Renium
Renium ərintilərinin tədbiqi
Renium və onun ərintiləri xüsusi fiziki-kimyəvi xassəyə malik olduğundan onlardan texnikanın müxtəlif sahələrində istifadə olunur. Reniumun yüksək ərimə temperaturuna (31800 C) malik olması və yüksək temperatur şəraitində mexaniki davamlılığı ondan istiyə davamlı materialların emalı sənayesində geniş istifadə etməyə imkan verir. Yüksək temperaturda buxar təzyiqinin az olması və xüsusi müqavimətinin çox olması (2,1•10-5) reniumdan elektron texnikasında geniş istifadə edilməsinə imkan verir. Reniumun platin elementləri və volfram ilə olan ərintiləri yüksək temperaturda yüksək elektrik hərəkət qüvvəssinə malik olduğundan onlardan 20000C-dən artıq temperaturda istifadə edilə bilən termocütlər hazırlanır. Aqressiv mühütdə korroziyaya qarşı davamlı olduğundan bir çox materilların səthini renium ərintiləri ilə örtmək lazım gəlir. Reniumun volfram və molibden ilə ərintiləri xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Məsələn, ABŞ-də 1966-cı ildə istiliyə davamlı reniumun volfram və molibden ilə ərintilərinin hazırlanmasına bütün reniumun 75–80%-i sərf edilmişdir. Bu ərintilərin əsas tətbiq sahələri: elektronika-elektron lampalarının hissələri, enerjinin termoion çevricilərinin hissələri və s. Elektrotexnikada-yüksək temperaturu ölçmək üçün termocüt, elektrokontaktlar, aviokosmik texnikada-termoion mühərriklərində, raket hissələrində, atom texnikasında- radiasiyadan mühafizədə, reaktorlarının konstruksiya hissələrində və.s .Kimya sənayesində katalizator kimi ABŞ-də yaxın vaxtlarda reniumun 50%-i katalizator istehsal etmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.Göstərilən tətbiq sahələrindən əlavə renium analitik kimyada da istifadə edilir. Renium silisidləri yarımkeçirici kimi istifadə edilir. 4.Renium ərintilərinin alınması Reniumun müxtəlif metallarla ərintiləri mövcuddur ki, həmin ərintilər elm və texnikanın müxtəlif sahələrində genis istifadə olunur. Reniumun müxtəlif metallarla birgə elektrolitik çökdürülməsi barədə ədəbiyyatda çoxlu məlumat var. Meyer platin elektrodu üzərində reniumun Ni, Co, Fe, Zn, Ge, Pd, Rh, Ag, Au metalları ilə elektrolitik çökməsi haqqında işlər aparmışdır. Bu zaman hidrogen ayrılması azalır, iki metalın çökməsinin cərəyana görə çıxımı 80%-ə çatır. Alınan çöküntülər keyfiyyətlidir. Ərintinin cərəyana görə çıxımının artması hidrogenin ifrat gərginliyinin ərinti üzərində təmiz reniuma nisbətən artması ilə izah edilir. Ədəbiyyatda iş məlumatlar var. Nederton və Xoltun işləri xüsusi əhəmiyyətə malikdir. Onlar göstərir ki, məhlulda reniumun qatılığını dəyişməklə, yüksək cərəyan çıxımı ilə tərkibində komponentlərin qatılıqları müxtəlif olan Re-Ni və Re-Co ərintiləri almaq olar. Ədəbiyyatda ikikomponentli Re–Fe, Re–Ni, Re–Co ərintilərinin alınması üçün müxtəlif tərkibli ammonium-sulfat elektrolitindən istifadə edilmiş və prosesə cərəyan sıxlıqlarının, temperaturun, komponentlərin qatılıqlarının təsiri öyrənilmişdir. Re-Cr ərintisi aşağıdakı tərkibli elektrolitdən alınmışdır: KReO4–50q/l, (NH4)2SO4–40q/l, H2SO4–75q/l, CrO3–15q/l. Təcrübələr 750C-də 100 A/dm2 cərəyan sıxlığında aparılmışdır. Bu zaman tərkibində 1% Cr olan 20% cərəyan çıxımlı parlaq Re–Cr ərintisi alınmışdır. Re–Cr ərintisi ümumiyyətlə xromlaşdırma məhsulunun tərkibinə perrenat əlavə etməklə də alınır. Üçlü renium-nikel-xrom ərintisi Z.M.Sominskaya, A.A.Nikitina, M.A.Qılkina, S.K.Sklyarenko, E.M.Savitskiy tərəfindən alınmışdır. Renium-tellur sisteminin elektrokimyəvi yolla alınmasını Şarinova və Songina civə elektrodu üzərində öyrənmişlər. Daha doğrusu, renium məhluluna tellurun əlavə edilməsi ilə civə elektrodu üzərində elektrokimyəvi proseslər tədqiq edilmişdir. Müəyyən edilmişdir ki, reniumun verilmiş məhlulunda, –0,35–0,8 V potensialda, bir dalğa müşahidə edilir. Lakin məhlula tellur əlavə edildikdə, –0,7 V potensialda maksimum dalğa müşahidə edilir ki, həmin maksimum nə tellur, nə də renium üçün ayrılıqda müşahidə edilmir. Tədqiqatlar nəticəsində reniumun tellurun çökməsinə katalitik təsiri aşkar edilmişdir. Salahova E.Ə. tərəfindən yarımkeçirici xassəyə malik Re–Te ərintisinin nazik təbəqələrinin alınması  üçün  xlorid-sulfat    və  qələvi   elektrolitlərdən istifadə edilmişdir Re-W ərintisinin alınması üçün perrenat və volfram olan məhlula H2SO4 və (NH4)2SO4 əlavə edilmişdir. Yaxşı, keyfiyyətli  Re–Cu ərintisini (tərkibində 50% Cu) reniumun qatı məhlulundan almaq olar: 50q/l KReO4 + 75q/l H2SO4 + 40q/l (NH4)2SO4 və 1q/l CuSO4 750C-də 100 A/dm2-də tərkibində 36% Cu olan ərinti alınmışdır. Tərkibində 2,4–3,0% Re olan ərinti CuSO4 –125q/l, H2SO4 –45q/l, NaReO4–200q/l tərkibli elektrolitdən 1–2 A/dm2 cərəyan sıxlığında alınmışdır. Renium-mis ərintisi almaq üçün CuSO4 və NH4ReO4 qarışığından ibarət məhlul təklif edilmişdir