cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aznar
Yeri
Şirkət Göyçay rayonunda fəaliyyət göstərir.
Rəhbərlik
Şirkətin təsisçi və majoritar səhmdarı milyarder Fərhad Əhmədovdur. O, həm də 2012-ci ildən "Aznar" Direktorlar Şurasının sədridir.
Ənsərud (Üskü)
Ənsərud — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Üskü şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Mineralizatorlar
Mineralizatorlar — maqmada həll olmuş qazlar, qaz və buxarvari (halogenlər, su, hidrogen-sulfid, metalların ftorid və xloridləri) birləşmələr. Mineralizatorlar püskürmə süxur minerallarının kristallaşmasına, filiz yataqlarının çökməsinə imkan yaradır, qismən çökən mineral tərkibinə keçir, qismən isə mineral maddələrin daşınması prosesində katalizator və kompleksəmələgətirici rolunu oynayırlar.
Mimetizit
Mimetizit — mineral, Pb5[Cl(AsO4)3].
Haqqında
Mimetizit – heksaqonal. Kristalları prizmatik, izometrik, bəzən lövhəvari. Ayrılması: {101} üzrə qeyri-mükəmməl. İkiləşməsi {112} üzrə. Aqreqatı: kip, dənəvər, böyrəkvari, salxımvari, kristallik bitişmələr. Rəngsiz, alloxromatik. Parıltısı yağlı, yarımalmazı. Sərtliyi 3,5-4. Xüsusi çəkisi 7,04; Pb  Ca-la əvəz olduqda xüsusi çəkisi 5,9-dək azalır. Oksidləşmə zonasında serussit, ledgillit, limonitlə assosiasiya. Növləri: kampilit, polisferit, Ca-Va-lu mimetezit, kolliit. Sinonim: Mimetit.
Françesko Kavalli
Françesko Kavalli — əsl adı Pietro Françesko Kaletti-Bruni olan və erkən barokko dövrünə aid olan italyan bəstəkarı. Kavalli əslində bəstəkarın ağası Federiko Kavalliyə soyadı idi.
Kavalli dövründə İspaniyaya məxsus olan Lombardiya əyalətinin Krema şəhərində anadan olmuşdu. 1616-cı ildən bəri Venesiyanın Müqəddəs Mark bazilikasında əvvəl ifaçı, sonra orqanist sonra da kapellanın rəhbəri kimi çalışmışdı. Kavalli əsasən opera bəstəkarı kimi tanınmışdı. İlk opera bəstəsini ("Le nozze di Teti e di Peleo") 1639-cu ildə, Venesiyanın ilk opera evi San-Kassiano teatrının açılmasından bir qədər sonra yazmışdı. 1660–1662-ci illərdə Parisa təcrübəyə göndərilmiş və orada "Ercole amante" operasını yazmışdı. 1676-cı ildə Venesiyada 72 yaşında vəfat etmişdi.
Kavalli bəstələrinə melodik ariyalar, librettolarına isə xalq musiqisi nümunələrini daxil edirdi. Onun operaları güclü dramatik effektç böyük musiqi asanlığı və italyan operasına xas olan qroteskli yumor ifadə edir. Kavalli dövrün və məkanın yeganə bəstəkarıdır ki, yaradıcılığı eyni janrda davamlı şəkildə inkişaf etsin. Həmin yaradıcılıq elmi baxımından maraq yaradır, çünki XVII əsrdə opera hələ də yeni janr hesab olunurdu. Kavallinin yaradıcılıq dövrünün sonuna qədər opera artıq populyar və sevilən tamaşaya çevrilmişdi.
Kavalli ümumiyyətlə 41 operanın müəllifidir. Onlardan 24-ü hal-hazırda Venesiyada Müqəddəs Mark kitabxanasında saxlanılır. Bəzi operaların nüsxələri ayrı yerlərdə də tapılmışdı.
Firuzkuh
Firuzkuh (Farsca: Fîrûzkûh فیروزکوه) — İranın Tehran ostanındakı Firuzkuh şəhristanının mərkəzi olan şəhər. 2016-cı il siyahıyaalınmasına əsasən şəhərin əhalisi 17 500 nəfər olmuşdur.
Tehranın şimal-şərqində, Əlburz dağlarının mərkəzində yerləşir. Əvvəllər Mazandaran ostanının bir hissəsi olub.
Tarixi
XII–XIII əsrlərdə Firuzkuh Qurilər (1000–1215) dövlətinin mərkəzi idi. Hərirud çayının yuxarı hissəsində yerləşirdi.
Cey Bilas
Cey Bilas, (24 dekabr 1963, San Pedro, Kaliforniya, ABŞ)- ABŞ basketbolçusu və aktyoru. Cey Bilas Vendi ilə ailə həyatı qurmuşdur. Onların Viktoriya adlı qızı və oğlu dünyaya gəlmişdi.
Pavel Karyagin
Pavel Mixayloviç Karyagin — Çar ordusunun polkovniki, 17 Yeger alayının komandiri.
Həyatı
Pavel Karyagin 1761-ci ildə Poltava şəhərində zаdəgаn аiləsində аnаdаn оlub. Хаsiyyətcə qəddаr оlmаsını nəzərə аlаn vаlidеynləri Pаvеli Hərbi məкtəbə qоyurlаr. 1778-ci ildə həmin məкtəbi bitirir. 1781-ci ildə prapоrşiк rütbəsi аlır. 1783-cü ildən Qаfqаzdа fəаliyyət göstərən Yеgеr pоlкundа хidmət еdir və müхtəlif rütbələrə yüкsəlir. 1784-1791-ci illərdə Türкiyəyə qаrşı Rus оrdusundа döyüşür və bunа görə P.P.Rumyаntsеvin təqdimаtı ilə оnа mаyоr rütbəsi vеrilir və Gеоrgi Хаçı оrdеni ilə təltif еdilir. 1796-cı ildə Vаlеriаn Zubоvun Аzərbаycаnа yürüşü zаmаnı P.M.Каryаgin хüsusi хidmət göstərmiş, Gəncə, Şəmкir, Şirvаn, Qаrаbаğ, Dərbənd, Bакı və s. yеrlərdə gеdən döyüşlərdə хüsusi qəddаrlıqlаr törətmişdir. V.Zubоv Аzərbаycаndаn gеri çаğrılаrкən Qаrаbаğdакı Hərbi Hissənin rəhbərliyini P.M.Каryаginə tаpşırır. Еrmənilərə inаnаn və оnlаrdаn məhаrətlə istifаdə еdən P.M.Каryаgin çох vахt vеrgi tоplаmа işlərinə qаrışmаqlа Qаrаbаğın müsəlmаn cаmааtınа оlmаzın zülmün vеrmişdir. Bu аzmış кimi 1800-cü ildə оnа Qаfqаz Аli Bаş Коmаndаnlığı tərəfindən pоlкоvniк rütbəsi vеrilmişdir.
1802-ci ilin 8 nоyаbrındа impеrаtоr Аlекsаndrın fərmаnı ilə Qаfqаz Аli Bаş Коmаndаnlığınа Каryаginin dоstu Pаvеl Dmitriyеviç Sisyаnоv təyin оlunur. Bu vахtdаn bаşlаyаrаq P.D.Sisiyаnоv hаrаdа işğаlçı mühаribələr аpаrıbsа Каryаgin оnun yаnındа оlub. Каryаginin Qаrаbаğdа törətdiyi zülmləri еşidən və bundаn qəzəblənən İbrahimxəlil xanın İrаndа yаşаyаn оğlu Əbülfət xan 1805-ci il iyun аyının 21-də Каryаginin qоşunu ilə Əsgərаn yахınlığındа döyüşür. Bu döyüşdə Каryаginin qоşunu məğlub оlur, özü isə bərк yаrаlаnır və Sisyаnоvun göstərişi ilə Gəncəyə qаyıdıb оrаdа müаlicə оlunur. Sаğаlаndаn sоnrа bir müddət Gəncədə mülкi işlərdə çаlışır. 1807-ci il mаrt аyının 17-də о, yеnidən Şuşаyа qаyıdаrаq hərbi işlərini dаvаm еtdirir. 1807-ci ilin 14 окtyаbrındа Каryаgin Şuşаdа bərк хəstələnir və Həmin ilin dекаbrındа vəfаt еdir. Çаr pоlкоvniк P.M.Каryаginin аdını əbədiləşdirməк üçün Qаrаbulаqdа yаrаnаn qəzаyа оnun аdını vеrir. 8 аvqust 1930-cu ilədəк rаyоn mərкəzi stаtusunu аlmış Qаrаbulаq 2 mаrt 1959-cu ilə qədər Каryаgin аdı аltındа öz fəаliyyətini dаvаm еtdirir.
