cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Corco Morandi
Corco Morandi — əsasən natürmort əsərləri ilə tanınan italyan rəssam.
Həyatı
Corco Morandi 1890-cı ildə Bolonyada anadan olmuşdur. 1907-ci ildə İncəsənət Akademiyasına daxil olmuşdur. O burada XIV əsr təsvir incəsənəti ilə geniş şəkildə tanış olmuşdur. Rembrandt haqqında kitablar oxuyan Morandi qravür hazırlamağa başlamışdır. İlk illərdə əsasən kubizm və sezan cərəyanlarına yönəlmişdir. 1914-cü ildə futurist əsərlər yaratmağa başlamışdır. Həmin il Bolonyada bir məktəbdə incəsənət dərsi verməyə başlamış və burada 1929-cu ilə qədər işləmişdir. Hazırda Bolonyada onun əsərlərinin sərgiləndiyi muzey yerləşir.
1918–1922-ci illərdə Corco de Kriko tərəfindən qurulan Pittura Metafisica cərəyanına yönəlmişdir. Bu zaman pis seçilən rəng tonu ilə işləməyə başlamışdır. Morandi 1926–1929-cu illərdə Novesento İtaliano sərgilərinə qatılmışdır. Bu zaman faşist qrup olan Strepazenin tərkibində idi. Rəssam faşistlərin tərəfindən olsa da anti-faşist dostları çox olduğundan 1943-cü ildə həbs olunmaqdan qurtulmuşdur.
1930–1956-cı illərdə İncəsənət Akademiyasında qravür professoru kimi işləmişdir. 1948-ci ildə rəsm əsərinə görə Venesiyada mükafatlandırılmışdır. Parisi ilk dəfə 1956-cı ildə ziyarət etmişdir.
Anna, Dina ve Mariya Tereza adlı üç bacısı olan Morandi bütün həyatını onlarla keçirdi. 20 yaşından ölənədək Via Fordazza 36 ünvanında və Qrizzanda ailəsinə aid evdə yaşamışdır.
Corco Morandi 1964-cü ildə Bolonyada vəfat etmişdir.
Təsirləri
Morandi dövrünün ən təsirli İtaliya rəssamlarından biri olmuşdur. Karyerası boyunca əsasən naturmort və peyzajlara üstünlük vermiş, arada avtoportretə də müraciət etmişdir. Əsərlərində rəngin bir çox tonundan istifadə etmişdir. Əsərləri olduqca sadədir. Rəssamın 133 qravürü mövcuddur.
Federiko Fellini "Şirin həyat" (La Dolce Vita) adlı filmdə Morandinin rəsm əsərlərinə yer verərək ona olan hörmətini nümayiş etdirmişdir.
Covanni Maria Ancolello
Covanni Maria Ancolello – Venesiya səyyahı.
Həyatı
1470-ci ildə Ancolello osmanlı sultanı II Mehmed tərəfindən əsir götürülərək İstanbula gətirilmişdir. Osmanlılarla Ağqoyunlular arasında baş vermiş döyüşlərdə, həmçinin Fateh sultan Mehmedin digər yürüşlərində iştirak etmişdir. 1475–81-ci illərdə Osmanlı dövlətində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1484-cü ildə Venesiyaya qayıtmış, 1507-ci ildə isə Səfəvilər dövlətinə gəlib 7 il burada yaşamışdır.
Əsərləri
Ancolellonun ən məşhur əsəri "İranda Uzun Həsənin həyatı və əməllərinin qısa hekayəsi"dir. "Türk tarixi" adlı əsəri Osmanlı tarixinin 1300–1520-ci illərini əhatə edir. "Eyriboz səyahət naməsi"ndə isə Ancolello Osmanlı dövlətinin hökumət və ordu strukturu haqqında məlumat verir. Onun əsərləri Osmanlı, Ağqoyunlu və Səfəvi tarixi üçün mühüm mənbədir.
Kallistemon
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Təbii yayılması
Təbii halda qərbi, cənubi və şərqi Avstraliyada yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 6-13m olan, zoğları buğumlu kol və ya kolvari ağacdır. Yarpaqları neştərvari və ya xətvari-neştərvari, ucu küt və ya biz, boz-yaşıl rəngli, uzunluğu 10 sm-dək, eni təxminən 0,6 sm-ə çatan, orta və ya yan damarcıqlı olub, qalın kənarlıdır. Çiçək sünbülləri sıx, iri, möhkəm, silindrik, uzunluğu 5-12 sm, eni isə 3-6 sm-dir. Erkəkcik sapları qırmızı rəngli, ucunda uzunluğu 2-3 sm olan parlaq, sarı tozluqludur. Meyvəsi ağacvari, çoxtoxumlu qutucuq, şarvari və ya yumurtavaridir.
Azərbaycanda yayılması
Abşeron və Lənkəranda mədəni şəraitdə park və bağlarda rast gəlinir.
İstifadəsi
Dekorativ bitkidir, tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədəuyğundur. Almanlar bu çiçəkləri daşların təmizlənməsində istifadə olunan “fırçaya” bənzədirlər. İngilislər lampa şüşəsinə, siqaret çəkənlər isə müştüklərin təmizlənməsi üçün istifadə olunan təmizləyiciyə oxşadırlar.
Erigeron filifolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İrlandiya mətbəxi
İrlandiya mətbəxinin əsasını kelt yeməkləri təşkil edir. Onların qidalarında əsas yeri kartof və balıq tutur. Sevimli içkiləri çaydır. Onlar çayı tünd halda südlə içirlər. Ən qədim ənənələrdən biri torfda açıq halda ət qızartmaqdır. İrlandların ən sevimli yeməklərindən biri isə buğda bişirilmiş qoyunun döş ətidir. Yerli "blin"lərin dadından isə doymaq mümkün deyil. Onu hazırlayan zaman xəmirə rom və ədviyyat qatırlar. İçkilərə gəlincə, pivə və porterin (qara pivə) mütləq dadına baxmaq lazımdır. Pab deyilən məkanın da adını çəkməliyik. Belə ki buraya yalnız içmək üçün yox, insanlarla ünsiyyətdə olmaq, canlı musiqiyə qulaq asmaq üçün də gəlirlər.
Payız mandraqorası
(Mandragora autumnalis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qorelı adası
Qorelı adası — Andreyanov adaları qrupuna, Delarov yarımqrupuna daxil olan ada. Adada daimi yaşayış yoxdur.
Coğrafiya
Ada 67,2 km² sahəyə malikdir. Delarov adaları qrupunun ən böyük adasıdır. Onun uzunluğu 9,7 km, eni 8 km rəşkil edir. Maksimal hündürlüyü 1573 metrdir.
Bayandır
Bayandır və ya Bayandur — qədim türk adı. Qərbi Azərbaycanda (müasir Ermənistan) iki Bayandır kəndi olmuş; Axuryan rayonuna bağlı Bayandır 1918-ci ildə qırğın vaxtı dağıdılmış, Gorus rayonuna aid olan Bayandır kəndinin şöhrətli adı isə 1968-ci ildə Vaqatur adı ilə əvəz edilmişdir.
Qorelı adası
Coğrafiya
Ada vulkanik mənşəllidir və eyni adlı vulkanın bir hissəsini təşkil edir. Diametri 1120 metrdir. Olduqca seysmik zonada yerləşir. 1980-ci illərdə 4 püskürmə müşahidə edilmişdir. Biri istisna bütün püskürmələr partlayışla müşahidə edilmişdir. 2007-ci ilin yay-payız mövsümündə güclü seysmik aktivlik müşahidə edilir. 40 zəlzələ faktı qeydə alınır.
Bayandır
Bayandırlar
Bayandırlar tarixi qaynaqlarda həm şəcərə, həm də güclü türk qövmü adı olaraq rastlanır. Bayındırlar da Üçok qəbilə ocaqları olan Çepni. Eymur, İqdır, Kınık, Salur, Çavuldur kimi həmin qəbilənin qollarından biridir. Güclü Oğuz tayfası olan Bayandırlar Kiçik Asiyanın fəthində iştirak etmiş 24 böyük oğuz tayfasından biridir. Yurdumuza gəldikdə deməliyik ki, Bayandırlar Qarabağda və Göyçə gölü ətrafında yaşamışlar.
