cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Türk xalqlarının mifologiyası
Türk xalqlarının mifologiyası və ya qısaca Türk mifologiyası — müasir türk xalqlarının zəngin mənəvi mədəniyyətinin çox mühüm və gərəkli ünsürlərindən biri. Əcdadların uzaq keçmişdə, mifoloji dövrün başlanğıcında qoyduğu adət-ənənələrə qəti inam və onlara mütləq riayət olunması nəticəsində mifoloji cəmiyyətlərdə ixtilaf, pozğunluq olmur; burada hamı eyni cür düşünür və eyni cür hərəkət edir, miflərdə əcdadları barədə deyilən eyni simvolik obrazlara inanırlar.
Türk mifologiyasında totemizmin izləri özünü bariz şəkildə göstərir. Bunu görkəmli tədqiqatçı Bahəddin Ögəlin “Türk mifologiyası” adlı kitabı da təsdiq edir. Müəllif burada vaxtilə türklərdə mövcud olmuş müxtəlif totemlərin izləri haqqında geniş məlumat verərək qeyd edir ki, Çin mənbələrinə görə, Göytürk xaqanlığı içərisində və Altay dağlarında yaşayan tarduş türklərinin əcdadı “qurd başlı bir insan” imiş. Onun fikrinə görə, bu da qədim türk totemizminin bir izi sayılmalıdır. Tədqiqatçı türklərdə qurdla bağlı inamlara toxunaraq, qədim türklərin totemlərindən biri kimi qurddan geniş söhbət açmışdır. V.Həbiboğlu da türk xalqlarının zoomorfik təsəvvüründə qurd toteminin xüsusi yer tutduğunu qeyd edərək, gətirdiyi nümunələr əsasında onu ətraflı tədqiq etmişdir.
Qədim türklərdə ruh, onun ölməzliyi və o biri dünyanın mövcud olması haqqında animistik təsəvvürlər geniş yayılmışdır. Məsələn, yakutlarda ölənin ruhu ilə əlaqədar müxtəlif adətlər mövcud idi. Belə adətlərdən biri “kut arrarıı” – “xüsusi kut” adlanırdı və ölənin ona yaxın olan insanların “canını” da özü ilə aparmasına aid inama əsaslanırdı. Sayan-Altay türklərinin təsəvvürünə görə, ölən tamamilə yox olmur. Xakasların fikrincə, “böyük adam ölürsə, o, öz qohumlarının qayğısına qalmalıdır, çünki onun ruhu daima onlarla birlikdədir”
Mifoloji qəhrəmanlar
Miflərdə mədəni qəhrəman cizgilərinə malik olan Ər Soqotok, Oğuz, Dədə Qorqud, Xızır, Basat, Qurd, Koroğlu, müxtəlif tanrı obrazları (Erlik, Ülgen), Uluq Türük və bu kimi başqa qəhrəmanlar haqqında ətraflı araşdırma aparılmış və bu nəticəyə gəlinmişdir ki, mədəni funksiyalar daşıyan personajlar qədim türk mifologiyasında aparıcı mövqeyə malik olmuşlar.
Dil ordu və donanmalı dialektdir
Dil ordu və donanmalı dialektdir – dillə dialekt arasındakı fərqləndirmə haqqında istehzalı ifadə. Bu ifadə sosial və siyasi şəraitin yaratdığı şəraitin cəmiyyətin dil və ya dialektin statusuna təsirini vurğulayır. Bu ifadə sosiolinqvist və idiş mütəxəssisi Maks Vaynrayx tərəfindən məşhurlaşdırılmışdı. O, bu ifadəni mühazirə verdiyi auditoriyada bir nəfərdən eşitmişdi.
Tarixi
Bu ifadə ilk dəfə Vaynrayxın "Der YIVO un di problemen fun undzer tsayt" adlı məqaləsində işlədilmişdir. Məqalə 5 yanvar 1945-ci ildə bir konfransda təqdim edilmişdir. Vaynrayx ifadənin ingilis dilində versiyasını açıqlamamışdır. Məqalədə Vaynrayx ifadənin yaranma tarixçəsini belə açıqlayır:
Randolf Kvirk ifadəni dəyişdirərək "Dil ordu və bayraqlı dialekt"dir ifadəsini də yaratmışdır.
Əşrəfoğlu məscidi
Əşrəfoğlu məscidi ― Türkiyənin Konya ilinin Beyşehir şəhərində, Beyşehir gölünün 100 m şimalında yerləşən 13-cü əsrə aid məscid.
Tarix
Rum sultanlığının son illərində müxtəlif səlcuqi valiləri qismən müstəqillik qazanır və ümumi adla Anadolu Bəylikləri adlandırılan öz yarı müstəqil bəyliklərini qururdular. Əşrəfoğulları (1280–1326) Anadolunun qərbində hakimiyyətdə olmuş kiçik bir bəylik idi. 1288-ci ildən sonra sülaləyə mənsub ikinci bəy olan Süleyman bəy Beyşehir şəhərini öz bəyliyinin paytaxtı olaraq bərpa etdi. Bəylik nisbətən əhəmiyyətsiz bir siyasi güc olsa da, şəhər Səlcuq səltənətinin mədəniyyət mərkəzlərindən biri olaraq çiçəkləndi. Süleyman bəy 1296-cı ildə Beyşehirdə Anadolu bəylikləri dövrünə aid ən böyük məscidlərdən biri olan Əşrəfoğlu məscidini istifadəyə verdi. O, 1302-ci ildə ölmüş və məscidin yanındakı qəbirdə dəfn edilmişdir.
Texniki məlumatlar
Məscidin planı 31,8 x 46,55 metr ölçülərində düzbucaqlıdır. Lakin tikilinin şimal şərq küncü əsas portal üçün yer ayırmaq üçün böyüdülmüşdür. Portalın ölçüləri 7,1 x 10,1 metr kimidir. Tikilinə iki kiçik qapı və 35 pəncərə var. Məscidinin damı 42 taxta sütunla dəstəklənir. Hər sütunun uzunluğu 7,5 metrdir. Sütunların diametri 40 santimetrdir.
Yeddi əsr keçməsinə baxmayaraq, Səlcuqlu dövrünə aid digər taxta binaların əksəriyyətindən fərqli olaraq bu məscid günümüzə qədər gəlib çıxmışdır və bu gün də müntəzəm xidmət üçün istifadə olunur. Taxta sütunlar sidr ağacından düzəldilmiş və rəvayətə görə tikilidə istifadə edilməzdən əvvəl altı ay Beyşehir gölündə batırılmışdır. Məscidin mərkəzində qar çuxuru var. Bu çuxu nisbətən yaxın vaxtlara (1940-cı illər) qədər yaxınlıqdakı dağlarda qar yağarkən istifadə olunurdu. Bu qar həm yayda məscidi sərinlədir, həm də taxta infrastruktura lazımi rütubət verirdi.
UNESCO Ümumdünya İrsi İlkin siyahısı
Əşrəfoğlu məscidi 15 aprel 2011-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya İrsi İlkin siyahısına daxil edilmişdir. UNESCO-qeyd edir: " Əşrəfoğlu çəscidi erkən Anadolu Türk memarlığının bütün əsas elementlərini əhatə edir. Tikili İslam dünyasında ən böyük və ən yaxşı qorunan taxta sütunlu və damlı məsciddir."
Korjinski armudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Qafqazda meşələrdə aşağı yaruslarda rast gəlinir.
