cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andraşi Universiteti
Təhsil və tələbə həyatı
Burada altı master proqramları var: dörd ardıcıl master proqramı və iki ikinci master proqramı. Avropanın mərkəzi, Dunay regionu, Budapeşt və ideal təhsil imkanlarına malik gənc və perspektiv vəd edən universitet -  bunlar daha da böyük üstünlüklərdir. AUB-un tələbələrinin geniş təqaüd imanları olur. Universitetin 50%-dən çox tələbəsi hər hansı təqaüdə malikdir. Bu da onların bütün və ya bir çox xərclərini qarşılayır. Onlar istədikləri yerdən və istədikləri sahələr üçün təqaüd qazana bilərlər. Bu təqaüdlərlə onlar həm təhsil, həm də praktiki təcrübə də keçə bilərlər.
Möhtaclılar sülaləsi
Möhtaclılar sülaləsi— X əsrdən XI əsrin ortalarına qədar Mavəraünnəhirin Çağaniyan bölgəsində hökm sürən bir xanədan.
Tarixi
Möhtaclının (Al-i Möhtac) etnik kökənlərinə dair dəqiq bilgi yoxdur. Ərəblər Mavəraünnəhirdə ilk göründükləri zaman Çağaniyan bölgəsini Çagān-xudat deyilən bir xanədan idarə etməkdəydi. Bundan hərəkətlə xanədanın Fars əsilli olduğu və xanədana adını verən Möhtac bin Əhmədin Çagān-xudat xanədanının törəmələri arasında yer aldığı söylənə bilir. Bir yandan bölgəni fəth etmək üçün gələn Ərəblərın İran xalqına qarışdığı, Möhtaclının kökəninin bu ərəblərə dayandığı irəli sürülməkdədir.
Möhtac bin Əhməd ilə oğlu Müzəffərə dair yetərli bilgi yoxdur.
Əbu Bəkir Məhəmməd ibn Müzəffər bin Möhtac
Qaynaqlarda haqqında bilgi verilən ilk xanədan üzvi Əbu Bəkir Məhəmməd bin Müzəffər b. Möhtac, Samanilərin Sistana hakim olmaq üçün göndərdiyi orduda sərkərdəlik etdi. Bir müddət sonra Samani əmiri II Nəsr tərəfindən Fərqanə valiliyinə təyin edildi, ardından Xorasana göndərildi. Bu sırada Əmir II Nəsrın səltənət davasına qalxışan qardaşı Yəhyanı məğlub etdi və durumu bir məktubla II Nəsrə bildirdi. Bu bacarıqlarından dolayı II Nəsr, Bəlx və Toxaristanın idarəsini də ona verdi (929-930).
Əbu Bəkir Məhəmməd, Ziyarilər xanədanının qurucusu Mərdavic bin Ziyarın Cürcana qarşı hərəkətə keçməsi üzərinə Nişapura çəkilmək məcburiyyətində qalınca Mərdavic şəhəri ələ keçirdi. Bir müddət sonra Cürcanı geri alan II Nəsr, Əbu Bəkir Məhəmmədi 321-ci (933-cü) ildə Xorasan ordularının komandanı təyin etdi. Ertəsi il təkrar Cürcana göndərilən Əbu Bəkir Məhəmməd, Ziyarilərdən Makan bin Kaki Cürcanı ələ keçirib Nişapura doğru irəlilədiyindən savaşacaq gücü qalmayıb Sərəxsa getdi.
Əbu Əli Əhməd ibn Məhəmməd bin Müzəffər bin Möhtac
Əmir II Nəsr, bu sırada xəstələnən Əbu Bəkiri vəzifədən alıb yerinə oğlu Əbu Əli Əhmədi Xorasan orduları komandanlığına gətirdi (324/936). Əbu Bəkir Məhəmməd 329-cu (941-ci) ildə öldü və Çağaniyanda dəfn edildi. Əbu Əli Əhməd, Xorasana gəldiyində ilk işi Deyləmli məhalli qüvvələrə Samani dövlətinin üstünlüyünü yenidən qəbul etdirmək oldu. Daha sonra bölgənin mərkəzi Cürcana yürüyüb yeddi ay sürən bir mühasirənin ardından şəhəri ələ keçirdi (328/940).
Buveyhilər Əbu Əlini sürəkli olaraq Ziyarilərdən Vəşmgir (Vuşmgir) üzərinə hərəkətə təşviq edirdilar. Əbu Əli, 329-cu ilin məhərrəmində (oktyabr 940-cı ildə) Buveyhilərlə anlaşıb Vəşmgirin idarəsindəki Reyə yürüdü. Onun Buveyhilər ilə ittifaq etdiyini xəbər alan Vəşmgir də Makan bin Kaki ilə anlaşdı. İki tərəf Rey civarındakı İshaqabadda savaşa tutuştu (21 rəbiüləvvəl 329 / 24 dekabr 940). Makan savaş sırasında öldü, Vəşmgir Təbəristana qaçdı. Reyə sahib olan Əbu Əli qışı burada keçirdi. Ertəsi il Zəncan, Əbhər, Qəzvin, Qum, Kərəc, Nihavənd və Dinəvər kimi şəhərləri zəbt etdi. Onun bacarıqları sayəsində Samani dövləti qərb yönündə ən geniş sərhəd-sınırlara çatdı. Əbu Əli, daha sonra Vəşmgir Sarini ələ keçirincə Makan bin Kakinin əmisi Həsən ibn Firuzan ilə birlikdə Sarini mühasirə etdi. Vəşmgirin Samanilərə itaətinə şərait yaradıb Xorasana döndü.
Bir yandan Əmir II Nəsrın ölümünün ardından komandanları arasında anlaşmazlıqlar çıxdı (331/943). Yeni əmir I Nuh, Əbu Əliyə Buveyhilərin zəbt etdiyi Reyi geri almasını əmr etdi. Ordusunun çoxunluğunu təşkil edən kürdlərin xəyanəti üzündən məğlub olan Əbu Əli daha sonra təkrar Rey üzərinə yürüdü. Rüknüddövlə onun çox saylı bir orduyla gəldiyini öyrənincə şəhəri tərk etdi. Əbu Əli Çağani Reyi ələ keçirdi və Şimal Cibalin digər yerləşim mərkəzlərinə də hakim oldu. Qardaşı Əbülabbas Fəzli Cibal bölgəsini idarə etməklə vəzifələndirdi. Əmir Nuh, Nişapurda olduğu sırada xalqdan bir topluluğun Əbu Əli və adamlarının oğurluq, yağmaçılıq və təcavüzlərindən şikayətçi olunca Əbu Əlini vəzifəsindən alıb yerinə İbrahim ibn Simcuru təyin etdi (Ramazan 333 / aprel-may 945). Bu sırada Əbu Əlinin idarəsindəki əsgərlər, Nuhun əmisi İbrahim ibn Əhmədi Samani dövlətinin başına gətirməyə qərar verdilər. Əbu Əli də üsyançıların təhdidi qarşısında onlara uymaq məcburiyyətində qaldı. Mosulda olan İbrahim ibn Əhməd dəvəti alınca həmən Əbu Əlinin yanına gəldi (334/946).
