cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xalizovun binası (Taqanroq)
Tarixi
1975-ci ildən binanın birinci və zirzəmidə этажа «Staraya krepost» restoranı fəaliyyət göstərirdi. Restoranda üç zal vardı: «Krestianski», «Molodyojnı» və «Petovski». Zallar sovet epoxasına uyğunlaşdırılmışdır. Ən prestijlisi «Petrovski» zalı idi. Bu zalın çoxlu sayda otaqları vardı. Hazırda yaşayış binası kimo istifadə edilir. Birinci mərtəbəsində "Geyim", "Ayaqqabı" dükanları və qadın bərbərxanası fəaliyyət göstərir.
Arxitektur xüsusiyyətləri
İki mərtəbəli bina tacir Xazilov tərəfindən inşa edilmişdir. Bina kərpiçdən inşa edilmişdir. Mərtəbələr arasında ksrniz vardır. İkinci mərtəbənin pəncərələri yarım sirkul sonluğuna saahibdir. Fasadında ümumilikdə 12 pəncərə vardır. Bina narıncı rəngə boyanmışdır.
18 oktyabr 1992-ci ildə 301 saylı qərarla regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.
Ədəbiyyat
Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: БАННЭРплюс, 2000. — 436 с.
Hace Musa Topbaş
Hace Musa Topbaş — Müasir Türk-İslam mədəniyyətinin ən görkəmli simalarından biri, alim. O, bütün İslam coğrafiyasında daha çox "Sahibü'l-Vefa" adı ilə tanınmışdır.
Həyatı
Hace Musa Topbaş Osmanlı imperatorluğunun son dönəmlərində dünyaya gəlmişdir. Atası Ahmed Hamdi Topbaş böyük İslam alimlərindən biri idi və Musa Topbaşı gənc yaşlarında ticarət sahəsinə yönləndirərək, İstanbulun Erenköy hissəsinə yerləşdirir. Musa Topbaş həzrətləri Erenköyde, məsnəvixan Tahiru'l Məvləvi, Elmalılı Məhəmməd Həmdi Yazır və digər çoxsaylı alimlərin müşayiətində zahiri təhsilini başa vurmuşdur. Xəttatlıq elmini məşhur türk xəttatı Hamit Aytaç, mənəvi tədrisini isə Mahmud Sami Ramazanoğlunun öndərliyi altında tamamlayır.
Əsərləri
Sahibü'l-Vefa həzrətlərinə məxsus, ən böyük əsərlərinin siyahısı aşağıda göstərilmişdir:
Sürüşən daşlar
thumb|[[Ölüm vadisində sürüşən daşlar]] Sürüşən daşlar, həmçinin yelkənli daşlar, yeriyən daşlar, yuvarlanan daşlar adı ilə də bilinən bu hadisə daşların heçbir insan və ya heyvan müdaxiləsi olmadan yumuşaq torpağın üzəri ilə sürüşməsi kimi qeydə alınmış hadisədir.Qaya hərəkətləri ən müxtəlif yerlərdə qeydə alınsa da bunlar içindən ən çox nəzərə çarpanı (hərəkət məsafəsinə görə) Kaliforniyanın Ölüm Dərəsi Milli Parkındakı sürüşmələrdir.
Əfsanələr
Yerli xalq arasında bəzən bu yer lənətli yer kimi də sayılırdı. Bəzi əfsanələrə görə isə hətta bu daşların şəkil dəyiştirə bilən məxluqlar olduğu və ya yad planetlilər tərəfindən kosmosdan buraya yerləştirildiyi deyilirdi.
Təsfiri
thumb|Sürüşən daş və onun ziqzaq formalı izi Qayaların yerləştiyi ərazi köhnə bir göl yatağıdır və bu qayalar bəzən 200 metrə qədər hərələt edə bilir. İlk əvvəllər qayaların küləyin gücü ilə hərəkətə gəldiyi iddiası irəli sürülsə də sonralar 350 kiloqrama qədər çatan bu qayaların torpağın da quru və çat olmasına görə bu cür hərəkət edə bilməsi iddiası yalanlandı.İçin ən maraqlı yanı isə o idi ki, bu qayaların indiyə kimi hərəkət etdiklərini hələ heç kəs görməmişdi. Qayalar bir gecənin içində yerlərini dəyişərək səhər torpaqda iz salırdılar. Bu izlər əksərən düz olsa da bəzən ixtiyari formada ola bilərdi.
Qayaların sirri
Hərəkət edən bu qayalar haqqında ilk araşdırmalar 1915-ci ildən başladı.2013-cü ildə GPS üzərindən daha dəqiq elmi araşdırmalar ilə qayaların sirri ortaya çıxdı. Belə ki, elmi araşdırmalara görə Ölüm vadisində gecələr tempratur çox soyuq olduğundan bu göl yatağında suyun donmasına səbəb olur. Qayaların daha intensiv hərəkəridekabr ayının 20-si yanvar ayında müşahidə edildi.Belə ki, 60-a yaxın qayanın hərəkəti aşkarlandı və hətta bəzisinin 224m hərəkət etdiyi üzə çıxdı.Bu hadisənin Dekabrda daha intensiv baş verməsinin səbəbi sirrin suyun donması ilə əlaqədar olmasında olduğunu göstərdi. Beləliklə sirr ondan ibarət idi ki, gecə göl yatağında donmuş su səhərə yaxın əriməyə başlıyırdı və buz tutmuş qaya parçaları əriyən buzun üstündə küləyin də gücü ilə çox rahat hərəkət edirdi. Bu hadisənin 16 dəqiqə davam etməsi onun müşahidəsini çətinləştirirdi və beləcə onu heç kəs görmürdü. Həmin ili GPS-dən müşahidəyə əsasən qayanın bəziləri 5 m/saat sürətlə 5 dəqiqəyə yaxın hərəkət etmişdi thumb|Əriyən göldə daşların hərəkəti
Mititei
Mititei (,  — kiçik sözündən) — moldav və rumın mətbəxinin ənənəvi yeməyi. Mititei görünüşünə görə qabığı olmayan kiçik kolbasaya bənzəyir. Mal və qoyun ətindən hazırlanan bulyona, sarımsaq, qara istiot, kəklikotu, duz əlavə edilir. Qratarda qızrdılır. Masaya dadlı və çox isti şəkildə təqdim olunur.
Polad Şirinov
Polad Seyran oğlu Şirinov — Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr, MAHHXHQ.
Həyatı
Polad Seyran oğlu Şirinov. Əslən Yardımlı rayonundan olan şəhidimiz 2002-ci il oktyabrın 5-də dünyaya göz açıb və Bakıda böyüyüb.(Bakıda dünyaya gəlib)Subay idi. Ailədə 2 bacı 2 Qardaş idilər. 2009-cu ildə 1-ci sinfə Binəqədi rayonu 182 saylı məktəbdə gedib. Sonra təhsilini 4-cü sinifdən etibarən Suraxanı rayonu 315 saylı orta məktəbdə davam etdirib. Karate və kikboks kimi idman növləri ilə məşğul olub. Məktəblər arası təşkil olunan " Hərbi Şahin " oyunlarında uğurla iştirak etmişdir. Dərslərilə yanaşı idmanada xüsusi diqqət göstərmişdir. Məktəb vaxtlarından xaraktercə çox sakit, təmkinli yoldaşlarına və valideynlərinə qarşı hörmətlə yanaşan. Onların sevgisini qazanan Şagird olmuşdur.
Hərbi xidmət
2020-ci il AZMİU'nun nəznində İnşaat kollecinin " su təchizatı və suayırma " bölməsinə qəbul olub, lakin Poladın Vətənə olan sevgisi təhsil həyatını yarıda qoyur və Kolleci donduraraq Hərbi xidmətə yollanır. Hərbi xidmətini Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə davam etdirib və bitirdikdən sonra müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq çalışıb. XTQ kursunu fərqlənmə ilə bitirib. 6 ay idiki XTQ də xidmət edirdi. 13 – 14 sentyabr Düşmən təxribatının qarşısını alarkən yaralı dostlarını xilas etmək üçün gözünü qırpmadan meydana atılmışdır. Ayağından güllə yarası almasına baxmayaraq döyüşmüş və yaralı döyüş yoldaşlarını xilas etmişdir. Yaralanmasına baxmayaraq ayağına jqut bağlansada o döyüş meydanından təxliyə olmağı imtina edir və geri çəkilmir. Böyrəyindən qəlpə yarası alaraq qəhrəmancasına şəhidlik zirvəsinə ucalmışdır. 15 sentyabr ikinci fəxri xiyabanda dəfn olunub.
Çarlz Rotvel
Çarlz Rotvel (d. məlum deyil – ö. məlum deyil) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi hücumçu idi. "Mançester Yunayted" komandasında çıxış edib.
Karyerası
1893–1897-ci illərdə "Nyuton-Hit" (indiki "Mançester Yunayted") komandasında 3 oyunda meydana çıxmışdır.
Vilyam Keyson
Vilyam C. Keyson (Oktyabr 1, 1924 – Yanvar 4, 2017) — Bir vaxtlar Missuri Ştatının Senatının üzvü olmuş amerikalı siyasətçi idi. Keyson Missuri ştatının Higginsvil şəhərində anadan olmuşdur. Kolumbiya şəhərində yerləşən Missuri Universitetinin təhsil haqqında qanununa əsasən (LLB 1951) məzun olmuşdur. Keyson 1951-ci ildə Missuridə vəkilliyə qəbul olunmuşdur. O, 1960-cı ildən 1976-cı ilə qədər Missuri Ştatı Senatında 31-ci dairənin (Henri Dairəsi) üzvü vəzifəsində çalışmışdır. O, ABŞ Demokrat Partiyasının üzvü idi.
Ramana məscidi
Ramana məscidi və ya Qurban məscidi — 1912–1914-cü illərdə Ramana kəndində tikilib. Məscidin memarı Zivər bəy Əhmədbəyovdur.
Haqqında
Zivər bəy Əhmədbəyov məscidi təkcə müsəlman məbədi kimi tikmir, həm də yerli Abşeron məktəbinin bütün xüsusiyyətlərini nəzərə almaqla yaradır. Məscidin baş fasadının həlli üçün səciyyəvi olan portalın yerinin XX əsrin əvvəllərində dini tikililərdə müşahidə olunduğu kimi səthi variantda deyil, dərin taxçalı, uyğun bölgülərdə qeyd edilən girişli Abşeron memarlığının klassik üsulları ilə müəyyən edilməsidir.
Pol Sinyak
Pol Sinyak — Fransız Neoimpressionizm rəssamı. Jorj-Pyer Söra ilə birlikdə puantilizm üslubunu yaratmışdı.
Haqqında
Sinyak 11 noyabr 1863-cü ildə Parisdə Jül və Heloise Sinyakın yeganə övladı olaraq anadan olmuşdur. Atası varlı bir yəhər istehsalçısı idi. Atasını 16 yaşında itirən Sinyak memarlıq təhsili alaraq rəssamlıq fəaliyyətinə başladı. Həyatı boyu Avropa sahillərini gəzib çox mənzərələr çəkdi.
Hər yay Parisdən ayrılıb sevdiyi cənubi Fransa sahillərinə rəsm etməyə gədərdi. 1889-cu ildə Arlese getdi və dostu Vinsent van Qoq ziyarət etdi. 1890-cı ildə Genuyanı, Florensiyanı və Neapol şəhərlərini gəzərək İtaliya gəzintisinə çıxdı. 1891-ci ildə Söranın ölümündən sonra neoimpressionistlərin lideri oldu. 1891-ci ildə Söranın ölümündən sonra neoimpressionistlərin lideri oldu. 1892-ci ildə rəssam dostu Kamil Pissarronun qohumu Berte Robles ilə evləndi. 1893-cü ildə Sinyakın San Tropezdə aldığı ev Sinyak və onun bir çox rəssam dostları üçün məşhur bir tətil və iş yeri olacaqdı.
1908-ci ildə, o, fəal rol oynadığı Paris Müstəqil Rəssamlar Cəmiyyətinin prezidenti oldu. Ölümünə qədər işlədiyi müddətdə, o, Fovizm və kubizm kimi mübahisəli avangard hərəkətlərini dəstəkləyib və Anri Matiss və Andre Deren kimi gənc sənətçilərə ilham və ilham verib. (Sinyak Matissedən bir rəsm satın alan ilk şəxsdir.)
Sinyak rəssamlıqda müxtəlif üsullardan istifadə etməkdən zövq alırdı. Akvarel və yağlı rəsmlərlə yanaşı, çox sayda oyma iz və litoqrafiya əsərləri də var. O, həmçinin puantilist üslubunda mürəkkəb qələm ilə təcrübə aparmışdır. Sənət nəzəriyyəsi mövzusu ətrafında geniş yazmışdır. Eugene Delakroixin 899-cu ildə yazdığı neoImpressionizm və Cohan Barthold Congkind-də 1927-ci ildə yazdığı kitab bunlardandır.
Rüstəm və Söhrab dastanı
Rüstəm və Söhrab dastanı – Güney Azərbaycanda dastançı aşıqlardan aşıq Əziz Şəhnazi tərəfindən yaradılmış və uzun illər aşıqların repertuarında qorunub saxlanmışdır. Aşıq Əziz Şəhnazi Firdovsinin məşhur “Şahnamə” əsərindəki Rüstəm və Söhrabla bağlı tarixi rəvayətlərə uyğun müxəlif saz havaları üzərində yeni bir dastan yaratmışdır. Dastan Zal, Rüstəm, Zöhrab, Giv, Tus, Birzu və s. tarixi-əfsanəvi qəhrəmanların şücaətləri, eləcə də incə-lirik hisslərə dayanan məhəbbət motivləri üzərində qurulmuşdur. “Rüstəm və Zöhrab” epik mətn strukturunda dastançılıq ənənəsinə uyğun olaraq nəsr və nəzmin növbələşməsi üzərində qurulmuşdur. Mətnlərin nəsr hissəsində kommunikativ funksiyada hadisələr konkret qəhrəmanlara yönəldilir, müxtəlif şeir formalarındakı lirik nümunələrsə əsrin poetik tərəfini tamamlayır. Dastan baş pərdədə – “Yanıq Kərəmi” – “Kərəm gözəlləməsi”, “Qəmərcanı”, “Qürbəti”, açıq kökdə – “Osmanlı divanisi”, “Bayramı”, şah pərdədə – “İran düveytisi”, “Çoban bayatısı”, ruhani pərdədə olan “İncəgüllü”, “Gəraylı”, “Şah Xətai”, “Cəlili” –aşıq havaları üzərində söylənilmişdir. Aşıq Əziz Şəhnazi hələ sağlığındaykən “Rüstəm və Zöhrab” dastanını Aşıq Əziz Dəhliyə öyrətmişdir.
Con Vitni
Con Vitni (d. 1874, Lankaşir, İngiltərə – ö. məlum deyil) — ingilis futbolçu; onun müntəzəm mövqeyi müdafiəçi idi. "Mançester Yunayted" komandasında çıxış edib.
Həyatı
Uilyam Gives 1867-ci il ilin iyul ayında İngiltərənin Mançester şəhərində anadan olmuşdur.
NGC 7489
NGC 7489, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. Scd tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Yarsanizm
Yarsanizm, Əhli-haqq və ya Kakayi  — 14-cü əsrin sonlarında İranın qərbində Sultan Sahaq tərəfindən əsası qoyulmuş sinkretik bir din. Yarsanizm ardıcıllarının ümumi sayının İranda yarım milyondan bir milyona qədər olduğu təxmin edilir. İraqdakı rəqəmlər məlum deyil. Davamçılar daha çox Guran, Səncabi, Kəlhur, Zəngənə və Cəlalvənd tayfalarından olan kürdlərdir. İranda türk yarsan anklavları da mövcuddur.
İraqdakı bəzi Yarsanilərə Kakayi deyilir. Yarsanilər dediyinə görə bəzi insanlar onları aşağılayaraq "Əliallahi" və ya "Əliyə ibadət edənlər" adlandırırlar ki, yarsanilər bunu inkar edir. Bir çox yarsanilər İranın İslam sisteminin təzyiqi səbəbindən öz dinlərini gizlədirlər və onların əhalisinin dəqiq statistikası yoxdur.
Yarsanilərin əsasən Gorani dilində yazılmış fərqli dini ədəbiyyatı var. Bununla belə, az sayda müasir yarsani Gorani dilini oxuya və ya yaza bilir, çünki onların ana dilləri Cənubi kürd dialekti və ya Soranidir.
Onların mərkəzi dini kitabı 15-ci əsrdə yazılmış və Sultan Sahaqın təlimlərinə əsaslanan Kəlam-i Sərəncam adlanır.
Ümumi məlumat
Başqaları ilə yanaşı, kürdlərdə mövcud olan İslam nöqteyi-nəzərindən bidətçi cərəyanlarla yanaşı, əliallahılar də bəzən yəzdanizm adlı şərti qrupa daxil edilir.
Əliallahlıq təliminin əsasında Allahın ardıcıl təcəssümü, reinkarnasiya və mənəvi mentorun rəhbərliyi altında özünü təkmilləşdirmə yolu ilə qurtuluşa nail olmaq barədə təsəvvürlər durur.
Əhli-haqq qrupunun üzvlərinin əksəriyyəti İranın qərbindəki Zaqros dağlıq bölgəsində yaşayır.
Təriqətin ayrı-ayrı qrupları İran Azərbaycanının Urmiya gölü rayonunda, Mazandaranda, həmçinin İranın böyük şəhərlərində səpələnmişdir.
Yaxın Şərqin digər mistik təlimləri kimi, əliallahılar da reinkarnasiyaya inamı ilə fərqlənir. Bu təriqətə görə dünyanın mövcudluğu ərzində insan ruhu 1001 reinkarnasiya keçir. Xilas olmaq üçün insan öz mənəvi tərbiyəçisinin (Pir) rəhbərliyi altında özünü təkmilləşdirmənin üç mərhələsini keçməlidir: şəriət (qanuna riayət etmə), təriqət (mistik yola riayət etmə), mərifət (idrak), sonuncu dördüncü mərhələ — həqiqətə nail olmaq, həqiqəti əldə etməkdir.
İnanc sistemi
İnanc sistemi, Əli ibn Əbu Talib şəxsiyyətinin təşkil etdiyi Əhli-həqq başda Sultan Sohak olmaqla iyerarxik piramida şəklində təbəqələşir. Reinkarnasiya (Əhli-həqqdə "donbədon" — libasdan libasa keçmə) Əhli-həqqin inancında mərkəzi yeri tutur. İnanca görə, Allahın yer üzündə 7 təcəllisi mövcuddur. 7-ci dövr başa çatdıqdan sonra Zamanın sahibi Mehdi zühur edərək, Şəhrəzur çölündə ilahi məhkəmə quracaq. Əhli-həqqin reinkarnasiyası 1001 dirilmədən ibarətdir. Bu, hər bir insana aiddir. Sarı torpaqdan yaranmış insanlar daha çox "libas dəyişir" və ilahi nura daha çox yaxınlaşır. Qara torpaqdan yaranmışlar pis insanlardır, onların paklanma ehtimalı azdır. Bəşər tarixi dörd dövrdən ibarətdir: Adəmdən Məhəmmədin peyğəmbərliyinə qədərki şəriət dövrü, Əli ibn Əbu Talibdən Şah Xuşinə qədərki təriqət dövrü, Şah Xuşindən Sultan Sohaka qədərki mərifət dövrü və Sultan Sohakla başlayan həqiqət dövrü. İnsan mənəvi kamilliyə çatmaq üçün dörd mərhələdən keçməlidir. Şəriət mərhələsində Məhəmmədin dinini və on iki imamın məzhəbini qəbul etməli, təriqət mərhələsində Əlinin vilayətinə inanmalı, mərifət mərhələsində özünü tanımalı, həqiqət mərhələsində isə Allaha qovuşmalıdır.
Müqəddəs kitabı
Əhli-həqqin başlıca müqəddəs kitabı Sultan Sohakın kəlamlarından ibarət "Sərəncam" (yaxud "Kəlam xəzanə" və ya "Divan Gevre") kitabıdır. Kitabın müxtəlif hissələri lur, gorani dillərində və hevrami dialektindədir. Cənubi Azərbaycan Əhli-həqqləri arasında məşhur olan azərbaycanca kəlamlar da "Sərəncam"ın bir hissəsi hesab edilir. Hacı Nemətullah Ceyhunabadinin (1871–1920) "Furqanül-əxbar", "Şahnameyi-həqiqət", onun oğlu Nurəli İlahinin (1895–1974) "Burhanül-həqq" əsərləri Əhli-həqq barədə başlıca mənbələrdir.
Təzəkənd (Urmiya)
Təzəkənd - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 365 nəfər yaşayır (94 ailə).
Yulius Fuçik (bəstəkar)
Yulius Ernst Vilhelm Fuçik (Julius Arnošt Vilém Fučík, Julius Ernst Wilhelm Fucik; ) ― çex əsilli Avstriya-Macarıstan bəstəkarı, dirijoru və musiqiçisi. Məşhur "Qladiatorların çıxışı" marşının müəllifi.
Yaradıcılığı
right|thumb|"Qladiatorların çıxışı" marşı Fuçikin əsərlərinin siyahısına 323 opus və 17 nömrəsiz yaradıcılıq daxildir. Hərbi mövzularda əsərlər, yəni marşlar yalnız dördüncü hissəni təşkil edir, qalan hər şey simfonik, kamera, konsert və rəqs əsərləridir ki, bu da Fuçikdən ümumi istiqamətli bəstəkar kimi danışmağa imkan verir. Fuçikin gündəlik qeydlərində hətta Birinci Dünya Müharibəsi müdaxilə etməsəydi, La Rosa di Toscana operasının layihəsindən də bəhs edilir. Bu reallaşdırılmamış operanın fraqmenti onun ikinci ən populyar əsərinə ("Qladiatorların çıxışından" sonra) çevrilən "Florensiya marşı"dır (Florentiner Marsch, op. 214, 1907).
Fuçik yaradıcılığının xüsusiyyətlərindən biri də konkret xalqın milli kimliyini musiqidə dəqiq çatdırmaq bacarığıdır. Onun milli motivlər əsasında yazdığı marşlar: Macar Atillası (Attila, op. 211, 1907), Sloven Triqlavı (Triglav, op. 72, 1900), Lightmeritski tüfəngçilərinin Sudet-Alman marşı (Leitmeritzer Schützenmarsch, op 261, 1913), Bosniya-Hersoqovina "Sarayevo" (Sarajewo - Bosniaken, op. 66, 1899) və "Hersegovina" (Hersegowina or Hercegovac, op. 235, 1908) buna əyani sübutdur. Eyni zamanda nəzərə almaq lazımdır ki, bunu kiçik və sərt yürüş formasında etmək çox çətin idi.
Fikrət Namazov
Fikrət Rauf oğlu Namazov (1 noyabr, 1957, Qazax şəhəri - 15 iyun, 2020, Bakı şəhəri) — Tibb elmləri namizədi, dosent.
Həyatı
Fikrət Rauf oğlu Namazov 1 noyabr 1957-ci ildə Qazax şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.
1975-ci ildə 1 sayli orta məktəbi qızıl medalla bitirib.
