cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şahvələd Əliyev
Şahvələd Əliyev (tam adı: Şahvələd Əliyev İsa oğlu; d. 1952-ci il Merdinli, Füzuli rayonu) — biologiya elmlər namizədi, AMEA H.Ə.Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunun Turizm və rekreasiya şöbəsində aparıcı elmi işçi.
Həyatı
Şahvələd Əliyev 1952-ci ildə Füzuli rayonu Merdinli kəndində anadan olub. 1969-cu ildə orta məktəbi bitirib. 1970-1976-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetin də biologiya ixtisası üzrə təhsil almışdır. 1985-ci ildə Ukrayna Elmlər Akademiyası Zoologiya İnstitutunda Biologiya elmlər namizədi alimlik dərəcəsi müdafiə etmişdir.
Bildirçin
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Azərbaycanın dağlıq rayonlarında rast gəlinir.
Ambruaz Tomas
Şarl Luis Ambruaz Tomas (5 avqust 1811, Meç — 12 fevral 1896, Paris) — fransız opera bəstəkarı, Fransa İnstitunun üzvü, 25 il Paris konservatoriyasının direktoru. Uşaqikən Tomas əla musiqi qabiliyyətinə malik olmuşdur. Atasının rəhbərliyo altında məşhurlaşır. Paris konservatoriyasında Durlenin (harmoniya), Leskürün (kompazisiya nəzəriyyəsi), Kalkbrennerin (fortopiano) tələbəsi olmuşdur. Daha sonra 3 il İtaliyada yaşadıqdan sonra 1866 cı ildə ilk Minyon və sonra 1868 ci ildə Hamlet operalarını yazır. Hər iki opera bütün məşhur opera səhnələrini dolaşmış olur. Daha sonra Qaraçı, Betti və Tufan, Raymon kimi operalarını yazır. 1852 ci ildən Paris konservatoriyasında dərs demiş 1871 ci ildən isə ona rəhbərlik etmişdir. Bəstəkar Jül Massne onun parlaq tələbələrindəndir.
Məscidül-Nəbi
24.46904°N, 39.61142°W
Peyğəmbər məscidi və ya Məscid ən-Nəbəvi — Mədinədə məscid. Dünyanın ən böyük məscidlərindən biri. İslamda Məkkədə yerləşən Məscidül-Həramdan sonra ikinci müqəddəs məscid hesab olunur. Məscidi-Nəbəvi Hicrətdən sonra Mədinədə Məhəmməd ibn Abdullah ilə əshabı tərəfindən inşa edilən, Məhəmmədin qəbrini ehtiva edən məsciddir. Məscid günümüzdə ətrafını əhatə edən mərmər örtülmüş avlusu daxil olmaqla 400.000 m² ümumi sahəyə malikdir. Məscidin 10 minarəsinin hər biri 105 metr hündürlükdədir.
Nəbəvi sözü ərəbcədən "peyğəmbərə aid" anlamına gəlir. Beləliklə, mənası Peyğəmbər Məscidi'dir. Məkkədə olan Məscid-i Haramdan sonra Müsəlmanlara görə ikinci ən müqəddəs məsciddir. Məsciddə eyni anda 650.000 insan ibadət edə bilər. Məscid Səudiyyə Ərəbistanının Mədinə şəhərində yerləşir.
Yaranma tarixi
Məscid-i Nəbəvi ya da Məscidi-Nəbi ilk inşasında sadə tikildi. Xurma kötüklərindən sütunları, xurma budaqlarından çardağı, daşlardan divaları vardı. Tam yanındakı ev hissəsi də (bugün qəbirdir) kərpicdən idi. Minbəri, mehrabı yox idi. Peyğəmbər Cümə xütbələrini minbər olmadığı üçün bir ağac kötüyünün üstündən oxuyurdu. Buranın bir hissəsi Süffə deyilən kasıblara və tələbələrə ayrılmışdı. 654-cü ildəki zəlzələ və yanğında məscid yanır. Əməvilər, Abbasilər, Məmlüklər və Osmanlılar dönəmlərində yenidən inşa olunur. Əbu Bəkr və Ömərin qəbirləri buradadır.
Hücrəyi-Səadət
Məscid-i Nəbəvinin ilk inşasında məscidin şərq divarına bitişik Məhəmməd və ailəsi üçün iki otaq inşa edildi. Bu otaqların sayı daha sonra doqquza qədər yüksəldildi. Daha sonra Məhəmməd, Əbu Bəkir və Ömər burada dəfn edilir. Bir neçə dəfə təmir edildikdən sonra II Mahmudun dövründə qübbə ucaldılır, üzərinə güllə tökülmüş daha sonra da bu qübbə yaşıla boyanır.
Rövzəyi-Mütəhharə
İslam Peyğəmbərinin içində namaz qılmağı təşviq etdiyi Minbər və Hücrəyi-Səadət arasında qalan qisim Rövzəyi-Mütəhhatədir. Buranın cənnətdən bir hissə kimi olduğu hədislərdə bildirilib.
Minbər
Məhəmməd, məscidində camaata xitab edərkən dayanması üçün xurma ağacından olan böyük bir kötüyü istifadə etməkdə idi. Daha sonra camaatın Məhəmmədin üzünü görə biləyi səsini də eşidə bilməməsi səbəbindən hicri 7-ci əsr (628) və ya 8-ci əsrdə (629) ılğın ağacından 50x125 sm formasında və bir metr yüksəklikdə, arxasında 3 sütunu olan 3 pilləli ilk minbər inşa olunur. İlk xəlifələr Rəsulullaha hörmətindən dolayı üçüncü pilləni istifadə etməmiş və bu pilləni bir taxta parçasıyla örtmüşlər. Osmanlı dövründə minbərin üzərinə bir qübbə ucaldılaraq qarça ilə, nərdivanlar da abanoz ağacıyla örtülmüşdü. Əbu Sufiyanın dövründə isə minbər daha altı pillə yüksəldilir. Bu ilk minbər 654-cü ilə (1256) qədər istifadə olunur. Həmin il baş vermiş yanğında minbər yandığı üçün Yəmən hökmdarı əl-Məlikül-Müzəffər Şəmsəddin tərəfindən göndərilən minbər 656-da (1258) yerinə yerləşdirilmişdir. Bu tarixdən sonra 666-da (1268) Sultan I Baybars, 797-də (1395) Məmlük sultanı Bərkük, 820-də (1417) bir başqa Məmlük sultanı Şeyx əl-Mahmudi tərəfindən minbər yenilənmiş və ya yenisi göndərilmişdir. 886-cı ildə (1481) minbər təkrar yandığı üçün Mədinəlilər tərəfindən kərpic və gipsdən yenidən düəzldilmiş, eyni minbər 888-ci ildə (1483) Sultan Kayıtbay tərəfindən göndərilən mərmər minbərlə dəyişdirilmişdir. 998-ci ildə (1590) Osmanlı sultanı III Muradın İstanbulda emal etdirib bəzətdiyi mərmər minbər, Mədinəyə göndərildiyində Kayıtbayın minbəri Kuba məscidinə aparılmışdı. Hələ də Sultan III Muradın minbəri Məscidi-Nəbəvidə istifadə olunmaqdadır.
left|thumb|300px|Peyğəmbər məscidinin Bəqi qəbiristanlığından görünüşü left|thumb|600px|Peyğəmbər məscidi
Salur Qazan xan (Kitabi-Dədə Qorqud)
Oğuz igidlərinin başında bəylərbəyi Qazan xan dayanır. Bayandur xandan sonra oğuz bəyləri Qazan xanı özlərinə başçı, hökmdar, həm də arxa, pənah sayırlar. Qazan xanın mərdliyi, qəhrəmanlığı, dövlət başçısı, sərkərdə olaraq tədbirliliyi Oğuz elinə əmin-amanlıq, səadət gətirir. Qazan xan anasına böyük ehtiramla yanaşan bir oğul, xanımını ürəkdən sevən ər, oğlunun bir igid olaraq yetişməsinə çalışan, onun qəhrəmanlığı ilə fəxr edən atadır. Düşmənə əyilməyən, ən çətin anlarda belə özünü, xalqını, dinini sındırmayan Qazan xan Oğuz igidlərinin ən müsbət xüsusiyyətlərinin daşıyıcısı kimi tərənnüm olunur.
Bayandur xanın qızı, Salur Qazanın xanımı "boyu uzun Burla xatun" eposun ən mükəmməl qadın surətlərindəndir. Burla xatun etibarlı, namuslu həyat yoldaşıdır. "Salur Qazanın evinin yağmalandığı boy"da Burla xatun yeganə oğlunun öldürülməsinə razı olur, ta ki Qazan xanın, Oğuz elinin namusu tapdalanmasın. Bununla belə, o anadır. Eposda Burla xatunun oğlu Uruza qarşı səmimi analıq hissləri, həyəcanları, sarsıntıları ifadə olunur. Burla xatunun timsalında eposda bir sıra igid, qəhrəman, zəngin mənəviyyatlı qadın obrazları yaradılmışdır. Qadınlar ictimai həyatda kişilər kimi fəaldırlar. Oğuz qızları öz gələcək həyat yoldaşları ilə at çapır, ox atır,sınaqdan çıxardıqdan sonra ailə qurmağa razılıq verirlər. Oğuz qadınları mərd və sədaqətlidirlər.
Meltzer Komitəsi
Meltzer Komitəsi — 1998-ci ildə ABŞ Konqresi tərəfindən yaradılmış Beynəlxalq Maliyyə Qurumları üzrə Məsləhətçi Komitənin qısa adıdır. Rəhbəri olmuş Allan Meltzerin adı ilə çağrılır.
Meltzer Komitəsinin məqsədi BVF və DB kimi dünya miqyaslı iqtisadi təşkilatlara ABŞ dövlətinin ayırdığı vəsaitin hədər gedib-getmədiyini üzə çıxarmaq və onların fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi üçün təkliflər irəli sürməkdir. Komitənin verdiyi ən mühüm tövsiyələrdən biri BVF və DB arasında aydın əmək bölgüsünü bərpa edib təkrarlanan funksiyaları aradan götürməkdir. Bu baxımdan BVF-nin orta və uzun müddətə borc verməsini dayandırmaq və bunu yalnız DB-nın regional qollarının öhdəsinə buraxmaq məsləhət görülür. BVF isə son çarə kreditoru olaraq yalnız maliyyə sabitliyi baxımından əvvəlcədən müəyyən olunmuş şərtləri ödəyən ölkələrə qısamüddətli kreditlər ayırmalıdır. Həmçinin, Fondun kreditləri bazar qiymətlərindən xeyli yüksək faiz dərəcəsi ilə verilməlidir ki, ona doğrudan da son çarə kimi müraciət olunsun. Beləcə,BVF dünya maliyyə sabitliyini qoruyan və üzvü olan ölkələrdə sağlam fiskal siyasəti təbliğ edən “daha kiçik bir qurum” şəklinə düşər. DB-nin isə öz növbəsində “Dünya İnkişaf Agentliyinə” çevrilərək yoxsul ölkələrə borc verməkdənsə, səylərini texniki yardım və yoxsulluğu azaltma qrantlarının verilməsinə yönəltməsi lazım bilinir. Borcvermə də daxil olmaqla qalan funksiyaları regional inkişaf bankları yerinə yetirməlidir. Komitəyə görə, DB regional inkişaf banklarının arzuolunar səviyyədə olmadığı Afrika və bəzi Orta Şərq ölkələrinə xüsusi diqqət ayırmalıdır. Komitənin Beynəlxalq Hesablaşmalar Bankı və Dünya Ticarət Təşkilatı ilə bağlı daha kiçik miqyaslı tövsiyələri vardır. Meltzer Komitəsinin tövsiyələrinə münasibət birmənalı deyildir.Çox vaxt bu fikir bildirənin siyasi mənsubiyyətindən asılı olur.Belə ki, Komitənin tərkibində çoxluq təşkil edən konservativ görüşlü alimlərin respublikaçılar mövqeyindən, liberalların isə demokratların mövqeyindən çıxış etdikləri qəbul olunur.
Lənkəran mayakı
Tarixi
1747-1786-cı illərdə tikildiyi ehtimal olunur. Lənkəran qalasının dayaq məntəqələrindən biri olmuşdur. 1869-cu ildə hazır ki, mayakda fəaliyyət göstərək türmə ləğv edilir. Binanın başına fanar qoymaqla mayak kimi istifadə edilməyə başlanılır. Mayan Rusiya İmperiyasının Xəzər dəniz donanmasına verilir.
1957-ci ildə mayak binası təmir edilmişdir. 1969-cu ildə isə mayakın yüz illik yubleyi qeyd edilir. 2002-ci ildə mayak binasında cari təmir aparılmışdır.
Tikili
Mayakdan onun oxşarı olan və onunla eyni vaxtda inşa edilən Dairəvi Qalaya vaxtilə yeraltı yol olmuşdur. Onun qalıqları bu günə kimi qalmaqdadır. Binanın divarlarının qalınlığı aşağı hissədən 2 metrdən artıqdır.
Mayak hazırda Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin tabeçiliyindədir.
Badımcan rəngi
Badımcan rəngi — Avropa badımcanlarının xarici qabığının rənginə bənzəyən qaranlıq bir bənövşəyi və ya qəhvəyi-bənövşəyi rəngdir. Badımcan rənginin digər adı aubergine-dir. İngilis dilində badımcanın bir rəng adı kimi ilk qeydə alınması 1915-ci ildə olmuşdur. 1998-ci ildə Crayola tərəfindən badımcan rəngi rəng qutusunda çəhrayı-bənövşəyi rəng kimi təqdim edilmişdir.
Badımcanın müxtəlif növləri indiqodan ağa qədər dəyişə bilər. Çin badımcanları Avropa badımcanları ilə eyni şəklindədir, lakin rəngləri daha bənövşəyidir. Tay badımcanları kiçik, dəyirmi və rəngli meşə yaşıllıqlarıdır. right|thumb|Avropa badımcanı
Həcər
Hacər — İbrahim peyğəmbərin zövcəsi.
Tövratda Həcər
İbranicə Hagər olaraq adlandırılan bu sözün mənası “qaçmaq, qaçış” deməkdir. Həcər isə “getmək, hicrət etmək, şirkdən uzaq olmaq, yaşıdlarından üstün olmaq mənasını verən hecr kökünə aid ola bilər və Cənubi Ərəbistanda məskunlaşma mərkəzi olan Hecerlə əlaqəli olduğu güman edilir. Tövrata görə, Quranda adı çəkilməyən Həcər Misirli cariyədir. Tövratda açıq şəkildə bildirilməsə də, Həcər də Hz.İbrahimə verilən cariyələr arasında olmalıdır. Tövrata görə, uzun müddət övladı olmayan Sara dövrün qaydalarına uyğun olaraq Həcəri ərinə ikinci arvad kimi təqdim edir. Həcər hamilə qalanda Saraya münasibəti dəyişir; Sara onunla pis davranır və onu qaçmağa məcbur edir.
İslama görə
İslami mənbələrdə Həcərin Misir və Kıpt padşahlarından birinin qızı olduğu bildirilir. Atasının Menfis əhlindən olduğu və oranın şahı olduğu bildirildiyi kimi Həcərin Hz. İbrahimin Misirə gəldiyi zaman işdə olan fironun cariyələrindən olduğu da bildirilir. Həmçinin onun Ummülarəbdən (Ummularik) və ya Yâḳ adlı kənddən və ya Nil yaxınlığındakı Ensine qəsəbəsində bir kənddən olduğu bildirilir. Əbu Hureyrədən rəvayət olunan hədisdə Hz.Məhəmməd İbrahimin arvadı Sara ilə birlikdə zalım bir hökmdarın hökm sürdüyü bir şəhərə gəldiklərini, hökmdarın Saraya tamah etdiyini, lakin Allahın onu qoruduğunu və sonda bu padşahın Sara və Həcəri özünə qaytardığını bildirir. Sara ilə evlənən İbrahimin uzun müddət uşaqları olmayıb. Bu səbəbdən də zaman-zaman Allaha yalvarıb: “Allahım, mənə salehlərdən olacaq bir oğul bəxş et!” – deyirdi. Sara ərinin uşaq həsrətindən üzüldü və Misirdən gətirdiyi cariyəsi Həcəri ikinci arvad kimi təqdim etdi. Bu evlilikdən İsmayıl dünyaya gəldi, lakin Sara Həcəri uşaq dünyaya gələndən sonra qısqanmağa başladı və bir müddət sonra ərindən onu oğlu ilə birlikdə evdən aparmasını istədi. Bunun üzərinə bir müddət tərəddüd edən İbrahim Allahdan aldığı əmrlə Həcəri və oğlunu evdən çıxararaq Kəbənin olduğu Məkkəyə apardı. O dövrdə tamamilə boş qalan Məkkə quru vadisinə gətirilən Həcər İbrahimə dedi: “Bizi heç bir məhsul bitməyən və heç kimin yaşamadığı bu vadiyə buraxacaqsanmı?”. Soruşdu və İbrahim cavab verdi ki, mən bunu Allahın əmri ilə etdim və etməliyəm. Lakin İbrahimə oğlunu və arvadını bu kimsəsiz yerdə ölümə buraxmaq çox çətin oldu və Allaha belə dua etdi: “Ey Rəbbimiz, sahibimiz! Nəslimdən bir neçəsini sizin Beytül-həramınızın (Kəbənizin) yanında əkinsiz bir vadidə yerləşdirdim ki, namazı düzgün qılsınlar. İnsanlardan bəzilərinin qəlbini onlara meyl et və onları müxtəlif meyvələrdən yedizdir ki, Sənə şükür etsinlər.
Hicrətin anası Həcər
Ana Hacer, gedən İbrahimin ardınca göz yaşı töksə də, yerində dayana bilmirdi. Bilirdi ki, təslim olduğu Tanrı onu bu kimsəsiz vadidə tək qoymaz, təslim olduğu hakimiyyətin ona rəhm edəcəyinə şübhə etmirdi və bunun üçün səy göstərməyi dərk etdi. Hacer Ana Səfa ilə Mərvə təpələri arasında qaçaraq qundaqda İsmayıla su tapmağa çalışırdı. Bu zəhmət Allahı razı saldı, mələklər bu səyə həsəd aparıb alqışladılar və bu cəhdin qarşılığı alındı. Hicrətin nazlı gəlini Həcərin səyi zəm-zəm oldu, Kəbə oldu, Hicaz oldu və bütöv bir sivilizasiya oldu. Həmin gün Həcərin səyi Məkkə torpağına bir toxum səpmişdi. O toxum bitəcəkdi: Adnan, Mudar, Kinana, Fihr/Qüreyş, Kilab, Haşim və anası Həcərin onlara verdiyi itirilmiş zəmzəmini tapmağa çalışan Abdulmuttalib olacaqdı. Ancaq daha vacib olan baş vermədi. Hələ tam olaraq nəticə verməmişdi. O meyvə Əbdülmüttəlibin kiçik oğlu Abdullah və Əmindən olacaq. Toxumlar meyvə verəcək, dünya gözlədiyi sultana qovuşacaqdı.İsmayılın böyüməsindən sonra Allah İbrahimdən onu qurban kəsməyi xahiş etdikdən sonra şeytan tərəfindən vəsvəsə olunmaq istənən Həcər, İbrahim bu əmri yerinə yetirməyə çalışdı, vəziyyəti təvəkküllə qarşıladı, şeytanın vəsvəsəsinə düşmədi və İsmayılın qurban verilməsinə razı oldu.
Həcərin ölümü
Həcər Məkkədə ətrafdan gələnlərlə yaşamış, doxsan yaşında vəfat etmiş və Hicrdə dəfn edilmişdir.
Yuxarı Xacələr (Çaroymaq)
Yuxarı Xacələr — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 95 nəfər yaşayır (17 ailə).
Fəxrəddin Musayev
Fəxrəddin Musa oğlu Musayev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
30 iyul 1957-ci ildə Türkmənistan Respublikasının Bayramalı şəhərində anadan olmuşdur. 1964–1974-cü illərdə burada təhsil almışdır. 1975-ci ildə hərbi xidmətə çağırılmış, Çexoslovakiyada, sonra isə Orenburq vilayətində xidmət etmişdir. 1979-cu ildə Mülki Aviasiya Məktəbinə daxil olmuşdur. 1982-ci il bu məktəbi fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
Döyüşlərdə iştirakı
Milli Ordu yaranandan sonra o, Vətənə dönür və Qarabağda aparılan hərbi əməliyyatlarda iştirak edir. Fəxrəddin sərrast raket zərbələri ilə erməni quldurlarının xeyli canlı qüvvəsini və zirehli texnikasını məhv etmişdi. 1992-ci il 11 aprel baş leytenant Fəxrəddin Füzuli rayonunda düşmənə raket zərbələri endirərkən faciəli surətdə həlak olmuşdur.
Ailəsi
Ailəli idi, bir oğlu yadigar qalıb.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 7 iyun 1992-ci il tarixli 833 saylı fərmanı ilə Musayev Fəxrəddin Musa oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.
Qusar rayonunun mərkəzi küçələrindən biri qəhrəmanımızın adını daşıyır.
Yaşadığı binanın önünə barelyefi vurulub.
Qaraca çoban
Həmçinin bax
Kateoriyya:Türk mifologiyası
Miranda Kerr
Həyatı
20 aprel 1983-cü ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində dünyaya gəlmişdir. Kerr ilk dəfə 13 yaşı olarkən Chaay's Modelling Agency-də modellik etməyə başladı. O Therese and John Kerr-in 2 uşağından biridir. Onun özündən 2 yaş kiçik, Matthew adlı bir qardaşı var. Uşaq vaxtı nənəsinin fermasına gedib, at çapmağı və motosikl sürməyi sevərmiş.
2003-cü ildə Mirandanın maliyyə brokeri Adrian Camilleri ilə münasibətləri yaranmağa başladı. Lakin Adrian Camillerin başına gələn bir hadisə nəticəsində Kerr 2004-cü ildə münasibətlərinə son qoydu.
21 iyun 2010-cu ildə Miranda Kerr ilə Orlando Bloom nişanlandılar, 2010-cu ilin 22 iyul tarixində isə onların toy mərasimi baş tutdu. 2011-ci ildə cütlüyün Flynn Christopher Blanchard Copeland Bloom adlı bir oğlu dünyaya gəldi. Uşağın adındakı Christopher, Mirandanın keçmiş sevgilisi "Christopher Middlebrook"-un adından götürülmüşdür, o şəxs ki, 1998-ci ildə, 15 yaşı olarkən avtomobil qəzasında dünyasını dəyişmişdi.
25 oktyabr 2013-cü il tarixində Miranda Kerr və Orlando Bloom ayrıldıqlarını bəyan etdilər.
Qara daş
Qara daş (Ər: الحجر الأسود, Həcərül Əsvəd, Həcər: Daş, Əsvəd isə: Qara) — Məkkədə Kəbənin bir bucağında yerləşdirilmişdir. Müsəlmanlar bu daşın Cənnətdən endirildiyi inancındadırlar.
Qara daşın yerinə qaytarılması
İbn İşaqın məlumatına görə 605-ci ildə Məhəmməd( s.a.s) Kəbənin divarındaki Qara Daşın yerləşdirilməsində iştirak etmişdi. Qara Daş Kəbənin bərpası zamanı çıxardılmışdı. Məkkə nin rəhbər şəxsləri kimin Qara Daşı yerinə qaytarması barədə qərara gələ bilmirdilər. Ən nəhayətdə qərara aldılar ki, qapıdan daxil olan bir sonraki adam Qara Daşı yerinə qaytarmaq səlahiyyətinə malik olsun. Bu zaman Məhəmməd(s.a.s) qapıdan içəri daxil oldu. Beləliklə, Məhəmməd(s.a.s) daşı bir parçanın ortasına yerləşdirdi. Digərləri isə kənarlarından tutdular və birlikdə Qara Daşı apardılar. Sonra isə Məhəmməd(s.a.s) daşı yerinə yerləşdirdi. Bu hadisə Cəbrailin(a.s) ona ilk vəhy gətirməsindən 5 il əvvəl baş vermişdi.
Kəbə iki dəfə yanmış, 1626-cı ildə isə Məkkəni sel basdıqda, suda batmışdır. Bu bədbəxt hadisələrdən sonra Qara daş 15 parçaya bölünmüşdür. İndi bu hissələr sement məhlulu ilə birləşdirilib və gümüş çərçivəyə salınıb. Daşın görünən hissəsi, təxminən, 16,5x20 sm-dir.
Explosions in the Sky
Explosions in the Sky — 1999-cu ildə Ostin, Texasda qurulmuş post rok qrupudur. Explosions In The Sky, post rok deyiləndə ağla ilk gələn qruplardan biridir. Digər bir çox post rok qrupları kimi, musiqiləri yavaş və epiktir. Mahnılarının hamısı instrumentaldır. Ancaq, qrup eyni tərz musiqiçilər arasında, dərhal seçilən bir tərzə malikdir.
Qəşəng süsən
thumb|right|250px|Poçt markası (1993). Qəşəng süsən (Iris elegantissima) — süsənkimilər (Iridaceae) fəsiləsindən bitki növü.
Elmi adı - Iris elegantissima D. Sosn.
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar” kateqoriyasına aiddir –VU D2. Azərbaycanın nadir növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Kökümsovu qısa, sürünən, gövdə 20 sm hündürlükdədir, 1 iri təpə çiçəyi var. Yarpaqları boz-göyümtül, dar-xətvari, bəzən oraqvari əyilmiş, gövdədən qısadır. Təpə yarpaqları otşəkilli-pərdəlidir, gövdədən qısadır. Çiçəkyanlığının borucuğu uzun, silindrvaridir. Çiçəkyanlığının xarici tərəfi 6 sm-ə qədər uzunluqda, aşağı dartılmış, tünd boz, tünd – qəhvəyi ləkəli damarlı, ortada iri tünd – qəhvəyi ləkə var. Daxili tərəf dikdurandır, bir neçə xarici tərəfə keçən ağımtıl, sarı-tüstüvari fonda bənövşəyi damarlıdır.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləməsi iyun ayındadır. Kökümsov və toxum vasitəsilə çoxalır. Quru, daşlı-çınqıllı yamaclarda və yovşanlı yarımsəhralarda yayılmışdır. Kseromezofitdir. Dekorativ bitkidir.
Yayılması
Naxçıvan MR (Sədərək rayonunun aşağı və orta dağ qurşaqlarında)
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen amillər (növün yığılması, otarılma)
Mühafizə tədbirləri
Xüsusi qorunma tədbirləri yoxdur. Yasaqlıqların yaradılması vacibdir.
Naxçıvan – Sədərək kəndi ətrafında. Azərbaycandan kənarda – Ermənistan, İranda yayılmışdır. Aşağı və orta dağlıq qurşaqlarının quru, daşlı, cınqıllı yamaclarında bitir. Nəzərə çarpacaq dərəcədə azalmaqdadır.
Çoxalması
Toxumla və vegetativ yolla çoxalır. Çiçəkləyən bitkilərin toplanması, kök yumruların gəmirəcilər tərəfindən yeyilməsi bitkinin sayının azalmasına səbəb olmuşdur. Azərbaycan Botanika İnstitutunun Botanika bağında becərilir. Xüsusi mühafizə tədbirlər hazırlanmamışdır.
Brest trolleybusu
Brest trolleybusu — Belarusun Brest şəhərində mövcud olmuş elektrikli ictimai nəqliyyat. Trolleybus şəbəkəsi ilk dəfə 18 aprel, 1981-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Hal-hazırda trolleybus şəbəkəsində 9 marşrut var. Brest şəhərinin trolleybus xidmətində yalnız bir trolleybus parkı var.
Tarixi
Belorusiya Sovet Sosialist Respublikası hökuməti, Brest şəhərində mövcud olan avtobus xidmətinə yardım etmək üçün, şəhərdə trolleybus xidməti qurmağı planlaşdırırdı.
Marşrutlar
№ 1 — Orconikidze (Qatar stansiyası) — Vilayət xəstəxanası.
№ 2 — Sverdlov — SK "Viktoriya" (Qavrilova küçəsindən keçərək).
№ 3 — Orconikidze — SK "Viktoriya" (Partizanskiy prospektindən keçərək).
№ 4 — Orconikidze — KSM.
№ 5 — "Tsvetotron" zavodu — Vilayət xəstəxanası (Yanka Kupalı küçəsindən keçərək).
№ 6 — "Tsvetotron" zavodu — Vilayət xəstəxanası (Respublika prospektindən keçərək).
№ 7 — "Tsvetotron" zavodu — SK "Viktoriya".
№ 8 — Orconikidze — zavodu "Tsvetotron".
№ 9 — DP Cənubi qəsəbəsi — "Tsvetotron" zavodu — Sverdlov (Şərqi qonşuluqdan keçərək).
Köhnə marşrutlar
№ 2 "— Viktoriya" İB-nin DP — Orconikidze (2007–2012);
№ 2a — DC Viktoriya — Orconikidze (Hökumət 2010-cu ilin dekabrında Sverdlov küçəsindəki şəbəkənin bərpasından sonra № 2a Marşrutunu Orconikidze küçəsində, № 2 Marşrutunu isə, Sverdlov küçəsi başlatmaq qərarına gəlmişdir. Lakin, 2011-ci ilin yanvar ayında № 2 Marşrut Orconikidze küçəsində yerləşən xəttdən istifadə etməyə başladı, Sverdlov keçəsindəki xətt isə istifadəsiz qaldı).
Donanma
Transfoto saytının verdiyi məlumata görə, 2017 iyul ayında nəqliyyat şəbəkəsində 79 trolleybus var:
BKM-221–21 dənə
BKM-32102–18 dənə
BKM-321–12 dənə
BKM-20101–12 dənə
MAZ-Eton-103T — 9 dənə
BKM-32100A — 6 dənə
BKM-201–1 dənə
AKSM-101–1 dənə
AKSM-101M — 1 dənə
Aşağıda göstərilən trolleybus modelləri də əvvəllər istismar edilmişdir:
AKSM-101a
Ziu-682v (B00)
Ziu-682v-012 (B0a)
Ziu-AKSM (AKSM 100)
Ziu-6821 (Q00)
Sergey Murtuzəliyev
Sergey Murtuzəliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
1963-cü il 17 noyabr Bakının Pirallahı qəsəbəsində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra təyyarəçilər məktəbinə daxil olur. Daha sonra Yeysk Ali Hərbi Aviasiya Məktəbində təhsil alır. Sergey polkovnik-leytenant rütbəsi də almışdır.
