cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lankasterli Yelizaveta
Evlilikləri
Elizabet 24 iyun 1380-ci ildə Kenilvort qalasında Pembrok qrafı Con Hastinqlə evləndi. Nigah əsnasında gəlinin 17 yaşı, bəyin isə hələ 8 yaşı vardı. Ancaq siyasi məqsədlərlə baş tutan bu nikah 6 il sonra sona çatdı və cütlük bəy yetkinlik yaşına çatmadan öncə boşandı. Belə ki, təxminən 20 yaşlarında Elizabet hələ yetkinlik yaşına çatmamış ərindən bezməyə başlamışdı. Gəzən şayələrə görə, Elizabetin İngiltərə kralı II Riçard ın ögey qardaşı Con Hollandla gizli münasibəti vardı və hətta ondan hamilə qalmışdı.
Bu səbəblə atası Gentli Con dərhal onun bu evliliyini sonlandırdı və Elizabetlə Con Holland 24 iyun 1386-cı ildə tələsik şəkildə evləndirildi. Cütlüyün bu nikahdan 6 övladı dünyaya gəldi.
Ancaq Con Holland Elizabetin qardaşı IV Henri yə qarşı tərtib olunan saray çevrilişinə qatılmışdı və bu səbəblə həbs edilərək 1400-cü ildə edam edildi. Həmin il Elizabet Ser Con Kornvolla evləndi. Ancaq onun bu evliliyi də skandala səbəb oldu. Çünki bu evlilik üçün kralın razılığı alınmamışdı. Bu səbəblə Con Kornvol bir müddət həbs edildi. Ancaq daha sonra bağışlandı və cütlük xoşbəxt ailə həyatı yaşadılar. Lankasterli Elizabetin bu evlilikdən 2 övladı daha dünyaya gəldi. 1426-cı ildə vəfat etdi.
Övladları
Con Hollandla olan nikahından 6 övladı dünyaya gəldi:
Con Kornvolla olan nikahından 2 övladı dünyaya gəldi:
Boeing CH-47 Chinook
CH-47 Chinook, Boeing şirkəti tərəfindən istehsal olunan, cüt mühərrikli və digər helikopter növlərindən fərqli olaraq, ard-arda rotorlara malik ağır yük vertolyotudur. Saatda maksimum sürəti 315 km/saatdır. Əsas vəzifəsi hərbi hissələri, artilleriya birliklərini və sursatları daşımaqdır.
16 ölkə tərəfindən, daha çox isə Amerika Birləşmiş Ştatları Ordusu (ABŞ Ordusu) və Kral Hərbi Hava Qüvvələri (RAF) tərəfindən istifadə olunur. Bu yaxınlarda Türk Silahlı Qüvvələri tərəfindən də istifadə edilməyə başlanmışdır. Bu helikopter eyni zamanda 60 heyəti daşıya bilər və bir ədəd F-16 döyüş təyyarəsini qaldırıb çəkə bilər.
Bir Boeing istehsalı olan Chinook, 2 tandem rotorlu çoxməqsədli helikopterdir. Əsas istehsal məqsədi ağır yükləri qaldırmaq olan Chinooklar, hərbi daşıma və axtarış-xilasetmə məqsədləri üçün də istifadə olunur. İki tandem mühərrik helikopterə böyük bir həcm verməklə yanaşı, vertolyotun yük qaldırmaq qabiliyyətini də xeyli artırır. Adi tək rotorlu helikopterlər yalnız bir ədəd yükü əsas rotorun altından uzanan kabellərlə qaldırır. Çünki helikopterin ağırlıq mərkəzi tam rotorun olduğu hissədir. Bu tip helikopterlərdə ayrı-ayrı nöqtələrdən iki yük daşımaq mümkün deyil, çünki bu halda vertolyotun tarazlığı pozulur və vertolyot aşa bilər. Bənzərsiz dizaynı ilə Chinook, hər bir rotorun altında bir yük olmaqla, ümumilikdə iki yük daşıyır.
Türk Silahlı Qüvvələrinin əməliyyat ehtiyaclarını ödəmək üçün CH-47 Chinook ağır nəqliyyat helikopteri Quru Qoşunları Komandanlığının inventarına əlavə edilmiş və Türkiyə Ordusu Aviasiya Komandanlığının istifadəsinə verilmişdir.
3 ədəd CH-47F Chinook 2016-cı ilin iyul ayında, digər 3 ədədi isə 2016-cı ilin oktyabrında təslim edilmişdir.
5 ədədinin də 2018/2019-cu ildə təhvil veriləcəyi gözlənilir.
Hərbi istifadəçilər
thumb|sağ|400px|[[Mavi=Hal-hazırda istifadə olunur Qırmızı=Keçmiş istifadəçi]]
Ümumi xüsusiyyətlər
33-55 əsgər və ya 24 xərək və 3 yoldaş və ya 12,700 kq (28,000 lb) faydalı yük
Silahları
Üç ədədə kimi orta pulemyot (biri yükləmə rampasına, digəri isə çiyin pəncərələrinə quraşdırılmış vəziyyətdə), 7.62 mm-lik (0.308 inç) M240/FN MAG istifadə olunur.
Avionika
Rockwell Collins Ümumi Avionika Arxitektura Sistemi (CAAS) (MH-47G/CH-47F)
Göbələk xəstəliyi
Göbələk xəstəliyi — yüksək antibiotik qəbul etdikdən sonra baş verir.Yoluxucu xəstəlik olan göbələk xəstəliyi dəridə qızartı, qaşınma, iltihab və şişliklərə səbəb olan tək hüceyrəli göbələkdir. Müxtəlif növ göbələklər bu simptomların bədənin müxtəlif yerlərində görünməsinə səbəb ola bilər. İnfeksiya dəridə əl, ayaq, üz, bədən və baş dərisi kimi bölgələrdə çoxalan göbələk növlərinə görə baş verir. Əvvəlcə aydın sərhədləri varmış kimi görünən göbələk bədənin müxtəlif hissələrinə təsir etdikdə zamanla yayıla bilər və bu zaman infeksiya çox daha ağır simptomlarla irəliləyir. Göbələk xəstəlikləri daha çox dəridə ayaq, dırnaq, qasıq, vajina və saç kimi nahiyələrdə əmələ gəlir. Bununla belə nadir hallarda da olsa, dil və imfa düyünlərini də təsir edə bilir.
Əlamətləri
Göbələk infeksiyası bədənin demək olar ki, hər hansı bir hissəsində yarana bildiyindən dolayı ən çox müşahidə olunan əlaməti qaşınmadır. Göbələyin əmələ gəldiyi nahiyədə qaşınma hissi yaranır. Dərinin səthinə təsir etdiyi hallarda göbələk xəstəliyi müxtəlif əlamətlərlə özünü büruzə verir. Saç göbələyində baş dərisində soyulma, qırmızı səpgilər və qabarın yaranmasına, saç tökülməsinə və keçəlliyə səbəb ola bilir. Dırnaq göbələklərində dırnaq altında ağ və sarı rəng dəyişikliyi, dırnaq qalınlaşması müşayiət olunur. Vaginal hissədə göbələk xəstəliyi simptomlarına sidik ifrazı zamanı yanma, qaşınma və cinsi əlaqə zamanı ağrı aiddir. Göbələk xəstəliyinin ən çox yarandığı ayaq barmaqları arasında isə qızartı, qaşınma və ayaqda pis qoxu əlamətləri də daxildir.
