cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tintin macəraları
Markalar və pullar
Holland poçt markası üzərində Tintin və Milunun təsviri|300px|thumb|left Belçika poçtu 1979-cu il 1 oktyabrda Gənclik Marka Kolleksiyaçılığı gününü qeyd etmək üçün üzərində Tintin şəkli olan marka buraxdı. Bu ilk poçt markası idi ki, üzərində bir komiks qəhrəmanının təsviri var idi. Bu markalar Belçikanım Brayn-le-Komte, Yadoyn, Maasmexelen və Zviynarde şəhərlərində satıldı və qiyməti 8 Belçika frankı idi. Belçikada ikinci Tintinli marka isə 1999-cu il 15 oktyabrında buraxılıb və "Aya ayaq basdıq" albomuna həsr olunub. Hollandiya Krallıq Poçtu isə 8 oktyabr 1999-cu ildə bir neçə Tintin markaları buraxdı və bir neçə saat içində hamısı satıldı. 2004-cü il yanvarında isə Tintinin 75 yaşı münasibəti ilə Belçikada 50.000 ədəd limitli 10 avroluk xatirə sikkələri buraxıldı.
Letre
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 165 nəfər təşkil edirdi.
Tintin macəraları
Nəşr olunma xronologiyası
Tintin macəraları albom halına gətirilməzdən əvvəl bölümlər şəklində 3 nəşriyyatda yayınlanırdı. Bu nəşriyyatlardan iki qəzet biri jurnal idi. 1929-1939-cu illərdəki Tintinin ilk səkkiz macərası və 1939-1940-ci illərdəki 15-ci macərası Belçikada çıxan "Le Vingtième Siècle" ("İyirminci Əsr") qəzetinin uşaqlar üçün həftəlik əlavəsi olan "Le Petit Vingtième"-də yayınlandıqdan sonra ağ-qara şəkildə albom halına gətirildi. "Tintin SSRİ-də" xaric bütün macəraları sonradan rəngləndirilmişdir. "Tintin SSRİ-də" heç vaxt rəngləndirilməmişdir. (Qeyri-rəsmi albomlar istisnadır). İkinci dünya müharibəsi illərində - 1940-1944-cü illərində Tintinin macəraları digər Belçika qəzeti olan "Le Soir"-də ("Axşam") nəşr olunduqdan sonra kitablaşdırıldı. 1946-cı ildən isə macəralar yenə Tintinin adını daşıyan "Le Journal de Tintin"də ("Tintin jurnalı") bölümlər şəklində yayınlandı, daha sonra albomlaşdırıldı. 1941-ci ildən sonra çıxan albomlar rəngli çəkilmişdi.
Standart albomlar
"Sirli ulduz" albomu|thumb|300px "Tintin SSRi-də"dən "Qızıl qısqaclı xərçəng"ə qədər olan 9 albom ağ-qara çəkildi. Bunlardan ilki istisna olmaqla sonradan rəngləndirildi. 1941-ci ildən sonrakı albomlar başdan rəngli hazırlandılar. Rəngləndirilmiş albomlar ən çox 21, ən az 3 il sonrakı nəşrlərində göründülər. "Tintin SSRİ-də" ən uzun albomdur və 138 səhifədir. Digər bütün albomlar 62 səhifədir.
Letre
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 115 nəfərin (15-64 yaş arasında) 90 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 25 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 78,3%, 1999-cu ildə bu göstərici 69.4%). Fəal olan 90 nəfərdən 83 nəfəri (40 kişi və 43 qadın), 7 nəfər işsiz (2 kişi və 5 qadın) idi. 25 hərəkətsiz 8 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 8 nəfər təqaüdçü, 9 nəfər digər səbəblərə görə aktiv iş fəaliyyəti göstərmir.
Tintin macəraları
Filmlərə əsasən yaradılan albomlar
"Tintin və Qızıl Kürk" filmi və albomunda hadisələr Yunanıstan və İstambulda cərəyan edir. 1961-ci ildə film əsasında albom hazırlanmışdır. Filmin rejissoru Jan-Jak Vyarn olmuş, baş rollarında Jan-Pyer Talbot (Tintin rolunda) və Corc Vilson (Kapitan Haddok) oynamışdılar. "Tintin və Mavi portağallar" film, "Tintin və Köpək balıqlı göl" isə cizgi film olmuşdur.
Türkiyədə nəşr olunan
1960-cı illərdə Türkiyədə bir sıra Tintin albomları nəşr olunmuşdur (Çıxış sırası ilə);[*]
Cizgi filmi
1991-ci ildə Erjenin macəralarına əsasən "Les Aventures de Tintin" adlı cizgi filmi yayınlanmağa başlandı. 21 Tintin macərası 30 dəqiqəlik 39 hissə şəklində 3 mövsüm boyunca efirə çıxdı. Macəralar əsasən 2 hissə ilə göstərilirdi və xronloji ardıcıllıq nəzərə alınmamışdı. Cizgi film 1941-ci ildəki "Qızıl qısqaclı xərçəng" macərası ilə başlayır, 1932-ci ildəki "Tintin Amerikada" macərası ilə bitir. 24 macəranın 3-ü bilərəkdən yayınlanmadı. Bunlar "Tintin SSRİ-də", "Tintin Konqoda" və "Tintin və Alf-Art" olmuşdur. Bu cizgi film sonda DVD şəklinə salındı.
Eugenia foetida
(Eugenia foetida) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əfqanıstan dilləri
thumbnail|300px|right|Əfqanıstanın dil xəritəsi Əfqanıstan dilləri — Əfqanıstan Respublikasında rəsmi və qeyri rəsmi işlədilən dillər. Hal hazırda ölkədə dəri və puştu dövlət dili kimi qəbul olunub. Bundan başqa ölkədə özbək, türkmən, bəluc, paşai və nuristan dilləridə geniş yayılıb. 1980-cı ildən bu dillər üstünlük təşkil etdiyi bölgələrdə xüsusi status əldə etmişlər. 2004-cü ildən, Əfqanıstan Konustutiyasının 16-cı maddəsinə əsasən türk dilləri( özbək və türkmən), bəluc, paşai, nuristan və pamir dilləri üçüncü rəsmi dil hesab olunur
Ümumi məlumat
1936-cı ilə qədər dövlət dili yalnız dəri dili(buna farsi-kabili deyirdilər) olmuşdur. Geniş əhali kütləsi, o cümlədən puştular bu duldə danişırdılar. Dəri dili şəhərlərdə bu günə qədər geniş yayılmışdır. 1936-cı ildən puştu dili ikinci dövlət dili kimi qəbul edildi. 1964-cü ildən isə əhəmiyyətinə görə birinci dilə çevrilir. Əfqanıstanda yaşayan xalqlar 30-dan artıq dildə danışır. Əhalinin 85 faizindən çoxu puştu və ya fars dilində, ya da hər iki dildə danişa bilir. Lüğət tərkibinə görə bu dillər bir-birindən uzaq olsalar da, hər ikisidə İran dil qrupuna aid edilir. "Concise Encyclopedia of Languages of the World"-un 2009-cu il məlumatına görə Əfqanıstan əhalisinin 60 %-nin ana dili puştu dilidir.
Hind-Avropa dillərindən Əfqanıstanda hind və ari dilləri geniş yayılmışdır. Özbəklər, türkmənlər, qazaxlar, qırğızlar və uyğurlar türk dillərində danışır. Əfqanıstanda yaşayan xaqların bir qisminin indiyədək öz əlifbası yoxdur. Ərəb hərfləri əsasında yaradılmış əlifba ancaq dəri və puştu dillərindədir. Əhalinin əksəriyyətinin puştu dilində danışmasına baxmayaraq bütün xalqların bir-biri ilə ünsüyyətində dəri dili əsas sayılır. Ölkə ərazisində dil qrupları aşağıdakı kimi paylanmış:
Rəşad Dağlı
Rəşad Dağlı (Rəşad Vaqif oğlu Əmirov; ) — azərbaycanlı meyxanaçı.
Erkən illəri
Rəşad Dağlı 1984-cü il aprelin 21-də Azərbaycanın Bakı şəhərinin Yasamal rayonunda anadan olub.
Populyarlıq qazanması
Ustadı Nizami Rəmzi olub. O, 2001-ci və 2011-ci ildə Azərbaycan telekanallarında yayımlanan "De gəlsin" meyxana yarışmasında iştirak edib və populyarlıq qazanıb.
Şəxsi həyatı
2010-cu ildə Nailə Süleymanzadə ilə ailə qurub. Onun bu cütlükdən Yusif adlı oğlu və Bətül adlı qızı var. 2019-cu ilin avqust ayında Nailə Süleymanzadə Xətai Rayon Məhkəməsinə verdiyi ərizədə Rəşad Dağlıdan ailədaxili münaqişələrdən bezdiyi üçün boşanmaq istədiyini bildirərək, bununla bağlı məhkəməyə müraciət edib.
2015-ci ildə ANS TV-də yayımlanan "Maşın Şou" realiti verilişində iştirak edib.
2016-cı ilin iyun ayında Rəşad Dağlı Bakı-Qaza yolunun Hacıqabul şəhəri ərazisində baş verən yol qəzasında xəsarət alıb. Onun idarə etdiyi, Pərviz Bülbüləyə məxsus olan "Toyota Prado" markalı 10 KC 011 dövlət nömrə nişanlı avtomobil beton dirəyə çırpılaraq aşıb. Qəzada Rəşad Dağlının qolu sınıb, Pərviz Bülbülə isə ayaq nahiyəsindən zədələnib.
Həbsi
9 noyabr 2022-ci il tarixində Bakının Qaradağ rayonunda İskəndər adlı şəxslə mübahisə nəticəsində həmən şəxsi biri ürək nahiyəsindən olmaqla 14 dəfə bıçaq zərbəsi ilə qətlə yetirmişdir. İskəndərin öldüyünü gördükdən sonra meyitini avtomobildən ataraq hadisə yerindən uzaqlaşıb. Rəşad Dağlı hadisədən dərhal sonra polis bölməsinə özü gələrək təslim olmuş, hadisəni etiraf etmişdir. Rəşad Dağlı hadisəni özünü müdafiə zəminində yerinə yerinə yetirdiyini, hadisənin səbəbi kimi İ. Mehtiyevin onu şantaj etdiyini göstərib. Rəşad Dağlı barəsində Cinayət Məcəlləsinin 120.1-ci (qəsdən adam öldürmə) maddəsi ilə cinayət işi başlanılıb. Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 28 iyun 2023-cü il tarixli qərarı ilə 9 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.
Şəbəkə skaneri
Brauzer,Internet brauzeri,Şəbəkə skaneri və yaVeb göz atıcısı (İngilis dili:Web Browser) istifadəçilərin şəbəkə serverləri də iştirak edən HTML və ya daha inkişaf etmiş səhifələrin açılmasını təmin edən bir proqramdır.
Standart bir veb skaneri; mətn və ya çoxlu əhatə fayllarını aça bilər, yadda saxlaya bilir, HTML-dən HTTP 'yə bütün protokolları və standartları dəstəkləyir, açılan səhifədə axtarılan obyekti tapa bilər, tez istifadə edilənlər və keçmiş siyahısı edə bilər, ümumi serverə fayl yükləmə və ümumi şəbəkədən fayl yükləmə edə bilər, e-poçt və mətn redaktorları lə inteqrasiya edə bilər. Şəkil sistemləri ni oxuya bilər, bağlaya, saxlaya bilər. Multimedia fayllarını oynada və ya yaza bilər, səhifənin çıxışını ala bilər.
Bir veb skaneri əməliyyat sistemi nin ən əsas hissəsidir. HTML kod larını istifadəçilərə təqdim edir. Skaner xidmətləri sürət, görünüş, sistemlə inteqrasiya, təhlükəsizlik, əlavələr, çərəzlər, təhlükəsiz CSS və RSS xüsusiyyətləri, JavaScript xüsusiyyəti ilə bir yarış halındadır.
Ən çox istifadə edilən veb skanerlər
Çıxış tarixinə görə:
Test vasitələri
Şəbəkə skanerlərin standartlara uyğun olub olmadığını nəzarət edən analizlər vardır. Bunlar, brauzerin, verilən kodu düzgün işlədib işləmədiyinə nəzarət edər.
متصفح وب WWW-selain Penjelajah web Ғаламтор шолғышы Прелистувач न्याहाळक
Emilia fallax
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aydın Paşacanov
Aydın Paşacanov — Azərbaycan kimyaçı alimi, akademik M.Nağıyev adına Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutunun Analitik Kimya laboratoriyasının müdiri.
Həyatı
Aydın Paşacanov 1948-ci il mayın 9-da Gürcüstan respublikasının Qardabani rayonunun Kosalı kəndində anadan olmuşdur. 1966-cı ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutu (indiki Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutu) Kimya fakültəsinə qəbul olunmuşdur. Aydın Paşacanov Azərbaycan Dövlət Pedoqoji İnstitutunu 1970-ci ildə bitirərək Zaqatala rayonunda kimya müəllimi işləmişdir. Aydın Paşacanov (1972)-(1977) ilə qədər Gürcüstan Respublikasının Qardabani rayonunun Kalinin Azərbaycan orta məktəbində Kimya müəllimi, Tədris işləri üzrə direktor müavini,Qardabani Maarif şöbəsində metodist işləmişdir. 1978-ci ildə AMEA-nın Qeyri-üzvi və fiziki kimya institutunun (indiki Kataliz və Qeyri üzvi kimya İnstitutu) aspiranturasına daxil olmuş və SSRİ əlvan metallurgiya nazirliyinin Moskva "Qiproçvet-metaobrabotka" institutunda görkəmli alim Prof. A.A.Nemodrukun rəhbərliyi ilə Bismutun atom-absorbsiya təyini sahəsində elmi-tədqiqat işləri aparmışdır.1982-ci ildə kimya elmi üzrə fəlsəfə doktoru mudafiə etmişdir.1993-cü ildə Dosent elmi adını almışdır. Ailəlidir, iki oğlu var. Anar Paşacanov iqtisadiyyat elmləri üzrə fəlsəfə doktorudur, Azərbaycan Milli bankının əməkdaşıdır, Rəşad Paşacanov ADNA-nı bitirmişdir, Paşa Həyat sığortada işləyir.
Elmi fəaliyyəti
1981-cü ildən Azərbaycan EA Qeyri-üzvi və Fiziki Kimya İnstitutunda (indiki Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutu) mühəndis, kiçik və böyük elmi işçi, qrup rəhbəri, aparıcı elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır. 2014-cü ildən Analitik kimya laboratoriyasının müdiri vəzifəsində işləyir.
Təfsir
Təfsir (ərəbcə: علم التفسير elm ül-təfsir) — ilahiyyat elmlərinin ən əsas bölməsidir. Quranı təfsir etmək üçün digər dini elmlərlə bərabər ərəb ədəbiyyatını da mükəmməl bilmək zəruridir. Təfsir ayə, hədis, səhabə sözü, dil qaydaları və alimlərin görüşləri diqqətə alınaraq edilməlidir.
Aydın Paşacanov
Elmi əsərləri
Aydın Paşacanov 150 elmi əsərin (onlardan 80-ni xarici ölkələrdə), o cümlədən 1 dərsliyin müəllifidir.
Təfsir
Mənbələrə nəzər saldıqda təfsir kəlməsinin leksik olaraq iki fərqli kökdən meydana gəldiyini görürük. I. Təfsir kəlməsi, lüğətdə "bəyan etmək, kəşf etmək, üstü örtülü bir şeyi açmaq" kimi mənalara gələn "fəsr" kökündən törəmişdir. II. Təfsir kəlməsi, təqlib vəzni ilə "səfr" kökündən əmələ gələn təfil babında bir məsdərdir. "Səfr" kəlməsi müxtəlif mənalara gəlməklə bərabər "örtülü bir şeyi açmaq, aydınlatmaq və açmaq" anlamlarını da daşıyır.
Aydın Paşacanov
Elmi məqalələri
Aydın Paşacanovun məqalələrinin 80-dən çoxu xaricdə dərc olunub. Son illərdə Beynəlxalq bazalarda referatlaşdırılan və indeksləşdirilən jurnallarda çap olunan məqalələrdən bir qismi aşağıdakılardır:
Təfsir
Hər nə qədər bu iki kəlmə mənaca bir-birinə yaxın olsalar da, yenə də bunlar arasında fərq vardır. Belə ki, Əmin əl-Xuliyə görə "fəsr" və "səfr" kəlmələrinin ikisində də kəşf etmək, ortaya çıxarmaq mənaları vardır. Amma "səfr" kəlməsində maddi, zahiri bir kəşf, "fəsr" sözündə isə mənəvi bir kəşf vardır. Elə buna görə də, məna ilə əlaqədar olduğu üçün o "təfsir" kəlməsinin "fəsr " sözündən törədiyini iddia edir.
Aydın Paşacanov
Beynəlxalq konfranslarda iştirakı
O, Rusiyada (1995.2002), (2006, 2008, 2009),(2010, Türkiyədə 2008) keçirilən Beynəlxalq konfranslarda elmi məruzəçi kimi bilavasitə iştirak etmişdir.
Təfsir
Təfsir Tarixi
Təfsir, Qurani-Kərimin mənasını bəyan və izah etməklə əlaqədar olan elmdir. Quranın anlaşılması istiqamətindəki fəaliyətlər əsri-səadət dövrü ilə birlikdə başlamışdır. Bu fəaliyətlər əvvəlcə şifahi olaraq başlamış, hicri II əsrin ikinci yarısından etibarən isə yazılı şəkildə davam etmişdir. Qur’ani-Kərimi yalnız oxumaq kifayət deyildir. Oxumaq savabdır. Ancaq həmin xəzinənin açarı təfsirdir. Təfsir Qur’anın başa düşülməsini təmin edir. İşin ən mühümmü də Qur’anı başa düşərək oxumaqdır. Hansı dövrdə təfsir elmi ilə məşğuliyyət çox isə orada tərəqqi vardır. Çünki müsəlmanlar Qur’ana tabe olduqca ucalmış, ona zidd hərəkət etdikcə isə geri qalmışlar.
Aydın Paşacanov
Kataliz və Qeyri-üzvi Kimya İnstitutu
Bakı Dövlət Universitetində ilkin müdafiə Şurasının Üzvü,
Təfsir
Təfsir Tarixi
Qurani-Kərimin ilk nazil olmasından etibarən səhabələr, onun mənasını dərk edirdilər. Ona görə ki, Qur’an öz dillərində enmişdir. Digər tərəfdən ayələrin nazil olma səbəbləri onlara aydın idi. Bu səbəblə Peyğəmbər dövründə yaşayan müsəlmanlar arasında çox az münaqişə olurdu, zəbt və tədvinə ehtiyac da olmurdu. Bununla birlikdə başa düşülməkdə çətinlik çəkdikləri ayələrin mənasını, Peyğəmbərdən soruşub öyrənirdilər. Həmin məlumatlar o zamandan etibarən rəvayət yolu ilə bu günə qədər gəlmişdir.
Aydın Paşacanov
Dissertantlara elmi rəhbərlik və opponent
Aydın Paşacanovun rəhbərliyi ilə 1 fəlsəfə doktoru, 1 magistr hazırlanmışdır.
Təfsir
Təfsir Tarixi
Quranın insanlara anlatılmasında ilk müfəssirlik vəzifəsini yerinə yetirən  Peyğəmbərdir. Belə ki, Qurani-Kərimin ilk təfsiri
Aydın Paşacanov
Pedaqoji fəaliyyəti
Aydın Paşacanov 1993-ci ildən Bakı Dövlət Universitetində dosent işləyir. Hazırda Bakı Dövlət Universitetinin dosentidir.
Təfsir
Təfsir Tarixi
يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ وَإِن لَّمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَ ...
Aydın Paşacanov
Təltif və mükafatlar
AMEA-nın 70 illik yubileyi münasibətilə elmin inkişafında göstərdiyi elmi nailliyyətləri və xidmətlərini nəzərə alaraq təşəkkür elan edilmişdir. 1973.Победитель социалистического соревнования " qalibi olmuşdur. 1974. Почетной граматой центрального комитета ВЛКСМ Грузии- layiq görülmüşdür. 1976-cı ildə Gürcüstan Maarif nazirliyinin fəxri fərmanı verilmişdir.1974-cü ildən Gürcüstan respublikası olimpiyada komitəsinin üzvü olmuşdur.
Təfsir
Təfsir Tarixi
"Ya Peyğəmbər! Rəbbin tərəfindən sənə nazil ediləni (Quranı) təbliğ et. Əgər (bunu) etməsən (Allahın) risalətini (sənə həvalə etdiyi elçilik, peyğəmbərlik vəzifəsini) yerinə yetirmiş olmazsan..." (Maidə 5/67) məalındakı ayəsi ilə
... وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ مَا نُزِّلَ إِلَيْهِمْ...
"Sənə də Quranı nazil edik ki, insanlara onlara göndərilənə (hökümləri, halal-haramı) izah edəsən və onlar da düşünüb dərk edələr" ( Nəhl 16/44) şəklindəki ayəsinin ifadə etdikləri kimi  Peyğəmbərlə başlamışdır.
Müsəlmanlar, Əshabədən eşidilən bu rəvayət yolu ilə gələn təfsirləri sonradan toplayaraq yazıb təsbit ediblər. Bu şəkildə ilk təfsir kitabları Təfsiri-Rəvayə olaraq meydana çıxmışdır. Həmin rəvayət və nəqlin yardımı ilə bəzi İslam alimləri Qur’anı izah etməyə başlamışdılar ki, buna Təfsiri-Dirayə deyilir. Əvvəl rəvayət təfsiri yaranmış, sonra, dirayət təfsiri ona isnad edilərək ortaya çıxmışdır. Təfsiri-Rivayənin ən məşhuru İbn Cərir ət-Təbərinin "Təfsiri-Təbəri", Təfsiri-Dirayəninki isə, Fəxrəddin Razinin "Təfsiri-Kəbiri"dir.
Bütün bunları nəzərə alaraq Quranın təfsir səbəblərini aşağıdakı kimi sıralıya bilərik.
Təfsirlərdəki fərqliliyin səbəbləri
Peyğəmbər vəfat etdikdən sonra səhabilər hər hansı bir ayəni təfsir etmək istədikdə öncə Qurana, onda tapmasalar Peyğəmbərin sünnəsinə, onda da tapmasalar özlərinin rəy və ictihadlarına müraciət edirdilər. Ancaq səhabilər zamanında Quran başdan sona qədər təfsir edilməmişdir. Onlar daha çox mənası gizli olan ayələri təfsir etmişlər. Sonrakı dövrlərdə isə təfsir fəaliyyətləri bir xeyli genişləndi və bunun nəticəsində də fərqli-fərqli təfsir və izahlar çoxaldı. Bu fərqliliyin səbəblərini aşağıdakı kimi açıqlamaq olar:
2. Çox mənanılıq
3. İtlaq və təqyid
4. Ümumilik və xüsusilik ixtilafları
6. Sələfdən gələn fərqli rəvayətlər
Beyzavinin təfsiri
Bu təfsir, İslam və qərb dünyasında dəfələrlə nəşr edilmişdir. Onu da qeyd edək ki, bu təfsir üçün yazılan şərh, haşiyə və təliqlərin sayı iki yüz əllini keçməkdədir.
Beyzavi Quran ayələrini əhli-sünnə üsulu üzərə dəlillər verərək təfsir və təvil etmişdir. Məsələlərin təfərrüatına girmədən qısa, ecazkar bir surətdə onların faydalı olan tərəflərini izah etməyə çalışır. Sərf, nəhv, lüğət, məntiq, qiraət, tarix və kəlam kimi mövzuları bəzən çox qısa və vəciz bir şəkildə verdiyi üçün onları anlamaq çətindir.
Təfsir əsərini yazarkən iki mühüm qayanaqdan -əz Zəməxşərinin "Kəşşaf" və İbn Kəsirin "Miftahül-Ğeyb" əsərlərindən istifadə etmişdir. Ləfizlərin və tərkiblərin bəyanı, mənalardakı incəlikləri ifadə etməkdə "Kəşşafa", Quran hikmətinin ruhunu ortaya qoymaq, üsulüddin, fəlsəfə və üsululfiqh cəhətindən olan görüşlərini izahda isə "Miftahül-Ğeybə" əsaslanır.
Beyzavi təfsirinə qısa müqəddimə yazmışdır. Müəllifin metodunu bilmək üçün onun özünü dinləmək oxucuya faydalıdır. Buna görə də müqəddiməsini aşağıda olduğu kimi veririk: "Şəriət qaydalarının binası və əsası, dini elmlərin başı və rəhbəri olan təfsir elmi, qədri-qiymət yönündən elmlərin ən böyüyü, şərəf və əlamət baxımından da ən yüksək olanıdır. Təfsir yazıb və onun haqqında danışmaq, ancaq dini elmlərin hamısında, üsul və füruunda müasirlərinə üstün gələn, ərəb dili sənətində, ədəbi fənlərdə yüksək dərəcədə olan kimsələrə aiddir.
Uzun zamandan bəri, həm səhabələrin böyüklərindən, tabiinlərin alimlərindən və bunların xaricindəki sələf bilginlərinindən mənə çatan xəbərlərin xülasəsini əhatə edən, həmdə mənim və öncəki fəzilətli kimsələrin və araşdırmaçıların ortaya qoyduqları mühüm bir sıra incəlikləri və əsrarları barındıran, meşhur səkkiz imamdan gələn qiraət vəcihlərini və mötəbər qurradan rəvayət edilən, şazları da açıqlayan, fənləri içinə alan bir kitab yazmağı düşünməkdəydim. Ancaq, acizliyim buna imkan verməməkdə və istədiyimə nail olmaqda əngəl təşkil etməkdə idi. Nəhayət, etdiyim istixarədən sonra, məzhər olduğum bərəkət və asanlıq sayəsində təlaşdan qurtuldum və etmək istədiyim şeyə başlamağa, niyətimi yerinə gətirməyə iradəm sağlamlaşdı. Kitabı yazıb bitirincə, ona "Ənvarüt-tənzil və Əsrarüt-tənzil" adını verdim.
Allah Təaladan diləyim, doğru yolun gözəlliklərinə məni çatdırmasıdır. Hər xeyrə müvəffəq qılan və hər bir istəyənə dilədiyini verən Odur." Bu məşhur təfsir üçün bir çox alimlər şərhlər də yazmışdır
Kəlam
Kəlam-(ərəbcə: الكلام) Allah-təalanın zatından və sifətlərindən, başlanğıcı və sonu etibarilə yaradılanların vəziyyətlərindən bəhs edən bir elmdir. Məlum olduğu kimi bu tərifdə ilahiyyat və səmiyyət zikr edilmiş, lakin peyğəmbərlik zikr edilməmişdir. Axirət və ona bənzər məsələlər ancaq peyğəmbərin təbliği ilə bilindiyi üçün, səmiyyat zikr edilincə nübüvvət də buna aid olduğu düşüncəsiylə peyğəmbərlik müəssisəsinə xüsusi olaraq yer verilməmişdir.
Kəlamın tərifi
Mərhum Ömər Nəsuhi Bilmən kəlam elminə çox gözəl və ətraflı bir tərif vermişdir: "Kəlam elmi, Allah Təala həzrətlərinin zat və sifətlərindən, nübüvvət və risalətə aid olan məsələlərdən, başlanğıcı və sonu etibarilə yaradılanların vəziyyətlərindən İslam qanununu əsas tutaraq bəhs edən bir elmdir."
Kəlam elminə mövzusuna görə verilən təriflərdə iki xüsusiyyət diqqəti cəlb edir. Bunların birincisi başlanğıcı və sonu etibarilə yaradılanların vəziyyətləri, digəri isə İslam qanunu üzrə olmasıdır. Məlum olduğu kimi fizika, kimya, biologiya və riyaziyyat kimi müsbət elmlər də yaradılanların hallarından bəhs edir. Lakin, bu elmlər insanı ələ alarkən başlanğıcı və sonu etibarilə yaradılanların vəziyyətlərindən bəhs etməz. Yəni "bu hadisələr necə meydana gəlir? Bunları meydana gətirən ilk səbəb nədir? İnsanın yaradılışındakı məqsəd və qayə nədir? Öldükdən sonra nə olacaq?" kimi suallara cavab verməz. Onlar sadəcə insanın hissiyyat orqanlarıyla görüb dərk edə biləcəkləri şeyləri izah edərlər. Kəlam elmi bu baxımdan pozitiv elmlərdən ayrılır və hadisələri başlanğıcı və sonu etibarilə incələyir.
İbn Xəldun Kəlam elmini belə tərif edir: "Kəlam, dəlilləri ağılla, əqidələri imanla müdafiə edən, etiqadi mövzularda sələfin və əhli sünnənin təqib etdiyi yoldan üz döndərən bidətçiləri rədd edən bir elmdir."
Kəlamın mövzusu
a. İnsanlardakı imanı təqliddən qurtarıb təhqiqi və sarsılmayan iman dərəcəsinə yüksəldir.
b. Kəlam elminin məsələlərini izah etməklə doğru yolu axtaran insanları irşad edir, inadçıları da dəlillərlə susdurur.
c. İman əsaslarını batil düşüncələrin şübhələrindən uzaqlaşdırır.
d. Digər dini elmlər bu elmə istinad edir. Çünki, kəlam elmi olmazsa digər dini elmlərin varlığından bəhs etmək olmaz.
e. İnsanlara əməllərində ixlaslı, niyyətlərində saf və inanclarında qüvvətli olmağa köməklik edir.
Kəlamın tarixi
Tarix olaraq İslam aləmində ilk fəlsəfi cərəyan, hicri I əsrdə "kəlam elmi" adı altında meydana çıxdı. Əsrlərdən bəri müxtəlif inanıcların, müxtəlif fəlsəfələrin yaşadığı geniş bir sahəyə yayılan İslam coğrafyasında, xüsusən dörd xəlifə zamanından başlayaraq bir çox dini qruplar meydana çıxmağa başladı. Bu qruplar arasında, fəlsəfi məsələlərə ən çox əhəmiyyət verən və bu barədə nəzəriyyələr irəli sürən, Mötəzilədir. Xəlifə Mənsur zamanından (h.156-m.772) başlayaraq Məmun və xələfləri dövründə böyük bir yayılış göstərən Yunan, İran, Hind, və s. əsərlərini tərcümə cərəyanı, adı çəkilən fəlsəfi fikirləri İslam mühitinə tanıdanda, Mötəzilə, məzhəblərini daha qüvvətlə müdafiə etmək üçün həmin nəzəriyyyələrdən dərhal faydalanmağa başladılar.
Mötəzilənin bu sahədəki çalışmaları qarşısında, Əhli-Sünnə alimləri də boş dayanmadılar. İbn Kilabül-Bəsrinin bu yoldakı səyi Əbül Həsən-əl-Əş’əri (h.260-324/m.873-935) tərəfindən müvəffəqiyyətlə davam etdirilərək Əhli-Sünnəyə məxsus bir Elmi-Kəlam təxsis edildi. Bu sonralar Əbu Bəkirül-Baqillani (v. h.403/m.1012-1013) və İmam əl-Hərəmeyn adıyla məşhur olan Əbül-Məali əl-Cüveyni (h.478/m.1085-86) tərəfindən tamamlanmışdır.
İmam Qəzzali (h.450-505/m.1058-1111) ilə bərabər, Kəlamın yeni bir mərhələyə daxil olduğuna şahid oluruq. Qəzzali zamanında, Yunan fəlsəfəsinə aid nəzəriyyələr (Fərabi və İbn Sina ilə) Müsəlmanlar arasında layiqincə yer tutub inkişaf etdiyi üçün, fəlsəfəçilərin hər dediyini rədd və ya qəbul etməyə meyl edən iki zidd baxışlar yaranmışdı. Qəzzali, müxtəlif əsərləri ilə, həmin baxışların hər ikisinə qarşı mübarizə aparmışdı.
Bütün islami elmlərdə olduğu kimi kəlam elmi də bu məqsədləri gercəkləşdirərək əsl və yeganə məqsəd olan dünya və axirət səadətini əldə etməyə çalışır.
Rəvayət
Rəvayət — bir hadisə, əhvalat haqqında nəsillərdən nəsillərə ağızda dolaşan, mövzusu çox zaman fövqəladə xarakter daşıyan qısa nağıl, hekayə.
Rəvayətlərdə uzaq və yaxın dövrün tarixi həqiqətləri özünəməxsusluğu qorumaqla bədii təfəkkürə məxsus konkretliyi qoruyub saxlayır. Rəvayətlər konkret bir hadisəni, faktı əhatə edir və ibrətamiz bir sonluqla bitir.
Növləri
Rəvayətlər 2 cür olur :
Tarixi şəxsiyyətlərlə bağlı rəvayətlərə Nuh peğəmbər, Süleyman peyğəmbər, Astiaq, Tomris, Nadir şah, Makedoniyalı İsgəndər, Əmir Teymur və başqa ədəbi-tarixi şəxsiyyətlərin həyatına dair rəvayətləri misal göstərmək olar.
Toponimlərlə bağlı "Şuşa", "Qırxqız", "Bayandur", "Qız qalası", "Dadməlik dağı", "Qarı dağı", "Sınıq körpü", "Bibiheybət", "Şuşa", "Xatun arxı" rəvayətləri isə yer adları ilə bağlı yaranmış rəvayətlərdir.
Yazıçı və şairlərimiz yaradıcılığında bir çox hekayə, nağıl və poemalarda rəvayətlərdən yararlanmışlar. Cəfər Cabbarlı "Qız qalası", Mikayıl Müşfiq "Çoban", Səməd Vurğun "Aslan qayası" poemalarının, İlyas Əfəndiyev "Qarı dağı" hekayəsinin mövzusunu xalq rəvayətlərindən götürmüşdür.
Rəvayətlər nə vaxtsa həqiqətən baş vermiş, lakin ağızdan-ağıza keçərkən ilkin dəqiqliyini, təfərrüatını itirmiş söhbətlərdir. Buna görə də həmişə "rəvayətə görə", "deyilənə görə", "belə rəvayət edirlər ki" ifadələri ilə başlanır ..
Safari (brauzer)
Safari — Apple şirkətinin Mac OS üçün inkişaf etdirdiyi şəbəkə skanerinin adıdır. Bu brauzer əsas məqsədi Applenin Mac OS ilə tamamilə uyğun bir şəbəkə skanerinə sahib olmasıdır
Safari, KHTML0in bir növü olan WebKit mühərrikini istifadə edir.
Brauzerin Windows əməliyyat sistemində çalışan bir beta distributivi 2007 iyun ayı etibarından istifadəyə verilmişdir. Sürəti ilə bilinən brauzerin son versiyası, Safari 5-dir.
Sofo Nijaradze
Sofo Nijaradze (Gürcücə: სოფო ნიჟარაძე; Rusca: София Нижарадзе; 6 Fevral 1986) - gürcü müğənni və aktrisa. 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Gürcüstanı təmsil edib.
Həyatı
Sofo Nijaradze Tiflisdə anadan olub və Dövlət Musiqi Akademiyasını fəxri diplomla bitirib. Bir neçə beynəlxalq müsabiqələrdə, o cümlədən Mini La Skalada "Bravo, Bravissimo!", Moskvada "Crystal Note" və Gürcüstanda "Crystal Fur-tree" kimi məşhur müsabiqələrdə iştirak edib. 2001-ci ildə o Gürcüstan Dövlət Filarmoniyasının solisti olub. Sonra Moskvaya gedərək Moskva Dövlət Teatr və İncəsənət Akademiyasının "Romeo və Culietta" tamaşasında iştirak edib. 2005-ci ildə Yurmalada keçirilən "Yeni dalğa" müsabiqəsində də iştirak edən Gürcüstan təmsilçisi burda da uğur qazanıb. Müğənni Rusiya Gürcüstan problemlərinə etiraz olaraq sonradan Moskvanı tərk edib.
Flaşer
Flaşer  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Le-Qran-Lem kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — La-Tur-dyu-Pen.
INSEE kodu — 38167. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 301 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 530 ilə 641 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 440 km cənub-şərqdə, Lion dan 50 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 45 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Min bir gecə
right|thumb|200px|Min bir gecə nağıl kitabının üz qabığı. Bertonun redaktəsi ilə Min bir gecə ( hezār o yek šab; كتاب ألف ليلة وليلة kitāb 'alf layla wa layla) — Yaxın Şərq xalqlarının min illərdən bəri yaratdıqları və çoxsaylı müəllif, tərcüməçi və tətqiqatçılar tərəfindən toplanmış nağıllar toplusu.
Almaniya klassik fəlsəfəsi
Alman klassik fəlsəfəsi — İmmanuel Kantdan başlayaraq Alman klassik fəlsəfəsi ənənəvi metafizikadan subyektin öyrənilməsinə doğru uğurlu addımlar atmağa başlamışdır.
Min bir gecə
Orijinal əlyazmasının heç vaxt tapılmamasına baxmayaraq bu nağıllar toplusunun bizim eranın 800–900-cü illərinə aid olduğu söylənilir. Nağıllar bir qayda olaraq Şəhrizadə tərəfindən əri və şahı Şəhriyara min bir gecəlik zaman müddətində nəql edilir.
Almaniya klassik fəlsəfəsi
Haqqında
Qeyd etmək lazımdır ki, Hegelə görə, təbiət və ruh mütləq ideyanın, bütövün özünü özgələşdirməsi olsa da belə eyni zaman əksliklər kimi mövcuddur. Materiya nın mahiyyəti onun ağırlığıdır. Onun məqsədi isə ondan kənardadır; ruhun mahiyyəti– azadlıqdır: onun məqsədi isə özündədir. "Ruh özündə varlıqdır". Ruhun tarixi inkişafında üç mərhələ olmuşdur. Bunlar Şərq, yunan– roma və alman mərhələləridir.
Min bir gecə
"Min bir gecə" — dünya sərvətidir
Şərq xalqlarının "Min bir gecə" nağıllarındakı müdrikliyi və fantaziyaları, süjetlərin, simvolların, alleqoriyaların rəngarəng müəmmalı olması musiqiçiləri dəfələrlə müxtəlif janr və formalı əsərlər yaratmağa sövq etmişdir. Etik və estetik təsir gücünə malik dolğun və incə poetik obrazları ilə müxtəlif yaşlı oxucuları sehrli aləmilə ovsunlayan Şəhrizadın nağılları dünya sərvətinə çevrilmişdir.
Almaniya klassik fəlsəfəsi
Xarici keçidlər
Adil Əsədov "Zəka nuru" proqramı üzrə "Dahilər" seriyasından İmmanuel Kantla bağlı çıxış etmişdir 1. 2. 3. 4. 5.6.
Heca vəzni
Heca vəzni (sillabik vəzn) — misralarda heca saylarının bərabərliyinə və ahəngdar bölgülənməyə əsaslanan şeir vəzni. Əksər dünya xalqlarının (türk, fars, rus, fransız, italyan və s.) şeirində işlənmişdir.
Min bir gecə
"Min bir gecə" baleti
Fikrət Əmirov "Min bir gecə" nağıllarının mövzusuna elə bir zamanda müraciət etmişdir ki, artıq dünya dinləyiciləri Rimski-Korsakovun "Şəhrizadə"si kimi dahiyanə simfonik süitası ilə tanış idilər. Tanınmış musiqişünas Pavel Xuçuanın sözləri ilə desək, bu süjetə müraciət etmək istəyən bəstəkardan "böyük yaradıcılıq cəsarəti, yüksək peşəkarlıq, ustalıq və zəngin Şərq musiqisinin incə təbii hisslərinə malik olmaq tələb edilirdi".
Almaniya klassik fəlsəfəsi
Qaynaqlar
http://referat.ilkaddimlar.com/d_word_refe_felse_1602.doc
Min bir gecə
Mənbə
Min bir gecə, 8 cilddə. /rus dilindən tərc. ed. İ. Yaqubov; red. M. Qasımlı; rəsmlərin müəl. O. Sadıqzadə.- Bakı: Şərq-Qərb, 2007.:
Heca vəzni
Heca vəzninin ən mühüm şərti ölçüdür. Xüsusən kiçik ölçülü şeirlərdə (üçhecalıqlardan, səkkizhecalıqlaradək) hecaların sayının bərabərliyi heca vəznində yazılmış şeirlərin yeganə poetik göstəricisi kimi çıxış edə bilir. Azərbaycan milli şeir quruluşunda tələb olunan ən zəruri şərtlər ölçü, bölgü və qafiyədir. Bu üç əsas tələb şeir texnikasının ən vacib atributları olmaqla yanaşı, həm də şeiri nəsrdən fərqləndirən mühüm amillərdən biridir. Ölçü şeir texnikasında daha vacib yer tutur. Çünki məhz ölçüyə görə şeirin vəzni müəyyən olunur. Əslində vəzn şeirin ölçüsü, misraların həcmi deməkdir. Misraların həcmi dedikdə, hər şeydən əvvəl, oradakı hecaların sayı nəzərdə tutulur. Məlumdur ki, hər bir sözdə olan hecaların sayı orada işlənən sait səslərlə ölçülür. Sözdə neçə sait işlənirsə, bir o qədər də heca olur. Buradan da deyə bilərik ki, şeirdə misraların, sətirlərin ölçüsündən, hecaların sayından bəhs edən elmə vəzn deyilir. Azərbaycan milli şeirində ta qədim zamanlardan indiyə qədər ölçü ən çox tələb olunan poetexniki şərtlərdən biri olub. Odur ki, şeirimizdə ən çox işlənən və ən doğma vəzn də heca vəzni olmuşdur.
Prof. A.Axundov yazır: “Məlumdur ki, heca vəzninin iki mühüm şərti var: ölçü və bölgü. Bunlardan birincisi misralardakı hecaların sayının bərabərliyinə, ikincisi isə misralardakı heca mikroqruplarının uyğunluğuna əsaslanır. Heca vəzninin ən mühüm şərti heç şübhəsiz, ölçüdür. Xüsusən kiçik ölçülü şeirlərdə (üçhecalıqlardan səkkizhecalıqlaradək) hecaların sayının bərabərliyi heca vəznində yazılmış şeirlərin yeganə poetik göstəricisi kimi çıxış edə bilir. Hətta şeirimizin əvvəlki dövrlərində onbirhecalıqlarda da heca vəzninin əsas əlaməti yalnız ölçü olmuşdur”. Azərbaycan şeirində ölçü sistemi müxtəlifdir. Odur ki, şifahi və yazılı şeir nümunələrində iki hecadan tutmuş iyirmi hecaya qədər rəngarəng ölçülərə rast gəlirik. Məsələn, “yüz ölç, bir biç” kimi atalar sözlərində hər misra cəmi iki hecadan ibarət olub ölçülü-heca vəznindədir.
Ümumtürk şeirində heca vəzninin yaranma tarixi
Yaranması qədim dövrlərə aid olduğu ehtimal edilən mənzum (qafiyəli) şifahi xalq yaradıcılığı nümunələri içərisində (atalar sözləri və məsəllər, xalq deyimləri və s.) heca vəzninə tam uyğun və yaxın nümunələrə rast gəlmək olar. Bu nümunələrə əsasən xalq yaradıcılığı məhsulu kimi heca vəzninin formalaşmasını nəzəri cəhətdən müəyyənləşdirmək mümkün olsa da, bu inkişafın hansı əsrlərdə, hansı mərhələlərlə baş verdiyini öyrənmək xeyli çətinliklər yaradır. Ümumtürk yazılı mənbələrində tarixə məlum ilk normal heca vəzni nümunələri Mahmud Kaşğarinin "Divanü Lüğat-it-Türk" əsərində (XI əsr) artıq mövcuddur. Bu əsərdəki şeirlərdə 7-hecalı (4-3 bölgülü) nümunələr əksəriyyət təşkil edir. Həmçinin 5, 8 (4-4), 6 (2-2-2 və 3-3), 11 (7-4 və 4-4-3), 12 (6-6 və 4-4-4) və 14-hecalı (7-7) nümunələrə də rast gəlinir. Divandakı şeirlərdə az sayda fərqli hecalı və bölgüsü hiss olunmayan misralara da rast gəlinir.
Məlumdur ki, "Divanü Lüğat-it-Türk"ə qədər VIII-IX əsrlərə aid uyğur şeir mətnləri (dini məzmunlu Maniçi poeziya) vardır. XI əsrdə (bəzi fikirlərə görə daha öncəki əsrlərdə) qələmə alınmış, sonradan üzü köçürülmüş Dədə Qorqud dastanında olan şeirlərin isə formaca hansı dövrün məhsulu olduğunu müəyyən etmək xeyli çətindir. Bu abidənin bu günə gəlib çatmış ən əski əlyazma nümunəsi XVI əsrə aiddir. Məlumdur ki, bu dövrdə artıq heca vəzni mükəmməl bir inkişaf səviyyəsinə çatmışdı. Dədə Qorqud dastanının yaranma dövrünün əsasən VII əsr olduğu qəbul edilir. Həmin dastanın məzmununda isə hətta eramızdan əvvəlki dövrləri əks etdirən motivlər var. Dədə Qorqud şeirlərində heca vəzninin müəyyən elementlərinə (4-lük, 3-lük və 7-lik bölgüləər və s.) rast gəlinsə də heca vəzni (həmçinin qafiyə) hələ formalaşmamışdır. Maniçi uyğur şeirləri də formaca Dədə Qorqud şeirlərinə oxşardır, Belə ki, burada da qafiyələnmə əvəzinə eyni söz və ya şəkilçinin təkrarı müşahidə olunur. Misralarda heca sayları fərqlidir. Misraların bölgülənməsi isə demək olar ki, hiss olunmur. Məhz bölgülənmə baxımından maniçi uyğur şeir mətnləri Dədə Qorqud şeirlərindən geri qalır. Lakin həmin uyğur şeirlərinin qələmə alındığı VIII əsrdə heca vəzninə daha yaxın şeirin paralel şəkildə mövcud olub-olmadığı qaranlıq qalır.
Göründüyü kimi mövcud yazılı mənbələr hələlik ümumtürk şeirində, o cümlədən Azərbaycan-türk şeirində heca vəzninin inkişaf yolunu xronoloji olaraq izləmək üçün yetərli deyil.
Mustafa xan Şiftə
Mustafa xan Şiftə (1809 - 1869)—Urdu ədəbiyatının tanınmış şairi.
Həyatı
Nəvab Mustafa xan, əslən Bengaş tayfasına mənsup bir patandır. Babası Vəli Dad xan, II Şah Aləm (1754-1806)in səltənəti sırasında Kuhata bağlı Bangaşadan Dehliyə gəlmişdir. Bir tayfa rəisi olan atası Nəvab Mustafa xan, Şərqi Hindistan Şirkəti gücləriylə savaş halındəkı Raca Sindhianın ordusunda yüksək bir vəzifədəydi. Sindhianın məğlubiyyətə uğradılmasından sonra, Lord Lakenin səflərinə keçən Mustafa xan, savaşan güclər arasında barış və anlayışın təmin edilməsindəki xidmətlərindən dolayı Şərqi Hindistan Şirkəti tərəfindən Hodəl və Palval cagiri ilə mükafatlandırıldı. 1813-cü ildə böyük oğlu Nəvab Mustafa xan Şiftə üçün Cahangirabad cagirini də aldı. Güclü bir olasılıkla Nəvab Mustafa xan 1817-ci ildə Dehlidə öldü.
Nəvab Məhəmməd Mustafa xan Şiftə, 1809-cu ildə Dehlidə dünyaya gəldi. İlk təhsilini o zamanın adətlərinə uyğun olaraq evində aldı. Mianci Malamal, Mövlanə Haci Məhəmməd Nur Dəhləvi, Mövləvi Kərəmullah Dəhləvi, Şeyx Abdullah Sirac Hənəfi və Şeyx Məhəmməd Abid Sindhi, qaynaqlarda müəllimləri arasında zikr edilir. Dini və ruhani olaraq da Şah Məhəmməd İshaq Nəqşibəndiyə intisablıdır. Eyni zamanda at və silah işlətmə ilə də yaxşı bir təlim almışdı.
19-20 yaşlarında, yəni 1828-1829-cu illərdə Şiftə Ramcu adında və eyni zamanda şeir yazan və şeirlərində “Nəzakət” təxəllüsünü işlədən bir tavaifə  aşiq oldu .. Bu eşq 1838-ci ildə acı bir şəkildə sona yetdi. Mart 1839-cu ildə babası və nənəsi ilə birlikdə həccə getdi. 1841-ci ildə iki il altı günlük bir müddətdən sonra Dehliyə geri döndü. Həcc dönüşündən sonra 1843-cü il və ardından 1850-1851-ci illərdə  iki dəfə evləndi. 1857-ci ildə müstəqillik savaşına qatıldı. Savaşdan sonra milliətçilərin məğlubiyyətə uğradılmasını təqibən Şiftə suçlu hesab edildi və maaşı durdurularaq cagiri əlindən alındı. Ayrıca yeddi il həbsə məhkum edildi. Sonrakı illərdə başvurusu üzərinə həbs cəzası qaldırılaraq cagiri özünə qaytarıldı. Sərbəst buraxılmasından sonra həyatının böyük bir qismini Cahangirabadda keçirdi və Dehliyə çox seyrək olaraq getdi. Həyatının sonlarına doğru şəkər və xərçəng xəstəliklərinə yaxalandı .. 11 iyul 1869-cu ildə vəfat edərək Dehlidəki ailə məzarlığına dəfn edildi. Alim, təsəvvüf əhli, din adamı, şair, yazıçı və məqam sahibi bir çox dostu vardı.
Başıayaqlılar
—  aləminin  tipinə aid heyvan sinfi.
Haqqında
Bu sinfin nümayəndələrinin ayaqları başlarında yerləşən bir neçə qolcuğa və hərəkəti təmin edən qıfa çevrilmişdir. Qolcuqlarda çoxlu sormaclar vardır. Suda aktiv üzürlər. Yırtıcıdırlar. Çox az nümayəndəsində çanaq vardır.
Normal duzlu dənizlərdə yaşayırlar. Həm xariciqabıqlı (Nautilus cinsi) həm də daxiliqabıqlı (kalmarlar, karakatisalar, osminoqlar) nümayəndələrlə təmsil olunmuşlar. Qazıntı halında ammonit və belemnitlər daha çox rast gəlirlər. Başıayaqlılar xarakterik nümayəndəsi Nautilus cinsinin qabığı bir müstəvidə spiralvari bükülmüş borucuğu xatırladır. Qabıq arakəsmələrlə (septa) 35–38 kameraya bölünür. Yumşaq bədən qabığın arxasını tutan sonuncu kamerada (yaşayış kamerası) yerləşir. Qalan kameralar isə fraqmokon adlanır. Yaşayış kamerasına yaxın kameralar qismən və ya tam hidrostatik maye ilə, ondan əvvəlkilər isə qazla dolu olur. Qısa kisəşəkilli bədənin baş hissəsində, erkəklərdə 65, dişilərdə 100-ə qədər barmaq (qol) olur. Ağızda çənələr və qidanı xırdalamaq vəzifəsini yerinə yetirən radula (sürtgəc) vardır. Yumşaq bədənin qarın tərəfində konusvari əzələli borucuq — qıf yerləşir. Bu qıf vasitəsilə su qarın boşluğundan təzyiq altında kənara atılır və heyvana əks istiqamətdə hərəkət etmək imkanını verir. Yumşaq bədənin arxa hissəsçindən bütün arakəsmələri kəsib keçən və adətən dairənin mərkəz hissəsində yerləşən sifon uzanır. Müasir təsnifata görə, başıayaqlılar 7 müstəqil yarımsinifə bölünür: Nautiloidea (Є-Q), Orthoceratoidea (O-T),  Endoceratoidea (O), Actonoceratoidea (O-C), Bactritoidea (S?, D-P, T?), Ammonoidea (D-K) və Coleoidea (D-Q). Bu yarımsiniflərin əksəriyyəti keçmiş geoloji dövrlərdə yaşayıb məhv olmuhlar. Onların müasir sistematikası qabığın quruluşuna, ilk növbədə, sifonun quruluşu və vəziyyəti, habelə arakəsmə (tikiş) xətlərinin tipinə, qabığın formasına və bəzəyinə əsaslanır.''
İzzəddin Şirvani
İzzəddin Şirvani – XII əsr Azərbaycan şairi, alimi.
Həyatı
Öz əsrinin böyük fəzl və kamal sahiblərindən biridir. O, fazil kimsələrin hamisi və əhli-hal adamların mürəbbisi olub, Xaqani ilə müasir idi. Xaqani əsərlərində adı hörmətlə xatırlanan bu sənətkarın həyatı və şeirləri haqqında məlumat azdır. Şair Xaqani və Fələkinin müasiri olmuş, sənət adamlarına qayğı göstərmişdir. Əsərlərindən müxtəlif təzkirə və cünglərdə bir sıra nümunələr qalmışdır.İzəddin Şirvani səmimi və əlvan təbiət təsvirləri verməklə daha çox məşhurdur. O, saraylarda təşkil edilən məclislərin təsvirini məharətlə yaradır.
Eugenia fulva
(Eugenia fulva) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cəlal Rüstəmov
Cəlal Rüstəmov - Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı, şəhid. Cəlal Rüstəmov Ağdərə döyüşünün fəal iştirakçılarından biri olmuş Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Şikar Şikarovun batalyonunda döyüşmüşdür.
Həyatı
Rüstəmov Cəlal Əbdülhəkim oğlu 1965-ci ilin 9 aprel tarixində İsmayıllı rayonunun Mican kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini İsmayıllı şəhərinin 3 saylı məktəbində tamamlamışdır. 1982-ci ildə Bakı Neft Kimya Texnikumuna qəbul olmuşdur. Təhsilini bitirdikdən sonra hərbi xidmətə yollanmışdır. Cəlal Rüstəmov 1983-1985-ci illərdə Moskva şəhərində hərbi xidmət keçmişdir. 1985-ci ildə hərbi xidmətini tamamlayaraq Azərbaycana qayıtmışdır. Təhsilini neft sahəsində aldığı üçün mütəxəssis kimi Tümen vilayətinə göndərilmişdir. Cəlal Rüstəmov Tümen vilayətinin Novıy-Urenqoy şəhərində neft mühəndisi sonralar isə baş mühəndis kimi çalışmışdır.
Döyüş yolu
thumb|right|250px|Cəlal Rüstəmov [[Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş döyüşçü yoldaşları ilə birlikdə.]] 1992-ci il fevralın 25-dən 26-na keçən gecə Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən Rusiyanın 366-cı motoatıcı alayının iştirakı ilə Xocalı şəhərini işğal edərkən, etnik azərbaycanlılara qarşı baş vermiş Xocalı soyqırımı Qarabağ müharibəsinin əsas dönüş nöqtələrindən bir hesab olunur. Bu hadisədən sonra Azərbaycanda və ölkədən kənarda (xüsusi ilə Rusiya və Ukraynada) yaşayan onlarla azərbaycanlı könüllü döyüşmək üçün ordu sıralarına yazılmışdır. Xocalıda baş verən dəhşətlərdən təsirlənən Cəlal Rüstəmovda Novıy Urenqoy şəhərindəki əmək fəaliyyətinə son verərək Azərbaycana qayıtmışdır. Cəlal Rüstəmov artıq mart ayında könüllü batalyonların tərkibində döyüşürdü.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1992-ci il 23 iyun tarixli, 6 saylı fərmanı ilə polkovnik Şikarov Şikar Şükür oğluna ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı fəxri adı verilmişdir. 1992-ci ilin 14 sentyabr tarixində kəşfiyyat əməliyyatında olan zaman Cəlal Rüstəmov Ağdərə rayonunun ərazisində itkin düşmüşdür. Həmin tarixdən etibarən taleyi naməlumdur.
Cəlal Rüstəmov Qarabağ müharibəsində Ağdərə istiqamətindəki Üçüncü briqadanın kəşfiyyatçı qrupunda döyüşmüşdür. Qrup Kərim Xanməmmədov, Hafiz Həsənov, Heydər Həsənov və Cəlal Rüstəmovdan təşkil olunmuşdu. Kərim Xanməmmədov hal-hazırda Bakı şəhərində, Heydər Nəsibov isə Zərdabda yaşayır. Hafiz Həsənov isə müharibədə həlak olmuşdur. Cəlal Rüstəmov Hafizin həlak olması haqqında verdiyi müsahibəsində bildirir;
Xatirəsi
2013-cü ildə Cəlal Rüstəmovun xatirəsinin əbədiləşdirilməsi məqsədi ilə İsmayıllı rayonunda şəhidin adına bulaq-abidə kompleksi inşa olunmuşdur. Kompleks rayonun icra başçısı Mirdaməd Sadıqovun təşəbbüsü ilə tikilmişdir. Cəlal Rüstəmovun yaşadığı küçə 2012-ci ildən etibarən onun adını daşımaqdadır. Şəhidin xatirəsi rayonun 3 və 7 saylı orta məktəblərində keçirilən müxtəlif tədbirlərlə də münətəzəm şəkildə qeyd edilir.
2018-ci ildə İsmayıllı rayonunda ədəbiyyat müəllimi, rayon təhsil şöbəsində metodist kimi çalışan Rəna Mirzəliyeva tərəfindən yazılmış Atam mənə oğul dedi kitabının təqdimat mərasimi keçirilmişdir. 1989-cu ildə ailə həyatı qurmuş Cəlal Rüstəmovun bir qız və bir oğul övladı yadigar qalmışdır.
Şauyazı (Baltas)
Şauyazı — Başqırdıstan Respublikası nın Baltas rayonu nda yerləşən kənd. Kənd, Şauyazı kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (37%), tatarlar (29%) üstünlük təşkil edir.
Pentacalia subglomerosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Təriqət
Təriqət — Hakim dindən ayrılmış dini icma, islam məsləklərindən, məzhəblərindən hər biri.
KHTML
KHTML, KDE layihəsi daxilində yaradılmış olan, bir çox şəbəkə skaneri proqram ın mərkəzində olan və səhifələri şərh ekrana əks etdirən əsas komponentlər. Bu skanerlər arasında Konqueror, ABrowse və hətta Apple Safari ilə Nokia Series 60 browser sayıla bilər.
Manteye
Manteye (, Manteier) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Qap-Kampan kantonuna daxildir.
Ambroziyayabənzər tərə
thumb| Dysphania ambrosioides
Manteye
INSEE kodu — 05075.
Ambroziyayabənzər tərə
–  fəsiləsinin tərələr cinsinə aid bitki növü.
Manteye
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 414 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 258 nəfər (15-64 yaş) arasında 194 nəfər iqtisadi fəal, 64 nəfər fəaliyyətsiz olmuşdur (fəaliyyət göstəricisi 75.2%, 1999-cu ildə 77.3%). Fəal 194 nəfərdən 186 nəfər (99 kişi və 87 qadın) çalışdı, 8 nəfər işsiz (2 kişi və 6 qadın). 64 hərəkətsiz 23 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 22 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Psixotriya
–  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Qılçıqlı disfaniya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Artma miqdarı
Artma miqdarı(artım, en. increment ~ ru. приращение, прибавляемая величина ~ tr. artım, artma miktarı) – ədədin müəyyən kəmiyyət qədər böyüdülməsi; həmçinin belə ədədin artırıldığı kəmiyyət. Məsələn, 10-u ardıcıl olaraq hər addımda 2 vahid artırsaq, onda belə bir ədədlər ardıcıllığı alarıq: 12, 14, 16, 18 və s.
Emilia flaccida
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Eugenia gageana
(Eugenia gageana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Markus Zusak
thumbnail Markus Zusak ( (d.23 iyun, 1975) — Avstraliyalı yazıçı.
Həyatı
Zusak, Avstarliyanın Sidney şəhərində anadan olub. Onun anası Liza alman, atası Helmut isə avstraliyalıdır.
Yaradıcılığı
O ən çox, beynəlxalq bestseller olan Kitab Oğrusu və  Elçi kitabları ilə tanınır. Zusak, beş kitabın müəllifidir. O 1999-2001-ci illərdə yazdığı ilk üç kitabı olan The Underdog, Fighting Ruben Wolfe və When Dogs Cry kitabları ilə beynəlxalq səviyyədə nəşr olundu və bir çox mükafat qazandı. Birinci kitabı olan The Underdog'un nəşri yeddi il ərzində başa çatdı.
Dosım Satpayev
Dosım Satpayev (tam adı: Dosım Asılbekoviç Satpayev; d. 3 avqust 1974, Almatı, Qazaxıstan SSR, SSRİ) — Qazaxıstan dövlət xadimi, politoloq, Qazaxıstan Risk Qruplarının Qiymətləndirilməsi İnstitutunun direktoru.
Konqueror
300px|thumbnail|right Konqueror — "Linux"un KDE ön qurğulu olaraq yer verilmiş şəbəkə skaneri dır.
Könüllülər tərəfindən inkişaf etdirilməkdədir. Çox Unix əməliyyat sistemində çalışmaqdadır. "Konqueror" adı, məşhur şəbəkə skanerlərinin adlarından,Navigator və Explorer' dən ilham alınaraq qoyulmuşdur. İngiliscədə Fateh mənasını verən Conqueror sözü seçilmiş, bütün KDE proqramlarının adları K hərfiylə başladıldığı üçün Konqueror olaraq dəyişdirilmişdir.
Konqueror, əslində Linux üçün inkişaf etdirilmiş olsa da fərqli platformalarda da çalışır. BSD, Solaris və son olaraq da Windows dəstəkləri əlavə olunmuşdur. Windows dəstəyi bu an üçün məhdud olsa da, tam dəstəyin Konqueror 4.0 ilə təmin edilməsi planlaşdırılmışdır.
Fontanil-Korniyon
Fontanil-Korniyon  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Sent-Eqrev kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38170. Kommunanın 2007-ci il üçün əhalisi 2696 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 405 ilə 700 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 480 km cənub-şərqdə, Lion dan 90 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 9 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Pentacalia suboppositifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Meröy
Meröy (, Mereulh) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Ser kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05076.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 85 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 42 nəfər (15-64 yaş) arasında 28 nəfər iqtisadi fəal, 14 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 66,7%, 1999-cu ildə 58.7%). 28 aktiv adamdan 26 nəfər (15 kişi və 11 qadın) çalışdı, 2 kişi işsizdi. Aktiv olmayan 14 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 3 nəfər təqaüdçü, 7 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Ədalət Axundov
Ədalət Yavuz oğlu Axundov — AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutuda təhsil şöbəsinin müdiri, elmi işlər üzrə direktor müavini, riyaziyyat elmlər doktoru, professor.
Həyatı
Ədalət Yavuz oğlu Axundov 1 iyun 1949-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur.1966—1971-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (Bakı Dövlət Universiteti) mexanika-riyaziyyat fakültəsində təhsil almışdır.1975—1980-ci illərdə Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun dissertantı olmuşdur. 1984—2002 ci illərdə Azərbaycan Texniki Universitetinin dosenti olmuş, 2002-ci ildən AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda işləyir.
Elmi fəaliyyətləri
1966-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin «Mexanika-riyaziyyat» fakültəsinə daxil olmuş, 1971-ci ildə həmin fakültəni bitirərək riyaziyyatçı, riyaziyyat müəllimi ixtisasını almışdır.
O, 1976-cı ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının «Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu» nun aspiranturasına daxil olmuş, 1981-ci ildə «Qeyri məhdud oblastlarda xətti və kvazi xətti parabolik tənliklər üçün tərs məsələlər» mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri namizədi (fəlsəfə doktoru) elmi dərəcəsi almışdır.