cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leyte
Tarixi
Ada yaxınlığında dünya tarixində İkinci Dünya müharibəsinin Yaponiya və ABŞ hərbi donanmaları arasında ən qanlı dəniz döyüşü baş vermişdir. 8 noyabr 2013-ci ildə adaya «Xayan tayfunu» böyük zərbə vurub.
Əhalisi
Ada iki vilayətə bolünür: Leyte (1 789 158 nəf.) və Cənubi Leyte (399 137 nəf.). Əsas şəhər və limanı Taklobandır. Adada kakos palması, şəkərqamışı, abaki və qarğıdalı yetişdirilir.
Əlincəçay xanəgahı
Əlincəçay xanəgahı – Culfa rayonunun Xanəgah kəndində, Əlincəçayın sahilində yerləşən Orta əsrlərə aid tarixi memarlıq kompleksi. Kompleksdən dövrümüzə Nəimi türbəsi, məscid, naməlum abidənin sütunları və başqa bir tikilinin xarabalıqları qalmışdır.
Haqqında
Əlincəçay xanəgah kompleksinin əsasını əmir, isfəhsa, böyük alim Uluq Qutluq Lala bəyin tikdirdiyi kvadratşəkilli türbə təşkil edir. Türbənin kitabəsində memarın adı (Memar Cəmaləddin) qalmış, lakin inşa tarixini göstərən hissə dağıldığından, nə vaxt tikildiyini dəqiq müəyyənləşdirmək mümkün olmamışdır. Üslub xüsusiyyətlətinə görə türbənin XII əsrin sonu — XIII əsrin əvvəllərində inşa edildiyi ehtimal olunur.
Türbənin yuxarı künclərindəki irihəcmli tromp (memarlıqda konus hissə, tağvari konstruksiya) qurşağı onun daxilinə arxaik görünüş verir. Tromplar səkkizbucaqlıdır. Onların stalaktit quruluşu isə onaltıbucaqlıya keçid təşkil edir ki, bu da çadırvari günbəzin oturacağını əmələ gətirir.
Türbənin baştağına bitişik tikilmiş məscid iki dayaqla altı hissəyə bölünmüş və hər hissə də günbəzlə örtülmüşdür. Məscidin kitabəsində onun hicri 901-ci ildə (miladi 1496) naməlum qadının sifarişi ilə tikildiyi göstərilir.
Tarixi
Abidənin kitabəsinin son hissəsi ovulub töküldüyü üçün onun inşa tarixini dəqiq təyin etmək mümkün olmamışdır. Ancaq memarlıq-konstruktiv quruluşuna görə onun XII–XIII əsrlərə aid olduğu ehtimal olunur. Türbənin içərisində bir qəbir vardır. Ancaq qəbrin üstündə kitabə olmadığı üçün orada kimin dəfn edildiyi məlum deyidir. Yerli əhalinin fikrincə, hürufilik təliminin banisi Fəzlullah Nəimi 1394-cü ildə Əlincə qalasında faciəli şəkildə edam edildikdən sonra müridləri onun cənazəsini gətirib burada dəfn etmişlər. Məhz buna görə də Xanəgah kompleksinə yerli əhali arasında verilən ad (Şeyx Xorasan türbəsi) tədqiqatçılar tərəfindən Nəiminin ləqəblərindən biri olan Şeyx Xurasa (Günəşə oxşar, nurani şeyx) və ya Nəiminin təhsil alıb kamilləşdiyi yerin Xorasan olması ilə əlaqədar ona verilən ləqəblərdən birinin Xorasanlı şeyx və ya Xorasan şeyxi olması ilə əlaqələndirilir.
Türbənin cənubunda ona bitişik inşa edilmiş türbə-məscid Xanəgahda fəaliyyət göstərən sufi təriqətinin rəhbərlərindən biri olan Şeyx Hacı Lələ Məliyin xatirəsinə hicri 901-ci ildə (miladi 1496) Xond Bikə xatın tərəfindən inşa edilmişdir. Orta əsrlərdə sufi şeyxləri ailələri ilə birlikdə xanəgahlarda yaşayır, vəfat etdikdən sonra xanəgahın yanında dəfn olunurdular. Şeyx Hacı Lələ Məlik də Xanəgaha rəhbərlik edərək orada yaşamış, vəfat etdikdən sonra öz xanəgahının yanında dəfn olunmuş və qəbrin üstündə Xond Bikə xatın (ehtimal ki, şeyxin arvadı olmuşdur) türbə-məscid inşa etdirmişdir. Xond Bikə xatın vəfat etdikdən sonra özü də xanəgahın yanında dəfn edilmişdir. Ona məxsus sənduqə tipli xatirə abidəsi hazırda Xanəgahın yanında qalmaqdadır. Xanəgahın ətrafında bərpa işləri aparılarkən torpağın altından 1444–1445, 1491–1492 və 1493-cü illərə aid məzar kitabələri aşkar olunmuşdur. Xanəgah uzun müddət orada fəaliyyət göstərən dərvişlərin yaşayış, ibadət və zikr yeri olmuşdur. Epiqrafik dəlillərdən aydın olur ki, Xanəgah XVIII əsrdə də fəaliyyət göstərmiş və onun üzvləri buradan öz ideyalarını ətraf bölgələrə yaymışlar.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Xanəgah Əlincə qalasının yaxınlığında, kiçik bir meydanda yerləşir. Divarları açıq qəhvəyi rəngdə kərpicdən hörülmüşdür. Birinci məqbərənin yuxarı hissəsinin planı səkkizbucaqlıdır. Məqbərənin yuxarı hissəsi hündürlüyü boyunca iki hissəyə bölünür. Yuxarı hissə aşağı hissəyə nisbətən xeyli kiçik olub, bucaq altında yerləşir. Məqbərənin səkkiztilli örtüyü onun daxili günbəzinin üstündə qurulmuşdur.
Məqbərə quruluşuna görə kvadrata bənzəyir. Tərəflərin uzunluğu orta hesabla 5 metrə bərabərdir. Kvadrat formadan günbəzə keçid künclərdə düzəldilmiş üçcərgəli stalktitli tromplar vasitəsilə yerinə yetirilmişdir. Tromplar səkkizbucaqlıya keçid əmələ gətirir, sonra stalaktitlərin yuxarı cərgəsini təşkil edən dekorativ aşırımlar onaltıbucaqlıya keçməyə imkan verir və o da öz növbəsində günbəzin çevrəsinə keçir. Giriş qapısının hər iki tərəfindəki relyefli mehrab öz gözəlliyi ilə diqqəti cəlb edir. İşlənmə texnikasına görə sənət nümunələri ilə onu Orta Asiya və Cənubi Azərbaycanın gəc üzərində işlənmiş ən yaxşı sənət nümunələri ilə müqayisə edirlər.
İnteryerin sadə fonunda giriş qapısını çərçivəyə almış iki pannonun möhtəşəm relyef oymaları nəzərə çarpır. Onların kompozisiya həlli çox sadədir: dabanları ilə alçaq yarımsütunların kapitellərinə söykənən oxvari tağ onun mərkəzini təşkil edir. Tağ üzərində bitki rəsmləri olan bir neçə zolaqlarla çərçivəyə alınmışdır. Pannonun bütün elementlərini əhatə edən ornamental kompozisiya plastikası (yapağanlıq) memarlıq formalarının aydın cizgilərini bütünlüklə çalarlandırmaqdır.
Pannonun ornamentləri, eləcə də baştağın üstündə yerləşən kitabənin poliqrafiya xüsusiyyətləri türbəni XII əsrin sonu — XIII əsrin əvvəllərinə aid etməyə imkan verir. Üçsətirlik kitabənin dövrümüzə qalan hissəsində türbəni ucaltdıran əmirin adı və tutulu, həmçinin onu tikən ustanın adı qeyd olunmuşdur:
"Bu binanı tikən (memar) Xoca hörmətli və əziz Camal-əl-din".
