cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beynəlxalq Türk Mədəniyyəti Təşkilatı
Haqqında
Əbunəsr Məhəmməd ibn Məhəmməd ibn Tərxan ibn Uzluğ ibn Tərxan Farabi (Əbunəsr Farabi) (bəzi mənbələrdə isə Əbu Nəsr Məhəmməd ibn əl-Fərah əl-Farabi) (təxminən 873 – 950-ci illərdə yaşaması güman olunur) ensiklopedik alim, İslam dünyasında peripatetik fəlsəfənin inkişafında mühüm xidmət göstərmiş filosofdur. Elmdə Aristoteldən sonra "İkinci müəllim" (əl-Müəllim əs-sani) fəxri adını qazanmışdır. Aristoteldən sonra bütün dövrlərin və xalqların ən böyük filosofu sayılır. Farabi Şərqin İbn Sina və İbn Rüşd kimi dühalarının formalaşmasına birbaşa təsir göstərmişdir. Dövrümüzə qədər 117 kitabı gəlib çıxmışdır Alimin məşhur əsərlərindən biri "Fəzilətli şəhər əhlinin baxışları" adlı kitabıdır. Bu əsərində "İdeal dövlət" konsepsiyasını irəli sürmüşdür. Farabi həmçinin fizikada boşluqların varlığı və onlarin təbiəti haqqında fikir söyləmiş ilk tədqiqatçılardan biri hesab olunur. Müasir ərəb musiqisində istifadə olunan səs sistemini məhz Farabi işləyib hazırlamışdır
TÜRKSOY tərəfindən 1999-cu ildə görülən işlərin yekunu olaraq, həmçinin, gələcəkdə qarşıda duran vəzifələri özündə əks etdirən “XXI əsrə müraciət” qəbul olundu. Ankarada keçirilən Nazirlər Şurasının XIII yığıncağında qəbul olunmuş müraciət TÜRKSOY adından türk dövlətlərinin başçılarına, xalqlarına və hökumətlərinə ünvanlanmışdı. 1999-cu ilin iyulun 7-də YUNESKO-nun Parisdə yerləşən mənzil qərargahında ”Dədə Qorqud” eposunun 1300 illiyinə həsr olunmuş təntənəli mərasim keçirildi. TÜRKSOY-un “Dədə Qorqud” eposunun 1300 illiyi münasibətilə Türkiyənin Bayburt şəhərində möhtəşəm bayram şənliyində iştirakı təşkilatın ümumtürk dəyərlərinə münasibətindən irəli gəlirdi.TÜRKSOY-un Bişkek şəhərində  keçirilən Nazirlər Şurasının XII yığıncağında Moldova Respublikasının tərkibində olan Qaqauz yeri muxtar qurumu təşkilata üzv qəbul olundu.Türkiyə Respublikasında 1999-cu ilin avqustun 17-də və noyabrın 12-də baş vermiş zəlzələlər nəticəsində dövlətə milyardlarla ABŞ dolları ilə ölçülən maddi ziyanın dəyməsinə baxmayaraq, bu ölkə TÜRKSOY-un mailiyyələşməsində fəallığını azaltmamışdır. Türkiyə hökuməti 2000-ci il üçün büdcə layihəsini müzakirə edərkən TÜRKSOY-a ayrılmış payı olduğu kimi saxlamışdır. TÜRKSOY-un qarşısına çıxan problemlərin həlli bütün üzv dövlətlər üçün həmişə  eyni dərəcədə əhəmiyyət daşımışdır.
TÜRKSOY-un fəaliyyətinin tərkib hissəsi kimi müxtəlif kitab və məcmuələrin nəşr olunmasını göstərmək olar: Qırğızıstanın xalq eposu “Manas”,
Abayın seçilmiş əsərləri, Altaydan Dünyaya qədər türk mədəniyyətinin ümumi motivləri, Başqırd xalq eposu “Ural Batır”, Türkmənistan poeziyasının antologiyası, Türkdilli ölkələrin memarlıq abidələri,  Böyük Türk Xaqanlığının tarixi,Muxtar Auezovun seçilmiş əsərləri, Tatar xalq dastanı “İdigey”,”Dədə Qorqud” ensiklopediyası,Bulqar-tatar sivilizasiyasının abidələri, Nikolay Katanovun seçilmiş əsərləri və s.
TÜRKSOY-un fəaliyyətinin tərkib hissəsi kimi müxtəlif kitab və məcmuələrin nəşr olunmasını göstərmək olar: Qırğızıstanın xalq eposu “Manas”, Abayın seçilmiş əsərləri, Altaydan Dünyaya qədər türk mədəniyyətinin ümumi motivləri, Başqırd xalq eposu “Ural Batır”, Türkmənistan poeziyasının antologiyası, Türkdilli ölkələrin memarlıq abidələri,  Böyük Türk Xaqanlığının tarixi,Muxtar Auezovun seçilmiş əsərləri, Tatar xalq dastanı “İdigey”,”Dədə Qorqud” ensiklopediyası,Bulqar-tatar sivilizasiyasının abidələri, Nikolay Katanovun seçilmiş əsərləri və s.
Abayın seçilmiş əsərləri, Altaydan Dünyaya qədər türk mədəniyyətinin ümumi motivləri, Başqırd xalq eposu “Ural Batır”, Türkmənistan poeziyasının antologiyası, Türkdilli ölkələrin memarlıq abidələri,  Böyük Türk Xaqanlığının tarixi,Muxtar Auezovun seçilmiş əsərləri, Tatar xalq dastanı “İdigey”, ”Dədə Qorqud” ensiklopediyası,Bulqar-tatar sivilizasiyasının abidələri, Nikolay Katanovun seçilmiş əsərləri və s.
2001-ci ilin mayın 9-10-da İstanbul şəhərində gerçəkləşən elmi tədbirdə Azərbaycanın, Qazaxıstanın, Qırğızıstanın, Türkmənistanın və Özbəkistanın Sovet İttifaqının dağılmasından sonra müstəqillik əldə etməsindən sonrakımərhələdə iqtisadi, siyasi, sosial və mədəni həyatlarındakı problemlər  və inkişaf tendensiyası təhlil olunmuşdu.Simpoziumda türkologiya, filologiya,tarix, beynəlxalq hüquq, iqtisadiyyat üzrə mütəxəssislərin 58 məruzəsi və 10 yazılı tezisi dinlənilmişdi. Türkdilli dövlətlərin son on ildə mədəniyyət sahəsində əlaqələrinin intensivləşdirilməsində TÜRKSOY-un rolu xüsusi qeyd olunmuşdur. Tədbir nəticəsində türkdilli ölkələrin siyasi sistemlərini, iqtisadi, mədəni inkişafın özündə əks etdirən zəngin elmi faktoloji materiallar toplanmışdı.
İsmayıl Qaspıralı (Gasprinskiy) (1851 - 1914) Krım tatarı, müəllim və siyasətçiKaspiralı Rus İmperatorluğunda Türk və İslam toplumlarının təhsil, mədəni islahat və modernləşməyə ehtiyacı olduğunu fərq edən ilk və tək müslüman ziyalısıdır. Soyadı Krımdakı Gaspra şəhərindən götürülmüşdür. Türkçü ,Turancı görüşün ideologlarındandır.Kaspiralı düşüncələrini 1883-cü ildə qurduğu və 1918-ci ilə qədər varlığını sürdürən "Tərcüman" adlı qəzeti ilə yaymıştır. Yayınlarında Türk xalqlarını birlik və dayanışmaya çağırırdı. “Dildə, fikirdə, işdə birlik!”
