cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zakir Ağayev
Həyatı
Zakir Ağayev işgüzar, təşəbbüskar müəllim istedadlı rəqqas kimi fəaliyyətini get-gedə genişləndirib, milli rəqslərimizin təbliğində səmərəli xidmətlər göstərib. Quruluşçu-baletmeyster işlədiyi vaxtlarda 20-dən çox rəqsə quruluş verib, bu rəqslərin çoxu xarici ölkələrdə, o cümlədən İtaliyada, Hollandiyada, Yaponiyada, Hindistanda, İspaniyada, Avstriyada, İordaniyada, ümumiyyətlə 50-dən çox ölkədə tamaşaçıların böyük rəğbətini qazanmışdır. Z.Ağayevin «Bakı-Tiflis-Ceyhan» neft kəmərinin təbliğ qrupununun konsert proqramında çıxışları xüsusilə əlamətdar olub.
Z.Ağayev həm də xoreoqrafiya əsaslarının nəzəri və praktiki elmi-tədqiqat işlərinin müəllifidir. 1997-ci ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediyada baş baletmeyster əvəzi işləyən Z.Ağayevin həmin teatrının bütün cari repertuarında olan tamaşalardakı rəqslərə quruluş veribdir.
9 mart 2017-ci ildə Azərbaycanın Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
K2-yə Amerikan Karakorum ekspedisiyası (1938)
1938-ci il tarixli Amerikan Karakorum ekspedisiyası, daha düzgün şəkildə "Birinci Amerika Karakorum ekspedisiyası" adlandırılan qrup dünyanın ikinci ən yüksək dağı olan 8.611 m Çoqori (həmçinin K2 adlanır) zirvəsinə çatmaq üçün bir neçə marşrutu araşdırdı. Çarlie Houston kiçik və xoşbəxt bir alpinist qrupa liderlik edirdi. Abruzzi silsiləsinin ən əlverişli yol olduğuna qərar verdikdən sonra 19 iyul 1938-ci il tarixdə 7500 m məsafədə silsilənin yüksəkliyinə qədər yaxşı irəliləyiş əldə etdilər. Lakin o vaxta qədər tədarükləri azaldı, qida çatışmırdı və musson yaxınlaşırdı. Houston və Paul Petzoldt zirvəyə bacardıqları qədər yaxınlaşmaq üçün son bir təkan verməli olduqlarına və sonra qrupun qalan hissəsilə orada qovuşacaqlarına qərar verildi. 21 iyulda cütlük təxminən 7.900 m yüksəkliyə çatdı. Əlverişli hava şəraitində daha yüksək düşərgə üçün uyğun bir yer və zirvəyə gedən aydın bir yol müəyyən edə bildilər. Ekspedisiya uğurlu sayılırdı və heç kim ciddi xəsarət almamışdı. Abruzzi silsiləsinə qədər uyğun bir yol ətraflı araşdırılmış, çadırlar üçün yaxşı yerlər tapılmışdı (gələcəkdə bir çox ekspedisiyalarda istifadə ediləcək yerlər idi) və dırmanmanın texniki cəhətdən ən çətin hissəsini 6700 m məsafəni "Evin bacası" ("House's Chimney" -iki saatlıq qaya üzərinə çıxmağa rəhbərlik edən Bill Houseun adı ilə əlaqəlidir) qədər müəyyənləşdirmişdilər. Komandanın ortaq şəkildə yazdığı "Five Miles High" (Bates & Burdsall 1939) kitabı da uğurlu hesab olunur. Növbəti 1939-cu il Amerikalı Karakorum ekspedisiyası kəşfiyyatdan istifadə edərək zirvəyə çox yaxınlaşdı, lakin enişləri faciəyə səbəb oldu.
Coğrafiya
K2, 1938-ci ildə Hindistanın İngilis Rajı (indiki Pakistan) ilə Çin Respublikası arasında sərhəddədir. 8.611 m səviyyəsində olan bu dağ Karakorum silsiləsinin ən yüksək nöqtəsi və dünyanın ikinci ən yüksək dağıdır. Dağ 1856-cı ildə Kəşmirə aparılmış Böyük Triqonometrik Tədqiqatla araşdırıldı və 1861-ci ilə qədər qrup Henri Godwin-Austen Baltoro Buzlağına çatdı və Maşerbrum yamaclarından Çoqoriyə aydın nəzər yetirə bildi. K2, Himalay dağlarından daha şimalda olduğundan iqlim daha soyuqdur. Karakorum silsiləsi Himalaydan daha genişdir, buna görə daha çox buz və qar orada qalır.
Dağa qalxma tarixi
1890-cı ildə Roberto Lerko Karakorumun Baltoro Muztagh bölgəsinə çatdı. O, K2-nin ətəyinə çatmışdı və bəlkə də cənub-şərq qolundan bir qədər yuxarı qalxmışdı. Dağa qalxmaq üçün ilk ciddi cəhd 1902-ci ildə Aleister Crowley tərəfindən edilmiş, daha sonra "Dünyanın ən pis adamı" kimi tanınmağa başlandı. Ekspedisiya dağın həm şimalında, həm də cənubunda qalxma yollarını araşdırdı və səylərini tərk etmək məcburiyyətində qalmadan şimal-şərq silsiləsinə qədər ən yaxşı irəliləyiş etdi. O vaxtdan bəri K2, Abruzzi dağından daha çətin fəth edilməyi ilə şöhrətini qazandı. Beləlikləe zirvəyə gedən hər bir yol çətin idi. Abruzzi ekspedisiyasının 1909 hersoqu, dağın sərhədsiz olduğuna qərar vermədən əvvəl cənub-şərq silsiləsində təxminən 6250 m-ə çatdı. Bu marşrut daha sonra zirvəyə gedən normal bir yol olaraq qəbul edildi və istifadə edildi.
Komanda üzvləri
Bob Bates, Houstonun dostu və Harvardda tələbə yoldaşı idi, iki dəfə Alyaskada alpinizmdə olmuşdu. Richard Burdsall Çinin Sıçuan şəhərindəki Gonga dağına uğurla qalxmışdı. Bill House, Wiessner ilə British Columbiada Waddington Dağının ilk qalxışında iştirak etmişdi. Paul Petzoldt, Wyoming's Tetons’da çox təcrübəli bir dağ bələdçisi və qayaya dırmaşmaq təcrübələri var idi. Norman Streatfeild, Fransız Karakorum ekspedisiyasında nəqliyyat məmuru olmuş Hindistanda yerləşən bir İngilis ordu zabiti idi. O, yüksək təcrübəli bir alpinist deyildi, ancaq işçiləri təşkil etməkdə və avadanlıqları yerləşdirməkdə yaxşı idi.
Avadanlıq
Hansı qidanı götürəcəklərini sınamaq məcburiyyətində qaldılar və nəticədə qütb tədqiqatçılarının sevimlisi olan 23 kiloqram pemmikana qərar verdilər. Pemmikanın yüksək hündürlüklər üçün çox yağlı olduğu hələ məlum deyildi. Nəmli olduqda yumuşamayan sərt peçenye seçdilər. Qurudulmuş meyvə və tərəvəz və tozlu süd götürdülər. Çəkmələr, dəridən idi. Dırmaşma ipləri manila idi və neylon yox idi. Buz baltasının dizaynı polad başlıqdan ibarət idi. İngilislərin nümunəsindən sonra Wiessnerin ekspedisiyasından fərqli olaraq, çox az texniki dırmaşma avadanlığı götürdülər.
K2 baza düşərgəsinə səyahət və gəzinti
Ekspedisiya 14 apreldə Nyu Yorkdan Avropa üzərindən Bombeyə yola çıxdı. Mayın 9-da Ravalpindiyə çatdılar və Srinaqarın şimalında Wayul'ya qədər davam etdilər. Sonra Zoji La üzərindən Skardu'ya və Askole üzərindən 580 km məsafədə olan K2 Baza Düşərgəsinə yürüş etdilər. Srinagarda əvvəlcədən işə götürdükləri və Darjeelingdən getmiş altı nəfər(Şerpa) ilə görüşdülər. Şerpalar Tibet və Nepal mənşəlidir və dağ bələdçiliyi təcrübələri var. Hər bir sahibə bir Şerpa qoşuldu. 12 iyun tarixində baza düşərgəsi üçün yerlərinə çatdılar, burada 45 gün ərzində təlimatçılarla ödəniş edildi.
1938-ci il kəşfiyyatı
1938-ci ilin iyun ayında kəşfiyyata ayrılan iki həftə ərzində fırtınalı hava var idi. Bates və Streatfeild, K2'nin cənub üzü və şimal-şərq silsiləsinin imkansız göründüyü yerdən Godwin-Austen Buzlaqına qalxdılar. Savoia Buzlağını araşdırdılar, ancaq üç dəfə Savoia keçidinə çata bilmədilər. 28 İyunda Petzoldt və House Abruzzi silsiləsini sınamağa üstünlük verdilər, Houston və Burdsall isə şimal-şərq silsiləsini araşdırmağı üstün tutdular. Petzoldta Abruzzidə 2 iyul tarixinə qədər çadır qurmaq üçün əlverişli bir yer tapmaq çətin idi, lakin bir neçə çadır üçün gizli, kiçik bir yer tapıldı. Beləliklə, bu əraziyə qərar verildi və məkan II düşərgəyə çevrildi. IV düşərgə, 24 metrlik şaquli qayanın ətəyinə yaxın idi və 14 iyulda Bill House iki yarım saat çəkərək uçurumu (Evin Bacası adlandırdıqları) aşmağı bacardı.
Geri dönmə və qiymətləndirmə
Ekspedisiya, 1950-ci illərdəki səkkiz minlik ekspedisiyalarla müqayisədə nisbətən kiçik miqyaslı və ucuz idi, lakin zirvəyə doğru ən yaxşı marşrutu tapdı, ən çətin nöqtəni ölçərək ağır yaralanmadan geri qayıtdı. Yaxşı işlənmiş, birləşmiş və uğurlu bir kəşf idi. Ed Viesturs bunu "möhtəşəm bir uğur" olaraq xarakterizə etdi. Ekspedisiyanın Five Miles High (Bates & Burdsall 1939) kitabından bəhs edən Kurran, ahəngdar bir ekspedisiyanı ən yaxşı şəkildə göstərdiyini və K2'ye getməyi düşünən hər kəs üçün məcburi oxunması lazım olduğunu söylədi. " Satışda bu kitab "böyük bir ekspedisiya kitablarından biri" olaraq təsvir edilir.
Zamenhof günü
Zamenhof günü və ya Esperanto günü ― süni dil olan Esperantonun yaradıcısı Lüdviq Lazar Zamenhofun doğum günü şərəfinə qeyd edilən gündür.
Tarixi
Zamenhofun ana dili İdiş dili idi, rusca və polyakca da ana dili kimi danışa bilirdi. Zamanla İvrit dilində də danışmağa başladı. Latınca, fransızca, almanca, yunanca, italyanca və ispan dilini də öyrəndi. Müharibəsiz bir dünya fikriylə böyüyən Zamenhof Esperanto dilini hələ məktəbdəykən 1873-cü ildən yaratmağa başladı və yaradacağı dilin beynəlxalq yardımçı bir dil olacağına inanırdı.
15 dekabr 1878-ci ildə 19 yaşlı Lüdviq Lazar Zamenhof ad günü qonaqlığında dostlarına beynəlxalq dilinin ilk versiyası olan "Lingwe uniwersala"nı təqdim etdi. 1887-ci ilə qədər bu dili inkişaf etdirdi və 1887-ci ildə "International Language: Introduction and Complete Textbook" kitabını rus dilində "Doktoro Esperanto" imzasıyla çap etdirdi.
Zamenhof günü eyni zamanda Esperanto Mədəniyyəti günü olaraq da qeyd edilir. Bu məqsədlə toplantılar, görüşlər keçirilir, Zamenhof və Esperanto mədəniyyəti haqqında məlumatlar verilir. Esperanto dilinin əsas yazarlarından biri olan Xulyo Baği Zamenhof gününün həm də "Esperanto Kitab Günü" olaraq qeyd edilməsini təklif edib, çünki bu xüsusi gündə yeni nəşr olunan kitabların təqdimatı keçirilir, kitabların satışı və oxunması sayəsində Esperanto ədəbiyyatı da qeyd edilir.
Həmçinin bax
Esperanto Lüdviq Lazar Zamenhof
Sürəyyə Babayeva
Sürəyyə Babayeva (tam adı: Sürəyyə Lətif qızı Babayeva; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Həyatı
1913-cü ildə Cavad qəzasının Qaradonlu kəndində (İndiki İmişli rayonuna aiddir) anadan olmuşdur. Həyat yoldaşı Müxlis Böyük Vətən müharibəsində itkin düşmüşdür; bu səbəbdən, oğlu Ərzulla və qızı Mirvarini özü böyütmüşdür. Son illərdə oğlu və onun ailəsi ilə birgə Biləcəri qəsəbəsində yaşamışdır.
Qanlı Yanvar faciəsi
Yanvarın 22-də saat 17.25 dəqiqədə Biləcəri şosesində hərəkət edən hərbi zirehli maşınlardan və tanklardan buradakı binalar atəşə tutulmuş, mətbəxdə xörək hazırlayan 77 yaşlı Sürəyya Babayeva aldığı yaradan yerindəcə həlak olmuşdur. Güllə sağ gicgah nahiyəsindən girmiş və sol gicgah nahiyəsindən çıxmışdır. Bina 5 dəqiqədən çox avtomat və pulemyotlardan atəşə tutulmuş, 76-cı mənzildə yaşayan Mürsəl Əsgərov da yaralanmışdır. Mənzillərdə avtomat və pulemyot güllələrinin yeri uzun müddət qalmışdır.
İmişli rayonunda dəfn edilmişdir.
Ünvan
Bakı, Biləcəri qəsəbəsi, Tbilisi şosesi, ev 1a, mənzil 29.
Türkiyə əhalisinin siyahıyaalınması (1945)
1945–ci il Ümumtürkiyə əhali siyahıyaalınması — 1945–ci il, 21 oktyabr tarixində Türkiyə Respublikasında keçirilmiş əhalinin dördüncü siyahıyaalınması.
Bençmark faiz dərəcələrinin islahatı
Bençmark faiz dərəcələrinin islahatı  — Maliyyə Sabitliyi Şurasının başlatdığı LİBOR və EONIA (niderl.) kimi göstərici faiz dərəcələrini 2014-2021-ci illər ərzində yeni milli risksiz bir gecəlik faiz dərəcələri ilə əvəz edən qlobal islahat.
Qiymət faiz dərəcələri, maliyyə məhsullarının dəyərini qiymətləndirmək və onlar üçün ödənişləri hesablamaq üçün banklar və digər maliyyə bazarının iştirakçıları tərəfindən geniş istifadə olunur. Bir sıra mərkəzi banklar pul siyasəti üçün əməliyyat hədəfləri olaraq etalon dərəcələrini təyin etdilər. İslahat iki mərhələdən ibarətdir: (1) əsas istinad dərəcələrinin təhlili, düzəlişi və metodoloji təkmilləşdirilməsi (mümkün dəyişdirmə ilə); (2) etalon dərəcələrin bütövlüyünün və dəqiqliyinin təmin edilməsinə, habelə təyin olunmuş milli orqanlar tərəfindən standart nisbətlərinə nəzarətə yönəlmiş qaydalar və davranış qaydalarının tətbiqi. Qiymət standartı islahatı nəticəsində LIBOR dərəcələr ailəsi, mərkəzi banklar və birjalar tərəfindən idarə olunan bir qrup milli faiz dərəcələri ilə əvəz olundu.
