cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ciruft mədəniyyəti
Qazıntılar
Bu mədəniyyət haqqındakı məlumat, xüsusilə Xəlil çayı hövzəsindəki Ciruft yaxınlığındakı Konar Sandal başda olmaqla Sistan və Bəlucistan, Kerman bölgələrində son zamanlarda kəşf edilən bir sıra ərazilərdə aparılan çox millətli arxeoloji qazıntılara dayanmaqdadır. Bu sahədə ən azı 12 ədəd yer qazılmışdır, ən qədiminin 7 min yaşında olduğu düşünülür. Digər mühüm yerlər Şehr-i Suhta (Yanıq şəhər), Bambur təpə, Espidej, Şahdad, İblis və Yahya təpədir.
Bu mədəniyyətdə qazıntılara Cənubi Azərbaycanlı Yusif Məcidzadə rəhbərlik etmişdir. Onun bildirdiklərinə görə bu mədəniyyət Hind vadisi mədəniyyəti ilə Elam mədəniyyətinin arasında mövcud olmuşdur. Onun versiyasına görə, Ciruft mədəniyyəti itmiş Aratta krallığının qalığıdır. Lakin bir çox arxeoloq lara görə bu versiya əsassızdır. Daniel. T. Potts, Piotr Steinkeller kimi arxeoloq lar isə Konar Sandal kimi abidələrə əsaslanaraq bu mədəniyyətin Elam mədəniyyətinin bir hissəsi olaraq qəbul edilməsinni daha düzgün olacağını bildirirlər.
Dendroxilum
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
84 saylı Füzuli seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 84 saylı Füzuli seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Pyemont dili
Pyemont dili — İtaliyanın Pyemont bölgəsində danışılan bir qall-italyan dildir. Təxminən 2 milyon nəfər tərəfindən danışılmaqla birlikdə rəsmi dil statusunda olmayıb yerli dil olaraq istifadə edilməkdədir. İtaliya hökuməti tərəfindən İtalyan dilinin bir ləhcəsi kimi qəbul edilməsinə baxmayaraq Etnoloq tərəfindən Lombard dili, Venedik dili, Emiliyano-Romaniyol dili və Liqur dili kimi ayrı bir dil statusundadır.
Lüdviq Quttenbrunn
Lüdviq Quttenbrun (1750 - 15 yanvar, 1819) — rəssam
Onun Vyanada və ya Kremsdə anadan olduğu təxmin edilir. O, portret və tarix rəssamlıqı sahəsində ixtisaslaşmış rəssam idi.
O, 15 yanvar 1819-ci ildə Frankfurtda vəfat edib.
Studio Ghibli
Studio Ghibli (yap. スタジオジブリ Kabushiki-gaisha Sutajio Jiburi)- 1985-ci ildə Hayao Miyazaki, İsao Takahata və Toshio Suzuki tərəfindən yaradılmışdır.
Adı
"Ghibli" adı Miyazaki tərəfindən İtalyan təyyarəsi Caproni Ca.309 Ghibli-yə görə verilib. İtalyan sözü Ghibli Ərəb dilində sirokko küləyi deməkdir. Bununla Miyazaki studiyanın "anime industriyasına yeni bir külək əsdirəcəyini" demiş olurdu.
Andhra Pradeş
Andhra Pradeş (urdu: آندھرا پردیش ; teluqu: ఆంధ్ర ప్రదేశ్; hind: आन्ध्र प्रदेश; ingilis: Andhra Pradesh) — Hindistanın cənub-şərq hissəsində ştatdır.
Cənubda Tamilnad, qərbdə Karnataka, şimalında Maxaraştra, Madya Pradeş və Orissa ştatları ilə qonşudur. Şərq sərhəddini Benqal Körfəzi təşkil edir. Adını, qədim zamanlardan bəri bu ərazilərdə yaşayan və özlərinə aid Teluqu dilində danışan Andhra xalqından götürmüşdür. Ərazisi: 275.068 km², əhalisi: 75,727,000. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Heydərabad dır.
Tarixi
Bu ərazilərdə e.ə. 3 əsrdən etibarən bir çox knyazlıqlar hakimiyyətdə oldu. Buddizim burada yarandı. 12 və 13 cü əsrlərdə hökümdarlar, Andhranın ərazisini genişlətdilər. Bu genişlənmə 16-cı əsrdə durğunluq həddinə çatdı. 17-ci əsrdə İngilislərin hakimiyyəti altına girən Andhralılar, Hind xalqının 19- cu əsrdəki yüksəlişində mühüm rol oynadılar. 1956-cı ildə Andhra Pradeş ştatı bugünkü vəziyyəti ilə quruldu.
Coğrafiyası
Andhra Pradeş fiziki coğrafi tərəfdən üç bölgəyə ayrılır. Şərqdə, Benqal Körfəzi sıradağlara qədər uzanan bir sahil ovalığı, Şərqi Qatlar adı verilən dağlar və bu dağların qərbində yer alan bir plato. Andhra Pradeşdə Mart-İyun arasında yay, İyul-Sentyabr arasında tropik yağış mövsümü, Oktyabr-Fevral arasında da qış yaşanır. Cənub-şərq mussonları bolyağıntı gətirir. Yağıntıların böyük hissəsi sahilə yaxın düşür.
Dillər
Xalqın 81.23% Teluqu dilində, 11% də Urdu dilində danışır. Urdu dilini danışanların əksəriyyəti müsəlmanlardır.
Yorçi abidəsi
Yorçi abidəsi və ya Çağan Obuqa abidəsi – 1998-ci ildə Çin sərhədləri daxilində olan İç Monqolustan Muxtar Bölgəsində Baotou şəhərinə bağlı Darhan Moominqqan məntəqəsinin Çağan Obuqa kəndində Holbuqatu adlanan yerdə çoban tərəfindən aşkarlanmış Göytürk abidəsidir. Abidənin olduğu bölgədə edilən araşdırma və incələmələr buranın İkinci Göytürk xaqanlığının önəmli inzibati mərkəzlərindən biri olduğunu göstərməkdədir. İkinci Göytürk xaqanlığı dövrünə aid xaqanlıq sarayı (Qar Qum sarayı) qalıntılar, kurqanlar, məzar abidələri, heykəllər və Yorçi abidəsinin üzərindəki damğa və təsvirlər də bu düşüncəni dəstəkləməkdədir. Abidə üzərində ilk incələmələr 2004-cü ildə Baotoudakı yerli tarix araşdırmaçıları tərəfindən edilmişdir.
Abidə
Yorçi abidəsi qranitdən qurulmuş blokdur. Kəski vasitəsiylə daşa işlənilən xarakterlər geridə qalan tarixi prosesdə açıq sahədə örtüksüz və qorunaqsız vəziyyətdə qaldığından original görüntülərini və dərinliklərini itirmiş, abidənin ilk sənədləşdirilməsini edənlər tərəfindən də xarakterlərin içləri qara boya ilə rəngləndirilmişdir. Bu rəngləndirmə prosesində hər şey aydın şəkildə izah edilmişdir.
Abidənni ölçüləri
61 sm-lik sahəni əhatə edən abidədə xarakterlərin boyları 4-6 sm, aralıqları 2-4 sm-dır. Yorçi abidəsinin digər ölçüləri isə belədir:
Abidənin 7-10-cu hərflərinin üst bölməsini əhatə edən sahədə damğa vardır. Bu damğanın ölçüləri 10 sm x 15 sm-dır.
Abidədəki mətn
Abidədəki mətn 11 xarakterdən ibarətdir və Orxon əlifbasında yazılmışdır. Orxon əlifbası ilə yazılmağı da bir sübut kimi göstərilir. Yəni, Yorçi abidəsi də qədim türk tayfalarında aiddir. Və bu abidənin Orxon əlifbası ilə yazılmağı hər şeyi aşkar etməkdədir.
Abidədəki mətnin mövzusu
Abidədəki mətnin oxunması ilə əlaqəli Bai Yudonq, Kosetsu Suzuki kimi elm adamlarının müxtəlif fikirləri vardır. Digər türk abidələrində fərqli olaraq bu abidədəki mətn daha çox bir fərdi xarakterizə edir. Abidədəki mətnin tərcüməsi ümumilikdə belə edilməkdədir: “Mənim adım Yorçi, bu da mənim abidəmdir.”
Diş dişqurtlayan
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dişqurtlayan
Dişlərin arasına dolan yemək qalıqlarını təmizləmək üçün çırtlanmış tum qabığını xatırladan dişqurtlayan meyvələrinin çəyirdəyi bəlkə də ən təbii vasitədir. Ehtimal ki, bitkinin adının yaranmasında da bu amil əsas rol oynayıb. Əks halda nə bitkinin boy-buxunu, nə də ağappaq çiçəkləri ilə adı arasında heç bir əlaqə tapmaq mümkün olmazdı.
Dişqurtlayan ağappaq çiçəklərinin başçatladan xoşagəlməz qoxusu olur və bu kəsif qoxu hər kəsi ondan aralı gəzməyə vadar edir.
Botaniki təsviri
1 m-ə qədər hündürlüyü olan çoxbudaqlı ikillikot bitkisidir. Milşəkilli odunlaşmış incəbudaqlı kökə malikdir. Dikdayanan, incəşırımlı, en kəsiyində dəyirmi gövdəsi, növbəli düzülmüş, ayaları ikili və ya üçlü yarılmış və xətvarı paylar əmələ gətirmiş yarpaqları var.
Xoşagəlməyən qoxusu olan, ağ rəngli xırda çiçəkləri gövdə və budaqların sonunda məskunlaşaraq çoxşüalı, diametri 6-10 sm olan mürəkkəb çətirşəkilli çiçək qrupunu əmələ gətirmişdir. Çətirlərdəki şüalar müxtəlif uzunluqda olur. Şüalar çiçəkləyən dövrdə dağınıq, meyvələr yetişən dövrdə isə bir-birinə sıxılmış vəziyyətdə yerləşir.
Meyvəni yumurtavari və ya uzunsov-yumurtavari formalı iki yarımmeyvədən təşkil olunmuş sallaqmeyvədənibarətdir.
İyun-iyul aylarında çiçəkləyir, avqust-sentyabr aylarında isə meyvəsi yetişir.
Yayılması
Dişqurtlayan yabanı halda MDB məkanında, əsasən Azərbaycanda, Orta Asiyada və Qafqazda yayılmışdır.
Azərbaycanda əsasən Samur-Dəvəçi, Xəzərsahilli və Lənkəran düzənliklərində, Böyük və Kiçik Qafqazın orta dağ qurşağına qədər olan ərazilərdə rast gəlinir.
Quru yamaclarda, əkin yerlərində, dağ meşələrinin ətəklərində bitir.
Dərman bitkisi kimi
Dərman bitki xammalı kimi dişqurtlayan meyvələrini onların kütləvi şəkildə yetişdiyi dövrdə tədarük edirlər. Bu məqsədlə, əsasən yetişmiş meyvələri, qismən yetişməmiş meyvələri toplayır, kənar qarışıqlardan, qüsurlu hissələrdən təmizləyir və havası dəyişilən mənzillərdə, altıaçıqlarda və s. yerlərdə qurudurlar.
Meyvələrin tərkibində furanoxromonun törəmələri olan birləşmələr: kellol, visnaqin, kellol qlikozodi və s., piranokumarinlər: samidin, dihidrosamidin, visnadin və s. aşkar edilmişdir. Meyvələrində həmçinin akasetin flavonodi, 0,2 %-ə qədər piyli yağ və s. maddələr var.
Dişqurtlayan meyvələrinin təsiredici maddələrinin spazmolitik təsiri saya əzələli orqanlarda təzahür edir və ilk növbədə sidik yollarında, bağırsaqlarda, bronxlarda, tac damarlarda özünü büruzə verir.
Visnadin kumarini ürəyin tac arteriyalarına, bronxlara, sidik və öd yollarına qarşı spazmolitik fəallıq göstərir, visnadin həmçinin fotosensibilizəedici təsirə də malikdir və bu dərinin ultrabənövşəyi şüalara qarşı həssaslığını artırır.
Tibbdə tətbiqi
Dişqurtlayan tibdə spazmolitik təsir göstərən vasitə kimi ürəyin stenokardiya xəstəliyində, göyöskürək, bronxial astma, mədə və bağırsaq spazmlarında, həmçinin ürək arteriyalarını genəldici vasitə kimi aterosklerotik kardioskleroz və xroniki ürək çatışmazlığında istifadə edilir.
Pattani (əyalət)
Pattani(ปัตตานี) — Tailandın cənubunda əyalət. Yala, Narathivat,Sonqkhla əyalətləri ilə qonşudur.Malay yarımadasında yerləşir. Şimalda Siam körfəzinə birləşir.
Əhalisi
Pattani—Tailandın 4 əyalətindən biridir. Əhalisi əsasən müsəlman malaylardan ibarətdir.
İnzibati bölgüsü
200px|left|thumb|Pattani əyalətinin inzibati bölgüsü Əyalət 12 rayona (amphe), bu rayonlar da öz arasında 115 bölgəyə (tambon) və 629 məntəqəyə (muban) bölünür:
Mobil telefon
thumb| thumb|1. [[NEC]]
Mobil telefon — rabitə vasitəsi. Ən çox şəbəkəli danışma üçün işlədilir.
Telefonun ikinci dəfə "dünyaya gəlişi" isə XX əsrin 80-ci illərində simsiz rabitə sisteminin tətbiqi nəticəsində baş verdi. Mobil telefonun ixtirası mühəndis Martin Kuperin adı ilə bağlıdır.
Satış məqsədiylə ilk portativ mobil telefon 1983-cü il martın 6-da istehsal olunmuşdur. Həmin gün "Motorolla" şirkəti layihəsinə 100 milyon dollar xərclənən bir aparatı təqdim etdi. Onun çəkisi 794 qram, həcmi isə 33 x 4,4 x 8,9 sm idi. Akkumulyator 8 saat müddətində telefonu işlədə bilirdi. Bu telefonların satış qiyməti 3995 dollar olsa da, minlərlə amerikalı onu almaq üçün növbəyə yazılırdı.
Uzun-uzadı təkmilləşdirmələrdən sonra mobil aparata saat, təqvim və digər rahatlığı olan qrafik displey əlavə olundu. 1998-ci ildə peyk rabitəsinin kommersiya istismarından sonra mobil telefon stansiyasının əhatə dairəsindən kənarda işləyən mobil telefonlar meydana gəldi.
Qeyd edək ki, mobil telefondan normadan çox istifadə etmək bir çox xəstəliklərin yaranmasına səbəb ola bilər.
Mobil Telefonlar rekordları
2008-ci ilin oktyabrnda Vyetnamda Nguyen Xuan Linh mobil telefon təqdim edib: 3,2 metr uzunluğunda və 300 kq ağırlığında. GSM şəbəkə ilə işləyir. Funksiyalar: SMS, 2 Mp kamera, Bluetooth, dinamik 200 vatt gücü ilə və polifoniyasız. Displeyin yerinə — 42-düym televizor. Telefonun yığılması yarım il alıb.
Mobil telefonların rolu
Hazırda mobil telefonlar həyatın bir çox sahələrində istifadə olunur və artıq əlaqə saxlamaq funksiyası ilə bərabər SMS vasitəsilə nəqliyyat bileti almaq, seçkilərdə səs vermək üçün də istifadə olunur.
Şeyx Sultan Əli
Şeyx Sultan Əli və ya Şeyx Əli Mirzə Səfəvi  — Səfəviyyə ordeni rəhbərləri və [[Səfəvi sülaləsindən olan şahların siyahısı|Səfəviyyə ordeni]]nin rəhbəri. Siyasi gücünə görə çəkinilən Sultan Əli ana tərəfdən qohumları olan ağqoyunlular tərəfindən həbs edilmiş və bir neçə il ailəsi ilə birlikdə Fars əyalətində saxlanılmışdır. O, 1493-cü ildə şahzadə Rüstəm tərəfindən həbsdən azad edilmiş, o və onun adamları da bunun qarşılığında Rüstəmə Baysunqur Yaqub oğlunu məğlub etmədə yardım etmişdir. Lakin bundan bir il keçdikdən sonra Rüstəm də onu özünə təhlükə olaraq görmüş və 1494-cü ildə onun edamına əmr vermişdir. Özünün qaçınılmaz sonunu anlayan Sultanəli ölümündən qısa müddət əvvəl kiçik qardaşı İsmayılı ordenin rəhbəri təyin etmişdir. Nəticədə İsmayıl 1501-ci ildə yeni dövlətin əsasını qoymuş və özünü şah elan etmişdir.
Həyatı
Sultanəli Səfəvi Şeyx Heydərin böyük oğludur və anası Aləmşah Bəyim Ağqoyunlu Uzun Həsənin arvadı Dəspinə Xatundan olan qızıdır. Qasım bəy Təbrizə görə, o, 1469/1470-ci ildə Ərdəbil yaxınlığındakı Şaməsbi kəndində dünyaya gəlmişdir.
O, Şeyx Heydərin 1488-ci ildə Tabasaranda öldürülməsindən sonra atasının yerinə keçmişdir. Bundan başqa, Sultanəli Səfəvi sülaləsində Padişah titulu daşıyan ilk şəxsdir. Rocer Seyvorinin 1985-ci ildə yazdığına görə, bu, "bu mərhələdə Səfəvilərin həm maddi, həm də mənəvi hakimiyyətə can atdıqlarının bariz göstəricisi idi". Sonrakı tarixçilər tərəfindən Əli Mirzə Səfəviyə verilən Sultan titulunun mənsubiyyəti şübhə doğurur; Əli Mirzə yəqin ki, Rocer Seyvoriyə görə bu titulu özü işlətməyib.
Müəyyən məqamdan sonra Səfəvi ordeninin sufiləri Ərdəbildə Sultan Əli ətrafında cəmləşməyə başladılar və ona atasının qısasını almağı təlqin etməyə başladılar. Maraqlıdır ki, onun atasının öldürülməsinə ağqoyunlular da qarışmışdı. Bundan xəbər tutan Sultan Yaqub onun, anasının (sultanın həm də bacısı idi) və iki qardaşının həbs edilməsini əmr etdi. Ailə Fars əyalətindəki İstəxr qalasına həbs edildi. Yaqub bacısı olan anasının müdaxiləsi olmasaydı, yəqin ki,  Sultanəli Mirzəni edam edəcəkdi.
Sultanəli Mirzə 4 il ailəsi ilə birlikdə həbsdə keçirdikdən sonra 1493-cü ildə Rüstəm Mirzə tərəfindən həbsdən azad edildi. Belə ki, Yaqubun 1490-cı ildə ölümündən sonra Ağqoyunlu taxtı uğrunda şahzadələr arasında mübarizə başlamışdı və Rüstəm Baysunqura qarşı mübarizədə Səfəvilərin gücündən yararlanmaq istəyirdi. Bunun qarşılığında, Rüstəmin Sultanəlini özündən sonra taxta çıxacağını söz verdiyi bildirilir. 1493-cü ildə Rüstəm Səfəvilərin yardımı ilə Baysunquru məğlub etdi, lakin 1494-cü ildə anladı ki, bu dəfə də Sultan Əli onun hakimiyyətinə qarşı real təhlükədir. Buna görə də, onun əmri ilə Sultanəli Mirzə və qardaşlarının həbs edilməsi əmr edildi. Sultanəli və qardaşları kiçik qüvvə ilə Rüstəmin düşərgəsindən qaçmağı bacardılar və Ərdəbilə doğru hərəkət etməyə başladılar. Bununla belə Rüstəm onların Ərdəbildə öz adamları ilə birləşməsinin nə dərəcədə təhlükə yarada biləcəyindən xəbərdar idi, buna görə də, onları təqib etmək üçün ordu göndərdi.
Sultan Əli Mirzə özünün qaçınılmaz sonunu bilərək qardaşı İsmayılı özünün varisi təyin edib, Ərdəbilə yola saldı. Özü isə qardaşına vaxt qazandırmaq üçün ağqoyunlulara tərəf çevrildi və Şəməsbi yaxınlığında onlar tərəfindən öldürüldü. Sultan Əli Mirzənin son döyüşndə yanında məşhur türk tayfalarından olan sərkərdələrdə iştirak edirdilər. Bu tayfalardan qacar (Qarapiri bəy Qacar), şamlı (Hüseyn bəy Lələ Şamlı) və qaramanlı (Rüstəm bəy Qaramanlı) tayfalarının adlarını çəkmək mümkündür.
Aləmşah Bəyimin əmri ilə Sultan Əli Mirzənin nəşi Ərdəbilə gətirildi və orada dəfn edildi. Qardaşı İsmayıl ağqoyunlu təqiblərindən qurtulmağı bacardı və tərəfdarları tərəfindən gizlədildi. Bir neçə ildən sonra isə o, Səfəvi imperiyasının əsasını qoydu və 1501-ci ildən 1524-cü ilə qədər Şah I İsmayıl adı ilə taxtda oturdu. Onun əsasını qoyduğu imperiya isə 1736-cı ilə qədər Orta Şərqin ən güclü imperiyalarından biri kimi mövcudluğunu davam etdirdi.
Ailəsi
Atası Səfəvi sülaləsindən olan Şeyx Heydər, anası isə Aləmşah Bəyimdir. Heydər Şeyx Cüneydlə Uzun Həsənin bacısı Xədicə bəyimin oğludur. Anası Aləmşah Bəyim Uzun Həsən ilə Dəspinə Xatunun qızıdır. İsmayıl Mirzə, Seyid Həsən və İbrahim Mirzə adlı qardaşları, Mələk Xanım, Fəxrcahan Xanım adlı bacıları olmuşdur.
Erigeron bellidioides
Erigeron bellidioides Erigeron bellidioides
Bulbophyllum drymoglossum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erigeron bellidioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bulbophyllum drymoglossum
Arealı
Bulbophyllum drymoglossum növü Çinin cənubundan Şərqi Asiyanın mülayim qurşaqlarına qədər yayılmışdır.
Clash of Clans
Clash of Clans — Helsinki, Finlandiya mərkəzli oyun şirkəti Supercell   tərəfindən yaradılmış olan çox oyunçulu, real zamanlı, premium, çoxnəfərli strategiya oyunu. Clash of Clans oyununda oyunçular hücumlara qarşı öz şəhərlərini qorumaq üçün müxtəlif müdafiə mexanizmləri inşa edirlər və hücum etmək məqsədi ilə də əsgər yaradırlar. Oyunçular ən çoxu 50 nəfərdən ibarət olan klanlara qatıla, topluluq olaraq və ya klanın öz daxilində söhbət edə, klan üzvləri bir-birlərinin klan qalasına əsgər göndərə bilərlər.
Android platformasında isə ilk dəfə 3 sentyabr 2013-cü il tarixində Kanada və Finlandiyada oynanılmağa başlandı. Bir həftə müddətində Kanada və Finlandiyada beta versiyası yayımlandıqdan sonra 7 oktyabr 2013 tarixində Play Store-da yerini aldı və ümummilli platformada yayılmağa başladı. Hal hazırda 500 milyondan çox şəxs bu videooyunu endirmişdir.
Kiloqram
Kiloqram (şərti işarəsi:, beyn. kg) — kütlə vahidi. Beynəlxalq vahidlər sistemində yeddi əsas vahiddən biri. 1 kiloqram 1000 qrama bərabərdir.
Kiloqramın beynəlxalq prototipi (etalon) Beynəlxalq çəki və ölçü bürosunda (Paris ətrafındakı Sevrdə) saxlanılır və diametri ilə hündürlüyü 39,17 mm olan platin-iridium xəlitəsindən (90% platin, 10% iridium) ibarət silindrdir.
"Oskar" mükafatı
Akademiya mükafatları və ya daha çox tanınan adı ilə "Oskar" mükafatı  — film sənayesində bədii və texniki dəyər üçün verilən və 1929-cu ildə yaradılmış mükafat. Film Sənətləri və Elmləri Akademiyası tərəfindən illik olaraq verilən mükafatlar, Akademiyanın səsvermə üzvləri tərəfindən yoxlanılaraq verilən ən nüfuzlu film mükafatıdır. Müxtəlif kateqoriyalı qaliblərə daha çox "Oskar" ləqəbi ilə tanınan, ancaq rəsmi olaraq "Akademiya mükafatı" adlandırılan qızıl heykəlin bir nüsxəsi verilir.
Mükafat Sedrik Qibbons tərəfindən hazırlanmış dizayn eskizindən ilhamlanan Corc Stenli tərəfindən tərtib edilmişdir. İlk dəfə 1929-cu ildə Hollywood Roosevelt Otelində Duqlas Ferbensk tərəfindən təşkil edilən xüsusi bir yeməkdə təqdim edilib. "Oskar" mükafatı mərasimi ilk olaraq 1930-cu ildə yayımlanmışdır. 1953-cü ildə isə ilk dəfə televiziyada yayımlanmışdır. Bu dünyanın ən köhnə əyləncə mükafatları mərasimi idi və dünya səviyyəsində canlı olaraq baxılırdı. Onun ekvivalentləri olan televiziya üçün Emmi mükafatı, teatr üçün Toni mükafatı və musiqiyə aid Qremmi mükafatı "Oskar" mükafatından sonra yaradılıb.
2018-ci ilin ən yaxşı filmlərinə həsr olunmuş 91-ci "Oskar" mükafatı mərasimi 24 fevral 2019-cu ildə Los-Ancelesdəki Dolby Teatrında keçirilib. Mərasim ABC-də yayımlandı. İlk mərasimdən 91-ci mükafat mərasiminə qədər, mükafat ümumilikdə 3,096 namizədə layiq görülmüşdür. 1988-ci ildən aparıcısı olmayan ilk mərasim idi.
Tarixi
1929-cu il mayın 16-da Hollywood Roosevelt otelində xüsusi yeməkdə 270 nəfərlik tamaşaçı ilə ilk "Oskar" mükafatı təqdimatı keçirildi. Mayfair Otelində isə post-mükafatların təqdimatı keçirildi. Təqdimatda qonaq biletlərinin qiyməti 5 dollar idi (2018-ci ildə 73 dollar). 1927-28 dövrünün əsərlərinə görə, film sənayesi sənətkarları, rejissorları və digər iştirakçılar 15 mükafat qazandı. Mərasim 15 dəqiqə davam etdi.
Qaliblər üç ay əvvəl mətbuata açıqlandı. Bu qayda 1930-cu ildə ikinci mərasimdə dəyişdirildi. O zamandan etibarən, ilk on ilin qalan hissəsi üçün mükafat təqdimatı gecəsi saat 23:00-da dərc edilməsi üçün qəzetlərə nəticələr verildi. Bu üsul Los Angeles Times qəzetinin mərasimin başlamasından əvvəl qaliblərin adını elan etdiyi vaxta qədər istifadə edildi; nəticədə Akademiya 1941-ci ildən qaliblərin adını açıqlamaq üçün möhürlənmiş zərfdən istifadə etməyə başladı.
Təşkilatlar
Emil Yanninqs "Son əmr" və "Bütün bədənin yolu" filmlərindəki performansı üçün mükafatlandırıldı. Mərasimdən əvvəl o, Avropaya dönmək məcburiyyətində qaldı, buna görə akademiya ona mükafatı əvvəlcədən verməyə razılaşdı; bu, tarixdə ilk "Oskar" mükafatı oldu. O dövrdə qaliblər seçim dövründə müəyyən bir kateqoriyada edilən işlər üçün tanınmışdılar; Yanninqs, o dövrdə oynadığı iki film üçün mükafat aldı. Canet Qeynor daha sonra üç filmdə çıxışı üçün Oskar qazandı. Dördüncü mərasimlə birlikdə sistem dəyişdi və mütəxəssislər bir filmdə xüsusi bir performansı dəyərləndirdi. İlk altı mərasim üçün uyğunluq müddəti iki ili əhatə etmişdir.
2002-ci ildə keçirilən 74-cü "Oskar" mükafatı mərasimində, Ən Yaxşı Animasiya mükafatı təqdim edildi.
1973-cü ildən etibarən, bütün "Oskar" mükafatı mərasimləri Ən yaxşı filmə görə "Oskar" mükafatı ilə sona çatıb.
Ənənəvi olaraq ən yaxşı aktrisaya və ən yaxşı dəstəkləyən aktrisaya əvvəlki ilin ən yaxşı aktyoru və ən yaxşı dəstəkləyən aktyoru mükafatları təqdim edir. Ən yaxşı aktyora və ən yaxşı dəstəkləyən aktyora əvvəlki ilin ən yaxşı aktrisası və ən yaxşı dəstəkləyən aktrisası mükafatları təqdim edir.
Merit mükafatı
Ən yaxşı tanınan mükafat olan Merit mükafatı daha çox "Oskar" mükafatı adı ilə tanınır. Qara metal əsasında qızıl örtülmüş bürüncdən (34,3 sm) ibarətdir, çəkisi 3,856 kq-dır və beş dəndənəsi olan film rulonu üzərində sələbçi qılıncı daşıyan Art-Deco üslubunda olan bir cəngavəri təsvir edir. Heykəldəki beş dəndənə akademiyanın orijinal filiallarını təmsil edir: aktyorlar, yazıçılar, direktorlar, istehsalçılar və texniklər.
Heykəlin modelinin meksikalı aktyor Emilio Fernandes olduğu ifadə edilir. Heykəltəraş Corc Stenli Sedrik Qibbonsun dizaynının heykəlini yaratdı. İlk mərasimlərdə təqdim edilən heykəllər qızıl örtüklü bürünc idi. Bir neçə il ərzində bürünc, qalaya oxşar olan Britannia metal buraxıldı və daha sonra mis, nikel gümüşü və nəhayət, 24 karat qızılla örtüldü. İkinci Dünya müharibəsi dövründə metal qıtlığına görə, Oskarlar üç il boyunca boyalı suvaqdan hazırlanmışdır. Müharibədən sonra akademiya alıcıları qızıl örtüklü metal əşyalar üçün gips rəqəmlərini ödəməyə dəvət etdi. Oskara yaradıldıqdan bəri edilən tək əlavə bazasındakı kiçik bir düzəldişdir. Orijinal Oskar qəlibi, 1928-ci ildə Batavia şəhərindəki C.W. Shumway & Sons Foundry-də, Vins Lombardi kuboku və Emmi mükafatının heykəlcikləri üçün qəliblərin tökülməsinə yardım göstərmişdir. 1983-cü ildən 2015-ci ilədək, qızıl örtüklü qalay ərintisi ilə təxminən 50 Oskar Çikaqo şəhərində hər il R.S. Owens & Company tərəfindən hazırlanır. Üç-dörd həftə arasında 50 heykəl istehsal etmək mümkün idi. 2016-cı ildə Akademiya heykəllərin əsas metalını bürüncə geri qaytardı və Valden mərkəzli Polşa Talliks İncəsənət metaltökmə zavoduna istehsalatı təqdim etdi. Orijinal olan 1929-cu ildəki Oskarın rəqəmsal tarazlığına əsaslanaraq, heykəllər müasir dövrün ölçülərini və qara hökmranlığını qoruyur. Üçbucaqlı keramika qəliblərindən maye bürünc formasında tökülür və cilalanır, daha sonra Bruklin mərkəzli Epner Technology tərəfindən 24 karat qızıldan elektroliz edilir. 50 ədəd heykəlcik istehsal etmək üçün lazım olan müddət təxminən üç aydır. R. S. Owens-in Akademiya üçün başqa mükafatlar istehsal etməsi və yenilənməsi lazım olan Oskarlar istehsal etməsi gözlənilir.
Adlandırılması
Oskar adının mənşəyi mübahisəlidir. Akademiya 1939-cu ildə mükafat üçün Oskar adını rəsmi olaraq qəbul etdi.
1941-ci ildə Akademiyanın başçısı olan Bette Davisin tərcümeyi-halında, ilk həyat yoldaşı Harmon Oskar Nelsondan sonra mükafata layiq olduğunu iddia edir. 1931-ci ildə Akademiyanın icraçı katibi Marqaret Herrik mükafata ilk dəfə baxdıqda, heykəlcik ona əmisi oğlu Oskar Pirsin ləqəbi olan "Uncle Oscar"ı xatırladır.
1931-ci ildə Herrikin adlandırılması zamanı iştirak edən yazıçı Sidney Skolski yazırdı ki, "Çalışanlar sevgi ilə məşhur heykəli "Oskar" adlandırdılar." Akademiya Skolskiyə 16 mart 1934-cü ildə yazdığı 6-cı "Oskar" mükafatına ilə bağlı "Oskara ilk təsdiq edilmiş qəzet istinadı" üçün qonorar verdi. 1934-cü ildə Time jurnalında "Oskar" sözü işlənildi. O dövrdə Uolter Elias Disney "Oskar" adına Akademiyaya təşəkkür etdi.
Hazırlanması
"Oskar" mükafatını qazanmış şəxsləri mərasimdən əvvəl sızdırılmasının qarşısını almaq üçün mərasimdə təqdim olunan Oskar heykəllərinin dayaq plitəsi boş olur. 2010-cu ilədək qaliblər heykəlciklərini Akademiyaya qaytarmaq və onların adlarının heykəllərə yazılması üçün bir neçə həftə gözləmək məcburiyyətində qalırdılar. 2010-cu ildən etibarən, qaliblər Oskar mərasimindən dərhal sonra təşkil edilən Vali Ballında bir yazı işləmə stansiyasında heykəlciklərinə tətbiq olunan yazı platalarını seçmək hüququ qazandılar. R. S. Owens şirkəti hər bir qalibin adını plitəni mərasimdən əvvəl hazırladı. Qazana bilməyən namizədlərin plitələri daha sonra təkrar istifadə edilir.
Mülkiyyəti
1950-ci ildən etibarən, heykəlciklər nə qaliblərin nə də mirasçılarının əvvəlcə 1 ABŞ dollarına Akademiyaya geri satmağı təklif etmədən heykəllərini satma zəruriliyi səbəbi ilə qanuni olaraq qorunmuşdur. Qalib bu şərtlə razılaşmasa, Akademiya heykəlciyi saxlayır. Bu razılaşma ilə qorunan "Oskar" mükafatı, altı rəqəmli məbləğlər üçün açıq tender və xüsusi razılaşmalarda satıldı. 2011-ci ilin dekabrında Orson Uellsin Vətəndaş Keyn filminin Oskarı hərraca çıxarıldı. Vərəsələrindən sonra 2004-cü ildə Uelles, heykəlin Akademiyaya qayıtması üçün heç bir razılaşma imzalamadığına dair məhkəmə qərarını qazandı. 20 dekabr 2011-ci ildə, heykəl, 861,542 ABŞ dollarına onlayn auksionda satıldı.
1992-ci ildə Harold Russelə həyat yoldaşının müalicəsi üçün pul lazım idi. Mübahisəli bir qərar olaraq, 1946-cı ildə Həyatımızı ən yaxşı illəri üçün ən yaxşı köməkçi aktyor kateqoriyasında Oskar qazanan Herman Darvik, 6 avqust 1992-ci ildə Nyu-Yorkda Oskarı, 60.500 dollara kolleksiyaçıya satdı. 1950-ci ildən əvvəl mükafatı qazanandan bəri ilk olaraq Akademiyaya təqdim etməsi tələb olunmadı. Russell qərarı müdafiə edərək dedi: "Mən kiminsə nə üçün kritik olduğunu bilmirəm. Həyat yoldaşımın sağlamlığı bəzi sentimental səbəblərdən daha əhəmiyyətlidir. Oskar olmasa da film burada olacaq. Harold Russel indiyədək Oskar satmış yeganə aktyordur.
Oskar qalibə məxsus olsa da, əsasən açıq bazarda olmur. Maykl Toddun nəvəsi onun Oskar heykəlini 1989-cu ildə bir film əşyaları kollektoruna satmağa çalışdı, ancaq Akademiya müdaxilə edərək hüquqi mübarizəni qazandı. Bəzi Oskar satış əməliyyatlarının müvəffəqiyyətli olmasına baxmayaraq, bəzi alıcılar heykəlləri Akademiyaya qaytardılar.
Akademiya tərəfindən təqdim edilən digər mükafatlar
Akademiyanın Oksar mükafatına əlavə olaraq, zaman-zaman Akademiyanın təqdim etdiyi doqquz fəxri mükafatı var:
Çarli Put
Çarli Put — ABŞ- müğənnisi. Öz məşhurluğunu YouTubeda qazanmışdır. Ən yaxşı çıxışını Forsaj 7 filminin sinqlları arasında yer tutan Pol Uokerə həsr olunmuş See You Again ilə əldə etmişdir. Sinql beynəlxalq uğur da əldə etmişdir. Avstraliya, Belçika, İsveç, Kanada, Almaniya, İtaliya, İsveçrə və ABŞ-də bir nömrə olmuşdur.
"Oskar" mükafatı
Namizədlik
2004-cü ildən etibarən, "Oskar" mükafatına namizədlik nəticələri yanvar ayının ortalarında ictimaiyyətə açıqlandı. Bundan əvvəl nəticələr fevral ayının əvvəlində elan edilirdi.
Seçicilər
2018-ci ildən etibarən peşəkar fəxri təşkilat olan Film Sənətləri və Elmləri Akademiyasında 8000-dən çox seçici iştirak edir.
Akademiya üzvlüyü müxtəlif filiallara bölünür, hər biri film istehsalında fərqli bir intizamdır. Aktyorlar Akademiyanın tərkibində olan 1311 üzv (22%) ilə ən böyük səs blokunu təşkil edir. Son 83 illik mükafat mərasimi üçün səslər auditor şirkəti PricewaterhouseCoopers tərəfindən təsdiq edilmişdir. Firma uyğun namizədlərin səslərini, dekabr ayında əvvəlki ilin yanvar ayında bir vaxt üçün əvvəlki uyğun ili təsvir edəcək şəkildə Akademiya üzvlərinə göndərir və səsləri minlərlə saat çəkən bir prosesdə sıralayır. Bütün AMPAS üzvləri Akademiya Şöbə İcra Komitələri adından Qəbullar Şurasına üzv olmaq üçün dəvət olunmalıdırlar. Üzvlük hüququ rəqabət namizədliyi ilə əldə edilə bilər və ya bir üzv, hərəkət şəkillərinə digər əhəmiyyətli fəaliyyətlər əsasında ad təqdim edə bilər.
Yeni üzvlük təklifləri hər il nəzərdən keçirilir. Akademiya 2007-ci ildəki mətbuat şərhlərinə qoşulmaq üçün dəvət edilənlərin adlarını açıqladıqlarına baxmayaraq, üzvlükləri açıq şəkildə açıqlamır. 2007-ci ildə səsvermənin 6 mindən az üzvü olduğunu bildirmişdir. Üzvlük böyüyərkən, daha qətiyyətli siyasətlər bundan sonra da ölçüsünü sabit tutdu.
2012-ci ildə Los Angeles Times tərəfindən aparılmış bir araşdırmanın nəticələri AMPAS-ın səsvermə üzvlüyünün təxminən 88%-nin demoqrafik dağılmasını təsvir etmişdir. Təsdiqlənən 5100 aktiv seçicidən 94%-i qafqazlı, 77%-i kişi, 54%-i 60 yaşdan böyük idi. Seçicilərin 33%-i köhnə namizədlər, 19%-i qazananlar idi.
Qaydalar
Rəsmi Akademiya Mükafatları Qaydalarının 2-ci və 3-cü qaydalarına əsasən, əvvəlki il, 1 yanvar gününün gecə yarısından 31 dekabrın gecə yarısına qədər, yeddi gün ardıcıllıqla film Los-Anceles dairəsində nümayiş etdirilməlidir.
Ən yaxşı xarici dilli filmə görə "Oskar" mükafatı yalnız ABŞ buraxılışını tələb etmir. Film, ölkənin rəsmi seçimi olaraq təqdim edilməsini tələb edir.
Ən yaxşı sənədli filmə görə "Oskar" mükafatı, əvvəlki il Los-Anceles dairəsi və Nyu-York şəhərlərində, ya da Documentary Feature Qualifying Festival siyahısından rəqib film festivalı üzrə seçmə mükafatına və ya ölkənin rəsmi seçimi kimi Xarici Film kateqoriyasında təqdim olunacaq.
