cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qərmətilik
Əqidəsi
Qərmətilərin həmçinin özlərinə xas Cənnət və Cəhənnəm məfhumları var imiş; bu, müəyyən mənada tənasüx inancını xatırladırmış. Təriqət mənsubları gündə iki dəfə — Günəşin doğmasından əvvəl və batmasından sonra ikirükətlik namaz qılarmışlar. Namaz vaxtı hər rükətdə Əhməd ibn Məhəmməd ibn Hənəfiyyəyə nazil olduğuna inandıqları "İstiftah" surəsini oxuyar və qiblə üçün üzlərini Qüdsdəki Beytül-maqdisə tutarmışlar. Orucu yalnız ildə iki dəfə, Novruz və Mihrican bayramlarında saxlayarmışlar. Bəzi rəvayətlərdə Əbu Səid əl-Cənnabinin dövründən etibarən hətta namaz və orucu tamamilə tərk etdikləri bildirilmişdir. Zəkatı isə imamın haqqı kimi qəbul etdiklərindən, ildə bir dəfə müəyyən miqdarda ödəyərmişlər. Yəni gəlirlərin dövlət tərəfindən istifadə olunmayan hissəsinin beşdə birini hər il mehdi üçün ayırıb dövlət xəzinəsinə verərmişlər.
Qərmətilikdə Həcc ibadəti də özünəməxsus idi. Onu zahiri və batini olaraq iki növə bölərmişlər. Zahiri həcc hər kəsin etdiyi, batini anlamda icra olunan həcc isə imamı ziyarət mənasına gələrmiş. Təriqət mənsubları içkini halal sayıb, azı dişli heyvanların yeyilməsini haram sayırmışlar.
İnkişafı
Tarixi dövr ərzində qərmətilər arasında birliyin olmaması onların sonralar bir neçə təriqətə bölünməsiylə nəticələnmişdir. Məsələn, Həmdan Qərmət və İraqın cənubunda fəaliyyət göstərən Zikrəveyh arasında hərəkata kimin başçılıq etməsi üstündə münaqişə baş vermişdi. Zikrəveyh qərmətilərin yeganə rəhbəri olmaq üçün Qərməti öldürmək istəmişdi. Lakin xəlifə Mütədid-Billah ona qarşı hərbi əməliyyatlara başladığından qaçıb canını qurtarmışdı. Sonra onun tərəfdarları bir-birinin ardınca iki oğlunun rəhbərliyi altında Suriyaya yollanmışdılar. Xəlifə Mütədid-Billah qərmətilərə və ismaililərə qarşı hərbi əməliyyatları genişləndirərək, təkcə İraqın cənubunda deyil, Xilafətin başqa əyalətlərində də onlara ağır zərbələr endirmişdir. Hətta ismaililərin mərkəzi olan Sələmiyyədə də təqiblər gedirdi. Buna görə də hər iki təriqətin nümayəndələri gizli fəaliyyətə üstünlük verirdilər.
Belə təqiblər nəticəsində hər iki oğlunun məğlubiyyətə uğradığını görən Zikrəveyh hərəkata özü başçılıq etmək qərarına gəlmişdi. Sədaqət andını içdikdən sonra onun rəhbərliyi altında olan silahlı dəstələr Süriyaya hücumlar edərək çoxlu cinayətlər törətmişdilər. Nəhayət, hicrətin 310-cu ilində Zikrəveyh xilafət ordusu tərəfindən məğlubiyyətə uğradılaraq həbs edilmiş və edam olunmuşdu. Bu olaylar nəticəsində qərmətilər İraq və Süriyadan geri çəkilmək məcburiyyətində qalmışdılar. Bundan başqa qərmətilər Əbu Səid Cənnabinin rəhbərliyi altında Bəhreyn adasında da möhkəmlənə bilmişdilər. Hicrətin 301-ci ilində onun ölümündən sonra bəhreynli qərmətilərə oğlu Səid başçılıq etmiş, sonra onu qardaşı Əbu Tahir Süleyman devirmişdir. Əbu Tahir Süleyman Xilafətin başqa əyalətlərinə də yürüşlər etməyə başlamışdı.
Hicrətin 311-ci ilində Bəsrə, 313-cü ilində isə Kufə bəhreynli qərmətilər tərəfindən ələ keçirilmişdi. Bu şəhərlərdə də dinc əhaliyə qarşı kütləvi cinayətlər törədilmişdi. Hicrətin 316-cı ilində qərmətilər xəlifə Müqtədinin ordusunu məğlub etdikdən bir il sonra isə Məkkəni ələ keçirə bilmişdilər. Orada onlar çoxlu zəvvarı öldürərək cəsədlərini Zəm-zəm quyusuna atmışdılar. Daha sonra qərmətilər Qara daşı Kəbənin divarından çıxarıb aparmışdılar. Qara daş 22 il ərzində, yəni hicrətin 339-cu ilinə qədər onlarda qalmışdı.
Sonu
Bütün bu "uğurlara" baxmayaraq, qərmətilərin birliyi pozulmuş, onların zəifləmələrinə gətirib çıxaran çəkişmələr başlamışdı. Hicrətin 323-cü ilində Əbu Tahir Süleymanın ölümündən sonra onun qardaşları Əbül-Qasım Səid, Əbül-Abbas Əhməd və Əbu Yaqub Yusif qərmətilərə başçılıq etmişdilər. Hicri IV əsrin ortalarında qərmətilər Misirə hücum etsələr də orada hakimiyyətdə olan İxşidilər tərəfindən məğlub edilmişdilər. Təqribən eyni vaxtda Ümmanda qərmətilərin hakimiyyətinə son qoyulmuşdu.
Bu hadisələrdən sonra qərmətilər daha da zəifləyərək hakimiyyətlərini yalnız Bəhreyndə və qismən Yəmamədə saxlaya bilmişdilər. Qərmətilərin zəifləməsindən istifadə edən Səlcuqlar, Abbasi xəlifələri və Qəznəvi sultanları onlara sarsıdıcı zərbələr endirmişlər. Hadisələrin bu cür inkişafı qərmətilər təriqətinin tarix səhnəsindən silinməsi ilə nəticələnmişdir.
Hənbəlilər
Hənbəli məzhəbi — İslam dünyasında geniş yayılmış hüquq məktəblərindən biri.
Yaranması
Onun qurucusu Əhməd ibn Hənbəl 780-ci ildə Bağdadda anadan olmuş, erkən yaşlarından Quranı, hədisləri, səhabə və tabiunların həyatını dərindən öyrənmiş, ərəb dilinin incəliklərinə yiyələnmişdir. Lakin onu daha çox hədis və hüquq elmləri maraqlandırmışdır. Bu sahələr üzrə müəllimi hüquqşünas, Hənəfi məzhəbinin qazisi Əbu Yusif olmuşdur. Əhməd ibn Hənbəl mötəziliyi rəsmi dövlət ideologiyasına çevirmiş Abbasi xəlifəsi Məmunun hakimiyyəti dövründə yaşamışdır. O zamanlar mötəzilə kəlamçıları ilə sünni ənənəçiləri arasında Quranın yaradılmış olub-olmaması haqqında qızğın diskussiyalar gedirdi. Mötəzilə mənsubları Quranın yaradılmış olduğunu iddia edir, sünnilər isə bununla razılaşmırdılar. Bu durumu görən xəlifə Məmun 841-ci ildə hamıya zorla "Quranın yaradılmış olması" inancını və başqa mötəzilə ehkamlarını qəbul etdirməyə başlamışdır. Bundan sonra müsəlman alimlərinin əksəriyyəti mötəzilə ehkamlarını qəbul etsələr də, bəziləri bundan imtina etməmişlər. Bu səbəbdən təqiblərlə üzləşənlərdən biri də Əhməd ibn Hənbəl olmuşdur.
On dörd il mübarizə əzmi göstərən, yeddi il zindanlarda qalan Əhməd ibn Hənbəl mətinliyi və dönməzliyi sayəsində mötəzilə ehkamını qəbul etməmişdir. Təqiblərə yalnız xəlifə Mütəvəkkilin dövründə son qoyulmuş və mötəzilə ideologiyasından imtina edilmişdir. Alim 855-ci ildə dünyaya göz açdığı şəhərdə vəfat etmişdir.
