cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Piran qrupu
Tətbiqi
2.3dehidro γ-piranlar üşvi kimyada ikiqat rabitə hesabına əmələ gələn xüsusi mayelərin hesabına spirtlərin qorunması məqsədilə istifadə edilir.
Şərqi Anadolu fay xətti
250px|thumb|right|Yaxın Şərqdəki ən böyük aktiv qırılma xətləri: Şimali Anadolu - Zaqros və Levant - Şərqi Anadolu Şərqi Anadolu fay xətti və ya Şərqi Anadolu qırılma xətti — Türkiyədə Anadolu plitəsinin qərbə doğru irəliləməsini və Ərəbistan plitəsi ilə Qafqazın yaxınlaşmasını təmin edən aktiv sol qırılma. Bu, İskəndərun körfəzinin şərqində Antakya şəhəri yaxınlığında birləşdiyi meridional Levant qırığının davamıdır.
Xüsusiyyətləri
Şərqi Anadolu fay xətti Kür çayının yuxarı axınına qədər davam edərək şimal-şərqə doğru uzanır. Ərzincan şəhəri yaxınlığında, Şimali Anadolu fay xətti ilə demək olar ki, düz bucaq altında kəsişir. Kəsişməyə yaxın hər iki qırılma digər qırılma boyunca kəsici yerdəyişmələr istiqamətində əyilir. Bu iki qırılmanın kəsişmə sahəsi seysmik baxımdan ən təhlükəlidir. Bu ərazidə dəfələrlə maqnitudası ən azı 7 bal olan zəlzələlər qeydə alınıb. 1971-ci ildə 6,9 bal gücündə olan Bingöl zəlzələsi zamanı 20 sm sola sürüşmə baş verdi. Davamı Kazbek dağına çatan yeni Kazbek-Tsxinvali qırığıdır.
Şərqi Anadolu qırağının şimalında, Sarıqamış şəhərindən 50 km qərbdə Şimali Ermənistanın iri aktiv qırılmaları qırılmadan ayrılaraq şimala doğru iki əsas qırılmadan ibarət qövs qabarıqlığı əmələ gətirir. Bu qırılmalar Qərbdə Amasiya-Sarıqamış, şərqdə isə Pəmbək-Göyçədir. Onlar çox kəskin bucaq altında birləşir və cənubdan daha kiçik qırıqlara söykənirlər. 1988-ci ildə Spitak zəlzələsi bu qövsün cənubunda baş verib.
1939-cu ildən 1999-cu ilə qədər bir sıra zəlzələlər Şimali Anadolu qırığı boyunca qərbə doğru irəliləyirdi. Amma 1998-ci ildən Şərqi Anadolu fayı ilə bağlı bir neçə silsilə zəlzələ olub. Bunlara 1998-ci ildə Adana-Ceyhan zəlzələsi ilə başlamış və 2003-cü il Bingöl zəlzələsi, 2010-cu il Elazığ zəlzələsi, 2020-ci il Elazığ zəlzələsi və 2023-cü il Türkiyə-Suriya zəlzələsi daxildir.
Şade Adu
Şade Adu —  Nigeriya əsilli ingilis müğənni, mahnı müəllifi və şairə, aranjımançı və prodüser, Sade qrupunun lideri və yeganə vokalisti.
Həyatı
Şade Adu, Stüart Metyumen, Pol Spenser Deymen və Endryu Xeylin üzvlüyü ilə yaradılan qrup vokal xarakterli idi. Lakin, qrup musiqi dünyasında üzvlərinin birinin-Şadenin adıyla tanındı və beləcə də məşhurlaşdı.Qrupun üzvləri repertuarda soul, caz, ritm-n-blüz, fanka və soft-rok janrlarına üstünlük veriblər.
İlk debütünü 1984-cü ildə edən "Şade" hələ də dünyanın dinlənilən qruplarındandır. Debütdən bir il sonra, 1985-ci ildə "Diamond Life" adlı albom təkcə ABŞ-də 17 milyon, dünyada isə 50 milyon tirajla satıldı. Bu, qrupun məşhurluğunun ilk addımı oldu.
"Qremmy" mükafatı laureatı "Şade" bir neçə beynəlxalq mükafata da layiq görülüb.
Qrupun tərkibi belədir:
Şade Adu-Vokal, Stüart Metyumen-saksafon, gitara, Pol Spenser Deymen-bas, Endryu Xeylın-klaviş.
25 fevral 1984-cü ildə "Şade" öz birinci sinqlı olan "Your Love is King"-i Böyük Britaniyada təqdim etdi. "Diamond Life" albomunun debütündən sonra isə Birləşmiş Krallıq onların turnesinin şahidi oldu.
1986-cı ildə qrup nüfuzlu "American Music Awards" mükafatına "Ən yaxşı video və musiqi stili" nominasiyasında layiq görüldü.
1987-ci ildə isə "Promise" albomu "Qremmy"ni əldə etdi. Bir il sonra mayın 4-də "Şade" "Stronger Than Pride" adlı üçüncü albomunu sevənlərinə təqdim etdi. Şade Adu 1989-cu ildə "American Music Awards"-ı solo ifasına görə qazandı. 4-cü albom 1992-ci ildə Birləşmiş Krallıqda işıq üzü gördü. 2000-ci illərin də sevilən qrupları arasında yer alan "Şade"nin şəxsi veb –saytı ötən il meydana çıxdı. Bu, fanatlarla əlaqə yaratmaq üçün əla fürsət idi.
2011-ci ilin əvvəlində isə "Şade" növbəti albomunu çıxardı." Soldier of Love" adlı albom 12 yanvarda satışda göründü.
Kərəm
Kərəm — kişi adı.
Beynəlxalq Farmakologiya İttifaqı
Beynəlxalq Farmakologiya İttifaqı - üzv ölkələrin və regionların farmakoloqlarını təmsil edən milli təşkilatların könüllü qeyrikommersiya assosiasiyası. 1959-cu ildə Beynəlxalq Fiziologiya Elmləri İttifaqının bölməsi kimi əsası qoyulmuş, 1966-cu ildən müstəqil təşkilat kimi fəaliyyət göstərir. 1972-ci ildən Beynəlxalq Elm üzrə Şuraya daxildir. 60 milli farmakoloqlar cəmiyyətini özündə birləşdirir.
Beynəlxalq Farmakologiya İttifaqının əsas vəzifələri bütün dünya da farmakologiya cəmiyyətləri arasında əməkdaşlığın dəstəklənməsindən; farmakoloqların beynəlxalq və regional qurultaylarının maliyyələşdirilməsi və onların təşkilinə yardımdan; elmi tədqiqatlara dair məlumatların beynəlxalq mübadiləsinin həvəsləndirilməsindən; farmakoloqlar ilə digər elm sahələrinin nümayəndələri arasında əməkdaşlığa yardımdan; bütün dünyada farmakoloji tədqiqatların həyata keçirilməsinə dəstəkdən; farmakologiya sahəsində kütləvi informasiyanın nəşri proqramlarına yardım edilməsindən ibarətdir.
Vozembouch
thumb
Vozembouch — ritmik xalq musiqi aləti.
Vozembouch və ya digər adları ilə ozembouch hətta bumbas bambas bumbasa və s. çex xalq musiqisində istifadə olunan ritmik xalq musiqi alətidir. Adı alətin ayaqlarının yerə dəydiyi zaman çıxardığı səslərdən meydana gəlmişdir. Bu musiqi alətinin mənşəyi orta əsrlərə aiddir. Bu müxtəlif kombinasyonlu idiophonlar (titrədərək səs çıxrılan musqii aləti-çubuqsuz və membransız), membrafonlar (dəri ilə örtülmüş), chordophonlar (simli) aiddir.
Bunun ilk chordophondan meydana gəlməsi ehtimal edilir. Çoxu Vozembouchun diametri təxminən 5 sm, uzunluğu 1,7-2 m uzunluğunda taxta çubuq şəklindədir. Ən üst hissədə aləti yerə vurduqda bir birin dən fərqli səslər çixaran horizontal şəkildə yerləşmiş balaca tarelkalar (cymbal)var. Üst hissəyə şaquli yerləşdirilmiş qaval (zınqırovlu və ya zınqırovsuz) hansı ki toxmaqla çalınır. Adətən qara saqqal və saçlı «Turk» ilə insan başının taxtadan təqlidi yaradılmağa çalışılır.
Beynəlxalq Farmakologiya İttifaqı
Beynəlxalq Farmakologiya İttifaqı nəzdində İcraçı komitə, habelə üzvlük, seçki komitələri; dərman maddələrinin nomenklaturası və təsnifatı üzrə komitə yaradılmışdır. Beynəlxalq Farmakologiya İttifaqı müntəzəm olaraq farmakoloqların ümumdünya konqresini keçirir, Beynəlxalq farmakologiya  xəbərlərini nəşr edir, həmçinin ittifaqın üzvləri haqqında məlumatlar təqdim edir, dərman maddələrinin nomenklaturası və təsnifatı üzrə komitənin rəsmi hesabatını soraq kitabçalarını dərc edir.
Tudor
Tudor — İsveçrənin Cenevrə şəhərində yerləşən İsveçrə saat şirkətidir.
Tarixi
1926-cı ildə Rolex-in qurucusu Hans Wilsdorf tərəfindən yaradılmış brend Rolex-in törəmə şirkəti olaraq qalır; hər iki şirkət Hans Wilsdorf Fonduna məxsusdur.
İmza
İmza ya da Qol; bir adamın şəxsi yazılı işarətidir.
Sənət
thumb|[[Yan Vermeer in imzası]] Rəsm və ya digər sənət əsərindəki imza həmişə sənətin qiymətləndirilməsində mühüm element olub. Saxta imzalar bəzən rəsmin dəyərini artırmaq üçün əlavə edilir və ya onun orijinallığını dəstəkləmək üçün saxta rəsmə əlavə olunur. Bədnam hadisə, sənət saxtakarı Han van Meegeren tərəfindən hazırlanmış saxta "Emmausda şam yeməyi" üzərində Yohannes Vermeerin imzası idi. Lakin rəssamların imzalarının zamanla tez-tez dəyişməsi (xüsusən də pre-modern və modern dövrlərdə) məsələni çətinləşdirə bilər. Bəzi rəssamlar imzalarını saxtakarlığın qarşısına keçmək üçün sənətvari formada yaradırlar.
Amsar Palasa
Amsar Palasa — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Amsar Palsa kəndi 1962 ilində qurulmuşdur və Dağ Amsarın yaylağı kimi işlədilmiş ve əhalinin gedərək ora axişmasi nəticəsində Amsar palsa kəndi yaranmışdır. Amsarpalsa kəndinin üst tərəfindən Ağ çay keçir və kəndin dörd bir tərəfi alma bağları ile əhatə olunur.
Əhalisi
Kəndin əhalisi 500 nəfər təşkil edir. Burada azərbaycanlıların yanı sıra 1993 ildə Özbəkistandan köç etmiş Axısqa türkləri də yaşayır. 500 nəfərin çoxunluğunu Axısqa türkləri təşkil etməktədir.
Avis sülaləsi
thumb|150x150px| Avis xanədanının gerbi. Avis sülaləsi — Portuqaliya kralları sülaləsi (1385–1580). Burqundiya sülaləsinin yan qolu və beləliklə də Kapetinqlər sülaləsi ilə əlaqəli olmuşdur. Sülalənin banisi I Juan, kral I Pedronun zadəgan qalisiyalı zadəgan Teresa Lourensodan olan qeyri-qanuni oğludur.
Juan 14 avqust 1385-ci ildə Aljubarrote döyüşündə I Xuanı məğlub etmiş və hakimiyyətini təsdiqləmişdir.
Beynəlxalq Heyvanları Mühafizə Fondu
Beynəlxalq Heyvanları Mühafizə Fondu — heyvanların mühafizəsi sahəsində ən böyük qeyri-hökumət təşkilatı. İngilis zabiti B.Deyvisin təşəbbüsü ilə 1969-cu ildə yaradılmışdır; dünyanın 15 ölkəsində nümayəndəliyi var. Fondun əsas vəzifəsi bütün dünyada vəhşi və ev heyvanlarının vəziyyətini yaxşılaşdırmaqdan ibarətdir. Fond dövlət strukturları və elmi təşkilatlarla qarşılıqlı əlaqədə işləyir; fəaliyyətini 2,5 mln.-dan çox insanın könüllü ianələri hesabına həyata keçirir. Mənzil-qərargahı Yarmurt şəhərində yerləşir.
14 ölkədə fondun şöbələri açılmışdır. Ştatda kampaniyaların keçirilməsi, hüquqi və siyasi məsələlər üzrə daim 200-dən çox mütəxəssis, hüquqi və siyasi məsələlər üzrə ekspertlər, eləcə də məşhur alimlər işləyir. Fond öz işinə Qrenlandiya suitisisinin və tüklüburun suitinin Müqəddəs Lavrentiya körfəzində (Kanada) ovlanmasına qarşı mübarizə ilə başlamışdır.
Fondun fəaliyyəti həmçinin digər vəhşi heyvanların kommersiya məqsədilə istismarından mühafizəsinə, onların təbii yaşayış mühitinin qorunub saxlanılmasına, böhran vəziyyətinə düşmüş heyvanlara kömək etməyə yönəldilmişdir. Fond diqqəti heyvanlarla amansız davranmağın yolverilməzliyinə yönəltməyə cəhd edir, heyvanların və insanın rifahı naminə canlı təbiətin saxlanılması prinsiplərinə riayət etməyə çağırır.
Ofion
Ofion (Qədim Yunan dilində "ilan", Ὀφιονεύς) — Qədim yunan mifologiyasında Böyük İlan və ya Nəhənglərin Kralı
Miflərin bəzilərinə görə, Ofion Olimpin ilk lordu, Evrinoma okeanidalarının oğlu və əridir. Digər versiyalara görə isə, Uran Ofionun və böyük Fetidanın oğludur.
Vyanalı Avit
Vyanalı Avit və ya Alkim Ekdikiy Avit - müqəddəs, Vyana yepiskopu (Burqon). Ondan frank və burqund padşahlarına və bir sıra yepiskoplara 80 məktub, həmçinin "De mundi Principio" didaktik kitabı qorunub-saxlanılmışdır.
Vyanalı Avit katoliklər və pravoslavlar tərəfindən müqəddəs kimi anılır.
Vasili Barvinski
Vasili Barvinski – Ukraynalı bəstəkar, pianoçu, musiqişünas və müəllimdir. Barvinski dünya səviyyəsində tanınan ilk Ukrayna bəstəkarlarından biri idi. Əsərləri yalnız Sovet İttifaqında deyil, Vyana, Leypsiq, Nyu-York və Yaponiyada da yayımlanıb.
Həyatı
Vasili Barvinski 1888-ci il 20 fevralda Ukraynanın Ternopol şəhərində doğulub. Atası Aleksandr Barvinski tanınmış pedaqoq, siyasətçi və ictimai xadim idi. 1917-ci ildə Avstriya yuxarı palatasına üzv seçildi. Anası isə müğənni və pianoçu idi. Vasilinin ilk musiqi müəllimi elə anası olub.
Təhsili
Peşəkar musiqi təhsilinə Lvov konservatoriyasında başlayıb. Daha sonra musiqi təhsilinə Praqa şəhərində davam edib. Müəllimləri arasında Vilem Kurtz (piano) və Vitaslav Novak (bəstəkar) olub.
1916–1940-cı illər ərzində Lisenko Ali Musiqi İnstitutunun direktoru olub.
Müəllimliyə başlayanda ilk tələbələrindən biri Stefaniya Turkeviç olub.
Yaradıcılığı
Barvinskinin 30–a yaxın əsərləri var. 1948–1958-ci illər ərzində həbsdə olub və əsərlərinin bəziləri məhv edilib. Həbsdən çıxdıqdan sonra məhv edilmiş əsərlərini bərpa etməklə məşğul olub. Bəzi əsərləri itsə də, yaradıcılıq mirasının böyük bir hissəsi qalıb və dünya səviyyəsində ifa olunur.
Oyunçular kralı (film, 1996)
Oyunçular kralı (Khiladiyon Ka Khiladi) — Hindistan rejissoru Umeş Mehra tərəfindən döyüş filmi janrında çəkilən filmdir. Filmə Kanadanın bir çox kinokompaniyaları sponsorluq etmişdir. Filmdə baş rollları Rekha, Akşay Kumar, Ravina Tandon və başqaları iştirak edirlər. Filmə çoxlu döyüş növü üzrə məşğul olan idmançılar dəvət edilmişdir. Azərbaycanda ilk dəfə Azərbaycan Televiziyası kanalının gecə efirində göstərilmişdir. Film ABŞ-də "Players of Players" və Rusiyada "Король игроков" adları ilə tanınır. "Oyunçular kralı" filmi "Oyunçu" film seriyasının dördüncü hissəsidir.
Məzmun
"Oyunçular kralı" adlanan ABŞ-də təşkil olunmuş döyüş rinqində, qalib olan şəxs böyük sərvətə sahib olur. Oyunda iştirak edən idmançıların sahibləri arasında böyük mübahisə gedir. Bu sahiblərdən ən böyükləri Xanım Maya və Kral Dondur. Filmin əvvəlində oyunda Xanım Mayaya işləyən "Qəbir qazan" ləqəbli idmançı Kral Dona işləyən Rusiyadan olan "Dağıdıcı" ləqəbi ilə tanınan güləşçini öldürür. Yarışı müşahidə edən tamaşaçılar və gənc Acay Malhotra bu ölümün şahidi olurlar.
Gənc zabit Akşay gözlənilmədən anasından qardaşı Acayın evlənəcəyi xəbərini eşidir. Bu səbəbdən ABŞ-yə yola düşür. Lakin bura çatan zaman qardaşının itkin düşdüyü xəbərini alır. Bu müddət ərzində Akşay Xanım Mayanı Kral Donun təhlükəsindən xilas edir və onun təklif etdiyi köməyindən imtina edir. Getdikcə Akşay, qardaşının dostlarından Acayın itkin düşməsində Xanım Mayanın əli olduğunu öyrənincə, onun bandasına girərək Xanım Maya ilə ikitərəfli oyun oynamaq niyyətindədir. Akşay böyük sınaqdan keçir və qalib olur. Uzun macəralardan sonra Akşay qardaşının dəqiq yerini öyrənmək üçün Xanım Mayaya evlənmək təklif edir və Xanım Maya da onunla razılaşır.
Lakin Akşayın başqa bir sevdiyi vardır. Sevgilisinin adı Xanım Mayanın bacısı Priyadır. Akşay onunla qardaşı üçün Amerikaya gedən zaman təyyarədə tanış olmuşdu. Bu səbəbdən Akşay niyyətini həyata keçirmək üçün onun köməyindən istifadə edir. Qardaşını Xanım Mayadan almaq üçün ona bir çox planlar hazırlayır. Nəhayət, Akşay qardaşını tapır və Xanım Mayanı həbs etdirmək üçün onu hiylə yolu ilə məbədə çağırır. Xanım Maya əməkdaşları ilə məbədə gəlir və Akşayın onunla ikitərəfli oyun oynadığını başa düşür. Bu müddətdə isə Xanım Mayanın köməyinə Kral Don yetişir. Akşay uzun mübarizədən sonra Xanım Mayanın "Qəbir qazan" ləqəbli ən güclü güləşçisini öldürür. Ardınca Xanım Maya ilə Kral Don Acayı əsir götürərək məbədi tərk edir və qaçmağa başlayırlar. Akşay uzun müddətli macəralardan sonra Kral Donun sürdüyü gəmiyə yetişir və qardaşını xilas edir. Bu zaman Kral Donun gəmisi partlayır və o ölür. Bu müddətdə Xanım Maya polislərə müqavimət göstərməyə çalışır. Doğma bacısı Priyanın ondan imtina etməsini görüncə, Xanım Maya özünə atəş açır. Xanım Maya ölüm qabağı Priya və Akşaya söyləyir ki, əgər onların qız övladları olarsa, onda adını Maya qoysunlar. Bu sözləri söyləyəndən sonra Xanım Maya ölür. Sonda Priya və Akşayın ailə həyatı qurması təsvir olunur.
Çəkiliş
Film Hindistanda 1996-cı ildə ilin ən gəlir gətirən filmləri siyahısında altıncı yeri tutur. "Xanım Maya" rolunu ifa edən Rekha film karyerasında ilk dəfə olaraq pis rolu ifa etmişdir. Filmdə Dünya üzrə güləş çempionları Brayn Harris və Brayn Adams iştirak edirlər. Filmin binalarına baxanda görünür ki, filmin çəkildiyi yerlər Kanadanın Toronto şəhərinə aiddir. Lakin filmdə yalnız ABŞ adı çəkilir. İlk göstərilən mahnı klipi 1995-ci ilin iyul ayında Rusiyada yerləşən "Mosfilm"də çəkilmişdir. "Oyunçular kralı" filmi tənqidçilər tərəfindən müsbət qarşılanmışdı. Film Rotten Tomatoes saytında 47% səs toplamışdır.
Musiqi
"Oyunçular kralı" filminin saundtrek müəllifi hind bəstəkarı Anu Malikdir. Saundtrek, yeddi mahnını ehtiva edir. Filmdə səslənən "In The Night No Control" mahnısı 1984-cü ildə İtaliya ifaçısı Raffaele Riefolinin (qısa adı: RAF) ifa etdiyi Self Control mahnısının remeyk formasının ifa edən ABŞ ifaçısı Lora Breniqandən, "Tu Waaqif Nahi Meri Deewangi Se" mahnısı isə 1976-cı ildə "Fernando" mahnısını ifa edən ABBA qrupundan götürülmüşdür.
NGC 4645A
NGC 4645A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Cənubi Koreyada intihar
Cənubi Koreya intihar hallarına görə dünyada 12-ci yerdədir. Cənubi Koreya İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatında ən yüksək intihar nisbətinə malikdir. 2012-ci ildə intihar dördüncü ən yüksək ölüm səbəbi olmuşdur.
İnkişaf etmiş dünyanın digər ölkələri ilə müqayisədə yüksək intihar nisbətləri yaşlılar arasında intiharın yayılması ilə daha da ağırlaşır. Yaşlı koreyalılar arasında intihar faktorlarından biri Cənubi Koreyada yaşlı vətəndaşlar arasında geniş yayılmış yoxsulluğun miqdarı ilə bağlıdır, ölkənin yaşlı əhalisinin təxminən yarısı yoxsulluq həddinin altında yaşayır. Yaşlılar üçün zəif maliyyələşdirilən sosial təhlükəsizlik şəbəkəsi ilə birlikdə bu, onların ailələri üçün maddi yük olmamaq üçün intihar edərək ölmələri ilə nəticələnə bilər, çünki uşaqların valideynlərinə baxdığı köhnə sosial quruluş ənənəsi XXI əsrdə böyük ölçüdə itib.
Nəticədə kənd yerlərində yaşayan insanlarda intihar halları daha yüksək olur. Bu, xüsusilə iş üçün müraciət edərkən yaşlılara qarşı ayrı-seçkiliyin son dərəcə yüksək olması ilə əlaqədardır və 50 yaşlarında olanların 85,7%-i ayrı-seçkiliyə məruz qalır. Yaş ayrı-seçkiliyi yoxsulluq dərəcələrinə təsir etməklə yanaşı, intiharla da birbaşa əlaqəlidir. İntihar, 10-39 yaş arası koreyalılar arasında ən əsas ölüm səbəbidir.
Bununla belə, 2014-cü ildə 100,000 nəfərə 27,3 intihar, əvvəlki illə müqayisədə (28,5 nəfər) 4,1% azalma və 2008-ci ildəki 26,0 nəfərdən bəri son altı ilin ən aşağı göstəricisi qeydə alınmışdır. 2014-cü ildən etibarən Cənubi Koreya hökuməti ölkə boyu intihar hallarının azadılması üçün fəal siyasət yürütməkdədir və bu siyasət nəticəsində intihar hallarında əhəmiyyətli eniş müşahidə olunmaqdadır.
Statistika
320px|thumb|right|10, 20 və 30 yaşlarında olanlar üçün intihar ən böyük ölüm səbəbidir. 320px|thumb|Cənubi Koreyada cins və yaşa görə hər 100 min nəfərə düşən intihar nisbətiş ([[2012)]] 320px|thumbnail|right|[[Cənubi Koreya yaşlı insanların yoxsulluq səviyyəsinə görə İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı ölkələri arasında ən yüksək yeri tutur.]]
Yaş
Yaşlılar arasında son dərəcə yüksək intihar nisbəti Cənubi Koreyanın ümumi intihar nisbətinə təsir edən əsas amildir. İnsanlar yaşlandıqca, pensiyaya çıxmaq, artan tibbi xərclər, fiziki pisləşmə və ya əlillik, həyat yoldaşını və ya dostlarını itirmək və yaşamağa olan həvəs hissinin itirilməsi kimi müəyyən sosial-psixoloji amillər intihar riskini artırır, Cənubi Koreyanın rifah sistemi zəif maliyyələşdiyindən və uşaqların qocalıqda valideynlərinə qayğı göstərməsi ənənəsi XXI əsrdə böyük ölçüdə azaldığından intihar hallarıda artır.
Bunun nəticəsidir ki, kənd yerlərində yaşayan insanlarda intihar halları daha yüksəkdir. Yaşlılar üçün nisbətdən aşağı olsa da, Cənubi Koreyada orta məktəb və kollec tələbələri arasında intihar nisbəti orta səviyyədən yüksəkdir. Son 5 il ərzində intihar və ya özünə xəsarət yetirmə hallarının sayı 2015-ci ildəki 4947-dən 2019-cu ildə 9828-ə yüksəlib və əksər hallarda 9-24 yaş arasında olan insanlarda olub. 26,9 gənc Cənubi Koreyada hər gün ya intihara cəhd edir, ya da özünə xəsarət yetirir.
Cins
Orta hesabla kişilərin intihar nisbəti qadınlardan iki dəfə yüksəkdir. Bununla belə, qadınlarda intihara cəhd nisbəti kişilərə nisbətən daha yüksəkdir. Aparılan araşdırmaya görə, kişilər daha ağır və öldürücü intihar üsullarından istifadə etdikləri üçün kişilər qadınlardan daha çox intihar cəhdlərini ölümlə tamamlayırlar. Beş risk və beş xilasetmə faktoru arasındakı nisbəti ölçməklə intihar metodunun ölümcüllüyünü ölçən Risk-Xilasetmə Qiymətləndirmə Şkalası (RRRS), kişilər üçün orta hesabla 37,18 qadınlar üçün isə 34,00 nisbətində olmuşdur.
Bir digər araşdırmaya görə qadınlar mümkün intihar cəhdləri zamanı daha çox ətrafın diqqətini cəlb etməyə çalışdıqlarından kişilərə nisbətən intihar cəhdləri daha az ölümlə nəticələnir.
Digər İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatı ölkələri ilə müqayisədə Cənubi Koreyada qadın intihar nisbəti intihar nisbəti siyahısına görə 100,000 ölümə 15,0 ilə ən yüksəkdir, kişi intihar nisbəti isə hər 100,000 ölümə 32,5 ilə üçüncüdür. 1986-2005-ci illər əhatə edən qadın intiharlarının göstəricilərinə görə qadınların nisbəti kişilərdəkindən daha yüksək olmuşdur. Kişilər 244%, qadınlar isə 282% artmışdır.
Ailə vəziyyəti
Araşdırmalar intihar nisbətlərinin ailə vəziyyətləri arasında fərqli olduğunu göstərir. Heç vaxt evlənməmiş və ya boşanma, ölüm və ya ayrılıq səbəbindən ailə vəziyyətində dəyişiklik olan şəxslər evli şəxslərə nisbətən daha çox intihar riski altındadırlar. Boşanmış şəxslər ən çox risk altında olan qrupdur, daha sonra heç vaxt evlənməmiş şəxslər və dul qalan şəxslər ən aşağı risk qrupudur. Ailə münasibətləri həm də kişilərin və qadınların psixi sağlamlığına kömək edirdi. Boşanma, ayrılmış və ya dul qalmış statusların tədqiqi göstərdi ki, ailə münasibətlərindən narazı olan fərdlərin depressiya, intihar düşüncələri və aşağı özünə hörmət riski daha yüksəkdir. Roy Baumeisterin qaçış nəzəriyyəsi ailə vəziyyətləri arasında intihar nisbətlərindəki fərqləri daha da izah etmək üçün istifadə olunur. Baumeisterə görə, qaçış nəzəriyyəsi altı pillədən ibarətdir və bütün altı addım üçün meyarlar yerinə yetirildiyi təqdirdə intiharla ölmə şansını artırır. Baumeister bildirir ki, depressiya tək başına intihara səbəb olmur, çünki depressiyaya düşən insanların əksəriyyəti intihara cəhd etmir və intihara cəhd edənlərin hamısı klinik depressiyaya düşmür. Baumeisterə görə, modelə qərar ağacı kimi baxmaq olar: Birincisi, fərd öz və ya cəmiyyətin yüksək gözləntiləri və standartlarından aşağı düşən ciddi uğursuzluq və ya uğursuzluqla üzləşir. İkincisi, fərd özü haqqında xoşagəlməz özünü atributlar etməyə başlayır ki, bu da onların zehni olaraq aşağıya doğru getməsinə səbəb olur. Üçüncüsü, fərd uğursuzluğun və ya uğursuzluğun qeyri-adekvat, xoşagəlməz, günahkar və pis bir insan olduğuna inanaraq intihar düşüncələrini gücləndirəcəkdir. Dördüncüsü, fərdin mənfi emosiyaları onları qəbul edilən gözləntilərdən geri qaldıqlarına inanmağa vadar edir. Beşincisi, fərd aşağı düşüncə səviyyəsinə keçərək və emosiyasızlaşaraq idrak dekonstruksiyasını yaşamağa başlayacaq. Altıncısı, Koqnitiv dekonstruksiya intiharın nəticələrini tanımağı çətinləşdirən maneələri aradan qaldırır. Həyat yoldaşını ölümlə itirmək, boşanma və ya ayrılıq bir insanın intihar cəhdini artıra bilər.
Sosial-iqtisadi vəziyyət
Sosial-iqtisadi vəziyyət əhalinin təhsil səviyyəsi, şəhərlilik dərəcəsi və yaşayış yerindən məhrumiyyəti ilə ölçülür. Aşağı sosial-iqtisadi vəziyyət, yüksək stress, qeyri-adekvat yuxu, alkoqol istifadəsi və siqaret yeniyetmələr arasında intihar meylləri ilə əlaqələndirilir. İqtisadi çətinlik faktoru yaşlıların intiharlarına ən çox istinad edilən səbəb kimi qeyd olunur. Yaşlı əhalinin 71,4%-i təhsilsiz olduğundan və onların 37,1%-i kənd yerlərində yaşadığından, onlar daha çox iqtisadi çətinliklərlə üzləşirlər ki, bu da sağlamlıq problemləri və ailə münaqişələrinə səbəb ola bilər. Bütün bu amillər birlikdə intihar düşüncələrinin artmasına və tamamlanmasına səbəb olur.
Regionlar
Qanqvonda intihar nisbəti bütün Cənubi Koreyadakından 37,84% yüksəkdir. Qanqvondan sonra Chungnam ikinci, Conbuk isə üçüncüdür. Ulsan, Gangwon və Incheon 65 yaşdan yuxarı insanlar arasında ən yüksək intihar nisbətinə malikdir. Daegu, 40-59 yaş arasında ən yüksək intihar nisbətinə malikdir. anqvon, Jeonnam və Chungnam 20-39 yaş arasında ən yüksək intihar nisbətinə malikdir.
Metodlar
Cənubi Koreya qanunları odlu silah saxlamağı ciddi şəkildə məhdudlaşdırdığından, Cənubi Koreyalı qadınların yalnız üçdə biri intihar edərək ölmək üçün zorakılıq üsullarından istifadə edir. Zəhərlənmə Cənubi Koreyalı qadınlar üçün ən çox istifadə edilən üsuldur, pestisidlər bu əhali arasında intihar ölümlərinin yarısını təşkil edir. 1996-cı ildən 2005-ci ilə qədər intiharların 58,3%-i pestisidlərlə zəhərlənmədən istifadə etmişdir. Cənubi Koreyalıların intihar edərək öldüyü başqa bir yayılmış üsul asmaqdır. Jeon və digərlərinin araşdırması. öz cəhdlərini planlaşdıran və planlaşdırmayan intihara cəhd edənlərin istifadə etdiyi üsullar arasında fərq göstərmişdir. Planlaşdırılmamış intihara cəhd edənlər kimyəvi maddələrdən istifadə edirlər və ya planlaşdırılan intihara cəhd edənlərdən üç dəfə tez-tez düşürlər.
Subin Park et al tərəfindən edilən bir araşdırma. Cənubi Koreyada 2000-ci ildən 2011-ci ilə qədər intihar nisbətində ümumi artım meylinin əsas səbəbinin asaraq intiharların artması olduğunu bildirir. Bütün bu müddət ərzində asmaq daha ağrısız, sosial cəhətdən məqbul və əlçatan kimi qəbul olunmağa başladı və beləliklə, 21-ci əsrin ilk onilliyi boyunca daha çox yayılmış üsula çevrildi. Son illərdə intihar nisbətlərinin artması fonunda, yeontan yandırılması, karbonmonoksit zəhərlənməsi ilə intihar üsulu kimi istifadə edilmişdir.
Körpüdən tullanma
Körpüdən tullanma da intihar üsulu kimi istifadə olunub. Seuldakı Mapo körpüsü intihar körpüsü hesab olunur, yerli "İntihar körpüsü" və "Ölüm körpüsü" kimi tanınır. Cənubi Koreya səlahiyyətliləri körpünü "Həyat Körpüsü" adlandıraraq və körpülərə sakitləşdirici mesajlar yerləşdirməklə bunun qarşısını almağa çalışıblar.
Media
Werther effektinə görə, bəzi insanlar başqa bir intihara reaksiya olaraq intihara cəhd edirlər. Bu, Cənubi Koreyaya da aiddir. Bir araşdırmaya görə, Cənubi Koreyada məşhurların ölümündən sonra intiharların sayı artmaqdadır. Tədqiqat, məşhurların intihar etdiyi on bir hadisədən üçünün əhalinin daha yüksək intihar nisbəti ilə nəticələndiyini müəyyən etdi. Tədqiqat mövsümilik və işsizlik nisbətləri kimi çaşdırıcı amillərin potensial təsirlərinə nəzarət edirdi və buna baxmayaraq məşhurların intiharları ilə hələ də doqquz həftə ərzində intihar nisbətlərinin artması ilə güclü əlaqə var idi. Məşhurların intiharlarının mediada işıqlandırılmasının dərəcəsi intiharların sayının artmasına təsir göstərir. Tədqiqatda, mediada geniş işıqlandırılan üç məşhur intihar intihar nisbətlərinin artmasına səbəb oldu və mediada az işıqlandırılan digər məşhur intiharlar intihar nisbətinin artmasına səbəb olmadı. İntihar düşüncələrinin artması ilə yanaşı, məşhurların intiharları insanları intihara cəhd etmək üçün eyni üsullardan istifadə etməyə sövq edir. 2005-ci ildə aktrisa Li Eun-ju-nun ölümündən sonra daha çox insan eyni asma üsulundan istifadə etdi.
Davam edən bir araşdırma həmçinin internetdən yüksək istifadənin intiharlarla əlaqəli olduğunu irəli sürdü. 1,573 orta məktəb şagirdi arasında əhalinin 1,6%-i İnternet asılılığından əziyyət çəkir, 38,0%-i isə internet asılılığı riski daşıyırdı. İnternet asılılığı olan və ya risk altında olan tələbələr, internet asılılığı olmayanlara nisbətən daha yüksək intihar düşüncəsinə malik idilər. Lakin tədqiqatın korrelyasiya xarakteri bu əlaqənin səbəb-nəticə istiqamətini müəyyən etməyi çətinləşdirir.
İqtisadiyyat
1997 və 1998-ci illərdə 1997-ci ildə Asiya maliyyə böhranı Cənubi Koreyanı vurdu. 1998-ci il iqtisadi tənəzzül zamanı və ondan sonra Cənubi Koreya −6,9% kəskin iqtisadi tənəzzül və 7,0% işsizlik səviyyəsinin artması ilə üzləşdi.Tədqiqat göstərdi ki, bu iqtisadi tənəzzül intihar nisbətlərinin artması ilə güclü korrelyasiyaya malikdir. İqtisadi tənəzzül zamanı işsizliyin artması və yüksək boşanma nisbəti intihara səbəb olan ümumi faktor olan klinik depressiyaya gətirib çıxarır. Bundan əlavə, Durkheimə görə, iqtisadi tənəzzül fərdin sosial mövqeyini pozur, yəni fərdin tələb və gözləntiləri artıq yerinə yetirilə bilməz. Beləliklə, iqtisadi tənəzzül nəticəsində yaranan məhrum sosial quruluşa yenidən uyğunlaşa bilməyən bir insanın intiharla ölmə ehtimalı daha yüksəkdir.
2003-cü ilə qədər intiharları təhlil edən Park və Lester işsizliyin yüksək intihar nisbətinin əsas amili olduğunu qeyd edirlər. Cənubi Koreyada valideynlərin qayğısına qalmaq uşaqların ənənəvi vəzifəsi olmuşdur. Bununla belə, “mənəvi öhdəliklərin mədəni ənənəsi müasir dövrün getdikcə artan rəqabətli, ixtisaslaşdırılmış əmək bazarı ilə uyğun gəlmədiyi üçün” yaşlılar uşaqlarının yükünü azaltmaq üçün intihar edərək özlərini qurban verirlər.
Təhsil
Cənubi Koreyada təhsil olduqca rəqabətlidir və bu, hörmətli universitetə daxil olmağı çətinləşdirir. Cənubi Koreyalı tələbənin tədris ili martdan fevral ayına qədər davam edir. İl iki semestrə bölünür: biri martdan iyul ayına qədər, digəri isə avqustdan fevrala qədər. Cənubi Koreyada orta məktəb şagirdi də gündə təxminən 16 saatını məktəbə və məktəblə bağlı fəaliyyətlərə sərf edir. Onlar hagwons adlı məktəbdən sonra proqramlara qatılırlar və Cənubi Koreyada onların sayı 100.000-dən çoxdur ki, bu da onları 20 milyard dollarlıq sənaye edir. Yenə də bu, yaxşı bir universitetə qəbulun rəqabət qabiliyyəti ilə bağlıdır. Əksər Cənubi Koreya test balları da əyri üzrə qiymətləndirilir ki, bu da daha çox rəqabətə səbəb olur. 2012-ci ildən Cənubi Koreyada tələbələr bazar ertəsindən cümə gününə kimi məktəbə gedirlər. 2005-ci ildən əvvəl Cənubi Koreyalı tələbələr hər gün bazar ertəsindən şənbəyə kimi məktəbə gedirdilər.
Cənubi Koreya təhsili, Pisa kimi beynəlxalq akademik qiymətləndirmələrdə ardıcıl olaraq ən yüksək səviyyədədir. Cənubi Koreyada 10-19 yaşlılar arasında intiharların yüksək olmasında günahlandırılır. Tədqiqatlar göstərmişdir ki, Cənubi Koreyanın Seul şəhərində orta məktəb şagirdlərinin 46%-i akademik stress səbəbindən depressiyaya düşmüşdür ki, bu da intihar düşüncələrinə və intihara cəhdlərə səbəb olur.[66] Cənubi Koreyanın rəqabətədavamlı təhsil sistemi və stresli akademik mühit, üstəlik tələbələrin akademiklərdə üstün olmasını tələb edən sosial gözləntilər tələbələrin fiziki, əqli və emosional rifahına mənfi təsir göstərmişdir.
Psixi xəstəlik
Cənubi Koreyada psixi xəstəlik, hətta ailə daxilində belə tabudur. İntihar qurbanlarının 90%-dən çoxuna psixi pozğunluq diaqnozu qoyula bilərdi, lakin onların yalnız 15%-i lazımi müalicə aldı. Cənubi Koreyada hər il iki milyondan çox insan depressiyadan əziyyət çəkir, lakin yalnız 15 000 nəfər müntəzəm müalicə almağı seçir. Koreya cəmiyyətində psixi xəstəliklərə pis baxıldığı üçün ailələr çox vaxt ruhi xəstəlikləri olanları müalicə almaqdan çəkindirirlər. Ruhi xəstəliklərin müalicəsində belə güclü mənfi damğa olduğu üçün bir çox simptomlar diqqətdən kənarda qalır və intihar da daxil olmaqla bir çox irrasional qərarlara səbəb ola bilər. Bundan əlavə, alkoqol çox vaxt özünü müalicə etmək üçün istifadə olunur və intihara cəhdlərin əhəmiyyətli faizi sərxoş halda baş verir.
Covid-19
Cənubi Koreyada COVID-19 pandemiyası davam etdikcə, 50 yaşlarında olan bir çox kişi və 20 yaşında qadın mübarizə apardı, bu da bəzilərinin intihar edərək ölməsinə səbəb oldu.
Braqalı Avit
Braqalı Avit — Portuqaliya ədəbi keşişi. O, Braqa kilsəsində keşişlik edir. Avqustinlə məsləhətləşmək və Pelagi qarşı tapılan 415-ci ildə Yerusəlim şurasında iştirak etmək üçün səyahət etmişdir. O, 415-ci ildə Yerusəlim yaxınlığında Müqəddəs Stefanın məqbərəsinin möcüzəvi şəkildə tapılması haqqında birinci şəxsdən hesabın latın dilində tərcüməsini hazırlaması ilə tanınır.
Tiya (arxeoloji ərazi)
Tiya — mərkəzi Efiopiyada arxeoloji ərazidir. Əddis-Əbəbədən cənubda yerləşən Quraqe zonasındadır.
Təsviri
Tiya Efiopiyanın Soddo bölgəsində yerləşir. Arxeoloji yeri, UNESCO-nun Ümumdünya İrsi ərazisi, böyük daş sütunları ilə diqqət çəkən bir çox formalaşmaya sahibdir. 32-si üzərində müəmmalı simvollar həkk olunmuş menhirlər ibtidai icmaya aid böyük bir məzarlıq kompleksini qeyd edir. Alman etnoqrafik ekspedisiyası 1935-ci ilin aprel ayında əraziyə baş çəkmiş və bir saatlıq səyahət zamanı üzərində qılınc simvolu olan daş monolitləri tapmışdır. Arxeoloji sahə 1980-ci ildə Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Tiyada az araşdırma aparılmışdır və bu tip yerləri arxeoloji baxımdan anlamaqda bir sıra çətinliklər var. Birincisi meqalit qurucularının kimliyini müəyyənləşdirmək çətindir. İkincisi arxeoloqlar şifahi tarixi hesablar vasitəsilə etnik tarixlərin yenidən qurulması ilə məşğuldurlar, lakin bunlar bir çox hallarda əlçatmaz və ya məlumatsızdır.
Tiyadakı yerüstü tapıntılar Qademotta və Kulkulettidə tapılan alətlərə texnoloji cəhətdən oxşar Orta Daş dövrü alətlərinin bir seçimini ehtiva edir. "Tranşet zərbələri" adındakı bənzərsiz bir istehsal prosesindən istifadə edildiyinə görə Tiya alətləri də digər iki sahə ilə eyni vaxta aid ola bilər.
Tiyada aparılan arxeoloji işlərə rəhbərlik edən Gosssaumeyə (1995) görə, ərazi nisbətən yaxın dövrlərə, eramızın 11-ci və 13-cü əsrləri arasındakı bir dövrə aiddir. Daha sonrakı tanışlığa görə isə menhirlərin inşasını eramızın 10-15 əsrləri arasındakı bir müddətə təsadüf edir.
Tiya və mərkəzi Efiopiyanın digər ərazilərindəki menhirlər, Cibutidəki Cibuti və Loyada arasındakı arasındakı marşrutda olanlara bənzəyir. Cibuti-Loyadakı menhirlər qeyri-müəyyən yaşa malikdir və bəziləri analoq T şəkilli gerbi ilə bəzədilib. Bundan əlavə, Tiya qaya plitələrində də tez-tez T şəkilli bir simvol olur.
Sülhə məcburetmə
250px|thumb|right|[[Körfəz müharibəsi BMT-nin İraq qoşunlarının Küveytdən çıxarılması haqqında qəbul etdiyi qətnamənin zorakı yolla qüvvəyə mindirməsinin bir nümunəsidir.]]
Sülhə məcburetmə — hərbi gücün əksər halda döyüşən tərəfin iradəsinə zidd olaraq bir münaqişədə sülhün bərpa olunması məqsədilə tətbiq edilməsi. Bunun yerinə yetirilməsi üçün əksər hallarda sülhməramlı əməliyyatlardan daha çox hərbi qüvvə tələb olunur. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının nizamnaməsinin VII fəsli əsasən, təşkilat artıq imzalanan qətnamə və yaradılan atəşkəsləri qüvvəyə mindirmək üçün zorakı qüvvədən istifadə etmək hüququna malikdir.
2020-ci ilin sentyabr ayının axırlarında başlayan Qarabağ döyüşləri Azərbaycan hökuməti tərəfindən Ermənistanı sülhə məcburetmə əməliyyatı adlandırılmışdır.
Аfаk
Afak (عفك) — İraqın Qədisiyyə mühafəzəsində şəhər. Əhalisi 75,000-dir. Qədim şəhər olan Afak'ın təməli 1715-ci ildə qoyulub.
Ammonium duzları
Ammonium duzları - bərk, əsasən ağ rəngli, suda yaxşı həll olan kristal maddələrdir.
Alınması
2. Ammonyakın xlorla qarşılıqlı təsirindən alınır:
Fiziki xassələri
Tərkibində -NH4+   olan ammonium duzları rənginə və bəzi digər xassələrinə gorə natrium duzlarına oxşayır. Ammonium duzları suda yaxşı həll olur. Su məhlulunda tamamilə dissosiasiya edir. İylidir.
Bu reaksiya dönəndir, ona görə də  sulu məhlulda ammonium  hidroksid ammonyakla  eyni  tarazlıqdadır. Ammonium duzları duzlara məxsus xassələri özündə əks etdirir. Qələvi ilə təsir etdikdə qaz şəklində ammonyak ayrılır. Qızdırıldıqda bütün ammonium duzları parçalanır.
Kimyəvi xassələri
Qüvvətli elektrolitlərdir (sulu məhlullarda dissosiasiya edir): Qızdırıldıqa parçalanır: Əgər tuşu uçucudursa Əgər anion turşu xassəsi göstərərsə Turşularla reaksiyaya daxil olur (dəyişmə reaksiyası) Duzlarla reaksiyaya daxil olur (əvəzetmə reaksiyası) Hidrolizə uğrayırlar (zəif əsasla qüvvətli turşunun duzu kimi) Qələvilərlə qızdırıldıqda ammonyak ayrılır (ammonium ionu üçün təyinetmə reaksiyası)
Təyini
Ammonium duzlarının xarakter reaksiyası onları qələvilərlə qızdırdıqda ammonyakın ayrılmasıdır.
Bərğov
Toponimikası
Bərqov oyk, sadə. Quba r-nunun Vəlvələ i.ə.v.-də kənd. Qusar maili düzənliyindədir. XIX əsrin ortalarına aid sənədlərdə indiki Birinci Nügədi kəndinə məxsus torpaq sahəsi kimi qeyd olunmuşdur. Həmin ərazi XIX əsrin sonlarında Zərqava kəndi əhalisinin istifadəsinə verilmişdir. Kəndin ərazisi Vəlvələçaydan çəkilmiş bəndlərlə suvarılır. Azərbaycan dilinin dialektlərində bər "axar suyun qarşısını kəsmək üçün maneə, bənd" mənasında işlənir. Yerli əhalinin dilində Bərğov kimi tələffüz olunan oykonim "suyun bəndə salındığı yer və ya bəndə salınmış çay" mənasına uyğundur.
Avit
Mark Mesili Flavi Eparxi Avit, Roma tarixşünaslığında daha çox Avit kimi tanınır — 455–456-cı illərdə Qərbi Roma imperatoru. 455-ci ildə Petroni Maksim vəfat etdikdən sonra Şimali Afrikada məskunlaşan vandallara qarşı mübarizəyə rəhbərlik etmək üçün vestqotlar tərəfindən imperator seçilmişdir. Şərqi Roma imperiyasından kömək ala bilmədiyi üçün 456-cı ildə vestqotlar tərəfindən taxtdan salınmışdır.
Yakut üsyanı
Yakut üsyanı — Rusiya Vətəndaş müharibəsinin son epizodu sayılır. Hərbi əməliyyatlar 1921-ci ilin sentyabr ayından 1923-cü ilin iyun ayına qədər davam edib və hadisələr Uzaq Şərq vilayətinin Ayano-Mayski rayonunda baş verib.
Tarixi
Üsyanın başladığı ərazilər o dövrdə Yakutiyanın ərazisi olsa da hazırda Xabarovsk vilayətinin şimalını əhatə edib. 1922-ci ilin mart ayında üsyançılar Çurapçedə müvəqqəti yakut xalr idarəetməsi təsis etdilər. 23 mart tarixində Yaxut Xalq Ordusu Korobeynikovun rəhbərliyi ilə böyük şəhər olan Yakutsku ələ keçirdilər. Qırmız ordu qarnizonunun əsgərlərinin yarısını öldürüb yarısını isə əsir götürməklə yanaşı 6 pulemyotu da ələ keçirdilər.
150px|thumb|left|Ağ ordu komandanlarından olan Anatoli Pepelyayev Aprel ayında üsyançılar Vladivostokda yerləşən Müvəqqəti Priamur hökumətindən (Sovet tarixşünaslığında "Qara bufer" adını alıb) kömək istəmək üçün əlaqə qurdular. 27 aprel tarixində Sovet İttifaqı Yakut MSSR yaradıldığını elan edib, üsyanın yatırılması üçün ekspedisiya göndərdidi. 1922-ci ilin yayında ağlar Yakutskdan çıxarıldılar və Oxotsk, Ayan kimi liman şəhərlərini ələ keçirərək Sakit okean sahilinə çəkilib, yenidən Vladivostokdan kömək istədilər.
31 dekabr tarixində Sovet İttifaqı yarananda Pepelyayevin nəzarətində olan Ayan, Oxotsk və Nelkan şəhərləri Rusiyada olan yeganə ərazi idi ki oranı ağlar idarə edirdilər. Fevral ayında Pepelyayevə qarşı İvan Strodonun başçılığı ilə bolşeviklərin dəstəsi göndərildi. 12 fevral tarixində onlar Pepelyayevin dəstəsini Sasıl-Sası ətrafında məğlub etdilər. Mart ayında isə ağlar Amqadan tamamilə çıxarıldılar.
24 aprel 1923-cü ildə "Stavropol" və "İndigirka" gəmiləri Vladivostokdan Stepan Vostretsovun bolşevik dəstəsi ilə birlikdə Ayana gəldilər. 6 aprel tarixində Ayana çatan Vostretsov öyrənir ki, Pepelyayev bütün dəstələrini Nelkana köçürüb. Ağ ordunun qalıqları əvvəlcə Oxotsk ətrafında sonra isə 18 iyun tarixində Ayanda məğlub oldular. Pepelyayev qan tökülməsinin qarşısını almaq üçün bir atəş açmadan belə təslim olmağı əmr edir. Generalın özü, 103 ağ zabit və 230 əsgər tutularaq Vladivostoka göndərildilər. General-mayor Vişnevskinin özü və tabeliyində olan bir neçə könüllü isə yapon balıqçılar tərəfindən xilas oldular.
Şulduz Tarverdiyev
Tarverdiyev Şulduz Ataş oğlu - Azərbaycanlı yazıçı, müəllim.
Həyatı
1938-ci ildə Azərbaycan SSR Masallı rayonunun Güllütəpə kəndində əkinçi ailəsində anadan olub. Atası, Baxşıyev Ataş Tarverdi oğlu, 1905-ci ildə Ərkivan qəzasının Güllütəpə kəndində doğulmuş, Böyük Oktyabr inqilabından sonra əkinçi olmuşdur. 1936-cı ildə kolxoza daxil olmuş, sıravi üzv işləmiş, müharibə başlayanda Qızıl Ordu sıralarına qatılmışdır. 1942-ci ildə tərxis olunmuş və həmin ildə də vəfat etmişdir. Anası Baxşıyeva Xədicə Kazım qızı, 1914-cü ildə doğulmuşdur. Həyat yoldaşı ilə birlikdə kolxoza daxil olmuş və sıravi üzv işləmişdir. Daha sonra S.Vurğun adına sovxozda fəhlə işləyib. 1982-ci ildə dünyasını dəyişmişdir.
Şulduz Tanrıverdiyev 1945-ci ilin sentyabrında Güllütəpə kəndində açılmış ibtidai məktəbə daxil olmuş və 1949-cu ilin mayında həmin məktəbin dördüncü sinfini bitirib. 1949-cu ilin sentyabrında Böyük Xocavar kənd yeddiillik məktəbinin beşinci sinfinə daxil olmuş, 1952-ci ilin mayında həmin məktəbin yeddinci sinfini bitirib. 1952-ci ilin sentyabrında Lənkəran şəhərindəki pedaqoji texnikuma daxil olmuş, həmin texnikumu 1956-cı ilin iyun ayında bitirərək, ibtidai məktəb müəllimi ixtisasına yiyələnmişdir. 1956-1957-ci illərdə Zuvand kənd yeddiillik məktəbində müəllim işləyib.
1957-ci ilin noyabrından, 1960-cı ilin noyabrınadək Sovet ordusu sıralarındakı 668-02 №-li hərbi hissədə əskər-şofer olub. 1960-cı ilin noyabrından, 1961-ci ilin yanvarınadək Seybətin kənd yeddiillik məktəbində müəllim işləmişdir. 1961-ci ilin yanvarından 1970-ci ilə kimi Güllütəpə kənd səkkizillik məktəbində müəllim işləmişdir. 1957-ci ilin iyun ayında S.M.Kirov adına ADU-nun qiyabi filologiya fakültəsinə daxil olub. 1951-ci ildən ÜİLKGİ (Ümumittifaq Lenin kommunist gənclər ittifaqı) üzvü olub.
1964-cü ilin mayından Sov.İKP üzv namizədi olmuşdur. 1970-1975-ci illərdə Güllütəpə kənd orta məktəbində Direktor müavini vəzifəsində çalışmışdır. 1975-1997-ci illərdə isə Güllütəpə kənd orta məktəbində Direktor vəzifəsində çalışmışdır. 1972-1982-ci illərdə Kənd Xalq deputatları sovetinə deputat seçilmişdir. 1964-cü ildə ailə həyatı qurub və 8 övladı var (5 qız, 3 oğlan).
Yaradıcılığı
Azərbaycan dili və Ədəbiyyat üzrə ixtisaslaşdığı üçün bir çox şeirlər miras qoymuşdur. Əsas şeirlərini 1955-1965-ci illərdə yazmışdır. Şeirlərinin üslubu asan, axıcı olması ilə seçilir. Şeirləri bir sıra rayon və region qəzetlərində dəfələrlə çap olunub.
• 07.01.1959-cu ildə “Yeni həyat” qəzetində “Keşikdə” şeiri çap edilmişdir.
• 25.10.1959-cu ildə “Yeni həyat” qəzetində “Olaydı” şeiri çap edilmişdir.
• 02.03.1960-cı ildə “Yeni həyat” qəzetində “Dilimdə mənim” şeiri çap edilmişdir.
• 20.11.1960-cı ildə “Yeni həyat” qəzetində “Doğma kəndim” şeiri çap edilmişdir.
• 20.07.1971-ci ildə “Çağırış” qəzetində “Yoxlama göstərdi ki” məqaləsi çap edilmişdir.
• 21.09.1971-ci ildə “Çağırış” qəzetində “C.Cabbarlı və qadın azadlığı” haqqında məqaləsi çap edilmişdir.
• 16.01.1959-cu ildə “Kolxoz tribunası” qəzetində “Mən öpürəm bu torpağı” şeiri çap edilmişdir.
• 17.03.1959-cu ildə “Kolxoz tribunası” qəzetində “Talış gözəli” şeiri çap edilmişdir.
• 10.11.1959-cu ildə “Kolxoz tribunası” qəzetində “Talış” şeiri çap edilmişdir.
• 26.02.1960-cı ildə “Kolxoz tribunası” qəzetində “Bəlkə də yazacaq”, “Dilimdə mənim” şeirləri çap edilmişdir.
• 12.09.1962-ci ildə “Leninçi” qəzetində “Bütün qüvvələrin səfərbərliyi” məqaləsi çap edilmişdir.
• 24.09.1962-ci ildə “Leninçi” qəzetində “Şahsevən düzlərində” məqaləsi çap edilmişdir.
• 23.12.1956-cı ildə “Gəncliyin səsi” qəzetində “Bənövşə” şeiri çap edilmişdir.
• 11.12.1957-ci il “Gəncliyin səsi” qəzetində “Belələri də var” şeiri çap edilmişdir.
• 1971-ci ilin Aprel ayında Masallı rayon xalq maarif şöbəsinin bülletenində “Ədəbiyyat nəzəriyyəsi materiallarının tədrisi” ilə bağlı çıxışları olmuşdur.
• 12.05.1972-ci ildə “Azərbaycan müəllimi” qəzetində “Öyrənək, Öyrədək, Təbliğ edək” adlı məqaləsi çap edilmişdir.
• 2 Dekabr 1982-ci ildə “Qabaqcıl Maarif Xadimi” nişanı ilə təltif edilib.
Əsərləri
2011-ci ildə Masallıda çıxan “Masallının söz çələngi” kitabında Tarverdiyev Şulduzun “Ola”, “Sənə”, “Ola bilməz”, “Lalə” şeirləri çap edilmişdir.
21.10.2015-ci ildə qızı Sevda və nəvəsi Ülvinin səyi nəticəsində bütün əlyazmaları yığılaraq üzü köçürülümüş və kitab şəklində çap edilmişdir.
Ümumilikdə götürdükdə Şulduz müəllimin şeirlərini üç kateqoriyaya bölmək olar:
1. Məhəbbət şeirləri: “Olaydı”, “Ürəyim”, “Atəşinə yanıram”, “Nakam məhəbbət”, “Cavabsız sevgi”, “Gözəlim”, “Qurban olduğum”, “Sarıbəniz”, “Baxışlar”, “O gözlərdə”, “Gizli sevgi”, “Unuda bilmirəm” və.s.
2. Təbiətə aid şeirlər: “Ceyran”, “Bənövşə”, “Lalə”, “Dağlar”, “De yolun düşdümü bizim dağlara?”, “Bulağın həsrəti”, “Suyundan içəndə” və.s.
3. Vətən sevgisinə aid şeirlər: “Doğma kəndimiz”, “Suyundan içəndə”, “Keşikdə”, “Mən öpürəm bu torpağı”, “Vətən”, “Torpağa baş əy”, “Sevin, ey insanlar, sevin torpağı”, “Torpağı sev” və.s.
Vəfatı
Tarverdiyev Şulduz 27 Oktyabr 1997-ci ildə doğma kəndi Güllütəpədə vəfat etmişdir.
Məhəmməd Xəlilov
Məhəmməd Xəlilov (tam adı: Məhəmməd Ağaş oğlu Xəlilov, ) — İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı, İtaliya Xalq Müqavimət Hərəkatının iştirakçısı, İtaliya Qəhrəmanı.
Həyatı və Fəaliyyəti
Məhəmməd Ağaş oğlu Xəlilov 12 yanvar 1920-ci ildə Sabirabad rayonunun Cavad kəndində anadan olmuşdur. 1938-ci ildə orta təhsilini başa vurub əmək fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur.
İkinci Dünya Müharibəsi başlayanda muharibəyə yollanmış, hərbi məktəbi bitirərək leytenant rütbəsi almışdır. İlk döyüş tapşırığını Ukraynanın Poltava vilayətində yerləşən Xarkov şəhərindəki 4-cü polkun 4-cü batalyonunda yerinə yetirmişdir. Birinci rotanın 4-cü vzvodunda pulemyotçular komandiri olmuşdur. Ukrayna cəbhəsində xidmət edən Məmməd Xəlilov ağır yaralanaraq almanlara əsir düşür və hərbi əsirlər eşelonunun tərkibində əvvəlcə Almaniyaya, sonra İtaliyaya göndərilir. Pyaçentsa şəhəri yaxınlığında yaranmış fürsətdən istifadə edən M.Xəlilov əsirlikdən qaçır və Birinci Partizan Diviziyasında M.Buskontinin komandir olduğu İkinci briqadaya qoşulur. M.Xəlilov bu diviziyanın döyüşçüləri ilə birlikdə Hitler işğalçılarına qarşı bir sıra aksiyalarda fəal iştirak etmiş, buna görə, Müttəfiqlərin Mərkəzi Aralıq dənizi bölgəsindəki qoşunlarının komandanı marşal Aleksander tərəfindən imzalanmış 123811 nömrəli “Vətənpərvər sertifikatı” ilə təltif edilmişdir. O dövrdə İtaliyada nəşr olunan “Unita” qəzeti yazırdı: Bakıdan olan türk Məhəmməd kinoteatrda növbəti partlayışı törətmişdir, möhkəm mühafizə edilən körpünü partlatmışdır. Bir müddət sonra onu İtaliya Kommunist Partiyasına üzv seçirlər. Ona zəmanəti şəxsən Palmirro Tolyatti verir. Bu dövrdə o, artıq “Luçano” ləqəbli məşhur partizan və partizan dəstəsinin qərargah rəisi idi.
Sabirabad tarix-diyarşünaslıq muzeyindəki guşələrin birində Məhəmməd Xəlilovun keçdiyi döyüş yolunu əks etdirən sənədlər nümayiş etdirilir. Döyüşçünün əsir düşərgəsində olduğunu və onun İtaliya Müqavimət Hərəkatının diviziyasında düşmənə qarşı keçirilən əməliyyatlarda iştirakını əks etdirən sənədlər vardır.
Partizan Luçano adı ilə tanınmış Məhəmməd Xəlilov İtaliyanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
Onun adına sənədli film də çəkilmişdir. Bu sənədli filmdə Luçano ləqəbli partizan, İtaliyanın Milli Qəhrəmanı, döyüşlərdə göstərdiyi şücaətə görə "Vətənpərvərlik sertifikatı" alan "İtaliya Muqavimət Hərəkatı Qəhrəmanı" Ukrayna və İtaliyanın fəxri vətəndaşı, Qrebenka şəhərinin ömürlük Xalq Deputatı olan Məhəmməd Ağaş oğlu Xəlilovun həyatı və İkinci Dünya Muharibəsi illərindəki partizanlıq həyatından bəhs edir.
Ölümü
Uzun illər müəllimlik etmiş Məhəmməd Xəlilov 1997-ci ilin avqustun 5-də vəfat etmişdir.
Aşağı Atuc
Aşağı Atuc — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Quba rayonunun faktiki mövcud olan Aşağı Atuc kəndi rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş, bu kənd mərkəz olmaqla Aşağı Atuc kənd Soveti yaradılmışdır.