XV əsrdə birinci məqbərənin portalı yaxınlığında ikinci bir məqbərə tikilmişdir. Çaydaşından və kobud yonulmuş daşdan hörülmüş, ara-sıra kərpiclə möhkəmləndirilmiş bu tikinti tamamlanmış, bütöv bir bina təsəvvürü yaradır. Onun daxili hissəsi iki sütunla altı hissəyə bölünür. Hissələrin hər birinin üstü kərpic günbəzlərlə örtülmüşdür. Günbəzlərə keçid təşkil edən yelkən formalı hörgü də kərpicdəndir. Cənub tərəfin divarındakı mehrab düzgün olmayan yarımdairəvi formadadır. Alt hissəsindəki yazıda binanın inşa olunma tarixi 1495-ci il olaraq qeyd olunmuşdur.
Məqbərənin inşasında iki inşaat materialından istifadə olunmuşdur: binanın səthi daşdan, daxili isə kərpicdən hörülmüşdür. Sonradan dağılmaması üçün həmin hissəyə daşdan üzlük çəkilmişdir. Üzlük bişmiş, açıq rəngli kərpic plitələrdən istifadə olunaraq çəkilmişdir. Onun kubvari təməlində kiçik və böyük ölçülərdə səkkizvəchli baraban (boyun) yerləşir. Türbənin kiçik həcmini müəyyən bucaq altında döndərilmiş və kürəvi formada olan günbəz qapayır. Bu günbəz ikiqat örtüyün daxili qapanağıdır. Dövrümüzə qədər qalmayan xarici örtük, ehtimal ki, çadır formasında olmuşdur.
Elşad Ağayev
Elşad Ağayev — Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı olub. Beyləqan istiqamətində gedən döyüşlərdə şəhid olub. Ölümündən sonra göstərdiyi şücaətə görə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilib.
Həyatı
Elşad Ağayev 1967-ci ilin bu günü Masallı rayon Hişkədərə kəndində anadan olub. 1973-1984-cü illər arasında Masallı rayonu Hişkədərə kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. 1985-ci ilin noyabr ayında hərbi xidmətə çağırılıb. Gürcüstanda rabitə kəşfiyyat kursunu təhsildə və xidmətdə nümunəvi başa vuraraq fəxri fərmanla təltif olunaraq həmin hərbi hissədə saxlanılıb. Ordudan tərxis olunduqdan sonra təhsilini davam etdirməklə bərabər Bakı baş tikinti idarəsinin 4 saylı tikinti quraşdırma zavodunda işləyib.
Döyüş yolu
1992-ci ilin mart ayında zavod rəhbərliyinə ərizə ilə müraciət edərək könüllü olaraq Milli ordu sıralarına qatılır. Həmin ilin yaya aylarında Goranboy və Ağdərənin erməni işğalçılarından təmizlənməsi əməliyyatlarında iştirak edir. Daha sonra Müdafiə Nazirliyinin baş qərargahının xüsusi təyinatlı dəstəsində xidmət edib. 1993-cü il dekabrın 10-da rota komandiri kimi 8 saat ermənilərə qarşı qəhrəmancasına döyüşüb. Düşmənin Beyləqan istiqamətində hücumunun qarşısının alınmasında xüsusi şücaət göstərərək şəhid olub.
Mükafatları və xatirəsi
Təhsil aldığı Masallı rayonu Hişkədərə kənd tam orta məktəbi hazırda şəhidin adını daşıyır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1993-cü il 14 dekabr tarixli Fərmanı ilə döyüşdə göstərdiyi şücaətə görə Dövlət bayrağı ordeni ilə təltif olunub.
Başqırdıstan kütləvi informasiya vasitələri
Başqırdıstan Respublikasında başqırd, rus, tatar, çuvaş və mari dillərində qəzet və jurnallar çıxır.
2007-ci ilin məlumatlarına əsasən “Respublika Başkortostan”, “Başkortostan”, “Kızıl tan”, “Molodyojnaya qazeta”, “Veçernyaya Ufa”, “Ural səsi”, “Çolman” (“Kama”) qəzetləri, “Vətəndaş”, “Ufa”, “Hənək” (satira və yumor), həmçinin uşaq və gənclər üçün “Amanat” və “Akbuzat” jurnalları respublikanın əsas mətbu orqanları idi.
“Başkortostan” dövlət teleradio şirkətinin tərkibində “Radio Başkortostana” radiostansiyası və Başqırdıstan peyk telekanalı fəaliyyət göstərir. “Başinform” dövlət informasiya agentliyi 1994-cü ildə yaradılmışdır.
Əməl Kluni
Əməl Kluni (qızlıq soyadı Ələməddin,, ; ) — Londonda yaşayan Livan əsilli Britaniya vəkili, fəalı və müəllifidir. Hal-hazırda Doughty Street Chambers vəkil idarəsində işləyir. Hollivud aktyoru Corc Kluninin həyat yoldaşıdır. Əməl Kluninin vəkil xidmətlərindən istifadə edənlər sırasında WikiLeaks-in təsisçisi Culian Assanj, Ukraynanın keçmiş baş naziri Yuliya Timoşenko və Misir əsilli Kanada jurnalisti Məhəmməd Fəhmi vardır.
Əməl Kluni Livanın Beyrut şəhərində anadan olmuşdur. 1980-ci ildə Livan vətəndaş müharibəsi əsnasında ailəsi Londona köçmüşdür. Atası Rəmzi Ələməddin əslən Şuf vilayətindən olan druz ərəb, Liviyada doğulmuş anası Bərə Ələməddin isə əslən livanlı sünni ərəb ailəsindəndir. Əməl Klunin ana dili ərəb dilidir.
2000-ci ildə Kluni Oksford Universitetinin tərkibindəki Sent-Hyuz kollecinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Sonra təhsilini Nyu-York Universitetinin Ali hüquq məktəbində davam etmişdir. Daha sonra üç il ərzində Nyu-Yorkdakı Sullivan & Cromwell vəkil idarəsində, Haaqadaki Beynəlxalq ədalət məhkəməsində kontor işçisi kimi çalışmışdır. 2010-cu ildən etibarən Doughty Street Chambers-də vəkildir. Eyni zamanda Kolumbiya Universitetində, Haaqa Beynəlxalq Hüquq Akademiyasında və London Universitetinin Şərq və Afrika Bilimləri Ali Məktəbində mühazirələr də oxuyur. 2010-cu ildən bəri 10-dan çox elmi məqalə nəşr etdirmişdir. 2011-ci ildən başlayaraq Əməl Kluni bir sıra beynəlxalq məhkəmə prosesində vəkil kimi iştirak etmişdir. 2021-ci ilin sentyabrında Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi (ICC) Amal Clooney -i Darfurdakı Sudan münaqişəsi üzrə xüsusi müşavir təyin etdi.
Sağsağan gülxətmisi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və status / National IUCN Status: "Məlumat azlığı" kateqoriyasına aiddir –DD. Azərbaycanın nadir, endemik növüdür. Regional IUCN Statusu: DD.
Qısa morfoloji təsviri:
Çoxillik ot bitkisidir. Gövdələri 50-70 sm hündürlükdədir. Yarpaqlar ulduzvari, qısa tükcüklərlə örtülüb. Yarpaq ayası əncirin yarpaq ayasına bənzəyir, əsasında ürəkvari, 5-7 paylarla bölünür, enli, tərs-lansetli və ya uzunsov, tərs-yumurtavari şəkildədir. Çiçəkləri sıx tükcüklü ayaqcıqlarda tək-təkdir. Ksacıqaltı iki dəfə kasacıqdan qısadır. Qacı sarı rəngdə olub, eni 30-40 mm uzunluğundadır. Meyvəsi 12-14 mm enində, 25 meyvəcikdən ibarətdir.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsussiyyətləri:
Çiçəkləmə və meyvəgətirmə dövrü iyun-avqust-oktyabr aylarına təsadüf edir. Toxum çoxalır, orta dağ qurşağında quru daşlı yamaclarda rast gəlinir, müxtəlifot və taxıl, dağ-kserofit qruplaşmalarda rast gəlinir, işıqsevən, istisevən, quraqlığa davamlıdır. Dekorativ bitkidir.
Yayılması:
Kiçik Qafqazın mərkəzi hissəsi (Şuşa rayonu- Xankəndi şəhərinin ətrafı, Sağsağan dağı və Cıdır düzü; Xocavənd rayonu- Domu kəndi)
Mühafizə tədbirləri:
Mühafizə olunması təklif edilmişdir. Xüsusi mühafizə tədbirləri aparılmır. Populyasiyanın müasir vəziyyətinin öyrənilməsi təklif olunur.
