cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Müqəddəs Apostol İoann kilsəsi (Sankt-Peterburq)
Tarix
20 fevral 2011-ci ildə bütün restavrasiya işlərinin tamamlanmasından sonra Müqəddəs İoann kilsəsinin açılışı və təqdisolunma mərasimi keçirilmişdi. Mərasimdə Estoniyanın Prezidenti Toomas İlves də iştirak etmişdir.
Urup boğazı
Urup boğazı — Sakit okeanına daxil olan Urup adasını Qara qardaş (Brat Ciopoev) adasından ayırır. Oxot dənizini Sakit okeanı ilə birləşdirir. Uzunluğu 20 km, ən dar eni isə 30 km təşkil edir. Dərinliyi 500 m-ə çatır. Sahilləri sıldırımlı və qayalıdır. Boğazda Semenova (Sırnoy), Kaetrikum və Svitoy (Urup) burunları vardır. Şimal hissədə Uqlovaya buxtası yerləşir. Urup adası yaxınlığında Tayra adası vardır. Boğazın sahillərində dərinlik 1 m təşkil edir. Sahillərində yaşayış məntəqələri yoxdur. Saxalin diyarının ərazisinə daxildir.
Şarlottanın toru
"Şarlottanın toru"  — ABŞ yazıçısı Elvin Bruks Uaytın uşaqlar üçün yazdığı və ilk dəfə 1952-ci ildə işıq üzü görən kitab.
Kitabı qəhrəmanı Fern adlı qızın ölümdən xilas etdiyi Uilbur adlı xotuxdur. Xotux bir tövləyə düşür və buradakı heyvanlar ona ömrünün sonuna az qaldığını söyləyirlər. Amma Şarlotta adlı hörümçək öz toruna sözlər hörür və bu sözlərlə fermeri xotuxun yaşamaq haqqı qazandığına inandırmağa çalışır.
Ekranlaşdırma
Əsərin motivləri əsasında aşağıdakı bədii və cizgi filmləri çəkilib:
Maraqlı faktlar
Hörümçək Şarlottanın tam adı Şarlotta A.-dır. Bu ad ABŞ-də geniş yayılan və layınca adı Araneus cavaticus olan, eləcə də "dərz hörümçəyi" adlandırılan hörümçəyin adından götürülüb.
General
General (generālis — ümumi; tarixi Azərbaycandilli mənbələrdə سرتیب Sərtib sözü işlənirdi   ) — polkovnikdən sonra və marşala qədər quru və hava qüvvələrində yüksək rütbəli zabitlərə verilən hərbi rütbədir. Donanmadakı ekvivalenti “admiral”dır. Müraciət edərkən yalnız general-leytenanta və dörd ulduzlu generala “general” deyə müraciət edilərkən, briqadir və general-mayor rütbəli zabitlər birbaşa bu rütbələri ilə çağırılırlar.
Ümumi olaraq general rütbələri bunlardır:
Marşal və ya Böyük Admiral: Ordu Komandiri olaraq üç döyüşdə qalib gələn generallara verilən tituldur. Bununla birlikdə, hərbi vəzifələrdən əlavə təşkilati vəzifələrə təyinatlarla əlaqədar olaraq hər Briqadir bir briqada komandiri və ya hər general-mayor bir diviziya komandiri deyildir. Məsələn, Baş Qərargahın Rabitə İdarəsi Qərargahının rəhbəri kimi fəaliyyət göstərən bir general-mayora tabe olan diviziya yoxdur
Neysbi döyüşü
Neysbi döyüşü (Naseby), Nezbi, Nesbi, İngiltərədə vətəndaş müharibəsinin gedişində (Northemptonşir qraflıqı) Neysbi kəndinin yaxınlığında 1645-ci il iyunun 14-də baş verən tarixi döyüş. Döyüş 1642-1646-cı illər 1-ci vətəndaş müharibəsi vaxtı, parlament ordusu (14 min, onlardan 6,5 min süvari; komandan T. Ferfaks) ilə I Karlın qoşunları (7,5 min, onlardan 4 min süvari) arasında döyüş baş verib. Parlament ordusunun qələbə qazanmasında həlledici rolu, kral kavaleriyasını dağıdan, sonra isə kral piyadalrının cinahına və arxasına zərbə endirən, Oliver Kromvelin süvariləri oynayıb.
İsmayıl Həqqi
İsmayıl Səməd oğlu Həsənzdə — mühərrir, mürəttib, aktyor.
Həyatı
İsmayıl Həqqi 1884-cü ildə Tiflisdə anadan olub. Onun adı ilk Azərbaycan mürəttibləri olan Allahverdi Feyziyev, Paşa Məmmədov, Müslüm Bağırov və Ələsgər Məmmədov ilə yanaşı çəkilir.
İsmayıl Həqqi əmək fəaliyyətinə "Şərqi-Rus" mətbəəsində başlayıb. Sonralar o, bu nəşriyyatın bazasında yaradılmış "Qeyrət" və "Molla Nəsrəddin" mətbəələrində mürəttib olaraq fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Əslən Tiflisdən olan görkəmli ziyalı, tanınmış alim Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin professoru mərhum Əziz Şərif xatirələrində yazır: "İsmayıl Həqqi Azərbaycanca və farsca mükəmməl savad sahibi olmaqla bərabər, öz istedadı və səyi nəticəsində ruscanı da yaxşı mənimsəmişdi. Öz ictimai və mədəni fəaliyyətini, insanlarla rəftarı, dostlara sədaqəti, bütün həyatı ilə Tiflisdə yaşayan azərbaycanlı ziyalıların sevimlisi, ağsaqqalı, ruhu, vicdanı idi. Onun balaca mətbəəsi də maarif və mədəniyyət ocağı hesab edilirdi".
Ürəyi vətən və millət sevgisiylə çarpan Molla Nəsrəddinçi İsmayıl Həqqi həm də istedadlı aktyor olub. O, Tiflisdə fəaliyyət göstərən Azərbaycan teatrının tamaşalarında biri-birindən maraqlı obrazlar yaradıb. Onun ifasındakı Hacı Qara obrazı səhnə sənətimizin tarixində əbədi qalacaq kamil surətlərdən biridir. O, bu teatrda Rza Təhmasib, Məmmədəli Sidqi, Mustafa Mərdanov, Əsgər Naxçıvanlı, Həsən Səbri, Adil Hacızadə, Məmməd Cəfərli və başqaları ilə birlikdə "İbrət" adlı dram dərnəyində fəaliyyət göstərirdilər. Teatr "Nadir Şah", "Pəri Cadu", "Leyli və Məcnun", "Əsli və Kərəm", "Arşın mal alan", "O olmasın, bu olsun" kimi milli tamaşalarla yanaşı, Şekspirin "Otello", Molyerin "Jorj Danten" dramlarına da səhnə həyatı vermişdi. "İbrət" iki yerə parçalanır.
İsmayıl Həqqi bir qrup məsləkdaşı ilə birlikdə ikinci "İbrət" qrupunda yer alır. "İbrət"in parçalanması heç də xeyirli əlamət deyildi, bu dövrdə Tiflisə gələn Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin tövsiyəsi və nüfuzu sayəsində hər iki cəmiyyətin nümayəndələrinin iştirakı ilə iclas keçirildi və bu iclasda iki cəmiyyət yenidən birləşdi.
İsmayıl Həqqi özü o günləri belə xatırlayır: "Həmən iclasda Mirzəli Abbasov, Nadir İbrahimov və mən növbəti rejissorluq vəzifəsinə irəli çəkildik".
Tiflis teatrı dəfələrlə Təbrizdə qastrol səfərlərində olmuşdu, Yevdokimovun quruluşunda tamaşalar böyük şöhrət qazanmışdı. 1926-cı ildə teatr Orta Asiyada, Türkmənistan və Özbəkistan səhnələrndə Ü.Hacıbəylinin "Leyli və Məcnun", H.Cavidin "Şeyx Sənan" əsərləri ilə çıxış edir, İsmayıl Həqqi qastrol səfərlərində oynadığı rollarla şöhrət qazanmışdı.
37-ci il İsmayıl Həqqiyə "Vətən xaini", "xalq düşməni" damğası vurdu. Onun zəngin kitabxanası və arxivi yoxa çıxdı. Tiflisdə yaşayan tədqiqatçı Mirzə Məmmədoğlu deyir ki, Bəxtiyarlının yazdığına görə, Həqqi 1938-ci ildə həbsxanada ölüb.
Gürcüstan Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyinin 21.03.2001-ci il tarxli 22/8 6-9 nömrəli arayışı: Zaqafqaziya Diyar Hərbi Tribunalının 27 sentyabr 1957-ci il tarixli qərarı ilə SSRİ DDİK fövqəladə iclasında 1938-ci il 28 iyun tarixli qərarı ilə Cinayət Məcəlləsinin 58-ci (silahlı üsyan) maddələrinə uyğun olaraq ən ağır cəza (güllələnmə) verilən, 1884-cü il doğumlu vətəndaş İsmayıl Həsənzadə Həqqinin cinayət işinə xitam vermiş, onun hərəkətində cinayət tərkibinin mövcud olmadığına görə ona bəraət vermişdir.
Ailəsi
İsmayıl Həqqi yeddi övlad atası idi. Onun böyük oğlu Niyazi atasının yolu ilə gedib, uzun illər mətbuat səhifəsində çalışıb, Ənvər mühəndis, Osman aktyor olub.
Fəaliyyəti
İsmayıl bəy Şeytanbazar məhəlləsində yaşayırdı. Burda onun kiçik bir kitab dükanı vardı. Bu dükanda məktəb ləvazimatları, dərsliklər, dərgilər və bədii ədəbiyyat nümunələri satılardı. Axşamlar İsmayıl Həqqi bu dükanda oturub çay içə-içə əqidə və məslək dostları ilə uzun-uzadı söhbətlərdən xüsusi bir zövq alardı. Mirzə Cəlil, Əliqulu Qəmküsar, Məmmədəli Sidqi, Məmməd Cəfərli, İbrahim İsfahanlı tez-tez bu dükana gəlib-gedərdilər.
İsmayıl Həqqinin dişiylə-dırnağıyla yaratdığı "Şərq" mətbəəsi də bu məhəllədə yerləşirdi. O dönəmdə "Molla Nəsrəddin" məcmuəsi İsmayıl Həqqinin "Şərq" mətbəəsində çap olunurdu. Cəlil Məmmədquluzadə Tiflisdə olmayanda məcmuəni Əliqulu Qəmküsara, Məmmədəli Sidqiyə və İsmayıl Həqqiyə tapşırardı.
Proprioseiopsis phaseoloides
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Bidens dissecta
Bidens dissecta Bidens dissecta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bramsı sevirsiz? (roman)
Brahmsı sevirsiz? - Fransa yazıçısı Fransuaza Saqan tərəfindən 1959-cu ildə qələmə alınmış məhəbbət romanı.
Romanlarında əsasən varlı adamların şəxsi həyatlarından bəhs edən Fransuaza Saqan bu romanında yetkin qadın və gənc oğlan arasında münasibətləri ələ alır.
Romanda Parisdə ona tez-tez xəyanət edən sevgilisi Rocer ilə yaşayan Paulanın ABŞ-lı müştərisinin gənc oğlu Filip ilə yaşadığı münasibətlərdən söz açılır. Paula bu gəncə aşiq olur, amma ağlı başına gələn Rocer Paulanı təzdən qazanmaq üçün mübarizəyə girişir.
Film
1961-ci ildə film Kann Film Festivalında ən yaxşı filmə namizəd olmuş və aktyor Antoni Perkins ən yaxşı aktyor seçilmişdir.
Elm və Texnologiya üzrə Alman İnstitutu
Elm və Texnologiya üzrə Alman İnstitutu ( – GIST) — Münhen Texniki Universitetinin Sinqapur filialı
Tarixi
İnstitut Sinqapur Milli Universiteti və Nanyanq Texnoloji Universiteti ilə Münhen Texniki Universitetinin əməkdaşlığı çərçivəsində 2002-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır.
Pambıq
thumb|Pambıq kolu
Pambıq — pambıq kolundan ( Gossypium ) yığılan liflər toplumu.
Becərilməsinə ilk dəfə Hindistanda başlanılmışdır. Hindlilər pambıqdan möhkəm, eyni zamanda elə nazik parça toxuyurdular ki, ondan tikilmiş don balaca üzükdən keçirilə bilirdi.
Yetişərkən koldakı qutucuq açılır. Onun içindəki liflər əl və ya xüsusi maşınlarla yığılaraq pambıq məntəqələrinə toplanır və oradan pambıq zavodlarına daşınaraq liflər toxumlardan ayrılır. Uzun liflər: 20–25 mm ayrılaraq parça toxunmasına istifadə edilir. Kiçik liflər isə tibb üçün və partlayıcı maddələrin hazırlanmasında istifadə edilir.
Baş Kəldək
Baş Kəldək — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Baş Kəldək kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Baş Kəldək kəndi Şəki rayonu ərazisində yerləşən ən qədim kəndlərdən biridir. Bu faktı təkcə kənd ərazisində yerləşən 4 qəbiristanlıq sübut edir ki, burada insan məskənlərinin kökləri çox qədimlərə gedir. Küngüt çayının sahilindədir. Keçmiş adı Kəldək olmuşdur. Kənd Baş Kəldək və Aşağı Kəldək inzibati ərazi vahidlərindən ibarətdir. Kəndin adının qarşısındakı "Baş" sözü kəndin Baş Qafqaz sıra dağlarının ətəklərində yerləşməsi ilə "Aşağı" sözü isə Şəki rayonunun aran-qışlaq ərazisində yerləşməsi ilə əlaqədardır. Aşağı Kəldək yaşayış məntəqəsinin də tarixi çox qədimlərə gedir və burada çox saylı insanların yaşadığına dair kənd ərazisində bir çox sübutlar var ancaq rəvayətə görə təbii fəlakət nəticəsində kənd dağılmışdır. Aşağı Kəldək İsmayıllı Qaraməryəm Şəki magistral yolundan 10 km cənubda yerləşir.
Aşağı Kəldəyin qədimliyini sübuta yetirən daha bir fakta M. F. Axundovun komediya əsərindəki adı çəkilən "Mola İbrahim Xəlil Kimyagər" bədii obrazıdır ki bu şəxs reallıqda bu kəndin sakini olub. Baş Kəldək kəndi sakinlərinə məxsus əkinə yararlı pay torpaq sahələri məhz bu ərazidə; Aşağı Kəldək ətrfinda yerləşir. Baş Kəldək ərazisində "Ağ Məscid" deyilən yer varki bununda tarixi çox qədimdir; halhazirda kənd sakinlərinin ziyarətgah yeridir. Bundan əlavə kəndə yaxin dağliq ərazidə " Küngüt qalası" adlı tarixi abidə var ki buda b.e. 4–5 əsirlərində mudafiə məqsədi ilə inşa edilib ve kənd sakinləri arasında " Həzrəti Əli" qalası kimi qəbul edilir ki maraqlı tariçəsi var:Bu faktda özluyundə bu ərazidə insan yaşayış məskənlərinin İslamdan çox əvvələrə getdiyini sübut edir. Həmdə coğrafi mövqeyinə görə həmişə Dağıstana gedib gələnlərin duşərgə yeri olub. Tarixi qaynaqlarda Baş Kəldək variantında da qeydə alınmışdır. Azərbaycan toponimiyasında kəldək "daşlı sahə", gəldək "məhsuldar yer", "dincə qoyulmuş torpaq sahəsi" kimi izah olunur. Oykonim "yuxarı Kəldək kəndi" mənasındadır.
Baş Kəldək Şəkidən təqribən 32 km şərqdə yerləşir. Kənd hər tərəfdən sıra dağlar ilə əhatə olunmuşdur və Şimalda dağıstanla həmsərhəddir. Baş Kəldək həmçinin Oraban, Bideyiz və Baş Küngüt kəndləri ilə qonşudur. Baş Küngütlə sərhəddə Küngüt çayı axır və güclü yağışlar zamanı kəndə ziyan vururdu. Bunun qarşısını almaq üçün 2012-ci ildə kəndin kənarında ümumi uzunluğu 900 m olan bəndlər tikilmişdir.
Kənddə mavi yanacaq olmadığından oduncaq yandırırlar ki, bu da təbiətə mənfi təsir göstərir. Yaxın zamanlarda kəndin yolunun asfaltlaşdırılması və mavi yanacağın verilməsi gözlənilir.
Kənd 2000-ci ildə ayrılaraq müstəqil formada İcra Nümayəndəliyi təsis etmişdir. " Xudayar Bəy " ləqəbi ilə tanınan Bəybala Mirzəyev (MAQBALA XATUN)adlı şəxs ilk nümayəndə təyin olunmuşdur və bu tarixdən etibarən kəndi " Danabaş Kəndi " üsuli-idarəsi ilə idarə etmişdir ancaq bu 2011-ci ilə kimi davam etmişdir sonda iflasa uğramışdır.
Son illər kəndin turizim patensialı artmışdır. xüsusi ilədə Ovçuluq- dağçılıq turizimi. Kənd ərazisində Ovçular evi fəaliyyət göstərir.
Coğrafiyası və iqlimi
thumb|250px|Baş Kəldək kəndinin ormanları Relyefi dağlıq, iqlimi isə mülayimdir. Ümumilikdə mülayim iqlim qurşağında yerləşir. Kənd coğrafi mövqeyinə görə Küngüt Çayının sağ sahilində Baş Qafqaz sıra dağlarından ayrılan silsilənin qırağında yayla tipli düzənlik ərazidə yerləşir.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 1053 nəfər təşkil edir ki, onun da 549 nəfəri kişi, 504 nəfəri isə qadındır. Əhalisinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik, maldarlıq, dağçılıq və ovçuluqdur. Kənddə 250-dən çox ev təsərrüfat var. Kəndin əkinə yararlı 600 ha torpaq sahəsi var(Bələdiyyə və kənd sakinlərinə məxsus torpaq).
Din
Kənddə Baş Kəldək kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Anderraytinq
Anderraytinq — investisiya banklarının və digər ixtisaslaşmış qurumun emitentin adından çıxış edərək emitentin buraxdığı qiymətli kağızları bazarda yerləşdirməsi prosesidir:
- Anderraytinq vasitəsi ilə qiymətli kağızların buraxılması ilkin bazarda baş verir;
- Qiymətli kağızların ilkin bazarda investorlara təklif olunması İlkin Kütləvi Təklif və ya IPO adlanır.
Emitentlə investorlar arasında vasitəçi kimi çıxış edən, qiymətli kağızlar buraxılışının ilkin yerləşdirilməsinə və satışına zəmanət verən və onu təşkil edən şirkət və ya digər qurum anderrayter adlanır;
Qiymətli kağızlar ilkin bazarda alınandan sonra satılması təkrar bazarda baş verir.
Anderrayter
Emitentlə investorlar arasında vasitəsi kimi çıxış edən, qiymətli kağızlar buraxılışının ilkin yerləşdirilməsinə və satışına zəmanət verən və onu təşkil edən şirkət və ya digər qurum. Anderrayter emissiya edən şirkətlər üçün qiymətli kağızların buraxılış qiymətini müəyyənləşdirir, qiymətli kağızları emitentdən alaraq investorlara satışını həyata keçirir. Adətən, anderrayter rolunda investisiya bankları, birja brokerlərivə ya onların sindikatları çıxış edirlər.
Avropada istiqrazlarının buraxılışında anderrayter bir qayda olaraq istiqrazların buraxılışından öncə emitenti potensial sərmayəçilərə (investorlara) təqdim edir və gələcəkdə təsdiq ediləcək emissiya prospektinin mühüm şərtləri onlarla müzakirə edilir. İlkin məlumatlardan sonra hazırlanmış sənədləşməyə və emitentin strategiyasına uyğun olaraq anderrayterin məsuliyyəti altında təqdimetmə mərasimi "roadshow" həyata keçirilir. Avropa istiqrazları üzrə anderrayter buraxılışda iki çür iştirak edə bilər:
1. Tam məsuliyyətli iştirak (Firm commitment). Bu halda anderrayter bütün istiqrazları şəxsən satın alır və sonra bazarda daha yüksək qiymətlə yerləşdirir.
2. Tam dəstəklə iştirak (Best efforts). Bu halda anderrayter bütün gücü ilə çalışır ki, istiqrazları sərmayəçilərə satsın, ancaq özü bu istiqrazların satın alınıb, öz adından yerləşdirilməsi üzrə öhdəlik götürmür.
Anderlainq
Alqı-satqı hüququ opsion müqaviləsinin şərtlərindən asılı olan qiymətli kağızlar.
Xəzər Atlantidası (film, 1975)
Məzmun
Kür çayının mənsəbində XI-XII əsrlərdə şəhər olub. Hazırda orada "Bəndovan" deyilən yarımada mövcuddur, alimlər tapılmış kiçik şəhərciyi də şərti olaraq belə adlandırmışlar. Axtarışlar suda və quruda davam edir. Sualtı arxeologiya köhnə, eyni zamanda cavan elmdir. Onların köməyinə akvalanqlar gəlir.
Aşağı Kəldək
Aşağı Kəldək — Azərbaycan Respublikasının Şəki rayonunun Baş Kəldək kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Xəzər Atlantidası (film, 1975)
Məzmun
Film bu maraqlı tapıntı barədədir.
Aşağı Kəldək
Tarixi
Aşağı Kəldək (Gəldək) Şəki rayonunun Baş Kungut inzibati ərazi vahidində kənd. Əyriçayın sahilində, Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Tədqiqatçılar oykonimi kəl (gücdən düşmüş, dincə qoyulmuş) və -dək (-lək) komponentlərindən ibarət "dincə qoyulmuş əkin sahəsi" mənalı soz kimi izah edirlər. Kəldək komponenti kəndin ərazisindəki Kəl dağının adından yaranıb. "Kəl dağı yerləşən, Kəl dağının ətrafı, yanı" mənasını ifadə edir. Yaşayış məntəqəsini keçmış Kəldək (indiki Baş Kəldək) kəndindən çıxmış ailələr nisbətən Aşağıda saldıqları üçün belə adlandırılmışlar.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 96 nəfər təşkil edir ki, onun da 49 nəfəri kişi, 47 nəfəri isə qadındır.
Timur Xoca xan
Timur Xoca xan — Xızır xanı və kiçik qardaşını öldürərək hakimiyyətə gəlmişdi. Cəmi 5 həftədən sonra Mamay xan tərəfindən devrilmişdi. Volqa bölgəsinə qaçan Timur elə orada da öldürülmüşdü.
Beynəlxalq İnkişafa Yardım Agentliyi (Azərbaycan)
Azərbaycan Respublikasının Beynəlxalq İnkişafa Yardım Agentliyi və ya qısaca AIDA (eng. – Azerbaijan International Development Agency) — 2011-ci ilin sentyabr ayında Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin nəzdində yaradılmışdır.
AIDA Azərbaycan dövləti tərəfindən göstərilən beynəlxalq humanitar və inkişafa yardım fəaliyyətini həyata keçirir və yardım göstərilməsində iştirak edən bütün dövlət qurumlarının bu sahədə fəaliyyətinin əlaqələndirilməsini təşkil edir. AIDA dünyanın inkişaf etməkdə olan ölkələrində yoxsulluğun azaldılması, elm, mədəniyyət, təhsil və səhiyyə sahələrinin inkişafı, rabitə və informasiya texnologiyalarının tətbiqi, müxtəlif təqaüd proqramlarının, həmçinin digər humanitar və texniki layihələrin həyata keçirilməsi istiqamətində fəaliyyət göstərir.
AIDA-nın büdcəsi illik olaraq dövlət büdcəsi hesabına formalaşır. AIDA-nın fəaliyyəti Azərbaycan dövlətinin yürütdüyü xarici siyasətə uyğun olaraq məqsədyönlü şəkildə qurulur. Agentliyə rəhbərliyi xarici işlər naziri tərəfindən təyin edilmiş Agentliyin rəisi həyata keçirir. AIDA-nın əməkdaşları Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin əməkdaşlarıdırlar. AIDA Afrika, Asiya və Latın Amerikasında humanitar və texniki yardım sahələri üzrə fəaliyyət göstərir. Azərbaycan Respublikasının və AIDA-nın həyata keçirdiyi proqramlardan 90-dan çox ölkə faydalanmışdır.
Humanitar Yardım
AIDA Agentliyinin humanitar yardım fəaliyyəti istiqamətindəki əsas məqsəd dünyada yardıma ehtiyacı olan insanlara zamanında və effektiv yardım göstərmək və bu insanların həyat şəraitini yaxşılaşdırmaqdır. AIDA dünyanın müxtəlif ölkələrində insan tərəfindən törədilmiş və yaxud zəlzələlər, daşqınlar, qasırğalar, quraqlıqlar kimi təbii fəlakətlər zamanı humanitar böhranın nəticəsini aradan qaldırmaq və hər şeyini itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalmış insanlara yenidən əvvəlki həyatlarını bərpa etmək üçün zəruri yardımlar edir.
AFAB proqramı
250px|thumb|right|AFAB 2019 “Qarşısı alına bilən görmə qabiliyyətinin itirilməsi ilə mübarizə” (AFAB) proqramı 2019-cu ildə də davam etdirilməkdədir. Azərbaycan Respublikasının Beynəlxalq İnkişafa Yardım Agentliyi (AIDA) İslam İnkişaf Bankı (İİB) ilə strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində bir sıra Afrika ölkələrində “Qarşısı alına bilən görmə qabiliyyətinin itirilməsi ilə mübarizə” (AFAB) proqramı həyata keçirir. 2019-cu ildə keçirilmiş katarakt kampaniyaları çərçivəsində Çad və Nigerdə 10 mindən artıq xəstə ödənişsiz əsasda müayinə edilmiş və 2 minədək insan ödənişsiz əsasda əməliyyat olunmuşdur. Nəticədə həmin insanların görmə qabiliyyəti bərpa olunmuş və onların əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmaları üçün əlverişli şərait yaranmışdır.
Yəməndə humanitar böhran
BMT-nin hesablamalarına görə dünyanın ən acınacaqlı humanitar fəlakətin yaşandığı Yəməndə 24 milyon insanın humanitar yardıma ehtiyacı var, 250 min şəxs isə kəskin aclıqdan əziyyət çəkir. Yəməndə humanitar böhrandan əziyyət çəkən əhaliyə təcili humanitar yardım göstərilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının 2019-cu il dövlət büdcəsindən Yəmən Respublikasına maliyyə yardımı göstərilmişdir.
Burundi
2019-cu ildə BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı (UNHCR) tərəfindən “2019-2020-ci illər üzrə Burundi qaçqınlarına Regional Yardım Planı” təqdim edilərək, nəzərdə tutulmuş fəaliyyətlərin həyata keçirilməsi üçün yardımın göstərilməsi məqsədilə, üzv dövlətlərə edilmiş müraciətlə bağlı, böhrandan əziyyət çəkən Burundili qaçqınlara yardım etmək məqsədilə Azərbaycan Respublikası tərəfindən maliyyə vəsaiti ayrılmışdır.
Fələstin
Ciddi maliyyə çətinlikləri ilə üzləşən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlərin Təşkili üzrə Yaxın Şərq Agentliyinə (United Nations Relief and Works Agency for Palestine Refugees in the Near East – UNRWA) 2018-ci ilin oktyabr ayında Azərbaycan Respublikası tərəfindən maliyyə yardım göstərilmişdir.
Yəmən
Yəməndə artan münaqişə nəticəsində qida təhlükəsizliyi üzrə dünyada ən böyük fövqəladə hal yaranmışdır. 2017-ci ildə İsveçrənin Cenevrə şəhərində Yəməndə davam edən humanitar böhranla əlaqədar yardımın göstərilməsi məqsədilə keçirilmiş BMT-nin Yüksək Səviyyəli Donor Konfransında BMT Baş Katibi Antonio Quterreşin müraciəti əsasında Azərbaycan Respublikası tərəfindən də AİDA vasitəsilə bu ölkəyə maliyyə yardımı göstərilmişdir.
Suriyalı qaçqınlara yardım
2011-ci ilin mart ayından etibarən Suriyada davam edən münaqişə nəticəsində 5.2 milyon insan qaçqın düşmüş, 13.5 milyon insanın humanitar yardıma ehtiyacı yaranmışdır. BMT-nin Qaçqınlar üzrə Ali Komissarlığı (UNHCR) digər beynəlxalq təşkilatlar və inkişaf agentlikləri ilə birgə suriyalı qaçqınlara humanitar yardım göstərməkdə davam edir. AİDA da Suriyada yaşanan hadisələr nəticəsində ölkədən qaçqın düşmüş insanların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün 2015-ci ildə onlara ərzaq və ilkin ehtiyac məhsulları formasında yardım həyata keçirilmiş, 2012-ci ildə isə maliyyə yardımı göstərilmişdir.
Pakistanda həyata keçirilən “Heydər Əliyev Su Təchizatı Layihəsi”
4 may 2014-cü il tarixində Azərbaycan Respublikasının Birinci xanımı, Heydər Əliyev Fondunun Prezidenti, UNESCO və İSESCO-nun xoşməramlı səfiri, millət vəkili Mehriban xanım Əliyevanın təşəbbüsü və himayəsi altında AİDA və Azərbaycan Respublikasının Pakistandakı Səfirliyinin dəstəyi ilə Pakistanın ciddi içməli su problemindən əziyyət çəkən Dera İsmayil Xan ərazisinin Tank bölgəsində inşa edilmiş “Heydər Əliyev Su Təchizatı layihəsi”-ni həyata keçirmişdir. “Heydər Əliyev Su Təchizatı layihəsi” sayəsində ümumilikdə bölgədə yerləşən 40 minə qədər insan içməli su ilə təmin olunur.
Pakistanda sel daşqınlarından zərərçəkmiş insanlara yardım
AIDA Pakistanın Cənubi Pəncab və Kəşmir əyalətlərində baş vermiş sel daşqınlarından zərər çəkmiş insanlara humanitar yardım göstərilməsi məqsədilə Pakistanın Multan, Muzaffargarh, Leyyah, Çinniot, Naroval, Sarqodha, Mandi Baha-ud-Din, Sialkot, Canq və Hafizabad şəhərlərində 2014-cü il ərzində humanitar yardım aksiyaları keçirmişdir. AIDA tərəfindən göstərilən bu humanitar yardım ümumilikdə 25 min zərərçəkmiş şəxsi əhatə etmişdir.
“Qarşısı alına bilən görmə qabiliyyətinin itirilməsi ilə mübarizə” kampaniyası
AİDA İslam İnkişaf Bankı ilə strateji tərəfdaşlıq çərçivəsində “Qarşısı alına bilən görmə qabiliyyətinin itirilməsi ilə mübarizə” kampaniyasını 2012-ci ildən etibarən İslam Əməkdaşlıq Təşkilatına üzv olan Afrika ölkələrində həyata keçirməkdədir. Kampaniyada AİDA-nın təşəbbüsü ilə Azərbaycandan olan oftalmoloqlar da iştirak edirlər. 2012-2014-cü illər ərzində hər il mütəmadi olaraq, Benin, Burkina Faso, Çad, Kamerun, Cibuti, Qvineya, Mali, Niger və Liviya kimi 9 Afrika ölkəsində həyata keçirilən bu kampaniya uğurla baş tutmuş və bu ölkələrdə ödənişsiz əsasda göz-katarakt əməliyyatları keçirilmişdir. Ümumilikdə bu kampaniya çərçivəsində bu ölkələrdə görmə qabiliyyətini qismən və ya tamamilə itirmiş 10.000-dən çox insan öz sağlamlığına qovuşmuşdur. “Qarşısı alına bilən görmə qabiliyyətinin itirilməsi ilə mübarizə” kampaniyasının davam etdirilməsi nəzərdə tutulur.
Qəzzə
2014-cü ilin may-iyun aylarında aparılmış hərbi əməliyyatlar nəticəsində baş vermiş dağıntıların aradan qaldırılması məqsədilə BMT-nin Fələstinli Qaçqınlara Yardım və İşlər üzrə Yaxın Şərq Agentliyi (UNRWA) vasitəsilə AIDA tərəfindən Qəzzəyə maliyyə yardım göstərilmişdir. Bundan öncə, BMT Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən Qəzzə bölgəsindəki vəziyyətlə bağlı 2012-ci ilin 21 noyabr tarixində qəbul edilmiş, Qəzzədə hərbi toqquşmaların dayandırılması və humanitar vəziyyətin kəskin pisləşməsi ilə əlaqədar bəyanatından sonra, Azərbaycan dövləti yaranmış humanitar böhranla əlaqədar AIDA vasitəsilə Qəzzə bölgəsindəki Fələstin xalqına birbaşa maliyyə yardımı etmişdir.
Sent Vinsent və Qrenadin
Azərbaycan Hökuməti, 2014-cü ildə AIDA vasitəsilə kənd təsərrüfatı, enerji sektoru və digər sahələrində güclü yağışların səbəb olduğu daşqınlar nəticəsində yaranmış fəsadların aradan qaldırılması məqsədilə Sent Vinsent və Qrenadinə yardım göstərmişdir.
Filippin
2013-cü ildə Filippində baş vermiş, minlərlə insanın tələfatı və yüzlərlə evin tamamilə dağılması, qida, su və digər ilkin ehtiyac məhsullarının kəskin şəkildə qıtlığına səbəb olmuş Hayyan qasırğasının fəsadlarının aradan qaldırılması məqsədilə Azərbaycan hökuməti AİDA vasitəsilə bu ölkəyə müəyyən maliyyə vəsaiti ayırmışdır. Sözügedən vəsait BMT-nin Ümumdünya Ərzaq Proqramının Filippində həyata keçirdiyi humanitar yardım proqramları vasitəsilə zərərçəkmiş əhalinin əsas qida ehtiyaclarının qarşılanmasına sərf edilmişdir.
Suriyalı qaçqınlar
2012-ci ildə AİDA Suriyada yaşanan hadisələr nəticəsində bu ölkədən qaçqın düşmüş və İordaniyanın Əmman şəhərində məskunlaşmış insanların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılması üçün birbaşa maliyyə yardımı etmişdir.
Kuba
2012-ci ildə Kubada baş vermiş Sandi qasırğasının törətdiyi təbii fəlakətlərin nəticələrinin aradan qaldırılması məqsədi ilə AİDA Kubaya birbaşa maliyyə yardımı göstərmişdir.
Panama
2012-ci ilin noyabr ayında aramsız yağan yağışlar nəticəsində Panamada yaranmış humanitar vəziyyətin fəsadlarının aradan qaldırılması məqsədi ilə bu ölkəyə maliyyə yardımı göstərilmişdir.
Burkina Faso
2011-2012-ci ildə Burkina Fasoda baş vermiş quraqlıq nəticəsində yaranmış humanitar böhranla əlaqədar, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının bu ölkədə qida çatışmazlığının və ərzaq böhranının aradan qaldırıması ilə əlaqədar müraciətindən sonra AİDA Burkina Fasoya birbaşa maliyyə yardımı göstərmişdir.
İƏT və QH-yə üzv ölkələrin vətəndaşları üçün təhsil qrantı proqramları
2018-2019-cu tədris ili üzrə həyata keçirilən təhsil qrantı proqramlarına qəbulun nəticələrinə əsasən, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı üzrə 14 ölkənin, Qoşulmama Hərəkatı üzrə isə 15 ölkənin ümumilikdə 40 vətəndaşı (hər proqram üzrə 20 nəfər olmaqla) Azərbaycan Respublikasının ali təhsil müəssisələrində təhsil almaq hüququ qazanmışdır.
“Əcnəbi Diplomatlar üçün Xarici Siyasət Proqramı”
AIDA inkişaf etməkdə olan ölkələrdə insan kapitalının inkişafına dəstək məqsədilə ADA Universiteti ilə əməkdaşlıq çərçivəsində 2018-ci ildən etibarən Asiyanın və Afrikanın bir sıra ölkələrinin diplomatları üçün ölkəmizdə “Əcnəbi Diplomatlar üçün Xarici Siyasət Proqramı” (“Advanced Foreign Service Program for Foreign Diplomats”) adlı ixtisasartırma kursu təşkil edir.
Əfqanıstanda Elektron hökumət layihəsi
AİDA Agentliyi BMT-nin İnkişaf Proqramı ilə sıx əməkdaşlıq çərçivəsində Əfqanıstanın Dövlət Müəssisələrində Potensialın Gücləndirilməsi layihəsi çərçivəsində bu ölkədə Elektron hökumət sisteminin qurulmasına və ümumiyyətlə hökumət qurumlarının fəaliyyətinin səmərəliliyin artırılmasına yardım edir.
Xarici tələbələr üçün təqaüd proqramı
AİDA Agentliyi tərəfindən həyata keçirilən xarici tələbələr üçün təqaüd proqramı çərçivəsində inkişaf etməkdə olan müxtəlif ölkələrin tələbələrinə Azərbaycan Respublikasının ən yaxşı ali təhsil müəssisələrində təhsil almaq imkanı yaradılır və bu proqram çərçivəsində həmin xarici tələbələrin bütün xərcləri Agentlik tərəfindən ödənilir. Proqramın davam etdirilməsi və genişləndirilməsi, bununla da, daha çox əcnəbi tələbənin Azərbaycanın təhsil ocaqlarında təhsil alması nəzərdə tutulur.
İxtisasartırma kursları və seminarlar
AİDA Azərbaycanın ali təhsil ocaqları, elmi-tədqiqat institutları ilə birgə inkişaf etməkdə olan ölkələrin insan kapitalının yüksəldilməsi üçün həmin ölkələrin mütəxəssisləri üçün müxtəlif sahələr üzrə ixtisasartırma kursları və seminarlar təşkil edir.
Proprioseiopsis pocillatus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Bidens diversa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Azərbaycan Dövlət Dəmir Yolu Liseyi
Azərbaycan Dövlət Dəmir Yolu Liseyi — Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olmuş ilk peşə-ixtisas təhsili müəssisəsi
Tarixi
Dövlət Dəmir Yolu Liseyinin tarixi 1923-cü ildən başlayır. Belə ki, bu təhsil ocağı həmin ildən fabrik-zavod məktəbi kimi fəaliyyətə başlamışdır. 1941-ci ildən 1 nömrəli Dəmir Yolu Peşə Məktəbi, 1955-ci ildən 4 nömrəli şəhər Texniki Peşə Məktəbi, 1969-cu ildən 2 nömrəli Orta Texniki Peşə Məktəbi, 1996-cı ildən Dövlət Dəmir Yolu Liseyi adlandırılıb.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 11 oktyabr 2016-cı il tarixli, 405 nömrəli Qərarına əsasən 2 nömrəli Bakı Peşə Məktəbi ilə birləşdirilmiş və onların bazasında Dəmir Yolu və Metropoliten üzrə Bakı Dövlət Peşə Təhsil Mərkəzi yaradılmışdır.
Fəaliyyəti
1969-cu ildən burada şagirdlərə həm də orta təhsil verilməyə başlanılıb. 1969-cu ildən bu günə kimi liseydə "elektrovozun maşinist köməkçisi", "teplovozun maşinist köməkçisi", "dəmiryol stansiya növbətçisi", "sərnişin vaqonlarının bələdçisi", "bilet (yük) kassiri", "yük və baqaj qəbul-təhvilçisi", "metropoliten elektrik qatarlarının maşinist köməkçisi" ixtisasları üzrə 40 minə yaxın ixtisaslı kadr hazırlanıb. 1996-cı ildən Dövlət Dəmir Yolu Liseyinin nəzdində Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə eyni zamanda orta ümumi təhsil məktəbinin fəaliyyət göstərməsinə icazə verilib. Ötən illər ərzində liseyin nəzdindəki orta məktəb uğurlu nəticələri ilə tanınıb. Hazırda tam orta məktəbdə 300-dən çox şagird təhsil alır. Hər il məzunların təxminən 50 faizi müxtəlif ali məktəblərə qəbul olunur. Liseyin tanınmış, adlı-sanlı məzunları da kifayət qədərdir.
Direktorları
28 il — 1985-ci il avqustun 2-dən 2013-cü ilin dekabr ayına qədər liseyin direktoru Fərrux Baba oğlu Abbasov olmuşdur.
Fales teoremi
thumb Fales teoremi — bucağın tərəflərini kəsən paralel düz xəttlər bu bucağın bir tərəfi üzərində Konquryent parçalar ayırırsa, həmin düz xəttlər o biri tərəf üzərində də Konquryent parçalar ayırır.A¹A²=A²A³ olarsa, B¹B²=B²B³ olar.
Xızır xan
1359-cu ildə Gülüstanda özünü xan elan etdi. 1360-cı ildə Novruz xanın mülklərinə soxulmuş və Orda zadəganları ilə gizli danışıqlara başlamış, nəticədə Novruz Xızıra təhvil verilmişdir. Xızır Xan Novruzu, arvadını və Novruza sadiq Orda əyanlarını öldürdü. Anonim İskəndərin yazdığına görə, Xızır bir il hökmranlıq etdi.
Görülən bir sıra tədbirlərə baxmayaraq, kiçik oğlu Kutluyla olan ara qarışıqlığını cilovlaya bilməyib böyük oğlu Timur Xocanın təşkil etdiyi sui-qəsd nəticəsində öldürüldü.
Lutsi Korneli Sulla
Lutsi Korneli Sulla (Lucius Cornelius Sulla (Felix); e.ə. 138-78) — romalı hərbi və siyasi xadim. Sərkərdə kimi Yuqurta müharibəsi dövrü önə çıxır. E.ə. 104-102-ci illərdə kimvrlar və teftonlarla, e.ə. 90-88-ci illərdə Müttəfiq müharibəsində və e.ə. 89-84-cü illərdə 1-ci Mitridat müharibəsində iştirak edir. Sonuncunun əsnasında, Romanı tutur, Qay Marinin tərəfdarlarını neytrallaşdırır, bütün hakimiyəti quldar aristokratiyanın əlinə verir. Sonra ordusu ilə Şərqə yollanır, e.ə. 86-cı ildə Afinanı alır, həmin il VI Mitridat Yevpator üzərində qələbə çalır. E.ə. 84-cü ildə onunla sülh sazişi bağlayır. Onun yoxluğundan istifadə edən Sinna və Mari tərəfdarları Romada hakimiyəti ələ keçirirlər. E.ə. 83-cü ildə ordusu ilə İtaliyada enir, öz siyasi rəqiblərinin qoşunlarını darmadağın edir və sərt repressiyalarla müşayət olunan diktatura rejimi qurur. Sullanın rəqiblərindən müsadirə olunan torpaqlarda, İtaliyada koloniyalarla yerləşdirilən keçmiş legionerlər Sulla rejiminin vacib dayağına çevrilirlər. Sulla diktaturası Roma quldar respublikasının dərin böhranından xəbər verirdi. E.ə. 79-cu ildə, siyasi həyata təsirini saxlayaraq, səlahiyətlərini təhvil verdi.
Fırçaotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Bidens ostruthioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Proprioseiopsis poculus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Kaxaber Tsxadadze
Kaxaber Cumberoviç Tsxadadze (7 sentyabr 1968, Rustavi, Gürcüstan SSR, SSRİ) — keçmiş SSRİ və gürcüstan futbolçusu, müdafiəçi, Beynəlxalq dərəcəli SSRİ idaman ustası (1992), futbol məşqçisi.
Həyatı
7 sentyabr 1968-ci ildə Gürcüstanın Rustavi şəhərində doğulub.
Karyerası
Müdafiəçi mövqeyində çıxış edən Tsxadadze futbolçu karyerasına 1986-cı ildə Rustavi "Metallurq"unda başlayıb. Daha sonra ardıcıl olaraq Dinamo Tbilisi, "İberiya", QİF (ikisi də Gürcüstan), QİF (İsveç), Spartak Moskva, Dinamo Moskva (İkisi də Rusiya), "Ayntraxt" (Almaniya), "Alaniya" (Rusiya), Mançester Siti (İngiltərə), "Lokomotiv" (Tiflis/ Gürcüstan) və Anji Mahaçqala (Rusiya) klublarının formasını geyinib. 1992-ci ilidən 6 dəfə SSRİ, 1991-98-ci illərdə 25 dəfə Gürcüstan milli futbol komandasına çağırılıb.
Tsxadadze məşqçi karyerasına 2001-ci ildə Tiflis "Lokomotiv"ində başlayıb və bir il bu komandada çalışıb. 2005/2006 mövsümünü Dinamo Tbilisi klubunda, 2006/2007 mövsümünü "Sioni"də keçirib. 2008/2009-cu illərdə Standard Bakıda çalışıb. 2009-cu ilin iyunundan isə İnter Bakı klubunda işləyir. Gürcüstan U-21-nə rəhbərlik edib.
Orduməlik xan
Orduməlik xan — Cuçi xanın 13-cü oğlu Toğay Teymur xanın nəslindən gəlirdi. Timur Xoca xanı devirən Orduməlik cəmi 1 ay hakimiyyətdə qala bildi və Kildibəy xan tərəfindən devrildi.
Tariyel Həsənov
Tariyel Həsənov – şərqşünas alim, tarixçi, ilahiyyatçı.
Ölümə yaxın təcrübələr
Ölümə yaxın təcrübələr - Tibbi baxımdan ürəyin dayanması və sonra təkrar işləməsi ilə müşahidə olunan təcrübələrə verilən ad. Ölümə yaxın təcrübələr, xüsusi ilə insanoğlunun ölümündən sonrakı həyata olan marağı səbəbindən tarixən maraq mövzusu olmuşdur.
Tariyel Həsənov
Həyatı
Tariyel Bilal oğlu Həsənov 1941-ci ildə Əli Bayramlı rayonunun (indiki Şirvan) Poladtuğay kəndində anadan olmuşdur. 1958-ci ildə Əli Bayramlıda orta təhsilini başa vurmuşdur. Həmin il Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universitetinin) Şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb şöbəsinə daxil olmuş, 1963-cü ildə oranı bitirmişdir. 1962–1971 illərdə Azərbaycan Radio və Televiziya Veilişləri Komitəsi ərəb redaksiyasının diktoru işləmişdir. O, 1971–1987 illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Şərqşünaslıq İnstitutunda kiçik elmi işçi, baş elmi işçi, şöbə müdiri vəzifələrində çalışmışdır. 1966–1967 illərdə Yəmən Ərəb Respublikasında, 1973–1977 və 1987–1992 illərdə İraqda xidməti ezamiyyətdə olmuşdur.
