cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
I Aleksandr (Rusiya imperatoru)
I Aleksandr Pavloviç — Rusiya imperatoru və mütləq hakimi (24 mart 1801-ci ildən), Malta ordeninin protektoru (1801-ci ildən), Böyük Finlandiya knyazı (1809-cu ildən), Polşa çarı (1815-ci ildən), I Pavelin və Mariya Feodorovnanın böyük oğlu. İnqilaba qədərki tarixşünaslıqda rəsmi olaraq Uğurlu () adlandırılmışdır.
Həyatı
Aleksandr Pavloviç (Blaqoslovennıy – Uğurlu); I Aleksandr (1777-1825) – 1801-ci ildə Rusiya taxtına çıxmışdı. Belə bir fikir var ki, atası Pavel Petroviçə (I Pavel) sui-qəsdin təşkilində iştirak etmişdir. Məhz I Aleksandrın dövründə Azərbaycan torpaqlarının ilhaq edilməsi başlamışdır.Rusiya bu dövrdə İsveçlə (1808-1809), İran (1804-1813), Osmanlı (1806-1812) dövlətləri ilə müharibə aparmışdı. Napoleon Fransası ilə 1812-ci il Vətən müharibəsi, rus qoşunlarının Avropa səfəri, 1815-ci il Vyana konqresi I Aleksandrın xarici siyasətində mühüm yer tutmuşdu. Bundan sonra daha çox dini-mistik təlimlərlə məşğul olmuşdu. Bu atasının qətli ilə izah edilir. 1825-ci ilin noyabrında Taqanroqda ölmüşdü. 1826-cı ilin martın 13-də Petropavlovsk soborunda dəfn edilmişdi. I Aleksandrın həmin vaxt ölmədiyi, tərki-diyarlığı barədə mülahizələr mövcuddur. Bu onun ölümündən 11 il sonra Sibirdə Fyodor Kuzmiç adlı bir zahidin peyda olması ilə əsaslandırılır.
Salix Səydəşov
Salix Səydəşov — Tatar bəstəkarı, tatarların peşəkar musiqisinin banilərindən biri.
Bioqrafiyası
Səydəşovun musiqi istedadı özünü tez göstərır. Çalmağa başladığı ilk alət qarmon olur. Sonra qohumlar onun üçün bir piano alır. İlk müəllimi xalq musiqiçisi Zaqidulla Yarullin, daha sonra Kazan Musiqi Kollecinin görkəmli müəllimləri olur. Salix Səydəşovun atası oğlunu görmədən dünyasını dəyişir. Salix əri Şiqab Axmerov olan tatar ziyalılarının mütərəqqi dairələrinə mənsub olduğu bir bacının ailəsində böyüyür.
1918-ci ildə gənc musiqiçi bir orkestr təşkil edir. 1920-ci ildə Qızıl Orduya könüllü yazılır. Tərxis olduqdan sonra, Orenburqdakı musiqi məktəbində çalışır. 1922-ci ildə Səydəşov Kazana qayıdır və Gəliəsgər Kamal adına Tatar Dövlət Akademik Dram Teatrında dirijor və musiqi direktoru kimi çalışmağa başlayır. Səydəşovun yaradıcılıq fəaliyyəti geniş şəkildə inkişaf edir: bir-birinin ardınca dram əsərləri üçün musiqiləri meydana çıxır: M. Faizinin "Qulyabanı", "İl" ("Vətən"), "Kandranın üstündə", Kərim Tinçurinin "Mavi Şal", Tazi Qizzatın "Killer kirayələyən" və başqaları. Səydəşov Soltan Qəbyaşinin tatar teatr sənətində musiqili dram adlanan yeni janr ənənələrini davam etdirir.
Bu illərdə məşhur "Sovet Ordusunun Yürüşü" əsərini yazır. Müxtəlif janrlarda yeni musiqi əsərlərinin yazılması üzərində fəal işləyir, çoxsaylı konsertlərdə pianoçu və dirijor kimi çıxış edir.
1934-1938-ci illərdə Salix Səydəşov Moskvadakı Tatar Opera Studiyasında oxuyur. Moskvadan qayıdaraq Qəliəsgər Kamal adına Tatar teatrında yeni əsərlərin yaradılması üzərində işləyir, tamaşalar üçün musiqi yazır.
16 dekabr 1963-cü ildə Kazanda dünyasını dəyişir. Salix Səydəşov Kazanın Novo-Tatar qəsəbəsindəki tatar qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Mükafatları
Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi,
Tatarıstan MSSR xalq artisti.
Xatirəsi
25 iyun 1993-cü ildə Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Nazirlər Sovetinin 23 noyabr 1988-ci il tarixli 413 saylı Qərarı ilə Kazanda Salix Səydəşovun muzeyi açılır. Muzey Səydəşovun yaşadığı mənzillərdən birində, 20-ci əsrin əvvəllərində tikilmiş 2 mərtəbəli binada qurulur.
2000-ci ildə Salix Səydəşovun adı Kazandakı yenidən qurulmuş Böyük Dövlət Konsert Salonuna verilir.
2005-ci ildə Kazanda Kamal teatrı ilə üzbəüz, Tatar Dövlət Humanitar Pedaqoji Universitetinin binasının qarşısında Salix Səydəşovun abidəsi qoyulmuşdur.
Kazanın Vaxitov rayonundakı bir küçə onun adını daşıyır.
Nikolay Burdenko
Nikolay Nilovic Burdenko (Tam adı: ; ) — Rusiya cərrahı, SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki (1939), SSRİ Tibb Elmlər Akademiyasının akademiki (1944) və ilk prezidenti (1944– 46), tibb xidməti general-polkovniki (1944), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1943), SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1941).
Həyatı
Yuryev Universitetini bitirmişdir (1906). 1906–18-ci illərdə həmin universitetdə assistent, privat-dosent, cərrahiyyə klinikasının professoru işləmişdir. Birinci dünya müharibəsi illərində müxtəlif cəbhələrdə cərrah-məsləhətçi, Rusiya ordusunun hərbi-sanitariya müfəttişi olmuşdur. 1918–22-ci illərdə Voronej Universitetinin, 1923-cü ildən 1-ci MDU-nun cərrahiyyə professoru işləmişdir. Eyni zamanda (1929-cu ildən) Rentgen İn-tunun neyrocərrahiyyə klinikasının direktoru olmuşdur. Klinikanın bazasında 1934-cü ildə Mərkəzi Neyrocər rahiyyə institutu (indiki Rusiya Tibb Elmlər Akademiyasının N.N.Burdenko adına Elmi Tədqiqat Neyro cərrahiyyə İnstitutu) yaradılmışdır.
Carpenters (albom)
Carpenters — The Carpenters albomu.
I Labarna
Labarna illəri arasında yaşamış bir Xet kralıdır. Labarna qədim Xet krallığının ənənəvi qurucusu hesab olunur. Adı Labarna daha sonra Xet krallığında bir ünvan kimi istifadə edilmişdir.
Elşad Əliyev (əsgər, 1972)
Elşad Əli oğlu Əliyev — Birinci Qarabağ Müharibəsi şəhidi.
OSI steki
OSI steki -razılaşdırılmış protokollar stekini təşkil edən protokolların konkret spesifikasiyaları dəstidir. OSI steki digər standart steklərdən fərqli olaraq tamamilə OSI qarşılıqlı əlaqə modelinə uyğun gəlir və bütün yeddi səviyyə üçün spesifikasiyaya malikdir. Fiziki və kanal səviyyələrində OSI steki Ethernet, Token Ring, FDDI və həmçinin LLC (Logical Link Control), X.25 və ISDN (Integrated Services Digital Network) protokollarını əhatə edir. OSI stekində şəbəkə, nəqliyyat və seans səviyyələrinin də xidmətləri mövcuddur, lakin onlar az yayılmışdır. Şəbəkə səviyyəsində həm birləşmə quran, həm də birləşmə qurmayan protokollar işləyir. OSI stekinin nəqliyyat protokolu onun üçün OSI modeli tərəfindən müəyyən edilmiş funksiyalara uyğun olaraq birləşmə quran və birləşmə qurmayan şəbəkə xidmətləri arasındakı fərqi aradan qaldırır, buna görə də istifadəçilər aşağı şəbəkə səviyyəsindən asılı olmayaraq lazımi keyfiyyətdə xidmət alırlar. Bunun üçün nəqliyyat səviyyəsi tələb edir ki, istifadəçi xidmətin lazımi keyfiyyətini göstərsin. Nəqliyyat xidmətinin beş sinifi müəyyən olunmuşdur: aşağı 0 sinifindən, yuxarı 4-cü sinifə qədər dəyişir və şəhvlərə dözümlülük dərəcəsinə və səhvlərdən sonra verilənlərin bərpasına olan tələblərə görə fərqlənirlər. Tətbiqi səviyyənin xidmətlərinə faylların ötürülməsi, terminalların emulyasiyası, kataloqlar xidməti və elektron poçt aid edilir. Onlardan daha perspektivlisi kataloqlar xidməti (Х.500 xidməti), elektron poçt (Х.400), virtual terminal protokolu (VT - Virtual terminal), faylların ötürülməsi, giriş və idarə edilməsi protokolu (FTAM - File Transfer, Access and Management), işin ötürülməsi və idarə edilməsi protokoludur (JTM - job transfer and manipulation).
Elşad Əliyev (əsgər, 1972)
Həyatı
Elşad Əli oğlu Əliyev 27 sentyabr 1972-ci ildə Babək rayonunun Nehrəm qəsəbəsində anadan olub.
OSI steki
X.400 Teleqraf və Telefon üzrə Beynəlxaq Məsləhətçi Komitəsinin tövsiyələridir və elektron məlumatların ötürülməsi sistemlərini təsvir edir. Bu günə X.400 tövsiyələri məlumatların mübadiləsinin ən məşhur protokoludur. X.400 tövsiyələri məlumatların mübadiləsi sisteminin modelini, bu sistemin bütün komponentləri arasındakı qarşılıqlı əlaqə protokollarını və məlumatların növlərini təsvir edir.
X.500 tövsiyələrinin məqsədi qlobal sorğu xidmətinin standartlarının yaradılmasıdır. Məlumatların çatdırılması prosesi zamanı alan tərəfin ünvanın bilinməsini tələb olunur və böyük ölçülü şəbəkələrdə bu problemə çevrilir. Buna görə də, məlumat göndərənin və alanın ünvanını əldə etməyə imkan verən sorğu xidmətinin olması vacibdir. Ümumi halda, X.500 xidməti adlar və ünvanların paylanmış verilənlər bazasıdır və bütün istifadəçilərin müəyyən atributları istifadə etməklə bu bazaya girmək hüququ vardır. Adlar və ünvanlar verilənlər bazası üzərində aşağıdakı əməliyyatlar müəyyən olunmuşdur: Elektron poçt sisteminin layihələndirilməsi zamanı Х.400 və X.500 tövsiyələrinin nəzərə alınması müxtəlif istehsalçıların poçt sistemlərinin uzlaşdırılmasını prinsipcə mümkün və konseptual şəkildə sadə edir. VT protokolu terminalların emulyasiyasının müxtəlif protokollarının uyğunsuzluq problemini həll edir. IBM PC-yə uyğun kompüterlərin istifadəçilərinə eyni zamanda VAX, IBM 3090 və HP9000 kompüterləri ilə işləməsi üçün müxtəlif növ terminalları emulyasiya etmək üçün müxtəlif protokolları istifadə edən üç müxtəlif proqram əldə etməlidir. Əgər hər bir host-kompüter öz tərkibində ISO terminal emulyasiyası protokolunun proqram təminatına malik olsa, onda istifadəçinin VT protokolunu dəstəkləyən bir proqrama ehtiyacı olar. X.400 standartı ilə yanaşı, FTAM OSI stekinin ən tanınmış standartıdır. FTAM faylın məzmunun lokallaşdırılması və giriş vasitələrini nəzərdə tutur və faylın məzmunun əlavə olunması, dəyişdirilməsi və silinməsi üçün direktivlər toplusuna malikdir. FTAM həmçinin bütöv fayl üzərində manipulyasiya vasitələri nəzərdə tutur: faylın yaradılması, silinməsi, oxunması, açılması, bağlanması və onun atributlarının seçilməsi. İşin ötürülməsi və idarə edilməsi protkolu JTM istifadəçiyə host-kompüterdə yerinə yetirməli olunan işləri ötürülməyə imkan verir. İşin ötürülməsini təmin edən məsələlərin idarə edilməsi dili host-kompüterə hansı əməllərin, hansı proqramlarla və hansı fayllar üzərində aparılmalı olduğunu göstərir. JTM protokolu ənənəvi paket emalını, tranzaksiyaların emalını, uzaqdan məsələlərin daxil edilməsini və paylanmış verilənlər bazasına girişi dəstəkləyir.
Elşad Əliyev (əsgər, 1972)
Hərbi Xidməti
1990-cı ildə ordu sıralarında hərbi xidmətə çağırılmış və daha sonra siyasi vəziyyətin gərgin olması səbəbi ilə Rusiyada Sovet ordusundakı hərbi xidmətini Azərbaycan ordusunda davam etdirməli olmuşdur.
OSI steki
Ədəbiyyat
Şıxəliyev R.H. "Şəbəkə texnologiyaları. Mühazirələr kursu" Dərslik. Bakı: “İnformasiya Texnologiyaları” nəşriyyatı, 2017, 143 səh.
Elşad Əliyev (əsgər, 1972)
Hərbi Xidməti
1992-ci ildə könüllü şəkildə Qarabağa yollanır və bir çox ağır hərbi əməliyyatlarda iştirak edir.
Xüsusilə də Ağdam rayonu ətrafında gedən döyüşlərdə ən qızğın, ən çətin, ən ağır əməliyyatlarda kəşfiyyat dəstəsinin əsgəri kimi düşmən mövqelərinə keçərək qəhrəmanlıqlar göstərir. Ön sıralarda vuruşan Elşad döyüş tapşırıqlarını yüksək, dəqiq və qərəzsiz formada yerinə yetirir.
Almaniyanın inzibati bölgüsü
Almaniya Federativ Respublikası 16 federal əyalətdən ibarət federasiyadır.Onlardan 13-ü "ərazi dövlətləri" (alm.Flächenländer) və üçü "şəhər-dövlətləridir"
(alm.Stadtstaaten )
Əyalətləri
Almaniya Federativ Respublikasındakı əyalətlər qismən dövlət suverenliyinə malikdir və beynəlxalq hüququn subyektləridir. Almaniya konstitusiyasına görə, hər bir əyalət öz dövlət idarəçiliyi məsələlərində tam suverenliyə malikdir. Buna görə də müxtəlif əyalətlərin inzibati quruluşu bir-birindən əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir.
Con Dann Makdonald
Con Dann Makdonald — ABŞ yazıçısı və tərcüməçisi. O, 1940-cı illərin ortalarında yaradıcılıq fəaliyyətinə başlamış, əsasən elmi fantastika və detektiv fantastika əsərləri ərsəyə gətirmişdir. Makdonald cinayət və triller janrlarında olan romanların müəllifi olmuşdur. O, dövrünün ən uğurlu Amerika romançılarından biri kimi, təxminən 70 milyon kitab satmışdır. Onun ən diqqətəlayiq əsərləri arasında "Trevis Makqi" seriyası və "Cəlladlar" var.
Almaniyanın inzibati bölgüsü
Əyalətləri
Gündəlik həyatda "federal dövlət" anlayışı tez-tez istifadə olunur, lakin hüquqi sənədlərdə - Almaniya Federativ Respublikasının Əsas Qanununda və ya ştatların konstitusiyalarında - bu termin istifadə edilmir, çünki Alman dövlətləri birlikdə Almaniya Federativ Respublikasıdır və Almaniyanın inzibati vahidləri deyil. Berlində (Almaniyanın paytaxtı) və Brüsseldə (Avropa İttifaqının paytaxtı) hər bir dövlətin öz nümayəndəliyi (alm.Landesvertretung) var. Berlin, Bremen və Hamburq şəhərləri müstəqil dövlətlər yaradırlar. thumb Əyalətin qanunverici orqanı xalq tərəfindən seçilən Landtag, əyalət icraedici orqanı torpaq hökuməti Landesregierung, tərəfindən seçilən əyalət baş naziri Landesministerpräsident və əyalət nazirlərindən Landesminister ibarətdir.
Con Dann Makdonald
Con Dann Makdonald 28 dekabr 1986-cı ildə, 70 yaşında Viskonsin ştatının Miluoki şəhərində yerləşən Müqəddəs Meri xəstəxanasında əvvəlki ürək əməliyyatının ağırlaşması nəticəsində vəfat etmişdir.
Almaniyanın inzibati bölgüsü
Rayonlar
Federal ştatlar rayonlara bölünür ( alm.Kreis/Landkreis ). Ümumilikdə 294 rayon var.Onlara əlavə olaraq, 106 qeyri-rayon şəhəri ( alm. Kreisfreie Städte / Stadtkreise ) fərqlənir, yəni torpaq tabeliyində olan şəhərlər və ya rayonlara bərabər tutulan şəhərlər. Sonunculara adətən kifayət qədər böyük şəhərlər daxildir. Ümumilikdə, inzibati bölgünün bu səviyyəsində ümumilikdə 400 rayon və onlara bərabər tutulan şəhərlər var.
Beş torpaqda bir neçə rayonu birləşdirən inzibati rayonlara (alm.  Regierungsbezirk ) bölünmə də mövcuddur.
İcmalar
Rayonlar öz növbəsində icmalardan ibarətdir ( alm. Gemeinde ). İcma kommunal özünüidarənin mövcudluğu ilə xarakterizə olunur. Adətən icmalar (şəhərlər və qəsəbələr) birbaşa rayona hesabat verirlər. Almaniyada 2022-ci ilin yanvar ayına olan məlumata görə, 2054 şəhər daxil olmaqla cəmi 10 787 icma var.
Bəzi əyalətlərdə bir neçə icma ümumi idarəni təmsil edən assosiasiyalar və ya icmalar birlikləri ( alm.  Samtgemeinde ), icmalar birlikləri ( alm.Gemeindeverwaltungsverband ) və amt ( alm. Amt, Ämter ) şəklində birləşir. Amt-a bölünmə yalnız Şlezviq-Holşteyn, Meklenburq-Qərbi Pomeraniya , Brandenburq , Saksoniya-Anhalt əyalətlərində mövcuddur, burada cəmi 252 amt var. Bu torpaqlarda rayon (birbaşa) tabeliyində olan icmalar ( alm. amtsfreie Gemeinde və ya  kreisangehörige Gemeinde ) və amta tabe olan icmalar var.
Elşad Əliyev (əsgər, 1972)
Hərbi Xidməti
Qısa müddətli məzuniyyətdən sonra yenidən könüllü şəkildə hərbiyə qayıdan Elşad bir çox uğurlu əməliyyatlarda iştirakına davam edir. 1994-cü ildə Füzuli rayonu Qərvənd kəndi ərazisində hərbi əməliyyatı yerinə yetirən zaman minaya düşür. Silahdaşı Elşadın yanına çatanda Elşadın son sözləri bunlar olur: "Anama və nişanlıma deyin ki, Elşad Qaravənd kəndinin ətrafında şəhid oldu!"
Ədəbiyyat
Azərbaycan qəhrəmanlıq salnaməsində nehrəmli şəhidlər.
Almaniyanın inzibati bölgüsü
Tarixi
Əvvəlcə ( 1949-1952 ) Federativ Respublikası ilk dəfə 11 torpaqdan ibarət idi, daha sonra 1952 - ci ildə Baden, Vürtemberq-Baden və Vürtemberq-Hohenzollern vahid Baden-Vürtemberq torpağına birləşdirildikdən sonra onların sayı 9 -a çatdı. Saar Almaniya Federativ Respublikasına və Almaniyanın birləşməsinə qədər ABŞ, Böyük Britaniya və Fransanın işğal zonalarında formalaşmış 10 torpaqdan ibarət idi.
Qərbi Berlin, dördtərəfli sazişə əsasən, xüsusi siyasi qurum idi və Almaniya Federativ Respublikasının ərazisi deyildi.
Sovet işğalı zonasında, gələcək GDR -in ərazisində də beş torpaq formalaşdı, lakin 1952 -ci ildə 14 rayona çevrildi. 1990-cı il martın 18-də keçirilən ilk azad seçkilərdən sonra,praktiki olaraq 1952-ci ildən əvvəlki sərhədlər daxilində rayonlar əvəzinə ADR ərazisindəki keçmiş torpaqların bərpası qərara alındı.
1990 -cı il oktyabrın 3 -də Almaniya Demokratik Respublikasının  yeni əyalətləri Brandenburq, Meklenburq-Ön Pommern,Saksoniya,Saksoniya-Anhalt və Türingiya Federativ Respublikasına qoşuldu.Eyni zamanda Berlinin şərq hissəsi qərb hissəsi ilə birləşərək 16-cı dövləti təşkil etdi.
Todorka Kondova-Zafirovska
Todorka Kondova-Zafirovska  — Yuqoslaviya teatr və kino aktrisası, rejissor, müəllim.
Bioqrafiyası
Todorka Kondova-Zafirovska 1926-cı ildə Prilepdə anadan olub. Sənətkarın böyük bacısı Dimitar Kondovadır. 1945-ci ildə qurulan Makedoniya Xalq Teatrında ilk dəfə Makedoniya dilində olan "Platon Kreçet" (1945) tamaşasından oynayır. 1948-ci ildə təhsilini Belqrad Teatr Sənətləri Akademiyasının rejissorluq şöbəsində başlayır. 1952-ci ildə Makedoniya Respublikasına qayıdır, burada aktyorluq dərsləri verməyə başlayır. Skopye Universitetinin Dram sənətləri fakültəsində ilk qadın dosent olur. Bir mçüddət sonra "Aktyorluq" tamaçasını yazır.
1965-ci ildə Todorka Kondova-Zafirovska Makedoniya Xalq Teatrından ayrılır. İlk tamaşası olan "Boqomil balladasını" Skopye Dram Teatrını qurur.
Kondova-Zafirovska özünü tamamilə müəllimliyə həsr etmək qərarına gəldikdən sonra 1976-cı ilə qədər Skopye Dram Teatrında rejissor kimi çalışmışır.
İki dəfə 1960 və 1983-cü illərdə “11 oktyabr” Makedoniya Respublikasının dövlət mükafatına layiq görülür.
29 may 2003-cü ildə Skopyedə Todorka Kondova-Zafirovska piyada keçidində bir avtomobillə vurulur. Nəticədə Todorka Kondova-Zafirovska hadisə yerində ölür.
Vehil (Miyanə)
Vehil — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 13 nəfər yaşayır (4 ailə).
Markus Volf
Markus Volf — yazıçı, jurnalist.
Həyatı
Hohenzollern əyalətinin (indi Baden-Württemberg) Hechingen şəhərində anadan olan Wolf yazıçı və həkim Friedrich Wolfun oğlu və rejissor Konrad Wolfun qardaşıdır. Atası Almaniya Kommunist Partiyasının üzvüdür. Adolf Hitler hakimiyyətə gəldikdə, kommunizmə olan meylləri və yəhudi mənşəli olduqlarına görə İsveçrə yolu ilə Fransaya, daha sonra Moskvaya mühacirət etmişdirlər.
Leonardo Araujo
Leonardo Araujo və ya sadəcə Leonardo kimi tanınan Leonardo Nascimento de Araujo — braziliyalı futbol məşqçisi, icraçı direktor və keçmiş futbolçudur.
Markus Volf
Həyatı
Sürgün illərində alman Karl Libknext məktəbinə, daha sonra bir rus məktəbinə getmişdi. Moskva Aviasiya İnstitutunun təyyarə mühəndisliyi şöbəsinə daxil olub. Almanlar Barbarossa əməliyyatı ilə Sovet İttifaqına hücum edəndə Alma Ataya qaçdı. Kominternə üzv oldu, düşmən xətlərinin arxasında fəaliyyət göstərmək üçün təlim görmüşdür.
