cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ketlin Osmond
2018-ci il Pxençxan Olimpiadası
Fevralın 8-də baş tutan yarışda Patris Çen mübarizə apardı və 10 idmançı sırasında üçüncü pillənin sahibi oldu. Bununla da o, Kanada yığmasına 8 bal qazandırdı. Həmin gün cütlərin yarışında mübarizə aparan Meqan Duhamel və Eri Radford cütlüyü isə 2-ci pillənin sahibi oldu və Kanada yığmasına 9 bal qazandırdı. Fevralın 11-də baş tutan yarışda isə Vertyu və Moir cütlüyü mübarizə apardı və 80.62 balla birinci pillənin sahibi oldu. Bununla da onlar, Kanada yığmasına 10 bal qazandırdı. Həmin gün qadınların yarışında mübarizə aparan Ketlin Osmond isə 72.34 balla üçüncü pillənin sahibi oldu və Kanada yığmasına 8 bal qazandırdı. Qısa proqramdan sonra 10 yığmadan 6–10-cu pillələri tutan yığmalar mübarizəni dayandırdı. Həmin proqramdan sonra Kanada yığması 35 balla birinci pillədə idi. Qısa proqramdan sonra yığmalara 2 yarış üzrə idmançıları əvəzetmə hüququ verildi. Kanada yığması sadəcə qadınların yarışında mübarizə aparan Kelin Osmondu, Qabrielle Dalemanla əvəz etdi.
Komanda yarışlarından sonra 20–22 fevralda fərdi yarışlar baş tutdu. Fərdi yarışların favoritləri Rusiya nümayəndələri Yevgeniya Medvedyeva və Alina Zaqitova, İtaliya nümayəndəsi Karolina Kostner, Yaponiya nümayəndəsi Sataho Miyahara və Kanada nümayəndəsi Ketlin Osmond idi. Fevralın 20-də baş tutan qısa proqramda Ketlin Osmond 78.88 balla Alina Zaqitova və Yevgeniya Medvedyevadan sonra üçüncü pillənin sahibi oldu. Fevralın 22-də isə sərbəst proqram baş tutdu. Ketlin Osmondun əsas hədəfi sərbəst proqramda da uğurlu mübarizə aparıb, Olimpiadanı ən azından bürünc medalla başa vurmaq idi. Kompozisiyasını 22-ci sırada təqdim edən Ketlin Osmonddan əvvəl 1-ci pillədə Alina Zaqitova, 2-ci pillədə Sataho Miyahara, 3-cü pillədə isə Karolina Kostner idi. Ondan sonra hələ Yevgeniya Medvedyevanın da mübarizə aparacağını nəzərə alaraq Ketlin Osmondun əsas hədəsi Sataho Miyaharanın nəticəsini geridə qoymaq idi. Klint Mensellin bəstəsi olan "Qara qu quşu" musiqisinin sədaları altında çıxış edən Ketlin Osmondun təqdimatı 154.16 balla qiymətləndirildi və o, Alina Zaqitovadan sonra 2-ci pillədə qərarlaşdı. Bununlada Ketlin Osmond ən azından bürünc medalı özü üçün təmin etdi. Ondan sonra mübarizə aparan Yevgeniya Medvedyeva isə qızıl medala bir nömrəli favoritlərdən idi və onun əsas rəqabəti Alina Zaqitova arasında idi. Yevgeniya Medvedyeva həmin mübarizədə Alina Zaqitovaya məğlub oldu və bürünc medalın sahibi oldu. Nəticədə XXIII Qış Olimpiya Oyunlarının qızıl medalına Rusiya nümayəndəçi Alina Zaqitova, gümüş medala digər Rusiya nümayəndəsi Yevgeniya Medvedyeva, bürünc medala isə Kanada nümayəndəsi Ketlin Osmond sahib oldu.
alt=|thumb|240x240px|Ketlin Osmond 2018-ci il Dünya Çempionatının gala proqramında|left XXIII Qış Olimpiya Oyunlarından sonra 18–25 martda İtaliyanın Milan şəhərinin ev sahibliyində Dünya Çempionatı baş tutdu. Olimpiadanın bürünc medalına sahib olan Ketlin Osmond, Rusiya nümayəndələri Yevgeniya Medvedyeva və Alina Zaqitova, İtaliya nümayəndəsi Karolina Kostner və Yaponiya nümayəndəsi Sataho Miyahara ilə birgə Dünya Çempionatının favoritləri sırasında göstərilirdi. Qısa proqramda Ketlin Osmond, 74.74 balla Karolina Kostner, Alina Zaqitova və Sataho Miyaharadan sonra dördüncü pillənin sahibi oldu. Qısa proqramdan sonra onun Dünya Çempionatının qalibi olmaq ehtimalı çox aşağı idi. İdman mütəxəssislərinin rəylərinə əsasən Ketlin Osmond ən yaxşı halda bürünc medala sahib ola bilər. Martın 24-də baş tutan sərbəst proqram isə idman cəmiyyəti üçün gözlənilməz nəticələrlə dolu oldu. Qısa proqramda sonra birinci pillənin sahibi olan İtaliya nümayəndəsi Karolina Kostner bu proqram uğursuz mübarizə apararaq beşinci pillənin sahibi oldu, ümumi nəticədə isə 208.90 balla dördüncü pillədə qərarlaşdı. Qısa proqramda sonra 2-ci pillədə qərarlaşan Rusiya təmsilçisi Alina Zaqitovada Karolina Kostnerin taleyini yaşadı. Sərbəst proqramda uğursuz mübarizə aparan Alina Zaqitova nəticədə 128.22 balla yeddinci, ümumi nəticədə isə 208.74 balla beşinci pillənin sahibi oldu. Belə olan halda Ketlin Osmondun Dünya Çempionatının qalibi olmaq şansları artırdı. Onun əsas rəqibi Yaponiya nümayəndəsi Sataho Miyahara idi. Digər Yaponiya təmsilçisi Vahaba Hiquçi qısa proqramda 8-ci pillənin sahibi olsa da, sərbəst proqramda 2-ci pillənin sahibi oldu və Dünya Çempionatının gümüş medalına sahib oldu. Sataho Miyaharanın sərbəst proqramda olan çıxışı səhvsiz olsa da, nəticədə 135.72 balla qiymətləndirildi. Bununla da o, ümumi nəticədə 210.08 balla Dünya Çempionatının bürünc medalına sahib oldu. Ketlin Osmond isə sərbəst proqramda qüsursuz mübarizə apardı və 150.50 balla birinci pillənin sahibi oldu. Bu minvalla da o, ümumi nəticədə 225.24 balla Dünya Çempionatının qızıl medalına sahib oldu. Ketlin Osmond 1965-cı ildə Petra Burhanın Dünya Çempionatının qalibi olmasından 45 il sonra bu uğura sahib olan növbəti Kanada idmançısı olub.
2019-cu il yanvarın 30-da Ketlin Osmond Nyufaundlenda və Labradora əyalətinin leytenant-qubernatoru Cudi Fut tərəfindən 2018-ci il XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında və 2018-ci il Dünya Çempionatında qazandığı uğurlara görə "Nyufaundlenda və Labradora" ordeni ilə təltif edildi.
Kompozisiyaları
thumb|300x300px|alt=|Ketlin Osmond 2018-ci ildə Dünya Çempionatının qalibi olmağla 45 il sonra bu uğura imza atan birinci [[Kanada idmançısı oldu]] thumb|300x300px|alt=|Ketlin Osmond [[2018 Qış Olimpiya Oyunları|2018-ci il Pxeçxan Olimpiadasının gala proqramında Tori Kellinin "Hallelujah" bəstəsinin sədaları altında çıxış edən zaman]]
Uğurları
thumb|300x300px|alt=|[[Nyufaundlenda və Labradora əyalətinin leytenant-qubernatoru Cudi Fut Ketlin Osmondu "Nyufaundlenda və Labradora" ordeni ilə təltif edən zaman|right]] Karyerası ərzində 9 mövsümdə mübarizə aparan Ketlin Osmond, 11 qızıl, 6 gümüş və 6 bürünc medala sahib olub.
Nəticələri
thumb|240x240px|alt=|Ketlin Osmond 2012-ci il Kanada Çempionatında thumb|240x240px|alt=|Ketlin Osmond 2012-ci il Kanada Qran-Prisində thumb|240x240px|alt=|Ketlin Osmond 2014-cü il Kanada Çempionatında thumb|240x240px|alt=|Ketlin Osmond 2017-ci il Dünya Çempionatında thumb|240x240px|alt=|Ketlin Osmond 2018-ci il Olimpiya Oyunlarında
Cremanthodium
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Quercus hondurensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Somebody to Love
Queen qrupunun "A Day at the Races" albomundan mahnısı.Freddi tərəfindən yazılıb.Əvvədən bu mahnı "Bohemian Rhapsody"-yə yaxın stildə yazılmağa planlaşdırılmışdı.Lakin bu mahnı eyni süjetə malikdir və Bohemian Rhapsody-dən daha zəif hesab olunur.Mahnıda eynı zamanda Brayan,Rodjer və Freddidən ibarət xor da iştirak edir.Həmçinin mahnıya Meyin gitara solosu da əlavə edilmişdir.
Banksia longicarpa
Banksia longicarpa – Proteaceae fəsiləsinin Banksia cinsinə aid qalıqları cənubi Avstraliya da tapılmış nəsli kəsilmiş bitki növü.
Somebody to Love
Kaver versiyalar
Bu mahnını müxtəlif vaxtlarda Corc Maykl, Enn Xatauey,Brittani Mörfi,G4 qrupu və s ifa etmişdirlər. Mahnıya klip çəkilmişdir.
Çerknisa gölü
Çerknisa gölü — Notranska Kraska bölgəsinin Çerknisa icmasının ərazisindəki Karst yaylasında yerləşən Sloveniyadakı bir göl. Karst sahəsi vaxtaşırı su ilə doldurulur, bu da yazda və ya yayın əvvəllərində karst dəlikləri vasitəsilə birləşir. Gölün ətrafında bir neçə yaşayış məntəqəsi var (xüsusən şimaldan və şərqdən), ən böyüyü 3 min əhalisi olan Çerknisa şəhəridir. Gölün təxminən 10 km qərbində Postojna karst mağarası ilə məşhur olan Postojna şəhəri vardır.
Hidrologiya
200px|left|thumb|Çerknisa gölü, 2006-cı il 200px|left|thumb|Çerknisa gölünün şimalında yerləşən karst çölü yağıntılardan və yeraltı axınlardan su qalxdıqda sahədəki karst çuxurları dolur. Nəticədə göl əmələ gəlir. Yağışın və yeraltı su axınının sonrakı azalması suyun Karst mağaralarına axması, stalaqtit və stalaqmitlərin çoxalmasına səbəb olur. İllin müxtəlif dövrlərində, bölgədəki hava şəraitindən asılı olaraq, göl hövzəsi demək olar ki, tamamilə quru və tamamilə dolu ola bilər. Yayın əvvəlində bir qayda olaraq, göldə çox su yoxdur. Avqust ayında kəndlilər gölün keçmiş dibində çəmənlikləri biçir və otları heyvanlara yem kimi istifadə edirlər. Payızda göl xüsusən cənub-qərb tərəfdən yağış suları ilə doldurulur. Yazda isə qarın əriməsi ilə göl su ilə dolur. Tarixi dövrlərdə gölün heç vaxt şimal-şərq hissəsi qurumamışdır. Bu hissəsə gölün dibi karst yaylasının digər ərazilərindən fərqlənir.
Göldəki suyun səviyyəsinin hündürlüyü 7 m (dəniz səviyyəsindən 546-dan 553 m-ə qədər) dəyişir. Yüksək su ilə gölün ölçüsü 10x5 km və 30 km²-dir. Bu dövrlərdə ölkənin ən böyük gölü olur (ən böyük daimi gölü Boxinsko). Göldən axan suyun bir hissəsi Lyublyana çayının mənbələri şəklində səthə çıxır.
Flora və fauna
Çerknisa gölündə qamışlar və cil kolları, həmçinin geniş nəm çəmənliklərin böyük sıxlıqları vardır. Şərq hissəsində isə bir bataqlıq qalıqları var.
Gölün faunasına insanın təsiri azdır. Göldə olan olan balıqlar səbəbindən nəsli kəsilməkdə olan Adi çivdimdik də daxil olmaqla bir çox quş növləri üçün vacib bir yuva yeri rolunu oynayır. Ümumilikdə göl zonasında Ağgöz qaraördək və Ağquyruq dəniz qartalı da daxil olmaqla 230 quş növü qeydə alınıb .
NGC 2065
NGC 2065, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Masa bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Quercus insignis
(Quercus insignis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əmək bazarı
Əmək bazarı — tələb və təklifin qarşılaşdığı yerdir. Əmək bazarı cəmiyyətin sosial-siyasi və iqtisadi həyatında vacib və planlı sahədir. Əmək bazarında iş qüvvəsinin dəyəri qiymətləndirilir, əməyin şəraiti, əmək haqqının kəmiyyəti, təhsil almaq imkanları, məşğulluğun təminatı və sairə müəyyənləşdirilir. Əmək bazarı məşğulluq dinamikasının əsas tendensiyalarını özündə əks etdirir.
Əmək bazarının tənzimlənməsi
Əmək bazarının tənzimlənməsinin ən mühüm şərti işəgötürənlərlə işaxtaranların maraqlarının və tələblərinin üst-üstə düşməsi, üzlaşdırılmasıdır. Əmək bazarına işaxtaranlara öz imkanlarına, bacarıqlarına və tələblərinə uyğun iş tapmaq, işəgötürənlərə isə öz fəaliyyətlərini təmin etmək üçün işçilər tapmağa imkan verən ictimai mexanizmlərin və sistemlərin məcmusu kimi də tərif vermək olar. İşaxtaranlar əmək fəaliyyəti barədə düşünərkən mütləq bu və ya digər peşələrə, ixtisaslara, xidmət sahələrinə gələcəkdə olan tələbatı nəzərə almalı, bu tələbatın əmək bazarında hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyini bilməlidilər. Əmək bazarında hazırkı vəziyyəti qiymətləndirməyi bacarmaq və sonradan hansı şəraitin yaranacağını bilmək vacibdir.
Əmək bazarının xüsusiyyəti
Müasir əmək bazarının başlıca xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki, daimi məşğulluğa tam zəmanət vermək qeyri-mümkündür. Məşğulluq səviyyəsini təyin edən əməyə tələbat bir çox amillərdən, dövlətin bu sahədə siyasətindən, iqtisadiyyatın strukturundan, əməyin təşkilindən, rəqabət bacarığından, gəlir meyarlarından, bazar qiymətlərindən, əməyin səmərəliyindən, əmək münasibətlərinin çevikliyindən, istehsal üçün lazım olan təhsil, peşə bilikləri və bacarıqlarından, ixtisas artırma və yeni peşələrə yiyələnmək proseslərindən, Həmkarlar İttifaqlarının aktivliyindən asılıdır.
Əmək bazarının inkişafı yeni məşğulluq növlərinin, müvəqqəti işlərin, natamam iş günü ərzində müxtəlif rejimli işlərin, müəyyən haqq müqabilində görülən sərbəst qrafikli işlərin, evdə görülən işlərin, müəyyən müqavilə əsasında görülən işlərin və sairə meydana gəlməsinə səbəb olur. Göstərilən xidmətlərin dəyişməsi ilə əlaqədar işçi qüvvəsinə olan tələb də dəyişir. Bu səbəbdən müəssisələrdə yaranan müvəqqəti işlər sonradan daimi işə çevrilmək imkanı yarana da bilər.
Yüksək peşəkarlıq, təşəbbüskarlıq, aktivlik. yaradıcılıq, özü haqqında tam təəssürat yaratmaq bacarığı, öz qüvvəsinə arxayın olmaq - bütün bunlar əmək bazarında müvəffəqiyyətə nail olmaq üçün başlıca xüsusiyyətlərdəndir.
Banksia lullfitzii
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Crepidiastrum
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Quercus intricata
(Quercus intricata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Quercus john-tuckeri
(Quercus john-tuckeri) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Moskva
Moskva — Rusiya Federasiyasının paytaxtı, ölkəsinin federal əhəmiyyətli şəhəri, Mərkəz Federal Dairəsinin inzibati mərkəzi və Moskva vilayətinin (tərkibinə aid olmasa da) mərkəzi. (2019) əhalisi ilə bu göstəriciyə görə Rusiyanın ən böyük şəhəri və subyektidir. Ərazisi bütövlüklə Avropada yerləşən şəhərlər içərisində ən çox əhaliyə maikdir, əhalisinin sayına görə dünya şəhərlərin onluğuna daxildir, dünyanın ən böyük rusdilli şəhəridir.
Böyük Moskva knyazlığı, Çar Rusiyası, Rusiya imperiyası (1728–1730-cu illərdə), RSFSR və SSRİ-nin paytaxtı olmuşdur. II Dünya müharibəsi dönəmində hərbi əməliyyatlarda fərqləndiyinə görə Qəhrəman şəhər statusunu almışdır.
Şərqi Avropa düzənliyində, Oka və Volqa çayları arasında yerləşir. Rusiya Federasiyasının subyekti kimi Moskva və Kaluqa vilayətləri ilə həmsərhəddir.
Moskva Rusiyanın məşhur turizm mərkəzidir. Burada yerləşən Kreml, Qırmızı meydan, Novodeviçi monastırı UNESCO Ümumdünya irsi siyahsına əlavə edilib. Şəhər mühüm nəqliyyat qovşağı sayılır, burada 6 aeroportl, 9 dəmir yolu vağzalları və 3 çay limanı var. 1935-ci ildən Moskvada metropoliten fəaliyyət göstərir. Moskva həmçinin ölkənin idman mərkəzi sayılır. 1980-ci ildə burada XXII Yay Olimpiya Oyunları, 2018-ci ildə isə futbol üzrə dünya çempionatı keçirilən şəhərlərdən biri olub.
Görməli yerlər
Moskvanın görməli yerlərindən ən birincisi bütün Rusiyanın simvolu sayılan Moskva Kremlidir. Tarixi mənbələrdə ilk dəfə 1156-cı ildə adı çəkilən Kreml şəhərin mərkəzində Borovitsk təpəliyində yerləşir. Vasili Blajennı kilsəsi Moskvanın ən möhtəşəm qədim memarlıq abidələrindən sayılır. Hələ XVI əsrdə səyahətçiləri heyrətə gətirən bu kilsə ruslar üçün milli xarakterin və vətən tarixinin simvoluna çevrilib. Moskvanın cənub-qərbində yerləşən Novodeviçi adlanan qadın monastrı XVI–XVII əsrdə yaranıb.
UNESCO tərəfindən dünyanın mədəni sərvətləri siyahısına salınan monastır Rusiyanın ən gözəl memarlıq abidəsi sayılır. Şəhərin mərkəzi meydanı olan Qızıl meydan Kremlin şərq divarının qarşısında yerləşir. Bu meydan yüz illər boyu Rusiyanın tarixində baş verən ən önəmli hadisələrə şahidlik edib. Xrista Spasitel məbədi 1812-ci ildə Napoleon üzərində qələbənin şərəfinə rus çarı I Aleksandrın əmri ilə tikilib. Arbat Moskvanın ən məşhur küçəsidir. 1993-cü ildə bu küçə 500 illiyini qeyd etdi. Burada Puşkinin, Lermontovun ev-muzeyləri yerləşir.
Rəsmi rəmzləri
Moskvanın gerbi, bayrağı və himni şəhərin rəsmən təsdiqlənmiş rəmzləridir.
Qardaşlaşmış şəhərlər
Moskvanın çoxlu qardaşlaşmış şəhərləri var. Onların böyük hissəsi XX əsrin 90-cı illərində yaranıb.
NGC 4005
NGC 4005 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismi. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə 38.1 sm (15 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Crinitaria
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
NATO əlifbası
NATO əlifbası – ən çox istifadə olunan radio əlifbası. Hər ingilis hərfinə bir kod sözü aiddir, buna görə bütün məlumat, o cümlədən rəqəmlər dildən asılı olmayaraq anlaşılır.
Əlifba Beynəlxalq Mülki Aviasiya Təşkilatı tərəfindən tərtib edilmiş, ən çox NATO-da işlədilir. Digər beynəlxalq təşkilatlarda da istifadə olunur.
Quercus laceyi
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fikrət Məmmədov (aktyor)
Fikrət Əli oğlu Məmmədov — Azərbaycan kino aktyoru.
Həyatı
ÜDKİ-nin məzunu olmuşdur.
2002-ci ildə avtoqəzaya düşmüş, çənə sümüyü sınmışdır. Bundan sonra danışığında problemlər yaranmışdır.
Banksia plagiocarpa
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Hündürlüyü 5 m-ə qədər olan kol bitkisidir. Yarpaqları uzun lanset şəkillidir və gövdə üzərində növbəli düzülür.
Banksia platycarpa
(Banksia platycarpa) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Critonia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Tükcüklü palıd
(Quercus lanata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hündürlüyü 30 m-ə çatan həmişəyaşıl ağacdır. Himalay dağlarında bitir.
Əmək ehtiyatları
Əmək ehtiyatları - əmək bazarında işçi qüvvələrin ehtiyatları.
Əmək bazarı
Planlı iqtisadiyyat sistemində "əmək bazarı" anlayışı mövcud deyildi. Bazar iqtisadiyyatına keçidlə əlaqədar olaraq bazarlar, o cümlədən tələb və təklif münasibətlərinin fəaliyyət göstərdiyi əmək ehtiyatları bazarı meydana çıxdı və əmək ehtiyatlarının bölüşdürülməsi vacib problemlərdən birinə çevrildi. Əmək bazarında insan resursları artıq dövlətin və ya onun strukturlarının qərarı ilə işə düzəlmirlər, tələb və təklif münasibətlərinə daxil olurlar və təbii ki, burada əmək ehtiyatları arasında rəqabət yaranır.
Azərbaycanda əmək bazarında kəskin şəkildə işsizlik problemi yoxdur. Amma əmək bazarının keyfiyyət problemləri var, əmək ehtiyatları iqtisadiyyatımızın tələblərinə cavab vermir və bu problemlər həll edilməlidir. Bir ixtisas üzrə kifayət qədər kadrlar olur ki, onlara ehtiyac yoxdur, amma başqa bir sahədə kadrlar çatışmır. Buna görə də Azərbaycana xaricdən əmək ehtiyatlarının axını davam edir. Kifayət qədər düşünülməmiş kadr siyasəti əmək məhsuldarlığının azalmasına və gəlir itkisinə səbəb ola bilər. Məhz buna görə də hazırda müəssisələrin kadr ehtiyatlarının ixtisas səviyyəsi və peşəkarlıq getdikcə daha böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Azərbaycanda əmək ehtiyatları
Respublikamızın bəzi rayonlarında əmək ehtiyatlarının çatışmamazlığı, digərlərin isə artıqlığı müşahidə olunur. Əmək ehtiyatlarına demoqrafik vəziyyətin güclü təsiri mövcuddur. Respublikamızda ötən illər ərzində əhalinin artım sürəti azalmışdır. Bu prosesin səbəblərini əsasən Ermənistanın Azərbaycana hərbi təcavüzü, eləcə də gənclərin respublikadan miqrasiyası ilə izah etmək olur. Daxili və xarici miqrasiyalar respublika üzrə əmək ehtiyatlarının paylanmasında mütənasiblik prinsiplərinin pozulmasına təsir göstərir. 1989-cu ildən başlayaraq respublikada miqrasiya daha intensiv inkişaf etməyə başlamışdır. Buna bir tərəfdən məlum hadisələr zəminində baş vermiş milli münaqişələr, digər tərəfdən isə daha da ağırlaşmış sosial problemlərin təsiri altında dolanışıq məqsədi ilə əsasən Rusiyaya və keçmiş SSRİ-nin digər respublikalarına, habelə xarici ölkələrə gedənlərin sayının sürətlə artması böyük təsir göstərmişdir. Bu səbəbdən, respublikanın şəhər və kəndlərində əmək ehtiyatlarının sayı azalmışdır. Bölgələrdə bəzən bəlli bir layihələr həyata keçirilərkən, inşaat, emal və ya istənilən digər sahələr üzrə kifayət qədər mütəxəssis tapmaq qeyri-mümkün olur. Bakı şəhəri daha çox inkişaf etdiyindən daxili miqrasiya şəraitində bacarıqlı kadr ehtiyatları paytaxta toplanıb. Kəndlərdə əmək ehtiyatlarının səviyyəsinin aşağı düşməsinə işçilər üçün iş və istirahət şəraitinin yaradılmaması, yeni texnologiyaların tətbiq edilməməsi, əməyin mühafizəsinin norma və qaydalarına riayət olunmaması, peşəyönümü istiqamətində daha məqsədəuyğun tədbirlərin hazırlanmaması və ən başlıcası yeni iş yerlərinin yaradılmasının lazımi səviyyədə olmamasıdır. Gələcəkdə yeni iş yerlərinin yaradılması üçün sənaye müəssisələrini, onların filiallarını və sexlərini kiçik şəhərlərdə, şəhər tipli qəsəbələrdə, əhalisi çox olan kəndlərdə təşkil etmək daha məqsədəuyğun olardı və bu kənd yerlərindən gedənlərin axınının qarşısının alınmasına öz müsbət təsirini göstərə bilər.
Kadr hazırlığı heç vaxt rəqabət qabiliyyətini itirmir, əksinə, getdikcə daha da artırır. İnkişaf etmiş ölkələrin təcrübəsindən məlumdur ki, dünya bazarında gedən rəqabət prosesində yalnız yüksək səviyyəli kadrlara malik olan ölkələr qalib gəlirlər. İnsana kapital qoyuluşu, yəni onun mütəxəssis kimi hazırlanmasına qoyulan investisiyalar dünya təcrübəsində ən çox gəlir gətirən investisiya sahəsi kimi dəyərləndirilir. İxtisaslı və peşəkar kadrlar hər hansı müəssisə və ya təşkilatın dəyərli resurslarından biri sayılır.
Critoniadelphus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Əl-Kufi
Əbu Məhəmməd Əhməd İbn Əsəm əl-Kufi – ərəb tarixçisi.
Həyatı
Əbu Məhəmməd Əhməd İbn Əsəm əl-Kufinin Xilafət tarixinə dair əsəri xəlifə Əbu Bəkrin Xilafət taxtına çıxmasından (632-ci il) xəlifə əl-Müstəinin ölümünə qədərki (866-cı il) dövrü əhatə edir. Almaniyanın Qota Ģəhərinin kitabxanasında saxlanılan birinci cildin yeganə əlyazma nüsxəsi (I hissə və II hissəsinin 1-146-cı səhifələri) xəlifə Osmanın (634-644) dövrünə qədərki hadisələri əhatə edir. İstanbulun Topqapı kitabxanasının III Əhməd bölməsində mühafizə edilən ikinci və üçüncü (II hissənin 147-ci səhifəsindən VIII hissənin sonunadək) cildlərin yeganə nüsxələri xəlifə Osman dövrünün sonundan xəlifə əl-Müstəin dövrünün sonunadək cərəyan edən hadisələri əhatə edir.
İbn Əsəm əl-Kufinin slavyanlar haqqında məlumatı Əhməd Zəki Validi Toqan tərəfindən nəşr edilmişdir. .
Əl-Cərrah ibn Abdullanın xəzərlərə qarşı yürüşü, Azərbaycanın və qonşu vilayətlərin Əbu Cəfər əl-Mənsur tərəfindən fəth olunması haqqında məlumatlar A.N.Kurat tərəfindən türk dilinə tərcüməsi ilə nəşr edilmişdir.
Quercus leucotrichophora
(Quercus leucotrichophora) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əl-Kufi
Həyatı
İbn əl-Əsəm əl-Kufinin "Kitab əl-fütuh" əsəri Azərbaycan oxucuları üçün əhəmiyyəti hələ axıradək müəyyən olunmayan yeni bir tarixi mənbədir. Qətiyyətlə deyə bilərik ki, bu əsərdə orta əsrlər tariximiz haqqında IX əsr ərəb tarixçiləri Bəlazuri, Yəqubi, Təbəri və başqa müəlliflərdə olmayan çox mühüm məlumatlar var. Fars tarixçisi Bəl'əminin əsərindən istifadə edən tədqiqatçılar bilməlidirlər ki, o, Təbərinin əsərini ərəbcədən tərcümə edəndə öz tərcüməsinə İbn Əsəm əl-Kufinin "Kitab əl-fütuh"undan çoxlu iqtibaslar daxil etmişdir. Azərbaycanın orta əsrlər tarixi üçün İbn Əsəm əl-Kufinin əsəri ona görə vacibdir ki, burada ərəblərin Azərbaycana ilk yürüşləri, ərəb canişinlərinin Azərbaycanın şəhər və kəndlərindəki fəaliyyəti və xəzər qoşunlarının ölkəyə basqınları haqqında başqa yazılı mənbələrin məlumatlarından fərqlənən materiallar var. Bunlardan görünür ki, Azərbaycan ərazisində cərəyan edən ərəb – xəzər müharibələri ölkənin sənətkarlığına, kənd təsərrüfatına və heyvandarlığına böyük ziyan və tələfat gətirmiş, yerli əhalinin saysız miqdarda əsir aparılmasına, şəhərlərin və başqa yaşayış məntəqələrinin tənəzzülünə gətirib çıxarmışdı. İbn Əsəm əl-Kufi Azərbaycan şəhərləri haqqında daha geniş məlumat verir. Onun əsərində orta əsr Azərbaycanının əsas şimal istehkamı olan Dərbənd haqqında mühüm məlumatlar var. Beyləqan, Qazax, Bərdə, Yunan, Bərzənd və başqa şəhərlər haqqında verilən məlumatlar da maraqlıdır. İbn Əsəm əl-Kufi Babəkin əsir alınması, son günləri və edamı haqqında iki müxtəlif rəvayət də verir.
Banksia polycephala
(Banksia polycephala) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Banksia plumosa
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Morqan Tsvangirai
Morqan Tsvangirai (d. 10 mart 1952, Qutu — ö. 14 fevral 2018, Yohannesburq) — Zimbabvenin baş naziri (2009 il fevralın 11-dən), Robert Muqabeyə qarşı müxalifətin lideri. Gümüş Qızılgül Həmrəylik Mükafatının laureatı (2001 ildən). Tsvangirainin həbsləri bir neçə ölkə reaksiyalarlarının səbəb oldu, o cümlədən Avstraliya, Kanada, İrlandiya, Yeni Zelandiya, Böyük Britaniya, CAR və ABŞ.
NGC 1106
NGC 1106 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Persey bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Kümxana
Kümxana (dəyə) — XIX-XX əsrlərdə Azərbaycanın baramaçılıqla məşğul olan kəndlərində ipəkqurdu bəsləmək üçün xüsusi təsərrüfat tikilisi. Kümxana, bir qayda olaraq, "toxmacar" və ya "gərrik" adlanan tut bağının içərisində inşa olunurdu. Kümxananın içərisində 3-4 qatda tərəcə düzəldilir, burada baramaqurdu bəsləyirdilər.
Quercus lobata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qarabörklülər
Qarabörklülər-Qədim türk tayfası.
Tarixi
Qıpçaqlar, Monqol zəbtindən əvvəl də Sırdərya, İdil və Don arasında, Qafqaz və Krım dağlarında, Xəzərin şimal düzlüyü ilə bu günki Qazaxıstanın orta və şimal-qərb arasında yaşayıb bir çox türk tayfaları ilə qarışmışlar və İran, Suriya, Rusiya, Şərq Avropa və Bizans ilə hərbi, ticari və iqtisadi əlaqələr qurmuşlar. Əvvəllər "Oğuz çölü" deyilən torpaqlar, artıq XIII əsrdə Dəşti Qıpçaq adıyla xatırlanmağa başlanmışdır. Çindən Don çayına, Uraldan Qaradənizə qədər olan sahəyə yayılan Qıpçaqlar, bu dövrdən sonra da böyük bir hərəkətlə yeni ərazilərə yayılırdılar.
XI yüzildə İrtış çayı sahilində yaşayan qıpçaqlar qərbə doğru hərəkət edərək peçeneqləri məğlub etdilər. Peçeneqlərin bir hissəsi Vərəndə, Qov, Tuba adlı tayfalar qıpçaqların tərkibinə daxil oldular. Bu tayfalar ittifaq bağlayaraq Qarabörk birliyi kimi tanınmağa başladılar.
Dəmirçixana
Dəmirçixana — istehsal binası olub adətən ikimərtəbəli yaşayış binasının alt qatında, iri kəndlərdə ayrıca binada, şəhərlərdə isə ticarət cərgələrində yerləşirdi. Onun ön tərəfində geniş qapı və pəncərəsi olur, hazır məhsullar burada etdirilirdi. Dəmirçi məlumatları (kotan ucluğu-gavajın, oraq, balta, bel, kərənti ağızlığı, mərküz, sacayaq, sac və s.) emalatxananın özündə satılır, sifarişlər də burada qəbul edilirdi. Əhalinin dəmirçilik məlumatlarına olan tələbatını qismən də olsa ödəyən belə dəmirçixanalara, demək olar ki, hər bir kənddə təsadüf etmək mümkün idi.
Leonid Aqranoviç
Leonid Aqranoviç — ssenari müəllifi.
Banksia porrecta
(Banksia porrecta) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Critoniella
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
NGC 3031
NGC 3031, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə naməlum ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kəbə
Kəbə (الْكَعْبَة 'Kub'), bəzən Kəbə əl-Müşərrəf (الْكَعْبَة الْمُشَرَّف 'Kəbə-i şərif') olaraq da adlandırılır, İslamın ən mühüm məscidi, Səudiyyə Ərəbistanı n Məkkə şəhərində bir binadır. İslamda ən müqəddəs yerdir. Müsəlmanlar tərəfindən Beytullah ( Allahın evi ') adlandırılır və namazda müsəlmanların qibləsidir.
Məlumdur ki, İslamdan əvvəlki Ərəbistan yarımadasında çoxsaylı kubik məbud evləri (Kəbə) tikilmiş, haram aylarda ərəblər tərəfindən müqəddəs sayılan yerlər və məbud evləri ziyarət edilmiş və burada müxtəlif ibadətlər yerinə yetirilmişdir.
Samariyalı İbranilərin Əl-Əsatir (nağılları) və ya Musanın sirləri kitabında İsmail və onun böyük oğlu Nebayotun Kəbə və Məkkəni tikdiyinə dair bir ifadə var.
Müsəlmanların, erkən İslamda Kəbəyə istiqamətlərini dəyişməzdən əvvəl namaz zamanı Qüds istiqamətinə baxdıqlarına inanılır.
Kəbənin tarix boyu dəfələrlə yenidən tikildiyinə inanılır. Bunlardan ən məşhuru İbrahim və oğlu İsmayılın,Həcər və İsmayılı tərk etdikdən bir neçə il sonra Məkkə vadisinə qayıtdıqları zaman etdikləridir. Həcc və Ümrə ziyarətlərinin tamamlanması üçün Kəbəni saat əqrəbinin əksinə yeddi dəfə dövrə vurmaq vacibdir. Kəbə ətrafında zəvvarların piyada getdiyi əraziyə Mətaf deyilir.
Kəbə və ətrafı ilin hər günü zəvvarlarla doludur. Arifə günü (Zilhiccə ayının 9-) ətrafı boşaldılır və örtüdəyişdirilir. Ramazan və Həcc aylarında milyonlarla zəvvar təvaf üçün toplaşır. Səudiyyə Ərəbistanının Həcc və Ümrə Nazirliyinin məlumatına görə, 2018-ci ildə ümrə üçün bölgəyə 6 milyon 791 min, Həcc ziyarətinə isə 2 milyon 489 min 406 nəfər səfər edib.
Kəbə və Karataş müqəddəsliyi çərçivəsində həyata keçirilən dini ayinlərə -bəzi dini qruplar- tarixdə olduğu kimi bu gün də qarşı çıxırlar.
Etimologiya
Kəbə sözünün hərfi mənası kubdur. Kəbə Quranda  aşağıdakı adlarla xatırlanır: right|thumb| 1850-ci illərdə göründüyü kimi Parçalanmış [[Qara daş|Qara Daş, ön və yan rəsm. İslamdan əvvəlki dövrdə Karataş Petrada Kaab kimi tanınan tanrıça Əl-latın simvolu idi. (Mümkün mənbə və etimologiya) ]]
Edvard Qlazerə görə, “Kəbə” adı cənub ərəbcə və ya Efiopiya dilində məbəd mənasını verən “ mikrab ” sözü ilə əlaqəli olabilər. Müəllif Patrisia Kroun bu etimologiyaya qarşı çıxır.
Kəbə və qiblə sözünün bağlı olabiləcəyi sözlərə İslamdan əvvəlki ərəb inanışlarında rast gəlinir. Bu ad Kəbənin memarlıq quruluşu ilə bağlı ola bilər. Oxşar adlar və ya tələffüzlərlə eyniləşdirilən ilahə adları da Kəbəyə verilən adın mənbəyi sayıla bilər. Bunlardan biri də Karataşın simvolizə etdiyi və Kaab adı ilə tanınan tanrıça El-Latdır. Bəzi tədqiqatçılara görə qiblə sözü Frigiya ilahəsi Kibelanın adından gəlir.
Etimoloji lüğətinə görə Kəbə Ərəbcə kˁb (كَعْبَة) kökündən gələn kaˁba(t) sözündən sitatdır. Kəˁb (كِعْب ) sözü “daban və ya topuq sümüyü, oyun zarı” sözünün faˁla(t) metrində olan isim-i merredir. Sözün mənası “şişdi, top oldu”.
Tarixi Fon
Bir çox müsəlman tarixçi İslamdan əvvəlki Məkkənin qüdrətini və əhəmiyyətini vurğulasalar da, İslamın yaranmasından üç əsr əvvəl yazılmış heç bir məlum coğrafi və ya tarixi mənbədə bu şəhərə rast gəlinmir. Patrisia Kroun hesab edir ki, Məkkəni ədviyyat ticarətindən əldə edilən gəlirlə zənginləşdirilmiş bir şəhər kimi təsvir etmək mübaliğədir və Məkkə yalnız köçərilərin dəri, parça və dəvə yağı ticarəti üçün inkişaf etmiş bir mərkəz ola bilər. Kroun iddia edir ki, əgər bu, tanınmış ticarət məntəqəsi olsaydı, Məkkə Prokopi, Nonnosus kimi sonrakı yazıçılar və ya Suriya dilində yazan Suriya kilsə salnaməçiləri tərəfindən xatırlanardı. Britannika Ensiklopediyasına görə, “İslamın yaranmasından əvvəl Məkkə müqəddəs məbəd kimi hörmət edilən ziyarət yeri idi”.
İmoti iddia edir ki, bir vaxtlar Ərəbistanda çoxsaylı Kəbə olub, lakin bu, daşdan hazırlanmış yeganə ziyarətgahdır. Digərlərinin de Qara Daşa bənzər daşları, məsələn, Heyman Kəbəsində “ Qırmızı daş”, Əblat Kəbəsində isə “ Ağ Daş ” var idi. Qrunebaum qeyd edir ki , Klassik İslamda o dövrün ilahilik təcrübəsi çox vaxt daşların, dağların, xüsusi qaya birləşmələrinin və ya "qəribə böyüyən ağacların" fetişizmi ilə əlaqələndirilirdi. Armstronq həmçinin Kəbənin Cənnət Qapısının üstündə və dünyanın mərkəzində olduğunu düşündüyünü deyir. Kəbə müqəddəs dünyanın kəsişməsini qeyd edirdi; Göydən düşərək yeri ilə göyü birləşdirən meteorit kimi Qara Daş da bunun başqa bir simvolu idi. thumb| Kəbənin görünüşü, 1718. Adriaan Reland: Məhəmmədlilərin Dini Tədqiqatı Sərvərin sözlərinə görə, Məhəmmədin doğulmasından təxminən 400 il əvvəl Qəhtan nəslindən olan Hicaz padşahı Əmr bin Luhey hakim Qureyş qəbiləsinin əsas tanrılarından biri olan Hubalın bütünü Kəbənin damına qoyub. Tanrı qırmızı əqiqdən düzəldilmiş insan formalı heykəl idi, lakin onun sağ əli qopmuş və onun yerinə qızıl əl qoyulmuşdur. Büt Kəbənin içərisinə köçürüldü və önünə fal üçün istifadə olunan yeddi ox qoyuldu. Davamlı döyüşən tayfalar arasında sülhü qorumaq üçün Məkkə 30 km radiusda müqəddəs yer elan edildi. Bu müharibəsiz zona Məkkənin təkcə ziyarətgah deyil, həm də ticarət mərkəzi kimi çiçəklənməsinə şərait yaratdı.
Samariyalı ədəbiyyatda Samiri Musanın sirləri kitabında ( Asatir ) yazılır ki, İsmail və onun böyük oğlu Nebayot Kəbə və Məkkəni tikdirdi." “ İslam: Qısa Tarix ” kitabında Karen Armstronq iddia edir ki, Kəbə rəsmi olaraq Nəbati tanrısı Hubala ithaf edilib və orada ilin günlərini təmsil edən 360 büt var.
İslamdan əvvəl Kəbə Ərəbistan yarımadasındakı müxtəlif bədəvi qəbilələri üçün müqəddəs yer idi. Hər qəməri ildə bədəvilər Məkkəyə həcc ziyarəti edirdilər. Qəbilə çəkişmələrini bir kənara qoyub, Kəbədə öz tanrılarına ibadət edir, şəhərdə bir-biri ilə ticarət edirdilər. Kəbənin içərisində müxtəlif heykəllər və rəsmlər var idi. Məlumdur ki, Məkkənin baş tanrısı Hubalın heykəli ilə yanaşı, Kəbənin içərisinə və ya ətrafına başqa tanrıların da heykəlləri qoyulmuşdur. Divarları bəzəyən tanrıların, Mələklərin, " İlahi oxları tutan İbrahimin" və İsa nın və anası Məryəmin şəkilləri də Kəbənin içərisində idi və Məhəmmədin əmri ilə Məkkənin fəthindən sonra dağıdıldı. Kəbənin içərisində naməlum bəzək əşyaları, pul və bir cüt qoç buynuzları qeydə alınıb. İslam ənənəsində İbrahimin oğlu İsmailin yerinə qurban kəsdiyi qoça aid olduğu deyilir.
Ərəbistan yarımadasının hər yerindən gələn qəbilələrlə birlikdə müsəlmanlar da Kəbəni ziyarət edirdilər, lakin Məhəmmədin göstərişi ilə üzü Qüdsə baxaraq namaz qılır və Kəbədən üz dönədirlər. Alfred Guillaume, İbn İshaqın siyər tərcüməsində deyir ki, Kəbənin özünə qadın formasında istinad etmək olar. Tavafı adətən kişilər çılpaq, qadınlar isə yarıçılpaq edirlər. Allah və Hubalın eyni məbud, yoxsa fərqli məbudlar olması mübahisəlidir. Uri Rubin və Xristian Robinin tezisinə görə, Hubələ yalnız Qureyş ehtiram edirdi, Kəbə müxtəlif qəbilələrin tanrısı olan Allaha ithaf edilirdi, Məhəmmədin zamanından bir əsr əvvəl sonralar Məkkəni fəth edən Qüreyş panteonu, Kəbəyə qoyuldu.
Ptolemey və Diodor Siculus
İslam Ensiklopediyasında yazan Wensinck Məkkəni Ptolemeyin qeyd etdiyi Macoraba adlı yerlə eyniləşdirir. GE von Grunebaum "Ptolemey Məkkədən danışır. Onun verdiyi ad, onu məbədin ətrafında qurulmuş Cənubi Ərəbistan fondu kimi təsvir etməyə imkan verir”. “Məkkə Ticarəti və İslamın Yüksəlişi” əsərində Patrisia Kroun iddia edir ki, Macorabanın Məkkə ilə eyniləşdirilməsi düzgün deyil və Macoraba o zamanlar Ərəbistan Feliks kimi tanınan cənub Ərəbistanda bir şəhər idi. Yaxın bir araşdırma Macoraba arqumentlərini nəzərdən keçirdi və onları qeyri-qənaətbəxş tapdı.
Siciliyalı Diodor, Knidoslu Aqatarxidin əvvəlki hesabatına əsaslanaraq, Qırmızı dənizin sahilində "çox müqəddəs və bütün ərəblər tərəfindən yüksək hörmətlə qarşılanan" bir məbəddən danışır. Edvard Qibbon bunun Kəbə olduğuna inanırdı. Lakin Ian D. Morris, Gibbonun mənbəni səhv başa düşdüyünü iddia edir: Onun sözlərinə görə, Diodor məbədi Məkkə ola bilməyəcək qədər şimalda yerləşdirirdi.
Xuzistan salnamələri
Eramızın 660-cı ildən gec olmayaraq bu qısa Nestorian salnaməsi ərəb istilasına qədər olan tarixi əhatə edir və ərəb coğrafiyasına dair maraqlı qeydlər verir. Fəsil Ərəbistandakı müsəlman məbədinin mənşəyi haqqında fərziyyə ilə başlayır:
"İbrahimin Kəbəsinə gəlincə, onun başqa nə olduğunu öyrənə bilmədik, çünki mübarək İbrahim varlı olduğu üçün və Kənanlıların qısqanclığından xilas olmaq istəyirdi, Kəbədə, uzaq və geniş yerlərdə yaşamağa üstünlük verdi. O, çadırlarda yaşadığı üçün buranı Allaha ibadət etmək üçün çağırdı və qurbanlar gətirmək üçün tikdi. İndiki adını nəsillərin yaddaşında qalan yerdən almışdır. Həqiqətən də ərəblərin ibadətində yeni heç nə yoxdur, o, qədim dövrlərə, ilk dövrlərə gedib çıxır, çünki onlar öz xalqının başçısının atasına ehtiram göstərirlər”.
Bu, Kəbə haqqında açıq şəkildə xatırlanan və VII əsrdə təkcə ərəblərin deyil, bəzi xristianların da bu ərazini İbrahimlə əlaqələndirdiyi fikrini təsdiqləyən xristian mənşəli erkən qeyddir. Bu, Qurandan başqa Kəbədən bəhs edən ikinci ən erkən tarixli mətndir.
Qaya yazıları
Onlardan biri belə oxuyur:
“Allah kifayətdir və Kəbənin qulu Meysərə bin İbrahimi yazdı”.
Juan Cole, yazının eramızın 718-815-ci illərinə aid olduğu qənaətindədir.
İslam nəzərinə görə
right|thumb|180x180px| Kəbə və Məscidül-Haram 16-cı və ya 17-ci əsrin əvvəllərində talismanik köynəkdə təsvir edilmişdir. Mifoloji rəvayətlərə görə, yerin yaranmasından min il əvvəl Kəbə, suyun üzərində Allaha həmd edən iki mələyin dayandığı ağ bir nüvə idi. Yer bu mahiyyət altında genişləndi və Kəbə yerin mərkəzi etdi. Başqa bir rəvayətə görə, yer yaradılmazdan əvvəl Ərş suyun üstündə idi. Allah küləyi göndərməklə Kəbənin yerində bir günbəz yaratmış, yer bu günbəzin altında yaradılmış, yer üzü dağlarla möhkəmlənmişdir. Yer üzünə qoyulan ilk dağ Ebu Kubeys dağı idi və digər dağlar da Ebu Kubeysdən yerə səpələnmişdir.
Quranda Kəbə ilə bağlı bir çox ayələrə əsasən, Kəbənin bəşəriyyətin ilk ibadət yeri olduğu və Allahın əmri ilə İbrahim və İsmayıl tərəfindən tikildiyi bildirilir. Şübhəsiz ki, insanlar üçün təyin olunmuş ilk ev, insanlar üçün hidayət və bərəkətlə dolu olan Bəkkədir. Ali İmran ; 96. .
Biz İbrahimə Beytin yerini verdik: “Mənə heç bir şeyi şərik qoşma, mənim evimi və onun ətrafını ayağa qalxan, rüku və səcdə edənlər üçün müqəddəs et”. Həcc ;26
Kəbənin bünövrəsini ucaltdıqları İbrahim və İsmayılı da xatırla: “Ey Rəbbimiz! bizdən qəbul edin. Çünki Sən (hər şeyi) eşidənsən, bilənsən”. Bəqərə surəsi, 127
Buxari də bir hədisdə deyilir ki, Kəbə yer üzündə ilk məscid, ikincisi isə Qüdsdəki Məscidül-Əqsadır. Əbu Zər rəvayət edir: “Ey Allahın Rəsulu! “Dünyada ilk dəfə hansı məscid tikilib?” deyə soruşdum. “Məscidül-Haram” dedi. "Daha sonra hansı tikildi?" Mən dedim. O, “Qüdsdəki Məscidül-Əqsa” deyə cavab verdi. "İkisi arasında tikinti müddəti nə qədər idi?" Mən dedim. “Qırx il” dedi. Buyurdu: “Harada namaz vaxtı gəlsə, orada namaz qıl, çünki ən xeyirlisidir”.
İbn Kəsir məşhur Təfsir ində müsəlmanlar arasında Kəbənin mənşəyinin iki təfsirini qeyd edir. Birincisi, məbəd insan yaranmazdan əvvəl mələklərin ibadət yeri idi. Sonra Nuh tufanı zamanı itirilən yerdə ibadət yeri tikildi və nəticədə Quranda qeyd olunduğu kimi İbrahim və İsmayıl tərəfindən yenidən tikildi. İbn Kəsir bu rəvayəti zəif hesab edir və bunun əvəzinə hesab edir ki, Quran 22:26-29-da ifadə edildiyi kimi Əli bin Əbu Talibin Kəbəsindən əvvəl bir neçə başqa məbəd olsa da, bu məbəd yalnız Allaha həsr edilmiş və Onun tərəfindən tikilmişdir. ilk mübarək Beytulla olması barədə rəvayətə üstünlük verir.
İbrahim Kəbəni tikərkən bir mələk ona Qara Daşı gətirdi və onu binanın şərq küncünə qoydu. Digəri isə İbrahimin kürsüsü sayılan daşdır. Qara daş və İbrahimin Məqamı, İbrahim tərəfindən düzəldilmiş quruluşun orijinal qalıqları olduğu güman edilir. Quruluş tarixi ərzində təmir üçün bir neçə dəfə sökülməli və yenidən qurulmalı idi. Tikinti başa çatdıqdan sonra Allah İsmayılın övladlarına illik həcc ziyarətini və mal-qara kəsməyi əmr edir. Ətrafı qan tökülməsinin, müharibənin qadağan edildiyi ziyarətgaha çevrilir. right|thumb|200x200px| 1307-ci ildə Məhəmmədin Kəbəyə qara daşı bərkitdiyini göstərən miniatür Şayiələrə görə, İsmayılın vəfatından min illər sonra onun nəsli və Zəmzəm ətrafında məskunlaşan yerli tayfalar tədricən şirk və bütpərəstliyə üz tutmuşlar. Kəbənin içərisinə təbiəti və müxtəlif tayfaların tanrılarını təmsil edən bütlər qoyulur, həcc zamanı müxtəlif ayinlər, o cümlədən çılpaq təvaf da qəbul edilir. Əl-Əzraqinin Əhbar Məkkə kitabında nəql olunan rəvayətlərə görə, Kəbəyə qapı tikdirən ilk şəxs Tubba adlı bir padşah olmuşdur.
Məhəmməd dövrü
thumb| Kəbədəki portaldan görünən Qara Daş Məhəmmədin sağlığında Kəbə yerli ərəblər tərəfindən müqəddəs yer sayılırdı. Şayiələrə görə, Məhəmməd Kəbənin quruluşu 600-ə yaxın daşqın nəticəsində zədələndikdən sonra onun bərpasında iştirak edib. İbn İshaqın tərcümeyi-hallarından biri olan Siret Rəsulullah (Guillaume tərəfindən yenidən qurulmuş və tərcümə edilmiş) Məhəmmədin Məkkə qəbilələri arasında Qara Daşın yerinə hansı tayfanın keçəcəyi ilə bağlı mübahisəni həll etməsini təsvir edir. İshaqın tərcümeyi-halına görə, Məhəmmədin həlli bütün qəbilə ağsaqqallarının daşı parçadan çıxartması, sonra Məhəmməd daşı öz əlləri ilə son yerinə qoyması idi. İbn İshaq tikinti üçün istifadə edilən taxtanın Qırmızı dəniz sahilində, Şuaybedə batan Yunan gəmisindən gəldiyini və işi Bakum adlı bir kopt dülgəri tərəfindən həyata keçirildiyini söyləyir. Merac gecəsi Məhəmməd Kəbədən Məscidül-Əqsaya, oradan da göyə uçur.
Müsəlmanlar əvvəlcə Kəbəni müqəddəs hesab etsələr də, Qüdsü qiblə görüb, namaz qılarkən üzlərini ona çevirdilər. Məhəmməd Məkkədə olarkən, o və ardıcılları şiddətli təqiblərə məruz qaldılar, bu da onların 622-ci ildə Mədinəyə hicrət etməsinə səbəb oldu. Müsəlmanlar qiblənin hicrət zamanı və ya 624-cü ildə 2-ci surənin 144-cü ayəsinin nazil olması ilə dəyişdiyinə inanırlar. Miladi 628-ci ildə Məhəmməd bir qrup müsəlmanı ümrə etmək niyyəti ilə Məkkəyə doğru yola saldı, lakin Qureyş buna mane oldu. O, onlarla sülh müqaviləsi bağladı, Hüdeybiyyə müqaviləsi müsəlmanlara gələn ildən Kəbəni sərbəst ziyarət etməyə icazə verdi.
Mandatının zirvəsində, miladi 630-cu ildə Qureyşin müttəfiqləri olan Bəni Bəkr Hudeybiyyə müqaviləsini pozduqdan sonra Məhəmməd Məkkəni fəth etdi. Abdullah nəql edir: “Peyğəmbər fəth günü Məkkəyə daxil olanda Kəbənin ətrafında 360 büt var idi. Peyğəmbər əlindəki çubuqla onları vurmağa başladı və dedi: “Haqq gəldi, batil yox oldu." (Quran 17:81)".
Məhəmməd fəthdən sonra Məkkənin, o cümlədən Məscidül-Həramın müqəddəsliyini və müqəddəsliyini təkrar etdi. Məhəmməd bu hadisə ilə əlaqədar gözlənilən ölümünü peyğəmbərlik etdiyi üçün eramızın 632-ci ildə qondarma Vida həccı ziyarətini həyata keçirdi.
Məhəmməddən sonra
Kəbə dəfələrlə təmir olunub, yenidən tikilib. Məkkə Əlinin ölümü ilə Əməvi hakimiyyətinin möhkəmlənməsi arasında uzun illər Abdullah bin Zubeyr tərəfindən idarə olundu. Abdullah Kəbəni yenidən tikdirdi ki, hatim də daxil olsun. O, bunu bir neçə hədis məcmuəsində tapılan hatimin İbrahimin Kəbəsinin əsaslarının qalığı olduğu və Məhəmmədin Kəbəni özündə saxlamaq üçün yenidən tikmək istədiyi barədə şayiələrə əsaslanaraq edib.
683-cü ildə Məkkənin mühasirəyə alındığı Əməvilərlə Abdullah bin Zübeyr arasında gedən müharibədə tikili ciddi şəkildə zədələnmişdir. right|thumb|182x182px| [[Abdullah ibn Zübeyr|Abdullah bin Zübeyr üçün Darabcirddə çap olunmuş Sasani üslubunda gümüş dirhəm, Xosrov şəkli, Aypara/ulduz, yan tərəfdə bismillah və Zərdüşt atəşi (digər tərəfdə) çap edilmişdir. Məkkədə Əməvilərə qarşı üsyan etdiyi deyilən İbn Zübeyr bunu başqa coğrafiya və mədəniyyətlə əlaqələndirir.]]
692-ci ildə Həccac bin Yusifin komandanlığı ilə Məkkənin ikinci mühasirəsi zamanı Kəbə daşlarla vuruldu. Şəhərin süqutu və Abdullah ibn Zübeyrin ölümü Əbdülməlik bin Mərvanın tabeliyində olan Əməvilərə nəhayət bütün İslam mülklərini birləşdirməyə və uzun sürən vətəndaş müharibəsinə son qoymağa imkan verdi. 693-cü ildə Əbdülməlik Zübeyrin Kəbəsinin qalıqlarını yerlə-yeksan etdi və Qureyşin qoyduğu təməllər üzərində yenidən tikdi. Kəbə öz kub formasına qayıdıb.
Cari müzakirələr; tarixi və coğrafi kontekst
Məhəmmədin həyatı, Quranın ilk yazı yeri kimi qiblə və Məkkə 1970-ci illərdən bəri müzakirə olunur. Məkkənin arxeoloji tədqiqatlarda islamdan əvvəlki dövrlərə getməyən yeni şəhər kimi meydana çıxması, adının VIII əsrə qədər olan tarixi mənbələrdə və xəritələrdə qeyd olunmaması, ticarət yollarının üzərində olmaması və ərazisi əkinçilik üçün yararsızdır, ilk İslam tarixi haqqında da ipucu verir.Revizionist İslam Araşdırmaları Məktəbi adlandırılan tarixçilər, bəzi yer adları və rəvayətlərdə qeyd olunan bəzi yer adları və xüsusiyyətlərlə uyğunsuzluq kimi səbəblərə görə Məhəmmədin qondarma (və ya real, lakin daha şimalda yaşamış) şəxsiyyət ola bilər, digərləri isə Patrisia Kroune və Michael Cook kimi. Onların sözlərinə görə, Məscidül-Həram Şimal-Qərbi Ərəbistan yarımadasında yerləşirdi. (Nəqliyyat mədəniyyətinə əsaslanan klassik əsərlərdə ifadə edildiyi kimi indiki Məkkədə deyil)
İslamın meydana çıxması zamanı Ərəbistanda bir çox regional dillər və əlifbalar istifadə edilmişdir. Quranın yazısında istifadə olunan dil və əlifbanın şimalda inkişaf edərək Suriya və Kufəyə qədər uzanan Nəbati- Aramey dili (erkən ərəb dili) olduğu bildirilir. Eyni dövrdə Hicaz və Yəmən bölgələri də daxil olmaqla bölgələrdə Yəmən dili və əlifbasından istifadə edilmişdir. Əbdülməlik dövründə əlifbası və son şəklini verərək rəsmiləşdirilən və ərəb dilinin rəsmi dil olması ilə digər bölgələrə də yayılan Qurani-Kərim (bax: Ərəb işğalları; Ərəbləşdirmə )
Muaviyədən sonra yaranan qarışıqlıqda Yezid əsgərləri tərəfindən dağıdılan məsələdir ki, Kəbənin ilkin formasına uyğun olaraq yenidən qurulması İslam dünyasında uzun müddət müzakirə edilmiş, lakin bu, reallaşa bilməmişdir. , bu da ənənəvi tarix kitablarında ifadə edilir. Qibla ilə bağlı bəzi araşdırmalarda Petra İslamın ilk qurulduğu yer kimi vurğulanır.
Kanadalı yazar Den Gibson, "Quran Coğrafiyası" adı ilə nəşr etdirdiyi araşdırmada ən qədim məscidlərin mihrab görünüşlərinin Petra olduğunu göstərir, ayə, hədis və sira mənbələrindəki bəzi ipuçları Məhəmmədin Petrada yaşamış və oradan Mədinəyə hicrət etmişdir. Onun fikrincə, Quranda qeyd olunan “bekke” və ya “makke” sözləri də Petranı ifadə edən sözlər olub. Birinci qiblə Məscidül-Əqsa deyil, Petrada Əl-Lat məbədi kimi istifadə edilən kubik quruluş olmalı idi.
Tut ipəkqurdu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Kəbə
Cari müzakirələr; tarixi və coğrafi kontekst
Müsəlmanların İkinci Fitnə adlandırdıqları Abdullah bin Zübeyr üsyanı zamanı bu tikili katapultlarla dağıdılmış və İbn Zübeyr digər müqəddəs əşyalarla birlikdə Kəbədən qara daşı götürərək Əməvilərdən uzaq, indiki Məkkə yerinə daşımışdır. hücum etdi və burada yeni məbədi tikdi. Əməvilərə qarşı Abbasilərin dəstəyini qazanan yeni məkan bir neçə əsrlik keçid dövrünün sonunda tamamilə mənimsənildi və yeni tikilən məscidlərin istiqaməti Məkkəyə doğru tikilməyə başlandı. Lakin Əməvilərin təsiri altında olan Şimali Afrika və Əndəlüs məscidləri öz istiqamətlərini tamam başqa istiqamətə, Cənubi Afrikaya çevirərək yeni qibləyə qarşı çıxmaqda davam edirdilər.
Mövzu ilə bağlı irəli sürülən başqa bir iddia isə “bekke”nin bekaa bağlı olaraq qəbul edilən Qüds şəhəri olmasıdır.
Ptolemey Ərəbistanda 50 yaşayış məntəqəsinin siyahısını dərc etdi, onların arasında "Makoraba" adlı bir yaşayış məntəqəsini də saydı. Keçmişdə Makorabanın əsl Məkkə olduğuna dair ümumi fikir birliyi olsa da, bəzi alimlər bu qənaətə şübhə ilə yanaşırlar. Müasir məlumatlardan istifadə edərək qədim yer adlarını Məkkə ilə uyğunlaşdırmağa meylli araşdırmalar və bu münasibəti saxtalaşdıran araşdırmalar bu gün də davam edir. thumb| Kəbə 2013-cü ildə genişlənmə mərhələsindədir İslamın ilkin tarixində yazılmış əsərlər tapmaqdan uzaqdır; Süryani yazıçısı en:John Bar Penkaye və Con Damascene Məkkəni səhrada bir yer adlandırırlar. Bundan əlavə, ərəblərin kub şəklində hazırlanan və İslamdan əvvəlki Ərəbistanda kifayət qədər geniş yayılmış büt evlərini Kəbə adlandırdıqları məlumdur. İslamlaşma dövründə bu tikililərin dağıdılması ilə müsəlmanlar arasında Məkkədə əvvəldən yalnız bir Kəbə olduğu anlayışı yerləşmişdir. Danışma mədəniyyətinə əsaslanan əsərlərlə yanaşı, İslamın ilkin tarixi, nə zaman yarandığı, hansı coğrafiyada doğulduğu və dünyaya yayıldığı bu gün də qeyri-müəyyən olaraq qalır və bu mövzuda müxtəlif coğrafiyalara işarə edən tapıntılar irəli sürülür. Müzakirələrdə Petradan başqa, Kufe və Hire (Cənubi İraq) bölgələri önə çıxır. Bizans salnamələri və xristian ruhanilərinin qeydləri, Abbasilər dövründə İslam hekayəsinin yazılması prosesində iştirak etmiş hədis və tarixçilərin çap pulları və yaşayış yerləri, Hire, Yəsrib kimi bəzi qədim şəhərlərin adları və digər tapıntılar (ayə) Quranın mədəni coğrafiyasına işarə edən məzmunlar, istifadə olunan şrift və s. ) Məhəmmədin və ilk İslam coğrafiyasının Cənubi İraq bölgəsi ilə əlaqələndirilməsinə və Məhəmmədin həyat hekayəsinin birdən çox insanın hekayələrinin birləşməsi ola biləcəyi qənaətinə gətirib çıxardı.
Şiə qarmatilər 930-cu ildə Əbu Tahir əl-Cənnabinin komandanlığı ilə Məkkəyə hücum etdilər. Zəmzəm quyusunu zəvvarların cəsədləri ilə çirkləndirdilər və Qara daşı oğurlayaraq Şərqi Ərəbistanda Əhsa adlı bir vahaya apardılar. Miladi 952-ci ildə Abbasilər fidyə ödəyənə qədər Karataş burada qaldı. O vaxtdan bəri Kəbənin əsas forması və quruluşu dəyişməyib.
Kəbəni əhatə edən və Kəbənin hündürlüyünü aşmayan, köhnələrin ətrafında olan qübbəli tikili Osmanlı Sultanı II Səlim tərəfindən tikilmişdir. Planlarını Memar Sinan hazırlayıb.
I Süleyman tərəfindən təmir edilən Kəbə beşinci təmirini IV Murad dövründə gördü. Murad dövründə sellər nəticəsində yenidən dağılmış və yenidən təmir edilmişdir. Kəbənin içərisində doqquz naxış, bir qızıl relyefli beyt, naxışlı taxta sandıq, içərisində buxur yandırılan oyma tarixi ocaq, metal zəmzəm küpləri və çıraqlar var.