Ən yaxşı qısametrajlı sənədli filmə görə "Oskar" mükafatı, digər rəqabət mükafatlarından fərqli uyğunluq qaydalarına sahibdir. Birincisi, buraxılış üçün seçmə dövrü bir il ilə üst-üstə düşmür, 1 sentyabr tarixindən etibarən bir illik dövrü əhatə edir və mərasimdən əvvəl 31 avqust tarixinə qədər başa çatır. İkincisi birdən çox metoddan ibarətdir. Əsas metod, uyğunluq dövründə ya Los-Anceles dairəsi və ya Nyu-York şəhərində bir həftəlik bir teatr buraxılışdır. Filmlərdə Akademiya tərəfindən təyin olunan bir sıra rəqabətli film festivallarınden birində xüsusi mükafatlar qazanaraq uyğun ola bilər. Nəhayət, "Tələbə Akademiya Mükafatı" mükafatlarının sənədli kateqoriyasında qızıl, gümüş və ya bürünc medal qazanmış bir film seçildi.
Nümunə olaraq, 2009-cu ilin ən yaxşı film qalibi olan Ölümcül tələ filmi, ilk dəfə 2008-ci ildə nümayiş olundu, lakin 2008-ci ilin mükafatlarına layiq görülməmişdi, çünki 2009-cu ilin ortalarına qədər Los-Ancelesdə Oskar seçmə yarışını oynamadı. Xarici dilli filmlər ingiliscə subtitrlər daxil etməlidir. Hər bir ölkə hər il yalnız bir film təqdim edə bilər.
İkinci qaydaya görə, qısa film mükafatları istisna olmaqla, bir filmin ən az 40 dəqiqə uzunluğunda olması və 35 mm və ya 70 mm film çapında və ya 24 çərçivə-saniyə və ya 48 çərçivə-saniyə olması vacibdir. 2048-dən 1080 pikselə qədər minimum proyektor həlli ilə mütərəqqi skan rəqəmsal kino formatı olmalıdır. 2018-ci ildə təqdim edilən 90-cı "Oskar" mükafatı ilə təsirli, çox hissəli və məhdud seriya olan ən yaxşı sənədli filmə görə "Oskar" mükafatı üçün uyğun olmayacaq. Bundan sonra "O. J.: Amerika istehsalı" filmi, 2017-ci ildə bu kateqoriyada ABC və ESPN-də beş bölümdən yayımlanmadan əvvəl məhdudiyyətli bir versiya ilə göstərilən səkkiz saatlıq bir təqdimatı etdi. Akademiyanın yeni qaydanı elan etməsi filmin birbaşa qeyd olunmamasına səbəb oldu.
İstehsalçılar son tarixdən əvvəl rəsmi ekran kreditlərini onlayn şəkildə təqdim etməlidirlər; müəyyən bir müddətə təqdim edilmədikdə, film hər il "Oskar" mükafatına layiq görülməyəcəkdir. Formaya bütün müvafiq kateqoriyalar üzrə istehsal kreditləri daxildir. Sonra, hər form yoxlanılır və Uyğun Xülasələr Xatırlatıcısı siyahısına qoyulur.
Dekabr ayının sonlarında seçici bülletenlərinin Xatırlatmalar Siyahısı və seçilmiş bülletenlərinin nüsxələri təxminən 6000 fəal üzvə göndərilir. Ən çox kateqoriya üçün filialların hər birinin üzvləri namizədləri yalnız müvafiq kateqoriyalarda müəyyən etmək üçün səs verirlər (məsələn, rejissorlara rejissorlara, yazıçılar yazıçılara, aktyorlar aktyorlara və s.). Ən yaxşı filmin xüsusi halında bütün səsvermə üzvləri namizədləri seçmək hüququna malikdirlər. Bütün əsas kateqoriyalarda tək səsverilən səsin bir variantı istifadə olunur, hər bir üzv beş nominallı (ən yaxşı film üçün 10) səs verməklə üstünlük təşkil edir. Xarici Film, sənədli və animasiya xüsusiyyətləri də daxil olmaqla, müəyyən kateqoriyalarda nominantlar, bütün şöbələrdən olan üzvlər tərəfindən yaradılan xüsusi analiz komitələri tərəfindən seçilir.
Mədəciklərarası çəpərin qüsuru
Mədəciklərarası çəpərin qüsuru — mədəciklərararası çəpərin tam inkişaf etməməsi nəticəsində arakəsmənin açıq qalması, anadangəlmə ürək qüsuru.
"Oskar" mükafatı
Qaydalar
Qalib səs çoxluğu ilə digər namizədlər arasından seçilir. 2009-cu ildən etibarən ən yaxşı film qalibi ani səsvermə yolu ilə seçilib. 2013-cü ildən etibarən yenidən qiymətləndirilən səsvermə, Ən Yaxşı Vizual Effekt üçün qalibləri seçmək üçün istifadə edilmişdir.
Mədəciklərarası çəpərin qüsuru
Patoanatomiyası
Mədəciklərarası çəpərin qüsurunun ölçüləri müxtəlif ola bilər.
"Oskar" mükafatı
Qaydalar
Film şirkətləri Oskar mövsümündə Oskar mükafatlarına layiq görülmə şansını artırmaq və digər mükafatlara layiq görülmək üçün cəhdlərdə ən yaxşı film çəkən bir film üçün seçicilərə mükafat vermək üçün bir neçə milyon dollar sərf edəcəklər. Akademiya üzvləri tərəfindən açıq kampaniyanı məhdudlaşdırmaq və həddən artıq aradan qaldırmaq və prosesin layiqli olmasını qarşısını almaq üçün qaydalar tətbiq edir. Üzvlərə icazə verilmiş təcrübələr barədə tövsiyələr verən və günahkara cəza verən işçilərə mükafat verilir. Məsələn, 2009-cu ilin Ən Yaxşı Film namizədi "Ölümcül tələ" filminin prodüseri, filmdə səs verməyə çağırdıqları partnyorlarla əlaqə qurarkən kateqoriyadan bir prodüser olaraq diskvalifikasiya olundu.
Mədəciklərarası çəpərin qüsuru
Patoanatomiyası
Yerləşməsinə görə təsnifatı:
"Oskar" mükafatı
Veriliş
thumb|31-ci mükafatlandırma mərasimi, [[Penteycs teatrı (Hollivud)|Penteycs teatrı, Hollivud, 1959]] thumb|81-ci mükafatlandırma mərasimi, [[Dolbi teatrı, Hollivud, 2009]] Əsas mükafatlar, müvafiq ildən etibarən fevralın sonunadək və martın əvvəllərində canlı yayımlanan mərasimdə və namizədlərin elan edilməsindən altı həftə sonra təqdim olunur. Bu, adətən, əvvəlki ilin noyabr və ya dekabr aylarında başlayan film mükafat mövsümünün ən son nöqtəsidir. Bu, günün ən moda dizaynerlərinin yaradıcılığında qırmızı xalçaya gedən dəvət olunan qonaqlar ilə ətraflı mürəkkəb bir tədbirdir. Qara qalstuklu paltarlar kişilər üçün ən çox yayılmış materiadır, moda bir kəpənək qalstuk geyməməyi diktə edə bilər və musiqi ifaçıları da bəzən buna əməl etmirlər. Ən yaxşı orijinal mahnıya görə "Oskar" mükafatı üçün namizədləri qələmə alan sənətçilər bu mahnıları mükafat mərasimində tez-tez səsləndirirlər və onlar çıxış etdiyindən tez-tez televiziya yayımını təşviq etmək üçün istifadə olunur.
"Oskar" mükafatı, ABŞ-nin bütün zaman zonalarında (Şimali Amerika xaricindəki ərazilər istisna olmaqla), Kanada və Böyük Britaniyadakı dünyanın ən geniş yayımlanan mükafatlarını nümayiş etdirir və dünyanın hər yerində milyardlarla izləyəciyi toplayır. Oskar 1953-cü ildə NBC tərəfindən yayımlandı, hansı ki, 1960-cı ilə qədər ABC aldıqdan sonra verilişi 1970-ci ilə qədər televiziya ilə yayımlamağa davam etmişdir. NBC beş ilə (1971–1975) hüquqlarını bərpa etdi, sonra ABC 1976-cı ildə yayım vəzifələrini bərpa etdi və Akademiya ilə mövcud müqaviləsi 2028-ci ilə qədər davam edəcək. Akademiya beynəlxalq bazarlarda (xüsusilə də Amerika xaricində olanlar) daha çox arzu olunan yerli vaxtlarda yayımlanma mərasiminin qısaldılmış versiyalarını da hazırlayıb. Mərasim 1970-ci ildən bəri ilk dəfə canlı yayımlanaraq peyk vasitəsilə yayımlandı, lakin yalnız iki Cənubi Amerika ölkəsi, Çili və Braziliya, yayımı göstərmə hüququnu satın aldı. O zamana qədər, Oskar mükafatlarının televiziya haqqı 50 ölkədə satıldı. On il sonra hüquqlar 60 ölkəyə satıldı. 1984-cü ildə TV hüquqları artıq 76 ölkədə lisenziyalandırılmışdır.
Mədəciklərarası çəpərin qüsuru
Patofiziologiyası
Funksional pozğunluq qüsurun ölçüsü və ağciyər damar şəbəkəsinin vəziyyətindən asılı olaraq qiymətləndirilir. Kiçik qüsur (0,5 sm²/m² az olduqda) qanın cərəyanına böyük müqavimət göstərmiş olur. Soldan sağa atılma (şunt) cüzvi olur və ağciyər hipertenziyası inkişaf etmir. Ürəyə əlavə güc minimal həddə olur. Orta ölçülü (0,5–1,0 sm²/m²) qüsurda da sağ və sol mədəciklər arası sistolik təzyiq qradiyenti mövcuddur. Ağciyər arteriyasında təzyiq sistem təzyiqdən 80% aşağı olur. Soldan sağa atılma ürəyin sol şöbəsinin nəzərəçarpacaq dərəcədə kücə düşməsinə səbəb olur. Bu isə öz növbəsində ağciyər damarlarında dəyişikliklərə səbəb olur, və nadir hallarda Eyzenmenger sindromuna gətirib çıxarda bilir. Böyük ölçülü qüsurlar (1,0 sm²/m² döyük olduqda) qan cərəyanına müqavimətli olmurlar. Belə ki, mədəciklər və magistral damarlararası sitolik təzyiq bərabərləşir və demək olar ki qradiyent itir. Bu xəstələrdə ağciyər damarlarında dəyişiklik riski yüksəkdir və nəticə etibarilə əksər hallarda hallarda Eyzenmenger sindromuna gətirib çıxarda bilir. Yenidoğulmuşlarda ağciyər damarlarının müqaviməti nəzərəçarpacaq dərəcədə olması nəticəsində qanın soldan sağa atılması minimum həddə olur. Sonradan ilk bir neçə gün ərzində ağciyər damarlarının müqaviməti bir qədər azalaraq qanın soldan sağa atılmasını artırmış olur. Bu da öz növbəsində durğun ürək çatışmazlığına səbəb olur.
Klinik əlamətləri
Böyük ölçülü mədəciklərarası çəpərin qüsuruna malik bir yaşına qədər olan uşaqlarda üçüncü aydan başlayaraq durğun ürək çatmamazlığı inkişaf edir. Valideynlər uşaqlarının tənəffüsün tezləşməsini, yedirdərkən tez yorulmasını, həddən ziyadə tərləməsini və çəkidə geri qalmasını müşahidə edirlər. Kiçik ölçülü mədəciklərarası çəpərin qüsuruna malik bir və artıq yaşlı uşaqlarda xəstəlik demək olar ki, simptomsuz keçir. Qüsur adətən profilaktik müayinələr zamanı təsadüfən aşkar edilir. Auskultasiya zamanı ürək üzərində (dördüncü qabırğaarası nahiyədə) qaba sistolik küy xəstəliyə diaqnoz qoymağa əsas verir.
"Oskar" mükafatı
Veriliş
Mərasimlər film sənayesində Oskar mövsümü ilə bağlı sıx lobbiçilik və reklam kampaniyalarının pozulmasına və qısaldılmasına kömək etmək məqsədilə 2004-cü ildən etibarən martından və aprel ayının sonundan fevralın sonuna köçürülmüşdür. Başqa bir səbəb isə "Oskar" mükafatı izləyicisini azaldacaq NCAA Basketbol turnirinə rast gələn artan TV reytinqi idi. 1976-cı və 1977-ci illərdə ABC-nin bərpa etdiyi "Oskar" mükafatı verilişi çərşənbə axşamından bazar ertəsinə köçürüldü və NBC-nin NCAA başlıqlı oyununun tam qarşısına keçdi. Əvvəlki tarix ABC-nin üstünlüyündəndir, çünki indi adətən yüksək gəlirli və əhəmiyyətli fevral dövründə baş verir. Qış Olimpiya Oyunları ilə qarşılaşmamaq üçün bir neçə ildir mərasim martın ilk bazar günündə keçirilir. Fevralın sonunadək və martın əvvəllərində keçirilməsinin başqa bir səbəbi onilliklər ərzində üzvlərin və ictimaiyyətin şikayətləri olan Pesax və Pasxa dini bayramlarına yaxınlaşan mükafatların qarşısını almaqdır. Bununla bir yerdə reklam məhdudlaşdırılmışdır. Çünki ənənəvi olaraq heç bir studiya və ya rəsmi akademiya mükafatının sponsorunun rəqibləri veriliş zamanı reklam verə bilməz. "Oskar" mükafatının yayımı, hal-hazırda 1949-cu ildəki buraxılışından etibarən 47 qalibiyyət və 195 namizəd ilə tarixdəki ən çox Emmi mükafatı qazanma xüsusiyyətini daşıyır.
Mədəciklərarası çəpərin qüsuru
Müayinəsi
300px|thumb|right|Açıq ürəkdə, süni qan dövranı şəraitində anadangəlmə ürək qüsuru-mədəciklərararası çəpərin yamaq vasitəsilə tutulması əməliyyatı
Müalicəsi
Medikamentoz olara böyük ölçülü qüsurlarda meydana çıxan dürğun ürək çatmamazlığı diqoksin və sidikqovucular vasitəsilə aradan götürülür. Lakinəsas müalicə cərrahi müdaxilə ilə mümkündür. Bir yaşınadək cərrahi müdaxiləyə göstəriş ürək çatışmazlığının kəskinləşməsi, ağciyər arteriyasında sistolik təzyiqin sisem təzyiqindən 1,5 dəfə artıq olmasıdır. Digər hallarda cərrahi müdaxilə məktəbəqədərki dövrdə aparılmalıdır. Əməliyyat açıq ürəkdə süni qan dövranı şəraitində aparılır. Bu zaman çəpərin qüsur hissəsinə yamaq (auto ya kseno perikard vasitəsilə və ya dakron materialından) qoyulur. Kiçik yaşlarında cərrahi əməliyyatın riski aşağıdğr və əməliyyat sonrakı dövrdə demək olar ki, bütün simptomlar aradan qalxmış olurlar. Böyüklər əməliyyatı bir o qədər də yaxşı keçirmiyə də bilərlər. Bu zaman əməliyyatdan sonra bəzi simptomlar tam aradan qalxmaya da bilər.
"Oskar" mükafatı
Veriliş
Bir neçə il bazar ertəsi günü saat 9:00-da (ŞVZ) və ya 6:00-da (SOVZ) keçirildikdən sonra, 1999-cu ildən etibarən, mərasimlər bazar günləri saat 8:30-a (ŞVZ) və ya 5:30-a (SOVZ) köçürüldü. Verilən səbəblər, bazar günlərində daha çox izləyicilərin olması, Los-Anceles pik saatındakı tıxacların qarşısını almaq və daha əvvəl başlanğıc vaxtının Şərq sahilində olan tamaşaçılara daha tez yatmağa icazə verəcəyi idi. Uzun illər film sənayesi bazar günü yayımına qarşı çıxdı, çünki bu həftəsonu kassasını kəsirdi. 2010-cu ildə Akademiya film sənayesinin uzun mükafat mövsümü ilə televiziya izləyicilərinin yorğunluğuna əsaslanaraq, mərasimi daha sonra yanvara geri çəkilməsini nəzərdə tutdu. Ancaq belə sürətləndirilmiş bir cədvəl üzvləri üçün səsvermə müddətini dramatik şəkildə bəzi seçicilərin yalnız kompüterlərində çəkilən çəkiliş filmlərini görmək imkanına malik olduğu nöqtəyə qədər azaldacaq. Bundan əlavə, bazar günündəki yanvar mərasimi Milli Futbol Liqası pley-off oyunları ilə ziddiyyət təşkil edəcək. 2018-ci ildə Akademiya mərasimin fevralın sonundan fevral ayının ortalarına, 2020-ci ildəki 92-ci "Oskar" mükafatı ilə köçürüləcəyini elan etdi.
1968-ci il aprelin 8-də planlaşdırılan 40-cı "Oskar" mükafatı mərasimi, Martin Lüter Kinqin sui-qəsdinə görə iki gün təxirə salındı. 30 mart 1981-ci ildə 53-cü "Oskar" mükafatı Vaşinqtonda prezident Ronald Reyqan və digərlərinə silahlı edilən sui-qəsd cəhdinə görə bir gün sonraya təxirə salındı.
Yayım uzunluğu baxımından mərasim ümumilikdə üç saat yarımdır. 1929-cu ildə ilk Oskarlar 15 dəqiqə davam etdi. Spektrin digər sonunda, 2002-ci il mərasimi 4 saat və 23 dəqiqə davam etdi. 2010-cu ildə "Oskar" mükafatının təşkilatçılarının qaliblərin qəbul edilməsi barədə danışığı 45 saniyəni keçməməlidir. Bu təşkilatçı Bill Mekanikin sözlərinə görə, "şouda ən çox nifrət edən bir şey" adlandırılan şeyin – çox uzun və utanc verici emosiya görüntülərinin aradan qaldırılmasını təmin etmək üçündür. 2016-cı ildə çıxışları daha da asanlaşdırmaq üçün daha çox səy göstərərək, qaliblərin fədakarlığı ekranda göstərilmişdir. 2018-ci ildəki mərasimdə ev sahibi Cimmi Kimmel, gecənin ən qısa sözlərini verənlərə mükafat verəcəyini elan edərək, mərasimin nə qədər vaxt keçdiyini etiraf etdi (ən yaxşı kostyum dizaynını qəbul edərkən Mark Bridges qazandığı mükafat Phantom Thread üçün mükafat). The Wall Street jurnalı, 2014–2018 telekanallarında keçirilmiş ortalama dəqiqələri aşağıdakı kimi təhlil etdi: 14 mahnı ifası; 25 ev sahibinin danışığı; 38 ön qeydli klip, mükafatların özündə 78, giriş və elanda 24, səhnəyə çıxanlarda 24, qəbul danışıqlarında isə 30.
Reytinqlərdə hələ də dominant olmasına baxmayaraq, "Oskar" mükafatının tamaşaçıları daim azalıb; 88-ci "Oskar" mükafatı son səkkiz il ərzində ən aşağı dərəcədir (kişi və 18–49 tamaşaçılar arasında artım olsa da), şou özü də qarışıq qəbul ilə qarşılaşdı. Sərginin ardından Variety, ABC-nin, Oskarı yaymaq üçün müqaviləsi uzadılması mövzusunda danışıqlar edildiyində, yayımın özü üzərində daha çox yaradıcı nəzarətə sahib olmağı planladığını bildirdi. Hal-hazırda AMPAS, ABC-nin öz qərarlarına bir qədər girməsinə icazə verilsə də, istehsalçı kadrların seçilməsi və yerləşdirilməsi də daxil olmaqla verilişin əksər hissələrindən məsuldur. 2016-cı ilin avqust ayında AMPAS 2028-ci ilə ABC ilə müqaviləni uzadıb: müqavilə heç bir əhəmiyyətli dəyişiklik ehtiva etməmişdir və ABC-yə televerilişə hər hansı bir yaradıcı nəzarəti vermir.
TV reytinqləri
Tarixi olaraq, "Oscarcast" ən yaxşı film kubokunu qazanmaq üçün kassa satışı seçildikdə olduqda daha böyük bir çarə çəkdi. Şimali Amerikada təxminən 500 milyon ABŞ dolları dəyərə sahib Titanikin 1998-ci ildəki 70-ci "Oskar" mükafatında yayımladığı 57.20 milyondan çox tamaşaçı, final kassa rekordları qırdı. 1997–1998-ci illər arasında ABŞ-də 600,8 milyon ABŞ dolları və 1 dollar olaraq hesablandı. Dünya miqyasında 1,84 milyard ABŞ dolları ilə, hər ikisidə yüksək rekordlar qırdı. 76-cı "Oskar" mükafatı mərasimində, Üzüklərin hökmdarı: Kralın qayıdışı (368 milyon ABŞ dolları əvvəlcədən qazanıb) ən yaxşı film daxil olmaqla 11 mükafat aldı, 43.56 milyon tamaşaçı kütləsi oldu. Bu günə qədər Nielsen reytinqlərinə əsaslanan ən çox izlənilən mərasim 1970-ci il 7 aprel tarixində 43,4% ev sahibliyi reytinqini qazanan 42-ci "Oskar" mükafatı idi.
Əksinə, kassada yaxşı çıxış etməyən filmləri izzətləndirən mərasimlər zəif reytinqlər göstərməyə meyllidir. Büdcədənkənar, "Toqquşma" filminin mükafatlandırıldığı 78-ci "Oskar" mükafatı, 38,64 milyon tamaşaçı, 22,91% -i ev sahibi reytinqi ilə yaranıb. 2008-ci ildə, 80-ci "Oskar" mükafatı verilişində, "Oskar" mükafatının 80 illik yubileyinə baxmayaraq, orta hesabla 31,76 milyon tamaşaçı tərəfindən 18,66% həcmli, ən aşağı və ən az izlənilən mərasimlə izlənildi. Xüsusi mərasimin ən yaxşı film qalibi "Qocalara burada yer yoxdur" filmi oldu.
Məkanlar
1929-cu ildə ilk "Oskar" mükafatı "Hollywood Roosevelt" otelində ziyafət yeməyində təqdim edildi. 1930-cu ildən 1943-cü ilədək, mərasim iki sahə arasında dəyişildi: Vilşayr bulvarı üzrə Ambassador oteli və Los-Anceles şəhərindəki Biltmore oteli.
1944–1946-cı illərdə Hollivuddakı Qraumanın Çin Teatrı, 1947-ci ildən 1948-ci ilə qədər Los-Ancelesdə yerləşən Shrine Auditorium mükafatlandırma mərasimi üçün istifadə edilmişdir. 1949-cu ildə 21-ci "Oskar" mükafatı Akademiyanın Hollivuddakı Melrous bulvarındakı qərargahı olan Akademiya Mükafat Teatrında keçirildi.
1950-ci ildən 1960-cı illərə Hollivudun Penteycs teatrında mükafatlar təqdim edildi. 1953-cü ildən 1957-ci ilədək mükafatlar Hollivud və Nyu-Yorkda, əvvəlcə NBC Beynəlxalq Teatrında (1953), daha sonra isə NBC Century Teatrında, eyni zamanda, Los-Ancelesdə baş tutdu. Oskarlar 1961-ci ildə Kaliforniyanın Santa Monika şəhərində Santa Monica Civic Auditoriyasına köçdü. 1969-cu ildə Akademiya mərasimləri Los-Ancelesə qaytarmaq qərarına gəldi, bu dəfə Los Angeles County Musiqi Mərkəzində Dorothy Chandler Paviliona qaytarıldı. Bir neçə ildir mərasim USC tərəfindən Shriners auditoriyasında keçirildi.
2002-ci ildə Dolbi teatrı təqdimatın hazırkı yeri oldu.
Mövcud kateqoriyalar
2018-ci ilin avqust ayında Akademiya bir neçə kateqoriyada verilişin canlı yayımlanmayacağını elan etdi, əksinə, kommersiya fasilələri zamanı qeyd olundu və daha sonra mərasimdə yayımlandı. Akademiya üzvlərindən fərqli olaraq, onlar bütün 24 kateqoriyanı canlı olaraq yayımlayacaqlarını elan etdilər. Bu, Akademiyanın açıqladığı, lakin tətbiq etmədiyi bir sıra təklifləri izlədi.
Təklif edilən kateqoriyalar
İdarə Heyəti hər il görüşür və yeni mükafat kateqoriyalarını nəzərdən keçirir. Bu günə qədər aşağıdakı kateqoriyalar təklif edilmişdir:
Xüsusi kateqoriyalar
Xüsusi Oskar mükafatları, Akademiya üzvləri tərəfindən deyil, xüsusi komitələrdən qiymətləndirilərək səs verilir. Həmişə ardıcıl illik əsasda təqdim edilmir.
Mövcud xüsusi kateqoriyalar
Daha ətraflı: