cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Təkaful
İslam dinində risk idarəetməsinə münasibət
Kommersiya sığortasının Şəriət normaları ilə uyğun gəlməməsi barədə məşhur İslam fiqh şuraları, habelə mötəbər Şəriət alimləri oxşar məzmunlu bir sıra fətvalar vermişlər:
Göründüyü kimi, müasir fiqh alimləri İslam şəriətinə uyğunluq baxımından kommersiya sığortası ilə əməkdaşlıq sığortasını (sığorta terminologiyasında daha çox “qarşılıqlı sığorta” kimi ifadə olunur) bir-birindən fərqləndirirlər. Sığorta terminologiyasında kommersiya sığortası dedikdə, gəlir əldə etmək məqsədilə özəl müəssisə kimi təsis edilmiş, müəyyən haqq müqabilində risklərin qəbul edilməsi üzrə fəaliyyət göstərən şirkətlərin fəaliyyəti, əməkdaşlıq və ya qarşılıqlı sığorta dedikdə isə, iştirakçıların (sığortalıların) risklərinin bölüşdürülməsi məqsədilə təsis edilmiş və onlara məxsus sığorta fondunun idarə edilməsi ilə məşğul olan təşkilatların fəaliyyəti başa düşülür.
“Qarar”
Kommersiya sığortasında risk idarəetməsi riskin ötürülməsi prinsipinə əsaslanır ki, bu da Şəriət dəlilləri ilə bu növ sığortanı halal hesab etməməyin ən başlıca səbəbidir. Maliyyə əməliyyatlarında risk dedikdə, gələcəkdə baş verməsi ehtimal edilən və maddi zərərlə nəticələnən hər hansı hal və ya hadisə başa düşülür. Sığorta əqdlərində də risk bu cür tövsif olunur. Yəni, öz maraqlarını sığorta etdirən şəxs sığorta müqaviləsi bağlayarkən baş verməsi ehtimal olunan hadisə nəticəsində ona dəyə biləcək maddi zərərlə bağlı riski aradan qaldırmaq və ya azaltmaq niyyəti güdür. Kommersiya sığortasında bu risk ötürmə prinsipi ilə həyata keçirilir. Belə ki, şəxs müəyyən sığorta haqqı ödəməklə maddi zərərə məruz qalma riskini sığorta şirkətinə ötürür, hadisənin gerçəkləşəcəyi halda isə dəyən zərərin əvəzi ötürdüyü risk həcmində həmin şirkət tərəfindən qarşılanır. Başqa sözlə desək, sığortalı qaytarılmasına hər hansı zəmanət almadan müəyyən məbləğ ödəməklə “can rahatlığı”nı satın alır. Bu cür razılaşmaya əsaslanan əqdin İslamda qadağan edilməsi ilk növbədə Muhəmməd peyğəmbərin (s.ə.s.) Əbu Hureyrədən rəvayət olunan, “qarar” əqdlərini qadağan etməsi ilə bağlı səhih hədisindən irəli gəlir. Ərəb dilindən tərcümədə “qarar” dedikdə gələcəkdə baş verməsi qeyri-müəyyən olan hal başa düşülür. Bu hal baş verə də bilər, baş verməyə də. Buna əlavə olaraq, digər hədislərdə dənizlərdəki balığı, yetişməmiş meyvəni alıb-satmağın qadağan edilməsini misal gətirmək olar. Göründüyü kimi, İslam şəriəti qeyri-müəyyənlik üzərində ticarət əlaqələrinin aparılmasını, hansısa qeyri-müəyyən əşyanın, mövcudluğu ehtimal olunan halın, təminatın, riskin və s. alınıb-satılmasını qadağan edir.
"Meysir"
“Meysir”, yəni qumarın hər hansı bir forması Quranın əl-Maidə surəsinin 90-cı ayəsində qadağan edilir: '''“Ey iman gətirənlər! Şübhəsiz ki, sərxoşedici (içki) də, qumar da, (tapınmaq məqsədilə) dik qoyulmuş daşlar da, fal oxları da şeytan əməlindən olan murdar şeylərdir. Bunlardan çəkinin ki, bəlkə nicat tapasınız.”' (Ayədə “qumar” ərəb dilində “meysir” kimi ifadə olunmuşdur). '' İslam şəriətində “qumar” dedikdə şəxsin pul və ya digər qiymətli bir şeyi ödəməsi və risk götürməsi – ya ödədiyindən artıq qazanması, ya da ödədiyini tamamilə itirməsi ehtimalı olan əqd başa düşülür. Digər bir mənbədə “şəxsin iştirak haqqı” və ya “biletin qiyməti” və s. adlandırılmasından asılı olmayaraq müəyyən məbləğdə pul ödəyərək həmin pulu itirmək riski ilə hər hansı bir yarışmaya daxil olması qumar hesab edilir. Kommersiya sığortasında sığorta müqaviləsinin şərtləri maddi baxımdan hər bir halda bir tərəfin qazanması, digər tərəfin isə uduzması üzərində müəyyən olunur ki, bu da şəriət alimləri tərəfindən qumar oyunlarının əlaməti kimi tövsif edilmişdir. Belə ki, kommersiya sığortası müqavilələrində sığortalılar ya sığorta hadisəsinə məruz qaldıqları halda ödədikləri sığorta haqqından daha artıq sığorta ödənişi alır, ya da onunla bağlı sığorta hadisəsinin baş vermədiyi halda ödədiyi sığorta haqqından tamamilə məhrum olur. Sığorta hadisəsi olmayan sığortalılar sığorta şirkətində toplanan vəsaitdəki qalan hissədən faydalanmırlar, yəni həmin hissə bütövlükdə sığorta şirkətinin vəsaitinə çevrilir. Qeyd olunan hallar İslam əqidəsində məcburi dəyərlər olan ədalət, bərabərlik, etik və mənəvi prinsiplərin əleyhinə olduğu üçün, Şəriəti tərəfindən qəbul edilməmişdir. Nəzəri baxımdan ənənəvi sığortada risklərin və ya gələcək üçün verilən təminatın alqı-satqısına əsaslanan müqavilələr üzrə də qumar ünsürlərinin istisna edildiyi göstərilsə də, təcrübədə bu çox az hallarda rast gəlinir. Əslində harada qeyri-müəyyənlik varsa, bu halda bağlanan və hər iki tərəfin maddi öhdəliyini müəyyən edən istənilən əqddə qumar əlamətləri təbii olaraq üzə çıxır.
Riba
Kommersiya sığortasında riba ünsürü əsasən iki istiqamətdə ortaya çıxır:
İslam Şəriətinə uyğun sığorta və ya sığortanın İslam alternativi
Şəriətin yuxarıda qeyd olunan tələblərinə görə müsəlmanlar iqtisadi münasibətlərin digər iqtisadi sistemlərdən mənimsənilən bütün elementlərini dərhal olduğu kimi qəbul etməkdə tərəddüd edir, onları bir növ Şəriət süzgəcindən keçirib, yalnız Quran və Sünnəyə uyğun gələnlərini tətbiq etməyə, digərlərini isə şəriət prinsiplərinə uyğunlaşdırmağa, şəriət normaları ilə bir araya gəlməyən hər hansı münasibətlərdən isə kənar durmağa çalışırlar. Quran və Sünnəyə uyğunluğun əsasında isə tərəflərin maraqlarına və ehtiyaclarının ödənilməsinə ədalətsizlik olmadan və onlara hər hansı zərər vurmadan nail olmaq prinsipi dayanır. İslam bankçılığı və təkaful (bəzən “islam sığortası” adlandırılır) institutlarının misalında bunun şahidi oluruq. Müasir dövrdə İslam maliyyə sistemi müsəlman aləmində iqtisadiyyatın əsas hərəkətverici qüvvəsi olmaqla yanaşı, qeyri-müsəlman ölkələrində də, xüsusən Qərbdə böyük rol oynamağa başlamışdır. Şəriət əsaslı sığorta institutunun da formalaşması və inkişafı məhz bu tendensiya ilə bağlıdır. Sığorta əməliyyatlarında, konkret olaraq “kommersiya sığortası” kimi tanınan ənənəvi sığorta əməliyyatlarında Şəriət baxımından mövcud olan problem həmin əməliyyatların həyata keçirilmə üsullarında və sığorta əqdlərinin öz mahiyyətindədir. Sığorta konsepsiyası Şəriətin iqtisadi məqsədlərinə – müsəlmanların ümumi rifahına təminat və zərər çəkməsinə mane olmaq ideyasına uyğunlaşdırılmaqla müasir maliyyə münasibətlərində İslam sığortaçılığının yer tapmasına şərait yaratmışdır. Təkaful – sığorta konsepsiyasına İslam şəriətinə uyğun qaydada həyata keçirilən alternativ mexanizmdir. Müsəlman ölkələrində, həmçinin müsəlmanların çox yaşadığı bir sıra digər ölkələrdə tətbiq olunan təkaful Şəriətə uyğun qaydada iştirakçıları (ənənəvi sığortada “sığortalılar”) və operatorları (ənənəvi sığortada “sığortaçılar”) cəlb etməklə qarşılıqlı risk bölüşdürülməsinin həyata keçirildiyi sistemdir. Təkaful mahiyyət etibarı ilə qarşılıqlı müdafiə əsasında risk bölüşdürülməsini ehtiva edən ənənəvi sığortanın qarşılıqlı və ya korporativ (əməkdaşlıq) sığorta əməliyyatları ilə oxşardır. Təkafulun ənənəvi sığortadan iqtisadi baxımdan fərqi risklərin qiymətləndirilməsi, həmçinin təkaful fondunun idarə edilməsindədir. Digər fərqlər isə sığortaçı və sığortalı arasındakı münasibətlərdə təzahür edir. Təkaful əməliyyatları İslamın qadağan etdiyi hər hansı əməlin ünsürünü istisna. Təkafulun mahiyyəti həm də ondan ibarətdir ki, bu cür münasibətlərə cəlb olunan tərəflər bərabərlik əsasında bir-birinə yardım etmək məqsədilə riskli hadisələrin nəticələrinə şərik olmaqla Şəriət prinsiplərinə riayət edərək münasibət qururlar. Bu zaman Quranın “Yaxşılıq etməkdə və pis əməllərdən çəkinməkdə əlbir olun, günah iş görməkdə və düşmənçilik etməkdə bir-birinizə kömək göstərməyin. Allahdan qorxun”(Quran, əl-Maidə surəsi, 2-ci ayə) ayəsindəki əmr və qadağa əsas götürülür. Baş verən hadisələrin zərərli nəticələrinin hər hansı bir qrup arasında bölüşdürülməsi insanların sosial rifahına əlavə təminat baxımından mühümdür.
“Qarar”, “meysir” və “riba” elementlərinin təkafulda aradan qalxması
Yuxarıda qeyd olunduğu kimi sığorta Şəriətdə tamamilə qadağan edilməmişdir. Sığortaçıya ötürülən riskin baş verib-verməyəcəyini müəyyənləşdirməyin, habelə baş verəcəyi halda belə nə qədər zərər dəyəcəyinin əvvəlcədən təyin edilməsinin qeyri-mümkün olduğu halda aparılan kommersiya sığortasının əksinə olaraq, əməkdaşlıq sığortası—qarşılıqlı sığorta, həmçinin təkaful əməliyyatlarında sığorta əqdləri riskin ötürülməsinə deyil, bölüşdürülməsinə əsaslanır, yəni sığorta haqqının ödənilməsi ilə hər hansı “qarar” əlaməti olan (qeyri-müəyyən) halın baş verməsi riski digər tərəfə ötürülmür, daha da konkretləşdirsək, qeyri-müəyyən halla bağlı alqı-satqı edilmir, əksinə, bu cür risklərin gerçəkləşəcəyi halda əvvəlcədən qarşılıqlı yardımlaşma əsasında formalaşdırılmış fondun vəsaitləri hesabına baş verən zərərin aradan qaldırılması sığorta əqdinin əsas motivi olur. Qeyri-müəyyənliklə bağlı əqdlərin olmadığı hallarda qumar (“meysir”) əlamətləri də yoxdur. Bu səbəbdən sığorta münasibətlərinin həm zərərə, həm də gəlirə şəriklik prinsipi əsasında qurulduğu korporativ sığortada, həmçinin təkaful əməliyyatlarında qumar əlamətləri ehtiva olunmur. Qarşılıqlı sığorta və ya təkaful müqaviləsi bağlayan sığortalılar ödədikləri sığorta haqları hesabına başqa iştirakçıların da zərərlərinin ödənilməsinə razılaşırlar. Bu zaman sığorta şirkəti sığortalıların ödədikləri sığorta haqları (təkafulda bu haqlar “yardım”lar—təkaful terminologiyası ilə “təbərru” adlanır) hesabına formalaşdırılmış fondun vəsaitlərini müəyyən dövr ərzində baş vermiş hadisələr nəticəsində dəyən zərərlərinin ödənilməsinə sərf edir, artıq qalan vəsait isə ödənilmiş yardımlara mütənasib olaraq sığortalılara qaytarılır və ya onların adından investisiya edilir, yaxud da növbəti sığorta müqavilələrində nəzərə alınır. Sığorta şirkəti isə yalnız peşəkar fəaliyyət sahibi kimi sığorta risklərinin bölüşdürülməsindəki idarəetməyə görə əvvəlcədən razılaşdırılmış haqq götürür. Ümumilikdə isə əməkdaşlıq sığortası, o cümlədən təkaful, sığorta haqqı ödəməklə təminat almağı şərtləndirən kommersiya sığortasından fərqli olaraq, alqı-satqı müqavilələrinin təsnifatına daxil edilmir. Təkafulda ribanin yuxarıda qeyd olunan hər iki ünsürü istisna edilir. Təkaful şirkətləri iştirakçıların vəsaitlərinin investisiyasını Şəriətlə qanuni hesab edilən aktivlərə yönəltməklə yanaşı, gəlirə və zərərə şəriklik mexanizmi əsasında fəaliyyət göstərdiyi üçün sığortalının az məbləğ ödəyərək hadisənin baş verəcəyi halda çox kompensasiya alması əqdini onun zərərə də şərikliyi şərti ilə bağlayırlar. Yəni təkaful fondunun zərərə məruz qalan iştirakçısına ödənilən vəsait sığortaçının deyil, bütün iştirakçılara məxsus təkaful fondunun vəsaitidir və sığortaçı buna görə hər hansı əlavə risk daşımır.
Təkaful əməliyyatlarının tətbiqinə qısa baxış
Qeyd olunan qadağaların aradan qaldırılması məqsədilə aşağıdakı Şəriət əsaslı əqdlər təkaful müqavilələrində tətbiq edilir: Təkaful müqavilələrinin ən vacib ünsürü risk daşıyan şəxsin onu bölüşdürmək üçün Təkaful sxeminə daxil olarkən ifadə etdiyi niyyətidir. Məsələn, vəkələ modeli üzrə bağlanan müqavilələrdə iştirakçı təkaful prinsiplərinə uyğun olaraq, digər iştirakçıların zərərə məruz qalacağı vaxt onlara yardım etmək məqsədilə təkaful fonduna təbərru (ianə) əsaslı yardım ödəməyi, təkaful operatorunu Şəriətə uyğun olaraq fondun vəsaitlərini idarə etmək üçün səlahiyyətləndirməyi və s. bu kimi məqamları müqavilədə bəyan edərək təsbit edir.
Təkaful mexanizminin bir neçə səciyyəvi xüsusiyyəti vardır: – Təkaful mexanizmində sığortalılara məxsus vəsaitlərlə səhmdarlara məxsus vəsaitlər – iştirakçı fondu ilə səhmdar fondu bir-birindən aydın şəkildə ayrılır və onların idarə edilməsi ilə bağlı bütün göstəricilər ənənəvi sığortada sığortalı hesab edilən iştirakçılar üçün açıq və asan əldə edilə biləndir. – Təkaful fondundakı vəsaitlərin investisiyası sələm ödənilməsindən əldə edilən gəlirlərdən, habelə qadağan edilmiş biznes sahələrinə (şərab və tütün istehsalı, qumar oyunlarını təşkil edən müəssisələrin nizamnamə kapitalında iştirak və s.) investisiya yönəltməkdən yayınmaqla, yalnız Şəriətə uyğun aktivlərə yönəldilə bilər; – Müəyyən dövr ərzində əvəzi ödənilən zərərlər təkaful fondunun vəsaitlərindən az olduqda qalan məbləğ (təkaful fondunun qalıq vəsaitləri) iştirakçılar arasında bölüşdürülür. – Təkaful operatorunun fəaliyyəti yüksək ixtisaslı Şəriət mütəxəssislərindən ibarət daxili nəzarət orqanının mövcudluğunu tələb edir.
Təkaful əməliyyatlarının təcrübədə daha çox üç əsas modelindən istifadə olunur ki, bunların əsas fərqi təkaful fondunu iştirakçıların adından idarə etməsinə görə operatorun haqqının hansı əsasda ödənilməsində təzahür edir:
thumbnail|Təkaful əməliyyatlarının sxemi
Yuxarıda qeyd olunanlardan başqa, təkaful-vəqf modeli, qeyri-kommersiya təkaful modeli (bu model əsasən Sudanda tətbiq edilir) də mövcuddur.
Kommersiya sığortasından fərqli olaraq, təkaful şirkəti qeyri-sağlam anderraytinq itkiləri ilə üzləşmir. Təkaful şirkətlərinin zərərə məruz qalması yalnız təkaful fondunun düzgün idarə edilməməsi zamanı baş verir ki, bu da sırf biznes riskidir. Risk bölüşdürülməsi sxemi hər bir təkaful məhsulunun “onurğa sütunu”dur. Bu sxemə uyğun olaraq, eyni təbiətli risklərə və davranışlara məxsus iştirakçılar qruplaşdırılır. Daha sonra qrupun ehtiyaclarından irəli gələn riskin ümumi dəyəri qiymətləndirilir və iştirakçılar arasında bölüşdürülür. İştirakçıların sayı artdıqca, onların risklərinin idarə edilən səviyyəyə çatması da mümkün olur. Lakin bir çox hallarda, xüsusən də fəaliyyətə yeni başlayan və ya kiçik təkaful şirkətlərinin adekvat olmayan az sayda iştirakçılarının olması, böyük şirkətlərdə isə, əksinə, iştirakçıların həddən artıq çox sayda olması bu problemin aradan qaldırılması üçün ilk növbədə retəkaful (təkrar təkaful–ənənəvi sığortadakı təkrarsığortanın alternativi) mexanizmindən istifadə edilir. Retəkaful vasitəsilə risklər ayrı-ayrı təkaful şirkətləri arasında bölüşdürülməklə böyük iştirakçılar qrupu formalaşdırılır, risklərin idarə edilməsi xərclərinin ümumi dəyəri də proqnozlara daha uyğun olur. Belə olan halda hər bir iştirakçı tərəfindən ödənilməli olan yardımların hesablanmasında da dəqiqlik səviyyəsi artır.
Xarici keçidlər
SIĞORTA TERMİNLƏRİ LÜĞƏTİ
Villanova
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Azərbaycan SSR əməkdar mühəndislərinin siyahısı
1960
19 avqust 1960-cı ildən:
1962
11 avqust 1962-ci ildən:
1976
23 dekabr 1976-cı ildən:
Sülh göyərçini abidəsi
"Sülh göyərçini" abidəsi — Sumqayıt şəhərində memarlıq abidəsi, şəhərin əsas rəmzlərindən biri. Sumqayıt şəhərinin sülh və əmin-amanlıq şəhəri olmasını simvolizə edir.
Tarixi
Abidə 1978-ci ildə Sumqayıtın dənizkənarı parkında ucaldılmışdır. Abidə betondan tökülmüşdür. Alçaq səthi postament üzərində yerləşdirilmiş göyərçin heykəli qanadlarını açaraq sanki uçmağa hazırlaşmış vəziyyətdə icra olunub.
Müəllifləri
Müəllifləri Sumqayıt şəhərinin baş rəssamı, Əməkdar incəsənət xadimi Vaqif Nəzirov və rəssam-heykəltaraş Asim Quliyevdir. Əsər Moskvada nümayiş edilmiş və medala layiq görülmüşdür.
Bərpası
Abidə 2008-ci ilin yanvar ayının 5-də rekonstruksiya edilib.
Moskva Rabitə və İnformatika Texniki Universiteti
Moskva Rabitə və İnformatika Texniki Universiteti — Rusiyada universitet; telekommunikasiya, informatika, radiotexnika, iqtisadiyyat və idarə etmə sahəsində yüksək ixtisaslı mütəxəssislər hazırlayan böyük elmi tədris mərkəzidir.
Tarixi və fəaliyyəti
1921-ci ilin fevralında Moskva Rabitə Elektrotexnikumunun bazasında V.N.Podbelski adına Moskva Xalq Rabitə Elektrotexnika İnstitutu yaradılır. Ali təhsil ocağı sonrakı dövrlərdə müxtəlif adlarla fəaliyyətini davam etdirir. 1992-ci ildən isə universitet statusu əldə edən ali təhsil müəsisisəsi Moskva Rabitə və İnformatika Texniki Universiteti adlandırılır.
Universitetin tərkibinə Rostov-na -Donu və Nijni-Novqorod şəhərlərində yerləşən iki regional filial, elmi mərkəz, İxtisasartırma İnstitutu, Telekommunikasiya Kolleci, ali məktəbə qədər hazırlıq mərkəzi, yeni texnika elmi tədris poliqonu daxildir.
Ali məktəbin professor-müəllim heyəti təqribən 700 nəfərdən ibarətdir. Onların arasında 100 professor və 400-dən artıq elmlər namizədi və dosent var. Universitetin müəllimləri bir neçəsi Rusiya və beynəlxalq akademiyaların həqiqi və müxbir üzvləri, o cümlədən dövlət mükafatları laureatlarıdır.
Universitetdə təhsilin əyani və qiyabi formaları üzrə təxminən on dörd min tələbə, aspirant, müxtəlif kursların dinləyiciləri təhsil alır. Hazırlıq bakalavr, magistr və təhsil pillələri üzrə 25 ixtisas və 8 istiqamətdə olmaqla müasir çoxsəviyyəli təhsil sistemi əsasında həyata keçirilir.
Moskva Rabitə və İnformatika Texniki Universiteti telekommunikasiya sahəsində təhsil üzrə tədris metodik birləşməsində baş ali məktəbdir. Onun tərkibinə tədris metodik birləşməsinin səlahiyyətinə aid olan istiqamətlər və ən yüksək peşə təhsilinin ixtisasları üzrə əsas maarifləndirici proqramların reallaşdığı təhsil müəssisələri daxildir.
Təhsil strukturu
Universitetdə hazırda 8 fakültə fəaliyyət göstərir.
İnformasiya texnologiyaları fakültəsinin tərkibinə Riyazi kibernetika və informasiya texnologiyaları, Multimedia şəbəkələri və rabitə xidmətləri, İnformasiya təhlükəsizliyi və avtomatlaşdırma və Ekologiya, həyat fəaliyyəti və enerji təchizatının təhlükəsizliyi kafedraları daxildir.
Radio və televiziya fakültəsində radio avadanlıqları, radiotexnika sistemləri, radio rabitə və teleradio yayımı sistemləri və şəbəkələri, televiziya və səsli yayım, texniki elektrodinamika və antennalar, elektronika istiqamətləri üzrə tədris həyata keçirilir.
Rabitə şəbəkələri və sistemləri fakültəsi müasir lokal və qlobal şəbəkələr üzrə rəqəmli texnologiyalardan istifadə etməklə informasiyanın (multimedia trafiki) müxtəlif növlərinin ötürülməsini təmin edən mütəxəssislərin keyfiyyətli hazırlığını təmin edir.
İqtisadiyyat və idarə etmə fakultəsi müasir tendensiyaları əks etdirən tədris planları əsasında iqtisadiyyat, menecmentlik, reklam, informatika və informasiya texnologiyaları üzrə bakalavr və magistrların üzrə hazırlığını həyata keçirir.
Birinci ümumtexniki fakultə 1988-ci ildə təbiətşünaslıq üzrə tələbələrin fundamental hazırlığının yaxşılaşdırılması məqsədi ilə Moskva Rabitə və İnformatika Texniki Universitetində yaradılıb.
Qiyabi ümumtexniki və qiyabi fakültələrdə rabitə, informasiya texnologiyaları və iqtisadiyyat istiqamətli ixtisaslar qiyabi təhsil forması üzrə həyata keçirilir.
İxtisasın artırılması və yenidən hazırlanma fakültəsi müəllimlərin və mütəxəsissislərin ixtisasın artırılmasının və yenidən hazırlanmasının qısamüddətli və uzunmüddətli proqramlarını reallaşdırır.
Beynəlxalq əlaqələri
Universitetin aktiv beynəlxalq əməkdaşlığı demək olar ki, 70 ilən çoxdur ki, davam edir. Bu vaxt ərzində ali məktəb bir çox xarici ölkələr üçün ixtisaslaşdırılmış kadrların hazırlıq mərkəzi rolunu oynayıb. Universitetin minlərlə məzunu arasında məşhur alimlər və ictimai xadimlər, Avropanın, Asiyanın, Afrikanın və Latın Amerikasının bir çox ölkələrinin iqtisadiyyatının müxtəlif sahələrində çalışan peşəkar mütəxəssislər yer alır.
Beynəlxalq əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini yüksək və ali məktəbdən sonrakı təhsil proqramları üzrə xarici vətəndaşların ixtisasın artırılması, birgə maarifləndirici proqramların reallaşdırması, tələbələrin və müəllimlərin mübadiləsi, aparıcı texniki ali məktəblərdə mütəxəssislərin təcrübə keçməsi, dünyanın aparıcı telekommunikasiya şirkətləri ilə birgə tədris mərkəzlərinin yaradılması, birgə elmi-tədqiqat işləri, xarici şirkətlərlə və ali məktəblərlə elmi informasiya mübadiləsi, birgə konfransların simpoziumların, seminarlar keçirilməsi, təhsil və informasiya-kommunikasiya texnologiyaları (İKT) sahəsində aparıcı beynəlxalq təşkilatlar və fondlar tərəfindən keçirilən layihələrdə və proqramlarda iştirak təşkil edir.
1946-cı ildən başlayaraq indiyi qədər universitet dünyanın 82 ölkəsindən bir neçə min bakalavr və magistr, 360-dan çox elmlər namizədi hazırlayıb. Hal-hazırda universitetdə Avropa, Asiya, Afrika və Latın Amerikasının 48 ölkəsindən 400-dən çox tələbə və aspirant təhsil alır.
Bolonya prosesinin həllərinin reallaşdırmasının aktiv iştirakçısı olan ali məktəb faəliyyətini Avropa təhsil sisteminə inteqrasiya əsasında qurub. Universitet xarici ali təhsil müəssisələri ilə birgə İKT sahəsində bakalavrlar və magistrlər üçün "ikiqat diplom" proqramlarını reallaşdırır. Xarici tələbələrin kontingentinin genişlənilməsi üçün ali məktəb ingilis və rus dillərində qarışıq təlimin çoxsəviyyəli proqramını təklif edir.
Beynəlxalq fəaliyyətin əsas istiqamətlərindən birinə dünyanın aparıcı telekommunikasiya şirkətləri ilə birgə tədris mərkəzlərinin yaradılmasıdır. Universitetin bazasında "Alcatel-Lucent", "Ericsson" Treninq Mərkəzi, "Cisco Systems", "Huawei" daxil olmaqla səkkiz tədris mərkəzi uğurla fəaliyyət göstərir.
Bütün Tədris mərkəzləri müasir avadanlıqla təchiz edilib. Mərkəzlərin işində yalnız ən yeni telekommunikasiya vasitələri ilə yanaşı tədris texnologiyalarından istifadə edilir.
Leaves' Eyes
Leaves' Eyes — Alman və Norveç metal qrupu. 2003-cü ildə Liv Kristine-in Theatre Of Tragedy qrupundan ayrıldıqdan sonra və Liv Kristine-in həyat yoldaşı Atrocity qrupunun vokalisti Alexander Krull ayrıldıqdan sonra qurulmuşdur. Liv Kristine Norveçli,Alexander Krull isə Almaniyalı olduğundan qrup iki ölkənin təmsilçisi kimi qeyd edilir. Qrupun ilk studio albomu 2004-cü ildə "Lovelorn" adlı albomları olmuşdur. Bu albomun işləri qurtardıqdan sonra Liv Kristine hamilə idi və onların ilk uşaqları dünyaya gəldi.
Qrup üzvləri
İndiki üzvlər Əvvəlki üzvlər thumbnail|right|Liv Kristine & Alexander Krull
Diskoqrafiya
Studio albomlar Ep-lər Sinqllar
Biz şmidçilərik (film, 1972)
Biz şmidçilərik qısametrajlı sənədli filmi rejissor Nina Mustafayeva tərəfindən 1972-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Qrup kinoportreti janrında çəkilmiş bu film Azərbaycanın ən iri sənaye müəssisələrindən biri olan Leytenant Şmidt Adına Maşınqayırma Zavodunun əməkçilərinə həsr edilmişdir.
Məzmun
Qrup kinoportreti janrında çəkilmiş bu film Azərbaycanın ən iri sənaye müəssisələrindən biri olan Leytenant Şmidt Adına Maşınqayırma Zavodunun əməkçilərinə həsr edilmişdir.
Zavodun 4 min fəhləsi arasından müxtəlif yaşlı nümayəndələr seçilmiş, onların əməyindən, dünyagörüşlərindən, gənc və yaşlı nəslin qarşılıqlı əlaqələrindən bəhs olunmuşdur.
Zavodun yaşlı və gənc, lap yeniyetmə nəsillərini daha qabarıq əks etdirmək üçün film 4 hissəyə-novellaya bölünmüşdür: "Kommunistlər", "Gənclər", "Yeniyetmələr" və "Kommunist əməyi".
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1972-ci ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Kevin N'Doram
Kevin N'Doram (22 yanvar 1996-cı ildə anadan olub) — Liqa 1 klublarından olan Monako FK-da müdafiəçi kimi çıxış edən Fransalı futbolçudur.
Karyerası
(10 sentyabr 2016-cı il məlumatlarına əsasən)
Severak-l’Eqliz
Severak-l’Eqliz  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Lessak kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12271.
Kommuna təxminən Paris dən 510 km cənubda, Tuluza şəhərindən 145 km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 22 km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 412 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 265 nəfər arasında (15-64 yaş arasında) 205 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 60 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici - 77,4%, 1999-cu ildə bu 67,7%). Fəal 205 nəfərdən 200 nəfəri (108 kişi və 92 qadın), 5 nəfər işsiz (3 kişi və 2 qadın) idi. 60 hərəkətsiz 24 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 21 nəfər - təqaüdçü, 15 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Yazdırnaq
Yazdırnaq - türk və altay xalq inancında pəncəli canavar. Castırnak və ya Yazqıynaq (Caskıynak) ya da Yazqırnaq (Caskırnak) da deyilir. "Dəmirdırnaq" və ya "Dəmirqıynaq" olaraq da bilinər. Dağlıq sahələrdə və ya meşələrdə yaşayır. Bədəni kıllıdır. Bəzən normal insan görünüşünə girər. Dərisi tünd qonur (qəhvəyi) olaraq ifadə edilər. Bəzən başı it başı kimi çirkin olaraq izah edilər, bəzən də gözəl bir qız qılığına girər. Çelik kimi dırnaqları vardır. Açdığında qartalın Pəncələrində bənzər. Ayak dırnaqları isə keçi dırnağına bənzər. Ailələriylə birlikdə yaşayarlar, biri ailəsinə zərər versə ömrü boyu intiqam alar. Bəzən də dəmir burunlu Yaztumşuq olaraq əlavə xüsusiyyətlər əlavə olunur. Qadın qılığında olduqda çox gözəldir lakin burnunu saxlayar. Dəmir qollu, dəmir gövdəli olduğu da deyilər. Qaraqırnaq adıyla bilinən versiyonlarıda vardır. Bu varlıq insana suyun içində zərər verər. Suda oynayarkən boğulmasından qorxulan uşaqlar belə korkutulur. İnsanların delirmelerine səbəb olar. Bəzən Casdırnaq, Casqıynaq və Casqırnaq bir-birinin qardaşı olan üç fərqli varlıq olaraq izah edilər.
Etimologiya
(Yaz/Yas/Yaş/Cas/Çaş) kökündən törəmişdir. Eyni zamanda bir söz olan bu köklər dəmir, tunc, və metal mənasını verər.
Mərdimazar oyunçu
Mərdimazar oyunçu - (griefer) – Onlayn oyunlarda udmaq üçün deyil, başqa oyunçuların oyununu qəsdən korlamaq üçün oynayan oyunçu.
Krubera mağarası
Krubera mağarası və ya Voronya — Dünyanın ən dərin mağarası. Dərinliyi 2212 metrdir. Gürcüstan ərazisində yerləşir. Hal-hazırda Gürcüstan Respublikasının torpaqlarında yerləşir.
Amblyseius foenalis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Baccharis patens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qolkar partiyası
Qolkar Partiyası və ya Funksional Qruplar Partiyası İndoneziyada siyasi partiyadır. 1964-cü ildə Sekber Qolkar (Sekretariat Bersama Golongan Karya, Funksional Qrupların Birgə Katibliyi) kimi quruldu və ilk dəfə 1971-ci ildə Qolkar (Golonqan Karya, Funksional Qruplar) kimi iştirak etdi. O ərəfədə Qolkar bir siyasi partiya deyildi. 1999-cu ildə məcburi yeni seçki qanunu ilə qruplar özünü siyasi partiya kimi müəyyənləşdirdi.
Qolkar 1971-ci ildən 1999-cu ilə qədər İndoneziyada hökumət qrupu idi, Prezident Suxarto və Buharuddin Yusuf Habibi, daha sonra prezidentlər Abdurrahman Vahid, Meqavati Sukarnoputri və Susilo Bambanq Yudhoyono rəhbərliyindəki iqtidar koalisiyalarına qoşulur.İndoneziya Demokratik Mübarizə Partiyasından prezident Coko Vidodo 2014-cü ildə seçildiyi zaman, Qolkar əvvəlcə keçmiş general Prabovo Subianto rəhbərliyi ilə keçmiş müxalifət koalisiyasına qoşulub, lakin 2016-cı ildə Vidodonun hökumətinə bağlılığını bildirdi.
Guiltware
Guiltware - (ingiliscə “guilt” – “suç”) suçluluq hissi yaradan proqram təminatı. Şərti-havayı olan belə proqram istifadəçiyə məhsulun haqqının ödənilməsini xatırladır.
Şubar
Şubar - türk və altay dastanlarında adı çəkilən əfsanəvi at. Çubar şəklində də deyilər. Bayşubar və ya Kökşubar olaraq da bilinər. Alpamış Xanın atıdır. Qeyri-adi xüsusiyyətləri vardır. Türk əfsanələrindəki fövqəladə atların xüsusiyyətlərinin hamısını daşıyar. Uça bilər, danışar, sahibini əvvəldən xəbərdar edər, tək buraxmaz, bir aylıq yolu bir gündə gedər, sahibinin nə vəziyyətdə olduğunu hiss edərək ona görə davranar. Qızıl yallı, gümüş üzengili, quyruğu doqquz hörgülü, doqquz qolanlı olaraq təsvir olunur. Atası sudan çıxmadır. Çox rənglidir. Üstündə yumru nöqtələr olan heyvana "çubar" deyilir. Çilli insanlara zarafat olsun deyə deyilər.
Etimologiya
Sürətli getmək mənası ehtiva edər. Çapmaq (sürətli getmək, at sürmək) feli ilə eyni kökdən gəlir. Türkcə Çubar, monqolca Çabdar, buryatca Sabıdar sözcüyü boz rəng ifadə edər.
Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı
Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı — Marvel Comics tərəfindən nəşr edilmiş Qisasçılar komiksinə əsaslanan və 2018-ci ilin may ayında çıxarılmış ABŞ epik superqəhrəman filmi. 2012-ci ildə çıxarılmış "Qisasçılar" və 2015-ci ildə çıxarılmış "Qisasçılar: Altron dövrü" filmlərinin sikveli olan "Sonsuzluq savaşı" MKK-na daxil olan on doqquzuncu filmdir. Entoni və Co Russo qardaşları filmi Kristofer Markus və Stefen MakFilinin ssenarisi əsasında çəkmişlər. "Sonsuzluq savaşı"nda Sonsuzluq daşlarını ələ keçirmək istəyən Tanosun məğlub edilməsi üçün Qisasçılar komandasına Qalaktika mühafizəçiləri də kömək edir.
Film, 2014-cü ildə "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı -I Hissə" adıyla elan edilmişdir. 2015-ci ilin aprelindən Russo qardaşları rejissor kürsüsünə yiyələnmiş, həmin ilin may ayından etibarən isə Markus və MakFli ssenari üzərində işləmək üçün müqavilə bağlamışdır. 2016-cı ilin iyulunda Marvel filmin adını "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" kimi qısaltmışdır. Filmin çəkkilişlərinə 2017-ci ilin yanvarında Corciya ştatının Fayett dairəsində yerləşən "Pinewood Atlanta Studiyaları"nda start verilmiş və 2017-ci ilin iyuluna kimi çəkilişlər filmin "Final" adlı sikveli ilə paralel aparılmışdır. Əlavə çəkilişlər Şotlandiya, İngiltərə, Atlanta mərkəzi və Nyu Yorkda baş tutmuşdur. 316–400 milyon dollar büdcəyə malik olan film, bu vaxta kimi istehsal edilmiş ən bahalı filmlərdən biridir.
"Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" filminin dünya premyerası 23 aprel 2018-ci ildə Los-Ancelesdə baş tutmuş, 27 aprel 2018-ci ildə isə film, IMAX və 3D formatlarında ABŞ-də geniş yayıma çıxarılmışdır. Coş Brolinin aktyor işi, film hekayəsinin emosional ağırlığı, xüsusi effektlər və döyüş xoreoqrafiyasına görə film tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Bütün dünyada 2 milyard dollardan çox gəlir gətirmiş "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı", bu limitə çatmış dördüncü film və ilk superqəhrəman filmi olmaqla, müxtəlif gəlir rekordları sındırmışdır. "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" 2018-ci ilin ən çox gəlir gətirmiş filmi, həmçinin bütün dünyada və ABŞ və Kanadada bütün zamanların dördüncü ən çox gəlir gətirmiş filmi olmuşdur. Vizual effektlərinə görə film, Oskar, Tənqidçilərin Seçimi və BAFTA mükafatlarına namizəd göstərilmişdir. Filmin "Qisasçılar: Final" adlı sikveli 2019-cu ilin aprel ayında çıxarılmışdır.
Məzmun
Ksandrda yerləşən Güc Daşını əldə edən Tanos və onun ardıcılları — Eboni Mau, Kull Obsidian, Proksima Midnayt və Korvus Qleyv — Asqardın dağıdılmasından sonra sağ qalmış asqardlıların kosmik gəmisini ələ keçirirlər. Tor, Loki, Heymdall və Halk onlara Tesseraktdan Kosmos Daşını çıxarmağa mane ola bilmirlər, Tor məğlub olur, Tanos Lokini öldürür və Halkı məğlub edir. Heymdal Tanos tərəfindən öldürülməzdən əvvəl sonuncu dəfə Bifröst körpüsünü istifadə edərək Halkı Yerə göndərir. Tanos və ardıcılları gəmini tərk edir və partladırlar.
Zəbi Quliyev
Zəbi Əhəd oğlu Quliyev — Azərbaycan SSR dövlət xadimi.
Həyatı
Zəbi Quliyev 1910-cu ildə Hacıtəpə kəndində din xadimi Axund Əhədin ailəsində anadan olub. İlk təhsili atası Axund Əhəddən alaraq, kəndlərində məktəb olmadığı üçün ibtidai məktəbə qonşu Xırmandalı kəndinə, orta məktəbə Masallı şəhərində alır. Zəbi Quliyev Lənkəran Pedaqoji Məktəbini, 1931-ci ildə isə Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirir.
Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı
Məzmun
Asqard gəmisindən verilən bədbəxtlik siqnalına cavab verən Qalaktika mühafizəçiləri Toru xilas edirlər. O, ehtimal edir ki, Tanos, Kolleksiyaçı tərəfindən Heçyerdə saxlanan Reallıq daşını axtarır. Tanosu öldürəcək silah əldə etmək üçün Raketa və Qrut Nidavellirə yola düşürlər. Orada onlar, Eitirinin köməkliyi ilə sehrli döyüş baltası yaradırlar. Bu arada, Piter Kuill, Qamora, Draks və Mantis Tanosun Heçyerdə Reallıq daşını ələ keçirməsinin şahidi olurlar. Tanos Qamoranı qaçırır və Nebulaya əziyyət verərək onu Ruh daşının yerini söyləməyə məcbur edir. Daşı axtarmaq üçün Tanos və Qamora Vormir planetinə gəlirlər, burada daşın keşikçisi olan Qırmızı kəllə Tanosa izah edir ki, daşın bərpa edilməsi üçün o, sevdiyi bir şəxsi qurban verməlidir. Tanos istəməsə də, Qamoranı öldürməyə məcbur olur və Ruh daşını əldə edir.
Zəbi Quliyev
Ailəsi
Zəbi Quliyevin 2 oğlu, 2 qızı olub.
Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı
Məzmun
Nebula əsirlikdən qaça bilir və Qalaktika mühafizəçilərindən onu, Tanosun dağıdılmış vətəni olan Titan planetində qarşılamağı xahiş edir. Parker və Stark Maunu gəmisindən ataraq öldürür və Strenci əsirlikdən azad edirlər. Titanda eniş edərkən onlar Kuill, Draks və Mantislə qarşılaşırlar. Streync gələcəyi görmək üçün Zaman daşından istifadə edir və bildirir ki, baxdığı yüzlərlə variantdan yalnız birincəə Tanos məğlub edilir. Dəstə Tanosun əlindən Sonsuzluq əlcəyini çıxarmaq üçün plan hazırlayır. Tanos Strenclə danışaraq planını izah etməyə çalışır və yarısının məhv edilməyəcəyi təqdirdə kainatın tamamilə məhv olmaq təhlükəsi ilə üz-üzə qalacağını deyir. Mantis öz gücünü istifadə edərək Tanosu sakitləşdirir və onun fikirlərini oxumağa başlayır, lakin qəfildən Mantis Tanosun əziyyət və kədər hiss etdiyini görür və Nebula bu kədərin səbəbinin Qamoranın ölümü olduğunu deyir. Qəzəblənən Kuill Tanosu döyməyə başlayır, Mantissin təsirindən azad olan Tanos onları məğlub edir. Ağır yaralanmış Starkın Tanos tərəfindən öldürülməsinin qarşısını almaq üçün Strenc Zaman Daşını ona verməyə məcbur olur. Tanos, Titanı tərk edərək Yerə yola düşür.
Zəbi Quliyev
Fəaliyyəti
Zəbi Quliyev 1931-ci ildən 1941-ci ilə kimi Göyçay, Şəki, Masallı, Samux rayonlarında rayon partiya komitələrinin katibi vəzifəsində çalışmışdır. 1941-ci ildə Samux rayonuna rayon partiya komitəsinin 1-ci katibi təyin edilir.
Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı
Məzmun
Vakandaya gələn Rocers Baki Barnsla görüşür, Qisasçılar Şuridən Vijna zərər vurmadan Ağıl daşını onun alnından çıxarmağı xahiş edirlər. Tanosun ordusu Vakandaya hücum edir, Qisasçılar T'Çalla və Vakanda ordusu ilə birlikdə ona qarşı mübarizəyə başlayırlar. Halka çevrilə bilməyən Benner Starkın Halkbaster kostyumunu istifadə edir. Vakandaya gələn Tor, Raketa və Qrut da döyüşə qoşulurlar; Midnayt, Obsidian və Qleyv öldürülürlər, onların ordusu isə dağıdılır. Vakandaya gələn Tanos Vandanın Ağıl daşını məhv etmək cəhdinə baxmayaraq daşı əldə edir və Vijnı öldürür. Tor tərəfindən ağır yaralanan Tanos tamamlanmış Sonsuzluq əlcəyi ilə çırtma çalır və teleportasiya edir.
Zəbi Quliyev
Fəaliyyəti
1942–1943-cü llərdə İkinci Dünya mharibəsində iştirak edir və yaralanaraq geri qayıdır.
Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı
Məzmun
Tanosun planı uğurla başa çatır, Barns, Qara Pantera, Qrut, Qırmızı Cadugər, Şahin, Mantis, Draks, Ulduz lordu, Doktor Strenc və Hörümçək-adam da daxil olmaqla kainatın yarısı məhv edilir. Dəmir adam və Nebula Titanda qalır, Halk, Okoye, Döyüş maşını, Raketa, Kapitan Amerika, Nataşa Romanova, M'Baku və Tor Vakandadakı döyüş meydanında tək qalırlar. Yorulmuş Tanos isə başqa bir planetdə dincəlir.
Zəbi Quliyev
Fəaliyyəti
1944–1950-ci illərdə Göyçay və Tovuz rayonlarının partiya komitələrinin birinci katibi olmuşdur.
Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı
Məzmun
Titrlər arası səhnədə, aralarında Mariya Hillin də olduğu insanlar məhv olmamışdan əvvəl Nik Fyuri bədbəxtlik siqnalı basır. Fəaliyyətə başlayan cihazın ekranında mavi-qırmızı fonda ulduz görünür.
Zəbi Quliyev
Fəaliyyəti
1952–1953-cü illərdə Gəncə vilayət komitəsində şöbə müdiri, 1953–1955-ci illərdə Balakən və 1955–1957-ci Şəkidə RPK-nın 1-ci katibi vəzifələrində işləyir. 1957-ci ildən təqaüdə çıxana qədər Azərbaycan SSR Ali Sovetində çalışır.
Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı
Rollarda
Bunlardan başqa filmdə daha bir neçə aktyor əvvəlki MKK filmlərində canlandırdığı rollara qayıtmışdır: aktrisa Danay Qurira Dora Milajın rəhbəri Okoye ; Letisiya Rayt T'Çallanın bacısı Şuri ; Vilyam Hört ABŞ dövlət katibi General Taddeus Ross ; Kerri Kondon Starkın Cümə adlı yeni sisteminin səsini ; Vinston Dyuk Vakandanın Cabari tayfasının lideri M'Baku ; Florens Kasumba "Dora Milaje"nin üzvü Ayo ; Ceykob Batalon Piter Parkerin dostu Ned ; İzabella Amara Piter Parkerin sinif yoldaşı Salli ; Tiffani Espensen Parkerin sinif yoldaşı Sindi və Etan Dizon Parkerin sinif yoldaşı Tinini canlandırmışlar. Samuel L. Cekson və Kobi Smoldersin adları titrlərdə qeyd edilməsə də kameo rolunda Q. A. L. X. A. N.-ın rəhbəri Nik Fyuri və rəhbər köməkçisi Mariya Hill rollarına qayıtmışlar.
Zəbi Quliyev
Fəaliyyəti
1972-ci ildə vəfat edib və Bakıda dəfn olunub.
Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı
Rollarda
Tanosun Qara Orden kimi tanınan, filmdə isə "Tanosun övladları" adlandırılan köməkçilər dəstəsinin üzvləri ilk dəfə ekranda görünmüşdür: Terri Notari Kul Obsidian ; Tom Von-Lolor Eboni Mau  ; Kerri Kun Proksima Midnayt ; Maykl Ceyms Şou isə Korvus Kleyv kimi filmdə rol almışlar. Bu dörd aktyor personajları səsləndirmiş və hərəkət tutma texnologiyası üçün rol oynamışlar. Çəkilişlər zamanı aktrisa Kerri Kun hamilə olduğuna görə, yalnız Midnaytın üz hərəkətlərini yerinə yetirmiş, hərəkət olan yerlərdə isə onu kaskadyor Monik Qanderton əvəz etmişdir. Eboni Maunun görünüşü "Sonsuzluq əlcəyi" komiksində iştirak edən başqa bir personaj Mefistodan ilhamlanılaraq yaradılmışdır.
İkinci Dünya müharibəsi zamanı Nasist partiyası liderlərindən biri və Hidranın rəhbəri olmuş Yohann Şmidt/Qırmızı kəllə Ross Markuand tərəfindən səsləndirilmişdir. 2011-ci ildə çıxarılmış Kapitan Amerika: Birinci qisasçı filmində həmin rolu canlandırmış Hüqo Uivinq rola qayıtmaq istəmədiyinə görə Markuandla əvəzlənmişdir. Tamamilə CGI vasitəsiylə yaradılmış Qırmızı kəllənin yerinə çəkiliş meydanında əvəzləyici dayanmışdır. Qisasçılar komikslərinin həmmüəlliflərindən biri olan Sten Li filmdə Piter Parkerin məktəb maşını sürücüsü, ssenari müəllifi Stiven MakFili isə General Rossun köməkçisi kimi kameo rolu canlandırmışdır. "Tor" filminin rejissoru Kennet Brana filmin əvvəlində Asqard gəmisinin bədbəxtlik elanını səsləndirmişdir. Russo qardaşlarının daha əvvəl üzərində çalışdığı "Yavaş inkişaf" serialında Tobias Fünke rolunu canlandırmış aktyor Devid Kross da filmdə kameo roluna dəvət almışdır; lakin vaxt planlaşdırmasında yaranan problemə görə Fünke həmin rolu qəbul edə bilməmiş, buna baxmayaraq, Kolleksiyaçının kolleksiyasına daxil olan artefaktlardan birini canlandırmışdır. İcraçı prodüsser Con Favro MKK-dakı rolu Xoşbəxt Hoqanı canlandırmış, rejissor Co Russo isə fotoqraf kimi kameo rolunu canlandırsa da, həmin səhnə filmin kinoteatr versiyasına düşməmişdir.
Zəbi Quliyev
Xatirəsi
2005-ci ildə Masallı şəhərindəki küçələrdən birinə Zəbi Quliyevin adı verildi.
Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı
İstehsal
2014-cü ilin oktyabrında Marvel "Qisasçılar: Altron dövrü" filminin iki hissəli sikvelinin çəkiləcəyini, "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı. I hissə"nin 4 may 2018-ci ildə, "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı. II hissə"nin isə 3 may 2019-cu ildə çıxarılacağını elan edir. 2015-ci ilin aprelində Entoni və Co Russo qardaşlarının hər iki filmin ard-arda çəkilişlərinə 2016-cı ildə başlayacağı müəyyən olur. Həmin ay Kevin Fayqi bildirir ki, "onlar, bir-birindən ayrı iki müstəqil film çəkirlər, çünki, onlar oxşar elementlərə malik olsalar da, bir-birindən fərqlidirlər. Buna görə, mən onları iki hissəyə bölünmüş bir hekayə adlandırmazdım. Onlar, bir-birindən fərqli iki müstəqil film olacaqlar." 2015-ci ilin mayında Kristofer Markus və Stefan MakFilinin hər iki film üçün ssenari yazacağı elan edilir. Bir il sonra iki hissəli film çəkilməsi haqqında məlumatların təkzib edilməsi üçün iki ayrı film çəkdiklərini bildirirlər, Co Russo isə qeyd edir ki, "Biz onların adlarını da dəyişəcəyik, sadəcə indi ad fikirləşməmişik." 2016-cı ilin iyulunda Marvel birinci filmin "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" olacağını elan edir. Entoni Russo bildirir ki, "film, 1990-cı illərin soyğun filmlərindən ilhamlanılaraq çəkilib, Sonsuzluq daşlarının ovunda olan Tanos döyüşür, film boyu hamı qaçhaqaçdadır."
Filmin əsas çəkilişləri 23 yanvar 2017-ci ildə "Meri Lou" işçi adı adı altında, Trent Opaloçun operatorluğu ilə Corciya ştatının Feyett dairəsindəki "Pinewood Atlanta Studios" da başlamışdır. Həmin il fevralın əvvəlində Marvel Robert Dauninin Toni Stark/Dəmir adam, Kris Prettın Piter Kuill/Ulduz lordu, Tom Hollandın isə Piter Parker/Hörümçək-adam rolları ilə filmdə iştirak edəcəyini təsdiqləyir. 2017-ci il fevralın əvvəllərində Şotlandiyada əlavə çəkilişlər aparılır. Açıq hava çəkilişləri Edinburq, Qlazqo və Şotland dağlarında studiya çəkilişləri isə Kambernald şəhərindəki "Wardpark Studios"da baş tutur. 2017-ci ilin mayında İngiltərənin Darem şəhərindəki Darem kafedralında çəkiliş aparılır. 2017-ci ilin iyununda Atlantanın mərkəzində, iyulunda isə Mərkəzi parkında çəkişlər aparılır. İyulun ortalarında Kuins, Nyu-Yorkda çəkiliş aparılır. 14 iyul 2017-ci ildə çəkilişlər yekunlaşdırılır.
2017-ci il iyulun sonlarında Co Russo bildirir ki, "Sonsuzluq savaşı"ndan bir neçə səhnə tamamlanmamışdır ki, onların da çəkilişi sonrakı aylarda baş tutacaq. 2018-ci ilin martında Disney ABŞ-də və eləcə də əksər ölkələrdə "Sonsuzluq savaşı"nın çıxış tarixini 3 maydan 27 aprelə geri çəkir. Filmin vizual effektləri "Framestore", "Industrial Light & Magic" və "Method Studios" tərəfindən yaradılmışdır.
Film musiqisi
2016-cı ilin may ayında "Qisasçılar" filminin musiqisini yazmış bəstəkar Alan Silvestrinin üçüncü və dördüncü Qisasçılar filmləri üçün də musiqi yazacağı elan edilir. 2018-ci ilin yanvarında Silvestrinin yazdığı musiqinin səsyazmasına başlanılır və işlər həmin ilin martına kimi davam etdirilir. Silvestri qeyd edir ki, "bu filmin musiqisi üzərində iş daha əvvəl qazandığım bütün təcrübələrdən fərqlənirdi, bu baxımdan sürətli ton dəyişmələrinin balanslaşdırılması xüsusilə maraq kəsb edirdi." "Qara pantera" filminin bəstəkarı Lüdviq Yoransson tərəfindən yazılmış film musiqisi də "Sonsuzluq savaşı"nda istifadə edilmişdir. Hollywood Records və Marvel Music filmin musiqi albomunu 27 aprel 2018-ci ildə rəqəmsal, 18 mayda isə CD formatda satışa çıxarmışdır. Albomun geniş versiyasına bir neçə trekin genişləndirilmiş forması və əlavə treklər artırılmışdır.
Marketinq
2018-ci ilin yanvarında Marvel Comics "Avengers: Infinity War Prelude" adlı "Kapitan Amerika: Vətəndaş müharibəsi" və "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" filmləri arasında körpü yaradan iki nömrəli prikvel komiks nəşr etmişdir. "Super Bowl LII" zamanı filmin qısa reklam videosu yayımlanmışdır. "comScore" və "United Talent Agency" tərəfindən verilən məlumata görə reklam videosu "Super Bowl" zamanı yayımlanmış bütün reklamlardan daha çox müzakirəyə səbəb olmuşdur; YouTube və Facebook-da video 17.6 milyon dəfə baxılmışdır. 27 fevral 2018-ci ildə Disney və Marvel 3 martda filmin merçendayz məmulatlarının çıxarılmasına həsr edilmiş "Marvel: The Universe Unites" adlı xeyriyyə kampaniyasına start vermişdir. Bir həftə davam edən kampaniya çərçivəsində ulduzlar sosial şəbəkə hesablarında çağırışlar edərək ciddi xəstəliyi olan uşaqlara kömək etməyə çalışmışlar. Postda bildirilirdi ki, əgər onların kollektiv fotosu 1 milyon bəyənim toplasa Marvel "Starlight Children's Foundation"-a $250,000 iyanə edəcək. Bundan əlavə Disney ABŞ-də, eləcə də dünyada 3 martdan etibarən bir həftə ərzində "Disney Store"larda Marvel məhsullarının satışından əldə edilən gəlirlərin 10%-ni "Make-A-Wish Foundation"-a iyanə etmişdir. Hasbro "Give Kids the World Village" və "Funko"-ya $1 milyon iyanə bağışlamışdır. 9 mart 2018-ci ildə "Entertainment Weekly" jurnalı "Sonsuzluq savaşı" personajlarına həsr edilmiş on beş jurnal üzlüyünü təqdim etmişdir.
Filmin ikinci treyleri 16 mart 2018-ci ildə çıxarılmış və üç saata yaxın müddətə YouTube-da 1 milyondan çox baxış toplamışdır. "The Washington Post"dan Alissa Rozenberq qeyd edir ki, "xüsusi effektlər əsasında formalaşdırılmış supercaniyə malik, növbəti superqəhrəman filmini və ya Manhetten üzərində asılan növbəti sirli əşyanı həvəslə gözləməsəm də, treylerə baxdıqda anladım ki, MKK qəhrəmanlarının bir araya gələrək tanış olmasını görmək istəyirəm." "The Hollywood Reporter"dən Coş Şpigel Rozenberqin fikri ilə razılaşaraq personajların qarşılıqlı münasibətinin potensialını vurğulayır və bu görüşlərin bəzilərinin MKK son filmlərindəki kimi oyun əhvalına malik olacağını qeyd edir: "Ola bilsin ki, müxtəlif personajların bir filmdə birləşdirilməsi, iki nüfuzlu serialın personajlarının bir krossoverdə cəmlənməsi kimi nəticə verə bilərdi, lakin MKK personajlarınn hamısı eyni kainatdan olduqlarına görə onların qarşılıqlı münasibətləri və Tanosa qarşı birgə fəaliyyətlərini izləmək üçün ekran qarşısına yığılmağa dəyər." İkinci treylerə 24 saat ərzində 179 milyondan çox baxılmış, beləliklə o, "Sonsuzluq savaşı" filminin ilk treyleri və "O" filminin treylerindən sonra üçüncü, ikinci treyler nəticəsinə görə isə "Gözəl və bədheybət" filminin treylerini (128 milyon baxış) geridə qoyaraq birinci olmuşdur.
Maqadan vilayəti
Maqadan vilayəti — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri. Uzaq Şərqdə yerləşir. 3 dekabr 1953-cü ildə formalaşdırılıb. İnzibatı mərkəzi Maqadan şəhəridir.
Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı
Marketinq
Filmin əlavə marketinq partnyorları arasında "Coca-Cola", "Quicken Loans", "Infinity QX50" (filmdə istifadə edilib), "Ziploc", "Go-Gurt", "Yoplait", "Sychrony Bank", "American Airlines" və "Stand Up to Cancer" yer almışlar. Partnyorlar film personajları və hadisələrindən ilhamlanaraq televiziya reklamları hazırlamışlar. "Duracell", "Unilever", "Quaker Oats Company", "Chevron" və "Samsung" kiçik marketlərdə təbliğat kompaniyası başlatmışlar. "Coca-Cola", "Ziploc", "Go-Gurt" və "Yoplait" filmin təbliğat kompniyası çərçivəsində xüsusi paketləmələr hazırlamışlar, "Sychrony Bank" "Qəhrəman kimi qoru!" (Save Like a Hero) adlı kompaniya başlatmış, "Stand Up to Cancer" və "American Airlines" "PSA" ilə birlikdə Yohansson və Hemsvortun iştirakı ilə milli kompaniya başlatmışlar. Birləşmiş Krallıqda OnePlus smartfonlarından biri üçün "Sonsuzluq savaşı" reklamı çıxarmışdır. "Deadline Hollywood" filmin media dəyərini $150 milyon kimi qiymətləndirir ki, bu da digər Marvel filmlərindən çoxdur, "Coca-Cola" isə şirkət üçün filmin media dəyərini $40 milyon qiymətləndirir.
Kinoteatrlarda
"Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" filminin dünya premyerası 23 aprel 2018-ci ildə Los-Ancelesdəki Dolbi teatrında baş tutmuş, eyni zamanda film yaxınlıqdakı El-Kapitan və TCL Çin teatrında da yayımlanmışdır. Film, ABŞ da daxil olmaqla dünyanın əksər ölkələrində 27 apreldə, bir neçə ölkədə isə 25 apreldə IMAX və 3D formatlarında yayıma girmişdir. ABŞ-də film 4.474 kinoteatrda açılış etmişdir ki, onlardan da 408-i IMAX olmuşdur; bu nəticə yalnız 4. 529 kinoteatrda açılış edən "Yaramaz mən 3" filminin nəticəsindən geri qalmaqla dünyada ikinci, Disney layihələri arasında isə birinci göstərici olmuşdur. AMC kinoteatrlar şəbəkəsinə daxil olan üç kinoteatrda film fasiləsiz şəkildə 24 saat yayımlanmış, digər 53 kinoteatrda isə tələbatın qarşılana bilməsi üçün gecə 2 və 3-ə kimi seanslar təşkil etmişlər. Hindistanda film, 2000 ekranda yayıma girməklə Hollivud filmləri üçün ən böyük nəticəni göstərmiş və dörd dildə yayımlanmışdır. "Qisasçılar: Sonsuzluq savaşı" 59 ölkədə 515 4DX ekranda yayıma girmişdir. İlkin olaraq filmin ABŞ-də 4 may 2018-ci ildə çıxarılması planlaşdırılmışdı. 11 may 2018-ci ildə baş tutan Çin relizi isə 10 iyun 2018-ci il üçün planlaşdırılmışdı.