Döyüşlərdə iştirakı
Qəlbi hər an Vətən eşqi ilə döyünən Sergey Qarabağa ilk uçuş edənlərdən biri oldu. O, dəfələrlə döyüş zonasına uçuşlar etmiş, silah-sursat, ərzaq və dinc sakinlərin daşınmasında rəşadət göstərmişdi. Sergey onlarla erməni faşistini məhv etmiş və zirehli texnikasını sıradan çıxarmışdı. Vətən övladının adı dilləri gəzirdi, əfsanəyə çevirilmişdi Sergey. O, havaya qalxanda əvvəlcə təyyarəsini havada oynadar sonra istiqamət alardı hamı onun Segey olduğunu bilərdi. 30 avqust 1993-cü il təlim uçuşu zamanı kursantlara təyyarənin sirlərini öyrədərkən qəzaya uğradılar faciədən xilas olmaq mümkün olmadı...
Ailəsi
Evli idi, iki övladı yadigar qalıb.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 16 sentyabr 1994-cü il tarixli 202 saylı fərmanı ilə Murtuzəliyev Sergey Murtuzəli oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.
Sergey Stal Suleyman rayonun Darğuş kəndində dəfn edilmişdir.
"N" saylı Hərbi Aviasiya alayında qəhrəmanımızın büstü qoyulub.
Elnur Əliyev (mayor)
Elnur Adil oğlu Əliyev (16 avqust 1976, Dədəli, Füzuli rayonu, Azərbaycan SSR – 3 aprel 2016, Cəbrayıl rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin mayoru. 2016-cı ildə Aprel döyüşləri zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "Vətənə xidmətə görə" ordeni (III dərəcəli) ilə təltif edilib.
Həyatı
Elnur Əliyev 1976-cı ilin 16 avqust günündə Füzuli rayonunun Dədəli kəndində anadan olub. Elnur Əliyev ailəli idi; Elvin və Elxan adında iki oğlu yadigar qalıb.
Hərbi xidməti
Mayor Elnur Əliyev 2016-cı ilin aprel ayında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən atışma zamanı digər əsgərləri qorumaq məqsədilə qumbaranın üzərinə atılaraq qəhrəmancasına şəhid oldu.
Aprelin 3-ü isə Elnur Əliyev Füzuli rayonunda son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və mayor Əliyev uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Elnur Əliyev ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Vətənə xidmətə görə" ordeni (III dərəcəli) ilə təltif edildi.
Azərbaycanda repressiya qurbanlarının siyahısı (1937-1938)
Azərbaycanda repressiya qurbanlarının siyahısı (1937–1938) — Respublika Prokuroru tərəfindən Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi İ.Mustafayevə təqdim edilən arayışda (4 may 1955-ci il) XÜ tərəfindən, yalnız siyasi cinayətlərə görə, 1937-ci ildə, 2846 nəfərin həbs edilməsi, 2215 nəfər haqqında ölüm hökmü çıxarılması haqqında məlumat verilir.
1937-ci il sentyabrın 15-dən 16-na keçən gecə 97 nəfər qətlə yetirilmişdir. Qətlə yetirilənlərin 86 nəfəri Azərbaycanlı idi. 1937-ci il noyabırın 15-dən 16-na keçən gecə 169 nəfər soydaşımız güllənib
Siyahıda cəmi 2556 nəfər qeyd olunmuşdur.
H
Hacıyev Bağır Həsən oğlu
Q
Gülməmməd Qarayev 1905-ci ildə Qutqaşın rayonunun Qutqaşın (indi Qəbələ) kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1913-cü ilə kimi ruhani təhsili almış, 1914-cü ildə Qutqaşın ibtidai məktəbinə daxil olmuşdur. Daha sonra G. Qarayev Qutqaşındakı Kəndli Gənclər Məktəbində təhsil almışdır. Gülməmməd Qarayev 1922-ci ilin sentyabrında Şəki (Nuxa) qəza 1-ci dərəcəli partiya məktəbində, 1923-cü ildə 2-ci dərəcəli Bakı şəhər partiya məktəbində oxumuş və Qutqaşın rayonunda müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. O, 1926–1930-cu illərdə Tiflisdə 26 Bakı Komissarı adına Zaqafqaziya kommunist universitetində oxumuş və müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Gülməmməd Mehdi oğlu Qarayev 16.09.1937-ci il tarixindən 27.03.1938-ci il tarixinə kimi Qutqaşın rayon Partiya Komitəsinin I katibi vəzifəsində (1931–1991-ci illər arasında 5-ci I katib) çalışmışdır. G. Qarayev 27 mart 1938-ci ildə Qutqaşın rayon daxili işlər şöbəsinin rəisi leytenant Poqosovun iştirakı ilə həbs edilmişdir. 8 avqust 1938-ci ildə Üçlüyün çıxardığı ölüm hökmü 21 oktyabr 1938-ci ildə həyata keçirilmişdir (rəsmi versiya). Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin cinayət işləri üzrə məhkəmə kollegiyası Qarayev Gülməmməd Mehdi oğlu haqqında olan materiallara baxaraq XDİK üçlüyünün 8 avqust 1938-ci il tarixli qərarını ləğv etmiş, əməlində cinayət tərkibi olmadığı üçün ona bəraət verilmişdir. Qəbələ rayon İcra Hakimiyyətinin 10 mart 2006-cı il tarixli qərarı ilə rayonun küçələrindən birinə onun adı verilmişdir.
Mənbə: Ənvər Rəhimov, "Qəbələnin bu günü, dünəni və sabahı". Bakı, "Nasir" nəşriyyatı, 2012 Səh. 76–81; 115 (ixtisarla)
Əkərək (Karbi)
Əkərək — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Əştərək rayonunda kənd. ,
Toponimi
Antropotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 318 nəfər, 1873-cü ildə 388 nəfər, 1886-cı ildə 536 nəfər, 1897-ci ildə 603 nəfər, 1908-ci ildə 629 nəfər, 1914-cü ildə 720 nəfər, 1916-cı ildə 653 nəfər, 1919-cu ildə 425 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. "Ermənistan və ətraf vilayətlərin toponimlər lüğəti"ndə burada 1920-ci illərə kimi hansı xalqın yaşadığı göstərilmir. Yalnız 1897-ci ildə 603 nəfərin yaşadığı qeyd edilir ki, onların da azərbaycanlı və ya erməni olduğu göstərilmir. Bu da erməni siyasətinin bir formasıdır. 1919-cu ilin əvvələrində kəndin sakinləri ermənilərin tacavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. Ermənilər buraya Türkiyənin Van, Qavaş, Bitlis bölgələrindən 1918–19-cu illərdə köçürülmüşdür. Azərbaycanlılar öz kəndlərinə indiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra dönə bilib. 1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. Burada ermənilərdən başqa 1922-ci ildə 72 nəfər, 1926-cı ildə 74 nəfər, 1931-ci ildə 32 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarından sonra kənddə yaşayan azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından çıxarılıb zorla Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi ermənilər yaşayır.
Parəbüzən
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Bədən quruluşu
Parabüzən qara 6 ayağa və başa sahibdir. Rəngi qırmızıdan sarımtıl rəngdə qədər müxtəlif rənglərdə ola bilir. Bəzi tropik ərazilərdə mavi, yaxud yaşıl rəngli parabüzənlərə də rast gəlmək olar. Növündən asılı olaraq çoxlu xallara sahibdir.
Təbii bioloji silah kimi
Parabüzənlər yarpaq bitləri kimi bir çox zərərverici cücülər ilə qidalandığı üçün yararlı hesab olunurlar və əkinçilikdə zərərli cücülərə qarşı təbii bioloji silah kimi istifadə olunurlar. Bu üsul ekoloji cəhətdən təmiz və ucuzdur. Bununla belə, bəzi növləri otlarla qidalandığı üçün saylarının çoxalması əkinçiliyə zərər vura bilər.
İsa Sadıqov
İsa Sadıqov — Azərbaycan Respublikasının Müdafiə nazirinin müavini (1993–1995), polkovnik.
Həyatı
İsa Nazar oglu Sadıqov 24 iyun 1958-ci ildə Gürcüstan Respublikasında anadan olmuşdur. 1965–1975-ci illərdə orta məktəbdə oxuyub. 1975–1979-cu illərdə Tbilisi Ali Hərbi məktəbində təhsil almışdır.
2001-ci ildən Norveçin Oslo şəhərində yaşayır. Evlidir, iki oğlu var.
Tahir Zülfüqarov
Tahir Zülfüqarov Xıdır oğlu (d. 1930-cu ildə Xaçmaz rayonunun Nərəcan kəndi) — coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru.
İsa Sadıqov
Hərbi fəaliyyəti
1979–1984-cü illərdə Almaniyada xidmət etmişdir. 1984–1986-cı illərdə Gəncə diviziyasında xidmət etmişdir. 1985–1986-cı illərdə Xankəndi şəhərində hərbi xidmətdə olmuşdur. 1986–1989-ci illərdə Leninqrad Hərbi Akademiyasinda təhsil almışdır. 1989–1991-ci illərdə Çexoslovakiyada hərbi xidmətdə olmuşdur. 1991–1992-ci illarda KZAKVO, Zaqavqaziya Hərbi dairəsində xidmətdə olmuşdur.
Tahir Zülfüqarov
Həyatı
T.X.Zülfüqarov 1930-cu ildə Xaçmaz rayonunun Nərəcan kəndində anadan olmuşdur. 1951-ci ildə Quba şəhəri ikiillik müəllimlər institutunu coğrafiya-biologiya ixtisası üzrə qurtarmışdır. 1956-cı ildə isə ADU-nın geologiya-coğrafiya fakultəsini coğrafiya ixtisası üzrə bitirmışdır.
İsa Sadıqov
Hərbi fəaliyyəti
1992-ci ildən Azərbaycan Müdafiə Nazirliyində briqada, korpus komandiri və qərb bölgəsində mudafiə nazirinin döyüş əməliyyatları üzrə müavini vəzifəsində xidmət etmişdir.
Tahir Zülfüqarov
Elmi fəaliyyəti
Xəzər dənizinin, onun ayrı-ayrı akvatoriyalarının hidrometeorologiyasına dair 40-dan artıq elmi məqalənin müəllifidir. Ali məktəblərdə coğrafiyanın tədrisinə aid metodik proqramların müəllifi və elmi redaktoru olmuşdur. Azərbaycan Sovet ensiklopediyasının 10 cildliyində müəllif kimi iştirak etmişdir və 80-a qədər məqalənin müəllifidir.
İsa Sadıqov
Hərbi fəaliyyəti
1995-ci ildə istefa verib ordu sıralarını tərk etmişdir.
Siyasi fəaliyyəti
İsa Sadıqov 5 oktyabr 2013-cü ildə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasına üzv olmuşdur. 2014-cü ildə 2013-cü il prezident seçkiləri ərəfəsində qurulan Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının üzvü olmuşdur. Haqq Ədalət Partiyasının quruluşunda iştirak etmişdir. 25 yanvar 2020-ci il tarixində keçirilmiş Haqq Ədalət Partiyasının Təsis Konfransında partiya İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.
SOFAZ Tower
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2009-cu il tarixli, 367s nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun (ARDNF) yeni inzibati binasının tikilməsi məqsədilə Nizami rayonu 6-cı Köndələn küçəsi 2 ünvanında 0,64 hektar torpaq ərazisi Fondun balansına verilmişdir. Həmin gündə prezident İlham Əliyev onun bünövrəsinin təntənəli qoyulması mərasimində iştirak etmişdir.
Binanın tikinti və dizayn işləri 5 il ərzində yekunlaşmışdır. Binanın tikinti layihəsi M.D.M MMC və Fransanın "İnter Art Etudes" şirkəti tərəfindən hazırlanmışdır.Tikinti prosesinin icrası Amerikanın "AECOM"şirkətiin nəzarəti altında Belçikanın "N.V. Besix S.A."şirkəti tərəfindən həyata keçirilmişdir.
Yerləşdiyi ərazi
Bina dənizin sahil xəttindən 4 kilometr şimalda, Bakı şəhərinin ən gediş-gəlişli Heydər Əliyev prospektinin mərkəzində və "Ulduz" metro stansiyasından şimal-şərqə yerləşir. Qonşuluq üzrə, daha doğrusu prospektin qərb kənarı boyunca başqa böyük bir obyekt — Azərbaycan Mərkəzi bankının 32-mərtəbəli göydələni yüksəldilir. Prospektin əks tərəfində isə, "Azinko" şirkətinə məxsus 28 mərtəbəli ofis binasının tikintisi artıq tamamlanır.
Detallar və layihənin xüsusiyyətləri
Bina 24 yerüstü və 2 yeraltı mərtəbədən ibarətdir, onun hündürlüyü 117 metr, damda mayakı nəzərə alındıqda isə — 140 m-ə bərabərdir, binanın ümumi sahəsi 13 000 m²-dir. İkimərtəbəli yeraltı dayanacaqla birlikdə 26 mərtəbəli yeni inzibati binada 3 mərtəbəli Podium, icraçı direktorun ofisinin də yerləşdiyi mərtəbə daxil olmaqla 18 açıq tipli ofis mərtəbəsi, 3 texniki mərtəbə və bununla yanaşı kitabxana, muzey, 200 nəfərlik konfrans zalı, iclas otaqları, restoran və s. mövcuddur.
Binanın həm dünya həm də yerli miqyasda ekoloji effektliliyinin müəyyənləşdirilməsi və eləcə də ətraf mühitə göstərə biləcəyi hər hansı mənfi təsirlərin vaxtında aradan qaldırılması və nəticədə Böyük Britaniyanın Tikinti Tədqiqatları və Ətraf Mühitin Qiymətləndirilməsi Metodologiyası İnstitutu (BREEAM) tərəfindən binaya dünya miqyasında qəbul edilmiş müvafiq "BREEAM" sertifikatının verilməsi məqsədi ilə, binanın tikintisi layihəsinin idarə edilməsi üçün Fond tərəfindən müqavilə əsasında cəlb edilmiş AECOM Russia Limited şirkətinə bu məsələlərin hərtərəfli araşdırılması və qiymətləndirilməsi tapşırılmışdır.
AECOM Russia Limited şirkətinin nümayəndələri "BREEAM Assessment" üzrə ilkin araşdırmalar aparmış və yüksək reytinq dərəcəsi əldə etmək üçün lazım olan bütün tələblərin layihəyə daxil edilməsinə çalışmışlar. Hədəf kimi "BREEAM Assessment" qiymətləndirmə cədvəli üzrə Yaxşı (>45%) və ya Çox Yaxşı (>55%) dərəcələri əsas götürülmüşdür.
Binada ikiqat aktiv fasad növündən istifadə olunmuşdur. O, dayanıqlılıq və enerji sərfiyyatı tələblərinə uyğun olaraq layihələndirilmişdir ki, bu da müasir texnoloji sistemlərin, eləcə də intellektual texnoloji infrastruktur konsepsiyasının tətbiqində nəzərə alınır və eyni zamanda "Yaşıl Bina" (Green Building) kateqoriyasının tələblərinə cavab verir. Binanın daxili dizaynı isə A sinifli ofis bina standartlarına uyğun olaraq Azərbaycanın milli-mədəni irsi nəzərə alınmaqla tərtib edilmişdir.
Binanın birləşdirilmiş idarəsi üçün intellektual texnologiyalardan istifadə olunmuşdur. Qüllədəki ofislər A sinifinin standartlarına tam uyğun gəlirlər. Layihənin reallaşdırmasının dəyəri 85 milyon avro ilə qiymətləndirilir.
Texniki xarakteristikalar
Binanın tikintisi zamanı növbəti anlar nəzərə alınmışdır: dəniz mühiti (bu mühit adekvat materialları və fasadın xidmətini yerinə yetirən xüsusi qurğunu tələb edirdi), şosenin yaxınlığı (səs izolyasiyası ehtiyacı), eləcə də Bakı iqlimi üçün səciyyəvi olan güclü külək və fırtına faktorları. "İsidici körpü" effektindən qaçmaq üçün ikiqat divar strukturundan (ikifasadlı sistem) istifadə edilmişdir: geydirmə olan bayır fasad polad karkasa bərkidilir; daxili fasad isə adi doğranma materiallarından istifadə ilə inşa edilmişdir. Binanın fasadının təmizləməsi üçün avtomatik sistem nəzərdə tutulmuşdur.
Binanın tikinti işlərini aparan Besix-AZ Besix konsorsiumu Keyfiyyətə Nəzarət Planı hazırlayaraq həm şirkətin apardığı işlərin, həm də sub-podratçı şirkətlərin işlərinin beynəlxalq Keyfiyyətin İdarəolunması İSO 9001 və Ətraf mühit üzrə İSO 14001 standartlarına uyğun olaraq aparılmasını təmin etmişdir. Binanın tikintisi zamanı nəzarət, hesabatların hazırlanması, enerji istifadəsinə dair hədəflərin qoyulması, daşınmaların həyata keçirilməsi, hava və su kirliliyinin minimuma endirilməsi üzrə işlər də əhatə edilmişdir.
Binanın dizaynı və tikintisi zamanı dayanıqlılıq və enerjiyə qənaət üzrə tələblər nəzərə alınmış və tətbiq edilmişdir. Enerji qənaətini təmin etmək məqsədilə binada ikiqat fasad sistemindən istifadə olunmuşdur. Qatlar arasında boşluğun olması enerji istifadəsi effektivliyini daha da artırmaga imkan yaradır. Bu boşluqlarda avtomatlaşdırılmış və günəş sensoru ilə işləyən jalüzlər quraşdırılmışdır. Daxildə istifadə edilən isti su qazanxanaları üçün günəş panellərindən istifadə edilmişdir. Qazanxalarda ən yüksək effektivliklə işləyən sistemlər tətbiq edilmişdir.
Binanın girişində olan informasiya panelləri vasitəsilə əməkdaşlara və işçilərə bina haqqında müxtəlif məlumatlar çatdırılır.
Tullantıların saxlanılması üçün xüsusi ceşidləmə əraziləri ayrılmışdır.
Yeraltı mərtəbələrdə həm ARDNF-nin əməkdaşları üçün, həm də binada xidmət göstərən digər şəxslər üçün nəzərdə tutulmuş paltar dəyişmə otaqları və saxlama kabinləri yerləşmişdir.
BREEAM tələblərinə əsasən keçirilmiş testlər göstərmişdir ki, quraşdırılmış şüşə panellər sayəsində kifayət qədər günəş işığının binaya daxil olması təmin edilmişdir.
2016-cı ildə Dövlət Neft Fondunun inzibati binası tam hazır bina metodologiyası üzrə BREEAM qiymətləndirilməsindən keçmiş və Azərbaycanda bu metodologiya ilə Yaxşı dərəcəsi əldə etmiş ilk bina olmuşdur.
Hyu Cekman
Hyu Maykl Cekman (12 oktyabr 1968 Sidney) — Avstraliyalı televiziya, kino aktyoru və prodüseri. Cekman böyük filmlərdə oynadığı rolları ilə bütün dünyada məşhurlaşdı. O, oynadığı macəra, superqəhrəman və romantik filmlərdə müxtəlif səpgili rolları canlandırıb. Aktyor ən çox "İks-adamlar" filmində rol aldığı Volverin obrazı ilə tanınır.
Həyatı
Hyu Cekman 1968-ci ildə Sidneydə anadan olub. Karyerasına teleseriallardan başlayan aktyor "Toni” və "Emmi” kimi nüfuzlu mükafatlara sahibdir. 25 dekabrda dünya kinoteatrlarında nümayiş olunacaq "Səfillər” ekran əsərində baş rollardan birini canlandıran Hyu Cekman obrazı ilə iki nominasiyada "Qızıl Qlobus” mükafatına namizəddir. O, Jan Valjan roluna görə artıq ilk – Amerika kinoaktyorlar gildiyasının mükafatını qazanıb.
Riçard Stoun
Riçard Stoun (30 avqust 1913 - 6 dekabr 1991) — ingilis iqtisadçı. 1984-cü ildə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Hər şeyi riktırlamaq
Hər şeyi riktırlamaq – ABŞ elmi fantastika və qara komediya sitkomu "Rik və Morti"nin ikinci mövsümünün 4-cü, ümumilikdə isə 15-ci seriyası. Xuan Meza-Leonun rejissorluğu və Mayk Makmehenin ssenaristliyi ilə çəkilən seriya ilk öncə 16 avqust 2015-ci ildə Adult Swim vasitəsilə yayımlanmışdır.
Seriya Rikin ailənin içində yaddaşla oynaya bilən kosmik parazitin məskunlaşdığını öyrənməsi ilə başlayır. Bu kosmik parazitlər insanların yaddaşına saxta xatirələr daxil edərək onlarla birgə yaşayır və çoxalırlar. Rik evi karantinaya alıb kimin parazit, kimin əsl olduğunu müəyyənləşdirməyə çalışır.
Riçard Stoun
Həyatı və fəaliyyəti
Riçard Stoun Kembric Universitetinin Qonville və Kayus kollecində oxumuş və 1936-cı ildə məzun olmuşdu. Sonra II Dünya müharibəsi başlayana qədər Londonda tanınmış Lloyds sığorta şirkətində sığorta brokeri olaraq fəaliyyət göstərmişdi. Müharibə dövründə dövlət məmuru kimi statistik və iqtisadçı olaraq işləmişdi. Bu müddət ərzində tanınmış iqtisadçı Ceyms Midlə birlikdə ikili yazılışlı mühasibat hesabına əsaslanan rəsmi Milli gəlir və xərcləmə statistikasını təkmilləşdirib 1941-ci ildə nəşr etdirdilər. Riçard Stoun müharibədən sonra 1945-1955-ci illərdə Kembric Universitetində Tətbiqi iqtisadiyyat bölməsini qurdu və bu bölmənin direktoru olaraq işlədi. Eyni zamanda həmin universitetdə maliyyə və mühasibat professoru olaraq işləmiş və 1980-ci ildən sonra təqaüdə fəxri professor olaraq çıxdıqdan sonra da akademik fəaliyyətinə davam etdi.
Hər şeyi riktırlamaq
Məzmun
Smit ailəsi Cerrinin qardaşı Stiv ilə səhər yeməyi edir və Cerri elektron poçt vasitəsilə səyahət biletləri əldə etdiklərini deyir. Stiv bildirir ki, bu biletləri onlara ona burada bir il qalmasına icazə verdikləri üçün alıb. Bu zaman Rik otağa daxil olur və lazer tapançası ilə Stivin başından vurur. Bütün ailə dəhşətə düşür, lakin Stivin əsl olmadığı məlum olur. Rik onlara başa salır ki, Stiv əslində kosmik parazitdir: kosmik parazitlər sağ qalmaq üçün başqalarına saxta xatirələr daxil edirlər və onlarla birlikdə yaşayıb çoxalırlar.
