cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Luvr Əbu-Dabi Muzeyi
Proses
Luvr Əbu-Dabi Muzeyinin inşa edilməsi qərarı Fransa Parlamenti tərəfindən 2007-ci il oktyabrın 9-da təsdiq edildi. Layihənin memarlıq xidmətlərinin Parisdə yerləşən Ərəb Dünya İnstitutunun proyektini hazırlayan memar Jan Nuvel tərəfindən, mühəndislik xidmətlərinin isə Buro Happold tərəfindən aparılmasına qərar verildi.
Luvr Əbu-Dabi Muzeyi 27 milyard dollara yaxın bir dəyər ilə inşa edilməsi nəzərdə tutulan turizm və mədəniyyət kompleksinin yalnız bir hissəsini təşkil edirdi. Layihə çərçivəsində daha üç muzey inşa edilmişdir: Quqqenhaym Əbu-Dabi Muzeyi (Frenk Qeri tərəfindən dizayn edildi), Zayed Milli Muzeyi ("Foster və Partners" şirkəti tərəfindən dizayn edildi), Əbu-Dabi Tamaşa Sənətləri Mərkəzi (Zaha Hadid tərəfindən dizayn edildi). Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində məsələ ilə bağlı rəsmilərin bildirdiklərinə görə, Fransa Muzeylər Agentliyi və BƏƏ Turizm, İnkişaf və İnvestisiya Agentliyi bu layihəni və Saadiyat adasının yenidən qurulmasını planlaşdırır. Bu layihə qrupunun rəhbəri Fransa maliyyə məsləhətçisi, Gözəl Sənətlər Akademiyasının üzvü (Académie des Beaux-Arts), "Köhnə və yeni dünyanın icmalı" (Revue des Deux Mondes) adlı jurnalın yazıçılarından Mark Ladreyt de Laçarev təyin olundu. Pompidu Mərkəzinin keçmiş müdiri Bruno Makvart isə Luvr Əbu-Dabi Muzeyinin rəhbəri təyin olundu.
Mövqeyi
Saadiyat adasının Mədəniyyət Bölgəsi tamamlandığı zaman dünyanın tək bir dam altında toplanmış ən böyük mədəniyyət abidələrini saxlayacaq. Luvr Əbu-Dabi Muzeyinə əlavə olaraq, Zayed Milli Muzeyi memar Norman Fosterin rəhbərliyindəki "Foster və Partners" şirkəti tərəfindən dizayn edildi. Dünyanın ən böyük və Yaxın Şərqdəki ilk Quqqenhaym Muzeyi olacaq Quqqenhaym Əbu-Dabi Muzeyi isə Frenk Qari tərəfindən dizayn edildi. Zaha Hadid tərəfindən dizayn edilən Əbu-Dabi Tamaşa Sənətləri Mərkəzi və Tadao Ando tərəfindən dizayn edilən bir dənizçilik muzeyinə əlavə olaraq, bu mədəniyyət bölgəsində bir çox sənət pavilyonu yerləşəcək.
Dəyər
Əbu-Dabi əmirliyi Luvr adını istifadə etmək üçün 195 milyon dollar nağd olmaq üzrə 525 milyon dollar xərclədi. Əlavə olaraq, 747 milyon dollar sənət əsərlərinin mübadiləsi, xüsusi sərgilərin keçirilməsi və təşkili üçün xərclənib. Bu pulun 247 milyon dollarlıq hissəsi 10 il ərzində, ümumilikdə, 253 sənət əsərinin nümayiş etdirilməsi üçün xərclənəcək. Bundan əlavə, 214,5 milyon dollar Parisdə yerləşən Luvrun rəhbərlik müşavirliyi xidmətləri üçün ayrıldı. 253,5 dollar da fərqli aspektdə olan xüsusi sənət sərgilərinə xərclənəcək. On beş il ərzində hər il dörd sərgi təşkil olunacaq. Əlavə olaraq, Əbu-Dabi əmirliyi Parisdə yerləşən Luvrun Pavillon de Flore hissəsinin beynəlxalq sənət sərgilərində iştirakını təmin etmək üçün 32,5 milyon dollar həcmində ianə verəcək. Hər nə qədər dəqiq olmasa da, layihənin ümumi dəyərinin 83 milyon avro ilə 108 milyon avro arasında olacağı ehtimal edilir.
Dizayn
Muzeyin görünüş baxımından sanki dalğalanan bir günbəz quruluşuna malik kimi görünməsi əsas hədəf idi. Həmçinin günbəzin üst hissəsində olan boşluqlardan günəşin məkanın içinə nüfuz etməsi də əsas məqsədlərdən biri idi. Bu dizaynla "bir vahədəki xurma ağaclarının yarpaqları arasından süzülən günəş işığı" effekti yaradılması nəzərdə tutulmuşdu. Təxminən 24.000 m²-lik tikinti sahəsinə sahib olacaq Luvr Əbu-Dabi Muzeyindəki 6.000 m²-lik hissəsi daimi kolleksiyalar üçün, 2.000 m²-lik hissəsi isə müvəqqəti sərgilər üçün ayrıldı.
Muzeydəki sənət əsərləri
Muzeydəki sənət əsərlərinin necə nümayiş etdirilməsi ilə əlaqədar müzakirələr oldu.
''İnşa ediləcək bu yeni Luvr Əbu-Dabi Muzeyinin müsəlman bir ölkədə olması planlaşdırılan sərgi növlərinə və məzmunlarına heç bir şəkildə təsir etməyəcək. Əbu-Dabidəki tərəfdaşlarımızla planlaşdırılan sərgilərin mövzuları sərbəst şəkildə müzakirə olundu və bu prosesdə müəyyən məqamlarda məhdudiyyət qoyulması əsla gündəmə gəlmədi. Sərgilərin planlaşdırılması mükəmməliyə və yüksək standartda keyfiyyətə görə həyata keçiriləcəkdir. Yeni bir muzey olaraq, ümid edirik ki, Əbu-Dabi beynəlxalq birliyin bir parçası olacaq.
''Bura təkcə Qərbə həsr olunan sənət əsərləri deyil, həm də hər növ sənət əsərlərinə həsr olunacaq bir yer olacaq. Eyni zamanda qərb ilə şərq, şimal ilə cənub arasında dialoq qurulmasına səbəb olacaq. Bu baxımdan Yaxın Şərqdə hazırlanmış sənət əsərləri Luvr Əbu-Dabi Muzeyində nümayiş olunacaq.
Tikinti prosesi
Luvr Əbu-Dabi Muzeyinin tikintisi rəsmi olaraq 2007-ci il mayın 26-da başladı. Tikintinin ilk mərhələsi bu işdə mütəxəssis olan Alman firması "Bauer International FZE"yə həvalə edildi.
2011-ci il oktyabrın 29-da Luvr Əbu-Dabi Muzeyinin tikintisinə cavabdeh olan və Əbu-Dabi hökumətinə məxsus layihə idarəetmə firması olan "BƏƏ Turizm, İnkişaf və İnvestisiya Agentliyi" verdiyi rəsmi açıqlamada tikintinin bitmə müddətinin daha irəli tarixə təxirə salındığını açıqladı. Tikintinin Əbu-Dabi əmirliyinin iqtisadi strategiyasını yenidən nəzərdən keçirməsi, neft qiymətlərinin aşağı düşməsi və qlobal böhran kimi səbəblər üzündən təxirə salındığı açıqlandı.
Tikintidə insan hüquqlarının pozulması
2011-ci ilin aprelində 120-dən çox sənətçi tikinti zamanı işçilərin ağır şərtlər altında işlədikləri və istismar edildikləri səbəbilə Luvr və Quqqenhaym muzeylərinin boykot edilməsi üçün müraciət etdi. Sənətçilər və insan hüquqları təşkilatları Əbu-Dabinin və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin İİV-li şəxslərin həbs edilməsinə, deportasiya edilməsinə və ömür boyu ölkəyə daxil olmağı qadağan edən siyasətinə etiraz etdilər.
