cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ağalar bəy Əliverdibəyov
Həyatı
Ağalar bəy Ələkbər oğlu 1880-ci ildə Şuşa qəzasının Pərioğlular kəndində anadan olmuşdu. Uşaqlığı Şuşa şəhərində keçmişdi. O, Ağdamın dövlətli mülkədarı, Xan qızı Xurşudbanu Natəvanın süd qardaşı Kərbəlayi Ələkbər bəy Əliverdi bəy oğlu ilə Telli xanım Mir Abdulla bəy qızı Vəzirovanln altı övladından biri idi. Kərbəlayi Ələkbər bəyin birinci nikahından daha üç övladı olmuşdu. Onlardan biri də dahi Üzeyir Hacıbəyovun anası Şirin xanım idi. Şirin xanımla Ağalar bəy Nətavanın başçılıq etdiyi "Məclisi-üns"ün yığıncaqlarında fəal iştirak edirdilər. Ağalar bəyin babası Əliverdi bəy Hüseyn bəy oğlu Mehdiqulu xanın Ağdam üzrə darğası olmuşdu. Ağalarbəy Əliverdibəyov mükəmməl Avropa təhsili almış mütərəqqi ziyalılarımızdan biri olub. O, 1901-ci ildə Peterburq Texnoloji İnstitutunu, sonra isə Varşava İnşaat İnstitutunu bitirmişdi. Gənc mütəxxəssis 1913-cü ildə vətənə qayıtmış, Bakı şose yolları idarəsində mühəndis vəzifəsində işləmişdi. O, həmçinin gözəl muğam bilicisi kimi A. Zeynallı adına Bakı Musiqi Texnikumunun xanəndəlik sinfində dərs demişdi.
Ağalar bəy Məhbubə xanım Abbas bəy qızı Uğurlubəyova ilə həyat qurmuşdu. Nazim bəy, Rasim bəy, Kazım bəy adlı oğulları, Nüşabə xanım adlı qızı vardı.
thumb|Ağalar bəy Əliverdibəyov (solda) və [[Səlim bəy Behbudov (sağda), 1910-cu il]]
Fəaliyyəti
Ağalar bəy Əliverdibəyov ixtisasca inşaat mühəndisi olsa da, Şuşanın mədəni mühiti onun bir musiqişünas kimi yetişməsində həqiqətən konservatoriya rolunu oynamışdı. Bu aydın zəkalı maarif xadiminin musiqi görüşlərində Orta çağ nəzəriyyəçilərinin müəyyən təsiri özünü göstərsə də, o özünün yüksək bilik səviyyəsi və cari musiqi həyatına sıx bağlılığı sayəsində Azərbaycanda müasir musiqişünaslıq təfəkkürünün formalaşmasına öz töhfəsini vermişdi.
Gənc yaşlarından A. Əliverdibəyov müxtəlif xalqların musiqi tarixinə böyük maraq göstərmiş, bu mövzuya aid ədəbiyyatı diqqətlə mütaliə etmiş, Qarabağın və ümumiyyətlə, Azərbaycanın musiqi həyatı sahəsində qiymətli müşahidələr aparmış, öz fikir və mülahizələrini daima qələmə almağa səy göstərmişdir. A. Əliverdibəyov müxtəlif dünya xalqlarının mədəniyyətini əhatə edən "Musiqi tarixi" adlı dolğun məzmunlu kitab yazmışdır. Həmin kitab, eləcə də xalq mahnı və təsniflərinin toplanılmasına böyük qayğı göstərməsi bu gözəl ziyalının musiqişünaslıq fəaliyyəti barədə danışmağa əsas verir.
Ağalar bəy muğamın sirlərini məşhur xanəndə Hacı Hüsünün ustadı sayılan, dayısı  Mir Baba Mir Abdulla oğlu Vəzirovdan öyrənmişdi. Onun musiqiçi kimi yetişməsində xanəndələrdən Şükür Aruşanzadə və Muxtar bəy Bədəlbəyli ilə ünsiyyəti və tarzən Cavad bəy Xazalanski ilə birgə çıxışları da böyük rol oynamışdı. Öz növbəsində Ağalar bəy Üzeyir Hacıbəyovun ilk müəllimi olmuş, dahi bəstəkarın qəlbində xalq musiqisinə və muğam sənətinə qarşı böyük məhəbbət hissi oyatmışdı.
Ağalar bəy Əliverdibəyovun zəngin dünyagörüşü, geniş bilik dairəsi və eləcə də Şuşa mühitində qazandığı musiqi səriştəsinə müvafiq olaraq musiqişünaslıq maraqları da çox rəngarəng olmuşdur. Müxtəlif xalqların musiqi tarixinə yaxşı bələd olması, musiqinin təbiəti, yaranışı, təsir xüsusiyyətləri (bədii, psixoloji, müalicəvi və b.) kimi böyük problemlərin qaldırılması, milli musiqi mədəniyyəti ilə yaxından maraqlanması və bir sıra fikirləri A. Əliverdibəyovun geniş əhatəli musiqişünaslıq görüşlərini əks etdirir.
A. Əliverdibəyov Şuşanın yüksək bədii atmosferini geniş tarixi-ictimai və mədəni şərait fonunda parlaq şəkildə əks etdirmişdir. Şəhərin təhsil müəssisələri (o cümlədən məşhur musiqi məktəbləri), şeir və musiqi məclisləri ("Məclisi-üns", "Məclisi-fəramuşan"), bütövlükdə sənayei-nəfisənin inkişafı Şuşa musiqi mədəniyyətinin çiçəklənməsinə səbəb olmuşdur. Bir çox xanəndələr, tar və kamança ustaları, aşıqlar, habelə qaval və qarmon ifaçıları haqqında verilmiş dəyərli bilgilər, toy-düyünlərin və rəngarəng folklor mühitinin şərhi bu füsunkar diyarın zəngin musiqi həyatının açıb göstərir.
Ağalar bəy Əliverdibəyov Qarabağın musiqi salnaməsini yazmaqla yanaşı, başqa muğam məktəblərinin (Şirvan, Bakı) nümayəndələrini də qeyd edir, bundan başqa Irəvan, Lənkəran, Nuxa və Salyanın muğam ifaçıları haqqında dəyərli faktlar göstərir.
O, həmin musiqi janrlardan başqa, "Şəbeh" tamaşalarında istifadə olunan dini musiqini, idman yarışlarını müşayiət edən cəngi havalarını və yaslarda ağıların oxunmasını da qeyd etməyi unutmur. "Musiqi tarixi" əsərinə görə demək olur ki, ağılar xidməti məqsədlərdən başqa həmçinin estetik funksiya da daşıyırdı: "nəzm və əşarın o dərəcədə xalq kütləsinə nüfuzu olubdur ki, hətta yas mərasimi şairanə, müəyyən bir rəng-rövnəq qazanmışdı."
A. Əliverdibəyov sadəcə olaraq zəngin bir informant deyil, doğma musiqi folklorunun qayğıkeş toplayıcısı hesab edilməlidir. Həmin musiqi nümunələri hər hansı bir zümrəyə mənsub olmadığına görə, onlara bu və ya başqa xanəndənin, yaxud el nəğməkarının repertuarı kimi baxmaq olmaz. Toplama işi isə müxtəlif üsullarla həyata keçirilə bilər – xalq mahnılarını kimi texniki vasitələrlə, kimi də müəyyən yazı işarələrinin köməyi ilə toplaya bilər. Ağalar Əliverdibəyov isə el havalarını əvvəlcə özünün qeyri-adi musiqi hafizəsinə köçürmüş, sonra da onların nota yazılmasında bəstəkar S. Rüstəmova böyük yardım göstərmişdir.
Əliverdibəyovun oxuduğu mahnılar arasında bir çox məşhur nümunələri göstərmək olar: "Söhbət saz ilə", "Yaxan düymələ", "Çalpapaq", "Kəklik", "Nəzr eyləmişəm", "Üçtelli durna", "Xumar oldum", "Neylərsən", "Dedim bir busə ver" və s. Həmin məcmuədə müasir dinləyicilərə az tanış olan mahnılar da vardır: "Gəl, gəl ay ellər gözəli", "Altımda madyan", "Ay loylu", "Can qurban eylər", "Tirmə şalım", "Qızım", "Pinəçi mənəm" və b. Eyni zamanda A. Əliverdibəyovun səsindən nota yazılan bəzi nümunələr hələ indiyə qədər işıq üzü görməmişdir. Onların nəşri və araşdırılması da milli musiqişünaslığımızın mühüm vəzifələrindəndir.
"Qafqazın konservatoriyası" sayılan gözəl Şuşanın yetirdiyi mütərəqqi Azərbaycan ziyalısı Ağalar bəy Əliverdibəyov həm musiqi tarixçisi, həm də doğma musiqi folklorunun toplayıcısı və bilicisi kimi maraqlı musiqinünaslıq fəaliyyəti göstərmişdir. Onun qələmindən çıxmış sanballı "Musiqi tarixi" və səsindən nota köçürülmüş xalq mahnıları tədqiq olunduqca bu görkəmli şəxsiyyətin bir musiqişünas kimi parlaq siması daha aydın görünəcək və onun milli musiqi elminin inkişafında oynadığı rolu daha yaxşı dərk olunacaqdır.
Fərid Məhəmmədşin
Həyatı
Fərid Xeyrulla oğlu Məhəmmədşin 22 may 1947-ci ildə Tatarıstanın Əlmət şəhərində anadan olub.
Əmək fəaliyyətinə 1963-cü ildə Əlmətdə benzin istehsal edən zavodda trestində avtonəqliyyat bürosunun sürücüsü kimi başlayıb.
1966—1968-ci illərdə Sovet ordusunda xidmət edib.
1968—1970 illərdə — "Almetyevneft" neft mədənləri idarəsində çilingər işləyib.
1972-ci ildə — Əlmət qaz sənayesi texnikumunu bitirib.
Tatarıstan MSSR-də partiya fəaliyyəti
1970—1978 illərdə — komsomol və partiya işlərində çalışıb.
1979-cu ildə Ufa Dövlət Neft Texniki Universitetini bitirib.
1986-cı ildə - Saratov ali partiya məktəbini bitirib.
1989—1990 illərdə — Tatarıstan MSSR-in ticarət naziri olub.
1990-cı ildə Almatyev Sov.İKP şəhər komitəsinin birinci katibi işləyib.
Tatarıstan hökumətində
1995—1998 illərdə — Tatarıstan Respublikasının baş naziri olub.
1998-ci ildən — Tatarıstan Respublikası Dövlət Şurasının sədridir.
1999-cu ildən — Tatarıstan Respublikası Təhlükəsizlik Şurasının sədr müavinidir.
Ailəsi
Evlidir. Yetkin oğlu və qızı var. Dörd nəvəsi var. Qızı Liliya həkim işləyir, oğlu Dəmir Kazan şəhərindəki "Tatneft" şirkətinin baş direktor müavinidir.
Polis Əhvalatı (film seriyası)
Polis əhvalatı altı rəsmi Honkonq cinayət hadisələri filmindən ibarətdir, rejissor Ceki Çan, Stenli Tonq, Benni Çan və Dinq Şen tərəfindən çəkilmiş və Reymond Çou, Leonard Ho, Ceki Çan, Barbi Tunq, Villiye Çan, Solon So və Yanq Du tərəfindən prodürserlik edilmişdir. İlk film Polis əhvalatı 14 Dekabr 1985-ci ildə yayımlandı. Filmin müvəffəqiyyəti beş seriala, rəsmi spin-offa (Super polis 2) və qeyri-rəsmi spin-offa (Detektiv) səbəb oldu.
Çan, Amerika film bazarına girməsi üçün nəzərdə tutulan Himəyadarda rejissor Ceyms Qlikenhausla işləməkdə məyus bir təcrübədən sonra filmə başladı. İlk Polis əhvalatı filmi pərəstişkarları tərəfindən Çanın ən yaxşı filmlərindən biri hesab olunur. Asiyada böyük bir vuruş idi. Tərcümeyi-halına görə, mən Ceki Çanam, Çan filmi hərəkət və tryuk baxımından ən yaxşı hesab edir. Time Out-in kino tənqidçiləri, rejissorları, aktyorları və boyuk aktyorlar arasında keçirdiyi sorğuda ilk üç Polis Hekayəsi filmi səsləndirildi, Polis əhvalatı 4-cü, Polis əhvalatı 2 61-ci, və Super polis 75-ci sırada yer aldı.
Tikmə
Tikmə — müxtəlif növ sap, parça, muncuq, pilək və s. bədii materiallardan istifadə edilməklə tikiş tikmək üsulu ilə toxuma.
Tarixçə
Qədim ənənələrə malik olan Azərbaycan tikmə sənətinin təsvir vasitəsi olduqca zəngin və rəngarəngdir. Buraya müxtəlif növ sap, parça, muncuq, pilək və s. bədii materiallar daxildir. Tikmə sənətində ən çox rəngli ipək saplar işlədilir. Lakin keçmişdə bu məqsədlə qızıl və gümüşdən kəsilmiş incə tellərdən, ağac qabığı və fil sümüyündən hazırlanmış lövhəciklərdən, metal piləklərdən hətta qiymətli daşqaşdan da geniş istifadə edilmişdir.
Azərbaycan tikmələri barədə məlumata IX–XI əsr ərəb müəlliflərinin və klassik şairlərin (Nizami, Füzuli) əsərlərində rast gəlirik.
Orta əsr bədii tikmə sənətinin istehsal mərkəzləri arasında Təbriz, Ərdəbil, Gəncə, Şamaxı və s. şəhərlər mühüm yer tuturdu. Təbrizdə XVI əsrdə Səfəvi şahlarının xüsusi karxanaları var idi. 1530-cu ildə I Şah Təhmasibin kənizlərindən 20 nəfərinə Təbrizdəki xüsusi toxuculuq karxanasında güləbətin tikmə öyrədilmişdi.
XVIII–XIX əsrlərdə tikmə sənəti əvvəlki mövqeyini itirir, güləbətin, pilək, zərənduz və s. tikmə növləri tədricən aradan çıxmağa başlayır. Bunun müqabilində təkəlduz tikmə ənənələri hələ də davam edirdi.
Bədii tikmə Azərbaycanda parça istehsalının tarixi çox qədimdir.16–17-ci əsrlərdə Azərbaycanda parçaların üzəri üç üsulla bəzədilərdi.
Tikmə janrları
Portret, miniatür, qrafika, mənzərə, siluet, hüsnxət, həndəsi və nəbati naxış kompozisiyaları.
Tikmə sənəti UNESCO-da
Çinin Haynan əyalətində yaşayan Li etnik qrupunun tikmə növləri 2009-cu ildə UNESCO-nun Təcili Qorumaya Ehtiyacı Olan Mədəni İrs Listəsinə, Əlcəzairin və Macarıstanın tikmə sənəti 2012-ci ildə UNESCO-nun Bəşəriyyətin Toxunulmaz Mədəni İrsi Listəsinə daxil olub.
Foli-Berjer
thumb|Foli-Berjerin əsas binası Foli-Berjer — 1890-1920-ci illər aralığında Paris şəhərinin ən məşhur gecə klublarından biri. Foli-Berjer indiki dövrdə müzikl kimi fəaliyyət göstərir. Gecə klubunun yerləşdiyi bina opera binası kimi inşa edilmiş və 1869-cu ilin 2 may tarixində istifadəyə verilmişdir. İlk öncə klubun adı Foli-Trevis olmuş, 13 oktyabr 1872-ci ildə isə  şəklində dəyişdirilmişdir. Eduard Mane tərəfindən 1882-ci ildə çəkilmiş Foli-Berjerdə bar tablosunda Foli-Berjer barı təsvir olunmuşdur.
Eupatorium adspersum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mənzər İsmayılova
Mənzər İsmayılova — azərbaycanlı ilk qadın keşiş.
Həyatı
İsmayılova Rusiyanın lüteran icmalarında təcrübə qazanıb Azərbaycandakı yevangelik lüteran icmasında işləmək hüququna malik ilk din xadimidir.
İnnab
İnnab Azərbaycanın subtropik rayonlarında – Samur-Dəvəçi ovalığında, Abşeronda, Kür-Araz çayları ətrafındakı rayonlarda qədimdən becərilir. Hazırda innabın Abşeronda "Azərbaycan", "Abşeron", "Şirvan" və "Tacikistan" sortları vardır. Bundan başqa Respublikamızın bir neçə rayonlarında innaba həyətyanı sahələrdə tək-tək olsa da rast gəlinir.
İnnab çox faydalı, uzun ömürlü və bəhrəli bitkidir. Onun gövdəsinin aşağıya doğru meyl etmiş budaqları üzərində sıx sürətdə yerləşmiş yarpaqları vardır ki, bu yarpaqlar ağaca xüsusi gözəllik verir. İnnabın yaşıltəhər sarı rəngli gözəl çiçəkləri də vardır. Bunlar ulduzvarı şəkildə yerləşmişdir. İnnabın nəzəri cəlb edən sarı-qırmızı rəngli, şirin dadlı, xoş ətirli meyvələri olur. Meyvələrinin çox mühüm müalicəvi əhəmiyyəti vardır. İnnab iyun ayının əvvəlində çiçək açır, meyvələri oktyabırda yetişir.
İnnabda aşağıda qeyd olunan bir sıra müalicəvi əhəmiyyətli maddələr vardır: karotin, C vitamini (400 mq %), şəkər (60 %-ə qədər), üzvi turşular (1,6 %) və pektin maddələri və s. Bundan başqa meyvələrdə yod birləşmələri də müəyyən edilmişdir. Buna görə də meyvələrini təbabətdə uremiya və ur xəstəliklərinin müalicəsi üçün işlədirlər. İnnabın yarpaqları da faydalıdır. Tədqiqatlar nəticəsində müəyyən edilmişdir ki, yarpaqlarında 1,7 keyidici (anesteziedici) maddələr vardır. Ona görə də yarpaqlarını qurudub çay kimi dəmləyərək ağciyər xəstəliyinə tutulanlara sakitləşdirici və iltihabı aradan qaldırıcı dərman kimi işlədirlər. Köklərindən spirtli cövhər (ekstrakt) şəklində fiziki və zehni yorğunluqlarda, eləcə də ağır xəstəlik keçirən zəifləmiş adamlara qüvvətverici kimi istifadə edilir.
İnnab çox faydalı bitkidir, onun respublikamızda geniş miqyasda becərilməsi zəruridir.
Xalq təbabətində istifadəsi
Xalq təbabətində innab mürəbbəsi quru öskürəyə qarşı sinəyumşaldıcı vasitə kimi işlədilir. Qurudulmuş innabın yarpaqlarından çay dəmlənib, sidik kisəsinin iltihabında sidikqovucu dərman kimi qəbul edilir. İnnabın meyvələri qan təzyiqini aşağı salmaq üçün istifadə edilir.
Onu nəzərə almaq lazımdır ki, innab gеc və çətin həzm olunur. Roma həkimi Qalеn (130-200 illər) onun haqqında belə yazır: "Mən innabda sağlamlığı qorumaq və ya xəstəliyin qabığını almaq gücünün hеç izini də görmədim, lakin onun pis həzm olunması və insana az qida vеrməsi haqqında məlumatım vardır".
Əslində, innabın bir sıra xеyirli cəhətləri də vardır. Qalеndən fərqli olaraq Məhəmməd Mömin (? – 1697) innabın mahiyyətini daha obyеktiv qiymətləndirirdi: "Innab mеyvəsi boğaz və ağ ciyərə xеyirlidir, qanı təmizləyir və onun əmələ gəlməsinə səbəb olur. Sidikqovucu vasitə alaraq böyrəklərə xеyirlidir. Bu qida böyrək xəstəliklərində xеyirlidir. Ancaq innab tеz həzm olunmur. Əgər o çox yеyilsə köp vеrər. Yaxşı həzm olunması üçün, onu yеməkdən əvvəl gülabda islatmaq lazımdır. Mütəmadi olaraq həddindən çox yеyilərsə, bu zaman kişilərdə cinsi qabiliyyəti zəiflədər. Əgər innabı iskəncəbində (sirkə ilə balın qaynanmış qarışığı) və ya kasnı cövhərində qaynadılıb içsələr, o, ödü qovur və qan təzyiqini aşağı salır.
Növləri
[[SS 2 (*
Çerokilər
Çerokilər  — Hindularin Şimali Amerikada yaşayan bir qrupu, irokezlər qrupundan olan bu hindi xalqı ABŞ-də ən böyük hindi xalqıdır.
Tarixi
ABŞ-nin Tsintsinnati universitetindən olan professor Kennet Tankersli Kentukki ştatının cənub-şərqində yerləşən mağaradan ilk qələm təcrübəsinin orijinal nümunələrini aşkarlayıb: kimsə mağaranın divarlarında qədim hindu çerokilərin əlifbasını qələmə alıb; bu ya əlifbanın əsasını qoyanın özü, ya da onun ilk şagirdlərindən biri olub. Olduqca zəkalı bir insan olan, əlifbanın yaradıcısı Sekvoyya öz xalqı üçün olduqca çox işlər görüb, lakin nə tarix, nə də insanlar onun irsini əldə saxlaya bilib və insanlar indi onun haqqında çox az şeylər bilir.
Sekvoyyanın uşaqlığı haqqında çox az bilgi var. Ehtimal olunur ki, o, 1760-cı ildə dünyaya gəlib, anası hindu, atası isə ağ olub. Uşaqlıqdan axsaq olan Sekvoyya bununla belə ordudan da qalmayıb. Sekvoyya ağ insanlarla çoxlu ünsiyyətdə olmuş, onlardan bir çox peşələri mənimsəmiş, dəmirçilik və gümüş məmulatlar hazırlamaq üzrə peşəkara çevrilmişdir.
XIX əsrin əvvəllərindən çeroki, müstəmləkəçilərə ən yaxşı uyğunlaşmış tayfalardan birinə çevrilmişdi. Onların bir çoxu ovçuluqdan əl çəkir və sənətkarlıq və kənd təsərrüfatı ilə məşğul olmağa başlayırdılar ki, bu da elə Tomas Cefferson kimi idealistlərin əsl istədiyi idi. 1820-ci illərdə Corciyada artıq təkcə öz sahələri deyil, hətta qulları da olan bir çox çeroki ailələri yaşayırdı.
Qayıdaq ağların yazı mədəniyyətindən güclü təsirlənən Sekvoyyaya. O, qəzet və məktubları “danışan kağızlar” adlandırırdı və 1809-cu ildə Sekvoyya öz dostlarına söz verir ki, öz tayfasından olanlar üçün də belə bir “danışan kağızlar” yaradacaq. Onun heç bir savadı yox idi, dil quruluşundan anlayışsız idi, lakin elə bir uğurlu əlifba yaradır ki, indiyə qədər də çerokilər bu əlifbadan istifadə edir.
Sekvoyya iki istiqamətdə çalışırdı. Birincisi o, diqqətlə evində olanlar və qonşularına qulaq asır, uyğun olaraq təkrarlanan ən kiçik vahidləri – hecaları seçirdi. İkincisi isə, heç bir sözünü başa düşmədiyi və heç bir hərifini oxuya bilmədiyi qədim ingilis kitabına baxaraq gələcək yazının formasını düşünürdü. Təqribən on il ərzində fenomenal şəxsiyyət əsası – altı sait, qalanları isə hecalar olan 85 simvolluq əlifba üzərində işlərini yekunlaşdırır. İşarələrin bir neçəsi latın əlifbasındakı hərflərə oxşasa da, əksər simvollar heç nəyə bənzəmir.
Sekvoyya öz qızı Ayokaya da yazmağı öyrədir və bu zaman iş az qala fəlakətlə qurtarmış olur. Belə ki, onun qonşuları qərara gəlirlər ki, ata və qızının qəlbinə cin oturub. Xoşbəxtlikdən onlar ata və qızını cəzalandırmaqdan öncə onları sınaqdan keçirmək qərarına gəlirlər. Hindular Sekvoyyadan “danışan kağızlar” düzəltməyi və onun içərisində yazılanları bərkdən oxumağı xahiş edirlər. Bundan sonra çerokilər həmin yazını onun qızına aparır və bir-birini görməyən ata və qız eyni tərkibli cümlələri səsləndirmiş olurlar. Sınağın nəticəsi hinduları heyrətə gəitirir. Yeni yazı Sekvoyyanın qonşuları tərəfindən mənimsənilir və heç müəllimə də ehtiyac yaranmır: ilk şagirdlər öz ailəsini və qonşularını da yeni əlifba ilə tanış edir.
