cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adventist İnkişaf və Yardım Agentliyi
Məqsəd
ADRA birliklər, təşkilatlar və hökumətlərlə aşağıdakı sahələri imkişaf etdirmək məqsədilə əməkdaşlıq edir: ADRA təşkilatının məlumatına görə, o, insanlara etnik, siyasi və ya dini cəhətdən fərq qoymadan xidmət göstərir. Üstünlük isə əlil insanlara, uşaqlara və yaşlı vətəndaşlara verilir. Təşkilatın ekspertiza sahələrinə daxildir: Təhsil, Fövqəladə hallar, Ərzaq/qidalanma, İİV/QİÇS, Səhiyyə, Qaçqınlar və Məcburi Köçkünlər, Sığınacaq, treninq və inkişaf, Su və kanalizasiya sistemi, Qadınlar, Uşaqlar, Monitorinq və Qiymətləndirmə, Proqram idarəsi və Təhlükəsizlik. 1998-ci ildə Los Anceles Tayms qəzetindən bir məqalədə ADRA təşkilatının 10 illik strategiya planı haqqında məlumat verilir və burda quruma belə ad verilir: "İsa Məsihlə Yeddinci Gün Adventist kilsəsinin həqiqi (vicdanlı) xidmət verən və dogər kilsə qurumları tərəfindən toxunulmayan insanlara yardım strategiyası təmin edən qurum. Kilsənin missiyası ADRA təşkilatının xidməti olmadan tamamlana bilməz". ABŞ maliyyəsini dini doktrinal missiyalarının genişləndirilməsi üçün istifadə edən, inanc əsasında qurulan təşkilatlar haqqında çox şey deyilib, ancaq ADRA təşkilatı dinin təbliği ilə məşğul olmur. O, heç bir qarşılıq gözləmədən (məcburiyyət olmadan) sevgi ilə fəaliyyət göstərdiyini bildirir. Dünya səviyyəli bir təşkilat kimi ADRA Beynəlxalq Qırmızı Xaç komitəsi, Qırmızı Aypara hərəkatı və Fəlakətlər zamanı yardım üzrə QHT-lər üçün Davranış Məcəlləsinin tərəfdaşı olub bildirir ki, yardımlar xüsusi bir siyasi və ya dini mövqeyi təbliğ etmək üçün istifadə olunmayacaq, bu yardımlar irq, məzhəb və ya milliyətdən asılı olmayaraq göstəriləcək və təşkilatlar mədəniyyət və adətlərə hörmətlə yanaşacaq.
Beynəlxalq İnkişaf Dərəcə Proqramı
1996-cı ildə ADRA və Andrews univeristeti ADRA Peşəkar Liderlik İnsitutunu yaratdılar. Bu institut bütün dünyada ADRA-nın işçi heyəti üçün sahə üzrə treninq və davamlı peşə təhsili verdi. 2003-cü ilə qədər ADRA və Andrews Universitetinin yaratdığı əməkdaşlıq Beynəlxalq İnkişaf üzrə magist dərəcəsi verdi. 160-dan çox tələbə məzun oldu. Bu məzunların 60-ı şəbəkə üzrə rəhbər vəzifələrə keçdi. Dörd qitədə Yeddinci Gün Adventist ali təhsil müəssisələri Beynəlxalq İnkişaf üzrə dərəcələr verdilər.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı
BMT-nin İqtisadi və Sosial Şurası 1997-ci ildə ADRA təşkilatına məşvərətçi statusu verdi.
Senecio hydrophiloides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Senecio byrnensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ceyms Şerman
Ceyms Şerman (ing.  James Schoolcraft Sherman ) — ABŞ-nin Nyu Yorkdan olan nümayəndəsi və 1909-1912-ci illərdə, Uiliam Hovard Taftın prezidentliyi dövründə 27-ci vitse-prezident olmuşdur.
Şerman tarixdə ofisində həyatını itirən son vitse-prezident kimi yadda qalmışdır.
Yardım
Yardım (help) — diskdə saxlanılan və bir çox tətbiqi proqramlar tərəfindən istifadəçiyə kömək məqsədilə verilən informasiya; verilmiş proqramın istifadəsi üçün gərəkli olan məsləhətlərdən və ya göstərişlərdən ibarət olur. Yardım bilavasitə, yəni cari işi durdurmadan və çap sənədlərinə müraciət edilmədən alına bilər. Bəzi yardım sistemləri konteksdən-asılı (CONTEXT-SENSİTİVE HELP) adlandırılır, yəni konkret iş görmək üçün yardım istəyən istifadəçi məhz həmin mövzuya və ya situasiyaya uyğun informasiya alır. Yardım vasitələri sənədlərlə (DOCUMENTATİON) müqayisədə çox geniş olmasa da, onlar yeni başlayan istifadəçilərə gərəkli informasiyaları yaddaşlarında təzələməyə, daha təcrübəli mütəxəssislərə isə proqramın az istifadə edilən imkanlarının kiçik incəlikləri haqqında tez məlumat almağa imkan verir.
Bili
Bili — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Bili Astara rayonunun Siyaku inzibati ərazi vahidində kənd. Dağətəyi ərazidədir. Toponim tat dilindəki bil (sucaq, bataqlıq sözündən) və -i topoformantının birləşməsindən ibarət "bataqlıq yerdə salınmış kənd" mənalı soz kimi izah olunur. Yerli əhalinin dilində bili "ördək" mənasında işlənir. Bu baxımdan oykonim Zəngilan rayonundakı Ördəkli oykoniminin sinonimidir.
Etimologiyası
Oykonim "bil" - talış dilində bataqlıq və "i" topoformantının birləşməsindəndir (Bataqlı kənd).
Bio
Bio — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Etimologiyası
Oykonimin düzgün adı Biəov olmalıdır. Yaşayış məntəqəsinin adı talış dilindəki biə «soyuq» və ov «su» sözlərindən yaranmışdır (Soyuqsu kəndi).
Biu Astara rayonunun Siyaku inzibati ərazi vahidində kənd. Lənkəran ovalığındadır. Kənd öz adını yaxınlıqdakı mineral su bulağının adından almışdır. Əsli Büyəov olan bu hidronim Talış dilindəki buy (iy, qoxu) və ov (su) sözlərindən ibarət olub, "iyli, qoxulu su" mənasındadır.
Çanaxçı çayı
Çanaxçı çayı  — Ermənistanda çay. Pəmbək çayının sağ qoludur. Ən böyük qolu (sol sahildə çaya tökülür) Göyçəli çayıdır.
May Ana
Varlıq Tanrıçası. Pay (Bay) Ana olaraq da deyilər. İnsanların qoruyucusu, gözləyici və gözeticisidir. Göyün üçüncü qatında oturar. Budizmin təsiriylə Maitreya adlı Tanrı ilə eyniləşdirilmişdir. Bayanay ilə eyni şəxsiyyət olduğu qarşıya qoyular. Qırx başlı bir qadındır. Kimi yerlərdə gümüş saçlı sarı bir qadın olaraq betimlenir. Evini havada qurar və uşaqlarını orada doğurur. Uşaqları qoruyar. Oxatan və oxu ilə ağrı verən ruhları uşaqlardan uzaq məbləğ.
Corc Monk
thumb|Corc Monk (1665-1666) Corc Monk, birinci Albemarl hersoqu (6 dekabr 1608 — 3 yanvar 1670) — ingilis sərkərdəsi və admiralı, 1660-cı ildə İngiltərədə monarxiyanın bərpasında həlledici rola malik şəxslərdən biri.
May Ana
May/Bay Kökü
Türk inanc sistemində mifoloji varlıqların adlarında müqəddəslik məzmununu bildirən bir söz və köktür. Məsələn Ülgen və onun oğulları kimi, ən ulu ilahi varlıqların və ən güclü şamanların adlarıyla birlikdə iştirak edər. Və ya "Bay Terək" (Bay Qayın) adı verilən həyat ağacının adında da istifadə edilər. Bayram sözü və bənzəri bir məna daşıyan Bay-gün yenə bu anlayışla əlaqəlidir. Monqolcada "Boyan", "Bayan", "Buyan" və "Poyan" kimi adam adlarının içərisində də qorunmuşdur. Bay/Pay/May kökü məna etibarilə ovsun, cadu, dua və qurban, mərasim, bayram və bənzəri anlayışlarla bağlılıq ehtiva edər. Anadolu türkcəsində "bağı" sözü, ovsuncu, cadugər mənasında istifadə edilər. Altaylarda "baylu" sözü, toxunulmaz, müqəddəs və qadağan mənasını verər. Slavyan dillərinə bu kökdən keçən bəzi sözlər var. Məsələn serb-xorvatcada istifadə edilən, "Bayati" (ovsunlamaq, ovsunlamaq, fala baxmaq) kimi ...
Corc Monk
1654-cü ildə Oliver Kromvelin tərəfindən Şotlandiyanın qubernatoru təyin edilmiş, Kromvelin ölümündən və onun oğlu Riçard Kromvelin istefasından sonra hakimiyyəti ələ keçirən general Con Lambertin diktaturasını qəbul etməkdən imtina edərək Londona öz qoşunlarını yeritmişdir. Sonrakı proseslərdə monarxiyanın bərpasına nail olmuş və bu səylərinə görə hersoq tituluna layiq görülmüşdür.
May Ana
Etimologiya
(May / Bay) kökündən törəmişdir. Varlıq, zənginlik, ululuq, müdriklik, idarə etmək mənalarını ehtiva edər. Baymak hərəkəti, böyümək və inkişaf mənasına da gəlir.
Xoca Əhməd Abbas
Xoca Əhməd Abbas (,, ; Əsasən K. A. Abbas; kimi tanınır. 7 iyun 1914, Panipat — 31 may 1987, Bombey (müasir Mumbai)) — hind yazıçısı, rejissor və ssenaristi.
Həyatı
Xoca Əhməd Abbas (1914-1987) (hind yazıçısı, prodüseri, kinorejissoru və jurnalisti) idi (o, tarixdə "İnqilab" (1954) və "Sülh - mənim kəndim" (1973) adlı romanları kimi məşhurdur). X.Ə.Abbas bir çox maraqlı ssenari yazmışdır. "Avara" filminin senarisi ilə daha çox tanınmışdır. Filmdə cinayətkar aləmə yenicə qədəm basmış bir cinayətkarın həyatından, onun saflaşması, günahsız insana çevrilməsi üçün mübarizə aparmasından söhbət gedir. "Avara" ikimüxtəlif istiqamətli yolların başlanğıcında dayanmış bir insan obrazıdır. Yaxud o, həyat yolunun insan başlanğıcında dayanıb cinayətkar sonluğuna addımlayan bir şəxsdir. Müəllif burada insanı cinayət dünyasından, cinayətkar adından qorumaq üçün həm daxili bir üsul - vicdan, həm də xarici bir üsul - məhəbbət seçir.
İsrail Açıq Universiteti
thumb|250px İsrail Açıq Universiteti (האוניברסיטה הפתוחה) — İsrail Təhsil Nazirliyi yanında Ali Təhsil üzrə Şura tərəfindən tanınmış İsrail Dövləti universiteti. Onun xüsusiliyi ondadır ki, təhsil distant təhsil sistemi üzrə aparılır.
İsa Musayev
İsa Həsən oğlu Musayev — Azərbaycan teatr aktyoru və rejissoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1960).
Həyat və yaradıcılığı
İsa Musayev 27 noyabr (bəzi mənbələrə görə 25 dekabr ) 1912-ci ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. Yeddinci sinifi bitirdikdən sonra Naxçıvan Pedaqoji Texnikumuna daxil olmuş, lakin 1927-ci ildə təhsilini yarımçıq qoyaraq Bakıya gəlmiş, burada Mirzə Fətəli Axundov adına Bakı Teatr Məktəbində təhsil almışdır. Təhsilini bitirdikdən sonra yenidən Naxçıvana qayıtmış və teatrda aktyorluq fəaliyyətinə başlamışdır.
İsa Musayev teatrda ilk dəfə Səməd Mövləvinin rejissorluğu ilə hazırlanmış "Sabirin məhkəməsi" pyesində Sabir obrazını yaratmışdır. 1930–1940 və 1943–1976-cı illərdə Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrının aparıcı aktyorlarından olmuşdur. O, 1940–1943-cü illərdə təyinatla Abbasqulu ağa Bakıxanov adına Quba Dövlət Dram Teatrında aktyor və rejissor işləmişdir.
İsa Musayev 1942-ci ildən ÜİK(b)P üzvü olmuş, 1943-cü ildən Naxçıvan MSSR Nazirlər Soveti yanında İncəsənət İşləri İdarəsinin rəisi işləmişdir. Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.
Peşəkar aktyorluq fəaliyyəti dövründə dramatik, faciə, həm də komediya rollarının ifaçısı kimi tanınan İsa Musayev 8 fevral 1976-cı ildə Naxçıvanda vəfat etmişdir.
Ulsan
Ulsan — Koreya yarımadası nın cənub-şərqində yerləşən şəhər-metropolis. Cənubi Koreya da əhalisinin sayına görə, ən böyük yeddinci metropolisdir. Cənubdan Busan, şimaldan Qyonqju şəhərləri ilə qonşudur.
Aparat kəsilməsi
thumb
Aparat kəsilməsi – “diqqət yetirilməsi haqqında xahiş”; kompüterin aparat vasitələri və ya proqram təminatı tərəfindən mikroprosessor üçün hazırlanıb verilən siqnal. Bəzən tələ (TRAP) də adlandırılan kəsilmə mikroprosessoru məcbur edir ki, yerinə yetirilən əməliyyatı durdursun, özünün cari durumunu yadda saxlasın və idarəetməni xüsusi prosedura – xüsusi komandalar yığınını yerinə yetirən kəsilmələr emalçısına (INTERRUPT HANDLER) versin. Kəsilmələrə çoxlu səbəblər ola bilər: bunlar qurğuların xidmət üçün sorğusu, verilənlərin emalındakı xətalar, mümkün olmayan əməllərin yerinə yetirilməsinə cəhd və (nadir hallarda) yaddaşla bağlı yaranan problemlər və ya sistemin bəzi çox vacib komponentlərinin sıradançıxma təhlükələri ola bilər. Mikroprosessor bir çox mənbədən kəsilmə haqqında sorğu aldıqda onların emal olunma ardıcıllığı “çözmə” səviyyələrinin iyerarxiyasına görə müəyyən olunur. Proqram kəsilmə mexanizmindən istifadə etməklə əməliyyat sisteminin funksiyalarına, məsələn, faylların açılması, oxunması və qapadılması funksiyalarına müraciət edə bilər. Digər tərəfdən, kəsilmə, mikroprosessor ilə kompüter sistemini əmələ gətirən başqa elementlər arasında rabitə vasitəsidir. Əgər daimi kəsilmə sorğuları axını hər hansı kritik vəzəyyətdə işi çətinləşdirir və ya əngəlləyirsə, onda proqram kəsilməni müvəqqəti olaraq bloklaya bilər ki, nəticədə lazım olan zaman müddətində mikroprosessor üzərində vahid nəzarətə nail ola bilsin.
Aparat kəsilməsi ya klaviatura, disksürən və giriş-çıxış portları kimi xarici qurğular, ya da “daxildən” – mikroprosessor tərəfindən generasiya olunan kəsilmə növü. Qurğular xarici aparat kəsilmələri vasitəsilə kompüterin mikroprosessorunu onlara diqqət yetirməyə “çağırırlar”. Daxili aparat kəsilmələri mikroprosessor tərəfindən müəyyən hadisələrə nəzarət edilməsi üçün (məsələn, proqram sıfıra bölməyə cəhd etdikdə) generasiya olunur. Aparat kəsilmələri istənilən vaxt (məsələn, simvollar klaviaturadan alındıqda) və ya gözlənilən ardıcıllığa uyğun olaraq (kompüterin taymerindən gələn kəsilmələrdə olduğu kimi) baş verə bilər. Mikroprosessorun təcili sorğuları təcili olmayanlardan fərqləndirməsi üçün aparat kəsilmələrinə müxtəlif səviyyəli öncəliklər təyin olunur. Ən yüksək öncəlik maskalanmayan adlanan kəsilmənin olur; bu kəsilmə ciddi xəta (məsələn, yaddaşda nasazlıq) haqqında xəbər verir və dərhal xidmət göstərilməsini tələb edir.
Getto
Getto — orta əsrlərdə Avropada, habelə bəzi ölkələrdə: müəyyən dini və irqi qrupa mənsub adamların məcburən yaşamaları üçün ayrılmış şəhər rayonu məhəlləsi. Gettolar müasir dövrdə adətən böyük şəhərin kənarında yerləşən, və yoxsulların, qaçqınların, çox vaxt keçmiş müstəmləkələrin və geriyə qalmış ölkələrdən gəlmiş immiqrantların məskunlaşdığı rayonlardır. Gettolarda cinayətkarlıq bir neçə dəfə orta göstəricilərdən artıq olur. Siyasi böhranlar vaxtı gettolar üsyan yuvalarına çevrilir.
Beynəlxalq münasibətlər
Beynəlxalq münasibətlər — siyasi elmin bir qolu olub, beynəlxalq sistemdə dövlətlərin bir-biri ilə, eləcə də beynəlxalq hökumətlərarası təşkilatlar (BHT), transmilli korporasiyalar (TMK) və digər qeyri-dövlət aktorları ilə münasibətlərini öyrənir. XX əsrin əvvəllərində beynəlxalq münasibətlər dünya siyasətində ABŞ-nin rolunun artması ilə səciyyələnir. Bu dövrdə ABŞ-nin xarici siyasət fəaliyyətində Latın Amerikası mərkəzi yer tuturdu. ABŞ Latın Amerikası regionunda nüfuzunu artırmaq və öz ətrafında region dövlətlərini birləşdirmək siyasəti yürüdürdü. Bu illərdə ABŞ çəkiləcək Panama kanalı üzərində tək ağalıq etmək istəyirdi. O, bu istəyinə 1901-ci ildə İngiltərə ilə imzaladığı müqavilə ilə çatmış oldu. Bu müqaviləyə görə, kanalı ABŞ hökuməti və ya onun istəyinə uyğun olaraq xüsusi şirkətlər tikə bilərdilər.
1902-ci ildə ABŞ kanalın tikintisinə dair konsessiya hüququnu fransız şirkətindən satın aldı. 1903-cü ildə ABŞ və Kolumbiya hökumətləri müqavilə imzaladılar. Müqaviləyə görə, Kolumbiya hökuməti öz ərazisində Sakit okeandan Atlantik okeana qədər ərazidən çəkilən zolağı 99 il müddətinə ABŞ hökumətinə icarəyə verməli idi. Lakin Kolumbiya konqresi bu müqaviləni rədd etdi. Belə olduqda ABŞ Kolumbiyaya təzyiq göstərərək orada dövlət çevrilişi etdi. ABŞ-nin yardımı ilə Panama respublika elan edildi. ABŞ Panama Respublikasının müstəqilliyini tanıyaraq onunla münasibətlər qurdu. Kanal 1914-cü ildə istifadəyə verildi.
XX əsrin əvvəllərində ABŞ-nin nüfuzu Karib dənizi hövzəsi ölkələrində genişləndi. ABŞ hökuməti bu ölkələrin iqtisadi, siyasi və hərbi inkişafı üçün onlara kreditlər ayırdı. ABŞ-nin bu siyasəti “dollar diplomatiyası” adını aldı.
XX ərin əvvəllərində maliyyə və diplomatik yardımlar hesabına Yaponiyanın Uzaq Şərqdə fəallığı artdı. 1904-cü ildə Yaponiya Rusiya ilə müharibəyə başladı. Müharibədə rus hərbi-dəniz donanması darmadağın edildi və Rusiya acınacaqlı məğlubiyyətə uğradı. Rusiyanın məğlubiyyətinin əsas səbəbləri çarizmin çürüklüyündə, iqtisadi, siyasi, hərbi, diplomatik və mənəvi cəhətdən müharibəyə hazır olmamasında idi. Rusiya 1905-ci ildə ABŞ-nin Portsmut şəhərində Yaponiya ilə sülh müqaviləsi imzalamağa məcbur oldu. Müqavilənin şərtlərinə görə, Rusiya Lyaodun yarımadasını, Port-Arturu, Cənubi Mancuriya dəmiryolunu, onunla birlikdə bütün Cənubi Mancuriyanı, Saxalin adasının cənub hissəsini Yaponiyaya verdi və Koreyada Yaponiyanın üstün nüfuzunu qəbul etdi. Beləliklə, Uzaq Şərqdə Rusiyanın nüfuzu xeyli aşağı düşdü.
XX əsrin əvvəllərində beynəlxalq münasibətlərdə mühüm yer tutan məsələlərdən biri də Mərakeş böhranıdır. Afrikanın bölüşdürülməsi nəticəsində Fransa Mərakeşin qərb hissələrinə sahib oldu. Fransa-İtaliya danışıqları nəticəsində Cəbəllütariq boğazı İspaniyaya, Mərakeşin qalan hissəsi isə Fransaya verilməli idi. Almaniya Mərakeşin müstəqilliyini qorumaq adı ilə 1905-ci il martın 31-də Mərakeşin Tancer limanına gəmilərini göndərdi, II Vilhelm Mərakeşin müstəqil olduğunu bildirdi. Mərakeş məsələsinə dair beynəlxalq konfrans 1906-cı ilin əvvəllərində İspaniyanın Alxesiras (Əl-xəsiras) şəhərində keçirildi. Konfransda Almaniyanın iddiaları rədd olundu. Mərakeşin polis orqanlarının yaradılması Fransa və İspaniyaya tapşırıldı. Mərakeş boğazlarına nəzarət Fransa, İngiltərə, Almaniya və İspaniyanın təsiri altına düşdü. Lakin Almaniya bu nəticələrdən razı qalmadı.
Giriş
Beynəlxalq münasibətlər XX əsrdə bir nəzəriyyə kimi formalaşdı. 1939-cu ildə nəşr olunan Edvard Hallett Carrın iyirmi illik böhranı və 1948-ci ildə nəşr olunan Hans Morgenthau-nun Beynəlxalq Siyasəti. Birinci Dünya Müharibəsindən sonra Uelsdəki Aberystwyth Universitetində beynəlxalq əlaqələrin yaranmasının beynəlxalq əlaqələrin formalaşması olduğuna inanılır. İki dünya müharibəsi arasındakı dövrə təsadüf edən ilk mütəxəssislər qüvvələr balansına əsaslanan sistemin hər kəsin təhlükəsizliyi (kollektiv təhlükəsizlik) prinsipinə əsaslanan sistemlə əvəz edilməsi prinsipi üzərində çalışdılar və sonra bu mütəfəkkirlər "İdealistlər" olaraq təyin olundu. Beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsi beynəlxalq münasibətlərin nəzəri baxımdan idarə olunduğu bir intizamdır. Bu nizam beynəlxalq münasibətlərin ümumi qanunlarını anlayışlar baxımından izləyir və təhlil edir. Ole Holsti, beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsinin fəaliyyətini, insanın içərisində dünyanın fərqli rənglərini görməsinə imkan verən rəngli günəş gözlükləri kimi müəyyənləşdirir, lakin bütün həqiqətləri deyil. Məsələn, realist beynəlxalq münasibətlərdə müəyyən bir hadisəni laqeyd edə bilər, bir konstruktor eyni hadisəni çox vacib hesab edə bilər. Beynəlxalq münasibətlərdə ən populyar üç nəzəriyyə realizm, liberalizm və marksizmdir.
Beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyələrini prinsipə görə bölmək olar: beynəlxalq siyasətin həyata keçirilməsində təhlükəsizlik (mədəni və iqtisadi) nəzərə alınmaqla dövlət və "pozitivist / əks etdirici" nəzəriyyələr baxımından təhlil üzərində dayanan "pozitivist / rasionalist" nəzəriyyələr. sosial amillər). Maraqlıdır ki, geosiyasətdəki ziddiyyətli nəzəriyyələr beynəlxalq münasibətlər ideyalarında çox vaxt bir-birləri ilə birlikdə yaşayırlar. Konstruktivizm, institusionalizm, marksizm və s. Ancaq beynəlxalq münasibətlərin ən çox yayılmış məktəbləri realizm və liberalizmdir. Sosial konstruktivizmə dəstək verənlərin sayı da artır.
Realizm
Realizm və ya siyasi realizm [8] yarandığı gündən bəri hakim nizam-intizam olmuşdur. [9] Bu nəzəriyyə Thucydides, Machiavelli və Tomas Hobbesin yazılarına əsaslanır. Erkən realizmi müharibələr arasındakı idealist düşüncəyə reaksiya kimi təsvir etmək olar. II. İkinci Dünya Müharibəsinin başlamasını realistlər qeyri-adekvat idealist düşüncənin dəlili kimi görürdülər. Bir çox realizm sahələri var, lakin əsas prinsiplər statizm, yaşamaq, müstəqillik və özünü inkişaf etdirməkdir.
Statizm
Beynəlxalq aləmdə əsas oyunçu millət dövlətləridir. Əks təqdirdə bu nəzəriyyə dövlət mərkəzçi adlanır. Nəzəriyyə liberal beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyələrindən fərqlidir, burada qeyri-dövlət aktyorlarına, millətçi siyasi varlıqlara və beynəlxalq təşkilatlara aparıcı rol verilir.
Yaşamaq
Realistlər beynəlxalq siyasi sistemin anarxiya ilə idarə olunduğuna inanırlar, yəni heç bir mərkəzi hakimiyyət yoxdur. Nəticədə beynəlxalq siyasət milli maraqların prioritetinə əsaslanan dövlətlər arasında güc mübarizəsidir.
Müstəqillik və özünü inkişaf
Realistlər həyat mübarizəsi zamanı mövcud dövlətlərin heç birinə etibar edilə bilməyəcəyinə inanırlar. Buna görə, ilk növbədə müstəqil siyasət aparmaq, ikincisi, milli maraqları uğurla müdafiə etmək üçün özünü inkişaf etdirmək lazımdır.
Realizm bir neçə əsas nəticə çıxarır. Milli dövlətlər unitar, xarici siyasət yürüdür, coğrafi prinsipə əsaslanan anarxist beynəlxalq münasibətlər sistemində iştirakçı olurlar. Anarxist beynəlxalq sistem ölkələrin qarşılıqlı münasibətlərini tənzimləyə bilər. Hər hansı bir millət-dövlət beynəlxalq aləmdə əsas oyunçudur. Nəticədə dövlətlər ən yüksək təşkilati forma kimi bir-biri ilə daimi rəqabətdədirlər. Dövlət bir şəkildə davranır, öz maraqlarını güdür və əsas məqsədi - öz təhlükəsizliyini qorumaq və gücləndirmək, nəticədə suverenlik və yaşamaq üçün muxtar bir rasional oyunçu rolunu oynayır. Realizm, dövlətlərin qaynaq topladıqlarını və dövlətlərin qarşılıqlı fəaliyyətinin daha çox təbiətinin yığılan qaynaqların miqdarı ilə təyin olunduğunu iddia edir. Bu, dövlətin güc səviyyəsini müəyyənləşdirir. Digər tərəfdən dövlətin gücü hərbi, iqtisadi və siyasi imkanlarla müəyyən edilir.
Bəzi realistlər hesab edirlər ki, dövlətlər mahiyyətcə aqressivdir və regional genişlənmə yalnız əks dövlətlərlə məhdudlaşır. Digər realistlər (hücum / müdafiəçi realistlər) hesab edirlər ki, dövlət davamlı olaraq təhlükəsizlik və varlıq məsələsi ilə məşğuldur. Müdafiə nöqteyi-nəzərindən, artan dövlət təhlükəsizliyi daha çox qeyri-sabitlik yaradan bir təhlükəsizlik dilemması ortaya çıxır, çünki düşmən paritet və daha çox üstünlük qazanmaq üçün öz hərbi qüvvələrini quracaqdır.
Neorealizm
'''Neorealizm və ya struktur realizm məktəbinin yaranması Kenneth Waltzın 1979-cu ildə "Beynəlxalq Siyasi nəzəriyyə" kitabının nəşri ilə əlaqədardır. Beynəlxalq münasibətlərdə bu cərəyanın digər vacib nümayəndələri B. Buzan, R. Gilpin, P. Kennedy, J. Modelsky, S. Walt, J. Mirseimer, W. Thompson, J. Snyder, Walfort, D. Snow, K. Canvases, C. Lane, R. Jervis, Z. Brzezinski, F. Fukuyama, S. Huntington.'''
Yeni anlayışlar meydana çıxdı: beynəlxalq münasibətlər sistemi, beynəlxalq münasibətlər mühiti, hərbi və iqtisadi təhlükəsizlik, maraqlar balansı, strateji tərəfdaşlıq, nüvə müqaviməti, beynəlxalq təhlükəsizlik.
Neorealizmin əsas müddəaları:
'''Neorealizm beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsinin və dünya siyasətinin eyni olmadığını fərz etməkdən başlayır. Neorealizmə görə, beynəlxalq münasibətlər dövlətlərarası münasibətlərdir və dünya siyasəti qeyri-dövlət iştirakçılarının qarşılıqlı əlaqəsidir.'''
'''Beynəlxalq münasibətlər müəyyən qanunlara uyğun fəaliyyət göstərən vahid bir sistem kimi görülür. Yalnız sistem təhlili beynəlxalq münasibətlərin mahiyyətini aça bilər.'''
'''Neorealizm beynəlxalq davranışın izah xüsusiyyətləri mərkəzini, struktur xüsusiyyətləri kiçik və orta dövlətlərin səylərindən asılı olmayan, lakin böyük dövlətlərin qarşılıqlı təsirinin nəticəsidir. Böyük dövlətlər və digər dövlətlər arasındakı münasibətlər unikal bir anarxist deyil, çünki əsasən böyük güclərin iradəsindən asılıdır. Bundan əlavə, Waltz beynəlxalq münasibətlər quruluşunun üç əsas prinsipini ("struktur üçlüyü") müəyyən etmişdir. Birincisi, dövlətlər ilk növbədə yaşamaq motivi ilə idarə olunur. İkincisi, beynəlxalq münasibətlərdə yalnız aktyorlar iştirak edir, çünki digər aktyorlar güc və qüdrətin mövcudluğunda aparıcı qüvvələri ələ keçirə və qəbul edə bilmədilər. Üçüncüsü, vəziyyətlər heterojendir və qabiliyyəti və potensialı ilə fərqlənir [12].'''
Neorealizm iqtisadi əlaqələri siyasi münasibətlərdən tapmağa və təcrid etməyə çalışır.
Neorealizm metodoloji ciddilik istəyi ilə fərqlənir.
'''Əsas aktyorlar dövlətlər və onların birlikləridir. Onun əsas vəzifələri milli maraqların qorunması, dövlətin təhlükəsizliyi və beynəlxalq münasibətlərdə status-kvonun qorunmasıdır. Bu hədəflərə çatmağın əsas yolu güc və ittifaqdır.'''
Beynəlxalq münasibətlərin hərəkətverici qüvvəsi beynəlxalq sistemin struktur məhdudiyyətlərinin sərt, məhdudlaşdırıcı təsiridir [13].
Neorealizm və siyasi realizm oxşarlıqları:
Həm realistlər, həm də nealistlər hesab edirlər ki, beynəlxalq münasibətlərin xarakteri min illər boyu dəyişmədiyi üçün gələcəkdə başqa bir xarakter qazanacağına inanmaq üçün heç bir səbəb yoxdur.
Hər iki nəzəriyyə hesab edir ki, liberal-idealist təməllərə əsaslanan beynəlxalq sistemi dəyişdirmək səyləri əvvəlcədən uğursuzluğa düçar oldu [13].
Liberalizm
'''Liberalizmin aparıcısı "idealizm" idi. İdealizm və ya Utopiyanizm realistlər tərəfindən tənqidi qəbul edildi. [16] Beynəlxalq münasibətlərdə idealizm (ABŞ prezidenti Woodrow Wilson ilə əlaqəli "Wilsonianism" kimi tanınan) bir dövlətin xarici siyasətinin daxili siyasət ehtiyaclarına tabe olması prinsipini qəbul edən bir siyasi məktəbdir. Şəkili aydınlaşdırmaq üçün aşağıdakı nümunəni vermək olar: idealist səmimiyyətlə inana bilər ki, ölkəsindəki yoxsulluqla mübarizəni xaricdəki yoxsulluqla mübarizə aparmaq lazımdır. Wilson idealizmi, II. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra geniş tanınan liberalizmin qabaqcılıdır.'''
'''Liberalizm dövlət seçimlərinin dövlət imkanlarını deyil, dövlət davranışını müəyyənləşdirməkdə çox vacib olduğunu iddia edir. Dövlətin unitar oyunçu kimi baxdığı realizmdən fərqli olaraq liberalizm dövlətin hərəkətlərində plüralizmə imkan verir. Nəticədə üstünlüklər mədəniyyətdən, iqtisadi sistemdən və ya siyasi rejimdən asılı olaraq vəziyyətdən fərqli olaraq dəyişəcəkdir. Liberalizm həm də hesab edir ki, dövlətlər arasında qarşılıqlı əlaqə təkcə dövlət təhlükəsizliyi problemi ilə məhdudlaşmır, həm də ticarət firmaları, təşkilatlar və fərdi şəxslər vasitəsilə. Nəticədə, anarxist beynəlxalq münasibətlər sistemi əvəzinə MO sisteminin daha mürəkkəb quruluşu anlayışı tətbiq olunur. Məsələn, kino sənayesi vasitəsilə vahid bir ölkənin mədəniyyətini dünyaya yaymaq mümkündür - bu beynəlxalq münasibətlərdə mədəniyyətin gücünün birbaşa əlamətidir. Bu nəzəriyyədəki başqa bir nəticə, ümumi mənfəətin əməkdaşlıq və qarşılıqlı asılılıq şəraitində əldə edilə bilməsi - bu, əmin-amanlığın açarıdır.'''
'''Bundan əlavə, realizmdən fərqli olaraq, liberalizm yalnız yüksək siyasət adlandırılan siyasət / təhlükəsizlik / müdafiə siyasətlərini deyil, həm də ticarət firmalarının, təşkilatların və ya şəxslərin vasitəsi ilə aşağı siyasət adlanan iqtisadiyyat / mədəniyyət / ticarət siyasətlərini həyata keçirir. Beləliklə, anarxik beynəlxalq sistemə baxmayaraq, daha çox əməkdaşlıq və mədəniyyət kapitalı kimi daha geniş güc konsepsiyaları üçün bir çox imkanların olduğunu göstərir (məsələn, filmlər və onların təsiri çəkildiyi ölkələrin populyarlığını artırır, ixrac üçün yeni bazarlar yaradır). Digər bir fərziyyə, mütləq qazanc və əməkdaşlıq və həmrəylik sayəsində əldə edilə bilər.'''
'''Sülhün demokratik nəzəriyyəsi deyir ki, liberal demokratiyalar heç vaxt bir-biri ilə vuruşmamışlar (və ya demək olar ki, heç vaxt) və aralarında çox az münaqişə var. Realist nəzəriyyələr və bu təcrübi iddia indi siyasi elmlərdə ən böyük mübahisələrdən biri olsa da, bu ziddiyyətli görünə bilər. Demokratik sülh nəzəriyyəsində bu günə qədər çox sayda açıqlamalar verilmişdir. Bu, demokratiyaların demokratiyanı qeyri-demokratik olanlara nisbətən fərqli şəkildə idarə etdiyi "Heç vaxt müharibə" kitabında da müzakirə olunur. Nəzəriyyədə (neo) realistlər sülhün struktur səbəbləri haqqında danışmaq üçün əyalət hökumətindən fərqli olaraq liberallarla razılaşmırlar. Demokratik barışığın tənqidçisi Sebastian Rosato, Amerikanın Soyuq Müharibə dövründə demokratik sülhə meydan oxumaq üçün Latın Amerikasında sola söykənən demokratiyalara münasibətinə diqqət çəkir. Digər bir dəlil, qarşılıqlı iqtisadi bağlılığın ticarət tərəfdaşları arasında müharibənin çox uzaq bir imkandır. [6] Digər tərəfdən, realistlər bu öhdəliyin tərəfdaşlar arasında problem ehtimalını azaltmaq əvəzinə artacağını iddia edirlər.'''
Neoliberalizm
'''Neoliberalizm, liberal institusionalizm və ya neoliberal institusionalizm [17] liberalizmin inkişafıdır. Bu nəzəriyyə beynəlxalq siyasi qurumların dövlətlərə beynəlxalq münasibətlərdə uğurla əməkdaşlıq etməsinə imkan verə biləcəyini iddia edir. Onun aparıcı ideyasını aşağıdakı kimi formalaşdırmaq olar: sərbəst bazar həm beynəlxalq səviyyədə, həm də intensiv olaraq cəmiyyətin bütün sahələrində cəmləşir və bütün dünyaya yayılır. Bu səbəbdən, neoliberalizm, xüsusən iqtisadi sahədə qloballaşma ilə əsaslı bir əlaqəni göstərir. Dünya iqtisadiyyatına nüfuz edən sərbəst beynəlxalq bazar beynəlxalq əlaqələrə birbaşa təsir etməyə başlayır - transmilli şirkətlərin rolu artır. Bu şəraitdə dövlət maraqları önəmli bir rol oynamağa başlayır, lakin artıq həlledici rol oynamır Neoliberalizm, liberal institusionalizm və ya neoliberal institusionalizm liberal düşüncənin daha inkişaf etmiş bir formasıdır və beynəlxalq təşkilatların millətlərin beynəlxalq sistemdə müvəffəqiyyətlə əməkdaşlıq etmələrini təmin edər.'''
Post-Liberalizm
'''Postliberal nəzəriyyənin bir variantı sübut edir ki, müasir, qloballaşan dünya çərçivəsində dövlətlər öz təhlükəsizliyini və suveren maraqlarını təmin etmək üçün əməkdaşlığa məcbur olurlar. Onun klassik liberalizmdən fərqi suverenlik və muxtariyyət anlayışlarının yenidən şərh olunmasıdır. O, muxtariyyət, azadlıq, öz müqəddəratını təyinetmə, amil kimi ənənəvi anlayışlardan uzaqlaşaraq, getdikcə mürəkkəbləşərək çox problemli bir anlayışa çevrilir. Qeyd etmək lazımdır ki, muxtariyyət dövlətin yaxşı idarə etmək qabiliyyəti ilə bağlıdır. Eynilə, suverenlik hüquq anlayışından öhdəliklərə ayrılır. Qloballaşan dünyada beynəlxalq təşkilatlar müxtəlif hərəkətlərə görə suveren dövlətləri məsuliyyətə cəlb edə bilər. Bu, suverenliyin orijinal şərhini itirdiyi bir vəziyyətə gətirib çıxarır. Ancaq bu nəzəriyyəni yeganə düzgün nəzəriyyə kimi qəbul etməmək lazımdır. Postliberal nəzəriyyəni şərh etməyin yeganə mümkün yolu qlobal sabitliyi və təhlükəsizliyi qoruya bilən, beynəlxalq münasibətlər sistemində anarxiya problemini həll edə biləcək beynəlxalq institutun olmadığı və olmayacaq fikridir. Amma bu problemləri həll etmək istəyi var ki, bir çox dövlətlər tam muxtariyyət və suverenlik naminə öz hüquqlarından bəziləri könüllü olaraq imtina edir, başqa sözlə, dövlətlər könüllü olaraq bu dövlətlərin maraqlarını qoruyacaq beynəlxalq təşkilatdan imtina edirlər. Post-liberalizmin başqa bir versiyası ondan ibarətdir ki, sosial qüvvələrin konkret dövlətin və bütün beynəlxalq münasibətlər sisteminin mahiyyətinin başa düşülməsi üçün həlledici əhəmiyyəti var. Dövlətin siyasi sisteminə və siyasi həyatının digər sahələrinə ictimai töhfəni dərk etmədən müəyyən ölkələrin yüksəliş və süqutunun, zəif və qüdrətli olmasının səbəblərini anlamaq mümkün deyil. Üstəlik, ictimai qüvvələrin siyasətə və iqtisadiyyata, dövlət orqanlarına və institutlarına təsiri bu gün beynəlxalq münasibətlər sistemində müəyyən dəyişikliklərin baş verdiyinə dair bəzi empirik sübutlar göstərir. Post-liberal nəzəriyyənin bir versiyası iddia edir ki, müasir, qloballaşan dünyada dövlətlər öz təhlükəsizliyini təmin etmək və suveren maraqlarını qorumaq üçün əməkdaşlığa sövq edir. Klassik liberal nəzəriyyədən uzaqlaşma suverenlik və muxtariyyət anlayışlarının yenidən təfsirində ən mühüm hissdir.'''
Konstruktivizm
'''Konstruktivizm neorealist və neoliberalların fikirlərini şübhə altına alan bir nəzəriyyə kimi başa düşülür. Konstruktivizmin əsas prinsipi beynəlxalq siyasətin mübahisəsiz fikirlər, kollektiv dəyərlər, mədəniyyət və sosial şəxsiyyət tərəfindən formalaşdığına inamdır. Konstruktivizm beynəlxalq reallıqın maddi dünyaya yeni bir məna verən sosial dəyərlər (sosializmə yaxın fikirlər) əsasında yaradıldığını sübut edir. Bu nəzəriyyə beynəlxalq münasibətlərin elmi metodu və yeni beynəlxalq güclərin formalaşmasında nəzəriyyələrin rolu ətrafında yaranan fikir ayrılıqları əsasında yaranmışdır.'''
'''Realistlərin və liberalların Soyuq Müharibənin sonunu əvvəlcədən təxmin edə bilməməsi konstruktivistlərin etibarlılığını əhəmiyyətli dərəcədə artırdı. Konstruktivizm beynəlxalq münasibətlərin sosial quruluş olduğuna diqqət çəkərək beynəlxalq münasibətlərin təhlilində liberalizm və realizmin ənənəvi statistik yanaşmasını tənqid edir. Realizm, əsasən beynəlxalq münasibətlərdəki təhlükəsizlik və maddi güclə, liberalizm daha çox iqtisadi qarşılıqlı asılılıq və dövlətlərin daxili siyasət amilləri ilə əlaqəli olsa da, konstruktivizm əsasən beynəlxalq münasibətlər sistemindəki fikirlərin rolunu təhlil etməyə yönəlmişdir. "Fikirlər" ilə, konstruktivistlər, məqsədlərə, təhdidlərə, qorxulara, şəxsiyyətlərə və beynəlxalq münasibətlərin dövlətlərinə və qeyri-dövlət obyektlərinə təsir edən qəbul edilən gerçəkliyin digər elementlərinə istinad edirlər. Konstruktivistlər hesab edirlər ki, ideoloji amillər çox vaxt məqsəd və nəticələrə səbəb olur və bu materialist nəzəriyyələrdən (realizm, liberalizm) üstündür. Məsələn, inşaatçılar ABŞ ordusundakı artımın Kuba ya da Rusiyada (tarixən düşmən dövlətlər) mənfi olaraq qəbul edildiyini və bunun Kanada və Böyük Britaniyada (ABŞ-nin tarixi müttəfiqləri) müsbət qəbul ediləcəyini söyləyirlər. Nəticədə beynəlxalq münasibətlərdə eyni hadisənin qavranılması dövlətlərin vəziyyətindən asılı olaraq dəyişə bilər. Üstəlik, konstruktivistlər anarxiyanı beynəlxalq münasibətlər sistemində davamlı bir tutarlılıq olaraq görmürlər, Alexander Wendt'in sözləri ilə bu hadisənin həddindən artıq uyğunsuzluğunu və subyektivliyini sübut edirlər: “Anarxiya dövlətlərin etdiyi şeydir. Konstruktorlar da hesab edirlər ki, sosial normalar zamanla milli təhlükəsizlik məsələlərindən (realistlərin əsas konsepsiyası) daha çox beynəlxalq siyasət formalaşdırmış və dəyişmişdir.Bu konstruktivizm və ya sosial konstruktivlik neoliberal və neo realist beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsinə meydan kimi təsvir edilmişdir. Maykl Barnett, inşaatçı beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyələrinin beynəlxalq quruluşun tərifinə, dövlətlərin maraqlarının və şəxsiyyətlərinin tərifinə və dövlət və qeyri-dövlət aktyorlarının bərpasına aid olduğunu bildirir. Emanuel Adler bildirir ki, konstruktivizm rasionalist və şərhçi nəzəriyyələr arasında orta yer tutur. Realizm və ya liberalizm nəzəriyyələrinin Soyuq Müharibənin bitəcəyini proqnozlaşdıra bilməməsi konstruktiv nəzəriyyənin etibarlılığını artırdı. Konstruktivist nəzəriyyə ənənəvi beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsinin statik fərziyyələrini tənqid edir və beynəlxalq münasibətlərin sosial bir quruluş olduğunu vurğulayır. Konstruktivizm beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyələrində rasionalist ontoloji əsasları tənqid edən bir nəzəriyyədir. Konstruktivist nəzəriyyəni qəbul edənlər, "ideyalar" və beynəlxalq sistemdəki dövlət və qeyri-dövlət aktyorlarına təsir edən təhdidlər, qorxular, kimliklər və digər reallıq qavramaları haqqında danışırlar.'''
Marksizm və tənqidi nəzəri
'''Beynəlxalq münasibətlərin marksist və neo-marksist nəzəriyyələri, münaqişə edən və davamlı əməkdaşlıq edən bir dövlət haqqında real / liberal görüşlərin əksidir, lakin bu nəzəriyyələr beynəlxalq münasibətlər sisteminin iqtisadi və maddi cəhətlərinə böyük əhəmiyyət verir. Marksistlərin yanaşması tarixi materializmin vacib rolunu sübut edir və iqtisadi məsələlərin bəşər tarixi boyunca başqalarından üstün olduğunu və beləliklə sosial sinfi marksizmin tədris obyekti halına gətirdiyini qənaətinə gəlir. Marksist yanaşma beynəlxalq sistemi mümkün qədər kapital toplamağa yönəlmiş vahid kapitalist sistemi kimi görür.'''
'''Beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsinə diqqəti cəlb edən marksist yanaşmalardan biri də İmanuel Wallerstein tərəfindən tərtib edilmiş dünya sistem analizidir. Bu təhlil sübut edir ki, qloballaşma çərçivəsində kapitalizm bütün digər inkişaf etməkdə olan ölkələrin istismar etdiyi bir neçə inkişaf etmiş sənaye ölkəsi yaradır. SSRİ-nin dağılmasından və kommunist sistemin dağılmasından sonra bu gün marksizm bir intibah dövrü keçir.'''
Feminist
Beynəlxalq münasibətlərin feminist nəzəriyyəsini tənqid edənlər, əslində, nəzəriyyədə öz aktyorları olan üçüncü dünya qadınlarıdır.
'''     Beynəlxalq münasibətlər bəzən qadın problemi olaraq Feminizmi sadələşdirir. Charlotte Hooper tərəfindən yazılmış bir məqalədə; "Kişilər beynəlxalq münasibətlər və gender dəyişənləri arasında xərc-fayda təhlili apardılar". Beləliklə, cinsiyyət obyektivinə baxaraq beynəlxalq münasibətlərdəki bütün cinslər üçün sosial bir vurğu etdi. Məqalədə göstərilir ki, beynəlxalq münasibətlərdə istifadə olunan hiper-kişilik bütün cinslərə mənfi təsir göstərir. Yalnız müəyyən insanlar digər kişiləri görmə məhdudiyyətlərinə riayət etməyə məcbur edərək imtiyazlarını yaşayırlar. Hooper, sexist obyektiv işinə qadınlar əlavə etməklə daha ənənəvi metodların tamamilə yenilənməsini tələb etdiyini iddia edir. Cinsi şəxsiyyət və beynəlxalq münasibətlər arasındakı kəsişmələri araşdırmaq üçün cinsiyyət kimliyinin götürəcəyi yanaşmalara etibar etmək və ya müstəqil olaraq əldə edilən dəyişənləri axtarmaq lazımdır. Ənənəvi üsullar kişi və ya qadın ehtiyaclarını ödəmir. Təhlükəsizlik ehtiyaclarımızı ödəmək üçün sinif vəziyyətimizi, təhsil səviyyəmizi, cinsimizi və ya təcrübəmizi əhatə edən uğursuz cəhdlər var. Beynəlxalq münasibətlərin ənənəvi araşdırmaları, yalnız qadın və uşaqları başa düşmək üçün bir çox amillərin olduğunu və bunlara məhəl qoymamalı olduğumuzu söyləyir.'''
İşlevselcilik
'''Funksionalizm mahiyyət etibarilə Avropaya inteqrasiya təcrübəsindən irəli gələn beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyəsidir. Realistlərin həvəsləndirici amil kimi gördüyü şəxsi maraq əvəzinə iş adamları dövlətlərin paylaşdığı ümumi maraqları əvəz edir. Bu nəzəriyyəyə görə, inteqrasiya öz daxili dinamikasını yaradır: Dövlətlər arasında inteqrasiya funksional və ya texniki sahələrdə təmin olunduğundan, inteqrasiyanın sonrakı mərhələləri üçün təcil baş verir. İnteqrasiya fenomeninin bu "görünməz əli" dağılma adlanır. İnteqrasiyanı dayandırmaq mümkün olsa da, irəlilədikcə girişi dayandırmaq çətinləşir. Funksionalizm beynəlxalq münasibətlərdə mənası ilə çox istifadə olunmur.'''
'''Ümumiyyətlə, funksionallıq hadisələri aktyorlar vasitəsilə deyil, sistemin funksiyaları ilə izah edən bir nəzəriyyədir. Məsələn, Immanuel Wallerstein, inkişaf etməkdə olan beynəlxalq kapitalist sistemini təmin etmək və qorumaq üçün Vestfaliyanın beynəlxalq siyasi sisteminin meydana gəldiyini iddia edərkən funksional bir nəzəriyyədən istifadə edir. Bu nəzəriyyə funksionaldır, çünki bir hadisəni aktyorların üstünlükləri deyil, sistemin üstünlükləri funksiyası kimi təsvir edir. Funksionalizm struktur (və ya realist) arqumentlərdən fərqlənir, çünki hər iki nəzəriyyə struktur səbəblərə baxır, realistlər (və daha çox ümumilikdə strukturistlər), quruluşun aktyorları, funksionerləri tamamilə aktyorları kənara qoyaraq, sistemin özünə səbəbedici güc aid edərək təşviq etdiyini iddia edirlər.'''
Dövlət Kartel nəzəriyyəsi
'''Dövlət Kartel nəzəriyyəsi köhnə iqtisadi institusional nəzəriyyədən, özəl və ya işgüzar kartel nəzəriyyəsindən irəli gəlir. Alman Kartel nəzəriyyəsi Almaniyanın keçmiş inkişaf etmiş iqtisadi kartellər ölkəsidir və klassik kartel nəzəriyyəsinin vətənidir. Dövlət Kartel nəzəriyyəsi pozitivist məlumatların qiymətləndirmə metodlarından tutmuş düşüncə və ya ideologiyanın tənqidinə qədər (tənqidi sosial-iqtisadi analiz və ya əks etdirmə metodları kimi) geniş metodlardan istifadə edir. Beynəlxalq münasibətlər nəzəriyyələri arasında Dövlət Kartel nəzəriyyəsi ilə çox oxşar olan nəzəriyyə funksionallıqdır. Ancaq Dövlət Kartel nəzəriyyəsi funksionallıqdan daha çox beynəlxalq təşkilati nəzəriyyəyə diqqət yetirir.'''
Post-Yapısalcılık
'''Post-Strukturist nəzəriyyə beynəlxalq siyasətdəki digər yanaşmalardan ən çox fərqlənən bir yanaşmadır, çünki Post-Strukturizm özünü mövzu ilə bağlı tək bir povest yaradan bir nəzəriyyə, məktəb və ya paradiqma olaraq təyin etmir, əksinə bir tənqid, münasibət və ya dünyagörüşü olaraq təyin edir. Post-Strukturizm tənqidə alternativlər yaratmaq üçün şərait yaradan təbiətin müsbət səyləri kimi baxır.'''
Post-Modernizm
'''Post-modern beynəlxalq münasibətlər 1980-ci ildən bəri beynəlxalq münasibətlər elminin bir hissəsi olmuşdur. Post-modernist yanaşma beynəlxalq münasibətlərin kritik ən yaxşı izahını və ənənəvi beynəlxalq münasibətlərin düzgün və qərəzsizliyini açıqladı.'''
Post-Müstəmləkəçilik
'''Post-müstəmləkəçilik çox tənqidi bir nəzəriyyədir, lakin çox yaygın deyil. Post-müstəmləkə hakimiyyəti müstəmləkə hakimiyyətinin inadkar formalarına söykənir.'''
Təkamül perspektivləri
'''Təkamül Perspektivi, məsələn, təkamül psixologiyası beynəlxalq münasibətlərin bir çox tərəfini izah etməyi müdafiə etdi. İnsan əcdadlarının mühitində dövlət yaşamamış və yəqin ki, nadir hallarda yerli ərazidən kənarda qrupları ilə qarşılıqlı əlaqədə olmuşlar. Liderlik, insider və qrupdan kənar ayrı-seçkilik və qərəzlilik, koalisiya və zorakılıq mexanizmi inkişaf etdirildi.Bir təkamül konsepsiyası, məsələn, inklüziv forma məhdudiyyəti anlayışını izah etməyə kömək edə bilər, məsələn eqoizm və beynəlxalq münasibətlərdə əsas prinsip realist və rasional seçimdir.'''
Mənbə
Senecio hydrophilus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Macarıstanın İllüstrasiyalı Xronikası
Macarıstanın İllüstrasiyalı Xronikası (,, , digər adları Chronica Hungarorum, Chronicon (Macar dilində) Pictum, Chronica Picta və yaChronica de Gestis Hungarorum) — 14-cü əsrin ikinci yarısından başlayaraq Macarıstan krallığında orta əsrə aid edilən illüstrasiyalı xronika. I Böyük Lyudovikin sarayında kral saraylarının beynəlxalq bədii üslubunu təmsil edir.
Xronikanın tarixi
Xronika Mark Kalti tərəfindən 1358-ci ildən sonra yazılmışdır, sonuncu illüstrasiyalar 1370-1373-cü illər arasında tamamlanmışdır. I Böyük Lyudov qızı Katarina Çarlesin oğlu Lyudovik Orleans ilə ailə həyatı qurduqda ona hədiyyə etmişdir.
Xronika daha sonra 1456-cı ildə Dorde Brankoviçə təqdim edilmişdir və bu zaman nüsxəsi çıxarılmışdır. Sonralar türklərin istilasından sonra yoxa çıxmışdır.
Xronika 17-ci əsrin ilk yarısında Vyanada kral arxivlərinin arasında tapılmışdır. İllüstrasiyanın bura necə gəlib çıxması haqqında heç bir məlumat yoxdur. Vyanada tapıldığı üçün ona bəzən Vyananın İllüstrasiyalı Xronikası deyə də xitab edirlər. Əlyazma hazırda Budapeştdəki Milli Seçeni Kitabxanasında saxlanılır.
Tarixi təsvir
147 illüstrasiyadan ibarət olan xronika 14-cü əsrdə mövcud olan mədəni tarixi və saray həyatı haqqında önəmli məlumatları özündə cəmləşdirir. Xronikaya daxil olan əksər miniatürlərin bəziləri qızıl ilə rənglənmişdir. Eyni dövrdə Qərbi Avropanın digər bölgələrindən olan oxşar miniatürlər ilə müqayisə etsək Macarıstanın İllüstrasiyalı Xronikasındakı miniatürlərin bədii dəyərinin olduqca yüksək olduğunu görərik. Miniatürlərdəki insan fiqurları olduqca dəqiq və insan anatomiyasına uyğun təsvir edilmişdir; məsələn, göz bəbəkləri rənglənmişdir, bunu miniatürə ancaq mikroskopla baxmaqla görmək mümkündür.
Atillanın təsvir olunduğu miniatürlərin əksəriyyəti ya pozulmuş, ya da silinmişdir (xüsusilə Atillanın ölümünü göstərən son miniatür); digər miniatürlərin dövrümüzə qədər qorunub saxlanılmasını nəzərə alaraq bunu zamanla əlaqələndirə bilmərik.
Sakaryaspor
Sakaryaspor (Sakarya) — Türkiyənin futbol klubu.
Tarixi
1965-ci ildə yaranıb.
Avropa kuboklarında iştirak
1 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Tyutor
Tyutor — tarixən qəbul edilmiş pedaqoji vəzifə. Tyutor şagird və tələbə üçün fərdi təhsil proqramının təşkilinə və aparılmasına rəhbərlik edir və məktəb, ali məktəb, əlavə təhsil və davamlı təhsildə təhsil alanın müşayiət edir. İnternat təhsilin Britaniya modelidir.
Firdovsi Bağırzadə
Firdovsi Əliş oğlu Bağırzadə (d. 1 sentyabr 1996; Yardımlı, Azərbaycan — ö. 2 aprel 2016; Tərtər, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2016-cı ildə Aprel döyüşləri zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Hərbi xidməti
Əsgər Firdovsi Bağırzadə 2016-cı ilin aprel ayında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən atışma zamanı qəhrəmancasına şəhid oldu.
Firdovsi Bağırzadə ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
Həmin ilin mayın 18-də əsgər Firdovsi Bağırzadənin xatirəsinə Masallı rayonunun Güllütəpə kəndində küçələrin birinə onun adı verildi.
Senecio cacaliaster
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Həbsxana
thumb
Mustafa Paşa (Məmlük sülaləsi)
Mustafa Paşa (ərəbcə. مصطفى باشا, Osmanlıca. مصطفى پاشا; d. 1776) - Osmanlı Paşa sı, İraq Məmlük sülaləsi, Bağdad Paşa lıq hökmdarı (1776).
Həbsxana
Həbsxana — Cinayət törətmiş və ya qanunsuz hərəkət törətməkdə təqsirli bilinən şəxslərin saxlanıldığı yer.
Mustafa Paşa (Məmlük sülaləsi)
Həyatı
Mustafa Paşa tayfa olaraq bir Məmlük üydü. 1776-cı ilə qədər Ər-Rəqqə valisiydi. 1776-cı ildə Osmanlı sultanı I Əbdülhəmid Mustafa Paşaya, eyni zamanda Mosul valisi Süleyman Paşa və Diyarbəkir valisi Abdulla Paşaya Bağdad valisi Ömər Paşa nın vəzifədən alınmasını əmr etdi. Osmanlı qoşunları Bağdad ı mühasirəyə aldılar və Ömər Paşa nın həyatının sona ərmə zamanı oldu. Bundan sonra Mustafa Paşa Bağdad Paşa sı təyin edildi. Mustafa Paşa əyalətdəki inqilabi əhval-ruhiyyəni sakitləşdirə bilmədi. Sultan və xalq Mustafanın idarəçiliyindən narazı qaldı və hakimiyyəti doqquz ay davam edəndən sonra I Əbdülhəmid Abdullah Paşa ya onu devirməyə əmr etdi. Abdullah Paşa (1776-1777) Mustafa Paşanı tutub 1776-cı ildə Diyarbəkir də edam etdi.
Binabəy
Binabəy — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Binəbəy Astara rayonunun Siyaku inzibati ərazi vahidində kənd. Peştəsər silsiləsinin ətəyindədir. Kəndin adının "bəyə məxsus binə, yurd, məskən" mənasında olduğu ehtimal olunur. Bu baxımdan oykonim Bəylik (Saatlı) oykoniminin sinonimidir.
Etimologiyası
Oykonimin tərkibindəki bina (binə) topoformantı yaşayış yeri və bəy sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır (Bəybinə kəndi).
Çiriş (Qafan)
Çiriş — Ermənistan Respublikasının cənubunda Sünik mərzində keçmiş Qafan rayonu ərazisində mövcud olmuş azərbaycanlılar yaşamış kənd.
Kənd Qafan şəhərindən 32 km şimal-qərbdə, Kurud kəndindən isə 2 km cənub-şərqdə, dağ ətəyində yerləşir.
Ümumi məlumat
Kənddə 1897-ci ildə 27 nəfər, 1922-ci ildə 73 nəfər, 1926-cı ildə 79 nəfər, 1931-ci ildə 95 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci il qaçqınlığından sonra əhalisinin bir hissəsi geri qayıdan Çiriş kəndi 1939-cu ildə qonşu Kurud kəndi ilə birgə təşkil edilən kolxozda birləşdi. 1965-ci ildə Çirişin də daxil olduğu Kurud kolxozu Gığı heyvandarlıq sovxozuna birləşdirildi.
50-ci illərdə Kurud və Kirs kəndlərinə köçən Çiriş əhalisi 1988-ci ildə Ermənistandan digər azərbaycanlılar kimi deportasiya olundular. Çirişlilər hal-hazırda əsasən Abşeron rayonunda məskunlaşıblar.