cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vaccinium oxycoccos
Tərkibi və təsiri
Meyvələri qiymlətli qida və diuretik məhsuldur. Tərkibində çoxlu miqdarda olan benzoy turşusu mikrobəleyhinə, diuretik dərmandan başqa, müxtəlif böyrək, sidikyolu xəstəliklərinin müalicə və profilaktikasında istifadə edilir. Təzə giləmeyvələri mədə və mədəaltı vəzi sekresiyasını artırır. Temperatura hallarında tərqovucu vasitə kimi işlədilir. Sidiyin tərkibindəki urat və oksalat duzlarını əridərək yaxşı təmizləyir.
Səlivə
Səlivə — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Etimologiyası
Coğrafi ad talış dilində sə (sı) «qırmızı» və livə «yarpaq» sözlərinin birləşməsindən ibarətdir (Dəmir ağacının yarpaqları payızda qırmızı rəngdə olur).
Kiçik Qarabəy
Kiçik Qarabəy (əvvəlki adı: Möhrətağ) — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 oktyabr 1992-ci il tarixli, 327 saylı Qərarı ilə ləğv edilmiş Ağdərə rayonunun Möhrətağ kəndi Tərtər rayonunun inzibati tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Tərtər rayonunun Möhrətağ kəndi Kiçik Qarabəy kəndi adlandırılmışdır. Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Tarixi
XIX əsrdə Cavanşir qəzasında Böyük Qarabəy və Kicik Qarabəy adlı iki kənd qeydə alınmışdır. Çar Rusiyası Azərbaycanın şimalını işğal etdikdən sonra XIX əsrdə İrandan köçüb gəlmiş erməni ailələri Kicik Qarabəy kəndində məskunlaşaraq kəndi Möhrətağ (palçıqdan tikilmış barılı məhəllə) adlandırmışdılar. 1992-ci ildə kəndin keçmış adı bərpa edildi.
Kiçik Qarabəy kəndi əvvəllər Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Ağdərə rayonu inzibati ərazisinə aid idi, lakin 1992-ci ildə Ağdərə rayonu ləğv edilərək ərazisi qonşu Ağdam, Tərtər və Kəlbəcər rayonları arasında bölüşdürüldü. Kiçik Qarabəy kəndi də Tərtər rayonuna birləşdirilən kəndlərdən biridir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Senecio involucratus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Drakulanın evi (film, 1945)
Drakulanın evi — 1945-ci ildə istehsal olunmuş ABŞ filmidir.
20 yanvar
1901–cari
thumb|ABŞ prezidenti [[Barak Obamanın andiçmə mərasimi. 2009-cu il]]
thumb|[[Devid Linç]]
thumb|[[Odri Hepbern]]
Məmmədağa Tərlanov
Məmmədağa Əlibaba oğlu Tərlanov — Azərbaycan təsviri və tətbiqi sənətinin tədqiqatçısı, sənətşünas alim, professor, müəllim, Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi.
Həyatı
1918-ci il martın 16-da Bakıda dünyaya göz açmışdır. Əslən Bakının Novxanı kəndindən olan rəssam 1936-cı ildə Əzim Əzimzadə adına rəssamlıq məktəbini bitirmiş, 1938-ci ildən 1941-ci ilədək SSRİ Rəssamlıq Akademiyasında təhsil almışdır. Böyük Vətən müharibəsinin başlanması ona təhsilini davam etdirməyə imkan verməmişdir. Həmin ilin iyun ayında cəbhəyə yollanmışdır. 1945-ci ilin əvvəllərində cəbhədə ayağından ağır yara alan Məmmədağa əvvəlcə Moskvaya, müalicə aldıqdan sonra isə Bakıya qayıdıb. Həmin il Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyinin elmi katibi vəzifəsinə təyin olunub.
1946-cı ildə Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının məsul katibi, 1952-ci ilin iyun ayında isə sədri seçilib və 10 il bu vəzifədə çalışıb. O, eyni zamanda Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsində təlimatçı işləyib. 1947–1951-ci illər olduqca ağır, gərgin zəhmət tələb edən dövr idi. Tərlanov həmin illərdə Leninqradda (indiki Sankt-Peterburq) Rəssamlıq Akademiyasının sənətşünaslıq şöbəsinə qəbul olunaraq oranı bitirib.
Məmmədağa Tərlanov 1966-cı ildə Azərbaycan dekorativ-tətbiqi sənətinə həsr olunmuş namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib. Bu elmi işin zəngin, çoxşaxəli xalq sənətinin bir sıra mürəkkəb sahələrinin üzə çıxarılmasında böyük rolu olub. Çoxillik yaradıcılıq araşdırmalarının bəhrəsi olan bu elmi iş bir sıra kitablarda, məqalələrdə, kataloq və kitabçalarda əksini tapıb.
Görkəmli sənətşünas 1960-cı ildən Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbində dərs deyib, 1963-cü ildə Mirzəağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunda ilk dəfə rəssamlıq kafedrası açılanda müəllim olub, 1973-cü ildən 1982-ci ilədək prorektor vəzifəsində çalışıb. Bu ali təhsil ocağında təsviri sənət nəzəriyyəsi kafedrası yaradılanda onun müdiri olub və ömrünün sonunadək bu vəzifədə çalışıb, professor adına layiq görülüb.
Onun tanınmış təsviri və tətbiqi sənət nümayəndələri Cəlal Qaryağdının, Lətif Kərimovun, Mikayıl Abdullayevin, Elmira Şahtaxtinskayanın yaradıcılığına həsr olunmuş monoqrafiyaları Bakıda və Moskvada ümumittifaq əhəmiyyətli dərgilərdə dərc olunub.
Azərbaycan təsviri sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə Məmmədağa Əlibaba oğlu Tərlanov respublikanın "Əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adına layiq görülüb və Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət heyətinin fəxri fərmanı ilə təltif olunub. Məmmədağa müəllim 1988-ci il dekabrın 9-da Bakıda dünyasını dəyişib.
Böyük Pelis
Böyük Pelis adası — Yapon dənizində, Böyük Pyotr körfəzi ərazisində, Rimsk-Korsakov arxipelaqına daxil olan ən böyük ada Vladivostokdan 70 km cənub-şərqdə yerləşir. İnzibati baxımdan Rusiya Ferederasiyası Primorsk diyarı Xasan rayonu ərazisinə daxildir. Uzaqşərq dəniz qoruğunun bir hissəsini təşkil edir. Adada daimi əhali yoxdur. Yay-payız ayları adanı turistlər ziyarət edir.
Tarixi
Böyük Pyotr körfəzinincənub-qərbində yerləşən adaları fransız dənizçiləri "Kapriz" briqində kəşf edirlər. Onlar adanı "Iles Pelees" (tərcümədə "çılpaq adalar" mənasını verir. 1854-cü ildə Pallada freqatı və Vostok şxunu adalara yan alaraq onları Korkasov olaraq adlandırmışlar. 1862–1863-cü illərdə adaları podpolkovnik Vasili Matveeviç Babkin tərtqiq edərək adaları "Vostok" şxununun kapitan-leytinantı Voin Andreeviç Rimski-Korkasovun şərəfinə adlandırır.
1863-cü ildə Vasili Matveyeviç Babkin "Kalevala" gəmisində arxipelaqı tətqiq edir. O arxipelaqa daxil olan bütün adalara ad verir. Fransızların adlandırdığı ilkin adı isə arxipelaqın ən böyük adasına vermişdir.
Ada 1930-cu illərə qədər yaşayışsız olmuşdur. Xasangöl döyüşündən sonda ada coğrafi mövqeyi və əlveriçli reylefi səbəbindən əhəmiyyətli hesab edilir. Adada qarnizon yerləşdirilir. Ada ətrafının su altı daşlar və qayalarla zəngin olması səbəbindən onun işgalı mümkünsüz idi. Bu səbəbdən adanın şərqində, zirvədə mayak quraşdırılmışdır.
Coğrafiya
Böyük Pelis adası Primorski diyarının və bütünlükdə Rusiyanın ən cənub adalarından biridir. Bununla yanaşı Rimski-Korsakov arxipelaqının ən böyük adasıdır. Adanın uzunluğu 5 km, eni isə 1,1 km, sahəsi 3,6 km² təşkil edir. Maksimal hündürlüyü 193 metrdir. Ada iki hissədən ibarətdir — böyük şimal və kiçik cənub. Onlar öz aralarında eni 250 metr olan bərzəxlə birləşirlər.
Adanın sahilləri rəngarəngdir. Sahil xətdinin uzunluğu 12,7 km-dir. Adanın şimalında şirinsulu göl yerləşir. Rimsk-Korkasov arxipelaqına daxil olan diğər adalarda göl yoxdu.
Qərb sahillərini Molçan buxtasının suları yuyur. Buxta Vasili Matveyeviç Babkin tərəfindən 1882-ci ildə tətqiq edilmişdir. Buxta İvan Aleksandroviç Molçanskinin şərəfinə adlandırılmışdır.
İqlimi
Adada ən soyuq ay yanvardır. Bu zaman orta temperatur −11 °C olur. Ən isti ay isə avqustdur, bu ayın orta temperaturu +21 °C.
Uzunluq (cəbr)
Təyini
Əgər A üzüyü üzrə M modulu verilibsə, onda M-in uzunluğu alt modulların cəmindən ibarət olur:
Buradakı uzunluq çox vaxt \ell _A(M) və ya \ell (M) ilə işarə edilir.
Qumluq dağçətiri
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Türkiyə Quru Qoşunları
Türkiyə Quru Qoşunları – NATO-un ikinci ən böyük quru ordusudur. Əsl vəzifəsi Türkiyə cümhuriyyətini içdən və xaricdən qorumaqdır. İlk mütəşəkkil Türk ordusunun qurulduğu E.ö. 209 ili Quru qüvvələrin tərəfindən quruluş ili olaraq qəbul edilir.
Tarixi
Birinci Dünya Müharibəsində Osmanlı Dövləti 7 cəbhədə döyüşə 2.850.000 adamı silah altına alaraq girdi. Bu ordu 70 piyada, 2 süvari diviziyasından ibarət olan 24 korpus 9 ordu birliyi idi. Mondros Sülhündən sonra zəruri tərxislərlə 50.000 adama enmişdi. Osmanlı Ordusunun qalan iki korpusundan biri Suriya cəbhəsindən Ankaraya nəql edilən Əli Fuad (Cəbəsoy) əmrindəki 20-ci Korpus, digəri isə Qafqaz Cəbhəsində Ərzurumda yerləşdirilmiş Kazım Qarabəkir əmrindəki 15-ci Korpus idi.
Türkiyə Qurtuluş Savaşı
Antanta dövlətlərinin Osmanlı ərazilərini işğal etməyə başlamasından sonra Mustafa Kamal Atatürk 19 may 1919-cu ildə Samsuna getmişdir. 1919-cu il 23 iyul-7 avqust tarixləri arasında Ərzurum, 4-11 sentyabr tarixləri arasında isə Sivas Konqresini çağıraraq ölkənin işğal olunan ərazilərinin geri qaytarılması üçün görülməsi lazım olan işləri müəyyənləşdirmişdir. O, 1919-cu ilin dekabr ayında Ankarada böyük coşğu ilə qarşılanmış, 1920-ci aprel ayının 23-də Türkiyə Böyük Millət Məclisinin fəaliyyətə başlamasından sonra Türkiyə Respublikasının qurulması yolunda əhəmiyyətli addımlar atmışdır. Məclis və hökumət başçılığına seçilən Mustafa Kamal Türkiyə Böyük Millət Məclisinin Qurtuluş Mübarizəsinin uğurla nəticələnməsi üçün lazımi qanunları qəbul edib onların tətbiqinə başlanmasını təmin etmişdir.
Mustafa Kamalın rəhbərlik etdiyi Türk Qurtuluş Mübarizəsinin əsas mərhələləri:
Sakarya zəfərindən sonra 19 sentyabr 1921-ci ildə Türkiyə Böyük Millət Məclisi Mustafa Kamala Marşal rütbəsi və Qazi titulu vermişdir. Qurtuluş Savaşı 24 iyul 1923-cü ildə imzalanan Lozanna müqaviləsi ilə sona çatmışdı. Beləliklə, Sevr müqaviləsi ilə parçalanan, türklərə 5-6 vilayət böyüklüyündə ərazi verilən Türkiyə torpaqları üzərində, milli birliyə əsaslanan yeni türk dövlətinin qurulması üçün heç bir əngəl qalmamışdır.
1 noyabr 1922-ci ildə xilafət və monarxiya bir-birindən ayrılmış, monarxiya ləğv edilmiş, Osmanlı İmperiyasının mövcudluğuna son qoyulmuşdur. 29 oktyabr 1923-cü ildə Respublika elan edilmiş, Atatürk yekdilliklə ilk prezident seçilmişdir. 30 oktyabr 1923-cü ildə İsmət İnönü tərəfindən Respublikanın ilk hökuməti qurulmuşdur. Türkiyə Respublikası, "Hakimiyyət qeyd-şərtsiz millətindir" və "Yurdda sülh, cahanda sülh" ideoloji əsasları üzərində qurulmuşdur.
Koreya müharibəsi
Cənubi Koreya və Şimali Koreya arasında baş vermiş müharibə. Müharibə 25 iyun 1950-ci ildə başlamış və 27 iyul 1953-cü ilə qədər davam etmişdir.
Tərəflərdən hər biri özünü qanuni hesab edir, digərinin varlığı fikrini yaxına buraxmırdı. Təbiidir ki, belə bir vəziyyətin yaranması bir tərəfdən regionda iki supergücün - Sovet İttifaqı və ABŞ-nin üstünlük uğrunda mübarizəsindən irəli gəlirdisə, o biri tərəfdən qarşıdurmanın daha da kəskinləşməsinə, silahlı münaqişənin qaçılmaz olmasına zəmin olaraq qalırdı. Doğrudur, formal olaraq sovet qoşunları 1948-ci ilin sonunda, amerika qoşunları isə 1949-cu ilin əvvəlində yarımadadan çıxmışdılar. Əslində isə hər iki tərəf müəyyən adlar altında burada yetərincə hərbi qüvvələr saxlamışdı və faktik olaraq Koreyanı ikiyə bölən 38-ci en dairəsi qarşı-qarşıya dayanmış iki dünya sistemini ayıran cəbhə xətti idi.
ABŞ-nin Cənubi Koreya və Yaponiyada hərbi qüvvələrinin mövcudluğu onun strateji baxımdan qüvvətli bir durumda olduğuna dəlalət edirdi. Sovet İttifaqı hələlik başı Çində kommunistlərin hakimiyyətə gətirilməsi uğrunda mübarizənin təşkilinə qatıldığından ABŞ-nin bu durumuna dözürdü. Elə ki, Çin 1949-cu ilin sonralarında kommunist rejimi idarəsi altına keçdi, bundan sonra Sovet İttifaqının Asiyada güclənməsi imkanları kifayət qədər genişləndi. Sovet rəhbərliyi belə düşünürdü ki, artıq ABŞ-ni Asiya qitəsindən atmaq zamanı çatmışdır. Bu işi Koreyada həyata keçirmək mümkün olardısa, onda ABŞ-nin Yaponiyadan da çıxarılması asanlaşa bilərdi.
Elə bu səbəbdən də Sovet İttifaqının təlimatı ilə KXDR rəhbərliyi Cənubi Koreyaya qarşı hərbi təcavüzə qərar verdi. 1950-ci ilin 25 iyununda səhər tezdən KXDR silahlı qüvvələri bütün sərhəd boyunca Cənuba qarşı hərbi əməliyyatlara başladılar. Həm də bu zaman Şimal elan edirdi ki, hərbi əməliyyatların başlanmasında Cənub günahkardır. Bu baxımdan 1990-cı ildə sovet mətbuatında Koreya müharibəsi dövründə KXDR baş qərargah rəisinin müavini olmuş, 1955-1956-cı illərdə SSRİ-də səfir işləmiş, siyasi motivlərə görə vətənə qayıtmaqdan imtina etmiş Li San Çanın dərc edilmiş məlumatı çox şeyi açıqlayır. Li San Çan bildirmişdir ki, müharibəni Şimali Koreya başlamışdır, təşəbbüs Kim İr Sen tərəfindən irəli sürülmüşdür və İ.V.Stalin tərəfindən bəyənilmiş və dəstəklənmişdir. Hərbi əməliyyatların bütün sərhəd boyunca aparılması, mütəşəkkil şəkildə müəyyən edilmiş istiqamətlərdə hücumlar edilməsi və qısa bir zaman kəsiyində böyük ərazilərin ələ keçirilməsi də müharibənin əvvəlcədən yüksək səviyyədə planlaşdırıldığına dəlalət edir. Belə ki, 38-ci en dairəsi boyunca cəmləşdirilmiş Şimali Koreya silahlı qüvvələrinin qəflətən hücumu artıq üç gündən sonra Seulun işğalı ilə nəticələnmişdi. Cənubi Koreya olduqca ağır bir duruma gəlmişdi.
Belə olduqda ABŞ məsələni BMT-nin Təhlükəsizlik Şurasına çıxardı, Şimali Koreya təcavüzkar elan olundu və ona qarşı mübarizə aparmaq üçün Cənubi Koreyaya BMT mandatı altında silahlı qüvvələrin göndərilməsi qərara alındı. BMT silahlı qüvvələri müxtəlif dövlətlərin əsgərlərindən ibarət idi. Ancaq əksəriyyəti ABŞ əsgərləri təşkil edirdi. Yeri gəlmişkən qeyd etmək lazımdır ki, bu silahlı qüvvələrin sırasına Türkiyə də bir diviziya göndərmişdi. Milli istiqlal savaşından keçən müddət ərzində ilk dəfə idi ki, türk əsgəri hərbi əməliyyatlarda iştirak etdi və Türk Briqadasının Koreyada göstərdiyi qəhrəmanlıq Türkiyənin NATO-ya üzv qəbul edilməsində mühüm bir rol oynadı. Hərbi əməliyyatların getdiyi bir zamanda 1951-ci ilin iyun ayından atəşin kəsilməsi və barış danışıqlarına başlamaq haqqında razılaşma əldə edildi. Danışıqlar təklifi Şimali Koreyadan, təbiidir ki, Sovet İttifaqının təşəbbüsü və razılığı ilə gəlmişdi. Danışıqların getdiyi dövrdə hərbi əməliyyatlar hələ də davam etdirilirdi. Nəhayət, sovet lideri İ.V.Stalinin 1953-cü ilin martında ölməsi, bunun ardınca ali siyasi hakimiyyət daxilində mübarizənin güclənməsi və kəskinləşməsi səbəbindən Sovet İttifaqı təqdim olunan şərtlərə razı oldu. 1953-cü ilin iyulunda Phanmuncom kəndində Keson şəhərinin yaxınlığında tərəflər arasında barışıq haqqında saziş imzalandı. Qeyd edək ki, istər danışıqlarda, istərsə də barışıq haqqında sazişin imzalanması prosesində Çin də «könüllülər» adından iştirak edirdi. Sazişin şərtlərinə görə Şimali Koreya və Cənubi Koreya arasındakı sərhəd yenə də 38-ci en dairəsindən keçirdi. İki Koreyanın durumunda heç bir dəyişiklik olmadı. Yalnız Sovet İttifaqı və ABŞ-nin Koreyadan çıxmayacaqları gerçəkləşdi. Halbuki, sazişin şərtlərinə görə xarici qoşunlar 90 gün ərzində Koreyadan çıxmalı idi. Koreyanın birləşdirilməsi və bərpası üzrə BMT-nin Komissiyası ölkənin gələcəyi haqqında tədbirlər hazırlamalı və həyata keçirməli idi.
1953-cü ilin 1 oktyabrında ABŞ ilə Cənubi Koreya arasında bağlanan müqavilənin şərtləri ilə ölkədə amerika hərbi qüvvələrinin saxlanılmasına hüquqi əsas verilmiş oldu.
Bu müharibə Koreya xalqına böyük bəlalar gətirdi. Çox böyük əksəriyyəti Şimaldan olmaqla milyonlarla dinc əhali və əsgər məhv edildi və yaralandı. 1 mln-a yaxın çinli əsgər öldürüldü və şikəst edildi. BMT qoşunlarının itkisi 54 min nəfər olmuş, ölkənin iqtisadiyyatına güclü zərər dəymişdir.
Kipr Hərəkatı
20 iyul 1974-də Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Kiprdə başlatdığı (TSQ kod adı: Atilla Hərəkatı, Türkiyə və Şimal Kiprdə Barış Hərəkatı, Kipr Türk Barış Hərəkatı ya da Kipr Döyüşü olaraq da bilinir) və 14 Avqustda Türk Birliklərinin paytaxt Lefkoşaya girməsiylə nəticələnən əsgəri hərəkat.
Tərkibi
Türk Quru qüvvələri, Türk Silahlı Qüvvətlərinin ən böyük vahididir. Onun tərkibinə müxtəlif qoşun birlikləri daxildir. Bunlar aşağıdakılardır:
Bundan əlavə Şimali Kipr Türk Respublikasında "Kipr Türk Barış Qüvvətləri" adı altında bir ordu səviyyəsində təxminən 60.000 şəxsi heyət saxlamaqdadır. Konstitusiya ilə təyin edilmiş olan Türkiyə Respublikasının qorunması və gözlənilməsi ilə əlaqədar özünə verilən vəzifələri yerinə yetirər. Türk Quru Qüvvətindəki əsgər (ər və ərbaş) sayının 550.000 üstündə olduğu sanılmaqdadır.
Arbutus andrachne
(Arbutus andrachne) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
CEV Kuboku (kişilər)
CEV Kuboku kişilər arasında 1972-ci ildən keçirilir. Turnir ilk vaxtlar Challange Kuboku adlandırılsa da daha sonralar CEV Kuboku adını almış və Azərbaycanca tələffüzdə Çev kuboku kimi məşhurlaşmışdır.
Sabirabad Dövlət Sosial-İqtisadi Kolleci
Sabirabad Dövlət Sosial-İqtisadi Kolleci — Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olan orta-ixtisas təhsili müəssisəsi
Tarixi
26 avqust 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin Qərarına əsasən Sabirabad Kənd Təsərrüfatı Texnikumunun bazasında yaradılmışdır.
İxtisaslar
Kollecdə aşağıdakı ixtisaslar üzrə mütəxəssislər hazırlanır:
Gürcüstan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələri
thumb|300px|Gürcüstan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin bayrağı
Gürcüstan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələri (სპეციალური ოპერაციების ძალები) – Gürcüstanda bir neçə dövlət struktrunun xüsusi təyinatlı qüvvələri mövcuddur. Müdafiə Nazirliyinin xüsusi təyinatlı qoşunlarına şəxsi heyəti 1500 nəfər olan Xüsusi əməliyyatlar Qrupu, 1-ci piyada briqadasının şəxsi heyəti 600 nəfər olan 12-ci batalyonu (kommondos), Hərbi Dəniz Qüvvələrinin 50 nəfərlik xüsusi təyinatlı qüvvələri, DİN-in Antiterror Mərkəzinin «Omeqa» xüsusi təyinatlı dəstəsi, DİN-in xüsusi əməliyyatlar Departamentinin «Qiya Qulua», keçmiş Qiya Quluaçılardan ibarət xüsusi operativ departamentinin xüsusi təyinatlı qrupu, DİN-in sərhəd polisinin 250 nəfərlik xüsusi təyinatlıları, həmçinin OMON xüsusi təyinatlıları var.
Müdafiə Nazirliyinin Kocordidə yerləşən Xüsusi Əməliyyatlar Qrupu komandanlıq, qərargah, qərargah bölüyü, 3 xüsusi əməliyyat və 3 kəşfiyyat, rabitə və təchizat bölüyündən ibarətdir.
Kocoridəki xüsusi təyinatlı tabor 3 bölükdən ibarətdir və şəxsi heyəti 250 nəfərdir. Bundan başqa batalyona qərargah bölüyü və 6 xüsusi dəstə daxildir. Operativ dəstələrdə (A kod adlı) 12-14 nəfər təmsil olunur. Onlar silah, atıcılıq, mühəndis hazırlığı, tibbi hazırlıq, rabitə, kəşfiyyat, paraşütlə tullanma və s. hazırlıqları keçirlər. Operativ dəstələr istənilən şəraitdə quruda və dənizdə əməliyyat keçirmək qabilyyətinə malikdir. Hər üç tabor fasiləsiz döyüş növbətçiliyində olur. Bu taborların şəxsi heyəti dincəldikdə, məzuniyyətə və ya icazə alıb harasa getdikdə belə ekiprovkada və silahları ilə buraxılırlar.
Gürcü xüsusi təyinatlılarının bazaları aşağıdakılardır
Xüsusi əməliyyatlar qrupu ölkə daxilində və digər ölkələrin ərazilərində düşmən hədəflərinə qarşı əməliyyatlar keçirmək, diversiyalar yaratmaq məqsədi ilə təşkil olunur. Gürcüstanın ordu xüsusi təyinatlılarının hazırlanmasında ABŞ Müdafiə Nazirliyindən göndərilmiş 60 təlimatçı məşğul olub. Bu işlər üçün 2 illik «Öyrət və təchiz et!» (GTEP) proqrammı çərçivəsində ABŞ rəsmi Tiflisə 64 mln. ABŞ dolları civarında maddi yardımlar ayırıb, həmçinin texniki köməkliklər göstərilib. Qrupun zabit heyəti Milli Müdafiə Akademiyasını, kapral (çavuş) heyəti isə Krsaniki təlim mərkəzində hazırlanıblar. Qrupun şəxsi heyəti ABŞ-nin Fort-Breqq xüsusi qoşunların təlim mərkəzi, Fort-Benniqdəki Reyncerlərin təlim briqadası, Green Eyes - 10-th Special Operations Group (10-cu göy beretlər qrupu), Dəniz piyadaları korpusu (USMC) «Military Professional Resources Inc.» şirkətinin təlim mərkəzi, İngiltərənin xüsusi aviadesant xidməti (SAS), Türkiyənin «Kommandos», Baş Qərargahın xüsusi təyinatlıları və dağ atıcı briqadalarında təlimlər, ixtisasartırma kursları keçiblər. Gürcüstan xüsusi təyinatlıları təlim kursunda topqorafiya, taktika, kəşfiyyat, düşmənin arxasında diversiya əməliyyamtları, partizan döyüşləri, həmçinin paraşütlə tullanma, fiziki hazırlıq və tibbi yardım, müxtəlif atıcı silahlardan atəş açmaq, mina zərərsizləşdirmə, sualtı əməliyyatlar, xarici dil və s. keçirlər. İkinci mərhələdə isə onlara fərdi hazırlıq yoxlanılır. Gürcü xüsusi təyinatlıları kurs ərzində müxtəlif fiziki və psixoloji sınaqdan keçirlər, Gün ərzində xüsusi təyinatlılar 32 kq yüklə 10 km məsafəyə qaçır, kursun yekununda isə onlar bu yüklə 30 km məsafəyə qaçaraq imtahan verməlidirlər.
Komando
Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Quru Qoşunların tabeçiliyində olan Komandolar Komando, fiziki və nəzəri hazırlıqları nəticəsində əldə etdikləri qabiliyyətləri sayəsində; qısa bir müddət ərzində hədəfin detalları ilə birlikdə kəşfiyyatını həyata keçirdərək vəziyyəti qiymətləndirib hədəfi məhv edən, təchizat ilə təmin edilməsə belə vəzifəni başa çatdırmağı bacaran əsgərdirlər.
İkinci Dünya müharibəsindən sonra xüsusi şəraitlərdə əməliyyatlar apara bilən, yüksək hazırlıqlı xüsusi təyinatlı qoşunların yaradılmasına böyük diqqət yetirilməyə başlandı. Artıq bu gün xüsusi təyinatlılar demək olar ki, bütün ölkələrdə Silahlı qüvvələrin ən etibarlı və seçmə birləşməsi sayılır.
1994-cü ildə Ermənistan ilə Azərbaycan arasında atəşkəs imzalandıqdan sonra Azərbaycanda da xüsusi təyinatlı qüvvələrin yaradılmasına başlanıb və rəsmi məlumatlara görə, artıq Azərbaycanın istənilən şəraitdə, hətta cəbhə xəttinin bir neçə yüz kilometr dərinliyində döyüş, diversiya əməliyyatları apara bilən hərbi qüvvələri mövcuddur.
Türkiyədə «Kommando», «Bordo bereli» «SAT-SAS», ABŞ-da «Reyncer», «Delta forçe», Rusiyada «Alfa», «Vımpel», «Delta», İsraildə «Amor», Böyük Britaniyada «Kommandos», «Skorpion», Finlandiyada «Yeger», Gürcüstanda Xüsusi Əməliyyatlar Qrupu (Group «A»), Azərbaycanda «Yarasa», «Qartal», «Şahin», «Vaşaq», «Əqrəb» və s. şərti adlarla tanınan xüsusi təyinatlı dəstələr mövcuddur.
Azərbaycan Xüsusi Təyinatlılar şərti olaraq bu hissələrə bölünürlər
-Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi tabeliyində olan elit xüsusi təyinatlılar (Turan, Yarasa, Kobra və s.)
-Azərbaycan Respublikası Hərbi Dəniz Qüvvələrinin 641saylı Dəniz Əməliyyatları Dəstəsi (NavySEALs)
-Azərbaycan Respublikası Daxili Qoşunlarının hərbi hissələr üzrə xüsusi təyinatlıları. (Pələng, Vaşaq, Kobra, Bəbir, Gürzə və s.)
-Daxili İşlər Nazirliyi Xüsusi təyinatlı polis dəstələri.
-Milli Ordu Kəşfiyyat-Diversiya Dəstələri (hərbi hissə üzərinə)
-Azərbaycanın Dövlət Təhlükəsizliyi Xidməti “Qartal” xüsusi təyinatlıları.
-Azərbaycan Respublikası Xüsusi Dövlət Mühafizə Xidmətinin xüsusi mühafizə bölükləri
Türk komandoları
Türk komandosunun «cəhənnəm həftəsi»
Dünyanın ən bacarıqlı xüsusi təyinatlılarından sayılan Türkiyənin məşhur Su Altı Savunma (SAS) və Su Altı Taaruz (SAT) xüsusi təyinatlıları istənilən şəraitdə həm su altında, həm də üstündə əməliyyatlar aparmağa qadirdir. Seçimin ilk mərhələsində komandolar boş bir adaya götürülür. Üzərlərində paltardan savayı heç nə olmayan əsgərlər 6 km məsafəni bir saata qət etmək tapşırığı qoyulur. Komandolar gedəndən 10 dəqiqə sonra onların ardınca vəhşi köpəklər buraxılır. Çətin ərazini keçmək tapşırığı alan komandolar eyni zamanda bu itlərlə də mübarizə aparmalıdırlar. Təlimləri izləyən jurnalistlərin yazdığına görə, çox zaman silahsız komandolar həmin köpəkləri yalın əllə və dişləri ilə həmin parçalamalı olurlar. Seçimin sonrakı mərhələsində komandolar dənizin ortasına aparılır və suya buraxılırlar. Onların bir saat sonra başqa bir qayıqla aparılacağı bildirilir. Amma qayıq 3 saat sonra gəlir. Qayıq onların yanında dayanmadan keçir. Komandolar bacarıb qayığa minməlidirlər. Minə bilməyənlər daha 3 saat suda gözləməlidirlər. SAS-SAT komandoları su altında əməliyyatlar aparmaq üçün ən müasir silahlarla təchiz olunublar. Azərbaycan Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə, SAS-SAT komandoları Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin xüsusi təyinatlılarının hazırlanmasında, onlara kursların keçirilməsində yaxından iştirak edirlər. Bəzi məlumatlara görə, hər il təlimlərin çətinliyinə dözməyib dünyasını dəyişənlərin sayı onlarladır.
Komandolar kursun sonunda «cəhənnəm həftəsi» deyilən sınaqdan da keçməli olurlar. Əsgərə bir bıçaq verərək kimsəsiz meşəyə buraxırlar. Əsgərlər bir həftə ərzində kimsəsiz meşədə ilan və qurbağaları yeməklə yaşamalı olur. Sonuncu təlimlərin ən ağır mərhələsi sayılır.
Komandoların komandosu Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin «Bordo berelilər» adlanan məşhur xüsusi təyinatlıları da mövcuddur. Türkiyədə təhsil almış Azərbaycan hərbçilərinin «komandoların komandosu» adlandırdıqları «Bordo berelilər» digər komando birliklərindən hazırlıqları, təlim və bacarıqları ilə fərqlənirlər. Bu komando birlikləri tamamilə kiçik zabitlərdən və gizirlərdən formalaşdırılır. Könüllülük əsasında seçilən xüsusi təyinatlılar üç il ərzində çox ağır təlimlərdən keçməlidirlər. Onlar ölkə daxilində 72 həftəlik təməl kursu, daha sonra ixtisaslarına uyğun olaraq Türkiyədə və xarici ölkələrdə 10-52 həftə arası ixtisas təlimləri alırlar. «Bordo berelilər»in adı Milli İstihbarat Təşkilatı (MİT) tərəfindən qorunur.
Kurslarda «bordo bereli» olmaq istəyən namizədlərə hərbi təlimlər, əlbəyaxa döyüş, uzaqdan kəşfiyyat, düşmən arxasına keçmə, tanıma, həyatda qalma, qaçış, atəş hazırlığı, psixoloji hazırlıq, paraşüt, amfibiya, qeyri-nizami döyüş və s. aşılanır. İxtisasartırma kurslarında isə onlara istehkam, ilkin yardım, partlayıcıların və minaların zərərsizləşdirilməsi, yüngül və ağır silahların öyrədilməsi, kəşfiyyat və s. öyrədilir. Xaricdə isə onlar əsasən reyncer, hava desant, mülki işlər, ictimaiyyətlə əlaqələr, psixoloji hazırlıq və s. kursların iştirakçısı olurlar. «Bordo berelilər»in hamısı yaxşı paraşütçü sayılır, həmçinin müxtəlif xarici dillərdə mükəmməl danışmağı bacarırlar.
Qeyd edək ki, müxtəlif dövrlərdə xüsusi təyinatlı qüvvələr arasında keçirilən yarışmalarda türk «Bordo berelilər»i «Amor» və «Delta Forçe»dən üstün nəticələr nümayiş etdiriblər. Almaniya, Fransa və s. Avropa dövlətlərinin xüsusi təyinatlıları «Bordo berelilər»in təlim məşqlərinin 30%-ə qədərini keçirlər. Türkiyə «Bordo berelilər»i 2004-cü ildə Almaniyada keçirilən Dünya Xüsusi Təyinatlı Qüvvələri çempionatında 26 ölkənin xüsusi təyinatlıları arasında birinci yerə çıxıb. «K.loca» adlı qıfılı «Delta Forçe»də daxil olmaqla əksər ölkələrin xüsusi təyinatlıları 10,13 saniyəyə açdıqları halda, «Bordo berelilər» bunu 7 saniyəyə açaraq dünya rekordunu özlərində saxlayıblar.
«Bordo berelilər»in özəl xüsusiyyətlərindən biri də lazım gələrsə, öz yaxınlarını belə öldürə bilmələridir. Onlar hətta komandirləri belə «məni vurun!» desə bunu sözsüz yerinə yetirirlər.
Türkiyə ordu xüsusi təyinatlıları Foçada və Eğirdir Dağ Komando Məktəbində təlim alırlar. Təlimlərin 90%-i çətin şəraitdə və 60%-i gecə şəraitində keçirilir. Türkiyə komandolarının əməliyyat zamanı daşıdığı yükün çəkisi 40 kq-dan çoxdur. Bunun 30 kq-nı yatacaq, yemək və sursat, 10-kq-nı isə silahları təşkil edir. NATO standartlarında hər biri ən azı 40 kq yük daşyıan komando saatda 4 km məsafə qət etdiyi halda, türk komandoları 7 km məsafə hərəkət edir. Türk komandosunun gündəlik qidalanma rasionu 5 min kilokaloridir. Şəxsi heyəti 27 nəfərdən ibarət olan bir komando tağımı gün ərzində 30-40 kq yüklə orta hesabla 30 km məsafə qət edə bilir.
Türk Silahlı Qüvvələrində komando birlikləri G3, G41, HK33, M16 tüfəngləri, Browning, Colt, Astra tapançaları, HK MP5 tapança pulemyotu, M4A1 Carabine, M4A1 Commando, karabinləri, Kanasa, Accuray qumbaraları, Mc.Millan snayperi, 60 mm çaplı Komando minaatanı, RPQ-7 qumbaraatanı, PKMS, HK23, MG-3, M-60 pulemyotları, SAW, M240 yüngül pulemyotlar, Browning ağır pulemyotları və 40 mm-lik qumbaraatanlarla təchiz olunur. Komando birlikləri qarşılarına qoyulmuş vəzifələrə görə, lazer tuşlayıcı, gecə görmə gözlüyü, gecəgörmə durbini, termal kamera, «Nikon» əl durbini, işarə tapançası, duman şaşkaları, əl radiostansiyaları, GPS və s. istifadə edirlər.
Şon Stoun
Şon Stoun  — ABŞ aktyoru.
Həyatı
Qeyd edək ki, Şon Stoun hazırda İranda XIII əsr şairi Cəlaləddin Rumi haqqında sənədli film çəkməkdədir və bu müddət ərzində islam dininə böyük maraq göstərib. 14 fevral, çərşənbə günündə İsfahan Şəhərində keçirilən mərasimdə o, islam dinini, şiəliyi qəbul etdiyini və Əli adını seçdiyini elan edib.
"Agence France-Presse"nin verdiyi məlumata görə, Şon Stoun qeyd etmişdir: "İslamı qəbul etməyim digər dinləri inkar etmək mənasında deyil, xristianlığı, yaxud yahudiliyi tərk etmirəm, mən bu dini çevrədə doğulmuşam. Bu o deməkdir ki, mən Muhəmmədi (s) və digər peyğəmbərləri qəbul edirəm !"
İSNA-ya verdiyi müsahibədə Şon deyir: "İslam, yəhudi və xristian dinlərinin antaqonistik olduğunu düşünən insanlar yanılırlar, əksini anlamaq üçün, bu dinlər arasında dialoq qurmaq lazımdır."
Vətənində onun öz dinini dəyişməsi barədə xəbərlərə necə münasibət bəsləyəcəklər sualını isə gənc rejissor belə cavablandırıb: "Amerikada mən o qədər də məşhur insan deyiləm, buna görə də bu xəbər keçmiş həyatımda iz qoymayacaq. Mənim üçün əsas odur ki, amerikalılara İslamın əsl təbiətini anlamaqda köməkçi ola bilərəm. Məscidə daxil olanda, özümü çox yaxşı hiss edirəm. Mən inanıram ki, Allah təkdir və bu nöqteyi nəzərdən sizin müsəlman, xristian, yaxud yəhudi olmağınız heç bir əhəmiyyət kəsb etmir."
Şon Stoun Priston Universitetinin tarix fakültəsininin məzunudur, təhsilini bitirdikdən sora şəxsi kinokompaniyasını yaratmışdır ki, İran tarixi və mədəniyyəti mövzuları üzrə sənədli filmlər çəkməklə məşğuldur. O, eyni zamanda özünü aktyor kimi sınamışdır, bir sıra bədii filmlərdə, o cümlədən, atası Oliver Stounun filmlərində də çəkilmişdir. ("The Doors" filmində gənc Cim Morrison obrazı)
Fox News telekanalının aparıcısı Bill O. Reyliyə verdiyi müsahibəsində Şon Stoun bəzi açıqlamaları ilə yadda qaldı: O, İran prezidenti Mahmud Əhmədi Nejadın Holokostu inkar etməsi və İsraili məhv etməyə çağırış haqqında fikirlərinə haqq qazandırmağa çalışıb. Eyni zamanda, Şon İran İslam Respublikasının nüvə proqramının tərəfdarıdır: "Biz kimik ki, iranlılara öz ölkələrini necə idarə etməyi öyrədək?!"-O, həmçinin İran Prezidentinin siyasətini dəsdəklədiyini etiraf etmişdir.
Ötən ilin sentyabr ayında Toronto şəhərində keçirilən Beynəlxalq kinofestivalda "The Wrap" nəşriyyatına verdiyi müsahibəsində Şon Stoun belə deyib: "İranın nüvə istehsalı hüququnu dəstəkləyirəm, o, özünü İsrail təklükəsindən qorxmaq naminə bunu etməlidir…" jurnalistlərlə söhbət zamanı o, qeyd etmişdir ki, İran hökumətini öz övladlarını çağırılmamış qonaqlardan qoruyan "ata" ya bənzədir, kənərdan heç kim bu ölkənin daxili işlərinə qarışmamalıdır: "İran qanun çərçivəsində faliyyət göstərir və bu ölkənin prezidentinə qarşı simpatiyanın olmaması o demək deyil ki, o, müharibə və qarşıdurma yaratmaq niyyətindədir."
Bayan (Oğuz)
Bayan — Azərbaycan Respublikasının Oğuz rayonunda Bayan kənd inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Oğuz rayonunun Bayan kəndi Oğuz şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Bayan kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.
Toponimikası
Bayan kəndinin adı 24 Oğuz qəbiləsindən biri olan bayandurların adı ilə bağlıdır. "Bay"ın "dövlətli, zəngin, varlı", "böyük, ali" mənaları da (Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti) ilkin mənadan törəmişdir. "Bayan" sözündəki "an" cəmlik bildirir. 1917-ci ildə Boyan variantında qeydə alınmışdır.
Toponimiyada bu söz çox vaxt türk dillərindəki bayan (qadın, xanım; varlı, dövlətli, zəngin) sözü ilə açıqlanılır. Lakin nəzərə almaq lazımdır ki, qədim abidələrin dilində baya (müasir Azərbaycan dilində "bayaq") sözü də işlənmişdir ki, bu da əvvəlki, keçmiş, yaxın keçmiş" mənasını ifadə etmişdir. Bundan başqa, həmin sözün bayın variantı da işlənməkdədir. Qədim lüğətlərdə bayın "al qırmızı gül növü" kimi izah edilir. Tədqiqatçıların əksəriyyəti bu fikirdədir ki, bayan komponentli toponimlər qaraqalpaq, uyğur və qırğız xalqlarının tərkibindəki bayan adlanan türk qəbiləsinin adı ilə bağlıdır. Monqolustanda Bayan-Tümen, Bayan-Uleqey, Bayan-Xara, Bayan-Xonqor, Cənubi Azərbaycanda Bayan, Bayandaş Buryat toponimiyasında Bayanqol və s. coğrafi adlar qeydə alınmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 6 km. cənubda, Şəki–Qəbələ şose yolunun kənarında, Xalxalçayın (Əlican çayın sağ qolu) sahilində, Alazan-Həftəran vadisində, dəniz səviyyəsindən 450 m. yüksəkdə yerləşir.
Əhalisi
1863-cü il Şəki qəzasının Xaçmaz sahəsinin kameral təsvirinə əsasən Bayan kəndində 32 təsərrüfatda 133 nəfər əhali yaşayırdı ki, onların da 75 nəfərini kişilər, 58 nəfərini qadınlar təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən əkinçilik, heyvandarlıq, tərəvəzçilik və bağçılıqla məşğul olur.
Mədəniyyəti
Kənddə orta məktəb, uşaq bağçası, texniki-peşə məktəbi, klub, kitabxana, poçt, 200 yerlik ATS, feldşer-mama məntəqəsi, XIX əsrin əvvəllərində tikilmiş məscid, ticarət və iaşə obyektləri var. Kəndin ərazisində turizm-istirahət obyektləri yaradılmışdır.
Din
Kənddə Bayan kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Məsih (I hissə)
Məsih (HWV 56) – Georq Fridrix Hendel tərəfindən 1741-ci ildə yazılmış, üç hissəli ingilis dilli oratoriyadır. Bu məqalə oratoriyanın birinci hissəsi və onun musiqisinin Çarlz Cennens tərəfindən yazılmış mətnlə uyğunlaşdırılması haqqındadır. Birinci hissə Məsih haqında vəhy və Yesayanın onun bakirədən doğulması haqqında təsviri ilə başlayır. Çobanların müjdələnməsindən sonra Məsihin doğulması və onun dünyada vəzifəsi, bu vaxta kimi Yesayanın sözləri əsasında qəbul edilir ki, bu oratoriyada həmin İncilə əsaslanan yeganə hissəsidir. Oratoriyanın ikinci hissəsində Məsihin fəaliyyəti, ölümü, dirilməsi, yüksəlməsi və İncilin yayılması təsvir edilir. Üçüncü hissədə Pavelin Məsihin ölümü və dirilməsinin Cənnətdə necə öyülməsini öyrətməsi təsvir edilir.
Məsih oratoriyasının birinci hissəsi daha çox "Milad hissəsi" adı ilə tanınır və tez-tez Milad bayramı mərasimlərində tez-tez ifa olunur.
Məsih oratoriyası
Oratoriyanın librettosu Çarlz Cennens tərəfindən yazılmış, əsasən Kral Ceymsin Bibliyasının Əhdi-Ətiq hissəsinə, bəzi psalmlarda isə Ümumi İbadət Kitabına istinad edilmişdir. Mətni şərh edərkən Cennes qeyd edir: ''“...Mətnin subyekti digər bütün subyektlərdən üstündür. Mətnin subyekti Məsihdir...”''
Digər mənbələrlə əhatə olunması baxımından Məsih, Hendelin digər oratoriyalarından fərqlənir, bunun yerinə oratoriyada xristian Məsih təsvir olunur:
"Məsih tipik Hendel oratoriyalarından biri deyil; burada Əhdi-Ətiqə əsaslanan digər Hendel oratoriyalarından fərqli olaraq adlı obrazlar yoxdur və ola bilsin ki, bu hadisələrdə adları keçən şəxslərin xatirəsinə hörmət olaraq belə qəbul edilmişdir. Bu şəxslər üzərində qurulmuş dramadan daha çox, lirik metodlu ibadətdir; əsərin mətninin əsaslandığı mənbələr də daha çox narrativ xarakter daşıyır və onlarda dialoq yoxdur."
Struktur və qavram
Oratoriyanın strukturu liturgik il təqviminə uyğun qurulmuşdur: Birinci hissə Müjdə, Milad və Məsihin həyatı; İkinci hissə Böyük Pəhriz, Pasxa, Yüksəliş və Pentekros; Üçüncü hissə Kilsə ilinin başa çatması və yeni ilin başlanması ilə üst-üstə düşür. İsanın doğulması hadisəsi oratoriyada peyğəmbər Yesayanın (libretto üçün daha çox qəbul edilən mənbə olaraq) sözlərinə əsasən təsvir edilir. Bu səhnədə yalnız Çobanların müjdələnməsi səhnəsində Lukanın İncilinə istinad edilmişdir. Çobanlar və quzu səhnəsi oratoriyanın bir çox səhələrində görünür, məsələn: “O öz sürüsünü çoban kimi bəsləməlidir” ariyasında (yeganə uzun hissədir ki, İsanın yerdəki işlərindən danışırlır), İkinci hissənin açılışında (“Tanrının quzusuna nəzər yetir”), “Hamımız çobana bənzəyirik” xorunda və əsərin bağlanış xorunda (“Quzuya layiq”).
Musiqi
Oratoriyanın hissələri reçitativ sekko şəklində qeyd edilərək yalnız bass kontinuo ilə müşayət olunur, halbuki reçitativlər simli alətlərin müşayət etdiyi akkompanato şəklində qeyd edilir. Hendel xor və solo hissələr üçün dörd səs hissəsindən istifadə etmişdir: soprano, alto, tenor və bass. Orkestr sadə şəkildə düzənlənmişdir: qoboylar, simli alətlər və klavisinin bass səsləri, violonçellər, violalar və faqot. İki truba və litavrlar oratoriyanın birinci hissəsində “Tanrının xeyir-duası” nəsğməsində olduğu kimi, seçilmiş hissələrin xüsusi vurğulanması üçün istifadə olunur. Mətni mümkün qədər yaxşı bəzəmək üçün Hendel həm polifonik, həm də homofonik ayarlamadan istifadə etmişdir. Qoşa polifonik hissələr tipik olaraq uzun dramatik musiqi ilə tamamlanır, bunun ardınca isə homofonik sonluq gəlir. Hendel tez-tez sözləri vurğulamaq üçün uzadılmış koloraturalardan istifadə edir, xüsusilə bəzi hissələrdə italyandilli mətnlərin musiqi parodiyası zamanı bu üsula üstünlük verilir. Təkrarlanan uzun notlarda, “Hakimin dilindən söyləndi bunlar” hissəsində olduğu kimi, xüsusilə Tanrının nitqləri və əzəmətinin vurğulanması hissələrində, bəstəkar, cantus firmus istifadə edir.
Ümumi qeydlər
Aşağıdakı cədvəldə əsərin hissələri nömrələrlə göstərilmişdir. Məsihin hissələrinin nömrələnməsi üçün iki əsas sistem vardır: 1959-cu ilə aid tarixi Novello nəşri (əvvəlki nəşrlərə əsasən hazırlanmış 53 hissəli) və Hallische Händel-Ausgabe tərkibinə daxil olan Barenreiter nəşri. Müxtəlif hissələrdəki qısa reçitativlər nəzərə alınmasa, ümumilikdə əsər 47 hissədən ibarətdir. Aşağıdakı cədvəldə Novello nömrələri (Nov) birinci göstərilmişdir və hər hissənin qeydlər hissəsində individual Bärenreiter (Bär) nömrəsi də göstərilmişdir.
Qoboy və az halda trubaların istifadə olunduğu hissələrdə bass və ya simli açarın göstərilməsi ümumi mətnə təsir etmir. Açarların inkişafı və müxtəlif tempolar hər hissənin qeydlərində individual olaraq göstərilir. Hissələrin adları oriinal italyan dilində göstərilmişdir. Reçitativ və xor səhnə xüsusiyyətləri vurğulanmışdır.
1
Sinfoni
Məsih oratoriyasının giriş hissəsi olan "Sinfoni" qoboylar və skripkaların ifası üçün Fransız üvertürası stilində (yavaş birinci hissə və fuqa) yazılmışdır. Fuqa violinlər vasitəsiylə müşayət olunur, sonra isə final səhnəsində oratoriyanın Amen hissəsinə çevrilir. Bu musiqidə E minor açarı “ümidsizlik əhvalı” yaratmaq üçün istifadə olunub.
Səhnə 1
Birinci səhnənin əsas mövzusu xilaskar haqqında kəhanətlərdir. İlk üç hissədə ardıcıl olaraq Yesayanın kitabından beş nəğmə nəql olunur Yerusəlimə dönüş və ardınca da Babilin işğalından danışılır.
2
İlk vokal hissə (tenor akkompanato) Tanrının üç bəndlik “Sakitləş, sakitləş, mənim xalqım” sözləri ilə başlayır.
3
Hər vadi yüksək olmalıdı
Bu hissə Gəlişi əks etdirməklə, “Hər vadi yüksək olmalıdı” ifadəsinin tez-tez təkrarı ilə yadda qalır. Səslər həyəcanı təsvir edir, lakin ovalıq uzun notlarla vurğulanır. Təsviri sözlər əsasən aşağı notlarla müşayət olunaraq sızılmış effekti yaradır.
4
Və şöhrəti, hökmdarın şanı
Xor ilk dəfə ifa etməyə başlayır və qaboylar vasitəsiylə müşayət olunur, Tanrının vəhyi “Və şöhrəti, hökmdarın şanı” sözləri ilə öyülür. Alto başlayır, digər səslər (əsasən homofonik) cavab verirlər və getdikcə musiqinin sıxlığı artır. “Hakimin dilindən söyləndi bunlar” ifadəsi təntənəli cantus firmus şəklində səslənir və əvvəlcə təksəslilırdə səslənən uzun notlarla təkrarlanır və hissəni müsbət homofonik səslərlə tamamlayır.
Səhnə 2
İkinci səhnə tanrının zühuru ilə bağlı olmaqla üç hissədən ibarətdir. Bu hissədə Haqqay peyğəmbər və Malaxay peyğəmbərin müjdələrindən istifadə olunmuşdur. Malaxay peyğəmbərin sözləri ariya və xorun sözlərində davam etdirilir.
Senecio carbonensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Məsih (I hissə)
5
Rəbb belə deyirdi
Bu hissə bass səslərin müşayəti altında “Rəbb belə deyirdi” sözləri ilə başıayır. Peyğəmbər Haqqay tərəfindən çatdırılmış Tanrı sözləri iki kişi səsi tərəfindən təkrarlanır. “Və mən bütün xalqları silkələyəcəm” ifadəsində “silkələyəcəm” sözü bir neçə dəfə aşağı koloraturalarda təkrarlanır və “bütün xalqların arzusu gerçəkləşəcək” ifadəsində “arzusu” ifadəsi daha yuxarı koloraturalarda təkrarlanaraq skripkaların ifası ilə müşayət olunur. Peyğəmbər Malaxayın “axtardığınız Rəbb qəflətən məbədə gəlir” sözləri qəflətən zif müşayət olunan xəttə keçir.
6
Bəs kim əbədidir
7
Və o paklaşdıracaq
Xorun səsi “Və o paklaşdıracaq” fuqası üzərində yüksəlir, “paklaşdıracaq” koloraturası odun paklaşdırılması üzərində dayanır. Bu hissə Hendelin Quel fior che alla'ride (HWV 192, İyul 1741) əsərinin təkrarı kimi qəbul edilir.
Səhnə 3
Ümumi girişdən sonra, üçüncü səhnədə Yesayanın Məsihin Bakirədən doğulması haqqında spesifik təsviri başlayır.
8
Rəbb belə deyir
“Budur, bakirə hamilədir” hissəsi qısa alto reçitativ şəklində səsləndirilir, “Emmanuel adlandırıldı” ifadəsi “Tanrı bizimlədir” kimi ifa edilir. Bu fikirlərdə Matfeyin İncilinə istinad olunur.
9
Ah, sən müqəddəs Zion
Xoş xəbərin yayılmasından sonra, solo alto “Ah sən müqəddəs Zion” hissəsi başlayır və sonra xor tərəfindən davam etdirilir. Bu 6/8-lik ölçüyə salınmış ilk musiqidir. Koloraturada “dağ” və “müjdə2 sözlər xüsusi vurğulanır, “Tanrı” və “Rəbb” sözləri isə uzun notlarla qeyd edilir. Xor mərəkə imitasiyası ilə başlasa da, tezliklə ifaya keçib, musiqişünas Rudolf Steqliç tərəfindən oratoriyanın birləşdirici motivi kimi qəbul edilən, artan dördlük şəklində səslənən “yaranış”  hissəsinə keçilir.
10
Budur, qaranlıq yer üzünü örtür.
Kəskin kontrast şəklində bass alətlər davam olaraq “Budur, qaranlıq yer üzünü örtür” akkompanatosunu ifa edir, arxa fonda isə mətn bitənə kimi skripkalar major və minor saniyələrdə sirli motivi təkrar edirlər. “Lakin Rəbb doğulacaq” hissəsi (iki ölçü melizmasında təqdim edilir) “müjdə” koloraturası ilə davam edərək, sonda “və krallar [yüksəlişin parlaqlığı] hissəsində oktavanın yuxarı sıçraması ilə nəticələnir.
11
Qaranlıqda yürüyən insanlar
Yesayanın başqa fəslindən götürülmüş “Qaranlıqda yürüyən insanlar” hissəsində oratoriyanın davamı olaraq, Hendel, oxşar motivli akkompanato ariyalardan istifadə edir. Qaranlıq bass alətlər və simli alətlərin unison ifası ilə təsvir edilir, bu ifa hissəyə keçiddən bir neçə saniyə əvvəl başlayır və qabarıq mərhələdə, ehmalca nizamsız ayrılma ilə nəticələnir. “Böyük işığı gördüm hissəsində musiqi sıçrayışla başlayırvə nəhayət “ışıq” sözündə ən yüksək nota çatır, daha sonra hissəni violonçellərin ifası davam etdirir. Qaranlığın növbəti dəfə peyda olması musiqidə aşağıya enişlə hiss etdirilir. Mətnin bir neçə saniyəliyində zülmət “ölüm kölgəsi” kimi vasitələrlə daha da gücləndirilir, lakin müstəqil səslənmə ilə işığın saçılması və zülmətin çəkilməsi göstərilir. Ariyalar da kapo deyillər, lakin, bir-birinin davamı olan iki Əhdi-Ətiq şeiri üzərində qurulmuşlar.
12
Bizim üçün körpə doğulur.
Xor, Yesayanın sözləri ilə Miladı müjdəsi verərək ifaya başlayır. Piano və soprano səslər fuqaya giriş edərək, incə və jestli ifa nümayiş etdirirlər. Tenor səslərin ifaya qoşulması koloraturanı üç ölçüdən çox genişləndirir. “Və hökumət öz əsgərlərini göndərəcək” sözləri zərbli ritmlə ifa olunaraq, “şahanə”, “məsləhətçi”, “Yenilməz qüvvət sahibi Allah”, “Əbədi Ata”, “Sülh şahzadəsi” ifadələrində yüksək mövqeyə çatır, simli alətlərin ifası isə koloraturanı daha da zənginləşdirir. “körpə doğulur” ifadəsi ilə başlayan və “Sülh şahzadəsi” hissəsinə kimi davam edən ikinci və üçüncü dövrdən sonra bass, soprano və paralel alto ifa ilə dördüncü dövr başlayır.
Bu hissə Hendelin “əslində dünyəvi şadlığı təsvir edən” italyan kantatası Nò, di voi non vo'fidarmi (HWV 189, iyul 1741) əsasında yazılmışdır.
Səhnə 4
Dördüncü səhnə oratoriyanın yeganə real səhnəsidir: səhnədə təsvir olunan Çobanların müjdələnməsi Lukanın İncilindən götürülmüşdür.
13
Pifa
Çobanların ifası, Milad vaxtı Roma küçələrində oxuyan, adı “piffare” adlandırılan çoban-dəyirmançıların adından götürülmüş Pifa adlı pastoralla başlayır. Musiqi C major açarında, 12/8-lik ölçüdə yavaş enib-qalxan layla şəklində yazılmışdır.
14
Onlar çöldəki çobanlar idilər
Qısa reçitativdə soprano səs “Onlar çöldəki çobanlar idilər” oxuyur. Eyniylə Baxın “Milad oratoriyası”nda olduğu kimi, Hendel də “Məsih oratoriyası”nın bu hissəsinə kimi solo soprano səsi saxlamışdır.
15
Həqiqətən, Rəbbin mələyi onların yanına gəldi
Soprano səslər tərəfindən oxunan “Həqiqətən, Rəbbin mələyi onların yanına gəldi” hissəsini səsləndirir və bu ifanı simli alətlərin ifası müşayət edir. “Və mələk onlara dedi” hissəsində zəif soprano səs “Qorxu yoxdur” mesajını çatdırır. Dördüncü bölmədən sonra sakit səslə “bunun üçün”, “yaxşı xəbərlər”, “yalnız sənin üçün” və sonda “məhz Məsih” sözləri vurğulanır.
16
Və qəflətən ora mələk gəldi
“Və qəflətən ora mələk gəldi” hissəsində soprano səs “Cənnətdən gəlmiş qonaq” haqqında hekayəni davam etdirir. Dörd notun səsləndirilməsindən sonra “Və qəflətən” və “Allaha həmd” sözlərində violinlər titrək səsi ilə musiqini daha da qabardır.
17
Tanrı pakdır
Hendel trubaların ifaya daxil edilməsi üçün mələklərin “Allah pakdır” nəğməsinə kimi gözləyir. O, həmin alətləri "da lontano e un poco piano" (uzaqdan və bir qədər sakit) şəkildə qeyd edir və əslində məsafə effekti yaratmaq üçün həmin alətlərin səhnə arxasında yerləşdirilməsini nəzərdə tutmuşdu. Trubaların bu ilk ifası litavrlar tərəfindən qeyri-müntəzəm şəkildə müşayət olunur. Hendel məşhur “Allah pakdır, Allah hər şeydən pakdır” sözlərini yüksək səslərin (soprano, alto və tenor) ifasında, diqqət çəkəcək dərəcədə sadə və effektiv düzənləmə ilə təqdim edir, “və dünyaya sülh gəldi” sözləri isə zil səslərlə uyum təşkil edən tenor və bass səslər vasitəsiylə ifa olunur. “İnsanlara qarşı xoş niyyət” girişdə sürətli ardıcıllıqla ifa olunur, “xoş niyyət” ifadəsi dörd not yuxarıdan ifa olunur. Ardıcıllıq yenidən təkrarlanır, lakin bu dəfə dörd səs birlikdə “pakdır” və “sülh” sözlərini əvvəlcə yuxarı səslə oxuyur, daha sonra bass səslər oktavanı yenidən vurğulayır. Mələklərin nəğməsindən sonra, musiqi alətlərinin səsinin yavaş-yavaş zəiflədiyi diminuendo hissəsi səsləndirilir.
Səhnə 5
Beşinci səhnədə Məsihin əməlləri və insanların buna cavabı ümumiləşdirilmiş şəkildə təsvir edilmişdir. Mətn Zaxariya (Tanrının providential təsirini görən), Yesayanın, İsrailin xilas edilməsi və çobanın təsviri (görünür Yevangelist Matfeyin yerinə) mətnlərindən istifadə olunmuşdur.
18
Ey Zion qızı, sevin.
“Ey Zion qızı, sevin” adətən operalarda olan, sevinci istənilən şəkildə ifadə etməyə imkan verən virtuoz koloraturalı soprano ariyadır. Bu hissədə “Sevin” ifadəsi xüsusi vurğu ilə qeyd olunur və sözün sonrakı təkrarlanmaları koloraturanın oxşar şəkildə tamamlanması ilə nəticələnir. “O zaman ki yanına kralın gəldi” hissəsi vurğulu ritmi ilə fransız üverturasını xatırladır. Orta hissədə səslənən “O, əməlisaleh Xilaskar bütpərəstlərə sülhdən danışacaq” hissəsi səslənir, “sülh” sözü isə bir neçə dəfə uzun notlarla təkrarlanır. Son olaraq başlayan da capo hissəsi eyni səslərin ifası ilə başlasa da, müxtəlif koloraturalar ariyanı tamamlayır.