Açılış mərasimi
Luvr Əbu-Dabi Muzeyi 2017-ci il noyabrın 8-də Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri Prezidenti Xəlifə bin Zaid ən-Nəhayyən və Dubay Əmiri Məhəmməd ibn Rəşid əl-Məktum, Əbu-Dabi vəliəhd şahzadəsi Məhəmməd bin ən Nəhayyən, Fransa Prezidenti Emmanuel Makron və həyat yoldaşı Bricit Makronun da iştirak elədiyi mərasimlə ziyarətə açıldı.
Reaksiyalar
''Müharibəni uduzduq, amma mübarizə davam edir.
Parisdəki Luvrun rəhbəri və direktoru Anri Loyret muzeylərin yerləşdikləri ölkələrin xaricində məntəqələrinin yaradılması işinə gətirilən tənqidlərə "muzeylərin beynəlxalq şəkildə yenidən hazırlanmasının labüd olduğunu" bildirərək qeyd etdi. Luvrun da bu prosesdən kənar qalmayacağını əlavə etdi:
''Bu, Luvr adının istifadəsi üçün ədalətli ödənişdir. Bu prosesdə aparıcı rol oynayanlar həqiqətən mükafata layiqdirlər. Bu çox təbii bir vəziyyətdir.
''Biz Fransa mədəni irsini və tarixini satmırıq. Bizim arzumuz bu mədəniyyətin dəyərinin məlum olduğu dünyanın digər bölgələrini də işıqlandırması. Əbu-Dabinin Luvr Muzeyini ölkələrinə gətirmək istəməklərindən son dərəcə qürur duyuruq. Məqsədimiz qətiyyən bu mədəniyyəti istehlak vasitəsinə çevirmək deyil.
''Bu layihə Əbu-Dabinin mədəniyyətlərarası körpü rolu oynayan dünya sinfində yer tutması üçün çox mühüm hadisədir. Bu müqavilə beynəlxalq dialoqu daha da gücləndirəcək. Çox uzun zamandır yaxşı münasibətləri olan bu iki ölkə arasında bu iş beynəlxalq sahibkarlıq və qarşılıqlı münasibətlərdə çox xüsusi bir dönüş nöqtəsidir. Bu baxımdan gələcək nəsillərin təhsili və xoşbəxt olması, sağlam və məhsuldar bir mühitin yaradılması mümükün olacaqdır.
Məsturə Avşar
thumb|300px|Dördüncü oturan qadın,"Məsturə Avşar" dır Məsturə Cəmşid xan Məcdüssəltənə qızı Avşar (1898-1951)—İranın ictimai xadimi.
Həyatı
Məsturə xanım Cəmşid xan Məcdüssəltənə qızı 1898-ci ildə Urmiya şəhərində dünyaya zinət vermişdi. Türk, fars, rus və fransız dillərini bilirdi. "Vətənsevər qadınlar" cəmiyətinin üzvi idi. Möhtərəm xanım Iskəndərinin ölümündən sonra bu cəmiyyətin başçısı oldu. Onun başçılığı ilə Iranda qadınların qurultayı keçirildi. Rza şah Pəhləvinin əmri ilə bu cəmiyyət qapandı. Məsturə Avşar "körpələr evi"nə rəhbərlik edirdi.
Məsturə Avşar 1951-ci ildə vəfat edib.
III Tutmos
III Tutmos — Misir XVIII sülalə fironu. III Tutmos bir sıra uğurlu müharibələr apararaq II Ramzes və III Amenofis kimi Misiri güc sahibinə çevirə bilmişdir.
Qidalanma
250px|right Qidalanma (fizioloji akt) — qida köməyi ilə canlı bir orqanizmin həyatı və sağlamlığını qorumaq — həyati fəaliyyətin fizioloji proseslərinin normal gedişatını qorumaq üçün canlı orqanizmlər tərəfindən qidanın udulması prosesi, xüsusən enerji tədarükünü artırmaq və böyümə və inkişaf proseslərini həyata keçirmək; maddələr mübadiləsinin ayrılmaz bir hissəsidir. Heyvanlar və digər heterotrof orqanizmlər yaşamaq üçün yeməlidirlər; onların pəhrizi və qida maddələrinin udulması prosesi mənsub olduqları bioloji sinifdən asılıdır. İnsanlarda və heyvanlarda qidalanma adi gündəlik fəaliyyətdir.
Bakteriyaların qidalanması
Bakteriyaların qidalanmasının iki yolu var: heterotrof və avtotrof.
Heterotrofik bakteriyalar hazır üzvi maddələrdən istifadə edirlər. Üzvi maddələrlə qidalanan bakteriyalar üç qrupa bölünür — saprotroflar, parazitlər və simbionlar. Birincisi ölü orqanizmlərin qalıqları ilə qidalanır, ikinci və üçüncü isə canlı orqanizmlərdən kənarda yaşayır.
Avtotrof bakteriyalar özləri qeyri-üzvi maddələrdən üzvi maddələr yaradırlar. Avtotrof bakteriyalara siyanobakteriya, dəmir bakteriya və kükürd bakteriyası daxildir.
Bitki qidası
Bitkilərlə əlaqədar olaraq qidalanma, bitki tərəfindən qeyri-üzvi birləşmələrin torpaq, hava və ya su mühitindən çıxarılması prosesidir. Bir çox bitki mineral duzları udur, bunun üçün mikorriziya yaradır.
Göbələk qidası
Bütün göbələklər heterotrofik orqanizmlərdir. Göbələk ətraf mühitdən mineralları mənimsəməyi bacarır, ancaq hazır formada üzvi maddələr almalıdır. Göbələklər böyük qida hissəciklərini mənimsəyə bilmirlər, buna görə də bədənin bütün səthi boyunca yalnız maye maddələr udurlar. Ayrıca, göbələklər heyvanları parazitləşdirərək və ölü üzvi maddələri parçalayaraq qidana bilər.
Heyvan qidası
Bütün heyvanlar heterotrofik orqanizmlərdir. Bir çox heyvan yalnız bitki qidası yeyir, onlara ot bitkisi deyilir. Yırtıcılar isə digər heyvanlardan yemək olaraq istifadə edirlər. Həm bitki, həm də heyvan yeyən heyvanlara omnivor deyilir. Bitki və ya digər heyvanın bədəninin içərisində və ya səthində yaşayan və onunla qidalanan heyvanlara parazitlər deyilir ..
İnsan qidası
Orqanizmdəki həyati proseslərin normal gedişatı, insanın qidalanmasının həyatın ilk günlərindən necə təşkil olunduğuna bağlıdır. Qidada zülallar, yağlar, karbohidratlar, vitaminlər və minerallar, həmçinin lazımi miqdarda su olmalıdır. Eyni zamanda, fərdi qidalanma komponentlərinin ümumi miqdarına və balansına olan ehtiyac ilk növbədə yaşdan, iş fəaliyyətinin növündən və yaşayış şəraitindən asılıdır. Fizioloji (rasional) qidalanma ümumiyyətlə bədənin bütün enerji istehlakını tam əhatə edən normalar kimi başa düşülür və uşaqlar üçün onlar böyümə və inkişaf proseslərini də təmin edirlər .. Bir maddənin bədən tərəfindən mənimsənilməsi zamanı yayılan enerji miqdarı bu məhsulun kalorili tərkibi adlanır. Qidaların udulması fərqlidir. Qarışıq qidadan zülallar 92%, yağlar 95%, karbohidratlar 98% əmilir.
OECD və FAO-nun (2014) qeyd etdiyi kimi, dənli bitkilər hələ də dünya əhalisinin pəhrizində əsas dayaqdır, lakin bir çox bölgələrdə gəlirlərin artması və şəhərləşmənin tempi nəticəsində dietdə protein qidalarının, yağların və şəkərin nisbəti artır.
Düzgün qidalanma
250px|thumb|right Sağlam həyat tərzi dedikdə səmərəli qidalanma nəzərdə tutulur. Qida rasionunda insanın 5 əsas tərkib hissəsinə ehtiyacı var: zülallar, karbohidratlar, yağlar, vitaminlər, mineral duzlar (su nəzərə alınmır). Müxtəlif yaş dövrlərində heyvan və bitki məhsulları arasındakı nisbət dəyişə bilər. Bütün yaşlarda, xüsusən yeniyetmənin qida rasionunu maksimum meyvə və tərəvəz təşkil etməlidir. Bunlar yeməyi mineral maddələr və vitaminlərlə zəngin etməklə bərabər, asan həzmə də kömək edirlər.