Еlə bu tаriхdən də (2 mаrt 1959-cu il) bаşlаyаrаq rаyоn mərкəzinin Каryаgin аdı ləğv еdilərəк Аzərbаycаnın dаhi şаiri M.Füzulinin şərəfinə Füzuli şəhəri аdlаnır.
2 + 2 = 5
Mövzu olunan 2+2=5 tənliyi əslində tam bir riyazi yalandır və heç bir məntiqi əsası yoxdur. Bu misal almaq üçün əvvəlcə iki bir birinə bərabər x=y olan dəyişən x, y götürürlər. Sonra bəzi riyazi çevrilmələr edib, müxtəsər vurma düsturundan istifadə edib, tərəflərin yerini dəyişib, vurma, bölmə əməllərindən istifadə edib, sonda hər iki tərəfə 3 əlavə edib alırlar.
Alınması
Əslində 2+2=5\! tənliyi ilə əvvəllər daha fərqli və qarışıq idi, bunun zamanla sadələşməsinin ən əsas şeylərdən birincisi dəyişənlərə (x\! və y\!) 0 qiyməti verildiyində tənliyin bir işə yaramaması. bir digər tərəfdən isə natural ədəd seçimi. Tənlik ən sadə formada belə başlayır:
5 = 2 + 2\!
Yanlışlar
Əvvəla, bu tənlik vaxt keçdikcə çoxlu riyaziyyatçı tərəfindən mənası qəbul edilməmişdir və bu tənlik sözsüz doğru deyil. Bu tənlik bəzi riyazi sabitlər ilə də qurula bilər; ancaq doğruluğu isbat edilməmişdir. Tənlikdə (x-y) ifadəsi hər iki tərəfdə sadələşdirilərkən bu ifadənin sıfıra bərabər olduğu ehtimal edilir. Məsələn, 2*0=3*0 bərabərliyində bir yanlışlıq yoxdur. Amma burada 0-ları sadələşdirsək 2=3 deyə bilərik ki, bu xətalı olur (məxrəc sıfır ola bilməz). Qısacası, tənlikdə 0 vuruğunu sadələşdirmək olmaz.
Məchulun dəyişdirilməsi
Əgər bu tənlikdə x=y\!sə bura istənilən tam ədədi qoya bilərik. Əgər x\! və y\! ə "0" qiymətini qoysaq tənliyin tamamilə pozulacağını sübut etmiş olacayıq.
Tənliyin həll edilməsində səhvlər
Bir tənlik əgər heçbir şərt olmadan başlayırsa (məsələn: x=y\!) tənliyin qiymət almasında riyazi bir yanlışlıq var. Bu tənlikdə isə aralıq şərti olmadan başlayır və 3-cü (aldadıcı hissə) sətirdən sonra pozulur; çünki x və y məchullarına "0" (sıfır) qoyulsa bərabərlik həqiqətən alınır.
İsfəncan (Üskü)
İsfəncan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Üskü şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 3,660 nəfər yaşayır (1,060 ailə).
Andezibazalt
Andezibazalt — əsas kütləsi mikrolit, pilotaksit, gialin və ya hialopilit quruluşlu tünd-boz, qara, bəzən tünd yaşılımtıl-boz məsaməli qabarcıqlı flyuidal və ya badamdaşlı porfir, afir vulkanik süxur.
Püruzləri 70–75%-ə kimi labrador və bitovnitdən (bəzən anortit), tünd rəngli minerallardan ibarətdir. Əsas kütləsinin tərkibi: plagioklaz, monoklinik piroksen (pijonit, avgit), olivin, vulkanik şüşə, bəzən kvars; filiz minerallarından (maqnetit), aksessorlardan bəzi hallarda sfen iştirak edir. Vulkan şüşəsinin miqdarı 35%-dən 95%-ə kimi dəyişir. Kimyəvi tərkibinə görə normal sıralı (SiO2=53–57%, Na2O/K2O=0,4–23, al’=0,75–3,5) dioritlərin ekvivalenti hesab olunur. Andezibazalt qırışıqlıq zonaların erkən və orta inkişaf mərhələləri üçün səciyyəvidir. Sinonim: Andezitli bazalt, Afanitli porfir və b.
Aşağı Astanlı
Aşağı Astanlı — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Aşağı Astanlı Yardımlı rayonunun Astanlı inzibati ərazi vahidində kənd. Bolqar çayından bir qədər aralı, Buravar silsiləsinin ətəyindədir. Keçmiş adı Astanlı olmuşdur. Oykonimin birinci komponenti kəndin coğrafi mövqeyini bildirməklə yanaşı, onu eyniadlı digər yaşayış məntəqəsindən fərqləndirməyə xidmət edir. "Astanlı kəndinin Aşağı hissəsi" deməkdir.
Rüstəmdar
Rüstəmdar — Orta çağda İranın Mazandaran əyalətində vilayət.
Tarixi
Rüstəmdar vilayətinin hakimi Əmir Hüseyn Kiya idi.
İspaniyada futbol
240 px|thumb|Santiaqo Bernabeu, Real Madridin Stadionu Futbol İspaniyada ən məşhur idman növüdür. Kral İspan Futbol Federasiyası (Real Federación Española de Fútbol) milli idareetmə orqanı olaraq La Liqa, İspaniya Kral Kuboku və İspaniya milli futbol komandası, həmçinin FİFA Dünya Kubokunun cari çempionatını təşkil edir. Müasir futbol İspaniyada 19-cu əsrin sonlarında Britaniyadan gələn ingilis immiqrant işçilər, səfər dənizçiləri və İspan tələbələrinin bir araya gəlməsi ilə tanındı.
İspaniyada ən qədim futbol klubu 1889-cu il dekabrın 23-də Rio Tinto şirkətində çalışan Dr. Mackey və İngilis işçilər tərəfindən qurulan Recreativo de Huelva klubudur. Gimnàstic de Tarragona klubunun 1886-ci ildə və Sevilya klubunun 1890-cı ildə qurulmasına baxmayaraq, Gimnastik 1914-cü ilə kimi, Sevilya isə 1905-ci ilə kimi aktual olaraq futbol komandası təşkil etməyib. İspaniyada ilk rəsmi futbol oyunu 1890-cı ilin martın 8-də Sevilyadakı Tablada Hippodrome ərazisində keçirilib. Bu oyunda Recreativo de Huelva klubu Sevilya FKya qarşı oynadı. Sevilya klubu həmin vaxtda Sevilya Su İşləri (Seville Water Works) işçilərindən təşkil olunmuşdu. Huelva komandasında 2 İspan futbolçu xaricində, hər iki komandanın oyunçuları İngilislərdən ibarət idi. Bunun səbəbi isə komandanın Sevilla CF (İspanca: club de fútbol) şəklində yox, Sevilla FC (football club-futbol klubu) şəklində adlandırılmasıdır. Sevilya bu oyunda 2-0 hesabı ilə qalib gəldi.
1890-cı illərin əvvəllərində Basklar ölkəsində Britaniyalı tərsanə işçiləri və mədənçilər tərəfindən Bilbao futbol klubu quruldu. 1899-cu ildə isə Britaniyadan gələn basklı tələbələr tərəfindən Atletik Bilbao futbol klubu yaradıldı. Hələ erkən vaxtlardan İngilislərin təsiri Recreation Club, Athletic Club və Football Club kimi İngilis adlarından istifadə edən klublarda öz əksini tapdı.
İspaniya Kral Kuboku
Madriddə bir neçə klub yaradıldı, bunlardan ən önəmlisi 1902-ci ildə qurulmuş Real Madrid klubu idi. Həmin ildə Madrid FK-nın sonrakı prezidenti Karlos Padros XIII Alfonzonun tacqoyma mərasimində yeni bir müsabiqə təklif etdi. Belə ki, 4 komanda Copa del Ayuntamiento de Madrid, indiki Copa del Rey (İspaniya Kral Kuboku) turnirinə daxil olunmalı idi, məhz onun daxilini inkişaf etdirmək üçün. Bura daxil olan klublar Barselona, RCD Espanyol (Club Español de Fútbol), Bizkaya Klubu (Club Bizcaya) və Real Madrid (New Foot-Ball de Madrid) klubları idi.
