cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
FİFA Klublararası Dünya Kuboku 2011
FİFA Klublararası Dünya Çempionatı 2011 — FİFA-nın təşkil etdiyi klublar arasında keçirilən VIII Dünya Çempionatı.
2011-ci il dekabrın 8-də Yaponiyada start götürəcək və dekabrın 11-də yekunlaşacaq.
Lui-Ferdinand Selin
Lui-Ferdinand Selin — fransız yazıçısı və həkim. "Voyage au bout de la nuit" və "Mort à crédit" əsərləri ilə dünya şöhrəti qazanmışdır.
Senecio brittonianus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nəsli kəsilməkdə olan növlər
Biomüxtəliflik — nadir və nəsli kəsilmək təhlükəsində olan fauna növlərinin mühafizəsi.
Bioloji müxtəliflik
Mənbə: Zaman qəzeti
Bioloji müxtəliflik — yer üzərində bütün canlıların - mikroorqanizm, bitki və heyvanların müxtəlifliyi deməkdir. Azərbaycan Qafqaz regionunda ən zəngin təbii sərvətlərə malik ölkədir və təbii şəraitin müxtəlifliyi ilə əlaqədar heyvanlar aləmi də çox rəngarəngdir. Respublikamızın ərazisində indiyədək faunanın 18 min növü qeydə alınıb. Müasir Azərbaycan faunası məməlilərin 97 növünü, quşların 357, balıqların 100-ə yaxın, amfibiyalar və reptiliyaların 67 növ və yarımnövü, həşəratların isə 15 minə yaxın növünü əhatə edir. Azərbaycanın heyvanlar aləminin zənginliyi barədə ilk məlumata şərq səyyahlarının yazılarında da rast gəlinir. Amma ölkədə heyvanlar aləmi elmi öyrənilməsi 200 il öncə başlansa da onun planlı və sistemli tədqiqinə 1920-ci ildən start verilib.
Ekoloji problemlər nəticəsində növlərin azalması
Lakin son yüzillikdə iqtisadiyyatın bütün sahələrinin sürətli inkişafı insan fəaliyyətinin ətraf mühitə artan mənfi təsiri və təbii sərvətlərin həddindən artıq istismarı ilə nəticələnib. Əksər ölkələrdə olduğu kimi, Azərbaycanda da ətraf mühitin mühafizəsi və təbii sərvətlərdən səmərəli istifadə olunması problemlərinin həllinə böyük diqqət yetirilir. Bu baxımdan, ekoloji siyasətin əsasını təşkil edən ətraf mühitin sağlamlaşdırılması sahəsində nəticə əldə etmək məqsədilə Avropa qanunvericiliyinin tələblərinə uyğunlaşdırılmış bir sıra mühüm qanunlar qəbul olunub, normativ-hüquqi sənədlər, dövlət proqramları hazırlanıb və təsdiq edilib. Respublika üçün aktual olan ekoloji problemlərin dayanıqlı inkişaf prinsipləri əsasında həll edilməsi məqsədilə müvafiq dövlət proqramları çərçivəsində tədbirlər görülür. Azərbaycanın əsas ekoloji problemləri sırasında biomüxtəlifliyin seyrəkləşməsi, meşə ehtiyatlarının, xüsusən də faunanın azalması mühüm yer tutur.
Qırmızı kitab
"Qırmızı kitab"a 108 növ heyvan - məməlilərin 14 (ceyran, bəbir, bezoar keçisi, dağ qoyunu və s.), quşların 36 (turac, dovdaq, ütəlği, bəzgək, ərsindimdik və s.), balıqların 5 (ilanbalığı, qızılxallı, poru və s.), amfibiya və reptiliyaların 13 (adi triton, Suriya sarımsaqiyli qurbağa, eskulap ilanı), həşəratların 40 növ və yarımnövləri (Talış kökyeyəni, Apollon, Xrizip, Talış brameyası və s.) daxil edilib. Bioloji növ müxtəlifliyinin əsas səbəbi regionun geoloji tarixi və müxtəlif iqlim şəraitinin olmasıdır.
"Qırmızı Kitab"da fauna növləri
”Qırmızı Kitab”a fauna növləri 2 kateqoriya üzrə daxil edilib: yoxa çıxmaq təhlükəsi olan və nadir növlər. Birinci kateqoriyaya bir sıra mənfi amillərin təsiri nəticəsində (tələf olması və yaşadığı yerlərin dağıdılması) sayı və arealı əhəmiyyətli dərəcədə azalan və böhran səviyyəsinə çatan növlər daxildir. Sayı azalmağa doğru meyl edən və kiçik sahələrdə rast gəlinən növlər isə nadir növlərə aiddir.
Quşlar da tükənir
Azərbaycanda 363, quş növü qeydə alınsa da, həqiqətdə onların sayı daha çoxdur. Belə ki, bu günədək mövcud bütün növlər hələlik müəyyən edilməyib. Bu da ilk növbədə miqrasiya edən və ötüb keçən növlərə aiddir. Bundan başqa bir çox növlər ölkə ərazisinə gələrək öz areallarını genişləndirməkdə davam edir. Məsələn, kiçik və halqalı qur-qur quşu kimi. Azərbaycanda qeydə alınan növlər 17 dəstə və 60 fəsiləyə mənsubdurlar. Bunların 40% -i oturaq növ olmaqla, Azərbaycanda il boyu müşahidə edilirlər, 27%-i qışlayan və 10 % - dən çoxu köç vaxtı qeydə alınan növlərdir. Azərbaycanın ornitofaunası - xüsusilə də su-bataqlıq quşlarının növ tərkibi və ekoloji qrupları da zəngindir (144 növ). Azərbaycan ərazisindən bütün Avrasiyada ən böyük miqrasiya yollardan biri keçir. Şərqi Avropa və Qərbi Sibirdən Cənuba və Şərqi Afrikaya, Cənubi - Qərbi Asiyaya və əksinə milyonlarla quş köç edir. Hər il Azərbaycan ərazisindən təqribən 20 milyon təkcə su-bataqlıq quşu keçir, istirahət və yemlənmək üçün dayanacaq kimi buradan istifadə edir.
Quşların nəslinin kəsilmə səbəbləri
Azərbaycan ornitofaunasından 36 növ quş Azərbaycan “Qırmızı Kitabı”na, 23 növ Dünya “Qırmızı Kitabı”na daxil edilib. Azərbaycanda quşlar üçün əsas təhlükə yaşayış yerlərinin azalması (meşələrin qırılması, su sahələrinin qurudulması, əkinlərin genişləndirilməsi, quşların qanunsuz ov edilməsi, adalardakı yuvalama düşərgələrindən yumurtaların yığılması, narahatçılıq amilləri (intensiv mal-qara otarılması, insanların yuvalama yerlərinə getməsi, istirahəti və s.), neft çıxarılması və daşınması, elektrik xətləri və başqalarıdır.
Quşların, ilk növbədə su-bataqlıq quşlarının qorunması üçün Qızılağac və Ağgöl qoruqları təşkil edilib ki, burada 500 mindən çox quş qışlayır. Bundan başqa Samux qoruq-ovçuluq təsərrüfatında, Gil və Şahdili yasaqlığında və digər yasaqlıqlarda quşlar qorunub mühafizə edilir. Sarısu (400-500 min qışlamada), Mahmudçala (40 min), Kürün deltasında (miqrasiyada 75 min), Abşeron-Qobustan sahillərində (Pirallahi-Pirsaat kəsiyində - 200 min ) və digər sahələrdə daha çoxdur.
Faunamız necə mühafizə olunur?
Azərbaycan zəngin faunasının qorunması daima ölkə tərəfindən diqqətdə saxlanılıb. Bu səbəbdəndir ki, ölkədə nadir və nəsli kəsilməkdə olan flora növlərinin qorunub saxlanılması məqsədi ilə qoruq və yasaqlıqlar yaradılır.
Bioloji Müxtəlifliyin Qorunması və Xüsusi Mühafizə Olunan Təbiət Ərazilərinin İnkişafı Departamenti tərəfindən xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri şəbəkəsinin genişləndirilməsi və qorunması istiqamətində müəyyən işlər görülüb. Aparılmış tədbirlər nəticəsində xüsusi mühafizə olunan təbiət əraziləri inkişaf etdirilib, onların sahəsi 2003-cü ildən etibarən 478 min hektardan 876 min hektaradək artırılıb. Hazırda 9 milli park, 11 qoruq və 24 yasaqlıqdan ibarət bu şəbəkə ölkə ərazisinin 10,1 faizini əhatə edir. Başlanğıcda isə bu, 5 faizdən aşağı idi. Xüsusən, Cənubi Qafqazda sahəsi 115 min 895 hektar olan ən böyük Şahdağ milli parkının yaradılması biomüxtəlifliyin qorunması işinə böyük töhfə verib.
Azərbaycanda müasir standartlara cavab verən Zooloji Parkın yaradılması istiqamətində də layihə üzrə master planın və texniki şərtlərin hazırlanması üzərində işlər yekunlaşma mərhələsindədir. Artıq “Ekodenge” təşkilatının və QHT nümayəndələrinin iştirakı ilə Zooloji Park layihəsinin təqdimatı da keçirilib.
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə keçirilən layihə nəticəsində artıq ceyranların tarixi areallarından olan Qobustan, Acınohur, Ağgöl ərazilərinə ceyran fərdləri köçürülüb, 2010-cu ilin yayında Ağgöldə onların təbii artımı müşahidə olunub. 2010-cu ilin 24 dekabr tarixində ceyranların tarixən məskunlaşdığı yerlərdən biri olan Abşeron rayonunun Pirəkəşkül qəsəbəsi yaxınlığındakı əraziyə ilk ceyran sürüsü (21 baş) buraxılıb. Azərbaycan Respublikası ərazisində ceyranların mühafizəsi, reintroduksiyası və tarixi areallarının yenidən bərpası” layihəsi çərçivəsində ceyranların tarixi ərazilərində məskunlaşdırılması işi 2011-ci il ərzində də davam etdiriləcək.
Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyinin müvafiq qurumlarının, Daxili İşlər və Vergilər Nazirliklərinin əməkdaşları tərəfindən respublika ərazisində vəhşi təbiətdən heyvanların götürülməsi və istirahət kompleksləri, restoran, kafe, eləcə də, digər iaşə obyektlərində müvafiq icazə olmadan saxlanılmasının qarşısını almaq məqsədilə mütəmadi reydlər keçirilib, qanunu pozmuş şəxslər Azərbaycan Respublikasının “Heyvanlar aləmi haqqında” qanuna müvafiq olaraq inzibati qaydada məsuliyyətə cəlb edilərək cərimə olunublar. 2010-cu il ərzində milli park və dövlət təbiət qoruqlarının ərazisində qanun pozucularına qarşı 624 akt, 187 protokol tərtib edilmiş, təbiətə 63 983,18 manat dəyərində ziyan hesablanıb, inzibati qaydada 114 910 manat cərimə tətbiq edilib.
2011-ci ilin I rübü ərzində aparılan araşdırmalar zamanı isə qanunsuz ovla məşğul olan 62 nəfərdən 62 ov silahı, 230 patron götürülüb və qanun pozucularına qarşı 53 600 manat məbləğində cərimə tətbiq edilib.
Müharibə qurbanı faunamız
Ermənistanın rəsmi mənbələrinin verdiyi məlumatlarından görünür ki, Azərbaycanın ermənilər tərəfindən işğal olunmuş Dağlıq Qarabağ hissəsində meşə və kolluqlar vəhşicəsinə qırılır. Bu da beynəlxalq təhlükədə olan və dünya üzrə ciddi qorunan ağquyruq dəniz qartalının, böyük qartalın, məzar qartalının, qara kərkəsin, balabanın, Qafqaz tetrasının Azərbaycanda ciddi qorunan qara leyləyin, çay qaraquşunun, tetraçalan qırğının, Türkistan tütüyünün, Berkut, toğlugötürənin, ilanyeyənin, adi şahinin, turacın və “Qırmızı kitab”a daxil edilməmiş 100-ə yaxın digər quş növlərinin işğal olunmuş ərazidə nəslinin tamamilə kəsilməsinə real təhlükə yaradıb. Zəngin təbiəti, flora və faunası ilə fərqlənən Qarabağda nadir və endemik quş növləri ilə yanaşı, nəsli kəsilməkdə olan quş növləri də müxtəlif qoruq və yasaqlıqlarda qorunub. Erməni işğalına məruz qalan Dağlıq Qarabağ və onun ətraf rayonlarının ərazisi Azərbaycanın ən zəngin biomüxtəlifliyə malik olan Kiçik Qafqaz təbii vilayətinin payına düşür. Göründüyü kimi, cücülərdən tutmuş məməlilər faunasının nümayəndələrinə qədər nadir, nəsli kəsilmək təhlükəsində olan növlərin müxtəlifliyi, eyni zamanda Qafqaz və Azərbaycan ərazisi üçün endemik, relikt, Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqının Qırmızı Siyahısına daxil edilmiş fauna növləri ümumi şəkildə bu təbii vilayətdə məskunlaşan heyvanların 25-30%-ni təşkil edir. Belə endemizmin olması göstərir ki, Qarabağ ərazisi təkcə Azərbaycanın deyil, bütövlükdə Qafqaz regionunun yeni növlərinin yaranması regionudur.
Pomeranes
Ümumi yayılması
Vətəni Cənubi-Şərqi Asiyadır. Aralıq dənizi ölkələrində, Qafqazda, Paraqvayda və Vest-Hindistanın bəzi adalarında becərilir. Yabanı halda məlum deyil.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2–10 m olan kiçik, həmişəyaşıl ağacdır. Budaqları uzun, nazik iti tikanlıdır. Yarpaqları növbəli, saplaqlı, dərili, parlaq, üstü yaşıl, alt tərəfi açıq yaşıl, efir yağlıdır. Saplaqları enli qanadlı, çox uzun, bünövrəsində kəskin daralandır. Aprel-mayda çiçəkləyir. Çiçəkləri iri, diametri 2-3 sm, çox ətirli, tək və ya azçiçəklidir, 2-7 çiçək qoltuq dəstələrə yığılmışdır. Kasacığı 4-5 dişli, üstü tükcüklüdür. Çiçək tacı 4-8 ləçəklidir. Ləçəkləri ağ, ensiz-uzunsov, bir az ətli, efir yağlıdır. Erkəkcikləri çoxsaylı, sütuncuq və başcıq dişicik ağzı ilə birləşmişdir. Meyvəsi giləmeyvəşəkilli, şarşəkilli, bəzən biraz hamar, diametri 6-7 sm, qabığı qalın, üstü qeyri- bərabər çıxıntılı, parlaq narıncı, lətdən biraz ayrılan, çoxsayılı efir yağlıdır, ləti 10-12 hissədən ibarət, turş və ya biraz acıtəhərdir. Toxumları hamar, çıxıntılı, açıq sarıdır. Yumurtalığı tünd yaşıldır. Meyvələri noyabr-yanvarda yetişir.
Ekologiyası
+5-dən +450C-dək temperatura dözdüyü üçün iyunun əvvəlindən bitkini açıq havaya çıxarmağa imkan verir.
İstifadəsi
Pomeransın meyvələrindən təbabətdə, parfümeriyada, çiçək və yarpaqlarından alınan efir yağından marmelad, sərinləşdirici içkilərin hazırlanmasında, çiçəklərinin həlimindən isə konditer və qida sənayesinin digər sahələrində istifadə edilir.
2 noyabr
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[V Eduard]]
1901–cari
thumb|[[Emin Sabitoğlu]]
thumb|[[Mehdi Hüseynzadə]]
Ermənistan Sovet Sosialist Respublikası himni
Ermənistan Sovet Sosialist Respublikası himni — 1944–1991-ci illərdə Ermənistan SSR-nın himni. Sözləri Armenak Sarkisyanın, musiqisi Aram Xaçaturyanındır.
Sözləri
ERMƏNİ DİLİNDƏ
AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ TRANSLİTERASİYA
Mirdaməd Sadıqov
Mirdaməd Mirsadıq oğlu Sadıqov — iqtisad elmləri doktoru, professor, İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2013–2020).
Həyatı
Mirdaməd Mirsadıq oğlu Sadıqov 1 sentyabr 1950-ci ildə İsmayıllı rayonunun Lahıc qəsəbəsində anadan olub. O, 1957–1967-ci ilərdə Lahıc qəsəbə orta məktəbində, 1967-ci ildə D. Bünyadzadə adına Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitunda təhsil alıb. Sadıqov 1971-ci ildə həmin institutun maliyyə-statistika fakültəsini əla qiymətlərlə bitirib.
Əmək fəaliyyəti
Mirdaməd Sadıqov əmək fəaliyyətinə 1971-ci ildə başlamış və Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutun Maliyyə-Kredit kafedrasına işə qəbul olunmuşdur. O, 1971-ci ilin dekabr ayından 1972-ci ilin 16 dekabr tarixinədək kafedrada baş referat, 1972–1977-ci illərdə laborant və baş laborant vəzifələrini icra etmişdir. Mirdaməd Sadıqov 1973–1977-ci illərdə həmin institutun Maliyyə-Kredit kafedrasının aspiranturasında oxumuş və Moskva şəhərində namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək iqtisad elmləri namizədi adına layiq görülmüşdür.
Sadıqov 2 noyabr 1977-ci ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun Komsomol Komitəsinin katibi seçilmiş və 10 sentyabr 1982-ci ilədək bu vəzifədə çalışmışdır. O, 10 sentyabr 1982-ci il tarixindən Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutu Maliyyə-Kredit kafedrasının baş müəllimi və İqtisadiyyat fakültəsinin dekanı vəzifəsinə icra etmiş, bu müddət ərzində müsabiqə yolu ilə kafedranın dosenti seçilmiş və 1988-ci ilin iyul ayının 8-ə qədər həmin vəzifələrdə fəaliyyət göstərmişdir.
8 iyul 1988-ci ildən Bakı Maliyyə-Kredit Texnikumunun direktoru vəzifəsinə təyin edilən Mirdaməd Sadıqov 1992-ci ilə qədər bu vəzifəni icra etmişdir. Daha sonra texnikumun Azərbaycan Maliyyə-İqtisad Kollecinə çevrilməsi ilə əlaqədar 8 aprel 1992-ci ildən 27 iyul 1999-cu ilədək kollecin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. Mirdaməd Sadıqov 1993-cü ilin mart ayından Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Eyni zamanda 1996-cı ildən Azərbaycanda ilk dəfə yaradılmış Heydər Əliyev İqtisadi İdarəetmə Məktəbinin icraçı direktorudur.
Mirdaməd Sadıqov 1997-ci ildə Dünya Bankının dəstəyi ilə İtaliya Respublikasının Turin şəhərində "Təhsil meneceri" sahəsində ixtisasartırma kursu keçmişdir. 27 iyul 1999-cu ildən 6 may 2000-ci ilədək Bakı şəhəri Nəsimi rayonu üzrə Vergilər İdarəsinin rəisi vəzifəsini icra etmişdir. O, 6 may 2000-ci ildən etibarən Azərbaycan Dövlət İqtisad İnstitutuna prorektor vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Mirdaməd Sadıqov 2000-ci ildə Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin xətti ilə Vyana şəhərində ixtisasartırma və təcrübə mübadiləsində iştirak etmişdir. 2000-ci ildən 2007-ci ilə qədər Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin tədris işləri üzrə prorektoru vəzifəsində çalışmışdır. Həmçinin o, 2004-cü ildə "Azərbaycan Respublikasının Maliyyə potensialının formalaşması problemləri" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək Azərbaycanda bu sahədə doktor adı almış ilk şəxslərdən biri olmuşdur. 2005-ci il Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə seçkilərdə 86 saylı İsmayıllı Seçki Dairəsindən YAP Mərkəzi Şurasının vahid namizədi kimi irəli sürülmüşdür. 2007-ci ildən 2008-ci il noyabr ayının 21-dək Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyi Vergi Siyasəti və Vergi Qanunvericiliyi Strateji Araşdırmalar Mərkəzinin Baş İdarə rəisi vəzifəsində çalışmışdır.
Mirdaməd Sadıqov 21 noyabr 2008-ci ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamı ilə Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin rektoru vəzifəsinə təyin edilmişdir. 14 fevral 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə həmin vəzifədən azad edilmişdir.
14 fevral 2013-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Mirdaməd Mirsadıq oğlu Sadıqov İsmayıllı rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Mirdaməd Sadıqov respublikada iqtisadiyyat, maliyyə və vergi problemləri ilə bağlı 200-dən çox elmi məqalənin, həmçinin 10 dərslik, 8 dərs vəsaiti və 9 monoqrafiyanın müəllifidir. Onun məqalələrinin bir qismi xarici ölkələrdə dərc edilmişdir.
Ailəsi
Mirdaməd Sadıqov ailəlidir, dörd övladı var.
Timur Oduşev
Timur Oduşev — 2010-cu ildə Oskar mükafatının 32-ci "Hollivudun gənc istedadları" mükafatına  layiq görülmüş aktyor.
Həyatı
Timur Oduşev 1993-cü il yanvarın 16-da Bakıda anadan olub. 6 yaşından Bakı Xoreoqrafiya Məktəbində balet artisti ixtisası üzrə təhsil almışdır.
Təltifləri
2011-ci ildə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Fəxri Fərmanı ilə təltif olunub.
6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
María del Karmen Martínez-Bordiú y Franko
Tərcümeyi halı
Bu ad İspaniyanın adqoyma ənənələrinə uyğun olaraq istifadə olunur: ilk və ya ata soyadı Martínez-Bordiú, ikinci, yəni ana soyadı isə Franko-dur.
Maríadel Karmen Martínez-Bordiú y Franko (26 Fevral, 1951-ci ildə İspaniyanın Madrid şəhərində anadan olmuşdur) İspaniyanın əsilzadəsi və ictimai xadimi hesab olunur. İspaniyanın qanunvericiliyinə uyğun olaraq, o, 2006-cı ildən etibarən qardaşından əvvəl varis kimi, anasının hersoq titulunu əldə edir və hakimiyyətini övladlarına təhvil vermək və ya ötürmək hüququna malik olur.
Doğum tarixi və gənclik illəri
O, Madrid şəhərinin El Pardo Kral sarayında anadan olmuşdur və Villaverdenin10-cu Markizi olan Kristóbal Martínez Bordiú, və Frankonun 1-ci Hersoginyası, İspaniya qrandı olan Karmen Franko Polo-nun qızıdır. Onun ana tərəfdən babası İspaniya diktatoru, İspaniya Dövlətinin Başçısı Francisko Franko, nənəsi İspaniyanın 1-ci Xanımı və Qrandı Karmen Polo y Martínez-Valdés olmuşdur. Ata tərəfdən babası José María Martínez y Ortega (1890–1970), nənəsi Argillonun 7-ci Qrafinyası María de la O Bordiú y Bascarán (1896–1980) olmuşdur. İspaniya Kral Ailəsinin qədim El Pardo sarayında anadan olan Karmen General Frankonun ilk nəvəsi olmuşdur. 1940-cı ildə İspaniya Vətəndaş Müharibəsi başa çatdıqdan və General Franko İspaniya Dövlətinin Başçısı seçildikdən sonra, saray onların ailə iqamətgahına çevrilmişdir. Ondan əlavə: María de Aránzazu, Fransisko (Francis), María del Mar (Merry), José Kristóbal (Cristóbal), María de Aránzazu (Arantxa) və Jaime Felipe (Jaime) adlı 6 bacı və qardaşının olmasına baxmayaraq, o, ailənin ən sevimli nəvəsi hesab olunurdu.
Qonsalo Hiquain
Qonsalo Cerardo Hiquain — İtaliya A Seriyası təmsilçilərindən olan Yuventus klubunda çıxış edən fransalı futbolçudur. Fransalı olmağına baxmayaraq Argentina vətəndaşlığını qəbul etmişdir. Hal-hazırda Argentina millisinin üzvüdür.
María del Karmen Martínez-Bordiú y Franko
Birinci evliliyi
Alfonso və Karmenin iki oğlu olmuşdur:
Qonsalo Hiquain
Karyerası
Hiquain hücumçu mövqeyində çıxış edir. 29 yaşlı futbolçu peşəkar karyerasına Argentinanın “River Pleyt” klubunda başlayıb, daha sonra İspaniyanın “Real Madrid”, İtaliyanın “Napoli” kimi klublarında çıxış edib. 2016-cı ilin yayında isə futbolçu “Yuventus” klubuna transfer olunub. Argentina milli komandasıyla 68 oyuna çıxan Qonsalo 31 qolla yadda qalıb.
María del Karmen Martínez-Bordiú y Franko
Birinci evliliyi
20 Noyabr, 1975-ci ildə General Frankonun ölmündən sonra, ailə siyasi hakimiyyətini itirmişdir. Alfonso and Karmen 1979-cu ildə ayrılmış, 1982-ci ildə mülki qaydada boşanmış və 1986-cı ildə nikahları ləğv olunmuşdur. Oğlanlarına qəyyumluq hüququ Alfonsnoya verilmişdir.
İkinci evliliyi və ailə faciəsi
1989-cu ilin Yanvar ayında onun birinci həyat yoldaşı Kolorado ştatında baş verən xizək qəzasında dünyasını dəyişmiş və Karmen oğlu Luis Alfonsonun üzərinqə qəyyumlu hüququ almaq üçün, keçmiş qayınanası ilə mübarizə aparmağa aparmışdır. O ikinci həyat yoldaşı Rossi ilə 1994-cü ildə ayrılmış və 1995-ci ildə boşanmışdır. Daha sonra Italyan, əsilli Robert Federici ilə yaşamağa başlamış, lakin bu münasibətlərə 2004-cü ildə son qoyulmuşdur. Rossi üçüncü dəfə Marie Grimaux ilə ailə qurmuş və övladı olmamışdır.
Üçüncü evliliyi və ilk nəvəsi
18 İyun, 2006-cı ildə o, Sevilya şəhərinin Cazalla de la Sierra əyalətində, İspaniyalı, José Campos García (Santanderdə doğulmuş və yoldaşından 13 yaş kiçik idi) ilə ailə qurmuşdur. 6 mart, 2007-ci ildə Eugenia adlı qız nəvəsinin dünyaya gəlməsi ilə o, nənə olmuşdur. 2006-cı ildə "Strictly Come Dancing" yarışının İspan versiyası olan "Mira quién baila!" müsabiqəsində iştirakçı olmuşdur. 28 May, 2010-cu ildə Karmenin Luis and Alfonso adlı iki oğul nəvəsi dünyaya gəlmişdir.
Arxeopteriks
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Paleontoloqlar Peruda fəsiləsinə aid quşun qalıqlarını aşkar ediblər. Mütəxəssislər onun yaşinin 10 milyon il olduğunu müəyyənləşdiriblər. Qeyd edək ki, alimlərin arxeopteriks adlandırdığı ilk quş 150 mln il əvvələ aid edilir.
Peru Təbiət Tarixi Muzeyinin əməkdaşı Mario Urbinin dediyinə görə, bu quşun qanadlarının açıq vəziyyətdə ölçüsü 6 metrə çatırmış. Əsasən okean balıqlarıyla qıdalanan bu canlı növü Yerdə 50 mln il əvvəl peyda olub və təqribən, 2,5 mln il əvvəl nəsli kəsilib. Onların məhvinə iqlim dəyişiklikləri səbəb olub: rütubətli və isti iqlimdə yaşamağa vərdiş etdikləri üçün quru və soyuq iqlimin gəlişi onların axırına çıxıb.
Alimlər quşun anatomik quruluşunda bir neçə xüsusi əlamətin olduğunu deyirlər. Onun dimdiyinin uc hissəsində ovu yaxşı tutmağa kömək edən iti dişləri olub. Qanadları uzun olsa da müasir quşlardakından fərqli olaraq, uçuş zamanı o qədər də effektiv işləyə bilmirmiş.
Senecio hohenackeri
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nectandra yarinensis
(Nectandra yarinensis) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Laqodexi bələdiyyəsi
Laqodexi bələdiyyəsi — Gürcüstan Respublikasının Kaxeti mxaresində inzibati ərazi vahidi. 2006-cı ilədək Laqodexi rayonu adlanırdı.
Bədr döyüşü
Bədr döyüşü — Müsəlmanların, Məkkəli Müşriklərlə ilk döyüşü.
Səbəbləri
Müsəlmanlar baxımından döyüşün ən əhəmiyyətli səbəbi, Qureyşlilərin özlərini hicrət ə məcbur etmələr və hicrətdən sonra geridə buraxdıqları mallarını yağmalamalarıydı.
Məkkəli Qureyşlilər baxımından baxıldığında, müsəlmanların, Məkkəli Qureyşlilərin karvanlarını yağmalamalarıydı, çünki Məkkədəki hər ailənin karvanlarda bir payı var idi. Bu da Məkkəli Qureyşlilər arasında döyüş üçün səbəb meydana gətirməyə kifayət idi.
Müharibə
Hicrətdən sonra Müsəlmanlar, geridə buraxdıqları mallarının yağma edilməsinə cavab olaraq Qureyş karvanlarına hücumlar təşkil etdilər. Bu hücumların birində müsəlmanlar, içində min dəvə və beş yüz min dirhəm dəyərində mal olan bir karvanı hədəf almaq istədilər. İslam Peyğəmbəri Məhəmməd, bu səfər üçün ordunu topladı. Bədrə gedərkən Ravhâ qəsəbəsində bir quyu yanında namaz qıldı, bu məkanda Məscidi-i B'iri Ravhâ inşa edilmişdir. Toplanan 313 nəfər Peyğəmbər əmrində Bədr yaxınlarına gələrək karvanı gözləməyə başladı. Ancaq karvanın başçısı Əbu Süfyan, Müsəlmanların karvanı gözlədiyini öyrəndi və Məkkəyə xəbər göndərdi. Ayrıca karvanın yolunu da dəyişdirdi. Müsəlmanların karvana hücum hazırladığı xəbərini eşidən Məkkəlilər, Əbu Süfyanın təhlükənin atlatıldığını xəbər verən ikinci məktubuna baxmayaraq müsəlmanların üzərinə getməyə qərar verdilər. Məkkəlilər, meydana gətirdikləri 950 nəfərlik qoşunla Bədrə doğru yola çıxdılar.
İki ordu qarşı-qarşıya gəlincə, Ərəb döyüşlərində ənənə halına gələn  "ər diləmə"  (Mübarizə) hadisəsi üçün tərəflər içlərindən üç adam seçdilər. Buna görə, İslam Ordusunda Həmzə, Ubeydə və Əli ilə; Utbə, Ubeydə ibn Haris və Utbə ibn Rabia ilə qarşı-qarşıya gəldi. Hər üç qarşılaşmanı Müsəlmanlar qazandı.
Ər diləmə hadisəsindən sonra döyüş başladı. Peyğəmbərin döyüşü idarə etməsi üçün Bədr 'ə hakim bir təpədə kölgəlik quruldu, burada Məscidi-i arısı inşa edilmişdir. Toqquşmaların irəliləyən mərhələlərində Məkkəli Qureyşlilər dağılma əlamətləri göstərdi; komandirləri Əbu Cəhil, Abdullah ibn Məsud tərəfindən öldürülüncə də yaxşıca dağıldılar.
İtkilər
Döyüş müsəlmanların qələbəsi ilə nəticələndi. Məkkə Müşrikləri Əbu Cəhil daxil 70 ölü 70 əsir buraxıb qaçdılar. Müsəlmanlar 14 itki verdilər.
Quranda Bədr döyüşü
thumb | 250px | Bədir Döyüşü (13 Mart 624, Cümə günü),  [[Siyer-i Nəbi ]] Quran 'da Bədr döyüşüylə əlaqədar olan ayələr belədir:
'' "Zülmə mə’ruz qaldıqlarına görə vuruşanlara (kafirlərə qarşı Allah yolunda döyüşməyə) izin verilmişdir. Allah onlara kömək etməyə, əlbəttə, qadirdir!."
'' "(Ya Rəsulum!) Həqiqətən, siz Bədrdə (düşmənə nisbətən az və) zəif olduğunuz halda, Allah sizə yardım etdi. (Allaha) şükür edən olmaq üçün Allahdan qorxun!."
'' "Əgər siz (Ühüd müharibəsində) yara aldınızsa, o biri (kafir) dəstə də (Bədr müharibəsində) o cür yara aldı. Biz bu günləri (bu hadisələri) insanlar arasında növbə ilə dəyişdiririk ki, Allah iman gətirən şəxsləri (başqalarından) ayırd etsin və içərinizdən şəhidlər (şahidlər) seçsin. Allah zülmkarları sevməz! "
'' " Gözləri baxa-baxa ölümə sürüklənirlərmiş kimi, haqq (Bədr vuruşunun vacib olması) bəlli olduqdan sonra belə, onlar yenə də bu barədə səninlə mübahisə edirdilər."
'' " O zaman Allah sizə iki dəstədən birinin (Şamdan qayıdan karvanın və ya Məkkədən çıxıb onların köməyinə gələn Qüreyş əsgərlərinin) sizin olmasını və’d edirdi. Siz silahsız (qüvvətsiz) karvanın sizin olmasını arzu edirdiniz. Allah isə Öz sözləri (bu barədə nazil etdiyi ayə) ilə haqqı (islamı) bərqərar etmək və kafirlərin kökünü kəsmək istəyirdi."
'' " (Allah bununla) günahkarların xoşuna gəlməsə də, haqqı (islamı) bərqərar etmək və batili (küfrü) yox etmək istəyirdi."
'' " O zaman siz (dua edərək) Rəbbinizdən kömək diləyirdiniz. (Allah: ) "Mən sizin imdadınıza bir-birinin ardınca gələn min mələklə çataram!" - deyə duanızı qəbul buyurmuşdu. "
'' "Çap və şiddət qalxana qədər və din tamamilə yalnız Allaha həsr edilənədək onlarla vuruşun. Əgər (küfrdən) əl çəksələr şübhəsiz ki, Allah onların nə etdiklərini görəndir."
Bığır (Göyçay)
Bığır kəndi — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Göyçay rayonunun mərkəzi hissəsində, rayon mərkəzindən cənub-şərqdə, Yuxarı Şirvan kanalının sol sahilində, Şirvan düzündə, Cırqurd və Qaraman kəndlərin yaxınlığında yerləşir. Bığır İnzibati Ərazi Vahidinin mərkəzidir.
Əhalisi
Əhalisi 6431 (2022) nəfərdir. Göyçay rayonunda əhalinin sayına görə Bığır ən böyük kənddir. Bığırda müqəddəs övliyalar, qədim qəbiristanlıq vardır. Deyilənə görə, keçmişdə kəndin adına Bığır Murtaz da deyirlərmiş.
Milli tərkibi
1933-cü ilin məlumatlarına görə Bığır kəndində 452 təsərüffatda 2200 nəfər əhali yaşayırdı (1,198 kişi, 1,022 qadın). Əhalinin 98,3% -i Azərbaycan türklərindən ibarət idi.
Toponimikası
Belə fikir də var ki, Bığır (Göyçay r-nu) və Buğur (İsmayıllı r-nu) adları eyni mənanı verir. Bığır toponimindəki buğur, bığır, buğır, buğra sözü ikihürgüclü dəvənin adıdır. Göyçay rayonunnan Bığır kənd adı gətirilmə addır. Çinin Sintszyan rayonunda Bığır adlı şəhər, çay, vadi və s. də var.
Bığır sözünü "dəvə", "dəvə yatan yer", "buğa", "dağ dibi" və s. kimi yozanlar da var.
Göyçay SES
Şirvan kanalının kəndin ərazisindən keçən hissəsində 2010-cu ilin fevralında ölkə Prezidenti tərəfindən Göyçay SES-nin təməli qoyulmuş və 6 oktyabr 2015-ci ildə həmin SES-in açılışı olmuşdur.
İqtisadiyyat
Göyçay narı yalnız Azərbaycanda deyil, başqa ölkələrdə də tanınır. Ən yaxşısı əlverişli iqlimi və becərilməsi üçün münbit torpaq olduğundan Bığır kəndindəki narlardır. Parlaq, zəngin, şirin və turş bir dadı var, meyvələri böyük ölçüdə, parlaq tünd qırmızı rəngdədir. Ona görə də onun vətəni, Göyçayın xaricində olan Bığır kəndi haqqında da bilirlər.
1963-cü ildə burada nar yetişdirmək üçün bir sovxoz quruldu. 1990-cı ilin məlumatlarına görə buradakı nar bağlarının sahəsi 677 hektara çatmışdır.
Din
Kənddə Bığır kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Məhcər ədəbiyyatı
thumb|[[Nəsib Ərizə, Cübran Xəlil Cübran, Əbdülməsih Həddad və Mixail Nüeymə]] Məhcər ədəbiyyatı yaxud Köç ədəbiyyatı — XIX əsrin sonları və XX əsrin əvvəllərində Amerikaya mühacirlərin ərəbcə ədəbi cərəyanı.
Cübran Xəlil Cübran, Nəsib Ərizə, Mixail Nüeymə, Əmin ər-Reyhani, Əbdülməsih Həddad, İliya Əbu Mazi və Rəşid Əyyub Şimali Amerikada məhcərin ən görkəmli nümayəndələri hesab olunurlar.
Məşhur qəzet və jurnalları
Mühacir ərəblər Amerika qitəsində, xüsusilə Argentina, Braziliyada ərəb dilində qəzet, ədəbiyyat jurnalları çap edirdilər. Bundan əlavə onlar ərəb şairləri, yazıçıları bir araya yığaraq mühacir ərəblərin bir-biriləri ilə əlaqə yaratmasına şərait yaratmaq üçün ədəbiyyat klubları təsis etmişdilər. 250-dən çox çap olunan qəzet və jurnallar bir çox ədəbi şəxsiyyəti bir araya gətirmişdi. İlk qurulan ədəbiyyat klubu "Ər Rabiatul Qalamiyya" (Qələm cəmiyyəti) və çap olunan jurnal da eyni adlı jurnal olmuşdur. Klub 1920-ci ildə Xəlil Cübran Xəlilin başçılığı ilə qurulmuşdur. Üzvlərinin ölümündən sonra 1933-cü ildə  zəifləmiş cəmiyyəti Sao Pauloda Şükrüllah əl Cur tərəfindən yaradılmış Əl Usbətul Əndəlusiyyə cəmiyyəti əvəz etmişdi.
Seydu Su
Seydu Su (12 dekabr 1995-ci ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monako FK klubunda qapıçı kimi çıxış edən peşəkar Seneqal futbolçusudur.
Monako
Su Monako akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Su əsas komanda ilə debütünü 20 may 2017-ci ildə çempion olduğu 2016-17 mövsümünün final görüşündə Renn klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 45 dəqiqə meydanda mübarizə aparmış və ikinci hissədə Loik Badiaşil ilə əvəz olunmuşdur.
Pol Poqba
Pol Poqba fransız futbolçu. Hal-hazırda Premyer Liqa klublarından "Mançester Yunayted"in formasını geyinir. Yarımmüdafiəçi mövqeyində oynayan futbolçu, həm müdafiə, həm də hücumda rahat oynamaq imkanına malikdir. Poqba, ilk peşəkar komandası tərəfindən "güclü, bacarıqlı və yaradıcı" olaraq tanınmışdır. Karyerası ərzində "Yuventus" və "Mançester Yunayted" klublarında çıxış etmişdir. Həmçinin Fransa millisinin də üzvüdür. O, "Mançester Yunayted" ilə UEFA Avropa Liqasının finalında da "Ayaks"a da qol vurub.
Univiziya
Univiziya (Univision) — tələbə mahnı müsabiqəsi, Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin (ARGİN) dəstəyi ilə Azərbaycan Tələbə Gənclər Təşkilatları İttifaqı (ATGTİ) tərəfindən reallaşdırılan irimiqyaslı layihə.
Ali təhsil müəssisəsələrində seçimləri aparılan "Univiziya" müsabiqəsinin yarımfinal mərhələsi 2012-ci il mayın 15-də, "Birinci ol!" devizi altında Heydər Əliyev adına Sarayda keçirilib. 17 may tarixində isə Heydər Əliyev adına Sarayda müsabiqənin final mərhələsi keçirildi. Azərbaycanın əməkdar artisti Tünzalə Ağayeva "Univiziya" tələbə mahnı müsabiqəsinin iştirkaçıların çıxışlarının hazırlanmasında yaxından iştirak edirdi.
"Univision" mahnı müsabiqəsində paytaxt və regionlarda yerləşən 21 ali təhsil müəssisəsinin təmsilçiləri iştirak edirdi. Müsabiqənin ilk dəfə keçirildiyini nəzər alan münsiflər heyəti bu ali təhsil müəssisələri arasından finala 10 deyil, 13-nün vəsiqə qazanmasına qərar vermişdi.
Univiziya II tələbə mahnı müsabiqəsi
2013-cü il 3-5 may tarixlərində Heydər Əliyev adına Sarayda Gənclər və İdman Nazirliyinin dəstəyi ilə ATGTİ “Univiziya” II tələbə mahnı müsabiqəsini reallaşdırmışdır.
Mayın 3-də müsabiqənin yarımfinal mərhələsi keçirilmiş və bu mərhələdə 19 ali və orta ixtisas təhsili müəssisəsinin təmsilçiləri iştirak etmişdir. Qeyd edək ki, yarımfinal mərhələsinin iştirakçıları müsabiqəyə qatılmaq üçün müraciət etmiş 35 təhsil müəssisəsi arasından Əməkdar artist Tünzalə Ağayevanın sədrliyi ilə ATGTİ-nin sədri Şahin İsmayilov, Gənclər və İdman Nazirliyinin nümayəndəsi Elnur Abdullayev, modelyer-dizayner Gülnarə Xəlilova, prodüser Yalçın Cabbarov və xoreoqraf Nailə Məmmədzadədən ibarət münsiflər heyəti tərəfindən seçilmişdi. Ötən ilki müsabiqədən fərqli olaraq bu müsabiqədə musiqi ixtisaslı təhsil müəssisələrinin iştirakı nəzərdə tutulmamışdı. 5 may tarixində Heydər Əliyev Sarayında baş tutmuş final mərhələsində yarımfinaldan keçən 12 iştirakçı çıxış etmişdir. Müsabiqənin nəticələrinə görə, I yerə Qafqaz Universitetinin tələbəsi Zərrin Mahmudzadə, II yerə Bakı Slavyan Universitetinin tələbəsi Ozal Rəhimov, III yerə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının musiqi qrupu - “Old Academy Group” layiq görülmüşdü. Birinci yerin qalibinə mikrofon formasında “Univision” kuboku və 3000 manat pul mükafatı, ikinci yerə layiq görülən iştirakçıya 2000, üçüncü yerin sahibinə isə 1000 manat pul mükafatı təqdim olunmuşdu.
Müsabiqənin yekununda Gənclər və İdman Naziri Azad Rəhimov qalibləri təbrik edərək, bu tədbirin əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirmiş və bildirmişdir ki, tələbələrin “Univiziya” II mahnı müsabiqəsinin qalibi iyunda Bakıda keçiriləcək “Univiziya” tələbələrin I beynəlxalq mahnı müsabiqəsində ölkəmizi təmsil etmişdir.
Univiziya tələbələrin I beynəlxalq mahnı müsabiqəsi
Müsabiqə iştirakçıları layihə çərçivəsində Bakı şəhərinin mədəni-tarixi yerləri ilə də tanış olmuşlar.
İynəyarpaqlılar (sinif)
İynəyarpaqlılar —  şöbəsinə aid bitkilərin ən geniş yayılmış sinfi.
Sinonimləri
Toxumlu bitkilərin daş kömür dövründə meydana gəlmiş qədim qrupudur. Bəzi fəsilələrinin qalıqları yalnız qazıntı halında məlumdur. 8 fəsiləyə (55 cinsə) daxil olan 600, o cümlədən respublikamızda 9 (2 şam, 6 ardıc, 1 qaraçöhrə) növü yayılmışdır. Həmişəyaşıl, bəzən yarpağıtökülən ağac, nadir hallarda kollardır. Əksəriyyətində mikoriza müşahidə edilir. Yarpaqları oturaq iynəvarı, pulcuqvarı, bəzən lövhəli-lansetvari və s. olur. Strobilləri (generativ orqan) ayrı-cinsiyyətlidir. Küləklə tozlanır. Tozlandıqdan sonra endospermlə təchiz olunmuş rüşeym inkişaf edir. Toxumların quruluş və forması müxtəlifdir. İynəyarpaqlılar Yer kürəsinin, xüsusən Avrasiya və Şimali Amerikanın bitki örtüyünün əsasını təşkil edir. İynəyarpaqlıların təsərrüfatda böyük əhəmiyyəti var. Oduncağından tikinti materialı kimi istifadə edilir, kağız-sellüloz, kanifol, skipidar, aşı maddələri və s. bəzi İynəyarpaqlıların toxumundan yağ alınır. Qiymətli dekorativ bitkilərdir.
Çevrilmə (roman)
Məzmun
Hekayənin baş qəhrəmanı,Qreqor Zamza bir gün səhər yuxudan ayılanda özünün böyük bir eybəcər həşərata çevrildiyini görür. Kafka, manerasına uyğun olaraq, hadisələrin əvvəlində baş verənlərin metamorfozasını açıqlamır. Oxucu və hekayənin qəhrəmanı fakt qarşısında qoyulur: Çevrilmə baş vermişdir. Baş qəhrəman olanları anlayır və dərk edir. Qapının o tərəfində onun atası, anası və bacısı səhər qalxmağı xahiş etsələr də, o bu qeyri-adi vəziyyətdə ayağa dura bilmir. Onun çevrilməsini bilən ailə üzvləri dəhşətə gəlirlər. Atası onu otağa qovur, bu zaman atasının atdığı əşya ilə Qreqor ağır yaralanır. Bu vəziyyətdə o, otaqda həmişəlik qalmalı olur. Ancaq bacısı ona yemək vermək üçün hərdən otağa gəlir. Qreqor otaqda ağır mənəvi fiziki vəziyətdə yaşamalı olur. O, ailədə yeganə pul qazanan şəxs idi. İndi onun bu vəziyyətə düşməsi ilə əlaqədar olaraq ,ailə maliyyə baxımdan pis vəziyyətə düşür. Baş verənlərə görə, Qreqor özünü günahkar hesab edir. Əvvəldə bacısının ona yazığı gəlir. Ancaq evə kirayəçi qoyandan sonra bu həşəratın qonaqların qarşısında özünü pis aparması nəticəsində onun da Qreqora münasibəti dəyişir. Kirayəçilər evdə həşəratı görüb hay-küy qaldırır və evi tərk edirlər. Bir müddətdən sonra Qreqor ölür, onu bir qutuda dəfn edirlər və çılğın hekayə həyat dolu optimistik sonluqla başa çatır. Kafka bu hekayədə nə demək istədiyini birbaşa açıqlamır. O, yalnız müəllif kimi hadisəni təsvir edir. Kafkanın bütün əsərlərində olduğu kimi burada da özünü absurd və mənasız həyat qarşısında günahkar hiss edən, cılız insan taleyi təsvir edilmişdir.
Xarici keçidlər
Onlayn nəşrlər
Nəsib Ərizə
Nəsib Ərizə (نسيب عريضة; ) — məhcərin yazıçı və şairi.
Arxeopterikskimilər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Söyüdyarpaq ağlarotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 25-130 sm olan yumşaq tüklü, çoxillik bitkidir. Gövdəsi düz, budaqsız və ya budaqlanandır. Yarpaqları 5-10 sm uzunluqda, 1-2 sm enində oturaq, qarşılıqlı və ya növbəli, lansetvari, uzunsov-lansetvari, bəzən uzunsov və ya yumurtavari-uzunsovdur, hər iki tərəfdən tüklüdür. Çiçəkləri 1-2 mm uzunluqda, sümbülvari çiçəkqrupuna toplanmışlar, al-qırmızı, bəzən çəhrayı rəngdədir. Qutucuq 3-5 mm, toxumları uzunsov-yumurtavari, sivriləşmiş, açıq qəhvəyi rəngdə, 1 mm uzunluqdadır. İyun-sentyabr aylarında çiçəkləyir və meyvə verir.
Azərbaycanda yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsi, Samur-Dəvəçi və Xəzər sahili ovalıqları, Qobustanın rayonlarında arandan yuxarı dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Quru çaylaqlarda, çay, göl və bulaq kənarlarında, meşələrdə, kolluqlarda, nəmli yerlərdə, çəmənlərdə, bağlarda, bostanlarda, əkinlərdə bitir. Azərbaycan florasında bu cins 6 növlə təmsil olunmuşdur, onlardan 3-ü dərman bitkisidir.
İstifadəsi
Yeməlidir bitkidir. Eksperimental, xalq və Tibet təbabətində, eləcə də homeopatiyada geniş tətbiq edilir. Əsasən mədə-bağırsaq, yuxarı nəfəs yolları, dəri-zöhrəvi, əsəb-sinir, qadın, dizenteriya, revmatizm, epilepsiya xəstəlikləri, həmçinin ishal, qanaxma, babasil, soyuqdəymə, ilan vurma və quduz heyvanların dişləməsi zamanı istifadə olunur. Antibakterial, antioksidant, diuretik, ağrıkəsici, büzüşdürücü, yarasağaldıcı, hemostatik, öskürəyə, qıcolmaya və iltihab proseslərinə qarşı təsirə malikdir. Müalıcə məqsədi ilə bitkinin yerüstü hissəsi, yarpaqları, çiçəkləri, toxumları və kökü istifadə edilir. Cövhər, dəmləmə, tinktura və kompreslər. Yaponiyada susuzluğu yatırdmaq üçün istifadə edilir. Dekorativ, boyaq, bal və çiçək tozu verən bitkidir.
Senecio brunonianus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nectandra leucocome
(Nectandra leucocome) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arxeopterikslər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Estoniya Sovet Sosialist Respublikası himni
thumb|Estoniya SSR dövlət marşı (1945-ci il versiyası)
Tarix
Stalinin adını çıxarmaq üçün 1956-cı il iyul ayının 21-də mətnin üçüncü bəndi dəyişdirilmişdir. Burada dəyişiklikdən sonrakı versiya verilmişdir.
Himnin mətnini yazdığına görə Yohannes Semper 1947-ci ildə Sovet Estoniyasının mükafatını almışdır.
Stoyan Yankulov
Stoyan Yankulov ((Bolqarca: Стоян Янкулов), digər adı ilə Stundji (Bolqarca: Стунджи) ) — 10 sentyabr 1966-cı ildə anadan olmuş Bolqarıstanlı musiqiçi.
Stoyan Yankulov Elitsa Todorova ilə birlikdə 2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Bolqarıstanı təmsil etmiş və Bolqarıstana 5-ci yeri qazandırmışdılar. Elitsa və Stoyan 2013-cü ildə yenidən öz ölkələrini Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmiş və Bolqarıstanı finala keçirə bilməmişlər.
Magnolia officinalis
Magnolia officinalis — cinsinə aid bitki növü.
Alagöz dağı
thumb|300px|Alagöz dağı 1856 ci il.
Alagöz dağı — Ermənistanın ən yüksək dağıdır. Hündürlüyü 4090 metrdir. İrəvan şəhərindən 40 km şimal-qərbdə yerləşən sönmüş bir stratovulkandır.
Toponim
Alagöz dağı - İrəvan xanlığı ərazisində ən böyük dağın adı. V əsrə aid ermənicə mənbələrdə yazılışı Araqadz kimidir (Favst Buzald, III, kitab, 24-cü fəsil, Moisey Xorenasi, I kitab, 12-ci fəsil). Qədim ermənicə dağın adı Qaxtik (Xaldik adının qədim erməni dilində l səsi olmadığına görə yazılışıdır, Urartuluların etnik adı olan Xaldi, Haldi adındandır) olmuşdur. Bir sıra tədqiqatçıların Alagöz adının erməni dili əsasında etimologiyası haqqında axtarışları nəticəsiz qalmışdır. Qax rayonunun Sarıbaş kəndi yaxınlığında Alagöz dağının adı ilə mənaca eynidir. Əslində bu oronim qədim türkcə olmaq etibarilə ala və kəz (gəz) hissələrindən ibarətdir. Adın birinci komponenti olan ala sözü türk dillərində geniş (böyük) mənasındadır və bu söz məsələn, Alazan (əsli Alaözən) Geniş çay çayının adında da vardır. Oronimin ikinci hissəsi olan göz sözü (əslində gəz) Cənubi Qafqazda bir sıra dağ adlarında əksini tapmışdır: XIX əsrdə İrəvan quberniyasının Sürməli qəzasında Dərəgəz, Laçın rayonunda (Mıxtökən silsiləsinin şərq hissəsində) Çilgəz, Naxçıvanda Maqqız (dağın adındakı qız sözü), Quba və Şamaxı rayonlarının sərhəddində Kəlgəz və b. dağ adlarında bu söz vardır. Azərbaycan dilində gəz dağ başında batıq yer deməkdir. Bu söz bəzi türk dillərində giz dərə kimidir. Alagöz dağı da vulkan mənşəlidir və zirvəsində böyük batıq vardır. Alagöz Azərbaycan türklərinin yaylaq yeri olmuşdur. Z.Korkotyanın bu dağın ayrı-ayrı hissələrinin adları haqqında məlumatı bunu təsdiq edir: Çınqıl, Kühül, Ziyarət, Qızıl Ləqəm, Qaradağ, Qaraköynək, Qızılziyarət, Qızıldağ, Şiştəpə, Boğutlu, Börklü, Qıpçaq, Qaranluq, Bakugöl, Təkərli gölü, Takış gölü, Maralik çayı və s. [108]. Beləliklə, Alagöz (əsli Alagəz) (Başında, zirvəsində) geniş batıqlı mənasındadır.
Faten Hamama
Faten Hamama (فاتن حمامة), əsl adı — Faten Əhməd Hamama (فاتن احمد حمامة), (27 may 1931, Əl-Mənsura, Misir — 17 yanvar 2015) — Misir aktyoru
Həyatı
Faten Hamama 27 may 1931-ci ildə Misirdə doğulmuşdur.
Hamama ötən əsrin 50-70-ci illərində olduqca yüksək populyarlığa malik idi. 10 yaşından etibarən kinoya çəkilən aktrisa 100-dən çox ekran əsərində rol alıb. Misirin ən tanınmış rejissorları ilə işləyib.
1955-ci ildə misirli aktyor Ömər Şəriflə evlənən aktrisa 20 il onunla ailə həyatı sürüb və daha sonra boşanıb.
Karyerasında son filmə 1993-cü ildə çəkilən aktrisa bir sıra Amerika və Avropa istehsalı filmlərdə də rol alıb.
Ərəb aktrisa Faten Hamama 17 yanvar 2015-ci ildə Misirdə 83 yaşında vəfat edib.
İsaak Barrou
İsaak Barrou (d.1630, London – ö.1677, London) — ingilis riyaziyyatçısı, filoloqu, ilahiyyatçısı, Kembric Universitetinin professoru, sonsuz kiçilənlər hesabının tədqiqində Nyuton və Leybnisin sələfi.
Həyatı
1668-ci ildə İsaak Nyuton Kembricə qayıdıb və tezliklə Lukask riyaziyyat kafedrasına rəhbərlik ona həvalə olunub. Ona qədər bu kafedraya müəllimi İsaak Barrou rəhbərlik edib. Barrou sevimli tələbəsini maddi cəhətdən təmin etmək üçün kafedranı ona güzəştə gedib.
Senecio hoi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İriçiçək maqnoliya
—  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Şərqi Аsiyаdır. Çin, Yаpоniyа, Cənubi Аmеrikа, Yеni Zеllаndiyа və digər subtrоpik iqlimli ölkələrin bаğ və pаrklаrındа bеcərilir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 30 m-ə, diаmеtri isə 10 m-ə çаtаn, həmişəyаşıl, sıхyаrpаqlı, еnli yumurtаvаri və yа gеniş pirаmidаl çətirə mаlik аğаcdır. Gövdələri yоğun, düz оlmаqlа, bоz və yа аçıq qоnur rəngli, 1-2 sm qаlınlıqdа qаbıqlа örtülmüşdür. Zоğ və tumurcuqlаrı nаrıncı rəngli sıх tükcüklərlə əhаtə оlunmuşdur. Yаrpаqlаrı tərs-yumurtаvаri və yа еnsiz, еllips fоrmаlı, uzunluğu 12-25 sm, еni isə 4-5 sm-dir. Tаmkənаrlı, dərivаri, pаrlаq yаrpаqlаrı аşаğı tərəfdən tünd nаrıncı rəngli qısa tükcüklərlə örtülü, bəzən isə çılpаq оlur. Sаplаğı 2,5-5 sm uzunluqdаdır. Çiçəkləmə mаy аyının ахırındаn bаşlаyаrаq sеntyаbrа qədər dаvаm еdir. Nаdir hаllаrdа оktyаbr və nоyаbr аylаrındа ikinci çiçəkləmə müşаhidə edilir. Çiçəklər tək-tək оlmаqlа birillik zоğlаrın uclаrındа yеrləşir. Çiçəklərində çохlu tоzcuqlаr və dişiciklər оlur. Аğ süd rəngində kəskin qохuyа mаlik çiçəkləri оlduqcа böyükdür, diаmеtri 17-22 sm, ləçəklərin uzunluğu 13 sm, еni isə 11 sm-dir. Çiçəkyаnlığı хаricə pırtlаmış, yumurtаşəkilli və yа оvаlşəkilli, dərivаrı оlub, 6-9 və yа 12 tаydаn ibаrətdir. Uzunluğu 7,5-10 sm, еni isə 2-5 sm-ə çаtır. Tохumlаrı 6-8 sm uzunluqdа, еllips fоrmаlıdır, yеtişən zаmаn qırmızı rəngdə оlur, sоnrа isə qаrаlır. Tаm yеtişmiş tохumlаrı qırmızı tеllərdən аsılmış оlur.
Аzərbаycаndа yаyılmаsı
Bаkı, Gəncə, Bərdə, Kürdəmir, Lənkərаn və Zаqаtаlаdа yаşıllıqlаrdа təsədüf edilir.
İstifаdəsi
Park və bağlarda istifadəsi tövsiyə olunur.
Parana ştatı
Parana (Paraná) — Braziliyanın cənubunda yerləşən ştat. Şimaldan Matu-Qrosu-du-Sul və San-Paulu ştatları ilə sərhədə malikdir. Cənubdan Santa-Katarina ştatı və Argentina, qərbdən isə Paraqvay ilə sərhədi mövcuddur. Şərqini Atlantik okeanın suları yuyur. İnzibati mərkəzi Kuritibadır.
Parana ştatı (Santa-Katarina və Riu-Qrandi-du-Sul) ərazisi Braziliyanın Cənub tropikindən cənubda yerləşən ştatlarındandır.
Coğrafiya
Ştat ərazisi əsasən platodan ibarətdir ki, burada da hündürlük 200-1000 metr arasında dəyişir. Platonun kənarları getdikcə alcalır. Bu ərazilərin böyük qismi kamposla örtülüdür.
Ştat ərazisindən axan çaylar güçlü hidroenergetika potensialına malikdirlər. Ən iri çaylarından biri Parana çayıdır.
Parananın paytaxtı olan Kuritiba planlı arxitektura sayəsində, avanqardizm elementlərinə baxmayaraq özünə məxsusluğu ilə seçilir.
Tarix
thumb|left Ştat ərazində etnik rəgarənlik yüksəkdir. Bu səbəbdən ona «Bütün xalqların torpağı» adı verilmişdir. Ştat əraxisində təqribi olaraq 30 xalqın nüşmayəndəsi yaşayır. Ştat rəhbərliyi uzun zaman miqrasiya dalğasını stimullaşdırırdılar. Bura almanlar, livanlılar, yaponlar, ukraynalılar, italyanlar və polyaklar miqrasiya etmişlər.
Ştat ərazisinə ilk polyak immiqrantlar 1869-cu ildə kiçik qrupla köç etmişlər. Sonradan 1890-cu polyakların ştat ərazisinə ikinci köç dalğası olmuşdur. Artıq 1930-cu illərdə ştat ərazisində 150 min polyak yaşayırdı. Bu isə ştat əhalisinin 18% təşkil edirdi.
Polşadan gələn immiqrantların böyük qismi kənd təsərrüfatı ilə məşğul olurdular.
İnzibati bölgü
Ştat inzibayi cəhətdən 10 mezoregiona və 39 mikroregiona bölünür.
Birinci Ərəbcəbirli
Birinci Ərəbcəbirli — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.Rayon mərkəzinə çox yaxın və ondan şimal- qərbdə, Bakı-Qazax şose yolu kənarında, Şirvan düzündə yerləşən kənd.
Parana ştatı
İqtisadiyyat
Əlverişli iqlim şərtləri əsasında ştat ərazisində ilk dəfə heyvandarlıq inkişaf etdirilmişdir. Bununla belə artıq XIX əsrin ikinci yarısından etibarən əkinçiliyin müxtəlif sahələri cücərməyə başlayır. Əsasən mate və kofe yetişdirilir. Parana Braziliyanın ən varlı beş ştatı siyahısına daxildir. Ştatda qoyunçuluq çiçəklənir. Üdtəlik ekoturizm isə inkişaf mərhələsindədir.
Birinci Ərəbcəbirli
Ümumi məlumat
Birinci Ərəbcəbirli Göyçay rayonunun İəhadət inzibati ərazi vahidində kənd. Bozdağ silsiləsinin ətəyindədir. Kəndin adı 1917-ci ildə Ərəb Cabirli, 1933-cu ildə Ərəb Cəbirli şəklində qeydə alınmışdır. Oykonimin ikinci komponenti ƏrəbŞamlı tayfasının XIX əsrdə 12 ailədən ibarət ərəbcəbirli tirəsinin adı ilə bağlıdır. Birinci komponent isə onu eyniadlı digər yaşayış məntəqəsindən ayırmağa xidmət edir. Etnotoponimdir.
15 aprel 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə Birinci Ərəbcəbirli, İkinci Ərəbcəbirli və Mirzəhüseynli kəndləri Şəhadət kənd inzibati ərazi dairəsinin tərkibindən ayrılaraq, İkinci Ərəbcəbirli kəndi mərkəz olmaqla, İkinci Ərəbcəbirli kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Tarixi
Qədim tarixə malik olan bu kəndin ərazisindən müxtəlif dövürlərə aid materiallar (saxsı qablar, qırıq küp qəbirlər və s.) tapılmışdır. Kəndin ərazisindəın qədim və erkən orta əsrlərdə yaşayış məntəqəsi olmuşdur. Kəndin adı 1917-ci ildə Ərəb Cabirli, 1933-cü ildə Ərəb Cəbirli şəklində qeydə alınmışdır. Birinci Ərəbcəbirli kəndin adı Ərəbşamlı tayfasının XIX əsrdə 12 ailədən ibarət olan ərəbcəbirli tirəsinin adı ilə əlaqədardır. Etnotoponimdir.
Əhalisi
Əhalisi 2018nəfərdir
Məşğuliyyəti
Əhali əsasən taxılçılıq, bağçılıq, və heyvandarlıqla məşğul olur.