2002-ci il yanvarın 28-30-da Qazaxıstanın Almatı şəhərində TÜRKSOY Beynəlxalq Təşkilatının XVII toplantısı keçirilmişdir. Birinci gün toplantı iştirakçıları Almatıdakı Dövlət İncəsənət Muzeyində TÜRKSOY-un rəsm sərgisinin açılışında olmuşdular. 2001-ci ilin avqustunda Türkiyənin Çanaqqala şəhərində təşkil edilən Beynəlxalq yaradıcılıq laboratoriyasında ərsəyə gətirilən bu sərgi tamaşaçılar tərəfindən maraqla qarşılanmışdı (sərgidə gənc Azərbaycan rəssamı Rəşad Mehdiyevin də işləri nümayiş etdirilmişdi).
Qazaxıstanda keçirilən Azərbaycan Mədəniyyəti Günləri çərçivəsində tamaşanın premyerası da baş tutdu və sentyabr ayında böyük dramaturqun vətəni olan Şəkidə Axundzadənin yubiley tədbirlərində böyük ustalıqla nümayiş etdirildi. Ufada keçirilən “Tuqanlıq” teatr festivalında isə Gəncə Dövlət Dram Teatrının kollektivi bu məşhur əsəri Başqırdıstan tamaşaçılarına təqdim etdi.
Türk dünyası mədəniyyət paytaxtları layihəsi TÜRKSOY-un yeni layihələrindəndir. Layihənin məqsədi zəngin mədəni irsə malik olan ölkələrimizi, şəhərlərimizi dünyaya tanıtmaqdır. TÜRKSOY-un bu təklifi 2011-ci ildə İstanbulda keçirilən türkdilli ölkələrin dövlət rəhbərlərinin Zirvə Toplantısında dəstək gördü və ilk olaraq 2012-ci il Astana şəhəri Türk Dünyasının Mədəniyyət Paytaxtı elan olundu. Türk dövlətlərinin paytaxtları arasında ən gənc olan Astana şəhəri ilboyu türk dünyasının mədəniyyət mərkəzinə çevrildi.
TÜRKSOY mədəniyyət nazirlərinin də iştirak etdiyi möhtəşəm açılış törəni ilə başlayan və bütün ilboyu keçirilən rəngarəng mədəni tədbirlər, çeşidli konsertlər, elmi konfranslar, simpoziumlar və sərgilərlə türk dünyasının sənət adamlarını
Astana bir araya gətirdi. Dekabr ayında isə həyata keçirilən bağlanış törənində Türk Dünyasının Mədəniyyət Paytaxtı simvolu Astana valisi tərəfindən Türkiyənin Eskişəhər valisinə təqdim edildi. Eskişəhər 2013-cü il üçün Türk Dünyasının Mədəniyyət Paytaxtı elan edilmişdir.
2014-cü ildə isə Tatarıstanın Kazan şəhəri Türk Dünyasının Mədəniyyət Paytaxtı missiyasını yerinə yetirəcək.
3-5 noyabr 2007-ci ildə Cənubi Qazaxıstan vilayətinin Tolеbiy rayonunun "Birkolik" sanatoriyasında Türk Xalqlarının Ümumdünya Assamblеyasının V Qurultayı kеçirilmişdir. Məlumat üçün bildirək ki, Türk Xalqlarının Ümumdünya Assamblеyası (TXÜA) dünyadakı Türk xalqlarının ictimai birliklərini və vətəndaşlarını özündə birləşdirən ictimai təşkilatdır. O 1991-ci ildə Qazanda yaranmışdır. Son dövrlərə qədər Assamblеyanın mərkəzi qərargahı Simfеrapolda yеrləşirdi. Ona Kırım Tatarlarının tanınmış ictimai xadimi I.Umarov rəhbərlik еtmişdi.
V Qurultayı (Qazaxıstanın dövlət himninin sədaları altında təntənəli şəkildə) Qurultay təşkilat komitəsinin sədri akadеmik Yеrmеntay Sultanmurat açmışdı.
Qurultayda Tatarıstan nümayəndəsi, Assamblеyanın birinci sədri Rəfaеl Muxamеtdinov "son on ildə Türk dünyasının ümumi vəziyyəti" və "TXÜA-nın proqramı haqqında", "Qazaxıstan nümayəndəsi akadеmik Yеrmеntay Sultanmurat, "Türk xalqlarının birləşməsinin fundamеntal əsasları haqqında", "İctimai inkişafın Türk modеli haqqında", "Türk xalqlarının tarixi-mədəni mərkəzi - Turan intibahının rəmzi və şərti "Göy Türk" adlı abidəsinin paytaxtı Turan şəhərinin yaradılması haqqında", Özbəkistan nümayəndəsi akadеmik Bəxtiyar Kərimov "Ortaq Türk dili haqqında" və Moskvadan ictimai xadim Muxamеt Minaçеv "TXÜA-nın Nizamnaməsi haqqında" məruzələrlə çıxış еtmişlər. Müzakirə və məlumatlarla tanınmış Kumık ictimai xadimi cənab Salav Əliyеv, Qırğızıstandan "Turan" partiyasının sədri Əmir Sarpaşеv, Qırğızıstan parlamеntinin sabiq dеputatı Nur Məhəmməd Kеnjе-Karaxan, Uyğur Mədəniyyət Mərkəzinin dirеktoru, Türk dünyasının tanınmış ictimai xadimi, profеssor Turan Yazqan, Türk Dünyası mədəniyyətini tədqiq еdən Çuvaş mərkəzinin rəhbəri İllе İvanov, Qaraçay-Balkar ümummilli jurnalı "Alanı"nın baş rеdaktoru Yuruslan Bolatov, Xakas Rеspublikası hökumətinin sabiq üzvü Lyubov Ayoşina, Yəsəvi adına Qazax-Türk Univеrsitеtinin vitsе-prеzidеti Bayram Bayraktar, Qazaxıstanlı akadеmik Amanbеk Akayеv, Kırım Tatar Məclisinin üzvü Əli Xamzin və başqaları çıxış еtmişlər.
Qurultay aşağıdakı qərarları qəbul еtmişdir:
2. Akadеmik Bəxtiyar Kərimovun "Ortaq Türk dili"nin yaradılması ilə bağlı mеtodikası bəyənilsin. TXÜA-nın rəhbər orqanlarına tapşırılsın və maraqlı tərəflərdən xahiş еdilsin ki, Türk xalqları arasında ümumtürk dili - "Ortatürk"cənin yaradılması və işlədilməsi ilə bağlı lazımi ölçülər götürsünlər.
3. Rəfaеl Muxamеtdinovun rəhbərliyi altında Türk xalqlarının ümumi mənəvi-ruhi əsaslarının, mədəniyyət, incəsənət, idman və s. inkişafı və yеnidən yüksəldilməsi ilə bağlı mərkəzlər yaradılsın.
4. Böyük İpək yolu (Pеkin-İstanbul-Avropa) Şımkеnt-Daşkənd avto-magistral aşırımı üzərində, Cənubi Qazaxıstan Vilayətinin Kazıqurd rayonunun müqəddəs Kazıqurd dağı civarında Türk xalqlarının tarixi-mədəni mərkəzi - Turan intibahının rəmzi paytaxtı Turan şəhərinin şərti adı "Göy Türk" olan monumеntal abidənin yaradılması idеyası bəyənilsin və əməli iş görülsün. Qazaxıstan hökumətindən xahiş еdilsin ki, bu proyеktin həyata kеçirilməsi üçün hərtərəfli köməklik göstərsin və həmçinin "Turan" şəhərciyinin tikilməsi üçün sərbəst iqtisadi zonanın yaradılması imkanlarını müəyyənləşdirsin. Qurultay Türk dünyasının biznеs strukturlarının da proyеktə cəlb еdilməsinin gərəkli olduğunu lazım bildi.
5. Şərti adı "Göy Türk" olan monumеntal abidənin yaradılması üçün 1 aprеl 2010-cu ilə qədər Ümumtürk konkursu еlan еdilsin.
6. Türk Xalqlarının Ümumdünya Assamblеyasının atributlarının - himn, bayraq və еmblеminin yaradılması üçün konkurs еlan еdilsin.