Yaranma səbəbi
Göbələk növləri dəri səthindəki hüceyrələrə təsir edərək dəridə deformasiyalara səbəb olur. Bu zaman göbələklər müəyyən nahiyələrə yoluxur və müxtəlif əlamətlər yaradır. Rütubətin olması göbələk xəstəliyinin yaranmasına səbəb olan ən vacib amildir. Çox isti və rütubətli hava şəraiti, bədən təmizliyinə fikir verməmək, həddindən artıq tərləmə və qurunmamaq, dar və sintetik paltar geyinmək göbələk xəstəliyinin yaranması üçün zəmin yaradır. Göbələk xəstəliyinin yaranmasının və yayılmasının qarşısını almaq üçün ümumi və şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmək vacibdir. Bərbərlərin və gözəllik salonlarının, hovuzların yay aylarında mütəmadi olaraq dezinfeksiya edilməməsi göbələk infeksiyasının asanlıqla yayılmasına səbəb olur. Bu səbəbdən, ümumi şəkildə istifadə edilən yerlərdə bu qaydalara nə dərəcədə diqqət yetirildiyinə fikir vermək və şəxsi gigiyena qaydalarına riayət etmək lazımdır.
Növləri
Dırnaq göbələyi – ən çox ayaq dırnaqlarında müşahidə olunan bu növ göbələk xəstəliyi onikomikoz adlanır. Dırnaq ucundan başlayaraq daha geniş hissələrə yayıla bilir. Göbələk dırnağın qalınlaşmasına, qaşınmasına və rənginin dəyişməsinə səbəb olur. Adətən ayaq baş barmağında görülən dırnaq göbələyi zamanla digər dırnaqlara və əllərə də keçə bilir.
Ayaq barmaq göbələyi – göbələk xəstəliyinin ən çox görülən növlərindən biridir. Ümumiyyətlə, iltihablı qaşınma və qabıqlı dəri ilə xarakterizə olunur. Ayaq altının quruması, qalınlaşması, çatlaması və barmaqlarda nəmli görünüşə səbəb olur. Daha çox gənc fərdlərdə rast gəlinən ayaq göbələkləri ümumiyyətlə, hovuz kimi ümumi yerlərin istifadəsi nəticəsində və yaxud ayaqları uzun müddət bağlı ayaqqabıda saxlamaqla əmələ gəlir.
Bədən göbələyi – bu növ göbələk bədənin hər hansı bir hissəsinə təsir edə bilir. Adətən qırmızı ləkələr şəklində özünü göstərir. Başlanğıcda kiçik bir sahədə görünən bu halqalar getdikcə böyüyür və iltihablana bilər. Ləkələr və döküntülər tez-tez qaşınma və tökülmə ilə müşayiət olunur.
Saç göbələyi – baş dərisində əmələ gələn bu göbələk saçların böyüməsinin qarşısını alır və ya baş dərisinin bəzi nahiyələrində tökülməyə səbəb olur. Bu nahiyələrdə qızartı, qaşınma, iltihab, kəpək və dərinin tökülməsi də müşahidə olunur. Uşaqlarda böyüklərə nisbətən daha çox görülən saç göbələyi yoluxuculuğu yüksək olduğu üçün xüsusilə, məktəb dövrlərində epidemiyaya çevrilə bilir.
Ümumi məlumat
Antibiotik qəbulu zamanı nistatin və ya flukonazoldan istifadə etmək lazımdır ki göbələk yaratmasın. Əlamətləri xırda xırda diyircəkli dəri altı suluq, qızartı, bəzi hallarda irinli suluqcuqlar olur. Göbələk insan orqaniziminin hər yerində ola bilir: qulaq, burun, mədə, göz. Incə dəridə daha tez baş verir. Ayaqda göbələk tapılan zaman sudan özünüzü qoruyun, yəni, ayaqlarınızı yuduqda dərhal qurulamaq lazımdır. Bu əlamətlər zamanı həkimə müraciət etmək lazımdır.
Valeh Əkbərzadə
Valeh Asim oğlu Əkbərzadə (22 fevral 1997; Boladı, Lənkəran rayonu, Azərbaycan — 5 noyabr 2020; Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Valeh Əkbərzadə 22 fevral 1997-ci ildə Lənkəran rayonunun Boladı kəndində anadan olmuşdur. Cəmilə Əkbərzadə ilə ailəli idi, Murad adlı bir oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Valeh Əkbərzadə bir müddət Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. Hərbi xidmətini bitirdikdən sonra mülki şəxs olaraq fəaliyyət göstərmişdir.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Valeh Əkbərzadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin, Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Valeh Əkbərzadə 5 noyabr 2020-ci ildə Şuşa istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Valeh Əkbərzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Valeh Əkbərzadə ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Valeh Əkbərzadə ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Valeh Əkbərzadə ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Valeh Əkbərzadə ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Şəhriyar Əlibəyli
Şəhriyar Ramiz oğlu Əlibəyli — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi iştirakçısı. 5 mart 2023-cü ildə Xankəndi-Xəlfəli-Turşsu yolunda qeyri-qanuni erməni birləşmələrinin Azərbaycan Ordusuna qarşı törətdiyi təxribat nəticəsində şəhid olmuşdur.
Həyatı
Şəhriyar Əlibəyli 25 oktyabr 1994-cü ildə Qəbələ rayonunun Vəndam qəsəbəsində Ramiz Əlibəylinin və Sahilə Əliyevanın ailəsində anadan olmuşdur. Daha sonra ailəsi ilə birgə Yasamal rayonunun Badamdar qəsəbəsinə köçmüşdür. 2001–2012-ci illərdə orta təhsilini yaşadığı yerdə yerləşən Bakı şəhər 236 nömrəli tam orta məktəbdə almışdır. 2012–2016-cı illərdə Heydər Əliyev adına Hərbi İnstitutda ali hərbi təhsilini almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Şəhriyar Əlibəyli 2016-cı ildə ali hərbi məktəbdən məzun olduqdan sonra Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Qəbələ rayon şöbəsi tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmış və Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında "leytenant" rütbəsində hərbi vəzifəsini icra etməyə başlamışdır. Hərbi xidməti zamanı bir sıra hərbi təlimlərdə olmuş, hərbi xidmətdə fərqləndiyinə görə rəhbərlik tərəfindən fəxri fərman və təşəkkürnamələrlə, həmçinin, III dərəcəli "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Şəhriyar Əlibəyli 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində zabit olaraq iştirak etmişdir. Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuş, fərqlənmişdir.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şəhriyar Əlibəyli "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şəhriyar Əlibəyli "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Vətən müharibəsində iştirakına görə Şəhriyar Əlibəyli baş nazir Əli Əsədov tərəfindən "Vətən müharibəsi iştirakçısı" medalı ilə təltif edildi.
Şəhriyar Əlibəyli Vətən müharibəsində iştirak etdikdən sonra rəhbərlik tərəfindən bir sıra medal, fəxri fərman və təşəkkürnamələrlə təltif edilmiş, "baş leytenant" rütbəsi almışdı. Quru Qoşunlarının Şuşa rayonu yaxınlığında yerləşən "N" saylı hərbi hissələrdən birində hərbi xidmətini davam etdirirdi.
5 mart 2023-cü ildə səhər saatlarında qanunsuz erməni silahlı dəstələri Ermənistandan Qarabağ iqtisadi rayonuna silah-sursat və şəxsi heyət daxil etməyə cəhd göstərmişdir. Azərbaycan Ordusu tərəfindən qanunsuz hərbi daşınmalar həyata keçirən nəqliyyat vasitələri saxlanılaraq yoxlanılıb. Nəticədə, qarşı tərəfdən atəş açılıb və baş vermiş atışmada hər iki tərəfdən həlak olan və yaralananlar olmuşdur. Baş leytenant Şəhriyar Əlibəyli də baş verən atışmada qarşı tərəfdən açılan atəş nəticəsində şəhid olmuşdur. Şəhriyar Əlibəylinin nəşi yaşadığı evə gətirilmiş və 6 mart 2023-cü ildə II Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir. Mərasimdə hərbçinin ailə üzvləri, yaxınları, Müdafiə Nazirliyinin rəsmiləri və ictimaiyyət nümayəndələri iştirak etmişlər.
Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında xüsusi xidmətlərinə, öz xidməti vəzifələrini və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqları yerinə yetirərkən fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.06.2023-cü il tarixli Sərəncamına əsasən Şəhriyar Əlibəyli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Əlövsət Abdullayev
Əlövsət Abdullayev — Azərbaycan dilçisi, filologiya elmləri doktoru (1963), professor (1964), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1974).
Həyatı
Əlövsət Zakir oğlu Abdullayev 1920-ci il fevral ayının 17-də Şamaxı rayonunun Məlikçobanlı kəndində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Şamaxının Məlikçobanı və Ucarın Yuxarı Şilyan kənd məktəblərində almışdır.
1936-cı ildə Şamaxı Pedaqoji Texnikumuna daxil olub, 1939-cu ildə həmin müəssisədə təhsilini əla qiymətlərlə başa vurmuş, bir il kənddə müəllim işləmiş, sonra Bakıya gələrək Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. Böyük Vətən müharibəsi başlananda Əlövsət müəllim təhsilini yarımçıq qoyaraq çəbhəyə yola düşmüş, döyüşlərdə iştirak etmiş, yaralandığı üçün ordudan tərxis olunmuşdur.
1943–1946-cı illərdə Məlikçobanı kəndində məktəb direktoru vəzifəsində çalışmışdır. Faşist Almaniyası məğlub edildikdən sonra yenidən universitetə qayıtmış, 1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir.
Yüksək hazırlığını və elmə olan dərin marağını nəzərə alaraq onu aspiranturaya qəbul etmişlər.
Ə. Z. Abdullayev 1954-cü ildə "Müasir Azərbaycan dilində xüsusiləşmələr" mövzusunda namizədlik dissertasiyası, 1963-cü ildə isə müasir dilçiliyimizin ən qaranlıq, ən az tədqiq olunmuş sahəsindən-tabeli mürəkkəb cümlələrdən doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Əlövsət müəllimin 50 illik əmək fəaliyyətinin təxminən 40 ili universitetlə bağlıdır, burada tələbəlikdən professorluğadək şərəfli bir həyat yolu keçmişdir.
Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin dekanı (1962–1967), prorektoru (1972–1976), Azərbaycan dilçiliyi kafedrasının müdiri (1967–1985) olmuşdur. Tədqiqatları Azərbaycan dilinin sintaksisinə aiddir. Beynəlxalq türkologiya konqres və konfranslarında məruzələrlə çıxış etmişdir.
1993-cü ildə may ayının 28-də Bakıda vəfat etmişdir.
Elmi yaradıcılığı
Alimin elmi maraq dairəsi olduqca geniş olmuşdur. O, dilçiliyin sintaksis, morfologiya, tarixi qrammatika, orfoepiya, etimologiya, nitq mədəniyyəti və s. sahələrilə məşğul olmuşdur. Əlövsət Abdullayev Azərbaycan dilinin ən aktual problemləri üzrə 140-dan çox əsərin, o cümlədən 15-dən artıq tədris ədəbiyyatı və monoqrafiyanın müəllifidir (bunlardan bəziləri ortaqlı yazılmışdır). Xüsusiləşmə və əlavə kateqoriyaları, ədatlar, predikativlər, qarışıq tipli mürəkkəb cümlələr, tabeli murəkkəb cümlələrin tərkib hissələrinin transformasiya hadisəsinə uğraması və digər məsələlər ilk dəfə Ə. Abdullayev tərəfindən işlənmiş və ali məktəb proqramlarına daxil edilmişdir. Onun etimologiya üzrə işləri keçmişə, tarixin yaddaşına əsl səyahət kimi yenilik ruhu, arqumentlərinin əhatəliliyi, əsaslılığı ilə bu sahədə əvvəllər aparılmış tədqiqatlardan fərqlənir. Məsələn, "ki" bağlayıcısının genezisi, "elə", "belə" sözlərinin etimologiyası, yönlük halın mənşəyi, qədim instrumental hal və müasir dilimizdə onun qalıqlarından bəhs edən əsərlər xüsusilə dəyərlidir.
İctimai fəaliyyəti
Professor Ə. Abdullayev həm də böyük ictimai iş aparmışdır. O, Azərbaycan EA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun və Universitetin elmi şuralarının, Azərbaycan Ensiklopediyasının redaksiya şurasının, Respublikada Azərbaycan Dilinin Tətbiqi və Əlifba komissiyalarının üzvü olmuşdur. Eyni zamanda BDU-nun "Elmi əsərləri"nin Dil və ədəbiyyat seriyasının baş redaktoru, universitetin ümumi, humanitar elmlər, filologiya elmləri doktoru və namizədi dərəcələri verən şuralarının, Azərbaycan Elmlər Akademiyası Dilçilik İnstitutunun, Respublika Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyəti yanında dilçilik üzrə əlaqələndirmə şuralarının, Azərbaycan Təhsil Nazirliyinin tədris metodika şurasının üzvü olmuşdur.
Ə. Abdullayevin adı yalnız ölkəmizdə deyil, onun hüdudlarından kənarda da məşhurdur. O, bir sıra Ümumittifaq və beynəlxalq məclislərdə Azərbaycan dilçilik elmini ləyaqətlə təmsil etmişdir. Görkəmli dilçi alim müxtəlif illərdə Bakıda, Moskvada, Sankt-Peterburqda, Səmərqənddə, Kazanda, Tiflisdə keçirilmiş elmi konfranslarda, Berlində, Ankarada, İstanbulda, Daşkənddə toplanmış beynəlxalq qurultay və konqreslərdə iştirak etmiş, məruzələr oxumuşdur. O, dilçilərin Səmərqənd konfransında (1966) sintaksis bölməsinə rəhbərlik etmişdir. 1969-cu ildə Berlində Beynəlxalq altayşunaslar konqresində (PİAK) "Türk dillərində yönluk halın mənşəyi haqqında"kı məruzəsi yaxşı qarşılanmış və orada nəşr edilmişdir.
1972-ci ildə Ə. Abdullayev Türk Dil Qurumunun dəvətilə Ankarada I türk dili qurultayında iştirak etmişdir. Orada Mahmud Kaşqari bölməsini açmaq və birinci iclası idarə etmək şərəfi Azərbaycan aliminə qismət olmuşdur. Əlövsət müəllimin acılışdakı nitqi və oxuduğu məruzə Ankarada həmin qurultayın materiallarında çap edilmişdir.
1986-cı il PİAK-ın Daşkənddə keçirilmiş konqresində Ə. Abdullayev "Azərbaycan-monqol dil əlaqələri" adlı məruzə ilə iştirak etmişdir. Əlövsət müəllimin həyatında ən əlamətdar hadisələrdən biri türkologiya qarşısında böyük xidmətlərinə görə onun 1983-cü ildə Türkiyədə Türk Dil Qurumunun müxbir üzvü, 1984-cü ildə həqiqi üzv seçilməsidir. Ə. Abdullayev Türk Dil Qurumuna müxbir üzv seçilmiş üçüncü azərbaycanlı alim olmuşdur. Ölümündən üç il sonra, Türk Dil Qurumu onun 1996-cı ildə Ankarada "Türk dillərinin tarixi inkişafı məsələləri" adlı kitabını nəşr etmişdir. Həmin monoqrafiya elm aləmində yüksək dəyərləndirildiyindən 2007-ci ildə təkrar çap olunmuşdur.
Onun rəhbərliyi altında 23 namizədlik, 3 doktorluq dissertasiyası müdafiə edilmişdir. O cümlədən, müdafiə edənlərdən 3 nəfər qaraçay-balkar, 1 nəfər qumuq dili üzrədir.
Məqalələri
Xarici dillərdə
Hüdeybiyyə müqaviləsi
Hüdeybiyyə sülhü— hicri VI (M.628/mart)ildə Hüdeybiyyə adlanan bir məntəqədə Hz. Peyğəmbərlə məkkə müşrikləri arasında bağlanmış bir sülh müqaviləsidir. Həcc mərasimlərini yerinə yetirmək üçün Məkkəyə yollanan müsəlmanlar Qureyş müşrüklərinin qadağası ilə üzləşdilər, Hz.Peyğəmbər Qüreyş müşrikləri ilə danışıqlar aparmaq qərarına gəldi və bunun üçün ilk olaraq Ömər ibn Xəttabı seçdi. Ancaq O, getməkdən imtina edib Osman ibn Əffanın getməsini təklif etdi, Osmanın getməsindən və öldürülməsi barədə yayılan şayiələrdən sonra hz. Peyğəmbər müsəlmanlara Rizvan beyəti kimi tanınan bir müqavilə bağladı. Tərəflər arasındakı danışıqlardan sonra nəhayət, tərəflər arasında on illik barışığı təmin edən Hüddeybiyyə Barışıq Sazişi bağlandı və müsəlmanlar o il Mədinəyə qayıtdılar ki, növbəti il Ümrə ziyarətini yerinə yetirmək üçün Məkkəyə gəlsinlər.
Müsəlmanların sayı
Mühacir, Ənsar və onlara qoşulmuş bir qrup ərəbdən ibarət olan karvan hicri VI il Zil-qədə ayının 2-si mədinədən çıxdılar. Bu səfərdə iştirak edənlərin sayı haqqında müxtəlif fikirlər var.Amma Cabir ibn Abdullah Ənsarinin rəvayətində, "biz hüdeybiyyədə 1400 nəfər idik" ifadəsi daha məşhurdur. Bu səfərdə 4 qadın iştirak etmişdir ki, Onlardan bi hz.Peyğəmbərin xanımı Ümmü Sələmə idi. hz.Peyğəmbər Abdullah ibn Ümmü Məktumu və ya Numeylə ibn Abdullah Leysini  mədinədə öz yerinə canişin qoydu.
Müsəlmanların ehram geyinməsi
Hz.Peyğəmbərin göstərişi ilə müsəlmanlar səfər qılıncından başqa bir silah götürmədilər. Hz.Peyğəmbər "zil-huleyfə" -indiki " Şəcərə məscidi"- adlanan əraziə çatdıqda ehram paltarını geyindi və həmçinin özü ilə apardığı 70 dəvəyə də qurbanlıq nişanı vurduqdan sonra karvanın önündə apardılar ta Qureyşlilər anlasınlar ki, məqsədləri müharbə etmək deyil, əksinə Allahın evini ziyarət etməkdir. Həmçinin qeyd olunur ki, Peyğəmbərin Bədr savaşında qənimət olaraq götürdüyü Əbu Cəhlin dəvəsi də simvolik olaraq həmin dəvələrin arasında idi. İslam Peyğəmbəri və səhabələri " Ləbbeyk" deyərək "Asəfan"- Məkkənin yaxınlığında bir yer-a qədər getdilər və orada Peyğəbərə çatdı ki, Məkkə müşrükləri müsəlmanların gəlməsindən xəbərdar olub and içiblər ki, Onları Məkkəyə qoymayacaqlar. Qureş müşrükləri öz döyüşçülərini Məkkədən kənarda yerləşdirdilər və Xalid ibn Vəlidi 200 süvari ilə müsəlmanların qarşısını almaq üçün göndərdilər. Bunu eşidən Allahın Rəsulu buyurdu:«‌Vay olsun Qureyşə ki, müharbə onları məhv etdi». sonra soruşdu: kim bizi elə bir yoldan apara bilər ki, Qureyşlə üzləşməyək?. Hz.Peyğəmbər və səhabələri Bəni Əsləm qəbiləsindən bir neçə şəxsin bələtçiliyi ilə öz yollarına davam etdilər ta Qureyş döyüşçüləri ilə üzləşməsinlər. Bu səfərdə müsəlmanlar birinci dəfə Xouf namazı(Nisa.4/101,102) qılırdılar ki, ta Ətrafdan düşmən mümkün hücumlarından qorunsunlar
Hüdeybiyyə məntəqəsində
Müsəlmanlar Hüdeybiyyəyə çatdıqları zaman Peyğəmbərin dəvəsi qəflətən yerə oturdu. Peyğəmbərin göstərişi ilə müsəlmanlar həmin ərazidə yerləşdilər. Peyğəmbərin göstərdiyi möcüzə ilə orda olan quru çay suyla doldu və hamı sirab oldu. Peyğəmbər Hüdeybiyyədə yerləşdikdən sonra Budəyl ibn Vərqa Xuzai və Xuzayə qəbiləsindən bir qrup şəxs Peyğəmbərin yanına gəldilər.Peyğəmbər onlara müharbə məqsədinin olmadığını və Allahın evini ziyarət etməküçün gəldiklərini bildirdi. Xüzaililərin Peyğəmbərin bu sözünü Qureyşin böyüklərinə bildirmələrinə baxmayaraq onlar dedilər: Məhəmməd döyüşmək niyyətində olmasa belə, Yenə də biz heç vaxt Onun zorla Məkkəyə girməyə icazə verə bilmər ki, ərəblər bizi məsğərə etsin. Ondan sonra Qureş bir neçə nümayəndə müsəlman düşərgəsinə göndərdi, lakin tərəflər arasında razılıq əldə olunmadı. Əslində Qureyş liderləri ( o cümlədən Əbu Sufyan ki hicrətin V (M.627/31 mart) ilində Xəndək döyüşündə müsəlmanlara məğlub olmuşdular ərəblərin yanında başı aşağı idilər) Müsəlmanların Məkkəyə gəlməsini özünün və əksər ərəblərin alçaldılması və istehzası kimi dəyərləndirirdilər.
İncərud nahiyəsi
İncərud nahiyəsi —
1593 cü ildə Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyaləti Bərdə sancağı inzibati–ərazi nahiyə
1593-cü ildə Osmanlı dövləti Bərdə nahiyyəsinin oba, kənd, qışlaq və məzrələrini siyahıya alıb. Həmin siyahıdan çıxarış belədir
Kəndləri
1727 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyalətində Bərdə livası inzibati–ərazi nahiyə
Yevgeniya Şimkunayte
Yevgeniya Şimkunayte — Litva və Sovet əczaçısı və etnoqrafı, dərman bitkilərinin bilicisi. Təbiət elmləri doktoru.
Erkən illər
Yevgeniya Şimkunayte 11 fevral 1920-ci ildə Novorossiyskdə anadan olmuşdur. Atası Frans Şimkunayte Litvanın İndubakia kəndində bir əczaçı ailəsində anadan olub, anası Olqa Lebedeva isə Novorossiyskdən olan bir tibb bacısı idi. 1922-ci ildə ailə Litvaya qayıdır və Yevgeniyanın atası Tauraqnai qəsəbəsində öz aptekini açır.
Karyera
İbtidai məktəbdən sonra Yevgeniya 1937-ci ildə məzun olduğu Utena Gimnaziyasına daxil olur və həmin ildə bir eczacı peşəsini aldığı Böyük Vitovt Universitetinə daxil olur. 1941-ci ildən Kaunas və Tauraqnaidə əczaçı, 1942-1947-ci illərdə isə Vilnüs Universitetində dərman bitkiləri bağçasında işləmişdir. 1951-ci ildə Ümumrusiya Tibbi və Aromatik Bitkilər Tədqiqat İnstitutunda dərman bitkiləri xammalı hazırlıqlarının yoxlanılması ilə məşğul olduğu Qazaxıstana gedir. Litvaya qayıdaraq bir neçə il Litva Elmlər Akademiyasının Biologiya İnstitutunda çalışır və daha sonra əsas əczaçılıq şöbəsinə köçür və burada pensiyaya çıxana qədər dərman bitkiləri şöbəsində çalışır.
Elmi fəaliyyət
Yevgeniya Şimkunaytenin elmi fəaliyyəti dərman bitkiləri ilə əlaqəli olmuşdur. Universitetdə oxuduğu illərdə onlar haqqında mümkün qədər çox şey öyrənmək üçün hər fürsətdən istifadə edir. Yevgeniya Şimkunayte botanika ilə yanaşı, bir sıra kitablarını həsr etdiyi yerli folklor, adət və bayramlarla da maraqlanırdı. Arxeoloqlarla əlaqələrini də davam etdirir, qazıntılar zamanı tapılan bitki qalıqlarını müəyyənləşdirmələrinə kömək edir və əldə edilən məlumatlardan Litvada yayılma yollarını öyrənir.
1993-cü ildə Litva Elmi Şurası Yevgeniya Şimkunayteyə elmlər doktoru dərəcəsi verir.
Xatirəsi
1997-ci ildə məqsədi gənc əczacılara, xüsusən də dərman bitkiləri və bitkilərinin öyrənilməsində kömək etmək olan Yevgeniya Şimkunayte Vəqfi qurulur. 1998-ci ildə Tauraqnai orta məktəb Şimkunaytenin adını alır.
Soylan körpüsü
Soylan körpüsü — Dərələyəz mahalının Paşalı (19.04.1991-ci ildən — Vayk) rayonunda,
Soylan (19.04.1991-ci ildən — Vayk) kəndindən 1 km aralıda, Arpa çayı üstündə körpü.
Haqqında
Uzunluğu 30 metrə çatan körpünün sağ tərəfi Arpa çayının səthindən 32 metr yüksəklikdə olan sıldırım qayanın üstündə, sol tərəfi isə çayın sol sahilində çay səviyyəsindən 12 m yüksəklikdəki sıldırım qayanın üstündə 13,5×4,5 m ölçüdə daş hörgünün üzərində qərar tutmuşdur. Körpünün XVII yüzilin əvvəllərində çayın bu sahilindən o sahilinə ordu keçirmək üçün azəri türkləri tərəfindən inşa edildiyi ehtimal olunur. Körpünün sağ sahilindən baxanda orta sütunun təqribən 8–9 metrliyində ərəb əlifbası ilə yazılmış kitabə mövcud olmuşdur. Soylan kəndi qədimdən Türk-Oğuz boylarının anayurdu olmuş, kəndə ilk ermənilər buradakı Azərbaycan türklərinin 1905–1906-cı il soyqırımından sonra köçürülüb gətirilmişlər.
NGC 4204
NGC 4204, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. SBdm tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Norveç dili
Norveç dili — Əsasən Norveçdə danışılan, Skandinav dillərindən biri.
Tarixi
Norveç dilinin və eləcə də İsveç dili və Dan dilinin ən qədim variantı Qədim skandinav dili hesab olunur. Bu dönəmdə runik əlifba ilə yazılan dil, 1030-cu ildə xristianlığın yayılması ilə birlikdə Latın əlifbası ilə əvəz olunmuşdur. Norveç dili ətraf dillərdən bu dönəmdə ayrılmağa başlamışdır. Zamanla Skandinav dili Şərq Skandinav dilinə və Qərb Skandinav dilinə ayrılmağa başlamışdır. Norveçdə, İslandiyada, Farer adalarında, Qrenlandiyada Qərb Skandinavcası istifadə olunurdu. Bu dil özlüyündə də XIV əsrdə ayrılmağa başlamış və bu ayrımın nəticəsində müasir İsland dili və Farer dili yaranmışdır. 1350-1525-ci illər arası istifadə olunan dil Orta Norveç dili olaraq bilinir.
Dan dilinin təsiri
1397-ci ildən Kalmar Birliyinə tabe olan Norveçdə Dan dilinin təsiri artmağa başlayır və idarəetmə dili olur. Bu təsir Danimarka-Norveç krallığı dövründə daha da artır. Daha sonra İsveç-Norveç krallığının tərkibinə girən ölkədə İsveç dilinin təsiri ilə Norveç dili qərbdəki qohumlarından tam fərqli inkişafı bitirir.
Dövlət dili olma yolunda mübarizə
Norveç dilinin qonşu dillər təsirindən çıxması üçün ilk işə başlayan şəxslərdən biri də İvar Aasendir. 22 yaşında ölkənin fərqli yerlərini gəzərək dialektlər və ləhcələri öyrənməyə başlamışdır. İsland dilinin inkişaf yolunu özünə nümunə kimi götürürdü. 1848-1873 illəri arasında bu işlərini çap etdirdi və buna Landsmol dedi. Norveç dilinin Dan dilindən fərqli olmadığını deyənlər isə bu iki dilə ortaq olaraq Riksmol deməyə başladılar. 1929-cu ildə Riksmol Bukmol kimi, Landsmol isə Nyunorsk kimi tanınmağa başladı. Bukmol sözünün Dano-Norveç dili kimi dəyişdirilmə təklifi bir səslə uduzdu. 1938-ci ildə hər iki dilin birləşdirilməsi üçün cəhdlər edildi və əhalinin 79% hissəsi tərəfindən dəstəkləndi. Nyunorsk tərəfdarlarının bir hissəsi Hoqnorsk dilini dəstəkləməyə başladılar. Bu cəhdlər 2002-ci ildə bitdi.
1892-ci ildən hər iki dil bərabərhüquqlu olmuşdur. Əsas əlaməti tonal dil olmasıdır. Bukmolda (Dan və İsveç dillərində olduğu kimi) kişi və qadın cinsləri birləşib, Landsmol isə qadın cinsini saxlayıb.
Əlifba
Norveç əlifbasında 29 hərf var: C, q, w, x və z hərfləri təkcə alınma sözlərdə istifadə olunur və bu sözlər də Norveç dilinin orfoqrafik qaydalarına görə dəyişir. Məsələn, zebr sözü sebra şəklində yazılır.
Bəzi hərflərdə diakritik işarələr görmək mümkündür: é, è, ê, ó, ò və ô. Nyunorskda ì, ù və ỳ işarələrini də tez-tez görmək mümkündür. Bu işarələr çox vaxt dildəki omonimləri fərqləndirmək üçün göstərilir. Məsələn: for (üçün), fór (getdi), fòr (qırışıq) və fôr (yem).
Bukmol və Nyunorsk
Bir çox ölkələrdə olduğu kimi, Norveçdə də Norveç Dili Komissiyası - Sprokrodet fəaliyyət göstərir. Mədəniyyət nazirliyi nəzdində fəaliyyət thumb|309x309px|Norveç dilinin versiyalarının yayılma arealı. Qırmızı - Bukmol Mavi - Nyunorsk Boz - Hər ikisi göstərən qurum, dilin normalarını təyin edən rəsmi qurumdur. Bukmol və Nyunorskun bir neçə forması var və bu formaların hərəsi bir-birinə yaxındır. Vikipediya hər iki dildə fəaliyyət göstərir.
Riksmol
Nyunorsk və Bukmolun birləşdirilməsinə qarşı olanların dəstəklədiyi dil Riksmoldur. 2005-ci ildəki reformlardan sonra Riksmol və Bukmolun fərqi Amerikan ingiliscəsi və Britaniya ingiliscəsinin fərqi qədərdir. Norveç Akademiyası tərəfindən tənzimlənir.
Hoqnorsk
1917-ci il öncəsi İvar Aasen qanunlarına uyğun olaraq danışılan dildir. Bu dilin dəstəkçiləri azdır.
Hazırda
Ölkə məktəblərində şagirdlər 8-ci sinifdən hər iki dili öyrənirlər. Bukmol bir çox media qurumu və dövlət qurumu tərəfindən rəsmən istifadə olunan versiyadır.
Müqayisə
Norveç dilinin və versiyalarının digər German dilləri ilə müqayisəsi
İsim
Sayıla bilən isimlərin cəm halı cinsə görə dəyişir. Nyunorskda bəzi variantlar fərqlənə bilir. (Q-m:qeyri müəyyən, m:müəyyən)
2005-ci ildən qadın cinsindəki bütün sözləri kişi cinsində də yazmaq olar.
Bəstambəy (Piranşəhr)
Bəstambəy - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 299 nəfər yaşayır (44 ailə).
Ayaqsız kərtənkələlər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Mirzə Mahmud xan Maqsudlu
Mirzə Mahmud xan Maqsudlu — Qacar ordusunun sərkərdəsi.
Həyatı
Mirzə Mahmud xan Maqsudlu Astrabadda anadan olmuşdu. Maqsudlu elindəndir. Abbas mirzə Qovanlı-Qacarın yanında xidmət etmişdi.
1828-ci ilin sentyabrında Naibüssəltənə Abbas mirzə Həsən xanı və Mirzə Mahmud xanı İrəvana Sərdarabad qalasının mühafizəsi üçün göndərdi. General İ. V. Paskeviç onu mühasirəyə aldı və qala şərq tərəfdən süquta uğradı. Həsən xan düşmənə əsir olmamaq üçün qala divarlarından kənara çıxıb, İrəvana hücum edib, düşməni qovdu. General İ. V. Paskeviç Sərdarabadı zəbt etdikdən sonra İrəvana tələsdi, on iki gün gecə – gündüz aramsız döyüşdən sonra İrəvanı tutdu. Yenilməz sərkərdə Sarı Aslan Həsən xan bu dəfə əsir düşdü. General İ.V Paskeviç Qasım xanı, Fətəli xanı, Sübhanqulu xanı, Sarı Aslanı, Mirzə Mahmud xan Maqsudlu Astarabadı və Həmzə xan Əzanini özü ilə Tiflisə gətirdi. Feldmarşal İ. V. Paskeviç onlarla əsir kimi yox, sərkərdələrə layiq hörmət və ehtiramla davrandı. 1828-ci il fevralın 10-da Türkmənçay müqaviləsi bağlandı və onun on üçüncü maddəsinə əsasən hər iki tərəfdən olan əsirlər öz ölkələrinə qaytarıldı.
Səhiyyə iqtisadiyyatı
Səhiyyə iqtisadiyyatı — səhiyyə və sağlamlıq xidmətlərinin istehsalında və istehlakında səmərəlilik, effektivlik, dəyər və davranış ilə əlaqəli məsələləri öyrənən iqtisadiyyatın alt sahəsidir. Ümumi mənada, səhiyyə iqtisadçıları səhiyyə xidmət sistemlərinin necə işləməsini və siqaret çəkmək kimi sağlamlığa təsir edən davranışları öyrənir.
Kennet Errounun səhiyyə iqtisadiyyatını ayrı bir təlim kimi təsnifləndirən, 1963-cü ildə yazdığı məqaləsi sağlamlıq və digər mallar arasındaki məna fərqlərini dərk etməyimizə kömək edəcək böyük fərqlilikləri işıqlandırdı. Səhiyyə iqtisadiyyatını digər iqtisadiyyat sahələrindən ayıran xüsusiyyətlərə böyük miqyasda dövlət müdaxiləsi, müxtəlif dərəcələrdə müşahidə oluna bilən qeyri-müəyyənlik, asimmetrik informasiya, giriş əngəlləri, xarici təsir və mübadilə prosesinə təsir edən 3-cü bir qurumun olması göstərilə bilər. Səhiyyə xidmətindəki bu 3-cü qurum mal və ya xidmətin qiymətindən kənarda qalıb, alım qərarlarını verən (labaratoriya testindən keçmək, dərman resepti yazmaq, əməliyyat etmək və s.) həkimdir.
Səhiyyə iqtisadiyyatçıları xərclər, ödənişlər və sərfiyyat kimi bir sıra maliyyə bilgilərini dəyərləndirərək qərarlar verir.
Konstruksiyaetmə
Konstruksiyaetmə - texniki problemlər üçün təbiət elmlərindən məlum olan biliklər əsasında  verilmiş material, texnoloji və  iqtisadi məhdudiyyətlər daxilində optimal həll yollarını tapmaq üçün görülən əqli və yaradıcılıq fəaliyyəti. Konstruksiyaetmə fəaliyyəti məhsulun formasını və onun iqtisadi səmərəliliyini təyin edən başlıca amildir.
Səhiyyə iqtisadiyyatı
Qeyri-müəyyənlik həm xəstə nəticələrində həm də iqtisadi qayğılarda səhiyyəyə daxildir. Həkim və xəstə arasında meydana gələn məlumat boşluğu asimmetrik informasiya olaraq adlandırılan, həkim üçün ayrı bir üstünlük yaradır.
Konstruksiyaetmə
Təsnifatı
Konstruksiyaetmənin dörd növü vardır: Konstruksiyaetmə prosesi sintez, nəzarət və seçmə mərhələlərindən təşkil olunur. Konstruksiyaetmə prosesini transaparent və anlaşılan formada təsvir etmək üçün standartlaşdırılmış konstruksiya üsullarından istifadə edilir.
Səhiyyə iqtisadiyyatı
Səhiyyə və sağlamlıq nəzərdə tutulursa xarici təsirlər, xüsusilə, yoluxucu xəstəlik kontekstində olanlar tez-tez meydana gəlir. Misal üçün, soyuqlamamaq üçün göstərilən səylər qərarı verən xaricində, digər insanlara da təsir edir.
İsveç dili
İsveç dili (isveçcə ) — skandinaviya dil qrupunun şərqi skandinaviya dilləri yarımqrupu, İsveçdə, Finlandiyanın bir hissəsində və Aland adalarında danışılır. On milyon dil daşıyıcısı ilə Skandinaviyada ən çox yayılmış dildir.
Məktəb № 3 (Taqanroq)
Məktəb № 3 - Taqanroq şəhərinin ərazisində, Kalinina küçəsi, ev 109 ünvanında yerləşən təhsil ocağı. Təhsil ocağı 1966-cı ildə təsis edilmişdir.
Məktəbin tarixi
XX əsrin əvvəllərində Mayakovski meydanında kərpiçdən iki eyni arxitekturalı bir mərtəbəli binalar inşa edilir. Hansı ki, onların birində Yelizavetinski 1-ci qızlar uçilişi və Aleksandrovski kişi uçilişi yerləşmişdi. Binalar Nekrasov xiyabanına baxırdı. Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra burada 3 nömrəli əmək məktəbi təşkil edilir. 1930-cu ildə yeddi illik orta məktəbə çevrilir. Burada 600 şagird təhsil alırdı.
İşğal zamanı (1941-1943) məktəq Taqanroq balıqtəmizləmə zavodunun klubunda yerləşirdi. Klub Dobrolyubovski xiyabanında yerləşirdi.
Kosmanavtlar muzeyi
Kosmanavtlar muzeyini əmək müəllimi və gənc texniklər dərnəyinin rəhbəri, Taqanroqun fəxri vətəndaşı Qriqori Konstsntinoviç Bardaşyov tərəfindən təşkil edilmişdir. Muzeyin ekspantları dünyanın 13 ölkəsini gəzmişdir. Muzey 85 müxtəlif dellara layiq görülmüşdür. Ona hətta Qaraqin və Koroleva medalı verilmişdir. İlk əvvəllər muzey məktəbin ikinci mərtəbəsində yerləşən kabinetlərin birində yerləşirdi. Lakin sonradan bura daxil olan ekpanatları sayı artdıqca ikinci mərtəbənin yarısını tutmağa başlamışdır.
2016-ci ildə məlum olur ki, məktəb rəhbərliyi muzeyi məktəbin tir zalına köçürməyi düşünür səbəb isə otaqların tədrisə lazım olması olur.
Dəniz Akkaya
Dəniz Akkaya — Türkiyə modeli, aktrisası və aparıcısı.
Həyatı
Dəniz Akkaya 1977-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olmuşdur. Kayserinin Akören rayonunun Uzunyayla kəndindən olan çərkəz mənşəli ailədəndir. Təhsil həyatını İstanbulda keçirmişdir. İbtidai təhsilini Faiq Rəşid Onat adına ibtidai məktəbdə, orta təhsilini Bilgə Kaan Özəl Sınaq adına liseydə, liseyi isə Semiha Şakir adına özəl sınaq liseyində keçirmişdir. İstanbul Universitetinin ABŞ dil və ədəbiyyatı fakültəsini bitirmişdir.
Teatrda və kinoda rol almışdır. "Maskalı beşlər: Kipr", "Vizontele Tuuba", "Məktəb" onun rol aldığı filmlərdən bəziləridir.
Şəxsi həyatı
Onun biznesmen Efe Önbilginlə evliliyindən Ayşə (10 dekabr 2009-cu il təvəllüdlü) adlı bir qızı var.
II Afridun ibn Mənuçöhr
Zöhrətəddin II Əfridun – Şirvanşahlar dövlətinin iyirminci hökmdarı, Şirvanşah III Böyük Mənuçöhrün oğlu.
Mənuçöhr h.555 (1160)-ci ildə öldükdən sonra Şirvanşahlar taxtına çox qısa müddətdə onun oğlu Afridun çıxmışdır. O, özündən sonra nə numizmatik, nə də digər başqa bir abidə qoymuşdur. Afridunun adına onun oğlu Fəribürzün sikkələrində öz şəcərəsini göstərən yazılarda təsadüf edilir. Afridun elə həmin ildə öldürüldükdən sonra Mənuçöhrün başqa bir oğlu - Axsitan Şirvan hökmdarı olmuşdur.
Fələki Şirvani qəsidələrinin birində Əfridunu tərifləyərək deyir: "Çox illər yaşasın Zöhrətəddin, Dövrün məkrlərindən uzaq olsun, Fəridun şahzadədir aslan ürəkli, Təkcə atası var dünyada onun təki" Ziya Bünyadov şair Xaqaninin də Əfridundan bəhs etdiyini qeyd edir.
Təhsil iqtisadiyyatı
Təhsil iqtisadiyyatı və ya təhsilin iqtisadiyyatı təhsillə əlaqəli iqtisadi məsələlərin, o cümlədən təhsilə olan tələbatın, təhsilin maliyyələşdirilməsi və təmin edilməsinin, müxtəlif təhsil proqramlarının və siyasətlərinin müqayisəli səmərəliliyinin öyrənilməsidir. Şəxslər üçün məktəb təhsili və əmək bazarındakı nəticələr arasındakı əlaqədən bəhs edən erkən işlərdən başlayaraq təhsil iqtisadiyyatı mövzusu təhsillə əlaqəli olan demək olar ki, bütün sahələri əhatə edərək sürətlə böyüdü.
Gümüş top (Portuqaliya)
Gümüş top (por. Bola de Prata) — Portuqaliya Premyer Liqasının mövsüm ərzində bombardir olmuş oyunçusuna təqdim edilən mükafat. Əgər mükafata eyni anda 2 və ya daha çox futbolçu namizəd olarsa bu halda mükafat daha az oyun keçirmiş futbolçuya təqdim edilir. Mükafat ilk dəfə olaraq idman qəzeti sayılan A Bola tərəfindən 1952/53 mövsümünün sonunda sahibinə təqdim edilmişdir.
Qaliblərin siyahısı
250px|thumb|[[Eysebionun qazandığı və Benfika muzeyində sərgilənən gümüş toplar.]]
Paraqışlaq (Pərsabad)
Paraqışlaq — İranın Ərdəbil ostanının Parsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Bu kənd əhalisi azərbaycan türkcəsində danışır.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 511 nəfər yaşayır (106 ailə).
Qafqaz İttihad və Tərəqqi Firqəsi
Qafqaz İttihad və Tərəqqi Firqəsi — Azərbaycanda XX əsrin əvvəllərində mövcud olmuş siyasi partiya.
Tarixi
1918-ci ildə türkçülük və türk xalqlarının birliyi ideyasının təsiri altında yaranmışdı. Azərbaycanlıların və başqa türk xalqlarının Türkiyənin başçılığı ilə vahid türk dövləti halında birləşdirilməsi ideyasını təbliğ edirdi. Osmanlıdakı İttihad və Tərəqqi Partiyasının təsiri altında meydana gəlmişdi. Uzun müddət gizli fəaliyyət göstərmiş, 1918-ci ildən Qafqaz İttihad və Tərəqqi Firqəsi proqramının üz qabığı açıq işə keçmişdi. Respublika Dövlət Arxivində Qafqaz İttihad və Tərəqqi Firqəsinin proqramı mühafızə edilir. Həmin sənəd Bakıda Əbuzər Orucovun elektrik mətbəəsində nəfis şəkildə "Haqq verilməz, alınar!" çağrışı ilə çap olunmuşdur. Proqramın üzərində onun çap tarixi göstərilməsə də, mətndən aydm olur ki, o, 1918-ci ildə nəşr edilmişdir.
Fəaliyyəti
Qafqaz İttihad və Tərəqqi Firqəsinin yerlərdə də gizli şöbələri yaradılmışdı. 1918-ci il iyulun 28-də Bakı qubernatoru Göyçay qəza rəisinə məktub göndərərək ondan Göyçay şəhərində fəaliyyət göstərən İttihad və Tərəqqi Komitəsinin proqramı, onun məqsədləri və idarə quruluşu barədə məlumat verməsini tələb etmişdi. Öz növbəsində, Göyçay qəza rəisi də həmin il avqustun 1-də Qafqaz İttihad və Tərəqqi Firqəsi Göyçay şöbəsindən yuxarıda göstərilən məlumatları almışdı. Firqənin 17 səhifədən ibarət proqramı ilə yanaşı, onun Göyçay qəza mərkəzinin katibi tərəfindən imzalanmış və şöbənin möhürü ilə təsdiq edilmiş məktubu da Bakı quberniya idarəsinə göndərilmişdir.
Firqənin programı 2006-cı ildə professor İbrahim Ethəm Atnur tərəfindən aşkarlanmışdır. 15–28 mart 1918-ci ilə aid olan proqramın girişində deyilirdi ki, dörd ildən bəri bəşəriyyəti ölümə aparan, dünyanı qana boyayan, yaşayış yerlərini viran eləyən nasionalizm və militariznm politikası hərbin əvvəlinə nisbətən bu gün daha qüvvətlidir. Proqramda qeyd olunurdu ki, gələcəkdə hüququ bəşər vicdana deyil, yenə də qüvvətə istinad edəcəkdir. Bundan sonra hansı millət güclü, zəngin və mədəni bir ordu təşkil edərsə, o millət böyük haqlara, yaxşı miittəfiqlərə malik olacaq və qorxusuz yaşayacaqdır. Zəmanəmizdə bir millətin həyatının üç qolu böyük qüvvət, böyiik sərvət və böyük mədəniyyətdir. Partiya öz məramı kimi "bütün Qafqaz müsəlmanlarının əski ana Vətənimiz olan Türkiyəyə ilhaqı", "dünyadakı bütün türklərin Türkiyəyə qatışması və bir hiss, bir tərbiyə ilə yüksələrək aləmi islama nigahban olması"nı təbliğ edirdi. Proqramda daha sonra göstərilirdi: "Əlhasil: Qafqasiyyə İttihad və Tərəqqi Firqəsi iman edir və iddia eylər ki: türk ruhu ilə türk qanının layiq olduğu böyük qüvvəti, parlaq mədəniyyəti və tükənməz sərvəti ancaq Türkiyə bayrağı altında bulacaq və əski şərəflərini o bayraqla qucaqlayacaqdır". Firqə ideoloqları türk dilinin "türk aləminin hər yerində böyük firqələr ilə və haman ayrı lisanlar şəklində qonuşulmaqda və yazılmaqda" olduğunu göstərərək bəyan edirdilər ki, "türk aləmini təhlükəyə düşürən və türk birliyini pozan bu ayrılıqları aradan qaldırmaq zəngin və yeknəsəq bir türk dili meydana gətirmək üçün hər yerdən ən müqtədir türk alimlərini cəlb edərək İstanbulda bir türk akademiyası təsis etməli və onun dəlaləti ilə ümumi türk aləminin qəbul edə biləcəyi həqiqi ana dilində tazədən bütün təhsil kitablarını yazmalıdır".
Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunmasının qarşısında başlıca məqsəd qoymuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin hakimiyyət orqanları Qafqaz tttihad və Tərəqqi fırqəsinin fəaliyyətini dayandırmışdı.
30 yanvar 1918 tarixindən etibarən açıq şəkildə fəaliyyət göstərməyə başlayan Qafqaz İttihad və Tərəqqi Firqəsi Rusyada Müsəlmanlıq Partiyası və Gəncədəki İttihadi-i İslam Cəmiyyəti ilə birləşərək birgə siyasət yürütməyə başlamışdır.
Bavələ-i Seyidan (Piranşəhr)
Bavələ-i Seyidan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 98 nəfər yaşayır (17 ailə).
Pətlikənd (Pərsabad)
Pətlikənd — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 22 nəfər yaşayır (6 ailə).
Sredneqo adaları
Sredneqo adaları ( və ya ) — Kuril adalarına Böyük Kuril cərgəsinə daxil olan adalar qrupu. İnzibati baxımından Saxalin vilayəti, Severo-Kuril şəhər dairəsinə daxildir. Adalrda yaşayış yoxdur.
Coğrafiya və geologiya
Uşişir adalarından bir neçə km şimal-şərqdə yerləşir. Rasşua adasından Srednı boğazı ilə ayrılır. Rasşua ondan 10 km cənub-qərbdə yerləşir. Rasşua adasından Sredneqo adalarına ən yaxın nöqtə bu adanın cənubunda yerləşən Yujnaya burudur. Arxipelaqla adanı ayıran Srednı boğazında Karlik adası yerləşir. Sredneqo adalarından şimal-şərqdə Srendı su altı vulkanı vardır. Çyornıe Skalı qayaları arxipelaqın şimalında yerləşir. Bosman və miçman qayaları arxipelaqın cənub-şərqində, Button qayası isə onun şərqindədir. Sredneqo qayaları şimal-şərqdə, Xitraya qayası isə bu qayalardan qərbdədir. Arxipelaq iki qrupa bölünür: Çyornıe Skalı (bir-birnə yaxın üç adadan ibarətdir) və digərləri Sredneqo adaları altında birləşir. Arxipelaqın ən hündür nöqtəsi 36 metrdir. Adalar üzərində rütüubət olduqca yüksəkdir. Güçlü şaxtalar adi halldır. Ərazidən olduqca güçlü küləklər əsir.
Arxipelaq ərazisinin böyük hissəsini dörd iri ada tutur (bunlardan üçü Çyornıe Skalı adalrını əmələ gətirir. Dördüncü ada isə Sredneqodır). Digər sahəni isə kiçik qayalar (məsələn: Xitraya, Bosman və Miçman), çəkilmə zamanı ortaya çıxan su altı daşlar tutur.
Təbiəti
Adalarda bitki örtüyü yoxdur. Şimal dəniz şirlərinə aiad olan yataq vardır.
Tarixi
Əvvəllər adalarda dəniz şirlərinin ovu təşkil edilirdi. XVIII əsrin sonları və XIX əsrin əvvələrində bu arxipelaq və Uşişir adaları birgə götürülür. Onlar on fördüncü adı ilə işarələnir. Adalar «Диана» gəmisinin şturman köməkçisi Vasili Sredneqo şərəfinə adlandırılmışdır. O, 1811-ci ildə adaların hidroloji araşdırmalarını aparmışdır.
1855-ci ildə Şimoda traktatına görə arxipelaq Rusiya imperiyasının ərazisi kimi tanınır. 1875-ci ildə isə bütün Kuril adaları Yaponiyanın ərazisi olur. Bu isə Yaponiyanın Saxalini Rusiyanın ərazisi kimi tanıması müqabilində edilir.
Yaponiyanın tərkibində
1875—1945-ci illər ərzində bütün Kuril adaları kimi bu axipelaqda Yaponiyanın hakimiyyəti altında olmuşdur.
SSRİ/Rusiya
1945-ci ildə İkinci Dünya müharibəsi sonucunda adalar Saxalin vilayəti olaraq SSRİ tərkibinə keçmişdir. 1991-ci ildən isə RSFSR varisi olaraq Rusiya adaları idarə edir.
Ayla Alqan
Ayla Alqan — Türkiyə kino və teatr aktrisası, müğənnisi.