cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Simnarın Xavərnaq qəsrindən yerə atılması
Tədqiqi
Rəssam əsrarəngiz gözəlliyi olan qəsrin təsvirində fövqəladə fırça işlətmişdir. Qəsrin tağı, eyvanı, mehraba bənzər kitabəli iri taxçası, ikinci mərtəbədə pəncərə və onun ətrafında müxtəlif bəzəkli medalyonlar, lay divarlar, hətta həyət belə başdan-başa həndəsi naxış, nəbati ornament və kitabələrlə bəzədilmişdir. Sarayın bəzədilməsində istifadə olunmuş iyirmidən artıq ornment növünün heç biri təkrar olunmur. Rəssam hətta sarayın memarlıq ünsürlərini, tağları, timpanları, lodciyaları, karnizləri, taxça və mehrabları, hasar və şəbəkələri bir-birindən fərqli ornamentlərlə bəzəməklə, Nizaminin: Bəzənib-düzənən gəlinə bənzər, Üç rəngə boyanar hər axşam-səhər misralarını öz rəng və ornament sənətinin gücü ilə canlandırmışdır.
Mehdi Quliyev
Quliyev Mehdi Nadir oğlu — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Həyatı
Quliyev Mehdi Nadir oğlu 5 may 1923-cü ildə Gədəbəy rayonunun Heriknaz kəndində anadan olub. 26 yanvar 1976-cı ildə Bakı şəhərində vəfat edib.
M. Quliyev 1942-ci ildə Sovet Ordusu sıralarına çağrılmışdır.
Pulemyotçular dəstəsinin komandiri qvardiya serjantı M. Quliyev 1943-cü ilin 27 mayında 15-ci qvardiyaçı alayın tərkibində Krasnodar vilayətinin Krım rayonunun Qorişnı kəndi ətrafındakı döyüşlərdə düşmənin 10-a yaxın əks hücumunu dəfn edərək onun 150-dən çox əskər zabitini, iki dəzgah pulemyotunu məhv etmişdir. Kerç yarımadasında Kırımın azad edilməsində igidlik göstərdiyinə görə 17 noyabr 1943-cü ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
Müharibədən sonra Polis (milis) polkovniki rütbəsinə qədər yüksəlmiş və uzun illər Azərbaycan SSR Daxili İşlər Nazirliyinin İdarədənkənar Mühafizə İdarəsinin rəisi vəzifəsində işləmişdir.
2-ci dərəcəli Vətən müharibəsi, 2 Qirmizi Ulduz ordenləri və medallara təltif olunmuşdur.
İdarəetmə əməyi
İdarəetmə əməyi - ictimai əməyin bir növü olub istehsal kollektivlərinin qarşısında qoyulan məqsədə çatmaq üçün istiqamətlənmiş məqsədyönlü fəaliyyətdir. Geniş mənada idarəetmə əmyi idarəetmə sahəsində hər cür əmək kimi başa düşülür. Daha dar mənada isə idarəetmə əməyinin müəyyənləşdirilməsi inzibati idarəetmənin funksiyalarının icra edilməsi deməkdir.
Bir sıra alimlər əsassız olaraq "idarəetmə əməyi"ni "idarəetmə" ilə eyniləşdirirlər və hesab edirlər ki, o ancaq idarəetmə sahəsində istifadə edilir. Ona görə də elmi ədəbiyyatlarda belə təriflərə tez-tez rast gəlinir:
idarəetmə əməyi – bu kontor, dəftərxana işidir, mühəndi-texniki əməyidir.
idarəetmə əməyi – idarəetmə sahəsində əmək deməkdir.
İtaliya Coğrafiya Cəmiyyəti
Tarixi
thumb|Cəmiyyətin yerləşdiyi bina [[Villa Mattei]] Cəmiyyətin əsası 1867-ci ildə İtaliyanın Florensiya şəhərində qoyulmuşdur. 1872-ci ildə Romaya köçmüşdür.
Cəmiyyət 1868-ci ildən jurnal dərc etməyə başlamışdır.
1886-cı ildə Efiopiyaya, Orazio Antinori başçılıq etdiyi elmi ekspedisiyaya sponsorluq etmişdir.
Rəhbərləri
Cəmiyyətin prezidentləri bunlar olmuşdur: thumb|İlk prezident [[Kristoforo Negri]]
İstanbul Müasir İncəsənət Muzeyi
İstanbul Müasir İncəsənət Muzeyi (tr. İstanbul Modern Sanat Müzesi) və ya İstanbul Modern — Türkiyənin İstanbul şəhərində yerləşən incəsənət muzeyi. Muzeyin açılış mərasimi 11 dekabr 2004-cü ildə olmuşdur. Muzeyin özü isə Əczaçıbaşı ailəsinin və İstanbul Mədəniyyət-İncəsənət Fondunun təşəbbüsü ilə qurulmuşdur.
Muzey Karaköy limanında, Memar Sinan Universiteti İncəsənət Fakultəsinin yanında yerləşir. Muzey anbar binasının əsasında qurulmuşdur. 2003-cü ildə bu binada 8-ci Beynəlxalq İstanbul Bennaial tədbiri keçirilmişdir. Muzeyin açılış mərasimi isə 2004-cü ilin 11 dekabrında baş tutmuşdur.
Mükafatlar
Türkiyə prezidenti Abdullah Gül 2010-cu ilin 5 dekabrında Mədəniyyət və İncəsənət Böyük mükafatlarını tarix sahəsində Cemal Kafadara, rəsm sahəsində Ergin İnana, mədəniyyət qurumu sahəsində isə İstanbul Müasir İncəsənət muzeyinə vermişdir.
2009-cu ildə Bursada keçirilən Avropa Muzeyləri Forumunda (EMF) İstanbul Müasir İncəsənət Muzeyi ziyarətçilərə verdiyi önəmə görə xüsusi mükafata layiq görülmüşdür.
Şükürbəyli (Cəbrayıl)
Şükürbəyli — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
1993-cü il oktyabr ayının 23-də Ermənistan Respublikası tərəfindən rus hərbi birləşmələrinin köməkliyi işğal olunub. 4 oktyabr 2020-ci ildə Qarabağ döyüşlərində kənd erməni işğalından azad edilmişdir.
Toponimikası
Şükürbəyli Cəbrayıl rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənddir. Düzənlikdədir. Keçmiş adı Əyrili olmuşdur. Yaşayış məntaqəsi əvvəllər əyrili adlı sahədə salınmış, sonralar yerini dəyişmişdir. Yeni ərazidə kəndin əsasını qoymuş Şükürbəyin adı ilə adlandırılmışdır. Kəndin adı Cavanşir nəslindən olan Şükür bəyin adı ilə bağlıdır. Həmin nəsildən olan şükürbəylilər Füzuli rayonunda da Şükürbəyli kəndinin əsasını qoyublar.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq, əkinçilik idi. Cəbrayıl rayonunun ticarət, gübrə anbarları, tikinti, iaşə, təşkilatları bu kənddə yerləşirdi.
Adi göydimdik
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Echinops galalensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Adi göydimdik
Kateqoriya və statusu
(III-VU). Həssas, sayı az olan növdür.
Echinops galalensis
Areal
Liviya və Ərəbistan yarımadası.
Adi göydimdik
Qısa təsviri
Erkəyin rəngi qonurdur. Başının təpəsi qara, qalan hissəsi ağdır, boynu qaradır, dimdiyi göydür. Üzən zaman quyruğunu vertikal şəkildə yuxarı qaldırır. Dişinin başı qonurdur. Gözünün üstündə ağ zolaqlar var.
Yayılması
Avropada, Asiyada, Afrikada, Şimali və Mərkəzi Amerikada, Avstraliyada, Tasmaniya və Yeni Zelandiyada yayılmışdır. Azərbaycanda Lənkəran, Kür-Araz, Samur-Dəvəçi ovalıqlarında, Xəzərin sahil sularında, Araz dəryaçasında rast gəlinir. Su hövzələrinin qurudulması ilə əlaqədar olaraq yayıldığı sahələr xeyli azalmışdır.
Sayı
Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğunda 1997-ci ildə 50, 1999-cu ildə 1500, 2002-ci ildə 320, 2004-cü ildə 750, 2005-ci ildə 330, 2006-cı ildə 890, Abşeron-Qobustandakı Qırmızı göldə 2002-ci ildə 55, Ağgöldə 1991-ci ildə 3000, 2004-cü ildə 450, Hacıqabul gölündə 2009-cu ildə 1370 göydimdik qeydə alınıb. Digər su hövzələrində tək-tək fərdlərinə rast gəlinir.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Sayı ildən-ilə kəskin dəyişir. Bunun da əsas səbəbi qışlaq arealının şimal hisssəsində qışın sərt və ya mülayim keçməsi, su-bataqlıq biotoplarının qurudulması və çirkləndirilməsidir.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Ovlanması qadağandır. Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğu, Ağgöl və Şirvan Milli Parkları, su-bataqlıq sahələrində yasaqlıqlar təşkil edilmişdir. Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqının Qırmızı Siyahısına, Naxçıvanın (2006) Qırmızı kitabına, Ramsar, Bern konvensiyalarına və AEWA sazişinə daxil edilmişdir.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Su hövzələrinin qurudulmasına və çirkləndirilməsinə qarşı mübarizə aparılması, növün qorunmasının fəal təbliği lazımdır.
Qoşabulaq (Cəbrayıl)
Qoşabulaq — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Cəbrayıl rayonunun Qoşabulaq kəndi Şahvəlili kənd Sovetinin tərkibində rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmişdir. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. 2020-ci il noyabrın 2-də Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Bu adda Gədəbəy rayonunda da qeydədə alınmışdır.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini heyvandarlıq təşkil edib.
Riniyaçiçəklilər
—  aləminin  sinfinə aid bitki dəstəsi.
Çıraqqala Siyəzən FK
Çıraqqala futbol klubu Siyəzəndə yaranmışdır. 1 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.
Yarımca nekropolu
Yarımca nekropolu — Babək rayonunun eyniadlı kəndi yaxınlığında arxeoloji abidə.
Andrea Doria
Gəncliyi
Onegliada doğuldu. Ailəsi Cenovanın köklü ailələrindən Dorialardan gəlirdi. Hər ikisi də Doria ailəsindən gələn Andrea Coeva və Maria Caracosa'nın oğlu. Anasının ölümünün ardından 19 yaşındakı Andrea Romaya göndərildi. Ailənin daha köhnə bir qolundan gələn qohumu Dominikan Doria Papa VIII Innokentinin əmrindəki papalıq gözətçi birliyində kapitan idi. Burada bütün hərbi təlimlərdəki üstün müvəffəqiyyəti səbəbindən sürətli bir şəkildə yüksəldi. VIII Innokentinin ölməsindən sonra papa seçilən xələfi VI Aleksander Doria ailəsinin iddialı olmasından məmnun deyildi. Gənc Andrea beləcə Dominikin tövsiyəsinə uyğun gələrək hərbi karyera istəyən zadəganların başvurabiləcəyi ən yaxşı məktəb olaraq qəbul edilən Dük Urbinonun sarayına müraciət etdi. Urbinonun sarayında bir az vaxt keçirən Andrea, şahzadə heç bir bir zaman savaşmadığından qazanılacaq bir qələbə də olmadığı üçün yolunu başqa şəkildə davam etdirməyə qərar verdi. 1503-cü ildə Korsikada o dövr Fransız tabeliyindəki Cenevizliler üçün döyüşərkən qazandığı müvəffəqiyyətlərlə əhəmiyyətli bir kapitan olduğunu göstərdi. Ceneviz donanmasıyla Osmanlı donanmasına və Cəzairli dəniz quldurlarına qarşı çox sayda vuruşmaya qatıldı.
Yarımca nekropolu
Ümumi məlumat
1977-ci ildə qeydə alınmışdır. Qəbirlər düzbucaqlı şəklində olub qərbdən şərqə doğru istiqamətlənmişdir. Başdaşılarının əksəriyyəti düşmüş və dağıdılmışdır. Saxlanılan başdaşıları yastı daş plitələrdən olub yuxarısı tağvari sonluqla tamamlanmışdır. Bəzi başdaşıların üzərində nəsx və ya süls xətti ilə ərəbdilli yazılara, həmçinin, qoç başdaşılarına rast gəlinir. Qəbiristanlıq 10-15-ci əsrlərə aid edilir.
Andrea Doria
Fransa — Müqəddəs Roma müharibəsi
Andrea Dorianın yaşadığı Ceneviz Respublikası bu dövrdə əvvəl Fransa Krallığı daha sonra da Müqəddəs Roma İmperatorluğu tərəfindən işğal olunur. Fransa Ordusuna qatılan Doria general rütbəsi ilə 1524-cü ildə Marselin azad olunmağında vəzifə tutur. Cenovanın Fransa hakimiyyətinə keçməsi üçün çalışsa da Fransız idarəsini təsdiq etməz. Condottieri müqaviləsinin dolmasıyla birlikdə V Karlın xidmətinə girər.
Cenovanın müstəqilliyi
Doria Fransızların əmrində Neapolu mühasirəyə alan qardaşı oğlu Filipdən mühasirəni qaldırmasını istəyir. Doria Cenovaya davam edər, şəhərin qabaqcıl şəxsləri ilə birlikdə Fransızları qovaraq Müqəddəs Roma İmperatorluğunun himayəsinə girər. Aristokratiyanı sarsıdacaq şəkildə konstitusiyanı yeniləyərək hizipçiliyə son verir. Qurduğu 28 Alberghi adını verdiyi rəhbərlik orqanıyla qabaqda gələn ailələrin dəstəyini alır və iqtidarlarını gücləndirər. Şəhərin idarəsini almağı rədd etsə də köhnə Roma İmperatorluğundakı bənzərinə yaxın vəzifə adı ilə konsul olar və əhəmiyyətli qərarlar əsnasında fikrinə müraciət edilən bir adam halına gəlir. Verdikləri töhfələrinə görə çox sayda titul, mülk və imtiyaz sahibi olmuşdur.
Admiral
İmperatorluq donanmasında admiral rütbəsilə olduqca müvəffəqiyyətli olan Doria Osmanlı İmperatorluğuna qarşı saysız səfərə qatılar, Koron və Patrası ələ keçirər. 1535-ci ildə Tunisin fəthinə qatılar. 1538-ci ilin Fevral ayında Papa III Paulun liderliyində qurulan Müqəddəs İttifaq donanmasına rəhbərlik edər. Papalıq dövləti, İspaniya, Müqəddəs Roma İmperatorluğu, Venesiya və Malta Cəngavərləri ittifaqı 1538-ci il Sentyabr ayında Preveze Dəniz döyüşünə Barbaros Hayreddin Paşa əmrindəki Osmanlı Donanmasına məğlub olar. Doria 1541-ci ildəki V Karlın müvəffəqiyyətsiz Cəzayir səfərinə qatılar. İmperatora beş il daha xidmət edir. İrəliləmiş yaşına baxmayaraq çox çevik və uğurlu olmuşdur.
Sonrakı illəri
1544-cü ildə Crepi Müqaviləsi ilə sona çatan İtaliya müharibələrinin ardından Doria təqaüd günlərini keçirmək üçün istirahətə çəkilməyi düşünür. Ancaq böyük sərvəti və varisi olan Giannetti Dorianın məğrur siyasəti üzündən çox sayda düşmən qazanır. 1547-ci ildə ailəyə qarşı Fieşi sui-qəsdi təşkil olunur. Zərbə cəhdi müvəffəqiyyətsiz olsa da Giannetti öldürülür. Doria zərbə bəhanəsiylə soylu ailələrdən zərbəçilərə kömək edənləri təmizləyərək iqtidarını Parma və Piacenzanı da əhatə edəcək şəkildə genişləndirir. Cenevrədə bənzər zərbələrlə qarşılaşsa da iqtidarı verməyən Doria, İmperatordan gələn şəhərin mərkəzinə təhkimatlı bir qala inşa etmə və İspan əsgərlərini təmin etmə təklifini də davamlı olaraq rədd edərək şəhərin müstəqilliyini qoruamağa çalışır. 1550-ci ildə 84 yaşında yenə Cəzairli dəniz quldurlarına qarşı səfərə çıxar. 1552-ci ildə Ponza Deniz müharibəsində Turqut Rəis Andrea Doria əmrindəki İspan-İtalyan donanmasını məğlub edir. İspaniya ilə Fransa arasında yenə döyüş çıxması Fransızların 1553-cü ildə Korsikanı işğal eləməsi səbəbindən Cenovalı komandir yenə vəzifəyə çağırılar. 1553–1555 illəri arasında adada müvəffəqiyyətlə mübarizə aparır. 1555-ci ildə Cenovaya qalıcı olaraq dönər. Qardaşı oğlu Giovanni Andrea Doria onun kimi Əlcəzairə hücum eləsə də 1560-cı ildəki Cərbə Dəniz döyüşündə Piyalə Paşa və Turqut Rəis əmrindəki Osmanlı Donanmasına məğlub olur. Giovanni Andrea Andrea Dorianın varisi olur və ailənin ənənəsini davam etdirir.
Lobelia rhombifolia
(Lobelia rhombifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Plaunofitlər
—  aləminə aid bitki şöbəsi.
Həbibulla Hüseynov
Hüseynov Həbibulla Eynulla oğlu — Cənubi Azərbaycandan olan Qızıl Ordu polkovniki və Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (ölümündən sonra). Ərdəbildən Bakı şəhərinə mühacirət edən Hüseynov burada yükləyici və montajçı olaraq işləmişdir. Komsomol xətti ilə 1928-ci ildə Qırmızı Ordu sıralarına qatılmış və artilleriya zabiti olmuşdur. O, Böyük təmizləmə zamanı həbs edilmiş və İran casusu olmaqda ittiham edilmişdir. Aylar sonra azad edilmiş və zenit artilleriya batalyonunun komandanı olmuş, İkinci Dünya Müharibəsində bu vəzifədə xidmət etmişdir. XIII atıcı diviziyanın bir hissəsi olan bölməsi almanların başlatdığı Barbarossa əməliyyatından sonra Belarusiyanın qərbində mühasirəyə düşmüş, lakin Hüseynov sağ qalanlara rəhbərlik edərək mühasirəni yarmağı bacarmışdır. Onun batalyonu sonradan yenidən təşkil edilmiş və Kalinin ilə Rybinskin hava hücumundan müdafiəsində iştirak etmişdir. 1942-ci ilin iyununda Hüseynov zanit artilleriya batalyonunun komandanı kimi İvanovonun müdafiəsinə qatılmışdır. 1942-ci ilin oktyabrında o, zenit artilleriya alayının komandanı olmuş və iki ay sonra I Mühafizə ordusunun tərkibinə köçürülmüşdür. Onun alayı Tatsinskaya hücumuna qatılmış və bu hücumda 24-cü tank korpusu tərkibində çıxış etmişdir. 1943-cü ilin iyun və sentyabr ayları ərzində o, IV zenit artilleriya diviziyasının qərərgah rəisi kimi xidmət etmişdir. 1943-cü ilin sentyabrında o, 67-ci zenit artilleriya diviziyasının komandanı təyin edilmiş və ölümünə qədər bu vəzifədə xidmət etmişdir. Onun diviziyası Baltik hücumu, Kurlandiya mühasirəsi, Şərqi Prussiya hücumu və Kalininqrad hücumunda iştirak etmişdir. Hüseynov 1945-ci ilin aprel ayının 16-da Kalininqrad hücumunda iştirak edərkən öldürülmüşdür.
Həyatının erkən dönəmi və müharibəyə qədərki hərbi xidməti
Hüseynov 10 oktyabr 1910-cu ildə Ərdəbildə fəhlə ailəsində dünyaya gəlmişdir. O, Şimali Azərbaycana mühacirət etdikdən sonra Bakı limanında yükləyici kimi işləməyə başlamış və fəhlə gənclər üçün təşkil edilən gecə məktəbində təhsil almış, yeddinci sinfi burada bitirmişdir. Hüseynov sonra Leytenant Şmidt adına zavodda montajçı köməkçisi olaraq işləmişdir.
Komsomol xətti ilə 1928-ci ildə Qırmızı Orduya qəbul edilmişdir. 1929-cu ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına qəbul edilmişdir. 1932-ci ilin iyununda Zaqafqaziya Piyada Məktəbini, sentyabrda Bakıda Artilleriya komandirlərinin təkmilləşdirmə kurslarını bitirmişdir. Sentyabrda Qırmızı Bayraq Qafqaz Ordusunun 193-cü artilleriya alayında taqım komandiri olaraq xidmət etməyə başlamışdır. Bu bölmə Bakıda yerləşməkdə idi. 1934-cü ilin aprelində o, 190-cı zenit artilleriya alayının batareya komandiri olmuş, sentyabrda yenidən 193-cü alaya göndərilmiş və batareya komandiri, diviziyon komandirinin köməkçisi və divizyon komandiri olmuşdur. 1936-cı ildə baş leytenant rütbəsinə yüksəlmişdir.
3 iyul 1938-ci ildə o, kapitan rütbəsinə yüksəlmişdir. Eyni ildə o, NKVD tərəfindən həbs edilmiş və İrana casusluq eləməkdə ittiham edilmişdir. Həbsxanada bir neçə ay keçirdikdən sonra azad edilmiş və ordudakı vəzifəsinə bərpa edilmişdir. 1939-cu ilin mayında Minskdə yerləşən Belarus Hərbi Dairəsinin 188-ci zenit artilleriya alayında batalyon komandiri təyin edilmişdir. 1940-cı ilin fevralında 312-ci əlahiddə zenit artilleriya batalyonunun komandiri olmuşdur. Bu batalyon Zambrov şəhərində yerləşən Xüsusi Qərb Hərbi Dairəsinin 13-cü atıcı diviziyasına daxil idi.
İkinci Dünya müharibəsi
Hüseynov müharibədə 22 iyun 1941-ci il tarixindən döyüşməyə başladı. Onun batalyonu Belorusiyanın qərbində mühasirəyə düşsə də, o, bu mühasirəni yarmağı bacardı. 1941-ci ilin iyununda batalyonun iki alman qırıcısını vurduğu bildirilir. İyulda batalyon yenidən təşkil edildi və Kalinin Hava Müdafiəsi Ərazisinə köçürüldü. 30 sentyabrda Hüseynov yaralansa da, yenidən döyüşə qayıtdı vı noyabrda mayor rütbəsinə yüksəldi. Batalyonu ilə Moskva döyüşündə iştirak etdikdən sonra 1942-ci ilin fevralında Rybinsk-Yaroslavl Hava Hücumundan Müdafiə Ərazisinə köçürüldü. 1942-ci ilin iyununda Hüseynov 38-ci əlahiddə zenit artilleriya batareyasının komandiri təyin edildi və İvanovonun müdafiəsinə göndərildi. Oktyabrda o, 658-ci zenit artilleriya alayının komandiri oldu və Moskvanın hava hücumundan müdafiəsinə göndərildi. 20 oktyabrda polkovnik-leytenant rütbəsinə yüksəldilən Hüseynovun alayı Ali Komandanlığın Ehtiyat Qüvvələrinin IV zenit artilleriya diviziyasının, qısa müddət sonra da I Mühafizə Ordusunun bir hissəsi oldu. Bu alay Kiçik Saturn əməliyyatında və Millerovo-Voroşilovqrad hücumunda iştirak etmiş və bu hücumlar zamanı 24-cü tank korpusuna əlavə edilmişdir. Alay 1942-ci ilin dekabrında Tatsinskaya hücumuna da qatılmışdır. 1942-ci ilin 16 dekabrından 1943-cü ilin 10 yanvarına qədər alayın döyüşçüləri 21 qırıcını, 3 tankı və xeyli sayda alman canlı qüvvəsini məhv etmişdir. 10 fevralda Hüseynov ikinci dəfə yaralandı və 25 fevralda "Qırmızı bayraq" ordeni ilə mükafatlandırıldı. 1943-cü ilin aprelində onun alayı 268-ci zenit artilleriya alayı adlandırıldı və onun komandiri olaraq Hüseynov 5 apreldə ikinci dəfə "Qırmızı bayraq" ordeni ilə mükafatlandırıldı. 23 apreldə Hüseynov polkovnik rütbəsinə yüksəldildi.