Leonardo Araujo
Hal-hazırda Fransanın "Paris Sen-Jermen" klubunun idman direktoru vəzifəsində çalışır.
Markus Volf
Həyatı
İkinci Dünya Müharibəsi başa çatdıqdan sonra, Sovet işğalı bölgəsindəki bir radiostansiyada işləmək üçün Valter Ulbrichtin də daxil olduğu bir qrupla jurnalist kimi Berlinə göndərildi. Nasist liderlərinin mühakimə olunduğu Nürnberq Məhkəmələrini izləyən jurnalistlər arasında idi.
1953-cü ildə 30 yaşında Təhlükəsizlik Nazirliyinin Xarici Kəşfiyyat Xidmətinin qurucuları arasında idi. Kəşfiyyat rəisi olaraq, Wolf, Qərbi Alman hökumətinə, siyasi və işgüzar dairələrə casuslar vasitəsi ilə nüfuz etməkdə böyük bir uğur əldə etmişdi. Bunun ən vacib nümunəsi kansler Willy Brandtın vəzifədən getməsi ilə nəticələnən Günter Guillaumenin deşifrə edilməsidir. Heç vaxt ələ keçmədiyinə görə üzü olmayan bir insan kimi məşhurlaşmışdı. Şərqi Almaniya Kəşfiyyat İdarəsinin rəhbərinin görünüşünün 1978-ci ildə İsveç səfəri zamanı foto çəkilməyincəyə qədər Qərb xüsusi xidmət orqanlarına məlum olmadığı deyilir. Bu ziyarətdən sonra Şərqi Almanialı mühacir Werner Stiller, Qərbi Almaniyanın əks-kəşfiyyatına şəkildəki adamın axtarılan Markus Wolf olduğunu bildirir. Ancaq bu iddia tamamilə doğru deyildir, çünki 1959-cu ildə CIA Nürnberq Məhkəmələri iştirakçılarının fotoşəkillərindən Wolfu müəyyən etmişdir.
Leonardo Araujo
Karyerası
Çox tərəfli oyunçu olan Leonardo karyerası boyunca bir neçə mövqedə, o cümlədən hücumameyilli yarımmüdafiəçi, sol cinah yarımüdafiəçisi və sol cinah müdafiəçisi kimi oynayıb. Onun ən tanınmış və ən uğurlu dövrü "Milan" klubunda, hücumçuların arxasında hücumameyilli yarımmüdafiəçi (və ya trekvartista) kimi oynadığı zamanda olub. Braziliya, İspaniya, Yaponiya, Fransa və İtaliya klublarında oynayıb.
Markus Volf
Həyatı
1986-cı ildə təqaüdə çıxdı və mərhum qardaşı Konradla 1930-cu illərdə Moskvaya gəlmələri haqqında bir xatirələrini yazdı. Troyka kitabı eyni gündə Şərqi və Qərbi Almaniyada çıxdı. Wolf Şərqdəki insanlar üçün dəyişiklik simvolu idi, çünki Mixail Qorbaçovun Glasnost və Prestroika siyasətlərini dəstəkləyirdi. Kəşfiyyat idarəsindəki xələfi isə Werner Grossmann olmuşdur.
Leonardo Araujo
Karyerası
Braziliya millisinin 1994-cü ildə Dünya Kubokunun qalibi olan və 1998-ci il Dünya Çempionatında ikinci yeri tutan heyətində yer alıb. O, eyni zamanda milli komanda ilə iki Amerika Kuboku turnirində iştirak edib.
Markus Volf
Həyatı
Almaniyanın birləşməsindən qısa müddət əvvəl ölkədən qaçdı. Rusiya və Avstriyadan siyasi sığınacaq istədi, lakin rədd edildi. Almaniyaya qayıdarkən Alman polisi tərəfindən tutuldu. Wolf, ABŞ-a siyasi mühacirət etmək haqqında CIA-nın təklifindən imtina etdiyini iddia etmişdi. 1993-cü ildə Düsseldorf Ali Dövlət Məhkəməsi tərəfindən vətən xaini olduğuna görə mühakimə olundu və 6 il həbs cəzasına məhkum edildi. Daha sonra bu hökm Federal Cinayət Məhkəməsi tərəfindən ləğv edildi, çünki Wolf o zaman müstəqil Almaniya Demokratik Respublikasının ərazisində işləyirdi. 1997-ci ildə qanunsuz həbs etmək, məcbur etmək, fiziki işgəncə verməkdə günahkar bilinir və 2 il azadlıqdan məhrum edilir. O, atom casusu olmaqda ittiham olunan keçmiş Qərbi Almaniya (SPD) siyasətçisi Pol Gerhard Flämig əleyhinə ifadə verməkdən imtina etdiyinə görə əlavə olaraq üç günlük həbs cəzasına məhkum edilmişdi. Wolf, xatirələrində haqqında danışdığı casusun Flämig olmadığını iddia etmişdir.
Leonardo Araujo
Karyerası
2019-cu ildə Leonardo yenidən "PSJ"nin idman direktoru təyin edilir.
Markus Volf
Həyatı
1950-1980-ci illər arasında Qərb ölkələrində 4000-ə yaxın agent yerləşdirən Wolf, xüsusilə yaraşıqlı kişilər arasından agentlərini seçmişdi və dövlət idarələrində işləyən katibələrin zəif cəhətlərindən istifadə edərək onlardan istifadə etmişdir. Bu agentlərə Romeo agentləri də deyilir. Xatirələrində “Casusluq tarixinə keçsəm, bu, cinsi əlaqənin casusluqda istifadəsini təkmilləşdirməkdən ola bilər” demişdir.
Leonardo Araujo
Oyunçu kimi
Flamenqo
Markus Volf
Həyatı
Marcus Wolf 9 noyabr 2006-cı ildə 83 yaşında olarkən Berlindəki evində yuxuda olarkən ölmüşdür.
Leonardo Araujo
Oyunçu kimi
San Paulu
Markus Volf
Həyatı
Qərbi Almaniyada Gehlen ORG-u qurduqdan sonra balansı qorumaq istəyən SSRİ tərəfindən təməlləri atılan STASI Şərq blokunda KQB-dən sonra ən çox qorxulan kəşfiyyat orqanı kimi tanındı.
Leonardo Araujo
Oyunçu kimi
Kashima Antlers
Markus Volf
Həyatı
STASI-yə məşhurluq qazandıran şəxs isə, tarixin ən bacarıqlı casus ustalarından general Markus Johanns Volf oldu. Kəşfiyyat dünyasında Michael Storm və ya Qurd Verner ləqəbilə də tanınan Volf 1923-cü ildə kommunist və yəhudi yazar Friedrich Volfun ailəsində, Almaniyada dünyaya gəlir. Ailənin Almaniyadakı nasist rejimdən canını qurtarmaq üçün Moskvaya qaçması nəticəsində kommunist mühitində böyüyür. Moskvadakı komintern məktəblərində təhsil alır, diplomat olmaq istəyir və 1945-ci ildə Moskvadakı Şərqi Alman Səfirliyinə birinci konsul olaraq göndərilir. Zəkası, topluma uyğunlaşması, detallar arasında bağlantı qura bilməsi və bir çox xüsusiyyətləri ilə diqqət çəkməyə başlayır.
Leonardo Araujo
Oyunçu kimi
Milan
Markus Volf
Həyatı
Kəşfiyyatın Maradonası – Markus Volf. Onun bacarıqlarının fərqinə varanlar arasında Sovet diplomatiyasının öncüllərindən Aleksandr Paynuşkin və 30 il sonra KQB rəhbəri, hətta dövlət başçısı olacaq Yuri Andropov da vardı. Onlar Volfun qabiliyyətinin əsl casusda axtarılan keyfiyyət olduğunu anlamışdılar. Andropov Volfu 1945-ci ildəki məşhur Nürnberq məhkəməsini müşahidə etməyi tapşırır. Michael Storm adlı müxbir adıyla prosesləri izləyən Volfun müttəfiqlər haqqındakı bilgiləri KQB-nin o qədər xoşuna gəlir ki, tez-tez dünyanın müxtəlif bölgələrindəki Sovet səfirliklərində mədəniyyət və ya hərbi ataşşe kimi təyin edilirdi. Volfun o dövrdə Şərqi Alman kommunistlərinin nəzarətində olan Cənubi Yəməndəki fəaliyyətləri ilə, Səudiyyə Ərəbistanındakı monarxiyanı laxlatdığını deyənlər də var.
