cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Damar sistemi
Nemertinlərdə
Qam-damar sisteminə ən əvvəl sadə halda yastı qurdlarda — nemertinlərdə təsadüf olunur. Yastı qurdlarda damar sistemi üç boylama damardan təşkil olunur; bunlardan birici arxada, ikisi isə yanlarda yerləşir. arxa damar ilə qan başa doğru axaraq beyini əhatə edən şaxə vasitəsilə yan damarlara keçir və bunlar ilə yenə geriyə qayıdır.
Annelidlərdə
Həlqəvi qurdlarda — annelidlərdə qan damar sistemi qanlı olub iki ümumi boylama damardan (arxa və qarın damarlarından) təşkil olunur. qan arxa damar ilə başa doğru və qarın damarı ilə əksinə, quyruğa doğru axır. Bu damarlar bir çox köndələn şaxələr vasitəsilə bir- birilə birləşir; həmin şaxələr bağırsaq və bədən divarlarına məxsus visseral və parietal şaxəciklər verir. Arxa damar ürəyi əvəz edərək pulsasiya edir və qanı vücuda vurur. qan damar sistemi ilk olaraq neştərçədə meydana çıxmışdır. Bunu hələ ürəyi olmur və rəngsiz qan ancaq damarların ritmik və peristaltik yığılması nəticəsində cərəyan edir. qanın damarlarda cərəyan etməsinə xüsusi qapaqlar kömək edir.
Əlişar
Əlişar — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında,indi Sisyan rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 18-20 km cənub-qərbdə, Sofulu kəndinin yaxınlığında yerləşirdi. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim qədim türk dilində <<alçaq dağ>> mənasında işlənən alaşar sözünün fonetik variantı olan (alışar) sözü əsasında yaranmışdır. Orotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Əhalisi
1930–cu illərin sonlarında kəndin sakinləri qonşu Sofulu kəndinə köçürülərək kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.
Minnibay (Avurğazı)
Minnibay — Başqırdıstan Respublikası nın Avurğazı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Kəbəç kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (88%) üstünlük təşkil edir.
İrmena Çiçikova
İrmena Çiçikova — Bolqarıstan kino və teatr aktrisası.
Uşaqlıq və təhsil
İrmena Çiçikova Bolqarıstanın Plovdiv şəhərində anadan olmuşdur. Təhsilini fransız dilli "Antoine de Saint Exupéry" məktəbində almışdır. 2003-cü ildə isə məktəbi bitirərək Sofiyaya gəlir. Sofiyada təhsilini Teatr və Kinematoqrafiya Milli Akademiyasında Marqarita Mladenova və İvan Dobçevin rəhbərliyi altında davam etdirir.
Paralel olaraq yunan dilini də öyrənir. Onun diplom çıxışları Anton Çexovun "Üç baçı" və Joldi Qalseranın "Dakota /Zəncirlərdəki sözlər" pyesi olur. 2008-ci ildə məzun olduqdan sonra, peşəkar sertifikatlaşdırılmış aktrisa olur.
Bizim 416 (film, 1970)
Bizim 416 qısametrajlı sənədli filmi rejissor Nina Mustafayeva tərəfindən 1970-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film 416-cı Azərbaycan diviziyasının keçdiyi döyüş yoluna həsr edilmişdir.
Məzmun
Film 416-cı Azərbaycan diviziyasının keçdiyi döyüş yoluna həsr edilmişdir.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1970-ci ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xarici keçid
Filmi izlə
İncə Məmməd (roman)
İncə Məmməd - Türkiyə yazıçısı Yaşar Kamalın 1953-cü ildə yazdığı romanı.
Yaşar Kamalın ən tanınmış və əhəmiyyətli əsəri kimi qəbul edilən bu roman Çuxurova kəndlilərinin ağaların zülmünə qarşı mübarizəsindən bəhs edir. Yazıçının ilk romanıdır. 1953-1954-cü illərdə "Cümhuriyyət" qəzetində yayınlanmış, 1955-ci ildə Çağlayan nəşriyyatı tərəfindən iki cildlik kitab şəklində çap olunmuşdur Əsər 1956-cı ildə "Varlıq" jurnalının təsis etdiyi "Varlıq Roman mükafatı"na layiq görülmüşdür.
1957-ci ildə roman bolqar dilinə, 1959-cu ildə Nazim Hikmət tərəfindən rus dilinə tərcümə olundu. Daha sonra 1961-ci ildə Eduard Roditi və Tilda Kamal tərəfindən ingilis dilinə, Qüzin Dino tərəfindən fransız dilinə tərcümə olundu və İngiltərə, ABŞ, İtaliya və Fransada nəşr olundu. Növbəti il alman və ispan dilinə də tərcümə olunan roman indiyədək 40-dan çox dilə tərcümə olunmuşdur.
Yaşar Kamal daha sonra romanın davamı olaraq 3 kitab daha yazmışdır və roman qəhrəmanını 1987-ci ilə qədər yaşatdırmışdır. Roman seriyanın ilkidir və 1923-1933-cü illərdən bəhs edir.
Mövzu
"İncə Məmməd"-də hadisələr Türkiyənin müstəqilliyinin ilk illərinə təsadüf edir. Anadolu xalqının savadsızlığı, cəhaləti, kənd həyatının səfaləti və kənd ağalarının bölgələrə hakim olmasına üsyan xarakterli romandır.
Hekayə
Dəyirmanoluq kəndinin sakinlərinə kənddən qırağa çıxmağa icazə yoxdur. Onlar buranın öz qayda qanunları ilə yaşamaq məcburiyyətindədirlər. Abdi ağa kənddə qanunları müəyyənləşdirir. Xaricdən heç kim kəndə gələ bilməz.
Kəndin uşaqlarından İncə Məmməd günlərdir Abdi ağanın tarlasında işləyir, amma Abdi ağa onun anasını və özünü döyməyə davam edir. Məmməd artıq bu vəziyyətdən bezir və Kəsmə kəndində yaşayan Süleyman adlı kəndliyə sığınır. Məmməd güclə də olsa kənddən qaça bilmişdir. Məmməd qışı Kəsmə kəndində keçirir və burada çobanlıq edir. Anası və kəndi üçün darixsa da geri qyimamaqda qərarlıdır. Bir gün onun kəndindən biri onu görür və bu xəbəri anası - Dönəyə çatdırır. Xəbər ağızdan-ağıza yayılır və sonda Abdi ağanın qulağına gedib çatır. Abdi ağa Məmmədi Süleymanın evindən alıb kəndə qaytarır. O yay Məmməd Abdi ağanın tarlasında işləyir və Abdi ağa ona cəza olaraq ancaq məhsulun dörddə birini verir. Məmməd və anası qışı böyük çətinliklə keçirirlər.
Bir neçə il sonra Məmməd və dostu Mustafa ilk dəfə qəsəbəyə gedirlər və yolda cəsur Böyük Əhmədlə qarşılaşırlar. Qəsəbədəki həyat Məmmədə böyük təsir göstərir. Ağaların olmadığı bu həyat onu cəzb edir. Məmməd sevgilisi Hatçenin Abdi ağanın qohumu ilə evləndiyi öyrənəndə növbəti gecə Hatçeni qaçırıb kənddən uzaqlaşırlar. Onları tapmaq üçün Abdi ağan, adamları və qohumu yola düşürlər. Aralarında döyüş baş verir. İncə Məmməd Abdi ağanın qohumunu öldürür, onun özünün isə yaralayır. Hatçe isə onların əlinə keçir. Məmmədin sığınacağı olmadığı üçün Dəli Durdu adlı şəxsin qrupuna qoşulur, amma onun etdiyi haqsızlıqlardan sonra ondan nifrət edir.
Bu zaman Abdi ağa Hatçeni cəzalandırmaq üçün jandarmaya qohumunun Hatçe tərəfindən öldürüldüyü bildirir və Hatçe həbsxanaya salınır.
Abdi ağa Məmmədi öldürmək üçün plan qurur. Məmməd isə Hatçeni və dostunu həbsxanadan qaçırır, kəndliləri Abdi ağaya qarşı gəlmələri üçün ürəkləndirir. O qış kəndlilərdən heç biri Abdi ağa üçün işləmirlər.
Abdi ağa Ankaraya teleqraf çəkib Məmmədin yerini deyir. Jandarmalar Məmmədi sıxışdırırlar və atışma başlayır. Bu zaman Hatçe doğum edir. Buna görə təslim olur, amma Hatçeni vururlar. Aylardır onu qovalayan Asim Çavuş ona bir şans verir və əsgərləri ilə geri çəkilir. Yeni doğulan uşağını Hatçenin dostu İraz alıb Qaziantepdəki bir kəndə aparır.
Məmməd kəndə gəlib Abdi ağanı öldürür. Bütün kənd bayram keçirir. Məmməd isə dağlara gedir və ondan bir daha xəbər çıxmır.
Film
Yaşar Kamalın bu romanı əsasında 1984-cü ildə ingilis yazıçısı Peter Ustinov tərəfindən "Şahinim Məmməd" filmi çəkilmişdir. Filmin senaristi və rejissoru olan Ustinov Abdi ağa rolunu canlandırmışdı. Yunan bəstəkar Mano Hakidakis film üçün "Şir və Şahin" mahnısını bəstələmişdir.
Bu cütlüyü Allah yaradıb (film, 2008)
"Bu cütlüyü Allah yaradıb" — rejissor Aditya Çopranın filmi.
Məzmun
İlk görüşdə eşq. Surinder bir vaxtlar ona dərs demiş müəlliminin qızını görəndə məhz bu hissi keçirir. Aşiq olduğu qız – Tani gəncdir, lakin artıq nişanlıdır. Taninin atası ölüm ayağında Surinderdən Tanini himayə etməsini və onunla ailə qurmasını istəyir. Çünki Taninin nişanlısı yol qəzasında həlak olur. Çox utancaq və subay olan Surinder Tani ilə evlənir. Amma Tani atasının və keçmiş nişanlısının ölümündən sonra həmişə qəmgin görünür. Surinder Taninin xoşbəxtliyini geri qaytara bilmir. Onlar ər-arvad kimi yox, bir evə salınmış iki yad adam kimi yaşayırlar. Lakin Surinder Tanini dəlicəsinə sevir.
İş elə gətirir ki, Tani rəqs kursuna yazılır. Surinder özünü yeni bir imicə salaraq birdən-birə tamamilə başqa bir adama – "Rac"a çevrilir. Bu işdə ona dostu Bobbi yarım edir. Rəqs kursunda tərəfdaş bölgüsü aparılarkən Rac (Surinder) Tani ilə düşür. Tani öz ərini tanımır və getdikcə bu "Rac"a aşiq olur. Sonda yalnız bir problem qalır: Tani əslində kimi sevir – komik və səmimi Racı, yoxsa monoton və utancaq əri Surinderi?
Sambucus peruviana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rum sultanlarının siyahısı
Anadolu Səlcuqlu sultanlarının siyahısı — 1077-1318-ci illərdə Rum sultanlığını idarə etmiş sultanların siyahısı.
Amblyseius gliricidii
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Baccharis petraea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Baccharis petrophila
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kürrab (Mərənd)
Kürrab - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 528 nəfər yaşayır (145 ailə).
Bostantala
Bostantala — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında (indi Ermənistanın İcəvan rayonunda) kənd adı. XX əsrin 30-cu illərində kollektivləşmə ilə əlaqədar olaraq kənd ləğv edilmişdir.
Mozambik Katolik Universiteti
Mozambik Katolik Universiteti (Universidade Católica de Moçambique) — Mozambikdə yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Rektoru professor Padre Alberto Ferreyradır.
Tarixi
Universitetin əsası 1996-cı ildə qoyulmuşdur.
Anambra ştatı
Anambra ştatı  — Nigeriyanın Cənub-cənub geosiyasi zonasında ştat.
Adı
Ştatın adı Britaniya kolonial ofiserləri tərəfindən işlənilən Anam branch ifadəsindən gəlir. Anam yerli bir klan adıdır, branch isə ingiliscə budaq demək.
Ayaqqəlsəməlilər
—  aləminin  tipinə aid heyvan sinfi.
1500-ə yaxın növü qeydə alınıb.
Sankt-Peterburq Dövlət Telekommunikasiya Universiteti
M. A. Bonç-Brueviç adına Sankt-Peterburq Dövlət Telekommunikasiya Universiteti — Rusiyada universitet; telekommunikasiya sahəsində mütəxəssislər hazırlayan məşhur ali təhsil ocaqlarından biri.
Tarixi və fəaliyyəti
Universitet 1930-cu ildə Leninqradda radiotexnika və telekommunikasiya üzrə xüsusi ali təhsil müəssisəsi adı ilə fəaliyyətə başlayıb. Bir müddət sonra ali məktəb Leninqrad Elektrotexnika İnstitutu adlandırılır. İnstitut 1994-cü ildən universitet statusu qazanaraq M. A. Bonç-Brueviç adına Sankt-Peterburq Dövlət Telekommunikasiya Universiteti kimi tanınır. Ali məktəb 1993-cü ildən Almaniya, Fransa, Böyük Britaniya, İtaliya, İspaniya, Portuqal, İsveçrə, İsveç və Finlandiyanın aparıcı ali təhsil müəssisələrinin daxil olduğu Avropa Universitetləri və İnformatika və Telekommunikasiya Kampaniyaları Assosiasiyasının(EUNICE) üzvüdür.
Universitet maarifləndirici xidmətlər sferasını daim genişləndirir, tədris planlarını yeniləyir və təkmilləşdirir. Hazırda təlim 15 hazırlıq istiqamətini və 20-dən çox texniki, iqtisadi və humanitar ixsisası əhatə edir. Mütəxəssislərin hazırlıq keyfiyyətin artırılmasını daim diqqətdə saxlayan universitet çoxpilləli təhsil strukturunu tətbiq edir: məktəb — lisey — kollec — ali məktəb. Ali məktəbdən sonrakı təhsil üzrə aspirantura və doktorantura pillələri, həmçinin ixtisasın artırılması üzrə maarifləndirici proqramlar təqdim edilir. Universitetdə maarifləndirici proses sahənin baza müəssisələri ilə sıx əlaqə əsasında həyata keçirilir.
"Telekommunikasiya sistemləri" Elmi-Tədqiqat İnstitutu, "Rostelekom" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti, LONİİR, Meqafon, "Lentelefonstroy" şirkəti, "Telekominvest" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti, "Simens-AQ" firması (Almaniya), "Alkatel" Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti, "Naviqator" VNİİRA, "Rubin" Elmi-Tədqiqat İnstitutu, "Vımpelkom" ASC, "Tele 2" ASC və s. ali məktəbin partnyorları sırasına daxildir.