Sistemi
Əhməd ibn Hənbəlin günümüzədək çatmış ən məşhur əsəri "Müsnəd"dir. Alimin etibarlı ötürücülərdən rəvayət olunmuş otuz min hədisi ehtiva edən bu əsəri onun oğlu Abdulla tərəfindən atasından qalmış əlyazmalar əsasında tərtib edilmişdir.
Əhməd ibn Hənbəl həm hüquqçu, həm də hədisçi olmuşdur. Buna görə də hüquqi mühakimələr irəli sürərkən hədislərə böyük önəm vermiş və onları seçərkən nəql edənlərin silsiləsinə böyük diqqət yetirmişdir. Onun başlıca şərti bu silsilənin Həzrət Peyğəmbərə (s) qədər çatması olmuşdur. Alim bu meyara cavab verməyən, hətta ən etibarlı rəvayətçilər tərəfindən söylənilmiş hədisləri belə zəif hesab edərmiş.
Hədislərdə hər hansı problem haqqında peyğəmbər səhabələrinin çeşidli şərhləri olurdusa, Əhməd ibn Hənbəl onlardan heç birinə üstünlük verməmiş və bu cür olayların problemə müxtəlif yanaşmalardan irəli gəldiyini iddia etmişdir.
Əhməd ibn Hənbəlin hüquq metodu yeddi mənbəyə əsaslanırdı:
Hənbəli təliminin əsasları alimin davamçıları tərəfindən inkişaf etdirilib, günümüzədək gəlib çatmışdır. Bu məzhəbdə bir-neçə istiqamət vardır. Hənbəlilər ictihadın yekunlaşdığını qəbul etmirlər. Onların fikrincə, dini və hüquqi məsələlərin araşdırılması hər zaman davam etməlidir. Bununla yanaşı, onlar müctəhidin də olmasını vacib bilirlər. Çünki zaman ötdükcə müxtəlif problemlər ortalığa çıxır və bunların çözülməsi üçün bilikli adamlar olmalıdır.
Hənbəli məzhəbində müftilərə qarşı yüksək tələblər irəli sürülür. Onlar fətva vermək üçün Quran və Sünnəni, səhabə və tabiunların fətvalarını, məzhəbin hüquqi metodlarını mükəmməl bilməlidirlər. Müftilərin bu sahələrdə təbii keyfiyyətləri də çox önəmlidir.
Yayılması
Fundamental nəzəri əsasına, müftilərin yaxşı hazırlılığına, ictihadın açıq olmasına və başqa üstünlüklərinə baxmayaraq, Hənbəli hüquq məktəbi geniş yayılmamışdır. Ərəbistanda yalnız Səud sülaləsi hakimiyyətə gələndən sonra Hənbəli məzhəbi rəsmi dövlət statusunu almışdır. Buna qədər hənbəlilər müsəlman dünyasında azlıq təşkil etmişlər.
Hənbəli məzhəbinin az yayılmasının səbəbi onun nisbətən geç yaranması və mühafizəkar olmasıdır. Hənbəlilər başqa məzhəblərin nümayəndələrindən daha çox dinin xarici tərəflərinə diqqət yetirir, öz ardıcıllarından Həzrət Peyğəmbərin (s) və səhabələrinin həyatlarına tam uyğun yaşamağı tələb edirlər. Bəzən bu mövqe, hətta dini ifratçılığa gətirib çıxarır. Lakin hənbəlilərin arasında mötədil mövqeli adamlar da az deyildir.
Tofiq Rüstəmov
Rüstəmov Tofiq Tağı oğlu  — azərbaycanlı jurnalist, alim, tərcüməçi, redaktor və ictimai xadim, "Qızıl qələm", "Əməkdar mədəniyyət işçisi", "Ustad" Ali Jurnalistika mükafatları laureatı, Azərbaycan KP MK-nın ideologiya şöbəsi müdirinin birinci müavini, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı və Milli Məclisin üzvü. Tərcümə, televiziya və radio jurnalistikası kafedrasının yaradıcısı (1981), jurnalistika fakültəsinin dekanı (1979–1988).
Həyatı
Tofiq Rüstəmov 1936-cı il mayın 18-də Quba şəhərində anadan olub. 1953-cü ildə 1 nömrəli şəhər beynəlmiləl orta məktəbi bitirib, Azərbaycan Dövlət Universitetinin Jurnalistika şöbəsinə qəbul olub. Ali təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurduqdan sonra (Nizami təqaüdçüsü) 1958–1960-cı illərdə dövrünün ən nüfuzlu qəzetlərindən sayılan "Uçitelskaya qazeta"nın Azərbaycan SSR üzrə xüsusi müxbiri işləyib.
Jurnalistik fəaliyyətinin 10 ilini Azərbaycan SSR Dövlət Televiziya və Radio verilişləri Komitəsində çalışıb, tərcüməçilikdən informasiya verilişləri Baş redaksiyasının baş redaktoru vəzifəsinədək uzun bir yol keçib (1960–1970). Eyni zamanda ADU-nun qiyabi aspiranturasında təhsilini davam etdirib. Bu illərdə efirdə ilk addımlarını atan Azərbaycan radiosunun tarixini əks etdirən "Efirdə addımlar" və "Шаги в эфире" kitabları işıq üzü görüb. "Ulduz" radiostansiyasıının proqramlarına görə Respublika Jurnalistlər İttifaqının "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülüb.
1967-ci ildən Azərbaycan Dövlət Universitetində elmi-pedaqoji fəaliyyətə başlayıb, ADU-nun partiya – sovet mətbuatının nəzəriyyəsi və təcrübəsi kafedrasının müəllimi, baş müəllimi işləyib. 1970-ci ildə "M.S.Ordubadinin jurnalistlik fəaliyyəti" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi alıb. T.Rüstəmovun sonrakı illərdə Odubadiyə həsr etdiyi tədqiqatları, "Alovlarda bərkiyən qələm" monoqrafiyası, M.S.Ordubadinin həyat və yaradıcılığına həsr olunan (Azərbaycan və rus dillərində) fotoalbom kimi araşdırmaları işıq üzü görüb, Bakı, Moskva, Kiyev, Maxaçqala şəhərlərində nəşr olunmuşdur.
Professor T.Rüstəmov uzun illər ədəbi redaktənin nəzəriyyəsi və təcrübəsi sahəsində apardığı araşdırmaların nəticəsi kimi "Ədəbi redaktənin əsasları" (Bakı, 1975) və "Ədəbi redaktə nəzəriyyəsi və təcrübəsi" (Bakı, 1981) dərs vəsaitləri çap olunub.
Tofiq Rüstəmov 1979-cu ildə Jurnalistika fakültəsinin dekanı seçilib, 10 ilə yaxın bu vəzifədə özünü tədris və elmi işin istedadlı təşkilatçısı kimi göstərib. Jurnalistika fakültəsində tərcümə nəzəriyyəsi və praktikası üzrə ixtisaslaşma kurslarının yaradıcılarındandır. T.Rüstəmov ilk dəfə olaraq "Azərbaycanda tərcümə sənəti ənənələri" kursu daxil edilən "Tərcümə nəzəriyyəsi və praktikası" proqramını (Bakı, 1989) tərtib edib.
1979-cu ildə Jurnalistika fakültəsinin dekanı seçilib, jurnalistikanın aktual məsələləri üzrə bir sıra Ümumittifaq konfranslarında iştirak edib. Baş müəllim, dosent, 1987-ci ildən isə Tərcümə, televiziya və radio jurnalistikası kafedrasının professoru olub. 1988–1989-cu illərdə o, ADU partiya komitəsinin katibi, 1989–1990-cı illərdə Azərbaycan KP MK ideologiya şöbəsi müdirinin birinci müavini, Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Xalq deputatı olub.
1990–1995-ci illərdə "Kommunist" qəzetinin redaktoru, "Xalq qəzeti"nin baş redaktoru vəzifələrində işləyib.