Balanslaşdırılmış qidalanma
Qidalanmanın düzgün rasionu hər bir yaşda vacibdir, xüsusilə də cinsi inkişaf mərhələsində. Qəbul etdiyin qida böyüməyinə kömək edir və enerji mənbəyi kimi xidmət edir. Onun komponentlər (tərkib hissələr) orqanizmində müxtəlif işi görürlər, buna görə də onların hamısı balanslaşdırılmalıdırlar. Balanslaşdırılmış qidalanma — kəmiyyət göstəricisidir: yəni, nə qədər tələb olunur, o qədər də yeməlisən. Məsələn, fiziki işlə məşğul olan insanların; yarış zamanı idmançıların; imtahanlar vaxtı şagirdlərin də xüsusi qidalanmaya ehtiyacları vardır. Bu qida asan həzm olunmalı, vitaminlərlə zəngin olmalıdır; yağlı, istiotlu yeməklər məsləhət görülmür, çoxlu çiy meyvə və tərəvəzdən istifadə etmək tövsiyə olunur.
Zülallar
Saçların 78%-i keratin adlı zülaldan ibarətdir. Insan bədəninin 10% -dən çox hissəsi zülallardan ibarətdir. Onlar orqanizmin inkişafı və bərpası üçün lazımdırlar, xüsusilə cinsi inkişaf mərhələsində. Bu mərhələ pubertat mərhələsi adlanır. Zülalları insan lazımi qədər heyvani və bitki qidadan alır. Kəsmik, süd, yumurta, pendir və yağsız ət heyvan mənşəli zülalların mənbəyidir. Bitki mənşəli zülalları biz çörək, makaron və müxtəlif sıyıqlar vasitəsilə alırıq. Qoz və paxlalılar fəsiləsində də zülallar çoxdur.
Karbohidratlar
Karbohidratlar enerjinin əsas mənbəyidir. Onlar nişasta və qənd, şəkər tozunda var. Ən xeyirli nişasta tərkibli ərzaqlar bunlardır: ağ və qara çörək, un məmulatları, meyvə, giləmeyvə, düyü, kartof. Lakin tortlar, pirojnalar, şokolad, dondurma və şirin içkilər az xeyirlidirlər, çünki şəkər enerji mənbəyi olsa da, məsələn, dişlər üçün ziyandır.
Yağlar
Yağlardan orqanizm bir qədər enerji alır. Yağlar doymuş və doymamış olurlar. Doymuş yağlar heyvan mənşəli ərzaqlarda var: kərə yağı, qaymaq və marqarinin əksər növlərində. Doymamış yağlar əsasən bitki yağlarda, qozda və marqarinin bəzi növlərində var. Rasionda doymuş yağların çox miqdarda olması ürək damar xəstəliklərin yaranmasına gətirir. Sellüloz həzm edilməyən, lakin rasionun vacib hissəsi olan karbohidratların növüdür. Onlar fırça kimi həzm borudan keçir, bağırsaq əzələlərini hərəkət etməyə vadar edir, onların təmizlənməsinə kömək edirlər. Sellüloz bəzi ciddi xəstəliklərinin (məsələn, onkoloji) profilaktikasına kömək edir. Tərəvəz, meyvə, makaron, çörək, sıyıqlar, mərci, lobya və qoz sellülozla zəngindirlər.
Vitamin və minerallar
Natrium duzun tərkibində olan vacib bir mineraldır. Lakin bəzi insanlar duzdan həddindən artıq çox istifadə edirlər, bu da ürək xəstəliklərin yaranmasına gətirir. Yod çatışmazlığı depressiya, uşaqların əqli inkişafdan geri qalması, hamilə qadınlarda uşaqsalma, lal, kar, kor uşaqların doğulmasına səbəb ola bilər. Yod zobun profilaktikası üçün lazımdır, o, dəniz kələmi, qoz və dəniz məhsullarda çoxdur. Yer kürəsində yaşayan insanların ⅓ hissəsi yod çatışmayan ərazilərdə yaşayır. Qidalanmada mütlək meyvə və tərəvəzlərin olması zəruridir. Qış və yaz fəsillərdə təzə meyvə və tərəvəz bizim rasionda o qədər də çox deyil. Vitamin və mineral maddələrin çatışmazlığı avitaminozun yaranmasına səbəb ola bilər. Məsələn, C vitaminin çatışmazlığı sinqa, A — gecə korluğu, D — raxit kimi xəstəliklərin yaranmasına gətirir. Qışda, xüsusilə də yazda hər gün draje şəklində vitaminlərdən istifadə etmək məsləhət görünür. Onlar apteklərdə satılır. Polivitaminləri müəyyən olunmuş qayda əsasında qəbul etmək lazımdır (gündə 1–2 dənə, yeməkdən sonra). Əks halda orqanizmə ziyan yetirə bilərsən.
Vitamin A ilə zəngin olan ərzaqlar bunlardır: balıq yağı, kərə yağı, ət, yumurta, kök, qırmızı istiot, quzuqulağı, soğan, ərik və alma. В vitamini (maddələr mübadiləsi vitaminləri) ət, yumurta, noxut, lobya, kələm, kartof, qarabaşaq yarması və pendirdə var. С vitamini (askorbin turşusu) — təzə giləmeyvə, xiyar, kartof, portağal, limon, turp, qara qarağat və kələmin tərkibində mövcuddur. D vitamini balıq yağı, balıq kürüsü, yumurtanın sarısı, kərə yağı, ət, süd məhsulları, qırmızı istiot, quzuqulağı, kələm, pomidor, ərik, alma və naringidə var.
Dorstenia rocana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Göllü-guşəli xalçaları
Göllü-guşəli xalçaları — Təbriz xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
San Ambrosio
San Ambrosio (Isla de San Ambrosio) — Sakit okeanda yerləşən vulkanik ada. San Feliks adası ilə birlikdə Desventudares adalrı qrupuna daxildir. Çili sahilindən 850 km məsafədə yerləşir.
Coğrafiya
Adanın sahəsi 2,2 km², uzunluğu — 3,5 km, eni — 1,5 km-dir. Adanın maksimal hündürlüyü 479 metrdir.
Tarixi
Ada 8 noyabr 1574-ci ildə Xuan Fernandes tərəfindən kəşf edilmişdir.
İnzibati bölgü
İnzibati baxımından Çilinin Valarparasio əyalətə, eyni adlı vilayətə daxildir.
Polypterus endlicherii
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Sosialist əməyi qəhrəmanlarının siyahısı (O)
thumb|right|150px|[["Oraq və Çəkic" medalı|"Oraq və Çəkic" qızıl medalı — Sosialist Əməyi Qəhrəmanının atributu]] Sosialist əməyi qəhrəmanlarının siyahısı — SSRİ zamanı Sosialist əməyi qəhrəmanı adı almışların siyahısı:
1980-ci illər
200px|thumb|[[Sabit Orucov|Orucov Sabit Atababa oğlu]]
Köhnə Gəgir
Köhnə Gəgir — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Tuado və Köhnə Gəgir kəndləri Gəgiran kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Tuado kəndi olmaqla Tuado kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.
Əhalisi
Hal-hazırda kənddə 250 nəfərdən çox insan yaşayır.
İqsadiyyat
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və maldarlıqdır.
İnfrastruktur
Kənddə 1 məktəb,1 kitabxana fəailiyyət göstərir.
Caspian Engineering Solutions
250px|right|thumb Caspian Engineering Solutions (CES) — MMC Azərbaycanın aparıcı yoxlama, sınaq və laboratoriya xidmətləri göstərən şirkət.
