cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Antistatiklər
Antistatiklərkimi yüksəkdispersli elektrik keçirən doldurucular – texniki karbon, metallar (gümüş, qurğuşun və s.), qalay (II) oksid, kalsium, litium və maqneziumun xloridləri, aminlər və onların törəmələrindən; nazik təbəqə əmələ gətirən polimerlərdən (məs., polivinil xlorid, polivinilflüorid); stearin turşusunun duzları, oktadesilamin, alkil fosfatlar və s. əsasında səthi aktiv maddələrdən və s.; tərkibində duda, natriumun sulfatları, halogenidləri, nitratı və s. olan elektrik keçirici örtüklər və ya laklardan; elektrik keçirici örtüklü poliamid və ya poliefir liflər və ya elektrikkeçirici saplardan; maye karbohidrogenlər və yanacaqlar üçün antistatik aşqarlardan (məs., xrom, mis və kobaltın oleatları) istifadə olunur. Bundan başqa elektrostatik yükləri kənar etmək və ya onların toplanmasının qarşısını almaq üçün, həmçinin antistatik texniki vasitələr – müəyyən rütubəti təmin edən iqlim qurğuları, ildırım ötürücüləri, o cümlədən metal rezervuarların və boru kəmərlərinin yerlə müxtəlif birləşdiriciləri, qeyri-metal rezervuarlar və boru kəmərləri üçün neytrallaşdırıcı taxmalar və s. tətbiq edilir.
Antistatik aşqarlar
Antistatik aşqarlar — yanacaqların elektrik keçiriciliyini artırır. Yanacaqda elektrik keçiriciliyi az olduğundan, böyük sürətlə nəql edildikdə statik elekriklənmə baş verir. Statik elektrik yükləri müəyyən həddə çatdıqda partlayış və yangın baş verir. Antistatik aşqarlar yanacaqda elektrik keciriciliyi artırır. Elektrik keçiriciliyi artdıqda statik elektrik yüklərinin toplanması azalır və reaktiv yanacaqları ilə doldurma və bir yerdən başqa bir yerə vurulma zamanı təhlükəsizlik təmin olunur.
Təsiredici qatılığı
Antistatik aşqarların təsiri artıq olduqca kiçik qatılıqlarda (≥0,0001% kütlə) özünü göstərir. Keçən əsrin 60-cı illərindən başlayaraq qərb ölkələrində reaktiv yanacaqlarına antistatic kimi ASA-3 aşqarı istifadə olunurdu.
Siqbol aşqarının ( ÜİETNEİ tərəfindən yaradılmış) — qüsurları o idi ki, yanacaqda pis həll olurdu, onu qızdırılmış halda yanacağa vermək lazım gəlirdi. Siqbol əlavə olunmuş reaktiv yanacağı uzun müddət saxlandıqda yanacağın elektrik keçiriciliyi sürətlə aşağı düşür. Buna səbəb aşqarın ionlaşma dərəcəsinin az olması və saxlanma zamanı yanacaqda həll edilmiş aşqarın – sintetik yağ turşularının xrom duzunun və gəbirpolimerin molekullarının assosiatlar əmələ gətirərək çökməsidir.
AP-L34–1 aşqarı — sintetik naften turşusunun xrom duzunun C14-C18 nitrobirləşməsi ilə kimpleksindən ibarətdir. Bu aşqar hətta mənfi 400C-də də yanacaqda həll olur və yanacaq uzun müddət saxlandıqda onun elektrik keçiriciliyi kəskin azalmır. Buna səbəb odur ki, kompleksdə olan nitrobirləşmə güclü liqand kimi kompleksin ionlaşma dərəcəsinin yüksək olmasını təmin edir, digər tərəfdən həm sintetik naften turşusu molekulunda olan mürəkkəb efir qrupu və həm də nitrobirləşmədə olan –OH, -ONO2 və s. qrupların olduğundan, əmələ gələn assosiatların özləri də makroionlar kimi yük daşıyıcısı olur.
Müasir antistetik aşqarlar
Hazırda dünyanın aparıcı dövlətlərində reaktiv yanacaqlarında CET A-1 və CET-V kimi antistatic aşqarlardan istifadə olunur.
Bahəddin Ögəl
Mehmet Bahəddin Ögəl (d. 21 aprel 1923, Elazıq - ö. 7 mart 1989) — Türkiyə tarixçisi, professor.
Həyatı
21 aprel 1923-cü ildə Türkiyənin Elazıq elinin Çarşı məhəlləsində doğulmuşdur. İlk və orta təhsilini Elazığ və Malatyada tamamlamış, 1940-1941-ci illərdə Ankara universiteti Dil və Tarix-Coğrafiya Fakültəsinin Tarix ixtisasında təhsil almışdır.
Bahəddin Ögəl, çıkan bir yasa sonucu bilgi ve görgüsünü arttırmak üzere dört aylığına İran’a gönderilmiş, aynı yıl Alman Hükümeti’nin bursundan faydalanarak Almanya’ya gönderilmiştir.Almanya ve Türkiye’deki çalışmaları sonucu “Liao Devrinden Önceki Kitanlar” isimli doçentlik tezini hazırlamış ve 1957 yılında Eylemli Doçentliğe atanmıştır. “Aleksandr fon Humboldt fondu” bursundan faydalanaraq 1959-cu ildə tekrar Almanya’ya gitmiştir. 1961 yılında Taiwan Hükümeti'nden Tai-pei’de ki “National Cheng-chi Üniversitesi”nde misafir öğretim üyeliği daveti almış, 1962-64 yılları arasında Taiwan'da görev yapmıştır. Sino-Turcica adlı eserini tez olarak sunmuş ve 1964 yılında Profesör ünvanı almıştır.
42 illik akademik hayatını Ankara Üniversitesi'nde geçirmiş, bölüm başkanlığı yapmış; MEB, MGK, TRT, DPT, TİB, TTK gibi pek çok kuruluşta danışman, raportör, üye veya idareci olarak görev almış; Pek çok araştırma enstitüsünde çeşitli ünvanlarla faaliyet göstermiştir. Bahaeddin Ögel, Orta Asya Türk Tarihi ile ilgili Çin arşivlerine inerek araştırmalar yapan sayılı tarihçilerdendir. Özellikle Türk Kültür Tarihi alanında önemli çalışmalar hazırlamıştır. Alman ekol ve metotlarını Türk araştırmacılara tanıtmış ve Türk metotları ile kaynaştırarak özgün bir metot geliştirmiştir. Türk tarihinin bütünlüğü, Türklerin göçebeliği, Türk-Moğol meselesi gibi pek çok tarihsel mesele hakkında tezler ortaya atmıştır. Alanıyla ilgili 20 cilt kitap ve 120'den fazla makale yazmıştır. Almanya, İngiltere, İtalya, Danimarka, Macaristan, Avusturya, İran, Milliyetçi Çin(Taiwan), Moğolistan, SSCB(Türkmenistan,Tacikistan ve Azerbaycan) gibi ülkelerde ilmi çalışmalar yürütmüştür. Almanca, İngilizce, Çince, Farsça, Rusça, Moğolca bilmektedir ve Çağdaş Türk Lehçeleri'ne vâkıftır. 7 mart 1989 günü akciğer kanseri sebebiyle hayatını kaybetmiştir.
Dropa diskləri
Dropa daşları və ya Dropa diskləri – Çində tapılan və 12.000 il əvvəl Yer planetinə qəza etmiş dropalılar tərəfindən yaradıldığı iddia edilən daşlar.
Kəşf olunması
1938-ci ildə Pekin Universitetinin professoru Çi Pu Tenin başçılıq etdiyi arxeoloji ekspedisiya Bayan-Kara-Ula dağlarında tədqiqat aparırdı. Bu zaman qrup qəribə kəşf etdi. Dağ mağaralarının birində məzarlar və məzarların içində çox qırılqan, 130 sm uzunluğunda, kəllə sümükləri geniş insanabənzər skeletlər aşkar olundu. Mağaraların divarlarında isə günəş, ay, Yer, ulduz təsvirləri tapıldı. Sonra təsadüf nəticəsində qəribə daş disklər tapıldı. Onlar dairəvi idilər, ortalarında diametri 2 sm olan yumru dəlik vardı və bu dəliklərdən kənara incə spiral xəttlər çıxırdı. Bu disklərin sayı 716 ədəd idi. Onların yaşı 10–12 min il idi. Hər biri 2 sm qalınlığına və 25 sm diametrinə malik idi. Üstlərində naməlum heroqliflər vardı və heroqlifləri ancaq mikroskopla oxumaq mümkün idi. Disklər Pekin Universitetinə apardılar və tezliklə unuduldular.