Tariyel Həsənov İraqda SSRİ Nazirlər Sovetinin İqtisadi İnkişaf Komitəsinin müşaviri vəzifəsində işləmişdir. Ən yüksək səviyyədə danışıqlarda iştirak edən Tariyel Həsənov SSRİ Nazirlər Sovetinin sədri A. Kosiqin ilə İraq prezidenti Əhməd Həsən Əl-Bəkr arasında gedən danışıqların tərcüməçisi olmuşdur.
1992-ci ildən ömrünün sonuna kimi Bakı Dövlət Universiteti İlahiyyat Fakültəsinin baş müəllimi işləmişdir.
Tariyel Həsənov 23 dekabr 2005-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Tariyel Həsənov 1971-ci ildə tarix elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. İraqın müasir tarixinə və İslam dini məsələlərinə dair bir monoqrafiyanın, otuzdan çox məqalənin, bir neçə əlyazmanın, habelə Quranın ərəbcədən tərcüməsinin müəllifidir.
Tariyel Həsənov uzun illər Azərbaycan Respublikası Prezidenti İcra Aparatının Humanitar siyasət şöbəsinin müdir müavini vəzifəsində çalışmışdır. Akademik Vasim Məmmədəliyev alim haqqında yazmışdır: "Tariyel Həsənov Azərbaycan ərəbşünaslığının sayılıb seçilən nümayəndələrindən biridir… Onun ərəbcəsi çox qüvvətli, tələffüzü əla idi…"
İşraqilik fəlsəfi təliminin banisi Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin (1154–1191) "Filosofların görüşləri" traktatını AMEA-nın müxbir üzvü, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Zakir Məmmədov Tariyel Həsənovla birlikdə Azərbaycan və rus dillərinə tərcümə etmiş və bu tərcümə əsəri ilk dəfə 1986-cı ildə, ikinci dəfə 1999-cu ildə "Şərq fəlsəfəsi (IX–XII əsrlər)" kitabında çap edilmişdir. Zakir Məmmədovun təşəbbüsü ilə Azərbaycan EA Rəyasət Heyəti 2 aprel 1991-ci ildə Şihabəddin Yəhya Sührəvərdinin vəfatının 800 illik yubileyinin keçirilməsi ilə əlaqədar qərar (№ 9/11) qəbul etmişdir. Bu qərara əsasən Təşkilat Komitəsinin sədri akademik Fuad Qasımzadə, sədr müavini Zakir Məmmədov, elmi katib Tariyel Həsənov olmuşdur.
Akademik Ziya Bünyadovun tərcümə etdiyi Məhəmməd Füzulinin "Mətlə əl-etiqad" fəlsəfi kitabının redaktorları Tariyel Həsənov və Zakir Məmmədov olmuşlar.
Bakı Dövlət Universiteti İlahiyyat Fakültəsinin Elmi Məcmuəsinin 2006-cı ildə çap edilən bir sayı Tariyel Həsənova ithaf edilmişdir.
Çembers qraflığı (Alabama)
Çembers dairəsi — ABŞ-nin Alabama ştatının şərq mərkəzi hissəsində yerləşən bir qraflıq. 2020-ci ildə aparılmış siyahıyaalınmaya əsasən, əhalisi 34,772 nəfərdir. Qraflıq mərkəzi Lafayet şəhəridir. Ən böyük şəhəri Valli adlanır. Dairə alabamalı ABŞ senatoru Henri N. Çembersin adını daşıyır.
Blank krediti
Banklar tərəfindən mal-material qiymətliləri, ehtiyatları, debitor öhdəliyi, qiymətli kağızlar və s. ilə təminat olmadan təqdim olunan kreditdir. Başqa sözlə, kredit verənin yalnız şəxsi etibarına əsaslanan maddi təminatsız kreditdir, yəni blank kreditində kreditor borc alandan heç bir təminat, yəni qiymətli kağız, əmlak, dövlət zəmanəti və s. tələb etmədən verir. Blank krediti bir qayda olaraq yüksək etibara malik və ödəniş qabiliyyətli şəxslərə təqdim edilir. Uyğun olaraq, yüksək risk səviyyəsi ilə əlaqədardır. Kreditin bu növü təminatlı maliyyə vəziyyətində olan müştərilərə, “birinci dərəcəli” kreditorlara (borc alanlara) təqdim edilir ki, bank onlarla da uzunmüddətli qarşılıqlı münasibətlərə malik olur. Çevik ödəniş qabiliyyəti prinsipi – bank krediti təqdim edilməsi zamanı əsasdır. Maddi təminata malik olmayan sövdələşmə riskini nəzərə alaraq, belə istiqraz (borc) üzrə faiz təminata malik olan kreditə nisbətən daha yüksək ola bilər. Blank krediti qısa müddətə, 90 günə qədər, məhsul və xidmət istehsalı və reallaşması prosesində yaranan pula tələbatı ödəmək məqsədilə təqdim olunur. Blank kreditini əldə etmək üçün borc alan banka zəmanət ərizəsini özünün firma blankında təqdim edir. Bu zaman bank lazım olan ssudanın əsaslı olub-olmadığını yoxlamır. Blank krediti təqdim edilməsi haqqında qərar borc alanın maliyyə hesabatlarının təhlili əsasında qəbul edilir. Blank krediti vəsaitin hesablaşma hesabına istiqamətlənməsi və ya təqdim edilən tədiyyə sənədlərinin ödənilməsi yolu ilə verilə bilər.
Veyl Kornell Tibb Kolleci (Qətər)
thumbnail|Kollecin binası Veyl Kornel Tibb Kolleci ( – WCMC-Q) — Kornel Universitetinin Qətərdəki təhsil şəhərciyində.
Kollec 2004-cü ilin sentyabrında açılmışdır. Qətər dövləti ilə Kornel Universitetinin birgə layihəsi olan bu kollec ABŞ hüdudlarından kənarda açılmış ABŞ-yə bağlı olan ilk tibb məktəbidir. Bu layihə Qətərdə akademik proqramların və tibbi xidmətlərin yüksəldilməsi üçün həyata keçirilir.
Kollec Qətər dövləti tərəfindən maliyyələşir və Qətər Fondu məktəbin tikintisinə 750 milyon dollar vəsait ayırmışdır. Kollec memar Arat İsodzaki tərəfindən inşa edilən ikimərtəbəli böyük binada yerləşir.
2004-cü ildən Qətər Fondu Veyl Tibb Kollecinin yerləşdiyi ərazidə xəstəxana tikintisinə başlamışdır.
Rüstəm Rüstəmov (həkim)
Rüstəm Şamil oğlu Rüstəmov – tibb elmləri doktoru, professor.
Həyatı
5 aprel 1947-ci ildə Ağcabədi rayonunun Sarıcalı kəndində anadan olub. 1969-cu ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş və Respublika Klinik Xəstəxanasında həkim-Hematoloq kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1975–1977-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda hematologiya kafedrasında çalışmışdır.
1979-cu ildən Azərbaycan ET Hematologiya və Transfuziologiya İnstitutunda laboratoriya müdiri, hematoloji klinikanın rəhbəri və 1994-cü ildən bu günə kimi həmin İnstitutda elmi işlər üzrə direktor müavinidir.
1974-cü ildə namizədlik, 1986-cı ildə doktorluq dissertasiyaları (Moskva) müdafiə etmişdir. Yaxın və uzaq xaricdə 130 elmi əsəri, 4 monoqrafiyası çap olunmuş, o cümlədən rəhbərliyi altında 10-a yaxın namizədlik və doktorluq dissertasiyaları hazırlanıb müdafiə edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Səhiyyə nazirliyinin fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında AAK expert şurasının üzvüdür.
II Dara
II Dara, (II Dara Oxus); — 423-404-cü illərdə Əhəmənilər şahənşahı. I Artakserksin yunan cariyəsi Kosmartidenadan olan oğlu. Hakimiyyətə gələnə qədər adı Oks idi və 423-cü ildə II Dara adını götürdü. Yunanlarla müharibələr etmişdir, hakimiyyəti dövründə 405-ci ildə Misirdə üsyan baş vermişdir. 404-cü ildə Babildə ölmüşdür.
Vstreçnıye adaları
Vstreçnıye adaları — Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə yerləşir.
Yerləşməsi
Laptevlər dənizini ərazisində, Şimal Torpağı Arxipelaqının şərq hissəsində, Axmatov körfəzinin şimal-şərqində yerləşir. Bolşevik adasından 1,3–2 km aralıda yerləşir. Bolşevik adasından Nenametnıy boğazı ilə ayrılır. Adalardan şimalda Lişniy adası, cənubda isə Ostrıy adası (400 m) və Nizkiy adası (700 metr) yerləşir. Qrupun tərkibi 3 ada daxildir: Şimal adası, Cənub adası və adsız ada. Bolşevik adası boyunca 5,5 km məsafədə uzanır. Cənub adası qrupun ən böyük adasıdır. Burada maksimal hündürlük 23 metrdir.
Kildibəy xan
Kildibəy xan — Orduməlik xanı devirərək hakimiyyətə gəlmişdi. Batı xanın nəslindən gəldiyini iddia etsə də, əsl mənşəyi məlum deyil. 1 ilə yaxın hakimiyyətdən sonra Murad xan tərəfindən devrildi.
Minoy sivilizasiyası
thumb|Döyüşən oğlanlar (Santorin adasından tapılmış freska) Minoy sivilizasiyası — Krit adasında qədim sivilizasiya. Minoy mədəniyyətinin çiçəklənməsi e.ə. XVI əsr və XV əsrin birinci yarısına təsadüf edir. Krit mədəniyyətinin (yaxud da Minoy mədəniyyətinin) yaranması Kritin əfsanəvi hökmdarı Minosun adı ilə bağlıdır və e.ə. III-I minilliklərə təsadüf edir.
Sosial və iqtisadi həyat
Minoy hökmdarı Assuriya kralı kimi qəzəbli döyüşçü deyildi. O böyük donanmaya komandanlıq edirdi, lakin bu donanma müharibə üçün deyil, ticarətin qorunması üçün istifadə olunurdu. Hökmdar ölkədə ən böyük sahibkar idi. Onun sarayının yaxınlığında yerləşən emalatxanalarda böyük miqdarda dulusçuluq məmulatları, parçalar və metal əşyalar istehsal olunurdu. Şəxsi müəssisələr qadağan edilməmişdi, lakin onlardan ağır vergilər toplanırdı. Buna baxmayaraq, xüsusilə kiçik şəhərlərdə bir neçə emalatxana var idi və kənd təsərrüfatının çox hissəsi də şəxsi sahibkarlar tərəfindən idarə olunurdu.
Minoy bürokratik monarxiya idi. Hər bir əsas şəhərin və həmin şəhərin ətraf ərazilərinin hökmdarı müstəqil idi. Lakin Minoy tarixinin sonlarına doğru Knos hökmdarı bütün adanın idarəsini ələ keçirmişdi. Mütləq monarx ölkəni böyük idarəçi sinifin vasitəsi ilə idarə edirdi. Təhsil üzərində monopoliyası olan mirzələr iqtisadi həyatın bütün aspektləri ilə yaxından maraqlanırdılar. Malların toplanması və vergi yığılması məqsədilə kənd təsərrüfatı məhsullarının becərilməsi və istehsalına nəzarət edilirdi. Dövlət, həmçinin xarici ticarətə də ciddi şəkildə nəzarət edirdi. Xüsusilə, Suriya və Misir kimi uzaq limanlara üzən böyük gəmilər hökmdara məxsus idi, hökmdara məxsus olmayan gəmilərdən isə ağır vergilər toplanır və brükratik sistem onlara ciddi nəzarət edirdi.
Din
Minoyluların dini digər antik dünya xalqlarından fərqli olaraq matriarxal idi. Baş tanrı kişi deyil, qadın idi. O, bütün kainatın – dənizin, səmanın və yerin hökmdarı hesab edilirdi. Onlar əvvəllər heç bir kişi tanrıya sitayiş etməmişdilər, lakin sonralar böyük ilahənin oğlu yaxud əri simasında kişi tanrı da meydana gəlmişdi. Buna baxmayaraq, minoylular heç vaxt kişi fiqurunun müstəqil əhəmiyyətə malik olduğunu düşünməmişdilər. Ana ilahə xeyirin və şərin mənbəyi hesab edilirdi, onun şər qüvvələri belə, zalım və dəhşətli deyildi. O, tufan başladır, dağıntı törədir və yayırdı, lakin bu əməllər təbiətin dirçəlməsinə xidmət edirdi, çünki ölüm həyat üçün əsas amil hesab edilirdi. Dünyadakı ölümlülər ilahəyə, həmçinin onun öküz və ilan kimi müqəddəs heyvanlarına qurbanlar verməli idilər. Minoyda dini mərasimlər və rituallar bütöv inanc sisteminin qadın oriyentasiyalı olması ilə əlaqədar olaraq kahin deyil, kahinələr tərəfindən həyata keçirilirdi.
Freskalarda heyvanlar, güllər, saray sakinlərinin həyatından səhnələr və əsas Minoy kultlarından biri olan tanrı-öküz kultuna aid «öküzlərlə oyun» rəsmi diqqəti daha çox cəlb edir. Tanrı-öküz kultları öküz obrazında təbiətin dağıdıcı qüvvələri kimi öz təcəssümünü tapmışdır. Təbiətin əbədi təzələnməsi, analıq və qadınlıq simvolu hesab edilən böyük ilahə Minoy panteonunda mərkəzi fiqurdur. Kritlilərinn həyatında din böyük rol oynamışdır. Kritdə hakimiyyətin xüsusi forması - teokratiya yaranmışdı. Bu idarə formasında dini və dünyəvi rəhbərlik bir nəfərin əlində cəmlənmişdi. Hökmdar sarayı universal funksiyanı yerinə yetirərək eyni zamanda həm dini, həm siyasi-inzibati, həm də təsərrüfat mərkəzi kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Mədəniyyət və incəsənət
Yüksəliş və tənəzzül dövrü keçirən Krit mədəniyyəti təqribən e.ə. 1200-cü ilə qədər davam etmişdir. Kritdə bütün həyat saraylar adlanan binalar ətrafında cərəyan etmişdir. Arxeoloji qazıntılar nəticəsində Knosda (adanın mərkəzi hissəsində) Krit saraylarından birincisi, Minos sarayı tapılmışdır. Bu saraydan Minotavr - insan bədənli və öküz başlı canlı haqqında yunan mifində təsvir olunan labirint başlanır. Əslində, Krit sarayları, doğrudan da, labirintə bənzəyirdi. Bütün bunlara baxmayaraq, saraylar vahid arxitektura ansamblı kimi qəbul olunur. Diqqəti çəkən budur ki, divarlarda olan rəsmlər olduqca zəngindir.
Erkən Krit hərfləri deşifrə edilmədiyinə görə, Minoy xalqının ədəbiyyatının varlığını söyləmək mümkün deyil. Lakin görünür ki, Minoyda ədəbiyyat mövcud olmamışdı, çünki “Xətti yazı B” ilə yazılmış heç bir mətn nümunəsi yoxdur. Lakin elmi nailiyyətlər problemini həll etmək daha asandır, çünki alimləri istiqmətləndirən maddi qalıqlar var.
Krit adasında tapılan arxeoloji sübutlar göstərir ki, minoylular istedadlı ixtiraçılar və mühəndislər idilər. Onlar təxminən 11 fut genişlikdə gözəl daş yollar salmışdılar. Müasir kanalizasiya texnikasının, demək olar ki, bütün əsas qaydaları Knos sarayının dizaynerlərinə məlum idi. Belə ki, e.ə. 17-ci əsrdə Kritdə hökmdar ailəsi, hətta bizim eranın 17-ci əsrində Fransa və İngiltərə krallarına belə nəsib olmayan hər cür komfort və rahatlıqla (məs. evin içinə su çəkilməsi) təmin edilmişdi.