cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nurəddin Hümbətov (əsgər)
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurəddin Hümbətov ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurəddin Hümbətov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Rizvan Çitiqov
Bioqrafiyası
20 ildən çox Rizvan doğma kəndində yaşayır. Sinif yoldaşları və dostları ilə müxtəlif hüquq-mühafizə orqanlarının məktəblərinin təlimlərindən: Daxili İşlər Nazirliyi, DTK, desant. Uşaq ikən intensiv şəkildə bədən tərbiyəsi ilə məşğul olmuş və müstəqil şəkildə odlu silahlar düzəltmiş, sonralar dəyişdirərək həqiqi atıcı silahlar almışdır. Sovet ordusunda xidmət etdiyi müddətdə tank komandiri olmuşdur.
Rizvan Çitiqov 1980-ci illərin sonlarına qədər rayon yanğından mühafizə bölməsində yanğınsöndürən vəzifəsində çalışmışdır. 1990-cı illərin əvvəllərindən Çitiqov İslama qeyrətlə bağlı olduğunu bəyan edir və çoxsaylı İslam beynəlxalq fondlarından biri ilə əməkdaşlıq sayəsində SSRİ-ni tərk edə bilir. Lakin Rizvan fərqli olaraq Türkiyə, İordaniya və ya Səudiyyə Ərəbistanına getmək əvəzinə ABŞ-yə getməyi üstün tutur.
ABŞ-də Çitiqov Sietldə məskunlaşır. Orada saxta bank sənədləri və valyuta fırıldaqları təşkil edir. Amerika Birləşmiş Ştatlarının Dəniz Piyadaları Korpusunda könüllü kimi qeydiyyatdan keçir və burada diversiya təlimi keçir. O cümlədən mina partlayışları təlimi alır. Sonra ABŞ-də yaşamaq hüququ əldə edir.
ABŞ Dəniz Piyadaları Korpusunun elit diversiya-kəşfiyyat məktəbini bitirdikdən sonra Çitiqov ABŞ dəniz piyadaları korpusunun batalyonlarından birində müqavilə əsasında xidmət edir. Məhz o zaman Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi tərəfindən işə götürülür.
ABŞ-də Rizvan Əmir Xəttabla görüşür və onu inandırır ki, indi Çeçenistan üçün çətin zamandır, xalqının yanında olmalıdır. Çitiqov çeçenlərdən kiçik bir dəstə toplayır, onları vəhhabiliyə və kafirlərə qarşı mübarizəyə hazırlaşdırır.
Başqa bir versiyaya görə, Rizvan Çitiqov ABŞ-də olarkən Aslan Masxadov onunla əlaqə saxlayır və ona İçkeriya Milli Təhlükəsizlik Xidmətinin xüsusi təyinatlı dəstəsinin komandiri vəzifəsini təklif edir. Masxadovun faktiki olaraq ABŞ vətəndaşı olan Çitiqovla əməkdaşlığa marağı onunla izah edilirdi ki, sonuncu artıq o vaxt Şamil Basayev üçün kimyəvi silah əldə etmək məsələsi ilə məşğul idi və bu məqsədlə artıq Meksikaya getmişdi.
Birinci Çeçenistan müharibəsi
Birinci Çeçenistan müharibəsi zamanı onun "Buran" və "Minaçı" çağırış nişanları var idi və təxəllüsü Ramzan olmuşdur. Çeçen yaraqlılarının yeganə tank bölməsinin komandiri olur və xüsusi qəddarlığı ilə seçilir. Onun maşınına hətta “ölüm tankı” ləqəbi də verilir. Lakin Çitiqovun tank bölməsi tezliklə tamamilə məğlub olur. Buna baxmayaraq, Çeçenistanın müstəqilliyi uğrunda döyüşlərdə göstərdiyi şücaət, qəhrəmanlıq və fədakarlığa görə Çitiqov İçkeriyanın ali ordeni olan “Koman siy” ordeni ilə təltif edilir.
Öldürülməsi
2005-ci il martın 23-də Çeçenistan Prezidentinin təhlükəsizlik xidməti və Respublikanın Daxili İşlər Nazirliyinin birgə əməliyyatı zamanı Rizvan Çitiqov öldürülür.
Kapitan Marvel (film)
Kapitan Marvel — Marvel Comics tərəfindən yaradılmış eyniadlı personajdan bəhs edən və 2019-cu ildə çəkilən Marvel Studios istehsalı super qəhrəman və fantastika filmi. "Kapitan Marvel " filmi Marvel Kinematoqrafiya Kainatının iyirmi birinci filmidir. Film Anna Boden və Rayan Flek tərəfindən yazılmış və rejissorluq edilmişdir. Qeneve Robertson-Dvortsen ssenariyə əlavələr etmişdir. Baş rollarda Bri Larson, Samuel L. Cekson, Ben Mendelson, Cimon Hounsou, Li Pase, Laşana Linç, Gemma Çan, Annett Benninq, Klark Qreqq və Cud Lou iştirak etmişdir. 1995-ci ildə baş verən hekayə, Dünyanı iki yadplanetli sivilizasiyası arasında olan qalaktik müharibənin ortasında görən Danversin Kapitan Marvel olmasından bəhs edir.
Filmin inkişafı 2013-cü ilin may ayından başlayıb. Marvel Studiosun ilk qadın super qəhrəman filmi olan film, 2014-cü ilin oktyabr ayında rəsmən elan edildi. Nikol Pörlman və Meq Lifov obrazı ayrı-ayrı ələ aldıqdan sonra aprel ayında yazı komandası işə götürdü. Hekayə Roy Tomasın 1971-ci ildəki "Kri-Skrul döyüşü" komiks kitabının hekayəsindən qaynaqlanır. Larson, 2016 San Diego Comic-Con-da Danvers olaraq elan edildi və Boden və Flekin 2017-ci ilin aprel ayında rejissorluq üçün seçildi. Robertson-Dvoret, bir müddət sonra, filmin başlamasına əlavə edilən heyətlə birlikdə ssenarist oldu. Robertson-Dvoret ssenarini öz üzərinə götürdü, çəkiliş heyətinin qalanı isə filmin başlamasından sonra əlavə olundu. Yer çəkilişləri 2018-ci ilin yanvarında başlamışdır. Əsas çəkilişlər isə həmin ilin mart ayında Kaliforniya ştatında başlamış, iyul ayında Luiziana şəhərində sona çatmışdır. Cekson və Qreq — digərlərindən fərqli olaraq, əvvəlki MKK filmlərinin rollarını yenilədi — filmi 1990-cı ilə uyğunlaşdırmaq üçün post-istehsalda rəqəmsal olaraq cavanlaşdırma etdi.
Kapitan Marvel 27 fevral 2019-cu ildə Londonda premyera etdi. 8 mart 2019-cu ildə ABŞ-də IMAX və 3D teatrlarında nümayiş etdirildi. Film dünya çapında 1,1 milyard gəlir əldə edərək, 1 milyard gəliri keçən ilk qadın superqəhrəman filmi oldu. Film hal-hazırda 2019-cu ilin ən yüksək gəlir əldə edən 2-ci filmi, bütün zamanların ən yüksək gəlir əldə edən 9-cu superqəhrəman filmi və ümumi olaraq ən yüksək gəlir əldə edən 22-ci filmdir. Film, başda Larson olmaqla heyətin performansına görə müsbət rəylər aldı.
Məzmun
1995-ci ildə, Kri İmperiyasının paytaxtı Halada, Starforce üzvü Vers yaşlı bir qadınla əlaqədar amneziya və təkrarlanan kabuslardan əziyyət çəkir. Mentoru və komandanı Yon-Roqq, bacarıqlarını idarə etməsini öyrədərkən, Krini idarə edən süni intellekt olan Ali Zəka, emosiyalarını idarə etməli olduğunu deyir.