Botaniki təsviri
Orta hündürlüyə malik tikansız ağacdır. Zoğlarının qabığı boz-qonurumtul olub, sıx tükcüklərlə örtülüdür. Yarpaqları 5–10 sm uzunluğunda, 2-4 sm enində, yumurtavari, dilşəkillidir, ucu sivridir, uzunsov, kənarları dalğavari mişardişli, üzəri sıx tükcüklərlə örtülüdür. Yarpaq saplağının uzunluğu 1,5-5 sm-dir. Çiçəkləri 3-20 ədəd olmaqla qalxan çiçək qrupuna yığılmışdır. 5 ləçəkdən ibarət, tək-tək yerləşən çiçək tacı ağ, çəhrayı rəngdədir. Kasacığı 5 kasacıq yarpağından ibarətdir, xaricdən sıx keçətüklü, daxildən seyrək tüklüdür. Dişicik sütuncuğu 5, bəzən 2-4 olub, yumurtalıq 5 yuvalıdır. Meyvələri enli armud və ya şarşəkilli, ləti şirəli, bir az daşlaşmışdır.
Ekologiyası
Quraqlığa davamlı ağacdır.
NGC 2273
NGC 2273, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Vaşaq bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 24.38 sm (9.6 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Məsim Cəfərov
Cəfərov Məsim Cəfər oğlu — Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Buxarest konvensiyası
Buxarest konvensiyası (Qara dənizin çirklənmədən qorunması haqqında Konvensiya)  — 1992-ci ildə Buxarestdə (Rumıniya) Bolqarıstan, Gürcüstan, Rusiya nümayəndələri tərəfindən imzalanmış konvensiya (Rusiya Federasiyası Ali Şurasının 1993-cü il 12 avqust tarixli 5614–1 nömrəli "Konvensiyanın ratifikasiyası haqqında" Qərarı ilə ratifikasiya edilmişdir. Qara dənizin çirklənmədən qorunması", 2 dekabr 1993-cü il Rusiya Federasiyası Hökuməti "Qara dənizin çirklənmədən qorunması haqqında Konvensiyanın həyata keçirilməsinin təşkili tədbirləri haqqında" № 1254 qərarını verdi ), Türkiyə, Rumıniya və Ukrayna. Buxarest Konvensiyası 1994-cü il yanvarın 15-də qüvvəyə minmişdir. Müqavilə bu dövlətlərin Qara dənizin çirklənməsinin azaldılması və ona nəzarət edilməsi, habelə dəniz mühitinin mühafizəsi üçün monitorinqi və qiymətləndirilməsi baxımından öhdəliklərini müəyyən edir . Konvensiyanın tərkib hissəsi olan üç protokolda konkret tədbirlər öz əksini tapmışdır: Qara dənizin dəniz ətraf mühitinin sahilyanı mənbələrdən çirklənmədən qorunmasına dair Protokol; Fövqəladə Hallar zamanı Qara dəniz dəniz ətraf mühitinin neft və digər zərərli maddələrlə çirklənməsinə qarşı mübarizədə əməkdaşlıq haqqında Protokol; Qara dənizin dəniz mühitinin atqılar nəticəsində çirklənmədən qorunmasına dair Protokol. 2002-ci ildə Konvensiyanın tərəfləri Qara dənizin biomüxtəlifliyinin və landşaftlarının qorunmasına dair Protokolu, o cümlədən "Qara dəniz üçün vacib olan növlərin siyahısı"nı imzaladılar.
Konvensiyanın əsas müddəaları
basdırılma nəticəsində (gəmilərdən və ya təyyarələrdən, yaxud gəmilərdən və hava gəmilərindən tullantıların və ya Konvensiyanın Əlavəsində (VI–XIV Maddələr) göstərilən təhlükəli maddələr və materiallarla əlaqəli istənilən mənbələrdən
Eyni zamanda, dənizdə həyata və canlı ehtiyatlara, xüsusən də onların yaşayış mühitini dəyişdirərək, balıq ovu və Qara dənizin digər qanuni istifadəsinə maneçilik törədərək zərər çəkməməyə xüsusi diqqət yetirilir (Maddə XIII).
Konvensiya su sütununda və çöküntülərdə çirklənmənin təbiətinin və dərəcəsinin və onun ekoloji sistemə təsirinin qiymətləndirilməsi yollarının və vasitələrinin işlənib hazırlanmasına, çirklənmiş sahələrin müəyyən edilməsinə, təhlükələrin öyrənilməsi və qiymətləndirilməsinə və onların aradan qaldırılması üçün tədbirlərin işlənib hazırlanmasına yönəlmiş elmi tədqiqatlarda əməkdaşlığı nəzərdə tutur ; xüsusilə, təhlükəli maddələrin müalicəsinin, utilizasiyasının, aradan qaldırılmasının və ya istifadəsinin alternativ üsulları. İştirakçılar həmçinin bütün çirklənmə mənbələrini əhatə edən monitorinq proqramlarının hazırlanması, eləcə də Qara dəniz üçün çirklənmənin monitorinqi sisteminin yaradılması (Mad. XV) haqqında razılığa gəlirlər.
Konvensiyanın məqsədlərinə nail olmaq üçün Tərəflər Qara Dənizin Dəniz Ətraf Mühitinin Çirklənmədən Mühafizəsi üzrə Komissiyanı (Qara Dəniz Komissiyası), bütün iştirakçı dövlətlərin nümayəndələrindən ibarət və ildə ən azı bir dəfə iclaslar təşkil edir və Komissiyaya dəstək verən Katiblik. Konvensiya Komissiyanın funksiyalarını və iştirakçıların iclaslarının çağırılması qaydasını müəyyən edir (XVII–XIX maddələr).
Artur Qriffit
Artur Cozef Qriffit (31 mart 1871 – 12 avqust 1922) – İrlandiyalı siyasətçi, yazıçı, İrland milliyətçi partiyası Şinn Feynin qurucusu.
Medvedev armudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
İran və Ermənistanda (Dərələyəz) arealı vardır.
Ekologiyası
Aşağı və orta dağ qurşaqlarında və ya seyrək meşələrdə, quru qayalı yamaclarda təsadüf edilir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR Culfa rayonunun Camaldin kəndinin Darıdağ ərazisində, Babək rayonunun Lizbirt dərəsinin Qaraquş dağı sahəsində təbii halda yayılmışdır.
İstifadəsi
Bəzək bağçılığında itifadəsi məqsədyönlüdür.
Balta (cizgi-serial, 2018)
Balta — 6 fevral 2018 tarixindən etibarən yayımlanmağa başlayan, dram, komediya və fantastika janrlarını özündə birləşdirən, müasir Azərbaycanın ilk professional animasiya serialıdır. Serialda baş qəhrəman İsmayılın "bir baltaya sap olmaq" üçün atıldığı sərgüzəştlərdən söhbət açılmışdır. 2021-ci il 7 iyun tarixində isə 38 dəqiqəlik final seriyası ilə izləyicilərinə vida etmişdir.
Səsləndirmə
Köməkçi personajlarda Taleh Yüzbəyov, Əlixan Rəcəbov və Erkin Erginin də səsləndirmələri var.
Əl-Mehvit
Əl-Mehvit — Yəməndə şəhər.
Urud körpüsü
Haqqında
Körpü Bədir və Qala qayalarının arasında iki iri daşın üzərində 1855-ci ildə bölgənin müsəlman bəyləri tərəfindən inşa edilmişdir. 15-20 addım uzunluğunda olan bu körpü Urud azərbaycanlı kəndini onun tarlaları, bağları ilə birləşdirir, mahalın Şam, Dərəbas, İrmis, Bəhrülü, İlizin və s. azərbaycanlı kəndlərinə gediş-gəlişi təmin edirdi. Körpünün tikintisində çay daşları, əhəng, yumurta sarısından və s. təbii tikinti materiallarından istifadə olunmuşdur. Qədimdən Türk-Oğuz boylarının yurdu olan Urud kəndində 1988-ci ilə qədər ancaq Azərbaycan türkləri yaşamışlar. Kəndə ilk ermənilər Qərbi Azərbaycan türklərinin 1988-ci il deportasiyasından sonra köçmüşlər.
