cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hüseyn Dadaşzadə
Hərbi xidmətləri
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olmuş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hüseyn Dadaşzadə ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Qışlaq-i Ülya (Germi)
Qışlaq-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 36 nəfər yaşayır (7 ailə).
NGC 2995
NGC 2995, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Yelkən bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qışlaq-i Qaraqaya (Germi)
Qışlaq-i Qaraqaya — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 42 nəfər yaşayır (10 ailə).
Artsruni
Artsruni ) — erməni mənşəli knyaz və çar ailəsi, Bizans imperator sülaləsi. Bəzi tədqiqatçılara görə, Bizans imperatoru V Lev (Levon Artsruni) bu sülalədən idi.  Artsruni Yervandilər sülaləsinin bir qoludur.
Sülalənin əhəmiyyətli təsiri var idi. IV əsrdən, ardınca VII əsrin sonundan 1021-ci ilə qədər Vaspurakanın hakim sülaləsi kimi tanınır.
Alla Ter-Sarkisyantsın fikrincə, sülalənin adının yaranma yolu onun Urartu mənşəli olmasına dəlalət edir.
Həbib Rzayev
Rzayev Həbib Allahverdioğlu — Naxçıvan MSSR-in Baş prokuroru, ədliyyə general-mayoru.
Həyatı
Həbib Rzayev 26 dekabr 1923-cü il tarixində Nehrəm kəndində anadan olmuşdur. 1942-ci ildə Orconikidze (indiki Vladiqafqaz) Səhra komandirləri kursunu, 1944-cü ildə Naxçıvan Müəllimlər İnstitutunu, 1947-ci ildə Bakı hüquq məktəbini, 1954-cü ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsini bitirmişdir. İkinci Dünya müharibəsinin iştirakçısıdır.
Həbib Rzayev 12 avqust 1997-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Fəaliyyəti
Həbib Rzayev 1961-1969-cu illərdə Noraşen rayonu prokuroru, 1970-1975-ci illərdə Kürdəmir rayon prokuroru, 1975-1980-ci illərdə Naxçıvan MSSR Baş prokuroru vəzifələrində çalışmışdır.
Mükafatları
Vətən müharibəsi ordeni və medallarla, SSRİ-nin əlaçı hüquqşünası döş nişanı ilə təltif olunmuşdur.
Qışlaq-i Qarasaqqal (Germi)
Qışlaq-i Qarasaqqal — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 25 nəfər yaşayır (6 ailə).
Cahan Məmmədzadə
Həyatı
Cahan Məmmədzadə 1994-cü il avqustun 24-də İsmayıllı rayonunun Təzəkənd kəndində anadan olub. Nişanlı idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Cahan Məmmədzadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Cahan Məmmədzadə noyabrın 7-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cahan Məmmədzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cahan Məmmədzadə ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını və xidməti vəzifələrini yerinə yetirən zaman fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 30.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cahan Məmmədzadə ölümündən sonra "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
İvar Smilqa
Fəaliyyəti
1907-ci ildən Rusiya Sosial Demokrat Fəhlə (bolşeviklər) Partiyasının üzvü olub. Fevral inqilabından (1917) sonra Rusiya SosialDemokrat Fəhlə (bolşeviklər) Partiyası Kronştadt komitəsinin tərkibinə daxil olmuş, Finlandiya vilayət ordu, donanma və fəhlə icraiyyə komitəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir. Oktyabr inqilabından (1917) sonra Rusiya Sovet FederativSosialist Respublikası Xalq Komissarları Sovetinin (RSFSR XKS) Finlandiyada müvəkkili, respublika hərbi-inqilab Şurasının üzvü, Ali Xalq Təsərrüfatı şurası sədrinin müavini olmuşdur.
Bakının işğalı
Qafqaz cəbhəsinin rəhbərlərindən biri kimi Bakının işğalı planının hazırlanması və həyata keçirilməsində iştirak etmişdir. 1920 il 16 yanvar- 21 may və 1921 il 26 yanvar - 26 mayda Qafqaz cəbhəsi hərbi-inqilab şurasının üzvü, həmin cəbhəyə daxil olan 11-ci Qırmızı ordunun Bakını işğalı zamanı Qafqaz cəbhəsinin müvəqqəti komandanı (1920, 24 aprel - 15 may) olmuşdur. RSFSR XKS-nın sədri V. Leninin Bakını işğal etmək haqqındakı 1920 il 17 mart tarixli şifrəli teleqramı Smilqa və Q.K.Orconikidzeyə ünvanlanmışdı. Teleqramda deyilirdi: ''Bakını almaq bizdə olduqca və olduqca zəruridir. Bütün səyinizi buna verin, həm də bəyanatlarda son dərəcə diplomat olmaq və möhkəm yerli Sovet hakimiyyəti hazırlandığını tamamilə yəqin etmək lazımdır. Gürcüstan haqqında da eynilə belə hərəkət etməli, həm də Gürcüstana daha ehtiyatlı yanaşmağı məsləhət görürəm. Qüvvələr yeridilməsi haqqında Baş komandanla şərtləşin.'' Həmin teleqramın Leninin əlyazması ilə birlikdə arxivdən aşkar edilmiş surətində Orconikidze bu sözləri yazmışdır: ''Teleqram Bakıya hücum hazırlanması dövrünə aiddir. Əməliyyat hazırlanmışdı və Levandovskinin başçılığı ilə aprelin 25-26-da Azərbaycan sərhədini keçdik, 28-də isə Bakıda olduq.''
Partiyadan xarici və güllələnməsi
Smilqa 1920-1921 illərdə həmkarlar ittifaqı diskussiyası zamanı L.D.Trotski platformasının tərəfdarı olmuşdur. Ümumittifaq Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının 15-ci qurultayında (1927), trotskiçi müxalifətin fəal xadimi kimi partiyadan çıxanılmışdır. 1930-cu ildə partiyaya bərpa edilmiş, lakin partiyanın siyasi xəttinə qarşı fəaliyyətini davam etdirdiyinə görə yenidən xaric olunmuşdur. 1935-ci ildə Kirovun sui-qəsd nəticəsində öldürülməsindən sonra həbs edilmiş, 1938-ci ildə, Böyük təmizləmə zamanı güllələnmişdir. 1987-ci ildə bəraət almışdır.
Gizel (kənd)
Gizel (Oset. Джызæл) kəndi Şimali Osetiyanın Priqorodnı rayonunda yerləşir. Eyni adlı kəndin inzibati mərkəzidir. Kənddə Respublika sanatoriya internat məktəbi var və eyni adlı hərbi aerodrom fəaliyyət göstərir.
Coğrafiya
Kənd Vladiqafqazdan 8 km qərbdə, Gizeldon (qərbdə) və Qara (şərqdə) çayları arasında yerləşir. Kəndin şimal-qərb kənarında Koban və Karmadon dərələrinə gedən yol başlayır.
Tarix
Kənd 1867-ci ildə qurulmuşdur, digər mənbələrə görə kənd 1858-ci ildə qurulmuşdur. Kəndin yerləşdiyi yerdə 1858-ci ilə qədər Taqaurski soyadları olan aullar Mamsurov, Kanukov, Kunduxov və Dzantiev var idi.
1825-1830-cu illərdə taqaur aldarları olan bir neçə ailə dağlardan çayətrafına doğru hərəkət etdi və Gizeldon çayı boyunca hər ailə ayrı-ayrılıqda özləri üçün müvəqqəti binalar tikdi. Taqaur aldarlarının bu yerlərə köçürülməsindən iki-üç il sonra, hökumətin əmri ilə digər dərələrdən olan digər osetinlər köçməyə başladılar və bir neçə il ərzində beş kənd qurdular və onlara həmin aldarların adları verildi. 1858-ci ildə hökumətin göstərişi ilə bütün bu kəndlər Gizel adlı bir kənddə birləşdirildi.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali siyahıyaalmasına görə kəndin milli tərkibini 96,8 % osetinlər, 1,5 % ruslar və 1,7 % digərləri təşkil edir.
Ting (nəşriyyat)
Ting — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, 10-dan çox rəngarəng və tərbiyəvi uşaq kitablarının müəllifi Çinarə Köçərlinin təsis etdiyi nəşriyyat. “Sağlam ting, saf meyvədir” devizi ilə fəaliyyətə başlayıb.
2021-ci ildə Ting nəşriyyatı VII Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgisi, Sumqayıt Kitab Sərgisi, Gəncə Kitab Sərgisi, Milli Kitab və b. sərgilərdə iştirak etmişdir.
Haqqında
2021-ci ildə Türkiyənin tanınmış uşaq yazarı Ufuk Tufanla birlikdə çox önəmli bir layihəyə imza atıb. Belə ki, Kitabi-Dədə Qorqud hekayələrindən ilham alaraq Ufuk Tufanın qələmə aldığı və 5 fərqli dəyərə yer verdiyi “Bamsı Beyrək Divlər Ölkəsində”, “Banu Çiçək Pərilər Diyarında” adlı, nəfis tərtibatlı, 8 yaşdan yuxarı uşaqlara xitab edən hekayələrdən ibarət, müxtəlif rəsmlərdən ibarət, qədim türk kəlimələrinin açıqlamasından və kitabın sonunda dəyərləndirmə testlərindən ibarət 112 səhifəlik kitab işıq üzü görüb. Kitablarda “Dədə Qorqud” dastanının önəmli qəhrəmanlarının səyahəti, başlarına gələn müxtəlif hadisələr uşaqların həyəcan və maraqla kitabı oxumasına səbəb olsa da, daha çox onlara müsbət mənəvi keyfiyyətləri aşılayır, türk millətinin qəhrəman və qorxmazlığını anladır. Belə ki, qəhrəmanların simasında vətən sevgisi, sülhsevərlik, vətənpərvərlik, sirindillik, sadəlik kimi xüsusiyyətlər öyrədilir. Mərhəmətli, nikbin, ədalətli, fədakar olmağa çağırır. Heyvanları sevməyin, təbiəti qorumağın mühümlüyü vurğulanır.
Bununla yanaşı “Məktəbə hazırsanmı?”, Gülarə Rüstəmovanın “Oduvançiki”, Diana Quşanovanın kitablarını da nəşriyyatda nəşr etdirilmişdir. Lalə İsmayılovanın “Autizm ev şəraitində təlim" adlı kitabı dəstək olaraq nəşr edilmişdir. Autizm sindromlu uşaqların işrtirakı ilə “Mən hamıdan yaraşıqlıyam” layihəsinin həyata keçirilməsinə dəstək olunmuşudur.
2021-ci ildə www.ting.az saytı istifadəyə verilmişdir.
20 dekabr 2021- ci ildə Bakıda Əl Oyunları və İdman Sarayında – www.ting.az saytının geniş təqdimatı keçirilmişdir.
Sərgilər
Nəşriyyat:
6-10 oktyabr 2021-ci ildə Baku Ekspo Mərkəzdə Beynəlxalq Kitab Sərgisində iştirak edib.
44 gün Qarabğda kitabının təqdimatını edib.
30 oktyabr 2021-ci ildə I Sumqayıt kitab sərgisi. "44 gün Qarabağda" kitabının təqdimatı olub.
3 noyabr 2021-ci ildə Sumqayıt Mərkəzi Kitabxanasının təşkil etdiyi Heydər Əliyev Mərkəzində “Gəlin tanış olaq” adlı exprom tədbir.
26 noyabr 2021-ci il Gəncə kitab sərgisi: "44 gün Qarabağda" kıtabının təqdimatı.
27 noyabr 2021-ci il Gəncə kitab sərgisi: "Peyğəmbərlər" kitabının təqdimatı.
17 dekabr 2021 "Marya işıltısı" kıtabına çəkilmiş cizgi filminin təqdimatı.
3 aprel 2021-ci il Uşaq kitab festivalı “Ramazan gündəliyim” kitabının təqdimatı.
6 aprel 2022-ci ildə Sumqayıt Mərkəzi kitabxanasının təşkil etdiyi 25 saylı uşaq bağçasında “Marya ışıltısı” adlı cizgi filminin təqdimatı.
BƏƏ–Ermənistan münasibətləri
BƏƏ—Ermənistan münasibətləri — BƏƏ və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Ermənistanın səfirliyi Əbu-Dabidə, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin səfirliyi isə İrəvanda yerləşir.
Müzəffər Səfərov
Müzəffər Allahverdi oğlu Səfərov — Azərbaycan aktyoru, Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrının solisti.
BƏƏ–Ermənistan münasibətləri
Qarabağ münaqişəsi və əlaqələrin qurulması
Ermənistan 1991-ci ildə müstəqillik qazandıqda, Dağlıq Qarabağdakı qanlı müharibəyə qatılır. Bu səbəbdən o dövrdə Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Azərbaycanın mövqeyini dəstəkləyərək, iki ölkə arasında rəsmi münasibətlər qurmur. Bunu 2018-ci ildə Azərbaycan hökuməti ilə danışıqlar ramanı BƏƏ-nin Qarabağın Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olduğu bəyan etməsi təsdiqləyir. Buna baxmayaraq Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Ermənistan hələ də rəsmi diplomatik münasibətlər qurulur.
Müzəffər Səfərov
Həyat və yaradıcılığı
Müzəffər Allahverdi oğlu Səfərov 1932-ci il mayın 4-də Babək rayonunun Şıxmahmud kəndində anadan olub. Gözəl səsi və xanəndəlik istedadı səhnə həyatında özünü göstərən cəhətlərdən olub. Müxtəlif dram dərnəklərində fəaliyyət göstərən Müzəffər Səfərov qüdrətli sənətkar İbrahim Həmzəyevin tövsiyəsi ilə Cəlil Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrına gəlib. H. Cavidin "Şeyx Sənan", Ü. Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm", S. Vurğunun "Vaqif", S.S. Axundovun "Laçın yuvası", S. Rüstəmin "Qaçaq Nəbi", K. Ağayevanın "Məhsəti", H. Razinin "Odlu diyar" tamaşalarında yaratdığı Kor Ərəb, Zeyd, Kərəm, Xanəndə, Səlim bəy, Qəhrəman, Aşıq Əli kimi obrazlar onun aktyor məharətini aşkara çıxarıb. Müzəffər Səfərov "Rolun böyük-kiçiyi yoxdur, aktyorun böyük-kiçiyi var " ifadəsini teatr həyatında doğruldan sənətkar olub. Tanınmış xanəndə Yaşar Səfərovun əmisidir. 1974-cü ildə o, "Naxçıvan MSSR əməkdar artisti" fəxri adına və 2009-cu ildə Prezident təqaüdünə layiq görülüb. Azərbaycanın müxtəlif rayonları, Gürcüstan, Dağıstan Respublikaları, o cümlədən Türkiyədə müxtəlif tamaşalarla qastrol səfərlərinində olub. 2016-cı il iyul ayının 17-də vəfat edib.
BƏƏ–Ermənistan münasibətləri
Türkiyəyə qarşı ittifaq
Son illərdə Rəcəb Tayyib Ərdoğanın başlatdığı Türkiyə nüfuzunun yüksəlməsi meyilləri səbəbindən BƏƏ və Ermənistan arasındakı münasibətlər xeyli yaxşılaşır. Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Türkiyə ambisiyalarına düşməndir. İki ölkə Suriya, Sudan və Liviya üzərindəki nüfuz uğrunda mübarizə aparırlar. Qondarma Erməni Soyqırımı məsləsi səbəbindən isə Ermənistanın Türkiyə ilə münasibətləri yaxşı deyil. 2020-ci ildə Dağlıq Qarabağda silahlı qarşıdurma başlayanda, Səudiyyə Ərəbistanı Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə birlikdə, gizli şəkildə Azərbaycana qarşı mübarizədə Ermənistanı dəstəkləməsi iddia olunur.
Bundan əvvəl isə Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin liderləri Şeyx Xəlifə bin Zayed Əl Nahyan 21 sentyabr 2020-ci il tarixində Ermənistanı Müstəqillik Günü münasibətilə təbrik etmişdir.
Qondarma Erməni soyqırımı
Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri ilə Türkiyə arasındakı artan gərginlik, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərini də Ermənistanla daha yaxın əlaqələr qurmağa sövq edir. Nəticədə 2019-cu ilin aprelində Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Qondarma Erməni Soyqırımını tədricən tanımağa başlayacağı barədə rəsmi bir açıqlama verir. Abu Dabi Əmirliyi 2019-cu ilin aprelində soyqırımı tanıyan ilk əmirlik olur.
İqtisadi və hərbi əməkdaşlıq
Artan Ermənistan-BƏƏ münasibətlərinin nəticələrinə gəldikdə, iqtisadi və hərbi əməkdaşlıqda artım var.
2020-ci ilin fevral ayında Ermənistanın Yüksək Texnologiyalar Sənayesi Naziri Hakob Arşakyan Abu Dabidəki UMEX və SimTEX 2020 sərgilərində bir nümayəndə heyətinə rəhbərlik edir. BƏƏ-nin Müdafiə Naziri Məhəmməd Əhməd Əl-Bovardi Arşakyanla görüşür. Bu görüşdə hər iki ölkənin hərbi sənayesi və müdafiə sektorunda əməkdaşlığın gücləndirilməsini müzakirə edilir.
Bundan əlavə BƏƏ-nin Əl-Ərəbiya telekanalı Ermənistan Prezidenti Armen Sarkisyanın xüsusi bir nitqini yayımlayır. Çıxışında Ermənistan Prezidenti beynəlxalq ictimaiyyəti Türkiyə və Azərbaycanın münaqişəyə ortaq müdaxiləsinin qarşısını almağa çağırışlar edir.
Barbaros Şansal
Barbaros Şansal (d. 10 iyul 1957, Ankara), Türk moda dizayneri.
Bütlər kitabı
Bütlər kitabı Ərəb alimi Hişam ibn əl-Kalbi (737-819) tərəfindən yazılmış "Bütlər" kitabı ( Kitab al-Əznəm ), İslam əvvəli ərəb dinini, tanrılarını və ibadətlərini təsvir edir. Mətn İslam əvvəli ərəb dininin tənqidini edir və ərəblərin Kəbənin qurulmasından bəri olduqları vəziyyəti dini sui-istifadə məsələsinə aydınlıq gətirir. Kitab, "İslam əvvəli ərəblərin bütpərəstliyi" ilə şirkin ( çoxtanrılığın ) müəyyənləşdirilməsində təsirli oldu.
Qara pantera (Marvel Comics)
Qara pantera ABŞ komikslərində peyda olmuş ilk Afrika əsilli personajdır. O, Şahin (1969), Lük Keyc (1972), Bleyd (1972) və Con Stüart (1971) personajlarından da öncə yaradılmışdır. Bir komiksdə Qara pantera kostyumu Nyu-York polisi Kasper Kolun əlinə düşür və Kasper Kol Ağ pələng adı ilə Qara panteranın müttəfiqi olur. Qara pantera bir müddətliyinə onun bacısı Şuriyə də verilmişdi.
Qara pantera bir çox film, televiziya verilişi və video oyunda peyda olmuşdur. Personaj Marvel Kinematoqrafiya Kainatında "Birinci qisasçı: Qarşıdurma", "Qara pantera" və "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" filmlərində yer almış və Çedvik Bouzman tərəfindən canlandırılmışdır. 2011-ci ildə Qara pantera IGN-ın "Ən yaxşı 100 komiks qəhrəmanı" siyahısında 51-ci yerdə göstərilmişdir.
Kültigin abidəsi
thumb|Orxon yazılarının Kültigin abidələri
Kül Tiğin kitabələri —Monqolustanda Orxon Yenisey Muzeyində ziyarətçilərə sərgilənməktədir.
Kül Tigin abidəsi Kül Tiginin qardaşı və Göktürklərin xaqanı Bilgə Xaqan tərəfindən  732 ci ildə qardaşı adına, qardaşının xidmətlərindən dolayı ona duyduğu minnəti göstərmək məqsədiylə  tikilmişdir. Bu kitabədə Bilgə Xaqan danışır.
Türkologların Orhun abidələri olarak adlandırdıqları yazıtlardan biri olan Kültigin kitabəsi Türk dilinin ən köhnə  nümunələrindəndir. Monqolıstanda köhnə Moğol başşəhəri Qaraqorumun 32 km. güneyində, köhnə Uyğur paytaxtı  Karabalasagunun 28 km güneyindədir. Boz bir qranit qaya üzərində duran dörd üzlü bir yazıttır. Üç üzü (Kök) türkcə mətinden; bir üzü (qərb üzü) isə Çincə mətinden ibarətdir.
18 iyul 1889-da rus etnoqraf Nikolay Yadrintsev tərəfindən tapılmış ve Danimarkalı filoloq  Vilhelm Thomsen tərəfindən Danimarka Krallıq Akademiyasının Kopenhagendəki  15 dekabr 1893-cü ildə ilk dəfə oxunmuşdur.
İki hissədən ibarətdir: birinci hissə 13, ikinci hissə 53 sətirdən ibarət olmaqla, Kültigin abidəsi ümumilikdə 66 sətirdən ibarətdir.
Kitabələr
Qədim Türk xalqlarının ən dəyərli maddi mənbə nümunələrindən biri kitabələrdir. Kitabələr bütün Türk xalqlarının yayıldığı coğrafiyada tapılmaqda, araşdırılıb tədqiq edilməkdədir.
Kitabələrin Dili
Yazıtın qərb üzündə şəxsən Çin imperatoru Xuan Zong tərəfindən yazılmış Çincə bir yazı ilə Köktürkcə bir sətir bulunmaqtadır. Güney, Quzey ve Şimal yönlərindəki mətinlər Göktürkcədir. Abidənin şimal-şərq, cənub-şərq, cənub-qərb üzlərində də Göytürk hərfli Türkcə kiçik yazılar vardır.
Kitabələrin tikilişi
27 Fevral 731-de ölən Şahzadə Kül Tigin üçün 1 Noyabr 731-də yuğ (dəfn) mərasimi təşkil edilmişdir. Çinlilər başda olmaq üzərə bütün qonşularından yoğ (cənazə) mərasiminə qatılmışdı. Çin imperatoru Xuan Zong, törənə qatılması üçün elçilər göndərdiyi kimi bir xatirə düezəldilməsini, Kül Tigininuğurlarının üzərinə rəsm edilməsi üçün altı usta göndərmişdi. Ayrıca Kül Tiginin ölümündən görə üzüntüsünü dilə gətirən bir yazı yazmış, abidənin bir üzünə öz ifadəsinin yazılmasını istəmişdi. Abidə təxminən 21 avqust 732 tarixində tikilmiştir.
Bilgə Xaqan da eyni yazıtının digər üzlərine runik hərfli Köktürkcə mətni yazdırmıştır. Yazıçısı isə Bilgə Xaqan və Kül Tiginin bacısıoğlu olan Yolluğ Tigin'dir.
Kitabələrdəki mətnlərin quruluşu
Çincə mətin, Bilgə Xaqanın qardaşı Kül Tiginin ölümündən sonra 732 ci ildə Tang İmperatoru Xuan Zong tərəfindən yazdırılmışdır. Göktürk Dövləti üzvlərinə, xüsusilə də aristokratik hissəsinə  xitab edir. Bu mətində ümumi xətləriylə Çin-Türk əlaqələrindən Çin imperatorları ilə Türk xaqanları arasındakı yaxın dostluqtan, Türk kaqanlarının uğurlarından, sayqın şəxsiyyətliliyindən və Kül Tiginin vəfatından bəhs edilməktədir.
Türkcə mətin də Göktürk dövləti üzvlərinə, xüsusilə də rəhbər şəxslərinə xitap edir. Bu yazıtda danışan Bilgə Xaqandır. Türklər və Tang Xaqanlığı arasındaki əlaqəyə dair Çincə mətindəki elmli şərhdən fərqli olaraq yazıtdakı Türkcə mətinlərdə Tang Xanədanlığının Türklərinin tarixdə və gerçəktə əsas düşman olduqları dilə gətirilmişdir. Xüsusilə Köktürk Dövlətinin geriləməsinin səbəbi olaraq Tang Xanədanlığı göstərilir. I Göktürk Dövlətinin yıxıldığı zamanlardaki acı xatirələri dilə gətirərək Türklər, Tang Xanədanlığı'na yaxınlaşması xüsusunda sərt bir dillə xəbərdar edlir.. Bilgə Xaqan ayrıca qardaşının ölümündən dərinden təsirləndiyini, onu xaqanlara yaraşan bir mərasimlə dəfn etdiyini, Çindən ustalar gətirib fövqalədə gözəllikdə bir məzar və yazıt tiktirdiyini bildirir.
Abidənin şimal-şərq, cənub-şərq, cənub-qərb üzlərindəki mətinlərdə Kül Tiginin ölümünə, yuğ törəninə, anıt məzarının və yazıtının tamamlanmasına aid qeydlər ilə Göytürk hərfli üzlərin yazıçısı olan Yollug Tiginin yazıtın yazılış müddəti ilə ilgili ifadələri yer alır.
Kitabələrin tapılması və çözülməsi
Rus Coğrafya Cəmiyəti adına Monqolıstanda araştırmalar aparmağa göndərilən Nikolay Mihayloviç Yadrintsev tərəfindən 18 İyul 1889’da Orxun vadisində Bilge Xağan yazıtı ilə birlikdə tapılımışdır. 1890-cı ildə bölgəyə Rusiya və Finlandiyadan gələn iki ayrı heyət abidələrin  qəlibini alıb fotolarını çəkmişdir. Abidənin oxunması üçün  iki qoldan davam edən çalışmalar, Danimarkalı filoloq Vilhelm Thomsenin 15 Aralıq 1893-də Danimarka Krallıq Akademiyası  düzəltdiyi  bəyanatla nəticələndi.
Miqyası
Kül Tigin  kitabələri mərmərdən düzəlmiş dörd yönlü bir daşdan ibarəttir. Bu daşın boyu 3.75 metrdir. Üzərindəki yazıların boyu isə 2.75 metr, doğu və batı üzləri altta 1.32 metr, üstdə 1.22 metrdir. Quzey üzü 46 cm, cənub üzü isə 31 cmdir.
Xarici keçidlər
Kül Tigin Yazıtı Çevirisi (Oxuma Mətni)
[https://www.turkcebilgi.com/k%C3%BCl_tigin_yaz%C4%B1t%C4%B1 Kül Tigin Yazıtı  nedir? ]
Dor (mifologiya)
Dor — qədim yunan mifologiyasında personaj. O, ya Ellin və Orseidin, ya Ksuf və Kreusanın, ya da Egimiyanın oğlu olmuşdur.
Əfsanəyə görə, Dor Peloponnes ilə üzbəüz yerləşən torpağı fəth etmiş və onun sakinlərinə dorilər adını vermişdir. O, Tektamın atasıdır. Dor həmçinin, Plevronun həyat yoldaşı Ksantippin atasıdır. Herodotun fikrincə, onun tabeliyində olan dorilər Histieotidada yaşayırdılar.
Daniell Rouz Rassell
Daniell Rouz Rassell — Amerikalı aktrisadır. O, The CW fövqəltəbii dram serialı İlk doğulmuşlar-ın son beşinci mövsümündə və onun spinoffu Miras-da oynadığı Houp Mayklson rolu ilə tanınır. 16, 2022. O, həmçinin Məzar daşları arasında gəzinti (2014), Aloha (2015), Pandemik (2016) və Möcüzə (2017) kimi filmlərdə köməkçi rolları ifa edib.
Həyatı
Rassell Nyu Cersi ştatının Pequannock Township şəhərində anadan olub və Uest Milford şəhərində böyüyüb. O keçmiş rəqqasə Rozmari Rado və keçmiş müğənni Rikki Rasselin qızıdır. O regional teatra getmədən və Nyu-Cersi ştatının Pequannock şəhərindəki Müqəddəs Ruh Məktəbində bir neçə məktəb tamaşasında çıxış etməzdən əvvəl ilk olaraq gəncliyində modelliklə məşğul oldu və reklamlara çəkildi. 2018-ci ildəki m əlumata əsasən orta məktəbi onlayn vasitəsilə bitirəcək.
Karyerası
Rasselin ilk rolu Məzar daşları arasında gəzinti (2014) filmində olmuşdur və rus narkotik satıcısının 14 yaşlı qızı rolunu oynamışdı. Növbəti il isə Aloha (2015) filmində Bredli Kuperin obrazının qızı rolunu oynadı. 2016-cı ildə Russell The Last Tycoon adlı qısa müddətli teleserialın altı seriyasına çəkildi. Rassell 2017-ci ildə çəkilmiş Möcüzə filmində köməkçi rol oynamışdır.
UNEC Beynəlxalq İqtisadiyyat Məktəbi
UNEC Beynəlxalq İqtisadiyyat Məktəbi — Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) strukturuna daxil olan iqtisadiyyat məktəbi.
Elmi fəaliyyət
Mərkəzdə təhsilin bakalavr və magistr pillələrində Dünya iqtisadiyyatı, Maliyyə və Mühasibat uçotu və audit, İqtisadiyyat, Biznesin idarə edilməsi ixtisasları üzrə tədris aparılır.
Kampus
Beynəlxalq İqtisadiyyat Məktəbi Bakı şəhərinin "İçərişəhər" adlanan hissəsində yerləşir. Fakültə UNEC-in əsas korpusunda yerləşir.
Fakültə üzrə ixtisaslar
– Maliyyə
– Mühasibat uçotu və audit
– Dünya iqtisadiyyatı
– İqtisadiyyat
– Biznesin idarə edilməsi
Maməhdil (Qoşaçay)
Maməhdil - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 3,273 nəfər yaşayır (731 ailə).
Naxçıvan Ali Məclisinin VI çağırış deputatları
Naxçıvan Ali Məclisinin VI çağırışı — 9 fevral 2020-ci il tarixində baş tutan Naxçıvan Ali Məclisinə seçkilər əsasında formalaşdırılmış parlament.
Ali Məclisin 45 deputatından 42-si Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü, 3-ü isə bitərəf idi. 20 iyun 2020-ci il tarixində Hüseyn Həşimlinin və 18 noyabr 2022-ci il tarixində Nazim Bababəylinin vəfat etməsiylə deputatların siyasi partiya mənsubiyyətləri üzrə dağılma belə olmuşdur: 41 nəfər Yeni Azərbaycan Partiyası üzvü və 2 nəfər bitərəf.
Ali Məclisin 45 deputatından 10-u qadın, 35-i isə kişidir. 20 iyun 2020-ci il tarixində Hüseyn Həşimlinin və 18 noyabr 2022-ci il tarixində Nazim Bababəylinin vəfat etməsiylə deputatların cinsiyyət üzrə dağılış sayı belə olmuşdur: 33 nəfər kişi və 10 nəfər qadın.
2020-ci ilin fevralın 24-də Ali Məclisin VI çağırışının birinci sessiyası baş tutmuşdur. Sesiyada VI çağırış Ali Məclisin sədri Yeni Azərbaycan Partiyası Naxçıvan Muxtar Respublika Təşkilatının sədri Vasif Talıbov, sədrin birinci müavini isə Yeni Azərbaycan Partiyası üzvü Azər Zeynalov seçilmişdir.
Naxçıvan Ali Məclisinin 21 dekabr 2022-ci il tarixində keçirilmiş təcili qapalı iclasında Ali Məclisin sədr müavini Azər Zeynalov Vasif Talıbovun səhhəti ilə əlaqədər Ali Məclisin sədri vəzifəsindən istefa verdiyini, lakin deputat kimi fəaliyyətinə davam edəcəyini açıqlamışdır. Yeni sədr seçilənədək sədr vəzifəsi müvəqqətən sədrin birinci müavini Azər Zeynalova həvalə edilmişdir.
Naxçıvan Ali Məclisinin 16 may 2023-cü il tarixində keçirilmiş iclasında Anar İbrahimov Ali Məclisin sədr müavini vəzifəsinə seçilmişdir.
Ali Məclisin VI çağırışının ən yaşlı üzvü 1947-ci il təvəllüdlü Fərəc Fərəcov və Telman İbadov, ən gənc üzvü isə 1990-cı il təvəllüdlü Günel Vəliyeva olmuşdur.
Adil Qazıyev
Adil Qazıyev (tam adı: Adil Yusif oğlu Qazıyev; ) — Azərbaycan-sovet alimi, rəssamı, sənətşünası, redaktoru, tərcüməçi, Azərbaycan dekorativ tətbiqi və təsviri sənəti ilə əlaqədar olan kitab, eyni zamanda məqalələrin müəllifi, texniki elmlər namizədi (1938), elmlər doktoru (1958).
1932–1941-ci illərdə A. Qazıyev Moskva Dövlət Tekstil Universitetinin sənətşünaslıq fakültəsində, 1941–1945-ci illərdə isə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında dərs demişdir. 1938-ci ildə Adil Qazıyev texniki elmlər namizədi elmi dərəcəsini, 1958-ci ildən isə sənətşünaslıq üzrə elmlər doktoru fəxri adını almışdır.
A. Qazıyev 1928–1930-cu illərdə Azərbaycan Gənc Rəssamlar İttifaqının, 1930-cu ildən isə AzİTSİC – Azərbaycan İnqilabi Təsviri Sənət İşçiləri İttifaqının üzvü olmuşdur. Adil Qazıyev 31 dekabr 1972-ci ildə 66 yaşında vəfat etmişdir.
Həyatı
Adil Qazıyev 24 mart 1906-cı ildə Naxçıvanda Yusif Qazıyevin ailəsində dünyaya gəlmişdir. O, Naxçıvan teatrında rəssam Bəhruz Kəngərli ilə birgə oxumuşdur. Adil Qazıyev 1925-ci ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında təhsilini tamamlayıb, 1927–1931-ci illərdə Moskva Dövlət Tekstil Universitetində Sergey Gerasimov və Aleksandr Kuprinin sinfində ali təhsil almışdır. 1936-cı ildə Adil Qazıyev bu universitetin aspiranturasını bitirmiş, təhsilini tamamladıqdan sonra isə Azərbaycana qayıtmışdır. Alim Bakıda yaşayırdı.
A. Qazıyev 1928–1930-cu illərdə Azərbaycan Gənc Rəssamlar İttifaqının, 1930-cu ildən isə AzİTSİC Azərbaycan İnqilabi Təsviri Sənət İşçiləri İttifaqının üzvü olmuşdur. Rəssam-sənətşünas Adil Qazıyev "İki dəmirçi" (19281930, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi), rəssam Bəhruz Kəngərlinin portretləri (1931) və "Yazıçı Mirzə Fətəli Axundov" (1939, Nizami Gəncəvi adına Milli Azərbaycan Ədəbiyyatı Muzeyi), "Naxçıvan mənzərələri" (pastel seriyası, 1938, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi) kimi əsərlərin, eyni zamanda "Azərbaycan SSR. 10 il" (tempera, 1930) xalçasının eskiz rəssamıdır.
Adil Qazıyev həmçinin Azərbaycan dekorativ tətbiqi və təsviri sənəti ilə əlaqədar olan kitab, eyni zamanda məqalələrin müəllifidir. 1932–1941-ci illərdə A. Qazıyev Moskva Dövlət Tekstil Universitetinin sənətşünaslıq fakültəsində, 1941–1945-ci illərdə isə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında dərs demişdir. 1938-ci ildə Adil Qazıyev texniki elmlər namizədi elmi dərəcəsini, 1958-ci ildən isə sənətşünaslıq üzrə elmlər doktoru fəxri adını almışdır.
Adil Qazıyev 31 dekabr 1972-ci ildə 66 yaşında vəfat etmişdir.
NGC 5993
NGC 5993, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Çox gözəl hərəkətlər bunlar (televeriliş, 2008)
Çox gözəl hərəkətlər bunlar — 2008-ci il mayın 28-i Kanal D-də yayımlanmağa başlayan əyləncə televerilişidir. Yılmaz Ərdoğanın rəhbərliyi altında BKM Mutfak aktyorlarının səhnə aldığı verilişdə, əvvəllər izləyicilərdə xal verərək oyunlarda aktiv olmuş, lakin daha sonra bu səhnədən götürülmüş ancaq sketçlər verilmişdir. Yılmaz Ərdoğanın qardaşı Dəniz Ərdoğan, məşhur melodiya olan Kamptoun Reyses adlı Amerikan xalq musiqisinə söz yazmaq surəti ilə, verilişin giriş musiqisini hazırlamışdır. Həmçinində komandanın Çox filim hərəkətlər bunlar adlı tammetrajlı kinoteatr filmidə vardır. 4 sezondan ibarət olan televeriliş 2011-ci il iyunun 26-sı 89-cu seriyasında final edərək çəkimləri dayandırmışdır.
Formatı
200px|thumb|[[Yılmaz Ərdoğan səhnədə ikən.]] Aktyorlar mövzusunu tamamilə özləri yazdıqları sketçləri oynamağa başlayır, və hər oyunun sonunda verilişin aparıcısı olan Yılmaz Ərdoğan izləyicilərin arasından çıxar və aktyorların performanslarının qiymətləndirilməsini istəyər. İzləyicilər qiymətləndirərkən ÇGH (Çox Gözəl Hərəkət), GH (Gözəl Hərəkət) kimi qiymətləndirmələrdən istifadə edirlər. Ən yüksək qiymətləndirmə ÇÇGH (Çox Çox Gözəl Hərəkət), ən aşağı qiymətləndirmə isə Yəniidir (türk. Yanii). ÇÇGH ilk dəfə 6-cı seriyada Əmanət Bomba adlı sketçdə verilmişdir.
Menəmən
Menəmən — İzmir ilinin ilçəsi. İzmirin şimalında yer alır. İl mərkəzinə uzaqlığı 37 km-dir. İlçənin şimalında Əliağa və Foça, cənubunda Çiğli, Qarşıyaxa və Bornova ilçələri, şərqində Manisa ili, qərbində İzmir körfəzi yerləşir. İlçənin sahəsi 573 km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 179,881 nəfərdir.
Mika Todoroviç
Mika Todoroviç (Mica Todorović) — Bosniyalı rəssam. Bosniya və Herseqovina Rəssamlar Assosiasiyasının qurucularından biri.
Bioqrafiya
Mika Todoroviç 1900-cü ildə Sarayevoda anadan olub. Orada qızlar üçün orta məktəbi bitirmiş və 1920-ci ildə Zaqrebdəki Rəssamlıq Akademiyasına daxil olmuşdur. Sinfində oxuyan yeganə qız idi. 1926-cı ildə təhsilini başa vuraraq, bütün təsviri sənət növlərinin mərkəzi olan Sarayevoya qayıdır. Sonra Mika İtaliyaya gedir və burada İntibah sənətini öyrənir.
İkinci Dünya müharibəsi illərində Stara Qradişka həbs düşərgəsində həbs edilir, sonra məcburi əmək üçün Avstriyaya göndərilir. 1945-ci ildə Mika Todoroviç Bosniya və Herseqovina Rəssamlar Assosiasiyasının qurucularından biri olur. O, həmçinin Boşnak Elmlər və İncəsənət Akademiyasının və Serbiya Elmlər və İncəsənət Akademiyasının həqiqi üzvü olan ilk qadın olur.
Mitsa Todoroviç Sarayevodakı Tətbiqi Sənətlər Məktəbinin ilk professorlarından biri olub və təqaüdə çıxana qədər burada çalışıb. O, 1981-ci ildə dünyasını dəyişir və Hole qəbiristanlığında dəfn edilir.
Fəaliyyət
1930-cu ildə Böyük Britaniyada Todoroviçin ilk sərgisi keçirilir. Sosialist kimi o, Lyublyana və bütün Avropada əsərlərini sərgilədiyi Zaqreb Zemlya kollektivi ilə əlaqə saxlayır. Qrup fəhlə sinfinin həyatını təsvir etmək istəyən rəssamlardan ibarət idi. 1932-ci ildə Todoroviç Sarayevoya qayıdır və Yuqoslaviya Kommunist Partiyasının üzvü olur. 1937-ci ildən o, əsasən boyalarla işləyir, bu səbəbdən güclü rəng qavrayışını inkişaf etdirir.
1945-ci ildə Mitsa Todoroviç Belqradda Hərbi Cinayətlərə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Komissiyası qarşısında ifadə verən yeganə rəssam idi, burada onun konsentrasiya düşərgələrində həyatı əks etdirən “Yasenovac və Qradişkanın son qurbanları” rəsm silsiləsi sübut kimi istifadə edilmişdir. İkinci Dünya müharibəsindən sonra insanlar rəssamın yaradıcılığının bir hissəsi olmaqdan çıxdılar və o, ətrafındakı əşyalardan ilham almağa başlayır. Yuqoslaviyada kollektiv sərgilərə və Avropada müstəqil sərgilərə baxmayaraq, Mika Todoroviçin Belqradda ilk fərdi sərgisi yalnız 1954-cü ildə baş tutur. Sonrakı sərgiləri 1962 və 1975-ci illərdə Sarayevoda, 1968-ci ildə isə yenidən Belqradda olmuşdur.
1959-cu ildə əsasən ağ çalarlarda çəkilmiş "Venesiya" rəsm əsəri Mika Todoroviç üslubunda dönüş nöqtəsi olur, o, "karyerasının ağ mərhələsinə" qədəm qoyur. 1980-ci ildə Bosniya və Herseqovina Milli Qalereyasında onun işinin retrospektivi keçirilmişdir.
1992-ci ildə Oslobođenje qəzetinə məxsus on mərtəbəli bina sökülür. İtkilər arasında Mika Todoroviçin çəkdiyi fotoşəkillər də var idi.
2019-cu ildə Todoroviçin 1929-1933-cü illər arasında çəkdiyi rəsmləri də Bosniya və Herseqovina Milli Qalereyasında sərgilənir. Qalereya kolleksiyasında onun 300-dən çox əsəri var. Onlardan bəziləri daimi nümayiş etdirilir.
Szinmınsyundao
Szinmınsyundao (, tərcümədə. «Qızıl darvaza») — Tayvan boğazının qərb hissəsində yerləşən və Tayvana məxusus olan adalar qrupu. Adalar coğrafi baxımından Çinin Fuszyan vilayəti ərazisinə daha yaxın yerləşir. Ən yaxın yaşayış məntəqləri qərbdə yerləşən Syamın və şişalda yerləşən Syuançjoudur. Adaların sahəsi 153,1 km² təşkil edir. Adalarda 2010-cu ilə olan məlumata görə 97 364 nəfər yaşayır.
Coğrafiyası
right|300px|thumb|Szinmınsyundao Tayvan xəritəsində Arxipelaq Szinmındao (Burada əhalinin böyük qismi burada cəmlənmişdir), Syoszinmıdao (, Leyuy və bir necə cərgədən ibarət kiçik adalardan ibarətdir.
İnzibati bölgü
İnzibati baxımından adalar Tayvanın Fuszyan vilayəti Szinmın uredi ərazisinə daxildir. 1949-cu ildə materik ərazisinin komunistər tərəfindən tam ələ keçirilməsindən sonra Çin Respublimasının idarə etdiyi Fuszyan vilayəti ancaq Szinmındao arxipelagı ilə məhdudlaşmışdır. Bu səbəbdən Tayvanın idarəsində olan Fuszyan vilayəti rəhbərləri Szinminsyundao adalarında Szinçen qəsəbəsində yerləşmişlər.
Çin isə raziyə Szımın uezdinə Fuszyan vilayətinin Syuançjou şəhər dairəsinin ərazisi kimi baxır.
Nəqliyyat
Adada hava limanı mövcuddur. Əsas yük və sərnişinlər Kinmen hava limanı vastəsi ilə daşınır. Buradan Tayvanın havalimanına uçuşlar həyata keçirilir.
Bərələr Şuytoudan cənub-qərb adalarına, böyük torpağa reyslər təşkil edirlər (Dundu və Utun, Syamın, və Syuançjou dairədində yerləşın Şiszin havanına).
Daxili bərə daşımalar belə mövcuddur. Burada Szinmındao ilə Leyem arasında reyslər mütəmadi olaraq həyata keçirilir.
Apadana zalı
thumb|Apadana zalının xarabalıqları thumb|upright|Chipiez tərəfindən Apadananın zalının rekonstruksiyası 200px|thumb|[[Charles Chipiez tərəfindən Apadananın rekonstruksiyası]] thumb|[[Daranın Suzdakı sarayı|Suz Apadanasının rekonstruksiya edilmiş şəkili]]
Apadana (Qədim Fars dili: 𐎠𐎱𐎭𐎠𐎴) İranın Persepolis şəhərindəki böyük bir hipostil salonudur. Böyük Daranın orijinal dizaynının bir hissəsi olaraq, eramızdan əvvəl VI əsrin birinci yarısında Persepolis şəhərinin ən qədim tikinti mərhələsinə aiddir. İnşaatı I Xerxes tərəfindən başa çatdırılmışdır. Modern elm "Apadana relyeflərinin məcazi təbiətini idealizə olunmuş sosial sifarişlər kimi nümayiş etdirir"..
Etimalogiyası
Apadana (fars dili. آپادانا qədim farsca. "apa-dāna-" "saray", parfca. "pdn" "saray", orta fars dili. "’’ywn" "saray", klassik fars dili ayvān (*apa-dā̊na- > *aβδān > *awyān > aywān) — qədim Fars şəhəri Persepolisdə 24 metr hündürlüyündə 72 sütunla möhkəmləndirilmiş dama malik, 1000 m² sahəsi olan böyük bir zal. Ehtimal edilir ki, Fars memarlığında olmuş bu cür quruluşlu binalar təntənəli kral qəbulları üçün istifadə olunurdu. Qədim Yunan memarlığında bu termin "hipostil" anlayışına uyğundur.
Müasir bir memarlıq və arxeoloji termin olaraq, "apadana" sözü, Altıntepe və Erebunidə aparılmış olan qazıntılar zamanı tapılmış Urartu hipostil salonlarına istinad etmək üçün də istifadə olunur. Bu salonlar İrandakı salonlardan əvvəl tikilmişdir və Urartunun özündən sonrakı Fars hipostil salonlarının üslubi mənşəyi ola biləcəyi fikri irəli sürülmüşdür.
Təsvir
Apadana, Persepolisdəki Terasın ən böyük binası idi və Alman arxeoloq Ernst Herzfeld və köməkçisi Fridrix Krefter və Erich Schmidt tərəfindən 1931–1939-cu illərdə qazılmışdı. Qazıntılarla əlaqəli əhəmiyyətli materiallar bu gün Washington DC-dəki Sənət Qalereyasındakı Freerin arxivində saxlanılır.
Böyük ehtimalla kralların əsas salonu idi. Sütunların hündürlüyü 20 m-ə çatırdı və buğa və ya aslan şəklində mürəkkəb başlıqlara malik idi. Burada böyük padşah Əhəmənilər imperiyasındakı bütün millətlərdən xərac almış və əvəzində hədiyyələr vermişdir.
Zala giriş şimalda və şərqdə iki monumental pilləkənlə təmin edilirdi. Bunlar, Fars imperatorluğunun 23 millətinin nümayəndələrinin mərkəzdə oturan I Daraya xərac verdiyini göstərən qabartmalarla bəzədilmişdir. Müxtəlif sənədlərdə, eramızdan əvvəl V əsrdə müxtəlif Fars xalqlarının geyimləri və avadanlıqları haqqında çox ətraflı şəkildə məlumatlar göstərilmişdir. Qədim fars və elam dillərində kitabələr də mövcuddur.
Ölçmələr
Persepolisdəki Apadana zalı, 1000 kvadrat metrlik bir sahəyə malikdir; damı hər biri 24 metr hündürlüyündə 72 sütunla dəstəklənmişdir. Bütün salon e.ə 331-ci ildə Makedoniyalı İsgəndərin ordusu tərəfindən dağıdılmışdır. Sütunlardan olan daşlar yaxınlıqdakı yaşayış məntəqələri üçün tikinti materialı kimi istifadə edilmişdir. XX əsrin əvvəllərində bu nəhəng sütunlardan yalnız 13-ü sağ qalmışdı. 1970-ci illərdə bitirilmiş, lakin dağılmış bir sütun yenidən qurulmuşdur və beləliklə həmin sütun indi Apadananın 14-cü sütunu olmuşdur.
Susadakı Apadana — şəhərin özü kimi — böyük ölçüdə tərk edilmiş və tikinti materialı üçün talan edilmişdi.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Tikinti zamanı aralarındakı məsafə 8,5 metrə qədər olan hündür və incə sütunların geniş düzülüşünə üstünlük verilmişdir. Bu, azadlıq, məkan genişliyi hissi yaratdı və otağın yaxşı işıqlandırılmasına və havalandırılmasına kömək etdi. Eyni zamanda, işıqlandırma probleminin həlli o dövrlərin memarlığı baxımından yenilikçi bir addım idi: günəş işığı yuxarı dəliklərdən nüfuz etmiş və daş bəzəklərdən və parlaq divar boyası elementlərindən mürəkkəb bir əksolunma oyunu yaratmışdır. Bir qayda olaraq, çox sütunlu apadana otağı düz taxta kirişlərlə taclandırılmışdır.
Miras
Apadana salonu Əməvilər memarlığınına təsir etmişdir. İran və İraqda inşa edilən ilk məscidlər bu quruluşu təqlid edirlər.
Döyməc
thumb|250px|Qəzvin döyməci
Döyməc və ya Döymac Qəzvin və Təbriz şəhərlərinə aid olan qəlyanaltıdır.
Hazırlanma qaydası
thumb|150px|Döyməcin hazırlanmasında qızardılmış soğan çox önəmli yer tutur İlk olaraq quru çörəkləri geniş bir qabda yaxşıca doğrayıb sonra bir stəkan suyu az-az üstünə töküb qarışdırın. Pendiri doğrayıb və əlavə edin. Kərə yağını əridib doğranmış qoz,doğranmış göyərti və öncədən qızardılmış soğan ilə üzərinə töküb əllə yaxşıca qarışdırın.Bu mərhələdə döyməc otaq mühitində (nə ocaq üstündə) dincəlməlidir. Dincəlməkdən sonra döyməci əl və ya incə belli stəkan ilə (Qəzvinə aid incə belli stəkan ki Armudu stəkanı kimindir) dürməkləyib, şəkil verməliyik.Qəyd edək ki hazırlandıqdan dərhal sonra dürməkləsək, əmələ gəlməz yoxsa bir az əmələ gəlməkdən sonra parçalanar. Bir azdan sonra, döyməci yuvarlaq yaxud oval formada əllərinizdə sıxın ki, tamamilə yapışsın və dağılmasın. Açılırsa bir az su və ərinmiş yağ əlavə edin. Hazırlandıqdan sonra, istənirsə, bir az bərk qaymaqlı qatıq ya süzmə və nanə üstünə töküb süfrəyə verin.
İstinadlar
Yaşayış görünüşü
Molla Şəhabəddin (Qoşaçay)
Molla Şəhabəddin - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,311 nəfər yaşayır (490 ailə).
Rüfət Mehdiyev
Rüfət Sabir oğlu Mehdiyev — müğənni və aktyor.
Həyatı
Rüfət Mehdiyev 7 iyul 1969-cu ildə Bakıda anadan olub.
1986-1992-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin geoloji coğrafiya fakültəsində təhsil alıb
1989-cu ildən musiqi ilə məşğul olub.
1992-ci ildən müğənnilik edib.
Space Televiziyasında hazırlanmış "Qış nağılı" (2002) və "Baharın nağılı" (2008) film-verilişlərində çəkilib.
1 fevral 2011-ci il tarixində insultdan dünyasını dəyişib. Nizami rayon qəbiristanlığında dəfn edilib.
NGC 3990
NGC 3990, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kiçik Malqobek
Kiçik Malqobek (Oset. Чысыл Мæлгъæвæг, qum. Малгъабек -отар ) kəndi  Şimali Osetiya Respublikasının Mozdok bölgəsində yerləşir. "Predqornenski kənd yaşayış məntəqəsi" bələdiyyəsinə hissəsinə daxildir.
Coğrafiya
Kiçik Malqobek kəndi Mozdok bölgəsinin cənub hissəsində, Şimali Osetiyanın ərazisinin qonşu İnquşetiya respublikasının ərazisinə qədər ərazidə uzanır. Kənd, Mozdokun regional şəhər mərkəzindən 40 km cənubda, İnquşetiyanın Malqobek şəhərindən 8 km şimal-şərqdə və Şimali Osetiyanın paytaxtı Vladiqafqaz şəhərindən 67 km şimalda (yol boyunca məsafədədir)yerləşir.
Beləliklə, nəqliyyat baxımından kənd Şimali Osetiya ərazisi ilə müqayisədə İnquşetiya ərazisi ilə daha çox bağlıdır. Qəsəbənin cənub və şərqində Çapayev adına, cənub-qərbdə Kutuzov adına, daha qərbdə Şeripov adına neft hasilatı sahəsi var.
Tarix
20-ci əsrin əvvəllərində bəzi məlumatlara görə, Terek qumuqları tərəfindən Malqobek-şüa (qum. Малгъабек-отар) adlı bir yaşayış məntəqəsi quruldu. Sonradan bu kənddən qumıkların kəndin yaxınlığında qurulmuş Борасув-отар kəndinin Mozdok - Qızılyar yaxınlığındakı daha böyük qumıq kəndinə köç etməsi baş verdi.
Böyük Vətən Müharibəsi başlayan zaman artıq kənd II Malqobek adlanırdı, onun ərazisində Malqobek-Qorski neft yataqları vardı. O dövrdə qəsəbə özü, qonşu Çeçen Balka ilə birlikdə Kabarda-Balkarya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Kurp bölgəsinə aid idi.
Bəzi mənbələrə görə kəndin inkişafının zirvəsi 1960-1970-ci illərdə olmuşdur. 1980-ci illərin sonlarından etibarən mövcud yataqların tədricən işlənməsi başlandı və bu da sürüşmə proseslərinin aktivləşməsinə səbəb oldu. Neft yataqları, dar bir dəmir yolu bağlandığı qonşu İnquşetiyada geniş miqyas aldı və sürüşmə zonasında olan neft istehsal edən kəndlərin və ərazilərin sakinlərinin yeni ərazilərə köçürülməsi prosesi başladı. 1993-1997-ci illərdə Kiçik Malqobek kəndində genişmiqyaslı torpaq sürüşməsi baş verdi.
1983-cü ilə kimi, Kiçik Malqobekin əhalisi təxminən 240 nəfər idi. Bu gün kəndlilərin əhəmiyyətli bir hissəsi kəndi tərk etdi, orada 7-dən çox ailənin daimi yaşadığına dair sübutlar var. 2013-cü ildə qalan sakinlərin köçürülməsi və itirilmiş və ya hələ də mövcud olan mənzil üçün kompensasiya ödənişi ilə bağlı müzakirələr daha da aktivləşdi.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya Əhali Siyahısına görə kədin əhali tərkibini 68,8 % çeçenlər, 19,2 % inquşlar, 4,0 % qumuqlar təşkil edir.
Fəridə Məmmədova (müğənni)
Məmmədova Fəridə Kamal qızı (29 sentyabr) — azərbaycanlı müğənni, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti.
Həyatı
Fəridə Məmmədova (soprano) Bakı şəhərində anadan olub. 1994-cü ildə Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbini bitirib. 1994-2000-ci illərdə Üzeyir Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyasının fortepiano və solo oxuma fakültələrində təhsil alıb. 1997-ci ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında solist-vokalçı vəzifəsində çalışır.
1997-ci ildə Azərbaycanda vokalçıların "İlin vokalçısı" müsabiqəsində I mükafata, 2000-ci ildə Vokalçıların Bülbül adına II Beynəlxalq müsabiqəsində III mükafata layiq görülmüşdür. 2007-ci ildə Almaniyanın Veyden şəhərində keçirilən Maks Reger adına Beynəlxalq müsabiqənin finalçısıdır.
Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında çalışdığı müddətdə teatrın səhnəsində aşağıdakı obrazları yaradıb: J.Bizenin "Carmen" operasında Mikaela, W.A.Mozartın "Cosi fan tutte" və "Fiqaronun toyu" operalarında Fiordilici və Qrafinya, V. Bellininin "Norma" operasında Norma, G.Verdinin "İl Trovatore" və "Don Carlos" operalarında Leonora və Yelizaveta, R.Leoncavallonın "I Pagliacci" operasında Nedda, P.Msscagninin "Cavalleria rusticana" operasında Santuzza, G.Puccini "Il Tabarro", "Manon Lescaut" və "Gianni Schicchi" operalarında Giorgetta, Manon və La Ciesca, Çaykovskinin "Qaratoxmaq qadın" operasında Liza, R.Mustafayevin "Vaqif" operasında Xuraman, M.Maqomayevin "Şah İsmayıl" operasında Gülzar, F.Əlizadənin "Intizar" operasında Gəlin, L.Vaynşteynin "Zoluşka" operasında Javotta, Y.Rakhmadiyevin "Alpamis" operasında Mıstan ve s.
F.Məmmədova həm də geniş konsert fəaliyyəti ilə məşğul olur. Dəfələrlə klassik dünya və Azərbaycan bəstəkarlarının yaradıcılığından nümunələrlə müxtəlif simfonik, kamera orkestr və ansamblari ilə çıxış edir. Onun repertuarı barokko dövründən tutmuş muasir bəstəkarlarınin əsərlərinə kimi opera və kamera musiqisini əhatə edir. Bakıda R.Wagner, G.Mahler, A.Berg, A.Schoenberg, S.Raxmaninov, D. Şostakovic, E.Denisov, F.Qarayev, G.Aperghis və s. vokal silsilə və monooperaların ilk ifaçısı olub.
F.Məmmədova ölkədə və onun hüdüdlarından kənarda (Almaniya, Fransa, İsveçrə, Avstriya, Hollandiya, Belçika, Çexiya, Bosniya, Serbiya, Türkiyə, Rusiya, Ukrayna, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Monqolustan və s.) solo konsert proqramları ilə çıxış edib, tanınmış Azərbaycan və xarici dirijorların rəhbərliyi altında müxtəlif orkestrərlə (Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət simfonik orkestri, Q.Qarayev adına Azərbaycan Dövlət kamera orkestri, Vyana kamera orkestri, Yerusalim simfonik orkestri, Johannesburq simfonik orkestri, “Raana Symphonietta”, “Studio for the New Music”, “Asco-Schoenberg ensemble”, “Reconsil” və s.) əməkdaşlıq və nüfuzlu beynəlxalq festival və layihələrdə (Young-euro-classic, Beethovenfest, Culturescapes, Kyiv Music Fest, Vilnius Mama jazz, Aspendos festivalı, Türksoy Opera günləri, Moskvada Musiqi alətlər teatrı, Prokofyev FEST, Həştərxanda V.Barsova və M.Maksakova adına Opera festivalı, Roaring hooves, "Sarajevo winter" və s., Azərbaycanda keçirilən Beynəlxaıq Qəbələ festivalında, Qara Qarayev müasir musiqi, M.Rostropoviç adına, Üzeyir Hacıbəyli adına, "Zamanla üz-üzə", "İpək yolu" ) iştiraki onu yüksək səviyyəli və yenilliklərə açıq bir musiqiçi kimi təsdiqləyib.
Mükafat və təltifləri
6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə , 1 may 2017-ci ildə , 9 may 2018-ci ildə və 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Əlisgəndər Yaqubov
Əlisgəndər Yaqubov — alim-aqronom.