cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leya Orqana
Romanlarda
Leya obrazı ədəbiyyatda ilk dəfə 1976-cı ilin noyabrında çıxarılmış "Ulduz müharibələri: Lyuk Skayuolkerin macəraları" romanı ilə debüt etmişdir. Roman 1977-ci ildə çıxarılmış ilk "Ulduz müharibələri" filminin romanlaşdırılmış versiyasıdır. Lukasın adı ilə çıxarılmış roman, ədəbi zənci Alan Din Foster tərəfindən Lukasın ssenarisi əsasında işlənmişdir. Daha sonra Leya "İmperiya cavab zərbəsi endirir" (1980) filminin Donald F. Qlat və "Cedayın qayıdışı" (1983) filminin Ceyms Xan tərəfindən romanlaşdırılmalarında iştirak etmişdir. O, həmçinin "Gücün oyanışı" filminin 2015-ci ildə Foster tərəfindən romanlaşdırılmasında nöqteyi-nəzər personajı olmuşdur.
Fosterin 1978-ci ildə çıxarılmış "Ağıl gözünün qəlpələri" romanı Lukas tərəfindən sifariş edilmiş və "Ulduz müharibələri" filmi uğursuzluğa düçar olacağı halda uzun sikvel kimi nəzərdə tutulmuşdu. Hekayədə Lyuk və Leya bataqlıq planetdə kristal axtarır və sonda Dart Vayderlə döyüşdə qarşılaşırlar.
Leya həm də "Gücün oyanışı" filmini əvvəlki hissələrlə əlaqələndirmək üçün çıxarılmış "Ulduz müharibələrinə səhayət: Gücün oyanışı" seriyasından olan romanlar və komiks kitablarında iştirak edir. O, 2015-ci ildə Sesil Kastelluççi və Ceyson Fray tərəfindən yazılmış, hadisələrin "İmperiya cavab zərbəsi endirir" və "Cedayın qayıdışı" arasındakı dövrdə baş verdiyi "Hərəkət edən hədəf: Şahzadə Leyanın macərası" romanında və Klaudiya Qrey tərəfindən yazılmış, hadisələrin "Gücün oyanışı"ndan bir qədər əvvəl baş verdiyi "Ulduz müharibələri:Şəcərə" romanında iştirak edir.
Komikslərdə
Şahzadə Leya obrazı "Ulduz müharibələrinə səhayət: Gücün oyanışı" seriyasından olan "Ulduz müharibələri: Şahzadə Leya" (2015) limitli komikslər silsiləsinin də qəhrəmanıdır. Komikslər silsiləsində hadisələr "Epizod IV: Yeni ümid" və "İmperiya cavan zərbəsi endirir" arasındakı dövrdə baş verir. Obraz həmçinin "Ulduz müharibələri: Dağılmış imperiya" adlı dörd hissəli limitli komikslər seriyasında iştirak etmişdir. Bu komikslərdə hadisələr "Cedayın qayıdışı"ndan sonra baş verir. "Şahzadə Leya #2" və "Dağılmış imperiya" komiksələrində Leya keçmişi hiss etmək üçün öz gücüundən istifadə edir, "Ulduz müharibələri #12" komiksində isə ilk dəfə olaraq kanonik şəkildə işıq qılıncından silah kimi istifadə edir. "Şahzadə Leya" komiksində Leyanın döyüş sənəti üzrə hazırlıqlı olması, "Dağılmış imperiya" komiksində isə təcrübəli pilot olması aydın olur. Burada Leya Po dameronun anası ilə birgə təhlükəli missiyanı öz öhdəsinə götürür.
Ulduz müharibələri xüsusi bayram buraxılışı
1978-ci ildə çıxarılmış "Ulduz müharibələri xüsusi bayram buraxılışı" televiziya filmində leya yeni Qiyamçı Alyansı bazasının lideri və idarəçisi kimi qısa müddətdə iştirak edir. Çubakka və Hanın tapılmasına kömək etməsi üçün Leya və C-3PO Çubakkanın həyat yoldaşı Mallatobukla ünsiyyət qururlar. Leya həmçinin, asteroiddə yerləşən Qiyamçı bazasında və filmin sonunda mərasimdə görünür. 18 noyabr 1978-ci ildə, xüsusi bayram buraxılışından bir gün əvvəl Leya "Saturday Night Live" şousunda iştirak etmişdir. "Rolling Stone" jurnalının 1983-cü il yay buraxılışında bu iştirak zarafatla yada salınmışdır.
Ulduz müharibələri qiyamçılar
Şahzadə Leya personajının Culi Dolan tərəfindən səsləndirilmiş gənclik dövrü "Ulduz müharibələri qiyamçılar" animasiyas serialının seriyalarından birində görünür. Burada hadisələr "Sithin qisası" və "Yeni ümid" arasındakı dövrdə baş verir. Seriyada Leya məşhur qiyamçılara kömək etmək üçün təhlükəli missiyaya göndərilir. İcraçı prodüsser Deyv Filoni bu gaqqda deyir: Biz düşündük ki, onun şəxsiyyəti ilə təcrübə edərək daha güclü lider olmağı öyrənmək imkanı verək və nəticədə siz "Yeni ümid"lə müqayisədə daha qətiyyətli şəxs görürsüz. "Qiyamçılar"da qarşılaşdığımız ən mürəkkəb məsələlərdən biri Leyanın imperiyanın təbəəsi olmasını xatırlatmaq idi. O, imperiyaya inanmır və demək olar ki, ikili agent kimi fəaliyyət göstərir.
Əfsanə işləri
Üç orijinal "Ulduz müharibələri" filmi özündən sonra geniş franşiz yaradılmasına əsas verərək çoxsaylı romanlar, komikslər, video oyunlar və animasiya serialları üçün özül rolunu oynamışdır. Bu meterialların bir çoxunda Leya personajı da iştirak edir. 2014-cü ildə (sikvel filmi "Gücün oyanışı" üzərində işlərin başlaması ilə paralel) Lucasfilm əalvə materialları "Ulduz müharibələri kanonu"ndan ayıraraq "Ulduz müharibələri genişləndirilmiş kainatı" (sonradan "Ulduz müharibələri əfsanələri" olaraq rebrend edilmişdir) adlandırmışdır.
Romanlar
1991-ci ildə çap edilmiş və "New York Times" bestselleri olmuş Timoti Zanın "İmperiyanın varisi" romanı filmlər arası və sonrakı dövrləri əhatə edən çoxsaylı ədəbi əsərlərin yaradılmasında ilk addım olmuşdur.
Cedayın qayıdışından sonrakı dövr
Timoti Zanın bestseller olan "Traun" trilogiyasında (1991–1993) hadisələr Cedayın qayıdışından beş il sonra başlayır. "İmperiyanın varisi"ndə (1991) Leya Hanla evlənib və əkiz uşaqlara üç aylıq hamilədir. Böyük Admiral Traunun İmperiyanı bərpa etmək və Yeni respublikanı məhv etmək planının tərkib hissəsi olaraq nogri komandiri Leyanı oğurlamağa çalışır. "Qara gücün yüksəlişi"ndə (1992) Leya başa düşür ki, Dart Vayder və İmperiya nogrilərin sadiqliyini təmin etmək üçün onları aldadır, həqiqəti yad planetlilərə izah etməyi bacaran şahzadə onların yeni respublikaya sadiqliyini təmin edir. "Sonuncu əmr"də (1993) Traunun mühasirəsi zamanı Leya Koruskantda Ceyna və Ceysen adlı əkizləri dünyaya gətirir. Kevin Cey Anderson tərəfindən yazılmış və hadisələrin "Traun" trilogiyasından sonra davam etdiyi "Ceday Akademiyası" trilogiyasında (1994) Leya Yeni Respublikada dövlət başçısıdır. Daha sonra hadisələr "Kallista" trilogiyasında davam etdirilir. Trilogiyaya daxil olan romanlar — "Cedayın uşaqları" (1995) Barbara Hembli, "Darksaber" (1995) Anderson və "Alatoran planeti" (1997) Hembli tərəfindən yazılmışdır. 1994-cü ildə Vonda MakAytir tərəfindən yazılmış "Kristal ulduz" (1994) romanında Ceysen, Ceyna və onların üç yaşlı qardaşı Anakin İmperiyanı bərpa etmək məqsədilə qaçırılır, lakin Leya və Çubakka tərəfindən xilas edilirlər. Maykl P. Kyub-MakDouell tərəfindən yazılmış "Qara donanma böhranı" trilogiyasında (1996) Leya vəzifəsindən irəli gələn işlərlə məşğul olur. Kristin Ketrin Raş tərəfindən yazılmış "Yeni qiyam" (1996) romanında Leya sui-qəsd cəhdinin qarşısını alır, Qara Ceday Kuellerin məğlub edilməsinə kömək edir və sonda onu ölümcül yaralayır. Rocer MakBrayd Allen tərəfindən yazılmış "Korellian" trilogiyasında (1995) uşaqları ilə birlikdə Korellianı ziyarət edən Han və Leya vətəndaş müharibəsinin iştirakçısına çevrilirlər. Timoti Zan tərəfindən yazılmış "Traunun əli" romanlarında ("Keçmişin spektrı" (1997) və "Gələcəyə baxış" (1998)) Leya, Moff Disra kimi təhlükə törədən tərəfləri bir-biri ilə müharibəyə sövq edərək Yeni Respublikanı qorumağa çalışır. Kevin Cey Anderson və Rebekka Moesta tərəfindən yazılmış "Gənc Ceday cəngavərləri" seriyasında (1995–1998) da Leya mütəmmadi olaraq xatırlanır. Seriyaya daxil olan romanların XIV cildində Ceysen və Ceynanın Ceday təlimi keçməsindən bəhs edilir.