Qorelı adası
Coğrafiya
Tundra zonasında yerləşir. Sahil qayalıqlarında dəniz quşları yaşayır. Burada 600,000 dəniz quşuna rastlamaq mümkündür.
Bayandır
Bayandırlar
Bayandırlar Azərbaycanın siyasi həyatında da vacib rol oynamış, ictimai-siyasi həyat səhnəsində fəal çıxış etmişlər. Belə ki, Ağqoyunlu hökuməti bayandırlar nəslindən idilər. Bayandırlarla bağlı yer adları Azərbaycanda Bərdə və Tərtər rayonunun Bayandırlı kəndləri, Laçın rayonunda Bayandırçay, Türkiyədə Bayandır şəhəri və İzmir elinə bağlı kənd adları...bu tayfanın çox geniş ərazilərdə yayılmasını göstərir. Doktor Mehmet Eröz özünün tarixi tədqiqlərində Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsənin Bayandır boyuna mənsub olmasını yada salır. Bu adla bağlı qeyd edir ki, Türkiyənin İzmir diyarında bir qəza və bir çox köylər Bayandır adı daşımaqdadır. Vurdur Gölhisarına bağlı Bayandır köyünün isə adını dəyişdirmişlər.1. Bayandırlar, Oğuzların islamiyyətdən əvvəlki tarixlərində olduqca mühüm rollar oynamış boylardan biridir. "(Türkiyədə) XV-XVI əsrlərə aid təhrir dəftərlərində 52-yə qədər köy və məzrə Bayandır adını daşıyırdı. Anadolunun orta və qərb bölgələrində bulunan bu yer adları, Səlcuqlar dövründə Anadolunun bir türk yurdu halına gətirilməsində bayandırların mühüm bir rol oynadığını göstərir.
Qorelı adası
Tarixi
1867-ci ildə Alyaskanın satın alınması zamanı Alyaska ilə birlikdə ABŞ-yə satılmışdır.
Bayandır
Bayandırlar
V. Bartold və eləcə də M. Artamonov XI-XII əsrlər arasında qədim rus dövlətinin daxili həyatında mühüm rol oynamış türk tayfalarından biri olan Berendeyləri Bayandırlarla eyniləşdirirlər. Məlum həqiqətdir ki, köçəri türk qəbiləsi berendeylər XI-XII əsrlərdə Cənubi Rus çöllərində sakin idilər. 1146-cı ildən etibarən bir çox türk soyları kimi qara klobukların tərkibinə daxil olmuşlar. XIII əsrin başlanğıcında berendeylərin böyük qismi Bolqarıstana və Macarıstana mühacirət etmiş, qalanı Qızıl Orda dövlətinin əhalisi ilə qaynayıb qovuşmuşdular. "Moskvadan şimala tərəf stansiya adı Berendeevo adı türk nəslinin adı ilə bağlıdır. 3. Eləcə də Berdiçev şəhərinin (Ukrayna) əvvəllər- XVIII əsrədək Berendiçev adlandığı məlumdur.
Düyün (film, 2008)
Düyün — Rejissor Əli İsa Cabbarovun filmi.
Məzmun
Filmin qəhrəmanı 15 ildir atasını görmür. Ölüm ayağında olan atası ilə vidalaşmaq üçün ailəsini götürüb ucqar kəndlərinə tələsir. Uşaq ikən belə atası ilə ünsiyyəti az olan qəhrəman vidalaşmaq üçün yetişə bilmir, ancaq dəfnə çatır. Atasının vəfatından psixoloji şok keçirən qəhrəman bunun nəticəsində etiraflarını dilə gətirir, katarsis keçirir, mənəvi saflaşır.
Film haqqında
Film Asif Rüstəmovun "Albalı" hekayəsi əsasında çəkilmişdir.
Film poetik ovqat filmidir. Sözdən çox təsvirə üstünlük verilib. Geniş – ümumi çəkiliş planları üstünlük təşkil edir. Rejissor filmdə soyuq müşahidə manerası üslubunda işləyib.
Filmdə səslənən musiqiləri solistlər ansamblı ifa edir.
Filmin layihəsi Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin "Bu meydan, bu ekran" müsabiqəsinin 5 qalibindən biri olub (2007).
Filmi İsveç TV kanalı alıb.
Melissus
Melissus (Μέλισσος, ) — qədim yunan filosofu, Elea məktəbinin təmsilçisi olmuşdur.
Həyatı və təlimi
Samos şəhərində doğulmuşdur. Siyasi və hərbi xadim idi. Samos savaşında Sofoklusun komandanlığı altında olan afinalıların donanmasını dağıda bilmişdir. Ancaq sonra dəniz döyüşündə Periklesə yenilmişdir. Bu qələbədən sonra Perikles Samosu ala bilmişdir.
O da başqa eleaçılar kimi varlığı bir tamlıq kimi təsəvvür edərək hərəkətin varlığını və boşluqların mövcud olmasını inkar edirdi. Melissusa görə varlıq elə kainatdır və o zaman içində sonsuzdur. Deməli, sonsuzluq təkcə zamana deyil, həm də fəzaya aid edilir. Ehtimal olunur ki, Melissus ilk dəfə kainatın sonsuzluğu fikrini ortaya atmışdır. Həmçinin o qeyd etmişdir ki, tanrılar haqqında fikir yürütmək mümkün deyildir, çünki onlar dərk edilməzdir.
Mehrimah Sultan məscidi (Üsküdar)
Mehrimah Sultan məscidi (Üsküdar) — İstanbulun Üsküdar bölgəsinin meydanında yerləşən və Memar Sinanın Sultan Süleyman Qanuninin Xürrəm Sultandan olan qızı Mehrimah Sultan üçün tikdiyi məsciddir. Sinanın erkən dövr əsərlərindəndir. Tağı üç yanından yarım günbəzlərlə dəstəklənmişdir, amma ön cəbhədə yarım qübbə yoxdur.
Bu kompleks ilk tikiliş etibarilə məscid, mədrəsə, qız dini məktəbi, hamam, evsizlərin və yoxsulların qala biləcəyi təbxana, imarət və yoldan gələnlərin gecələməsi üçün xanədən ibarət olub. Ancaq günümüzədək təkcə məscid, mədrəsə və qız dini məktəbi gəlib çatmışdır. Məscidin qiblə istiqamətində və həyət divarlarının xaricində qalan qız dini məktəbi isə günümüzdə uşaq kitabxanası kimi xidmət göstərir. Mədrəsə hissəsi isə bir tibb mərkəzi tərəfindən istifadə edilir.
Erigeron flabellifolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Frayberq Texniki Universiteti
thumb|right|300px|Universitetin gerbi Frayberq Texniki Universiteti — Saksoniya universiteti olub Frayberq dairəsinin mərkəzində yerləşir. O Çitau universitetindən sonra Saksoniyada ikinci kiçik universitet sayılır.
Frayberq Texniki Universiteti dünyanın ən qədim dağ mədən universitetlərindəndir. O 1765-ci ildə Şahzadə Ksaver tərəfindən mədən işçilərini hazırlamaq üçün açılır ki, Saksoniya 7 illik müharibədə uduzandan sonra borclarını ödəyə bilsin.
Frayberq Texniki Universitetində iki kimyəvi element kəşf edilmişdir. Bunlardan İndium 1863-cü ildə Ferdinand Rayh və Teodor Rihter (almanca Ferdinand Reich və Theodor Richter) və Germanium 1886-cı ildə Klemens Vinkler (almanca Clemens Winkler) tərəfindən kəşf edilmişlər.
Drezden Texniki Universiteti 1871-ci ildə yaradılana qədər Frayberq Texniki Universiteti Saksoniya şahlığının ən böyük ali məktəbi sayılırdı. 1905-ci ildən Universitetdə "Doktor" elmi dərəcələrin verilməsinə icazə verilmişdir. 1940-cı ildən burada riyaziyyat, təbiət elmləri üzrə fakültələr fəaliyyət göstərir.
Frayberq Texniki Universiteti hal hazırda dağ-mədən işləri üzrə dünyada mövcud olan ən qədim təhsil ocaqlarindan biridir. Ondan qabaq yaradılmış Potosi (Bolivaya 1557–1786), Kongsberg (Norveç, 1757–1814), Banska Stiavnica (1762–1919) və Praga (1762–1772) Dağ-mədən akademiyalari isə artiq mövcud deyillər. Almaniyanin təkrar birləşməsi nəticəsində Dag-Mədən akademiyasinin fiziki ve hüquqi infrastrukturu təzədən qurulmuşdur. Son illər Frayberq Texniki Universiteti yarimkerici tədqiqatlari üzrə bacariqlarini inkişaf etdirərək bu sahədə dünyada aparıcı olan Siltronic AG, Deutsche-Solar — SolarWorld AG şirkətlərinin filiallarının Frayberqdə yaranmasına şərait yaratmışdır.
2008-ci ilin Oktyabr ayından başlayaraq Frayberq Texniki Universiteti şəhərdə yerləşən "Freundenstayn" qəsrinda dünyada "Terra mineralia" adı altında dünyada ən böyük şəxsi mineral kolleksiyasını nümayiş etdirir.
thumb|Elementar "Germanium" thumb|"Terra mineralia" muzeyinin yerləşdiyi Freudenşatyn qəsri
Frayberq Dağ-Mədən Universitetinin xüsusi təhsil bolmələri bunlardır: Sənaye arxeologiyası, International Management of Resources and Environment(IMRE, magistr proqrami)ve International Business in Developing and Emerging Markets(IBDEM, magistr programi)
1996-cı ildə əlavə olaraq "Ətraf mühitin mühafizəsi" mərkəzi yaradılmışdır.
Universitetdə altı fakültə fəaliyyət göstərir:
1996-cı ilin payizinda, əlavə "Interdisciplinary Ekoloji Mərkəzi (IÖZ) qurulmuşdur.
2009/10-cu ilin qış semestrində Frayberq Texniki Universititetinə 5000-dən çox tələbə gabul olunub, onlardan 30%-i qadın, 8%-i isə xarici tələbələrdir.
Universitetdə cəmi 25 adda müxtəlif ixtisas növləri tədris edilir. Elmi işlərdən gələn gəlir 2004-cü ildə 20 Milyon avro həddində olmuşdur. Frayberq Texniki Universitetində xarici tələbələr arasında Azərbaycandan da gəlmiş gənclər təhsil almışlar və hal-hazırda bir qismi təhsilini müxtəlif sahələr üzrə burada davam etdirirlər.
Texniki Universitet Frayberq tələbə şəhərciyinə malikdir. Onun böyük hissəsi Frayberqin şimalinda yerləşir.
Texniki Universitet Frayberq hal-hazırda dünyanın 42 universitetləri və kolleciləri ilə əlaqələr saxlayır.
Pataqoniya səhrası
Pataqoniya səhrası (Pataqoniya səhrası və ya Pataqoniya çölü) — qum və daşlıqdan ibarət olan, Cənubi Amerika ərazisində yerləşən səhra. Şimaldan Monte səhrası ilə sərhədlənir.
Relyef
Pataqoniya özünəməxsus relyefə malikdir. Sıldırımlı qayalar və dərin kanyonlara malikdir. 2000 metrdən 100-150 metrə qədər pilləvari eniş müşahidə edilir. 1200-1500 metr hündürlüyə malik platolar dərin kanyonlarla parçalanmışdır. Səhranın ən dərin kanyonlarından biri Rio-Kolorado çayı əmələ gətirir.
İqlim
İqlimi olduqca quraqdır. İllik yağıntının 200 mm-dir. İllik orta temperatur 5 - 13,4 °C, orta minimal temperatur 1,7 - 8 °C, minimal temperatur -5,4 ; -24,5 °C arasında dəyişir. İl boyu qərbdən quru soyuq küləklər əsir. Günlük aşağı temperatur -1°-3 °C-dir. Qış ayları qar yağır. Şaxtalar hər ay müşahidə edilir. Qış aylarının orta temperaturu +3 °C təşkil edir.
Soyuq Folklend cərəyanı Atlantik okeanından Pataqoniya səhrasına daxil olaraq aridliyi artırır. Rio-Kolorado rayonu ərazisində günlük temperatur 31 °C-dir.
Flora və Fauna
Nisbətən rütubətli ərazilərdə Qırtıckimilər, Stipa, Poa, Azorella kimi bitkilər bitir. Heyvanlar aləmi müxtəlifdir. Burada: Zaedyus pichiy, Dolichotinae, Ctenomys, çöl Laması (Pataqoniyanın yeganə cütdırnaqlısı), Argentina boz tülküsü, Puma, Lyncodon patagonicus kimi məməlilərinə rast gəlinir. Quşlardan isə Mağara bayquşu və Nandunu görmək olar.
Lütvəli Babayev
Lütvəli Babəli oğlu Babayev — 2007–2019-cu illərdə Zərdab rayon, 2005–2007-ci illərdə Mingəçevir şəhər icra hakimiyyətinin başçısı.
Həyatı
1959-cu il yanvarın 30-da Zərdab rayonunun Qaravəlli kəndində anadan olmuşdur. 1980-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutuna daxil olmuş və 1986-cı ildə həmin institutun ümumi texniki fənlər müəllimi ixtisasını bitirmişdir. 1977-ci ilin yanvar ayından 1977-ci ilin may ayınadək Mingəçevir Şəhər Yol tikinti maşınları zavodunda ikinci dərəcəli fəhlə işləmişdir. 1977-ci ilin may ayından 1979-cu ilin iyun ayınadək Çita şəhərində Sovet ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur. 1979-cu ilin iyun ayından 1981-ci ilin noyabr ayınadək Qafqaz enerjiquraşdırma trestində çilingər işləmişdir. 1981-ci ilin noyabr ayından 1987-ci ilin avqust ayınadək Azərenerji Tikinti Tresti Mənzil İstismar Sahəsində tərbiyəçi işləmişdir. 1987-ci ilin avqust ayından 1990-cı ilin sentyabr ayınadək Mingəçevir şəhər 7 saylı orta məktəbdə müəllim, 1990-cı ilin sentyabr ayından 1991-ci ilin sentyabr ayınadək Mingəçevir şəhər 12 saylı orta məktəbdə direktor müavini, 1991-ci ilin sentyabr ayından 1993-cü ilin yanvar ayınadək Mingəçevir şəhər 17 saylı orta məktəbdə direktor müavini, 1993-cü ilin yanvar ayından 1993-cü ilin dekabr ayınadək Mingəçevir şəhər 11 saylı orta məktəbdə direktor vəzifəsində işləmişdir.
Ailəlidir. İki qızı və bir oğlu var.
Siyasi faəliyyəti
1993-cü ilin dekabr ayından 1997-ci ilin mart ayınadək Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı Aparatında ümumi şöbənin müdiri vəzifəsində işləmişdir. 1997-ci ilin mart ayından 1999-cu ilin iyul ayınadək San-Marino BEA-nın Mingəçevir filialında müəllim, təcrübə rəhbəri işləmişdir. Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası nəzdində fəaliyyət göstərən Təkmilləşdirmə İnstitutunun sənaye sahələrinin idarəedilməsi ixtisasını bitirmişdir. 1999-cu ilin iyul ayından 2005-ci ilin may ayınadək Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyəti Başçısı Aparatında ərazi idarəetmə orqanları ilə iş şöbəsinin müdiri vəzifələrində işləmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə 5 may 2005-ci il tarixdən 14 dekabr 2007-ci il tarixədək Mingəçevir Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində işləmiş, 14 dekabr 2007-ci il tarixdən isə Zərdab Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmiş, 12 noyabr 2019-cu il tarixdə azad edilmişdir. İqtisadiyyat üzrə fəlsəfə doktorudur. "Sənaye müəssisələrinin iqtisadi tənzimləyiciləri", "Heydər Əliyev neft strategiyası əhalinin sosial rifahının yaxşılaşdırılmasına yönəlmişdir", "Mingəçevir şəhərinin sosial-iqtisadi inkişafı Proqramı (2005–2010 və 2015-ci illər)", "Ümummilli lider Heydər Əliyev – Azərbaycanın iqtisadi inkişaf strategiyasının banisidir", "Onun ideyalarını qorumağa və yaşatmağa çalışıram" və s. Elmi əsərlərin və monoqrafiyaların müəllifidir.
Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Gülçöhrə Məmmədova
Gülçöhrə Hüseyn qızı Məmmədova — memarlıq doktoru, professor, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin rektoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı (2006).
Həyatı
Gülçöhrə Məmmədova 23 aprel 1953-cü ildə Qərbi Azərbaycanın Vedi rayonunda anadan olmuşdur. 1971-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Politexnik İnstitutunun memarlıq fakültəsinə daxil olmuş və 1976-cı ildə yeni yaranmış Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun memarlıq fakültəsini bitirmişdir. 1975-ci ilin sentyabr ayında Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun komsomol komitəsinin katibi seçilmiş və 1979-cu ilə qədər həmin vəzifədə işləmişdir. 1979-cu ildə həmin institutun memarlıq konstitusiyaları və abidələrin bərpası kafedrasında assistent vəzifəsində işə başlamışdır. 1987-ci ildən həmin kafedranın baş müəllimi, 1991-ci ildə dosenti, 2000-ci ildə isə professoru vəzifəsinə seçilmişdir.
1999-cu ildə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin rektoru təyin edilmişdir.
Elmi fəaliyyəti əsasən Qafqaz Albaniyasının memarlığı və Azərbaycan ərazisində xristian dini memarlığının tədqiqi ilə bağlıdır. Bir çox abidələrin bərpa və elmi rekonstruksiya layihələrini işləmişdir.
1985-ci ildə "Qafqaz Albaniyasının erkən orta əsrlər xristian memarlığı" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını, 1999-cu ildə "Qafqaz Albaniyasının dini memarlığı" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
Bir çox beynəlxalq elmi konfransların təşkil olunmasında iştirak edib və məruzələrlə çıxış etmiş, memarlıq abidələrinin bərpası ilə bağlı bir sıra beynəlxalq layihələrə rəhbərlik etmişdir.
2000–2005-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası II çağırış Milli Məclisinin deputatı olmuşdur.
1985-ci ildən Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvüdür. Beynəlxalq Elmlər Akademiyası Şərqi Avropa Bölməsinin və Şərq ölkələri Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının həqiqi üzvüdür. 21 aprel 2006-cı ildə ona "Azərbaycan Respublikası Əməkdar memarı" fəxri adı verilmiş, 11 aprel 2013-cü ildə "Şöhrət" ordeni, 14 iyun 2016-cı ildə isə "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu" ilə təltif edilmişdir.
Ailəlidir, iki övladı, bir nəvəsi vardır.
Türkmən mandraqorası
(Mandragora turcomanica) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Borjqali
thumb|200px|right|Borjqali simvolu
Borjqali  — gürcü simvollarından biri. Svastikanın bir növü.
Etimologiya
Köhnə gürcü dilindəki Bordj - burc və qala, yəni məhsul sözlərinin məzmunu ilə eyni idi. Ona görə də borjqali sözlərinin mənası müqəddəs meyvə deməkdir. Bundan əlavə, borjqali böyüməkdə olan maral buynuzu mənasında da işlənir. Gürcü mifologiyasında maral buynuzu ölməzlik simvolu hesab edilir. Svastika kimi borjqali kosmik enerjinin simvoludur. Lakin, borjqali ən əsas günəşin simvoludur. Borjqali simvolundakı dəyirmi şəfəqlər günəşin şəfəqlərini simvolizə edir.
7 şəfəqli gürcü borjqalisi
Gürcüstanda ən çox yayılmış 7 borjqali şəfəqi var, onlar yeddi müqəddəs işığı bildirir:
Əzizağa Əzizbəyov
Əzizağa Əzizbəyov (tam adı: Əzizağa Məşədi oğlu Əzizbəyov; ) — Azərbaycan Xalq Komissarları Sovetinin sədr müavini, intendant xidməti general-mayoru. Məşədi Əzizbəyovn oğlu. Püstəxanım Əzizbəyovanın atası.
Həyatı
Əzizağa Məşədi oğlu Əzizbəyov 1903-cü il aprelin 3-də Bakı şəhərində inqilabçı Məşədi Əzizbəyovun ailəsində doğulmuşdu. 15 yaşında ikən kommunist gənclər ittifaqı sıralarına daxil olmuş Ə.Əzizbəyov Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulmazdan əvvəl bolşeviklərin Bakı Komitəsinin tapşırığı ilə partiya təşkilatları arasında rabitəni təmin edirdi.
1920-ci il aprelin 28-də Azərbaycan İnqilab Komitəsi Ə.Əzizbəyovu özünün Bakı qəza təşkilatının yerlərdə komsomol özəklərini yaratmaq üçün göndərmişdi. Sonradan o, həmin işi Quba qəzasında davam etdirmişdi. 1921-ci ildə Ə.Əzizbəyov Moskvaya Şərq zəhmətkeşlərinin Kommunist Universitetinə oxumağa ezam edilmişdir.
Fəaliyyəti
thumb|200px|right|Əzizağa Əzizbəyovun xatirə lövhəsi ([[Bakı)]] 1923-cü ildə Bakıya qayıdan Ə.M.Əzizbəyov respublikanın sovet və təsərrüfat orqanlarında məsul vəzifələrdə çalışmışdır. O, vətəgə müdiri, Ümumittifaq Balıq Ticarəti İdarəsi Zaqafqaziya bölməsinin rəisi, Azərbaycan Dövlət Balıqçılıq Trestinin mudiri vəzifələrində işləmişdir. Bir neçə il xalq ticarət komissarı işləmiş Ə.Əzizbəyov, sonradan Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin sədr müavini vəzifəsində çalışmışdır. II Dünya müharibəsi zamanı, 1943-cü ildə, ona intendant xidməti polkovniki, 16 may 1944-cü ildə isə general-mayor hərbi rütbəsi verilmişdr. Bu dövrdə Əzizbəyov Zaqafqaziya arxa cəbhə rəisinin müavini, SSR Xalq Müdafiə Komissarlığı Mərkəzinin Zaqafqaziya bazasının rəisi və Qızıl Ordunun arxa cəbhəsinin rəis köməkçisi kimi məsul vəzifələrdə çalışmışdır.
Müharibədən sonra
Müharibədən sonrakı illərdə Əzizbəyov Bakı Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədr müavini, Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurası sənaye məhsullarının təchizatı və satışı idarəsinin rəisi, "Azəriitifaq"ın idarə heyətinin sədri vəzifələrini tutmuşdur. O, bir neçə dəfə SSRİ Ali Soveti, Azərbaycan SSRİ Ali Soveti, Bakı Sovetinin deputatı seçilmişdir.
Mükafatları
Ə.Əzizbəyovun dinc quruculuq və müharibə illərindəki xidmətləri Lenin, Qırmızı Bayraq, Qırmızı Əmək Bayrağı, Qırmızı Ulduz ordenləri və bir neçə medal kimi yüksək hökumət mükafatları ilə təltif olunmuşdur.
Vəfatı
Əzizağa Məşədi oğlu Əzizbəyov 1963-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etmiş, Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Birlik Kuboku 1994
B Qrupu
Qeyd:
D Qrupu
Qeyd:
Lütfi Paşa
Çələbi Lütfi Paşa  — I Süleyman dönəmində 13 iyul 1539 — may 1541 tarixlərində Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamı.
