cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bruselyoz
Həssaslıq
Bruselyozda risk amilləri. Bruselyoz zamanı risk amillərinə şəxsin heyvandarlıq təsərrüfatlarında, az hallarda fərdi təsərrü- fatlarda qaramala qulluq və s. ilə bağlı işlərdə çalışması (peşəsi) aiddir. Həmçinin qaynadılmamış, xüsusilə də keçi südündən istifadə, süddən hazırlanmış brınzadan istifadə risk amilləri sayılır.
Epidemioloji nəzarət
Bruselyoz zamanı epidemioloji nəzarət iri və xırdabuynuzlu qaramalın, az halda donuzların sayı üzərində epizootoloji nəzarət üzrə sanitar-baytarlıq nəzarətinin məlumatlarından birbaşa asılıdır. Buna görə də sanitar-epidemioloji xidmətlə baytarlıq xidməti arasında sıx əlaqə olmalıdır. La- kin xəstənin ev heyvanı ilə peşə və ya təsadüfi əlaqəsi aşkar olunursa və ya yoluxma amilləri qismində iştirak edən məhsullardan (qaynadılmamış süd, xüsusilə də keçilərin südü, brınza, kustar şəraitdə emal edilən yumşaq pendirlər və s.) istifadə edilibsə, onda bruselyozun epidemioloji diaqnozunun dürüstlüyü artır. Müayinənin baytarlıq xidməti ilə birgə aparılması zamanı nəticələrin dürüstlüyü xüsusilə artır. Bu zaman o cümlədən heyvanlara allergik sınaqlar qoyduqda və onların qanında əkscisimlər aşkar edildikdə epizootik vəziyyət dəqiqləşdirilir. Bir neçə bruselyoz hadisəsi aşkar edildikdə ocağın müayinəsi epidemioloji diaqnozun qoyulması zamanı (infeksiya mənbəyi kimi iştirak edən heyvanların növləri, konkret yoluxma amilləri) xüsusilə faydalı ola bilər. Epidemioloji müayinə apardıqda laborator metodlardan (müasir şəraitdə – aqqlütinasiya reaksiyasının və dəriiçi allergiya sınağının qoyluması) geniş istifadə etmək lazımdır. Dəriiçi sınaq (Bürne reaksiyası) brusellin antigeni ilə qoyulur. Yoluxmuş şəxslərdə (kəskin proses və ya xronik infeksiya) reaksiya müsbət olur. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, peyvənd olunmuş şəxslərdə də reaksiya müsbət (Seroloji və allergik) ola bilər. Bununla əlaqədar olaraq, epidemioloji müayinələr zamanı işə klinik həkimləri də cəlb etmək lazımdır, çünki bruselyozun diaqnostikası xəstəliyin klinik formalarının müxtəlifliyi və gedi- şinin ağır olması səbəbindən olduqca çətindir. Operativ təhlilin gedişində yüksək xəstələnmə zamanı, xüsusilə də qrupşəkilli xəstəliklərin yaranması zamanı bruselyozun risk amillərinin – aparıcı infeksiya mənbəyi, risk qruplarının (xəstələrin peşə strukturu, yaşı və s.) təyin edilməsi mümkündür. Retrospektiv təhlil baytarlıq xidmətinin məlumatları nəzərə alınaraq həyata keçirilir, bu zaman risk amillərini (zərərçəkən- lərin peşəsini və qida yoluxma yolunu) və xəstələnmənin struk- turunu təyin etmək vacibdir. Qeyd etmək lazımdır ki, bəzi hallarda, yəni heyvanlarda bruselyoz zamanı infeksion prosesin simptomsuz gedişləri zamanı insanların xəstələnməsi ev heyvanlarında xəstəliyə görə vəziy- yətin qeyri-qənaətbəxş olmasının indikatoru sayılır. Ona görə də epidemioloqların məlumatları epizootik vəziyyəti qiymətləndirməkdə baytarları daha yaxşı işləməyə vadar edir. İnfeksionistlərin məlumatlarına əsasən hətta ehtimal olunan (şübhəli), lakin laborator təsdiq olunmuş (diaqnostik titrdə müsbət aqqlütinasiya reaksiyası) bruselyozun hər bir hadisəsi epidemioloji müayinənin aparılması üçün əsasdır. Göstərildiyi kimi, tək-tək xəstələnmə halları etibarlı epidemioloji diaqnozun qoyulmasına haqq vermir.
Müalicəsi
Bruselyozun kompleks terapiyası bir tərəfdən brusellaların həyat fəaliyyətinin zəiflədilməsinə və intoksikasiyanın aradan qaldırılmasına, digər tərəfdən isə orqanizmin reaktiv xüsusiyyətlərinin normallaşmasının təmin edilməsinə yönəldilmiş- dir. Bruselyozlu xəstələrin terapiyasının ən əsas və geniş yayılmış metodu spesifik vaksinin tətbiqi hesab edilir, onun təsir mexanizmi orqanizmin desensibilizasiyasına əsaslanmışdır. Qadınlar hamiləlik dövründə və döşlə qidalandırdıqda vaksinasiya- dan kənarlaşdırılırlar. Bruselyozun kompleks müalicəsində geniş spektrli antibiotiklərdən (levomisetin, sintomitsin, oksitetrasiklin, tetrasiklin, xlortetrasiklin, streptomitsin, eritromitsin və s.) istifadə edilir. Müalicə tsiklinin davametmə müddəti 10–15 gün təşkil edir, müalicə kursu aralarında 10–15 gün fasilə olmaqla 2 və ya 3 tsikldən ibarətdir. [[Antibiotiklər əsas etibarilə infeksiyaəleyhinə təsir göstərirlər ki, bu da titrəmənin dayanması, temperaturun enməsi, tər ifrazının azalması, intoksikasiya əlamətlərinin ara- dan qaldırılması ilə təzahür edir. Nəzərə çarpan terapevtik effekt, adətən, 2-3-cü gündən etibarən qeyd olunur. Xəstələrin əksəriyyətində temperaturun azalması antibiotiklərin qəbulunun 6-8-ci günü baş verir. Lakin antibiotiklər residivlərin yaranmasının və kəskin formanın yarımkəskin və xronik formaya keçməsinin qarşısını almır. Bruselyozun kəskin ağır və xronik formalarında steroid hor- monlar, çox vaxt isə prednizolon sutkada 10-25 mq dozada təyin edilir. Preparatın uzun müddət qəbulu müddəti 3-4 həftə təşkil edir və o, tədrijən azaldılır. Kəskin və yarımkəskin gedişdə müa- licənin hormonlarla bir kurs aparılması ilə kifayətlənirlər; xronik formada belə müalicəni aralarında 3-4 həftə fasilə verməklə 2-3 kurs aparmaq lazım gəlir. Hormonal preparatlar iltihabəleyhinə, dezintoksikasiya və əvəzləyici təsir göstərirlər (böyrəküstü vəzi- lərin fəaliyyətinin azalması zamanı). Bruselyoz zamanı, xüsusən daha çox dayaq-hərəkət sisteminin zədələnməsi zamanı hormonların tətbiqi elə ilk günlərdən başlayaraq müsbət təsir göstərir. Fərdi göstərişlərdən asılı olaraq, qeyri-spesifik vasitələrdən də istifadə etmək vacibdir. Onların içərisində qanın köçürülməsi aparıcı yer tutur. Hazırda o, bruselyozun xronik və yarımkəskin formalarında müvəffəqiyyətlə tətbiq olunur. Daha çox sitrat qan, eritrositar kütlə (anemiyanın kəskin əlamətləri olan xəstələrdə), quru plazma və ya zərdab məhlulları (intoksikasiyanın kəskin əlamətləri olduqda) işlədilir. Köçürülən qanın dozası 50 ml-dən 100-150 ml arasında dəyişir. Onun dozası əsasən uşağın yaşı və vəziyyətinin ağırlığı ilə müəyyən edilir. Adətən, terapevtik ef- fektə nail olmaq üçün qanın və ya onun əvəzedicilərinin 5-6 dəfə yeridilməsi kifayətdir. Qanın inqrediyentlərlə birgə köçü- rülməsi retikul-endotelial sistemi stimulyasiya edir, orqanizmin müdafiə qüvvələrini artırır, mübadilə proseslərini tənzimləyir, orqanizmin nisbətən tezliklə desensibilizasiyasına və sürətlə kli- nik sağalmasına səbəb olur. Ağrıkəsici vasitələr geniş işlədilir. Bruselyozun komples müalicəsində lazımi recimin yaradılması, vitaminlərlə zənginləşdirilmiş tamdəyərli qida ilə təmin olun- ması olduqca vacibdir.