Keti Tirs tərəfindən yazılmış "Bakurada sülh" (1993) romanında hadisələr "Cedayın qayıdışı"ndan bir gün sonra baş verir, Leya məhv edilmiş Alderaan sakinlərinin yerləşdirilməsi üçün Yeni Alderaan adlı sığınacağın əsasını qoyur. Anakin Skayuolkerin ruhu Leyaya görünərək ondan üzr istəsə də, Leya onu qovur. Pol və Holleys tərəfindən yazılmış altı hissəli "Ceday şahzadə" seriyasında (1992–1993) baş verən hadisələr "Cedayın qayıdışı"ndan bir il sonrakı dövrü təsvir edən digər romanlar tərəfindən təkzib olunur. "Dart Vayderin əlcəyi"ndə (1992) qondarma oğul İmperator Palpatin və Triokulusa qalib gəldikdən sonra özünü yeni imperator elan etmək üçün titullu əlcəyi axtarır. "Cedayların itmiş şəhəri"ndə (1992) Leyanın gözəlliyindən təsirlənən Triokulus onu özünün kraliçası etmək istəyir. "Zorba — Hattın qisası" romanında (1992) Triokulus Leyanı qaçırsa da, Cabba Hattın intiqamçı atası Zorba əsir aldığı Keni – Palpatinin əsl nəvəsi – Leya ilə dəyişməyə müvəffəq olur, lakin Leya və Ken xilas ola bilirlər, Zorba isə karbon ilə Triokulusu dondurur. "Yoda dağından missiya" (1993) romanında Kenin atası Triklopsu salamat tapan Leya, onunla danıışaraq İmperiyaya qarşı fəaliyyət göstərən qiyamçılara qoşulmağa razı salır. "İmperiyanın kraliçası" (1993) romanında Han ilə nişanlı olan Leya Zorba tərəfindən qaçırılır, lakin Zorba onu öldürməyə imkan tapmamış Triokulu Leyanı ələ keçirir. Leya azad edilərək əkiz androidlə əvəzlənir, həmin android isə Triokulusu öldürür. Qaranlıq tərəfin peyğəmbərləri (1993) romanında Leya Hanla evlənməyə hazırlaşır və gələcəkdə iki uşağı olacağına dair görgüsü olur. Metyu Stoverin 2008-ci ildə nəşr edilmiş "Lyuk Skayuolker və Mindorun kölgələri" romanında Lyuk, Leya və qiyamçıların Sith Lordu Şadouspauna qarşı mübarizəsindən sonrakı dövr təsvir olunur.
Deyv Volverton tərəfindən yazılmış "Şahzadə Leyanın nikahı" (1994) romanında hadisələr "Traun" trilogiyasından əvvəl baş verir. Burada Leya Heyps planetinin şahzadəsi İzolderlə siyasi baxımdan səmərəli nikaha malikdir. Qısqanc Han Leyanı qaçıraraq Datomir planetinə gətirir, onu izləyən Lyuk və İzolder də həmin planetə gəlirlər və burada onlar imperiya hərbçisi Zsinjin gizli hərbi bazasını aşkarlayırlar. Onların müqavimətini qıran Han və Leya evlənirlər. Troy Denninq tərəfindən 2003-cü ildə nəşr edilmiş "Meşədən başqa" və "Tatuin kabusu" romanlarında hadisələr "Şahzadə Leyanın nikahı" romanından sonra baş verir. Yeni evlənmiş Leya qorxur ki, uşaqlardan biri onun atası kimi qaranlıq tərəfin təsiri altına düşəcəyindən qorxur. "Tatuin kabusu" romanında Tatuin planetində macəralarından sonra nənəsi Şmi Skayuolkerin gündəliyini tapan Leya Anakinin bir neçə uşaqlıq dostu ilə görüşür. Anakinin qul kimi keçmiş uşaqlığı və anasının faciəvi ölümü haqqında öyrənən Leya, atasını bağışlamaq qərarına gəlir.
İnterkvellər
Stiv Perri tərəfindən yazılmış "İmperiyanın kölgəsi" (1996) romanı, hadisələrin "İmperiya cavab zərbəsi endirir" və "Cedayın qayıdışı" arasındakı dövrdə baş verdiyi ilk və yeganə əsərdir. Əsərdə Leya, əsir edilmiş Hanı xilas eetmək üçün Boba Fetti axtarır. Cinayətkar qrup rəhbəri Şahzadə Xizor feromonlar istifadə edərək onu özünə cəlb etsə də, Çubakka bu cazibədən azad olmaqda Leyaya kömək edir.
Timoti Zan tərəfindən yazılmış "Sadiqlik" (2007) və "Bir nəfərin seçimi" (2011) romanlarında hadisələr "Yeni ümid" və "İmperiya cavab zərbəsi endirir" filmləri arasındakı dövrdə baş verir. Burada Leya və onun tərəfdarları İmperiyaya qarşı qiyama yeni tərəfdaşlar axtarırlar. Marta Uells tərəfindən yazılmış "Razorun dövrü" (2013) və Ceyms S. A. Kori tərəfindən yazılmış "Oğruların şərəfi" (2014) romanlarında da hadisələr eyni dövrdə baş verir, həmçinin Leya və Hanın macəra ardıcıllığı gözlənilir.
Yeni Ceday ordeni
"Yeni Ceday ordeni" seriyasında (1999–2003) Leya dövlət başçısı olaraq istefaya gedir, məhz bu dövrdə yad planetli Yuujan Vonq qalaktikaya hücum edir. Onlar bir-birinin ardınca sistemləri məhv edir, həm Ceday, həm də Yeni Respublika qüvvələrini məğlub edirlər. R. A. Salvatore tərəfindən yazılmış "Vektor Praym" romanında (1999) Çubakka ölür. Bu ölüm Hanı dərin depressiyaya salır və Leya ilə münasibətlərinin korlanmasına səbəb olur. Keti Tirs tərəfindən yazılmış "Balans nöqtəsi" romanında (2000) Duro döyüşü zamanı Leyanın ağır yaralanmasından sonra onlar yenidən birləşirlər. Troy Denninqin "Ulduz ardınca ulduz" (2001) romanında Leya Qatil Voksinin hədəfinə çevrilir, Leya ölümdən qaça bilsə də, daha çox Voksinin klonlaşdırılmasının qarşısını almaq üçün keçirilən əməliyyat zamanı oğlu Anakin öldürülür. Ceyms Luçeno tərəfindən yazılmış "Gücün birləşdirilməsi" (2003) romanında Vonq nəhayət ki, məğlub edilir.