Haqqında
Şirkət 500-dən çox fərqli sınaqlar həyata keçirdiyi sənaye obyektlərinin, neft və qaz emalı zavodlarının, platformaların və terminallarının yenidən qurulması və tikintisi layihələrində uzunmüddətli təcrübəyə malikdir. Eyni zamanda CES-in labaratoriyalarında bütün növ geologiya, beton, qrunt, metal konstruksiya, o cümlədən qeyri-dağıdıcı üsul ilə testlər, defektoskopiya, radioqrafiya, ultrasəs, termiki emal və s. sınaqları həyata keçirilir. Hal-hazırda müvafiq sınaqları “Cənub Qafqaz Boru Kəməri layihəsi”ndə Saipem S.A şirkəti, “Şahdəniz 2 layihəsi”ndə Azfen B.M və BP şirkətləri üçün, SOCAR-ın bir neçə neft və qaz emalı zavodlarında, Gübrə istehsalı (Karbomid) zavodunun tikintisində Samsung Engineering şirkəti üçün, Azərkimya İ.B-də “Ep-300 qurğusunun tikintisi layihəsi”ndə Ustay və Technip şirkətləri üçün aparılır. 15 ildən artıq qaynaq, metallurgiya ve inşaat mühəndislərindən ibarət komandası olan Caspian Engineering Solutions şirkəti rəqabətqabiliyyətli xidmətlər təklif etməkdədir. CES şirkətinin Avropa və ABŞ şirkətlərində təcrübə qazanmış işçi heyətinin peşəkarlığı regionun tikinti və mühəndislik bazarında göstərdiyi keyfiyyətli xidmətin göstəricisidir. Yuxarıda qeyd olunan xidmətlər ən müasir standardlara cavab verir və yerli bazar qiymətlərinə uyğundur. CES-in məqsədi keyfiyyətinə zəmanət verdiyi xidmətləri daha da genişləndirərək irimiqyaslı layihələrdə digər şirkət və qurumları ilə əməkdaşlıq etməkdir.
Olimpos Bəydağları Milli Parkı
Olimpos Beydağları Milli Parkı və ya Beydağları Sahil Milli Parkı — Türkiyənin Antalya əyalətində yerləşən milli park. Milli Park Mersin-Antalya-Muğla sahil yolunun bir parçası olan Antalya-Kemer-Kumluca avtomobil yolunun üstündə yerləşir. Pamfiliya və Likiya sərhəddində yerləşən milli parkın içində antik Olimpos, Phaselis və İdyros şəhərləri yerləşir.
Yaradılması
Türkiyə Respublikası hökumətinin 16 mart 1972-ci il qərarı ilə Beydağları Sahil Milli Parkı elan edildi. 1988-ci ildə yaşayış yerlərinin Milli Parkın ərazisindən çıxarılması ilə 31.018 hektar yerə sahib olan park, Antalyanın cənub-qərbində Sarısudan başlayıb, Kemer-Kumluca sahil xətti boyunda Aralıq dənizi boyunca Gelidonya burnuna qədər uzanır.
Haqqında
Milli Park, Qərbi Tavr dağlarının Gənc dağlar qurşağında yerləşir. Aralıq dənizi bölgəsinin bütün ekoloji xüsusiyyətlərinə sahib olan bölgədə bitki örtüyü dəniz sahilində fıstıq ağacları ilə başlayır, yüksəldikcə Kızılca, karaçam və 1000 m yüksəkliklərdə isə sidr ağacları yerləşir.
Park sərhədləri içində 1000-ə yaxın bitki növü vardır ki, bunların içində də 21-i endemik bitki növüdür. Milli Parkda ayı, dağ keçisi, çöl donuzu, tülkü, çaqqal, canavar, sansar və müxtəlif quş və balıq növləri yaşayır. Olymposun bir neçə km qərbindəki dağlıq ərazisində "Likiyanın sönməyən atəşi" adlandırılan təbii qaz əsrlər boyunca yanmaqda davam edir və Bellerofontos mifologiyasında Çimaira (Yanan daş) adıyla keçərək bölgəyə mifoloji dəyər qazandırır.
Nümayiş obyektləri
Likiya bölgəsinin şərqində yerləşən Milli Park antik dövrdə yaşayış məskəni olmuşdur. Sahilin şimalındakı Beldibi mağarasında tapıntılar bunu isbatlayır. Milli Parkın ən əhəmiyyətli məskunlaşma yerləri e.ə. VII əsrdə Rodos kolonistləri tərəfindən salınan Phaselis (Tekirova) və Olimpos şəhərləridir ki, parka gələn qonaqların ən çox səfər etdiyi məkanlardan sayılır. Ayrıca Kemer yaxınlığındakı İdyros, Adrasan limanı və Qaqa bölgələridə qonaqların səfər etdiyi məkanlardan biridir.
Küvənil
Əhalisi
Əhalisi 1289 nəfərdir.
Culiya Emmolo
Culiya Emmolo (d. 16 sentyabr 1991) — İtaliyanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Culiya Emmolo, İtaliya yığmasının heyətində 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Yeddinci pillə uğrunda görüşdə Birləşmiş Krallıq yığmasını 11:8 hesabı ilə məğlub edən İtaliya yığması, London Olimpiadasını yeddinci pillədə başa vurdu.
Daha sonra Culiya Emmolo, İtaliya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə ABŞ yığmasına 5:12 hesabı ilə məğlub olan İtaliya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasının gümüş medalına sahib oldu.
Volter Blum
Volter Blum Birinci Dünya müharibəsi illərində Alman əsgəri idi. Birinci Dünya müharibəsi ərəfəsində Gasta 26 və 9 təyyarələri ilə uçuşlar həyata keçirirdi.26 arialdan zəfərlə ayırlan Volter Blum Dəmir Xaç və Pour le Merit orderlərini qazandı.Birinci Dünya müharibəsi illərindən sonra təyyarələrdə jet dizaynının öndərlərindən biri oldu və Albatros və Arado üçün irəli texnologiyalı(o vaxt üçün) dizaynın müəlliflərindən bir oldu.
Həyatının ilk illəri və Birinci Dünya müharibəsində xidmətləri
Volter Blum Hirşberq, Siliseada dünyaya gəldi və ilk olaraq 1914-cü ilin Sentyabrında 5. Silezyalı Jaeqer Taborunda xidmət etdi. Atışmalarda yaralandıqdan sonra 30 yanvar 1915-ci ildən etibarən pilot təlimindən keçməyə başladı.18 yanvar 1916 – 20 noyabr 1917-ci illər arasında Felfliqer abtellunq 65 ilə iki nəfərlik Aviatik təyyarələrdə uçuşlarına başladı. Bu müddət ərzində 24 iyul 1916-cı ildə Dəmir Xaçın ikinci dərəcəsini aldı.1917 Noyabrında Gasta 26-da vəzifləndirildi Blum 7 avqust 1918-ci ildə, House Order of Hohenzollern orderiylə mükafatlandırıldı və bunu ardınca 2 oktyabr 1918-ci ildə Pour le Merid ordeninə layiq görüldü.
15 noyabr 1919-cu ildə tərhis olundu.
Birinci Dünya müharibəsindən sonraki dövr
I Dunya Müharibəsindən sonra aviasiyada qaldı. Hannoverdəki Texniki Üniversitetdə aviasiya mühəndisi olaraq təhsil aldı və daha sona Ar 95, Arado Ar 96 və Ar 196 nın dizaynınında iştirak etdiyi 1920-ci illərin ortalarında Alman Arado Fluqzeuverkinə qatıldı. Arado Fluqzeuverkində Baş dizyan mühəndisi olaraq fəaliyyət göstərdi.
Dorstenia ramosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hirkan
Hirkan (əvvəlki adı: Avrora) — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində şəhər tipli qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Lənkəran rayonunun Avrora qəsəbə inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Avrora şəhər tipli qəsəbə Hirkan şəhər tipli qəsəbə, Avrora qəsəbə inzibati-ərazi vahidi Hirkan qəsəbə inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.
Tarixi
SSRİ dövründə bura Lənkəranın ən çox çay istehsal edən sovxozu olmuşdur. SSRİ dövründə "Avrora Çay Sovxozu" adlandırılmışdır.
1934-cü ildə Baltik donanmasının "Avrora" kreyserinin şərəfinə "Avrora" çayçılıq sovxozu əsasında Avrora adlandırılmışdır və beləliklə qəsəbənin əsası qoyulmuşdur. Dağatəyi düzənlikdədir. 1964-cü ildə Hirkana şəhər tipli qəsəbə statusu verilmişdir.
Xanbulançay su anbarı bu qəsəbədədir. Çayçılıq sahəsinin inkişafı 1970–1980-ci illərdə daha da sürətlənmiş, çay əkinlərinin suvarma suyuna tələbatının ödənilməsi məqsədi ilə 1976-cı ildə Lənkəran rayonunda tutumu 52 milyon m³ (kubmetr) olan Xanbulançay su anbarı Bəşəru çayının üzərində inşa olunmuşdur, bu böyük bənd bu günə kimi hələ də öz möhkəmliyi ilə seçilir. Bəndin tikintisinə 1967-ci ildə başlanmış, 1977-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Onun suyundan yayda süni suvarmada geniş istifadə olunur. Su anbarı tikilərkən böyük bir meşəlik ərazi su altında qalmışdır, burada bir kənd tamamilə suyun altında qalmışdır. Su ilə dolan dərədə böyük bir göl əmələ gəlmişdir, bu göldə balıqçılıq da inkişaf etmişdir. Suyun səviyyəsi enəndə buradakı evlərin və onların içindəki əşyaların olduğu kimi qaldığını görəcəksiniz, sadəcə evlərin içi palçıqla doludur. Həmçinin suyun altında qalan köhnə traktorlar və başqa texnikalarda vardır. Burada qəbiristanlıqda var, sadəcə bənd tikilərkən buradakı cəsədləri çıxarıb, başqa yerdə dəfn etmişlər. Yalnız qəbirlərin başdaşları qalmışdır. Minlərlə ağac suyun altında qalmış və qəribə görünüş almışdır.
Qəsəbədə həmçinin ruslar da yaşamışlar, amma onların əksəriyyəti qəsəbəni tərk etmişdir. İndi də burada ruslardan izlər görmək olar. Onların SSRİ zamanında tikdiyi evlər hələ də qalmaqdadır və bu evlərin əksəriyyətində günümüzdə belə yaşayış var. Bura Azərbaycanın ən böyük çay sovxozlarından biri olub, indi isə həmin çay kollarının 99%-dən çoxunun yerində evlər tikilmiş və ya kolluqlar bitmişdir. Hal-hazırda qəsəbədə çayçılıq qismən inkişaf etmişdir. Qəsəbə caamatı daha çox sitrus bitkiləri, əkinçilik və heyvandarlıqla məşğul olur.
Haqqında
Burada məktəb, uşaq bağçası, xəstəxana, məscid, çay fabriki, icra nümayəndəliyi, poçt, ATS, otel, şadlıq sarayı, klub, kitabxana, marketlər və başqa obyektlər yerləşir.
1953-cü ildə burada ilk tam orta məktəb tikilmişdir. Bu məktəbdə SSRİ dağılana qədər rus sektoru da fəaliyyət göstərmişdir. 2012-ci ildə yeni məktəb binası inşa olunmuşdur. Bu məktəbdə 700-ə yaxın şagird təhsil alır. Dərslər çox yüksək səviyyədə keçirilir. Məktəbdə 70-dən çox müəllim və işçi heyəti çalışır.
1954-cü ildə burada ilk xəstəxana tikilmişdir. Bu xəstəxanada 50-dən çox həkim və işçi heyəti çalışır. Xəstəxana binası ildən-ilə yararsız hala düşür. Buna görə də yeni xəstəxananın tikilməsi haqqında layihə planlaşdırılır.
1999-cu ildə qəsəbədə ilk məscid tikilmişdir. Bu məsciddə dini icma fəaliyyət göstərir. Burada uşaq bağçasının binası olsa da, amma artıq fəaliyyətini dayandırmışdır (2004). İndiyə qədər bu bağça üç bina dəyişdirmişdir. Həmçinin kitabxana fəaliyyət göstərmişdir. Buradakı klub sakinlərin tez-tez kinolara baxmaları üçün xidmət göstərirmiş, indi isə bu bina Hirkan qəsəbə yaradıcılıq evi kimi fəaliyyət göstərir.
Qəsəbənin üç böyük küçəsi var:
700-dən çox evi var.
İstifadə olunmayan bağça binasının bir hissəsində hal-hazırda Hirkan qəsəbə bələdiyyəsi fəaliyyət göstərir. Qəsəbədə hətta çörək zavodu da fəaliyyət göstərmişdir. İllərdir ki, bu bina istifadəsiz vəziyyətdə qalmaqdadır. Bu ərazidə böyük çay fabriki də fəaliyyət göstərmişdir. Hal-hazırda isə bu fabrikdə tikinti materialları satışı ilə məşğul olunur.
Əhalisi və ərazisi
2020-ci ildə olan məlumata görə qəsəbənin 3.126 nəfər əhalisi var. Əhalinin əksəriyyətini azərbaycanlılar təşkil edir. Ötən əsrin əvvəllərində burada demək olar ki, qəsəbənin yarısında talış dilində danışılırdı, amma indi isə talış dilindən çox az istifadə olunur. SSRİ dövründə bura Lənkəranın ən az talış dilində danışılan ərazisi olub, hətta indi də elədir.
Qəsəbənin ərazisi Lənkəran rayonunun digər kənd və qəsəbələrinə nisbətən daha böyükdür. Ərazisinin bu qədər böyük olmasının səbəbi keçmişdə, SSRİ dövründə burada çayçılığın inkişafı üçün geniş imkanların olduğu nəzərə alınaraq, buraya ətraf kəndlərin ərazilərindən verilmişdir. Hal-hazırda ərazisinin əksəriyyətini boş sahə və meşəliklər əhatə edir. Ərazisinin böyüklüyü 5,3 km²-dir. Əhali sıxlığı hər km²-ə 59 nəfər düşür, beləliklə Lənkəranda dağlıq əraziləri çıxmaq şərti ilə bura rayonun ən seyrək məskunlaşmış ərazi vahidi sayılır.
Təbiəti və təsərrüfatı
Ərazidə yayı quraq keçən mülayim isti iqlim tipi hakimdir. Payız mövsümündə yağan aramsız yağışlar rütubətin dərəcəsini artırır. Bu da əkinçiliyin, sitrus meyvəçiliyinin, çayçılığın və çəltikçiliyin yüksək inkişaf etməsinə əlverişli imkanlar yaradır.
Burada SSRİ dövründə çay sahələri çox geniş olmuşdur, Çoxlu sayda suvarma üçün qazılmış göllər (rus. vodayom) indi təhlükə yaradan bataqlığa çevrilmiş və ya qurumuşdur. Bu göllərdə qoyulmuş böyük və qalın dəmirdən olan su çəkən motorların çəkisi ağır olduğuna görə nasaz vəziyyətdə hələ də göllərin çoxunda qalmaqdadır.
Çəltikçilik bir müddət təzəcə inkişaf etmişdir. Sonralar maraq olmadığına görə əkini dayandırıldı. Çəltik bataqlıqları o ərazilərdə hələ də var və təhlükə yaratmaqdadır. Maldarlıq əkinçilik zəiflədikdən sonra yüksək inkişaf etmişdir. Amma bu sahəyə də maraq ildən-ilə azalır.
We Could Be The Same
We Could Be The Same (Azərbaycanca: Eyni ola bilərdik) — Avroviziya 2010-da Türkiyəni təmsil edən mahnı. Mahnını "maNga" qrupu ifa etdi. Mahnının musiqisi "maNga" ya, sözləri isə "maNga", Evren Özdəmir və Fiona Movery Akıncına aiddir.
Qavril Qaydarcı
Qavril Arkadi oğlu Qaydarcı (02.09.1937, indiki Moldova Respublikası Qaqauz Yeri MV Kaul rayonunun Kırbaalı kəndi, - 14.02.1998, Kırbaalı)—Qaqauz şairi.
Həyatı
Ədəbiyyata şeirlə gələn Qavril Qaydarcının ilk kitabı 1972-ci ildə çap olunmuşdur. “Ana tarafım” adlandırdığı kitaba şair lirik və ictimai-siyasi məzmunlu şeirlə­rini toplamışdır. Onun poetik yaradıcılığından söz açanlar ru­mın şairi Mixay Emineskydan (1850-1989) təsirləndiyini ya­zırlar. Şair “Kaaviysin can” şeirində yazır: Ateş, kızqın Bucak yolu, Yaker-yok kurtuluş... Daa boyunda meşä boylu, Bir sık gölgä sermiş.... Kaaviysin sän, kaviyim bän,- Zor kırmaa bizi, Küvedimiz bak toprakdan, Ana topraan teri....... Qavril Qaydarcı insanları barışa, əmin-amanlığa, dincliyə, qardaşlığa çağıran misraları ilə daha çox yadda qalmışdır. Onun savaşa nifrət aşılayan “Eski okoplar” şeiri qaqauz məktəblilə­rinin toplantılarda, bayramlarda çox söylədikləri şeirlərdəndir. Dunay çayına müraciətlə yazdığı “Tuna, Tuna..” şeirində deyir: Türkülü düzlükça Kara denizä Tuna durmamayca aktarer dalga. ...Kardaş halklar, mutlak Tuna boyundan Katlayarlar, ortak, şanı eveldän!... Şairin əsərlərində torpaq, ana vətən mövzusu aparıcıdır. Xalqının 20-ci yüzildə çəkdiyi əziyyətləri, məhrumiyyətləri poetik dillə qələmə almaqla gələcək nəsilləri bu acıları unutmamağa çağırır. “Ay Bucaam, Bucaam” şeirində yazır: Ay Bucaam, Bucaam, Zavallı Bucaam. Ne pek suuk tenin, Ne pek kıt kucaan! Evellär haksız Sän emärdin ter Dedelär susuz Aktarardı yer. Evellär engin Meralarında Bilmäzdin rengi, Pelindän karä. Ay Bucaam, Bucaam Türkülü cömert! Ne dolmuş kucaan Çok renkli demet!..... Şair daha çox elmi yaradıcılıqla məşğul olduğundan şeirləri azdır. Bir də onun əsərlərinə 1981-ci ildə çap olunan “Çık, çık günəş” adlı topluda rast gəlirik. 1953-cü ildə Tiraspol şəhərindəki A.S.Makarenko adına Pedaqoji Məktəbə qəbul olunan Qavril oranı bitirdikdən sonra 1957-ci ildə Kişinyov Dövlət Universitetinin tarix-filologiya fakültəsində təhsilini davam etdirir. Rus dili və ədəbiyyatı ixtisasına yiyələnməyə çalışan Q.Qaydarcını diplom işini bitirmək üçün M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Univer­si­tetinin şərqşünaslıq fakültəsinə göndərirlər. Burada o, aspi­rantlar üçün təşkil olunmuş kurslarda iştirak edir. “Qaqauz dilində zamanın ifadə üsulları” mövzusunda yaz­dığı diplom işi yüksək qiymətləndirilir. 1962-ci ildə “Müasir qaqauz dilində zaman budaq cümləsi” kitabı nəşr olunur. 1963-cü ildən Moldovanın Beltse şəhərindəki “İskra” qə­ze­tində korrektor, ədəbi işçi, məsul katib işləyir. Beltsedəki Peda­qoji institutun müsabiqəsi onun həyat yolunu dəyişir. Müsa­bi­qədən keçərək rus dili kafedrasında müəllim işləməyə başlayır. 1969-cu ildə SSRİ EA Dilçilik İnstitutunun türk dilləri üzrə aspiranturasına qəbul olunur. 1972-ci ildə “Müasir qaqauz di­lində budaq cümlə tipləri” mövzusunda yazdığı dissertasiyanı müdafiə edərək filologiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini alır.
Dissertasiyasının mövzusundan istifadə edən Q.Qaydarcı 1973-1981-ci illərdə iki monoqrafiya çap etdirir (Tağısoy N., 2010:185). Əsasən lüğətçilik sahəsində çalışan Q.Qaydarcı E.K.Koltsa, L.A.Pokrovskaya və B.P.Tukan ilə birlikdə “Qa­qauz türkcəsində-rusca-moldovca” sözlüyü hazırlayaraq 1973-cü ildə Moskvada çap etdirmişdir. Sonralar onu Türkiyəyə - TİKA-nın hazırladığı “Karşılaştırmalı Türk lehceleri sözlüğü” kitabını hazırlamağa dəvət etmişlər. Orada qaqauz türkcəsində “a” hərfi ilə başlayan sözlərin lüğətini hazırlamışdır. 1987-ci ilədək Beltsi Pedoqoji İnstitutunda çalışan Q.Qay­darcı sonralar Moldova Elmlər Akademiyasına dəyişilərək oradakı Azsaylı Xalqlar İnstitutunda direktor müavini, 1996-cı ildən ömrünün sonunadək həmin İnstitutda Qaqauzşünaslıq şöbəsinin müdiri işləmişdir. SSRİ Türkologiya Komitəsinə üzv seçilmiş, Moldova Orfo­qrafiya Komitəsinə sədrlik etmiş, qaqauz dili və ədəbiyyatı kitablarını, dərslik və proqramlarını hazırlamış, Kişinyov Döv­lət Universitetində, İ.Krenqa adına Pedaqoji Universitetdə, Komrat Dövlət Universitetində mühazirələr oxumuş Q.Qay­darci qaqauzların muxtariyyat əldə etməsi uğrundakı müba­rizəsində də fəal iştirak etmişdir. Şairin “Ana tarafım” şeirinə bəstəkar Mixail Koltsa mahnı yazmışdır.
Kuzə
150px|thumb|Kuzə Kuzə və ya Sənək— mayenin saxlanması üçün qulpu və lüləyi olan uzunsov qab. Çaydana oxşasa da ondan hündürdür. Kuzəni müxtəlif materiallardan, ilk növbədə gildən, şüşə və plastikadan düzəldirlər.
إبريق Ozbuons Кăкасăм Kanne Jug (container) Jarro Kann fa:آفتابه Kannu (astia) Broc (récipient) Crúsca Krucho ジョッキ დოქი (ჭურჭელი) 저그 (컵) Ąsotis Kruik (verpakking) Mugge Dzban (naczynie) Jarro (objeto) Кувшин Krčag Kanna (kärl)
Dorstenia roigii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
UEFA Avro 1980 (seçmə mərhələsi)
UEFA Avro 1980-nin 1978-ci il mayın 24-dən 1980-ci il martın 26-na qədər keçirilən seçmə mərhələsində yeddi qrupa bölünmüş (beş komandanın yarışdığı üç, dörd komandanın yarışdığı dörd qrup) 31 milli yığma komanda mübarizə aparmışdır. Seçmə mərhələnin püşkatması 30 noyabr 1977-ci ildə Romada baş tutmuşdur.
Qrup qalibləri turnirin final mərhələsinə vəsiqə qazanmışlar. İtaliya milli futbol komandası turnirin ev sahibi kimi final mərhələsinə birbaşa vəsiqə əldə etmişdir.
Xanlar ağa Sarıcalı-Cavanşir
Xanlar ağa İbrahimxəlil xan oğlu Sarıcalı-Cavanşir (Qarabağ xanlığı, Şuşa; 1775–1832; Şuşa, Rusiya imperiyası) — Cavanşirlər sülaləsinin üzvü, Qarabağın sonuncu müstəqil xanı olan İbrahimxəlil xanın oğlu, Rusiya İmperator Ordusunun polkovniki.
Həyatı
1775-ci ildə dünyaya gələn Xanlar ağa Cavanşir İbrahimxəlil xan Cavanşirlə Avar və Məhəmməd Nutsal xan Avarın qızı olan Bikə Xanımın evliliyindən dünyaya gəlmişdir. Qafqazdakı rus ordusunun komandanı olan Pavel Sisianovun 1805-ci ilin noyabrında yazmış olduğu hesabata əsasən həmin zaman 30 yaşı olmuşdur.
Polypterus congicus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Xanlar ağa Sarıcalı-Cavanşir
Həyatı
Gənc ikən onu böyük qardaşı və xanlığın əsas vəlihədi Məhəmmədhəsən ağa Cavanşirə qarşı istifadə etmək istəsələr də, o, buna qatılmamışdır. 1805-ci ilin may ayında Qarabağ xanlığı ilə Rusiya imperiyası arasında imzalanmış Kürəkçay müqaviləsinə görə xanlıq tam müstəqilliyini itirmiş və Rusiyanın asılılığına keçmişdir. Bundan sonra Sisianovun təklifinə əsasən 1805-ci ilin iyul ayının 8-də Xanlar ağaya Rusiya İmperator Ordusunun polkovniki rütbəsi verilmişdir.
Rusiya və Qacar imperiyaları arasında gedən birinci müharibənin gedişatında İbrahimxəlil xan Cavanşir 1806-cı ilin 27 may tarixində Xankəndində heç bir səbəb olmadan rus zabiti mayor Lisaneviçin komandanlığındakı dəstə tərəfindən ailəsi ilə birlikdə qətlə yetirildi. Bundan qorxan Xanlar ağa Qacar imperiyasına qaçdı. Bir qədər sonra Qafqaza yeni təyin edilən rus komandanı İvan Qudoviçdən qardaşı Mehdiqulu xan Cavanşirin xahişindən sonra vətəninə geri dönməyinə icazə verilmiş, Tiflisə gedərək andını təzələmiş və polkovnik rütbəsi yenidən bərpa edilmişdir. Beləliklə, Xanlar ağanən vətəninə geri dönməsi 1807-ci ilin aprelində baş vermişdir.
Xanlar ağanın 1823-cü ilə qədər Qarabağ xanlığında iki növdə gəliri mövcud idi. Birinci ipək, quru meyvələr, metal məmulatlar, pambıq, kök ağacı və digər ticarət məhsullarının dövriyyəsindən ona verilən gəlir, ikincisi isə xırdabuynuzlu və xırdabuynuzlu mal-qara satışından gələn vergi gəliri idi. Bu gəlirlər 1823-cü ildə Qafqaz hakimi Aleksey Yermolovun əmri ilə birbaşa xəzinəyə tabe etdirildi və xəzinədən Xanlar ağaya pul verilməsinə başlanıldı. Bu pulun məbləği illik 371.44 rubl idi. 1822-ci ildə Qarabağ xanlığının daxili müstəqilliyinin də ləğv edilməsindən sonra Xanlar ağaya irsi mülkiyyətində qalması ilə 10 kənd və oymaq verildi. Onun 1832-ci ildəki ölümündən sonra bu gəlirlər və mülk ögəy qardaşı Əhməd ağa Cavanşirə keçdi.
Xanlar ağa və yaxınlarının mülkiyyətində 20 kənd və oymaq (Lənbəran, Daşbulaq, Kövük, Bazarkənd, Damğalı adlı kəndləri, Hacısamlı, Nəzirli, Cinli və Binələr (Malbinəsi, Qoyunbinəsi) və s.) var idi. Bu kənd və oymaqlarda ümumilikdə 948 ailə yaşayır, onlardan 578 nəfəri vergi ödəyicisi, 370 nəfəri isə qeyriləri idi. Həmçinin bu əhalinin böyük əksəriyyəti - 92 faizi türk-müsəlman, çok kiçik bir hissəsi 79 ailəsi qeyri-türk və ya qeyri-müsəlman idi.
Nikolay Buqay
Nikolay Buqay (d. 19 dekabr 1941-ci il, Starotitarovskaya stanitsası, Temrük rayonu, Krasnodar diyarı) — Rusiya tarixçisi, tarix elmləri doktoru, professor, Rusiya Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunun baş elmi əməkdaşı, Rusiya Federasiyanının Regional inkişafı Nazirliyinin Millətlərarası münasibətlər Departamentinin məsləhətçisi.
Həyatı
Nikolay Fyodoroviç Buqay 19 dekabr 1941-ci ildə SSRİ-də, RSFSR-in Krasnodar diyarının Temrük rayonunda yerləşən Starotitarovskaya stanitsasında anadan olmuşdur.
Nikolay Buqayın atası Fyodor Alekseyeviç Buqay mexanik olaraq çalışırdı, anası Varvara Petrovna Buqay isə xidmətçi idi.
Yatmaq vaxtıdır (cizgi filmi, 1984)
Məzmun
Cizgi filmi uşaqların düzgün tərbiyəsi probleminə toxunmuşdur. Kinolentdə ailələrdən birində valideynlərin uşaqla dil tapa bilməməsi öz əksini tapmışdır.
Cizgi filmi körpə yaşlarından uşaqlarını yeni dəblə tərbiyə edən bəzi valideynlərin sonradan peşimançılıq çəkmələrindən danışır. Burada müəlliflər qarşıya belə bir sual qoyurlar: müasir ailədə kim-kimi tərbiyə edir: böyüklər uşaqları, yoxsa əksinə?..
Tuomas Pukkila
Tuomas Pukkila (10 may 1890 — 7 dekabr 1968) — Finlandiyalı keçmiş güləşçi. Tuomas Pukkila Finlandiyanı 1912-ci ildə V Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Tuomas Pukkila birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 1912-ci ildə qatıldı. O, Stokholmda baş tutan V Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər yüngül çəkidə, birinci mərhələdə İtaliyanın nümayəndəsi Alessandro Kovre ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Tuomas Pukkila rəqibinə uduzdu.
Güldanlı xalçaları
Güldanlı xalçaları — Təbriz xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.Təbriz xalçaçılıq məktəbi Azərbaycanın ən qədim və məşhur xalçaçılıq məktəbidir, Təbriz, Ərdəbil, Marağa, Mərənd, Maku, Xoy, Urmiya, Zəncan, Qərəcə, Heris, Sərab, Əhmədabad, Miriş, Əhər, Salmas, Görəvan, Sennə, Qaradağ və başqa xalça məntəqələrini əhatə edir. Bu ərazidə yaşamış türk dilli tayfalar hələ qədimdən xalçaçılığın yaranması və inkişafında mühüm rol oynamış, müxtəlif dövrlərdə Iran xalça sənətinin təşəkkülünə ciddi təsir göstərmişlər. Orta əsrlərdə Şərqin ən mühüm ticarət mərkəzlərindən və zəngin şəhərlərindən olan eləcə də Avropa ilə ticarət əlaqələri xalçaçılıq sənətinin sürətli inkişafına səbəb olmuşdur.
Təbriz xalçaçılıq sənəti
Təbriz xalçaçılıq sənətinin çiçəklənmə dövrü XII–XVI əsrlərə aiddir. Təbriz məktəbinin XVI əsr qızıl dövrünün 200-ə qədər şah əsəri miniatür rəssamlıq sənəti ilə toxuculuğun harmonik birləşməsi, peşəkar rəssam və xalçaçıların yüksək ustalığı ilə səciyyələnir. Həmin şəhər dekorativ-tətbiqi sənətin zəngin ənənələrinin inkişafında mühüm rol oynamışdır.Təbriz xalçaları arasında saray üçün toxunan iri xalılar daha məşhur olub. Sərdabə ləri, məqbərələri bəzəmək üçün böyük ölçüdə xalçalar toxunub. Hətta xalçaların toxunmasında ipək dən, bahalı daş-qaşdan da istifadə olunub. Xalça üzərində əks olunan hər bir ornamentin özünün simvolik mənası olub. Alimlər illərdir bunun tədqiqatı ilə məşğul olurlar.
Təbriz xalçaları  kompozisiya baxımından mürəkkəbliyi, naxışlarının incə və nəfisliyi, ən başlıcası isə dinamikliyi ilə göz oxşayır. Bu xalça qrupu incə naxışlı kompozisiyalarla yanaşı, həm də süjetli xalçaların toxunması ilə seçilir (“Leyli və Məcnun”, “Ovçuluq”, “Dörd fəsil”, Dərvişlər” və s.).
Təbrizdə “Dörd fəsil” ənənəvi təsvirli xalçalar istehsal olunurdu (Ilin dörd fəsli). Bu xalçalarda mövzu dəyişməz olaraq qalırdı, kompozisiya isə rəssasmın zövqü və baxışlarına uyğun dəyişirdi. Kompozisiyasına görə orta sahə hər biri ilin bir fəslini simvolizə edərək ənənəvi dörd yerə ayrılır. Xalçaların ən dəyərlisi onun ilmələrinin həm sayca, həm də çalarca zəngin olmasıdır ki, bu sahədə Təbriz xalçaları birinciliyini bu günə qədər qoruyub saxlayır.
Təbriz xalçaçılıq məktəbi "Bağ-behişt xalçası", "Bağ-meşə xalçası", "Balıq xalçası", "Buta xalçası", "Dərviş xalçası", "Kətəbəli xalçası", "Gördəst xalçası", "Göllü-guşəli xalçası", "Güldanlı xalçası", "Leyli və Məcnun xalçası", "Məşahir xalçası", "Mun xalça sı", "Namazlıq xalçası", "Nəcaqlı xalça sı", "Sərvistan xalça sı", "Sərdari xalç ası", "Səhənd xalça sı", "Silsiləvi ləçək xalçası", "Fərhad və Şirin xalçası", "Xəyyam xalçası", "Xətai xalçası", "Həddad xalçası", "Çərxi-gül xalçası", "Ceyranlı xalçası" və s. klassik kompozisiyaları ilə  məşhurdur.
Dorstenia setosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ekzema
Ekzema — "qaynayıram" deməkdir və ən qədim dəri xəstəliklərindən hesab olunur. Lakin buna baxmayaraq dəri xəstəliyi kimi ilk dəfə XIX əsrin əvvəllərində ingilis dermotoloqları Uillen, Beytman, Biyett tərəfindən qeydə alınmışdır. Ekzema – xroniki, residivlərlə müşayiət olunan, dünyanın bütün ölkələrində təsadüf olunan polietioloji allergik dəri xəstəliyidir.
Hazırda belə bir mülahizə vardır ki, ekzema xəstəliyi mərkəzi və vegetativ sinir sisteminin funksional pozğunluğu və bir sıra ekzogen amillərin təsiri nəticəsində əmələ gəlir. Ekzogen amillərdən dəriyə bir müddət təkrar təsir göstərən mexaniki (təkrar xırda zədələnmələr), fiziki (müxtəlif şüalar), kimyəvi (turşular, qələvilər, duzlar və s.) və bioloji (bakteriyalar, göbələklər) qıcıqlandırıcılar, endogen amillərdən isə daxili sekresiya vəzilərinin funksional pozğunluqlarını, habelə daxili orqanların (qaraciyər, öd kisəsi, mədə bağırsaq) xəstəliklərini göstərmək olar. Qeyd etmək istərdim ki, adətən hər hansı bir amilin təklikdə təsiri nəticəsində ekzema əmələ gəlmir. Ekzema xəstəliyinin əmələ gəlməsi üçün bir neçə amilin birgə təsiri olmalıdır. Məhz buna görə ekzema polietioloji xəstəlik hesab edilir. Məsələn, daxili orqanların birində xroniki bir xəstəliyin olması, habelə endokrin və mərkəzi sinir sisteminin funksional pozğunluğu şəraitində ekzema baş verə bilər.
Beləliklə, ekzema xəstəliyinin patogenezində mərkəzi sinir sisteminin birinci dərəcəli əhəmiyyəti vardır.
Ekzemanın baş verməsində dəri reseptorlarının mərkəzi və periferik uclarının funksional pozğunluğunun da əhəmiyyəti vardır. Bir sözlə, ekzemanın baş verməsində mərkəzi və periferik sinir sistemlərinin pozulması mühüm rol oynayır.
Kliniki olaraq ekzema dəri örtüyünün bütün sahələrində baş verə bilər. Lakin o, əllərdə, qollarda, üzdə, boyunda, ayaqlarda daha çox müşahidə edilir. Ekzemanın xüsusiyyəti ondadır ki, o, əsasən orqanizmin simmetrik hissələrində əmələ gəlir. Məsələn, hər iki əldə, hər iki qulaq yaxud göz nahiyəsində və s. Ekzema çox nadir hallarda birtərəfli olur.
Sonra sudurcuqların deşilməsi nəticəsində həmin yer sulanır. Bu zaman zədələnmə nahiyəsində səthi sıyrıntılar, buynuz təbəqəsindən məhrum olunmuş sahələr, qartmaqlar və s. ikincili dəri ünsürləri müşahidə olunur. Ekzemanın sulanan dövründə zədələnmə nahiyəsində xırda damcılarla ekssudat buraxan xeyli nöqtəvari məsamələr görmək olar.
Ekzemanın bir neçə kliniki şəkli olur:
Ekzema uzun sürən xroniki dəri xəstəliyidir. O, bəzən sakitləşib sağalmağa meyl edir, bəzən də artıb kəskinləşir.
Ekzemaya diaqnoz qoymaq nisbətən asandır. Xəstəliyin simmetrik olması, zədələnmə nahiyəsində düyüncüklərin, sudurcuqların, sulanmanın, qaşınmanın, müşahidə olunması əsasında diaqnoz qoyulur.
Bəzən ekzemanı allergiyalı dermatitdən ayırmaq xeyli çətinlik törədir. Ekzemadan fərqli olaraq allergiyalı dermatit dəri örtüyünün açıq hissələrində və müəyyən ekzogen qıcıqlandırıcının təsiri nəticəsində əmələ gəlir.
Həmin qıcıqlandırıcı orqanizmdən uzaqlaşdırıldıqda xəstəlik tezliklə qurtarır.
Ekzemanın proqnozu xəstənin, mərkəzi sinir sisteminin ümumi vəziyyətindən, onun əmək və məişət şəraitindən, xəstəliyin müddətindən, residiv və remissiya müddətindən asılıdır.
Ekzema xəstəliyinin müalicəsi mütəxəssis həkim dermatoveneroloq tərəfindən aparılmalıdır. Bu xəstəlik polietioloji xəstəlik olduğundan belə xəstələrin müalicəsi kompleks şəkildə aparılmalıdır. Bu xəstələrin müalicəsində ümumi sinir sistemini sakitləşdirici sedativ dərmanlardan, antihistamin və desensibilizəedici maddələrdən, vitaminlərdən, hepatoprotektorlardan, yerli olaraq isə müxtəlif islatma, məlhəm və emulsiyalardan istifadə olunur.
Müalicə vaxtı eyni zamanda müxtəlif dərman bitki və çiçəklərindən alınmış ekstrakt, tinktura, dəmləmə və çaylardan da geniş istifadə edilir. Habelə, ağ tut yarpağının dəmləməsindən geniş istifadə edilir.Müalicə hər bir xəstəyə xəstəliyin formasından, növündən, xarakterindən asılı olaraq fərdi qaydada təyin edilir.
Məqamat
Məqamat – Seyid Yəhya Bakuvinin əsəri. Bu əsərdə mənəvi səfərin yeddi mərtəbəsindən (məqamından) bəhs edilir.
Məlum olduğu kimi təsəvvüf yoluna girən şəxsin Allaha yetişmək üçün əxlaqi baxımdan kamilləşməsi vacibdir. İnsanın mənfi sifətlərdən xalis olub, müsbət sifətlər qazanması üçün mənəvi səfər htiyacı vardır. Bu əsərdə həmin məqamlar sıra ilə verilərək izah olunmuşdur. Mütəfəkkirə görə, birinci məqam seyr iləllah, ikinci məqam seyr lillah, üçüncü məqam seyr əlallah, dördüncü məqam seyr məallah, beşinci məqam seyr fillah, altıncı məqam seyr-anillah, yeddinci məqam seyr billahdır. Bir çox məcmuələrdə bu əsər Mənazilül-aşiqin əsərinin içində verilmişdir.
Maye
Sızağan və ya Maye — maddənin aqreqat vəziyyətlərdən biri. Onun digər aqreqat vəziyyətlərdə fərqi mexaniki təsir nəticəsində həcmini saxlayaraq formasını dəyişə bilməsidir.
Mərəzə xalçaları
Mərəzə xalçaları — Azərbaycanın Quba-Şirvan xalçaçılıq mərkəzinin Şirvan qrupuna aid olan bu xalçalar qədim və zəngin tarixə malikdir.