Heroqliflərin oxunması
Disklərdə yazılan məlumata görə 12.000 il əvvəl (e.ə 10.000-cu ildə) kosmik Dropa xalqının gəmiləri xarab olmuş və onlar Himalay dağlarına məcburi eniş etmişdilər. Dropalılar mağaralara sığınmış, lakin yerli ibtidai Ham qəbiləsinin hücumlarına məruz qalmış, hətta bəzi dropalılar ölmüşdü. Dropalılar hanlara düşmən yox, dost olduqlarını başa saldıqdan sonra sakitçilik tapa bilmişdilər. Lakin onlar planetlərinə qayıda bilməmişdilər. Tsum Um Nuyun işi o qədər sensasiya doğuran idi ki, hətta Pekin Universiteti onun işini yaymağı qadağan etdi. Lakin tezlikə bu tədqiqat dünyada yayıldı və böyük müzakirəyə səbəb oldu.
Blazius nalburunu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Qısa təsviri
Ölçüləri ortadır: bədəninin uzunluğu 46-54 mm, bazusu 43,5-49,0 mm, kütləsi 10,5-13,3 qramdır. Yəhərin forması armudşəkilli, nəştərin köndələn qırışının ortasında büküm vardır.
Yayılması
Arealı Cənubi Avropanı, Şimalı və Şərqi Afrikanı, Ön, Kiçik və Orta Asiyanı, İranı və Əfqanıstanı əhatə edir. Azərbaycan hüdudlarında Böyük Qafqazın cənub yamaclarında (Şamaxı ətrafı) və Kiçik Qafqazda (Şuşa, Ordubad ətrafı, Şahbuz rayonunun, Marallı kəndi) 750-1400 m hündürlüklərdə aşkar edilmişdir.
Həyat tərzi
Bu fərdlər dağ meşələri qurşagına və dağüstü kserofitlərə uyğunlaşmışdır. Yalnız yeraltı sığınacaqlarda aşkar edilmişdir ki, bu da həmin növ üçün səciyyəvidir. İstər Azərbaycanda (yığınlarda 10-dan artıq heyvan olmamışdır), istərsə də arealın Avropa hissəsində azsaylıdır. Bu nalburunların ən böyük miqdarı (500-ə qədər) 1962-ci ilin noyabırında Azərbaycanın  İranla  həmsərhəd rayonlarında tapılmışdır. Nadir və azsaylı növdür.
Çaçapoya mədəniyyəti
Çaçapoya mədəniyyəti—900—1470-ci illər arasında Peruda olmuş mədəniyyət.
Mazıx qoyunu
Naxçıvan MR-də Mazıx qoyunu daha geniş yayılmışdır. Bir sıra üstün cəhətləri ilə fərqlənən bu qoyun cinsi Ermənistan, Türkiyə və İran ərazilərində də geniş yayılan qoyun cinsi sayılır. Mazıx qoyunu qabayunlu qoyunlar içərisində üstünlük təşkil etməklə 130 l-ə qədər süd verir. Rəngi qızılı və qəhvəyiyə çaldığına görə ona yerli əhali "qızıl qoyun" da deyir. Lakin ağ və qonur rənglərdə də mazıx qoyunları məlumdur. Mazıx qoyunlarının qoçları buynuzlu, qoyunları isə buynuzsuzdur. Bəzi hallarda boğazının altında qoşa mürcümlər olur. Çox yaraşıqlı olan mazıx qoyunlarının yorğa yerişi onun gözəlliyini daha da artırır. Bu cür iri quyruqlu qoyunların quyruğu 15 kq-a qədər olur. Bəzən quyruğu yerlə sürünməsin və zədələnməsin deyə, onun quyruğuna diyircək bağlayırlar. Yunu da nisbətən zərif və toxuculuq üçün keyfiyyətli sayılır. Bu cinsin diri çəkisi 45-60 kq-a qədər olur.
Çaçapoya mədəniyyəti
Tarixi və tapılması
İspaniyalıların, Peruya gəldikləri 1535-ci ildə, İnklərə qarşı verilən mücadilədə Bulud insanlarından yandaş tapdıqları da bilinir. Dönəmin İspaniya salnamələrində Bulud insanları vəhşi olaraq tanıdılır və ölülərini mumiyaladıqlarına diqqət çəkilir.
Badminton
Badminton və ya volan (fr. volant — uçan)—tennisə bənzər idman oyunu. 1992-ci ildən Olimpiya idman növü hesab olunur.
Badminton adı İngiltərənin Badminton şəhərinin adından götürülüb. Qədim Malayyada yaranmış, sonralar Asiyanın başqa ölkələrinə yayılmışdır. İlk dəfə 1873-ci ildə İngiltərənin Badminton şəhərində Hindistandan qayıtmış ingilislər tərəfindən nümayiş etdirilmişdir.
Badminton oyunu tor ilə iki hissəyə bölünmüş düzbucaqlı meydançada keçirilir. Torun hündürlüyü 1 metr 55 santimetr olur. Meydançanın ölçüləri qoşa oynayanlar üçün uzunluğu 13 metr 40 santimetr eni 6 metr 10santimetr, tək-tək oynayanlar üçünsə uzunluğu 13 metr 40 sm eni  5 metr 20 santimetrdir.
Badminton üzərinə dəri çəkilmiş və taç şəkilli lələklərə malik, kütləsi 4 tam onda beş—7 qram olan probka top və kütləsi 135 — 190 qram olan tennis tipli raketka ilə oynanılır. Oyunda məqsəd topu meydançanın rəqibə aid hissəsinə salmaq, öz sahəsinə düşməyə imkan verməməkdir. Badminton oyunu 3, yaxud 5 hissədən ibarət olur (hər hissənin hesabı 15 xal qazanılanadək davam edir). Badminton qoşa və tək-tək oynanılır. Qaydalarının sadəliyinə, kiçik meydançada, çəmənlik və çimərliklərdə oynamaq imkanı olduğuna görə müasir badminton ən kütləvi idman oyunlarından birinə çevrilmişdir. Sıfır hesabında və çüt ədədli xallarda top sağdan çəpinə, tək ədədli xallarda isə soldan şaquli istiqamətdə ötürülür. Qoşa oyunlarda topu birinci olaraq sağdakı idmançı oyuna daxil edir, hər qazanılan xaldan sonra oyunçular yerlərini dəyişir. Badmintonnun inkişafına və yarışlarıi təşkilinə Beynəlxalq Badminton Federasiyası rəhbərlik edir. Üç ildən bir kişilər arasında Tomas kuboku, qadınlar arasında isə Uber kuboku uğrunda beynəlxalq miqyaslı badminton yarışları keçirilir. Hər il Uimbldon şəhərində İngiltərə birinciliyi uğrunda açıq badminton yarışları təşkil edilir.
