cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gədəbəy Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Haqqında
Qədim dövr bölməsində b.e.ə dövrlərə məxsus tunc əşyalar, sümükdən və obsidiandan düzəldilmiş əmək alətləri, obsidian qəlpələr, muncuqlar, küpələr, keramik qablar göstərilir. Orta əsrlərə məxsus abidələrin foto şəkilləri, abidələr haqqında məlumatlar öz əksini tapır. Muzeydə müasir dövr daha geniş yer tutur: Təbiət, Arxeologiya, Etnoqrafiya, Numizmatika, XIX əsr Gədəbəy sənaye mərkəzi kimi və s. Muzeyin, sahəsi 222 kv.metrdir və cəmi 7 işçisi var. AMEA Etnoqrafiya və Arxeologiya İnstitutunun əməkdaşları ilə əlaqələrin nəticəsində son illər rayon muzeyinə xeyli miqdarda elmi cəhətdən araşdırılmış eksponatlar daxil olub. Hər il mayın 17-də "Açıq qapı" günü, ayın 18-də isə burada "Muzeylər günü " geniş qeyd olunur. Eksponatların zənginləşdirilməsi yönündə tədbirlər də davm edir.
Ligularia rumicifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Səfidəxan (Təbriz)
Səfidəxan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Bu kəndin əski adi İsparaxan ya İsparaxon olmuş.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,213 nəfər yaşayır (548 ailə).
Cumabay Yusupov
Cumabay Yusupov (26 fevral 1947 - 10 oktyabr 2009)—Özbək alimi, filogiya elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Cumabay Yusupov özünü Xarəzmli sayırdı. Çünki, onun ata-babalarının yaşadıqları ərazilər 20-ci yüzilliyədək Xarəzmə daxil olub. Sonralar isə burada dəfələrlə inzibati-ərazi bölgülərində dəyişiklik edilib. Ona ğörə də Cumabayın doğulduğu yer Xarəzm vilayətinin Manğıt rayonu göstərilir. İndi ora Qaraqalpakstan Respublikasının Amudərya vilayətinə daxildir. Cumabay da 1947-ci ilin fevralın 26-da Manğitdə doğulub. Valideynləri 1950-ci ildə ata-baba yurdları olan Türkmənistan Respublikasının Daşhavuz vilayətinə köçüblər. Cumabay Yusupov da valideynlərilə birlikdə “Şadlık” kolxozunda yaşayıb. 1953-1956-cı illərdə buradakı ibtidai məktəbində, 1957-1963-cü illərdə Daşhavuz  vilayətindəki Təzəbazar şəhərinin 1 saylı orta məktəbində oxuyub. Orta məktəbdə oxuduğu illərdə şagird istehsalat briqadasının fəal üzvü kimi Moskvaya – Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinə göndərilib. Oradan medalla qayıdıb.
FİFA Qadınlararası Dünya Kuboku
FİFA Qadınlararası Dünya Kuboku — FİFA-nın himayəsi altında keçirilən rəsmi beynəlxalq qadın futbol yarışı. İlk yarış 1991-ci ildə keçirilib və o vaxtdan bəri hər 4 ildən bir, kişilərin çempionatından sonra isə həmişə növbəti il ​​keçirilir.
Cumabay Yusupov
Həyatı
Orta məktəbdə “Gənç ədəbiyyatşünas” dərnəyinin fəal üzvlədindən olan Cumabay 1963-1964-cü tədris ilində əla qiymətlərlə təhsilini başa vurub Daşkənddəki Rus Dili və Ədəbiyyatı Pedaqoji İnstitutuna daxil olub. 1969-cu ildə institutu fərqlənmə diplomuyla  ilə bitirdiyinə, tələbəlik illərində elmi konfranslarada fəallığına, dəfələrlə mükafata layiq görüldüyünə görə onu institutda müəllim saxlayıblar.
1970-1971-ci illərdə əsgəri xidmətini başa vurub doğma instituta qayıdan Cumabayı 1975-ci ildə zabit kimi yenidən orduda işə cəlb edirlər. 1977-ci ilədək orduda böyük leytenant rütbəsində rotada, sonra divizyada komandirin siyasi işlər üzrə müavini işləyir. Əsgəri xidmətdəki hünərinə görə hərbi dairə komandirinin Fəxri fərmanına layiq görülür. Ordudan tərxis olunduqdan sonra yenidən doğma kollektivə qayıdır. İctimai-siyasi fəaliyyətə daha çox diqqət yetirdiyindən elmi işlərlə lazımı səviyyədə məşğul ola bilmir. Gah institutun beynəlxalq klubuna rəislik edir, gah partiya komitəsinə katib, gah həmkarlar ittifaqının yerli komitəsinə sədr seçilir.
İctimai-siyasi fəallığına görə 1979-cu ildə onu Daşkənd Dövlət İqdisad Universitetində işə göndərirlər. O, burada rus dilindən dərs deməklə yanaşı ictimai-siyasi işlərdə də fəal çaılşır. Dəfələrlə tələbə dəstələrinin komandiri kimi gəncləri yay tətillərində xalq təsərrüfatının müxtəlif sahələrində işləməyə aparır. Dağlıq Altay vilayətinə tələbə dəstələrinin rəhbəri kimi gedərkən oradan folklor nümünələri toplayır. 1981-ci ilin aprelin 26-da “Yaxın dildən çevirmədə milli özünəməxsusluğun qorunmasının problemləri (Türkmən prozyasının özbəkçəyə tərcümələri əsasında)” mövzusunda  (10.01.03 indeksi üzrə) namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək filologiya elmlər namizədi alimlik dərəcəsi adını alır.
1991-1992-ci illərdə Daşkənd Maliyə İnstitutunda dosent, 1992-1995-ci illərdə Daşkənd Dövlət İktısat Universitetinin Ürgənc filialında direktor müavini, xarici dillər və umumtəlim fənlər kafedrasının müdürü, 1995-ci ildən Ürganç Dövlət Universitetində özbək dilşünaslığı kafedrasında dosent, 1998-ci ildən 2004-cü ilin  sentyabr ayına qədər elə həmin müəssisənin nəzdindəki Beynəlxalq Dil Mərkəzinin direktoru və b.yüksək vəzifələrdə işləyən Cumabay Yusupovun bəzi qəribəlikləri də olmuşdur. O, 1994-1998-cü illərdə Daşkənd Dövlət İqtisat Universitetinin “Ticarətdə muhasibat  hesabı və audit” fakültəsində qiyabi oxuyaraq muhasib-iqtisadçı ixtisasını qazanmışdır.
2000-ci ilin yanvarın 26-da “Xarəzm nağıllarının genezisi, əsas özəllikləri və poetikası”  mövzusunda (10.01.09.indeksində) doktorluk dissertasiyası müdafiə edən Cumabay Yusupov 2001-ci ildən Ürgənc Dövlət Universitetinin nəşriyatına rəhbərlik və “İlm sərçeşmələr” elmi-metodik jurnalına redaktorluq etmişdir.
1986-cı ildən dosent,  2005-ci  ildən professor seçilmişdi. J.Yusupov Özbəkistanda yuksək  elmi səviyyəsi, səmimiyyəti, cəsarətilə seçilən alimlərdən idi. O tərcüməşünaslıq sahəsində heç kimin diqqət yetirmədiyi bir mövzunu araşdırmaqla yenilikçi kimi tanındı. O rus dillilərə özbək dilini öyrətməyin metodikasını təkmilləşdirdi. Tərcümə əsərlərində milli kolorit problemləri, okkazionalizmlər incələməsi onu sonunda folklorklorşünasa çevirdi.
