cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kimya
Mürəkkəb maddələrin təsnifatı
Mürəkkəb maddələr iki böyük qrupa bölünür. Üzvi və qeyri-üzvi maddələr. Qeyri-üzvi maddələr isə 8 qrupa bölünür:Oksidlər,əsaslar,turşular,duzlar, intermetallid birləşmələr,binar birləşmələr,mürəkkəb ionlar və sərbəst radikallar.Bunlardan oksidlər,əsaslar,turşular və duzlar qeyri üzvi birləşmələrin əsas sinifləri adlanır.Oksidlər,əsaslar,turşular və duzlar arasında, ümumiyyətlə, qeyri-üzvi birləşmələr arasında genetik əlaqə mövcuddur.Bu genetik əlaqə onların mənşəyinin bir daha bir olduğunu sübut edir.Üzvi maddələr isə 2 böyük qrupa bölünür:Tsiklik və atsiklik birləşmələr.
Komplekslər haqqında qısa məlumat
Kimyəvi birləşmələr isə daha da mürəkkəb maddələri kompleksləri yaradır.Kompleks birləşmələr isə adi mürəkkəb maddələrdən fərqlənir.Onlar iki sferadan : daxili və xarici sferadan ibarətdir.Burada mərkəzi və liqandlar olur. Mərkəzi ətrafında müəyyən sayda(əsasən:2,4,6,8) liqand olur.Liqandların sayı mərkəzi elementin koordinasiya ədədi adlanır.
Maddələrin adlandırılması
Hər bir kimyəvi maddə özünəməxsus adla deyil ,daxil olduğu sinfin adlandırma qanunlarına görə adlandırılır.Oksidlərin adıandırılması sadədir.Elementin və oksigenin yunanca sayı deyilir.Məsələn, dinatrium -monooksid. Əsaslar da belə qayda ilə adlandırılır.Sadəcə burada oksigenin yox "OH" qrupunun sayı göstərilir.Məsələn, natrium-hidroksid.Turşuları adlandlrarkən əvvəlcə hidrogenin sonra oksigenin yunanca sayı daha sonra isə mərkəzi elementin adı və əsas valentliyi deyilir.Məsələn, hidrogen tetraokso sulfat (VI).Duzları adlandırarkən isə hidrogen əvəzinə metalın adı deyilir.Məsələn, natrium tetraokso sulfat (VI).
Kimyanın bölmələri
Kimya üç böyük bölməyə ayrılır: Ancaq kimyanın başqa bölmələri də mövcuddur:
Digər elmlərlə əlaqəsi
Kimya daha çox fizika, biologiya və geologiya elmləri olmaqla digər təbiət elmləri ilə sıx əlaqədədir. Bu əlaqələr nəticəsində fiziki kimya, geokimya, biokimya və s. törəmə elm sahələri meydana çıxmışdır.
Kimyanın digər elmlərlə əlaqəsi əsasən metodların ehtiyacı nəticəsində əmələ gəlir. Məsələn, biokimya elmi biologiyada canlı orqanizmlərin tərkibində olan maddələrin öyrənilməsində kimyəvi metodlara olan ehtiyac nəticəsində əmələ gəlmişdir. Həmçinin, fiziki kimya da əsasən analitik kimya elminin fiziki metodlara olan ehtiyacı nəticəsində əmələ gəlir. Geokimya elmi isə dövranları, süxurların, torpağın kimyəvi tərkibini öyrənir. Başqa sözlə, geokimya elmi geologiya elmində kimyaya olan ehtiyyac nəticəsində yaranmışdır.
Kimyəvi rabitə
Atomların molekul və kristal qəfəs əmələ gətirməsində iştirak edən bütün qüvvələrin məcmusuna kimyəvi rabitə deyilir. Kimyəvi rabitələrin aşağı növləri ayırd edilir:
Kovalent rabitə
Kovalent rabitənin iki növü var:
Kovalent rabitənin növləri
elektron sıxlığına görə:
İon rabitəsi
İon rabitəli birləşmələr bunlardır:
Metallik rabitə
Matal ionları arasında sərbəst elektronlar arasında yaranan rabitə metal rabitəsi və ya metallik rabitə adlanır.
Hidrogen rabitəsi
Hidrogen rabitəsi molekullararası rabitədir.
Molekulyar Orbitallar Nəzəriyyəsi (MON)
MON- da göstərilir ki, molekullar çoxnüvəli hissəciklərdir və onların ətrafənda elektron örtüyü var.
Kristal Sahə Nəzəriyyəsi (KSN)
KSN- də göstərilir ki, bütün birləşmələrdə bir mərkəzi atom və onun ətrafında olan liqandlar mövcuddur.
Katalizatorlar
Katalizatorlar kimyəvi reaksiya sürətləndirir və bəzən onun gedişinə təsir edir. Amma reaksiyada nə reagent, nə də məhsul deyil. Katalizatorların ən ixtisaslaşmış nümayəndələri enzimlər və ya fermentlərdir. Onları enzimologiya öyrənir.
Fermentlər
Fermentlər çoxludur: Katalaza, ribonukleaza, katalaza və s. Məsələn katalaza haqqında danışdıqda deyə bilərik ki, Katalaza hidrogen- peroksidi (H2O2) dihidrogen (H2) və dihidrogen- monooksidə (H2O, su) parçalayan enzimdir; (ferment). Tərkibində Fe3+ kationu saxlayır; bu günə qədər hidrogen peroksidi katalaza enzimindən sürətli parçalayan katalizator nə tapılmış, nə də sintez edilməmişdir; hidrogen peroksidlə əmələ gətirdiyi aralıq kompleks katalaza peroksidat (CAT-H2O2) adlanır; tənəffüs zamanı ağ ciyərlərimizdə hidrogen- peroksid alınır, bu maddə tibdə istifadə edilməsinə baxmayaraq zəhərlidir, bu səbəbdən orqanizmdə katalaza enziminə ( fermentinə )ehtiyyac olur; katalaza demək olar ki, bütün aerob orqanizmlərdə tapılmışdır; katalaza dörd subvahiddən əmələ gəlmişdir və tərkibində təxminən 2 milyon aminturşu qalığı mövcuddur, yəni tetramerdir ; bu dörd subvahiddə hidrogen- peroksidlə reaksiyaya daxil olmağa imkan verən hem var; İnsan orqanizmində katalaza üçün optimal pH=7-dir pH- ın 6.8 və 7.5 kimi qiymətlərində reaksiya getmir; Digər orqanizmlər üçün bu qiymət 6–11 arası qiymətlər alır ; optimal temperatur isə müxtəlif orqanizmlər üçün müxtəlifdir; . İnsan katalazasını konseptual dörd bölməyə bölmək olar ki, bu dörd bölmə birlikdə tetramer təşkil edir .Hər qlobulada geniş hidrofob əsaslı 8 antiparalel b-barel vardır (b1–8) və bir tərəfdən A9 loops ilə əhatə olunmuşdur .b-barel üzərindəki A Helikal domayn b4 və b5 qalıqları arasında əldə olunan dörd C-terminal Helikes (A16, A17, A18 və A19) və dörd Helikesdən ibarətdir (A4, A5, A6, və a7). 1818-ci ildə Louis Jacques Thenard səhvən hidrogen peroksidi parçalayan enzim tapır. Bu enzim katalaza idi. Bu enzim sonradan bir çox orqanizmlərdə tapıldı və Oscar Loew 1900-cü ildə bu enzimi katalaza adlandırmağı təklif etdi
Aegilops umbellulata
(Aegilops umbellulata) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şiəlikdə müqəddəs məkanlar
Bütün müsəlmanlar tərəfindən müqəddəs məkan olaraq qəbul edilmiş üç məsciddən əlavə, şiə müsəlmanları Məhəmmədə, onun ailə üzvlərinə (Əhli-beyt) və nəslinə (şiə İmamları da daxil olmaqla), onların səhabələrinə və peyğəmbərlərə aid məkanları da müqəddəs hesab edirlər. Məkkə, Mədinə, Qüdsdən sonra şiələr tərəfindən ən çox ehtiram göstərilən yerlər Nəcəf və Kərbəladır.
