cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tərlan Novxanı
Yaradıcılıq fəaliyyəti
14 yaşından meyxana oxumağa başlayıb. İlk ustadı - meyxanaçı Oqtay Kamil olub. 15-16 yaşlarında toy mərasimlərində ifaçılıq etməyə başlayıb. Professional meyxanaçı karyerası 2005-ci ildə başlayıb. Məhz bu ildə, "Səbuhi Studiyası"nda, Emin Elxanoğlu ilə duetdə "O gözəl yar" adlı ilk albomu işıq üzü görüb. Azərbaycanın bir çox tanınmış müğənniləri ilə duetlər oxuyub və kliplər çəkdirib. Klip çəkilişləri, o cümlədən Türkiyədə də baş tutub.
Hal-hazırda Azərbaycanın ən populyar meyxanaçılarından biridir. Əsasən qafiyəli janrda, müxtəlif mövzularda meyxanalar ifa edir. 2012-ci ildə, ANS telekanalında yayımlanan "De gəlsin" meyxana yarışmasında iştirakçı olub. Mütəmadə olaraq xeyriyyə məqsədli və bayram tədbirlərində və konsert proqramlarında iştirak edir.
16 aprel 2018-ci il tarixində, “Yeni Yurd” Sosial İnkişaf ictimai birliyinin və Xocalı Mərkəzi rayon Xəstəxanasının təşkilatçılığı ilə Goranboy rayonunun Yuxarı Ağcakənd qəsəbəsində Xocalı rayonundan olan məcburi köçkünlərin övladları və nəvələri üçün keçirilən sünnət mərasimində iştirak edib.
19 oktyabr 2018-ci il tarixində "Xocalı Soyqırımını Tanıtma" və "Yeni Yurd" Sosial İnkişaf İctimai birliklərinin, həmçinin "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Asif (Fred) Məhərrəmov adına İnkişaf Fondu"nun birgə təşkilatçılığı ilə cəbhə bölgəsində yerləşən "N" hərbi hissəsində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin və Silahlı Qüvvələrimizin yaranmasının 100-cü ildönümü ilə əlaqədarkeçirilən tədbirdə ağacəkmə aksiyasında iştirak edərək, hərbi hissənin şəxsi heyəti qarşısında konsert proqramı ilə çıxış edib.
17 noyabr 2018-ci il tarixində, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi və Bakı Şəhər Mədəniyyət Baş İdarəsinin təşkilatçılığı ilə 17 Noyabr Milli Dirçəliş Günü ilə əlaqədar solo konserti keçirilib.
Özbəkistanda populyarlığı
2017-ci ildə, Özbəkistanın əməkdar artisti və tanınmış müğənnilərindən biri olan Uluqbek Rahmatullayevin Tərlan Novxanı ilə birgə oxuduğu "O gözəl yar” mahnısı hər iki ölkədə böyük populyarlıq qazandıqdan sonra, Rahmatullayev Tərlan Novxanını Özbəkistana dəvət edib və Daşkənddə baş tutan konsertdə iki sənətçinin dueti gerçəkləşib. "Özbəkistandan sevgilərlə" adlı daha bir konsert proqramı, 2019-cu ilin dekabr ayında, Bakıda, Heydər Əliyev adına sarayda baş tutub. Məhz bu duetdən sonra "O gözəl yar” mahnısı, azərbaycanlı meyxanaçının repertuarında ən məşhur mahnıya çevrilib.
2018-ci ildə, Özbəkistanın məşhur xanım müğənnisi Mənzurə ilə birlikdə, söz və musiqisi Tərlan Novxanının özünə aid olan "Xəyanət etmərəm" və "Ayrı dünyalar" adlı kliplər çəkdirib.
Aktyorluq fəaliyyəti
2019-cu ildə Sumqayıtın "Dünya TV" telekanalında yayımlanan "Çətin həyat", 2020-ci ildə isə ATV kanalındakı "Aldanmış hisslər" seriallarında çəkilib.
Dələlər (yarımfəsilə)
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan yarımfəsiləsi.
Əl-Qarauin Universiteti
200 px|thumb|right|Əl-Qarauin Universiteti Əl-Qarauin Universiteti  — Mərakeşin Fəs şəhərində universitet, islam dünyasının ən tanınmış təhsil müəssisələrindən biri. Ginnesin rekordlar kitabının tərtibçiləri onu "dünyanın fasiləsiz fəaliyyət göstərən ən qədim ali təhsil müəssisəsi" hesab edirlər.
Antoni van Levenhuk
Anton van Levenhuk — mikroskop konstruktoru, elmi mikroskopiyanın – mikrobiologiyanın əsasını qoymuş, öz mikroskopu vasitəsi ilə bir çox canlıların müxtəlif strukturlarını öyrənmiş holland təbiətşünası. 1680-ci ildən London Kral Cəmiyyətinin üzvü olmuşdur.
Həyatı
thumb|200px|right|Levenhuk mikroskopu Anton van Levenhuk 1632-ci ildə Niderlandın Delft şəhərində orta sinifə aid səbət ustası Filips Toniszonun ailəsində anadan olmuşdur. Anton özünə evinin yaxınlığında yerləşən "Şir darvazası"nın adına "huk" ( mənası künc, bucaq, tin deməkdir) hissəciyi əlavə etməklə soyadı götürmüşdür.
Anton 6 yaşında olarkən atası vəfat edir. Anası Marqaret van Berç onu Leyden ətrafındakı gimnaziyaya oxumağa göndərir. Əmisi ona riyaziyyat və fizikadan dərs vermişdir. 1648-ci ildə Anton mühasibatçılıq oxumaq məqsədi ilə Amsterdama gələrək oxumaq əvəzinə qalanteriya dükanında işə düzəlir. 1723-cü ildə vəfat edir. O, Delfin qədim kilsəsində dəfn edilmişdir.
Mikroskopun icadı və təkmilləşdirilməsi
1665-ci ildə dərc olunmuş Robert Hukun "Mikroqrafiya" əsərini oxuduqdan sonra, onda ətraf mühitin linza vasitəsilə öyrənilməsinə maraq yaranmış, italyan bioloq-həkimi Marçello Malpigi ilə birlikdə zooloji tədqiqatlarda mikroskopdan istifadə etməyə başlamışlar.
Cilalayıcı sənətinə yiyələnərək Levenhuk linzalar hazırlamağa başlayır. Həyatı boyu o, 300 dəfə böyüdücülük qabiliyyətinə malik 250 linza hazırlamışdır. Levenhuk öz hazırladığı linzaları metal eynəkliklərə quraşdıraraq dövrünün ən müasir mikroskopunu yaratmış və onun köməyi ilə bir sıra kəşflər etmişdir.
Kəşflər
thumb|left|200px|[[Göyrüş ağacının mikroskopik qurluşu.]] Anton van Levenhuk nəzəri savada malik olmasa da böyük praktik təcrübəyə malik olmuşdur. Latın dilini bilməməsi ucbatından öz təcrübə və tədqiqatlarını elmi şəkildə təbliğ edə bilməmişdir. Buna görə də 1673-cü ilə kimi dünya onun işlərindən tam xəbərsiz olmuşdur. 1673-cü ilin aprel ayında London Kral Cəmiyyətinin üzvü Delftli Reyner De Graaf Levenhukun yaratmış olduğu mikroskop haqqında ilk məlumat vermişdir. Bu vaxtdan etibarən Levenhuk öz işlərini London Kral Cəmiyyətinə göndərmək imkanı əldə edir. O, Britaniya kraliçası Anna, rus çarı I Pyotr ilə görüşmək imkanı əldə edir.
O, ilk olaraq spermatozoid (1677) və eritrositləri aşkar etmiş və onların təsvirini vermişdir. O, özü-özünə törəmə nəzəriyyəsini saysız sübutlarla inkar etmişdir. O, göstərmişdir ki, bitlər də digər həşəratlar kimi çoxalma qabiliyyətlidirlər. Levenhuk bəşər tarixində ilk konstruktiv kəşf sayılan bakteriyanı (1674) aşkar etmiş, sadə su damcısından bu kiçik canlıların böyük bir aləmini üzə çıxartmışdır. O, ilk dəfə olaraq üç bakteriya formasını: basill, kokk və spiraxetaları müəyyən etmişdir.
2007 Ağır atletika üzrə Dünya Çempionatı
2007 Ağır atletika üzrə Dünya Çempionatı — 2007-ci il 17 sentyabr və 26 sentyabr aralığında Tailandın Çianqmay şəhərində keçirilən dünya çempionatıdır.
Lazar Şaineanu
Lazar Şaineanu (23 aprel 1859- 11 may 1834) — rumın dilçisi, folklorçusu.
Həyatı
Lazar Şaineanu 1859-cu ildə anadan olmuşdur. 1901-ci ildə Fransaya köçmüş, École des hautes étudesdə təhsil işçisi olaraq çalışmışdır. Şäineanu rumın dili üzrə yazdığı əsərlərlə tanınmışdır. Bundan əlavə türk dili, türk tarixi və türk mədəniyyəti üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən bir əsər yazmışdır. «Influenta orientalä asupra limbei şi culturei romäne» (1900) adı ilə nəşr olunan bu əsərdə rumin dilində türk dilindən alınma sözlərdən bəhs olunur. Şäineanudan əvvəl Theophil Loebelde bu haqda əsər yazmışdır («Elemente turceştı, ara- beştı şi persane ın limba Romänä», 1894). Loebel Şäineanunun əsəri ilə əlaqədar öz fikir və düşüncələrini də dərc etdirmişdir («Contributioni i observatiuni relative la opera "Influenta orientalä" de L. Şäineanu», 1909). Son illərdə Heinz F. Wendt «Die türkischen Elemente im Rumänischen» (1960) adlı əsərində rumin dilində istifadə olunan türk sözlərini təkrar gözdən keçirsə də, Şäineanunun tədqiqatları bu sahədə nəşr olunan ilk əsər olaraq öz əhəmiyyətini itirməmişdir.
Şäineanu 1934-cü ildə Parisdə vəfat etmişdir
Othonna ramulosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vitis silvestrii
(Vitis silvestrii) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ən dərin (film, 1965)
Məzmun
Film qocaman neftçi Gülbala Əliyevin rəhbərliyi altında briqadanın qazdığı Avropada ən dərin neft quyusu haqqında söhbət açır.
Humid iqlim
Humid iqlim- rütubətli iqlim, izafi rütubətli iqlim / yağıntıların illik miqdarı həmin müddətdə buxarlanan və torpağa hopan suyun miqdarından çoxdur/. Artıq su, səthi axımı əmələ gətirəcək erozion relyef formalarının inkişafına səbəb olur.
Salah bəy Salahbəyov
Salah bəy Mirzə Məmmədqulu bəy oğlu Salahbəyov (1800-1867) — Qarabağ xanlığı atlı alayının naibi, mülkədar.
Həyatı
Salah bəy Mirzə Məmmədqulu bəy oğlu 1800-cü ildə İyirmidörd mahalının Saatlı obasında doğulmuşdu. Ibtidai təhsilini atasından almışdı. Qarabağ atlı alayında naib kimi xidmət еtmişdi. Praporşik rütbəsi almışdı.
Praporşik Salah bəy bir sürə Cavanşir mahalında naib olmuşdu. Onun törəməsi Salahbəyov soyadını daşıyırdılar.
Türkmaneli (qəzet)
"Türkmaneli" (qəzet) — Ərbil şəhərində çap olunan qəzet.
Salah bəy Salahbəyov
Həyatı
Salah bəy 1867-ci ildə vəfat еdib.
Ailəsi
Salah bəyin Baxşalı bəy, Məmməd bəy, Hüsеynəli bəy və Fərzəli bəy adlı oğulları vardı.
Somali dəniz quldurları
Somali dəniz quldurları — Somalidə müasir silah və gəmilərə sahib quldurlar.
Türkmaneli (qəzet)
Haqqında
Qəzetin 1994-cü ildə ilk sayı İraqın quzeyində Ərbil şəhərində işıq üzü görüb. İraq Türkman Cəbhəsinin mətbu orqanıdır. Ancaq o dövrdə Barzani hakimiyyəti İraq Türkman Cəbhəsinə laqeyd yanaşıb, qəzetin bir şəxs üzərinə olmasını istəyib. Qəzetin təsisçisi Dilşad Tərzi, baş redaktoru Ümid Bənnaoğlu olub. Ərəb və türk dillərində həftədə iki dəfə işıq üzü görən qəzet orta həcmdə siyasiyönümlü qəzetdir. Qəzet Türkiyədə rəsmi şəkildə qəbul edilib.
Somali dəniz quldurları
Ümumi məlumat
Somali dəniz quldurlarına qarşı uzun müddət mübarizə ya aparılmadı, ya da onlara qarşı aparılan mübarizə bu piratların qanunsuz hərəkətlərini sona çatdırmaq üçün kifayət etmədi. Onların gəmiləri ələ keçirmək qaydası isə olduqca bəsit formada təşkil olunurdu. Belə ki, kiçik qayıqlara minən 10-15 nəfərdən ibarət quldur dəstələr Somali sahillərinə yaxın üzən bir gəmiyə (daha çox yük gəmilərinə üstünlük verirdilər) yaxınlaşır, əvvəlcə bir neçə əl havaya atəş açırdılar. Gəmi onların bu atəşinə cavab olaraq dayanmalı idi, əgər dayanmırdısa, bu zaman quldurlar daha ağır silahlarla birabaşa gəmiyə atəş açırdılar və kiçik qayıqlarını gəmiyə yaxınlaşdıraraq filmlərdə də gördüyümüz kimi ona ip ataraq bu yolla gəmiyə doluşurdular. Bundan sonrakı mərhələdə gəmi kapitanı və gəminin digər bütün şəxsi heyəti sərnişinlərlə birlikdə əsir götürülürdü və gəmi Somalinin sahillərində gizli yerlərdən birinə sürülüb aparılır və orada həftələrlə bəzən aylarla saxlanılırdı. Daha sonra isə gəminin aid olduğu şirkətdən, habelə gəmidə yaxın qohumları olan zəngin insanlardan yüksək miqdarda pul tələb olunurdu.
Türkmaneli (qəzet)
Haqqında
Qəzet məzmun baxımından o qədər də zəngin olmasa da o dövrdə başda ABŞ olmaqla, Avropa, Kanada və Türkiyənin bir çox yerinə qəzetin yayılması ilə İraq türklərinin səsini çatdırıb. 2003-cü ildə İraq Türkman Cəbhəsi rəhbərliyi Ərbildən Kərkükə köçdükdən sonra qəzet də Kərkükdə dərc edilməyə başlanıb. Qısa müddət çətin şərtlər altında dərc edilsə də, indi müntəzəm olaraq həftədə 2 dəfə Kərkükdə fəaliyyət göstərir. Qəzetin baş yazarı Nəcat Kevsər, baş direktor Aydın Kərkük, nəşr katibi Fəlah Yazaroğludur.
Somali dəniz quldurları
Ümumi məlumat
Əslində baş verənlərdən Somali hakimiyyət orqanlarının da sözsüz ki, xəbəri var idi, lakin onlar belə bu dəniz quldurlarına qarşı lazımı şəkildə mübarizə aparmaq üçün ölkədəki anarxiyanı bəhanə edərək qeyri-dəqiqlik nümayiş etdirirdilər, çünki böyük ehtimalla dəniz quldurları gəmilərin və sərnişinlərin geri qaytarılması zamanı əldə etdikləri yüksək məbləğdə pulların bir hissəsini rüşvət qismində hakimiyyət orqanlarına verirdilər və bununla da rahat qanunsuz fəaliyyətlərini həyata keçirmək şans əldə etmiş olurdular. Bəzi versiyalara görə isə, Somali dəniz quldurları mədəni cəhətdən olduqca geri qalmış insanlar idi və onların çox böyük hissəsi nəinki ingiliscə bilir, heç bu barədə anlayışları da yox idi. Meydana çıxan sual isə, bəs onların təhvil-təslim zamanı milyon dollarlarla pul əldə etməsi üçün tələb olunan xarici dil tələbatını kim təmin edirdi? Deyilənlərə görə, qeyri-qanuni şəkildə bəzi iri şirkətlər bu vasitəçiliyi müəyyən haqq qarşılığında edirdilər və təhvil-təslimdən əldə olunan pulun bir hissəsi də həmin şirkətə vasitəçilik haqqı kimi ödənilirdi. Göründüyü kimi, bu məsələ sadəcə dəniz quldurlarının ayrı-ayrı gəmilərə basqın edərək onu ələ keçirməsi ilə bitmir, ortada ayrı məqamlar da var. Bəlkə də hansısa super güclərin bu problemi xeyli vaxt keçdikdən sonra həll etməkdə müəyyən maraqları var idi.
Quldurların taktikası
Piratların hücumları qeydə alınan ərazidə həm də balıqçılıq fəaliyyəti var. Piratlar kimi kiçik qayıqlardan istifadə edən bu balıqçılar əsasən tunes adlanan yırtıcı balıq tuturlar. Tunes balığı isə bir qayda olaraq böyük gəmiləri şikar kimi qəbul edib bu gəmilərə tərəf üzür. Balıqçılar da öz növbəsində tunes balığını təqib edərək onun ardınca hərəkət edirlər. Ona görə də yük gəmilərinə yaxınlaşan piratları balıqçılardan ayırmaq çətindir. Lap son anda məlum olur ki, bunlar balıqçı deyil, dəniz quldurlarıdır.
Piratlar klassik dəniz quldurları kimi bir ucunda qarmaq olan kəndirləri gəminin gövdəsinə atır və bir göz qırpımında öz kiçik qayıqlarından böyük okean gəmilərinin göyərtəsinə dırmaşırlar. Əllərinə keçən ilk adamı əsir alandan sonra, onlarla mübarizə aparmaq mümkünsüzdür, çünki silahlı quldurlar girovu öldürməklə hədələyirlər.
Gənclər yurdu
"Gənclər yurdu" jurnalı — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə nəşr olunan ictimai-siyasi jurnal. "Müsavat" partiyasının nəzdində yaradılmış "Gənclər cəmiyyəti"nin orqanı idi.
1918-ci ilin iyunundan noyabrın 15-dək (əvvəlcə həftəlik, sonra isə ayda 2 dəfə) Bakıda Azərbaycan dilində nəşr olunmuş, cəmi 35 nömrəsi çıxmışdır. Redaktorları T.F.Hacızadə və Mirzəbala Məmmədzadə idilər. Jurnalda gənc ədəbi qüvvələrin milli istiqlalın, müstəqilliyin qorunmasına çağırış ruhlu şeirləri, ictimai həyatın müxtəlif məsələləri, xüsusilə gəncliyin problemləri ilə bağlı yazıları çap edilirdi.
Vitis sinocinerea
(Vitis sinocinerea) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Noyffen
Noyffen — Almaniyanın Baden-Vürtemberq torpağının Ştutqart inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 17.45 km2, əhalisi 6201 nəfərdir (2006).
Othonna gymnodiscus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Türkmaneli (dərgi)
Haqqında
"Türkmaneli" dərgisi İraq Türkman Cəbhəsinin İnformasiya Dairəsi tərəfindən üç ayda bir türk dilində işıq üzü görmüş siyasi və mədəni mövzuları əhatə edən dərgidir. Dərginin 2003-cü ildən sonra nəşri dayandırılıb. 2007-ci ildə isə yeni bir heyətlə təkrar fəaliyyətə başlayıb.
Babaylı (Zəngilan)
Babaylı — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun Məmmədbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
21 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Tarixi
Babaylı kəndi 1917-ci ildə Baba Yaqublu şəklində qeydə alınmışdır. Görünür, sonralar oykonimin ikinci komponenti ixtisara uğramışdır. Etnotoponimdir. Toponimikada belə bir məlumat da var ki, yaşayış məntəqəsini XIX əsrin əvvəllərində Cənubi Azərbaycanın Babaylı kəndindən köçüb gələnlər saldığına görə belə adlanmışdır.
Mayer Amşel Rotşild
Mayer Amşel Rotşild — Beynəlxalq sülalənin əsasını qoymuş şəxs. Rotşildlərin ulu babası.
Həyatı
Rotşild Mayer Amşel 23 fevral 1744-ci ildə doğulub. Uşaqlığını indiki Almaniya ərazisində yəhudilər üçün ayrılmış gettolarda keçirib. 20 yaşında yerli bankların birində təcrübə keçib işi öyrənəndən sonra, babasının işini davam etmək üçün ailəsinin yanına qayıdır. Onun birinci işi qızıl sikkə, medalların satışı və dəyişdirilməsi idi. Sonradan pul yığıb özü üçün antikvar mağazasını açır. Həmin mağazada işlədiyi vaxt Avropanın ən varlı adamlarından biri sayılan landqraf Qessen-Kassel Vilgelm IX ilə tanış olur. Sonrada o həmin landqrafın (Qərbi Avropada zadəgan titulu.) yaxın adamı olur və onun şəxsi bankirinə çevrilir.
27 yaşında Rotşild, Qutle Şnapper adlı bir yahudi qızla evlənir. Onların evliliyindən 5 qız və 5 oğlan dünyaya gəlir. Sonradan həmin 5 oğlan "bir əlin beş barmağı” deyə adlanacaqlar və 260 illik Rotşildlər nəslinin davamçıları olacaqlar - Amşel, Solomon, Natan, Karl, Jeyms.
Ata Rotşild öz oğullarını böyüdüb Avropanın beş ölkəsinə göndərir və onların əli ilə nəhəng bank sistemini yaradır.
Rotşild nəslinin qazandığı ən böyük məbləğlər Napoleon Bonopartın dövründə olub. Napoleonun Avropanı zəbt etmək üçün sərf elədiyi vaxtı Rotşildlər nəsli pul qazanmağa sərf edirdi.
Li Un-Bi
Li Un-Bi (d. 23 noyabr 1990) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Li Un-Bi Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda İspaniya yığmasına 32:30 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, London Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.
Daha sonra Li Un-Bi Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun üçündə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 10-cu yerdə başa vurdu.
Bodrum qalası
thumb|Bodrum qalası, 2020 Bodrum qalası — Bodrumun simvolu halına gəlmiş və bu gün Sualtı Arxeologiya Muzeyi kimi istifadə olunan qala. Sent Con Cəngavərləri tərəfindən Zephyiria deyə bilinən keçmiş adda, ancaq günümüzdə yarımada kimi tanınan ərazidə inşa edilmişdir. Bodrum qalası iki liman arasında qayalıq bir sahə üzərində qurulmuşdur. Antik dövrdə əvvəl ada olan bu sahə sonra şəhərə bağlanaraq yarımada vəziyyətinə gəlmişdir. 1523-cü illər arasında inşa edilən St. Jan Cəngavərlərinin qalası, kvadrat planlı, 180 x 185 mt həddindədir. İç qala içində müxtəlif ölkə adları verilmiş qurğular yerləşir. Ən hündür qüllə dəniz səviyyəsindən 47,50 mt hündürlükdə olan Fransız qülləsidir. Digər qüllələr İtalyan qülləsi, Alman qalası, İlanlı qüllə və İngilis qülləsidir.
Robert Edvards
Robert Edvards — Britaniyalı alim, Fiziologiya və tibb üzrə 2010-cu il Nobel mükafatının qalibi
Robert Edvards fiziologiya və tibb üzrə 2010-cu il Nobel mükafatına ekstrakorporal mayalanma kliniki praktikaya gətirən tədqiqatlarına görə layiq görüldü. İlk uğurlu süni mayalanma Patrik Kristofer Steptou və Robert Edvards tərəfindən Böyük Britaniyada həyata keçirilib. Onların köməyi ilə 1978-ci il iyulun 25-də Luiz Coy Braun adlı qız dünyaya gəlib. O, bu sahə üzrə araşdırmalara 1960-cı illərdən başlayıb. 1968-ci ildə o, insanın toxum hüceyrəsini laboratoriya şəraitində mayalandıra bilib. Bir qədər sonra həmkarları ilə birlikdə yumurtaliqdan toxum hüceyrələrinin ayrılması texnologiyasını və süni mayalanmanın metodikasını təkmilləşdirib.
Bodrum qalası
Şimalda, antik dünyanın yeddi möcüzəsindən biri olan Kral Mousollosun Mausoleum (indi "mozole" deyilir) bir zəlzələ nəticəsində az qala yerlə bir olmuşdur. Minlərlə il boyunca bir-birinin ardınca müxtəlif xalqların yaşadığı bu yerlərdə, hər qrup öz quruluşlarında, özündən əvvəlki cəmiyyətin qalıqlarını istifadə etmişdir. Bodrumun arxa küçələrində dolaşan diqqətli bir müşahidəçi, antik bloklar istifadə edilərək qüllələrin kənarlarına inşa edilmiş bir çox qədim ev görür. 1846-cı ildə İstanbuldakı İngilis səfiri Ser Stratford Canning, bu qaladan, Yunanıstanlılar ilə Amazonkalar (Böyük ehtimalla Cəngavərlər tərəfindən Mouseleumdan alınıb qala divarlarında istifadə etmişdilər) arasında müharibəni təsvir edən 12 mərmər relyefi alaraq, İngiltərəyə göndərib.
Robert Edvards
Edvardsın bu tədqiqatlarına münasibət fərqli idi. Xüsusilə də kilsə ekstrakorporal və süni mayalanma tədqiqatlarının insan nümunəsində həyata keçirilməsinin əleyhinə idi. Amma Edwards İngilis kilsəsindən və bir qədər sonra Gürcü kilsəsindən Süni mayalanma üçün dəstək əldə etdi.
1950-ci illərdə Edinburg Universitetində Alan Beatty-nin rəhbərliyi altında PhD dissertasiyası üzərində çalışan Edwards siçan embrionlarında xromosom zədələmələrini öyrənirdi. Bu zaman, o, fərqli genetik tədqiqatlarla yanaşı siçanların süni fertilizasiyasını da dərindən öyrənib. Bu tədqiqatlar onda insanlarda sonsuzluq probleminin süni mayalanma yolu ilə aradan qaldırmaq ideyasına gətirdi.
Bodrum qalası
Qalanın şərq divarı kənarda qalan hissələri iki bədən divarları kimi kömək edilmişdir. Daxili qalaya 7 qapı keçilərək çatılır. Qapılar üzərində gerblər var. Gerblər üzərində xaçlar, düz və ya üfüqi lentlər, əjdər və aslan fiqurları var. İç qalada Sapelin altı daxil olmaqla 14 ov var. Qala qoruyanı, ikili divarlar arası su xəndəyi, asma körpü, nəzarət qülləsi, II Mahmud sikkənin üz tərəfi qalanın gözə çarpan yerlərindəndir. Bodrum qalası, XIX əsrin sonunda qalanın həbsxana kimi istifadə edildiyi dövrdə bir hamam quruluşu ilə Osmanlı keyfiyyəti qazanmışdır.
Qala bu gün Sualtı Arxeologiya Muzeyi olaraq istifadə edilir. Muzey kolleksiyasında olan əsərlər Türk hamamı, Amphora nümayiş etdirməsi, Şərqi Roma gəmisi, Şüşə zalı, Şüşə yarımdalma, Sikkə və Cəvahirat zalı, Karyalı Knyaginya otağı, İngilis qülləsi, İşgəncə və Qətl otaqları və Alman qülləsində nümayiş etdirilir. Bundan başqa, 33.5 dönüş uzunluğundakı bir ərazi üzərində qurulmuş qalada açıq məkanlarda da əsər nümayiş etdirilir. Muzey 1995-ci ildə Avropada İlin Muzeyi Müsabiqəsində "Xüsusi Alqış" mükafatını almışdır.
Cəfər bəy Hacıbəyov
Cəfər bəy Hacı bəy оğlu Hacıbəyov — (1798-?), Qarabağ atlı alayının zabiti, mülkədar.
Həyatı
Cəfər bəy  Hacı bəy оğlu  1798-ci  ildə  Şuşa  şəhərində  anadan  оlmuşdu. Mədrəsə təhsili  almışdı. Qarabağ atlı alayında gizir  rütbəsində  qulluq  etmişdi.
Ailəsi
Cəfər bəyin Səhliyalı  bəy  adlı  оğlu, Pəricahan xanım, Püstə xanım, Mələk xanım adlı qızları   vardı.
Vitis tiliifolia
(Vitis tiliifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ən dərin quyuların qazılmasında BU-6500 qurğusundan istifadə olunması (film, 1979)
Məzmun
Kinolentdə neft mədənlərində ən dərin quyuların qazılmasında BU-6500 qurğusundan istifadə olunması haqında söhbət gedir.
Film haqqında
Film SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Othonna rechingeri
Othonna rechingeri Othonna rechingeri
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Arktiçeski İnstitutu adaları
Arktiçeski İnstitut adaları — Kara dənizində yerləşən 4 adadan ibarət аrxipelaq. Taymır yarımadasından 140 km qərbdə yerləşir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarı ərazisinə daxildir. Şimaldan cənuba 45 km, maksimal eni 18 km-dir. Ərazisi əsasən təpəli düzənlikdən ibarətdir. Ən hündür nöqtəsi 25 metrdir (Kusiy Nos). Burada uzunluğu 2 km olan 13 arx vardır. Onlardan birinin uzunluğu 4 km-dir. 9 gölün diametri 250 metri keçir. Ərazisi əsasən Arktik Tundra ərazisinə daxildir. Adalar 1932—33 illərdə sovet ekspedisiyası zananı kəşf edilmişdir. Arktik Elmi-Tətqiqat İnstitutunun şərəfinə adlandırılmışdır.
Şuqeyzinq
Şuqeyzinq (və ya Şuqeyz) (  — alternativ rokun (indi-rokun) janrlarından biri.
Suqeyzinq XX əsrin 80-ci illərində İngiltərədə meydana çıxıb. Alternativ rok melodiyalarına əlavə olunan, bol reverb ehtiva edən sakit vokalların, yuxular, xəyallar, halüsinasiyalar üzərinə yazılan sözlərlə birləşdirilməsi ilə meydana gəlib. Bu tərz musiqi ilə məşğul olanların səhnədə pedalları və müxtəlif effektləri idarə etmək üçün davamlı olaraq yerə baxması səbəbindın belə bir ad alıb (shoe + gaze). Kifayət qədər tanınmış olmasa da digər ölkələrə nisbətən İngiltərədə geniş yayılıb. Janr dream pop, neo-psychedelia, noise pop, noise rock, post-punk, space rock kimi stillərdən ilhamlanıb. Gitara, bas gitara, zərb alətləri və s. musiqi alətləri ilə yanaşı əsasən sintezatordan istifadə olunur. Şuqeyznq ilə məşğul olan ilk qrupun My Bloody Valentine olduğu güman edilir. Tərzin son vaxtlardakı dalğası nyu-qeyzdir.
thumb|My Bloody Valentine, canlı performans 2008
İrizasiya
Buludlarda optik hadisələr
Buludlardan keçən öz yolunda buz kristallarına və damcılarına rast gələn günaş şüaları sınmaya, əks olunmaya və difraksiyaya məruz qalır .Nəticədə müxtəlif optik hadisələr-göy qurşağı, halo, taclar, buludların qloriya və irizasiyası və s. meydana gəlir.
İrizasiya
YÜKSƏK-TOPA və ya laylı-topa buludlar günəşdən 30°və daha böyük məsafədə olduqda onların kənarlarında əlvan rənglərdə özünü göstərir.Bu hadisə bulud elementlərinin çox kiçiik və bircinsli olduğunu göstərir.
Həmçinin bax
Göy qurşağı, halo, Qloriya,Bulud
Xarici keçidlər
Göy qurşağı necə yaranır?
Azərbaycan və Gürcüstan arasındakı ərazi iddiaları (1918-1920)
Gürcüstanın ərazi iddiaları — 1918-ci il mayın 26-da elan olunmuş Gürcüstan Respublikasının Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə qarşı irəli sürdüyü ərazi iddiaları.
Haqqında
Gürcüstan müstəqil respublika elan edildikdən sonra, yeni yaranmış dövlətin ərazisi və sərhədlərinin müəyyənləşdirilməsinə başlandı. Gürcüstan hökuməti vaxtilə çar Rusiyasının xüsusi məqsədlə Tiflis quberniyasının tərkibinə daxil etdiyi tarixi Azərbaycan torpaqlarına iddialarla çıxış etdi. Bu məqsədlə həm müvafiq xəritələr tərtib olunur, həm də əməli addımlar atılmasına cəhd edilirdi. Gürcüstan Sığnaq qəzasının cənub-şərq hissəsinə, Tiflis qəzasının Qarayazı düzünə, Borçalı qəzasının orta (türk) hissəsinə, həmçinin Zaqatala dairəsinə ərazi iddiaları qaldırırdı.
Statistik məlumatlara görə, Gürcüstanın iddia irəli sürdüyü ərazilərin bütün əhalisinin (147362 nəfər) 135898 nəfərini (92,3%) türk-müsəlmanlar, 6526 nəfərini isə (4,4%) gürcülər təşkil edirdi. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti mürəkkəb tarixi şəraitdə özünün tarixi-coğrafi torpaqlarında suveren hüquqlarını bərpa etmək üçün fəal siyasət yeritdi. Zaqatala dairəsi əhalisinin arzusu nəzərə alınaraq, orada Cümhuriyyət idarəçiliyi yaradıldı. Digər torpaqlar uğrunda da diplomatik fəaliyyət davam etdirildi.
Ceyms Vebb teleskopu
thumb|367x367px Ceyms Vebb kosmik teleskopu (JWST) — NASA-nın "Növbəti Nəsil Kosmik Teleskop" proqramı çərşivəsində Avropa kosmik Agentliyi və Kanada Kosmik Agentliyi ilə birlikdə yaratdığı kosmik teleskopu. c kosmosa buraxılması və onun Yer-Günəş sisteminin L_2 Laqranj nöqtəsi ətrafında halo orbitində hərəkət etməsi planlaşdırılır. Teleskop (narıncıdan qırmızya qədər) vizual oblastdan orta-infraqırmızı (0,6–27 mkm) oblasta qədər geniş dalğa uzunluğunda misligörülməmiş ayırdetmə və həssaslığa malik olacaq. Teleskop 25 dekabr 2021-ci ildə kosmosa uçuşu başladı. Teleskop Yerdən 1.5 milyon kilometr uzağa göndərilməyi hədəflənir, hədəflənən məsafayə çatması üçün təxmin edilən vaxt 27 gündür.
İmkanları
JWST teleskopunun imkanları astronomiya və kosmologiya sahələrində geniş müşahidələrə şərait yaradacaq. "James Webb" teleskopunun əsas məqsədləri Böyük Partlayışdan (Big Bang) sonra yaranmış ilkin qalaktika və ulduzların işıqlarının alınması, onların formalaşması və inkişafı, planet sistemlərinin yaranması və həyatın mənşəyinin öyrənilməsidir. JWST teleskopu kainatın yaranmasından sonra ilk formalaşmış ulduzların işıqlarının tapılması üçün kifayət qədər həssaslığa malik olacaq. Onun vasitəsi ilə astronomlar həm də digər ulduz orbitlərində ekzoplanetlərin kimyəvi tərkibini təyin edə biləcəklər. NASA mühəndisləri "Hubble" kosmik teleskopunu əvəz edəcək NASA-nın 2-ci rəhbərinin (1961–1968) adını daşıyan JWST nəhəng kosmik teleskopunun yığılmasını tamamlamışdır. thumb|346x346px|James Webb teleskopunun əsas güzgüsü
Xüsusiyyətləri
Avropa Kosmik İttifaqına məxsus olan "Ariane-5" daşıyıcı raketin köməyi ilə Fransız Qvianasının kosmodromundan buraxılışı nəzərdə tutulan "James Webb" teleskopunun əsas xüsusiyyəti onun güzgüsünün seqmentlərdən ibarət olmasıdır.
Teleskopun diametri 6,5 metrə bərabər olan əsas güzgüsü 18 bölmədən ibarətdir və əsas güzgünün sahəsi "Hubble" teleskopuna nisbətdə yeddi dəfə böyükdür. Bu layihə ilə əlaqədar çəkilən xərclər 10 milyard dolları əhatə edəcək.
Tərkib hissələri
JWST teleskopunun tərkibində aşağıdakı cihazlar var:
Vitis tsoii
(Vitis tsoii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Othonna hallii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sincab
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi. Bu cins Avropa, Şimali və Cənubi Amerikanın mülayim qurşaqlarında yayılmış 30-a yaxın növü özündə cəmləşdirir.
Təsnifatı
thumb|200px|right|[[Adi sincab (Sciurus vulgaris)]]
Naturizm
|thumb|right|250px|Nudistlər üçün nəzərdə tutulmuş təbiət gəzintisi.
Nudizm - İnsanların çılpaq formada hərəkət etməsi. Nudizm əsasən Avropa ölkələrində geniş yayılmışdır. Almaniyada və digər ölkələrdə xüsusi nudist çimərlikləri, hotellər, kamplar, saunalar və idman zalları fəaliyyət göstərir ki, burada insanlar tam çılpaq formada gəzir, söhbətləşir və əylənirlər. Ölkələrin mentalitet qaydalarına uyğun olaraq nudizmə münasibət hər bir ölkədə fərqlilik təşkil edir.
Jan Deni
Jan Deni (24 iyul 1879 - 5 noyabr 1963) — fransız türkoloqu.
Həyatı
Deny 1963-cü ildə Fransada vəfat etmişdir.
Dermatomiozit
Etiologiyası. Patogenezi
Dermatomiozitin etiologiyasında virus-infeksiyasının ( koksaki B2) təsiri  güman edilir. Ağırlaşdırıcı amillər  soyuqlama, travmalar, hamiləlik , dərman  vasitələrinə  qarşı  dözümsüzlük  ola bilir. Müxtəlif immun patoloji pozulmaları xarakterikdir. Qadınlarda xəstəliyin iki pik  dövrün  ( keçid  və klimakterik dövrdə) təyin  olunması  neyro  endokrin  reaktivliyinin  əhəmiyyətini  göstərir.Ailəvi genetik meylilik də ola bilər.
Ümumi məlumat
Çox zaman xroniki olur, lakin kəskin də ola bilər. Bir neçə həftədən sonra ölümlə nəticələnir. Əsasən 40-50 yaşlı qadınlarda olur. Patogenezində kəskin tonzillitə, otitə, qripə, insolyasiyaya, revmatizmə, allergic xəstəliklərə, sinir sisteminin zədələnməsinə əhəmiyyət verilir. Xərçəng xəstəliyi ilə də əlaqəsi müəyyən edilib.
Simptomlar
Adətən prodromal dövrdən sonra nadir halarda qəflətən başlayır. Əvvəl ətraflarda qeyri-müəyyən ağrılar əmələ gəlir, sonra isə ümumi zəiflik, əzginlik, baş gicəllənmə, taxikaridya, hərarətin artması, tərləmə və qusma olur. Erkən mərhələdə proses gözlərin ətrafında lokalizasiya olunur, sonra yanaqlar, dodaqlara yayılır.Mimiki prosesin zəifləməsi dərinin zədələnmiş sahələr əvvəl göyümtül-durğun ,sonra qırmızı çaxır rəng alır. Boyuna, ətraflara, gövdəyə yayılır.
Klinik gedişi
Xəstəlik əzələ sindromu (miasteniya,miologiya ) artalgiya, qızdırma, dərinin zədələnməsi, ödemlərlə kəskin və yarım kəskin başlayır. Sonralar xəstəlik  residivləşən  gedişli hal alır. Bütün xəstələrdə  sakitlik, hərəkət,təzyiq altında mialgiya şəklində  skelet  əzələlərinin  zədələnməsi, əzələ  zəifliyinin  artması  müşahidə olunur. Çiyin və çanaq qurşağının əzələləri  bərkiyir, həcmi böyüyür, hərəkəti aktivliyi pozulur. Xəstə sərbəst  otura  ətraflarını və başını  qaldıra  bilmir. Proses əhəmiyyətli dərəcədə  artdıqda  xəstə  tam hərəkətsizləşir. Patoloji prosesi mimiki əzələlərə nüfuz etməsi üzün maska şəkli almasına, udlaq  əzələlərinə  nüfuz etməsi  disfagiyaya ,qabırğarası əzələlərə və diafraqmaya yayılması tənəffüsün pozulmasına,ağciyərin həyat tutumunun azalaması  hipoventilyasıya  və tez-tez pnevmoniyaya  səbəb olur. Gözləri hərəkət etdirən əzələlər zədələnərək, diplopiya (2 görmə) çəp gözlük, iki tərfli  göz qapağının   düşməsi  (ptoz)  əlamətləri ortaya çıxa bilər. Xəstəliyin ilk etaplarında əzələlər  ağrılı və ödemlidir. Sonralar isə distrofiyaya və  autolizə məruz qalmış əzələ liflərində miofibroz, atofiya, kontraktura ,nadirən kalsinoz inkişaf edir. Kalsinoz həmçinin dərialtı  birləşdirici  toxumada yaranır və rentgenoloji tətqiqatlarda aşkar olunur. Elektromioqrafiyada dəyişiklər  qeyri  spesifikdir. Dərinin zədələnməsi  müxtəlif şəkillərdə - eritrematoz, papulyoz, bulyoz  səpkilər, purpura, telangioektaziya, hiperkeratoz, hiperpigmentasiya,depigmentasiya  ilə təzahür edir. Səpkilər halında  qaşınmada olur. Periorbital (gözətrafı) ödem ,purpura dermotizit eynəyi xarakterikdir. Hərəkət zamanı poliatralgiya və oynaq hərəkətinin ( ankoloza qədər) məhdudlaşması  əzələlərinin  zədələnməsi ilə əlaqədardır. Miokardın iltihabı və distrofik zədələnməsi müşahidə olunur ki, bu da davamlı taxikardiya,labil nəbz, artirial hipotenziya, ürəyin sola doğru  böyüməsi,tonların karlaşması,zirvədə sistolik küylə büruzə verir. EKQ-də voltajin kiçilməsi,oyanıqlığın və keçiriciliyinin  pozulması,  ST segmentin çökməsi, T dişinin parçalanması kimi dəyişiklər aşkar olunur. Diffuz miokardit zamanı ağır ürək çatışmazlığı mənzərəsi yaranır. Xəstələrdə Reyno sindrom müşahidə olunur. Xəstələrin demək olar ki, yarısında  mədə - bağırsaq traktı  prosesə qoşulur. Anoreksiya, qarında ağrı ,qastroentrokolit simptomlar qida borusu yuxarı  şöbəsində  hipotoniya təyin olunur. Mədə və bağırsaq selikli qişasının  zədələnməsi  prosesi gedə  bilər ki,  bu  özünü nekroz,ödem,hemoragiyadan, ağır mədə  bağırsaq  qanaxmalarına, mədənin , bağırsağın  perforasiyasına qədər zədələnmələrlə göstərir.
Laborotor əlamətlər
Laborotor əlamətlər qeyri spesifikdir. Adətən mülayim leykositoz,eozinofiliya (25-70%), EÇS-in mülayim lakin    davamlı yüksəkliyi,hiperqamma qlobulinemiya müşahidə olunur. Diaqnostik əhəmiyyətli müayinə qanın  və sidiyin biokimyəvi müayinəsi və əzələlərinin biopsiyasıdır( əzələ liflərinin qalınlaşması  eninə  zolaqlar itməsi,fraqmentasiyası, distrofiyasıdır (nekroza qədər). Prosesesin kəskin gedişi zamanı  eninə  zolaqlı əzələnin  ağır zədələnmələri (hətta tam  hərəkətsizliyə qədər) disfagiya dizartiya müşahidə olunur.  Ümumi ağır toksik vəziyyət qeyd olunur. Ölümcül gedişə səbəb adətən  aspirasion  pnevmoniya  və ya  ağciyər ürəyi ,ağciyərin zədələnməsi ilə əlaqədar  meydana çıxan ağciyər ürək çatışmazlığıdır. Yarımkəskin  gedişində  adinamiya dəri və  daxili orqanların zədələnməsi ilə müşahidə olunur.  Xroniki  gediş nisbətən  yüngül keçir, yalnız  xüsusi  əzələlər  zədələnir.  Xəstəliyin  kəskin təzahürlərinə baxmayaraq, xəstənin vəziyyəti qənaətbəxşdir  və  əmək qabiliyyəti uzun  illər qalır. İstisna olaraq  dəri altı hüceyrədə kalsinoz və  əzələlərdə  kontraktura  inkişaf edən gənclərdə  hərəkət tam məhdudlaşır.
Təsirləri
Dəridəki dəyişikliklər müxtəlif xarakterli olur: Gedişində remissiyalar və residivlər olur. Əsasən əzələ sistemi zəifləyir. Bu da get-gedə artan əzələ zəifliyinə, ətrafların hərəkətinin məhdudlaşmasına, göz qapaqlarının pis sıxılmasına gətirib çıxarır. Əzələ ödemləşməsi, sərtləşməsi, “taxtalaşması” müşahidə olunur. Gələcəkdə qida qəbuluyla tənəffüs çətinləşir, hərarət 40 dərəcəyə çatır, miokardit ola bilər .Əlilliyə, ölümə gətirib çıxarır. Adətən polinevritlə, mikropoliadenopatiya ilə, anemiya ilə, limfositozla, hiperqlobulinemiya ilə, qlomerulonefritlə, mədə-bağırsaq pozulmaları ilə, osteoparozlar, bədən çəkisinin azalması ilə, get-gedə artan hipotoniya ilə, əzələlərdə Ca duzlarının çökməsi ilə ,saçların tökülməsi ,dırnaqların dəyişməsi ilə müşahidə olunur. Psixi pozğunluqlar ola bilər. Depressiv vəziyyət, soyuqlama.
Daxilə
Kortkosteroidlər,AKTH (xərçəng olmadıqda), antibiotiklər, malyariya əleyhinə preparatları,vitaminlər, ümumi qüvvələndirici maddələr,penisillinlə müalicə kursu 20-25 ml Tv, vitamin A, E,C,B15 iştirakı ilə aparılır.
Kompleks müalicə
Kokarbaksilaza, asetilxolin, testeron-propionat iynələri aparılır. Medikametoz terapiya tətbiq edilir.
Xaricə
Xaricə simpatomik olaraq yumşaldıcı kremlər, istilik proseduraları tətbiq olunur.
Mənbə
Dəri- zöhrəvi xəstəlikləri kitab, müəllif : Yaqubov
http://pozitiv.az/See/?138
Antalya körfəzi
Antalya körfəzi — Türkiyənin cənubunda yerləşən körfəz
Təsviri
Körfəz şərqdən Anamurdan başlayaraq qərbdə Tavr dağlarına qədər uzanır. Düz üzrə uzunluğu 200 km təşkil edir. Körfəzdə hər hansı əhəmiyyətli adalar yoxdur. Burada Kəmər şəhərindən Qazipaşaya qədər 200 km uzunluğu olan Türk Riviera adlanan məşhur kurort bölgəsi yerləşir
Yerlər
Körfəz regionunun iqtisadiyyatının ən mühüm sahəsi turizmdi. Körfəz ərtafında Antalya şəhərindən başqa, Kəmər, Belek, Side, Manavqat və Alanya şəhərləri yerləşirlər.
Li Mi-Yon (həndbolçu, 1991)
Li Mi-Yon (d. 2 sentyabr 1991) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Li Mi-Yon Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2012-ci ildə London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda İspaniya yığmasına 32:30 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, London Olimpiadasını 4-cü yerdə başa vurdu.
Ən gənc (film, 1987)
Məzmun
Film şahmat üzrə dünyada ən cavan qrossmeyster, dünya, Avropa və SSRİ çempionu, bir sıra beynəlxalq yarışların qalibi, beynəlxalq qrossmeyster Aynur Sofiyeva haqqında danışır.
Abdullauşağı
Abdullauşağı — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Abdullauşağı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 10 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan dövlət başçılarının imzaladığı üçtərəfli bəyənatdan sonra Abdullauşağı kəndi 25 noyabr 2020-ci ildə boşaldıldı.
Toponimikası
Abdullauşağı oyk. Kəlbəcər rayonunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Mozçayın sol sahilində, dağ ətəyindədir. Keçmiş adı şahsevənlidir. Yerli əhalinin məlumatına görə, XIX əsrin sonlarında Ağcabədi rayonunun Şahseven kəndindən köçmüş Abdulla adlı şəxs ərazidə iki binə salmışdır. XX əsrin əvvəllərində də Cavanşir qəzasında Böyük və Kiçik Abdullauşağı adlı iki binə adı qeydə alınmışdır. R-nun Çobangərəkməz kəndi yaxınlığında bir yurd yerində də Abdulla yurdu adlanır. Etnotoponimdir.
Digər bir yerli məlumata görə- Abdullauşağı kəndi Abdulla adlı şəxsin adı ilə bağlıdır. Abdullauşağı, yəni Abdulla kişinin nəslindən olanlar və ya Abdulla kişinin uşaqları yaşayan kənd kimi nəzərdə tutulur.
Yaylaqlar
Hacıalılar yurdu, Naibli yurdu, Çubuqgetməz yurdu, Çüxur yurd, Əvəlikli yurd, Eşşəkuçan yurd, Ortaburun yurdu, Qaraqaya yurdu, İsmayılların yurdu, Kalafalıq yurdu, Məhəmmədölən yurd.
Bulaqlar
Sarı bulaq, Qara bulaq, Soyuq bulaq, Daş bulaq, Çala bulaq, İsgəndərin bulağı, Qorxulu bulaq, Feyruzun bulağı, Əvəlikli bulaq, Çınqıl bulaq, Ayı gilası bulağı, Şor bulaq, Baldırğanlı bulaq, Kora bulaq, Güllünün bulağı, Pöhrəli turş su, Ağqaya bulağı, Turş su, Kamalın turş suyu, Otay suyu, Gendərə bulağı, Göy bulaq, Müseyibin bulağı, Şirinin bulağı, Qaraqayanın bulağı.
Məşhur yerlər
Kalafalıq, Zirzəmi, Qızılqaya, Bozqaya,Xamgüney, Şorun dərəsi, Çalaçüxur,Göllər, Şərəbanı talası, Palçığın üstü, Məmmədin taya yeri, Çüxur, Böyük çüxur, Çınqıl, Hasarlıq,Öküzuçan, Ocaqtəpə, Sərhəd dərəsi, Qırmızıgüney, Bənövşəli tala, Aşağıki ağıl, Sərpin başı, Axtalıq, Uzuntala, Almalı tala, Həsənin öküzü ölən tala, Quruluq, Tir yeri, Qurd qarğası, Cəmilin çöpü, Qayalıq, Pəri qalası, Baldırğanlı dərə, Qayalığın dərəsi, Gendərə, Qulunuçan, Aralıq yeri, Topallı,Şərik yer, Ağırlıq gizlənən, Dəlikqaya, Fərhadın çalası, Təkarmud, Qoşaarmud, Arxac qayası,Şişinbaşı, Nəsibin qayası, Qaraqaya, Maluçan döş, Quzutökülən qaya, Kəluçan qaya, Xırdauçan qaya, Daşlıtəpə, Qanqallı döş, Pirqulu əlik vuran qaya, Qorxulu dərə, Ayranlıdərə, Aylıtəpə, Muncuqlu təpə, Lətifin yeri, Vəli qayası, Göyqaya, Motalqaya, Bəlim ağacı, Qaraotlu qaya, Qaranlıqdərə, Göyzağanın dərəsi, Moruqlu dərə, Əhəngyanan, Kömbəqaya.
Ağ Xaçlar
thumb|"Ağ Xaçlar" thumb|1990-cı ilədək Berlin divarının arxasında yerləşmiş ilk abidə Ağ Xaçlar — soyuq müharibə dövründə Berlin divarında həlak olmuş şəxslərin xatirəsinə həsr edilmiş abidədir. Abidə Berlində Şpree çayı sahilində, Almaniya parlamentinin yerləşdiyi Bundestaq binası yaxınlığındadır. Buranın əsası 1971-ci ildə Berlin divarının tikilməsinin 10-cu ildönümü zamanı Berliner Bürger-Verein adlı özəl qrup tərəfindən qoyulmuşdur. İlk dəfə Bundestaqın şərq hissəsində, Berlin divarının yanında salınmışdır. Lakin 1990-cı ildə Almaniyanın yenidən bir1əşməsi zamanı burada yeni hökumət binalarının tikintisi səbəbindən yeri dəyişdirilmiş və Bundestaqın cənubundakı Tirqarten parkının yanına köçürülmüşdür.
Qurbanların adları
13 qurbanın adı hər iki tərəfdə 7 ədəd xaçın üzərinə həkk edilmişdir. 1 xaç isə kimliyi məlum olmayan qurbana həsr edilmişdir. Düzülüşün seçimi atəş nəticəsində öldürülmüş birinci qurbandan sonuncuyadək ardıcıllıqla edilmişdir. Qurbanların çoxu 1961 və 1965-ci illər aralığında öldürülmüşdür.
Vitis vulpina
(Vitis vulpina) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Raynhaym
Raynhaym — Almaniyanın Hessen torpağının Darmştadt inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 27.7 km2, əhalisi 17433 nəfərdir (2006).
Enlibarmaq çay xərçəngi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Enlibarmaq çay xərçənginin bədəni iki hissədən ibarətdir. Onlar baş-döş və qarıncıq adlanır. Çay xərçənginin tənəffüs orqanları yerimə ayaqlarının dibindəki qəlsəmələrdir. Çünki onların baş döş hissəsi secilmədiyi üçün baş-döş və qarıncıqdan ibarətdir. Ayrıcinslidirlər. Ürək beşbucaqlıdır, baş-döş hissənin bel tərəfində yerləşir. Açıq qan-damar sistemi vardır.
Bütün Avropa qitəsində şirin sularda yayılmışdır. Onun təbii populyasiyası XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəllərində xeyli azalmışdır, XX əsrin ortalarından isə Amerikadan gətirilmiş xallı çay xərçəngi - Pacifastacus leniusculus onu təbii yaşayış yerlərindən sıxışdırmağa başlamışdır. Hazırda xüsusi qorunma (VU) statusuna malikdir.
Xərçəng təmiz şirin sulara-düzənlik çaylarına, göllərə, nohurlara və iti axarlı dağ çaylarına üstünlük verir. Təmiz suyun bioloji göstəricisidir. Bitki mənşəli komponentlər qidalanmada üstünlük (90%) təşkil edir. Xərçəng yayda təzə su bitkiləri və fitoplanktonla, payızda və qışda isə ölmüş bitki qalıqları, yumşaqbədənli, qurdlar, həşaratlar, onların sürfələri, ölmüş heyvan qalıqları və s. ilə qidalanır. Qida axtarışı üçün yuvadan 250 m-dək uzaqlaşa bilir. Çürüməyə başlayan heyvan cəmdəklərinin qoxusunu uzaq məsafədən hiss edir. Gündüzlər gizlənir, gecələr ov edir. Yumşaq qruntlarda özünə 35-120 sm dərinlikdə yuva qaza bilir. Bu xərçəng digər çay xərçəngləri kimi irəli hərəkət edir, qarıncıqla avarlayaraq arxaya üzür. Bir erkək fərd üç dişini mayalaya bilər. Yeni yumurtadan çıxmış xərçəngciklərin bədən ölçüsü 2 mm-dəkdir. Onlar ilk 10-12 günü ana ilə birgə, onun qarnı altında yaşayırlar. İnkişafın birinci ilində xərçəngciklər beş dəfə qabığını dəyişir. Onların fərdi kütləsi 1,0-1,5 q olur. Enlibarmaq xərçəng 20-25 il yaşaya bilir. Hələ orta əsrlərdən delikates yemək hesab edilir.
Bədən örtüyünün 40%-ni üzvi maddələr, 60%-ni isə kalsium duzları təşkil edir.
Natan Mayer Rotşild
Natan Mayer Rotşild — Mayer Amşel Rotşildin oğullarından biri.
Həyatı
Napoleonun Avropa müharibələri zamanında Rotşild ailəsi üçün Avropada işləmək çətinləşdi. Ona görə onlar öz kapitallarının investisiyaları üçün alternativ yer axtarmalı idilər. Çox götür-qoydan sonra tapdılar — İngiltərə. Həmin dövrdə Napoleona görə İngiltərə kontinental blokadaya düşmüşdü, düşmən orduları İngiltərəyə keçəcək malları buraxmırdılar. İngiltərə dövlətinin problemini görən Rotşild qardaşlarından biri — Natan hakimiyyətə təklif verir. Təklif ondan ibarət idi ki, Napoleonun qoyduğu qadağaya baxmayaraq Rotşildlər ailəsi İngiltərəyə şərqdən lazım olan malları gətizdirəcək. Amma bu dövlət üçün iki dəfə bahaya başa gələcək. Qiymətlərin yüksək olmasına baxmayaraq İngiltərə hakimiyyəti Natan Rotşildin verdiyi təkliflə razılaşır.
Qaçaq mallardan qazandığı pullarla Rotşildlərin İngiltərədəki bankı ölkənin və Avropanın ən böyük banklarından birinə çevrildi. Pulunun çoxaldığını görən Natan yaxşı həyat yaşamaq əvəzinə daha çox pul qazanmaq üçün başqa bir yola əl atmaq fikrinə gəlir. İngiltərənin Napaleonla döyüşlərdə iştirakına görə dövlətin qızıla böyük ehtiyacı olur. Bunu görən Natan Ost-İnd şirkətindən 800 min funtluq qızıl alır və bunu İngiltərəyə iki dəfə baha satır. Satılan qızıldan gələn başqa gəlir isə qızılı daşımaqdan gəlir. Həmin qızılı Avropanın qərbində Napoleonla döyüşən hersoq Velinqtona verməli idi. Bunu etmək üçün dövlətin imkanı olmadığından köməyə Rotşildlər gəlir.
Həmin vaxt artıq ailənin başçısı olan Natan 20 yaşlı Yakob-Ceymsi Fransaya göndərir. Fransanın paytaxtında özünə ev tutan Yakob, qardaşları ilə məktublaşmağa başlayır. Məktubların birində İngiltərədəki böyük qardaşı Natan ona öz problemlərindən yazır. Natan yazır ki, İngiltərə dövləti ona qızıllarını ölkədən çıxardıb İspaniyaya göndərməyə imkan vermir. Böyük qardaşın yazdığına görə İngiltərə dövləti qorxur ki, qızıllar ölkədən çıxsa İngiltərənin iqtisadiyyatı zəifləyə bilər. Əlbəttə ki, bu məktubdakılar hamısı Fransa hökuməti üçün bir oyun idi. Ailə üzvləri bilirdilər ki, Yakoba çatan və onun göndərdiyi bütün məktublar Fransa gizli polisi tərəfindən oxunur.
Fatimə-i Məsumə türbəsi
Fatimə-i Məsumə türbəsi ( (Hərəme Həzrəti Fatimə-i Məsumə) — İranın Qum şəhərində yerləşən türbə. Başda İslamın şiə əqidəsinə məxsus müsəlmanlar olmaqla, xüsusilə İran coğrafiyasında yaşayanlar üçün İranın Məşhəd şəhərindəki İmam Rza türbəsindən sonra ikinci vacib türbə.
Əsl adı Fatimə binti Musa əl-Kazım olan Fatimə-i Məsumə On iki imam əqidəsinə inananlara görə 12 imamdan 6-cı imam və cəfərilik təriqətinin qurucusu İmam Cəfəri Sadiqin nəvəsi, 7-ci imam Museyi-Kazim əleyhissəlamın qızı və 8-ci imam Əli Rzanın bacısı olan Fatimədir.
Fatimə-i Məsumə (Fatimə binti Musa əl-Kazım) hicri təqviminə görə 1 zilqədə 173-cü ildə, yəni miladi təqvimlə 790-cı il martın 22-də Mədinə-i Münəvvərədə anadan olub və İrana etdiyi bir səfər əsnasında Savə şəhərində xəstələnmiş, hicri təqvimi ilə Rəbiül-Sani ayının 12-də, yəni miladi təqvimlə 7 noyabr 816-cı ildə burada, yəni vəfat etdiyi yer olan Qum şəhərində dəfn edilmişdir.
Vəfat edəndə hələ cəmi 28 yaşında idi.
Memarlığı
Fatimə-i Məsumə türbəsi qızılı rəngdə 3 qübbə və 6 minarəli bir məsciddir və 410 min kvadratmetr ərazini əhatə edir. Fatimə-i Məsumənin nəşinin yerləşdiyi türbənin sahəsi 38 min m²-dir.
Cəmi 3 həyət və 3 böyük dua salonunu özündə birləşdirən məscidin içərisində namaz qılınması üçün bir deyil 3 məscid vardır və hər məscid ayrı bir ada malikdir. Bunlar; Təbatəbai (ﻄﺒﺎﻄﺒﺎﻴﻰ) Bala Sər (ﺒﺎﻻ ﺴﺮ) və Əzəm (ﺍﻋﻆﻢ) məscidləridir.
Noys rok
Noys rok—pank sonrası 1980-cı illərdə məşhurlaşan rok musiqisinin janırıdır. Noys rokda ənənəvi rok musiqi alətlərindən istifadə olunsa da, bu musiqi janırında ahəngsizlik, dissonans və gurultu əsasdır. Eyni zamanda noys rok musiqiçiləri əsasən ənənəvi musiqi yazma texnikalarından istifadə edirlər.
Noys rokun ən nüfuzlu musiqiçilər arasında Cimi Hendriks, Iggy Pop, Neil Young kimi musiqiçilər ilə yanaşı The Velvet Underground,  The Stooges, Ramones, Sex Pistols, The Clash və Throbbing Gristle kimi qruplar da vardır.
1990-cı illərdə də noys rok öz təsirini göstərməyə davam etmişdir. Nirvana və Hole kimi qruplar da noys rokdan ilham almışdır. Nirvana qrupunun In Utero albomunu prodüserliyini də məşhur noys rok prodüseri və "Big Black"ın keçmiş solisti Steve Albini etmişdir.
Bu gün isə noys rok bütün dünyaya yayılmışdır.
Dializ (geoloji termin)
Dializ (geoloji termin) -' kolloid məhlulları həqiqi məhlul halında olan maddə qarışıqlardan təmizləmək üçün diffuziya qanunlarına əsaslanmış üsul. Molekulyar-həll olmuş maddələri (elektrolit) keçirən, lakin kolloid hissəcikləri buraxmayan məsaməli membranadan istifadə edilir. Gillərin tədqiqində, əsasən, davamlı suspenziyalar almaq məqsədilə həll olan duzların su suspenziyalarını kənar etmək üçün tətbiq edilir. Dializ sabit elektrik cərəyanı sahəsində daha da tezləşir və bu halda elektrodializ adlanır.
Mənbə
Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679.
Xionitlər
Xionitlər – qədim köçəri xalq.
Tarixi
Xionitlər əsasən Baktriya və Mavəraünnəhrdə yaşayırdılar.
Eramızın əvvəllərindən isə Mərkəzi Asiya və Aralboyu əraziyə hun qəbilələri daxil olmuş və onlar yerli saklarla qarışmışlar. IV əsrdə bu ərazidə hunlara yaxın xionit qəbilələri yaşamışlar.
356-cı ildə xionitlər İranın müttəfiqi oldular. , Onların təzyiqi nəticəsində romalıların Mesopotomiyadakı sonuncu forpostu Amid süqut etdi. .