1943-cü ilin iyununda Hüseynov IV zenit artilleriya diviziyasının qərərgah rəisi oldu və Donbas hücumuna qatıldı. Sentyabrda Moskva Hərbi Dairəsinin tərkibində yeni yaradılmış 67-ci zenit artilleriya diviziyasının komandanı təyin edildi. Bu diviziya Moskvanın sənaye bölgəsini qorumaqla yanaşı, yeni əsgərlərə döyüş keçməklə də məşğul idi. 1944-cü ilin iyulundan diviziya Birinci Baltik cəbhəsində döyüşməyə başladı. Diviziya Baltik hücumu zamanı Riqaya hücumda və Memel döyüşündə iştirak etmiş və bildirilənə görə 59 alman təyyarəsini məhv etmişdir. 3 noyabrda Hüseynov "Qırmızı ulduz" ordeni ilə mükafatlandırıldı. Bundan sonra isə diviziyası ilə birlikdı Kurlandiya mühasirəsinə qatıldı. Şərqi Prussiya hücumu zamanı, 1945-ci ilin yanvarı ilə apreli arasında bu diviziya hərbi qüvvələr üçün hava hücumundan müdafiə təmin etdi. 24 yanvarda Hüseynov I dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni ilə təmin edildi. Samland hücumu zamanı diviziya hücuma keçən piyada ordusuna atəş dəstəyi verməli idi və Hüseynov özü şəxsən ön cəbhədən döyüşü idarə edirdi. 16 apreldə Hüseynov Fischhausenin şimalında öldürüldü. O, Mariyampole Zabitlər Məzarlığında dəfn edilmişdir. 29 iyun 1945-ci ildə o, ölümündən sonra "Lenin" ordeni və Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı ilə mükafatlandırıldı.
Mirası
Sovet İttifaqı Balıqçılıq Sənayesi Nazirliyinin gəmilərindən birinə onun adı verilmişdir. 1995-ci ildə Bakının Binəqədi rayonunun Dadaşov küçəsində abidə ucaldılmışdır.
Kanako İto (futbolçu)
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 13 oyun keçirib, 3 qol vurub.
Fərid Bakı FK
Fərid futbol klubu Bakı şəhərində yaranmışdır. 1 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.
Bulbophyllum zambalense
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Echinops gedrosiacus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Salahəddin Kazımov
Kazımov Salahəddin Həsən oğlu — general-mayor, Azərbaycan SSR daxili işlər nazirinin müavini, Böyük Vətən müharibəsi illərində artilleriya diviziyası komandiri, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı
Həyatı
Zaqatala rayonu Qass (indiki Dağlı) kəndində dünyaya göz açmış və 1941-ci ildə hərbi xidmətə çağrılmışdır. 1942-ci ilin aprelindən Mərkəzi cəbhədə 13-cü ordu tərkibində, 62-ci artilleriya alayında batalyon komandiri vəzifəsində döyüş əməliyyatında başlamışdır.Milliyətcə saxurdur.
Baş leytenant S.Kazımov Desna, Dnepr və Pripyat çaylarının keçilməsi əməliyyatlarında fərqlənmişdir.
1943-cü ilin 22–23 sentyabrında Dnepr çayını keçərkən sərrast atəş ilə düşmənin atəş nöqtələrini məhv edərək alayın Dneprin sağ sahilinə keçməsini və hücüm əməliyyatının Çerniqov və Qomel istiqamətlərində genişlənməsini təmin etmiş və 1943-cü ilin 16 oktyabrında Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı almışdır.
Müharibədən sonrakı dövrdə Azərbaycanda Daxili İşlər Nazirliyi sistemində işləmiş və general-mayor rütbəsində nazir müavini vəzifəsinə yüksəlmişdir.
Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Salahəddin Kazımovun Bakı şəhərində yaşadığı Səməd Vurğun küçəsi 196 ünvanındakı binaya baralyefi vurulmuşdur.
Mutasiya (Genetik alqoritm)
Genetik alqoritmlərdə istifadə edilən və bir haldan başqa hala keçmək mənasını verən mutasiya qısaca bir geni meydana gətirən xromosomların dəyişməsidir. Bu dəyişmə aşağıdakı şəkillərdən biri ola bilər:
Yuxarıdakı bu mutasiyaları aşağıdakı nümunələr ilə izah edək:
Məmməd Məhərrəmov
Həyatı
Məhərrəmov Məmməd Əli oğlu Qasım İsmayılov rayonunun (indi Goranboy) Qarasuçu kəndində dünyaya göz açmış və 1939-cu ildə hərbi xidmətə çağırılmışdır. Cəbhədə döyüşlərə 1941-ci ildə 52-ci ordunun 254-cü atıcı diviziyasında bölmə komandiri vəzifəsində başlamışdır. Baş serjant M.Məhərrəmovun dəstəsi 1943-cü ilin 2 oktyabr gecəsi Kreşşatnik adlı yerdə Dnepr çayını birinci olaraq keçmiş və 15 gün müddətində düşmənin arxasında onun silah ambarını partlatmış, zəbt etdiyi kənddə düşmənin bir tankını və onlarla əsgərini məhv edərək, arxadan gələn hərbi hissələrin hucumunun genişlənməsini təmin etmişdir.
Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı 1944-cü ilin 22 fevralında verilmişdir.
Leytenant M.Məhərrəmov 1945-ci ildə hərbi xidmətdən tərxis edilmişdir.
Psou
Salme küla - Gürcüstanın Abxaziya bölgəsində yerləşən kənd. Kənd əhalisin əsasını etnik estonlar təşkil etmişdir. Estonlar Qara dənizin sahilində yerləşən bu əraziyə 1884-cü ildə Estoniyanın kiçik Kuusalu şəhərindən gəlmişdilər. Kəndin əsasıda elə həmin il qoyulmuşdur. Abxaziya müharibəsinin başlaması səbəbindən etnik estonlar kəndi tərk edərək Estoniyaya qayıtmışdır. Hal-hazırda kənd ərazisində az sayıda abxaz yaşamaqdadır.
Karat Bakı FK
Karat futbol klubu Bakı şəhərində yaranmışdır. 1 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.
Cəfərabad (Cəbrayıl)
Cəfərabad — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Sarınmış üçküncmeyvə
Elmi adı  Trigonocaryum involucratum (Stev.) Kusn.
Cəfərabad (Cəbrayıl)
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 4 oktyabr 2020-ci ildə Qarabağ döyüşlərində kənd erməni işğalından azad edilmişdir.
Cəfərabad Cəbrayıl rayonunun Qarxun inzibati ərazi vahidiində kənd. Arazboyu düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsini 1806-cı ildə Rusiya himayəsinə keçmiş Xoy hakimi Cəfərqulu xana məxsus ailələr salmış və kəndi də xanın adı ilə adlandırmışlar.
Sarınmış üçküncmeyvə
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU A2c + 3c. Azərbaycanın nadir növüdür.
Cəfərabad (Cəbrayıl)
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.
Sarınmış üçküncmeyvə
Qısa morfoloji təsviri
Tüklü, uzun, nazik köklü bitkidir. Gövdəsi qısadır, qaidə hissədə budaqlanandır, 5-20 sm uzunluqdadır. Yarpaqları 1-1,5 sm uzunluğunda, küt, mərkəzihissəyə getdikcə daralandır. Çiçək qrupu yan çətirlərdən ibarət başcıqlıdır. Çiçək altlığının yarpaqları çiçəyi əhatə edir, 1-2 sm uzunluğundadır. Formasına görə gövdə yarpaqlarına oxşayır, çiçəklərdən uzundur. Kasacıq 2 mm uzunluqda, oturaq və ya qısa ayaqcıqlıdır, zəngvari, tükcüklüdür. Çiçək tacı ağımtıl və ya göy, çox kiçik, kasacıqdan bir az uzundur. Fındıqcası ağımtıl, iri, 3,5 mm uzunluqda və üçkünclü formadadır.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləməsi iyun, meyvəverməsi iyul aylarına təsadüf edir. Subalp və lap qurşaqlarında daşlı yamaclarda rast gəlinir.
Yayılması
Böyük Qafqazın Quba sahəsi və qərb hissəsidir.
Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın təbii bərpasının zəif olması və sayının azalması müşahidə olunur. Populyasiyaların ekstermal iqlim şəraiti olan yerlərdə yayılması, iqlim amillərinin kəskin dəyişikliyinə həssaslıq müşahidə olunur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen amillər (yay otlaqlıqlarının intensiv otarılması). Yayıldığı ərazilərdə sel daşmalarının və erroziya proseslərinin güclü olmasıdır.
Mühafizə tədbirləri
Yayılma yerlərində antropogen təsiri azaltmaq, bərpasını təmin etmək, mütəmadi monitorinqlərin aparılması, populyasiyaların ciddi nəzarətə götürülməsi, mümkün rezervasiya imkanlarının araşdırılmasıdır.
Yaponiya iqtisadiyyatı
Ümumi iqisadi göstəricilər
2004 ÜDMsi 2003ə görə %4,4 artmışdır. 2005də isə %2,3 artm göstərməkdədir.
Yaponiya, ABŞ və Almaniyadan sonra Dünyanın üçüncü böyük ixracatçısı mövqesindədir. Cəmi dünya ixracatı içərisində %11.4lik nisbətlə birinci sıranı alan ABŞı %9.2lik nisbətlə Almaniya və %5.7lik nisbətlə Yaponiya izləməkdədir. Cəmi dünya idxalatı içərisində isə %4.7lik nisbətiylə ABŞdan sonra Yaponiya ikinci sıranı al/götürməkdədir. ÜDM sıralamasında isə birinci sıranı ABŞ ikinci sıranı Yaponiya götürməkdədir.
Yaponiyanın ixracatında ABŞ, idxalatında isə ən böyük pay sahibi ölkə Çin Xalq Respublikasıdır. İdxalatda Çini, ABŞ izləməkdədir.
Yaponiyaya baxdığımızda maliyyə təşviqlərin təsirinin ancaq işsizlikdəki qismi enişi və ödəniş səviyyələrindəki azalmanı qoruduğu deyilə bilər. 2011-ci ildə böyümənin yüzdə 2 ətrafında olması gözlənilməkdədir. 2011 ili boyunca işsizlik nisbətləri yüzdə 5.5 səviyyələrində davam edəcək və defilyasiyada da varlığını qoruyacaq. Bank of Japan deflasyon ilə döyüşdə daha güclü tədbirlər görməlidir. Faiz nisbətlərini aşağı səviyyələrində tutmalı və inflyasiyada bəzi inkişaflar görülənə qədər konkret bəzi tədbirlər görülməlidir. Yaponiyanın yüksək cəmiyyət borc nisbətləri və büdcə açıqları düşünüldüyündə maliyyə təşviqlərin olması da çox mümkün görünməməkdədir. Bu səbəblə hökumət cəmiyyət xərcləmələrindəki artımı ancaq digər xərcləmə proqramlarından bir kısıntı ilə əldə edə biləcək. Etibarlı və orta dönəmli bir maliyyə konsulatsiya proqramının yaradılması və tətbiq olunmağa başlanması əhəmiyyət ifadə etməkdədir. Bu cür bir proqram ilə təməl vergi islahatları ilə birlikdə digər strukturca islahatlar edilməlidir, xüsusilə yaşlanan əhali mühitindəki həyat standartlarının inkişaf etdirilməsi üçün bu bir zərurətdir.
Digər Asiya ölkələrindən qaynaqlanan idxalat tələbi ilə birlikdə artan Yapon ixracatı Yaponiya üçün bir şans olmuşdur. Sentyabr 2008 sonrasında Yenin dəyər qazanmasında qismi bir tərs vəziyyətin reallaşması da bu ixracata köməkçi olmuş və xüsusilə avtomobil və məlumat texnologiya əsaslı məhsullara olan tələb artmışdır. 2009un ilk yarısındakı böyük sıçramadan sonra iflas ədədlərində də bir tarazlıq meydana gəlməyə başlamış və tarixi səviyyələrinə görə aşağı olmaqla birlikdə yenə də istehlakçı etibarında bir artım və mali şərtlərdə bir yaxşılaşma yaşanmışdır. 2009-cu ildəki təşkilati qazancların azalması firmaların sərmayə planlarını mənfi təsir etmişdir. Aşağı reytingli borclananlar üçün risk mükafatlarının yüksək olması və bank kreditlərindəki aşağı səviyyələr böyümə və rifah artımında da mənfi təsirlər meydana gətirmişdir.
Təşkilati seqmentdəki mənfi inkişaflar əhalinin əmək gücü bazarları vasitəçiliyi ilə təsir etmişdir. Əhalinin gəlirləri, 2008-ci ildə ödənişlərin düşməyə başlaması və işsizliyin artımı ilə birlikdə azalmışdır. 2009 yazı etibarilə işsizlik nisbətləri yüzdə 5.7 kimi rekord səviyyələrə çıxmışdır.
İş-gücü bazarının zəifliyinə baxmayaraq xüsusi istehlakda bir sıçrama görülməkdədir. 2009 ili ikinci rübü sonrası yaşanan bu inkişafda daha çox əhaliyə edilən ödəniş ödəmələri və hökumət sərmayələrinin cüt xanalı rəqəmlərə çatması sayıla bilər. Maliyyə duruşun heç olmasa 2011-ci ilə qədər genişləyici bir müstəvidə olması, ancaq bu maliyyə genişləmənin büdcə açığını daha da artırması gözlənilməkdədir. 2011 ili etibarilə ÜDMin yüzdə 10undan daha çox olacaq. Bu vəziyyət OECD ölkələri arasındakı onsuz da yüksək olan cəmiyyət borclarını ÜDMin yüzdə 204ü kimi daha da yüksək bir səviyyəyə çəkəcəkdir. Eyni zamanda ÜDMlərinin yüzdə 113ü səviyyələrində olan dəqiq borc da OECD ölkələri arasında ən yüksək olanıdır.
Bank of Japanın davamlı surətdə likvidliyi təmin etməsi nəticəsində iqtisadi böyümənin 2011-ci ildə yüzdə 2 olaraq reallaşması gözlənilməkdədir. Buna baxmayaraq həm iç həm də xarici risklər daha çox mənfi istiqamətli olaraq görünməkdədir. Dünya ticarətinin düzəlməsi və siyasətlərin tətbiq olunması nöqtəsindəki risklər tamamilə ortadan
qalxmamışdır. Mali bazarlarda tətbiqə qoyulan təcili tədbirlərin erkən təmizliyi iç tələbdə mənfiliklərə səbəb ola biləcək. Yapon iqtisadiyyatı qlobal inkişaflara qarşı çox həssasdır. Məsələn qlobal şərtlərdəki bir yaxşılaşma ilə birlikdə Yaponiyadakı böyümə eyni yaxşılaşmanın başqa ölkələrə olan təsirindən çox daha çox qatqı təmin edə bilməkdədir.
Yaponiya iqtisadiyyatı
1990-cı illərə qədər Yaponiyanın iqtisadi sistemi üçün üfürülən sabun köpüyünün vəziyyəti xarakterikdir. XX əsrin son onilliyinin əvvəlində partlamış bu sabun köpüyü hakimiyyəti məcbur etdi ki, öz siyasətlərini artım tendensiyasından döndərib enişin qarşısını almağa tərəf yenidən istiqamətləndirsinlər. Yaponiya 1970-1980-ci illərdə dünya birliyində sənaye mallarının ticarəti və istehsalı üzrə ABŞ -dan sonra ikinci yeri inamla tuturdu. Ölkə bəzi sahələrdə dünya iqtisadiyyatının qloballaşma prosesləri ilə və təsərrüfat əlaqələrinin beynəlmiləlləşdirilməsi ilə əlaqədar olan tələblərə cavab verərək dünya liderliyini qazanmağa və saxlamağa nail oldu. Lakin mərkəzləşmiş dövlət hakimiyyətinin sintezinə və digər ölkələrin təcrübəsini məhsuldar şəkildə mənimsəmək qabiliyyətinə əsaslanan iqtisadiyyat modeli 1990-cı illərdə ölkənin gələcək inkişafını ləngitməyə başladı. Yaponiya öz iqtisadi inkişafına görə rəqiblərindən, ilk növbədə ABŞ -dan geri qalmağa başladı. Əgər 1990-cı ildə Yaponiyada ÜDM ABŞ-dəki ÜDM-un 38%-nə bərabər idisə, 1999-cu ildə bu göstərici 32,5%-ə qədər düşdü. Yaponiyada adambaşına düşən ÜDM 1999-cu ildə ABŞ-nin analoji göstəricisinin 70%-nə bərabər idi. 1990-cı ildə isə bu göstərici 77% idi.
Torpaq
Torpaq sahələrinin qiymətləri daha ləng düşür, çünki səhmlərlə müqayisədə daşınmaz əmlak daha az likviddir. 1999-cu ilin əvvəlində şəhərlərdə torpaq sahələrinin qiymət səviyyəsi 1990-cı ilin səviyyəsindən 18,4% aşağı idi. Səhmlərlə və topaq sahələri ilə bağlı möhtəkirçi əməliyyatlarda kommersiya bankları daha aktiv idi. Bu kommersiya bankları həmin məqsədlər üçün aşağı faizli kreditlər verirdilər. Böhrandan sonra isə həmin kreditlər «pis kreditlərə» çevrilirdi. Başqa sözlə, səhmlərin kursları və torpaq qiymətləri düşdüyü zaman və onların birja dəyəri 255 trilyon ienə qədər azaldığı zaman ölkə kommersiya banklarının, trast bankların və uzunmüddətli kredit banklarının ümumi aktivlərinin təqribən 38%-dən, ya­xud bütün borc kapitalının 19%-dən məhrum oldu. Müasir mərhələdə yapon iqtisadiyyatının vəziyyətinin xüsusi göstəricisi şirkətlərin müflisləşmə sayıdır. Şirkətlərin müflisləşmə sayı (10 milyon ien və daha çox borcu olan şirkətlər nəzərdə tutulur) 1997-ci illə müqayisədə 1998-ci ildə 17,1% artdı. Bu, bütün müharibədən sonrakı dövrdə ölçü etibarilə ikinci göstəricidir. Həmin şirkətlərdən qalan borcların ümumi məbləği 1,438 trilyon iendir. Müflisləşmələrin 70%-i uzun sürən enmədə satışın aşağı səviyyəsi və ümidsiz borclar üzündən baş verirdi. Kəskinləşən iqtisadi böhran şəraitində 2001-ci ilin noyabrında müflisləşmələrin sayı 2000-ci ilin noyabr ayı ilə müqa­yisədə 10% çox idi. 2001-ci ilin noyabrında 1851 şirkət müflisləşdi. Bu, Ikinci dünya müharibəsinin qur­tarmasından sonra ən pis aylıq göstəricidir. Məhz resessiya ilə bağlı müflisləşmələrin sayı 1419 və ya ümumi sayın 76,7%-i idi.
Yaponiyanın xarici iqtisadi əlaqələri
Yaponiyanın xarici iqtisadi əlaqələrinin coğrafi təmərküzü əsasən ABŞ, Qərbi Avropa ölkələri və ACEAN dövlətləridir. Yapon ixracının 38%-i, idxalının 25%-i Cənub –Şərqi Asiya ölkələrinin payına düşür. Yapon iqtisadiyyatının azsaylı dayaqlarından biri emaledici sənayenin ixrac yönümüdür. Son onillikdə ÜDM-in real artımının orta hesabla üçdə biri ixracatla təmin olunur. Yaponiya 1981-ci ildən başlayaraq xarici ticarət üzrə və qeyri ticarət cari ödənişlər üzrə daima aktiv saldoya malik idi. Bu aktiv saldo ÜDM-in 3-4%-nə bərabər idi. Xarici ticarətdə 1980/81 və 1998/99 maliyyə illərində Yaponiyanın ÜDM-da ixracatın xüsusi çəkisi dəyişməz qalaraq 10,2 və 10,3% təşkil etmiş, idxalın payı isə 10,8%-dən 7,6%-ə qədər azalmışdır. İxracat payının stabilliyi xarici bazarlarda rəqabətin kəskinləşməsi və yapon hökumətinin əsa­sən daxili bazara istiqamətlənmiş inkişaf kursu ilə əlaqədar idi. Idxal payının azaldılması resursların qənaət proqramının və xammal, enerji daşıyıcıları qiymətlərinin düşməsinin nəticəsi idi.
Ticarət
1998-ci ildə ticarət balansı rekord səviyyədə – 133,3 milyard dollara yaxın idi. Ödəniş balansının cari maddələr üzrə müsbət saldosu 27,4% artmış və təqribən 132,2 milyard dollara çatmışdır. Yapon ixracatının ticarət strukturunda maşınqayırma məhsullarının payı 1998-ci ildə 74%-ə çatmış, idxalatda isə xammalın və enerji daşıyıcılarının payı 23% olmuşdur. Hərçənd, 1975-ci ildə bu göstərici 65% idi. Buna səbəb olan amillər neft və xammal qiymətlərinin düşməsi və artımda resursların qənaət modelinin reallaşdırılması, həmçinin yapon kapitalının xaricə axını və Yaponiyanın xarici müəssisələrinin məhsullarının ölkəyə gətirilməsi idi. 1999 və 2000-ci illərdə malların ixracı onların idxalını uyğun olaraq 12279,5 və 10716 milyard ien üstələdi. Xarici ticarət ekspansiyasının əks tərəfi dollara nəzərən ien kursunun yüksəlməsi oldu (1980-ci illərdə 35%).1990-cı illərdə artım daha sürətli idi. Təkcə 1999-cu ildə ien 40%-dən çox bahalaşdı. Həm də bahalaşma öz yolunun yarısını iyulun ikinci yarısından başlayaraq iki aya keçdi. Yaponiyada valyuta vəziyyətinin möhkəmlənməsi beynəlxalq hesablaşmalarda ienin iştirakının genişlənməsi ilə müşayiət olunurdu. Ien yapon ixracatı üzrə əməliyyatların həcminin 34%-də, idxalat üzrə isə 12%-də istifadə olunurdu. Lakin yapon hakimiyyəti hələ ki, ienin beynəlxalq valyuta qismində rolunun yüksəlməsini güclən­dirməyə cəhd göstərmir və ölkə iqtisadiyyatı üçün neqativ nəticələrdən ehtiyat edir. Təsadüfi deyil ki, beynəlxalq ehtiyatların tərkibində 66% ABŞ dollarına, yalnız 8% yapon ieninə düşür. Beləliklə, 1990-cı illərdə Yaponiya iqtisadiyyatının inkişafı, demək olar ki, bütün sferalarda böhran hallarının qarşısının alınmasının xroniki zərurəti ilə xarakterizə olunur.
Echinops ghoranus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Lockheed F-117 Nighthawk
Lokhid F-117 "Nayt hauk" (ingil. Lockheed F-117 Night Hawk) — Lockheed Martin şirkətinin istehsalı, rəqibin Havadan Müdafiə (HM) sistemindən gizli keçmək və hərbi infrastrukturun strateji vacib yerüstü obyektlərinə(raket bazaları, aerodromlar, idarəetmə və rabitə mərkəzləri və s.) hucum etmək üçün nəzərdə tutulan, amerikan səsdən-asta təkyerli taktiki azgörünən zərbə təyyarəsi. İlk uçuşunu 18 iyun 1981-ci ildə edib. 64 ədəd istehsal edilib, sonuncu seriyalı nüsxəsi ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə(HHQ) 1990-cı ildə təhvil verilib. Bir sıra hərbi münaqişələrdə F-117 yetərincə uğurlu tətbiq olunmuşdur. 2008-ci ilin ortasında bu tip təyyarələr silahlanmadan tamamilə çıxarılmışdır.
Lokomotiv İmişli FK
Lokomotiv futbol klubu. İmişlidə yaranmışdır. 1 dəfə futbol üzrə Azərbaycan çempionatının elitasında iştirak etmişdir.
Soviç paxladəni
Soviç paxladəni (Elmi adı - Astragalus szovitsii) — IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu “Nəsli kəsilməyə həssas olanlar”– VU A2c+3c. Azərbaycanın nadir, Qafqazın endemik növüdür.
Regional IUCN Statusu: LC.
Yayılması
Naxçıvanın dağlıq hissəsində yayılmışdır.
Sayı və tendensiyası
Məhdud ərazilərdə yayıldığından təbii ehtiyatı azalır.
Mühafizə tədbirləri
Məhdud sahələrdə yayılmış, mənfi təsirlərə məruz qalan növ kimi Arpaçay və Ordubad Dövlət Təbiət Ysaqlığı ərazisində yayıldığı sahələr xüsusi nəzarət altına alınmalı və təbii populyasiyaları mühafizə olunmalıdır.
Daşbulaq (Xocalı)
Daşbulaq — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Daşbulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Ermənilər tərəfindən Astxaşen adlandırılır.
Tarixi
1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olub. 2005-ci ildə Dağlıq Qarabağda keçirilən əhalinin siyahıyaalmasına əsasən Daşbulaq qəsəbəsinin əhalisinin faktiki sayı 520 nəfər təşkil edirdi. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 Noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Daşbulaq kəndi Rusiya Sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Xocalı rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənddir. Bədərə çayının (Qarqar çayının qolu) sahilində, Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir. Kənd yaxınlıqdakı eyniadlı coğrafi obyektlərin adı ilə adlandırılmışdır.
Daşbulaq çayı
Xocalı rayonu ərazisində çay. Çay öz adını eyniadlı bulaqdan almışdır. Hidronim daş (daşlıq) və bulaq (su obyekti) sözlərindən düzəlib, "daşlı yerdən çıxan bulaq" mənasındadır.
Daşbulaq dağı
Xocalı rayonu ərazisində dağ. Dağ öz adını eyniadlı bulaqdan almışdır.
SimHash
SimHash — Kompüter elmlərində, xüsusilə mətn üzərində olan əməliyyatların sıx olduğu, axtarış mühərriki kimi tətbiqlərdə faylların və ya veb saytlarının bir-birinə olan bənzərliyini tapmaq üçün istifadə edilən alqoritmdir.
Alqoritmə alternativ olaraq klassik hash funksiyaları istifadə edilə bilər. Məsələn iki veb səhifənin ayrı-ayrı hash qiymətləri alınıb bu dəyərləri müqayisə etmək mümkündür. Ancaq simhash alqoritmi, bu üsula görə daha çox sürət və performans təqdim edir.
SimHash alqoritmi, iki faylı bir vektor olaraq görür və bu vektorlar arasındakı kosinusu tapır.
frameless|center
Alqoritm, əvvəlcə işlədiyi mətndəki sözlərin ağırlıqlarını (weight) çıxarır və buna görə də sözləri sıralayır.
Sıralanan hər sözə, b uzunluğunda, yeganə (unique) qiymət qaytaran funksiya istifadə olunur. Məsələn hər söz üçün fərqli bir hash qiyməti qaytaran funksiya istifadə edilə bilər.
b ölçüsündəki bir vektorun ağırlıq dəyəri hesablanarkən, hər sözdəki 1 qiyməti üçün +1 və 0 qiyməti üçün -1 dəyəri əlavə olunur.
Məsələn bir nümünə üzrə izah edək.
Yuxarıdakı mətni alqoritm üzrə işləyək. İlk olaraq hər bir sözün ağırlıq dərəcəsini hesablayırıq.
Code 2, org 1, yazmaq 1, saytıdır 1
İndi hər bir söz üçün barmaq izi (fingeprint) yaradırıq. Barmaq izləri ilə yalnız bir sözə məxsus olur. Bu qiymət Hash funksiyalarından yaradılır. Biz sadəlik olsun deyə təsadüfi qiymətlər verəcəyik, amma real tətbiqlərdə təsadüfi ədələrdən istifadə oluna bilməz.
Indi bu ədədləri toplayaq: frameless|center|Simhash Cəm
Alınan nəticəni ikilik koda çevirik və bu bizim simhash qiymətimiz olur.
1 0 0 1 0 0 1 0
Fərz edək ki, başqa bir mətn üzərində də eyni bir əməliyyatı aparmışıq və nəticə olaraq
1 1 0 1 1 1 0 1
qiyməti almışıq.
Sonda biz hər iki qiyməti bir-biri ilə müqayisə edirik.
frameless|center|Simhash fərqlər
Bu iki simhash qiyməti arasındakı bit fərqi 4-ə bərabərdir. Bu o deməkdir ikinci hash qiymətini çıxardığımız mətn birinci mətnə (“code org code yazmaq saytıdır”) 4 məsafəsində yaxındır.
Daşkənd (Xocalı)
Daşkənd (əvvəlki adı: Daşuşen) — Azərbaycan Respublikasının Xocalı rayonunun Şuşakənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocalı rayonunun Daşuşen kəndi Daşkənd kəndi adlandırılmışdır. 1992-ci ildən 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olub.
Tarixi
Qarabağ silsiləsindədir. XIX əsrdə İrandan gəlmə erməni ailələri burada məskunlaşdırıldıqdan sonra kənd Daşuşen (daşlıq kənd) adlandırıldı. 1992-ci ildən kəndin keçmış adı özünə qaytarılmışdır.
Pörl-Harbora hücum
Pörl-Harbora hücum, yapon mənbələrində Havay əməliyyatı — Yaponiya İmperiyası silahlı qüvvələrinin Havay adaları qrupuna daxil olan Oahu adasında yerləşən ABŞ Sakit Okean Donanmasının Pörl-Harbor hərbi-dəniz bazasına 7 dekabr 1941-ci il tarixli gözlənilməz hücumu.
Hücumun məqsədi ABŞ donanmasından gələn potensial təhlükəni aradan qaldırmaq və Yaponiya ordusuna bölgədə Böyük Britaniyaya və Niderlanda qarşı əməliyyatlarda fəaliyyət sərbəstliyi qazandırmaq idi. Hücum nəticəsində ABŞ-nin 12 döyüş gəmisi ciddi şəkildə zədələndi və ya batırıldı, 188 qırıcı təyyarəsi məhv edildi, 2403 ABŞ əsgəri və 68 mülki vətəndaş öldü. Buna baxmayaraq, Sakit Okean Donanmasının üç təyyarə daşıyıcı gəmisi, əsas tankerlər, sualtı qayıqlar və bazanın zavod gəmiləri limanda deyildi və heç biri zərər görmədi.
Yaponiyanın yüksəlişi və Çin-Yapon müharibəsi
150px|thumb|left|Kanji İşivara ([[Mancuriyanın memarı)]] Meiji bərpasından sonra Yaponiya İmperiyası Avropa və Şimali Amerikanın gücləri ilə ayaqlaşmaq üçün "Fukoku Kyōhei" (Zəngin ölkə və güclü əsgər) siyasətini həyata keçirdi. Bu sürətli böyümə siyasətini həyata keçirmək üçün torpaqları genişləndirmək və təbii sərvətlər əldə etmək lazım idi.
Bu səbəbdən Yaponiya İmperiyası bir sıra hərbi əməliyyatlar həyata keçirdi. 1894-cü ildə Yaponların Tayvan üzərində nəzarəti ələ aldığı Birinci Çin-yapon müharibəsi və Yaponların Çin və Koreya yarımadasında torpaq qazanmasına səbəb olan 1904-cü ildə baş verən Rus-yapon müharibəsi bu əməliyyatların bir hissəsidir. Birinci Dünya müharibəsindən sonra Millətlər Liqası Yaponiyaya Uzaq Şərq və Sakit okean sularında Alman imperiyasının müstəmləkələri və koloniyaları ilə məşğul olmaq tapşırığını verdi. 1931-ci ildə Yaponiya mancurların vətəni olan Mancuda Mancuriyanı qurdu. Lakin başda ABŞ olmaqla Mancuriyada maraqları olan ölkələlər Mancuriyanı kukla dövlət olduğunu iddia etdilər.
Təxminən 1910-1930-cu illər arasında ölkə geniş və müasir bir donanma (dövrünün üçüncü ən böyük dəniz qüvvəsi) və ordu ilə hərbiləşdirildi. 7 iyul 1937-ci ildə Yaponiyanın 1-ci Piyada Alayı və Çin Milli Hökumətinin 29-cu ordusu ilə Marko Polo körpüsü ətrafında baş verən kiçik münaqişə iki dövlətin də sülh istəməsinə baxmayaraq, Çin-Yapon müharibəsinə səbəb oldu.
ABŞ-Yaponiya münasibətləri
150px|thumb|left|Yaponiyanın Baş naziri Hideki Tojo (General) Millətlər Liqası, ABŞ, İngiltərə, Avstraliya və Niderland kimi dövlətlər Yaponiyanın Çinə hücumlarından narahat olmuş, xəbərdarlıq və diplomatik təzyiqlərlə cavab vermişdilər. 24 fevral 1933-cü ildə Yaponiya cavab olaraq Millətlər Liqasından çıxdı.
Yaponiyada "ABCD mühasirəsi" (America, Britain, China və Dutchun baş hərflərindən) termini meydana gəldi və millətçilik hissinin güclənməsinə kömək etdi. 1939-cu ilin iyulunda 1911-ci il ABŞ-Yaponiya ticarət paktını ləğv etməklə Yaponiya özünə qarşı təzyiqi artırdı. Yaponiya Çindəki hərbi kampaniyasını davam etdirdi və Nasist Almaniyası ilə Birinci Dünya müharibəsində rəsmi olaraq ləğv edilən "Anti-Komintern" sazişini imzaladı. 1940-cı ildə Yaponiya Nasist Almaniyası və Faşist İtaliya ilə "Berlin-Roma-Tokio oxu" dövlətlərini yaratmaq üçün üçtərəfli müqavilə imzaladı.
Yaponiyanın hərəkətləri ABŞ-nin metal qırıntıları və yanacaq embarqosuna səbəb olmasına və Panama kanalının Yapon gəmilərinə bağlanmasına səbəb oldu. ABŞ-nin reaksiyası ABŞ-dəki Yapon aktivlərini dondurmaq və yanacaq amborqosunu həyata keçirmək oldu. Benzin Yaponiya üçün çox vacib idi və öz sərvətləri çox az idi. Bununla yanaşı Yaponiyanın yanacaq idxalının 80% -i ABŞ-dən. Aydındır ki, donanma idxal olunan yanacaq ehtiyatlarına güvənirdi. 150px|thumb|right|Yaponiya imperatorluğunun Dəniz Qüvvələrinin bayrağı 150px|thumb|left|Xarici İşlər naziri Yusuke Matsouka və Hitler (1941-ci ilin martı)
Diplomatik danışıqlar 26 noyabr 1941-ci il tarixdə Baş nazir Hideki Tojonun kabinetinə ultimatum olaraq Hull notası ilə başa çatdı. Yaponiya, ABŞ-nin və İngiltərənin istəklərinə - Çindəki münaqişələri dayandırmaq və Çindən çıxmaqla - genişlənmə siyasətini davam etdirmək arasında qərar verməli idi. Yaponiya geri çəkilsə, beynəlxalq mühitdəki nüfuzlu mövqeyini itirməli idi. Üstəlik, milli təhlükəsizliyə qarşı bir təhdid olaraq, Sakit okean və ya Şərqi Asiya və Yaponiya ətrafındakı qərb güclərinin nəzarətində bir təsir sahəsinin olacağından narahat idi. İmperator Hirohito artıq bəzi hərbi tədbirlər görmüş və onları səfərbər etmək qərarına gəlmişdi. Növbəti addım ABŞ, İngiltərə və Hollandiya ilə döyüşdü. Əslində Nasist Almaniyası və Faşist İtaliya ilə Berlin-Roma-Tokio oxu Paktının imzalanması Yaponiyanın Berlin-Roma-Tokio oxu gücləri ilə birlikdə "Müttəfiq Güclər" ilə mübarizə aparması demək idi. Bu hücumun baş vermə ehtimalı var idi və amerikan komandirlərə xəbərdarlıq edildi. Ancaq yaponlar üçün belə bir işə cəhd göstərməyin qeyri-mümkün olduğu düşünülürdü.
4 sentyabr 1941-ci ildə İmperator tərəfindən Pörl-Harbora edilən hücumun nəzərdə tutan İmperator Konfransı, Yaponiya Nazirlər Kabinetinin İmperator Baş qərargahında Pörl-Harbora hücum planlarını müzakirə edildi və qərar verildi:
Yapon hazırlıqları
150px|thumb|left|Admiral Osami Nagano (Dəniz Qərargahının rəisi) Yaponiya, admiral Andrev Kunninqhamın İsgəndəriyyədəki İngilis bazasından çıxan təxminən 20 köhnəlmiş cüt qanadlı təyyarə (Fairey Swordfish) ilə İtalyan müharibə donanmasının yarısını məhv edən əməliyyatdan təsirləndi. Admiral Isoroku Yamamoto Kunninqhamın möhtəşəm manevrlərindən daha böyük və daha yaxşı dəstəklənən döyüş donanmasını İtaliyaya göndərdi. Beləliklə, "Böyük Şərqi Asiya Cəbhəsinə Dəstək Qalxanı" yaranacaq və müdafiə oluna bilən bir tampon Hollandiya Şərqi Hindistanın neft ehtiyatlarını ələ keçirəcəkdir. Ən əsası, nümayəndə heyəti Kunninqhamın  "boffins" adlandırdığı gizli, dayaz üzən torpedo ilə Yaponiyaya qayıtdı.