Çittaqonq dili
Çittaqonq dili(চাটগাঁইয়া বুলি Chaţgãia Buli) — Hind-ari dillərindəndir ki Çittaqonq xalqı tərəfindən Banqladeşdə danışılır.Benqal dili ilə yaxından bağlıdır amma adətən dilçilər təfindən Benqal dilinin bir dialekti yox bəlkə ayrıca dil olaraq hesab olunur.Təxminən 14 milyon danışanı var.
Taduz-us-Santus körfəzi
Taduz-us-Santus körfəzi   (Bütün müqəddəslərin buxtası) — Braziliyanın Baya ştatı ərazisində yerləşən buxta. Braziliyanın ən iri körfəzlərindən biridir. Sahəsi 1052 km² təşkil edir. Maksimal dərinliyi 42 meyrdir. Buxta ərazisində 66 ada yerləşir.
Dmitri Kruqlov
Dmitri Kruqlov (Dmitri Kruglov; doğ. 24 may 1984, Tapa, Estoniya SSR, SSRİ) — Estoniya futbolçusu, "Levadiya Tallin" klubunun və Estoniya milli futbol komandasının müdafiəçisi.
Klub karyerası
Kqurlov karyerasının ilk illərini Estoniyanın "TJK-83 Tallin" "HÜJK Emmaste" "Tallin" və "Levadiya Tallin" komandalarında keçirib. 2005-ci ildə Moskvanın "Lokomotiv" klubuna keçib.
2006-cı ildə icarə əsasında Krasnodarın "Kuban" klubuna keçib, lakin burada əsas heyətdə möhkəmlənə bilməyib. O, klubun heyətində yeganə görüşünü Rusiya kubokunun 1/16 mərhələsi çərçivəsində "Krılya Sovetov" komandasına qarşı keçirib. 2007-ci ildə yenə də icarə əsasında Moskvanın "Torpedo" komandasına keçib.
2010-cu ildə icarə əsasında Bakının "Neftçi" komandasına keçib. Neftçinin heyətində 3 mövsüm keçirdikdən sonra Bakının başqa təmsilçisi "İnter"ə keçib. 2011-ci ilin avqustuna Rostov şəhərinin eyni adlı komandası ilə 3 illik müqavilə bağlayıb. 2013-cü ilin yayında azad agent qismində "Rostov"u tərk edib və 2003–2005-ci illərdə çıxış etdiyi "Levadiya"ya qayıdıb.
2014-cü ilin martında Bakının "Rəvan" komandası ilə mövsüm sonunanadək müqavilə imzalayıb. "Rəvan" komandası mövsüm bitdikdən sonra Kruqlovla olan müqavilənin müddətini uzatmayıb və o yenidən "Levadiya"ya geri dönüb. 2015-ci ilin dekabrında Tallinin digər təmsilçisi "İnfonet" komandasına transfer olunub. 2018-ci ilin yanvarında yenidən "Levadiya"ya qayıdan Kruqlova kapitanlıq sarğısı verilib. Eyni ilin may ayında komandası ilə birlikdə Estoniya kubokunun qalibi olub.
Milli karyerası
12 oktyabr 2004-cü ildə Latviya milli komandasına qarşı keçirilmiş oyunda Estoniya milli futbol komandasının heyətində debüt edib. Kruqlov 2004–2019-cu illər aralığında formasını geyindiyi Estoniya milli futbol komandasının heyətində ümumilikdə 115 oyun keçirib və 4 qol vurub.
Dmitri Kruqlov Estoniya milli futbol komandasının heyətində ən çox oyun keçirmiş səkkizinci futbolçudur.
Toto Kutunyo
Həyatı
Toto Kutunyo 7 iyul 1943-cü ildə Fosdinovo şəhərində anadan olmuşdur. Bir neçə ay sonra onun ailəsi Spesiyaya köçür. Orada onun atası hərbi dənizçi işləyirdi. Hələ uşaqlıqdan Toto musiqiyə böyük həvəs göstərirdi. Toto gözəl boru çalan atasının yolu ilə gedərək bu aləti mənimsəyir. Sonra isə müstəqil şəkildə zərb alətlərində və akkordeonda çalmağı öyrənir. 13 yaşında Toto yerli musiqi müsabiqəsində üçüncü yeri tutmuşdu.
Yaradıcılıq həyatı
19 yaşına qədər Kutunyo yerli musiqi qruplarında zərb alətlərində ifa edir. Sonra Toto "Toto e Tati" adlı şəxsi qrupunu təşkil edir. Bu qrup çox böyük uğurla qastrollarda iştirak edir. Elə bu vaxt o özü də musiqi yaratmağa başlayır.
1975-ci ilin əvvəlində Kutunyo "Albatros" qrupu ilə çıxış etməyə başlayır. O, şair Vito Pallaviçini ilə birlikdə "Oazis" mahnısını yazır. Həmin il məşhur fransız müğənnisi Co Dassenin bədii rəhbəri Jak Ple Kutunyo-Pallaviçini əməkdaşlığına öz münasibətini bildirir. Co Dassenin mahnılarının daimi mətn müəllifləri Klod Lömyel və Pyer Delanoye Toto Kutunyonun melodiyalarına fransız sözləri yazırlar. Beləliklə də, gözəl "Et si tu n`éxistais pas", "Salut" və 1975-ci ildə fransız pop musiqisinin hiti olmuş "L`été Indien" mahnıları yaranır.
1976-cı ildə Toto "Volo AZ 504" mahnısı ilə birinci dəfə San-Remo festivalında iştirak etdi. O, ümumi hesabda üçüncü yeri tutmuşdu. Elə həmin ildə Kutunyo "Nel cuore, nei sensi" mahnısı ilə böyük müvəffəqiyyətlə "Festivalbar"da çıxış edir.
Bir il sonra "Albatros" yenidən "Ariston" teatrının səhnəsində növbəti San-Remo festivalında çıxış edir. "Gran Premio" mahnısı beşinci yeri tutur. Festivaldan sonra qrup dağılır.
1980-ci ildə Toto Kutunyo "Solo noi" mahnısı ilə San-Remo festivalının qalibi olur. Bu qələbədən bir neçə həftə sonra Toto "Francesca non sa" mahnısı ilə Tokio beynəlxalq musiqi festivalında birinci yeri tutur.
Toto Kutunyo 1983-cü ildə San-Remo festivalında "L’italiano" mahnısı ilə iştirak edir. Bu mahnı bu günə qədər müğənninin ən çox tanınan mahnısıdır. Mahnı rəsmən beşinci yeri tutur. Lakin xalq səsverməsində mahnı müsabiqənin qlibi olmuşdu. 1984-cü ildə Toto San-Remo festivalında "Serenata" mahnısını oxuyur və ikinci yerə layiq görülür.
1986-cı ildə Toto San-Remoda "Azzurra malinconia" mahnısı ilə dördüncü, 1987-ci ildə isə "Figli" mahnısı ilə ikinci yerin sahibi olur. Həmin ildə Toto italyan televiziyasının tanınmış verilişlərindən birinin aparıcısı olur.
Sonrakı üç ildə də Toto Kutunyo yenidən böyük müvəffəqiyyətlə San-Remo festivalında: "Emozioni" (1988), "Le mamme" (1989) və "Gli amori" (1990) mahnıları ilə çıxış edir.
1990-cı ildə Toto Kutunyo "Insieme: 1992" mahnısı ilə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak edir və bu müsabiqənin qalibi olur. Nəticədə İtaliya Avroviziyanın 1991-ci ildə keçirilməsi hüququ qazanmışdı. Roma şəhərində keçirilən "Avroviziya-1991" müsabiqəsinin aparıcıları İtaliyanın iki ən layiqli təmsilçisi: Toto Kutunyo və 1964-cü il müsabiqəsinin qalibi Cilyola Çinkvetti olmuşdu.
5 illik fasilədən sonra Kutunyo San-Remo festivalına qayıdır. 1995-ci ildə bu festivalda "Voglio andare a vivere in campagna", 1997-ci ildə isə "Faccia pulita" mahnısı ilə çıxış edir.
Toska
Yaranma tarixi
Toska pyesi V. Sardu tərəfindən yazılmış və xüsusi olaraq aktrisa Sara Bernara həsr edilmişdir. Əsərin ilk primyerası 24 noyabr, 1887 c ildə Parisin Port-Sen-Marten teatrında olmuşdur. Cakomo Puççini pyesə Milanın səhnəsində baxır. Culio Rikordiyə 7 may 1889 cu ildə yazdığı məktubda, pyes əsasında opera yazmaq üçün Sardunun razılığını almağı ona tapşırır. Libretto yazmaq üçün Verdi və Franketti hər ikisi maraq göstərirlər. Sonuncu razılıq alaraq hətta operanı yazmağa başlayır, lakin son anda Rikordinin səyi nəticəsində icazə Cakomo Puççiniyə nəsib olur. Puççini Sardunu inandiraraq süjetdə və qəhrəmanların xarakterlərində dəyişiklik etməyə nail olur. İkinci dərəcəli personajları minumuma endirərək, sujet xəttini dinamik inkişaf etdirir. Əsas qəhrəmanını istedadlı aktrisaya və İtaliya vətənpərvərinə çevirir.
Toto Kutunyo
Yaradıcılıq həyatı
2008-ci il noyabrın 8-də Toto Kutunyo Bakıya gəlir. Ölkənin baş konsert zalında, yəni Heydər Əliyev adına sarayda, "Qatar" adlı konsert proqramıyla çıxış edir.
Toska
Süjeti
Fevral 1798-ci ildə Napoleon müharibələri dövründə fransız truppası Papa dövlətini tutaraq Roma respublikasını qururlar (Sezare Ancelioti həmin respublikanın konsuludur). Rus-avstriya koalisiya qoşunları ilə 19 iyun 1799-cu ildə Trebbia döyüşündən sonra fransızlar Romadan geri çəkilməli olurlar. 30 sentyabr, 1799-cu ildə Neapol ordusu kral IV Ferdinandın başçılığı altında Romaya hücum çəkir. Keçmiş respublika tərəfdarları Neapolda olduğu kimi qisasçı təqiblərə məruz qalırlar. Süqut etmiş respublikanın keçmiş konsulu Sezare Ancelioti həbs edilərək, Müqəddəs Mələk qəsrinə atılır. Fransada 9 noyabr, 1799-cu ildə Napoleon hakimiyyəti I konsul kimi ələ keçirir. Koalisiya ilə sülhü ləğv edərək 1800-cı ildə Avstriya üzərinə hücuma keçir. 1800-cü ilin mayında Alp dağlarını keçərək şimali İtaliyaya daxil olur. Marenqo döyüşünün əvvəlində fransızlar geri çəkilməli olurlar. (Bu hadisə I pərdədə Toskanın ifasında Napoleon üzərində qələbə kimi geyd edilir). Günün ikinci yarısı fransızlar yenidən hücuma keçərək döyüşü öz xeyrlərinə bitirmiş olurlar. (məğlubiyyət xəbəri isə Toskanın ifasında II pərdədə geyd edilir.)
Toto Kutunyo
Yaradıcılıq həyatı
2009-cu ilin yazında Rusiyaya konsertə dəvət olunan Kutunyo bu təklifdən imtina edir. Səbəb isə müğənninin xəstəliyinin ağırlaşması və ximioterapiya müalicəsi alması idi. Lakin buna baxmayaraq o, həmin ilin (2009) noyabrında Moskvaya gəlir.
Toska
I Pərdə ( kilsəsi)
Müqəddəs Mələk qəsrindən qaçaraq siyasi dustaq Ancelotti Sant Andrea della Valle kilsəsində gizlənir. Rəssam Mario Kavaradossi dustaq, keçmiş konsul Ancelottinin dostudur. Mario Kavaradossi həmin kilsədə qurbangahda Mariya Maqdalenanın təsvirini yaratmaqla məşquldur. Kavaradossinin ariyası ("Gizli harmoniya") səslənir.
Toto Kutunyo
Yaradıcılıq həyatı
2010-cu ilin noyabrında Kiyev şəhərinə gələn Kutunyo orada Adriano Çelentanonun oğlu Cakamo ilə konsert verir.
Toska
I Pərdə ( kilsəsi)
Bir naməlum qadın model kimi ona xidmət göstərir, eyni zamanda onun ürəyinə yol tapmaq istəsə də, rəssamın könlü sevgilisi, opera divası Floria Toskadadır.
Kavaradossi dostu Ancelottini gizlətmək məqsədi ilə kilsənin qapısını hər ehtimala qarşı bağlı saxlayır. Rəssamın yanına gələn Toska kilsənin qapısını görcək şübhəli şəkildə onu qısqanmağa başlayır. Toska Kavaradossini sədaqətsizlikdə günahlandırır. Kavaradossi vəziyyətdən çıxmağa çalışaraq Toskaya axşam Farneze meydanından çıxışından dərhal sonra görüşməyi təklif edir, lakin qısqanclıqdan doğan şübhələri onu rahat buraxmır. Kavaradossinin çəkdiyi şəklin qrafinya Attavantiyə aid olduğunu zənn edir.
Toto Kutunyo
Azərbaycan səfəri
18 dekabr 2013-cü ildə Heydər Əliyev Fondunun təşkilatçılığı ilə "Baku Crystal Hall"da Toto Kutunyo başda olmaqla, "San-Remo" festivalının digər iştirakçıları Albano, Rikardo Folyi, Umberto Tossi, Toni Espozito, Pupo, Matia Bazar, Fiordaliso, İvana Spanya, "Riki e poveri" konsert proqramı ilə çıxış ediblər. Son olaraq səhnəyə çıxan Toto Kutunyo ən məşhur, sevilən hitləri ilə yanaşı, ilk dəfə olaraq, Azərbaycanın xalq mahnısı "Sarı gəlin"i ifa etmişdi.
Toska
I Pərdə ( kilsəsi)
Toska getdikdən sonra, Kavaradossi və Ancelotti sonrakı gizlənmə yeri və qaçış planı haqqda düşünürlər. Bu an onlar Müqəddəs Mələk qəsrindən Ancelottinin qaçışını xəbər verən top atəşləri eşıdilir. Kavaradossi və Ancelotti kilsəni tərk edərək, rəssamın evinə gəlirlər. Zəngçi Marenqo döyüşündə avstriya ordusunun qələbə çalması xəbərini gətirərək kilsəyə daxil olur. Ancelottinin izinə düşmüş polis şefi Baron Skarpia kilsəyə daxil olur. Xəfiyyə Spoletti ilə birlikdə əldə etdiyi dəlillər Skarpiaya Ancelottinin bu kilsədə gizləndildiyini düşünməyə əsas verir. Toskanın düşgünü olan polis şefi Baron Skarpia onda Kavaradossiyə qarşı qısqanclıq və şübhə oyatmaq üçün əşyayi dəlil kimi üzərində Attavanti möhürü olan yelpikdən istifadə edir. Meydana qələbə mərasimi ilə əlaqədar çoxlu insan toplaşmışdır. Napoleon üzərindəki qələbənin şərəfinə Te Deum – (Sənə, Tanrı həmd olsun) himni səslənir. Skarpia kilsədə qalaraq, rəqibi Kavaradossiyə qarşı plan hazırlamaqdadır.