Xəqani Həbiboğlu
Xəqani Həbiboğlu (Verdiyev Xəqanı Həbib oğlu; d. 18 aprel 1966, Şaplar, Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan şairi.
Həyatı
Xəqani Həbiboğlu 1966-cı il aprel ayının 18-də Kəlbəcər rayonunun Şaplar kəndində müəllim ailəsində anadan olub. 1973-cü ildə Şaplar kənd orta məktəbinin 1-ci sinifinə daxil olub. Sonra təhsilini Kəlbəcər şəhər 1 saylı orta məktəbində davam etdirib. 1981-ci ildə həmin məktəbin tam kursunu bitirib.
1983-cü ildə indiki Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin riyaziyyat fakültəsnin riyaziyyat-fizika şöbəsinə daxil olub. Birinci kursu başa vurduqdan sonra, 1984-1986-cı illərdə Ukraynada ordu sıralarında xidmət edib. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra universitetdə təhsilini davam etdirib və 1990-cı ildə riyaziyyat-fizika müəllimi ixtisasına yiyələnib.
Hal–hazırda öz ixtisası üzrə müəllim işləyir.
Ailəsi
Ailəlidir üç övladı var.
Şairin əmiləri Qəmkeş Allahverdi və İdris Verdiyev Azərbaycanın tanınmış şairləridir.
Yaradıcılığı
1979-cu ildən dövri mətbuatda şeirləri, hekayələri və publisistik yazıları ilə müntəzəm çıxış edir.
1998-ci ildə “Arxamca arana gəlibdi Tərtər”, 2006-cı ildə “Allah, məni özün dindir”, 2016-cı ildə “Dünya eşqin salamını almadı” şeirlər kitabı çap olunub.
Şeirləri müxtəlif dillərə tərcümə edilib.
Alvar Aalto
Hüqo Alvar Henrik Aalto — Finlandiyalı memar və dizayner, Şimali Avropada "modernizmin atası", müasir dizaynın banilərindən biri. Aalto Universiteti onun şərəfinə adlandırılıb. Kilsə memarlığı layihələrinin müəllifidir. Modern dizaynlı mebel nümunələri dünyada geniş yayılmışdır. 1963–1968-ci illərdə Finlandiya Akademiyasının prezidenti olmuşdur.
Həyatı
Hüqo Alvar Henrik Aalto 1898-ci ildə Kuortanedə doğulmuşdur. 1916-cı ildə Helsinki Politexnik İnstitutuna daxil olmuş, 1918-ci ildə o təhsilini Finlandiyanın müstəqilliyi uğrunda müharibəyə görə yarımçıq qoyub, fin ordusunun əsgəri kimi bu müharibədə iştirak etmişdir. Müharibədən sonra, 1921-ci ildə İnstitutu bitirmiş və memar diplomunu aldımışdır.
1923-cü ildə Yuvaskyulaya qayıtdı və orada özünün ilk memarlıq ofisini açır. Sonrakı ildə isə o, memar Aino Marsio ilə evlənir. Bal ayı ərəfəsində İtaliya səfərində, Aralıq dənizi regionun mədəniyyəti Aaltonun həyatında iz qoymuşdur. Aaltolar 1927-ci ildə öz ofislərini Turkuya köçürdülər və memar Erik Briqman ilə əməkdaşlığa başladılar. 1933-cü ildə isə ofisləri Helsinkiyə köçdü.
Əsas tikililəri
thumb|Alvar Aaltoya həsr olunmuş poçt markası (1976)
Şokçu (komiks)
Şokçu — Marvel Comics tərəfindən yaradılan supercinayətkar personaj. Baş düşməni Hörümçək-adamdır. 2017-ci ildə MKK-ya daxil olan "Hörümçək-adam: Evə qayıdış" filmində Bukem Vudbayn tərəfindən canlandırılmışdır.
Nəşr olunma tarixi
Şokçu ilk dəfə 1967-ci ilin martında "The Amazing Spider-Man" komiksinin 46-cı buraxılışında peyda olmuşdur. Personajın yaradıcıları Sten Li və Con Romitadır.
Bioqrafiya
thumbnail|left|"The Amazing Spider-Man" komiksinin 46-cı sayı ([[mart, 1967)]] Əsl adı German Şultsdur. Nyu York şəhərində anadan olur. Orta məktəb təhsili alır və bununla yanaşı əla mühəndis və ixtiraçı bacarıqlarına yiyələnir. Qanunlara uyğun olaraq işləmək əvəzinə dünyanın ən yaxşı oğrusu və seyf qırıcısı olur. Nəhayət, polis tərəfindən tutulur və həbsə atılır. Həbsdə olduğu müddət ərzində özünə partlayış törədən xüsusi əlcəklər düzəldir.
Şults bu əlcəklərdən istifadə edərək həbsdən qaçır, Şokçu adını alaraq super cinayətkara çevrilir. Oğurluqla məşğul olarkən ilk dəfə Hörümçək-adam ilə qarşılaşır və onu məğlub edir. (Hörümçək-adam bu zaman əlverişsiz vəziyyətdə idi. Belə ki, Kərtənkələ ilə döyüşdə onun sol qolu burxulmuşdu) Daha sonra Hörümçək-adam Şokçunu bank soyarkən məğlub edir və həbsxanaya geri yollayır. Belə ki, döyüş zamanı Hörümçək-adam Şokçunun əlcəklərini baş barmağı ilə işə saldığını görmüş, baş barmağına tor ataraq ona qalib gəlmişdir.
Şokçu daha əvvəl Kinqpin tərəfindən oğurlanmış və üzərində gənclik formulunun yazılmış olduğu qədim daşı oğurlayır. O, daha sonra Yumurtabaşın Bəla Ustaları komandasına qoşulur. (Radioaktiv adam, Pələng köpəkbalığı, Munston və Böcəklə birlikdə) Komanda Qisasçıları öz malikanələrində məğlub edirlər. Şokçu nasist cinayətkar Baron van Lundt tərəfindən Dominik Fortunu və özünə şok alətləri düzəltmək üçün kirayələnir. Daha sonra Buqelemun və Çəkicbaş tərəfindən kirayələnərək Elektronu komandalarına qoşulmasına razı salmaq üçün göndərilir. Şokçu Nyu York Şəhər Kitabxanası üçün pul toplayan xeyriyyə fondunu soyur. Yenə Hörümçək-adam tərəfindən tutulur və həbsə atılır. Bumeranqla birlikdə həbsxanadan qaçır.
Hörümçək-adam ilə arasındakı düşmənçiliyi hələ davam edir. Müxtəlif vaxtlarda Hobqoblinin Məşum yeddilik, Norman Osbornun Məşum on ikilik, Doktor Səkkizayağın Məşum altılıq və Bəla Ustaları komandasına qoşulur və ya digər super cinayətkarlarla müttəfiq olur. Onun müttəfiq olduğu super cinayətkarlara Rayno, Hidro-adam, Bumeranq, Leyla Deyvis, Sürət şeytanı, Böcək (hamısı Məşum sindikat komandasının üzvləridir), Trapster, Constrictor aiddir. "İntiqam hərəkatı" zamanı super cinayətkarlarla birlikdə uğursuzluqla bitən Fantastik Dördlük hücumunda iştirak edir.
Sonsuzluq müharibəsinə kömək etmək məqsədi ilə Şokçu Doktor Osminoq birlikdə Qisasçılar iqamətgahına basqın edir. Bu zaman Qalaktikanın mühafizəçiləri ilə də döyüşməli olur.
