cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gilgilçay səddi
Gilgilçay səddinə daxil olan Çıraqqala Azərbaycanın dağ qalaları içərisində ən oynaq silueti olan abidədir. V əsrin yadigarı sayılan Çıraqqala fəal mövqeyi, möhkəm quruluşu ilə Gilgilçay səddinin baş dayaq məntəqəsi idi; dinclik çağında geniş ərazini nəzarət altında saxlayırdısa, təhlükə baş verəndə azman çırağa çevrilir, təhlükə sorağını dörd yana yayırdı.
Tarixi
Müəllif Məsqətdən danışarkən, ehtimal ki, indiki Quba rayonunu, Firuzun adını qoruyub saxlamış müasir Quba şəhərini nəzərdə tuturdu.
Çiy kərpicdən hörülmüş divar Sasanilər dövründə xəzərsahili keçidin qabağını kəsən "uzun sədlər"dən ən cənubda olanı idi. Sonralar, I Qubad zamanında Şirvan ölkəsində müdafiə sədlərinin birinci hissəsindən 23 km şimalda Əbzud Qubad adlanan ikinci hissəsi çəkildi. Bu sədd Gilgilçay boyunca uzanıb gedirdi. Şaporan (Şəbəran) şəhəri onun yaxınlığında yerləşirdi. Bu, X əsr müəllifinin Sur ət-tın adı ilə xatırladığı Gilgilçay, yaxud Şəbəran səddi idi. Sasanilərin möhtəşəm müdafıə səddi olan Gilgilçay səddinin uzunluğu təqribən 30 km-ə (onun 20 km-i çiy kərpicdən, qalan hissəsi daşdan çəkilmişdi), divarların qalınlığı və hündürlüyü təqribən 8 m-ə çatırdı. Səddin qurtaracağında dağ zirvəsindəki nəhəng qaya üzərində müdafiə məqsədilə Çıraqqala qalası tikilmişdi. Baş bürcü hörmə üsuluna görə Bakıdakı qız qalasını xatırladan nəhəng istehkam olan Çıraqqala təqribən V əsrdə tikilmişdir. Beşbarmaqdan şimala doğru sahil boyu, ehtimal ki, Sasani dövrünə aid qədim şəhər yerlərinin xarabalıqlarına və qalıqlarına rast gəlinir. Onlardan biri, ehtimal ki, IX əsr müəlliflərinin adını çəkdiyi Beşbarmaq yaxınlığındakı Bacarvan şəhəri idi. Üçüncü maneə səddi Samurçaydan və Massaget hökmdarlığının paytaxtı Cora – Çora – Çoladan şimalda çəkilmişdi. Burada Rubas çayının düzənliyə çıxdığı yerdə dağlar yenidən dəniz sahilinə yaxınlaşır. "Uzun sədlər"in xarabalıqları Torpaqqala şəhər yeri yaxınlığında bu günədək qalmaqdadır.
Gilgilçay səddinin qalıqları yeddinci səlib yürüşündə IX Lüdoviki müşayiət edən Rubruklu Uilyam tərəfindən müşahidə edilmişdir.
Oslo
Şəhərin əsası təxminən 1040-cı ildə Kral Harald III tərəfindən qoyulmuşdur.
İqlimi
Ümumilikdə mülayimdir, qış və yay aylarını müqayisə etdikdə havanın temperaturu kəskin fərqlənmir. Orta illik temperatur göstəricisi – +5.3 °C-dir. İyul ayı üçün orta temperatur – +16.6 °C, yanvar ayı üçün isı bu göstərici – -5.8 °C təşkil edir. Atmosfer yağıntılarının miqdarı kifayət qədər yüksəkdir. İllik orta yağıntı göstəricisi – 671 mm təşkil edir.
Tədris müəssisələri
right|200px|thumb|Oslo universiteti
Şöhrə Ağdaşlı
Şöhrə Ağdaşlı (,, d. 11 may 1952) — İran-ABŞ aktrisası. Soyadını ilk yoldaşı olan Aydın Ağdaşlıdan götürmüşdür.
Prunus cornuta
(Prunus cornuta) — fəsiləsinin  yarımfəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 1094
NGC 1094, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Sərnic
thumb|right|360px|Sərniclər Sərnic – qədim mis qаb оlub, hər iki tərəfdən qulpu оlаrdı.
Sərnicdən dаhа çох mаldаn südü sаğmаq üçün bir qаb kimi istifаdə оlunurdu. Sərnic tаm mənаsı ilə sənətkаrlıq nümunəsi оlub, özünün zərif nахışlаrı və üstündəki yаzılаrı ilə şöhrət qаzаnmışdı. Sərnic misgərlik məhsulu idi və vеdrə mеydаnа çıхdıqdаn sоnrа məişətdəki rоlunu itirmişdir.
3 (adət)
Üç — dəfn mərasimi.
Üç mərasimi haqqında
"Üç" adicə rəqəm olsa da, yas mərasimi ifadəçisi kimi maddiləşərək, ad göstəricisinə çevrilmiş, saylа omonimik mövqe qazanmışdır. "Üç" yas mərasimi kimi Zərdüşt ənənələri ilə bağlı bir məfhumun ifadəçisidir. "Avesta"da qeyd edildiyinə görə mərhumun ruhunun himayəsizlikdən xilas olub, Günəşin himayəsinə keçdiyi günü ifadə etmişdir. Uzun əsrlərin islam təsiri bu adəti də özünə çulğaşdıraraq, matəm günlərinin qeyd olunan əlamətdar və ağır günləri sırаsınа daxil etmişdir.
"Yeddi", "cümə axşamı", "cümə" və "qırx" günlərində olduğu kimi, "üç" mərasimində də ölünün ruhu öz evinə baş çəkir, doğmalarının qəlbinə yaxın olur. Bu zaman ruhu ovundurmaq naminə ehsan verir, "Yasin" oxutdurur, dualar edir və namaz qılırlar.
Sərpuş
Sərpuşla plov qazanı bağlanırdı. Misgərlik nümunələrindən olan sərpuş iki vəzifə daşıyıb. Ondan həm plovun isti qalması üçün qapaq kimi, həm də inək sağarkən şiş hissəsini yerə sancaraq, süd yığmaq üçün qab kimi istifadə ediblər.
Müqəddəs Neymətov
Nemət Müqəddəs Məhəmməd oğlu — Gürcüstanın tanınmış dövlət və ictimai-siyasi xadimi, görkəmli jurnalist və publisist. 1995-1999-cu illərdə Gürcüstan Respublikası Parlamentinin üzvü.
Həyatı
Müqəddəs Nemət 22 sentyabr 1948-ci ildə Gürcüstan SSR-nin Qardabani şəhərində dünyaya gəlib. 1955-1966-cı illərdə Qardabani 2 saylı Azərbaycan orta məktəbində təhsil alıb və həmin məktəbi 1966-cı ildə qızıl medalla bitirib. 1970-ci ildə Bakıda İkillik Müxbirlər Universitetini başa vurub. 1972-ci ildə Ç.İldırım adına Azərbaycan Politexnik İnstitunun İnşaat fakultəsini bitirib
David şaftalısı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 3022
NGC 3022, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sekstant bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Yaşar Kamal
Həyatı
Yaşar Kamal 1923-cü ildə Adananın Osmaniyə ilçəsinin Həmitə kəndində dünyaya gəlib. Orta məktəbdə oxuyarkən şifahi xalq yaradıcılığı ilə maraqlanmağa başlayıb. O dövrdə şeirləri Adana "Xalqevi"nin nəşri olan "Görüşlər" dərgisində çap edilib. Orta məktəbdə sonuncu sinifdə oxuyarkən məktəbi yarımçıq tərk etmək məcburiyyətində qalaraq, fəhlə, düyü tarlalarında suvaran, müəllim, kitabxanaçı kimi işlərdə çalışıb. Eyni zamanda "Ülke", "Kovan", "Millet", "Beşpınar" jurnallarında şeirləri nəşr olunub.
