cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Faxtə Zamani
Həyatı
Faxtə Zəmani Cənubi Azərbaycanın Təbriz şəhərində dünyaya göz açıb.
Təbriz şəhərində orta məktəbi bitirdikdən sonra Kanadaya mühacirət edib.
Ottava Universitetində fizika sahəsində təhsil alıb.
Fizika üzrə bakalavr pilləsini bitirdikdən sonra elektronika sahəsində Engineering Specialization in Microwave and wireless ixtisası üzrə mühəndislik fakültəsinə daxil olub.
Təhsilini başa vurduqdan sonra araşdırıcı mühəndis kimi çoxsaylı tədqiqat mərkəzlərində, o cümlədən Ottava və British Columbia Universitetində çalışıb.
Köhnə Vayxır abidəsi
Abidə 1961-ci ildə tərəfindən qeydə alınmışdır. Yaşayış yeri yamacda yerləşdiyindən mədəni təbəqə güclü aşınmaya məruz qalaraq dağılmışdır. Bəzi yerlərdə daşdan, yaxud çiy kərpicdən hörülmüş tikinti qalıqları saxlanmışdır. Aşınma zamanı yaşayış yerində əmələ gəlmiş yarğanlarda təbəqənin qalınlığı 1,5 metrdir. Yerüstü materiallar, əsasən, çəhrayı rəngdə bişirilmiş sadə və şirli qabların qırıqlarından ibarətdir. Onların bir qismi iri qum qatılmış gildən, bir qismi isə narın qum qarışığı olan gildən hazırlanaraq yaxşı bişirilmişdir. Qablar hər iki tərəfdən yaxşı sığallanmışdır. Sadə qabların biri hündür ayaqlı olub oturacağı yastı və diskşəkillidir. Gövdəsinin yuxarı hissəsi kasa formalı olub, ağzının kənarı bir yerdə nov şəklində xaricə doğru çıxıntılıdır. Novun üzəri hislə örtülmüşdür. Novun əks tərəfində lentşəkilli qulpun qırığı saxlanmışdır. Şirli qablar, əsa sən, kasa və nimçə tipli qabların ağız və gövdə hissəsinin qırıqları ilə təmsil olunmuşdur. Kasa tipli qabların birinin tərkibinə ələnmiş qum qatılmış, keyfiyyətli bişirilmişdir. Gili çəhrayı rəngdədir. Oturacağı diskşəkilli olub, azacıq içəriyə doğru batıqdır. Həm otura cağında, həm də gövdəsində dulus çarxında fırlanma nəticəsində konsentrik izlər saxlan mışdır. Ağzının kənarı düz, ağzı bir qədər içəriyə doğru yastılanmış və dəyirmilənmişdir. Gövdəsi konusvaridir. İçərisi yarım şəffaf şirlə örtülmüşdür. Şir bəzən ağ, bəzən isə qabın öz rəngindədir. Belə qablar orta əsr şirli qabla rının ilk nümunə lərindən olub, əsasən, IX-X əsrlərdə meydana gəlmişdir. Şirli qablar həndəsi ornamentlə yüksək zövqlə naxışlanmışdır. Naxışlar şüaşəkilli xətlərdən, gül ləçəklərindən və s. ibarətdir. Naxışlar yaşıl, göy, mavi rənglərlə çəkilmişdir. Qabların bəzisinin üzəri tamami lə yaşıl, bəzən isə göy şirlə örtülmüşdür. Köhnə Vayxır yaşayış yerindən aşkar edilmiş tapıntılar Naxçıvanın orta əsr keramikası üçün xarakterikdir. Yaşayış yerindən aşkar edilmiş materialları IX-XVII əsrlərə aid etmək olar.
Papnovka (Şaran)
Papnovka — Başqırdıstan Respublikasının Şaran rayonunda yerləşən kənd. Kənd Miçurinsk kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə marilər (49%), ruslar (36%) üstünlük təşkil edir.
Stefaniya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Ekoloji sığorta
Müxtəlif müəssisələrin istehsal fəaliyyəti nəinki ətraf mühitə, eləcə də insan sağlamlığına ziyan vurur. Hazırda zərərli tullantıların atmosferə, su hövzələrinə və s. yerlərə atılması ilə üzləşmək olar. Bunun səbəbi müxtəlif ola bilər. məsələn, hal –hazırda istehsalatda tətbiq olunan texnoloji proseslərin əksəriyyəti köhnəlmiş və ağlasığmaz dərəcədə ətraf mühitə zərərli tullantılar buraxır. Bunlara misal olaraq neft sənayesini və kimya zavodlarını yada salmaq kifayətdir. Məlumdur ki, hazırda ekoloji baxımdan təmiz texnologiya, yeni təmizləyici qurğular işlənib hazırlanır, əhalisi sıx olan yaşayış məntəqələrindən zərərli məhsul istehsal edən müəssisələrin şəhərətrafı ərazilərə köçürülməsi və s. kimi tədbirlərin keçirilməsi nəzərdə tutulsa da, bunlar vaxt tələb edir. Şəhər havası ən çox avtomobillərdən ayrılan zəhərli tullantı qazlarla da müntəzəm çirklənir.
Digər tərəfdən gözlənilməz qəzalar baş verir. Partlayış, yanğın, müxtəlif təzahürlər, qorxulu maddələrin sızması və s. Bunlar böyük maddi ziyan vurmaqla yanaşı, bəzi hallarda insan tələfatı ilə də nəticələnir. Bütün bunlardan belə bir sual yaranır : ətraf mühitə və əhaliyə vurulan ziyanı kim ödəməlidir? Cavab ilk baxışda asan görünə bilər: ziyan vuranın özü ödəməlidir. Lakin ziyan vuran müəssisənin həmin vəsaiti ödəmək imkanı olmaya bilər. Buna görə də ekoloji qəzanın nəticəsinin ləğv edilməsi və dəyən ekoloji ziyanın ödənilməsini dövlət öz üzərinə götürüb. Dövlət bu vəsaiti ehtiyat fondlarından və ya başqa xərcləri ixtisara salmaqla əldə edir. Müəssisələrin iqtisadi cəhətdən müstəqil olduqları dövrdə ekoloji ziyanın dövlətə həvalə olunması məntiqi cəhətdən düz deyil. Ona görə də müasir dövrdə fəaliyyət göstərən müəssisə rəhbərləri, sahibkarlar və tələbələr də ekoloji sığortanın əsas prinsip və anlayışlarını bilməlidirlər.
Sığorta işinin ən sadə və ənənəvi üsulu sığorta şirkəti ilə müəssisə arasında müqavilə bağlamaqdır. "Sığorta olunan" adlandırılan müəssisə xüsusi tipli təşkilatla, yəni sığorta edən şirkətlə müqavilə bağlayır. Müqaviləyə əsasən müəssisə sığorta xidmətinə görə həmin şirkətə sığorta haqqı ödəyir. Sığorta xidməti ondan ibarətdir ki, sığorta hadisəsi(bədbəxt hadisə) baş versə, sığorta şirkəti sığorta olunan müəssisəyə vəsait keçirəcək ki, dəymiş ziyanı ödəsin.
Könüllü ekoloji sığorta dövlət tərəfindən normalaşdırılmır və belə sığorta növünün tətbiqi əhalinin sağlam düşüncəsi, dünyagörüşü və bu istiqamətdə maarifləndirilmə səviyyəsindən asılıdır.
Yuri Litvişkov
Yuri Nikolayeviç Litvişkov (d.27.03.1946, Bakı şəhəri) — Azərbaycan kimyaçı alimi, kimya elmləri doktoru, Professor, AMEA-nın müxbir üzvü (2001).
Həyatı
Yuri Nikolayeviç Litvişkov 1946-cı ildə martın 27-də gullugçu ailəsində anadan olmuşdur. 85 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra, M.Azizbekov adına Azərbaycan Neft  və Kimya İnstitutuna, əsas  üzvi neftkimyəvi sintezinin  texnologiyası fakutəsinə daxil olmuşdur. 1968 ildə onu bitirir. 1970-1973 illərdə Yusif Məmmədəliev adına “neftkimyə proseslər İnstitutu”nun asperanturasında oxumuşdur. 1973 ildə “Kinetika və reaksiya mexanizmləri” mövzusunda  dissertasiyanı  müdafiya etmişdir. 1973-1977 illərdə Y.Məmmədəliyev adına neftkimya proseslər İnstitutunda cənc alimlər şurasında sədirlik etmişdir.
Əsas elmi nailiyyətləri
Sənaye biosidlərinin sintezində istifadə olunan C4C20 yağlı alifatik aminlərin, naften aminlərinin, di- və polietilenpoliaminlərin, N-asil-əvəzolunmuş aromatik amidlərin alınması üçün oksigentərkibli birləşmələrin reduksiyaedici aminləşdirilmə proseslərinin turş təbiətli daşıyıcılar üzərində reduksiya olunmuş dəyişkən valentli metallar sinfinə mənsub olan bifunksional katalizatorlar işlənib hazırlanmışdır. Aromatik və heterosiklik nitrillərin alınması prosesləri üçün yeni yüksək seçiciliyə malik katalitik sistemlər təklif olunmuşdur. Ksilolların mayefazalı oksidləşməsi və karbohidrogenlərlə karbon monooksididin birlikdə dərin oksilləşməsinin yeni alümokarkas katalizatorlarının alınmasının elmi əsasları işlənib hazırlanmışdır.
XML
Extensible Markup Language (genişlənən işarələmə dili, qısaca XML) — həm insanlar həm informasiya əməliyyat sistemləri tərəfindən asanca oxuna biləcək sənədlər yaratmağa yarayan, W3C tərəfindən təyin olunmuş bir standartdır. Bu xüsusiyyəti ilə məlumat saxlamanız yanında fərqli sistemlər arasında məlumat mübadiləsi etməyə yarayan bir ara format vəzifəsi də görər. SGML'in sadələşdirilmiş bir alt hinidir.
İnkişafı
XML-in dizayneri, HTML-i də hazırlamış olan Tim Berners Leedir. Dilin təşkil edilməsi də W3C 'nin məhsuludur. Kompleks kod yazımı şəklində görünən kataloqu, əslində bir qrafikdir.
İstifadəsi
Microsoft 'un inkişaf etdirdiyi . NET texnologiyasında istifadə edilən DataSet obyektləri XML formatındadır. Bundan başqa, XML, ofis tətbiqlərinin alt quruluşu halına gətirilmişdir.
Məzmunun, sənəd quruluşunun və şəklin bir-birindən ayrı ələ alınması XMLi Verilənlər bazasının idarəetmə sistemlərinin ideal formatı halına gətirmişdir.
Sax
Hadisə əsaslı, leksik işləmə. Faylda içərisindəki hər düyün bir geri-bəsləmə (callback) funksiyası vasitəsi ilə istəkçi koda tanınır. Bu quruluşu səbəbiylə olduqca sürətli və təsirlidir, ancaq XML faylından təsadüfi düyün nəqliyyatı olduqca çətindir; Hədəf düyünləri çatmaq üçün, hər dəfə faylı ən başından işləmək məcburiyyətindəsiniz.
Nümunə
XML sənədləri ağac məlumat quruluşunda olarlar. Müstəqil quruluşu yaradarkən, məzmun və ya im xüsusiyyəti olaraq, ya da iki im arasında göstərilir (bax. nümunə). Quruluşla əlaqədar detallar DTD (Document Type Definition), ya da XML Schema adı verilən xarici sənədlər ilə təyin olunur. Aşağıdakı nümunə bir XML sənədində məlumatın necə nəzərdə tutulduğunu göstərir. <ad>A</ad> B       <ad>C</ad> D       <ad>E</ad> F       <ad>G</ad> H   <!- Comments-->
<istifadeci id="1"> element, <istifadeci id="1">attribut,<ad>C</ad>elementin tərkibi,<!- Comments--> Komment adlanır.
Qanlıgöl bəndi
Qanlıgöl bəndi — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunun Kükü kəndindən şimalda Keçəldağın ətəyində yerləşən tarixi-memarlıq abidəsi.
Livan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Livan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində heç vaxt iştirak etməmişdir. Müsabiqəni yayımlayan Tele Liban, 2005-ci ildə müsabiqədə iştirak üçün ilk dəfə müraciət etmişdir. Yarışmaya Alin Lahudun ifa edəcəyi "Quand tout s’enfuit" adlı mahnı ilə iştirak etmək istəyən Livan, İsrailə aid olan məzmunun yayımlanmasını qadağan edən qanunlara əsaslanaraq sonradan bu qərardan imtina etmişdir. Bundan sonra Livan üç illik müsabiqədə iştirak edə bilməmə cəzasını almışdır. Livan əsilli ingilis müğənni Mika Livan adına müsabiqədə iştirak etmək istədiyini bildirsə də, Livan bu günədək yarışmada iştirak etmək üçün başqa bir müraciət etməmişdir.
Seçimlər
thumb|150px|right|[[Alin Lahud]] 21 oktyabr 2004-cü ildə Livan dövlət televiziyasının sədri İbrahim əl-Huri Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçiriləcək 2005 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Livanın da iştirak edə biləcəyini açıqlamıştır. 3 noyabr 2004-cü ildə Livanı Avroviziyada təmsil etmək məqsədilə dövlət televiziyası tərəfindən Alin Lahudun təyin olunduğu bildirildi. 2005-ci ilin fevral ayının ikinci həftəsində mahnının İngiliscə və ya Fransızca olacağı bildirildi, çünki Alin Lahud hər iki dildə də yaxşı danışırdı. Sonradan mahnının şərq-qərb sintezində olduğu və mahnının dilinin fransızca olacağı bildirildi. Mahnı fevral ayının ortalarında seçilmişdi və müəllifləri Cad Rəhbani və Romeo Lahud idi. Alin Lahudun mahnını 19 may 2005-ci ildə keçiriləcək yarımfinalda ifa etməsi planlaşdırılmışdı.
İmtina
150px|thumb|right|2005 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin iki rəsmi albomundan birincisi, Livanın iştirakını göstərir.. (ən aşağı sıra, sağdan üçüncü) 15 dekabr 2004-cü ildə Livan dövlət televiziyası iqdisadi problemlərə görə yarışmadan imtina etdiklərini bildirdi və bunun İsrail ilə olan siyasi anlaşmazlıqlara görə olduğunu təkzib etdi. Lakin beş gün sonra Avropa Yayım İttifaqı (EBU), Tele Liban ilə razılaşma əldə etdi və Livanı rəsmi iştirakçılar siyahısına daxil etdi.
2005-ci ilin mart ayının ilk günlərində Livanın rəsmi Avroviziya saytı İsraili iştirakçılar siyahısında göstərmədi. AYİ Livanın dövlət televiziyasına problemin həlli üçün 24 saat vaxt verdi, əks halda Livanın müsabiqədən kənarlaşdırılacağını söylədi. Buna görə də sayt iştirakçıların siyahısını tamamilə silərək yerinə Avroviziyanın rəsmi saytına istiqamətləndirilən bir link yerləşdirdi. Mart ayının sonlarına doğru AYİ, Tele Libandan İsrailin çıxışı da dahil olmaqla bütün yarışmanı fasiləsiləsiz yayımlamasının zəmanətini istədi. Tele Liban buna zəmanət verə bilmədi. Buna görə də telekanal 18 mart 2005-ci ildə müsabiqədən imtina etdiyini bildirdi. Livan qanunları İsrail ilə əlaqədar məzmunun Livan kanallarında yayımlanmasını qadağan edirdi. Tele Liban internet saytında İsrail təmsilçisinin çıxışının yayınlamasına icazə verilmədiyini və bunun da 2005 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin qaydalarına zidd olduğunu, buna görə də yarışmadan imtina etməli olduqlarını bildirdi. Bundan sonra müsabiqədə iştirak etməyi planlaşdıran Alin Lahud çox məyus olduğunu bildirdi. O vaxtın Avroviziya başçısı Svante Stokselius ən çox Alin Lahuda görə təəssüfləndiyini bildirdi. Tele Libanın son imtina tarixi olan 15 dekabrdan haradasa üç ay sonra imtina etməsinə görə telekanal cəzalandırıldı. Kanalın ödədiyi iştirak haqqı qaytarılmadı və üç il müsabiqədə iştirakdan məhrum edildi.
2005-ci ildən sonra
Üç illik qadağaya görə Livan 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinə qədər yarışmada iştirak edə bilmədi.
2006-ci ildə Kipr Respublikasından olan Xristos Yannopulos adlı bir bəstəkar Livana "Sülh Körpüsü" adlı bir mahnı göndərmək istədi, lakin Livan müsabiqədə iştirak etmədiyi üçün mahnını Türkiyə təmsilçisi Sibel Tüzünə göndərdi. 2007-ci ildə Livan əsilli ingilis müğənni Mika 2008-ci ildə Livanı yarışmada təmsil etmək istədiyini bildirdi. Bunu cəzası olmayan, AYİ-yə üzv olan digər Livan televiziyalarından biri ilə edəcəkdi. Mika 2009-cu ildə Tele Libanın cəzasının bitməsindən sonra da ölkəsini təmsil edib qalib olmağa hazır olduğunu bildlrməsinə baxmayaraq Mikanın istəyi heç reallaşmadı və Livan dövlət televiziyasının cəzasının sona çatmasından sonra belə yarışmada iştirak üçün müraciət edilmədi. 2009-cu ildə o vaxtın Avroviziya başçısı Svante Stokselius Livanı hər il yarışmaya dəvət etdiyini, lakin iqtisadi problemlərini əsas göstərərək müsabiqədə iştirak etmədiklərini bildirdi. 2012-ci ildə də Livan yarışmada iştirak üçün müraciət etməmişdir.
2007-ci ildə Nibras Media Ltd. adlı bir təşkilat Avroviziyanın bir bənzərini Orta Şərq ölkələri arasında keçirmək üçün təşəbbüs etdi və Livana bu müsabiqədə iştirak üçün dəvət göndərdi.
Vilfranş-de-Ruerq
left|thumb|200px|Şəhərin mənzərəsi Vilfranş-de-Ruerq  — Fransanın cənubundakı Aveyron bölgəsindəki bir şəhər. Əhalisi 11,9 min nəfərdir.
Eugenia amoena
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vilfranş-de-Ruerq
Tarixi
Şəhər 1252-ci ildə qurulmuşdur. Adı "Ruerq əyalətindəki sərbəst şəhər" deməkdir - təməldə vergidən azad edilmişdir. Şəhər sıfırdan qurulduğuna görə tarixi mərkəzin düzgün həndəsi düzülüşü ilə fərqlənir.
1779-cu ildə Vilfranş, iqtisadi və mədəni inkişafına töhfə verən Yuxarı Guyenne əyalətinin paytaxtı oldu. Ancaq Fransa İnqilabından sonra Aveyron'un yeni yaradılan şöbəsinin paytaxtı statusu Rodez şəhərinə getdi.
II Dünya Müharibəsi dövründə, 17 sentyabr 1943-cü ildə işğal edilmiş Villefranche de Ruerq, bütün müharibə dövründə SS qoşunlarının sıralarında tək daxili üsyanın arenasına çevrildi. Üsyan uğursuz oldu, lideri Ferid Janiç öldürüldü.
Atriplex polycarpa
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aişə Qəzzafi
Aişə əl-Qəddafi — Müəmmər əl-Qəzzafinin övladlarından biri, yeganə qızı, Liviyanın BMT İnkişaf Proqramındakı keçmiş xoşməramlı səfiri.
Liviya rəhbərinin yeganə qızıdır. İraqın sabiq rəhbəri Səddam Hüseynin vəkillər qrupunun hüquqi işlər üzrə müşaviri olub. 2006-cı ildən əmisi oğlu, polkovnik Əhməd-əl-Qəzzafi-əl-Qəhsiyə ilə nikahda olan Aişə üç övlad anasıdır. Hazırda "Vəetəsəmu" xeyriyyə fondunun rəhbəridir.
2011-ci ildə Liviyada baş vermiş hadisələrlə bağlı olaraq BMT-nin xoşməramlı səfiri statusundan məhrum edilmişdir.
Qardaşlarından fərqli olaraq, Aişə Qəzzafi çox soyuqqanlı təsir bağışlayır. Liviya vətəndaş müharibəsinin ilk günlərində o, "Son insan və son gülləmizə qədər döyüşəcəyik. Kişilər həlak olarsa, biz əlimizə silah alacağıq. Kişi olmayan yerdə kişi mənəm" deyə bildirmişdi.
Laqran (Fransa)
Laqran  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Orpyer kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05069.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 280 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 156 nəfər (15-64 yaş) arasında 114 nəfər iqtisadi fəal, 42 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.1%, 1999-cu ildə bu 68.6%). Fəal olan 114 nəfərdən 103 nəfər (56 kişi və 47 qadın) işləyir, 11 nəfər işsizdir (3 kişi və 8 qadın). Aktiv olmayan 42 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 24 nəfər təqaüdçü, 11 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Pentacalia saugetii
Pentacalia saugetii Pentacalia saugetii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Elnarə Kərimova
Elnarə Kərimova — tanınmış azərbaycanlı xormeyster, Azərbaycanın xalq artisti (2018). Türkiyənin "Orfeon" kamera xorunun və TRT-nin böyük xorunun bədii rəhbəri və baş dirijoru.
Həyatı
Elnarə Kərimova Asəf Zeynallı adına Musiqi Məktəbində oxuyub. 1988-ci ildə Azərbaycan Dövlət Xor Kapellasının bədii rəhbəri olmuşdur.
27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
Ailəsi
Həyat yoldaşı Tərlan Quliyev Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestrində skripka ifaçısıdır. Hazırda Türkiyədə operada çalışır. Oğlu Türkiyədə doğulub.
Eugenia albida
(Eugenia albida) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Atriplex pusilla
(Atriplex pusilla) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şirvanşahların saray binası
Şirvanşahların saray binası və ya Şirvanşahların yaşayış binası  — Şirvanşahlar saray kompleksinə daxil olan ən qədim tikili. Saray binası kompleksin yuxarı həyəti ərazisində yerləşir. Saray binası yüksək təpə üzərində yerlşəib, şəhərin ümumi planında və xarici simasının formalaşdırılmasında üstünlük təşkil edirdi. Saray Azərbaycan memarlığının şah əsərlərindən biri hesab edilir. Ansamblın yüksək bədii memarlıq keyfiyyətləri, Azərbaycan memarlığında bütöv bir üslubun istiqamətinin yaradılmasına imkan yaratmış, ayrı-ayrı tikililərin yerin relyefi üzərində ustalıqla yerləşdirilməsi, siluetlərin gözəl həlli, imkanlardan və yerli əhəng daşlarının dekorativ xüsusiyyətlərindən məharətli istifadəsi və daş üzərində möhtəşəm oyması ilə fərqlənir.
Tarixi
230px|thumb|left| R. Y. Tile — Bakıda xan sarayının qərb divarı, XIX əsrin ortaları. Binanın nə zaman inşa edilməsi dəqiq müəyyənləşdirilməsə də, kompleksin onun ətrafında formalaşdırılması şübhəsizdir. Tədqiqatçılar, saray binasının kompleksə daxil olan digər tikililərlə müqayisədə daha çox dağılma və plan dəyişiklərinə məruz qaldığını qeyd edir. 1500-cü ildə Şirvanşahlarla Səfəvilər arasındakı döyüş zamanı Fərrux Yasar öldürüldükdən sonra, Səfəvilər Bakını tutmuş və saray talan edilmişdir. Şirvanşahlardan sonra sarayda kimlərin yaşadığı məlum deyildir. 10 fevral 1828-ci ildə Bakı xanlığının Rusiya imperiyası tərəfindən işğal edilməsindən sonra, saray tikililəri rus hərbi qərargahına çevrilmiş və sarayda təmir işləri aparılmışdır. Təmir zamanı sarayla bağlı bir çox dəyərli tikililət məhv edilmişdir. Hətta saray ərazisində Aleksandr Nevski kilsəsinin inşası da nəzərdə tutulmuşdu.
XIX əsrin sonlarında tərk edilmiş saray yenidən baxımsız hala düşmüşdür. 5 oktyabr 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin "Cəmiyyətə, müəsissələrə və fərdi şəxslərə aid olan incəsənət və qədim abidələrin siyahıya alınması və saxlanması haqqında" dekreti nəşr olunur. Azərbaycanda dövlət tərəfindən abidələrin qeydiyyata alınması haqqında ilk sənəd olan bu dekretin tələbinə əsasən Şirvanşahlar saryı da tarixi və mədəni dəyərli abidə kimi qeydiyyata alınmışdır.
1932-ci ildə Azərbaycan XKS-nin qərarına əsasən Şirvanşahlar sarayında təmir işlərinə başlanmışdır. 1937–1938-ci illərdə arxeoloq V.N.Leviatovun rəhbərliyi altında sarayda arxeoloji qazıntı işləri aparılır. Tədqiqatlar zamanı XII–XV əsrlərə aid maddi-mədəniyyət nümunələri aşkarlanır. Sarayın həyətindəki quyular təmizlənərkən onların ikisindən çini qabların sınıqları tapılmışdır ki, onlar da Çin məişətinə aid, o dövr üçün çox qiymətli qablar idi. Tapıntılar içərisində üzəri şirlənmiş saxsı kasaların naxışları çini qabların üzərindəki naxışlara oxşardılar. Orta həyətdəki qutulardan Azərbaycan Tarix Muzeyində saxlanan saxsı çıraqlar aşkarlanmışdır.
Saray binasında təmir başa çatdırıldıqdan sonra burada Azərbaycan Xalq Muzeyinin bir hissəsi və Din Tarixi Muzeyi yerləşdirilmişdir. 1954-cü ildən Şirvanşahlar saray kompleksi Dövlət Tarix Memarlıq Muzeyinə çevrilmiş, 1960-cı ildə respublika hakimiyyəti sarayın memarlıq abidəsi kimi qorunması haqqında qərar qəbul etmişdir.
Təsvir
Saray binası kompleks ərazisində həm həcmi, həm də tutduğu sahəyə görə ən böyük tikilidir. Bina ikimərtəbəlidir. Tikili planda mürəkkəb quruluşa malikdir. Burada binanın baş planı sayılan və giriş qapısı açılmış qərb divarına, düz bucaq altında olmaqla, hamar şimal divarı bitişir. Binanın şərq və cənub divarları bucaqlı çıxıntılarla mürəkkəbləşdirilmişdir. Binanın cənub-şərq küncündə isə divar düz olmayıb, bir sıra çıxıntılara malikdir. Ehtimal ki, bu çıxıntılar binanın otaqlarını daha yaxşı işıqlandırmaq və buradan gözəl mənzərə təşkil edən dənizin və Bakı buxtasının görünməsinə mane olmamaq məqsədilə tikilmişdir.
1842-ci ildə sarayı təsvir etmiş professor İlya Berezin yazır:
Hər iki mərtəbəsində müxtəlif böyüklükdə 40-dan artıq otağı olan baş korpus əndərun (daxili hissə) hesab edilirdi...Sarayın fasadı qarşısında həyət vardır. Buradan korpusun ortasındakı gözəl qübbəli baş qapı vasitəsilə səkkizguşəli və yüngül gümbəzli daxili qəbul salonuna yol vardır. Yəqin ki, başqa otaqların da üstü gümbəzli imiş, lakin indi onlardan yalnız ikisi qalmışdır. Otaqların damı uçulub tökülmüş, üst mərtəbədəki otaqların divarları çox yerdə uçmuşdur. Ehtimal ki, tövlə və anbar üçün istifadə edilmiş birinci mərtəbə, pəncərəsiz olduğuna görə, daş-torpaqla, demək olar ki, tamamilə doldurulmuşdur. Daxili bəzəklərdən heç bir əlamət qalmamışdır.
Memarlıq xüsusiyyətləri
240px|thumb|left| Şirvanşahların saray binasının planı: 1.Həyət 2.Eyvan 3.Qəbul salonu 4.Vestibül 5.Böyük Taxt Salonu 6.Dəftərxana. Həmçinin müxtəlif rəng çalarları ilə sarayın müxtəlif dövrlərdə (XII əsr, XIV–XV əsrlərin qovşağı və XV əsrin əvvəlləri) tikilmiş hissələri fərqləndirilmişdir. Binanın giriş portallarının çox sadə olması, habelə, daxili divarlarında heç bir yazı olmaması, bəzək və ornamentlərin isə çox sadə olması dəbdəbəlik təəssüratı oyatmır. Birinci mərtəbənin, pəncərədən daha çox, qala divarlarındakı mağzallara oxşar dar, yarıq şəkilli pəncərələri və otaqların divarlarında heç bir memarlıq bəzəyinin olmaması sarayla yanaşı dayanmış divanxana, sərdaba və məscid binaları ilə tam bir təzad təşkil edir. Saray binası, Yaxın Şərq ölkələri üçün xarakterik olan cah-cəlallı saraylardan çox fərqlidir.
Əllidən çox otağı olan bu ikimərtəbəli böyük binanın ayrı-ayrı otaqları arasında münasibətsizlik və sistemsizlik vardır. İlk vaxtlar sarayda 52 otaq varmış, onlardan 27-si birinci, 25-i isə ikinci mərtəbədə yerləşirmiş. Otaqlar simmetrik şəkildədir. İkinci mərtəbədə tağ tavanla örtülmüş şahın özü və ailəsinin otaqları yerləşir. İkinci mərtəbənin pəncərələrindən Bakı buxtasına gözəl mənzərə açılır. Pəncərələr daş şəbəkələrlə tamamlanmışdır.
1932–1934-cü illərdə sarayda ilk təmir işləri başlanan zaman yaşayış binasının gümbəzi olmadığından onun üstü yastı tavanla örtülüb, döşəməsi isə parketdən hazırlanmışdır. XIX əsrdə hörülmüş pəncərələrdən daşlar sökülmüş və daş döşəmənin zədələnmiş hissələri təmir edilmişdir. Mərtəbələr arasında əlaqələr iki ensiz pilləkən və səkkiz bucaqlı zalın döşəməsində yerləşən pilləkənlər vasitəsilə yaradılır. Təmir nəticəsində hal-hazırda ikinci mərtəbəsində cəmi 16 otaq qalmışdır. Girişə yaxın yerləşən səkkiz guşəli zal bu otaqlardan öz ilkin görünüşünə görə seçilir. Ona bitişik olan ikinci səkkiz guşəli zalın isə ilkin görünüşünün bir hissəsi dövrümüzə çatmışdır. Onun gümbəz şəkilli örtüyü isə yastı örtüklə əvəzlənmişdir.
Əzəmətli olan əsas giriş binanın qərb divarındadır. Azərbaycan memarlığının bütün elementlərini özündə birləşdirən və heç bir bəzək elementi olmayan əzəmətli portal birinci həyətə girən kimi diqqət çəkir. Girişin sağ və sol tərəfində dərin divar oyuğu vardır. Şirvan-Abşeron memarlıq məktəbi tikililərinə xas olan bu memarlıq abidəsinin – Portal keçidinin oxu kəsilmişdir. O, kəskin daşla tamamlanır. Bu vəziyyət saray kompleksində bir neçə dəfə təkrar olunur.
Taxt zalı
300px|thumb|right| Taxt zalı Sarayın planında qalın divarlı, səkkizguşəli salon xüsusi diqqət cəlb edir. Onun divarlarında iç tərəfdən çatma tağlı camaxatanlar vardır. Bu salonun damı daş gümbəzlə örtülmüşdür. Ayrıca tikilmiş və bayır tərəfdən yaraşıqlı qapısı olan bu salon, ehtimal ki, qəbul salonu olmuşdur. İndi ondan sarayın başqa otaqlarına yol açılmışdır. Lakin, buranın döşəməsi başqa otaqlarla bir səviyyədə olmayıb, onlardan bir metr alçaqdır. Berezinin çəkdiyi "Bakıda Şirvanşahlar sarayının planı"nda həmin zalı başqa otaqlarla əlaqələndirən yolun açılması haqqında qeyd edilməmişdir. 1888–1889-cu illərdə Bakıya göndərilmiş ekspedisiyaya başçılıq etmiş akademik A. N. Pavlinov da zalın başqa otaqlarla əlaqələndirilməsini qeyd etməmişdir. O, bu haqqda yazdığı məqalədə həmin salonla sarayın başqa otaqları arasında bir yol olmadığını qeyd edir.
Berezin yazır: "Bura sarayın "Xan oturağı" adlanan hissəsidir. Bu hissə səkkizguşəli gümbəzli bir otaqdan ibarətdir. Hər divarında bir oyuq və çamaxatan vardır. Bayır tərəfdən divarlar kvadrat şəklindədir ki, bunlara da saray binasının yanında tikilmiş başqa bir binanın üst mərtəbəsi söykənir. Bunların arasında yol yoxdur."
S. Dadaşov və M. Hüseynov qeyd edir ki, "döşəmələrin bir-birindən çox (1 metr) hündür-alçaq olmasına əsasən güman etmək olar ki, bu otaqlar arasında həqiqətən də yol olmamışdır." Lakin, artıq 1896-cı ildə sarayın memar Kazimir Skureviç tərəfindən çəkilmiş sxematik çertyojunda bu salonun başqa otaqlarla rabitəsi olduğu göstərilir. Çertyojun müəllifi yazır: "İndi sarayın daxilində gümbəzlər və divarların demək olar ki, hamısı sökülüb götürülmüş və təzə yol açılmışdır." Tədqiqatçıların fikrincə, bu müəlahizə və fikirlər, baş qapı ilə səkkizguşəli salonun bir zamanda, sarayın başqa hissələrinin isə başqa zamanda tikildiyi faktını təsdiq etmək üçün əldə bir növ əsas yaradır. Lakin, onun nə zaman tikildiyini müəyyən etmək mümkün deyildir.
Bilinit
Xassələri
Rəng – ağ, sarımtıl; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq – şəffaf, yarımşəffaf; Sıxlıq – 1,87; Sərtlik – 1; Sınıqlar – tikanlı; Morfologiya – kristallar: iynəvari, tükşəkilli; Mineral aqreqatları: radial-lifli kütlələr, qabıqlar.
Mənşəyi və yayılması
Ən çox hipergen şəraitdə dəmir sulfidlərinin dəyişilmə məhsulu kimi əmələ gəlir. Liqnitlərdə və sulfid filizlərinin oksidləşmə zonasında qeyd olunur. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: ryomerit, botriogen, pikkerinqit, pikromerit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: Bilina dağı (Çexiya). Azərbaycanda Laçın rayonunda Bülüldüz sulfid təzahüründə tapılmışdır.
İrina Novinskaya
İrina Petrovna Novinskaya — nasir, tərcüməçi, 1988-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü (1959), Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi (1972).
Həyatı
İrina Novinskaya 1923-cü il iyunun 12-də Azərbaycanın Hacıqabul stansiyasında qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. Tbilisi şəhərində orta məktəbi bitirmişdir (1930–1941). Gürcüstan Bədaye Akademiyasının qrafika fakültəsinin ikinci kursunda ikən İkinci Dünya müharibəsi başladığından Sovet ordusu sıralarına könüllü daxil olmuş, topçular polkunda, xüsusi rabitə batalyonunda, hava hücumuna qarşı müdafiə ordu qərargahında hərbi xidmətdə olmuşdur (1942–1945). Tərxis olunduqdan sonra ADU-nun filologiya fakültəsində təhsilini davam etdirmişdir (1946–1951). "Molodyoj Azerbaydjana" qəzetinin əməkdaşı kimi jurnalistlik fəaliyyətinə başlamışdır. Sonra "Bakinskiy raboçiy" qəzeti redaksiyasında təbliğat və təşviqat şöbəsinin xüsusi müxbiri olmuşdur. Həmin vaxtdan ilk hekayələrini və Azərbaycan ədəbiyyatından tərcümələrini dövri mətbuatda çap etdirir. Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqı İdarə Heyətinin üzvü, Mətbuat Yeniliyi Agentliyinin müxbiri olmuşdur. Bakı şəhəri və Səbayel rayonu zəhmətkeş deputatları Sovetlərinin deputatı seçilmişdir (1971–1979). Səməd Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında direktor (1968–1979), "Gənclik" nəşriyyatında redaktor (1979–1987) olmuşdur. Xidmətlərinə görə "Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı ilə (7 fevral 1972), II dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni (1985), beş medal və iki dəfə Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir.
Xələc (Şahindej)
Xələc — İran İslam Respublikasının Qərbi Azərbaycan ostanının  Sayınqala şəhristanının Kəşavərz bəxşində kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 58 nəfər yaşayır (14 ailə).
Ebru Gündeş
Ebru Gündeş — Türkiyə müğənnisi, aparıcı və aktrisa.
Vayxır (Şərur)
Vayxır — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd.
Ebru Gündeş
Həyatı
Ebru Gündeş 1974-cü ildə Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olub. Dərzi işçisi ikən Neşe Demirkat ilə tanış olan Ebru Gündeş, Koral Sarıtaş ilə Selçuk Tekayın olduğu Marş Musiqi Yapım ilə razılaşır (1991). Albom hazırlıqlarına başlamadan əvvəl təxminən 1 ay Emel Sayına vokalistlik etmişdir. 2010-cu ilin fevral ayında azərbaycanlı iş adamı Reza Zarrabla evlənmiş və 15 oktyabr 2011-ci ildə Alara Zarrab adında qız övladı dünyaya gətirmişdir.
Vayxır (Şərur)
Toponimikası
Şərur rayonunun İbadulla i.ə.v. də kənd. Düzənlikdədir. Oykonim mənşəcə Babək r-nundakı vayxır kəndinin ərazisində köhnə vayxır adı ilə xarabalıqları qalmış qədim kəndin adı ilə bağlıdır.
Əhalisi
Əhalisi 911 nəfərdir.(2009 - cu il)
Ebru Gündeş
Həyatı
19 illik fəaliyyəti boyunca 13 albom buraxmış və bir çox mükafata layiq görülmüşdür.
Sədi Qəddafi
Sədi Qəddafi — Müəmmər əl-Qəddafinin övladlarından biri, Liviya Futbol Federasiyasının rəhbəri
Liviya ordusunun komandanlarından birinin qızı ilə evlənib. Əvvəllər futbolla məşğul olan Səid bir müddət İtaliya komandalarından birində futbol da oynayıb. Hazırda Liviya Futbol Federasiyasının rəhbəridir. Futboldan ayrılandan sonra kino sənəti ilə də məşğuldur.
Səhiyyə
Səhiyyə — dövlət fəaliyyətinin bir istiqaməti. Məqsədi əhaliyə hərtərəfli tibbi xidməti təşkil etməkdir.
Siyasət, iqtisadiyyat, sosial, hüquq, elm, tibb, gigiyena, epidemiologiya və mədəni sahədə görülən işlərin cəmi sayəsində mümkün olur. Hər bir insanın fiziki və psixi sağlamlığının qorunmasına və möhkəmlənməsinə, onun uzunömürlülüyünün təmin edilməsinə, sağlamlılığında problem yaranarsa ona təcili tibbi yardım gəstərilməsinə xidmət edir. Bunub üçün xüsusi təyinatlı poliklinika, klinika və digər tibb müəssisələri yaradılır.
Eugenia amplifolia
(Eugenia amplifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cənubu göstərən araba
Cənubu göstərən araba — Qədim Çində icad edilmiş, əks əlaqə prinsipi ilə işləyən ilk naviqasiya cihazı, bələdçi arabası. Araba üzərində hansı istiqamətdə hərəkət etməsindən asılı olmayaraq cənubu göstərən insan fiquru quraşdırılmışdır. Mexanizm maqnit kompas prinsipinə söykənmirdi.
Orta əsrlərə qədər geniş tətbiq olunan cənubu göstərən araba dövrünün ən mürəkkəb mexanizmlərindən sayılırdı. Əfsanəyə görə cənubu göstərən araba e.ə. 2600 il qabaq sarı mperator Huan-di zamanında icad edilmişdir. Həqiətə uyğun ola biləcək digər bir fərziyəyə əsasən isə cənubu göstərən araba Ma Tszyun tərəfindən 200-265- ci illərdə Üç çarlıq dövründə icad edilmiş və Vey çarlığının hökmdarı Min-di üçün hazırlanmışdı.
Araba özü ikitəkərli olub, üzərində quraşdırılmış işarə verən insan fiquru differensial ötürücü dişlı çarxcıqlarla təkərlərə qoşulmuşdur. Dişli çarxcıqlı mexanizim elə dəqiqliklə planetar ötürmə üsulu ilə qurulmuşdur ki, arabanın hansı istiqamətdə hərəkət etməsindən asılı olmayaraq insan fiqurunun barmağı cənuba istiqamətlənmiş olur. Bir çox Çin salnamə və tarixi əlyazmalarda cənubu göstərən araba haqqında eyni zamanda işləmə prinsipi haqqında məlumatlar verilmişdir.
Rəvayəti
Rəvayətə görə bütün çinlilərin əjdadı sayılan Huan-di Kunlun dağındakı təmtəraqlı sarayında yaşayarmış. Bu dövrdə qeyri-adi silah düzəltmə qabiliyyələrinə malik cadugər div Çi Yu Yan-di tayfası ilə Huan-di tayfası arasına nifaq salmış olur. Cadugər div Çi Yu döyüş zamanı Huan-di ordusunu azdırmaq üçün ətrafı dumana bürüyür. Göz-gözü görməyən dumanda Huan-di cənubi göstərən arabanın köməyiilə yolu tapa bilir və qalib gəlir. Rekonstruksiya edilmiş cənubu göstərən araba, Expo 2005 Yaponiya|thumb|left
Pisarev (Şaran)
Pisarev, ) — Başqırdıstan Respublikası nın Şaran rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Pisarev kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (47%) üstünlük təşkil edir.
Lars Piter Hansen
Lars Piter Hansen — amerikalı iqtisadçı. 2013-cü ildə aktiv varlıq qiymətlərinin emprik analizi mövzusundakı tədqiqatlarına görə Robert Şiller və Eqini Fema ilə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
İngiltərə Silahlı Qüvvələri
İngiltərə Silahlı Qüvvələri — İngiltərəni qorumaq məsuliyyəti daşıyan ordu.
Orduda din xadimlərinin xidmətindən istifadə
İngiltərə Silahlı Qüvvələrində Roma-katolik, protestant və yəhudilərdən ibarət dini qurum tərəfindən təşkil edilir. Qurumun vasitəçiliyi olmadan İslam dininin nümayəndələri də təmsil olunur.
Yad əl sindromu
Yad əl sindromu - Alien əl sindromu olaraqda adlandırılan xəstəlik əllərdən birinin nəzarətdən kənar hərəkətlər etməsi kimi əlamətlərlə özünü göstərir. Kənardan baxıldığında bu hərəkətləri xəstənin etdiyini düşünmək olur, ancaq həmin hərəkətlər xəstənin istəyindən kənar edilir.
Emilia citrina
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mariyana Mateus
Mariyana Mateus (serb. Marijana Mateus / Маријана Матеус, Qızlıq soyadı Mariyana Çoliç, serb. Marijana Čolić; ) — Serbiyalı iş adamı, model, moda dizayneri, The Marijana Matthaeus Collection və Lux Uniforma markalarının təsisçisi və yaradıcı direktorudur.
Bioqrafiya
Uşaq vaxtı Mariyana və anası dəfələrlə Belqradda moda nümayişlərini ziyarət etmişdi. 1990-cı ildə "Obuća Metro" şirkətini açaraq ayaqqabı satışına başladı və 1996-cı ilə qədər bura rəhbərlik etmişdi. 1999-cu ildə Nyu-Yorkda Labin Biznes Məktəbini bitirmişdir və həmçinin sertifikatlaşdırılmış müəllimdir (bakalavr). 2003-cü ildə ilk moda mağazasını Budapeştdə, 2007-ci ildə Salzburqda açdı. 2006-cı ildə, model olaraq, Dünya Kuboku ərəfəsində Samsung reklam kampaniyasının üzü oldu. 2009-cu ildə Mariyana, Mariyana Class (indi Mariyana Matteus Koleksiyası) moda etiketini təsis etdi və eyni il Belqrad Moda Həftəsi zamanı moda nümayişi etdi. 1 iyun 2010-cu ildə çimərlik paltarları kolleksiyasını təqdim etdi, Serbiya milli gözəllik yarışlarının ulduzları şouda iştirak etmişdi. 2010-cu ildən bəri Mariyana, Lux Uniforms, biznes kostyum markası və üst geyim markası olan Andaj şirkətinin sahibidir. 17 Mart 2011-ci ildə Mariyana Belqradda Moskva otelində "I Am Mariana" adı altında moda nümayişi təşkil etdi. Həmin ilin sentyabr ayında isə Black & White World kolleksiyası nümayiş olundu. 2012-ci ilin may və dekabr aylarında Novi Sad, Serbiya Xalq Teatr binasında, Flora Moda Kolleksiyası nümayiş olundu, sonra Belqradda Moskva otelində  Allure Barok adı altında təqdimat baş tutdu.
Şəxsi həyatı
İki dəfə ailə həyatı qurmuş, ilk evliliyindən 3 uşağı var. O, London, Budapeşt və Belqradda mənzillərə malikdir. Serb, ingilis, italyan, macar və alman dilində sərbəstdir. Ehtiyacı olan qadın və uşaqları dəstəkləmək üçün çoxsaylı xeyriyyə təşəbbüsləri ilə tanınır.
Navusilik
Navusilik — İslam dininin, Şiəlik əqidəsində cərəyan.
Navusilər bir çox Şiə cərəyanlarının 6-cı imamı olan Cəfər ibn Məhəmməd əs-Sadiqi sonuncu imam Mehdi olaraq tanıyır və qəbul edirlər.
Devid Petreus
Devid Petreus — Amerikalı general, hərbçi.
Həyatı
2007-ci ilin fevralından 2008-ci ilin sentyabrına qədər İraqdakı çoxmillətli koalisiya qüvvələrinə rəhbərlik etmiş, 2010-2011-ci illərdə Əfqanıstandakı NATO qoşunlarının komandanı olmuşdur.
O, 2011-ci ilin sentyabrında karyerasında növbəti sıçrayış etdi. Prezident Barak Obama Petreusu dünyanın ən nüfuzlu kəşfiyyat xidməti olan Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin direktoru vəzifəsinə irəli sürüldü. Lakin 2012-ci il noyabrın 9-da onun karyerasına son qoyan seks qalmaqalı səbəbi ilə vəzifəsindən istefa vermişdir.
Ailəsi
Holli Petreus (Noulton) ilə ailəlidir. 2 övladı var.
İmpiçment
250px|thumbnail|right|David Petraeus və Pola Broudell 2012-ci il noyabrın 9-da onun karyerasına son qoyan seks qalmaqalı səbəbi ilə vəzifəsindən istefa verdi. Federal Təhqiqatlar Bürosunun araşdırmaları zamanı MKİ direktorunun nikadankənar münasibətlərdə olması müəyyən olundu. 59 yaşlı Devid Petreus öz şəxsi bioqrafı, 49 yaşlı jurnalist Pola Broudell ilə gizli sevgi münasibətlərində idi. Bundan başqa, keçmiş hərbçi Broudelin kompüterində ABŞ-də yalnız Petreus daxil olmaqla məhdud sayda şəxsin bildiyi məxfi sənədlər aşkar olunmuşdur.
Mətbuatın hadisəni işıqlandırması qarşısında Devid Petreus könüllü olaraq vəzifəsindən ayrıldı. O, istefasından sonra yaydığı ilk müraciətdə ailəsindən və dostlarından üzr istədi və bu münasibətlərin bir səhv olduğunu etiraf elədi. Siyasi və hərbi karyerasına birdəfəlik son qoyulan Petreusun şəxsi həyatda bəxti gətirdi. 2 ortaq övladları olan həyat yoldaşı Holli Petreus (Noulton) ərindən ayrılmadı.
Atriplex rosea
(Atriplex rosea) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Səid Mətinpur
Səid Mətinpur — Azərbaycanlı milli mədəni fəal, jurnalist, bloger və vicdan məhbusu. Zəncanda türkcə və farsca çap olunan "Omid-e Zəncan", "Peyk-e Azer", "Moc-e Bidari", "Bahar-e Zəncan" həftəlik qəzet və jurnalların redaksiyalarında çalışıb.
2009-cu ildə Tehran İnqilab Məhkəməsinin qərarı ilə 8 il həbsə məhkum edilib. Həbsdə olduğu müddətdə Beynəlxalq Amnistiya Təşkilatı, Sərhədsiz Reportyorlar və Jurnalistlərin Müdafiəsi Komitəsi jurnalist Səid Mətinpuru vicdan məhbusu adlandırıb və onun şərtsiz azadlığını tələb ediblər.
Eugenia anisosepala
(Eugenia anisosepala) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Səid Mətinpur
Həyatı və fəaliyyəti
Səid Mətinpur 1976-cı il sentyabrın 22-də Zəncanda anadan olub. Tehran Universitetinin fəlsəfə fakültəsini bitirib. Zəncanda türkcə və farsca çap olunan "Omid-e Zəncan", "Peyk-e Azer", "Moc-e Bidari", "Bahar-e Zəncan" və "Dilmac" həftəlik qəzet və jurnalların redaksiyalarında çalışıb. Bu nəşrlərdə Azərbaycan mədəniyyəti, və Azərbaycan türkcəsinin tədrisi və təbliği ilə məşğul olan dərnəklərin işi işıqlandırılıb, yerli yazıçı və şairlərin əsərləri çap edilib. 1990-cı illərdə Zəncanda qurulmuş "İşıq" ədəbi dərnəyinin fəaliyyətində aktiv iştirak edib. Daha çox türkçülərin toplaşdığı bu dərnəkdə həftədə bir dəfə keçirilən yığıncaqlarda iştirakçılar ana dili, tarix və ədəbiyyatla bağlı müzakirələr keçirirdilər. 2001-ci ildə "İşıq" ədəbi dərnəyi öz fəaliyyətini dayandırıb. Həmin il Səid Mətinpur Zəncanda "İşıq Yol" adlı kitabçı mağazası açıb. 2006-cı ildə isə bu mağaza polis tərəfindən bağlandı.
Həbs edilməsi
2003-cü ildə Babək Qalası Qurultayından sonra Təbriz polisi tərəfindən həbs olunub, 2 gün həbsdə saxlanılıb. 2004-cü ildə Babək Qalası Qurultayından sonra Əhərdə polis tərəfindən 1 gün həbsdə saxlanılıb. 2006-cı ildə Milli Qiyam Günü ilə bağlı baş tutmuş aksiyalardan sonra Zəncan Ettelaatı tərəfindən bir müddətlik həbs olunub.
21 fevral 2007-ci ildə qardaşı Əlirza Mətinpur ilə birlikdə ana dili günü ilə bağlı aksiyalardan sonra həbs edilib. Təxminən 10 gündən sonra Səid Mətinpur, Telnaz Neməti, Əlirza Mətinpur və digər fəallarla birlikdə zəmanətlə azadlığa buraxılıb.
25 may 2007-ci ildə heç bir sənəd göstərilmədən evindən oğurlanaraq 20 gün Zəncan Ettelaat idarəsində saxlanılıb. Daha sonra isə Tehranın Evin həbsxanasına aparılıb. 1 aydan çox burada saxlanıldıqdan sonra yenidən Zəncan həbsxanasına geri göndərilib. 25 maydan iyulun 3-ə qədər harda saxlanılması haqda yaxınlarına heç bir xəbər verilməyib. Ona yalnız iyulun 3-də həyat yoldaşı ilə əlaqə saxlamağa icazə verilib. 278 gün Zəncanda Ettelaat həbsxanasının təkadamlıq kamerasında saxlanılıb. Burada o davamlı olaraq işgəncələrə və dindirilmələrə məruz qalıb. 27 avqust 2007-ci ildə Səid Mətinpura təzyiq göstərmək üçün qardaşı Əlirza Mətinpur da həbs edilib. 2008-ci il yanvarın 28-də 500.000 dollar pulun girov qoyulması müqabilində azadlığa buraxılıb. Lazım olan pulu 3 evin sənədlərinin girov qoyulmasından sonra toplamaq mümkün olub.
2009-cu ildə səhhətində problemlər yaranıb. Həbsi zamanı ağır işgəncələr gördüyü üçün, həbsdən əvvəl bəzi xəstəlikləri olduğu üçün həbsdə tez tez halı pisləşib. Bundan başqa saxlandığı yerin yaxşı olmadığı üçün, 10 nəfərin qala biləcəyi yerdə 30 nəfər saxlanıldıqları üçün baş, bel ağrısı və baş gicəllənmələrindən əziyyət çəkib. Tibbi yardım üçün dəfələrlə müraciət etsə də onun müraciətinə baxmayıblar.
17 aprel 2014-cü ildə Evin həbsxanasının 350-ci bölməsində cəza çəkən 31 siyasi məhbus o cümlədən də azərbaycanlı məhbuslar Səid Mətinpur, Əsədullah Əsədi, İsmayıl Bərzigəri İran təhlükəsizlik məmurları tərəfindən döyülüblər. Səid Mətinpur sonradan tək nəfərlik kameraya köçürülüb. Bu olanlara etiraz məqsədilə aclıq aksiyasına başlayıb. Səid Mətinpura dəstək üçün həyat yoldaşı Ətiyyə Tahiri də aclıq aksiyasına başlayıb. Siyasi məhbuslara qarşı baş vermiş zorakılığa etiraz olaraq 66 nəfər məhkum da aclıq aksiyasına başlayıb. Onlar zorakılığın dayandırılmasını, həbsxana rəhbərliyinin onlardan üzr istəməsini, döyüldükdən sonra həbsxananın 240-cı korpusuna və təkadamlıq kameralara köçürülən məhkumların geri qaytarılmasını tələb ediblər. Daha sonra İran həbsxanalarında özləri və ailələrinə qarşı artan basqılar və əziyyətlərə etiraz olaraq güneyli milli fəallar Yürüş Mehrəlibəyli, Behnam Şeyxi, Mahmud Fəzli, Şahrux Zamani, Arəş Məhəmmədi, İsmayıl Bərzgəri, Əsədüllah Əsədi aclıq aclıq aksiyasına başlayıblar. Bunun ardınca aclıq edən güneyli məhbuslara dəstək olaraq milli fəallar "Aclığa Salam" adlı kampaniyaya başlayıblar. Bu kampaniyaya dəstək olaraq Cənubi Azərbaycandan, Azərbaycan Respublikasından, Türkiyədən, Avropa və Şimali Amerikadan olan onlarla milli fəal 3 günlük aclıq aksiyası keçiriblər.
2014-cü il iyul ayının 28-də ailəsini ziyarət etmək üçün üç günlük azadlığa buraxılıb. Zəncanda olarkən halı pisləşib. Həkimə aparıldıqdan sonra məzuniyyətinin müddəti bir neçə günlük uzadılıb. Avqust ayının 4-də Tehranda yerləşən Evin həbsxanasına geri qayıdıb.
2015-ci ilin avqust ayının 26-da 8 illik məhkumluq müddətinin əsas hissəsi 7 il 2 ayını çəkdikdən sonra konstitutsiyanın 134-cü maddəsinə uyğun olaraq bir neçə ay tez azadlığa buraxılıb.
Tutulmasına qarşı etirazlar
2007-ci ilin avqust ayında cənubi azərbaycanlı milli hərəkat fəalları, yazıçılar, din xadimləri və hüquq müdafiəçiləri tərəfindən zəncanlı jurnalistlər Səid Mətinpur, Bəhruz Səfəri və Cəlil Qənilunun həbsi ilə bağlı bəyanat imzalanıb. Onlar hər üç məhbusun azərbaycanlıların milli mədəni hüquqları uğrunda gedən hərəkatda xüsusi yerlərinin olduğunu və onların həbsinin tamamilə qanunsuz olduğunu qeyd edərək onların dərhal azad olunmalarını tələb ediblər. Bəyanatı imzalayanlardan biri olan din xadimi höccətülislam Seyid Heydər Bayat həbs olunanların Tehranda yerləşən Evin həbsxanasına aparıldıqdan sonra işgəncəyə məruz qalmaları barədə xəbərlər aldığını qeyd edərək onların sağlamlığı ilə bağlı ciddi narahat olduğunu qeyd edib.
23 avqust 2007-ci ildə Beynəlxalq Amnistiya Təşkilatı Səid Mətinpuru vicdan məhbusu elan edib. Yayılan bəyanatda və eləcə də İngiltərədə yerləşən Frontline hüquq müdafiəçiləri birliyinin bəyanatında Səid Mətinpurun televiziya ilə etiraflara məcbur edilmək məqsədilə işgəncəyə məruz qaldığı bildirilir. Bəyanatda həm də qeyd edilir ki, ona həbsindən sonra ailəsi və vəkillə görüş imkanı verilməyib, yalnız bir neçə qısa müddətli telefon zənginə icazə verilib.
2007-ci il noyabr ayının 21-də Mərkəzi Dublində yerləşən və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqtisadi-İctimai Şurasında Xüsusi Məsləhətçi statusuna malik olan Beynəlxalq İnsan Hüquqları Müdafiəçilərinin Müdafiəsi Fondu "Birini qoru-minini gücləndir" adlı kampaniyaya başlayıb. Bu kampaniyanın məqsədi dünyanın 12 ölkəsində həyatları təhlükədə olan 14 hüquq müdafiəçisinin o cümlədən onların arasında olan Səid Mətinpurun azad edilməsi məqsədilə imza toplamaq, onları təqib və ya həbs edən hökumətlərə təzyiq göstərməyə çalışmaqdır.
2009-cu ildə bir qrup azərbaycanlı milli fəal Londonda BBC kanalının baş redaksiyasının önündə aksiya təşkil ediblər. Onlar Səid Mətinpura azadlıq tələb etməklə yanaşı BBC farscanın Səid Mətinpur haqqında heç bir xəbər hazırlamamasını tənqid edib onun haqqında xəbər paylaşmaqlarını tələb ediblər.
2010-cu ilin mart ayının 12-də Təbrizin "Traktorsazi" və Tehranın "Steel Azin" futbol klublarının oyununda futbol azarkeşləri və milli fəallar "Azərbaycan var olsun, Mətinpur azad olsun!", "Türk dilində mədrəsə!" şüarları səsləndiriblər.
2010-cu il iyunun 12-də Beynəlxalq Amnistiya Təşkilatı, Sərhədsiz Reportyorlar və Human Rights Watch təşkilatlarının dəstəyi ilə Parisdə Səid Mətinpurun azadlığa buraxılması tələbi ilə fləşmob keçirilib.
2010-cu ilin sentyabr ayında İranın 808 nəfər türk, fars, ərəb, kürd, bəluc və digər etniklərdən olan ictimai xadimi Cənubi Azərbaycandan olan siyasi məhbusların azadlığını tələb edən açıq məktubla çıxış ediblər. Müraciəti "HARANA", "Savalan səsi", "Rahi Karigər" kimi xəbər saytları, Azərbaycan Demokrasi Ocağı və başqa türk və fars saytları yayıblar. Onlar milli fəalların həbs edilməsinə, onların bir nəfərlik kameralarda saxlanmaqlarına, çox vaxt vəkil tutmağa imkan verilməməsinə, həbsdəkilərin bəzilərinə ağır işgəncələrin verilməsinə, onlara ailələri ilə görüşə və ya telefon əlaqəsi saxlamağa imkan verilməməsinə etiraz ediblər. Daha sonra onlar aralarında Səid Mətinpurun da olduğu hələ də həbsdə yatan onlarla məhbusun azad olunmağını tələb ediblər.
2011-ci il iyun ayında Dünya azərbaycanlıları İranda həbsdə olan beş azərbaycanlı siyasi və mədəni fəalın azad edilməsi üçün imzatoplama kampaniyasına başlayıblar. Səid Muğanlı, Əyyub Şiri, Səid Nəimi, Sima Didar və Səid Mətinpurun azad olunması üçün bir neçə sayt vasitəsilə imzalar toplanılıb.
2013-cü ildə Təbriz Universiteti və Təbriz Tibb Universitetinin Birliyi İrana yeni prezident seçilmiş Həsən Ruhaniyə açıq məktub ünvanlayıblar. Məktubda həbsdə olan Səid Mətinpur və onun kimi milli fəalların hüquqlarının pozulması da qeyd olunub.
2013-cü il sentyabrın 21-də Beynəlxalq Amnistiya Təşkilatı və İranda Azərbaycanlı Siyasi Məhbusları Müdafiə Birliyi (ADAPP) Səid Mətinpurun Tehranda yerləşən Evin həbsxanasında beşinci ildir keçirdiyi doğum günü münasibətilə birgə kampaniya təşkil edib. Kanadanın Vankuver şəhərinin mərkəzində keçirilən tədbirdə Səid Mətinpurun azadlığını tələbi ilə İranın ali dini liderinə ünvanlanmış poçt kartları şəhər sakinləri tərəfindən imzalanıb. Bu müraciətdə vicdan məhbusu Səid Mətinpurun dərhal və qeyd-şərtsiz azadlığa buraxılması ilə yanaşı, İranda fars olmayan uşaqların ana dilində təhsil almaq haqqının təmin edilməsi də tələb edilib.
2014-cü il mayın 3-də Sərhədsiz Reportyorlar beynəlxalq hüquq müdafiə təşkilatı Ümumdünya Mətbuat Azadlığı Gününə həsr edilmiş "100 informasiya qəhrəmanı" adlı siyahı açıqlayıb. Siyahıda insan hüquq və azadlığı istiqamətində cəsarətli iş fəallığı ilə seçilən jurnalist və bloggerlərin o cümlədən vicdan məhbusu Səid Mətinpurun da adı qeyd olunub.