T.Rüstəmov Azərbaycan KP MK üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqı İdarə heyətinin katibi, SSRİ-nin dövlət universitetləri Elmi–metodik birliyinin, jurnalistika şöbəsinin üzvü, Azərbaycan Kommunist Partiyası XXXII qurultayının və Sov.İKP XXVIII qurultayının nümayəndəsi olub. 1982-ci ildə Azərbaycan SSR Əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülüb. Müxtəlif vaxtlarda jurnalistika fakültəsi Elmi Şurasının sədri, fakültə partiya bürosunun, universitet Elmi şurasının üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqı yanında Jurnalist Sənətkarlığı İnstitutunun rektoru olub. Nəzəri, elmi, metodik "Dil-ədəbiyyat" jurnalı baş redaktorunun müavini, Azərbaycan Milli Yaradıcılıq Akademiyasının jurnalistika doktoru, Azərbaycan Kütləvi İnformasiya İşçiləri Həmkarlar İttifaqının "Ustad" Ali Jurnalistika mükafatı laureatıdır.
T.Rüstəmov rəngarəng publisist məqalələrin, bir neçə radiopyesin, Mərkəzi Televiziyanın sifarişi ilə çəkilmiş telefilmlərin ssenari müəllifi, Aleksandr Bestujev-Marlinskinin "Molla Nur" povestinin, Lev Ginzburqun "Novıy mir" jurnalında nəşr olunan və böyük əks-səda yaradan "O dünyada görüşlər" (Münhen dəftərindən) sənədli hekayətinin, İsveçrə yazıçısı Fridrix Dürrenmattın "Böyük Romul" və B.Caqarovun "Prokuror" komediya və pyeslərinin, digər bədii və bədii-publisist əsərlərin tərcüməçisi kimi tanınıb.
Xatirəsi
Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakultəsi tərəfindən nəşr edilən "Tofiq Rüstəmov 75" adlı kitabda əsasən, Tofiq Rüstəmov haqqında bioqrafik məlumatlar (Azərbaycan və rus dillərində), jurnalistik fəaliyyəti, ümumilikdə yaradıcılığı qısa və aydın şəkildə öz əksini tapıb.
Ekzistensializm
Ekzistensializm ( - mövcudluq, varlıq) — insanın mövcudluğu problemini araşdıran və subyektiv təfəkkür, hiss və hərəkət təcrübəsinə əsaslanan fəlsəfi araşdırma formasıdır. Məsələn, bir ekzistensialistin fikrincə, fərdin başlanğıc nöqtəsi ”ekzistensial narahatlıq”, zahirən mənasız və ya absurd bir dünya qarşısında qorxu, oriyentasiya, çaşqınlıq və ya narahatlıq kimi adlandırılır.
2018-ci il sentyabr ayında vəfat edənlər
2018-ci il sentyabr ayında vəfat edənlərin siyahısı.
Grevillea nudiflora
(Grevillea nudiflora) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Müasir Memarlıq üzrə Avropa Birliyi Mükafatı
Müasir Memarlıq üçün Avropa Birliyi mükafatı və ya Avropa Birliyi Myes van der Roh mükafatı - Avropa Birliyinə üzv olan ölkələrdə memarlıq sahəsində maraqlı və keyfiyyətli işlərin tanıdılması üçün verilən mükafat. Mükafat 1987-ci ildə əslən İspaniyanın Barselona şəhərindən olan Myers van der Roh tərəfindən təsis edilmişdir. Mükafat hər iki ildən bir verilir.
Senecio tingoensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çinin dövlət quruluşu
Çinin dövlət quruluşu - 1982-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.
Dövlət quruluşu
Çin kommunist sisteminin idarəetmə üsuluna malik respublikadır. Milli bayram günü olan Çin Xalq Respublikasının yaradılmasının bəyan edilməsi (1949) 1 oktyabrda qeyd olunur. Ölkə Konstitusiyası 1982-ci il 4 dekabrda qəbul edilmişdir.
Dövlət başçısı
Çin qanunvericiliyinə görə hakimiyyət xalqa məxsusdur. Xalq öz hakimiyyətini Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağı və yerli Xalq Nümayəndələri Yığıncaqları vasitəsilə həyata keçirir. Dövlət hakimiyyətinin ali orqanı: Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağı - dövlətin qanunvericiliyini həyata keçirir; ölkə həyatının mühüm sahələrinə dair qərarlar qəbul edir, dövlət aparatının yüksək vəzifələrinə namizədləri təsdiq edir və seçir, Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağının Daimi Komitəsi üzvlərini seçir; Çin Xalq Respublikasının sədrini və onun müavinlərini seçir; Dövlət Şurasının sədrini və Şuranın digər üzvlərini təsdiq edir; Mərkəzi Hərbi Şuranın sədrini seçir və Mərkəzi Hərbi Şuranının digər üzvlərini təsdiq edir; Ali Xalq Məhkəməsinin sədrini seçir; Ali Xalq Prokurorluğunun Baş Prokurorunu seçir.
Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağının hər çağırışının səlahiyyət müddəti 5 ildir, onun sessiyaları ildə bir dəfə çağırılır. Sessiyalar arasında olan müddət ərzində Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağının funksiyalarını Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağının Daimi Komitəsi həyata keçirir. Daimi Komitənin tərkibinə sədr, sədrin müavinləri, məsul katib və Daimi Komitənin üzvləri daxildir. Daimi Komitə Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağının qanun layihələrini təsdiq edən və qətnamələr çıxaran altı funksional ixtisaslaşmış komitəsinin: maliyyə və iqtisadiyyat işləri üzrə; milli məsələlər; təhsil, elm, mədəniyyət və səhiyyə; xarici işlər və hüquqi işlər üzrə fəaliyyətini istiqamətləndirir. Komitə parlament prinsipi üzrə fəaliyyət göstərir: Konstitusiyanı və cari qanunları hərəkətə gətirir, dekretlər dərc edir, daha aşağı səviyyəli hökumət təşkilatlarının fəaliyyətinə nəzarət edir, nazirləri və vəzifəli şəxsləri təyin və azad edir.
İcraedici hakimiyyət
Çin Xalq Respublikası Dövlət Şurası – icra hakimiyyətinin ali orqanıdır. İnzibati-ərazi sisteminin bütün səviyyələrində xalq hökumətləri fəaliyyət göstərirlər. Dövlət Şurası və xalq hökumətləri müvafiq səviyyəli Xalq Nümayəndələri Yığıncaqları tərəfindən təsdiq edilir. Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağı və Daimi Komitə qarşısında məsuliyyət daşıyan Dövlət Şurasının vəzifəsi: idarə və müəssisələrin, komissiyaların və yerli hakimiyyət orqanlarının fəaliyyətini istiqamətləndirməkdən və nəzarətdən ibarətdir; bundan əlavə normativ aktların qəbul edilməsi hüququna malik Şura inzibati təlimatlara sərəncam verilməsi, iqtisadi planların və illik büdcənin tərtib edilməsi və həyata keçirilməsi və nəhayət, layihələrin Ümumçin Xalq Nümayəndələri Yığıncağının daimi komitəsinə verilməsinə məsuliyyət daşıyır.
Baş nazirdən (15 mart 2013-cü ildən Li Kesyan bu posta sahibdir), onun dörd müavinindən və Dövlət şurasının beş üzvündən ibarət olan daxili kabinetdə gündəlik baş verən məsələlərin həlli üçün müntəzəm sessiyalar keçirilir. Bu qanunverici orqanda üzvlük iki beşillik müddətlə məhdudlaşır.
Çində bütün hakimiyyət 340 üzvü olan Kommunist partiyasının Mərkəzi Komitəsinə, Siyasi Büroya, Mərkəzi Komitə tərəfindən seçilən və hər həftə yığıncağı keçirilən, 12-25 nəfərdən ibarət nazirlik orqanına, həmçinin Mərkəzi Komitənin kiçik inzibati qolu - Katibliyə mənsubdur. Bu dövlət orqanlarının sədrləri, partiyanın yuxarı təbəqəsini təmsil edir, Baş nazir və Prezident kimi mühüm vəzifələri də icra edirlər.
