Bronxospazm
Qarşısı alınma üsulları
Kortikosteroidlər (qlikokortikoidlər) astmanın müalicə və profilaktikasında bu qrupun ən geniş istifadə olunan nümayəndələridir. Onların astmaəleyhinə əsas təsir mexanizmi, bu xəstəlik zamam tənəffüs yollarının müxtəlif bronxokonstruktiv təsirlərə qarşı hiperaktivliyinə yol açan və bəzi tədqiqatçılara görə xəstəliyin patogenezində birincili sabəb rolunu oynayan bronx selikli qişalarındakı iltahabi prosesləri aradan qaldırmasıdır. Başqa sözlə desək, qlikokortikoidlərin iltihabəleyhinə təsiridir. Qlikokortikoidlərin bu təsirinin əsasında aşağıdakı mexanizmlər durur: iltihabla əlaqəli hüceyrələrin gen transkripsiyasının blokada olunması, iltihab mediatorları- sitokinlərin və xemokinlərin sintezini təmin edən fermentlərin, eləcə də iltihab prostaqlandinlərin, tromboksan A2-nin və leykotrienlərin əmələ gəlməsində rol oynayan siklooksigenaza-2 (SOG-2) və lipooksigenaza fermentləri sintezinin süstləşməsi. Məlumdur ki, iltihabi proses zamam proiltihabi sitokinlər iltihab hüceyrələrində AP-1 (protein 1-in aktivatoru) və digər transkripsiya faktorlarını aktivləşdirərək, iltihab mediatorlarının sintezini (ekspresyasını) artırırlar. Qlikokortikoidlərin təyini fonunda aktivləşən qlikokortikoid reseptor (QR) proteini isə, AP-1 və digər transkripsiya faktoru olan proteinlər ilə inaktiv protein-protein kompleksi əmələ gətirərək iltihab mediatorlarının sintezini blokada edirlər. Qlikokortikoidlərin iltihabəleyhinə təsirinin meydana çıxmasında hədəf rolunu, əsasən, AP-1 oynadığına görə, toxumalarda onun miqdarının həddən artıq çox olması da kortikosteroidlərə rezistentlik (steroid rezistentliyi) halının yaranmasına səbəb ola bilir. Digər tərəfdən, qlikokortikoidlər selikli qişalardakı ödemi azaldır, bronx saya əzələlərindəki 2-adrenoreseptorların katexolaminlərə qarşı həssaslığını artırır. Onlar bu reseptorların -adrenomimetik dərman maddələrinə qarşı törənə biləcək tolerantlıq halının da qarşısını alır və paralel olaraq epinefrin və norepinefrinin ekstraneyronal udulmasını blokada edirlər. Qlikokortikoidlərin təsir spektrinə xas olan bu xüsusiyyətlərin məcmui son nəticədə tənəffüs yolları saya əzələlərinin hiperaktivliyini azaldır və astmaəleyhinə təsirin meydana çıxmasına səbəb olur. Bu preparatların bronxodilatator təsiri yoxdur və antiasmatik təsirləri müalicə müddə- tində tədricən meydana çıxır. Qlikokortikoidlərin bəziləri (məs. beklometazon, budesonid, flutikazon və mometazon) orqanizmə aerozol halında inhalyasiya şəklində, bəziləri (məs. prednizolon, metilprednizolon və s.) isə oral və parenteral yolla təyin olunurlar. Beklometazon dipropionat güclü təsirli kortikosteroid olan və sistem təsirli maddə kimi istifadə olunan betametazonun xlorlu analoqunun dipropionat efiridir. Kimyəvi quruluşunda olan bu struktur dəyişikliyi onun lipofılliyini və təsir gücünü artırır, inhalyasiya şəklində təyin olunduqda bronx selikli qişasına yaxşı nüfuz etməsinə şərait yaradır. Orqanizmə inhalyasiya şəklində aerozol və ya poroşok halında təyin olunur. Preparatın istifadəsi zamanı ağızda quruluq, boğaz ağrısı, disfoniya və oral kandidioz kimi əlavə effektlər baş verə bilər (inhalyasiyadan dərhal sonra qarqara etməklə ağız boşluğunun təmizlənməsi, bu əlavə effektlərin xeyli dərəcədə qarşısını alır).