Modal analiz
Modal analiz — ölçmə texnologiyasında maşın sistemlərinin məxsusi tezlik halını təyin etmək üçün tətbiq olunan sınaq-analitik üsuldur. Bu üsul məcburi mexaniki yırğalanmaların ölçülməsi və analizi əsasında sınaq yolu ilə maşınların dinamiki xassələrinin araşdırılmasında geniş tətbiq edilir.
Mahiyyəti
thumb|Avtomobil qapısında titrəmələrin modal analizi ilə tədqiqi.
Hesabi modal analizi, strukturu və model parametrləri əvvəlcədən məlum xətti əvəzləyici modelə əsaslanır. Modelin yaradılmasında həndəsəsi sadə olan cismlərdən: tir, dairəvi lövhə, dördbücaqlı lövhənin məxsusi tezliyi və yırğalanma forması əsas götürülür. Kompleks maşın sistemi bu sadə elementlərdən istifadə olunaraq modelləşdirilir və sistemin kütlə, sərtlik və titrəməsöndürmə matrisaları yaradılır. Məxsusi çevrəvi tezliklər, modal titrəməsöndürmə və məxsusi vektorlar kimi modal parametrlər analitik və ya ədədi üsulla həll olunaraq təyin edilir. Modal sözü də məxsusi vektorun ingilis dilində mənasını ifadə edir. Sınaq yolu ilə aparılan modal analizində modal kəmiyyətlər maşının yırğalanması zamanı ölçülən kəmiyyətlər əsasında tapılır. Bu halda xətti sistemin bütün xassələrinin ötürmə funksiyasında nəzərə alındığı hesab olunur. Belə ki, bu üsul iki hissəyə bölünür:
Ötürücü funksiyanın təyin edilməsi üçün maşının seçilmiş yerinə impuls çəkici ilə zərbə endirilərək sistem məcburi həyacanlandırılır. Həyacanlanmanın tezliyi və amplitudası istənilən nöqtədə təcil senzorlarının köməyi ilə təyin edilir. Giriş və çıxış siqnalları tezliklərə görə sıralanır. Onların Furye çevrilmələrinin nisbəti ötürücü funksiyanı yaradır. Maşının lazım olan nöqtələrində ölçmələr apardıqdan sonra onun dinamiki göstəricilərini qiymətləndirmək olur. Belə təsvir olunmuş ötürmə funksiyası rezonans və titrəməsöndürmə yerlərini tapmağa şərait yaradır. Prinsipial olaraq bu hər iki modal parametr bir funskiyanın tərkibində öz ifadələrini tapırlar. Əgər sistemin həyacanlandırılması təsadüfən bir məxsusi tezlik düyümündə baş verərsə onda məxsusi tezliyi təyin etmək mümkün olmur, çünki bu halda yalançı rezonanslar baş verir. Məxsusi vektorlar xarakterik struktur nöqtələrində yırğalanmanın qiymətləri əsasında təyin edilir. Maşın strukturunun həndəsi forması əsasında məxsusi yırğalanmanın forması tapılır. Onlar maşın strukturunun dinamik halını sxematik təsvir etməyə imkan yaradır. Modal analizin nəticəsindən maşın konstruksiyasının optimallaşdırılmasında geniş istifadə edilir. Ölçmə nəticəsində alınmış məlumatlar həmçinin maşın konstruksiyalarının monitorinqi üçün də istifadə oluna bilir. Çox vaxt konstruksiyada yaranmış çatlar, yorğunluq halları onun həndəsi formasında nəzərə çatmasa da dinamik xassələrinin dəyişməsinə səbəb olur. Modal analiz ilə ölçmə apardıqda konstruksiyada olan bu dəyişiklikləri aşkarlamaq mümkündür.
Jungermanniopsida
—  aləminin  şöbəsinə aid bitki sinfi.
Filogen
Novíkov & Barabaš-Krasni (2015) işində bu cür təsnif edilmişdir:
Bazar meydanı (İrəvan)
Bazar meydanı (İrəvan) — Köhnə İrəvan şəhərinin əsas meydanı olmuşdur.
Haqqında
Burada böyük ticarət mərkəzi (bazar) yerləşdiyindən o, Bazar meydanı adlanmışdır. Şəhərin əsas dükan və karvarsaraları bu bazarda yerləşirdi.
Nicat Abasov
Nicat Azad oğlu Abasov — Azərbaycan şahmatçısı, qrosmeyster (2010). 2020-ci ilin fevral ayında o, bütün zamanların ən yüksək reytinqi olan 2670-ə çatıb və Azərbaycanda 3-cü, dünyada isə 67-ci yerdə qərarlaşıb.
Həyatı
14 may 1995-ci ildə Bakıda anadan olub.
Naliyyətləri
2009-cu ildə beynəlxalq usta, 2010-cu ildə qrosmeyster titulunu qazanıb. 2015-ci ildə Niderlandın Veyk-an-Zeya şəhərində "20th Cultural Village Chess Tournament" beynəlxalq şahmat turnirinin qalibi olub və 2016-dakı "Veyk-an-Zee turnirində" iştirak etmək hüququ qazanıb.
Avropa adası
Avropa adası — Hind okeanında yerləşən yaşayışı olmayan ada. Ada Mozambik boğazında, Afrika ilə Madaqaskar adası arasında yerləşir.
Ada Fransanın mülkiyyəti olaraq Fransa Dənizaşırı Bölgələr Birliyinin bir parçası olan Fransanın Cənub və Antarktika əraziləri bölgəsinin Eparse adaları zonasına daxildir. Adaya Madaqaskar iddia edir.
Kerişan (Xudafərin)
Kerişan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Avropa adası
Coğrafiya
Ada təbiət qoruğudur. Dəniz quşlarından susüpürənlər və oluşalar adada yuva qurur. Avropa adası Yaşıl tısbağaların mühüm töerəmə ərazilərindən sayılır. Onlar burada yumurta qoyurlar. Adada yüzlərlə Afrika keçisi vardır ki, onlarda adaya XVIII yüz illikdə gətirilmişdir.
Kerişan (Xudafərin)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 121 nəfər yaşayır (24 ailə).
Vorvik Universiteti
Vorvik Universiteti — İngiltərənin Koventri şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi; ölkənin ən aparıcı ali təhsil ocaqlarından biridir.
Avropa adası
Coğrafiya
Bassas da İndiya adaları ilə birlikdə iqtisadi zonanın ərazisi 127 300 km²-dir.
Vorvik Universiteti
Reytinqi
Böyük Britaniyanın "Times Higher Education Supplement - QS World Universities Rankings" jurnalının 2009-cu ildə apardığı dünya universitetlərinin reytinqinə əsasən, Vorvik Universiteti 100 ən yaxşı ali məktəb arasında 58-ci yerdə sıralanmışdır.
Avropa adası
Tarixi
Ada onu 1774 cü ildə ziyarət etmiş "Avropa" adlı ingilis gəmisinin şərəfinə adlandırılmışdır. Ada 1897-ci ildən Fransaya məxsusdur. Bununla belə Madaqaskar adaya iddia edir. Onların fikirinə görə ada fransızlar tərəfindən qəsdən Madaqaskar müstəmləkəsinin tərkibindən inzibati şəkildə ayrılmışdır. Adanın 1860-cı və 1920-ci illərdə uğursuz məskunlaşdırılmasının acı nəticələrini bu gündə görmək olar.