Televiziya
Göründüyü animasiya serialları:
Video oyunlar
Göründüyü video oyunlar:
Xarici keçidlər
Güclər və qabiliyyətlər Şoker, "vibro-smashers" kimi tanınan vibroşok qurğuları ilə dizayn etdiyi bir cüt əlcək taxır ki, bu da nasosla işləyən baş barmaq tətiyi ilə işə salındıqda, sıx bir tezlikdə titrəyən sıxılmış havanın cəmlənmiş partlayışını proyeksiya edə bilir. Bu, bir sıra güclü təsirlərlə nəticələnən bir sıra sürətli ardıcıl yüksək təzyiqli hava partlayışları yaradır. Bu, Shocker-ə həm uzaqdan effektiv şəkildə uzun məsafəli vibrasiya zərbələri atmağa, bərk betonu parçalaya bilən və insan orqanizminə və onun daxili orqanlarına böyük ziyan vura bilən dağıdıcı vibrasiyalar yaratmağa, həm də bir şeyin strukturunu ardıcıl olaraq titrədən şok dalğaları atmağa imkan verir. zəiflətmək və ya məhv etmək. Əlcəklərin daha az tanınan qabiliyyəti Şokerə hava partlayışlarını onun qarşısındakı yerə yönəltməklə inanılmaz sıçrayışlar etməyə imkan verir. Baş barmağını uzun müddət aşağı tutmaq hava partlayışlarının intensivliyini, sürətini və hətta yayılmasını artırır.
Şokerin əlcəklərindən gələn rəy son dərəcə sıxdır (ilkin sınaq onu demək olar ki, öldürdü). Bundan qorunmaq üçün o, şoku udmaq üçün nəzərdə tutulmuş əsasən sarı yorğan yamaqlarından ibarət qoruyucu kostyum hazırladı. Kostyum köpüklə örtülmüş sintetik parçadan hazırlanmışdır, o, bütün vibrasiyaları udur və normal zərbələri dəf edən və ona istənilən tutuşdan sürüşməyə imkan verən vibrasiya qoruyucusu yaradır. Kostyumun görünüşü Hörümçək-adam və digər personajlar tərəfindən istehza mənbəyi olmuşdur. Talançı həmkarı qoruyucu kostyum geyinmədən və zədə almadan əlcəklərdən birini necə istifadə edə bildiyi bəlli deyil, baxmayaraq ki, onun super gücü və davamlılığı çox güman ki, bir amil idi. Heç bir fövqəlbəşəri qabiliyyətə malik olmamasına baxmayaraq, onun titrəyən kostyumu və əlcəkləri ona Hörümçək Adamla zərbələr almağa imkan verir.
Təxminən 2000-ci ildə (real vaxtda) Herman Schultz öz kostyumunun və silahlarının bacarıqlarını təkmilləşdirməyə başladı. Onun kostyumunda indi müşayiət olunan hərəkət detektorları tərəfindən işə salındıqda qoruyucu vibrasiya sahəsi yaradan bir sıra daxili şok qurğuları var. Əksər fiziki zərbələri dəf etməkdən başqa, bu, kiminsə ona fiziki olaraq hücum etməsini və ya sürpriz şəkildə tutmasını çətinləşdirir, hətta qeyri-mümkün edir. Bu güc təkmilləşdirilməsi daha böyük və daha qoruyucu görünən kostyumla müşayiət olundu (rəssam John Romita, Jr. tərəfindən tərtib edildiyi kimi).
O, həmçinin bu yaxınlarda Hammer Industries-ə əlcəklərinin gücünü kəskin şəkildə təkmilləşdirməyə icazə verdi. Bununla belə, bütün sirlərini bölüşəcəyinə (və beləliklə, onun xərclədiyi kimi qəbul etdiyinə çevriləcək) etibar etmədən, o, Hammerin texniki işçilərinə (ən azı o vaxt) çox güman ki, onu hərtərəfli müdafiəni təmin etməyən həqiqi kostyumunu əldə etməkdən imtina etdi. təkmilləşdirilmiş əlcəklərin rəyi (burun qanaxmalarını götürməyə hazır olduğu risk kimi göstərdi).
Şoker o vaxtdan bəri dəfələrlə orijinal kostyumunda və Hammer Industries tərəfindən ona təqdim edilən yenidən dizayn edilmiş super əlcəklərdən kənarda göründü. Bu o deməkdir ki, o, köhnə kostyumunda təkmilləşdirilmiş bacarıqlarını saxlamağın bir yolunu tapıb, yoxsa artıq onlardan istifadə edib-etməməsi sual altında qalır.
Şəxsiyyət Hörümçək-adam yaramazlarının çoxu adətən orijinal məqsədlərindən Hörümçək adama qarşı vendettaya keçsələr də, Şoker hələ də əsas olaraq dolanmaq və reputasiyasını qorumaqla məşğuldur. Beləliklə, xarakter adətən manyak həmyaşıdlarının əksəriyyətindən daha peşəkar davranan kimi təsvir olunur.[54]
Şoker Hörümçək Adamın düşmənləri arasında xüsusilə rasional bir şəxsiyyətə malikdir. O, tez-tez super güclü fərdlər kainatı arasında öz məhdudiyyətlərini tanıdığı göstərilmişdir. O, bir dəfə anti-qəhrəmanlar Scourge və the Punisher tərəfindən hədəfə alınmaq qorxusundan qaynaqlanan xroniki narahatlıq və paranoyaya (Hörümçək Adamın Ölümcül Düşmənləri seriyasında) vurulmuşdu (təəccüblüdür ki, hər ikisi ilə qarşılaşmalardan sağ çıxdı). Trapster ilə əməkdaşlıq edərkən psixoterapiya ilə məşğul olduğunu qeyd edir.
Mavriki
right|thumb|260px|Mavriki Mavriki — Afrikada yerləşən ada dövləti.
Coğrafiyası
Mavriki dövləti Hind okeanında, Afrikaya aid edilən Madaqaskar adasından 700 km şərqdə yerləşir. Ölkənin coğrafi və hərbi strateji mövqeyi çox əlverişlidir. Çünki ada Afrikadan Hindistana, Cənub–Şərqi Asiya ölkələrinə və Avstraliyaya gedən beynəlxalq dəniz və hava yolları üzərindədir.
Lemorn Braban yarımadası UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxildir.
Tarixi
Avropalılar Mavriki barədə ilk məlumatı 1510-cu ildə bu adalara gəlib çıxmış portuqaliyalılardan alıblar. Amma ada İndoneziya və ərəb dənizçilərinə daha əvvəldən məlum olub. 1598-ci ildə adaya qoşun çıxarmış hollandlar onu öz şahzadələri Mavrisus Orauzkinin şərəfinə "Mavriki" adlandırıblar. Sonradan ada fransızların əlinə keçib və Napoleon müharibələri dövründə adanı ingilislər zəbt ediblər. 1810-cu ildən 1968-ci ilədək Mavriki İngiltərənin müstəmləkəsi olub. 1968-ci ilin martından etibarən isə müstəqil dövlətdir. Dövlətin başçısı-prezident Əminə Qurib [5.VI.2015~], baş nazir — Anerud Caqnot [17.XII.2014 ~]. Qanunvericilik hakimiyyəti 70 deputatı olan birpalatalı parlamentə, icraedicilik isə baş nazirin rəhbərlik etdiyi hökumətə məxsusdur. Mavrikidə bir neçə siyasi partiya fəaliyyət göstərir.
Əhalisi
Əhalinin təxmini sayı 1 320 min nəfərdir (2015-ci il). Əhalinin sıxlığı çox yüksəkdir — 647 nəfər/km².
Əhali etnik cəhətdən müxtəlif xalqların nümayəndələrindən ibarətdir. Mavrikinin rəsmi dövlət dili ingilis və fransız dilləridir. Əhalinin 51%–i induizm dininə sitayiş edir. Çünki burada əhalinin 67%–ni hindistanlı və pakistanlılar təşkil edir. Ancaq burada xristian və İslam dinlərinə sitayiş edənlər də çoxdur. Mavrikidə bütün qəzet, jurnal və kitablar iki dildə – ingilis və fransız dillərində nəşr edilir.
Müxtəlif vaxtlarda Mavrikidə məşhur dəniz səyyahı və tədqiqatçıları – Abel Tasman, Metru Flinders, Jan Laperuz, Çarlz Darvin və başqaları yaşayıblar. Mark Tven ada barədə belə deyib: "Burada belə bir fikrə gəlirsən ki, əvvəlcə Mavriki, sonra isə cənnət yaranıb, özü də cənnət yaradılarkən onu Mavrikiyə bənzətməyə çalışıblar".