Əbu Əli və İbrahim Nişapur və Mərvi ələ keçirip Samanilərin mərkəzi Buxaraya doğru irəlilədilər. Bu əsnada Samani askərləri maaşları ödənmədiği gərəkçəsiylə ayaklandılar. Əbu Aliyə dirənəməyəcəğini anlayan Əmir Nuh şəhri tərkədip Səmərkanta gitti. Əbu Ali Buharaya girdi və şəhirdə hutbəyi İbrahim b. Əhməd adına okuttu (Cəmaziyəlahir 335 / yanvar 947). Ancak çok keçmədən Əbu Ali ilə İbrahim b. Əhmədin arası açıldı. İbrahim, Buhara halkından bir grup ilə anlaşıp əmirliktən vazkeçti və Əmir Nuha tabi oldu. Kəndisini ortadan kaldırmak istəyən Samani kuvvətlərini mağlup ədərək Buharayı zaptədən Əbu Ali, Samani tahtına Əmir Nuhun kardəşi Əbu Cafər Məhəmmədi keçirdi. Fakat bazı ordu mənsuplarının davranışları yüzündən Səmərkanta gitmək üzərə yola çıktı. Onun Buharadan ayrılması üzərinə İbrahim b. Əhməd və Əbu Cafər, Nuhtan af dilədilər. Əmir Nuh daha sonra Buharaya döndü (Ramazan 335/Nisan 947) və Əbu Alinin təkrar harəkətə keçməsini önləmək için Çağaniyanı ələ keçirmək amacıyla hazırlıklarını tamamladı. Əbu Ali, Əmir Nuhun ordusuyla Harcəng dənilən yərdə savaşa tutuştu və yənilərək Çağaniyana gəri döndü (Cəmaziyələvvəl 336 / Kasım-Aralık 947). İki ordu Çağaniyana yaklaşık 12 km. uzaklıkta təkrar karşılaştı (Rəbiüləvvəl 337/Əylül 948); bu savaşı da Samani ordusu kazandı. Çok keçmədən çəvrədəki hökmdarlardan gələn yardımlarla güçlənən Əbu Ali ilə Samani ordusu arasında antlaşma sağlandı və Xorasan valiliği ona vərildi. Çağaniyan və Tirmizdə yərinə oğlu Əbu Mansur Nasrı bırakarak bölgədən ayrılan Əbu Ali (Ramazan 340 / Şubat 952) öncə Harizmi, ardından Xorasanı düzənə soktu. Bu sırada Cürcanın hakimiyəti için Büvəyhilərdən Rüknüddəvlə ilə mücadələ ətməktə olan Vəşmgir, Əmir Nuhtan yardım taləp ətti. Əmir Nuhun istəğiylə harəkətə keçən Əbu Ali, Vəşmgir ilə birliktə Rəyə yürüdü (Rəbiüləvvəl 342 / Təmmuz-Ağustos 953). Əbu Ali, Tabərək Kaləsinə çəkilən Rüknüddəvləyi üç ay sürəylə kuşattıysa da kəsin başarı kazanamadı. Nəticədə iki taraf arasında antlaşma yapıldı. Buna görə Rüknüddəvlə, Samanilərə hər yıl 200.000 dinar ödəyəcəkti. Vəşmgir, daha sonra Əmir Nuha məktup göndərip Əbu Alinin samimi davranmadığını və Rüknüddəvləyə məyləttiğini bildirincə Əmir Nuh onu Xorasan valiliğindən azlətti. Əbu Ali də Rüknüddəvlənin yardımıyla Abbasi Xəlifəsi Muti-Lillahtan Xorasana vali tayin ədildiğinə dair bir fərman aldı. Böyləcə gücü artan Əbu Ali, Xorasana dönərək Nişabura hakim oldu və bölgədə əlinə keçirdiği yərlərdə hutbəyi Abbasi xəlifəsi adına okuttu.
Əbu Alinin yərinə oğlu vəya torunu olduğu tahmin ədilən Fahrüddəvlə Əbül-Müzəffər Məhəmməd keçti. Onun idarəsi sırasında Əbu Alinin yəğəni Tahir b. Fazl bir ara Çağaniyan bölgəsinə sahip oldu. Şair və sanatkarları himayə ədən, kəndisi də şair və hatip olan Tahir b. Fazlın 381 (991) yılında Bəlhtə öldürülməsi üzərinə Fahrüddəvlə Əbül-Müzəffər Məhəmməd təkrar Çağaniyanı yönətməyə başladı. Şair Fərruhi-i Sistani, Çağaniyana gittiği sırada (1015) burada Fahrüddəvlə Əbül-Müzəffər hökm sürüyordu. Dakīkī və Fərruhi-i Sistani gibi dönəmin büyük şairləri, Gaznəlilərin vasalı olarak ölən Fahrüddəvlə Əbül-Müzəffərdən övgüylə söz ədərlər.
Abbasi Xəlifəsi Kāim-Biəmrillahın 424 (1033) yılında yönətəcəği ülkələrlə ilgili olarak Gaznəli Sultan Məsuda göndərdiği mənşurda Çağaniyanın da adı keçməktədir. Bu bilgidən, Çağaniyanın bu tarihtə Gaznəlilərə tabi bölgələr arasında yər aldığı anlaşılmaktadır. Aynı tarihtə bölgə, Gaznəlilərin damadı və muhtəmələn Möhtaclından olan Əbül-Kāsım isimli bir şahsın idarəsindəydi. Zaman zaman Karahanlılardan Ali Təginoğullarının bölgəyə yaptıkları akınları önləmək için Türk kabilələrindən askər topladığı kaydədilən Əbül-Kāsımın 430da (1039) gənc yaşda və gəridə bir varis bırakmadan ölməsiylə Möhtaclı xanədanı ortadan kalkmış oldu.
Möhtaclı, İran ədəbiyatı tarihində məşhur şairlərin hamisi olarak önəmli rol oynamıştır. Dakīkī, Müncik-i Tirmizi, Fərruhi-i Sistani və Ləbibi gibi şairlər bu xanədan hakkında məthiyələr yazmışlardır. Möhtaclı ilim adamlarını da himayə ətmiştir. Əbu Zəyd əl-Bəlhi Śuvərül-əķālim və Şərĥu ma ķīlə fi ĥududil-fəlsəfə adlı əsərlərini Əbu Bəkir Məhəmməd adına kaləmə almış, Əbu Ali Səl-lami-i Nişaburi Kitabü Aħbari vülati Xorasanı yinə onun için təlif ətmiştir. İbn Fərigūn da CəvamiǾul-Ǿulum adlı əsərini Əbu Ali adına yazmıştır.
Inula ciliaris
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dalbergia normandii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
2010 FİFA Dünya Kubokunun Avropa seçmə mərhələsi
A qrupu
{|
B qrupu
{|
24 noyabr
1601–1900
thumb|[[Benedikt Spinoza]]
1901–cari
thumb|[[Doris Miller]]
Duhla zirvəsi
Duhla zirvəsi (връх Духла, ‘Vrah Duhla’ \'vr&h 'duh-la\) — Antarktidanın Qreyam Torpağının II Oskar sahilindən cənub-şərqdə yerləşən, 900 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Zaqreus silsiləsinə daxildir. Hektoriya buzlağından şimal-şərqdə, Paspal buzlağından cənub-qərbdə yerləşmişdir.
Zirvə qərbi Bolqarıstanda yerləşən Duhla mağarasının adını daşıyır.
Yerləşməsi
Duhla zirvəsi -64.87083°N, -61.86694°W koordinatlarında yerləşmişdir. Marçayevo zirvəsindən 1.82 km cənub-şərqdə, Quandari dağından 13.8 km qərbdə, Dugeryav zirvəsindən 10.4 km şimalda yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.
Vasif əl-Şirvani
Vasif əl-Şirvani — Abbasilərin Azərbaycan canişini. Saci hökmdarı Əbül-Müsafir Fəthi əvəz etmiş amma eyni il Müflih əl-Saci tərəfindən əvəz olunmuşdur.
Xiyavan
Xiyavan - Təbriz şəhərinin məhəllələrindən
Xiyavan (həmçinin Xiyaban, Farsça: خیابان) Təbrizin ən əhəmmiyətli və tarixi məhəllələrindəndir və Təbrizin mərkəzindədir. Xiyavan məhəlləsi, Mydan çay, Maralan məhəlləsi və Azadlıq bulvarının arasındadır. İranın Məşrutə inqilabı zamanında, Xiyavan, Bağır Xanın muqavimət noqtasıymış və məşrutənin qazanmasında boyuk rolu olmuşdur.
Typhlodromus rubetum
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Məmmədağa Dadaşov (bəstəkar)
Məmmədağa Dadaşov — Bəstəkar, səs rejissoru.
Əsərləri
Skripka və piano üçün 2 Pyes (1991); Nəfəsli orkestr üçün "Marş" (1992); Piano üçün 6 Prelüd (1998). B. Vahabzadə, N. Xəzri, M. Rahim, İ. Dadaşov, O. Şamilin söz. 14 Mahnı (1990–2001).
Azərbaycan–Belçika münasibətləri
Azərbaycan–Belçika münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Belçika Krallığı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
AXC dövrü
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Bakıda Qorçakovskaya küçəsi 19 ünvanında Belçikanın nümayəndəliyi yerləşmiş, nümayəndəliyə konsul Ayvazov rəhbərlik etmişdir.