Badmintonun yaranması
Badminton Qədim Malayyada yaranmış, sonralar Asiya nın bir çox ölkəsinə yayılmışdır. 1873-cü ildə Hindistan dan qayıtmış hersoq Bofort özünün Badminton malikanəsində volan oyunu yarışları keçirmişdir. 1887-ci ildə Badminton həvəskarları klubu açılmış, 1893-cü ildə dünyada ilk Badminton təşkilatı Ümumingiltərə Badminton Assosiasiyası yaradılmışdır. 1934-cü ildə Beynəlxalq Badminton Federasiyası (İBF) təsis edilmişdir; 147 ölkəni birləşdirir (2004). Ən böyük beynəlxalq yarışlar: kişilər arasında – İBF-nin ilk prezidenti, dəfələrlə B.Britaniyanın Badminton üzrə çempionu və şahmat üzrə beynəlxalq usta (1950) C. Tomasın (1881–1972) şərəfinə yığma komandaların Tomas kuboku uğrunda dünya çempionatı (1947 ildən); qadınlar arasında – qadın koman dalarının Uber kuboku uğrunda dünya birinciliyi (1955 ildən). Şəxsi birincilik yarışları: ki şilər və qadınlar arasında Avropa (1968 ildən) və dünya (1977 ildən) birinciliyi; Qran-pri Dünya seriyası (1983 il -dən), mikst (qarışıq qoşa oyunlar) üzrə dünya çempionatı (1989 ildən) keçirilir, 1992 ildən Olimpiya Oyunlarının (Barselona) proqramına daxil edilmişdir. İlk Olimpiya turnirində ən yaxşı nəticəni İndoneziya idmançıları əldə etmişlər (2 qızıl, 2 gümüş, 1 bürünc medal). Sonrakı Olimpiya Oyunlarında Çin və Koreya idmançıları üstünlük qazanmışlar. Azərbaycanda badminton 20 əsrin 60-cı illərindən inkişaf edir. 1962 ildə ilk Bakı çempionatı keçirilmiş, Azərbaycan Badminton Federasiyası yaradılmışdır. S. Əliye va, Y. Əliyeva, R. Mu sayeva, Ş. Orucov, Q. Hadıyev, M. Orucov, A. Vəliyev, E. Şərafəddinova və b. SSRİ çempionatının qalibi və mükafatçıları olmuşlar. İslam Ölkələri Qadınlarının İdman Oyunlarında N. Mehdiyeva həm tək, həm də qoşa yarışlarda (S. Axundova ilə birlikdə) bürünc mükafata layiq görülmüşdür (1997).
Macarıstan Liqa Kuboku
Macarıstan Liqa Kuboku (Magyar Ligakupa) — Futbol üzrə Macarıstan Liqasının klubları arasında kubok sistemi ilə keçirilən futbol turniri. 2007-ci ildə yaradılmış bu turnirdə rəqabət yalnız 8 mövsüm davam etmişdir. 2015-ci ildə ləğv edilmişdir.
Bütün finallar
Səkkiz finalın 2-si 2 oyundan, 6-sı isə 1 oyundan ibarət olmuşdur.
Klubların performansı
Klubların performansı aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir:
Florida
Florida — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Tallahassi şəhəridir.
Lənkəran Özəl Türk Liseyi
Lənkəran Özəl Türk Liseyi — Lənkəranda Azərbaycan-Türkiyə özəl liseyi.
Lənkəran özəl Türk liseyi Cəlilabaddan Astarayadək böyük bir əraziyə xidmət göstərir. İlk gündən şəhər rəhbərliyi tərəfindən etibar görən məktəb kollektivi Respublikanın bu cənub bölgəsində dünya standartlarında təlim-tərbiyə müəssisəsi olmaq üçün fədakarcasına xidmət göstərir. Qısa müddət ərzində bölgədə ailə və ictimaiyyətlə sıx əlaqə qurmaqla əhalinin rəğbətini qazanmağı bacaran məktəbimizin ziyarətci dəftərini vərəqlədikcə bu istiqanlı insanların məktəbimizə, onun pedaqoji kollektivinə bəslədiyi sevgi ilə, inamla rastlaşırsan. Sevginin, etibarın olduğu yerdə isə müvəffəqiyyətin olması təbiidir.
Məktəbin ilbəil gücləndirilən maddi-texniki bazası, ali məktəblərə qəbulda əldə edilən yüksək nəticələr, olimpiadalarda qazanılan qələbələr, rayon rəhbərliyinin məktəbə sahib çıxması, onun məktəbə daimi qayğı və diqqəti bizi daha çox işləməyə ruhlandırır. Təkcə bu faktı xatırladaq ki, 2006-ci ildən etibarən məktəbimizin 293 şagird məzunu olmuş, onlardan 283 nəfər ali məktəblərə qəbul olmuşdur. O cümlədən 82 nəfər xarici ölkə, 201 nəfər isə Azərbaycandakı universitetlərə qəbul olmuşdur.
2014-cü ilin iyun ayında, Azərbaycanda bütün digər türk məktəbləri kimi, Lənkəran Özəl Türk Liseyi bağlanıb.
Cəro qoyunu
Azərbaycanın cənub-şərqində, xüsusilə Lənkəran zonasında yayılmış qoyun cinsi caro və ya carov adlanır. Bu cins meşəlik zonanın şəraitinə daha çox uyğunlaşan heyvandır. Bu qoyun cinsi ləzgi qoyununa daha çox oxşayır. Lənkəranda qədim qoyun cinsi olan caro əti, südü və yunu etibarilə az çəkili olub, o qədər də sərfəli qoyun cinsi sayılmır. Lakin bu cins dağ şəraitinə daha uyğun gəlir. Sağım müddətində 50-60 l süd, qırxımda 2-2,4 kq-a qədər yun verir. Caro qoyununun çəkisi 50 kq-a qədər, rəngi isə əsas etibarilə ağ, ağ-qəhvəyi və qara rəngdə olur.
Balbas qoyunu
Balbas qoyunu — Azərbaycan ərazisində, əsasən Naxçıvanda geniş yayılan ən iri qoyun növü.
Əlşəy rayonu
Əlşəy rayonu (Әлшәй районы) — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayonun inzibati mərkəzi Raevski kəndidir.
Coğrafi yerləşməsi
Başqırdıstanın cənub-qərbində yerləşir. Dyoma çayının orta axarında qərarlaşır. Rayonun ərazisi 2415 km² təşkil edir. Ərazisi şimaldan cənuba 38 km, şərqdən qərbə 66 km məsafədə uzanır. Rayon ərazisindən Moskva — Çelyabinsk dəmiryolu və Çişmi — Davlekonova — Qırğız-Miyaki, Raebski — Sterlitamak avtomobil yolu keçir.
Əhali
Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası Əlşəy rayonu ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 39,3 %, tatarlar — 32,4%, ruslar — 22,7 %, ukraynalılar — 2,5 %, çuvaşlar — 1,6 %, digər millər — 1,8 %.
İnzibati-ətazi vahidləri
Əlşəy rayonunda 3 şəhər tipli qəsəbə (Raevski, Aksiyanovo, Şafranovo) və 122 kənd var. 2005-ci ildən rayonda 20 kənd inzivati vahidliyinə 104 yaşayış məntəqəsi daxildir
İqtisadiyyat
Əlşəy rayonu əsasən sənaye-aqrar rayondur. Ərazisindən neft çıxarılır. Bu işi «Aksakovneft» İB həyata keçirir. Burada Süd, Yem, Şəkər, Tərəvəz konservi, Yerli Tikinti materialları, Dəmirbeton zavodları fəaliyyət göstərir. 5 kalxoz, 6 sovxoz, 37 fermer təsərrüfatına sahibdir. Kənd təsərrüfatının atçılıq və arıçılıq sahərəri inkişaf etmişdir.
Sosial sfera
Rayon ərazisində 62 ümumtəhsil mərkəzi, 22 orta məktəb; Əlşəy Kənd Təsərrüfatı Teknikumu, Raevskoe və Şafranovskoe peşəkar Uçilişi,  33 kütləvi kitabxana, 43 klub, 6 xəstəxana, A. P. Çexov adına və «Şafronova» müalicəvi mərkəzi fəaliyyət göstərir. Burada tatar, rus və başqırd dillərində «Pobeda» «Alışeevski xəbərləri» qəzet buraxılır.
Achillea taygetea
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ələsgər Qurbanəliyev
Ələsgər Novruzəli oğlu Qurbanəliyev — aktyor.
Həyatı
Ələsgər Qurbanəliyev 23 mart 1948-ci ildə Bakı şəhəri Qobu qəsəbəsində doğulub. 23 iyun 1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Universitetinin "Dram və kino aktyorluğu" fakültəsini bitirib. Əvvəllər Sumqayıt Dövlət Dram teatrında aktyor işləyib. 10 aprel 1979-cu ildən Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktyorudur. 2013-cü ilin iyun ayının 25-də Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin "Fəxri Mədəniyyət İşçisi" döş nişanı ilə təltif olunmuşdur.