İqtisadiyyatı
Mavriki möcüzəsi dedikdə adamı təbii gözəlliyi ilə bərabər, son illərdə əldə etdiyi iqtisadi sıçrayış da nəzərdə tutulur. Mavriki 350 il təkbitkiçiliyin klassik inkişaf etdiyi ölkə olub. Bir zamanlar holland müstəmləkəçilərinin İndoneziyanın Yana adasından buraya gətirdikləri şəkər qamışı kolu və ondan istehsal olunan şəkər 1980-ci illərin ortalarına qədər ölkə iqtisadiyyatının əsasını təşkil edirdi. Artıq 80-ci illərin ortalarından etibarən Mavrikinin dövlət büdcəsində xüsusi ixracat istehsal zonalarında hazırlanan məmulatların satışından yaranan gəlir üstünlük təşkil etməyə başlayır. Beləliklə, Mavriki dövləti heç bir ciddi çətinlik çəkmədən yeni iqtisadi siyasətə keçə bilib.
Solanum exiguum
(Solanum exiguum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mavriki
İqtisadiyyatı
Mavrikinin ixracat istehsal zonalarındakı müəssisələrin böyük əksəriyyətini tikiş və trikotaj fabrikləri təşkil edir. Kiçik əraziyə malik olan Mavrikidə hər il 15 milyon ədəd pal–paltar hazırlanır, bunun da 10 milyonu təmiz yundan toxunanlardır. Yun trikotaj məmulatı istehsalına görə Mavriki dünyada üçüncü yeri tutur.
Mədəniyyəti
Mavrikinin ən böyük şəhəri onun paytaxtı – Port–Luidir. Paytaxt daha çox Fransanın əyalət şəhərlərini xatırladır. Planetimizdə çox az yer tapılar ki, Port–Lui kimi kiçik bir ərazidə Asiya, Avropa və Afrika xalqları mədəniyyətinin, adət və ənənələrinin izləri qalmış olsun.
Gürcüstan
Gürcüstan ( – Sakartvelo) — Cənubi Qafqazda dövlət. Gürcüstan Şərqi Avropa ilə Qərbi Asiyanın kəsişməsində yerləşir. Şimalda Rusiya, şərqdə Azərbaycan, cənubda Ermənistan və Türkiyə ilə həmsərhəddir. Ölkənin qərbində isə Qara dəniz yerləşir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Tbilisi şəhəri, ümumi sahəsi 69,700 kvadrat kilometrdir. Gürcüstan 1991-ci ildə SSRİ-dən müstəqilliyini əldə etmişdir.
Gürcüstan qədim tarixə malik bir ölkədir. Gürcüstanın tarixi qədim Kolxida və İberiya krallıqlarına gedib çıxır. Dünyada xristanlığı qəbul edən 2-ci dövlət olan Gürcüstan XI və XII əsrlərdə ən qüdrətli çağını yaşamışdır. XIX əsrin əvvəlində Rusiyaya birləşdilib. 1918-ci ildə müstəqillik əldə etsə də, qısa müddətdən sonra RSFSR tərəfindən işğal olundu.
Etimologiya
Gürcülər özlərini "kartveli" (gürcü) (tək hal) və "kartvelebi" (gürcülər) (cəm hal), ölkələrini "Sakartvelo" (Gürcüstan / kartvel və ya gürcü diyarı), dillərini "kartuli" (gürcücə, kartvelcə) və ya "kartuli ena" (gürcü dili, kartvel dili) olaraq adlandırır. Kartvelebi adlanan qrup isə sadəcə gürcülərin əksəriyyətini deyil, Gürcüstanın digər kartveldilli millətlərini də (bunlara meqrelləri və svanları aid etmək olar) əhatə etməkdədir.
Qonşuları və bölgə xalqları tərəfindən gürcülər fərqli adlarla tanınırlar: azərbaycanlılar "gürcü", "gürcülər", "Gürcüstan", türklər "gürcü", "gürcüler", "Gürcistan", farslar "qorci", "qorciha", "Qorcestan", ermənilər "vratsi", "vratsineri", "Vrastan", ruslar "qruzin", "qruzinı", "Qruziya" ifadələrini istifadə edirlər. İngiliscə isə "Georgian" (corcian), "Georgians" (corcians) və "Georgia" (Corciya) adları istifadə edilirlər.
Fars dilindən qaynaqlanan "gürcü" sözünün mənşəyi haqqında iki fərqli yanaşma mövcuddur. Bunlardan birincisi qədim yunan və latın mənşəli, "təsərrüfatla əlaqəsi olan" mənasında işlənən "georgos / georgicus" sözündən əmələ gəldiyinə dair teoremdir. Bir başqa yanaşma isə qədim fars dövlətində gürcülərin "Gurcan" və ya "Gurc" olaraq adlandırıldığı və "gürcü", "georgian" kimi adların farsca "gorg" (canavar) sözündən gəldiyi və bu sözdən yaranmış olmasıdır.
Tarix
Uzaq keçmişdə bu ərazilərdə yunanlara və romalılara məlum olan iki dövlət mövcud idi: İberiya və Kolxida. Bu dövlətlər 337-ci ildə xristianlıq qəbul etdilər. Bizans və ərəb idarəsindən qurtarıb gürcü məlikləri XI əsrdə torpaqlarını birləşdirib müstəqil Gürcü şahlığını yaratdılar. XII əsrdə bu şahlıq qonşu əraziləri fəth edib güclü bir dövlətə dönür. XIV əsrdən bəri monqollar, iranlılar və osmanlılar ölkəyə hücum edib müstəqilliyinə dəfələrlə son qoyurdular. 1783-cü ildə gürcü Kartli-Kaxeti şahı İrakli II Rusiya ilə Georgievsk müqaviləsini imzaladı. Bu müqavilə əsasəm Rusiya Gürcüstana mühafizə tə'min etsə də, Qacarlar hələ də ölkəyə qarşı hücum etməyə davam edirdi. 1801-ci ildə Gürcüstan Rusiya tərəfindən zəbt edildi. 1810 Rusiya qərbi gürcü İmereti çarlığını da özünə tabe etdi. 1918-ci ilə 1921-ci illər arasında Gürcüstan müstəqil respublika idi. 1921-ci ildə rus ordusu Gürcüstana daxil olub, müstəqilliyi ləğv etdi və SSRİ-nin tərkibində Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikası yaradıldı. 1922–1936-cı illərdə Gürcüstan Zaqafqaziya Sovet Federativ Sosialist Respublikasına daxil idi. 1991-ci ildən bəri Gürcüstana Respublikası müstəqil ölkədir.
İqlim
Gürcüstanın iqlimi coğrafi bölgələr üzrə dəyişkəndir. Qafqaz dağlarının soyuq şimal küləklərini və ölkənin Qaradənizdən gələn nəmli və isti bir hava axınının təsirində qalması iqlimin yumşaq və yağışlı olmasına imkan yaradır.
Qara Dənizə yaxın Kolxida ovalığında isə astropikal iqlim özəllikləri görülür. Əsasən payız və qış aylarında yağan yağışlar qərbdən şərqə doğru getdikcə azalır. Kolxida ovalığında ildə orta hesabla 1600–2000 mm. olan yağış miqdarı Kartli və Kaxetiya yaylalarında 508 miliimetrə qədər azalır.
Yay və qış arasındakı istilik fərqi qərbdə çox dəyişkən quru iqliminin hökm sürdüyü şərqə daha çoxdur.
Gürcüsdan qədim döv Gürcüstanın ən vacib faydalı qazıntı ehtiyatları marqans, mis, arsen, qurğuşun, sink filizi və digər metal filizi yataqları, həmçinin neft və daş kömürdür. Gürcüstanın əsas neft yataqları Kolxida düzənliyində və Kaxetiya regionunun cənub hissəsində, Azərbaycanla sərhəd ərazilərdə yerləşir. Neft yataqları 350–1500 metr dərinliklərdə yerləşir. Daş kömür ehtiyatları əsasən qərbi Gürcüstanda yerləşir. Onun ehtiyatları bir neçə yüz milyon tondur. Dəmir filizi ehtiyatı 150 milyon ton, marqans yataqları ehtiyatı 50 milyon ton həcmində dəyərləndirilir.
Daxili sular
Təbii su ehtiyatları baxımından zəngin bir ölkə olan Gürcüstanda Böyük Qafqaz dağlarının buzlaqlarından qidalanan Bzibi, Kodori, İnquri, Tsxenitskali və Rioni çayları Qara dəniz hövzəsinə daxildirlər. Mənbəyi Türkiyədən başlayan Çorux çayı Batum yaxınlarında Qara dənizə, Kür isə Xəzər dənizinə tökülür. Kürün qolları olan Liaxvi, Çama, Tana, Tedzami, Araqvi, İori və Alazanidən əkin sahələrinin sulanmasında əhəmiyyətli yer tutur.
