cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Canməmməd Rüstəmov
AMEA N.Tusi adına ŞAR-da elmi fəaliyyəti:
2000-ci ilin əvvəllərindən başlayaraq artıq astronomik tədqiqatlrda yeni nəsil işıqqəbuledicilərin, CCD matrislərin geniş tətbiqi ilə əlaqədar olaraq müşahidələr eşelle spektrometrlərdə və CCD fotometrlərdə aparılağa başladı. 2005-ci ildən başlayaraq C.N.Rüstəmov WR ulduzlarının 2-m teleskopda eşelle spektrometrlərlə, 60-sm teleskopda isə CCD fotometrlərdə müşahidələrini davam etdirdi. Tədqiqat obyektləri təkamülün müxtəlif mərhələlərində olan massiv sıx qoşa sistemlər oldu. Məlumdur ki, massiv sıx qoşa sistemlər ilkin mərhələdə O spektral sinfinə mənsub olan iki ulduzdan ibarətdir. Mühüm elmi maraq kəsb edən spektrl qoşa b Lyr ulduzunun ŞAR-ın 2-m teleskopunda alınmış eşelle spektrlərini tədqiq edərək mühüm elmi nəticələr əldə etmişdir.
Elmi maraq dairəsi
C.N.Rüstəmovun elmi maraq dairəsinə təkamülün müxtəlif mərhələlərində olan massiv sıx qoşa sistemlərin, xüsusilə bu sisemlərə daxil olan Volf-Raye tipli ulduzların spektral və fotometrik tədqiqi, massiv sıx qoşa sistemlərin daxil olduğu spiral qalaktikaların təkamül xüsusiyyətlərinin tədqiqidir. AMEA N.Tusi adına ŞAR-ın 2-m, 70-sm və 60-sm teleskoplarında aprılmış uzunmüddətli bircins spektral və fotometrik müşahidə materiallarını təhlil edərək bir sıra mühüm elmi nəticələr almışdır. 2005-ci ilə qədər olan müşahidələr klassik spektroqraf və fotometrlərlə 2005-ci ildən sonra isə AMEA N.Tusi adına ŞAR-ın 2-m və 60-sm teleskoplarında spektral və fotometrik müşahidələri müasir işıqqəbulediciləri (CCD) ilə təchiz edilmiş eşelle spektroqraf və fotometrlə davam etdirmiş, alınmış rəqəmsal təsvirləri təhlil edərək bir sıra mühüm elmi əhəmiyyət kəsb edən maraqlı nəticələr əldə etmişdir. Elmi tədqiqat işlərində həmişə qabaqcıl dünya rəsədxanalarında istifadə olunan və sınaqdan çıxmış üsullardan istifadə etmişdir.
C.N.Rüstəmov  AMEA ŞAR-ın tədqiqat planına daxil olan “Geniş örtüklü ulduzların təkamül xüsusiyyətləri və ulduz küləyində qeyri stasionar proseslərin araşdırılması” mövzusunun və “O+O mərhələsi ilə WR+O mərhəəsi arasındakı keçidə uyğun massiv sıx qoşa sistemlərin spektral tədqiqi”  işinin rəhbəridir, Volf-Raye tipli ulduzların spektral və fotometrik tədqiqi sahəsində aparıcı mütəxəssisdir.
Xarici əməkdaşlıq və elmi uğurları
C.N.Rüstəmovun 2018-ci idə təqdim etdiyi layihə Avropanın Meqaqrantı olan HORİZON 2020-nin qalib layihələrindən biri olub. Layihənin icra müddəti 01.01.2019-cu il tarixindən 31.12.2022-ci ilə kimidir. 4 il müddətində ŞAR əməkdaşlarının Avropa rəsədxanalarına eləcə də onarın ŞAR-a elmi səfərləri nəzərdə tutulur.
2004-cü ildən ŞAR Elmi Şurasının üzvüdür.
2014-2018-ci illərdə BDU-nun Fizika fakultəsində, ingilis dili qrupunda, ümumi astronomiyadan mühazirə dərslər aparıb.
Ailə vəziyyəti:
2 oğlu bir qızı, 7 nəvəsi var.
Oğlu Rüstəmov Anar Canməmməd oğlu 1977-ci ildə Şamaxı rayonununda anadan olub, BDU-nun Fizika fakültəsini bitirmiş, fizika üzrə elmlər doktoru, professordur, hal-hazırda Avropa Nüvə Tədqiqatları Təşkilatında (CERN) işləyir.
Oğlu Rüstəmov Nəbi Canməmməd oğlu 1980-cı ildə Şamaxı rayonununda anadan olub, Azərbaycan Tibb Universitetini bitirmış, Tibb üzrə fəlsəfə doktorudur, hal-hazırda Amerikada Vaşinqton Universitetində işləyir.
Ədəbiyyat
1. Рустамов Д.Н., Черепащук А.М., Письма в Астрон. Журнал, РАН, Москва, 1986, Т. 12, №5, с.373-379.
2. Рустамов Д.Н., Черепащук А.М., Астрон. Журнал, РАН, Москва, 1988, Т. 65, с.1028-1036
3. Рустамов Д.Н., Черепащук А.М., Астрон. Журнал, РАН, Москва,1989,  Т. 66, с. 67-75,
4. Rustamov J.N., Cherepachshuk A.M., Astrophys. and Space Sci., 1990, V.167, рр.281-296
5. Рустамов Д.Н., Кинематика и физика небесных тел, Украина, Киев, 2009, № 6, с.336-338
6. Рустамов Д.Н., Письма в Астрон. Журнал, РАН, Москва, 2010, 36, №5, с.1-8
7. Рустамов Д.Н., Черепащук А.М., Астрон. Журнал, РАН, Москва, 2011, T 88, №4, с.380-392
8. Рустамов Д.Н., Абдулкеримова А.Ф., Кинематика и физика небесных тел, Украина, Киев, 2015, Т 31, №2, с.73-80
9. Рустамов Д.Н., Абдулкеримова А.Ф., Kинематика и физика небесных тел, Украина, Киев 2017, Т 33, №5, с. 49-58
10. Rustamov J.N., Astronomical Society of the Pacific. 2017, V 510, pp.178-180
11. Рустамов Д.Н., Основные наблюдательные особенности звезд типа Вольфа-Райе. 2015, Издательство «Элм», монография, 254 стр.
Abdulhakim İsmayılov
Abdulhakim İsaxoviç İsmayılov — Böyük Vətən Müharibəsi zamanı Berlinin alınmasını simvolizə edən qırmızı bayrağı Reyxstaqa sancmış şəxs.
Ömrünün sonuna qədər Dağıstanda – doğma kəndi Xasavyurtda yaşamış veteran müharibə dövründə 1-ci Belarus cəbhəsinin 8-ci qvardiyasının 83-cü atıcı kəşfiyyat rotasında qulluq edib.
Təqdim olunan şəkildə Reyxstaqa bayrağı məhz İsmayılovun sancdığı 1990-cı ildə üzə çıxıb. O zaman fotoqrafçı Yevgeni Haldey tərəfindən çəkilmiş bu fotonun sirrinin açılmasından sonra İsmayılova Rusiya Qəhrəmanı adı verilib.
Bayraq sancılan zaman İsmayılovun yanındakı 2 şəxsdən biri, kiyevli Aleksey Kovalyov 1997-ci ildə dünyasını dəyişib. Digər şəxs isə Minskdən olan Leonid Qoriçevdir. O, döyüşlər zamanı aldığı yara üzündən müharibə bitdikdən bir müddət sonra ölüb.
Abdulhakim İsmayılov 2010-cu ildə 93 yaşında vəfat edib.
Vaqif Ucatay
Vaqif Ucatay (Hüseynov Vaqif Hüseyn oğlu; ) — Azərbaycan rəssamı; Azərbaycan "Karikaturaçı Rəssamlar Birliyi"nin üzvü (2006).