II Pərdə ()
Palasso Farnezi sarayının qarısında xalq Napoleonun məğlubiyyətini qeyd edir. Polis şefi Skarpianın öz kabinetindədir. Skarpiya jandarm Skiarrona Toskanı dəvət eməyi buyurur. Polis xəfiyyəsi Spoletta Kavaradossinin villasındakı axtarış zamanı Ancelotini tapmadığını, əvəzində isə Kavaradossinin özünü yaxalayıb gətirdiyini məruzə edir. Kavaradossini sorğu-suala tutan Skarpia Ancelottinin yerini öyrənə bilməyəcəyini görüb, ona qonşu otaqda işgəncə verilməsinə göstəriş verir. Məqsəd isə dəvətə gəlmiş Toskanın onun çığırtısını eşitməsidir. Skarpia Toskanı dindirir. O, işgəncələr altında əzab çəkən Kavardossinin çıxırtısını eşitdikdə, nə edəcəyini bilməyərək, Ancelottinin gizlədildiyi yeri, rəssamın evinin bağçasındakı su quyusunu nişan verir. Bu zaman Kavardossinin təzədən Skarpianın kabinetinə gətirirlər. O, artıq anlamışdır ki, Toska hər şeyi açıb danışmışdır. Bu an Napoleonun Marenqo döyüşündə qələbə çalması haqqında xəbər yayılır. Kavardossi bu xəbərə öz sevincini gizlədə bilmir. Lakin Skarpiya onu səhərisi gün sübhdən edam edilməsinə əmr verir. Eyni zamanda o, Toskaya əxlaqsız bir təklif edir. Toska olub bitənlərdən təlaş içindədir. Bu zaman Toskanın ("İncəsənət üçün yaşayaraq") ariyası səslənir.
Toto Kutunyo
Azərbaycan səfəri
Toto Kutunyo hal-hazırda da dünyanın bir çox yerlərində konsertlər verir, yeni mahnılar yazdırır.
Toska
II Pərdə ()
Sevgilisinin xatirinə özünü qurban verməyə razı olur. Skarpia onu inandırmağa çalışır ki, o, guya Kvaradossinin edamını gözdən pərdə asmaq üçün təşkil etməlidir. Eyni zamanda o, Toska ilə Kvaradossinin Romadan qaçıb getmələri üçün buraxılış vərəqəsinin yazılmasına da sərəncam verir. Lakin onu qucaqlamaq istəyən Skarpiaya Toska xəncərlə zərbə endirir. Tələsik buraxılış vərəqəsini götürərək Toska oradan uzaqlaşır.
III Pərdə (Müqəddəs Mələk qəsri)
Müqəddəs Mələk həbsxanasının meydanı. Kavaradossi Toskaya vida məktubunu yazır. Onu edam üçün həbsxananın damına çıxardırlar. Bu zaman Kavaradossinin ("Və ulduzlar parıldayırdılar") ariyası səslənir.
Gözlənilmədən Floria peyda olur. O, Skarpianı öldürdüyünü, edamın isə yalandan olacağını xəbər verir. Floriya və Mario qurtarılacaqlarına əmindirlər. Bu zaman Spolettonun başçılığı altında əsgərlər gəlirlər. Kavaradossi sakit onların qarşısında dayanır. Atəş açılır. Mario yerə yıxılır, əsgərlər çıxıb gedirlər. Ancaq indi Toska anlayır ki, o, yanılmışdır. Skarpia onu aldatmışdır: patronlar həqiqi imiş və Kvaradossi ölmüşdür. Başını itirmiş Toska Skarpianın öldürülməsini öyrənib geri dönən əsgərlərə məhəl qoymadan özünü qəsrin damından yerə atır.
Builər
Builər, bueylər, buyailər, buçjunlar, bujaolar, puyilər, pumanlar (özlərini buxqyaix, hərfi mənada – insan adlandırırlar; Çin dili ndə buyiszular, qədim adları çjunszya, tuszya– yerli; iszular, bendilər, şuyxular) — Cənubi və Cənub-Qərbi Çin də çjuandun xalqlarından biri.
Yayılmaları
thumb|Şitu kəndində bui etnik azlığının yerləşməsi Əsasən, bui və myao xalqlarının Syannan və Syansi muxtar qəzalarında (Quyçjou əyaləti), həmçinin Yunnan və Sıçuan əyalətlərində yaşayırlar. Sayları Çin də 3,3 mln. nəfər (2005), Vyetnam da 2 min nəfərdir. Builər tay dillərinə aid, cənub, mərkəz və qərb dialektləri olan bui dilində danışırlar; Çin dili də yayılmışdır.
Yazısı 1956-cı ildən latın qrafikası əsasındadır, bundan əvvəl Çin yazısını tətbiq etmək cəhdləri olmuşdur. Ənənəvi inanclarını saxlayırlar, dindarların bir qismi xristian dır (19-cu əsrin sonlarından). Builər mənşə, dil və özlərinə verdikləri ad baxımından çjuanlara yaxındırlar. Qədimdə çjuanlar, taylar və digərləri ilə yanaşı sioular, loyuelər, bayyuelər, eramızın 1-ci minilliyinin sonlarından manlyaolar, lilyaolar, 2-ci minilliyin ortalarından çjunszyalar, çjunszyamyaolar və s. adlar altında məlum olmuşlar. Ənənəvi mədəniyyətləri Şərqi Asiya xalqları üçün səciyyəvidir.
Allüvial örtük
Allüvial örtük (və ya allüvial yelpik) — 1) iri çayların daşqın zamanı basdığı sahələrdə yaranmış lilli yumşaq çöküntülər təbəqəsi. 2) leysan yağışlar zamanı dağ çaylarının gətirmə konusu səthində çökdürdüyü daha kobud çöküntülər qatı.
Qazangöl (Ermənistan)
Ümumi məlumat
Göl dəniz səviyyəsindən 2000 metr yüksəklikdə Zəngəzur dağlarının Qazangöldağ zirvəsinin ətəklərində yerləşir. Eyni adlı Qazangölçay öz mənbəyini buradan götürür. Üç kiçik göldən ibarət olan gölün sahəsi 0,18 km², dərinliyi isə 10 metrdir.
Gölə ən yaxın kəndlər 10–15 km məsafədə yerləşən Qafan rayonunun Acıbac, Pəyhan, Keypəşin kimi azərbaycanlılar yaşamış, hal-hazırda isə ermənilər yaşayan kəndlərdir. Göl yerli azərbaycanlı və bəzən də ermənilərin baş çəkdiyi inanc, pir, istirahət yeri kimi də tanınır. Qışda gölə gedən yollar qar səbəbindən bağlı olur.
Etimologiyası
Hidronim bulqarların «qazan» (<kazan) etnonimi ilə «göl» sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Etnohidronimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Denis Qolovanov
Denis Qolovanov (rus.:Денис Голованов) (27 mart 1979, Soçi) — Rus tennisçi.
Kirena (nimfa)
Kirena
Xələfşə
Xələfşə — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub.
Tarixi
Xələfşə kəndi Füzuli rayon mərkəzindən 6 km çənub-qərbdə, düzənlikdə yerləşir. Kəndi Xələf şah adlı şəxs saldığına görə kəndə də onun adı verilmişdir. Azərbaycan dilində "şah"titul bildirən söz ilə şəxs adı olan Xələf sözü birləşərək, Xələfşə oykonimini əmələ gətirir. "H" səsi burada düşmüşdür. Bəzi ehtimallara görə toponim XVIII əsrdə Qarabağ xanının vəkili olmuş Mirzə Xələfin adı ilə əlaqədardır. XVIII əsrdə (1727-cı il) aid "Gəncə-Qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə kəndin adı Xəlifəşahlı kimi yazılmışdır. Xələfşə (Xələfşah) oykonimi dərviş Səfəvi ordeni ilə bağlıdır. 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir
Toponimikası
Xələfşa oyk. Füzuli rayonunun Cuvarlı i.ə.v.-də kənd. Düzənlikdədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini Xələfşah adlı şəxs saldığına görə kənd onun adı ilə adlandırılmışdır. Xələfşə variantında da qeydə alınmışdır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
Elizabet Bouen
Elizabet Bouen — İngilis İrlandiyalı yazıçı idi.
İskəndan (Üskü)
İskəndan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Üskü şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Məşədi Mahmud bəy Vəzirov
Vəzirov Məşədi Mahmud bəy Kazım bəy oğlu — şair, II gildiya tacir.
