katibi Tofiq İsmayılov və baş prokuror İsmət Qayıbovun hökmən iştirakını xahiş edir. Bu xahişi isə məhz polkovnik Georgi Septa çatdırır. 1991-ci il noyabrın 19-u saat 19.05-də siyahı tərtib olunur. İlkin siyahı Tofiq İsmayılovun rəhbərliyilə müzakirə edilir.
Kuprit
Xassələri
Rəng – müxtəlif çalarlı qırmızıdan göyümtül-qurğuşunu - bozadək; Mineralın cizgisinin rəngi – qəhvəyi-qırmızı, qırmızı; Parıltı – almaz, yarımmetal parıltısından tutqun parıltıyadək; Şəffaflıq – nazik qırıntıları yarımşəffafdır, şəffaf kristalları nadir tapılır; Sıxlıq – 5,85-6,15; Sərtlik – 3,5-4; Kövrəkdir; Ayrılma – {111} üzrə aydın; Sınıqlar – qeyri-düzgün, qabıqlı; Morfologiya – kristallar: oktaedrik, rombododekaedrik, heksaedrik; Mineral aqreqatları: sıx, dənəvər, torpaqvari, tükşəkilli (xalkotrixit) əmələgəlmələr, püruzlar, bəzən druzalar. 200 px|left|thumb|Kuprit, malaxit, xalkozin, 130 mm, Xalxal filiz təzahürü, Naxçıvan MR
İsmət Qayıbov
Ölümü
thumb|İsmət Qayıbovun Fəxri Xiyabanda qəbirüstü abidəsi 1991-ci il noyabrın 20-də saat 12.57-də Ağdam uçuş zolağındakı Mİ-8 tipli iki vertolyotun 69 və 72 nömrəli yanacaq bakları doldurulur. Mİ-8 N69 vertolyotu əsas vertolyot olmalı, onu iki nəfər — 1981-ci ildə Əfqanıstan döyüşlərində iştirak etmiş kapitan Lantev Mamontov və kapitan Pyotr Babuşkin idarə etməliydi. İkinci vertolyot — Mİ-8 N72 isə birincini müşayiət etməli idi. Amma ikinci vertolyot müşayiət olunmadan, yəni təhlükəsizliyi təmin edilmədən 13.48-də birincinin yerinə havaya qalxır.
Kuprit
Mənşəyi və yayılması
Ekzogen mənşəlidir. Mis sulfidlərinin aşınma məhsulu kimi filiz yataqlarının oksidləşmə zonası və xüsusilə sementləşmə zonası üçün səciyyəvidir. Mineralın tapıntıları bəzi çökmə süxurlarda – əhəngdaşlarında, dolomitlərdə və b. qeyd edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: sərbəst mis, malaxit, azurit, xalkozin, xalkantit, broşantit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Şessi (Fransa); Qumeşev, Turyin, Mednorudyanski (Rusiya); Cezkazqan (Qazaxıstan); Sumeb (Namibiya); Çukikamata (Çili); Bisbi (ABŞ). Azərbaycanda Katsdağ, Filizçay, Cixix-Saqator, Gədəbəy, Ağdərə yataqlarında, Çıraqdərə-Toğanalı filiz sahəsi obyektlərində, Balaca - və Böyük Qoşqaçay hövzələrində və b. qeyd edilir.
İsmət Qayıbov
Ölümü
Hesablamalara görə, Qarakənd üzərində üç yüz metr yüksəklikdə uçan Mİ-8 N72 vertolyotu 1991-ci il noyabrın 20-də saat 14:42 dəqiqədə vuruldu. Qarakənd faciəsisi haqqında ilkin məlumat Prezident Aparatına saat 19:55-də çatır. Lakin bu faciə haqqında xəbər Xankəndidən erməni dilində yayımlanan "Vətən və vətəndaş" verilişinin xəbərlər bölümündə, saat 15:30-da yayımlanmışdı. Həmin gün Yerevan radiosu saat 16:15-də həmin xəbərin "qəza" kimi şərhini verdi. Saat 16:40-da Tehran radiosu, 17:00-da Moskva radiosu açıqladı.
Kuprit
Tətbiqi
Başqa mis mineralları ilə birlikdə mis filizi kimi istifadə edilir.
İsmət Qayıbov
Ölümü
Həlak olanlar arasında İsmət Qayıbov da var idi. Ümumilikdə qəza nəticəsində 22 nəfər həlak olub. İlkin olaraq Azərbaycanın nümayəndə heyətinin məlumatına görə, cəsədlərdən 12-si tam şəkildə tanınırdı, 3-cü qismən tanınırdı, qalanlarının şəxsiyyəti isə ekspertiza nəticəsində müəyyən edildi. İsmət Qayıbovun oğlu İsmayıl Qayıbovun sözlərinə görə, ilk və son dəfə onun atası ailə üzvlərinə vida etməmişdi. İsmət Qayıbovun geyindiyi pencəkin cibində isə Ömər Xəyyamın rübaisi var idi:
Şəxsi həyatı
İsmət Qayıbov Leyla xanım ilə ailə həyatı qurmuş və ömrünün sonuna qədər onunla evli idi. Onların bu nikahdan iki övladı olur. Qızı Firuzə, oğlu isə İsmayıl Qayıbov. İsmət Qayıbov övladına qoyduğu adlar onun ata-analarının adı ilə bağlı idi.
İrsi
thumbnail|right|[[Sumqayıtda İsmət Qayıbov küçəsi]]
Gəncə şəhərində təhsil aldığı 1 saylı orta məktəb, Bakıdakı Bakıxanov qəsəbə stadionu, Qubadlı rayonunda onun adına Saray kənd tam orta məktəbi, Xaçmaz rayonunda 3 saylı tam orta məktəb, Maştağa qəsəbəsində İdman Təlim Mərkəzi, Mingəçevirdə 10 saylı tam orta məktəb və neft tankeri onun adını daşıyır. Sumqayıtda 1 saylı tam orta məktəbi və küçə onun adını daşıyır. İsmət Qayıbovun abidəsi Bakıdakı Fəxri Xiyabanda yerləşir.
Ədəbiyyatda
Rusiya Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin (FTX) Krasnoyarsk vilayəti üzrə idarəsi və vilayət prokurorluğu 2013-cü il oktyabrın 23-də məhkəməyə müraciət edərək Azərbaycan diasporunun fəalları tərəfindən yayılan "Erməni terroru" kitabının ekstremist məzmunlu çap məhsulu kimi tanınmasını tələb etmişdi. Bu tədqiqat əsərinin müəllifləri İsmət Qayıbov və "Azərinform" agentliyinin direktoru və Azad Şərifov idi.
Azərbaycanda anarxizm
Azərbaycanda anarxizm — Azərbaycanda anarxist icmasına verilən ad. Anarxizm Azərbaycanda olduqca kiçik bir siyasi hərəkatdır.
Tarixi
Azərbaycanda anarxizm ilk dəfə 1904-cü ildə Bakının şəhərətrafı ərazilərində meydana gəlmişdir. Hərəkatın ən aktiv dövrü 1906–1907-ci illərə təsaadüf edir. Bu dövrdə Azərbaycandakı anaxist təşkilatların sayı 40-a yüksəlmişdir. Buna baxmayaraq, yerli səlahiyyətlilərin verdiyi məlumatlara görə, bu təşkilatların üzvlərinin sayı az idi.
Anarxist təşkilatlar tədricən tərəfkeşlərinin çoxunu itirdilər. Buna səbəb onların sistemə qarşı apardıqları mübazirənin qəddarca olması idi. Bu təşkilatlar sui-qəsdlər və partlayışlar təşkil edirdilər. 1908-ci ilin mart ayında "Qırmızı yüzlər" təşkilatının 50 üzvü həbs edilmiş və Sibirə sürgün edilmişdir. 1909-cu ildə "Qara qarğa", "Terror" və "Qırmızı bayraq" təşkilatlarının üzvlərinin demək olar ki, hamısı həbs edilmişdir. Geri qalan qruplar çox keçmədən ləğv olunmuşdur. 1908–1909-cu illərdə həyata keçirilən kütləvi repressiyalardan sonra Azərbaycandakı anarxist hərəkatı bərpa edilə və siyasi arenada öz yerini tapa bilməmişdir.
2013-cü ilin fevral ayında "Bakı İndividual Anarxistlər Assosiasiyası" (BFAA) təsis edilmişdir. Üç azərbaycanlı şəxs tərəfindən təsis edilən bu qrup özünü "Bakı terrorçular və anarxist fərdiyyətçilər cəmiyyəti"nin davamçısı hesab edir.
Təşkilatlar
Ən çox təsirə malik təşkilat anarxokapitalistlər tərəfindən 1905-ci ildə şəhər mərkəzində təsis edilən "Anarxiya" və Bibiheybət qəsəbəsində təsis edilən "Borba"  idi. Əlavə olaraq, Balaxanı qəsəbəsində təsis edilən "Bunt" və Bakının Qara Şəhər qismində təsis edilən "İnternasional" kimi bir neçə qruplar da təsis olunmuşdur. "Anarxiya" təşkilatının təsis edildiyi ilk vaxtlarda təşkilatın tərkibində Bakı zavodlarında çalışan sosial-demokratlar da var idi. 1 iyul 1906-cı ildə "Anarxiya" təşkilatının üzvləri "Krasnaya sotnya" adlı bir qrup təsis etmişdir. Bu qrupun üzvləri "Anarxiya" təşkilatının kabinet bürokratiyasını tənqid etmiş, mübarizənin daha effektiv yollarını dilə gətirmişdir. Daha sonra başqa kiçik anarxist qruplar təsis edilmişdir. Onlara "Fərdiyyətçi anarxistlər", "Qara qarğa", "Anarxist bombardmançılar", "Qırmızı bayraq", "Terror", "Torpaq və azadlıq", "Azad" və başqaları aiddir.
Demoqrafik tərkibi
Polis raportlarına əsasən, "Azad" istisna olmaqla, bütün anarxist təşkilatların milli tərkibinin əksəriyyəti ruslardan təşkil olunmuşdu. Buna baxmayaraq, bir çox təşkilatın erməni üzvləri də var idi. Həmin ermənilər Hnçak və Daşnaksütun partiyalarının keçmiş üzvləri idi. Yəhudi anarxistlər və keçmiş sosial-demokratlar mübarizə üçün terrorçu yollara əl atmışdır. Onların hücumları daha çox sionist qruplara qarşı istiqamətləndirilmişdi. "Krasnaya sotnya" təşkilatının səkkiz gürcü üzvü var idi. Bu təşkilatların üzvlərinin orta yaşları 28–30 idi. Onlardan ən gəncinin 19, ən yaşlısının isə 35 yaşı var idi.
Anarxiya
"Anarxiya" təşkilatı 1906-cı ildə "mübarizə və anarxiya haqqında" adlı broşura nəşr etdirmiş keçmiş Hnçak partiyası üzvü S. Kalaşyants tərəfindən təsis edilmişdir. O, 5 sentyabr 1906-cı il tarixində Daşnaksütun partiyasının üzvü olan zəngin zavod sahibi İ. Doluxanovun öldürülməsinin intiqamı olaraq daşnaklar tərəfindən qətlə yetirilmişdir.
Azad
"Azad" təşkilatı 1906-cı ildə təsis olunmuşdur və vaxtilə Azərbaycandakı ən böyük anarxist təşkilatı hesab edilirdi. Təşkilatın ən uğurlu dövrlərində 15 üzvü var idi. Təşkilatın üzvləri arasında anarxist olmuş keçmiş banda üzvləri də var idi. Təşkilatın iki rəhbəri var idi – Ağa Kərim və Ağa Sanqulu. "Azad" təşkilatı yerli milyonçularla düşmənçilik edirdi. Bu düşmənliyin əsas hədəflərindən biri Teymur Aşurbəyov (Sara Aşurbəylinin babası) idi. 1907-ci ilin axırların həm Ağa Kərim, həm də Teymur Aşurbəyov həbs edilmişdir. Bu hadisədən sonra "Azad" təşkilatı ləğv edilmiş, təşkilatın geridə qalan üzvləri isə digər kiçik qruplara qoşulmuşdur.
Növləri
Bakı şəhərindəki anarxist təşkilatlar anarxizmin iki qolunu təqib edirdilər:
Tartu müqaviləsi (Finlandiya-RSFSR)
Tartu müqaviləsi (Rusca: Тартуский мирный договор, Fincə: Tarton rauha) Finlandiya və RSFSR arasında 4 ay davam edən danışıqlardan sonra 14 oktyabr 1920-ci ildə imzalanmışdır. Müqavilə ilə tərəflər arasındakı sərhəd Finlandiya vətəndaş müharibəsindən sonra çəkilib. Müqavilə Sovet İttifaqının 1939-cu ildə "Qış müharibəsi"nə başlamasından sonra başa çatdı.
Müqavilə Eston Tələbə Cəmiyyətinin binasında Tartu şəhərində (Estoniya) imzalanmışdır. Müqavilənin ratifikasiyası 31 dekabr 1920-ci ildə Moskvada edildi. Müqavilə 5 Mart 1921-ci ildə Millətlər Müqaviləsi Seriyasında qeyd edildi.
Xarici keçidlər
Text of the treaty
İMac
iMac<ay-mək> – Apple Inc. şirkətinin istehsalı olan monobloklu fərdi kompüterlər seriyası. İlk iMac G3 modeli 1998-ci ildə təqdim olunub.
120px 120px 120px 120px 120px 120px 120px
Aya (Türk mifologiyası)
Aya - türk və altay mifologiyasında yaxşı ruh. Ayalar formasında çoxluq olaraq istifadə edilir. Xeyirxah ruhların və mələklərin ümumi adıdır. Əksəriyyətlə səmada yaşayarlar. 17 fərqli yaxşı ruh kateqoriyasının hamısını izah edər. Əleyhdarı Aza 'dir. Yer üzündəki bütün yaradıcılığın, bərəkətin, sevginin qaynağıdırlar. Ayaçı (Ayatçı) təbiri yaradıcı insanlar üçün istifadə edilir. Ayığı şəklində də ifadə edilir. Bu təbir Yakut mifologiyasında Abası'nın əleyhdarı olaraq iştirak edər. Türklərdə, İslamiyetteki mələk sözcüyünü qarşıladığını irəli sürənlər də vardır.
Etimologiya
(Ay) kökündən törəmişdir. Yaratmaq və işıq mənasını ehtiva edər. Ovuc içi mənası da mövcuddur. Ayamak (kayırmaq, qorumaq) feli ilə eyni kökdən gəlir. Monqol yaxşılıq və musiqi, ezgi mənasını da ehtiva edər. Even dilində Aya, Köhnə monqolcada Ayı sözləri yaxşılıq mənasına gəlir.
Kapitan Qrantın uşaqları (roman)
"Kapitan Qrantın uşaqları" — fransız yazıçısı Jül Vern tərəfindən 1867-1868-ci illərdə yazılmış roman.
Bu roman fırtına nəticəsində gəmiləri qəzaya uğramış kapitan Qrant və iki matrosun axtarışından bəhs edir. Əsərdə müəllif dəniz və okeanları, Avstraliya, Yeni Zelandiya və Cənubi Amerikanın zəngin, gözəl və təkrarsız təbiətini təsvir etmişdir. Oxucu romanda maraqlı macəraların, süjet xəttindəki kəskin dönüşlərin şahidi olur. Əsərə incə yumor və nikbin ruh hakimdir.
Səfərin başlanması
Lord Eduard Qlenarvana məxsus "Dunkan" gəmisi Şotlandiya sularında üzərkən matroslar çəkic balığı tuturlar. Onun qarnını yararkən balığın mədəsindən butulka tapılır. Butulkada hansısa vacib sənədin ola biləcəyini ehtimal edən Qlenarvan və digər göyərtədə olanlar onu ehtiyatla sındırırlar. Həqiqətən də, butulkadan 3 dildə – ingilis, alman və fransız dillərində yazılmış məktub tapılır. Su yazıların çox hissəsini yuduğundan, ancaq bu məlum olur ki, romanda hadisələr cərəyan etdiyi vaxtdan bir il əvvəl kapitan Qrantın idarə etdiyi "Britaniya" gəmisi qəzaya uyğramış, kapitan Qrant və iki matros cənub yarımkürəsinin 37-ci en dairəsində hansısa sahilə çıxmışlar. Uzunluq dairəsini sənədlərdən oxumaq mümkün olmur.
Qlenarvan kapitan Qrantla bağlı məlumata malik olduğunu qəzetdə elan verərək Londona yola düşür. Burada dövlət adamları ilə görüşən Qlenarvan kapitan Qrantı xilas etmək üçün ekspedisiya göndərilməsinə nail ola bilmir. Onlar qəza yerinin dəqiq məlum olmaması, səfərin təhlükəli və məsrəfli olacağı və digər səbəblər gətirirlər, əsl səbəb isə kapitan Qrantın müstəqil Yeni Şotlandiya yaratmaq məqsədilə torpaq axtarışına çıxması olur.
Qlenarvanın evinə onun qəzetdə verdiyi elanı görərək kapitan Qrantın uşaqları – Robert və Meri Qrant ataları haqda məlumat öyrənmək ümidi ilə gəlirlər. Hökumətin qərarını öyrəndikdən sonra, Qlenarvanın arvadı, məşhur dənizçi qızı Elen Qlenarvan onu öz gəmiləri "Dunkan"da axtarışa çıxmağa inandırır. Özləri də əslən şotlandiyalı olan Qlenarvan və arvadı, onun qohumu mayor Mak-Nabs, həmçinin Robert və Meri Qrant da bortda olurlar. Gəmini gənc kapitan Con Manqls idarə edir. "Dunkan" Qlazqo şəhərindən yola çıxır. Gəmi yola düşəndən bir gün sonra gəmidə başqa bir sərnişinin də olduğu məlum olur – bu, gəmini Hindistana gedən gəmi ilə səhv salmış və 36 saat öz kayutasında yatıb qalmış fransız coğrafiyaşünas alim Jak Paqanel idi. Bu insan ensiklopedik biliyə malik idi, onun yeganə mənfi cəhəti – həddindən artıq huşsuz olması idi. Sərnişinlər onlarla səyahət etməyi ondan xahiş etdikdə, o, razılıq verir.
Avstraliyada axtarış
37-ci paralel üzrə şərqə doğru axtarışa qərar verilir və "Dunkan" yolun üstündə, Atlantik okeanda yerləşən Tristan-Da-Kunya və Hind okeanında yerləşən Amsterdam adalarına üzür, lakin buralarda da heç bir izə rast gəlinmir. Gəmi Hind okeanını keçərək Avstraliya sahilinə yan alır.
Səyyahlar qonaqpərvər irlandiyalıya məxsus fermada qonaq qalırlar. O da qəzaya uğramış Britaniya gəmisi haqqında heç nə bilmir, lakin onun Ayrton adlı qulluqçusu söhbəti eşidərkən bildirir ki, o, Britaniya gəmisində bosman olmuşdur və gəmi Avstraliyanın şərq sahilində qəzaya uğramışdır. Ayrton əlavə edir ki, kapitan Qrant sağdırsa, o, mütləq Avstraliyadadır. Ayrton bələdçi olmağa razılıq verir, gəmi isə kapitan köməkçisi Tom Ostinin rəhbərliyi ilə Melbruna təmirə gedib orada növbəti təlimatları gözləməli idi.
Ekspedisiya ardıcıl uğursuzluqlara düçar olur, atlar növbə ilə ölür, fayton bataqlığa düşür və keçilməsi mümkün olmayan Snou çayının sahilində qalır. Qlenarvan Ayrton vasitəsilə Dunkana Avstraliyanın şərqində 37-ci paraleldə gözləmək üçün əmr göndərmək istəyərkən mayor Mak-Nabs Ayrtonu ifşa edir. Sən demə, Ayrton qaçmış katorqaçı canilər dəstəsinin başçısı imiş və atların ölməsi, faytonun bataqlığa düşməsi onun planı imiş. O dəstəni Snou çayının sahilində çıxılmaz vəziyyətdə qoyaraq özü dəstəsilə Dunkanı ələ keçirmək istəyirdi. Ayrton Qlenarvanı yaralayaraq qaçır, Qlenarvan digər adamdan Dunkana məktub göndərir. Lakin Ayrtonun dəstəsi yolda onu yaralayaraq məktubu ondan alırlar. Ayrton məktubla Melburna tələsir, Qlenarvanın dəstəsi isə piyada İden portuna çataraq ordan Melbruna teleqraf göndərir. Burada Qlenarvan öyrənir ki, Dunkan artıq Melburnu naməlum istiqamətdə tərk etmişdir və qərara gəlir ki, onun gəmisi quldurların əlinə keçərək pirat gəmisinə çevrilmiş, gəmidəkilər isə öldürülmüşdür.
Yeni Zelandiyada axtarış
Avstraliyanın 37-ci paraleldəki şərq sahillərini araşdırdıqdan və qəzaya uğramış gəmi izlərini orada tapmadıqdan sonra, Qlenarvan Ayrtonun yalan danışdığına və kapitan Qrantın Avstraliyada olmadığına əmin olur və beləliklə, Avropaya qayıtmağa qərar verir. Lakin Avropaya gedən gəmi olmadığından, səyyahlar Avropa ilə nisbətən sıx gediş-gəliş olan Oklend şəhərinə getmək qərarına gəlirlər. Üstəlik bu şəhər də 37-ci paralelin üzərində idi. Səyyahlar ticarət gəmisinə minərək Yeni Zelandiyaya yolda düşürlər, lakin onun qərb sahilində, Oklenddən xeyli kənarda gəmiləri qəzaya uğrayır. Onlar gəminin qırıqlarından sal düzəldərək sahilə üzürlər.
Buradan Oklendə gedən yol çox təhlükəli idi. Yeni Zelendiyada ingilislərlə yerli adamyeyən Maori qəbilələri arasında müharibə gedirdi. Yolda dəstə dumana düşərək azır və maorilər tərəfindən əsir götürülür. Onları ingilislərdə əsir olan kahinlə dəyişmək istəyirlər, lakin kahinin öldürüldüyünü biləndə, vəhşilər onları yemək qərarına gəlirlər. Bununla belə, gecə onlar qaçmağa müvəffəq olurlar və Yeni Zelandiyanın şərq sahilinə çatanda, burda gəmiyə rast gəlirlər. Hamının böyük təəccübünə baxmayaraq, bu gəmi "Dunkan" idi və onu quldurlar yox, Tom Ostin idarə edirdi.
Sonluq
thumb|Tabor adasında tərk edilmiş Ayrton "Dunkan"ın yola düşməsinə baxır "Dunkan"ın quldurların əlinə keçməməsinin yeganə səbəbi bu idi ki, huşsuz coğrafiyaşünas Jak Paqanel Qlenarvanın Tom Ostinə məktubunu yazarkən, səhv edərək "Avstraliyanın şərq sahili" əvəzinə "Yeni Zelandiyanın şərq sahili" yazmışdı. Məktubu çatdıran Ayrton, Tom Ostini bunun səhv olduğuna nə qədər inandırmağa çalışsa da, işində dəqiq olan kapitan köməkçisi ona qulaq asmamışdı. Yolda Ayrton gəmidə matrosları ətrafına yığmağa cəhd edərək üsyan qaldırmaq istəmiş, lakin onu tutub kayutaya salaraq ağzını kilidləmişdilər.
Qlenarvan Ayrtonun bildiyi hər şeyi ondan çıxarmaq istəyirdi. Ayrton onu ingilis hökumətinə təhvil verməmək, bunun əvəzində hansısa kimsəsiz adada düşürməyin əvəzində bildiklərini danışmağa razı olur. Ayrton həqiqətən də "Britaniya" gəmisində bosman olmuşdu, lakin kapitan Qrantla dalaşdıqdan sonra, gəmidə üsyan qaldırmaq istəmiş, üsyanın qarşısı alınmışdı. Kapitan Qrant onu Avstraliya sahilində gəmidən düşürmüşdü. Gəminin qəzaya uğramasını isə o yalnız Qlenarvanın irlandiyalı ev sahibi ilə söhbətinə gizli qulaq asarkən eşitmişdi. Avstraliyada o, Ben Coys adıyla Pert həbsxanasından qaçmış katorqaçılar dəstəsinə başçılıq edirdi. İrlandiyalının evində özünü sadiq qulluqçu göstərərək bir gün onları öldürüb fermanı ələ keçirmək və gəmi almaq istəyirdi. "Dunkan" haqqında eşidən kimi isə, bu ona daha yaxşı variant kimi görünmüş, Qlenarvanın dəstəsini çıxılmaz vəziyyətdə qoyaraq gəmiyə sahib olmaq istəmişdi.
Bu məlumatın kapitan Qrantın axtarışına heç bir xeyir vermədiyinə baxmayaraq, Qlenarvan sözünün üstündə duraraq Ayrtonu kimsəsiz adada düşürür. Bu ada 37-ci paraleldə gedilməmiş yeganə yer – kiçik Tabor adası idi. Adaya yaxınlaşarkən tonqal yandığı görünür, qayıq salıb adaya getdikə isə burdakıların kapitan Qrant və iki matros olduğunu görürlər.
Kapitan Qrant və matroslar xilas olunur, səyyahlar Şotlandiyaya qayıdırlar. Meri Qrant "Dunkan"ın kapitanı Con Manqlsa ərə gedir, Paqanel mayor Mak-Nabsın bacısı ilə evlənir. Robert Qrant dənizçilik akademiyasına daxil olur. Ayrtonu isə, tövbə edəcəyini ümid edərək, adada buraxırlar. Burada o, 12 il – Jül Vernin digər romanı "Sehrli Ada"nın hadisələrinə qədər qalır.
Elmi əhəmiyyəti
Jül Verinin bir çox əsərlərindəki kimi, bu əsər də həmin dövrə aid çoxlu coğrafi, tarixi və digər məlumatlarla zəngindir. Əsərdəki personajlardan əsasən birinin – coğrafiyaşünas alim Paqanelin dilindən Cənubi Amerika, Avstraliya və Yeni Zelandiyanın tarixindən, avropalılar tərəfindən kəşf olunmasından, oranı tədqiq etmiş səyyahlardan və onların başına gələnlərdən, bu yerlərin təbiətindən, yerli əhalinin xüsusiyyətlərindən çox danışılır.
İngilislərin Avstraliya və Yeni Zelandiyanı necə müstəmləkə etməsi, buraların yerli əhalisinin necə sıxışdırılması və məhv edilməsi, burada yeni ingilis dövlətlərinin qurulması və inzibati ərazi bölgüsünün aparılması təsvir olunur.
Avstraliyada tapılmış qızıl yataqlarına Avropadan minlərlə insanın axışması, burada varlananlar və müflis olanlar, sonradan burada qayda-qanun yaradılması kimi bir çox hadisələr haqqında faktlarla danışılır.
Nəşri
Əsər ilk dəfə məşhur redaktor və naşir Pyer-Jül Hetzel tərəfindən çap olunmuşdur və ilk nəşrdə Eduard Ryu tərəfindən çəkilmiş çoxlu illüstrasiyalar var idi. İkinci dəfə 1876-cı ildə "Routledge" nəşriyyatı tərəfindən üç cildli və "Dünya ətrafında səyahət" adı ilə çap olundu. Bu cildlər "Cənubi Amerika", "Avstraliya" və "Yeni Zelandiya" adlanırdılar.
Əsər Azərbaycan dilinə Cabbar Məcnunbəyov tərəfindən tərcümə olunmuş və bir neçə dəfə çap olunmuşdur. Tərcümə rus dilindən edilmişdir. Sonuncu dəfə 2004-cü ildə, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin "Azərbaycan dilində latın qrafikası ilə kütləvi nəşrlərin həyata keçirilməsi haqqında" Sərəncamının icrası olaraq nəşr edilmişdir.
Bu kitab həmçinin yuxarıdakı sərəncama əsasən tərcümə olunmuş kitabların bəzilərilə birlikdə ilk Azərbaycandilli elektron kitab qurğusuna da (e-book reader) daxil edilmişdir
Belkastel (Averon)
Belkastel  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Marsiyak-Vallon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12024.
Kommuna təxminən Paris dən 500 km cənubda, Tuluza şəhərindən 115 km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 20 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 228 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 132 yaş arasında (15-64 yaş arasında) 90 nəfər iqtisadi fəal, 42 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 68,2%, 1999-cu ildə 69.0%). Fəal olan 90 nəfərdən 83 nəfəri (46 kişi və 37 qadın), 7 nəfər işsiz (3 kişi və 4 qadın) idi. Fəal olmayan 42 nəfər arasında 11 nəfər şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 12 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Aşıq Talıb
Aşıq Talıb — Göyçə aşığı, Aşıq Ələsgərin oğlu.
Həyatı
Aşıq Talib Ələsgər oğlu 1877-ci ildə Ağkilsə kəndində anadan olmuş, aşıqlıq sənətini atasından öyrənmişdir. İlin yaz-yay aylarında əkinçilik etmiş, payız-qış aylarında isə xalqımızın toylarında, el şənliklərində sazlı-sözlü söhbətləri ilə şərəfli ömür yolu keçmişdir.
Klassik və müasir aşıq sənətini mükəmməl bilən Aşıq Talıb Göyçə sənətkarlarının, xüsusən atası Aşıq Ələsgərin irsinin sinədəftəri kimi aşıqlar arasında böyük nüfuza malik olmuşdur.
Yaşadığı, ömür sürdüyü mühitin təsiri onu ustad aşıq zirvəsinə qaldırmışdır.
Aşıq Talıb 1979-cu ilin 21 mayında 102 yaşında Ağkilsə kəndində vəfat etmişdir.
XX yüzillik Göyçə aşıqlığının saz-söz aləmindəki sənət uğurları birbaşa Aşıq Talıbın iştirakı və ya onun xeyir-duası ilə qazanılmışdır.
Kitabları
thumb
Yolqullar
Yolqullar — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Zinzahal kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncəçayın (Kürün qolu) sahilində, Murovdağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Təhsil
Kənddə Daşkəsən rayon Yolqullar kənd ibtidai məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Hold My Hand
Hold My Hand – Maykl Cekson və Akonun birgə ifa etdiyi mahnı. Mahnı Ceksonun on birinci studio albomu və ölümündən sonra çıxarılmış ilk albomu olan Michael albomundan çıxarılmış ilk rəsmi sinqldır. Mahnı Cekson tərəfindən 2007 – ci ildə yazılmış və Akonun 2008 – ci ildə çıxardığı Freedom albomuna daxil edilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Lakin Akon öz ifasını 2010 – cu ildə tamamlamışdır.
Fon
Mahnının müəlliflərindən biri olan Claude Kelly qeyd edir ki, "Hold My Hand" əslində Whitney Houstonla ifa edilməli idi. Mahnının studio çalışmaları zamanı Akon da studioda olub və mahnın eşidib. Kelly mahnı üzərində çalışmalarını bitirdikdən sonra dinləməsi üçün Akona təqdim edib. Mahnını dinlədikdən sonra Akon qeyd edib ki, mahnı çox xoşuna gəlir və onu özünd saxlamaq istəyir. Daha sonra isə Akon mahnını ifa edərək öz versiyasını yazdırıb. Qısa müddət sonra Akon Maykl Ceksonun növbəti albom çalışmalarıyla bağlı Las-Veqasa gedib. Cekson orda mahnını dinləyir və bəyənərək mahnını oxumaq istədiyini bildirir. Maykl Cekson və Akonun mahnıya əlavə etdikləri akkordlara və mahnının dəyişdirilməsiylə bağlı suala isə Kelly mahnının mövzusu dostluq və birlikdəlikdir deyə cavab verib.
"Hold My Hand" Cekson və Akon tərəfindən 2007 – ci ildə yazılıb. Akon öz ifa oartiyasını 2010 – cu ildə, mahnının çıxarılmasından bir neçə gün öncə bitirib. "Hold My Hand" in Ceksona aid not əlyazmasında qeyd edilib ki, mahnı Ceksonun növbəti layihəsinin – Michael albomunun ilk sınqlı olmalıdır. Lakin mahnı hələ tamamlanmamış 2008 – ci ildə yayılmışdır. Bu mahnı Ceksonun həyatında təqdimatdan öncə yayılmış son mahnı olmuşdur. Mahnı yayıldıqdan sonra Akonun 2008 – ci ildə çıxarılacaq "Freedom" adlı albomunda yer alan mahnıların siyahısına salınmışdır.
Akon deyir: " İki il əvvəl "Hold My Hand" yayılanda mahnı hələ dinlənilməyə hazır deyildi. Biz mahnını yaxşı ifa etməmişdik. Lakin indi mahnı son vəziyyətdə inanılmaz gözəl, şükran mahnısı kimi səslənir. Mən fəxr edirəm ki, işi dəyişdirib mahnını solo ifadan çəkinərək, həmişə mənim ideallarımdan biri olmuş Maykl Ceksonla birgə ifa etmişəm." Rəsmi təqdimatdan sonra Akon "Twitter"də Maykl Ceksonun mahnıya salınmamış vokal ifalarını da yayımladı. Mahnı dünyaya 15 noyabr 2010 – cu ildə, saat 12:01 – də Ceksonun rəsmi saytı vasitəsiylə təqdim edildi. Ceksonun dayıoğlusu Taj Cekson məktub göndərərək bildirdi ki, Mayklın dayısı bu mahnıyla fəxr edir; "Mən heç vaxt Ceksonun Las-Veqasda Palms Hoteldəki öz otağında bu mahnını zümzümı edərkən üzündə yaranan xoş, gözəl təbəssümü unutmayacam".
Mahnı iki ifaçının birgə ikinci işidir. İlk işləri isə 2008 – ci ildə birgə ifa etdikləri Wanna Be Startin' Somethin' 2008 mahnısı olmuşdur.
Klipi
Kilipin çəkilişləri 20 Noyabr 2010 – cu ildə Kaliforniyanın Tustin şəhərində, "Marine Corps Air Station Tustin"də başlamışdır. Klipə çəkilmək üçün insanların seçimi Ceksonun rəsmi saytında elan edilmiş və müxtəlif yaşlarda olam Maykl Cekson fanatlarının klipə çəkilmək üçün müraciət etmələri bildirilmişdir.
4 dekabr 2010 – cu ildə klipin 30 saniyəlik bir hissəsi Maykl Ceksonun rəsmi YouTube kanalında və rəsmi saytında yayımlandı. Həmin görüntülərdə Ceksonun Dangerous konsert turu çərçivəsndə Buxarestdə verdiyi konsertdən parçalar və fanatların rəqsləri yer almışdı. 9 dekabr 2010 – cu ildə isə klip Ceksonun rəsmi saytında ilk dəfə dünya ictimayətinə təqdim edildi.
Klipdə Ceksonun konsertlərindən (Dangerous konsert turu çərçivəsində Buxarestdə keçirimiş və HIStory konsert turu çərçivəsində Münixdə keçirilmiş konsertlər) görüntülər yer almış, Akonun ifası və Maykl Ceksonun ənənəvi paltaralarına rəqs edən uşaqlar, həmçinin bir neçə sentimental səhnələr – ailə görüntüləri, bir-birinin əlini tutan yaşlı insanlar və ağlayan qadın təsvir edilmişdir.
Tənqidçilərin mövqeyi
Michael albomundan çıxarılmış ilk promo sinql olan "Breaking News" mahnısından fərqli olaraq "Hold My Hand" mahnısı çoxlu müsbət rəy almışdır. "Toronto Star"dan Ashante Infantry mahnın "alımlı, Ceksonun kataloquna yaxşı bir əlavə" adlandırmışdır. Daha sonra o, yazır: "Yavaş-yavaş enib qalxan səs, xorun ifası fonunda peyda olan mələk xüsusiyyətli tenorla Maykl özünün 1995 – ci ildə çəxardığı sonuncu birinciliyə yüksəlmiş hiti olan "You Are Not Alone" mahnısından sonra yenidən dünyaya sevgi və birliyi yüksəltməyi təbliğ edir."
"Huffington Post"dan Joe Vogel mahnını " sadə, lakin güclü əsər olan bu mahnı fanatların Maykl Ceksonda ən çox sevdkləri cəhətləti göz önündə canlandırır" deyə öyür. "Təsirli xor ifası və sehrli səs sayəsində mahnı böyük hitə çevriləcək." deyən Vogel daha sonra qeyd edir ki, "Bu həyat həmişə davam etmir və kədərli, keçici vəziyyətdən başqa bir şey deyil."
MTV-dən Gil Kaufman bildirir ki, "Hold My Hand"in Ceksonun klassik sevgi balladaları və birlik mahnıları kimi səslənir və insanı sehrli hisslərə qapadır".
"Newsday"dən musiqi tənqidçisi Glenn Gamboa deyir ki, "Ceksonu gözəl səsdə tapırsan" və qeyd edir ki, " indi mahnı onun daha çox xoşuna gəlir."
"Los Angeles Times"dan Gerrick D. Kennedy isə yazır ki, "orta templi yüksələn mahnılar Maykl Ceksonun klassikləridir."
Mahnıya mənfi rəy bildirən "Yahoo! Music"dən Chris Willman isə qeyd edir ki, mahnıda müəyyən elementlər Hootie & the Blowfishin eyni adlı mahnısından oğurlanıb. "Minneapolis City Pages"dən şərhçi Ray Cummings isə qeyd edir ki, "mahnı insana ümidlərin boşa çıxması hissi və əhval ruhiyyənin pozulasından başqa heç nə vermir." "Boston Herald"dan Jed Gottlieb isə bildrir ki, "Popun Kralının adından satışa çıxarılmış mahnı Akonun ortabab mahnı zümzüməsi, ritmsiz və zövqsüz parçadan ibarətdir." Daha sonra o qeyd edir ki, "Cekson yəqin öz məzarında bundan narazıdır."
Hit parad performansı
Mahnı Hot R&B/Hip-Hop Singles hit paradında 27 noyabr 2010 – cu ildə əlli üçüncü yerdə debüt etmişdir. Mahnı Belçikada ciddi maddi uğur qazanaraq "Belgium Ultratip chart"da birinci yerdə debüt etmişdir. Mahnı həmçinin Ceksonun "Billboard Hot 100"də 84-cü yerdə debüt etmiş 48-ci məhnısı olmuşdur. "Adult R&B" hit paradında isə mahnı on altıncı yerdə debüt etmişdir.
Üçüncü Hindistan-Pakistan müharibəsi
Üçüncü Hindistan-Pakistan müharibəsi  — hərbi konflikt Hindistan və Pakistan arasında 1971-ci ilin dekabrında baş vermişdir. Müharibənin səbəbi isə Hindistanın Şərqi Pakistanda gedən müharibəyə müdaxiləsi olmuşdur.
Öncəki vəziyyət
Pakistan 1947-ci ildə Britaniya Hindistanının bölünməsi nəticəsində yaranmışdır. Keçmiş müstəmləkə dini əsaslarla iki yerə bölünmüşdür. Bu zaman Pakistan bir-birindən aralıda yerləşən iki bölgəyə ayrılır. Onlar arasında 1600 km məsafə vardır. Bu Pakistan üçün əlverişli deyildi. Səbəb isə Şərqi Pakistanın təhlükəsizliyinin təminatında çətinliklərin yaranması ilə bağlı idi. Hindistanla olan münasibətlər ilk gündən gərgin idi. Birinci Hindistan-Pakistan müharibəsi və İkinci Hindistan-Pakistan müharibəsi Kəşmir ilə bağlı yaranan ərazi mübahisəsindən törəmişdirsə, bu münaqişə isə Şərqi Pakistanda baş vermiş vətəndaş müharibəsindən irəli gəlirdi.
Qərbi və Şərqi Pakistan bir-birindən mədəni baxımından kəskin fərqlənirdi. Ölkənin paytaxtı olan Kəraçi qərbdə yerləşirdi. Bu səbəbdən siyasi elitanın böyük hissəsi burada cəmləşmişdi. Qərbi Pakistan hər zaman şərq üzərundə istər siyasi, istərsə də iqtisadi baxımından dominantlıq edirdi. Halbuki, əhalinin böyük hissəsi şərqdə yerləşirdi. 1972-ci ildə şərqin əhalisi 64,9 milyon nəfər, 1974-cü ildə 71,3 milyon nəfər təşkil etmişdir. Şərqin inkişafına az vəsait sərf edilirdi. Xüsusilə dil problem olaraq qalırdı. Belə ki, 1952-ci ildə Dəkkədə hökumətin dil qanunu əlehinə çıxışlar baş verir. Qərbdə əsas dil olan Urdu dilinin şərqdə də əsas dil olması tələb olunurdu. Şərqdə isə əhalinin böyük hissəsi Benqal dilində danışırdı. Şərqdə insanlar özlərini ikinci dərəcəli vətəndaş hiss edirdilər. 1970-ci ildə şərqdə Bxola tropik qasırğası baş verir. Bu hadisə son yüzilliyin ən böyük fəlakəti hesab edilir. Fəlakət nəticəsində yarım milyon insan həlak olur. Bu zaman yerli hakimiyyət orqanları mərkəzi hökuməti fəaliyyətsizlikdə ittiham edirlər. Bundan sonra şərqdə çıxışlar baş qaldırır. İnsanlar Yəhya Xan Məhəmmədin istefasını tələb edirlər.