Müasir dövr
31 dekabr 1991-ci ildə Belçika Azərbaycanın müstəqilliyini tanıyıb.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin iyun ayının 17-də qurulmuşdur.
1995-ci ildə isə Azərbaycanın Belçikada səfirliyi açılıb.
Heydər Əliyev 3-5 may 1994, 1995 və 22-23 aprel 1996-cı illərdə Belçikada işgüzar səfərdə olub. Səfərin əsas məqsədi NATO və Aİ ilə əməkdaşlıq məsələlərinin müzakirəsi idi. 13-15 aprel 1998-ci ildə Belçikanın baş naziri Jan Lük Deon Azərbaycana rəsmi səfər edib. 17-19 may 2004-cü ildə İlham Əliyev Aİ-nin ümumi məsələlər və xarici əlaqələr şurasının iclasında iştirak etmək və NATO-nun səlahiyyətli nümayəndələri ilə görüşmək üçün Belçika krallığına işgüzar səfər edib. 21-24 noyabr 2004-cü ildə Belçika Krallığı Silahlı Qüvvələrinin komandanı general O.Vandel Azərbaycanda səfərdə olub.
6-8 noyabr 2006-cı ildə İlham Əliyev Belçikada işgüzar səfərdə olub. Səfər zamanı İlham Əliyev ATƏT-in o vaxtkı sədri - Belçikanın XİN-i Karel de Quxt, Aİ şurasının Baş Katibi Xavyer Solana, Belçika senatının sədri, NATO-nun Baş Katibi ilə görüşüb. Noyabrın 7-də Brüsseldə Azərbaycan və Avropa Birliyi enerji məsələləri üzrə strateji tərəfdaşlığa dair anlaşma memorandumu imzalanıb.
Inula helianthusaquatilis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Azərbaycan–Belçika münasibətləri
Diplomatik əlaqələr
Aİ-nin əsas qərargahı Brüsseldə yerləşir və birlikdə əməkdaşlıq məsələləri ilə bağlı Azərbaycanın yüksək rəsmi şəxsi Belçikaya səfəri zamanı bu ölkənin ali rəhbərliyi ilə mütəmadi görüşmüşdür.
13 sentyabr 2006-cı ildə BMT Baş Asambleyasının 61-ci sessiyasının gündəliyinə "GUAM ölkələrində uzanmış münaqişələr və onların beynəlxalq sülhə, təhlükəsizliyə və inkişafa təsiri" adlı yeni bəndin əlavə edilməsi üçün Baş Assambleyasında keçirilmiş səsvermədə birtərəf qalıb. 21-26 noyabr, 2001-ci ildə Belçika parlamentinin Belçika-Azərbaycan parlamentlərarası dost qrupu Azərbaycanda səfərdə olub, Heydər Əliyev və digər rəsmi şəxslərlə görüşüb.
1-7 dekabr 2002-ci ildə Belçika Parlamentinin Belçika-Azərbaycan dostluq qrupunun rəhbərinin dəvəti ilə Milli Məclisin Azərbaycan-Belçika dostluq qrupu Belçika Krallığına səfər edib.
25 iyun 2005-ci ildə Azərbaycanın müstəqilliyinin 10 ili ilə əlaqədar Brüsselin "Art Kiosk" qalereyasında 12 azərbaycanlı rəssam Fərhad Fərzəliyevin rəsm əsərlərinin sərgisi keçirilib.
29 yanvar 2002-ci ildə Brüsselin "Palais des Beaux-Arts" sarayında muğan ustası Alim Qasımovun konserti keçirilib. Tədbir çərçivəsində fotoqraf F.Məmmədovun fotosərgisi və Azərbaycan milli mətbəxinin təqdimatı olub.
24-27 mart 2004-cü ildə BDU-nun rektoru Abel Məhərrəmovun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Avropa Universitetləri Assosiasiyasının prezidenti E.Frankmentin dəvəti ilə Belçikaya səfər edib.
Konsulluq məsələləri Azərbaycan Respublikasının Belçikadakı və Belçikanın Türkiyə və Azərbaycandakı səfirlikləri vasitəsilə həyata keçirilir.
Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Belçika parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 7 mart 1997-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Eldar Namazov olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən Elxan Süleymanov işçi qrupunun rəhbəridir.
Belçika parlamentində isə Azərbaycanla dostluq qrupunun rəhbəri Filip Blanşardır.
Futbol qarşılaşmaları
thumb|Azərbaycan–Belçika, 2 sentyabr 2011
Qızılca Dövlət Təbiət Yasaqlığı
Yasaqlığın ərazisində bir neçə kiçik çay vardır. Bu çaylar orta axım zonasına aid olub, hər kvadrat kilometr ərazidə 10-15l/san su axıdır. Onların qidalanmasının 50%-i qrunt, 30%-i qar, 20%-i isə yağış suları hesabınadır; çayların maksimum su axıtma dövrü aprel-iyun aylarına təsadüf edir.
Ərazidə meşə və meşə altından çıxmış dağ-bozqır bitkiləri inkişaf etmişdir. Burada meşəni əmələ gətirən əsas ağac cinsləri palıd, fıstıq və vələsdir. Fıstıq meşələri 1340, vələs meşələri 1240, palıd meşələri isə 900 ha ərazini əhatə edir, seyrək meşəliklər 307 hektar sahədə yayılmışdır. Ərazidə meşəsiz sahələr 502 ha çatır. Meşələrdə, həmçinin, ağcaqayın, göyrüş, müxtəlif meyvə ağac cinsləri, onlarla dərman bitkiləri, endemik bitkilər geniş yayılmışdır.
Burada cüyür, qonur ayı, çöl donuzu, dovşan və s. heyvanla, müxtəlif quşlar qorunur.
Birlik Kuboku 2011
Birlik Kuboku 2011 — XIX Birlik Kuboku; 2011-ci ilin yanvar ayında Sankt-Peterburq şəhərində. Qalibi İnter Bakı olmuşdur.
Dalbergia odorifera
(Dalbergia odorifera) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bolşoy adası (Krasnoflotskie adaları)
Bolşoy adası — Krasnoflotskie adaları qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.
Yerləşməsi
Kara dənizində, Şimal Torpağının cənubunda, Oktyabr İnqilabı adasından 15 km cənubda yerləşir. Daxil olduğu qrupun ən şimal nöqtəsini təşkil edir. Adada 2,5 km cənubda Sredniy adası yerləşir.
Təsviri
Krasnoflotskie adaları qrupunun ən böyük adasıdır. Öz adınıda böyük olmasına görə almışdır. Şimaldan cənuba 5,1 km, şərqdən qərbə isə 1,4 km təşkil edir. Şərqində 5 metr hündürlüyü olan sahil xətti vardır. Adada üç yüksəklik vardır: 12 m (cənub), 23 m (şimal), 31 m (mərkəz). Adada kiçik şirinsulu göllər vardır. Bolşoy adasının şimal və cənub-şərqdə kiçik adsız adalar vardır. Sahillərində dərinlik birdən-birə 500 metrə enir. Atıq 40–50 m hərəkət etdikdən sonra isə dərinlik 800 m olur. Adanın mərkəzində Krasnoflotskie qütb stansiyası fəaliyyət göstərir. Stansiya 1953-cü ildən fəsliyyətdədir. Krasnoflotskie adalarına daxil olan digər adalar kimi Bolşoy adası ilk dəfə 17 avqust 1932-ci ildə Arktika və Antarktida Elmi-Araşdırma İnstitutu tərəfindən "V. Rusanov" buzqıranında kəşf edilmişdir.
The Fading
The Fading — 2000-ci ildə vokalçı İlya Badrov və gitaraçı Boris Aranoviç tərəfindən Tel-Əvivdə yaradılan İsrail metal musiqi qrupu.
