cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İran kürdləri
Tarixi
Kürdlərin ümumi sayı İran əhalisinin 5-10%-ni təşkil edir. Bəzi mənbələr İrandakı kürdlərin əksəriyyətinin şiə müsəlmanlar olduğunu göstərir. Bunun tərsinə bəzi mənbələr isə İran kürdlərinin çoxluğunun sünni olduğunu irəli sürüblər. Şiə kürdlər Kirmanşah və İlam ostanlarında, Kürdüstan, Həmədan və Şimali Xorasan ostanlarının bəzi ərazilərində yaşayırlar. İran İslam İnqilabı zamanı əsas kürd siyasi partiyaları kürdlərin siyasi muxtariyyəti məsələsini qaldırmağa çalışsalar da, bu təşəbbüs etnik kürdlərin böyük hissəsi tərəfindən dəstəklənməmişdir. Buna baxmayaraq, 1990-cı illərdən etibarən kürdlərin yaşadığı bölgələrdə milliyətçilik yüksəlməyə başlamışdır.
Adolf Fredrik (İsveç kralı)
Adolf Fredrik — 1751–1771-ci illərdə İsveç kralı.
Çisuvell adaları
Hər il adalarda çoxlu sayda müxtəlif növ quşlar yuva qurur. Onların arasında müxtəlif faunanın nümayəndələri var: Ptychoramphus aleuticusi və Aethia pygmaea. Nəsli kəsilməkdə olan dəniz şirlərindən ibarət kiçik bir koloniya vardır.
Adolf Fredrik (İsveç kralı)
Həyatı
Adolf Fredrik 14 may 1710-cu ildə Şlezviq şəhərində anadan olmuşdur. O, Holşteyn-Qottorp sülaləsindən idi. Fredrik 16 sentyabr 1727-ci ildə Lübek knyaz-yepiskopu olmuşdur. O, 18 iyun 1739-cu ildən Holşteyn-Qottorp hökmdarı idi. 1741–1743-cü illərdə Rusiya ilə müharibədə İsveçin məğlubiyyətindən sonra rusları razı salmaq məqsədilə 23 iyun 1743-cü ildə imperatriça Yelizaveta Petrovna Riksdaq tərəfindən İsveç taxtının varisi seçilmişdir. Adolf Fredrik 1751-ci ildə taxta çıxmışdır. O, II Fridrixin bacısı Luiza Ulrika Prussiyalı ilə evlənmişdir. Adolf Fredrik Rusiya imperatoru III Pyotrun əmisi, İsveç kralları III Qustav və XIII Karlın atasıdır. O, 12 fevral 1771-ci ildə, 60 yaşında Stokholm şəhərində vəfat etmişdir.
Hisarxaraba (Urmiya)
Hisarxaraba — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 84 nəfər yaşayır (16 ailə).
Lyödyö
Lyödyö  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Sen-Jan-de-Burne kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vyen.
INSEE kodu — 38211. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 246 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 452 ilə 543 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 440 km cənub-şərqdə, Lion dan 70 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 29 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
NGC 6290
NGC 6290, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qaraqışa (Bostanabad)
Qaraqışa — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 260 nəfər yaşayır (66 ailə).
Feza Günərgun
Feza Günərgun — Türk elm tarixçisi.
Həyatı
Türk elm tarixinin önəmli botaniklərindən olan Asuman Baytop və Turhan Baytopun qızıdır.Lisey təhsilini Notre Dame de Sion Fransız Liseyində bitirdikdən sonra, 1980-ci ildə İstanbul Universiteti Kimya Mühəndisliyi Fakültəsini bitirmişdir. 1984-cü ildə İstanbul Universiteti, İstanbul Tibb Fakültəsi, Tibb Tarixi və Deontoloji Bölümündə etdiyi "14–17-ci əsrlərdə qeyri-üzvi kimyəvi dərmanlar" mövzusunda doktorluq çalişması ilə M.Sc.Dr. adı aldı. 1985-ci ildə İstanbul Universiteti Ədəbiyyat Fakültəsi, Fəlsəfə Bölümü, Elm Tarixi Bölməsinə tədqiqatçı köməkçisi olaraq qatıldı. 1987-ci ildə dosent, 1993-cü ildə "elm tarixi dosenti", 1998-ci ildə professor oldu. 1997-ci ildə Kyotodakı Yapon Tədqiqatları İnstitutunda ziyarətçi tədqiqatçı vəzifəsində çalışmışdır.
2001-ci ilin yanvarından Elm Tarixi Bölməsinin müdiridir. 1989–2000 arasında Türk Bilim Tarixi Vəqfinin (TBTK) Baş Katibi, 1994–2001 arasında "Elm və Texnologiya Tarixi Komissiyası" nın sədr müavini, 1994–1998 arasında İstanbul Universiteti Elm Tarixi Muzey və Sənədlər Mərkəzi (BİMDOK) İdarə Heyətinin üzvü olaraq işləmişdir.
Qənəvat
Dəstcerd— İranın Qum ostanının Qum şəhristanının Mərkəzi baxşında şəhər. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 7,693 nəfər və 1,887 ailədən ibarət idi.
Likvidus
Likvidus — petrologiyada maqmanın tərkib və temperaturunun (kristallaşma prosesində) biri-birindən asılılığını göstərən səth və ya xətt. Likvidus temperaturundan (xəttindən) yuxarı maddə ancaq maye fazada olur. İki-üçlü sistemlərdə likvidus kompleks xətlərlə göstərilir və bu xətlərin sayı sistemdə kristallaşan bərk fazaların sayına bərabər olur.
Bağçalı (Amasiya)
Bağçalı — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Amasiya rayonun ərazisində kənd.
Tarixi
Güllübulaq kəndinin yaylaq yеrində yaranmışdır. 1918–20-ci illərdə azərbaycanlılar buradan ermənilər tərəfindən qovulmuş, erməni soyqırımına məruz qalmışlar. Azərbaycanlılar qovulduqdan sonra kənd ləğv edilmişdir. İndi xaraba kənddir.
Əhalisi
1886-cı ildə 162, 1897-ci ildə 240, 1905-ci ildə 277, 1914-cü ildə 236 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. Qazax еlinin Qarapapaq tayfasından ibarət əhalisi 1921-ci ildə Türkiyəyə köçdükdən sonra kənd dağılmışdır.
Avtomatizm (fiziologiya)
Avtomatizm — orqanın və ya ayrı-ayrı hüceyrələrin zahiri səbəblərdən asılı olmayaraq ritmik, dövri və ya qeyri-dövri fəaliyyət qabiliyyəti. Bu, hətta orqanizmdən ayrılmış ürəyin, bağırsaq ilgəyinin yığılması, bəzi epiteli hüceyrələri "kirpikciklərinin" titrəməsi, bitki hüceyrələrində mübadilə proseslərinin dövriliyi, ya da inkişafın daha yüksək pilləsində oyanıcılığa malik hüceyrələr sisteminin fəaliyyətidir. Məsələn, ürək əzələlərində və ya beynin tənəffüs mərkəzində yerləşən sinir hüceyrələri. Avtomatizmin digər forması şərti refleks əlaqələrinin möhkəmlənməsi nəticəsində yaranan passiv, mexaniki sürətdə edilən stereotip hərəkətlər, məsələn, yeriyərkən ətrafların hərəkəti, həmçinin müxtəlif əzələ qruplarını (boyun, bədən, ətraflar) əhatə edən köməkçi hərəkətlər və s. hərəki avtomatizmdir.
Bratso Dimitriyeviç
Slobodan "Bratso" Dimitriyeviç ― konseptualizm üslubunda çəkən Bosniya rəssamı. Əsərləri əsasən tarixə və insanın tarixdəki yerinə həsr edilib. Fransanın Paris şəhərində yaşayır və çalışır.
1985-ci ildə Teyt qalereyasında da daxil olmaqla 1970-ci illərdən bəri beynəlxalq sərgilərdə iştirak etmişdir. O, Documenta (1972, 1977 və 1992) və Venesiya biennalında (1976, 1982, 1990, 1993 və 2009) iştirak etmişdir. Onun əsərləri Teyt qalereyası, Nyu-York Müasir İncəsənət Muzeyi və Pompidu Mərkəzi kimi müxtəlif yerlərdə saxlanılır.
İlk illəri və əsərləri
18 iyun 1948-ci ildə o vaxtı Yuqoslaviyanın tərkib hissəsində olan Bosniya və Herseqovinın Sarayevo şəhərində anadan olmuşdur. Atası Yuqoslaviyanın ən məşhur müasir sənətkarlarından biri olan rəssam Voyo Dimitriyeviç idi. O, 5 yaşında rəsm çəkməyə başladı və 1957-ci ildə "Filmske Novosti "("Kino Xəbərləri") adlı televiziya şousunda iştirak etdi. Onun ilk konseptual əsəri 1963-cü ilə təsadüf edir.
O, təhsilini Zaqreb İncəsənət Universitetində davam etdirdi və 1971-ci ildə oranın məzunu oldu. Daha sonra 1971-1973-cü illərdə Londonun Müqəddəs Martin İncəsənət Məktəbində təhsil aldı.
Təsadüfi yoldan keçənlər
1970-ci illərdə Dimitriyeviç diqqəti özünə "Təsadüfi yoldan keçənlər" şəkillər seriyasına başladığı zaman çəkdi. Əsərdə Avropanın və ABŞ-nin müxtəlif şəhərlərində binalara və lövhələrə asılmış gündəlik insanların çox böyük yaxınlıqdakı foto portretləri yer alıb. Sonra görüşdüyü digər insanların şərəfinə xatirə lövhələri hazırlamağa davam etdi. Lusio Amelionun "Terrae Motus" kolleksiyası üçün hazırladığı iş haqqında belə söyləmişdir: "Küçədə gördüyüm ilk adamı saxladım, işimin nə olduğunu ona izah etdim və sonra mənim əsərlərimin fotomodeli olmasını istədim".
Yeni işi
"Triptychos Post Historicus" instalyasiyalarına köhnə və ya müasir ustadların gündəlik əşyalar və meyvələrlə/tərəvəzlərlə birləşdirilmiş əsərləri daxildir. Bu cür instalyasiyaların sayı 500-dən çoxdur. Teytdəki sərgini ziyarət edən bir şəxs sözügedən rəsmlərin nüsxə deyil, orijinal olduğunu başa düşdükdə mübahisələr yarandı və o, "The Times" qəzetinə bildirdi, sonuncu isə bu barədə məqalə yazdı.
Sərgiləri
2017: ''Braco Dimitrijević. Retrospektiva,'' Müasir İncəsənət Muzeyi, Zaqreb, Xorvatiya
2016: Braco Dimitrijević: Retrospective, GAM – Galleria Civica d’Arte Moderna e Contemporanea, Turin, İtaliya
2016: Braco Dimitrijević – My Berlin Years, Daniel Marzona, Berlin, Almaniya
2014: Early London Years 1971 – 1979, MOT International, London, Birləşmiş Krallıq
2013: Braco Dimitrijević, National Art Gallery Sofia, Sofiya, Bolqarıstan
2012: Sailing to Post-History, Latviya Milli İncəsənət Muzeyi, Riqa, Latvia
2011: Louvre is my Studio, Street is my Museum, White Box, Nyu-York, ABŞ
2011: Braco Dimitrijević, Musée National d’Histoire et d’Art, Lüskemburq, Lüskemburq
2009: Future Post History, Collateral Event 53rd Venice Biennial, Ca’ Pesaro, Galleria Internazionale d’Arte Moderna, Venesiya, İtaliya
2009: Louvre is my studio, street is my museum, Musée d’Art moderne de Saint-Etienne, Sent-Etyen, Fransa
2008: Braco Dimitrijević: Retrospective Exhibition, Ludwig Museum – Museum of Contemporary Art, Budapest, Hungary
2008: Louvre is my Studio, Street is my Museum, National Museum of Contemporary Art (MNAC), Buxarest, Rumıniya
2005: Triptychos Post Historicus, Musée d’Orsay, Paris, Fransa
2005: Braco Dimitrijević, Dövlət Rus Muzeyi, Sankt-Peterburq, Rusiya
2005: Braco Dimitrijević, Mudima – Fondazione per l´Art Contemporanea, Milan, İtaliya
2004: Braco Dimitrijević, Museum of Modern Art Dubrovnik, Dubrovnik, Xorvatiya
2000:Triptychos Post Historicus, Pori Taidemuseo / Pori İncəsənət Muzeyi, Pori, Finlandiya
1996: Braco Dimitrijević, Kunsthalle Düsseldorf, Düsseldorf, Almaniya
1995: Braco Dimitrijević: against historic sense of gravity, Hessisches Landesmuseum Darmstadt, Darmştadt, Almaniya
1994: Braco Dimitrijević: slow as light, fast as thought, Museum Moderner Kunst Stiftung Ludwig, Vyana, Avstriya
1987: Braco Dimitrijević – für Malewitsch, Mondrian, Einstein, Wilhelm Hack Museum, Ludviqshafen, Almaniya
1987: Triptichos Post Historicus, Le Consortium, Dijon, Fransa
1984: ''Culturescapes. 1976 – 1984'', Kunstmuseum Bern, Bern, Switzerland / Lüdviq muzeyi, Köln, Almaniya
1979: Photographs and Installations, Institute of Contemporary Arts, London, Birləşmiş Krallıq
1974: Braco Dimitriyeviç, Zaqreb Müasir İncəsənət Universiteti, Zaqreb, keçmiş Yuqoslaviya
Nizar
Nizar — ərəb mənşəli ad.
Cənizə (Urmiya)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 30 nəfər yaşayır (10 ailə).
Kamberlend (dairə, Nyu-Cersi)
Kamberlend  — ABŞ-nin Nyu-Cersi ştatının dairəsi. 2010-cu il əhalinin siyahıya alınmasına görə ştatda sakinlərin sayı 156 898 nəfər idi. Bricton şəhəri ştatın mərkəzidir. Ştatın ən böyük yaşayış yeri Vaynlend.
Coğrafiyası
Kamberlend Nyu-Cersinin cənub-qərbində yerləşir. Ştat sahəsi 1.755 km²-dir (ştatda beşinci böyük). Delaver Körfəzi sahilində, cənubda Delaver-River, qərbdə Stou-Krik, şimalda Moris-River, şimal-şərqdə Takahoe-River, cənub-şərqdə Uest-Krik ilə əhatə olunmuşdur.
Əhalisi
2010-cu ildə rayonda 36.420 nəfər yaşayırdı (bunun 51.5% -i kişilər, 48.5% -i qadınlar idi), 51.931 ailəsi və 36.561 ailəsi var. Irqi makiyaj: Ağ 62.7%, Afrikalı Amerikalı% 20.2, Yerli Amerikalılar% 1.1 və iki və ya daha çox% 3.5. Əhalinin 27,1% -i İspan idi.
2010-cu il siyahıyaalınmasına görə rayon əhalisi yaş aralığına görə aşağıdakı şəkildə paylanmışdır:% 24.0 - 18 yaşınadək sakinlər,% 4.1 - 18 ilə 21 yaş arasında,% 49.3 - 21 ilə 65 yaş aralığında və% 12.6 - 65 və yuxarı yaşlarında. Əhalinin orta yaşı 36,5 ildir. Cumberlandda hər 100 qadına 106.2 kişi, hər 100 yetkin qadına isə müqayisəli yaşda 106.9 kişi düşürdü.