Rik bildirir ki, evdə cəmi 6 nəfər olmalıdır: Rik, Morti, Sammer, Bet, Cerri və yeni təqdim olunmuş qəribə personaj Mister Poppibatthol. Əgər bu say keçsə, bu o deməkdir ki, aralarında parazitlər var. Rik ailəni qorumaq və parazitləri çölə çıxmağa qoymamaq üçün evin qalxanlarını işə salır. Tezliklə ailə Nikki ilə olan xatirələrini yada salır və nəticədə parazit çoxalır. Lakin Rik onun parazit olduğunu müəyyənləşdirə bilib onu öldürür. Ailə keçmiş xatirələrini yada salmağa başlayır və parazitlər bundan istifadə edib çoxalıb evi işğal edirlər: Mister Böriqard, Frankenşteyn bədheybəti, Yuxulu Geri (Betin əri olur), yemək mövzulu döyüşçülər və digər əcaib personajlar. Rikin yaddaşı artıq tamamilə dəyişdirilib və o kimin əsl, kimin parazit olduğunu müəyyənləşdirə bilmir. Parazitlər Riki evin qalxanlarını endirməyə inandırmağa çalışırlar. Lakin Rik bunu rədd edir. Rik də keçmiş xatirələrini nəzər salandan sonra parazitlərin sayı daha da artır və vəziyyət kritik həddə çatır. Cerri parazit olduğundan şübhələnməyə başlayır və bu haqda Yuxulu Geriyə danışır, lakin Yuxulu Geri onun yaddaşı ilə oynayaraq bir-birini sevdiklərini deyir.
Riçard Stoun
Həyatı və fəaliyyəti
Riçard Stoun 1984-cü ildə iqtisadi fəaliyyətlərin qeydiyyatını izləmək üçün iqtisadi və sosial mühasibat sistemini təkmilləşdirdiyi üçün İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdü. Riçard Stoun bəzən milli gəlir mühasibat sisteminin atası hesab olunur. Bundan başqa Riçard Stoun istehlakçı tələb statistikasını, riyazi tələb modelləri, iqtisadi böyümə və giriş-çıxış modelləri ilə bağlı çox önəmli nəzəri tədqiqatlar aparmış, kitablar və məqalələr yazmışdır.
Hər şeyi riktırlamaq
Məzmun
Evdən çıxmaq istəyən parazitlər Smit ailəsini Rikin parazit olduğunu haqda inandırırlar. Smit ailəsi qalxanları endirməyi tələb edir. Rik bunu rədd edir və Morti onun öldürməyə qərar verir. Pensilvestr adlı personajın qabağında Riki öldürmək istəməyən Morti Riki bir neçə parazitlə qarajda öldürməyə qərar verir. Amma Morti son anda hər şeyi başa düşür: parazitlər ancaq yaxşı xatirələri yarada bilirlər, pis xatirələri yarada bilmirlər. Riklə olan pis xatirələrinin olduğunu xatırlayan Morti qarajdakı iki paraziti öldürüb Riki xilas edir.
Evə qayıdan Rik və Morti evdəkilərə hər şeyə başa salır. Bet, Sammer və Cerrinin parazit olmadıqları üzə çıxır, onlar çünki onların hər birinin bir-biri haqda pis xatirələri var. Ailə evdəki qalan bütün qəribə personajlara hücum çəkir və bütün parazitləri öldürür.
Ailə axşam yeməyinə oturur: Rik, Morti, Sammer, Bet, Cerri və Mister Poppibatthol. Bu zaman Bet Mister Poppibattholla bağlı heç bir pis xatirəsinin olmadığı fərqinə varır və ona atəş açır. Lakin Mister Poppibattholun parazit olmadığı məlum olur və ağır yaralanır. Bet etdiyi hərəkətdən çox peşman olur.
Ən son səhnədə Mister Poppibattholun sağ olduğu məlum olur və tibb bacısından ailəyə bu mesajın çatdırmasını istəyir: "Sizə pis xatirələr yaşatmadığım üçün üzr istəyirəm".
İstehsal
Seriyanın adı 1990-cı il istehsalı "Hər şeyi xatırlamaq" elmi fantastika filminə istinaddır.
Heykəltaraşlıq
250px|thumb|right Heykəltaraşlıq — təsviri sənətin növlərindən biridir. Heykəltaraşlıqda insan və ya hər hansı təsvir obyekt həcmli formada yaradılır.
Növləri
Heykəltaraşlıq əsasən 2 növə ayrılır: Heykəlin daha yaxşı alınması üçün əsas plan, işıq müstəvisi, kütlə və həcm böyük rol oynayır.
Haqqında
Adətən, insan, bəzən isə heyvan təsvir edən (animalistik janr) heykəltaraşlığın imkanları boyakarlığa nisbətən bir qədər məhdud olur. Heykəltaraşlığın ən ibtidai forması — daşdan hazırlanan fiqurlardır. Orta əsrlərə aid edilən, Şamaxı və Ağdam şəhərləri ətrafında tapılmış daş insan fiqurları heykəltaraşlığımızın daha təkmilləşmiş nümunəsi hesab edilir. Bayıl qəsrindəki daşoyma nümunələri (XIII əsr), məzarlar üzərinə qoyulan at və qoç fiqurlarını (XV–XIX əsrlər) da heykəltaraşlığın yeni və yaddaqalan səhifəsi saymaq mümkündür. Naxçıvanın Оrdubad bölgəsinin Biləv kəndində hicri 1088-ci ildə (miladi 1677–1678 illər) vəfat etmiş Səfərəlinin xatirəsinə hazırlanmış daş qoç fiquru var. Abidə üzərində qoyulan imzadan belə məlum olur ki, qoç heykəlini Abid hazırlayıb. İndiyədək kənddəki qəbrisitanlıqda qalan və XVII yüzilliyə aid olan çoxsaylı daş qoç fiquru tipli qəbirüstü xatirə abidələrinin bir hissəsini də həmin yüzillikdə yaşamış bu heykəltaraş — Abid hazırlayıb. Heykəltaraşlıq sənətinin ən məşhur nümunələri arasında XIII əsrdə Bakı limanında tikilmiş Şirvanşahların "Bayıl qəsri", yaxud "Səbayıl" adlanan memarlıq abidəsini göstərmək olar. Bu abidələr üzərindəki yazı və qabartma təsvirləri binanın dekorativ tərtibində həlledici rol oynayıb. "Bayıl daşlarında" yazılarla birlikdə insan və heyvan (pələng, dəvə, at, öküz, quş) təsvirləri dərin oyma üslubunda işlənilib. Friz xarakteri daşıyan "Bayıl daşları" vaxtilə quruda yerləşən möhtəşəm memarlıq abidəsinin dekorativ elementini təşkil edib.
Heykəllərin hazırlanması
Heykəllərin hazırlanmasında müxtəlf materiallardan istifadə olunur: daş (mərmər, əhəngdaşı, qumdaşı, qranit və s.), taxta, sümük, metal (bürünc, dəmir, tunc və s.), gil, yanmış gil, keramika (terrakota, mayolika, saxsı, çini və s.) gips və digərləri. Ənənəvi materiallarla yanaşı, müasir heykəltaraşlıqda tamamilə fərqli materiallardan da istifadə olunur: şüşədən, buzdan, qardan, kağızdan da heykəl hazırlanır.
Sahələri
Heykəltaraşlıq sənətinin ən qədim dövrlərdən bəri üç sahəsi məlumdur:
Monumental heykəltaraşlıq əsərləri əksər hallarda açıq havada, böyük şəhərlərin meydanlarında, bağlarda və bəzən isə ictimai binaların daxilində qoyulur. İri şəhərlərin meydanlarında mühüm tarixi hadisələrin, siyasi xadimlərin, sərkərdələrin, mütəfəkkirlərin, yazıçıların, xalqın rəğbətini və hörmətini qazanmış şəxsiyyətlərin şərəfinə möhtəşəm heykəltaraşlıq abidələri yüksəlir. Sərgilərdə nümayiş etdirilən 3 ölçülü heykəllər dəzgah heykəltaraşlığı nümunələri sayılır.