Həyatı
Məşədi Mahmud bəy Vəzirov 1839-cu ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. Əslən Cavanşir-Dizaq mahalının Hacılı camaatındandır. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Böyüyüb özünü tanıyandan sonra tacirliklə məşğul idi. Orta Asiya və İranın bir çox şəhərlərini gəzmişdi. Aşqabadda binə bağlayıb, ticarətini davam etdirmişdi. Məşədi Mahmud bəy şair idi. Mahmud imzası ilə klassik üslubda, türk və fars dillərində yazıb-yaratmışdır. Təzkirəçi Məhəmməd ağa Müctəhidzadə "Riyazül-aşiqin" adlı əsərində ondan bəhs etmişdir. Müctəhidzadə yazır: "Bu rizvancaygah Kazım bəy Vəzirovun xələfidir. Məlum olduğu vəch üzrə bu şəxsi-şaxes əksər ömrünü bu sərzəmində eyşü işrətlə keçirər imiş. Vəqta ki, bəradəri-can bərabərləri və əxi-ruhaniləri tərki-dünyayi-fani qılmışlar, mücərrəd olduğuna görə paytəxti-Əli ibn Musa ər-Riza əleyh ət-təhiyyə və-s-sinayə müşərrəf olub neçə illər o ərzi-əqdəsdə əşraf və əyan ilə ömr keçirdikdən sonra vətəni-məlufuna övdət buyurur və hicrətin 1318-ci sənəsində beməfadi-küll min əleyha fəinnə vidai-can edib bəradərani-ruhanilərinin ərvahına ruhi-şərifini mülhəq etişdir. Xülasə, sahibi-təbi-lətif və kəlami-şərifdir".
Məşədi Mahmud bəy haqqında təzkirəçi Mir Möhsün Nəvvab da öz ünlü əsəri "Təzkireyi-Nəvvab"da bəhs etmişdir. Nəvvab yazır: "Mahmud bəy Kazım bəyin oğlu, o da Məhəmmədxan bəyin oğludur. Qarabağ əhalisindəndir, yaşı təqribən əlli beş olar. Peşəsi tacirlikdir. Qaməti düz, bir qədər yoğun, burnu yekə, gözləri zəif, özü deyib, özü güləndir.
İndi ki, 1309-cu ildir, Xorasan və Aşqabadda alver edir. Bəzən şeir də deyir. Şair və dərvişlərlə ünsiyyəti var. Aşağıdakı şerlər onundur. Təxəllüsü yoxdur. Şerləri öz adıyla deyir. Divanı yoxdur. Mahmud bəyin vəfat tarixi 15 səfər 1320-ci ildir — 1902-ci il".
Asif Rüstəmli
Asif Rüstəmli (Asif Heydər oğlu Rüstəmli; ) — Azərbaycan ədəbiyyatşünası, filologiya elmləri doktoru (2012), professor (2018), AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun şöbə müdiri (2014–2018), Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının şöbə müdiri (2018, 12 sentyabr), Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (1996), AYB tərkibində Cəfər Cabbarlı komissiyasının sədri (2015), Prezident təqaüdçüsü (2014–2015), AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun Elmi Şurasının üzvü (2003–2018), Bakı Dövlət Universiteti nəzdində fəaliyyət göstərən Dissertasiya Şurasının üzvü (2013–2018).
Həyatı
16 fevral 1954-cü il Ağcabədi rayonunun Qiyaməddinli kəndində anadan olub, 1982-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirib.
Asif Rüstəmlinin elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətini cabbarlışünaslıq təşkil edir. O, Cəfər Cabbarlının kitablarına salınmamış 6 pyesini, 4 hekayəsini, 30-dək lirik və satirik şeirini, 60 ədəbi-tənqidi məqaləsini ilk dəfə toplayıb, ərəb qrafikasından transliterasiya və tərtib edib, ön söz, qeydlər və şərhlər yazaraq "Ədirnə fəthi" adı ilə 1996-cı ildə "Elm" nəşriyyatında çap etdirmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 12 yanvar 2004-cü il tarixli sərəncamı ilə nəşr olunan C.Cabbarlının dörd cildlik "Əsərləri"nin də tərtibi, ön sözü və şərhləri Asif Rüstəmliyə məxsusdur. O, bu nəşrə "Bədii həqiqətlər ustası" sərlövhəli, yeni faktlar əsasında 39 səhifəlik ətraflı giriş yazmış, sovet senzurasının yersiz redaktələrinə məruz qalmış əsərləri müəllif əlyazmaları əsasında bərpa etmiş, bir sıra nümunələr ilk dəfə çoxcildlikdə işıq üzü görmüşdür. Təhsil Nazirliyinin qərarı ilə "Azərbaycan ədəbiyyatı" seriyasından buraxılan Cəfər Cabbarlının "Seçilmiş əsərləri"ni (Bakı, "Çaşıoğlu" nəşriyyatı, 2004, 45.8 ç.v.) də Asif Rüstəmli tərtib etmiş, nəşrə geniş ön söz, qeyd və şərhlər yazmışdı. O son illər böyük ədibin həyat və yaradıcılığının naməlum məqamlarından bəhs edən sanballı məqalələri ilə mətbuatda və elmi məcmuələrdə mütəmadi çap olunur. A.Rüstəmlinin "Molla Nəsrəddin" Ensiklopediyası"na (Bakı, "Elm", 2020, 468 s.) 33 məqaləsi daxil edilmişdir.
Asif Rüstəmli Azərbaycan xalqının ümummilli lideri Heydər Əliyevin ədəbiyyat, mədəniyyət və incəsənət mövzusunda 30 illik dövrü əhatə edən məruzələrini, çıxışlarını söhbətlərini toplayıb tərtibləyərək 2000-ci ildə "Nəcib, mənəvi idealların tərənnümü" (Bakı, "Ozan", 2000, 29.25 ç.v.) sərlövhəsi ilə çap etdirmiş, ulu öndərin "Ədəbiyyatın yüksək borcu və amalı" (Bakı, "Ozan", 2000, 31 ç.v.) kitabının redaktoru olmuşdur.
Elmi fəaliyyəti
Lalə Hacıyevanın "Əhmədbəy Ağayevin publisistikası" (BDU, 2006), Aygün Həsənovanın "Azərbaycan ədəbiyyatında Şeyx Şamilin bədii obrazı" (Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutu, 2007), Bahar Məmmədovanın (Bərdəli) "Balaş Azəroğlunun yaradıcılıq yolu" (Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutu, 2010), Tofiq Yusifovun "Azərbaycanda açıq cəmiyyətin formalaşmasında mətbuatın rolu (1991–2004)" (BDU, 2012) və digər mövzularda fəlsəfə doktoru və elmlər doktoru dissertasiyalarının rəsmi opponenti olmuşdur. Onun rəhbərliyi ilə Aynurə Paşayeva fəlsəfə doktoru, Mərziyyə Nəcəfova elmlər doktoru dissertasiyalarını uğurla müdafiə etmişlər (2018).
15 kitabın, 350-dən çox elmi, publisistik məqalənin və məruzənin müəllifi, 20 kitabın tərtibçisi, 2 kitabın tərcüməçisi, çoxsaylı kitabların redaktoru və rəyçisi olmuş, onlara ön söz yazmışdır. Elmi məqalələri xarici ölkələrdə türk, ingilis, rus, fars, polyak və macar dillərində çap olunmuşdur.
Asif Rüstəmlinin ssenariləri əsasında "Günəş şərqdən doğur" (Az.TV, 2003, 6 mart), "İstiqlal fədaisi" ("Lider" 2004, 6 fevral), "Nurlu gələcək naminə" ("Space", 2005, 15 sentyabr), "Bir kərə yüksələn bayraq. Azərbaycan Cümhuriyyəti — 100" (Qəbələ, 2018, 6 iyun) sənədli filmləri çəkilib nümayiş etdirilmişdir.
Moskvanın "Kinoprodukt" Studiyasının çəkdiyi "Əfsanənin əks üzü" seriyasından "26 Bakı komissarı" (Moskva, Zvezda TV, 2008) sənədli filminin elmi məsləhətçisi olub və filmdə çıxış edib.
O 1992–1996-cı illərdə Azərbaycan Televiziyası ilə gedən "Yaddaş", "Tarix bizə nə deyir" verilişlərinin ssenari müəllifi və aparıcısı olub.
Qrodno vilayəti
Qrodno vilayəti (Гродзенская вобласць) — Belarusda inzibati–ərazi vahidi.
Asif Rüstəmli
Elmi fəaliyyəti
Asif Rüstəmli həmçinin Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində Mətnşünaslıq, Redaktənin əsasları, Ədəbi redaktənin əsasları fənlərini tədris etmiş (1996–2019), 2013–2018-ci illərdə 0,5 ştat əvəzçilik üzrə ADMİU-nun professoru vəzifəsində çalışmışdır. AAK Rəyasət Heyətinin qərarı ilə 2018-ci ildə professor elmi adına layiq görülmüşdür. A.H.Rüstəmli haqqında “Fədakar tədqiqatçı-alim” adlı məqalələr toplusu çap olunmuş, 65 illik yubileyi münasibətilə M.F.Axundzadə adına Respublika Milli Kitabxanasında əsərlərinin sərgisi keçirilmişdir.
Asif Rüstəmli "Cəfər Cabbarlı və ədəbi-mədəni mühit" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş (2011, noyabr), bir sıra beynəlxalq elmi konfransların, simpoziumların iştirakçısı olmuşdur. Ankarada (1991), Bağdadda (1994), Tehranda (1995), Təbrizdə (1998), Bəsrədə (1999), Urmiyada (2004, 2011), Varşavada (2007), Tomskidə (2008), Elazığda (2008, 2012, 2013), Budapeştdə (2010), Diyarbəkirdə (2013) və Astanada (2014), Balıkəsirdə (2018) keçirilən beynəlxalq elmi tədbirlərdə iştirak etmişdir.
Haqqında yazılanlar
İnternet resursları
İkinci Mahmudlu
İkinci Mahmudlu — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Qoz
Qoz, Cəviz və ya Girdəkan(Juglans) — Qozkimilər fəsiləsinə aid cins.
İkinci Mahmudlu
Etimologiyası
Kəndin adı mahmudlu tayfası ilə əlaqədardır. Üç kənddən ibarət olan eyniadlı yaşayış məntəqələrini bir-birindən fərqləndirmək məqsədilə ikinci komponentdən istifadə edilmişdir.
Qoz
Qışda yarpağını tökən ağaclardandır. Gənc sürgünlərin özü bölməlidir. Tumurcuqlar az sayda markalarla örtülmüşdür. Yarpaqcıqların kənarları bəzi növlərdə incə dişli, bəzilərdə isə düzdür (tam kənarlı). Yarpaqcıq sayı növlərə görə (3) 5-23 arasında dəyişir.
Çiçəklər bir evciklidir. Kişi çiçəklər bir əvvəlki ilin sürgünlərində yan vəziyyətli, aşağıya sallanan pişikcik halında qurul meydana gətirər. Qurullar budaqlanmamışdır. Hər bir kişi çiçəyin 1 brahte, 2 brahtecik ilə 3-4 yumşaqlı bir ətraf yarpağı (çanaq) vardır. Etamin sayı 7-105dir. Dişi çiçəklər isə yeni sürgünlərin ucunda terminal (təpədə) vəziyyətli tik dayanan 2-8 çiçəkli kasıb qurullar meydana gətirər. Dişi çiçəyin də 1 brahte, 2 brahtecik, 4 yumşaqlı ətraf yarpağı vardır. Bunlar ovaryumla qaynaşmışdır, tək ucları sərbəstdir. Ovaryum alt vəziyyətlidir; ətli qalın 2 stigması olduqca inkişaf etmişdir.
İkinci Mahmudlu
Əhalisi
Kəndin əhalisi kürd mənşəli mahmudlu tayfasına mənsubdur. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1831 nəfər əhali yaşayır.
Qoz
Payızda yetişkinləşən böyük nüvəli sulu meyvənin iç qismi 2 bölməyə ayrılmışdır. Toxum 2 yumşaqlı, yağlı və ləzzətlidir, yod ilə zəngindir.
Qoz bitkisinin toxumundan qida məhsulu kimi, yağından mətbəxtdə və təbabətdə istifadə olunur.
Odununun özü tünd, xarici qismi açıq rəngli, ağır və gözəl cila qəbul edən odunları vardır. Sənayedə, əsasən də mebel istehsalında istifadə edilir.
Arvana
Arvana — Azərbaycan Respublikasıınn Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Arvana Yardımlı rayonunun Peştəsər inzibati ərazi vahidində kənd. Talış dağlarının ətəklərindədir. XIV əsrə aid Fəzlullah ibn Ruzbehan Xuncinin Tarixi-aləm arayi-Əmini əsərində Arvanadağı oronimi qeydə alınmışdır. Azərbaycan dilinin dialektlərində arvana "boz diŞi dəvə" deməkdir. Lakin kəndin adı yaxınlığındakı dağlardan birinin adı ilə də adlandırıla bilər. Mənbələrin verdiyi məlumata görə, Peştəsər dağ silsiləsinin Alvan adlanan cənub qərb yamacında Arvana adlı yaşayış məntəqəsinin xarabalığı var. XIX əsrdə salınmış indiki kənd də həmin xarabalığın adı ilə adlanmışdır. Bəzi tədqiqatçılara görə, Arvana etnotoponim hesab edilir.
Bulbophyllum protectum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Charlie Hebdo qətliamı ilə bağlı beynəlxalq münasibət
Charlie Hebdo qətliamı ilə bağlı beynəlxalq münasibət - 2015-ci ilin 7 yanvar tarixində Fransanın Paris şəhərində yerləşən Charlie Hebdo karikatura qəzetinə edilən silahlı basqın və hadisə nəticəsində 12 nəfərin ölümü, 11 nəfərin yaralanması ilə nəticələnmiş terror aktına müstəqil dövlətlərin və xarici təşkilatların verdiyi reaksiya və başsağlığı mesajları. Ümumiyyətlə baş vermiş qətliam ilə bağlı 60 dan çox dövlət hadisəyə öz münasibətini bildirmişdir.
Dövlətlər
🇦🇿 - Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Fransalı həmkarı Fransua Ollanda baş vermiş terror aktı ilə bağlı başsağlı verib və yaşanmış hadisəni qınayıb. Göndərilən məktubda deyilir: ''Hörmətli cənab Prezident, Parisdə törədilmiş amansız terror aktı nəticəsində insanların həlak olması və yaralanması xəbəri bizi sarsıtdı. Bu dəhşətli hadisədən son dərəcə hiddətlənir, terrorizmin bütün təzahürlərinə qarşı qətiyyətlə mübarizə aparılmasını hər cür dəstəkləyirik. Baş vermiş faciə ilə əlaqədar Sizə, həlak olanların ailələrinə və yaxınlarına, bütün Fransa xalqına öz adımdan və Azərbaycan xalqı adından dərin hüznlə başsağlığı verir, yaralananların tezliklə sağalmasını arzulayıram. İlham Əliyev Azərbaycan Respublikasının Prezidenti. Bakı, 7 yanvar 2015-ci il.''
🇺🇸 - Ağ evdən edilən açıqlama ilə baş vermiş silahlı instident pisləndi. Barak Obamanın yaydığı bəyanatda deyilir: ''Fransa ABŞ-nin ən qədim mütəffiqlərindən biridir və biz dünyamızı təhdid edən terror olaylarına qarşı hər zaman çiyin-çiyinə mübarizə aparmışıq. Zaman bizim birlikdə bizim üçün bəşəri xarakter daşıyan dəyərlərin qorunması və müdafiə olunmasıdır. Fransanın mərkəzi Paris kimi böyük bir şəhərdə belə bir dəhşətli olayın yaşanması qatillərin simasını bir daha ortaya qoyur. ''
🇦🇷 - Xarici İşlər Naziriliyi tərəfindən yayımlanan bəyanatda deyilir: ''Hökumət və Argentina xalqı Fransanın paytaxtı Paris şəhərində gercəkləşdirilmiş terror aktını yekdil bir dillə pisləyir. Biz xüsusi ilə qurbanların ailələrinə və Fransa xalqına öz başsağlığı diləklərimizi çatdırmaq istəyirik. Eyni zamanda Argentina beynəlxalq güclərin terrora qarşı kompleks şəkildə fəaliyyət göstərməsini, terrorun qarşısının alınmasında daha faydalı olacağına inanır. ''
🇨🇦 - Kanada Baş Naziri Stiven Harper baş vermiş hadisəni şiddətli şəkildə qınadığını bildirərək demişdir: ''Kanada və müttəfiqlərinə qarşı təhdid, terror kimi halların baş verməsi yol verilməzdir. Bir hər zaman baş verən belə hadisələrin qarşısında birlikdə dayanmışıq və bundan sonra da birlikdə dayanmaqda davam edəcəyik. Kanada, bu qaranlıq gündə Fransanın yanındadır. ''
🇨🇳 - Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü Honq Li tərəfindən yayılan bəyanatda deyilir: ''Biz baş verən terror aktını şiddətli şəkildə qınayırıq. Çin dövləti terrorun bütün növlərinə qarşı olduğunu bildirir və Fransanın daxili təhlükəsizlik məsələsinin qorunmasında öz dəstəyini ifadə edir. ''
Təşkilatlar
25px Hizbullah - Hizbullah təşkilatının lideri Həsən Nəsrullah hadisəni pisləyərək belə deyib: Hücumu reallaşdıranlar, Allahın Peyğəmbərinə, kitab yazıb, alçaldıcı filmlər çəkənlərdən daha ağır təhqir etdilər.
Windows 7
Windows 7 — Microsoft tərəfindən hazırlanmış Windows NT əməliyyat sisteminin əsas buraxılışıdır. O, 22 iyul 2009-cu ildə istehsala buraxıldı və 22 oktyabr 2009-cu ildə ümumi istifadəyə verildi. Bu, təxminən üç il əvvəl buraxılmış Windows Vista-nın varisidir. O, fərdi kompüterlərdə, o cümlədən ev və iş stolüstü kompüterlərində, noutbuklarda, planşet kompüterlərində və media mərkəzi kompüterlərində istifadə üçün əməliyyat sistemi olaraq qaldı və özü 2012-ci ilin noyabrında məhsulun üç ildən çox müddətə işləndiyi Windows 8 ilə əvəz olundu.
9 aprel 2013-cü il tarixinədək Windows 7-nin orijinal buraxılışına yeniləmələr və texniki dəstək daxildir, bundan sonra istifadəçilərin dəstək və yeniləmələri alması üçün Service Pack 1-in quraşdırılması tələb olunurdu. Windows 7-nin server həmkarı Windows Server 2008 R2 eyni vaxtda buraxıldı. Genişləndirilmiş dəstək Windows 7-nin buraxılmasından on il sonra, 14 yanvar 2020-ci ildə başa çatdı, bundan sonra əməliyyat sistemi əlavə yeniləmələri almağı dayandırdı. Müəssisələr üçün ödənişli dəstək proqramı mövcud idi və Windows 7 üçün təhlükəsizlik yeniləmələrini rəsmi istifadə müddəti bitdikdən sonra üç ilə qədər təmin edirdi.
Modifikasiyaları
Windows 7 əməliyyat sisteminin özü də Microsoft şirkəti tərəfindən bir neçə modifikasiyada buraxılır. Windows 7 əməliyyat sisteminin aşağıdakı modifikasiyaları var:
Windows 7 Starter Edition
Windows 7- in ilkin versiyası sayılır. Bu versiya az sayda funksiyalardan ibarətdir. Bu versiyada üç ölçülü interfeys yoxdur. Eyni zamanda maksimum üç sayda proqramı işə salmaq olur. Həm də bu modifikasiya lokal şəbəkə ilə işləmək üçün heç bir vasitəyə malik deyil. Eyni zamanda daha sadə və istifadəsi daha asandır.
Windows 7 Home Basic
Windows 7 Starter Edition- dən nisbətən təkmil versiyadır. Bu modifikasiyada İnternet Explorer brauzeri və Defender müdafiə modulu yerləşdirilmişdir. Burada da üç ölçülü interfeys yoxdur, lakin çox istifadəçili rejim mövcuddur. Hər gün etdiyiniz prosedurları sürətləndirir və asanlaşdırır. Ən çox istifadə etdiyiniz sənədlərə müraciəti asanlaşdırır, beləliklə axtarmağa daha az, prosedur etməyə daha çox vaxt ayıra bilərsiniz.
Windows 7 Home Premium
Bu modifikasiya genişləndirilmiş ev versiyası adlandırılır. Burada bir çox geniş imkanlar vardır. Məsələn, yüksək dəqiqlikli televiziyanı (HDTV) dəstəklyən, televerilişləri yaza bilən Windows Media Center proqramı vardır. Bu modifikasiya Fotoalboma və üç ölçülü interfeysə malikdir. Ev şəbəkəsi yaradaraq xoşladığınız şəkilləri, videoları və musiqiləri bölüşməyinizi asanlaşdırır. Daha çox əyləncə və oyun üçün yaradılıb.
Windows 7 Ultimate
Bu modifikasiya ən təcrübəli və tələbkar, ciddi fərdi istifadəçilər üçün nəzərdə tutulmuşdur. 35 müxtəlif dildən istifadə imkanları da vardır. Bu versiya özündə əməliyyat sisteminin ev və biznes versiyalarını birləşdirir. Həmçinin sərt diski şifrələmək üçün proqram tipli yeni modullara da malikdir. Belə proqram tipli modullar Bitlocker və Bitlocker TO GO adlanır. Windovs 7 Ultimate ən istifadəyə rahat və ən güclü versiyadır. Home Premuimun əyləncə xüsusiyyətlərini və Professinalın Windows XP rejimində işləyə bilmək xüsusiyyətlərini özündə birləşdirir.
Windows 7 Enterprise
Bu modifikasiyaların hər birinin də 32 bitli və 64 bitli versiyaları mövcuddur.
Yeniliklər
Əməliyyat sistemi multitouch sistemini dəstəkləyir. Şəbəkə texnologiyası olan Branch Cache internet-trafiki özündə keş yaddaşa atmağa icazə verir. Əgər istifadəçiyə lokal şəbəkədə fayl lazım olursa, hansı ki öz şəbəkəsindən olan istifadəçi tərəfindən yüklənib, onda istifadəçi asanlıqla bu faylı keş saxlayıcıdan götürə bilər. Şəbəkə keşi 2 rejimdə işləyə bilər – Hosted Cache və distributed Cache. Əməliyyat sistemində həmçinin müxtəlif ölkələri təmsil edən 120 masaüstü şəkil quraşdırılıb. Bütün versiyalar özündə 50 yeni şrifti birləşdirir. Windows 7 windowsun ilk versiyadır, hansı ki özündə latın olmayan şriftləri dəstəkləyir. Windows 7 Vistanın bütün drayverlərini dəstəkləyir.
Multimedia
Bu versiyanın tərkibində buraxılmış directx 11 özündə növbəti yenilikləri birləşdirir. Yeni şeyderlerin(shader cache) dərk proqramı əlavə olunub, renderinqin çoxcərəyanlı xüsusiyyəti teselyasıyanın mükəmməlləşdirilib, tekstur kompresinin yeni alqoritmi və s. əlavə olunub. Yeni Windows Media Player 12 yeni interfeys alıb və əvvəlki versiyalardan fərqli olaraq daha çox kodek dəstəkləyir. Doğrudur, o hələ ki lisenziyalı Blu-Ray diskini oxuda bilmir, ancaq ondakı məlumatları oxumaq və diskə məlumatlar yazmaq mümkündür.
Mobillik
Baxmayaraq ki Windows-un mərkəzi mobillik sistemi Vista ilə müqayisədə çox da böyük dəyişikliyə məruz qalmayıb, Windows 7 Vista-ya nəzərən noutbuklarda daha çox vaxt işləmək imkanına malikdir, əsasən də DVD videoların oynadılmasında bu fərq nəzərə çarpır. Həmçinin də Windows 7-nin avqust buraxılışında rekord müddətdə sistemin yükləməsi baş verib: cəmi 11 saniyə. Sistem SSD diskini açdı və başqa yüksək tutumlu proqramları işə saldı. Həmçinin intel noutbuklarında Internet Explorer brauzerinin testlərdə yaxşı nəticələr əldə etdiyini qeyd etmək lazımdır. Ancaq müstəqil aparılan testlərdə 7-ci versiyanın Windows XP-dən nəzərə çarpaçaq dərəcədə noutbuklarda batareyanın işləmə müddətini azaltdığı nəzərə çarpır. Laptopmag.com jurnalının eksperimentləri apardıqları təcrübədə bu fərqin nə qədər böyük olduğu qənaətinə gəliblər: 47 dəqiqə daha az. ASUS noutbuklarında isə bu fərq daha çoxdu: 57 dəqiqə. Qeyd edək ki Microsoft firması bu barədə rəsmi açıqlama verməyib. Və bunu da Windows 7-nin çatışmazlıqları sırasına yazmaq olar.