cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Astek təqvimi
Haqqında
Astek təqvimi hərəsi 20 gündən ibarət olan 18 ayı nəzərdə tuturdu. İl 20X18+5=365 gün idi. Burada 52 illik sikl tətbiq olunurdu. Hər sikl 13 illik 4 dövrəyə bölünürdü. Hər siklin sonunda 13 gün artırılırdı. Beləliklə, hər il üçün orta müddət 365,25 gün alınırdı. Astek təqvimi öz başlanğıcını eramızın 1090-cı ilindən götürmüşdü.
Astek təqvimi iki paralel dövrdən ibarət idi: mülki 365 günlük şiupoualli (astek dilində:xiuhpohualli, mənası "il hesabı", uyğun olaraq mayyalılarda xaabu) və ayinlərdən ibarət 265 günlük tonalpoualli (astek dilində:tonalpohualli, mənası "günlərin hesabı, və ya "talelrin hesabı", mayyalılarda uyğun olaraq tsolkinu).
Şiupoualli və tonalpoualli hər 52 ildən bir üst-üstə düşərək, "Yeni Alov" adlanan "era" yaradırdı. Asteklər inanırdılar ki, hər 52 illik dövri sistemin soonunda dünya məhv olmaq təhlükəsi ilə üzbəüzdür, ona görə də onlar yeni "era"nı xüsusi təntənəli dini mərasim və ayinlərlə qarşılayırdılar.
Asteklərin inamına görə yüz belə "era" öz növbəsində "Günəş" adlanan 5200 illik yeni eranı təşkil edir. Astek təqviminə görə biz hazırda "Dörd zəlzələ" adlanan beşinci erada yaşayırıq. Astek təqviminə görə beşinci Günəş erası asteklərdə səma, günəş və döyüşçülərin tanrısı olan Tonatiu tərəfindən idarə olunur.
Mülki təqvim
Asteklərdə mülki və ya kənd təsərrüfatı təqviminin əsasını günəş ili təşkil edir. Bu təqvimə əsasən asteklər dövri kənd təsərrüfatı işləri ilə bağlı ayinlərin və mərasimlərin tarixini və onların davam etmə müddətlərini müəyyən edirlər. Bu təqvimə əsasən il hər biri 20 gün davam edən 18 aydan ibarətdir. Hər həftə 5 gündür.
Müqəddəs təqvim
Mülki təqvimlə yanaşı, asteklər tonalpoualli adlandırılan müqəddəs təqvimdən də istifadə edirdilər.
Müqarna
Müqarna (مقرنص) — İslam sənətindəki memarlıq strukturlarında görülən həndəsi bəzək növü. thumb|Bir müqarna nümunəsi İslami bəzəkdə mistik məna həndəsi formaların və tənzimləmələrin uydurmasında gizlənir. Universal birlik və tarazlıq ideyası çox tərəfli və çoxbucaqlı ulduzlarla təcəssüm olunur. XII əsrin əvvəllərində Anadolu türk sənətində çox tərəfli və ya çoxbucaqlı ulduzlar dekorasiyada yeganə ifadə vasitəsi idi. Səthi bəzəkdə həndəsi dizayn yığımı prizmatik elementlərə çevrilmiş, prizmatik elementlərin yan-yana və üst-üstə gələrək formalaşdırdıqları bu bəzək növünə müqarna bəzəyi deyilir.
İbad Mirzəyev
İbad Mansur oğlu Mirzəyev (25 aprel 1999; Ağsu rayonu, Azərbaycan — 19 oktyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İbad Mirzəyev 1999-cu il aprelin 25-də Ağsu rayonunun Kəndoba kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan İbad Mirzəyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. İbad Mirzəyev oktyabrın 19-da Xocavənd döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbad Mirzəyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbad Mirzəyev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Antinatalizm
thumb|right|[[Artur Şopenhauer (1788—1860), məşhur antinatalist.]]
Antalizm fəlsəfəsinin bəzi elementlərini Artur Şopenhauer, Eduard fon Hartman, Peter Vessel Zapffe , Lüdviq Vitgenşteyn bölünmüşdürlər.
Antinatalizmin növləri həm onu ​​dəstəkləmək üçün istifadə olunan arqumentlərdən (xeyriyyəçi, ekoloji), həm də şiddət dərəcəsindən (radikal, situativ) asılı olaraq fərqlənə bilər. Antinatalizm hər hansı bir xüsusi etik sistemə bağlı deyildir; anti-natalizmin tərəfdarları, hətta anti-natalizm etikasının daha sərt dəyişikliyində də spesifik antinatalist mövqelərin müxtəlifliyini təyin edən geniş etik yanaşmaların nümayəndələri ola bilərlər.
Antinatalizmin xeyriyyəçi arqumenti
Antinatalizm anlayışının xeyriyyəçi arqumenti, doğulanların potensial maraqları və rifahları və onların doğulması nəticəsində necə pozula biləcəyinə yönəlmişdir.
Həyat keyfiyyəti
Mövcud olmağa başlayan uşaqlar, mövcud bütün çətinliklərə və zəhmətə qarşı həssas olurlar. Potensial əziyyət mənbələri arasında fiziki və ruhi xəstəliklər, tənəzzül, təbii fəlakətlər, müharibələr və şiddət, gündəlik narahatlıqlar (aclıq, susuzluq, yorğunluq, baş ağrısı), daha yüksək bir əmrin ödənilməmiş ehtiyacları (karyera və romantik uğursuzluqlar, cansıxıcılıq, təklik, mənfi özünə hörmət, ekzistensial böhranlar) və ölüm. Anti-natalizm fəlsəfəsini rəsmiləşdirən ilk filosoflardan biri olan professor David Benatar hesab edir ki, bütün insan həyatı yuxarıda sadalanan əziyyət növlərindən ən azından ən azını və ən çoxu bir çoxunu ehtiva edir. Eyni zamanda, insanların həyat keyfiyyətlərini öz qiymətləndirmələri Pollyannanın prinsipi və asılılığı kimi müxtəlif nikbin idrak təhrifləri səbəbindən çox vaxt həddən artıq qiymətləndirilir. Benatar, müsbət və mənfi hisslər arasında bir asimmetriya olduğunu da qeyd etdi: ən sıx zövqlər qısa müddətlidir, ən pis ağrılar isə daha uzun ola bilər; xroniki ağrı var, ancaq xroniki zövq yoxdur; ən pis ağrı növləri (məsələn, işgəncə) ən yaxşı ləzzətlərin intensivliyindən daha yüksəkdir (məsələn, orgazm zövqü). Bir çox psixoloji tədqiqatlar, mənfi həyat hadisələrinin müsbət hadisələrdən daha güclü olduğunu təsbit edir. Məsələn, psixoloq və tədqiqatçı Roy Baumeister qeyd edir ki, pis duyğular, pis valideynlər və pis cavablar yaxşılardan daha güclüdür; pis məlumatlar yaxşı məlumatlardan daha diqqətlə işlənir və pis təəssüratlar və mənfi stereotiplər yaxşı məlumatlardan daha sürətli formalaşır və daha sabitdir.
Artur Şopenhauer, həyatın nəticədə mənfi bir məna daşıdığını da iddia etdi, çünki hər hansı bir müsbət təcrübə həmişə əzabla üstün olacaq, çünki daha əziyyətlə qazanılmış təcrübədir.
Razılıq və risk
Antalyallıq anlayışının xeyriyyəçi dəlilinin əsas elementləri öz doğuşuna razı olmağın əsas mümkünsüzlüyü, habelə bir insanın həyatının necə olacağını əvvəlcədən müəyyənləşdirə bilməməsidir. Xüsusilə, həddindən artıq anti-natalist mövqe paylaşan David Benatar, çoxalma ilə "gələcək nəsillərinin başlarına yönəlmiş tam yüklənmiş tapança ilə rus ruletini oynamaq" ilə müqayisə etdi.
Professor Şona Şiffrin, çoxalmanın uşağa zərər və fayda gətirməsinə baxmayaraq, onların razılığı olmadan insanlara əhəmiyyətli risklər qoymağı qadağan edən əsas liberal və antipaternalistik prinsiplərə zidd olan bir əxlaqi riskli bir hərəkət olduğunu iddia edir. risklər nəticədə məcmu mənfəətə səbəb olarsa. Şiffrin bu cür hərəkətlərin şübhəli olduğunu göstərən aşağıdakı məsəldən sitat gətirir:
Zəngin ''adam çox varlı bir insandır. Bir gün bəxtini yaxın bir adada yaşayan və əlavə pula ehtiyacı olmayan qonşularla bölüşməyə qərar verir. Var-dövlətini qızıl kublar şəklində təyyarədən atmaqdan başqa paylamaqdan başqa yolu yoxdur. Zəngin adam heç kəsi incitməməyə çalışır, amma etdiyi hərəkətlərin təsadüfən kimisə öldürə biləcəyini və ya xəyanət edə biləcəyini başa düşür. Qızıl kubları alanların çoxu təəccüblənir, lakin onlar üçün xoşbəxtdirlər. Ancaq bir nəfər, uğursuz biri qolunu sındırır. Uğursuz adam qızıldan da məmnundur, ancaq əvvəlcədən xəbərdar edilmiş olsaydı bu qızıl almaq üçün Zəngin Adam tərəfindən təhdid edilməsinə razı olacağına əmin deyildir''.
Digər göndərici növlər
Doğulanların rifahının vacibliyini ön plana çəkən antinatalizmin xeyriyyəçi arqumenti ümumiyyətlə təkcə insanlara deyil, həm də növlərindən asılı olmayaraq mənfi sensasiya hisslərini yaşamağa qadir olan bütün orqanizmlərə aiddir. Üstəlik, əziyyət çəkə biləcək süni bioloji olmayan varlıqlar (həssas robotlar və ya proqramlar) olsaydı, xeyriyyəçi antitrallıq da onlara şamil ediləcəkdir. Beləliklə, Tomas Metzinger hesab edir ki, belə bir əzablı məxluqun yaranma riski süni şüur ​​sahəsində tədqiqatlara moratorium qoymalıdır. Veganizm, antinatalizm prinsiplərinin müasir heyvandarlıq fermalarında böyüdülən heyvanlara tətbiq edilməsinin təbii bir uzantısıdır, baxmayaraq ki, bu, antidatal etikanın zəruri bir hissəsi deyildir.
Benatar asimmetriyası
Filosof Devid Benatar, antitrallıq üçün ayrıca bir arqument hazırlayır, buna görə zərərlə yaxşılıq arasında fundamental asimmetriya var, həyat keyfiyyətinin nə qədər yüksək olmasından asılı olmayaraq doğuşun həmişə doğulanlar üçün zərərli olduğunu göstərir. Benatarın asimmetriyası aşağıdakı düşüncələrə əsaslanır:
("Zövq" və "əziyyət" matrisdə yalnız yaxşı və pisin xüsusi nümunələri kimi istifadə olunur.)
Doğulanlara həyatda həm ləzzət, həm də ağrı yaşamağa zəmanət verilir, halbuki mövcud olmayanlar nə yaxşı, nə də pis yaşamırlar. Əzab çəkməyin olmaması həmişə yaxşıdır, hətta bu yoxluq heç kim tərəfindən yaşanmasa da və xoşbəxtliyin olmaması yalnız bu zövqə ehtiyacı olan birisi varsa pisdir, çoxalmaqdan çəkinmək həmişə çoxalmaqdan daha etik bir seçimdir.
Doğuş həmişə doğuşa zərər verdiyini iddia edərkən, bu asimmetriya, buna baxmayaraq bu zərərin nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərmir. Benatar etiraf edir ki, mövcud olan bütün əzabların ölçüsü kifayət qədər az olsaydı (məsələn, iynə vurması ilə bərabər), onda çoxalma doğulan kəsə deyil, digər insanlara (məsələn, valideynlərə) verdiyi faydalar əsasında da əsaslandırıla bilər.
Antinatalizmin mizantropik arqumenti
Misantropik dəlil, hər hansı bir insanın doğulacağı əzablara deyil, heyvanlara və digər insanlara daxil olmaqla digər canlılara verəcəkləri zərərə yönəldilmişdir. Benatar görə:
Eyni zamanda, misantropik dəlil əsasa - xeyriyyəçiliyə əlavə olaraq baxılır.
Ətraf mühitin antinatalizmi
Ekoloji antinatalizm ayrı-ayrı canlıların rifahını deyil, ekosistemləri və bütövlükdə biosferi düşündürür. Bu mövqelər ekosentrizm və etik birlik prinsiplərinə əsaslanır, buna görə ekosistemlər mənəvi dəyər daşıyır, çünki onlar içərisində yaşayan heyvanların mənafeləri ilə əlaqəli olmayan ayrı, qeyri-instrumental dəyəri var və buna görə də onların təhlükəsizliyi, bütövlüyü və sabitliyi qorunmalıdır. Ekoloji anti-natalizm Bəşəriyyətin könüllü yox olması üçün hərəkat tərəfindən dəstəklənir.
Cəbrayıl Ağayev
Cəbrayıl Atamalı oğlu Ağayev — Qarabağ müharibəsi zamanı xüsusi fəallıq göstərmiş, Laçın rayonunun Ərdəşəvi kəndi uğrunda gedən döyüşlər zamanı ömrünü qurban verərək şəhidlik zirvəsini fəth etmiş fateh.
Həyatı
Cəbrayıl Ağayev 20 iyul 1964-cü ildə Lerik rayonunun Şivlə kəndində anadan olmuşdur. O 1981-ci ildə Biləvər kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1983-cü ildə Lerik Rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən Sovet ordusu sıralarına çağırılır. Özbəkstan SSR-in Çirçik şəhərində 6 ay, Əfqanstanda 3 il 6 ay Beynəlmiləl qoşun kontingentinin tərkibində xidmət edir. Hərbi xidmətdən sonra General-leytenant H.C.Rəsulbəyov adına Bakı Rabitə Texnikumunu bitirir. Texnikumu bitirdikdən sonra Cəlilabad rayonunun Göytəpə qəsəbəsində yerləşən 741 saylı batalyonda gizir kimi hərbi xidmətə başlayır. Əfqanstanda Cəbrayıl mahir topçu kim ad çıxarır. Döyüşlərdə göstərdiyi şücaət və qəhrəmanlıqları "Döyüşdə fərqlənməyə görə", "Beynəlmiləl döyüşçü döş nişanı", "Əfqan xalqından təşəkkür", "Mərdliyə görə" və sair medallarla, bir sıra fəxri fərman və təşəkkürnamələrlə qiymətləndirilir.
Qoyta çayı
Coğrafiyası
Qoyta çayı öz başlanğıcını Qarikinduk meşəsindən, Qoy-Korta dağının yaxınlığından götürür. Çay şimala doğru axaraq Qoy-Çu kəndi yaxınlığından keçir. Qoyskoe kəndində Arqun kanalı ilə kəsişir. Daha sonra Qoyta kəndindən keçməklə şimala doğru axır. Qroznı şəhərində çay üzərində Çernoreçen su anbarı qurulub. Qoyta çayının mənsəbi Sayxanov küçəsinin qərbində, Sunja çayının sağ sahili boyunca 97 km məsafədədir. Çayın ümumi uzunluğu 41 km-dir. Çayın su toplayıcı sahəsi — 117 km-dir². Çay Sunja-Terek-Xəzər dənizi sisteminə aiddir.
Cəbrayıl Ağayev
Döyüşlərdə iştirakı
Cəbrayıl Ağayev Qarabağ ordu quruculuğunda fəal iştirak edir. 1992-ci ildən Füzuli, Qubadlı, Zəngilan, və Kəlbəcər istiqamətində gedən döyüşlərdə iştirak edir. Döyüş bacarığı və igidliyi ilə seçilən Cəbrayıl Ağayev döyüşlərin birində Füzuli tank batalyonun komandiri, yaralanmış Səyavuş Babayevi xilas etdikdən sonra döyüşçülər arasında çaşqınlıq düşməsinə yol verməyib, döyüşə özü rəhbərlik edir. Onun bu qəhrəmanlığı döyüşçü yoldaşları arasında ona olan etimadı bir az da artırır.
Qoyta çayı
Coğrafiyası
Çay Qərbi-Xəzər hövzəsinə daxildir. Qoyta Terek və Volqa çayları arasındakı çaylar hövzəsindədir. Rusiya dövlət su reyestrində çayın kodu — 07020001112108200005789.
Cəbrayıl Ağayev
Döyüşlərdə iştirakı
Cəbrayıl Ağayev taborun təchizat taqımının komandiri olsa da, təkcə bölmələrin silah-sursat və digər döyüş avadanlıqları ilə təchizatı ilə kifayətlənmir. O bütün döyüşlərdə döyüşün ən qaynar nöqtələrinə atılaraq düşmənə qarşı mərdliklə vuruşur. O Laçın rayonunun Səfiyan kəndi uğrunda gedən döyüşlər zamanı xüsusi qəhrəmanlıq göstərir.
Cəbrayıl Ağayev 1 yanvar 1993-ci il tarixdə Laçın rayonunun Ərdəşəvi kəndi uğrunda gedən döyüşlər zamanı şəhid olur. Cəbrayıl Ağayevə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adı verilməsi üçün 741 nömrəli hərbi hissənin komandiri baş leytenant Güloğlan Bağırov tərəfindən təqdimat yazılsa da, məlum olmayan səbəblərə görə bu məsələnin icrası həllini tapmamış qalır.
Ailəsi
Evli idi. Həyat yoldaşı Səbzə Ağayeva 25 oktyabr 1993 ildə vəfat etmişdir. İki oğlu — Teymur — Seymur və Səidə adlı bir qızı var.
Xatirəsi
Doğulduğu Şivlə kəndinin məzarlığında dəfn edilmişdir.
Bitirdiyi orta məktəb onun adını daşıyır.
Əli İbrahimov (şəhid)
Əli Bəxtiyar oğlu İbrahimov (11 fevral 2002; Quba, Azərbaycan — 14 oktyabr 2020; Suqovuşan, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əli İbrahimov 11 fevral 2002-ci ildə Quba rayonu Qırmızı qəsəbədə dünyaya gəlib.
2008 ci ilde Quba rayonu Qirmizi qesebe İsaak Xanukov adina 1-N li tam orta məktəbin 1 ci sinifine daxil olub və həmin məktəbin 2019-cu il məzunu olmuşdur.
Hərbi xidmətləri
Əli İbrahimov 4 may 2020-ci ildə hərbi xidmətə çağırılıb.
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Əli İbrahimov Talış Suqovuşan döyüşlərində savaşıb. 14 oktyabr 2020-ci ildə Suqovuşan istiqamətində minamyot qəlpəsindən şəhid olub. 23 oktyabr 2020-ci ildə Quba Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli İbrahimov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli İbrahimov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidlik və şücaət nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən, Əli İbrahimov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 5227
NGC 5227, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayı
Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayı — 2001-ci ilin noyabrında Bakıda keçirilmiş Dünya azərbaycanlılarının ilk Qurultayı.
"Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayının keçirilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin 23 may 2001-ci il tarixli, 724 nömrəli Sərəncamına əsasən 2001-ci il noyabr ayının 9–10-da Bakı şəhərində keçirilmişdir.
Qurultayda Dünya Azərbaycanlılarının Əlaqələndirmə Şurasının üzvləri müəyyənləşdirilmiş və Heydər Əliyev Şuranın sədri seçilmişdir.
Qurultay xaricdə yaşayan azərbaycanlıların ümumi məqsəd, vahid azərbaycançılıq ideyası ətrafında birləşməsi yolunda mühüm əhəmiyyət kəsb etmiş, diaspor hərəkatının tarixində keyfiyyətcə yeni mərhələnin — quruculuq və təşkilatlanma mərhələsinin əsasını qoymuşdur. Qurultay nümayəndələrinin təklifləri nəzərə alınaraq, disaporla iş sahəsində dövlət siyasətinin həyata keçirilməsini təmin etmək üçün Xarici Ölkələrdə Yaşayan Azərbaycanlılarla İş üzrə Dövlət Komitəsi yaradılmışdır. 2002-ci ilin dekabrında qəbul olunmuş "Xarici ölkələrdə yaşayan azərbaycanlılarla bağlı dövlət siyasəti haqqında" qanun bu sahədəki prioritet istiqamətləri və hüquqi prinsipləri müəyyən etmişdir.
Ümummilli Lider qurultay zamanı öz çıxışında təkcə milli birliyə necə nail olmağın yolunu deyil, eyni zamanda onu qorumağın yollarını da göstərmişdir. Heydər Əliyev qurultaydakı nitqində bildirmişdir:
İştirakçılar
Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayında 36 xarici dövlətdə yaşayan həmvətənlərimizin cəmləşdiyi 200-dən çox müxtəlif təşkilatı təmsil etməklə,406 nümayəndə və 63 qonaq iştirak etmişdir. Qurultay iştirakçıları planetimizin geniş coğrafi məkanını əhatə edən ABŞ, Türkiyə, Rusiya, Böyük Britaniya, Kanada, Almaniya, Fransa, Gürcüstan, Avstriya, Rumıniya, İsveçrə, Avstraliya, Özbəkistan, Ukrayna, Estoniya, Latviya, Moldova, Qazaxıstan, Danimarka, Hollandiya, Finlandiya, Belarus, İsrail və sair dövlətləri təmsil etmişdilər.
Azərbaycan Respublikası qurultayda 130-dan çox müxtəlif dövlət və ictimai qurumlardan, elm, təhsil, mədəniyyət və digər yaradıcı təşkilatlardan,25 siyasi partiyadan 702 nümayəndə və 844 qonaq ilə təmsil olunmuşdur.
Qurultay
2001-ci il noyabrın 9-da, qurultayın ilk iş günündə Azərbaycan Respublikasının Ümummilli Lideri Heydər Əliyev geniş nitq söyləmişdir. O, Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi yolunda həyata keçirilən tədbirlər və qarşıda duran vəzifələr barədə ətraflı bəhs etmişdir. Ulu Öndər dünya azərbaycanlıları arasında milli birliyin və həmrəyliyin təmin edilməsi, Azərbaycan dövləti ilə dünya azərbaycanlılarının əlaqələrinin möhkəmləndirilməsi, qarşıya çıxan problemlərin həllində səylərin birləşdirilməsi zərurəti, Azərbaycan dilinin və milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunub saxlanılması və inkişaf etdirilməsi haqqında öz fikirlərini söyləmişdir.
ABŞ,Böyük Britaniya,Fransa,Almaniya,Gürcüstan,Özbəkistan,Rusiya,Türkiyə və Ukraynadan, habelə Sankt-Peterburq şəhərindən gəlmiş nümayəndələr qurultayda çıxış edərək, Dünya azərbaycanlılarının I qurultayını alqışlamış və azərbaycanlıların milli birliyi, həmrəyliyi, azərbaycançılıq ideyası ətrafında birləşmək haqqında Azərbaycanın dövlət başçısının fikirlərinə şərik olduqlarını bildirmişlər.
Qurultay öz işini səkkiz komissayada: İnsan hüquqları və beynəlxalq əlaqələr, Ana dili və azərbaycanşünaslıq, Elm və təhsil, Mədəniyyət, İqtisadi əlaqələr, Gənclər və idman məsələri, Ermənistanın Azərbaycana təcavüzünün aradan qaldırılması məsələri, Kütləvi informasiya vasitələri və informasiya mübadiləsi komissiyalarında davam etdirmişdir. Komissiyalarda səmərəli müzakirələr aparılmış və mühüm qərarlar qəbul edimişdir.
Noyabrın 10-da oz işini başa vuran qurultay "Dünya azərbaycanlılarının I qurultayının qətnaməsi", "Dünya azərbaycanlılarının I qurultayı nümayəndələrinin bütün dünya azərbaycanlılarına müraciəti", "Dünya azərbaycanlılarının I qurultayı iştirakçılarının Ermənistan-Azərbaycan" "Dağlıq Qarabağ problemi ilə əlaqədar dünya ictimaiyyətinə, beynəlxalq təşkilatlara, xarici ölkələrin hökumət rəhbərlərinə və parlamentlərinə müraciəti", "Dünya azərbaycanlılarının I qurultayının Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevə müraciəti", "Dünya azərbaycanlılarının I qurultayı nümayəndələrinin 2001-ci il sentyabrın 11-də Amerika Birləşmiş Ştatlarında törədilmiş qanlı terror hadisələri ilə bağlı Amerika xalqına müraciəti" adlı sənədlərini qəbul etdi.
Ulu Öndər Heydər Əliyev qurultaydan sonra onun iştirakçılarının şərəfinə Gülüstan sarayında ziyafət vermişdir.
Qəbul olunan sənədlər
Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayında 5 sənəd qəbul olunmuşdur:
Derbi
Derbi  — Böyük Britaniyada, İngiltərədə şəhər.
Affirmasiya (psixologiya)
Affirmasiya və ya təlqin (lat.  affirmatio  — təsdiq etmə) — müəyyən bir qısa verbal ifadənin dəfələrlə təkrarlanması yolu ilə insanın təhtəlşüurunda tələbedilən obrazın və ya fikirin möhkəmləndirilməsi və psixoemosional fonun yaxşılaşdırılması və həyatda müsbət dəyişikliklərin stimullaşdırılması.
Konsepsiya Rhonda Byrne-nin “SİRR” (2006-cı il filmində də yayımlanmış) kitabı ilə məşhurlaşdı. Bu kitablar Napoleon Hill-in “Düşün və zənginləş” kitabına bənzər ideyaları izah edir. Birn, qismən Uolles D. Uotlsun 1910-cu ildə yazdığı, 1910-cu ildə yazılmış “Zəngin Olma Elmi” kitabından ilham almışdır. Təsdiqlər həmçinin neyro-linqvistik proqramlaşdırmada (NLP), Anthony Robbins tərəfindən populyarlaşdırılan "NAC" neyro-assosiativ kondisionerdə və hipnozda qeyd olunur.
Bununla bağlı inanc ondan ibarətdir ki, yüksək mənəvi şüura malik insanların müəyyən kritik kütləsi bütün əhalidə qəfil dəyişikliklərə səbəb olacaqdır. Və insanların müsbət yaradıcı fəaliyyətlərdə iştirak etmək və özlərini, bir-birlərini və Yer kürəsini sağaltmaq üçün işləmək məsuliyyəti var.
1984-cü ildə dini tədqiqatlar üzrə mütəxəssis olan Louise Hay, düşüncələri və inancları dəyişdirmək üçün bələdçi olan "Həyatınızı sağalda bilərsiniz" kitabını nəşr etdi. Hayın təsdiqləri istifadəçiyə öz düşüncə tərzini yenidən proqramlaşdırmağa kömək etmək məqsədi daşıyır, yəni Hayın psixoloji cəhətdən xəstəliyə kömək etdiyinə inandığı zərərli əsas inanclar müalicəvi inanclarla əvəzlənəcək və beləliklə, sağalma qarşısındakı maneə aradan qaldırılacaqdır.
Affirmasiyanın düzgün tərtib edilməsi
Affimasiyanın təkrar edilməsi nəticəsində əldə olunan effekti maksimallaşdırmaq məqsədilə aşağıdakı qaydalara riayət edilməlidir:
Affirmasiyanın tətbiqi
Affirmasiyanı ürəkdə və ya ucadan oxumaq, dəfələrlə yazmaq,hətta mahnı kimi oxumaq mümkündür. Məsələn, affirmasiyanı öz internet brouzerinizin ana səhifəsi kimi (home page) qeyd edə bilərsiniz.Hər dəfə internetə daxil olanda affirmasiya gözünüzün qarşısında olacaq və beləliklə də avtomatik işə düşəcək.
Mladost Luçani FK
Mladost Luçani FK (Serb kirili: ФК Младост Лучани) — Serbiyanın Luçani şəhərini təmsil edən peşəkar Serbiya futbol klubudur. Klub Serbiyanın əsas liqası hesab edilən Serbiya Superliqasında mübarizə aparır.
Tarixi
Klub 1952-ci ildə təsis edilmişdir. Klub 1989-cu ildə Yuqoslaviya Üçüncü Liqasında (Şərq Qrupunda) qələbə qazanaraq ilk böyük nailiyyətinə imza atmışdır. Bu qələbə klubun 1989-90 mövsümündə Yuqoslaviya İkinci Liqasında iştirakını təmin etmişdir. Lakin onlar liqa başa çatdıqdan sonra yenidən aşağı liqaya düşmüşlər.
Yuqoslaviyanın dağıldığı dönəmlərdə klub milli səviyyədə daha rəqabətədavamlı klub olmuşdur. Klub mütəmadi olaraq ən yüksək liqa yarışlarında mübarizə aparmışdır. Onlar 1995-ci ildə Yuqoslaviya İkinci Liqasının qalibi olmuş və növbəti mövsümdə Birinci Liqaya (İB Liqası) vəsiqə qazanmışdır. Klub Birinci Liqada (son iki mövsümü İA Liqasında keçirib) üç mövsüm mübarizə aparmış və 1998-ci ildə yenidən aşağı liqaya düşmüşlər.
2001-ci ildə klub İkinci Liqada (Qərb Qrupu) qələbə qazandıqdan sonra Yuqoslaviyanın Birinci Liqasına yenidən vəsiqə qazanmışdır. Lakin onlar həmin mövsümdəcə aşağı liqaya düşmüşlər. Klubun hücumçusu Zoran Duraşkoviç isə 27 qolla turnirin ən yaxşı bombardiri olmuşdur.
2007-ci ildə Serbiya Birinci Liqasında qələbə qazandıqdan sonra klub Serbiya Superliqasına vəsiqə qazanmışdır. 2007-08 mövsümündə klub turniri orta sıralarda başa vurmuşdur. Lakin klub maliyyə problemləri ilə əlaqədar olaraq aşağı liqaya salınmışlar. Növbəti altı mövsüm ərzində klub milli liqa sisteminin ikinci səviyyəsi hesab olunan Serbiya Birinci Liqasında çıxış etmişdir.
Klub 2013-14 mövsümündə Birinci Liqada qələbə qazandıqdan sonra yenidən Superliqaya vəsiqə qazanmışdır. Onlar növbəti mövsümü yeddinci yerdə başa vurmuşdur. Beləliklə klub öz əvvəlki iştirak etmək rekordunu təkrar etmişdir. Bundan başqa, Patrik Fraydi Eze 15 qolla liqanın ən yaxşı bombardiri kimi mövsümü bitirmişdir.
Mövsümlər
1 Klub maliyyə problemləri yaşadığı üçün Birinci Liqaya göndərilmişdir.
Həsən Merac
Həsən Merac – milli azadlıq hərəkatı fəalı, "Sabir" Yazarlar Ocağının başqanı, şair-publisist.
Həyatı
Həsən Merac 1953-cü il oktyabrın 10-da Naxçıvan Muxtar Respublikasında anadan olub. Bakı Dövlət Universitetini və Moskva Kinematoqrafiya İnstitutunu bitirib.
1978-ci ildən Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında və "Azkinovideo" Birliyində redaktor kimi çalışıb. "Tanıtım" qəzetində, həmçinin digər bəzi nəşrlərə baş redaktorluq edib. Milli Məclisin aparatında çalışıb.
2000-ci ildə "Sabir" Yazarlar Ocağını yaradıb və ömrünün sonuna qədər onun başqanı olub.
1990-cı ilin ortalarından mətbuatda şeirləri vaxtaşırı çap olunub. "Qobustan", "Ulduz", "Azərbaycan" və başqa dərgilərlə əməkdaşlıq edib, Rusiya, Ukrayna və Çexoslovakiyada şeirlər toplusu işıq üzü görüb.
"Şairlər qərib olur bu yer üzündə" adlı şeir kitabı 1993-cü ildə nəşr olunub.
2010-cu il 25 yanvarda vəfat edib.
Şəhər ovçusu (film, 1993)
“Şəhər ovçusu” (City Hunter) — film 1993 ildə döyüş-komediya janrında Ceki Çan`ın iştirakı ilə çəkilmişdir.
Məzmun
Bu filmdə, Ceki Çan həm dözülməz pleyboy, həm də qadınlaşdırıcı olan xüsusi bir detektiv rolunu oynayır. Müştərilərindən biri, itkin düşən qızını tapması lazım olan bir varlı qəzet müdiridir. Qəhrəman Ceki, evdən qaçan qızın terrorçu dəstəsi, bir polis məmuru və bu qəhrəmanın sevgilisi olduğu bir qrup daxil olmaqla səyahət etdiyini, bir okean gəmisinə kruiz etdiyini öyrənir. Gəmiyə gedərək bir çox gülməli vəziyyətdə özünü tapır, amma sonunda vəzifəsini yerinə yetirir.
Public Enemy
"Public Enemy" (qısa olaraq "PE"; dilindən "Xalq düşməni") — Lonq Aylenddən olan ABŞ hip hop qrupu. Media tənqidləri, afroamerikalılar cəmiyyətinin problemlərinə aktiv maraq və mahnılarında siyasiləşdirilmiş mətnlər istifadə etmək ilə tanınır. Onlar ən çox, ilk dəfə Spayk Linin "Düzgün et!"  filmində səslənən "Fight the Power" adlı kompozisiyası ilə tanındılar.
Radikalizmi ilə seçilən It Takes a Nation of Millions to Hold Us Back adlı albomun çıxarılması ilə onlar hip hop mühitində avanqard proyekt kimi Run-D.M.C.-i ötdülər. N.W.A-nın erotik eskapizmindən fərqli olaraq, "Public Enemy"nin mətnləri kəskin sosial mövzulara həsr edilmiş və dinləyiciləri aktiv həyat mövqeyi tutmağa təşviq etmişdir. Həm musiqi, həm də siyasi cəhətdən "Public Enemy" inqilabi idi. 1990-cı illərdə aktivliyin kəskin azalmasına baxmayaraq, bir çox hip-hop bilicisi üçün "Public Enemy" rep qrupunun etalonu olaraq qalır.
Roman Baqration
Knyaz Roman İvanoviç Baqration  — Rusiya Ordusunun general-leytenantı.
Gürcü kral ailəsi Baqration sülaləsindəndir. 1812-ci il Vətən müharibəsi qəhrəmanını Pyotr ivanoviç Baqration onun kiçik qardaşıdır.
Həyatı
16 aprel 1790-cı il tarixində atlı leyb-qvardiya alayına yazıldı. Fəal hərbi xidmətə 16 aprel 1796-cı ildə Valerian Zubovun yanında kursant olaraq başladı. 1796-cı il mayın 10-da o, Kuban yeger korpusuna yazılaraq gizir vəzifəsinə yüksəldi. 1796-cı ildə Dərbəndin tutulmasında iştirak etdi. 25 aprel 1802-ci ildə Qusar leyb-qvardiyaya alayına leytenant olaraq təyin edildi.
1805 və 1807-ci illərdə o, fransızlarla döyüşüb.
1809 və 1810-cu illərdə Dunay (1812-ci ilə qədər — Moldova) ordusunda könüllü olaraq türklərlə vuruşub. 26 noyabr 1810-cu ildə polkovnik rütbəsinə yüksəldi. 20 yanvar 1810-cu ildə IV dərəcəli George Sankt-Peterburq ordeni ilə təltif edildi.
1812-ci ildə Tormasovun 3-cü Ordusunun bir hissəsi olaraq cənub istiqamətindəki döyüşlərdə iştirak etdiyi İskəndəriyyə Qusar alayına təyin edildi. Kobrin, Brest və Qorodeçnoda döyüşdü.
28 yanvar 1814-cü ildə III dərəcəli Sankt-Peterburq George ordeni ilə təltif edildi.
1827-ci il Rusiya-İran müharibəsi zamanı Erivana ilk daxil olan olduğu üçün məşhurlaşdı. 25 iyun 1829-cu ildə türklərlə müharibədə fərqləndiyinə görə general-leytenant rütbəsi aldı. Sənətə himayədarlıq edir, Tiflisdəki evində ədəbi gecələr keçiririrdi və ev tamaşalarını səhnələşdirirdi.
1832-ci ildə Abxaziyaya göndərildi və orada qızdırmadan vəfat etdi. Müqəddəs David kilsəsində Tiflisdə dəfn edildi.
İbarət Əkbərov
İbarət Faiq oğlu Əkbərov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İbarət Əkbərov 1993-cü il martın 21-də Yardımlı rayonunun Mirimli kəndində anadan olub. Ailəli idi və iki oğlu var.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan İbarət Əkbərov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. İbarət Əkbərov oktyabrın 12-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbarət Əkbərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbarət Əkbərov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Siti-of-Solford
Salford — Böyük Britaniyada, İngiltərədə şəhər.
Malışka
Malışka — İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Keşişkənd (Yeğeqnadzor) rayonu ərazisində kənd.
Şərif Mehmed Paşa
Şərif Mehmed Paşa — III Murad, III Mehmed və I Əhməd səltənətlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, Misir bəylərbəyi.
Həyatı
Doğum tarixi haqqında məlumat yoxdur. Əslən fars olub, Osmanlı tabeliyinə necə girdiyi məlum deyil. Saray dəftərxanasına alınaraq burada xidmət etmiş, 1591-ci ildə baş dəftərdar olmuşdur. 1593-cü ildə vəzifədən alınsa da, 1595-ci ilin iyulunda ikinci dəfə bu vəzifəyə gətirildi. Ancaq həmin il yenidən vəzifədən alındı və Misir bəylərbəyi oldu. 1598-ci ilin iyulunda vəzifədən alındı. 1600-cü ildə vəzir rütbəsilə divana daxil oldu. 1601-ci ildə İrəvan bəylərbəyi olsa da, ertəsi il qala Səfəvilər tərəfindən mühasirəyə alındı. Bir il boyunca mühasirədə qalsa da, qalanı təslim etməyərək məşhurlaşdı. 1604-cü ildə baş verən çatışmaların birində əsir düşdü. Bəzi mənbələrdə şəhid düşdüyü göstərilsə də, bəzi mənbələrdə də İran əhalisi tərəfindən seyidliyi səbəbilə hörmət qazandığı və burada öz əcəliylə vəfat etdiyi qeyd edilir. Ölüm tarixi məlum deyil.
Səfərihisar
Səfərihisar —İzmir ilinin ilçəsi. İzmirin cənub-qərbində yer alır. İl mərkəzinə uzaqlığı 36 km-dir. İlçənin şimalında Urla, şimal-şərqində Gözəlbağça və Qarabağlar, şərqində Menderes ilçələri, cənubunda və qərbində isə Egey dənizi yerləşir. İlçənin sahəsi 375 km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 44,526 nəfərdir.
NGC 7188
NGC 7188, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Elxan Şeyxov
Elxan Cəfər oğlu Şeyxov — Azərbaycanın teatr aktyoru. Prezident mükafatçısı (2007), Naxçıvan Muxtar Respublikasının əməkdar artisti (2008).
Həyatı
1951-ci il mart ayının 11-də Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1974-cü ildən Naxçıvan teatrında aktyor kimi çalışan Elxan Şeyxov Sadi bəy ("Bayramın birinci günü", Nazim Hikmət), Məhəmməd xan ("Nadir şah", N. Nərimanov), Leonardo ("Sükut divarı", P. Messina), Miri bəy ("Dirilən adam", M. Cəlal), Möhnət ("Məhsəti", K. Ağayeva), Sərvər ("O olmasın , bu olsun", Ü. Hacıbəyov) və bu kimi 100-ə yaxın rollar oynamışdır.
Prezident mükafatçısı olmuşdur (2007) və 2008-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Əməkdar artisti adına layıq görülmüşdür.
İsmail Bennaser
İsmayıl Bennaser — Fransada doğulmuş Əlcəzair əsilli futbolçu. "Milan" klubunun və Əlcəzair milli komandasının yarımmüdafiəçisidir.
Karyerası
2019-cu ilin iyul ayının sonunda İsmael Bennaser, 16 milyon avro qarşılığında "Empoli" klubundan İtaliya nəhəngi "Milan" klubuna keçir. Futbolçu ilə 5 il müddətinə və illik 1,6 milyon avro maaşla müqavilə imzalanıb. Transfer müqaviləsində əlavə olaraq 2 milyon avro mümkün bonuslar kimi ödəniş nəzərdə tutulub.
Köhnə Kotam məscidi
Memarlıq quruluşu
Dördkünc formalı böyük salondan ibarət olan məscid indiyədək qismən salamat qalmışdır. Təpənin yamacında inşa olunan məscidin salonu iki sıra ağac dirəklə üç hissəyə bölünmüşdür. Məscidin mehrabı cənub divarda düzəldilmiş tağşəkilli taxçadan ibarətdir. Ön tərəfdə şəbəkələrlə naxışlanmış dörd pəncərə var. Məscidin girişi şərqdəndir. Girişin sol tərəfində buxarı, divarların içəri tərəfində dördkünc taxçalar düzəldilmişdir.
Kitabələri
Məscidin içərisindən mərmər lövhə üzərində həkk edilmiş bir kitabə aşkar olunmuşdur. Kitabə vaxtilə məscidin giriş qapısının baş tərəfındə qoyulubmuş. Zaman keçdikcə yerindən düşən kitabə məscidin içərisinə qoyulmuş və orada qalmışdır. Kitabənin mətninin tərcüməsindən aydın olur ki, Naxçıvan xanları nəslindən olan, bir müddət Ordubadın hakimi, Rusiya ya birləşdirildikdən sonra isə Ordubadın naibi vəzifəsində çalışmış Hacı Şeyxəli xanın oğlu İbrahim xan hicri 1260-cı ildə (1844-cü ildə) Kotam kəndindəki torpaq sahibliyi mənsəbini Tükəzban xanıma bəxşiş etmişdir.
Bina daşdan və kvadrat formalı çiy kərpiclərdən inşa edilmiş, bir neçə dəfə bərpa olunmuşdur. Hazırda yarımdağılmış vəziyyətdədir.
Tarixi dövr
Məscidin inşa tarixi XVII-XVIII əsrə aid edilir.
Yerkir Media
«Yerkir Media» (, Dünya Media) — Erməni İnqilabi Federasiyasının (Daşnaksütun) sahibləndiyi Ermənistan özəl telekanalı. 28 may 2004-cü ildə təsis edilən telekanal Ermənistan və Dağlıq Qarabağ Respublikasında tam şəkildə yayımlanır.
28 iyun 2010-cu ildə telekanal Hot Bird süni peyki vasitəsilə beynəlxalq yayıma keçmişdir. İlk yayım günü Birinci Ermənistan Respublikasının müstəqilliyi günündə edilmişdir.
1930-cu illər
1930-cu illər (bəzən 30-cu illər abreviaturası ilə qeyd olunur) — Qriqori təqvimində 1930-cu il yanvarın 1-də başlayan və 1939-cu il dekabrın 31-də bitən onillikdir.
Səbuhi Hüseynov
İdman fəaliyyəti
2011-ci ildən idmanın badminton növü ilə məşğul olur.
1930-cu illər
Ədəbiyyat
• 4
Kino və televiziya
• 4
İdman
• 4
Siyasətçilər
• 4
Digər
• 4
Puyya Sarai
Puyya Sarai (Tehran, 1983) iranlı bəstəkar və Santur ifaçısıdır. O, 7 yaşından musiqi öyrənməyə Fəramərz payvar, Hüseyn Əlizadə, Paşanq Kəmkar və s.
Albomlarından bəziləri Məhəmməd Motamedi tərəfindən səsləndirilən "Gahi segahi" və instrumental olan "In sare sodaei"dir.
O, Navona Records tərəfindən nəşr olunan Karen Keyhaninin bəstələdiyi Modes albomunun ilk trekində santur ifa edib.
Saraei həmçinin alman musiqiçisi Şillerin (qrup) "Morgenstund" albomunda santurda çıxış edib.
2023 akademia musiqi mükafatlarında orkestr parçası üçün mükafat aldı.
Musa Qasımlı
Qasımlı Musa Cəfər oğlu — Görkəmli Azərbaycan tarixçisi, tarix elmləri doktoru, professor (1992), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Qafqazşünaslıq İnstitutunun direktoru (2016), AMEA-nın müxbir üzvü (2017), Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin IV, V, VI çağırış deputatı. "Şöhrət" ordeni (2017).
Həyatı
Musa Qasımlı 1957-ci il 28 oktyabrda Yardımlı rayonunun Hamarkənd kəndində anadan olmuşdur. 1974-cü ildə orta məktəbi tərifnamə ilə bitirmişdir. Həmin il Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) tarix fakültəsinə daxil olmuş, 1979-cu ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Təyinatla Yardımlı rayonunda işləmişdir.1982–1985-ci illərdə BDU-nun Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və müasir tarixi kafedrasının əyani aspiranturasında təhsil almışdır. Beynəlxalq münasibətlər tarixi üzrə ixtisaslaşmışdır. 1986-cı ildə namizədlik, 35 yaşında isə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. Ölkədə ən gənc tarix elmləri doktoru olmuşdur. Yardımlı rayonundan çıxan ilk tarix elmləri doktoru, professordur. 1986–1992-ci illərdə BDU-nun Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və müasir tarixi kafedrasında müəllim, baş müəllim, dosent, tarix fakültəsinin dekan müavini vəzifələrində çalışmışdır. BDU-nun Avropa və Amerika ölkələrinin yeni və müasir tarixi kafedrasının professorudur. AMEA-nın müxbir üzvü olan ilk yardımlılıdır.
Həbəşistan hicrətləri
thumb|Nəccaşinin [[Məkkə müsəlmanlarını qarşılamasının təsviri.]] Həbəşistan Hicrətləri — İslam tarixində ilk müsəlman səfərləridir.
Musa Qasımlı
Həyatı
AMEA Rəyasət Heyətinin 27 yanvar 2016-cı il tarixli qərarı ilə Qafqazşünaslıq İnstitutunun direktoru vəzifəsini icra edən təyin edilmişdir. AMEA İctimai Elmlər bölməsinin 24 iyun tarixli iclasında səsvermə yolu ilə direktor seçilmiş, 29 iyun tarixində isə AMEA Rəyasət Heyətinin iclasında həmin qərar təsdiq edilmişdir.
Həbəşistan hicrətləri
Birinci hicrətin səbəbləri
Müsəlmanların sayının və nüfuzunun artdığını görən Qureyş, artıq yalnız tənqidlə kifayətlənmir, təzyiq və zülmə də əl atırdı. Qəbiləsinin aman hüququndan məhrum etdiyi müsəlmanları müdafiə etməyə gücü çatmayan Məhəmməd peyğəmbər onların sığınması üçün ərəb qəbilələri arasında yer tapmadığı üçün Həbəşistana (Efiopiya) getmələrinə icazə verdi.
Musa Qasımlı
Həyatı
1992–1997-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin beynəlxalq əlaqələr şöbəsində işləmişdir.
IV çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə 2010-cu il 7 noyabrda keçirilən seçkilərdə 42 saylı Sumqayıt ikinci seçki dairəsindən, 2015-ci il 1 noyabrda keçirilən V çağırış, 2020-ci il 9 fevralda keçirilən VI çağırış seçkilərində 72 saylı Yardımlı-Masallı seçki dairəsindən millət vəkili seçilmişdir. Milli Məclisin Elm və Təhsil Komitəsinin sədr müavinidir. Azərbaycan-Əfqanıstan parlamentlərarası işçi qrupunun sədri, Türkiyə, Kanada, Braziliya, Peru, Meksika, Argentina, Danimarka, Malta, Estoniya, Bosniya və Herseqovina parlamentləri ilə dostluq qrupunun üzvüdür. Azərbaycan Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin və Dünya Azərbaycanlılarını Əlaqələndirmə Şurasının üzvü olmuşdur.
Həbəşistan hicrətləri
Birinci hicrətin səbəbləri
Sual yaranır ki, bəs nə üçün Həbəşistan?! Qeyd edək ki, Həbəşistanı "Nəccaşi" tutullu xristianlığı qəbul etmiş Kral Əshəmə adlı şəxs idarə edirdi. Bundan əlavə İslama qədərki dövürdə Kral Əshəmənin məkkəli tacirlərlə ticarət münasibətlərində ədaləti ilə tanınması, bölgəyə Məkkə yaxınlığındakı Şüybə limanından asanlıqla gedilə bilməsi kimi səbəbləri də qeyd edə bilərik.
Musa Qasımlı
Həyatı
Ölkənin ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir (28.10.2017).
Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin "Qabaqcıl təhsil işçisi" döş nişanı (2009), Qazaxıstan Respublikası Elmlər Akademiyasının xatirə medalı (10.11.2017), Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 100 illiyi (1918–2008)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı (27.05.2018), Azərbaycan parlamentinin 100 illiyi münasibətilə Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin "Parlament" medalı (2018), Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin sərəncamı ilə " Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 100 illiyi (1919–2019)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı (09.07.2019), Azərbaycan Respublikası Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin əmri ilə "Azərbaycan Sərhəd Mühafizəsinin 100 illiyi (1919–2019)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə təltif edilmişdir (14.08.2019).
Həbəşistan hicrətləri
Birinci hicrət
Müşriklərin tənqidinə tab gətirə bilməyən müsəlmanlar hicrət etmək üçün Məhəmməd peyğəmbərə müraciət etdikdə Allah rəsulu vəhy gəlmədiyi üçün hicrətə icazə vermirdi. Lakin aşağıdakı ayə nazil olduqdan sonra icazə verdi. Ayədə belə buyurur: "Ey mömin qullarım! Şübhəsiz ki, Mənim bu yerim genişdir. Elə isə yalnız Mənə ibadət edin." İslam tarixində birinci hicrət olaraq bilinən bu səfər besətin beşinci ili miladi təqvimlə 615-ci ildə baş tutmuşdur.
On biri kişi, dördü qadın olmaqla on altı müsəlman Qırmızı dəniz vasitəsilə Osman ibn Məzun başçılığında səfər etmişdir. Səfərdə iştirak edənlər: Osman İbn Məzun, Osman İbn Əffan, Məhəmməd peyğəmbərin qızı və Osman ibn Əffanın arvadı Ruqiyyə, Əbu Huzeyfə ibn Utbə və arvadı Səhlə, Zübeyr ibn Əvvam, Musab ibn Ümeyr, Əbdürrahman ibn Ovf, Əbu Sələmə Məhzumi və arvadı Ümmü Sələmə, Amir ibn Rəbiə və arvadı Leyla, Xətb ibn Əmr, Səhl ibn Beyza və Abdullah ibn Məsud olmuşdur.
Musa Qasımlı
Elmi fəaliyyəti
Ali məktəblər üçün Beynəlxalq münasibətlər tarixi dərs vəsaitinin, iki hissədən ibarət Avropa və Amerika ölkələrinin müasir tarixi dərsliyinin və fənn proqramının müəllifidir.
Həbəşistan hicrətləri
Birinci hicrət
Qureyş izə düşüb Qırmızı dəniz sahilinə çatdıqda artıq müsəlmanlar Həbəşistan torpaqlarında idilər. Amma çox keçmədi ki, mühacirlərə müşriklərin müsəlmanlarla sülh bağladığı xəbəri çatdı. Əvvəlki zülm-işgəəncənin başa çatdığını düşünüb Məkkəyə qayıtdılar, amma Məkkəyə çatmağa az qalmış kədərli həqiqət onları qarşıladı. Belə ki, müşriklərin ədavəti Məhəmməd peyğəmbər və müsəlmanlara azalmaq əvəzinə daha da artmışdı.
İkinci hicrətin səbəbləri
Həbəşistana hicrət edənlər qayıtdıqları zaman gördülər ki, zülm azalmayıb, əksinə, artıb. Buna görə də bəziləri Məkkədəki tanışlarının himayəsinə sığındı. Bəziləri də gizlənməli oldu. Çünki Qureyş gələnləri təqib etməkdə qərarlı idi. Bununla yanaşı başqa qəbilələri də müsəlmanlara əziyyət verməyə təşviq edirdi. Buna görə də Məhəmməd peyğəmbər müsəlmanları yenidən Həbəşistana hicrət etmələrini tövsiyə etdi. Eyni zamanda müsəlmanlara Həbəşistanda xoş davranılması da bu səbəblər arasında idi. Xüsusilə Nəccaşi haqqında tarix yazır ki, xeyirxah, Allaha və İsa peyğəmbərin onun elçisi olduğuna inanan açıq fikirli biri olmuşdur. Hansı ki, birinci hicrətlə müqaisədə hicrət edənlərin sayının yüzdən çox olması bunun əyani sübutudur.
Musa Qasımlı
Elmi fəaliyyəti
ABŞ-nin Vircinya ştatının Fairfax şəhərindəki George Mason Universitetində araşdırma proqramı üzrə çalışmışdır (2004).
Həbəşistan hicrətləri
İkinci hicrət
İkinci hicrət besətin altıncı ili miladi təqvimlə 616-cı ildə Məhəmməd peyğəmbərin göstərişi ilə Məkkədən Qırmızı dəniz vasitəsilə Həbəşistana edilmişdir. Cəfər ibn Əbu Talibin başçılığı altında olan bu hicrətdə 120-ə yaxın adam iştirak etmişdir. Müsəlmanların özlərinə sığınacaq tapması müşriklərə yer eləmişdi. Buna görə Qureyş Əmr ibn As və Abdullah ibn Əbu Rəbiəni hədiyyələrlə Kral Nəccaşinin yanına göndərdilər. Lakin Kral müsəlmanları dinlədikdən sonra hədiyyələri Qureyş elçilərinə qaytararaq belə dedi: "Allah (mənə bu səltənəti qaytararkən) məndən rüşvət almadı ki, mən də sizdən alım. Bunu edərkən insanların dediyini etmədi ki, mən də onun işində (dinində) insanların dediyini edim". Bundan sonra müşriklər Məkkəyə qayıtdılar. Müsəlmanlar isə Nəccaşinin ölkəsində qorxusuz-ürküsüz yaşamağa başladılar.
Musa Qasımlı
Elmi fəaliyyəti
SSRİ Siyasi Elmlər Assosiasiyasının, SSRI Elmlər Akademiyasının Beynəlxalq münasibətlər və xarici siyasət tarixi Elmi Şurasının üzvü (1987–1991), Azərbaycan EA Tarix İnstitutunda fəaliyyət göstərən ixtisaslaşdırılmış doktorluq Müdafiə Şurasının həmsədri (1997–1999), Təhsil Nazirliyi Elmi Metodik Şurası tarix bölməsinin (1997–1999), Dərslikləri Qiymətləndirmə Şuarsının (2009–2014), Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının tarix və siyasi elmlər ixtisası üzrə Ekspert Şurasının (2004–2007) üzvü olmuşdur. BDU-da fəaliyyət göstərən Müdafiə Şurasının üzvüdür.
Həbəşistan hicrətləri
İkinci hicrət
Lakin Məkkəyə əli boş qayıdan müşriklər Məhəmməd peyğəmbərin babası Qusey ibn Kilabın vaxtı ilə tikdirdiyi Darun-Nədvədə toplaşaraq qərara gəldilər ki, Məhəmməd peyğəmbəri öldürsünlər. Ancaq Allah rəsuluna vəhy edərək onların qurduğu hiyləni pozdu. Ayədə buyurur: "Bir zaman kafirlər səni həbs etmək, öldürmək və ya yurdundan qovmaq üçün sənə qarşı hiylə qururdular. Onlar hiylə işlətdilər, Allah da hiylə işlətdi. Allah hiylə işlədənlərin ən yaxşısıdır".
Musa Qasımlı
Elmi fəaliyyəti
Musa Qasımlının rəhbərliyi altında 24 nəfər namizədlik, 3 nəfər doktorluq dissertasiyası işini müdafiə etmişdir. Onların arasında xarici ölkə vətəndaşları da vardır.
Həbəşistan hicrətləri
İkinci hicrət
Beləliklə Həbəşistanda mühacirət həyatı yaşayan müsəlmanların bir qismi daha sonra Məkkəyə qayıtsa da qalan böyük qismi hicrətin yeddinci ili miladi 628-ci ildə Mədinəyə hicrət etmişdir.
Musa Qasımlı
Elmi fəaliyyəti
Xarici ölkələrdə aşağıdakı kitabları nəşr edilmişdir:
Şərqdə həyati məkan
250px|thumb|«Böyük alman reyxi» Şərqdə həyati məkan  — Şərqi Avropada german xalqlarının (nasist rəhbərlərinin anlayışına görə "arilər") ərazilərinin məskunlaşdırılması planlarını əks etdirən nasional-sosialist təbliğat termini. İlk dəfə bu termin Vilhelm dövründə meydana gəlsə də, sonradan nasistlər ona irqi və bioloji bir kontekst vermişdir. "Məkansız insanlar" üçün geniş ərazilər əldə etmək istəyi Henrix Himmler tərəfindən hazırlanan "Ost" Baş Planının ideoloji əsaslarından biri olaraq xidmət etdi. "İrqi baxımdan arzuolunmaz" əhalinin genişmiqyaslı deportasiyasını, əsarətini və iqtisadi istismarını təmin edirdi.
Fridrix Ratsel (1844-1904) bu termini "Siyasi coğrafiya" (1897) və "Həyati məkan" (1901) adlı elmi əsərlərində irəli sürmüşdür. Eyni zamanda o, Çarlz Darvinin heyvanlar aləmində yaşamaq uğrunda mübarizəyə dair nəzəriyyələrini xalqlar arasındakı münasibətlərə köçürmüş və dövlətləri davamlı olaraq yaşayış sahəsi uğrunda mübarizə aparan, mövcudluğunun varlığından asılı olan canlılar kimi təsvir etmişdir.
Bu termin Xalq hərəkatı (Völkische beewegung) və Ümumalman ittifaqı (Alman Alldeutscher Verband) tərəfindən götürülmüş və Şərqi Avropada o zaman çoxsaylı Alman azlıqları (Volksdeutsche) və onların genişlənmə planları ilə əlaqədar istifadə edilmişdir. Hesab olunurdu ki, onların sahib olduğu torpaqlar itirilməməli, məqsəd yeni qəsəbələr salmaq olmalıdır. Eyni zamanda Almaniya imperatorluğunun xaricdəki koloniyalarına münasibət mənfi idi.