cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eldar Abdullayev
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun baş giziri olan hərbi tibb qulluqçusu Eldar Abdullayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin, Hadrutun və Zəngilanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə yaralı hərbçilərə döyüş meydanındanca tibbi yardım göstərib. Eldar Abdullayev oktyabrın 18-də Zəngilan döyüşləri zamanı şəhid olub. Sumqayıt şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Eldar Abdullayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Eldar Abdullayev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının HİV/QİÇS üzrə proqramı
thumb|right|250px|UNAIDS-in [[İsveçrənin Cenevrə şəhərində yerləşən mənzil qərargahı.]] Birləşmiş Millətlər Təşkilatının HİV/QİÇS üzrə proqramı — Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən yaradılan və əsas məqsədi Qazanılmış İmmun Çatışmazlığı Sindromu ilə qlobal mübarizəni və təşkilatlanmanı hədəfləyən beynəlxalq proqram. Qərb mənbələrində daha çox (UNAIDS) qısaltması ilə tanınır. Mənzil qərargahı İsveçrənin Cenevrə şəhərində yerləşir.
Sığırt
Sığırt — Zəngilan rayonu ərazisində dağ. Ermənistanla sərhəddədir. Hündürlüyü 1364 m. Əsil adının Sığart olduğu söylənilir. Oronim türk dillərindəki sıq (quyu, oyuq) və art (dağ, yüksəklik) sözlərindən düzəlib, “oyuqlu dağ” mənasındadır.
9 noyabr 2020-ci ildə Prezident İlham Əliyev özünün "Twitter" səhifəsində Azərbaycan ordusunun Sığırt yüksəkliyini işğaldan tam azad edildiyini açıqlamışdır. .
Nina Loblovskaya
Nina Loblovskaya — İkinci dünya müharibəsi dövründə fəaliyyət göstərmiş sovet snayperi.
Səhnə adı
Aktyorlar, aktrisalar, musiqiçilər kimi bir sıra incəsənət xadimlərinin tamaşaçılar qarşısında istifadə etdikləri qondarma adlara səhnə adı deyilir. İncəsənət xadimlərinin bu adlardan daha çox istifadə etmələrinin əsas səbəbi öz adlarının tələffüzünün çətin olmasıdır. Bəzi incəsənət xadimləri isə daha çox tamaşaçıların maraqlarını çəkmək üçün bu kimi qondarma adlardan istifadə edərlər.
Gürcüstan Yəhudilərinin Tarix və Etnoqrafiya Muzeyi
Gürcüstan Yəhudilərinin Tarix və Etnoqrafiya Muzeyi — Tbilisi şəhərində yəhudi xalqına həsr edilmiş tarixi və etnoqrafiya muzeyi. Muzey Antoni Katolikos və Vaxtanq Beridze küçələrinin kəsişməsində, Azadlıq Meydanından bir qədər aralıda yerləşir.
Tarixi
Muzey 30 noyabr 1932-ci ildə "Yoxsullara Yardım Gürcü Komitəsi" rəhbərliyinin qərarı ildə əsası qoyulmuşdur. Əslində isə muzey artıq 1928 -ci ildə yaradılmışdır. Onun yaradılmasında əsas məqsəd yəhudi işçilərinin mədəni bazası çərçivəsində bir şöbə təşkilatı qurmaq idi. "Yəhudi Tarix -Diyarşünaslıq Muzeyi"nin rəsmi quruluşu 23 noyabr 1933-cü ildə Gürcüstan Xalq Maarif Komissarlığının əmri ilə rəsmiləşdirildi.
1932-ci ildən başlayaraq muzey Yəhudi Mədəniyyət Mərkəzinin binasında (Abesadze küç., 10) yerləşirdi və 1940-cı ildə isə keçmiş "Qübbə sinaqoquna" köçdü. 1951-ci ildə muzey bağlandı və eksponatlar Tbilisi Dövlət Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinə, nadir əlyazmalar kolleksiyası isə - Gürcüstan Dövlət Muzeyinə və Gürcüstan SSR Elmlər Akademiyasının Əlyazmalar İnstitutuna verildi.
Bərpası
30 noyabr 1992-ci ildə, Gürcüstan hökumətinin qərarı ilə (No 1017), Muzey "Kartu" Fondunun maliyyə dəstəyi ilə bərpa edildi və məşhur ravvin və ictimai xadim David Baazovun adını aldı. Muzeyin köhmə ekspozisiyası yenidən buraya qaytarıldı. Muzey yenidən keçmiş "Qübbə sinaqoqunun binasında təşkil edildi. Əvvəllər muzeyə aid olan materialların geri qaytarılması Gürcüstan Prezidentinin 2004-cü il tarixli 644 nömrəli sərəncamı ilə nəzərdə tutulmuşdu. 300px|thumb|right|Rekonstruksiya olunmuş ekspozisiya Muzey binası əsaslı təmir edildikdən sonra 20 oktyabr 2014-cü ildə Baş nazir İrakli Qaribaşvili və İsrailin Aliya və Absorbsiyası Naziri Sofa Landverin iştirakı ilə yenidən rəsmi şəkildə açıldı. Muzeyin açılışı, gürcü-yəhudi dostluğunun 26-cı ildönümünə təsadüf etmişdi.
Eksponatlar arasında Mtsxeta şəhərində tapılmış aramey dilində yazısı olan qədim lövhə və XIX əsr yəhudi qadınlarının geyimləri var.
Muzeydə "İbrani araşdırmalar" elmi seriyası nəşr olunur (I-1940, II-1941, III-1945, IV-2006, V-2008).
"İstiqlal" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
thumb|264x264px|[["İstiqlal" ordeni]] "İstiqlal" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı — Azərbaycan Milli Məclisinin 1992-ci il 10 noyabr tarixli 370 saylı Qanunu ilə təsdiq edilən və 06.12.1993-cü ildə Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin Sərəncamına əsasən təsis edilən "İstiqlal" ordeni 1992-2005-ci illərdə Azərbaycanın ən ali dövlət təltifi hesab olunub. 1995-ci ildən indiyə kimi 72 nəfər bu ordenlə təltif edilib.
Ordenlə təltif edilən 72 nəfərdən cəmi 8 nəfəri qadındır — Mirvarid Dilbazi, Leyla Bədirbəyli, Vera Şirye, Əminə Dilbazi, Zeynəb Xanlarova, Fidan Qasımova, Xuraman Qasımova və Fatma Səttarova.
"İstiqlal" ordeni ilə təltif edilənlərdən ən gənci Şeyxülislam Hacı Allahşükür Paşazadə (50 yaşında), ən yaşlısı isə Lətif Hüseynzadə (99 yaşında) idi.
"İstiqlal" ordeni ilə təltif edilənlərdən 34 nəfəri Heydər Əliyev tərəfindən, 38 nəfəri isə İlham Əliyev tərəfindən təltif olunub.
Keria
Ryu Min Sok və ya daha çox tanınan adı ilə Keria  – "T1" komandası üçün çıxış edən cənubi koreyalı peşəkar League of Legends oyunçusu. Bir çoxları tərəfindən dünyanın ən yaxşı dəstək oyunçusu hesab olunur. Aqressiv stilinə və tipik olmayan çempionları dəstək rolunda oynamasına görə tanınır.
Həyatı
Ryu Min Sok 14 oktyabr 2002-ci ildə Cənubi Koreyada doğulmuşdur.
Karyerası
2022-ci ilin yaz splitində LCK çempionu olmuş və ən dəyərli oyunçu seçilmişdir. Beləliklə, LCK-də ən dəyərli oyunçu mükafatını qazanan ilk dəstək oyunçusu olmuşdur. Keria 462 asistə imza ataraq bir splitdə ən çox asist edən LCK oyunçusu rekordunu ələ keçirmişdir. 2022-ci ildə keçirilən Dünya çempionatında finala çıxmış, lakin keçmiş komandası olan "DRX"-ə 2–3 hesabı ilə uduzaraq dünya çempionu ola bilməmişdir. O, 2023 mövsümünün yay splitində ikinci dəfə ən dəyərli oyunçusu mükafatını qazanmaqla yanaşı splitin oyunçusu seçilmişdir. 2022 Asiya Oyunlarında baş tutacaq kiberidman oyunlarında Cənubi Koreyanın "League of Legends" üzrə milli komandasının heyətinə seçilmişdir.
Keria LCK-də Kalista, Varus və Keytlin dəstək oynayan ilk oyunçudur.
Nurlan Əfəndiyev
Nurlan Mürvət oğlu Əfəndiyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidməti
Nurlan Əfəndiyev 2014-2015-ci illərdə Gəncə şəhərində N saylı hərbi hissədə hərbi xidmətdə olmuşdur. Dəfələrlə komandanlıq tərəfindən təşəkkürnamələr almışdır, yaxşı xidmət etdiyinə görə iki dəfə məzuniyyətə buraxılmışdır.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Əfəndiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Əfəndiyev ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını və xidməti vəzifələrini yerinə yetirərkən fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 30.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nurlan Əfəndiyev ölümündən sonra "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Adi sığırçın
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Azərbaycanda 4 yarımnövü qeydə alınmışdır. Qafqaz yarımnövü Samur, Dəvəçi ovalığını, Lənkəran sahəsini, Kiçik Qafqazın dağətəklərində məskunlaşır. Qalan 2 yarımnöv aran rayonlarda qışlamada müşahidə olunur. Yaşlı sığırçın qara rəngdə parlaq metallik çalarlıdır. Qanadları və quyruğu qonurdur. Payız-qış mövsümündə bütün bədəni sıx-ağ çillərlə örtülür. Cavanlar qonurdur. Sürü halında gəzir. Yemini torpaqda və ağaclarda yığır. Çox vaxt ev heyvanları ilə qida kommensalizini və protokooperasiya əmələ gətirir. Növün Arealı Avropa, Asiya, Şimal-Qərbi Afrikadır. Arealın cənub hissələrində qışlayır. Azərbaycanda adi oturaq quşdur. Qış mövsümündə şimaldan və dağlardan uçub gəlmiş fərdlərin hesabına aran rayonlarında çoxsaylı olur. Yerli populyasiyanın fərdləri mövsüm ərzində 2 dəfə çoxalır. Yuvasını qapalı şəraitdə koğuşlarda, yuvalarda, binaların amları altında və.s qurur. Aprel-iyulda 4-7 göy yumurta qoyur. Valideynlərin təkrar çoxalma dövründə cavanlar ayrıca dəstələr əmələ gətirir. Həşərat və giləmeyvə ilə qidalanır.
Çizkeyk
Çizkeyk — bir və ya daha çox təbəqədən ibarət olan bir şirniyyat. Əsas və ən qalın olan təbəqə yumşaq və təzə pendir, yumurta və şəkərin qarışığından ibarətdir. Alt təbəqələr isə peçenye qırıqları, qraham krakerlərindən hazırlanır. Çizkeyk əsasən şəkər, meyvə, krem, fındıq və peçenye ilə bəzədilir. Çizkeyk çiyələk, balqabaq, şokolad kimi məhsullarla bişirilə bilər.
Tarixi
Çizkeyk qədim Yunanıstanda olduqca məşhur idi. Çizkeykin ən qədim təsdiqlənməsi qədim yunan həkimi Aeqiusun yazılarında qeydə alınmışdır. Ən qədim çizkeyk reseptləri Cato the Elder's De Agri Cultura adlı kitabda yazılmışdır. Orada libum və plasenta adlı çizkeyk reseptləri mövcud idi. Plasenta müasir çizkeyk kimi hazırlanırdı.
Meliorasiya mühəndisliyi
Meliorasiya mühəndisliyi — ixtisasında çayların və digər su mənbələrinin su еhtiyatlarından istifadə еtmək üçün inşa оlunan hidrоtехniki qurğuların layihələndirilməsi, tikintisi, istismarı və оnların tədqiqi üzrə mütəхəssislər hazırlanır. Bu iхtisasda tələbələrə su anbarlarının layihələndirilməsi, su еnеrjisindən istifadə оlunması, hidrоеnеrgеtik qurğular sistеminin yaradılması (su еlеktrik stansiyalarının tikintisi), su nəqliyyatı qurğuları tikintisi (gəmi hərəkəti yоlları və şlüzlər, gəmi qaldıranlar, gəmiçilik limanları) və digər su nəqliyyatı yоllarından istifadə оlunması, balıqçılıq təsərrüfatında yaradılan hidrоtехniki qurğular və daşqın sularından mühafizə üçün yaradılan hidrоtехniki qurğular kоmplеksi və s. öyrədilir. “Meliorasiya mühəndisliyi” ixtisasına yiyələnən məzunlar əkinə yararlı tоrpaq sahələrindən səmərəli istifadə еtmək üçün həyata kеçirilən kоmplеks mеliоrasiya tədbirlərini: müasir tələbatlara uyğun müхtəlif kоnstruksiyalarda irreqasiya və kоllеktоr-drеnaj sistеmlərinin layihələndirilməsini, tikintisini, istismarını, tоrpaq və su еhtiyatlarından səmərəli istifadə оlunması üsullarını,mеliоrasiya tikintilərinin ətraf mühitə təsirini öyrənir və gеniş prоfilli mütəхəssis kimi hazırlanır. Bu iхtisas və iхtisaslaşmaları bitirmiş mütəхəssislər Azərbaycan Mеliоrasiya və Su təsərrüfatı ASC-nin tabеliyində оlan müəssisələrdə, bu sahə üzrə fəaliyyət göstərən еlmi-tədqiqat institutlarında, su еlеktrik stansiyalarının tikinti və istismarında, həmçinin dəniz hidrоtехniki qurğuların tikintisində işləyə bilərlər.
Təsviri
Son 100 il ərzində təcrübəli mühəndislər Meliorasiyaya çayların əhliləşdirilməsi, nəhəng bəndlərin və kanal işlərinin tikintisi və Amerika Qərbinə məskunlaşma gətirən nəhəng elektrik stansiyalarının idarə edilməsi ilə vurğulanan zəngin tarix vermişlər. Meliorasiya və su təsərrüfatı tikintisi mühəndisliyi ixtisas üzrə magistratura təhsilini bitirən məzunlar tikinti-montaj, sənaye, istismar, su təsərrüfatı və enerji sahəsində, elmi-tədqiqat təşkilatlarında çalışa,həmçinin istənilən növ tikinti işlərinə rəhbərlik edə bilmə bacarıqlarına malik olurlar.Magistratura mərkəzində meliorasiya və su təsərrüfatı tikintisi mühəndisliyi ixtisasına yiyələnən tələbələr ətraf mühitin mühafizəsi üzrə dövlət təşkilatlarında çalışa və su təsərrüfatı obyektlərinin və hidromeliorativ sistemlərin istismarı və yenidən qurulması ilə məşğul ola bilərlər. Bu gün meliorasiya mühəndisinin müəyyən bir intizam daxilində rol və məsuliyyətləri hər biri bu sahədə çalışan şəxsin yenilik və yaradıcılığına meydan oxuyan saysız-hesabsız layihə və proqramları əhatə edə bilər.Məsələn, inşaat mühəndisi bir layihədə sərfəli körpü və ya bənd layihələndirməkdən başqa bir layihədə bataqlıq ərazilər və ya balıq yetişdirmə koyları yaratmağa keçə bilər. Böyük çay sistemlərinin əməliyyat modellərinin yaradılması, bəndlərin təhlükəsizlik yoxlamalarının aparılması - iri betondan tutmuş kiçik torpaq konstruksiyalara qədər, nəhəng su elektrik stansiyalarının saxlanması... bütün bu vəzifələr - və daha çox! Meliorasiya mühəndisliyi maraqlı mühəndislik karyerasının bir hissəsidir.
Qreqarinlər
Əsl qreqarinlər
Qreqarinlər xeyli  böyük  ölçüyə - 16 mm -ə çata bilir. Ən kiçik növləri isə 10-15 mkm –dan artıq olmur. Bağırsaq qreqarinlərinin bədəni, adətən, uzunsovdur və qurdvari formadadır. Bədən boşluğundakı qreqarinlər demək  olar  ki, sferik formada ola bilər. Əksər qreqarinlərin bədəninin ön tərəfi  bağırsağın  divarına  yapışma  orqanoidi - epimeritin çıxıntıları  əmələ gətirir. Parazitin yapışmasını və qida kütlələri ilə bağırsaqdan  xaricə çıxmamasını  təmin  edən  epimerit qarmaqlara, sapşəkilli  çıxıntılara  və  digər  törəmələrə  malikdir. Bədən xaricdən ektoplazmanın  xarici qalın qatından ibarət, uzununa  daraqcıqla  örtülmüşdür. Pellikula daraqcıqı hesabına  qarmaqlar  və epimeritin  çıxıntıları  formalaşır. Pellikulanın altında  ektoplazma  qatı  yerləşir. Bu qat bir  çox  qreqarinlərdə təxminən bədənin ön 1 ̸ 3 sərhədində sitoplazmanın  protomerit adlanan  nüvəsiz  sahəsini ön  hissədən ayıran  lifli  arakəsmə əmələ gətirir. Bədənin nüvə ilə təchiz  olunmuş  arxa-iri hissəsi deytomerit adlanır. Beləliklə əksər qreqarinlər  birhüceyrəli qalmaqla üçbuğumlu olur. Üçbuğumlu qreqarinlər  CEPHALİNA  yarımdəstəsində  birləşdirilir. Bunlar əsasən bağırsaqda  yaşayan  formalardır.
Ədəbiyyatı
'''Onurğasızlar zoologiyası. Bakı : ”Maarif “,1988. 288 səh ., Dogel.V.A'''
Lüdmila Pavliçenko
Lüdmila Pavliçenko — İkinci dünya müharibəsi dövründə fəaliyyət göstərmiş sovet snayperi. Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1943). Ən çox düşmən əsgər və zabiti öldürən qadın kimi tarixə düşüb. İkinci dünya müharibəsi zamanı 309 nəfər alman əsgər və zabitini öldürüb.
Həyatı
1941-ci ilin iyununda, 24 yaşlı Pavliçenko, Nasist Almaniyasının Sovet İttifaqını işğal etdiyi zaman Kiyev Universitetində tarix oxuyurdu. Tarix fakültəsində oxuyarkən nişançı bacarıqlarını artırmaq üçün atıcılıq klubuna qatıldı. Orduya qoşulmaq istəyən Pavlichenko ilk könüllülərdən biri oldu və daha sonra Qırmızı Ordunun 25-ci Piyada Diviziyasına təyin edildi. Pavlichenko orduda tibb bacısı ola bilərdi, lakin imtina etdi. Qırmızı Ordunun 2000 qadın snayperindən biri oldu. Snayper olaraq, vəzifəsinə SVT-40 tüfəngi ilə iki düşmən əsgərini öldürməklə başladı. Odessanın müdafiəsində təxminən iki ay yarım döyüşdü və 187 düşmən əsgərini öldürdü. Rumlar Odessaya nəzarəti ələ keçirəndə, Sevastopol'a çəkildi və 8 ay daha döyüşdü, 257 alman əsgəri öldürdü. İkinci Dünya Müharibəsi zamanı 36 düşmən snayperi də daxil olmaqla 309 Alman əsgərini öldürdüyü təsdiqləndi. 1942-ci ilin iyununda Pavlichenko minaatan atəşindən yaralanır və sağaldıqdan sonra müharibədən çəkilir. 1942-ci ilin avqust ayında Kanada və ABŞ-yə ziyarət üçün göndərildi və prezident Franklin Ruzvelt onu Ağ Evdə qarşıladı. Bununla da Pavliçenko ABŞ prezidenti tərəfindən qəbul edilən ilk Sovet vətəndaşı oldu.
Amerikada çıxışında qısa nitqi kinci cəbhənin açılmasının lazım olduğunu göstərdi
"Cəmi 25 yaşım var, cəbhədə 309 faşisti məhv etməyi bacardım. Bəylər, uzun müddət arxamda gizləndiyinizi hiss etmirsiniz?"
27 oktyabr 1974-cü ildə Moskvada insultdan öldü
Silahları Moskvadakı "Mərkəzi Silahlı Qüvvələr Muzeyi"-ndə sərgilənir.
Bakı Polismeysterliyi
Bakı Polismeysterliyi — Bakı şəhərində asayişi və qayda-qanunu qoruyan qurum.
Tarixi
Bakı qradonaçalnikliyi (şəhər rəisliyi) haqqında Rusiya senatının 1906 il 28 oktyabr tarixli müvəqqəti Əsasnaməsinə uyğun olaraq, Bakı şəhər polis idarəsi əsasında yaradılmışdı. Bakı polismeysterliyi 1907 il yanvarın 1-dən, Balaxanı-Sabunçu Polis İdarəsi ilə yanaşı, Bakı şəhər rəisliyinin polisi funksiyasını yerinə yetirirdi. 1917 ildə Bakıda sovet hakimiyyəti elan edilməsi ilə əlaqədar ləğv olunmuşdu. Cümhuriyyət dövründə, yerli idarəçiliyin təşkilinə qədər Rusiya qanunlarının Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ərazisində qüvvədə saxlanması haqqında Azərbaycan Hökumətinin 1918 il 23 iyun tarixli qərarından sonra Bakı polismeysterliyi yenidən fəaliyyətə başlamışdı. Bakı qubernatorunun tabeliyində olan Bakı polis meysterliyi nəzdində polis meysterin adından, yaxud onun, ya da köməkçisinin göstərişi ilə yazışmalar aparan idarə — dəftərxana vardı. Bakı polismeysterliyi 11 polis məntəqəsinə (Bayıl, Aleksandr Nevski, İçərişəhər, Şamaxı, Mərkəz, Mixaylov, Romanov, Qanlıtəpə, Zavağzal, Qaraşəhər, Liman) bölünmüşdü. Məntəqələrə sərəncamlarında qorodovoylar olan pristavlar başçılıq edirdilər. Pristavlar qayda-qanunun, təhlükəsizliyin təmin olunması və abadlıq işləri üçün məsuliyyət daşıyırdılar. 1919 il aprelin 25-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökuməti guya Bakı şəhərində ermənilərə qarşı zorakılıq hallarının baş verməsi ilə əlaqədar aparılmış təhqiqatlar barədə Bakı polismeysterinin məlumatını müzakirə etmişdi. Daxil olmuş ərizələrin tam əksəriyyətinin əsassız və böhtan olduğu aşkara çıxarıldı. Hökumət daxili işlər nazirinə tapşırmışdı ki, görülmüş tədbirlərdən asılı olmayaraq, yalan və əhali arasında gərginlik yaradan şayiələrin yayılmasında təqsirli bilinən şəxslər məhkəmə məsuliyyətinə cəlb edilsinlər. 1919 il iyunun 11-də Azərbaycan Hökuməti Bakı şəhər polisinin ştatlarını artırmaq barədə qərar qəbul etmişdi. Pristavların təyin olunması və işdən azad edilməsi qubernatorun səlahiyyətinə daxil idi, qalan polis işçilərini isə polismeysterin özü təyin və azad edirdi. Rüstəm bəy Mirzəyev Bakı polismeysteri təyin olunmuşdu
Vyaçeslav Filip
Vyaçeslav Filip — Moldovanın İstanbuldakı baş konsulu.
Vyaçeslav Filip 19 noyabr 2016-cı ildə Kişinyov hava limanında saxlanılmış və Kişinyov Rayon Məhkəməsi tərəfindən barəsində 30 sutkalıq həbs qətimkan tədbiri seçilmişdir. O, dələduzluq yolu ilə korrupsiyada şübhəli bilinir. Belə ki, istintaq zamanı onun Moldovanın İstanbuldakı baş konsulluğunun bir qrup şəxsləri ilə sövdələşməyə girərək öz həmyerlilərindən pul tələb etdiyi məlum olmuşdur.
Gündüz Ağayev
Gündüz Malik oğlu Ağayev — Azərbaycan rəssamı və karikaturaçı.
Həyatı
1981-ci il iyulun 20-də Azərbaycanın Biləsuvar rayonunda anadan olub. 1998-2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında təhsil alıb. İlk sərgisini 2004-cü ildə keçirib. Sayca ikinci sərgisi Bakı Muzey Mərkəzində baş tutub. Gündüz Ağayevin əsərləri yalnız Azərbaycanda deyil, həmçinin Rusiya (2008), Türkiyə (2011), Fransa səfirliyinin təşkilatçılığı ilə 2012-ci ildə "Dostluq" və 2013-cü ildə Türkmənistanda beynəlxalq sərgilərdə sənətsevərlərə təqdim olunub. Rəssam kimi "Sənət Demokratiya Naminə" layihəsində də yer alıb. Azərbaycanda hökmranlıq sürən ədalətsizliyə etiraz üslubu olaraq karikatura janrına keçib və bunun nəticəsində çoxsaylı təzyiqlərə məruz qalıb. 2014-cü ildən Azərbaycandan kənarda yaşayır.
Ardıcquşlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Almaz Mustafayeva
Almaz Mustafayeva (tam adı: Mustafayeva Almaz Əhməd qızı; ) — Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktrisası, Azərbaycanın əməkdar artisti, "Qızıl Dərviş" mükafatı laureatı.
Həyatı
Almaz Mustafayeva 1 oktyabr 1949-cu ildə Ağdam şəhərində doğulub. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının nəzdində 3 illik kinoaktyorluq kursunu bitirib. 1968-ci ildə kinostudiyada rejissor köməkçisi işləyib. 1970-ci il iyunun 1-dən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktrisası olmuşdur.
Almaz Mustafayeva kino tarixinə də bir sıra obrazlar bəxş edə bilib. Həmkarları çıxışları zamanı aktirsanın oynadığı "Sehirli xalat", "Yeddi oğul istərəm", "Aktirsanın təbəssümü", "Şir evdən getdi", "Cavanşir" filmlərindən söz açıblar. Almaz xanımın ilk səhnə debütü oğlan obrazı olub.
Almaz Mustafayeva 26 dekabr 2020-ci ildə vəfat etmişdir.
Mükafatları
1997-ci ildə "Qızıl Dərviş" mükafatı ilə təltif olunub. 2013-cü ilin iyun ayının 25-də Əməkdar Artist fəxri adına layiq görülüb. 2014-cü ilin aprel ayının 13-də beynəlxalq mədəni əlaqələrin möhkəmləndirilməsi sahəsində əldə etdiyi uğurlara görə Kalmıkiya Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin Fəxri Fərmanı ilə mükafatlandırılmışdır.
Mihrican bayramı
Mihrican bayramı və ya Mehriqan — İran xalqlarında (azərbaycanlılar, farslar və s.) və zərdüştilikdə müqavilə, dostluq və sevgi ilahı Mehrin şərəfinə keçirilən bayram. Mihrican təqvim ilinin 196-cı günü ilə üst-üstə düşür. Təqvim ilinin başlanğıcı adətən Novruz bayramı günü (21 mart) götürülür və Mihrican bayramı 2 oktyabra təsadüf edir.
Con Çarlz
Con Çarlz — Uelsli keçmiş futbolçu. Daha çox mərkəz hücumçusu və mərkəz müdafiəçisi kimi oynayıb. "Lids Yunayted" və "Yuventus" klublarındakı çıxışı ilə məşhur olan o, bir çoxları tərəfindən Britaniyadan olan ən böyük hərtərəfli futbolçu kimi qiymətləndirilib.
Həyatı və Karyerası
Çarlz karyerasına 1948-ci ildə doğma şəhərini təmsil edən "Suonsi Taun" klubunda başlayır. Ancaq tezliklə, bir il sonra "Lids Yunayted"də keçərək peşəkar debütunu orada edir. O, gücünə, tempinə, texnikasına, görmə qabiliyyətinə, havada olan qabiliyyətinə və qol gözünə görə müdafiəçi və ya hücumçu kimi eyni dərəcədə bacarıqlı idi.
1957-ci ilin yayında Çarlz "Yuventus" klubuna qoşuldu və burada Campyero Boniperti və Omar Sivori ilə hücum tandemini təşkil edir və bu üçlük "Müqəddəs Üç Dişli" kimi tanındı. Klubda keçirdiyi beş mövsümdə o, üç dəfə skudetto və iki dəfə İtaliya kubokunu qazanır. O, həmçinin 1957–1958 mövsümünün İtaliya A seriyasının bombardiri olur.
1962-ci ildə Çarlz "Lids"ə qayıtdı, lakin İtaliyadakı oyun tərzinə öyrəşdiyi üçün orada keçirdiyi vaxt uğursuz odur və ilin sonunda o, "Roma" klubuna qoşulur. Burada bir mövsüm keçirən futbolçu 10 oyunda meydana çıxır və dörd dəfə fərqlənir.
Çarlz "Kardiff Siti"də oynamaq üçün doğma ölkəsinə qayıdır. "Kardiff Siti"də keçirdiyi 3 ildə 69 oyunda meydna çıxır və 18 qol vurur.
Rəqib oyunçulara heç vaxt təpik vurmamaq və ya qəsdən incitməmək fəlsəfəsinə görə, ona bütün karyerası ərzində heç vaxt xəbərdarlıq edilməyib və meydandan qovulmayıb. Buna görə futbolçu "Yuventus"da oynayarkən, Il Gigante Buono (Zərif Nəhəng) ləqəbini alır.
1998-ci ildə o, "Futbol Liqasının 100 Əfsanəsi" sırasına daxil edildi və 2002-ci ildə "Futbol Şöhrət Zalı"nın açılış mərasimində iştirak edənlərdən biri oldu.
O, 1950-ci ildən 1965-ci ilə qədər on beş il ərzində Uels milli komandasında çıxış edib. Qardaşı Mel Çarlzla birlikdə 1958 FIFA Dünya Kubokunda Uels komandasının üzvü idi. Turnirdə Macarıstanla 1–1 hesablı heç-heçədə qol vurdu, lakin eyni rəqiblə pley-off matçında zədələndi. Braziliyaya qarşı 1/4 finaldan kənarda qalan Uels matçı 1–0 hesabı ilə uduzdu. Uelsin məşqçisi "Jimmy Murphy" oyundan sonra deyir ki, Çarlz formada olsaydı, Uels oyunu qazana bilərdi.
Futbolçu karyerasını bitirdikdən sonra, Çarlz Lidsdəki "New Inn" ictimai evinin sahibi oldu və daha sonra başqa bir "Leeds United" oyunçusu və Uels millisinin üzvu Bayron Stevenson tərəfindən idarə edildi.
16 iyun 2001-ci ildə həmin il Kraliçanın Doğum Günü Təqdimatının bir hissəsi olaraq, "Futbol Assosiasiyasına xidmətlərinə görə" Britaniya İmperiyasının ordeni ilə təltif edildi.
2002-ci ildə Uels Futbol Assosiasiyasının vitse-prezidenti təyin edilir.
2004-cü ildə 50 illik yubileyi münasibətilə UEFA o zamankı 52 üzv assosiasiyanın hər birindən bir oyunçunu 1954–2003-cü illər dövrünün ən görkəmli oyunçusu kimi göstərməyi xahiş etdi və Çarlz 2003-cü ilin noyabrında Uels milli assosiasiyası tərəfindən Uelsin Qızıl Oyunçusu seçildi.
2004-cü ilin yanvarında o, İtaliya televiziyasına verdiyi müsahibədən qısa müddət əvvəl infarkt keçirdi və İngiltərəyə qaytarılmadan əvvəl qan dövranı səbəbiylə bir ayağının qismən amputasiya edilməsini tələb etdi.
O, 21 fevral 2004-cü ildə Qərbi Yorkşir ştatının Ueykfild şəhərindəki Pinderfild Xəstəxanasında vəfat edib. Dul arvadı Qlenda onun külünü Suonsi şəhərinə vəsiyyət etdi.
Oyun tərzi
Bütün zamanların ən böyük İngilis futbolçularından biri kimi qəbul edilən Çarlz həm mərkəz hücumçusu, həm də mərkəz müdafiəçisi kimi oynamağı bacaran çox yönlü futbolçu idi. Hücumçu kimi o, güclü və dəqiq zərbəsi sayəsində hər iki ayağı ilə qol vurmağı bacardığı üçün məhsuldar qolçu olması ilə məşhur idi. Onun boyu, bədən quruluşu və gücü, eləcə də başlıq gücü və dəqiqliyinə görə o, havada da üstün idi ki, bu da onun tez tez "ikinci mərtəbə"dən qol vurması ilə nəticələnirdi. Ölçüsünə baxmayaraq, o, həm də yaxşı texniki bacarıqlara və ötürmə qabiliyyətinə malik sürətli oyunçu idi ki, bu da ona həm qol vurmağa, həm də qol yaratmağa imkan verirdi. Bacarığından əlavə, o, meydanda düzgün davranışı ilə də tanınırdı və bu, boyu ilə yanaşı, ona Il Gigante Buono (Zərif Nəhəng) ləqəbini qazandırdı.
Mayna
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Laxox
thumb|right|Laxox Laxox — Cibutidə, Somalidə və Yəməndə geniş yayılmış, Somali mətbəxinə aid biskitəbənzər çörəyi xatırladan xörək. . Laxox İsraildə burada yaşayan Yəmən yəhudiləri arasında da geniş yayılmışdır. . Yəməndə laxox küçə ticarətində ən çox satılan un məhsullarından biridir. .
Laxox ənənəvi olaraq daavo adlandırılan dairəvi sobada bişirilir. Somalilərin ənənəvi səhər yeməyi 3 parça laxoxdan, çay, bal və qaymaqdan ibarətdir. Nahar yeməyində isə laxox borş və konservləşdirilmiş ət yeməkləri ilə birlikdə istifadə olunur.
Babil sürgünü
Babil sürgünü — Yəhudilərin Miladdan əvvəl 598/7 və 587/6-cı illərdə Babililər tərəfindən fəth edilməsi nəticəsində Yəhudilərin Babilə sürgün edilməsi və orada əsirlik dövrü. Sürgün dövrü, eramızdan əvvəl 538-ci ildə farsların Babil fəthi ilə rəsmi olaraq sona çatdı. Fars kralı Böyük Cyrus (Cyrus) yəhudilərin Fələstinə qayıtmasına icazə verdi.
Əsirlik müddəti
Bibliya Yeremya kitabında, Babil sürgünü 70 il davam edir.
Qeydlər
Cüzeppe Verdinin "Nabukko" operası Babilin sürgün edilməsi ilə məşğuldur.
Sinqapurda turizm
thumb|[[Sinqapur orxideyası. Sinqapur botanika bağı]] Sinqapurda turizm — Sinqapur iqtisadiyyatının əsas sahələrindən biridir. 2013-cü ildə Sinqapura 15,6 mil milyon turist gəlmiş. Bu ölkə əhalisinin 3 qatı deməkdir. . 2010-cu ildə turizm ölkə büdcəsinə 18,8 milyard dollar gəlir gətirmişdir.
Ölkədə turizm üzrə məsəllərə Sinqapur turizm birliyi nəzarət edir. (STB; ). Turizmin inkişafı məqsədi ilə 1980-ci illərdə ölkənin tarixi və mədəniyyət əhəmiyyətli bölgələrinin (Çaynataun, Kiçik Hindistan) qorunub saxlanılmasına və bərpasına qərar verildi. Sinqapur çayı zibil qalıqlarından təmizləndi, çay ətrafı ərazilər restoran və turistik tikililər üçün satıldı. Ümumən Sinqapur hökuməti 2017-ci il üçün turizmin inkişafına 905 milyon dollar ayrımış.
Sinqapura turistləri ekoloji təmizlik, mədəni-tarixi abidələrin qorunub saxlanılması cəlb edir. Sinqapur dünyada ən aşağı cinayətkarlıq səviyyəsinə malik ölkələrdən biridir. İngilis dili rəsmi dörd dildən biridir. Nəqliyyat bütün ölkə ərazisində yüksək səviyyədədir.
thumb|Takasiyam ticarət mərkəzi
Müasir dövrdə Sinqapur Cənub-Şərqi Asiyanın ticarət mərkəzinə çevrilmək əzmindədir. Orçard-roud rayonunda onlarca nəhəng ticarət mərkəzləri cəmləşib ki, bu da, büyük turis axımınına səbəb olur.
Görməli yerləri
Turistləri Sinqapurun çimərlik istirahət mərkəzləri öz diqqət çəkici özəllikləri ilə cəlb edir. Adalarda tarixi muzeylər, böyük dəniz akvariyumları mövcuddur. Turistik ada olan Sentosa 2011-ci ildə 19 milyon turisti cəlb edib. Ada ərazisində 30 heykəl, Siloso fort və əsrarəngiz çimərliklər mövcuddur. Sinqapurda iki böyük kazino var: Marina Bay Sand və Resorts World Sentosa. .
thumb|Botanika bağında Şopenin heykəli thumb|left|Sultan Hüseyin məscidi
Botanika bağı 52 hektar əraziyə malikdir. Bağda orxideya bitkisinin 3000 növünə rast gəlmək mümkündür. Coyronq quş parkı ekzotik quşları ilə məşhurdu. Sinqapur zooparkında dünyanın ən böyük oranqutan dəstəsi yaşayır. Bukit Timahda 70 hektar sahəyə malik təbii tropik meşə qorunub saxlanılır.
Sinqapur mətbəxi
thumb|Krab-çili Sinqapur mətbəxi ölkənin müxtəlif etnik özəlliklərə məxsus olmasını göstərir. Ölkədə halal qida məhsullardan tutmuş ənənəvi çin və tamil mətbəxinin yeməklərinə rast gəlmək olar. Bəzən qidalarda üç mədəniyyətin elemetləri birgə olur. Sinqapur hökuməti hər il iyul ayında Sinqapur yemək festivalı keçirir.
QİÇS yetimləri
thumb|right|220px|[[Malavidə QİÇS yetimləri.]] QİÇS yetimləri -  Qazanılmış İmmun Çatışmazlığı Sindromunun səbəb olduğu xəstəliklərdən hər iki və ya bir valideynini itirmiş uşaqları adlandırmaq üçün istifadə olunan termin. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının HİV/QİÇS üzrə proqramı, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı və BMT Uşaq Fondu QİÇS yetimləri ifadəsini daha çox 15 yaşından aşağı olan və əsasən anasını Qazanılmış İmmun Çatışmazlığı Sindromundan itirmiş uşaqları təsnifatlandırılması zamanı istifadə edir.
İfadənin şamil edildiyi uşaqların əksəriyyətinin ataları sağdır. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının HİV/QİÇS üzrə proqramının məlumatına əsasən QİÇS yetimlərinə şamil edilən uşaqların 80% qədərində bir valideynləri sağdır. Hər il 70 mindən çox uşaq bu kateqoriyaya şamil edilir və onların mütləq əksəriyyəti Afrika qitəsinin dövlətlərinin payına düşür.
Cinsi yolla yoluxma hallarının artması və qorunmamış cinsi əlaqələrin yüksək risk qrupuna daxil olmasından sonra QİÇS-in yayılmasında da zəmin yaranmışdır. Afrika qitəsi qorunmamış cinsi əlaqələr və zorakalıq halları baxımdan digər qitələrdən daha öndə olduğundan QİÇS yetimlərinin bu qitədə artması ilə nəticələnmişdir. 2007-ci ilin məlumatına əsasən QİÇS yetimlərinin ən çox yaşadığı ölkə Cənubi Afrika Respublikasıdır.
2005-ci ilin məlumatında isə Zimbabvedə uşaqların yetim qalmasında əsas səbəbin QİÇS olduğu göstərilmişdir. 12 milyon nəfərə yaxın əhalisi olan Zimbabvedə 1.6 milyon nəfərə yaxın yeniyetmə HİV müsbət diaqnozu ilə yaşayır.
Amir-Kort
Amir-Kort (çeç. Iамир-Корт, Ӏаьмиран корта) — Dağıstanın Kazbekov rayonu ilə Çeçenistan Respublikasının Nojay-Yurtov rayonu sərhəddində yerləşən dağ zirvəsi. Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 1061 metr; Çeçen dilindən tərcüməsi Amir zirvəsi.
Adı
Dağın adı mifik narta Amira ilə bağlıdır. Amira Çeçenistanın Prometeyidir. Amira Narta obrazı - Amirani - Gürcüstan mifologiyasına geniş şəkildə nüfuz etmişdir.
Tarixi
Amir-korta rayonunda monqol-tatar qoşunları ilə çeçenlər-auxovlular arasında gərgin döyüşlər baş vermişdir. Bu döyüşlərin gedişində sonuncunun köməyinə lak döyüş dəstələri gəlmişdir. Bu döyüşlərdə auxovlu rəhbər Yanbek həlak olmuşdur. Döyüşün nəticəsində monqol-tatar qoşunları böyük itkilər verərək döyüş meydanını tərk etmişdilər.
NGC 3260
NGC 3260, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Nasos bürcü istiqamətində yerləşir. E3 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Maqsudlu-i Süfla (Pərsabad)
Maqsudlu-i Süfla və ya Aşağı Maqsudlu — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 212 nəfər yaşayır (43 ailə).
Türk dilinin dövlət dili elan olunması haqqında qərar (1918)
Türk dilinin dövlət dili elan olunması haqqında qərar — Rusiya işğalından (1813) bəri Şimali Azərbaycanda türk dilinin dövlət dili kimi işlədilməsi haqqında ilk sənəd.
Qərarın qəbul edilməsi
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin 1918 il 27 iyun tarixli həmin qərarına əsasən, türk dili bütün ölkə ərazisində dövlət dili elan edildi.
Həyata keçirilməsi
Bütün məhkəmə inzibati idarəçilik və digər vəzifələrin başında duranlar bu dili lazimi səviyyədə öyrənənədək Hökumət idarələrində rus dilindən də istifadə olunmasına yol verilirdi. Qəranın icrası ilə bağlı, milli kadrlar hazırlanmalı, bu sahədə tədris işi yenidən qurulmalı idi. Təhsilin milliləşdirilməsi bu sahədə atılan ilk addımlardan oldu. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 1918 il 28 avqust tarixli qərarına əsasən bütün ibtidai tədris müəssisələrində təhsil ana dilində aparılmalı və dövlət dili olan türk dilinin tədrisi icbari surətdə həyat keçirilməli idi
Naxçıvan Ali Məclisinin III çağırış deputatları
Naxçıvan Ali Məclisinin III çağırışı — 2005-ci il 7 noyabr tarixində baş tutan seçkilər əsasında formalaşdırıldı.
Ali Məclisin 45 deputatından 39-u Yeni Azərbaycan Partiyasının, 2-si Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının üzvü, 4-ü isə bitərəf idi.
Ali Məclisin 45 deputatından 1-i qadın, 44-ü isə kişi olmuşdur.
2005-ci ilin 28 noyabr tarixində Ali Məclisin III çağırışının birinci sessiyası baş tutdu.
III çağırışın birinci sessiyasında Ali Məclisin sədri YAP üzvü Vasif Talıbov, sədrin birinci müavini isə Yeni Azərbaycan Partiyası üzvü Azər Zeynalov seçilmişdir. III çağırışın 2-ci sessiyasında isə Yeni Azərbaycan Partiyası üzvü Mirhəşim Seyidov Ali Məclisin sədr müavini seçilib.
Ali Məclisin ən yaşlı üzvü 1941 təvəllüdlü Qürbət Rzayev, ən cavan üzvləri isə 1976 təvəllüdlü Elman Cəfərli və Anar İbrahimov olmuşdur.
Süzər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Xo-Örlük
Xo-Ürlük, Xo-Örlük (Хо Өрлөг; ) — Kalmıkların birinci baş tayşısı, Kereitlərin qolu olan Turqut soyundan, Van xanın törəməsi, Zülzüqan-Örlükün oğlu və Buyqo-Örlükün nəvəsi. Kalmık dövlətinin yaradıcısı.
Həyatı
XVI əsrin ikinci yarısında kalmıklar, əsasən Oyrot deyilən tayfa ittifaqı (turqutlar, xoşutlar, dörbətlər) qazax torpaqlarına da yerləşmişlər, ancaq daha sonraları o torpaqlardan ya çıxardılmışlar ya da qazaxların basqısı altında yaşamaq məcburiyyətində qalmışdılar. XVI əsrin sonunda öz sınırlarını aşıb qazax torpaqlarına yerləşen kalmıklar, qazaxlara yenilmişlər və basqı altında qalmışdılar.
1604-cü ildə Xo-Örlük İrtış çayının yuxarı axarında köç-düşlə məşğul olurdu.
1606-cı ildə Barabin çölündə turqutların və rusların toqquşması baş verdi. Tar dairəsi tamam boşaldı. 1608-ci ildə Xo-Örlükün elçiləri Tara şəhərinə gəlib rus hakimiyyəti ilə danışıq apardılar.
Xo-Örlük 1613-cü ildə öz turqutlarını Yayıkın yuxarı axarına gətirdi. . 1618-ci ildə öz kəşfiyyatçılarını Xəzər dənizinin sahillərinə və Volqanın aşağı axarlarına göndərdi.
Xo-Örlük 1644-cü ildə kalmıkların Qafqaz səfərində öldürüldü. Noğayların mühasirəsində tayşıdan başqa oğlanları Sünke, Kirsan, nəvələri Tseren, Badma və Tuğul da məhv edildi. 400 nəfərdən çox kalmık döyüşçüsünün nəşi yerdə qalmışdı. Xo-Örlük böyük oğlu Şükur-Dayçin taxtın varisi oldu.
Ataykort
Ataykort (çeç. Atay-korta) — Çeçenistan Respublikasının Nojay-Yurtov rayonunda yerləşən dağ zirvəsi.
Haqqında
Dəniz səviyyəsindən 1471.6 metr hündürlükdə yerləşən dağ zirvəsidir. Bu dağ zirvəsi Alxan-Xutor Dattax, Bulqat-İrzu yaşayış məntəqələrindən və Planivuk silsiləsindən cənub-şərqdə yerləşir. Dağın qərb yamacına doğru Dattax çayına doğru uzanır.
Ataykort dağının adı (çeç. Atay-korta) Atay nartasının adı ilə bağlıdır. Burada əl dəyirmanı daşları qorunub saxlanılır. Bu dəyirman daşlarından Atay, Dyura, Amir orstxoylular - nartalar istifadə etmişdir.
Kosmik lift
thumb|Bir sənətçinin təsəvvüründə kosmik lift konsepsiyası. Kosmik lift, kosmik körpü, ulduz nərdivanı və ya orbital lift — planetdən kosmosa çıxmaq üçün təklif olunmuş nəqliyyat sistemi. Elmi fantastikanın mövzularından biridir. Bu konsepsiyaya əsasən planetin səthinə toxunan kabel kosmosa qədər uzanır və mərkəzdənqaçma qüvvəsi vasitəsilə sabit qalır. Kosmik maşınlar bu sistem vasitəsilə kosmosa daha rahat çıxa bilərlər. Kosmik liftin həm yanacaq, həm də təhlükəsizlik baxımından raketlərdən daha əlverişli olacağı düşünülür.
Tarixi
Kosmik lift konsepsiyası ilk dəfə 1895-ci ildə rus raket alimi Konstantin Siolkovski tərəfindən təklif olunmuşdur.
Elmi fantastikada
Kosmik lift konsepsiyasının istifadə olunduğu ən məşhur əsər Kim Stenli Robinsonun "Mars" trilogiyasıdır. Bu əsərdə Marsın bir peykindən Yerə qədər uzanan, asteroid qurşağındakı materiallardan hazırlanmış kosmik lift vasitəsilə mallar və insanlar daşınır. Bu, daha ucuz və asan nəqliyyat sistemi kimi tanıdılır. Lakin Yerlə Mars koloniyaçıları arasında baş verən müharibə nəticəsində bu kosmik lift məhv olur.
İen Benksin "Feersum Endjinn" (1994) və İen Makdonaldın "Kirinya" (1998) romanlarında da kosmik lift konsepsiyasından istifadə olunmuşdur. Makdonaldın əsərində kosmik lift Afrika qitəsindən başladığı üçün Afrika bəşəriyyətin gələcək inkişafı üçün əhəmiyyətli yerə çevrilir. Con Skaltsinin "Qoca adamın müharibəsi" (2005) əsərində də bu cür cihazdan istifadə olunur.
Xios
Coğrafiya
thumbnail Egey dənizinin suları ilə yuyulur. Xios adası Türkiyə Respublikası ilə su sərhədi mövcuddur. Adanın sahəsi — 842,289 кm² təşkil edir. Ada aypara formasına malikdir. Egey dənizində yerləşən digər adalar kimi, Xios tikanlı bitki örtüyü ilə, qayalıq ərazisi və hündür olmayan təpələri ilə xarakterizə olunur. Ən yüksək nöqtəsi — Pelineon zirvələri (1297 m / 4260 ft) və Oros zirvəsidir.(1188 m və ya 3900 ft). İkisi də adanın şimal hissəsində yerləşir. Adanın mərkəz hissəsi alçaq dağlar Provatas silsiləsi tərəfindən qərb və şərq hissəsinə bölünür. Adada əsasən əhəngdaşı üstünlük təşkil edir.
Əhali
Əhalinin sayı təxminən 73 min. insan təşkil edir(1971).Ağır iqtisadi veziyyət,əsasən də kənd tesarüatında,əhalinin ХХ əsrdə Afinaya və digər ölkələrə miqrasiyası ilə nəticələnib(əsasən Almaniya, ABŞ, Avstraliya, Böyük Britaniya və s.).
Uelsdə ilin futbolçusu
Uelsdə ilin futbolçusu mükafatı hər il Uels Futbol Assossasiyası tərəfindən tərtib edilir. İlk dəfə seçim 1993-cü ildə aparılmışdır.
Qaliblər
thumb|[[Qaret Beyl 6 dəfə mükafatın qalibi olmuşdur.]]
Nurməhəmmədkəndi-i Ülya
Nurməhəmmədkəndi-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Budapeşt körpüləri
Budapeştin körpüləri — şəhərin nəqliyyat infrastrukturunun və populyar turizm məkanlarının vacib hissəsidir. Budapeşt daxilində Dunay çayı və onun qolları üzərində 15 körpü (11 avtomobil, 2 dəmir yolu və 2 qarışıq) var. On beş körpüdən yalnız altısı Seçenyi zəncir körpüsü, Erjebet körpüsü, Azadlıq körpüsü, Petyofi körpüsü, Rakosi körpüsü və Birləşdirici Dəmiryol körpüsü - Dunayın əsas hissəsindən keçir. Dunayın qolları boyunca dörd körpü qurulmuşdur: Obudski qolu (K körpüsü və Hayodari körpüsü) və Raskeve Dunay (Kvaşşai körpüsü və Qubaçi körpüsü). Qalan körpülər həm əsas, həm də qollardan keçir. M0 dairəvi yolu Dunayı Budapeştdə iki dəfə kəsir: şimalda Mederi körpüsü və cənubda Ferens Deak körpüsü ilə.
Tarixi
Roma İmperiyası dövründə, II əsrdə Akvink şəhəri və Akvink hərbi düşərgəsini birləşdirən taxta bir körpü inşa edildi. Körpü mövcud Arpad körpüsündən bir az şimalda, Marqit adasının şimal ucunda yerləşirdi.
XVI əsrin ikinci yarısında, türk hakimiyyəti dövründə 70 gəmidən ibarət üzən bir körpü inşa edilir. Həmin körpü mövcud Miklos İbla Meydanının ərazisindəki Buda qalası ilə üzbəüz yerləşirdi. Körpüdən keçid pullu idi. İtalyan səyyahı Marko Antonio Piqafetta 1567-ci ilə aid səyahət qeydlərində bu körpü haqqında yazır. Övliya Çələbi və 60-cı illərdə ingilis səyyah Edvard Braun körpü haqqında məlumat verir. XVII əsrdə də körpü haqqında qeydlər vardır. 1686-cı ildə Buda mühasirəsi zamanı geri çəkilən türk qarnizonu tərəfindən körpü yandırıldı.
Türklərin üzən körpünün yıxılmasından sonra, Dunay sahilləri arasındakı rabitə çayın gücündən istifadə edərək bir bərə vasitəsi ilə həyata keçirildi. Bərə Vyana dülgəri Vilmos Moller tərəfindən qurulmuşdur.
1767-ci ildə Macarıstan qubernatoru təyin edilən Albertin gəlişi münasibətilə Dunay çayı üzərində körpü inşa edildi. Dondan əvvəl payızda körpü yığılır və yazda yenidən qurulurdu. Əvvəllər körpü İstvan Tyurra prospektində yerləşirdi. Körpü düz bir xəttdə olmayan, lakin Dunay'a qarşı tağlı bir arx şəklində qurulmuş 45–47 ölü plaşkoutdan (su səviyyəsindən asılı olaraq) ibarət idi. 1790-cı ildə körpü aşağıya doğru - müasir Deak Ferens küçəsi və Viqado Meydanının qarşısına aparıldı. Körpü 42 barjdan ibarət idi, körpünün eni təxminən 8,9 m idi. Üzən körpü daimi körpü açılanadək istifadə edildi və 1850-ci ildə söküldü.
19-cu əsrin ikinci yarısının əvvəllərində Dunay boyunca daimi körpülərin inşasına başlanıldı. 1840-1849-cu illərdə İştvan Seçeninin təşəbbüsü ilə Buda və Pesti birləşdirən ilk daimi körpü inşa edildi. 1898-1903-cü illərdə tikilmiş Erjebet zəncir körpüsü dünyada bu tip körpülər arasında ən böyüyü idi (orta məsafəsi 290 m-dir). 1876-cı ildə açılan Marqit Körpüsü Y hərfi şəklində plana malikdir. Çayı düz bir xəttlə keçmir, əksinə bucaqsız bir döngəyə malikdir. Marqit adasına bir filial bu əyilmədən çıxır. Körpünün dizaynı mühəndis E. Quinilə əməkdaşlıqda Qüstav Eyfel tərəfindən hazırlanmışdır. İkinci Dünya müharibəsinin əvvəlində iki dəmir yolu da daxil olmaqla 7 daimi körpü inşa edildi. 1944-1945-ci illərdə Dunay arasındakı bütün körpülər geri çəkilən vermaxt qoşunları tərəfindən dağıdıldı. Müharibədən sonra Erjebet körpüsü istisna olmaqla, demək olar ki, hamısı ilkin vəziyyətinə qaytarıldı. 1950-ci ildə Obuda və Uypeşt rayonlarını birləşdirən ən uzun Budapeşt körpülərindən biri olan (928 m) Arpad körpüsü açıldı. 1990-cı ildə Ferens Deak körpüsü (M0 halqa yolunun bir hissəsi) inşa edildi. 1995-ci ildə Birləşdirici Dəmiryol Körpüsünün yanında tikilən Rakosi körpüsü açıldı. 2008-ci ildə Medieri körpüsü (M0 dairə yolunun bir hissəsi) istiufadəyə verilir.
Sorb Şahini
Sorb Şahini  (Serbski Sokoł) — Sorbların idman assosiasiyası. Əsas diqqət kütləvi idmanın təbliğinə yönəlib. Kooperativ üzvləri ilə yanaşı, birliyə çoxsaylı fiziki şəxslər də daxildir. 1993-cü ildə yaradılan Sorb idman federasiyası Veymar Respublikası dövründə mövcud olan Sorb Şahinlərinin ənənələrinə əsaslanır. Bu gün assosiasiya müxtəlif komanda idman növləri üzrə idman festivalları və turnirlər təşkil edir və beynəlxalq Şahin görüşlərində iştirakını təşkil edir.
Tarixi
Sorb Şahini 1920-ci ildə Bautzendə sorb ictimai xadimlər Herman Şlez, Marko Smoler və Yan Skala tərəfindən təsis edilmişdir. Assosiasiyanın məqsədi milli kimliyin möhkəmlənməsinə töhfə vermək üçün sorb uşaqları, yeniyetmələri və böyükləri idmanla tanış etmək idi. Hələ 1920-ci illərdə Sorb Şahin fəalları Çexoslovakiyada və Yuqoslaviyada keçirilən panslavist Şahin yığıncaqlarında iştirak edirdilər.
1930-cu ildə Sorb Şahini dini əsaslarla iki şərti hissəyə - katolik və lüteran qollarına bölündü. Təşkilat 1933-cü ilə qədər fəaliyyət göstərib və o, nasistlər tərəfindən ləğv edilib. 1949-cu ildə ADR hökuməti Sorb Şahininin canlandırılmasına icazə verməkdən imtina etdi. 1993-cü ildə yenidən qurulduqdan sonra 1994-cü ildə Praqada keçirilən 12-ci Allsokol toplantısında 100 Sorb idmançısı iştirak etdi. 1996-cı ildə Sorb Şahini Domovina assosiasiyalarının çətir təşkilatına qoşuldu. Bautzendəki Postplatzdakı Sorblar Evində yerləşir.
Sorb Şahininin Himni
Hoj horje serbski Sokole, Hoj horje, leć na straž! Nad Błóta, pola, nad hole, O leć, štož mocy maš! Přec dale, dale, wyše, słyš, Nad serbske hory leć, Hač do mróčeli dorazyš, Wšěch Serbow k sebi zwjedź.
Hoj, horje, serbski Sokole, A njewjedra wšě zlem! O słowjanski ty posole, Zbudź cyłu serbsku zem'! Přec dale, dale, wyše, słyš, A ty so njepodaš! T z křidłom tam, my z pažu tu, Smy młódna naša straž.
Matey Tot
Matey Tot — Slovakiya yungül atletika idmançısı, idman yürüşündə çıxış edir. 50 km məsafədə 2015 dünya çempionu və 2016 Olimpiya çempionu. Dörd Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı (2004, 2008, 2012, 2016).
Nailiyyətləri
2004-cü il Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı 20 kilometr məsafədə 32-ci yer, Pekin Olimpiadasında 20 kilometr məsafədə 26-cı yer, 2012-ci il Olimpiya Oyunlarında 50 kilometr məsafədə 7-ci yeri tutdu.
2015 Dudinska Patdesiatka yarışının 3:34.38 nəticəsi ilə qalibi oldu. Bu nəticə yarışın ən yaxşı 3-cü nəticəsi oldu, bu məsafəni ondan daha sürətli Robert Korjenevski və Denis Nijeqorodov qət etmişdilər. Podebrady Race Walk yarışında 20 kilometrlik yürüşdə 2-ci yeri tutmuşdur.
2006-cı ildə Slovakiyanın ən yaxşı idmançısı seçilmişdir. 2016-cı ildə Slovakiyada ilin idmançısı adını qazanmışdır.
World Flora Online
Dünya Florası Onlayn — dünyanın bitki növlərindən ibarət İnternet-toplu.
Sarvantəpə yaşayış yeri
Sarvantəpə – Qazax rayonunun Çaylı kəndi ərazisində son tunc, ilk dəmir dövrünə aid olan qədim yaşayış yeri.
Tarixi
Qazaxın Çaylı kəndində son tunc, ilk dəmir dövrünə aid olan qədim yaşayış yeri aşkar edilmişdir. 2009-cu ildə Sarvantəpə adlanan ərazidə 1,5 hektarlıq tədqiqat sahəsinin 125 kv. metrində AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun elmi işçisi Şamil Nəcəfov tərəfindən qazıntılar aparılmışdır. Arxeoloji qazıntılar zamanı çıxarılan son tunc, ilk dəmir dövrünə xarakterik çiy kərpicdən və çay daşlarından inşa edilən tikili qalıqları, təsərrüfat küpləri, quyular, müxtəlif saxsı qablar, bəzək əşyaları, möhürlər, daş alətlər eramızdan əvvəl II minilliyin sonu I minilliyə aid edilir. Arxeoloqlar tapıntıların aşkar edildiyi ərazidə maldarlıq və əkinçiliyin geniş yayıldığını bildirir. Tapılan əşyalar belə deməyə əsas verir ki, burada həyat tərzi yüksək səviyyədə inkişaf edib. 250px|right
Arxeoloji ekspedisiyanın rəhbəri Şamil Nəcəfov dediyinə görə, Gəncə-Qazax zonası son tunc ilk dəmir dövrünə aid abidələrlə zəngindir. E.ə II minilliyin sonu, I minilliyin əvvəlinə aid bu zona üçün xas olan Xocalı-Gədəbəy qəbir abidələri yaşayış yerlərinə nisbətən daha çox öyrənilib. Qəbir abidələri həmin dövrün insanlarının dini dünya görüşləri, sənətkarlığı haqqında xeyli zəngin məlumatlar verir. Amma yaşayış yerlərinin qazıntısı zəif aparılıb. Sarvantəpədə aparılan qazıntı işləri və gələcəkdə bu zonada aparılacaq qazıntılar daha dolğun məlumatların üzə çıxmasına imkan yaradacaq.
Sarvantəpə ərazisindən götürülən maddi mədəniyyət nümunələrinin bəziləri Qazax rayon Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinə, bəzilərinin üzərində tədqiqat işləri aparmaq üçün arxeoloji fonda göndərilmişdir.