cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əlinağı xan Qasımlı-Avşar
Ailəsi
Əlinağı xan Kiçik xanım Mövləvi ilə ailə qurmuşdu. Zəhra Sultan xanım adlı qızı vardı.
Mikania candolleana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Basketbol meydançası
350px|Basketbol meydançası.|thumb Basketbol meydançası — basketbol oynamaq üçün düzbucaqlı formada, səthi hamar və bərk olan sahə. FİBA-nın rəsmi oyunları üçün meydançanın ölçüləri 28 metr uzunluğuna, 15 metr enində olmalıdır. Digər yarışlarda meydança ölçüləri azı 28х15 metr olmalıdır.
Meydança tavanının hündürlüyü ən azı 7 metr olmalıdır. Meydança səthi hər tərəfdən və yetərincə işıqlandırılmalı. İşıq mənbəyi elə yerləşməlidir ki, o oyunçuların görməsinə mane olmamalı. 1960-cı illərə qədər rəsmi oyunlar həm açıq, həm də, qapalı idman zallarında keçirilirdi. 1968-ci ildən bütün rəsmi oyunlar qapalı idman zallarında keçirilir.
Mərkəzi dairə
Mərkəzi dairə meydançanın mərkəzində yerləşir və radiusu 1,80 metrdir.
Mərkəzi xətt
Mərkəzi xətt arxa xətlərə paralel çəkilir və hər iki yan xəttdən 15 sm çıxmalıdır.
Meydança sərhəddi xətləri
Meydançanın uzunluğu istiqamətində çəkilən sərhəd xətti yan xətt, eninə istiqamətdə çəkilmiş sərhəd xətti isə arxa xətt adlandırılır.
Üçxallıq xətt
Rəqib səbəti yaxınlığındakı ərazidən başqa meydançanın ərazisi üçxallıq zona hesab olunur. Üçxallıq zona ikixallıq zonadan yarım çevrə formasında çəkilmiş xətlə ayrılır. Çəkilmiş bu yarım dairənin radiusu 6,75 metrdir (1 oktyabr 2011-ci ildən).
Cərimə atışı xətti
Cərimə atışı xəttinin uzunluğu 3,60 metr olur. O arxa xətlərdən 5,80 metr məsafədən çəkilir.
Qəm karvanı (film, 1990)
Məzmun
Film-reportaj İran İslam Respublikasında baş vermiş təbii fəlakət-zəlzələ haqqındadır. Kinolentdə Rəşt, Gilan, Həmədan və başqa yerlərdə zəlzələnin acı nəticələri əks olunmuşdur. Filmin əsas qayəsi xalqlarımızın dar gündə birliyini təcəssüm etdirməkdir.
Çililər
Çilər (İsp. Chilenos) — Çili milli etnik qruplar.
Çilər əksəriyyəti Çili yaşayır baxmayaraq, əhəmiyyətli icmalar çox ölkələrdə, ən xeyli Argentina və ABŞ-də yaradılıb. Digər böyük Çili icmalar Avstraliya, Kanada və İsveç var. sıra kiçik olsa da, Çili xalqı da Antarktida və Falkland adaları daimi əhalisinin böyük hissəsini təşkil edir.
Valensiya FK
Valensiya Futbol Klubu (İspanca València Club de Futbol, Valensiya, Yarasalar kimi də tanınır) — İspaniyanın eyniadlı şəhərini təmsil edir. İspaniya futbol tarixi və Avropanın ən məşhur komandalarından biridir. Valensiya 6 dəfə İspaniya Primerası (la liqa) 8 dəfə Kral Kuboku, 3 dəfə UEFA Kuboku, 1 dəfə Kuboklar Kuboku və 1 dəfə Avropa Super Kubokunun qalibi olmuşdur. İki dəfə UEFA Çempionlar Liqasının finalına qədər yüksəlmiş Real Madrid və Bavariyaya məğlub olmuşdur, müvafiq olaraq 2000 və 2001-ci illərdə. Ümumilikdə götürdükdə Valensiya 7 dəfə Avrokubokların finalına çıxmış 4-ünü qalib kimi başa vurmuşdur.
Əs-Səlam
Əs-Səlam (ər. السلام) — Allahın adlarından biri.
Valensiya FK
Bütün illər üzrə la liqanın turnir cədvəlində Valensiya 3-cü yerdə qərarlaşır, Real Madrid və Barselonadan sonra. Qitə yarışlarındakı nailiyyətlərinə görə də həmin klublardan sonar ölkənin 3-cü ən güclü klubudur.
Əs-Səlam
Özü hər cür nöqsandan uzaq olub, bəndələrini də çirkinlik, qüsur və fəlakətlərdən xilas edib las edib əmin-amanlığa çıxaran deməkdir.
Valensiya FK
Klubun əsası 1919-cu ildə qoyulmuşdur və 1923-cü ildən etibarən ev oyunlarını 55,000 nəfərlik Mestalla stadionunda (əsl adı Estadio Mestalla) keçirir. Klub hazırda 75,000 nəfərlik yeni arenaya – Nou Mestalla stadionuna keçməyi planlaşdırır. Valensiya eyni adlı şəhərin digər təmsilçisi Levante ilə əzəli rəqibdir. Klub ölkənin Valensiya muxtariyyətində (muxtar cəmiyyət) digər iki klub Hercules və Villareal ilə də rəqabət aparır. Valensiya İspaniyada ən çox azarkeş kütləsinə sahib 3-cü komandadır.
Tarixi
Klub 1919-cu ildə martın 5-ində yaradılsada rəsmi qeydiyyatdan həmin il 18 Mart tarixində keçmişdir. İlk prezident isə Octavio Augusto Milego Díaz olmuşdur. İlk prezident seçkisi isə qəpik püşkü ilə həyata keçrilmişdir. Klubun ilk oyunu 1919-cu ilin 21 Mayında Valencia Gimnástico komandasına qarşı olub (0-1).
Əs-Səlam
Qurani-Kərimdə buna dəfələrlə işarə edilmişdir: ''“Sizə salam verildiyi zaman onu daha gözəl alın və ya (eynilə sahibinə) qaytarın! Şübhəsiz, Allah hər şeyi hesaba alandır” ; “...Evlərə daxil olduğunuz zaman özünüzü (bir-birinizi, qohum-əqrəbanızı, dostlarınızı və dindaşlarınızı) Allah dərgahından bərəkət və xoşluq diləyən bir salamla salamlayın...”''.
Valensiya FK
Tarixi
Valensiya 1923-cü ildə Mestalla stadionuna köçdü. Buna qədər isə Yarasalar ev oyunlarını Algirós meydançasında keçirirdi. Mestalladakı ilk oyun Castellón Castaliana qarşı oldu və matç qolsuz heç-heçə ilə yekunlaşdı. Tərəflərin bir gün sonra oynanan oyununda isə Valensiya qələbə qazandı, 1-0. Valensiya 1923-cü ildə Regional Çempionatın qalibi oldu və ilk dəfə İspaniyanın Kral Kuboku uğrunda yarışlara qatılmaq imkanı qazandı.
Əs-Səlam
Mənbə
Hazırladı: Güney Həsənova, "Cəmiyyət və Din" qəzeti, 2010-cu il.
Valensiya FK
İspaniya futbolunda nəhənglərə qoşulması
Yarasalar 1941-ci ildə Kral kuboku yarışlarının finalında Espanyolu məğlub edənə qədər İspaniyadakı vətəndaş müharibəsi klubun inkişafına ziyan vururdu. 1941-1942-ci illər mövsümündə İspaniya çempionluğuna nail olan klub bu uğuru davam etdirərək 1943-1944 və 1946-1947-ci illər mövsümlərində də eyni nəticəni əldə etdi. Baxmayaraq ki, həmin illərdə Kral kubokunda zəfər İspaniya çempionluğundan daha nüfuzlu nailiyyət sayılırdı.
1950-ci illərdə klub ötən onillikdəki uğurları təkrarlaya bilmədi, baxmayaraq ki, artıq bir klub kimi formalaşmışdı. Mestalla stadionundakı yenidənqurma nəticəsində arena 45,000 nəfərlik tutuma sahib olur. Heyətdə artıq yerli və əcnəbi ulduzlar peyda olurdu. Yerli Antonio Puchades və holland hücumçu Faas Wilkes kimi oyunçuları misal göstərmək olar. 1952–1953 mövsümünü ikinci pillədə başa vuran klub növbəti il Kral kubokuna daha bir dəfə sahib çıxdı. Bu ildən sonra Fransisco Franconun şərəfinə yarış Copa del Generalísimo kimi tanınmağa başladı.
İlkin Avropa uğurları
Valensiya ilk Avropa səviyyəli uğurunu Beynəlxalq Şəhərlərarası Kubokda qazanıb və bu UEFA Kubokuna qədər keçiriən yarış di. Bu yarışın 1961-1962 mövsümünün finalında Barselonanı məğlub etmişdi. Növbəti mövsümdə də finala qədər yüksələn Yarasalar Xorvatiyanın Dinamo Zaqreb klubuna qalib gəlmişdi. Beynəlxalq Şəhərlərarası Kubokun finalına 3-cü dəfə də yüksələn Valensiya bu dəfə İspaniyalı həmvətənlərinə - Real Zaraqozaya 1-2 hesabı ilə məğlub olur.
Durğunluq
1982-ci ildə klub Milian Milianiçi baş məşqçi vəzifəsinə gətirir. Mövsüm boyu uğursuz nəticələrdən sonra sona yeddi tur qalmış 17-ci yerdə qərarlaşan Valensiyanın baş məşqçisi dəyişdirilir və Koldo Aguirrenin gəlişindən sonra klub həmin il aşağı diviziona düşməkdən qurtulur. 1983-84 və 1984-85-ci il mövsümlərində Visente Tormonun prezidentliyi dövründə klub ağır borclarla üzləşir və 1985-86-cı il mövsümündə maaşları verilməyən futbolçularla komandadaxili psixoloji vəziyyəti pis olan Valensiya 55 illik fasilədən sonra aşağı diviziona düşür.
Arturo Tuzon prezident seçildikdən sonra Alfredo Di Stefano 1986-cı ildə baş məşqçi təyin edilir və klub yenidən la liqaya geri dönür. Di Stefano daha bir il məşqçilik etdikdən sonra klubu tərk edir. Həmin mövsüm Valensiya la liqanı 14-cü yerdə bitirir. Bolqarıstanlı hücumçu Luboslav Penev 1989-cu ildə kluba transfer olunur və klub la liqanı 3-cü yerdə başa vurur. 1991-92-ci il mövsümündə Guus Hiddink baş məşqçi təyin olunur. Bununla da klub ölkə kubokunun 1/4-inə qədər yüksəlir və ölkə çempionatını 4-cü yerdə bitirir. 1992-ci ildə Valensiya FK rəsmi olaraq Məhdud Məsuliyyətli İdman Cəmiyyətinə çevrilir.
1994-cü ildə Braziliya millisi ilə dünya çempionatının qalibi olmuş Karlos Alberto Pereira kluba baş məşqçi təyin olunur. Braziliyalı məşqçi ispan qapıçı Andoni Zubizarreta, rusiyalı hücumçu Oleq Salenko və serb Predraq Miatoviçi öz komandasına qatsa da ona bəslənən etimadı doğrulda bilmir və o Jose Manuel Rielo ilə əvəzlənir. Daha sonralar isə Luis Araqones və Jorge Valdano kimi məşqçilər eləcə də Romario, Klaudio Lopez və Ariel Orteqa kimi ulduz futbolçular da komandanın heyətinə qoşulur.
2000-ci illər: Valensiya İspaniya və Avropa futbolunda zirvəyə qayıdır
thumb|2005: Mestalla azarkeşləri.
Valensiya 1999-00 mövsümünə titulla başlayır. Belə ki, Barselonanı məğlub edən "yarasalar" İspaniya Superkubokuna sahib çıxır. Həmin mövsüm Barselona ilə eyni xal toplayan Valensiya yalnız o vaxtki çempion Deportivo La Corunyadan geri qalaraq bürünc medallara sahib çıxır. Amma klubun həmin il ən böyük uğuru tarixində ilk dəfə UEFA Çempionlar Liqasının finalına yüksəlməsi olur. Mayın 24-ü Parisdə oynanılan final matçında Real Madrid öz həmyerlilərini 3-0 hesabı ilə məğlub edir.
Bu həm də Klaudio Lopezin klubdakı vida matçı olur və o, İtalyanın Latsio klubu illə anlaşır. Üstəgəl Farinos Milan İnterinə və Gerard Barselonaya keçir. Həmin mövsümlərarası transfer pəncərəsində norveçli Con Karev, Ruben Baraxa, argentinalı Roberto Ayala, Visente Rodrigez və braziliyalı müdafiəçi Fabio Aurelio kluba transfer olunur. Növbəti qış transfer pəncərəsində Pablo Aimar da komandaya qoşulur. Tezliklə Baraxa, Visente, Ayala və Aimar klubun 2000-ci illərin əvvəlindəki dominantlığında əsas fiqurlara çevrilirlər.
La liqaya əla başlanğıc edən Valensiya 10 oyundan sonra birinci yerdə qərarlaşmışdı. Lakin Çempionlar Liqası kimi ağır turnir klubdan daha çox diqqət tələb edirdi. Beləliklə Hektor Kuperin komandası iki qrup mərhələsini geridə qoyub 1/4 finalda Arsenalı, yarım finalda isə Lids Yunaytedi məğlub edərək finala yüksəlir. Son matçdakı rəqib isə Almaniyanın məşhur Bavariya (Bayern Münxen) klubu olur. Bu klubun ardıcıl iki ildə ikinci Çempionlar Liqası finalı olur. Milanın San Siro stadionunda keçirilən matçda Qaizka Mendieta on bir metrlik cərimə zərbəsindən hesabı açır. Qapıçı Santiaqo Kanizares 90 dəqiqə ərzində Mehmet Şölün penalti zərbəsini qaytarsa da, Ştefan Effenberqin eyni cəhdinə əngəl ola bilmir, 1-1. Əlavə olunmuş iki hissədə də hesab dəyişmədiyindən oyunsonrası penaltilər qalibi müəyyənləşdirdi. Belə ki, Maurisio Pelleqrinin səhvindən sonra Bavariya kuboku başı üzərinə qaldırır. Valensiya üçün ardıcıl iki Çempionlar Liqası finalının heç birində qalib gəlməmək böyük üzüntüyə səbəb olur. Klub həmin uğursuzluqdan sonra özünə gələ bilmir və ölkə çempionatının son turunda Barselonaya son saniyələrdə buraxılan qolla 3-2 məğlub olan "yarasalar" növbəti mövsüm üçün Çempionlar Liqasından kənar qalırlar.
Klubun prezidenti D. Pedro Kortes qazanılan nailiyyətləri - İspaniya Kral Kuboku və iki Çempionlar Liqası finalını - qənaətbəxş sayaraq şəxsi işlərini səbəb gətirib istefa verir. D. Jaime Orti onu əvəzləyərək Valensiyanı Avropada uğurlu klub kimi tanıtdırmağı qarşıya məqsəd qoyur. Tenerifeni aşağı diviziondan la liqaya çıxaran Rafael Benitez baş məşqçi təyin olunur. Heyətindən Mendieta, Deşamp, Milla və Zahoviçi göndərən klub Marçena, Mista, Kurro Torres, Rufete, de los Santos və Salvanı transfer edir.
Valensiya 1999-2004-cü illərdə tarixinin ən uğurlu dönəmini yaşayır. İki dəfə ölkə çempionluğu, bir dəfə UEFA Kuboku, bir dəfə Kral Kuboku və bir dəfə İspaniya Super Kubokuna sahib çıxan klub iki dəfə də Çempionlar Liqasının finalına yüksəlir.
2001-2002 futbol mövsümündə Valensiya 31 illik aradan sonra İspaniya çempionluğuna qovuşur. Baş məşqçi Rafael Benitez və yeni futbolçular Marçena, Mista, Kurro Torres, Rufete, De los Santos və Salvadan ibarət güclü bir komanda yaranmışdı. İlk matçda Valensiya Real Madridi qəbul etdi və bu oyunda qazanılan qələbə klub üçün çox çempionluğa gedən yolda əhəmiyyətli bir təkan oldu. Benitezin komandası sonrakı 11 oyunda da qələbə qazanmaqla Alfredo di Stefanonun 1970-1971-ci ildə əldə etdiyi rekordu təzələdi. Deportivoya məğlubiyyətdən sonra liderlərdən geri qalmamaq üçün Espanyolu səfərdə məğlub etməli olan Valensiya, hesabda 2-0 geridə olmasına baxmayaraq sonradan 3 qol vuraraq qələbə qazandı.
Mövsümün ikinci yarısında Benitezin yetirmələri Real Madridə məğlub olsa da tez toparlanaraq sonrakı 6 oyunda 4 qələbə və 2 heç-heçə edə bildilər. İkinci dövrədəki Espanyol matçı da həlledici oldu. Belə ki hesabda 1-0 geri ikən qırmızı vərəqə ilə azlıqda qalan yarasalar Ruben Baraxanın iki qolu ilə 3 xalı əldə edirlər. Həmin gün Real Madridin Real Sosyedada məğlub olması Valensiyanı liderliyə yüksəldir və ən yaxın izləyicisi Real Madridlə 3 xal fərqi yaranır. Mövsümün son matçı isə Malaqa ilə La Rosaleda stadionunda olur. Ayala və Fabio Aurelionun qolları sayəsində Valensiya tarixində 5-ci dəfə İspaniya çempionluğuna yiyələnir.
Ləqəbi
Komandanı bəzən "Los Che" adlandırırlar. Bəziləri bunu nədənsə Ernesto Çe Gevara ilə səhvən əlaqələndirirlər, lakin əslində yerli Valensiya dialektində bu, hər hansə şəxsə müraciət formasıdır, məsələn, "ey!" və ya bu sözlə insanlar bir-birini salamlaya bilər. Bu söz Valensiya bölgəsində çox istifadə edilir, buna görə də komandaya da belə ləqəb qoyulub.
Çox nadir hallarda, lakin yenə də istifadə edilən köhnə ləqəb "los xotos"dur, yəni "keçilər". Böyük ehtimal, Mestalya stadionu keçilərin yaşadığı və ya məskən saldığı yerdə tikilib. Bəlkə də, "los ches" ilk oyunlarını keçi düzənliklərinə keçirib.
Aechmea linharesiorum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Boz
Boz – rəng çaları.
Ümumi məlumat
Neytral, qəmgin rəngdir. Ruh düşkünlüyü yaradır. Neptunun rəngidir.
"Kitabi-Dədə Qorqud"dan öyrənirik ki, bir vaxt xanların ağ, qırmızı (qızılı), qara rəngli otaqları olurmuş və oğlu olanları ağ, qızları olanları qırmızı (qızılı), oğlu-qızı olmayanları qara rəngli otaqda oturdurmuşlar. Mənbələrdən öyrənirik ki, elə əski çağlarda xanların "Boz otağı" da var imiş. Onun bu otağı daha çox yas məclisləri üçün imiş. Deməli, buradakı "boz" tanınma əlaməti kimi otağın, yaxud ümumilikdə çadırın hansı rəngdə olmasını bildirir.
Arxada boz rəngin həm də "çal", "qır" çalarları olduğunu demişdik. Bu rənglər özlərini daha çox atlara aid adlarda göstərirlər. Misal üçün, "Kitabi-Dədə Qorqud"da Boz at, Boz ayğır, Ağboz at adları vardır. Xızırın da atı çox vaxt elə mənbələrdə Boz at şəklində təqdim olunur. "Qurdoğlu" Azərbaycan əfsanəsinin qəhrəmanı Aldədənin atının da adı Boz atdır. Qaçaq Nəbinin atı Boz at adıyla məşhurdur. Koroğlunun Qıratı da əslində elə Boz atdır. Düzdür, Qıratdakı "qır" sözünün mənası ilə bağlı müxtəlif fikirlər olub. M.H.Təhmasib "qır"ı "qor", yəni "od", "qığılcım" olaraq izah etmişdir. Sonralar bu fikrə eynilə şərik çıxanlar da olmuşdur. Məsələnin belə olmamasını sübut edən dəlillər çoxdur. Lüğətlərdə "qır"ın ata aidliyini bildirən yerlərdə belə yazılıb: çal at, açıq çal at, qırmızı boz at, ala at. Azərbaycan dilində də "qır"ın mənaları az deyil: kül rənginə çalan ağ, çal, tünd boz rəng və s.
Rəng bildirən "qır" sözündən başqa, ümumiyyətlə, bütövlükdə "Qırat"ın rəngi ilə bağlı da araşdırmalarda xəbərlər vardır. Bir mənbədə deyilir ki, "Qırat ağ üzərinə qara xalların yer aldığı rəngdə olan at. Ağla qara və ya daha qatı tükləri bir-birinə qarışmış kimidir. Göy qır, pambıq qır, açıq qır, adi qır, qatı qır, dəmir qır, qızıl qır, tutqun qır, çilli qır, paxla qır və başqa çeşidləri vardır". Altay əfsanələrindəki Ağxanın atı bəzən "Ağ qır", bəzən də "Qır bəyaz" adlanır. Məşhur hun sərkərdəsi Gültəkinin də atlarından biri "Qırat" adlanır. Gültəkin abidəsinin quzey yazısında deyilir ki, Gültəkin Qıratına minib doqquz əri mızraqladı.
Rənglər insan həyatında
Boz rəngi sevənlər ən çətin problemləri belə həll etmək qabiliyyətinə malikdirlər. Dəqiq elmlərdən və texnikadan yaxşı anlayışları var. Hər şeydə qayda-qanunu xoşlayır, hətta düşüncələrində belə nizam-intizam olur. Bu insanlar sizə darıxdırıcı gələ bilər, lakin onlara həmişə güvənə bilərsiniz. Çünki çətin anlarınızda mütləq kömək əlini uzadacaq, sizi heç vaxt tək qoymayacaqlar. İntim həyatlarında açıq-saçıqdırlar. Həyatda ən çox problemlərdən qorxurlar və rastlaşmamaq üçün müxtəlif bəhanələrlə aradan çıxırlar. Boz rəngi seçənləri, adətən soyuqluqda günahlandırırlar, amma bu yanlış fikirdir, sadəcə onlar həddən artıq cəsarətsizdirlər.
Qayıdan qırtlaq siniri
Qayıdan Qırtlaq Siniri — boyunun sol tərəfindəki Vagus sinirindən çıxan qarışıq sinirdir.
Bu sinir, birbaşa beyindən çıxan sinirlərdən biri olan "vagus"un qollarından biridir və qırtlaq üçün mühərrik funksiya və qəbul etmə qaynağıdır. Xüsusilə qalxanvari vəzi ilə yaxın əlaqəli bu sinir, qalxanvari vəzin alınması zamanı zərər görərsə nitq qüsurluluğuna səbəb ola bilər.
Sinir nəfəs borusunun sağ və sol ağciyərə getmək üzrə ikiyə ayrıldığı nöqtədə geriyə doğru bir çıxış edir. Buradan da düz qırtlağa çıxır. Təxmini 20 sm qədər bir uzunluğa malikdir. Ancaq, bu sinirin simmetriyasında olan və sağ faqustan ayrılan qırtlaq siniri, soldakının əksinə yolu uzatmadan birbaşa qırtlağa çatır.
Sudan quruya və buradan da məməlilərə təkamül əsnasında, boyun ortaya çıxarkən qəlsəmələri dəyişməyə uğradaraq qalxanvari vəzi, qalxanvari-ətraf vəzini və qırtlağı meydana gətirmişdir. Keçmişdə qəlsəmələrə xidmət edən qan və sinir damarları isə artıq bu fərqli fiziki parçalara xidmət etməyə başlamışdır. Təkamül müddətində damarlar da bu orqanlara uyğunlaşma təmin edəcək şəkildə dəyişməyə başlamışdır. Bu dəyişikliklər əsnasında bir-birləri ilə olan sıralı əlaqələr də ortadan qalxmışdır və boyun ilə birlikdə kompleks bir quruluşa bürünmüşdür. Geri dönən qırtlaq siniri də bu qarışıqlıqda payına düşəni almışdır.
Mənbə
http://tekamulaz.blogspot.com/
ASCO Arena
ASCO Arena AFFA tərəfindən inşa edilmişdir. Açılışı 2012-ci ilin sentyabrında olmuşdur Burada FİFA U-17 Qadınlararası Dünya Çempionatı 2012-nin bir neçə oyunu, müxtəlif yaş qruplarına aid Azərbaycan yığma komandalarının beynəlxalq yoldaşlıq görüşləri təşkil olunub. Hazırda Topaz Premyer Liqasında çıxış edən Səbail klubu ev oyunları zamanı bu stadionda keçirir.
Əş-Şəhid
Əş-Şəhid (ər. الشهيد) — Allahın adlarından biri.
Niger çayı
Niger — Qərbi Afrikada çay. Niger çayı Qvineya, Mali, Niger, Benin, Nigerya ölkələrinin ərazisindən keçir.
Əş-Şəkur
Əş-Şəkur (ər. الشكور) — Allahın adlarından biri.
Ələsgər Talıboğlu
Ələsgər Talıboğlu — şair-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Məmməd Araz mükafatı lauratı.
Həyatı və yaradıcılığı
Şair–publisist Ələsgər Talıboğlu 20 iyun 1959-cu ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Kərimbəyli kəndində doğulub. Uşaqlıq illəri Dərələyəz mahalının Çivə kəndində keçib. Hətta birinci və ikinci sinifləri o kənddə oxuyub. Sonra ata yurdu olan Şərur rayonunun Kərimbəyli kəndinə qayıdıb və təhsilini orada davam etdirib. 1970-ci ildən ailəsi ilə birgə taleyini ana kəndi olan Axaməd kəndinə bağlayıb. 1975-ci ildə doğulduğu Kərimbəyli kəndində orta təhsilini başa vurub.
İlk şeirlərini 1974-cü ildən yazmağa başlayıb. 1976-cı ildən bədii və publisistik yazıları ilə mətbuatda çıxış etməyə başlayıb. İlk şeiri 1977-ci ildə Şərur rayonunda çıxan "İşıqlı yol" və Muxtar Respublikanın ali orqanı olan "Şərq qapısı" qəzetlərində işıq üzü görüb. 1977-ci ildə "Araz sahilində bir kənd var" və "Arpaçayın Sarvanı" adlı oçerk ləri Azərbaycan radiosunun dalğalarında səsləndirilib.
Fəaliyyəti
80-ci illərdən etibarən respublikanın ayrı-ayrı qəzet və jurnallarında dərc olunur. 1983-cü ildən isə publisistik yaradıcılığını davam etdirsə də, şeir sahəsində durğunluq əmələ gəlib. Hətta o dövrə qədər yazdığı şeirləri belə doğru-dürüst qoruyub saxlaya bilməyib. Nəhayət 2011-ci ilin son günlərindən yenidən poeziya aləminə atılıb. Ustad şairimiz Adil Mirseyidin təbirincə desək "Ələsgər Talıboğlu otuz ildən sonra vulkan kimi püskürdü". Bu yeddi il yarımlıq yaradıcılıq dövründə hər şairə nəsib olmayan bir yaradıcılıq yolu keçib.
Sərbəst şeirlə bərabər, iki hecadan tutmuş on altı heca da daxil olmaqla heca vəzninin müxtəlif formalarında şeirlər yaradıb. Aşıq şeirimizə daha yaxından bağlı olub. Bayatı, cinas bayatı, gəraylı, qoşma, dodaqdəyməz gəraylı, dodaqdəyməz qoşma, təcnis, cığalı təcnis, ustadnamə, deyişmə kimi Aşıq şeirimizin ayrı-ayrı çeşidlərində qələmini uğurla sınayıb. Aşıq Tanrıverdi və sənətkar Mikayıl Əzablıdan sonra gəraylı üstündə, yəni gəraylı qafiyə formasında iki, üç, dörd və beş hecalı şeirlər yazmışdır. Hətta bu formada altı hecalı şeir qələmə almışdır ki, bu da ədəbiyyatımızda ilk uğurlardan sayıla bilər.
Ələsgər Talıboğlu 2013-cü ildə atalığına ithaf etdiyi "Əsl insan haqqında elegiya" adlı şeiri ilə Azərbaycan ədəbiyyatında müsbət atalıq obrazının əsasını qoyub. Şair eyni zamanda, uşaq şeiri sahəsində də qələmini sınaqdan keçirib. Uşaq ədəbiyyatımıza zənginlik qata biləcək uşaq şeirləri, laylalar, nazlama və oxşamalar, yanıltmaclar, sevməcələr, tapmacalar, öcəşmə və sataşmalar yarada bilmişdir. "Ömrün 60 yarpağı" adlı məqalələr toplusunun müəllifidir. Min iki yüzdən artıq şeiri və üç poeması isə hələlik işıq üzü gözləyir. Şeirləri fransız, gürcü, rus, alman, ingilis dillərinə tərcümə olunmuş və özbək türkcəsinə uyğunlaşdırılmışdır.
Mikania decora
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Anqkor Vat
260px|thumbnail|right|Anqkor Vat Anqkor Vat və ya Anqkorvoat — Kambocada yerləşən və tanrı Vişnaya həsr edilmiş nəhəng hinduizm məbədi kompleksi. Dünyanın vaxtilə yaradılmış mədəni tikilisi və arxeoloji abidələrindən biri sayılır. XII əsrin I yarısında kral II Suryavarmanın hakimiyyəti dövründə tikilmişdir. Bu abidə kompleksi UNESCO-nun ümumdünya irsi siyahısına salınmışdır. Anqkor Vat abidəsi Kambocanın Siem reap əyalətinin Siemreap (şəhər) şəhərindən 5,5 km aralıda yerləşərək özündə kxmerlərin qədim paytaxtları olan Ankqorda məbəd kompleksini birləşdirir.Anqkor 200 km² əraziyə malik olduğu bilinsə də, son tədqiqatlar nəticəsində buranın ərazisinin 3000 km² çox olduğu və əhalisinin sayının yarımmilyona çatdığı aşkar olunmuşdur.
İlk əvvəl tanrı Vişnaya həsr olunduğundan arxitektura nöqteyi-nəzərindən özündə induizmdəki tanrıların məskəni olan mifik Meru dağını nümayiş etdirən dağ-məbədləri birləşdirir. Məbəd mərkəzə doğru getdikcə hündürlüyü artan 3 konsentrik düzbucaqlı tikililər formasından ibarət olmaqla,3,6km uzunluğa və 190 m enə malikdir. Daxili tikililər lotos formasında 5 qüllədən təşkil olunmuşdur. Mərkəzdəki qüllə ibadətgahdan 42 m hündürlüyündə, ümumilikdə yerdən isə 65 m hündürlüyündədir.
XV əsrdə istifadə olunmamağa başlamış və atılıb qalmışdır. Bura avropa sivilizasiyası üçün 1860-cı ildən açılmışdır. Anqkor Vat Kambocanın dövlət bayrağı və gerbində təsvir olunmuşdur.
Etimologiya və yazılışı
Çox ehtimal ki, "Anqkor" adı sanskritcə "şəhər" mənasını verən "naqara" sözündən gəlmişdir.Kxmercə bu söz "noko" kimi səslənsə də,amma kxmerlərin xalq dilində "onkqo" sözünü demək daha rahatdır. Sonuncu sözün hərfi mənası "yığılmış düyü dənələri" deməkdir.
"Anqkor" tarixi ad deyildir, Kambocada yerləşən əyalətə məxsus qədimi addır.Bu ad buradakı yerlərin kxmer başçıları tərəfindən tərk edildiyi zaman yaranmışdır. Buna baxmayaraq, burada adamlar yaşamağa davam etmiş və Anqkor kifayət qədər böyük şəhər əhəmiyyətini saxlayaraq, bunu öz adında əks etdirmişdir. Bilavasitə olaraq, onu da qeyd etmək lazımdır ki, kxmer dilində "şəhər" və "əsas şəhər" mınasını verən müxtəlif anlayışlar vardır. Krallığın indiki paytaxtı sayılan Pnompeni kxmerlər çox vaxt sadəcə "tikronq", daha doğrusu "kral yerinin olduğu şəhər" adlandırırlar. Lakin şəhər mənasını verən "noko" sözü ilə adlandırmırlar. 200px|thumbnail|right|Anqkor Vat məbədi 1863-cü ildən bəri [[Kamboca bayrağında təsvir edilir və milli qürur simvolu sayılır]] Əsrlər ərzində xalq sözü olan "onqko" xüsusi ad alaraq, qədim paytaxt əyaləti Anqkor (Onkqor)adında möhkəmlənmişdir.
"Vat" sözü isə monastr iqamətgahlarının müqəddəs yeri mənasınə verən pali ifadəsi "vattu-arama"dan götürülmüşdür.Lakin Cənub-Şərqi Asiya ölkələrinin (Tayland, Kamboca, Laos) çoxusunda bu söz geniş mənada işlədilərək hər hansı buddist məbədinə və ya paqodasına aid edilir. Kxmercə "voat" "məbəd" və "ehtiram,heyran olma" mənasını verir. Həqiqətdə, Anqkor Vat kxmerlərin milli qürur simvolu sayılır.
Tarixi
Anqkor Vat özündə Kxmer imperiyasının arxitekturasının ilk nümunələri olaraq, VI əsrdə tikilən məbədləri əks etdirir. Bu nəhəng məbəd kompleksi II Suryavarmanın (hakimiyyət illəri: 1113–1550-ci illər) dövründə tikilmişdir.
Tikintinin başlanğıcı zamanı qoyulan nə kapsul, nə də məbədə aid bir sıra müasir yazılar tapılmamışdır. Ona görə, onun ilk əvvəlki adı məlum deyildir. Lakin ola bilsinki, məbəd Varah Vishnu-lok adlanırmış. (hərfi tərcüməsi: Müqəddəs Vişnanın yeri deməkdir)
1970-ci illərdə kompleksdə yerləşən bəzi tikili və abidələr Pol Pot əsgərləri tərəfində vandalizmə məruz qalmışdır. 1992-ci ildə Anqkor Vat məbəd kompleksi UNESCO-nun ümumdünya irsi siyahısına salınmışdır. Kambocada turistlərin əsas cəlb olunduğu yerdir.
Arxitektura və xarici görünüşü
Məbəd anqkorian stilində tikilmişdir.Kamboca mədəni tikililəri üçün xarakterik olan "dağ-məbəd" tipinə aid edilir. Kxmer məbədləri möminləri yeri yox, tanrıların yaşayış yeri olmuşdur.Anqkor Vat həmçinin hökmdarların dəfn olunması ilə də fərqlənir. Məbəd 1500×1300m ölçüdə düzbucaqlı formasında konstruksiyanı əks etdirərək 200 ha ərazini əhatə edir. Kompleks böyük bayır sarayından, hasarlanmış divar və mərkəzi platformadan ibarətdir. Məbədə giriş qərb tərəfdəndir. Giriş qülləsindən məbədə doğru aparan yolu yeddibaşlı ilan heykəlləri əhatələmişdir. 220px|thumbnail|right|Məbədə əsas giriş Anqkor Vatın arxitekturası onun xarici görünüşü ilə uyğunluq təşkil eləyir. Heykəllər burda arxitektonik rol oynayır. Məbədin dolayı qalereyalarının üç yarusunda qədim hind mifologiyasına, qədim hind eposları "Ramayana" və "Mahabharata" mövzularına, həmçinin kxmer tarixinə həsr olunmuş barelyeflər vardır. İkinci yarusunun divarlarını təqribən 2000-nə yaxın səma qızları — apsar fiqurları bəzəyir.
Tikinti texnologiyası
Məbədin tikintisində istifadə olunan daşlar cilalanmış mərmər kimi çox hamardırlar. Daşlar bir-birinə elə kip quraşdırılmışdır ki, onlar arasında aranı bəzən tapmaq olmur. Daş bloklar bəzən heç bir birləşməyə malik deyildir və ancaq öz çəkilərinə görə qalmışdır. Bəzi yerlərdən birləşdirmələrdən istifadə olunmuşdur. Ehtimala görə, daşların yerinə qoyulmasında qaldırıcı güc kimi fillərdən istifadə olunmuşdur. Andre Muo qeyd etmişdir ki, əksər daşlarda 2,5 sm diametrli və 3 sm dərinlikli deşiklər vardır. Bu deşiklərin nə üçün lazım olduğu məlum deyildir. Bəzi mütəxəsislər bunun metal oxların köməyilə daşların bir-birinə birləşdirilməsində istifadə olunduğunu hesab edirlər.
Aechmea longifolia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Chanteius makapalus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ət-Təvvab
Ət-Təvvab (ər. التوّاب) — Allahın adlarından biri.
Əl-Vacid
Əl-Vaacid (ər. ٱلْوَاجِدُ) — Allahın adlarından biri.
Faiq Süleyman Paşa
Faiq Paşa - Süleyman Faiq ya Əhməd Faiq (1876, Körpülü (Veles) - 30 Avqust 1916, Oğnut, Karlıova) — Osmanlı generalı, Məşriq-i Əzəm-i Osmanı adıyla qurulan böyük mason lojasının ustadı.
Həyatı
Qülləli Əsgəri Liseyindən məzun olduqdan sonra Mühendishane-i Berri-i Hüməyüna daxil oldu. 17 yanvar 1900-cü ildə Kapitan rütbəsi ilə məzun oldu və Sisam adasına təyin edildi. 1904-ci ildə Selanik məntəqənin komandiri Fərid Paşanın vəkilliyinə gətirildi. 1908, 17 may tarixində Baş məmur rütbəsinə yüksəlir. 1909-cu il 30 iyul tarixində Üsküdar bayrağı mutasarrıflığına təyin edildi. 9 Fevral 1911-ci ildə isə Erkan-ı Hərbiyə-i Ümumiyə Şöbəsinə təyin olundu.
Balkan döyüşlərində mükəmməl xidmət göstərmiş Fəthi Paşanın döyüşən əsgərləri müdafiə etməsi üçün Koçişte Təpəsində həlak olmasından sonra 1912-ci ildə Faiq Paşa komandir vəzifəsinə yüksəlir.
Osmanlı tarixinin qanlı döyüşlərindən olan Zığındərə Müharibəsində (28 iyun - 3 iyul, 1915-ci il) döyüşdü. 2 iyul tarixində 6-sı zabit olmaq üzrə, 164 əsgər həyatını itirdi. 4-ü zabit olmaq üzrə, 289 əsgər də yaralandı.
Faiq Paşa 30 Avqust 1916-cı il tarixində Çavreş Dağları ətrafında davam edən müharibə zamanı güllə yarası nəticəsində həyatını itirdi.
Əmir Xosrov xan Qasımlı-Avşar
Əmir Xosrov xan Qasımlı-Avşar (1919-1999) — İran diplomatı, Xarici işlər vəziri.
Həyatı
Əmir Xosrov xan Ələkbər xan oğlu 1919-cu ildə Tehran şəhərində doğulmuşdu. Anası Mirzə Rza Mustovfinin qızı idi. O, Tehran şəhərində orta təhsilini tamamlayandan sonra Avropaya yollandı. Cenevrə Universitetində sosial elmlər fakültəsində ali təhsil aldı. 1942-ci ildə İrana döndü. İran Xarici İşlər nazirliyində çalışmağa başladı. Əmir Xosrov xan Qasımlı-Avşar İranın AFR-də və Fransada səfirləri olmuşdu. Əmir Xosrov xan Qasımlı-Avşar 27 avqust 1978-ci ildən 1979-cu ilədək İranın Xarici İşlər vəziri olmuşdu.
Aechmea sucreana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbriz Dəmir Dövrü Muzeyi
Təbriz Dəmir Dövrü Muzeyi - Təbriz şəhərində yerləşən və Təbriz şəhərində Dəmir dövrünə aid maddi tapıntıların nümayiş etdirildiyi muzey.
Yaradılması
Dəmir dövrünə aid muzey 2006-cı ildə (hicri-şəmsi təqvimi ilə 1385-ci il) fəaliyyətə başlamışdır. Muzey Cənubi Azərbaycanın və İranın ilk səhra muzeyidir.
Haqqında
Yerin altında, qaranlıq bir məkanda yerləşən muzey Təbrizdəki Göy məscidin şimal, şimal-şərq və şimal-qərb tərəfində qərarlaşıb. Muzey məzarlıq və Dəmir dövrünə aid gil-torpaq əsərlərindən ibarətdir.
Muzeydə 38 qəbir var, skletlər körpə yaşda ölən insanlara aiddir. Körpələrin məzarı sadədir, lakin yeniyetmələr gildən düzəldilmiş iki qabla birlikdə kvadrat şəklində olan qəbirlərdə basdırılıb. Uşaqlar oyuncaqları, kişilər savaş alətləri və qadınlar zinət əşyaları ilə birlikdə dəfn edilib.
Albaniya himni
Albaniya himni — Albaniya Respublikası nın dövlət himni.
Tarixi
Himn Albaniya şairi Aleksandr Stavre Drenova tərəfindən yazılmış və Rumın bəstəkar Kiprian Porumbescu tərəfindən bəstələnmişdir. İlk dəfə 21 aprel 1921-ci ildə Sofiyada çıxan bir Alban qəzetində, "Liri e Shqiperise" adı ilə bir şeir kimi yayımlanmışdır. Şeirin orginal adı "Betimi mi flamur"dur.
Vətəndaşlıq hüququ
Anlayış
Vətəndaşlıq məfhumu hələ qədim Afina və Romada tətbiq olunmuşdur. Burada vətəndaşlıq azad insanlara məxsus idi. Orta əsrlərdə isə vətəndaşlıq məfhumu təbəəliklə əvəz olundu. Lakin sonrakı dövrlərdə burjua inqilabları ərəfəsində bu anlayış yenidən istifadə olunmağa başlandı. Qarşılıqlı hüquq və vəzifələr şəxs və dövlət arasındakı daimi siyasi və hüquqi əlaqədən irəli gəlir. Siyasi əlaqə, siyasi hakimiyyətin təşkilində vətəndaşın iştirakı və onun siyasi hüquq və azadlıqlara malik olması ilə izah olunmalıdır. Vətəndaşla dövlət arasındakı hüquqi əlaqə daimidir. Əcnəbilər və vətəndaşlığı olmayan şəxslər isə yalnız müvəqqəti hüquqi əlaqədə olur. Dövlət həm əcnəbiləri, həm də vətəndaşları müdafiə edir. Lakin vətəndaşları əcnəbilərdən onun dövlətlə siyasi əlaqəsinin olması fərqləndirir. Əcnəbilərin siyasi sahədə hüquqları məhdudlaşdırılır. Vətandaşlıq dedikdə, şəxsin dövlətə mənsubiyyəti, şəxslə dövlət arasında onların qarşılıqlı hüquq və vəzifələrində ifadə olunan daimi siyasi hüquqi əlaqə başa düşülür. Dövlətin ilkin və mühüm vəzifələrindən birini Konstitusiyada nəzərdə tutulan şəxsiyyətin konstitusion hüquqlarını və vəzifələrini qorumaqdan ibarətdir. Bu sahədə vətəndaşlıq mühüm yer tutur. Vətəndaşlıq dedikdə, şəxsin müvafiq dövlətə hüquqi mənsubiyyəti başa düşülür, yəni şəxsin dövlət tərəfindən Konstitusiya-hüquq münasibətlərinin tamhüquqlu subyekti kimi tanınması nəinki öz ölkələrində, həmçinin xarici ölkələrdə olduqda belə təsbit edir. Monarxiya quruluşu hökm sürən dövlətlərdə vətəndaşlıqdan fərqli olaraq "təbəə" sözləri işlədilir ki, bu da monarxa qarşı şəxsi formal sədaqəti ifadə edir. İdarəçilik formasından asılı olmayaraq hüquqi dövlətdə dövlətin yuriadikasiyası bütün vətəndaşlara şamil edilməklə onlar qarşısında geniş imkanlar açır. Konstitusiya və qanunlarda müəyyən olunan vəzifələr dövlət yuriodikasiyasında öz əksini tapır. Eyni zamanda, vətəndaşlar dövlətə münasibətdə bir sıra hüquqlara malikdirlər, ondan bu hüquqların müdafiəsini və qorunmasını tələb edə bilərlər. Hər bir ölkədə insanların əksər çoxluğu üçün vətəndaşlığın müəyyən olunması heç də mürəkkəb deyildir. Çünki, bu insanlar doğulduqları andan etibarən müvafiq dövlətin vətəndaşları olub ömürləri boyu bu hüquqi vəziyyəti daşıyırlar. Lakin müxtəlif səbəblər üzündən (milli münaqişələr, iqtisadiyyatın beynəlmiləl olması və s.) əhali kütləsinin bir tərəfdən digər tərəfə miqrasiya etməsi, bağlanılan nikahlar (müxtəlif dövlətlərin vətəndaşları arasında) bütün bunlar vətəndaşlığın əldə edilməsi, bərpası və dəyişdirilməsi üçün problemlər yaradır. Unitar idarəçilik forması olan dövlətlərdə vahid vətəndaşlıq mövcuddur. Federativ quruluşlu dövlətlərin çoxunda şəxs həm federativ dövlətin, həm də eyni zamanda federasiya subyektinin vətəndaşlığına mənsubdur. Bu şəxslərə nəinki federal qanunlar, həm də federasiya subyektinin qəbul etdiyi qanunlar şamil olunur. İstənilən dövlətdə elə insanlar yaşayır ki, onların statusu çoxluğun statusundan fərqlənir. Bu insanları vətəndaşlığı olmayan, ya daxarici vətəndaşlar kimi çağırırlar. Bəzi dövlətlərdə ikili vətəndaşlıq hökm sürür.
Albaniya himni
Himn
Uuzn və qısa olmaqla iki versiyasından istifadə edilir. Qısa versiyasından sadəcə ilk iki hissə istifadə edilir və ikinci hissənin ilk iki misrası təkrar edilir. Yığma komanda oyunlarında çox zaman qısa versiyasından istifadə edilir. Uzun versiyası isə 6 hissədən ibarətdir.
"Qərənfil"-uşaq bağçası (film, 1990)
"Qərənfil"-uşaq bağçası — qısametrajlı sənədli film.
Albaniya himni
Sözləri
Rreth flamurit të përbashkuar Me një dëshir' e një qëllim, Të gjith' atij duke iu betuar Të lidhim besën për shpëtim. Prej lufte veç ai largohet Që është lindur tradhëtar, Kush është burrë nuk frikësohet, Po vdes, po vdes si një dëshmor! Në dorë armët do t'i mbajmë, Të mbrojmë atdheun në çdo kënd, Të drejtat tona ne s'i ndajmë; Këtu armiqtë s'kanë vënd! Se Zoti vetë e tha me gojë Që kombe shuhen përmbi dhé, Po Shqipëria do të rrojë; Për të, për të luftojmë ne! O Flamur, flamur, shenj' e shenjtë tek ti betohemi këtu për Shqipërinë, atdheun e shtrenjtë, për nder' edhe lavdimn e tu. Trim burrë quhet dhe nderohet atdheut kush iu bë therror. Përjetë ai do të kujtohet mbi dhe, nën dhe si një shenjtor!
Vətəndaşlıq hüququ
Azərbaycanda vətəndaşlıq hüququ
Vətəndaşlıq hüququ Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 52-ci maddəsində təsbit olunmuşdur. Burada göstərilir ki, Azərbaycan dövlətinə mənsub olan, onunla siyasi hüquqi bağlılığı, habelə qarşılıqlı hüquq və vəzifələri olan şəxs Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. Azərbaycan Respublikası ərazisində və ya Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarıdan doğulmuş şəxs, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşı olan şəxs Azərbaycan Respublikasının vətəndaşıdır. Eyni zamanda vətəndaşlıq hüququnun təminatı ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 53-cü maddəsində göstərilir ki, Azərbaycan vətəndaşı heç bir halda, Azərbaycan Respublikası vətəndaşlığından məhrum edilə bilməz, ikinci bir təminat heç bir halda Azərbaycan Respublikasından qovula və ya xarici dövlətə verilə bilməz.
"Qərənfil"-uşaq bağçası (film, 1990)
Məzmun
Film Bakıdakı 4-cü mikrorayonda yerləşən uşaq bağçasının işindən, burada yeni il şənliyinin keçirilməsindən danışır.
Vətəndaşlıq hüququ
İkili vətəndaşlıq
Bir sıra ölkələr vardır ki, onlarda ikili vətəndaşlıq hökm sürür. Rusiya Federasiyası ikili vətəndaşlığı olan ölkədir. Ikili vətəndaşlğın yaranması nikahla bağlı meydana çıxır. Məsələn, qadın xarici vətəndaşla ailə qurubsa, qanunla qadın və nikahdan doğulan uşaq da ərin mənsub olduğu ölkənin vətəndaşlığını qəbul etməlidir. Ikili vətəndaşlıqdan söhbət gedərkən həm hüquqlar, həm də vəzifələr geniş xarakter daşıyır. Bu zaman ikili vətəndaşlığı olan şəxslər hər iki ölkədə hüquq və azadlıqlara malik olub, hər iki dövlət qarşısında vəzifələr daşıyırlar(vergiləri ödəmək, hərbi xidmət və s.). Rusiya öz vətəndaşlarına federal qanuna və Rusiya ilə bağlanmış beynəlxalq müqavilələrə əsasən,ikilivətəndaşlıqda olmaq imkanı verir.bundan fərqli olaraq, "Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlığı haqqında qanun"a əsasən yalnız Azərbaycan vətəndaşlığından danışılır.
Aechmea sulbahianensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vətəndaşlıq hüququ
Vətəndaşlıq prinsipləri
1.	Vətəndaşlığın müstəqil müəyyən olunması. Bu prinsipin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, şəxslər özləri öz vətəndaşlıqlarını müəyyən edirlər. Şəxs istənilən vaxt vətəndaşlıqdan imtina edə bilər. "Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlığı haqqında qanun"un V maddəsinə görə aşağıdakı şəxslər Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarıdır:
Mikania monagasensis
Mikania monagasensis Mikania monagasensis Mikania monagasensis
Vətəndaşlıq hüququ
Vətəndaşlıq prinsipləri
2)	1992-ci il yanvarın 1-dək vətəndaşlığı olmayan, lakin qeydiyyatda olan şəxslər. Burada şərt var. Həmin şəxslər qanun qüvvəyə mindiyi gündən bir il müddətində Azərbaycan Respublikası vətəndaşlığına qəbul edilmək haqqında ərizə ilə müraciət etsinlər;
Mikania monagasensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vətəndaşlıq hüququ
Vətəndaşlıq prinsipləri
3)	1988-ci ildən 1992-ci ilədək Azərbaycan ərazisində məskunlaşmış qaçqınlar;
4)	Bu qanuna əsasən vətəndaşlıq əldə etmiş şəxslər.
2.	Vahid vətəndaşlıq prinsipi. Bu prinsipin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, Azərbaycan Respublikası öz vətəndaşının digər dövlətlər arasında vətəndaşlıqdan irəli gələn öhdəliklərini tanımır, amma digər dövlətlərin vətəndaşlığını əldə etmək hüququnu tanıyır. Böyük dövlətlər çox vaxt ikili vətəndaşlıq prinsipini tanıyır. Məsələn, Rusiya Federasiyasının vətəndaçlıq haqqında qanunvericiliyi ikili vətəndaşlığı tanıyır. Amma o şərtlə ki, həmin dövlətlə Rusiya arasında müqavilə bağlansın. Xırda dövlətlər isə ikili vətəndaşlığı tanımır. Çünki onlar ehtiyat edirlər ki, bu, böyük dövlətlərin onların daxili işlərinə qarışmasına imkan yarada bilər.
3.	Bərabər vətəndaşlıq prinsipi. Bu prinsipin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, vətəndaşlığın əldə edilməsi üsulundan və əldə olunması müddətindən asılı olmayaraq, bütün vətəndaşlar bərabərhüquqludurlar.
4. Vətəndaşlıqdan məhrumetmənin yolverilməzliyi prinsipi. Vətəndaşlıqdan məhrumetmə əslində insan və vətəndaş hüquqlarının məhdudlaşdırılması deməkdir. SSRİ dövründə cinayət törədən şəxs həm məhkum olunur, həm də vətəndaşlıqdan məhrum edilirdi. Amma indi bu Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 53-cü maddəsinə əsasən yolverilməzdir. Hazırda inkişaf ölkələrin bəzilərində vətəndaşlıqdan məhrumetməyə yolverilir. Məsələn, Almaniyada anadangəlmə vətəndaçlıq yox, naturalizasiya qaydasında vətəndaşlıq əldə edənlər vətəndaşlıqdan məhrum edilə bilər.
5. Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarının Azərbaycan Respublikası ərazisindən qovulmasınınvə ya xarici dövlətə verilməsinin yolverilməzliyi. Bu prinsip vətəndaşın dövlət hakimiyyətinin təzyiqindən qorunmasını ifadə edir. Heç kəs Azərbaycan Respublikası vətəndaşını dövlət ərazisindən qova bilməz. Cinayət məcəlləsinin 53-cü maddəsinə görə xarici dövlət ərazisində cinayət törətmiş Azərbaycan Respublikası vətəndaşı xarici dövlətə verilə bilməz.
6. Azərbaycan Respublikasının hüdudarından kənarda yaşayan Azərbaycan Respublikası vətəndaşlarına Azərbaycan Respublikasının himayəçilik prinsipi. Bu prinsip qismən formal xarakter daşıyır. Çünki yalnız böyük dövlətlər bu imkana malikdirlər. Faktiki olaraq, xırda dövlətlər böyük dövlətlər ərazisində yaşayan vətəndaşlarına himayəçilik eləyə bilmir. Azərbaycan isə xarici dövlətdə öz vətəndaşının hüquqlarının pozulması ilə əlaqədar həmin dövlətin Azərbaycan Resoublikası ərazisində yaşayan vətəndaşlarına qarşı adekvat tədbirlər görə bilər. Məsələn, xüsusi rejim müəyyən edə bilər. Yaxud da bununla əlaqədar diplomatik vasitələrdən istifadə edir, beynəlxalq insan hüquqlarını müdafiə təşkilatlarının yardımından istifadə edir.
7. Vətəndaşlığın saxlanması. Bu prinsipin mahiyyəti ondan ibarətdir ki, şəxs Azərbaycan Respublikasının hüdudlarından kənarda hansı müddətdə yaşamasından asılı olmayaraq, Azərbaycan Respublikası vətəndaşlığını saxlayır.
8. Vətəndaşlıqla bağlı beynəlxalq normaların üstünlüyü. Yəni Azərbaycan Respublikası xarici dövlətlərlə vətəndaşlıqla əlaqədar müqavilələr bağlaya bilər. Bu müqavilələrlə milli hüquq arasında ziddiyyət yaranarsa, beynəlxalq müqaviləyə üstünlük verilir.
"Azərbaycan Respublikasınınvətəndaşlığı haqqında qanun"a görə, Azərbaycan Respublikası vətəndaşlığı aşağıdakı qaydalarla yaranır:
Filiasiya
Filiasiya — vətəndaşlığın anadangəlmə əldə edilməsidir. Burada iki prinsip var:
1) ius sanquini- qan hüququ;
2) ius soli- torpaq hüququ
Avropa dövlətlərində ius sanquini əsas götürülür. Yəni burada vətəndaşlıq şəxsin mənşəyi ilə əlaqələndirilir. Şəxs hansı dövlətin vətəndaşəndan doğulubsa həmin dövlətin vətəndaşı sayılır. Bu prinsip Roma hüququndan qalıb. Belə ki,Qədim Romada vətəndaşlardan törənən uşaqlar tamhüquqlu vətəndaş sayılırdılar. Hal –hazırda Avropa dövlətləri ilə yanaşı, bəzi Asiya dövlətlərində də bu prinsipdən istifadə olunur. Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 52-ci maddəsinə görə, Azərbaycan Respublikasının vətəndaşlarından doğulmuş şəxs Azərbaycan Respublikasının vətəndaşədır. Deməli, bizdə də ius sanquini əsas götürülür. Lakin Konstitusiya həmçinin ius solini vətəndaşlığın əldə olunmasıüsulu kimi tanıyır. Latın Amerikası, Kanada, ABŞ və s. ölkələrdəisə ius soli əsas prinsipdir.
Naturalizasiya
Bu şərtlərin nəzərdə tutulmasını müsbət qiymətləndirmək olar. Belə ki, 5il Azərbaycanda daimi yaşama şərti ona görə müsbət cəhətdir ki, bu müddət ərzində şəxs haqqında kifayət qədər məlumat toplamaq olar. Azərbaycən dilini bilməsi də mühüm şərtdir. Çünki həmin şəxs dili bilməzsə,dövlət vəzifələrini tuta bilməz. Ukraynada bu şərtlə yanaşı qanunvericilikdən imtahan vermək də nəzərdə tutulub. Bu şərti məqsədəuyğun hesab etmək olar. Çünki vətəndaşın qanunu bilməsi vacibdir və belə prinsip var ki, qanunu bilməmək məsuliyyətdən azad etmir.
Optasiya
Optasiya yaranmış ikili vətəndaşlıqdan birininin seçilməsidir. Optasiya bir şəxsin yaranmış ikili vətəndaşlığını müəyyən edir.
Transfert
Transfert ərazilər dəyişərkən, yəni bir dövlətdən digərinə keçərkən həmin ərazidə yaşayan əhalinin vətəndaşlığının müəyyən olunmasıdır. Transfert hamıya aid edilir.
Vətəndaşlığın bərpası(reinteqrasiya)
Yəni şəxs müəyyən səbəbdən öz vətəndaşlığını itirib, sonra bərpa etmək istəyirsə, vətəndaşlıq bərpa olunur. Reinteqrasiya naturalizasiyaya bənzəsə də irəli sürülən tələblərin sadəliyi ilə ondan fərqlənir. Naturalizasiya yeni vətəndaşlığın əldə olunmasıdır. Reinteqrasiya isə itirilmiş vətəndaşlığın bərpasıdır. Reinteqrasiya daha tez baş verir, şəxsin vəsadət qaldırması əsas götürülür. Naturalizasiyada isə artıq qeyd etdiyimiz kimi müxtəlif şərtlər var. Başqa ölkələrdə vətəndaşlığın müxtəlif əldə olunma üsulları var. Məsələn, 1992-ci ilə qədər Rusiya ərazisində yaşayan və işləyən şəxslər sonradan başqa ölkənin vətəndaşlığını qəbul edibsə, səfirlik vasitəsilə əvvəlki vətəndaşlığını bərpa edə bilərlər.
Vətəndaşlıq aşağıdakı üsullarla xətm oluna bilər:
1)vətəndaşlıqdan çıxma;
2)vətəndaşlığı itirmə və s.
Vətəndaşlıqdan çıxmaya denaturalizasiya da deyirlər. Bu zaman şəxs vətəndaşlıqdan çıxmaq barədə vəsatət qaldırır və prezidentin sərəncamı ilə vətəndaşlıqdan çıxır. Bununla vətəndadşlıq xətm olunur. Şəxs bu hərəkətlərinin səbəblərini göstərməlidir. Əgər şəxsin dövlət və ya hərbi xidmətlə bağlı öhdəlikləri varsa, onun vəsatəti qəbul olunmur. Bütün bunlar aradan qaldırılsa, şəxsin vəsatətinə baxılır. Əvvəlki qaninvericilikdə vətəndaşlığın itirilməsinin aşağıdakı halları göstərilirdi.
1)	şəxs müvafiq orqanların xəbəri olmadan xarici ölkədə təhlükəsizlik, ədliyyə naziri və s. vəzifələrdə çalışarsa;
Amma indi bir hal var ki, o da vətəndaşlıq əldə olunarkən şəxsin bilə-bilə saxta sənəd təqdim etməsidir. Qanunvericilikdə şəxsin ölümü vətəndaşlığın xitamı kimi göstərilmir.
Vətəndaşlığın əldə olunması
Vətəndaşlıq haqqında qanunda vətəndaşlığın əldə edilməsinin dörd əsası müəyyənləşdirilmişdir. Bu əsaslar aşağıdakılardan ibarətdir:
1.	Azərbaycan Respublikasının ərazisində və ya Azərbaycan vətəndaşından doğulduqda;
2.	Respublika vətəndaşlığına qəbul edildikdə;
3.	Beynəlxalq müqavilələrdə nəzərdə tutulmuş əsaslar olduqda;
4.	Vətəndaşlıq haqqında qanunda nəzərdə tutulmuş əsaslar olduqda.