Məscidül-Həram (Məkkə)
Hazırkı bina daxili və xarici ibadət yerləri də daxil olmaqla 356 800 m2 (3 841 000 fut2) ərazini əhatə edir və Həcc mövsümündə 820 000-ə qədər ziyarətçini qəbul edə bilir. Həcc mövsümündə məscid çoxsaylı ziyarətçiləri eyni anda qəbul edə bilmir. Ramazan bayramı (Fitr bayramı) namazlarına qatılmaq üçün 2 milyondan çox insan bura toplaşır.
İslam təliminə görə, Allah Qurani-Kərimdə məscid sözünü Qurani-Kərimin nazil olmasından əsrlər öncə İbrahim və onun nəsli tərəfindən Allaha ibadət evləri olaraq əsası qoyulan məkanlara istinad edərək işlətmişdir. Bu yerlərdən birincisi Məkkədəki Məscidül-Həram, ikincisi isə Qüdsdəki (Yerusəlim) Məscidül-Əqsadır. İbrahim və İsmail tərəfindən əsası qoyulmuş Kəbə ərazisi Məkkə və Qüdsün 630-638-ci illər ərzində müsəlmanların nəzarətinə keçməsindən əvvəl politeist qeyri-müsəlman ərəblər tərəfindən istifadə edilmişdir.
Məscidül-Nəbi
Məscidül-Nəbi (المسجد النبوي‎; trans.: Məscidun-nəbəvi; ) Səudiyyə Ərəbistanının Mədinə şəhərində yerləşir və İslamda ikinci ən müqəddəs məkan hesab edilir.
Bina əslən Məhəmmədin evi olmuşdur. O, Mədinəyə hicrət etdikdən (köçdükdən) sonra burada məskunlaşmış və sonradan torpaq üzərində məscid tikmişdir. O özü də ağır tikinti prosesində iştirak etmişdir. Orijinal məscid açıq hava binası (üstü açıq bina) idi və qadın-kişi ərazilərinə ayrılmamışdı. Məsciddə həmçinin icma mərkəzi, məhkəmə və dini məktəb (mədrəsə) də fəaliyyət göstərirdi. Quran öyrədən şəxslər üçün xitabət kürsüsü də ucaldılmışdı. Məscidin baş planı bütün dünyada bir çox məscidlərin tikilməsi üçün əsas rolunu oynamışdır. Məscidin özü Məhəmməd tərəfindən tikdirilib və ondan sonrakı rəhbərlər isə buranı genişləndirmiş və bəzəmişlər. Bu məkanın ən mühüm xüsusiyyəti Yaşıl Gümbəzdir, hansı ki, yerləşmə baxımından Məscidin mərkəzinə (Məhəmmədin qəbri üzərinə) düşür. Bu gümbəz 1817-ci ildə tikilib, 1839-cu ildə isə yaşıl rəngə boyanıb və Peyğəmbər Gümbəzi kimi tanınır.
Məscidül-Əqsa
Müsəlmanların inancına görə, Merac gecəsi Məhəmməd Məkkədəki Məscidül-Həramdan Məscidül-Əqsaya Buraq adlı minik heyvanı ilə gedib. İslam rəvayətlərinə görə Məhəmməd hicrətdən sonrakı 17-ci aya, yəni Allah Kəbəni qiblə qərar verənə qədər Məscidül-Əqsaya tərəf namaz qılırdı.
İmam Əli məscidi
thumb|[[İmam Əli məscidi (Nəcəf, İraq)]] İmam Əli məscidi İraqın Nəcəf şəhərində yerləşir. Bu məscidin içində birinci şiə imamı Əli ibn Əbu Talibin qəbri yerləşir.
Həmçinin şiə müsəlmanlarına görə bu məsciddə aşağıdakı şəxslərin də qəbirləri var:
Əli Məhəmmədin əmisioğlu və kürəkəni idi. Şiə əqidəsinə görə o, birinci qanuni xəlifə və Məhəmmədin təntənəli şəkildə elanı ilə birinci imam hesab edilir. Hər il buraya ən azı 8 milyon ziyarətçi axın edir və növbəti illərdə ziyarətçilərin sayının 20 milyona çatacağı gözlənilir.
Bir çox şiə inanır ki, Əli öz qəbrinin düşmənlərinə məlum olmaması üçün öz dostlarından və ailəsindən onu gizli dəfn etmələrini xahiş etmişdi. Güman edilir ki, bu sirr daha sonra Abbasilər xilafəti zamanında 6-cı şiə imamı Cəfər əs-Sadiq tərəfindən aşkara çıxarılmışdır. Şiələrin əksəriyyəti Əlinin Nəcəfdəki İmam Əli məscidində dəfn edildiyini qəbul edirlər.
İmam Hüseyn hərəmi
200px|thumb|right|[[İmam Hüseyn türbəsinin Əbülfəzl Abbas məscidindən görünüşü.]] İraqın Kərbəla şəhərində yerləşən İmam Hüseyn hərəmində aşağıdakı şəxslərin qəbirləri var:
Məscid 680-ci ildə Kərbəla döyüşündə Hüseynin öldürüldüyü yerdə, qəbri üzərində inşa edilib. Hər il milyonlarla insan Hüseynin öldürüldüyü Aşura gününü burada keçirmək üçün Kərbəlaya ziyarət edir. Kərbəlanın məqamını açıqlayan bir çox şiə rəvayətləri mövcuddur:
Bəqi qəbiristanlığı
200px|thumb|right|[[Bəqi məzarlığı]] Bəqi və ya Cənnətül-Bəqi (جنة البقيع; trans.: Cənnətul-Bəqi; ) Səudiyyə Ərəbistanının Mədinə şəhərində Məscidül-Nəbinin qarşısında yerləşir və orada aşağıdakı şəxslərin qəbirləri var:
Həmçinin bəzilərinin fikrincə Məhəmmədin qızı Fatimənin əsil qəbri də burada yerləşir.
Xanım Zeynəb məscidi
200px|thumb|right|[[Xanım Zeynəb məscidi]] Xanım Zeynəb məscidi Suriyanın paytaxtı Dəməşqdə yerləşir. Məscid Əli və Fatimənin qızları, Məhəmmədin nəvəsi Zeynəbin məzarı üzərində inşa edilmişdir.
Əbülfəzl Abbas məscidi
Hər il milyonlarla insan buranı ziyarət edir və ehtiramlarını nümayiş etdirirlər. Abbasın əsil qəbri ziyarətgahdadır və məqbərənin aşağısındadır.
Müxtəlif sülalərdən olan imperator və krallar Abbasın hərəminə qiymətli hədiyyə və ləl-cəvahirat təklif etmişdirlər. Bu tikili fars və Mərkəzi Asiya memarları tərəfindən layihələşdirilib (dizayn edilib). Mərkəzi armud formalı gümbəz çox nəfis və dəbdəbəli şəkildə bəzədilmiş tikilidir. Onun kənarlarında iki minarə ucaldılıb. Qəbir saf qızıldan olan zərihlə örtülüb və gümüş hasarla əhatə edilib. Döşəmələrə isə İran xalçaları sərilib. 200px|thumb|right|[[Xanım Rüqəyya məscidi]]
Xanım Rüqəyya məscidi
Suriyanın paytaxtı Dəməşqdə yerləşən Xanım Rüqəyya məscidi Hüseynin qızı, adətən ləqəbi “Rüqəyya” adı ilə çağırılan Səkinə binti Hüseynin məzarı üzərində inşa edilmişdir.