1975-1981-ci illərdə Azərbaycan Tibb İnstitutunda Müalicə-işi ixtisası üzrə təhsil alıb.
1981-1982-ci illərdə Rusiya Federasiyasının Kaluqa Mərkəzi vilayət xəstəxanasında Həkim-interna kursu keçib.
Salyan Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Muzey binası
Muzey 2 mərtəbədən və bu mərtəbələrdə yerləşən 5 zaldan ibarətdir: ideoloji zal, arxeoloji zal, etnoqrafik zal, hərb zalı və şəxsiyyətlər zalı.
Fikrət Namazov
Həyatı
1988-ci ildə Ukrayna Respublikasında Həkimlərin Təkmilləşdirmə İnstitutunda Onkologiya üzrə birincili təkmilləşmə kursu, 1988-ci ildə Rusiya Federasiyasının Kaluqa Mərkəzi vilayət Onkoloji Dispanserində Onkologiya üzrə 2-ci dərcəli həkim kursu,1989-cu ildə Rusiya Federasiyasının Kaluqa Mərkəzi vilayət Onkoloji Dispanserində Onkologiya üzrə 1-ci dərcəli həkim kursu,1995-ci ildə Milli Onkologiya Mərkəzində Ali dərəcəli həkim kursu keçmişdir.
1997-2004-cü illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkologiya kafedrasının dissertantı olub.
Çoxlu sayda elmi-tədqiqat əsərinin müəllifidir.
Ailəlidir, 3 övladı, 2 nəvəsi var.
Fəaliyyəti
1982-1984-cü illərdə Rusiya Federasiyasının Kaluqa Mərkəzi vilayət xəstəxanasında həkim işləyib.
1985-1990-ci illərdə Rusiya Federasiyasının Kaluqa Mərkəzi vilayət xəstəxanasında həkim-ordinator kimi fəaliyyət göstərib.
1990-2005-ci illərdə A.T. Abbasov adına Bakı şəhəri Onkoloji Dispanserdə həkim-ordinator vəzifəsini icra edib.
İqtisadi artım nəzəriyyəsi
İqtisadi artım nəzəriyyəsi — əhalinin gəlir səviyyəsindəki fərqlərin səbəblərini və ölkələr arasında uzun müddətli iqtisadi artım templərini, habelə ölkələrin davamlı inkişaf trayektoriyasına girmə şərtlərini və yüksək artım templərini uzun müddətli qoruyan iqtisadi nəzəriyyə. thumb|320px|1885 - 2016 illəri arasında adambaşına düşən real ÜDM: SSRİ, Yaponiya, İspaniya, Finlandiya, Portuqaliya və İtaliya, 1990 beynəlxalq dollarlarda adambaşına düşən ÜDM ilə əlaqəli.
Fikrət Namazov
Fəaliyyəti
2005-2016-cı illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin Onkologiya kafedrasında assistent, 2016-2020-ci illərdə isə dosent olub.
İqtisadi artım nəzəriyyəsi
Bu problemləri araşdıran ilk tədqiqatlar, ən geniş yayılmış konsepsiya doğum nisbətini azaltmaq olan Maltuzianizm olduğu 18-ci əsrin sonunda ortaya çıxdı. 1930-cu illərin ortalarından etibarən, "böyük təkan" nəzəriyyəsi 1940-cı illərin ortalarından bəri iqtisadi artımdakı əsas konsepsiya olan iqtisadiyyata üstünlük verməyə başladı. İqtisadiyyatı dövlət investisiyaları hesabına sənayeləşdirmək üçün maliyyə və pul siyasəti yolu ilə dövlət tərəfindən vəsait toplanmasını öz üzərinə götürdü. 1950-ci illərin sonunda, iqtisadi böyümə məsələlərində tarazlığa və davamlılığa nail olmaq məsələləri üzərində dayanaraq davamlı böyümə trayektoriyasına daxil olmaq üçün heç bir resept irəli sürməyən neoklassik modellər üstünlük təşkil etməyə başladı. 1980-ci illərin sonlarında iqtisadi böyüməni empirik olaraq təsdiqlənməmiş həm fiziki, həm də insani kapitaldan xarici təsirlər yolu ilə izah edən modellər hazırlandı. 1990-cı illərin əvvəllərində iqtisadi artımı TƏ-İN sektorunda inkişaf etdirilən yeni məhsulların istehsalından əldə olunan inhisar mənfəətinin nəticəsi kimi izah edən modellər hazırlandı. Hal-hazırda yeni klassik nəzəriyyə, yeni institusional nəzəriyyə və vahid bir böyümə nəzəriyyəsi iqtisadi böyümənin səbəbləri və mexanizmləri haqqında düşüncələrini təklif edir. İqtisadiyyat üzrə bir çox Nobel mükafatı laureatı bu sahədə araşdırma aparmışlar: Robert Solou, Tyallinq Kupmans, Pol Samuelson, Kennet Errou, Piter Daymond, Robert Lukas və Pol Romer.
Ölkələrarası gəlir fərqləri
350px|thumb|[[2018-ci ildə adambaşına düşən ÜDM-ə (nominal) görə ölkələr]]
Müasir iqtisadiyyatın fərqli bir xüsusiyyəti, fərqli ölkələrdə adambaşına gəlir səviyyəsində əhəmiyyətli bir dəyişiklikdir. Bu fərq ən çox XX əsrdə özünü göstərdi. İkinci Dünya müharibəsindən sonra daha da gücləndi və XX əsrdə artmağa davam etdi. Hal-hazırda zəngin və yoxsul ölkələrdə işçilərin gəlirlərindəki fərq on və hətta yüz dəfə çatır. Bu vəziyyət tədqiqatçıların diqqətini bu fenomenin səbəblərinə çoxdan cəlb etdi, ölkələr arasında iqtisadi artım templərində əhəmiyyətli fərqlər olduğunu qeyd etdilər. Əgər A ölkəsində iqtisadi artım tempi B ölkəsindən 1% yüksəkdirsə və əhalinin artım templəri eynidirsə, 200 il ərzində A ölkə sakinlərinin gəlirləri B ölkəsinin sakinlərindən 7 dəfə çox olacaqdır və fərq% 2 olarsa - onsuz da 52 dəfə. Tədqiqatçılar müharibədən sonrakı Yaponiya və Cənubi Koreya kimi bəzi ölkələrin niyə yüksək davamlı ÜDM artım göstəricilərini göstərə bildiklərini və eyni zamanda əksər ölkələrin buna nail ola bilməməsini öyrənməyə çalışdılar. Kasıb ölkələrin də davamlı böyümə trayektoriyasına başlamaları üçün zəngin ölkələrin müvəffəqiyyət səbəblərini açmağa çalışdıqları modellər yaratdılar. Bunun çox çətin bir iş olduğu ortaya çıxdı: sadə reseptlər nəticə vermədi və təhlildə istifadə olunan faktorların sayı zamanla artdı. Lakin əksər tədqiqatçılar 1950-ci illərdən bəri iqtisadi böyümə nəzəriyyəsinin əldə etdiyi irəliləyişi qeyd edirlər. O vaxtdan bəri üç əsas sualının cavabına xeyli yaxınlaşdı :
Maltus nəzəriyyəsi
Ölkələrin rifah səviyyəsindəki fərqlərin səbəbləri barədə ən erkən tədqiqatlar XVIII əsrin sonlarına aiddir. O dövrün ən məşhur əsəri Tomas Maltusun 1798-ci ildə Uilyam Qodvin və markiz de Kondorseyə cavab olaraq yazdığı və sonradan Maltusçuluq adlanan əsas baxışlarını əks etdirən oçerkidir. Maltus, burada əhalinin qat-qat artdığına (müharibə və xəstəlik olmadığı təqdirdə hər dörddəbir əsrdə iki dəfə artır) və təbii ehtiyatlarının məhdud olduğuna inanır (xüsusən, qida istehsalı arifmetik irəliləmədə böyüyür) əhali artımını cilovlamayın, o zaman gec-tez hamı üçün yetərli olmayacaq. O, fikirlərini İngiltərənin tarixindən nümunələr ilə izah etdi, vəba sonrası işçilərin real gəlirləri artdıqda, bu da XIV əsrdə Avropada əhalinin az qala yarısını azaltdı və sonra əhali tədricən sağaldıqca gəlirlər azaldı və doğuş nisbət azaldı. Əhali artımının istehsal artımını üstələdiyi vəziyyət (əkin sahələrinin məhdudluğu və məhsuldarlığı səbəbindən sənayedən əvvəlki iqtisadiyyatda əksər hallarda kənd təsərrüfatı) Maltus tələsi adlanır. Cəmiyyətin rifahını təmin edən tədbirlər olaraq, Malthus doğuşa nəzarət üçün müxtəlif variantlar təklif etdi.
Bununla birlikdə, təxminən 1800-cü ildən bəri Malthus anlayışı İngiltərə üçün empirik məlumatlara uyğun gəlməyi dayandırdı: orada həm əmək məhsuldarlığı, həm əmək haqqı, həm də əhali eyni zamanda böyüdü. Eyni zamanda, əkinçilik sahələrinin dəyəri daim azalırdı, baxmayaraq ki, Maltusun konsepsiyasına görə, əhalinin artması ilə artmalı idi. Bənzər proseslər XIX əsrin ikinci yarısında ABŞ-də da baş verdi. Bu dinamik davamlı inkişaf adlandı və iqtisadçılar bu irəliləməni digər ölkələrə nisbətən Böyük Britaniyada erkən başlayan sənayeləşmə ilə əlaqələndirdilər. Buna görə, ölkəni davamlı inkişaf trayektoriyasına gətirmək vəzifəsi iqtisadiyyatı sənayeləşdirmək vəzifəsinə endirildi.
Maltus nəzəriyyəsi də XIX əsrin əvvəllərində Qərbi Avropa və ABŞ-də başlayan demoqrafik keçidi izah etmir. Bu nəzəriyyəyə görə doğum nisbətindəki azalma, gəlirin azalmasını izləyir, lakin bu dövrdə heç bir halda gəlir azalması müşahidə edilmədi, əksinə artdılar.
A. P. Çexovun heykəli (Rostov-na-Donu)
A. P. Çexov abidəsi — bürüncdən ibarət olan abidə yazıçı Anton Pavloviç Çexovun yuz əlli illiyi şərəfinə ucaldılmışdır. Abidə Rostov-na-Donu şəhərində Çexov prospekti ilə Puşkinskaya küçələrinin kəsişdiyi ərazidə ucaldılmışdır.
Tarixi
Anton Pavloviç Çexovun şərəfinə müxtəlif şəhərlərdə heykəllər ucaldılmışdır: Moskva, Taqanroqе Yujno-Saxalin, Krasnoyarsk, Tomsk və bir çox elə də böyük olmayan şəhər və qəsəbələrdə. 2010-cu ilin yazında Rostov-na-Donu şəhərində Anton Pavloviç Çexova heykəl ucaldılması düşünülürdü. İdeyanın gerçəkləşdirilməsi üçün təşkilatlanma həyata keçirilir. Kommisiya təşkil edilir. Üstəlik müsabidə elan edilir. Müsabiqənin nəticəsində rostovlu heykəltaraş Anatoli Andreyeviç Sknarinin layihəsi bəyənilmişdir. Anatoli Andreyeviç Sknarin Rusiyanın əməkdar rəssamıdır. Müəllif Anton Pavloviç Çexovun arxiv şəkilləri əsasında heykəlini düzəltmişdir.
Abidənin qoyulma yernin müəyyənləşdirilməsi uzun çəkmişdir. Bununla bağlı bir necə variant mövcud idi: Stanislavski və Semaşko küçələrinin kəsişdiyi ərazidə tacir Maksimovun evinin qarşısı, Budennovski prospektində Kitab evinin qarşısı və Puşkinskaya küçəsi İctimai kitabxananın qarşısı. Nəhayətdə kommisiya Çexov prospekti ilə Puşkinskaya küçələrinin kəsişdiyi ərazini məqbul bilmişdir. Abidənin açılışı 28 yanvar 2010-cu ildə həyata keçirilmişdir. Heykəlin hündürlüyü 2,5 metr təşkil edir.
Yan Kubiş
Həyatı
24 iyun 1913-cü ildə Trebiç yaxınlığındakı Dolni Vilemovice şəhərində Frantişek Kubiş və Kristina Mikiskovanın ailəsində anadan olub. Atası əslən Horni-Radslavitzdən idi. O, fabrikdə ayaqqabı ustası işləyirdi, bacısı Aloisiya Lişkovaya məxsus olan 14 nömrəli evdə yaşayırdı. Yan dörd uşağın ikincisi idi. Anası Kristina Mikiskova 1920-ci ildə vəfat etdi (Yan altı yaşında idi). Frantisek artıq dörd övladı olan Mariya Dusikova (qız soyadı Çexova) ilə ikinci dəfə evləndi. Frantisek dörd il nikahda, Vilemovicedəki 71 nömrəli evdə yaşadı.
Yan məktəbi bitirdikdən sonra Rudikov şəhərində təsərrüfat işçisi kimi işə düzəldi. Daha sonra kərpic zavoduna keçdi və orada anbarçı oldu. Orada “Qartal” gənclər hərəkatına qoşuldu.
1935-ci ilin oktyabrında Çexoslovakiya ordusuna çağırıldı və Jihlavada 31-ci "Artso" piyada alayında xidmət etdi. Hərbi məktəbi bitirdikdən sonra komandir (kiçik serjant) rütbəsinə yüksəldi və Znoymoya göndərildi. Daha sonra Opavadakı 34-cü "Yan Çepek atıcıları" alayına yazıldı. Daha sonra Yan Cakartovitsidə təhlükəsizlik batalyonunda xidmət etdi.
19 oktyabr 1938-ci ildə o, üç illik xidmətdən sonra tərxis olundu və Vilemoviceyə qayıtdı. O yenidən kərpic zavodunda anbarçı kimi işləməyə davam etdi.
Müharibə illərində
250px|thumb|right|Yan Kubişin doğulduğu ev, hazırda muzeydir Çexoslovakiyanın işğalından sonra nasistlərin təqibindən qaçan Yan Kubiş 1939-cu il iyunun 16-da qanunsuz olaraq Polşa sərhədini keçir. Krakovda yerli hakimiyyət orqanları ilə görüşdükdən sonra Polşadakı Çexoslovakiya legionuna qoşulur. Burada o, slovakiyalı Yozef Qabçiklə tanış olur. 1939-cu ilin iyulunda Malye Bronovitsi düşərgəsində qısamüddətli xidmətdən sonra onlar birlikdə Əlcəzairə yola düşürlər. Burda onlar avqustun 2-də Fransa Xarici Legionuna daxil olurlar. Yan Kubiş Kolom Beşar və Sidi Bel Abbes qarnizonlarında 1-ci təlim alayında xidmətə başlayır. O orada olanda İkinci Dünya müharibəsi başlayır. Yan Fransaya Aqd şəhərinə göndərilir. Burda o, 2-ci Piyada Alayında xidmətə başlayır. Bu alayın sıralarında o, Luarada döyüşmüş, buna görə Fransız Hərbi Xaçı ilə təltif edilmişdir. 22 dekabr 1939-da o, Fransa ordusunda baş serjant rütbəsinə yüksəldi.
13 iyul 1940-cı ildə fransız qoşunlarının məğlubiyyətindən sonra Yan Kubiş Böyük Britaniyaya təxliyə edildi. Burda o, qarışıq briqadanın 1-ci Çexoslovakiya piyada batalyonuna qoşuldu. 1941-ci ilin martında rotmistrlərin qısa kursunu bitirdikdən sonra rotmistr rütbəsi aldı (gizirlər Çexoslovakiya ordusunda zabitlər sırasına aid idi).
1940-cı ilin dekabrından Yan xüsusi təyinatlıların təlimi üçün kurslara daxil oldu. 1941-ci il avqustun 15-dən dekabrın 27-dək Kubiş xüsusi təyinatlıların kurslarını keçərək özünümüdafiə üsullarını öyrənir, avtomobil və partlayıcı maddələrlə davranmağı öyrənirdi. Yan Kubiş təlim zamanı yaralanan başqa bir əsgər Karel Svobodanın əvəzinə Antropoid təxribat qrupuna daxil edildi.
Ölkəyə gəlməsi
Yan Kubiş 1941-ci il dekabrın 29-da Otto Strnad adına saxta sənədlərlə almanlar tərəfindən işğal olunmuş Çexiya ərazisinə endi. Kubişin də iştirak etdiyi xüsusi əməliyyatın məqsədi almanlar tərəfindən işğal olunmuş Çexiya ərazisində yaradılmış Bohemiya və Moraviya protektoratının rəhbəri Reynhard Heydrixin məhv edilməsi oldu.
Heydrixin həyatına sui-qəsd Edvard Beneşin Çexoslovakiyanın “sürgündə olan hökumət”i tərəfindən Britaniya "Xüsusi Əməliyyatlar İdarəsinin" iştirakı ilə planlaşdırılmışdı və "Müqavimətin" nüfuzunu artırmağa yönəldilmişdi. Eyni zamanda, almanların cəza tədbirləri qaçılmaz idi, lakin güman edilirdi ki, onlar da öz növbəsində əhalinin işğalçılara qarşı müqavimətini artıracaq. "Antropoid" adlanan əməliyyatın birbaşa icraçıları ingilislər tərəfindən hazırlanan agentləri Yozef Qabçik və Yan Kubiş oldu.
Kubiş Çexoslovakiyaya hava yolu ilə gəldi. Lakin pilot xətası ucbatından Yan mərkəzi Bohemiyanın Neqvizdı kəndi yaxınlığında deyil, 100 kilometr aralıda, Eypovitsə (oradan Pilsenə çox da uzaq deyildi) eniş etdi. Yan adamları ilə əlaqə saxlamağa və Heydrixi məhv etməyə çalışmaq üçün Pilsendə məskunlaşmalı oldu.
Bəzi digər paraşütçülər "Kennonberri" əməliyyatında iştirak etdilər, bu müddət ərzində Pilsendə Heydrixi məhv etməyə cəhd edildi. Tezliklə Kubiş qohumları ilə əlaqə saxladı. Yanın qardaşlarından biri ona hərbi forma tikdirdi, Yan tezliklə Reyxin əsas simalarından olan Heydrixi məhv etmək tapşırığını yerinə yetirməyə getdi.
Heydrixə sui-qəsd və həlak olması
250px|thumb|right|Praqadakı Kiril və Mefodiy kafedralında Yan Kubişin qoyulmuş büstü 27 may 1942-ci ildə Kubiş İosif Qabçiklə birlikdə Kobylisski döngəsində Liben yaxınlığında Heydrixi gözləyirdi. Yozef və Yan tapançalarla silahlanmışdılar. Bundan əlavə, Yan ingilis istehsalı 73 qumbarasına, Yosef isə STEN MK FF 209 avtomat silahına sahib idi. Heydrx saat 10:32-də üstü açıq avtomobildə döngəni dönərkən (cangüdənlər olmadan, yalnız bir sürücü ilə hərəkət etməyi üstün tuturdu) Qabçik Heydrixi güllə-baran etməyə çalışdı, lakin avtomat silahının çaxmağı ilişib qaldığından atəş aça bilmədi. Heydrix sürücüyə maşını saxlamağı əmr etdi və xidməti silahını çıxartdı. Kubiş vaxtında gəlib çatdı. Belə ki, o Heydrixin maşınına tərəf qumbara atdı. Amma düz atmadığından qumbara maşının sağ arxa təkəri arxasında partladı. Qabırğası qırılan və dalağı partlayan Heydrix (dalağına bir metal parçası və avtomobil oturacağının döşəməsinin bir parçası sancılmışdı) maşından düşdü, lakin çox keçmədən yerə sərildi. Sui-qəsd hadisəsi baş verən vaxt oradan keçən çex polisinin yük maşını tərəfindən Reynhard Bulovka hospitalına çatdırıldı. Partlayış zamanı qırıntılar Yanı yaraladı: onlardan biri onun sol gözünün üstünü zədələdi. Günorta saatlarında Heydrix əməliyyat olundu. Cərrah onun zədələnmiş dalağını çıxardı. Mayın 27-də Himmlerin şəxsi həkimi Karl Qebhard hospitala gəldi. O, xəstəyə böyük dozada morfin təyin etdi. İyunun 3-də səhər saatlarında Heyrixin vəziyyətinin yaxşılaşması barədə məlumat gəldi, amma günorta saatlarında o, komaya düşdü və ertəsi gün öldü. Ölümün səbəbi kimi "septik orqan çatışmazlığı" qeyd edildi. 1972-ci ildə ölüm səbəbi "anemik şok" göstərildi. Son diaqnoz bu günə qədər hələ də qoyulmayıb.
Britaniya agentlərinin gizlədikləri yer (Çexiya və Slovakiya Pravoslav Kilsəsinin Praqadakı Kiril və Mefodiy kafedral kilsəsi), müqavimət hərəkatının iştirakçısı paraşütçü Karel Çurdanın xəyanəti nəticəsində Gestapoya məlum oldu. İyunun 18-də kilsəyə basqın oldu. Döyüş zamanı Adolf Opalka və Yosef Bublik ilə birlikdə Yan kilsədə keşişə ayrılmış yerdən atəş açırdı. Düşmən qumbarasının partlamasından sonra ağır yaralanan Kubiş huşunu itirərək, digər altı desantçı kimi intihar edə bilmədi. Xəstəxanaya gedən yolda əsir Yan özünə gəlmədən qanaxma nəticəsində öldü. Daha sonra kafedral kilsənin bütün keşişləri, Praqa Qorazd yepiskopu və Çex Pravoslav Kilsəsinin digər ruhaniləri güllələndilər. Çex Pravoslav Kilsəsinin özü isə qadağan edildi.
Yeddi paraşütçünün hamısının cəsədi yarılma və şəxsiyyətinin müəyyən edilməsi üçün Almaniya Məhkəmə Tibb İnstitutuna aparıldı. Yan Kubiş Dyablicadakı kütləvi məzarlıqda dəfn edildi. 1942-ci ildə ona ölümündən sonra piyada leytenantı (leytenantı) hərbi rütbəsi verildi.
Nasistlərin qisası
Heydrixin ölümü günü nasistlər çex əhalisinə qarşı kütləvi terror kampaniyasına başladılar. Nasisitlər Heydrixi aradan götürənlərin harada olduğunu bilən və onların yerini deməyən hər kəsin bütün ailə üzvləri ilə birlikdə güllələnəcəyini elan etdilər. Praqada kütləvi axtarışlara başlanıldı. Bu axtarışlar zamanı evlər və mənzillərdə sığınan müqavimət üzvləri, yəhudilər, kommunistlər və digər təqib olunan kateqoriyalı şəxsləri müəyyən edildi. 1331 min çex o, cümlədən 201 qadın güllələndi.
1942-ci il iyunun 9-da Heydrixin dəfni günü qisas olaraq Lidiçe kəndi məhv edildi. 16 yaşdan yuxarı bütün kişilər (172 nəfər) yerindəcə güllələndi, 195 qadın Ravensbrük həbs düşərgəsinə göndərildi, uşaqlar Litzmannstadt (Umwandererzentralstelle Litzmannstadt) şəhərinin Miqrantlar Mərkəzi İdarəsinə aparıldı (Alman Umwandererzentralstelle Litzmannstadt) və sonradan alman ailələrinə paylandı və hələ də onların əksəriyyəti haqda məlumat yoxdur.
Yanın bütün ailəsi də repressiyaya uğradı. Qohumlarının çoxunun yaşadığı Dolnya və Qornji Vilemovicedən 250-yə yaxın adam həbs edildi. Onlar dərhal Mauthauzen həbs düşərgəsinə göndərildi. 24 oktyabr 1942-ci ildə bu ailənin demək olar ki, bütün nümayəndələri, eləcə də İosif Valçikin bütün qohumları güllələndi:
Yalnız bir neçə nəfər möcüzə nəticəsində sağ qaldı: ögey anası Mariya, Yanın ögey qardaşı kiçik Frantişek Kubiş (1928-ci il təvəllüdlü) və qızı Anezka Lişkova, həmçinin Rudolf Pravets və Rudolf Kubişin oğulları.
Xatirəsi
250px|thumb|right|Rudikovda divara vurulmuş Yan Kubişin xatirə lövhəsi 1945-ci ildə Yan Kubiş ölümündən sonra piyada kapitanı hərbi rütbəsinə, 30 iyun 2002-ci ildə polkovnik rütbəsinə layiq görüldü. Praqanın 8-ci məhəlləsində, ölüm yerindən bir qədər də uzaq olmayan küçəyə onun adı verilib. Həmçinin, onun adına Trebiçe, Pardubiçe və digər şəhərlərdə küçələr adlandırılıb. Rudikovda Yan Kubiş adı ilə xatirə lövhəsi qoyulub və digər oxşar lövhə Praqanın Resslova küçəsindəki kilsədə asılıb.
Dolnja Vilemoviçedə müharibə qurbanlarına abidə ucaldılıb. Burada Kubişin də adı var. Orada da xatirə lövhəsi qoyulub, kiçik muzey təşkil edilib. Yeni ekspozisiya açmaq üçün 79 nömrəli ev fəal şəkildə bərpa olunur. Yanın doğma kəndində xatirə lövhəsi ucaldılmış, xatirə abidəsi açılıb.
Onun şəxsi əşyaları və paraşütçülərin bəzi əşyaları Müqəddəs Kiril və Mefodi kilsəsində Milli Qəhrəmanlar Memorialına daxil edilmiş Zizkov Hərbi Muzeyində sərgilənir.
1992-ci ildə Çexiya Postu Antropoid əməliyyatına həsr olunmuş Qabçik və Kubişin portretləri olan poçt markası buraxıb.
2010-cu ildə Kiril və Mefodiy Praqa Pravoslav Katedralında 1995-ci ildə açılan Yan Kubişin də olduğu yeddi çexoslovak paraşütçünün şücaətinə həsr olunmuş ekspozisiya yeniləndi.
Heydrixə qarşı sui-qəsd cəhdi hadisələri əsasında bir neçə bədii film, o cümlədən Ceymi Dornanın Yan Kubiş rolunu oynadığı Antropoid (2016, Böyük Britaniya, Çexiya, Fransa) filmi çəkilib.
2017-ci ildə çəkilmiş "Himmlerin Beyni Heydrix adlandırılır" filmdə Kubiş rolunu britaniyalı aktyor Cek O'Konnell canlandırıb.
2017-ci ilin may ayında Çexiya Poçtu Antropoid əməliyyatına həsr olunmuş kuponlarla xüsusi xatirə möhür vərəqi (blok) buraxdı. Burada paraşütçülərin endiyi Britaniya təyyarəsi "Handley Page Halifax", Heydrixin partladılmış avtomobili, Qabçikin "STEN" avtomatı, Kubişin qumbarası, Kiril və Mefodiy Praqa Katedralının güllələnmiş pəncərələri və faşistlər tərəfindən dağıdılmış Lidice kəndinin - simvolları gül və tikan təsvir edilmişdir. Marka vərəqinin müəllifi rəssam Karel Zemandır. Tirajı 45.000 ədəd olub.
24 may 2017-ci il tarixində Çexiya Milli Bankı 200 CZK nominalında (diametri 31 mm, çəkisi 13 q) xatirə gümüş sikkəsini dövriyyəyə buraxdı. Sikkənin üz hissəsində “ČESKÁ REPUBLIKA” və “200 Kč” yazıları olan Heydrixin partlayış nəticəsində zədələnmiş avtomobilinin bir hissəsi təsvir edilib. Sikkənin arxa tərəfində Kiril və Mefodiyin kilsəsinin güllə ilə deşik-deşik pəncərəsi və hücumçuların köməyi ilə zirzəmiyə su vurulan yanğın şlanqları təsvir olunub. Arxa tərəfin aşağı hissəsində “OPERACE ANTHROPOID”, “1942-2017” yazıları və sikkənin tərtibatçısı İrena Hradetskayanın baş hərfləri – iç-içə “I” və “H” hərfləri əks edilib.
Konak məscidi
Tarixi
Məscidin hansı tarixdə, kim tərəfindən tikildiyi barədə dəqiq bir məlumat yoxdur. Tikildiyi dövrdə dəniz kənarında yerləşdiyinə görə "Yalı" adını aldığı deyilir. Bəzi mənbələrdə məscidin tikinti tarixi 1755-ci il olaraq verilmişdir. Bəzi mənbələrdə isə məscidin 1774-cü ildə İzmir ayanı Katipzade Mehmet Paşanın həyat yoldaşı Ayşe Xanımın yanında bir mədrəsə ilə birlikdə inşa etdiyi bildirilir. Katipzadeler ailəsinin əcnəbilərlə də yaxın əlaqələri olduğu bilindiyindən "İngilis Ayşe Məscidi" olaraq da tanınır. Məscidin yanında yerləşdiyi düşünülən mədrəsə isəgünümüzə gəlib çatmamışdır.
Birinci Dünya Müharibəsi illərində Vali Rəhmi bəyin məscidi təmir etdiyi bilinir. Giriş qapısının üzərində bu təmirə aid bir yazı yerləşir. Qapı üzərindəki mərmər bəzəklərin Memar Tahsin Sermet tərəfindən inşa edilən İzmir Milli Kitabxanası və İzmir Milli Teatrındakı bəzəklər ilə oxşarlığına görə təmirin Memar Tahsin tərəfindən edildiyi güman edilir.
Memarlıq
Klassik Osmanlı memarlığı üslubunda tikilən məscid səkkizbucaqlı planlıdır. Pəncərələrin ətrafını bəzəyən çinilər göz oxşayır. Tikilinin inşasında daş və kərpic birlikdə istifadə edilmişdir. Məscidin içərisi çinilərlə bəzədilib. Kəsilmiş daş əsas üzərində tək balkonlu, dairəvi gövdəli minarə var.
Məscidin çılçırağı keramika sənətçisi Ümran Baradanın əsəridir.
Liderizm
Rus siyasi termini olan liderizm "bir şəxsin qüsursuz və mübahisəsiz lider kimi təsdiqlənməsinə istiqamətlənmiş siyasət" anlamına gəlir. Vojdizm əsasən totalitar və avtoritar rejimin hökm sürdüyü ölkələrdə geniş yayılmışdır.
Aristotelin "Siyasət" əsərində də qeyd olunmuş qədim Yunan tiranlığı liderizmin başlanğıc forması olmuşdur. Liderizmin formalarına İtalyan faşizmi, Führerprinzip, Stalinizm, Maoizm və Çuçxe daxildir. Nikolay Berdyayevə görə Leninizm də liderizmin yeni formalarından birini təmsil etmişdir.
Müasir Rus yazıçılarına görə bir çox İslam liderləri və eyni zamanda Mixail Saakaşvili və Vladimir Putin rejimləri liderist cəmiyyətləri təmsil edirlər.
Pəncab qızılbaşları
Pəncab qızılbaşları (Əli Rza Xanın ailəsi) — bir zamanlar Əfqanıstan və Pəncabda böyük nüfuza malik olan, əslən Şirvan ərazisindən olan qızılbaş əsilli ailə. Nəslin ən tanınmış nümayəndələrindən biri Əli Rza Xan Qızılbaş olmuşdur. O, Birinci ingilis-əfqan müharibəsi və hindistanda ingilislərə yardımı ilə seçilmişdir.
Nəslin tarixi
thumb|460x460px|Əli Rza Xan Qızılbaşın nəsil şəcərəsi (1862) Sərdar Əli Xan Rza Əli Xanın babası olmuşdur. O, Xəzər dənizi sahilində yerləşən Şirvan elini tərk edərən bölgəyə gəlmişdir. Onun babaları uzun zamanlar Şirvanda hakim mövqedsə olmuşlar.
Nadir şah Əfşar Xorasanı ələ keçirdikdən sonra, 1738-ci ildə hindistana hücuma hazırlaşır. Bu zaman Əli Xanı və bir çox qızılbaş hakimlərinin onun səfərdə olmasından istifadə edərək çaxnaşma təşkil edəcəyindən ehtiyat edərək onlarıda Hindistana aparır.
Əli Xan kompaniya müddətində orduda olur. Hindistandan qayıtdıqdan sonra Nadir şah onu Qəndəhara vali təyin edir. Digər qızılbaşlar isə Kabil və Pişəvərə hakim təyin edilirlər. Bundan sonra 8 il müddətində bölgədə satitlik hökm sürmüşdür. Vəziyyət Nadir şahın öldürülməısi və Əhməd xan Abdali baş qaldırmasına qədər davam edir. Yeni şahzadənin tac qoyması Qəndaharda baş tutur. O, qızılbaş fraksiyasına inanmasada, onlara qarşı duracaq gücdə olmaması səbəbindən onlara yüksək hərbi postlar vermişdir.
Nəticədə Əli Xan Həzaracat vilayətinin idarəsini əldə edir. Onun mülkü Herat şəhəri ətrafına qədər uzanır. O, Əhməd şahı 1760-cı ildə Hindistan səfərində müşaiyyət edir. Üstəlik 1761-ci ildə Panipat döyüşündə iştrak etdir. Döyüş nəticəsində Maratha İmperiyasının əzəməti zəyifləyir. Əli xanın səfər zamanı göstərdiyi cəsarəti dörən Əhməd Şah Əfq1anıstana qayıtdıqdan sonra onun mülklərini və vəzifəsini əlindən alır. 1770-ci ildə isə onun qətli təşkil olunur. Oğlanların ən böyüyü olan Gül Məhəmməd Xanın atası ölüdüyü zaman cəmi 6 yaşı vardı. Əli Xanın dul qadını bir neçə il mülkləri idarə etsədə, sonda müstəqil mülklərə ayrıldılar. Ali Xanın övladları böyüdükcə silah gücünə atalarının mmülklərini bərpa edə bildilər. Teymur Şah onları özübə çəkmək məqsədi ilə Gül Məhəmməd Xanı Kabilə çağıdı və ona Sərdar titulu verdi.
İspandilli şairlərin siyahısı
Çili
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Roberto_bola%C3%B1o.jpg/200px-Roberto_bola%C3%B1o.jpg|right|thumb|253x253px| Roberto Bolano novelist kimi kommersiya uğuru qazansa da o, özünü ilk növbədə şair hesab edirdi.
Meksika
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3e/Paz0.jpg/200px-Paz0.jpg|right|thumb|292x292px| Nobel mükafatı laureatı Oktavio Paz
Nikaraqua
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/72/Rub%C3%A9n_Dar%C3%ADo.jpg/150px-Rub%C3%A9n_Dar%C3%ADo.jpg|right|thumb|219x219px| Rubén Dario, modernizmin banisi
İspaniya
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/22/Federico_Garc%C3%ADa_Lorca._Huerta_de_San_Vicente%2C_Granada.jpg/200px-Federico_Garc%C3%ADa_Lorca._Huerta_de_San_Vicente%2C_Granada.jpg|thumb|250x250px| Federico García Lorca [[İspaniya vətəndaş müharibəsi|İspaniya Vətəndaş Müharibəsi zamanı edam edilmiş beynəlxalq səviyyədə tanınan şair və dramaturq idi.]]
Çex dili
Çex dili (özünü adlandırma: čeština, český jazyk tarixi adı: Bohemiya dili olmuşdur) — slavyan dillərindən biri olmaqla çexlərin dilidir. Qərbi Slavyan qrupuna aiddir; Çex-Slovak altqrupunda birləşdiyi slovak dilinə ən yaxındır. Əsasən Çex Respublikasında yayılmışdır; çex dilində danışanların kiçik qrupları həmçinin Slovakiya, Avstriya, Rusiya, Xorvatiya, bir sıra Qərbi Avropa ölkələrində, ABŞ, Kanada, Argentina, Avstraliya və digər ölkələrdə yaşayır. Çex Respublikasının rəsmi dilidir (úřední jazyk) və Avropa İttifaqının 24 rəsmi dilindən biridir (2004-cü ildən). Çexlərin adətən kompakt məskunlaşdıqları Mərkəzi və Şərqi Avropanın bir sıra dövlətlərində (Avstriya, Bosniya və Herseqovina, Xorvatiya və Slovakiya) çex dilinin regional dil statusu almaq imkanı var.
Dünyada çex dilini ana dili kimi danışanların ümumi sayı 10,62 milyon nəfəri ötür, onlardan 10,40 milyonu Çexiyada yaşayır (2012).
Çex-Slovak qrupu Qərbi Slavyan daxilində yüksək orta əsrlər dövründə inkişaf etmişdir və Çex-Slovak dialekt kontinuumu daxilində Çex və Slovak dillərinin standartlaşdırılması erkən müasir dövrdə ortaya çıxmışdır. 18-ci əsrin sonu — 19-cu əsrin ortalarında müasir yazılı standart Çex Milli Dirçəlişi kontekstində kodlaşdırıldı. Ümumi Çex kimi tanınan əsas qeyri-standart çeşid, Praqanın xalq dilinə əsaslanır, lakin indi Çexiyanın əksər hissəsində interdialekt kimi danışılır. Ölkənin şərq hissəsində danışılan Morav dialektləri də çex dili kimi təsnif edilir, baxmayaraq ki, onların bəzi şərq variantları slovak dilinə daha yaxındır.
Asiman Allahverdiyev
Asiman Allahverdiyev  — Azərbaycan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Asiman Allahverdiyev 23 avqust 1998-ci ildə Sumqayıt şəhərində Sevinc Abbasovanın ailəsində anadan olmuşdur. Ailədə onunla birgə əkiz qardaşı Cavidan da vardır. Asiman 2004-2013-cü illərdə Sumqayıt şəhər fars-ingilis dilləri təmayüllü tam orta internat məktəbində, 2013-2015-ci illərdə peşə liseyində "kompüter operatoru" ixtisası üzrə orta təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Asiman Allahverdiyev 2016-cı ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Sumqayıt şəhər Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin sıralarında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət kursu keçmişdir və hərbi xidmətinə davam etmişdir. Kəşfiyyatçı olaraq döyüş tapşırıqlarını yüksək səviyyədə yerinə yetirdiyi üçün hərbi hissə komandirləri tərəfindən dəfələrlə diplom, təşəkkür və hədiyyələrlə təltif olunmuşdur.
Azərbaycan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin əsgəri olan Asiman Allahverdiyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində kəşfiyyatçı olaraq iştirak etmişdir. Cəbrayılın, Xocavəndin və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Asiman Allahverdiyev 10 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Sumqayıt Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asiman Allahverdiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asiman Allahverdiyev ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını və xidməti vəzifələrini yerinə yetirən zaman fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 30.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asiman Allahverdiyev ölümündən sonra "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asiman Allahverdiyev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olmuş Asiman Allahverdiyev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asiman Allahverdiyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.