Vorvik Universiteti
Reytinqi
2010-cu il üzrə "Times Higher Education World University Rankings"in 200 universitetdən ibarət olan reytinq cədvəlinə Vorvik Universiteti daxil edilməmişdir.
2011-2012-ci tədris ilinin yekununa əsasən Vorvik Universiteti QS World University Rankings tərəfindən tərtib edilmiş "Dünyanın 50 gənc universitetinin reytinq cədvəli"ndə 3-cü pillədə olmuşdur.
Avropa adası
İqtisadiyyat
Adada yaşayış yoxdur. Adanı əsasən alimlər ziyarət edir. Burada avtomatik fəaliyyətdə olan stansiyalar vardır. burada 1000 metr uzunluğu olan torpaq uçuş-eniş zolağı vardır. Sahillərində gəmilərin yan alması üçün buxtalar yoxdur. Adada Reyunyondan olan kiçik fransız qarnizonu vardır.
Toğrul Ömərov
Həyatı
Toğrul Ömərov 3 avqust 1986-cı ildə İsmayıllı rayonunun Diyallı kəndində anadan olmuşdur. 2003–2009-cu illərdə Azərbaycan Tibb Universitetində təhsil almış, daha sonra 2009–2010-cu illərdə Kazan şəhərində Kazan Dövlət Uşaq Respublika Xəstəxanasında internatura keçmiş, 2011–2014-cü illərdə isə aspirantura təhsili almışdır. 2013-cü ildə İtaliyanin Roma şəhərində yerləşən Bambino Gesu xəstəxanasında uşaqlarda laparoskopik əməliyyatlar üzrə təkmilləşmə kursu keçmişdir. 2014-cü ilin may ayında Fransanın Strazburq şəhərində 10 günlük laparaskopik uşaq cərrahiyəsi üzrə xüsusi təkmilləşmə kursu keçmişdir. 2016-cı ilin mart-aprel aylarında ABŞ-nin Nyu-York şəhərində 1 saylı uşaq xəstəxanasında xüsusi cərrahi kursda iştirak etmişdir. 2016, 2017 və 2018-ci illərdə İsrailin Şnayder Uşaq Tibb Mərkəzində mikrocərrahiyyə üzrə master-klass, yeni doğulmuş uşaqlarda laparoskopiya kursu almışdır.
2016-cı ildə Rostovda "Oğlan uşaqlarında anadangəlmə qasıq yırtıqlarında müasir cərrahi metodlarının təkmilləşdirilməsi" elmi işini müdafiə edərək tibb elmləri üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini almışdır.
Evlidir. 1 övladı var.
Elmi fəaliyyəti
Toğrul Ömərov bir çox müxtəlif yerli və beynəlxalq elmi konfranslarda məruzəçi kimi çıxış etmişdir. Tibbdə qlobal səviyyədə istifadə olunan anadangəlmə qasıq yırtığı olan uşaqlarda laparoskopiya yardımlı ignipunktur ekstraperitoneal herniorrafiya metodunun və uşaqlarda anadangəlmə qasıq yırtığı üçün laparoskopik üsulla igniopunktur ekstraperitoneal herniorrafiya ixtirasının həmmüəllifidir.
Meğri armudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Qafqazda yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 5-10 m olan, budaqları iynəsiz ağac və ya bəzən koldur. Meyvələri xırda, uzunluğu 1,5-2 sm, əsasən tək, seyrək tükcüklü, qalın meyvə saplaqlı, şarşəkilli-armudşəkilli, əyilmiş, xətvari hissəli kasacıqlıdır. Yarpaqları uzunsov-ellipsvari, (7) 8-3 (3,5) sm, ucu biz, kənarları dalğalı, üstü çılpaq, tünd yaşıl, parlaq, alt tərəfi keçəli, saplaqları qısa, uzunluğu 2-2,5 sm, keçəli tükcüklüdür. İynələri olmayan iri ağacdır.
Ekologiyası
Yolların kənarında və yarpaqlı meşələrdə rast gəlinir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Quraqlığa, rütubətə davamlı ərazilərdə istifadəsi məqsədyönlüdür.
David Kakabadze
David Nestoroviç Kakabadze  — gürcü rəssamı və teatr rəssamı.
Həyatı
David Kakabadze 1889-cu il 8 (20) avqustda Kutaisi şəhəri yaxınlığındakı Kuxi kəndində anadan olmuşdur.
1910–1915-ci illərdə Sankt-Peterburqda L.E.Dmitriev-Kavkazskidən rəssamlıq dərsləri almışdır.
1914-cü ildə David Kakabadze P.N.Filonov, D.Kakabadze, A.Kirillova, E.Lasson-Spirova və E.Pskovitinov ilə birlikdə "Rəsm və rəssamların intim emalatxanası" "Çəkilmiş rəsmlər" adlı analoji rəssamlığın ilk manifestini nəşr etdirdilər (mövcudluğunun yeganə sübutu cəmiyyəti vasitəsilə). .
Kakabadze 1919–1927-ci illərdə Fransada yaşamışdır. Kubizmin təsirinə məruz qaldıqdan sonra əsas diqqətini mücərrəd əsərlərin yaradılmasına yönəltmişdir. Kinetik heykəltəraşlığın yaranmasını önləyərək rəsmlərə üçölçülü hərəkət edən elementlər təqdim edirdi.
SSRİ-yə gəldikdən sonra o, əvvəlki dekorativ üslubuna qayıtdı. David Kakabadze 1928-1948-ci illərdə Tiflis Rəssamlıq Akademiyasında müəllimlik etmişdir. Burada onun dekorativ sənət dərsi qrupu var idi. Onun şagirdləri arasında gələcəkdə məşhur olan teatr rəssamı Karl Kukuladze də var idi.
Ölkədəki daxili vəziyyətin dəyişməsinin təcəsümünü, sənətçinin sonrakı teatr əsərlərində - Dadianinin "Guria Ninoşvili" (1934), Lavrenevanın "Dənizdə olanlar üçün!" (1946); Mosaşvilinin "Stansiya rəisi" (1947) görmək olar.
David Kakabadze 10 may 1952-ci ildə Tiflisdə vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
David Nestoroviç Kakabadze özündən sonra zəngin bir bədii irs buraxmışdır. Onun əsas işləri aşağıdakılardır:
Xatirəsi
Tiflisdə Kakabadze qardaşlarının adını daşıyan küçə var.
Dyan krallığı
Diyen, Dyan (, Den, Ten və ya Tien ) - e.ə. IV—e.ə. II əsrlərdə indiki Quyçjou, Sıçuan və Yunnan əyalətlərinin Tunsin, Kunmin, Siçan, Dali qəzalarında, Çin Xalq Respublikası hüdudlarında mövcud olmuş dövləti qurum. Dövlət Diyen və ya Kunmin gölünün yerləşdiyi yaylada mövcud olmuş. Diyenlilər öz ölülərini qəbrlərdə basdırmışdılar. Diyen dili ehtimal olunur ki, tibet-birma dillərindən biri olmuş.
Ümumi məlumat
Çin mənbələrində sinan-i və mimo kimi məlum olan, bir sıra tədqiqatçı tərəfindən müasir itszuların əcdadı hesab edilən eyniadlı qrup, yaxud tayfa ittifaqı tərəfindən yaradılmışdır. Çin tarixi əsərlərində Diyeni Çu çarlığının hökmdarı Vey-vanın [e.ə. 339-328] qardaşı Çjuanszyaonun adı ilə bağlayırlar. Çjuanszyao hərbi yürüş zamanı işğal olunmuş vilayətdə qalmış və diyenlilərin vanı titulunu qəbul etmişdi. Diyenin maddi mədəniyyət abidələri, əsasən, Şiçjayşan (e.ə. IV əsr - eramızın I əsrinə aid məzarlığın adı ilə adlandırılmışdır) arxeoloji mədəniyyəti ilə təmsil olunur. Diyendə metallurgiya istehsalı inkişaf etmiş, əmək alətləri və silahlar tunc və dəmirdən hazırlanmışdır. Diyendə böyük bürünc barabanlar istehsal olunurdu və bu barabanlardan döyüşlərdə istifadə olunurdu. Bundan başqa xüsusi ritual dəfn mərasimlərində də barabanlar çalınardı.
Əhali əkinçilik və maldarlıqla məşğul olmuşdur. Əyanlara məxsus dəfn yerlərindən Donqşon mədəniyyətinə məxsus tunc məmulatlar, həmçinin Skif-Sibir heyvani üslubunun əlamətlərini özündə əks etdirən heykəllər aşkarlanmışdır. Məmulatların bəziləri Minusa çuxuru, Altay, Kubanboyu və Donboyundan tapılmış məmulatlarla müqayisə edilə bilər. Tunc məmulatlar və heykəlciklər üzərindəki rəsmlərə görə sosial bərabərsizlik etnik diferensiasiya ilə bağlı idi: hakim təbəqələr, ehtimal ki, İran mənşəli işğalçıların, sadə xalq və qullar isə tabe edilmiş xalqların nəsilləri idilər. Diyenlilər öz çarlarını Şiçjayşanda dəfn edirdilər. Qəbrlər xüsusi damğa ilə işarələnirdi: Diyen çarının möhürü. Möhür xüsusi şiriftlə yazılır və qızıl olurdu. E.ə. 109 ildə Diyen Çinin Han imperiyasının tərkibinə qatılmışdır. Nəticədə Diyen ərazisində İçjou komandanlığı yaradılmışdır. Diyenlilər isə tədricən çin han mədəniyyətinə assimiliyası olunmuş. Diyenlilər və onların nəsilləri e.ə. 86-cı ildə, eramızın 8, 42 və 176 illərində Çin ağalığına qarşı üsyanlar qaldırmışdılar.
Aslan Əliyev
Aslan Elman oğlu Əliyev (23 sentyabr 2001; Hacıalılı, Göyçay, Azərbaycan — 7 noyabr 2020; Xocavənd, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgər'i, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Aslan Əliyev 23 sentyabr 2001-ci ildə Göyçay rayonunun Hacıalılı kəndində dünyaya gəlib.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Aslan Əliyev Xocavənd döyüşlərində savaşıb. 7 noyabr 2020-ci ildə Xocavənd istiqamətində qəlpə yarasından həlak olmuşdur. Göyçayda dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aslan Əliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aslan Əliyev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Cəbəl-ət-Tair
Cəbəl-ət-Tair (جزيرة جبل الطير — Cazira-Cəbəl-ət-Tair) — ada Babülməndəb boğazının şimal-qərbində yerləşən ovalvari ada. Ada Qırmızı dəniz suları ilə əhatələnmişdir. Eritreya və Yəmən arasında eyni məsafədə yerləşir. İnzibati cəhətdən Yəmənin Hodeyda muhafazasına daxildir. Adadan Yəmən sahillərinə qədər məsafə 115 km (71 mil), Erteriya sahillərinə qədər məsafə isə 150 (93 kil) təşkil edir. Kamaran adası ilə arasında məsafə isə 82 km təkil edir. Səudiyyə Ərəbistanına mənsub olan Farasan arxipelaqı isə adadan şimal-şərqdə yerləşir.
Ada dünyanın nəhəng çatlarında birinin üzərində yerləşir
Adada eyni adlı vulkan yerləşir. Cəbəl-ət-Tair strato vulkan olaraq 244 metr hündürlüyə malikdir
Adanın tarixi
Əvvəllər adanın adı Saiban olmuşdur. Bu ada bölgədən hərəkət edən gəmilər üçün böyük əhəmiyyət kəsb edirdi. Vulkanın 1332-ci ildə püskürməsi iddia edilir. Tarixən ada Osmanlıların nəzarətində olmuşdur. Bir müddət ada fransız şirkətlərindən birinə konsessiyaya verilmişdir. Fransızlar adadan mayak kimi istifadə edirdilər. Adada 1883-cü ildə vulkan püskürməsi baş vermişdir. 1900-cü ildə britaniya admirallığı tərəfindən adanın təsviri verilmişdir. Burada adanın təbii mənbələrə malik olmayan, şirin suyu olmayan, vulkanik suxurlardan təşkil olunmuş ada kimi təsir edilir. Sahil ərazilərdə hündürlüyün 300 fut (90 m) olması qeyd edilir. Britaniya qüvvələri tərəfindən ada 1915-ci ildə ələ keçirilsədə onun kimə mənsib olması müəyyənləşməmiş qalır. Adanın mayak kimi istifadəsi britaniya şirkətinə həvalə edilir.
Adanın kimə mənsub olması uzun zaman Yəmən, Efiopiya və Eritreya tərəfindən müzakirə obyekti olur. 1962-ci il anlaşması ilə adadakı mayak yük daşıyanların sərəncamına verilməli idi. 1973-cü ildə Yəmən adanın aeroşəkilinin kçəkmək istəyini Efiopiya olduqca sərt qarşşılayır. Bu mübahisə 1993-cü ildə Eritreyanın müstəqillik əldə etməsinə qədər davam edir. 1995-ci ildə adalar Haşin adaları böhranına səbəb olur. Cəbəl-ət-Tair adasında 1996-cı ildə güçlü zəlzələ baş verir
Eritreya ilə münaqişədən sonra Yəmən adanın qərbində hərbi baza inşa etmişdir. 1996-cı ildən 2007-ci ilə qədər (güçlü püskürməyə qədər) baza fəaliyyət göstərmişdir. Püskürməyə qədər adada iki müşahidə qülləsi olmuşdur. Buradan bbütün hərbi, ticarət və neft tankerləri nəzarətdə saxlanılırdı. 124 il sabitlikdən sonra adada olan vulkan 30 sentyabr 2007-ci ildə vüskürmüşdür. 4 dekabr tarixində vulkanın aktivliyi zəyifləmişdir. 2008-ci ildən isə sakitləşmişdir.
Cəbəl-ət-Tairin 2007-ci il püskürməsi
250px|thumb Güçlü vulkan partlayışı 30 sentyabr 2007-ci ildə baş vermişdir. Püskürməyə qədər adanın uzunluğu 3 km, sahəsi 3,9 km², hündürlüyü isə 244 metr olmuşdur Püskürmədən öncə 2–3,6 bal güçündə zəlzlələr müşahidə edilmişdir. . Adanın daimi əhalisi olmadada burada 50 nəfərdən ibarət kontingent olmuşdur
Güçlü püskürmə zamanın adanın qərb hissəsi bütünlüklə məhv olmuşdur
NGC 6149
NGC 6149, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Keşişqışlağı (Xudafərin)
Keşişqışlağı - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 12 nəfər yaşayır (5 ailə).
Haqverdi Verdiyev
Verdiyev Haqverdi Camal oğlu — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Qarabağ müharibəsi şəhidi. thumb|300px|[[Həsənriz (Aterk) uğrunda 40 Şəhid. (Abidə 5 sentyabr 1992 qoyulmuşdur.) Yusif Qasımov (baş leytenant), Haqverdi Verdiyev ,Sərvan Ağayev,Elman Cavadov, Ucar Zeynalov]]
Həyatı
1958-ci ildə Şəmkir rayonunun Qapanlı kəndində anadan olmuşdur. O, 1976-cı ildə İ.Məmmədov adına Qapanlı kənd orta məktəbini bitirmişdir. Haqverdi Verdiyev 1977-ci ildə Sovet ordusunda xidmət etdikdən sonra Rusiyanın Novqorod şəhərində milis məktəbinə daxil olmuş və oranı fərqlənmə dipolmu ilə bitirərək leytenant rütbəsinə yüksəlib hava limanında desant qoşunlarında xidmət etmişdir. Verdiyev Haqverdi Camal oğlu Ağdərə bölgəsində Atek kəndində qəhrəmancasına şəhid olmuş və 5 sentyabr 1992-ci ildə Bakı şəhərində Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir. Haqverdi Verdiyev ailəli olmuş, Zamiq və Ramil adlı 2 oğlan övladları var.
Varşava Universitetinin əsas korpusu (Rostov-na-Donu)
Varşava Universitetinin əsas korpusu (Rostov-na-Donu) - Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Bolşoy Sadovnaya küçəsi ev 33 ünvanında yerləşən bina. Bina 1912-1914-cü illərdə İ. E. Çerkesianın layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Bina Bolşoy Sadovnaya küçəsinin və Ostrovnaya xiyabanının küncündə yerləşir. Hal-hazırda Cənub Federal Universitetinin korpuslarından biridir. Rostov Universitetinin əsas korpus binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir. Modern stilində inşa edilmişdir.
Tarixi
thumb|left|240px XX əsrin əvvəllərindı Poçtovı xiyabanı və Bolşoy Sadovnaya küçələri ərazisində 1-ci dərəcəli gildiya  taciri N. İ. Çurilinə məxsus fabrik korpusu mövcud olmuşdur. 1912-ci ildə şəhər duması burada yeni gəlirli bina tikməyi qırara alır. Şəhər duması müsabiqə elan edir və bu yarışmada Sankt-Peterburq Dövlət Arxitektir-Tikinti Universitetinin tələbəsi İ. E. Çerkesianın layihəsi qalib gəlir. İkinci və üçüncü yerləri isə müvafiq olaraq kiyevli mühəndis İ. Q. Torov və rostovlu arxirektor Qriqori Nikolayeviç Vasilevin layihələri tutur. Çerkesianın layihəsi müəyyən dəyişikliklərlə icra edilir. 1912-ci ildə başlanan tikinti [[1914-cü ildə bitmişdir.
1915-ci ildə alman qüvvələri Varşavaya yaxınlaşarkən kökumət Varşava Tibb Universitetini Rostov-na-Donuya köçürməyi qərarlaşdırır. Keçmiş gəlirli bina Universitetin əsas korpusuna çevrilir. 1917-ci ildə universitet Don Universiteti adlanır. 1930-cu illərdə Cənub Federal Universitetinin əsas korpusuna çevrilir. Keçmiş gəlirli binada Rostov Dövlət Pedaqoji İnstitutu yerləşmişdir.
1993-cü ildə Pedaqoji İnstitutu universitetə çevrilmişdir. 2006-cı ildə Cənub Federal Universitetinə birləşdirilmişdir.
Memarlıq
Bina modern üslubda inşa edilmişdir. Bununla yanaşı klassizm elementlərini belə müşahidə etmək mümkündür. Bina konfiqurasiyalı plana malikdir. Binanın əsas fasadı Bolşoy Sadovnaya küçəsinə baxır. 1970-ci ildə binada müəyyən təmir işləri aparılmışdır.
Köçərli bulağı
Köçərli bulağı — Şuşa şəhərində məşhur bulaqlardan və tarixi yerlərdən biri. Bulaq şəhərin tarixi Köçərli məhəlləsində, hazırda 20 yanvar küçəsində yerləşir.
Ümumi məlumat
Ənənəvi olaraq Şuşada 17 məhəllə var idi. Və hər məhəllənin öz bulağı, öz məscidi, öz hamamı var idi. 17 bulağın hamısı Şuşa erməni işğalı altında olduğu 30 il müddətində qurudulmuş, 17 məscidin hamısı dağıdılmışdır.
Bulaqlar artıq formalaşmış şəhər meydanlarında tikilirdi və bəzi hallarda onlar ümumiyyətlə məhəllə meydanları ansambllarının tərkibinə daxil edilmirdilər, lakin ən izdihamlı ayrı-ayrı küçələrdə və yol ayrıclarında salınaraq, onlara müəyyən şəhərsalma ifadəliliyi verdilər. Bulaqların belə yerləşdirilməsini də sırf mühəndislik və santexnika mülahizələri ilə izah edilir ki, görünür, onların yerini qravitasiya su təchizatı müəyyən edib. Müstəqil memarlıq rolunu oynayan bu bulaq küçə qovşağının bütün kompozisiyasını canlandırır və təşkil edir.
Şuşa bulaqlarının əksəriyyəti kifayət qədər yığcam, ölçüləri kiçik, adətən kubik formada, plastik dizaynlı fasad arxitekturasına malikdir. Şuşa bulaqları eyni üslubda hazırlanmış kiçik formalı memarlıq kimi şəhərin küçə və meydanlarının ansambllarını əhəmiyyətli dərəcədə tamamlayır və bəzəyir, ümumşəhər ansamblının üslub vəhdətinə gözəllik verir.
Tarixi
Hazırda bulağın qalıqları Şuşa şəhərinin 20 yanvar küçəsində yerləşir.
Lili Larys
Həyatı
O, Krımın Yalta şəhərində polşalı ailəsində anadan olub. Onun valideynləri Andrey Malişevski və Teodozja Rytter idi. 1905-ci ildə Andrey xəstəliyinə görə Varşavadan Krıma getdilər. O, Yaltada kimyaçı idi və orada uğurlu rus-fransız biznesi ilə məşğul olurdu. O, Rusiyada olarkən baletlə məşğul olub. Onların Krımdakı evinə İvan Mosjukinə baş çəkdi və ona tanqo rəqsini öyrətdi. Helena və anası 1922-ci ilin noyabrında Varşavaya qayıtdılar. O, təhsilini Polşada, o cümlədən balet məktəbində davam etdirdi. Onun atası Anjey 1918-ci ildə bolşeviklərə görə Krımdan Fransaya qaçmalı oldu. Helena 1926-cı ildə debüt etdi və Varşavanın və digər Polşa şəhərlərinin teatrlarında, kabarelərində və gecə klublarında baletmeyster Konrad Ostrovski və Andrzej Śnieżyński ilə birlikdə solo kimi çıxış etməyə başladı. Momusda (Varşava kinoteatrı) çıxış etdi. Varşavalı tənqidçi Lüdvik Szmaraqd 1928-ci il sentyabrın 1-də böyük revunun açılışında iştirak etdi, yeni ansamblda Larris-Ostrovski ilə rəqs dueti var idi. O, revyu Morikdə oynadı. Tənqidçilərdən biri (Roman Jax) yazdı: Bütün proqramdan yalnız Laris-Ostrovski duetinin ifasında Venesiyada bir balet sayı Carnivalı tamaşaçıların təqdirini qazandı. Başqa bir rəydə qeyd olunurdu ki, bütün proqramın əsas məqamı virtuoz rəqqaslar Ostrowski və Larysin ifası ən bəyənilən səhnə olub. Onun Rimski-Korsakovun musiqisini Taniek Oqniya, Sent-Saens musiqisi altında "Ölən qu quşu" və Ervin Hentşelin "Tanqo" İllüziyası musiqisi altında Tanqo apaszowskie (Apaçi Tanqo) ifaları xüsusilə rəğbətlə qarşılandı. O, Ziqmunt Karasinski, Şimon Kataşek və Arnold Levak kimi tanınmış Polşa orkestr rəhbərlərinin ifasında rəqs edib.