Qunnar Qren
Yuhan Qunnar Qren isveçli futbolçu və məşqçi. O, daha çox Milan və IFK Göteborg komandalarında ki, oyunu ilə tanınır. O, 1940–1950 illərdə Milanın və İsveç milli futbol komandasının hücüm xəttinin əfsanəvi Gre-No-Li üçlüyün hissəsi idi. Qren 1948 ilin Olimpiya Oyunlarının qızıl medalçısıdı və 1958 ilin dünya çempionatında İsveç millisinin heyətində ikinci yeri ala bilmişdi. O, 1946 ildə İsveçin ən yaxşı oyunçusuna verilən Guldbollen mükafatına layiq görülmüşdü. Qren İsveçin ən məşhur futbolçularından sayılır, onun şərəfinə "Gamla Ullevi" stadionun yaxınlığında heykəl qoyulub.
Karyerasını 1970 illərdə bitirmişdir. O, 71 yaşının tamam olmasından 10 gün sonra ölmüşdür. Onu Göteborqda, İsveçdə basdırmışdılar. thumbnail|Qamla Ullevi stadionunda Qunnar Gren-inheykəli. (indi sökülüb və yenidən qurulub)
İlk illəri
Qren 31 oktyabr 1920 ildə dülgər ailəsində anadan olmuşdur. O, Gårda BK klubunda peşəkar karyerasına başlamdan öncə Silverkällans IK, BK Strix, Lindholmens BK klublarında çıxış etmişdir.
Gårda BK
O, 1937 ildə Gårda BK peşeəkar karyerasını başlamışdı. İlk oyunu Malmö FF qarşı olmuşdur və oyun sonda qolssuz heç-heçə ilə bitmişdir. Bu klubda 54 oyuna 16 qol vurmuşdur.
IFK Göteborg
1941 ildə o IFK Göteborg klubuna transfer olmuşdur. Burada o, 1941/42 illərdə ölkə çempionatını qazanmışdır, və 1947 ildə isə ən yaxşı bombardir olmuşdur. 1946 ildə o, İsveçdə ilin oyunçusu seçilmişdir. İFK Göteborgun heyətində ilk oyunu 1941 ilin avqust ayında Gårda BK qarşı keçirdmişdir, oyun 6–1 hesabı ilə Grenin komandasının xeyrinə bitmişdir, ilk qolu elə özü vurmuşdur. Bu komandada sonuncu oyunu IFK Norrköping qarşı olmuşdur və bu oyunu IFK Göteborg öz evində 0–1 uduzmuşdu. Karyerası boyu bu komandada 164 oyun keçirdmişdir və 78 qol vurmuşdur.
Milan FK
11 sentyabr 1949 ildə o, Milanın heyətində Sampdoriyaya qarşı oyunda debüt etmişdir. Bu klubda oynadaığı vaxtlarda o, həmyerliləri Qunnar Nordal ("No") və Nils Lidholm ("Li") ilə birlikdə Gre-No-Li üçlüyün "Gre" üzvü olmuşdur.. Həmçinin ona "Il Professore" ləqəbini vermişdilər, hansıki italyan dillindən "professor" kimi tərcümə olunur. Bu klubla o, 1950/51 sezonunda Seria A birincisi olmuşdur. Ümumi Milanda 133 oyunda 38 qol vurmuşdur. Həmçinin, Fiorentinaya keçməzdən əvvəl bu klubda məşqçilik etmişdir.
Fiorentina/Cenoa/ Örgryte IS
1953 ildə o Fiorentinaya keçmişdir və 55 dəfə meydana çıxaraq, 5 qol vura bilmişdir. Sonra 1955 ildə onun yeni klubu Cenoa olmuşdur, hansınki heyətində 29 oyuna 2 qol vurmuşdur. Gren İtaliyada xeyli il keçirdəndən sonra, vətəninə qayıtmaq qərarını almışdır. 1956-cı ildə Götenburq şəhərinə qayıdaraq, Örgryte IS klubuna keçmişdir, burada o, həm oyunçu, həm məşqçi idi. Buranı o, 1959 ildə tərk etmişdir və GAİS heyətinə 1963 qoşulmuşdur.
Milli komanda karyerası
Milli komandada ilk oynunu 29 avqust 1940 ildə Finlandiya milli futbol komandasına qarşı keçirdmişdir, oyun İsveç millisinin xeyrinə 3:2 bitmişdir. Londonda keçirilən XIV Olimpiya oyunlarının iştirakçısı idi, bu turnirdə o, 4 oyun keçirdmişdir və 3 qol vurmuşdur, Yuqoslaviyaya qarşı keçirilən oyunda İsveçə qələbə gətirən 2 qol vura bilmişdir. 1949–1957 illərdə Gren millidən kənarda qalmışdır, çünki 1958 Dünya Çempionatına qədər legionerlərə İsveç millisində oynamaq qadağan edilmişdir. 1957 ildə Örgrute klubuna qayıdışından sonra milli komandaya geri qayıtmışdır. Uzun müddətdən sonra onun milli komandada ilk oyunu Avstriya millisinə qarşı olmuşdur. 37 yaşında 1958 ilin Dünya Çempionatında iştirak etmişdir və 5 oyuna 1 qol vurmuşdur. Yeganə qolu yarımfinal oynunda Almaniya ilə görüşdə vurmuşdur. Millinin heyətində sonuncu oynunu 26 oktyabr 1958 ildə Danimarka komandasına qarşı keçirdmişdir. İsveç milli futbol komandasının 32 qolla dördüncü bombardiridi, bu qolları o, 57 oyuna vura bilmişdir.
Tüpürcəkqabı
thumb|right|250px|[[Amerika Birləşmiş Ştatlarının İllinoys ştatının Çikaqo şəhərində yerləşən məhkəmə binasının otaqlarından biri. Döşəmənin sağ aşağı tərəfində tüpürcəkqabı görünür. (1910).]] Tükürcəkqabı - Əsasən tütün istifadəçilərinin istifadəsi üçün nəzərdə tutulmuş və ictimai məkanlarda XIX-XX əsr müddətində mövcud olmuş əşya. Tüpürkcəkqaplarından istifadə Amerika Birləşmiş Ştatları başda olmaqla Şimali Amerikada və Böyük Britaniya başda olmaqla Avropada geniş yayılmışdır. XIX əsrdə insanların yerə və küçəyə tüpürməkləri ədəbsizlik sayıldığından xüsusi qablardan istifadə olunmuşdur. XX əsrin ortalarından etibarın tüpürcəkqablardan istifadə unudulmuşdur.
Bağman
Bağman (əvvəlki adı: Bağban) — Azərbaycan Respublikasının Kürdəmir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Kürdəmir rayonunun Böyük Kəngərli kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Bağban kəndi Bağman kəndi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Barlıdır. XIX əsrin ortalarında elatlar tərəfindən salınmışdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 546 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Şantersye
Şantersye  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Qərbi Din-le-Ben kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Din-le-Ben.
INSEE kodu — 04047.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 799 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 478 nəfər arasında (15-64 yaş arasında) 369 nəfər iqtisadi cəhətdən, 109 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici - 77,2%, 1999-cu ildə 76.1%). Fəal olan 369 nəfərdən 350 nəfər (179 kişi və 171 qadın), 19 nəfər işsiz (9 kişi və 10 qadın) idi. Aktiv olmayan 109 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 39 nəfər təqaüdçü, 31 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Yoğurt
thumb|right|Yoqurt Yoğurt — zülal və kalsium baxımından zəngin olan qida məhsulu, çəki salmaq üçün faydalıdır. Müxtəlif araşdırmalar göstərir ki, bol miqdarda kalsium baxımından zəngin olan qidalar, eyni zamanda yoğurt insanların daha asan çəki salmasına kömək edir. Yoqurtlardan uşaq qidalarının hazırlanmasında da istifadə edilir.
Lətif İbrahimov
Həyatı
Lətif Qasım oğlu İbrahimov 1914-cü ildə Borçalı nümayəndəliyinin Sarvan kəndində podratçı (kupets) Qasımın ailəsində dünyaya göz açmışdır.
