cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Böyük Qatçina sarayı
Sarayın birinci yenidən qurması
1790-ci illərin əvvəllərdində sarayın daxili yerlərində dəyişikliklər aparılmağa başlanıldı. Həmin dəyişikliklərdən biri kimi Mətbəx həyətində Çesmen və onun ardınca Oval qalereyanın peyda olması olmuşdur. 1794-cü ildэ Mərmərdən yeməkxanasında sütunlar qoyulmuşdur. Pavel Petroviçin taxta çıxamasından sonra sarayın daxili yerlərinin görkəmi indiki kimi olmuşdur. 1797-ci ilin yazına kimi tələsik yaradılan tək yer sonradan “Rotarinin otağı” adını almış Yunan qalereyası və kiçik bir otaq olmuşdur.
Mərcangilə
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mərcangilə yarımkol bitkidir. O, boyca xırda, 25-30 sm hündürlükdə, həmişə yaşıl, yerlə sürünən incə kökümsovlara malikdir. Onun açıq-çəhrayı rəngli, salxıma düzülmüş gözəl çiçəkləri və nəzəri cəlb edən qırmızı rəngdə giləmeyvələri vardır. Meyvələri yetişdikcə pıl-pıl qızarır, turşuluğu azalır, şirinliyi isə artır. Mərcangilə may-iyun aylarında çiçək açır, avqust-sentyabrda isə meyvələri yetişir. Mərcangilənin xoşa gələn turşməzə dadlı qırmızı və ya çəhrayı rəngli meyvələri vardır.
Elmi təbabətdə mərcangilənin yarpaqlarından daha geniş istifadə olunur. Bitki çiçək açmadan qabaq yarpaqlar toplanır. Ümumiyyətlə, mərgancilə yarpaqlarını iki dövrdə toplamaq əlverişlidir: çiçək açana kimi, meyvələri yetişəndən sonra. Çünki kütləvi çiçək açan dövrdə və bar verən dövrdə yığılan yarpaqlar qurudularkən qaralıb dərman keyfiyyətini itirir.
Böyük Qatçina sarayı
Sarayın birinci yenidən qurması
1835-ci ildə sarayın qüllələrində birində siqnal optik teleqrafı quraşdırılmışdır. 550px|thumbnail|center|Sarayın fasadları. 1790-cı illər
Mərcangilə
Mərcangilə yarpaqları əllə, ehtiyatla toplanmalıdır. Əks halda, bitki tamamilə məhv ola bilər. Ümumiyyətlə, eyni sahədə təkrar yığım, ancaq 4 - 5 ildən sonra aparılmalıdır. Toplanan yarpaqlar qurudulmadan qabaq seçilir, çürümüş və həşəratdan zədələnmiş yarpaqlar ayrılıb atılır, səf yarpaqlar isə havası daim dəyişilən, quru havalı çardaqlarda və ya günəş şüası düşməyən binalarda, kağız üzərində sərilib qurudulur. Mərcangilə yarpaqlarının tərkibində müalicə əhəmiyyətli maddələrdən ən başlıcası arbutin qlikozididir. Bundan başqa aşı maddələri, flavonoidlər, saponinlər, ursol turşusu, fitosidlər də vardır.
Quşçu (Laçın)
Quşçu — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Quşçu kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun Quşçu kəndi Mirik kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Quşçu kənd Soveti yaradılmışdır. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Mərcangilə
Mərcangilə yarpaqlarının sulu dəmləməsi duz çöküntüləri ilə müşayiət olunan xəstəliklərdə, məsələn, böyrəkdaşı xəstəliyi, revmatizm, podaqra, oynaqların formasının dəyişilməsi kimi ağır xəstəliklər zamanı daxilə təyin olunur. left|thumb|Mərcangilənin çiçəyi thumb|left|Mərcangilə cemi Yuxarıda adları çəkilən xəstəliklərin müalicəsində mərcangilə yarpaqlarını bir sıra başqa bitki xammalı ilə də qarışdırıb istifadə edirlər. Qarışıqların birinin hazırlanması aşağıda verilir: bərabər hissədə mərcangilə, gicitkan yarpaqları və zəyərək [kətan] toxumu götürülür, xırdalanıb bir-birilə qarışdırılır, sonra ondan bir xörək qaşığı bir stəkan isti suda 30 dəqiqə saxlamaqla dəmləyib gündə 3 dəfə, hər dəfədə 2 xörək qaşığı qəbul edilir. Digər bir qarışıq da belə hazırlanır: bərabər hissədə mərcangilə yarpağı ilə tozağacı yarpağı və acıqovur kökü [zəncirotu kökü] götürülür, sonra ayrı-ayrılıqda xırdalanıb kobud poroşok halına salınır və qarışdırılır, həmin qarışıqdan 1-2 xörək qaşığı götürüb, bir stəkan suda çay kimi dəmləyib gündə 3 dəfə, hər dəfədə iki xörək qaşığı içirlər.
Quşçu (Laçın)
Toponimikası
Oykonim türkdilli quşçu tayfasının adı ilə bağlıdır. Tədqiqatçıların fikrincə, Azərbaycan ərazisində bu tayfanın məskunlaşması nəticəsində yaranmış bir sıra başqa toponimlər vardır: Quşçu dağı (Şamaxı və Daşkəsən rayonları), Quşçu yol ayrıcı (Laçın rayonu), Quşçu qalası dağı (Laçın rayonu), Quşçular dağı (Xocavənd rayonu, Dağdöşü kəndi), Quşçunun yalı (Gədəbəy rayonu, Göyəli kəndi). Eyni zamanda bu topokomponent Orta Asiya (xüsusilə Türkmənistan), Ermənistan, Gürcüstan, Şimali Qafqaz, Türkiyə və Cənubi Azərbaycan ərazisində də yayılmışdır. Ermənistan ərazisindəki quşçu etnonimi ilə bağlı yer adları (sonuncu 1946-cı ildə ləğv olunub) dəyişdirilmişdir. XIX əsrdə Qafqazda quş komponentli 38 toponim qeydə alınmışdır. Quşçu etnonimi ilə bağlı toponimlərin erkən orta əsrlərdə meydana çıxması güman edilir.
Tarixi
Quşçular kəndinin adı qədim mifoloji inamlara söykənir. Belə ki, qədim dövrlərdə Azərbaycan türkləri arasında quş onqonu geniş yayılmışdır. Odur ki, nağıl və dastanlarımızda quşlara xüsusi yer verilmişdir. Hətta oğuz qəbilələri quşu özləri üçün simvol seçmişlər. Xalq arasında, eləcədə nağıl və dastanlarımızda geniş şəkildə özünə yer almış "Dövlət quşu" haqqında rəvayətlər imkan verir deyək ki, quş var-dövlət, başda ağıl simvolu sayılmış, Dövlət quşu kimin başına qonarsa onu padşah seçərmişlər. Azərbaycan xalqının əski mifologiyasında Simurq, Səməndər, Humay, Şahin və s. quşlara insanın köməkçisi, uğur gətirən bir varlıq kimi baxmışlar. Odur ki, xalqımızın quş onqonuna inamının nəticəsidir ki, Azərbaycanda quş adları toponim kimi geniş yayılmışdır. Ehtimal olunur ki, bu yer adları türkdilli quşçu tayfasının adı ilə bağlıdır. Bu tayfa məskunlaşdığı ərazini quşçu tayfasının yaşadığı ərazi kimi adlandırmışlar. right|thumb|200px|Quşçu kəndində XII-XIII əsrə aid Pir
Tarixi abidələri
Kənddə XV əsrə aid tarixi abidələr vardır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir.
Mərcangilə
Böyrəklərdə və sidik yollarında duz yığılan zaman mərcangilə yarpaqlarından hazırlanan çay çox faydalıdır. Mərcangilə çayından, eləcə də onun qarışıqlarının qastritdə, xroniki tonzilitdə, stomatitlərdə, parodontoz xəstəliklərinin müalicəsində də istifadə edilir. Mərcangilənin meyvələri də faydalıdır. Onların tərkibində 20 - 22 %-ə qədər şəkər, üzvi turşular, pektin və aşı maddələr, vitaminlər və s. maddələr vardır. Meyvələrindən qan damarları kövrəkliyi zamanı, xırda qansızmalarda, eləcə də turşuluq azlığı nəticəsində baş verən qastritdə istifadə olunur. Bundan başqa təzə dərilmiş meyvələri və ya qurudulmuş meyvələrinin çayı böyrək xəstəliklərinin müalicəsində çox faydalıdır. Meyvələrindən Yeyinti sənayesində bir çox qida əhəmiyyətli məmulatlar [mürəbbə, şərbət, kompot pavidla və s.] hazırlanıb istifadə edilir.
Quşçu (Laçın)
Əhalisi
2009-cu il dekabr ayına olan məlumata əsasən kənd əhalisinin sayı 824 nəfərdir.
Mərcangilə
Mərcangilə bitkisinə Azərbaycanın dağ-meşə rayonlarında tək-tək rast gəlinir. Bu qiymətli bitkinin respublikamızda becərilməsi məqsədəuyğundur.
Quşçu (Laçın)
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq olub. Kənddə 2 mağaza və çörəkbişirmə sexi var idi.
Bulbophyllum lepanthiflorum
(Bulbophyllum lepanthiflorum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan şirkətlərinin siyahısı
Azərbaycan şirkətlərinin siyahısı — Azərbaycanın əsas şirkətlərinin və onların brendlərinin siyahısı. Siyahıda, eləcə də, Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bəzi xarici şirkətlərdə yer alıblar.
Böyük Qatçina sarayı
Sarayın ikinci yenidənqurması
200px|thumbnail|right|Qatçina sarayı. XIX əsrin ikinci yarısı Sarayın yenidən qurma işlərində növbəti mərhələ 1840-ci illərdə aparılmışdır. Bu zaman saray I Nikolaya məxsus idi. 1844-cü ildən Qatçina sarayında işlərə 1841-ci ildən İmperator saray Nazirliyinin baş memarı vəzifəsində çalışan Roman Kuzmin rəhbərlik etməyə başlamışdır. Əsas işlər karedə aparılmış və onlar hamısı demək olar ki, tamamilə yenidən qurulmuşdur. Karedə yeraltı mərtəbələr yaradılmış, birinci və üçüncü mərtəbənin hündürlüyü böyüdülmüş, onların arasında isə balaca ikinci mərtəbə tikilmişdir.
Karenin hündürlüyünün dəyişilməsi ilə əlaqədar sarayın mərkəzi korpusu tikili üzərində öz əsaslılığını itirmişdir. Bu səbəbdən Kuzminin rəhbərliyi altında sarayın yan qüllələrinə daha bir mərtəbə əlavə edilmişdir. Sarayın mərkəzi korpusunda aparılan irihəcmli rekonstruksiya işlərindən savayı, bəzi restavrasiya işləri də aparılmışdır. Eyvanın fasadında sütunların saxlayacağı talvar tikilmişdir. Memar həmin sütunların mərmərdən olmasını fikirləşsə də, I Nikolayın məsləhəti ilə həmin sütunlar çuqundan hazırlanmışdır. Həmçinin 1850-ci illərdə böyük qala divarı yaradılmışdır. Bu sarayın yenidənqurma işləri ilə bağlı sonuncu böyük işlər idi. Bu sarayın növbəti sahibləri isə ancaq bəzi təmir işləri aparmışdılar.
1851-ci il 1 avqust tarixində sarayın meydanında I Nikolayın atası I Pavelin heykəli qoyulmuşdur.
Quşçu (Laçın)
Mədəniyyəti
Kənddə poçt, kitabxana və klub olub.
Böyük Qatçina sarayı
İnqilabdan sonra Saray
280px|thumbnail|right| [[1917-ci il 14 noyabr tarixində baş tutmuş mitinqin iştirakçılarına xatirə lövhəsi]] 1917-ci il Fevral burjua-demokratik inqilabından sonra II Nikolayın taxtdan imtina etməsindən sonra Aleksandr Kerenskinin başçılığı altında Müvəqqəti hökumət hakimiyyəttə gəldir. Saray artıq çar ailəsinə mənsub deyildi. Yeni hökumətin qərarı ilə 1917-ci il 27 may tarixində şəhərkənarı saray iqamətgahlarda yerləşən mülkün hesablanması və qəbulu üçün komissiya işə başlamışdır. Qatçina komissiyasına Valenin Platonoviç Zubov rəhbərlik edirdi. Paralel olaraq sarayların gələcəkdə necə istifadə olunması məsələsi müzakirə edilirdi. Qərara alındı ki, saraylar, o cümlədən də Qatçina sarayı milli muzeylər olmalıdır. 1917-ci il 26 oktyabr tarixində baş tutmuş Oktyabr inqilabından sonra Valentin Zubov Qatçina saray-muzeyinin ilk direktoru olmuşdur.
Quşçu (Laçın)
Təhsil
Kənddə orta məktəb fəaliyyət göstərib.
Ocaq başı (film, 1990)
Məzmun
Film xanəndə Hacıbaba Hüseynovun yaradıcılığından bəhs edir.
Böyük Qatçina sarayı
İnqilabdan sonra Saray
İnqilab günlərində Qatçinada general Krasnovun kazak dəstəsi ilə qırmızı ordu hissələri qarşı-qarşıya gəlmişdilər. 1917-ci ilin 27 oktyabr tarixində s üçüncü süvari kazak korpusunun nümayəndəsi Kerenski hökumətinin sədrinin başçılığı altında saraya gəlmişdir. 1917-c il 14 noyabr tarixində sarayın qarşısındakı meydanda mitinq keçirilmişdir. Bu mitinqdə sovet hökumətinin hərbi və dəniz işləri üzrə xalq komissarı Pavel Dıbenko kazak dəstələrini Petroqradda sovet hakimiyyətinə qarşı çıxmamağı inandırdı. Nəticədə 1-dən 2-sinə keçən gecə Kerenski sarayı tərk edir. Bundan sonra inqilabi dəstələr sarayı ələ keçirir. Muzey kimi gəlmək üçün Qatçina sarayı 1918-ci il 19 may tarixində açılır.
1918-1941-ci illər dövrü sarayın muzey kimi inkişafı dövrü olmuşdur. Ancaq 1919-cu ildə Rusiya vətəndaş müharibəsi zamanı saray döyüş əməliyyatlarının aparıldığı zonada yerləşirdi. Bu zaman Yudeniçin qoşunları Qatçinaya daxil olmuşdur. Bu hadisələr zamanı həlak olmuş Qırmızı Qrdu əsgərləri sarayın qarşısındakı meydanda dəfn olunmuşdur. Lakin onların qəbir bugünə qədər gəlib çıxmamışdır.
1921-ci ildə muzeyə 21 min nəfərdə çox insan gəlmişdir.
Böyük Qatçina sarayı Böyük Vətən müharibəsinə qədər Sankt-Peterburqun ən böyük şəhərkənarı saray-muzeylərindən biri olmuşdur. Çox vaxt isə "şəhərkənarı Ermitaj" adlanmışdır.
Böyük Vətən müharibəsi illərində Saray
Müharibənin başlanmasının elan edilməsindən sonra şəhərkənarı saray-muzeylərdə, o cümlədən Qatçina sarayında qiymətli əşyaların daşınması və tikililərin hava bombardmanlarından qorunması ilə bağlı işlər görülməyə başladı. 15 avqust 1941-ci ildə sarayın pəncərələri qarşısında ilk aviabomba partladı, ayın sonunda isə artıq şəhərin alman artilleriyasının əhatəsinə keçməsinə çox az qalmışdı. 24 avqust tarixində Arsenal karesinə zərər dəymiş, 3 sentyabrda isə karenin həyərinə düşən aviabomba isə onu yaşayış üçün yararsız hala salmışdır.
Sarayda yerləşən qiymətli əşyaların hamısının daşınması isə mümkün olmadı. Ancaq ən qiymətli eksponatlar olan dörd eşelon Leninqrada arxa cəbhəyə göndərilə bilmişdir.Yerdə qalan mülk isə sarayın zirzəmilərdinə yerləşdirilmiş, iri heykəllərin bir hissəsi parkda, digər hissəsi isə qum kisələri ilə gizlədilmişdir. Ancaq 9 sentyabrda sağ qalmış sarayın əməkdaşları evakuasiya oluna bilmişdir. Həmin gün bomba ilə Mətbəx karesi və sarayın park fasadının ətrafı dağıdılmışdı. Qatçina və saray 1944-cü ilin yanvarına qədər işğalçıların əli altında olmuşdur. Geri çəkilmə zamanı alman qoşunları Qatçina sarayını yandırmış və minalamışdılar. Yerdə qalmış qiymət əşyaları məhv etmiş, qalanlarını isə özləri ilə Almaniyaya aparmışdılar. Sarayın divarlarından birində belə yazı saxlanılmışdır: '' “Biz burada idik. Bura biz bir daha qayıtmayacağıq. Əgər İvan bura gəlsə, hər yer onsuzda boş olacaq”. Bu yazı fraqmentlə birlikdə divarda saxlanılmış və hal-hazırda saray ekspozisiyası kimi nümayiş olunur.''
Müharibədən sonrakı illərdə saray
Müharibənin bitməsindən sonra Qatçina sarayında bərpa işləri aparılmağa başlanmışdır. Lakin sarayda aparılan işlər tam mınada restavrasiya işləri deyildi. Sadəcə bu tikilinin istifadə oluna bilməsi üçün bəzi tədbirlər görülürdü. 1944-cü ildən salamat qalmış mərmər, gips barelyeflər və ayrı dekorativ detallar müvəqqəti qalxanlarla bağlanılmışdır. 1950-ci illərin əvvəllərində mərtəbələr arası örtülmələr, əsas korpusun damı, pəncərə və qapı oyuqları bərpa edilmişdir. Arsenal karesinin uzun müddət damsız qalması nəticəsində Mərmər pilləkanlar və Çin qalereyasına çox güclü zərər dəymişdir. Saray-muzey gəlirsiz hesab olunduğundan onu bərpa etmək planlaşdırılmamışdır. Qatçina saray-muzeyindən çıxarılmış kolleksiyalar SSRİ və RSFSR-in Mədəniyyət Nazirliyinin göstərişinə əsasən ölkənin 24 muzeyində saxlanılmağa verilmişdir. Bu əşyaların doğma yerinə qayıtması işləri bugünə qədər çox çətinliklə aparılır.
1950-1959-cu illərdə sarayda SSRİ Müdafiə Nazirliyinin Hərbi-Dəniz məktəbi yerləşmişdir. 1960-ci ildə isə saray Sank-Peterburqun tarixi və mədəni abidələrinin qorunması və istifadəsi üzərində dövlət nəzarətini həyata keçirən Komitənin siyahısına salınır. Sarayın memarlıq abidəsi kimi statusu 1970-ci illərdə bərpa edilmişdir.
1961-1963-cü illərdə memar Mixayil Mixayloviç Plotnikov tərəfindən Qatçina sarayının dirçəlməsi üçün layihə işlənib hazırlanır. Memarlıq ölçülmələri aparılır, arxiv materialların axtarışına başlanılır, birinci və ikinci mərtəbələrinin interyerlərinin çertyojları hazırlanır. Bu layihə sarayın interyerini 1890-ci illərdə mövcud olmuş duruma gətirib çıxarılmasını nəzərdə tutmuşdur.
Restavrasiya işləri muzeyin baş qoruyucusu Adelaida Yolkinanın sayəsində bərpa edilmişdir. O, 8 il ərzində ayrı-ayrı vəzifəli şəxslərdən “Elektrostandart”ın  tikilini boşaltması üçün razılıq ala bilmişdir. Saray-muzeyin ilk interyerləri kütləyə 1985-c ilin 8 mayında, Qələbə Gününün 40 illik yubileyi ilə əlaqədar nümayiş olunmuşdur. Sarayın interyerlərinin yenidən qurulması işləri bugün də aparılır. Əvvəllər bu restavrasiyalar üçün minimal vəsait ayrılsa da, lakin 2006-cı ildən bu vəsaitin həcmi artmışdır.
Böyük Saray Qatçinanın qeyri-rəsmi simvollarından biridir. Onun təsvirini şəhərə həsr olunmuş suvenir mallarında, kitabların üz qabıqlarının üzərində görə bilərik.
Sarayın arxitekturası
Sarayın binası landşaftla əhatə olunmuş yüksəklikdə yerləşir. Yamaca daxil olan binanın şimal fasadı parka yönəldilmiş və Gümüş göldən aşağıya doğru Saray parkı boyunca uzanan Ağ gölə gedib çıxır. Sarayın cənub fasadı isə özünün böyük görünüşü ilə parkdakı görünüşün qarşısını alır. Sarayın ümumi planına baxdıqda üç əsas hissə görmək olar. Əsas korpus düzbucaqlı formasındadır və ona park tərəfdən onun künclərinə beşyaruslu qüllələr birləşmişdir. Korpus iki üçmərtəbəli karesi olan iki yarımdairəvi  qalereya ilə birləşmişdir. Bütövlükdə sarayın planlaşdırılması binaların plastikliyini yaradır.
Sarayın interyeri
1790-ci iilərdə sarayın daxili otaqların Vinçenso Brennin başçılığı altında əhəmiyyətli dəyişikliyə məruz qalmışdır. Brenn saray zallarının yeni tərtibatını yaratmışdı. Memar klassik memarlıq orderlərindən, lepkalarda, qızılı, çətin ornamentli kompozisiyalardan, qobelenlərdən istifadə etmişdir. Bəzi yerlərin rənglənməsi ilə öz dövrünün məşhur rəssamı Covanni (İvan) Skotti məşğul olmuşdur. Əhəmiyyətli dəyişikliklərə baxmayaraq, otaqların çox hissəsi ( 13-dən 7-si) Qriqori Orlovun dövründə olan görkəmini qoruyub saxladı.
Böyük Vətən müharibəsi zamanı 1944-cü ildə yanğın nəticəsində bütün saray zalları məhv edilmişdir. İnteryerlərin bərpası 1976-cı ildən başlanmış və indiyədək də davam etdirilir.
Nitrozobirləşmələr
Nitrozobirləşmələr — tərkibində bilavasitə karbon atomuna birləşmiş nitrozo qrupu, —N=O olan üzvi birləşmələr.
Nitrozobirləşmələr asanlıqla aminlərlə kondensasiya reaksiyasına girir. Aromatik sıranın nitrozobirləşmələri boya maddəsi kimi (məsələn, nitrozoboyalar) və üzvi sintezdə, flüorlu nitrozobirləşmələr (məsələn, CF3NO) isə istiyədavamlı kauçuk istehsalında işlədilir.
Acıçeşmə dağı
Acıçeşmə dağı — Ordubad rayonu ərazisində dağ (hünd. 2094,2 m). Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ qolunun cənub istiqamətli Gəvək şaxəsində, Gilançayın sağ sahilində zirvə. Ələhi kəndindən 2,2 km şimaldadır. Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinə aid Biləv lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş, şərq yamacı sıldırımlı günbəzvari yüksəklikdir. Adı cənub yamacındakı acıtəhər dadı olan mineral bulaqla əlaqədardır. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentinin şimal-şərq cinahında müşahidə edilən Ələngəzdağ sinklinalının nüvə hissəsində yerləşir. Şimal-qərb və cənub-şərq yamaclarında şimal-şərq istiqamətli fay-yerdəyişmələri müşahidə edilir.
Federovka (Ufa)
Fedorovka — Rusiya nın subyektlərindən biri olan Başqırdıstan Respublikası nın paytaxtı Ufa şəhərində yerləşən bir kənd. Kənd, Kalininski rayonu nun altındakı Fedorov kənd şurası na aiddir.
Tarixi
1992-ci ilə qədər Ufa rayonu nun tərkibində olan kənd, həmən ildən bəri Ufa şəhərinin Kalininski rayonu nun Fedorov kənd şurası nın bir hissəsi olmuşdur.
Milli tərkib
2002-ci ildə kəndin 75%-i rus idi.
İnfrastruktur
2007-ci ildən etibarən Kalininski rayonu nda 2650 hektar torpaq sahəsində Elkibayevo-Fedorovka-Samokvalovka yaşayış məntəqəsini qurmaq planlaşdırılır. Ufimtsevə yeni mikrorayonda küçələrin adlarını vermək təklif olunur.
Nəqliyyat
Kənddə 130 nömrəli avtobus marşrutu, 300 nömrəli, 299 nömrəli və 131 nömrəli taksi marşrutları fəaliyyət göstərir.
Japura çayı
thumb|left Japura — Kolumbiya ərazisindən başlayan çay Kaketa  adlanır. Braziliya ərazisindən axaraq Amazon çayının sol qolunu təşkil edir. Çayın uzunluğu 1930 km, hövzəsinin sahəsi 282000 km² təşkil edir. Başlanğıcını Mərkəzi And silsiləsindən götürür.
Yuxarı axarlarda Andlarda və qərb hissədə Qvineya öndağlığından Amazon düzənliyinə keçir. Düzənlikdə eni getdikcə artır. Amazonun mənsəbindən 600 km qərbdə Amazona birləşir. Martdan iyula dək çay daşır və nəticə də göl förmasını alır.
İllik su sərfiyyatı 18 min m³/s təşkil edir. Gəmiçilik üçün əsasən Braziliya xaricində Kolumbiya ərazisində yararlıdır.
Quşçu (qəsəbə, Daşkəsən)
Quşçu — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Daşkəsən qəsəbə inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.
Toponimikası
Yaşayış yeri fəhlə qəsəbəsi kimi meydana gəlmişdir. Oykonim türkdilli quşçu tayfasının adı ilə bağlıdır. Tədqiqatçıların fikrincə, Azərbaycan ərazisində bu tayfanın məskunlaşması nəticəsində yaranmış bir sıra başqa toponimlər vardır: Quşçu dağı (Şamaxı və Daşkəsən rayonları), Quşçu yol ayrıcı (Laçın rayonu), Quşçu qalası dağı (Laçın rayonu), Quşçular dağı (Xocavənd rayonu, Dağdöşü kəndi), Quşçunun yalı (Gədəbəy rayonu, Göyəli kəndi). Eyni zamanda bu topokomponent Orta Asiya (xüsusilə Türkmənistan), Ermənistan, Gürcüstan, Şimali Qafqaz, Türkiyə və Cənubi Azərbaycan ərazisində də yayılmışdır. Ermənistan ərazisindəki quşçu etnonimi ilə bağlı yer adları (sonuncu 1946-cı ildə ləğv olunub) dəyişdirilmişdir. XIX əsrdə Qafqazda quş komponentli 38 toponim qeydə alınmışdır. Quşçu etnonimi ilə bağlı toponimlərin erkən orta əsrlərdə meydana çıxması güman edilir.
Coğrafiyası və iqlimi
Qəsəbə Qoşqarçayın sahilində yerləşir.
Gəncə qalasının işğalı
Gəncə qalasının işğalı — 3 yanvar 1804-cü ildə Rusiya imperiyası əsgərlərinin Gəncə xanlığının paytaxtı Gəncə şəhərini ələ keçirməsi.
Gəncə xanlığı Kür çayının sağ sahilində Alazan çayının mənsəbinə qədər yerləşirdi. Xanlıq şərq və cənub-şərqdə Qarabağ xanlığı ilə, cənubda İrəvan xanlığı ilə həmsərhəd idi. Qərbdə Zəyəm çayı xanlığın ərazisini Şəmşədil sultanlığından və şimalda Kür çayı xanlığın ərazisini Gürcüstandan ayırırdı. Gəncə 8 metr hündürlüyündəki iki divarı və 6 bürcü olan güclü qala idi. 2 dekabr 1803-cü ildən blokadada olan Gəncə qalası Nikolay Dubrovinə görə bütün Azərbaycanda ən yaxşı hesab edilirdi. Bu zaman şəhər onun Gürcüstan kraliçası Böyük Tamaranın dövründən bəri Gürcüstana aid olması və Gürcüstan hökmdarlarının zəifliyinə görə bu yerlə əlaqəsini kəsdiyini bəhanə edən general-leytenant Sisianovun rəhbərliyi altındakı rus ordusunun hücumlarına məruz qalırdı. Sisianova görə "Gəncə qalasının yerli mövqeyi bütün Azərbaycan üzərində hökmran" idi. Məhz buna görə də "bu istila Rusiya üçün birinci dərəcəli əhəmiyyətə malik" idi.
Sisianov Qacarlar nəslindən olan V Gəncə xanı Cavad xandan təslim olmağı tələb edəndə Cavad xan imtina etdi və Tamaradan bəri Gəncənin Gürcüstana aid olmasını rədd etdi. Gəncəyə yaxınlaşarkən Cavad xan onlarla savaşdı və məğlub oldu. Ancaq 3 yanvar 1804-cü ildə sübhçağı iki dəstəyə bölünmüş Sisianovun ordusu Gəncə üzərinə yürüş etdi. Qanlı həmlə zamanı Cavad xan ortancıl oğlu Hüseynqulu xanla birlikdə öldürüldü.
Quşçu (qəsəbə, Daşkəsən)
Təhsil
Qəsəbədə 80 şagird yerlik Daşkəsən rayon Quşçu qəsəbə S. İsgəndərov adına tam orta məktəb fəaliyyət göstərir.
Gəncə qalasının işğalı
Gəncənin alınması bu ərazidən hücumlara məruz qalan Gürcüstanın şərq sərhədlərinin təhlükəsizliyini təmin etdi. Digər tərəfdən Qacarlar sülaləsinin hökmranlıq etdiyi İranın himayəsində olan Gəncənin işğalı İranda mənfi qarşılandı və faktiki olaraq Birinci Rusiya-İran müharibəsinin başlanmasına səbəb oldu.
Quşçu (qəsəbə, Daşkəsən)
Din
Qəsəbədə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Quqol
Quqol — onluq say sistemində vahid və 100 sıfır ilə təsvir edilən ədəd:
Quşçu (qəsəbə, Daşkəsən)
Səhiyyə
Qəsəbədə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Gəncə qalasının işğalı
Arxa plan
thumbnail|left|198x198px|Gəncə qalasının qorunub-saxlanmış hissəsi1801-ci ilin əvvəllərində I Pavel Şərqi Gürcüstanın xüsusi hüquqlar üçün Rusiyaya birləşdirilməsi haqqında manifesto imzaladı. I Aleksandr atasının qərarını təsdiqlədi və 12 sentyabr 1801-ci ildə Gürcüstan xalqına ünvanlanan Kartli-Kaxetiya çarlığının ləğv edilməsi və Şərqi Gürcüstanın Rusiyaya birləşdirilməsi haqqında manifesto imzaladı. Baqrationilər sülaləsi hakimiyyətdən kənarlaşdırıldı və Tiflisdə rus əsgərlərindən və mülki şəxslərdən ibarət Ali Hökumət yaradıldı. 1802-ci ildə general Pavel Sisianov Gürcüstanın baş hakimi vəzifəsinə gətirildi.
Quqol
Terminin tarixi
1938-ci ildə məşhur amerika riyaziyyatçısı olan Edvard Kazner öz qardaş uşaqları ildə parkda gəzirdi və onlarla böyük ədədlər haqqında müzakirə edirdi. Danışığın gedişatında yüz sıfırlı ədəd haqqında söhbət açıldı və ədəd hələ adlandırılmamışdı. Uşaqlardan biri, doqquzyaşlı Milton Sirotta bu ədədi, "quqol" (googol) adlandırmağı təklif etdi. 1940-cı ildə Edvard Kazner Ceyms Nyuman ilə birlikdə "Riyaziyyat və təxəyyül" ("New Names in Mathematics") adlı elmi-kütləvi kitabında bu ədəd qeyd olundu.
Gəncə qalasının işğalı
Arxa plan
Gəncə xanlığı Rusiya imperiyasına ən yaxın və ən güclü idi. Gəncə alınmaz hesab edilirdi və Gəncə xanı Cavad xan qoçaqlığı ilə məşhur idi. Tarixçi Nikolay Dubrovinə görə şəhər qalası "bütün Adərbicanda ən yaxşı" hesab edilirdi. Gəncə qalası 1588-ci ildə Səfəvi-Osmanlı müharibəsi zamanı şəhər Osmanlı sərkərdəsi Fərhad paşa tərəfindən alındıqda tikilmişdi. Bu qalanın 6 bürc və 2 qapısı (Tiflis qapısı və Qarabağ qapısı) var idi. Qala 8 metr hündürlüyündəki iki divarla əhatə olunmuşdu. Gəncənin süqutu bütün Qafqazda böyük təsirə səbəb olacaqdı. Buna görə də Sisianov, Mixail Vladıkinanın deyişi ilə, "bu güclü və hiyləgər qonşudan" başlamağa qərar verdi. Sisianov yazırdı ki, "Gəncə qalasının yerli mövqeyi bütün Adərbican üzərində hökmrandır." Dubrovin qeyd edirdi:
Quqol
Quqol ədəd kimi
Bütün onluq dərəcələr kimi, quqol ədədinin də yalnız iki sadə böləni (2 və 5) var. Quqol ədədinin tam bölənlərinin ümumi sayı 10 mindən çoxdur
Gəncə qalasının işğalı
Arxa plan
Sisianovun həqiqi mülki müşavirinin 17 dekabr 1802-ci il tarixli məruzəsi Cavad xanla müharibəyə girmək üçün səbəblər siyahısına oxşayır: Gürcüstandan olan insanların tovlanıb aparılması, Rusiyanın düşmənlərilə əlaqə, qiyamçı şahzadə Aleksandra maliyyə dəstəyi, Şörəyel əyalətinə iddia, rus təbəələrini oğurlayanlara imkan verilməsi. Əlavə olaraq Cavad xan ərazisindən duzlu balıqla karvanların keçməsi üçün ağılagəlməz dərəcədə böyük miqdarda vergi tələb edirdi və Rusiya təmsilçilərinin mesajlarına "ədəbsizcəsinə" cavab verirdi. Hələ 1803-cü ilin fevralında Sisianov eşitdi ki, Cavad xan onun dostcasına məktublarına və hətta rus vətəndaşlığını götürmək barədə arzusunu bəyan etməsinə baxmayaraq müharibəyə hazırlaşır, əsgərlər və azuqə toplayır və Qarabağ xanlığının III xanı İbrahimxəlil xanla ittifaq qurur. O, İran şahının himayəsi altında antirus ittifaqının qurulmasından kənarda qalmayıb.
Quqol
Quqol ədəd kimi
Onaltılıq say sistemində quqol ədədi 84 simvoldan ibarətdir. Son 25 rəqəm sıfırdır:
Gəncə qalasının işğalı
Arxa plan
1803-cü il kampaniyası üçün Sisianovun planı belə idi: Gəncə və İrəvan istiqamətində "kəşfiyyat" aparmaq və özünü hakimi saydığı Bakını ələ keçirmək. Sisianov belə yazırdı:
Buna əsasən baş komandir əlavə yardım göndərilməsini istədi. Sisianovun Gəncə və İrəvanın işğalını tamamlanmış məsələ kimi qeyd etməsi diqqətəlayiqdir.
Quqol
Quqol ədəd kimi
Quqol ədədi təxminən 70 ədədinin faktorialı kimi göstərmək olar. 70! quqol ədədindən təxmindən 20 % çoxdur:
Gəncə qalasının işğalı
Arxa plan
General Qulyakovun 1803-cü ilin martında Car-Balakən camaatına qarşı uğurlu hərəkatı İrəvan xanının Sisianovun tələbləri ilə razılaşmasına səbəb oldu və Bakı xanının təbəəliyə keçmək üçün danışıqlara başlaması Sisianovun bütün qüvvələri Gəncə istiqamətində hərəkət etdirməsi üçün şərait yaratdı.
Yürüşə hazırlıq
Gəncəyə yürüşə hazırlanarkən Sisianov Narva draqun və 9-cu Yeger polklarına Qafqaz xətti ilə Gürcüstana hərəkət etməyi tapşırdı: 1803-cü ilin mayında bu ordular Gürcüstana daxil oldular draqunlar Zaqoreçidə, Martkobidə, Xoştidə, Paterzeulidə və Makovidə, yegerlərin bir batalyonu Qoridə, digəri Suramidə və iki bölük Duşetidə və ikisi Tsxinvalidə. yerləşdilər.
Gəncəyə dəstə ilə getmək üçün Demurtçasal, Borçalı və Qazaxdan 100 atlı tatar (azərbaycanlı) hazırlanması əmr edildi. Onların 6 həftəlik azuqəsi olmalı idi.
thumb|210px|Rusiya imperiyasının əsas komandiri knyaz [[Pavel Sisianov]]
Ancaq müxtəlif səbəblərə görə Sisianov imperiyanın sərhədlərini dərhal keçə bilmədi. Birincisi, əsgər sayı az idi. İkincisi, generalın hələ də Cənubi Qafqaz hakimlərini diplomatik yollarla Rusiya təbəəliyini qəbul etməyə razı salmağa ümidi var. Üçüncüsü, Gürcüstandakı yerli vəziyyət idarəçilik baxımından ərazinin qaydaya salınması və əleyhdarların yatırılmasını tələb edirdi. Bundan əlavə, Sisianova yüksək yerlərdən gələn təlimatlarla "təzyiq edilirdi" ki, əgər qonşularla diplomatik və xüsusilə hərbi maneə təhlükəsi yoxdursa, hər cür ərazi genişləndirilməsi olar.
Gəncəyə hərəkət etməzdən əvvəl knyaz Sisianov bir müddət Kartalinidə ortaya çıxan ləzgilərə görə ləngidi. Ləzgilərə qarşı hərbi əməliyyat nəticələri kiçik olsa da, Sisianovun Gəncəni almaq planını dayandırdı. Baş komandir dağıstanlıların Gürcüstana girməsindən qorxduğu üçün hücum əməliyyatını dayandırmağa və müdafiə taktikasına keçməyə məcbur oldu. Dağıstanlıların Gürcüstana girməsi rusların hücum dəstəsində olan bir neçə batalyonun geri çəkilməsi ilə baş verə bilərdi. Car-Balakən ləzgiləri ilə sülh danışıqları gözləniləndən daha çox zəhmət tələb etdi.
Sisianovun müdafiə taktikası hücum əməliyyatının gecikməsinə səbəb oldu. Bu zaman Cavad xan öz qüvvələrini və ehtiyatlarını ruslarla qarşılaşma üçün hazırlayırdı. Cavad xan Fətəli şah Qacara məktub yazaraq Gəncəyə hərəkət edən rus qoşunlarına qarşı kömək istədi. Fətəli şah cavab yazdı ki, indi Xorasana gedir, qayıdanda ona kömək göndərəcək. Onun tək köməyi Qazax ağalarına göndərilən fərman idi. Bu fərmanla o, Qazax ağalarını Gəncə xanına tabe olmağa, silahlanmağa və hərəkət etməyə inandırmaq istəyirdi.
Bu zaman Sisianov Gəncəyə getmək üçün Gürcüstana iki polk daha gəlməsini gözləyirdi: Sevastopol muşketyor və 15-ci yeger. 11 noyabrda Sevastopol polku gəldi və Tiflisin 10 verstliyində (10.6 km), Qartiskaro mərzində yerləşdi. 12 noyabrda 15-ci yeger polku hələ Tiflisin 70 verstliyində (74.6 km) idi. Bu polklar ilin yağışlı vaxtında dağlar boyunca hərəkət etməkdən yorulmuşdu. Buna görə də Sevastopol polkunun üç batalyonlu tərkibindən yalnız iki batalyonun nəqliyyatını daşımağa uyğun atlar qalmışdı. Sisianov 15-ci yeger polkunu yanında götürməyi heç fikirləşmədi də, Sevastopol polkundan isə bütöv olmayan iki batalyonu götürdü, üçüncü batolyon isə "çətinlikdə" qaldı. Bu zaman Sisianov yalnızca Kaxetiyadakı dağlıların hücum təhdidinə qarşı diqqətli olmaq istədiyi üçün Gəncəyə yürüşü yavaşlatmadı. O, əlavə qoşunun gəlməsini gözləyirdi. Ancaq onlar gəlib çatanda Sisianov məyus oldu. O, bu məyusluğunu dövlət kanslerinə yazdığı 17 noyabr 1803-cü il tarixli məktubunda bildirirdi. O yazırdı :
Bu zaman Gəncədəki vəziyyət haqqında polkovnik Karyagin məruzə etdi:
Gəncəyə yürüş
thumb|left|220px|17-ci yeger polkunun sıravi əsgəri, unter-ofiseri və baş zabiti 1802-ci ildə. Rəssam Adolf Şarleman Gəncəyə yürüş üçün 6 batalyon və 3 eskadrondan ibarət dəstə təşkil etmək nəzərdə tutulurdu: Sevastopol polkundan 2 batalyon, yeger polkundan 2 batalyon, hansı ki, Şəmsədildə, Gəncə yolunda yerləşirdi, Qafqaz qrenader polkunun bir batalyonu, Narva draqun polkunun 3 eskadronu və 17-ci yeger polkundan iki bölük, şef batalyon. Bu batalyonun qalan iki bölüyü II İraklinin dul arvadı Daryunu ötürəndən sonra Vladiqafqazdan qayıdanda onlara qoşulmalı idi. Dəstə 20 noyabrda Tiflisin 15 verstliyindəki (16 km) Saqanluq kəndində görüşməli, 21 noyabrda dincəlməli və 22 noyabrda hərəkətə keçməli idi.
Bütün mümkün ərzaq ehtiyatını yığandan sonra Sisianov Gəncəyə hərəkət etdi. 20 noyabr 1803-cü ildə onun korpusu 6 piyada batalyonundan, 3 draqun eskadronundan, Don kazaklarının iki polkundan, Tiflisdən hərəkət edən Borçalı, Qazax, Demurtçasal və Şəmsədil qəzalarından olan azərbaycanlılardan təşkil olunmuş ordudan ibarət idi. İlk keçid Suqanluk kəndindən səkkiz yarım verstliyində (9 km) idi. Yürüşün başlığında ordunun keçdiyi qısa məsafə onunla izah edildi ki, bütün hazırlığa və əmrə baxmayaraq, nəyisə unutdular və ya kimsə hər hansı səbəbə görə yubandı. Beləliklə, hər şeyi qaydaya salmaq üçün bir gün fasilə vermək lazım gəldi. Sonra dəstə sürətləndi. 22 noyabrda dəstə 24 verst (25,6 km) məsafə saxlayaraq Demurçalas kəndinin yanında dayanmalı oldu. Burada Sisianov tatar (azərbaycanlı) atlılarla birləşdi. 23 noyabrda 19 verst getdilər və Şikol kəndinin yaxınlığında düşərgə saldılar. Ancaq xəritə ilə baxanda görünür ki, onlar iki dəfə kiçik çayın üzərindən və bir neçə dəfə yarğan üzərindən keçmişdilər. Paltarlarını qurutmaq ehtiyacı 24 noyabrda ordunun fəaliyyətlərini azaltdı və beləliklə, ordu yalnız 7 verst (7.5 km) hədəflə irəlilədi. Ordu 25 noyabrda Ağstafa çayını keçdi və daha 16 verst (17 km) çətin dağ yollarından keçərək düşərgə saldı. Növbəti keçid 25 noyabrda Tovuz çayının sahilində qət edildi. Beləliklə, ordu 25 verst (26.7 km) məsafənin öhdəsindən gəldi. Burada ordunun "Qazax və Borçalı tatarları" ilə sayı artdı, 27 noyabrda isə Şəmsədil tatarları orduya yanaşdı. Hərbi fəaliyyət zamanı yüngül və qeyri-nizami süvarilər həm hərəkətdə olarkən, həm də düşərgələrdə öz orduları və düşmən arasında xüsusi pərdə əmələ gətirirdilər. Dayandıqları yerlərdə Sisianov həmişə milli müsəlman hərbi hissələrini qabağa verirdi və rus piyadaları və "tatarlar" arasında həmişə kazaklar olurdu. 29 noyabrda Şamxorda dayanarkən azərbaycanlılardan təşkil olunmuş ordu tamamilə çayın o biri sahilində yerləşdirildi. Axırda altı keçiddən sonra onlar Şəmsədil kəndi Zaqiala çatdılar. Burada 17-ci yeger polkunun iki batalyonu onlara birləşdi.
Axırda 29 noyabrda Sisianovun korpusu Gəncə xanlığının sərhədini keçdi. 29 noyabrda Şamxora gələn kimi Sisianov Cavax xana məktub yazdı və qalanın təslim edilməsini tələb etdi. Sisianov ordunun başçısı kimi gəlməsini belə izah edirdi ki, Gəncə hüquqən Rusiyaya məxsusdur, çünki əvvəllər o, Gürcüstan krallığının bir hissəsi idi, indi isə Romanovların imperiyasının tərkib hissəsidir, şəhər 1797-ci ildə Rusiya tərəfindən işğal edilmişdi və Cavad xanın təbəələri tərəfindən soyulan Tiflis tacirləri hələ də razı salınmayıb. O, həmçinin, qeyd-şərtsiz təslim olunduğu zaman sonsuz mərhəmət vəd edirdi. O, məktubu hədələyici hissə ilə sonlandırırdı. Cavad xana yazdığı məktubunda Sisianov Gəncə üzərinə yürüşün birinci və başlıca səbəbini belə izah edirdi ki, "Gəncə və onun ətrafı kraliça Tamaranın hakimiyyəti dövründə Gürcüstana mənsub idi, sonra Gürcüstan çarlarının zəifliyi üzündən ondan ayrılıb" və Gürcüstanı öz müdafiəsi altına alan Rusiya imperiyası Gəncəni Gürcüstanın bir hissəsi sayaraq onu "yadların əlində" saxlaya bilməz. İkinci səbəb kimi Sisianov yazırdı ki, altı il əvvəl Cavad xan Rusiya təbəəsi idi və Gəncə qalasında Rusiya ordusu dururdu. Üçüncü səbəb kimi Sisianov Cavad xanın adamları tərəfindən qarət edilən Tiflis tacirlərini göstərirdi. Sisianov qeyd edirdi ki, Avropa adətinə və etiqadına görə insan qanı tökməyə başlamazdan öncə xana şəhərin təslim edilməsini təklif etməlidir. Sisianova görə Cavad xan öz arzusu ilə şəhəri təslim etsə, "onun lütfkar padşahının sonsuz şəfqət və mərhəmətini" görəcək, etməsə, İzmayıl, Oçak, Varşava və bir çox başqa şəhərlərin düşdüyü bədbəxt taleyə düşəcək. Sisianov növbəti gün günortaya cavab almaq istəyirdi.
Cavad xan knyaz Sisianovu vəziyyəti başa düşməməkdə günahlandırırdı. Eyni məktubda o yazırdı:
Beləliklə, Gəncə uğrunda savaş Sisianov və Cavad xan arasındakı yazılı surətdə keçən duellə başladı. Belə məktublaşmadan sonra Gəncənin alınması Sisianov üçün yalnız dövlət məsələsi yox, həm də şəxsi məsələ idi. thumb|left|282x282px|Rus ordusunun düşərgədən Koçxor çayı ilə Gəncə qalasının forştadtına hərəkəti. 2 dekabr 1803-cü il Cavad xanın cavabı Sisianovun istədiyi kimi deyildi. Erməniləri rus taxtının himayədarlığı altında sığınmağa çağıraraq Sisianov Gəncəyə yaxınlaşmağa qərar verdi. Əsgərlərə istirahət verən Sisianov 1 dekabrda Koçxor adlı kiçik çaya yaxınlaşdı, başqa gün isə əllərində Gəncə və ətrafının planı olmadığından ərazinin tədqiqinə şəxsən başlamaq məcburi oldu. Kəşfiyyat üçün polkovnik Karyaginin rəhbərliyi altında 17-ci yeger polkunun hər üç batalyonu, podpolkovnik Simonoviçin rəhbərliyi altındakı Qafqaz qrenader batalyonu, Narva draqun polkunun bir batalyonu və yüngül silahlı əsgərlər (kazaklar və azərbaycanlılar), hansı ki, general-mayor Portnagin rəhbərik edirdi, 7 səhra topu ilə hərəkətə keçdi.
Sisianovun orduları Gəncəyə gələndə aydın oldu ki, istehkamlar geniş bağlarla əhatələnib. Qala ələ keçirməyin çətin olduğu şəhərətrafı yerlər və bağlarla örtülüb. Bağları ələ keçirmədən qalanı tədqiq etmək mümkün deyildi.
Kəşfiyyat məqsədilə knyaz Sisianov iki kolon yaratdı — biri yüngül silahlı ordunun bir hissəsi və iki topla (podpolkovnik Simonoviçin rəhbərliyi altında) Simonoviçin Qafqaz qrenader batalyonundan və Belavinin yeger batalyonundan ibarət idi, hansına ki, Tiflis yolu ilə getmək əmri verilmişdi. Beş top və yüngül silahlı ordunun qalan hissəsi ilə Karyagin və Lisaneviçin 17-ci yeger polkunun iki batalyonu və draqun eskadronundan ibarət ikinci kolon xan bağının içərisindən Tiflis yolunun sağı ətrafında hərəkət etdi.
Bağlarla əhatələnən istehkamla Gəncə şəhəri Gəncə çayının yanındakı düzənlikdə yerləşir. Şimal-şərqi hissədə, bağların dalında bir verstlikdə (1 km) şəhərətrafı ərazi yerləşir, şərqdə qaladan 100 sajınlıqda (213 m) məscid və meydanlarla birlikdə geniş karvansarayların daşdan binaları yerləşir. Bağlar və şəhərətrafı 10 fut hündürlüyündə olan daş divarlarla əhatələnib. Divarın bütün ətrafı bağ və şəhərətrafını əhatə edir və bastion şəklində çıxıntılarla bir arasıkəsilməz xətdən ibarətdir, hansı ki, 5 verstə (5.3 km) çatır. Bu divardan qala hasarına yaxın məsafə (400 sajın və ya 853 metrə qədər) Tiflis yolundadır. Bu, şimal-qərb istiqamətində kiçik çay və ya sulu xəndək üzərindədir, hansı ki şəhərin qərb hissəsi boyunca istehkamın yanından axır. Qaladan ikinci yol Qarabağ qapısındandır və qalada şəhərin şərq küncündən gəlir. Məscid və karvansarası keçdikdən sonra yol Gəncə çayına doğru gedir. Xan bağı şəhərin sağında, qala divarının xaricində, Tiflis qapısının 1 verstliyində (1 km) yerləşir. Şəhər iki hasarla əhatələnib — 650 sajın (1387 m) uzunluğunda və 10 fut (3 m) hündürlüyündəki çəpərlə torpaq sədd və altı bürclə daş divar. Odundan evlərin olduğu şəhərin mərkəzində xan sarayı ilə daş içqala yerləşir. O, 50 kvadrat sajın (107 m²) ərazini tutur.
Hücuma hazırlıq
Karyagin və Lisaneviç öz batalyonlarını xan bağı ərazisindən hərəkət etdirdilər. Karyaginin yegerləri ilə knyaz Sisianov hərəkət etdi.
Bağ ərazisində rus ordusu güclü müqavimətlə rastlaşdı və inadlı mübarizəni davam etdirməyə məcbur edildi. Gildən düzəldilmiş hündür hasarlar hər addımda müdafiə vasitəsilə xan ordusunun keçidləri və istehkamları ələ keçirməsinə imkan yaradırdı, ruslar üçün isə o, ayrıca bir istehkam idi və güc və ya hücumla alına bilərdi. Güclü atəşə və xan ordusunun güclü müqavimətinə baxmayaraq Sisianovun dəstəsi iki saat ərzində demək olar ki, bir bağdan ibarət olan və şəhərdən 1.5 verst (1.6 km) məsafəyə qədər uzanan şəhərkənarını təmizləməyə nail oldu. . 8 dekabr 1803-cü il tarixli məruzəsində Sisianov yazırdı:
İki saat ərzində rus ordusu düşməni qalaya qovdu, şəhər ətrafını və bağı ələ keçirdi, blokada üçün şəhər ətrafının müəyyən yerlərində möhkəmləndi. Lisaneviçin batalyonu iki topluq batareya (bir neçə topdan ibarət hərbi hissə) ilə Tiflis darvazasının və Yuxarıqala bürcünün qarşısında iki kiçik çayın yanında (su xəndəkləri) yerləşdi, şef batalyonu üç topla birlikdə Cəfər bəy bürcünün sağında qaldı, Belavinin batalyonu hücum zamanı podpolkovnik Simonoviçin komandirliyi altında Qafqaz qrenader batalyonu ilə birlikdə idi, sonra isə bu batalyon Şaram bəy bürcünün qarşısında mövqey tutmuşdu, karvansarayın solunda Simonoviçin qrenader batalyonunun qoruyuculuğunda knyaz Sisianovun əsas ordugahı yerləşirdi.
2 dekabrda hücum zamanı xanın ordusundan 250 adam öldü. Onlardan çoxu Tiflis yolunda toplanan podpolkovnik Simonoviçin dəstəsi ilə qarşılaşmada həyatını itirdi. Burada 200 Şəmsəddil azərbaycanlısı və 300 erməni əsir düşdü. Ruslardan 70 adam öldü və 30 adam yaralandı. Buna ölən 7 aşağı rütbəli, yaralanan 2 ofiser (Kotlyarevski və Dyaçkov), 4 unter-ofiser, 1 təbilçalan və 8 sıravi yeger daxildir.
Sisianov imperatora bağlardan ibarət şəhər ətrafının alınmasında bütün dəstənin "səylərini, həvəslərini, qəhrəmanlıqlarını və sarsılmaz mərdliklərini" ifadə edirdi. O, xüsusilə, polkovnik Karyagin, mayor Lisaneviç, yaralı kapitan Kotlyarevski haqqında yaxşı rəy verirdi. Sisianov 8 dekabr 1803-cü il tarixli məruzəsində yazırdıː {{Sitat|Mən Preobrajenski leyb-qvardiyasının, poruçik qraf Vorontsovun və Siz İmperator Əlahəzrətlərinin fliger-adyutantı Benkendorfun polkunun qəhrəmanlığı və mərdliyi haqqında sakit qala bilmərəm, hansı ki, yeger batalyonunun yanında olmaq üçün məndən icazə aldılar, bütün təhlükələrə atıldılar. Acizanə şəkildə yeger batalyonunda və draqun eskadronunda olan bütün əsgərlər haqqında yaxşı rəy verməyə cürət edirəm.
Öz rəyində baş komandan Sisianov general-mayor Portnaginin, artilleriya polkovniki Axverdovun, Qafqaz qrenader batalyonunun komandiri Simonoviçin və Narva draqun polkunun mayoru Fitinqofun adını çəkirdi.
Artıq qala tamamilə mühasirəyə alınmışdı və təxminən bir ay heç bir nəticə olmadan qala topa tutuldu. Əvvəlcə Sisianov ümid edirdi ki, şəhərətrafının itirilməsindən vahiməyə düşmüş Cavad xan könüllü şəkildə qalanı təslim etməyə məcbur ediləcək. Ancaq qarnizonun sıxıtılı vəziyyətinə və fərarilərin çox sayda olmasına baxmayaraq, Sisianovun ümidləri puça çıxdı. (Hər gün qaladan çox adam qaçırdı və bu xanın qarnizonun zəiflədir və azaldırdı.)
Sisianov danışıqlar vasitəsilə xanı qalanı təslim etməyə inandırmaq istəyirdi. Cavad xana yazdığı yeni məktubunda, hansı ki, nəzərəçarpacaq dərəcədə mülayim görünürdü, Sisianov yenə qalanın təslim edilməsini tələb edirdi və qəti cavab üçün bir gün möhlət verdi.{{sfn|Лапин|2011|pp=111}} Təslim xəbəri yerinə elçi Gəncə hakiminin cavabını gətirdi. Bu cavabda Cavad xan özünə qarşı hörmət tələb edirdi.{{sfn|Лапин|2011|pp=111}} Beləliklə, 11 dekabr tarixli məktubunda Cavad xan yazırdı ki, sabah, yəhudilər tərəfindən qeyd edilən şənbə günü generala adam göndərəcək. Sabahdan sonrakı gün, bazar günü başqa bir adam daha göndərəcək və əgər Sisianov “yaxşı təklif versə”, xan da “qarşılıqlı surətdə yaxşı cavab verəcək.” thumb|230px|Gəncə qalasının açarı. [[Azərbaycan Tarix Muzeyi (Bakı)]] Sisianov cavab verdi ki, ona heç bir şərt təklif etmir, əvvəlcə təslim olmağını tələb edir və yenidən hücumla hədələyirdi.{{sfn|Лапин|2011|pp=111}} O yazırdı ki, əgər Cavad xan eyni gündə, səhər rus qoşunlarının başçısına şəhərin təslim edilməsinin nişanəsi kimi əmanət olaraq qalmalı olan oğlu Hüseynqulu ağayla birlikdə şəhərin açarlarını göndərsə, "onda Cavad xan Gəncəli mərhəmətli padşahımızın xoşbəxtlik və firavanlıq səltənətinə düşəcəkdir". {{sfn|Дубровин|1866|pp=229}}
Əks halda Cavad xana söz verirdi ki, hücuma başlayacaq və onun "bədbəxt" təbəələrinin qanını tökəcək, hansı ki, onunla eyni dindən olmasa da, ancaq o, insanlıq baxımından heyfslənir. Cavad xan danışıqlar üçün onun yanına Qazaxlı Mehmeti göndərməsini xahiş etdi, ancaq Sisianov imtina etdi və sözdə yox, sənəddə cavab tələb etdi.{{sfn|Дубровин|1866|pp=229}} Cavad xan vəkil edilmiş şəxs vasitəsilə danışıqlar aparmağa razılaşaraq vaxt uzaldırdı.{{sfn|Лапин|2011|pp=111}} Cavad xana 28 dekabr 1803-cü il tarixli məktubunda Sisianov yazırdı ki. xan srağagün gün müzakirə aparmaq üçün Qazaxlı Mehmeti istəmişdi və Sisianov tələb edirdi ki, onun atasının adını desin, çünki Qazaxda Mehmet çoxdur. Sisianov məktubunu belə sonlandırırdı ki, xana izah edilməlidir ki, o, “öz etiqadına görə Asiya məğrurluğuna” nifrət edir. Qırğın olmasın deyə Sisianov mühasirədəkilərə istədikləri qədər vaxt verərək sülh istəmələri üçün imkan verirdi. Sisianov yazırdı ki, vaxt qurtarmasından sonra ya müharibənin başlamalıdır, ya da xan şəhəri onun şərtlərinə görə təsim etməlidir və qeyd edirdi ki, Sisianovun iştirakı ilə 4 qala ilə belə hərəkət edilib. Sisianov məktubunda qalanın təslim edilməsini tələb edirdi.{{sfn|Дубровин|1866|pp=229}} Bu məktubunda Sisianov yazırdı ki, heç kəs indiyə qədər eşitməyib ki, rus ordusu qalanı mühasirə edib, qalanın təslim olması və ya qalaya hücumla onu almadan oradan gedib: “Təslim olanları bağışlayıram. Lovğaları isə qanlarına qəltan edəcəyəm. Allah göstərəcək ki, Gəncə kimin əlində qalacaq.”
29 dekabrda xan cavab verdi ki, Mehmet Mirzə oğlunu ona göndərməsini istəyir və dedi ki, Sisianovun istəkləri elədir ki, heç kəs onları yerinə yetirmək iqtidarında deyil.{{sfn|Дубровин|1866|pp=229}} Cavad xan yazırdı ki, kimsə kimsəyə sərt şəkildə yazırsa, elə cavab da almalıdır.{{sfn|Дубровин|1866|pp=229}} Sisianovun danışıqlar zamanı qaydaya görə atəş açılmadığını qeyd etməsinə işarə olaraq xan yazırdı ki, onun hakimiyyətində düşmən top və tüfəng səsiylə bu qədər yaxın durursa, ona qarşı mütləq atəş açılmalıdır. Sisianovun “hücum zamanı insan qanı axıdılacaq” sözlərinə Cavad xan cavab verirdi ki, günah Sisianovun boynunda qalacaq. Sisianovun “xristian qayda-qanuna görə qan tökmək günahdır” sözlərinə Cavad xan cavab verirdi ki, müsəlman qayda-qanuna görə əgər biri bir kəsin üzərinə güclə gəlirsə, qan axacaq, ancaq bu o adama günah gətirməyəcək. Sisianovun elə həmin gün məktuba cavab yazılması tələbinə cavab olaraq Cavad xan yazırdı ki, ağa bu sözləri öz nökərinə deyə bilər, xan heç kəsdən qorxmur və istədiyi zaman cavab verir. Xan yazırdı ki, Sisianov tərəfdən yollanan qarabağlı idi və generalın yanına getməkdən qorxduğu üçün xan cavabı başqa adamla göndərib.{{sfn|Дубровин|1866|pp=230}} thumb|left|330px|Gəncə qalasının qalıqları. XIX əsr şəkli Danışıqlar aparılarkən qalanın vəziyyəti ağırlaşırdı. Xan qarnizonunun oduna ehtiyacı var idi, azuqə ehtiyatı kifayət qədər olsa da, arpa yox idi, atlar ölürdü, su kəmərləri ölü bədənlərlə dolmuşdu, hava pozulmuş, ehtiyac və xəstəlik artmışdı. Buna baxmayaraq Cavad xan ruhdan düşmürdü.{{sfn|Дубровин|1866|pp=230}} Mühasirə edənlər də ehtiyaclarına baxmayaraq dözürdülər: qida azalmış, xəstələrin sayı artmışdı
Sisianov axırıncı məktubunda söz verirdi ki, şəhər alınandan sonra xana rüsvayçı ölüm bəxş edəcək, o isə cavab verdi ki, divarları qoruyarkən öləcək.
Hücum
Cavad xan hesab edirdi ki, azuqə və heyvanlar üçün yemin çatışmaması, soyuq və xəstəlik, tez ya da gec rus ordusunu mühasirəni dayandırmağa məcbur etməlidir. Ancaq Sisianovun getməməsinin səbəbi sadəcə bunun rus ordusu üçün eşidilməmiş bir hadisə olması deyildi. Digər səbəb də bir çox fərarinin şəhərin güclə mübarizə apardığını xəbər verməsi idi. Rus ordusu burada uzun müddət qalmağı gözləmirdi — qüvvələri qurtarırdı.
Hücumdan əvvəl Sisianov Portnaginə, ordu başçılarına hücuma aid, aşağıdakı məzmunda gizli əmri verdi:
thumb|Gəncə qalasının müdafiəçilərinə qarşı tətbiq edilmiş rus top mərmiləri. Bu mərmilər rus komandanlığının göstərişi ilə 1803-1804-cü illərdə Gəncənin qala divarlarının yanından yığılmışdır. [[Azərbaycan Tarix Muzeyi (Bakı)]] Sisianovun da olduğu Mayor Belavinin 17-ci yeger polku batalyonu hərbi ehtiyat hissəsini təşkil edirdi və meydanda Qarabağ qapısına qarşı təyin edildi. Tiflis qapısına qarşı Sevastopol muşketyor polku batalyonu təyin edildi və onlara düşmənin qaladan çıxışına əngəl olmaq və hücum tələbi olarsa, köməyə tələsmək əmr edildi. 11 topdan ibarət bütün artilleriya üç ədəd üç funtluq top daxil olmaqla ehtiyat hissələrində saxlanırdı, hansı ki, 100 kazaka tapşırılmışdı. Bütün dəstələrin məmurlarına əmr edilmişdi ki, diqqət etsinlər ki, hücum ərzində əsgərlər qadın və uşaqlara rəhm edirlər və onları boşaldılmış bürcə gətirirlər. Buraya Sisianov onların təhlükəsizliyi üçün qaravul təhkim edilməsini əmr etmişdi. Düşmənin tamamilə məhv edilməsindən əvvəl qarətçilik etmək ciddi surətdə qadağan edilmişdi.