51.931 ailənin 70.4% -i ailələrdi: birlikdə yaşayan evli cütlüklərin% 45.2-si (18.7-dək uşaqları ilə% 17.7); 18,6% -i ərsiz qadınlar və 6,6% -i arvadsız kişilərdir. 29,6 faizinin ailəsi olmayıb. Orta ailə 2.79 nəfər, orta ailə sayı 3.26 nəfərdir. Əhalinin təkcə 24.0% -i yaşayırdı, 10.8% -i tənha yaşlı insanlar (65 yaşdan yuxarı)
Bakı iqtisadi rayonu
Bakı iqtisadi rayonu — Azərbaycanın 14 iqtisadi rayonlarından biri. Ölkənin əsas iqtisadi mərkəzlərindən biridir. Sahəsi 2140 km²-dir.
Tarix
1991-ci ildən 2021-ci ilə qədər Bakı şəhəri Abşeron iqtisadi rayonunun bir hissəsi idi.
Bakı iqtisadi rayonu, Azərbaycan Prezidentinin 7 iyul 2021-ci il tarixli "Azərbaycan Respublikasında iqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında" fərmanı ilə qurulmuşdur.
Borçalı kəndləri
thumb|400px|Borçalının etnik xəritəsi (2002 s.a.)
Statistik məlumatlar
Son əhali siyahıyaalmasının nəticələrinə əsasən Borçalı bölgəsində 104 kənd bələdiyyəsində birləşdirilmiş 348 kənd mövcuddur. Kəndlərin 147-də etnik azərbaycanlılar, 128-də gürcülər, 31-də ermənilər, 25-də berzenlər, 2-də osetinlər üstünlük təşkil edir, 15 kənddə isə yaşayış mövcud deyildir. Kəndlərdən 11-də əhalinin sayı 5000 nəfərdən artıqdır. 3 kənddə isə 10 nəfərdən də az sakin yaşayır. Bütövlükdə Gürcüstan üzrə əhalisinin sayı beş mindən çox olan 28 kənd yaşayış məntəqəsi mövcuddur.
Demoqrafik struktur
2002-ci il siyahıyaalmasına əsasən bütövlükdə bu kəndlərdə 311025 nəfər əhali yaşayır ki, onların da 152456-sı kişilər (49%), 158569-u (51%) isə qadınlardır. Əhalinin etnik tərkibində azərbaycanlılar üstünlük təşkil edir (62,5%). Gürcülər 28,4%-lə 2-ci, ermənilər 6,7%-lə 3-cü, berzenlər 1,5%-lə 4-cü yeri tuturlar.
Aventura
Aventura Dominik qrupu, 1994-cü ildə Nyu-Yorkda quruldu. Qrup hip-hop və Ritm və Blues notaları ilə bachata kimi tanınan musiqiləri ifa edir. Mahnıları daha çox İspan dilində yazılıb. Avropada ən böyük şöhrəti We Broke the Rules albomu ilə, xüsusən də ondan Obsesión mahnısı ilə qazandılar
Yuri Matias
Cefferson Yuri de Sousa Matias — Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Neftçi" klubunda mərkəz müdafiəçisi kimi çıxış edən braziliyalı peşəkar futbolçudur.
Karyerası
2020-ci ilin yanvarında Akademika ilə müqaviləsinə qarşılıqlı razılaşma əsasında xitam verildi və Yuri Fars Körfəzi Pro Liqasında çıxış edən Traktor ilə altı aylıq müqavilə imzaladı.
Neftçi
18 iyul 2023-ci ildə "Neftçi" Yuri Matias ilə 2 illik müqavilə imzaladığını elan etdi.
Quel parkı
Quel parkı —1900—1914 illərdə Antonio Qaudi tərəfindən salınmış Barselonanın yuxarı hissəsində yerləşən park. Park bağların və yaşayış sahələrinin birləşməsindən ibarətdir, sahəsi 17-18 hektardır.
Türkiyədə din
Türkiyədə din — Türkiyə Respublikasının Konstitusiyasına əsasən Türkiyə dünyəvi dövlətdir. Bu səbəbdən də din və dövlət işləri ayrılmışdır. Konstitusiyaya görə dini və ya etnik bir siyasi partiyanın yaradılması qadağandır. Respublikanın ilk illərində dinin dövlətin nəzarəti xaricində aparılmaması və dövlət tərəfindən xüsusi orqanlar vasitəsilə nəzarət edilməsinə qərar verilmişdir. Bu qərara əsasən Diyanət İşləri Nazirliyi, 3 mart 1924-cü ildə Baş Nazirliyə bağlı bir təşkilat olaraq qurulmuşdur. Bu orqan fərdlərə dini xidmətlər göstərmək və məscidlər kimi müsəlman ibadət yerlərini idarə etməkdən məsul tutulmuşdur.
Dini etiqad və inamsızlıq, dini qaydaları fərdi olaraq tətbiq etmə və ya etməmə azadlığı konstitusiya ilə qorunur. 1923-cü ildən əvvəl qüvvədə olan dini qanunlar tamamilə ləğv edildi. Osmanlı Dövlətində rəsmi mənsubiyyət elementi olan "Müsəlman" konsepsiyası 1923-cü ildən bəri istifadə edilməmişdir və bu mənsubluğu "Türk" konsepsiyası əvəz etmişdir. Qeyri-müsəlmanlar, ümumi əhalinin çox az bir hissəsini (0,2%-dən az) təşkil edir. Qeyri-müsəlmanların 30,524 nəfəri erməni qriqorian, 25,114 nəfəri yəhudi, 17.194 nəfəri suriyalı, 2270 nəfəri yunan pravoslav və 5628 nəfəri isə müxtəlif din və məzhəblərə etiqad edən insanlardan təşkil olunmuşdur. Türkiyədəki yunan pravoslavlarının böyük əksəriyyəti Lozanna müqaviləsi çərçivəsində Yunanıstana köçmüşdür. Qərbi Frakiyada yaşayan müsəlmanlar və İstanbulda yaşayan yunanlar əhali mübadiləsindən iştirak etməmişdir. Balkan yarımadası və Şimali Qafqazda yaşayan müsəlmanların böyük bir qismi, Serbiya və Çar Rusiyası ordusu tərəfindən Türkiyəyə sürgün edilmişdir. Bugünkü yunan əhalisinin təqribən yarısı Mərkəzi Asiyadan köç etmiş yunanlardan ibarətdir. Bu mühacirlərdən bəziləri qaraman adlanan yunan dilində danışa bilməyən, lakin yazıda yunan əlifbasından istifadə edən xristianlaşmış səlcuqlu türkləri olmuşdur.
Türkiyə Respublikası vətəndaşlarının əksəriyyəti müsəlmandır. Müsəlman vətəndaşların əksəriyyəti sünni məzhəbindəndir və sünnilərin əksəriyyəti hənəfidir. Türkiyədə sünni müsəlmanlarından sonra ən çox şiələr yayılmışdır. Türkiyədə şiələrə əsasən Sivas, Çorum, Tokat, Ərzincan, Malatya və Tunceli vilayətlərində rast gəlmək mümkündür. Bunlardan başqa Şafi və Cəfəri kimi digər məzhəblərə mənsub vətəndaşlar da var. Cəfəri müsəlmanlarının böyük bir hissəsi İğdırda yayılmışdır.
Türkiyədəki ümumi xristian əhalisi 320.000 nəfərdir. Həmçinin, Türkiyə əhalisinin 2%-ni ateistlər, 3%-ni aqnostiklər 1%-ni isə deistlər təşkil edir.
İslam
thumb|1609–1616-cı illərdə sultan I Əhmədin əmrinə əsasən İstanbuldaki tarixi yarımadada memar [[Sədəfkar Mehmet Ağanın rəhbərliyi ilə inşa olunan Sultan Əhməd məscidi.|260px]] Pew Research təşkilatının 2012-ci ildə yayımladığı bir hesabata görə, Türkiyə əhalisinin yüzdə 98%-i müsəlmandır. 2016-cı il tarixli Ipsos hesabatına görə isə müsəlmanlar Türkiyə əhalisinin 82%-ni təşkil edir. Müsəlmanların 70%-i sünni olduğu halda, 20%-i şiələrdən ibarətdir. Cəfərilər kimi tanınan müsəlmanlar isə 3% təşkil edir. İslam dininə etiqad edənlərin 90%-ni sünni məzhəbinin nümayəndələri təşkil edir. Sünnə sözü ərəbcədən tərcümədə "yol" anlamına gəlir. Sünnilər bu adla Məhəmməd Peyğəmbərin yoluna sadiq olduqlarını bildirirlər. Sünniliyin 2 etiqadi, 4 fiqh məzhəbi vardır. Əşariyyə, Maturdiyyə etiqadi, Hənəfi, Maliki, Şafii, Hənbəli isə fiqhi məzhəbləridir.
İslam dinində əqidə. Şiə məzhəbi və ya Şiə təriqəti kimi də adlandırılır. İslamın sünnilikdən sonra ikinci ən böyük zümrəsi (məzhəblər, firqələr toplusu). Dünya müsəlmanlarının təxminən 10–20%-i məhz şiədir. Bu əqidənin nümayəndələrinə şiə deyirlər. Türkiyədə İstanbul, Ankara kimi böyük şəhərlər xaricində, Adana, Bursa, Antalya, Aydın, Ərzincan, Sivas, Malatya, Tunceli vilayətlərində şiə əhali sıxlığı böyükdür. 460 şiə kəndi ilə Sivas, Türkiyə nisbətində ən çox şiəyə ev sahibliyi edən vilayətdir. Anadolu şiəliyi, oğuz sülaləsindən olan Tokat şiələri, türkmənlər sülaləsindən olan Sivas şiələri, türkmanlar sülaləsindən olan Ərzurum şiələri, Əlbistan mənşəli Maraş şiələri və Bismil mənşəli Diyarbakır şiələri olmaq üzərə ümumilikdə 5 hissəyə bölünür. Tokat şiələri Tokatın Zilə və Almus, Tuncelinin Ovacıq və Nazımiyyə ilçələrində, Sivas şiələri Sivasın Zara və İmranlı, Tuncelinin isə Pülümür və Mazgirt ilçələrində, Ərzurum şiələri Ərzurumun Tekman, Xınıs, Aşkale və Çat ilçələrində, Maraş şiələri Pazarcık və Əlbistan ilçələri başda olmaqla Qəhrəmanmaraşın böyük bir hissəsində, Diyarbakır şiələri isə Diyarbakırın Bismil və Çinar ilçələrində geniş yayılmışdır.
Diyanət İşləri Nazirliyinin verdiyi hesabata əsasən Türkiyədə ibadət üçün açıq olan 88 min 681 məscid var. İstanbul 3446 məscid ilə birinci, Konya 3204 məscid ilə ikinci, Ankara 3102 məscid ilə üçüncü, Samsun 2724 məscid ilə dördüncü, Kastamonu isə 2617 məscid ilə beşinci yerdədir. Kastamonu adambaşına düşən məscid sayında zirvədə yer almışdır. 372 min əhalisi olan Kastamonuda 2617 məscid var və ölkədəki adambaşına düşən məscid sayına görə birinci yerdədir. Türkiyədə adambaşına düşən məscid sayında liderlik edən şəhərlər arasında Sinop, Bartın olduqca diqqət çəkmişdir. İstanbul, məscidlərin ümumi sayına görə birinci sırada olsa da, əhalinin sayı artdıqca adambaşına düşən məscidlərin sayı ölkə ortalamasının altında qaldı. İstanbul ilə birlikdə İzmirdə də 1902 məscid ibadətə açıq olsa da, əhali çoxluğu səbəbindən, ortalamanın altında qalmışdır.
Xristianlıq
thumb|[[Bolqar Pravoslav Kilsəsi məzhəbinə aid inşası 1898-ci ildə tamamlanan Müqəddəs Stefan kilsəsi.|260px]] 1914-cü ildə Türkiyədə xristianların əhalinin 20%-ni, 1927-ci ildə 5,5%-ni, bu gün isə 0,2% təşkil etmişdir. Bunun səbəbi, II Dünya müharibəsi dövründə assuriyalıların və ermənilərin məcburi köçü və bu xalqlara qarşı edilən irqçilik, Yunanıstan ilə Türkiyə arasında əhali mübadiləsi və ölkənin demoqrafik quruluşundakı xristianlar arasında köç, dəyişikliklərə səbəb olan əhəmiyyətli hadisələrdəndir.
Bu gün Türkiyə əhalisinin 0,2%-ni təşkil edən xristianların 80.000 Şərqi pravoslav, 35.000 Roma-Katolik provoslav, 18.000 Antioxiya pravoslav, 5.000 Yunan provaslav, 8000 protestant və 160.000 nəfəri fərqli xristan təriqətlərinə etiqad edir. Bununla yanaşı, Konstantinopol provaslav və ya Süryani pravoslavlarından ibarət kiçik bir qrup da mövcuddur. Çox vaxt etnik Yunanlarla qarışırlar. Bəzilərinin əslində yunan mənşəli olmasına baxmayaraq, bu əhali arasında heç vaxt İslamı qəbul etməyən etnik türklər də var. Həmçinin, İstanbul, IV əsrdən bəri Şərqi pravoslav kilsəsinin mərkəzi olmuşdur.
CHP İstanbul Millət vəkili Mustafa Səzginin apardığı hesabatlara və verdiyi məlumatlara əsasən Türkiyədə ümumilikdə 1388 vahid qeydiyyatdan keçmiş kilsənin olduğu bildirildi. 158 kilsə ilə İstanbul, 69 kilsə ilə Mardin və 57 kilsə ilə Aksaray ən çox kilsə olan vilayət olaraq görülmüşdür. Adanada bu rəqəm 52, İzmirdə 43, Kayseridə 41, Muğlada 39, Bitlisdə 36, Mersində 35, Bursada 34, Trabzonda 31, Girəsunda 30, Yozqatda 9, Zonquldakda 5, Təkirdağda 4 olmuşdur.
İudaizm
260px|thumb|İnşası 1878-ci ildə tamamlanan [[Səfərad yəhudiləri|Səfərad ortodoksu məzhəbinə aid Bet Yaakov sinaqoqu.]] Türkiyədəki yəhudilərin tarixi təxminən 2400 ili əhatə edir. Türkiyə yəhudiləri, Türkiyədə yaşayan başlıca qeyri-müsəlman cəmiyyətlərdən biridir. İspaniya və Portuqaliyadan sürgün edilmiş bir çox səfərad yəhudisi, XV əsrin sonlarına doğru Osmanlı İmperiyasında məskunlaşmışdır. XX əsrdə İsrail Dövlətinin qurulması səbəbiylə yəhudilərin köçü baş tutsa da, kiçik bir yəhudi icması bu gün də başda İstanbul və İzmir olmaqla Türkiyədə yaşayır.
Türkiyə Respublikası qurulduğu dövrdə yəhudilərin İsrailə köç etməsi elə də yayğın deyildi. Lakin daha sonradan yəhudilərə qarşı düşmənçilik əlaməti olaraq görülən hadisələrlə bağlı olaraq köç artmağa başladı. Bu hadisələrin başında ayrı-seçkilik dayanırdı. 1934-cü ildəki Frakiya şiddəti yəhudilərin Fələstinə köçünü sürətləndirdi. Təxminlərə görə 1935-ci illərdə 1445 yəhudi Türkiyədən Fələstinə köç etmişdir. Bununla yanaşı, qeyri-müsəlmanlardan toplanılan sərvət vergisi, 1943–1944-cü illər arasında 4000 yəhudinin Fələstinə köç etməsinə səbəb olmuşdur. 1948-ci ildə İsrail Respublikasının qurulması ilə əlaqədər olaraq Türkiyədən yəhudilərin köçü olduqca sürətlənmişdir. Bu köçlər digər məcburi köçlərdən fərqli idi, çünki yəhudilər öz istəkləri ilə İsrailə köçdülər. 1951-ci ildən sonra Türkiyədən köç xeyli azalsa da, bu gün belə bu köç tamamilə bitmiş vəziyyətdə deyil. 1950-ci illərin ortalarında İsrailə köç edənlərin 10%-i Türkiyəyə qayıtdı. Bu insanlar eyni zamanda İsrail–Türkiyə münasibətlərinin güclənməsində mühüm rol oynamışdır.
Yerusəlim Yəhudi Universitetinin hesabatına əsasən, Türkiyədə təxminən 15.000 yəhudi yaşayır. 2010-cu il Dünya Yəhudi Konqresinin məlumatlarına görə isə Türkiyədə təxminən 23.000 yəhudi yaşayırdı. Təxminən 2500 yəhudi İzmir, Adana, Ankara, Bursa, Çanaqqala, İskəndərun və Kırıkkaledə yaşasa da, yəhudilərin 95%-i İstanbulda yaşayır. Türkiyədə ümumilikdə 38 sinaqoq ibadətə açıqdır.
Neteizm və dünyəvilik
thumb|Mərkəzi [[İstanbulda yerləşən, əsası 2014-cü ildə qoyulan Orta Şərq və Qafqazda ilk rəsmi ateist təşkilatı olan Ateizm Dərnəyinin loqosu.|230px]] Türkiyədə dinsizlik ölkədə azlıq təşkil edir. Türkiyədəki bir araşdırma təşkilatının hesabatına görə ölkə əhalisinin 95%-i bir Tanrıya inanır, 75%-i isə dini inanclara sahibdir. Türkiyədəki dinsiz insanların rəsmi siyahıyaalmasında ateist və ya aqnostik dəqiq sayını təyin etmək olduqca çətin olmuşdur. Lakin, 2012-ci ildə həyata keçirilən bir anketdə, ateistlərin Türkiyə əhalisinin 2%-ni əmələ gətirdiyi qənaətinə gəlinmişdir. Fransız şirkəti tərəfindən həyata keçirilən digər bir anketdə isə Türkiyə əhalisinin 7%-nin ateist, 3%-nin isə aqnostik olduğu hesabat edilmişdir. 2015-ci il KONDA siyahıyaalma araşdırmalarına görə Türkiyə əhalisinin sadəcə 2,9%-i ateistlərdən ibarət olmuşdur.
2013-cü ildə aparılan anketlərlə birlikdə 4,5 milyon insanın dinsiz olduğu açıqlanmışdır. 2015-ci ildə eyni qurumlar tərəfindən aparılan anketlərdə bu rəqəmin 5,5 milyon insana çatdığı və bu insanlar arasındakı Türkiyə vətəndaşlarının təxminən 9,4%-nin dini olmadığı qənaətinə gəlinmişdir. Türkiyədəki ateistlər arasında aparılan araşdırmalar zamanı dinsizlərin 85%-nin 35 yaş altında olduğu görüldü. Həmçinin, Orta Şərq və Qafqazdakı ilk rəsmi ateist təşkilatı olan Ateizm Dərnəyi 2014-cü ildə Türkiyədə qurulmuşdur.
Türkiyədə din azadlığı
Türkiyə Konstitusiyasının 24-cü maddəsinə görə Türkiyə dünyəvi bir ölkədir. Türkiyədəki dünyəvilik, Mustafa Kamal Atatürkün prinsiplərinə əsaslanır. Türk hökuməti, müsəlmanlara və digər dini qruplara, dini idarələrdə və dövlət idarələrində, o cümlədən universitet və məktəblərdə dini ifadələrində bəzi məhdudiyyətlər qoyulmuş, lakin zamanla bu məhdudiyyətlər, xüsusilə müsəlmanlar üçün qaldırılmağa başlamışdır.
Proto-hind-avropa xalqı
Bu xalq haqqında məlumatlar əsasən linqvistik rekonstruksiyalardan və arxeoloji və arxeogenetik sübutlardan ibarətdir. Proto-hind-avropalılar çox güman ki, son Neolit ​​dövründə, təxminən eramızdan əvvəl IV minillikdə yaşamışdırlar. Ümumiyyətlə, alimlər bu tayfanın Şərqi Avropanın çöl zonasında (indiki Ukrayna və Rusiya) yaşadığını güman edirlər. Bəzi arxeoloqlar PIE-nin hələ orta neolit ​​(e.ə. 5500-4500) və hətta erkən neolit ​​(e.ə. 7500-5500) dövrlərində yaşadığını dəstəkləyir və onun mənşəyi ilə bağlı alternativ fərziyyələr irəli sürürlər.
Eramızdan əvvəl II minilliyin əvvəllərində proto-hind-avropalıların müxtəlif qolları Anadolu (Hitlər), Egey (Miken yunanlarının əcdadları), Şimali Avropa (İp çaplı keramika mədəniyyəti), Mərkəzi Asiya (Yamnaya mədəniyyəti) və Cənubi Sibirin də (Afanasievo mədəniyyəti) daxil olduğu Avrasiyanın çox uzaq və müxtəlif hissələrinə səpələnmişdirlər.
Mədəniyyət
Linqvistik rekonstruksiyadan istifadə edərək proto-Hind-Avropa dilinin hipotetik xüsusiyyətləri üzə çıxardılmışdır. Bu linqvistik xüsusiyyətlərin proto-hind-avropalıların mədəniyyətini və mühitini əks etdirdiyini fərz etsək, aşağıdakı mədəni və ekoloji xüsusiyyətlərin ümumi olduğu təklif olunur:
Proto-hind-avropalıların əhliləşdirilmiş atları var idi; Proto-Hind-Avropa dilində * eḱwos (Latın dilində: equus) kökünün mövcudluğu bu gün bir çox Hind-Avropa dillərində at üçün oxşar sözlərin istifadəsi ilə sübut edilə bilər. Eynilə, inək (* gwous, ingiliscə: cow) dində və mifologiyada, eləcə də gündəlik həyatda mərkəzi rol oynamışdır. İnsanın var-dövləti heyvanlarının sayı ilə ölçülürdü. Bu sözün * peḱu (İngilis dilində: fee, Latın dilində pecunia) adlandırıldığı güman edilir.
Texnoloji cəhətdən linqvistik rekonstruksiya göstərir ki, erkən Tunc dövrü ilə son Neolit ​​dövrü arasında bu mədəniyyətdə çox güman ki, tərkibində “təbii tunc” (yəni, silisium və ya arsenlə zəngin mis filizi) olan alətlər və silahlar var idi. Gümüş və qızıl bu mədəniyyətə məlum idi, lakin Proto-Hind-Avropa dilində qurğuşun sözünün olmaması və qurğuşunun gümüşün emalı zamanı əlavə məhsul kimi əmələ gəlməsinə görə, proto-hind-avropalıların gümüşü idxal etdikləri güman edilir. Qoyunları yunları üçün yetişdirirdilər və bu yundan toxuculuqda istifadə olunurdu. Kurqan fərziyyəsinə görə, Proto-Hind-Avropalılara məxsus olduğu düşünülən Kurqan mədəniyyətində kameravari qəbirlər və tumulus konstruksiyaları müşahidə edilmişdir. Əhəmiyyətli liderlər əşyaları ilə birlikdə kurqanlarda dəfn edilirdilər.
Hind-Avropa cəmiyyətlərinin əksəriyyətində kahinlər, döyüşçülər və kəndlilərdən ibarət üç səviyyəli sinif sistemi mövcuddur. Buna görə də Georges Dumézil belə bir sinfi bölünmənin Proto-Hind-Avropa cəmiyyətində də mövcud ola biləcəyini iddia etmişdir.
Bu arqument doğrudursa, bir çox Hind-Avropa cəmiyyətlərində görülən Berserkes və canavar adam mifləri kimi inisiasiya izləri bu döyüşçü sinfinin canavarlarla eyniləşdirildiyini göstərir.
Qarababa (Bostanabad)
Qarababa — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 29 nəfər yaşayır (7 ailə).
Jorj Dyumezil
Georges Dumézil, Fransız tarixçi və linqvistik
Mixail Tumanişvili
Mixail İvanoviç Tumanişvili — gürcü, sovet teatr rejissoru və müəllimi. SSRİ xalq artisti (1981).
Həyatı
Mixail Tumanişvili 1939-cu ildən Şepetovka (Ukrayna) şəhərində Qırmızı Ordu sıralarında xidmət etmişdir.O, Kiçik rabitə komandirləri məktəbini bitirib. Müharibədə iştirak etmişdir. Əsir düşüb,iki dəfə qaçan Tumanişvili 1944-cü ildə ordudan tərxis olunub.
1949-cu ildə Tbilisi Teatr İnstitutunun rejissorluq fakültəsini, Georgi Tovstonoqovun sinfini bitirib.
Səlahəddin Bitar
Salahəddin Bitar — Suriya siyasətçisi. O, 1940-cı illərin əvvəllərində Mişel Əfləq ilə Ərəb Bəəs Partiyasını qurmuşdur. Onlar 1930-cu illərin əvvəllərində Parisdə təhsil alan tələbələr olaraq, milliyətçilik və sosializm aspektlərini birləşdirən bir doktrina formalaşdırmışdılar. Bitar daha sonra Suriyada bir neçə erkən Bəəs hökumətində baş nazir vəzifəsində çalışmış, lakin partiya daha radikallaşdıqca oradan uzaqlaşmışdır. O, 1966-cı ildə ölkədən qaçmış, daha çox Avropada yaşayıb və 1980-ci ildə sui-qəsdə uğrayana qədər siyasi fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Kəvsi (Urmiya)
Kəvsi — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Səlahəddin Bitar
Əsərləri
Onun yazılarına aşağıdakılar daxildir:
Lüzine
Lüzine  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Vyen-1 kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vyen.
Mixail Tumanişvili
Həyatı
1949-1971-ci illərdə Şota Rustaveli adına Tbilisi Milli Teatrının direktoru (1965-1966-cı illərdə - baş rejissor) vəzifəsində çalışıb.
Kəvsi (Urmiya)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 748 nəfər yaşayır (123 ailə).
Lüzine
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Mixail Tumanişvili
Həyatı
Janr və üslub baxımından rəngarəng olan rejissorun əsərləri bədii lüğətin sadəliyi, psixoloji dəqiqliyi, insan xarakterlərinin inkişafındakı ən incə nüansları ilə seçilirdi.
1971-1975-ci illərdə Mixail Tumanişvili Gürcüstan televiziyasının baş direktoru olub.
1975-ci ildən “Gürcüstan-film” kinostudiyasında teatr emalatxanasının baş direktoru, 1978-ci ildən isə kinostudiya nəzdində yaradılmış Tiflis Kinoaktyor Teatrının ilk bədii rəhbəri olub. Onun truppasının üzvləri onun eksperimental kursunun məzunları idi.
Cəfəriyə
Cəfəriyə— İranın Qum ostanının Qum şəhristanının Cəfərabad baxşında şəhər və baxşın paytaxtıdır. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 6,635 nəfər və 1,516 ailədən ibarət idi. Əhalinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.
Mixail Tumanişvili
Həyatı
1971-1975-ci illərdə Şota Rustaveli adına Teatrın eksperimental qruplarının müəllimi olub.
Mixail Tumanişvili 1996-cı il mayın 11-də Tbilisidə vəfat etmişdir. O, Didube panteonunda dəfn edilib.
Xatirəsi və irsi
Tbilisi Dövlət Kino Aktyor Teatrı Mixail İvanoviç Tumanişvilinin adını daşıyır. Həmçinin onun şərəfinə 1997-ci ildə yaradılmış “Saçukari” Beynəlxalq Milli İncəsənət Festivalı da (digər adlar: “Hədiyyə”, “Geoselis Hədiyyəsi”) təşkil edilmişdir.
Qaşqay (Bostanabad)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 86 nəfər yaşayır (24 ailə).
Qaraçəmən (Bostanabad)
Qaraçəmən — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 431 nəfər yaşayır (123 ailə).
Monqolustan 2012 Yeniyetmələrin Qış Olimpiya Oyunlarında
35x35px Konkisürmə
Qızlar
35x35px Xizəksürmə
Oğlanlar
Axışqan
Axışqan termini ümumiyyətlə həm maye, həm də qaz fazalarını əhatə etsə də, onun tərifi elm sahələri arasında dəyişir. Bərk cism tərifləri də dəyişir və sahədən asılı olaraq bəzi maddələr həm maye, həm də bərk ola bilər.
Xaraba-i Sənci (Urmiya)
Xaraba-i Sənci — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 681 nəfər yaşayır (95 ailə).
Nadir Nəbiyev
Nadir Nəbiyev (d. 18 iyul 1980, Tovuz) — Azərbaycan futbolçusu.
Həyatı
18 iyul 1980-ci ildə Tovuzda anadan olmuşdur.
Millidə
Azərbaycan milli futbol komandasının heyətində 27 oyun keçirmişdir.
Bağçacıq (Vedi)
Bağçacıq — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Vedi (Ararat) rayonunda kənd.
Tarixi
İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Vedi (Ararat) rayonunda kənd olmuşdur. Rayon mərkəzindən 22–23 km şimal-şərqdə, Vedi çayının yanında yerləşirdi. 1590-cı il tarixli "İrəvan əyalətinin müfəssəl dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. 1590-cı ildə və 1728-ci ilə aid mənbələrdə çəkilir.
Əhalisi
1828–1832-ci illərdə kəndin Azərbaycan türklərindən ibarət əhalisi qovulmuşdur. Bir neçə ildən sonra onun bir hissəsi geri qayıdaraq yenidən məskunlaşmışdır. Kənddə 1873-cü ildə 236, 1886-cı ildə 361, 1897-ci ildə 373, 1904-cü ildə 618, 1914-cü ildə 680, 1916-cı ildə 455 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918–19-cu illərdə azərbacanlılar ermənilər tərəfindən qırğınlarla qovulmuşdur. Ermənistanda Sovet hakimiyyəti qurulandan sonra kəndi məcburi tərk etmiş azərbaycanlılar geri dönə bilmişlər. Kənddə 1922-ci ildə 88 nəfər, 1926-cı ildə 130 nəfər, 1931-ci ildə 162 nəfər, 1939-cu ildə 270 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə 1948–49-cu illərdə kəndin sakinləri — azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından çıxarılaraq Azərbaycana köçürülmüş və kənd 1959-cu ildə ləğv edilmişdir. Kənd oradakı Baxçacuq dağının adını əks etdirir. İndi ölü kənddir.
Apo
Apo aşağıdakı mənalara gələ bilər:
Musteyka
Musteyka (Musteika) — Litvanın cənub hissəsində, Varenski rayonunun tərkibində kənd. 2011-ci ildə Musteykanın əhalisi 61 nəfər təşkil edir.
Coğrafiya
Kənd Druskininkaydan təxminən 30 km cənub-şərqdə, Marcinkonis kəndindən 12 km cənubda yerləşir. Dainava meşəsinin (Grodno meşəsi) dərinliklərində, Musteyka çayı üzərində, Belarusiya ilə sərhəddən 5 km aralıda qərarlaşır. Bu, Litvanın ən cənub yaşayış məntəqələrindən biridir (kadastrın məlumatına görə, ölkənin ən cənub nöqtəsi Musteykaya aiddir). Kənd Cukiy Milli Parkında, ölkədə ən böyük təbiət qoruğu olan Çepkelyay bataqlıqlarından 5 km şərqdə yerləşir.
Hissələr: Qaydzyay, Kazabulyau, Kones Averkov (Styaponay və Auqustelyay), Mişkinyay, Barabonay.
Mədəniyyət
Musteyka etnoqrafik kənddir. Kənddə ənənəvi taxta memarlıq qorunub saxlanılmışdır. Kənddə ənənəvi arıçılıq muzeyi fəaliyyət göstərir (2006-cı ildən), hər il burada sənətkarlıq həftəsi keçirilir.
Tarix
Musteyka kəndi ilk dəfə 1785-ci ildə Varena məhkəməsinin inventarında qeyd edilmişdir. Qədim dövrlərdə sakinlər arıçılıq, ovçuluq, ağac kəsmə, göbələk, giləmeyvə, qatran yığmaqla məşğul olurmuşlar.
18-ci əsrin sonlarında Berşti kəndindən olanlar kəndin cənub hissəsini Kones Averkov deyilən Musteyka traktını qururlar. 1915-ci ilə qədər bu son və əsas kənd Vilna və Qrodno quberniyaları arasındakı sərhəddə yerləşir. 1918-ci ildə Belarusdan olan, gələcək məşhur litvalı bioloq Tadas İvanauskas burada məktəb təsis edir. Məktəb Polşa səlahiyyətliləri tərəfindən tez bir zamanda bağlanılır, lakin sonra yenidən açılır və 1970-ci ilə qədər işləyir.
1940-cı ildə Musteyka qısa müddətə Belarus SSR-ə birləşdirilir, lakin sonra Litva SSR-ə verilir. 1944-cü ildə İvan Kupala günündə Belarusdan olan sovet təyyarəçilərinin bomabaları 14 nəfəri öldürür və bəzi mülkləri qarət edilir. 1952–1956-cı illərdə kənddə kolxoz işləyirdi, lakin münbit olmayan torpaqlara görə ləğv edilir və burada meşə təsərrüfatı qurulur. 1980-ci illərdə kəndin cənubunda hərbi poliqon yerləşirdi.
Qayışqurşaq (Bostanabad)
Qayışqurşaq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 100 nəfər yaşayır (35 ailə).
Kusəəhməd (Urmiya)
Kusəəhməd — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 595 nəfər yaşayır (100 ailə).
Nəsimi (film, 1973)
Nəsimi — Rejissor Həsən Seyidbəylinin dahi Azərbaycan şairi və filosofu haqqında  filmi.
Məzmun
Film Azərbaycan xalqının görkəmli şair və filosofu, hürufi təriqətinin nəğməkarı, insan zəkasının, istedadının və hisslərinin gözəlliyinin tərənnümçüsü İmadəddin Nəsiminin anadan olmasının 600 illiyinə həsr olunmuşdur.
Filmi səsləndirənlər
Mustafa Süleymanov (aktyor) - Mövlanə Əli (Yusif Haqverdiyev) (titrlərdə yoxdur)
Filmin musiqisi
left|thumb|Musiqi-1
Körpə şüşəsi
thumb|Süd şüşəsi Körpə şüşəsı və ya Süd şüşəsi — ümumiyyətlə ana süd vermədiyi zaman və ya fincan kimi bir qabdan içə bilməyən uşaq üçün istifadə edilən bir şüşə. Süd şüşələri ümumiyyətlə anaya giriş olmadığı zaman istifadə olunur.
Forma və quruluş
Körpə şüşəsı ümumiyyətlə dörd qismətdən ibarətdir:
thumb|Bir körpə uşaq şüşədən süd içir
Dəmir yığanın həyatından bir epizod (film, 2013)
Dəmir yığanın həyatından bir epizod (Epizoda u životu berača željeza) ― 2013-cü il Bosniya istehsalı dram filmi, rejissor və ssenarist Danis Tanoviçdir. Film 63-cü Berlin Beynəlxalq Film Festivalı müsabiqəsində ilk dəfə göstərildi və orada "Münsiflər Qran Prisi"ni qazandı, Nazif Muyiç isə "Ən Yaxşı Aktyor" nominasiyasında "Gümüş Ayı"ya layiq görüldü. Film 2013 Toronto Beynəlxalq Film Festivalında "Müasir Dünya Kinosu" bölməsində nümayiş olunmuşdur. Film 86-cı Akademiya Mükafatlarında Ən Yaxşı Xarici Dildə Film nominasiyasında Bosniyanı təmsil etdi və qısa siyahıya düşdü.
Ssenari
Roma cəmiyyətindən olan ailə Bosniya və Herseqovinanın kənd yaşayış məntəqəsində yaşayır. Nazif köhnə avtomobillərdən metal yığır, onu metal qırıntıları satan şəxsə satır. Onun yoldaşı Senada onların iki kiçik qızını böyüdən ev xanımıdır. Bir gün o, kəskin mədə ağrısı hiss edir. Xəstəxanada bətnindəki uşağının öldüyü və septisemiyanın qarşısını almaq üçün təcili olaraq əməliyyat olunmalı olduğu bildirilir. Lakin ödəniş etmədən və ya sığortasız o, müalicə ala bilmir. Cütlük çox gecikmədən lazımi vəsaiti toplamaq üçün ümidsiz şəkildə axtarışlara çıxır.
Filmdə həyatlarından bir epizodu canlandıran qeyri-peşəkar aktyor heyəti oynayır.
Qalasərdar (Urmiya)
Qalasərdar — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 387 nəfər yaşayır (90 ailə).
Qum şəhristanı
Qum şəhristanı — İranın Qum ostanında bölgə, inzibati mərkəzi Qum şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 1,036,714 nəfər və 262,313 ailədən ibarət idi.
Qum şəhristanının inzibati bölmələri
Şəhər sahələri:Qum, Qənəvat Şəhər sahələri:Cəfəriyə Şəhər sahələri:Dəstcerd Şəhər sahələri:Kəhək Şəhər sahələri:Sələfçegan
Nazlı
Nazlı — qadın adı.
Qıranqaya (Bostanabad)
Qıranqaya — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə yaşayışı yoxdur.
Böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsimi (kitab)
Böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsimi — AMEA Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsimi haqqında hazırladığı monoqrafik tədqiqatı.
Haqqında
Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunun qərarı ilə "Elm" nəşriyyatında çap edilən kitabın baş redaktoru AMEA prezidenti, akademik İsa Həbibbəyli, elmi redaktoru filologiya elmləri doktoru Fəridə Əzizova, məsul redaktoru filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Aygün Bağırlı, rəyçisi isə filologiya elmləri doktoru, AMEA-nın müxbir üzvü Nüşabə Araslıdır. Monoqrafiya "Sənətkarın elmi pasportu" seriyasının 7-ci nəşridir.
Kitab əvvəlcə "Böyük Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin 650 illik yubileyinin qeyd edilməsi" və Azərbaycan Respublikasında 2019-cu ilin “Nəsimi ili” elan edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə başlayır. Daha sonra şairin həyatı və dövrü, doğum və vəfat etdiyi məkan müxtəlif tədqiqatçıların verdikləri bir çox bioqrafik təfsilatlar əsasında tədqiq edilmişdir. Kitabda həmçinin Nəsiminin yaradıcılıq yolu, hürufi görüşləri, sənətkarlığı, irsinin tədqiqi və nəşri problemləri də araşdırılmışdır.
Vahid Rüstəmov
Vahid Qiyas oğlu Rüstəmov — Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Rüstəmov Vahid Qiyas oğlu Gədəbəy rayonunun Böyük Qaramurad kəndində 25 yanvar 1971-ci ildə doğulmuşdur. Böyük Qaramurad kənd orta məktəbinin birinci sinfinə 1978-ci ildə daxil olub. 1988-ci ildə həmin məktəbin onuncu sinfini qurtarıb.
Hərbi xidməti
Sovet ordusu sıralarına 1989-cu ildə getmiş, 1991-ci ildə qayıtmışdır. Azərbaycan ordusuna 1992-ci ilin 12 avqustunda getmiş və Kəlbəcər döyüşlərində 25 mart 1994-cü ildə şəhid olmuşdur.
İrsi
Gədəbəy rayon, Böyük Qaramurad kənd qəbirsanlığında dəfn edilmişdir.
Viktor Orban
Viktor Mihali Orban (Viktor Mihály Orbán, ) — Macar dövlət xadimi, Macarıstanın indiki Baş naziri.
Həyatı
Viktor Orban 31 may 1963-cü ildə Budapeştin cənubunda yerləşən Sekeşfexervar şəhərində orta təbəqəli bir ailədə dünyaya gəlmişdir. Atası kənd təsərrüfatı mühəndisi, anası isə terapevt olmuşdur.
Təhsili
1981-ci ildə Sekeşfexervar şəhərində Blanka Teleki Liseyində orta təhsilini tamamladıqdan sonra 2 il hərbi xidmətdə olur. Xidmətdən qayıtdıqdan sonra Budapeşt Eötvöş Lorand Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olan Viktor 1987-ci ildə Doktorluk dissertasiyasını müdafiə edərək Macarıstan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində sosioloq kimi fəaliyyətə başlayır. 1989-cu ildə Oksford Universiteti nəzdində fəaliyyət göstərən Pimbrok Kollecinə politologiya təhsili almaq üçün müraciət edir. Müraciəti müsbət nəticələnir və Açıq Cəmiyyət İnstutunun təqaüdü ilə təhsilini burada davam etdirir.
Siyasi fəaliyyəti
1988-ci ilin mart ayının 30-da yaradılan FİDES partiyasının qurucularından biri də Viktor Orban idi. Siyasi karyerasına da məhz partiyanın mətbuat katibi olaraq başlayır. 1989-cu ildə İmre Nad rəhbərliyində həyata keçən 1956-cı il inqilabı haqqında söylədiyi nitqdə Sovet birliklərindən açıq şəkildə Macarıstanı tərk etmələrini tələb edir. Bu nitq Viktor Orbanın siyasətçi kimi dünya miqyasında tanınmasına səbəb olur. 1989-cu ildə Macarıstan Xalq Cumhuriyyətinin ləğvindən sonra keçirilən 1990-cı il seçkilərində Pest şəhərinin millətvəkili seçilərək Macarıstan Parlamentinə daxil olur. 1993-cü ilə qədər FİDESin parlamentdəki qrupuna rəhbərlik edir, lakin partiya daxilində fikir ayrılıqları nəticəsində Piter Molnar, Qabor Fodor, Suzanna Seleni kimi şəxslər FİDES-dən ayrılıb Liberal partiyasına qoşulurlar. 1994-cü il seçkilərində FİDES partiyası bu səbəbdən az səs toplayır. 1994–1998-ci illər ərzində Avropa İnteqrasiya İşləri Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışır. 1992-ci ildə Orban Liberal İnternational-ın sədri seçilir, lakin 2000-ci ildə buradan ayrılaraq Avropa Xalq Partiyasına qoşulur.
İlk Baş nazirlik dövrü
1998-ci ildə baş tutan növbəti seçkilər FİDES partiyasının parlamentdə üstünlüyü əldə etməsi və Viktor Orbanın Baş nazir seçilməsi ilə nəticələnir. Orban hökuməti əsas diqqətini işsizliyin azaldılmasına, iqtisadi inkişaf tempinin artırılmasına, dövlət büdcəsi kəsirinin ləğv edilməsinə yönəldir. Baş nazir olaraq, Orban əvvəlki hökumətlər ilə heç bir əlaqəsi olmayan bir sıra gənc nazirləri vəzifəyə təyin edir. Bundan başqa Macarıstanı azad bazar iqtisadiyyatına yönəldən tədbirlər həyata keçirir. Nəticədə Orban hökuməti işsizliyi 9%-dən 6%-ə qədər endirə bilir. İqtisadiyyat ildə 4% artır. İnflasiya 16%-dən 7%-ə qədər azalır. Bundan başqa Orban hökuməti universitetlərdə pulsuz təhsil sistemini tətbiq edir. 2002-ci ildə keçirilən seçkilərdə Sosialist Partiyası qələbə çalır. Bu hadisəylə Viktor Orbanın ilk Baş nazirlik dönəmi sona çatır. Qısa müddət sonra Orban Avropa Xalq Partiyasının vitse prezidenti seçilir. 1999-cu ildə FİDES-dən ayrılan Orban 2003-cü ildə yenidən partiyanın rəhbəri olur və onun partiyası 2006-cı il seçkilərində də məğlubiyyətlə üzləşirlər.
İkinci Baş nazirlik dövrü
2010-cu ilin aprel ayında keçirilən seçkilərdə FİDES qələbə çalır və Orban ikinci dəfə Baş nazir seçilir. Orban hökumətinin ilk addımlarından biri 1 yanvar 2012-ci ildə yeni konstutsiyanın qəbul edilməsi olur. Yeni konstutsiyaya əsasən "Macarıstan Cümhuriyyəti" adı dəyişdirilərək "Macarıstan" oldu. Bundan başqa parlamentdə deputat sayı azaldıldı. Xaricdə yaşayan macarlara seçkilərdə iştirak etmək hüququ verildi. İlk dəfə konstutsiyada dinlə bağlı dəyişiklik edildi. Ölkədə xəbər saytlarına, televiziya və radioya nəzarət edən qurum yaradıldı. Qurumun rəhbərlərini yalnız Orban tərəfindən seçilə bilərdi. Yeni konstutsiyaya əsasən Konstutsiya məhkəməsinin səlahiyyətləri azaldıldı. 14 sentyabr 2010-cu ildə Viktor Orban Azərbaycan, Gürcüstan, Rumıniya və Macarıstan dövlət və hökumət başçılarının dördtərəfli görüşündə iştirak etmək üçün Azərbaycana səfər edir. 2014-cü ilin aprel ayının 6-da keçirilən seçkilərdə FIDES partiyası yenidən qalib gəlir. Viktor Orban isə günümüzdə Baş nazir vəzifəsini davam etdirməktədir.
Qızılca (Bostanabad)
Qızılca — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 107 nəfər yaşayır (23 ailə).
Gəncə-Daşkəsən iqtisadi rayonu
Tarix
7 iyul 2021-ci ilə qədər rayon Gəncə-Qazax iqtisadi rayonu adlanırdı. Ərazisinə Gəncə və Naftalan şəhərləri, həmçinin Ağstafa, Qazax, Daşkəsən, Gədəbəy, Tovuz, Goranboy, Göygöl, Samux, Şəmkir inzibati rayonları daxil idi.
Gəncə-Daşkəsən iqtisadi rayonu, Azərbaycan Prezidentinin 7 iyul 2021-ci il tarixli "Azərbaycan Respublikasında iqtisadi rayonların yeni bölgüsü haqqında" fərmanı ilə qurulmuşdur.
İqtisadiyyat
İqtisadiyyat Bölgənin əsas yeraltı sərvətləri neft, təbii qaz, pirit, kobalt, barit, dəmir filizi, alunit, əhəng daşı, mərmər, gips, seolit, bentonit, sement xammalıdır. Daşkəsən dəmir filizi, Zəyilik alunit, qızıl və mis, Xaşbulaq isə əhəng-daşı kimi zəngin yataqlara sahibdir.
Elektrik enerjisi sənayesi Gəncə və Yenikənd SES-ləri ilə təmsil olunur. Rayonun ərazisindən axan Kür çayının bir hissəsi böyük hidroelektrik potensialına malikdir.
İstehsalat: maşınqayırma, alət istehsalı, rabitə avadanlığı, avtomobil və kənd təsərrüfatı maşınlarının təmiri ilə təmsil olunan ağır sənaye bölgə iqtisadiyyatında mühüm rol oynayır.