Hun incəsənəti
Hun incəsənəti — əslən Orta Asiyadan olan Hunların Avropada yaratmış olduğu bütün mədəniyyət nümunələri nəzərdə tutulur. Hun sənəti əsasən qazanlar, qablar və zinət əşyaları, boyunbağılar, fibula və bilərziklərdən ibarətdir. Bu motivlərdə tez-tez təsvir edilən heyvan fiqurları ilə birlikdə, ağaclara və həndəsi şablonlara da rast gəlinir. Hun incəsənəti german tayfalarının incəsənətinə və ümumilikdə Avropa incəsənətinə böyük təsir etmiş, orada yunan-roma incəsənət ənənəsinin sona çatmasında rol oynamışdır. Hun incəsənəti özüdə Asiyadakı sivilizasiyalardan bəhrələnmişdir.
Markus Volf
Həyatı
Qərbi Alman casus ustası Gehlen isə, Şərq blokunu hədəf alan əməliyyatları ilə, fırtına kimi əsirdi. Onun qarşısına ən az özü qədər bacarıqlı və anadan casus doğulmuş başqa bir alman çıxarılmalı idi. Beləliklə Markus Volf, KQB nəzarətində olan STASI-nin IX bölməsində – Qərbi Almaniya əməliyyat qrupunda vəzifəyə gətirilir. Qərbə sızma əməliyyatları ilə əldə etdiyi nailiyyətlərdən sonra Şərqi Alman Xəbəralma Təşkilatına (Hauptvervaltung für Aufklaerung) təyin olunur. Volfu əfsanəyə çevirən xüsusiyyəti, adamlarını istədiyi yerə hiss etdirmədən sızdırması idi. Bunun üçün digər ölkələrə yerləşən almanların sənədlərini ələ keçirir, daha sonra bu insanlara hər cəhətdən bənzəyən Şərqi Alman vətəndaşlarını taparaq casus kimi Qərbi Almaniyaya göndərirdi. Bu cür insanlar isə divarın o tərəfində diqqət çəkmirdi. Volf Qərbə agent yerləşdirmək istədikdə adətən bunu 3-cü ölkədən edirdi. Bəzən də olurdu ki, birbaşa Şərqi Almaniyadan Qərbə keçmək lazım gəlirdi. Belə olduqda isə SSD tərkibindəki Arbeitsgruppe Grenze (Sərhəd Əməliyyat Qrupu) adlandırılan istehkam qrupu sərhəd maneələrini aşaraq və tikanlı məftillərin altından tunel qazaraq, agentləri o tərəfə keçirir və beləcə izlər də silinirdi.
Hun incəsənəti
Hunların maddi mədəniyyətini və incəsənətini öyrənə bilmək üçün iki qaynaq vardır: qədim əlyazmalar və arxeologiya. Lakin Hunlar köçəri həyat sürdükləri üçün onların incəsənəti və yaşamı barədə arxeoloji qaynaqlar az qalmışdır. Buna baxmayaraq, 1945-ci ildən sonra Hunlara aid olan xeyli sayda arxeoloji material aşkar edilmişdir. Təkcə 2005-ci ildən Hunlara aid olduğu bəlli olan 200 maddi mədəniyyət nümunəsi üzə çıxarılmışdır. Bu nümunələr Hun məzarları olmuşdur ki, oradan tapılanlar da Hunlara aid edilmişdir. Bəzi arxeoloji nümunələrin dəqiq olaraq Hunlara aid olub-olmamasını müəyyənləşdirmək çətindir, çünki Hunlarla Sarmatlar çox yaxın ərazilərdə yaşamaqla birlikdə həyat təzləri də bir-birinə çox bənzəmişdir. Buna görə də, bəzi tapıntıların Sarmatlara və ya Hunlara aid olması sual doğurur. Tarixçi Hyun Jin Kim buna görə də, nəyin etnik olaraq Hunlara aid olub-olmamasını müəyyən etməyin çox çətin olduğunu bildirir. Avropadakı Hunların onlara tabe olan german qəbilələri ilə qarşılıqlı əlaqələrinin olması faktı bunu daha da çətinləşdirir. Eyni zamanda Hunlar barədə yazılmış Roma qaynaqları da çox tərəflidir və onların primitiv yaşamalarını vurğulamaqla kifayətlənir.
Markus Volf
Həyatı
Gehlenin karyerasını sona çatdıran və kansler Konrad Adenauerin istefası ilə nəticələnən köstəbək Heinze Felfe bombasının memarı olan Volfu əfsanəyə çevirən digər bacarığı, başqa bir kansler, Villy Brandt-ın bürosuna qədər sızması idi. Yaxın tarixin ən böyük kəşfiyyat nailiyyətlərindən olan bu hadisənin arxasında Volfun zəkası qədər analitik qabiliyyəti də dururdu.
Bu hadisə həqiqətən də olduqca maraqlıdır. Belə ki, Brandt II Dünya müharibəsinin əvvəllərində nasistlərə qarşı yer altında mübarizə apararkən yaralanmış, kommunist həkim Max Guillaume tərəfindən müalicə olunmuşdu. Volf Guillaumenin Şərqi Almaniyada olduğunu və oğlu Guenterlə birlikdə yaşadığını öyrənir. Brandtın vicdani olaraq Guillaumeyə vəfa borcu vardı və Volf da bundan istifadə etmək istəyirdi. Beləcə, dahiyanə və bir o qədər də uzun vədəli plan hazırlanır.
Hun incəsənəti
Tarixi
Saka-Hun incəsənətinin erkən nümunələri Balxaş gölünün yaxınlığında yerləşən Qanaddaşda tapılmışdır. Balxaş gölü Avropa hunlarının vətəni olan indiki Qazaxıstanın şərqində yerləşməkdədir. Buradan tapılmış nümunələrə bənzərləri Macarıstan və Ukraynadan da tapılmışdır. Bu əşyalar həm də ona görə önəmlidir ki, hunların qərbə doğru köçünü əksr etdirməkdədir.
Leonardo Araujo
Oyunçu kimi
Fərdi
Markus Volf
Həyatı
Plana görə Guenter guya Şərqi Almaniyadakı təqibedici rejimdən qaçacaq, Guillaume də Brandta məktub yazaraq oğluna kömək etməsini, ona sahib çıxmasını istəyəcəkdi. Eynən hər şey gözlənilən kimi olur. Brandt həkimin oğluna təmsilçisi olduğu Sosial Demokrat Partiyasında hansısa bir idari vəzifə verir. Bu hadisənin üzərindən 13 il keçir və çalışqanlığı ilə diqqət çəkən Guillaume, 1969-cu ildə baş nazir olan Brandtın şəxsi katibi olur. 13 ildən sonra şəxsi katib. Həqiqətən də kəşfiyyat əfsanəsidir. Sonunda Volfun hörümçək toru kimi hördüyü plan, hədəfinə tam çatmışdı.
İngilislər tərəfindən deşifrə edildiyi 1974-cü ilə qədər kanslerin masasından keçən hər sənədi, Guillaume Şərqi Almaniyaya çatdırırdı. Skandalın partlaması ilə Qərbi Almaniya və Sovet bloku arasındakı əlaqələri inkişaf etdirmək cəhdlərinə görə, 1970-ci ildə Nobel mükafatı alan Brandt, istefa edir. Həqiqətən, demək olar ki, ABŞ və bütün Avropanın arxasında dayandığı, yardım etdiyi Qərbi Almaniyanın həm siyasi liderinin, həm də ölkənin onurğası olan kəşfiyyat xidmətinin rəhbərlərinin karyerasını bitirən Volf, bir əfsanə idi.