Döyüş zamanı, Skrulları xilas etmək üçün keçirilən gizli sızma əməliyyatı zamanı, Vers Talos tərəfindən yaxalanır. Versin xatirələri onu Dünyaya aparır. Versin gəmisi Los-Ancelesə məcburi eniş edir. Onun varlığı Q.A.L.X.A.N. agentləri Nik Furi və Fil Kolsonu cəlb etdi, ancaq istintaq Skrul hücumu səbəbi ilə dayandırıldı. Daha sonra, Vers onun silinmiş xatirələrini ehtiva edən bir kristalı bərpa edərkən, Furi Kolsonu təqlid edən bir Skrulu öldürür. Furinin müdiri Kelleri təqlid edən Talos, ona Vers ilə işləməyini əmr edir.
Silinmiş xatirələri istifadə edərək, Vers və Furi ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinin nəzdindəki Project Pegasusa gedirlər. Vers öz kabuslarındakı qadın kimi tanınan Uendi Louson tərəfindən hazırlanmış eksperimental jet mühərrikini test edərkən ölən bir pilot idi. Furi sonra Q.A.L.X.A.N.-a yerlərini bildirdikdən sonra, Kelleri təqlid edən Talosun rəhbərlik etdiyi bir qrup gəldi. Furi Talosun Kelleri təqlid etdiyini öyrəndikdən sonra, Versə yük təyyarəsi ilə qaçmağa kömək edir. Lousonun pişiyi Quzun gizlicə təyyarəyə mindiyini görürlər. Onlar Versi və Lousonu son canlı görən şəxs olan, keçmiş pilot Mariya Rambeau ilə görüşmək üçün Luizianaya uçurlar.
Rambeau və qızı Monika Versin onlara ailəsi kimi yaxın Karol Danvers olduğunu deyir. Silahsız olan Talos, Skrulların yeni bir ev axtarmaq üçün qaçqın olduğunu və Lousonun onlara kömək edən təkəbbürlü Kri alimi Mar-Vell olduğunu izah edir. Talos, Lousonun təyyarəsinin qara qutusundan götürülmüş bir səs yazısını kompüterdə onlara qulaq asdırır və Danvers qəzanı xatırlayır. Lousonun mühərriki məhv etməsini önləmək üçün Yon-Roqq onu öldürüb. Mühərriki məhv edən Danvers, partlayışdan gələn enerjiyi udaraq yeni super güclər qazanır, ancaq yaddaşını itirir.
Danvers, Talos, Furi və Rambeau Talosun ailəsidə daxil olmaqla, Skrulların saxlandığı, Lousonun Dünyanın orbitində yerləşən laboratoriyasına gedirlər. Burada Lousonun mühərrikinin güc mənbəyi olan Tesseraktıda tapırlar. Orada Danvers Starforce tərəfindən tutulur və Ali Zəka ilə üzləşir. Danvers, söhbət əsnasında, güclərini basdıran Kri implantını aradan qaldıraraq, gücünün tam potensialına çatır. Sonrakı döyüşdə, yadplanetli Flerken olan Quzu özü ilə götürür. Quz Tesseraktı udur və Furini cırmaqlayaraq bir gözünü kor edir. Danvers, İttihamçı Ronanı və donanmasını Dünyaya gələn Yon-Roqqa basqın etmədən və Ali Zəkaya xəbərdarlıq edərək onu Halaya geri göndərməmişdən öncə Kri bombardman gəmisini məhv edir.
Danvers Skrullara yeni yaşayış yeri tapmaq üçün yola düşür və Furiyə onla təcili anlarda əlaqə saxlamaq üçün modifikasiya edilmiş cihaz verir. Bu vaxt Fury, Danvers kimi qəhrəmanları tapmaq üçün bir təşəbbüs hazırlayır və buna "Hava Qüvvələri" çağırışındakı "Avenger" adını verir. 2018-ci ilə təyin edilən post-kredit səhnəsində, aktiv əlaqə cihazı Danvers görünəndə Qisasçılar tərəfindən izlənilir. Bir post-kredit səhnəsində, Quz Furinin masasına dırmaşır və Tesseraktı qusur.
Qarabağda azərbaycanlılara qarşı soyqırımlar (1917-1920)
Qarabağda azərbaycanlılara qarşı soyqırımlar — erməni-daşnak quldur dəstələrinin Qarabağın Şuşa, Cavanşir və Cəbrayıl qəzalarında azərbaycanlılara qarşı törətdikləri soyqırımı və talanlar.
Baş vermiş hadisələr
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti tərəfindən yaradılmış Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası bu vəhşilikləri dərindən araşdırmış, bu haqda çoxlu şahid ifadələri, baxış protokolları, məruzələr, faktik məlumatlar toplamışdır. Sovet Rusiyasının Birinci dünya müharibəsi (1914-18) cəbhələrində hərbi əməliyyatların dayandırmasından əvvəl erməni əsgərləri kütləvi surətdə fərarilik edərək, cəbhədən qaçır və özləri ilə çoxlu oğurluq tüfəng, pulemyot və digər hərbi sursatlar aparırdılar. Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının üzvü N.Mixaylovun toplanmış faktlar əsasında hazırladığı məruzədə deyilirdi ki, Cavanşir qəzasının müsəlman əhalisi qonşuları ermənilərə çox sadəlövhcəsinə inanır və həmin silahların gələcəkdə onlara qarşı yönəldiləcəyini təsəvvürlərinə belə gətirmirdilər. Buna görə də onlar həmin silahların gətirilməsinin qarşısını almaq üçün heç bir tədbir görmürdülər. Rusiyada Oktyabr çevrilişindən sonra isə Yuxarı Qarabağa, o cümlədən Cavanşir qəzasının erməni kəndlərinə silah və sursat, demək olar ki, açıq şəkildə gətirilməyə başladı. N.Mixaylovun məruzəsində göstərilirdi ki, 1917-ci ilin dekabrından başlayaraq, erməni-daşnak quldur dəstələri Kolanı icmasının azərbaycanlı kəndlərinə basqın edir və onlardan hələ yer üzərində mövcud olmayan Ermənistan Respublikasının tanımağı tələb edir və guya öz dövlətləri üçün azərbaycanlılardan zorla vergi yığırdılar. Erməni təqiblərindən bezmiş Cavanşir qəzasının bir neçə kəndinin, o cümlədən İmarət-Qərvənd kəndinin əhalisi və Umudlu kəndi əhalisinin bir hissəsi payız aylarında böyük tələfatla Murovdağı aşaraq, Cavanşir qəzasının aran kəndlərinə üz tutur və orada məskunlaşırlar. N.Mixaylovun 1919-cu il mayın 9-da Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasına təqdim etdiyi məruzədə göstərilirdi ki, axır vaxtlar vəziyyət bir qədər yüngülləşsə də, Cavanşir qəzasındakı ermənilər buradakı azərbaycanlıların torpaqlarını Ermənistan Respublikasının ərazisi elan edərək, Azərbaycan Respublikasının hakimiyyətini tanımaq belə istəmir və öz zorakılıq hərəkətlərini əvvəlki kimi davam etdirirlər. Ona görə də Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının üzvləri erməni kəndlərindən keçərək, qəzanın dağətəyi hissəsində dağıdılmış azərbaycanlı kəndlərinə baxış keçirə bilmirdilər. Qarabağ bölgəsində 1918-ci il və 1919-cu ilin əvvəllərində ermənilərin törətdikləri soyqırımlarına daha çox məruz qalan qəzalardan biri də Cəbrayıl qəzası idi. Qəza 12 azərbaycanlı və 3 erməni kənd icmasından ibarət idi. Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının topladığı materiala və dindirilmiş şahidlərin ifadələrinə görə, qəza əhalisi Qarabağın başqa qəzalarında ermənilərin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri vəhşiliklər haqqında deyilənləri əvvəllər ağıllarına belə sığışdıra bilmirdilər.