Aktyor 21 aprel 2020-ci ildə 73 yaşında Covid-19 xəstəliyindən vəfat etmişdir.
İqtisadçı
İqtisadçı — Resursların insan ehtiyaclarını ən yaxşı qarşılayacaq formada istifadə edilməsini, sonsuz insan ehtiyaclarından qıt resurslarla qarşılana biləcəklərin təyin edilməsini, ehtiyacları qarşılayacaq mal və xidmətlərin istehsalında mənbələrin ən yaxşı formada paylanılmasını, istehsal olunan mal və xidmətlərin bölüşdürülməsi mövzusunda işləyən insanlardır.
Tuşet itburnusu
Ümumi yayılması
Qafqazda (Beşit) yayılmışdır.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR (Biçənək, Nurqut) ərazisində rast gəlinir.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir.VU A2c+3c.
Bitdiyi yer
Subalp və alp qurşaqlarında daşlı qayalı yerlərdə yayılmışdır.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.
Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə hündürlüyü 1 m-ə qədər olan koldur. Qopartikanları 2 cürdür, qaidə hissəsi bir qədər enliləşmiş düz, bizvarı qopartikanlar və qılvarı xırda qopartikancıqları vardır. Çiçək daşıyan budaqlarda qopartikancıqlar daha çox olur. Yarpaqları 5-6 sm uzunluqda olub, 7, tək-tək hallarda 9 və ya daha çox xırda yumurtavarı, vəziciklərlə örtülü yarpaqcıqlardan ibarətdir. Çiçəkləri tək-təkdir, 2,5 sm-ə qədər uzunluqda vəzili, qıllı saplaqlıdır. Çiçəkləri çəhrayı rəngdədir. Meyvəsi yumurtavarı ovalşəkillidir. İyun-iyul aylarında çiçək açır.
Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Becərilməsi
Məlumat yoxdur.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi mühafizə ölçüləri tərtib edilməmişdir.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.
Artrit
Artrit ( – "ağrı oynaqları") — oynaqlarda yaranan xəstəliklərin kollektiv adı. Simptomlara adətən oynaq ağrısı və hərəkətsizliyi aiddir. Digər simptomlara yoluxmuş oynaqlarda qızartı, qızdırma, şişmə və hərəkətlilik intervalının azalması aiddir. Bəzi artrit növlərində digər orqanlar da təsir görür.
Təxminən 100 növ artrit mövcuddur. Onlardan ən yayılmışı osteoartrit (degenerativ oynaq xəstəliyi) və revmatik artritdir. Osteoartrit adətən yaşlılıqla əlaqələndirilir və barmaq, diz və budlara təsir göstərir. Revmatik artrit adətən əl və ayaqlara təsir göstərən avtoimmun pozğunluqdur. Digər növlərə podaqra, qırmızı qurd eşənəyi, fibromialgiya və septik artrit aiddir. Onların hamısı revmatik xəstəlikdir.
Etiologiya
Revmatik artritin səbəbi naməlumdur. Hal-hazırda revmatik artrit haqqında ən çox yayılmış immunogenetik nəzəriyyəyə görə, xəstəlik immunitet sistemində yaranmış genetik qüsur səbəbilə yaranır.
Terminologiya
Termin "artr-" sözündən və "-it"  şəkilçisindən əmələ gəlib.
Achillea tenuifolia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Texnologiya fəlsəfəsi
Texnologiya fəlsəfəsi — texnologiyanın təbiəti və sosial təsirləri ilə əlaqəli olan fəlsəfə sahəsi. Qədim Yunanıstanda meydana gələn texnologiya fəlsəfəsi ən qədim intizamlardan biridir.
Bu sahə insanın istehsal sahəsini və bunların nəticələrini sorğulayır. Texnologiyanın insan cəmiyyətinə təsirini Aristotel ilk dəfə ətraflı şəkildə araşdırmışdır. Orta əsrdən sonra Frensis Bekonun bu sahədə gördüyü işlər daha sonra aparılan kəşfləri işıqlandırmışdır. Con Dyui, Martin Haydeqqer, Karl Marks müasir texnologiya fəlsəfəsinə yeni rəylər bildirmişdilər. Ümumiyyətlə texnologiya tənqidlərə məruz qalmışdır. Heraktlit və Demokrit texnologiyanı təbiətin təqlidi kimi təsvir edirlər. Platan texnologiyanı tanrı incəsənətinin imitasiyası olduğunu qeyd etmişdir.
Aristotel təbiətin imitasiyasının açıqlamasını qəbul edərək bildirmişdir: "Texnologiya təbiətin bitirə bilmədiyi işləri tamamlaya bilər." Heydeqqer texnologiyanı insan inkişafının mərkəzi kimi qəbul etm, həmçinin onun ən böyük təhlükə yaratdığını qeyd etmişdir. Martin "Texnologiyanı ehtiva edən sual" adlı məqaləsində "çərçivələmə" adını verdiyi funksiyadan bəhs etmişdir. Onun fikrincə texnologiya həyatı bürüyər və immun vəziyyətinə gətirə bilər. Texnologiyanın olmağı və ya olmamağı yaşayış baxımından təhlükəli və istifadəlidir. Anarxo-primitivizm kimi cərəyanlar texnologiyanı qınayır. Bu cərəyanlar texnologiyanın insanı cəmiyyətdən ayrı tutduğunu və təbiəti məhv etdiyini ifadə edirlər. Cərəyan insana sadə yaşayışı tövsiyə edərək təbiəti məhv edən texnologiyadan istifadə etməməyə səsləyir. Transhumanizm və Texno-inkişaf isə texnologiyanın cəmiyyətə yararlı olduğunu qeyd edərək, bu sahəni müdafiə edirlər.
Corciya
Corciya — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Atlanta şəhəridir. Sahəsi 152,6 min km2 -dir.
Əhalisi
Əhalisi 9,7 mln. (2010). İnzibati mərkəzi. Atlanta şəhəridir.
Coğrafiyası
Ərazisinin çox hissəsini alçaq dəniz yanı düzənlik tutur. Şimal və şimal qərbdə Appalaç dağlarının ətəkləri və qolları yerləşir. İqlimi rütubətli subtropikdir. Dağlarda, əsasən, palıd, şam və fıstıqdan ibarət meşə sahələrinə rast gəlinir. Yağıntının illik miqdarı 1300–1600 mm-dir.
Tarixi
thumb|left|Kenneso dağlarında döyüş 16-cı əsrdə yerli əhalisi hindi tayfaları çiroki və kriklərdən ibarət olan Corciya ərazisini ispanlar (E. de Sotonun və, ehtimal ki, X. Ponse de Leonun ekspedisiyaları) mənimsəməyə başladılar. 1670-ci illərdə Corciya ispanlar ilə ingilislər arasında mübarizə meydanına çevrildi. 1704-cü ildə ingilislər yerli hindilərlə birlikdə ispanları sıxışdırıb çıxardılar, 1715–16-cı illərdə isə keçmiş müttəfiqləri olmuş hindilərə divan tutdular. 1719-cu ildə Corciya ingilislərin Karolina koloniyasının əyaləti elan edildi. 1732-ci ildən İngiltərə kralı II Georqun şərəfinə Corciya koloniyası adlandırıldı. Corciyanın ilk qubernatoru olmuş, hərbi xadim və filantrop C. Oqltorp Corciyanı İngiltərədə yaşayan yoxsulların sığınacağına çevirmək arzusunda idi. Koloniyada quldarlıq, spirtli içkilərin istifadəsi qadağan edildi.
1733-cü ildə Corciyaya İngiltərədən ilk mühacirlər gəldilər. Əhalinin burada məskunlaşması prosesi ləng gedirdi, Corciya uzun müddət İspaniya Floridası ilə sərhəddə hərbi dayaq məntəqəsi idi 1752-ci ildən etibarən koloniyanın idarəçiliyi bilavasitə Böyük Britaniya kralının səlahiyyətinə keçdi. 1776-cı ildə, Şimali Amerikada istiqlaliyyət müharibəsi (1775–83) gedişində Corciya İngiltərənin keçmiş 12 koloniyası ilə birlikdə ABŞ-ni yaratdılar.