Həyatı
Vaqif Ucatay 22 iyun 1955-ci ildə Dəvəçi rayonununnun Təkyə kəndində anadan olub. 1972-ci ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinin boyakarlıq fakultəsinə qəbul olmuşdur. 1973–1975-ci illərdə Krasnoyarsk şəhərində hərbi xidmətdə olmuş, 1978-ci ildə Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbinin boyakarlıq fakultəsini bitirmişdir. 1981–1987-ci illərdə Sankt-Peterburqda Repin adına Rəssamlıq Akademiyasının boyakarlıq fakultəsində təhsil alıb. 1993-cü ildən Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq Kollecində və Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında pedaqoji fəaliyyətlə məşğuldur.
Yaradıcılığı
1990-cı illərdən karikatura ilə ciddi məşğul olur. Əsərləri bir sıra kitab və jurnallarda çap olunub. 1993-cü ildən pedaqoq-rəssam kimi fəaliyyət göstərir. Bir çox sərgilərin və müsabiqələrin iştirakçısıdır. 2007-ci ildə fərdi sərgisi açılıb. 2006-cı ildən Azərbaycan "Karikaturaçı Rəssamlar Birliyi"nin üzvüdür. FECO (Beynəlxalq Karikaturaçılar Təşkilatları Federasiyası) Azərbaycan qrupunun üzvüdür.
2009-cu ildə azərbaycanlıların ermənilər tərəfindən soyqırımına həsr edilmiş 33 rəsmdən ibarət fərdi sərgisi keçirilib.
Typhlodromus wainsteini
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Harri Potter və Sirlər Otağı (film)
Harri Potter və Sirlər Otağı — 2002-ci ildə “Warner Bros. Pictures”in distribyutorluğu, Kris Kolumbusun rejissorluğu ilə istehsal edilmiş fentezi filmidir. Film, Coan Roulinqin eyni adlı romanı əsasında çəkilmişdir. Harri Potter filmlər seriyasından ikinci film olan “Sirlər Otağı”nın ssenari müəllifi Stiv Klovz, prodüsseri isə Devid Heymandır.
Filmdə Harri Potterin Hoqvartsda keçirdiyi ikinci il, Salazar Slizerinin varisinin Sirlər otağının qapısını açmasından sonra qorxunc bədheybətin ortaya çıxması təsvir edilir. Filmdə Deniel Redkliff Harri Potter, Rupert Qrint və Emma Uatson isə müvafiq olaraq Ron Uizli və Hermiona Qreyncer obrazlarını canlandırmışlar. “Harri Potter və Fəlsəfə Daşı” filminin davamı olan “Sirlər Otağı” filmindəki hadisələr “Harri Potter və Azkaban Məhbusu” filmində davam etdirilmişdir.
Film 15 noyabr 2002-ci ildə Birləşmiş Krallıq və Şimali Amerikada çıxarılmışdır. Tənqidçilər tərəfindən çox yaxşı qarşılanmış film, böyük maddi oğur da qazanaraq bütün dünyadan $879 milyon gəlir əldə etmiş, bütün zamanların ən çox gəlir gətirmiş filmləri sırasında 34-cü yerdə qərarlaşmış, Harri Potter filmlər seriyasında isə yeddinci ən çox gəlir gətirmiş film olmuşdur. Film, 2003-cü ildə BAFTA Film Mükafatına namizəd göstərilmişdir.
Məzmunu
Film Harrinin, yeganə qohumları olan Durslilərin evində daha bir darıxdırıcı yay keçirməsi ilə başlayır. Harrinin xalası və xalasının əri tərəfindən verilən nahar zamanı ev-elfi olan Dobbi Harrinin yataq otağına girir və xəbərdarlıq edir ki, əgər Harri Hoqvartsa qayıtsa çox pis hadisələr baş verəcək. Harri buna etiraz edir və Dobbi mətbəxə keçərək Durslilərin mətbəxində səliqəsizlik yaradır, nəticədə Harri otağında həbs edilir. Harri, Ron, onun qardaşları Fred və Corc tərəfindən uçan maşının köməkliyi ilə Durslilərin evindən qaçırılaraq yay tətilinin qalan hissəsini Uzililərlə birgə keçirir. Məktəb ləvazimatlarını almaq üçün Çəp xiyabana gedərkən, Harri təsadüfən xiyabanın Qara magiya ilə bağlı ləvazimatlar satılan hissəsinə gedib çıxır, burada Malfoy ailəsinin Qara magiya ilə bağlı əşyaları evində saxladığını öyrənir. Daha sonra Harri Haqrid tərəfindən tapılaraq Çəp xiyabana aparılır.
Uizlilərlə birlikdə tədris üçün lazım olan kitabları almaq üçün dükana girərkən onlar məşhur sehrbaz Zlatapust Lokansın kitab imzaladığını və ətrafına çoxlu adamın toplaşdığını görürlər. Lokans təntənəli şəkildə bu il Hoqvarsda Qara Qüvvələrdən Müdafiə fənnini tədris edəcəyini bildirir və özünü reklam etməyə olan sevgisini göstərərk, Harri ilə şəkil çəkdirir. Bir müddət sonra vağzalda Uzililər Harri və Rondan ayrılırlar. Uşaqlar Platforma 9 ¾-ə keçə bilmirlər və Uzlilərin uçan maşını ilə Hoqvartsa getmək qərarına gəlirlər. Uçuşun sonuna yaxın Ron maşına nəzarəti itirir və uşaqlar Hoqvarts yaxınlığında ağaca çırpılırlar, ağac da bu zərbəyə cavab olaraq maşını vurur. Ron və Harri qaçaraq ağacdan canlarını qurtara bilsələr də, Ronun sehrli çubuğu sınır. Növbəti gün Ron anası Molli Uizlidən hədələyici məktub alır və anası növbəti dəfə yanlış hərəkət edəcəyi halda Ronu məktəbdən uzaqlaşdıracağı ilə hədələyir.
Məlum olur ki, Lokans heç də qeyd edildiyi kimi yaxşı sehrbaz deyil və o, uşaqlara sehr tədris etməkdən daha çox öz məşhurluğunun qayğısına qalır. Hellovin bayramı zamanı məktəbin xidmətçisi Fliçin pişiyi Mrs. Norris daşlaşmış şəkildə tapılır. Divarda isə yazılır: “Sirlər otağı açılıb, varisin düşmənləri, çəkinin”. Harri, Ron və Hermiona müəyyənləşdirirlər ki, Hoqvartsın banilərindən biri olan məşhur sehrbaz Salazar Slizerin qəsrdə gizli otaq inşa edib və bu otaqda Slizerinin varisinin idarə edə bildiyi bədheybət yaşayır.
Qviddiç oyunu zamanı Harrinin qolu qırılır, lakin o, sniçi tutur və Qriffindor qalib gəlir. Lokans Harrinin sınmış sümüyünü düzəltmək istəsə də, səhv sehr oxuduğundan sümükləri tamamilə ləğv edir. Sümüklərin yenidən yetişdirilməsi üçün bir gün Harrinin xəstəxanada yatması lazım olur və bu zaman Dobbi yenidən Harrinin yanına gəlir. Qviddiç oyunu zamanı baş verən qəribə hadisə nəticəsində Harrinin qolunun sınmasında özünün günahkar olduğunu bildirir və Harrini qorumaq istədiyini söyləyir. Qısa zaman sonra qəsrdə daha bir hücum olur və Kolin Krivi daşlaşır.
Lokansın duel klubunda Harri Drako ilə qarşılaşır, ikinci Harriyə hücum etməsi üçün ilan yaradır və ilan tələbələrdən biri olan Castin Finç-Flitçliyə hücum etməyə çalışır. İlanı dayandırmağa çalışan Harri özü də bilmədən ilan dilində danışmağa çalışır. Harrinin gizli bacarığının – Salazar Slizerin də ilan dilində danışa bilirdi – üzə çıxması hamını təəccübləndirir, insanlar Harrinin Slizerinin varisi ola biləcəyini düşünürlər. Bir müddət sonra Castin Finç-Flitçli və Demək olar ki, başsız Nikin daşlaşmış cəsədlərini tapırlar.
Bir neçə ay sonra Harri Mirtlın tualetində gündəlik tapır. Gündəliyin üstündə onun “Tom Ridl” adlı birinə aid olması yazılıb. Uşaqlar Tom Ridlın 50 il əvvəl Hoqvartsda təhsil aldığı, Sirlər otağını açan adamı aşkarladığına görə mükafatlandırıldığını və həmin dövrdə Haqridin məktəbdən uzaqlaşdırıldığını müəyyən edirlər. Bir müddət sonra Harrinin otağında oğurluq baş verir və gündəlik yoxa çıxır. Bundan sonra Hermiona və Ravenklav fakültəsindən Penelopa Klirvoter daşlaşmış şəkildə tapılırlar. Harri və Ron nəhayət ki, hər şeyi Haqriddən soruşmaq qərarına gəlsələr də, Sirlər otağının yenidən açılması səbəbiylə Sehr Nazirliyi Haqridi həbs edərk Azkabana aparır. Haqrid getməmişdən əvvəl uşaqlara gizli mesaj ötürərək hörümçəkləri izləmələrini söyləyir. Uşaqlar Haqridin sözünə əməl edərək hörümçəkləri izləyir və Qadağan olunmuş meşəyə gedirlər. Burada onlar nəhəng hörümçək olan Araqoqla qarşılaşırlar. Araqoq onlara əlli il əvvəl uşaqları kimin öldürdüyünü söyləyir, Haqridin günahsız olduğunu və qatilin tualetdə gizləndiyini deyir. Uşaqlar nəhəng hörümçəklərin koloniyasından qaçırlar. Harri həm də dəqiqləşdirir ki, əlli il əvvəl Sirlər otağı açılarkən öldürülən tələbə Zırıltılı Mirtl olub.
Harri və Ron daşlaşmış Hermionanın əlində sıxdığı kağızdan öyrənirlər ki, uşaqlara hücum edən bədheybət Vasilisk adlı nəhəng ilandır, kim onun gözlərinə baxsa ölür, kim onu uzaqdan görsə daşlaşır. Onlar müəyyən edirlər ki, Sirlər otağının qapısı Mirtlın tualetində yerləşir və Harri ilan dilində danışaraq qapını açır. Harri və Ron Hoqvartsdan qaçmağa çalışan Lokansla birlikdə Sirlər otağına daxil olurlar. Lokans Ronun sehrli çubuğunu oğurlayaraq uşaqlara yaddaş silmə tilsimi oxumağa çalışır, lakin tilsim onun özünü tutur. Harri mağaraya tək girməli olur.
Ridl daha sonra Vasiliski çağıraraq Harriyə hücum etməsini əmr edir. Harrinin bədheybət tərəfindən öldürülməsi üçün heç bir maneə qalmadığı halda Dambldordan kömək gəlir, onun simurq quşu və seçici papaq Harriniyə kömək etməyə çalışır. Simurq Vasiliskin gözlərini çıxardır. Papağın içində peyda olan Qriffindorun qılıncı isə Harriyə Vasiliski öldürməyə kömək edir. Daha sonra Harri Vasilskin dişini gündəliyin ortasına sancır və Cinnini xilas edir. Daha sonra simurq quşunun köməkliyi ilə Harri, Ron, Cinni və Lokans Sirlər otağından çıxırlar. Gündəliyi Cinninin kitablarının arasına Lusius Malfoyun (Drako Malfoyun atası) qoyduğu məlum olur. Harri gündəliyin arasına corab qoyaraq onu Malfoya verir, o isə öz növbəsində Dobbiyə ötürür, beləcə Dobbi azad olur. Yaddaşını itirmiş Lokans müəlicə olunmaq üçün Hoqvartsdan uzaqlaşdırılır. Bütün bunlardan sonra yay tətilini keçirmək üçün Harri yenidən maqlların yanına qayıdır.
Dekorasiya
thumb|Filmdə istifadə olunmuş uçan Ford Anglia avtomobili. Birinci filmdə quruluşçu-rəssam olmuş Stüart Kreyq bu filmdə də eyni vəzifəni icra etmiş, lakin o, dekorasiyaya birinci filmdə olmayan bəzi əlavələr də etmişdir. Bu əlavələrə oyuq, Dambldorun otağı (Seçici şlyapa, Qriffindorun qılıncı və Dambldorun lövhəsi saxlanılır), şəhər və Berks, həmçinin Sirlər otağı daxildir. Cənab Uizlinin maşını Ford Anglia avtomobili əsasında hazırlanmışdır.
Aşpazlıq
thumb|200px|Yemək hazırlayan aşpazlar
Aşpazlıq və ya Kulinariya (culīna — mətbəx) — yemək hazırlama ilə bağlı insanın fəaliyyəti.
Tarix
Filogenetik analiz göstərir ki, insan əcdadları 1,8–2,3 million il əvvəl bişirməni ixtira edə bilərdilər. Cənubi Afrikadaki Uanderuork mağarasında tapılan sümük fraqmentləri və bitki külü erkən adamlar orada 1 milyon il əvvəl alovu kontrol etməyinin fikirini dəstək edən sübutunu verib. Homo erectus 500 min il əvvəl yeməklərini bişirdiyini sübutu mövcuddur. Onların 400 min il əvvəl alovu idarə etməyinin sübutu alimləri tərəfindən geniş şəkildə dəstəklənilir. 300 min il əvvəldən gələn arxeoloji tapıntıların arasında Avropa və Orta Şərq ətrafındaki qədim ocaqlar, yer peçləri, yamdırılmış heyvan sümükləri və çaxmaqdaşları var. Antropoloqların fikrinə görə, geniş yayılmış bişirmə təxminən 250 min il əvvəl ocaqların üzə çıxması ilə başlayıb.
Yaxınlarda, daha erkən, 790 min il əvvəl işlədilmiş ocaqlar haqqında məlumat üzə çıxmışdı.
Harri Potter və Sirlər Otağı (film)
Film musiqisi
Əvvəlki filmin musiqisini yazmış Con Vilyams “Sirlər Otağı” filminin də musiqisini yazmışdır. Film musiqisinin yazılması xeyli çətin başa gəlmişdir. Vilyams eyni zamanda Ulduz müharibələri. Epizod II: Klonların hücumu, Xüsusi fikir filmlərinin musiqisi üzərində də çalışmış, Tut məni, əgər bacarsan filminin musiqisi üzərində çalışmağa başlamışdır. Buna görə də, Uilyam Ross “Fəlsəfə Daşı” filmi üçün yazılmış musiqiləri və Vilyamsın vaxt tapdıqca “Sehrli otaq” filmi üçün yazdığı xüsusi musiqiləri yeni film üçün aranjiman etmişdir. Film musiqisi albomu 12 noyabr 2002-ci ildə çıxarılmışdır.
Aşpazlıq
Tarix
Aşpazlığa aid məlum ilk kitab b.e.ə. 40-cı ildə romalı Aspi tərəfindən yazılmışdır.
Harri Potter və Sirlər Otağı (film)
Marketinq
Filmin çəkilişlərindən ilk foto görüntülər 2002-ci ilin yayında internetdə yayılmağa başlamış, Skubi-Du filminin çıxarılması ilə isə filmin ilk tizer-treyleri çıxarılmışdır. Filmə əsaslanan video-oyun “Electronic Arts” tərəfindən 2002-ci ilin noyabrında GameCube, PlayStation 2, və Xbox da daxil olmaqla müxtəlif platformalar üçün çıxarılmışdır. Sələfinin uğurunu davam etdirən “Sirlər Otağı”nın da reklam edilməsində Lego oyuncaqlarından istifadə olunmuşdur.
Aşpazlıq
Etimologiya
Qədim Yunanların təbabət tanrısı Asklepinin (yun. Ἀσκληπιός, Asklepios) aşpazı Kulina adlanırdı. Həm də romalılarda onuncu ilahə "Kulinariya" adlanırdı.
Harri Potter və Sirlər Otağı (film)
Kinoteatr çıxarışı
Filmin BK premyerası 3 noyabr 2002-ci ildə, ABŞ və Kanada premyerası isə 14 noyabr 2002-ci ildə baş tutmuş, kütləvi kinoteatr çıxışı isə 15 noyabr 2002-ci ildə, “Fəlsəfə Daşı”nın çıxarılmasından bir il sonra baş tutmuşdur.
Aşpazlıq
Protein
Heyvan mənşəli protein əzələlər, içalat, süd və yumurta kimi mallardan gəlir. Həmin mallarda böyük miqdarda protein olur. Protein həmçinin təhminən bütün bitkilərdə, özəlliklə paxlalılarda və toxumlarda mövcuddur, halbuki miqdarı nisbətən azdır. Göbələklərdə isə proteinin miqdarı tərəvəzlərdən, meyvələrdən və toxumlardan böyükdür.
Harri Potter və Sirlər Otağı (film)
Ev üçün buraxılış
Film, BK, ABŞ və Kanadada eyni vaxtda 11 aprel 2003-cü ildə həm VHS kaset, həm də əlavə materiallar, kəsilmiş səhnələr və müsahibələrlə iki DVD disk şəklində satışa çıxarılmışdır. 11 dekabr 2007-ci ildə film Blu-ray versiyada satışa çıxarılmışdır. “Ultimate Edition” versiyası 8 dekabr 2009-cu ildə çıxarılmışdır ki, bu versiyaya filmin ixtisar olunmuş səhnələri ilə montaj edilmiş genişləndirilmiş versiyası, yeni fotolar və “Harri Potter dünyasının yaradılması: Personajlar” sənədli filmi daxil idi. Filmin genişləndirilmiş versiyası 174 dəqiqə davam edir. Bu versiya sonradan bir neçə dəfə televiziya efirində də yayımlanmışdır.
Gəlirləri
Çıxarılmasından sonra “Harri Potter və Sirlər Otağı” filmi bir neçə gəlir göstəricisinə görə rekord qırmışdır. ABŞ və Kanadada 3628 kinoteatrda $88.4  milyon açılış gəliri ilə, film, “Hörümçək adam” və “Harri Potter və Fəlsəfə Daşı” filmlərindən sonra dövrün üçüncü ən böyük açılışı olmuşdur. Film həm də iki qeyri-ardıcıl həftəsonunda kassa gəlirlərinə görə birinci olmuşdur. Birləşmiş Krallıqda film, özündən əvvəlki “Fəlsəfə Daşı” filminin bütün açılış rekordlarını qırmışdır. Öncədən baxış da daxil olmaqla film açılışında £18.9 milyon, məhdud baxışdan isə £10.9  milyon gəlir gətirmişdir. Birləşmiş Krallıqdan £54.8 milyon dəlir əldə edən film bölgədə bütün zamanların beşinci ən gəlirli filmi olmuşdur.
Ümumilikdə film $879 milyon gəlir gətirmişdir ki, bu da onu bütün zamanların beşinci ən gəlirli filmi etmişdir. Film bütün dünyada ikinci ən gəlirli film olmaqla, yalnız, “Üzüklərin hökmdarı: İki Qüllə” filmindən geri qalmışdır. Kanada və ABŞ-də $262 milyon gəlir gətirən film, “Hörümçək adam”, “Üzüklərin hökmdarı: İki Qüllə” və “Ulduz müharibələri:II Epizod: Klonların hücumu” filmlərindən geri qalaraq dördüncü olmuşdur.. Bununla belə ABŞ-dən kənarda $617 milyon gəlir gətirən film, $584.5  milyon gəlir gətirmiş “İki Qüllə” filmini geridə qoyaraq, ilin ən gəlirli filmi olmuşdur.
Tənqidçilərin mövqeyi
Əsasən müsbət rəylər alan film, “Rotten Tomatoes” aqqreqatorunda 83% “təsdiqlənmiş təzə” rəy almışdır (saytda dördüncü ən yaxşı rəy almış film). “Metacritic ”də 100 baldan 63 ballq qiymətləndirilən film “əsasən müsbət rəylər” almışdır (saytda müsbət rəy alan sonuncu Harri Potter filmi). Xüsusilə dekorasiyaları yüksək qiymətləndirən Rocer Ebert “Sirlər Otağı”nı fenomenal film adlandırmış və 4 ulduzluq sistemdə 4 ulduzla qiymətləndirmişdir.
“Entertainment Weekly” filmin sələfindən daha yaxşı və sirrli olduğunu qeyd edir: ''“Bütün bunlarla yanaşı Harri Potter dərin sirrliliyi və qorxunc atmosferi ilə izləyiciləri cəlb edir. Belə demək olar ki, Harrinin tarixçəsi getdikcə daha da qaranlıqlaşır.” Riçard Roper rejissor işini və filmin kitaba sadiqliyini qiymətləndirərək qeyd edir: “Rejissor Kris Kolumbus kitaba sadiq qalmaqla böyük iş görüb, lakin, həm də onu film dövrünə daşıya bilib.''” “Variety ” jurnalında filmin həddən artıq uzun olması vurğulansa da, Fəsəfə Daşında nail olunmamış daha sirli və dramatik aura yüksək qiymətləndirilir. “The New York Times”dan A.O. Skott yazır: “baxmayaraq ki, film başlanğıcda sizin hisslərinizi qarışdıracaq və aşındıracaq, sonda xəyal qırıqlığına rast gələcəksiniz.”
“Rolling Stone”dan Piter Travers filmin çox uzun olmasını və kitaba sadiqliyini qeyd edir: “Növbəti dəfə rejissor Kris Kolumbus vəziyyəti ələ alaraq Roulinqin yaradıcılığına sadiqliyini nümyiş etdirir və üç saata yaxın davam edən bir film ərsəyə gətirir.” “Los Angeles Times”dan Kennet Turan filmi “birinci filmdən sonra yaranmış deja-vü”nü xatırladan klişe adlandırır.
Mükafatlar
Film üç nominasiyada BAFTA mükafatına namizəd göstərilmişdir: Ən Yaxşı Qruluşçu-rəssam işi, Ən Yaxşı Səs və Vizual Effektlərdə Uğur. 2003-cü ildə film, 2004-cü ildə isə DVD-si altı nominasiyada Saturn mükafatına namizəd göstərilmişdir.
Şahvələd Çobanoğlu
Şahvələd Çobanoğlu — Jurnalist, redaktor, siyasi yazıçı.
Həyatı
Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib.
"7 gün", "Azərbaycan" qəzetlərinin müxbiri, "Hürriyyət", "Günaydın" qəzetlərinin baş redaktoru, "Gündəlik Azərbaycan" qəzetinin şef-redaktoru olub.
Hazırda köşə yazarı kimi sərbəst jurnalist fəaliyyəti göstərir.
2010-cu ildə Almaniyanın "Zite-Ştivtunq" və Norveçin "Azad söz" fondlarının təsis etdiyi Gerd Buserius adına "Şərqi Avropada Söz Azadlığı" mükafatı ilə təltif olunub.
Sirus Din Məhəmmədi
Sirus Din Məhəmmədi —Təbrizli sabiq futbolçu
Həyatı
Sirus Din Məhəmmədi 22 iyul 1978-ci ildə İranlının Təbriz şəhərində anadan olub.
Klub karyerası
Sirus Din Məhəmmədi professional karyerasına 1992-ci ildə Traktor Sazi klubunda başlamışdır. Sonralar Təbriz, İstiqlal, Maynz 05, Pegah klublarında forma geymişdir.
Milli komandada
Sirus Din Məhəmmədi İran millî futbol komandasının "1998-ci il Dünya Kuboku" heyətində iştirak etmişdir. O, ümumilikdə bu formanı 39 dəfə geymiş, 6 qol vurmuşdur.
Inula serratuloides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hor adı
Horus adı və ya Şahin kimi adı qədim Misir fironlarına verilən beş titul adından biridir. Dördüncü sülalə dövrünə qədər, fironların tək Hor adı mövcud olmuşdur. Qədim inaclara görə hökumdar həyatının sonuna qədər göylər allahı şahinin (Hor) yerdəki təmsilçisidir. 230 px|left|thumb
Nikelin
Nikelin — mineral, NiAs.
Haqqında
Nikelin - Heksonal. Habitus prizmatik. İkiləşmə {101} üzrə, dördlüklər. Ayrılması {100} üzrə mükəmməl. Aqreqat: dənəli, böyrəkvari (sütun və radialşüalı quruluşlu), şəbəkəli və dendrit formalı. Rəngi açıq misi qırmızı. Sərtliyi 5-5,5. Xüsusi çəkisi 7,8. Elektriki yaxşı keçirir. Ultraəsasi maqmatik süxurlarda xromitlə, Cu-Ni yataqlarında, Ni-Co və Ag-Ni-Co formasiyası yataqlarında. Növ: arit. Sinonim: Nikkolit.
Elşad Abbaszadə
Elşad Raquf oğlu Abbaszadə (14 iyul 1993 Tərtər, Azərbaycan – 25 mart 2016; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu. 2016-cı ildə Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Həyatı
Elşad Abbaszadə 14 iyul 1993-cü ildə Tərtər rayonunun Kəngərli kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Kiçik çavuş Elşad Abbaszadə 2016-cı ildə, martın 25-i Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid oldu. Elə martın 25-i isə Elşad Abbaszadə doğulduğu Tərtər rayonunun Kəngərli kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və kiçik çavuş Abbaszadə uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Elşad Abbaszadə ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Naziri general-polkovnik Zakir Həsənovun sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
Elşad Abbaszadə haqqında maraqlı məqam isə onun şəhid olmasından 7 gün sonra, aprelin 2-sində Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində 24 ildən sonra tarixinin ən qanlı atışmalarından biri, Aprel döyüşlərinin başlamasıdır.
Bezmindağ
Bezmindağ-Qubadlı rayonu ərazisində dağ.
Toponimi
Həkəri və onun qolu Xoşgədik Çayları arasında, Muradxanlı kəndindən şərqdədir. Bizmindağ variantında da qeydə alınmışdır. Oronim biz (qəd. türk. "şiş"), min (qəd. türk."burun") və dağ komponentlərindən düzəlib, "Şişburun dağ" deməkdir. Dağda Bizmin adlı qalanın qalıqları mövcuddur. Türkmənistan ərazisində Köpetdağın ətəyində Bezmein adlı şəhərin olduğu da məlumdur.
Həmçinin bax
Qarabağ silsiləsi
Xarici keçid
Qubadlı
12 oktyabr
1901–cari
thumb|[[Luçano Pavarotti]]
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[Demosfen]]
İnsan ovu (roman)
Məzmun
Kökü Latın Amerikasının zəif inkişaf etmiş ölkələrinin ucsuz-bucaqsız plantasiyalarından gələn narkobiznes xərçəngi öz rişələrini bütün dünyaya atır. Beynəlxalq və milli polislər bu bəlaya qarşı mübarizə aparmaq məramı ilə qüvvələrini səfərbər edirlər. İqtisadiyyatları yox dərəcədə olan təzadlı ölkələrin narkobaronlarının variyyətləri isə artıq milyardlarla ölçülür. Narkobaronlara daha, sadəcə, nəhəng var-dövlət və hüdudsuz hakimiyyət kifayət etmir. Onlar bütün dünyanı lərzəyə gətirəcək və beynəlxalq iqtisadiyyat sisteminə böyük zərbə vuracaq “X gününü” – ABŞ və SSRİ kimi superdövlətlərin başçılarının qətli gününü hazırlayırlar. Dünya şöhrətli Dronqo bu dəfə özü üçün qeyri-adi səpkidən çıxış edəcək insan ovunda canlı tələ yemi rolunu yerinə yetirəcək. Əsər başgicəlləndirici macəralarla zəngindir. Ölüm-dirim mübarizəsində itkilər hesabına əldə olunmuş qələbələrin böyük siyasətə qurban verilməsi isə, hətta dəmir əsəblərə malik Dronqonu da məyus edir.
Xalıq Koroğlu
Xalıq Hüseyn oğlu Koroğlu (1919-2002) — Azərbaycan türkoloqu, ədəbiyyatşünası, filologiya elmlər doktoru (1969), professor.
Həyatı
Xalıq Koroğlu 24 yanvar 1919-cu ildə Aşqabadda Cənubi Azərbaycanın Sərab şəhərindən köçmüş bir ailədə anadan olmuşdur. O, fars dilində təhsil verən Nizamiyyə mədrəsəsində oxumuşdur. Daha sonra Moskva Tibb İnstitutuna daxil olmuş və 1946-cı ildə oranı bitirmişdir. Lakin Xalıq Koroğlu demək olar ki, həkim kimi fəaliyyət göstərməmişdir. Şərqşünas-alim olmaq istəyən Xalıq Koroğlu azərbaycanca, rusca, farsca, ərəbcə və türkməncəni mükəmməl bilirdi.
Xalıq Koroğlu Tibb İnstitutunda oxuduğu dövrdə, yəni 1944-1946-ci illərdə Moskva Şərqşünaslıq İnstitutunda fars dili müəllimi kimi dərs demişdir. O, 1947-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin qiyabi bölməsinə daxil olmuş və 1952-ci ildə həmin universiteti bitirmişdir.
Əmək fəaliyyəti
Xalıq Koroğlu Tibb İnstitutunda oxuduğu ərəfədə, 1944-cü ildən 1947-ci ilə kimi Moskva Şərqşünaslıq İnstitutunda fars dili müəllimi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Həmçinin yenə təhsilini davam etdirdiyi illərdə Moskva Dövlət Universitetinin Şərq Dilləri kafedrasının müdiri vəzifəsini icra etmişdir. O, 1958-1971-ci illərdə Böyük Sovet Ensiklopediyasında Şərq ədəbiyyatları sektoruna rəhbərlik etmişdir.
1971-1986-ci illərdə isə SSRİ Elmlər Akademiyası Dünya Ədəbiyyatı İnstitutunun Folklor şöbəsində aparıcı elmi işçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. Xalıq Koroğlu 1986-cı ildən Moskva Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin professoru kimi çalışmışdır.
Elmi fəaliyyəti
Xalıq Koroğlu 1955-ci ildə şərqşünas Yevgeni Bertelsin elmi rəhbərliyi ilə "Xalq dastanı "Şahsənəm və Qərib" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək elmlər namizədi, 1969-cu ildə isə Şərqşünaslıq  İnstitutunda "Oğuz qəhrəmanlıq eposu ("Oğuznamə"nin qəhrəmanlıq dastanları)" mövzusunda  dissertasiyasını müdafiə edərək filologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür.
Xalıq Koroğlu yaradıcılığını bütünlüklə türk xalqlarının folklorunu öyrənməyə həsr etmişdir. O, uzun müddət "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanın üzərində çalışmışdır. 1976-cı ildə çap olunan "Oğuz qəhrəmanlıq eposu" kitabıyla qorqudşünaslığın fundamental əsərlərindən birini yaratmışdır.
Professor 1954-cü ildən başlayaraq bir müddət Orta Asiya respublikalarının universitetlərində mühazirələr oxumuşdur. Daha sonra onun oxuduğu həmin bu mühazirələr əsasında 1972-ci ildə "Türkmən ədəbiyyatı", 1976-cı ildə "Özbək ədəbiyyatı" adlı əsərlər işıq üzü görmüşdür. Bunlarla yanaşı, Xalıq Koroğlu 150-dən çox məqalənin müəllifidir.
Vəfatı
Xalıq Koroğlu 2001-ci ilin oktyabr ayında 82 yaşında Moskvada vəfat etmişdir.
Serval
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Yayılması və yarımnövləri
14-ə yaxın yarımnövü qeydə alınıb:
Herbert Huver
Herbert Klark Huver (10 avqust 1874, Vest Branç, Ayova, ABŞ - 20 oktyabr 1964, Nyu-York, Nyu-York ştatı, ABŞ) — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 31-ci prezidenti (1929-1933).
Həyatı
Alman əsilli ailədə dünyaya gəlmişdir. Atasının ilkin soyadı Huber olmuşdur. 1880-ci ildə, 6 yaşında ikən atasını, 10 yaşında isə anasını itirən Herbert Huver əvvəlcə 18 ay əmisi Allen Huverin, 1885-ci ilin noyabrından isə öz oğlu bir il əvvəl vəfat edən dayısı Con Mintornun yanında yaşayır.
1891-ci ildə o vaxt yeni yaradılmış Stenford Universitetinə qəbul olmuş və 1895-ci ildə geoloq-mühəndis ixtisası üzrə buranı bitirmişdir.
Sonralar ixtisası üzrə Avstraliyada və Çində işləmişdir.
1914-cü ildə Birinci dünya müharibəsinin başlaması ilə Londonda 120 000 ABŞ vətəndaşının Avropadan çıxarılmasının təşkili ilə məşğul olur. 1917-ci ildə ABŞ-nin müharibəyə qatılmasından sonra prezident Vudro Vilson tərəfindən ABŞ Ərzaq Xidmətinin rəhbəri təyin olunur.
1928-ci il prezident seçkilərində rəqibi Alfred Smit üzərində kəskin fərqlə qalib gələrək prezident seçildi. Hamı yaxşı menecer kimi tanınan Huverin prezidentliyindən daha böyük iqtisadi inkişaf gözlədiyi halda 1929-cu ilin oktyabrında Nyu-York Birjasında başlayan geriləmə və bunun ardından başlayan "Böyük Depressiya" ABŞ tarixində ən böyük iqtisadi itkilərlə müşahidə olunmuşdur. Bu proses Herbert Huverin imicinə ciddi zərər vurmaqla yanaşı, həm də 1932-ci il seçkilərində Franklin Delano Ruzveltə uduzması ilə nəticələndi.
Huver 1964-ci il oktyabrın 20-si saat 11:35-də, hakimiyyətdən getdikdən 31 il 7 ay sonra vəfat etmişdir. Bu göstərici ilə o, eks-prezident statusunda ən uzun müddət qalmış ABŞ prezidentidir. Onun üçün rəsmi dəfn mərasimi keçirilmiş və özündən 20 il əvvəl vəfat edən xanımı ilə birlikdə Vest-Brançda (Ayova) dəfn edilmişdir.
Media
thumb|180px|left|Herbert Huverin video görüntüləri
Mistral
Mistral — Fransada, Rona çayının dərəsində əsən güclü və soyuq şimal-qərb küləyi.
Sehrlənmiş küpə (film, 1979)
Məzmun
Filmin qəhrəmanı kiçik yaşlı uşaqdır. Burada sehrbaz qara qarğanın bu uşağı küpəyə çevirməsindən, oğlanın övladsız bir ailəyə düşməsindən söhbət gedir.
Kinolentdə əməksevərlik, böyüklərə hörmət, xeyirxahlıq kimi insani keyfiyyətlər tərənnüm olunur.
Film haqqında
Applikasiya filmidir.
Yunan Mehmed Paşa
Yunan Mehmed Paşa ― 1466-1469-cu illər arasında Osmanlı sədrəzəmi olmuş dövlət xadimi.
Həyatı
Bununla birlikdə sədrəzəmliyi dövründə bilinən digər bir hadisə də Qaraman Səfəri əsnasında sərgilədiyi tarixə keçən qətliam və talandır. Qaramanoğulları Osmanlı imperatorluğunun əlindəki torpaqların bir hissəsini almaq üçün ordu səfərdə ikən hücum etmiş ancaq sonra bu hücumlar geri püskürdülüb Qaramanoğulları Osmanlılara bağlı hala gətirilmişdi. Ancaq eyni vəziyyət təkrar ortaya çıxanda Yunan Mehmed Paşa, Qaramanoğulları səfərinə çıxmışdır. Səfərdə əmrindəki Osmanlı əsgərləri xalqa son dərəcə mərhəmətsizcə davranmışdır.
O dövrün tarixçilərindən Aşıqpaşaoğlu əsərində onun üçün belə deməkdədir:"'Yunan Mehmed, getdi. Larende'yə çatdı. Məscidlərini və mədrəsələrini yandırdı və yıxdı. Atasının evi kimi xarab etdi. Şəhərin qadınlarını və oğlanlarını soydurdu. Çılpaq etdirdi. Larende'dən getdi. Çatdı, Ərəyliyə çıxdı. Ərəylinin elini və kəndlərini viran eylədi ... '" left|thumb|279x279px|Yunan Mehmed Paşa Məscidi Bu işini dəvşirmə mənşəyi ilə əlaqələndirən hətta Yunan olmasından ötrü etdiyini söyləyən tarixçilər də var.
Varsaq Türkmənləri üzərinə hərəkət etmiş ancaq varsaq bəylərindən Uyuz Bəy tərəfindən məğlub edilmiş, Qaraman səfərində ələ keçirdiyi bütün mal və pul Türkmənlərin əlinə keçmişdir. Qaramanlı Mehmed Paşanın təşəbbüsü ilə vəzifədən alınmış və 1470-ci ildə boğularaq öldürülmüşdür.
Məzarı Üsküdarda düzəltdirdiyi Yunan Mehmed Paşa Məscidi yanında olan türbəsindədir. Ankarada dövrümüzdə Anadolu Mədəniyyətlər Muzeyi olan Qurşunlu Han da Yunan Mehmed Paşa tərəfindən inşa edilmişdir.
Kadusilər
Tarixi
Qədim dövrlərdə müasir İranın şimal-qərbində və Azərbaycan torpaqlarının bir hissəsində kadusii adlanan bir xalq yaşayırdı. Tarixçilərin fikrincə, kadusilər İranın bölgələrindən biri olan Gilanın əsas əhalisini təmsil etməklə yanaşı, İran Azərbaycanında da yaşamışlar. Gilanın ilk sakinləri kadusilər tayfası olub, onların ərazisi kimi mifik padşahlarının iqamətgahı idi. Kadusilər Qarasuçay vadisində (Qaradağda) və Arazın cənub qoluna bitişik ərazilərdə yaşayırdılar. Bu torpaqlar Makedoniyalı İskəndərin ölümündən sonra yaranmış Atropatena dövlətinin tərkibində idi. Yüksək inkişaf etmiş kənd təsərrüfatı və çoxsaylı sənətkarlıq var idi. Atropatenanın Kralının mühüm hərbi dəstəyi kadusilər idi. Kiran hərbi qalalardan biri və Atropatenanın iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş bölgəsi idi. kadusilərin haqqında bir neçə məlumatları toplamışdır: Parfiya dövrünün sonunda bu kiçik irandilli xalq Sincar dağlarında yaşayırdı, V əsrdə onlar hələ də bütpərəst idilər, VI əsrin əvvəllərində ərəblərlə düşmənçilik edirdilər, I Qubad dövründə Nüseybin şəhərinə hücum etdilər və 578-ci ildə Sasanilər imperiyasın ordusunda xristian kadişae qəbiləsi adı alında xatırlandırırlar.
Bir çox tarixçilər misal üçün: ' Bernştam A. N., ' Fray R. N ., ' Klyaştornı S. Q., ' Minorski V. F., kadusiləri (kadisenlər) Avropa tarixçilərinin ağ hunlar adlandırdıqları eftalitlərə aid edirlər. Klyaştornı S. Q. öz yazılarında Ağ hunların irandilli olduğunu qeyd edirdi. Öz növbəsində, kadusilərlə eyniləşdirilən eftalitlər də massagetlərin tayfalarından biri idi. Massagetlər isə skif tayfası idilər. Massagetləri saklar kimi adlandırırdı. Əfrasiab isə qədim köçəri və yarı köçəri irandilli sakların hökmdarı idi. Əfrasiabı mənşəcə skif hesab edirdi. Ernst Herzfeld onu kadusilərin hökmdarı Parsond ilə eyniləşdirdi. kadusiləri skif tayfasına aid edir. O həttda kadusilərin adını I Qubadın adından yaranmasını söyləyib. hesab edirdi ki, kadusii skiflərin başqa adıdır. və öz yazılarında kadusilərin skif mənşəyini qeyd etmişlər. İqor Dyakonov qeyd edirdi ki, kadusilər digər tayfalarla birlikdə əslində İskit çarlığının əhalisinin əsas hissəsini təşkil edirdilər. Corc Rolinson kadusiləri ari mənşəli bir tayfa hesab edirdi. Vasili Tatişev kadusiləri yunan nəslindən olan bir qəbilə kimi adlandırır. Tuallaqov A.A., ilə birlikdə kadusilərin (gellər) kimmer mənşəli olduğunu düşünür. kadusiləri midiyalılarla eyni mənşəli xalq hesab edirdi. Mose Canaşvilinin fikrincə, əvvəlki Midiya səltənətinə daxil olan kadusilər (kaspilərin, saqartların, gellərin və hirkanların qonşuları) gürcü mənbələrində gürcülərin əcdadları kimi adlandırırlır. Bəzi mənbələrdə qeyd olunur ki, toponimi də kadusilərin etnonimindən əmələ gəlmişdir. kadusilərin məlum adlarının iran mənşəyli olduğunu əsaslandırır və kadusilərin başçılarından birinin adını skif-sarmat adları ilə müqayisə edir. Daha sonra o yazır ki kadusiləri irandilli olublar və digər fikirlər əsassızdır və açıq-aydın yanlışdır. O həmçin kadusilərin və gellərin eyni tayfa olduğunu qeyd edir. İqrar Əliyevdə kadusilərin iran mənşəli olduğlarını təsdiq edir. 1875-ci ildə kadusilərin haqqında “Kaspi” monoqrafiyasında Gilan və Deyləmdə yaşadığılarını göstərir. Onun dediyinə görə Gilanda Kadussera kəndi kadusilərin adından yaranıb. Patrokl kadusililəri Xəzərin qərb sahilində, dəniz sahili boyunca 5000 stadiya ərazidə yaşayan ən böyük tayfa kimi adlandırır. Bu onu deyir ki, kadusilərin adı bir sıra başqa tayfaların ümumi adı idi və hər halda, Plininin fikrincə, əvvəllər gellərin, həmçinin, bəlkə də, anariakların ümumi adı olub.
Əhəmənilər imperiyasından əvvəl
thumb|320x320px|Skiflər indiki Azərbaycanın ərazisində Kadusilər öz qonşuları ilə daim müharibə aparıblar. Əvvəlcə assuriyalılara tabe oldular, Diodorun mənbələrinə inansaq, onlar Midiya kralı Arteyin dövründə üsyan edənə qədər ən azı nominal olaraq Midiyaya tabe idilər. Ktesiy hekayəsində (hansınki Diodor qeyd etdi) müharibə hökmdarın adı Parsond olan güclü bir farsa etdiyi təhqirlə başladı. Təhqirdən sonra Parsond az güclə Kadusiyaya çəkildi və yerli kralın ən güclüsinə qoşuldu və bacısını ona ərə verdi. Bu zaman Midiyaya ən azı nominal tabe olan vilayət üsyan qaldırdı və Parsondu öz generalı seçərək ordusuna komandanlığı ona verdi. Onlara qarşı midiyalılar ən azı səkkiz yüz min nəfər silahlandırdılar (bunlar Ktesiyin verdiyi rəqəmlərdir, onlara etibar etmək olmaz). kadusiləri ələ keçirmək cəhdində uğursuz oldu və Parsond qalib gələndən sonra kral seçildi. Parsond, onun uzun hakimiyyəti dövründə, ondan sonra gələnlər kimi, Midiyaya davamlı basqınlar apararaq, Kadusiya ilə Midiya arasında əbədi düşmənçilik və müharibə vəziyyətinə səbəb oldu və bu, eramızdan əvvəl 559-cu ildə Midiyanın süqutuna qədər davam etdi. Bəzi alimlər Arteyi Herodotun Deyoku, ya da daha yaxşısı, Assuriya hegemonluğu zamanı əhəmiyyətli bir Midiya başçısı olan Daiukku ilə eyniləşdirirlər. Bu hekayədə maraqlı məqamlardan biri də budur ki, burada Ktesiy ilk olaraq kadusiləri xatırladır. Daha dəqiq görünən ( hesabatında) Midiya krallığının sonlarına doğru Kadusilərin Midiyanın düşmənləri olan farslarla müttəfiq olaraq onun süqutunda mühüm rol oynamasıdır.
Kadusilər və farslar
Farslar əvvəlcə kadusilərlə çox çətinlik çəkirdilər; onlar dərhal Böyük Kirin sadiq müttəfiqləri oldular, əvvəlcə midiyalılara, sonra isə babillilərə qarşı idilər. Ksenofon bizə Kirin Tanaoksar (ehtimal ki, ) adlı oğlunu Kadusiyaya satraplıq təyin etdiyini nəzərə alsaq, onların ittifaqı nominaldan daha çox olmuşdur. Lakin böyük Daranın dövründə farsların bölgəyə nəzarəti qismən uğursuzluğa düçar olmuşdu, çünki onların adları istər Herodotda, istərsə də imperiyanın tərkibində olan xalqların və ərazilərin siyahısında farsca yazılarda məlum deyil. Ulu padşah II Daranın oğlu  üsyankar kadusilərə qarşı ekspedisiyaya rəhbərlik edirdi. Kirin ekspedisiyası uğurlu alındı, çünki üç ildən sonra kadusilər II Artakserksin bayrağı altında döyüşündə iştrak etdirdilər. Lakin onlarınr II Artakserksa itaətləri özünü çox gözlətmədi; 385 və 358-ci illərdə onların üsyanını görürük. Birinci üsyan Artakserksin başçılıq etdiyi böyük bir ordu tərəfindən məğlub edildi. Qələbədə əsas üsyançıları hiyləgərcəsinə aldadaraq şaha tabe edən padşahın müşaviri Tiribazın böyük rolu oldu. Bu kampaniyada fərqlənən başqa bir adam, ən parlaq fars generallarından biri olacaq idi. III Artakserksin hakimiyyəti dövründə 358-ci ildə baş vermiş toqquşma kadusilərlə  farslar arasında son böyük toqquşma idi. Kadusilər imperiyanın son illərinə qədər itaətkar olaraq qaldılar. Bu müharibə ona görə mühüm idi ki, fars generalı Kodomanna kadusilərin lideri ilə təkbətək döyüşdə fərqlənmək imkanı verdi; onun taxta çıxmasına və hökmdar III Dara çevrilməsinə yol açan hərəkət oldu.
Makedoniyalı İskəndərin dövründə
thumb|350x350px|e.ə. 1000Şərqi Makedoniya işğalı zamanı kadusilər III Daranın sonuna qədər farslara sadiq qaldılar; Onların süvarilərinin hakkinda Qaqamelada İskəndərə qarşı döyüşməsi haqqında deyilir. Lakin sonda onları Aleksandırın generalı Parmenion tabe etdi. Sonrakı Şərq müharibələrində Aleksandırın və ya digər tərəfin müttəfiqləri kimi qeyd edilir. İsgəndər imperiyasının parçalanmasından sonra onlar Selevkilər imperiyasının tərkibinə daxil oldular; bu kontekstdə onların Misirlilərə qarşı Rafiya döyüşündə Selevkilər üçün döyüşmələri haqqında söyləlinilir və onların adları III Antioksun zamanında Aigiona, axeylərin yanına göndərildiyini xatırlanır. Lakin Romalıların Maqneziya sarsıdıcı qələbəsi Selevkilərin hakimiyyətinin dağılmasına və bütün şərq ərazilərinin itirilməsinə başladı. Bu andan etibarən, kadusilər tarixi haqqında çox az şey məlumdur; görünür ki, onlar parfiyalılar tərəfindən tabe edilmişlər. Onların müttəfiqləri kimi Mark Antoni eramızdan əvvəl 36-cı ildə onlarla görüşdü. e. onun Parfiya kampaniyası zamanı; və iki əsr sonra Roma imperatoru Karakalla 216-cı ildə kampaniyanı təkrarladı və Kadusilərlə də əlaqəyə olmağı qeyd edilir. 260-cı ildə Velenus adlı kadus lideri Sasani padşahı I Şapura yazdığı saxta məktub istisna olmaqla, bu, kadusilərin mövcud xalqlardan bəhs edən faktiki olaraq sonuncu mənbədir.
Yaşadıqları coğrafiya
Kadusilər Xəzər dənizinin cənub və cənub-qərb sahillərində, 39° və 37° şimal enlikləri arası, 48° və 50° şərq uzunluğu arası paralellərdə yaşayıblar. Bu bölgə təxminən, şimaldan indiki Azərbaycan Respublikası ərazisindən axan Kür çayından, indiki İran İslam Respublikası ərizində axan Səfidrud çayına qədər olan əraziləri əhatə edir. Bu mülahizəni irəli sürməyə əsas verən yeganə fakt isə Kadusi tayfasının yaşadığı ərazinin bir hissəsində hazırda talışların yaşamasıdır.
Inula shirensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Typhlodromus werneri
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Astragalus clarianus
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tutuquşular
Xarici quruluşu
Tutuquşuların xarici görünüşü çox xarakterikdir. Onlar sıx bədən quruluşuna sahibdirlər, qısa boyun və böyük baş, güclü gaga ilə təchiz olunmuşdur. Üst və alt çənələrin kənarları adətən dalğalı əyilmiş, bəzən üst çənədə daha çox və ya daha az aydın diş var. Üst çənə kəllə sümüyünə hərəkətli şəkildə bağlıdır. Öz növbəsində, alt çənə bir qədər geri və irəli hərəkət edə bilir.
Tutuquşunun qidası
Tutuquşu da başqa quşlar kimi quş yemi və toxum yeyir. Üzüm, gilas kimi şirin və yumşaq meyvələri də çox sevir. Tutuquşular təkamül prosesinə uyğun olaraq qida rasionunu təyin edir.
Mərmər pişik
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Karpoş burnu
thumb|Cənubi Şetland adalarında Snou adasının yerləşməsi. thumb|Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
Karpoş burnu (нос Карпош, ‘Nos Karposh’ \'nos 'kar-posh\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Snou adası sahillərindən şimalda yerləşən buzlaqlardan azad olan burundur. Morton boğazından 500 m qərbdə yerləşmişdir. Burun 19-cu əsrdə ağ sənayeçilər tərəfindən kəşf olunmuşdur.
Yerləşməsi
Prezident burnundan 2.3 km şimal-şərqdə, Qostun burnundan 2.5 km cənub-şərqdə, Timblon burnundan 4.8 km şimal-şərqdə yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə, Bolqarıstan xəritəsinə 2005 və 2009-cu ildə daxil edilmişdir.
Ada ölkəsi
thumb|right|300px|Ada Ölkələri thumb|300px|Başqa ölkələrlə sərhədləri olmayan ada ölkələri Ada ölkəsi - ana bölgəsi bir və ya bir çox ada dan ibarət olan ölkələr üçün istifadə edilən coğrafi termin. Dünyadakı ölkələrin 49 dənəsi ada ölkəsi olub, bu sayı bütün ölkələrin təxminən olaraq 25%-ni əhatə etməkdədir.
Siyasət
Ada ölkələrində ümumiyyətlə demokratiya görülərkən, demokratiya ilə idarə olunan ölkələrin nisbəti, ada dövləti olmayan ölkələrə görə olduqca yüksəkdir. Bununla birlikdə bir çox ölkənin tarixində siyasi baxımdan sabitlik görülməkdədir.
Cəld kərtənkələcik
Cəld kərtənkələcik (Eremias velox) — Kərtənkələcik fəsiləsinə aid kərtənkələ növü.
Ada ölkəsi
Müharibə
Ada ölkələri, ümumiyyətlə tarix boyunca torpaqlara sahib olmaq istəyən dövlətlər arası anlaşılmazlıqlara, sonra isə tez-tez yaşanan dəniz müharibələrinə səhnə olmuşdur.. .Bunda qurudan hər hansı bir ölkə ilə sərhədə sahib olmaması, quru dövlətlərinə görə daha kiçik olmaları və dəniz ilə hava nəqliyyatından asılı olmaları təsirlidir. Günümüzdə isə bir çox ada ölkəsinin ordusu yoxdur, çox kiçik olmaqda və ya pullu əsgərlərdən meydana gəlməkdə, bu sayədə isə işğalçılara açıq mövqedə var.
Cəld kərtənkələcik
Xariçi görünüşü
Kiçik ölçülü olub 10,5 sm uzunluğa malik olurlar. Quyruqları 1,5–2 dəfə uzun olur. Rəngi və üzərindəki ləklər fərqli olur. Yuxarı hissəsi boz və qum rəngində olur. Üzərində isə qara və parlaq ləkələrlə örtülü olur. Qarın nahiyəsi ağ rəngdə olur.
Ada ölkəsi
Təbii ehtiyatlar
Külək gücü, hidravlik güc, geotermal enerji, biodizel kimi yenilənə bilər enerji qaynaqlarının istifadəsi, artan neft qiymətləri üzündən sürətli bir şəkildə yüksəlməkdədir.
Cəld kərtənkələcik
Həyat tərzi
Əsasən səhra, yarımsəhra və dağlarda yayılırlar. Onlara 1700 m yüksəkliklərdə belə yayıla bilir. Bərkimiş qumlarda gəmiricilərin yuvalarında gizlənir və yuva qururlar. Hörümçəklər, Cücülər və digər onurğasızlarla qidalanırlar. Mövsüm ərzində 2–3 dəfə yumurta qoya bilirlər. 2–9 yumurta qoyurlar (ölçüləri 1,3–1,5 sm).
Ada ölkəsi
Coğrafiya
Ada dövlətlərinin bir çoxu, digər dövlətlərə nəzərən iqlim dəyişikliklərindən olduqca çox təsirlənir. Böyük Okyanusdaki aşağı hündürlüklü ada ölkələri suların yüksəlməsiylə birlikdə batma təhlükəsiylə qarşı-qarşıya qalır. Yaşanan iqlim dəyişiklikləri səbəbiylə qasırğa, quraqlıq, və sel kimi müxtəlif təbii fəlakətlər tez-tez yaranır və ölkələrdəki həyata mənfi istiqamətdə təsir etməkdədir.
Cəld kərtənkələcik
Yayıldığı ərazilər
Cəld kərtənkələlər Cənubi Qafqazın şərq hissəsində (Gürcüstanın şərqi və Azərbaycan), şimali İran, Dağıstan, Qazaxıstan və Mərkəzi Asiya, Əfqanıstanın şimalı, Monqolustan və Çin ərazilərində yayılmışdır.
Ada ölkəsi
İqtisadiyyat
Digər ölkələrə görə daha kiçik iqtisadiyyata sahib Birləşmiş Krallıq, Yaponiya və Avstraliya xaricindəki ada ölkələrinin iqtisadiyyatları ümumiyyətlə turizm və dənizçiliyə əsaslanır.
Meydanagəlmə
Birləşmiş Krallıq, Trinidad və Tobaqo, Yeni Zelandiya və Sinqapur kimi bəzi ada ölkələri bir ya da iki böyük adadan meydana gələrkən; Filippin, Maldiv və İndoneziya kimi ölkələr yüzlərlə namizədə yayılmışdır. Birləşmiş Krallıq ilə İrlandiya, Haiti ilə Dominikan Respublikası kimi bəzi dövlətlər isə eyni ada üzərində olmaqdadırlar. Coğrafi baxımdan bir adadan çox qitə kimi qəbul edilən Avstraliya, keçmişdə turizm məqsədiylə yaradılan bir ada olaraq qəbul edilməkdə idi. Buna baxmayaraq tez-tez ada ölkəsi olaraq da adlandırılır.
III Drest
Fudrusun oğlu Drust və ya III Drest — müasir Şotlandiya ərazisində V əsrin əvvəlləri — 843-cü illərdə hakimiyyətdə olmuş Piktlər sülaləsinin kralı.
Həyatı
Piktlərin xronikasına əsasən Fudrusun oğlu Drust və ya III Drest Qiromun oğlu Drust və ya IV Derstlə eyni vaxtda hakimiyyətdə olmuşdur. Müxtəlif mənbələrə əsasən onun hakimiyyəti bir ildən on beş ilədək davam etmişdir.