Qurultayda Türk Xalqlarının Ümumdünya Assamblеyasının rəhbər orqanları sеçildi. TXÜA-nın icra orqanının Qazaxıstanın Şımkənd şəhərində yеrləşməsi müəyyənləşdirildi. Assamblеyanın gələcək qərargahının "Turan" şəhərində yеrləşməsi nəzərdə tutuldu. Türk Xalqlarının Ümumdünya Assamblеyasının yеni prеzidеnti dörd il müddətinə akadеmik Yеrmеntay Sultanmurat sеçildi.
Qurultayın qərarlarından da göründüyü kimi əsas üç məsələ ön plana çıxarılmışdı. Bunlardan biri akadеmik Yеrmеntay Sultanmurat cənablarının irəli sürdüyü "Ümumi inkişafın Türk modеli" nəzəri konsеpsiyası və yеnə də onun Türk xalqlarının tarixi-mədəni mərkəzi olacaq "Turan" şəhərinin yaradılması və orada şərti adı "Göy Türk" olan monumеntal abidənin ucaldılmasını əks еtdirən praktik layihəsi, digəri isə akadеmik Bəxtiyar Kərimovun "Ortatürk dili haqqında"kı mеtodik nəzəriyyəsidir.
Bu gün hеç bir Türk xalqı öz dilini Ortaq Türk dili - "Ortatürk" dili еtmək vəziyyətində dеyil. Bеləliklə, ortaq Türk dili Türklərin birliyi və intibahının başlanğıcı və əsasıdır"
Y.Sultanmurat "fikirdə birlik" məsələsindən danışarkən göstərir ki: "Bu gün bizdə çatışmayan "fikirdə birlik" məsələsi Türkləri hərtərəfli əhatə еdəcək. Fikirdə birlik Türk dünyasının birliyinin başlıca məqsədindən irəli gəlir. Bizim ümumi məqsədimiz sağ qalıb yaşamaq, birliyimizi bərpa еtmək, öz kökümüzə söykənmək və bununla da Türk dünyasının tərəqqisini, inkişafını təmin еtməkdir. Bеlə bir fikrin hər bir Türkdə formalaşdırılması üçün Türk dünyasının əsaslı mənəvi fundamеnti var. Mən inanıram ki, bizim intеllеktual şəxsiyyətlərimiz, Turan Yazqan, Rəfaеl Muxamеtdinov kimi ağsaqqallarımız da Türk xalqlarının ümumi mənəvi dəyərlərini yеnidən işləyib hazırlayacaq və inkişaf еtdirəcək. Bizim hamımızsa onların hər bir Türkün qəlbində yеrləşməsinə çalışacağıq"
Bu məqsədlə Qurultay iqtirakçıları Türk xalqlarının gələcək tarixi-mədəni mərkəzi olacaq Turan şəhərciyinin və orada qoyulacaq "Göy Türk" abidəsinin yеrini - akadеmik Yеrmеntay Sultanmurat tərəfindən sеçilmiş və şəxsi hеsabına alınmış ərazisini görmək üçün Kazıqurd dağı ərazisinə gеtmiş və yеri bəyənmişlər.
"Turan intibahı" Tarixi-mədəni mərkəzinin dirеktoru, akadеmik Yеrmеntay Sultanmurat cənablarının hazırlayıb Qurultay iştirakçılarına və əlaqədar tərəflərə təqdim еtdiyi proyеktə görə, Turan şəhərciyi Daşkənddən 60 km, Şımkənd şəhərindən isə 26 km aralıda bu iki şəhər arasında, Bakı, Astana, Almatı və Aşqabadla təxminən еyni uzaqlıqda, VI-VIII əsrlərdə mövcud olmuş, Kazkurt şəhərinin yеrində inşa еdilməsi nəzərdə tutulur. Şəhərdə qoyulacaq "Göy Türk" abidəsi şəhərin ən yüksək təpəsində, dəniz səviyyəsindən 600 mеtr yüksəklikdə, hündürlüyü 60 mеtr olmaqla Türk dünyasının min illik ruhunu əks еtdirəcək. Bu abidənin ərsəyə gəlməsində bütün Türk dünyasının iştirakı arzulanır. .
Çay terrasları
Çay terrasları — çay dərələrində geniş yayılmış bu morfoskulpturların elementlərin morfoloji xüsusiyyətləri, sayı, nisbi və mütləq yüksəklikləri, deformasiya və saxlanılma dərəcələri çay hövzəsinin yerləşdiyi sahənin mütləq yüksəkliyindən, dərənin yaşından, relyefin enerjisindən, uzun müddətli, çoxillik və mövsümi iqlim dəyişmələrindən, axımın miqdarından və rejimindən, erozion siklləri müəyyən edən və terrası formalaşdıran tektonik hərəkətlərin xarakterindən və ritmlərin sayından, çayların uzunluqlarından, eroziya bazisinin miqrasiyasından bilavasitə asılıdır. Bu əlaqəni müxtəlif geotektonik rejimli morfostrukturları kəsən çay dərələrində terrasların sayına, struktur quruluşuna, deformasiya dərəcəsinə, ölçülərinə və kəsilişlərdə olan çöküntü komplekslərinin xarakterinə əsasən izah etmək mümkündür.
Böyük Qafqazın cənub yamacı çaylarında terras səviyyəsi
Böyük Qafqazın cənub yamacı çaylarında B. Ə. Budaqov 17 terras səviyyəsi ayırmışdır (cədvəl 1).
Cədvəl 1.
Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacının bəzi çay dərələrinin çay terrasları Bu terraslar çayların su səviyyəsindən 0,5–2; 6–8; 10–15; 20–25; 30–35; 40–45; 50–55; 65–70; 75–80; 90–115; 120–125; 135–145; 150–155; 175; 190–200; 210–220; 240–250 metr yüksəkliklərdə yerləşir, lakin bütün çay dərələrində bu terras kompleksləri tam iştirak etmir. Ərazinin intensiv tektonik qalxması və güclü eroziya nəticəsində terras səviyyələrinin bəziləri tamamilə yuyulmuş, bəzi sahələrdə isə onların xırda fraqmentləri saxlanılmışdır. Alçaq və qismən orta səviyyəli terraslar daha yaxşı saxlanılmışdır. Bu terras səviyyələri çay dərələrinin orta və aşağı hissələri üçün xarakterikdir.
Şimal-şərq yamacın çay dərələrində terraslar
Şimal-şərq yamacın çay dərələrində (Qusarçay, Qudiyalçay, Vəlvələçay, Gilgilçay və s.) əsas terras səviyyələri onların sinklinal strukturları kəsdiyi sahələrdə, geniş sahəli olmaqla yaxşı saxlanılmışdır. D. A. Lilienberq, B. Ə. Budaqov şimal-şərq yamacda, A. A. Mikayılov isə Qusar maili düzənliyində 14–17 terras səviyyəsinin olduğunu göstərir. Bəzi çay terraslarının Xəzər dənizi terrasları ilə uzlaşdırılması onların yaşını xeyli dəqiqləşdirməyə imkan vermişdir.