Mənbə
1989, 414с.
Ephedra foliata
(Ephedra foliata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Məmmədrza Dadaşov
Məmmədrza Həsən oğlu Dadaşov  — Azərbaycan kənd təsərrüfatı nümayəndəsi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Həyatı
1909-cu ildə avqustun 16-da indiki Ağsu rayonunun inzibati ərazi vahidinə daxil olan Bico kəndində doğulmuşdur. 1934–1976-cı illərdə müəllim, Şamaxı və Ağsu rayonlarının müxtəlif təsərrüfat idarələrində kollektiv rəhbəri işləmişdir. 1948-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
Eyni ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı ilə təltif edilmiş, eyni kənddən olan 6 nəfərdən biridir.
Fəaliyyəti dövründə Azərbaycan SSR Ali Sovetinə (6-cı çağırış) deputat seçilmiş, "Lenin", "Oktyabr inqlabi", "Qırmızı Əmək bayrağı" ordenləri ilə təltif olunmuşdur. 1978-ci ildən ömrünün sonuna kimi Bico kəndi XDS İcraiyə Komitəsinin sədri olmuşdur.
1984-cü il iyunun 16-da vəfat etmişdir.
Dina Lebo Falula
Dina Lebo Falula (9 dekabr 1983) — Cənubi Afrika Respublikasını təmsil edən marafonçu. Dina Lebo Falula Cənubi Afrika Respublikasını 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Dina Lebo Falula birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 41 dəqiqə 46 saniyəyə qət edərək 157 marafonçu sırasında 63-cü yeri tutdu.
Düzkənd rayonu
Düzkənd rayonu (1937-1945) Axuryan rayonu — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Şörəyel (Şirək+el) mahalı ərazisində rayon. Mərkəzi Düzkənd qəsəbəsidir.
1937-ci il dekabrın 31-də yaradılıb. 1945-ci il dekabrın 7-nə kimi Düzkənd rayonu, həmin tarixdən etibarən isə Axuryan rayonu adlandırılıb. Ərazisi 576 kv. km-dir. Rayon mərkəzi Düzkənd (dəyişdirilmiş adı Axuryan) qəsəbəsidir. Rayon mərkəzindən İrəvan şəhərinə olan məsafə 126 km-dir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət heyətinin müxtəlif fərmanları ilə rayon üzrə dəyişdirilmiş tarixi yer adları:
Hacı Abdal (Təbriz)
Hacı Abdal — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 754 nəfər yaşayır (201 ailə).
Hind deltası
thumb|200px|right|Hind çayının deltası Hind deltası (سنڌو ٽِڪور) — dünyanın ən iri çay deltalarından biri. Deltanın ümumi sahəsi 41,440 km² ərazini əhatə edir. Təqribi olaraq Ərəbistan dənizi daxilinə 130 km məsafədə uzanır. Bir çox deltalardan fərqli olaraq delta gildən təşkil olunmuşdur. Ərazisi güçlü şəkildə bataqlıqlaşmışdır. İl ərzində deltaya 250 – 500 mm arası yağıntı düşür. Pakistanın böyüklüyünə görə altıncı şəhəri olan Heydərabad burada yerləşir. Şəhər Hind çayının mənsəbindən 130 km şimalda qərarlaşır. Delta Ərəbistan dənizinin şimal-şərq sahilərində yerləşir. Delta vacid su quşlarının miqrasiya regionudur.
Ligularia retusa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Burqon
Burqon (, IPA: [buʁ.ɡɔɲ]) — Fransanın şərqində bir bölgədir.
Süni kosmik obyekt orbitləri
Kosmik aparatlarının hərəkəti göy cismi yaxınlığında öz xarakterinə görə aşağıdakı orbitlərə ayrılır: obyektin yanından keçmə orbiti, peyk orbiti və enmə (kəskin və ehmal) orbiti. Kosmik aparatların orbitləri qabaqçadan müəyyən edilib hesablanır. Lakin mühərrik rejimi hesablanmış rejimdən labüd olaraq fərqləndiyi üçün qabaqçadan qəbul olunmuş variant tam dəqiq yerinə yetirilmir və orbit arasıkəsilmədən dəyişikliyə uğrayır. Buna körə də kosmik aparatlarının körünən hərəkətini ölçmək və bu ölçmələrə əsasən real orbit parametrlərini müəyyən etmək lazım gəlir. Bu məqsədlə radiotexniki üsullardan daha çox istifadə olunur. Yerə yaxın kosmik aparatlarının hərəkəti isə, əlavə olaraq, kosmik aparatlarının bucaq koordinatlarını təyin etməyə imkan verən müşahidələr əsasında, habelə lazer uzaqlıqölçənləri vasitəsilə ölçülür.
Natiq Orucov (şəhid)
Həyatı
Natiq Orucov 1973-cü ildə Masallı rayonunun, Qasımlı kəndində anadan olub. 1991-ci ildə Yeddioymaq kənd məktəbini bitirmiş, orta təhsil aldıqdan sonra ordu sırasına getmiş, 730 nömrəli Gəncə batalyonunda xidmət etmişdir. Həmin vaxt Azərbaycan ilə Ermənistan arasında Qarabağ münaqişəsi başlamışdı. Döyüşlər olduqca gərgin vəziyyət almışdı. Ağdərə rayonunun ona yaxın kəndinin ermənilərdən təmizlənməsində fəal iştirak etmiş və döyüşlərdə zəfər çalmışdır.
1992-ci il sentyabrın 22-də Ağdərə bölgəsində, Çıldıran kəndi uğrunda gedən döyüşdə, səngərdə ağır yaralanır. Ağrı ona aman vermir ki vermir. Axır ki, onu səngərdən Tərtər hospitalına gətirirlər. Həmin qızğın döyüşdən 5 gün sonra sentyabrın 27-də Natiq işıqlı dünyaya əlvida dedi.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 iyun 1993-cü il tarixlı qərarı ilə Natiq Əliyar oğlu Orucovun bir zaman təhsil alıdığı Masallı rayonundakı 1 nömrəli Şıxlar kənd əsas məktəbinə onun adı verilmişdir. Adına məktəbdə guşə yaradılmışdır. Natiq Orucov haqqında "Masallının şəhid oğulları" kitabında şəkli və haqqında məqalə çapdan çıxmış, mətbuat səhifəsində yazılar dərc edilmişdir. Məzarı Şıxlar kəndindədir.
Qriloblattidlər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan yarımdəstəsi.
Ümumi məlumat
İlk dəfə olaraq 1914-cü ildə Qərbi Kanadada tapılmışdır. Tapılandan sonra da bu həşəratın təsnifat yeri entomoloqlar arasında böyük maraq doğurmuşdur. Beləki, onlar bəzi əlamətlərinə görə düzqanadlılar dəstəsindən sisəklərə, bəzi əlamətlərinə görə də tarakankimilərə oxşayırlar. Ayaqlarının quruluşuna, buğumlu serqisinə və s. əlamətlərinə görə tarakankimilərə yaxın olduğu halda, yumurtaqoyanına, başının quruluşuna və s. əlamətlərinə görə də sisəklərə yaxındırlar. Odur ki, bunların hər ikisinin adına uyğun olaraq Grylloblatta adı verilərək bir dəstə kimi qəbul edilmişdir.
Kamaşize (Askın)
Kamaşize — Başqırdıstan Respublikası nın Askın rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Sultanbəy kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (95 %) üstünlük təşkil edir.
Heydelberq
Heydelberq — Almaniyada şəhər.
Əhalisinin sayı 147 min nəfərdir. Ştutqart və Frankfurt-Mayn şəhərləri arasında yerləşir. Ərazisi 108.84 km²-dır.
Coğrafiya
Almaniya'nın Baden-Vürtemberq əyalətində yerləşir. Reyn və Nekkar çaylarının arasında qalan vadidə yer almışdır (Rhein-Neckar Kreis). Haydelberq, Manhaym'dən təxminən 20 dəqiqə uzaqlıqda yerləşir. Haydelberq ümumi olaraq dağlıq şəhərdir, ən yüksək yeri Königstuhl (568m) və Gaisberg (375m) dir. Şəhərdən Nekkar çayı keçir. Şəhər, Odenwald meşəsinin içində yerləşir. Heydelberq ərazi etibarı ilə Almaniya'nın mərkəz bölgəsində yer aldığına görə, şəhərdə çox sayda əncir və badam ağacları yetişir.
Tarixi
Şəhərin tarixi qədim dövr Roma İmperiyası dövrlərinə dayanır. Xüsusi ilə şəhərin bu günkü Neuenheim bölgəsində Romalıların izlərinə rast gəlmək mümkündür. Orta əsrlər dövründə şəhər daha çox ətrafında yerləşən qəsəbə və şəhərlərə bağlı qalmışdır. 1225-ci ildən yenidövr başlanğıcına qədər kraliyyətin məskunlaşma yeri olmuşdur. Bu səbəbdən bu bölgəyə "Kurpfalz" deyilir. Heydelberq universiteti bu zamanlarda yəni 1386-cı ildə qurulmuşdur və Almaniyanın ən qədim universitetidir. 17-ci əsrin ikinci yarısının sonlarına doğru şəhər fransızların hücumuna məruz qalmışdır hətta bəzi yerləri fransızlar tərəfindən ələ keçirilmişdir. O dövrlərdə qədim şərəh (Altstadt) və Saray təxribata uğramışdır. 1840-cı ildə tikilən Mannheim-Heydelberq dəmir yolu Baden bölgəsində ilk dəmir yolu olaraq tarixə keçmişdir.
İqtisadiyyat
Şəhər əsasən bir mədəniyyət şəhəri kimi tanınır və bundan dolayı sənayeləşməmişdir. Bununla belə dünyada məşhur olan çap maşınları istehsal edən "Heidelberger Druckmaschinen AG" bu şəhərdə yerləşir.
Heydelberq çap maşınlarını bütün dünya bir nömrə kimi qəbul edir.
Siyasət
Şəhər şurası 40 üzvdən ibarətdir. Şəhərdə Şura seçkiləri beş ildən bir keçirilir.
Mətbuat
Rhein-Neckar Bölgəsinin gündəlik qəzeti (Rhein-Neckar Zeitung) Heydelberqdə nəşr olunur.
Təhsil
Heydelberq Universiteti ilə dünyada şöhrəti olan bir şəhərdir. Universitet 2 hissədən ibarətdir şəhəri çayın bölməsi səbəbi ilə universitət də iki hissəyə ayrılmışdır. "Qədim şəhər" tərəfində qalan hissəsində daha çox sosial və sənət fakultələri mövcuddur. Yeni hissəsində isə əsasən Təbiət bilimləri və Tibb fakultəsi mövcuddur. Şəhərdə həmçinin Xərçəng xəstəliyini araşdırma mərkəzi, "Max Plack instutu", və Avropa molekulyar biologiya laboratoriyası mövcuddur.
Mədəniyyət və turizm
thumb|Mərkəzi küçə thumb|Böyük barel (Das Große Fass) sarayda, 1896 thumb|Böyük barel (Das Große Fass) sarayda bu gün Şəhərin ən önəmli tarixi tikilisi Saraydır. Dövrümüzdə Saray abidəsinin bir çox hissəsi dağılmış vəziyyətdədir. Sarayın içində Alman aptek muzeyi (Deutsches Apotheken-Museum) və qədim, böyük bir çəllək (Das Große Fass) mövcuddur. Nekkar üzərində tapılan və 1248-ci ildə inşa edilən, xalq arasında qədim körpü (Alte Brücke) deyilən körpünün əsl adı "Karl-Theodor-Brücke"dir. Qədim şəhərin mərkəzində yerləşmiş "Heiliggeistkirche", şəhərin ən məşhur kilsəsidir.
Şəhərin baxılması lazım olan yerləri və bəzi muzeylər :
Ligularia robusta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ephedra fragilis
(Ephedra fragilis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kərkəc (Təbriz)
Kərkəc — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 8,228 nəfər yaşayır (2,162 ailə).
Palicourea calantha
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Verticordia acerosa
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Urobakteriyalar
Urobakteriyalar — sidik cövhərini, sidik və hippur turşularını, sianamid kalsiumu azota qədər parçalayan bakteriyalar. 1852-ci ildə L.Paster ayırmışdır. Tərkibindəki ureaza vasitəsilə hidroliz yolu ilə həmin birləşmələri ammonyaka qədər parçalayır. Bu isə bitkilər üçün azot mənbəyidir. Urobakteriyalara Micrococcus, Sarcina, Urobacillus və s. cinslərə daxildir.
Abşeronda subtropik bitkilər (film, 1991)
Məzmun
Film Azərbaycanın Abşeron bölgəsində yetişdirilən subtropik məhsulların faydası haqındadır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Ziyafət Abbasov, Eldəniz Quliyev Rejissor: Nicat Feyzullayev Operator: Vaqif Muradov
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 325; 370.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1991-ci ilin Azərbaycan filmləri 1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Üç çarlıq (dövr)
Üç çarlıq, Саньго — Qədim Çində 220–280-ci illərdə üç Vey, U, Şu, çarlıqlarının bir-biriləri ilə çəkişdikləri dövr.
Tarixi
II əsrin sonu və III əsrin əvvəllərində Çin ərazisindəki çarlıqlararası çəkişmələrin get-gedə artması ön plana bir neçə bacarıqlı sərkərdələr çıxarmış olur. Bunlardan biri Çao Çao şimalda, Xuanxe hövzəsində hökmranlıq edirdi. Onun ölümündən sonra 220-ci ildə onun oğlu Çao Pey Han sülaləsini bitirib, Vey sülaləsinin əsasını qoyaraq özünü Vey çarlığının hökmdarı elan etmişdir. Digər bir sərkərdə Lyu Bey Han sülaləsinin nümayəndəsi kimi ölkənin cənub-qərbində özünü hökmdar elan edərək Şu çarlığını qurur. Üçüncü bir sərkərdə isə Sun Çyuan cənub-şərqdə paytaxtı Nankin olan U çarlığını qurur. beləliklə üç çarlıq fenomeni ortaya çıxmış olur.
Siyası durum
184–204-cü illərdə baş vermiş "Sarı çalmalılar" xalq üsyanı Çini təlatümə gətirmiş, nəticədə Han sülaləsi süqut edir. Hərb bu dövrdə Çində xüsusi çəkiyə malik olmuşdur. Ölkədə baş vermiş hərcmərclik, zorakılıq, hakimiyyətsizlik, uzu-nuzadı baş verən usyanlar ölkəni hərbi cəbhəyə çevirir. Nəticədə bu dövrdə hərb sənətinin biliciləri çəngavərlər yetişmiş olur. Bəzən bu dövr cəngavər romantizmi kimi səciyyələndirilir. Məhz bu dövrdə Konfutsiçilik kimi fəlsəfi təlim meydana çıxır. Çəngavər kultu, ölənədək ağasına sadiq qalmaq, sədaqət, etik davranışlar, zadəgançılıq formalaşmağa başlamışdır. 230-cu ilin sonlarında Tsao və Sım tayfaları arasında gərginlik yüksək həddə çatmış olur. Artıq III əsrin ortalarında Şimali Veydə Tsao Tsao hakimiyyəti itirmiş olur. Hökmranlıq sərkərdə Sıma Yanın əlinə keçmiş olur. 265-ci ildə Sıma Yan Çzin sülaləsinin əsasını qoyur. Bu sülalə sonralar bütün Çin torpaqlarını birləşdirərək Tszin imperiyasını qurmuş olur.
Quandu döyüşü
Quandu döyüşü 200-cü ildə Çao Çao ordusu ilə Yuan Şau ordusu arasında Xuanxe çayı yaxınlığında olmuşdur. Nəticədə Çao Çao parlaq qələbə çalmış olur.
Çibi döyüşü
Çibi döyüşü (qışd, 208–209-cu ildə U və Şu çarlığının birləşmiş orduları ilə Çao Çao ordusu arasında olmuşdur. Nəticədə Çao Çao hökmranlığını itirmiş olur.
Mael Ambonquilat
Mael Ambonquilat (9 noyabr 1997) — Qabonlu üzgüçü. Mael Ambonquilat Qabonu 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Mael Ambonquilat birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 50 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 27.21 saniyəlik nəticəsi ilə 75-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Kolludərə (Təbriz)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 104 nəfər yaşayır (22 ailə).
PROMT
right|thumb|PROMT proqramının logosu
PROMT tərcümə proqramı (PROject MT) — "Promt" eyniadlı şirkəti tərəfindən Sankt-Peterburq şəhərində 1991-ci ildə yaradılmışdır. Bu proqram həm lüğət vəzifəsini görür, həm də tərcüməçi. PROMT maşın tərcümə proqramı vasitəsi ilə istənilən mətn tərcümə edilə bilər.
Tərçümə istiqamətləri:
"Promt 8.0" adlanan yeni versiya şirkətin mütəxəssisləri tərəfindən 2 il müddətində sınaqdan keçirilmiş tərcümə alqoritmləri əsasında hazırlanmışdır. Yeni versiya mətnin mənaca bitmiş olan hissəsinin təhlil edilməsinə, bir çox linqvistik strukturlarının və qəlibləşmiş söz birləşmələrinin dəqiq tərcümə olunmasına imkan verir.
Söz ehtiyatlarının zənginləşdirilməsi məqsədilə proqram daim yeniləşən Multitran tərcümə bazasına malikdir.
Sultan Yaqub
Həyatı
1464-cü ildə Diyarbəkirdə doğulmuşdur. Sultan Xəlilin dövründə Diyarbəkir valisi idi, lakin iyul ayında əyanlar Xəlili devirərək yerinə Yaqubu taxta çıxardılar. Məhəmmədəli Tərbiyətin "Danişməndani Azərbaycan" adlı kitabında Sultan Yaqub bəy haqqında yazılır: "O, qardaşı tərəfindən Diyarbəkir hakimi təyin edilmiş və qardaşı şah olduqdan sonra Azərbaycana gəlib, onun əleyihinə çıxmışdır. Hicri-qəməri 883-cü il rəbiül-əvvəl ayının 14-də çərşənbə günü (1478, 15 iyun, bazar ertəsi) Sultan Yaqub Xoy şəhəri kənarında qardaşını öldürüb, özü şah olmuşdur."Əminəddin İsfahani isə onun haqqında belə deyir:"Şahzadə Yaqub, Təbrizdən təzəcə çıxmışdı ki, güclü qar başladı. Ordudakı əsgərlər qara və qırmızı paltarlar içində fil rəngində bir meydançada şahmat atları kimi hərəkət edirdilər. Vanın şimal-şərqindəki Bəndi Mahiyə gəldikdə Süleyman bəy Bicənoğlu şahzadəyə qoşuldu və birlikdə Bitlis tərəfinə hərəkət etdilər. Yolda yenə qara yağdı və özlərini bir ribata çətinliklə atdılar. Tavaçının yolu açdırmasından sonra hərəkət etdilər. Yolun iki tərəfinə yığılan qar o qədər yüksək idi ki, dəvələr belə keçmirdi. Bitlis dağlarını keçib Veysəl Qaraninin türbəsinin olduğu yerə çatdıqda isə qar azalmışdı. Ərzincan yaxınlığına çatanda Qaraman oğlu Qasım Bəy ona qoşuldu. Bəşiri-yə çatdıqda isə Həsənkeyf valisi Möhrdar Şeyx Əli Bəy, Diyarbəkir valisi Abad Bəyin oğlu Məhəmməd Bəy, Mardin qalası hakimi Xalid gələrək hədiyyələrini təqdim etdilər. Burada Yaqub Qurban bayramını qeyd etdi (1 Zilhiccə 882 yəni 6 mart 1478). Xalq şahzadə üçün meydanlarda qurbanlar kəsdi. Bəşiri-dən sonra Salad və Abarana gəldilər. Burada Diyarbəkir valisi Abad Bəy gələrək şəhərin açarlarını təqdim etdi. Sonra Ərgani, Xani, Atak, Əyil, Bagin, Silvan, Çərmük və Ruha kimi vilayətlərin hakimləyi gəlib hədiyyə verib bağlılığını bildirdilər. Şahzadə və rəiyyəti bir neçə gün sonra Amidə çatdı."
Hakimiyyəti
Hakimiyyəti nisbətən sülh içində keçmişdi. Hakimiyyətinin ilk ilində Kirmanda üsyan qalxsa da yatırılmışdı. 1480-ci ildə 40,000 nəfərlik Məmlük ordusu Ağqoyunlu dövlətinə hücuma keçərək Urfanı almağa cəhd etdi. Sultan Yaqubun lələsi Süleyman bəy Bicanoğlunun və Bayandur bəyin başçılığı altında Ağqoyunlu qoşunu düşməni darmadağın etdi,  Məmlük sərkərdəsi Yaşbəy öldürüldü, digər Məmlük sərkərdələri isə əsir alındı. Lakin sonrakı il Bayandur bəy Həmədanda üsyana qalxdı və Qum şəhəri yaxınlığında baş verən döyüşdə Bayandur bəy öldürüldü.
Şirvanşahlar və Səfəvilərlə münasibətlər
Sultan Yaqub Şirvanşahlar ilə dostluq əlaqələri saxlamış və Şirvanşah Fərrux Yəsarın qızı Gövhər sultanla evlənmişdir. Atasından fərqli olaraq Ərdəbil şeyxləri ilə xoş münasibət saxlamırdı. 1488-ci ildə Ərdəbil şeyxi Heydər Şirvanşahlar dövlətinə hücum edəndə, Fərrux Yəsar kürəkəni Sultan Yaqubdan kömək istəmişdi. Məhz Ağqoyunluların köməyi sayəsində Şeyx Heydər 1488-ci il iyunun 30-da Tabasaranda məğlub edildi və həlak oldu. right|thumb|Sultan Yaqubun dəbilqəsi, [[Metropoliten muzeyi|Metropoliten Muzeyi.]]