Denninqin "Qaranlıq yuva" trilogiyasında (2005) Leya, Han və bir neçə Ceday Çisslər və Killiklər arasında mübahisəli sərhəd bölüşdürülməsində iştirak edirlər, Leya Tvileklərdən olan qəddar düşmən Alema Rarı məğlub edir. "Xarrat kral" (2005) romanında Leya Saba Sebatindən xahiş edir ki, onu Ceday Cəngavəri kimi məşq etdirsin. "Görünməyən kraliça" (2005) romanında R2-D2 xarab olur və Lyuka onun atası Anakinlə birlikdə hamilə bir qadının holoklipini göstərir, beləcə Anakin ilk dəfə özü və Leyanın bioloji anası Padme Amidala haqqında öyrənir. Holoklpidə Anakin Padme ilə gördüyünü yuxunu müzakirə edir, yuxuda Padme doğuş zamanı ölür; daha sonra, Lyuk və Leya birlikdə Padmenin Obi-Van Kenobi ilə Anakini müzakirə etməsini izləyirlər. Heyps Konsorsiumunun ana kraliçası olanTenel Ka gizli şəkildə Ceysendən hamilə qalaraq qızı Allananı dünyaya gətirir. "Kütlə müharibəsi" (2005) romanında Lyuk və Leya analarının ölümünü əks etdirən holoklip görürlər və Leya Ceday Cəngavəri elan edilir.
Gücün mirası
Bestseller olan "Gücün mirası" (2006–2008) seriyasında Leya və Hanın oğlu Ceysen qaranlıq güc tərəfə keçir, Cedaylar, Sololar və Skayuolkerlər isə genişlənməkdə olan bu qara gücə qarşı mübarizə aparırlar. Aaron Allstonun yazdığı "Xəyanət" (2006) romanında Ceysen, qalaktikanı Qalaktik alyans üzvləri arasında yaranmış xaosdan xilas etməyin yeganə yolunu qaranlıq güc tərəfə keçməkdə görür və bu addımı atır. Karen Trevissin "Qan xətti" (2006) romanında Ceysen öyrənir ki, Sith qaydalarına görə, özünə yaxın şəxslərdən birini öldürməlidir. Troy Denninqin "Tempest" (2006) romanında Han və Leya Tenel Ka və Allananın qətlinə mane ola bilsələr də, Korrelian danışıqlarına qarışmalı olurlar. Valideynlərinin "Millenium Falcon" gəmisində olduğunu bilən Ceysen "Star Destroyer" gəmisi ilə hücum edir və onları öldürmək istəyir. Aaron Allsonun "Sürgün" (2007) romanında Han yaralanır, Leya və Lando isə Korellianları tədqiq etməyə davam edirlər, lakin Alema qisas almaq üçün yenidən Leyanı tapır. Karen Travisin "Qurban" (2007) romanında Leya və Han Qalaktik Alyansı satmış şəxslər kimi Ceysen tərəfindən təqib edilirlər. Son qurbanı kimi Lyukun həyat yoldaşı Mara Ceydi öldürən Ceysen Sithin yeni idarəçisi Dart Sedusa çevrilir. Troy Denninq tərəfindən yazılmış "Cəhənnəm" (2007) romanında Han və Leya övladlarının düşmən dövlətinin rəhbəri olması həqiqəti ilə üzləşirlər. Aaron Allstonun "Qəzəb" (2007) romanında, Leya uğursuzcasına Ceysenlə manipulyasiya etməyə çalışır ki, Cedaylar ona mane ola və Alemanı neytrallaşıdra bilsinlər. Troy Denninq tərəfindən yazılmış "Yenilməz" (2008) romanında işıq qılıncı duelində Ceyna Ceyseni öldürür. Tenel Kanın təklifi ilə Leya və Han Allananı övladlığa götürürlər, Sidius və ya Heyp Konsorsiumunun yarada biləcəyi gələcək təhlükələrin qarşısını almaq üçün onu "Ameli" adı altında gizlədirlər. Seriyaya daxil olan bəzi romanlar New York Times Best Seller Siyahısına daxil olmuşlar.
Aaron Allson, Troy Denninq və Kristi Qolden tərəfindən yazılmış doqquz cildlik "Cedayın taleyi" (2009–2012) romanlar seriyasında Leya və Han Qalaktika Alyansı və Cedaylar arasında intensivləşən münaqişəyə qoşulurlar. Dart Sediusun ölümündən sonra nəhayət ki, sülhə nail olan Qalaktika Alyansında Cedaylara qarşı inamsızlıq və onların təcrid edilməsi prosesi başlayır.
Ceyms Luçeno tərəfindən yazılmış "Millenium Falcon" (2008) romanında hadisələr "Gücün mirası" və "Cedayın taleyi" arasındakı dövrdə baş verir. Əsərdə kosmik gəmiyə qoyulmuş sirli qurğu Han, Leya və Allananı keçmişə apararaq, gəminin Hanın əlinə keçməzdən əvvəlki dövrə aid tarixi ilə tanış edir. Troy Denninqin "Cadu" (2013) romanında hadisələr "Cedayın taleyi"ndən sonra baş verir. Əsər "Ulduz müharibələri əfsanələri" xronologiyasında sonuncu romandır. Burada Leya, Han və Lyuk Lando ilə birləşərək mübarizə aparırlar.
Qaranlıq imperiya
"Qaranlıq imperiya" komikslər seriyasında (1991–1992) Palpatin cavan klonun bədənində dirilir, imperiyanı bərpa etmək planının tərkib hissəsi olaraq Lyuku qaranlıq Güc tərəfə cəlb etməyə çalışır. Lyuk Palpatinin vədlərinə inanır və Leya onu bu yoldan geri döndərməyə çalışır. Daha sonra bacı və qardaş işıqlı Gücün tərəfində döyüşərək Palpatin və onun "Star Destroyer"lərini məhv edirlər. "Qaranlıq imperiya II" komikslər seriyasında (1994–1995) Leya Handan üçüncü övladını dünyaya gətirir və onu Anakin adlandırır. "İmperiyanın sonu" (1995) komiksində klon bədənində yenidən dirilən Palpatin körpə Anakini ələ keçirməyə çalışır.
Mədəni təsiri
Şahzadə Leya 1980-ci illərin ikonası, feminist qəhrəmanı və "qadın hüquqları və azadlıqlarının şəxsləndirilmiş təzahürü" adlandrılmışdır. 2008-ci ildə Leya "Empire" jurnalı tərəfindən bütün zamanların 89 ən böyük film qəhrəmanından biri seçilmiş, "IGN" tərəfindən təşkil edilmiş əsas "Ulduz müharibələri" qəhrəmanları siyahısına salınmışdır. 2010-cu ildə "UGO Networks" Leyanı bütün zamanların ən yaxşı qəhrəmanlarından biri seçmişdir.
Personaja müxtəlif filmlər və televiziya şoularında dəfələrlə istinad edilmiş, kospleylərdə canlandırılmışdır. "Rolling Stone" jurnalının 1983-cü il yay buraxılışının üz qabığında metal bikinili Leya təsvir edilmiş, "Time" jurnalının 25 may 1983-cü il buraxılışının üz qabığında isə Lukas Leya da daxil olmaqla "Ulduz müharibələri" qəhrəmanlarının ətrafında təsvir edilmiş və "Cedayın qayıdışı" filminin anonsu verilmişdir. 2013-cü ildə karikaturaçı Ceffri Braun bestseller "Ulduz müharibələri: Vayderin kiçik şahzadəsi" kitabını çap etdirmişdir. Komik strip-kitab formatında olan kitabda Dart Vayder və Leyanın ata-qız münasibətləri yumoristik formada təsvir edilmişdir. Şahzadə Leya 2007-ci ildə ABŞ, 2015-ci ildə isə BK   poçt markalarında təsvir edilmişdir.
Leya obrazı "Ulduz müharibələri" merçendayzinqində də geniş istifadə olunmaqla, heykəlciklər, hərəkətli fiqur və oyuncaqlar, ev və geyim əşyaları , ofis əşyaları və qida məhsulları , Leya formalı qablaşdırmaya malik hamam köpükləri və şampunları əhatə edir. Fişer "Arzulanan içki" adlı kitabında Şahzadə Leya Pez dispenserini "merçendayzinq dəhşəti" adlandırır. 2011-ci ildə verdiyi müsahibədə Fişer qeyd edir: "Mənə oxşar əşyalar yaradılması üçün müqaviləni pulsuz imzalamışdım. O zamanlar "bənzərlik" kimi anlayış yox idi...Filmlərlə əlaqəli merçendayzinq yox idi. Heç kim franşizanın nə qədər genişlənəcəyini təsəvvür edə bilməzdi. Mən fikirləşmirdim ki, pis görünürəm, sadəcə güzgüyə baxanda bu görünüşə görə qazanc əldə edə biləcəyimi düşünməmişdim. Son zamanlar mən özümü Minni Maus kimi hiss edirəm – malik olduğum digər kimliklər arasında Şahzadə Leya obrazı ən çox qaranlıqlaşanıdır."
"Fəsəli" saç düzümü
Leyanın 1977-ci ildə çıxarılmış "Yeni ümid" filmindəki unikal saç düzümü "donot" və ya "sinnamon" adlandırılmaqla həm personajın, həm də franşizanın əsas simvollarından birinə çevrilmişdir. Britaniyada nəşr edilən və yeniyetmələr üçün nəzərdə tutulmuş "Jackie" jurnalının 1978-ci il nüsxəsində Şahzadə Leyanın saç düzümünün mərhələlərlə necə hazırlanması göstərilmişdir. 1978-ci ildə çıxarılmış "Avadanlıq müharibələri" adlı qısa parodiya filmində şahzadə Anna-Droid oxşar saç düzümünə malikdir. "Kuklalar şousu"nun 1980-ci ilin fevralında təqdim edilmiş "Ulduz müharibələri" mövzulu seriyasında Miss Piqqi Şahzadə Leyanın saç düzümünə oxşar saçlarla görünmüşdür. Mel Bruksun 1987-ci ildə təqdim etdiyi "Kosmik şarlar" adlı komediya filmində Şahzadə Vespa (Dafne Zuniqa) oxşar saç düzümü ilə görünür və qısa müddət sonra bu saç düzümündən ilhamlanaraq böyük qulaqcıqların istehsalına başlanılır. "Böyük barmaq müharibələri" adlı komediya filmində Leya obrazına oxşar Şahzadə Fəsəlibaş obrazının başında iki sinnamon halqasına oxşar saç düzümü var. 2015-ci ildən yayımına başlanmış "Qışqırıq kraliçaları" adlı serialda Fişerin qızı Billi Lourdun canlandırdığı zəngin və qadın cəmiyyətindən narazı olan Chanel No. 3 adlı personaj Fişerin Şahzadə Leya obrazına hörmət olaraq hər seriyada saç düzümünü xatırladan qulaqcıqlar istifadə edir. 2015-ci ildə çıxarılmış "Gücün oyanışı" filmində kameo kimi çıxış edən Lourd bu dəfə də oxşar saç düzümü ilə görünür.
2008-ci ildə Corc Lukas "Time" jurnalına verdiyi müsahibə zamanı, Leyanın saç düzümü üçün hardan ilhamlanması haqqında deyir ki, "1977-ci ildə film üzərində çalışarkən mən dəbdə olan hər şeydən daha fərqli bir iş görmək üçün çox çalışırdım, buna görə də mən, cənub-qərbi Panço Vilya qadın inqlabçı obrazlarına müraciət etdim. Fəsəli saç düzümü Meksikada əsrlərdir ki, istifadə edilirdi."
Lakin, 2015-ci ildə "Mental Floss"dan Linda Rodrigez MakRobbi apardığı tədqiqatlardan sonra belə qərara gəlmişdir ki, meksikan qadın inqlabçılar bu cür mürəkkəb saç düzümünə malik olmamışlar, lakin ərgənlik yaşına çatmış hopi qadınlarının saç düzümü Leyanın saç düzümünə oxşardır. MakRobbi həm də Maykl Heylimenin Leyanın saç düzümünün iki daha əvvəlki dövrə aid personajın saç düzümün ilə oxşar olması haqqında nəzəriyyəsini də qəbul edir: bunlardan biri "Fleş Qordon" komiks stripindən 1939-cu ildə yayımlanmış "Monqo krallığı" komiksindən Kraliça Friya personajı, digəri isə 1955-ci ildə çıxarılmış "Anbar dağıdanlar" adlı müharibə filmində alim Barns Uallisin həyat yoldaşı Molli (Ursula Cins tərəfindən canlandırılır) obrazıdır. Lukasın "Fleş Qordon" seriyasından və "Anbar dağıdanlar" filmindən təsirlənməsi Yavin döyüşü səhnələrində də hiss edilir. Həmçinin saç düzümü e.ə. IV əsrə aid iber heykəli "Elçi ledisi" və 1920-ci illərin qulaqcıqları ilə də müqayisə edilmişdir.
Metal bikini
"Cedayın qayıdışı" filminin əvvəlində Leya Cabba Hattın əsiri olarkən geyindiyi qul kostyumu latundan hazırlanmış, Leyanın "Metal bikinisi" və ya "Qızıl bikini" adlandırılmaqla, nəsildən nəsilə Leyanın (və Fişerin) seks simvol kimi yadda qalmasına əsas vermiş, bir çox plakatlarda əks olunmuş, daha sonra isə merçendayzinq və kospleydə tətbiq edilmişdir. Geyim ətrafında özünəməxsus kult yaradılmışdır.
Rozenberq qeyd edir ki, "kostyum Leyanın onu geyindiyi səhnənin kontekstindən və kostyum əynində olarkən nə etməli olmasından asılı olmayaraq, mədəni ikonaya çevrilmişdir." "Wired" veb-saytından Filip Çin 2006-cı ildə yazır: "Şübhəsiz ki, Kerri Fişerin qızılı elmi-fantastik bikinisi 1983-cü ilin yeniyetmələrinin şüuraltısında daha fərqli şəkildə qəbul edilmişdir." Bəziləri isə qeyd edirlər ki, "Qul Leya" obrazı, personajın "feminist qəhrəman" obrazına xələl gətirir. Rozenberq arqument gətirir: Bu səhnələrdə Leya əsir olsa da, o, fenteziyə bir o qədər də uyğun gəlmir. Çünki, o, sadəcə uyğun vaxt gözləyir ki, öz cəsur planını həyata keçirərək sevgilisini xilas etsin. Və həmin an çatanda, bikini Leyaya mane olmur. O, ayağa qalxaraq, gücünü əlindən almaq, şahzadəni seksual obyekt kimi istifadə etmək üçün tətbiq edilən zəncirləri silaha çevirir.
Elmi-fantastika rejissoru Letiya Klouston bu fikirlə razılaşaraq qeyd edir ki, "Elmi-fantastika güclü qadın obrazlarını təqdim etməkdə geniş tarixi ənənəyə malikdir. Bəli, Şahzadə Leya qızıl bikini geyinməyə məcbur edilmişdi, lakin o, həmin bikini əynində olarkən təkbaşına Cabba Hattı öldürməyə də nail olmuşdu. "Terminator", "Yad planetli", "Döyüş ulduzu Qalaktika" fimi filmlər və televiziya şouları, "Metroid" kimi video oyunlara nəzər salsaq görərik ki, elmi-fantastika digər janrlarla müqayisədə qadınların gücünü daha çox təqdim edir."
Feministik təhlil
200px|thumb|right|Aktrisa Oliviya Munn Şahzadə Leyanın metal bikini formasında Leya personajı həm də feminizm baxımından təhlil edilmişdir. 2010-cu ildə Mark Edlitz "The Huffington Post" qəzetində yazır ki, "Leya qadın hüquq və azadlıqlarının genişləndirilməsinin nümunəvi şəxsləndirilməsidir." "Paley Center for Media"nın televiziya kuratoru Devid Buşmen 2012-ci ildə deyir ki, "Kişi nöqteyi-nəzərindən…öz dövrü üçün çox lovğa olan Şahzadə Leya obrazı tam olaraq mükəmməl deyil, lakin əlbəttə ki, dikbaş, iddialı və güclüdür." "The Washington Post"dan Alissa Rozenberq 2015-ci ildə qeyd edir ki, ''"Leya, nəinki elmi-fantastika və fentezidə mənim zehnimə tam hakim olan ilk qadın qəhrəman idi, həm də, mənim qarşılaşdığım ilk personaj idi ki, gücü siyasi baxışlarından və dirayətindən irəli gəlirdi." 2007-ci ildə çıxarılmış "Feminizm və güc: Uzaq, uzaq qalaktikada səlahiyyət və məyusluq"'' adlı məqaləsində Diana Dominqez Leyaya istinad edərək qeyd edir ki, obraz uzun müddət kino və televiziyada qadınların solğun və maraqsız təsvir edilməsinə son qoymuşdur. O, yazır: Burada kişilər kimi və kişilərlə yanaşı çıxış edə bilən, lakin, kişilər tərəfindən qəbul edilməyən, kişilər kimi olduğunu göstərməyə çalışan, tənqid edən, utanmayan, və ən əsası cəzalandırılmayan bir qadın təsvir edilib. O, düşməni yayındırmaq üçün lazım olan, saçlarını çiyinlərinə tökmüş seks-tələsi deyil. Əziyyət və qayğı nümayiş etdirsə də o, "nəzarətçi ana" rolunu da oynamır, o, passiv şəkildə gözləyən və kişilərin bütün işləri onun yerinə görməsini tələb edən "şirin günahsız qızcığaz" da deyil, lakin, yeri gəldikdə, o, kənara çəkilərək kişilərin yaxşı bacardıqları işi yerinə yetirməsinə də imkan verir...Leya, gender statusunu itirmədən qəhrəmana çevrilir; o, mehriban, köməyə ehtiyac duyan seks pişiyi rolunu oynamalı və ya istədiyini əldə etmək üçün androqin olmalı deyil. O, güclü, arsız, tənqidçi, lider və qıcıqlandırıcı ola, bununla yanaşı qadın kimi hörmətli ola bilir.
Rozenberq yazır ki, baxmayaraq ki, başlanğıcda Lyuk macəra axtarışında olan apolitik günahsız, Han isə pul axtarışında olan opportunistdir, sonradan hər ikisi Leyanın təsiri altına düşür və qiyamın tamhüquqlu üzvləri kimi öz yerlərini tuturlar. O, qeyd edir ki, "Əvvəl-axı hamı Leyanın dünyagörüşü ilə razılaşır." Leya özü, özünü siyasi hərəkata həsr etsə də, "Hanın simasında özünə partnyor tapır, etiraf edir ki, şəxsi həyatındakı xoşbəxtlik ona daha yaxşı qalaktik düzəm yaratmaqda da kömək edir." Rozenberq yazır ki, "Leya onda yaxşı olanları ön plana çəkir, han isə ona olan inama görə doğru addım atmağa çalışır", bu onların münasibətlərinin əsasına çevrilir, həmçinin, Leyanı özünəməxsus tələbləri olduğunu və Hana ehtiyac duyduğunu etiraf etməyə məcbur edir.
2012-ci ildə çap olunmuş "İşıq qılıncları, siyasi meydanlar və evliliklər" adlı essedə Rey Merlok və Keti Merlok Cekson Leyanın, daha əvvəlki dövrə aid elmi-fantastika qəhrəmanları, "Bak Rocers"dən Uilma Dirinq və "Fleş Qordon"dan Deyl Arden obrazlarının xələfi olmasını bildirir və "nağıl şahzadəsinin təhlükədə olması səhnəsinin təsvirinin yeni mərhələsi" adlandırırlar. Qeyd edilir ki, "Leya passiv həyat tərzi keçirən və öpüşlə xilas edilən şahzadə deyil", onlar Leyanın xarakterinin sonradan Disneyin animasiya filmlərindəki şahzadə obrazlarının xarakterində əks olunmasını, həmçinin "Yad planetli" franşayzından Ellen Ripli, "Ksena: Döyüşçü şahzadə" serialından Ksena obrazına təsir etməsini vurğulayırlar. The New York Timesdan A. O. Skott Şahzadə Leyanı Hermiona Qreyncer və Kitniss Everdinin, o cümlədən, müasir Disney şahzadələrinin ulu anası adlandırır və qeyd edir ki, "o, həm də, "Ulduz müharibələri" franşayzının gələcək feminist çevrilişindən xəbər verir."
Aktrisa Fişer özü, 2015-ci ildə Leyanın bir zamanlar "təhlükədə olan şahzadə" kimi təqdim edilməsini qəbul etməyərək "böyük" feminist ikonası adlandırmışdır. Fişer Leya haqqında deyir: "O, ətrafındakı insanları idarə edir. Mən sizin bu personajda hansı kədəri görmənizdən xəbərdar deyiləm, lakin bu dəqiq mənlik olan iş deyil! Leya, qalaktika boyu səyahət edən və döşlərini tullandıran yeniyetmə də deyil. Buna görə də, mən, bu personajla qadınlara ləkə gətirməmişəm. Leya mənim xoşuma gəlir. Onun çılğınlığı mənim xoşuma gəlir. Onun Cabba Hattı necə öldürməsi mənim xoşuma gəlir."
Daxili Monqolustan Muxtar Rayonu
Daxili Monqolustan Muxtar Rayonu — Çin Xalq Respublikasında muxtar rayon. Ərazisi 1 milyon 183 min km², əhalisi 1 noyabr 2010-cu il siyahıyaalınmasına əsasən 24.706.291 nəfər, 31 dekabr 2012-ci il tarixinə olan rəsmi təxminə əsasən isə 24.898.500 nəfər, inzibati mərkəzi Xux-Xoto şəhəridir.
Cəmşid Naxçıvanski (film, 1982)
Məzmun
Film görkəmli sərkərdə, general Cəmşid Naxçıvanskinin keçdiyi şərəfli həyat yolundan bəhs edir.
Conatan
Conatan — Ad.
Euseius citri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Discovery Familia
Discovery Familia — "Discovery Communications"a məxsus təhsil və ailə yönümlü ispandilli Amerika peyk və kabel televiziyası kanalı.
Bestasqum
Bestas qumı (yəni Beşdaş qumu) — Qazaxıstanın Almatı vilayəti nin şimalında yerləşən qumlu səhra.
Səhra Balxaş-Alagöl dərəsində yerləşir. Balxaş gölünün cənubunda, Sarıyesik-Atırau səhrasının şimalında qərarlaşır. Maksimal hündürlüyü 381 m, Balxaş gölünün sahilində isə minimal hündürlüyü 342 metr təşkil edir.
Şərqi Qaratal çayının sahinində yerləşən vahə (oazis) vardır. Burada dyunların hündürlüyü 3-5 metrdən 30 metrə çatır. Balxaşdan uzaqlaşdıqca ara-sıra güzlü göllərə rast gəlmək olar.
İrina Qonçarova
İrina Qonçarova (d. 20 noyabr 1974) — Ukraynanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
İrina Qonçarova Ukrayna yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Fransa yığmasını 18:22 hesabı ilə məğlub edən Ukrayna yığması, Afina Olimpiadasını 3-cü yerdə başa vurdu və bürünc medal qazandı.
Leyla Bağırova
Həyatı
Bağırova (Quliyeva) Leyla Hüseyn qızı 2 sentyabr 1949-cu ildə Ağdam rayonunun Şıxbabalı kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1966-cı ildə Şıxbabalı kənd orta məktəbini medalla bitirmiş və ADU-nun fizika fakültəsinə daxil olmuşdur. 1971-ci ildə universiteti bitirib öz arzusu ilə Ağdam rayonunun Şıxbabalı kənd orta məktəbində fizika müəllimi kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
1971–1993-cü illərdə doğma Şıxbabalı kənd orta məktəbində, Ağdam rayonunun işğalından sonra isə hal-hazıra qədər Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən 32 saylı Ağdam şəhər orta məktəbində müəllim işləyir.
Leyla müəllimənin peşəsinə olan sevgisi bu işdə ona böyük uğurlar qazandırmışdır. Belə ki, 1981-ci ildə "Baş müəllim", 1985-ci ildə "Metodist müəllim", 1995-ci ildə "Ali kateqoriyalı müəllim" kimi fəxri adlara layiq görülmüşdür.
1985-ci ildə gənc nəslin təlim tərbiyəsi sahəsində əldə etdiyi ən böyük uğura görə SSRİ Maarif Nazirliyi tərəfindən N.K.Krupskaya adına diploma və pul mükafatına layiq görülüb. Ağdam RXTŞ-si tərəfindən dəfələrlə fəxri fərmanlarla təltif olunmuş, "Azərbaycan müəllimi" qəzetində, "Fizika, riyaziyyat və informatika" tədrisi jurnalında və "Kurrikulum" elmi metodik jurnalında dəfələrlə metodik məqalələrlə çıxış etmişdir.