Mədəni təsiri
Bəzi oxucular inanırlar ki, John le Carrénin Tinker, Tailor (Dərzi), Soldier (Əsgər), Spy (Casus), The Honourable Schoolboy (Fəxri məktəbli) və Smiley's People (Gülümsəyən insanlar) əsərlərinin baş qəhrəmanı Karla əfsanəvi casus Markus Volfdan ilhamlanaraq yaradılmışdır. Lakin müəllif bunu dəfələrlə rədd etmiş və bu Volfun ölümü münasibəti ilə bağlı verdiyi müsahibədə də bunu qəbul etməmişdir.
Bonyak xan
Həyatı
Məşhur kuman xanları Tuqorxan, Bonyak (Bənək) və Şarukanın simasında rus folklorunda dəhşətli düşmən kimi Bunyak Şeludivıy - xişnıy, Tuqorin Zmeyeviç, Şark - velikan obrazları yaranmışdır. Bu adları Bizans imperatorunun qızı Anna Komnin yazısında Tuqortaq (Tuqorkan), Manyak (Bunyak) şəklində verir.
Donda məskunlaşan qıpçaqların bir hissəsi Dnepr ətrafına köç etdi. Həmin dövrdə bu torpaqlar qıpçaq xanı Bonyakın orduları tərəfindən tutulmuşdu. Məhz Bonyak Tuqorkan xanla birlikdə həm rus torpaqlarına, həm də bizans üzərinə hücum etmişdilər. Lakin qüvvə və siyasi fəallıqlarına baxmayaraq XI əsrin sonu XII əsrin əvvəllərində öz keçmiş qüdrət və qüvvələrini itirmiş oldular.
Leonardo Araujo
Məşqçi kimi
İnter Milan
Bonyak xan
Həyatı
1107-ci ildə Bonyak xan və Şarukan Pereyaslavl knyazlığının üzərinə yürüş təşkil etdilər. Onlar çox böyük qüvvə ilə Lubna şəhərinə yaxınlaşdılar və Tula çayının sol sahilində durdular. Svyatopolk və Vladimir qəfildən qıpçaq ordularına hücumetdilər. Özlərini itirən qıpçaq döyüşçülərinin çox hissəsi qılıncdan keçirildi. Bonyakın qardaşı Taaz öldürüldü. Suqrxan öz qardaşları ilə əsir düşdü. Şurukan isə əsir düşməkdən zorla canını qurtatra bildi.
Kumanların daha çox qərb qanadında görünən, Bizans və Rusiya ilə savaşdan çox diplomatik əlaqələrə üstünlük verən Bonyak xan 90 - 95 yaşında 1167 – ci ildə ölənə qədər çoxlu savaşlarda olmuşdu. Belə savaşların birində Bonyak döyüşdən qabaq gecə çadırından çıxıb bir az uzaqlaşır və üzünü göyə tutub qurd kimi ulayır, bozqırdan səsinə hay verən bozqurdun cavabını eşidəndən sonra çadıra qayıdır və sabahkı döyüşdə qələbə çalacağını deyir. Rus salnaməsi 1097 – ci ildə baş vermiş həmin hadisəni belə yazır:
"…i yako bist polunoşi i vstav Bonyak i otyexa ot rati i poça volçski vıti"
Hun incəsənəti
Tarixi
Hun sənəti hunların alman xalqları arasında təqdim etdiyi boyunbağı və bilərzik kimi qazan, qab və zərgərlik formalarında ifadə olunurdu. Hun sənətinin tipik xüsusiyyətlərinə qızıl, qranat və qranulyasiyadan istifadə daxildir. Hun qadınlarının məzarlarında xeyli sayda qızıl diademlər tapılmışdır.
Hun incəsənət nümunələrinin motivləri sırasına həndəsi fiqurlar, ağaçlar, at, maral, quş kimi heyvanlar daxildir. Milli Macarıstan Muzeyində narlarla bəzədilmiş cır-cıramalı qızıl fibulanın gözəl nümunəsi ilə birlikdə, gümüşdən hazırlanmış başqa belə əşyalar var, digərləri isə hələ də tamamilə qızıldan hazırlanır.
thumb|Hun at tələləri təsviri.
Hunlar Avropada uzun müddət siyası hakimiyyətə sahib olduqlarına görə oranın digər xalqları ilə əlaqədə olmuşdurlar. Bunlara misal olaraq vesqotları və gepidləri göstərmək mümkündür. Nəticədə hunlara məxsus olan bürünc güzgülər bütün Avropa boyunca yayılmışdır. Burqundiyalılar və franklar da hun incəsənətini imitasiya etməyə başlamış və hunların ali təbəqəsi kimi geyinməyə başlamışdır. Xüsusən hun silahlarının alemanlar və digər german xalqları üzərində xüsusi təsiri olmuşdur. Beləliklə, hunların Orta Asiyadan gətirdiyi incəsənətin orta əsrlər germanik incəsənətinə böyük təsiri oluşdur. Musset iddia edir ki, ilk öncə hun, daha sonra isə germanik işğalları Avropa incəsənətində yeni dönəm açmış, onda oriental təsirlər hiss edilmiş, yunan-roma modelinin yerini hun modeli almışdır.
Qazanlar
Qazanlar hunların varlığının arxeoloji göstəricisidir. Onlar Xionqnu (hunların Çin qaynaqlarında keçən adları və ya Orta Asiya Hunları) qazanlarının gəlmiş olduğu son qazanlardır. Təkcə Xiongnu qazanları və Hunların qazanları praktiki olaraq eyni deyil, həm də oxşar yerlərdə (məsələn, çayların sahillərində) tapılmışdır ki, bu da ritualların davamlılığını sübut edir. Baxmayaraq ki, bəzi tarixçilər Xionqnu və yeni hun qazanları arasında bəzi fərqlər mövcuddur, ən azından arxeoloji tapıntılar sübut edir ki, hunların bir hissəsi Altay dağlarının ətəklərində uzun müddət yaşamış, daha sonra qərbə köç etmişdir. Bu haqda məlumat Vey Şu əsərində də V əsrdə bəzi Xionqnuların hələ də bu bölgədə yaşaması barədə məlumat verilmişdir. thumb|Hunların at tələləri dəsti Hunlar və ya Xionqnular bu qazanlardan yemək bişirmək üçün və ya ritual yerinə yetirmək üçün icra etmişdirlər. Hun qazanları zəng formasındadır, əsasən kvadrat formada tutacaqları və göbələk kimi bəzəkləri var. İddia edilmişdir ki, bu qazanlar son hun incəsənətinin erkən xüsusiyyətləri olmaqdan çox Avropadan yenidən Sincana gətirilmişdir.
Arxeoloji tapıntılar içində qazanlar xüsusi yer tutur. 1896-cı ildə Paul Reynecke müəyyənləşdirmişdir ki, bu qazanlar Hunlar tərəfindən hazırlanmışdır. Çox zaman bu qazanların "bürünc qazanlar" deyə tərif edilməsinə baxmayaraq, tez-tez misdən də belə qazanlar hazırlanmışdır və əsasən keyfiyyət baxımından pis olmuşdurlar. Maenchen-Helfen ümumilikdə Mərkəzi Asiyadan, Qərbi Sibirdən və Şərqi Avropadan tapılan 19 qazan müəyyənləşdirmişdir. O, tunc tökmələrin vəziyyətindən əsas götürür ki, hunlar o qədər də yaxşı metal ustası olmayıblar və çox güman ki, qazanlar tapıldıqları yerlərdə tökülüblər. Tapılan qazanlar əsasən müxtəlif formada olurlar. Maenchen-Helfen iddia edir ki, bu qazanlaran ət qaynatmaq üçün istifadə edilmidir, lakin bir çoxunun suyun yaxınlığında tapılması və ümumiyyətlə fərdlərlə birlikdə basdırılmaması sakral istifadəni də göstərə bilər. Qazanların Xiongnu tərəfindən istifadə edilənlərdən qaynaqlandığı görünür.