1829-cu ildə Corciyanın şimalında qızıl yataqları aşkar edildi. "Qızıl həyəcanı" Corciyaya ağdərili əhalinin kütləvi axınına səbəb oldu. 1830-cu ildə Corciyada yaşayan hindilərin bir qismi rezervasiyalara (indiki Oklahoma ərazisinə) yerləşdirildi, onların kütləvi surətdə köçürülməsi 1838–39-cu illərdə də davam edirdi. 1861-ci ilin əvvəlində Corciya ABŞ-nin tərkibindən çıxaraq Amerika Konfederativ Ştatlarına (Corciyada doğulmuş A. Stivens Konfederasiyanın vitse-prezidenti seçildi) daxil oldu.
1864-cü ildə Corciya ərazisində Amerika Birləşmiş Ştatlarında Vətəndaş müharibəsinin (1861–65) həlledici döyüşləri baş verdi. 1865–70-ci illərdə Corciyada hərbi idarəçilik tətbiq edildi (federal qoşunlar burada 1877-ci ilədək qaldı). 1960-cı illərdə Corciya Vətəndaş hüquqları uğrunda hərəkatın mərkəzlərindən biri idi.
İqtisadiyyatı
Ştatın iqtisadiyyatı üçün xidmət sferası, sənaye, kənd təsərrüfatı, turizm və s. sahələrin inkişafı səciyyəvidir. ÜDM-in həcmi 396 mlrd. dollar (2007), adambaşına 33,5 min dollar (ölkə üzrə 37-ci yer) təşkil etmişdir. Əlverişli coğrafi mövqeyi ştatı iri nəqliyyat, sənaye və rabitə mərkəzinə çevirmişdir. Nəqliyyat və elektrotexnika maşınqayırması, toxuculuq, tikiş, yeyinti, kimya və tütün sənayesi inkişaf etmişdir. Corciyada bir sıra iri korporasiyalar: AT&T Mobility (telekommunikasiya), The Home Depot və Oxford İndustries (pərakəndə ticarət), Delta Air Lines (aviadaşımalar), SunTrust Banks (maliyyə xidmətləri), United Parcel Service (poçt xidməti və logistika), The Coca-Cola Company (yeyinti sənayesi), Aflac (maliyyə xidməti), Southern Company (energetika), İntercon tinental Exchange (maliyyə xidməti), Genuine Parts (maşınqayırma), AGCO (maşınqayırma), Rock-Tenn (kağız və qab laşdırma sənayesi), Newell Rubbermaid (istehlak malları), Chick-fil-A və Waffle House (ictimai iaşə), NCR Corporation (elektronika) və s.; bəzi media- qrupların (Turner Broadcasting System və Cox Enterprises), telekanalların (CNN, TNT, Cartoon Network, Bumerang, TBS və The Weather Channel) mənzil-qərargahları yerləşir. Həm də bu ştat Coca Colanın vətəni hesab edilir. Coca Colanın gizli resepti heç kəsə bildirilmir, və resept sadəcə Atlantadadır.
Sənayesi
Lockheed Martin (Mariettada) və General Dynamics (Savannada) şirkətinin aviasiya zdları, Kia Motors şirkətinin zavodları (Vest- Poynt), İnternational Paper şirkətinin kağız fabrikləri (Savanna), SABMiller şirkətinin pivə zavodları (Olban) ştatın iri müəssisələrindəndir. Yüksək keyfiyyətli mərmər, kaolin gili, qum, çınqıl hasil edilir. Corciyada kənd təsərrüfatı yüksək inkişaf etmişdir. Tütün, pambıq, qarğıdalı, yerfındığı (istehsalın həcminə görə ABŞ ştatları arasında birinci yer), çiyələk, soya bitkiləri, müxtəlif tərəvəzlər və s.becərilir. Corciyada şaftalı çox yetişdirildiyinə görə, buranı "şaftalı ştatı" da adlandırırlar. Heyvandarlıq qaramal (əsasən, südlük cinslər), donuzçuluq və quşçuluq ilə təmsil olunmuşdur. Ştatın enerjisinin təqribən 25%-ini 2 AES istehsal edir.
Mattias Şvayqhöfer
Mattias Şvayqhöfer (doğ. 11 mart 1981) — Almaniyalı kino aktyor və rejissor.
Bioqrafiya
Mattias keçmiş ADR-in Anklam şəhərində anadan olmuşdu. O aktyor cütlüyü olan Mixael və Gitta Şvayqhöferin oğludur. Artıq yeniyetməlik yaşında Mattias ciddi şəkildə teatrla maraqlanır; onun arzularından biri də səhnə təcrübəsi toplamaq idi. Xemnitz şəhərində yerləşən Dr.-Wilhelm-André Gimnaziyasından "yetkinlik attestatı" aldıqdan sonra, Mattias "Ernst Buş" adına teatr və mədəniyyət universitetinə qəbul olur, lakin bir ildən sonra Mattias orada təhsilini dayandırır.
1997-ci ildə, Mattias rejissor Andreas Drezenin Raus aus der Haut telefilmində rol alır. Debüt rol ona 2001-ci ildə ekranlaşdırılmış Herz im Kopf filmi gətirdi. 2003-cü ildə Mattias Nora Çirnerlə birgə Solo albom filmində baş rola çəkilir, bu rol ona Almaniyada məşhurluq gətirir. O vaxtdan Şvayqhöfer bir çox alman və beynəlxalq film istehsal edən şirkətlərlə çalışırdı, eləcə də Almaniya teatrlarında yaxşı nüfuza malik idi. O həmçinin ən istedadlı gənc aktyor qismində Qızıl Kamera və Bembi mükafatlarına layiq görülmüşdü.
Şimali Makedoniyada boşnaklar
thumb| Makedoniya Respublikasında boşnaklar (Македонски бошњаци) Makedoniya Respublikasında yayılmış xalqlardan biridir. 2001-ci ildə Makedoniya Respublikasının Konstitutsiyasına görə milli azlıq olaraq təstiqlənmişdir. 2001-ci il siyahıya alınmağa görə Makedoniyada 17018 nəfər boşnak yaşayır. Bu isə ümumi əhalinin 0,84% təşkil edir. Makedoniya ərazisində yayılmış boşnaklar əsasən Skopye və ətrafı ərazilərdə yayılmışdır. 8 fevral 2007-ci ildən ölkədə 28 sentyabr beynəlxalq boşnak günü kimi qeyd edilir. İcma üçün isə həmin gün istirahət günüdür. Boşnakların ölkədə iki siyası partiyası vardır: Boşnakların Demokratik Liqası və Demokratik Hərəkat partiyası.
Mattias Şvayqhöfer
Bioqrafiya
2009-cu ildə o Yoko Vinterşaydt, moda dizayneri Kilian Kerner və musiqi prodüsseri Sebastian Radlmeierlə birgə German Garment adlı Moda leyblını yaratmışdı. 2010-cu ildən Şvayqhöfer artıq həm də rejissor kimi çalışır. Onun rejissor qismində ilk işi komediya janrında çəkilmiş What a Man filmi ilə başlayır; o burada həmçinin həmmüəllif, baş rolların ifaçısı və film şirkəti sayılan Pantaleon Films'də birgə istehsal üzrə əməkdaşı qismində çıxış etmişdi. 2011-ci ilin avqust ayında film Almaniya kinoteatrlarında nümayiş olunur. Ümumilikdə Almaniyada filmi 1,8 milyon insan seyr etmişdi. 2013-cü ilin yanvar ayının 10-da Mattiasın rejissorluğu və baş rolu ilə Ayrılmağa kömək edərik adlı ikinci bədii filmi nümayiş olunur. Film yenə də Pantaleon Films şirkəti tərəfindən ekranlaşdırılır.
