cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Liviya inqilabı (1969)
İnqilabi Komandanlıq Şurası
Həmin vaxt məlumat verildi ki, ali hakimiyyəti müvəqqəti olaraq İKŞ həyata keçirəcək. Lakin onun say və ad tərkibi uzun müddət bildirilmədi. Həmçinin bu ali hakimiyyət or­qa­nına kimin başçılıq etdiyi də heç kəsə bəlli deyildi. Yalnız çevrilişdən iki həftə sonra 27 yaşlı Müəm-mər Qəzza­­fi rəhbər və İKŞ-nin sədri elan edildi. Eyni za­man­­da ona polkovnik rütbəsi verilməsi xəbəri də yayıldı. İKŞ-nin digər üzvləri isə yalnız 1970-ci il yanvarın 10-da elan olundu
1973-cü ilin aprel ayının 15-də Zuvar şəhərində çıxış edən Qəddafi 5 maddədən ibarət mədəni inqilabın həyata keçiriləcəyini bəyan edir:
SSRİ-də fəlsəfə
SSRİ-də fəlsəfə - XX əsr fəlsəfə tarixində demək olar ki, tədqiq olunmamış dövrlərdən biri də sovet dövrü fəlsəfəsidir. 70 il ərzində Sovet İttifaqı adlanan böyük bir ölkədə yayılan və inkişaf edən fəlsəfədən danışmamaq doğru olmazdı. Bu ölkədə nəinki müharibələr, dəhşətli sosial eksperimentlər aparılmış, həmçinin fəlsəfə ilə də məşğul olmuşlar. Sovet quruluşunun hazırkı tənqidçilərinin fikrincə, sovetlər birliyində 10 illərlə fəlsəfə olmamış, intellektual həyat məhv olmuş, ancaq mərkəzi paytaxt şəhərlərində qadağan olunmuş söhbətlər aparılmışdır. Əlbəttə bütün bunlar ağ yalandır. Əslində Sovetlər İttifaqında başdan– başa savadsızlığın ləğvi, əyintilərlə olsa da mədəni inqilabın həyata keçirilməsi mümkün olmuşdur. Bəzilərinin bəyənmədikləri alimlərin əksəriyyəti aristokrat ailələrindən deyil, sadə fəhlə və kəndli ailələrindən çıxmış adamlar olmuşdur. Əslində sovet dövrü bütövlükdə fəlsəfi təhlil baxımından mürəkkəb, maraqlı və həm də dramatik olmuşdur.
XX əsrin 20–30–cu illərində bir sıra görkəmli alim–filosofların məcburi mühacirətə yollanması (onlar bolşeviklərin ideoloji doktrinaları ilə razılaşmırdılar) heç də fəlsəfi həyata son qoymadı. Sovetlər birliyində qalıb işləyən və eləcə də yetişməkdə olan yeni filosof nəsilləri çox çətin bir siyasi dövrdə yaşamalarına, bəzi fikirləri açıq şəkildə deyə bilmədiklərinə, hətta öz ideyalarına görə həyatlarını belə qurban verməklərinə baxmayaraq, fəlsəfə elmini inkişaf etdirmişlər. Əslində hamı xaricə gedə bilməzdi. Yaxud da hamı dissident ola bilməzdi. Bundan başqa, həmin dövrdə yaşamış alimlərin demək olar ki, əksəriyyəti marksizmin həqiqi fəlsəfə olduğuna bütün varlıqları ilə inanmışdılar. Tarixin dəfələrlə sübut etdiyi kimi, həyat öz iradəsini çox zaman diktə etmək qüdrətinə malik olduğundan, həmin dövr alimləri də zamanın göstərişlərinə tabe olmuşdular. Sovet dövrü fəlsəfəsi, onun inkişaf mərhələləri və işlədiyi əsas mövzuları necə səciyyələndirmək olar? Hər şeydən əvvəl, bu dövrü üç mərhələyə bölmək lazımdır.
Birinci mərhələ
Bir sözlə, 20–30–cu illər fəlsəfəsi həyatda çox qızğın diskusiyalar dövrüdür. Onlardan biri cəmiyyət və insanın həyatında bioloji və sosial amillərin münasibətinə həsr olunmuşdur.
Bir sıra alimlər psixik həyata sırf bioloji səviyyənin təzahürü kimi baxırdı. V.M.Bexterov «Kollektiv refleksologiya»nı yaratmışdı ki, digər filosoflar onu sosiologiyanın yeni bir elmi metodu kimi qələmə verirdilər. Həmin dövrdə zoososiologiya və fitososiologiya yaranır və bütün canlıların vahid «sosial mexanizmləri» axtarışı aparılır. Biolojiləşdiricilər içərisindən təbiətşünaslığı sinfi yanaşma ilə birləşdirməyə çalışan «fəlsəfi nihilistlər» yaranmışdı. Onlar istismarçı siniflərin xidmətçisi olan fəlsəfədən xilas olmağa çağırırdılar. Bu üzdən iraq «alimlər» psixika və dünyagörüşü anlayışlarını istismarçıların uydurması hesab edib, fiziologiyanın psixologiyanın yerini almasını tələb edirdilər. Nihilistlər filsofluq edən tarixçilər tərəfindən rədd edildilər.
Digər diskusiya marksist bazis anlayışı ətrafında, üçüncü diskusiya isə Asiya istehsal üsulu təsəvvürləri ətrafında gedirdi. Asiya istehsal üsulunda torpaq üzərində xüsusi mülkiyyətin olmaması, kənd icmasının mühüm əhəmiyyətə malik olması ilə əlaqələndirilirdi. Əslində bu prinsiplər bir sıra istehsal üsulunun tam əlamətləri hesab oluna bilməzdi.
İkinci mərhələ
Sovet fəlsəfəsinin tarixinin ikinci mərhələsi 1930–1953–cü illəri əhatə edir. Bu dövr kədərli və şərəfsiz dövr hesab olunur. Doğrudur, bu dövrdə bir sıra formal fəlsəfə strukturları yaranır. Moskva Dövlət Universitetində və Leninqrad Dövlət Universitetində fəlsəfə fakültələri yaranır. 1947–ci ildən «Fəlsəfə Məsələləri» jurnalı çap olunmağa başlamışdır. Bütün bunlara baxmayaraq bu dövr nəzəri tənəzzül dövrü, bu və ya digər müəllifə qarşı çıxmağa məcbur olmaq dövrüdür. Məsələn, «Fəlsəfə tarixi»nin III cildi öldürücü tənqidə məruz qaldı. Müəllifləri sinfi yanaşmaya kifayət qədər fikir verməməkdə təqsirləndirirdilər. Həmin dövrdə bir əsər də olsun zamanın imtahanından çıxa bilməmişdir.
Üçüncü mərhələ
SSRİ–də fəlsəfənin inkişafının üçüncü mərhələsi Stalinin ölümündən başlayaraq SSRİ–nin dağılmasına qədər davam etmişdir. 60–cı illərdən başlayaraq fəlsəfi fikirdə böyük bir canlanma hiss olundu. Hələ 1956–cı ildən fəlsəfəni müstəqil predmet kimi nəinki humanitar ali məktəblərdə, həmçinin digər universitetlərdə də keçməyə başladılar. 1958–ci ildə «Fəlsəfə elmləri» jurnalı da çap olunmağa başladı. 50–ci illərdən başlayaraq Sovet filosofları beynəlxalq fəlsəfi konqreslərdə iştirak etməyə başladılar.
Həmin dövrdə filosoflar bu həqiqəti dərk etdilər ki, mark­sizm–leninizmdən əlavə həm də «Marksın özü var və onu oxumaq lazımdır». Bu dövr filosoflarından M.M.Rozental, E.V.İlyenkov, L.A.Mankovski, B.M.Kedrov, N.İ.Lapin, V.A.Vazyulin və b. Mar­k­sın düzgün qiymətini verməyə çalışırdılar. Bu dövrdə dialektik məntiq məktəbi (E.V.İlyenkov, Q.S.Batişev, B.P.Bibler (Moskva), J.M.Abdildin (Qazaxıstan), Z.M.Orucov (Azərbaycan), V.A.Bosenko (Ukrayna) və b.), elmlərin metodologiyası sahələri, eləcə də şüur problemləri (A.Q.Spirkin, V.P.Tuqarinov). qnoseologiya problemləri (P.V.Kopnin), dəyərlər (M.S.Kaqan) və s. sahələr inkişaf etməyə başladı.
Bu dövrdə Sovet filosofları rəsmi marsizmin amansız çərçivəsindən xilas olaraq yeni– yeni problemlər axtarışını davam etdirməyə çalışmışlar.
Əncümən
Ümumi məlumat
Əncümən- Məşrutə inqilabı (1905-1911) dövrünə aid seçkili inqilabi orqan. Əncümənlər İranın və Azərbaycanın bir çox böyük şəhərlərində var idi və inqilabın müdafiəsində və inkişafında mühüm rol oynayırdılar. 1906 ilin sentyabrında Təbrizdə, şah sarayının məşrutənin(konstitusiyanın)verilməsinin qarşısını almaq cəhdlərinə qarşı böyüyən etiraz zamanı, hərəkatın rəhbərliyi üçün İran tarixində ilk dəfə əhali tərəfindən  əncümən seçildi və bununla da bütün İranda əncümənlərin təşkil olunmasının əsası qoyuldu.
''Təbriz hadisələrinin şahidi, Məhəmməd Bağır Vicuei xəbər verir ki, Təbriz əncüməninə seçkilər, tacirlərdən, sənətkarlardan, zadəganlardan, ruhanilərdən, mülkədarlardan və əkinçilərdən, sentyabr-oktyabr aylarında keçirildi. Əncümənin tərkibinə, əsasən ruhanilərdən, tacirlərdən və mülkədarlardan 20 nəfər adam seçildi. Seçilmişlərin arasında Təbrizin baş müçtəhidi hacı Mirzə Həsən, mülkədarlar Nizam üd Dövlə, Bəsir əs Səltənə, Məlik üt Tuccar, tacir hacı Mirzə -Ağa Kuzəkünani və başqaları vardı. Əncümənin iclaslarında həmçin sənətkarların da nümayəndələri iştirak edirdilər.Əncümənin sədri hacı Nizam üd Dövlə seçilmişdir.''
Əncümənlər 1908-1911 illərdə
"...Bəzi şəhərlərdə hətta Məhəmməd Əli şah Qacarın devrilməsindən əvvəl yenidən dirçlməyə başladı, lakin onlar 1907-1908 illərdəki inkişaf səviyyələrinə çata bilmədilər. Ölkənin içtimai-siyasi həyatında da, əvvəlki tək görkəmli rol oynaya bilmirdilər. Ölkənin siyasi həyatında, məsələn, 1909 ilin ikinci yarısında, 1910 və 1911 illərdə əncümənlər demək olar ki gözə çarpmırdı. Doğrudur Təbrizdə və Məşhəddə və bəzi başqa şəhərlərdə, əncümənlər həmin dövrdə də əhəmiyətli rol oynayırdılar..."
Təbriz əncüməni
Bütün əncümənlər içində Təbriz əncüməni müstəsna yer tuturdu. Həm ilk əncümən olduğuna, həm də ən prinsipial olaraq, Məşrutəni sonacan müdafiə etdiyinə görə Təbriz əncüməni xüsusi olaraq seçilirdi. Təbriz əncüməni bütün ölkə əncümənləri üçün örnək rolu oynayırdı. Təbriz əncümənində qəbul olunan qərarlar, onun təcrübəsi başqa əncümənlər tətəfindən dərhal öyrənilirdi və, imkan dairəsində, tətbiq edilirdi. 1908-1911 illər Təbriz üsyanı (1908-1909) vaxtı, əyalət əncümənindən başqa, Təbrizdə başqa əncümənlər də vardı. Ən nüfuzlu əncümənlər bunlar idi: "Əncüməni-həqiqət","Əncüməni-qüdrət","Əncüməni-mücahid". "Əncüməni-həqiqət" Əmirxız məhəlləsində yerləşirdi və Səttarxanın orqanı idi. "Əncüməni-qüdrət" Xiyaban məhəlləsinin fədailərinin orqanı idi, ona Bağır xan başçılıq edirdi. "Əncüməni-mücahid" faktiki olaraq Təbrizin inqilabi mücahidlər klubu idi, ona Əli Müsyo başçılıq edirdi. Azərbaycan milli əncüməni onların fövqaladə xidmətlərinə qarşılıq olaraq, Səttarxana -"sərdari-milli", Bağırxana-"salari-milli" titulları vermişdilər.
Arava
thumb|250px|Arava vadisində qürub. thumb|250px|Arava Арaba (Аrava, Vadi-əl-Ərəb) — səhra və vadi İordaniya və İsrail ərazisində yerləşir.
Araba səhrası şimaldan Ölü dənizindən Aqaba körfəzinə qədər uzanan ərazidə yerləşir. Elədə böyük olmayan ərazi İordaniya çökəkliyini özündə ehtiva edir. Səhra Arava vadisinin daxilinə doğru 166 km uzanır. Bu ərazi Kiçik Asiya ilə Mərkəzi Afrika sınma zolağı boyunca uzanır.
Səhranın ərazisi düzənlikdir. Bu iri vadi edom dağları ilə şərqdən və Neqeva ön dağlığı ilə şərqdən əhatələnir. Nə zamansa ərazi dənizin dibini təşkil etmişdir. Elə bu vaxt səhranı düzən səth quruluşu formalaşmışdır. Sonradan aridləşmə nəticəsində müasir səhranın quruluşu formalaşır. Mövsümü yağışlar nəticəsində yarananan çaylar səhranın sətkinə böyük dağıdıcı təsir edə bilməmişdir. Mərkəzi hissələrə yaxın ərazilərdə qumluqlar yayılmışdır. Bızi hissələrdə isə bərk suxurlarla çınqıl-qraneli səthdən ibarətdir.
Flora
Arava ekstraarid, quru və isti iqlimə sahibdir. Buna baxmayaraq bitkilər aləmi baxımından zəngindir. Halbuki onun yanınlığında yerləşən Neqeva, Sinay və ərəbistan səhraları bu baxımından geri qalır. Bitkilərin növ tərkibi baxımından səhranı müxtəlif bölgələrə bölünür. Burada Saxara-ərəbistan səhralarına xas Retama, Tamariks, Anastática hierochuńtica, az bir qism ərazilərdə kапperss, exium, İran-Turan səhralarına xas Saksaul, Toppuztikan kimi bitkilər yayılmışdır. Səhranın cənub hissələrində isə Sudan-Afrika bitkilərinə rast gəlinir: Dum palması, Kalatropis və Çətir akasiyası.
Bitkilər aləmi ərazi üzrə qeyri-müəyyən paylanmışdır. Dum palmasının təbii şəkildə bitdiyi ucqar nöqtədir. Acacia raddiana, A. tortilis əsasən şeben-qum suxurlarının yayıldığı ərazilərdə bitir.
Layihələr
İordaniya və İsrail hökumətləri arasında imzalanmış (26 oktyabr 1994) müqavilə iki ölkə arasında münasibətlərə nisbətən mülayimlik vermişdir. Bunda sonra iki ölkə Qırmızı dənizin suyunu Ölü dənizə çatdırmaq məqsədi ilə kanal çəkilməsinə razılıq vermişlər.
Yaşayış məntəqələri
Səhradan İordaniya və İsrail dövlət sərhədi keçir.
Dilağarda
Dilağarda — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.
Tarixi
1820-ci ildə Rusiyanın Cənubi Azərbaycandan köçürüb gətirdiyi tayfalardan (Qasımlı, Zərgər, Mahrızlı, Şahsevən) biri Dilaqarda adlanırdı. Bu el 600 ailədən ibarət olmaqla ondan əvvəl Talış bölgəsində və Cənubi Azərbaycanda maldarlıqla məşğul olurdu. Köçürülmüş tayfalardan 24 kənd yaranmışdı ki, onlardan üçü (Dilaqarda, Araz Dilaqarda və Qobu Dilaqarda) Dilaqarda elinin adının eynidir. Digər məlumatlara əsasən isə (Baharlının "Azərbaycan" kitabi) bu kənd Nizami Gəncəvinin dövründə Cənubi Azərbaycanın (İndiki İran İslam Respublikasının ərazinin bir hissəsi) eyni adlı kəndinin köçəri əhalisinin buralarda yerləşməsindən sonra yaranmışdır. Bu ərazilərə nisbətən Cənubi Azərbaycan daha isti olduğundan otlaq əraziləri tez quruyur. Nəticədə əhali öz mal-qarasını buraların münbit torpaqlarının yaşıllıqlarında otarmaq üşün ilin müəyyən dövrlərində buralara gətirirlərmiş. Azərbaycan Respublikası Dövlət Tarixi Arxivində saxlanılan 1823 ilə aid Qarabağ əyalətinin siyahıya alınmasına istinadən Dilağarda kəndi 20 tüstüdən ibarət olmuş, pul vergisi və başqa mükəlləfiyyətlər daşımışlar. Azərbaycan Respublikası Dövlət Tarixi Arxivində saxlanılan müxtəlif illərdə aparılmış əhalinin, o cümlədən bəylərin, din xadimlərinin siyahıya alınması sənədlərinə istinadən Çar Rusiyası dövründə Dilağarda kəndi Yelizavetpol quberniyasının, Şuşa qəzasının kəndi kimi qeydə alınmışdır. Dilağarda da 1842, 1849, 1863, 1873, 1886 illərdə əhalinin siyahıya alınması aparılmışdır. Dilağarda da aparılmış 1842 il siyahıya alınması istisna olmaqla kişilərin adı ardıcıllıqla qeydə alınmış, qadınların yalnız sayı göstərilmişdir. Dilağarda 1842 ildə 50 tüstüdən ibarət olmuşdur. Əhalisinin ümumi sayı 165 nəfərdən ibarət Dilağarda da 96 kişi, 69 qadın yaşamışdır. 1849 ildə isə yalnız kişilərin siyahıya alınması aparılmışdır. Aparılmış siyahıya alınmaya görə, 142 nəfər sakini olmuş Dilağarda 54 tüstüdən ibarət idi. 1863 ilin siyahıya alınma sənədinə istinadən əhalisinin ümumi sayı 354 nəfər olmaqla 79 tüstüdən ibarət Dilağarda da 181 kişi, 173 qadın yaşamışdır. 1873 ildə Dilağarda 89 tüstüdən ibarət olmuşdur. Dilağarda da əhalinin ümumi sayı 673 nəfər olmaqla 328 kişi, 345 qadın yaşamışdır. 1886 ilə aid əhalinin siyahıya alınmasına görə, 710 sakini olmuş Dilağarda 107 tüstüdən ibarət idi. Həmin ildə Dilağarda da 380 kişi, 330 qadın sakin yaşamışdır. Dilağarda da müxtəlif illərdə bəylərin və din xadimlərinin, onların ailə üzvlərinin siyahıya alınması aparılmış, illərə görə yaşları göstərilmişdir. 1849-cu ildə Dilağarda da aparılmış bəylərin siyahıya alınmasına əsasən kənd 3 bəy ailəsi olmaqla 9 kişidən ibarət olmuşdur. 1863 ilə aid siyahıya alınmaya istinadən Dilağarda da 1 bəy ailəsi və onların ailə üzvləri yaşamışdır. 1886-cı ilin bəylərin siyahıya alınmasına görə, Dilağarda da 2 bəy, 1 din xadimi və 7 ailə üzvü yaşamışdır. Dilağarda, Qobu Dilağarda, Araz Dilağarda kəndləri 1993 ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir.
Şəxsiyyətləri
XVIII-XIX əsrlərdə Dilağarda kəndində Kazım bəy Ağahəsən bəy oğlu (1811-1880), oğlanları Muradxan bəy (1836-...), Ağahəsən bəy (1851-...), nəvələri Murtuza bəy (1866-...), Hacıağa bəy (1871-...), Ağa bəy (1876-...), Kazım bəy (1881-...), Kamran bəy (1874-...), qardaşı proporşik Hacıağa bəy (1824-1848), Lütfəli bəy Məhəmmədhəsən bəy oğlu (1812-....), qardaşı Abdulla bəy (1819-...) adlı bəylər yaşamışlar. Əmirxan bəy Novruzxan bəy oğlu (1789-...) Ağabəyim xanımla (1797-...) ailə həyatı qurmuşdur. Onun Əbdülhüseyn bəy (1819-...), Mirzəhüseyn bəy (1820-...) adlı iki oğlu, Hüsnü xanım (1836-...), Sənəm xanım (1836-...) adlı iki qızı dünyaya gəlmişdir. Molla Məmmədbağır Molla Musa (1813-...), Molla Rza Əmirxan oğlu (1824-...) Dilağarda kəndinin din xadimlərindən sayılmışlar.
Mədəniyyət
Kənddə işğal oluna qədər orta məktəb, klub, kitabxana, tibb məntəqəsi fəaliyyət göstərmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Rayon mərkəzindən 13 km şimalda, Füzuli-Martuni şose yolundan 2 km Köndələnçayın (Arazın qolu) sol sahilindən 6 km aralı, Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir.
İqtisadiyyatı
Üzümçülük, taxılçılıq və heyvandarlıq kəndin iqtisadiyyatının əsasını təşkil edirdi.
Maxima
GNU Maxima — sərbəst yazılış modelinə görə genişləndirilmiş, Lisp dili ilə yazılmış komyuter dəstəkli cəbri sistemidir.
Maxima bünövrəsini Macsyma sistemindən götürür.
GNU TeXmacs riyaziyyat yönümlü redaktorlar Maxima üçün istifade edilək interfeyslərdən biridir. Maxima Common Lisp dili ilə yazıldığı üçün Lisp proqramlama  mühitindən də Maximaya bağlanmaq mümkündür.
Kürdabad (Üskü)
Kürdabad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Üskü şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,150 nəfər yaşayır (410 ailə).
Süleyman Camalov
Süleyman Camalov — tibb elmləri namizədi, Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi, publisist.
Həyatı
1963–1966-cı illərdə təyinat üzrə Zakatala rayonunda Acınohur kənd xəstəxanasının baş həkimi və Qala kənd həkim məntəqəsinin müdiri vəzifələrində işləmişdir.
1967-ci ildə Ə. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun II terapiya kafedrasında aspiranturaya daxil olmuşdur, 1970-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Aspirantura dövründə ağciyər və ürək xəstəliklərinin funksional diqanostika üsullarını öyrənmək üçün Moskva şəhərinə ezam olunmuş, akademik B. V. Petrovskinin rəhbərlik etdiyi Kliniki və Eksperimental Cərrahiyə İnstitutunda və akademik B. E. Votçalın rəhbərlik etdiyi II terapiya kafedrasında bu üsulları öyrənmiş və Azərbaycanda ilk dəfə spiroqrafiya, kapnoqrafiya, oksihemometriya, pnemotaxometriya, bronxospirometriya üsulları tətbiq etmişdir.
1970–1972-ci illərdə Bakı şəhərində Respublika döş qəfəsi cərrahiyyəsi klinikasında həkim terapevt və funksional diaqnostika kabinetinin rəhbəri işləmişdir. Həmin illərdə 2 dəfə Moskva və Stavropol şəhərlərində ixtisasartırma kursunda olmuşdur.
19 mart 1972-ci ildə Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitunun funksional diaqnostika kafedrasında assistent seçilmiş, 6 may 1972-ci ildə III terapiya kafedrasına assistent vəzifəsinə keçirilmişdir.
1976-cı ildə Leninqrad şəhərində "hərbi-səhra terapiyası" kursunu, 1978-ci ildə "fiziologiya, biofizika və tibbi kibernetika" kursunu (Moskva şəhəri) bitirmişdir.
1984-cü ildə Moskva şəhərinə Ümumittifaq kardioloji elmi mərkəzinə ezam olunmuş, orada ürək, qan-damar sistemi xəstəliklərinin müasir diaqnostika və müalicə üsullarını öyrənmişdir.
1986–1988-ci illərdə doktorluq dissertasiya üzərində iş aparmaq üçün Moskva şəhərinə ezam olunmuş, sonralar 1992-ci ilə qədər ildə 3–4 ay müddətinə xəstələr üzərində dispanser müşahidəsi aparmaq üçün Moskvaya getmişdir.
1997-ci ildə doktorluq dissertasiyasının aprobasiyası olub.
Dördçinar
Dördçinar — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun Horadiz kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub.
20 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Dördçinar oykonimi Füzuli rayonunun Horadiz i.ə.v.-də kənd. Köndələnçayın sahilində, düzənlikdədir. Kənd əvvəllər dörd uca cinar ağacı olan ərazidə salındığı üçün belə adlandırılmışdır. 1917-ci ildə rayonunun ərazisində Dördçinar Quzey və Dördçinar Üngütlü adlı iki yaşayış məntəqəsi qeydə alınmışdır.
Ağ küstüşam
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki xarakteristikası
Ağ küstüşam lian tipli, zərif görünüşlü olsa da,  kökləri insanı xatırladır. Gövdəsi zərif və incə olmaqla 1–2 m uzana bilir. Yumru yarpaqları 3-4 bölümlüdür. Meyvləri qara rəngli və yumrudur.
Bizim ekspedisiya zamanı tapdığımız bitkinin kökü məhz bu qəbildəndir.
Təsiri və tərkibi
Adamotunun köklərində qülkozidlər, aşı maddəsi, kumarin, karbohidrat, efir və piyli yağ, brinolov turşusu, alkaloidlər, saponin, qatran, fitosterin, triterpenoidlər,  kukurbitasinlərdən D (elaterin A) və B, E(elaterin B), C, K vitaminləri tapılmışdır. Bu bioloji fəal maddələrdən alınmış preparatlar revmatizmada, qankəsici, ağrı kəsici, iflic vuran insanlara təyin edilir.
Tibbi məqsəd üçün köklərindən istifаdə оlunur. Kökündə və bаşqа hissələrindən iki аmоrf zəhərli qlükоzid-briоnin və briоnidin, аşı məddəsi, nişаstа, qətrаn, pоlisахаridlər və s. vаrdır.
Еkspеrimеntаl tədqiqаtlаr zаmаnı müəyyən оlunmuşdur ki, bu bitkilərdən аlınаn qlükоzidlər ürək əzələsinin tоnusunu аrtırır və аrtеriаl təzyiqi yüksəldir. Spirtli еkstrаktındаn аlınаn mаyе isə yüngül işlədici təsirə mаlikdir.
Xalq təbabətinə görə əsasən kökunü qaynadıb içdikdə  tutulan oynaqlar açılır, epilepsiyalı xəstəliklərin  müalicəsiiində effektiv təsir vasitəsi kimi tətbiq edilir.
Bulbophyllum polyphyllum
(Bulbophyllum polyphyllum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mafia: The City of Lost Heaven
Mafia: The City of Lost Heaven — Illusion Softworks tərəfindən yaradılan və Üçüncü-şəxs atıcı janrında olan oyun. Oyun Avropada 6 sentyabr 2002-ci ildə, Amerika Birləşmiş Ştatlarında isə 28 avqust 2002-ci ildə çıxmışdır. Take-Two Interactivein verdiyi məlumata görə oyun 2 milyon nüsxə satılmışdır. 7 sentyabr 2010-cu ildə oyun Steam platformasına uyğunlaşdırılmışdır. Oyunda hadisələr Lost Heaven adlı şəhərdə baş verir. Oyunun əsas süjet xətti 30-cu illər ABŞ-da yaşanmış Mafia mübarizələri təşkil edir.
Personajlar
Tomas Angelo (ingiliscə Thomas Angelo ) Oyunun əsas personajıdır. Tomas əvvələr taksi sürücüsü işləmişdir. Sonralar mafia aləminə qoşulmuşdur. Lost Heaven şəhərində ən hörmətli mafia rəhbərlərindən olan Don Salyeri öz adamları Paul və Semə göstərdiyi köməkə görə Tomasa 10 min dollar pul vermiş və onlarla işləməyi təklif etmişdir. Tomas təklifi bir müddətdən sonra qəbul etmişdir. Qısa zamanda Lost Heaven mafia dünyasında tanınmış şəxsə çevrilmişdir. Don Salyerinin ən etibar etdiyi üç şəxsdən birinə çevrilən Tomasa Marello qardaşlarını öldürmək tapşırılır. Don Salyerinin öldürülməsindən sonra adını və yaşadığı ünvanı dəyişmiş və firmaların birində sürücü işləmişdir. Tomas Angelo bütün cəhdlərə baxmayaraq keçmiş mafia rəhbəri Salyerinin adamları Jo Barbaro və Vito Skalette tərəfindən tapılaraq bağının həyətində güllələnmişdir.
Detektiv Norman (ingiliscə Detective Norman ) Əslən İrland olan Norman oyunun başlanğıcında və oyun hissələri arasında Tomas Angelo ilə söhbət zamanı görünür. Norman Lost Heaven Polis Departamentində detektiv vəzifəsində çalışır. Tomas Angelonun Don Salyerinin bütün gördükləri işlər haqqında məlumatı əvəzində ona yeni ad və işlə təmin edəcəyinə söz verir.
Don Enio Saliyeri (ingiliscə Don Ennio Salieri ) Don Saliyeri şəhərin kiçik italiya adlanan hissəsində Saliyeri barının sahibidir. Saliyeri barı kiçik yer olsada Don Saliyeri buradan sadəcə işlərini idarə etmək üçün istifadə edir. Əslən İtaliyalı olan Saliyeri düşmənlərinə və bəzəndə öz adamlarına qarşı sərt qərarları asanlıqla qəbul edir. Oyunun sonunda ölümü təsvir edilməsədə, həbs edildiyi və daha sonra elektirik stolu ilə edam edildiyi Tomas Angelonun xatirələrindən məlum olur.
Paul (ingiliscə Paulie ) Don Saliyerinin ən önəmli adamlarından biridir. Tomas Angelonun ən yaxın dostu olan Paul çılğın hərəkətləri ilə tanır. Bütün bunlara baxmayaraq, Paul öz dostlarına və Saliyeriyə qarşı daim sədaqət göstərir. Paul oyunun sonlarına yaxın Saliyerinin göstərişi ilə Sem tərəfindən evində öldürülür.
Sem (ingiliscə Sam ) Sem Saliyerinin əsas adamlarında hesab olunur. Oyunda Saliyerinin tapşırıqlarını yerinə yetirən üç şəxsdən biridir. Bir çox tapşırıqları Tomas Angelo və Paul ilə birlikdə həyata keçirir. İki dəfə ağır yaralanır. İlk yaralanma şəhər kənarında yerləşən yol üstü dayanaçaqda baş verir. Ciddi yaralanma olmasada, Tomas və Paulun cəhtlərindən sonra xilas edilir. Növbəti dəfə isə Saliyerinin göstərişinə əsasən viski gətirməyə gedərkən yaralanan Sem Tomas və Paulun sayəsində yaralanığı ərazidən çıxarılır və Saliyerinin ailə həkiminin evinə apırılır. Oyun ərzində Sem və Tomas Angelo arasında isti münasibət görünmür, daha çox soyuqqanlı davranışları ilə diqqəti cəlb edən Sem oyunun sonlarına yaxın Saliyerinin göstərişi ilə ən yaxın dostu Paulu öldürür. Paulun Sem tərəfindən öldürülməsindən sonra Tomasla telefon əlaqəsi yaradan Sem Toması ya şəhəri tərk etməyi ya da ona verəcəyi unvana gəlməyi təklif edir. Tomas Paulun qisasını almaq üçün Semin olduğu ünvana gedir və uzun mübarizədən sonra onu öldürür.
Frank Kalleti (ingiliscə Frank Colletti ) Don Saliyerinin ən yaxın dostu. Frank Kalletinin Saliyeri ilə 20 illik dostluq münasibətləri vardır. Frankın əsas vəzifəsi baş məsləhətçidir. Bir çox məsələlərdə Tomas Angeloya məsləhətlər verir. Aparılan danışıqlarda daim Saliyerinin yanında olur. Bütün bunlara baxmayaraq Frank Kalleti Saliyerinin şəhərdə əsas rəqibi olan Morello qardaşlarına satılmışdır. Saliyeri bu xəbəri öyrənəndə Tomas Angeloya Frank Kalletini öldürməyi tapşırır. Angelo Frankı hava limanına qədər təqib edir, lakin Frankın arvadı və kiçik qıza ilə birlikdə gördükdə fikirini dəyişir. O, Saliyerinin əmrini yerinə yetirmir və Frank Kalletinin Avropaya getməsinə icazə verir. Frank Kalleti Avropaya gedəndən 5 il sonra Saliyerinin adamları tərəfindən tapılaraq öldürülür.
Ralf (ingiliscə Ralph ) Ralf avtomobil təmirçisidir. Saliyeri barın arxasında avtomobil təmiri məntəqəsində çalışır. Tomas Angelo bir çox maşınların açar sistemini qırmağı Ralfdan öyrənir. Tomasa mehriban münasibəti ilə seçilən Ralf digərlərindən pəltək danışığı ilə seçilir. Oyun ərzində Tomas Angelo silahlı mübarizələrdən əldə etdiyi avtomobilləri Ralfın qarajına gətirir. Saliyerinin adamı olsada mafia ilə əlaqəsi yoxdur.
Don Marello (ingiliscə Don Morello ) Marello mafia ailəsinin başcısı. Sergio Marellonun böyük qardaşı. Marello Saliyerinin yaxın dostlarından idi. Don Pepone hər iki şəxsə rəhbərlik etmişdir. Peponenin ölümündən sonra Marello və Saliyeri arasında olan münasibətlər gərinləşməyə başladı. Marello Tomas Angelo və dostları tərəfindən Saliyerinin göstərişi əsasında öldürülmüşdür.
Sergio Marello (ingiliscə Sergio Morello ) Don Marrelonun kiçik qardaşı. Sergio Marello şəhər limanına nəzarət edirdi. Saliyeri Tomas Angeloya Sergionu öldürmək üçün dəfələrlə göstəriş verir. İlk üç cəht uğursuz alınır. İlk cəhd İtalyan bağı restoranında Paul Sergio Marello adı ilə səhvən başqasını öldürür. Sonra ki, sui-qəsd zamanı silah açılmır. Üçüncü cəhtdə isə Sergionun maşınına quraşdırılmış bomba onun arvadının ölümünə səbəb olur. Sonuncu dördücü cəht isə şəhər portu üzərində atışmada baş verir. Marello və Saliyeri adamları şəhər portunda silahlı mübarizəyə başlayırlar. Uzun mübarizədən sonra Tomas Angelo Saliyerinin əsas düşmənlərindən olan Sergionu portun deposunda öldürür.
Vincenzo (ingiliscə Vincenzo ) Don Saliyerinin uşaqlıq dostudur. Əsas işi Saliyerinin adamlarını silahla təmin etməkdir. Oyun əsnasında Vincenzo tərəfindən verilən silahların çeşidi və gücü artır. Saliyeri barın sol tərəfində yerləşən binada yaşayır.
Luigi (ingiliscə Luigi ) Luigi Saliyeri barda işləyir. Tomas Angelonun həyat yoldaşı olan Saranın atasıdır. Mafia ilə əlaqəsi yoxdur.
Don Pepone (ingiliscə Don Peppone ) Saliyeri və Don Marellonu mafia dünyası ilə tanış etmiş şəxsdir. Oyunda özü görünmür yalız barəsində hər iki tərəfdən bəzi xatırlatmalar edilir. Pepone 1920-ci ildə silahlı mübarizə nəticəsində öldürülmüşdür.
Bobbi (ingiliscə Bobby ) Ralfın yaxın dostu olan Bobbi şəhərdən kənarda yerləşən yarış meydanında qarolçu işləyir. Bobbi yalnız bir işdə Tomas Angeloya köməklik edir. Maşın yarışlarında mütləq qalib gəlməli olan Saliyerinin komandası yarışdan bir gün əvvəl yarışın ən güçlü maşının sıradan çıxartmaq üçün plan hazırlanır. Tomas Angelo gecə yarısı şəhərdən kənara yollanır və yarış meydanının qarajına daxil olmağa Bobbi köməklik edir.
Salvatore (ingiliscə Salvatore ) Salvoterədə Bobbi kimi yalnız bir işdə Tomas Angeloya köməklik edir. Salvotere Lost Heavendə seyf qapıların açılması üzrə peşəkardır. Salvatore Tomas Angelo ilə gecə yarısı görüşür. Onların arasında olan dialoq zamanı Salvatorenin babası və atasınında bu işlə məşğul olduğu məlum olur. Tomas şəhərin varlılar yaşayan səmtinə gedir. Burada əvvəlcədən məlum olan qubernatorun bağına daxil olur. Salvatoredə bağ evində olan seyfin açılmasında Tomas Angeloya köməklik edir.
Sarı Pete (ingiliscə Yellow Pete ) Saliyeri ailəsi ilə əlaqəsi olmayan silah satıçısı. Tomas Angelo bir sıra məsələlərin həll edilməsi üçün silahı Vincenzodan yox Sarı Petedən alırdı. Bunun səbəbi Vincezonun yalnız Saliyerinin işləri üçün Tomas Angeloya silah verməsi idi. Oyunun sonlarına yaxın Tomas Angelo tez-tez Sarı Peteyə müraciət etməyə başlayır. Sarı Pete bir qolunun olmaması ilə digərlərindən fərqlənir. Başqa sözlə o oyunda tək qolu yeganə şəxsdir.
Ailə həkimi (ingiliscə Family Doctor ) Ailə həkimi Saliyerinin şəhərdən kənarda yaşayan və adı qeyd edilməyən həkimdir. Oyunda yalnız bir dəfə ailə həkimi görünür. Semin ağır yaralanmasından sonra Paul Tomas Angeloya Semi ailə həkiminin yanına getməyi məsləhət görür.
Lost Heaven
Lost Heaven Nyu-York və Çikaqo şəhərləri əsasında yaradılmışdır. Şəhərdə 9 səmt mövcuddur. Əsas hadisələr Saliyeri barın yerləşdiyi Kiçik İtaliyada və Mərkəzi adada cərəyan edir. Digər 7 səmtdə müxtəlif hadisələr tez-tez yaşanır. Oyun ərzində bir səmtdən digərinə getmək kimi tapşırıqlar çoxuluq təşkil edir. Lost Heavenda yerləşən səmtlərin hərəsi öz xüsusiyyətinə görə fərqlənir. Şəhərin bir tərəfində yoxsul və təhlükəli həyat tərzi yaşandığı halda, digər hissəsində varlı və sakit həyat tərzi yaşanır. Kiçik İtaliya İtaliyadan gəlmiş miqrantların yaşadığı səmtdir. Salyeri bar, Saranın və Tomas Angelonun evləridə bu səmtdə yerləşir. Salyeri barın burada yerləşməsinin əsas səbəbi, Don Saliyerinin əslən italyan olmasıdır. Müxtəlif tapşırıqlar kiçik italiyada icra edilir, oyunun əsas anlarından olan Paulun öldürülməsidə onun bu səmtdə olan evində baş verir. Çin şəhəri Lost Heavenin şimalında yerləşir. Səmtdə əsasən çinlilər yaşayır. Tomas Angelo nadir hallarda işlərə görə səmtə gedir. Səmtdə olan əsas tapşırıqlardan biri, geçə yarısı Paul ilə Angelonun səmtə gedərək, orada silahlı mübarizə aparırlar. Mərkəzi ada şəhərin mərkəzində yerləşir. Hər iki istiqamətə körpülər vasitəsi ilə hərəkət etmək mümkündür. Bu səmtdə təzə və köhnə həbsxanalar yerləşir. Adanın cənubunda yerləşən mədəniyyət qaleriyasında isə oyunun sonu yaşanır. Sem Tomas Angelo ilə görüş yerini bu qaleriyaya təyin edir. Marello ailəsinə məxsus İtalian Garden restoranı adanın şimal qərbində yerləşir. Həmçinin dövlət bankının əsas binasıda mərkəzi ada da İtalian Garden restoranından bir neçə küçə aralıda yerləşir. Nyu Ark adlanan səmt digərlərindən fərlənmir. Marello qardaşlarına məxsus bar, dövlət bankının şöbəsi kimi obyektlərin yerləşdiyi Nyu Ark çirkli küçələri və təhlükəli həyat tərzi ilə fərlənir. Hava limanına gedən əsas yol, Nyu Arkın şimal hissəsindən keçir. Oyunun ilk hissələrində Marello qardaşları tərəfindən idarə edilən, Nyu Ark Don Marellonun ölümündən sonra Saliyerinin nəzarətinə keçir. Şəhərin Okvud adlan hissəsi sakit həyatı ilə seçilir. Tomas Aangelonun bağ evinin yerləşdiyi okvudda varlı bağ evləri mövcuddur. Okvudda kilsə və orta məktəbdən başqa heç bir mühüm bina yerləşmir. Oak Hil şəhərdə ən hündür təpədə yerləşir. Burada ən varlı insanların evləri yerləşir. Oak Hil səmtində Tomas Angelo bir mühüm tapşırıq yerinə yetirir. Salvatore ilə birlikdə qubernatorun səmtdə yerləşən bağ evinə geçə yarısı gizli daxil olan Tomas lazım olan sənədləri götürdükdən sonra ərazidən uzaqlaşır. Xobaki və Vörks quater səmtləri daha çox orta təbəqədən olan şəxslərin yaşadığı səmtlərdir.
Yəhya Ədl
Yəhya Ədl — azərbaycanlı cərrah, İranın "cərrahı atası" adlanır. Bir müddət İran Senatında senator vəzifəsində işləyibdir.
1899-cu ildə Təbrizdə dünyaya gəlmişdir. Atası Yusif xan Mükərrəmülmülk bir müddət Azərbaycanın "Nayibüləyalə"si idi. Məhəmmədvəli mirzə Fərmanfərma və Həbib Nəfisi onun bacılarının həyat yoldaşları idilər. Onun əmisi oğlu Mustafa Ədl isə İranın müasir ədliyyəsinin banisi sayılırdı.
Vaterloo Universiteti
Vaterloo Universiteti — Kanadanın Ontario ştatının Vaterloo şəhərində ictimai universitetdir. Universitet, 1957-ci ildə Gerry Hagey və Ira G. Needles tərəfindən yaradılıb.
Fayl:Panorama_slc_courtyard_small.jpg Fayl:Panorama_MC_green_small.jpg Fayl:Panorama_UW_south_campus_hall.jpg
Dəvəquşu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Dəvəquşu quşlar arasındakı ən böyük canlı olmaqla, dünyanın hər yerində yetişdirilir. Uzun boynu və ayaqları, həmçinin 65 km-dək qaça bilməsi ilə tanınır. Quşun elmi adı yunan dilində "sərçə dəvəsi" mənasını verməkdədir.
Xüsusiyyətləri
thumb|250px|left|[[Fayton. 1910]]
Dəvəquşular 90–130 kq ağırlığında olur. Bəzi erkək dəvəquşuların ağırlığı 155 kq-ma qədər çıxır. Yetkin erkək dəvəquşuların tükləri əsasən qaradır, qanadlarında və quyruğunda bəzi yerlər ağdır. Dişilər və gənc erkək dəvəquşular boz qəhvəyidir. Qanadlar erkək dəvəquşular tərəfindən cütləşmə dövründə özünü nümayiş etdirmək üçün və düşmənlərini qorxutmaq üçün istifadə edilir. Eyni zamanda dəvəquşular qanadları ilə balaları üçün kölgə təmin edir.
Dəvəquşuların tükləri yumşaqdır.Dəvəquşunun qüvvətli ayaqları tüksüzdür. Dəvəquşunun Gözləri qalın, qara kirpiklərlə əhatələnmişdir. Dəvəquşular bütün quru heyvanlar içərisində ən böyük gözlərə malikdir.
Çoxalma
thumb|left|Dəvəquşu, [[toyuq və kəklik yumurtaları]]
Erkək dəvəquşular cinsi yetkinliyə (2–4 yaşları) boyları 1,8–2,7 m, dişi dəvəquşular isə 1,7 –2 m olduqda çatırlar. Həyatının ilk dövründə balalar hər ay 25 sm-dək böyüyürlər. Bir ildən sonra dəvəquşu 45 kq ağırlığa çatır.
Qüteybə ibn Müslüm
Həyatı
Qüteybə ibn Müslüm ərəblərin Bahili qəbiləsindən idi. Qüteybə ibn Müslüm Əfqanıstan və Orta Asiyada elədiyi işğallar ilə Əməvi torpaqlarının sərhədlərini genişləndirmişdir.
704cü ildə Əbdülməlik İbn Mərvan tərəfindən Xorasan valisi təyin edilən Qüteybə, həmdə təqribən 50 min nəfərlik bir ordunun sərkərdəsi olur. Xorasandan Şimala və şərqə doğru təşkil etdiyi hücumların birincisində (705) Toxarıstana girərək paytaxt Bəlx şəhərini işğal edir. Şəhər əhalisi təslim olsa da şəhəri dağıdır. Ardından o tarixdə Oxus olaraq adlanan Ceyhun çayını (Amu Dərya) aşaraq Buxara (bugün Özbəkistanda) və şəhər ətrafındakı Soqdiana torpaqlarını işğal edir (706-709). İşğalları davam etdirərək 706-cı ildə Bəykəndi alır. Şəhər işğal olunarkən bu şəhəri də dağıdaraq bütün kişiləri öldurtdurur. Onun işğallarını durdurmaq üçun Buxara hökumətinin sərkərdə olaraq təyin etdiyi Vərdan xudanı da məğlubiyyətə uğradır. Vərdanın ölümündən (708) sonra Buxaranı ələ keçirir.
Daha sonra Səmərqəndi (710-712), Xarəzm və paytaxtı Xivəni işğal edir. Səmərqənd hökmdarı Nizak Tarxan da ona tabe olur. Həccacın əmri ilə, Sistanın Türk hökmdarı Rutbilin üstünə hücum edir, ancaq ona Ərəb hakimliyini qəbul etdirə bilmir. Xarəzm hökmdarı Çiğan, qardaşı Hurrəzata qarşı ondan kömək istəyir, o da Bəlx valisi olan qardaşı Əbdurrahmanı Çiğana köməyə göndərir və Əbdürrəhman Hürrəzatı öldürür. Daha sonra Xarəzmin üç böyük şəhərini Ərəb əsarəti altına alır. Qüteybə ibn Müslim, İraq valisi Həccacın icazəsiylə mühasirəyə aldığı Səmərqəndi sərkərdə Gürəkin güclu müqavimət göstərməsinə baxmayaraq ələ keçirdir. Ordunun baş qərargahını buraya köçürdükdən sonra (714) sonra İsficapa gəlir.
715-ci ildə Orta Asiyanın iç hissəlrinə doğru ilərləyərək Fərqanənı işğal edərək Ərəb imperiyasına qatır. Çin sərhədlərinə qədər irəlilədiyi deyilsə də, bu haqqda yazılı sənəd yoxdur.
Qüteybənin işğal etdiyi torpaqların çoxu idarəçilik baxımından Mavəraünnəhrə (Ceyhun çayının arxasındakı torpaqlar) bağlanır. Qüteybənin işğal etdiyi bölgələrdə hərbi idarəçilik yaratdığından o günə qədər çoxu Buddist olan bölgə xalqlarını zorla müsəlmanlaşdırır. Qüteybənin işğal etdiyi Səmərqənd və Buxara zamanla İslam mədəniyyətinin ən böyük şəhərləri və Orta Asiya xalqlarının elm mərkəzi olur. Qüteybənin ölümündən sonra ərəblər, Mavəraünnəhirdə möhkəmlənə bilmirlər. Göytürklərin yenidən gücəndikləri vaxtda Xaqan Gültəkin, Mavəraünnəhirdəki bəzi yerlərini işğalçı Ərəblərdən geri alır. .
Tanrı anası Bakirə Məryəmin yüksəlişi kilsəsi (Tbilisi)
Tanrı anası Bakirə Məryəmin yüksəlişi kilsəsi – Tbilisinin Qədim şəhər rayonunda Roma-Katolik kafedralı. Kilsə, 1993-cü ildə yaradılmış Qafqaz Latın Həvari Administrasiyasının qərargahıdır.
Tarixi
Hazırda kafedralın yerləşdiyi ərazidə ilk dəfə katoliklər XIII əsrdə məskunlaşmışdılar. 1240-cı ildə dominikanlar həmin ərazidə monastır yaratmışlar.1328-ci ildə Vəftizçi İohanna həsr edilmiş monastır yaradılmış və Tbilisi yepiskop iqamətgahıa çevrilmiş. XVI əsrdə yepiskopluq fəaliyyətini dayandırmışdır. XVII əsrdə Gürcüstana qayıdan katoliklər Tbilisidə Müjdə kilsəsi inşa edirlər. Həmin katolik kilsəsi o zaman şəxsən çar II Teymuraza tabe idi.
Bundan sonra, katoliklər şəhərin həyatında aktiv rol oynamağa başlayırlar. Lakin, XIX əsrin əvvəllərində artıq katoliklərin şəhərdə ibadətah yox idi. Buna görə də, 1804-cü ildə Tbilisi prefekti Françesko Paduel şəhər katoliklərinə kilsə tikməyə icazə verilməsi üçün imperator I Aleksandra müraciət edir. İmperatorun razılığından sonra kostyolun tikintisinə başlanılır. Tikinti işləri 1805–1808-ci illərdə keşiş Filipo Foranianın layihəsi əsasında davam etdirilir.
1937-ci ildə SSRİ hakimiyyəti kostyolu bağlayır və ibadətlərə xitam verilir. 1999-cu ildə Roma Papası II İohann Pavelin Tbilisiyə səfəri zamanı kostyol yenidən itfah edilir və fəaliyyətə başlayır.
Əkin anaqllis
Hündürlüyü 6-20 (30) sm, gövdəsi çoxsaylı budaqlanan, əyilib qalxan və ya uzanmış şəkildə, dördtilli olan birillik çılpaq ot bitkisidir.
Yarpaq
Yarpaqları qarşı-qarşıya düzülmüşdür, oturaqdır, yumurtaşəkilli, uzunsovyumurtaşəkilli,kütdür, açıq-yaşıl rəngdədir.
Çiçək
Çiçəkləri təkdir, qoltuq çiçəkləridir,uzunluğuna görə yarpağa bərabər və ya ondan 1,5-2 dəfə uzun olan saplaq üzərindədir. Tac narıncı və ya kərpici-qırmızı rəngdədir, çarxşəkillidir, beş bölümlüdür;dilimləri oval-yumurtaşəkillidir, kütdür, kənarları nazik vəzili-kirpiklidir.
Çiçəkləməsi
Aprel
Meyvə verməsi
Aprel-Avqust
Azərbaycanda yayılması
Samur-Şabran oval., Abşeron, Qobustan, Alazan-Əyriçay, BQ qərb, Lənk. oval., Lənk.-Muğ., Kür-Araz oval.,Kür düz., Nax. düz., KQ cənub. Orta dağ qurşağına qədər.
Yaşayış mühiti
Alaqlı yerlərdə, dincə qoyulmuş torpaqlarda, çəmənliklərdə rast gəlinir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Zəhərli bitkidir.Xalq təbabətində ağciyər vərəmində, qadın xəstəliklərində istifadə olunur.
Əhmədbəyli (Füzuli)
Əhmədbəyli — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub. 1994-cü il yanvar ayında Azərbaycan ordusunun həyata keçirdiyi Horadiz əməliyyatı nəticəsində işğaldan azad olunub.
Toponimikası
Əhmədbəyli oyk. Füzuli r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Köndələnçayın (Araz çayının qolu) sol sahilində, düzənlikdədir. Kənd Əhməd adlı bəyin adı ilə adlandırılmışdır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
MAR şəhərləri
thumb|450px|[[Mərkəzi Afrika Respublikası]] Bu siyahıda Afrikadakı Mərkəzi Afrika Respublikasının şəhərləri sıralanmışdır. Mərkəzi Afrika Respublikasının ən böyük və ən çox əhaliyə sahib şəhəri paytaxt Bangidir. Burada 2003-cü ilin məlumatlarına görə 622.771 nəfər yaşamaqdadır. Ölkə əhalisinin 20 %-dən çoxu paytaxt və ətrafda məskunlaşmışdır. Aşağıdakı siyahı 8 dekabr 1975, 8 dekabr 1988 və 8 dekabr 2003 tarixlərindəki siyahıalmalara əsasən qurulmuş olub əhalisi 6.000-dən çox olan şəhərlərdən ibarətdir.
Vladimir Markovnikov
Markovnikov Vladimir Vasilyeviç ((13 dekabr (25 dekabr) 1837 – 29 yanvar (11 fevral) 1904) — elmi məktəbin əsasımı qoyan, rus kimyaçısı. Butlerovun kimyəvi strukturu nəzəriyyəsi üzrə işləyərək o, atomların orqanik birləşmələrdə bir birinə nüfuzunu araşdırdı və orada bəzi müntəzəmlərir tapdı (o cümlədən, oksigensiz turşların iki və üç qat əlaqəli doymamış karbohidrogenlərə qaydasını keşvetdi. 1869-cu ildə bu qayda onun şərəfinə adlandırıldı). O, 1865-ci ildə yağ turşuların izomeriyasını kəşf etdi. 80-ci illərin əvvəlindən qafqaz neftini tədqiq edirdi, sikloalkanları kəşf etdi. Rusiya İmperiyasının kimyəvi sənayənin inkişafına təsir etdi. Rus kimyə cəmiyyətinin (1868) əsas qoyuculardan biri idi. Memar Nikolay Markovnikovun atası.
Həyatı
Markovniklər sülaləsin sənədlərinə görə, Vladimir Vasilyeviç Markovnikov 1837-ci ildə dekabrın 13 (25)-də, Knyaginin şəhərində (günümüzdə Nijeqorod vilayətin Knyaginino şəhəri) Belyov yeger polkunun poruçikin, V.V.Markovnikovun ailəsində anadan olub. Lakin, onun həyat dövründə yazılan bioqrafiyada yazılmışdı ki, onun doğum yeri 1837—1838 illər arasında Belyov yeger polkunun qaldığı yerdə, Çernoreçye qəsəbəsində (günümüzdə Nijeqorod vilayətin Dzerjinsk şəhəri) idi. Bundan sonra onu İvanovskoye qəsəbəsindəki atasının evinə apardılar. Həmin yerdə o öz uşağlıqını keçirdi.
Alçabulaq
Alçabulaq — Azərbaycan Respublikasıınn Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Alcabulaq Yardımlı rayonunun Sınq inzibati ərazi vahidində kənd. Viləş çayının sahilində, dağətəyi ərazidədir. Keçmış adı Sağolcandır. Toponim təhrif olunaraq Soxulcan kimi yazılmışdır. Sağolcan XIX əsrdə Lənkəran qəzasında yaşamış təklə tayfasının tirələrindən birinin adıdır. XX əsrin 80-ci illərində kəndin adı guya pis səsləndiyi üçün dəyişdirilərək yaxınlığındakı bulağın adı ilə adlandırılmışdır.
Bulaqları
Olduqca gözəl təbiəti olan Alçabulaq kəndinin gözəl şəfalı bulaqları mövcuddur. Yeddi çeşmə, kənd bulağı, Saxsılı bulaq və s. kimi bulaqları vardır. Kənd ərazisində əsasən maldarlıqla məşğul olunur.
Qızıl ehtiyatı
Qızıl ehtiyatı — Ölkənin xəzinəsinə və ya Mərkəzi Emissiya Bankına məxsus olan, külçə və kəsilmiş pul şəklində saxlanılan ehtiyat qızıl fondu.
Xivə
Xivə (XivaXiveh) — müasir Özbəkistanda yerləşən qədim şəhər.
thumb|800px|center|Xivə
Tarixi
Xivə qədim Xarəzmin mərkəzi şəhərlərindən biri idi. Xivə xanlığının paytaxtı olmuşdu.
Özbəkistanda yerləşən Xivə şəhərinin ətrafındakı gil divarlar YUNESKO-nun müdafiəsi altından olan nəhəng İçan-Qala kompleksinin tərkibinə daxildir. Onun uzunluğu 2,5 km, hündürlüyü isə 10 metrdən çoxdur. Divarlar hələ də həyatın davam etdiyi şəhəri uzun əsrlərdir ki, əhatə edir. O, günəş şüaları altında xüsusi şəkildə qurudulmuş və 40х40х10 ölçülərə malik kərpiclərdən hörülmüşdür. Xivə ətrafındakı divarların tikilmə tarixi V əsrə aid edilir.
Allahabad Universiteti
Allahabad Universiteti — Hindistanın Uttar Pradeş ştatının Allahabad şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Universitetin əsası 1887-ci ildə qoyulmuşdur.
Qarameyvə küstüşam
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum polygaliflorum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qəmbər Sadıqov
Qəmbər Nəzir oğlu Sadıqov (1901-1937) — Sovet Quruculuğu və Hüququ İnstitutunun rektoru, Marksizm-leninizm İnstitutunun direktoru, AK(b)P MK sovet ticarəti şöbəsi müdirinin müavini.Torpaqşünaslıq elmi-tədqiqat institutunun direktoru.
Ailəsi
Sadıxova Qeysi Nəsir qızı ilə ailə qurmuşdu. O, 1912-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuş, Bakı şəhəri Şaumyan küçəsi ev 14, mənzil 25 ünvanında yaşamışdır. Ailə tərkibi: oğlu Zaur Qəmbər oğlu – 1932-ci il, qızı Sima Qəmbər qızı – 1934-cü il, bacısı Ənvər Nəsir qızı 30 yaş, anası Maya Şükür qızı 60 yaşında. Həyat yoldaşı Sadıqov Qəmbər Nəzir oğlu (1901) Marksizm – Leninizm İnstitutunun direktoru olmuşdur. 12 oktyabr 1937-ci ildə SSRİ Ali Məhkəmə Hərbi Kollegiyanın Səyyar Sessiyasının qərarı ilə əksinqilabi trotski-terrorçuluq fəaliyyətinə görə I kateqoriya ilə həbs edilmişdir.
Sadıqova Qeysi Nəsir qızı SSRİ MİK-nin 4 iyul 1934-cü il qərarına əsasən 15 oktyabr 1937-ci ildən hesablanmaqla cəzasını İslah-Əmək Düşərgəsində çəkməklə 8 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. Uşaqlarının tərbiyəsi ilə baldızı Sadıxova Zəhra Nəsir qızı məşğul olmuşdur. Azərbaycan SSR Ali Məhkəmənin Cinayət İşləri üzrə Məhkəmə Kollegiyanın 19 noyabr 1956-cı il qərarına əsasən Sadıqova Qeysi Nəsir qızına bəraət verilmişdir.
Emanuel Lasker
Emanuil Lasker— Alman şahmatçısı, riyaziyyatçısı və filosofu. O, şahmat üzrə ikinci dünya çempionu olmuş və bu adı 27 il ərzində özündə saxlamışdır (1894-dən 1921-ci ilə kimi).
Həyatı
Emanuil Lasker 1869-ci il dekabrın 24-də anadan olmuşdur. Uşaqlıqdan riyaziyyata həvəs göstərirdi. Ona görə də valideynləri onu Berlinə oxumağa göndərirlər. Laskerin şahmata maraq göstərməsinin iki səbəbi olmuşdur. Birincisi, yanında yaşadığı böyük qardaşı yaxşı şahmat oynayırdı.Bir dəfə Lasker xəstə olarkən qardaşı ona şahmat oynamağı öyrətmiş və şahmat dərsliyi hədiyyə vermişdir. İkinci səbəb isə, onun oxuduğu məktəbin direktorunun yerli şahmat klubunun çempionu və prezidenti olması idi. Direktor gələcək çempionun şahmat qüvvəsinin inkişafına böyük kömək etmişdir.
Şahmat Karyerası
Məktəbi qurtardıqdan sonra Lasker Berlin universitetinin riyaziyyat fakültəsinə daxil olur. 1889-cu ildə çıxış etdiyi bir sıra turnirlərdə qazandığı qələbələr onu Almaniyanın güclü şahmatçılarının ön cərgəsinə çıxarır. Bu müvəffəqiyyətdən sonra 22 yaşlı Lasker öz qarşısına dünya çempionu adını qazanmaq kimi, məsul vəzifə qoyur.Steynitslə gələcək görüşə hazırlaşaraq, 1880-ci ildə İngiltərəyə gedir.Burada o, iki dairəvi sistem üzrə keçirilən turnirdə ingilis şahmatçıları, sonra isə ingilislərin sevimlisi Blekbern üzərində inamlı qələbə qazanır. Üç il sonra ABŞ-də qastrol səfərində olarkən Lasker yerli şahmatçılarla görüşdə bir sıra qələbələr qazanır. Nyu-York turnirində birinci mükafata yiyələnir. Özü də o, turnirdə iştirak edən 13 şahmatçının hamısına qalib gəlir və ən yaxın rəqibi ilə arasında 4,5 xal fərq yaranır.
1921-ci ildə 53 yaşlı Lasker tac uğrunda mübarizədə Xose Raul Kapablankaya məğlub olur.Lakin iki il sonra Moraviya adasında keçirilən turnirdə yenidən qələbə qazanır. 1 il sonra Nyu-Yorkdakı beynəlxalq turnirdə qazandığı qələbə sesesasiya doğurur. O, Kapablanka, Aleksandr Alexin, Reti və Marşalı geridə qoyaraq, 1-ci yeri tutur. 1925-ci ildə Moskvada keçirilən Beynəlxalq turnirdə uğurla çıxış edir və ikinci yeri tutur. 10 il sonra 67 yaşında yenidən Moskvada keçirilən beynəlxalq turnirdə turnirin qalibləri olan Mixail Botvinnik və Flordan cəmi yarım xal geri qalaraq "əbədi" rəqibi Kapablanka ya bir daha qalib gəlir.
Tovuz quşu
Asiyada, xüsusən Şri-Lanka və Sumatra adalarında yayılmışdır. Normal inkişaf etmiş fərdin bədəninin uzunluğu 1,00-1,25 m, quyruğu 40-45 sm-ə qədərdir. "Gözcük"lərlə bəzənmiş lələklərlə örtülü quyruqüstlüyü (quyruqdan fərqlidir) 120-130 sm-ə çatır. Dekorativ quş kimi saxlanılır.
Qısa təsviri
Bədəninin uzunluğu 100—125 sm, quyruğunun uzunluğu 40—50 sm-ə, kütləsi 4—4,25 kq-a çatır. Baş, boyun və döşün bir hissəsi göy, bədənin aşağı hissəsi qara rəngdədir. Dişiləri bir qədər kiçik olur və onlarda quyruqüstlüyündəki lələklər olmur.
Çoxalması
Tovuz quşları poliqam olub, bir qrupda 3-5 erkəklə yaşayır. Cinsi yetkinlik 2-3 yaşlarından başlayır. Apreldən sentyabr ayına kimi cütləşmə baş verir. Dişi yerə 4-10 yumurta qoyur, ildə 3 dəfə yumurtaqoyma baş verir. Kürt yatma müddəti 28 gündür.
Yayılması
Banqladeş, Nepal, Pakistan, Hindistan, Şri-Lanka, eləcə də İranda dəniz səviyyəsindən 2000 m hündürlükdə geniş yayılmışdır. Meşəlik ərazilərdə, əkin sahələrində və kəndlərin yaxınlığında yaşayır.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Qədim dövrlərdən etibarən tovuz quşunun lələkləri balıqçılıq mövzusu idi. Orta əsr cangavərləri dəbilgə və şapqaları bəzəmək üçün, qızlar isə bəzək əşyaları düzəltmək üçün tovuz quşunun lələklərindən istifadə edirdilər. XX əsrin əvvəllərində parkları bəzəmək üçün tovuz quşunu bəzən nadir hallarda saxlayırdılar, elə hesab edilirdi ki, onların xoşagəlməz səsləri və bağlarda yaratdığı zərərlər onun görünüşündəki zövgə uygun gəlmirdi. İndiki vaxtda bəzən dekorativ quş kimi saxlanılır.
Sen-Pon (Yuxarı Provans Alpları)
Sen-Pon  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Barselonnet kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Barselonnet.
INSEE kodu — 04195.