Həyatı
I Süleyman dönəminin ilk illərində əvvəlcə Kastamonu, ardından Aydın sancaqbəyi oldu. Bu vəzifədə ikən 1522-ci ildə Rodos mühasirəsinə qatıldı və fəthdən sonra Rodos qalasının təmiri ilə vəzifələndirildi. Ardından uzun müddət Yanya sancaqbəyliyində fəaliyyət göstərdi və bu vəzifədə ikən Vyana mühasirəsinə qatıldı. Daha sonra Qaraman bəylərbəyliyinə gətirildi. Bu vəzifədə ikən İraqeyn səfərinə qatıldı. Səfərin ardından bir müddət Anadolu və Rumeli bəylərbəyi kimi fəaliyyət göstərdikdən sonra üçüncü vəzir olaraq qübbə vəzirliyinə təyin olundu. 1537 tarixli Korfu səfərində kaptan-ı dərya Barbaros Xeyrəddin Paşa ilə birlikdə Osmanlı donanmasına rəhbərlik etdi. Venesiyaya aid Korfu adasına 25.000 əsgər və 30 hərbi top çıxara bildi. Padşahın əmriylə Korfu mühasirəsi qaldırıldıqdan sonra İstanbula dönən Lütfi Paşa bir müddət dövlət işlərindən uzaq durdu. Daha sonra 30 may 1538 tarixində ikinci vəzir olaraq divan məclisinə daxil oldu. Bu vəzifədə ikən padşahın yanında Boğdan səfərinə qatıldı (iyul 1538). Səfər əsnasındakı ən önəmli xidməti padşahı Memar Sinanla tanış etməsi və Memar Sinanın Prut çayı üzərində qısa müddətə körpü inşa edərək ordunu qarşı tərəfə keçirməsi oldu. Səfərdən sonra 13 iyul 1539 tarixində Ayaz Paşanın ölümü ilə sədrəzəmliyə yüksəldi.
Sədrəzəmliyi əsnasında Osmanlı-Venesiya müharibəsi başa çatmışdır. Eyni zamanda Habsburq elçiləri ilə gedən sülh danışıqlıqlarına da rəhbərlik edən Lütfi Paşa 1540 tarixli sülh müqaviləsinin imzalanmasında önəmli rol oynamışdır. Ancaq Budin səfərinə hazırlıq işləri davam edərkən 1541-ci ilin mayında anidən vəzifədən alındı. Vəzifədən alınmasına səbəb isə ərinə xəyanətlə günahlandırılan bir müsəlman qadını dini və hüquqi baxımdan zidd bir cəza ilə cəzalandırması və buna görə də xanımı, eyni zamanda I Səlimin qızı olan Şah Sultanla olduqca sərt şəkildə mübahisə etməsi olmuşdur. Hətta Şah Sultanın Paşaya; Hangi vezir zamanında bu yüzden keşf-i avret kılınmıştır ki, senin asrinda vaki ola?dediyi bəzi mənbələrdə qeyd olunur. Ardından Şah Sultan paşadan boşanmış, Lütfi Paşanın sarayla olan qohumluğu baş çatmışdır.
Vəzifədən alındıqdan sonra illik 200.000 axca təqaüdlə Dimetokadakı evinə çəkilən Lütfi Paşa 1542-ci ildə bağışlandı və həccə getməsinə icazə verildi. Döndükdən sonra qalan 20 ilini Osmanlı tarixi haqqında əsərlər yazmaqla keçirən Lütfi Paşa Dimetokadakı evində vəfat etmişdir.
Erigeron flaccidus
Erigeron flaccidus Erigeron flaccidus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bursada Azərbaycan bayrağı qalmaqalı
Bayraq qalmaqalı — Azərbaycan və Türkiyə münasibətlərində 2009-cu ildə baş vermiş gərgin siyasi mərhələ.
Tarixi
Azərbaycan və Türkiyə arasında "Bayraq qalmaqalı" 14 oktyabr 2009-cu ildə Bursada keçirilən Türkiyə-Ermənistan milli matçı zamanı Azərbaycan bayraqlarının stadiona buraxılmaması ilə bağlı FİFA baş katibi və təşkilat komitəsi sədrinin imzası ilə Türkiyə Futbol Federasiyasının baş katibi Əhməd Güvənərə göndərilən məktubun icrasından sonra başlanmışdır.
Bursadakı matçdan sonra Azərbaycan və Türkiyə arasında münasibətlər gərginləşib. Azərbaycan da Bakıda türk əsgərlərinin abidəsindən Türkiyə bayrağını endirib. Türkiyə bununla bağlı Azərbaycana nota da vermişdir.
Bakıdakı Şəhidlər xiyabanında 1918-ci ildə Bakının azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olmuş türk əsgərlərin xatirəsinə 1999-cu ilə qoyulmuş abidənin ətrafından bayraqlar 2009-cu il oktyabrın 16-da götürülmüşdü. Dəmir bayraq dirəkləri kəsilib çıxarılmış, yerinə daş plitələr döşənmişdi.
Bursadakı matçda baş verənlərlə əlaqədar olaraq Bursa valisi Şahabəddin Harput 24 oktyabrda keçirdiyi ayrıca mətbuat konfransında bununla bağlı açıqlama verərək bildirmişdir ki, Bursada Türkiyə-Ermənistan matçında Azərbaycan bayraqlarının yerə atılmasına görə bir amir (polis rəisi, yaxud rəis müavini vəzifələrinə uyğun gəlir) və 2 polis əməkdaşı haqda intizam araşdırmasına başlanıb, polislərdən biri işindən kənarlaşdırılıb. Harput demişdir ki, stadiona girişdə, nəzarət və aramalar əsnasında bəzi Azərbaycan bayraqlarının mətbuatda yer alan xoş olmayan görüntüləriylə bağlı valilikdə aparılan araşdırma artıq bitmişdir. Bunun üçün polisin özünün qeydə aldığı kamera görüntüləri, xəbərin yer aldığı 10 beynəlxalq telekanal, 3 yerli kanal, yerli və beynəlxalq mətbuat orqanlarında çıxan foto və xəbərlər incələnmişdir. Valinin sözlərinə görə 1 amir və 2 polis əməkdaşı barəsində intizam araşdırmasına onların “Azərbaycan bayraqlarının səliqəli şəkildə uyğun qutulara qoyulması və beləcə ehtimal edilən sui-istifadə hallarının önlənməsi işində gərəkli həssasiyyət, diqqət göstərmədə qüsurlu olduqları səbəbindən” başlanmışdır. Harput onu da deyib ki, araşdırma zamanı “üçüncü şəxslərin hərəkəti” də incələnib. Azərbaycan bayraqlarına qarşı üçüncü şəxslərin törətdikləri və beləcə həm Azərbaycan bayraqlarının məyusedici görüntülərinə yol açan, həm də iş başındakı heyətə müdaxilə edərək onları təhrik edən media görüntüləri də araşdırılmaq üçün prokurorluğa təqdim edilib.
Eyndhoven
thumb|Eyndhoven icmasının Niderland xəritəsində yeri Eyndhoven  — Niderlandın cənubunda şəhər və icma. Şimali Braband vilayətinin ən iri şəhəri. Şəhərdə çox sayda yüksək texnologiyalarla bağalı müəssisə vardır, məsələn Philips. Şəhərdə ölkənin ikinci məşhur futbol komandası olan PSV vardır.
Müqəddəs Qriqor kilsəsi
Müqəddəs Qriqor Kilsəsi (həmçinin Kral Qagikin Kilsəsi və ya Qagikaşen) - Türkiyə Cümhuriyyətinin Qars ilində Ani şəhər xarabalıqlarında olan qədim erməni kilsəsi.
Kilsə 990 - 1020 -ci illər arasında hakimiyyətdə olmuş erməni kralı olmuş Qagikin "minilliyin kilsəsini" inşa etmək sifarişini alan, Ani Kafedralının da memarı olan Memar Trdat tərəfindən tikilmişdir. Mütəxəssislər kilsəsinin 1001 - 1005-ci llər arasında inşa edilə biləcəyini qeyd edirlər. Lakin bəzi mənbələrdə kilsənin 990 - 1000-ci illər arasında inşa edilməsi haqqında da qeydlər var. Bu haqqda XI əsr erməni tarixçisi Taronlu Stefanos Asogik yazır: "Miladın mininci ilinin sonu, İmperator Basilin hakimiyyəti dövründə Ermənistan Kralı Qagik özünü şəhid Müqəddəs Qriqora həsr etmiş və böyük Vağarşapat kilsəsinin böyüklük və memarlıq baxımından eynisini Anidə inşa etməyi tapşırmışdı."
Stefanos Asogikin adını çəkdiyi həmin Vağarşapatda olan kilsə, erkən orta əsrlər erməni memarlığının ən qiymətli əsəri hesab edilən, 642 - 662-ci illər arasında inşa edilmiş və X əsrdə dağılmış Zvartnots kafedralıdır.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Zvartnots kafedralının inşasını himayə edən və binanın əsas strukturunun müəyyənləşdirilməsində axından iştirak edən şəxs Erməni Katolikosu III Nerses olmuşdur. Katolikos III Nerses Bizans tərəfdarı olub və məhz bu səbəbdən də kafedral binasının inşasında Bizans memarlıq elementlərindən çox geniş şəkildə istifadə edilib. Ümumilikdə binada erməni və Bizans ənənəsinə xas elementlərin qarışdırılması təzadlı və maraqlı bir memarlıq əsərinin meydana gəlməsinə səbəb olmuşdur.
Memar Trdatın Müqəddəs Qriqor Kilsəsi üçün hazırladığı plan Zvartnots kafedralının ölçülərinə uyğun və zəmin planına bənzər, dairəvi ambulatoryuma girmiş dörd yarımdairənin kəsişib ikinci mərtəbədə xaç əmələ gətirməsindən ibarət imiş. Tikili ilk inşa edildiyi gündən qüsurlarını göstərməyə başlayıb. Belə ki, 1013 - cü ildə hər apisin (yarımdairələr) ortadakı iki sütununda çatlamalar əmələ gəlmiş və binanın çökmə təhlükəsi yaranmışdır. Həmin dövrdə bina təcili olaraq təmir edilmiş və bərkidilmişdir. Sonrakı dövrdə bir neçə dəfə də təkrarən təmir-bərpa işləri aparılsa da bina çox qısa bir zamanda çökərk məhv olmuşdur.
XIII əsrdə isə xarabalığa çevrilmiş kilsənin daşlarından istifadə edilərək evlər inşa edilmişdir. Sonrakı dövrdə isə tədricən kilsədən qalan xarabalıqlar da torpaqla örtülmüşdür və XIX əsrdə kilsədən qalan sadəcə torpaq yığını arasından görünən bir neçə divar qalığı idi. Artıq Kral Qagikin kilsəsinin yeri haqqında olan məlumatlar itirilmiş, bu xarabaların isə Erməni kilsəsinə məxsus hansısa bir məbədin yeri olduğu təxmin edilirdi. Məhz belə bir dövrdə kilsənin xarabalıqlarında tanınmış SSRİ alimi, İmperator Akademiyasının üzvü akademik N. Y. Marr tərəfindən arxeoloji qazıntılar başlanmışdır. 1906 - cı ildə başlanan bu arxeoloji qazıntılar zaman kilsənin planı ilə yanaşı, bir çox dini mahiyyət daşıyan əşya aşkar edilmişdir.
Anidəki Müqəddəs Qriqor kilsəsi Zvartnots kafedralı da yüksək, üç mərtəbəli binalar olmuşlar. Binanın içərisindəki dörd aşırım hər üç mərtəbə boyunca uzanaraq yuxarıda qübbəylə bitirmiş. Mənbələrdə Kral Qagikin kilsəsindəki yüksək qübbənin göyüzünnü xatırlatdığı qeyd edilir.
Binanın yüksəkliyi haqqında dəqiq fikir söyləmək mümkün deyil, çünki bu haqqda əldə çox az dəlil var. Binanın bir neçə modeli hazırlanmışdır. Dəqiqləşdirilməyən əsas məsələ binanın ikinci mərtəbəsinin tam dairəvi olması, yoxsa dörd yarımdairələrdən ibarət olmasıdır. Binanın modelini hazırlayan Toros Toramanyan ikini mərtəbəni tam dairəvi formada hazırlayıb. Bu forma görünüş baxımından ideal olsa da, etibarlılıq baxımından o qədər də güvənilən deyil.
Bilyarsk
Bilyarsk
Bir çox yüzilliklər boyunca aparılan arxeoloji axtarışlar nəticəsində dönə dönə tədqiq olunan Bilər şəhərinin ərazisinin başdan-başa qədim yaşayış yeri olduğu da dəfələlə təsdiqlənməkdədir. Bu ehtişamlı qədim məntəqənin öyrənilməsi göstərir ki, vaxtilə şəhərin çevrəsi 10–12 km; ərazisi isə 573 hektar olub. Məhz buna görə öz dövrünə görə Bilərə "Böyük şəhər" deyidilər. Rus mənbələrində də X əsrdən adı çəkilən Bilər həmin adla yad edilir.1. O dövrdə Bilər qədər böyük bir şəhər bütün Şərqi Avropada mövcud deyildi. Heç təsadüfi deyildir ki, burada 1207 bina qalıqları üzə çıxarılmış və bunlar da Bilərin həqiqətən abad ticarət mərkəzi olması fikrini təsdiqləyir. Bilərdə pul da buraxılırdı; burada kəsilən ən son sikkə 1423-cü il tarixlidir. Volqa-Kama bulqarlarınin bu qədim şəhəri özünün maraqlı tərcümeyi halına malikdir: artıq XII əsrdə bulqarlar reallaşan düşmən təhlükəsi qarşısında Bulqar şəhərinin əvəzində Kiçi Çirmişən çayının sağ sahilində yerləşən, Bilər və ya Bülər adlandırılan bu şəhəri paytaxt etdilər. Sonra Rəşidəddində də Bulqarlar ölkəsinin paytaxtı olaraq Bilər "Böyük şəhər" deyə göstərilməkdədir.2.1654-cü ildə isə buraya ruslar yerləşdirilir və qədim şəhərin adı russayağı Bilyarski adlanmağa başlayır. Tarixçi, rus dövlət adami olan Tatişşev özü burada böyük bir cami və bir çox minarənin mövcudluğundan bəhs edir. 1969-cu ildə Bulqar,Sumar şəhərləri ilə bir sırada Bilər də qoruq şəhər elan olunmuş, bu tarixi ərazidə 1639 (binalar, məzarlıq, qəbir daşları və s.) abidə qeydə alınmışdır
Şüşə kokpit
thumb|Şüşə kokpitŞüşə kokpit, analoq yığım və ölçü cihazlarının ənənəvi üslubundan daha çox elektron (rəqəmsal) uçuş aləti displeyləri, adətən böyük LCD ekranları ilə təchiz olunmuş təyyarə kokpitidir. Ənənəvi kokpit (aviasiya dairələri içərisindəki "buxar kokpiti" ləqəbli) məlumat göstərmək üçün çoxsaylı mexaniki ölçülərə malik olsa da, bir şüşə kokpit lazım olduqda uçuş məlumatlarını göstərmək üçün tənzimlənə bilən (çox funksiyalı ekran) bir neçə ekrandan istifadə edir. Bu təyyarələrin istismarını və naviqasiyasını asanlaşdırır və pilotlara yalnız ən uyğun məlumatlara diqqət yetirməyə imkan verir. Onlar hava şirkətləri ilə də populyardırlar, çünki ümumiyyətlə xərcləri qənaət edərək uçuş mühəndisinə ehtiyacı aradan qaldırırlar. Son illərdə texnologiya kiçik təyyarələrdə də geniş yayılmışdır. Təyyarə displeyləri müasirləşdikcə onları qidalandıran sensorlar da müasirləşdi. Ənənəvi giroskopik uçuş alətləri etibarlılığı artıran, dəyəri və istismarını azaldaraq elektron münasibət və başlıq istinad sistemləri (AHRS) və hava məlumatları kompüterləri (ADC) ilə əvəz edilmişdir. GPS qəbulediciləri ümumiyyətlə şüşə kokpitlərə birləşdirilir. Erkən şüşə kokpitləri ilə təchiz olunmuş McDonnell Douglas MD-80/90, Boeing 737 Classic, 757 və 767-200 / -300, ATR 42, ATR 72 və Airbus A300-600 və A310-da yalnız hava uçuşu, hündürlük, şaquli sürət və mühərrik performansını qoruyan ənənəvi mexaniki ölçü cihazları naviqasiya məlumatlarını göstərmək üçün Elektron Uçuş Alətləri Sistemlərindən (EFIS) istifadə edirdi. Daha sonra Boeing 737NG, 747-400, 767-400, 777, A320 və sonrakı Airbuses, Ilyushin Il-96 və Tupolev Tu-204’də tapılan şüşə kokpitlər əvvəlki nəsillərin təyyarələrində mexaniki ölçmə cihazlarını və xəbərdarlıq işıqlarını tamamilə dəyişdirdi.
