cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Odinin axtarışında
Tənqidi
Heyerdalı təqnid edən linqvist və tarixşünaslar bu adlar arasındakı oxşarlığın təsadüfdən başqa bir şey olmadığına inanırlar. Onlar Heyerdalın bu dillərin təkamül prosesinə baxmağa cəhd göstərmədiyini və onlarl anaxronik olaraq müqayisə etdiyini deyirlər. Məsələn, diaxron linqvistlər Odinin iki min il əvvəl Votanaz adlandırıldığına inanırlar. Onlar həmçinin Heyerdalın fərziyyəsinin qədim və ya orta əsrlərdə istifadə olunan german adlarının türk və Qafqaz dillərinə özəl olan sözlərlə olan əlaqəsini başa salmaqda uğursuz olduğunu bəyan edirlər. Buna baxmayaraq, İsveç professoru Oke Daun kimi akademiklər əslən türk olan hunların qotlara hökmranlıq edən elit bir təbəqə olduğuna inanırlar.
Səyavuş Aslan
Səyavuş Məmmədağa oğlu Aslan — Azərbaycanın teatr və kino aktyoru, komik, faciə və dramatik rolların məharətli ifaçısı, Azərbaycan SSR xalq artisti (1982), Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü (2002), "Şöhrət" (1995) və "Şərəf" (2013) ordenləri laureatı.
Həyatı
Azərbaycan realist aktyor məktəbinin nümayəndələrindən biri Aslanov Səyavuş Məmmədağa oğlu 1935-ci il sentyabr ayının 5-də Bakının Saray kəndində doğulub. 1947–1953-cü illərdə Atamoğlan Rzayevin, Ağadadaş Qurbanovun, Qurban Musayevin, Ağasəlim Manaflının dram dərnəklərində çıxış etmişdir. 1954-cü ildə az müddət musiqili komediya estrada truppasında, 1958-ci ildə Quba Dövlət Dram Teatrında işləyib. 1959-cu ildə Bakıya qayıdan Səyavuş Aslan Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının yardımçı heyətinə işə qəbul olunur. Elə həmin il Ağası Məşədibəyovun "Toy kimindir?" tamaşasında Qoşun rolunu uğurla ifa etdiyinə görə aktyor heyətinə keçirilir.
Uzun illər Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının aparıcı aktyorlarından idi. Bir müddət həmin teatrın bədii rəhbəri işləyib (1994–1996) və bir çox obrazların mahir ifaçısı olmuşdur.
Səyavuş Aslan uzun sürən xəstəlikdən sonra 27 iyun 2013-cü ildə Bakıda vəfat edib. II Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Rolları
Səyavuş Aslan 1984-cü ildən Akademik Milli Dram Teatrının aktyoru kimi bir çox rəngarəng obrazlar yaradıb:
Televiziya tamaşalarında yüzdən çox obraz ifa edib.
Filmoqrafiya
• 3
Çin çon
Çinçon və ya Çin çon Çin əhalisinə qarşı işlənən alçaldırıcı ad. Çinliləri ələ salmaq, ağız əymək və ya çin dilini imitasiya eləmək üçün işlənə bilər. Biraq çox hallarda bu söz ilə ancaq çinlilər yox, başqa Şərqi Asiya millətləri də rastlaşır (koreyalılar, yaponlar, taylar və s.). İctimai xadimlərin çoxusu bu termini irqçilik ilə əlaqələndirir.
Tələffüzü: Çinçon sözündəki "Ç" hərfi "ts" və "ç" aralığında olan bir səs ilə təsvir eləmək olar; "n" hərfi qalın "n" səsini daşıyır (çin-latın transkripsiyasında "NG" qalın "n", "N" isə incə "n" səsini bildirir).
Şoci Co
(d. 17 iyun 1975) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 35 oyun keçirib, 7 qol vurub.
Monasa atra
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
The Classical Music of Azerbaijan: Piano Volume 4
The Classical Music of Azerbaijan: Piano Volume 4 - Azərbaycan klassik musiqi bəstəkarlarının əsərləri seriyasından yayımlanmış dördüncü albomdur. Albomun adından da göründüyü kimi bu alboma Azərbaycan bəstəkarlarının pianino üçün yazılmış əsərləri daxil edilmişdir.
İmran Əsgərov
İmran Hürrü oğlu Əkbərov — Cənubi Rusiya Universitetinin (İdarəetmə, biznes və hüquq İnstitutunun) rektoru (1991), İqtisad elmləri doktoru, professor, Rusiya Federasiyası Təhsil və Elm Nazirliyi Akkreditasiya kollegiyasının, Cənub Federal Dairəsinin rektorlar şurası idarə heyətinin üzvü, Rusiyanın Cənub Regionu Qeyri-Dövlət Təhsil Müəssisələri Mütəxəssisləri Regionlararası Assosiasiyasının prezidenti.
İlya Berezin
İlya Nikolayeviç Berezin (Rusca: Илья́ Никола́евич Бере́зин) 19 iyul 1818-ci il - 3 aprel 1896-cı il) — Rusiya şərqşünası.
İvan Minayev
Həyatı
İvan Pavloviç Minayev 9 oktyabr 1840-cı ildə Rusiya imperiyasının Tambov çəhərində anadan olmuşdu. 1858-ci ildə Tambov kişi gimnaziyasını bitirmişdi. 1858–1862-ci illərdə Peterburq universitetinin şərqşünaslıq fakültəsində oxumuşdu.
İvan Minayev 1 iyun 1890-cı ildə Sankt-Peterburq şəhərində vəfat edib.
Polad Siracov
Polad Sabir oğlu Siracov — Quantanamo həbs düşərgəsində cəza çəkmiş yeganə Azərbaycan vətəndaşı. Yerli Azərbaycan mətbuatı tərəfindən Üsamə bin Ladenin şəxsi türkcə-ərəbcə tərcüməçisi olduğu bildirilən şəxs.
Bioqrafiyası
Universiteti yarımçıq buraxdıqdan bir müddət sonra təxminən 10 gün müddətində Türk tikinti şirkətlərinin birində tərcüməçi kimi işləyən Siracov daha sonra Rusiyaya gedərək 1994-1996-ci illər aralığında Moskva şəhərində tərcüməçilik, dülgərlik, paltar alveri ilə məşğul olmuşdur.
Daha sonra Bakıya qayıdan Polad Siracov 1997-ci ildə İntersun zavodunda bir müddət işlədikdən sonra 1998-ci ildə hərbi xidmətə yola düşmüş 2000-ci ildə isə hərbi xidmətini (Qarabağ ətrafında) başa vurmuşdur.
Əfqanıstan səfəri
300px|thumbnail|right2001-ci ilin fevral ayında evdən çıxaraq İran yoluyla Əfqanıstanın Herat şəhərinə yollanan Siracov Heratda Taliban rəsmisinin yönləndirməsiylə Qəndəhar şəhərində Abdul Kərim adlı şəxsin evində bir müddət qonaq qalmışdır.
Qısa bir müddət sonra isə Xocaəhərdə yerli Taliban üzvləriylə görüşən Siracov 500-1000 etnik pakistanlı, eyni zamanda əfqan, özbəklərin də üstünlük təşkil etdiyi Əyyub Sultanın komandanlığı altında olan dəstəyə qoşulmuşdur. Bundan sonra isə Siracova AKM-7.62 avtomatı verilmişdir.
Həbs edilməsi
2001-ci ilin sentyabr ayında NATO artirelliya qüvvələrinin keçirdiyi əməliyyat nəticəsində yaralanan Siracov döyüş bölgəsini Künduz şəhərinə doğru dəyişmiş, 2001-ci ilin noyabr ayında isə Məzari-Şərif yaxınlığında NATO qüvvələrinin mühasirəsinə düşmüş və ələ keçirilmişdir.
Ələ keçirildikdən sonra Siracov Məzari-Şərifdəki Qala-i Cəngi həbsxanasına gətirilmiş, gətirildiyi günün sabahısı (25 noyabr 2001-ci il) baş vermiş üsyandan sağçıxanlar arasında olmuşdur. Sağqalanlar arasında olan Polad Siracov növbəti günlər ərzində Şəbərgan həbsxanasına, daha sonra isə oradan Qəndəhar şəhərində yerləşən ABŞ həbsxanasına göndərilmişdir. Yanvar ayına kimi Qəndəhardakı həbsxanada saxlanılan Polad Siracov 14 yanvar 2002-ci il tarixində Quantanamo həbs düşərgəsinə ekstradisiya olunmuşdur.
2002-ci ilin yanvar ayında isə ailəsinə onun talibançılarla birlikdə həbs olunaraq, Quantanamo həbs düşərgəsinə aparıldığı barədə məlumat verilmişdi.
Həbsdən sonra
2009-cu ildə ABŞ prezidenti Barak Obamanın Quantanamo həbsxanasının bağlanması haqda sərəncamından sonra məhbusların sonrakı taleyi gündəmə gəlmiş, onların ölkələrinə qayıdıb-qayıtmamaları müzakirə olunmuşdur. Yenidən həbs və təqib olunma təhlükəsinə görə öz ölkəsinə qayıtmaqdan imtina edən Siracov Slovakiya hökumətindən digər 3 Quantanamo məhbusu ilə yanaşı siyasi sığınacaq almış və 2010-cu ilin yanvar ayından etibarən orada yaşamaqdadır.
Həmçinin bax
Qala-i Cəngi
Gömrük bəyannaməsi
Bəyаnеtmə — dеdikdə, gömrük rəsmiləşdirilməsi icrааtı və gömrük nəzаrətinin həyаtа kеçirilməsi məqsədilə mаl və nəqliyyаt vаsitələri bаrədə səhih məlumаtlаrın müəyyən еdilmiş (şifаhi, yаzılı, digər) fоrmаdа gömrük оrqаnlаrınа еlаn еdilməsi bаşа düşülür. Bəyanetmə malların və nəqliyyat vasitələrinin yerləşdirilməsi nəzərdə tutulan gömrük proseduru haqqında, habelə gömrük məqsədləri üçün lazım olan digər məlumatların müəyyən olunmuş formada (şifahi, kağız üzərində yazılı, elektron) gömrük orqanlarına verilməsi ilə həyata keçirilir. Bəyanetmənin forması və qaydaları, həmçinin gömrük məqsədləri üçün lazım olan sənədlərin və məlumatların siyahısı müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən müəyyən edilələk rəsmi nəşrlərdə dərc olunur və müvafiq icra hakimiyyəti orqanlarının rəsmi internet saytlarında yerləşdirilir. Müvafiq icra hakimiyyəti orqanı gömrük orqanlarının bəyanetmə ilə bağlı fəaliyyət zonasını və funksiyalarını, habelə malların yerləşdirildiyi gömrük prosedurlarının xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq, iş günlərini və saatlarını müəyyən edir.
Alnıqara monasa
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Gömrük bəyannaməsi
Bəyanetmənin xüsusiyyətləri
Bir qаydа оlаrаq bəyаnеtmə аşаğıdаkı əsаs hаllаrdа tələb оlunur: mаl və nəqliyyаt vаsitələri - Аzərbаycаn Rеspublikаsının gömrük sərhədindən kеçirildikdə; mаllаrın yеrləşdirildiyi gömrük rеjimi bu və yа digər səbəbdən Gömrük Məcəlləsinə müvаfiq оlаrаq dəyişdirildikdə; Аzərbаycаn Rеspublikаsı Qаnunvеriciliyi ilə nəzərdə tutulmuş digər hаllаrdа (məsələn, rüsumsuz ticаrət mаğаzаsı, yахud sərbəst аnbаr rеjimi аltındа yеrləşdirilmiş mаllаr, vеrilmiş icаzə gеri аlındıqdа, yахud ləğv еdildikdə yеnidən bəyаn еdilməlidir. Mаl və nəqliyyаt vаsitələrinin bəyаn еdilməsinin nəticələri gömrük оrqаnının vəzifəli şəхsləri tərəfindən аşаğıdаkı məqsədlər üçün istifаdə еdilə bilər: hüquq-mühаfizə; (qаçаqmаlçılıq və gömrük qаydаlаrının pоzulmаsınа qаrşı mübаrizə) vеrgi; xаrici iqtisаdi fəаliyyətin inzibаti tənzimlənməsi (kvоtаlаşdırmа, lisеnziyаlаşdırmа); gömrük sərhədində digər dövlət nəzаrəti növlərinin təşkili (bаytаrlıq, fitоsаnitаr, еkоlоji və s.); хаrici ticаrət stаtistikаsının аpаrılmаsı və s. Bəyаnеtmə gömrük-tаrif tənzimləməsi mехаnizmi üçün birinci dərəcəli əhəmiyyət kəsb еdir. İlkin gömrük – tаrif münаsibətlərində (mаl və nəqliyyаt vаsitələri bilаvаsitə gömrük sərhədindən kеçirilərkən) vеrgilərin və gömrük rüsumlаrının ödənilməsi ilə bаğlı öhdəliklər gömrük оrqаnının vəzifəli şəхsi tərəfindən gömrük bəyаnnаməsinin qəbul еdilməsi ilə bаğlıdır.
Alnıqara monasa
Bu quşlara Boliviya, Braziliya, Kolumbiya, Ekvador və Perunun amazon meşələrində, eləcə də Braziliyanın cənub-şərqində rast gəlinir. Onların təbii şəkildə yaşadıqları yerlər subtropik və tropik rütubətli düzənlik meşələri, subtropik və tropik bataqlıqlar və nəzərə çarpacaq dərəcədə qırılmış meşələrdir.
Gömrük bəyannaməsi
Gömrük bəyannaməsinin təqdim edilməsi qaydaları və müddəti
Gömrük ərazisinə gətirilən mallara dair gömrük bəyannaməsi həmin mallar gömrük ərazisinə gətirilən yerdəki gömrük orqanına, daxili tranzit gömrük proseduru həyata keçirildikdə isə təyinat gömrük orqanına təqdim edildiyi tarixdən 15 gündən gec olmayaraq verilməlidir. Gömrük bəyannaməsinin təqdim edilməsinin son günü qeyri-iş gününə təsadüf edərsə, növbəti iş günü müddətin bitdiyi gün hesab edilir. Gömrük ərazisindən aparılan mallara dair gömrük bəyannaməsi həmin mallar gömrük ərazisindən çıxarılarkən verilməlidir. Dəniz, çay və hava gəmiləri gömrük ərazisinə daxil olduğu və ya bu ərazidən yola düşdüyü su və hava limanlarında bəyan edilir. Yüksüz və sərnişinsiz nəqliyyat vasitələri gömrük sərhədindən keçərkən bəyan edilir. Fiziki şəxslərin gömrük sərhədindən keçirilən malların bəyan edilməsinin sadələşdirilmiş qaydasından istifadə etməsi üçün gömrük sərhəd buraxılış məntəqələrində ikikanallı – “Yaşıl kanal” və “Qırmızı kanal” buraxılış sistemləri tətbiq edilir. “Yaşıl kanal” buraxılış sistemi fiziki şəxslər tərəfindən malların (müşayiət olunmayan baqajda keçirilən və poçt göndərişlərində göndərilən mallar istisna olmaqla) şifahi formada bəyan edilməsi üçün nəzərdə tutulur. Yük Gömrük Bəyannaməsi dəsti dörd dəstləşdirilmiş əsаs vərəqədən, bu qаydаlаrdа nəzərdə tutulаn hаllаrdа isə əlаvə vərəqələrdən ibаrətdir. Bаrtеr əməliyyаtlаrının rəsmiləşdirilməsi zаmаnı YGB dəsti bеş nüsхədən ibаrət оlmаlıdır. Bir nеçə аddа оlаn mаllаrın bəyаn оlunmаsı zаmаnı əsаs YGB-nin аyrılmаz hissəsi оlаn əlаvə vərəqələrdən istifаdə еdilir. Əlаvə vərəqələrin hər biri üç аddа mаlı bəyаn еtməyə imkаn vеrir. Bir YGB-də 100-ə qədər аddа оlаn mаllаr bаrəsində (еyni zаmаndа əsаs vərəqə 33-dən аrtıq vərəqə əlаvə оlunа bilməz) məlumаt bəyаn оlunа bilər. Əlаvə vərəqələrin dоldurmа qаydаlаrı, əlаvə vərəqələrdə bəyаnnаməçi tərəfindən dоldurulmаyаn А qrаfаsı istisnа оlmаqlа, YGB-nin əsаs vərəqələrinin uyğun qrаfаlаrının dоldurulmаsı qаydаlаrı kimidir. YGB-də pоzub-düzəltmə və qаrаlаmа оlmаmаlıdır. Düzəlişlər yаnlış məlumаtlаrın üzərindən хətt çəkilməklə, düzgün məlumаtlаrı yаzı mаkinаsı və yа əl ilə yаzmаqlа еdilir. YGB (Gömrük Ittifаqının üzvü оlаn ölkələr üçün) kоmpyutеrdə Аzərbаycаn dilində dоldurulur. Аyrı-аyrı hаllаrdа əgər dəyər göstəriciləri (fаkturа və gömrük dəyəri) 9 işаrədən çох ədədlə ifаdə еdilərsə, оnlаrı əl ilə dоldurmаq оlаr.
Elektron bəyannamə
Nazirlər Kabinetinin 2011-ci il 24 noyabr tarixli 191 nömrəli qərarı ilə təsdiq edilmiş “Elektron xidmət növləri Siyahısı”nın 22.1-ci bəndinə əsasən işlənilmiş və Elektron Hökumət Portalının (www.e-gov.az) və ya Dövlət Gömrük Komitəsinin internet saytının (www customs gov az) “e-Gömrük xidmətləri” bölmələrində yerləşdirilmiş “Malların və nəqliyyat vasitələrinin gömrük rəsmiləşdirilməsi üzrə Elektron Gömrük Bəyannaməsinin qəbulu” xidmətindən istifadə etməklə istifadəçilər elektron gömrük bəyannaməsini hazırlayaraq rəsmiləşdirilməsi üçün gömrük orqanlarına təqdim edə və rəsmiləşmə prosesinin hansı mərhələdə olmasını izləyə bilərlər. Elektron formada təqdim edilən gömrük bəyannaməsində elektron imza və ya bəyannaməçinin eyniləşdirilməsinə imkan verən digər vasitələr olmalıdır. Kağız üzərində yazılı formada təqdim olunan gömrük bəyannaməsi bəyannaməçi tərəfindən imzalanmalı, hüquqi şəxs olan bəyannaməçi tərəfindən isə həmçinin möhürlə təsdiq edilməlidir. Malların bəyan edildiyi gömrük prosedurunun tətbiqi üçün tələb olunan kağız üzərində yazılı və ya elektron formalarda sənədlər gömrük orqanlarına gömrük bəyannaməsinin təqdim edildiyi vaxt verilməlidir.
Bəyannaməçi
Gömrük sərhədindən keçirən malların və nəqliyyat vasitələrinin sahibi, yaxud onunla bağlanılan müqavilə əsasında gömrük brokeri bəyannaməçi ola bilər. Gömrük bəyannaməsinin təsdiq edilməsi şəxsin üzərinə xüsusi öhdəliklər qoyduğu hallarda, gömrük bəyannaməsi yalnız həmin şəxs tərəfindən və ya onun adından çıxış edən şəxs tərəfindən verilməlidir. Malları və nəqliyyat vasitələrini bəyan edən bəyannaməçinin vəzifələri aşağıdakılardır: malları və nəqliyyat vasitələrini bu Məcəllədə nəzərdə tutulan qaydada bəyan etmək; malları və nəqliyyat vasitələrini gömrük orqanlarının tələbi ilə təqdim etmək; gömrük məqsədləri üçün lazım olan sənədləri və məlumatları gömrük orqanlarına təqdim etmək; gömrük ödənişlərini ödəmək; gömrük orqanlarına gömrük rəsmiləşdirilməsində yardım göstərmək. bəyannaməçinin gömrük bəyannaməsini gömrük orqanlarına təqdim etməzdən əvvəl malları və nəqliyyat vasitələrini gömrük nəzarəti altında müayinə etmək, onları ölçmək, həmçinin gömrük orqanlarının icazəsi ilə onlardan prob və nümunələr götürmək hüququ da vardır.
Bəyannamə azərbaycan dilində doldurulur. YGB əsas və gələn mallar müxtəlif olduqda isə doldurulan əlavə vərəqdən ibarətdir. Əgər gətirilən malların mənşə ölkəsi gömrük rejimi və adı eynidirsə, onda YGB-nin Əsas vərəqi (GB 1) doldurulur. Hər bir əlavə vərəq daha üç adda malı bəyan etməyə imkan verir. Gömrük rüsumları və vergilər alınmayan, habelə iqtisadi siyasət tədbiri (icazə, lisenziya, kvotalaşdırma və s. ) tətbiq olunmayan mallar üçün əlavə vərəqə yerinə malların siyahısından istifadə oluna bilər. Lakin bu siyahıda olan malların XİF MN görə kodu, adları, miqdarı, qabla çəkisi və gömrük dəyəri mütləq qeyd olunmalıdır. YGB blankının GB 1 formasında 54 rəqəm və 4 hərf (A, B, C, D) qrafası vardır.
Xəlil Yusifli
Xəlil Həmid oğlu Yusifli — Azərbaycan alimi, filologiya üzrə elmlər doktoru, Gəncə Dövlət Universitetinin professoru, Nizami Gəncəvi ədəbi irsinin davamçısı. Əməkdar elm xadimi
Həyatı
Xəlil Yusifli 1935-ci ildə Qazax rayonunun Əli Bayramlı (indiki Aslanbəyli) kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. Atası Həmid Ömər oğlu Yusifov 1943-cü ildə İkinci dünya müharibəsində xəbərsiz itkin düşmüş, o qardaşı Ömər və bacısı Mələklə birlikdə anası Tükəzban Həsən qızının himayəsində böyümüşdür. Ailəlidir. Bir oğlu, bir qızı, iki nəvəsi vardır.
1945–1955-ci illərdə Əli Bayramlı (Aslanbəyli) kənd orta məktəbində oxuyub təhsil almış, 1955-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olmuş və 1960-cı ildə həmin universiteti bitirmişdir.
1961-ci ildən Nizami adına Ədəbiyyat və Dil İnstitutunda laborant kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1962–1965-ci illərdə həmin institutun Qədim və orta əsrlər ədəbiyyatı şöbəsinin aspirantı olmuş, sonra həmin institutun Qədim və orta əsrlər ədəbiyyatı şöbəsində əmək fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1967-ci ildə "Nizaminin lirikası" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək elmlər namizədi elmi dərəcəsi almışdır. 1969-cu ildə müsabiqə yolu ilə Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunda baş müəllim vəzifəsini tutmuşdur. Həmin vaxtdan indiyə qədər indiki Gəncə Dövlət Universitetində Dünya və Azərbaycan ədəbiyyatı tarixindən dərs demişdir. 1987-ci ildə "Nizami Gəncəvi və Şərq İntibahı" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1989-cu ildə professor elmi adı almışdır.
15 sentyabr 2022-ci ildə vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Bütövlükdə Qədim və orta əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatının əsas tədqiqatçılarından biridir. O, "Məhsəti Gəncəvi" (Bakı: Yazıçı, 1984) adlı monoqrafiyanın, "Qədim və orta əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatı" dərsliyinin (Ə. Səfərli ilə birgə. Bakı: 1982, 1998, 2004), "Dünya ədəbiyyatı tarixi (Antik dövr). (Bakı: Azərnəşr, 1999) dərsliyinin müəllifidir.
Klassik ədəbiyyatın bir çox nümunələrinin tərcüməsi və tərtibi sahəsində də xeyli iş görmüşdür. M. Əvhədinin "Cəmşidin camı" (Q. Beqdeli ilə, Bakı: Azərnəşr, 1970; Tehran: 1986; Bakı: 2004), Arif Ərdəbilinin "Fərhadnamə" (Bakı: 2007), Məhsətinin "Rübailər", Nizaminin "Sirlər xəzinəsi" (Gəncə: 2008), "Xosrov və Şirin" (Bakı: Adiloğlu, 2011) və bir sıra başqaları da bu qəbildəndir.
O, ilk dəfə Həqirinin "Leyli və Məcnun" poemasını tərtib edərək geniş önsözlə nəşr etdirmişdir. 2007-ci ildə Yusifli Xəlil Həmid oğlu Azərbaycan Mədəniyyətinin Dostları Fondunun dəstəyi ilə önsöz və çevirmələrlə birlikdə hər biri 400 səhifə həcmində olan daha yeddi kitab tərtib edərək nəşr etdirmişdir. Qazi Bürhanəddinin, Vidadinin, Vaqifin, Seyyid Əzim Şirvaninin, Sabirin, Zakirin, Hadinin əsərlərindən ibarət olan bu kitablar alimin elmi fəaliyyətinin genişliyindən xəbər verir.
Xəlil Yusifli Ə. Səfərli ilə birlikdə orta məktəbin IX sinfi üçün "Ədəbiyyat" dərsliyi yazmış və bu dərslik 1993–2003-cü illərdə beş dəfə nəşr olunmuşdur.
Pedaqoji fəaliyyəti
Xəlil Yusifli pedaqoji fəaliyyətə 1969-cu ildən o vaxtkı Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunda başlamışdır. O, əvvəlcə Dünya ədəbiyyatı tarixi üzrə mühazirə və seminar dərsləri aparmışdır. Ancaq sonra elmi ixtisas sahəsi nəzərə alınaraq ona Qədim və orta əsrlər Azərbaycan ədəbiyyatı tarixindən mühazirə və seminarlar aparmaq həvalə olunmuşdur. O, həmin sahə üzrə pedaqoji fəaliyyətini indi də davam etdirir. Tədris etdiyi fənn üzrə tədqiqat və dərsliklər müəllifi olması Yusifli Xəlil Həmid oğluna imkan verir ki, dediyi dərsləri tələb olunan səviyyədə aparsın. O, dərs zamanı çalışır ki, tələbələrin diqqətini əsas mətləbə yönəltsin.
Xəlil Yusiflinin bədii yaradıcılığı da onun elmi ixtisas sahəsi ilə bağlıdır. O, klassik Azərbaycan ədəbiyyatının bir çox nümunələrini mənzum şəkildə tərcümə edərək nəşrinə nail olmuşdur. Bu tərcümələrin bir qismi "Hikmət xəzinəsi" adlı müntəxəbatda (Bakı: Maarif, 1992) və başqa kitablarda nəşr edilmişdir. Bir qismi isə ayrıca kitablar şəklində nəşr olunub. Bundan əlavə X. Yusiflinin "Avey, hey" (Gəncə: 2005) və "Hanı, o günlər, hanı?" (Bakı: Oka, 2007) adlı şeirlər kitabları nəşr olunmuşdur. Bu kitablarda olan şeirlər daha çox əruz vəznində yazılmışdır. Bunlarad günümüzün əks-sədası əsasdır.
Ən mühüm elmi nəticələrin məzmunu, çap olunduğu jurnal, tətbiqi, elmi və ictimai faydalılığı.
Kemeri Milli Parkı
Kemeri Milli Parkı (Ķemeru nacionālais parks) — Latviyanın Yurmala şəhərinin qərbində, Riqadan 50 km uzaqlıqda yerləşən milli park. Kemeri Milli Parkı sahəsində görə Latviyanın ən böyük üçüncü milli parkıdır (381,65 km2). Milli park ərazisinin böyük hissəsi meşələrdən və bataqlıqlardan ibarətdir. Milli parkda Böyük Kemeri bataqlığı (Lielais Ķemeru tīrelis) yerləşir. Ərazidə Litorina dənizinin qalıqları olan laqun mənşəli bir neçə göl var. Kanieris gölü Ramsar yeri elan olunmuşdur. Milli parkda əsrlərlə müalicəvi məqsədlərlər istifadə olunmuş təbii bulaqlar və bataqlıqlar mühafizə olunur. Bulaqlar XIX əsrdə burada bir çox kurortların, spaların və sanitariumların tikilməsinə səbəb olmuşdur.
Ekosistem
thumbnail|left|Meşə. Milli park ərazisinin 57 %-ni meşələr təşkil edir. Meşələr çəmənliklər və meşəsi ərazilərlə birlikdə milli parkda bərabər paylanmışdır. Bataqlıqlar Kemeri Milli Parkının ərazisinin 24 %-ni tutur. Burada hər üç bataqlıq tipinə rast gəlmək mümkündür: bataqlıq yerlər, keçidlər və çeylliklər. Lielays Kemeru tirelis bataqlığı beynəlxalq dərəcədə əhəmiyyətlidir. Bu bataqlıqda bir çox bitki növləri inkişaf edir (xüsusilə, mamırlar və səhləb çiçəkləri). Çəmənliklər (həm quru, həm nəm) milli park ərazisinin 6 %-ni təşkil edir. Su hövzələri (çaylar, göllər, kükürd bulaqları və dəniz) isə milli park ərazisinin 10 %-ni təşkil edir. Burada axan çaylar tarix boyunca kənd təsərrüfatı məqsədilə dəyişdirilmişdir, lakin milli parkın su hövzələrində nadir növlər yaşayır: ilbizlər, molyusklar, balıqçılar və su samurları.
Kükürd bulaqları
Milli parkda bir çox kükürd bulaqları yerləşir. Qips və torpaq bakteriyası qatlarına görə formalaşan H2S asanlıqla suda həll olur. Milli park ərazisinda kükürd bulaqlarından və bataqlıqlardan müalicəvi məqsədlər üçün istifadə olunur.
Baketinq
Baketinq — brokerlərin qeyri-qanuni fəaliyyəti; müştərilərin əmrlərinin qəsdən yerinə yetirilməməsi və fyuçers sövdələrini həyata keçirərkən, onların zəmanət əmanətlərindən özbaşına istifadə etməsi.
Yoyçi Doy
(d. 25 iyul 1973) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 4 oyun keçirib.
Ağalın monasa
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Baken
Baken (baken – siqnal, işarə) — naviqasiya təhlükələrini və ya farvaterləri (gəmi yolunu) bildirmək üçün lövbərə bağlanmış üzən nişan. Konusvarı, silindrik, yaxud kürə formasında olur. Yerləş dirilmə sistemindən asılı olaraq müxtəlif rəngli bakenlər var. Baken işıqlandırma qurğuları, işıq əksediciləri və ya səs siqnalı qurğuları ilə təchiz edilir. Fənəri avtomatik yanıb-sönən bakenlərdə gecələr qırmızı (sağ sahil) və ya ağ (sol sahil) siqnal işığı yanır. Yaşayış məntəqələri yaxınlığında ağ işıq yaşıl işıqla əvəz edilir.
Lyubov Berejnaya-Odinokova
Lyubov Berejnaya-Odinokova (qızlıq soyadı: Berejnaya; d. 24 iyun 1955; Otradnıy, Rusiya) — Sovet İttifaqını təmsil edən Ukraynalı sabiq həndbolçu. Lyubov Berejnaya, Sovet İttifaqının yığması ilə birgə 1976 Monreal Olimpiadasında və 1980 Moskva Olimpiadasında qızıl medal qazanıb. Lyubov Berejnaya, həmdə Dünya Çempionatlarında 1 qızıl və 1 gümüş medala sahib olub.
Karyerası
Lyubov Berejnaya, 1976-cı ildə Sovet İttifaqının yığması ilə birgə Kanadanın Monreal şəhərində baş tutan XXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Yarışların son turunda Sovet İttifaqının yığması, Şərqi Almaniya yığmasını 14:11 hesabı ilə məğlub etdi və XXI Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu oldu.
Lyubov Berejnaya növbəti dəfə Olimpiya Oyunlarına, 1980-ci ildə elə Sovet İttifaqının Moskva şəhərində baş tutan XXII Yay Olimpiya Oyunlarında qatıldı. Bu səfər, yarışların son turunda Sovet İttifaqının yığması, yenə Şərqi Almaniya yığmasını 18:13 hesabı ilə məğlub etdi və XXII Yay Olimpiya Oyunlarının çempionu oldu.
Monasa flavirostris
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Fauna (mifologiya)
Fauna — Qədim Roma mifologiyasında heyvandarlıq ilahəsi. Fauna həmdə heyvanlar aləminə deyilir
Yarasa (roman)
Yarasa  (Flaggermusmannen) Norveçli yazıçı Yu Nesbönun Harri Hole haqqında romanlar seriyasının ilk əsəridir. Başqa bir adı " Yarasanın uçuşu" adlanır.
Məzmunu
Norveç kral polis idarəsi zorlanmış, sonradan isə öldürülmüş keçmiş Norveç aktrisası İnqer Holterin təhqiqat işində Norveçi təmsil etmək üçün Harri Holeni Avstraliyaya ezam edir. Harri Avstraliyaya çatanda ilk tanış olduğu şəxs, Avstraliya aborigeni olan, Sidney polis idarəsindən ölüm işinin təhqiqatı tapşırılan və onun nominal tərəfdaşı olacaq Endryu Kensinqton olur. Holterin cəsədinin sahildə qayaya çırpılıb dağılmış şəkildə tapıldığını və bütün izlərin və sübutların yuyulduğunu Harriyə xəbər verirlər.
İlk olaraq onun heyranı olan Evans Uaytdan şüpələnildi. Evans 1970-ci ildə boşanmış anası ilə Avstraliyaya imiqrant olaraq gəlib, indi isə Nimbin şəhərində narkotik alveri ilə məşğul olur.
Harri Evans ilə tanış olan kimi onun cinayətdə əlinin olduğuna əmin olur. Harri və Endryu əvvəllər İnqer Holterin barmen işlədiyi paba baş çəkirlər. Orada Harri homoseksual və kloun olan Otto Rextnaqellə və İsveçli Birqitta Enkvist ilə tanış olur və Birqittanı görüşə dəvət edir. Görüşdə Harri ona spirtli içki aludəçisi olduğunu və öz iş yoldaşının ölümündə günahkar olduğunu etiraf edir.
Endryu Harrini Cim Çayversin komandası tərəfindən təşkil olunmuş yerliboks turnirinə aparır. Yarışdan sonra Harri aborigen-boksçu Robin Tuvumba ilə tanış olur. Endryu polis olmamışdan qabaq Robin ona himayədarlıq edirdi.
Sidney şəhərindən olan narkobaronu sorğulamağa cəht edərkən Harri davaya girməli olur. Endryu davada ona kömək edərkən zədə alır və hospitala yatızdırılmalı olur. Harri Otto Rextnaqeldən şüpələnməyə başlayır, çünki onun sirkinin hər getiyi yerdə sonradan bir zorlanmış sarışın qız tapılır. Harri bu məsələ barədə Endryuya o, hospitalda olanda deyir, o isə bu məsələnin olüm-dirim məsələsi olduğunu deyərək Harrini Ottonu həbs etmə fikrindən çəkindirməyə çalışır.
Tamaşa bitdikdən sonra Otto səhnəni tərk edən kimi Harri və onun həmkarları səhnə arxasında Ottonu axtarırlar, amma hec yanda tapa bilmirlər. Nəhayət, onun hissələrə ayrılmış cəsədini parlanmış duş kabinindəd tapırlar. Otto Rextnaqelin ölümünün səhəri günü Harri və həmkarı Endryunu Ottonun evində çilçıraqdan asılıb ölmüş tapırlar. Harri evdən həmçinin heroin inyeksiyası üçün toplu şəkildə olan işlənmiş və içlənməmiş şprislər tapdı, lakin bunu Lebyedən gizlətdi. Bundan sonra Harri narkotik dillerlərindən birini sorğulayaraq Edryunun onların müştərisi olduğunu, mütəmadi olaraq kiçik dozalar aldığını və hər dəfəsində pulunu verdiyini öyrəndi. Endryu öz pis vərdişini kontrol altında tuta bilən və normal həyat tərzi sürən azsaylı narkomanlardan biri idi.
Harri cinsi əlaqədə olmaq bəhanəsi ilə öz otel nömrəsində fahişəni sorğulayır. Onun yanına gələn Birqitta onu çılpaq və sərxoş vəziyyətdə fahişə ilə birlikdə görür və Harrini tərk edir.
Harrini otelin daxili qaydalarını pozduğuna görə oteldən qovurlar. Bir neçə gün küçələrdə sərgərdan gəzən Harri Sidney oğru dünyasının görkəmli şəxslərindən informasiya əldə etmək istəyir. Bir müddətdən sonra özünə gələn Harri Birqitta ilə əlaqə saxlayır və onunla barışır. Harrinin çoxsaylı təkidindən sonra Birqitta Evans üçün yem olmağa razılıq verir və narkotik almaq bəhanəsi ilə Evansa görüşməyi təklif edir. Plan üzrə o Evansa təzyiq edib ölümlər haqqında məlumat almalı idi, lakin o vaxta qədər Harri belə qərara gəlir ki, Evans qatil deyil.
Əməliyyat baş tutmur və Birqitta yox olur. Polis Evansı tapan kimi Harri onu sorğulayır. Evans isə öz növbəsində hər zaman Briqittaya çüpə ilə yanaşdığını iddia edir, hətta Evansla görüş yerini və vaxtını dəyişdiyini bildirirdi.
Harri Tuvumbaya zəng edir və o bütün törətdiyi cinayətləri boynuna alır. Tuvumba bir müddət Rextnaqellə əlaqədə olduğuna görə Rextnaqel Tuvumbanın cinayət törətdiyini öyrənir. Tuvumbanın idman karyerasına ümüd edərək Endryu Harrini Norveçə qaytarılana qədər izdən yayındırmağa çalışır. Rextnaqelin hər şeyi polisə danışacağı məlum olandan sonra, Tuvumbanın gözündə dəyərini itirir.
Harri polislərlə Tuvumbanın evinə girirlər, ancaq Briqittanı orda tapa bilmirlər. Sonra onlar Tuvumbanın adına qeydiyyatdan keçmiş suyun dibində lövbərinə Briqittanın zəncirlə bağlanmış cəsədi olan qayiq aşkar edirlər.
Harri və polislər Tuvumbanı "Sidney Akvariumu"na kimi təqib edirlər. Sahildə Harri boksçunu yaralayır və qalxan qasırğa onun cəsədini dənizə çəkir.
Paleoantroplar
Paleoantroplar (yun. palaios - qə­dim; antropos - insan) - insanların təkamülündə ikinci pillənin nümayəndələri; bunlar meymun-insanları əvəz etmişlər. Təqribən 300 min il bundan əvvəl, mindel-rissdə meydana gəlmiş, riss-vürmdə (100-70 min il bundan əvvəl) isə çiçəklənmə dövrü keçirmişlər. Bunlara neandertal tipli insanlar məxsusdur.
Paleoantropologiya fiziki və ya bioloji paleontologiya olaraq da təyin olunan bir elm sahəsidir.
Sergey Oldenburq
Sergey Fyodroviç Oldenburq (26 sentyabr 1863 - 28 fevral 1934) — Rusiya şərqşünası.
Paleoantroplar
Paleoantropoloqlar tədqiqatlarında sümük qalıqları, ayaq izləri və fosillərdən istifadə edirlər.
Mahmud qalası
Mahmud qalası — Masallı rayonu Mahmudavar kəndində yerləşmişdir. Qala orta əsr abidəsi hesab olunur. Qalanın sahəsi təxminən 4-5 hektar, hündürlüyü isə 6-7 metr olmuşdur.
Tarixi
Mahmudavar kəndi ərazisində orta əsrə aid şəhər tipli qala olmuşdur. Qalanı Mahmud adlı bir feodal inşa etmişdir. Mahmud çox nüfuzlu bir şəxsiyyət olmuşdur. Kəndin adı burada mövcud olan çay, istil və qalanın bu günədək Mahmudla bağlı səslənməsi fikrimizi sübuta yetirir. Mahmud qalası haqqında mətbuatda ilk dəfə 1965-ci ildə tədqiqatçı-tarixçi Əbdülrza Əhmədov məlumat vermişdir. Onun fikrincə "İndi xarabalıqları görünən Mahmud qalası orta əsrdə tikilmişdir. Ümumi sahəsi 3-4 hektar olan bu qala torpaq divardan və qala ətrafı xəndəkdən ibarətdir. Xəndəyin bəzi yerlərinin eni 3-4 metrdən çoxdur. Düşməndən qorunmaq asan olsun deyə qalanın ətrafındakı xəndək su ilə doldurularmış. Yaşlı kənd sakinlərinin öz ata-babalarından eşitdiklərinə görə, qala divarları əvvəllər çox hüdür olmuş, kənardan baxanlar qalanın içərisində olan evləri və ağacları görməmişlər" ("Tarix, içtimaiyyət, coğrafiya tədrisi", jurnalı, səh. 64, N2, buraxılış 1965)
Mahmud qalasının tarixini öyrənmək məqsədi ilə 1989-cu ildə AMEA-nın Tarix İnstitutunun arxeoloqları Mahmudavar kəndinə gələrək Mahmud qalasında olmuş, kənddə bir neçə kurqan yeri müəyyən etmiş və Mahmudavarın arxeoloji xəritəsini tərtib etmişlər. Tarix üzrə fəlsəfə dotoru, arxeoloq Abuzər Ələkbərov Mahmud qalasını belə səciyyələndirmişdir: “Mahmudavar orta əsrlərdə şəhər olmuşdur. Orta əsr şəhər qalaları üçün səciyyəvi olan bütün əlamətlər bu qalada öz əksini tapmışdır. Qala divarları burada müdafiə olunmaq məqsədilə xüsusi xəndəklə əhatə olunmuşdur. Qala daxilində və ətrafında aşkar edilən orta əsrlərə aid müxtəlif keramika nümunələri göstərir ki, qala şəhərin bir hissəsi olmuş və onun mərkəzində yerləşmişdir. Çox güman ki, qala buranın bünövrəsini qoymuş Mahmud xana məxsus imiş. Şəhərin xüsusi qəbiristanlığı olması faktı da fikrimizi təsdiq edə bilər. Şəhər sonralar tənəzzülə uğrasa da, qalıqları indiyədək qalır”
Mahmud qalasından ayrı-ayrı vaxtlarda çoxlu pul və silah nümunələri, bəzək şeyləri, əmək alətləri, dulusçuluq məmulatları tapılması buranın mühüm yaşayış məntəqəsi olmasını bir daha təsdiq edir. Mahmud qalasından bu gün əsər-əlamət qalmamışdır. Qala dağıdılmış, onun xarabalıqları həyətyanı torpaq sahəsi kimi camaata paylanmış, burada yaşayış evləri tikilmişdir. Mahmud qalası ərazisinin həyətyanı torpaq sahəsi kimi paylanması tariximizin müəyyən bir dövrünü özündə yaşadan daha bir abidəmizin məhvinə gətirib çıxarmışdır. İndi də kənd sakinləri qala daxilindəki əraziyə "Ğələ" (Qala), burda yaşayanlara isə "ğələvoj" (qalalı) deyirlər.
Həmçinin bax
Mahmudavar
Qərbi Yava
Qərbi Yava, (sunda yazısı. ᮏᮝ ᮊᮥᮜᮧᮔ᮪ ), (sunda dili. Jawa Kulon) — İndoneziyanın əyaləti. Yava adasının qərb hissəsində paytaxtı və ən böyük şəhər mərkəzi Bandunq şəhəridir. Baxmayaraq ki, əyalətin şimal-qərbindəki əhalinin əksəriyyəti Cakartanın yaxınlığındakı ərazilərdə yaşayır, amma şəhərin özü inzibati rayon xaricindədir. 46.3 milyon əhalisi olan (2014-cü ildən etibarən) Qərbi Yava İndoneziyanın ən çox əhalisi olan vilayətlərdəndir.
thumb|left|Qərbi Yava
Qərbi Yavanın ən böyük şəhəri olan Bandunq şəhərinin dünyanın ən yüksək sıxlığından birinə malikdir. Bekasi və Depokare isə müvafiq olaraq dünyanın 7-ci və 10-cu ən sıx əhalisi olan şəhərlərdir (Banten əyalətində Tangeranq 9-cu yerdədir). 2014-cü ildə Bekasidə 2,510,951, Depokda isə 1,869,681 nəfər əhali olub. Bütün bu şəhərlər Cakartanın şəhərətrafıdır.
Tarix
thumb|left|Prianqan yüksəkliyində düyü tarla sı. Qərbi Yava, [[Niderland Ost-Hindi. 1926-cı ildə,ya da öncə]]
thumb|left| Buitensorq yaxınlığında Parahyanqan yüksəkliyi. [[Boqor. 1865–1872-ci illər]]
Bölgədəki ən qədim insan sakinləri arxeoloji tapıntılar bizim eranın ilk minilliyinə aid olan bürünc və dəmir metallurgiya mədəniyyətinin sübutları ilə Herer (Yavanın qərb sahilləri) ərazisində aşkar edilmişdir. Tarixi Büni mədəniyyəti (indiki Bekasi yaxınlığında) dulusçuluq Cirebon şəhərində tapılmış sübutlarla sübut olunmuşdur. Yemək və içki konteynerləri kimi qədim əsərlər (miladdan öncə 400-cü ildən - b.e-nın 100-cü ilinədək), əsasən dəfn hədiyyələri kimi tapılıb. Batucaya arxeoloji sahəsindəki arxeoloji dəlillər də 2-ci əsrə aiddir və indiki vaxtda Bandunq Arxeologiya Agentliyinin rəhbəri Toni Dyubiantono Batucaya, Karavanq, Civa məbədləri onun başçılığı ilə də aşkar edilmişdir.
Sunda Krallığı sonradan Kebon Kopi II yazısında (b.e 932-ci ili) qeyd edildiyi kimi bölgənin hakimiyyəti oldu.
Bir Ulama Sunan Gununq Cati, Cirenbada məskunlaşdı, yəhudi şəhərində İslam adını yaymaq niyyətində idi. Bu vaxt mərkəzi Yavadaki Demak Sultanlığı Sunda krallığına qarşı qəfil bir təhlükə yaratdı. Prabu Suravisesa Cayaperkosa təhlükəyə qarşı müdafiə etmək üçün 1512-ci ildə Portuqaliya imperiyası ilə bir müqavilə imzaladı. Bunun əvəzində Portuqaliyaya bölgədə qalalar və anbarlar qurma, həmçinin ticarət forması səltənətlər qurmağa dair müqavilələr imzalandı. 1522-ci ildə Cilivunq çayının sahilində yerləşən Padrao daş abidəsinin yerləşdirilməsi ilə Avropalılarla ilk olaraq Qərbi Yavanın bu beynəlxalq müqaviləsi qeyd alındı.
Portuqaliyalılar ilə müqavilə qurulmasına baxmayaraq, bunu həyata keçirə bilmədi. Sunda Kalapa limanı 1524-cü ildə Demak Sultanlığı və Cirebon (Sunda krallığının köhnə vassal dövləti) Sultanlığı ittifaq adı altında düşərgəyə girdi, sonra Paletehan adları altında olan Fadillah Xan şəhərlərini ələ keçirdi. 1524-1525-ci illərdə Sunan Gununq Cati asılı qoşunlarıyla da Banten limanını ələ keçirmiş və Demak Sultanlığı ilə əlaqəli olan Banten Sultanlığını qurmuşdur. Suna padşahlığı ilə Demaq və Cirebon sultanlığı arasında baş verən müharibə 1531-ci ildə Kinq Suravisesa və Sunan Gununq Cati arasında sülh müqaviləsi imzalanana qədər beş il davam etdi. 1567-ci ildən 1579-cu ilə qədər son kral Raca Mulyanın Prabu Surya Kencana krallığının Sunda krallığına hücumu əslində Banten Sultanlığının təzyiqi altında azaldı. 1576-cı ildən sonra krallıq Pakuan Pacacaranda (bugünkü Boqor) öz payını saxlaya bilməyib və Banten sultanı keçmiş Sunda krallığının bölgəsini ələ keçirdi. Mərkəzi Yavadan olan Mataram Sultanlığı, Priqan bölgəsini də, krallığın cənub-şərq hissəsini ələ keçirdi.
XVI əsrdə Hollandiya və Böyük Britaniya ticarət şirkətləri üçün Banten Sultanlığının süqutundan sonra Qərbi Yava şəhərində ticarət gəmilərini təşkil etdilər. Qarşıdakı üç yüz il ərzində Qərbi Yava Niderland Ost-Hindin rəhbərliyi altına düşdü. Qərbi Yava 1950-ci ildə Staatblad nömrəli 378 saylı bəyanatına istinadən 1950-ci ildə İndoneziyanın bir əyaləti elan edildi. 17 oktyabr 2000-ci ildə ümummilli siyasi mərkəzsizləşmə hissəsi olaraq Banten Qərbi Yavadan ayrıldı və yeni bir vilayətə çevrildi. Qərb Yavanın tarixi adından sonra Pasundan ("Sunda dənizi") vilayətinin adını dəyişmək üçün son təkliflər olmuşdur.
İnzibati idarəçilik
Qərbi Bandunq rayonunun 2008-ci ildən yaradılmasından sonra Qərbi Yava əyaləti 9 şəhərə (İndoneziya dilində "kota") və 17 rayon şəhərinə (İndoneziya dilində "kabupaten") bölünmüşdür. Bu 26 şəhər və rayonlar 676 (İndoneziya dilində "kecamatan") qəsəbələrə bölünmüşdür ki, bu da 1576 böyük kəndlərə (İndoneziya dilində "kelurahan") və 4301 sahə kəndidir (İndoneziya dilində "desa"). 2012-ci ilin oktyabrında 18-ci rayon yaradılmışdır - Panqandaran Rayonu Ciamis Rayonunun cənub yarısından 25 oktyabr 2013-cü il tarixində İndoneziya Nümayəndələr Palatası (DPR) 57 perspektiv rayonun (və 8 yeni vilayətin)  yaradılması haqqında qanun layihələrini nəzərdən keçirərək, Qərbi Yavada Cənubi Qaraut (Garut Selatan) Şimali Sukabumi (Sukabumi Utara) və Qərbi Boqor (Bogor Barat) əraziləri qeyd olunmuşdur,lakin bu üç yeni rayonun  heç biri aşağıda göstərilən xəritədə və ya aşağıdakı cədvəldə göstərilmir.
450px|Qərbi Yavanın rayon və şəhər adlarıyla xəritəsi
Coğrafiyası
thumb|250px|Dağın görünüşü və Tanqkuban Parahu krateri. [[Bandunq]] thumb|250px|Bandunqun cənubundakı Malabarda çay plantasiyaları. Çay bitkiləri dağlıq Qərbi Yava daxilində geniş yayılmışdır
Qərbi Yava qərbdə Cakarta və Banten vilayəti, şərqdə Mərkəzi Yava,şimalda Yava dənizi,cənubda Hind okeanıdır. İndoneziyanın sahil sahələrində paytaxtları olan əksər vilayətlərdən fərqli olaraq Bandunq vilayətinin paytaxtı mərkəzindəki dağlıq ərazidə yerləşir. Banten vilayəti əvvəllər Qərbi Yava əyalətinin bir hissəsi idi, lakin 2000-ci ildə ayrı bir vilayət yaradılmışdır. Yavanın sıx məskunlaşmış qərb hissəsində yerləşən Qərbi Yavada 5 indoneziyalının demək olar ki, 1-i burda sakindir.
Qərbi Yava və Banten əyalətləri Sakit Okean hövzəsinin bir hissəsi olaraq İndoneziyanın digər əyalətlərindən daha çox dağ və vulkanlara sahibdir. Daxili Qərbi Yava dağlıq bölgəsi ənənəvi olaraq Parahyanqan (Prianqan və ya Preanqer kimi tanınır) kimi tanınır və "Hyanqların (tanrıların) məskəni" deməkdir. Sünni xalqının ürəyi kimi qəbul edilir. Qərbi Yava ən yüksək nöqtəsi lava və külü dəyişən qatlardan ibarət bir vulkan olan Mount Kereme Kuninqan və Majalenqka vilayətlərinin sərhədində yerləşir. Qərbi Yava zəngin və məhsuldar vulkanik torpaqlara sahibdir. Kənd təsərrüfatı, xüsusən ənənəvi quru düyü becərilməsi (palanqan və ya huma kimi tanınan) yerli sundalıların həyatının əsas həyat tərzinə çevrilmişdir. Müstəmləkəçilərin və Hollandiya Şərqi Hindistanı dövründən bəri Qərbi Yava qəhvə, çay, kinə və digər bir çox pullu məhsul üçün məhsuldar əkin sahəsi kimi tanınır. Qərbi Yava dağlıq bölgəsi də tərəvəz və dekorativ çiçəkli bitkilərin əsas istehsalçısıdır. Əyalətin mənzərəsi vulkanik dağlardan, dik ərazi, meşə, dağlar, çaylar, bərəkətli əkinçilik əraziləri və təbii dəniz limanlarıdır.
Şimal-şərqə Bandunq hövzəsi vasitəsilə axan əyalətdə ən uzun və ən əhəmiyyətli çay Citarum çayıdır. 300 km uzunluğunda olan bu çay 3 dambanın, yəni Çirata dambası, Saqulinq dambası və Catiluhur dambasının sahəsidir. Çay sənaye və ev təsərrüfatlarının kanalizasiyası tərəfindən "dünyanın ən çirkin çayı" kimi adlandırılan bu nöqtə hədsiz formada çirklənir.
İqtisadiyyat
Başlanğıcda Qərbi Yavadakı sundalıların iqtisadiyyatı ağır əkinçiliyə əsaslanırdı. Qərbi Yavada Tarumanaqara və Sunda Krallığı adında qurulan qədim krallıqlar düyü vergisi və kənd təsərrüfatı gəlirlərinə güvənmişdir. Qədim sundalıların həyat dövrü düyü məhsulu dövrünə dönmüşdü. Seren Taun kimi ənənəvi düyü məhsulu festivalları əhəmiyyətli idi. Düyünün qədim tanrıçası olan Nyai Pohaci Sanghyanq Asri Sudan mədəniyyətində yad edilirdi.Ənənəvi olaraq, sudanlılar tez-tez quru düyü yetişdirmələrindən istifadə edirdilər. Hollandiyanın Batavia şəhərinə qarşı 17-ci əsrdə Mataram sultanlığını genişləndirən Sultan Aqunq kompaniya başladaraq savahı (yaş düyünün becərilməsi) Prianqan bölgəsindən sonra Qərbi Yavanın şimal yamaclarında mənimsəməyə başladılar. İndramayu, Cirebon, Subanq, Karavanq və Bekasi kimi rayonlar artıq əsas düyü istehsal edən sahələr kimi tanınır. Qərbi Yavanın dağlıq bölgəsi tərəvəz, çiçək və bir çox bahalı məhsulu Cakarta və Bandunqa tədarük edir. Qərbi Yava fermaların təsərrüfatları süd məhsulları və ət istehsal edir.
Müstəmləkə dövrü
Hollandiyanın Şərqi Hindistan Şirkəti (VOC) və Hollandiya Şərqi Hindistanı dövründə Qərbi Yava Batavia mərkəzli Hollandiya rəhbərliyinin təsiri altına düşdü. Hollandiyalı müstəmləkə hökuməti çay, qəhvə və kinə kimi ixracat məhsullarını təqdim etdi. 18-ci əsrdən bəri Qərbi Yava ("De Preanqer" kimi tanınan) məhsuldar əkin sahəsi kimi tanınmış və dünya ticarət və iqtisadiyyatı ilə inteqrasiya olunmuşdur. Daşınma və bankçılıq kimi xidmətlər Hollandiyanın zəngin əkinçiliyi sahiblərinə çatdırmaq üçün verilmişdir. Qərbi Yava İndoneziya arxipelağının ən erkən inkişaf etmiş bölgələrindən biri kimi tanınır. 20-ci əsrin əvvəllərində Hollandiya müstəmləkə hökuməti iqtisadi məqsədlər üçün infrastrukturları inkişaf etdirdi, xüsusilə də bölgədə Hollandiyanın əkinçiliyinə dəstək verdi. Daxili ağacların əkilməsi üçün yollar və dəmir yolları Bandunq və Batavia limanı kimi şəhər mərkəzləri ilə əlaqələndirilmişdir.
Müstəqillikdən sonra
1945-ci ildə İndoneziyanın müstəqilliyindən sonra Qərbi Yava İndoneziyanın paytaxtı Cakarta üçün yardımçı bir bölgə oldu. Cakarta İndoneziyanın biznes və siyasi mərkəzi olaraq qaldı. Qərbi Yava şəhərlərində Boqor, Bekasi və Depok kimi bir neçə rayonlar və şəhərlər Cakarta üçün yardımçı sahələri kimi inkişaf etdirildi və Böyük Cakarta sahəsi və ya Jabodetabek (JAkarta, BOqor, DEpok, TAnqeranq və BEKasi) meydana gəldi. Qərbin şimal bölgəsi əsas sənaye sahəsinə çevrilmişdir. Bekasi, Cikaranq və Karavanq kimi sahələr fabriklər və sənaye sahələriylə yayılmışdır.Həmçinin Bandunqun ətrafı da sənaye sahəsi kimi inkişaf etmişdir.
Demoqrafik vəziyyət
2010-cu ilin ortalarında Qərbi Yava əhalisi 43,054 min nəfər olub, bununla müqayisədə ən böyük əhalisi olan İndoneziya əyaləti ümumi ölkənin əhalisinə 18%, ölkənin ərazisinə görə 1,8% -ni təşkil edir. Cakartanın xüsusi rayonundan kənarda, ölkədə ən sıx məskunlaşan əyalətdir, km2 üzrə orta hesabla 1223 nəfər (2010 məlumatları). 2010-cu ildə 10 il ərzində əhalinin artım tempi 1,9% olmuşdur.
Etnik və linqvistik tərkibi
Qərbi Yava Qərbi Yavada ən böyük etnik qrupu təşkil edən sundalıların doğma vətənidir, bundan sonra yüz il əvvəl vilayətə köçən yavalılar idi. Cakarta və Qərbi Yava daxil olmaqla ətraf ərazisi İndoneziyanın biznes və siyasi mərkəzi olub, əyalət İndoneziyadan müxtəlif insanları cəlb etmişdir. Minqanqkabau, Batak, Malay, Madurya, Bali, Ambone və başqa bir çox indoneziyalı kimi digər etnik qruplar Qərbi Yava şəhərlərinə köç edən və məskunlaşanlar da asanlıqla aşkar oluna bilər. Qərbi Yava şəhərləri də çinli indoneziyalılar kimi əhəmiyyətli bir əhalisinə də sahibdir.
İndoneziyaya əlavə olaraq, əyalətdə yayılmış olan rəsmi milli dil və Sunda dilidir. Mərkəzi Yava ilə cənub sərhədləri yaxınlığında yerləşən bəzi ərazilərdə Yava dili də danışılır. Cirebon və yaxınlıqdakı ərazilərdə (Macelenqka, Indramayu, Sumber) danışılan ana dildə olan cirebon dili yava dilinin sunda dili ilə təsiri olan dialektidir.
Milli İndoneziya dili geniş şəkildə ikinci bir dil olaraq danışılır.
Din
2010-cu ilin qeydinə görə Qərbi Yava əyalətində 97% müsəlman,2.39% xristian,dini qeydə alınmayan 0.31%,hinduist 0.05%,buddist 0.22%,konfutsianist 0.03%-dir.
Mədəniyyət
Sundalılar Yava adasını  yavalılarla paylaşırlar və əsasən Qərbi Yavada yaşayırlar. Sundalılar yavalılarla eyni adada yaşayırlarsa da, onların mədəniyyəti fərqlidir və onlar da özlərini Pasundan və ya Tatar Sunda adlı ayrı bir mədəniyyət torpağında yaşayırlar. Qərbi Yava əyalətindən Mərkəzi və ya Şərqi Yava vilayətlərinə doğru hərəkət edən kimsə, Sundadan Yava dünyasına hərəkət etmək deməkdir. Qərbi Yava şəhərinin paytaxtı Bandunq sudan xalqlarının mədəni qəlbi sayılır. Bu şəhərdə bir çox yerli sudan sənət nümunəsi inkişaf etdirilib. Özünün vilayətinə çevrilmədən əvvəl Banten vilayəti Qərbi Yavanın bir hissəsi olan yaxınlıqdakı Pasunanın bir hissəsi hesab olunur.
Qamelan orkestri
Sunda mədəniyyətinin duyğularını ifadə edən Sundanın musiqi sənəti sundalıların sədaqət və lütfünü ifadə edir. Dequnq orkestrası sunda qamelanından ibarətdir.
Parahyanqan şəhərindəki Sundalı Gamelan formasından əlavə, Cirebon bölgəsi də özünün fərqli musiqi ənənələrini qoruyur. Cirebonsun dəyişən Qamelan ansamblları arasında ən çox səs verən iki Qamelan Peloq (bir-birinə bərabər olmayan heptatonik tənzimləmə sistemi) və Qamelan Pravadır (yarı bərabər pentatonik tənzimləmə sistemi). Qamelan Pelog ənənəvi olaraq Tayuban, Vayanq Cepak və Cirebondakı Kratonların dinləmək və rəqs musiqisi üçün qorunur. Qamelan Prava ənənəvi Vayanq Purva üçün qorunur.
Cirebon həmçinin ixtisaslaşdırılmış Qamelan ansambllarını saxlayır: Sekaten İslam təqvimində mühüm dövrləri qeyd etmək üçün Kratonlarda oynanır. Denqqunq həmçinin bir sıra "fövqəltəbii güclər" olduğuna inanan Kraton ansamblıdır. Rentenq, həm Cirebon, həm Parahyanqanda olan yüksək və enerjili oyun üslubuyla tanınan bir ansambldır.
Zither ansamblı
Tembanq Sundaiki kacapi(zither) və  sulinqlə (bambuk fleyt) müşayiət edilən Sundanca vokal xor musiqi  janrdır. Tembanq mahnı və ya şeir deməkdir və Sunda İndoneziyanın Sundalı əhalisi üçün evini ifadə edən coğrafi, tarixi və mədəni bir quruluşdur. Tembanq Sundanın musiqi və şeirləri Sundanın mərkəzi və cənub hissələrini əks etdirən dağlıq plato olan Parahyanqanla (ehtimallara görə tanrıların məskəni) yaxından əlaqələndirilir. Dağlıq və vulkanlarla əhatə olunmuş yüngül əkinçilik bölgəsi olan Prianqanın təbii gözəlliyi, Sundanlıların sədaqət və lütfü olan Tembanq Sundanın bir çox mahnılarında əks olunur.
Kacapi sulinq "tembang sunda"nın əks vokalıdır.
"Taravanqsa" ansamblında taravanqsa (son sancaqlı bir skripka) və centrenqdən (yeddi zolaqlı bir növ zither) ibarətdir. Centrenq adlı gizli bir rəqs ilə müşayiət olunur. Rəqs padşah Devi Srinin tanrılığını qeyd edən ritualın bir hissəsidir. Bu ritualın əhəmiyyəti düyü məhsulu ilə əlaqəli təşəkkür mərasimi ilə bağlıdır. Taravanqsa şəfa,hətta əyləncə üçün oynalıla bilər.
Bambuk ansamblı
thumb|right|Anqklunq insanlığın sözlü və qeyri-maddi irsinin bir şah əsəridir.
Sundalı bambuk ansambllarının üç əsas növləri angklung, calunq və arumbadır. Hər bir ansamblın dəqiq xüsusiyyətləri kontekstə, əlaqəli alətlərə və nisbi populyarlığa görə dəyişir.
Anqklunq köklənmiş, sarsılmış bambu çınqıl dəstləri üçün ümumi bir sözdür. Anqklunq bir neçə müxtəlif uzun içi boş bambukdan asılı bir çərçivədən ibarətdir. Anqklunq hər bir alət fərqli bir nota oynanmış əl zənginə oxşayır. Anqklunq çınqılları adətən bir və ya iki alətlə oynanan alətlərlə əlaqəli nümunələrində ifa olunur. Ansambl sunda yürüşlərində, bəzən keçidlərdə və ya akrobatikada istifadə olunur. Həyat dövrü mərasimlərində və bayramlarda (hajat) həyata keçirildikdə, anqklunqun kənddə tarazlıq və harmoniyanın qorunub saxlayıcağına inanılır. Ən müasir təcəssümündə anqklunq məktəblərdə köməkçi olaraq həyata keçirilir.
Bandunq Qərbi Yavadan Daenq Soetiqna 1938-ci ildə ancaq ənənəvi péloq və ya sléndro ölçüləri,həm də diatonik miqyasda oynamağa deyil, Anqklunq daha çox dünyada diqqətə səbəb oldu. O vaxtdan bəri anqklunq tez-tez digər qərb musiqi alətləri orkestrində, 1955-ci ildə Bandunq Konfransı zamanı bir orkestrdə ilk dəfə tanınmış anqklunq ifaçılarından biri tərəfindən istifadə olunmuşdur.
Anqklunqda olanlar kimi calunq ansamblının alətləri də bambukdan ibarətdir, lakin hər bir bambuk parçasına sabitlənmiş bir neçə müxtəlif tənzimlənən borulardan ibarətdir; oyunçu sol əlində aləti saxlayır və onun sağında tutulan bir çırpıcı zərbə ilə vurur. Ən yüksək pilləli kalibr ən çox boru və ən sıx musiqili fəaliyyətə malikdir; ən aşağı olan, iki boru ilə ən azı vardır. Calunq təxminən həmişə dünyəvi yumorla əlaqələnir və kişilər tərəfindən ifa olunur.