Haqqında
2008-ci il avqustun 1-də qrup Almaniyada Metal Battle Wacken müsabiqəsində İsraili təmsil edir, dünyanın hər yerindən digər 15 qrupla ilə yarışaraq, festivalda The Fading müsabiqənin qalibi elan edilib.2009-cu ildə qrup özünün ilk debüt studio "In Sin We'll Find Salvation" adlı albomu buraxdıqdan sonra,Open Air Wacken festivalında albomunu təqdim edib. Rəsmi relizi avqustun 3-cü Avropa ölkələrində keçirilib.2010-cu ildə qrup "In Sin We'll Find Salvation" albomun "The Sin Collector" mahnısına ilk kliplərini çəkdirmişdir.
2011-ci ildə qrup Kiyevdə In Flames ilə və Tel-Əvivdə Children Of Bodom,2012-ci ildə isə Arch Enemy ilə Moskva və Sankt-Peterburqda konsertlərdə çıxış etmişdir.
Inula clarkei
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Brilliant top
"Brilliant top"un qalibləri
1988 Marko Van Basten Niderland Milan (İtaliya)
1989 Marko Van Basten Niderland Milan (İtaliya)
1990 Lotar Matteus AFR İnter (Milan, İtaliya)
1993 Roberto Baco İtaliya Yuventus (Turin, İtaliya)
1994 Romario Braziliya Barselona (İspaniya)
1995 Corc Vea Liberiya Milan (İtaliya)
1996 Ronaldo Braziliya Barselona (İspaniya)
1997 Ronaldo Braziliya İnter (Milan, İtaliya)
1998 Zinəddin Zidan Fransa Yuventus (Turin, İtaliya)
1999 Rivaldo Braziliya Barselona (İspaniya)
2000 Zinəddin Zidan Fransa Yuventus (Turin, İtaliya)
2002 Ronaldo Braziliya Real (Madrid, İspaniya)
2003 Zinəddin Zidan Fransa Real (Madrid, İspaniya)
2004 Ronaldinyo Braziliya Barselona (İspaniya)
2005 Ronaldinyo Braziliya Barselona (İspaniya)
31 (ədəd)
Otuz bir — say sistemində ədədlərdən biridir. Otuzdan sonra, otuz ikidən əvvəl gəlir.
Brilliant top
2006 Kannavaro İtaliya Real (İspaniya)
2007 Kaka Braziliya Milan (İtaliya)
2008 Kristiano Ronaldo Portuqaliya
2009 Lionel Messi Argentina Barselona (İspaniya)
Typhlodromus ryukyuensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
İcarəlik xətt
300px|thumb|right| Əlaqəli siyahı ilə sadə şəbəkə İcarəlik xətt (en. leased line) – ümumi rabitə şəbəkəsində özəl istifadə üçün icarəyə götürülmüş telefon kanalı. İcarəlik xətt kommutasiya olunan telefon şəbəkəsinin adi rabitə xəttindən azca daha geniş buraxılış tezlikləri zolağına malikdir və verilənlər kommutasiya avadanlığından istiqamətləndirilmədiyindən siqnalın təhrif olunması minimallaşdırılır. İcarəlik xətt sürətlə işlənir, maneələrdən daha yaxşı qorunur, lakin adi telefon kanalından baha başa gəlir.
Ramzan Kadırov
Ramzan Kadırov və ya Ramazan Qədirov (, çeçencə: Kъadar AxImat-kIant Rъamazan; ) Rusiya Federasiyasına bağlı Çeçenistan Respublikasının üçüncü dövlət başçısı.
Qubadlı Dövlət Təbiət Yasaqlığı
Qubadlı Dövlət Təbiət Yasaqlığı — dəniz səviyyəsindən 1600 m yüksəklikdə yerləşən, sahəsi 20 min hektar olan və zəngin flora və faunaya malik yasaqlıq.
Ramzan Kadırov
Həyatı
Ramzan Əhməd oğlu Kadırov Çeçenistanın Tsentoroi şəhərində anadan olub. Rusiya Federasiyasına bağlı Çeçen Respublikasının üçüncü dövlət başçısıdır.
Qubadlı Dövlət Təbiət Yasaqlığı
Tarixi
1969-cu ilin iyulunda Qubadlı və Laçın rayonlarının ərazisində yaradılmışdır. Qubadlı rayonunun şimal və Laçın rayonunun cənub hissəsində dağ- bozqır sahələrini əhatə edir. Bu yasaqlığın yaradılmasının məqsədi həmin ərazilərin heyvanlar aləmini, xüsusilə burada məskunlaşmış məməli heyvan növlərini (cüyür, çöl donuzu) və quşları (qırqovul) qorumaqdır. Sahəsi 20 000 hektardır.
Ramzan Kadırov
Həyatı
Çeçenistan Respublikasının ikinci dövlət başçısı Əli Əhmədovun ölümündən sonra Vladimir Putinin dəstəyi ilə Çeçenistan Respublikası dövlət başçısı olmuşdur. Dövlət başçısı olmadan əvvəl baş nazirlik vəzifəsini də etmişdir. Birinci Rus — Çeçen müharibəsində atası Əhməd Kadırov ilə ruslara qarşı müqavimət göstərmiş, İkinci Rus — Çeçen müharibəsində isə Rusların yanında iştirak etmişdir.
Qubadlı Dövlət Təbiət Yasaqlığı
Tarixi
Ərazidə yayılmış seyrək meşəliklər və kolluqlar palıd, vələs, ardıc, yemişan, itburnu, böyürtkəndən ibarətdir. Ərazinin ekoloji amilləri burada heyvanların normal məskunlaşmasına tam şərait yaratmışdır. Ərazidə çöl donuzu, qonur ayı, canavar, çaqqal, tülkü, cüyür, dovşan, porsuq, kəklik, qırqovul, turac, bildirçin yayılmışdır.
Ramzan Kadırov
Həyatı
2004-cü ildə Vladimir Putin tərəfindən Rusiya Federasiyası qəhrəmanlığı Medalı verilmişdir.
Qubadlı Dövlət Təbiət Yasaqlığı
Tarixi
Hal-hazırda yasaqlıq işğal altındadır və onun fəaliyyəti tamamilə dayandırılmışdır.
Ramzan Kadırov
Ailəsi
R.Kadırov evlidir və həyat yoldaşı Mədni xanım 7 sentyabr 1978-ci ildə anadan olmuşdur, qəhrəman anadır. Bu cütlüyün 12 övladından 2-si götürülmüşdür:
Başçılığı
2007-ci ildə yenidən 4 illiyinə Çeçenistan Muxtar Respublikası başçısı olaraq seçilmişdir.
Prima (film, 1994)
Film haqqında
Filmdə Azərbaycan Dövlət kino və foto sənədləri baş arxivi materiallarından istifadə edilmişdir.
Dekripitasiya üsulu
Dekripitasiya üsulu - belə bir təsəvvürə əsaslanır ki, mineralın böyüməsi dövründə zəbt etdiyi birfazalı flüid və ya məhlul soyuduqda və təzyiq aşağı düşdükdə maye, qaz və bəzən bərk fazalara parçalanır, mineralı qızdırdıqda isə proses əks istiqamətdə gedir və möhtəvinin bir fazalıya çevriləməsinədək davam edir. Təzyiq və konsentrasiyaya düzəlişlər etdikdən sonra möhtəvinin partlayış temperaturu, mineralın əmələ gəlmə temperaturu kimi qəbul edilir. Partlayış temperaturu ossiloqraf, elektromexaniki sayğac və başqa cihazlar vasitəsilə qeydə alınır. Sinonim: Termosəs üsulu.
Lose Yourself
Amerikalı reper Eminemin baş rolda oynadığı 8 Mil filmi üçün yazdığı mahnıdır. Mahnının hazırlanmasında Luis Resto və Jeff Bass-ın da əməyi var. Mahnı dəfələrlə zirvəyə çıxmağı bacardı. Bu sıralar arasında Billboard Hot 100 və UK Singles Chart mövcuddur. Ən Yaxşı Mahnı Akademiya Mükafatı və iki Qremmi Mükafatı qazanan mahnı həmçinin, iki Qremmi mükafatına da namizəd göstərilib. VH1 bu mahnını son 25 ilin ən yaxşı 100 mahnısı sırasında 4-cü yerə qoymuşdu. Həmçinin Rolling Stone jurnalı mahnını "Tarixin ən yaxşı 500 mahnısı" siyahısında 166-cı yerə qoymuşdur. 2009-cu ilin martında ABŞ-də 2 milyon dəfə endirilərək bu sayda satan ikinci ən köhnə mahnı oldu. Həmçinin Eminem-in bu qədər çox endirilən ilk mahnısıdır. Bununla yanaşı mahnı Birləşmiş Ştatlarda 13 həftə ərzində 1-ci yerdə qalmıb. İngiltərə Premyer Liqasında oyundan əvvəl futbolçulara mahnını dinlətdirildiyi iddiası İngiltərədə qalmaqal yaratmışdı.
Dalbergia oligophylla
(Dalbergia oligophylla) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yava çökəkliyi
Yava çökəkliyi və ya Zond çökəkliyi — Hind okeanının şərq hissəsində çokəklik. Myanma sahillərindən (təqribən 13° şimal enliyi) başlayaraq Andaman, Nikobar və Böyük Zond adalarının sualtı yamacları boyunca uzanır. Uzunluğu təqribən 2900 km, maksimum dərinliyi 7130 m (digər məlumatlara görə 7209 m və 7450 m), eni 35 km-ə qədərdir. Dib çöküntüləri terrigen lillər və vulkanogen materiallarıdır.
İkilik prefikslər
İkilik prefikslər – ölçü vahidlərinin önündə gələn və onların 2-nin qüvvətinə (daha dəqiqi, 1024=210 ədədinin qüvvətinə) vurulmasını bildirən ön şəkilçilərdir. 1024 və 1000 ədədləri yaxın olduğundan ikilik prefikslər Beynəlxalq Vahidlər Sisteminin standart onluq prefikslərinə uyğun qurulub. Bu prefikslərdən informasiyanın bit və baytların misli olan ölçü vahidlərini düzəltmək üçün istifadə olunur. İkilik prefikslər 1999-cu ilin mart ayında Beynəlxalq Elektrotexnika Komissiyası (INTERNATIONAL ELECTROTECHNICAL COMMISSION, IEC) tərəfindən daxil edilib.
Məhəmmədağa Cürmi
Məhəmmədağa Cürmi — XIX əsr Azərbaycan şairi.
Anarla üz-üzə (film, 1989)
Anarla üz-üzə filmi rejissorlar Ramiz Həsənoğlu və Rəis İsmayılov tərəfindən 1989-ci ildə çəkilmişdir. Film "Azərbaycantelefilm"də istehsal edilmişdir. Film yazıçı, şair, tərcüməçi, ssenarist Anarın həyat və yaradıcılığına həsr olunub.
Məhəmmədağa Cürmi
Həyatı
Məhəmmədağa Cürminin doğum və ölüm tarixi haqqında məlumat yoxdur, O, XIX əsrin 80-ci illərində Bakıda fəaliyyət göstərən "Məcməüş-şüəra" ədəbi məclisinin fəal üzvü və rəhbəri olmuşdur. Müasirlərindən Seyid Əzim Şirvani, Mirzə İsmayıl Qasir, Ağadadaş Sürəyya və başqalarının əsərlərində onun adının çəkilməsi göstərir ki, tanınan şair imiş, Ancaq əsərləri tam halda əldə yoxdur.
Anarla üz-üzə (film, 1989)
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Zeynal Məmmədov, Ramiz Həsənoğlu Rejissor: Ramiz Həsənoğlu, Rəis İsmayılov Operator: Adil Abbasov Bəstəkar: Cavanşir Quliyev
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1989-cu ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Inula helvetica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sirkulyasiya tipləri
Vanqeymə görə sirkulyasiya formaları
Q. Y. Vanqeymin təklif etdiyi təsnifat Yer kürəsinin atlantika-avropa sektorunda müşahidə olunan atmosfer dövranı üzrə tədqiqatlarını Vanqenqeym 1933-cü ildən başlamışdır. Makroproseslərin inkişaf mərhələsini tədqiq etdiyi zaman o, müəyyən etmişdir ki, müəyyən zaman intervalında əsas barik əsas barik sistemlərində və əsas hava axınlarının paylanmasında müəyyən qanunauyğunluqlar müşahidə olunur.
Müflih əl-Saci
Müflih əl-Saci — Vasif əl-Şirvanini əvəz etmiş Abbasilərin Azərbaycan canişini.
Sirkulyasiya tipləri
Elementar sinoptik proses
Həmin zaman müddəti 3-5 sutkaya bərabər olub və bu zaman müşahidə olunan prosesləri Vanqenqeym elementar sinoptik proseslər adlandırmışdır. (ESP) Vanqenqeym 42 illik məlumatları təhlil edərək bu sektorda müşahidə olunan bütün prosesləri 26 tipdə ümumiləşdirir. Ümumiləşdirmə zamanı aşağıdakı kriteriyalardan istifadə edilmişdir: Bu kriteriyalardan istifadə edərək Vanqenqeym müəyyən etdiyi 26 tipi 3 formada ümumiləşdirmişdir: Bu zaman 26 tipdən 9-u W formasına, 10-u E formasına və 7-si C formasına aid edilmişdir.
Müflih əl-Saci
Hakimiyyəti
Yusif ibn Divdadın ordusunda qulam idi. Haqqında çox məlumat yoxdur. 929-cu ildə Bizans sərkərdəsi İoann Kurkuası məğlub etmişdi. 931-ci ildə Vaspurakan knyazı I Qagikin torpaqlarını Bizansa meylli olduğu üçün işğal etmiş, böyük bir orduyla hücum edərək 100.000-ə yaxın erməni öldürmüşdü. 935-ci ildə Deysəm ibn İbrahimin hücumuna məruz qalmış, Şirvanşah Əbu Tahir Yezidə sığınmışdır. Lakin sonuncu tərəfindən Deysəmə təhvil verilmişdir.
Sirkulyasiya tipləri
Xarici keçidlər
Atmosferin sirkulyasiyası
32 (ədəd)
Otuz iki — say sistemində ədədlərdən biridir. Otuz birdən sonra, otuz üçdən əvvəl gəlir.
Seraki
Seraki  /fr.serac, lat. serum- sulu maye/– buz dillərinin qeyri-bərabər əriməsi nəticəsində buz şəlalələrinin səthində əmələ gəlmiş buz piki və dişləri.
Etimadnamə
thumb|right|250px|Çexoslavakiyanın Litvada səfiri üçün ənənəvi fransız dilində yazılan, Prezident [[Vatslav Havelin imzaladığı etimadnamə]]
Etimadnamə — diplomatı başqa bir suveren ölkəyə səfir vəzifəsinə təyin edən formal diplomatik məktub.
Etimadnamələr ənənəvi olaraq diplomatiyanın linqva frankası olan fransız dilində yazılır, lakin göndərən ölkənin dilində də yazıla bilər.
Etimadnamənin təqdimatı
Təyin edilmiş yerinə çatan kimi, səfir yerli Xarici İşlər Naziri ilə görüşüb, onnan dövlət başçısının rəsmi qəbulu haqqında razılaşır. Səfirin məktubun möhürlə bağlanmış orijinalını və onun bağlanmamış nüsxəsi var. O, bağlanmamış nüsxəni gələn kimi Xarici İşlər Nazirinə təqdim edib, sonra orijinalı ölkə başçısına şəxsən formal mərasim çərçivəsində təqdim edir. Etimadnamənin qəbuluna qədər səfirlər öz xindmətlərinin üzərində işləməyə başlaya bilməz və onların diplomat korpusundaki yeri adətən qəbulun tarixinə aslıdır.
Əgər diplomatik missiyanın lideri səfir yox, müvəqqəti işlər vəkilidir, onun üçün etimadnamə göndərən ölkənin Xarici İşlər Naziri tərəfindən qəbul edən ölkənin Xarici İşlər Nazirinə ünvanlanaraq yazılır. Müvəqqəti işlər vəkili etimadnaməsini qəbul edən ölkənin Xarici İşlər Nazirinə təqdim etməli.
Marçayevo zirvəsi
thumb|Antarktik yarımadasında II Oskar sahilinin yerləşməsi.
Marçayevo zirvəsi (, ‘Vrah Marchaevo’ \'vr&h m&r-'cha-e-vo\) — Antarktidanın Qreyam Torpağının II Oskar sahilindən cənub-şərqdə yerləşən, 1100 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Zaqreus silsiləsinə daxildir. Hektoriya buzlağından şimal-şərqdə, Paspal buzlağından cənub-qərbdə yerləşmişdir.
Zirvə qərbi Bolqarıstanda yerləşən Marçayevo şəhərinin adını daşıyır.
Yerləşməsi
Marçayevo zirvəsi -64.85583°N, -61.88222°W koordinatlarında yerləşmişdir. Dugeryav zirvəsindən 10.9 km şimal-şərqdə, Quandari dağından 14.53 km qərbdə, Volker dağından 7.85 km cənub-şərqdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.
Zuvand Dövlət Təbiət Yasaqlığı
thumbnail
Zuvand Dövlət Təbiət Yasaqlığı – 1969-cu ilin iyulunda Lerik və Yardımlı rayonları ərazisində yaradılmışdır. Yasaqlığın yaradılmasında əsas məqsəd dağ quru bozqır şəraitində bezoar keçisi, kəklik və s. heyvanların qorunmasıdır.
Sahəsi 15 000 hektardır. Ərazinin bitki örtüyü çox kasıb olub, quru bozqır bitkiləri komplekslərindən təşkil olunmuşdur. Əsasən yabanı dənli və paxlalı-dənli bitki qrupları üstünlük təşkil edir. Yasaqlığın ərazisi heyvanlar aləmi ilə çox zəngin deyil. Burada qayakeçisi, kaftar, çöl donuzu, dovşan, canavar, tülkü və s. heyvanlar yayılmışdır.
Ağadayı
Ağadayı — Azərbaycanda üzüm növü. Azərbaycanın əsas yerli süfrə üzümüdür. Abşeronda əkilmiş, əvvəlcə həyətyanı sahələrdə, sonralar ictimai təsərrüfatlarda irimiqyaslı üzümlüklər salınmışdır. Demək olar ki, respublikanın hər yerində yayılmışdır. Keçən əsrin 70-ci illəri Füzuli və Ağdam rayonları üçün çox yüksək məhsuldarlıq illəri olmuşdur. Tovuz rayonunun dağətəyi kəndi olan İbrahimhacılı kəndində bu sortdan bir neçə hektar üzümlük vardır. Ancaq Ağadayı sortunun gilələri orada lazımi rəng toplaya bilmir.
Yetişdirilməsi
1990-cı ildə sortdan əkin materialı götürüb Gəncədə "Üzüm-tredinq LTD" MMC-də iki cərgə üzümlük salınmışdır. Kolları çox güclüdür. Suvarılan münbit torpaqlarda geniş qida sahəsi, güclü dayaq və güclü forma tələb edir. Ağadayı sortunun zoğlarının 15–20%-də dixotomik budaqlanma gedir və heç bir elmi ədəbiyyatda göstərilmir. Çiçəkləri öz-özünü tozlayandır. Salxımı çox iri ("Üzüm-tredinq LTD" MMC-də 30–35 sm), silindrik, bəzən əsasında yığcam pəncəli, seyrək və yaxud orta sıxdır.
Meyvəsi
Salxım saplağı çox kövrəkdir, açıq-yaşıldır, oduncaqlaşmır. Gilələri çox iri, forması dəyişən – tam girdədən uzunsova qədər, açıq-yaşıl, isti yerlərdə Günəş şüaları düşən gilələr açıq-sarı və kəhrəba rənglidir. Qabığı qalındır, kobuddur, lətdən ayrılmır. Ləti ətlidir və xırtıldayandır. Fəal temperatur azlıq edən yerlərdə və aqrotexnika diferensiallıq təşkil etməyəndə gilələri yaxşı rəng almır və keyfiyyəti azalır.
Ağadayı gilələrinin girdə və oval variasiyaları vardır. Girdə variasiyalı gilələr bir qayda olaraq yaxşı rəng almır, oval giləlilər Gəncə "Üzüm-tredinq LTD" MMC-də gözəl rəng alır. Saxlanmağa və daşınmağa yüksək səviyyədə yararlıdır.
Hera
230px|thumb|left|[[Yupiter (Zevs) və Yuno (Hera)]] 230px|thumb|left|Heranın Zevsin sevgilisi İonun inəyə cevirməsi, Covani Ambrozio Fiqinonun əsərində 250px|left|thumb|[[Hermesöldürülmüş çoxgözlü nəhəng Arqosun başını Heraya gətirir ki, onun gözlərini tovuz quşunun quyruğunda yerləşdirsin.]] Hera (Ἥρα) – Yunan mifologiyasında ilahə. Evlilik və doğum ilahəsidir. Atributları İnək, zanbaq, tovuz quşudur. Hera Kronun qızı, baş tanrı Zevsin bacısı və həm də arvadıdır.
Samos adasında, İmbrasa çayının sahilindəki söyüd ağacının altında dünyaya gəlmişdir. Onun başındakı diademlə (tacla) təsvir edilməsi onun baş ilahə olmasına işarədir.
Heranın qısqanclığı
Hera Olimpin ən qadir ilahəsi sayılsa da o, əri Zevsə tabe idi. Onun tez-tez ərini qısqanması Zevsi çox qəzəbləndirirdi. Heranın mərhəmətlik xüsusiyyəti ilə yanaşı qəddarlığıda məlumdur. O, xüsusən ərinin sevgililərinə və qanunsuz uşaqlarına qarşı amansız olmuşdur. Leto Apollon və Aretemidlə hamilə olarkən Hera ona doğmağa icazə verməmişdir. Nimfa Kallistonu və Arkadini ayıya çevirmişdir. Herakla qaldıqda o ömrü boyu atası Zevsin sevgisinin haq-hesabını çəkməli olmuşdur.
Bir dəfə ərinin gəzəyən xasiyyətindən təngə gələrək ondan ayrılmaq qərarına gəlir. Evbeyə çəkilərək Zevsin yalvar-yaxışına baxmayaraq geri dönmür. Bu zaman müdrik Kiferon ona yalandan toy etməyi, guya təzədən evlənməyi məsləhət görür. Bundan xəbər tutan Hera dərhal toy məclisinə gəlir və gəlinin paltarını cırır. Hiyləni başa düşən Hera buna sevinərək Zevslə təzədən barışır.
Zevsin sevgililərindən biri tayfa başçısı arqoslu İnaxın qızı İonu inəyə çevirərək Miken yaxınlığındakı zeytunluğa bağlayır. Zevsin göndərdiyi Hermes onu azad etmək istədikdə Hera İonun üzərinə mozalanları salaraq onu sancdırır. İon bundan qurtarmaq üçün özünü sonralar onun adı verilmiş İon dənizinə atır və uzun əzablardan sonra üzərək Misir sahillərinə yetişir. Burada o, təzədən insan cildinə dönərək sonralar Misirin çarı olmuş oğlu Epafı dünyaya gətirir.
Pambıq tarlalarının mexanizatorları (film, 1960)
Məzmun
Film Azərbaycanın pambıq tarlalarında əsl əmək qəhrəmanlığı göstərən qabaqcıl mexanizatorlardan söhbət açır.
25 noyabr
1601–1900
thumb|[[Nikolay Piroqov]]
1901–cari
thumb|[[Dieqo Armando Maradona]]
Typhlodromus saevus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Bağçasaray
Bağçasaray — Ukraynada tarixi şəhər. Krım xanlığının paytaxtı. Şərqində Qara dənizə kiçik zolaq şəkilndə sahili olan şəhər. Kırım dağlarını əhatə edən Çürüksü dərəsi vadisində Simferepol-Sevastopol dəmir yolu xəttinin üzərində yerləşir. Şəhər Osmanlı İmperatorluğuna tabe olduğu 1475-ci ildən, Kiçik Qaynarca müqaviləsi ilə muxtar olduğu 1774 ilinə qədər təxmini olara 299 il Osmanlı İmperatorluğunun tərkibə daxil olmuşdur.
Şəhərin tarixi
Şəhər 1475-ci ildə Fateh Sultan Mehmed komandirlərindən biri olan Gedik Əhməd Paşa tərəfindən tutulmuş və Osmanlı İmperatorluğuna tabe olmuşdur. Keçmişdə kiçik bir məskunlaşma yeri olan Bağçasaray, 1503-cü ildə İ. Mengli Gəray Xan tərəfindən Çürüksu çayının kənarında inşa edilmiş və daha sonra Krım xanlığının paytaxtı olmuşdur. Beləliklə, Krımın inzibati və mədəniyyət mərkəzi olan Bağçasaray'da, yeni məscidlər və mədrəsələr, həmçinin Xan sarayına yeni hissələr əlavə edildi. Bu fəaliyyətlər arasında; I. Mengli Gəray Xanın və I. Hacı Gəray Xanın da türbələri var.
Osmanlı İmperatorluğu ilə Rusiya Çarlığı arasında 1677-81 döyüşünü bitirən və Dneprin Qərb sahilini Osmanlı İmperatorluğuna, şərq sahilini isə Rusiyaya ilxaqı ilə nəticələnən Bağçasaray müqaviləsi 1681-ci ildə bu şəhərdə imzalanmışdır.
Şəhər 1736-ci ildəki Rus işğalı ərəfəsində böyük təxribatlara məruz qalmışdır 1774-cü uldə Kiçik Qaynarca müqaviləsiı ilə Rusiya, Krımın müstəqilliyini və tərəfsizliyini Osmanlı İmperatorluğuna qəbul etdirdikdən sonra 1783-cü ildə Krımı işğal etməsi nəticəsində Bağçasaray da Rusiya işğalına altına girmişdir. Şəhər bu müddət ərzində də Tatarların əhəmiyyətli bir mədəniyyət mərkəzi olmuşdur.
33 (ədəd)
Otuz üç — say sistemində ədədlərdən biridir. Otuz ikidən sonra, otuz dörddən əvvəl gəlir.
Özbəkistan himni
Özbəkistan Respublikasının Dövlət Himni (özbəkcə: Oʻzbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasi) — Özbəkistan Respublikasının əsas dövlət rəmzlərindən biridir.
Özbəkistan himni haqqında
Özbəkistan Respublikasının himni — bayraqla və gerblə yanaşı Özbəkistanın əsas dövlət simvollarından biridir. Himn Serquyosh hur o'lkam/Серқуёш ҳур ўлкам – "Günəşli azad ölkəm" (Sərgünəş hür ölkəm) adlanır. 10 dekabr 1992-ci il Özbəkistan Respublikasının Ali Sovetinin on birinci sessiyasında qəbul edilmiş qanuna əsasən daxil edilmişdir. Bu halda himnin musiqisi sovet dövründə olduğu kimi qaldı və yalnız sözləri dəyişdirildi.
Birinci ifa və Özbəkistan Respublikasının Dövlət himninin ifasının etalonuyla rəsmən Özbəkistanın Milli simfonik orkestri qəbul edildi. 2006-cı ilin iyulunda Himn dövlət tədbirlərində radioda və televiziyada və s. 4 variantda yazılmışdır: Ciddi, adi, gənclər üçün və musiqi.
Ağadadaş Sürəyya
Ağadadaş Sürəyya — XIX əsr Azərbaycan şairi.
Həyatı
Ağadadaş Sürəyya 1850-ci ildə Bakıda doğulmuşdur. Təhsilini molla məktəbində atmışdır. "Məcməüş-şüəra" ədəbi məclisinin katibi olmuşdur.
Məclisin bütün sənədləri, şairlərin oxuduğu və müzakirə etdiyi şeirlər onun evində saxlanılırmış. Sonralar itmişdir.
A. Sürəyya 1900-cü ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Onun əsərlərinin az bir qismi qalmışdır.
Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikası
Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikası və ya Çeçen-İnquş MSSR — Rusiya SFSR-yə daxil olan muxtar respublika. Paytaxtı Qroznı şəhəriydi.
Modullu layihələndirmə
Modullu layihələndirmə (ing. modular design, ru. модульное проектирование) - aparat və ya proqram təminatının layihələndirilməsində: layihənin, hər biri ayrıca olaraq işlənib hazırlana, yoxlanıla, başa çatdırıla və son məhsul (proqram) halında birləşdirilə bilən kiçik bloklara və ya modullara ayrılması üsulu. Hər bir blok xüsusi məsələnin yerinə yetirilməsi, yaxud xüsusi fəaliyyət üçün hazırlanır və beləliklə başqa proqramlarda istifadə oluna biləcək modullar “kitabxana”sının bir hissəsi ola bilər. Məsələn, modullardan biri ekranda pəncərənin içərisində kursorun yerini dəyişən komandalardan ibarət ola bilər və bu modul əvvəlcədən proqramın başqa bölmələri ilə də işləyə bilən avtonom blok kimi hazırlandığından, həmin moduldan başqa proqramlarda da istifadə etməklə proqramların işlənib hazırlanma və testlənmə vaxtına qənaət etmək olar. Baxmayaraq ki, layihəçi hər bir modula, proqramın digər hissələri ilə işləmək üçün gərəkli vasitələr qoymalıdır, modullu layihələşdirmənin bir neçə dəyərli üstünlükləri vardır: bir böyük blokla işləməkdənsə, kiçik blokların sınaqdan keçirilməsi və sazlanması daha asandır; layihənin ayrı-ayrı hissələri eyni zamanda işlənib hazırlana bilər; modullar aydın və dəqiq sənədləşmənin olmasını nəzərdə tutur (daha doğrusu, tələb edir); bir mürəkkəb proqrama yerləşdirilmiş və ya səpələnmiş komponentlərdənsə, modullar daha asanca genişləndirilə və ya dəyişdirilə bilər.
Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikası
1989-cu il siyahıyaalmasına görə respublikanın ərazisi 19.300 km², əhalisi isə 1.275.513 nəfərdir: 734,500 çeçen, 163,800 inquş, qalanları rus və digər etnik qruplardır.
Rusiya İmperiyası
1810-cu ildə İnquşetiya könüllü olaraq Rusiya İmperiyasının tərkibinə qatıldı. 1859-cu ildə tarixi Çeçenistan torpaqları da, uzun müddətli Qafqaz müharibəsi (1817-64) zamanı Rusiyaya ilhaq edildi.
Sovet dövrü
1917-ci il Rusiya inqilabından sonra, 20 yanvar 1921-ci ildə Çeçenistan və İnquşetiya Dağ Sovet Respublikasına qoşuldu. Dağ MSSR-nin parçalanması yarandıqdan qısa müddət sonra başladı və Çeçen rayonu 30 noyabr 1922-ci ildə Çeçen Muxtar Vilayəti olaraq ayrıldı. 7 iyul 1924-cü ildə Dağ MSSR-nin qalıqları Şimali Osetiya Muxtar Vilayətinə və İnquş Muxtar Vilayətinə bölündü. 15 yanvar 1934-cü ildə Çeçen və İnquş Muxtar Vilayətləri 5 dekabr 1936-cı ildə Çeçen-İnquş MSSR-də birləşdirildi. .
Müharibədən sonra
1990-cı ilin noyabrında respublika öz suverenliyini elan etdi. 1991-ci ilin mayında müstəqil Çeçen-İnquş Respublikası təsis edilsə də, sonradan müstəqil Çeçenistan Respublikası və İnquşetiya Respublikası olaraq bölündü. . Bu gün hər ikisi Rusiyanın federal subyektləridir.
Əhali
Çeçen-İnquş MSSR-nin əhali sayı müxtəlif onilliklərdə:
Çeçen-İnquş MSSR-nin milli tərkibi:
Dalbergia oliveri
(Dalbergia oliveri) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Serir (yataq)
Serir və ya Sarir — Liviyadakı nəhəng neft yatağı. 1961-ci ildə kəşf edilmiş, 1966-cı ildə burada istehsala başlanmışdır.
Geoloji ehtiyatların həcmi 3,8 milyard ton neft olduğu təxmin edilir. İlkin ehtiyatlar 2000 milyon ton, qalan hasil olunan ehtiyatlar 330-600 milyon ton neft olduğu qiymətləndirilir.
Yataqların dərinliyi 2490-2775 m bərabərdir. Neftin sıxlığı 0,84 q/sm3-dir. Neftlilik təbaşir və paleogen dövrünə aid yataqlarla əlaqələndirilir.
Inula confertiflora
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hüseyni (üzüm)
Sortun vətəni Orta Asiyadır. Hüseyni ərəb sözü olub "gözəl" və "yaxşılıq" deməkdir. Ən çox Özbəkistanda və dünyanın bir çox ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanın əksər rayonlarında və ən çox Şəmkirdə yayılmışdır.
Bir çox variasiyaları vardır. Ağ Hüseyni gilələri boğmalı olan, boğulma gilənin ortasındadır; Hüseyni Lyunda – gilələri silindrikdir, ağdır, gəlinbarmağı gilələri ensiz və nazikdir; çəhrayı Hüseyni – Hüseyni Lyunda kimidir, ancaq çəhrayıdır. Bunların içərisində Hüseyni Lyunda geniş yayılmışdır. Təsvir də buna görə aparılmışdır.
Çiçəkləri öz-özünü tozlayandır.
Salxımı çox uzundur, ensiz-konusvari, çox halda saplaq tərəfdən sallanan qanadları olur. Seyrəkdir. Saplağı tez qırılır.
Gilələri iridir. Əsas variasiya olan Hüseyni Lyundada gilələr uzundur, silindrikdir, ucu girdədir. Gün düşən tərəfi azca sarıya çalır. Əksər hallarda gilə şəffaf yaşıl olur. Qabığı incədir, elastikdir. Ləti ətlidir, şirəlidir. Dadı adidir. Yaxşı yetişdikdə şəkərlə turşuluq ahəngdardır, yaxşı yetişmədikdə turşuluq daha çox hiss olunur.
Hüseyni tipik süfrə üzümüdür. Çox istilik tələb edir.
İvan Abxazov
İvan Nikolayeviç Abxazov — knyaz, general-mayor.
Həyatı
O, Tiflisdə knyaz ailəsində anadan olmuşdur. Atası da çara sədaqətli xidməti ilə "şöhrət" qazanmışdı. Atası oğlunun gələcəkdə yaxşı bir zabit olacağı ümidilə onu Tiflisdəki hərbi məktəbə vermişdi. O, əvvəlcə general A. P. Yermolovun, sonra isə İ. F. Paskeviçin yanında qulluq etmiş, onların xarakterində mövcud olan bir çox keyfiyyətləri əxz etmişdi.
İ. N. Abxazov rus qoşunlarının Azərbaycana işğalçı yürüşlərinin demək olar bir çoxunda iştirak etmişdi. Müharibələrdə öz sələflərindən heç də geri qalmırdı. İnsan qanı axıtmaqda, işğalçılıqda mahir usta idi.
İ. N. Abxazov polkovnik rütbəsində olduğu vaxt, daha yeni bir vəzifə aldı. O, Qafqazda müsəlman əyalətləri idarəsinin başçısı təyin olundu. Yeni vəzifəyə görə Qafqaz canişininə minnətdarlığını bildirdi. Beləliklə, o böyük səlahiyyətə malik oldu. İ. N. Abxazov bu vəzifəyə təyin olunan kimi, Azərbaycanı soyub talamaq, sərvətlərinə sahib olmaq üçün planlar hazırlamağa başladı. Hətta bu məqsədlə bəzi sərəncamlar da verdi. Həmin sərəncamların birində yazılmışdı: "Nəyin hesabına olursa-olsun burada ciddi nəzarət olmalıdır. Azərbaycanda xalqlara sərbəstlik verilməlidir".
Hiyləgər general əhali ilə davranırdı ki, onun hərəkətləri çox vaxt narazılıq doğurmurdu. Böyük "məharətlə" istədiyinə nail olurdu. O, hətta hiyləgərcəsinə əhalinin etimadını da qazanmağa cəhd edirdi. Məktubların birində qeyd edirdi: "Çalışmaq lazımdır ki, Qarabağ əhalisinin Rusiyaya marağı artsın. Onların arasından kifayət qədər süvari dəstəyə cəlb etmək lazımdır". Knyazin hərəkətləri yerlərdə məmurlara daha geniş imkanlar açırdı. Onlar daha da vəhşi tədbirlərə atırdılar. Bu isə ahaliyə ikiqat əzab verirdi. Onlar əhalidən istədiyi miqdarda vergilər alır, hər cür əziyyər verməkdən çıkinmirdilər. Xalq demək olar öz sərvətlərindən istifadə etməkdən məhrum idi.
Bu kimi göstərişlə Abxazova daha geniş fəliyyət göstərməyə imkan verirdi. Həddən çox hiyləgər olan İ. Abxazov ciddi tədbirlərə əl atırdı. O, hətta gələcək planlarının həyata keçirilməsi naminə Qarabağdan getmiş Mehdiqulu xanla da əlaqə yaratmışdı. Mehdiqulu xana verdiyi müztəlif vədlər hesabına onu yoldan çıxarmışdı. Mehdiqulu xan yenidən Qarabağa gəlmişdi. Bu işin həlli Mirzə Adıgözəl bəyə tapşırılmışdı.
Görünür Mehdiqulu xanın Qarabağa qayıtması Rusiya imperiyasına gələcək məqsədlərinə don geydirmək üçün çox lazım imiş. Mirzə Adıgözəl bəy Qarabaği İrana getmiş, Mehdiqulu xan Cavanşir görüşmüş, vəziyyətlə onu tanış etmişdi. Bu barədə general İ. F. Paskeviç 1827-ci il iyunun 12-də qərərgah rəisi qraf Dibiçə aşağıdakı məlumatı çatdırmışdı: "Danışıqların müvəffəqiyyəti və Mehdiqulu xanın bizim tərəfimizə keçməsi haqqındakı xəbəri zati-alinizin hüzuruna çatdırmağı özümə şərəf hesab edirəm… Bu ayın 8-də mən Qarabağdan məlumat aldım ki, xan oraya qayıtmışdır. Onun arxasında Daralagözdən bizim sərhədlərimizə 3 min köçəri ailəsi köçmüşdür… Mehdiqulu xanın Qarabağa köçürülməsindən əldə edilən mənfəətlər olduqca mühümdür:
1. Keçmiş hakimlərinin (Mehdiqulu xanın) alçaldılmasına narazılıqla baxan sərhəd boyundakı adamların tərddüdlüyünə son qoyuldu. O, sərhəd yaxınlığında olmaqla köhnə əlaqələrindən istifadə edərək istədiyi vaxt onu qəbul etmiş olan İranın mənafeyi naminə çıxışlar və aramızda özünə fəal tərəfdarlar tapa bilərdi.
2. Bu tayfaların çox hissəsini Mehdiqulu xan öz ardınca Qarabağa gəlməyə rəğbətlənirdi. Düşmən artıq onlardan kömək gözləyə bilməz. Onlar 4 min ən yaxşı süvari verə bilərlər ki, bu da nəinki bizim üçün qorxu təşkil edə bilər, əksinə, onlar sərhədlərimizi mühafizə edərlər.
Göründüyü kimi Qarabağ xanı Mehdiqulunun Qarabağa gəlişi siyasət mahiyyəti daşıyırdı. Burada hakimiyyətə yenə də Abxazov başçılıq edirdi.
Knyaz İ. Abxazov Şirvan və Şəkidə də bir çox cinayətlər törədirdi. Sənədlərin birində yazılırdı ki, şirvanlılar o qədər əzab içində yaşayırdılar kiŞ onların adi yaşayışları belə yox idi. Qafqaz Arxeoloji Komissiyasının Aktlarında göstərilirdi ki, 1829-cu ildə Qarabağ və Şəki əyalətlərinin hər birindən ayrılıqda yalnız 24 min manat gümüş pul gəlir götürülür.
Şəki ipəyi də Rusiyaya aparılırdı. Belə ki, Abxazovun hakimiyyəti zamanı 14.000 pud Şəki ipəyi Rusiyaya daşınmamışdı. Rus tacirləri bu ipəyi xarici bazarlara çıxarır, böyük mənfəət əldə edirdilər. General İ. Abxazov Azərbaycanı soyub-talamaq və Rusiyaya göndərmək hesabına Qafqazın baş hakimi İ. F. Paskeviçin də etimadını qazanmışdı.
İ. F. Paskeviç Qafqazdan getdikdən sonra onun da vəzifə yeri də dəyişilmiş və xalqımıza min mir əzab-əziyyət vermək hesabına özünə yaxşı karyerə düzəltmiş bu general öz bəd əməllərini Osetiyada davam etdirməyə başladı.