Azure
Azure — Bakıda yerləşən biznes, yaşayış, ticarət və əyləncə mərkəzindən ibarət çoxfunksiyalı kompleks binası. Kompleksin tərkib hissəsi olan "Megafun" əyləncə mərkəzi Avropanın ən böyük qapalı əyləncə mərkəzi sayılır. Bina Xəzər dənizinin sahilindən 100 metr məsafədə, Ağ Şəhərin yanında, Nobel prospektində yerləşir.
Şüşə kokpit
Tarixi
Şüşə kokpitlər 1960-cı illərin sonu və 1970-ci illərin əvvəllərində hərbi təyyarələrdə meydana gəldi. Ən erkən bir nümunə F-111D markalı II II avioniksidir (ilk dəfə 1967-ci ildə sifariş verilmiş, 1970–73-cü illərdə istifadəyə verilmişdir), çox funksiyalı bir ekrana sahibdir. Boeing 2707, şüşə kokpitlə hazırlanmış ən erkən ticarət təyyarələrindən biri idi. 1970-ci illərin ortalarında ortalama nəqliyyat təyyarələrində çoxunda kokpit alətləri və idarəetmə elementləri var idi və ilkin uçuş alətləri indikatorlar, çarpazlar və simvollarla dolu idi və artan sayda kokpit elementləri kokpit sahəsi və pilotların diqqəti uğrunda yarışırdı. Nəticədə, NASA, xam təyyarə sistemini və uçuş məlumatlarını uçuş vəziyyətinin vahid, asanlıqla başa düşülən bir mənzərəsini emal edə biləcək displeylər üzərində araşdırma apardı və bir sıra uçuşlarda tam şüşə kokpit sistemini nümayiş etdirdi. NASA-nın rəhbərlik etdiyi şüşə kokpit işinin uğuru, 1979-cu ildə MD-80-nin tətbiqi ilə başlayan elektron uçuş displeylərinin ümumi qəbul edilməsində öz əksini tapmışdır. Hava Yolları və onların sərnişinləri də bəhrələnmişlər. Uçuşların təhlükəsizliyi və səmərəliliyi, təyyarənin ətraf mühitə nisbətən vəziyyəti (və ya "situasiya şüuru") barədə pilot anlayışı ilə artırıldı. 1990-cı illərin sonunda maye kristal ekran (LCD) panelləri səmərəliliyi, etibarlılığı və yararlılığı səbəbindən təyyarə istehsalçıları arasında getdikcə daha çox bəyənildi. Əvvəllər LCD panelləri bəzi baxış bucaqlarında və zəif reaksiya vaxtlarında zəif görünmə dərəcəsindən əziyyət çəkirdi, bu da onları aviasiya üçün yararsız hala gətirdi. Boeing 737 Next Generation, 777, 717, 747-400ER, 747-8F 767-400ER, 747-8 və 787 kimi müasir təyyarələr, Airbus A320 ailəsi (sonrakı versiyalar), A330 (sonrakı versiyalar), A340-500 / 600, A340-300 (sonrakı versiyalar), A380 və A350 LCD bölmələrdən ibarət şüşə kokpitlərlə təchiz edilmişdir. Şüşə kokpit təyyarələrdə, iş təyyarələrində və hərbi təyyarələrdə standart avadanlıq halına gəldi. NASA-nın "Kosmik Məkik" orbitlərinə Atlantis, Kolumbiya, Discovery və Endeavour'a və 2002-ci ildə istifadəyə verilən Rusiya Soyuz TMA model kosmik gəmisinə yerləşdirildi. Əsrin sonunda şüşə kokpitlər ümumi aviasiya təyyarələrində görünməyə başladı. 2003-cü ildə Cirrus Design'ın SR20 və SR22, bütün Cirrus təyyarələrində standart hazırladıqları şüşə kokpitləri ilə təchiz edilmiş ilk yüngül təyyarə oldu.
Azure
Kompleks
Çoxfunksiyalı Azure Kompleksi – Azərbaycanın tikinti bazarının liderlərindən olan YENİ HAYAT Şirkətlər Qrupu-nun Bakıda gerçəkləşdirdiyi ən innovativ layihələrdən biridir.
Şüşə kokpit
Kommersiya aviasiyası
Təkmilləşdirilmiş texnologiya təyyarə istehsalçılarına kokpitləri əvvəlkindən daha böyük dərəcədə fərdiləşdirməyə imkan verir. Müasir şüşə kokpitlərinə Sintetik Görmə (SVS) və ya Genişləndirilmiş Görmə sistemləri (EVS) daxil ola bilər. Sintetik Vizyon sistemləri, hava gəmisinin naviqasiya sistemlərindən toplanmış münasibət və mövqe məlumatları ilə birlikdə ərazi və geofiziki xüsusiyyətlər bazasına əsaslanan xarici dünyanın real bir 3D təsvirini (uçuş simulyatoruna bənzər) nümayiş etdirir. İnkişaf etmiş Vizyon sistemləri, infraqırmızı kamera kimi xarici sensorlar tərəfindən real vaxt məlumatı əlavə edir. Airbus A380, Boeing 787 kimi bütün yeni təyyarələr və Bombardier Global Express və Learjet kimi xüsusi təyyarələr şüşə kokpitlərdən istifadə edir.
Azure
Azure Business Center
Azure Business Center postmodern üslubunda hazırlanmış A+ sinifinin 30 mərtəbəli ofis qülləsidır. Göydələnin forması yelkənlər üzərində gəmi yarışını simvollaşdırır, memarlara görə isə müvəffəqiyyət arzusunu simvollaşdırır. Qüllədə 200 ofis binası, konfrans zalı, kino, tibb mərkəzi, kafe və 2000 avtomobil üçün park yeri var. Panoramik liftlərdən istifadə olunur. İş mərkəzində ən son texniki avadanlıqla təchiz olunmuş 200 ofis, konfrans zalları, iclas üçün otaqlar, kafe və restoranlar, xidmət otaqları yerləşir.
Azure Shopping Centre
Azure Shopping Center 4 mərtəbəli 40 000 m²-lik bir ticarət mərkəzidir. 2012-ci ildə açıldı. Hal-hazırda Azərbaycanın ən böyük ticarət və əyləncə mərkəzidir.
Azure Residence
Azure Residence ümumi sahəsi 84.345 m² olan və 7 blokdan ibarət 28 mərtəbəli yaşayış binasıdır. Dəniz mövzusuna yönəldilmişdir: mavi və ağ xətlərin birləşməsi, porşenlərə bənzər yuvarlaq pəncərələrin olması. 2010-cu ildə istifadəyə verilmişdir. 307 mənzil var. Yaşayış sahəsi 8000 kvadrat-metrdir.
Şüşə kokpit
NASA Kosmik Servis proqramı
Şüşə kokpit ideyası 1980-ci illərdə Aviasiya Həftəsi və Kosmik Texnologiyaları kimi ticarət jurnallarında xəbər başlığı oldu, NASA kosmik servisdəki elektro-mexaniki uçuş alətlərinin əksəriyyətini şüşə kokpit komponentləri ilə əvəz edəcəyini bildirdi. Məqalələrdə, şüşə kokpit komponentlərinin kosmik servislərdə istifadə edilən orijinal uçuş alətləri və dəstək sistemlərindən bir neçə yüz funt daha yüngül olmasının əlavə fayda verdiyindən bəhs edilirdi.
Təhlükəsizlik
Təyyarələrin istismarı şüşə kokpit sistemlərindən asılı olduğundan, uçuş heyətləri təlim keçməlidirlər. 25 Yanvar 2008-ci il tarixində Birləşmiş Hava Yolları 731 nömrəli Uçuşda ciddi bir şüşə kokpit sıçrayışı yaşandı, Elektron Mərkəzləşdirilmiş Təyyarə Monitoru (ECAM), eləcə də bütün radiolar, transponderlər, Trafik Toqquşmasının Qarşısını alan Sistemi (TCAS) və münasibət göstəricilərinin yarısını itirdi. Pilotlar yaxşı hava və gündüz şəraitində radio əlaqə olmadan Newark Hava Limanına enə bildilər. Qaranlıqda qalma ehtimalı ilə əlaqədar olaraq, şüşə kokpit təyyarələrində süni üfüq, altimetr və hava sürəti göstəricisini (minimum) daxil edən inteqrasiya olunmuş gözləmə alətləri sistemi mövcuddur. Bu sistem əsas alətlərdən elektron olaraq ayrıdır və bir neçə saat batareya ilə işləyə bilər. 2010-cu ildə NTSB, 8.000 ümumi aviasiya yüngül təyyarəsində edilən bir araşdırma nəşr etdi. Tədqiqat, şüşə kokpitləri ilə təchiz edilmiş təyyarələrin ümumi qəza nisbətinin daha aşağı olmasına baxmayaraq, ölümcül qəza risklərinin daha yüksək olduğunu göstərdi.
Abdulbari Gözəl
Abdulbari Gözəl — iş adamı, Azersun Holdinqin prezidenti.
Həyatı
Abdulbari Gözəl 23 avqust 1949-cu ildə İranın Maku şəhərində, Cəlali qəbiləsindən Rza ağanın ailəsində dünyaya gəlib. Daha sonradan isə buradan Türkiyənin Muş əyalətində yaşayan nənəsinin yanına köçmüşdür. O 1956–1961-ci illərdə ibtidai təhsilini Türkiyədə başa vurduqdan sonra, 1962–1965-ci illərdə orta təhsilini İranda tamamlamışdır.
Daha sonradan iş həyatına başlayan gənc Abdulbari Gözəl babasının yanında qida ticarəti ilə məşğul olur. 1968-ci ildə isə ticarət həcmini böyüdərək onu 50–60 milyon dollara qədər yüksəldir.
Fəal iş həyatı yaşayan bu şəxs 1981-ci ildə İran islam İnqilabından sonra Türkiyənin paytaxtı Ankaraya gəlir və buradan İsveçrəyə getməyi planlaşdırır. Lakin bu zaman Turqut Özalın təkidi ilə Türkiyədə qalır və Ankarada "Etsun A.Ş." adlı bir şirkət yaradır.
1992-ci ilə qədər BƏƏ, Türkiyə, İran, İraq, Suriya, İordaniya kimi ölkələrdə müxtəlif şirkətlər yaradaraq iş fəaliyyətini birləşdirməyi planlaşdırırdı. Bu şirkətləri birləşdirmək və onlar arasındakı əlaqəni təmin etmək üçün Abdulbari Gözəl 1994-cü ildə Dubayda "İntersun Holding" adlı şirkətlər qrupunu yaratmışdır.
Bundan başqa o, Azərbaycan və Gürcüstana da qida məhsullarının ixracı ilə məşğul olub. 1992-ci ildən etibarən Azərbaycan və Gürcüstanda öz şirkətinin rəsmi şöbəsini yaradır. 1994-cü illərdə Azərbaycanda sənayenin inkişafına özünəməxsus töhfələr vermişdir.
Qida sahəsindən başqa Abdulbari Gözəl 1980-ci ildə İran və Türkiyədə neft ticarətinə başladı. 2002-ci ildən etibarən isə bu fəaliyyət Bakıda neft terminalı və Dübəndi neft terminalı vasitəsiylə Xəzər neftinin Gürcüstana daşınmasından ibarətdir. Hal-hazırda isə İsveçrə və Dubayda neft və neft məhsullarının ticarəti ilə məşğul olan şirkətlərə sahibdir.
Bununla əlaqədar olaraq, hazırda Dubay, İsveçrə, Türkiyə, Azərbaycan, Gürcüstan, Rusiya, İraq, Əfqanıstanda İntersun Holding-in himayəsi altında 14 ayrı-ayrı milliyətə sahib insanlar bir ailə kimi işləməkdədir. Daimi işçilərin ümumi sayı 7000, fabriklərdə mövsümi olaraq işləyənlərin sayı isə 10 000-dir.
Azersun Holding-də onun Bakıda yaratdığı şirkətlərdən biridir. Şirkət 1997-ci ildə yaradılıb və hazırda demək olar ki, 2500–3000-ə yaxın işçiyə sahibdir.
Abdulbari Gözəl 28 dekabr 2016-cı ildə Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəylik Günü münasibətilə bir qrup şəxsin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Gələcəyin şoku
Tarixi
"Gələcəyin şoku" kitabı müəllifin əsərləri içərisində xüsusi yer tutur və ona böyük şöhrət gətirmişdir.
Mövzusu
Alvin Tofflerin qeyd etdiyi "gələcəyin şoku" hər şeydən əvvəl insanları əhatə edən sosial həyatdakı və mədəniyyətdəki dəyişikliklərdir. İnsan "cəmiyyət" adlı sistemin çox kiçik bir elementidir və onun təhlükəsizliyinin özünəməxsus çalarları var. Alvin Toffler qeyd edir ki,
"İnsan orqanizminin ətraf mühitdəki dəyişikliklərə uyğunlaşa biləcəyi müəyyən hədlər mövcuddur. Əgər əvvəldən bu hədlər müəyyən olunmazsa və bu dəyişikliklər artmaqda davam edərsə, biz çoxlu sayda insanları onların sadəcə dözə bilməyəcəkləri təsirlərə məruz qoya bilərik. Onları "gələcəyin şoku" adlandırdığım qeyri-adi vəziyyətə düçar etməklə biz çox risk edirik".
Uzaqgörənliklər
Tofflerin kitabında qeyd etdiyi sürətin artacağı, homoseksual evliliklərin gündəmə gələcəyi və ətraf fəlakətlərinin çoxalacağı kimi başqa uzaqgörənlikləri doğru çıxmışdır.
Təkrar nəşrləri
Kitab bir neçə dəfə təkrarən nəşr edilmişdir:
Satışı və tərcüməsi
Kitab 6 milyon nüsxədən çox satılmışdır. Əsər dünyanın bir çox dillərinə tərcümə olunmuşdur.
Film
Kitab əsasında Orson Uells tərəfindən səsləndirilən eyniadlı sənədli film 1972-ci ildə ekrana çıxmışdır.
Yaz mandraqorası
(Mandragora vernalis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ulak adası
Ulak adası ( aleutca : Yuulax̂ ) — Andreanof adalarında, xüsusən Aleut adalarında ( Alyaska ) Delarof adalarının ən qərb yarımqrupunda yaşayan kimsəsiz adadır. Ada Amatignak adasından 6 km şimal-qərbdə yerləşir.
Ulak nisbətən dayaz suda yerləşir və sörf çox vaxt o qədər ağır olur ki, adaya qayıqların hərəkəti mümkün deyil. İqlim şimal enliklərində dənizə xasdır, sərin temperatur, güclü küləklər, çoxlu duman və yağış, tez-tez güclü tufanlar olur. Dəniz səviyyəsində orta sutkalıq temperatur yayda 8,8 °C, illik orta hesabla 4,8 °C-dir. İllik yağıntı 166 sm-dir. Dəniz səviyyəsində qar nadir hallarda ildə 0,5 m-dən çox olur. Permafrost torpaqları yoxdur.