Hun qazanları şərqdən qərbə doğru hun köçünü izləmək üçün istifadə edilir. Belə numünələrdən ən qərbdə tapılanı Almaniya və Fransadan, ən şərqdən tapılanları isə Qızıl-Adırdam, Lipnyaqovadan, Sincandan tapılmışdır. Urumçi qazanı Soka və Verxniy Konetsdəki düzbucaqlı qulplu nümunələrə bənzəyən, yan tərəflərdəki tipik Hun üçbucaqlı motivləri ilə xarakterizə edilir. Bununla belə, onun ən yaxşı analoqları əyri tutacaqlı nümunələrdir (Don bölgəsində, Aşağı Dunay bölgəsində rast gəlinir), habelə Karpatiya hövzəsində kloizona bənzər hücrələr işlənən halqalara da rast gəlmək mümkündür. Onun alternativləri düzbucaqlı və üçbucaqlı hücrələri halqadan aşağıda olanlardır. Hun incəsənət nümunələrinin bir digər xüsusiyyəti tutacaqları göbələyə bənzər bəzəkləri olan nümunələrdir. Həm düzbucaq tutacaqlı, həm də dairəvi tutacaqlı qazanlara bənzərliyi ilə birlikdə Urumçi qazanı bu iki tip arasında axıcılığın olduğunu da göstərməkdədir. Bu qazan Urumçinin Nanşan bölgəsindən tapılmışdır. Qızıl-Adır qazanı isə misdən düzəldilmiş və Sarmat və Hun dövrləri arasındakı göbələyə bənzər tutacaqlı nümunələr arasında keçid mərhələni təmsil etməkdədir.
Qabları göbələyə bənzər fiqurlarla bəzəmək xüsusən rituallar üçün istifadə edilirdi və Şan sülaləsi dövründən etibarən Çin incəsənətinin xarakterik xüsusiyyətlərindən biri idi. Hun qazanlarının bir digər xüsusiyyəti də "kəfgir" motiflərindən istifadə idi. Asma qotazları və ya haşiyələri təqlid edən bu motivlərin əksər tarixçilər toxuculuqdan və ya bəlkə də dəri işlərindən əldə edildiyini düşünürlər. Belə kulonlar Çinin bürünc qablarında da görünür. Daha spesifik olaraq onlar Çinin neolitik dövrünə uyğun hesab edilir və Zoltan Takats bildirir ki, bu nümunələr birbaşa elə oradan götürülmüşdür. İştvan Bonaya görə, Hun qazanları Çin və İç Asiyanın bürünc dövrü incəsənət nümunələrinin birbaşa təmsilçisidir. Beləliklə, İştvan Hun qazan işləmə sənətinin birbaşa Çindən alındığını iddia etməkdədir, lakin bəzi alimlər bunu qəbul etmirlər. Onlar hesab edirlər ki, Hun incəsənəti Sarmat və Skit incəsənətinin davamıdır. Bonanın iddiası Macarıstan tədqiqatı tərəfindən dəstəklənir və bu, bu məsələdə ən mötəbər hesab olunur. Hun qazanlarına ən yaxşı bənzətmələr açıq iş ayağı olan Monqol və Şimali Çin qazanlarıdır. thumb|Şərqi [[Han sülaləsi nə aid Hun qazanı.]] Göbələyə bənzər incəsənət nümunələri Hun dövrünün son mərhələsinə aid edilir. Bu dövrdə Hunlar və ya digər adları ilə Xionqnular Avropaya doğru hərəkət etməyə başlamışdılar. Aşağı Amudəryada, Eftalitlər ölkəsində iki "aydın Hun" keramika nümunəsi ilə birlikdə göbələk təsviri olan Hun qazanının tunc parçası tapılmışdır ki, bu da Çin mənbələrinin onların torpaqlarının Hun (yəni Xiongnu) olduğunu iddia etdiyini təsdiqləyir.
Hun incəsənət nümunələrinin intehsal edilməsini araşdıran bir neçə qısa məqalədən başqa bu sahəni ətraflı tədqiq edən yoxdur. Bona inanır ki, qazanlar bir neçə hissəyə tökülürdü, daha sonra qazana pərçimlənmiş ayaqla birlikdə lehimlənirdi. O, həmçinin bu iş prinsipində də Çin təsirinin olduğunu bildirmişdir. Qazanlar tez-tez qəsdən zədələnir və ya parçalanırdı, Bóna bunu Çin və Daxili Asiya adətləri ilə əlaqələndirirdi.
Turul və ya Toğrul
IV və V əsrlərə aid bir çox maddi mədəniyyət nümunələrində vəhşi quşların, məsələn qartalın, şahinin, qarğanın rəsmləri olan Hun məzarları tapılmışdır. Verner bunların qartal başları olduğunu bildirərkən, Otto J. Maenchen-Helfen onları "dimdik başları" adlandırmağı daha üstün tutur. O, bununla bildirək istəyir ki, bu quş başları hər hansısa bir quşun rəmzi ola bilər, mütləq qartal başı olmaya da bilər. Bundan əlavə, Turul və ya Toğrul quşu yırtıcı quş olmaqla birlikdə, tez-tez Atilla və ya bütün Hunlarla əlaqələndirilməkdədir, çünki bir çox əfsanələrdə onun Hunların simvolu olduğu bildirilməkdədir. Macar xronikalarında Toğrul macar kralları olan ARpad sülaləsinin əcdadı hesab edilməkdədir. Kezalı Simona görə, Attillanın bayrağında Toğrul simvolu olmuşdur. Türk və Uqorlar inanırdılar ki, qartal-tanrı kainatın yaradıcısıdır, amma bu inancın Hunlarda olub-olmaması bəlli deyil.
Maenchen-Helfen, "dimdik başları"nın və ya "dimdik başlıqları"nın və maskaların Atilla və ya onun varisləri dövründə yeganə təsviri motivlər olması faktını belə bir dövrdə Hun sənətinin yoxsullaşmasının əlaməti hesab edir.
Qılınc istehsalı
Roma müəlliflərindən olan Ammianus həmçinin bildirir ki, Hunlar dəmir qılınclardan da istifadə etmişdirlər. Tomsonun onları Hunların özlərinin hazırlanmasına şübhə ilə yanaşmasına baxmayaraq, Maenchen-Helfen bildirir ki, "Hun atlılarının mübadilə edilmiş və ələ keçirilmiş qılınclarla Konstantinopol divarlarına [İstanbul] və Marnaya qədər döyüşdükləri fikri absurddur.
Bəzək əşyaları
Həm qədim əlyazmalar, həm də arxeoloji tapıntılar sübut edir ki, Hunlar nəfis qızıl və ya qızıl suyuna salınmış diademlər istehsal etməyi bacarmışdırlar. Maenchen-Helfen ümumilikdə Hunlara aid olduğu bilinnə 6 diademin siyahısını verməkdədir. Hun qadınları, görünür, müxtəlif materiallardan, əsasən, xaricdən gətirilən muncuqlardan boyunbağı və bilərziklər taxıblar. Zərgərlik məmulatlarının və silahların qiymətli daşlarla bəzədilməsi ilə bağlı daha sonra yayılmış erkən orta əsr təcrübəsinin Hunlardan qaynaqlandığı düşünülür. Eyni zamanda Hunlar Çindəkinə bənzər şəkildə kiçik güzgülər də istehsal etmişdirlər. Bu güzgülərə Hun məzarlarında tez-tez rast gəlinir. Onlar məzarlarda qəstən sındırılmış halda yerləşdirilmişdirlər.
Arxeoloji tapıntılar göstərir ki, hunlar paltarlarına bəzək kimi qızıl lövhələr, habelə xaricdən gətirilən şüşə muncuqlar taxırdılar. Ammianus xəbər verir ki, onlar kətandan və ya marmot xəzindən tikilmiş paltarlar və keçi dərisindən geyimlər geyinirdilər.
Ammianus bildirir ki, Hunların binaları olmamışdır, lakin onların hərəkəti barədə qeydlərində Hunların çadır və vaqona bənzər obyektlərə sahib olduğunu yazır. Maenchen-Helfen hesab edir ki, hunların "keçə və qoyun dərisindən çadırları" var idi:
"Priskus bir dəfə Attilanın çadırı barədə yazır və jordanes məruzə edir ki, Atilla ipək çadırda oturur. Hər bir halda, V əsrin ortasından etibarən Hunlar daimi odundan hazırlanmış evlərə sahib idilə."