Yerli dil fərqliliklərinə baxmayaraq, yeni əlifba praktik olaraq hər yerdə uğur qazanmış olur. Bir neçə il ərzində ağ missionerlər bu əlifbaya şübhə ilə yanaşsalar da, artıq 1826-cı ildə Sekvoyyanın yaratdığı əlifba ilə İncili yazmağa cəhd edilir. Qərb və şərq çerokiləri uzun illər öz aralarında yazışmalar aparır və qanunlar dərc etdirirdilər. Tezliklə, onların özlərinin “Cherokee Phoenix” adlı qəzeti dərc edilməyə başlayır və həmin qəzet bu günə qədər də iki dildə - ingilis və çeroki dillərində çap edilir.
Bu tarixin sonu 1830-cu ildə çerokilər və daha dörd tayfanın məcburən Missisipi və Hindu ərazisinə yerləşdirilməsindən sonra yekunlaşır. Onlar öz yollarını Göz yaş yolu adlandıraraq ağır itkilərlə həmin əraziyə gəlib çatırlar. Sekvoyya tam aydınlaşmayan şəraitdə 1843-cü ildə təqribən 80 yaşında vəfat edir.
Sekvoyyanın özünün kağızları olduqca az miqdarda, demək olar ki, yox səviyyəsində qorunub saxlanıb. Sekvoyyanın vəfatından sonra onun həyat yoldaşı kağızlarda əcaib varlıqların olmasından ehtiyatlanaraq onun irsini demək olar ki, tamamilə yandırır. Sekvoyya belə orijinal işarələri necə hazırlayıb? Nəyi rəhbər tutub? Kennet Tankerslinin Kentukkidəki tapıntısı araşdrımaçılar üçün çox gizlinləri aşkar edə bilər. Mağarada əlifba işarələrinin yanında ənənəvi çeroki petroqlifləri də aşkarlanıb. Ola bilsin ki, Sekvoyya həmin petroqliflərdən xalqı üçün yazı yaratmaqda istifadə edib.
Cəsarət Əhmədov
Həyat
Əhmədov Cəsarət 1978-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonu, Cəhri kəndində zəhmətkeş bir ailədə anadan olub.
1995-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Mühəndisləri Universitetinə daxil olub, 2000-ci ildə həmin universitetin “Tikintinin iqtisadiyyatı” fakultəsində təhsilini başa vurub.
İdmanla 1995-ci ildən məşğul olur. İdmanın Qol güləşi növü üzrə ölkə çempionu adını qazanmış, dünya və Avropa çempionatlarının iştirakçısı olmuşdur.
2008-ci ildə Azərbaycan Armrestlinq Federasiyasının prezidenti seçilmiş, 2009-cu ildə isə, yeni yaradılmış idman klublarının əsasında Azərbaycan Qol Güləşi Federasiyasını təsis etmişdir. Həmin ildən Azərbaycan Qol Güləşi Federasiyasının  prezidentidir.
2008-ci ildən Milli Olimpiya Komitəsinin üzvüdür.
2012-ci ildə ikinci ixtisas üzrə ali təhsil almaq məqsədilə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyyəsi və İdman Akademiyasına daxil olmuş və 2016-cı ildə həmin Akademiyada təhsilini fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur.
2014-cü ilin dekabr ayında keçirilmiş “İlin yekunu” mərasimində Cəsarət Əhmədov şəxsən Ölkə Prezidenti, Milli Olimpiya Komitəsinin prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən idmanın inkişafında göstərdiyi xüsusi xidmətlərinə görə “Fəxri Fərman” ilə təltif edilib.
2016-cı il may ayının 22-də Rumıniyanın paytaxtı Buxarest şəhərində keçirilmiş Avropa Armrestlinq Federasiyasının növbəti konfransında AQGF-nın prezidenti Cəsarət Əhmədov Avropa Armrestlinq Federasiyasının vitse-prezidenti vəzifəsinə seçilmişdir.
5 mart 2018-ci il tarixdə Milli Olimpiya Komitəsində "5 mart bədən tərbiyyəsi və idman günü"nə həsr edilmiş tədbirdə Cəsarət Əhmədova əməkdar məşqçi adı təqdim olunub.
AQGF-nın əsas fəaliyyət istiqaməti Azərbaycanda qol güləşi idman növünün daha da inkişaf etdirilməsi, beynəlxalq yarışlarda ölkəmizin bu idman növündə hər zaman ləyaqətlə təmsil olunması və yetişməkdə olan gənc nəslin fiziki-mənəvi baxımdan sağlam, milli-vətənpərvər ruhda formalaşdırılmasıdır. Hal-hazırda respublikanın 21 bölgəsində AQGF-nın 35 nümayəndəliyi uğurla fəaliyyət göstərir. 2009-2019-cu illər ərzində Qol güləşi üzrə dünya və Avropa çempionatlarında idmançılarımız  72-si qızıl, 70-i gümüş və 55-i bürünc olmaqla, ümumilikdə 197 medal qazanmışlar. 2014-cü ilin 18-25 may tarixlərində Qol güləşi üzrə Avropa çempionatı ilk dəfə olaraq Bakıda keçirilmişdir. XXIV Avropa çempionatında 30 ölkənin 700-ə yaxın idmançısı iştirak etmişdi. Yığmamız ümumi komanda hesabında müxtəlif təsnifat dərəcələrində 2 gümüş, 2 bürünc kuboka sahib olmuşdu. Çempionatın son nəticələrinə görə isə Azərbaycan milli yığması, üçüncü yerə layiq görülmüşdü.
Bu gün Azərbaycan Qol Güləşi Federasiyası istər ayrı-ayrı ölkələrin federasiyaları ilə, istərsə də  Avropa və Dünya Armrestlinq federasiyaları ilə səmimi dostluq və əməkdaşlıq münasibətləri qura  bilmiş, öz nüfuzunu təsdiqləmiş və bütün bu qurumlar  tərəfindən bərabərhüquqlu tərəfdaş kimi tanınmışdır. 2022-ci ildə isə Qol güləşi üzrə növbəti dünya çempionatını Azərbaycanda keçirmək nəzərdə tutulur.
Adi dazı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki xarakteristikası
Adi dazı üfüqi istiqamətdə uzanan incə kökümsova və güclü inkişaf etmiş kök sisteminə malik, dikduran gövdəli çoxillik ot bitkisidir. Hündürlüyü 30-60 sm, bəzən də artıq olur. Gövdəsi iki qabırğalıdır. Yarpaqları saplaqsız olub, gövdə üzərində qarşı-qarşıya düzülürlər, ovalşəkilli, bir qədər uzunsov və tam kənarlıdırlar. Yarpaqlarının üzərində çoxlu vəzilər vardır. 5 kasa və 5 taç yarpaqlarından ibarət olan qızılı-sarı rəngli çiçəkləri qalxanabənzər süpürgə çiçək qrupu əmələ gətirir.
Çoxillik ot bitkisi olub, gövdəsinin hündürlüyü 30-80 sm, ikitərəfli qabağa çıxan qabırğalı, yuxarı tərəfində qarşı-qarşıya düzülmüş yarpaqları vardır. Qarşı-qarşıya düzülmüş yarpaqlarının uzunluğu 1-3 sm, eni 2-8 mmolub, çoxsaylıdır. Çoxsaylı çiçəkləri gövdənin zirvəsində süpürgəvarı və ya qalxanşəkilli çiçəkqupunda toplanmışdır. Səbətciyi 5 bölümlü, tacı 5-ləçəkli olub, uzunluğu 12-15 mm, qızılı-sarı olmaqla, kənarları qara nöqtəlidir. Meyvəsi çoxtoxumlu, 3-yuvalı qutucuqludur.
Subasar çəmənliklərdə, meşə, meşə kənarlarında və pöhrəliklərdə rast gəlinir.
Yabanı və mədəni çoxillik ot bitkisi olan adi dazıotu tam çiçəkləmə dövründə (iyul-avqust) xammal olaraq toplanılır və keyfiyyətli dərman bitki xammalı kimi istifadə edilir. Topladıqda zirvəsindən 25-30 sm aşağı kəsmək lazımdır. Xammal kölgəli yerlərdə brezent və çadır üzərində 5-7 sm qalınlığında sərilməli, yaxşı ventiliyasiyalı çardax və naveslərdə və ya 40-60оС-də quruducu şkafda qurudulmalıdır.
Yayılması
Əsasən meşə kənarlarında, kolluqlarda, əkin yerlərinin kənarlarında, becərilməyən yerlərdə bitir. Meşə yolları və sahələrin ətrafında alaq otu kimi gözə dəyir. Avrasiyada Atlantik okeanı sahillərindən Sibir, Monqolustan və Çinə qədər ərazidə geniş yayılmışdır. Şimali Afrikada, Kanar və Azor adalarında rast gəlinir. Bəzi növləri Avstraliya, Yeni Zelandiya, Yaponiya, Şimali və Cənubi Amerikaya gətirilmib yayılmışdır. Azərbaycanın bir çox rayonlarında yayılıb. Respublikamızda ehtiyatı boldur.
İstifadə olunan hissəsi
Tibbi məqsədlə adi dazı bitkisinin yerüstü hissəsindən (Herba Hyperici) istifadə edilir. Bitki xammalı intensiv çiçəkləmə dövründə yerdən 8-10 sm hündürlükdə kəsilərək yığılır. Kölgədə, yaxud quruducularda 35-40° S temperaturda qurudulur. Düzgün qurutduqda bitkinin rənki dəyişilmir və təzə bitkidə olduğu kimi xoş balzamik ətrə malik olur. Qurudulmuş xammalın öz keyfiyyətini saxlama müddəti 3 ildir.
Tərkibi
Adi dazı çoxlu bioloji aktiv maddələrə malikdir. Onun tərkibində fotoaktiv antrasen törəmələri (hiperisin—0,4%, psevdohiperisin, protopsevdohiperisin və s), flavon birləşmələri (hiperozid—0,7-1%, rutin, kversitrin, izokversitrin, mirisetin və kversetin), efir yağı — 0,1-0,25% (terpenlər, seskviterpenlər və izovalerian turşusunun mürəkkəb efirləri), aşı maddələr (10%-ə qədər), qətranlar (10%-ə qədər), saponinlər, antosian, seril spirti, alkoloidlərin izi, karotin (55 mq%), nikotin turşusu, askorbin turşusu (80-120 mq%), xolin (34 mq%), P vitamini, PP vitamini, tokoferol və s. aşkar edilmişdir.
Əsas təsiri
Regenerativ, iltihab əleyhinə, yarasağaldıcı.
Tərkibi və təsiri:
Tərkibində aşı maddələr 10-12%, qatran 10%, katexin, leykoantosianidin, karatinoidlər 55mq%, antrasen 0,4%, hiperisin, psevdohiperisin, protopsevdohiperisin), efir yağları, flavonoidlər, hiperozid (otda - 0,7%, çiçəkdə - 1,1%), rutin, kversitrin, izokversitrin, kversetin), vitaminlər (C, PP, karotin, nikotin turşusu), antosian, spirt, alkaloid, qatran və piqmentlər vardır.
Büzücü, antiseptik, iltihabsorucu və antidepressant dərmandır. Tərkibində flavonoidlər (hiperozid, rutin, kverçitrin, izokverçitrin, miriçetin) antrosen törəmələri (hiperesin, psevdohiperesin), aşı maddələri, efir yağları, karotinoidlər və askorbin turşusu vardır.
Dazıotu xammalı. Büzücü, iltihabsorucu, antiseptik dərman.
Dazıotu qarışığı. Antidiabetik qarışıq - «Arfazetin», «Mirfazin».
Sidikqovucu qarışıq - «Brusniver», «Brusniver-Т».
Ödqovucu - hepatoprotektor qarışıq - «Hepavit».
Dazıotu cövhəri. 40% etil spirtdə (1:5) nisbətində büzücü, iltihabsorucu dərmandır.
Novaimanin 1% məhlul. Antibakterial dərmandır.
Doppelgerç məhlulu. Antidepressant dərmandır.
Heqrustin kapsul. Antidepressant dərmandır.
Yarsin 300, draje (ekstrakt). Antidepressant dərmandır.
Dazıotu kompleks preparatlar. «Sibektan», «Novo-Passit», «Farinqall», «Prostanorm». Ümummöhkəmləndirici eliksir.
Bitkinin yerüstü hissəsi (gövdə, çiçək və yarpaqları). Çox istifadə edilən dərman bitkisidir. Orqanizm möhkəmləndirən, iltihab əleyhinə olub, qankəsici xüsusiyyəti vardır. Miokardit və endokarditdə stimulaedici və spazmolotik maddə kimi işlədilir. Astenik hallarda, nevroz, nevrasteniya, baş ağrısı, halsızlıq zamanı istifadə edilir. İltihabsorucu və ağrıkəsici vasitə kimi tətbiq edilir. Dazıotu mədə-bağırsaq traktı xəstəlikləri (qastrit,  mədə və onikibarmaq bağırsağın xora xəstəliyi, enterkolit, ishal, hemorroy (babasil), xoralı kolit), qaraciyər, ödyolları (xolesistit, öddaşı xəstəliyi, sarılıq, xroniki hepatit) xəstəliklərində işlədilir. Qlomerulonefrit, pielonefrit, sistit, revmatizm, lümbaqo və prostatitdə diuretik, antidipressant, iltihabsorucu dərman maddəsi kimi tətbiq edilir. Bitkinin dəmləmə və bişirməsindən bağırsaqlarda kolit, dəridə yanıq, gingivit və stomatitlərdə təyin edilir. Dazıotu ilə qarışığı qrammüsbət mikroorqanizmlərin və stafilokokkların müalicəsində antibiotiklərlə birlikdə tətbiq edilir. Bundan başqa abses, fleqmona və infiltrativ proseslər zamanı da tətbiq edilir. Son zamanlar dazıotunun antidepressant effekti meydana çıxmışdır. Bundan başqa yüksək psixoemosional həssaslığın və stressin aradan göturülməsində və fotosensiblizasiyaedici kimi xüsusiyyətləri də olduğu təsdiq edilmişdir. Bioloji aktiv maddələrlə (spirt, karotinoidlər, tokoferol) dazıotunun qarışığı iltihabsorucu effekt yaradır. Dəmləməsi keyfiyyətli spazmalotik, büzücü, dezinfeksiyaedici və iltihabsorucu dərmandır. Qastrit, kəskin və xroniki enterit və kolitlərdə, öd yollarının diskenziyasında, xolesistit, öddaşı xəstəliyi, hepatit və meteorizmdə işlədilir. Tonzillit, angina, gingivit və stomatitlərdə dəmləməsi ilə qarqara edilir.
1 xörək qaşığı bitki 1,5 stəkan qaynanmış suda dəmlənilməklə məhlulu hazırlanılır (termosda). Gündə 3 dəfə yeməkdən 20-40 dəqiqə əvvəl 1/3 stəkan qəbul edilməlidir.
Xarici vasitə üçün 2-3 xörək qaşığı bitki 2 stəkan qaynanmış suda dəmlənərək məhlul şəklində qəbul edilir.
2 çay qaşığı bitki 250ml qaynanmış suda dəmlənilir. Gündə 2-3 fincan qəbul edilir. Bir neçə həftə ardıcıl qəbul edilməlidir. Spirtli məhlulunu hazırlamaq üçün 1:10 nisbətində 70-96%-li etil spirtində 10 gün ərzində saxlanılmalıdır. 30-50 damcı məhlul 1/3 stəkan su ilə qarışdırılır və qarqara edilir.
Yağ (Oleum Hyperici). 2-3 stəkan dazıotu çiçəkləri 200 q  günəbaxan yağında həll edilir. Saxlama müddəti qaranlıq yerdə, otaq temperaturunda 2 həftədir.
Xalq təbabətində oynağın mübadilə, infeksion və revmatik etiologiyalı xəstəliklərində, yara, xora və müxtəlif travmalarda, kəskin yolxucu xəstəliklər: vərəm, qızdırma və xoşxassəli törəmələrində işlədilir. Mastopatiyalarda - mastit, qadın cinsiyyət orqanlarının iltihabi xəstəliklərində müalicə üçün yararlıdır. Bitkinin fotosensiblizasiyaedici xüsusiyyətinə görə vitiliqo xəstəliyinin müalicəsində, ağız və boğaz xəstəliklərinin müalicəsində, yanıq və yaralanmalarda işlədilir.
Əks göstəriş - Qaraciyər nahiyyəsində xoşagəlməz duyğular, ağızda acılıq hıssi, qəbizlik, iştahın pozulması. Qan təzyiqini qaldırdığından hipertoniyaya meyillik zamanı qəbul edilməsi məsləhət görülmür.
Farmakoloji təsiri
Adi dazı geniş farmakoloji təsir spektrinə malik bitkidir. Müəyyən edilmişdir ki, adi dazının flavonoidləri qan damarlarının, öd yollarının və bağırsaqların saya əzələlərinə spazmolitik təsir göstərir.
Kamran mirzə Qovanlı-Qacar
Kamran mirzə Nasirəddin şah oğlu Qovanlı-Qacar — Nasirəddin şahın oğlu, Qacarlar dövlətinin hərbi, sonra baş naziri
Adi dazı
Farmakoloji təsiri
Petkov (1988) Leclerc-ə istinad edərək, adi dazının antiseptik xassəyə malik olduğunu qeyd edərək onu yarasağaldıcı kimi tətbiq etməyi məsləhət görür. Onun fikrincə, adi dazı yerli anesteziyaedici və iltihab əleyhinə təsirlərə malikdir.
Kamran mirzə Qovanlı-Qacar
Həyatı
Kamran mirzə Nasirəddin şah oğlu 22 iyul1856-cı ildə Tehran şəhərində anadan olmuşdu.Mükəmməl saray təhsili almışdı. Sonra Avropada təhsilini davam etdirmişdi. 1861-ci ildən Paşa xan Əminilmülkün himayəsində, Tehran hakimi Firuz mirzə Nüsrətüddövləni əvəz edir. 1867-ci ildə Nasirəddin şah Xorasana səfər edərkən on bir yaşlı Kamran mirzəni öz yerinə qoydu. On üç yaşında Kamran mirzə artıq Naibüssəltənə tituluna layiq görüldü. Həmin il ona Əmiri - Kəbir ləqəbi də verildi. Bundan sonra Nasirəddin şahın bütün səfərlərində onun yerinə taxta əyləşirdi. Sonra Nəsrəddin şah Tehran (1860-1861 və 1875-1876-cı illərdə), Qəzvin, Gilan (1878-1884-cü illərdə), Mazandaran (1878-1884-cü illərdə), Dəmavənd, Firuzkuh, Qum, Kaşan, Savə, Məlayer, Tuysərkan, Nəhavənd, Astarabad, Şahrud, Bəstam, Damğan, Simnan əyalətlərinin idarə olunmasını Kamran mirzəyə tapşırmışdı.
Adi dazı
Farmakoloji təsiri
Eksperimental olaraq adi dazıdan ekstraksiya nəticəsində alınmış karotin, tokoferol və ali spirtlərdən ibarət qatışığın iltihabgötürücü təsir göstərməsi müəyyənləşdirilmişdir.
Kamran mirzə Qovanlı-Qacar
Həyatı
Кamran mirzə bütün İran qoşunlarına komandanlıq etmişdi. O, eyni zamanda Tehran və İranın digər əyalətlərinin hakimi idi. Hərbi nazir olmuşdu. (1869-1873, 1884, 1896 və 1906-1909-cu illər). Baş nazir vəzifəsini icra etmişdi. (1909-cu idə) 1880-ci ildə Mirzə Hüseyn xan Mürşirüddövlə hərbi nazir vəzifəsindən uzaqlaşdırıldıqdan sonra Kamran mirzə onu əvəz etmişdi.
Adi dazı
Farmakoloji təsiri
Adi dazının çıxarışları ürək əzələlərinin yığılma amplitudasını artırır, qan təzyiqini azca yüksəldir, sinir sisteminə antidepressiv təsir göstərir. Onun qalen preparatları qastrit, mədə-bağırsaq yaraları, enterokolit, öd yollarının diskineziyası, xolesistit, öd daşı, hepatit, babasil, sistit, stomatit, parodontoz, gingivit, faringit və s. xəstəliklərin müalicəsində geniş istifadə edilir. Adi dazının preparatları zəif toksiki təsirə malikdirlər. Lakin fəsad vermirlər.
Kamran mirzə Qovanlı-Qacar
Həyatı
Nasirəddin şahın üç oğlu — Müzəffərəddin, Sultan Məsud mirzə Zilliüsultan və Kamran mirzə üç ayrı- ayrı arvaddan doğulmuş, xasiyyətləri başqa - başqa idi. Zillüssultan zalım idi və Kamran mirzə onu sevmirdi. Məmmədhəsən xan Etimadüssəltənə öz "Xatirat"ında bu ədavət barədə ətraflı bəhs etmişdi. 1889-cu ildə Nəsrəddin şahın Avropaya üçüncü səfərindən sonra Kamran mirzəyə sərhəng-sərtib-tümən (on min nəfərlik orduya) və Nasirəddin şahın ölümünə qədər əmir noyani (100 min nəfərlik orduya komandan) təyin edilir. Kamran mirzə on ildən sonra — 1908-ci ildə yenidən hərbi nazir təyin olunmuş və tezliklə (1909-cu il) həmin vəzifədən uzaqlaşdırılmışdır.
Adi dazı
Farmakoloji təsiri
Adi dazı həlimindən yoğun bağırsağın rentgenoloji müayinəsində də istifadə olunur. Bu zaman barium qatışığına, 15,0:100,0 nisbətindən hazırlanmış dazı həlimi qarışdırılır. Bu, bir tərəfdən qarışığın bağırsaqda asan hərəkətini təmin edərək müayinə müddətini azaldır, digər tərəfdən isə bariumun özlülüyünü azaldaraq selikli qişanın relyefinin daha dəqiq alınmasına imkan yaradır. Adi dazıdan otolarinqoloji təcrübədə də istifadə olunur. Belə ki, bitki xammalından (1:5 nisbətində 40°-li spirtdə) alınmış cövhər xroniki iltihablı otitdə ya damçı şəklində, yaxud trunda vasitəsilə qulaq keçəçəyinə daxil edilir. Bu qayda ilə hazırlanmış cövhərdən tonzillit, angina, gingivit və stomatitdə (1 stəkan suya 30-40 damcı) qarqara etmək üçün istifadə olunur. Adi dazı fotosensibilizəedici maddə kimi, insanda Günəş işığına qarşı həssaslığı yüksəltmək qabiliyyətinə malikdir. Sokolov və Zamotayev bu xassənin, dazı bitkisinin tərkibindəki hiperisin piqmenti ilə əlaqədar olduğunu qeyd edirlər. Adi dazının qatılaşdırılmış ekstraktından vitiliqoda piqmentsizləşmə nəticəsində dəridə əmələ gələn ağ ləkələri yox etmək üçün istifadə edilir. Bitki xammalından antibakterial təsirə malik "Novoimanin" (Novoimaninum) preparatı alınmışdır.
Kamran mirzə Qovanlı-Qacar
Həyatı
O, qardaşı nəvəsi Əhməd şahın dövründə (1916-cı il) Xorasana hakim təyin olunmuş və cəmi bir il orada hakim olmuşdur. Tehrana qayıdıb, ömrünün sonunadək istefada olmuşdu. Камран mirzə 1928-ci ildə 75 yaşında vəfat etmiş, Nasirəddin şahın məqbərəsində dəfn edilmişdi.
Adi dazı
Farmakoloji təsiri
Bolqarıstanda bitkinin yerüstü hissəsindən qaraciyər və öd kisəsinin, o cümlədən həzm traktının xəstəliklərində büzücü və iltihabgötürücü maddə kimi istifadə olunur. Yara, podaqra, işias, revmatizm, vərəm və babasil xəstəliklərinə qarşı məsləhət görülür.
Kamran mirzə Qovanlı-Qacar
Həyatı
Kamran mirzə Sürurəddövlə xanımla ailə qurmuşdu. Fətəli mirzə, Sultan Malik mirzə, Sultan Səlim mirzə adlə oğulları, Məsumə xanım, Zəhra xanım adlı qızları vardı.
Adi dazı
Farmakoloji təsiri
Fransada adi dazı otundan həm diuretik, həm ürək fəaliyyətini tənzim edən, həm də toxumaların regenerasiyasını tənzim edən maddə kimi istifadə edirlər.
Kamran mirzə Qovanlı-Qacar
Mükafatları
Kamran mirzə Qovanlı-Qacar İranın 2-ci dərəcəli "Əqdəs", 1-ci dərəcəli "Şiri-Xurşid", Rusiyanın "Müqəddəs Andrey", "Aleksandr Nevski", "Müqəddəs Stansilav", "Ağ Qartal", 1-ci dərəcəli "Müqəddəs Anna", Avstriyanın "Leopold" ordenlərı ilə təltif edilmişdi.
Adi dazı
Farmakoloji təsiri
Polşada ondan mədə-bağırsaq xəstəliklərində qankəsici və yarasağaldıcı maddə kimi, habelə qəbizlik hallarında, nevralgiyada, baş ağrılarında, yuxusuzluqda istifadə edilir.
Rus xalq təbabətində adi dazı revmatizm, işias, podaqra, ağciyərlərin vərəmi, daxili qanaxmalar, babasil, qaraciyər xəstəlikləri, çiban və digər iltihabi proseslərin müalicəsi üçün geniş istifadə olunur.
İbn Sina adi dazının, oturaq siniri iltihabını götürdüyünü, güclü sidikqovucu və yarasağaldıcı effektlərə malik olduğunu qeyd etmişdir.
Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsi, Samur-Dəvəçi və Xəzər sahili ovalıqları, Qobustanın rayonlarında arandan subalp qurşağına kimi yayılmışdır. Meşə, meşə kənarı, çay vadiləri, kolluq, otlu yamaclar və bağlarda bitir.
İstifadə qaydası
Adi dazı xammalından müxtəlif üsullarla çıxarışlar aparılır:
I üsul
Çini bir qaba lazım olan qədər dazı çiçəkləri doldurub, ürtünə onu örtənə qədər zeytun yağı tökülür. Qabın ağzı qapaqla örtülərək su hamamında 6 saat dəmlənir. Bundan sonra su hamamından çıxarılır. Ağzı açılmadan, otaq temperaturunda soyudulur və süzülür. Bu müddət ərzində zeytun yağı dazının keyfiyyətini almış olur. Onun rəngi qırmızımtıl-qonur rəngə çalır və spesifik aromat kəsb edir. Bu yağ mədə-bağırsaq yaralarında, qastritdə, öd yollarının iltihabında çox yaxşı təsir göstərir. Ondan gündə bir dəfə, səhər-səhər ac qarına, bir xörək qapşığı qəbul edilir.
II üsul
Xırdalanaraq toz halına salınmış dazı otundan iki xörək qaşığı qədər götürərək 0,5 l suya tökülür, beş dəqiqə qaynatdıqdan sonra süzgəcdən keçirilir. Gündə 3-4 dəfə (hər dəfə 100 ml) yeməkdən 20-30 dəqiqə əvvəl isti halda qəbul edilir.
III üsul
Üç xörək qaşığı xırdalanmış dazı otu üzərinə 250 ml qaynar su töküb, iki saat dəmə qoyulur. Sonra süzülür. Gündə üç dəfə, hər dəfə 70-80 ml, yeməkdən əvvəl qəbul edilir.
IV üsul
Dazı həliminin hazırlanması. 10 q xırdalanmış adi dazı xammalı üzərinə 200 ml qaynar su töküb ağzını qapaqla örtdükdən sonra 30 dəqiqə ərzində su hamamında saxlanılır. Su hamamından çıxardıqdan 10 dəqiqə sonra süzülür. Alınmış həlimin üzərinə qaynanmış su əlavə etməklə əvvəlki həcmə (200 ml) çatdırılır. Ondan gün ərzində 4-5 dəfə, hər dəfə bir xörək qaşığı qədər qəbul edilir.
Qeyd olunan üsullardan əlavə, adi dazı bir çox dərman bitkiləri yığınlarının da tərkibinə daxildir.
Parnassius
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Bulbophyllum leontoglossum
(Bulbophyllum leontoglossum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sankt-Peterburq metrosu
Sankt-Peterburq metrosu — Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhəri və Sankt-Peterburq vilayətində nəqliyyat vasitəsi.
Tarixi
1955-cu illərdən istifadədədir.
Eupatorium agrigaudium
Eupatorium agrigaudium Eupatorium agrigaudium
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Extra Card
Haqqında
Azərbaycan Sənaye Bankı Azərbaycan bank sistemində ilk dəfə olaraq plastik kartlarda taksit sisteminin tətbiqini həyata keçirmişdir. Extra Card ilə partnyor olan alış-veriş və xidmət məntəqələrindən satın alınan xidmət və ya malların dəyərini 12 ayadək faizsiz olaraq hissələrlə ödəmək və xərclədikcə bonus qazanmaq mümkündür.
Beloselski-Belozerski sarayı
Beloselski-Belozerski sarayı və ya Sergiyev sarayı' – Peterburqun mərkəzində, Nevskiy prospektinin Fontanka çayı ilə qovuşduğu yerdə yerləşən saray. Layihənin müəllifi - memar A.İ.Ştakenşneyderdir. Bina Neobarokko üslubunda inşa edilmişdir.
Tarix
thumb|left|250px|[[1850-ci illərdə Beloselski-Belozerski sarayının Aniçkov körpüsündən görünüşü.]] 1797-ci ildə knyaginya A.Q.Beloselskaya Narışkinin Nevski prospektinin Fontanka ilə kəşisməsində yerləşən kiçik daş evini alır. Tezliklə ev sökülür və onun yerində XVIII əsrin sonunda memarlar Toma de Tomonun və F. İ. Demertsovun birgə layihəsi üzrə sadə klassik fasadı olan üç mərtəbəli saray inşa olunur. Həmin sarayın ilkin görünüşü rəssam Vorobyovun eskiz və rəsmlərində qorunub saxlanılmışdı.
Müasir sarayın tikintisi
thumb|left|250px|Beloselski-Belozerski sarayı Fontanka çayının Nevskiy prospekti ilə kəsişdiyi yerdə yerləşir. Fotoşəkilin mərkəzində Aniçkov körpüsü təsvir edilmişdir. В 1847—1848-ci illərdə saray A. İ. Ştakenşneyder tərəfindən yenidən qurularaq özünün indiki görünüşün almışdı. Neobarokko üslubunda yenidən qurulmadan sonra bina Bartolomeo Françesko Rastrellinin saraylarına bənzəməyə başladı. Beləliklə, Ştakenşneyder knyaz K. E. Beloselski-Belozerski tərəfindən təqdim edilmiş layihəni uğurla yerinə yetirir. Yenidənqurma işlərin bir tərkib hissəsi olaraq, binanın Nevskiy prospektinə və Fontankaya çıxan korpusu tamamilə yenidən inşa edilmişdi; həmçinin binanın daxili həyətində yeni fligellər də əlavə olunmuşdu. Sarayın yeni görkəmi həm xarici, həm də daxili interyer tərtibatlarına da toxunmuşdu. Bir sıra insanlar güman edirlər ki, Beloselski-Belozerski sarayının prototipi, memar Bartolomeo Rastrellinin layihəsi əsasında inşa olunmuş Stroqanov sarayından götürülmüşdü.
Sarayın bəzək və naxış işlərini bitirmək üçün heykəltaraş David Yensen dəvət olunmuşdu. Onun modelləri əsasında balkonlar üçün atlant və kariatid lər hazırlanmışdı. Sarayın daxili bəzək işləri Ştakenşneyder tərəfindən edilmişdir, məsələn geniş pilləkənlər və mərmər buxarılar buna bariz nümunədir. Sarayın pilləkəni boyu qızıl suyuna çəkilmiş kandelyabrları saxlayan kariatid və heykəllər qoyulmuşdu, pilləkənin ajur məhəccərlərinə isə müəllif ev sahibinin ad inisiallarını nəfis venzel şəklində yerləşdirmişdi. Həmçinin saraydaki Beloselski-Belozerski ailəsinə məxsus kitabxananın divarları oyma taxta naxış və məxmər ilə, buxarısı isə qızıl suyuna salınmış çərçivədə nəhəng güzgü və relyef naxışlar ilə mükəmməl tərtib olunmuşdu.
Sarayın sahibləri
thumb|300px|right|Klodtun "Atların ram edilməsi" heykəli və Beloselski-Belozerski sarayı. Saraya «Beloselski-Belozerski» adı şərti olaraq verilmişdi: Myasnikov milyonçuların varislərindən biri, knyaz məiyyətinin generalı Esper Beloselski-Belozerski memar Adrian Ştakenşneyderə sifariş verərək, yeni inşa olacaq binanın Rastrelli ruhunda olmasını tələb etmişdi, ancaq 1846-cı ildə binanın özülü qoyulan zaman Esper ölür. Onun həyat yoldaşı Yelena Pavlovna (Bibikova) ərinin Liteynı prospektində yerləşən evinə köçərək tezliklə knyaz Vasili Koçubeyə ərə qedir. Lakin Yelena Nevskiy prospektindəki sarayı həmişəlik tərk etmir; o buranı bal rəqsləri və ictimai axşamların keçirilməsi üçün istifadə edir. Beloselskilər sarayı İmperator Aniçkov sarayı ilə qonşuluqda yerləşdiyindən, tez-tez İmperator ailəsinin üzvləri buranı ziyarət edirdilər.
1865-ci ildə Nadejda Dmitriyevna (anadan olduğu zaman soyadı Skobeleva idi) Yelena Pavlovanın oğlu - fligel-adyutant Konstantin Beloselskiyə ərə gedərək saraya köçür. O zamanlar saray Peterburqun ən kübar dairələrinə mənsub idi; aristokrat ev sahibləri adətən yüngül İngilis ləhcəsi ilə rus dilində danışırdılar - 1880-ci ildə zadəgan ailələrdə bu yeni bir moda sayılırdı. Bu zaman Rusiyada krizis baş verir - Ural metallurgiya müəssisələrinin kapitallaşdırılması - burada yerləşən sahibin əsas aktivləri sürətlə azalırdı - bunun əsas səbəblərindən biri də uğursuz idarə olunma və əsas istehsala investisiyaların çatışmazlığı idi. Knyaz Koçubey yaranmış vəziyyəti düzəltməyə çalışırdı - bunun üçün də o dövlət banklarından kredit götürməyə məcbur oldu. Lakin yaranmış bu çətin vəziyyətdən qurtara bilmədiyindən o sonda borclarını ödəmək üçün sarayı dövlət xəzinəsinə vermək məcburiyyətində qaldı.
1884-cü ildə saray III Aleksandrın kiçik qardaşı, Böyük knyaz Sergey Aleksandroviçin adı ilə bağlanır; o bu sarayı Hessen-Darmştadtlı Yelizaveta (Yelisaveta Fyodorovna) ilə evləndikdən sonra bir toy hədiyyəsi olaraq alır. Sarayın adı dəyişdirilərək «Sergiyev sarayı» qoyulur.
Böyük knyaz 1891-ci ildən Moskva şəhərində general-qubernator vəzifəsində çalışmağa başlayır və bu müddət ərzində saray boş qalır.
1905-ci ildə Sergey Aleksandroviç eser-döyüşçü İvan Kalyayev tərəfindən faciəvi şəkildə qətlə yetirilir və bundan sonra sarayda hər şey bir anda dəyişilir; Yelisaveta rahibə olmaq qərarına gəlir və Moskvada yerləşən Marfo-Mariin monastırına köçür. Yelisavetanın övladı olmadığından, o Sergeyin bacısının 2 uşağını - Dmitri və Mariyanı öz himayəsinə götürür. Onların anaları hələ doğum zamanı ölmüşdü, ataları isə böyük knyaz Pavel Aleksandroviç general Erix fon Pistelkorsun həyat yoldaşı Olqaya zorla evlənmişdi. Bu hadisədən sonra, böyük knyaz uzun bir müddət Rusiyadan qovulmuşdu.
Mariya Pavlovna İsveç şahzadəsinə ərə gedir, Dmitri Pavloviç isə xalasından onun Nevskiy Prospektindəki sarayını vəsiyyət olaraq qazanır. Dmitri sonuncu Çarın sevimlisi, qadın ürəklərinin isə fəth edəni idi. O 1912-ci ildə Stokholm şəhərində keçirilən Olimpiada oyunlarında iştirak edir. İmperiyanın son illərində o birdən Dövlət başçısı və onun həyat yoldaşına soyuq münasibət ilə yanaşır və Feliks Yusupovla birləşərək Rasputinə sui-qəsd hazırlayır. «Qocanın» ölümündən sonra «Rusiyada heç kəsi öldürmək icazə verilmir» adlı məşhur Çar qətnaməsi imzalanır. Bundan sonra Dmitrinin saray həyatına son qoyulur - onu İrana sürgün edirlər. Bütün bunlara baxmayaraq, o sarayı iri maliyyə-sənaye inhisarçılığın mülkiyyətçisi sayılan İvan İvanoviç Staxeyevə sata bilir.
I Dünya Müharibəsi illərində sarayda Britaniya-Rus hərbi hospitalı yerləşirdi. 1917-ci ildə baş vermiş inqilabdan sonra saray digər binalar kimi milliləşdirilmişdi. 1920-ci ildən burada ilk öncə Mərkəzi, daha sonra isə Kuybışev rayon partiya komitəsi yerləşirdi. Sovet dövrü digər bir çox binalardan fərqli olaraq daha az ağrılı keçdi. Sergiyev Sarayı özünün ilk sahiblərinin adını bərpa edə bilmişdi, abidənin daxili interyerlə demək olar ki, heç bir dəyişikliyə məruz qalmamışdı. Lakin Beloselski ailəsinin yığdıqları rəsm kolleksiyası ilə vidalaşdı, onların bir hissəsi Ermitaja, qalanı isə Krestov adasında yerləşən və ailəyə məxsus digər evdə yerləşdirilmişdi.
Hazırda sarayda Lomonosov Tarixi Mum fiqurlar muzeyinin direksiyası yerləşir. Sarayda muzeyə məxsus 200-dən artıq bir-birindən fərqli mum fiqurlar qorunub saxlanılır.
Əfsanə və miflər
Fontankanın sol sahilində yerləşən bu sahəni artıq uzun illərdir ki, «Oxşarlar rayonu» da adlandırırlar. Bu da bu ərzidə baş vermiş bir sıra hadisələrlə bağlıdır:
Molla Qasım Bayat
Molla Qasım Molla Məhəmmədəli oğlu Bayat (1836-?) — xəttat, müdərris.
Həyatı
Molla Qasım xoş xətt idi. Əlyazmaların üzünü köçürürdü. Belə ki, o, əlyazma əsərlərin nüsxələrini çoxaltmaq üçün şagirdləri ilə yanaşı Şuşadan xəttat, rəssam, müzəhib, cildçiləri də kəndlərinə dəvət etmişdi. Onun müddərisliyi dövründə xəttatlıq sənəti əsasən bir fənn kimi Bayat mədrəsəsində tədris edilirdi.
Ailəsi
Molla Qasımın Məhəmməd, Yəhya, İsmayıl, Həsən adlı oğlanları vardı.
Yaramaz pişik Şərafəddin (cizgi filmi, 2016)
Obrazlar
"Şero" adlı bir ləqəbi vardır.
Əmsal
Əmsal (  — "birgə" və    — "edən")   —  dəyişənin qarşısında duran və dəyişənə vurulan ədəd (və ya hərf). Məsələn: 5a, 2d, 6t və s.
Burada 5, 2, 6 əmsallardır. Başqa bir nümunə: