cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adelin həyatı (film, 2013)
Mübahisələr
2013-cü ilin sentyabr ayında, iki əsas aktrisa Lea Seydu və Adel Ekzarkopulos da həmçinin, çəkiliş zamanı Keşişin davranışı haqqında şikayət etmişdilər. Onlar bu film təcrübəsini "dəhşətli" təsvir etmiş və onunla təkrar işləməyəcəklərini bildirmişdilər. Ekzarkopulos sonradan onların narazılığı barədə bu cür bildirmişdi: "Xeyr, bu real idi. Lakin bu göründüyü qədər də böyük deyildi. Mənim üçün bir çəkiliş bir insan macərasına bərabərdir və hər macəra siz bəzi münaqişələrə sövq edir. " 2014-cü ilin yanvar ayında verdiyi müsahibədə, Seydu problemə aydınlıq qətirdi: "Mən hələ də bu filmdən çox razıyam. Filmin çəkilişləri bir sıra çətinkilərlə müşahiyət olunurdu və insanlar elə düşünürdülər ki, mən məhz filmin korlandığına görə şikayət edirəm, ancaq bu əslində belə deyil. Mən sadəcə filmin gəliz olduğunu söyləmişdim. Həqiqət budur ki, o çox ağır idi, lakin başqa məsələlərdə hər şey yaxşıdır. Mən əslində özümü sınaqdan keçirməkdən çox məmnunam. Həyat filmdən daha çətindir. O çox vicdanlı direktordu və mən onun filmini sevirəm. Mən həqiqətən, bir rejissor kimi onu sevirəm. Deməli o bizə necə yanaşır? O bəzən məni danlayır, ancaq nə olsun ki! ".
2013-cü ilin sentyabr ayında verdiyi müsahibədə, rejissor Abdellatif Keşiş filmin hələlik buraxılmayacağını bildirmişdi. Fransız jurnalı "Téléram"a müsahibə verərkən, Keşiş mənfi mətbuata istinad edərək, onların filmi ləkələdiyini və məhz buna görə onun artıq nümayişinin lazımsızlığı barədə düşündüyünü bildirmişdi.
Mövzu və interpretasiya
thumb|upright=0.7|left|İspaniyalı rəssam [[Pablo Pikassonun adı filmdə bir neçə dəfə qeyd olunur.]] Filmin təqdimatından sonra, onun bəhs etdiyi mövzu ətrafında analitik müzakirələr artmışdır. Tənqidçilər və auditoriya tərəfindən qeyd olunan təkrarlanan tematik element, yəni sosial sinif bölgüsü və iki mərkəzi simvol olan Adel və Emmanın arasında baş verən azadlıq və sevgi hissləri geniş araşdırılmışdı.
Adel və Emmanın ailələri arasında əsas fərqlərdən biri də odur ki, Emmanın ailəsi onların lezbiyan əlaqələri haqqında məlumatlıdır, lakin Adelin konservativ valideyinləri düşünürlər ki, qızlar sadəcə rəfiqədirlər ; bəzi tənqidçilər isə qeyd edirlər ki, sosial təbəqələr arasındakı fərqlər Keşiş yaradıcılığının daimi mövzularından biridir: "Keşişin əvvəlki işlərində sosial təbəqələr və bölünmələr əsas əhəmiyyətə malik açar xüsusiyyəti daşıyır; o, hətta hekayənin ehtiraslı protoqonist obrazı olan Klementinanın (fr.Clémentine) adını ona görə dəyişir ki, ərəb dilindən tərcümədə bu ad "ədalət" mənasını verir . Film tənqidçilərdən biri öz yazııarında qeyd etmişdi ki, Adelin burada ədəbiyyata və oxumağa olan incə və ehtiramlı davranışı, onun heyranlıqla pedaqogika dünyası ilə tanışlığı filmin digər görkəmli xüsusiyyətlərindən biri sayılır.
Tənqidçilərdən biri Adelin həyat təcrübəsi dəyişdikcə, dəyişilən və onun daxili aləmini əks etdirən siyasi baxışına diqqət çəkir: "Mavi ən isti rəngdir filmi ilk baxışdan heç nəyi ilə fərqlənmir. Qara dərili və ərəblərin əhatəsində olan Adel təhsilin maliyyələşdirilməsinin yaxşılaşdırılmasını tələb edir. Filmdə səslənən "On lâche rien" ("Biz heç bir zaman geri çəkilməyəcəyik!") mahnısı Əlcazairli bəstəkar Xaddur Haddadi tərəfindən bəstələnib və hazırda Fransa Kommunist Partiyasının rəsmi himni hesab olunur. Bununla belə, Emma ilə sevgi münasibətlərini başladıqdan sonra, biz görürük ki, o öz sevgilisi ilə şən gey parada da qoşulur və orada əylənir.
Adelin həyatı həmçinin vizual simvolika ilə də zəngindir. Mavi rəng bütün film boyu – Adelin gey kluba getməsindən başlayaraq düz filmin sonuna kimi, yəni Emmanın gözlərində, onun saçlarında və sərgidə geyindiyi paltarda geniş istifadə olunur. Adele üçün, mavi rəng maraq, ekstaz, sevgi və nəticədə kədərin bir elçisi kimi təmsil olunur. Adel həmçinin məşhur Mavi dövrün melaxoliyasından keçmiş rəssam Pablo Pikassoya bir neçə dəfə istinadlar etmişdi. Emma Adel ilə əlaqələrinə son qoyduqdan və ona duyduğu ehtirslarını zəiflətdikdən sonra, mavi rəngə boyadığı saçlarından imtina edir və daha təbii, konservativ saç düzümü qəbul edir. Bundan başqa filmdə müntəzəm istehlak olunan spagettidən başlayaraq, Adelin ilk dequstasiya təcrübəsi yəni istridyəyə kimi geniş qida çeşidləri nümayiş olunmuşdu. Adelin Emma ilə yaşadığı ehtiraslı sevg hissləri, Toma ilə isə uğursuz əlaqələri ümumilikdə hetero- və homoseksual münasibətlərin film boyunca necə dinamik kəsişdiyini açıq şəkildə nümayiş edir. Adel açıq lesbian kimi təsvir olunmur; o hər iki cinsin nümayəndəsi ilə əlaqədə olur və hətta filmin sonunda, onun seksuallığı anlaşılmaz qalır.
Çıxarılması
"Adelin həyatı" filminin dünya premyerası 23 may 2013-cü ildə keçirilən 66-cı Kann Kino Festivalında baş tutmuşdu. Seyircilər filmi ayaq üstə alqışlayır, Festivalda keçirilən sorğuda isə tənqidçilər filmin ən yüksək mükafatları əldə edəcəyini bildirmişdilər. 2013-cü ilin avqust ayında film Şimali Amerikanın Telluride Film Festivalında qatılmış, 5 sentyabr 2013-cü ildə isə Toronto Beynəlxalq Film Festivalının xüsusi təqdimat bölməsində nümayiş olunmuşdu.
Film 131-çox ərazidə nümayiş edilmiş və kommersiya baxımından "12" reytinq ilə Fransada 9 oktyabr 2013-cü ildə azad yayıma buraxılmışdı. Birləşmiş Ştatlarda filmin "açıq seksual məzmunlu" olduğu üçün Amerika Film Assosiasiyası tərəfindən NC-17 reytinqi ilə qiymətləndirilmişdi. 25 oktyabr 2013-cü il tarixində film Nyu-York və Los-Anceles şəhərlərinin dörd teatrında məhdud sayda nümayiş olunmuş və sonrakı həftələrdə tədricən genişləndirilmişdi. Film həmçinin 13 fevral 2014-cü ildə Birləşmiş Krallıqda, 15 noyabrda isə Avstraliya və Yeni Zellandiyada izləyicilərə təqdim olunmuşdu. Azərbaycanda filmin premyerası 7 noyabr 2014-cü ildə baş tutmuşdur.
Ev üçün video
Adelin həyatı Fransada 26 fevral 2014-cü ildə Vild Sayd adlı teatr distribyutoru tərəfindən Blu-ray Disc və DVD formatında, 25 fevralda isə Şimali Amerikada "The Criterion Collection" şirkətinin köməyi ilə satışa çıxarılıb. Filmin xüsusi buraxılışı sonrakı tarixlərdə satışa çıxarılmışdı.
Braziliyanın Blu-ray istehsal şirkətləri Sonopress və Sony DADC filmin seksual xarakterli məzmununu əsas götürərək, onu plyonkaya yazmaqdan imtina edirlər. Distributorlar isə bu vəziyyəti tərsinə çevirmək üçün mübarizə aparırlar.
Satış göstəriciləri
210px|thumb|upright=0.9|[[Adel Ekzarkopulos və Lea Seydu 39-cu Sezar mükafatında]] Adelin həyatı filmi bütün dünya üzrə ümumilikdə 19,412,787 $ gəlir əldə etmişdi. Fransada onun açılış mərasimində film 8,200 $ əldə etmişdi, həftə ərzində isə film 285 kinoteatrın ekranlarında nümayiş olunmuş və 2.3 milyon $ gəlir qazanmışdı. Film ilk həftəsonu dördüncü pillədə qərarlaşmış və onun təxminən üç saat müddətində nümayiş olunması da xüsusilə qeyd edilmişdi. Film ABŞ-da çox məhud sayda göstərilmişdi; belə ki, Nyu-York və Los-Ancelesin dörd kinoteatrlarında nümayiş olunan film 25.279 $, ilk həftəsonu isə təxminən 101.116 $ qəlir qazanmışdı.
Tənqidçilərin mövqeyi
Film, xüsusilə Adel Ekzarkopulosun ifası tənqidçilərin diqqətini cəlb etmiş və əsasən müsbət rəylər almışdır. Rotten Tomatoes vebsaytı tənqidçilərin rəylərini ümumiləşdirərək 154 rəy əsasında filmi 90% hesabıyla 8.1/10 bal səviyyəsində dəyərləndirir. Sayt tənqidçilərinin ortaq rəyi isə bu cür ifadə olunur: “Naşı, dürüst, güclü davranışlı və nəfis gərginlikli film olan “Mavi ən isti rəngdir”, müasir kinomatoqrafiyanın ən zərif və emosional dramalarından birdir." “Metacritic” filmi 41 rəy əsasında 88% hesabıyla dəyərləndirir, “ümumbəşəri bəyənmə”yə layiq olduğunu bildirir.
Kann kinofestivalında film uzun və qrafik seks səhnələri (bu səhnələrdə həm də süni genitali istifadə olunmuşdu) ilə əksər tənqidçiləri təəccübləndirmişdi və onlar filmin vizyona girəcək versiyasından bu səhnələrin çıxarılmasını məsləhət görmüşdülər. Bəzi tənqidçilər isə filmin Qızıl palma budağı qazanmağa əsas namizəd olduğunu bildirirdilər ki, film də bu uğuru əldə etdi. Stiven Spilberq, Enq Li və Nikol Kidmanın da daxil olduğu münsiflər heyəti rejissorla yanaşı filmin iki əsas aktrisasının da mükafatlandırılması üçün bu vaxta kimi mükafat tarixində görünməmiş bir addım atmışlar. Münsiflər heyətinin sədri Stiven Spilberq bu haqqda deyir:
"'Film, özümüzü xüsusi hiss etməyə məcbur edən, dərin məhəbbət və kədəri əks etdirən böyük məhəbbət tarixçəsidir. Rejissor təsvirə heç bir məhdudiyyət qoymayıb və biz hər iki aktrisanın ifasından və xüsusilə rejissorun yaratdığı obrazları görməsi və hiss etməsindən tamamilə tilsimlənmişik.”"
Castin Çanq “Variety” jurnalındakı məqaləsində yazır: "İndiyə qədər çəkilmiş bütün filmləri yada salsaq, Adelin həyatında ən şiddətli lezbiyan seks səhnələri var". “Hollywood Reporter” jurnalından Cordan Mintzer deyir ki, təxminən üç saatdan artıq davam etməsinə baxmayaraq, filmdə “Lea Seydunun fenomenal dəyişimi və yenicə fəaliyyətə başlamasına baxmayaraq mükəmməl rol nümayiş etdirən Adel Ekzarkopulosun ifası sona qədər vəhdətdə saxlanıla bilinmişdir.”  “The Daily Telegraph”dan Robbi Kollin filmin maksimum beş ulduza layiq görür və Qızıl palmanı qazana biləcəyini vurğulayır. O yazır: ''“Keşişin filmi üç saat davam edir və bu vaxt ərzində yaşanan ueganə problem odur ki, mən həmin müddətdə daha yeddi filmə baxıb məsud ola bilərdim. Bu film ekstraordinar xoşbəxtlik sıçrayışı, kədər, qəzəb, ehtiras və ümid olmaqla yanaşı, həm də Adel Ekzarkopulos və Lea Seydunun ifasında festivala iki gözəl ifa qazandırdı.” “The Guardian”dan Piter Bredşou əlavə edir ki, “bu həqiqətən də ehtiraslı filmdir”'' və filmə əvvəl verdiyi dörd ulduz qiymətini dəyişərək beş ulduzla əvəz edir. “The New York Observer”dən Stefan Qaret qeyd edir ki, film, “triumfdan daha az bir şey deyil” və “cinsi oyanışdan bəhs edən əsas əsərlərdən biridir.”
Avstraliya Film Tənqidçiləri Dairəsindən Endryu Çan yazır ki, “Vonq Kar-vainin böyük rezonans doğurmuş filmi ''“Birlikdə xoşbəxt” filmindən fərqli olaraq, Abdellatif Keşiş sevgi və əlaqəni yaxşı bilir və hər şeyi o qədər detallı təsvir edir ki, az qala qəhrəmanların nəfəs almalarını da hiss edirsən. İki qadının uzun illər ayrılıqdan sonra yenidən restoranda görüşmə səhnəsi var və orada onların gözlərindən axan yaşlar aralarındakı sevginin nə qədər böyük olduğunu, lakin yenidən birlikdə olmanın da yolu olmadığını göstərir. Asanlıqla demək olar ki, “Mavi ən isti rəngdir” filmi 2013-cü ilin ən təsirli və güclü filmlərindən biridir.”''
“Movie Room” tənqidçiləri filmi 4 1⁄2 ulduzla dəyərləndirərək qeyd edirlər ki, ''“Bu film homoseksualizmə qarşı dözümsüzlük və ya qızların lezbiyan olmaq istəməsi haqqında deyil. Burada siz insanın gəncliyindən qaynaqlanan yöndəmsizliyi ilə üzləşməsinin şahidi olacaqsız.”'' İspan film rejissoru Pedro Almodovar isə qeyd edir ki, film, 2013-cü ilin ən yaxşı on iki filmindən biridir.
Lakin film tənqidlərdən də kənarda qalmamış, əsasən seks səhnələrinə görə tənqid hədəfi seçilmişdir. “The New York Times”dan Manola Dargis filmi “vəhşicəsinə intizamsız” sözləri ilə ifadə edir və bildirir ki, ''“Mr. Keşişin istəklərini başqalarından daha yaxşı başa düşür.”'' Həmçinin hekayənin orijinal müəllifi də filmə bir az soyuq yanaşmışdır. O filmdə verilmiş seks səhnələrini tənqid edərək filmi pornoqrafiya ilə müqayisə etmişdir. Lakin o onu da qeyd etmişdir ki, film "həmin hekayənin... daha bir variasiyasıdır".
Film tənqidçilərinin Top On siyahısı
Müxtəlif tənqidçilər "Adelin həyatını" 2013-cü ilin ən yaxşı layihələrindən biri hesab etmişdilər.
Mükafatlar
Film geniş amerikan prokatına yalnız oktyabr ayında daxil olduğundan, Oskar mükafatına nominantlar siyahısına düşməmişdi Film həmçinin 66-cı Kann kinofestivalında "Qızıl Palma Budağı"na layiq görülüb. Ayrıca olaraq aktrisalara xüsusi mükafat kimi Qızıl Palma verilmişdir. Keşiş bu mükafatı "Fransa gənclərinə" və tam azadlığı və məhəbbəti özlərinində ifadə etmək arzusunda olan" Tunis inqilabına həsr olunduğunu bildirmişdi . Kannda o həm də FIPRESCI mükafatını qazanmışdı.
Crataegus flava
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yelpikvari yemişan
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Təbiətdə növün arealı Şimali Amerikanın şimal-şərqi rayonlarını - Kvebekdən Pensilvaniyayadək olan əraziləri əhatə edir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 6 m-dək olan, çoxgövdəli ağacdır. Budaqları yuxarı qalxan, qonur, zoğları çılpaq, bozumtuldur, kiçik budaqları isə əyridir. İynələri çoxsaylı, möhkəm, biraz əyilmişdir, uzunluğu 3-10 sm-dir. Yarpaqları enli- yumurtavari və ya rombvari, ucu biz, bünövrəsi enli və ya ensiz, xırda dişli, 4-6 cüt yelpikvari yayılan, dərin olmayan pərli, cüt dişciklidir. Uzunluğu 3-7 sm, eni 2,5-6 sm, bəzi zoğlarda uzunluğu 9 sm, eni 8 sm, üstü yapışıq tükcüklü, sonradan çıxıntılı və ya çılpaq olub, alt tərəfi də çılpaqdır. Saplaqların uzunluğu 1-4 sm, yalançı zoğları xətvari-lansetvari, vəzicikli-tükcüklü, tez töküləndir. Çiçək qrupları 8-12 çiçəkli, oxu zəif tükcüklüdür. Ağ ləçəkli və xətvari-lansetvari çiçəklərin diametri 1,5-2 sm olub, uzun çiçək saplaqlarında yerləşir. Kasayrpaqları vəzicikli-dişli, çılpaqdır, çiçəklədikdən sonra əyilir, erkəkcikləri 5-12, çəhrayı tozluqludur, sütuncuqları 3-5 ədəddir. Meyvələri ellipsvari, parlaq qırmızı, uzunluğu 8-12 mm, sarımtıl unlu şirəli lətlidir. Çəyirdəkləri 3-5, uzunluğu 6-7 mm, arxa tərəfdə 1-3 buğumludur. Mayda çiçəkləyir. Sentyabr-oktyabrda meyvələri yetişir. Yelpikvari yemişan C.macrosperma və C.chrysocarpa növlərinin hibrididir.
Ekologiyası
Soyuğa davamlıdır. Çay vadilərində bitir.
Azərbaycanda yayılması
Gəncədə, Bakıda, Qəbələdə və s. yerlərdə park və bağlarda təsadüf edilir.
İstifadəsi
1830-cu ildən mədəni şəraitdə becərilir, yaşıllaşdırılmada dekorativ bağçılıqda geniş istifadə olunur.
Bulbophyllum melinanthum
(Bulbophyllum melinanthum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Barxudarlı
Barxudarlı — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycanın Ermənistan ərazisindəki 3 eksklav ərazisindən biridir.
Kənd 4 gün mühasirədə qaldıqdan sonra 27 aprel 1992-ci ildən Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir.
Toponimikası
"Barxudar" şəxs adından və "-lı" şəkilçisindən əmələ gəlmiş toponim hesab olunur. Barxudar (Bərxudar) Bəy Ənis XVI əsrin ikinci yarısı, XVII əsrin əvvəllərində yaşamış Azərbaycanın məşhur top tökmə ustası olmuşdur. Səfəvilər dövlətində ona "Topçubaşı" ləqəbi və vəzifəsi verilmişdir. XVII əsrin əvvəllərində Səfəvi-Osmanlı müharibələri dövründə Təbriz, İrəvan, Gəncə və başqa şəhərlərin mühafizəsində istifadə edilən iri qaladağıdan toplar Barxudarın başçılığı ilə hazırlanmışdı. Oykonim həmin hadisələrin nəticəsi kimi də meydana çıxa bilər. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, kəndi "barxudarlı" nəslinə mənsub ailələr saldığına görə belə adlanmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidədir.
Tanınmış şəxsləri
İsmayilov Mahal Mahmud oğlu 1949 cu ildə Qazax rayonunun Barxudarlı kəndində anadan olmuşdur.Sərbəst güləş üzrə SSRİ idman ustasdır.Uzun müddət dəmir yolu rəisi vəzifəsində işləyib və digər qurumlarda da rəis vəzifəsində işləyib, barxudarlı kəndinin müdafiyəsində düşmənlərə qarşı aktiv mücadilə aparmışdır.
İsmayılov Məcid Mahmud oğlu (1925-1998).Böyük vətən müharibəsində iştirak etmiş çoxlu orden və medallarla təltif edilmişdir. Müharibədən sonra Qazax rayon icrayə komytəsində ümumi şöbə müdiri vəzifəsində işləmişdir.
Abidin Dino
Abidin Dino — rəssam, yazıçı və siyasətçi.
Yaradıcılığı
Abidin Dinonun "İşgəncə" (1955), "Atom qorxusu" (1955), "Uzun yürüş" (1955), "Kosmos" (1959), "Adalar" (1964-65), "Savaş və barış" (1966), "Çıplaklar" (1976) adı altında sərgiləri keçirilib. Dino Yaşar Kamalın "Dəniz küsdü" (1978) və "İlanı öldürsələr" adlı romanlarını, İlham Bekirin "Unutdum" (1979) və Melih Cevdet Andayın "Tanış dünya" (1984) adlı şeir kitablarına rəsmlər çəkib. Eyni zamanda rəssam "Qaraçılar" (1950) adlı filmin ssenarisini yazmış və rejissorluq etdiyi "Qol" filmi 1966-cı ildə xaricdə mükafata layiq görülmüşdür.
Rayan Donk
Rayan Henk Donk — Hollandiyalı futbolçudur. Super Liqa qruplarından Qalatasarayda forma geyməkdədir.
Hollandiya
Ryan Donk, 2005–06 mövsümündə RKC Waalwijk’də heyran qaldı və sona çatan müqavilə ilə daha yüksək səviyyəyə qalxmaq istədi. Əvvəlcə AZ ona yaxınlaşdı, ancaq digər klublar, Ajax, PSV və Barselona ona ciddi maraq göstərdi. Donk, Almaniyanın Hamburger SV klubuna satılan müdafiəçi Joris Mathijsen'in əvəzi olaraq, onun inkişafı üçün ən yaxşı olduğunu düşünür. Əvvəlcə AZ Donk-u RKC Waalwijk-ə borc vermək niyyətində idi, lakin oyunçu ilk komandaya girmək üçün klubda qalmaq niyyətində olduğunu bildirdi. O, start heyətində özünə yer tapdı və AZ-dəki çıxışlarından heyran oldu.
West Bromwich-a kirayə
31 avqust 2008-ci ildə Donk West Bromwich Albion üçün bir il müddətinə kreditlə imzaladı. [1] 28 sentyabr 2008-ci ildə Midlsbro səfərdə 1–0 hesabı ilə qalib gəldi. [2]
Klub Brugge
26 iyun 2009-cu ildə Donk, doğma yurdunda olan Hollandiyadan, Brugge-də oynamaq üçün Belçikaya köçdü. [3]
Kasımpaşa
2013–14-14 mövsümünün əvvəlində Donk, açıqlanmayan bir haqq müqabilində Kasımpaşa'ya türk tərəfinə keçdi. İlk iki ilində komandanın mərkəz müdafiəçisi rolunu oynadı, ancaq Qalatasaraya keçməzdən əvvəl 2015–16 mövsümünün ilk yarısında əsasən müdafiə yarımmüdafiəçisi rolunu oynadı. thumb|Donk
Qalatasaray karyerası
Rayan Donk Qalatasaraya Kasımpaşa'dan 2.5 milyon avroya qatıldı. 2016-cı ildə Donk Qalatasaraya imza attı. İcarə əsasında 1 il Real Betis də oynadı. Donk, Qalatasaray'la ilk rəsmi maçına Karşıyaka SK ile oynanan Kupa maçında çıxdı və takımının 3.golunu etdi
MiQ-23
MiQ-23 (NATO kod adı: Flogger) Mikoyan adına konstruktor bürosunda, Qureviç tərəfindən çıxarılan dəyişən qanad quruluşuna sahib Sovet döyüş təyyarəsi. İlk prototip uçuşu 1967-ci ildə olmuşdur. 1968-ci ildə Domodedovo Aviasiya Sərgisində Avropa ölkələrinin böyük marağına səbəb olmuşdur. Təyyarə MiQ-23S kimi 1968-ci ildə seriyalı istehsala başlamışdır. Qısa və qeyri-standart yollarda havaya qalxma xüsusiyyətinə malikdir. Ayrıca MiQ-23PD kodlu bir VTOL dikinə qalxıb-enə bilən bir modeli də mövcuddur. Rusiya Hərbi Hava Qüvvələri ndə 1998-ci ildən etibarən silahlanmadan çıxarılsa da, bir sıra ölkələrdə istifadə edilir. İyirmi bir ölkədə on beş ayrı modeli istifadə edilmişdir. Bir motorlu və bir yerli təyyarədir. Ayrıca, MİQ-23S və MİQ-23U modelləri iki yerlidir.
İstifadəçiləri
thumb|300px|MiQ-23 istifadəçiləri (cari istifadəçilər mavi rənglə təsvir olunub).
Taktiki-texniki xüsusiyyətləri (MiQ-23MLD)
right|400px
Hava-hava tipli raketlər
•R-60
•R-27
•R-77
•R-73
Hava-yer tipli raketlər
•Kh-66 Qrom
center|thumb|Miq-23-ün istifadə etdiyi hava-hava tipli raket R-73
Hüseyn Cavid yaradıcılığı və dünya ədəbiyyatında demonizm ənənəsi (kitab)
"Hüseyn Cavid yaradıcılığı və dünya ədəbiyyatında demonizm ənənəsi" - Filologiya elmləri doktoru, professor,cavidşunas alim Əjdər Tağıoğlu tərəfindən yazılmış elmi əsər
Məzmun
Əjdər İsmayılovun (Əjdər Tağıoğlunun) bu monoqrafiyasında dünya ədəbiyyatında demonizm ənənələrinin Hüseyn Cavidin bədii-estetik irsində davamı və inkişafı məsələləri araşdırılır, öyrənilir. Müəllif bu istiqamətdə H.Cavid estetikasının ideya-fəlsəfı, bədii-mifoloji qaynaqları üzərində dayanır, şairin bədii dünyagörüşünə xas olan milli və beynəlmiləl cəhətləri də tədqiqata cəlb edir. Əjdər Tağıoğlu nun rəsmi oponenti olmuş Moskvalı professor A.L.Şteynin kitaba yazdığı “Müəllif haqqında söz”də deyir: ”Bu monoqrafiya romantizm tarixinin ümumi konsepsiyası ilə əlaqədar olan biliyimizi genişləndirir və dərinləşdirir. Aydın olur ki,romantizm öz klassik forması ilə, Qərbi Avropada olduğu kumi, ancaq XIX əsrin I yarısı ilə məhdudlaşmır. Əksinə, bu klassik məktəb mütəfəkkir romantik şair Hüseyn Cavidin poetik şəxsində öz hüdudlarını genişləndirir və dünya mədəniyyətinin inkişafında yeni mərhələyə - XX əsrin inqilablar epoxasına qədəm qoyur.” Monoqrafiada Cavidlə paralel təhlilə çəkilən Esxil, Milton, Şekspir, Kalderon, Bayron, Şelli, Göte, Şiller, Puşkin, lermontov və bu sıradan olan dünya ədəbiyyatının başqa korifeylərinə həsr edilmiş səhifələrlə Azərbaycan, Rus və Qərbi Avropa romantizminin poetik və fəlsəfi məziyyətlərini milli-tarixi aspektdən açılan araşdırmalarda biz kitabın müəllifinin simasında geniş profilli filoloq-alimlə üz-üzə dayanmış oluruq.
Qədim Ön Asiya və Ön Qafqaz türk tayfaları (kitab)
Qədim Ön Asiya və Ön Qafqaz türk tayfaları — Filologiya elmləri doktoru, professor Əjdər Tağıoğlu tərəfindən yazılmış, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun Elmi Şurasının qərarı ilə nəşr edilmiş elmi əsər
Hüseyn Cavid yaradıcılığı və dünya ədəbiyyatında demonizm ənənəsi (kitab)
Məzmun
Monoqrafiyada zəngin elmi, tarixi, bədii və mifoloji materiallar əsasında vahid Azərbaycan ölkəsində Atarpatendə (Odlar ölkəsi) Azərbaycan türklərinin və onların bir xalq olaraq təşəkkülündə və formalaşmasında iştirak etmiş Ön asiyanın başqa qohum türk tayfalarının mənəvi və mədəni inkişafında Zərduşti dünyagörüşün müstəsna rol oynamasını elmi-nəzəri ümumiləşdirmələrlə verilir. Bu baxımdan "Azərbaycan", "Atar/Ata" sözünün açımı, "Demon","Satana","İblis" mifik adlarının yaranmasında tarixi əhəmiyyət kəsb edən Azərbaycan türklərinin ilk təfəkkür işığı "Div" ("Çan") kəlməsinin araşdırılması, habelə bu sözlərin etomoloji təhlili kitabın elmi-nəzəri sanbalını dəyərləndirən,onun monumentallığını ölçən cəhətlərdəndir.
Qədim Ön Asiya və Ön Qafqaz türk tayfaları (kitab)
Kitab barədə
Əjdər İsmayılovun (Əjdər Tağıoğlunun) "Qədim Ön Asiya və Ön Qafqaz türk tayfaları" adlı əsəri Azərbaycan elmində böyük hadisədir. Erməni və muzdlu ermənipərəst tarixçilərin qədim türk torpaqları ilə əlaqədar XVIII əsrin əvvəllərindən günümüzədək kilsə əfsanə və rəvayətlərinə söykənərək "Böyük Armeniya" uydurması ilə əlaqədar qaldırdıqları iddialar bu monumental əsərdə alt-üst edilir. Beləki problemlə əlaqədar zəngin tarixi faktlar əsasında geniş araşdırma aparan müəllif ilk növbədə rusdilli nəşrlərdə coğrafi ərazi adı olan "Armeniya" sözünün mənşəindən danışır. O, toponimin mənşəyini Fəratın yuxarı axarında yerləşmiş m.ö. III minillikdə zəngin mədəniyyətli bir ölkə olmuş qədim Şuprianın ikinci adı olan "Arme" ilə əlaqələndirir.
Müəllif erməni saxtakarlığını açmaq və oxucunu "Böyük Armeniya" mifi ehkamından xilas etmək üçün "Arme" ölkə adının "Armeniya" formasında yazılışınadək ayrı-ayrı tarixi mənbələrdə qeydə alınmış şəklinə tarix və tarixilik kontekstində izahlar verərək aşağıdakı şəkildə izləyir: Arme\Armeini (Biaini yazılarında), Armina\Harminuia\Ura-aş-tu-ru (Boqıstan qaya mətnlərində), Armini (Ksenefontda), Arminia\Armenia (sonrakı dövrlərdə Yunan və Bizans mınbələrində), Ərməniyyə\Ərminiyyə (ərəbdilli mənbələrdə), Armenia (Roman-German dillərində), Armeniya(rusdilli nəşrlərdə).
Bəs erməni tarix ədəbiyyatında "Böyük Armeniya"nın banisi kimi verilmiş guya milliyyətçə "erməni" olmuş "Artaşes" adlandırdıqları çar əslində kimdir? O, III Antioxun Suriya çarlığının sərhədlərini qonşu torpaqları hesabına genişləndirdiyi illərdə onun tərkibinə daxil edilmiş Arme (Şupria) vilayətinə tə`yin etdiyi canişindir. Artaksi etnik mənsubiyyətinə görə Azərbaycan türklərinin soykökündə iştirak etmiş ilk yerli türk tayfalarından olan Mar əhalisindəndir. O, səltənət varisi olaraq Atarpatın çar nəslindəndir. M.Xorenskidə Artaksinin etnik mənsubiyyətcə "Mar Artaşes",səltənət mənsubiyyətinə görə "Atarpatena əsilzadəsi" adlandırılması da tarixi həqiqətin dolaşdırılmış etirafıdı.
Tarixi mənbələrdən məlum olur ki, Artaksi kiçik Arme canişinliyini müstəqil çarlıq e`lan edəndən sonra ətraf qonşu dövlətlərə,habelə Qafqaz Oğuz Albaniyasına doğru geniş hərbi əməliyyata başlayır, Pont dənizilə (Qara dəniz) Alban dənizi (Xəzər dənizi) arasındakı torpaqları Cənubdan Kaspiana,Şimaldan Dərbənd daxil olmaqla işğal edir.Həmin dövrdən danışan erməni və muzdlu erməni tarixчiləri Fəratın yuxarı axarından başlayaraq Arme\Armeini\Armeinia çarlığının müvəqqəti hərbi-inzibati ərazisinə daxil edilmiş Qafqaz coğrafiyasını da "Böyük Armeniya" adı ilə "qədim erməni dövləti" kimi qələmə vermişlər.Bundan başqa,onlar Artaksinin səltənət varisi Tiqranı da "II Tiqran" adı ilə "erməniləşdirmişlər". Ancaq Əjdər Tağıoğlu təkzibedilməz tarixi dəlillər əsasında aşkarlayır ki, m.ö.188-ci ildə əsası qoyulmuş nə Artaksilər sülaləsinin, nə də onların təxminən iki yüz illik səltənət tarixlərinin yunandilli Bibliyanın IX əsrdə tərcüməsinə (tərcümə ilk erməni əlyazması hesab edilir, bu günədək Moskvada Lazarevski adına Şərqşünaslıq İnstitutunda saxlanılır) əlavə edilmiş Xaldey əfsanəsinin mifoloji qəhrəmanı Haykı özlərinə eponim seçən dövrədək heç bir etnik adı olmayan, yalnız yunanların "İşkil" ("Səllim itlər") damğası ilə özgə qapılarında günəmuzd yaşayış tərzi keçirmiş erməni babaları ilə, hər hansı şəkildə olsa da, əlaqələri olmamışdı.Araşdırmada Atarpatın çar nəslindən olan Artaksinin banisi olduğu dövlətin tarixi Azərbaycan türklərinin qədim dövlətçilik tarixinin yeni bir dövrü olduğunu mötəbər mənbələrə əsasən sübuta yetirilir. Fikrin əyaniliyi baxımından S.T.Yeremyanın kilsə əfsanə və rəvayətləri əsasında tərtib etdiyi antitarixi üç saxta xəritənin kitabda verilməsi "Böyük Armeniya" adı ilə dolaşdırılmış Azərbaycan türklərinin qədim dövr tarixinə (Qafqaz Oğuz Albaniyası və Artaksilər səltənəti) dəyərli elmi aydınlıq gətirmiş olur. Bu baxımdan tarixşünaslığımızda yeni elmi ab-hava yaradacaq konsepsiya ilə bir sıra ciddi problemlər araşdırmaya cəlb olunmuşdu.
Əjdər Tağıoğlu "Qafqaz Albaniyası" modelinin XIX əsrin əvvəllərində "Türksüz Qafqaz" siyasətilə əlaqədar Rus imperiyasının işğalçı ideoloji makinəsi tərəfindən yaradıldığını söyləyir, bu gün biz də eyni fikirdəyik.Müəllifə görə, "Qafqaz Albaniyası"nı Kürün sol sa-hili ilə Alban dənizinin arasında dar, kiçik bir ərazidə yerləşdirməkdə müstəmləkəçi imperiyanın başlıca məqsədi özünün e`tibarlı Şərq dayaqlarını yaratmaq üçün vaxtilə babaları Ön Asiyanın Qərb ərazilərinə günəmuzd iş üçün səpələnmiş "xristian qardaşlarına" Qafqazda qədim "erməni evi" və "gürcü evi" tikməkdir. Azərbaycan türklərinin qədim tarixinə qarşı çevrilmiş bu qətl və qarətdən keçəcək qanlı siyasətə tarixi don geyindirmək üçün Sovet dövründə "dostluq və qardaşlıq" pərdəsi altında xristian-bolşevik metodologiyası əsasında planlı şəkildə yazdırılan tarix kitablarında Qafqaz Oğuz Albaniyasının qədim siyasi-inzibati coğrafi ərazisinin Qərb sərhədləri bir mənalı olaraq qəti dəyişdirildi. Bundan sonra Oğuz Albaniyasının Qərb ərazilərində — Cənubdan Dərəşam Oğuz nekropolundan Şimala Qara dənizə tökülən Rion cayının sahillərinədək yerləşmiş qədim insan məskənlərində aparılmış arxeoloji qazıntılar zamanı aşkarlanmış maddı-mədəniyyət dədə malı kimi gəlmə ermənilərin və gürcülərin adına yazıldı.
Qəndir İsmayılov
Qəndir Şahbaz oğlu İsmayılov - ssenarist, aktyor , tele-aparıcı , jurnalist
Qədim Ön Asiya və Ön Qafqaz türk tayfaları (kitab)
Kitab barədə
Əjdər Tağıoğlu tarix ədəbiyyatında əl vurulmaz ehkama çevrilmiş bu və bu sıradan olan elmi xurafata son qoymaq məqsədilə günümüzədək "Qafqaz Albaniyası" modelinin siyasi-inzibati coğrafi ərazisi ətrafında mövcud olan ziddiyyətli versiyalarla möhkəmləndirilmiş "qala divarlarını" canlı maddi-mədəniyyətin "şahidliyi" ilə uçurub dağıdır.
Kitabda ötən yüzilliklərdən günümüzədək Qafqazla əlaqədar "Kartveli" ("Kartlos övladları") və "Haykazan" ("Hayk övladları") "tarixi" yazan müəlliflərin əsərlərində qoyulmuş uydurma problemlərin hər səhifədə ağır zərbə altına salınması Azərbaycan tarixşünaslığına tam elmi aydınlıq gətirmiş olur. Bu mövqedən toxunulması vaxtilə dövləti cinayət hesab edilmiş metodoloji doqmanın siyasi qaranlıqları azərbaycanşünaslığın gur işığı altında əridilirsə, "Qafqaz Albaniyası" modelinin təkzibi yeni konsepsiya ilə "Qafqaz Oğuz Albaniyası" dövlət adının təsdiqinə çevrilirsə və s. Bütün bunlar albanşünaslıqda sağlam elmi təfəkkürün yaranacağına zəmanət vermiş olur. Başqa sözlə, bu kontekstdən Alban tayfalarının başçılığı ilə Oğuz tayfa ittifaqının yaratdığı dövlətin Qərb sərhədlərinin Ağrı dağı vadisində Arazın sol sahilindən başlayaraq Şərqdən Alban dənizinə, Cənub-Qərbdə Dərəşam qala şəhərindən Şimal-Qərbdə Pont dənizinə tökülən Fasis çayına, Cənub-Şərqdə Kaspianadan Şimal-Şərqə qədim Dərbənd və qonşu ərazilər daxil olmaqla geniş Qafqaz coğrafiyasında lokallaşdırılması tarixşünaslığımızda sosialist metodologiyasından qalan zəhərli ehkamlara son qoyacak qiymətli tarixi kəşfdir.
Qəndir İsmayılov
Həyatı
Qəndir İsmayılov 1974-cü ildə Bakıda kasıb bir ailədə anadan olub. 1992-ci ildə o jurnalistika fakültəsinə daxil olub və 1996-cı ildə buranı bitirib. 2000-ci ildən 2005-ci ilə qədər BAG TV telekakanalında Həftə sonu xəbərlərinin teleaparıcısı olub. Şahin Rəqibov ilə yaxın dostdur. Aktyorluğa ilk dəfə 2002-ci ildə Cəsuslar filmi ilə başlayıb. İndi isə Soyuq günlərdə bizi itirməyin verilişinin aparıcısıdır. Evlidir 2 uşağı var.
Xorasan bəylərbəyliyi
Xorasan bəylərbəyliyi — Səfəvilər dövlətinə bağlı bölgələrdən biri.
Tarixi
XVI əsrin əvvəlindən Şeybanilər bütün Xorasanı ələ keçirməyə can atdılar, lakin onun yalnız şimal-şərq hissəsində (yəni Bəlx vilayətində) kifayət qədər möhkəmlənə bildilər. O zamankı Xorasanın qalan üç vilayəti- Herat, Məşhəd və Mərv yenə də Səfəvilərin hakimiyyəti altında qaldı.
I Şah İsmayılın vəfatından və qızılbaş tayfalarının ara müharibələri ilə əlaqədar olaraq ölkədəki qarışıqlıqlardan istifadə edənn Şeybani xanın oğlu və varisi Übeydulla xan Xorasan üzərinə dəfələrlə basqınlar etdi. Özbəklərin hücumları demək olar ki, hər il təkrar olunurdu. "Qiyamçı qızılbaşlar kütləsinə" qarşı ittifaq yaratmış Osmanlı türkləri və özbəklərlə eyni vaxtda mübarizə aparmaq Səfəvilər dövləti üçün çətin idi.
1524-cü ildə Übeydulla xan Herata hərəkət etdi, lakin Xorasan bəylərbəyi Durmuş xan Şamlının qoşunları ilə toqquşaraq geri döndü.
1526-cı ildə Durmuş xan Şamlının vəfatından sonra Xorasandakı qarışıqlıqdan istifadə edən özbəklər Amudəryanı keçərək Tus şəhərini mühasirəyə aldılar və onu tutdular. Hicri 933 (1527)-cü ildə qızılbaşlar Bistam yaxınlığında yenidən məğlubiyyətə uğradılar. Özbəklər Astrabadı tutdular.
1528-ci ildə Übeydulla Xorasanın paytaxtı Heratı mühasirəyə aldı O, ancaq yeddi ay keçdikdən sonra şah ordusunun yaxınlaşması xəbərini alaraq mühasirəni aradan qaldırdı. Güman edilir ki, ən böyük toqquşma hicri 935 (1528)-ci ildə Cam vilayətində, Sarıqamış adlı yeri yaxınlığında baş verdi. Vuruşmanın miqyası haqqında buna əsasən mühakimə yürütmək olar ki, Übeydulla öz qüvvələrini "Mavəraünnəhr, Qaşqar, Türkistan, Əndican, Otrar, Seyran, Kabil, Turfan, Qılman, qazax, Qıpçaq və Qırğız çöllərindən" elə bir sayda toplamışdı ki, "Çingiz xan dövründən indiyə kimi Amudəryanı belə çoxsaylı qoşun keçməmişdi". Döyüşün əvvəlində qızılbaş ordusunun cinahları özbəklərin hücumuna tab gətirməyərək geri çəkilmişdilər, lakin I Şah Təhmasibin yerləşdiyi mərkəzi cəbhə möhkəm dayanmışdı. Qızılbaşlar döyüşə yeni qüvvələr cəlb etməklə özbək qoşununu məğlubiyyətə uğratdılar. Übeydulla qaçaraq güclə canını qurtardı,
lakin şah Bağdada Zülfüqar xan Mosullu-Türkmanın qiyamını yatırmağa getdikdən sonra Übeydulla əvvəlcə Məşhədi, sonra isə Heratı tutdu.
Hicri 936 (1529-cu ilin sonu) cı ildə 70 minlik şah qoşunu yenidən Xorasanı tutdu. Şah Heratda qardaşı Bəhram mirzəni lələsi Qazi xan Təkəli ilə Xorasan hakimi kimi təsdiq etdi. Bütün yerlərə qızılbaş hakimləri təyin edildilər.
Xorasan ərazisində ardı-arası kəsilməyən müharibələr nəticəsində yerli əhali tamamilə dilənçi vəziyyətinə düşdü. Xalq həm özbək qoşunlarının əsarətindən, həm də qızılbaş əyalət hakimlərinin zülm və özbaşınalığından eyni dərəcədə əziyyət çəkirdi. Məsələn, salnaməçinin yazdığına görə, Übeydulla xan şəhərdən geri çəkildikdən sonra Herata daxil olan şah, Heratın özbəklər tərəfindən mühasirəsi zamanı "məzlumların əmlakını qarət etdiklərinə", xalqı incitdiklərinə görə Xorasan hakimi Qazi xanı və onun köməkçilərini vəzifədən kənar etməyə məcbur olmuşdu. Xəzinədən "yoxsullara" və "zəiflərə" pul paylandı.
1534-cü ildə vəkil Hüseyn xan Şamlının öldürülməsi ilə əlaqədar olaraq qızılbaş tayfaları arasında başlanan ara müharibələri, Xorasanda da feodal hərc-mərcliyinə səbəb oldu. Hüseyn xan Şamlının həmtayfası, Xorasan bəylərbəyi Ağzivər sultan Şamlı mərkəzi hakimiyyətə qarşı qiyam qaldırdı. Onun qiyamında istər-istəməz hamisi olduğu şahın qardaşı Sam Mirzə də iştirak etdi. Qiyamçılar Herat şəhəri sakinlərinin əmlakını qarət etdilər. Sonra isə o zaman Böyük Moğollar dövlətindən olan Şah Humayunun tabeliyindəki Qəndəhar şəhərini ələ keçirmək məqsədilə yürüşə başladılar. Qalanın iki aylıq uğursuz mühasirəsindən sonra Hümayunun qardaşı Mirzə Kamran iyirmi minlik qoşunla mühasirədə olanların köməyinə gəldi. Düşmənin üstün qüvvələri ilə döyüşdə qiyamçılar darmadağın edildilər. Ağzivər sultan özü də həlak oldu. Bundan sonra Sam Mirzə özünü I Təhmasibin qarşısında təmizə çıxarmaq üçün bir neçə "qiyam təhrikçisini" edam etdirib başlarını şaha göndərdi.
Crataegus fontanesiana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Antropogenez
Antropogenez ( - insan və - mənşə) — insanın ictimai varlıq kimi meydana gəlməsi və inkişafı prosesi. Darvin, Haksli və Ernst Hekkel insanın üçüncü dövr ali meymunlarından əmələ gəldiyi fikirlərini irəli sürmüşdür. Engels göstərirdi ki, Antropogenezin hərəkətverici qüvvəsi qədim insanların ictimai əmək fəaliyyəti olmuşdur. Bu fəaliyyət səciyyəvi münasibətləri, mədəniyyəti yaratmış, insanın bədən quruluşunu formalaşdırmışdır. Bu,insanın Allah tərəfindən yaradılması haqqında dini-idealist fikirlərin əksi demək idi.
İnsanın meydana gəlməsi və inkişafı prosesi avstrolopiteklərin (insanın 5 milyon il bundan əvvəl yaşamış ən yaxşı əcdadlarının-qazıntı halında tapılan Cənubi Afrika meymunlarının)yer üzərində sürü halında yaşamağa,hər cür qida ilə qidalanmağa,təbii əşyalardan alət kimi (ov üçün)istifadə edilməsinə,sonra isə belə alətlərin uyğunlaşdırmağa və təsadüfən onları yenidən hazırlamağa keçmələri ilə xarakterizə olunur.Sələfləri olan paleoantroplar və yaxud neandertallar forma və vəzifəsinə görə daha mürəkkəb alətlər hazırlamış, ilk süni tiklilər yaratmış,od əldə etmyi bacarmışlar. Meydana gəlmiş ictimai istehsal şüurun və nitqin yaranmasına səbəb oldu,insanın bədənini formalaşdırdı.İnsanın təşəkkülü yüz minlərlə il davam etmişdir (Cənub-Şərqi,Cənubi,Ön Asiya və Afrika). 3-cü mərhələ (ibtidai sürünün ibtidai cəmiyyətə,neandertalın müasir tipli insana çevrilməsi) 35-40 min il bundan əvvəl baş vermişdir.
Robert Enke
Robert Enke (doğum 24 avqust 1977, Yena, Almaniya — ölüm 10 noyabr 2009, Noyştad-am-Rübenberq, Almaniya) — Alman qapıçı. Enke peşəkar futbolçu karyerasına "Karl Tseys Yena" klubunda başlayıb. O, daha sonra isə "Borussiya Münhenqladbax", "Benfika", "Barselona", "Fənərbaxça", "Tenerife", "Hannover 96" klublarında çıxış edib. 2007-ci ildə Almaniya yığmasında debüt edib. 10 noyabr 2009-cu ildə özünü qatarın altına ataraq intihar edib.
Həyatı
Robert Enke 1977-ci ilin avqustun 24-də Yenada anadan olub. Robertin atası psixoloq və atlet idi. Anası isə həndbolçu idi. Uşaqlıq illərində musiqi sevməsinə rəğmən, mütəmadi yerli stadiona baş çəkərdi. Sonra isə valideynləri onu yerli idman gimnaziyasına yolladılar.
Enke həyatının ən ağır günlərini 2006-cı ildə yaşayıb. 2006-cı ilin sentyabrın 17-də iki yaşlı qızı Lara ürək çatışmazlığından dünyasını dəyişib. 2009-cu ilin may ayında isə o, həyat yoldaşı Tereza ilə birlikdə 2 aylıq qız uşağını övladlığa götürüb.
Klub karyerası
Robert Enke futbola "Yena Farm"da başlayıb. Sonradan isə 18 yaşında olarkən "Karl Tseys Yena"ya keçib. Burada bir il çıxış etdikdən sonra qapıçı 1996-cı ildə "Borussiya Münhenqladbax" ilə müqavilə bağlayıb. Əvvəlcə o, yeniyetmələrdən ibarət komandanın formasını geyib. Enke tezliklə Bundesliqada çıxış etmək şansı da qazanıb.
2003-cü ilin 31 iyulunda "Fənərbaxça" ilə müqavilə bağlayan Enke avqustun 10-da komandasının "İstanbulspor"a qarşı keçirdiyi mövsümün ilk matçında kobud səhvləri üzündən 3 qol buraxıb. Bundan sonra o, azarkeşlərin sərt təpkiləri ilə üzləşib. Tənqidlərə dözə bilməyən qolkiperin müqaviləsi qarşılıqlı razılıq əsasında pozulub. Enkenin Fənərbaxça karyerası cəmi 13 gün çəkib. Daha sonra Enke İspaniyanın Tenerife klubuna icarəyə verilib. Burada da o, cəmi 9 oyuna çıxıb.
Beləliklə, qapıçı üzləşdiyi uğursuzluqlardan çıxış yolunu vətəninə qayıtmaqda görüb. Enke 2004-cü ildə "Hannover 96" ilə müqavilə bağlayıb. Sonuncu oyunu 2:2 hesabı ilə başa çatan "Hamburq"la qarşılaşmaya təsadüf edib. Hannover 96 klubu 2009-cu ildə intihar edən qapıçının geyindiyi 1 nömrəli formanı əbədiləşdirib. Bundan sonra Hannover təmsilçisinin heyətində keç kim həmin nömrəni daşımayacaq.
Milli komanda karyerası
O, 1997-1999-cu illərdə 15 dəfə Almaniyanın 21 yaşadək futbolçulardan ibarət komandasına dəvət alıb. Robert Enke Almaniyanın gənclərdən ibarət yığma komandasının əsas qapıçısı idi. Qolkiper 2007-ci ildə Almaniya milli komandasına cəlb olunub və ilk oyununu mart ayında Danimarka millisinə qarşı keçirib. Robert Enke UEFA Avropa Kuboku 2008-də Almaniya millisinin heyətinə cəlb olunub. O, Almaniya milli komandasının 8 oyunda formasını geyinib. Enke millidə sonuncu oyununu 2009-cu il avqustun 12-də Bakıda Azərbaycan millisinə qarşı keçirib və bu oyunda komandası 2-0 hesabı ilə qələbə qazanıb. Robert Enke 9 sentyabr 2009-cu ildə Azərbaycanla ev oyununda, 10 və 14 oktyabrda Rusiya və Finlandiya komandaları ilə oyunda da heyətdə olmalı idi. Xəstələndiyi, sağlıq durumunda problem olduğu üçün heyətdən kənarda qalmışdı. Robert Enkenin FİFA Dünya Kuboku 2010-da Almaniya yığmasının heyətində iştirakı gözlənilirdi.
Ölümə aparan yol
Son dövrlər Enkenin işləri heç də yaxşı getmirdi. Azərbaycan yığmasıyla oyundan sonra yenidən yığmaya çağırılsa da, Hannoverdə keçirilən Almaniya – Azərbaycan matçından bir neçə gün öncə baş məşqçi Yoahim Lövə müraciət edərək heyətdən çıxarılmasını istəmişdi. O, buna səbəb kimi xəstələndiyini göstərmişdi.
thumb|180px
10 noyabr 2009-cu ildə Robert idarə etdiyi qara Mersedeslə yaşadığı evin 3-4 kilometrliyindən keçən dəmir yol xəttinə tərəf yollanıb. Maşını dalanların birində saxlayıb. Avtomobildən düşərək qapıları kilidləyib və dəmir yol xəttinə tərəf bir neçə dəqiqə piyada gedib. Futbolçu özünü qatarın altına atacağını dəqiqləşdirmişdi. Budur, irəlidən gələn qatar görünməyə başlayır. Bremendən Hannoverə gedən qatarın sürəti 160 km/saatdır. Almaniya vaxtı ilə saat 18:17-də Enke özünü qatarın altına ataraq, həyatla vidalaşır.
Enkenin qəfil intiharı dünyanın hər yerində, o cümlədən vətəni Almaniyada da böyük üzüntüyə səbəb olub. Robertin dostları, həmkarları, futbol adamları, menecerlər onun dünyasının dəyişməsindən dərin sarsıntı keçiriblər. Hadisə baş verən andan insanlar küçələrə çıxaraq onun xatirəsini yad edir. Futbolçunun şərəfini qoruduğu Hannover 96 klubunun ofisinin qarşısına minlərlə insan yığılaraq şamlar yandırıblar və gül dəstələri qoyublar.
Dəfn mərasimi
Robert Enkenin dəfn mərasimi 15 noyabrda keçirildi. Vida mərasimi Hannover 96-nın ev oyunlarını keçirdiyi AWD Arenada təşkil olundu. Mərasimə Almaniya Futbol Federasiyasının prezidenti Teo Jvanziger və Almaniya yığmasının bütün üzvləri, həmçinin baş məşqçi Yoahim Löv qatılıb.
thumb|left|150px
40 mindən artıq insanın qatıldığı vida mərasimində futbolçu anılıb, onun həyat yoluna nəzər yetirilib. Daha sonra isə Enke 2006-cı ildə ürək çatışmazlığından vəfat edən 2 yaşlı qızının yanında dəfn olunub.
Məktub
Robert intihar edəcəyi ilə bağlı qərarı əvvəlcədən veribmiş. Hər halda, onun əvvəlcədən yazıb qoyduğu məktub bunu deməyə əsas verir. İstintaq nümayəndələri məktubun haradan tapıldığı barədə mətbuata heç bir məlumat verməyib. Lakin o bildirilib ki, bütün dəlillər hadisənin süi-qəsd olduğuna işarə verir.
Robert Enkenin ölümündən öncə yazdığı məktubun məzmunu açıqlanıb. Mərhum qapıçı məktubunda ailəsindən və həkimlərdən öz psixoloji durumu ilə onları həyəcanlandırdığı üçün üzr istəyib. Enke yaxınlarının onun intihar edəcəyindən şübhələnməmələri üçün vəziyyətinin yaxşılaşdığı haqda bilərəkdən görüntü yaradıb.
Açıqlamalar
Almaniya mətbuatı xanım Terezanın açıqlamalarından sonra Robertin şəxsi həkimi Valentin Markserin də sözlərini ümumiləşdirib: "Həm Robertin xanımı, həm də onun fərdi həkimi futbolçunun psixoloji gərginliyə düçar olduğu məqamı eyni istiqamətdə bildirilər. Aydın olur ki, Enke Türkiyənin "Fənərbağça" klubundakı 13 günlük karyerasından sonra geriyə döndükdə onda belə hallar baş verib. Onun həkimi deyir ki, Enke ilk dəfə mənə 2003-cü ilin sentyabr ayında məlum problemlə bağlı müracitə etmişdi".
Futbolçunun xanımı da eyni məqama toxunur, Tereza Enke belə açıqlama vermişdi: "O, Türkiyədə çox az oynadı. Geri dönəndə özünü toparlaya bilmirdi. O vaxt qızımız ürək problemindən vəfat etdi. Enke qızımızın həyatını xilas edə bilmədiyini deyir, onun ölümündə özünü təqsirkar sayırdı. Çox çalışdım ki, Enkeyə kömək edim, onu hər an izləyirdim, amma məktubunda da yazdığı kimi, o, özünü çoxdan bu intihara hazırlamışdı".
Fənərbağçada Enkeylə "İstanbulspor" qarşılaşmasında oynayan Əli Günəş klubun rəsmi saytına açıqlamasında bildirib: "Enke həddindən artıq içinə qapanıq biri idi. 13 gün ərzində çox mehriban insan olduğunu gördük, amma çalışardı bizimlə az ünsiyyətdə olsun"
"Fənərbağça"nın baş məşqçisi Kristof Daum maraqlı bir açıqlama verib: "Enke "Fənərbağça"da olanda bir dəfə mənə yaxınlaşıb, problemini açdı dedi. Mən ona Kölndə bir psixoloqu məsləhət bildim, özünə də bildirdim ki, istənilən köməyi etməyə hazıram. Ancaq onun problemi mənimçün ömürlük sirr olacaq".
Robert Enke Fondu
Almaniya Futbol Federasiyası, Bundesliqa və Hannover 96 klubu özünü qatarın altına ataran intihar edən Robert Enkenin adını əbədiləşdirmək qərarına gəlib. Beləliklə 2009-cu ilin dekabr ayında qolkiperin adını daşıyan fond yaradılıb.
Boray rayonu
Boray rayonu (Борай районы) — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayonun inzibati mərkəzi Boray kəndidir. Ufadan 52 km aralıda yerləşir.
Coğrafi yerləşməsi
Başqırdıstanın şimal-qərbində yerləşir. Ərazisi şimal meşə-çöl zonasına daxildir. Rayonun ərazisi 1820 km² təşkil edir. Ərazisindən qum, əhəng daşı, kərpiç xammalı, neft çıxarılır. İqlimi kontinental, orta rütubətlidir. Ərazisinin böyük hissəsini eynli yarpaqlı meşələr tutur. İynəyarpaqlı meşələr isə cəmi 17 % ərazisini əhatə edir. Torpaqları qara və boz meşədir.
Tarix
1919—1930-cu illər Börö kantonuna daxil idi. Boray rayonu 20 avqust 1930-cu ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası kantonları ləğv edərək yerində 48 rayon təşkil etməsi ilə təsis edilmişdir. Hər km² 16 nəfər düşür.
İnzibati-ətazi vahidləri
Rayonda 13 kənd inzivati vahidliyinə 95 yaşayış məntəqəsi daxildir.
İqtisadiyyat
Rayon iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı təşkil edir. İstehsalın 85 % kənd təsərrüfatının payına düşür. Ərazisinin 81 % kənd təsərrüfatına cəlb olunmuşdur. Kənd təsərrüfatının taxılçılıq, kartoxçuluq, ətlik-südlük heyvandarlıq və donuzçuluq inkişaf etmişdir
Nəqliyyat
Avtomobil əlaqəsi Ufa — Yanaul magistralı ilə təmin edilir.
Sosial sfera
Rayon ərazisində 25 ümumtəhsil mərkəzi vardır ki bununda 11 orta məktəbdir. Burada 3 kənd xəstəxanası, 34 kütləvi kitabxana, 73 klub fəaliyyət göstərir. Tatar dilində «Alqa» qəzeti buraxılır.
Crataegus × grignonensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eupatorium kupperi
Eupatorium kupperi Eupatorium kupperi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vellinqton
Əhalisinin sayı 450.000-dir.
Velliqton şəhərinin adı dəyişdirilərək 8-29 oktyabr 2012-ci il tarixi müddətinə orada çəkilmiş filmin şərəfinə "The Middle of Middle-Earth" (" Yerin mərkəzi") adlanacaq.
Bulbophyllum melilotus
(Bulbophyllum melilotus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nicat Şıxəlizadə
Nicat Şıxəlizadə (d. 12 oktyabr 1988, Şərur, Azərbaycan) — Azərbaycanlı cüdoçu. Nicat Şıxəlizadə 2005-ci ildə Misirin paytaxtı Qahirə şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında bürünc medal qazanıb. O, həmçinin 2015-ci ildə Böyük Dəbilqə turnirinin, 2012, 2014 və 2015-ci illərdə isə IJF Qran-Pri turnirinin çempionu olub.
Həyatı
Nicat Şıxəlizadə 12 oktyabr 1988-ci ildə Şərur şəhərində anadan olub. Nicat Şıxəlizadə 4-cü sinifdə təhsil alanda, ailəsi ilə birgə Bakı şəhərinə köçüb. Burada ailəsi Nicat Şıxəlizadəni Respublika Olimpiya İdman Liseyinin, gimnastika bölməsinə yazdırdı. Amma Nicat Şıxəlizadə gimnastikanı sevmədiyi üçün, məşqlərə
Karyerası
2004-cü ildə Nicat Şıxəlizadə Rotterdam şəhərində, 17 yaşlı cüdoçular arasında Avropa Çempionatının qızıl medalını qazandı. Növbəti il o, Tbilisi şəhərində Dünya Kubokunun qalibi oldu. Elə həmin ilə Nicat Şıxəlizadə karyerasının ən yadda qalan uğurunu qazandı. O, Misirin paytaxtı Qahirə şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında bürünc medalına layiq görüldü. 2005-ci ildə Nicat Şıxəlizadə 20 yaşlı cüdoçular arasında Avropa Çempionatının qızıl medalını qazandı. Amma onun qanında qadağan olunan dərman preparatı tapıldığı üçün o, bir il müddətində yarışlardan kənarlaşdırıldı.
2 ildən sonra Nicat Şıxəlizadə Santo-Dominqo şəhərində 20 yaşlı cüdoçular arasında Dünya Çempionu oldu. 2007-ci ildə o, Roma şəhərində Dünya Kubokunda gümüş medal qazandı və 2008 Pekin Olimpiadasına lisenziya qazandı. Amma Minsk şəhərində Nicat Şıxəlizadənin qanının yoxlanılması zamanı onun qanında yenə qadağan olunan dərman preparatı tapıldı. Hərçənd ki Nicat Şıxəlizadənin sözləri görə o, həmin preparatları istifadə etmədi.
Nicat Şixəlizadə Bakı 2017 İslam Həmrəylik Oyunlarında bütün rəqiblərinə qalib gələrək, qızıl medal qazanmışdır.
Ueno zooparkı
– Yaponiyanın Tokio şəhərinin Tayto xüsusi rayonunda yerləşən zoopark. Sahəsi 14,3 hektardır. Tokio Metropolitan Hökuməti tərəfindən idarə olunur. Yaponiyanın ən qədim zooparkıdır. 20 mart 1882-ci ildə açılmışdır. Ueno stansiyasının park çıxışından 5 dəqiqəlik uzaqlıqdadır. Ölkənin ilk monorelsi olan Ueno zooparkı monorelsi parkın şərq və qərb hissələrini əlaqələndirir.
Zoopark Ueno parkında yerləşir. Parkda muzeylər, kiçik əyləncə parkı və digər attraksionlar var. Zoopark bazar ertəsi günləri bağlı olur.
Tarixi
Zoopark fəaliyyətinə Təbiət Tarixi Milli Muzeyinin heyvanxanası kimi başlamışdır. 1881-ci ildə heyvanxananın səlahiyyətləri təbiətşünas Tanaka Yoşioya ötürülmüşdür. O, heyvanxananı ictimai zooparka çevirmişdir. Ərazi imperiya ailəsinin mülkü olsa da, 1924-cü ildə Hirohitonun toyu münasibətilə Ueno parkı ilə birlikdə bələdiyyəyə verilmişdir.