2020-ci ildən etibarən Avropa Birliyində, Avstraliyada , Sinqapurda və Cənubi Koreyada maliyyə meyarlarını tənzimləyən qanunvericilik tətbiq edilmişdir. Dövlət bankları ilə birlikdə mərkəzi banklar da onun nəzarətindən çıxarıldı. Nəticədə, xüsusi göstərici administratorları etalon tənzimləmə perimetrinə daxil edilir. Milli göstəricilərin transsərhəd tətbiqi vəziyyətində, ABŞ, İsveçrə və Çindən olan administratorları Avropa Birliyində akkreditə olunmuşdur
Quyuluq məhəlləsi
Quyuluq məhəlləsi —  Şuşanın XVIII əsrdə salınmış aşağı məhəllələrindən biridir. Bu məhəllə su quyuları ilə bol olduğundan belə adlandırılmışdır. Digər məhəllələr kimi bu məhəllədə də məscid, hamam, kiçik meydan və bulaq olmuşdur.
Taras Kuzyo
Taras Kuzyo  — Birləşmiş Krallıq akademiki və eksperti. O, Ukrayna siyasəti, iqtisadiyyatı və təhlükəsizliyi üzrə ixtisaslaşmışdır. Kuzyo 2010-cu ildə Krımın Rusiya tərəfindən ilhaq ediləcəyini proqnozlaşdırmışdır. Onun Birləşmiş Krallıq vətəndaşlığı var, lakin Kanadanın paytaxtı Toronto şəhərində yaşayır.
Təhsili
Taras Kuzyo Sasseks Universitetində iqtisadiyyat üzrə bakalavr dərəcəsi, London Universitetində svetşünaslıq üzrə magistr dərəcəsi və Birminhem Universitetində politologiya üzrə doktorantura dərəcəsinə malikdir. O, Yel Universitetinin doktorantı olmuşdur.
Karyerası
Kuzyo 1986-cı ildə Ukrayna SSR-də cari hadisələr haqqında məlumat toplamağa və onları tərcümə etməyə başlamış, bu məlumatları Birləşmiş Krallıqda yerləşən Ukrayna Press Agentliyi (UPA) vasitəsi ilə mediaya vermişdir. UPA ayda iki dəfə çap olunan "Sovet Milliyyətləri Araşdırması" və aylıq "Sovet Ukrayna İşləri" publikasiyalarını nəşr edən Sovet Milliyyətləri Araşdırmaları Cəmiyyətinin bir qolu idi. Kuzyo 1992–1993-cü illərdə Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutunda elmi işçi kimi çalışmış, 1993–1995-ci illərdə isə "Ukrayna Biznes İcmalı"nın redaktoru olmuş və Ukrayna Biznes Agentliyinə rəhbərlik etmişdir. O, 1995–1998-ci illərdə İngiltərədə yerləşən Birminhem Universitetinin Rusiya və Şərqi Avropa Araşdırmaları Mərkəzində baş elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. Kuzyo burada Ukraynada millət və dövlət quruculuğu üzrə doktorluq dissertasiyasını qorumuşdur. O, 1990-cı illərin ikinci yarısında Ukrayna Parlamentinin Məsləhətçilər Şurasında baş elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.
Kuzyo 1998–1999-cu illərdə Ukraynanın paytaxtı Kiyev şəhərində yerləşən NATO İnformasiya və Sənədləşdirmə Mərkəzinin direktoru kimi çalışmışdır. O, 1998 və 2002-ci illərdə Ukraynada keçirilən parlament seçkiləri zamanı Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatında uzunmüddətli müşahidəçi, 2004-cü ildə Ukraynada keçirilən prezident seçkilərində Milli Demokratiya İnstitutunun müşahidəçisi vəzifələrində çalışmışdır.
Kuzyo 2004–2006-cı illərdə Corc Vaşinqton Universitetinin Elliott Beynəlxalq Münasibətlər Məktəbinin Avropa, Rusiya və Avrasiya Araşdırmaları İnstitutunda (IERES) qonaq professor olaraq çalışmışdır. O, 2010–2011-ci illərdə Vaşinqton şəhərində yerləşən Cons Hopkins Universitetinin Qabaqcıl Beynəlxalq Araşdırmalar Məktəbinin Transatlantik Münasibətlər Mərkəzində Avstriya Marşal Planı Vəqfi adından qonaq proffessoru olmuşdur. Kuzyo 2011–2012-ci illərdə Yaponiyanın Hokkaydo Universitetinin Slavyanşünaslıq Mərkəzində qonaq professor vəzifəsində çalışmışdır. O, hal-hazırda Alberta Universitetinin Kanada Ukraynaşünaslıq İnstitutunda baş elmi işçidir.
Kuzyo ABŞ hökumətinin müxtəlif şöbələrində Ukraynada demokratiya, idarəçilik və insan hüquqları mövzusunda məsləhətçi kimi çalışmışdır. Hüquqşünaslar üçün siyasi sığınacaq iddiaları ilə bağlı ekspert rəyləri hazırlamış və oliqarxlar, korporativ basqınlar haqqında araşdırmalar ilə bağlı ekspert rəyi vermişdir.
Kuzyodan tez-tez televiziya, radio və çap mətbuatında müsahibə alınır. O, Avromeydan, Rusiyanın Krımı ihlaq etməsi və Donbasdakı münaqişə ilə bağlı fikirlərini bildirmişdir. Kuzyo 30 illik jurnalistika karyerası boyunca postkommunist məkan, xüsusilə də Ukrayna və Rusiya siyasətinə dair təqribən 1400 məqalə yazmışdır.
Ağcazivə (Sulduz)
Ağcazivə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 25 nəfər yaşayır (7 ailə).
Zemo İaştxva
Zemo İaştxva - Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 150 m hündürlüktə, Suxumidən 4 km uzağlıktadır.
2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.
Berisu (Sərdəşt)
Berisu — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 367 nəfər yaşayır (61 ailə).
Təzə məhəllə məhəlləsi
Təzə məhəllə məhəlləsi —  19-cu əsrdə salınmış Şuşanın yuxarı məhəllələrindən biri. Bu məhəllə şəhərin azərbaycanlılar tərəfindən salınmış sonuncu məhəlləsi olduğundan, dövrünə görə belə adlandırılmışdır.
Daxili İşlər Nazirliyi (Azərbaycan)
Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi — Azərbaycanda ictimai qaydanın və ictimai təhlükəsizliyin təmin edilməsi, cinayətlərin qarşısının alınması və açılmasından məsul olan dövlət qurumu. Azərbaycanın daxili işlər naziri Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı, Azərbaycan Prezidenti tərəfindən təyin edilir və vəzifədən azad edilir.
Hal-hazırkı daxili işlər naziri Vilayət Eyvazovdur.
Tarixi
Daxili İşlər Nazirliyi ilk olaraq Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin nəzdində yaradılmışdır. Polis qüvvələrinə cavabdeh olan bir dövlət orqanı olduğu üçün Azərbaycanın dövlət quruculuğunda mühüm rol oynamışdır. Lakin 28 aprel 1920-ci ildə Azərbaycan Sovet hakimiyyətinin altına düşəndən sonra SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin səlahiyyətinə verildi.
18 oktyabr 1991-ci ildə nazirlik yenidən Azərbaycanın tabeliyinə verildi. Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı polis işçilərinin 60-ı Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adını aldı, onlardan 86-sı Azərbaycan Bayrağı, 247-si isə digər medal və ordenlər ilə təltif olundu. 1992-ci ildə Azərbaycan Beynəlxalq Cinayət Polis Təşkilatına (İnterpol) üzv oldu və 24 noyabr 1992-ci ildə Daxili İşlər Nazirliyinin tərkibində İnterpolun Milli Mərkəzi Bürosu yaradıldı. 30 iyun 2004-cü ildə DİN xidmətləri üzərində korporativ nəzarəti həyata keçirmək, Azərbaycan polisinin xidməti ilə uyğun olmayan işlərin qarşısının alınması, korrupsiya məmurlarının ifşası üçün Daxili Təhlükəsizlik Departamenti yaradıldı.
Polis
Polis daxili işlər nazirliyi yanında fəaliyyət göstərən əsas hüquq-mühafizə orqanıdır. Bakı Şəhər Baş Polis İdarəsi Azərbaycanın ən qədim polis idarəsidir. 1828-ci ildə Azərbaycanın Rusiya imperiyasına birləşdirilməsindən sonra ərazidə komendantlıq qurulmuşdur. 10 aprel 1840-cı ildə Bakıda Rusiya İmperiyası Daxili İşlər Nazirliyinə tabe olan bir polis idarəsi quruldu. Bakı Şəhər Polis İdarəsi fəaliyyətə 1 yanvar 1841-ci ildə başladı. 7 mart 1917-ci il tarixində Bakı İşçi Deputatları Sovetinin İcraiyyə Komitəsinin nəzdində Bakı Şəhər Milisiyası quruldu. 13 noyabrda Bakıda polis ləğv edildi və Bakı Soveti bunun əvəzinə Sovet milisi təşkil etmək qərarına gəldi.
Gəncə Polis İdarəsi 2011-ci ildən fəaliyyət göstərir. Milli Polis ayrıca Naxçıvan Muxtar Respublikasında Naxçıvan Şəhər Polis Şöbəsi vasitəsi ilə hüquq-mühafizədən cavabdehdir. İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra Şuşa Polis Şöbəsi Tərtərdən Şuşaya geri köçürüldü. Kəlbəcər rayonunda da bir polis şöbəsi yaradıldı.
2 iyul Azərbaycan Polisi Günü kimi qeyd olunur. Azərbaycan polisinin 100 illik yubileyində Dövlət Musiqili Komediya Teatrının solisti Səməd Xasıyevin ifasında Aydan Əliyevanın bəstələdiyi marş yayımlanmışdır..
Daxili Qoşunlar
Azərbaycan Daxili Qoşunları, Daxili İşlər Nazirliyinə tabe olan jandarmeriyadır. Daxili Qoşunlar ictimai asayişi bərpa etmək, daxili silahlı qarşıdurmaları yatırmaq və mühüm obyektləri qorumaq üçün istifadə olunur. Müharibə zamanı Daxili Qoşunlar Azərbaycan Quru Qoşunlarına tabe olur. 12 Mart "Daxili Qoşunlar Günü" olaraq qeyd olunur.
Polis Akademiyası
Polis Akademiyası Azərbaycan Daxili İşlər Xalq Komissarlığının qərarı ilə 1921-ci ildə adi milis və komandirləri hazırlayan bir məktəb kimi yaradıldı. 1936-cı ilə qədər Bakıda fəaliyyət göstərdi. 1936-cı ildən Mərdəkan qəsəbəsinə köçürülmüşdür. 1957-ci ildə Bakı Milis Məktəbi SSRİ DİN-nin Bakı Xüsusi Orta Milis Məktəbinə çevrildi. Məktəbi qurtaranlara orta təhsilli hüquqşünas diplomu verilirdi. Məktəbdə təhsil müddəti iki il müəyyən edilmişdi.
1957–1961-ci illərdə məktəb əyani, qiyabi şöbələr və təkmilləşdirmə kursları vasitəsilə Gürcüstan, Dağıstan, Kabarda – Balkariya, Altay, İrkutsk, Krasnodar, Kuybışev, Novosibirsk, Kemerovo, Saratov və onlarca başqa şəhərlər və respublikalar üçün peşəkar kadrlar hazırlayırdı.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 may 1992-ci il tarixli 782 saylı Fərmanı və Nazirlər Kabinetinin 9 iyun 1992-ci il tarixli 321 saylı qərarına əsasən Bakı Xüsusi Orta Milis Məktəbi zəminində Polis Akademiyası yaradıldı. Daha sonra Akademiyaya I dərəcəli kateqoriya verildi.
Daxili Qoşunların Ali Hərbi Məktəbi
Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 25 fevral 2011-ci il tarixli Sərəncamı ilə Daxili Qoşunların Orta İxtisas Hərbi Məktəbinin bazasında yaradılmışdır.
Daxili Qoşunların Ali Hərbi Məktəbi ali xüsusi hərbi təhsilli kadrların hazırlanmasını, zabit və gizirlərin ixtisaslarının artırılmasını və elmi-tədqiqat işlərinin aparılmasını həyata keçirən xüsusi təyinatlı təhsil müəssisəsidir. Daxili Qoşunların Ali Hərbi Məktəbi "Fiziki tərbiyə və çağırışaqədərki hazırlıq müəllimliyi" ixtisası üzrə kadrların hazırlanmasını həyata keçirir. Ali Hərbi Məktəbdə tədris Avropada tətbiq olunan Avropa Kredit Transferi Sisteminin tələblərinə uyğun keçirilir. Təhsil müddəti dörd ildir.
Beynəlxalq əməkdaşlıq
Azərbaycan Daxili İşlər Nazirliyi Birləşmiş Millətlər Təşkilatı, Avropa İttifaqı, ATƏT, Avropa Şurası, Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı və Beynəlxalq Qırmızı Xaç Təşkilatı və digər beynəlxalq və regional təşkilatlarla sıx əməkdaşlıq əlaqələri saxlayır.
Struktur
Nazirliyin strukturu aşağıdakı kimidir:
Gənzə qəbristanlığı
Gənzə qəbristanlığı — Naxçıvan Muxtar Respublikası Ordubad rayonunun Gənzə kəndi mərkəzində arxeoloji abidə.
Tələmxan (Həştrud)
Tələmxan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 244 nəfər yaşayır (52 ailə).
Yuxarı Alagöz (Sulduz)
Yuxarı Alagöz - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 178 nəfər yaşayır (43 ailə).
Çöl Qala məhəlləsi
Çöl qala məhəlləsi — Şuşanın XVIII əsrdə salınmış aşağı məhəllələrindən 17-cidir. Şuşa qalasının aşağı məhəlləri mövqeyinə, iqliminə görə, yuxarı məhəllələrindən fərqli idi. Qala divarlarına ən yaxın ərazidə Xurşidbanu Natəvanın sarayı, Əsəd bəy Cavanşirin saray kompleksi, Xan Şuşinskinin evi, Üzeyir bəy Hacıbəylinin ata mülkü yerləşib. Çöl qala, Qarabağın ən ünlü soylarından olan Zöhrabbəyovların evi, Qaraböyük xanın sarayı, ictimai xadim Əhməd bəy Ağaoğlunun atasının mülkü yerləşən Qurdlar və Saatlı məhəllələrindən bir çox tanınmış şəxsiyyətlər çıxıb. Qarabağ xanlığının baş vəziri, şair Molla Pənah Vaqif Saatlı məhəlləsində yaşamış, mədrəsədə dərs demişdi.
Tarixi
Qalanı orta hissədən daşla döşənmiş uzun yol iki hissəyə bölür. Qarabağ xanlarının da saray memarlıq abidəsi də həmin yolun Çölqala məhəlləsinə doğru uzanan ərazisində yerləşir. Şuşanın işğalı gününə kimi bu nəhəng bina yaşayış binası idi. Binanın böyük darvazası vardı. Küçəyə açılan kiçik qapı yaraşıqlığı ilə diqqəti cəlb edir. Sözün əsl mənasında həmin qapı xan sarayına xüsusi gözəllik verir. Saray memarlıq abidəsi geniş ərazini əhatə edir. Hər tərəfindən daş hasarla əhatələnmişdir. Bu xanlıq ara məhəlləsidir. Şuşada salınmış sonuncu məhəllə "Çöl qala"dır. Bu məhəllənin sakinləri qala divarları tikilib başa çatandan sonra köçüb gəldiklərinə və qaladan kənarda məskunlaşdıqlarına görə şəhər əhalisi onları "çöl qalalı", yəni "qalanın çölündə yaşayanlar" adlandırıb və həmin vaxtdan da məhəllə bu adla tanınıb. Şuşanın xeyriyyəçi şəxsiyyətlərindən olan Hacı Nəsir Rza oğlu 1889-cu ildə həmin məhəllədə bulaq tikdirmişdir. thumb|Çöl-qala məhəlləsi
Memarlığı
Burada düzənlik ərazilər, məhəllə meydanları, məscidlər daha geniş olmaları ilə və memarlıq üslubu ilə başqalarından fərqlənir. Qalanın aşağı ərazisində su quyuları, çarhovuzlar, çeşmələr, kəhrizlər çoxluq təşkil edir. Küçələrin və məhəllə meydanlarının genişliyi, yaşayış binalarının, xana və xanın övladlarına, tacirlərə, din xadimlərinə məxsus olan binalar məhəllənin əzəmətini daha da artırır. Məhəllə Qala divarlarına ən yaxın olduğundan belə adlandırılmışdır. Digər məhəllələr kimi bu məhəllədə də məscid, hamam, kiçik meydan və bulaq olmuşdur. Xurşidbanu Natəvanın sarayı, Əsəd bəy Cavanşirin saray kompleksi, Xan Şuşinskinin evi, Üzeyir Hacıbəyovun atasının mülkü bu məhəllədə yerləşir.
Ana Harlamenko
Ana Harlamenko — Moldova Respublikasından olan Qaqauziya jurnalisti və siyasətçisidir, 2008–2012 illərdə Qaqauziya Xalq Məclisinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.
Siyasi fəaliyyət
Ana Harlamenko 15 iyul 1960-cı il tarixində Komrat şəhərində anadan olub. 6 №-li Liseyi bitirdikdən sonra 1976-cı ildə Komratdan, Kişinyovdakı "Gavril Musicescu" İncəsənət İnstitutunun (1979–1983) mədəniyyət direktoru ixtisasına qatılmışdır. Daha sonra Beynəlxalq İqtisadiyyat və Hüquq Akademiyasında jurnalistika ixtisası üzrə təhsil alıb (1996–1998).
Kolleci bitirdikdən sonra "Leninçi Kovov" qəzetində müxbiri işləyir (1984–1989). Qaqauziyada separatçı meyllərin təşviqi ilə Ana Harlamenko " Qaqauz TV" televiziya kanalının direktoru oldu (1990–2000). Paralel olaraq, 1996–1998-ci illər arasında Qaqauziya İcraiyyə Komitəsinin mətbuat katibi vəzifəsində çalışıb.
2001–2006-cı illərdə Dövlət Komrat Universitetində professor olaraq dərs vermişdir. Bu dövrdə eyni zamanda Komrat İdman Liseyinin direktor müavini (2002–2003) və Qaqauziya Gənclər və İdman İdarəsinin direktor müavini (2003–2004) vəzifələrində çalışıb. 2005-ci ildən bəri Ana Harlamenko "Capitala Komrat" qəzetinin baş redaktoru vəzifəsini icra edir. 2007-ci ildə Moldova Respublikasının ən yaxşı jurnalisti seçilmişdir.
16 Mart 2008-ci il seçkilərində Ana Harlamenko, ATR Qaqauziya Xalq Məclisində Komrat III seçki dairəsində millət vəkili kürsüsündə müstəqil olaraq namizəd olaraq ilk turda 1009 səs alaraq (yəni 43,38%), əsas rəqibə qarşı çıxdı. Bu zaman Boris Novak 525 səs (yəni% 22.57) toplamışdı. 30 Mart 2008-ci il tarixindəki səsvermənin ikinci turunda Harlamenko 1423 səs topladı (% 62.22), Boris Novaka üçün isə yalnız 864 seçici (% 37.78) səs verdi. Qaqauziya qanunverici orqanının prezidentliyi uğrunda dörd uğursuz seçkidən sonra, millət vəkillərinin yenidən toplanmasından sonra, 31 iyul 2008-ci il tarixdə iclasda iştirak edən Xalq Məclisindən olan 30 millət vəkilinin hamısı Ana Harlamenkonu prezident vəzifəsinə seçdi. Bundan əvvəl 18 dəfə lehinə səslə iki dəfə seçilmişdi, ancaq Kommunist fraksiyasının lideri Demian Karaseni 16 tərəfdarı ilə birlikdə Ana Harlamenkonun seçilməsini tanımadı. Kommunist millət vəkilləri, 12 iyul 2008-ci ildə səs çoxluğu ilə seçilən Karaseni prezidenti hesab etdilər, lakin bir neçə bülletenin etibarsız elan edildiyi üçün bu qərar daha sonra yenidən nəzərdən keçirildi.
Dərmərcan (Sərdəşt)
Dərmərcan — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Göygöl nekropolu
Göygöl nekropolu— Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda arxeoloji abidə.
Haqqında
Göygöl nekropolu Ordubad rayonunun Nürgüt kəndindən şimalda, Göygöldən qərbdə yerləşir. Təpənin üzərində bir-birinin yaxınlığında kiçik kurqanlara rast gəlinir. Onların hündürlüyü 1 m, diametri 3 metrdir. Kurqanlar daş qarışıq torpaq laylarından yaranmışdır. Araşdırmalar zamanı maddi- mədəniyyət qalıqlarına rast gəlinməmişdir. Bu tip kurqanlar e.ə. 2-1 minilliklərə aid olduğu üçün Göy-göl nekropolunu da bu dövrə aid etmək olar.
NGC 4592
NGC 4592, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sd tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mimoza Kusari-Lila
Mimoza Kusari-Lila (Mimoza Kusari-Lila ) — Kosovo-Albaniya dövlət və siyasi xadimi, Yeni Kosovo İttifaqının və daha sonra Alternativ partiyasının üzvü.
İspaniyalı Maksim
Maksim (lat. Maximus, adının tam forması məlum deyil; ) — 409-411 və 420-422-ci illərdə Roma imperator-qəsbkarı.
Mimoza Kusari-Lila
Bioqrafiyası
Mimoza Kusari 16 oktyabr 1975-ci ildə Kosovonun cənub-qərbindəki Cyakovitsa şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur: atası pulmonoloq, anası məktəbdə alban dili və ədəbiyyatı müəllimi idi. Bir müddət ailə Kosovo Peç şəhərində yaşayır, sonra 1980-ci illərin ortalarında Cyarkovisaya qayıdır.
«Hajdar Dushi» gimnaziyasını bitirdikdən sonra Priştina Universitetinin İqtisadiyyat fakültəsinə daxil olur (universitet 1999-cu ildə fəaliyyətini dayandırır), İdarəetmə və İnformasiya Sistemləri ixtisası üzrə məzun olarkən təhsilini ödəmək üçün işləyir. 1998-1999-cu illərdə Kosovoda münaqişə baş verəndə, Sərhədsiz Həkimlər və ATƏT-də işləmişdir. O, həmçinin ABŞ-də MBA təhsilini davam etdirmək üçün ABŞ Dövlət Departamentindən nüfuzlu Ron Braun Təqaüdü alaraq Makedoniyadakı qaçqın düşərgəsində işləmişdir. ABŞ-də olarkən Kusari-Lilya, İqtisadiyyat İnstitutunda, Kolorado Universitetində və Pittsburqdakı Dyukeyn Universitetində elektron biznes sahəsində magistr dərəcəsi ilə təhsilini davam etdirir. Amerikada liderlik keyfiyyətlərini göstərən tələbə icmalarının təşkili və işində fəallıq göstərir. Dyukeyn Universitetinin İşadamı Qadınlar Assosiasiyasının təsisçisi, ilk prezidenti olur və Vaşinqtonda Beynəlxalq Təhsil Həftəsini qeyd etmək üçün Dövlət katibi Madlen Olbraytın dəvət etdiyi Şərqi Avropadan gələn üç Ron Braun təqaüdçülərindən biri idi. Təhsilini bitirdikdən sonra Pittsburqdakı Bayer Korporasiyasının elektron satış şöbəsində təcrübəçi kimi çalışmışdır. Enerqetika və Kömür Sənayesi Nazirliyinin departament direktoru və 2006-2009-cu illərdə sonradan Kosovo Amerika Ticarət Palatasında icraçı direktor işləyir. 2009-cu ildə Vaşinqtonun Corctaun Universitetində dörd aylıq Fulbrayt tədqiqat proqramında iştirak edir. Elə həmin il Yeni Kosovo Alyansı partiyasından Cyakovitsa şəhərinin meri vəzifəsinə namizəd olur, ancaq seçkidə qalib gələ bilmir. 2011-ci ilin fevral ayında o, Kosovo Baş nazirinin müavini və Ticarət və Sənaye naziri təyin edilir. 2 oktyabr 2013-cü il tarixində hökumətdəki vəzifələrindən istefa verdikdən sonra ikinci dəfə Cyarkovitsa meri vəzifəsinə seçki kampaniyasında iştirak edir. Bu dəfə seçkilərin ikinci turunda qalib gələn Mimoza Kusari-Lilya Kosovo tarixində ilk qadın bələdiyyə başçısı olur. 2013-cü ilin noyabr ayından bu vəzifədədir.
Ailəlidir, iki övladı var.
İspaniyalı Maksim
Həyatı
Təbiətinə görə Qerontiusun oğlu təvazökar idi və atasının iradəsinə tabe idi.
409-cu ildə Qerontius Konstantinə qarşı qalxır və oğlu Maximusu İspanyanın Tarrakon şəhərinə Avqust təyin edir. Sonra Qerontius Maksimi İspaniyada tərk edərək, Qalliya-a köçür. Arl şəhərində isə Qerontius imperator Konstantin III-nün sərkərdələri tərəfindən məğlub edilir. Maksim bundan xəbər tutduqda, barbarların qalan dəstələri ilə qaçır və izini itirməyə çalışır, lakin 422-ci ildə Ravennada tutulur və sonra edam edilir.
Elnur Tağıyev
Elnur Aydın oğlu Tağıyev — Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
1997-ci il iyunun 10-da Sabirabad rayonu Xəlfəli kəndində Tağıyevlər ailəsində dünyaya gəlib. Elnur 3 bacının bir qardaşı idi. İlk orta təhsilini Sabirabad rayonu Xəlfəli kənd tam orta məktəbində almışdır. Bu mərd,vətənpərvər oğul orta məktəbi bitirdikdən sonra Şamaxı rayonunda tikinti sahəsində çalışıb. İdmanla məşğul olan Elnur güləşçi olub, dəfələrlə idman yarışlarında iştirak edib, birincilik qazanıb, mükafatlara layiq görülüb.
Döyüş yolu
2015-ci ildə Sabirabad rayonu Hərbi Komissarlığı tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.Hərbi xidmətini Naxçıvan MR-da “N”saylı hərbi hissədə kəşfiyyatçı kimi  keçmişdir. Elnur kəşfiyyatçı kimi həqiqi hərbi xidmətini başa vurduğu üçün torpaqlarımızın azad olunduğu günü səbirsizliklə gözləyirdi. Səfərbərlik elan olunan kimi 29 sentyabr 2020-ci ildə döyüşə yollanır. Ağır döyüşlər zamanı Elnur 5 gün mühasirədə qaldıqdan sonra, özünü və əsgər yoldaşlarını mühasirədən çıxarır. Tağıyev Elnur Qubadlı istiqamətində düşmənə qarşı əks hücum əməliyyatları zamanı 26 oktyabr 2020-ci ildə şəhadətə yüksəlir.
Təltifləri
Tağıyev Elnur Aydın oğlu Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra ”Vətən uğrunda”medalı ilə təltif edilib.
Aşağı Alagöz (Sulduz)
Aşağı Alagöz - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 12 nəfər yaşayır (8 ailə).
Ağdara
Ədəbiyyat
gse: 2 48
Qarabulaq (Takab)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 283 nəfər yaşayır (62 ailə)
Dərnişan (Sərdəşt)
Dərnişan — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Guma (Suxumi)
Guma - Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 380 m hündürlüktə, Suxumidən 23 km uzağlıktadır.
2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.
Sahib Rüstəmov
Sahib Əkbər oğlu Rüstəmov - Azərbaycanlı şəhid.
Təhsili
1957-ci ildə Düzrəsullu kənd orta məktəbinin birinci sinfinə getmiş, 1967-ci ildə isə həmin məktəbin onuncu sinfini bitirmişdir.
Hərbi xidməti
1989-1993-cü illərdə könüllü olaraq Azərbaycan Ordusu sıralarına hərbi xidmətə getmişdir və ən cəsur topçu kimi şöhrət qazanmışdır.
Vəfatı
1993-cü ildə şəhid olmuşdur.
Göynük qalası
Göynük qalası — Naxçıvan Muxtar Respublikası Culfa rayonunda arxeoloji abidə.
Haqqında
Qala Culfa rayonunun Göynük kəndindən şərqdə, hündür təpənin üzərində arxeoloji abidə. Abidə S.H.Aşurov tərəfindən qeydə alınmışdır. Təpənin yuxarı hissəsi dördkünc formalı divarla əhatə olunmuşdur. Divarlar yanlarda iri qaya parçalarından hörülmüşdür. Qalanın içərisində dördkünc formalı binanın qalıqları vardır. AMEA Naxçıvan bölməsinin arxeoloji ekspedisiyasının apardığı araşdırmalar zamanı xeyli yerüstü material toplanmışdır. Başlıca olaraq gil qabların parçalarından ibarət olan yerüstü materiallar arasında Orta Tunc dövrü üçün xarakterik olan boyalı keramika nümunələri də vardır. Aşkar olunmuş arxeoloji materiallara əsasən Göynük qalasını e.ə. 3-1 minilliklərə aid edilir.
Gülüstan yaşayış yeri
Gülüstan yaşayış yeri — Naxçıvan Muxtar Respublikası Culfa rayonunda, Araz çayının sol sahilində, Gülüstan türbəsinin yaxınlığında yerləşən yaşayış yeri.
Haqqında
Yaşayış yerində olan binalar tamamilə dağılmışdır. Hazırda yaşayış yerinin ərazisində bir neçə yerdə möhrədən tikilmiş divarların qalıqlarına rastlanır. Onlardan birinin uzunluğu 48 metr, eni 45 metrdir. Abidədə aparılan araşdırmalar zamanı çəhrayı rəngdə bişirilmiş şirli və şirsiz keramika nümunələrinə rastlamr. Şirli qablar Orta əsrlərin inkişaf etmiş dövrü üçün xarakterikdir. Aşkar olunmuş arxeoloji materiallara əsasən yaşayış yerini X-XIV əsrlərə aid etmək olar.
Dördyol məhəlləsi
Dördyol məhəlləsi — Gəncənin mühüm sənətkarlıq məhəllələrindən biri. Dördyol məhəlləsi Şah Abbas meydanından dəmiryol stansiyasına aparan Vağzal şossesi ilə Nizami Gəncəvi prospektinin qovşağında yerləşdiyinə görə məhəlləyə belə ad verilmişdir. Dördyol məhəlləsi də Şahsevənlər məhəlləsi ilə həmyaşıd olub, Gəncənin nisbətən cavan məhəllələrindən idi. Məhəllə XVII əsrin əvvəllərindən XX əsrin əvvəllərinə kimi mövcud olub.
Haqqında
1883-cü ildə Bakı-Tiflis dəmir yolu çəkildikdən sonra dəmir yolu vağzalına gedən yol məhəllədən keçdiyi üçün məhəllə şimala doğru böyüməyə başladı. Şəhərin mərkəzini dəmir yol vağzalı ilə birləşdirən, atla işləyən Konka, 1932-ci ildən isə 4-5 vaqonlu Kukuşqa məhəllədən keçirdi. Bundan sonra yeni nəqliyyat növü Tramvay yolu çəkildi. Bu nəqliyyat növü 1950-ci ilə kimi məhəllədən keçib şəhərin müəyyən küçələrindən işləyirdi. 1950-ci ildə artıq məhəllə şəhərin əsas küçəsi hesab olunurdu.
Məhəllədən keçən Şatır arxı və Hacı Qədimli kəhrizi məhəllə sakinlərinin suya olan təlabatını tam ödəyirdi. Axar suların məhəllələr arasında paylanmasına cuvarlar nəzarət edirdilər. İctimai mülkiyyət olan arxların suyuna nəzarət edən cuvarlara rəhbərliyi isə mirablar edirdi. Mirablar seçki yolu ilə seçilirdi. Məhəllədə Dördyol karvansarası, Hacı Xeyransa hamamı, Hacı Saitlilər məscidi var idi. Sovet dövründə Hacı Saitlilər hamamı sökülüb yerində isə Universam tikilib, Dördyol karvansarası isə 21 nömrəli məktəb, sonra isə ictimai təminat idarəsi kimi fəaliyyət göstərib.
Məhəllədə Seyidlər, Talıblılar, Hacı Qədimlilər nəslinin nümayəndələləri, habelə tanınmış sakinlərindən Məşədi Məmməd Axundzadə, Cabbar bəy Şeyxzamanlı, Məşədi İsmayıl, Məşədi Mehdilər, Nainsaf oğlu Məmməd Əli, Ağa Allahverdilərdən Kərbəlayi Əhmədin, Məşədi ağa, Məşədi Rza, Həsən Fəttah oğlu və digərləri yaşamışlar.
Əli Məlik (Sulduz)
Əli Məlik - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sulduz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 231 nəfər yaşayır (55 ailə).
Gumista (Suxumi)
Gumista - Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 10 m hündürlüktə, Suxumidən 6 km uzağlıktadır. 2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.
Əmrah Yüzbəyov
Əmrah Aydın oğlu Yüzbəyov (d. 28 mart 1997; Xaçmaz, Azərbaycan - ö. 3 may 2016; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2016-cı ildə Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Həyatı
Əmrah Yüzbəyov 28 mart 1997-ci ildə Xaçmaz rayonunun Hacıməmmədoba kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Əsgər Əmrah Yüzbəyov 2016-cı ilin mayın 3-ü Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid oldu. Mayın 4-ü isə Əmrah Yüzbəyov doğulduğu Xaçmaz rayonunun Hacıməmmədoba kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Yüzbəyov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Dərsəvin (Sərdəşt)
Dərsəvin — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Müqəddəs Matvey adası
Müqəddəs Matvey adası — Berinq boğazının cənub hissəsində yerləşən ada. İnzibati cəhətdən ABŞ-nin Alyaska ştatının bir hissəsidir. Leytenant İvan Sindtin ekspedisiyası tərəfindən kəşf edilmişdir. Adada yaşayış yoxdur. 1980-ci ildən ada Alyaska Milli Dəniz Qoruğunun bir hissəsidir.
Coğrafiya
Müqəddəs Lourens adasından 310–330 kilometr cənubda yerləşir. Amerika Birləşmiş Ştatlarının 43-cü ən böyük adasıdır. Adanın uzunluğu 52 km, eni 30 ilə 36 km arasında dəyişir. Sahəsi 357.049 km²-dir. Adanın ən hündür nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 457 m yüksəklikdədir. Ən şimal nöqtəsi Slava Rossii burnu, ən şərq nöqtəsi Otvyesnı burnudur. Müqəddəs Matvey adasının şimal-qərbində kiçik Holl adası yerləşir.
Hələ XX əsrdə adada ağ və mavi tülkülərə, eləcə də ağ ayılara rast gəlinirdi. Sakit okean kütdimdiyi, kütdimdik və qağayılar kimi quşlar yuva qururlar. Adada rubus chamaemorus, qaragilə, mərcanı və Mərcangilə kimi bitkilər yayılmışdır. Arktika tülküləri və çoxlu quşlar üçün ovlayırdılar.
Şimal maralı introduksiyası
1944-cü ildə adaya 29 şimal maralı gətirilir. Sonrakı 19 il ərzində onların sayı ildə 32 % artaraq 1963-cü ildə 6000 başa çatır. Həddindən artıq otlaq sahələrinin istifadəsi və ondan sonra baş verən 3 ilik qıtlıq nəticəsində bu say 42 başa düşmüşdür. XX əsrin 80-ci illərdə populyasiya tamamilə yoxa çıxır.
Frenk Lempardın İngiltərə milli komandasında çıxışı
thumb|290px|[[Frenk Lempard Yaponiya yığması ilə yoldaşlıq matçında penaltidən fərqlənir.]] Frenk Lempardın İngiltərə milli komandasında debütü 1997-ci ildə U-21 yaşlı İngiltərə milli komandasında Yunanıstan millisinə qarşı olmuşdur. O, U-21-in tərkibində 1997-ci ilin noyabr ayından 2001-ci ilin iyun ayınadək 19 matçda meydana çıxdı və 9 qola imza atdı. Daha sonra isə 1998-ci ilin fevral ayında 1 matçda İngiltərə B komandasının tərkibində Çili yığmasına qarşı oyun keçirdi və matç ev sahiblərinin 2-1 hesablı qələbəsi ilə başa çatdı.
Lempard İngiltərə milli futbol komandasının tərkibində ilk matçına 1999-cu ildə yoldaşlıq oyunu çərçivəsində Belçika yığmasına qarşı keçirilən matçda çıxdı və millinin tərkibində ilk qolunu 2003-cü ildə Xorvatiya millisinə qarşı vurdu. Bu matçın yekununda İngiltərə yığması 3-1 hesablı qələbəyə sevinmişdir. Lempard İngiltərə milli futbol komandasının tərkibində 2013-cü ildə Ukrayna millisinə qarşı oynadığı görüşdə millinin heyətində 100 oyunluq səddi keçmiş səkkizinci futbolçu adını qazandı.
Avro 2004
O, UEFA Avro 2000 və 2002 FİFA Dünya Kuboku turnirlərində milli komandanın tərkibinə salınmamışdır və UEFA Avro 2004-də iştirak edə bilmək üçün imkan gözləyirdi. Lempardın çıxış etdiyi İngiltərə yığması turnirin 1/4 final mərhələsinə kimi gəldi və o, bura qədər artıq 3 dəfə fərqlənə bilmişdir. O, qrup oyunlarında Fransa və Xorvatiya milli komandalarının qapısından topu keçirmiş və 1/4 final mərhələsinin görüşü çərçivəsində Portuqaliya yığmasına qarşı oynanılan matçın 112-ci dəqiqəsində turnirdə özünün üçüncü qoluna imza atmaqla matçda hesabı 2-2 etmiş lakin penaltilər seriyasında İngiltərə millisi məğlub olmuşdur. Turnirin sonunda isə o UEFA-nın tərtib etdiyi ilk onbirlikdə yer almışdır.
Avro 2004 sonrası
Pol Skolz yığmada çıxışını başa vurduğunu elan etdikdən sonra Lempard komandanın daimi oyunçularından biri oldu. Nəticədə 2004 və 2005-ci illərdə o, azərkeşlər tərəfindən İngiltərədə ilin futbolçusu seçilmişdir. 2006-cı il FİFA Dünya Kuboku təsnifat mərhələsində Lempard 5 qol ilə millinin bombardiri oldu.
2006 Dünya Kuboku
Turnirdə ilk rəqibləri olan Paraqvay üzərində 1-0 hesablı qələbə qazanmış İngiltərə yığmasının tərkibindən Frenk Lempard matçın adamı seçildi. Turnirin bütün matçlarında forma geyməsinə rəğmən Lempard turniri qolsuz başa vurdu və 1/4 final mərhələsinin görüşü çərçivəsində Portuqaliya yığmasına qarşı keçirilən penaltilər seriyasında İngiltərə millisi məğlub oldu.
2007–09
2007-ci ildə Almaniya millisinə qarşı keçirilən yoldaşlıq matçında o, qol vursa da yekunda İngiltərə yığması 2-1 hesabı ilə məğlub oldu. 2007-ci ilin oktyabrın 13-də Avro 2008-in təsnifat mərhələsi çərçivəsində Estoniya millisinə qarşı matçın ikinci hissəsində oyuna daxil olarkən ingilis azərkeşlər onu fitə basmışdı. Lempard İngiltərə millisinin 500-cü qoluna Uembli stadionunda keçirilən matçda imza atdı. 2009-cu ilin sentyabrında Lempard Xorvatiya millisinə qarşı keçirilən matçda iki dəfə fərqlənərək yekunda ingilislər 5-1 hesabı ilə qələbə qazandı və 2010 FİFA Dünya Kubokuna qaıtlmaq üçün yerini möhkəmləndirdi.
2010 Dünya Kuboku
1/16 final mərhələsində Almaniya seçməsinə qarşı keçirilən oyunda Lempard birinci hissədə fərqlənsədə hakimlər topun qatı xəttini keçmədiyinə işarə etdi. Hətta Tv kanallarda epizod dəfələrlə nümayiş etdirilərkən topun qapı xəttini açıq-aşkar keçdiyi görünürdü. Əgər bu top hesaba alınsaydı matçda hesab 2-2 olacaqdı. Baxmayaraq ki, baş hakim və yan xətt hakimi epizodun qol olduğunu gördü amma oyuna davam etdirdilər. Yekunda isə matç Almaniya millisinin 4-1 hesablı qələbəsi ilə başa çatdı və ingilislər turnirlə vidalaşdı.
Xoca Mərcanlı məhəlləsi
Xoca Mərcanlı məhəlləsi və ya Xoca Mircanlı — Şuşanın 19-cu əsrin ortalarında salınmış yuxarı məhəllələrindən biri. Şəhərin mərkəzi hissəsində yerləşir. Şuşanın digər məhəllələri kimi burada da məscid, bulaq, kiçik meydan və hamam olmuşdur.
Frenk Lempardın İngiltərə milli komandasında çıxışı
2010 Dünya Kuboku
İngiltərə millisinin yarışı dəyandırmasından sonra Lempard 1966-cı ildən bəri qapıya doğru 37 zərbə vurmasına rəğmən qol hesabını açmayan futbolçu rekorduna sahib olmuşdur.
Avro 2012
2011-ci ilin fevralın 8-də Danimarka millisinə qarşı keçiriləcək yoldaşlıq matçında Stiven Cerrard və Rio Ferdinandın zədə səbəbiylə oynaya bilməyəcəyindən Lempardın kapitanlıq sarğısını daşıyacağı bəyan edildi. Avro 2012 təsnifat mərhələsində Lempard 2 qola imza atdı. Bunların birincisi Uels millisinə qarşı ikincisi isə İsveçrə milli futbol komandasına qarşı keçirilən matçda qeydə alınmışdır. Hər iki qolu o, penalti zərbəsindən vurmuşdur. Bu oyunlardan sonra o, İngiltərə yığmasında penalti zərbələrindən ən çox qol vurmuş oyunçu adını qazandı. 2011-ci ilin noyabrında Lempard İspaniya millisinə qarşı keçirilmiş növbəti yoldaşlıq matçındada kapitanlıq sarğısını daşıyırdı və oyunun yekununda məhz onun vurduğu qol ilə İngiltərə 1-0 hesablı qələbə qazandı.
2012-ci ilin avqust ayında baş məşqçi Roy Hocson İngiltərənin İtaliya millisinə qarşı keçirəcəyi növbəti yoldaşlıq matçında Lempardın kapitanlıq sarğısını daşıyacağını bəyan etdi və bu görüş ingilislərin 2-1 hesablı qələbəsi ilə başa çatdı.
2014 FİFA Dünya Kuboku təsnifat mərhələsi
Lempard təsnifat mərhələsinin ilk oyununda Moldova millisinə qarşı keçirdiyi matçda milli komandada özünün 24-cü və 25-ci qollarını vurdu və yekunda İngiltərə millisi 5-0 hesablı qələbəyə sevindi. Onun ilk qolu İngiltərənin 100-cü penalti qolu idi.
Lempard 26-cı beynəlxalq qoluna Ukrayna komandasına keçirilən matçda vurdu və beləliklə qolların sayını Brayn Robson ilə bərabərləşdirdi.
Martın 22-də o San-Marinoya qarşı görüşdə 28-ci qoluna imza ataraq Devid Platı keçdi və İngiltərə millisinin ən məhsuldar yarımmüdafiəçisi adını qazandı.
2014 FİFA Dünya Kuboku
2014-cü ilin mayın 12-də Lempard dünya çempionatına aparılacaq 23 nəfərlik heyətə daxil edildi və 1 həftə sonra vitse-kapitan olacağı elan edildi. İyunun 24-də Kosta Rika millisinə qarşı oynanılan qrupun son matçında o, kapitanlıq sarğısını daşıyırdı və görüş 0-0 habı ilə başa çatdı.
Millidən gediş
2014-cu ilin avqustun 26-da Lempard milli karyerasını başa vurduğunu açıqladı. Beləliklə o, 106 matçda millinin formasını geyindi və 29 dəfə fərqlənə bildi.
Porfiri (balina)
Porfiri — VI əsrdə Konstantinopol yaxınlığındakı sularda gəmilərə hücum edən və onları batıran böyük balina. Əlli ildən çox fəaliyyət göstərən Porfiri Bizans dənizçilərinin böyük narahatlığına səbəb olmuşdu. İmperator I Yustinian ( 527–565) onu ələ keçirməyi vacib məsələyə çevirmişdi, lakin bunun üçün bir yol tapa bilməmişdi. Porfiri sonda Qara dənizin ağzına yaxın sahilə çıxan zaman yerli əhali tərəfindən hücuma məruz qalmış, ardınca onlar tərəfindən parçalanmışdır.
Adı
Balinaya Porfiri adını Bizans dənizçiləri tərəfindən verilmişdir. Adın mənşəyi qeyri-müəyyəndir. Bu ad haqqında ümumi fərziyyələr arasında onun dövrün arabaçısı Porfiridən və ya Yunanıstan mifologiyasının tanrılarına qarşı müharibə aparan mifoloji nəhəng Porfiriondan götürülməsi var.
1996-cı ildə Ceyms Allan Stüart Evans bu adın balinanın dəri rəngi ilə əlaqəli olduğunu irəli sürmüşdü. "Porfira" yunan dilində "tünd bənövşəyi" deməkdir və Porfirinin tünd şərab rəngli dərisi ola biləcəyi haqqında iddialar var. Bu, 2002-ci ildə Con Papadopulos və Debora Rasçillo tərəfindən də dəstəklənmişdi. Onlar adın sadəcə "bənövşəyi" mənasını verdiyini düşünürdülər.
Bolqarıstan Futbol İttifaqı
Bolqarıstan Futbol İttifaqı — Bolqarıstan futbolunun əsas idarəedici orqanı. Mərkəzi ofisi Sofiya şəhərində yerləşir.