Şimali Makedoniyada boşnaklar
Tarixi
Boşnaklar Makedoniya ərazisində bərabər yayılmışdır. Makedoniya ərazisində ilk boşnaklar Bosniya və Herseqovinanın 1875—1878 illərdə Avtriya-Macarıstan tərəfindən işğalından sonra meydana gəlmişdir. Balkan müharibələrindən sonra boşnakların bir qismi Türkiyə köçmüşdür. Makedoniya Sosialist Respublikası qurulduqdan sonra boşnaklar 1950-1960-ci illərdə Sancak ərazisindən əsasən Tutin, Plav, Qusine və Novi-Pazar ərazilərindən gəlmişdirlər. Türkiyə və Yuqoslaviya arasında anlaşmaya görə müsəlmanlar Makedoniya ərazisindən keçməklə Türkiyəyə gələ bilərlərdilər. Ancaq əhalinin bir qismi burada qalmışlar. Boşnakların yaşadığı Batins, Sredno-Konyari və Qorno-Orizari kəndlərində cəmləşmişdilər ki, burada da çoxlu sayda türk yaşayırdı. Hazırda isə boşnakların böyük qismi Skopye rayonu, Yorbeşiya, Prilep vilayətləri və Babuna, Topolka çayları vadisində cəmləşmişdir. Boşnaklar süni-müsəlmanlardır.
Əhali
2001-ci ildə aparılan siyahıya alınmağa görə boşnakların yaşayış icmaları:
Mattias Şvayqhöfer
Mükafatlar
Bembi Mükafatı Bayerischer Filmpreis de:Berliner Bär (B.Z.-Kulturpreis) Deutscher Fernsehpreis DIVA-Award Baden-Baden Beynəlalq Film Festivalı Goldene Henne Qızıl kamera Grimme Mükafatı Günter-Strack-Fernsehpreis New Faces Award Undine Mükafatı Hessischer Fernsehpreis Video Champion Romy
Mingəçevir Özəl Türk Liseyi
Mingəçevir Özəl Türk Liseyi — Mingəçevirdə Azərbaycan-Türkiyə özəl liseyi.
Mingəçevir deyəndə yada unudulmaz şairimiz Səməd Vurğun, onun "Muğan" poeması düşür. Bəli, təqribən yarım əsr əvvəl burada bambaşqa həyat var idi, hər tərəfdə inşaat, Muğan üçün həyati əhəmiyyəti olan Mingəçevir su anbarı, elektrik stansiyası, trikotaj kombinatı. O dövrün insanları öz vəzifələrini ləyaqətlə yerinə yetirdilər və Mingəçeviri təkcə Azərbaycanın deyil, o zamankı Sovet İttifaqının gənçlik şəhərinə çevirdilər.
Gənçlik şəhəri bu gün öz əhəmiyyətini yenə də qoruyub saxlayır. Bu gün Mingəçevir sabaha inamla addımlayır və onun sabaha gedən mingəçevirlilərlə bir sırada 1993-cu ildə təməli qoyulmuş Mingəçevir özəl Türk liseyi də addımlayır. Həm də inamla, qətiyyətlə.
Respublika fənn olimpiadalarında müntəzəm və uğurla iştirak edən şagirdlərimiz 17 qızıl, 20 gümüş,12 bürünc olmaqla cəmi 49 medal qazanaraq onlara göstərilən etimadı doğrultmuşlar. Bu hələ qələbələrin hamısı deyildir. Ən böyük qələbələr beynəlxalq fənn olimpiadalarında qazanılmış, Azərbaycanı təmsil edən lisey şagirdləri vətənə 4 qızıl, 2 gümüş, 6 bürünc medal, cəmi 12 medal qazandırmışlar.
Məktəbimizin 430 məzununun 98 faizinin seçdikləri ali məktəblərə qəbul olunmaları da bizləri sevindirir. Umummilli Liderimiz şirkətimiz haqqında danışarkən məzunlarımızın 98 faizinin ali məktəblərə qəbul olunmasını "Bu böyük qələbədir" sözləri ilə ifadə etmişdir. Biz unudulmaz Heydər Əliyevin şirkətimizin təhsil müəssisələrinə verdiyi bu yüksək dəyəri daima qorumağa söz vermişik və vədimizə əməl edirik.
Bu müvəffəqiyyətlərin qazanılmasında onlarla müəllimlərin, onlara rəhbərlik etmiş müdirlərin gərgin əməyi vardır.
2014-cü ilin iyun ayında, Azərbaycanda bütün digər türk məktəbləri kimi, Mingəçevir Özəl Türk Liseyi bağlanıb.
Messerschmitt Bf 110
Messerschmitt Me 110 — İkinci dünya müharibəsi zamanı hazırlanmış Alman ağır ovçu təyyarəsi. Bf 110 ağır ovçu olaraq hazırlanan və sonraları gecə ovçusu və ya yer bombardman təyyarəsi olaraq istifadə edilmişdir.
Kozlovski itburnusu
Ümumi yayılması
Rusiyada (Dağıstan) təbii halda yayılmışdır.
Azərbaycanda yayılması
Lənkəran (Qazo, Durzaband dağı) rayonu ərazisində rast gəlinir.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. Aşağı qurşaqda meşəliklərdə, kolluqlarda, əsasən yamacın cənub qərb hissəsində yayılmışdır.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.
Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə hündürlüyü 1,5 m-ə qədər olan koldur. Qopartikanları oraqvarı və ya qarmaqvarı əyilmiş formadadır. Yarpaqları çılpaq, bəzən alt tərəfdən və kənarı boyu xırda oturaq vəzciklərlə örtülüdür; 5, bəzi hallarda 7 ədəd ensiz yumurtavarı, 25–30 mm uzunluqda və 12–15 mm enində, üstdən çılpaq, altdan sıx, xırda ensiz vəziciklər və seyrək tüklərlə örtülü yarpaqçıqlardan ibarətdir. Çiçəkləri tək-tək, bəzi hallarda cüt-cüt yerləşməklə çılpaq və hamar çiçək saplağına malikdir. Kasayarpaqcıqları çılpaqdır, hamar və ya yalnız üstdən seyrək xırda tüklərə və az inkişaf etmiş lələkvarı əlavələrə malikdir. Ləçəkləri açıq çəhrayı, kasayarpaqcıqlarına bərabər və ya onlardan bir qədər uzundur. Meyvəsi iri, 3 sm-ə qədər uzunluqda olmaqla, enli ovalşəkillidir. Yetişdikdə tünd göy rəng alır. İyun və iyul aylarında çiçək açır.
Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Becərilməsi
Məlumat yoxdur.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.
Əfsanə Hüseynova
Əfsanə Hüseynova — Azərbaycan cüdoçusu.
25 oktyabr 1995-ildə Azərbaycanın Sumqayıt şəhərində anadan olub. 2009-cu ildən Sumqayıt şəhəri 2 №-li Uşaq-Gənclər İdman Məktəbində Sahib İsmayılovun rəhbərliyi altında idmanın cüdo növü üzrə məşqlərə başlamış, 2010-cu ildə Sumqayıtda və Bakıda keçirilmiş şəhər birinciliklərinin qalibi olub. 2010-cu ildə Bakı şəhərində keçirilən yeniyetmələrin beynəlxalq turnirində iştirak etmiş və III yerə layiq görülmüşdür. 2011-2012-ci ildə keçirilmiş Cüdo üzrə açıq Azərbaycan çempionatının ikiqat qalibi olmuşdur. Qadın cüdoçu əsasən 48 və 57 kiloqramda güləşib. 2011-ci ildə Rusiyanın Anapa şəhərində keçirilən beynəlxalq turnirdə Azərbaycanı təmsil etmiş və bütün rəqiblərini məğlub edərək yarışın qalibi olmuşdur. 2012-ci ildə Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən Avropa kubokunda iştirak edərək yığma ilə birlikdə yarışın IV yerinə layiq görülmüşdür, həmçinin Monteneqronun Bar şəhərində Avropa çempionatında və Maltanın Kottonera şəhərində cüdo üzrə keçirilmiş beynəlxalq turnirlərin iştirakçısı və qalibidir.
2012-ci ildə səhhətində yaranan problemlərlə əlaqəli olaraq idmanı buraxmalı oldu.
Tron: İrs (film, 2010)
"Tron: İrs" 2010 il amerikan elmi-fantastik filmi. 1982 il "Tron" filminin davamı və Cozef Kosinkinin rejissor debütüdür.
Süjet
Kevin Flinnin 27-yaşlı oğlu Sem öz atasının itkinliyini araşdırarkən onun 25 il ərzində yaşadığı kiber-aləminə düşür. Həmin kiber-aləm isə qəddar proqramlar və qladiator oyunlarının məkanıdır. Orada Kevinə Kvorra adlı döyüş proqramı (Oliviya Vayld) kömək edir.
Şəhər rayonları
Şəhər rayonları — şəhər inzibati ərazi vahidinə daxil olan daha kiçik inzibati vahid.
SSRİ-də şəhər rayonları
Ən çox SSRİ-də tətbiq edilirdi, 200 min nəfərdən çox əhalisi olan şəhərlərdə hər 100 min nəfər əhali ərazisi şəhər rayonu statusu alırdı. 1989-cu ildə SSRİ-də 623 şəhər rayonu var idi.
Achillea teretifolia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mustafa xan Şamlı
Mustafa xan Bəydili-Şamlı (?-?) — Nadir şahın səfiri, Şamlı elinin başçılarından biri.
Həyatı
Nadir şah Avşar dövrunun mötəbər şəxsiyyətlərindən biri Mustafa xan Şamlı bu tayfanın böyüklərindən olmusdur.
1731-ci ilin sonundа Təhmаsibin elçiləri Məhəmməd Rizа хаn Qorçubаşı, Mustаfа хаn Bəydilli və Şаhqulu Becаn bəy аrtıq Həmədаnа gəlmişdilər. Оnlаr Bаğdаd və Kirmаnşаh аrаsındаkı və dаhа sonrа Аrаz çаyı boyu хətti sərhəd kimi təsdiq edərək, sülh bаğlаmаğı təklif edirdilər.
1732-ci il fevrаlın 4-də İstаnbuldа bаğdаdlı Əhməd pаşаnın məlumаtı аlındı. Bildirilirdi ki, Kirmаnşаhа onun yаnınа gəlmiş II Təhmаsibin nümаyəndəsi 1730-cu ildə rаzılаşdırılmış əvvəlki şərtlərlə sülh müqаviləsi təklif edir. Bu şərtlərə görə, Оsmаnlı imperiyаsı Təbriz, Kirmаnşаh, Huveyz, Хuzistаn və Həmadandаn imtinа etməli idi, Gürcüstаn, Qərbi və Şimаli Аzərbаycаn Smanlı dövlətinə qаlırdı. Bаğdаdlı Əhməd pаşа bu şərtləri qəbul etməyi tövsiyə edirdi, hesаb edirdi ki, birincisi, Təbriz və Həmədаn müflis edilmiş və boşаldılmışdır və onа heç bir gəlir gətirməyəcək, əksinə, bərpа üçün хeyli vəsаit tələb edər, ikincisi, əgər sülh bаğlаnmаsа, Məşhəd yахınlığındа əfqаnlаrı аrtıq məğlub edən Təhmаsibqulu хаn öz qoşunlаrını Оsmаnlı sərhədinə göndərər və bu hаldа mühаribə uzаnа bilər.
Əhməd pаşа öz hökumətinin rəsmi rаzılığını gözləməyərək, təklif olunmuş şərtləri qəbul etdi və 1732-ci il 10 yаnvаrdа Kirmаnşаhdа şаh səfiri ilə müqаvilə bаğlаdı. Bu müqаvilənin şərtlərinə görə, Оsmаnlı imperiyаsı Həmədаn, Kirmаnşаh, Ərdəbil və Təbrizi şаhа qаytаrmаğı öhdəsinə götürürdü. Şаh isə Şаmахını, Gəncəni, Kаrtli, Kахetiyа və İrəvаnı osmanlılara verirdi.
Nadir şah 1158-ci ilin (1745) əvvəllərində İrəvan döyüşündə Osmanlıları məğlubiyyətə uğratdıqdan sonra onlar sulh danısığına baslamağı tələb etdilər. Bu zaman muzakirələr baslandı. 1746-cı ilin sonlarında Nadir şah Xorasandan İsfahana gəldi və Osmanlı numayəndəsi də buraya gəldi. Onun adı Əhməd əfəndi idi. Nadir şah muzakirələrdən sonra iki nəfərdən ibarət olan oz numayəndəsini sulh muqaviləsini bağlamaq ucun İstanbula gondərdi. Bunlardan biri sahın oz munsisi Mirzə Mehdi xan Astrabadi, digəri isə Mustafa xan Samlu idi. Mir Məhəmməd Səfi ozunun "Məhafilulmominin" əsərində bu barədə belə yazır: "h.q. 1160-cı ildə (1747-ci ilin əvvəli) Mustafa xan Samlu və Mirzə Mehdi xan Munsiyul-məmalik İstanbul səfirliyinə gondərildilər".
Merinos qoyunu
thumb|220px|Merinos qoyunu Merinos qoyunu — nazik və incə yununa görə yetişdirilən qoyun növü. Tükünün qalınlığı 15-25 mkm.-dir. Əsasən Avstraliya-da yetişdirilir.
Tarixi
Merinos qoyun dünyada ən qədim qoyun cinslərindən biri sayılır. Bu cinsin İran, Mesopotamiya və Balkan yarımadasında yayılmasının tarixi eramızdan əvvəlki dövrə aid edilir.
Merinos qoyunu Azərbaycanda
XIX əsrin 40-cı illərində Azərbaycana gətirilən və yüksək keyfiyyətə malik olan merinos qoyunu burada sonrakı əsrdə özünün daha geniş inkişafına başlamışdır. 1840-cı ildə Tavrida quberniyasından Azərbaycana köçürülən ruslar özlərilə bərabər merinos qoyunu gətirmiş və Azərbaycanın müəyyən ərazisində saxlamışlar. Rusiyanın Tavrida, Xerson və Yekaterinoslav quberniyalarından Azərbaycana gələn rus duxoborları da merinos qoyununu bu ərazidə inkişaf etdirmişdir. Birinci dünya müharibəsi ərəfəsində Azərbaycanın Kiçik Qafqaz hissəsində, xüsusilə Gədəbəy və Şəmkirdə 90 min baş merinos qoyunun olduğu göstərilir.
Merinos qoyununun Azərbaycanda nisbətən geniş istifadə edilməsi təkcə ətlik deyil, həm də yüksək keyfiyyətli çox və zərif yununun olması ilə əlaqədardır. XIX əsrin ikinci yarısı və XX əsrin əvvəllərində kapitalist münasibətlərinin inkiafı dövründə bir sıra toxuculuq fabriklərinin yaranması ilə əlaqədar xammala – yuna böyük ehtiyac duyulurdu. Merinos qoyunundan 4-6 kq, yaşlı qoyunlarından 7-10 kq-a qədər nazik və uzun yun qırxırlar. Bu da merinos qoyununun üstünlüyünü göstərən ən əsas şərtlərdən biri kimi diqqəti cəlb etmişdir. Bu cinsin qoyunlarının diri çəkisi 50 kq, erkəklərinki isə 75-90 kq-a. qədər olur. Yununun zərif və uzun, həm də çox olmasına görə XIX əsr və XX əsrin əvvəllərində Azərbaycanda məlum olan qoyun cinsləri içərisində merinos cinsi xeyli üstünlük təşkil etmişdir.
Merinos qoyunu Qazaxıstanda
thumb|220px|left thumb|220px|left Merinos qoyunu Qazaxıstanın kənd təsərrüfatında mühüm yer tutur. Əsasən 1930-cu illərdə Avstraliya merinosundan alınmış Altay merinosu geniş yayılmışdır.
Achillea tomentosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Komarov itburnusu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycanda yayılması
Quba-Qusar (Laza kəndi), İsmayıllı (Balahəmzə, Kəlfərəc k.) və Füzuli rayonu ərazilərində rast gəlinir.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.
Bitdiyi yer
Orta dağ və yuxarı dağ qurşaqlarında daşlı qayalı yamaclarda, meşənin açıq quru yerlərində çəmənliklərdə yayılmışdır.
Himbalar
Himbalar — XV və XVI əsrlərdə Botsvanadan gələn və Şimali-qərbi Namibiyada qalaraq ovçuluq və toplayıcılıqla məşğul  qəbilə.
Komarov itburnusu
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.
Himbalar
Tarix
Himbalar şimal Namibiyada Kunene (qədim Kaokoland) ərazisində yaşayan 20.000 ilə 50.000 nüfuslu bir qrup. Köçəri bir topluluq olan Himbalar, Hererolarla da qohumdurlar və bənzər bir dili danışırlar. Qarşıdurmalar və misioner fəaliyətləri yaşam tərzlərinin üzərində də təsir göstərmişdir. Anladıldığına görə; “Hereroların yaşam tərzı üzərindəki təsirləri və Namaslarla olan qarşıdurmaları səbəbiylə, Hərərolardan fərqli oldular. Əslində Hərəroların qərblilər bənzəri libas geyməsinə, kişilərinin Herero qadınlarının döşlərini görərək onları arzulamasından qorxan Alman qadınları da önayak olmuşdu. Beləcə Hererolar, qısa müddət içində Hererotracht adı verilən, Viktorya modası uzun libaslar geyməyə başladılar. Ayrıca xristianlaşdırılan Hererolar, animist qalan Himbaları xor görməyə başladılar.”
Komarov itburnusu
Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə 0,6-0,8 m hündürlüyü olan koldur. Birillik budaqlar tünd-qırmızı rəngdə, çılpaqdır. Qopartikan 1 mm-ə qədər uzunluqda və bir qədər arxaya doğru əyilməklə, qaidəsi nisbətən enliləşmişdir. Yarpaqları 2,2-4,5 sm uzunluqda, 1,2-2,8 sm enində, enli lanset şəkilli və ya enli ellipsvarı, aşağısı pazvarı, uca doğru daralmış, bir qədər küt, kənarı ikiqat mişardişlidir.
Yarpaqaltığı 3–4 mm uzunluqda, ensiz, xətvarı uzunsov, yumşaq tüklüdür. Çiçəkləri 3–4 mm uzunluqda, ensiz, xətvarı uzunsov, yumşaq tüklərlə örtülüdür. Meyvəsi 18 mm uzunluqda, 10 mm enində uzunsov ellips şəkilli, üzəri vəziciklərə örtülüdür. Iyun və iyul aylarında çiçək açır.
Himbalar
Tarix
Kişilərin işi malları otarmaqdir. Gənc kişilər heyvanların qarınını doyurmaqla maraqlanarkən qadın və uşaq yaşlılarla birlikdə gündəlik işlərlə məşğul olurlar.
Yan suayrıcı
Yan suayrıcı –  eyni çayın qolları arasında yerləşən ikinci dərəcəli suayrıcı.
Himbalar
Tarix
Yaşadıqları bölgənin çətin çöl şərtləri və xarici dünyadan təcrid olmaqları sayəsində Himbalar ənənəvi həyat tərzlərini böyük ölçüdə qoruya bilmişlər. Qəbilə üzvləri həm ana həm də ata tərəfinin ailələrinə daxil olur. Bu cüt ailəli nizam, çətin iqlim şərtlərinə qarşı döyüşmələrini təmin edir. Bu nizamda hər qəbilə üzvü ana və ata tərəfindən olmaq üzrə iki tayfa üzvdür. Himba tayfaları, ən yaşlı kişi tərəfindən idarə edilir. Bu cüt ailə üzvü, dünya üzərində yalnız Qərbi Afrika, Hindistan, Avstraliya, Melaneziya və Polinezyadaki məhdud sayda birlikdə görülür.
Komarov itburnusu
Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Himbalar
Tarix
Kişi uşaqlar atalarının tayfalarında yaşar, qızlar evlənincə kişi tərəfinin tayfasına keçər. Ancaq varislik, ata tərəfinin deyil, ana tərəfinin nəslini izlər. Məsələn bir kişi, atasının deyil, dayısının keçilərini miras alır. Himbalar keçi və inək yetişdirər. Əmək istəyən işlərin çoxunu qadınlar edər: inəkləri sağmak, kəndə su daşımaq, ev inşa etmək, uşaqlara baxmaq kimi.
Oğlan uşaqları atalarının tayfasında yaşayır, qızlar evlənəndə kişi tərəfinin tayfasına keçir. Ancaq vərəsəlik, ata tərəfindən deyil, ana tərəfinin nəslinin nümayəndələrinə şamil edilir. Məsələn bir oğlana atasının deyil, dayısının keçiləri miras qalır.
Komarov itburnusu
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Becərilməsi
Məlumat yoxdur.
Himbalar
Geyimləri
thumb|Himba qadını Himbalar çox az geyim geyərlər, əsasən çılpaq gəzərlər. Ancaq qadınlar günəşdən qorunmak üçün kərəyağı, aşı boyası və bitkilərdən bir cür günəş kremi hazırlayaraq vücudlarına sürtərlər.
Austerlits döyüşü
Austerlits vuruşması - 1805, müttəfiq rus - avstriyalı və fransız qoşunları arasında 20 noyabrda Austerlits(indi Slavkov, Çexiya) yanında 1805-ci il Rusiya - Avstriya - Fransa müharibəsinin həlledici vuruşması.
Himbalar
Bəzəkləri
Himba qadınları üçün bəzənmək çox əhəmiyyətlidir. Hər səhər etdikləri bir makiyajları var. Otjite deyilən bu bəzək makiyajı keçi yağı, otlar və qırmızı boyayla hazırlanır. Qadınların dərilərinin qırmızıya dönməsinə səbəb olan bu qarışıq, onları günəşdən qoruyur. Ən əhəmiyyətli təsiri isə ağcaqanadları uzaq tutmasıdir. Qadınlar bunları bədənlərinə olduğu qədər saçlarına da sürürlər.
Komarov itburnusu
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.
Himbalar
Bəzəkləri
Qadınlar bəzəkləri olan otjizelerini sürdükdən sonra gündəlik yemək işləri ilə maraqlanarlar.
Austerlits döyüşü
Vuruşmanın gedişi
300px|thumb|Austerlits vuruşması 20 noyabrda satt 7.00 xətt taktikasına əsaslanan dispozisiyaya uyğun olaraq, 12 km cəbhədə müttəfiqlər hucuma keçdilər. Əsas qüvvələr -Doxturov, Lanjeron, Pşibışevskinin sütunları Davunun korpusuna hucum etdilər, lakin rəqibin yaxınlaşan hissələrinin artan müqavimətinə rast gəldilər və ancaq 11.00 Telnits, Sokolnits, Zamoku tutdular. Hucum edən sütunların cinah və arxasını təmin etmək üçün Kutuzov tərəfindən Prazen yüksəkliklərində yerləşdirilən Kolovratın sütununa I Aleksandr onları tərk etmək əmri verdi. Napoleon bundan yararlandı. 9.00 dərin döyüş qaydasında - sütunlarla - fransız ordusunun əsas qüvvələri rus - avstriyalı qoşunların döyüş qaydalarının mərkəzinə hucum etdilər. Rus qvardiyasının və Lixtenşteyn sütununun Davunun korpusunun hucumunu dayandırmaq cəhdləri bir nəticə vermədi. 11.00 rus- avstriyalı ordusunun mərkəzi darmadağın edilmişdi, Prazen yüksəklikləri fransızlar tərəfindən alınmışdı. Yüksəkliklərdə öz batareyalarını yerləşdirən franszılar bütün cəbhə boyu hucuma keçdilər. Əsas zərbə cənuba - müttəfiqlərin üç sütununun cinahına və arxasına endirildi. Mərkəzdə və sağ cinahda yerləşən müttəfiq qoşunları fransızların təzyiqinə dözməyərək geri çəkilməyə başladı. Prazen yüksəkliklərindən cənubda ağır döyüşlər aparan əsas qüvvələr, Zaçan gölü və Monits və Zaçan gölü arasındakı defiledən keçməyə məcbur edilərək, itkilərlə, qaydasız halda geri çəkilirdilər.
Komarov itburnusu
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.