İqtisadiyyat
Sultan Yaqub hakimiyyətinin ilk illərində vergiləri 70 min tümən məbləğində azaltmışdır. Sultan Yaqubun dövründə onun vəziri Qazi İsa yeni torpaq-maliyyə islahatını həyata keçirmək üçün plan hazırlamışdı. Bu plana görə soyurqallar ləğv olunacaqdı. Bundan əlavə monqol qanunları ləğv olunacaqdı — yəni tamğa da ləğv olunurdu. Lakin bu planlar sultanın ölümü ilə yarıda qaldı, Qazi İsa özü isə daha sonra öldürüldü.
Ölümü
24 dekabr 1490-cı ildə Sultan Yaqub qəflətən, müəmmalı şəkildə öldü. Bəzi iddialara görə arvadı tərəfindən zəhərlənmişdir. İddiaya görə Sultan Yaqubu məhz Gövhər sultan qətlə yetirmişdir
Ədəbiyyat və incəsənət
Sultan Yaqub zamanında "şairlərin tale ulduzu parlamış, şeir və şairlik Samiri millətinin Bəni-İsrail arasında olduğu kimi geniş yayılmışdı". Türkcə və Farsca bilirdi. II Bəyazid ilə dost münasibətləri vardı.
Aşağıdakı şeir Sultan Yaqubun tarixi haqqında deyilmişdir: Onda ki, səfər ayı təzəcə göründü, Еyşu-işrət günəşi torlanaraq söndü. Ölkənin Keyxosrovu Sultan Yaqub idi, Onun vəfat tarixi də Keyxosrov oldu.
Səfiyəddin Qazi İsa və Şeyx Nəcməddin Yəqubi Sultan Yaqubun vəzirləri və nədimləri olmuş, İdris ibn Hüsammədin Bitlisi, Əbdülhəy Astarabadi isə Sultan Yaqubun sarayında xəttat, hökm və fərmanları yazan münşilər olmuşlar. Baba Fəlani, Baba Nəsibi, Dərviş Dəhəki, Möhyi Lari, Mütin Həsibi Ənsari Qumi, Heyrani Qumi, Şəhidi Qumi və Hümayun İsfəraini onun sarayının şeir ustalarından olmuşlar.
Sultan Yaqubla Sultan Bayqara arasında bir sıra müşairələr və yazışmalar olmuşdur. Aşağıdakı rübai ondandır:
Bu dünya ki, adamını mən kəm görmüşəm, Hər şənliyində onu min-min qəm görmüşəm. Bir düşərgəyə oxşayır ki, hər tərəfdən, Aparır yoxluğa, sonu əqdəm görmüşəm.
Kişvəri şeirlərinin birində Sultan Yaqub bəy dövrünü arzulayırdı: Talei-bərgəştə bir dəxi qılaydı sərvəri, Kim cila tapsaydı ol ayineyi-Iskəndəri, Şölə çəksəydi-çiraği-tudeyi-Bayəndəri, Vəh, nə ləzzət tapğay ol səat qələndər Kişvəri, Kim, görünə rəiyyəti Yəqub xani bir dəxi.
Tənzərə
Şərur rayonunun Çərçiboğan, Çomaxtur və başqa kəndlərində daha çox inkişaf tapan folklor rəqs kollektivlərinin repertuarlarına daxil edilərək müntəzəm rəqs edilən rəqs hərfi mənada “Qızılı tənbətən” deməkdir. Qızıl bəzək-düzəkdən – boyunbağından, muncuqdan, sırğadan, üzükdən və başqa cəvahiratdan nəyi varsa hamısını taxıb oynayan qadınlar əsasən gözəllik və parlaqlığı ifadə edirlər.
Azərbaycan xalqının qədim rəqslərindən sayılan “Tənzərə”nin adı da məhz buradan götürülmüşdür. “Tənzərə” – yarı zər, yarı bəzək-düzək deməkdir. Babək rayonunun Vayxır kənd mədəniyyət evində fəaliyyət göstərən folklor rəqs kollektivlərinin repertuarında  özünə yer alan iki  hissəli rəqsi ifaçılar çeçələ barmaqları ilə birləşərək ifa edirlər. Üç addım irəli gedərək sol ayaqlarının ucunu yerə vurur, həmin andan sonra, yenə də sol ayağı irəli atıb bir anlığa onun üzərində durur, üç kiçik addım geriyə hərəkət etməklə ikinci hissədə bir az iti templə birinci hissədən hərəkətlərini təkrar edirlər.
Çahartağ (Mahnişan)
Çahartağ — İranın Zəncan ostanında kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Mahnişan şəhristanının Ənquran kəndistanında, Mahnişan qəsəbəsindən 50 km cənub-şərqdədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 121 nəfər. yaşayır (24 ailə).
Fox Broadcasting Company
Fox Broadcasting Company ya da Fox (bəzən FOX), Fox Entertainment Group-un sahib olduğu Amerika televiziya kanalı. 26 Oktyabr 1986 tarixində quruldu, 2004 ilə 2009 arasında, Fox kanalı 18-49 yaş arası əhalidə ən yüksək reytinge sahib olan televiziya kanalı oldu. 2007-08 TV mövsümündə, Fox, ev reytinglerine görə ən məşhur televiziya kanalı oldu. Fox Broadcasting Company, Argentina, Avstraliya, Braziliya, Bolqarıstan, Çili, Almaniya, Yaponiya, Hindistan, İtaliya, Meksika, Portuqaliya, Cənub Amerika, Mərkəzi Amerika, Serbiya, Cənubi Koreya, İspaniya və Türkiyə kimi ölkələrdə bir çox əyləncə kanalını idarə edir. Kanalın adı, qardaş şirkət olan 20th Century Fox 'tan və bilvasitə olaraq prodüser William Fox' tan gəlməkdədir.
Güllücə (Amasiya)
Güllücə — Qars vilayətinin Qars qəzasında, indi Amasiya rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 24 km şimal-qərbdə, Arpa gölünün şimal sahilində yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Erməni mənbələrində kəndi adı Gyulica, Gyulluca formalarında da əksini tapır.
Toponim gül sözünə sifət düzəldən -lü və sifətin çoxaltma dərəcəsinin əlamətini bildirən -cə şəkilçisinin artırılması əsasında əmələ gəlmişdir. Fitotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.
Əhalisi
Kəndin köklü sakinləri azərbaycanlılar olmuşdur. Erməni mənbələrində kənddə qarapapaqların yaşadığı göstərilir və onlar xalq kimi qeyd edilir. Qarapapaqlar azərbaycanlılarn formalaşmasında iştirak edən türk tayfalarından - azərbaycanlılarn etnoqrafik qruplarından biridir.
Kəndə 1886-cı ildə 193 nəfər, 1897-ci ildə 288 nəfər, 1908-ci ildə 324 nəfər, 1914-cü ildə 378 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1916-1918-ci illərdə azərbaycanlılar erməni təcavüzünə məruz qalaraq qırğınlarla deportasiya olunmuş və Türkiyəyə pənah aparmışlar. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra azərbaycanlılar doğma yurdlarına qayıda bilmişlər. Burada 1922-ci ildə 517 nəfər, 1926-cı ildə 553 nəfər, 1931-ci ildə 576 nəfər, 1939-cu ildə 624 nəfər, 1959-cu ildə 594 nəfər, 1979-cu ildə 985 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1989-cu ilin yanvarında Ermənistan dövləti tərəfindən kəndin sakinləri - azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.
Ligularia rockiana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən sürünənlər
Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən sürünənlər
Həmçinin bax
Azərbaycanda yayılmış sürünənlərin siyahısı
Ephedra funerea
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Palicourea calothyrsus
(Palicourea calothyrsus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Poliqlot (elektron lüğət)
"Poliqlot elektron lüğəti" — bu sistemə Azərbaycan-İngilis, İngilis-Azərbaycan, Azərbaycan-Rus, Rus-Azərbaycan lüğətləri və ingilis, alman, fransız dillərindən Azərbaycan dilinə və Azərbaycan dilindən fransız dilinə məktəb proqramı çərçivəsində tərcümələr etmək üçün nəzərdə tutulan lüğətlər daxil edilmişdir.
