cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fikrət Əmirov
İlk illəri və təhsili
Fikrət musiqi məhəbbətini dostları ilə bölüşürdü. O, Zərif Qayıbovla 11-ci sinifdə oxuyarkən məktəbdə orkestr təşkil edirlər. Fikrət Əmirov oxuduğu Maksim Qorki adına məktəbdə müəllim və şagird heyəti tərəfindən sevilirdi. O məktəbdə əla qiymətlərlə təhsil alır, məktəbdə tarda uğurlar qazanır, bir çox dram dərnəklərində iştirak edirdi. Qazandığı uğurlar və istedadı ilə Fikrət, 1939-cu ildə ümumtəhsil məktəbi ilə yanaşı, orta musiqi məktəbini də bitirdikdən sonra Bakıya gətirilir.
Fikrət Əmirov Bakıya gələrkən gələcək peşəsini seçməsi barədə çox düşünür, lakin anası Dürdanə xanımın məsləhəti ilə konservatoriyaya gedir. Çünki, bir il əvvəl Dürdanə xanım Bakıya gedərkən Bülbüllə qarşılaşmış, Bülbül ona Fikrətin konservatoriyada oxumasını məsləhət görmüşdü. Bunu bəstəkar öz xatirələrində yazır ki, "Mənim yaradıcılığım həyatım daha çox Bülbüllə bağlıdır. İndiki kimi yadımdadır — 1938-ci ildə Bülbül anamı Bakıda görüb təkidlə tapşırmışdı ki, Fikrəti göndər gəlsin, musiqi məktəbinə düzəldim." Gənc Fikrət Bakıya Bülbülün yanına gəlir və Bülbül onu Üzeyir Hacıbəyovun yanına aparır. Üzeyir bəy Fikrəti mehribanlıqla qarşılayaraq onun istedadını yoxlayır və ona konservatoriyaya daxil olmasını məsləhət görür. Beləliklə, Əmirovun Üzeyir Hacıbəyov və Bülbüllə əhatə olunan tələbəlik illəri başlayır.
Fikrət Əmirov Bakıya gəldiyi ilk illər bacısı Yaxşı xanım ilə qohumlarının evində yaşayır. Sonra isə skripkaçı dostu ilə Dmitrov küçəsində bir evdə qalır. Dostu hərbi xidmətə çağırıldıqdan sonra bu evdə tək yaşamağa başlayır. Həmin illəri bəstəkarın bacısı Şəfiqə xanım bu cür xatırlayır: "Fikrətin yaşadığı evə gələndə dəhşətə gəldim. Onun ev şəraiti olduqca ağır idi. Boş, soyuq otaqda sadə taxta masa, iki stul və dəmir çarpayı vardı. Yağış yağanda evə damırdı və o, hər dəfə çarpayasını dəyişdərməyə məcbur olurdu. Bütün bu çətinliklərə baxmayaraq, Fikrət böyük həvəslə oxuyur və yazıb-yaradırdı."
O, Üzeyir Hacıbəyovun sinfində "Azərbaycan xalq musiqisinin əsasları" fənnini öyrənir və bu üslubda ilk əsərlərini yazmağa başlayır. 1930-cu ildən etibarən Üzeyir Hacıbəyovun məsləhəti və Bülbülün rəhbərliyi ilə xalq mahnı və rəqslərini toplayıb, onları nota yazmaq məqsədi ilə konservatoriyada "Xalq musiqisi kabineti" təşkil olunur. Həmin kabinetə rəhbərlik edən Bülbül gənc bəstəkar və musiqişünasları bu işə cəlb edir. Onlar respublikanın müxtəlif bölgələrinə ekspedisiyalara gedərək, oradan folklor nümunələri toplayır, onları lentə yazır, kabinetə təqdim edir və həmin nümunələri nota köçürürdülər. Dövrünün ustad xanəndələrini — Cabbar Qaryağdıoğlu, Seyid Şuşinski, Xan Şuşinski və başqalarının da oxuduqları xalq mahnı və təsniflərini nota salırdılar. Bu işdə Asəf Zeynallı, Zakir Bağırov, Qara Qarayev, Süleyman Ələsgərov, Səid Rüstəmov, Əşrəf Abbasov, Midhət Əhmədov, Məmmədsaleh İsmayılov kimi simalarla yanaşı, Fikrət Əmirovun böyük xidmətləri olub. O, hələ tələbə ikən bu işə cəlb olunduğundan daha da həvəslənir və öz əsərlərini də məhz xalq musiqisi üslubunda yazırdı.
1940-cı ildə Bakının musiqi mühiti zəngin idi. Belə ki, Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasında tez-tez musiqili gecələr və konsertlər keçirilirdi. Fikrət Əmirov həmin konsertlərdə iştirak edərək, qərb və rus bəstəkarlarının əsərləri ilə əyani olaraq daha yaxından tanış olur və onların musiqi dilindən istifadə edirdi. O, həmçinin simfonik orkestrin məşqlərində də iştirak edirdi. Bəstəkar xatirələrində Nikolay Pavloviç Anasov ilə görüşünü belə xatırlayır: "''1939–40-cı illər idi. Bir dəfə N. P. Anasov məni konservatoriyada görüb saxladı: "Cavan oğlan gəl tanış olaq." Əvvəlcə mən özümü itirdim və çox həyəcanlandım. Çünki mən bəstəkarlığa yenicə başlamış həvəskar, N. P. Anasov isə məşhur dirijor, amma sən demə, bu diqqətli dirijor məni öz məşqlərində görübmüş. Bunu o özü etiraf edərək dedi: Mən sizi tez-tez orkestr məşqlərində görürəm. Bu gündən etibarən isə siz həmişə mənim orkestr məşqlərimə və konsertlərimə gələ bilərsiz. Mən sizi dəvət edirəm." Bu sözləri eşidəndə mən çox sevindim, çünki bu mənim böyük sənətkarla ilk işim idi.''"
Həmin gündən etibarən N. P. Anasov ilə başlayan dostluğu sonralar Fikrət Əmirov onun oğlu Gennadi Rojdestvenski ilə davam etdirir. Rojdestvenski onun əsərlərinin interpretatoru olur. Bəstəkarın yaradıcılığının ilk dövrlərində xalq və musiqi janrlarına diqqət kəsilməsi, onları mənimsəməsi bu janrda əsas mənbəyidir.
Fikrət Əmirovun bəstəkarlıq sənətinə yiyələnməsinin təşəbbüskarı Üzeyir Hacıbəyli idi. Tələbəlik dövründə, o Üzeyir bəydən musiqi barədə elmlər öyrənib. Bu barədə bəstəkarın xatirələri mövcuddur. Bəstəkarın formalaşmasında Boris Zeydmanın da böyük rolu olub. 1930-cu illərdə Üzeyir bəyin dəvəti ilə müxtəlif şəhərlərdən dərs deməyə gələn müəllimlərin içərisində Boris İshakoviç Zeydmanın xidmətləri böyükdür. O, Soltan Hacıbəyov, Süleyman Ələsgərov, Əşrəf Abbasov, Cahangir Cahangirov, Ədilə Hüseynzadə, Şəfiqə Axundova və daha bir neçə bəstəkarların müəllimi olmuşdur ki, həmin bəstəkarlardan biri də Fikrət Əmirovdur.
İkinci Dünya müharibəsində iştirakı
200px|thumb|right|Fikrət Əmirov gənclik illərində
1941-ci il noyabrın 27-də 19 yaşlı Fikrət Əmirov orduya çağırılır. O, rabitəçilik kursunda təhsil almaq üçün 3 ay müddətində Tbilisiyə göndərilir. Kursu başa vurduqdan sonra 1942-ci il iyunun 3-də Voronej cəbhəsinə göndərilir. O vaxt bəstəkar anasına məktub yazır və məktubda bildirilir ki, "Sevimli anam və bacılarım! Mən sağ və salamatam. Mənim cəbhə yolum çox uzun oldu. Rostov vilayətini keçmişəm. Bu məktubu sizə Voronej vilayətinin Liski şəhərindən yazıram. Don çayını da keçmişik. Moskvaya yaxınlaşırıq. Hər tərəf qardır. Hələlik ki, heç bir maraqlı hadisə baş verməyib. Məndən Musaya, Adilə xalaya və bütün dost və tanışlara salam yetirin. Öpürəm səni. Fikrət."
Fikrət Əmirovun cəbhə illəri onun həyat və yaradıcılığının əsas dövrü olub. O bacısını Yaxşı xanıma da məktublarında döyüş təəssüratlarını ətraflı şəkildə izah edir. Məktubda qeyd edilir ki, "''Brjanska, Voronej cəbhəsinə gəldikdən sonra hissə rabitəçisi vəzifəsinə başladım. Qış günlərinin birində bizə məsul tapşırıq verildi. Cəbhə komandanlığı ilə əlaqə yaratmaq tapşırığı. Keçmiş yuxarı kurs yoldaşlarımla birlikdə hissə komandanlığının bizə həvalə etdiyi tapşırığı yerinə yetirməyə yollandıq. Gecə qaranlığında ön xəttə yaxınlaşarkən təmiz alman danışığı eşitdik. Xoşbəxtlikdən qarşımızda daş-qaya vardı. Biz onun arxasında düşməndən görünməmək üçün gizlənmişdik. Bir qədər sonra keçmiş dostlarımdan biri faşistlərin olduğu yeri təyin etmək istədi. Başını daş-qayadan çıxarar-çıxarmaz qəflətən avtomat atəşləri səsləndi və mənim dostum yerə sərələndi, güllə onun başını yaralamışdı. Açıq havada soyuq qış günündə qaldığımızdan çox donmuşduq və yaralı yoldaşımızı çıxara bilmirdik. Dostumuzun başını sarıdıqdan sonra səhərədək orada qaldıq. Şaxtalı havada, açıq yerdə qaldığımız müddətdə bizim ayaqlarımız tamamilə donmuşdu. Hava işıqlaşanda hissə əsgərləri bizi tapıb, döyüş bölgəsindən çıxardılar və Bryansk şəhərinin hərbi hospitalına müalicəyə göndərdilər.''"
Bəzi mənbələrdən məlum olur ki, həmin dövrlərdə, yəni hospitalda olarkən Fikrət Əmirov özü də ağır mədə yarasından xeyli əziyyət çəkərək, cərrahi əməliyyatına məruz qalır, lakin sağaldıqdan sonra orada bir neçə musiqiçidən ibarət ansambl təşkil edir. Özü həm ansambla rəhbərlik edir, həm də rus xalq çalğı aləti olan mandolinada ifa etməyi öyrənir. Həmin ansamblın repertuarına Azərbaycan xalq mahnı və rəqslərini də daxil edən gənc musiqiçinin bu xidmətləri çox bəyənilir. Çünki o, bu ansamblla hospitalda tez-tez konsertlər təşkil edir. Bu da insanların mənəvi gücünü artıraraq onları daha da mübariz olmağa səsləyirdi.
Böyük Vətən Müharibəsinin ağır günlərini yaşayan Fikrət Əmirov 1942-ci il noyabr ayında xəstəliyi ilə əlaqədar olaraq ordudan tərxis olunur. O, əvvəlcə Gəncəyə gəlir və təxminən bir ilə qədər burada qalır, yaradıcılıq fəaliyyətinə davam edir. Belə ki, Gəncə Dövlət Filarmoniyasında çalışır, musiqi məktəbinə rəhbərlik edir və Dram Teatrında baş rejissor olan Mehdi Məmmədovla birgə işləyərək, bir neçə tamaşaya musiqi yazır, lakin yarımçıq qalmış təhsili və yaradıcılıq eşqi onu 1943-cü ildə yenidən Bakıya qayıtmağa vadar edir. O, həm Konservatoriyada təhsilini davam etdirir, həm də yeni yaradıcılıq ideyalarını həyata keçirmək uğrunda çalışır.
Bəstəkarın 1943-cü ildə yazdığı "Böyük Vətən Müharibəsi qəhrəmanlarının xatirəsinə" adlı simfonik poeması həm onun cəbhə təəssüratlarını, həm də mübarizliyini özündə əks etdirir. Fikrət Əmirov bu əsəri yaxın dostlarından biri, müharibədə həlak olmuş Məmməd İsrafilzadəyə həsr etmişdir.
Ölümü
1984-cü ildə son əsəri olan "Nizami" baletini tamamlayan bəstəkar bölgədəki seçiciləri ilə görüşməyə gedərkən qəfil xəstələnir. İlk vaxtlar bu xəstəliyə əhəmiyyət verməsə də, xəstəlik getdikcə güclənir.
Bəstəkarın 1984-cü il fevralın 20-də vəziyyəti qəfil dəyişir. Bununla da 62 yaşlı Fikrət Əmirov vəfat edir. Bakıda vəfat edən bəstəkar, I Fəxri Xiyabanda dəfn olunur.
Yaxın dostunun ölümündən sarsılan Mirzə İbrahimov "Kommunist" qəzetinin 21 fevral 1984-cü il tarixli "Sənət zirvəsində" adlı məqaləsində qeyd edir ki, "Böyük bəstəkarımız Fikrət Əmirovu mən qırx ildən artıqdır ki, tanıyıram…Onun ürəyi döyünməkdən qalmışdır. Bu bütün xalqımıza, bütün musiqi dünyasına çox böyük itkidir. Çünki Fikrət Əmirov musiqisi milli olduğu qədər də, beynəlmiləldir. Onun sənətinin pərəstişkarları dünyanın hər yerindədir. Fikrət Əmirovun sehrkar musiqisi sevimli bəstəkarımızın ömrünü əbədi edəcək…Sorağını əsrlərdən-əsrlərə aparacaqdır."
Şəxsi həyatı
Fikrət Əmirovun atası Məşədi Cəmil Əmirov, anası isə Dürdanə xanım Əmirova olub. Bəstəkarın atası tarzən, bəstəkar, musiqi xadimi olub. Məşədi Cəmil Əmirov 1875-ci ildə Yelizavetpol quberniyası Şuşada anadan olmuş, 1928-ci ildə xəstəlikdən vəfat etmişdir. O, XIX–XX əsr Azərbaycan musiqisinə töhfələr vermiş, eyni zamanda operettaları, bir çox əsərləri ilə yadda qalmışdır.
Fikrət Əmirovun özündən əlavə 5 qardaş-bacısı olub. 1928-ci ildə Məşədi Cəmil Əmirovun vəfatından sonra, evin yükü 6 yaşlı Fikrətin üzərinə düşür. Dürdanə xanım 6 övladını tək böyütməli olur. Fikrət ailədə ondan 1 yaş böyük olan bacısı Yaxşı xanımla çalışırdı. Yaxşı xanımın ifa etdiyi mahnıları Fikrət tarda müşayiət edirdi.
Fikrət Əmirov 1952-ci ildə həkim Aidə Əmirova ilə həyatı qurmuşdur. Aidə xanım 12 fevral 1930-cu ildə anadan olmuşdur. 1947-ci ildə Bakı səhərində orta məktəbi qızıl medalla bitirdikdən sonra elə həmin il Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinə daxil olub. 1952-ci ildə həmin institutun müalicə-profilaktika fakültəsini müalicə işi ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Elə həmin ildə bəstəkarla ailə həyatı qurub. Bu evlilikdən onların Cəmil və Sevil adlı övladları dünyaya gəlib. Aidə Əmirova 1983-cü il sentyabrın 1-də vəfat edib.
Fikrət Əmirov 1979-cu ildə yazdığı "Min bir gecə" baletini həyat yoldaşı Aidə xanıma həsr etmişdi. Bəstəkar baletin partiturasının titul vərəqində "Həyat yoldaşım – Aidaya" sözlərini yazmışdı.
Bəstəkarın ilk övladı Sevil Əmirova 1953-cü il noyabrın 4-də Bakı şəhərində görkəmli bəstəkar Fikrət Əmirovun ailəsində anadan olub. 1961–1972-ci illərdə Bülbül adına orta ixtisas musiqi məktəbində təhsil alıb. 1978-ci-ildə Üzeyir Hacıbəyov adına Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasını professor Zöhrab Adıgözəlzadənin sinfində fortepiano ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Sevil Əmirova Mir-Həmzə Əfəndiyev ilə ailə həyatı qurub. Bu evlilikdən Nəzrin və Ömər adlı övladları var.
Fikrət Əmirovun ikinci övladı Cəmil Əmirov 3 may 1957-ci ildə anadan olub. 1990–2001-ci illərdə müxtəlif tərkibli instrumental ansambllar üçün caz kompozisiyaları bəstələyib. Prezident təqaüdçüsüdür. 2018-ci ildə xalq artisti fəxri adına layiq görülüb.
Bəstəkarın nəvəsi Nəzrin Əfəndiyeva 1 yanvar 1979-cu il tarixində anadan olub. Əfəndiyeva pianoçu, bəstəkardır. O, bir çox fəxri mükafatlara layiq görülmüşdür. Eyni zamanda, Bakıda dəfələrlə konsert vermişdir. Yaradıcılığında müxtəlif musiqi janrında 20-dən çox mahnı, bir cox kompozisiya və aranjmanın, həm müəllifi, həm də ifaçısı kimi iştirak edib. Nəzrin Əfəndiyeva 1995-ci ildən Belçikada yaşayır və orada Kevin adlı teatr aktyoru ilə evlidir. Bu evlilikdən Həmzə adlı bir övladı var.
Ən sevdiyi alət tar olub. Bəstəkarın atası tarzən olub, özü də eyni zamanda tarda ifa edə bilirdi. Fikrət Əmirov öz xatirələrində qeyd edir ki, "Məni bəstəkar edən Azərbaycan tarıdır." Əlavə edir ki, "Azərbaycan musiqi alətlərinin gözü tardır. Tar öz ahənginə, tembrinə, diapazonuna, gücünə görə təkcə bir alət deyil, sanki bir orkestri əvəz edir."
Operaları
Bəstəkar yaradıcılığının ilkin dövrlərində, 1948-ci ildə opera janrına müraciət etmişdir. Konservatoriyanı bitirərkən o, diplom işi olaraq birpərdəli "Ulduz" operasını yazmışdır. Bu opera yalnız əlyazma şəklində saxlanılaraq, nəşr etdirilməmişdir. Fikrət Əmirov bu əsəri yazmaqla müəyyən təcrübələr əldə etmişdir. Bəstəkar opera janrının müəyyən üslub cəhətlərinə, ifadə vasitələrinə yiyələnə bilmişdir. Birpərdəli operanın librettosu Azərbaycanın xalq artisti İsmayıl Hidayətzadəyə məxsusdur.
1953-cü ildə Fikrət Əmirov "Sevil" operasını yazdı. Fikrət Əmirov operanın üzərində işə 1949-cu ildə başlamışdır. Cəfər Cabbarlının süjetinə opera yaratmaq tələbi bəstəkarın daxili istəyindən, bu yazıçının yaradıcılığına olan rəğbət hissindən irəli gəlməklə yanaşı, həm də yazıçı Mirzə İbrahimovun bu süjeti təklif etməsi ilə əlaqədar idi. Operanın librettosunu yazan şair Tələt Əyyubov pyesin əsas dramaturji məğzini, əsərin obrazlı dilini, iştirakçıların dəqiq səciyyəsini saxlamağa cəhd göstərmişdir. Librettoya çox yığcam şəkildə işlənmiş Azərbaycan qadının acınaqlı vəziyyəti, hüquqsuzluğunu təsvir edən proloq səhnəsi əlavə edilmişdir. Opera janrının tələbləri ilə bağlı pyesin bəzi pərdələri birləşdirilmiş, əsər yığcam şəkil almışdır. Operanın hər redaktəsində müəyyən dəyişikliklər aparılaraq bəzi səhnələr əlavə edilmiş, bəziləri çıxarılmış, iştirakçıların bir sıra çıxışlarının yeri dəyişdirilmişdir.
Operada dramaturji konfliktin əsasını mütərəqqi obrazlar qrupu (Sevil və onun dostları) və ölüb gedən dünya (Balaşın və onun mühiti) ilə təmsil olunan iki zidd ictimai qüvvənin bir-birinə qarşı qoyulması təşkil edilir. İştirakçıların ictimai və psixoloji mahiyyətlərinin bir-birinə zidd olması operada obrazlı-tematik və kompozisiya-struktura ziddiyətini şərtləndirir. İştirakçılarından xarakteristikasından ibarət olan iki musiqi mövzuları kompleksi də təzadlıdır. Hadisənin inkişafı prosesində Sevili və onun dostlarını səciyyələndirən mövzular zənginləşir, Sevilə qarşı qoyulan obrazlarla bağlı olan digər mövzular qrupu isə birinci qrup tərəfindən aradan qaldırılır.
Operanın dramaturgiyasında gərginliyin, dinamikliyin ardıcıl inkişafı, artması prinsipi böyuk rol oynayır. "Sevil" operasının dramaturgiyasında müəllif tərəfindən geniş istifadə olunan və operanın musiqisində mühüm rol oynayan leytmotivlər, leymttemalar, qısa motiv-xarakteristikalar, motiv-xatırlamalar onun ideyasının açılmasına kömək edir.
Operada Sevilin xarakteristikaları ilə bağlı olan leytmotivlər xüsusilə əhəmiyyətlidir. Operanın qəhrəmanının musiqi təcəssümündə ilk dəfə proloqda ifadə edilmiş Sevilin əsas leytmotivi mühüm rol oynayır. Leytmotiv iki hissədən ibarətdir: başlanğıc və əsas. Əsas hissə böyük daxili qüvvə və birinci melodiyadan yaranan təzadlı-tamamlayıcı melodiya ilə dolğunlaşır.
Operada Sevili oyanmağa çağıran leytmotivə böyük əhəmiyyət verilir. İlk dəfə Gülüşün Sevilə müraciətlə oxuduğu ariozada səslənən bu leytmoyiv operanın dramaturjo inkişafında ideyasının açılmasında mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Operada Sevil və Balaşın "şəxsi faciə" leytmotivi – həzin, dramatik-dolğun, ahəngdar mövzusu mühüm rol oynayır. Əvvəlcə hər iki qəhrəmanın hislərini səciyyələndirən həmin leytmotivi tədricən Sevil mövzusundan uzaqlaşır və yalnız Balaşın hissəsində qalır. Operanın digər iştirakçıları da leytmotivlərlə səciyyələndirilir. Operanın qəhrəmanları leytmotiv xarakteristikalarla yanaşı, ariyalarla, ariozolarla, həmçinin ansambl nömrələri ilə təqdim olunurlar.
Fikrət Əmiroun operasında müxtəlif xarakterli və tipli çoxlu ansambl nömrəsi mövcuddur. Onların içərisində xüsusilə Sevil və Balaşın dueti əhəmiyyət kəsb edir. Bu duet onların xarakteristikasını tamamlayır və dramaturji cəhətdən əsas səhnələrdə mühüm rol oynayır.
İkinci pərdədən alınmış septet bütün operanın mərkəzi ansamblı, ən yüksək nöqtəsidir. Bu nöqtə bütün iştirakçıları bir araya gətirir.
Əsər giriş hissədən, üç pərdədən və iki şəkildən ibarətdir. Birinci pərdədə Sevilin qəmli ariozosu və laylay mahnısı səslənir. Bunlarda onun öz taleyindən şikayəti eşidilir. Ariozo xalq mahnıları ruhunda yazılmışdır. Müqəddimənin kədərli melodiyasında təkildə səslənən orqan punktu üzücü məhkumluq hissini gücləndirərək, bir növ bütün ariozo üçün ümumi olan çarəsizlik əhvali-ruhiyyəsi yaradır. Mahnı melodiyasının kiçik diapozonu və onun obrazlı-emosional quruluşu arizonu həzn-lirik xalq mahnılarına – ağılara yaxınlaşdırır. Ariozonun xalq mahnısı xarakterində olması qəribə tərzdə qovuşan kədərli frazalarla, xalq nəfəsli alətlərinin melizmatik bəzəklərini xatırladan ağac nəfəs alətlərinin (xüsusilə fleytanın) çaldığı melodiya ilə də nəzərə çarpır.
Fikrət Əmirovun "Sevil" operası müasir mövzuda lirik-psixoloji janrda yazılmış ilk Azərbaycan operası olmaqla yanaşı, respublikada opera sənətinin inkişafında mühüm mərhələ oldu və bəstəkarın yenilikçi fikirlərini bir daha nümayiş etdirdi.
Müasir mövzuya müraciət edən bəstəkar opera sənətinə şəhər məişətini, yeni ifadə vasitələri tələb edən yeni mühiti gətirmişdir. Fikrət Əmirovun yaradıcılığının əsas ifadə vasitəsi olan melodiya, operanın musiqisində emosional başlanğıc rolunu oynayır. Operanın musiqi dolğunluğu, zəngin harmonik dili, orkestr rəngarəngliyi, simfonikləşmə tendensiyaları ilə diqqəti cəlb edir. Bəstəkar operada müxtəlif musiqi formalarını — ariya, ariozo, reçetativlər, ansambl və xor epizodlarını böyük sərbəstlik və ustalıqla istifadə etmişdir. Operanın musiqisində mühüm rol oynayan leytmotivlər qəhrəmanların səviyyəsində böyük əhəmiyyət kəsb edir.
"Sevil" operasının ilk premyerası 25 dekabr 1953-cü il tarixində baş tutmuşdur. İlk tamaşaya qədər iki dəfə ictimai baxış keçirilmişdir. 9 oktyabr 1953-cü il tarixində – operaya birinci ictimai baxışda bir sıra tənqidi fikirlər söylənilmiş, bəstəkar əsər üzərində əlavə işləmişdir. Həmin ilin 21 dekabr tarixində operaya ikinci ictimai baxış keçirilmişdir. Nəhayət, operanın ilk tamaşası böyük uğur qazanmışdır. Tamaşanı quruluşunu SSRİ Xalq artisti Mehdi Məmmədov vermişdir. Dirijor Əməkdar incəsənət xadimi Əfrasiyab Bədəlbəyli idi.
200px|thumb|left|"Sevil" operasının 1959-cu il tarixli Moskvada sərgilənən afişası
"Sevil" operası ikinci redaktədə Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrının səhnəsində 8 may 1955-ci il tarixində səhnəyə qoyulmuşdu. Bu tamaşada da rolları əsas etibarilə premyeradakı artistlər ifa edirdilər. Operanın ikinci redaktəsinə əsaslanan tamaşada bəzi rolların ifaçılarında dəyişikliklər aparıldı. Belə ki, Sevil rolunda Firəngiz Əhmədova, Balaş rolunda Kazım Məmmədov çıxış edirdi.
Operanın üçüncü redaktəsi 1959-cu ilin mart ayının 21-də həyata keçirilmişdir. Tamaşaya Əfrasiyab Bədəlbəyli dirijorluq etmişdir. Sevil rolunu Firəngiz Əhmədova və Firuzə Muradova, Balaş rolunu Rəşid Behbudov ifa etmişdir. Tamaşanın rəssamlıq işini və bədii tərtibatını Əyyub Fətəliyev həyata keçirmişdir.
"Sevil" operası 1959-cu ilin mayında Moskvada keçirilən Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənət ongünlüyündə ifa edilmişdir. Operanın Moskvada ifası üçün Fikrət Əmirov üçüncü redaktəni hazırlamışdır. "Sevil" operasının dirijorluğu Niyazinin rəhbərliyi ilə həyata keçirilmişdir.
1964-cü ildə Moskvada Pyotr İliç Çaykovski adına Konservatoriyada operanın rus dilində konsert tamaşası keçirilmişdir. Bu ifada Ümumittifaq radiosu və televiziyanın simfonik orkestri iştirak etmişdir.
1970-ci ildə "Azərbaycanfilm" kinostudiyası tərəfindən rejissor Vladimir Qorikker "Sevil" filmi ekranlaşdırıldı. Film-operanın motivləri Fikrət Əmirovun operasının motivləri əsasında yazılmışdı. 1977-ci ildə opera Niyazinin rəhbərliyi ilə Səmərqənddə tamaşaya qoyulmuşdur. 1980-ci ildə opera fərqli quruluşda Mirzə Fətəli Axundov adına Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrında tamaşaya qoyuldu.<ref name="Burceliyev2019"/> 1998-ci ilin noyabr ayında "Sevil" operası tam yeni bir redaktədə tamaşaya qoyuldu.
Fikrət Əmirovun "Sevil" operası Üzeyir Hacıbəylinin "Koroğlu" operasından sonra yaranmış ən uğurlu və ilk tamaşalardan bu günə kimi ən yaxşı əsərlərdən biri olaraq qəbul edilir. Operanın dirijoru bəstəkar Əfrasiyab Bədəlbəyli 1953-cü ildə yazırdı ki, "Opera teatrının kollektivi böyük həyəcan və yaradıcılıq hissi ilə "Sevil" operası üzərində işə başladı. Bu Cəfər Cabbarlının pyesi üçün inandırıcı musiqi həllini tapmış bəstəkarın böyük yaradıcılığı uğurudur. O, yüksək peşəkarlıq səviyyəli operalar yaratmışdır. Operanln dəyərli cəhəti ondadır ki, bəstəkar qəhrəmanların şəxsi taleyini deyil, məhz yüksək vətəndaşlıq pafosu ilə sosial dramını ön plana çəkmişdir."
"Muzikalnaya jizn" jurnalı 1959-cu ildə yazırdı: "Fikrət Əmirovun "Sevil" operası nəinki Azərbaycan, həmçinin bütün çoxmillətli sovet musiqisinin nailiyyətidir."
Baletləri
Fikrət Əmirovun balet janrında ilk yazdığı əsər "Şur" baletidir. 1968-ci ildə yazılan əsər klassik janrda yazılmaqla yanaşı, xoreoqrafik novella da adlanır.
Balet iki gəncin nakam məhəbbəti haqqında musiqi freskasıdır. Balet sənətinin spesifik ifadələri müəllifə uğurlu bədii ümumiləşdirmə aparmağa imkan vermişdir. Burada Avestadan qaynaqlanan Hörmüzd və Əhriman obrazlarının timsalında xeyir və şər qüvvələrinin mübarizəsi göstərilmişdir. Səhnə əsərində məhz Əhrimanın tabeliyində olan qara qüvvələr Adətin azad məhəbbəti üzərində qələbə çalmasını mümkün edir, lakin əsərin epiloqunda proloqunda olduğu kimi bir-birinə qovuşmağa can atan donmuş Oğlan və Qızın fiqurları məhəbbətin yenilməz gücünü bəyan edir, hər zaman qalib gələn məhəbbətin rəmzi kimi ifadə olunur.
Baletdə qız və oğlan rollarında çıxış edən obrazların rəqslərində yığcamlıq, güclü emosiya, məntiq, mimikaların təbiiliyi, hərəkətlərin dəqiq və məqsədəuyğunluğu öz əksini tapır. Onlar səhnənin əvvəlindən sonuna qədər tamaşaçıları təsiri altında saxlaya bilir, xoreoqrafik kompozisiyanın hərəkət və səmimiyyətini gücləndirir.
Əsər ilk dəfə 1968-ci ildə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında səhnəyə qoyulmuşdur. Baletin librettosu Qəmər Almaszadə tərəfindən yazılmışdır. Xoreoqrafiya da Almaszadə tərəfindən həyata keçirilmişdir. Baletin teatrda səhnə həyatı uğurlu olmuşdur. Rus rəssam S. Virsaladze tamaşa üçün yeni dizaynlar hazırlamışdır.
thumb|left|200px|[[Şur (balet)|"Şur" baletinin 1972-ci il tarixli proqramı. Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı.]]
1975-ci ildə "Ekran" yaradıcılıq birliyi tərəfindən Gennadi Babuşkinin rejissorluğu ilə Qara Qarayev və Fikrət Əmirovun üç baletindən bəhs edən "Əfsanələr aləmində" qısametrajlı bədii film-baleti çəkilmişdir. Filmin balet proqramına "Şur" baleti də daxil edilmişdir.
Əsərin libretto yazıçısı və baletmeysteri Qəmər Almaszadə baletlə əlaqədar olaraq yazır ki, "Azərbaycan bəstəkarının qüdrətli və orijinal simfonizmində açıq-aşkar rəqs mənşəyi özünü büruzə verir. "Şur" simfonik muğamının parlaq və bütöv səhnə kompozisiyası təsəvvürü yaratmaq xüsusiyyəti məni cəlb etdi və nəinki bizim tamaşaçıların, hətta xarici tamaşaçıların rəğbətini qazanmış mükəmməl, ahəngdar bir tamaşanı biz yarada bildik. Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının Fransadakı qastrol səfəri zamanı tamaşaçıların hərtərəfli alqışları Fikrət Əmirovun "Şur" baletinin böyük müvəffəqiyyətinin aydın təzahürü idi."
1973-cü ildə Fikrət Əmirov şair İmadəddin Nəsiminin 600 illik yubileyi ilə əlaqədar olaraq "Nəsimi dastanı" baletini meydana gətirmişdir. Baletin librettosu yazıçı Anara, xoreoqrafiyası isə baletmeyster Nailə Nəzirovaya həvalə olunmuşdu.
Balet-tamaşanın konsepsiyası ümumiləşdirilmiş obrazlarda öz əksini tapır: Bahar saflıq, şənlik, ədalətin rəmzi, sevgili  şairin həyatının mənası, qara qarğalar  şairi izləyən şər qüvvələrdir.
Poema kulminasiya səhnəsi ilə başlayır Nəsimi məhkum edilmişdir. Səhnədə böyük bir darağacı qoyulur. Zəncirlənmiş şairin ətrafında qırmızı geyimli cəlladlar hökmü icra etmək üçün rəqs edirlər. Edam yerinə yetirilərkən səhnədə bütün işıqlar söndürülür və yalnız Nəsiminin üzərinə işıq salınır. Nəsiminin monoloqunda zəmanənin ağırlığı, xoşbəxtliyin itirilməsi, amma bununla yanaşı, həm də işıqlı arzuların dünyası təcəssüm olunur. Dar ağacı yox olur və baharın rəmzi olan pannonun fonunda şairin və sevgilisinin dueti səslənir.
Şur muğamı üzərində qurulmuş "Nəsiminin monoloqu" hissəsi xarakter etibarilə melodik rəqsə yaxındır. Bəstəkar bu lirik monoloqda xalq rəqsinin ritm və intonasiyalarını öz yaradıcılıq təxəyyülündən keçirərək, sevgi və gözəllik nəğməkarı Nəsiminin həyat sevgisini, kədərini, incə və zərif duyğularını yüksək şeiriyyətlə ifadə edən şairin obrazını yaradır.
Əsərdə Nəsiminin obrazı ümumiləşdirilmiş təcəssümünü tapır. Digər obrazlar şairin fəlsəfi-poetik ideyalarının rəmzi əhəmiyyətini kəsb edir. Nəsiminin bütün yaradıcılığı boyu qırmızı xətlə keçən məğlubedilməz insan şəxsiyyətinin rəmzi kimi şairin obrazı təqdim olunur. Şairin sevgilisi və qızların obrazları isə gözəlliyin rəmzidir.
Fikrət Əmirovun bu baletinin digər musiqi nömrələrində də xalq çalğı alətləri ilə orkestrin tembri həm təzadlı, həm də qarşılıqlı vəhdətdə verilir. Bu da obrazların xarakterindən irəli gələrək bədii məzmunun dolğun şəkildə açılmasını təmin edir.
Nəsiminin sevgilisindən ayrıldığı səhnəsində səslənən dueti isə muğam ruhlu vokal reçitativ və qadınların xor oxuması müşayiət edir. Balet on bir xoreoqrafik nömrədən ibarətdir
Əsər 1977-ci ildə Böyük simfonik orkestr üçün "Nəsimi haqqında dastan" adı ilə təqdim olunur. 1973-cü ildə ilk dəfə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrında tamaşaya qoyulur. Nailə Nəzirovanın yüksək səyi nəticəsində əsər peşəkarlıqla teatrın səhnəsində nümayiş etdirilir.
Fikrət Əmirovun "Nəsimi dastanı" baleti təkcə Bakıda deyil, Moskvada və bir neçə xarici ölkələrdə səsləndirilmişdir. 1977-ci ildə Fikrət Əmirov İsveçrəyə bu əsərin ifası üçün dəvət olunur. Bununla da əsər, həmin ildə İsveç Filarmoniya Cəmiyyətinin repertuarına daxil edilir. Əsər Gennadi Rojdestvenskinin rəhbərliyi ilə Stokholm Filarmoniyasının Orkestrinin ifasında səslənmişdir.
Əsər İsveçrədə çox yaxşı qəbul edilmişdir. Konsert evinin direktoru Benqt-Ulof Enqsterm İsveç xalqının duyğularını bu cür ifadə etmişdir: "Bu gözəl musiqi müəllifinin, zəmanəmizin görkəmli dirijorunun və birinci dərəcəli orkestrin, həqiqətən, parlaq vəhdəti sayəsində poema unudulmaz hadisə olmuşdur."
1976-cı ildə bəstəkar balet janrında yeni əsərini "Xəzəri fəth edənlər" vokal xoreqrafik poemasını yaradır. Poema ilk dəfə 1976-cı ildə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının XXV qurultayının iştirakçılarına təqdim edilmişdir.
Dəniz neftçilərinin fədəkar əməyini tərənnüm edən bu əsərin tamaşasını sınaqdan çıxmış yaradıcı kollektiv baletmeyster Nailə Nəzirova, libretto müəllifi Anar, rəssam Toğrul Nərimanbəyov, dirijor Nazim Rzayev həyata keçirirlər. Poemanın partiturasına simfonik epizodlarla yanaşı, vokal və xor səhnələri də əlavə edilmişdir. Teymur Elçinin sözlərinə yazılmış xor hissələri Dövlət Xor Kapellası və "Qaya" kvarteti ifa edirdi.
1979-cu ildə bəstəkar özünü balet janrında yenə sınayır. Bununla da "Min bir gecə" baleti ərsəyə gəlir. "Min bir gecə" baleti Fikrət Əmirovun yaradıcılığında xüsusi mərhələ təşkil edir. Adətən əsərlərinin bədii məzmununu xalqa yaxın olan mövzulardan götürən Fikrət Əmirov "Min bir gecə" baletini yazarkən də ənənəsin sadiq qalaraq xalqın çox sevdiyi nağıllara müraciət etmişdir. Səadət Təhmirazqızı qeyd edir ki, "bəstəkar bu epik janrın dili ilə sanki öz düşüncələrini, məhəbbət və sədaqət ideyalarını tərənnüm edir."
İki hissəli baletin musiqisi Fikrət Əmirov, librettosu isə "Min bir gecə" nağılları əsasında Maqsud və Rüstəm İbrahimbəyovlar tərəfindən yazılmışdı.
Fikrət Əmirovun baletinin əsas mövzusunu qədim tarixə malik olan "Min bir gecə" nağılları, qəddar Şəhriyar və müdrik Şəhrizadə, Şərq qadınının zəkası, igidliyi və xeyirxahlığı, bütün bu cəhətlərin gücü ilə qalibiyyətə nail olması təşkil edir. Baltedə bir çox münasqişələr, təzadlıq məqamlar baş verir. Tamaşanın emosional palitrası çox zəngindir: burada qəddarlıq və zəriflik, nifrət və məhəbbət, ölüm və şənlik qarşılaşır. Libretto müəllifləri olan Maqsud və Rüstəm İbrahimbəyovlar nağılın əsas qayəsini götürərək, əsasən fəlsəfi məğzi açmağa nail olmuşlar.
"Min bir gecə" baleti giriş və iki pərdədən ibarətdir. Bu iki pərdə öz mahiyyəti etibarilə kəskin təzad təşkil edir. Artıq orkestrın ilk xanələri sanki dinləyicini sehrli nağıllar aləminə aparır. Arfa və royalın yüksək registrdə zərb alətləri ilə birləşməsi gözəl bir ahəng yaradır.
"Min bir gecə" baletində qadın səsinin istifadə edilməsi müəyyən məna daşıyır. Qadın Şərq poeziyasında yüksək gözəllik və ülviliyin timsalıdır. Burada Şəhrizad belə bir anlamda təcəssüm olunur. Vokalizin mövzusu balet boyu daha iki dəfə səslənir. Birinci dəfə "Ölümə məhkum olunan qadınların qüssə və kədəri"ni xor ifadə edir. Sonra isə "Şəhriyar və Şəhrizadın dueti" səhnəsində solo qadın səsi səslənir.
Birinci pərdə əsasən təzadlar üzərində qurulur. Şəhriyar və Nuridənin səhnəyə gəlişinin əvvəlində zərb alətlərinin tembri səslənir. Bu lirik səhnə kantilen melodiya üzərində qurulur. Birinci pərdənin personajları olan Şəhriyar, Şəhrizadə, cəlladlar, gecəni rəmsil edən parıltılı göy geyimdə olan qadınlar ikinci pərdədə də iştirak edirlər. Bu personajlar baletdə bütövlük və tamlıq yaradaraq, diversiment xüsusiyyətini aradan götürürlər. Birinci pərdə ənənəci balet formalarından finala doğru məqsədəuyğun şəkildə yönəlir, musiqi və süjet inkişafı ilə bağlanır.
İkinci pərdədəki hər üç nağıla giriş cənub gecəsinin təsviridir. Hər nağılı sonluğu isə cəlladların ritmi və Şəhrizadı öldürməyə hazırlaşan Şəhriyarın qəzəbi ilə tamamlanır. bu nağıllardakı xeyirin şərə qalib gəlməsi ideyası Şəhriyarı daxilən təkmilləşdirir və qəddar hökmdarın qəlbində məhəbbət və ədalət duyğusu bərqərar olur. Buna görə də baletin sonunda Şəhriyarla Şəhrizadın lirik dueti çox emosional səslənir. Şəhrizad öz müdrikliyi, zəkası və iradəsinin gücü ilə Şəhriyara qalib gəlir. Bədii məzmun musiqi dilində də öz dolğun ifadəsini tapır.
220px|thumb|right|"Min bir gecə" baletinin Bakıdakı afişası, 1979-cu il.
Baletin süjeti ilə bağlı olaraq bəstəkar, Yaxın Şərq bölgəsinin musiqisinin koloritini baletdə böyük ustalıqla yaradır. Burada zərb alətləri qrupuna geniş yer verilir. Belə ki, baletdə ənənəvi zərb alətləri ilə yanaşı, spesifik və nadir alətlərdən də istifadə edilir. Hətta elə səhnələr vardır ki, bəstəkar yalnız zərb alətlərini tətbiq edir.
Baletin partiturasında rast gəlinən ənənəvi olmayan 8/8, 10/8, 12/8 metrik sistemləri Yaxın Şərq xalqlarının musiqi təfəkkürü üçün səciyyəvi olub, orkestr palitrasına xüsusi rəngarənglik verir. Bəstəkar Şərq xalqlarının musiqi folklorunun gözəlliyinə aludə olmaqla bərabər, son dərəcə zəngin ritmlər arayıb taparaq bunları musiqidə canlandırmışdır. Fikrət Əmirov bu ritmləri həm orkestrdə, həm də ayrı-ayrı zərb alətlərində nağarada, vibrafonda, litavrlarda, cənglərdə solo kimi istifadə etmişdir.
Baletin ilk premyerası 1979-cu ildə Azərbaycan Opera və Balet Teatrında baş tutmuşdur. "Min bir gecə" baleti yalnız Azərbaycanda deyil, müxtəlif ölkələrdə tamaşaya qoyulmuş və həmişə də rəğbətlə qarşılanmışdır. Belə ki, 1981-ci ildə əsər üç gün ardıcıl olaraq Moskva tamaşaçılarına təqdim edilmişdir. 1981-ci ildə Tbilisi Akademik Opera və Balet Teatrında baletin Gürcüstan premyerası baş tutmuşdur. 1982-ci ildə balet Novosibirsk Opera və Balet Teatrının səhnəsində göstərilir. Baleti Rusiya Federasiyası və Azərbaycanın incəsənət ustaları birlikdə ərsəyə gətirmişlər.
nin Moskvada premyerasında.]]
1982-ci ildə "Min bir gecə" baleti Mərakeşdə və Bolqarıstanda tamaşaya qoyulur. Həmin ildə bəstəkar Sovet musiqisinin inkişafı sahəsində xidmətlərinə görə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. Eyni zamanda "Lenin" ordeni, "Oraq və Çəkic" medalı ilə təltif olunmuşdur. 1983-cü ildə balet Ukraynanın Donetsk Opera və Balet Teatrında səhnələşdirilir. 15 oktyabr 1983-cü ildə "Min bir gecə" baleti Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının ifasında Moskvanın Kreml sarayının səhnəsində göstərilmişdir. 1985-ci ildə İstanbul Dövlət Opera və Balet Teatrının sifarişi ilə balet ilk dəfə Türkiyədə səhnəyə qoyulmuşdur. 25 oktyabr 2010-cu ildə Kreml Sarayının səhnəsində Kreml Balet Teatrının ifasında, 14 fevral 2014-cü ildə isə Belarusiya Dövlət Musiqili Teatrında balet izləyicilərə təqdim edilmişdir.
1980-ci ildə "Min bir gecə" baletinin müvəffəqiyyətinə görə bəstəkar SSRİ Dövlət mükafatına layiq görülmüşdür. Elə həmin ildə bəstəkar Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir. Baletin Moskvada Kreml sarayındakı tamaşasından sonra SSRİ-nin xalq artisti R. Struşkova verdiyi müsahibədə qeyd edir: "Baletin xoreoqrafiyası yeni ideya daşıyır və istər kompozisiya, istərsə də özünəməxsus plastika sahəsində maraqlı imkanlar yaradır."
Fikrət Əmirovun son əsəri "Nizami" baletidir. Bəstəkar bu baleti 1984-cü ildə tamamlamışdır. Bu balet üzərində işə başlayarkən bəstəkarın bu mövzuda kifayət qədər təcrübəsi var idi. Balet Nizaminin özünün və qəhrəmanlarının ümumiləşdirilmiş çoxcəhətli obrazlarının təcəssümüdür. Bu bəstəkarın şairin şəxsiyyətinə üçüncü müraciəti idi.
Libretto müəllifləri A. Məmmədov və N. Nəzirova Nizami və onun qəhrəmanlarının tərcümeyi-halını açıb göstərməyi deyil, onların daşıdıqları ideyaları açıqlamağı qarşılarına məqsəd qoyaraq, şairin həyatından ayrı-ayrı faktlar və əsərlərindən götürülmüş fraqmentlərdən istifadə edərək, maraqlı süjet xəttinə malik əsər yaradıblar.
Digər baletlərindən, xüsusilə "Min bir gecə" baletindən fərqli olaraq "Nizami" baletində proqramlılıq, təsvirilik yoxdur. Bu baletdə ümumiləşdirmə metodu, hətta simvolika əsasdır. Fikrət Əmirov bu baletdə "Nizami" simfoniyası və "Gülüstan-Bayatı-Şiraz" simfonik muğamının bir sıra mövzularından istifadə etmişdir.
Baletin əsasını obraz və xarakter etibarilə müxtəlif məzmunlu səhnələri bir-biri ilə bağlayan xoreoqrafik triptix təşkil edir. Baletin əlyazması üç pərdədən ibarət idi. I pərdə "Şair və hakimiyyət", II pərdə  "Şair və məhəbbət" və III pərdə  "Şair və ilham".
Burada şairin daxili aləmi onun yaratdığı obrazlar vasitəsilə açılır. Baletin mərkəzində Nizami, onun daxili dünyası, fəlsəfi düşüncələri dayanır. Şairin gözü qarşısında öz həyatı, "Xəmsə" beşliyinə daxil olan qəhrəmanları canlanır. Baletin əvvəlində və sonunda Nizami dünyagörmüş, aqil və müdrik bir insan kimi verilir. Tamaşaçıların gözü önündə şairə gəncliyi və poetik qəhrəmanlarının obrazları qayıdır.
Türk axını
Boru xəttinin Anapa yaxınlarındakı Russkaya kompressor dayanacağından başladılması planlanarkən, Türkiyəyə haradan giriş edəcəyi hələ qərar bağlanmamışdır. Xəttin Türkiyədəki başlanğıc nöqtəsinə qərar verildiyinə "Gazprom"un boru döşəmə işlərinə tezliklə başlaması gözlənilməkdədir. Həmçinin iki dənə boru döşəmə gəmisi Qaradənizdə hal-hazırda gözləyir.
Fikrət Əmirov
Baletləri
Birinci pərdədə baletin dramaturji mənasının iki xətti verilir Şairin hakimiyyət nümayəndələri ilə münasibəti və ikinci xətt  şairin Afaqa olan məhəbbəti. İkinci pərdə Nizaminin xəyallarından bəhs edir. Nizaminin poemalarının qəhrəmanları ilə bağlı səhnələr verilir.
Nizaminin monoloqu, Afaqın keşikçilərlə səhnələrində qəhrəmanların əsas mövzusu bu leytmotiv üzərində qurulmuşdur. Bundan başqa "Sevgi" mahnısında, bəstəkarın "Mən səni araram" mahnısının intonasiyalarından, "Duet" və "Toy" səhnələrində "Vağzalı" xalq rəqsindən istifadə olunmuşdur. Balet Nizaminin yaşadığı dövrdən bəhs edən introduksiya ilə başlanır. Bu dövrü bəm səsli simli alətlərdə violençel və kontrabas səslənən mövzu təsvir edir. Bu mövzu bəstəkarın "Gülüstan-Bayatı-Şiraz" simfonik poemasından müəllif sitatıdır. Tutqun mövzu tədricən işıqlanır və onu introduksiyanın ortasında improvizə xarakterli lirik mövzu əvəzləyir. İntroduksiyadan sonra səslənən "Göygölün doğuluşu" səhnəsi çox maraqlı tərzdə şərh olunur. Burada xor simli alətlərin fonunda sözsüz təntəli mövzunu ifa edir.
Baletin birinci pərdəsinin ikinci şəklində lirik xətt Nizaminin Afaqa olan məhəbbəti açılır. Bu şəkildə, introduksiyada və solo qadın səsinin müşayiətində keçən adajioda şairin hisləri öz əksini tapır. Adajionun skripkaların orta registrində səslənən mövzusunu bəstəkarın "Nizami" simfoniyasından şairin leytmotivi kəsir. Adajiodan sonra "Vağzalı" xalq rəqsinin intonasiyaları üzərində qurulan toy səhnəsi verilir.
Baletin ikinci pərdəsi Nizaminin yaradıcılığının ölməzliyini təsdiq edir. Xeyirin şər, nurun zülmət üzərində təntənəsi, əbədi humanist idealların təsdiqi ümumbəşəri suallar burada öz təsdiqini tapır. Növbəti "Yeddi gözəl" poemasından Bəhram şahın obrazı ilə bağlıdır. Bəhram şahın yeddi gözəlin əhatəsində ifa etdiyi valsda "Nizami" simfoniyasından skeso mövzusunun intonasiyaları eşidilir. Bəstəkar triptixin üçüncü hissəsində "Nizami" simfoniyasından istifadə etməklə şairə olan məhəbbətini ifadə edir.
Baletin finalında yenə öz düşüncələrinə qapanan Nizaminin ahıl çağı təsvir olunur. Nizaminin gözü önünə yenə sevgilisi Afaqın obrazı gəlir. Nizami və Afaqın duetini sözsüz, muğam reçitativi ruhunda solo qadın səsi müşayiət edir.
Türk axını
Boru xəttinin planlanan təxmini daşınma tutumu ildə 31.5 milyard kub metrdir. Türkiyənin bu layihədən ildə 15.75 milyard kub metr təbii qaz alması və qalan 15.75 milyard kub metr qazın Avropaya ixrac edilməsi düşünülür. Ancaq, Türk-Yunan sərhədində Avropaya köçürüləcək təbii qaz xəttinin bu miqdarı daşımaq üçün yetərli tutumu olmadığı tərəfdən narahatlıqlar da vardır. Avropa Enerji Komissiya başçısı Maroş Şefçoviç isə tövsiyə edilən boru xəttinin müştərilərinin tələblərini aşdığını müəyyən edir. Nəticə olaraq Rusiya ilə Türkiyə arasındakı müzakirələr hələ tamamlanmış deyildir.
İlqar Safat
Həyatı
İlqar Safat 1972-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1995-ci ildə "rus dili və ədəbiyyatı" ixtisası üzrə M. F. Axundov adına Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunu bitirib. 2012-ci ildə ailə həyatı qurub. Bir qızı var.
Yaradıcılıq fəaliyyəti
1995-ci ildən 2000-ci ilə qədər şeirləri Bakıda müxtəlif qəzet və ədəbi jurnallarda dərc olunub. Öz mahnıları ilə Bakının və Moskvanın müxtəlif meydançalarında çıxış edib. Yüzə yaxın mahnının müəllifidir.
Fikrət Əmirov
Baletləri
"Nizami" baleti 1991-ci ilin iyul ayında Nizami Gəncəvinin 850 illik yubileyi münasibəti ilə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının səhnəsində nümayiş etdirilmişdir. Son əsərinin premyerasını bəstəkar görməmişdir. Bu balet yalnız direksion şəkildə qalmış, daha sonra bəstəkar Musa Mirzəyev tərəfindən əvvəlcə klavir, daha sonra orkestrləşdirmə yaradılmışdı. Baletin xoreoqrafiyası dirijor Kazım Əliverdibəyova həvalə edilmişdi. Fikrət Əmirov əsərə insan səsi də əlavə etmişdi.
Türk axını
Türkiyə və Rusiya arasındakı ilk birbaşa təbii qaz boru xətti olan Mavi axın 2005-ci ildə dövriyyəyə girdi. Daha sonra genişləndirmə planı çərçivəsində adı "Cənub axını" olaraq dəyişdirildi. 2009-cu ildə Rusiya dövlət başçısı Putin, Qaradənizin altından keçərək Samsundan Ceyhana qədər uzanan və həmçinin Suriya, Liviya, İsrail və Kipri də ehtiva edən "Mavi axın 1" layihəsini açıqladı.
İlqar Safat
Yaradıcılıq fəaliyyəti
2002-ci ildə Moskvada SRAK (Senaristlər və Rejissorlar Ali Kursunu) bitirib: V. İ. Xotinenkonun emalatxanası.
2002-ci ildə Qafqaz Layihəsi çərçivəsində Avropanın müxtəlif şəhərlərində Azərbaycanı bir neçə il təmsil etmiş "Dağın nəvəsi" filmini çəkib.
Fikrət Əmirov
Baletləri
Səadət Təhmirazqızı "Nizami" baleti ilə əlaqədar olaraq qeyd edir ki, "Baletdə diqqətçəkən əsas məqam onun simfonikliyidir. Bəstəkar hələ balet üzərində işləyərkən bu əsərdə simfonizmin muğamla birləşməsini qeyd etmişdir. Fikrət Əmirov müsahibələrinin birində demişdir ki, muğam burada yalnız lad deyil, həm də müəyyən emosional hal və melodik yaradılışların, intonasiya gedişlərinin mənbəyidir."
Simfonizm
Fikrət Əmirovun simfonik əsərləri müxtəlif mövzuları özündə əks etdirir. Odur ki, onun simfonik əsərləri məzmunlə əlaqədar olaraq janr və xarakter etibarilə də müxtəlifdir, lakin buna baxmayaraq, Fikrət Əmirov simfonizminin fərdi, özünəməxsus üslubu var ki, bu da onun təkcə simfonik əsərlərində yox, bütün yaradıcılığında özünü aydın şəkildə göstərir.
Bəstəkarın simfonik əsərləri sanki həyat hadisələrinin məcmusudur. Belə ki, bu əsərlərdə epiklik, fəlsəfi düşüncə tərzi, dramatizm gərginlik, işıqlı və təravətli həyat amalı bir-birini əvəzləyir və tamamlayır.
Bomarsund döyüşü
Bomarsund döyüşü — Aland adalarında yerləşən Bomarsund qalasında, müttəfiq Britaniya–Fransa qüvvələri ilə Rusiya və fin qoşunlarından ibarət qarnizon arasında döyüş. Döyüş Krım müharibəsi zamanı, 3–16 avqust 1854-cü ildə baş vermiş, 2 sentyabr 1854 -cü ildə qalanın tutulması və dağıdılması ilə başa çatmışdır.
Fikrət Əmirov
Simfonizm
Nizami mövzusu bəstəkarın yaradıcılığında böyük yer tutur. O, Nizami poeziyası ilə bir çox möhtəşəm əsərlər meydana gətirib. Fikrət Əmirov Nizami Gəncəvi poeziyası və irsi ilə bağlı fikirlərini bu cür ifadə etmişdir: "Nizami poeziyası məni gözəlliyi, onun məna dərinliyi və mahiyyəti, surətlərin əyaniliyi, yüksək mənəvi-etik idealları, ehtirasların çarpışması, ən başlıca isə dramatikliyi və bəzən faciəvi gərginliyi ilə diqqəti cəlb edir. İstər şairin həyatında və istərsə də onun qəhrəmanlarının həyatında çox ağır təsərrüatlar olmuşdur  mən bunlara biganə qala bilməzdim. Nizami Gəncəvi poeziyası musiqi tələb edir, bu poeziyanın özünəməxsus tonallığı, öz muğamı var."
Suzanna Bianco
Suzanna Bianco (15 mart 1973; San-Xose, ABŞ) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən bədii üzgüçü.
Fikrət Əmirov
Simfonizm
200px|thumb|right|[[Nizami (simfoniya)|"Nizami" simfoniyasının 1947-ci il tarixli partitura əlyazması]]
Ayxan Tağızadə
Ayxan Tağızadə (d. 19 yanvar 1996) — Azərbaycan taekvondoçusu.
Suzanna Bianco
Karyerası
Suzanna Bianco Birləşmiş Ştatları 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Komanda turnirində Suzanna Bianco Olimpiadanın qalibi olub.
Ayxan Tağızadə
Həyatı
2013-cü ildə Yasamal rayonu 158 nömrəli orta məktəbdən məzun olmuşdur. Hal hazırda Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyası-nın IV kurs tələbəsidir.
Fikrət Əmirov
Simfonizm
Bəstəkar bu əsərdə Nizaminin obrazını dolğun şəkildə yaratmağın məntiqi yolunu şairin misraları ilə təcəssüm etdirərək uğurlu nəticə əldə edir. Belə ki, hər hissənin əvvəlində şairin poeziyasından nümunələr səslənərək bəstəkarın musiqisi ilə üzvi şəkildə qovuşur və dinləyicini Nizami dünyasına aparır.
Simfoniyanın birinci hissəsi müqəddimə ilə başlanır. Simfoniya da misralar epiqraf rolunu oynayaraq özündə təntəli, emosional-dolğun hisləri birləşdirən musiqi ilə qovuşaraq şairin obrazı ilə assoasiya yaradır.
Birinci hissənin sonata alleqrosu üçün mövzuların intonasiya cəhətdən yaxınlığı səciyyəvidir. Bu mövzu vahid obrazın müxtəlif tərəflərini ekspressiv ehtiraslı, emosional xarakterli əsas partiyanın, himnvari köməkçi partiyanın və bağlayıcı partiyanın lirikləşdirilmiş variantını təşkil edir. Əsas partiya əvvəl violençellərdə, sonra skripka və viololarda səslənir. Mövzuları müxtəlif harmonik və orkestr boyalarında təqdim edərək bəstəkar onları dinamikləşdirir və beləliklə, dramatik kulminasiya nöqtələrinə çatdırılır.
İşlənmə hissəsi böyük həcmli deyil, bu köməkçi partiyaya əsaslanır. Mövzunun müxtəlif polifonik dəyişikliyi, təkrar ostinatlıq, dinamikanın tədricən artması, ritmin qeyri-sabitliyi musiqiyə gərgin xüsusiyyət verir. İxtisar edilmiş reprizadan sonra Nizaminin leytmotivi əsasən koda gəlir. Burada heç bir köməkçi partiya mövcud deyildir.
İlqar Safat
Yaradıcılıq fəaliyyəti
Ali Kursları bitirdikdən sonra il yarım Xabarovskda Uzaq Şərq Kinoxronika Studiyasında rejissor işləyib. 2003-cü ildə "Səma kökləri" filminə görə Xabarovsk Diyarı Qubernatorunun diplom və mükafatına layiq görülüb. "Səma kökləri" filmi dünyanın müxtəlif şəhərlərində nümayiş etdirilib, bir çox Rusiya və beynəlxalq kinofestivalların (Nyu-York, Leyptsiq, Barselona, Praqa, Auqsburq və b.) iştirakçısı olub. Almaniyada film ən yaxşı etnoqrafik filmlər kataloquna daxil edilib. "Səma kökləri" filmi Nyu-Yorkda Amerika Təbiətşünaslıq Muzeyinin kitabxanasına salınıb.
Alla Cəlilova
Bioqrafiyası
Alla Cəlilovanın atası Abdulqay Abduloviç, inqilabdan əvvəlki dövrlərdə ali təhsil alan azsaylı axtılılardan biri olmuşdur. Axtı məktəbini bitirdikdən sonra Stavropol gimnaziyasına (Puşkinin bitirdiyi məktəb) oxumağa başlayır. Orada Sofiya Nikolaevna Zaiçevskaya ilə tanış olur. 1900-cü ildə Abdulqay Moskva Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olur. 1903-cü ildə Abdulqay Kare (indiki Türkiyə) şəhərinə işləməyə gedir. Daha sonra Moskvaya gələn Sofya Zaiçevskaya ilə evlənir. 1908-ci ildə qızı Alla Tiflisdə dünyaya gəlir. Onların Bak adlı bir oğlu və Aişə adlı qızları da dünyaya gəlir.
Bomarsund döyüşü
Nəticəsi
Qala ələ keçirildikdən və Aland adalarının faktiki işğalından sonra müttəfiqlər İsveçə adaları sahiblənməyi təklif etmişdir. Buna baxmayaraq, sonuncular bitərəf qalmış və təklifdən imtina etmişdir. 2 sentyabr 1854-cü ildə qala dağıdılmışdır. Əməliyyatın reallaşdırılması üçün 15 gün və 6 ton barıt lazım gəlmişdi. Bu müddət ərzində qaliblərin düşərgəsində daha 800-ə yaxın insanın həyatına son qoyan vəba epidemiyası başlamışdı. 1856-cı ildə Krım müharibəsi başa çatdıqdan sonra Paris müqaviləsi ilə Aland adalarına silahsızlaşdırılmış zona statusu verilmişdir. Bu, indiki dövrə qədər də qalmaqdadır. Bu müqavilə Aland servitutu kimi tanınır.
Alla Cəlilova
Bioqrafiyası
Allanın atası klarnetdə möhtəşəm ifa edirdi. Allanın valideynləri onun rəqs etmə cazibəsini görərək, qızın musiqi və vokal qabiliyyətini inkişaf etdirmək qərarınma gəlirlər. Dağ lezginkasının hamar hərəkətlərini öyrətmək üçün hər şeyi edirlər.
Fikrət Əmirov
Simfonizm
Üçüncü hissə dərin lirik düşüncələrdən ibarətdir. Nizaminin qəzəlindən epiqraf kimi götürülmüş misralar bu hissənin əsas mənasını açıqlayır.
Simfoniyanın bu hissəsində qəlbləri fəth edən poetik, ülvi məhəbbət, dərin fəlsəfi fikir, fədakarlıq təcəssüm edilir. Dinamikləşdirilmiş reprizada əsas obrazın təsdiqi kimi tezis rolunu oynayan Nizaminin leytmotivi yenidən səslənir.