Momusdan başqa o, digər Varşava kabarelərində rəqs edirdi: Czarny Kot (Qara Pişik), Czerwony kimi (Qırmızı Buz), Nitouche. thumb|left| [[:en:Lili Larys|Lili Larys (Helena Maliszewska) tamaşadan. Lvov 1929.]]
O, Lvov, Poznan, Lodz, Krakov, Katovitse, Sopot daxil olmaqla bir çox Polşa şəhərlərində və 1929-cu ildə Katowice kabare Mascotte-də çıxış etdi. 1927-1933-cü illərdə Nelly İgnatowska, Ina Ney, Andrzej Śnieżyński, Irena Topolnicka, Iga Korczyńska, Konrad Ostrowski, Zdzisław Żadejko ilə əməkdaşlıq etdi. O, 1933-cü ilin sonuna qədər səhnədə çıxış etdi. Həmin vaxt onun çoxdankı sevgilisi Polşa Hərbi Hava Qüvvələrinin zabiti Mieczysław Stefanicki idi. 1934-cü ildə Parisdə Institut de Beauté Clytie tərəfindən təşkil olunmuş təlim kursunu bitirdi və daha sonra həmin il Poznanda 27 dekabr küçəsində Madeleine adlı öz gözəllik salonunu açdı(1938). İkinci Dünya Müharibəsi və Almaniyanın Polşanın işğalı illərini (1939-1945) Biala Podlaska və Lyublin şəhərlərində yaşadı. 1945-ci ildə, müharibədən dərhal sonra ikinci əri ilə birlikdə Katovitsedə məskunlaşdı. Bir qızı və iki oğlu var idi, ən kiçiyi Jerzy Płaczkiewicz<nowiki/>dir. Katovitse qəbiristanlığında dəfn olunub.
Təbii neyroaktiv maddə
Təbii neyroaktiv maddə (TNM) — digər neyronların və ya əzələ hüceyrələrinin fəaliyyətinə təsir edən neyronlar tərəfindən istehsal olunan kimyəvi maddə. Təbii neyroaktiv maddələrə neyrotransmitterlər, neyrohormonlar və neyromodulyatorlar daxildir.
Neyrotransmitterlər sinapslar vasitəsilə yalnız qonşu neyronlar arasında işləyir. Neyrohormonlar qana salınır və məsafədə hərəkət edir. Bəzi təbii neyroaktiv maddələr həm ötürücü, həm də hormon rolunu oynayır.
Sadaa
Sadaa — Yəməndə şəhər.
PDX FK
PDX FK — ABŞ-nin Oreqon ştatının Portlend şəhərini təmsil edən həvəskar futbol klubudur. Klub hal-hazırda Milli Premyer Futbol Liqasının Şimal-qərb Konferensiyasının iştirakçı komandalarından biridir.
Tarixi
Ozark FK klubu 13 fevral 2017-ci ildə Luk və Maks Babson tərəfindən təsis edilmişdir. Hal-hazırda Milli Premyer Futbol Liqasının Şimal-qərb Konferensiyasında mübarizə aparır.
Sürət həzzi (film, 2014)
Film eyniadlı məşhur video oyunun motivləri əsasında çəkilib. Tobi Marşal qanunsuz maşın yarışlarına həvəsi olan istedadlı avtomexanikdir. Ailəsinin emalatxanasını qoruyub saxlamaq üçün, Tobi “İndikar” yarışının keçmiş avtopilotu zəngin və ərköyün Dino Brüsteri öz şəriki edir. Tobinin işlərində nəyahət irəliləyiş baş verdikdə, şəriki Dino ona “badalaq gələrək” bütün planlarını alt-üst edir. Onu törətmədiyi cinayətdə ittiham edirlər. İllər keçir və qisas hissi ilə yaşayan Tobi azadlığa çıxır. Öz məqsədinə çatmaq üçün indi o mümkünsüz olanı etməlidir. Sübut etməlidir ki, ən sürətli superkarlarla keçirilən yarışda ən az təcrübəli sürücü belə, finiş xəttini birinci keçə bilər.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Ermənistandakı diplomatik nümayəndəliyi
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Ermənistan Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli nümayəndəliyi. 1918–1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin Ermənistan, Gürcüstan, Osmanlı imperiyası, Dağlılar Respublikası və Türküstanda diplomatik nümayəndəliyi, İranda səfirliyi, Kuban və Don hökumətləri yanında səlahiyyətli nümayəndəsi, Paris Sülh Konfransında səlahiyyətli nümayəndə heyəti fəaliyyət göstərmişdir. Həmin illərdə Bakıda isə Böyük Britaniyanın, Ermənistanın, Belçikanın, Yunanıstanın, Gürcüstanın, Danimarkanın, İtaliyanın, Litvanın, İranın, Polşanın, ABŞ-nin, Ukraynanın, Finlandiyanın, Fransanın, İsveçrənin, İsveçin diplomatik nümayəndəlikləri, konsulluqları, konsul agentləri fəaliyyət göstərirdi.
Diplomatik nümayəndəliyin yaradılmasında məqsəd
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin diplomatiya tarixində ən gərgin münasibətləri, şübhəsiz ki, Ermənistanla olmuşdur. Hələ müstəqillikdən öncə erməni silahlı dəstələri indiki Ermənistan ərazisində yerli azərbaycanlılara qarşı kütləvi qırğınlar törədirdilər. Müstəqillik əldə edildikdən sonra — 1918-ci ilin yayında Azərbaycanla Gürcüstan arasında nümayəndəlik səviyyəsində diplomatik əlaqələr qurulmuşdur. Azərbaycanla Ermənistan arasında birbaşa diplomatik münasibətlərin yaradılması isə yalnız 1919-cu ilin əvvəlində mümkün olmuşdur. Həmin vaxtadək Ermənistanla yazışmalar Azərbaycanın Gürcüstandakı diplomatik nümayəndəliyi vasitəsilə həyata keçirilirdi. Azərbaycanla Ermənistan arasında diplomatik yazışmalara aid sənədlər əsasən Xalq Cümhuriyyəti Xarici İşlər və Müdafiə nazirliklərinin fondlarında, Azərbaycanın Gürcüstandakı daimi nümayəndəliyinin fondunda və Sovet Azərbaycanı Xarici İşlər Komissarlığının fondlarında saxlanılır. 1918-ci il mayın 28-də dövlət müstəqilliyinin elan edilməsindən yarım ildən artıq vaxt keçməsinə baxmayaraq, Ermənistanla Azərbaycan arasında birbaşa diplomatik münasibətlər qurulması mümkün olmamışdı. Bu səbəbdən də Azərbaycanın Xarici İşlər naziri iyunun 22-də Gürcüstandakı daimi nümayəndəsinə göndərdiyi məktubda bildirmişdi ki, Ermənistan hökumətinin, o da təşkil edilməyibsə, Erməni Milli Şurasının nəzərinə çatdırsın ki, Azərbaycan–Ermənistan sərhədlərini elan etmək üçün xüsusi komissiya yaradılmalıdır. Əgər Ermənistan hökuməti bu təklifi bəyənərsə, görüş yerini və vaxtını bildirmək təklif edilmişdi. Lakin Ermənistan tərəfi Batum müqaviləsinin şərtlərinə məhəl qoymayaraq, yeni ərazilər ələ keçirmək üçün hərbi təcavüzünü davam etdirməklə yanaşı, Dağlıq Qarabağa dair ərazi iddiası irəli sürmüşdü.
Ermənistan hökuməti yalnız 1919-cu il fevralın 1-də Azərbaycanın İrəvan şəhərində daimi nümayəndəliyin fəaliyyətə başlamasına razılıq vermişdi. Azərbaycanın Ermənistanda diplomatik nümayəndəliyi fəaliyyətə başlayanadək İrəvan quberniyası ərazisində ermənilərin törətdikləri vəhşiliklər barədə beynəlxalq təşkilatları, Azərbaycan mətbuatını və rəsmi dairələrini İrəvan Müsəlman Milli Şurası, İrəvan Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyəti və İrəvan Valiliyi Müsəlmanları Yerdaşlığı məlumatlandırırdı. İrəvan Quberniyası Həmyerliləri Təşkilatının sədri Teymur bəy Makinskinin 4 yanvar 1919-cu ildə göndərdiyi məlumatda deyilirdi ki, 1917-ci ilin dekabrından 1918-ci ilin iyun ayına — yəni türk qoşunlarının gəlişinədək İrəvan quberniyasında erməni hərbi dəstələri tərəfindən 200-dən çox müsəlman yaşayış məntəqəsi dağıdılmış, qarət edilmiş, yandırılmış, əhalisinin bir qismi öldürülmüş, bir qismi də dağlara qaçaraq aclıqdan və soyuqdan məhv olmuşdur.
10 fevral 1919-cu ildə Azərbaycan XİN-in Ermənistan XİN-ə göndərdiyi notada bildirilirdi ki, başda erməni zabiti olmaqla Ermənistan silahlı dəstələri Göyçə gölü ətrafında sərhədi keçərək Azərbaycan ərazisinə daxil olmuş, Qızılvəng, Subatan, Zağalı, Şahab və s. müsəlman kəndlərini viran etmişlər. Həmin kəndlərin kişilərinin bir hissəsi öldürülmüş, bir hissəsi isə qaçaraq canını qurtarmışdır.
Eçimədzin kilsəsinin xeyir-duası ilə Ermənistan hökuməti, bir tərəfdən azərbaycanlı kəndlərini dağıdır, insanları məscidlərə dolduraraq yandırır, əhalisini kütləvi qırğınlara məruz qoyur, digər tərəfdən isə Azərbaycanla dostluq münasibətlərindən dəm vurur, onun neft potensialından faydalanmaq istəyirdi.
Nümayəndəlik iki dövlət arasında diplomatik münasibətlərin tənzimlənməsində, habelə Ermənistan Respublikası ərazisində keçmiş İrəvan quberniyasının türk-müsəlman əhalisinin mənafelərinin müdafiə olunmasında, onların vəziyyətinin öyrənilməsində, erməni millətçilərinin bölgədəki etnik təmizləmə-soyqırımı siyasətinin, qismən də olsa, qarşısının alınmasında mühüm rol oynamışdır.
AXC-nin Ermənistandakı diplomatik nümayəndəsi Məhəmməd xan Təkinski
thumb|[[Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti|Azərbaycan Cümhuriyyətinin Ermənistandakı ilk diplomatik nümayəndəsi Məhəmməd xan Təkinski]] Məhəmməd xan Təkinski 1879-cu ildə Türküstanda anadan olmuşdur. 1881-ci ildə rusların Axal-Təkə qalasına hücumu zamanı valideynlərini itirən iki yaşlı Məhəmmədi rus ordusunun polkovniki Ehsan xan Naxçıvanski oğulluğa götürmüşdür. Məhəmməd 1901-ci ildə Tiflis birinci kişi gimnaziyasını, 1908-ci ildə Novorossiysk Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Məhəmməd xan Təkinski 1918-ci il iyul ayının 15-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin yaratdığı Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının fəaliyyətinə cəlb olunmuşdur. Cümhuriyyət in süqutundan sonrakı dövrdə Məhəmməd xan Təkinskinin fəaliyyəti barədə hələlik məlumat əldə edilməmişdir. Professor Ədalət Tahirzadənin verdiyi məlumata görə, Məhəmməd xan Təkinski repressiyaya məruz qalaraq, 18 mart 1938-ci ildə güllələnmişdir.
2 aprel 1919-cu ildə Azərbaycanın Ermənistandakı diplomatik nümayəndəsi M.Təkinski xarici işlər naziri Məmməd Yusif Cəfərova göndərdiyi məlumatda bildirirdi ki, martın 19-da Ermənistan hökuməti onun şərəfinə verdiyi nahar zamanı natiqlər Azərbaycanla dostluq münasibətlərinin qurulmasının zəruriliyindən danışmışlar. M.Təkinski martın 18-də Eçmiədzində katolikosla görüşü zamanı katolikosun Ermənistanla müsəlmanlar arasında dostluğun zəruriliyini vurğuladığını, müsəlmanlarla dinc yaşamaq üçün erməni xalqına müraciət edəcəyini vəd etdiyini yazır. M.Təkinski mazut olmaması səbəbindən Eçmiədzin kilsəsinin və katolikosun iqamətgahının işıqlandırılmadığını yazır və əlavə edir ki, o, katolikosa mazut göndəriləcəyini vəd vermişdir və xarici işlər nazirindən xahiş edir ki, katolikosa çatdırılması üçün çəlləklərdə yalnız 200 pud mazut göndərilsin. Daha sonra M.Təkinski qaçqınların vəziyyətinin ağır olduğunu və dərhal onlara kömək göstəriməsi lüzumunu qeyd edirdi.
3 may 1919-cu ildə Azərbaycanın Ermənistandakı diplomatik nümayəndəsi M.Təkinskinin Azərbaycan hökumətinin başçısına göndərdiyi teleqramda Ermənistan ordusunun Naxçıvana yeridilməsi ilə bağlı Azərbaycan hökuməti adından Ermənistan xarici işlər nazirinə etiraz məktubu göndərdiyini bildirirdi.
Mayın 16-da M.Təkinski Azərbaycan hökumətinin başçısına göndərdiyi şifrəli teleqramda bildirirdi ki, erməni polkları Naxçıvan üzərinə hücuma keçmişlər. Ermənistana təzyiq etmək üçün M.Təkinski təklif edirdi ki, qoşunları Ermənistanla sərhəddə cəmləşdirmək lazımdır.
4 iyun 1919-cu ildə Azərbaycan xarici işlər nazirinin müavini Adil xan Ziyadxanov Ermənistandakı diplomatik nümayəndə M.Təkinskiyə göndərdiyi teleqramda Fövqəladə Parlament İstintaq Komissiyası yaratmaq üçün İrəvan quberniyasında ermənilərin törətdikləri qırğınlar barədə İrəvan Milli Şurası ilə birlikdə məlumat toplamağı tapşırmışdı. Bu məqsədlə parlamentin 10 milyon vəsait ayırmaq istədiyi də teleqramda qeyd olunmuşdu.
İyunun 10-da Azərbaycan XİN Ermənistandakı diplomatik nümayəndə M.Təkinskiyə göndərdiyi şifrəli teleqramda tapşırılırdı ki, dağıdılmış kəndlərin təmsilçilərinin köməyi ilə İrəvan quberniyasında, imkan olarsa, Qars vilayətində zərərçəkmişlərin ad və soyadları, yaşayış yerləri, yaşları göstərilməklə müsəlmanların həm insani, həm də əmlak itkiləri haqqında xəlvəti statistik məlumatlar toplansın. Məlumatlarda öldürülənlər, yaralananlar, əsir götürülənlər, dağıdılmış kəndlər, bağlar, aparılmış sürülər haqqında səhih məlumatların əks olunması tapşırılırdı. Həmçinin qeyd edilirdi ki, Azərbaycan hökumətinin qərarı ilə ingilis, italyan və digər ölkələrin təmsilçilərinin iştirakı ilə ermənilərin azərbaycanlılara vurduqları itkilərin miqyasını müəyyən etmək üçün beynəlxalq komissiya yaradılması qərara alınmışdır.