Folklorşünaslıqla yaşıdlarında çox gec məşğul olmasına baxmayaraq yazdığı sanballı əsərləriylə az zamanda bu sahənin ən öndəgedən aliminə çevrildi. O, nağılların regional xüsusiyyətlərini öyrənərkən bölgənin  tarixi-etnoqrafiq cəhətlərə diqqət yetirdi. Bu səbəbsiz deyildi. Xarəzmdə yaşayan özbək, türkmən və qaraqalpaqlardan toplanmış nağıllar yalnız süjet baxımından deyil, dil və ifadə vasitələri baxımından da Azərbaycandan toplanan nağıllarla çox yaxındır. Sovet dövründə türk xalqlarının ortaq folklor nümunələri öyrənilərkən əsas diqqət fərqliliyə, onları bir birindən ayıran cəhətlərə yönəldilirdi. J.Yusupov isə bunun əksinə gedərək bölgədən toplanmış nağıllarla Azərbaycn nağıllarını müqayisə edərkən əsas diqqəti oxşar cəhətlərə yönəltmiş və bunun səbəblərini aydınlaşdırmağa çalışmışdır. Bu isə özbək folklorşınaslığında yeni araşdırma metoduydu.
Professor Cumabay Yusupov bakalavr və magistrantlara “Tərcümə nəzəriyyəsi və praktikası”, “Ədəbiyyatşünaslıqda struktural metodlar”, “Folklorşünaslıq”, “Mənəviyyatın əsasları” xüsusi kurslarını tədris etməklə yanaşı, gəncləri elmi axtarışlara da həvəsləndirirdi. Onun filologiya elminin önəmli və aktual problemlərinə həsr olunmuş 250-dən çox məqaləsi Özbəkistanın, Azarbaycanın, Qazaxstanın, Qırğızıstanın, Rusiyanın, Bolqarıstanın müxtəlif elmi jurnal və toplularında çap olunmuş, 11 respublika, 5 zonal və 9 uluslararası elmi konfranslarda məruzəsi dinlənmişdi. Çap olunmuş bir neçə buroşuru və 7 monoqrafiyasından “Xarəzm nağılları və həyat həqiqəti’, “Xarəzm nağıllarının poetikası”, “Qaynar qəlb sözü”, “Ədəbiyyatşünaslıqda struktural metodlar” və b. kitabları elmi ictimaiyyət tərəfindən daha maraqla qarşılanmışdı.
2009-cu ilin sentyabrın 23-25-də Türkmənistanın Daşoğuz şəhərində “Koroğlu yordumu və gündoğar ədəbiyatı” mövzusunda uluslararası elmi sempozyum keçiriləcəkdi. Sempozyuma dəvət olunanlar arasında mən də vardım. 2009-ci il Oktyabırın 17-18-də Bolu şəhərində keçirəcəyimiz simpozyuma özbəkistanlı alimlərin gəlməsini qətiləşdirmək üçün mən yolumu Daşkənddən saldım. Özbəkistan Respublikası Fənlər Akademiyası Dil və Ədəbiyyat İnstitutunda olarkən mənə dedilər ki, Ürgəncdən Cumabay Yusupov bir neçə dəfə zəng vurub, mənim gəlməyimlə maraqlanıb. İnstitutun rəhbərliyi və simpozyuma məruzə göndərmiş və dəvət olunmuş alimlərlə görüşdüm, xeyli söhbət etdik. Onları necə deyərlər dilə tuturdum ki, mütləq simpozyuma getsinlər. Vaxt daralırdı, onlar gedəcəklərini söyləsələr də təyyarəyə bilet sifarişi belə verməmişdilər.
Mən telefonla Cumabay Yusupovla danışdım. O xahiş etdi ki, özbək alimlərilə birlikdə Ürgəncə gəlim və oradan birlikdə Daşoğuza gedək. Ürgənclə Daşoğuzun arası çox yaxındır. Onun təklifini qəbul etsəm də Daşkənddən Daşoğuza gedəcək alimlər nədənsə qəti bir söz demədilər. Mən Ürgəncə tək gedəsi oldum. Cumabay Yusupov oğlu ilə birlikdə gəlib məni aerpoportda qarşılayib evlərinə apardılar. Həmin gün onlarda qaldıq, xanımının bişirdiyi özbək plovunu yedikdən sonra məni Xivəyə gəzməyə apardılar. Səhərisi gün Ürgənc Dövlət Universitetinə getdik. Həmin gün tələbələri pambıq yığmaq üçün kəndlərə göndərirdilər. Çox gərgin bir gün olmasına baxmayaraq Cumabay Yusupov rektorla görüşümüzü təşkil etdi. Birlikdə gələcək iş planlarımızı müzakirə etdik. Sonra məni vaxtilə Y.V.Çəmənzəminlinin işlədiyi İnstitutun binasına apardı, arxivlərdə yazıçımızla bağlı apardığı axtarışlardan söz açdı.
Sonra Cumabay Yusupovun evinə döndük. Az sonra simpozyuma gedəcək Daşkəndli alimlər də gəldilər. Evdə günorta naharını yeyib Cumabayın təşkil etdiyi maşınla sərhəddə yollandıq. Heç iki saat keçməmişdi ki, biz Daşoğuzda hoteldə yerləşdık. Simpozyumu təşkil edənlərin yasaqlarına baxmayaraq Cumabayın məni də götürüb Daşoğuzda yaşayan və məhəllə məscidində imamlıq edən əmisi oğlunun evinə qonaq apardı. Simpozyumun ikinci günü isə mənə təklif etdi ki, onun doğulduğu kəndə gedək. Mən məruzəçi olduğumdan ona yoldaşlıq edə bilmədi. O, ata-anasının qəbirlərini ziyarət edib, qohumlarıyla görüşüb geri qayıtdı.
Simpozyum günlərində Türk dünyasını ayrı-ayrı təşkilatları ilə elmi əməkdaşlıq planları hazırladıq. Geri dönəndə aviokassaya gedib ona Bolu simpozyumuna getmək üçün bilet də aldıq. Məndə bir əminlik yarandı ki, Dil və Ədəbiyyat İnstitundan heç kim gəlməsə də Özbəkistanı simpozyumda Cumabay Yusupov təmsil edəcək.
Bu arxayınlıqla mən Bakıya gəldim, buradan da Türkiyəyə uçdum. Boluda simpozyumun açılışına Özbəkistanı heç kim qatılmadı. Onlar gəlməyəcəkləri haqqında heç bir bilgi də verməmişdilər. Cumabay Yusupov hələ Ürgəncdə ikən mənə Daşkənddəkilər qorxularından simpozyuma getməyəcəklərini söyləmişdir. Özü isə təyyarəyə mənim yanımda bilet almışdı. Onun da gəlməməsi məni lap çaşdırmışdı.
Bakıya gönəndə Cumabay Yusupovun qızı Nərgizdən bir məktub aldım. O dərin kədərlə bildirirdi ki, atası 2009-cu ilin oktyabrın 10-da Daşkəndə gedib ki, oradan bir neçə gün qalıb, işlərini səhmana salıb istanbula uçsun. Nə yazıq ki, əcəl aman verməyib. Elə həmin gün vəfat edib.
Əlimizdən “Allah rəmət etsin! Qəbri nurla dolsun!” deməkdən başqa bir iş gəlmədi.
İslam dinində xeyirli bir iş üçün səfərə çıxanların yolda ölümü də şəhidlik sayılır. Cumabay Yusupov da beləcə elmimiz yolunda şəhid oldu.