Kiçik Qafqazın çay dərələrində terraslar
Kiçik Qafqazın çay dərələrində qeydə alınan terrasların miqdarı, səviyyəsi və yüksəklikləri onların kəsdiyi tektonik strukturların (fəal və nisbi sabit) xarakterindən asılı olaraq dəyişkəndir. Ərazinin əsas çay dərələrində ayrı-ayrı tədqiqatçılar müxtəlif miqdarda və yüksəklikdə terras kompleksləri ayırmışlar, lakin terras sxemləri arasında fərq olduqca böyükdür. Hətta eyni çay dərəsində müxtəlif sayda terras səviyyəsi ayrılır. Şimal-Qərbdə İncəsu, Ağstafaçay, Həsənsu və Tovuzçay (Axınca) çaylarının dərələri Qazax sinklinorisinin ox hissəsinə uyğun gələn Ağstafaçay çökəkliyini kəsərək erozion-akkumulyativ, akkumulyativ mənşəli terras kompleksləri əmələ gətirmişdir. Terrasların nisbi yüksəklikləri çökəkliyin mərkəzinə doğru azalır. Terrasların sayı dərənin morfolojiyasına uyğun dəyişkəndir. Həsənsuyun dərəsində — 7 (1, 3, 7, 12, 22, 27,), Ağstafaçayda — 4 (5, 10, 33,), Axıncaçayda — 4 (5, 21, 30,). Zəyəmçay dərəsi Başkənd-Dəstəfur struktur-denudasion çökəkliyində nisbətən genişlənir və aşağıdakı akkumulyativ, erozion-akkumulyativ terraslar müşahidə olunur: 2,0, 10,0, 26,0, 40,0, 57,0, 110, 140,0 və. Gəncəçayın terras səviyyələri 0,7, 5,0, 15, 25, 38. 63–65. 92 və təşkil edir. Kürəkçayın 0,5, 3,0, 9, 18, 44 və 106 m-lik terrasları əsasən erozion-akkumuliyativ mənşəlidir. Tərtərçay Kəlbəcər muldasında 14 — (3,0, 5–7, 10–11, 16–22, 30, 40–45, 55–60, 100, 120–130, 145, 180–200, 235, 260, 320-), Həsənriz sinklinal çökəkliyində 7 — (3,0, 10–12, 30, 50, 75–80, 100–120 və) terras səviyyələri ilə səciyyələnir. Xaçınçayın dərəsində, 1600 — yüksəklikdə Sarıbaba sinklinoriumu daxilində 12 müxtəlif mənşəli terras səviyyəsi (0,5–1, 5, 8–15, 18, 25, 35, 50, 110–120, 135–140, 160, 240–260, 280-) müşahidə olunur. Köndələnçay-Siznək-Qarabulaq sinklinal çökəkliyində 1, 5, 33, 65, 80 və 110 metrlik, Qırmızıbazar qraben-sinklinal çökəkliyində 2, 6, 8–10, 21, 35, 40–45, 65, 90, 112, 142 və 150 metrlik terras səviyyələri əmələ gətirmişdir.
Baytszo
Baytszo (mənası – Ağ sol) — əsasən ağdərililərin müdafiə etdiyi Qərb in liberal hərəkatlarına xitab edən, Çin dili ndə olan təhqiredici neologizm və siyasi epitet. Baytszo sözü "Şenmu" (mənası – "müqəddəs ana" və ya "Müqəddəs Məryəm") sözü ilə əlaqəlidir, hansı ki, siyasi nöqteyi-nəzərləri emosiyalar, eləcə də fədakarlıq və şəfqətin riyakarcasına nümayişi vasitəsilə idarə edilənlər üçün nəzərdə tutulmuş sarkastik bir deyimdir.
Baytszo sözü 2010-ci ildə "Qərbin ağ solunun və Çin in vətənpərvər alimlərinin saxta mənəviyyatı" adlı bir məqalənin "Renren Network" şəbəkəsində yayımlanması ilə yaranmışdır. 2013-cü ildən sonra bu sözdən çox da istifadə edilməmişdir. Ümumiyyətlə, bu sözdən 2015-ci ilə kimi istifadə edilmişdir.
Sözün Çin internet mədəniyyətində istifadəsinə 2016-cı ildə start verilmişdir. Baytszo sözü ABŞ-nin Çin əsilli əhalisi tərəfindən istifadə olunan "MIT BBS" bülleten lövhə sistemində, 2016-cı il ABŞ Prezident seçkiləri ərəfəsində işlənmişdir. Bu söz burada Demokrat Partiyası nın etnik azlıqlar la bağlı apardığı siyasət tənqid edilmişdir, çünki onların fikrinə görə, liberallar asiyalılara pis münasibət göstərirdilər.
Tacəddin Abbasov
Tacəddin Vüqar oğlu Abbasov (10 dekabr 2001; Daşkəsən, Azərbaycan — 24 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tacəddin Abbasov 2001-ci il dekabrın 10-da Daşkəsən şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Tacəddin Abbasov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Tacəddin Abbasov oktyabrın 24-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tacəddin Abbasov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tacəddin Abbasov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tacəddin Abbasov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Sokratın müdafiəsi
thumb|300px|[[Nyu-York şəhərində yerləşən Metropoliten muzeyində sərgilənən Jak-Lui David tərəfindən çəkilmiş Sokratın ölümü adlı tablo (1787) Sokrat öz arzusu ilə zəhər içərək ölmüşdür.]] Sokratın müdafiəsi — Yunan filosofu Platon tərəfindən yazılmış, Sokratın bir qrup Afinalı tərəfindən şəhərin tanrılarına inanmaması və gəncləri inancdan çəkindirməsi səbəbi ilə günahlandırılması, Afina demokratiyası tərəfindən mühakimə olunması və cəzalandırılmasından bəhs edən dialoq. Əsər "Euithipron" əsərinin davamı olaraq yazılmışdır. Sokratın müdafiəsi əsəri "Euithipron" və "Kiriton" bölmələri ilə birlikdə, üçlük təşkil edirlər. "Euithipron"da məhkəmədən əvvəl, şahidlərin dindirilməsi və məhkəmə prosesi haqqında danışılır. "Kiriton" hissəsində isə məhkəmədən sonra yaşanan hadisələr göstərilir.
Eramızdan əvvəl 403-cü ildə Afina demokratiyası Afina və Sparta arasındakı Peloponnes müharibəsindən, minlərlə insanın öldürülməsinə və ya sürgün edilməsinə səbəb olan Otuz Tiranın qovulmasından sonra yenidən qurulma prosesinə başladı. Müxtəlif təbəqədən olan afinalılar, gənc əhalisini itirmiş və epidemiyalardan əziyyət çəkən şəhəri yenidən qurmaq üçün birlikdə işləməyə başladılar. Şəhərin qanunlarına yenidən baxıldı. Belə bir dövrdə həyat tərzi "fəlsəfə etmək" olaraq ümumiləşdirilə bilən Sokrat; suallar, köhnə müdrikləri təhlil edən, bəzən çürüdən sorğulayıcılığı və Afinanın liderlərinə istiqamətləndirdiyi tənqidləri ilə bir çox düşman qazandı. Demokratiya oliqarxiya ilə əvəz olunsa da, Afinanı yenə də yenidən qurmağa çalışılırdı; Otuz Tiranın qovulmasında təsirli rol oynamış, Afina ordusunda komandir olaraq xidmət göstərmiş Anytos və afinalı aristokrat Lykon olan, Euthyphron dialoqunda haqqında zəif bir cavan olaraq adı keçən Meletos adlı gənc tərəfindən "gənclərin əxlaqını pozmaq və dinsizlik" ittihamları ilə açılan məhkəmənin nəticəsində 500'lər Məclisinin qərarı ilə 70 yaşındakı Sokrat E.Ə 399-cu ildə ölümə məhkum edildi.
İttihamlara qarşı nitqi (1-ci hissə)
Sokrat onu günahlandıranları 2 yerə ayırır: məhkəmədə günahlandıranlar və "köhnələr". Müdafiə etdiyi ilk hissə, keçmiş ittihamçılarına qarşı olur. O, iddianı açan Meletosun da keçmiş ittihamçıların sözünə aldandığını iddia edir. Sokrat ittiham edənlərin onun haqqında belə danışdıqlarını iddia edir: "Sokrat həm dünya, həm də göyləri araşdırır. İşgüzar biridir. Buna görə də günahkardır. Başqalarına eyni şeyləri öyrətməklə, pisi yaxşı kimi göstərir. Bu keçmiş ittihamçılardan yalnız komediya yazarı olan Aristofan adını verir.
Sokratın fikrincə, onun Afinada adının çıxmağının bir səbəbi var: Müdrikliyi. Ancaq bunu özünü bəyənmişlik kimi deyil, bir fakt kimi təqdim edir. Müdrikliyini isə Delfidəki kahinin sözlərinə arxalandıraraq bu hadisəni təsvir edir:
Sokratın dostlarından olan Khairephon Delfiyə gedir və dünyada Sokratdan daha ağıllı insan olub olmadığını soruşur. Aldığı cavab olmamağı idi. Bu öngörməni qəbul edə bilməyən Sokrat, özündən daha ağıllı ola biləcəyini düşündüyü dövlət adamları, ozanlar və sənətkarlarla danışmaq və öngörməni çürütmək üçün yollar axtarmağa başlayır. Sokrat, ağıllı olduqlarını düşünən bu insanların müdrik olmadığını anlayandan sonra, ağılsız olduqlarını sübut etməyə başladı. Beləliklə, bir çox düşmən qazanır. Heç bir şey bilmədiyi halda özünü müdrik sayan bu şəxslərdən tək fərqinin "heç bir şeyi bilməməsini bilməyi" olduğunu deyir. Ancaq bu münasibət, onu, müdrikliyini rədd etdiyi insanlar tərəfindən müdrik adam olaraq qəbul etməyə məcbur edir. Bu onun düşmənçiliyinin səbəbidir.
Sokrates; Meletos, Anytos və Lykonun bütün bunların əsasında ona hücum etdiyini deyir. Meletosun ozanlar, Anytosun sənətkarlar və dövlət adamları və Lykonun isə natiqlər adından ona qarşı olduğunu söyləyir. Köhnə ittihamçılara qarşı müdafiəsini bitirdikdən sonra sıra yeni ittihamçılara vaxtı gəldi. O, əsas ittihamçı Meletos haqqında ilk tənqidini təqdim edir: de Afinalı əsgərlərin Meletos'un ordu olaraq xidmət etdiyini söyləyirəm. Çünki ciddi məsələləri lağ mövzusu edir, insanları asanlıqla məhkəməyə verməyə çalışır və heç maraqlanmadığı mövzularda özünü narahatmış kimi göstərir.
Daha sonra Meletos ilə sual-cavab şəklində davam edən bir dialoqa girdi. İnsanlar bilərəkdən heç bir pislik etmədiklərinidən danışır. Ölümə məhkum edilsə, nəcib, lakin kobud və miskinliyi ilə milçəyin sancaraq oyatmasına möhtac, nəhəng ata oxşatdığı bu kəndə özünü həsr eləmiş birinin itirilə biləcəyindən bəhs edir. Gəncləri yoldan çıxartdığı iddialarına qarşı, yoldan çıxarılılanları və ya yaxınlarını məhkəmədə görə bilmədiyini arqument kimi dilə gətirir. Əgər onlara qarşı pis rəftar edilmişdirsə, niyə ondan qisas almaq istəmədiklərini soruşur. Müdafiə sonunda niyə hakimlərə gözyaşları ilə qışqırmadığını və ya mərhəmət diləmək üçün şahid olaraq uşaqlarını və ya kimisə evindən niyə çıxarmadığını izah etdi. Bütün bunların ona yaraşmayacağını bildirir.
Qərar
thumb|Fransız rəssam Françis-Piyerre Peyronnun (1744–1814) Sokratınn Ölümü adlı əsəri Sokrat kiçik bir fərqlə günahkar sayıldı. Platon hakimlərin və ya səslərin sayını qeyd etmir, lakin Sokratın daha 30 səs alacağı təqdirdə azad olunacağını bildirir. Bir çox alimə görə hakimlərin nisbəti 281-in 220-ədir və Sokrat 361-ə 140 səslə edam cəzasına məhkum edilmişdir.
Verilmiş cəza haqqında nitq (2-ci hissə)
Qədim Yunan mədəniyyətində həm müdafiə, həm də ittiham mövqelərinin cəza təklif etmə ənənəsi var idi. Məhkəmə onlardan birini seçə bilər. Bu anda Sokrat cəza təklifi ilə məhkəməni daha da qəzəbləndirir.
Sokrat nitqinə nəticəyə qəzəblənmədiyini bildirməklə başlayır. Daha 30 səs alacağı təqdirdə azad olacağını söyləyir. Meletosun 1: 5 nisbətini çətinliklə tutduğunu və pul cəriməsindən yaxa qurtardığını xatırladaraq qara yumor edir. Hakimlərin səsləri 1: 5-ə çatmasa, ittiham tərəfi ağır cəzalara məhkum edildi. (O zamanlarda məhkəmənin mənasız işlərlə məşğul edilməsinin qarşısını almaq üçün; hakimlərin səslərinin 1: 5-ə nisbətinə çatması, əks təqdirdə isə ittihamçı tərəfini ağır cəzalara məhkum edilməsi kimi şərtlər qoyulmuşdu) Meletos, Sokrat üçün edam cəzasını tələb edir; Sokrat, cəza yerinə, Prytaneionda (Afinadakı əhəmiyyətli məclis binalarından biri) pulsuz yemək verilməsini təklif edir. Başqa bir şey təklif etməməsinin səbəbini belə izah etdi: Bir səlahiyyət altında qul kimi yaşamaq istəmədiyi üçün həbs cəzası təklif etmir. Cəriməni ödəməyəcəyini deyir. Sürgündən şiddətlə imtina edir. O, hətta Afinada belə dilinə görə çətinliklə yaşaya biləcəyini və gedəcəyi yerlərdə eyni şeylə qarşılaşacağını bildirdi.
Məhkəmə üzvlərinə istiqamətlənən nitq(3-cü hissə)
Sokratın lehinə və əleyhinə səs verənlər üçün çıxışlar edərək müdafiəsini bitirir.
Ölüm cəzasının lehinə səs verənlərə
Onsuz da həyatının sonuna az qalmış birinə ölüm cəzasını uyğun görənlər bu qərarların doğuracağı nəticələrini görəcəklər. Yaşlı və əslində elə olmamasına baxmayaraq "müdrik" birinin ölümündən başqalarının ancaq cəza verənləri məsuliyyətli hesab edəcəyini deyir. Əslində məhkəmə qarşısında yalvarmamasının və özünün alçatmamasının öldürülməsinin əsl səbəbi olduğunu deyir. Bunları eləməkdənsə ölməyi üstün tutduğunu deyir. Sonda isə öldürülməsinə səs verənlər haqqında bir öngörmə irəli sürür. Edamından sonra başlarına daha böyük bəlaların gələcəyini deyir.
Ölüm cəzasının əleyhinə səs verənlərə
Sokrat onun yaşamasının lehinə səs verənlərlə söhbət edir. İlahi gücün səsinin səhv bir iş görəndə həmişə ona qarşı olduğunu, lakin bütün bu hadisələrdə heç vaxt buna qarşı olmadığını, qərarının yaxşı bir şey olduğunu söyləyir. Ölümü iki ehtimalla qiymətləndirir: boşluq və ya ruhun köçü. Ölümə sakitliklə yaxınlaşır və hətta məmnuniyyətini də ifadə edir.
Nəhayət, ittihamçılarına tərəf dönərək və qəzəblənmədiyini söylədi və onlardan bir şey istədi. Gələcəkdə övladları fəzilətdən daha çox pula dəyər verərlərsə və ya saxta bir müdriklik hissinə qapılarlarsa, özlərini bilməzlərsə, etməli olduqlarını etməzlərsə; oğullarına, özünün onlarla rəftar elədiyi kimi eləməsini tövsiyə edər
Cəzanın icrası
sağ|thumb|150px|Sokratın büstü, Vatikan muzeyi.