Maenchen-Helfen bu evlərin Gotik üslubda tikildiyini bildirir.
Hunlar və Azərbaycan
Hunların yaşadıqları yerlərdən biri də müasir Azərbaycan ərazisinin də yerləşdiyi Qafqaz bölgəsi idi. Azərbaycanda aşkarlanmış bəzi arxeoloji abidələrdə müşahidə edilən dəfn adətlərinin bəziləri ənənəvi Hun dəfn adətlərinə bənzəməkdədir. Tarixçi Süleyman Əliyarlı erkən orta əsrlərdə müasir Azərbaycan ərazisində yaşamış hunlara misal olaraq bolqarları, buntürkləri və masaha hunlarını göstərməkdədir. O, Moisey Kalankatlının kitabında Hon adının çəkilməsini bildirir və digər tarixçilərdən fərqli olaraq Hunları Xəzərlərlə eyniləşdirməyib ayrı siyasi qurum olduqlarını iddia edir. Hətta bir zamanlar Dərbənd şəhərinə hun qapısı da deyilmişdir. Elə V əsrdə buradan hücum edən Hunlar Qafqaza daxil olmuş və xeyli irəliləmişdirlər. Azərbaycanın Şəmkir rayonunun Hacıvəlilər nakropolundan tapılmış diskşəkilli tapıntının at bəzəyi olması ehtimal edilir. Bu əşyanın ən yaxın analoqu şimal-şərqi Qafqazın IV-V əsrlərə - hun dövrünə aid kurqanlardan birində aşkar edilmişdir. Cənubi Azərbaycan ərazisində yerləşən Larican kurqanlarından 1 nömrəli kurqanda (Culfa şəhərindən 30 km şimalda yerləşir) at cəsədinin bütövlükdə qoyun və keçi kimi müxtəlif qurbanlıq heyvanlarla birlikdə şərq-qərb istiqamətində basdırıldığı görünür. Qəbirin bir küncündə atın basdırılması xüsusilə skiflərə və hunlara xas ənənə olub və ümumiyyətlə bütün kurqanlarda bu qaydaya əməl olunmuşdur.
Eldar İsmayılov (ictimai xadim)
Eldar İsmayılov — Azərbaycanlı ictimai xadim, xeyriyyəçi-mesenat, türkoloq və naşir-publisist.
“Dədə Qorqud” Milli Fondunun yaradıcısı və prezidenti (2007–h.h.); “Azərbaycan Dünyası” beynəlxalq jurnalının təsisçisi və baş redaktoru (1998–h.h.); “Veteranın Səsi” jurnalının baş redaktoru və təsisçisi (2015–h.h.); Rusdilli “Brifinq” qəzetinin yaradıcısı (2007–h.h.); Heydər Əliyev adına Azərbaycan-Qazaxıstan Respublika Cəmiyyətinin vitse-prezidenti (2016–h.h.); Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü; Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin üzvü.
Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsi və dünyada yaşayan azərbaycanlılarla sıx və səmərəli əməkdaşlıq edir.
Türk tarixini araşdırmaq üçün Dərbənd şəhərində müxtəlif qazıntı işləri təşkil etmişdir. Rəsm əsərləri sərgilərinin təşkilatçısıdır ("Dədə Qorqud uşaqların gözü ilə", müharibəyə həsr edilən əsərlər və s.).
"Söz" müstəqil-ədəbi-publisistik jurnalının aprel-iyun 2019 xüsusi buraxılışı Eldar İsmayılovun 70, təsisçisi olduğu "Dədə Qorqud" Milli Fondunun və "Azərbaycan Dünyası" beynəlxalq jurnalının 20 illik yubileyinə həsr olunub.
Həyatı
Eldar İsmayıl oğlu İsmayılov 1949-cu il iyulun 7-də Azərbaycan SSR-in paytaxtı Bakı şəhərində tanınmış ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.
1968-1970-ci illərdə Sovet Ordusunda xidmət etmişdir.
Təhsili
Bakı şəhəri, Səbaril rayonunda tam orta təhsil alıb.
1971-1977-ci illərdə xidməti başa vurduqdan sonra Moskva şəhərində Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun İqtisadiyyat fakültəsində iqtisadçı ixtisası üzrə ali təhsil təhsil alıb.
2001-2005-ci illərdə Dərbənd Humanitar Universitetinin Filologiya fakültəsində Rus dili və ədəbiyyatı ixtisası üzrə 2-ci ali təhsil alıb.
Fəaliyyəti
200px|thumb|right SSRİ-nin süqutundan sonra səhmdar cəmiyyətini yaradıb və Türkiyə, Ukrayna və İsveçrədə əməkdaşlıq edərək bizneslə məşğul olmuşdur.
1995-ci ildən o, heraldika müəllif şirkəti yaratmışdır. Azərbaycan üçün suvenirlər və mükafatlar, orden və medallar istehsal edən fabrikə rəhbərlik edib, bu günə kimi fabrikin təsisçisidir.
1998-ci ildə “Azərbaycan Dünyası” beynəlxalq jurnalını yaratmışdır. Hal-hazırda jurnalının təsisçisi və baş redaktorudur. Jurnalın Türkiyə, Qazaxıstan, Özbəkistan, Türkmənistan, İsrail, ABŞ, Moldova, Ukrayna, Rusiya, İsveçrə, Almaniya, Rumıniya və digər dünya ölkələrinə həmçinin dünya azərbaycanlılarına həsr olunmuş bir çox layihələri var. Jurnalın bütün nömrələri və xüsusi buraxılışları ilə www.mir-azerbaydjana.az saytında tanış olmaq mümkündür.
2013-cü ildən Azərbaycan Veteranlar Təşkilatının İdarə Heyətinin üzvüdür.
2016-cı ildən Heydər Əliyev adına Azərbaycan-Qazaxıstan Respublika Cəmiyyətinin vitse-prezidentidir.
Fəxri adlar və mükafatlar
Mənbə
Təsis etdiyi mükafat, orden və medallar
Azərbaycanda və müxtəlif dünya ölkələrində gördükləri işlərlə Azərbaycan üçün misilsiz xidmətləri olan siyasi və ictimai xadimlərin təltif olunduqları orden və medallar:
Qarabağ müharibəsi veteranları ilə sıx əlaqədədir (I və II Qarabağ müharibələri veteranları). Azərbaycan veteranlarının göstərdiyi şücaət və qəhrəmanlığına görə təltif olunması üçün xüsusi diplomlar və döş nişanlarının təsisçisidir.
Qaraxan (Soyuqbulaq)
Qaraxan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 637 nəfər yaşayır (84 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Naxçıvanşahlıq
Naxçıvanşahlıq və ya Əbudüləfilər — X əsrin sonundan XI əsrin 60–cı illərinə kimi Azərbaycan ərazisində mövcud olmuş feodal dövlət. Naxçıvanşahlıq mənbələrdə Əbudüləfilər və Düləfilər kimi bilinən ərəb mənşəli sülalə tərəfindən idarə olunmuşdur.
Əbudüləfilər sülaləsi
Əbudüləfilər adına ilk dəfə IX-X əsr ərəb müəlliflərinin — Bəlazuri, Təbəri, İbn ən-Nədim və başqalarının əsərlərində təsadüf edilir. Həmin mənbələrdə qeyd edilir ki, IX əsrdə ərəb xilafəti qoşununa başçılıq edən sərkərdələrdən biri əl-Qasim ibn İsa əl-İcli Əbu Düləf olmuşdur. Mənbələrdə həm də şair kimi tanınan bu şəxs Abbasilərin hakimiyyəti dövründə (IX əsrin I rübündə) Ərəb Xilafətinin şimal vilayətlərinə köçən və bu yerlərdə məskunlaşan ərəb nəsillərinin birindən idi. Təbəri "Əbu Düləfin başçılığı altında olan könüllülər"in Babəkə qarşı vuruşan ərəblərə qoşulub Bəzz qalasının alınmasında iştirak etməsi haqqında məlumat verir.