Yules Bessan
Karyerası
Yules Bessan birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 50 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 27.32 saniyəlik nəticəsi ilə 77-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi. O, 50 m sərbəst və kəpənək stilində Beninin rekordunu qırdı.
Qunib rayonu
Qunib rayonu — Rusiya Federasiyasının subyekti olan Dağıstan Respublikasının rayonlarından biri.
Coğrafiyası
Rayonun sahəsi 609,5 km², inzibati mərkəzi Qunib kəndidir.
Əhalisi
Rayonun əhalisi 26.196 nəfərdir (2015-ci il).
Ligularia sachalinensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Palicourea candida
(Palicourea candida) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Palicourea consobrina
(Palicourea consobrina) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ligularia sagitta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qürah rayonu
Qürah rayonu — Rusiya Federasiyasının subyekti olan Dağıstan Respublikasının rayonlarından biri.
Kartkiçək (Askın)
Kartkiçək — Başqırdıstan Respublikası nın Askın rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Kartkiçək kənd şurası nın tərkibindədir.
Basmaxana
Basmaxana — Türkiyənin İzmir metropoliten arazisində bir mahal və dəmiryol vağzalıdır. Dəmiryol vağzalı 7 yol ve artdeko tarzda bir binədən mütəşəqqildir.
Kartkiçək (Askın)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (96 %) üstünlük təşkil edir.
Şadbad-i Məşayiq (Təbriz)
Şadbad-i Məşayiq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kəndlilərin özləri bu kəndi "Pinə Şalvar" adlandırırlar. Xondəmir Qiyasəddin, Həbib əs-Seyr tarixinin müəllifi  bu kəndin adını "Piran Şirvan" (fars. پیران شروان Şirvanın Pirləri) olaraq qeyd etdib.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 4,317 nəfər yaşayır (1,086 ailə).
Yevgeni Leonov
Yevgeni Leonov (d. 2 sentyabr 1926, Moskva, RSFSR, SSRİ – ö. 29 yanvar 1994, Moskva, Rusiya) — məşhur aktyoru, Rusiyanın Xalq artisti (1978).
Həyatı və fəaliyyəti
Yevgeni Leonov 2 sentyabr 1926-cı ildə Moskva şəhərində anadan olmuşdur.
Atası Pavel aviazavodda mühəndis, anası Anna evdar qadın olub. Ana oğulları Yevgeni və ondan iki yaş böyük Nikolayın təlim-tərbiyəsinə xüsusi diqqət yetirirdi, onlara hələ kiçik yaşlarından kitablar oxuyar, məşhur təyyarəçilər haqqında danışardı. Qardaşlar böyüyəndə təyyarəçi olmaq arzusunda idilər. Nikolay məktəbi qurtaranda aviasiya sahəsini seçir. Yevgeni isə artıq 5-ci sinifdə məktəbin dram dərnəyinə yazılmışdı və onda teatra maraq vardı. Ancaq o, 7-ci sinfi bitirəndə Böyük Vətən müharibəsi başlayır.
Yevgeni əvvəlcə aviasiya zavoduna işə düzəlir. Sonra Orconikidze adına Aviasiya Texnikumuna daxil olur. Tələbə gecələrində şeirlər deyir, səhnəciklərdə iştirak edir, buna görə də yoldaşları onu “bizim artist” deyə çağırırlar. Texnikumun 3-cü kursunda oxuyanda Moskva Eksperimental Teatr Studiyasına daxil olur. Studiyada təhsilini bitirdikdən sonra teatrda işləməyə başlayır. 1948-ci ildən K.C.Stanislavski adına teatrda, 1969-cu ildə isə V.Mayakovski adına teatrda fəaliyyət göstərir.
Kinoda ilk dəfə 1947-ci ildə “Həmyaşıdlar” filmində Kolya roluna çəkilir. 1949-cu ildə rejissor Vladimir Nemolyayev onu “Xoşbəxt reys” və “Buz üstdə karandaş” filmlərinə çəkir. Bundan sonra istedadını görən rejissorlar Leonovu filmlərinə dəvət edirlər.
Yevgeni 1957-ci ildə Sverdlovsk şəhərində qastrolda olarkən gələcək həyat yoldaşı Vanda ilə tanış olur. Qastroldan qayıdandan sonra Vandaya zəng edərək onu Moskvaya qonaq dəvət edir. Vandanın valideynləri qızlarının aktyora ərə getməsini istəməsələr də, sonda bu evliliyə razılıq verirlər. 1957-ci ildə onlar ailə qururlar. 1959-cu ildə Andrey adında oğlanları dünyaya gəlir.
1961-ci ildə rejissor Vladimir Fetinin “Zolaqlıların səfəri” filmində bufetçi Şuleykin rolu ilə onun sənət ulduzu parlayır. Film 1973-cü ildə Kəlküttədə (Hindistan) beynəlxalq uşaq filmləri festivalında “Gümüş mükafat” qazanır. Üç ildən sonra Vladimir Fetinin aktyoru “Don povesti” filminə dəvət edir. Burada o, Yakov Şibalok rolunu oynayır. Əvvəlcə rol ona çətin gəlsə də, sonradan öhdəsindən layiqincə gəlir. Ekran əsəri Hindistanda, həmçinin Kiyevdə ümumittifaq kinofestivalında mükafatlara layiq görülür.
1969-cu ildə Yevgeni Leonov məşhur rejissor Eldar Ryazanovun “Uğur ziqzaqı” filmində Oreşnikov roluna çəkilir. Filmlərə çəkilməklə yanaşı, cizgi filmlərinin səsləndirilməsində də yaxından iştirak edir. Əsasən də “Vinni-Pux” cizgi filmində məşhur personajı səsləndirməsi onun vizit kartı olur. 1970-ci ildə rejissor Andrey Simirnovun “Belarus vağzalı” filmində İvan Prixodko roluna çəkilir. Lakin bu film senzuradan keçmir. Elə həmin ildə də V.Mayakovski teatrının müdiriyyəti ilə mübahisələri olduğuna görə oranı tərk edir. “Belarus vağzalı” iki il rəfdə qaldıqdan sonra Karlovı Varı festivalında mükafat qazanır və filmin ekranlarda göstərilməsinə icazə verilir.
Aktyor 1971-ci ildə “Uğur centlmenləri”ində Troşkin, 1977-ci ildə “Mimino”da İvan Voloxov, 1979-cu ildə “Payız marafonu”nda çilingər Xaritonov obrazları ilə bir daha tamaşaçı sevgisi qazanır. 1979-cu ildə SSRİ-də “Ən yaxşı kişi aktyoru” adını qazanır. 1988-ci ildə Yevgeni Leonov Almaniyada qastrolda olarkən infarkt keçirərək 16 saat komada qalır. Əməliyyatdan 4 ay sonra yenidən fəaliyyətə başlayan aktyor filmlərə dəvət alır, reklam çarxlarına çəkilir. Kinoda sonuncu işi “Amerkalı baba” filmində Qoqolev rolu olur. Milyonların sevimli aktyoru 1994-cü il yanvarın 29-da 67 yaşında vəfat edib.
Cəbrayıl Həsənov
Həyatı
Cəbrayıl Həsənov 24 fevral 1990-cı ildə Astara rayonunun Suparibağ kəndində dünyaya gəlib. 1997-ci ildə həmin kəndin orta məktəbində 1-ci sinifə qəbul olunub. Uşaq yaşlarından idmanın sərbəst güləş növünə maraq göstərib. 2001-ci ildə Bakı şəhərindəki "Respublika Olimpiya İdman Liseyinin" 5-ci sinfinə qəbul olub. Burada beynəlxalq idman ustası, əməkdar məşqçi Aslan Ağayevin rəhbərliyi altında sərbəst güləşlə məşğul olmağa başlayıb və eyni zamanda təhsilini davam etdirib. 2003-cü ildən 2008-ci ilə qədər yeniyetmələr və gənclər arasında Avropa və Dünya birinciliklərinin mükafatçısı, eyni zamanda qalibi olub. 2007-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasına daxil olub. 2010-cu ildə həmin akademiyanı sərbəst güləş ixtisası üzrə bitirib.
2005–2006-cı illər: Yeniyetmələrin və gənclərin Avropa Çempionatında bürünc
2006-cı ilin iyulunda isə Cəbrayıl Həsənov Macarıstanın Sombatxey şəhərində baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatında mübarizə apardı və turnirin bürünc medalına sahib oldu.
2007-ci il: Yeniyetmələr arasında Avropa çempionluğu
Cəbrayıl Həsənovun 2007-ci ildə birinci turniri iyunda Serbiyanın Belqrad şəhərində baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatı oldu. Keçən il turniri bürünc medalla başa vuran Cəbrayıl Həsənov bu səfər uğursuz çıxış elədi və çempionatın 11-ci pillədə başa vurdu.
Daha sonra Cəbrayıl Həsənov iyulda Polşanın Varşava şəhərində baş tutan yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Finala gedən yolda bütün rəqiblərinə qalib gələn Cəbrayıl Həsənov final görüşündə Moldova nümayəndəsi İon Gurmuzaçi üzərində qələbə qazandı və yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatının qızıl medalına sahib oldu. Bu 17 yaşlı Cəbrayıl Həsənovun beynəlxalq turnirlərdə birinci zəfəri idi.
2007-ci ilin əsas turniri Çində baş tutan gənclər arasında Dünya Çempionatı oldu. Bu Cəbrayıl Həsənovun mübarizə apardığı birinci Dünya Çempionatı idi. Turnirin 1/16 final mərhələsində Cəbrayıl Həsənov Fransa nümayəndəsi Bencamin Bonin ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində 1:45 dəqiqə ərzində 12:0 hesabı ilə inamlı qələbə qazandı və turnirin 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Çin nümayəndəsi Li Su oldu. Bu görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində 2:58 dəqiqə ərzində 11:2 hesabı ilə qələbə qazandı və turnirin 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Qazaxıstan nümayəndəsi Dastan Arapov oldu. Bu görüşdə də Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində vaxtından əvvəl (3:11 dəqiqə) inamlı qələbə qazandı (12:2) və Dünya Çempionatını yarım-final mərhələsinə adladı. Finala gedən yolda onun rəqibi gənclər arasında Dünya Çempionatının son qalibi İran nümayəndəsi Mehdi Kermani idi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibinə 1:2 hesabı ilə məğlub oldu və mübarizəsini bürünc medal uğrunda görüşdə davam elədi. Bu görüşdə onun rəqibi Ermənistan nümayəndəsi Artur Araelyan oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan və üç hissə davam edən görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində 12:10 hesabı ilə qələbə qazandı və gənclər arasında Dünya Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.
2007-ci ili Cəbrayıl Həsənov bir qızıl və bir bürünc medalla başa vurdu.
2008-ci il: Gənclər arasında Dünya Çempionatında final
2008-ci ildə Cəbrayıl Həsənovun birinci turniri iyunda baş tutan Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunan Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turniri oldu. 10 idmançının mübarizə apardığı turniri Cəbrayıl Həsənov 8-ci pillədə başa vurdu.
ilin birinci nüfuzlu turniri iyulda baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatında oldu. Cəbrayıl Həsənov həmin turnirin bürünc medalına sahib oldu.
2008-ci ilin əsas turniri isə sentyabrda İstanbul şəhərində baş tutan gənclər arasında Dünya Çempionatı oldu. Son çempionatı bürünc medalla başa vuran Cəbrayıl Həsənov bu səfər çempionluğa iddialı idi. Turnirin 1/16 final mərhələsində Cəbrayıl Həsənov CAR nümayəndəsi Peter Penar ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində 2:44 dəqiqə ərzində 8:0 hesabı ilə inamlı qələbə qazandı və turnirin 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Özbəkistan nümayəndəsi İxtiyar Novruzov oldu. Bu görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində 3:30 dəqiqə ərzində 16:4 hesabı ilə qələbə qazandı və turnirin 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Cənubi Koreya nümayəndəsi Yun-Çul Kim oldu. Bu görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində 10:2 hesabı ilə qələbə qazandı və Dünya Çempionatını yarım-final mərhələsinə adladı. Finala gedən yolda onun rəqibi Moldova nümayəndəsi Yevgeni Nedealço idi. Bu görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində 10:1 hesabı ilə qələbə qazandı və turnirin final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Rusiya nümayəndəsi Məhəmmədmurad Hacıyev oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan və üç hissə davam edən görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibinə 2:8 hesabı ilə məğlub oldu və gənclər arasında Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.
Cəbrayıl Həsənov 2008-ci ili bir gümüş və bir bürünc medalla başa vurdu.
2009-cu il: Avropa Çempionatında gümüş
Cəbrayıl Həsənovun 2009-cu ildə birinci turniri 31 mart-5 apreldə Litvanın Vilnüs şəhəridə baş tutan Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Bu Cəbrayıl Həsənovun Avropa Çempionatlarında debütü idi. Turnirin 1/8 final mərhələsində Cəbrayıl Həsənov Litva nümayəndəsi Vitalijus Tavgenas ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində inamlı qələbə qazandı (6:0, 6:0) və turnirin 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Macarıstan nümayəndəsi Gergoe Voeller oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibinə qalib gəldi (2:0, 1:4, 1:0) və Avropa Çempionatının yarım-final mərhələsinə adladı. Finala gedən yolda onun rəqibi Gürcüstan nümayəndəsi Malxaz Muziaşvili oldu. Bu görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində inamlı qələbə qazandı (1:0, 6:0) və Avropa Çempionatının final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Ukrayna nümayəndəsi Andrey Stadnik oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Cəbrayıl Həsənov birinci hissədə rəqibinə 2:1 hesabı ilə qalib gəlsə də, növbəti hissədə rəqibinə məğlub oldu (4:6). Həlledici hissədə də Cəbrayıl Həsənov rəqibinə məğlub oldu (1:4) və Avropa Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.
Daha sonra Cəbrayıl Həsənov avqustda İstanbul şəhərində baş tutan gənclər arasında Dünya Çempionatı oldu. 2 il əvvəl çempionatı bürünc, ötən il isə gümüş medalla başa vuran Cəbrayıl Həsənov bu səfər çempionluğa iddialı idi. Turnirin 1/16 final mərhələsində Cəbrayıl Həsənov Litva nümayəndəsi Alesandrs Pomjalovs ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində 2:18 dəqiqə ərzində 14:4 hesabı ilə inamlı qələbə qazandı və turnirin 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Hindistan nümayəndəsi Kuldep Tomar oldu. Bu görüşdə rəqib zədə səbəbilə çıxış eləmədi və Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində qələbə qazanaraq turnirin 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Belarus nümayəndəsi Anton Afanasyev oldu. Bu görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində 1:08 dəqiqə ərzində 10:0 hesabı ilə qələbə qazandı və Dünya Çempionatını yarım-final mərhələsinə adladı. Finala gedən yolda onun rəqibi Almaniya nümayəndəsi Saba Araş Bolaği idi. Bu görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində 14:4 hesabı ilə qələbə qazandı və turnirin final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Rusiya nümayəndəsi David Safaryan oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan və üç hissə davam edən görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində 14:8 hesabı ilə qələbə qazandı və gənclər arasında Dünya Çempionatının qalibi oldu.
2009-cu ilin əsas turniri 20–28 sentyabrda Herninq şəhərində baş tutan Dünya Çempionatı oldu. Turnirin 1/16 final mərhələsində Cəbrayıl Həsənov Vyetnam nümayəndəsi Byu Tuan-An ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində inamlı qələbə qazandı (7:1, 7:0) və turnirin 1/8 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Kuba nümayəndəsi Qeandri Qarzon oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşün birinci hissəsində Cəbrayıl Həsənov rəqibinə 4:0 hesabı ilə qalib gəlsə də, növbəti hissədə Qeandri Qarzon 4:0 hesabı ilə qalib gəldi. Həlledici hissədə isə Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində qələbə qazandı və turnirin 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi son olimpiadanın bürünc medalçısı Hindistan nümayəndəsi Suşil Kunar oldu. Görüşün birinci hissəsində Cəbrayıl Həsənov rəqibi üzərində 4:0 hesabı ilə qələbə qazansa da, növbəti hissədə rəqibinə "tuş"la məğlub oldu. Rəqibi final görüşünə vəsiqə qazanmadığına görə Cəbrayıl Həsənov təsəlliverici qrupda mübarizə apara bilmədi və Dünya Çempionatını yeddinci pillədə başa vurdu.
Cəbrayıl Həsənov 2009-cu ili bir qızıl və bir gümüş medalla başa vurdu.
I Avropa Oyunları
2015-ci ilin iyun ayında Cəbrayıl Həsənov Bakı şəhərində keçirilən I Avropa Oyunlarında iştirak etdi. O, yarışlardan əvvəl demişdi: "Gələn ay Minskdə Belarusiyanın məşhur güləşçisi Aleksandr Medvedin şərəfinə keçiriləcək ənənəvi beynəlxalq turnirdə iştirak edəcəm. Sonra apreldə milli komandanın heyətində ABŞ-IN Los-Anceles şəhərində təşkil edilən Dünya Kubokuna qatılacam. Təbii ki. Bu il əsas gücümü I Avropa Oyunlarına qoyacam. Məqsədim doğma divarlar arasında yüksək səviyyədə çıxış etməkdir". Heydər Əliyev adına İdman Arenasında mübarizəyə başlayan idmançı, 1/8 finalda macar Mihali Naqi üzərində 10:0 əzmkar qələbə qazandı. Yarım-finala gedən yolda isə o, türkiyəli Söner Demirtaşa 5:3 hesabı ilə məğlub oldu. Rəqibinin finala yüksəlməsi ilə təsəlliverici görüşdə mübarizə aparan Cəbrayıl, Finlandiya idmançısı Henri Seleniusu 11:0 təmiz qələbə ilə mübarizədən kənarlaşdırdı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Bolqarıstan pəhləvanı Kril Terziev oldu. Bolqar güləşçisini 9:0 hesabı ilə məğlub edən güləşçi, Avropa Oyunlarının bürünc medalını qazandı. Bununla o, Azərbaycan yığmasına 21-ci medalı qazandırdı. Güləşçiyə bürünc medalı mükafatlandırma mərasimində Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyev təqdim etdi. Yarışdan sonra Azad Azərbaycan Televiziyasına verdiyi müsahibədə bu cür bildirmişdi: "Nə qədər çalışsam da, finala çıxa bilmədimsə, deməli qismətimdə üçüncü olmaq imiş. Bu dəfə alınmasa da, inşallah gələn yarışlarda alınar. Əlbəttə hamı istəyir ki, birinci olsun, amma istək kifayət etmir". Digər müsahibədə onun ifadələri: "2015 Avropa Oyunları Azərbaycanda keçirildiyindən biz ikiqat məsuliyyət daşıyırdıq. Çox yaxşı hazırlaşmışdıq. Ona görə də nəticə daha yaxşı ola bilərdi. Çalışacağıq ki, səhvlərimizdən nəticə çıxardaq".
Yarışlar bitdikdən sonra, iyunun 29-u prezident İlham Əliyev, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 23-cü bəndini rəhbər tutaraq, 1299 nömrəli sərəncamına əsasən Cəbrayıl Həsənovu "Bakı-2015" Avropa Oyunlarında qazandığı bürünc medala görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif etdi. Ona, həm də prezidentin müvafiq sərəncamı ilə 50 000 manat pul məbləği verildi.
Həsənov I Avropa oyunlarından sonra ABŞ-nin Las-Veqas şəhərində keçirilən 2015 Dünya Çempionatında və paytaxt Bakı şəhərində baş tutan "Qızıl Qran-Pri" turnirində mübarizə apardı. Noyabrın 27-də gerçəkləşən "Qızıl Qran-Pri" turnirinin ilk günündə 74 kiloqram çəkinin görüşündə o, İran güləşçisi Mostafa Hosseinxani məğlubiyyətə uğratdı. 1/4 final mərhələsində Amerika nümayəndəsi Entoniya Valensiyanı məğlub edən Həsənov, yarım-finalda türkiyəli Soner Dəmirtaşı üzərində qələbə sevincini yaşayaraq finala üz tutdu. Finalda isə Rusiya pəhləvanı Xetik Tçabalovu 8:1 hesabı ilə mübarizədən kənarlaşdırdı. Beləliklə, Cəbrayıl Həsənov fəxri kürsüsünün ən yüksək pilləsinə qalxdı. O, karyerası ərzində 4-cü dəfə olaraq "Qızıl Qran-Pri" turnirinin qalibi oldu. Həsənov Las-Veqasda uğursuz çıxış etdi. Təcrübəli güləşçi ilk görüşü asanlıqla keçsə də, növbəti mərhələdə ötən il Avropa Çempionatının finalında məğlub olduğu rusiyalı Anuar Qeduyevlə bacarmadı. Qeduyevin yarım-finalda ev sahibi Barrioza məğlub olması Həsənovun lisenziyasının üzərindən xətt çəkdi.
XXXI Yay Olimpiya Oyunları
Cəbrayıl Həsənov 15 aprel 2016-cı ildə Serbiyanın Zrenyanin şəhərində 2016 Yay Olimpiya Oyunlarına lisenziya xarakterli "Avropa Olimpiya Təsnifat" turnirində mübarizə apardı. Güləşçi finala vəsiqə qazanacaq halda XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına lisenziya əldə edəcəkdi. O, 1/8 finalda moldovalı Aleksandru Burcanı məğlubiyyətə uğratdı və 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu dəfə o, Polşa nümayəndəsi Kristian Brzozovski ilə üz-üzə gəldi. 1 dəqiqə 46 saniyə davam edən görüşdə Həsənov tam üstünlüklə qələbə qazandı. Yarımfinaldakı erməni rəqibi Suren Xaçatryanı 51 saniyə ərzində məğlub edən güləşçi turnirin finalına yüksəldi və Rio-de-Janeyro Olimpiadasına vəsiqəni təmin etdi. Bu Azərbaycan güləşçilərinin Olimpiya Oyunlarına qazandığı 12-ci lisenziya oldu. Avropa təsnifat turnirinin finalında o, Gürcüstan təmsilçisi Jakob Maxaraşvili ilə qarşılaşdı. Güləşçi final görüşünü də qələbə ilə başa vurdu və təsnifat turnirinin qızıl medalına sahib oldu. Keçirdiyi bütün görüşləri aşkar üstünlüklə tamamlayan Cəbrayıl Həsənov, rəqiblərindən 42 xal alsa da, heç bir rəqibinə xal vermədi.
2016-cı ilin avqustunda Cəbrayıl Həsənov özünün ikinci Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro keçirilən XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında qüvvəsini sınadı. 18 iyul tarixində XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak edən Azərbaycan nümayəndə heyətinin rəsmi yolasalma mərasimi keçirildi. 1 avqust tarixində Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportunda Azərbaycan yığmasının rəsmi yolasalma mərasimindən sonra, Həsənov Braziliyaya yola düşdü.
74 kiloqram çəki dərəcəsində yarışan Cəbrayıl Həsənov, avqustun 19-u mübarizəyə 1/8 finaldan başladı. O, bu mərhələdə kolumbiyalı güləşçi Karlos İzquierdo ilə qarşılaşdı. 10:0 hesabı ilə Həsənov rəqibini ilk mərhələdəcə məğlub etdi. Növbəti mərhələdə o, Gürcüstan güləşçisi Yakob Makaraşvilini 11:0 tam üstünlüklə məğlub edərək görüşün qalibi oldu. Yarım-final mərhələsində rusiyalı Aniuar Qeduyevdən 4:0 öndə olsa da, Qeduyevin tətbiq etdiyi fənd nəticəsində gedişat 5:4 dəyişdi və Həsənov məğlub oldu. Güləşçinin sözlərinə görə yarım-final rəqibi çox güclü olub. Qeduyev finala vəsiqə qazandığı üçün, Cəbrayıl Həsənov təsəlliverici qrupda mübarizə apardı. Bürünc medal uğrunda görüşdə Həsənov Özbəkistan pəhləvanı Bekzod Abdurahmanovla üz-üzə gəldi. Görüş Həsənovun qələbəsi ilə başa çatdı, 9:7. Bununla Cəbrayıl Həsənov XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının bürünc medalını əldə etdi.
Vahan Mxitaryan
Vahan Mxitaryan (16 avqust 1996) — Ermənistanlı üzgüçü. Vahan Mxitaryan Ermənistanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Cəbrayıl Həsənov
XXXI Yay Olimpiya Oyunları
XXX Yay Olimpiya Oyunlarında qazandığı yüksək nailiyyətinə, habelə Azərbaycan idmanının inkişafındakı xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyevin sərəncamına əsasən Həsənov Cəbrayıl İlham oğlu, "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin" fəxri diplomuna layiq görüldü. Həsənova həmçinin dövlət başçısının müvafiq sərəncamına uyğun olaraq 150 000 manat pul məbləği verildi. Güləşçi "Buta Sarayında" təşkil edilən mərasimdə Gənclər və İdman nazirliyinin hər ilin sonunda təqdim etdiyi "İlin ən yaxşıları" nominasiyasında fəxri diplomla təltif olundu.
Vahan Mxitaryan
Karyerası
Vahan Mxitaryan birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 50 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 23.50 saniyəlik nəticəsi ilə 47-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi. Mxitaryan Ölkələrin Paradında Ermənistanın bayraqdarı idi.
Sabirabad rayonu
Sabirabad rayonu — Azərbaycan Respublikasında inzibati-ərazi vahidi.
Ümumi ərazisi 1469,6 km². Əhalinin ümumi sayı 180 290. Kəndlərin sayı 74.
Şəhərdə Dövlət sosial iqtisadi kolleci, peşə liseyi, 85 ümumtəhsil məktəbi, 22 uşaq baxçası, məktəbdənkənar tərbiyə müəssisələri fəaliyyət göstərir. 126 mədəniyyət və 77 səhiyyə müəssisəsi əhaliyə xidmət göstərir.
Bakı şəhərindən məsafəsi 170 km-dir.
Şəhərin iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı və sənaye təşkil edir.
Tarixi
Sabirabad ərazisi qədim və orta əsr yaşayış yerləri və qədim abidələri ilə zəngindir. Bölgədə aparılmış arxeoloji tədqiqatlar nəticəsində rayonun Surra, Cavad, Abdulyan, Qaratəpə, Quruzma, Qaraqaşlı, Bulaqlı, Zəngənə, Qalaqayın kəndləri ərazisində qədim yaşayış yerləri və nekropollar e.ə.V-I, V–II,e.ə I və eramızın III əsirlərinə aid etmək olar. Quruzma kəndinin "Bud Təpəsi" adlanan yeri,Kovlar yaxınlığında Ağ-qoyunqışlaq yeri, Sığrılı yolu üzərində Təpəqışlaq yeri (Qalacıq), Quruzma kəndi yaxınlığında Puttəpə, Qaratəpə yaxınlığında Binə, Yastıqobu yaşayış yerləri, Kürkəndidə yurd və oba yerləri, Baba-Samid piri müxtəlif tarixi dövrlərə aid yerində qədim dövrə aid saxsı qablar və müxtəlif əmək alətləri tapılmışdır. Cavad orta əsr yaşayış yerini IX–XV əsrlərə, kəndin "Şəhərgah" adlanan ərazisində tapılmış materiallar isə bu mədəni təbəqənin XI–XII əsrlərə aid olduğu sübut edir. "Xavər zəmin", yəni "Günəşli torpaq" adı ilə tanınan Muğan torpağı bir çox illər ərəblərin, türklərin, farsların və digər yadelli işğalçıların təqiblərinə məruz qalmış, lakin düşmənlərin bütün hücumlarını dəf edərək basılmaz qalaya çevrilmişdir. O vaxtlardan da "Xavər zəmin" Qalaqayın adı ilə əvəz olunmuşdur. Hazırda rayonun Qalaqayın kəndi bu adı daşıyır.
Azərbaycanın yenidən Rusiyanın tərkibinə qatılmasından sonra 1920-ci il may ayının 1-dən Petropavlovka Salyan qəzası dairə inqilab komitəsinin yeni dövlət hakimiyyəti orqanı kimi ilk dəfə fəaliyyətə başladı. 1921-ci il may ayının 1-dən 1929-cu il aprel ayının 8-ə kimi Sabirabad rayonu Salyan qəzasının Petropavlovka dairəsi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 1929-cu il aprel ayını 8-də VI ümumazərbaycan sovetlər qurultayının qəzaları ilə bura Muğan mahalının Petropavlovka dairəsi adlandırılmışdır. 1930-cu il avqust ayının 8-də Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 476№-li qərarına əsasən mahal sistemi ləğv edilmiş və Petropavlovka müstəqil rayon olmuşdur.
Mühüm hadisələrin tarixi
1) Mərkəzi Qalaqayın olmaqla (III -XX əsrlər) Sasanilər dövlətinin şəhərindən Muğan mahalı, Cavad xanlığı (xanlığın ikinci mərkəzi olaraq) və Petropavlovka rayonunun mərkəzinə qədər olan dövr.
2) Muğana 1887-ci ildə ukraynalı kəndlilər köçürüldükdə 26 ailə bu məntəqədə məskunlaşdırılır və kəndə Petropavlovsk adı verilir. Beləliklə,indiki Sabirabad şəhərinin əsası qoyulur.
3) 1921-ci il may ayının 1-dən 1929-cu il aprel ayının 8-ə kimi Sabirabad rayonu Salyan qəzasının Petropavlovka dairəsi kimi fəaliyyət göstərmişdir.
4) 1929-cu il aprel ayını 8-də VI ümumazərbaycan sovetlər qurultayının qəzaları ilə bura Muğan mahalının Petropavlovka dairəsi adlandırılmışdır.
5) 1930-cu il avqust ayının 8-də Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 476№-li qərarına əsasən mahal sistemi ləğv edilmiş və Petropavlovka müstəqil rayon olmuşdur.
6) 1931-ci il oktyabrın 7-də Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin fərmanı ilə Petropavlovkaya Azərbaycanın böyük şairi klassik ədəbiyyatımızda ictimai satiranın banisi M.Ə Sabirin adı verilmişdir. 7) Saatlı rayonu rayon statusu aldığı 1943-cü ilin mayın 25-dək Sabirabad rayonun tərkib hissəsi olmuşdur.
8) 1952-ci il noyabrın 7-də rayon mərkəzinə şəhər tipli qəsəbə statusu verilmişdir.
9) 1959-cu ildən Sabirabad rayonunun mərkəzi Sabirabad şəhəri adlandırılmışdır.
10) 1963-cü il yanvarın 4-də Saatlı rayonu yenidən Sabirabad rayonuyla birləşdirilmiş, bu 1965-ci ilin yanvarın 14-dək davam etmişdir.
Coğrafi mövqeyi
250px|thumb|right|Sabirabad rayonunun xəritəsi Sabirabad rayonu Kür və Araz çayının qovuşduğu yerdə yerləşir. Rayonun ərazisinin bir hissəsi Kür çayının sağ sahilində yerləşən Muğan düzündə, bir hissəsi Kür çayının sol sahilində Şirvan düzündə, bir hissəsi də Araz çayının sol sahilində Mil düzündə yerləşir.Rayon şimaldan Kürdəmir, şərqdən Şirvan, cənub-şərqdən, cənubdan Biləsuvar, qərbdən Saatlı və İmişli rayonları ilə sərhədi vardır. Sabirabad rayonu dəniz səviyyəsindən 28 metr aşağıda yerləşir.
Geoloji quruluşu
Antropogen çöküntülər yayılmışdır.
Çayları və su hövzələri
Əsas çayı rayon ərazisindən keçən Kürdür.Araz çayıyla şəhər yaxınlığında Suqovuşan adlanan yerdə qovuşur. Sarısu göllərinin bir hissəsi Sabirabad rayonu ərazisindədir.
Landşaftları və bioloji xüsusiyyətləri
İqlimi yayı quraq keçən mülayim-isti yarımsəhra və quru çöl iqliminə aiddir. Əsasən, boz-çəmən torpaqlar yayılmışdır. Ərazidə yarımsəhra bitkiliyi üstünlük təşkil edir. Ayrı-ayrı sahələrdə səhra bitkiliyi də mövcuddur. Səhra bitkiliyində şoran torpaqlarda rast gəlinir. Şoran yarımsəhralarında çox vaxt halofit kolcuqlara: qara soğan, xəzər sarıbaşı rast gəlinir. Onlar yumru təpəciklər əmələ gətirir. Burada, həmçinin, Xəzər şahsevdisi, kolvari dəvəayağı , çərən , həmçinin birillik lətli şorangələr — duzlaq coğanı və s. bitkilərə rast gəlinir.
Faunası
Ərazi, əsasən, su-bataqlıq quşları ilə zəngindir. Burada boz qaz, ağqalın qaz , ağqaş qaz , qırmızıdöş kazarka , harayçı ququ quşu , fısıldayan ququ quşu , anqut və s. quşlara rast gəlinir. Burada məməlilərdən canavar,adi tülkü və s. canlılar yaşayır.
Tarixi memarlıq abidələri
Rayonun ən qədim tarixi memarlıq abidəsi Baba Samid türbəsidir. Türbə Şıxlar kəndi ərazisində magistral yolun kənarında yerləşir. XVI əsr tarixi memarlıq abidəsi haqqında Azərbaycan Tarix İnstitutunun professoru, tarix elmləri doktoru xanım Nemətova araşdırmalar aparmış və türbənin kitabəsini oxuyaraq açıqlamalar vermişdir. Alim "Əsrlərin daş yaddaşı" və "Azərbaycanda pirlər" adlı kitabında maraqlı fikirlər irəli sürmüşdür.
Köhnə hamam adı ilə tanınan memarlıq abidəsi Füzuli küçəsi, 27-də yerləşir. Bina 1901-ci ildə inşa olunmuşdur. Hazırda tarixi memarlıq abidəsi olaraq qorunur və təmirə böyük ehtiyacı var.
Şamaxı məscidi adı ilə tanınan abidə Şamaxıda baş vermiş zəlzələdən sonra Sabirabada köçüb gəlmiş Şamaxı sakinləri tərəfindən 1903-cü ildə inşa edilmişdir.
Qalaqayın məscidinin daş kitabəsi bu gün də qorunub saxlanılır. Kitabənin üstündə 1657-ci tarixi məscidin inşa olunması qeyd olunmuşdur. Məscid isə özü müasir tiplidir.
Əfsanələr
Əfsanəyə görə Həzrəti Əli (ə)-ın yolu Cavad kəndindən keçir və o yolüstü süfrə açıb nahar edir. Süfrəsini bu yerlərə səpdiyi üçün indi də Cavadda bu yerlər "süfrə çala" kimi qalmaqdadır. Bu yerlərin ruzi-bərəkətli olmasını da bu əfsanə ilə bağlayırlar.
Sənətkarlıq
Sabirabadın ən qədim yaşayış məskənlərindən biri Cavad kəndidir. Adı XVI əsr mənbələrində çəkilsə də arxeoloji tədqiqatlar təsdiq edir ki, kəndin əsası daha 500 il əvvəl XI əsrdə qoyulmuşdur. Buradan böyük ticarət və karvan yolları keçmişdir. XVII əsrdə Nadir şahın və onunla birgə farsların ağalığı tənəzzülə uğradıqdan sonra Kür, Araz çaylarının ərazisi və digər ərazilərdə böyük və kiçik xanlıqlar yarandı. Kiçik xanlıqların içərisində Cavad xanlığı diqqəti cəlb edir. Kür və Araz çaylarının sahillərində yaşayan əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik olmuşdur. Cavad kəndi qəza kimi fəaliyyət göstərdiyi dövrdə maldar tayfalar qış aylarında bu yerlərə qışlağa gəlirdilər. Taxılçılıq, tütün, bostançılıq, heyvandarlıq da əhalinin əsas məşğuliyyəti idi. Oturaq əhali qustar əl əməyi ilə məşğul olur, saxsıdan, metaldan, şüşədən, müxtəlif məmulatlar düzəldir, həsir, xalça, palaz, çuval və s. əşyalar toxuyurdular. Muğan bölgəsində yaşayan Sabirabad əhalisinin məşğuliyyətini əks etdirən materiallar rayonun tarix-diyarşünaslıq muzeyində qorunub saxlanılır.
Bu gün də bir çox sənətkarlıq növləri ilə bir qisim əhali məşğul olur. Taxta işi, dəmirçilik, qalayçılıq, papaqçılıq, pinəçilik, toxuculuq, tikişçilik və s. sahələr inkişaf etdirilir.
Milli geyimlər
Ötən əsrlərdə qadınlarımız əsasən qırçınlı və büzməli tuman, köynək, yundan əl ilə sırınmış sırıqlı geyinər, başlarına ağ, noxudu kəlağayı, qrebdişin və tirmə şallar örtər, zərbafta ilə işlənmiş yay və qış arxalıqları geyinərdilər. Kişilər və uşaqlar ətəkləri büzməli şalvarlar geyinər, qışda altdan dizlik, əyinlərinə gödəkçə, sırıqlı, ayaqlarına yun corab və başlarına isə papaq geyinərdilər.