Universitetin tələbələri tədris, diplom işlərinin yazılışı, EUROMASTER magistri elmi dərəcəsinin alınması istiqamətləri üzrə digər ali təhsil müəssisələri ilə sıx əməkdaşlıq imkanlarına malikdirlər. Mübadilə aspirantlar və stajorlar tərəfindən təşkil edilir. Universitetdə mühazirələrin oxunması, birgə elmi araşdırmaların və seminarların keçirilməsi işində əcnəbi təcrübəli müəllimlər də iştirak edirlər.
Universitetin tələbələri dolğun ictimai və mədəni həyat yaşayırlar. Ali məktəbdə Tələbə şurası, universitetin Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin tələbə sektoru, xarici tələbələr şurası aktiv şəkildə fəaliyyət göstərir, çoxtirajlı "Rabitəçi" qəzeti nəşr etdirilir.
Ali məktəbin videostudiyasında sahə ilə maraqlanan tələbələr televiziya proqramlarının, videosüjetlərin, multimedia təqdimatlarının yaradılmasında, ssenarinin yazılışında və ya süjetin konsepsiyasının hazırlamasında özlərini sınaya bilərlər.
Eyni zamanda universitetin bütün ərazisi Wi-Fi zonası ilə əhatə edilib. Ali məktəbin ərazisində simsiz şəbəkənin tətbiqi tələbələrə, müəllimlərə və əməkdaşlara internetə çıxışa malik olmaqla yanaşı WiFi zonasında istənilən yerdə lokal universitet şəbəkəsinin resurslarından istifadə etmək imkanını təqdim edir. Hazırda internetə giriş nöqtələri Bolşevikov 22 prospektindəki binada qurulub. Şəbəkəyə qoşulma veb-avtorizasiya əsasında həyata keçirilir. Simsiz şəbəkədən universitetin tələbələri, əməkdaşları və qonaqları pulsuz istifadə edirlər.
2009-cu ildən ali məktəbdə Elmi-tədqiqat İnnovasiya Mərkəzi uğurla fəaliyyət göstərir. Mərkəzin əsas hədəfi sənaye və biznes üzrə elmi hazırlamaların tətbiqindən ibarətdir. Burada tələbələrə tədqiqatlar vasitəsilə təhsil almağa, istehsalın və biznesin elmi praktik məsələlərinin həlli prosesində yaxından iştirak etməyə imkan yaradılır.
Təhsil strukturu
Hazırda Sankt-Peterburq Dövlət Telekommunikasiya Universitetində 11 fakültə fəaliyyət göstərir:
Rabitə şəbəkələri, kommutasiya və hesablama texnikası sistemləri fakültəsində kommutasiya və informasiya bölgüsü sistemləri, rabitə şəbəkələri, diskret məlumatların emalı və ötürülməsi, rəqəmli və hesablama texnikası və informatika sahələri üzrə yüksək ixtisaslı kadrlar hazırlanır.
Çoxkanallı telekommunikasiya sistemləri fakültəsində ötürülmənin çoxkanallı sistemləri, rabitə xətləri, telekommunikasiya sistemlərinin informasiya təhlükəsizliyi, rabitə və radiotexnikanın nəzəri əsasları, elektron qurğuların texniki sxemi ixtisasları üzrə tədris həyata keçirilir.
İnformasiya sistemləri və texnologiyaları fakultəsi informasiya idarəetmə sistemləri və informasiya sistemlərinin təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssislər hazırlayır. Radio rabitəsi, televiziya və multimedia texnologiyaları fakultəsinə televiziya və videotexnika, radioqəbul, yayım və elektromaqnit uyğunluq, radio ötürücü qurğular və hərəkətli rabitə vasitələri, metrologiya, standartlaşdırma və sertifikatlaşdırma, rəqəmli siqnalların emalı, texniki elektrodinamik və antennalar, elektron və kvant cihazlar, radiotexnika sistemlərini ixtisasları daxildir.
İqtisadiyyat və idarəetmə fakültəsində isə iqtisadi nəzəriyyə və sahibkarlığın əsasları, ictimai-iqtisadi sistemlərdə idarəetmə və modelləşdirmə, rabitədə iqtisadiyyat və idarəetmə, iqtisadiyyatda informasiya texnologiyaları ixtisasları tədris olunur.
Rabitə vasitələri texnologiyaları və biotibb elektronikası fakültəsində rabitə müəssisələrinin avtomatlaşdırılması, maşın qrafikləri mühəndisliyi, elektron vasitələrin planlaşdırılması, elektron vasitələrin texnologiyası, mikroelektronika və materiallar ixtisasları yaradılıb.
Humanitar fakültəyə rus və xarici dillər, tarix və regionşünaslıq, ictimai-siyasi elmlər, fəlsəfə, bədən tərbiyəsi kafedraları daxildir.
Qeyd olunan fakültələrdən əlavə, universitetdə axşam və qiyabi təhsil, ixtisasın artırılması və mühəndislik sahəsi üzrə pedaqoji kadrların yenidən hazırlanması fakültələri, hərbi təhsil mərkəzi və fundamental hazırlıq departamenti fəaliyyət göstərir.
Sibiryakov adası (Yapon dənizi)
Sibiryakov adası — Yapon dənizi, Böyük Pyotr körfəzindəki bir ada. Vladivostokdan 50 km cənub-qərbdə, Baklan buxtasında yerləşir. İnzibati baxımından Primorsk diyarı Xasan rayonu ərazisinə daxildir.
Tarixi
Ada ilk dəfə 1863-ci illərdə polkovnik, «Kalavela» korvetinin şturmanı olan V. M. Babkin tərəfindən idarə olunan ekspedisiya tərəfindən xəritəyə salınmışdır. Ada «Kalevala» korvetinin həkimi Ksenofont Sibiryakovun şərəfinə adlandırılmışdır. Adanın dəqiq xəritəsini 1882-ci ildə leytenat Lanevski-Volk tərtib etmişdir.
Coğrafiya
Ada şərqdən qərbə və güzeydən güneyə təxminən 1,8 km məsafədə uzanır. Ən hündür nöqtəsi 105,2 metrdir. Ada bütünlüklə enliyarpaq meşə ilə örtülmüşdür. Sahilləri sıldırımlı və qayalıdır. cənub-şərqində elədə böyük olmayam buxta vardır. Buxtada dərinlik 8—10 metdir, sahilə doğru dərinlik tədricən azalır. Güneydən şimal-şərqə doğru kekurlar uzanır. Adada davamlı yaşayış yoxdur. Bununla belə adanı yay ayları tez-tez turistlər ziyarət edir.
Amblyseius gracilis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Mulu (Mərənd)
Kürrab — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Cəmali Təbrizi
Cəmali Təbrizi  — XV əsr azərbaycan şairi
Nijeqorod vilayəti
Nijni Novqorod vilayəti — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.
Bakı etüdləri (film)
Bakı etüdləri qısametrajlı sənədli filmi bizi lirik obrazda Bakının seyrinə çıxarır.
Məzmun
Film bizi lirik obrazda Bakının seyrinə çıxarır. Bakının küçələri, əhalisi, qədim abidələri filmdə öz əksini tapmışdır.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Bizim aşıqlar (film, 1962)
Bizim aşıqlar qısametrajlı sənədli filmi rejissor Əlibala Ələkbərov tərəfindən 1962-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycan aşıqlarından, bu qədim el sənətinin mahir ifaçılarından bəhs edir.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1962-ci ilin Azərbaycan filmləri 1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
MacOS
macOS — personal kompüterlər istehsal edən Apple şirkətinin bir məhsulu olan əməliyyat sistemidir. Adını Macintosh alma növündən alır. macOS — Apple şirkətinin Power Macintosh kompüterləri üçün hazırladığı əməliyyat sistemi kimi istifadə edilir. System adlandırılan ilk versiyası 1984-cü ildə, macOS 10 versiyası isə 2001-ci ildə meydana çıxıb. İlk qrafik interfeysə malik olan sistemdir. Zamanın ən qabaqcıl sistemidir. 2002-ci ildən satışa çıxarılan versiyalar Unix üzərində yaradıldığı üçün çox stabildir və təhlükəsizdir. Bu versiyalar üçün demək olar ki, virus yoxdur. Son versiyası macOS Mojave adı altında satılır. Yeni funksiyalarla genişləndirilən macOS Mojave Azərbaycanda da satış və istismardadır.
Mac-ın istehsalına 1984-cü ildə başlanılmışdır. Apple şirkəti siçan və qrafik interfeysdən ilk dəfə istifadə edən şirkətlərdəndir. Mac-dan əvvəl Apple şirkətinin Lisa, Apple II, Apple III kimi sistemləri olsa da, 1986-cı ildə onların fəaliyyəti dayandırılmışdır və bütün məhsullar Mac adı altında toplanmışdır. Mac-in PowerPC arxitekturasını istifadə etdiyi 1994-2005-ci illəri arası onu x86 sinifli kompüterlərdən ayıran ən məşhur xüsusiyyəti RİSC (Reduced İnstruction Set Computer) olmuşdur.
Mac seriyalı kompüterlər Apple şirkətinin öz məhsulu olan macOS əməliyyat sistemindən istifadə edirlər. macOS əməliyyat sistemi öz aralarında macOS və macOS Server deyə iki qrupa ayrılırlar. İki əməliyyat sistemi də bir-birindən fərqlənir. Onu da qeyd edək ki, 2015-cu ilin avqust ayında macOS əməliyyat sisteminin olan El Capitano versiyası satışa təqdim edilmişdir. Bununla da Apple şirkətinin istehsalı olan kompüterlərdə sürət və performans dəfələrlə artmışdır. Apple şirkətinin istehsalı olan personal kompüterlərə Microsoft və Intel şirkətinin istehsalı olan avadanlıqlar və ya proqram sistemləri yükləmək mümkündür. Bu proqramları sistemə inteqrasiya edilmiş Boot Camp proqramıyla həyata keçirmək mümkündür.
macOS əməliyyat sisteminin ilk bir neçə versiyası pişikkimilər fəsiləsindən olan müxtəlif növ heyvanlarla adlandırıblar. 10.0-cu versiyadan başlayaraq, 10.8 versiyaya kimi əməliyyat sistemlərin adları bunlardır: Cheetah, Puma, Jaguar, Panther, Tiger, Leopard, Snow Leopard, Lion, Mountain Lion. 10.9 versiyanın adı Kaliforniyanın məşhur çimərlik adını daşıyır – Mavericks. Hər versiyada özünəməxsus yaxşılaşma və təkmilləşmə var. Lakin onların hamısına aid olan ümumi yaxşılaşma var, hansı ki, 10-cu versiyanı əvvəlkilərə tamamilə bənzəməyən edir. Bu ona gəlib çıxartdı ki, macOS-un qabaqki versiyalar üçün yazılmış proqramlar 10-cu versiyada işləmir. Əvvəllər, macOS-un əvvəlki versiyaları üçün yazılmış proqramların işləməsi virtual emulyasiya vasitəsi ilə həyata keçirilirdi, lakin sonralar ondan tamamilə imtina etdilər.
macOS-un qrafik vizulasiyanın üstünlüyü, onun Aqua adlanan yeni istifadəçi interfeysindədir. Aqua qrafik interfeysi su mühiti, şəffaflıq hissi, dərinlik və hərəkət illüziyası yaradır. O, demək olar ki, bütün macOS versiyalarında dəyişməz qalır, lakin bütün bunlar öz aktuallığını və təravətini itirmir. Aqua təkcə gözəllik üçün yox, həm də istifadəçilərin komfort və rahatlığı üçün yaradılıb. Yeniliklərdən biri də, aktiv proqramların pəncərələrini ayrı seksiyalara toplamaq, hansıları ki, istədiyiniz zaman görmə zonasından gizlədə bilərsiz, onların iş stolunun faydalı boş yerini tutmağına imkan verməyərək.
macOS-un yeni versiyasında yaddaşın müdafiəsi, hansının köməyi ilə bir proqramın nasaz olduğunda, bütün sistemin çökməməsinə imkan verir, həmçinin çoxtapşırıqlılıq və simmetrik çoxprosessorluluq kimi funksiyalar reallaşmışdır. macOS-da həm də dinamik yaddaş paylanması reallaşıb, hansı ki, proqramların işləmə prosesində, bilavasitə yaddaşı boşaltmaq imkanı verir. Buda «out of memory» ismarıcının çıxmasını istisna edir və ayrıca qötürülmüş proqram üçün mövcud olan yaddaş miqdarının korreksiyasını tələb etmir.
macOS-un ilk növbədə istifadəçinin rahatlığı üçün yaradılmasının əlavə təsdiqi, onun avtomatik şəbəkə ilə inteqrasiya olunmasıdır. Bu funksiyanın istifadəsi, internet şəbəkəyə istifadəçi tərəfindən heç bir əlavə düzəliş etmədən, istənilən əlverişli üsulla qoşulmağa imkan verir. Yeni enerji qorunma texnologiyası, kompüteri yuxu rejimindən dərhal çıxmasına imkan yaradır. macOS-da məlumatlara çoxistifadəçili daxil olma mümkünlüyü reallaşıb, daxil olma hüququna hədd qoyulub, istifadəçilərin məlumat təhlükəsizliyinin dərəcəsi artırılıb, sistem administrasiyası daha asan olub, şrift və şrift komplektinin idarə etmə interfeysi daha rahat və çevik olub, bundan başqa macOS indi TrueType, Type1 və OpenType kimi şrift formatlarını birbaşa dəstəkləyir. macOS sistemində indi Epson, HP və Canon kimi firmaların istehsal etdiyi printerlərin daxili dəstəyi var.
macOS-da iki ölçülü vizualizasiya və sənəd çapı Quartz texnologiyası vasitəsi ilə təşkil edilib, hansı ki, artıq standarta çevrilmiş PDF qrafik formatını istifadə edir. Video və audio məlumatlarla işləməsi üçün macOS-da patentləşmiş QuickTime texnologiyasından istifadə olunur, oyunların 3D qrafikası isə OpenGL texnologiyası ilə reallaşıb.
macOS 1984-cü ildə, Apple şirkətinin istehsalı olan ilk personal kompüter Mac-ın çıxışı ilə dünyaya gəldi. Müəlliflər sistemin ilk versiyasında həyata keçirilən ideyaları, Xorex şirkətindən götürmüşdülər. O vaxt Xerox PARC-nın tədqiqat mərkəzində, artıq qrafik əməliyyat sistemi olan kompüter mövcud idi, hansı ki, o vaxt üçün əməliyyat sistemlərinin inkişafında əsl sıçrayış idi. Lakin onlar bunu yalnız öz xüsusi ehtiyacları üçün istifadə edirdilər və kommersiya tətbiq edilməsi üçün heç nə planlaşdırmırdılar.
Apple proqramçıları, artıq mövcud olan, inkişaf etmiş xüsusi ideyalarını birləşdirərək, hər kəsə əlçatan, ilk qrafik əməliyyat sistemini, macOS-u yaratdılar. Onun içində hələ o vaxt artıq bizə adi görünən pəncərə interfeysi və qovluqlar faylla istifadə edilmişdi və ilk dəfə manipulyator tətbiq edilmişdi, hansı ki, sonralar kompüter siçanı adlandırılmışdı. Belə konsepsiya Apple şirkətinin əsas ideyası ilə tamamilə uyğun gəlirdi, hansı ki, həm texniki göstəricilərdə, həmdə qiymətdə əlverişli olan bir kompüter yaradmasını təklif edirdi.
Hələ o zamanlar, macOS müəllifləri özlərinin qarşısına məqsəd qoydular ki, elə bir əməliyyat sistemi yaratsınlar ki, hər kəsə əlverişli və intuitiv aydın olsun, hətta əvvəlcə kompüterdən istifadə etməyənə də. Bu vaxta kimi kompüter proqramları və prosesləri komanda lövhəsi ilə idarə olunurdu, ona görə də qovluq, səbət, kompüter və başqa elementləri göstərən nişanların çıxması, o vaxt üçün əsl sensasiya idi. Bu nişanları müəlliflər ikonlar adlandırmağa başladılar. macOS yaradıcıları gələcəkdə bütün əməliyyat sistemlərinin inkişaf təməlinini müəyyən etdilər. Bir çox layihələr, hansıları ki, onlar uzaq 1984-cü ildə icad etmişdirlər, indiki günlərdə bir çox proqram təminatı istehsalçıları üçün etalona çevrilib.
macOS-un ilk versiyası cəmi 216 kb yer tuturdu və hətta bir kompüterdən başqa kompüterə sistemin sürətini çıxarma vasitəsi ilə də işləyə bilərdi. Lakin belə məhsul saxtakarlığa qarşı tamamilə müdafiəsiz idi, buna görə də, öz gəlirlərini qoruyub saxlamaq üçün istehsalçılar öz gələcək vaxtlarını, təkcə sistemin texniki təkmilləşməsinə, funksionallığın genişlənməsinə və stabilliyə yox, həm də təhlükəsizliyə həsr etdilər. macOS-un ilk versiyasının çıxmasından sonra onun hələ doqquz modifikasiyası çıxmışdır, hansılarda ki, aşağıdakı yaxşılaşdırılma aparılmışdı:
macOS əməliyyat sisteminin imkanlarını mükəmməlləşdirilməsi və stabilliyi təmin edilməsi üzərində gedən işin zirvəsi, onun 9-cu versiyasında oldu, hansına ki, indi də müəyyən Mac kompüterlərində rast qəlmək olar. Onu macOS-un klassikası adlandırırlar. Mac populyarlıq qazandı, macOS isə şirkətə böyük kommersiya uğuru gətirdi. Amma vaxt gedirdi və Apple şirkətinin rəhbərliyi, qlobal problemlərin həlli ilə bağlı qərar qəbul etdi.
2000-ci ilin mart ayında, sistemin tamamilə yeni versiyası işıq üzü gördü. macOS 10, hansı ki, macOS 9 üçün nəzərdə tutulan proqram təminatını dəstəkləmirdi. Onu yaratmaq üçün, ilkin proqram kodunu tamamilə təzədən yazdılar, təməl üçün isə NeXTSTEP əməliyyat sistemini götürdülər, hansını ki, işləyib hazırlayan nə vaxtsa Apple şirkətinin yaradıcılarından biri olub. NEXT şirkətinin istehsalatı, Apple şirkəti tərəfindən alınması sayəsində, Stiv Cobs yenidən şirkətin rəhbəri vəzifəsinə qalxır.
Hazırda macOS-da Mach nüvəsi, BSD standart servislər və Unix əməliyyat sisteminin bütün əsas imkanları istifadə olunur. Bu, onun funksionallığını, təhlükəsizliyini və stabilliyini bir neçə dəfə artırmaq üçün fürsət yaratdı. macOS-da istifadə olunan çoxtapşırıqlılıq, bir neçə prosesin bir-birinə mane olmadan, hər ikisinin dərhal çalışmasına, bir prosesin nasaz olduğunda o biri proseslərin və bütün sistemin nasaz olmasına yol verilməməsinə imkan verir.
Əgər macOS-un bütün üstünlüklərini nəzərə alsaq, onda dərhal sual yaranır: onda niyə indiyədək o, belə geniş yayılmayıb, nəinki onun əsas rəqibi, hamının tanıdığı Windows? Cavabı çox sadədir: macOS ancaq Apple şirkətinin Mac kompüterlərinə quraşdırılır. Bu, o demək deyil ki, o başqa istehsalçıların kompüterləri ilə uyğunsuzluğu var və quraşdırıla bilməz. Sistemi əlbəttə ki, quraşdırmaq mümkündür, lakin hal-hazırda qanunsuzdur. Mac kompüterləri kiçik model sırasına malikdirlər və cürbəcürlüklə seçilmirlər, eləcə də onlar adi personal kompüterlərdən adətən baha olurlar, elə ona görə də Mac istifadəçilərin sayı dünyada Windows istifadəçiləri ilə müqayisədə daha azdır.
Ədəbiyyat
İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Şalıbulaq
Şalıbulaq — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indiki Sərdarabad rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 9km cənub-qərbdə, Araz çayının sol sahilində yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Erməni mənbələrində Şavarud kimi yazılır.
Toponim fars dilində «qaya, möhkəm, bərk» mənasında işlənən şah sözündən və Azərbaycan dilində «möhkəmləndirilmiş kənd, qala» mənasında işlənən var sözünə -ud şəkilçisinin qoşulmasından əmələ gəlmişdir. Relyef əsasında yaranmış mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 3.VII.1968-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Uşakert qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 59 nəfər, 1873 - cü ildə 72 nəfər, 1886-cı ildə 116 nəfər, 1897-ci ildə 153 nəfər, 1908-ci ildə 96 nəfər, 1914 - cü il də 128 nəfər, 1916-cı ildə 132 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ildə kənd ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq sakinləri qırğınlarla deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kəndi tərk etmiş azərbaycanlılardan sağ qalanlar ata-baba yurdlarına qayıda bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 108 nəfər, 1926-cı ildə 106 nəfər, 1931-ci ildə 96 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə kəndin sakinləri olan azərbaycanlılar 1948-1949 cu illərdə zorla tarixi-etnik torpaqlarından Azərbaycana deportasiya olunmuşdur. Kəndə xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.
Katolikos Viro
Katolikos Viro və ya Viroy — VII əsr də Alban Həvari Kilsəsi nə rəhbərlik etmiş katolikos.
Sasani sarayında fəaliyyəti
Həyatının ilkin dövrləri haqqında məlumat yoxdur. O, 596-cı ildə Abas dan sonra Alban Həvari Kilsəsi nin başçısı olub. Stepanos Asoqikin dediyinə görə, o, II Xosrov un erkən dövründə Paytakaran da yaşayırdı. “Albaniya ölkəsinin tarixi”nə görə 603-cü ildə alban əhalisi Sasani hakimiyyətinə qarşı üsyan qaldıranda Sasani sarayına qaçmışdı. Mari Brosset bunu 602-628-ci illər Bizans-Sasani müharibəsi zamanı Xosrovun Bizans İmperiyası na hücumu ilə əlaqələndirsə də, Çarlz Dousett bunu inandırıcı hesab etmir. O, mənbələrdə pəhləvi dili ni öyrənməyə müvəffəq olan və şahənşahın arvadı Şirin in himayəsindən istifadə edən alim ilahiyyatçı və bacarıqlı diplomat kimi təsvir edilmişdir. Şirinin onu qoruması müqabilində II Xosrov belə bir şərt qoymuşdudu ki, Viro ömrünün sonunadək "öz ölkəsinə qayıtmasın və sarayda nəzarət altında qalsın. O,(Xosrov) Vironun patriarx gəlirini əlindən almadı və onu katolikos titulundan məhrum etmədi". Katalikos Viro ev dustağı ikən II Xosrovdan Mehranilər sülaləsindən olan alban knyazlarına "Girdiman hakimləri və Albaniya knyazları" titulu verilməsi barədə fərman ala bilmişdir.
Albaniyada fəaliyyəti
“Albaniya ölkəsinin tarixi”nə görə 628-ci ildə II Qubad hakimiyyətə gələndən sonra üsyanda günahlandırılan yerli alban hakimləri birlikdə 25 illik həbsdə qalan alban katalikosu Viro da Ktesifon dan azad oldu. O, Albaniyaya Üçüncü Fars-Türk müharibəsi nin qızğın vaxtında gəlib çatmışdı. Sasani mərzbanı Göytürklər in qabağından qaçarkən, Viroy onların irəliləməsini dayandırmağa, Sasanilərdən dəstək gözləməyə çalışsa da, gözləməkdən yorulan Göytürk ordusu Albaniyaya soxuldu. Viro və Qad Vşnasp adlı bir zadəgan (Konstantin Zukerman onu Varaz Qriqor la bərabərləşdirir ) Albaniyanın dağlıq əyaləti olan Arsak a qaçdılar. Lakin türk ordusu onlara çataraq Albaniyanın katolikos və zadəganlarını tabe olmağa məcbur etdi. Viroy və onun heyəti Partav yaxınlığındakı Börü Şad ın düşərgəsini hədiyyələrlə ziyarət etdi. Viroy təslim oldu və sülh əldə etdi, sülh sayəsində əsarət altında qalan albanları geri qaytardı.
628-ci ildə Göytürklərin müttəfiqi I Heraklius Albaniyaya girdikdən sonra onun dəstəyi ilə Varaz Qriqor u xaç suyuna saldı və hökmdar kimi təqdis etdi. O, Mxitar Qoş tərəfindən "Xeyirxahlığı ilə parlayan pak insan" kimi səciyyələndirilirdi. Viro Albaniyada tüğyan edən Şiruyə vəbasının şahidi olmuş və onun haqqında təfərrüatlı yazmışdı, özü də yəqin ki, 630-cu ildə elə həmin epidemiyadan öldü.
Teoloji mövqeyi
Gürcü alimi Zaza Aleksidze Vironu Xalkedonçu kimi təsvir edir, onun məcburiyyət altında Xalkedonu lənətlədiyini önə sürür. Bununla belə, Kiril Tumanov hesab edir ki, Viro monofizit idi və Heraklius onu pravoslav lığa gətirə bilməmişdi. Erməni alimi Akopyan da bu versiyanı dəstəkləyir. Ceyms Hovard-Conston isə belə nəticəyə gəlib ki, Vironun hekayəsi onun həyatından çox sonralar yazılın və müəlliflər onun həmyerliləri üçün etdiyi əməllər fonunda onun pravoslav olmağını etiraf etmək istəmirdilər.
Sefalokaridlər
—  aləminin  tipinə aid heyvan sinfi.
Tıva dili
Tıva dili — Tıva dili Altay dil ailəsi nin türk qrupunun uyğur yarımqrupuna mənsubdur. Təqribən 264 min nəfər bu dildə danışır. Dilin kodu tyv-dir (ISO 639).
Sefalokaridlər
Təsnifatı
Bəzən Lightiellidae (Jones, 1961) ikinci fəsilənin də ayrılmasına baxmayaraq, bütün Sefalokaridlər (10-a yaxın növ) əsasən bir dəstəyə – Brachypoda dəstəsinə (Birshteyn, 1960) və bir fəsiləyə Hutchinsoniellidae fəsiləsinə və 5 cinsə bölünür.
Minarə Tahirova
Minarə Məmməd qızı Tahirova (1936, Göyçay rayonu, Zaqafqaziya SFSR, SSRİ – 20 oktyabr 2017, Sumqayıt, Azərbaycan) — Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi, "Şöhrət" ordenli pedaqoq.
Uzun müddət 1987-ci ildən 2011-ci ilədək Sumqayıt şəhəri N.Gəncəvi adına Texniki və Təbiət Elmləri təmayüllü Liseyin direktoru olmuşdur.
Pirishaq (Mərənd)
Pirishaq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Minarə Tahirova
Həyatı
Minarə Məmməd qızı Tahirova 1936-cı ildə Göyçayda ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.
1954-cü ildə o vaxtkı APİ-nin Tarix fakültəsinə daxil olmuşdur.
Pirishaq (Mərənd)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 20 nəfər yaşayır (5 ailə).
Minarə Tahirova
Həyatı
1959-cu ildən taleyini Sumqayıtla bağlayıb. O, bu şəhərə münasibətini belə ifadə edir: Sumqayıt hər bir sumqayıtlının tale şəhəridir. Mənim isə öz şəhərimdir.
Əvvəlcə 12 saylı məktəbdə ibtidai sinif müəllimi, sonra indiki 10 saylı məktəbdə direktor müavini, 23 saylı məktəbdə direktor vəzifəsidə çalışmışdır.
1981–1983-cü illərdə Sumqayıt Şəhər Təhsil Şöbəsinin müdiri, 1983–1986-cı illərdə Sumqayıt şəhər Partiya Komitəsinin ikinci katibi vəzifəsində işləmişdir.
1987-ci ildən 2011-ci ilədək Sumqayıt şəhəri N.Gəncəvi adına Texniki və Təbiət Elmləri təmayüllü Liseyin direktoru olmuşdur. Həmin lisey uzun müddət Sumqayıtda "Minarənin liseyi" adı ilə tanınıb.
20 oktyabr 2017-ci ildə Sumqayıt şəhərində vəfat etmişdir. Onunla vida mərasimi Nəriman Nərimanov adına Mədəniyyət Mərkəzində keçirilib. Vida mərasimində Sumqayıt şəhər İcra Hamimiyyətinin başçısı Zakir Fərəcov, təhsil işçiləri və şəhər ictimaiyyət nümayəndələri iştirak ediblər. Minarə Tahirova Sumqayıt şəhər qəbiritanlığında dəfn olunub.
Sambucus tigranii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tanacetum abrotanifolium
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Amblyseius gramineous
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Boşadır
Boşadır — 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Dərələyəz nahiyəsində kənd adı Başqa adı Daylaqan (yenə orada).
Yengicə-i Sadat (Mərənd)
Yengicə-i Sadat - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 26 nəfər yaşayır (10 ailə).
Qırmızı gəndəlaş
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Yarpağı tökülən kol və ya kiçik ağacdır. Latınca növ epitetini "salxımvari", "budaqlı" ( — "üzüm salxımı") kimi tərcümə etmək olar. Ədəbiyyatda növün bir neçə: salxımvari gəndəlaş, qırmızı gəndəlaş, adi gəndəlaş adına rast gəlinir.
Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 1,5-3,5 m olan, düzgövdəli koldur. Cavan bitkilərin qabığı hamar, qocalarda soyulandır. Gövdələrin üzərində ağımtıl rəngli qabarcıqlar olur. Tumurcuqları iri, yumurtavaridir. Yarpaqları üzbəüz, lələkvari, uzunsov-lansetvari, xırda dişli olub, uzunluğu 5-10 sm-dir. Cavan yarpaqları bəzən tünd-qırmızı və ya bənövşəyi rəngli olur — bu çox miqdarda antosianın olması ilə əlaqədardır. Çiçəkləri xırda, ikicinsli, ikilidir, beşhissəli çiçəkyanlığı vardır. Çiçək tacı yaşılımtıl-sarı və ya sarımtıl-ağ, diametri 20 sm-dək olan möhkəm, uzunsov, yumurtavari və ya konusvari formalı, süpürgəvari çiçək qruplarına yığılmışdır. Erkəkcikləri 5-dir. Çiçəkləmə may-iyunda, meyvələri qırmızı rəngli çəyirdəkdir, iyul-avqustda yetişir. Çoxaldılma oduncaqlaşmış qələmlərlə aparılır.
İstifadəsi
Dekorativ məqsədlə bağ və parklarda becərilir. Çiçəklərindən və meyvələrindən soyuqdəymə xəstəliklərinin, bronxial astmanın, baş ağrısının və revmotizmin müalicəsində istifadə edilir. Balverən bitkidir.
Vaqif Mahmudov
Vaqif Mahmudov — "Baş müəllim" (1983), "SSRİ Maarif Əlaçısı" (1983), "Azərbaycan SSR Xalq Maarifi Əlaçısı" (1989), Azərbaycan Müəllimlərinin Yaradıcı İttifaqının idarə heyətinin üzvü (1997), "Akademik M. Mehdizadə diplomu laureatı" (1999), Azərbaycan Təhsil Şurası İctimai Birliyinin üzvü (2001), "Azərbaycanın Tanınmış Maarifçiləri" Beynəlxalq müsabiqəsinin qalibi (2004), "Pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru" (2010), "Qabaqcıl təhsil işçisi" (2018), "Əməkdar müəllim" (2019), "Azərbaycan bayrağı" və "Qızıl qələm" media mükafatları laureatı (2020).
Həyatı
Mahmudov Vaqif Həsən oğlu 1954-cü il dekabr ayının 14-də Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.
1971-ci ildə Bakı şəhəri Yasamal (keçmiş Oktyabr) rayonunda yerləşən 13 saylı orta məktəbi bitirmişdir. Elə həmin ildə də N. Tusi adına APU-nun (keçmiş V. İ. Lenin adına APİ-nin) riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş və 1975-ci ildə həmin fakültəni bitirərək "Riyaziyyat", "Kibernetika və həyat" ixtisaslarına yiyələnmişdir.
1975-ci ildə təyinatla Abşeron (indiki Xızı) rayonunun Şuraabad kənd orta məktəbində müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdır.
1983–1986-cı illərdə Abşeron Rayon Təhsil Şöbəsində, 1986–1991-ci illərdə Azərbaycan Mərkəzi Müəllimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda metodist, 1991–2000-ci illərdə Azərbaycan Pedaqoji Kadrlarin İxtisasının Artırılması və Yenidən Hazırlanması Baş İnstitutunda laboratoriya müdiri, 2000–2007-ci illərdə Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunda İnformatika və informasiya texnologiyaları kabinetinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır.
2006–2021-ci illərdə isə 177 saylı tam orta məktəbdə və Bakı Pedaqoji Kadrların İxtisasartırma və Yenidənhazırlama İnstitutunda riyaziyyat və informatika müəllimi işləmişdir.
İşlədiyi müddətdə səmərəli pedaqoji fəaliyyətimə görə "Baş müəllim", "SSRİ Maarif Əlaçısı", "Azərbaycan SSR Xalq Maarifi Əlaçısı", "Qabaqcıl Təhsil İşçisi" döş nişanları, "Akademik M. Mehdizadə diplomu laureatı", "Azərbaycanın tanınmış maarifçiləri" Beynəlxalq müsabiqəsinin qalibi diplomları, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Fəxri Fərmanları və s. ilə təltif olunmuş, dəfələrlə dövlət və yerli təşkilatlar tərəfindən fəxri fərmanlara layiq görülmüşdür.
30-dan artıq elmi, metodik tövsiyə və kitabçanın, 100-dən çox jurnal və qəzet məqalələrinin müəllifidir.
V. Mahmudov "Fizika, riyaziyyat və informatikanın tədrisi" jurnalının korrektoru, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin, həmçinin Təhsil İşçilərinin Peşəkar İnkişafi İnstitutunun təlimçisi və uzun müddət Təhsil Nazirliyi nəzdində əvvəllər fəaliyyət göstərən "İnformatika və informasiya texnologiyaları" Şurasının fəal üzvü olmuşdur.
İlk fərdi kompüterlərin ("Yamaha") və videoqurğuların ("Elektronika") Yaponiya və Rusiyadan Azərbaycanın təhsil müəssisələrinə gətirilməsinin fəal təşkilatçılarından biridir (1985).
Respublikada informatika və riyaziyyat fənlərindən yazılmış ilk test kitablarının müəlliflərindən biridir. Təhsil Nazirliyi və Pespublika Həmkarlar Təşkilatının göndərişi ilə qabaqcıl pedaqoji təcrübələrin öyrənilməsi və təbliği ilə bağlı 26 xarici ölkə və regionda ezamiyyələrdə olmuşdur.
Növbədən qayıdanlar
"Növbədən qayıdanlar" — Azərbaycan rəssamı Tahir Salahovun 1957-ci ildə çəkdiyi rəsm əsəri. Əsər Sankt-Peterburqda yerləşən Rusiya İncəsənət Akademiyasında saxlanılır.
Vaqif Mahmudov
Həyatı
1991-ci ildə isə Azərbaycan Elmi Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunun (hazırda Azərbaycan Təhsil İnstitutu) aspiranturasını bitirmişdir.
1992-ci ildən Azərbaycan Müəllimlərinin Yaradıcı İttifaqının İdarə Heyətinin üzvüdür.
Versal Akademiyasının Müəllimləri formalaşdıran Universitet tipli İnstitutunun köməyi ilə təşkil olunmuş "Fransada fasiləsiz təhsil" mövzusunda (1999), Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfindən "Fəal və interaktiv təlim-tədris Metodları" mövzusunda "Öyrədənlərin öyrədəni" modeli əsasında üçmərhələli (2003), Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi və Təhsil Sahəsində İslahat Layihəsi İdarəetmə Qrupu tərəfindən "Fəal Təlim Metodları" mövzusunda (2004), "İNTEL Gələcək üçün təhsil" (tədris prosesində İKT-dən istifadə) mövzusunda (2007), Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfindən "Öyrədənlərin öyrədəni" mövzusunda (Təlimçi statusu) (2009), Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi və "Smart Technologies" şirkəti tərəfindən təşkil edilmiş "Dymo-Mimio" İnteraktiv texnologiyaları ilə tədris" mövzusunda (2011) keçirilmiş kurs və seminarların və "Müasir kurikulumların tətbiqində dərslik və dərs vəsaitlərinin yazılması və qiymətləndirilməsi" üzrə Beynəlxalq təlim kursunun iştirakçısı olmuşdur.
2012–2014-cü illərdə "İDRAK" Məktəb-Liseyinin və Əlavə Təhsil Mərkəzinin fənn müəllimləri üçün təşkil etdiyi yeni ümumi orta təhsil kurikulumu üzrə təlim kurslarında əlaqələndirici (koordinator) kimi fəaliyyət göstərmişdir.