1951-ci ildə İstanbula gələrək "Cumhuriyet" qəzetində müxbir işləməyə başlayıb. "Dünyanın ən böyük təsərrüfatında yeddi gün" başlıqlı reportajına görə Qəzetçilər Cəmiyyətinin Xüsusi Uğur Mükafatına layiq görülüb.
İlk romanı "İncə Məmməd" ilə 1955-ci ildə "Varlıq" roman mükafatını qazanıb. 1974-cü ildə "Dəmirçilər Çarşısı Cinayəti" adlı əsəri Madaralı roman mükafatına layiq görülüb. "Yer dəmir, göy mis" əsəri Fransada 1977-ci ildə Ədəbiyyat tənqidçiləri sindikatı tərəfindən ilin ən yaxşı xarici romanı seçilib. "Binboğalar əfsanəsi" 1979-cu il yay dönəmi üçün Böyük Ədəbiyyat jürisi tərəfindən seçilən kitablar arasında yer alıb. 1982-ci ildə beynəlxalq Del Duca mükafatına layiq görülən Yaşar Kamal, 1984-cü ildə Fransanın Fəxri legion ordeni ilə təltif edilib. Əsərləri 39 dilə tərcümə olunub.
Yaşar Kamal 28 fevral 2015-ci ildə vəfat edib.
Şortəpə nekropolu
Şortəpə nekropolu — Şərur rayonunun ərazisində arxeoloji abidə.
Şortəpə nekropolu İbadulla kəndindən şərqdə eyni adlı yaşayış yerinin yaxınlığındаdır. 1934-cu ildə bu ərazidə kanal qazılarkən nekropol dağıdılmış, buradan xeyli monoxrom boyalı qablar aşkar edilmişdir.
Aşkarlanmış maddi-mədəniyyət nümunələri
Başlıca olaraq küpə, çölmək və kasa tipli qablardan ibarət olan arxeoloji materiallar hazırda Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyində saxlanılır. Aşkar edilmiş tapıntılar küpə, çölmək, kasa, çaynik tipli qablardan ibarətdir. Onlar narın qum qarışığı olan gildən hazırlanaraq qırmızı rəngdə, keyfiyyətli bişirilmişdir. Qabların bir qrupu qırmızı rəng üzərindən qara rənglə, həndəsi motivdə naxışlanmışdır.
Polixrom boyalı qablar bir küpə ilə təmsil olunmuşdur. Onun ağzının kənarı bir qədər yanlara doğru genişlənərək ucda dəyirmiləşdirilmişdir. Boğazı silindirik, gövdəsi qabarıq, oturacağı yastıdır. Gövdəsinin mərkəzi hissəsi sarı anqobla örtülərək qara və qırmızı rəngdə çəkilmiş bir-birinin içərisində olan üçbucaqlarla naxışlanmışdır. İçəridəki üçbucaqlar qırmızı rənglə çəkilmiş torla doldurulmuşdur. Naxışlar aşağıdan və yuxarıdan qara rənglə çəkilmiş düz xətlərlə məhdudlaşdırılmışdır.
Qəbirlərin forması və dəfnlər haqqında heç bir məlumat qalmamışdır.
Tarixi dövrləşdirilməsi
nekropolun materialını e.ə. XVII-XV əsrlərə aid edir. Şortəpə nekropolundan tapılmış monoxrom boyalı qabları II Kültəpənin, Şahtaxtının, Nəhəcirin eyni dövr qabları ilə müqayisəli şəkildə e.ə. III-II minilliklərə aid edirik.
Zeçari Quinto
Zeçari Quinto (, 2 iyun 1977, Harrisburq, Pensilvaniya) —ABŞ aktyoru.
Anatollu Qəniyev (film)
Anatollu Qəniyev qısametrajlı sənədli televiziya filmi İctimai televiziyada istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan muğənnisi Anatollu Qəniyev haqqındadır.
Gəncə qapıları
Gəncə qapıları — XI əsrin ortalarında Şəddadi hökmdarı Əbüləsvar Şavurun göstərişi ilə 1063-cü ildə Usta İbrahim Osmanoğlu tərəfindən hazırlanmışdır. 1139-cu ildə Gəncə zəlzələsi zamanı şəhərə qarət məqsədi ilə hücum etmiş gürcülər tərəfindən Gürcüstana aparılmış və hazırda bir tayı Gelati monastırında saxlanılır.
Anatollu Qəniyev (film)
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Gəncə qapıları
Tarixi
IX-XI əsrlərdə Azərbaycan ərazisinə slavyanların, erməni-gürcü və onları himayə edən Bizans qüvvələrinin, XI əsrdə alanların (1032-1033, 1062) qarətçi yürüşlərinin intensiv xarakter alması həmin dövrdə  Şəddadilər dövlətinin  paytaxtı  olan  Gəncənin  hərbi qüdrətinin  və şəhərin müdafiəsinin gücləndirilməsini tarixi bir zərurətə çevirmişdir.
1063-cü ildə Şəddadi hökmdarı Əbüləsvar Şavurun göstərişi ilə Gəncəyə dəmirçi İbrahim Osmanoğlu tərəfindən qala qapıları hazırlanmışdır. Qalanın ətrafı su ilə doldurulmuş dərin xəndəklərlə əhatə olunmuşdur. Gəncə "İçəri şəhər", "Narınqala", "Bayır şəhər", "Şəhristan" və sənətkarlar məhəlləsi – "Rabad"-dan ibarət idi. Belə bölgü Şərqdə orta əsr şəhərləri üçün səciyyəvi hal idi. Gəncə qalası, yaxud iç qala üçün düzəldilmiş dəmir darvazanın üzəri döymə üsulu ilə naxış və ornamentlərlə bəzədilmişdir. Kufi xətti ilə işlənilmiş kitabədə darvazanın Şavurun əmri ilə hazırlanması, ustanın adı, düzəldilmə tarixi qeyd olunmuşdur. 1139-cu ildə Gəncə zəlzələsi zamanı şəhərə qarət məqsədi ilə hücum etmiş gürcü çarı I Demetre tərəfindən Gürcüstana Gelati monastırına aparılmışdır. Qala qapılarının bir tayı hazırda Gürcüstanın Kutaisi rayonunun Gelati monastırında IV Davidin qəbri qarşısındakı divara bərkidilib orada saxlanılır. Darvazanın salamat qalan tayının üzərində kufi xətlə, ərəb dilində bunlar yazılıb:
Darvazanın digər tayının aqibəti haqda isə Azərdaycan Sovet Ensiklopediyasının IV cildində belə məlumat verilir:
Müasirdə
Azərbaycan müstəqilliyini əldə etdikdən sonra dəfələrlə Gəncə qapılarının qaytarılması ilə bağlı müraciətlər etsə də Gürcüstan tərəfi buna razılıq verməyib. Sonradan tarixi darvazaların bir hissəsi tapılıb bərpa olunub. 1063-cü ildə şəhərin müxtəlif istiqamətlərindən girişinə qoyulan altı böyük darvazadan birini Gəncə Regional Elm Mərkəzi bərpa edib. Akademik Rafael Əhmədov 2000-ci ilə qədər qədim şəhər xarabalıqlarında apardığı arxeoloji qazıntılar zamanı Gəncə darvazalarının qalıqlarını tapıb. Sonralar Elm Mərkəzi bu qalıqları toplayıb və bərpa edib. Bu qapıların hündürlüyü 3 m 70 sm, eni isə 3 m 40 sm-dir. Darvazanın hissəsində 56 müxtəlif tökmə dəmir listlər var və onlar da bir-birinə çarmıxlarla möhkəm bağlanıb. Darvaza öz tarixi yerində Gəncə-Bakı-Gəncə yolunun şəhərə giriş istiqamətində quraşdırılıb.
Firuz-1 düşərgəsi
Firuz-1 düşərgəsi — Qobustan ərazisində Kiçikdaş dağının şərq ətəyində arxeoloji abidə.
Arxeoloji tədqiqi
Düşərgədə 1970 və 1971-ci illərdə arxeoloji qazıntılar aparılmışdır. Düşərgədə iki tarixi mərhələnin – Mezolitdən Neolitə keçid və ilk Tunc dövrünə aid maddi mədəniyyət qalıqları aşkar edilmişdir. Düşərgədə Daş və Tunc dövrlərinə aid mədəni təbəqəyə rast gəlinmişdir. Görünür düşərgənin örtülü sahəsində son Mezolit – ilk Neolitdən sonra Tunc dövrünə aid sakinlər tərəfindən burada özlərinə qədərki nə varsa, mədəni təbəqə qalıqlarını da kənara atmışlar. Çöl sahədə saxlanmış qalıqların üstü isə sahənin şərqə tərəf maili olması, yağış suları ilə yuyulması və güclü küləyə məruz qaldığından örtülməmişdir.
“Firuz-1” düşərgəsində örtülü sahənin şərq hisəsində 20-30 sm qalınlığında Mezolit dövrü təbəqəsi arada lal təbəqə olmadan bilavasitə Tunc dövrü təbəqəsinin altından başlanır. “Firuz-1” düşərgəsində aparılmış arxeoloji qazıntılar nəticəsində Mezolit Neolitə keçid mərhələsinə aid alt təbəqədən 4 yerdə ocaq qalığı, 9 minə yaxın arxeoloji material və kollektiv qəbir aşkar edilmişdir. Ocaqlardan üçünün altına əhəngdaşı layı düzülmüş, birində isə od bir qədər çökəldilmiş sahədə yandırılmışdır.
Maddi mədəniyyət tapıntıları
Düşərgənin arxeoloji materiallarının 7 mindən çoxu Mezolit dövrünə aid təbəqədən əldə olunmuş, çaxmaqdaşı və çaydaşından əmək alətləri və onların istehsal tullantılarından ibarətdir. Daş alətlərin 70 faizdən çoxu çaxmaqdaşından, 20 faizə qədəri çaydaşındandır. Qalanı sümük, dəvəgözü daşı, balıqqulağı, əhəngdaşı və s. materiallardan hazırlanmış alət, bəzək əşyası kimi tapıntılardan ibarətdir. Düşərgənin çaxmaqdaşından hazırlanmış alətləri mikrolitik səciyyəlidir. Onların arasında həndəsi formalı trapeslər çoxluq təşkil edir. Çaxmaqdaşından alətlər uzunsov və ensiz söyüd yarpağı formalı itiucluları, qəlpədən itiləyici dişəklə işlənib düzəldilmiş uclu qaşovlar, işlək uclu itiləşdirilmiş iskənə tipli alətlər, ikiüzlü işlənmiş mizraq ucluğu, bir ədəd şatelperron tipli bıçaq, eləcə də konus formalı, silindr, prizmaşəkilli, karandaşvari nüvələr və s. ibarətdir. Çaydaşından hazırlanmış alətlər arasında işlək ağzı oval formalı və bir üzü qabarıq çopperlər, döymə alətlərinin çoxluğu, zərb alətləri, qaşovlar səciyyəvidir.
Tunc dövrü qalıqlarının örtüyü sahədən kənarda, şərqə tərəf isə alt təbəqənin qalıqlarına, əsasən daş materialına çox nazik təbəqə şəklində, bilavasitə yer səviyyəsindən başlayaraq təsadüf olunmuşdur.
Tunc dövrünə aid edilən mədəni təbəqə iki qata ayrılmışdır. Üst qatdan Tunc dövrünün son mərhələsinə, alt qatdan isə İlk Tunc dövrünə aid maddi-mədəniyyət qalıqları aşkar edilmişdir. Gilinin tərkibinə və hazırlanma texnologiyasına görə fərqlənən gil qab parçalarının üzəri cilalanmışdır. Onların bəzisinin yarımşar formalı qulpu olmuşdur.
Qəbir abidələri
“Firuz-1” düşərgəsində kollektiv qəbir 80 №-li daşın şərq tərəfi dibində, örtülü sahədə yerdən 50 sm dərinlik səviyyəsində aşkar edilmiş, alt səviyyəsi mədəni təbəqədən 15 sm dərinə davam edərək qum təbəqəsinə düşmüşdür. 2 kv.m sahəsi olan qəbirdə 11 nəfər – 10 böyük və bir uşaq dəfn olunmuşdur. Skeletlərin sümükləri qarışaraq, qəbir avadanlığı ilə birlikdə yer səviyyəsindən 50-85 sm dərinlik arasında təbəqə əmələ gətirmişdir. Ölülərin sümükləri çox qarışmış olduğundan onların sayını yalnız qazıntıda iştirak edən antropoloq R.M.Qasımovanın köməkliyi ilə kəllə sümükləri əsasında və ölülərin boyunbağı düzümünə görə müəyyənləşdirmək mümkün olmuşdur. 3 və 5 №-li nisbətən yaxşı saxlanılmış kəllə sümükləri və digər kəllə sümüklərinin yerindəcə tədqiqi ilə lazımi ölçülərin götürülməsi əsasında düşərgə sakinlərinin tipi haqqında fikir söyləmək mümkün olmuşdur. Antropoloq R.Qasımova qəbirdə dəfn olunanlardan yeddisinin kişi, üçünün qadın və birinin uşaq olduğunu və kəllə quruluşuna görə onların iki – dolixokran və braxokran (uzun və dəyirmi kəlləli adam) tiplərinə mənsub olduğunu müəyyənləşdirmişdir. R.Qasımovanın tədqiqinə görə “Firuz-1” düşərgəsindəki antropoloji tiplərin müxtəlifliyi müasir azərbaycanlıların baş göstəricilərinin etnogenezi probleminin həllində əsas ola bilər. R.Qasımova dolixokran tip kəllələrin braxokran tip kəllələrdən çox olmasını əsas tutaraq, Mezolit dövründə Azərbaycanda Avropa antropoloji tipinə uyğun dolixokran insanların yaşamış olduğu qənaətinə gəlmişdir.
NGC 2055
NGC 2055, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Firuz-1 düşərgəsi
Qəbir abidələri
Bu kollektiv qəbirdə ölülər sıx bükülü vəziyyətdə, yanı üstdə dəfn olunmuşdur. Bunu yalnız iki nisbətən yaxşı saxlanmış skeletin vəziyyətinə görə demək mümkündür. Dəfn olunanlar, dövrün dəfn adətlərinə uyğun olaraq, xeyli maddi mədəniyyət nümunələri ilə müşayiət olunmuşlar. Burada hər bir kəllənin yanında aşağıdakı materiallar aşkar edilmişdir: 2, 4 və 5 №-li kəllənin yanından mərmərləşmiş daşdan bir ədəd bir ucundan deşik açılmış iri və ağır, oval formalı balıq toru üçün ağırlıq daşı; 1, 5 və 8 №-li kəllənin yanından 3, 5 və 2 ədəd (cəmi 10 ədəd), tor toxumaq üçün hər iki ucu iti və bir uca yaxın boğmalı sümük alət, bunlardan əlavə 1 №-li kəllənin yanından daha bir ədəd sümük asma, 2 №-li kəllənin yanından boyundan asmaq üçün qabanın qılınc dişləri (hər ikisinin ucu dişəklidir), buynuzdan 60 sm uzunluğunda nizə və ya yer qazmaq üçün alət; qaban dişindən deşikli (20 ədəd) boyunbağı tapılmışdır. 3, 5 və 7 №-li kəllələrin yanında alət tapılmamışdır. Bunlar və uşaq kəlləsi mərmərləşmiş daşdan bütün ölülərin boynunu bəzəmiş silindr formalı uzununa deşilmiş muncuqlardan ibarət boyunbağı ilə müşayiət olunmuşdur. 8 №-li kəllənin boyunbağında daha 9 ədəd öküz dişindən və 16 ədəd kiçik dəniz heyvan qabığından, 9 №-li kəllənin boyunbağında daha 4 ədəd heyvan dişindən və 9 ədəd dəniz heyvan qabığından muncuq dənəsi və balıqqulağından 3 ədəd asma var idi. 9 №-li kəllənin yanından tapıntının qəbir daşından bir əşya, iki yanından xırda daraqvari gəzlər asılmışdır. 10 №-li kəllənin yanına sümükdən 5 ədəd çox nazik, kəsikdə dairəvi, bir ucu iynə kimi iti, əks ucu ağac dəstəyə keçirməklə dayaz sularda balıq vurmaq üçün işlədilmiş karpun alət; bir ədəd yuxarı ucundan beldən asmaq üçün deşik xəncər tipli sümük alət tapılmışdır. Bu kəllənin boyun hissəsində kiçik çaydaşılarından insan ayağı formalı, trapes və paraleloqram şəkilli 3 ədəd asma var idi. 11 №-li qəbirdəki uşağın boynunda 54 ədəd silindr muncuqdan ibarət boyunbağı var idi. Bu cür muncuqlardan ibarət boyunbağıya bütün ölülərin boynunda rast gəlinmişdir.
“Firuz-1” düşərgəsində açılmış kollektiv qəbirdə dəfn olunanlardan 6-nın (1, 2, 3, 4, 5 və 10 №-li kəllələr) yanında balıqçılıqla bağlı alətlərin çoxluğu, göstərilən 10 ədəd tor toxumaq üçün alət, 5 ədəd karpun tipli alət və 3 ədəd ağırlıq daşı (pərsəng) xüsusi diqqət cəlb edir və düşərgənin balıqçı qəbiləsinə aid olduğunu göstərir. Balıqçılıq alətləriylə yanaşı, düşərgənin dəniz səviyyəsinin sahilində olması, (hazırda düşərgə ilə dənizin arasındakı məsafə 1 km-dən azdır) qaya örtüyü divarlarında qədim qayıq təsvirlərinin olması və eləcə də qazıntı nəticəsində mədəni təbəqədən aşkar edilmiş kiçik daşlarda da qayıq şəkillərinin çəkilməsi də “Firuz-1” düşərgəsi qəbiləsinin əsas balıqçılıqla məşğul olduğunu bir daha təsdiq edir. Görünür, Qobustanın Mezolit dövrü sakinləri özlərindən qabaqkı dövrlərdə yaşamış insanlara nisbətən dənizin təbii sərvətlərindən daha çox və səmərəli istifadə etmişlər. Bu qəbilələrin əsas qida mənbəyi balıq ovundan ibarət olmuşdur. Ona görə də Mezolit dövründən təknəvari qayıqlar, avarlar, balıqçılıq qarmaqları meydana gəlir və sürətlə yayılır.
Qobustanda müxtəlif tipli qayıq təsvirlərinin çoxluğu və müxtəlif dövrlüyü, “Firuz-1” düşərgəsində üstündə qayıq təsvir olan daşların Mezolit dövrü təbəqəsindən tapılmış Qobustanın dünya gəmiçiliyinin ən qədim ocağı olduğunu göstərir. Tədqiqatçıların bu fikri ilə məşhur dəniz səyyahı norveçli Tur Heyerdal da razıdır. O yalnız Qobustanın qayalığındakı qayıq təsvirlərini görəndən sonra bu qənaətə gəlmişdir.
Mənbə
Баку, 1965
Ədalət Fərəcov
Fərəcov Ədalət Nurulla oğlu (d.1936) — Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin kafedra müdiri, professor.
Həyatı
Ədalət Nurulla oğlu 1936-cı ildə Masallı rayonunun Öncəqala kəndində doğulub.
Davud İmanov
Davud İmanov (d. 20 may 1945-ci il, Qazaxıstan, Akmolla rayonu - ö. 2002-ci il, Azərbaycan) — rejissor, aktyor, ssenari müəllifi, jurnalist.
Həyatı
Davud İmanov 20 may 1945-ci ildə Qazaxıstanın Akmolla rayonunda anadan olub. Həmin dövrdə İmanovun valideynləri Qazaxıstanda 37-ci ilin repressiya qurbanı olaraq Azərbaycandan köçürülmüş və "köçürülmüş xalqlar" kimi tanınan digər millətlərin nümayəndələri ilə bir yerdə yaşamışlar. Stalinin ölümündən sonra sürgün olunanlara SSRİ-nin yeni rəhbərliyi öz vətənlərinə qayıtmalarına icazə verir. Davud İmanovun ailəsi də 1957-ci ildə bəraət alaraq Azərbaycana qayıdır. İmanovlar ailəsi Azərbaycana gəldikdən sonra Sumqayıtda məskunlaşır.
Davud İmanov 1979-cu ildə Ümumittifaq Teatr və Kino İnstitutunun rejissorluq fakültəsinə daxil olub. O, 1984-cü ildə həmin institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirib.
Davud İmanov teatra çox böyük marağ göstərirdi. O, 1962-ci ildən etibarən Sumqayıt Mədəniyyət Evində göstərilən həvəskar tamaşaların fəal iştirakçılarından biri olur. 1967-ci ildən etibarən isə özü rejissor kimi fəaliyyət göstərir və tamaşalar səhnələşdirməyə başlayır. Bundan əlavə, İmanov, həmçinin qəzetlərdə müxbir kimi də çalışmışdır. "Mozalan" kino-jurnalının isə Davud İmanovun yaradıcılığında xüsusi yeri vardır. Eyni zamanda Davud İmanov 1995-ci ildən 2002-ci ilə qədər "Mir" Teleradio Kompaniyasının Azərbaycan bölməsinə rəhbərlik edib, habelə bir neçə beynəlxalq festivallarda münsiflər heyətində təmsil olunmuşdur.
Davud İmanov 1984-1994-cü illərdə Cəfər Cabbarlı adına Azərbaycanfilm Kinostudiyasında kino-rejissor vəzifəsini icra edib. İmanov həmin vaxtlarda bir çox sənədli və publisistik filmlər ekranlaşdırır. O, ekranlaşdırdığı "Zirzəmi" tammetrajlı bədii filmini Bakıya və bakılılara həsr etmişdir. Həmçinin İmanovu ən çox tanıdan "Sumqayıtın Əks-Sədası" tammetrajlı sənədli filmi olmuşdur. İkihissəli olan bu filmdə Sumqayıt hadisələrindən bəhs olunur.
Davud İmanov 2002-ci ildə 57 yaşında vəfat edib.
Filmoqrafiya
• 2
Kərki yaşayış yeri
Kərki yaşayış yeri — Azərbaycan ərazisində arxeoloji abidə
Sarıdərə yaşayış yeri
Sarıdərə yaşayış yeri — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonu ərazisində yerləşən abidələr kompleksi.
Kərki yaşayış yeri
Kərki yaşayış yeri Sədərək rayonunun Kərki kəndindən cənubda, Tejkar dağının üzərində yerləşir. Yaşayış yerində kobud yonulmuş iri qaya parçalarından tikilmiş divar qalıqları qalmışdır. Yerüstü materiallar Orta Tunc dövrünə aid çəhrayı rəngli monoxrom boyalı gil qablar, dən daşları, həvəng və dəstələrdən ibarətdir.
Sarıdərə yaşayış yeri
Sarıdərə yaşayış yeri Şahbuz rayonun Aşağı Remeşin kəndi yaxınlığında, Küküçayın sağ sahilində, hündür təpə üzərində yerləşir. Abidə tunc dövrünə aid edilir.
Chaptalia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Sarıdərə yaşayış yeri
Yaşayış yeri hər tərəfdən dərin dərələrlə sərhədlənir. Abidə oval planda olub iki terrasdan ibarətdir. Abidənin sahəsi 1500 m² – dir. Burada tikinti qalıqlarına təsadüf edilmişdir. Yerüstü materiallar çəhrayı və boz rəngli gil məmulatından ibarətdir.
Chaptalia
Növləri
[[SS 3 (*
Sarıdərə yaşayış yeri
Təpənin yamacında boz və qara rəngli tufdan hazırlanmış dən daşlarına təsadüf edilmişdir. Tapıntıların təhlili və analizi Sarıdərə yaşayış yerinin e.ə. III – I minilliklərə aid olmasını göstərmişdir.
Ayxan Ayvaz
Ayxan Ayvaz (tam adı: Həsənov Ayxan Eyvaz oğlu; ) — azərbaycanlı yazıçı və jurnalist.
Həyatı
Ayxan Ayvaz 1 aprel 1992-ci ildə Gürcüstanın paytaxtı Tiflis şəhərində anadan olub. Atası, yazıçı Eyvaz Əlləzoğlu 1996-1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Gürcüstandakı Səfirliyində ikinci katib kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1998-ci ildə ailə Bakıya gəlir və Ayxan Ayvaz da ilk təhsilini burada alır.
2009-ci ildə Bakı Slavyan Universitetinin pedaqoji fakültəsinin rus dili ixtisasına qəbul olunub, 2014-cü ildə həmin fakültəni fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 2011-ci ildə atası Eyvaz Əlləzoğlu insultdan dünyasını dəyişib. Həmin il yazıçının anası da vəfat edib.
O illərdə yazıçı bir neçə yerdə aktiv jurnalistika fəaliyyəti ilə məşğul olur. Eyni zamanda ailəni dolandırmaq üçün qarovulçu kimi də çalışır.
2019-cu ilə ailə həyatı qurub. Dilək adlı bir qızı var.
Fəaliyyəti
2008-ci ildə Mədəniyyət Nazirliyi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin nəzdindəki Gənc Ədiblər Məktəbindəki fəallığına görə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinə üzv seçilib. O, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin ən gənc üzvlərindən biri olmuşdur. 2011-ci ildə Mərkəz qəzetində fəaliyyət göstərib, qəzetin ədəbiyyat səhifəsini aparıb, dövrün tanınmış yazıçılarından müsahibələr alıb, eyni zamanda köşə yazıları ilə çıxış edib. Həmin illərdə Ekspress qəzetində də işləyib, maraqlı yazıları ilə diqqəti cəlb edib.
Daha sonra Publika.az, Teleqraf.com, Qafqazinfo.az saytında aktiv jurnalistika fəaliyyətinə başlayıb, yazdığı yazıları, aldığı müsahibələri ilə jurnalist kimi tanınıb.
2013-cü ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyində demokratik prinsiplərin pozulduğuna və yazıçı Şərif Ağayarın qurumdan çıxarıldığına görə AYB üzvlüyündən imtina edib.
Həmin ili ev növbəsinə yazılan yazıçının bu addımı sensasiya ilə qarşılanıb. Ev növbəsinin şərtlərinə görə təzədən birliyə üzv olmaq məcburiyyətində qalan yazıçı Yeni Müsavat qəzetinə müsahibə verib və Azərbaycan Yazıçılar Birliyindəki ədalətsizlikdən danışıb.
Müsahibədən sonra AYB rəhbərliyi yazıçıya sərt cavablar verib və həmin ili onu Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sıralarından çıxardıblar. O dönəmlərdə işsiz qalan yazıçı sosial şəbəkədə işsizliyi ilə bağlı çağırış edir və bu çağırış ciddi reaksiya doğurur.
APA Holdingin rəhbəri Vüsalə Mahirqızı onu Kulis.az mədəniyyət portalında çalışmağa dəvət edir. Yazar Kulis.az saytında çalışdığı dövrlər daha çox populyarlıq qazanır, yazdığı reportajlara görə böyük rezonans doğurur. Bakı metrosunda baş verən hadisə haqqında (Mingəçevir SES-də baş verən qəzada ölkədə enerji təchizatı dayanmışdı. Həmin vaxtlar Bakı metrosu qəfil fəaliyyətini dayandırmış, sərnişinlər metro tunelində əlacsız qalmışdılar) yazdığı reportaj səs-küy doğurmuş, günlərlə Azərbaycan mediasında, eləcə də sosial şəbəkələrdə trend olmuşdur.
Yazıları və səsləndirdiyi fikirlərə görə bir neçə dəfə gündəmə gəlmiş və söhbət mövzusuna çevrilmişdir. Bir müddət Ədalət qəzetində fəaliyyət göstərib, daha sonra yenidən Kulis.az saytında çalışıb, hazırda da həmin saytla əməkdaşlıq edir.
2018-ci ildə sosial şəbəkələrdə başlamış və tez bir zamanda trendə çevrilmiş Hər yer ədəbiyyat hərəkatının ideya müəllifi və rəhbəri olmuşdur. Bir çox yazıçının da qoşulduğu bu hərəkatın əsas məqsədi Azərbaycanın yerli müəlliflərini tanıtmaq və ölkədəki kitab bazarını dirçəltmək idi.
Yaradıcılığı
Çox erkən yaşda Ulduz jurnalında ilk hekayəsi çap olunur. Daha sonra tez-tez Kiçikbəy, sonra isə Ayxan Ayvaz imzası ilə hekayələri Ulduz, Azərbaycan, Alatoran jurnallarında, Proloq, Ədəbiyyat qəzeti, oxuzali.az, Kulis.az, qaynar.info, qafqazinfo.az və başqa qəzet-jurnallarda, sayt və portallarda dərc olunur.
2017-ci ildə Buri adlı hekayələr kitabı Qanun nəşriyyatı tərəfindən çap olunmuş və ciddi müzakirələrə səbəb olmuşdur. Buri gürcücə çörək deməkdir. Yazıçı təqdimat günü kitabla bərabər oxuculara bir dilim çörək də verərək maraqlı bir performans sərgiləyib. Kitabın tirajı həmin ili satılıb qurtarıb.
Hekayələri haqqında yazıçı Əlibala Hacızadə, Əkrəm Əylisli, Seyran Səxavət, Səfər Alışarlı, Şərif Ağayar, Mirmehdi Ağaoğlu, Kənan Hacı, Qismət Rüstəmov, Qan Turalı, Mina Rəşid, Orxan Həsəni, Tural Cəfərli, tənqidçi Əsəd Cahangir, Elnarə Akimova, Nərmin Cahangirova və başqa tanınmış qələm adamları yazılar yazıb, fikirlər söyləyib.
Eyni zamanda yazıçı tərcümə fəaliyyəti ilə də məşğul olub. Onun tərcüməsində məşhur Nobel mükafatlı yazıçı Fransua Moriakın Qurbanlıq quzu romanı və məşhur yəhudi əslli yazıçı Stefan Sveyqın novellalarından ibarət Bir ürəyin qürubu kitabı çap edilib.
2022-ci ildə "Pəncərəsiz" adlı romanı işıq üzü görüb. Roman qeyri-adi tələbənin intihar niyyətindən, ölkədə intiharların qadağan olunmasından və "İntihara Azadlıq Təşkilatı"nın yaranmasından bəhs edir. Digər nəşriyyatlar intiharı təbliğ ittihamı ilə bu romanın çapından imtina edib.
Təltifləri
2008-ci ildə dövri-mətbuatda çap olunan hekayələrinə görə Mahmud Kaşğari adına diplomla təltif olunub. 2009-cu ildə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin keçirdiyi şeir və hekayə müsabiqəsində nəsr nominasiyasına, 2010-cu ildə Nəsimi Milli Mükafatında hekayəsinə görə ilk üçlükdə yer alıb.
Monoton hekayəsinə görə 2013-cü ildə Azadlıq Radiosunun təşkil etdiyi Ədəbi Azadlıq şeir-hekayə müsabiqəsində üçüncü yerə layiq görülüb. 2016-cı ildə Yaradıcılıq Fondunun təşkil etdiyi Quran motivləri əsasında hekayələr müsabiqəsi”ndə Qaranlıq və işıq hekayəsi mükafat qazanan hekayələrdən olub.
Kitabları
thumb|270px|right|Yazıçının [[2017-ci ildə Qanun nəşriyyatı tərəfindən çap edilmiş Buri adlı hekayə kitabı. Buri  gürcücə çörək deməkdir. Kitabda yazıçının müxtəlif mövzularda qələmə aldığı 10 hekayə toplanmışdır. Hekayələrdə müasir dövrün reallıqları yumoristik, təsirli şəkildə təsvir olunmuşdur. Bu hekayələr saf insanların düşdüyü qəribə situasiyaları özündə əks etdirir.]]
Xarici keçidlər
- Yazılar
Yabanı albalı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Ukraynada, Moldaviyada, Krım və Qafqazda bitir.
Botaniki təsviri
Hazırda mədəni albalı sortları çox olduğundan yabanı albalı öz əhəmiyyətini itirmişdir. Lakin meşələrdə yabanı formalara çox təsadüf edilir.
Yabanı albalı aprel-mayda çiçəkləyir. Çiçəkləri ağ, ətirli, beşləçəkli və uzun saplaqlıdır. Bir neçə çiçək bir yerdən çətir kimi sallanır. Meyvələri iyun-iyulda yetişir. Forması yumru və ya ürək şəklindədir. Qara, sarı-qırmızı və tünd qırmızı rəngdə olur.
Yabanı albalının tərkibində şəkər, üzvi turşular, karotin, C və P vitaminləri vardır. Çəyirdəyində 30% yağ və 1%-ə qədər efir yağı vardır. Texniki məqsədlər üçün işlədilə bilər. Yarpaqlarında 250 mq% C vitamini vardır.
İstifadəsi
Dadı acıtəhər və bəzən şirin olur. Şirinlər təzə halda yeyilir, eləcə də ondan kompot, şirə, ekstrakt, mürəbbə və başqa məhsullar hazırlanır. Acı gilaslar isə şərab istehsalı üçün yararlıdır. Yabanı albalı külli miqdarda qatran ifraz edir ki, bundan da parçaların boyanmasında istifadə edilir. Albalı şirəsi qidanın yaxşı həzm olunması üçün tətbiq edilir. Xalq təbabətində qəbz olmağa qarşı da istifadə olunur. Oduncağı bərk, sarı-qırmızı rəngdədir. Albalının oduncağından xarrat məmulatı, nazik budaqlarından isə qəlyan çubuqları hazırlanır. Albalı balverən və bəzək bitkisi kimi də əhəmiyyətlidir. 1 hektar çiçəkləyən albalı sahəsindən arılar 36-40 kq bal hasil edə bilirlər.
Aegiphila monticola
(Aegiphila monticola) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Araba
Аrаbа – türk mənşəli söz оlub, qədim nəqliyyat vasitəsidir.
Ümumi məlumat
Kəndli təsərrüfаtındа аrаbаnın nəqliyyаt və dаşımа vаsitəsi kimi əvəzsiz rоlu оlmuşdur. Аrаbаyа qоşqu kimi işlədilən hеyvаn növlərindən аsılı оlаrаq аrаbаnın dа müхtəlif növləri hаzırlаnırdı: аt аrаbаsı, kəl аrаbаsı, öküz аrаbаsı, еşşək аrаbаsı.
Аrаbаnın hаzırlаnmаsı хüsusi tехniki hаzırlığа mаlik ustаlаr tərəfindən icrа еdilirdi. Аrаbаyа lаzım оlаn hissələr хаrrаtlаr və dəmirçilər tərəfindən hаzırlаnır və sоnrа lаzımi qаydаdа qurаşdırmа işi аpаrılırdı. Аrаbа hissələrinin аdlаrı аşаğıdаkılаrdır: təkər, bаn, pər, kəmər, çərçivə, rеykа, sаmı, bоyunduruq, qоl, lаydır (çəmbər), ох, tоp, dislə, çumаçа. Аrаbа tək аt üçün hаzırlаndıqdа оnа qаrşı tərəfdən аt qоşmаq üçün iki qоl düzəldilir. Cüt qоşqu аrаbаlаrı təkqоllu оlub, аrаbаnın qаrşı tərəfindən оrtа hissəyə bərkidilir. Qоl аrаbаnın müхtəlif tərəflərə yönələ bilməsini təmin еtmək məqsədi ilə оnun ön hissəsinə birləşdirilmiş dişləyə bəndlənir.
Dişlə türk mənşəli tuşlа sözündən оlub, аrаbаnın tuşlаnа biləcəyi istiqаməti ifаdə еdir.
Arabaların növləri
Təkərli nəqliyyat növünün ən sadə növu ev təsərrufatında, liman, vağzal və sairə yerlərdə işlədilən birtəkərli, ikitəkərli və dördtəkərli əl arabaları olmuşdur.
Birtəkərli əl arabalarının daha qədim tarixi vardır. Bu arabalardan hələ quldarlıq dövründə yol çəkilişində və müxtəlif tikiniti işlərində geniş istifadə olunmuşdur. Belə arabalar, adətən, itələməklə, (insan qüvvəsi ilə) hərəkətə gətirilirdi.
Qoşqu vasitəsilə hərəkətə gətirilən ikitəkərli araba dördtəkərli arabaya nisbətən daha geniş yayılmışdı. İkitəkərli arabaların XIX-XX əsrin əvvəllərində 3 tipi (öküz (kəl) arabası, at arabası, uzunqulaq arabası) mövcud idi. Bəzi bölgələrdə öküz və ya kələ qoşulan ibtidai ikitəkərli arabalara "qanlı" deyilirdi (Türkiyə türkcəsində kağlı).
XIX əsrdə öküz arabalarını bir-birindən fərqlənən müxtəlif formaları olmuşdur. Bu arabalar iki qrupa bolunur. Bunlardan birincisi Azərbaycanın Qərb bölgəsində işlədilən iri həcmli və iri çardaqlı, kiçik təkərli arabalardır. Xalq arasında belə arabalara bəzən "qara araba", "taytəkər", "qarasaqqal arabası" və s. deyilirdi.
Prunus geniculata
(Prunus geniculata) — fəsiləsinin  yarımfəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Anlama... (film, 2008)
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Elçin Əsədov, Murad Muradov Rejissor: Murad Muradov Operator: Mətləb Yaqubov Prodüser: Fariz Əhmədov
Rollarda
Ələkbər Əmiraslanov Əlizamin Abdullayev Azər İsmayılov Anar Cabbarov Mehman Sadıqov Səid Əliyev Elçin Əsədov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2008-ci ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Ələkbər Muradov
Ələkbər Yunus oğlu Muradov — Azərbaycan kino və televiziya rejissoru, ssenarist, kinooperator. Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (2005).
Həyatı
Ələkbər Muradov 1 avqust 1948-ci ildə Bakıda anadan olub. Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunda (1966-1971), Moskvada Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun kinooperatorluq fakültəsində təhsil alıb (1973-1978). "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında, AzTV-nin "Ekran" Yaradıcılıq Birliyində çalışıb. Bir müddər Lider TV-də və İctimai TV-də işləmişdir.
Ələkbər Muradov 1 avqust 2013-cü ildə vəfat etmişdir.
Filmoqrafiya
• 2
Kemal Alispahiç
Kemal Alispahiç — Bosniya və Herseqovina futbol mütəxəssisi
Həyatı
Milliyətcə türk olan mütəxəssis həm türk, həm də rus dilində danışa bilir. Muğan Salyan klubunun tarixinə ilk əcnəbi mütəxəssis kimi düşən Alispahiç Azərbaycanda çalışan ilk bosniyalı məşqçidir. Kemal Alispahiç ardıcıl uğursuz nəticələrdən sonra tutduğu vəzifədən kənarlaşdırılıb.
UEFA Avro 1960 (seçmə mərhələsi)
Futbol üzrə 1-ci Avropa çempionatının seçmə mərhələsinin oyunları.
Tectona philippinensis
(Tectona philippinensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Chardinia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Chardinia orientalis (L.) Kuntze
Rail Rzayev
Rzayev Rail Qurban oğlu — Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin müavini, Hərbi Hava Qüvvələrinin və Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarının komandanı (1993–2009), general-leytenant.
Həyatı
Rail Rzayev 1945-ci il mart ayının 10-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1962-ci ildə Sumqayıt şəhərindəki 6 nömrəli orta məktəbi bitirdikdən sonra SSRİ Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarının Orconikidze radiotexnika məktəbində daxil olmuşdur. Rail Rzayev 1966-cı ildə həmin məktəbi bitirərək, Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarının Bakı Hərbi Dairəsinə göndərilmişdir. O, burada baş texnik, daha sonralar isə hərbi hissədə batareya komandirinin müavini və divizion komandirinin silahlanma üzrə müavini vəzifələrində çalışmışdır.
1975-ci ildə Rail Rzayev SSRİ-nin Marşal Georgi Jukov adına Hava Hücumundan Müdafiə Hərbi Akademiyasına daxil olmuşdur. Akademiyanı bitirdikdən sonra "N" hərbi hissəsində divizion komandiri vəzifəsində xidmət göstərməyə başlamışdır. O, 1980–1992-ci illərdə müxtəlif hərbi hissələrdə hərbi hissə komandirinin müavini, hərbi hissə komandiri vəzifələrini tutmuşdur. Keçmiş sovet silahlı qüvvələrində ştatların ixtisarına görə o, ordu sıralarından ehtiyata buraxılmışdır.
AR-nın Silahlı Qüvvələrində xidməti
1992-ci ildən etibarən Rail Rzayev Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrində fəaliyyət göstərməyə başlamışdır. O, Müdafiə Nazirliyi Hərbi Hava Qüvvələrinin və Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarının komandanı – idarə rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Rail Rzayev Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə 1993-cü ildə Azərbaycan Respublikası müdafiə nazirinin müavini — Hərbi Hava Qüvvələrinin və Hava Hücumundan Müdafiə Qoşunlarının komandanı vəzifəsinə təyin edilmiş və ömrünün sonunadək bu vəzifədə çalışmışdır.
Rail Rzayev 1994-cü ildə general-mayor, 2002-ci ildə isə general-leytenant hərbi rütbələrini almışdır.
Rail Rzayev bir sıra orden və medallara layiq görülmüş, o cümlədən Azərbaycanın müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında xüsusi xidmətlərinə görə "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir. 2004-cü ildə prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə ona general-leytenant hərbi rütbəsi verilib.
Ölümü
Rail Rzayev 2009-cu il fevral ayının 11-də naməlum qatil tərəfindən öldürülmüşdür.
Hadisə baş verəndən bir müddət sonra baş prokuror Zakir Qaralov jurnalistlərə açıqlamasında Rail Rzayevin qətlindən dərhal sonra onun iş otağına qanunsuz müdaxilə olunduğunu və oradan bəzi maddi əşyaların oğurlandığını bildirib. Generalın köməkçisi Aydın Rəfiyev başda olmaqla daha bir neçə şəxsin bu qanunsuz əməllərin gizlədilməsində iştirak etdiyini vurğulayan Z. Qaralov onların bu əməllərinə görə həbs olunduqlarını qeyd edib. Baş prokuror həmçinin saxlanılan şəxslərin generalın qətlində bilavasitə iştirakının olub-olmamasının da araşdırıldığını qeyd edib.
2010-cu ilin noyabrında Ağır Cinayətlərə Dair İşlər üzrə Hərbi Məhkəmənin qərarı ilə Aydın Rəfiyev 9, onun oğlu Anar Rəfiyev 7 il 6 ay, generalın yavəri Anar Həşimov isə 7 il müddətinə azadlıqdan məhrum ediliblər.
NGC 197
NGC 197 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Sauli Niinistö
Sauli Niinistö — Finlandiya Respublikasının Prezidenti.
Həyatı
Sauli Niinistö parlamentin spikeri, ədliyyə naziri, maliyyə naziri kimi vəzifələrdə çalışmışdır. O, Koalisiya partiyasının üzvüdür.
2012-ci ildə Sauli Niinistö Finlandiyada keçirilmiş prezident seçkilərinin ikinci turunda qalib gəlib. Seçicilərin 62,6%-i Niinistöyə səs verib. Onun rəqibi, “Yaşıllar ittifaqı”nın sədri Pekka Haavisto 37,4% səs toplayıb.
Beşbarmaq səddi
thumb|left|Beşbarmaq Georq Qoqenfin rəsm əsərində ([[1850)]] Beşbarmaq səddi — Xəzərsahili keçidini bağlayan üçüncü sədd.
Gilgilçaydan cənubda Qafqaz silsiləsindən ayrılmış Beşbarmaq dağının sərt enişli ətəyindən başlayıb dəniz sahili qumsallığınacan uzanırdı. Beləliklə, qərbdən Beşbarmaq dağı şərqdən gil davarla qapanmış uzunsov sədd dar sahil keçidini bütünlüklə kəsmişdi. Beşbarmaq, Gilgilçay səddi və Dərbənd - Azərbaycanın şimal-şərq sərhədlərində ilkin orta əsrlərdə çəkilmiş bu üç sədd dövrün istehkam tikintisinin yüksək inkişaf səviyyəsi ilə yanaşı, siyasi-hərbi durumunu da əks etdirir. Fərziyyəyə görə, onlar III-VII əsrlərdə (əvvəl Beşbarmaq, sonra Gilgilçay, axırda isə Dərbənd müdafiə səddi) çəkilmişdi. İnşa texnikasına görə Beşbarmaq və Gilgilçay səddləri Dərbənd səddinə nisbətən saya və qədimdir.
Tectona
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Prunus glandulosa
(Prunus glandulosa) — fəsiləsinin  yarımfəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fələstin milli futbol komandası
Fələstin milli futbol komandası
1998-ci ildən yaradılan Fələstin milli komandasını ilk dəfə argentinalı Rikardo Karuqati çalışdırıb. Əvvəllər Səudiyyə Ərəbistanı, Mərakeş, Misir, İran, Lixtenşteyn, Vyetnam və Küveyt yığmalarını çalışdıran avstriyalı Alfred Ridl də Fələstin millisində çalışmaq imkanı əldə edib. Fələstin Futbol Federasiyası (FFF) 1998-ci ildən FİFA-nın üzvüdür. Bu ölkənin əsas komandası ilk oyununu İordaniya millisinə qarşı keçirib və həmin görüş 1:1 hesabı ilə başa çatıb. Fələstin milli komandası ilk dəfə Asiya qitəsinin 2006-cı ildə təşkil olunan dünya çempionatının seçmə mərhələsində iştirak edib. Bölgədə müharibə səngimədiyindən, komanda hazırlıqlarını Misirdə, oyunlarını isə Qətərdə keçirirdi.
Fələstin milli komandasının yaranması isə yerli iş adamlarının köməkliyi ilə olub. Bununla bağlı yığmanın sabiq çalışdırıcısı Ridl deyir: "Təxminən 10 nəfərə yaxın iş adamı Fələstin yığmasının maliyyə xərclərini öz üzərlərinə götürdü. Mənə də sərfəli təklif irəli sürdülər. Tərəddüd etmədən qəbul etdim. Biz də dünyada bir neçə qəzetə elan verərək Fələstin əsilli futbolçuları üzə çıxarmağa çalışdıq. Çilinin "Palastin"a klubunun fələstinli futbolçuları oynamağa razı oldular. Fələstindən də bəzi oyunçuları seçdik. Məşqlərimizi Fələstində keçə bilməməyimiz isə ölkədə davam edən müharibə ilə bağlı idi. Məhz buna görə hazırlığımızı Misirdə keçirdik". Maraqlıdır ki, Ridl kimi, Fələstin millisinin baş məşqçisi işləmiş digər çalışdırıcıların da ən böyük arzuları İsrail yığmasıyla yoldaşlıq görüşü keçirmək olub.
Hazırda Fələstin yığmasına 52 yaşlı Əlcəzayir əsilli Fransa vətəndaşı Musa Bazaz başçılıq edir.
Penstemon thurberi
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cheirolophus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Banksiya cinsinə aid növlər
Banksiya cinsinə aid növlər
Chersodoma
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Prunus gracilis
(Prunus gracilis) — fəsiləsinin  yarımfəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Venera Abbasova
Abbasova Venera Vaqif qızı (1 sentyabr 1978, Sumqayıt, Azərbaycan SSR) — Azərbaycan aktrisası.
Həyatı
Venera Abbasova 1978-ci il sentyabr ayının 1-də Sumqayıt şəhərində doğulub. 2004-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Estrada aktyorluğu fakültəsini bitirib. 2000-ci ildən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında aktrisa kimi çalışıb. Bir müddət Səməd Vurğun adına Rus Dram Teatrında çalışdıqdan sonra yenidən 2014-cü ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrında fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Penstemon tracyi
(Penstemon tracyi) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kərki nekropolu
Kərki nekropolu — Sədərək rayonunun ərazisində, tunc dövrünə aid arxeoloji abidə.
Tarixi-coğrafi mövqeyi
Nekropol Kərki kəndindən qərbdə yerləşir. Sahəsi 2 hektara yaxındır. Qəbirlər daş qutu tipli olub kənarları iri sal daşlardan qurulmuş, üzəri iri sal daşlarla örtülmüşdür. Bəzi qəbirlərin ətrafında kromlexlərə təsadüf olunur. Daş qutuların bəzisi aşınma nəticəsində üzə çıxmış və dağıntıya məruz qalmışdır.
Banksia acanthopoda
(Banksia acanthopoda) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kərki nekropolu
Tədqiqi və aşkarlanmış maddi mədəniyyət nümunələri
1979-cu ildə nekropolun ərazisində təsərrüfat işləri görülərkən təsadüfən bir neçə qəbir dağıdılmışdır. Dağıdılmış qəbirlərin materiallarının bir qismi Naxçıvan MR Dövlət Tarix Muzeyinə verilmişdir. Tapıntılar əsasən monoxrom boyalı küpə və kasalardan ibarətdir. Onların üzəri qırmızı anqobla örtülərək yaxşı cilalanmış, qırmızı anqob üzərindən qara rənglə çəkilmiş xətlə naxışlanmışdır. Naxışlar şaquli çəkilmiş paralel dalğalı xətlərlə doldurulmuş üçbucaqlardan ibarətdir. Küpələrin birinin üzərində üçbucaqların arasında konsentrik dairələr çəkilmişdir.
Bney Saxnin FK
1991-ci ildə qurulan “Bney Saxnin” ərəblərin qurduğu və yaşatdığı klub kimi tanınır. Yaxın Şərqdə, demək olar ki, hamının dəstəklədiyi bu komanda daha çox Qətər hökumətindən yardım alıb. Belə ki, stadionun yenidən qurulması üçün Qətər hökuməti öz dəstəyini əsirgəməyib. Klub rəhbərliyi də bunu unutmayaraq, stadionun adını Qətərin paytaxtının şərəfinə “Doha” qoyub. Komandada həm ərəb, həm də yəhudi əsilli futbolçular forma geyinir. “Bney Saxnin”in kapitanı Abbas Suan müsəlman olmasına baxmayaraq, 12 dəfə İsrail millisinin formasını geyinib. Xatırladaq ki, Abbas Suan dünya çempionatının seçmə mərhələsi çərçivəsində İrlandiya ilə oyunda son dəqiqələrdə qola imza ataraq İsrail millisinə vacib qələbə qazandırmışdı.
Kərki nekropolu
Tədqiqi və aşkarlanmış maddi mədəniyyət nümunələri
Bu tip boyalı qablar Naxçıvan MR abidələri üçün xarakterik olub Çalxanqala, Nəhəcir, Yaycı, II Kültəpə və b. abidələrdən məlumdur.
Bney Saxnin FK
Bu komandanın ev oyunlarını keçirdiyi gün stadionda əsasən ərəb mahnıları səsləndirilir.
Kərki nekropolu
Dövrləşdirilməsi
Aşkar olunmuş materiallara əsasən Kərki nekropolunu e.ə. III minilliyin sonu, II minilliyin əvvəllərinə aid etmək olar.
Mustafa Balel
Mustafa Balel — Türkiyə yazıçısı, tərcüməçi.
Həyatı
Mustafa Balel 1945-ci ildə Türkiyənin Sivas şəhərində anadan olub. Ankara Qazi Ali Təhsil İnstitutunun Fransız dili şöbəsində təhsil aldıqdan sonra (1968), Türkiyənin Ardahan şəhərində fransız dili müəllimi kimi çalışıb. Sonradan məqsədli təqaüd qazanaraq Fransanın Poitiers Universitetində "müqayisəli dünya ədəbiyyatı" üzrə təhsil alıb. İstanbul Atatürk Ali Təhsil İnstitutunda XX əsr fransız ədəbiyyatı və tərcüməçiliyi (1978-1980), İstanbul Bağçalıevlər Liseyində fransız dili və ədəbiyyatı (1980-1997), Adnan Menderes Anadolu Liseyində ədəbiyyat (1997-2000) dərsləri deyib.
Meydan Larousse, Görsel Büyük Genel Kültür Ansiklopedisi, Gelişim Büyük Larousse, Memo Larousse, Axis 2000 və s. ensiklopediyaların tərtib olunmasında iştirak edib.
Bala Bəhmənli
Bala Bəhmənli — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Mustafa Balel
Həyatı
1975-ci ilin aprelindən 1976-cı ilin mayına qədər "Öykü jurnalı"nı nəşr etdirib (jurnalın 7 sayı işıq üzü görüb). Əsərləri Fransız, Portuqal, İngilis, Bulgarca, Rumın, Farscaya çevrilib.