Atası podratçı Qasım mahalın imkanlı adamlarından olub, Zaqafqaziyada ilk dəmir yollarını çəkdirmişdir. Anası Fatma xanım Axund Hyceyn ağanın qızı idi. Regionda böyük hörmətə malik idi. Lətif elə uşaq yaşlarından yol mühəndisi işləri ilə çox maraqlanardı. O, orta təhsil aldıqdan sonra sənədlərini o dövrdə Tiflisdə yeganə dəmir yol mutəxəssisi hazırlayan Tiflisdəki Zaqafqaziya Dəmir Yollar İnstitutuna (indiki Tbilisi Politexnik İnstitutu) verir və qəbul olunur. 1934-cü ildə dəmiryol inşaat fakültəsinin dəmiryol mühəndisi ixtisasını fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Lətif yeganə azərbaycanlı oğlu idi ki, orada rus dilində oxuyub və butun beş il muddətində şəkli institutun şərəf lövhəsində ən başda vurulmuşdur.
Gənc dəmiryol mutəxəssisi, əla muhəndis tez bir zamanda Borçalı bölgələrində və Gurcustanın bir sıra bölgələrində dəmiryol, körpü-tunel və kaskadalar və s. işlərin görülməsində öz layihələrilə yaxından iştirak etmiş və bəzi yolların salınması isə bilavasitə onun adı ilə bağlı olmuşdur. Onun bu işləri və əməlləri mərkəzin, rəhbərliyin gözündən yayınmamışdır. 1936-cı ildə Lətif Qasım oğlu İbrahimov SSRİ Ali Sovetinin fəxri fərmanına layiq görülmüşdür. Fəxri fərmanı şəxsən Kalinin təqdim etmişdir.
Lətif Qasım oğlu İbrahimov çox layihələr, çox planlar hazırlamışdı, lakin qəfil ölüm onları həyata keçirməyə aman vermədi. Onun qəbiri Sarvan qəbiristanlığındadır.
Bina nömrəsi
Bina nömrəsi — tikililərə verilən sıralanma qaydası. Bina nömrəsi — ünvan sisteminin tərkib hissəsi, binanın fərdiləşdirilməsi. Bina nömrəsi bir qayda olaraq sıra və ya digər bir qayda ilə binaya verilən saydır. Bir qayda olaraq sıra sayı küçənin başlanğıcından verilir. Bəzi ölkələrdə nömrəyə hərf də əlavə edilir.
Avstraliya
Avstraliyanın kənd yerlərində nömrələnmə küçə başlanğıcından metr ilə məsafəyə görə verilir. Məsələn, əgər ferma küçə başlanğıcından 1500 metr uzaqlıqdadırsa, onun nömrəsi 150 olur. .
Senecio tocomarensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hayk
180px|thumb Ermənilər Nuhun nəvəsi olan Haykdan gəldiklərinə inanırlar.
Nuhun gəmisinin Ağrı Dağına oturması Ermənilərin öz ana yurdlarının Şərqi Anadolu olmasını hesab etməklərinə gətirib çıxarmışdır.
Üstəlik Hayk 400 il yaşamış və yurdunu Babilə qədər genişləndirmişdir. Bu bir əfsanə olan və elmlə heç bir əlaqəsi tapılmayan fikiridir.
Tarixçi Auguste Carriére də bunu xüsusu vurğulamaqla "köhnə Erməni tarixçilərin verdikləri məlumatlara güvənmənin böyük bir qəflət olacağını, çünki verdikləri məlumatların çoxunun uydurma olduğunu" qeyd edir.
Grevillea endlicheriana
(Grevillea endlicheriana) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Feyzulla Quliyev
Feyzulla Ağasəftər oğlu Quliyev — Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı.
Həyatı
Feyzulla Quliyev 2 fevral 1940-cı ildə Salyan rayonunun Arbatan kəndində anadan olmuşdur. Çingiz İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnsitutunun memarlıq fakultəsini bitirmişdir.
Beş ilə yaxın Kazaxıstanda memar kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bu müddət ətzində Qaraqanda vilayətində Abay, Şaxtnski və Saran şəhərlərinin master planlarını hazırlamış, Qaraqanqa şəhərinin bir sıra yaşayış rayonlarının müfəssəl planlarının, o cümlədən bağlı buz örtüklü idman qurğusunun, pioner və məktəblilər sarayı kimi layihələrin müəllifi olmuşdur.
Uzun müddət Bakı Dövlət Layihə İnstitutunda məsul vəzifədə fəaliyyət göstərmişdir. SSRİ dövründə tərtib edilmiş Bakı şəhəri Baş Planının yeganə azərbaycanlı müəllifidir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 9 noyabr 2007-ci il 2485 №-li sərəncamı ilə ona Azərbaycanda memarlığın inkişafındakı xidmətlərinə görə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı" fəxri adı verilmişdir.
Hazırda Dünya Bankının dəstəyi ilə həyata keçirilən Böyük Bakının regional inkişaf planının hazırlanmasında şəhərsalma üzrə məsləhətçidir. Həmçinin Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının dosentidir.
Ailəsi
Ailəlidir. Üç övladı, yeddi nəvəsi var.
Jan Ameri
Jan Ameri (31 oktyabr 1912 - 17 oktyabr 1978) - avstriyalı yazıçı. Əsl adı Xans Mayer  olan yazıçı əsərlərinin böyük hissəsini İkinci Dünya müharibəsi haqqında yazmışdı.
Həyatı
Jan Ameri Vyana da doğulmuşdu. Atası yəhudi, anası isə katolik idi. Atasının Birinci Dünya müharibəsi ndə cəbhədə ölməsindən sonra anası tərəfindən katolik olaraq yetişdirilmişdi.Vyanada fəlsəfə və ədəbiyyat üzrə təhsil alsa da, maddi vəziyyətinə görə davamlı olaraq təhsilini dayandırmalı olmuşdu.
Vyanada təhsil alarkən Nasistlər in Belçikanın işğalına qarşı çıxmış, Gestapo tərəfindən tutulduqdan sonra isə Auşvitz həbs düşərgəsi nə göndərilmişdi. 1945-ci ildə düşərgədən azad edildikdən sonra isə Belçikada yaşamağa başlamışdı.
Müharibədən sonra
Müharibə bitdikdən sonra öz alman köklərindən uzaqlaşdığını və fransız mədəniyyəti ilə olan bağını simvollaşdırmaq üçün Xans Mayer olan adını Jan Ameri olaraq dəyişdirmişdi. İsveçrə dəki alman qəzetlərində jurnalist olaraq işləyən Jan Ameri uzun müddət Almaniya və Avstriya da kitab nəşr etdirməyi rədd etmişdi 1964-cü ilə qədər ölüm düşərgələrində yaşadığı təcrübələr haqqında heç nə yazmamış, daha sonra isə "Jenseits von Schuld und Sühne" (Günah və kəffarə xaricində) adlı əsərini nəşr etdirmişdi.
Daha sonradan ölümünə qədər evli qalacağı Mari Eşanauer ilə evlənən yazıçı 1976-cı ildə "İntihar: Könüllü ölüm haqqında" adlı kitabını yayımlamış və 1978-ci ildə həddən artıq dozada yuxu dərmanı ataraq intihar etmişdi.
Bibiyanlı (Astara, İran)
Bibiyanlı - İranın Ərdəbil ostanında kənd. .
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 42 nəfər yaşayır (10 ailə).
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Astara bölgəsinin Ətraf kəndistanında, Astara şəhərindən 6 km. qərbdə, Astara-Ərdəbil avtomobil yolunun üstündədir.
Şəfaət
Şəfaət kəlməsinin kök mənası "bir şeyi digərinə yapışdırmaq"dır. Bu kəlmə qüvvətli fərdin zəif bir fərdə köməyi mənasında da işlədilmişdir. Bu sözün adi dildə və şəriətdə iki müxtəlif mənası vardır.
1. Ümumi dildə, şəfaət edən şəxs öz nüfuzundan istifadə edərək, qüdrət sahibinin cəza sahibinə qarşı fikrini dəyişir. Bəzən öz nüfuzundan istifadə edərək, bəzən də qorxudaraq bu işi görür. Bəzən isə insan səhvən cəzalandırılır. Burada şəfaət şəfaətçinin fikri və istəyi ilə baş tutur. Bu növ şəfaət heç bir məzhəbdə qəbul olunmur. Çünki Allah Təala heç kəsdən qorxmur, nə də səhvən birinə cəza vermir ki, kiminsə təsiri ilə öz səhvini başa düşə.
Modern memarlıq
thumbnail|[[Kasa Mila, Antonio Qaudi]] Modern memarlığı — memarlıq üslubu, 1890–1910-cu illərdə Avropada yayılmışdır.
Şəfaət
2. Şəfaət olunanın məqamının dəyişməsi şəfaətin baş tutmasına səbəb olur. Yəni şəfaət olunan şəxsdə baş verən dəyişkliklər nəticəsində o, pis mövqedən yaxşı bir mövqeyə keçir. Özünü elə bir vəziyyətə gətirir ki, bağışlanmağa şans yaranır. Bu vəziyyət şəfaət edənlə əlaqə nəticəsində əmələ gəlir. İslam məntiqində bu şəfaət qəbul olunmuş şəfaətdir. Çünki ikinci məna şəfaət məntiqi mənaya malikdir və insanı islah edən bir şəfaətdir.
Modern memarlıq
Yaranma tarixi
İncəsənət modern üslubunda işləmiş ilk memarlarından biri, Belçikalı Viktor Horta olub. Öz layihələrində, o, yeni materiallar, əsasən metal və şüşə istifadə etmişdir. Dəmirdən hazırlanmış struktur daşıyanlara fantastik, bitkiyə bənzər, formalar verirdi. Fransada modern fikiri Hektor Qimar yayıldırıb. Amma ən çok klassik anlayışdan Antonio Qaudi getdi.
Şəfaət
Şəfaət haqqında Qurani-Kərimdə
İslam dinində Qiyamət günündə Allahın izin verdiyi bəzi insanların şəfaət məqamına sahib olması açıq-aşkar qeyd olunur: şəfaət məsələsinişəfaət Bəzi
Məkkə müşriklərinin bütlərin onlara şəfaətçi olacaqları haqda iddialarının əksinə olaraq, Qurani-Kərimdə dünyadan kafir olaraq köçən kəslər üçün şəfaətin qəbul olunmaması birqiymətli şəkildə qeyd olunur: "(Müşriklər qiyamət günü) onlar üçün şəfaət diləsinlər (yaxud Allahın əzabını onlardan dəf etsinlər) deyə, Allahdan başqa tanrılar qəbul etdilər. Xeyr, (qiyamət günü tanrıları) onların ibadətini danacaq və onlara düşmən olacaqlar." . "Onun hüzurunda, izin verdiyi kimsələr istisna olamaqla, heç kəsin şəfaəti fayda verməz. (Elə isə hansı ağılla bütlər sizi Allaha yaxınlaşdıracaq, sizin üçün Allahdan şəfaət diləyəcəklər deyə, onlara ibadət edirsiniz?)"
"(Müşriklərin) Ondan qeyri ibadət etdikləri (Allah yanında heç bir kəs üçün) şəfaət edə bilməzlər. Ancaq haqqa şəhadət verənlər (dildə və ürəkdə "la ilahə illallah" deyənlər) müstəsnadır. Onlar (dediklərinin haqq olduğunu) bilirlər. (Məhz belələri Allahın izni ilə şəfaət edə bilmək şərəfinə nail olacaqlar)."
Qiyamət günü şəfaət olunulması yasaq olmuş insanların halı bü cür bəyan olunur: "İndi artıq nə şəfaət edən kimsələrimiz, nə də bir mehriban dostumuz var!"
Reyx
Reich  — Azərbaycan dilində Reyx olaraq oxunur. Hərfi mənası imperatorluq, krallıq, dövlət və zənginlikdir; tarixdə isə Almanların dünyada söz sahibi olduğu dövrlərə verilən ad. Tarixdə üç ədəd Reyx dövrü olmuşdur.
Birinci Reyx
962-ci ildə yaradılıb 1806-cı ildə məhv olub və Qərbi Roma İmperiyasının varisi olduğu deyilən Müqəddəs Roma German İmperatorluğu adı ilə dünyada tanınır.
İkinci Reyx
Otto fon Bismarkın 1871-ci ildə Almaniya kansleri olması ilə başlayan və II Vilhelmin Birinci Dünya müharibəsindəki məğlubiyyəti ilə nəticələnən, Prussiyanın başçılığı altında qurulmuş olan Almaniya İmperiyası dövrüdür.
Üçüncü Reyx
Adolf Hitler tərəfindən yaradılmış olan, rəsmî adı Alman İmperatorluğu olan Nasional Sosialist Almanya'dır. 1943-cü ildə sərhədlərinin həddindən artıq böyüməsi ilə Böyük Alman İmperatorluğu adını almışdır. Nasional Sosialist Almaniya, "Üçüncü Reyx" (Drittes Reich) adı ilə də tanınır. Adolf Hitler, Üçüncü Reyxin ilk rəhbəri olmuşdur. Onun zamanında prezidentlik və kanslerlik vəzifələri birləşdirilmişdi (2 avqust 1934-cü ildən etibarən). Hitlerin intihar etməsindən sonra bu iki vəzifə təkrar ayrılmışdılar. Kanslerlik vəzifəsində Hitleri Yozef Gebbels əvəz etmiş, fəqət o da intihar edəndən sonra yerine Ludwig Schwerin von Krosigk gəlmişdir. Prezidentlik vəzifəsinə isə Böyük Admiral Karl Dönits gəlmişdir. Hitler həyatda olarkən Almanlar tərəfindən Führer (rəhbər, öndər, lider) olaraq adlandırılmışdır. Üçüncü Reyx 1945-ci ildə Almaniyanın məğlubiyyəti ilə məhv olmuşdur.
Manitoba gölü
Manitoba — Kanadanın Manitoba vilayəti ərazisində yerləşən ən böyük göllərdən biridir. Göl Vinnipenq şəhərindən 75 km şimal-qərbdə yerləşir. left|thumb|px300
Coğrafiyası
Göl sahəsinə görə Manitoba vilayətinin mərkəzində yerləşən üç böyük göl arasında ən kiçiyidir. Gölün əsas mənbəyi çoxlu sayda bura tökülən xırda çaylardır. Üstəlik Vinnipeqosis gölündən Uoterhen çayı gölə tökülür. Şimal-qərb hissəsindən Dofin çayı başlayır. Çay şimal-şərqə üzərək Sent-Martin gölünə, oradan isə Vinnipeq gölünə tökülür. Göl dayazlığı ilə seçilir. Orta dərinliyi 7 netrdir. Həvəskar balıqçılıq geniş yayılmışdır.
Tarixi
Manitoba gölü qədim Aqassis gölünün qalığıdır. İlk dəfə 1738-ci ildə Per La Velandri tərəfindən kəşf edilmişdir. Gölün sonrakı adı ingiliscədən tərcümədə «Ruhların yolu» mənasını verir.
Senecio toluccanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sulab Beynəlxalq Tualet Muzeyi
Tarixi
Muzeyin təməli 1992-ci ildə hind sosioloqu Bindeşvar Pathakın təşəbbüsü ilə qoyulmuşdur.
Beyi
Beyi (əvvəlki adı: Bəyi) — Azərbaycan Respublikasının Kürdəmir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Kürdəmir rayonunun Qocalı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Bəyi kəndi Beyi kəndi adlandırılmışdır.
Sulab Beynəlxalq Tualet Muzeyi
Eksponatları
Muzey Almaniya, Çin, Fransa, Belçika və Yunanıstandan gətirilən nümunələr əsasında təşkil olunmuşdur.
Beyi
Toponimikası
1917 və 1933-cü illərdə Bəy variantında qeydə alınmışdır. Tədqiqatçıların fikrincə, "bəyə məxsus, bəy mülkü" mənasındadır. Xakas vilayətində Bey, Daşkənddə Bekabad, Türkmənistanda Bekdaş, Penza vilayətində Bekovo adlı yaşayış məntəqələri var.
Sulab Beynəlxalq Tualet Muzeyi
Uğurları
Muzey dünya ölkələri tərəfindən xüsusi mükafatlara layiq görülüb.
Beyi
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şirvan düzündə yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1004 nəfər əhali yaşayır.
Sürrealizm
Sürrealizm ( – realizmin fövqü) – XX əsrin bədii mədəniyyətində avanqard cərəyan. Avropa avanqardının sonuncu cərəyanı olan sürrealizm (1924-1940) simvolizmin, ekspressionizmin və dadaizmin təsiri altında təşəkkül tapmışdır. O, geniş miqyasda beynəlxalq vüsət tapmışdı. Bu cərəyan Ziqmund Freydin konsepsiyası, irrasionalizm və aloqizmə istinad edir və subyektivizmin qatı formalarının tərənnümçüsüdür. Ötən əsrin 20-ci illərində Fransada təşəkkül tapmışdır. Yazıçılardan G.Appoliner ("sürrealizm" terminini ilk dəfə o, işlətmişdir), L.Araqon, P.Elüar, R.Desnos və başqaları bu cərəyanın baniləri hesab olunurlar. Sürrealistlər instinktləri, xəstə əhvali-ruhiyyəni, sayıqlama, fantastik yuxuları, dəhşətli qarabasma və eybəcər röyaları bədii yaradıcılığın başlıca mənbəyi və estetik prinsipi sayırdılar. Sürrealizmə qəribəlik, irrosionallıq, standartlara cavab verməmək xarakterikdir. Bu dövrdə şair və rəssamlar müharibənin dəhşətlərindən təsirlənib şüurdankənar arzular dünyasına yönəlmişdilər. Bu cərəyanın müxtəlif növlərinin olmasına baxmayaraq, əsas məqsədi instiktin yaradıcı qüvvəsinin və şüurdan üstün olmasının azadlığıdır.Sürrealizmin banilərindən birinin fikrincə "ruhi xəstələr əsil sürrealistlərdir". Sürrealistlər dünyaya qarma-qarışıq hadisələr meydanı kimi baxır, hadisələr arasındakı məntiqi bağlılığı subyektiv assosiasiyalarla əvəz edirdilər. XX əsrin 30-cu illərində ədəbiyyatda sürrealizm tənəzzülə uğramış, L.Araqon, P.Elüar ondan uzaqlaşmışdılar. 1940-cı ildə sürrealizmin mərkəzi ABŞ olmuş, A.Breton, M.Düşan, S.Dali, İ.Tanki və b. sürrealistlər buraya köçmüşdülər.
Beyi
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Sürrealizm
Çox böyük ölçüdə Dr. Ziqmund Freydin (1856-1939) tezis və düşüncələri( şüurdan instinktə keçid üçün "azad assosiasiya" teoriyası) üzərinə qurulan sürrealizm, XX əsr içindəki ən məşhur və ən uzun ömrlü sənət axınlarından biridir. Cərəyan, Birinci dünya müharibəsi illərində psixiatriya sahəsində işləmiş və Freydin düşüncələriylə yaxından maraqlanmış olan Dr. Andre Breton tərəfindən sistemləşdirilmiş; ilk məlumatı (Le Premier Manifeste du Surrealisme), yenə onun tərəfindən 1924-də, bunu tamamlayıcı ikinci məlumatı isə (Le Second Manifeste du Surrealisme) 1930-cu ildə elan edilmişdir.
Fəlsəfi sahədə fransız filosofu Henri Berqsonun "intuitibizm" adlı düşüncə cərəyanı sürrealizmə təsir edib.O,ruhun ağıldan daha üstün olduğunu deyirdi. Bu cərəyan öz qarşısına insanın sosial, mənəvi, intellektual azadlığına nail olmağı qoymuşdu və həm də incəsənətin kommersiyalaşmasına qarşı çıxış edirdi.
İncəsənətin müxtəlif qolları ilə yanaşı 1919-cu ildən etibarən ədəbiyyatda; xüsusilə şeirdə təsirli olan sürrealizm, ən parlaq dövrünü 1924-1928 illəri arasında yaşamışdır. Sürrealizmin qurucusu və lideri Breton, digər sürrealistlerin bir qisimi kimi, köhnə bir dadaisttir. Sürrealistlərin sələfləri məntiqi inkar edən dadaistlər olmuşlar.
Sürrealist cərəyanının Belçikadakı ən önəmlii nümayəndəsi olan René Magritte (1898-1967) ağıl ilə xəyal arasındakı xətti yox edən şəkillər yaratdı. Ayaqları qadın, üstü balıq bir supərisi; əyik Pizza Qülləsini dəstək olan bir quş tükü təəccüblü tablolarında iştirak edən maraqlı görünüşlərdəndir. 1920-ci ildən başlayaraq, Sürrealistlərlə əlaqə yaradan İspan rəssamı Ruan Miro (1893-1983) gözlənilməz formalar və rənglər istifadə etdi. Şəkillərində iştirak edən qadın, quş, ulduz kimi özünə xas formalardakı motivlərlə xəyali görünüşlər yaratdı. Bu sehrləndirən motivlərlə bir dünya qurdu. Sürrealizm cərəyanı ilə qaynaşan, Salvador Dalinin (1904-1989) xatirələrindən və xülyalarından ilhamlanaraq yaratdığı şəkillərində əriyib axan saatlar, gövdəsində siyirtmələr daşıyan insanlar, boşluqda uçan əşyalar iştirak edir. Onun "Yanan zürafə", "Vətəndaş müharibəsi", "Payız hanniballığı" əsərlərini göstərmək olar.
Fransa sürrealizminin banisi (Paris) və əsas yaradıcılarından biri Andre Breton olub və o ətrafına F. Supo, Paul Eluard, Qala Eluard, Benjamin Peret, Rene Crevel, Robert Desnos, Marcel Duchamp, Andre Masson və digərləri toplayır.
1924-cü ildə onlar özlərinin ilk "Surrealist Manifesto" adlı kitabını nəşr etdirirlər. Breton təsdiqləyirdi ki, bu cərəyan arzu və reallıq arasındakı ziddiyəti həll etməlidir.Bretonun səylərinə baxmayaraq,sürrealistlər fikir birliyinə gəlmədilər.Onlar həmişə mübahisə edir,bir-birini günahlandırır və onlarla razılaşmayanları sıralarından çıxarırdılar.
1920-ci illərdə keçirilən əsas sərgilər: • 1925 – "Sürrealist rəsm" (La Peinture Surrealiste) – Paris, Gallerie Pierre-də keçirilən ilk Surrealist sərgi. Masson, Man Ray, Klee, Miró və digərlərinin əsərləri nümayiş olunur. 1926, 26 mart – "Sürrealist Qalereya" (Galerie Surréaliste) sərgisi Man Ray-in əsərləri ilə açıldı.
Sürrealizm forma zənginliyi və geniş yanaşması ilə fərqlənərək kubizm və abstrakt incəsənət anlayışını asanlaşdırdı və onun metod və texnikası dünyanın bir çox yazıçı və rəssamlarının yaradıcılıqlarına təsir etdi.
Sürrealizm və ədəbiyyat
- Sürrealist ədəbiyyatının nümunələri:
1. Crevel – "Cənab Bıçaq, xanım Çəngəl" (Mr. Knife Miss Fork) (1931),
2. Aragon – Irene's Cunt (1927),
3. Breton Sur la route de San Romano (1948),
4. Peret – "Donuzlara ölüm" (Death to the Pigs) (1929)
5. Artaud' – Le Pese-Nerfs (1926).
Sürrealist filmlər
• Entr'acte – René Clair (1924)
• La Coquille et le clergyman -Germaine Dulac, ssenari- Antonin Artaud (1927)
• L'Étoile de mer – Man Ray (1928)
• Əndəlüs köpəyi – Luis Bunyuel və Salvador Dali (1929)
• L' Âge d'or – Luis Bunyuel və Salvador Dali (1930)
• Le Sang d'un po te – Jean Cocteau (1930)
Sürrealist musiqi
1920-ci illərdə bir çox incəsənət insanları kimi bəstəkarlar da Sürrealizmin təsirinə düşmüşdülər. Onlardan Bohuslav Martinů, André Souris və Edgard Varèse misal çəkmək olar. Fransız qrupu Les Six-in üzvü Germaine Tailleferre Surrealizmin təsiri ilə 1948 Ballet Paris-Magie də daxil olmaqla bir neçə əsər yazdı. Tailleferre həm də Claude Marci-nin şerlərinə gözəl pop musiqilər bəstələyirdi. Surrealizm özünü jazz və blyuz musiqilərinin improvizasiyasında da göstərirdi. 1976-ci ildə Dünya Sürrealist Sərgisində musiqiçi Honeyboy Edwards çıxış edirdi.
Kərkük mühafəzəsi
Kərkük mühafəzəsi (ərəbcə: محافظة كركوك) – İraqda inzibati-ərazi vahidi.
Coğrafiyası
Kərkük mühafəzəsi Ərbil, Səlahəddin və Süleymaniyyə mühafəzələri ilə həmsərhəddir. 1947-ci ildə 20,355 km² ərazisi olan Kərkük mühafəzəsi inzibati cəhətdən Çəmçəməl, Daquq, Kərkük və Kifri qəzalarına bölünürdü. 1962-ci ildə elin ərazi bölgüsünə dəyişiklik edildi və artıq o, Çəmçəməl, Həvicə, Kərkük, Kifri və Tuzxurmatu qəzalarından ibarət oldu. 1962-ci ildə yeni qəzaların yaradılmasına baxmayaraq mühafəzənin ümumi ərazisi dəyişikliyə məruz qalmamışdı. 1970-ci ildən başlayaraq Kərkük mühafəzəsindən bəzi qəzalar qoparılaraq qonşu mühafəzələrə birləşdirildi. 1975-ci ildə Kərkük elinin Çəmçəməl və Kalar qəzaları qoparılaraq Süleymaniyyə mühafəzəsinə, Kifri qəzası Diyala mühafəzəsinə, Tuzxurmatu qəzası isə Səlahəddin mühafəzəsinə birləşdirildi. 1976-cı ildə Kərkük mühafəzəsinin adı dəyişdirilərək Ət-Təmim adlandırıldı. 1997-ci ildə artıq Kərkük mühafəzəsinin ərazisi xeyli azalaraq 9,679 km²-ə qədər endi, hazırda mühafəzənin sahəsi 10,282 km² təşkil edir və inzibati mərkəzi Kərkük şəhəridir.
Vəziyyət tənliyi
Vəziyyət tənliyi - termodinamikanın makroskopik sistemlərini (temperatur, təzyiq, həcm, kimyəvi potensial və s.) bir-biri ilə əlaqələndirən tənlikdir.
Hüseyni sülaləsi
thumb
Hüseyni sülaləsi — 1705-1881-ci illərdə Tunisi idarə edən türk sülaləsi. Qurucusu Hüseyn bin Əli ət-Türkidir.
Artıkoğlu Hüseyn
Həyatı
1977-1980-ci illərdə Moskvada V.A.Kuçerenko adına İKMETİ-nin aspirantı olmuşdur. 1981-ci ildən texnika elmləri namizədidir. 1981-1984-cü illərdə Bakının layihə institutlarında çalışmışdır. 1984-cü ildən Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin "Dəmir-beton (indi İnşaat) konstruksiyaları" kafedrasının dosentidir.
1988-cu ildə xalq hərakatına qoşularaq Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin yaradıcılarından biridir. 1988-ci ildən "Birlik" cəmiyyətinin təsis qrupunun üzvü, 22 yanvar 1990-cı ildən "Birlik" partiyasının sədri olmuşdur.
1988-ci ildən layihə və tikinti biznes fəaliyyəti ilə məşğuldur. "Kooplayihə-AHB" və "Milli Dirçəliş" firmalarının təsisçisidir. Üç yüzdən çox layihənin konstruktor kimi müəllifidir.
Filadelfiya Seventi Siksers
Filadelfiya Seventi Siksers — NBA-də Şərq Konfransında, Atlantik qrupunda yer alan Filadelfiya, Kaliforniyanı təmsil edən basketbol klubu.
Neapolitan ağcaqayını
Təbii yayılması
Aralıq dənizindən Qafqaza və Şimali İrana qədər geniş ərazidə yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 5–10 m-ə, çətirinin еni 4–9 m-ə çatan, yarpağını tökən, assimmеtrik, еnli yumurtavari və ya şarşəkilli kiçik ağac və ya iri kоldur. Bitkinin zоğları əvvəlcə bоz-qоnur, sоnradan tünd-qоnur оlub, qabığı uzun yarıqlıdır. Yarpaqlar qarşılıqlı yеrləşib, parlaq tünd-yaşıl rəngli, uzunluğu 3-6 sm-dir. Aprеl-may aylarında yarpaqları açıldığı dövrdə çiçəkləyir. Çiçək qrupu sarı-yaşıl rəngli çətirdir. Mеyvələri bir-birnə paralеl yеrləşən qanadlara malikdir.
Ekologiyası
İsti, quru yamaclarda, sеyrək kоlluqlarda bitir. İşıq və istisеvən, sоyuğa və küləyə davamlı bitkidir. Yarımkölgəyə dözür.
Azərbaycanda yayılması
Abşеrоnda bağ və parklarda rast gəlinir.
İstifadəsi
Hündür boyuna görə şose ətrafı yolların yaşıllaş-dırılmasında istifadəsi məqsədyönlüdür.
Limonlu yovşan
Limonlu yovşan
Bindeşvar Pathak
Bindeşvar Pathak (बिंदेश्वर पाठक; ) — hind sosioloqu.
Limonlu yovşan
Təbii yayılması
Türkmənistanda,Azərbaycanda dağ yamaclarında bitir.
Bindeşvar Pathak
1970-ci ildə onun təşəbbüsü ilə Sulab Beynəlxalq Tualet Muzeyinin təməli qoyulmuşdur.
Limonlu yovşan
Botaniki təsviri
Limonlu yovşanın hündürlüyü 50-80 sm,diametri 50-60 sm olan mürəkkəbçiçəklilər (Compositae) fəsiləsindən olan çox budaqlanan yarımkoldur.Oduncaqlı çoxillik zoğlara malikdir.Yarpaqları 2-3 yerə lələkvari bölünmüşdür.Səbətləri oval-uzunsov,uzunsov süpürgədə yerləşir.Çiçəkləri ikicinslidir.Külək və həşəratların vasitəsilə çarpaz tozlanır.Çiçəkləməsi vegetasiyanın birinci ilində başlayır.Oktyabrda çiçəkləyir.Toxumları dekabrda yetişir,çox xırda,açıq-boz rənglidir.Toxumla və vegetativ üsulla çoxalır.Toxumların cücərdilməsi üçün optimal temperatur 10-12C olmalıdır.
Ekologiyası
Limonlu yovşan yüksək quraqlığa və qışa davamlılığı,torpağa tələbkar olmaması ilə fərqlənir.Onu digər kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün yararlı olmayan az məhsuldar torpaqlarda becərmək olar.Ancaq limonlu yovşanın əkilməsi üçün sahəni əvvəlcədən hazırlamaq lazımdır.
Azərbaycanda yayılması
Abşeronda,Balaxanıda təbii yayılmışdır.
İstifadəsi
Bitki xoş sitrus qoxuludur.Yovşandan likör istehsalında və qənnadı sənayesində alkoqolsuz içkilər hazırlanır.Yağı açıq-sarı,hərəkətlidir; onun əsas komponentləri sitral,linalol və geranioldur.Ətriyyat-kosmetika sənayesində və sitral geraniol və lianolun alınması üçün istifadə edilir.
Bicarabin (Astara, İran)
Bicarabin — İranın Gilan ostanının Astara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.