Cavaxetiya vulkanik yaylasında olan irili xırdalı bir neçə göl yağış və yeraltı su mənbələrindən qidalanır; bu göllərdə bol miqdarda forel ve sazan balıqları var.
Bölgələri
Gürcüstan səth şəkilləri baxımından üç bölgəyə ayrılır.
Qərbdən şərqə doğru getdikcə yüksələn Böyük Qafqaz sıra dağları ölkəni Rusiya Federasiyasından ayırır. Ən yüksək zirvələri təşkil edən Şxara (5068 m), Kazbek (5047 m), Rustavi (4960 m), Tetnults (4852 m) və Uşba (4700 m) bu bölgədədir; cənubdakı Kiçik Qafqaz dağları daha alçaq olub yüksəklik Didi-Abuli doruğunda ancaq 3301 metrə qədər çıxır.
Şimal və cənubdakı dağlıq kütlələr arasında qalan çöküntü alanının qərb tərəfində Kolxida ovalığı, şərqdə Kartli və Kaxetiya yaylaları var.
Flora
Bol yağış alan Kolxida ovalığında astropikal bitki örtüyü görülür və burada bambuk, evkalipt, palma kimi ağacların da yetişməsinə uyğun şərait var. Qaradənizə yaxın bölgələrdə 1000–1200 metrə qədər gürgən və 2000 metrəyə qədər şam ağaclarından yaranan meşələr hakimdir: daha yüksəklərdə isə otlaqlar yerləşir.
Torpaqlarının üçdə biri meşələrə örtülü olan ölkədə şam, ladin, meşə, şabalıd, ağcaqayın, küknar, dişbudaq ve ihlamur boldur.
Fauna
Meşələrin yüksək yerlərində və dağlarda dağ keçisi, karaca, çöl donuzu, ayı, vaşaq, tülkü və qurd kimi heyvanlar, çaylarında bol miqdarda balıq yaşayır.
İnzibati-ərazi bölgüsü
Gürcüstan 2 muxtar respublikadan və 9 diyardan ibarətdir. Muxtar respublikalara Acarıstan və Abxaziya aiddir. Onların hər ikisi Sovet dövründə yaradılmış və müasır Gürcüstan Konstitutsiyası tərəfindən tanınırlar. Separatist Cənubi Osetiya isə administrativ olaraq Şida Kartli regionuna daxildir. Digər 9 region isə Quriya, İmeretiya, Kaxetiya, Yuxarı Kartli, Mtsxeta-Mtianeti, Raça-Leçxumi və Kvemo Svaneti, Sameqrelo-Zemo Svaneti, Samtsxe-Cavaxeti, Aşağı Kartli regionlarıdır. Sağdakı cədvəldə Gürcüstanın inzibatı dairələri və onların mərkəzi şəhərləri göstərilmişdir. Bu regionlar özləri də inzibati olaraq rayonlara bölünürlər. Ümumi olaraq Gürcüstanda 72 rayon mövcuddur.
İqtisadiyyat
200px|thumb|right|[[BTC boru xətti]]
Gürcüstan aqrar-sənaye ölkəsidir. 2004-cü ildən etibarən iqtisadiyyatı sabit artım tempi, kiçikhəcmli büdcə kəsiri (2006-cı ildə ÜDM-in 0,3%-i həcmində), valyuta ehtiyatlarının sürətlə artması, xarici dövlət borcunun idarəolunan səviyyəyə düşməsi və inflyasiya proseslərinin sürətlənməsi ilə xarakterizə olunur.
2006-cı ildə burada iqtisadi artım 9,6%, adambaşına düşən ÜDM 3153 lari (1771 ABŞ dolları) təşkil etmişdir. Son 3 ildə (2004–2006) büdcə xərclərinin orta illik 47% artması qiymətlərin bahalaşmasını stimullaşdıraraq 2006-cı ildə 8,8%-ə çatmasını şərtləndirmişdir. Xarici ticarət balansında irihəcmli kəsirə baxmayaraq, ölkəyə intensiv axıb gələn xarici investisiyalar daxili valyuta bazarında təzyiq yaradaraq ABŞ dollarına nəzərən larinin məzənnəsini 2002-ci ilin aprelindən etibarən davamlı olaraq bahalaşdırmaqdadır.
Əhali sıxlığı
thumb|400px|1994 thumb|400px|Ölkələrə görə 2006
Gürcüstan
İqtisadiyyat
Sənayesi — Gürcüstan SSR sənaye3si, 1982-ci ildə 1913-cü ilə nisbətən 119 dəfə artmışdır. Maşınqayırma, kimya sənayesi və elektroenergetika sürətlə inkişaf etdirilməsinə baxmayaraq, hələlik kənd təsərrüfatı xammalını emal edən sahələri üstünlük təşkil edir.
Yeyinti sənayesi məhsul istehsalına görə birinci yeri tutur. Onun tərkibində meyvə-tərəvəz konserv sənayesi həlledici rol oynayır. Çay fabrikləri Qərbi Gürcüstanın çayçılıq rayonlarında yerləşir və Tbilisidə və SSRİ-nin bir sıra şəhərlərindəki çay şökmə və doldurma fabriklərinə xammal veriri. Şərabçılıq əsasən Alazan dairəsində (Kaxetiya) Pioni çayının aşağı axarında (İmeretiya) və şərab doldurma isə Tbilisi şəhərində inkişaf etdirilir. O cümlədən şampan şərabı, meyvə-tərəvəz konservi müəssisələri tərəvəzçilik və bağçılıq rayonlarında yerləşir.
Yüngül sənaye- yun, ipək, pambıq, parça, dəri ayaqqabı istehsalı ilə təmsil olunmuşdur. İpəkçiliyin əsas mərkəzlərində ipək sarıma və ipək parça toxumu ((Tbilisi və Kutaisi) fabrikləri yaradılmışdır. Tbilisdə mahmud parça və trikotaj-əyirmə, Qoridə pambıq-parça kombinatları da var.
Kimya sənayesi azot kübrələri, kimya əczaçılıq preparatları, kaprolaktam və sintetik liflər istehsal edir. (Rustavidə)
Rustavinin metallurgiya kombinatları çuqun, polad, prokat və boru istehsal edir. Çiaturidə çıxarılan manqan Zestafoni ferroərintilər zavodunda əridilir. Tbilisi yaxınlığında mis kolçedani və polimetal filizi çıxaran və emal edən Madneuli dağ-mədən kombinatı tikilmişdir.
Ordu
SSRİ dağıldıqdan sonra digər respublikalar kimi Gürcüstan da müstəqil ordu quruculuğuna başladı, lakin keçmiş Sovet İttifaqının digər regionlarından fərqli olaraq Gürcüstanda ordu quruculuğu bir qədər fərqli aparıldı. Gürcüstan müstəqilliyə müharibə ilə başladı. Cənubi Osetiya və Abxaziya Gürcüstanın başağrısına çevrildi. Məhz buna görə, Gürcüstanın ordu quruculuğunda problemlər yaşandı. Məhz 94–95-ci illərdən sonra Gürcüstanda ordu quruculuğuna start verildi.
Gürcüstan Silahlı Qüvvələri NATO ölkələri hesabına formalaşdırılıb. 2003-cü ildə Gürcüstanda baş verən Narıncı inqilabdan sonra hakimiyyətə gələn Mixail Saakaşvili ölkədə digər sahələrlə yanaşı orduda da ciddi islahatlara başladı. İlk növbədə ordunun Rusiya sistemindən NATO standartlarına keçidinə başlanıldı. Digər sahələrdən fərqli olaraq, Silahlı Qüvvələrin modernləşdirilməsi daha sürətlə aparıldı və demək olar ki, ölkə büdcəsinin çox hissəsi orduya yönəldildi. Məhz ölkənin xarici dövlətlərdən aldığı çoxsaylı kreditlər bu gün Gürcüstan üçün üçün nəhəng həcmdə borc yaratmışdır. Hazırda Gürcüstanın Silahlı Qüvvələri Quru Qoşunlarından, Hərbi Hava və Hava Hücumundan Müdafiə Qüvvələrindən, Hərbi Dəniz Qüvvələrindən, eləcə də Milli Qvardiyadan ibarətdir. Şəxsi heyətin ümumi sayı 25–30 minə nəfərə yaxındır. Səfərbərlik ehtiyatı 100 minə yaxındır, amma prezident Mixail Saakaşvili bir neçə il əvvəl bəyan etmişdi ki, Gürcüstan Silahlı Qüvvələrinin şəxsi heyəti 100 min nəfərə qədər olacaq. Ölkənin Quru Qoşunlarında 12,5 min hərbi qulluqçu (digər məlumata görə – 16,5 min nəfər) xidmət edir. 2007-ci ilin əvvəlinə olan məlumata görə, Quru Qoşunlarına aşağıdakılar daxildir:
Gürcüstan Silahlı Quru Qoşunlarında 167 tank (30 ədəd T-55, 137 ədəd T-72), 40 ədəd BMP-1, 55 ədəd BMP-2, 11 ədəd BRDM-1, 37 ədəd BTR-70 və 33 ədəd BTR-80, 50 ədəd MTLB), 373 ədəd artilleriya sistemi (3 ədəd 152 mm-lik Qiaçint-B topları, 11 ədəd 152 mm-lik Msta-B qaubitsaları, 67 ədəd 122 mm-lik D-30 qautibsaları 62 – SAU (Pion, "Msta-S", "Dana", "Akasiya", "Qvozdika"), 21 ədəd BM-21 Qrad RYAS (Reaktiv Yaylım Atəş Sistemi), 6 ədəd RM-70 RYAS, 2 ədəd Uraqan RYAS var. HHQ və HHM-də 2 min hərbi qulluqçu xidmət edir. Buraya daxildir: HHM əlahiddə diviziyası (Kutaisi), Marneuli və Kopitnaridə aviabazalar, Alekseyevka aerodromu. Aviasiya 10–12 ədəd Su-25 təyyarəsindən ibarətdir. Digər məlumatlara görə, gürcü ordusunda 16 ədəd Su-25T (SSRİ istehsalı) və 5 ədəd Su-25 Scorrion (İsrailin Elbit system şirkəti müasirləşdirib) var. Bundan başqa aviasiyada 2 ədəd MiQ-23, 4 ədəd – Yak-52, 4 ədəd L-29 "Delfin" təlim təyyarəsi, 6 ədəd An-2 desant təyyarəsi, 2 ədəd Yak-40, 4 ədəd MiQ-23 cəbhə qırıcısı, 4 ədəd L-159 ALCA var. Orduda Mi-24 və Mi-8 vertolyotları var. Aviasiyada əlahiddə eskadrilya var. HHM-ə 40 ədəd Strela-10 zenit raket kompleksi, Şilka, Neva, İqla və Strela daxildir. Ukrayna istehsalı RLS 36D6-M kompleksi var. HDQ-yə 3,1 min hərbi qulluqçu daxildir. Komanda qərargahı və əsas baza Potidə yerləşir. HDQ-yə eləcə də dəniz eskadrilyası, dəniz piyadası (Poti), sahil mühafizəsi bölməsi daxildir. HDQ-nin silah və texnikası aşağıdakılardan ibarətdir: "Dioskuriya" raket kateri (1971-ci il istehsalı, Fransa istehsalı). Gəmi 2003-cü ilin əvvəlində Yunanıstanda təmir olunub. Su tutumu 255 tondur; "Tbilisi" raket kateri; "Batumi" və "Akmeta" artilleriya katerləri; "İveriya", "Mestia", "Kutaisi", "Bofors", "Tsxaltubo", "Qali" keşikçi katerləri, "Qantiadi" patrul kateri. Bundan başqa kiçik desant katerləri və yardımçı gəmilər mövcuddur. Bir sıra katerlər SSRİ-nin sərhəd qoşunlarından qalıb. Hazırda onlar təmir olunub. İki "Point" tipli keşikçi kateri ABŞ Sahil Mühafizəsi tərəfindən verilib. Bundan başqa Gürcüstan Silahlı Qüvvələri öz arsenalına Türkiyə istehsalı olan "Ejder" və "Otokar Cobra" BTR-lərini daxil edib.
NATO standartlarına keçmiş gürcü ordusu 2008-ci il avqust hadisələri zamanı az qala məhv olmaq təhlükəsi altında qalmışdı. Həmin müharibə Gürcüstan ordusunda kifayət qədər nöqsanların olduğunu bir daha üzə çıxardı. Gürcüstan ordusu həm də xaricdə bir çox sülhməramlı və hərbi əməliyyatlarda iştirak edir. 2012-ci ilin əvvəlinə olan məlumata görə Əfqanıstanda 900 gürcü hərbçisi xidmət edir, 2012-ci ilin payızından onların sayının 1.600 nəfərə çatdırılıb. Ümumilikdə, 2014-cü ilin iyun ayına qədər Əfqanıstanda 30 gürcü hərbçisi öldürülüb, daha 435 əsgər isə yaralanıb.
Şəhərlər
Əhalisinin sayına görə Gürcüstanda ən böyük şəhər 1.1 milyon əhalisi olan paytaxt Tbilisidir. İkinci böyük şəhər isə İmeretiya regionunda yerləşən 188.000 əhalisi olan Kutaisidir, lakin son illərdə Gürcüstanda şəhərlərin demək olar ki, hamısının əhalisi azalmaqdadır. Belə ki, 1989-cu ildə Tbilisi əhalisi 1.250.000 nəfər idi, həmçinin Kutaisinin əhalisi də həmin ildə 232.000 nəfər olsa da, 2009-cu ildə onun da əhalisi azalmışdır. Aşağıdakı cədvəldə Gürcüstanın 10 ən böyük şəhərlərinin əhalisi göstərilmişdir.
Etnik tərkib
300px|thumb|right|Gürcüstanın etnik xəritəsi (2002 sa.) 17–24 yanvar 2002-ci il ümumrespublika əhali siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən Gürcüstanın ümumi 4.371.535 nəfər əhalisinin 3.661.173 nəfərini və ya 83,75 %-ni kartvellər, 785.578 nəfərini və ya 6,51 %-ni azərbaycanlılar, 284.761 nəfərini və ya 5,69 %-ni ermənilər, 24.256 nəfərini və ya 1,55 %-ni ruslar, 4.896 nəfərini və ya 0,87 %-ni osetinlər, 70.973 nəfərini və ya 1,63 %-ni isə digərləri təşkil edir.
Gürcüstanda ən populyar soyadlar
Gürcüstan Reyestr Xidmətinin məlumatına görə 2015-ci il üçün ölkədə ən populyar 10 soyad aşağıdakılardır :
Din
17–24 yanvar 2002-ci il ümumrespublika əhali siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən Gürcüstanın ümumi 4.371.535 nəfər əhalisinin 3.872.099 nəfərini və ya 88,58 %-ni xristianlar, 433.784 nəfərini və ya 9,92 %-ni müsəlmanlar, 3.541 nəfərini və ya 0,08 %-ni iudaistlər, 62.111 nəfərini və ya 1,42 %-ni isə digərləri təşkil edir.
Yapon çay mərasimi
300px|thumbnail|right|Urasenke çay məktəbinin XV böyük ustası Dr. Genşitsu Sen çay mərasimini keçirərkən Çay mərasimi ( ("çayın yolu", "çay incəsənəti"|茶道|sado:, tyado ) — orta əsrlərdə Yaponiyada yaradılmış və indi də həyata keçirilən birgə çayiçmə ritualı. İlk əvvəl buddist monaxların meditasiya formalarından biri kimi yaransa da, sonradan yapon mədəniyyətinin ayrılmaz elementinə çevrilmiş və digər mədəni hadisələrlə sıx bağlı olmuşdur.
Tarixi
Murata mərasimin əsasını təşkil edən "vabi" ideyasına əməl etmişdir. Vabi ideyasının əsasını sadəlik və təbiilik, samuray təbəqəsinin dəbdəbəli "çay mərasimləri"nə qarşı ziddiyyət təşkil edirdi. "Vabi" — dünya qayğılarından azad, sakit həyatın estetik və əxlaqi prinsipidir. O çay mərasimin 4 əsas prinsipini : harmoniya, ehtiram, təmizlik və sakitliyi(rahatlığı) birləşdirmişdir. Çay mərasimin sonrakı inkişafını Dzeo Takeno (1502–1555) təmin etmişdir. O, çay mərasimi üçün xüsusi tikili – çatşisudan ("çay evi") istifadə etməyə başlamışdır. Çatşisu saman damlı və "vabi" prinsipinə əsaslanan kəndli evi idi. O mərasim zamanı keramik qablardan istifadə etməyi irəli sürmüşdür. 240px|thumbnail|left|[[Koşikavada çay evi (Katsuşika Hokusay)]] Dzeo Takenonun tələbəsi, tanınmış çay mərasimi ustası Sen no Rikyu çay evinin tərtibatı ilə məşğul olmuş, praktikaya bağ (tyaniva) və bağdan evə doğru uzanan daş yol (rodzi) gətirmişdir. Sen no Rikyu mərasim etiketini, iştirakçıların fəaliyyət ardıcıllığını formalaşdırmışdır. O, hətta qayğılardan uzaq sakitlik hissi yaratmaq, həqiqət və gözəlliyə cəh etmək üçün mərasim zamanı nə vaxt hansı söhbətlərin aparılmalı olmasını müəyyənləşdirmişdir. Keramika ustasıTodziro ilə birlikdə mərasim zamanı istifadə olunan qabların standartını hazırlamışdır. Rikyu tərəfindən edilən yeniliklər nəfislik və gözləllik prinsipi hesab edilən "sabi" prinsipinə yeni məna bəxş etmişdir. Sabi anlayışı "vabi" anlayışına sinonim kimi götürülür və yapon estetikasının mühüm prinsipi kimi təzahür olunurdu. "Sabi" qocalıqla assosiasiya edilərək barışıq və sakitliyi tərənnüm edir. Mərasimin quruluşu aydınlığı, parlaqlığı, gözə çarpmağı yox, sadə əşyalarda, aydın olmayan rənglərdə və sakit səslərdə gizlədilən gözəlliyi nümayiş etdirməyə yönəlmişdir. Nəticədə XVI əsrdə çay mərasimi sadə kollektiv çayiçmədən hər detalı, hər əşyası simvolik məna kəsb edən mini-tamaşaya çevrildi. Yaponlar "çay mərasimini Boşluq və Sakitliyin zərifliyini təcəssüm etdirən sənət" adlandırırlar.
Sen no Rikyunun həyatı faciəvi sonluqla bitir. Belə ki onun estetik prinsipləri onun süzeri olan Toyotomi Xidzezinin zövqünə zidd idi. Toyotomi dəbdəbəli qəbulları, bahalı çay dəstgahlarına üstünlük verirdi. Hətta 1585-ci ildə onun üçün qızılı folqa örtülmüş çay otağı, təmiz qızıldan çay ləvazimatları hazırlanmışdır. 1591-ci ildə çay ustası Toyotaminin əmri ilə [[seppuku etmişdir. Buna baxmayaraq, çay mərasimi Sen no Rikyu tərəfindən işlənib hazırlanmış prinsiplər əsasında inkişaf etmişdir. Məktəbin mövqelərinin gücləndirilməsində Rikyunun nəvəsi, Sen Sotan mühüm rol oynamışdır. Onun və oğullarının sayəsində çay mərasimi yapon cəmiyyətinin bütün təbəqələri arasında yayılmışdır. XVIII əsrin əvvəllərində Yaponiyada çay məktəblərinin bütöv sistemi formalaşmışdər. Onların hamısı Senke məktəbinin qolları sayılırdı. Hər bir məktəbin başında yaşlı çay ustaları və rəhbər dururdu. Onları iemoto adlandırırdılar. Onlar məktəbi idarə edir, ondan təhsil alan şagirdləri imtahan edirdilər. Məktəblərdə çay ustalarının əldə etməli olduğu vərdişlər üçün tapşırıqlar toplusu işlənib hazırlanmışdır. Təbii ki, dərslərdə çayın hazırlanması, söhbətlərin necə aparılması və lazımi mühitin yaradılması keçirilirdi.
Ardıcıllıq və çay mərasiminin simvolikası
Çay mərasimi bütövlükdə ev sahibinin-çay ustası və onun qonaqlarının gözəllikdən həzz alaraq birgə istirahəti üçün xüsusi təşkil olunmuş mərasimdir. Mərasim xüsusi ləvazimatlar təchiz olunmuş yerdə keçirilir və ciddi ardıcıllığa riayət edildiyi bir neçə fəaliyyətdən ibarətdir.
Mərasimin ənənəvi növləri
Çay mərasimin çoxsaylı növləri olsa da, onlardan 6-sı digərlərinə nisbətdə daha çox seçilir: gecə, günəşin zühuru zamanı, səhər, nahardan sonra, axşam və xüsusi.
Mərasimin keçirilmə yeri
Klassik çay mərasimi xüsusi təchiz olunmuş yerdə keçirilir. Adətən belə yerləri ağac darvazaları olan yerdən girməsi mümkün olan ərazilərdə seçirdilər. Belə ki mərasim keçirilməmişdən qabaq, qonaqlar yığışan zaman qapılar hər dəfə açılmalı olurdu. Ağac darvazaların olması isə hər dəfə qapının evin sahibi tərəfindən açılmaması və onun hazırlığına mane olmaması üçün üstünlük yaradırdı. Çay mərasimin keçirildiyi ərazidə bir neçə tikili və bağ olur. Məkan üçün "təbiətin davamı" təəssüratını yarada bilən maksimal estetik ansambl yaradılmalı idi. Təbii ki qapının yanında qonaqların əşyalarını qoymaq, ayaqqabılarını dəyişmək üçün xüsusi yerlər də vardı. Hətta qonaqların yığışıb gözləməsi üçün pavilyon da yaradılmışdır. Əsas tikili sayılan çaşitsu adlanan çay evi idi. Həm çay mərasiminin keçirilməsi üçün ayrıca tikilmiş məkanlar, həm də evin içərisində yerləşən və çay mərasimi üçün nəzərdə tutulan otaqlar yapon dilində "çaşitsu" adlanır. . O bağın içərisində tikilirdi. Ora getmək üçün bağın (tyaniva) içərisindən salınmış daş yoldan (rodzi) istifadə etmək lazım idi. Klassik variantda keçirilmə mümkün olmadıqda çay mərasiminin həmin situasiyalara uyğun olaraq müxtəlif məhdudlaşdırılmış növləri vardır.
Çay bağı (Tyaniva)
Çay bağı böyük olmur. Çay bağının elementləri elə yığılır ki, aydın havada parlaq günəşdən qorunmaq üçün sakit kölgəlik yarada bilsin. Bağa müxtəlif həmişəyaşıl kolluqlar, bambuk, şam, sərv ağacları əkirlər. Həmçinin bağda üstü mamır basmış daşlar, köhnə daş fənərlə təbii düzümdə təbiətin nizamsızlığını bildirmək üçün qoyulur. Əgər mərasim qaranlıq vaxtı keçirilirsə, qonaqların çay evinə gedə bilməsi üçün həmin daş fənərlər işıqlandırılır. Fənərlərin işıqları parlaq olmasa da, yolu görmək üçün kifayət edir. Çünki parlaq olsa diqqəti özünə cəlb etməməli və diqqəti pozmamalıdır.
Çay evinə gedən yol (rodzi)
Bu yol təbii forma və ölçülərdə olan daşlardan salınır. Bu yol elə salınır ki, dağlardakı cığır təəssüratını yaratsın və çay bağının təbiiliyini qorruyub saxlamağa yardımçı olsun. "Rodzi" adı hərfi tərcümədə "şehlə örtülmüş yol" deməkdir. Rəvayətə görə, çay mərasimini syoqun Asiqakiyə öyrədən Murata Dzuko syoqunun paltarının uclarının çay evinə gedən yolun üzərində bitən otların üzərindəki şehə batmaması üçün kağız vərəqər səpmişdir. Rodzinin sonunda çay evinin girişində daş quyu vardır ki, gələn qonaqlar mərasimdən əvvəl əllərini yuya bilsinlər.