1918-ci il dekabrın ilk günlərindən ermənilər qəzanın azərbaycanlı əhalisinə qarşı silahlı təxribatlara başladılar. Ermənilər, əvvəlcə, tək-tək qətllər törədir, basqın edərək, azərbaycanlılara məxsus mal-heyvanı sürüb aparırdılar. Getdikcə daha da mütəşəkkilləşən erməni quldur dəstələri azərbaycanlı kəndlərinə açıq silahlı hücumlar etməyə başlayırlar. Buna baxmayaraq, Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası üzvlərinin dindirdikləri şahidlərin ifadələrində və Cəbrayıl qəza rəisinin 1919-cu il fevralın 17-də Qarabağ general-qubernatoru Xosrov Paşa bəy Sultanova raportunda bildirilirdi ki:
Məruzədə 1918-ci ilin sonu - 1919-cu ilin əvvəllərində Cəbrayıl qəzasında erməni silahlı quldur dəstələrinin azərbaycanlılar yaşayan Eyvazlı, Dolanlar, Şıxlar, Məlikü və digər kəndlərə hücum edərək, azərbaycanlı əhalinin əmlakını qarət edib yandırdıqları, mal-heyvanlarının isə sürüb apardıqları haqda çoxlu faktlar sadalanır. Qarabağda ermənilərin azərbaycanlılara vurduğu ən böyük ziyan isə Şuşa qəzasının ərazisi və həmişə ələ keçirməyə can atdıqları Şuşa şəhəri idi. Oktyabr çevrilişindən (1917) sonra onsuz da hədsiz sursat ələ keçirmiş ermənilər daha sürətlə silahlanmağa başladılar. Silahlı erməni quldur dəstələri cəbhələrdən qaçan fərari erməni əsgər və zabitlərinin hesabına getdikcə daha da çoxalırdı. Şuşa-Qaryagin (Cəbrayıl) və Şuşa-Əsgəran yollarının tamamilə nəzarət altına alan ermənilər həmin yollarla gedib-gələn azərbaycanlıları qarət edir, silahlarını əllərindən alır və bu keçidləri tədricən bütünlüklə azərbaycanlıların üzünə bağlayırdılar. Bu quldur dəstələri getdikcə daha mütəşəkkil hərbi birləşmələrə çevrilirdilər. Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının məruzəsində göstərilirdi ki, Şuşa şəhərindəki və ətraf kəndlərdəki erməni əhalisi Azərbaycanın hakimiyyətini tanımayıb, bu günə qədər də tanımaq istəmirlər. Onlar Azərbaycan Hökumətinə vergi verməkdən və hər hansı mükəlləfiyyətləri yerinə yetirməkdən imtina edirlər. Şahidlərin ifadələrinə görə, 1918-ci ilin dekabrında ermənilər Qoqo kəndinin azərbaycanlılar yaşayan 55 evini dağıtmış və yandırmışlar. Mülkədar Cavanşirin də malikanəsini viran edərək, ailə başçısı Əsəd ağa Cavanşiri, oğlu Soltan ağanı, qızı İranə bəyimi, qardaşı qızı Fatma bəyimi, evin qulluqçusu və nökərlərini vəhşicəsinə qətlə yetirmiş, bütün avadanlıq, mal-qara və kənd təsərrüfatı alətlərini qarət edib aparmışdılar. Ermənilər Tuğ kəndinin azərbaycanlılara məxsus hissəsini də dağıtmışlar. 33 evden ibarət Salakətin kəndini, Şıxımlı, Gövşadlı, Divanlılar və Çərəküz kəndlərini tamamilə dağıdaraq yandırmış, əmlaklarını qarət etmişdilər. Şahid ifadələrini ümumiləşdirən komissiya qeyd edirdi ki, təkcə Şuşa qəzasında dağıdılmış, yandırılmış, talan edilmiş azərbaycanlı kəndlərində öldürülənlərin sayı 100 nəfərdən çox idi. Öldürülənlər üzərində ağlagəlməz vəhşiliklər edilmişdi. Qəzanın azərbaycanlı əhalisi 100 milyon manatdan çox zərər çəkmişdir.
AXC ilə münasibətlər
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti Bakıdakı ingilis komandanlığı ilə razılaşdıraraq, 1919-cu ilin yanvarında Azərbaycanın ayrılmaz hissəsi olan Cavanşir, Şuşa, Cəbrayıl və Zəngəzur qəzaları ərazisində ermənilərin törətdikləri soyqırımlarının qarşısını almaq üçün müvəqqəti general-qubernatorluq yaratdı. Buna baxmayaraq, Şuşa şəhərində və ətraf kəndlərdəki ermənilər general-qubernatorun hakimiyyətini tanımır, Şuşadakı erməni milli şurasının bütün tapşırıqlarını danışıqsız yerinə yetirirdilər. Şuşa-Gorus, Şuşa-Cəbrayıl yollarını tam nəzarətdə saxlayan ermənilər bu yollarla Şuşa ermənilərinə gizli yardım, silah-sursat və s. gətirirdilər. 1919-cu il iyunun 1-də çoxlu sayda silahlı ermənilərin gizli yolla şəhərə daxil olması barədə məlumat alan Şuşadakı Azərbaycan hakimiyyət orqanları azərbaycanlılara məxsus Üçtığ yüksəkliyində gözətçilərin sayını artırdı. İyunun 4-də Üçtığ yüksəkliyi tərəfdən gözlənilmədən başlayan atışma tezliklə bütün şəhəri bürüdü. 50 nəfərə yaxm silahlı erməni qulduru azərbaycanlı əsgərlərin səngərlərinə hücum etdi. Nəticədə, 3 nəfər azərbaycanlı əsgər qətlə yetirilmiş, ermənilərdən isə hücuma rəhbərlik edən Arzumanov və digərləri məhv edilmişdi. Azərbaycanın yüzlərlə kəndini yerlə yeksan edən, əhalisinə qarşı tarixdə görünməmiş vəhşiliklər törədən ermənilər bütün bu faktları saxtalaşdırır, özlərini "zərərçəkən" kimi qələmə verir, azərbaycanlılara və Azərbaycan Hökumətinə qarşı təbliğat aparır, bütün dünyaya haray-həşir salırdılar.
Ermənilərin bütün pozuculuq hərəkətlərinə baxmayaraq, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin ciddi səyləri nəticəsində 1919-cu il avqustun sonlarında Azərbaycan Hökuməti ilə erməni milli şurası arasında bəyannamə imzalanmışdı. Bu bəyannamə ilə Qarabağ erməniləri Azərbaycan Hökumətinin hakimiyyətini tanıyır, Azərbaycan Hökuməti isə onlara mədəni-milli muxtariyyət hüququ verirdi. Lakin bütün bunlara baxmayaraq, Qarabağ erməniləri, gizli olaraq, yeni təxribatlara hazırlaşırdılar. Belə təxribatlardan biri 1920-ci il martın 22-də -Azərbaycan xalqının Novruz bayramı günü törədilmişdi. Martın 23-də bütün günü Şuşada atışma getmiş və günbatana yaxın qiyamçılar Azərbaycan ordu hissələrinin qarşısında duruş gətirə bilməyərək, şəhəri tərk etmişdilər. Şuşa şəhəri və Şuşa qəzası kəndləri ilə yanaşı, Qarabağın Cavanşir və Zəngəzur qəzalarının erməni əhalisi də qiyam qaldırıb Azərbaycan əhalisi və Azərbaycan əsgərləri üzərinə hücum etmişdilər. Lakin hər yerdə erməni-daşnak quldur birləşmələrinə ağır zərbələr endirilmiş, onların hücumları dəf edilmişdi. Ermənilərin gizli şəkildə hazırladıqları hücum planları puça çıxmışdı. Aprel işğalınadək (1920) Qarabağ erməniləri öz iddialarından əl çəkməmişdilər. İki cəbhəyə işləməyi məharətlə bacaran ermənilər, bir tərəfdən, Dağlıq Qarabağı Ermənistana birləşdirməyə çalışmış, digər tərəfdən də bolşevik ordusunun Azərbaycana müdaxiləsini asanlaşdırmaq məqsədilə Sovet Rusiyası ilə əlaqəyə girərək 1920-ci ilin yazında Moskvanın sifarişi ilə qiyam qaldırmış, Azərbaycan ordusunun əsas qüvvələrinin başını Dağlıq Qarabağda qatmışlar. Bununla da, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti öz hərbi qüvvələrini ölkəni şimal sərhədlərini keçmiş bolşeviklərə qarşı yönəldə bilməmişdi.
CBS Reality
14 sentyabr 2009-cu ildə CBS, CBS Studios International, 2009-cu ildə Böyük Britaniyada 6 CBS markalı kanal açmaq üçün Chellomedia ilə birgə müəssisə yaradıldığını elan etdi. Yeni kanallar, Zone Romantica, Zone Thriller, Zone Horror, Zone Reality, Zone Horror +1 və Zone Reality +1-i əvəz etməi idi. 1 oktyabr 2009-cu il tarixində elan edildi ki, CBS Reality, CBS Reality +1, CBS Drama və CBS Action bu kanaları əvəz edəcək: Zone Reality, Zone Reality +1, Zone Romantica və Zone Thriller-i. 5 aprel 2010-cu ildə Zone Horror və Zone Horror + rebrendinq olundu və müvafiq olaraq 1 Horror Channel və Horror Channel +1-ə çevrildi.
1 avqust 2012-ci ildə Chellomedia, Zone Reality-in Avropa versiyasını CBS Reality olaraq adlandırdığını açıqladı. Avropada, CBS Reality 3 dekabr 2012-ci ildə Zone Reality-ni əvəz etmişdir.
2 aprel 2014-cü il tarixindən etibarən, CBS Reality Birləşmiş Krallığın Freeview rəqəmsal televiziya şəbəkəsində mövcuddur. CBS Reality +1, YouView (TalkTalk Plus TV) -də 27 iyul 2014-cü ildə efirə çıxmağa başladı, lakin növbəti ilin 2 iyun tarixində ləğv edildi.
Marado
Coğrafiyası
Adanın sahəsi 0,3 km², sahil xəttinin uzunluğu 4,2 km təşkil edir. Ərazisində hündürlüyü 30-35 metr qayalıqlar mövcuddur. Maksimal hündürlüyü 39 metrdir. İqlimi subtropikdir. Ada xüsusi qorunan əraxidir. Adada ağaclar demək olan ki yoxdur.
Əhali və turizm
Maradoda 90 nəfər yaşayır. Əhalinin əsas məşğuliyyəti turizmdir.
Qüdrət Məmmədzadə
Qüdrət Tofiq oğlu Məmmədzadə (10 sentyabr 2001; Sütəmurdov, Lənkəran, Azərbaycan — 16 oktyabr 2020; Tapqaraqoyunlu, Goranboy, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidmətləri
Məhərrəm İbrahimli 1 oktyabr 2019-cu ildə hərbi xidmətə çağırılıb.
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Qüdrət Məmmədzadə Talış Suqovuşan döyüşlərində savaşıb. 16 oktyabr 2020-ci ildə Goranboy rayonu Tapqaraqoyunlu kəndi, Kəhrilər xarabalığı istiqamətində düşmən tərəfindən odlu silahla və diğər silah növlərindən atılan mərminin partlayışı nəticəsində şəhid olub. Lənkəranda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qüdrət Məmmədzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qüdrət Məmmədzadə ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Musa Qəniyev
Musa Qəniyev — Azərbaycan alimi, həkim-farmakoloq, tibb elmləri namizədi (1985), tibb elmləri doktoru (1994), professor (1997), Beynəlxalq Ekoenergetika Akademiyasının həqiqi üzvü (2005), Respublikanın əməkdar müəllimi (2010), ATU-nun farmakologiya kafedrasının müdiri (2000), Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü (1995).
Həyatı
1954-cü il dekabr ayının 2-də Salyan rayonunun Xalac kəndində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Yuxarı Xalac kənd orta məktəbini qızıl medalla bitirmişdir.
1971-77-ci illərdə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda təhsil almışdır. 1981-ci ilə qədər təyinatla Əli-Bayramlı (Şirvan) mərkəzi şəhər xəstəxanası sistemində həkim işləmiş, eləcə də MŞX azad komsomol təşkilatının katibi olmuşdur.
1981-ci ilin dekabr ayının 31-də Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutu farmakologiya kafedrasına əyani aspiranturaya daxil olmuş və 1985-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək, tibb elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır. Həmin ildən farmakologiya kafedrasında əvvəlcə baş laborant, sonra assistent və dosent vəzifələrində işləmişdir. 1988-1990-cı illərdə Azərbaycan KP MK-nın Marksizm-Leninizm Universitetinin partiya-təsərrüfat aktivi fakultəsinin ideoloji iş şöbəsində təhsil almış və universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1988-1992-ci illərdə əczaçılıq fakultəsində dekan müavini və bir müddət fakultə dekanı vəzifələrində işləmişdir.
1992-ci ildə Rusiya Federasiyası ТЕА-nın V.V. Zakusov adına ЕТ Farmakologiya institutuna doktoranturaya göndərilmişdir. Doktorantura təhsilini vaxtından əvvəl başa vuraraq, 1994-cü ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 1997-ci ildə farmakologiya kafedrasına professor seçilmiş, 2000-ci ildən kafedranın müdiridir.
2000-ci ildə Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirinin, 2004 və 2014-cü ildə Tibb Universiteti Rektorunun fəxri fərmanları ilə təltif olunmuşdur. 2010-cu il sentyabr ayının 20-də Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 1113 saylı sərəncamı ilə «Əməkdar müəllim» fəxri adına layiq görülmüşdür.
Tibb Universiteti Əczaçılıq fakultəsi elmi şurasının, Patofiziologiya, anatomiya, fiziologiya və farmakologiya ixtisasları üzrə ixtisaslaşmış müdafiə şurasının, ATU-nun Mərkəzi Metodik Komissiyasının, Azərbaycan Əczaçılıq və Farmakoterapiya jurnalı redaksiya heyətinin, Səhiyyə Nazirliyi Elmi-Tibbi şurasının, Səhiyyə Nazirliyi Farmakologiya və Farmakopeya ekspert şurasının üzvi,  Elmi-farmakoloqlar cəmiyyətinin sədridir.
Ailəlidir. Bir oğlu və bir qızı var.
Təhsili
Xalac kənd orta məktəbində oxuyarkən çalışqanlığı, təvazökarlığı ilə şagird yoldaşlarından fərqlənən Musa Qəniyev 1971-ci ildə həmin məktəbi qızıl medalla bitirərək elə həmin ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Tibb İnstitutunun 1-ci kursuna qəbul olunur. Mütəmadi olaraq öz üzərində çalışmağı həyatının kedrası hesab edən Musa Qəniyev Tibb İnstitutunda təhsil alarkən tədris olunan fənnləri mənimsəməklə özünü istedadlı tələbə kimi tanıdır. 1977-ci ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Tibb İnstitutunu əla qiymətlərlə başa vurmuşdur. 1977-ci ildən həkim kimi fəaliyyətə başlasa da elmin dərin sirlərinə yiyələnmək onun əsas amalı oımuş və bu fikir, bu düşüncələrlə o 1982-ci ildə təhsil aldığı İnstituta qayıdır, aspirantura üçün elan olunan müsabiqədə iştirak edir. İmtahanlardan yüksək nəticələr əldə edən Musa Qəniyev artıq elmin birinci pilləsinə ayaq qoyur.
Elmi fəaliyyəti
1981-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun farmakologiya kafedrasında əyani aspiranturaya daxil olmuş, aspirantura təhsilini davam etdirmək üçün 1982-ci ilin noyabr ayında SSRİ Tibb Elmləri Akademiyası V.V. Zakusov adına Elmi-Tədqiqat Farmakologiya İnstitutuna ezam olunmuşdur. Farmakologiya İnstitutunun Neyrokimyəvi farmakologiya laboratoriyasında SSRİ TEA-nın müxbür üzvü, professor K.S.Rayevskinin rəhbərliyi altında öz elmi-tədqiqatlarını uğurla davam etdirmiş və aspirantura müddəti başa çatmamışdan yekunlaşdıraraq, 1985-ci ildə “Beyinin katexolaminergik və QAYT-ergik sistemlərinin psixostimulyator mezokarbın təsir mexanizmində rolu” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib, tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. M.M.Qəniyev aspiranturanı bitirdikdən sonra ATİ-nin farmakologiya kafedrasına qayıtmış, baş laborant, assistent, dosent vəzifələrində işləmişdir. 1992-ci ildə Rusiya TEA-nın ET Farmakologiya institutuna doktoranturaya göndərilmişdir.
Professor M.Qəniyev 250-yə qədər elmi məqalənin, o cümlədən 14 dərslik, 13 dərs vəsaiti. 12 tədris – metodik vəsaitin və bir necə ixtranın müəllifidir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 sentyabr 2010-cu il tarixli sərəncamı ilə M.Qəniyev Əməkdar müəllim fəxri adına layiq görülmüşdür.
Elmi yenilikləri
Psixostimulyatorların təsir mexanizmində katexolaminergik və aminturşu mediatorları sisteminin müqayisəli rolunun öyrənilməsi. Mezokarbın (sidnokarb) təsir mexanizmində beyinin noradrenergik sistemilə yanaşı niqrostriatal və mezolimbik dofaminergik sistemin də mühüm rol oynadığının müəyyən edilməsi. Preparatın dofaminergik (niqrostriatal) proseslərlə əlaqələndirilən əlavə təsirləri daha az törətməsinin, mərkəzi DA (dofamin) sistemə selektiv təsirilə bağlılığı, başqa sözlə, digər dofaminergik sistemlərlə müqayisədə mezolimbik strukturlara qarşı daha yüksək tropluğu ilə əlaqədar olmasının eksperimental təsdiqi.
Mezokarbın təsir mexanizmində pre- və postsinaptik naradrenergik və dofaminergik reseptorların, eləcə də aminturşu mediatorları- QAYT (qamma aminoyağ turşusu) sisteminin rolunun müəyyən edilməsi. Mezokarbın psixostimuləedici təsirlə yanaşı, baş beyinin inteqrativ və koqnitiv funksiyaları yaxşılaşdırması, eləcə də noradrenergik proseslərin blokada və süstləşməsi fonunda meydana çıxan yaddaş pozğunluğu zamanı ən effektiv farmakoloji korreksiya vasitəsi və yüksək anoreksigen təsirə malik birləşmə olduğunun müəyyən edilməsi və müvafiq məqsədlərlə klinik istifadəyə tövsiyə edilməsi. Mezokarbın anoreksigen təsirinin digər anoreksigenlərlə müqayisədə əhval-ruhiyyənin yüksəlməsi, mnestik və koqnitiv funksiyaların güclənməsi, yaşama- “ümumi həyat eşqinin” yüksəlməsi fonunda baş verməsini təsdiq edən elmi nəticələr.
Antipsixotik maddələrin tipik və atipik təsirli nümayəndələrinin təsir mexanizmində müxtəlif lokalizasiyalı dofamin reseptorlarının (DA), aminturşu mediatorları (QAYT, qlutamat, aspartat qlisin, taurin) sisteminin, lipidlərin oksidləşmə-requksiya proseslərinin rolunun öyrənilməsi və onların neyrokimyəvi autorequlyator dofaminergik proseslərə fərqli təsirinin müəyyən edilməsi.
Müxtəlif subpopulyasiyadan olan dofamin reseptorlarının (DA1, DA2, DA3, DA4, DA5) neyroleptiklərin ayrı-ayrı qrup nümayəndələri- tipik və atipik neyroleptiklərin, təsir mexanizmində fərqli rolunun müəyyən edilməsi. Atipik neyroleptiklərin mərkəzi təsir effektinin meydana çıxmasında presinaptik autoreseptorların həlledici rolunun eksperimental təsdiqini sübut edən elmi nəticələr.
Benzodiazepin törəmələri qrupunun şərti laborator adı İF-8890, İF-8897, T-707, NSŞT-171, NSŞT-174 olan, eləcə də aminotetralin törəmələrinin AJ-76, UH-232 kimi yeni nümayəndələrinin yüksək antipsixotik fəallığa malik olmasının eksperimental təsdiqi. DA3 yarımtipindən olan dofamin reseptorlarının selektiv analizatorları kvinpirol və 7-OH DPAT-la aparılan neyrofarmakoloji tədqiqatlar nəticəsində, antipsixotik fəallığa malik olan yeni birləşmələr- AJ-76, UH-232, İF-8890 və karbidinin trans izomerinin hərəki-motor aktivliyə təsirində məhz bu subpopulyasiyadan olan DA reseptorlarının həlledici rol oynadığının, eləcə də karbidinin digər izomeriya formalarından (+sis və trans) fərqli olaraq, rasemat izomerinin təsir mexanizmində əsas rolu postsinaptik dofaminergik mexanizmlərin oynadığının müəyyən olunması.
NMDA tipindən olan qlutamat reseptorlarının blokatoru MK-801 birləşməsi fonunda, psixozun eksperimental modelinin hazırlanması və antipsixotik aktivliyi ehtimal olunan yeni potensial aktiv bioloji fəal birləşmələrin tədqiqində ən effektiv metodik müayinə metodlarından biri kimi tövsiyə olunması. Uzunmüddətli neyroleptoterapiya zamanı inteqrativ, koqnitiv və mnestik funksiyaların süstləşməsi və pozulması halının dofaminergik proseslərlə əlaqəsinin müəyyənləşdirilməsi və eksperimental korreksiyasında autorequlyator proseslərə təsir göstərən dofaminomimetiklərin (sidnokarb, kvinpirol) tövsiyəsi.
Tipik neyroleptiklərin törətdiyi əlavə effektlərin eksperimental farmakoloji korreksiyasında kalsium kanalı antaqonistlərinin perspektiv təsirli dərman maddələri qrupu olduğunun müəyyənləşdirilməsi və bu məqsədlə klinik istifadəyə tövsiyə olunması.
Azərbaycan Tibb Universitetində fəaliyyəti
M.M.Qəniyev 1981-ci ildən Azərbaycan Tibb Universitetində işləyir. 31.12.1981-31.12.1984-cü illərdə farmakologiya kafedrasının aspirantı olmuş, 03.01.1985-ci ildə farmakologiya kafedrasına baş laborant təyin olunmuş, 29.11.1985-ci ildə kafedranın assistenti vəzifəsinə seçilmişdir.
1988-1992-ci illərdə əczaçılıq fakultəsinin dekan müavini və dekanı vəzifələrində işləmiş, 1992-ci ildə farmakologiya kafedrasının dosenti, 1997-ci ildə professoru, 2000-ci ildə müdiri vəzifəsinə seçilmişdir. Keçən dövr ərzində kafedrada tədris prosesinin yaxşılaşdırılması, onun Avropa tədris sisteminə inteqrasiyası, elmi-tədqiqat işlərinin müasir səviyyədə qurulması istiqamətində xeyli işlər görülmüşdür. Kafedrada dərs otaqları müasir əyani vasitələrlə təchiz olunmuş, farmakoloji tədqiqatların aparılması üçün müasir laboratoriya və vivarium yaradılmış, tələbələr müstəqil eksperimental tədiqatların aparılması işinə cəlb olunmuşdur.
Musa Qəniyev 2000-2017-ci illərdə Universitetin müxtəlif fakultələri üçün 14 dərslik, 13 dərs vəsaiti, 12 tədris metodik vəsait yazmış, ilk dəfə olaraq ən müasir tələblərə cavab verən və Tibb Unversitetinin bütün fakultələri üzrə tədris proqramını tamamilə əhatə edən 2 hissədən ibarət fundamental dərslik hazırlamış və nəşr etdirmişdir.
Bu müddət ərzində Musa Qəniyevin rəhbərliyi altında 13 tibb və biologiya üzrə fəlsəfə doktoru, 1 tibb elmləri doktoru dissertasiyası müdafiə olunmuş, 1 tibb, 2 biologiya üzrə fəlsəfə doktoru və 2 tibb elmləri doktoru dissetasiyası yerinə yetirilməkdədir.
İstinadlar
Azərbaycan Tibb Universitetinin əməkdaşlarına fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı
Musa Qəniyev
Professor Musa Qəniyev - Həyat fəaliyyəti
Professor Musa Qəniyevin müəllifi olduğu kitablar
Vitamin preparatlarının farmakologiyası Təxirəsalınmaz tibbi yardım ixtisası üzrə ədəbiyyat Tükiyəli alim farmakologiya kafedrasında mühazirə oxudu
ATU Farmakologiya kafedrası 60 İl Musa Mehdi oğlu Qəniyev
Nuptze
Nuptze (şerpcə: नुबचे Nub rtse) — Himalayın Mahalanqur Himal silsiləsinin Xumbu bölgəsində, Nepalda yerləşən dağ. Everestdən 2 kilometr aralıda yerləşir. Nuptze tibet dilində "şərq zirvəsi" mənasını verir və bu ad dağa Lhotze-Nuptze massivinin şərq bölgəsi olduğu üçün verilib.
Nuptze zirvəsi, çoxlu qar boşluqları və qar karnizləri olduğu üçün olduqca təhlükəlidir. Bu dırmaşma üçün bir divar təmin edir, lakin təhlükəsiz dırmaşmaq üçün kifayət qədər etibarl və möhkəm deyil. Dağın əsas zirvəsi olan Nuptze I, 16 May 1961-ci ildə Dennis Devis və Serp Taşi tərəfindən və ertəsi gün Joe Valmsleyin başçılıq etdiyi İngilis ekspedisiyasının üzvləri Kris Boninqton, Les Braun, Ceyms Svallou və Pemba Şerp tərəfindən fəth edildi. Onların istifadə etdiyi bu marşrut Nuptze dağı üçün Skott marşrutu adlanır. Dağ bundan sonra 1961 və 1996-cı illər arasında cəmi iki dəfə fəth edildi.
1975-ci ildə İngilis/Nepal Ordusunun birgə komandası Skott Marşrutu ilə zirvəyə cəhd etdi, lakin təəssüf ki, qrup son koldan düşdü və bu uğursuzluğa qaya ya da qar uçqununun səbəb olduğu düşünülür.
Uzun bir fasilədən sonra Nuptze 1990-2000-ci illərdə yenidən yüksək təcrübəli alpinistlərin hədəfinə çevrildi və həmçinin qərb, cənub və şimal yamaclarına da mühüm marşrutlar quruldu. Nuptze cənubdan və ya qərbdən baxanda kəskin bir zirvə olsa da və onun topoqrafik hündürülüyü, yöni nisbi hündürlüyü yalnız 319 m-dir. Buna görə də dağ, ən yüksək dağlar siyahısında yer almır.
30 aprel 2017-ci ildə məşhur İsveçrə alpinisti və sürət alpinisti Ueli Stek, Nuptze Divarının şimal tərəfindəki mövsümi dırmanış zamanı, Sükut dərəsindəki Düşərgə 1 yaxınlığında baş verən qəzada öldü.
İberiyalı Mitridat
İberiyalı Mitridat — Ermənistan çarı (35-42 və 47-51). Parnavazianilər sülaləsindən olmuş, İberiya çarı I Mitridatın böyük oğlu idi.
Mitridatın qızı Korneli Tasitin "Annallar"ında, eləcə də bir çox sənət əsərlərində haqqında bəhs olunan çariça Zenobiyadır. Mitridat öz qardaşı oğlu Radamist tərəfindən taxtdan devrildikdən və öldürüldükdən sonra Zenobiya onun arvadı olmuş və daha sonra Radamist özü devrildikdə, əri tərəfindən ağır yaralanmışdır. .
Nəcəfqulu xan Bəxtiyari
Nəcəfqulu xan Bəxtiyari — İranın baş naziri, Səəddövlə, siyasətçi.
Həyatı
Nəcəfqulu xan Bəxtiyari 1931-ci ildə vəfat edib.
Suy Veniszin
2008—2009-cu illər: Çin Çempionatında dördüncü pillə
Suy Veniszin və Xan Sun cütlüyü 2009-cu ilin 6-10 yanvarında baş tutan Çin Çempionatında mübarizə apardı. Qısa proqramda 48.42 balla üçüncü, sərbəst proqramda isə 85.92 balla dördüncü pillənin sahibi olan Xan Sun və Suy Veniszin cütlüyü, ümumi nəticədə Çin Çempionatını 134.34 balla dördüncü pillədə başa vurdu.
2009—2010-cu illər:
Suy Veniszin və Xan Sun cütlüyü 2009-2010-cu illər mövsümündə gənclər arasında baş tutan yarışlarda mübarizə apardı. Əvvəlcə Suy Veniszin və Xan Sun cütlüyü 2009-cu ilin 2-5 sentyabrda baş tutan Çin Çempionatında mübarizə apardı. Qısa proqramda beşinci, sərbəst proqramda isə birinci pillənin sahibi olan Suy Veniszin və Xan Sun cütlüyü, ümumi nəticədə 142.68 balla Çin Çempionatının qalibi oldu.
Daha sonra Suy Veniszin və Xan Sun cütlüyü Almaniyanın Drezden şəhərində baş tutan gənclər arasında ISU Qran-Pri yarışında çıxış etdi. Qısa proqramda 58.40 balla, sərbəst proqramda isə 108.44 balla birinci pillənin sahibi olan Suy Veniszin və Xan Sun cütlüyü, ümumi nəticədə 166.84 balla gənclərin Almaniya Qran-Prisinin qalibi oldu. Mövsüm ərzində həm Belarus, həmdə Almaniya Qran-Prilərinin qalibi olan Suy Veniszin və Xan Sun cütlüyü, gənclər arasında ISU Qran-Pri Finalına vəsiqə qazandı.
Yaponiyanın ev sahibliyində baş tutan gənclər arasında ISU Qran-Pri Finalının əsas favoriti Suy Veniszin və Xan Sun cütlüyü idi. Suy Veniszin və Xan Sun cütlüyü qısa proqramda 56.80 balla, sərbəst proqramda isə 104.65 balla birinci pillələrin sahibi oldu. Bu minvalla da Suy Veniszin və Xan Sun cütlüyü, ümumi nəticədə 161.45 balla 8 idmançı sırasında birinci pilləni tutdu və gənclər arasında ISU Qran-Pri Finalının qalibi oldu.
2009-2010-cu illər mövsümünün əsas yarışı — 2010-cu ilin 8-14 martında Niderlandın Haaqa şəhərində baş tutan gənclər arasında Dünya Çempionatı idi. Qısa proqramda 60.94 balla, sərbəst proqramda isə 111.78 balla birinci pillələrin sahibi olan Suy Veniszin və Xan Sun cütlüyü, ümumi nəticədə 172.72 balla gənclər arasında Dünya Çempionatının qızıl medalına sahib oldu.
2009-2010-cu illər mövsümü ərzində beş yarışda mübarizə aparan Suy Veniszin və Xan Sun cütlüyü, onların beşində də qızıl medala sahib oldu.
Keçidlər
• 1
Mitridat
Mitridat və ya Mitradat (, adından; mənası – "Mitra tərəfindən bəxş edilmiş") — Kiçik Asiyanın müxtəlif dövlətlərində bir sıra qədim padşahların, sərkərdələrin və siyasətçilərin adı.
Santyaqo
Santyaqo — Çilinin paytaxtı, ölkənin ən böyük şəhəri, əhalisi 5 milyondan çoxdur. Bu deməkdir ki, Çili əhalisinin 40% -i Santyaqoda və onun yaxınlığında yaşayır. "Santyaqo Sentro" şəhərin inzibati bölgələrindən biridir və şəhər mərkəzini əhatə edir. Burada təxminən 230 min insan yaşayır.
Tarixi
Keçmişdə müasir şəhər ərazisində İnklər yaşadı. Mayın 13-də 1647-ci ildə 12 min nəfərlik ağır zəlzələ şəhəri devirdi. 1778-ci ildə Rio Mapocho'da bir körpü quruldu. Puente Cal Canto adlı bu körpü, La Chimba bölgəsini şəhər mərkəzinə birləşdirir. Santyaqo 12 fevral 1541-ci il tarixidə Pedro de Valdiva tərəfindən qurulmuşdur. Quruluş mərasimi bu gün şəhər mərkəzində bir park olan Santa Lucia təpəsində keçirilmişdir. Valvianın bu ərazini seçməsinin səbəəbi Maroço çayının burada böyük bir ada yaratması idi. Bu ərazi şəhəri Araukanların hücumlarından qorumaq üçün uyğundur. Lakin 1541-ci ildə ilk hücumlar başlamışdır. İlk binalar Picunçelər tərəfindən inşa edilmişdir. Mapocho çayının cənub hissəsində bir qolu qurutularaq buraya Alameda de las Delikias adı verilən bir şəhər salınır. Santyaqo xalqı qısaca "Almeda" dediyi küçənin bu gün adı " Avenida Libertador Genaral Bernardo O Higgins"dir. 1647-ci ildə 12 min insanın öldüyü bir zəlzələ baş veririr və şəhər ağır vəziyyətə düşür. 1778-ci ildə Rio Marpoço üzərində bir körpü inşa edilir. Puante Kal Kanto adlı bu körpü La Çimba bölgəsini şəhər mrkəzinə birləşdirilir.
5 aprel 1818-ci ildə Çili qüvvələri Maipu döyüşündə İspaniyanı məğlub edərək ölkənin müstəqilliyini qazanıb.
8 dekabr 1863-cü ildə İqlesi de la Kompani Kilsəsi yanğın nəticəsində tamamilə yandı. Burada yanğın nəticəsində 2000-dən çox qurbanı olan bir abidə tikilir.
Əhalisi
1885-ci ildə Santyaqoda 236.412 çox əhali yaşayırdı. Paytaxla yanaşı Çilinin özündə etnik tərkibə baxdıqda ağlar və ağ Amerika hinduları-95%, Ameridianlar-3%, digər xalqlar-2% təşkil edir. Santyaqonun ərazisində 2014-cü ildə 6.243 milyon əhali yaşamaqda idi. .
İqtisadiyyatı
Böyük Çilili şirkətlərin mərkəzi Santyaqo şəhərindədir. Eyni şəkildə bir çox xarici firmanın nümayəndələri də var. Media mərkəzi yenə burada olduğundan milli telekanallar burada yayımlanır. El Merkurio, Santyaqo, La Terkera və s. 2004–2008 və 2005-ci illərdə Amerika İqtisadiyyat jurnalı tərəfindən Latın Amerikada müzakirə ediləcək ən əhəmiyyətli şəhər seçildi. İqtisadiyyatının əsas hissəsini emaledici sənaye, dağ-mədən sənayesi (mis istehsalı üzrə dünya üzrə birinci yer), meşə emalı sənayesi, nəqliyyat təchizatı istehsalı balıqçılıq, kənd təsərrüfatı və xidmət sahələri təşkil edir. .
Həsən Ələvikiya
Həsən Əbutalib oğlu Ələvikiya (1912 – 2013)—İranın hərbi xadimi, SAVAK-ın direktor müavini.
Həyatı
Həsən Əbutalib oğlu Ələvikiya 1 dekabr 1912-ci ildə Həmədan şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini doğma şəhərində, sonra İsfahanda, daha sonra isə Tehranda Sant Luis litseyində oxumuşdu. 1932-ci ildə Tehran hərbi akademiyasına daxil olmuş, 1934-cü ildə bu təhsil ocağını leytenant (setvan) rütbəsi ilə bitirmişdi.Sonra ali hüquq təhsili almışdı. Fars, fransız, ingilis, alman dillərini bilirdi.
Həsən Ələvikiya orduda xidmət etmişdi (1949-1951).
Həsən Ələvikiya SAVAK-ın direktoru müavini olmuşdu (1956-1961).
Həsən Ələvikiya 20 aprel 2013-cü ildə ABŞ-də vəfat edib.
Seimone Augustus
Seimone Delisia Augustus - ildə anadan olub. Amerikalı keçmiş peşəkar basketbolçudur və Qadın Milli Basketbol Assosiasiyasının (QMBA) Angeles Qığılcımları komandasının köməkçi məşqçisidir. O, ilk olaraq 2006-cı il layihəsində Minnesota tərəfindən hazırlanmışdı. O, 2020-ci ildə son mövsümü üçün bütün karyerasını Minnesota ilə keçirdi. Augustus QMBA-da ən tanınan simalardan biridir. QMBA ilə yanaşı, o, ABŞ milli komandasında və xaricdə "Dinamo Kursk" üçün oynadı. 2020-ci ildə o, oyunçu kimi təqaüdə çıxdı və 2021 mövsümü üçün Qığılcımın köməkçi məşqçisi oldu.
Həyatı
Augustus Luiziana ştatının Baton şəhərində anadan olub; Seymor və Kim Augustusun qızıdır. Augustus, Luiziana ştatının Baton şəhərindəki Kapitol Liseyində oynadı. O, 2002-ci ildə iştirak etdiyi oyunda on dörd xal topladı və mükafat qazandı.
Kollec karyerası
Augus kollec karyerasında hər oyunda orta hesabla 19,3 xal, və 2 asistlə yadda qalıb. Augustus 2006-cı ildə Luiziana Dövlət Universitetini bitirib. Onun forma nömrəsi 33 idi. 9 yanvar 2010-cu ildə LDU tərəfindən təqaüdə çıxdı və bu onu məktəb tarixində bu şərəfə layiq görülən ilk qadın idmançı etdi. 2023-cü ilin yanvarında o, məktəb tarixində məktəb şəhərciyində heykəli olan ilk qadın idmançı oldu; həmin heykəl məktəbin basketbol məşq mərkəzinin qarşısında, LSU-da da oynamış Bob Pettit, Şaquil və Pit Maraviçin heykəllərinin yanındadır. Augustus, həmçinin LSU-da kollec karyerası zamanı gələcək QMBA komanda yoldaşı Sylvia Fovles ilə oynadı.
2006–2008: Şəxsi Uğur, Komanda Uğursuzluğu
Augustus, Minnesota tərəfindən 2006-cı ildə QMBA-da 1 nömrəli seçilmişdir. Madison-da 2006-cı ildə QMBA All Star Oyunu üçün ehtiyat olaraq seçilən Augustus 16 xalla Qərb komandasına rəhbərlik etdi və Bacarıqlar Müsabiqəsində qalib gəldi. Augustus 2006-cı ili Merkuridən Diana Taurasidən sonra hər oyunda 21,9 xal toplayaraq ikinci yeri tutdu. Yalnız bir oyunçu (Taurasi 2006), bir mövsümdə daha çox xal topladı. Bundan əlavə, o, sərbəst atış faizində beşinci oldu. Avqustun 20-də Augustus 2006-cı ildə QMBA-da ilin ən yaxşı oyunçusu seçildi. Keçmiş LSU ulduzu 2007-ci ildə hər oyunda 22,6 xal topladı, eyni zamanda sahədən təxminən 51% topladı. Ardıcıl ikinci ildir All Star olan Augustus orta hesabla Sietldən Lauren-dən sonra ikinci oldu və 34 oyunun hamısında oynadı.
2019-2021
2019-cu ildə Augustus dizindən aldığı zədə səbəbindən yalnız 12 oyunda oynayacaqdı. O, sağalmaq üçün mövsümün ilk yarısını qaçırmış avqustda qayıtmışdı. 2020-ci ildə Augustus 14 mövsümdən sonra Angeles Qığılcımları ilə bir illik müqavilə imzaladı. Anası 2020-ci il üçün tədbirlər planlaşdırmışdı. Minnesotaya bu qədər uzun müddət qızına qayğı göstərdiyinə görə təşəkkür etdi. 25 iyul 2020-ci ildə o, Feniks Merkuriyə qarşı komandanın 99-76 hesablı qələbəsində 14 xal topladı. 9 avqust 2020-ci ildə keçmiş komandasına qarşı 97-81 hesablı qələbəsində 13 xal topladı. COVID-19 pandemiyası səbəbindən IMG Akademiyasında mövsüm gecikdirildi və 22 oyuna qədər qısaldıldı. 2021-ci ildə Augustus Qığılcımlar ilə bir illik müqaviləyə yenidən imza atdı. Həmin ilin sonunda seçilmiş bütün zamanların ən yaxşı QMBA oyunçularından biri oldu.
Xaricdə kariyerası
2008-09 QMBA mövsümü ərzində Avqust Türkiyədə yerləşən Qalatasaray klubunun heyətində Avrokubokda oynadı.
2013-cü ildən Avqust Rusiya Liqasının Dinamo Kursk klubunda ardıcıl üç mövsüm oynadı.
Mükafatlar və nailiyyətlər
2004 — Basketbol üzrə Honda İdman Mükafatının qalibi.
2005 — Basketbol üzrə Honda İdman Mükafatının qalibi.
2008-2009 Qalatasaray ilə FİBA Avrokubokunun qalibi.
Ayvers reaksiyası
Ayvers reaksiyası- Qələvi və spirt məhlulu təsiri ilə kumarinlərin flavonollara çevrilməsi reaksiyasıdır 1908 ildə alman alimi Ayvers tərəfindən kəşf edilmişdir.
Rostov Cümə Məscidi (1918)
Rostov Cümə Məscidi — Rostov-na-Donu şəhərində XX əsrin əvvəllərində tikilmiş müsəlman dini ibadətgahı. Məscid 1962-ci ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir. Hazırda məscidin binası qəzalı vəziyyətdədir.
Tarixi
Rostov-na-Donuda ilk müsəlman ibadət evləri (məscidlər) XIX əsrin son rübündə yaranmışdır. Belə ki, onlardan birinin tikintisi üçün, 1910-cu illərin ortalarında, Skobelevskaya küçəsi (indiki Krasnoarmeyskaya küçəsi) ilə Pokrovski qəbiristanlığı (indi yoxdur) arasındakı şəhər planında məscidin tikintisi üçün yer ayrıldı. Bu məscidin tikintisinin dəqiq başa çatma tarixi məlum deyil. Təqribən 1917-ci və ya 1918-ci il əsas götürülür. Tikinti Napoleon ordusuna qarşı müharibədə fərqlənmiş tatar alaylarının şərəfinə müsəlman tacirlərin ianələri hesabına həyata keçirilmişdir.
Məscid üstü aypara ilə örtülmüş günbəzi olan iki mərtəbəli kubvari bina idi. Məscidin girişinin yerləşdiyi əsas fasadın dekorasiyası uclu tağla vurğulanan mərkəzi yuxarı, dairəvi pəncərənin ətrafında hazırlanmışdır. Məscidin girişinin solunda kiçik günbəzli və ayparalı minarə yerləşirdi. Məscidin inşası zamanı tikintiyə nəzarəti şəhər memarı Georgi Vasilyev həyata keçirmişdir.
Məscidin müsəlman icmasının fəaliyyəti 1930-cu illərin əvvəllərinə qədər davam etdi, bundan sonra məscid (bir çox pravoslav kilsələri kimi) bağlandı, minarə isə qismən söküldü. Böyük Vətən müharibəsi başa çatdıqdan sonra məscid öz fəaliyyətini bərpa etdi. 1953-cü ildə məscid əsaslı təmir edildi.
Məscidin dağıdılması
300px|thumb|left|Rostov Cümə Məscidi 1930-cu illərdə 300px|thumb|right|Məscidin binası 2017-ci ildə Cümə məscidi Sovet ordusunun hərbi hissələrindən birinə yaxın olduğundan, o zaman Nikita Xruşşovun vaxtında, 1963-cü ilin iyulunda Şimali Qafqaz Hərbi Dairəsinin komandanı general İsa Pliyevin əmri ilə məscidin binası hərbi hissənin balansına keçirildi. Müsəlman icması məsciddən çıxarıldı və bütün məbəd əmlakı müsadirə edildi. Məscidin sonuncu imam-xətibi 1956-1963-cü illərdə orada çalışmış Şanqareyev Kalyametdin-xəzrət (1905-1986) olmuşdur.
1978-ci ildə məscid binası hərbi kluba çevrildi. 1982-ci ildən Rostov-na-Donu müsəlman icması məscid binasının dindarlara qaytarılması ilə bağlı şəhər rəhbərliyi və hərbi dairə ilə danışıqlara başladı. Lakin danışıqlar uzun və nəticəsiz qaldı. Yalnız SSRİ dağılandan sonra məsələ həllini tapmağa doğru irəlilədi.
Rostov şəhər administrasiyası İnşaatçılar Parkı ərazisində (Varfolomeeva küçəsində) yeni məscidin tikintisi üçün yer ayırdı. Lakin məscid bu yerdə tikilmədi. Yeni Cümə məscidi yalnız 2003-cü ildə Furmanovskaya küçəsində inşa edildi.
Yayma (qida)
Hazırlanma qaydası
Əvvəlcə süd eyni miqdarda su ilə qarışdırılır. Sonra südə düyü tökülüb zəif od üzərində bişirilir. Hazır olana yaxın şəkər və zəfəran şirəsi əlavə edilir. Süfrəyə verildikdə üzərinə yağ əlavə edilir.