Milli folklor
Sabirabadda yerli əhali ilə yanaşı Mexseti türkləri və Ermənistan torpaqlarından qovulmuş soydaşlarımız da yaşayır. Onların adət-ənənələri artıq el-oba arasında kütləvi hal almışdır. Türk folklor ansamblı rayonun ictimai tədbirlərində həmişə yaxından iştirak edir. Rayonda Dönüş, Qulami Quliyev adına Xalq Çalğı Alətləri Ansamblı və Ailə ansamblı fəaliyyət göstərir.
Kulinariya
Qış aylarında müxtəlif turşular, şorabalar da qoyulur, tut və qarpızdan doşab və bəhməz hazırlanır.
Baba Samid məqbərəsi
Türbə Sabirabad rayon Şıxlar kəndi ərazisində magistral yolunun kənarında yerləşir. Türbənin tarixi haqqında Azərbaycan Tarix institutunun professoru, tarix-elmləri doktoru Məşədixanım Nemətova araşdırmalar aparmış və bu haqda fikirlərini dəfələrlə nəşr etdirmişdir. Baba Samid türbəsinin ərəb-fars dillərində yazılmış 9 sətrlik 1-ci 3 sətrində Qurandan XIX surə, 31–32-ci ayələr yazılmışdır. 4–5-ci sətrlər Həzrəti Əlinin tərifinə həsr olunmuş, qalan 4 sətrdə türbənin səfəvi padşahı I Şah Təhmasib vaxtında Şirvan bəylərbəyisi Abdulla xanın əmri ilə 993-cü ildə hicri ilinin zülqəddə ayında "xoşbəxtliklər mənbəyi olan seyidlərin (burada seyid "böyük" mənasındadır) başçısı Baba Samid ibn Bektaş ibn Sultan Əli ibn Həzrəti Musa Ərriza üçün bina olunmuşdur" sözləri yazılmışdır. Kitabədən göründüyü kimi Baba Samid Hacı Bektaşın oğludur. Onu da İmam Rza (ə.s) (765–818-ci illər) ilə bağlayırlar. Hacı Bektaşın İmam Rzanın oğlu kimi (yəni təriqət övladı) verilməsi onun rəhbərlik etdiyi cəmiyyətin şiəliklə məşğul olmasına işarədir.
Maraqlı guşələr, mənzərələr
Qədim Azərbaycanın bərəkətli torpaqları olan Şirvanla Muğanı birləşdirən Kür çayı ilə həsrət, ayrılıq simvolu olmuş Araz çayı Sabirabadda bir-birinə qovuşur. Bu yer "SUQOVUŞAN" adlanır. Rayonun ən böyük kəndlərindən biri və rayonda çıxan qəzet bu adı daşıyır. Şəhərin mərkəzində Kür-Araz mehmanxana kompleksi və şadlıq sarayı fəaliyyət göstərir. Kür çayının öz məcrasını dəyişməsi nəticəsində rayon ərazisində bir çox göllər, o cümlədən Sarısu gölü yaranmışdır.
Meşəliklər
Sabirabad rayonun 3287 ha meşə fondu torpaqları vardır. Bulduq, Həşimxanlı, Kürkəndi, Ətcələr, Axtaçı, Qaratuğay, Güdəcühür, Şıx Salahlı, Salmanlı, Poladtuğay kəndlərindəki meşəliklərdə qovaq, söyüd, tut, iydə, ağcaqayın, şeytan ağacı, göyrük ağacları üstünlük təşkil edir.
Təhsil
Ümumtəhsil məktəblərinin sayı: 85
Tam orta məktəblər: 65
Ümumi orta məktəblər: 15
Sabirabad rayon Təhsil şöbəsinin binası 2009-cu ildə istifadəyə verilmişdir.
Son illərdə tikilən, təmir olunan və istifadəyə verilən məktəblər
Axtaçı Muğan və Çığırğan kənd tam orta məktəbləri H.Əliyev Fondunun vəsaiti hesabına 2005-ci ildə tikilib istifadəyə verilmişdir.
Mürsəlli və Qasımbəyli kənd tam orta məktəbləri 2011-ci ildə əsaslı təmir olunmuş və istifadəyə verilmişdir. Hər iki məktəbin açılışında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev iştirak etmişdir.
Ulacalı, Əsgərbəyli, Muradbəyli kənd tam orta məktəbləri 2011-ci ildə əsaslı təmir olunmuşdur.
Sabirabad şəhər 2 saylı uşaq bağçası əsaslı təmir edilmiş, Qasımbəyli kəndində qəza vəziyyətində olan uşaq bağçası sökülərək yerində yeni müasir bağça binası tikilmişdir.
2012-ci ildə N.Gəncəvi adına 5 saylı şəhər, Z.Tağıyev adına 6 saylı şəhər tam orta məktəblərində bərpa-gücləndirmə işləri başa çatdırılmışdır.
2013-cü ildə M.Ə.Sabir adına 1 saylı tam orta məktəb tikilib istifadəyə verilmişdir. 29 avqust 2013-cü il tarixə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev məktəbdə aparılan tikinti işləri ilə tanış olmuşdur. Qaraağac, Kovlar, 1 saylı Qaragüney və Xəlfəli kənd tam orta məktəbləri də əsaslı təmir edilmişdir. Qeyd olunan məktəblərin hamısı lazımi inventar və avadanlıqlarla təmin olunmuşdur. Nəriman Nərimanov adına 2 saylı beynəlmiləl məktəb-liseydə və Yastıqobu kənd ümumi orta məktəbində də təmir işi aparılmışdır.
2014-cü ildə Səməd Vurğun adına 3 saylı şəhər və 2 saylı Cavad kənd tam orta məktəblərinin dam örtüyü dəyişdirilmiş, fasad hissəsi təmir olunmuşdur. 460 şagird yerlik Çöl Beşdəli kənd tam orta məktəbi əsaslı təmir olunmuşdur.
2016-cı ildə Moranlı kənd tam orta məktəbi şagirdlərin istifadəsinə verilmişdir. Yaxa Dəllək kənd tam orta məktəbində son tamamlanma işləri gedir.
Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə Sabirabad rayonundə 3 saylı uşaq bağçasının yeni binası tikilmiş, 15 dekabr 2014-cü ildə 100 yerlik uşaq bağçasının açılışında Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev iştirak etmişdir. 2015-ci ildə Sabirabad rayonu 1 saylı, Axısxa və Çöl Beşdəli kənd uşaq bağçalarının da binalarında əsaslı təmir işi başa çatdırılmışdır. 2016-cı ildə Ulacalı kənd uşaq bağçasının yeni binası tikilmişdir. 2017-ci ildə Qaraağac kənd uşaq bağçasının binası əsaslı təmir edilmişdir.
Sabirabad Dövlət Sosial İqtisadi Kolleci
Sabirabad Dövlət Sosial İqtisadi Kolleci orta ixtisas təhsili şəbəkəsinin təkmilləşdirilməsi məqsədilə Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən Sabirabad Kənd Təsərrüfatı Texnikumunun bazasında yaradılmışdır. Kollecdə 40 nəfər pedaqoji işçi çalışır. Ümumi işçilərin sayı 93 nəfərdir. Hazırda kollecdə 570 nəfər tələbə aşağıdakı ixtisaslar üzrə təhsil alırlar: