cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Səməd bəy Mehmandarov
AXC dövründə fəaliyyəti
Mehmandarov Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusu quruculuğunun memarı idi. O, hər şeydən əvvəl, bu prosesin mahiyyətini, onun dövlət quruculuğundakı yerini dəqiqliklə müəyyənləşdirdi və bütün imkanları da bu məsələlərin həllinə istiqamətləndirdi. Mehmandarov dəfələrlə bəyan etmişdi ki, Cümhuriyyət ordusu, siyasətdən kənarda qalmaqla, yalnız Azərbaycan müstəqilliyinin keşiyində dayanmalıdır. Bu prinsipə hərbi nazir olduğu bütün müddət ərzində dönmədən riayət edən Mehmandarovun mövqeyi hakimiyyətdə təmsil olunan siyasi qüvvələr tərəfindən də yüksək qiymətləndirildi və bunun nəticəsi idi ki, Cümhuriyyətin mövcud olduğu dövrdə hökumətdə hərbi nazir portfeli yalnız ona tapşırılmışdı.
thumb|Dekabr 1919 [[Aslan bəy Səfikürdski, Xudadat bəy Məlik-Aslanov, Səməd bəy Mehmandarov, Nəsib bəy Yusifbəyli, Məmməd Yusif Cəfərov, Rəşid xan Qaplanov, Ağa Əminov, Camo bəy Hacınski, Nəriman bəy Nərimanbəyli|left|332x332px|alt=]]
1918-ci il noyabrın 17-də Müttəfiq dövlətlər adından Bakıya daxil olan ingilis qoşunlarının komandanlığı Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hərbi qüvvələrinin, o cümlədən Hərbi Nazirliyin Bakıdan çıxarılmasını tələb etdi. Bununla əlaqədar, nazirlik Gəncəyə köçürüldü və 1919-cu ilin ortalarına kimi orada fəaliyyət göstərdi. Paytaxtdan ayrı düşmək qarşıda dayanan mürəkkəb vəzifələrin həllinin operativliyinə təsir göstərsə də, Mehmandarovun işgüzarlığı, ətrafına topladığı zabitlərin və generalların iş kefiyyətlərindən məqsədyönlü istifadə etməsi mövcud çətinliklərin həllində bir dinamiklik yaratdı. Kadrlarla işlərin düzgün qurulması Mehmandarovun hərbi nazir kimi uğurlu fəaliyyətini şərtləndirən başlıca amillərdən biri idi. Böyük etimad, yüksək tələbkarlıq və daimi qayğı Əliağa Şıxlinski, Məmməd bəy Sulkeviç, Həbib bəy Səlimov, İbrahim ağa Usubov, İbrahim bəy Vəkilov, Cavad bəy Şıxlinski, Əbdülhəmid bəy Qaytabaşı, Teymur bəy Novruzov və onlarca digər generalın və yüksək rütbəli milli zabitlərin təşəbbüskar fəaliyyətinə geniş meydan açdı. Zabit kadrlarının sayının artırılmasını Mehmandarov ordu quruculuğunun milli zəmin üzərində təkmilləşdirilməsinin mühüm şərti sayırdı. Məhz onun təşəbbüsü ilə Gəncə hərbi məktəbinin bazasında əvvəlcə Praporşiklər məktəbi, sonra isə Hərbiyyə məktəbi açıldı. Eyni zamanda, İstehkamçılar məktəbi, Hərbi dəmiryolçular məktəbi, Şuşa hərbi-feldşer məktəbi fəaliyyətə başladı.
1919-cu ilin yazında ingilis hərbi hissələri Azərbaycanda olduğu dövrdə Hərbi Nazir S. Mehmandarov Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti başçısı Nəsib bəy Yusifbəyliyə göndərdiyi rəsmi məktubda bildirmişdi ki, İngilis hərbi dəstələri Azərbaycanda məskun olduqları yerlərdə talanlar edir, kəşfiyyat işi aparırlar. Bunlara etiraz olaraq S. Mehmandarov İngiltərə hökumətinin I dünya müharibəsi illərində ona verdiyi ordenləri İngiltərə hökumətinə qaytarmağı Azərbaycan hökumətindən xahiş etmişdi.
Ordu quruculuğunun milli zəmində qurulması və aparılması Mehmandarovun hərbi nazir kimi izlədiyi əsas xətt idi. Konkret tarixi şəraitdə Azərbaycanda türk və rus hərbi təcrübələrinin təsiri olmasına baxmayaraq, o, həmin təcrübələrin ən yaxşı cəhətlərindən məhz milli zəmin, şərait və ənənə əsasında istifadəsinə üstünlük verirdi. Milli məqamları Cümhuriyyət ordusu hərbi qulluqçusunu xalqına daha da yaxınlaşdıran, vətəninə daha dərindən bağlayan dəyərlər kimi qiymətləndirən Mehmandarov orduda rəsmi dilin Azərbaycan dili olduğunu elan edərək, azərbaycanlı döyüşçülərin Vətənə sədaqət andı içmələrini vacib saydı, Azərbaycan dilinin öyrənilməsi üçün göstəriş verdi, əsgərlərin marşları Azərbaycan dilində oxumasıını tələb etdi, milli və tarixi rəmzləri özündə əks etdirən döyüş bayraqların və geyim formalarının layihələrini təsdiqlədi, Azərbaycan xalqının zəngin hərbi tarixinin öyrənilməsinə və hərbi qulluqçular arasında yayılmasına, hətta əsgərlərin qidalanmasında milli xörəklərin üstünlük təşkil etməsinə göstəriş verdi.
Mehmandarov Hərbi Nazirlikdəki fəaliyyətinin ilk günlərindən qoşunlardakı vəziyyətlə tanışlıq məqsədilə hərbi hissələrdə olmuşdur. Bunun nəticəsində aşkara çıxan fərarilik, çağırış-səfərbərlik işinin düzgün qurulmaması kimi ciddi nöqsanları aradan qaldırmaq, əhalidə orduya inam yaratmaq üçün Mehmandarov xalqa müraciət etdi, 1919-cu il fevralın 25-də Parlamentdəki proqram xarakterli çıxışında, habelə digər əmr və yazışmalarında imkanlı şəxslərin övladlarının xidmətdən yayındırılmasını sərt tənqid etdi. Əhalinin hərbi xidmət yaşı çatmış bütün kateqoriyalarının orduya cəlb edilməsi üçün çağırış və səfərbərlik işinin yeni sistemi tətbiq olundu, bu sistemi işlək vəziyyətə gətirəcək orqanların şəbəkəsi genişləndirildi, fərarilərin, habelə imkanlı şəxslərin xidmətdən yayınan övladlarının xidmətə qaytarılması üçün daxili işlər orqanları ilə əlaqələr gücləndirildi. Fərarilik və xidmətdən yayınmanın əsas səbəblərindən biri olan xidmət şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün mütəmadi addımlar atılmağa başlandı. Ordunun çevik və işlək strukturlan və idarəetmə orqanları yaradıldı, konkret tarixi şəraitdə Azərbaycanın hərbi təhlükəsizliyinin daha səmərəli təmin edilməsi vəzifələrinə uyğun olaraq, bu struktur və idarəetmə orqanları daha da təkmilləşdirildi, ordunun maddi-texniki təchizatının yaxşılaşdırılması və döyüş hazırlığının yüksəldilməsi üçün zəruri tədbirlər həyata keçirildi.
Denikin qoşunlarının hücum təhlükəsinin qarşısını almaq məqsədilə Bakı ətrafında və şimal sərhədi boyunca güclü müdafiə sisteminin yaradılması, Lənkəran bölgəsindəki separatçılığın aradan qaldırılması üçün planlaşdırılan döyüş tapşırığının icrasının təşkili, habelə 1920-ci il martın sonlarında Qarabağa erməni təcavüzünün qətiyyətlə dəf olunması və Cümhuriyyətin ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi Mehmandarovun hərbi nazir kimi fəaliyyətinin dəyərli nəticələri idi. Həm Qarabağ istiqamətində, həm də Qazax-Tovuz bölgəsində genişlənən erməni təcavüzünün qarşısının alınması üçün ölkənin hərbi potensialını məharətlə istiqamətləndirən Mehmandarov, strateji təşəbbüsü öz əlində saxlamaqla, Azərbaycanın hərb tarixinə layiqli səhifələr yazdı.
Aprel işğalı və sonrakı həyatı
Sovet işğalından sonra Mehmandarov vəzifəsindən istefa verdi. Azərbaycanın müstəqilliyinə qənim kəsilmiş qüvvələr onu Gəncə üsyanının təşkilində günahkar bilərək, 1920-ci il iyunun 4-də Ə. Şıxlinski ilə birlikdə həbs etdilər. Yalnız Nəriman Nərimanovun işə qarışmasından sonra Mehmandarov bolşevik terrorundan xilas oldu və Ə. Şıxlinski ilə bərabər bir il Moskvada yaşamaq məcburiyyətində qaldı. Mehmandarov 1921-ci ilin yayında Bakıya qayıdaraq, Xalq Hərbiyyə və Bəhriyyə Komissarlığında işə düzəlmiş, 1924–1928 illərdə Birləşmiş Komandirlər məktəbində müəllim işləmişdir. S. Mehmandarov 1924–1927-ci illərdə Azərbaycanda hərbi sahədə aparılan geniş islahatlarda və tədbirlərdə fəal iştirak etmişdir. 1928-ci ildə S. Mehmandarov səhhətinə görə orduda xidmətdən tərxis olunmuş və ona fərdi dövlət təqaüdü verilməsi müəyyən edilmişdi. Mehmandarov rus, türk və fars dillərini yüksək səviyyədə bilirdi. Ömrünün son üç ilində islam tarixi və fəlsəfəsi ilə məşğul olmuşdur. 12 fevral 1931-ci ildə Bakıda vəfat edib Çəmbərəkənd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Ailəsi
Səməd bəyin həyat yoldaşı Yelizaveta Nikolayevna Teslav Kiyev zadəgan ailəsindən idi. 1907-ci ildə onların oğlan övladı oldu, onun adını Pir qoymuşdular. Pir qeyri-adi tapıntı anlamına gəldiyi üçün Səməd bəy sevincindən oğluna bu adı verib. Daha sonra Səməd bəy həyat yoldaşının zadəgan ailəsindən olduğunu nəzərə alaraq, uşağın adını dəyişib İqor Samedoviç Mehmandarov yazdırıb. İqor rusdilli biri idi, Azərbaycan dilini bilmirdi. İqor deyirdi ki, "NKVD işçiləri anamı da, məni də tez-tez döyürdülər. Biz bu cür münasibətin səbəbini soruşanda bildirirdilər ki, siz yaxşı valideyn seçməmisiniz, nazirin oğlu olmusunuz". Səməd bəyin həyat yoldaşı və oğlu əvvəlcə Kalininqrada, daha sonra müharibə başlayan zaman qatarla Sibir tərəfə sürgünə göndəriliblər. Həmin vaxt qatara qəfildən alman aviasiyası hücum edib. Mehmandarovun həyat yoldaşı yaralanıb həlak olsa da, İqor sağ qalıb. İqor Mehmandarov İza Polagina adlı qadınla evlənib, lakin onların övladları olmayıb. Səməd bəy Mehmandarov gəlini İza Polagina ilə heç vaxt tanış ola bilməyib. İqorun İza ilə izdivacı ikinci evliliyi idi. 1970-ci ildə mərhum prezident Heydər Əliyev İqor Mehmandarovu Bakıya dəvət edib və ona Bakıda ev hədiyyə edib. Elə həmin vaxtdan o, həyat yoldaşı İza Polagina ilə birlikdə Bakıda yaşamağa başlayıb. İqor 1989-cu ilin avqust ayında vəfat edib. Məzarı Yasamal qəbirstanlığındadır.
Xatirəsi
Bakı küçələrindən biri və Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin tankerlərindən biri Mehmandarovun adını daşıyır. Aleksandr Stepanovun "Port-Artur" və "Zvonaryov ailəsi" romanlarında da Səməd bəy təsvir olunub.
Nahid Səfərov
Nahid Fikrət oğlu Səfərov (d. 1996; Lənkəran, Azərbaycan - ö. 29 yanvar 2016; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2016-cı ildə Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Həyatı
Nahid Səfərov 1996-cı ildə Lənkəran şəhərinin Vilvan kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Əsgər Nahid Səfərov 2016-cı ildə, yanvarın 29-u Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid oldu. Yanvarın 30-u isə Nahid Səfərov doğulduğu Lənkəran şəhərinin Vilvan kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə şəhər sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Səfərov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Nahid Səfərov ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Naziri general-polkovnik Zakir Həsənovun sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
Herlər
Herlər — haputluların ulu əcdadları.
Qiyasəddin Qeybullayevə görə Qafqaz Albaniyasının sakinləri olan herlər indiki haputluların ulu əcdadıdır. Haputlular özlərini indi də "hər" adlandırırlar.
Dərəkənd (Şərur)
Dərəkənd — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Siyaqut kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Dərəkənd kəndi Dərəkənd adlandırılmışdır.
Pentacalia haticoensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dərəkənd (Şərur)
Tarixi
Oykonim dərə (çökək) və kənd (yaşayış məntəqəsi) komponentlərindən düzəlib, "dərədə yerləşən kənd" deməkdir. Kəndin XIX əsrdə salınması haqqında məlumat vardır.
29 mart 2005-ci ildə Dərəkənd Yuxarı Daşarx kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla, Dərəkənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Bu kənd Şərur düzündədir.
Əhalisi
Əhalisi 1104 nəfərdir (2009-cu il).
Sədrəddin Ələsgərov
Sədrəddin Ələsgərov — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Ağdam Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri.
Həyatı
Ələsgərov Sədrəddin Fərrux oğlu 1929-cu ildə Ağdam rayonun Quzanlı kəndində anadan olub. 1936-cı ildə Quzanlı kənd məktəbinin I sinfinə daxil olub. 1945-ci ildə kolxozda su cuvarı işləyib.
1947-ci ildən kolxozda yaxşı işlədiyinə görə kolxoz sədri Əkbər Bağırov onu "anbardar-xəzinadar" vəzifəsinə təyin edib. Əsgəri xidmətdən sonra kolxozda heyvandarlıqla məşğul olmağa başlayıb. Heyvandarlıqda əldə etdiyi yüksək nəaliyyətlərə görə 1958-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı fəxri adı və "Lenin Ordeni"ilə təltif olunub.
1958-1975-ci illərdə kolxozda baş çoban, sahə zootexniki, ferma müdiri işləmişdir. 1981-ci ildən Sədrəddin Ələsgərov kolxozda sədr muavini vəzifəsinə irəli çəkilib. Sədrəddin Ələsgərov Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev cənablarının 2 oktyabr 2002-ci il tarixli fərmanı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü olmuşdur. Sədrəddin Fərrux oğlu Ələsgərov ömrünün sonuna qədər Ağdam Rayon Ağsaqqallar Şurasının sədri kimi çalışıb.
Sədrəddin Ələsgərov 14 iyun 2019-cu ildə 90 yaşında vəfat edib.
Əbil Sadıqov
Sadıqov Əbil Şahverdi oğlu — Ehtiyatda olan kapitan, Laçın rayon İcraiyyə Komitəsinin katibi (1974–1991), Azərbaycan Respublikası Ağsaqqallar Şurasının üzvü.
Həyatı
1928-ci ildə Laçın rayonunun Dəyirmanyanı kəndində anadan olmuşdur. 1942-ci ildə Mığıdərə kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra 1949-cu ilin sentyabrınadək Mığıdərə kəndinin də daxil olduğu 7 para kəndi özündə birləşdirən "Baş Sovet" adına kolxozda baş mühasib vəzifəsində işləmişdir. 1949-cu ildə Ağdam 2 illik Müəllimlər İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. 1951-ci ildə həmin institutu bitirərək təyinatla Mığıdərə kənd orta məktəbində fizika-riyaziyyat müəllimi kimi pedaqoji fəaliyyətə başlamışdır. 1953-cü ildə Sov.İKP sıralarına üzv qəbul olunmuş, həmin ildən 1957-ci ilə qədər Mığıdərə kənd orta məktəbində partiya təşkilat katibi vəzifəsində işləmişdir.
Bundan sonra Laçın rayon Partiya Komitəsinə təlimatçı vəzifəsinə təyin edilmiş, 1959-cu ildə isə Laçın rayon Partiya Komitəsinin təqdimatı ilə imtahan verərək Bakı Ali Partiya məktəbinə qəbul olunmuşdur. 1963-cü ildə Bakı Ali Partiya Məktəbində təhsilini başa vurmuş, Laçın rayon Partiya Komitəsinin təşkilat şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Həmin il rayon partiya komitəsinin plenum üzvü, 2 seçki rayon partiya komitəsinin büro üzvü seçilmişdir.
1969-cu ildə Maarif Nazirliyi tərəfindən Laçın rayon internat-məktəbinə direktor təyin olunmuş, 1974-cü ildə öz razılığı ilə tutduğu vəzifədən azad edilmişdir. 1974-cü ildə Laçın rayon Xalq Deputatları sessiyasının qərarı ilə Laçın rayon İcraiyyə Komitəsinin katibi vəzifəsinə seçilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə icraiyyə komitələri ləğv edildiyinə görə 31 dekabr 1991-ci ildə Laçın rayon İcraiyyə Komitəsinin katibi vəzifəsindən azad edilmişdir.
1992-ci ildən 1995-ci ilədək Laçın rayon Xalq Deputatları Sovetində ümumi şöbənin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Ehtiyatda olan kapitandır. 35 il Laçın rayon sovetinin, şəhər sovetinin deputatı olmuşdur.
4 oğlu, 5 qızı var. Onlardan 6 nəfəri ali təhsilli, 3 nəfəri xüsusi orta təhsillidir. Həyat yoldaşı isə müəllimdir. 57 il müxtəlif vəzifələrdə işləyən Əbil Sadıqov hazırda Azərbaycan Respublikası Ağsaqqallar Şurasının üzvüdür.
Əbil Sadıqov 21 aprel 2021-ci ildə 93 yaşında vəfat etmişdir.Bakı şəhərində dəfn edilmişdir.
Taxt-tac oyunları (teleserial, 2011)
Məzmun
Yazları onlarla il, qışları isə bir ömür boyu davam etdiyi bir diyar. Köklərini bura salan Starkların qəsri "Qıştəpəsinin" şimalında "Yeddi Krallığı" qoruyan "Surun" arxasındadır. Şübhəli ölümdən sonra kralı və dostunun köməyi ilə səltənətin başına keçən Eddard Stark cənuba çağırılır. Lakin o, bunun arxasındakılardan xəbərsizdir. Eddard özünü onun Dəmir Taxtına yiyələnmək istəyənlərin dəhşətli hiylələri arasında olduğunu hiss edir. Dostla düşməni, yalanla həqiqəti ayırd etməkdə çətinlik çəkən Eddard bütün bunlarla mübarizə apararaq krallığı qorumalıdır.
Dünya ölkələrində yayımlanması
Taxtların Oyunu 2011-ci ilin aprelin 17-sindən etibarən HBO kanalında yayımlanmağa başladı. Həmin il bir neçə başqa ölkədə də nümayişə başladı. Serial yalnız HBO və ona bağlı olan kanallarda yayımlanır.
Carex cusickii
(Carex cusickii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gövhər Baxşəliyeva
Gövhər Baxşəli qızı Baxşəliyeva — filologiya elmləri doktoru, professor, AMEA-nın Akademik Z. M. Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun baş direktoru, İctimai Elmlər Bölməsinin sədri, AMEA-nın həqiqi üzvü (2017)
Həyatı
Gövhər Baxşəliyeva 1954-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Bərdə şəhərində anadan olmuşdur. C. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universiteti (Bakı Dövlət Universiteti), şərqşünaslıq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.1977-ci ildən h/v kimi AMEA Şərqşünaslıq İnstitutunda baş laborant, kiçik elmi işçi, elmi işçi, böyük elmi işçi, şöbə müdiri, elmi işlər üzrə direktor vəzifələrində çalışıb. Hazırda AMEA-nın İctimai Elmlər Bölməsinin sədri, akad. Z. Bunyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunun baş direktorudur.
Elmi fəaliyyəti
Dünya ədəbiyyatı (ərəb ədəbiyyatı) ixtisası üzrə 21 fəlsəfə doktorları yetişdirmişdir. Azərbaycan elmini bir çox xarici ölkələrdə uğurla təmsil edib (Türkiyə, Rusiya, İran, Misir, Səudiyyə Ərəbistanı, Suriya, BƏƏ, Fransa, İngiltərə, İtaliya, Macarıstan, Rumıniya, Çin, Malaziya, İndoneziya və s.).
10.01.02 — "Türk xalqları ədəbiyyatı" və 10.01.03 — "Dünya ədəbiyyatı" ixtisasları üzrə Müdafiə Şurasının sədridir. Şərqşünaslıq sahəsində Respublikada aparılan elmi işlərin koordinasiyası üzrə Problem Şurasının sədridir. "Şərq araşdırmaları" və "Azərbaycan şərqşünaslığı" dərgilərinin baş redaktorudur.
Monoqrafiyalar
1. Абд ас-Салам Уджейли. Очерки жизни и творчества, Монография, Баку, "Элм", 1989
2. "Книга песен" Абу-л-Фараджа ал-Исфахани и классическая азербайджанская литература", Монография, B.,"Иршад", 1998
3. Современный сирийский рассказ, Монография, Баку, АNЭ, 2007
4. Литературные взгляды Тауфика ал-Хакима, Баку, "Элм", 2012
5. Этническая идентичность Низами Гянджеви. Баку, "Элм", 2021
Pedaqoji fəaliyyəti
Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsində ərəb ədəbiyyatı fənni üzrə xüsusi kurs aparıb.
Təltif və mükafatları
1. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2019-cu il 27 may tarixli 1205 nömrəli Sərəncamı ilə "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918–2018)" yubiley medalı. 27 may 2019-cu il
2. "Azərbaycan polisinin 100 illiyi (1918–2018)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı. 5 iyun 2018-ci il
4. "Azərbaycan Respublikası dövlət təhlükəsizliyi və xarici kəşfiyyat orqanlarının 100 illiyi (1919–2019)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı. 7 mart 2019-cu il
5. "Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 100 illiyi (1919–2019)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı. 9 iyul 2019-cu il
6. "Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919–2019)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı. 6 dekabr 2019-cu il
7. Nizami Gəncəvi irsinin tədqiqi və təbliği sahəsində elmi fəaliyyətinə görə AMEA-nın Fəxri fərmanı. 22 dekabr 2021-ci il
Milli Mətbuat və Jurnalistika Günü
22 iyul – Azərbaycanda Milli mətbuat və Jurnalistika günü kimi qeyd edilir. right|thumb|250px|[[1875-ci il, Əkinçi]]
Azərbaycan mətbuatının tarixi
Azərbaycan mətbuatının banisi Həsən bəy Zərdabidir. Böyük çətinliklərdən sonra o,Bakıda ana dilində "Əkinçi" qəzetinin nəşr edilməsi üçün icazə almışdı. Bu qəzetin ilk nömrəsi 1875-ci il iyulun 22-də çapdan çıxmışdı. "Əkinçi" qəzetinin nəşri bütün Qafqazda əks-səda doğurmuşdu.1875-1877-ci illər ərzində fəaliyyət göstərmiş qəzetin 56 nömrəsi işıq üzü görmüşdü. "Əkinçi" qəzeti xalqımızın milli oyanışında, milli birliyinin möhkəmlənməsində böyük rol oynamışdır.
Qəzetin mütərəqqi ideyaları Rusiya hakim dairələrini narahat etmiş və iki il sonra qəzet bağlanmışdı.Azərbaycan mətbuatının ilk müjdəçisi "Əkinçi"dən sonra bu sahədə xeyli irəliləyişlər olmuşdu. XIX əsrin sonlarında "Ziya", (1879), "Kəşkül" (1880),"Kaspi" (80-90-cı illər) qəzetləri nəşrə başlamışdı. XX əsrin əvvəllərində C. Məmmədquluzadə, M. Şahtaxtinski, S. Hüseyn, Ö. Faiq Nemanzadə, Ü. Hacıbəyov və başqaları yeni demokratik mətbuatın yaranması uğrunda mübarizə aparırdılar. Bu gərgin mübarizə öz nəticəsini verdi. "Şərqi-rus" (1903), "Həyat" (1905), "Açıq söz" (1915), "Azərbaycan " (1918) kimi demokratik ruhlu, milli qayəli qəzetlər meydana çıxdı.
Molla Nəsrəddin jurnalı
1906-cı ildə "Molla Nəsrəddin" jurnalının nəşrə başlanması ilə Azərbaycan mətbuatında siyasi satiranın əsası qoyuldu. Redaktoru Xədicə xanım Əlibəyova olan "İşıq" jurnalının bütün əməkdaşları qadınlardan ibarət idi. Sovet hakimiyyəti dövründə bütün sovet respublikalarında olduğu kimi Azərbaycanda da mətbuat sovet ideologiyasının ruporuna çevrilmişdi. Azad və demokratik mətbuatdan söhbət belə gedə bilməzdi. Yalnız bolşevik rejiminin, kommunist ideyalarının təbliği ilə məşğul olan qəzet və jurnallar nəşr olunurdu. Mətbuat üzərində ciddi senzura hökm sürürdü. Kommunist Partiyasının orqanı olan "Pravda" (bu qəzetin dilimizə tərcüməsi "Həqiqət" olsa da, səhifələri qərb demokratiyasına qarşı iftiralarla, ictimai və iqtisadi-siyasi həyatın müxtəlif sahələrinə aid yalan informasiyalarla dolu idi) qəzetinin ilk nömrəsinin çapdan çıxdığı gün -5 may Mətbuat Günü kimi qeyd olunurdu.
Bayramın qeyd olunması
Azərbaycan öz müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra bir çox milli-mənəvi dəyərlərə qayıdış mətbuat sahəsində də özünü göstərdi. Bu gün Azərbaycanda yüzlərlə mətbu orqan - qəzet və jurnal fəaliyyət göstərir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə "Əkinçi" qəzetinin nəşrə başladığı gün - 22 iyul Milli Mətbuat və Jurnalistika Günü kimi qeyd olunmağa başladı.
Əmənulla mirzə Cahanbani
Əmənulla mirzə Cahangir mirzə oğlu Qacar — Qacar şahzadəsi, briqada generalı.
Həyatı
Əmənulla mirzə h.q. 1301-ci (1883), 1302-ci (1884) və 1303-cü (1885) illərdə Dövlət Nəşriyyat və Tərcümə İdarələrində tərcüməçi işləmişdir. O, bu idarədə rus dili mütərcimi idi.
Əmənulla mirzə Məşrutə inqilabının əvvəllərində Kazak Braqadasının rəisi Lyaxovun müavini təyin edilmişdi.
Əmənulla mirzə 1327-ci (1909-cu) ildə Azərbaycan qoşununun rəisi təyin olunur. H.q.1329-cu (1911-ci) ildə Müxbirüssəltənə Azərbaycan əyalətindən istefaya getdikdən sonra həmin il Əmənulla mirzə əyalətin general-gubernatorunun müavinin təyin olunmuş və Ziyaüddövlə ləqəbini almışdır. Məlum olduğu kimi h.q. 1330-cu ilin məhərrəm ayında (1911, dekabr) ruslar Təbrizi işğal edərək, Aşura günü günah işlətmişdilər.
Onlar Siqqətülislam Hac Mirzə Əli ağanı və 8 nəfər digər Təbriz mücahidini dar ağacından asdılar, Səməd xan Sücaüddövləni isə şəhərin valisi təyin etdilər.
Bu zaman İngiltərə və Rusiya hökumətləri 1907-ci il müqaviləsinə əsasən İranı öz nüfuz dairələrinə bölmüşdülər və Əmənulla mirzənin məsələsi rus konsulluğunda müzakirə edilir, lakin azad edilməsi xəbəri Təbrizə çatmamış, o, artıq intihar etmişdi. Şahzadə, Təbrizin Seyid Həmzə deyilən məkanında dəfn olunmuşdur. 1911-ci ildə dar ağacından asılanlar, 8 nəfər bunlardır:
Əmənulla mirzə Qacar 1912-ci ildə vəfat edib.
Ailəsi
Əmənulla mirzənin Əmənulla mirzə adlı oğlu vardı.
Saji (Val-d'Uaz)
Saji — Fransada bələdiyyə, region — İl-de-Frans, departament —Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Vinyö. Əhalisi — NaN nəfər (1999).
Bələdiyyə Paris şəhərinin 37 km şimal-qərb, Serji bələdiyyənin 9 km qərbdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Dmitro Yaroş
Dmitro Yaroş (Дмитро Ярош) — Sağ Sektor Partiyası lideri.
Siyasi fəaliyyəti
2014-cü il Ukrayna prezident seçkilərində Sağ Sektor tərəfindən prezidentliyə namizədliyi elan edilmiş və rəsmi nəticələrinə görə 21 namizəd arasında 0.70% səs toplayaraq 11-ci yeri tutmuşdur.
Şəxsi həyatı
Ailəlidir. Üç övladı vardır.
Elti dağı
Elti dağı — Azərbaycanın Ordubad rayonu ərazisində dağ. Zəngəzur silsiləsinin cənub-qərb yamacında yerləşir. Biləv kəndindən 1 km. cənubdadır. Dağ konusvari formadadır, sıldırım yamaclıdır (hünd. 1592,7 m). Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısındakı Səfərdərə yüksəkliyindən (3826,4 m) cənub-qərbə ayrılan Xoşkeşin qolunun qərbə istiqamətlənmiş eyniadlı şaxəsində zirvə. Biləv kəndindən 1 km cənubdadır. Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinə aid Biləv lay dəstəsinin vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuş, sıldırım yamaclı konusvari yüksəklikdir. Təpəsi tünd-boz rəngli layvari piroksenli andezitlərlə təmsil olunmuşdur. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin mərkəzi strukturu olan Şurud-Vənənd sinklinalının mərkəzi hissəsində yerləşir.
Beynəlxalq Fəlsəfə Günü
Beynəlxalq Fəlsəfə Günü — 2002-ci ildən noyabr ayının 3-cü həftəsində YUNESKO-nun qərarı ilə qeyd olunur. Beynəlxalq Fəlsəfə Günü dünyanın 70 ölkəsində qeyd olunmaqdadır. Hər il noyabr ayının üçüncü çərşənbə gününə təsadüf edən bu gün, 2014-cü ildə 20 Noyabr tarixinə düşür.
Hər il Noyabrın üçüncü Cümə axşamı günü Ümumdünya Fəlsəfə Gününü qeyd edərək,, YUNESKO, insan düşüncəsinin inkişafının, hər mədəniyyət və hər bir şəxs üçün fəlsəfənin davamlılığını vurğulayır. YUNESKO həmişə fəlsəfə, spekulyativ və ya normativ fəlsəfə ilə deyil, beynəlxalq kontekstdə həyat və fəaliyyətə məna verməyə imkan verən tənqidi suallar ilə sıx bağlıdır.
2005-ci ildə Ümumdünya Fəlsəfə Gününü təsis edərkən YUNESKO-nun Baş Konfransı, bu fənnin, xüsusən gənclər üçün əhəmiyyətini vurğulayaraq, "fəlsəfə tənqidi və müstəqil düşüncəni təşviq edən,dözümlü və sülhsevər dünyanı daha yaxşı dərk etmək və təşviq etmək üçün istifadə olunan intizamlı bir sistemdir". YUNESKO-nun Baş Konfransı "Fəlsəfə Gününün YUNESKO-da" Dünya Fəlsəfə Günü "olaraq təsis edilməsinin fəlsəfə və xüsusilə dünyada fəlsəfənin tədrisi üçün nüfuz qazanacağına və güclü təkan verəcəyinə əmin idi".
İbrahim Nişvan
İbrahim Nişvan (12 iyun 1997) — Maldiv adalarını təmsil edən üzgüçü. İbrahim Nişvan Maldiv adalarını 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
İbrahim Nişvan birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 50 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 26.72 saniyəlik nəticəsi ilə 71-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Otuz yeddinci simfoniya (Motsart)
Otuz yeddinci simfoniya Volfqanq Amadey Motsart tərəfindən yalnız giriş hissəsi yazılan, qalan hissələri digər Avstriya bəstəkarı İohann Mixail Qaydnıya məxsus, 1783-cü ilə aid edilən musiqi əsəridir.
Beşdəli (Zəngilan)
thumb|Beşdəli Sovet xəritəsində Beşdəli — Azərbaycan Respublikasının Zəngilan rayonunun Zəngilan şəhər inzibati ərazi dairəsində kənd.
Otuz yeddinci simfoniya (Motsart)
Tarixi
Volfqanq Amadey Motsartın ölümündən sonra, onun sənədləri arasında köhnə Motsart nəşrində 37 nömrəli Simfoniya olaraq xatırlanan Köxel kataloqunda 444 nömrəsi ilə qeydə alınan bir simfoniya tapılmışdı.
Beşdəli (Zəngilan)
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Otuz yeddinci simfoniya (Motsart)
Tarixi
Otuz yeddinci simfoniya uzun müddət Motsartın əsəri hesab olunurdu, lakin Lotar Perger 1907-ci ildə sübut etdi ki, Motsart bu simfoniyanın yalnız giriş hissəsini (Adagio maestoso) bəstələmişdi; qalan hissələr isə İohann Mixail Qaydn tərəfindən 1783-cü ilin may ayında Salsburq şəhərindəki Mixaelbeuern monastrına yeni abbatın vəzifəyə təyin olunması ilə əlaqədar bəstələnmiş 25 nömrəli simfoniyadır. Musiqişünasların fikrincə, 3-cı və 37-ci simfoniyalar arasındakı ziddiyyət belə deməyə əsas verir ki, Mosart otuz yeddinci simfoniyanın əsl və yeganə bəstəkarı olsaydı, bu simfoniya, ehtimal ki, 1783-cü ildən xeyli əvvəlki tarixə aid olmalı idi.
1780-ci illərin əvvəllərində Volfqanq Amadey Motsart çoxsaylı Vyana konsertləri üçün həm özünün, həm də digər bəstəkarların yeni və köhnə əsərlərindən istifadəyə ehtiyac duymuşdu. Mənbələrə görə Motsart 4 noyabr 1783-cü ildə, atası Leopolda yazdığı bir məktubda "Əlimdə simfoniya yoxdur, buna görə tələsməli və bəstələməliyəm" deyir. Bəzi tədqiqatçılar iddia edirlər ki, əslində Volfqanq Amadey Motsart uzun müddət M. Qaydnın yaxın dostu idi və 1783-cü ildə, M. Qaydn xəstələnəndə və arxiyepiskop Koloredonun tələb etdiyi kompozisiya əsərini tamamlamaq üçün bu əsəri dostundan satın almışdı.
Digər musiqişünasların fikrincə isə, vaxt çatışmazlığına görə Motsart İohann Mixail Qaydnın 25-ci simfoniyasının surətini çıxarmış, amma bu əsərə Adagio maestoso tempində yeni bir giriş yazmışdı.
Motsartın təqdimatı ilə simfoniyanın ifası təxminən 15 dəqiqədir.
Burunqot
Burunqot — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında kənd adı.
Toponim
Burunqot - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indiki Ermənistanın Sisyan rayonunda) kənd adı. XIX əsrin sonlarından sonra mənbələrdə adı çəkilmir. Azərbaycan dilindəki burun (dağ burnu) və qot (qut) sözlərindən ibarətdir. Türk dillərində qut «qala» ya da monqolca xot «düşərgə», «dayanacaq» sözlərindəndir. Toponimin «qut» komponenti Azərbaycanda və Ermənistanda çoxlu coğrafi adlarda əksini tapmışdır. Dağlıq Qarabağda Ataqut (1727-ci ildən məlumdur), Kürdəmir r-nunda Ataqut, Ağdərə r-nunda Tuq-Kot (ermənilər 1828-ci ildə orada yerləşdikdən sonra Txkot) və Xoşaqut kəndləri vardır. Orta əsrlərdə Şərqi Anadoluda Xut əyalətinin (onun adı ilə Laçın rayonunda Xut-Zabuq kəndi vardır) adı da bu sıraya aiddir.
Hilari Daff
Həyatı
Sevilən aktrisa Hilari Enn Daff 1987-ci ildə sentyabrın 28-də Amerika Birləşmiş Ştatlarının Texas ştatında anadan olub. Hilari 6 yaşı olarkən sevdiyi rəqslə məşğul olmağa başlayıb və elə həmin ildə "Şelkunçik" baletində ilk dəfə olaraq səhnəyə çıxıb.
Televiziya reklam çarxlarına çəkildikdən sonra aktyorluq sənətinə meylliliyini anlayan Hilari "Kasper Uendini qarşılayır" filmində kiçik ifritə obrazını canlandırıb. Daha sonra isə o, "Müdavim Kelli" filmində baş rola dəvət olunub. Hilari Duff Delani və Reyleç Li ilə birgə "Əsl qadın" mini serialında iştirak edib. Daha sonra aktrisa "Soul Collector" filminə çəkilib. Bu film Duffa "İkinci planda ən yaxşı aktrisa" kateqoriyasında "Ən yaxşı gənc aktrisa" mükafatını qazandırdı. 2003-cü ildə aktrisa "Agent Kodi Benks" filmindən sonra isə "Lizzi Makquyer" serialının film versiyasına çəkilib. Aktrisanın böyük şöhrət qazanması "Lizzi Makquayer" serialında canlandırdığı obrazdan sonra baş verdi. Böyük şöhrət qazanan Hilari müxtəlif filmlərə çəkilməklə bərabər, eyni zamanda müğənniliklə də məşğul olur. Aktrisalığıyla şöhrət qazanan Duff, müğənniliyində şöhrət zirvəsini fəth etməyi bacardı. 2002-ci ilin payız aylarında, Hilari Duffın debüt sinqlı işıq üzü görüb. Bu,"Lizzi Makquyer" filmindən soundtrek idi. Daha sonra sevilərək şöhrət qazanan aktrisanın 2003-cü ilin avqust ayında "Metamorfoza" adlı albomu satışa buraxılıb. Alboma daxil edilən mahnı janrlarının siyahısına romantik balladalardan tutmuş, müxtəlif mahnılar daxil olunub. Rok mahnıları albomda xüsusi yer alıb. Bundan başqa Hilari Duff üzgüçülüklə, tay-bo və hip-hop tərzi ilə də maraqlanır. Bütün bunlarla yanaşı, aktrisanın böyük ürəyi var. Hilari xeyriyyəçiliklə də məşğuldur. Belə ki, o, Odri Hepbernin uşaq fondunun Xeyriyyəçilik Şurasının üzvüdür.
Palasso
300px|thumbnail|right|[[Farnezi sarayı, Roma, XVI əsr]]
Palasso (, lat:palatium – saray) — italyan Renessansı üçün xarektrik olan saray-mülk tipi.
XV əsrdə meydana gəlmişdir (əsasən Florensiyada; memar F.Brunelleski və başqaları). Klassik Palassolar fasadı küçəyə baxan 3, bəzən 2, yaxud 4 mərtəbəli binadan, tağlı sırasütunlarla əhatələnən daxili həyətdən ibarət olurdu. Palassonun 1-ci mərtəbəsində xidmət, 2-ci mərtəbəsində qonaq, 3-cü mərtəbəsində yaşayış otaqları yerləşirdi.
XVI əsrə aid Palassolarda (memarlar Roma və Florensiyada Donato Bramante, Mikelancelo; Viçentsada Andrea Palladio; Veronada Michele Sanmikeli və başqaları) order elementlərinin rolu artır, binanın kompozisiyası ətraf mühit ilə əlaqələnirdi.
Artur Konan Doyl
Ser Artur Konan Doyl (22 may 1859 – 7 iyul 1930) — Şotlandiyada doğulmuş ingilis yazıçı, Şerlok Holms və professor Çellencer kimi obrazların yaradıcısı.
Həyatı
Artur Konan Doyl 22 may 1859-cu ildə Şotlandiyanın Edinburq şəhərində doğulmuşdur. Atası ingilis Çarlz Altamont Doyl, anası isə irlandiyalı Meri Foley idi. Soyadı "Konan Doyl" olsa da, bu mürəkkəb soyadın mənşəyi bilinmir. Mənbələrdən birində Artur və bacısı Annetanın mürəkkəb soyadlarını böyük əmiləri olan jurnalist Maykl Konandan götürdüyü qeyd olunur. 1885-ci ildə evinin çölündəki düyü lövhədə və həkim kitabçasındakı imzada adının "A. Konan Doyl" olaraq yazıldığını bildirir. Lakin 1901-ci il əhali siyahıyaalması kimi digər qaynaqlar Konan Doylun soyadının "Doyl" olduğunu və ancaq illər sonra "Konan Doyl" olaraq istifadə etdiyini xəbər verir.
Konan Doylun qardaşları da atası kimi rəssam idi. Konan Doyl, doqquz yaşındaykən Müqəddəs Meri Hell Katolik Cizvit Stonyhurst hazırlıq məktəbinə göndərildi. Daha sonra Stonyhurst Kollecində təhsilinə davam etdi, lakin xristianlığı rədd edərək 1875-ci ildə aqnostik oldu. 1876-cı ildən 1881-ci ilə qədər Edinburq Universitetində tibb təhsili gördü, bu təhsilin bir qisimində indi Birminhemin bir parçası olan Aston şəhərində çalışdı. Təhsil aldığı dövrdə qısa hekayələr yazmağa başladı; "Chambers's Edinburq Journal" adlı jurnalda ilk hekayəsi nəşr olunanada onun 20 yaşı yox idi. Universiteti bitirdikdən sonra Qərbi Afrika sahillərində gəmi həkimi olaraq çalışırdı. 1882-ci ildə isə Plymouth şəhərində öz müayinəxanasını açdı. 1885-ci ildə "Tabes Dorsalis" mövzusunda doktorluq işi müdafiə etmişdir.
Yaradıcılığı
1882-ci ildə Portsmouthda həkim kimi fəaliyyətə başladı. İlk dövrlərdə peşəsində çox müvəffəqiyyətli deyildi; otağında xəstə gözləyərkən təkrar hekayələr yazmağa başladı. İlk əhəmiyyətli əsəri, 1887-ci ildə "Beeton's Christmas Annual"da basılmış olan "Al-qırmızı etüd" adlı hekayə idi. Bu hekayə Şerlok Holmsun ilk dəfə göründüyü hekayə olma xüsusiyyətini daşımaqdadır və xarakter qismən universitetdəki professorlarından biri olan Cozef Bellə bənzəməkdədir. Şerlok Holmsun göründüyü digər hekayələr Strand adlı jurnalda basılacaqdı. Qəribə bir şəkildə, İngilis yazar Rudyard Kipling də müvəffəqiyyətlərindən ötəri Konan Doylsi qeyd etdi və "Görəsən bu xarakter yoldaşım Joe ola bilərmi?" deyə soruşdu. Cozef Bellə olan bənzərlik gözündən qaçmamışdı. Lakin Şerlok Holms üçün, Belldən çox, Edgar Allan Poenin xarakteri C. Auguste Dupini model götürmüşdü. Southsea şəhərində iqamət etməkdəykən Portsmouth Futbol Klubu adlı həvəskar bir futbol komanda futbol oynadı.
1885-ci ildə Luisə Hawkins ilə evləndi. "Touie" deyə xitab etdiyi Luisə vərəmə tutuldu və 4 İyul 1906-da vəfat etdi. 1907 də, 1897-ci ildə tanış olub aşiq olduğu lakin yoldaşına olan sədaqətindən ötəri hisslərini açıla bilmədiyi Jean Leckie ilə evləndi. Konan Doylun ikisi ilk yoldaşından, üçü ikinci yoldaşından beş uşağı oldu.O, Londonda bir müayinəxana açdı. Avtobioqrafiyasında tək bir xəstənin belə qapısına gəlmədiyini yazacaqdı. Bu onun yazıçılığa daha çox zaman ayırmasına fürsət verdi; 1891-ci ilin noyabrında anasına, "Holmesi öldürməyi düşünürəm... hekayə bitsin getsin istəyirəm. Ağlıma daha yaxşı şeylər gəlir," deyə yazacaqdı. Anası belə yazdı: "Sənə necə ürəyinə yatırsa elə et, amma insanlar bunu çox xoş qarşılamayacaq." 1893 də, daha "əhəmiyyətli" əsərlərə (məsələn tarixi romanlarını yazmaq üçün) başladı. thumb|left|Krouboroda Artur Konan Doylun heykəli
"Son Problem" adlı hekayədə Holmes və əzəli düşməni Professor Moriarty bir şəlalədən birlikdə düşərək ölürdülər. Xarakterin ölməsinə üsyan edən oxucuları dinləyərək Sherlocku təkrar həyata çevirdi; Holmes, "Boş Ev Macərası" adlı hekayədə geri dönürdü, verilən şərh isə yalnız Moriartyın düşdüyü, amma Holmesin digər təhlükəli düşmənləri də olduğundan özünü də ölmüş kimi göstərdiyi idi. Holmes cəmdə 56 qısa hekayə və 4 Konan Doyl romanında iştirak etməkdədir (bu müddətdən sonra bir çox dəfə digər yazarların hekayə və kitablarında da görünmüşdür). Cənub Afrikadakı İkinci Boer Döyüşünü 20. əsrin başlarında, Birləşmiş Krallığın bölgədə olan idarəsinə olan tənqidlərə cavab olaraq Konan Doyl, Krallığın Boer Döyüşündəki rolunu haqlı çıxardan qısa bir kitabça yazdı və nəşr etdi. "The War in South Africa: Its Cause and Conduct (Cənub Afrikadakı Döyüş: Səbəbi və İdarəsi)" adlı bu kitabça bir çox dilə çevriləcəkdi.
Konan Doyl, 1902-ci ildə cəngavər və Surreyin "Deputy Lieutenant" (Leytenant Vəkili) olaraq elan edilməsinin səbəbinin bu kitabça olduğunu düşünməkdə idi. 1900-cü ildə daha uzun bir kitab olan "Böyük Boer Döyüşü" adlı kitabı da yazmışdı. 20. əsrin başlarında Ser Artur Parlamentə iki dəfə namizəd oldu, diqqətə dəyər səs verər götürmüş olsa da ikisində də seçilə bilmədi. Konan Doyl, başını jurnalist E.D.Morel və diplomat Rocer Keysmentin çəkdiyi Konqonun Azadlaşdırılması Kampaniyasına dəstək verirdi. 1909-cu ildə Konqodakı dəhşəti yerdən yerə vurduğu "Konqodakı Cinayət" adlı uzun bir kitabça yazdı. Morel və Keysment ilə yoldaş oldu, 1912-ci ildəki "İtkin Dünya" adlı kitabındakı baş xarakterlərdən ikisi üçün onlardan ilham götürəcəkdi. İkisiylə də yoldaşlıq bağları daha sonra qopdu: Son fikirləri olan Morel I Dünya müharibəsi zamanında pasifist hərəkətin liderlərindən biriydi, Keysment isə İrlandiya milliyyətçiliyinə görə həbsxanadaydı və İngiltərəyə xəyanət etmişdi. Konan Doyl Keysmentin dəli olduğunu söyləyərək onu ölüm cəzasından qurtarmağa çalışdı, lakin müvəffəqiyyətsiz oldu. thumb|right|Minsteddə ([[İngiltərə) ser Artur Konan Doylun qəbri]]
Konan Doyl ədalət müdafiəçisi idi, iki iddianı şəxsən araşdırdı. Sayəsində bu iki iddiada məhkum edilmiş iki adam sərbəst buraxıldı. İlk iddianın şübhəlini 1906 da iddiaya görə təhdid dolu məktublar yazan və heyvanlara işgəncə etdiyi deyilən yarı-İngilis, yarı-Hindli Corc Edalji adlı bir vəkil idi. Polis Edaljini həbsə saldı halbuki heyvanların gördüyü işgəncə şübhəlinin həbsə girməsindən sonra da davam etmişdi Apelyasiya məhkəməsində bu iddiadan çıxan qərar 1907 də qüvvəyə girdiyində Konan Doyl yalnız Corc Edaljiyə kömək etmiş olmurdu, işləri ədalətin müvəffəqiyyətsiz olduğu digər nöqtələri düzəltməkdə də böyük rol oynadı. Julian Barnesin 2005 də yazdığı roman "Artur & Corc"da Konan Doyl və Edaljinin hekayəsinə dolaysı yolla olsada izah edilməkdədir.
İkinci iddianın şübhəlisi 1908 də Glasgowda 82 yaşında bir qadını çubuqla döyməkdən həpsdə olan olan Alman Yəhudi qumarxana administratoru Oscar Slater idi. İddia mövqesinin qarşıya qoyduğu tezisdəki əsassızlıq və birinin onu xəbərləmiş olduğu hissi Konan Doyldə maraq oyandırmışdı. Kingsley Doyl, 1916-cı ildəki faciəvi Somma döyüşü zamanı yaralandıqdan sonra 1917-ci ilin oktyabrında sətəlcəmdən öldü. Ata Doyl Ruhaniyet ilə elə maraqlanmışdı ki xarakteri Professor Challengerin bir romanı olan "Sis Diyarı" tamamilə bu mövzu haqqında idi. Bu dövrdəki həyatının qəribə nümunələrindən bir dənəsi də "Pərilərin Gəlişi" (1921) adlı kitab idi. Cottingley pəriləri fotoşəkil çəkərinin həqiqətinə elə inanmışdı ki, bunlara və ayrıca pərilərin və ruhların təbiətləri və varlığı mövzusunda təqdim etdiyi nəzəriyyələrə kitabında yer verəcəkdi. Bu mövzuda yazmış olduğu yazılar qısa hekayə antologiyalarından biri olan Şerlok Holmsun Macəralarının 1929 da Sovetlər Birliyində qadağan edilmiş olmasının səbəblərindən biriydi. Bu qadağan daha sonra qalxacaqdı. Rus aktyor Qəyyumlu Livanov, Şerlok Holmsi müvəffəqiyyətli bir şəkildə canlandırmasından ötəri İngilis İmperatorluğu Nişanına layiq görüləcəkdi. Konan Doyl bir müddət amerikalı sehrbaz Harry Houdini ilə yoldaş oldu; 1920də anasının ölümündən sonra Houdini də Ruhani hərəkətin qabaqcıl əleyhdarlarından biri olmuşdu. Houdini, Ruhani kahinlərin nömrə etdiyində israrçı olmasına baxmayaraq, Konan Doyl Houdininin özünün də fövqəltəbii güclərə sahib olduğunu düşünməkdə idi; bu fikirini "The Edge of the Unknown" adlı kitabında yazacaqdı. Houdini, etdiklərinin alt tərəfi sehrbazlıq nömrəsi olduğuna Konan Doylsi razısalma edə bilmədi. Bu da iki yoldaş arasında hər kəsin bildiyi mənasız söz söhbətlərə səbəb oldu. Doyl, Houdini baş barmağını çıxarıb təkrar yerinə qoyduğunda qarışıqlığına maneə ola bilməmişdi.
Amerikalı bir elm tarixçisi olan Richard Milner, Konan Doylun 1912-ci ildə ortalığı sıxıb qovuran Piltdown Adamı aldatmacasını başladan adam ola biləcəyini iddia etdi. Bu saxta hominid qalığı elm dünyasını 40 il boyunca aldatmışdı. Milner, Konan Doylun ən sevdiyi kahinlərdən birinin adının ləkələnilməsindən ötəri intiqam axtarışında olduğunu və yazıçının bu aldatmacadakı rolunun "İtkin Dünya" əsərində fərq edilə biləcəyini söyləməkdə idi.
Samuel Rosenberg, 1974 tarixli kitabı "Naked his the Best Disguise (Çılpaqlıq Ən Yaxşı Kamuflajdır)"da Konan Doylun yazıları sayəsində ağıl sağlamlığının basdırılmış və gizli istiqamətlərinə necə açıq ipucları buraxdığını yazmaqdadır.
7 iyul 1930-da Konan Doyl ailə bağçasında əlini sinəsinə tutmuş və özündən getmişdir. Dərhal sonra infarktdan öldü və Hempşirdə Minsteddəki kilsənin bağçasında dəfn olundu. Son sözlərini həyat yoldaşına demişdi: "Sən möcüzəsən." Məzar daşında bu sözlər yazılmışdır:
''' STEEL TRUE BLADE STRAIGHT ARTHUR CONAN DOYLE KNIGHT PATRIOT, PHYSICIAN & MAN OF LETTERS '  Polad kimi dürüst Bıçaq kimi iti Artur Konan Doyl Cəngavər Vətənpərvər, həkim və ədib
Londonun cənubunda Hindheddə Konan Doylun tikdiyi ev Anderşouda həyat azı on il daha davam etdi, sonra 1924-cü ildən 2004-cü ilədək otel və restoran olaraq işlədildi. Daha sonra bir varlı tərəfindən satın alındı. Konan Doyl pərəstişkarları buranın qorunması üçün çalışırlar. Ev hal-hazırda boşdur.
Qaraisalı
Karaisalı — Adana ilinin ilçəsi.
Tofiq Heydərov (atlet)
Tofiq Mirhəsən oğlu Heydərov (d. ) — sabiq azərbaycanlı ağır atlet, 1996-cı il Atlanta Olimpiadasının iştirakçısı, 1988-ci ildən SSRİ İdman Ustası, beynəlxalq dərəcəli hakim, Əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimidir. "AAAF İnşaat MMC"-nin təsisçisi, özünün rəhbərlik etdiyi "Zirvə" İdman Klubunun beynəlxalq layihəsi olan "Zirvə" Beynəlxalq İdman prezidentidir.
Həyatı
Tofiq Mirhəsən oğlu Heydərov 16 iyul 1972-ci ildə Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur.
1980-ci ildə Lənkəran şəhərindəki əvvəllər yəhudi sineqoqu olmuş binada ağır atletika ilə məşğul olmağa başlayıb. 1988-ci ildə SSRİ İdman Ustası adını alıb. 1989-cu ildə Azərbaycanın üçrəngli bayrağı ilə SSRİ çempionatına çıxıb. Buna görə təzyiqlərə məruz qalıb.
1990-cı ildə SSRİ-nin yeniyetmələrdən ibarət yığma komandanın tərkibində Macarıstanın Sekzard şəhərində keçirilən "Dostluq Kuboku"nda iştirak edib. 75 kq çəki dərəcəsində 312.5 kq (142.5+170.0) nəticə ilə üç qızıl medal – birdən qaldırma, təkanla qaldırma və toplamda – qazanıb.
16 iyul 1992-ci ildə Lənkəran şəhər Bədən tərbiyəsi və idman komitəsinin sədri təyin edilib. 1990–95-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında ağır atletika ixtisası üzrə ali təhsil alıb.
1992-ci ildə ilk dəfə müstəqil Azərbaycan Respublikasını İranın Təbriz şəhərində keçirilən Asiya çempionatı və Namçu kubokunda təmsil edib və gümüş medal qazanıb. 1996-cı ilde Norveçin Stavanger şəhərində keçirilən Avropa çempionatında 83 kq çəki dərəcəsində 335 kq-la (152.5+182.5) 5-ci yerə çıxaraq Atlanta Olimpiya Oyunlarına lisenziya əldə edib.
1996-cı il Atlanta 26-cı Yay Olimpiya Oyunlarında ağır atletika üzrə yarışlarda 83 kq çəki dərəcəsində mübarizə aparıb. Toplamda 330 kq (150+180) nəticə ilə 11-ci yeri tutub. Olimpiadadan sonra ümummilli lider, mərhum prezident Heydər Əliyev tərəfindən rəsmi qəbul edilib və xatirə hədiyyəsi ilə təltif olunub.
2019-cu il dekabr ayının 25-də Milli Olimpiya Komitəsində 2019-cu ilin idman yekunlarına həsr olunan mərasim keçirilib. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Milli Olimpiya Komitəsinin Prezidenti İlham Əliyev mərasimdə iştirak edib. O, Azərbaycanda idmanın inkişafında xidmətlərinə görə Tofiq Heydərova Əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi adı verib.
Ailəlidir, beş qızı var.
Aleksey Kapler
Həyatı
Aleksey Yakovleviç Kapler 11 oktyabr 1904-cü ildə Kiyevdə anadan olub. 1920-ci ildən Kiyev teatrlarında aktyor və rejissor işləmişdir. Həmçinin həmkarları ilə birgə Kiyevdə eksperimental teatr olan "Arlekin" teatrını açmışdır. Kinoda 1926-cı ildən fəaliyət göstərmişdir. Aktyor kimi Rusiya istehsalı olan "Şinel" (1926) filmində çəkilib. "Tələbə qız" (1930), "Donbass" (1931) filmlərinin rejissoru, "3 yoldaş" (1935), "Mədənçilər" (1937), "Dəmir mələk" (1942), "Mavi quş" (1976) filmlərinin ssenari müəllifidir. 1939-cu ildən isə ÜDKİ-də dərs demişdir. 1943-cü ildə səbəbsiz olaraq repressiya edilmiş və yalnız 1954-cü ildə azadlığa buraxılmışdır. SSRİ dövlət mükafatı laureatı (1941), Rusiya əməkdar incəsənət xadimi (1969) Aleksey Kapler 11 sentyabr 1979-cu ildə vəfat edib.
Perge
Perge — Antalyanın 18 km şərqində, Aksu ilçəsi sərhədləri içində olan, bir zamanlar Pamfilya bölgəsinə paytaxtlıq etmiş antik bir şəhərdir. Şəhərdəki akropolisin tunc dövründə qurulduğu düşünülməkdədir. Ellinizm dövrü ərzində şəhər köhnə dünya içərisindəki ən zəngin və gözəl şəhərlər arasında sayılmaqdadır. Bundan əlavə Yunan riyaziyyatçısı Pergeli Apolloniusun məmləkətidir.
Tarixi
Şəhərin tarixçəsinin başlanğıcı tək olaraq deyil, ancaq Pamfilya bölgəsi ilə birlikdə araşdırılır. Region içərisində tarix öncəsi çağa aid mağaralara və məskunlaşmalara rast gəlinməkdədir. Mağaralar içərisində ən tanınmış olan quru mağarası, Karainin qonşusu olan Öküzün mağarası, Beldibi, Bəlbas qaya sığınacaqları və Badamağacı bölgədəki ən tanınmış tarix öncəsi yaşayış sahələridir. Məskunlaşma nümunələri göstərir ki, Pamfilya ovası tarix öncəsi çağlardan etibarən məskunlaşması əlverişli və sevilən bir bölgədir. Perge akropolisinin plato düzləminin tarix öncəsi dövrlərdən etibarən yaşayış üçün seçim edilən bir sahədə olduğu qəbul edilmişdir. Wolfram Martininin etmiş olduğu Perge Akropolis işləri göstərmişdir ki, e.ə. 4000 və ya 3000-dən etibarən Akropolis platosu yaşayış sahəsi kimi istifadə edilmişdir. Arxeoloji tapıntılar arasında yer alan Obsidyen və çaxmaqdaşı tapıntılar cilalanmış Daş dövrü və Mis çağından etibarən Pergenin yaşayış yeri olaraq istifadə edildiyini göstərir. Akropolis araşdırmalarında Pamfilya bölgəsindəki ilk tarix öncəsi gömü ilə də qarşılanılmışdır. Dulusçuluq tapıntılar digər Anadolu tapıntıları ilə müqayisədə yalnız Orta Anadolu nümunələri ilə bənzərlik göstərir.
Het İmperiyası dövrü
Xattusa qazıntılarında 1986-ci ildə olan tunc lövhə üzərindəki kitabədə Perge şəhərinin Het İmperatorluğu dövründə əhəmiyyətli bir yer tutduğu aydın olmaqdadır. E.ə. 1235-ci ildən daha əvvəl tarixə malik tunc lövhə Het Kralı IV Tuthaliya, düşmənləri və vasal kral Kurunta arasında edilən razılaşma mətnindən ibarətdir. Perge ilə əlaqədar mətn isə: "Parcha (Perge) şəhərinin sahib olduğu bölgəni Kaštarja çayının məhdudlaşdırır. Əgər Hatti Kralı Parham şəhərində hücum silah çətini ilə suverenliyini alırsa sözü keçən şəhər Tarhuntašša kralına birləşdirəcək". Mətndən aydın olduğu qədər döyüş nəticəsində imzalanan bu müqavilədə şəhər və sahib olduğu bölgə tərəflərdən ikisinə də qalmamış, müstəqilliyini qorumağa davam etmişdir. Yazılış şəkli ilə Het Kralı şəhərə suveren olacaq gücə sahib olsa da, Pamfilyanın cənub-qərb bölgəsinə çox maraq duymadığı fərziyyəsini qəbul edə bilərik. Perge, Geç Het dövründə əhəmiyyətli bir rol oynamadığı təxmin edilməkdədir. Akropolisin üzərində kiçik bir yaşayış yeri olaraq həyatını davam etmiş olmalıdır.