Poliqlotun yeni 1.1 versiyasında dəstəklənən lüğətlər siyahısına 20000-ə yaxın sözdən ibarət Azərbaycan və Rus lüğəti əlavə olunmuşdur.
Kündrud (Təbriz)
Kündrud — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 6,758 nəfər yaşayır (1,744 ailə).
Daniel Brül
Daniyel Sesar Martin Brül Qonsales (, 16 İyun, 1978, Barselona) – alman aktyoru.
Brül, Barselonada, İspan bir ana ilə Alman bir atadan dünyaya gəlmişdir. Atası televiziya rejissoru, anası isə professordur. Doğulmasından qısa bir müddət sonra ailəsi Kölnə daşınan Brülün uşaqlığı burada keçmişdir.
1995-ci ildə rol aldığı Verbotene Liebe adlı serialla Almaniyada tanınan Brül, 2003-cü ildə, Good Bye, Lenin! adlı kino filmində canlandırdığı Aleks Kerner roluyla dünyaca tanındı.
Kovboy
Kovboy (en. cow-inək, boy-oğlan) - Amerikada at belində inək otaranlara və buna yaxın peşəli insanlara verilən ad.
İlk kovboylar
Şimali Amerikaya ilk dəfə avropalılar 17-ci əsrdə gəliblər. Yüz ildən artıq onlar Atlantik okeanının sahilində yaşayıblar. 19-cu əsrin əvvəllərində Birləşmiş Ştatlar (BŞ) qərbə tərəf istiqamət alarkən sərhəd Missisipi çayı boyunca idi. 1845-ci ildə Texas da BŞ-ın tərkibinə daxil oldu. 1853-cü ilədək isə bu ölkə Alyaskanı çıxmaq şərtilə müasir ərazilərə yiyələndi.
Bu hadisə 2 mühüm problem yaratdı. Birincisi, minlərlə avropalı, daha doğrusu amerikalı Qərbə miqrasiya etdi ki bu geniş düzənliklərdə və onlardan da kənarlarda yeni həyat başladı. İkincisi isə Vətəndaş müharibəsi oldu (1861-1865). Artıq kovboyların erası başlamaq üzrə idi. Əsl kovboylar əslində ingilis dilində danışan ağ dərili amerikalılar idilər. Bir çox kovboylar isə qara dərili idilər və onların danışdığı dil əsasən ispan dili idi.
thumb|250px|Kovboy 1887-ci ildə
Hər 7 kovboydan biri Afrikadan çıxmışdı. Onlara Net Lav və Con Uar kimi məşhur və "süni" kovboyları misal göstərmək olar. Kovboylar arasında materikin ilk sakinləri olan hindular və meksikalılar da olurdu. Müasir zamanın ən parlaq əfsanələrindən olan kovboylar haqqında əfsanə də məhz belə yaranıb.
Kişilər (hətta bəzən qadınlar da) müxtəlif səbəblər üzündən kovboy olurdular. Vətəndaş müharibəsi (Şimal İttifaqı quldarlığı ləğv etmək istəyirdi) demək olar ki, 3 milyon nəfəri əlinə silah götürməyə məcbur etdi. 1865-ci ildə Şimalın Cənub üzərindəki qələbəsindən sonra evlərinə qayıdan vətəndaşlar gördülər ki, onlar üçün heç bir iş yoxdur. Qayıdanlar arasında Şimal İttifaqının tərəfdarları olan 200 minə yaxın keçmiş qullar da vardı. Demobilizasiyaya uğramış bir çox hərbçilər-həm ağlar, həm də qaralar kovboy işinə düzəldilər. Onlara şimal-şərqdən öz varlı ailələrini macəra axtarışıyla tərk etmiş onlarla gənc də qoşuldu. Lakin kovboyların işi romantik deyildi. Onların həyatı daha çox ağır, çirkin və rəngsiz idi. Kovboyların 20 il sürən erasında (1866-1886) Qırmızı Skot Çarlığı yaradılmışdı. Sakit okean sahillərində məskunlaşmamışdan əvvəl Amerikanın qərbi Böyük Düzənliklər sayılırdı. Zaman keçdikcə köhnə qərbin ştatları olan Kanzas və Nebraska da İttifaqa girdilər (müvafiq olaraq 1861 və 1867).
Kovboyların ilk vətəni olan Texas uzun müddət Meksika ilə Birləşmiş Ştatlar arasında münaqişəyə səbəb olmuşdu. 19-cu əsrdə minlərlə amerikalının Texasa köçməsi onlarla Meksika hökuməti arasında olan münaqişənin daha da qızışmasına səbəb oldu. 1835-ci ildə Meksikalı general Santa Anna 7 minlik qoşunla Texasa daxil oldu. Onların qarşısına cəmi 220 nəfərdən ibarət olan Alamo hərbi qarnizonu çıxdı. Onların hamısı məhv edildi, lakin onların göstərdiyi cəsurluq texaslıları Santa Annaya qarşı qalxmağa təkan verdi. Meksikalılar tezliklə məğlub edildi. 1836-cı ildə Texas müstəqillik əldə etdi, 8 il sonra isə İttifaqa daxil oldu.
Kovboyların həyat tərzi
Kovboylar filmlərdə göstərildiyi kimi iri və güclü atlarda deyil, adətən kiçik ölçülü ponilərdə gəzirdilər. Onlar nadir hallarda gün ərzində yalnız bir atla gəzirdilər. 1800-cü ildə düzənliklərdə 2 milyondan çox vəhşi at yaşayırdı. Onlara mustanq və ya bronko deyirdilər. Bu atları əhilləşdirmək mümkün olduqda, bu atlarla çox yaxşı davranırdılar. Bu mustanqlardan çox yaxşı köməkçi çıxırdı.
Kovboyların geyimi rahat olsa da, naşı idi. Yolda kovboy cəmi bir köynək və bir cüt şalvarla keçinirdi. Geriyə qayıdanda yararsız hala düşmüş geyimini atır və yenisini alırdı. İmkanlı kovboylar yanlarında revolverdən əlavə, vinçester də gəzdirirdilər. Onun çəkisi 7 fut (3 kq) idi. Dəqiqliyi isə 650 fut (200 m) idi.
Kovboyların ən çox nifrət etdiyi şəxslər qitənin yerli sakinləri olan hindular idi. Ağdərili insanların bu ərazilərdə məskunlaşmasına ən çox hiddətlənən isə hinduların Siu tayfası idi. 1874-cü ildə siu hindularının məskunlaşdığı Dakotada qızıl tapıldıqdan sonra vəziyyət daha da gərginləşdi. Minlərlə amerikalının bu ərazilərə daxil olması hinduları daha da hiddətləndirdi. Siular amerikalıların düşərgələrinə hücum edərək onları dağıdırdılar. Həyəcanı yatırmaq üçün ora polkovnik Corc Armstronq Kaster göndərildi. 1876-cı il iyunun 5-də Kasterin 215 nəfərlik dəstəsi hinduların tələsinə düşdü. Bütün əsgərləri məhv etmək bir saatdan da az vaxta başa gəldi.
Müasir kovboylar
Amerika kovboyları dünyada olan bütün kovboyların kiçik bir hissəsini təşkil edir. Cənubi Amerika qauçoları Argentina və Uruqvayda yayılıblar. Amerika kovboyları isə meksikalı vakuerolardan törəyiblər. Meksikalı kovboylar isə çarroslar adlanırlar. 1965-ci ildə Okloxama sitidə kovboyların Milli Sarayı açılır.
Kovboylar ona görə belə məşhurlaşıblar ki, onlar at çapmaq üzrə ustalıqda hamını qabaqlayıblar və həm də ona görə ki, onların həyat obrazı yüzlərlə roman və kinofilmlərdə işıqlandırılıb.
Cahartağ (Marağa)
Çahartağ — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əcəbşir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Təkab qəsəbəsindən 31 km şimal-şərqdədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 235 nəfər yaşayır (49 ailə).
Daneya Qrandoveç
Daneya Qrandoveç (2 iyul 1984) — Sloveniyanı təmsil edən marafonçu. Daneya Qrandoveç Sloveniyanı 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Daneya Qrandoveç birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınasada, məsafəni sona gədər qət edə bilmədi.
Kiçik Qafqazın şimal-şərq yamacı
Kiçik Qafqazın şimal-şərq yamacı - Kiçik Qafqaz təbii vilayəti cənub-qərbdə Ermənistan Respublikası, şimal-qərbdə Gürcüstan Respublikası, şimal-şərqdə Kürün sağ sahil, cənub-şərqdə isə Arazın sol sahil düzənlikləri ilə sərhədlənir. Təbii vilayət Gəncə, Qarabağ silsiləsi, Qarabağ vulkanik yaylası və Həkəri fiziki-coğrafi rayonlarını əhatə edir. Ərazi təbii şəraitinin müxtəlifliyi, təbii ehtiyatlarının zənginliyi ilə fərqlənir.
Tədqiqatın aktuallığı
Ekoloji geomorfologiya tətbiqi geomorfologiyanın bir istiqaməti kimi yaranmış və son 20-25 ildə inkişaf etməyə başlamışdır. Bu müddət ərzində ekogeomorfoloji tədqiqatlar müxtəlif  aspektlərdən – nəzəri, tətbiqi, sahəvi, regional öyrənilmişdir və geomorfologiyanın bu yeni istiqamətinin meydana gəlməsi ilə əlaqədar olan terminlər təklif olunmuşdur. Tətbiqi geomorfologiyanın bir qolu olan ekoloji geomorfologiya Yer səthi relyefi və relyef əmələgətirən amillər ilə əlaqədar olan ekoloji problemlərlə məşğul olmaqla geomorfoloji sistemlərin ekoloji sistemlərlə müxtəlif dərəcəli qarşılıqlı əlaqəsini öyrənir. Geomorfologiya ekosistemin elementi olan relyef və relyef əmələgətirən proseslərin ekoloji qiymətləndirilməsinin prinsip və metodlarının işlənməsinə ehtiyac duyur.
Tədqiqatın obyekti
Məqalədə Kiçik Qafqazın şimal-şərq yamacının (Xram və Zəyəm çayları arası) relyefinin morfometrik göstəriciləri əsasında ərazinin ekoloji-geomorfoloji xəritəsi tərtib olunmuşdur. Geomorfoloji sistemin, relyefin tipləri və elementar formalarının ekoloji xüsusiyyətində əsas və effektli rol oynayan morfometrik göstəricilərinə hipsometriyanı, yüksəkliklərin meyilliyi, relyefin üfüqi və şaquli parçalanmasının dərəcəsi və yamacların ekspozisiyasını aid etmək olar.
Relyefin bu morfometrik xüsusiyyətlərinin hər biri ayrı-ayrılıqda hər biri ekogeomorfoloji vəziyyət üçün müəyyən rol oynayır – bəzi hallarda müsbət, bəzi hallarda isə mənfi. Ekogeomorfoloji şəraiti təyin edən hipsometriya iqlim qurşaqlarının yüksəkliyə doğru formalaşmasına, meyilliyin artması ilə yamac proseslərinin intensivləşməsinə, torpaq   örtüyünün  fiziki-kimyəvi xüsusiyyətlərinin müəyyənləşməsinə, bitki örtüyünün məhsuldarlığına təsir edir. Horizontal parçalanmanın dərəcəsi ekogeomorfoloji şəraitin müxtəlifliyinin yaranmasına səbəb olur. Yamacların ekspozisiyası günəş radiasiyasının və rütubətin paylanması qanunauyğunluqlarını, rütubət və istiliyin qarşılıqlı əlaqəsini təyin edir və ekoloji şəraitə təsir edir. Gərginliyi təyin edən əsas faktorlardan biri relyefin parçalanma (üfüqi və şaquli parçalanma) dərəcəsidir. Belə ki, müvafiq olaraq  parçalanmanın zəif olduğu ərazilər  zəif gərginliyə, yüksək olduğu ərazilər isə yüksək gərginliyə malikdir.
Tədqiq olunan ərazinin relyefinin üfüqi sıxlıq və şaquli dərininə parçalanmasının kəmiyyət göstəriciləri onların qiymətlərinin məkanda yayılmasının qeyri-bərabər səciyyə daşıdığını əks etdirir ki, bu da morfosistemlərin ekogeomorfoloji gərginliyinin müxtəlif dərəcəli olmasını şərtləndirir. Buna həmçinin morfometrik məlumatların birgə təhlili dəlalət edir.
Üfüqi parçalanma göstəricilərinin kəmiyyəti düzənliklərdən dağlıq ərazilərin mərkəzinə doğru artması müşahidə olunsa da, bəzi ərazilərdə bu qanunauyğunluq pozulur. Şaquli parçalanma ərazinin hipsometrik fərqlərinə müvafiq hesablanmışdır. Məlum olduğu kimi yüksək ərazilərdə parçalanma göstəricisi yüksək qiymət aldığından ərazi daha gərgin, alçaq ərazilərdə isə parçalanma göstəricisi aşağı olduğundan ərazi az gərgin hesab olunur.
Ərazinin meyillik göstəricisi əsas morfometrik göstəricilərdən olub, relyefin hündürlüyündən və parçalanma dərəcəsindən asılıdır. Meyillik dərəcəsi relyefin enerjisini, yamac proseslərinin intensivliyini və sürətini, Günəş enerjisinin kəmiyyətini, atmosfer çöküntülərinin infiltirasiyasını müəyyən edir.
Relyefin ekogeomorfoloji xüsusiyyətinin göstəricilərindən  biri də hündürlüklərin ekspozisiyasıdır. Geokompleksləri formalaşdıran amillərdən biri kimi yamacların ekspozisiyası makro  və mikro iqlim  şəraitinin dəyişməsi ilə, əsasən də istilik və rütubətin qarşılıqlı əlaqəsinin dəyişməsi ilə müəyyən olunur. Geokompleks daxilində müxtəlif xarakterli hava kütlələri, müxtəlif ekspozisiyalı yamaclarda müxtəlif cür təsir göstərir – bəzən havanın rütubətlənməsinə, bəzən isə quraqlığa səbəb olur. Bu təsir ayrı-ayrı fəsillərdə  rütubətin paylanmasının müxtəlifliyi ilə, əsasən də vegetasiya dövründə atmosfer çöküntülərinin, qar örtüyünün, illik rütubətlənmə ilə əlaqədar buxarlanmanın kəmiyyəti ilə və başqa iqlim komponentlərinin xarakteri ilə ifadə olunur. Rütubət gətirən hava axınlarının iştirakı ilə cənub-qərb yamac quru hava axınlarının təsirinə əks istiqamətli yamacından daha çox məruz qalır və daha yüksək balla qiymətləndirilir.Cənub ekspozisiyasının geoekoloji gərkinlik yaradaraq mənfi rol oynadığı alçaq dağlıqdan fərqli olaraq, yüksək dağlığın sərhədlərində cənub ekspozisiyası yamacları nisbətən aşağı temperaturda müsbət təsir göstərir. Bu səbəbdən cənub ekspozisiyasının yamacları alçaq dağlıq sərhədlərində yüksək, yüksək dağlıq sərhədlərində isə aşağı ballarla qiymətləndirilir.
Sirac Göycəyev
Sirac Göycə oğlu Göycəyev — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı
Həyatı
1897-ci ildə indiki Ağsu rayonunun inzibati ərazi vahidinə daxil olan Bico kəndində doğulmuşdur. İkinci dünya müharibəsində alman faşistlərinə qarşı döyüşlərdə iştirak etmişdir. Ordudan qayıtdıqdan sonra kənd təsərrüfatı sahəsində çalışmışdır. 1948-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
Eyni ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı ilə təltif edilmiş, eyni kənddən olan 6 nəfərdən biridir.
Bico kəndində vəfat etmişdir.
Ligularia ruficoma
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Palicourea calycina
(Palicourea calycina) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tello
Tello- kişilərin və qadınların qarışıq bir qrupda çeçələ barmaqla çiyin səviyyəsində bir-birindən tutaraq çiyinləri aşağı-yuxarı yırğalamaqla iki- orta və sürətli templi hissələrdən ibarət olan, Azərbaycanda, o cümlədən Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur, Sədərək, Şahbuz, Culfa, Babək rayonlarındakı folklor kollektivlərinin repertuarlarına daxil edilən ən qədim yallı-qız adından irəli gələn mahnı yallısıdır.
Nemətabad (Təbriz)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,020 nəfər yaşayır (551 ailə).
Qızılyurd rayonu
Coğrafiyası
Rayonun sahəsi 524 km², inzibati mərkəzi Qızılyurd şəhəridir.
Əhalisi
Rayonun əhalisi 67.871 nəfərdir (2015-ci il).
Abşeronun istirahət ocaqları (film, 1975)
Məzmun
Xəzərin Abşeron sahilləri... Hər cür şəraiti olan sanatoriyalar, müasir istirahət evləri, rahat pansionatlar. Sovetlər İttifaqının hər yerindən adamlar müalicə almağa, istirahət etməyə bu yerlərə gəlirlər, burada dincəlirlər. Buzovnadakı beynəlxalq "Gənclik" düşərgəsi də dəniz sahilində yerləşir...
Sənədli televiziya filmi Abşeronda Xəzərin sahilində yerləşən istirahət ocaqlarından danışır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Nadejda İsmayılova Rejissor: Eldar Eminbəyli Operator: Ramiz Şeyxov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1975-ci ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Linda Hamilton
Linda Karrol Hamilton — ABŞ-lı aktrisa.
Həyatı
Linda Karrol Hamilton 26 sentyabr 1956-cı ildə ABŞ-nin Merilend ştatının Selisburi şəhərində əkiz bacısı Lesli ilə birgə anadan olmuşdur. Əkiz bacısından başqa Lindanın Laura adlı bacısı və Con adlı qardaşı da var. Peşəcə həkim olan atası 1961-ci ildə avtomobil qəzası nəticəsində dünyasını dəyişib.
Məktəbdə təhsil aldığı dövrdən o aktyorluq peşəsi ilə maraqlanmış və bir çox teatr səhnələrində çıxış etmişdir. Məktəbi bitirdikdən sonra isə o Çestertaun şəhərində yerləşən Vaşinqton Kollecində aktyorluq peşəsi üzrə təhsil almışdır. Sonra o Nyu-York şəhərinə köçür və burada məşhur Li Strasberq Teatr İnstitutunda aktyorluq metodları üzrə biliklərə yiyələnir.
Kariyerası
Nyu-Yorkda bir çox səhnə rollarından sonra, Hamilton gündüzlər efirə çıxan "Sabah üçün axtarış" televiziya dramında balaca bir rol alır. Bir müddət sonra karyerasını davam etdirmək üçün Hamilton Los-Ancelesə köçmək qərarına gəlir. İlk böyük rollarını isə o, "Rape and Marriage: The Rideout Case" və 1982-ci ildə lentə alınan "Country Gold" filmlərində alır. Bundan başqa o azbüdcəli "T.A.G.: The Assassination Game" filmində də rol alır. Eyni ildə o öz biznes menecerinin ondan 100000 dollar mənimsədiyini öyrənir. Şəxsi və peşəkar həyatda problemlər onu kokainə aludə edir.
Gözlənilməz uğur ona 1984-cü ildə rejissorluğu Ceyms Kemeron tərəfindən həyata keçirilən və Arnold Şvartseneggerin baş rolda aldığı "Terminator" elmi-fantastik filmində rol almaqla gəlir. Film Lindanı geniş tamaşaçı auditoriyasına təqdim edir. Sara Konnor rolu ona "Qara ayın qalxması" və "Kinq Konq sağdır" kimi filmlərdə də rol almağa imkan yaradır.
Ephedra holoptera
(Ephedra holoptera) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Linda Hamilton
Kariyerası
Hamiltonun digər böyük rolu isə "Gözəlçə və Div" televiziya serialında ifa etdiyi Katerina Çandler roludur. Müəyyən bir dövr üçün səhnədən kənarda qalan Linda Hamilton, 1991-cı ildə "Terminator 2: Axirət günü" filmində Sara Konnor roluna yenidən dəvət alır. Filmdə canladırılacaq Sara Konnor roluna tam uyğunlaşmaq üçün o müəyyən fiziki və hərbi hazırlıqdan da keçir. Film ona böyük populyarlıq gətirir. "Terminator 2:Axirət günü" filmindən sonra o, 1994-cü ildə çəkilmiş "Sakit vuruşma", 1995-ci çəkilmiş "Ayrı həyatlar" və 1997-ci ildə çəkilmiş "Qaranlıq sui-qəsd" və "Dante zirvəsi" filmlərində rol alır. O həmçinin 1998-ci ildə "Xəttdə" və 1999-cu ildə "Cəsarətin rəngi" filmlərində və 2002-ci ildə "Sakit gecə" televiziya filmində də rol alır.
Şəxsi həyatı
1982-ci ilin dekabrında Linda Hamilton Bryus Abbot ilə ailə həyatı qurur. 1989-cu ildə onun oğlu Dalton Abbot dünyaya gəlir. Qısa müddət sonra isə o Bryus Abbot ilə boşanır. Oğlu dünyaya gəldikdən sonra o, Hollivuddan uzaq olmaq üçün Havay adalarında ev alaraq ora köçür. Terminator 2:Axirət Günü filmindən sonra Linda rejissor Ceyms Kameron ilə yaxınlıq edir və 1993-cü ildə onun Ceyms Kamerondan qızı Cozefina Arçer dünyaya gəlir. Uzun müddət ərzində qeyri-rəsmi əlaqədə olan cütlük 1997-ci ildə nikah bağlayırlar. 1998-ci ildə isə boşanırlar.
Mənbə
http://www.myspace.com/linda_hamilton
Zarı-zarı
Zarı–zarı - Azərbaycan xalqına məxsus bu rəqs Şərur mahalında, xüsusən Havuş və Şahbulaq kəndlərində geniş yayılmışdır. İndi çox az oynanılan "Zarı-zarı" rəqsini toy şənliklərində, xınayaxdı mərasimlərində əsasən qadınlar oynayırlar. Kişi və uşaqların da ifasında təsadüf olunur.
Palicourea canarina
(Palicourea canarina) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gədəbəy Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Gədəbəy Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi — Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin tabeçiliyində olan və 1990-cı il martın 22-dən fəliyyət göstərən muzey.
Haqqında
Təbiət, Qədim dövr, Orta əsrlər, Müasir dövr bölmələrini əhatə edən muzeydə hazırda 2000-dən çox eksponat saxlanılır. Ekspozisiya zalında 1100 eksponat nümayiş etdirilir. Təbiət bölməsinə rayonda yetişdirilən ağac, bitki nümunələri, daş-süxur nümunələri, Gədəbəy mənzərələri, müalicə məqsədi ilə işlədilən bitki nümunələri mineral sular daxildir.