2000-ci ildən TQDK ilə əməkdaşlıq edir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 1 sentyabr 2009-cu il tarixli sərəncamı ilə 2008–2009-cu tədris ilində keçirilmiş "Ən yaxşı müəllim" müsabiqəsinin qalibi olmuş, prezident mükafatına layiq görülmüşdür.
Leyla müəllimə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2009-cu il 30 sentyabr tarixli 504 saylı Sərəncamı ilə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi" fəxri adına layiq görülmüşdür. Azərbaycan müəllimlərinin VI, VII, XII, XIII qurultaylarına nümayəndə seçilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin təqdimatı əsasında "Fizika fənn kurrikulumu"nu hazırlayan işçi qrupunun üzvü olmuşdur.
Ailəsi
Leyla müəllimə 1973-cü ildə ailə həyatı qurmuşdur. Hal-hazırda 3 övladı və 7 nəvəsi var. 2009-cu ildə həyat yoldaşı vəfat etmişdir.
Oğlu Bağırov Elçin Karrar oğlu 1974-cü ildə anadan olub. Kooperasiya İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirib, hal-hazırda "Xatun" kiçik müəssisəsinin rəhbəridir.
Solomon Nortap
Solomon Nortap — (doğum; 10 İyul, 1807 və ya 1808 — ölümü: bilinmir) Amerikalı abolisionist və "On iki illik əsarət" kitabının müəllifi.
Leyla Bağırova
Ailəsi
Qızı Bağırova Səidə Karrar qızı 1976-cı ildə anadan olub. BDU-nun "Coğrafiya" fakültəsini bitirib. 42 saylı Ağdam şəhər orta məktəbində müəllim işləyir.
Solomon Nortap
Nyu Yorkda azad afroamerikalı kimi dünyaya gələn Solomon azad edilmiş qara dərili kölə ata və ananın oğlu idi. Fermer və peşəkar skripkaçı Nortap Hebron, Nyu Yorkda bir torpaq sahibi idi. 1841-ci ildə ona səyahət edən musiqiçi işi təklif edildi və o, Vaşinqtona şəhərinə (köləliyin qanuni olduğu) getdi; orada içkisinə dərman atılaraq huşsuz hala salınır,qaçırılır və kölə kimi satılır. Yeni Orleana göndərilir, plantasiya sahibi tərəfindən satın alınır və Luiziananın Qırmızı Çay bölgəsində,Avoyls xristian icmasında 12 il qul olaraq saxlanılır. Dövlət qanunları qaçırılmış və kölə olaraq satılan Nyu York vətəndaşlarına yardım göstərən, Nyu-Yorka öz haqqını müdafiə etməkdə ona kömək edən Kanadalı bir şəxslə görüşənə qədər plantasiyalarda kölə olaraq çalışdı. Ailəsi və dostları Nyu-York qubernatoru Vaşinqton Hantundan kömək istədi və Nortap 3 yanvar 1853-cü ildə yenidən azadlığına qovuşdu.
Leyla Bağırova
Ailəsi
Qızı Bağırova Xəyalə Karrar qızı 1980-ci ildə anadan olub. BDU-nun "Biologiya" fakültəsini bitirib. Hal-hazırda Bakı şəhərində Hidroloji-Melorativ Su idarəsində mühəndis-bioloq vəzifəsində çalışır.
Solomon Nortap
Vaşinqtondakı məşhur qul alverçisi,Ceyms Börç tutuldu və mühakimə olundu, lakin Kolumbiya Qanunu vilayətin qara rəngli bir adam olaraq ağlara qarşı ifadə verməsini qadağan etdiyi üçün bəraət qazandı. Daha sonra Nyu-York ştatında, onu şimala qaçıranlar tutularaq, ittiham edildi, lakin iş, yurisdiksiyalı çətinliklər üzündən iki il məhkəmədə bağlı qaldı və nəhayət Vaşinqton şəhərində məhkəmə prosesi sonlandı. Kolumbiya hökuməti davanı davam etdirmədi. Nortapı aldadaraq,qul kimi satanlarda heç bir cəza almadılar.
Azadlığının ilk ilində Nortap "On iki illik əsarət" adlı (1853) xatirə əsərini yazdı və nəşr etdirdi. O, abolisionist hərəkatçı olaraq mühazirələr dedi,Şimal-şərqdə yaşadıqları haqqında iyirmidən çox nitq söyləyərək,köləliyə qarşı mübarizə apardı. 1857-ci ildən sonrakı tarixi qeydlərdə yoxa çıxdığı göstərilir, lakin əldə olunan bir məktub sonradan 1863-cü ilin əvvəllərində sağ qaldığını bildirirdi; bəzi şərhçilər onun yenidən qaçırıldığını düşünürdülər, lakin tarixçilər bunun mümkünsüz olduğuna inanırlar, çünki onun yenidən yaxşı qiymətə satılması üçün çox yaşlı olduğu hesab olunurdu. Onun ölümünün təfərrüatları heç vaxt sənədləşdirilməyib.
Solomon Nortapın "On iki illik əsarət" kitabı əsasında 1984-cü ildə Solomon Northup's Odyssey televiziya filmində,2013-cü ildə isə eyni adlı film yenidən ekranlaşdırır. 86-cı Oskar mükafatı mərasimində 3 nominasiyada Oskar mükafatı almışdı.
Ailəsinin tarixi
Solomonun atası Mintas, Nortap ailəsinə xidmət edən erkən həyatında qul olmuş azad bir adam idi. Rod-Aylendda anadan olmuş,o, New Yorkun Husik şəhərinə, Renseler dairəsinə köçdüyü zaman Nortaplar ailəsinə qəbul olundu. Onun ağası, Stefen Nortapın böyük nəvəsi, kapitan Henri Nortap,Mintasa şəxsi azadlığı haqqında manumissiya aktı verdi. Henri Nortap tərəfindən azad edildikdən sonra, Mintas Nortap soyadını özününkü kimi qəbul etdi.Bu soyad həm "Nortap", həm də "Noetup" olaraq yazılarda bir birini əvəz edir.
Mintas Nortap özü kimi azad bir qadınla evləndi və Nyu Yorkun Esseks dairəsinə,Minerva şəhərinə köçdü. Onların hər iki oğlu Jozef və Solomon,analarıda şəxsən azad olduqları üçün partus sequitur ventrem prinsiplərinə əsasən azad doğuldular. Solomon anasını kvarteron (quarta — "dörddə bir", babası və ya nənəsi zənci olan insan) kimi təsvir edirdi,o deməkdir ki,onun əcdadlarının dörddə biri Afrikalı,dörddə üçü isə Avropalı idi. Mintas Nortap dövlətdən öz əmlakını tələb edərək, şəxsi torpaq mülkiyyətçisi fermer oldu. 1821-ci ildən etibarən, dövlət öz konstitusiyasına yenidən baxaraq, qara dərili insanlar üçün mülkiyyət tələbini saxladı, ancaq ağ dərili insanlar üçün güzəştlər edildi və bununla da səsvermə hüququnu genişləndirdi. Mintas Nortapın bu tələbi ödəyən torpaq almaq üçün azad adam olaraq kifayət qədər pul qazana bilməsi və səs verməyə qeydiyyatdan keçməsi diqqət çəkir. He provided an education for his two sons at a level considered high for free black people at that time. Oğlanları və Nortap və qardaşı ailə təsərrüfatında çalışırdılar. Mintas və həyat yoldaşının axırıncı yaşadığı yer dəfə Fort Edvard kəndində idi. 22 noyabr 1829-cu ildə vəfat etdi və məzarı Hudzon Falls şəhərindəki Beyker qəbiristanlığındadır.
Evliliyi və ailəsi
1828 və ya 1829-cu ildə Solomon Nortap Anne Hampton ilə evləndi.O, Afrika,Avropalı və yerli Amerika mənşəli qara dərili idi. 1830–1834-cü illər arasında cütlük Fort Edvard və Kingsböri, New Yorkun Vaşinqton dairəsində kiçik icmalarda yaşadılar.
Onların Elizabet,Marqaret,Alonzo adlı 3 övladı oldu. Hebronda bir fermaya sahib idilər və gəlirlərini müxtəlif işlərlə artırırdılar. Sonrakı xatirələrində Nortap, evləndikləri vaxtdan bəri həyat yoldaşına olan sevgisini "səmimi və dayanıqlı", övladlarını "sevimli" kimi olaraq təsvir edirdi.
İş
Nortap bir sənətkar kimi çalışmaqla yanaşı,müxtəlif işlərlə də məşğul olurdu. Bir musiqiçi kimi böyük nüfuza sahib oldu. Anne bir aşpaz kimi tanındı,yemək və içki xidməti verən yerli meyxanalarda işlədi.
1834-cü ildə,təsərrüfatlarını satdıqdan sonra,iş imkanlarının daha geniş olduğu, Saratoqa Sprinqsə köçdülər. Nortap mövsümü olaraq Saratoqa Sprinqin bir neçə otelində skripka çalırdı. Yaz aylarında iş çox olurdu,amma digər vaxtlarda işsizlik kimi çətinliklər olurdu.O,müxtəlif işlərdə,çalışmış,həmçinin Cəmpleyn kanalının tikintisində çalışmış,bacarıqlı dülgər kimi də fəaliyyət göstərmişdi. Anne vaxtaşırı Amerika Birləşmiş Ştatlarının otelində və digər ictimai evlərdə aşpaz kimi çalışırdı və kulinariya bacarıqlarına görə yüksək qiymətləndirilirdi. Ford Edvardın mahallarından birində yaşayarkən,əlavə pul qazanmaq üçün Səndi-Hilldə Şerli kafesində də çalışırdı.
Tutularaq kölə kimi satılması
1841-ci ildə 32 yaşında olan Nortap özünü Meril Broun və Abram Hamilton kimi təqdim edən iki kişi ilə tanış oldu. Əyləncəli bir sirk şirkətinin üzvləri olduqlarını söyləyərək ona Nyu-Yorkdakı bir neçə tamaşada ifa etmək üçün iş təklif etdilər. Səfərin qısa olacağını gözləyən Nortap, Səndi Hilldə işləyən Anneni xəbərdar etmədi. Nyu Yorka çatdıqda onlar Nortona yüksək maaş və evə qayıdış xərcini ödəməyi vədverərək,sirkdə konsertlər verəcəyinə inandırdılar. Onlar onun "şəxsi azadlığı" haqqında sənədinin surətini ala bilmək üçün dayandılar. Onun vəziyyəti köləliyin qanuni olduğu Vaşinqtona gedərkən yaxşı deyildi.
Şəhərdə ölkənin ən böyük qul bazarlarından biri var idi, qul oöruları pulsuz qara insanları oğurlamaqda bir oqədər üstün deyildilər. Bu zaman, Vətəndaş Müharibəsindən 20 il əvvəl, Cənubda pambıq plantasiyalarının genişləndirilməsi sağlam qullara davamlı tələbatın artmasına səbəb olmuşdu. Qul oğruları, zorla qaçırılmaqdan tutmuş aldatmaya qədər və tez-tez qaçırılan uşaqları idarə etmək daha asan olan müxtəlif vasitələrdən istifadə etdilər.
Mümkündür ki, "Braun" və "Hamilton" Nortapa belladonna (adi xanımotu) və ya laudanum əlavəli içki təklif edərək,içkinin təsirində olan Solomonu Vaşinqtonun ən böyük qul taciri Ceyms H. Börçə,onun qaçan qul olduğunu iddia edərək, 650 dollara satırlar. Nortap "12 illik əsarət"də kitabının II fəslində — "mənim müsibətlərimə səbəb olan iki insan- kişilər şəklində olan incə və qeyri-insani canavarlar — Məni evdən, ailədən və azadlıqdan, qızıl naminə uzaqlaşdırdılar — bu səhifələri oxuyanlar mənim fikirlərimlə razılaşacaqlar." Həbsxanada olan Börç və Ebenezer Radburn, onun azad adam olduğunu söyləməkdən çəkindirmək üçün Nortapı şiddətlə döydülər. Börç sonra səhvən Nortapı Gürcüstandan olan bir qul olaraq təqdim etdi. Nortap, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kapitolisinə yaxın yerdə ticarətçi Viliam Viliamsın qul qələmində tutuldu. Börç Nortapı və digər qulları dəniz yolu ilə Yeni Orleana,sahil qul ticarəti adlanan yerə,ortağı Seofilus Frimənin onları satacağı yerə göndərdi. Səyahət zamanı Nortap və digər qullar təbii çiçək xəstəliyinə tutuldular. Robert adlı bir qul yolda gedərkən elə bu xəstəlikdən öldü.
Nortap, İngilis dənizçisi Con Manninqi, Nyu-Orleana çatdıqdan sonra Henri B. Nortapa onun qaçırılması və qanunsuz əsarətindən xəbər verən məktubu göndərməyə inandırdı. Henri vəkil idi, bir vaxtlar Solomonun atasının işlədiyi evdə, onu azad edən adamın oğlu və Solomonun uşaqlıq dostu idi. Nyu-York ştatının qanunverici orqanı oğurlanmış və dövlətdən qaçırılan və qanunsuz əsarət altına düşən hər kəsin yaxşılaşmasına yardım etmək üçün hüquqi və maliyyə yardımı göstərməklə Afroamerikalıları qorumaq üçün bir qanun qəbul etdi. Henri Nortapa kömək etmək istədi, lakin Solomonun harada saxlandığını bilmədən hərəkət edə bilmədi.
Müşfiq Mirzəyev
Həyatı
Müşfiq Mirzəyev 1970-ci də ildə Ermənistanin Cermuk şəhərində anadan olub, orada orta mektebi bitirmisdir. 1988-ci ildən Mingəçevirdə yaşayırdılar. 1988-1990-ci illərdə kecmiş Sovet ordusu sıralarında hərbi xidmətini Monqolustanda yerinə yetirmişdir.
Solomon Nortap
Tutularaq kölə kimi satılması
Yeni Orlean qul bazarında Börçün ortağı Seofilus Friman, Luiziananın şimalındakı Qırmızı çay boyunca Bayou Bouf plantasiyasında kiçik əkinçiliklə məşğul olan vəkil Viliam Prins Forda Nortapı (Platt adını vermişdi) satdı. Ford o zaman bir baptizm təbliğçisi idi. (1843-cü ildə, o, Aleksandr Kəmpbellin yazılarından təsirləndikdən sonra yaxın qohumlarını Xristian kilsələrinə cəlb etmə prosesinə rəhbərlik etmişdir.). Nortap xatirəsində Fordu qullarına qarşı diqqətli, yaxşı bir insan kimi xarakterizə edirdi. Nortap öz vəziyyəti ilə bağlı yazırdı: "Məncə, heç vaxt Viliam Forddan daha xeyirxah, nəcib, səmimi, xristian bir adam olmamışdır. Həmişə onu əhatə edən təsir və dərnəklər, onu köləlik sisteminin altında yatan səhvlərlə kor etmişdi." Fordun Payn Vudsdakı yerində Nortap, Fordun fermasından bazarda satış üçün ağac almaq problemini çözdü. Tirləri,şalbanları, quru yerlərdən daha asan və daha ucuz başa gələcək yolla bazara çatdırmaq üçün, dar Hindistanın körfəzindən aşağıya doğru hərəkət etmək üçün taxta sallar,bərələr düzəltməyi təklif etdi. Nyu-Yorkdakı əvvəlki işləri ilə bağlı olaraq bu proseslə tanış idi və Ford onun layihəsinin uğur qazandığından məmnun qaldı. Nortap dülgərlik bacarıqlarından istifadə edərək Fordun körfəzdə dəyirmanlar qurması üçün dəzgahlar düzəltməyə başladı. Ford ilə Nortapın, səylərini təqdir edirdi. Lakin fermer maddi sıxıntıya düşdüyü və borclarını ödəmək üçün 18 qul satmalı oldu. 17 nəfəri Kompton adlı qonşu plantasiya sahibinə satmalı oldu. Solomon pambıq toplaya bilmədiyi üçün, Ford onun üçün yerli biznesmen bir alıcı tapdı.
1842-ci ilin qışında Ford Nortapı dəyirmanlarda Ford üçün işləyən dülgərə Con M. Tibauta satdı. O,ayrıca, Fordun Bayou Bouf plantasiyasında bir toxuculuq evi və un dəyirmanının inşasına kömək etmişdi. Fordun Tibauta borclu olduğu məbləğ Solomon üçün razılaşdırılmış alış qiymətindən az olduğundan, Ford, iki məbləğ arasındakı fərqi 400 dolları Nortapa bağışladı.
Müşfiq Mirzəyev
Həyatı
1992-ci dildə mart ayından Qarabağ muharibəsində dəfələrlə iştiraketmişdir. Qarabağda "Yeraz Mişa" kimi ad alib san qazanmiş, ermənilərin ürəyinə türk xofu salan Müşfiq Mirzəyev haqqında çox deyilib çox yazılıb. O da deyilib ki, Müşfiqin adı gələndə həmişə ermənilərin canına vəlvələ düşürdü.Hetta onun başına küllü miqdarda pul da qoyulmuşdu.Çavuş bölmə komandiri idi.
Solomon Nortap
Tutularaq kölə kimi satılması
Tibautun himayəsində Nortap qəddar və vəhşi rəftara məruz qaldı. Tibaut ondan Fordun plantasiyasında inşaatın tamamlanmasına kömək etmək üçün istifadə etdi. Tibaut digər tərəfdən Nortapı çırpır, çünki Nortapın istifadə etdiyi dırnaqları xoşlamırdı. Lakin Solomon bir neçə dəfə bu şiddətə qarşılıq vermişdi. Bundan qəzəblənən Tibaut,Solomonu asmaq üçün iki nəfəridə işə götürdü,hansı ki,buna onun hüquqi haqqı çatırdı. Fordun köməkçisi Çapin,onların sözünü kəsərək,Tibautun Forda olan borcunu xatırladaraq, güllələnmə yerində onları qovaraq,Nortapı öldürmələrinin qarşısını aldı. Ford, onun bağlı qalan qollarını açmaq üçün geri qayıdanadək,o, bir neçə saat bağlı qaldı. Nortap Tibautun Forda olan borcunun onun həyatını xilas etdiyinə inanırdı. Tarixçi Valter Conson, Nortapın,Tibautun satın aldığı bəlkə də, güzəştli işçidən əmlak sahibi ustaya keçən ilk qulu olduğunu irəli sürürdü.
Müşfiq Mirzəyev
Həyatı
1993-cü ilin fevralında "Səda"nın müxbiri Vaquazaya getmisdiler.Xankəndinə lap azca qalırdı. "M-2" burada döyüşürdü. Müşfiq batalyonun ürəyi idi. O,gülləden, düşməndən qorxmurdu. Erməni dilini mükəmməl bilirdi ve buna gore də dəfələrlə "dil" gətirmişdi. Qamətinə, yerişinə,duruşuna göz istəyirdiki baxsin. Döyüşə atilanda şirə dönürdü,hamidan öndə gedirdi. 1993-cü ildə fevralın 5-də rota muhasirəyə düşdü, beş gün qeyri-bərabər döyüş gedirdi və ordan sağ-salamat cıxırlar. Fevralın 13-də Müşfiq agır yaralanır, üc gün sonra gözlərini əbədi həyata yumur. Müşfiqin Çardaqlı, Mehmanə, Çıldıran, Arqomer,Koçakort, Vaquas, Vəng döyüşlərindən eşidilib,ayaq izləri keçilməz sıldırımların sinəsində qaranlıq dərələrin dibinde həkk olunub.
Solomon Nortap
Tutularaq kölə kimi satılması
Yerlilər arasında çox aşağı nüfuza malik Tibaut,Nortapı başqa yolla öldürmək qərarına gəldi. Onlar ikisi tək olanda Tibaut balta ilə Solomonu vurmaq istəyir,lakin o,özünü yenə müdafiə edir. O,Tibautu huşsuz hala salana qədər boğdu. Nortap, itlərin onu izləyə bilməməsi üçün bataqlıqlardan qaçaraq dörd gün yanında qaldığı Fordun yanına qayıtdı. Plantasiya sahibi, Tibautun qarşıdurmalarını məhdudlaşdırmaq üçün Nortapı "işə götürməyə" inandırdı.
Müşfiq Mirzəyev
Həyatı
Mingəçevirin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
Solomon Nortap
Tutularaq kölə kimi satılması
Tibaut Nortapı Qırmızı çaydan təxminən 38 mil cənubda yaşayan Eldret adlı bir plantasiya sahibinin yanında işə götürdü. "Böyük qamış əyləci" adlandırdığı yerdə Eldret pambıq tarlalarını inkişaf etdirmək üçün,Nortap və digər qullara açıq qamış, ağaclar və diblik əraziləri şumlatdırmağa başladı. İş yarımçıq qalsada,Tibaut Nortapı Edvin Eps adlı birinə satdı.
thumb|right| Bərpa olunan Epsin plantasiyadakı evi. İndi [[Luiziana Dövləti İsgəndəriyyə şəhərciyində yerləşir]] Eps Nortapı təxminən 10 il, 1853-cü ilə qədər Avoylsda (Luiziana) saxladı. O,qulları tez-tez və qeyri-müəyyən şəkildə cəzalandıran və onları sərt şəkildə idarə edən qəddar sahib idi. Onun siyasəti, qulları, gündəlik pambıq yığımında təyin edilən gündəlik iş kvotalarına cavab vermədikləri təqdirdə qamçılamaq idi. Nortap yazırdı ki, qamış səsləri hər gün Epsin plantasiyasında,gün batandan günortaya qədər işıqlar sönənədək eşidilirdi. Epps, Patsi adlı gənc kölə qadına dəfələrlə təcavüz etmişdi.
Müşfiq Mirzəyev
Mükafatları
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin 9 oktyabr 1994-cü il sərəncamı ilə ölümündən sonra Azərbaycan Bayrağı ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Solomon Nortap
Tutularaq kölə kimi satılması
Bass,bunu şəxsən risk alaraq etdi,çünki,yerli xalq bir köləyə kömək edən şəxsə qarşı heç vaxt xoş davranmazdı. Bundan əlavə, Bassın köməyi 1850-ci ildə Qaçqın Qul Qanunu qəbul edildikdən sonra,ona yararlı oldu,qanun kölələrin qaçmasına kömək edən insanlara qarşı federal cəzaları artırdı.
Azad olunması
Bass bir neçə məktub yazdı: Sarafoqa-Sprinqsdəki, Nortapı tanıyan anbar işçilərinə Kefas Parker və Villiam Perriyə. Parker və ya Perri, məktubu Nortapın həyat yoldaşı Anneye göndərdi, Solomonun atasının keçmiş sahibinin oğlu vəkil Henri B. Nortap ilə əlaqə qurdu. Henri B. Nortap Nyu York qubernatoru Vaşinqton Hant ilə əlaqə qurdu,bu işi görən, baş prokuroru özünün qanuni agenti təyin etdi. 1840-cı ildə Nyu-York Dövlət Qanunvericiliyi, köləliyə qaçırılan hər bir afroamerikalı sakinə kömək etmək üçün, habelə qaçqın kölələrə mühakimə olunmasına zəmanət verən bir qanun qəbul etdi. Nortapın ailəsinə xəbər verildikdən sonra, xilasediciləri hələ də qul olan adamı tapmaq üçün məktublar səhv əllərə düşdüyü təqdirdə qorunması,yerini qismən gizlətməyə çalışdığı və Bassın əsl adını istifadə etmədiyi üçün detektiv iş aparmalı idilər. Bir vətəndaş və Nyu York sakini kimi şəxsən azad olma statusunun sənədlərini tapmalı idilər; Henri B. Nortap, eyni zamanda Solomon Nortapı tanıyan adamlardan izahatlarda toplamağa başladı. Bu müddət ərzində Nortap məktubların çatıb-çatmadığından xəbərsiz idi. Ünsiyyət qurmaq üçün heç bir vasitə yox idi, çünki gizliliyi təmin etmək lazım idi və Nortapın planlarının sahibinin bilməməsi zəruri idi.