cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əli Həsənov (siyasətçi, 1948)
Həyatı
Əli Şamil oğlu Həsənov 1948-ci il aprelin 10-da Cəbrayıl rayonunun Böyük Mərcanlı kəndində anadan olmuşdur.
1964–1969-cu illərdə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun mexanika fakültəsində təhsil almışdır. 1981–1985-ci illrədə Bakı Ali Partiya Məktəbində təhsilini davam etdirmişdir.
Fəaliyyəti
Əmək fəaliyyətinə 1969-cu ildə "Azərneftkimyaquraşdırma" Tresti Birinci Sumqayıt quraşdırma idarəsində usta kimi başlamışdır. Sonralar həmin idarədə iş icraçısı, baş iş icraçısı, şöbə müdiri, baş mühəndis vəzifələrində işləmişdir.
1998-ci ilin noyabr ayından Azərbaycan Respublikası Baş nazirinin müavinidir. Eyni zamanda Beynəlxalq Humanitar Yardım üzrə Respublika Komissiyasının, Narkomanlığa və Narkotik Vasitələrin Qanunsuz Dövriyyəsinə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Komissiyasının sədridir.
1998–2018-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Qaçqınların və Məcburi Köçkünlərin İşləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2008-ci il 9 aprel tarixli Sərəncamı ilə dövlət qulluğunda göstərdiyi səmərəli fəaliyyətinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir. 2013-cü ildə Yeni Azərbaycan Partiyasının V qurultayında YAP Sədrinin müavini seçilmişdir. 2018-ci il 20 aprel tarixində Azərbaycanda qaçqınların və məcburi köçkünlərin sosial məsələlərinin həllində səmərəli fəaliyyətinə görə II dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir. 2023-cü il 11 apreldə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasında dövlət qulluğunda uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə “Şərəf” ordeni ilə təltif edilib
Bəxtiyar Quliyev (şəhid)
Bəxtiyar Zahid oğlu Quliyev (d. 3 aprel 1972; Ağdam, Azərbaycan — ö. 22 fevral 1988; Əsgəran, Azərbaycan) — I Qarabağ müharibəsinin Əli Hacıyev ilə birgə birinci şəhididir.
Həyatı
Bəxtiyar Quliyev 1959-cu ildə Ağdam rayonunda anadan olub.
1988-ci il fevralın 22-də Əli Hacıyev ilə birgə Əsgəran rayonunda şəhid olub. Məhz onlar, I Qarabağ müharibəsinin birinci şəhidləridir.
Fariz Şıxaliyev
Fariz Şahverdi oğlu Şıxaliyev (10 dekabr 1987; Xabarovsk, Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı — 27 oktyabr 2020; Xocavənd, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Fariz Şıxaliyev 1987-ci il dekabrın 10-da Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının Xabarovsk vilayətində anadan olub. 1994-2004-cü illərdə A.A.Rəcəbov adına Qaravəlli kənd tam orta məktəbində, 2006-2011-ci illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin Hərbi Tibb fakültəsində “feldşer” ixtisası üzrə təhsil alıb. Ailəli idi. Bir oğul övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Fariz Şıxaliyev 2011-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Beyləqan rayonunda yerləşən “N” saylı hərbi hissəsində “gizir” hərbi rütbəsi altında xidmətə başlayıb.
Transqressiya
Transqressiya — yer qabığının materik hissəsinin çökməsi, qismən okean səviyyəsinin qalxması ilə dənizin quruya irəliləməsi.
Fariz Şıxaliyev
Hərbi xidməti
2014-cü ildən Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin sıralarında xidmətini davam etdirirdi.
Transqressiya
Ümumi məlumat
Dəniz transqressiyası – dəniz səviyyəsinin qalxaraq su yun qurunu basması və sahil xətlərinin daha hündür yerlərə doğru irəliləməsi ilə nəticələnən geoloji hadisədir. Transqressiya qurunun enməsi, okean dibinin qalxması və ya okean hövzəsində suyun həcminin artması nəticəsində baş verə bilər.
Fariz Şıxaliyev
Hərbi xidməti
Fariz Şıxaliyev 2016-cı ilin 2-5 aprelində baş tutan döyüşlər zamanı Talış yüksəkliyi istiqamətində savaşıb.
Transqressiya
Ümumi məlumat
Xəzər dənizinin Dördüncü dövrdə ən böyük və ən sürəkli transqressiyası Erkən Pleystosendə (Bakı əsrində) 730-460 min il əvvəl baş vermişdir. Sonrakı transqressiyalar əvvəlkilərdən öz gücünə və sürəkliliyinə görə zəif olmuşdur.
Fariz Şıxaliyev
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Fariz Şıxaliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzuli, Cəbrayıl, Xocavənd, Qubadlı və Zəngilanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.
Fariz Şıxaliyev oktyabrın 27-də Xocavənd istiqamətində gedən döyüşlər zamanı şəhid olub. Şamaxı Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fariz Şıxaliyev ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Təltifləri
• 50px (26.06.2014) — III dərəcəli "Qüsursuz xidmətə görə" medalı
•50px - II dərəcəli "Qüsursuz xidmətə görə" medalı
• 50px (26.06.2013) — "Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin 95 illiyi" yubiley medalı
• 50px (15.12.2020) — "Vətən uğrunda" medalı (ölümündən sonra)
• 50px (18.12.2020) — "Cəsur döyüşçü" medalı (ölümündən sonra)
Kehlani
Kehlani Eşli Perriş — amerikalı müğənni, bəstəkar və rəqqasə.
NGC 7486
NGC 7486, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Naxçıvan Muxtar Diyarı
Yaranması
İlk dəfə 1922 ilin dekabrında Cənubi Qafqaz (Zaqafqaziya) I Sovetlər qurultayında irəli sürülmüş və müvafiq qərar qəbul edilmiş, 1923 ilin yanvarında isə RK(b)P Cənubi Qafqaz Diyar Komitəsi həmin məsələni müzakirə edərək Cənubi Qafqaz I Sovetlər qurultayının qərarına əsasən Naxçıvan SSR-i muxtar vilayətə çevirməyi AK(b)P MK-ya tövsiyə etmişdi. Bundan sonra nəhəng təbliğat maşını işə salınmış, AK(b)P Naxçıvan Diyar Komitəsinin 1923 il 5 fevral tarixli qərarı ilə həmin məsələ “ümumxalq müzakirəsinə” verilmiş və “zəhmətkeşlər tərəfindən yekdilliklə bəyənildikdən” sonra AK(b)P Naxçıvan Diyar Komitəsinin Rəyasət Heyətində (20 fevral) və AK(b)P Naxçıvan diyar təşkilatının III qurultayında (23 fevral) təsdiq edilmişdi. III Ümumnaxçıvan Sovetlər qurultayı (1923, 27 fevral) partiya orqanlarının həmin qərarını “müzakirə edərək” Naxçıvan SSR-in muxtar diyar hüququnda Azərbaycan SSR-in tərkibinə daxil edilməsi barədə müvafiq qətnamə və bəyannamə qəbul etmişdi.
Fəaliyyəti
Qurultayın qərarı ilə Naxçıvan MİK-i, XKS-i və bütün komissarlıqları buraxılmış, diyarı idarə etmək üçün 17 üzv və 7 namizəddən ibarət Naxçıvan Diyar İcraiyyə Komitəsi (NDİK) seçilmişdi; Naxçıvan, Şərur və Ordubad qəzaları ləğv edilmiş və N.M.D- nın bütün ərazisi altı dairəyə — Tumbul, Cəhri, Əbrəqunus, Şahtaxtı, Noraşen və Ordubad dairələrinə bölünmüşdü.1923 il iyunun 16-da Azərbaycan MİK-in sessiyası Naxçıvan Sovetlər qurultayının Naxçıvan diyarının muxtariyyət hüquqları əsasında Azərbaycan SSR-in tərkibinə daxil edilməsi haqqında xahişini bəyənərək N.M.D. haqqında Əsasnamə qəbul etmişdi. Diyarda ali hakimiyyət orqanı NDİK tərəfindən ildə bir dəfə çağırılan Naxçıvan Diyar Sovetlər Qurultayı (NDSQ) idi. Ali icraedici və sərəncamverici orqan sayılan NDİK NDSQ qarşısında hesabat verirdi. Naxçıvan SSR-in ləğv edilmiş xalq komissarlıqları əvəzinə NDİK-in torpaq, daxili işlər, səhiyyə, maarif, sosial təminat, ticarət və s. şöbələri yaradıldı.N.M.D. daha çox inzibati-ərazi muxtariyyəti prinsiplərinə uyğun idi və yüksək milli- ərazi muxtariyyəti tələblərinə az cavab verirdi. Halbuki ərazicə Azərbaycan-dan ayrı salınmış Naxçıvan diyarına geniş səlahiyyətli siyasi hüquqlar verilməsi bilavasitə 1921 il Moskva və Qars müqavilələrinin şərtlərindən irəli gəlirdi.
Naxçıvan MSSR-ə çevrilməsi
Naxçıvanın muxtariyyəti məsələsinə yenidən baxılması, görünür, elə məhz bu zərurətdən doğmuşdu. 1923 il dekabrın 31-də Azərbaycan MİK N.M.D.-nın Azərbaycan SSR tərkibində Naxçıvan MSSR-ə çevrilməsi haqqında qərar qəbul etdi; qərar Cənubi Qafqaz MİK-in yanvar 1924 il tarixli birinci plenumunda təsdiq edildi. Azərbaycan SSR MİK-in 9 fevral 1924 il tarixli dekreti ilə N.M.D-nın Naxçıvan MSSR-ə çevrilməsi təsbit edildi.
Don't be evil
"Don't be evil" — Google-un qeyri-rəsmi korporativ şüarıdır. İclasların birində Google-un ilk mühəndislərindən olan Amit Patel tərəfindən dilə gətirilmiş və bu fikir Gmail-in yaradıcısı Paul Buchheit tərəfindən dəstəklənmişdir.
Neoklassik iqtisadiyyat
Neoklassik iqtisadiyyat malların, istehsalın və gəlirlərin paylanmasının tələb və təklif vasitəsilə bazarda necə təyin ediləcəyinə fokuslanan iqtisadi yanaşmadır. Son illərdə önəmli mövzu olaraq diqqətə alınan və rasional seçim nəzəriyyəsi ilə əlaqəli olan bu müəyyənləşmənin təyini üçün hipotezləşdirilmiş gəlir məhdudiyyəti olan fərdlərin fayda maksimizasiyası və istehsal vasitələrindən və mümkün informasiyadan istifadə edən və istehsal xərcləri ilə qarşılaşan firmaların qazancından istifadə edilir.
Neoklassik iqtisadiyyat mikroiqtisadiyyata və keynsçi iqtisadiyyatla birlikdə formalaşan neoklassik sintez isə əsas iqtisadiyyata bu günlərdə dominantlıq edir. Baxmayaraq ki, neoklassik iqtisadiyyat çağdaş iqtisadiyyatçılar tərəfindən geniş şəkildə qəbul edilib, ancaq hələ də neoklassik iqtisadiyyata və onun daha yeni bir forması olaraq görülən, ancaq hələ də ayrı sahələr olaraq qalan neoklassik nəzəriyyəyə yönələn tənqidlər mövcuddur.
Əliməmməd Mustafayev
Əliməmməd Mustafayev –
Həyatı
Əliməmməd Mustafayev 1883-cü ildə Şamaxı şəhərində anadan olmuş, mollaxanda təhsil alandan sonra şəhər məktəbində oxumuşdur. O, 1906-cı ildə Bakıya gəlir. Burada bir çox qabaqcıl ziyalılar – C.M Qənizadə, S.S.Axundov, M.Hadi, A.Şaiq, H.Zərdabi ilə tanış olur. Buna baxmayaraq, bütün yay aylarında Şamaxıya gəlir, ziyalılarla müəyyən tədbirlərin keçirilməsində fəal iştirak edir. C.Cəbrayılbəylinin xatirələrindən bəlli olur ki, 1917-ci ilin sonunda Şamaxıda olan Ə.Mustafayev erməni millətçilərinin bəd niyyətləri barədə ziyalılarla məsləhətləşir, onları ayıq-sayıq olmağa çağırır. Ə.Mustafayev ADU-nun Şərq fakültəsini bitirəndən sonra orada müəllim işləmişdir. "Şamaxı dialektinin izahlı lüğəti" adlı namizədlik dissertasiyası yazmışdır. Görkəmli pedaqoq, publisist, yazıçı, tərcüməçi Ə.Mustafayev ömrünün sonuna kimi Şamaxı ilə əlaqəni kəsməmişdir.
Neptunun peykləri
thumb|300px Neptunun peykləri — Neptun planetinin 14 təbii peyki. Neptunun peyklərinin diametri Ayın diametri qədərdir. Ancaq həcmi Ayın 6 qatıdır. Atmosferində metan, ammonyak, karbondioksit, ozon və ağır miqdarda karbonmonoksit var.
Əqrəb mövsümü (teleserial, 2023)
Əqrəb mövsümü — 2023-cü ilin yanvarında İctimai TV kanalında yayımlanmış dram, triller və detektiv janrlarında olan Azərbaycan serialı. Serial Ceyhun Hidayətlinin "Əqrəb" romanına əsaslanır. Rejissoru Emil Quliyev, ssenaristi Azər Aydəmirdir. 12 seriya davam etmişdir.
Məzmun
Serial bütün şəhəri qorxu və təşviş içində saxlayan sirli seriyalı qatildən bəhs edir. Qatili tapmaq üçün edilən bütün cəhdlər uğursuzluqla nəticələnir. Nəticədə, qatili tapmaq işi təcrübəli detektivlər Rauf Eyvazov (Azər Aydəmir) və Kənan Orucova (Hikmət Rəhimov) tapşırılır. Hər bir qətl bir mesaj daşıyır və cinayət işini daha da mürəkkəbləşdirir.
İstehsalçı heyət
Serialın quruluşçu rejissoru Emil Quliyev, ssenaristi Azər Aydəmir, prodüseri Yalçın Verdiyev, kinematoqrafı Məhəmməd Osmanov, rejissorları Kənan Nadirli və Nicat Muxtarov, kostyum dizayneri Olqa Şabanova, səs rejissoru MORII və quruluşçu rəssamı Aysel Əmirovadır.
İstehsal
Serial Ceyhun Hidayətlinin 2015-ci ildə nəşr olunmuş "Əqrəb" romanına əsaslanır. Azər Aydəmir romanı bəyənərək 2017 və ya 2018-ci ildə yazıçı ilə əlaqə saxlayaraq roman əsasında iş çəkmək istədiyini bildirmişdir. Əvvəlcə film çəkilməsi planlaşdırılsa da, daha sonra serial çəkilməsinə qərar verilmişdir. Romanın ssenaristləşdirilməsi zamanı hekayədə xeyli dəyişikliklər edilmiş, kitabda olmayan personajlar əlavə edilmiş, kitabdakı bəzi personajlar da çıxarılmışdır. Məsələn, Kənan Orucov personajı romanda müstəqil xəfiyyə olsa da, serialda prokurorluğun müstəntiqi kimi təqdim olunmuşdur.
Serialın çəkilişləri 2021-ci ilin yayında başa çatsa da, COVID-19 pandemiyası səbəbilə gec yayımlanmışdır. Ümumi büdcəsi isə 249.643 manat təşkil etmişdir. Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğu serialın istehsalına təşkilati dəstək göstərmişdir. Azər Aydəmir ikinci mövsümün çəkilməsinin mümkünlüyünü qeyd etmişdir.
Qəbul
Serial yayımlandığı gündən etibarən sosial şəbəkə platformalarında müzakirələrə səbəb olmuş və bəyənilmişdir. Jurnalist Rəşad Məcid və kinoşünas Rəşad Qasımov serialın Azərbaycan kinosuna "yeni nəfəs" gətirdiyini bildirmişdirlər. Bəstəkar Elmir Mirzəyev serialın musiqisini bəyəndiyini ifadə etmişdir. Serialın populyarlığı "Əqrəb" romanının yenidən çap olunmasına səbəb olmuşdur.
Serialın sonuncu seriyasındakı öpüşmə səhnəsi bəzi izləyicilər tərəfindən xoş qarşılanmayıb. Aktrisa Gülşad Baxşıyeva bu cür səhnələri qəbul etmədiyini bildirmişdir. Aktrisa Mehriban Xanlarova isə yerli izləyicilərin bu cür səhnələrə hazır olmadığı üçün belə reaksiya verdiklərini ifadə etmişdir.
Şalon-sür-Son (rayon)
Şalon-sür-Son  — Fransanın Burqon regionun rayonlarından biri. Departamenti — Sona və Luara. Suprefektura — Şalon-sür-Son. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 196 311 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 114 nəf / km². Rayon sahəsi — 1726 km².
Difraksiya
Maneələrlə qarşılaşdıqda dalğaların həndəsi yayılma istiqamətindən kənara çıxma (maneəni aşaraq onun arxasına keçməsi) hadisəsi dalğaların difraksiyası adlanır. Difraksiya latınca difractus – sındırılmış mənasındadır. Maneədən keçərək, dalğaların əvvəlki yayılma istiqamətindən meyletmə bucağı difraksiya bucağı adlanır.
Difraksiya dalğaların kiçik aralıqlardan (yarıqlardan), maneələrdən və ya kəsik kənarlı yerlərdən keçməsi ilə yaranır. İşığın bu cür maneələrdən keçməsi zamanı əvvəlki yayılma istiqamətindən meyletməsi işığın dalğa təbiətli olmasını ortaya çıxardır. Su, səs, işıq və ya radio dalğalar kimi istənilən dalğa növündə bu hadisə baş verə bilir. Difraksiyaya ən sadə misal bir borunun içinə danışıldığı zaman borunun digər ucundan çıxan səsin bütün istiqamətlərdə yayılmasıdır, baxmayaraq ki, bağ xortumundan çıxan su düz xətt istiqamətində yayılır.
Difraksiya sınma ilə qarışdırılmamalıdır; dalğalar fərqlı sıxlığa malik mühitlərdə fərqli sürətlərlə hərəkət edirlər, dalğa yayılma sürəti fərqli olan bir mühitə keçdikdə sınma baş verir. Difraksiyanın yaranması üçün dalğanın keçəcəyi aralığın ölçüsü dalğanın dalğa uzunluğunu tərtibində və ya ondan kiçik olmalıdır.
Əksər optik cihazlar işığın difraksiyası hadisəsinə əsaslanır. Rentgen şüalarının difraksiyası müxtəlif təyinatlı cihazlarda istifadə olunur.
Qırmızı əqrəb (film, 1989)
Qırmızı əqrəb – 1989-cu ildə istehsal olunmuş ABŞ bədii filmidir.
Məzmun
Afrikada (Anqola nəzərdə tutulur) anti-kommunist hərakatı olan Vətəndaş müharibəsi başlayır. Bu səbəbdən SSRİ-nin hərbi qüvvələri Afrikaya ən yaxşı Xüsusi Təyinatlı Əsgərlərindən biri olan leytenant Nikolay Raçenkoya, üsyançıların başçısını öldürmək əmri verilir. Nikolay Raçenko SSRİ, Kuba və Çexoslovakiyanın birləşmiş hərbi qüvvələrinin yerləşdiyi Afrika səhrasına gəlir. Nikolay burada yerləşən bara gələn zaman mübahisə edir və bu səbəbdən dustaqxanaya göndərilir. Nikolayın qaldığı kamerada amerikalı jurnalist və komandir vardır. Həmin komandir Sundat üsyançılarına çalışır. Nikolay isə barda qəsdən mübahisə etmişdir ki, bu komandirin sayəsində üsyançıların başçısına çata bilsin. Amerikalı jurnalist və komandir Nikolayın planı sayəsində buranı tərk edə bilirlər, lakin bu zaman qarşı tərəf onları izləməyə davam etməyə başlayır. Yolda hərbi maşın qəzaya uğradığından onlar piyada getməyə məcbur olurlar.
Onlar üsyançıların düşərgəsində çatırlar. Üsyançıların başçısı Sundata Nikolaya təşəkkür edir və onu hər ethimala qarşı dustaqxanaya göndərir. Nikolay buradan qaçdıqdan sonra Sundatanı öldürməyə qərara gəlir, lakin Sundata ona qarşı əsgərləri ilə bərabər müqavimət göstərməyi bacarır. Sundata Nikolayı öldürmür və onu səhrada saxlamağı tapşırır. Sundata deyir ki, Nikolayın çalışdığı dəstə onu üsyançılardan da artıq zülmə düçar edəcəklər. Bir müddət sonra Kubanın əsgərləri onu tapır və hərbi bazaya göndərir. Bura Nikolayın komandiri olan General Vortek gəlir və onu mənfi münasibətlə qarşılayır. Ardınca onun əmri ilə Nikolaya qarşı amansızlıqla rəftar etməyə başlayırlar. Bu zaman Nikolay inanılmaz gücü sayəsində buradan qaçmağı bacarır.
Nikolay səhrada yolunu itirir. Burada Afrikanın tayfalarından biri olan Buşmenlərlə tanış olur. Bir neçə müddət keçdikdən sonra Nikolay Buşmenlərlə dostlaşır. Dostluq əvəzində onlar Nikolaya "Qırmızı əqrəb" tatuirovkası vurdurur. Sonralar Nikolay sovet və kuba birləşmiş hərbi qüvvələrinin buradakı insanlara qarşı törətdikləri vəhşiliklərin şahidi olur. Bu səbəbdən üsyançıların tərəfinə keçmək qərarına gəlir. Üsyançıların başçısı Sundata döyüş zamanı ağır yaralanmışdır. Sundata ölümünə yaxın Nikolayın üzərində "Qırmızı əqrəb" tatuirovkasını müşahidə edir və onu üsyançıların sırasında qəbul edir. Nikolay üsyaçılarla birlikdə sovet bazasına hücum edir və General Vorteki öldürür.
Megan Thee Stallion
Meqan Covon Rut Pit — əsasən Megan Thee Stallion ləqəbi ilə tanınan amerikalı müğənni.
Allahyar Əmircanov
Həyatı
1897-ci il mayın on birində Nuxada (Şəki) bəy ailəsində anadan olub. 1907-ci ildən 1914-cü ilədək Vladiqafqaz kadet korpusunda hərbi təhsil alıb. Birinci Cahan müharibəsində "Dikaya diviziya"a qulluq edib. Göstərdiyi hərbi şücaətlərə görə dördüncü dərəcəli "müqəddəs Georgi"xaçı ilə təltif olunub.
Porsche 944
Porsche 944, Alman avtomobil istehsalçısı Porsche tərəfindən istehsal olunan yüksək performanslı bir idman avtomobilidir.
Porsche 924-ün əvəzinə 1982-ci ildə istehsal olunmağa başlandı. İstehsalı Porsche 968 ilə əvəz olunduğu 1991-ci ildə sona çatdı.
Porsche 944, 1980-ci illərdə fərqli modellər istehsal edərək Porsche üçün əhəmiyyətli bir uğur oldu: 944, 944S, 944 Turbo, 944S2 və 944 Turbo S.
Ceklilər
Ceklilər və ya ceklər — Azərbaycan Respublikasıda Şahdağ xalqlarının nümayəndələrindən biri; aborigen azərbaycanlılar.
Ümumi məlumat
Azərbaycan Respublikasında irili-xırdalı onlarla xalqlar, etnik qrupların nümayəndələri yaşayırlar ki, onlardan biri də, Azərbaycan Respublikasının şimal-şərq hissəsində, Böyük Qafqazın Şahdağ platosu boyunca məskən saldıqları üçün Şahdağ qrupu kimi fərqləndirilən, sayca azlıq təşkil edən, milli etnik qruplardan biri olan ceklilərdir.
Statistik məlumatlar
1926-cı ildə Quba qəzası üzrə özünü cekli hesab edən cəmi 9 nəfər qeydə alınmışdır. Lakin maraqlıdır ki, bu qəzada cek dilini ana dili hesab edənlərin sayı 3176 nəfər idi. Onlardan 764 nəfəri Quba qəzasının Anıx dairəsində, 1267 nəfər Qonaqkənd dairəsində, 1 nəfər Qusar dairəsində, 492 nəfər Xaçmaz dairəsində və 652 nəfər isə Xudat dairəsində yaşayırdı. Bundan başqa, 1926-cı ildə Nuxa qəzasının Vartaşen dairəsində də cek millətindən 590 nəfər qeydə alınmışdır və onlar hamısı cek dilini ana dilləri hesab edirdilər.
Ceklilərin məskəni
left|220px|thumb|[[Cek kəndindən görünüş]]
Əsrlər boyu Quba-Xaçmaz bölgəsində məskunlaşan və Azərbaycanın aborigen xalqlardan sayılan, qədim alban tayfalarından biri olan ceklilərin tarixi məskənləri və mərkəzi iqamətgahları Quba rayonunun Cek kəndidir.
Çox qədim tarixə malik yaşayış məskəni olan Cek kəndi Quba şəhərinin 35 kilometr cənub-qərbində, 41°11′49″ şimal enində və 48°14′30″ şərq uzunluğunda, dəniz səviyyəsindən 1643 metr yüksəklikdə, Qudyalçayın sahilində yerləşir.
"Cek" toponimi
"Cek" toponiminin etimologiyasını hələlik tam açıqlamaq mümkün olmamışdır. Ehtimal edilir ki, "Cek" sözü cek dilindəki "ciqa" sözündən yaranıb və Azərbaycan dilində ''"ərazi", "məkan", "torpaq", "yer" deməkdir.
NGC 5563
NGC 5563, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ceklilər
Azərbaycan diasporunun və türk lobbisinin tərkib hissəsi
right|thumb|200px|Ceklilər, 1880 Cek kəndində əhalinin etnik tərkibini ceklilər təşkil edir. Bir sıra mənbələrdə "ceklər", "ceqlər", "ceglər", "cegillər" kimi göstərilən ceklilər hazırda Cek kəndindən başqa, Qubanın digər kəndlərində, Bakı və Sumqayıt şəhərlərində, Abşeron, Xaçmaz, Qusar rayonlarında, ölkədən kənarda isə Rusiya Federasiyasında, Amerika Birləşmiş Ştatlarında, Avropa ölkələrində və digər məkanlarda məskunlaşmışlar.
XIX əsrin 80-ci illərinə aid olan bir mənbədə ceklilərin sayı 1277 nəfər qeyd olunmuşdur. Ən son məlumata görə isə hazırda Cek kəndinin əhalisinin sayı 312 nəfərdir. Ölkədən xaricdə məskunlaşmış ceklilər Azərbaycan diasporunun və türk lobbisinin tərkib hissəsini təşkil edirlər.
Ceklilərdə dindarlıq
Dini əqidələrinə görə ceklilər İslamı qəbul edərkən sünnilərin şafi məzhəbinə aid olublar. Kənd ərazisində 25-dən çox ziyarətgah, o cümlədən atəşpərəstliyin izlərini özündə əks etdirən "Atəşgah" və 1000 ildən də artıq yaşı olan Əbu Müslim məscidi yerləşir. thumb|Əbu Müslim məscidi Bu yerlərin İslam dininə möhkəm bağlılığından soraq verən Əbu Müslim məscidinin inşa olunma dövrü çox güman ki, VIII əsrdə Şirvanı və Dağıstanı işğal edərək İslamı yayan xəlifə Validin qardaşı Əbu Müslimin hakimiyyəti illərinə və yaxud bir qədər ondan sonraya təsadüf edir. Sovet hakimiyyəti illərində dağıdılaraq daşından məktəb binası, ağaclarından isə taxıl anbarı tikilən məscid 1988-ci ildə kənd ağsaqqallarından biri Şıxəli Muradovun təşəbbüsü və kənd sakinlərinin köməkliyi ilə qismən bərpa edilmişdir. Lakin maddi çətinliklər üzündən Əbu Müslim məscidinin inşası hələ ki, lazımı səviyyədə tamamlanmamışdır. Onun ətrafında geniş elmi-arxeoloji və memarlıq tədqiqatlarının aparılması çox vacibdir.
Cek dili
Ceklilər 2 dildə — dialektlərə bölünməyən vahid cek dilində və Azərbaycan dilində danışırlar. Bu xüsusiyyətlərinə görə ceklilər dünyanın ən nadir etnik qruplarından biridir. Qafqaz dillərinin Dağıstan qrupuna aid edilən cek dili qrız, əlik, haput, buduq dillərinə və qismən də ləzgi dilinə yaxındır. Azərbaycan dilində olan bəzi sözlər cek dilində də eyni məna kəsb edir.
Azərbaycan Cekli İcması
Nə Sovet İttifaqı dövründə, nə də Azərbaycan dövlət müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra ceklilərin hər hansı bir ictimai birliyi olmamışdır. Onların ilk təşkilatları 31 mart 2006-cı il tarixində bir qrup cekli tərəfindən Sumqayıt şəhərində "Azərbaycan Cekli İcması" İctimai Birliyi (ACİİB) təsis edilmişdir. Əlhəddin Ceklinin rəhbərlik etdiyi bu təşkilatın əsas məqsədi ceklilərin sayını dəqiqləşdirmək, bu unikal etnosun getdikcə yaddan çıxan tarixini, mədəniyyətini, dilini, adət və ənənələrini bərpa və təbliğ edərək qorunub saxlanmasını təmin etməkdir.
ACİİB-in əsas şüarı: "Biz CAN deyirik! Yəni, Ceklilər Azərbaycan Naminə!". Təşkilat rəsmi dövlət qeydiyyatından keçməsə də, öz daxili imkanları hesabına fəaliyyətini davam etdirir.
"Cek" xalçaları
left|180px|thumb|XIX əsrə aid [[Cek xalçaları|"Cek" xalçası ]] Ceklilərin adət və ənənələri daha çox oğuz türklərinin adət-ənənələri ilə yaxındır. Tarixən köçmə həyat tərzi keçirən ceklilərin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq, əkinçilik və toxuculuq olmuşdur. Kişilər əsasən qoyunçuluqla, qadınlar yundan müxtəlif məmulatlar – xalça, palaz, kilim, corab, şal toxumaqla məşğul olmuşar.
Cek kəndi Quba xalçalarının ən parlaq kompozisiyalarından biri olan "Cek" xalçalarının mərkəzləşmiş məntəqəsi hesab olunur. "Cek" xalçaları Azərbaycan xalçalarının Quba-Şirvan tipinin Quba qrupunun dağlıq hissəsinə aid edilir. Ötən əsrdə ceklilərin kütləvi halda kəndi tərk edərək aran ərazilərə axışması onların məşğuliyyətinin də xeyli dəyişməsinə səbəb olmuşdur.
Cek kəndində məskunlaşmış əhalinin böyük əksəriyyəti yalnız heyvandarlıqla məşğul olur. Vaxtilə əkin yerləri olmuş dağ yamaclarından ibarət olan bu ərazilər uzun illər mal-heyvan və qoyun-quzuların bir sahədə otarılması nəticəsində orta və şiddətli dərəcədə sel və külək eroziyasına məruz qalmışdır. Uzun illər əkilmədiyi üçün hazırda buralarda heyvandarlığı inkişaf etdirmək çox çətinləşmişdir. Yaylaqların otvermə qabiliyyəti ilbəil azalmışdır.
Kəndin əlverişli coğrafi mövqeyi, xüsusi ilə də son illər Azərbaycanın iqtisadi inkişafının sürətlə artması bu regionda turizmin inkişafına doğru ilk addımların atılmasına da səbəb olmuşdur. Bu amil ceklilərdə də turizm sektoruna çox böyük maraq yaratmışdır. Ancaq yolların bərbad olması regionda turizmi inkişafını çətinləşdirir. Cek kəndinin rayon mərkəzi ilə, aşağı kəndlərlə əlaqəsi payız-qış vaxtı tamamilə kəsilir, yaz-yay aylarında isə çox çətinliklə mümkün olur.
Mir-Xan domino oyunu
Ceklilər Mir-Xan domino oyununun yaradıcılarıdır.
Yol
Hələ XX əsrin səksəninci illərinin ikinci yarısında Quba-Qəçrəş-Qrızdəhnə-Xınalıq avtomobil yolunun çəkilməsinə başlanılsa da, yol inşaatçıları ötən müddətdə hər iki istiqamətdə hərəkət edərək gəlib Qrızdəhnə kəndi ilə Cek kəndləri arasında dayanmışdı.
Lakin avtomobil yolunun tikintisi Prezident İlham Əliyevin göstərişi ilə başa çatdırılmış və 2006-cı il oktyabrın 7-də özünün iştirakı ilə Quba-İspik-Xınalıq avtomobil yolunun istifadəyə verilmişdir. Yolun ümumi uzunluğu 57 kilometr, eni çətin sahələrdə 5-6, qalan yerlərdə isə 8-10 metrdir. 1,2 milyon kubmetr torpaq, qazma, partlayış işləri görülmüşdür. 45 min ton asfalt döşənmiş, 9 ədəd yeni körpü tikilmiş, 39 ədəd suötürücü boru quraşdırılmış, təhlükəsizlik bəndləri tikilmişdir.
Qəçrəş-Qımılqazma-Qırızdəhnə-Əlik-Cek-Xınalıq istiqamətində çəkilmiş yolun inşasında 270-dən çox müxtəlif texnikadan istifadə olunmuş, ümumilikdə 14 milyon manat vəsait xərclənmişdir. Yolun tikintisində min nəfərə qədər işçi çalışmışdır.
Məktəb
Bütün kollektivi və şagirdləri ceklilər olan yeganə məktəb Cek kəndində yerləşir. 2006-cı ilin əvvəllərində YUNESKO-nun xoşməramlı səfiri Mehriban Əliyevanın rəhbərliyi ilə Heydər Əliyev Fondunun həyata keçirdiyi "Yeniləşən Azərbaycana yeni məktəb" proqramına əsasən Cek kəndində yeni məktəb binası təhvil verilmişdir. Əvvəlki məktəb 1928-ci ildə tikilmiş və yararsız vəziyyətə düşmüşdü.
Tağılar (Kəlbəcər)
Tağılar (əvvəlki adı: Qaragüney) — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Comərd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Kəlbəcər rayonunun Kilsəli kənd Sovetindən Qaragüney kəndi Comərd kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 29 may 2015-ci ildə Comərd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qaragüney kəndi Tağılar kəndi adlandırılmışdır. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 25.11.2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.
Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Comərd Qaragüneyi olmuşdur. Yerli əhalinin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini Comərd adlı şəxs Qaragüney adlı ərazidə saldığı üçün belə adlandırlmişdir. Qara güney, yəni qara torpağı olan güney deməkdir. Qara torpaq məhsuldar olur, güney isə cənub, isti olan yerdir. Kəlbəcər rayonunun ərazisində iki Qaragüney kəndi olub. Onlardan biri Zülfüqarlı, digəri isə Comərd sovetliyinin ərazisində yerləşib. Zülfüqarlı kənd inzibati ərazi dairəsində yerləşən kənd hazırda da Qaragüney adlanır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən ş.-da dağətəyi ərazidə yerləşir.
Yaylaqları
Kənddə Novlu yurd, Böyükbiçənək yurdu, Qaratelli yurdu, Ortadüz yurdu, Yurdlar, Allahaman yurdu, Qayalıq yurdu, Meydandüzü yurdu, Qaradağlı yaylağı.
Bulaqları
Sədr bulağı, Əziz bulağı, Yastı bulaq, Soyuq bulaq, Daş bulaq, Sarı bulaq, Şırran bulaq, Gözüaçılan bulaq, Söyüdlü bulağı.
Məşhur yerləri
Qala, Sarıqaya, Komanın dalı, Xeyir bəy güllə atan, Təkəvurulan, Buğavurulan, Qovuqqayası, Qalığın dərəsi, Alainəkqalan, Mollatutan, Əlik balası tutulan, Topallıgüney, Söyüdlü meşəsi, Novlunun meşəsi, Qayalığın meşəsi, Qaragüneyin yalı, Ağduzdax, Tağının tapı, Zoğallı tap, Yalyeri, Ortakövşən, Yuxarıkövşən, Kərbəlayı yerləri, Meşə yerin çayı, Qayalığın suyu, Qabaqqaya çayı.
Binələri və qışlaqları
Binə yeri.
Yurqen Klopp
Yurqen Norbert Klopp — alman futbolçu və futbol məşqçisi.
Hazırda Premyer Liqa komandalarından olan Liverpulun baş məşqçisi olan Klopp, buna qədər Borussia Dortmund və Mainz05 komandalarında baş məşqçilik edib.
Porsche 968
Porsche 968, Alman avtomobil istehsalçısı Porsche tərəfindən istehsal olunan yüksək performanslı bir idman avtomobilidir.
Porsche 944-ün əvəzinə 1992-ci ildə istehsal olunmağa başlandı. İstehsalı Porsche Boxster ilə əvəz olunduğu 1995-ci ildə başa çatdı.
250px|thumb|center|Porsche 968 CS
Osman ibn Salman Naxçıvani
Osman ibn Salman Naxçıvani (?-?) — orta əsrlərdə yaşayıb-yaratmış rəssam- nəqqaşdır. Bədii metal ustası kimi incə naxışlı zərif mis qablar hazırlamaqla tanınmışdır. Ona məxsus nəfis Naxçıvan bürünc dolçası Beyləqandan tapılmışdır. Parisin məşhur Luvr muzeyində mühafizə olunur. Hündürlüyü 22 sm olan orijinal formalı həmin dolça oyma naxışlarla, gümüşlə işlənərək təsvirlərlə bəzədilmiş, üzərində düzəldilmə tarixi (1190) və ustanın adı həkk olunmuşdur və bu maraqlı əl işi bu gündə öz möhtəçəmliyi ilə göz oxşayır.
Qazan Əli (Urmiya)
Qazan Əli - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 119 nəfər yaşayır (27 ailə).
Əyyub Məmmədov (aktyor)
Əyyub Cəfər oğlu Məmmədov — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1974).
Həyatı
Əyyub Məmmədov 11 oktyabr 1919-cu ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. Onun yaradıcılığı Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrı ilə bağlı olmuşdur. Bu teatrda Səməd Mövləvi, İbrahim Həmzəyev, Mir Həsən Mirişli, Əyyub Haqverdiyev, İsa Musayev kimi sənətkarlarla birlikdə çalışmağa başlayıb. Tipik xarakterli və dramatik səciyyəli epizod rollar yaradıcılığında xüsusi yer tutmuşdur. Romantik xarakterli, monumental səciyyəli dramatik və faciə rollarını da ifa etmişdir.
Əyyub Məmmədov 6 iyul 1978-ci ildə Naxçıvanda vəfat etmişdir.
Eşem-elək (Bakalı)
Eşem-elək — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Bakalı kənd şurasının tərkibindədir. 10 sentyabr 2007-cu ilə qədər Plodoyaqodnaya kənd kolxozu adlanırdı.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Bosniya və Herseqovina Milli və Universitet Kitabxanası
Bosniya və Herseqovina Milli və Universitet Kitabxanası ― Bosniya və Herseqovinanın Sarayevo şəhərində yerləşən əsas kitabxanası.
Kitabxananın binasının rəsmi açılışı 20 aprel 1896-cı ildə olmuşdur. 1992-ci il avqustun 25-də kitabxana binası yanır və 700 əlyazma, inkunabula və digər qiymətli ədəbiyyat nümunələri oğurlanır. Bundan sonra binanın təmiri 4 mərhələdə; 1996-1997, 2000-2004, 2012, 2013-cü ildə həyata keçirilir və nəhayət 2014-cü il mayın 9-da restavrasiyadan sonra kitabxananın təmtəraqlı açılış mərasimi baş tutur.
Damla (ad)
Damla — ad.
Tural Rəcəbalıyev
Tural Həmid oğlu Rəcəbalıyev (4 oktyabr 1990; İsmayıllı rayonu, Azərbaycan SSR — 27 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tural Rəcəbalıyev 1990-cı il oktyabrın 4-də İsmayıllı rayonunun Qalınçaq kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Rəcəbalıyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İlyas Əfəndiyev adına elitar gimnaziya
İlyas Əfəndiyev adına Elitar Gimnaziya — İlyas Əfəndiyevin adını daşıyan məktəb. Beynəlmiləl təhsil müəssisəsi kimi fəaliyyət göstərir.
Tural Rəcəbalıyev
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Rəcəbalıyev ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Fransua Peti
Fransua Peti – Fransız əsilli Amerika aktyoru və döyüş sənətləri ustasıdır. . Fransua keçmiş fransız hərbi qüvvələrin zabiti olub. Cüdoda 3-cü, Qosindo Ciu-Citsuda 8-ci, Karate-doda 7-ci dərəcə qazanmışdır. Həmçinin, Kay Den-Sixan tutuluna sahibdir. Bu titul Yaponiyada ən böyük döyüş sənətləri ustasına verilir. Əvvəllər Nincitsu il məşğul olmuşdur.
Tural Rəcəbalıyev
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Rəcəbalıyev ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Törəmə meşələr
Törəmə meşələr – İnsan fəaliyyətinin və təbii (kortəbii) hadisələrin təsiri ilə dəyişilmiş meşələr. Bu zaman meşəliyin tərkibi, quruluşu, məhsuldarlığı, ilkin meşələrə xas olan meşəbitmə şəraiti və digər xassələri dərindən dəyişir.
Növləri
Törəmə meşələr ağacların təbii əvəz olunması və təsərrüfat tədbirləri nəticəsində (meşə əkini, xidməti və bərpa qırıntıları) öz ilkin vəziyyətinə bərpa olunması intensivliyindən asılı olaraq qısa müddətli, uzunmüddətli və davamlı uzunmüddətli törəmə meşələrə.bölünür. Azərbaycan respublikasında ilkin palıd və fıstıq meşlərinin yerinə törəmə vələs, dəmirqara və s. meşəliklər və törəmə kolluqlar geniş sahə tutur.
İlyas Əfəndiyev adına elitar gimnaziya
alt=Elitar gimnaziya logo|thumb
Tarixi
Bakı şəhəri, Nəsimi rayonu İlyas Əfəndiyev adına Elitar Gimnaziya 2 korpusdan ibarətdir. Əsas bina ötən əsrin 30-cu illərində tikilib və 2-ci Dünya Müharibəsi illərində Hərbi Hospital olaraq fəaliyyət göstərib.
1998-ci ildən Təhsil problemləri institutunun baza müəssisəsi kimi müəyyən edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin 01.02.2002-ci il tarixli, 113 nömrəli əmri ilə məktəb indiki adı ilə gimnaziyaya çevrilmiş (köhnə 41 saylı) və onun nizamnaməsi təsdiq olunmuşdur.
Təhsil Nazirliyinin 08.04.2002-ci il tarixli, 25 nömrəli əmri ilə məktəb nazirliyin birbaşa tabeliyinə keçmişdir. Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olan müəssisə gənc nəslin təhsili və onların müasir həyata hazırlanması sahəsində əldə etdiyi nailiyyətlərlə respublikanın öndə gedən məktəblərindən biri kimi tanınır.
Bu məktəbdə Abdullayev Rəşid, Məmmədli Araz, Mirzəyev Kamil və başqaları kimi tanınmış şagirdlər təhsil alırlar.
İqtisadiyyat üzrə "Nobel" mükafatı
thumb|right|244x244px İqtisadi Elmlər üzrə Nobel Mükafatı — iqtisadiyyat elminə edilmiş töhfələrə görə verilən mükafatdır və bir çoxları tərəfindən, bu sahədə olan mükafatlar sırasında ən prestijlisi hesab edilir.
İqtisadiyyat Alfred Nobelin 1895-ci ildə şəxsən hazırladığı siyahıya daxil olmasa belə, İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının digər elmlər üzrə verilən Nobel mükafatları ilə eyni səviyyədə olması hesab edilir. İqtsadiyyat üzrə mükafat 1968-ci ildə İsveç bankı Sveriges Riksbank tərəfindən yaradılmışdır və bu bank tərəfindən də maliyyələşdirilir. Bu mükafat ilk dəfə olaraq, 1969-cu ildə ”iqtisadi proseslərin təhlili üçün dinamik modellərin hazırlanması və tətbiqinə görə” Danimarka və Norveç alimləri Yan Tinberqen və Raqnar Frisxə verilmişdir.
Laureatlar
2009-cu ildə iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını heç bir qadın almamışdır. 2009-cu ildə bu mükafatı almış Elinor Ostrom iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatı almış ilk qadındır. 2006-ci ildə iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatını amerikan iqtisadçısı Edmond Flip - inflyasiya və işsizlik bağlı tədqiqatları ilə əlaqədar almışdır.
2009-cu ildə İsveç Elmlər Akademiyası ABŞ-dən olan Elinor Ostrom və Oliver Villamsonu Nobel mükafatına layiq görüb. Ostrom “xüsusilə cəmiyyət olmaq üzrə, iqtisadiyyat rəhbərliyi analizləri”, Villiamson isə “xüsusilə şirkətin sərhədləri olmaq üzrə iqtisadiyyat rəhbərliyi analizlərindən” ötrü bu mükafata layiq bilinib. İndiana Universitetində müəllim olan Ostrom Nobel İqtisadiyyat mükafatını qazanan ilk qadın olub. Villiamson Kaliforniya Universitetində çalışır.
Adenin
Adenin — cəmi 5 azot əsası olan kimyəvi birləşmə. Tərkibinə görə isə 8 azot əsası vardır. Bunlardan biridə adenindir. Adenin A|A hərfi ilə işarə olunur. DNT -nin ikiqat zəncirində azot əsasları daxilə doğru yönələrək hidrogen (H) rabitəsi yaradır bu, zaman Adeninin komplementarı Timin (T) olur. Adenin və timin arasında 2 qat rabitə olur. A+Q>S+T bu ifadənin əsasında nukleotidlər bir- biri ilə komplementarlaşır.Adenizofosfat turşularının quruluş komponentidir
İqtisadiyyat üzrə "Nobel" mükafatı
Kim namizəd göstərə bilər
Nobel Fondunun nizamnaməsinə əsasən aşağıdakı şəxslər namizəd irəli sürə bilərlər:
5-ci və 6-cı bəndlərdə göstərilən müəllim və elm adamlarının seçimi ilə bağlı qərarlar hər il sentyabr ayının sonuna qədər verilməlidir.
Laureat seçim prosesi
Növbəti mükafat üçün bir laureat seçmə prosesi aşağıdakı mərhələləri əhatə edir:
Xarici keçidlər
Laureatların tərcümeyi-halları və Nobel mühazirələri:
NGC 3365
NGC 3365, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sekstant bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fatma Sultan (V Muradın qızı)
Fatma Sultan — 33. Osmanlı sultanı V Muradın qızıdır.
Həyatı
Fatma Sultan 19 iyun 1879-cu ildə atası Sultan Muradın taxtdan endirilişinin ardından həbs tutulduğu Çırağan sarayında dünyaya gəldi. Anası isə onun gürcü əsilli xanımı Rəzan Qadınəfəndidir. Gənclik illəri ailəsiylə birlikdə Çırağan sarayında keçən Fatma Sultan bu illər ərzində mükəmməl saray təhsili aldı. Atası və ögey anası Gövhəriz xanımdan fransızca dərsləri aldı.
Ancaq 1903-cü ildə bacısı Aliyə Sultan, ertəsi il isə atası Sultan Muradın vəfatının ardından anası Rəzan xanım ağır böhran keçirdi. Bu səbəblə uzun illərdir həbs tutulan ailə azadlığa buraxılsa da, Fatma Sultan və anası Çırağan sarayında yaşamağa davam etdilər. Ancaq çox keçmədən, 1907-ci ildə əmisi Sultan Əbdülhəmid onu Bursalı məşhur Qaracəhənnəmzadə ailəsindən Faiq bəyin oğlu Rafiq İris bəylə evləndirdi. 29 iyul 1907-ci ildə Ulduz sarayında baş tutan toy mərasiminin ardından və Fatma Sultan anasıyla birlikdə Bursaya göndərildi.
Ərindən 8 yaş böyük olan Fatma Sultanın bu evlilikdən 4 övladı dünyaya gəldi. 3 mart 1924 tarixli TBMM qərarı ilə digər Osmanlı sülaləsi üzvləri kimi, Fatma Sultan da ailəsiylə birlikdə sürgünə göndərildi. Ancaq sürgün qərarı verildiyi əsnada qızılca olan Fatma Sultan və ailəsinə bir müddət daha İstanbulda qalmağa icazə verildi. Beləcə, Fatma Sultan 1925-ci ilin sentyabrında sonuncu Osmanlı olaraq Türkiyəni tərk etdi.
Sürgündə Bolqarıstanın Sofiya şəhərində məskunlaşan Fatma Sultan və ailəsi burada olduqca çətin günlər yaşadı. Bu ağır günlərdə 20 noyabr 1932-ci ildə Sofiyada vəfat edən Fatma Sultan burada dəfn edildi.
Töküntü (bitki)
Töküntü (bitki) – Bitkinin ölü hissəsi olub ölü kütləyə aiddir, bura torpağın səthinə və ya su hövzəsinin dibinə tökülən yarpaqlar, budaqlar, çiçəklər, toxumlar, meyvələr, qabıqlar, tozcuqlar, sporlar və s. daxildir. İllik töküntü bəzi bitki qruplaşmalarında (xüsusilə meşə) torpaq səthində döşənək yaradır. Torpağın səthinə, sonra isə onun qatlarına töküntü ilə bitki sintez edən üzvi maddə ilə yanaşı, torpaq qatlarından mənimsənilən mineral (kül elementləri) maddələr də daxil olur.
Sivaş körfəzi
200px|thumb|Sivaş 200px|thumb Sivaş körfəzi və ya Çürük dəniz — körfəz Azov dənizinin qərbində yerləşir. Krım yarımadasını materikdən ayırır. Buradan Krım Muxtar Respublikasını Xerson vilayətindən ayırır. Sivaş sözü krımtatar dilindən tərcümədə "kir" mənasını verir.
Töküntü (bitki)
Töküntülərdə bitkilər üçün zəhərlilik (toksiklik)
Süxur töküntülərində suda asan həll olunan və bitkilər üçün zərərli duzların miqdarının yol verilən həddən (>0,25%) çox, yüksək qələvi (su suspenziyasında pH-ın 9,0-dan yuxarı) və güclü turş mühitin (pH-3,5-dən aşağı) olması ilə yaranır. Töküntülərdə ağır metalların (qurğuşun, sink, civə, kadmium, xrom və başqa elementlər) həddən çox toplanması ilə də canlı aləm üçün toksiklik yarana bilər.
Sivaş körfəzi
Coğrafiyası
слева|210px|thumb|Mərkəzi Sivaş Azov dənizindən körfəzi Arabat əqrəbi ayırır. Dəniz ilə isə ensiz Qeniçeski və Romoima boğazları ilə ayrılır. Qara dənizdən Perekop bərzəxi ilə ayrılır. Ensiz Çonqar boğazı Sivaş körfəzini şərqi və qərbi olmaqla iki yerə bölür.
Töküntü (bitki)
Töküntülərdə torpaq örtüyünün bərpası
Texnogen törəmə relyefin səthində texniki rekultivasiya işləri aparıldıqdan sonra təkrar torpaq örtüyünün yaradılma prosesi. Torpaqların bərpa olunma prosesi meliorativ tədbirlərin (humus meliorsiyası: humuslu torpaq qatının yaradılması, kompost, torf və daş kömür məişəli meliorantların verilməsi, fitomeliorasiya və s.) həyata keçirilməsi və biosenozların təbii halda tədrici olaraq bərpa olunması ilə sürətlənə bilər.
Sivaş körfəzi
Coğrafiyası
Sivaş körfəzinin sahəsi 2560 km² təşkil edir. Maksimal dərinliyi 3 metr, orta dərinlik 1 metr təşkil edir. Bəzi hissələrdə dərinlik hətta 0,50 metrə çatır. Yay ayları suyu çürük qoxusu verir. Bu səbəbdən Çürük dəniz adlandırılmışdır. Güçlü buxarlanma səbəbindən güçlü şəkildə minerallaşmaya məruz qalmışdır. 11 düzlu və olduqca duzlu körfəzlərdən ibarətdir.
Uzunluğu 200 km. Eni — 2–35 km.
Su hövzəsinin sahəsi 2500 km², adalarının sahəsi isə 560 km² təşkil edir.
Azov dənizinin suları ilə qidalanır.
Sahilləri olduqca dayazdır. Hətta yayda ərazini duzlaq basır.
Sivaş körfəzinin dibi 5 metr dərinliyində lillə örtülmüşdür. Duzluluq şimalda 22 ‰, cənubda isə 87 ‰ təşkil edir. Suyunun tərkibi: xlorid, kaliyum, maqnezium, brom, sulfat duzları.
Duz hasilatı
Sivaş körfəzinin duz ehtiyatı 200 mln t-dur Sivaş körfəzinin sahilində yerləşən zavodlar: Perekop brom zavodu, Krım titanı, Krım soda zavodu.
Azərbaycanda aqrar islahatları
Azərbaycanda aqrar islahatlar — Azərbaycanda torpaq sahibliyi və torpaqdan istifadə sisteminin dəyişdirilməsi.
Tarixi
Rusiya imperiyası ağalığı dövründə Şimali Azərbaycanda feodalların və çar mütləqiyyətinin mənafeyini mühafizə edən, zəhmətkeş kəndli kütlələrinin həyat mənafeyi əleyhinə, onların ağır istismarına yönəldilmiş bıra sıra aqrar islahatlar keçirilmişdir. 6 dekabr 1846-cı ildə çarizmin verdiyi fərman feodal torpaq sahibliyinin bütün formalarını xüsusi mülkiyyət kimi tanımışdır. Fərmanın əsas müddəaları 20 aprel və 20 dekabr 1847-ci il tarixli Əsasnamələrdə inkişaf etdirilmiş və konkretləşdirilmişdir. Əsasnaməyə görə, kəndlilər sahibkarların xeyrinə natural renta və pul mükəlləfiyyətləri ödəməli, biyara getməli, onlar üçün nökər ayırmalı idilər. 1846-1847-ci illərin aqrar qanunları Azərbaycanda feodal təhkimçilik münasibətlərini qüvvətləndirdi. Rusiyada 1861-ci il kəndli islahatından sonra milli ucqarlarda da kəndli ishalatları keçirmək məsələsi qarşıya çıxmışdı. Bununla əlaqədar 1870-ci ildə Azərbaycanda kəndli ishalatı keçirilmişdir. İslahat məhdud və daha çox təhkimçilik xarakterində idi. Xəzinə torpaqlarında yaşayan və bütün kəndlilərin 70%-indən çoxunu təşkil edən dövlət kəndlilərinə aid edilməmişdir. İslahatın əsas qanunvericilik aktı olan 14 may 1870-ci il Əsasnaməsi onu əsas götürmüşdü ki, bütün torpaqlar "ali müsəlman silki"nin (xan, bəy və s.) mülkiyyətidir. Torpaq sahibləri ilə kəndlilər arasındakı torpaq münasibətləri Əsasnamə veriləndən sonra iki il müddətində həyata keçirilməli olan "torpaq nizamnaməsi" ilə müəyyən edilirdi. Kəndlilər sahibkar torpağından istifadə üçün əvvəlki kimi feodal mükəlləfiyətləri (bütün kənd təsərrüfatı məhsullarının 1/10-i miqdarında natural vergi – malcəhət və ya bəhrə, həyətyanı sahə də daxil olmaqla yararlı torpaqların hər desyatini üçün 30 qəpik pul vergisi) ödəməli idi. Feodal rentasını zorla toplamaq üçün Əsasnamədə müxtəlif icbari tədbirlər, hətta borclunun daşınar və daşınmaz əmlakının satılması, torpaq sahibi, yaxud həmkəndlisi üçün işləməyə göndərilməsi nəzərdə tutulmuşdu. Pay torpaqları kəndlilərin mülkiyyətinə deyil, daimi istifadəsinə verilirdi. Bununla belə, kəndli "torpaq sahibi ilə könüllü saziş" əsasında pay torpağını ödənclə ala bilərdi, lakin Rusiyanın mərkəzi quberniyalarından fərqli olaraq, Azərbaycanda torpağın ödənc ilə alınması məcburi deyildi və dövlət pay torpağı almaqda kəndlilərə heç bir kömək etmirdi. Azərbaycanda ödənc qiymətləri də yüksək idi. Kəndlilər, bir qayda olaraq, Əsasnamədə nəzərdə tutulduğundan az pay torpaqları aldılar (məsələn, Bakı quberniyasının 4 qəzasında 15 yaşından yuxarı hər kişiyə nəzərdə tutulmuş 5 desyatin əvəzinə, orta hesabla, 3,35 desyatin torpaq düşürdü). İslahatın qarətçi xarakteri torpaq sahiblərinin hüququnu müdafiə edən çarizmin yeritdiyi aqrar siyasətin qanunauyğun nəticəsi idi. Bununla belə, islahat burjua xarakterli idi və kapitalizmin inkişafına müəyyən dərəcədə kömək edirdi (feodalların torpaq üzərində inhisarının ləğvi, qeyri-iqtisadi məcburiyyətin zəifləməsi), lakin təhkimçilik əlamətləri 1861-ci il kəndli islahatına nisbətən özünü daha qabarıq göstərirdi.
1 may 1900-cu ildə verilmiş qanun çarizmin və rus burjuaziyasının mənayefinə uyğun şəkildə Cənubi Qafqaz dövlət kəndlilərinin istifadəsində olan torpaqları dövlət mülkiyyəti elan etmişdir. Bu torpaqlardan istifadə müqabilində dövlət kəndliləri xəzinəyə feodal-torpaq rentası verməli idilər. Meşələrdən istifadə üçün ayrıca vergi müəyyənləşdirilmişdir. Qanun dövlət kəndlilərinin istifadəsindəki torpaqlar üzərində xəzinə mülkiyyətinə tounmamışdı. Beləliklə, imperiyanın çox hissəsində ləğv edilən feodal istehsal münasibətləri Cənubi Qafqaz dövlət kəndində saxlanılmışdır. Kəndlilərin istifadəsindəki bütün torpaqlar onların ixtiyarında qalmışdır. 21 aprel 1903-cü ildə 1900-cu il qanununu inkişaf etdirən və konkretləşdirən qaydalar qəbul olunmuşdur. Pay torpaqlarından istifadə hüququ olan kəndlilərin sayı xeyli azaldılmışdır. Bu, minlərlə kəndlinin tamamilə torpaqsız qalması və ya pay torpaqlarınınn müəyyən hissəsindən məhrum olması demək idi. 1900–1903-cü illərin aqrar qanunlarında çarizmin aqrar siyasətinin mürtəce xarakteri özünü tam göstərmişdir. Bu siyasət torpaq sahibkarlarının hüquqları və feodal istehsal münasibətlərini saxlamağa yönəldilmişdir.
Buranov nənələri
Buranovskiye Babuşki ( / Buranov nənələri; ) — Rusiyanı 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edən musiqi qrupu. Qrup müsabiqədə "Party for everybody" mahnısı ilə 2-ci yeri tutmuşdur.
Kill chain
Öldürmə zənciri termini hücumun strukturunu müəyyən edən hərbi anlayışdır. O, ibarətdir:
Rəqibin öldürmə zəncirini "qırmaq" ideyası müdafiə və ya qabaqlayıcı hərəkət üsuludur.
F2T2EA
Bir hərbi "öldürmə zənciri" modeli aşağıdakı mərhələləri özündə cəmləşdirən "F2T2EA"dır:
Kiber
thumb|right|350px|İnformasiya təhlükəsizliyi üçün müdaxilə öldürmə zənciri
Hücum mərhələləri və əks tədbirlər
Bu yaxınlarda Lockheed Martin bu konsepsiyanı kompüter şəbəkəsinə müdaxilələrin modelləşdirilməsi metodu kimi istifadə edərək informasiya təhlükəsizliyinə uyğunlaşdırdı. Kiber öldürmə zənciri modeli informasiya təhlükəsizliyi cəmiyyətində bir qədər mənimsənildi. Bununla belə, qəbuletmə universal deyil, tənqidçilər onların modeldə əsas qüsurlar olduğuna inandıqlarına işarə edirlər.