Sokrat məhkəmə qarşısında müdafiəsini edər. Ömrünün qalan hissəsini fəlsəfədən məhrum və ya sürgündə keçirtməkdənsə; əvvəlcə heç kəsin edam eləməyi düşünmədiyi, sadəcə susturulması və üzr istəməsi hədəflənən filosof, prinsiplərinə tərs düşməyərək ölümü seçir.
Qədim Afinada, yaz aylarında Apollonun şərəfinə qeyd olunan bayramlarda gəmi ilə elçi göndərildi. Qanunlara görə gəminin gediş-gəliş müddətində edam hökmünün icrası qadağan edilmişdir. Gəmi limandan ayrıldıqdan bir gün sonra məhkum edilmiş Sokrat 30 günlük gecikməylə edam edildi. Dostlarının, xüsusən də Kritonun köməyi ilə qaçmaq şansı olsa da, Sokrat qaçmaqdan imtina edir və qanuna riayət etdi. Beləliklə, o, öz düşüncələrinə və dəyərlərinə zidd bir münasibət sərgiləmədi. Bu yanaşma və qərar, Sokratın Müdafiəsinin davamı olan Platonun yazdığı Kriton dialoqunda aydın şəkildə göstərilir. Sokrat xallı badyan zəhərini içməklə həyatına son verdi.
Məhkəmə qeydləri
Məhkəmə qeydləri günümüzə qədər gəlib çıxmayıb. Sokratın nitqinə aydınlıq gətirən iki mənbə var. Bunlar Platon və Ksenofonun yazdıqları müdafiədir. Məhkəmə zamanı Platon orada idi, ancaq əsərini məhkəmə qeydləri kimi görmək düzgün olmazdı.
Olçai
Olçai — Sardiniyanın Nuoro əyalətindəki icma və kiçik şəhərdir. Sahəsi 69,82 km²-dir. İcmanın əhalisi 880 nəfər, əhalinin sıxlığı bir kvadrat kilometrə 13 nəfərdir.
Qonşu icmalar
Olçai icması aşağıdakı icmalarla həmsərhəddir: Austis, Nughedu Santa Vittoria, Ollolai, Ottana, Sarule, Sedilo, Sorradile və Teti.
Çamila Miçeyeviç
Cəmilə Miçeyeviç (Ćamila Mičijević; ) — Bosniya və Xorvat həndbolçu, 2020-ci ildə Avropa çempionatının bürünc mükafatçısı.
Həyatı
Miçieviç Almaniyada Bosniya və Herseqovinadan bir qaçqın ailəsində anadan olub. Müharibə bitdikdən sonra, 15 yaşına qədər yaşadığı Mostar'a qayıtdı və yerli Lokomotiv və Katarina həndbol komandalarında oynadı.
Ostin (İtaliya)
Austis (sardin. Aùstis) — Sardiniyanın Nuoro əyalətindəki kommuna və kiçik şəhər. Sahəsi 50,81 km²-dir.
Kommunanın əhalisi 820 nəfər, əhalinin sıxlığı isə 16 nəfər/km²-dir.
Qonşu kommunalar
Austis kommunası aşağıdakı kommunalarla həmsərhəddir: Neoneli, Nughedu Santa Vittoria, Olzai, Ortueri, Sorgono, Teti və Tiana.
Eb
𐔴 (səslənməsi: /e/; transkripsiyası: E, e) — Alban əlifbasının beşinci hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı (Eyb) kimi verilmişdir. Tədqiqatçılar Aşot Abramyan, Jost Gippert və Wolfgang Schulzenin fikrincə, hərfin əsl adı "eb" olmalıdır, erməni müəllif isə Է və Ե hərflərini səhv salmışdır. Gürcü dilçi Roman Loluanın fikrincə bu hərf Ե hərfinin antiformasıdır. Alban əlifbasında [e] səsinin qarşılığı kimi işlənilib. Sergey Nikitiç Murayev isə onu ė kimi səciyyətləndirməyin daha doğru olduğunu düşünürdü. left|thumb|Üzərində ikinci və üçüncü sətirlərdə son hərfi 𐔴 olaraq yazılmış şamdan Nümunələr:
Yusif Məcidzadə
Yusif Məcidzadə (farsca:یوسف مجیدزاده, d.1938, Təbriz) — azərbaycanlı arxeoloq və Özbəki, Qəbristan və Ciruft qazıntılarınnı rəhbəri və Tehran Universitetinin keçmiş müəllimi.
Həyatı
1938-ci ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdur.
İran İslam İnqilabından Tehran Universitetindəki müəllimlik vəzifəsindən istefa vermiş və Fransaya köçmüşdür. Hal-hazırda da orada yaşayır.
Fəaliyyəti
Arxeoloq olan Yusif Məcidzadə İranda Özbəki, Qəbristan və Ciruft arxeoloji qazıntılarına rəhbərlik etmişdir. İranın ən məşhur arxeoloqlarındandır.
Ciruft mədəniyyəti
Ciruft mədəniyyəti və ya Ciruft kültürü- Erkən tunc dövrünə (e.ə. 3-cü minillik) aid arxeoloji mədəniyyəti olaraq qarşıya qoyulmuşdur ki, indiki İranın Sistan və Bəlucistan və Kirman ostanlarında yerləşir. Bu mədəniyyətdə aparılan arxeoloji qazıntılara Yusif Məcidzadə rəhbərlik etmişdir. Bu qazıntılar və aparılan araşdırmaların yekunu kimi Ciruft: Şərq sivilizasiyasının beşiyi əsərini yazmışdır.
O, Kermanda keçirilən seminarda bu mədəniyyət barədə bu sözləri demişdir: Ciruft sivilizasiyasının tarixi miladdan 2700 il əvvələ gedib çıxır. III minillik arxeoloqların çox axtardığı, lakin tapa bilmədiyi sivilizasiya zəncirinin itkin halqasıdır. Biz Mesopotamiya mədəniyyətini inkar etmirik, lakin tək fərq ondadır ki, Mesopotamiya mədəniyyəti davamlı olmuşdur. Ciruft mədəniyyəti isə inkişaf etmiş və sonra təbii səbəblərə görə çökmüşdür.
Vüqar Ələkbərov (boksçu)
Vüqar Mürsəl oğlu Ələkbərov — Azərbaycanı təmsil edən boksçu və məşqçi. 2000-2005-ci illərdə Azərbaycan yığmasının heyətində çıxış edib.
2 dəfə Olimpiya Oyunları, 2 dəfə Dünya Çempionatı, 2 dəfə isə Avropa Çempionatında mübarizə aparan Vüqar Ələkbərov 2000-ci ildə Sidney şəhərində (Avstraliya) baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalına sahib olub. Vüqar Ələkbərov bu idman növü üzrə Olimpiya Oyunlarının medalına sahib olan birinci azərbaycanlı idmançıdır.
Vüqar Ələkbərov Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə 2000-ci ildə Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin Sərəncamına əsasən "Tərəqqi" medalı ilə, 2015-ci ildə isə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən Azərbaycan Prezidentinin fəxri diplomu ilə təltif edildi.
Həyatı
Vüqar Ələkbərov 1981-ci il yanvarın 5-də Mingəçevir şəhərində anadan olub. 1995-ci ildən idmanla məşğul olmağa başladı. Şəxsi məşqçisi Rəşid Məmmədovdur.
Vüqar Ələkbərov 2000-ci ildə Mingəçevir Politexnik İnstitutundan, 2005-ci ildə isə Bakı Dövlət Universitetindən məzun oldu.
2000-ci il Sidney Olimpiadası
Vüqar Ələkbərov 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Sentyabrın 18-də baş tutan təsnifat mərhələsində Vüqar Ələkbərovun rəqibi Keniya nümayəndəsi Peter Kariui Ngumi oldu. Həmin görüşdə Vüqar Ələkbərov rəqibinə 12:2 hesabı ilə qalib gəldi və olimpiadanın 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Avstraliya nümayəndəsi Paul Miller oldu. Sentyabrın 22-də baş tutan görüş gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutdu. Nəticədə isə Vüqar Ələkbərov rəqibinə 10:8 hesabı ilə qalib gəldi və olimpiadanın 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Türkiyə nümayəndəsi Axın Kuloğlu oldu. Sentyabrın 26-da baş tutan görüş Azərbaycan idmanı üçün tarixi bir görüş oldu. Həmin görüşdə Vüqar Ələkbərov rəqibinə 18:8 hesabı ilə qalib gəldi və olimpiadanın yarım-final mərhələsinə adladı. Bununla da o, ən azından bürünc medalı təmin elədi və bu idman növü üzrə olimpiya medalına sahib olan birinci azərbaycanlı oldu. Sentyabrın 28-də baş tutan yarım-final mərhələsində Vüqar Ələkbərovun rəqibi Kuba nümayəndəsi Xorxe Qutiyerrez oldu. Həmin görüşdə Vüqar Ələkbərov rəqibinə 10:20 hesabı ilə məğlub oldu və XXVII Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.
2001-ci il Dünya Çempionatı
Sidney Olimpiadasından sonra Vüqar Ələkbərovun birinci beynəlxalq turniri 2001-ci ilin 2-10 iyununda Birləşmiş Krallıqın Belfast şəhərində baş tutan Dünya Çempionatı oldu. Vüqar Ələkbərov turnirin 1/6 final mərhələsində İngiltərə nümayəndəsi Karl Froça 12:22 hesabı ilə məğlub oldu və turnirdə mübarizəsini dayandırdı.
2002-ci il Avropa Çempionatı
Vüqar Ələkbərov növbəti turniri 2002-ci ilin 12-22 iyulunda Rusiyanın Perm şəhərində baş tutan Avropa Çempionatı oldu. Vüqar Ələkbərov bu səfər də uğursuzluqla üzləşdi. 1/8 final mərhələsindəcə Ukrayna nümayəndəsi Oleq Maşina məğlub olan Vüqar Ələkbərov Avropa Çempionatında mübarizəsini dayandırdı.
2004-cü il Avropa Çempionatı
2003-cü ildə Dünya Çempionatını buraxan Vüqar Ələkbərov 2004-cü ildə həm Avropa Çempionatında, həm də Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. 18-28 fevralda Xorvatiyanın Pula şəhərində baş tutan turnirin 1/16 final mərhələsində Vüqar Ələkbərovun rəqibi Rumıniya nümayəndəsi Adrian Stanca oldu. Həmin görüşdə Vüqar Ələkbərov rəqibinə 28:6 hesabı ilə qalib gəldi və turnirin 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Macarıstan nümayəndəsi Giorgi Hidvegi oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Vüqar Ələkbərov rəqibinə 44:25 hesabı ilə qalib gəldi və turnirin 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Rusiya nümayəndəsi Alexandr Alexeyev oldu. Bu görüşdə Vüqar Ələkbərov birinci raunddaca rəqibinə məğlub oldu və Avropa Çempionatını beşinci pillədə başa vurdu.
2004-cü il Afina Olimpiadası
2004-cü ilin əsas turniri 12-30 avqustda Yunanıstanın Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunları oldu. Dörd il əvvəl Sidney Olimpiadasının bürünc medalına sahib olan Vüqar Ələkbərov bu səfər də medala iddialı idi. Avqustun 18-də 1/8 final mərhələsi baş tutdu. Vüqar Ələkbərovun bu mərhələdə rəqibi Yunanıstan nümayəndəsi Spiridon Kladuças idi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Vüqar Ələkbərov rəqibinə 18:14 hesabı ilə qalib gəldi və olimpiadanın 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Suriya nümayəndəsi Naser Al Şami oldu. Görüşün əvvəllindən Vüqar Ələkbərov rəqibindən üstün olsa da, dördüncü raundda qaraciyərindən ağır zərbə aldığına görə referilər məcburi qaydada görüşü dayandırdı və Vüqar Ələkbərovu turnirdən uzaqlaşdırdı. Naser Al Şami qalib elan edildi və o, yarım-final mərhələsinə adlayaraq özü üçün minimum bürünc medalı təmin elədi. Vüqar Ələkbərov isə Afina Olimpiadasını beşinci pillədə başa vurdu.
Bundan sonra Vüqar Ələkbərov əvvəl sahib olduğu idman formasını tədricən itirməyə başladı.
2005-ci il Dünya Çempionatı
Vüqar Ələkbərov bir il davam edən fasilədən sonra 2005-ci ilin noyabrında rinqə geri döndü. 12-20 noyabrda Çinin Mianyan şəhərində baş tutan Dünya Çempionatı da Vüqar Ələkbərov uğusuzluqla üzləşdi. Turnirin 1/8 final mərhələsində Çin nümayəndəsi Yan Liya 11:20 hesabı ilə məğlub olan Vüqar Ələkbərov Dünya Çempionatında mübarizəsini dayandırdı.
Ardıcılıq zədələrdən sonra Vüqar Ələkbərov 24 yaşında idmanla vidalaşdı.
Məşqçi fəaliyyəti
Karyerasını başa vurandan sonra Vüqar Ələkbərov Neftçi İdman Klubunda məşqçi olaraq çalışdı.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli 1303 nömrəli Sərəncamına əsasən I Avropa Oyunlarında məşqçi olaraq qazandığı uğurlara və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Vüqar Mürsəl oğlu Ələkbərov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu ilə təltif edildi.
Yetirmələri
Populyar mədəniyyətdə
2001-ci il yanvarın 26-da Azərmarka tərəfindən Azərbaycanın 2000-ci ildə Sidney şəhərində (Avstraliya) baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında medallara sahib olan üç idmançısının şərəfinə poçt markaları dövriyyəyə buraxıldı. 586 nömrəli poçt markası Vüqar Ələkbərova həsr edildi.
Nugedu-Santa-Vittoriya
Nughedu Santa Vittoria (sardin: Nughèdu Santa Itòria) Sardiniyanın Oristano əyalətindəki kommuna və kiçik şəhərdir. Sahəsi 28,57 km²-dir.
Karnunt
Karnunt (həmçinin Karnuntum; ) — Qədim Roma hərbi düşərgəsi, Yuxarı Pannoniyanın inzibati mərkəzi. Hal-hazırda muzeyləşdirilmiş xarabalıqları Kəhrəba yolunun Dunay ilə kəsişməsində, Avstriyanın Petronell-Karnuntum kommunası yaxınlığında, Vyanadan Bratislavaya gedən yolun yarısında yerləşir. Romanın Karnunt şəhərinin əhalisinin təxminən 50 min nəfər olduğu güman edilir.
Karnuntda qladiatorlar məktəbinin yaxşı qorunmuş qalıqları da aşkar edilmişdir. Qalın divarlarla əhatə olunmuşdu. İçərisində bütöv bir quruluş kompleksi var idi, onların arasında kiçik bir sirk qladiatorları öyrətmək üçün seçilir. 40-a yaxın kiçik otaqlar, böyük hamamlar, qəbiristanlıq, isti döşəməli məşq zalı və müxtəlif inzibati binalar da aşkar edilmişdir.
Ollolai
Ollolai — İtaliyanın Sardiniya əyalətinin Nuoro əyalətindəki kommuna. 31 iyul 2016-cı il tarixinə kommunanın əhalisi 1,289 nəfərdir.
Ottana
Ottana (sardin: Otzàna) Sardiniyanın Nuoro əyalətindəki kommuna və kiçik şəhərdir. Sahəsi 45,07 km²-dir.
Kommunanın əhalisi 2307 nəfər, əhalinin sıxlığı bir kvadrat kilometrə 51 nəfərdir.
Qonşu kommunalar
Ottana kommunası aşağıdakı kommunalarla həmsərhəddir: Bolotana, Noragugume, Olzai, Orani, Sarule və Sedilo.
Qoslarit
Qoslarit — mineral, Zn[SO4]×7H2O
Türksat 2A
Türkiyə Cümhuriyyətinə məxsusdur. Türksat 3A ilə eyni uzunluq dairəsindədir. 10 yanvar 2001-ci il tarixində kosmosa göndərilmiş, 1 fevral 2001-ci ildən 42 dərəcə şərq uzunluğu dairəsində fəaliyyətə başlamışdır. Yerli xarici televiziya kanalları ilə digər peyk xidmətlərini göstərmişdir. Türksat tərəfindən idarə olunub.
Türksat 2A fəaliyyətini 27 sentyabr 2016-cı il tarixində başa vurub.
Türkmənistanda rabitə
Türkmənistanda telekommunikasiya — Türkmənistan iqtisadiyyatının bir sahəsidir.
Mobil rabitə
Türkmənistanda mobil rabitə GSM formatında həyata keçirilir. thumb|250px|Türkmənistanda telefon kabinəsi Bir mobil "Altın Asır" operatoru GSM formatında işləyir. Monopol bir şirkətdir, 2010-cu ildə şirkət 500 mindən çox abunəçiyə xidmət göstərirdi.
2010-cu ildə lider 2,4 milyon abunəçisi olan MTS-Türkmənistan şirkəti idi. Lakin 21 dekabr 2010-cu ildə MTS şirkəti rabitə xidmətlərinin göstərilməsini dayandırdı, yəni şirkətin bütün abunələri (2,4 milyon nəfər) əlaqədən çıxdı. Elə həmin gün ana şirkət olan MTS-nin (Rusiya) rəsmi elanında deyilirdi ki, "Rabitə Nazirliyi tərəfindən üçtərəfli müqavilənin bir sıra pozuntuları ilə bağlı şirkət Beynəlxalq Ticarət Palatasındakı Beynəlxalq Arbitraj Məhkəməsinə iddia qaldırıb. Türkmənistan və ayrıca BCTI lisenziyalarının dayandırılması barədə yuxarıda göstərilən bildirişlə əlaqədar Türkmənistanın Arbitraj Məhkəməsinə iddia verdi. 30 avqust 2012-ci ildə MTS-Türkmənistan işini davam etdirdi və sakinlərinə mobil xidmətlər göstərməyə başladı.
Mobil abunəçilər
3.198.000 (2009-cu il üçün) Ölkənin dünya ilə müqayisəsi: 117
İnternet
Türkmənistan 1997-ci ildə MCI Communications (daha sonra MCI WorldCom) ilə müqaviləyə əsasən İnternetə giriş əldə etmişdir. 2001-ci ildə TürkmənTelecom məlumat ötürmə xidmətlərinin göstərilməsində inhisara çevrildikdə az sayda müstəqil İnternet provayderi fəaliyyətlərini dayandırmaq məcburiyyətində qaldı. Bahalı peyk kanallarından asılılıq, yalnız iki min abunəçi üçün İnternetin mövcudluğunu məhdudlaşdırdı. İnternet magistralını modernləşdirmək üçün Rabitə Nazirliyi TATA Rabitə şirkəti ilə trafikin Asiya-Avropa fiber optik kanalı vasitəsilə yönləndirilməsinə dair müqavilə imzaladı. Bu inkişaf nəticəsində TurkmenTelecom, Türkmənistanda istehlakçılara ADSL texnologiyası ilə yüksək sürətli İnternet bağlantısı təqdim etməyə başladı.
2008-ci ildə MTS, GPRS vasitəsilə mobil abunəçilərinə İnternet xidmətləri təklif etməyə başladı. Altın Asır, 3G mobil internet xidmətini 2 Mbit / s sürətdə 2010-cu ilin mart ayında işə saldı. Təchizatçı daha aşağı, lakin daha ucuz xidmətlər göstərdiyi üçün bu addım mobil müştəriləri təəccübləndirdi. 2013-cü ildə Altın Asır, LTE əsasında 4G şəbəkəsini istifadəyə verdi. 2013-cü ildə İnternetdən məhdudiyyətsiz istifadə mümkün oldu ki, bu da TurkmenTelecomdan xidmətlərin ümumi dəyərinin azalmasına səbəb oldu.
İnternet hostları
794 (2010-cu il üçün) Ölkələrin dünya ilə müqayisəsi: 172
İnternet istifadəçiləri
80.400 (2009-cu il üçün) Ölkələrin dünya ilə müqayisəsi: 165
Peyk bağlantısı
İlk Türkmənistan rabitə peykinin, TürkmənSat-1-in buraxılışı 2015-ci ilin mart ayında kosmosa buraxılıb. Peykin xidmət müddəti 15 ildir. Peyk SpaceX Falcon 9 gəmisində buraxıldı. Peyk, Fransa şirkəti "Thales Alenia Space" tərəfindən hazırlanıb və Spacebus 4000 ailəsinə aiddir. Peyk Avropanı və Asiya ölkələrinin və Afrikanın əhəmiyyətli bir hissəsini əhatə edir və televiziya, radio yayımı və İnternet yayımı həyata keçirir. Peyk Türkmənistan Dövlət Milli Kosmik Agentliyi tərəfindən idarə olunur.
Zarl
left|thumb|Üzərində ilk hərfi 𐔵 olaraq yazılmış şamdan𐔵 (səslənməsi: /z/; transkripsiyası: Z, z) — Alban əlifbasının altıncı hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı (Zar̄l) kimi verilmişdir. Erməni tədqiqatçı Aşot Abramyanın fikrincə bu hərf gürcü əlifbasındakı Ⴆ hərfinin prototipi əsasında yaradılıb. Alban əlifbasında [z] səsinin qarşılığı kimi işlənilib. Rəqəmsal dəyəri 6 olmuşdur. Nümunələr:
NGC 7191
NGC 7191, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hindi bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Petronell-Karnuntum
Petronell-Karnuntum — Avstriyanın Aşağı Avstriya federal torpağında ədalətli kommuna. Bruk-na-Layt qraflığının bir hissəsidir. 31 dekabr 2005-ci ilin məlumatına görə, əhalisi 1,199 nəfərdir. 25,36 km2 ərazini tutur. Petronell-Karnuntu Haynburq-an-der-Donaudan beş kilometr məsafədədir.
Tarixi
Qədim dövrlərdə Petronellin yerində kelt yaşayış məntəqəsi var idi. Bundan sonra romalılar I əsrdə Karnunt istehkamlı hərbi düşərgəsini qurmuşdular. 171-ci ildə Mark Avrelinin qərargahı burada yerləşirdi və 193-cü ildə Septimi Sever burada imperator elan edilmişdir. Karnunt V əsrdə barbarların basqınları zamanı məhv edilmişdir.
Arxeoloji qazıntılar 1920-ci ildən aparılır. Qədim şəhərin bir hissəsi açıq səma altında muzeyə çevrilmişdir. Burada aşkar edilən ən qiymətli tapıntılar Karnunt muzeyində təqdim olunmuşdur.
Sarule
Sarule (sardin: Sarùle) — Sardiniyanın Nuoro əyalətindəki kommuna və kiçik şəhər. Sahəsi 52,72 km²-dir.
Kommunanın əhalisi 1,696, əhalinin sıxlığı isə bir kvadrat kilometrə 32 nəfərdir.
Qonşu kommunalar
Sarule kommunası aşağıdakı kommunalarla həmsərhəddir: Mamoiada, Ollolai, Olzai, Orani və Ottana.
Bəsirət (qəzet)
"Bəsirət" qəzeti  — 1914-cü ildən 1920-ci ilə qədər Bakıda Azərbaycan dilində çap olunan siyasi-ictimai, ədəbi həftəlik qəzet.
Qəzetinin ümumilikdə 286 sayı işıq üzü görüb. Baş redaktoru Hacı İbrahim Qasımov, naşiri isə Qulamrza Şəfizadə olub.