cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qarabaşlılar evi (Riqa)
Qarabaşlılar qardaşlığı
Yaradılmış korporasiya tamamilə kübar dairələrə mənsub insaları özündə birləşdirirdi. Mövcud olmuş Riqa Şirkətin təsisçiləri sırasına yerli və xarici ən zəngin və ən nüfuzlu komissioner və agentlər daxil idilər. Onlar malları alaraq Riqa şəhərinə çatdırılması ilə məşğul olurdular. Bu fəaliyyət Böyük gildiyada məskunlaşmış və vasitəçi ticarətlə məşğul olan yerli tacirlərdən fərqli olaraq böyük risk ilə üzləşirdi. Səyyar satıcılar və tacirlər Riqada ticarət tarazlığı yaratmaq məqsədilə "Qarabaşlılar" adlı kompaniyanı təsis edirlər. Buna baxmayaraq, Böyük gildiyanın asılılığından və nəzarətindən Qarabaşlılar yalnız XVII əsrin sonunda azad ola bilmişdilər.
1477-ci ildə Qarabaşlılar Riqa magistratının Yeni evinin yuxarı mərtəbəsində bir otaq kirayə edirlər. Evin özü ictimai ehtiyaclar üçün gildiya sənətkarları tərəfindən inşa edilmişdi. Zamanla, binanın bəzədilməsinə və yenidənqurma işlərinə sərmayə yatıran Qarabaşlılar bir sıra müavinətlər ilə binanın əsas icarəçilərinə çevrilirlər. Səhər saatlarında və nahardan öncə bina birja kimi fəaliyyət göstərir, axşamlar isə bürgerlərin istirahət və əyləncələri, çoxsaylı konsert və təntənəli tədbirlərin keçirilməsi üçün bir yerə çevrilir.
XVI əsrin ikinci yarısına kimi, təşkilat Böyük gildiya ilə birgə və bərabər şəkildə Riqanın ictimai həyatına rəhbərlik edirdi. Bundan başqa, Qarabaşlılar şəhərin mühafizəsində fəal iştirak edirdilər və Reformasiyanı dəstəkləyirdilər. 1895-ci ildə şirkət təmsil etdiyi silk korporasiyasının fəaliyyətini dayandırır və alman tacir klubuna çevrilir. Uzun illər fəaliyyət göstərən Klub etnik almanların 1939-cu ildə repatriasiyasından sonra ləğv edilir.
Fərqli dövrlərdə Qarabaşlılar evində düzənlənən bayramlarda rəsmi və ya inkoqnito şəklində rus çar və çariçaları iştirak edirdilər. Qəbul zalının əsas bəzək elementlərindən biri də divarlarda asılmış rus və isveç hökmdarların portretləri idi, o cümlədən, şəxsən II Yekaterina tərəfindən təqdim olunmuş portret. Fəxri qonaqlar kitabında həmçinin Almaniya kansleri Otto fon Bismarkın avtoqrafını görmək olar. Bundan başqa Tallində (Estoniyanın paytaxtı) Qarabaşlıların daha bir evi yerləşir. Ev Pikk keçəsi 26-da yerləşir və Tallinin intibah dövrünə aid az sayda binalardandır.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Qarabaşlılar evinin ilkin ölçülərini təxminən azırkı tikili ilə üst-üstə düşən fotoşəkillər təəssüf ki qorunub saxlanılmayıb. Binanın mərkəzi hissəsini böyük zal təşkil edirdi. Bundan başqa, onun altında yerləışən mərtəbədə bir neçə otaq, ən aşağıda zirzəmi, çardaqda isə anbarlar yerləşirdi. Bütün çoxsaylı dəyişiklik və yenilənmələrə baxmayaraq, binanın "nüvə" adlanan bünövrəsi qorunmuşdu. Ev yenidən bərpa edilərkən bu bünövrə yenidən əvvəlki şəkildə hazırlanmışdı.
Öz azırkı görünüşünü bina XVII əsrin əvvəllərində qazanmışdı. O şimali Avropa manyerizmi üslubunda inşa olunmuşdu. Binanın müəllifinin adı naməlumdur, lakin professor B. R. Vipper tikilidə işlədilən oxşar memarlıq üsullarını hanza şəhərlərindən sayılan Bremenin ratuşasında da gördüyünü bildirmişdi. O hesab edir ki, Qarabaşlılar evinin memarının kim olduğunu bilmək üçün o zamanlar Bremen, Dantsiq və Danimarkada çalışan niderland ustalarının müəllifi olduqları tikililərlə tanış olmaq kifayətdir. Hazırda ehtimal olaraq memarlar B. Bodekerin və L. Yansenin adları daha çox çəkilir.
II Dünya müharibəsi zamanı binanın yerləşdiyi Ratuşa meydanı və kiçik məhəllə daha güclü dağıntıya məruz qalmışdı. Müharibədən sonra, bu məhəllənin bərpası səmərəsiz hesab edilərək 1948-ci ilə kimi qalan xarabalıqlar sökülmüşdür.
Müharibə nəticəsində məhv olmuş məhəllə və kiçik Ratuşa meydanının yerində yeni böyük Qızıl Latış atıcılarına abidə (1970) qoyulmuş və ətrafında eyniadlı böyük meydan salınmışdı. Latviyanın müstəqilliyinin bərpasından sonra, bu meydan öz əvvəlki adını geri qaytarmışdı, sovet dövründə inşa edilmiş muzey isə Latviyanın işğalı muzeyi adlandırılmışdı.
Bərpa
Tikili 1996–2000-ci illərdə öz əvvəlki yerində, Riqanın 800 illik yubileyi şərəfinə yenidən bərpa olunmuşdu. Bütün kompleksin tikinti xərcləri 3,952 780 lat təşkil etmişdir.
Ehtiyatsızlıqdan qətl
Ehtiyatsızlıqdan qətl — bu qətl növü başqa qətllərdən fərqli olaraq məqsədsiz şəkildə həyata keçirilir,yəni başqa qətl hadisələrində cinayətkar hədəf seçdiyi insanı əvvəlcədən öldürəcəyini və ya qarşıya çıxmış maneəni dəf etmək üçün qarşısında olan insanları öldürməyi məqsəd seçir. Bu qətl növündə isə adətən məsuliyyətsizlik və ya ehtiyatsızlıqdan törədilir,yəni bir insan istəmədən qarşısındakı insana odlu və ya soyuq silahla xəsarət yetirərək ölümünə səbəb olur.
Qüdrət Həsənquliyev
Qüdrət Müzəffər oğlu Həsənquliyev — siyasətçi, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II, III, IV, V və VI çağırış deputatı, Milli Məclisin Hüquq Siyasəti və Dövlət Quruculuğu Komitəsinin sədr müavini, Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının qurucusu və hazırkı sədri, 2003-cü, 2008-ci 2013-cü və 2018-ci illərdə Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkilərində prezidentliyə namizəd, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının üzvü (2000–2003).
Həyatı
Qüdrət Həsənquliyev 29 yanvar 1965-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunda Əbrəqunus kəndində anadan olub. 1992-ci ildə Bakı Dövlət Universiteti Hüquq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Bakı şəhər Nəsimi rayon prokurorluğunda müstəntiq, Azərbaycan Respublikası Dövlət Katibinin köməkçisi, Asiya Universitetinin baş müəllimi vəzifələrində çalışıb.
Evlidir, 2 övladı vardır.
Erkən fəaliyyəti
1993-cü ildən Azərbaycan Xalq Cəbhəsi sədrinin müşaviri, 1998-ci ildən Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası Rəyasət Heyətinin üzvü olub. Əbülfəz Elçibəy xəstələndikdən və müalicə üçün Türkiyəyə yola düşdükdən sonra Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasında daxili ziddiyyətlər daha da dərinləşərək idarəolunmaz hala gəldi. AXCP faktiki olaraq iki siyasi qanada – "islahatçılar"a və "klassiklərə" parçalandı.
2000-ci il iyul ayının 19-da AXCP-nin "klassiklər" adlanan qanadı partiyanın bir sıra rayon təşkilatlarının iştirakı ilə müşavirə çağırdı. AXCP-nin "islahatçılar" qanadında təmsil olunmasına baxmayaraq, Qüdrət Həsənquliyev "klassiklər"in müşavirəsinə qatıldı və çıxış edərək partiya üzvlərini təşkilatı parçalamamağa çağırdı. Bu hadisədən 1 gün sonra Əbülfəz Elçibəy dünyasını dəyişdi.
Partiyanın parçalanmasının qarşısını məqsədilə Əbülfəz Elçibəyin müşaviri, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası Rəyasət Heyətinin üzvü Qüdrət Həsənquliyev 2001-ci ildə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının yenidən vahid bir təşkilata çevrilməsi üçün partiyanın hər iki qanadının rəhbərliyi ilə danışıqlara başlanıldı, lakin tərəflər əksər AXCP üzvlərinin vahid bir siyasi partiyada təmsil olunmaq istəklərini nəzərə almadılar. Öncədən partiyanın birləşdirilməsi üçün yaradılmış Təşkilat Komitəsində təmsil olunmağa, birləşdirici qurultayın çağırılmasına razı olsalar da sonradan öz əvvəlki mövqelərindən geri çəkildilər. Buna baxmayaraq, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası Birləşdirici Qurultayına Hazırlıq üzrə Təşkilat Komitəsi yaradıldı. Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının vahid bir təşkilat kimi qorunub saxlanılmasında maraqlı olan rayon təşkilatlarının seçkili orqanları bəyanatla çıxış edərək Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının Birləşdirici Qurultayına Hazırlıq üzrə Təşkilat Komitəsinə qoşuldular.
2002-ci il avqustun 19-da Şəhriyar adına Mədəniyyət Sarayında Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının birləşdirici qurultayı keçirildi. Qurultayda partiyanın yeni Nizamnamə və Məramnaməsi qəbul edildi. Qurultaya Hazırlıq üzrə Təşkilat Komitəsinin həmsədri Qüdrət Həsənquliyev alternativ əsaslarla və gizli səsvermə yolu ilə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının sədri seçildi.
Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi təqdim olunan sənədlər əsasında birləşmiş Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasını AXCP-nin yeganə hüquqi varisi kimi tanısa da, sonradan xarici qüvvələrin təzyiqi qarşısında partiyanın dövlət qeydiyyatı ləğv olundu.
Qüdrət Həsənquliyev Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə 2003-cü ilin mart ayında keçirilən təkrar seçkilərdə iştirak etdi və dairədə lider namizəd olaraq deputat seçildi.
Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası
Dövlət qeydiyyatı ilə bağlı yaranmış problemin həlli məqsədilə 2004-cü il aprelin 3-də partiyanın təsis konfransı çağırıldı və təsis konfransında Əbülfəz Elçibəyin mənəvi mirası olan, eləcə də partiyanın Məramnaməsində yer alan Bütöv Azərbaycançılıq məfkurəsi partiyanın adında yer aldı. Beləliklə Azərbaycan Milli Azadlıq Hərəkatının və Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin ideoloji xəttinin davamçısı olan partiya fəaliyyətini Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi adı ilə davam etdirməyə başladı. Qurultayda partiyanın sədri Qüdrət Həsənquliyev seçilmişdir.
Deputat fəaliyyəti
Qüdrət Həsənquliyev 2003-cü il Azərbaycan Parlamentinə təkrar seçkilərdə 86 saylı İsmayıllı seçki dairəsindən, 2005-ci ildə 97 saylı Goranboy-Ağdam-Tərtər seçki dairəsindən, 2010-cu il və 2015-ci il seçkilərində 7 saylı Ordubad-Culfa seçki dairəsindən və 2020-ci il seçkilərində isə 36 saylı Xətai dördüncü seçki dairəsindən millət vəkili seçilmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin III çağırışında Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu məsələləri Daimi Komissiyasının üzvü, IV çağırışında Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu Komitəsinin üzvü , V çağırışında Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu Komitəsinin və Hesablayıcı Komissiyanın üzvü, VI çağırışında isə Hüquq siyasəti və dövlət quruculuğu Komitəsinin sədr müavini olmuşdur.
Prezidentliyə namizəd
2003, 2008, 2013 və 2018-ci illərdə keçirilən Azərbaycan Respublikası Prezident seçkilərində iştirak etmişdir.
Mükafatları
Parlament Jurnalistləri Birliyi tərəfindən 2004-cü ildə təqdim olunan "İlin Ən fəal millət vəkili" nominasiyası üzrə "Mütərəqqi ideyalar müəllifi" mükafatı ilə təltif olunub.
2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010,2011,2012,2013,2014,2015,2016,2017-ci illərdə Parlament Jurnalistləri Birliyi tərəfindən müxtəlif mətbuat orqanlarının nümayəndələri arasında keçirilən sorğuda ilin ən fəal beş millət vəkilndən biri seçilib.
Bəsitçay Dövlət Təbiət Qoruğu
Bəsitçay dövlət təbiət qoruğu — nadir Şərq çinarının qorunub saxlanılması məqsədilə Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 4 iyul 1974-cü il tarixli qərarı ilə 107 hektar ərazidə yaradılmışdır. Qoruq Zəngilan rayonunda Kiçik Qafqaz dağlarının cənub-şərq hissəsinin Bəsitçay ətrafı boyunca ərazini əhatə edir. Qoruğun adı monqol mənşəli olub, Beysut tayfasının adından götürülüb. Çinarlıq qoruq ərazisinin 93,5%-ni təşkil edir. Çinar ağaclarının orta yaşı 170 ildir, lakin əsl nəhəng-yaşı 1200–1500 il, hündürlüyü 50 m və diametri 4 m qədər olan ağaclara da rast gəlmək olar. Qoruğun yerləşdiyi ərazi əsasən dağlıq olub, dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 600–800 m-ə qədərdir. Sağ sahil dik yamaclı dağlardan, sol sahil isə təpəliklərdən ibarətdir. Əsasən Üçüncü dövr çöküntüləri yayılıb. Çay dərəsi boyunca ensiz allüvial düzənlik uzanır. Buradakı dağlar Bəsitçayın qolları ilə xeyli parçalanmışdır.
= Yaradılmasında məqsəd = Qoruq Azərbaycanın cənub-qərbində, Zəngilan rayonu ərazisində Bəsitçayın dərəsində yerləşir. Qoruq ərazisinin landşaft kompleksini, xüsusilə nadir təbii çinar meşəliyini qorumaq məqsədilə təşkil edilmişdir. Qoruğun adı dərəsində yerləşdiyi çayın adı ilə eynidir. Bəsitçay respublika qoruqlarının ən kiçiyidir. Onun sahəsi 107 ha-dır. Meşə ilə örtülü sahənin əsas ağac cinsi şərq çinarıdır.
= İqlimi = Qoruq ərazisi qışı quraq keçən mülayim-isti iqlim tipinə aiddir. Yayının isti olması səciyyəvidir. Havanın orta illik temperaturu 130-dir. Illik yağıntının miqdarı 600 mm-dir. Ərazinin iqlim şəraiti çinar meşəliyinin təbii bərpası və inkişafı üçün çox əlverişlidir.
Torpaq örtüyü
Bəsitçay dövlət təbiət qoruğunun ərazisində əsasən allüvial-meşə torpaqları yayılıb. Çay dərələrinin yamaclarında, qoruğun ətraf sahələrində qəhvəyi dağ-meşə torpaqları inkişaf etmişdir.
Çinar meşələri
Çayın yatağı boyu və kiçik terraslarda inkişaf etmiş allüvial torpaqlar əsasən çinar meşələri altındadır. Burada daşlı-çınqıllı (yüksək skeletli) ərazilər də müəyyən sahəni tutur. Bunların hamısında çinar bitir və inkişaf edir. Çünki o torpağa tələbkar deyil, lakin çinar meşələri gillicəli, yaxşı su-fiziki xassəli və münbit torpaqlarda yüksək məhsuldarlığa və bonitetə malikdir. Dünyada çinarın 7 növü vardır. Azərbaycanda isə onun yalnız bir növü — şərq çinarı inkişaf edir. Şərq çinarının çoxsahəli əhəmiyyətini, dünyada az yayılmasını, nadir bitki olmasını və son əsrlərdə xeyli azalmasını nəzərə alaraq, onun adı Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na yazılmışdır. Bəsitçay dövlət təbiət qoruğunun 100 hektarını çinar meşələri tutur. Onlar Bəsitçayın və onun qolu Şıxauzçayın dərəsində yerləşir. Burada həm təmiz, həm də qarışıq çinar meşəliyi yayılmışdır. Qarışıq çinarlıqlarda qoz, dağdağan, tut, söyüd, qovaq, və s. ağac, yemişan, itburnu, murdarça, qaratikan, və s. kollar inkişaf edir. Qoruqdakı çinar ağaclarının orta yaşı 165 il, orta hündürlüyü 35 m, orta diametri isə 1 m-dir. Qoruqda həmçinin qoz, dağdağan, tut, söyüd, qovaq, yemişan, itburnu, murdarça, qaratikan və s. ağac və kollar inikişaf edirdi. Bəsitçayın əsas təbiət kompleksi sayılan 200 illik tarixə malik çinar ağacları qəddarcasına kökündən çıxarılaraq məişətdə istifadə edilir. Burada əsasən bir meşə tipi-müxtəlif otlu çinar meşələri formalaşmışdır. Qoruğun yerləşdiyi ərazi əsasən dağlıq olub, dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 600–800 m-ə qədərdir. Sağ sahil dik yamaclı dağlardan, sol sahil isə təpəliklərdən ibarətdir. Əsasən Üçüncü dövr çöküntüləri yayılıb.
Munir El Haddadi
Munir El Haddadi və ya qısaca Munir – "Sevilya" Futbol Klubunda oynayan ispaniyalı hücumçu.
Munir "Barselona"ya transfer olmadan öncə Atletiko Madrinin gənclər klubunda oynayıb. O, 2013–14-cü il mövsümü UEFA Gənclik Liqasında "Barselona" ilə çempionluq qazanıb. 2015–16-cı il İspaniya Kral Kuboku mövsümündə 5 ən çox qol vuran futbolçudan biri olub.
Munir İspaniya millisi ilə 8 sentyabr 2014-cü ildə Makedoniya millisinə qarşı matçda debüt edib. O, 2018-ci ildə FİFA və İdman Arbitraj Məhkəməsinə 2018 FİFA Dünya Kubokunda Mərakeş millisinə keçid üçün müraciət etsə də, bu uğursuzluqla nəticələnib.
Bulbophyllum marginatum
(Bulbophyllum marginatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dekamerondakı novellaların siyahısı
400px|thumbnail|right|[[Ksavye Frans Vinterhalter — Dekameron, 1837, Şəxsi kolleksiya.]] Aşağıdakı siyahıda Covanni Bokkaççonun "Dekameron" əsərinə daxil olan novellalalar günlər üzrə müvafiq sıra ilə göstərilmiş, həmçinin novellaların mənbəsi və sonrakı istifadə tarixi haqqında məlumat verilmişdir. Müəllif əsəri yazarkən hər novellanın əvvəlində qısa məzmun qeyd etmişdir. Aşağıdakı siyahıda da novellaların məzmunu göstərilərkən məhz həmin qısa məzmunlardan (Beydulla Musayevin tərcüməsində) istifadə edilib.
Çigil
thumb|right|250px|[[Bakı arxipelaqı]] Çigil — Xəzər dənizində, Bakı arxipelaqında Azərbaycana məxsus ada. Məskunlaşmamış adadır. Palçıq vulkanı mənşəlidir. Ərazisi 0,4 km² təşkil edir. Sahilləri hündür və yalnız cənub-şərq tərəfdən ensiz sahil zolağı ilə əhatə olunmuşdur. Cənub-Şərq hissədə bir necə palcıq vulkanı var. Adanın uzunluğu 585 m, eni 425 m-dir. Sahildən 16,9 km məsafə ayırır. Maksimal hündürlük 5 m təşkil edir. Bəndovan burnundan cənubda yerləşir. Sonuncu püskürmə tarixi haqqında məlumat yoxdur. Güman edilir ki, bu püskürmə 1932-ci ildə baş vermişdir. Palcıq vulkanları burada neft-qaz olması ilə əlaqədardır. Vulkanlar daim səthə yeni palcıq dalğaları püsgürür.
Etimalogiyası
Adanın adı qarluq türklərinin çigil boyundan gəlir. Ruslar Oblivnoy adı vermişlər. Bu isə burada daim palcıq dalğalarının püsgürməsi və ya dəniz sularıla yuyulması ehtimalıyla verilə bilər.
Ekologiyası
Ada gilli suxurlardan təşil olunub.Buranın flora-faunası çox kasıbdır. Sahil hissələrində dəniz yosunları, Xəzər suitisi, Nərəkimilər fəsiləsinə aid balıq növləri mövcuddür. Xəzər suitisi emdemik növ olmaqla ancaq Xəzər dənizində yaşayır. Bu canlı Azərbaycan Respublikasının 'Qırmızı kitabına' daxil edilmişdir və qorunur. Adada Xəzər qağayısı, Maygülükimilər fəsiləsinə aid quşlar (Flaminqo) məskun olur.
Yuya (XVIII sülalə)
Yuya — Tuyanın əri, ali Misir rəsmisi, firon III Amenofisin qayınatası.
Sıldıs Donqak
Sıldıs Donqak — Tuvanın Övür bölgəsindəki Torqalıq kəndində anadan olmuş tuvalı şair, yazıçı. O, həmçinin tacir liklə də məşğuldur.
Yaradıcılığı
Yazıçılığa 1990-cı ildə başlamışdır. Şerləri Tuva nın qəzetlərində, Tuva Ədəbiyyatı jurnalında, "Ulug-Hem" məcmuəsində nəşr edilmişdir. "Een hovuda sırın ıglaydır"  adlanan şer kitabı 1998-ci ildə nəşr edilmişdir. Onun şerləri ruscaya də tərcümə edilmişdir. Şerlərinin tərcüməçisi Yuri Kuznetsovdur.
Mahmud Savalan
Mahmud Savalan – Ərdəbil şəhərində anadan olmuş kulturist. Azərbaycan Bodibildinq Federasiyasının üzvüdür. Avropa çempionatında qızıl medallar qazanıb.
Əmir Bahaduri-Cəng
Hüseynpaşa xan Məhəmmədsadıq xan oğlu Bahadurlu (1855-1917) – İran şahı Məhəmmədəli şahın saray vəziri.
Həyatı
Hüseynpaşa xan Məhəmmədsadıq xan oğlu 1855-ci ildə Qaradağ vilayətinin Şərqi Dizmar mahalının Mərdannaqim kəndində anadan olmuşdu. Tanınmış Bahadurlular nəslindəndir. Bu soy Rusiya-İran müharibəsi zamanı Qarabağdan mühacirət edib.
Hüseynpaşa xan mükəmməl təhsil almışdı. Təbrizə yollanıb vəliəhd Müzəffərəddin mirzəyə xidmət etmişdi. 1884-cü ildə yüzbaşı, 1886-cı ildə qullarağasıbaşı, 1891-ci ildə acudanbaşı rütbəsinə, 1892-ci ildə Əmir Bahaduri-Cəng ləqəbinə layiq görülmüşdü.
Müzəffərəddin şah 1896-cı ildə Nizamüssəltənə Abdulla xan Qacar keşikçibaşının yerinə təyin etdi. Şah qvardiyasının rəisi oldu.
Hüseynpaşa xan Əmir Bahaduri-Cəng 1903-cü ildə sərdar rütbəsinə layiq görüldü. 1905-ci ildə Mirzə Mahmud xan Həkimülülmülk yerinə saray naziri təyin edildi. O, İran ordusunun komandanı kimi Kirman, İsfahan və Fars əyalətlərində reyd keçirmişdi.
Bu "cəng bahaduru" öz cəngavərliyini xalqa və demokratiyaya göstərdi. Məclisi topa tutdu.
Vətənpərvər ruhanilərin və ağsaqqalların məsləhəti ilə 1905-ci ilin dekabrın 14-də kütlə Tehran yaxınlığındakı "Şah Əbdüləzim" ziyarətgahına toplaşıb, etiraz əlaməti olaraq, bəstə oturdular. Baş nazir Eynüddövləin göndərişi ilə Əmir Bahadur bəstə oturanların üzərinə qoşun çəkdisə də, onları bəstdən çəkindirə bilmədi. Bəstə oturanların 8 maddədən ibarət tələbləri 1906-cı il yanvarın 10-da qəbul olunduqdan sonra bu aksiya dayandırıldı və bəstə oturanlar yanvarın 12-də bəstə oturanlar qalib qüvvə kimi təntənə ilə Tehrana döndülər. Az keçmədən dövlətin bəstə oturanlara güzəştə getməsinin hiylə olduğu bəlli oldu. Özündə göc toplayan rejim bəstə oturanları təqib etməyə, onları pərən-pərən salmağa başladı.
Yeni məclis yarananda Hüseynpaşa xan məclisi hərbi nazirliyinin tabeliyinə verilməsini tələb etdi. Ondan məclisin sədri məsələsini soruşanda qılıncını göstərib demişdi: "Sizin gələcək məclisinizin başçısı bu olacaq". 1909-cu ildə Məhəmmədəli şah devriləndə, təcili çıxarılması vacib olan iki nazirdən biri o idi.
Məhəmmədəmin Rəsulzadə onun haqqında yazır: "Son zamanlar Tehranın vəziyyəti bu kibi niyətlər, xülyalar bəsləməgə görünüyor ki, olduqca müsaiddir. Bunun böylə olmasına Məhəmmədəli şahın ən sadiq yavrularından sabiq hərbiyyə vəziri Əmir Bahadırın Tehrana gəlmiş olduğudur. Əmir Bahadır o məşhur Əmir Bahadır cəngdir ki, məşrutiyyət əleyhinə gördügü İqdamatda Məhəmmədəli şahın "əcinnə"lərindən biri, həm də birincisi idi. Əmir Bahadır 1909-cu ildə Tehranın məşrutiyyətpərəstlər tərəfindən alınmasından sonrasının yaylağı olan Zərkəndə sarayında bəstdə oturub, sonra inqilab hökuməti tərəfindən İran xaricinə tərd edilmiş idi. Əmir Bahadır son zamanlara qədər Vyanada olub restorançılıq ediyordu. 1911-ci ildə Məhəmmədəli şahın Mazandarana keçib də orada təkrar bir hərəkəti-irticaiyyə başladığı zamanlar, hər kəs Əmir Bahadır cəngində İrana gəlməsinə müntəzir ikən, Əmir "ağır oturub batman gəlmişdi". Hətta, hər kəscə qaba, siyasətdən anlamaz, idrakdan məhrum, bütün məziyyəti yalnız "Şahnamə"yi əzbər oxumaqdan ibarət bilinmiş ikən, bu "restorançı vəzir", o zaman böyük bir zəkavati-siyasiyyə göstərmiş, (məşhurdur) şah tərəfindən İrana getmək üçün kəndisinə vaqe olan təklifə "bu səfərdən faidə görməzsən" demişdi. O səfər də "əldən çıxmış iqtidari qaytarmaq təşəbbüsünü faidəsiz" görən Əmirin bu dəfə "Məhəmmədəli şahı istiyoruz zamanında – birdən-birə Tehran üfüqündə "parlaması" bir az mənidar kibi görünüyor".
Yamaha
Yamaha Corporation — musiqi alətləri, səs qurğuları, idman vəsaitləri, nəqliyyat vasitələri və s. istehsal edən transmilli şirkət. thumb|left|Şirkətin əsas ofisi
Yamaha — əsasən elektronika və motosikllərin istehsalçısı kimi tanınmış yapon şirkəti. İndi o, həm də CD-ROM disklərinə yazma qurğuları və musiqi sintezatorları istehsal edir.
Korrida
right|150px|thumb|Korrida rəssamlıqda. Korrida (corrida – qaçış, cəld hərəkət) və ya öküz döyüşü — ispan milli tamaşası. Mənşəcə qədimdə Pireney yarımadasında öküzə sitayişlə əlaqədardır. Orta əsrlərdə korrida yalnız nizə ilə silahlanmış atlı senyorlar iştirak edirdilər. Peşəkar ifaçılardan (torero) ibarət müasir tamaşa kimi 18 əsrin əvvələrində formalaşmışdır. Korrida iştirakçıları 12-14 nəfər olur. Cəld hərəkətlə şpaqanı öküzün süysününə sancaraq onu öldürən matador (espada) korridada əsas simadır. Digər torerolar bu işdə ona kömək edirlər. Onların bəzisi al rəngli plaşlarla öküzü hirsləndirir, bəziləri (atlı pikadorlar) nizənin ucu ilə onu qıcıqlandırır, digərləri isə qıcaqlandırıcı harpunları (banderilya) heyvanın boynuna sancırlar. Portuqaliya, Cənubi Fransa və Latın Amerikası ölkələrində də təşkil olunur.
2012-cu ilin yanvarında İspaniyanın Kataloniya parlamenti korridaya qoyulan qadağanı təsdiq edib. Bu qadağa 2012-ci lin fevralın 23-dən qüvvəyə minəcək. Yeni qanunun qəbuluna səbəb 180 min nəfərin imzası ilə daxil olan petisiya olub. Orada korrida həddən artıq sərt və köhnəlmiş əyləncə növü kimi göstərilib. Kataloniya İspaniya vilayətləri içərisində korridaya qadağa qoyan ilk vilayət olub.
Təsi
Təsi — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 31 mart 1995-ci il tarixli, 1008 saylı Qərarı ilə Qobustan rayonunun Bədəlli kənd inzibati ərazi vahidinin Təsi kəndi Yekəxana kənd inzibati ərazi vahidi tərkibinə verilmişdir.
Toponimikası
Yerli məlumata görə, Təsi kəndin əsasını qoymuş şəxsin adıdır. Bəzi mənbələrə görə, təsi monqol tayfalarından birinin adıdır. Monqolustan ərazisində Təsi adlı çay da vardır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 386 nəfər əhali yaşayır.
Sigur Rós
Sigur Ros — İslandiya post-rok qrupudur. Qrupun əsas xüsusiyyəti post-rock janrının ən öncül qruplarından olmasıdır. Qrupun adı vokalist Jon Birgissonun bacısı, qrupun qurulduğu gün anadan olan Sigurros'dan götürülüb. Maraqlıdır ki, qrup üzvlərindən sadəcə Kjartan Sveinsson musiqi təhsili alıb.
"Von" və "Von brigði"
Qrup ilk albomu olan "Von"u (tərcüməsi: Ümid) 1997-ci ildə yayımladı. Sonrakı il isə onun remiks albomu olan "Von brigði" gəldi.
Ágætis byrjun
1999-cu ildə ilk beynəlxalq çıxışı edən qrup iki il ərzində bu albom sayəsində çox məşhur oldu. Albomun adının mənası "Yaxşı Başlanğıc" deməkdir. "Ágætis byrjun" albomundan bir çox film qrupun musiqilərindən istifadə etməyə başladı.
Rímur
2001-ci ildə qrup İslandiyalı balıqçı Steindór Andersen ilə Rímur EP'ini yayımladı. EP əsasən musiqili şeir janrında idi.
Qrupda zərb alətlərində ifa edən Ágúst Ævar Gunnarsson qrupu tərk etdikdən sonraç 2004-cü ildə yayımlanan bu adlı albom da bir çox filmlər üçün saundtrek qaynağı oldu. Qrupun ilk albomu 2004-cü ildə həm də Avropa və Amerikada satılmağa başladı.
Sonrakı albomlar
Qrup hər il məşhurluğunu artıraraq hər dəfə fərqli albomları yayımlamağa davam etdi. Ən son albom olan Valtari 23 May 2012-ci ildə işıq üzü görüb.
Bulbophyllum gimagaanense
(Bulbophyllum gimagaanense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təklə (Qobustan)
Təklə (əvvəlki adı: Leninabad) — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı ilə Qobustan rayonunun Leninabad kəndi Təklə kəndi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Şahsevən tayfa birliyinə daxil olan təkləlilər kəndi özlərinə mənsub qışlaq yerində salmışlar. Sovet hakimiyyəti illərində qoyunçuluq sovxozu yaradılanda məntəqə Leninabad adlandırıldı. 1991-ci ildə kəndin köhnə Təklə adı bərpa olundu. Oykonim Səlcuqların təklə tayfasının adı ilə bağlıdır. Əvvəllər Türkiyədə yaşamış təklə tayfası Qazı xanın başçılığı ilə 1540-cı Təklə Mirzəbaba ildə I Təhmasibin (1524-1576) itaətini qəbul etmiş şahsevənlərin tərkibinə daxil olunmuşdu. XIX əsr mənbələrinə görə, təklələr Mil və Qarabağ düzlərində 14 tirə və müxtəlif nəsillərdən ibarət idilər. Sonralar onlar bir neçə qola ayrılmışdılar. Azərbaycan ərazisində təklə etnonimi vasitəsilə yaranmış oronimlər də mövcuddur: Təklə dərəsi (Masallı rayonu), Təklə dağı, Təklə təpəsi (Cəlilabad rayonu) və s.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Acıdərə çayının sahilində yerləşir.
Əhalisi
Kənddə 300-dən artıq ev var və kənddə 2000-dən artıq əhali yaşayır.
Din
Kənddə Təklə kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Candargöl
Candargöl — Ağstafa rayonunda yerləşən göl. Azərbaycan Respublikasının qərbdəki iki ucqar nöqtəsindən biridir. Eyni zamanda Azərbaycan və Gürcüstan arasındakı sərhəd gölün tam ortasından keçir.
Göl dəniz səviyyəsindən 291,4 m yüksəkdə yerləşir, sahəsi – 10,6 kv.km, eni – 3 km, uzunluğu – 6,4 km, orta dərinliyi – 3,75 m, maksimal dərinliyi – 7,2 m, həcmi – 51,0 mln. m³ -dir.
Pirrotin
Xassələri
Rəng – qırmızımtıl və ya şabalıdı çalarlı bürüncü-sarı, bəzən oksidləşmə rəngləri müşahidə olunur; Mineralın cizgisinin rəngi – bozumtul-qara; Parıltı – metal; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf; Sıxlıq – 4,6-4,7; S – 3,5-4,5; Kövrəkdir; Ayrılma – {1010} üzrə qeyri-mükəmməl; Bölünmə – {0001}  üzrə mükəmməl; Başqa xassələr – klinopirrotin güclü, heksapirrotin isə zəif maqnitlik xassəsinə malikdir; elektriki yaxşı keçirir; Morfologiya – kristallar: nadir hallarda rast gələn heksaqonal kəsilişli lövhəvari və bipiramidal kristallar; İkiləşmə: {1011} üzrə ikiləşmələr, hərdənbir – üçləşmələr; Mineral aqreqatları: bütöv kütlələr püruzlar.
Candargöl
Suyun temperaturu yayda +30–32 °С, qışda +2–3°С təşkil edir. Nadir hallarda – çox soyuq keçən qış aylarında donur. Daimi təbii axarları yoxdur. Əsasən qədim Xan arxı (Qardabani arxı) və hövzəsindəki suvarma sistemlərinə daxil olan arxların gətirdiyi çay suları, eləcə də atmosfer suları və yeraltı sular hesabına qidalanır. Cənubi Qafqazın 1823 və 1880-ci illərə aid xəritələrində göl coğrafi obyekt kimi qeydə alınmışdır.
Ətrafının bəzi yerlərində bataqlıqlar var. 1927-ci ildə qurumuş, 1928-ci ildə yenidən dolmuşdur. 1993-cü ildə Azərbaycan və Gürcüstan respublikaları arasında bağlanmış benəlxalq müqaviləyə əsasən Gürcüstan hər il Qardabani magistral kanalı vasitəsilə Candargölə 70 mln. m³ həcmində Kür suyu ötürür. Onun 50 mln. m³ Ağstafa rayonunda suvarma işləri üçün, 20 mln. m³ isə gölün ekoloji tarazlığının qorunması üçün istifadə olunur.
Gölün suyu şirindir. Florasında qamış və həsirotu üstünlük təşkil edir.
Göldə 20-dən artıq balıq növü yaşayır. Onlardan karp, som, şirbit, çömçə balığı, xramuli və s.-i göstərmək olar.
Borçalı bölgəsində Candar kənd adına 1536-cı ilə aid məxəzlərdə rast gəlinir. Hazırda Qardabani rayonunda – gölün yaxınlığında əhalisi azərbaycan türkləri olan Candar, Marneuli rayonunda Aran Candar və Dmanisi rayonunda Lök-Candar kəndləri var. Belə kənd adına 1723-1728-ci illərdə tərtib olunmuş “Tiflis əyalətinin müfəssəl dəftəri” adlı Osmanlı təhrir sənədində də rast gəlirik.
Tiya
Tiya — Yuyanın qızı, firon III Amenofisin arvadı.
Pirrotin
Mənşəyi və yayılması
Maqmatik mənşəli mis-nikel sulfid filizlərinin əsas mineralı olan pirrotinin ən iri yataqları ultraəsasi və əsasi maqmatik süxurlar içərisində yerləşir. Kolçedan filizlərində, skarn tipli və hidrotermal yataqlarda, bəzən qranit peqmatitlərində, çökmə və metamorfik süxurlarda rast gəlir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: xalkopirit, pentlandit, pirit, maqnetit, sfalerit, qalenit, arsenopirit, kalsit, kvars. Mineralın tapıldığı yerlər: Sedberi (Kanada); Buşveld kompleksi (CAR); Maunt-Ayza (Avstraliya); Outokumpu (Finlandiya); Qreya (Rumıniya); Qızıl-Dərə, Norilski, Talnax, Xolodninski, Dalneqorski (Rusiya); Adanqe (Gürcüstan). Azərbaycan da Filizçay, Katsdağ, Cixix-Saqator, Mazımçay, Gədəbəy, Çıraqdərə, Toğanalı yataqlarında, Böyük Qafqazın cənub (Çuqak, Tenros, Qudurdağ) və Kiçik Qafqazın şimal-şərq yamaclarında yerləşən bir sıra filiz təzahürlərində (Əsrikçay, İtqırılan, İsakənd) və bəzi başqa məntəqələrdə qeyd edilir.
Tətbiqi
Bəzən sulfat turşusu almaq üçün xammal kimi istifadə edilir.
Livan müharibəsi (2006)
İkinci Livan müharibəsi — Hizbullahın hərbi qanadı ilə İsrail Silahlı Qüvvələri arasında Livan torpaqları və İsrail in şimalında 12 iyul - 14 avqust 2006 tarixləri arasında davam etmiş olan silahlı qarşıdurma.
Böhran Livanda yerləşmiş Hizbullah təşkilatının 12 iyul 2006 tarixində iki İsrail əsgər ini qaçırması və səkkizini öldürməsiylə başlamışdır. Əsgərlərin qaçırılmasına əlavə olaraq Cənub i Livandakı Hizbullah xadimlərinin İsrail torpaqlarına Katyuşa mərmiləri göndərməsi; İsrail tərəfindən Livanın bir döyüş hərəkətində ( "act of war") olduğu şəklində şərh edilmişdir. Bunun üzərinə İsrail Livana hava və quru hücumları etmiş və ölkənin limanlarını dənizdən mühasirəyə almışdır. İsrailin bu davranışına qarşılıq olaraq Hizbullah Cənubi Livandan İsrailin şimalına etdiyi mərmi hücumlarını şiddətləndirmişdir.
Bir aydan çox davam edən qarşıdurmaların ardıyca Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası nın qəbul etdiyi 1701 saylı qərar uyğun olaraq 14 avqustda tərəflər hücumlarını dayandırmışdır. İsrail Livana tətbiq etdiyi mühasirəni 7 sentyabr 2006-cı ildə yerli saatla 18:00-a qədər qaldırmağı öhdələrinə vermişdir. Litanni çayına qədər olan Cənubi Livan torpaqlarını işğal etmiş olan İsrail Livan və UNIFIL əsgərlərinin yerləşdirilməsinə paralel olaraq qüvvələrini geri çəkmişdir.
Böhranın ilk günlərindən bəri aralıqsız davam edən İsrail hücumlarının nəticəsində İsrail ordusunun mindən çox Livan vətəndaşını öldürməsi, İsrailin beynəlxalq sahədə çox ağır tənqidlərə hədəf olmasına səbəb olmuşdur.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı nın İnsan Haqları Komissiyası Başçısı Luiza Arbur böhran zamanı döyüş günahlarının (hərbi cinayət) işlənmiş ola biləcəyini söyləmişdir.
Böhranın başlanğıcı
İsrail ilə Livan arasındakı böhran İsrailin sahildə olan Fələstin li ailələrə atəş açması ilə başlamışdır. Yaxın Şərq dəki İslam xadimləri ilə İsrail arasındakı müharibə təxminən bir ay əvvəl alovlandı. 9 iyun da İsrailin Qəzzə zolağı na etdiyi bir hücumda eyni ailədən səkkiz adamı öldürməsi Fələstində iqtidarda olan Həmas təşkilatının İsrail ilə etdiyi atəşkəs haqqında razılığı bitirməsinə gətirib çıxarmışdır. Eyni zamanda 2006-cı ildə baş vermiş olan Qəzzə böhranını başladan bu hadisə başda İslam dünyası olmaq üzrə bir çox seqmentdən reaksiya almışdır.
Hizbullahın hücumu
12 iyul 2006-cı ildə yerli saata görə səhər saat 09:05-də Hizbullahın xadimləri Cənubi Livandakı mövqelərdən İsrail hərbi birliklərinə və sərhəd qəsəbələrinə minaatan və raketlər vasitəsilə hücum etdilər. Daha sonra isə İsrail ordusuna aid olan iki Hummer zirehli hərbi maşınlarına da edilmiş hücumda Hizbullahın xadimləri səkkiz İsrail əsgərini öldümüş və iki İsrail əsgərini də əsir almışdırlar
Hizbullah və Livan polisi əsir alınan İsrail əsgərlərinin Livan torpaqlarına sızmış olduğunu iddia etsələr də, İsrail bu iddiaları rədd edir.
İsrailin reaksiyası
Hizbullahın Livanda heç bir maneə ilə qarşılaşmadan var ola bilməsi və qaçan xadimlərin Livanda saxlanması səbəbiylə İsrail hökuməti bu davranışı bir döyüş elanı olaraq qəbul etmiş və Livan hökumətini məsul tutmuşdur. Hücumlardan çox sonra İsrail əsgərləri sərhədə gələrək Livanın cənubundakı yaşayış məntəqələrinə hücum etdi.
Qaçırılan əsgərləri qurtarmaq üçün təqibə başlayan İsrail birliklərindən bir Merkava tankı bir Hizbullah bombasının üzərində keçdi və bombanın partlamasıyla havaya uçdu, tankın dörd ekipajı öldü. Hizbullah hərbçiləri ilə çıxan döyüşdə günortadan sonra saat üçdə bir İsrail əsgəri öldürüldü.
Livanın bu hücumdan ötəri çox ağır bir əvəz ödəyəcəyini söyləyən İsrail Baş qərargah başçısı general-leytenant Dan Halutz "Livanı 20 il əvvəlinə geri çevirə bilərik" dedi.
Livanın münasibəti
İsrailin Beyrut hökumətini böhrandan məsul tutmasına baxmayaraq Livan Baş naziri Fuad Sinora hücumdan Livan hökumətinin xəbəri olmadığını və Livanın məsul tutulmamalı olduğunu  söyləmişdir.
Türkmənistan coğrafiyası
Sahəsi və sərhədləri
Türkmənistan, ərazisinə gərə dünyanın 52-ci böyük ölkəsidir. O, İspaniyadan kiçik, ABŞ-nin Kaliforniya ştatından isə böyükdür. Türkmənistan Respublikasının ərazisini Aşqabad şəhəri və Axal, Balkan, Daşoğuz, Lebap, Marı olmaqla 5 əsas vilayət təşkil edir. Vilayətlər özləri ayrı-ayrı rayonlara, şəhərlərə bölünür. Aşqabad şəhəri respublikanın paytaxtıdır. Şəhər 1881-ci ildə salınmışdır və seyismik ərazidə yerləşir. 1948-ci ildə burada 9 bal gücündə dağıdıcı zəlzələ baş vermiş və şəhər əhalisinin yarısından çoxunu məhv etmişdir. Şəhərdə 50-yə qədər fabrik və zavod, əsası 1951-ci ildə qoyulmuş Türkmənistan Elmlər Akademiyası, doqquz kollec, onlarla peşə və orta ixtisas məktəbləri, universitetlər, kino-teatrlar, muzey mərkəzləri və özəl tele-radio kompaniyaları fəaliyyət göstərir. VII əsrdə Türkmənistanın yerləşdiyi region ərəblər tərəfindən istila olundu və ərəblər Mərkəzi Asiyaya özləri ilə İslam dini ilə yanaşı İslam mədəniyyəti də gətirdi. Xəlifə Əl-Məmunun dövründə regionun mərkəzi Mərvə köçürüldü. Bu da ərazinin inkişafına geniş imkanlar açdı. XI-XII əsrlərin ayrı-ayrı dövrlərində Türkmənistan Səlcuq imperiyası və Çingiz xan ulusu tərəfindən idarə olunurdu. 1849-cü ildə Türkmənistan Rusiya imperiyası tərəfindən işğalı edildi. 1917-ci il oktyabr inqilabından sonrakı hadisələr Türkmənistan üçün 1924–cü ildə hazırkı Türkmənistan Respublikasının ərazisi daxilində Türkmənistan SSR-nin yaranması ilə nəticələndi. Türkmənistan sovet imperiyasının süqutundan sonra - 1991-ci ilin 27 oktyabrında müstəqilliyini bəyan etsə də, onun rəsmi tanınmasına 25 dekabr 1991-ci ildə, imperiyanın son çöküşündən bir gün əvvəl nail oldu. Ölkənin geosiyasi mövqeyi Avropa ölkələri ilə Çin və Hindistana gedən quru yollarının üzərində yerləşməsi baxımında əlverişlidir.
Livan müharibəsi (2006)
Livanın münasibəti
Sinora beynəlxalq vasitəçilərin münaqişəni dayandırmağa çağırmasına baxmayaraq, münaqişələr hələ də davam edir.
Türkmənistan coğrafiyası
Sahəsi və sərhədləri
Xəzər dənizinin cənub-şərqində, Kopetdağın şimal yamaclarında, Turan ovalığının  cənubunda yerləşən Türkmənisan Respublikası sahəsinə görə, Mərkəzi Asiyada ikinci böyük dövlətdir. O, cənub-şərqdən Əfqanıstanla, cənub və cənub-qərbdən İranla, şərqdən və şimal- şərqdən Özbəkistanla, şimal və şimal-qərbdən  Qazaxıstanla, qərbdən isə Xəzər dənizi ilə həmsərhəddir. Türkmənistanın sahəsi 491.200 km²-dir. Ərazisi qərbdən şərqə 1100 km, şimaldan cənuba isə 650 km uzanır. Ölkənin sərhədlərinin ümumi uzunluğu 5522 km-dir. Şimalda Qazaxıstanla sərhədin ümumi uzunluğu 379 km təşkil edir.Mangistau və Qızıl Orda vilayətləri ilə həmsərhəddir. Özbəkistanla sərhədlərin uzunluğu1621 km olub Xarəzm, Buxara, Səmərqənd, Nəvai vilayətləri ilə əhatələnib. Cənubda İranla 992 km sərhəd boyu Mazandaran, Semnan, Xorasan şəhərləri ilə həmsərhəddir. Şərqdə isə Herat, Fəryab, Bəlx, Gur əraziləri ilə 744 km məsafədə Əfqanıstanla sərhəddir.
Livan müharibəsi (2006)
İsrailin hücumları
right|thumb|260px|12 iyul tarixi ilə 13 avqust 2006 tarixləri arasında [[İsrail tərəfindən Livanda bombalanan yerlər]] İsrail Hərbi Hava Qüvvələri Hizbullah xadimləri və liderlərinin təxmin etdiyi yerlərdə hava hücumlarına başladı. Suriya və İranın Hizbullahı dəstəkləməyəcəyini iddia edən Beyrut və ətraf ərazilərdə infrastruktur və qurğulara hücum etdi.
Türkmənistan coğrafiyası
Sahəsi və sərhədləri
Türkmənistan ərazisi 3 sahə üzrə 37 inzibati rayon, 16 şəhər (11 -i respublika tabeli şəhər) və 74 məmləkətdən ibarətdir.
Livan müharibəsi (2006)
İsrailin hücumları
13 iyulda hücuma məruz qalan Beyrut hava limanı zədələnib uçuşlara bağlandı. Bundan əlavə təxminən dörd həftədəndə artıq davam edən İsrail hərbi təyyarələrinin hücumları və ağır bombardımanları  nəticəsində Beyrutda çoxunda şiələrin yaşadığı qəsəbələrdə, kəndlərdə mindən artıq dinc insan öldürüldü. Başda paytaxt Beyrut şəhəri olmaqla Livana böyük dərəcədə maddi ziyan dəydi. Xəstəxanalar, yollar və televiziya/radio stansiyaları İsrail təyyarələrinin hücumları nəticəsində məhv edildi. Livan hökuməti Livana müharibə nəticəsində dəymiş maliyyə zərərinin 2,5 milyard dollara yaxın olduğunu söylədi.
Hücum zamanı öldürülənlər arasında Livanda yaşayan əcnəbilər də var idi. Ancaq qısa müddətdə bir çox dövlət öz vətəndaşlarını dəniz yolu ilə təxliyə etmişdir. Bu evakuasiyaların əksəriyyətində Türkiyə əhəmiyyətli bir rol oynamış, evakuasiya olunanları nəql etmiş və yerləşdirmişdir. Bunun əksinə olaraq isə İsrail avstraliyalıları daşıyan gəmilərə atəş açmışdır.
Türkmənistan coğrafiyası
Təbii ehtiyatları
Türkmənistanın təsərrüfatının əsas gəlirli sahəsi neft və qaz kompleksinin inkişafıdır. Ölkə gəlirinin 60%-i bu sahələrin payına düşür. Türkmənistan təbii qaz istehsalına görə dünyada dördüncü yerdədir. Xüsusilə Açaq, Marı və Xəzərsahili yataqlar daha məhsuldardır. Ölkədə kimya sənayesi üçün kifayət qədər yerli xammal vardır. Kükürd, kalium duzları, yod əsasında Nebitdağda, Bekdaşda, Çələkəndə, Cərcoda, Marıda kimya zavodları fəaliyyət göstərir.
Livan müharibəsi (2006)
İsrailin hücumları
İsrail hava hücumları zamanı Birləşmiş Millətlər Təşkilatına məxsus olan bir təhlükəsiz bölgəni (bu bölgədə müharibədən canını qurtarmış insanlara müvəqqəti olaraq sığınacaq verilir və bu bölgələri heç bir dövlətin hərbi qüvvələri bombalaya bilməz) raketlər vasitəsi ilə məhv etdi və bu hücum nəticəsində Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 4 silahsız işçisi həyatını itirdi. 25 iyulda reallaşan bu hücumdan sonra Birləşmiş Millətlər Təşkilatının baş katibi Kofi Annan İsrailin qəsdən bu hücumu həyata keçirdiyini desə də, İsrail bu iddianı rədd etmiş və hadisədən dərin kədər hissi keçirdiyini bəyan etmişdir. Hücuma baxmayaraq, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı ABŞın öz veto haqqından istifadə etməsi ilə İsrailə qarşı "qınama" qərarı (yəni ki, bu hücuma görə İsrailə qarşı hər hansı bir cəza tədbiri) ala bilməmişdir.
Türkmənistan coğrafiyası
İqlimi və hidroqrafiyası
Türkmənistan Respublikasının iqlimi quru subtropik iqlimdir. Burada ilin 290 günü buludsuz keçir. Respublika ərazisində illik və sutkalıq temperatur amplitudu çox böyükdür. Yağıntıların orta illik miqdarı 50–200 mm arasındadır. Mümkün buxarlanma 1500 mm-dən artıqdır.
Əkinçilik əsasən suvarma, dağlarda isə qismən dəmyə şəraitində mümkündür. Ölkənin şərq rayonlarında su təlabatı Amudərya, Murqab və Təcən çaylarının suları ilə təhciz olunur.
Amerika (toponim)
Amerika — Qərb yarımkürəsində qitə. O, Şimali və Cənubi Amerika qitələrinə bölünür. Qitə Xristofor Kolumbun 1492-ci il səfərindən əvvəl yerlilər tərəfindən bir çox ada malik idi. O tarixdən sonra gələn əcnəbilər isə qitəni Amerika adlandırdılar. Ümumi olaraq, Amerika adının XVII əsrdə, bu iki qitədə tədqiqatlar aparmış İtaliya səyyahı Ameriqo Vespuççidən gəldiyi qəbul edilir. Buna baxmayaraq, bəzi tarixşünaslar müxtəlif açıqlamalar irəli sürüblər.
İstifadəsi
thumb|right|300px|[[Martin Valdzemüller|Valdzemüllerin Dünya Xəritəsi (Almaniya, 1507). Bu xəritə Amerika terminindən istifadə edən ilk xəritədir (Aşağı sol hissədə, Cənubi Amerikada). ]]
Müasir Azərbaycan dilində, Şimali və Cənubi Amerika ayrı qitələr hesab edilir. Bu, ingilis dilində də eynidir, amma onlar cəmdə "Americas" adlanır. Addan tək formada istifadə edən zaman, bu ad sadəcə Amerika qitəsinə aid edilir. İngilis və Azərbaycan dillərində Amerika adı çox zaman Amerika Birləşmiş Ştatlarına da aid edilir.
Erkən istifadəsi
Amerika adının bizə məlum olan ilk istifadəsi 25 aprel 1507-ci ildə olmuşdur. Bu ad indiki Cənubi Amerikaya aid edilib. Ad on iki saat qurşağına malik kiçik bir qlobusda və hazırlanmış ən böyük dünya xəritəsində görünür. Bu xəritələrin hər ikisi də Almaniya kartoqrafı Martin Valdzemüller tərəfindən Fransanın Sen-Dye-de-Voj şəhərində hazırlanmışdır. Bunlar Amerikanı Asiyadan ayrı bir torpaq sahəsi olaraq göstərən ilk xəritələr idi. Bu xəritələrin bələdçi kitabçası – Matias Rinqmann tərəfindən yazılan "Cosmographiae Introductio"da "mən bu hissəni Cənubi Amerika belə adlandırmaq hüququna kimin malik olduğunu bilmirəm, savadlı bir insan olan Ameriqo onu kəşf edəndən sonra ora Ameriqen və ya Amerika, yəni Ameriqonun torpağı adlandırılmışdır. Axı həm Avropa, həm də Asiya adını bir qadından alıb" yazılır.
Ameriqo Vespuççi
thumb|left|150px|[[İtaliya səyyahı Ameriqo Vespuççinin portreti.]]
Ameriqo (Ameriko) Vespuççi (d. 9 mart 1454 — ö. 22 fevral 1512) florensiyalı səyyah, sərmayədar, şturman və kartoqraf idi. O, indiki Braziliya və Karib adalarının Asiyadan ayrı olduğunu irəli sürən ilk a avropalı olmuşdur.
"Americus Vesputius" İtaliya səyyahı Ameriqo Vespuççinin latınlaşdırılmış adı idi. Onun adı (Ameriqo) orta əsr latın adı olan "Emericus"un italyanlaşdırılmış forması idi. Ad german "Amalric" və "Emmerich" adlarından, onlar isə pragerman *amal ("canıbərklik, igidlik") və ya *heim ("ev") + *rik ("hökmdar") söz birləşməsindən törəmişdir.
Dağ silsiləsi
Bu nəzəriyyənin müdafiəçilərinin verdiyi səbəblər arasında "yer adlarının yazılı yol ilə yox, şifahi yol ilə yaranması faktı" var. Buna əlavə olaraq, Valdzemüller torpaq sahələrinə ad vermə səlahiyyətinə malik deyildi. Bu imtiyaz monarxlara, bəzən də səyyahlara verilirdi.
Yerli adlar
Qitənin avropalı bir müstəmləkəçinin şərəfinə adlandırılması bəzi mülki cəmiyyət qrupları tərəfindən problem hesab edilir. 1977-ci ildə Dünya Yerli Xalqlar Şurası "Amerika" yerinə "Abya Yala" terminindən istifadə etmək təklifini irəli sürmüşdür. Bundan başqa digər yerli dillərdə də Amerika qitəsi üçün alternativ adlar mövcuddur.
Xaltan bulağı
Xaltan bulağı — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Xaltan kəndinin ərazisində mineral bulaq.
Ümumi məlumat
Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun Xaltan kəndinin şimal-şərqində, Gilgilçayın hər iki sahilində çoxdebetli, isti kükürdlü mineral bulaqlar yerləşir. Qədimdən yel və dəri xəstəliklərininmüalicəsində istifadə olunur. Tədqiqatçılara görə, bulağın adı qədim İran mənşəli xar və ya gar ("isti" deməkdir;sonralar [r] səsi [l] səsinə keçmişdir) və dan (su) sözlərindən düzəldilmişdir (osetin dilində qardan "istisu"mənasındadır. Hidronimdəki dan (su) sözünün tan formasına düşməsi isə tat dilinin Xaltan şivəsində d səsinin t səsi kimi tələffüz olunması ilə əlaqədardır. Qeyd edək ki, Don çayının adı da tarixən Tan variantında işlənmişdir.
Selsus
Selsus (yun. Kέλσον, lat. Celsus, II yüzilliyin ikinci yarısı) Roma filosofu, orta platonçuluğun təmsilçisi, Xristianlığın ən tanınmış antik tənqidçilərindən biri. Onun haqqında zamanımıza çox az bilgi gəlib çatmışdır. Məlumdur ki, o imperator Markus Avreliusun dostu idi.
Selsus “Doğru söz” (yun. Λόγος άληθής) adlı kitabın müəllifi olmuşdur. Bu əsərin orijinal mətni zamanımıza çatmamışdır. Ancaq, Selsusla çəkişməyə girən xristian ilahiyyatçısı Origen onun fikirlərinə rəddiyələr yazaraq “Doğru sözün” bir çox fraqmentlərini özünün “Selsusa qarşı” (lat. Contra Celsum) əsərində vermişdir.
Selsus dini təlimləri öz düşüncəsinin dəlilləri baxımından təhlil edərək belə bir nəticəyə gəlmişdir ki, Xristianlıq heç də başqa dinlərdən fərqlənmir. Çünki, başqaları kimi xristianlar da öz ehkamlarına düşünmədən inanmağa çağırırlar. Onun fikrincə, İsa tanrı ola bilməz, çünki Tanrının xüsusiyyətləri başqadır. İsa tanrıdırsa, o yerə enə bilməz, çünki belə olarsa öz taxtını tərk etmiş olardı və dünya düzəni dağılardı.
Daha sonra Selsus yazırdı ki, İsa Loqos (Tanrı sözü, kəlamı) da ola bilməz, çünki Loqos insan ola bilməz, çünki o insanlıqdan daha uca olan Tanrı sözüdür. Onun fikrincə Xristianlığın bütpərəstliyi inkar etməsi müstəsna bir şey deyildir. Çünki, doğrudan da insanların düzəltdiyi təsvirlər və heykəllər heç də tanrılar deyildirlər. Hələ xristianlardan çox-çox qabaq Heraklit kimi filosoflar demişdilər ki, bütlərə tapınmaq divarlarla danışmağa bənzərdir. Son olaraq Selsus hesab etmişdir ki, Xristianlıq dövlət üçün təhlükədir.
Erci E
Erci E və ya Erci Ergün, (doğum adı: Ercüment Ergün ; ) — türk rep musiqiçisi.
Sülhəddin Əkbər
Sülhəddin Bayram oğlu Əkbərov və ya Sülhəddin Əkbər — Azərbaycan Demokrat Partiyasının həmtəsisçisi və həmsədri, Müsavat Partiyasının keçmiş başqan müavini, rəsmi dövlət qeydiyyatında olmamış Açıq Cəmiyyət Partiyasının keçmiş sayca ikinci və sonuncu sədri, Azad Demokratlar Partiyasının qurucusu və sədri.
Həyatı
Sülhəddin Bayram oğlu Əkbərov 1960-cı ildə Şərur rayonunda anadan olub. İxtisasca həkimdir.
Siyasi fəaliyyəti
1990-cı il Azərbaycan SSR Ali Sovetinə keçirilən seçkilərdə 346 nömrəli Qıvraq seçki dairəsindən deputat seçilmişdir.
26 noyabr 1991-ci il tarixində təşkil olunan Azərbaycan Respublikasının Ali Sovetinin Milli Şurasına daxil edilmişdir.
1991-ci ildə Azərbaycan Demokrat Partiyasının həmsədrlərindən və həmtəsisçilərdən biri olmuşdur.
16 may 1992-ci ildə Milli Təhlükəsizlik nazirinin 1-ci müavini təyin olunmuşdur. 1993-cü ilədək bu vəzifədə çalışmışdır.
16 iyul 1993-cü ildə Milli Məclisin üzvlüyündən azad edilmiş və cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmuşdur. 1 sentyabr 1993-cü ildə həbs qərarı tətbiq olunmuşdur.
1992-ci ildən 2010-cu ilədək Müsavat Partiyasının üzvü olub. 1995-ci ildən 2010-cu ilədək Müsavat Partiyası Başqanının siyasi məsələlər üzrə müavini olmuşdur.
Sülhəddin Əkbər həm də 1997-ci ildə Azərbaycan Atlantik Əməkdaşlıq Assosiasiyasını yaradıb və hazırda onun prezidentidir.
29 noybar 2010-cu ildə Müsavat Partiyasından istefa vermişdir.
2013-cü ilin mayında Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının üzvü olmuşdur. Daha sonra isə istefa vermişdir.
Hicran Mehdiyev
Hicran Mehdiyev — Texnika elmləri namizədi, iqtisadi informatika kafedrasının baş müəllimi, Tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsində baş müəllim vəzifəsi (2|2000).
Həyatı
20 fevral 1961-ci ildə Cəbrayıl şəhərində anadan olmuşdur. 1977-ci ildə Cəbrayıl şəhər orta məktəbini bitirmişdir və həmin ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. 1982-ci-1994-cü illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Kibernetika institununda proqramçı mühəndis, kiçik elmi işçi, qrup rəhbəri vəzifələrində işləmişdir. 1987-1990-ci illərdə Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının Kibernetika institununda məqsədli aspiranturada təhsil almiş və 1992-ci ildə həmin institutda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1994-1998-ci illərdə Prezident yanında İdarəçilik Akademiyasinda baş müəllim vəzifəsində çalışmışdır. 2000-ci ildən tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsində baş müəllim vəzifəsində çalışır.