Məhəmmədlə əlaqəli digər məkanlar
200px|thumb|right|[[İkiqibləli məscid]]
İmamlarla, peyğəmbərlərlə və Kərbəla ilə əlaqəli digər məkanlar
200px|thumb|right|[[Hüseynin kəsilmiş başının qoyulduğu böyük qanlı daş]]
HZ.Məhəmmədin (S) səhabələri və imamlarla əlaqəli digər məkanlar
200px|thumb|right|[[Hücr ibn Ədiy məscidi]]
İmam Rza məscidi
200px|thumb|right|[[İmam Rza hərəminin gecə görüntüsü]] İmam Rza hərəmi İranın Məşhəd şəhərində yerləşir. Orada cəfəri şiələrin 8-ci imamı Rza dəfn edilib. Cəfəri şiələrin inancına görə, Rza orada Abbasi xəlifəsi Məmunun əmrinə əsasən zəhər verilərək sui-qəsdə uğradılıb və buna görə də bu məkan "Məşhəd əl-Rza" (Rzanın şəhid edildiyi yer) adlandırılıb. 9-cu əsrin sonlarına yaxın qəbrin üzərində gümbəz tikilmiş və ətrafında çox sayda tikililər meydana gəlmişdir.
1000 ildən çox müddət ərzində bu məkan dəfələrlə dağıdılmış və yenidən inşa edilmişdir.
Hal-hazırda Məşhəddəki İmam Rza hərəmi cəfəri şiələrin 8-ci imamı Rzanın məqbərəsinin də daxil olduğu bir kompleksdir. Kompleksin daxilində muzey, kitabxana, məzarlıq, məscid və mədrəsə var. Bugün hərəm və içindəki muzey İranın ən geniş mədəni və incəsənət sərvətini, xüsusən əlyazma kitablar və rəsm əsərlərini özündə cəmləyib. Məşhəd çox böyük dini əhəmiyyətinə görə həm də ziyarət məkanıdır. Belə bir deyim var: “Varlı Məkkəyə gedər, kasıb isə Məşhədə.” Belə ki, Məkkəni ziyarət edənlərə “Hacı” deyilirsə, Məşhədə, xüsusən də İmam Rza hərəminə ziyarətə gedib-gələnlərə “Məşhədi” deyilir. Həmçinin şəhər əhalisinə də “Məşhədi” deyirlər. Hesablamalara görə, hər il 20 milyondan çox insan Məşhədə ziyarətə gəlir. Ümumiyyətlə, bu məkan cəfəri şiələr üçün İrandakı ən müqəddəs məkan sayılır və bəzən dünya üzrə 3-cü ən böyük şiə hərəmi hesab edilir.
Kazimiyyə məscidi
200px|thumb|right|Kazımiyyə məscidi Kazımiyyə məscidi İraqın Bağdad şəhərinin Kazımeyn administrativ bölgəsində yerləşir. Orada aşağıdakı cəfəri şiələrin imamlarının türbələri var:
Həmçinin bu məscidin daxilində aşağıdakı cəfəri alimləri də dəfn edilib:
Bəziləri buranı cəfərilikdə 3-cü ən müqəddəs məkan hesab edir.
Əskəri məscidi
200px|thumb|right|[[Əskəri məscidi 2006-cı ildən əvvəl.]] Əskəri məscidi İraqın Samirə şəhərində yerləşir. Orada aşağıdakı cəfəri şiələrin imamlarının türbələri var:
Həmçinin bu məscidin daxilində aşağıdakı şəxslər də dəfn edilib:
12-ci yaxud, “qeybdəki” imam Məhəmməd ibn Həsən əl-Mehdinin qeybə çəkildiyi zirzəmi də bu məscidin içindədir.
Samirədə Əskəri məscidinin bombalandığı ərəfədə bu məkanın şiələr üçün Nəcəf, Kərbəla və Məşhəd ziyarətgahlarından sonra ən müqəddəs yer olduğu deyilmişdir.
On iki imamla əlaqəli məscidlər
200px|thumb|right|[[Cəmkəran məscidi]] Diri hesab edilən və qeybdə olduğu deyilən sonuncu imam Məhəmməd ibn Həsən əl-Mehdiyə aşağıdakı iki məscid aid edilir:
Xanım Məsumə hərəmi
200px|thumb|right|[[Fatimə-i Məsumə Türbəsi|Xanım Məsumə hərəminin gecə görüntüsü]] Xanım Məsumə hərəmi İranın Qum şəhərində yerləşir. Burada cəfəri şiələrin 7-ci imamı Musa əl-Kazımın qızı, 8-ci imamı Rzanın bacısı Xanım Məsumə dəfn edilib. Bəziləri buranı şiəlikdə 3-cü ən müqəddəs məkan hesab edirlər. Burada bir çox mədrəsə və dini məktəblər var. Səfəvi hökmdarı I Şah Abbas XVII əsrin əvvəllərində hərəm üzərində kompleks inşa etdirmişdir.
On iki imamların digər ailə üzvlərinin türbələri
200px|thumb|right|[[İmamzadə türbəsi (Gəncə)|Gəncə İmamzadə türbəsi]]
Quldərviş
Quldərviş - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Talin rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 8 km cənub-şərqdə, Alagöz dağının cənub-şərq ətəyində yerləşir.
Toponim qıpçaq tayfasından olan qul etnonimi ilə dərviş sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Vosketas qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə 1873 - cü ildə 190 nəfər, 1886-cı ildə 243 nəfər, 1897-ci ildə 261 nəfər, 1904 - cü ildə 327 nəfər, 1914 - cü ildə 346 nəfər, 1916-cı ildə 368 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ilin yanvar-fevral aylarında kənd erməni təcavüzünə məruz qalaraq sakinləri qırğınlarla tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuş və Türkiyədən köçürülən ermənilər burada yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.
Quldərvişdə 1918-ci ildə kəndin 400 nəfərdən artıq əhalisi işgəncələrlə öldürülmüş, salamat qalanlar isə daglarla Türkiyənin müxtəlif vilayətlərinə qaçmışlar. Kəndə ermənilər sahiblənmişlər.
Racendra Kumar
Racendra Kumar Tuli — hind kino aktyoru. Bollivudun kino ulduzu. Padma Şri mükafatı laureatı (1969).
Həyatı
Racendra Kumar 20 iyul 1929-cu ildə Pəncabda anadan olub. Kino fəaliyyətinə 1949-cu ildə başlayıb və 80-dən artıq filmə çəkilib. Toz içində çiçək, Sanqam və s. kimi filmlərdə baş rola çəkilib. Racendra Kumar 1999-cu ildə Mumbay şəhərində vəfat etmişdir.
Türkiyə çayı
thumb Türkiyə çayı — Anadolu türklərinin özünəməxsus çay hazırlama variantıdır. Belə üsulda çay iki hissədən ibarət olan çaydan vasitəsilə hazırlanır. Türkiyədə bir növ qara çay hazırlanır və Şərqi Qaradəniz sahillərində yetişir. Belə çaya xalq arasında Türk çayı deyilir.
Ənənəvi olaraq Türkiyə çayı çaydanlıq və dəmlik adı verilən qablarda hazırlanır. Böyük çaydanlığa su, digərinə isə çay əlavə olunur. Qaynamaqda olan su, çay tozunun üzərinə tökülür və bununla da çay əldə olunur. Əgər su çox qoyulsa açıq çay, az qoyulsa tünd çay əldə edilir. Xidmət zamanı çay stəkanı adı verilən kiçik şüşəyə stəkandan əvvəl dəm, sonra isə su qoyulur və ən sonda şəkəri əlavə edilir. Türkiyədə çay, əsasən, Şərqi Qaradəniz və Rizədə yetişir. İlk əvvəl çay fidanını oraya Muğlalı əkinçilik mühəndisi Zehni Dərin ilə Rizeli vəkil Hulusi Karadeniz 1920-ci illərdə Rusiyadan gətirmişdilər.
2004-cü ildə Türkiyə 205.500 tonluq (dünyanın ümumi çay istehsalının 6,4%-i) çay istehsalı ilə dünya üzərindəki ən böyük çay bazarlarından biri olmuşdur. Bundan başqa 2004-cü ildə Türkiyə adam başına 2,5 kq-lıq çay istehsalatı ilə dünya birincisi olmuşdur. İkinci isə İngiltərə olmuşdur.
Türye
Türye  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Türye kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04222.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 397 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 229 nəfər (15-64 yaş) arasında 166 nəfər iqtisadi fəal, 63 hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 72.5%, 1999-cu ildə 68.0%) idi. Fəal 166 nəfərdən 158 nəfəri (91 kişi və 67 qadın), 8 nəfəri işsizdir (4 kişi və 4 qadın). Fəal olmayan 63 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 27 nəfər təqaüdçü, 24 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Alen Berliner
Alen Berliner — Belçika ssenaristi, rejissoru.
Həyatı
Alen Berliner 2010-cu ildə Onore de Balzak eyni adlı romanı əsasında Şaqren dərisi filmini çəkib.
Berenberq vulkanı
Berenberq — Yan Mayen adasında yerləşən, dünyanın şimal qütbünə ən yaxın fəaliyyətdə olan vulkanı.
Vulkan adamnın şimal-şərq qurtaracağında yerləşir. Strato vulkan buzlaqla örtülüdür. Hündürlüyü 2277 metrsir. Vulkan kraterinin eni 1 kilomterə yaxındır.
Vulkan uzun illər yatmış olaraq bilinsə də XX əsrin 70-ci illərində aktivləşmişdir. Son püskürmə 1985-ci ilə təsadüf etmişdir.
Berenberq norveç dilindən tərcümədə "Ayı adası" mənasını verir. 250px|thumb|left|Berenberq vulkanı Norveç poçt markasında (1957)
Nurəddin (Laçın)
Nurəddin — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Fərraş kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun Vaqazin kənd Sovetindən Nurəddin kəndi Fərraş kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsini Piçənis kəndindən köçüb gəlmiş ailələr keçmiş binə yerində salmışlar. Bəzi tədqiqatçılar kəndin adını Nurəddin şəxs adı ilə bağlayırlar. Güman ki, binə həmin şəxsə məxsus olmuşdur. Oykonim (1933) Nuraddin variantında da qeydə alınmışdır. Norədin variantında oykonim "uçqun, yarğan yaxınlığında məskən" mənasını ifadə edir.
Əhalisi
2006-cı ilin statistikasına görə kəndin əhali sayı 210 nəfər olmuşdur. Əhali Azərbaycanın müxtəlif rayonlarında məskunlaşıb.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq olub.
Montmorillonit
Montmorillonit — monoiklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn.
Növ müxtəliflikləri
Ferri-, alümo-, nikel-, xrommontmorillonitlər və b.
Xassələri
Rəng – ağ, bozumtul-ağ, sarımtıl, alma kimi yaşıl (Ni - montmorillonit), tünd-yaşıl (Cr - montmorillonit), üzvi boyalar – benzidin və xrizoidin udulduqda, uyğun olaraq göy və kərpici - qırmızı rəng alır; Mineralın cizgisinin rəngi – açıq-sarıdan yaşılımtıl-sarıyadək; Parıltı – donuq, tutqundan mum parıltısınadək; Əllə toxunduqda yağlıdır; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf; Sıxlıq – hidratasiya dərəcəsindən asılı olaraq 1,7-2,7; Sərtlik – 1-2; Ayrılma – {001} üzrə tam mükəmməl; Sınıqlar – hamar; Başqa xassələr – yüksək adsorbsiya xassəsi: islatdıqda suyu udması nəticəsində həddən artıq şişir və həcmi 10 dəfəyədək artır; kation mübadiləsinə (Mg, Na, Ca, K) həssasdır; Mineral aqreqatları: gizlikristallik, incədispers, sıx torpaqvari kütlələr, konkresiyalar, oolitlər və s.
Yanase (avtomobil dileri)
thumbnail|Yanase şirkətinin baş gərargahı. Tokio şəhəri
Yanase & Co., Ltd. (Yaponca株式会社ヤナセ) — yeni və işlənmiş Avropa və Şimali Amerika avtonəqliyyat vasitələrinin Yaponiyada pərakəndə satış dileridir. 2002-ci ilə qədər Yanase Mercedes-Benz, Volkswagen, Audi, BMW, Volvo, Saab, Cadillac, Chevrolet, Chrysler, Jeep, Dodge və Smart avtonəqliyyat vasitələrinin Yaponiyada xüsusi satış hüquqlarına malik idi. İtochu group şirkətinin bir hissəsidir.
Yanasenin hal-hazırda 174 yeni və 31 işlənmiş avtomobillərin satış anbarları vardır.
Tarix
Yanase şirkətinin əsası 1915-ci ildə Tokionun Hibiya rayonunda qoyulmuşdur. Şirkətin yaradıcısı yük avtomobilləri və avtobus istehsalçısı Chorato Yanase tərəfindən Mitsui Group şirkətinin tərkibində yaradılmışdır. 1920-ci illərdə şirkət ilkin olaraq General Motorsun Buick və Cadillac avtomobillərinin Yaponiyaya idxal edirdi.
Chotaro Yanase Toyoka kəndində (indiki Takasaki) 5 dekabr 1879-cu ildə anadan olmuş və 11 iyul 1956-cı ildə vəfat etmişdir. Tokio Komersiya məktəbini bitirdikdən sonra Mitsui OSK Shiping şirkətində əmək fəaliyyətinə başlamışdır. İlk olaraq O burada neft məhsullarının idxalı ilə məşğul olurdu. Sonra neft məhsullarını idxal edən Yanase Shoji Co. Ltd yaratdı. Bir müddət sonra bu şirkət avtomobil idxalına başladı və adını dəyişərək Yanase Automotive Co. Ltd şirkəti adlanmağa başladı. Chotaro Yanase isə bu şirkətin prezidenti oldu.
Ancaq Yanase şirkətinin yarandığı dövrdə Yaponiyada avtomobil satış biznesi tənəzzül dövründə idi. Yanase şirkəti iflas təhlekəsinə düşmüşdü. Lakin 1923-cü ildə Böyük Kanto zəlzələsi baş vermişdi. Zəlzələnin fəsadlarının aradan qaldırılmasına üçün, kömək olaraq Yanase şirkəti General Motorsdan GMC yük və nəqliyyat vasitələrinin idxalına başladı.
İkinci dünya müharibəsindən sonra Yanase avtonəqliyyat vasitələrinin idxalını bərpa etdi. Cadillac, Mercedec-Benz və Volksvagen avtomobillərinin satışına başlandı. Bu işləri artıq Yanasenin oğlu Jiro Yanase icra edirdi. Jiro Yanase 28 iyun 1916-cı ildə dogulmuş və 13 mart 2008-ci ildə vəfat etmişdir. Universiteti bitirikdən sonra o atasının yanında işləməyə başlamışdır. 1941-ci ildə idarə heyətinin üzvü, 1945-ci ildən prezident və 1985-ci ildən sədr vəzifəsində işlədi. İşlədiyi övrlərbə bir çox uğurlar əldə etmiş Jiro Yanase əvvəlcə 2001-ci ildə Yaponiya Avtomobil Şərəf Zalına (Japan Automotive Hall of Fame), sonra isə 2004-ü ildə Şimali Amerika Şərəf Zalına (American Automotive Hall of Fame) daxil edildi.
1965-ci ildə idxal olunan avtonəqliyyat vasitələrinə qoyulmuş şərtlər yungülləşdirildi. Avropa və Şimali Amerika istehsalı olan sol sükanlı avtomobillərin idxalına icazə verildi. Baxmayaraq ki, Yaponiyada sag sükanlı avtomobil hərəkəti mövcud idi.
1992-ci ildən Avropa və Şimali Amerika avtomobil istehsalçıları öz məhsullarını Yaponiya bazarı üçün bir başa Yanase şirkətinə ixrac edirdilər. Bəzi şirkətlər (Mercedec-Benz, Volvo və BMW) avtonəqliyyat vasitələrinin istehsalını Yanase şirkəti ilə rarzılaşdırıb onların istədiyi kimi hazırlayırdılar.
Xarici keçidlər
http://www.yanase.co.jp
Aqil Quliyev (milli qəhrəman)
Aqil Quliyev (tam adı: Aqil Sahib oğlu Quliyev; ) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Erkən illəri
Aqil Sahib oğlu Quliyev 1963-cü ilin sentyabrın 19-da Ermənistanın Sisyan rayonunun Urud kəndində anadan olub. 1980-ci ildə orta məktəbi bitirmiş və Azərbaycan Neft Akademiyasının axşam şöbəsinə daxil olub. Üçüncü kursdan hərbi xidmətə çağırılıb. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra 1985-ci ildə Xarkov Ali Milis məktəbinə daxil olub. Məktəbi fərqlənmə ilə bitirdikdən sonra 1988-ci ildə Milli Ordu qərargahına gələrək hərbi xidmətə yazılıb. O, həmin il Qarabağ müharibəsi başlanmasını Xarkovda eşitdikdən sonra, körpə qızını götürüb Bakıya qayıtdı.
Qarabağ müharibəsi və döyüşlərdə iştirakı
O, 1988-ci ildə leytenant idi və Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin qərargahına gələrək cəbhəyə göndərilməsini xahiş etdi. Qərargah rəisi Arif Salahov onun xahişini nəzərə alıb, 45 nəfər döyüşçü ilə Aqil Quliyevlə cəbhə bölgəsinə getməsini təmin etdi. Onun qardaşı Nəsimi Aqilin Qarabağa gedəcəyi günü bilirdi. O da Aqildən xəbərsiz könüllü olaraq cəbhəyə gedən rotaya yazılır. Aqil onun bu cəsurluğunu görüb çox sevindi və onun bu fədakarlığını alqışladı. Bir neçə gündən sonra rota Zabrat Hava Limanından vertolyotla Ağdama yola düşdü.
Ağdamda qərara alındı ki, 11 nəfər Umudluya göndərilsin. Qalanlar isə daha ağır vəziyyətdə olan Xocalıya yollandı. O, qardaşı Nəsimi ilə Xocalı müdafiəçilərinin sırasında idi. Onların ərzaqla təminatını xocalılılar öz boyunlarına götürdülər.
1991-ci ilin sonunda Xocalı cəbhə bölgəsinin ən qorxulu nöqtəsi idi. O, 21 nəfər döyüşçü ilə Xocalı hava limanının rəisi Əlif Hacıyevin müdafiə batalyonu ilə çiyin-çiyinə Xocalının müdafiəsində dayanmışdı. Lakin onların təchizatı və iqtisadi təminatı yox dərəcəsində idi. Ona görə də Xocalı camaatına müraciət edildi. Ətrafla əlaqə kəsildiyindən Aqil Quliyevin ərzaqla təminatını xocalılılar öz boyunlarına götürdülər.
Vəziyyət get-gedə çətinləşirdi. Ermənilərin hücum qorxusu isə gündən-günə artırdı. Aqil Quliyev tez "Xocalı" taburunun komandiri Tofiq Hüseynovla görüşüb döyüş mövqeyini möhkəmlətməyə çalışdı. O hücum edib MDB-nin qoşun hissələrindən 3 BRDM, ərzaq dolu 2 UAZ maşın, 13 hərbçini girov götürdü. Əsgərləri tərk silah edib Ağdama göndərdilər. Bundan sonra MDB-nin qoşun hissəsi Xocalı milis şöbəsinə basqın etdi. Bir neçə nəfəri öldürüb rəis müavinini girov apardılar. O, dərhal hücum edib düşmənin BRDM-ni heyəti ilə birlikdə ələ keçirdi, milis şöbəsindəki dığaları da girov götürüb qərargaha göndərdi.
1992-ci il yanvarın 23-də Aqil Quliyev Hikmət Nəzərli ilə birlikdə Bakıya gəlib Xocalını xilas etmək üçün respublika rəhbərliyi ilə görüşmək istəyirdi. Bəzi rəhbərlər nəinki onlarla görüşmədilər, hətta onlara mane olurdular. Aqil Quliyev cəbhədə baş verən uğursuzluqların səbəblərindən danışaraq respublika prezidenti Ayaz Mütəllibovun göstərdiyi laqeyd və biganə münasibətə öz hiddətini bildirmişdi: Əgər tezliklə əncam çəkilməsə, baş verə biləcək fəlakətin miqyasını sözlə ifadə etmək çətin olacaq
Şahin Musayevlə görüşən Quliyev 80 ədəd mərmi əldə edə bildi. O, Baba Nəzərlinin köməkliyi ilə DİN-dən 4 maşın silah-sursat əldə edir. Həmin sursatı Xocalıya Ağdamdan Xocalıya uçan sərnişin vertolyotu çatdırmalı idi. Xainlər tərəfindən ermənilərə çatdırılan məlumat həmin vertolyotun düşmənlər tərəfindən vurulması ilə nəticələndi.
1992-ci il fevralın əvvəllərində Aqil Quliyevin rəhbərliyi ilə 366-cı motoatıcı alayın altı BMP-si heyət üzvləri ilə birlikdə girov götürülür. Heyətin sırasında bir rus polkovniki də olur. Təcili girovların geri qaytarılması üçün rəhbərlikdən zəng edilir. Hədələrin və zənglərin ciddi şəkil alacağını düşünərək Quliyev rus polkovniki ilə dialoqa girir. 1 "BMP", 1 "Kristall" raket qurğusu, çoxlu hərbi sursat və 1 maşın ərzaq alır. Bundan sonra girovların geri qaytarılması haqqında yuxarıya məlumat çatdırır. Girovlar geri qaytarıldıqdan sonra ermənilər rus ordusu ilə birlikdə Xocalını mühasirəyə alırlar. Fevralın 18-də Aqil Quliyev qız-gəlinləri Xocalıdan çıxarmaq üçün 11 nəfər döyüşçüsünü götürüb, mühasirəni yarmaq üçün erməni postuna yaxınlaşır. Postda erməni quldurlarına göz açmağa imkan verməyib 21 nəfərini öldürürlər.
Otağa girəndə döyüşçü yoldaşı İlqar Musayevə güllə dəyir. Aqil Quliyev onu təhlükəsiz yerə aparmaq istəyir, lakin avtomatdan açılan atəş onun qıçlarına dəydi. İlqar həyatla vidalaşır, özünü yetirən Cabbar isə düşməni qətlə yetirir. Bu döyüşdə Cabbar və Hafiz də yaralandılar. Yaralı döyüşçülər əməliyyatı başa çatdırmadan geri döndülər. Yaralı döyüşçülər çox əzab-əziyyətlə onu öz postlarına çatdıra bildilər. Aqil Quliyevin təcili cərrahiyyə əməliyyatına ehtiyac vardı. Lakin həmin zaman, nə həkim çağırmaq, nə də Aqil Quliyevi hospitala çatdırmaq mümkün deyildi.
Ölümü
1992-ci il fevralın 25-də, döyüş yoldaşları Quliyevi xərəyə qoyub Xocalı soyqırımından xilas etmək üçün çalışırdılar. Bütün Xocalı sakinləri şəhərin uzunmüddətli müdafiəsində onun misilsiz xidmətlərini yaxşı bilirdilər. Növbə ilə onu Kətik kəndinin yanına qədər gətirib çıxardılar. Lakin dağın döyüşündə erməni əsgərlərinin pusqusuna düşdülər. Aqil Quliyevi aparanlardan hamısı həlak oldu, bir güllə də Aqilə dəydi. Aqil Quliyevin meyitini beş gün sonra martın 2-də hadisə yerindən götürmək mümkün oldu.
1992-ci ildə Bakıda Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.
Şəxsi həyatı
Ailəli idi, bir qızı yadigar qalıb.
İrsi
Bakının Səbail rayonunda onun şərəfinə küçə adlandırılıb. Aqil Quliyevin Bakıda Nəsimi rayonunda yaşadığı binanın önündə xatirə lövhəsi vurulub.
Ədəbiyyatda
Şəmsi Vəfadar "Aqil dünyası" poemasını ona həsr etmişdir. Şair Aqil Quliyevin yaralı ayaqlarının təsvirində təkcə bir bədən üzvünün şikəst halı deyil, həm də yaralanmış Xocalının, başı bəlalar çəkən Vətənin və onun vətənpərvər oğlunun ağrılarına qeyd edib:
Təltif və mükafatları
Aqil Quliyev Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətlərinin icraçısı İsa Qəmbərin 7 iyun 1992-ci il tarixli 883 saylı fərmanı ilə ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür. 1999-cu ildə prezident Heydər Əliyev Milli qəhrəmanın layiq görüldüyü yüksək mükafatı onun atası Sahib Quliyevə təqdim etmişdi.
Baxşeyiş Paşayev
Baxşeyiş Xanəhməd oğlu Paşayev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Baxşeyiş Paşayev 1 may 1936-cı ildə Ağdam rayonunun Əhmədavar kəndində doğulmuşdur. Burada məktəbi bitirdikdən sonra Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna daxil olmuşdur. 1988-ci illərdə Qarabağda vəziyyət pisləşəndən, Əli və Bəxtiyar qətlə yetiriləndən sonra Baxşeyiş xalq hərəkatına qoşulmuşdur.
Döyüşlərdə iştirakı
Daha sonra həyatını cəbhə ilə bağlayan Baxşeyiş döyüşçülərə silah sursat çatdırmış, dinc sakinlərin təhlükəsizliyi üçün həyatı bahasına risklər etmişdir. Baxşeyiş "Qarabağ Müdafiə Şahinləri" dəstəsinin ən fəal üzvlərindən biri olmuşdur. Xramort kəndinin erməni təcavüzkarlarından təmizlənməsində xüsusi fərqlənmişdir. "Ağsaqqal" ləqəbi ilə tanınan Baxşeyiş peşəkar atıcı olduğundan quldurların xeyli canlı qüvvəsini məhv etmişdir. Dəfələrlə Xanabad, Naxçıvanlı, Aranzəmin kəndlərinə kəşfiyyata getmişdir. 1992-ci il Xocalı faciəsi zamanı onlarla dinc sakini xilas etmişdir. 1992-ci il iyul ayının 12-də erməni işğalçıları Xanabad kəndinə böyük qüvvə ilə hücuma keçmişlər. Əks hücumla döyüşçülərimiz başda Baxşeyiş Paşayev olmaqla düşmənin 7 postunu ələ keçirmiş, amma qəfil atılan düşmən gülləsi Vətənimizin bu cəsur övladının həyatına son qoymuşdur. O, döyüş meydanında qəhrəmancasına həlak olmuşdur.
Ailəsi
Ailəli idi, doqquz övladı var.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 7 dekabr 1992-ci il tarixli 350 saylı fərmanı ilə Paşayev Baxşeyiş Xanəhməd oğluna ölümündən sonra "Azərbaycan Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.
Ağali Alışov
Ağali Alışov — Azərbaycanlı peşəkar boksçudur, EBA (WBA) versiyası üzrə Avropa çempionu.
Həyatı
Alışov Ağali Alış oğlu 30 iyun 1986-cı ildə Azərbaycanda anadan olub. 1998-ci ildən oxuduğu orta məktəbdə yeni açılan Uşu idman növü ilə məşğul olmağa başlayıb. Dəfələrlə beynəlxalq turnirlərin qalibi olub. 2001-ci ildə Gürcüstan Respublikasında keçirilən yarışda Avroasiya çempionu, 2001-ci ildə Kiyevdə Avropa kubokunun qalibi olub. Bir müddət maddi vəziyyətinin aşağı olduğu üçün idmandan kənarlşıb. 2004-cü ildən peşəkar boks karyerasına Rusiyanın Moskva şəhərində başlayıb. 2007-ci ildən Ukrayna Respublikasında yaşayır. Ukraynaya köçmə səbəbi, 1 may 2007-ci ildə Rusiya Xalqlar Dostluğu Universitetində keçirilən bayram tədbirində qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının "bayrağını" cırdığına görə aldığı güllə yarası olub. 2012-ci ildən Donetsk Milli Universitetində (ДонНу) Beynəlxalq Əlaqələr ixtisası üzrə təhsil alır. Hazırda Almaniyada yaşayır və karyerasını Almaniyadada davam etdirir.
Uğurları
Ağali Alışovun döyüşdüyü çəki koteqoriyasında ən ciddi qələbələri 2011-ci ildən başlayıb və 30 döyüş keçirib. Keçirdiyi döyüşlərin 25-ni qələbə ilə başa vurub, 17 dəfə rəqibi nokautla məğlub edib. 2014-cü il Avropa kəməri uğrunda döyüşə çıxmağa namizəddir.
Mənbə
http://www.derwesten.de/sport/lokalsport/ennepetal-gevelsberg-schwelm/agali-alishov-gewinnt-profi-kampf-durch-tko-id11772818.html?service=mobile
Milli antropologiya muzeyi (Meksika)
thumb|Muzeyin əsas girişi Milli Antropologiya Muzeyi (, MNA) Meksikanın milli muzeyidir. Meksikada ən çox ziyarət olunan muzeydir. Mexikodakı [Https://en.wikipedia.org/wiki/Chapultepec|Çapultepek Park]la Mahatma Qandi və [Https://en.wikipedia.org/wiki/Paseo de la Reforma|Paseo de la Reforma] arasında yerləşən muzey Meksikanın Kalumbiyaöncəsi irsindən, həmçinin Günəş Daşı (və ya Astek təqvimi) və Astek Xaçipilli heykəli kimi gərəkli arxeoloji və antropoloji artefaktları qoruyaraq açıq sərgiyə çıxarıb.
Memarlığı
1964-cü ildə Pedro Ramires Vaskes, Xorxe Kampuzano və Rafael Mixares hazırladığı layihə əsasında iç həyətdəki böyük hovuzun yörəsində sərgi salonları və boyük daş dirəyin üzərində kvadrat daş çətir ("el paraques" kimi bilinir, ispanca "çətir"), onun yörəsində süni şəlalə olmaqla təsirli bir memarlı örnəyi yaradıldı. Zallar bağlar və çoxlu eksponatlarla əhatələnib. Muzey 23 otaqdır 79,700 m2 (təxminən 8 hektar) yaxud 857, 890 kv. ayaq (feet) (təxminən 20 akr) torpaqda yerləşib.
Tarixi
thumb|Mərkəzi həyət XVIII yüzilin sonlarında Lorenso Boturininin topladığı sənədlərin bir hissəsi Meksika Papa Universiteti və Royaldakı Buqarelli canişininin göstərişi ilə yerləşdirildi. İspaniyayaqədərki tarixi və incəsənət abidələrinin dəyərlərini yayan [Https://en.wikipedia.org/wiki/Alexander von Humboldt|Aleksandr von Humboldt] kimi elm adamları XIX yüzil muzeylərinə baş çəkdilər. Təxminən 1865-ci ildə İmperator Maksimilian muzey binasının Kasa de Monedadakı Moneda küçəsi 13 ünvanına köçürülməsinə icazə verdi. Təxminən 1906-cı ildə Xusto Sierra Milli Muzeyin eksponatlarının çoxluğuna görə onları böldü, oradakı təbii tarixi eksponatları xüsusi olaraq sərgi üçün tikilmiş  Çopo binasına köçürdü. 1910-cu il sentyabrın 10-da prezident Porfirio Diazın iştirakı ilə muzey yeni adla - Milli Arxeologiya, Tarix və Etnoqrafiya adı ilə yenidən açıldı. Təqribən 1924-cü ildə muzeyin fondundakı eksponatların sayı 52000-dək artırılmış və 250 000-dən artıq ziyarətçi qəbul etmişdi.
1940-cı ilin dekabrında muzey yenidən bölündü, onun tarixi koleksiyalası Çapultəpə qalasına köçürüldü, çağdaş Meksikanın inkişafı və Yeni İspaniya krallığının diqqəti ilə burada Milli Tarix Muzeyi kimi formalaşdı. Qalan Meksika Kolumbiyası öncəsi və Çağdaş Meksikanın etnoqrafiyasına aid kolleksiya Antropologiya Milli Muzeyi adlandırıldı.
Senecio tenuiflorus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Milli antropologiya muzeyi (Meksika)
Tarixi
thumb|Monolithic statue of Tlaloc outside of the museum Yeni muzey binasının tikintisi 1963-cü ilin fevralında Çapultə parkında başladı. Yeni layihəni memar Pedro Ramires Vaskes, yardımçıları  Xorxe Kampuzano və Rafael Mixares hazırladı. Yeni binanın tikintisi 19 aya sonlandı və 1964-cü il 17 sentyabrda açılış oldu, prezident Adolfo Lopez Mateoz çıxış etdi:
Meksika xalqı bu abidəni Respulkia ərazisində Kolumbiyaöncəsi yaşamış heyranedici mədəniyyətlərin şərəfinə qaldırdı. Bu abidə bugünkü Meksikanın, Meksikanın yerli əhalisinin mədəniyyətlərinə, onların əsilliyinə olan ehtiramının ifadəsidir.
Sərgi
Muzeyin eksponatları sırasında Günəş daşı, Tabasko və Verakruz cəngəlliklərindən tapılmış Olmek sivilizasiyasının böyük daş başları, Mayya sivilizasiyasından bəri qorunan xəzinələri, Çiçen İtzada Müqəddəs Senodda yerləşdirilən Palanqedəki Pakal qəbrindən sarkofaq qapaqlarının nüsxəsi və çağdaş Meksika kənd həyatının etnoloji mənzərələri var. İndiki Meksikanın ortasında (mərkəzində) həmçinin Aztek paytaxtı Texnotitlanın keçmiş planı və yerləşmə modeli də var. Daimi sərgilər indiki Meksika ərazisini və İndiki ABŞ-nin güney-batısı olan keçmiş Meksika ərazisini əhatə edən bütün Kolumbiyaöncəsi sivilizasiyanı içərən aşığı mərtəbədədir. O sərgilər Quzey, Batı, Mayya, Meksika körfəzi, Oaxaka, Mexiko, Toltek, Teotiuakan olaraq bölünür. Birinci mərtəbədə İspaniyanın işğallarından bəri Meksikanın doğma Amerika əhalisinin mədəniyyətləri göstərilir.
Muzey həmçinin dünyanın digər böyük mədəniyyətlərinə də ev yiyəliyi etməklə diqqət çəkir. Qədim İspaniya, Yunan, Rusiya, İran, Çin, Misir eksponatları da diqqət mərkəzində olub.
Grevillea oleoides
(Grevillea oleoides) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Datolit
Datolit – CaB [SiO4] (OH) — monoklinik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: tez-tez rast gələn.
Xassələri
Rəng – rəngsiz, çox vaxt yaşılımtıl çalarlı ağ, zeytunu - yaşıl, açıq- və bal kimi -sarı, bəzən qırmızımtıl, bənövşəyi; Mineralın cizgisinin rəngi – ağ, açıq-boz; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq – şəffafdan yarımşəffafadək; Sıxlıq – 2,9-3,0; Sərtlik – 5-5,5; Kövrəkdir; Ayrılma – yoxdur; Sınıqlar – qeyri-hamardan qabıqlıyadək; Morfologiya – kristallar: üzlərlə zəngin qısaprizmatik, lövhə- və pazvari, izometrik; Mineral aqreqatları: aydındənəvər və gizlikristallik bütöv kütlələr, salxım şəkilli radial-şüalı əmələgəlmələr–botriolitlər, kiçik kristal druzaları, fırçalar, qaysaqlar.
Mənşəyi və yayılması
Mineralın ən böyük yığınları skarn və skarnoidlərlə əlaqədar olub, vollastonitin hidrotermal əvəzlənməsi nəticəsində yaranan gec əmələgəlmələrdir. Çox vaxt badamdaş effuziv süxurların boşluqlarında müşahidə edilir. Bəzi intruziv süxurlarda (qabbro, diorit və b.), hidrotermal filiz yataqlarında, duz yataqlarının gips papaqlarında, çökmə və metamorfik (kalsifirlər, şistlər və s.) əmələgəlmələrdə damarcıq və püruzlar şəklində iştirak edir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: prenit, seolitlər, kalsit, danburit, vezuvian, aksinit, vollastonit, hedenbergit, anhidrit, xalsedon və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Arendal (Norveç); Sankt-Andreasberq (Almaniya); Trentino vilayəti (İtaliya); Bağçasaray rayonu və Qaradağ dağı (Krım); Turyin mədənləri, Tetyuxe, Aldan rayonu (Rusiya); Orta Asiya; Akatame, Şişibu (Yaponiya); Kivenaç, Meriden, Xourvel (ABŞ) və b. Azərbaycanda Naxçıvan MR-nın Culfa rayonunda yerləşən bir sıra bor təzahürlərində (Berdıq-Qazançı, Əlincəçay və b.), həmçinin Tutqunçay hövzəsində və s. qeyd edilmişdir.
Tətbiqi
Mineralın iri yığınlarından bor və onun birləşmələrinin mənbəyi kimi istifadə edilir.
Muzdlu qatil (film, 1991)
Məzmun
Ronni "Del" Deleyni polis olmaqla bərabər banda başçılarından biridir. Məmulatlara sahib olmaq üçün polis dostunu Kliff Qroqanı öldürmək istəyir. Deleyni və Qroqan binada axtarış apararkən, Deleyni eyni ona atəş açır və Qroqan pəncərədən aşağı düşür. Xoşbəxtlikdən Qroqan sağ qalmış və şok vəziyyətinə düşmüşdür. İki il keçdikdən sonra Qroqan Deleynidən qisas almağa başlayır. Lakin banda başçısnı ələ keçirmək asan iş deyildir.
İki ildən sonra Qroqan yenidən agetn vəzifəsinə qayıdır. Planlaşdırılır ki, Qroqan Luqanni və onun rəqibi olan fransız kanada mafiya bandasının başçısı Andre Lakomb ilə birləşdirsin. Amma ortaya bir problem çıxır. Narkotik alveri ilə məşğul olan İran bandası onların hər birinin ərazilərinə girməyə başlayır. İlk növbədə İran bandası Lakomba pul gətirənlərə zərbə endirdiyi kimi Luqanninin dəstələrindən birinə zərbə endirir. İranın mafiya bandası Delayniyə işləyir.
Qroqan bir dəfə yuxusunda Delaynın ona atəş açdığını görür. Ayıldıqdan sonra isə bunun bir yuxu olduğunu başa düşür. Günlərin birində Tim Mörfi adlı qara dərili uşağın digər ona nisbətən yaşlı uşaqlardan qaçdığını görür. Bu hadisədən sonra Qroqan Timə rəqiblərini dəf etmək üçün qarına zərbə endirməyi öyrədir. Məşq bitib-bitməmiş Qroqanın sevgilisi otağa daxil olur. Tim otağı tərk edir və Qroqan ilə sevgilisi bir yerdə qalırlar. Bir müddət sonra Tim həmin uşaqların ən güclüsü ilə vuruşur və onun qarnına cəmi bir zərbə vurmaqla onu ölümcül vəziyyətə salır. Bu zaman həmin uşağın atası onu bərk döyərək evə aparır. Bunu görən Qroqana Timə evə getməsini söyləyir və uşağı döyən kişinin evinə gələrək ona şüşədən burnuna cəmi bir zərbə endirir. Bu zərbədən kişi ölümcül vəziyyətə düşür.
Keçmişdəki Delayni artıq qayıtmışdır. Delayni Qroqanın sevgilisini avtomobilində öldürür. Delayni gizli olaraq Luqaniyə işləyir. Qroqan evə qayıdan zaman Delayni ilə qarşılaşır. Delayni tərəfindən Timin stula bağlanmış və partlayıcı qoyulmuşdur. Bu hərəkətlə Delayni Qroqanın onlara işləməsi tələb edir. Qroqan partlayıcını dəf etmək üçün otağa daxil olmaq istəyir. Bu zaman partlayıcı partlayır. Lakin Qroqan və Tim ciddi xəsarət almamışlar. Sadəcə olaraq, Tim yüngül zədə aldığı üçün xəstəxanaya düşmüşdür.
Artıq Delayni planlarını həyata keçirməyə başlayır. Delayni və İran bandası tərəfindən Andre Lakomb və onun adamları, sonra isə Luqanni aradan qaldırılır. Amma bu zaman Qroqan bandanın ərazisinə gəlir. Qroqan onların hamısını öldürür. Sonda yalnız Delayni sağ qalmışdır. Qroqan ona bir neçə zərbə endirdikdən sonra onu stula bağlatdıraraq asır. Bu məqsədlə Qroqan ondan Timin qisasını almaq istəyir. Bu müddətdə Qroqan Timin yanında olan anasına çoxlu sayda pul çatdırmışdır. Delayni stulda qalaraq partlayır.
Vai (Krit)
Vai çimərliyi  — Kritin şərqində rerləşən milli park
Ümumi məlumat
Vai Sitiya şəhərindən 28 km və İtan kəndindən isə 2 km aralııda yerləşir.
Burada Teofrast palması endemik bitkidir. Burada yerləşən meşə Avropada ən böyük təbii palma meşəsidir. Meşə 200 ha ərazini əhatə edir. Belə düşünülür ki, bu palma meşəliyini ilk dəfə finikyalılar və ya dəniz quldurları olan ərəblər salmışlar.
Kəravuz
Kəravuz (Kərəviz) — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Fətəlipəyə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Senecio tenuifolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Avropa Kişilər CEV Çağırış Kuboku
Avropa Kişilər Çev Çelenc Kuboku — Avropa voleybolunun kulublar arasındakı 3-cü səviyyəli kuboku.
Tarixi
CEV Kuboku adı altında 1980-ci ildən etibarən keçirilməyə başlandı. 2007-ci ildən sonra kubokun adında dəyişiklik edildi. Turnir Çelenc Kuboku adını aldı. Həmçinin turnir “GM Capital Qa Challenge Kuboku” olarak da adlandırılır.
"Azərbaycan Ədliyyəsinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı
"Azərbaycan Ədliyyəsinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı — Azərbaycan Respublikasının dövlət təltifi.
Əsasnaməsi
"Azərbaycan Ədliyyəsinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı Azərbaycan Respublikasının 2018-ci il 24 aprel tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.
Maddə 1. Təltif edilən şəxslər
Maddə 2. Təltif edən orqan
Maddə 3. Taxılma qaydası
Bursaspor FK
Bursaspor — Türkiyənin Bursa şəhərini təmsil edən futbol klubu. thumb|Hakan Aslantaş thumb|Fernandao
Stadion
1950-2015-ci illər arasında 25.661 tamaşaçı tutumuna malik Bursa Atatürk Stadionunda oynayan Bursaspor 2015-ci ildən bəri 43.361 tamaşaçı tutumuna malik Timsah Park stadionunda oynayır.
Liqa mübarizələrı
1967-2004, 2006-2019
1963-1967, 2004-2006, 2019-2022
2022-
Mənim adım Xandır (film, 2010)
Mənim adım Xandır həm də MNIK kimi tanınan Bollivud filmidir. 2010-cu ildə istehsal olunan filmin rejissoru Karan Cohar, əsas ssenari müəllifi Şibani Baticadır. Filmin baş rollarında Şahrux Xan və Kacol yer almışdır. Bollivudun qızıl cütlüyü hesab olunan bu cütlük əvvəllərdə bir çox filmlərdə əsas yer tutmuşdur. Film həmçinin Berlin Beynəlxalq Film Festivalında nümayiş etdirilmişdir.
Film haqqında
Əvəllər Hindistanda yaşamış, sonralar Amerikaya — balaca qardaşının yanına köçmüş psixi xəstə Rizvan Xan (Şahrux Xan) burada dul kadın Mandiraya (Kacol) aşiq olur. Onlar evlənir. Və 11 sentyabr hadisələri zamanı Mandiranın oğlu terorist adı ilə öldürülür. Bu səhvi doğruya çatdırmaq üçün Rizvan ABŞ prezidenti ilə görüşə yollanır...
Göyçay bağlarında (rəsm əsəri)
Göyçay bağlarında  — azərbaycanlı rəssam Toğrul Nərimanbəyovun 1965–1966-cı illərdə çəkdiyi rəsm əsəri.
Haqqında
Toğrul Nərimanbəyovun çəkdiyi Göyçay bağlarında rəsm əsərində xalçanın üzərinə sallanmış nar ağacının meyvəli budaqları təsvir olunub. Sağ aşağı küncdə isə vedrə çəkilib. Sonradan bu əsər Azərbaycan SSR Mədəniyyət Nazirliyinin mülkiyyətinə keçib. Bu şəkildən həm də Böyük Sovet Ensiklopediyasında Toğrul Nərimanbəyov haqqında yazılmış məqalədə də illustrasiya kimi istifadə olunub.
Aleksandr Kamenskiy yazır ki, bu rəsm əsəri peyzaj və ya natürmort adlandırıla bilməz çünki burada açıq qeyd olunmuş məkan, təbiət alət dünyasının elementar proporsional əlaqələri yoxdur. O qeyd edir ki, kompozisiya şaquli oxa uyğun olaraq ən azad və qəribə bir şəkildə ayrı ayrı detalları, meyvələri, çiçəkləri, budaqları, səhəngi, xalçanı özündə birləşdirir. Kamenski həm də qeyd edir ki, şəkildə nə birbaşa nə də geri prespektiv yoxdur cisimlər şəklin tam mərkəzində möhkəmlənib və künclərə doğru kiçilir.
Yazıçı Lyudmila Bubnova bu rəsm əsəri haqqında yazırdı:
Azad Şərifov
Azad Ağakərim oğlu Şərifov (7 aprel 1930 – 24 dekabr 2009) — Azərbaycan kino xadimi, publilist, jurnalist.
Həyatı
7 aprel 1930-cu ildə Bakıda teatr xadimi ailəsində anadan olub. Atası Ağakərim Şərifov şərqdə Cəfər Cabbarlı adına ilk teart muzeyinin yaradıcısı idi. A. Şərif iki ali təhsil almışdı: Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını və Bakı Dövlət Universitetinin bitirmişdi.