2006–2019-cu illərdə isə əsas iş yeri kimi 177 saylı tam orta məktəbdə, eyni zamanda, Bakı Pedaqoji Kadrların İxtisasartırma və Yenidənhazırlama İnstitutunda riyaziyyat və informatika müəllimi işləmişdir. Göstərilən fənlər üzrə müəllmlərin təlimini keçirmək məqsədilə son illər ərzində dəfələrlə Təhsil İşçilərinin Peşəkar İnkişafı İnstitutuna (TİPİİ) dəvət olunmuşdur.
2013-cü ildən "Beynəlxalq Məktəb Şuralarına Dəstək Assosiasiyası"nın (Moskva şəhəri) üzvüdür.
Ayrı-ayrı illərdə Azərbaycanda təhsilin informatlaşdırılması və milli məzmunun yeniləşdirilməsi və təkmilləşdirilməsi istiqamətləri üzrə müxtəlif nazirliklərin, universitetlərin və təşkilatların keçirdikləri 10-larla elmi-praktik konfransların fəal iştirakçısı olmuşdur.
2019-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 03 oktyabr 2019-cu il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan təhsilinin inkişafında xüsusi xidmətlərinə görə Vaqif Həsən oğlu Mahmudov "Əməkdar müəllim" fəxri adına layiq görülmüşdür.
2020-ci ildə isə Azərbaycan Kütləvi İnformasiya vasitələri İşçiləri Rəyasət Heyətinin qərarı ilə Vaqif Həsən oğlu Mahmudov 20-dən artıq kitabın, 200-dən çox elmi-metodik məqalənin müəllifi olduğuna, o cümlədən Mətbuatda və Poliqrafiyada fəal iştirakına görə "Azərbaycan bayrağı" və "Qızıl qələm" diplomları ilə təltif olunmuşdur.
Ailəsi
1983-cü ildən ailəlidir: 1 oğlu, 1 qızı və 1 nəvəsi var.
Krak de Şevalye
Krak de Şevalye və ya Qəl’ət əl-Hüsn  — Suriyada yerləşən səlib qəsri. Krak de Şevalye qəsri günümüzə qədər qorunmuş ən önəmli orta əsr qəsrlərindən biridir. Qəsrin yerləşdiyi ərazidə ilk olaraq kürdlər məskunkaşmışdır və bu səbəbdən qəsr Kürdlərin qəsri mənasını verən Hisn əl-Əkrad şəklində adlandırılmışdır. Səlib yürüşləri zamanı qəsr Tripoli qraflığının nəzarəti altına keçmiş və qəsr dönəminin qrafı olan II Raymond tərəfindən 1142-ci ildə Malta cəngavərləri təriqətinin ixtiyarına verilmişdir. Bu dövr ərzində qəsr Crac de l'Ospital adı ilə tanınırdı.
Baccharis philipensis
Baccharis philipensis Baccharis philipensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ali xərçənglər
Ali xərçənglər (Malacostraca) — buğumayaqlılar tipinin xərçəngkimilər yarımtipinə aid sinif.
Endoqamiya
Mənbə
Adilə Nəzərova, “Fəlsəfə terminlərinin izahlı lüğəti”
Zlatibor dairəsi
İnzibati bölgüsü
Dairənin ərazisi 10 icmaya bölünüb:
Qaçağan (Allahverdi)
Qaçağan — Tiflis quberniyasının Loru mahalında, indiki Allahverdi (Tumanyan) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 22 km məsafədə, Daşbulaq çayının yaxınlığında, Dəvədaşı dağının ətəyində yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim qaçağan türk tayfasının adı əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 25.l.1978-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Arevadzaq qoyulmuşdur.
Amblyseius graminis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Dunsyanlar
Dunsyanlar — Çin Xalq Respublikasında rəsmən tanınan 55 etnik azlıqdan biri. Ana dilləri Dunsyan dilidir. Dunsyan dili Altay dil ailəsinin Monqol qrupunun şərq yarımqrupuna daxil olan dillərdən biridir. Çində 1990-cı il sayımı zamanı 373.872 nəfər, 2000-ci il sayımı zamanı 513.805 nəfər, 2010-cu il sayımı zamanı isə 621.500 nəfər etnik dunsyan siyahıya alınmışdır. 2010 sayımına görə Çində qeydə alınmış etnik dunsyanların 87.89%-i (546255 nəfər) Qansu əyalətində yaşayır.
Azərbaycan Kanoe və Avarçəkmə Federasiyası
Azərbaycan Kanoe və Avarçəkmə Federasiyası — Azərbaycanda İdman Federasiyası. Federasiyanın prezidenti Vüqar Əhmədovdur.
Tarixi ənənələr
Azərbaycanda avarçəkmə növləri hələ 1936-cı ildən Bakı buxtası akvatoriyasında inkişaf etməyə başlayıb. Bundan üç il sonra üç yaxt-klub istifadəyə verilib. 1960-70-ci illərdə avarçəkmə ilə 11 idman təşkilatı məşğul olurdu. Azərbaycan avarçəkənləri 1980-ci ilin aprelində Mingəçevir şəhərində keçmiş Sovet İttifaqı miqyasında birləşmiş ərazi-inzibati eksperimental Olimpiya ehtiyatları mərkəzinin yaradılmasından sonra dünyada şöhrət qazanmağa başladılar.
Uğurlar və mükafatlar
1980-ci ildən başlayaraq avarçəkənlərimiz nəinki Avropa və dünya çempionatları, hətta Olimpiya Oyunlarında medallar qazanmağa başladılar.
Xristian Sosial İttifaqı (Bavariya)
Xristian Sosial İttifaqı (CSU — Christlich-Soziale Union in Bayern e.V.) Almaniyada siyasi partiya. 13 oktyabr 1945 ci ildə təsis edilmişdir. İlk baş katibi Frans Yoyef Ştraus olmuşdur. Xristiyan-sosial birliyi ancaq Bavariya daxilində fəaliyyət göstərir, amma Bundestaqda XDİ ilə vahid fraksiya təşkil edir.
Azərbaycan Kanoe və Avarçəkmə Federasiyası
Uğurlar və mükafatlar
Akademik avarçəkənimiz Vasili Yakuşa 1980-ci il Moskva Yay Olimpiya Oyunlarında gümüş, 1988-ci il Seul Olimpiadasında isə bürünc medal qazandı. Moskva Olimpiadasında baydarka və kanoeçilərimiz Gennadi Kryuçkin, Viktor Pereverzov və Aleksandr Lukyanov, Seul Olimpiadasında isə Aleksandr Lukyanov gümüş medala sahib çıxdı.
1982-ci ildə güləş, cüdo, boks üzrə cəmi 1 beynəlxalq dərəcəli idman ustamız var idisə, avarçəkmədə bu göstərici 7 nəfərə çatmışdı. Məhz möhkəm özülün nəticəsidir ki, hələ 1980-ci illərin sonlarında avarçəkmə növləri üzrə beynəlxalq dərəcəli idman ustalarının sayı ölkənin ümumi beynəlxalq dərəcəli ustalarının 26 faizini təşkil edirdi.
Baku 2015 Avropa Oyunlarına ev sahibliyi edən Azərbaycan qitənin idman tarixinə yeni bir səhifə yazmağı bacardı. Bu yarışda avarçəkmədə hələ yeni olan azərbaycanlı idmançılar bu idman növü üzrə də medalsız qalmadılar. Belə ki, Azərbaycanın medallar sırasını avarçəkmədə əldə olunan 1 gümüş də bəzəyir. Valentin Demyanenko medaçılar sırasına qalxa bildi.
Azərbaycan Atıcılıq Federasiyası
Azərbaycan Atıcılıq Federasiyası