cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Başmaqçızadə Əli Əfəndi
Həyatı
1639-cu ildə dünyaya gəlmişdir. Atası Mehmed Əfəndi 1682-ci ildə Üsküdar qazısı ikən vəfat etmişdir. Öncələri Əbdürrəhim Əfəndidən dərslər almış, onun şeyxülislam olmasının ardından isə ilk dini təhsilini başa vurmuşdur. Din təhsilini bitirdikdən sonra 1657-ci ildə müdərrisliyə başladı. 1667-ci ildə Həmid Əfəndi, 1673-cü ildə Bali Əfəndi, 1674-cü ildə Ümmüvələdzadə, 1675-ci ildə Heydər Paşa, 1680-ci ildə Qoca Murad Paşa, 1681-ci ilin iyulunda Mahmud Paşa, 1683-cü ilin oktyabrında Yavuz Sultan Səlim, 1686-cı ilin aprelində Süleymaniyyə mədrəsələrinə təyin edildi. Ardından qazılığa keçdi və ilk dəfə 1687-ci ildə Qüdsdə vəzifələndirildi. 1688-ci ilin mayında bu vəzifədən alındı və 2 il sonra Ədirnə qazılığına göndərildi. Həmin il nakibüləşraflığa (Peyğəmbər soyundan olan seyidlərin problemləri ilə məşğul olan şəxs) yüksəldi. 1691-ci ildə isə Anadolu başqazılığına gətirildi.
Mənbələrə görə, II Əhmədin taxta çıxarılmasına qarşı çıxan qrupa daxil idi. Buna görə də 22 iyun 1691 tarixində baş tutan II Əhməd cülusunda nakibüləşraf olaraq yeni sultana xeyir-dua edərkən II Əhməd tərəfindən olduqca sərt şəkildə danlanmışdır. Buna baxmayaraq vəzifədən alınmamış, 1692-ci ildə nakibüləşraflıqla yanaşı Rumeli başqazılığına gətirildi. Ancaq bir il sonra bu vəzifəsindən alındı və öncə Bursaya, daha sonra isə 1694-cü ilin dekabrında Qahirəyə sürgün edildi. Bunda sədrəzəm Sürməli Əli Paşanın böyük rolu olmuşdur. Qısa bir müddət Qahirədə qalan Əli Əfəndi II Mustafanın taxta çıxması ilə bağışlandı və 1695-ci ilin mayında İstanbula döndü. 4 il boyunca vəzifələrdən uzaq tutulan Əli Əfəndi 1699-cu ildə Əyyub Sultan məscidinə qazı, 1700-cü ildə isə ikinci dəfə Rumeli başqazılığına təyin olundu.
Ədirnə hadisələri əsnasında 23 iyul 1703 tarixində üsyançılar tərəfindən şeyxülislam seçilsə də, məsələnin sonunu yaxşı görmədiyi üçün Əli Əfəndi bu təklifi qəbul etmədi. Ancaq üsyançılar Ədirnədəki II Mustafaya artıq qərarlarını bildirmişdilər. Beləliklə, 31 iyul 1703 tarixində istəksiz də olsa Əli Əfəndi şeyxülislam seçildi. Ancaq üsyanın əsas məqsədinin II Mustafanı taxtdan endirilməsi olduğu bilinəndə gözdən düşən sultan bu qərarını ləğv etdi. Ancaq III Əhmədin hakimiyyəti gücləndikdən sonra Əli Əfəndi ikinci dəfə şeyxülislam təyin olundu. (26 yanvar 1704)
Əli Əfəndinin ikinci şeyxülislamlıq dönəmi siyasi cəhətdən olduqca gərgin keçdi. Xüsusilə Sədrəzəm Çorlulu Əli Paşa onu özünə rəqib gördüyü üçün, padşahın üzərindəki təsirindən çəkinirdi. Özündən öncəki 3 sədrəzəmin vəzifədən alınmasında mühüm rol oynayan Əli Əfəndidən tez-tez padşaha şikayətlənirdi. Ancaq bu qarşıdurmada Əli Əfəndi məğlub oldu və Çorlulu Əli Paşanın da təsiriylə vəzifədən alındı. Buna baxmayaraq hələ də padşah nəznində etibarını itirməyən Əli Əfəndi öncə Ədirnəqapı yaxınlığında, daha sonra isə Rumeli hasarı yaxınlığındakı köşkündə yaşamağa başladı. Ancaq paytaxtda qalması bəzilərini narahat etdi və 1707-ci ilin aprelində bütün ailəsi ilə birlikdə Sinopa sürgün edildi. Daha sonra Çorlulu Əli Paşanın sədarət dönəmində paytaxta geri dönməsinə icazə verildi. Artıq əvvəlki gücünün olmadığını anlayan Əli Paşa da sabiq şeyxülislama hədiyyələr göndərərək üzr istədi.
Bu hadisələrdən təqribən 1 ay sonra — 16 iyul 1710 tarixində Əbəzadə Abdullah Əfəndinin yerinə üçüncü dəfə şeyxülislamlığa gətirildi. Bu dəfə ölümünə qədər bu vəzifədə qalan Əli Əfəndi məhz bu illərdə köhnə düşməni olan Çorlulu Əli Paşa haqqında ölüm hökmü verdi. Prut müharibəsi onun şeyxülislamlığı illərində baş tutdu. 12 fevral 1712 tarixində vəzifədə ikən vəfat etmiş, cənazə namazı Fateh məscidində qılındı.
Daşbulaq (Gədəbəy)
Daşbulaq (əvvəlki adı: Qorelsk) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Gədəbəy rayonunun Arıqdam kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qorelsk kəndi Daşbulaq kəndi adlandırılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 24 iyun 2005-ci il tarixli, 954-IIQ saylı Qərarı ilə Gədəbəy rayonunun Daşbulaq kəndi Arıqdam kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Qaradağ kəndi mərkəz olmaqla, Qaradağ kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi ərazisindəki eyniadlı bulağın adı ilə adlandırılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 480 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Santiqrat
Santiqrat, iki ölçü dəyəri arasının 100-ə bölünməsi ilə əldə edilən dəyərdir. Santiqrat, °C simvolu ilə göstərilir. Termin, metr sistemi ilə bərabər XVIII əsrdə Fransada ortaya çıxmışdır.
Mənşəyi
Mənasından başa düşüldüyü kimi santiqrat, qratın (qrad = dərəcə) yüzdə biridir. Latın dilində yüz mənasını verən centum və dərəcə mənasını verən gradus sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Söz müasir dövrdəki istifadə üsulu ilə Azərbaycan dilinə Fransız dilindən daxil olmuşdur.
Santiqrat və Selsi şkalası
1954-cü ildə Kelvin ölçüsündən 273,15-ə qalxaraq təyin edilmiş Selsi şkalası ölçüsü, 1887-ci ildə təyin edilmiş santiqrat ölçüsünə çox yaxındır. Arada günlük istifadə də, nəzərə alınmayacaq fərq olduğundan selsi dərəcəsi ilə santiqrat, mübadiləli olaraq istifadə edilə bilər. Santiqrat, eyni zamanda bucaq ölçüsündə də istifadə edildiyinə görə bir çox dillərdə öz yerini daha dəqiq ölçü dəyəri olan Selsi şkalasına buraxmışdır. Lakin türk dilində çox geniş istifadə olunur.
Seyfuddin Əzizi
Seyfuddin Əzizi (Uyğurca:سەيپىدىن ئەزىزى, ) — Çin Xalq Respublikasının Sincan Uyğur Muxtar Vilayətinin ilk prezidenti.
Həyatı
12 mart 1915-ci ildə Çöçəkdə nüfuzlu Uyğur tacir ailəsinin uşağı olaraq anadan olub. İlk təhsilini Sincanda alan Əzizi sonra SSRİ-yə köçərək, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına üzv oldu və Daşkənddəki Orta Asiya Siyasi İnstitutunda təhsil almağa başladı. Sincana sovet agenti olaraq qayıdan Seyfuddin Sincanın şimal-qərbindəki Çin hökumətinə qarşı Sovet tərəfindən dəstəklənən İli üsyanını təhrik etdi.
24 noyabr 2003-cü ildə 88 yaşında dünyasını dəyişmişdir.
Fəaliyyəti
1945–1948-ci illər aralığında İkinci Şərqi Türkistan Respublikasının Təhsil naziri və Zhang Zhizhong Ili Rebel-Kuomintang koalisiya hökumətinin Təhsil Komissarı vəzifəsində çalışmışdır. 1949-cu ilin sentyabrında Seyfuddin, Çin Kommunist Partiyasının (TBM) dəstəklədiyi Çin Xalq Siyasi Müşavirə konfransında iştirak etdi və yeni Kommunist hökumətinin üzvü oldu. 1949-cu ilin oktyabr ayında Çin İnqilabı Sincanda və daha çox Çində kommunistləri hakimiyyətə gətirdi; Bu nöqtədə, Seyfuddin Millətlər və Siyasi və Qanuni İşlər üzrə yeni hökumət üçün müxtəlif vəzifələr tutdu. 1949-cu ilin dekabrından 1950-ci ilin yanvarına qədər o, Çin-Sovet Dostluq müqaviləsi üçün danışıqlar aparmaq üçün Moskvaya gedən Mao Zedong'u müşayiət etdi və 27 dekabr 1949-cu ildə Sov. İKP-dən ayrıldı və Maonun məsləhətinə görə O iştirak etdi. 1955-ci ildə o, Sincanı "Sincan Muxtar Rayonu" adlandırmaq üçün Mao'ya qəti etirazını bildirdi və "muxtariyyətin dağlara və çaylara verilmədiyini, ancaq bəzi millətlərə verildiyini" bildirdi. Nəticədə inzibati bölgə "Sincan-Uyğur Muxtar Rayonu" adlandırıldı.
Uyğur dilçisi İbrahim Muti İkinci Şərqi Türkistan Cümhuriyyətinə qarşı idi. Buna görə də Sovetlərin və Stalinin dəstəklədiyi İli üsyanına qarşı çıxdı. Daha sonra Seyfuddin Əzizi İbrahimdən üzr istədi və Şərqi Türkistan Cümhuriyyətinin müxalifətinin ən doğru yolu olduğunu etiraf etdi.
Pekində keçirilən Çin Xalq Siyasi Məşvərət Konfransında (1955–1978-ci illərdə) Sincanın bölgə başçısının vəzifəsini Mədəni İnqilab dövründə qısa bir müddətə götürməyə nail oldu. Birinci və Yeddinci Milli Xalq Konqresinin Daimi Komitəsinin vitse-prezidenti və 10 və 11-ci MKİ Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosunun əvəzedici üzvü idi. 1993-cü ildən 1998-ci ilə qədər CPPCC Milli Komitəsinin vitse-prezidenti vəzifəsində çalışmışdır.
Antropin
thumb|sağ|[[Xanımotu]] Atropin (Atropinum) — antikolinerjik (m-antikolinerjik), bitki mənşəli alkaloididir. Kimyəvi olaraq,
D
- və
L
stereoizomer hiositamindir.
Fizik-kimyəvi xassələri
thumb|Atropin enjeksiyonu 1mL / 0.5mq olan bir ampulda Ağ kristal və ya qoxusuz dənəvər tozdur. Su və spirtdə asanlıqla həll olunur.Çözümlərin neytral reaksiyası var; enjeksiyon həllini sabitləşdirmək üçün hidroxlor turşusu pH 3.0–4.5, həlli əlavə edilib, 30 dəqiqə +100 ° C-də sterilizasiya edilir.
Atropin optik olaraq aktiv deyil:fizioloji aktiv levorotator və fizioloji aktiv olmayan levorotator izomerlərin qarışığıdır. Levorotator izomerə hiyossiamin deyilir və atropindən təxminən 2 qat daha aktivdir. Bitkilərdə tapılan təbii alkaloid hiyosiamindir; bir alkaloidin kimyəvi sərbəst buraxılması ilə, o,əsasən irqi formaya — atropinə çevrilir.
Tibbi istifadəsi
Tibbi praktikada atropin sulfat (Atropini sulfas) istifadə olunur.
Bədənə təsiri
Müasir konsepsiyalara görə, atropin xolinergik reseptorların ekzogen antaqonistidir. Atropinin xolinergik reseptorlara bağlanma qabiliyyəti onun tərkibində endogen agonist molekul olan asetilkolin ilə əlaqəli bir parçanın olması ilə izah olunur.
Atropinin əsas farmakoloji xüsusiyyəti m-xolinergik reseptorları bloklamaq qabiliyyətidir; n-xolinergik reseptorlara da təsir göstərir (xeyli zəif olsa da). Beləliklə Atropin m-xolinergik reseptorların seçilməyən bir blokeridir.
Potentilla morefieldii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Antropin
Bədənə təsiri
M-xolinergik reseptorları blok etməklə, postganglionik parasempatik (xolinergik) sinirlərin ucları bölgəsində, onları asetilkolinə həssas edir. Atropinin təsiri parasempatik sinirlərin oyanması ilə müşahidə olunanların əksidir.
Atropinin bədənə daxil olması tüpürcək, mədə, bronxial, tər vəzilərinin, mədəaltı vəzinin ifrazının azalması, ürək ritminin artması (vagus sinir ürəyinə inhibe təsirinin azalması səbəbindən) və hamar əzələ orqanlarının tonsunun azalması ilə müşayiət olunur (bronxlar, qarın orqanları və s.). Atropinin təsiri vagus sinirinin artan tonsu ilə daha aydın görünür.
Atropinin təsiri altında göz bəbəyinin güclü genişlənməsi baş verir. Midriatik təsir parasempatik liflər tərəfindən innervasiya olunan irisin dairəvi əzələlərinin liflərinin rahatlamasından asılıdır. Kamedən mayenin axmasının pozulması səbəbiylə göz bəbəyinin böyüməsi ilə eyni vaxtda göz içi təzyiqinin artması mümkündür. Siliyer orqanın siliyer əzələlərinin rahatlaşması akkomodasiya iflicinə səbəb olur.
Atropin qan-beyin maneəsini keçərək mərkəzi sinir sisteminə kompleks təsir göstərir. Mərkəzi xolinolitik təsirə malikdir və parkinsonizmi olan xəstələrdə titrəmə və əzələ gərginliyinin azalmasına səbəb olur. Ancaq kifayət qədər təsirli deyil; eyni zamanda, periferik m-xolinergik reseptorlara güclü təsiri onun bu məqsədlər üçün uzunmüddətli istifadəsini çətinləşdirən bir sıra fəsadlara (quru ağız, çarpıntılar və s.) səbəb olur. Böyük dozalarda, atropin beyin qabığını stimullaşdırır, motor və zehni təşviş, ağır narahatlıq, kramplar, hallusinasiya kimi hadisələrə səbəb ola bilər. Psixotrop təsiri ilə, digər m-antikolinerjik dərmanlar kimi, pozulmuş yaddaş ilə əsl deliriyaya səbəb ola bilən deliriya kimi təsnif edilir. Terapevtik dozalarda atropin tənəffüsü stimullaşdırır; yüksək dozalar, bununla birlikdə tənəffüs iflicinə səbəb ola bilər.
Tətbiqi
thumb|left|[[Quşüzümükimilər (Solanaceae) fəsiləsindən xanımotu (Atropa belladonna) bitkisi və meyvəsi]] Atropin, mədə və onikibarmaq bağırsağın peptik yarası, pilorospazm, xolesistit, öd daşı xəstəliyi, bağırsaq və sidik yollarının, bronxial astmanın spazmı üçün, tonusun artması nəticəsində yaranan bradikardiya ilə istifadə olunur.
Hamar mədə-bağırsaq traktınınəzələlərin spazmları ilə əlaqəli ağrı üçün atropin tez-tez analjeziklər (analgin, promedol, morfin və s.) ilə birlikdə təyin olunur.
Anestetik praktikada atropin, anesteziya və əməliyyatdan əvvəl və bronxio-laringospazmın qarşısını almaq üçün əməliyyat zamanı,tüpürcək və bronxial bezlərin ifrazatında məhdudiyyətlər və vagus sinirinin həyəcanlanması ilə əlaqəli digər refleks reaksiyalarının və yan təsirlərin azalması zamanı istifadə olunur.
Atropin, rentgen müayinəsi üçün də lazım olduqda mədə və bağırsaqların tonusunu və motor fəaliyyətini azaltmaq üçün istifadə olunur.
Tər vəzilərinin ifrazını azaltma qabiliyyəti ilə əlaqədar olaraq, bəzən həddindən artıq tərləmə zamanı atropin istifadə olunur.
Atropin, orqanofosfor birləşmələri da daxil olmaqla xolinomimetik və antikolinesteraza maddələri ilə zəhərlənmənin təsirli bir antidotudur,o cümlədən orqanofosfor birləşmələri.
Oftalmologiya
Göz praktikasında atropin göz irisindəki çuxurun diaqnostik məqsədlər üçün genişləndirilməsi üçün (fundus müayinəsi zamanı, əsl refraksiya müəyyənləşdirilərkən və s.),kəskin iltihab xəstəliklərində (iritis, iridosiklit, keratit və s.) və göz zədələrində müalicəvi məqsədlər üçün istifadə olunur ; Göz əzələlərinin atropindən qaynaqlanan rahatlaşması onun funksional istirahətinə kömək edir və patoloji prosesin aradan qaldırılmasını sürətləndirir.
Terapevtik məqsədlər üçün uzun müddət fəaliyyət göstərən myidriatik agent kimi atropindən istifadə etmək məsləhət görülür; diaqnostik məqsədlər üçün daha qısa fəaliyyət göstərən midriatikadan istifadə etmək daha məqsədəuyğundur. Atropin, instilasyondan 30–40 dəqiqə sonra göz bəbəyinin maksimum dilatasiyasına səbəb olur, təsir 7–10 günə qədər davam edir. Akkomodasiya iflici 1–3 saatdan sonra baş verir və 8–12 günə qədər davam edir.
Eyni zamanda, gomatropin 40–60 dəqiqədə maksimum midriaza səbəb olur; midriatik təsir və yaşayış iflici 1–2 gün davam edir. Platifillinin istifadəsi ilə midriatik təsiri və Akkomodasiya iflici 5–6 saat davam edir.
Müasir məlumatlara görə (XXI əsrin əvvəllərində), qısa müddətli siklopedik dərmanlar refraksiyanın öyrənilməsində və eynəklərin seçilməsində istifadə edilə bilər (siklopentolat ilk seçimdir), uşaqların 85% -dən çoxuna həkim bir dəfə müdaxilə etməklə hər iki problemi uğurla həll etməyə imkan verir; atropinin ekspert və şübhəli hallarda istifadəsi məsləhət görülür.
Psixiatriya
Atropinin beynin xolinergik sistemlərinə təsiri ilə əlaqədar olaraq, psixoz praktikasında psixozların müalicəsi üçün istifadə edilməsi təklif edilmişdir (affektiv, paranoid, katatonik və digər şərtlər). Sözdə atropinomatoz terapiya atropinin böyük dozalarının istifadəsini nəzərdə tutur.
Atropin koması, bu müalicə metodu son dərəcə böyük qayğı tələb edən açıq bir nevroloji və somatik pozğunluqlarla müşayiət olunur. Atropinomatoz terapiya və yan təsirlərin effektivlik dərəcəsinin həll edilməmiş problemi səbəbindən metod 1970-ci illərin sonlarından etibarən praktik olaraq istifadə edilmir.
Organofosfat zəhərlənməsi halında
Daha müasir vasitə olmadıqda, məsələn, aten və ya aprofen (taren)olmadıqda,önümüzdəki saatlarda xolinesteraz reaktivlərinin (izonitrosin, 2-PAM) məcburi qəbulu ilə atropin ilk yardımda orqanofosfor birləşmələri (sarin, soman, VX, xlorofos, karbofos və s.) təsirinə qarşı bir antidot olaraq istifadə edilə bilər.
Kontrendikasyonlar və yan təsirləri
Atropini istifadə edərkən dozada ehtiyatla davranılmalı və xəstələrin fərdi həssaslığının artması ehtimalı nəzərə alınmalıdır. Kiçik də olsa həddindən artıq doza qəbul edildikdə quru ağız, genişlənmiş göz bəbəklər, pozulmuş akkomodasiya, taxikardiya, sidik çıxarmaqda çətinlik, bağırsaq atoniyası, başgicəllənmə halları ola bilər. Damla şəklində konjunktival kisəyə atropinin daxil olması ilə lakrimal kanalların sahəsi sıxılmalıdır (məhlulun lakrimal kanala daxil olması və sonradan udulmaması üçün). Atropin qlaukoma,adenoma,prostat vəzi xəstəliklərində məsləhət gorülmür.
Zəhərlənmə və atropin deliriya
Atropin zəhərlənməsi ilə, deliriya meydana gəlir, təxminən 2–3 gün davam edir. Deliriya üçün adi simptomlara əlavə olaraq, bütün bədənin titrəmələri, əsəbi ataklar, ataksiya, dizartiya, midriaz, yerləşmə parezi, artan ürək implusları, tənəffüs, selikli qişalarda quruluq da aiddir. Ağır hallarda — insan komaya düşür.
İnsanlar üçün ölüm dozası (LD50) 453 mq-dır.
Vağcıq
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Təsnifatı
Azərbaycanda Vağcıq cinsinə 1 növ daxildir:
Rajaz
Rajaz — proqressiv rok qrupu Camel-in 1999-cu ildə yayımladığı on üçüncü studiya albomu. Albomun adını bas gitaraçı Kolin Bass təklif etmişdir. Rəcəz ərəb poeziyası vəzninin müəyyən bir növüdür.
Albomdakı bütün mahnıların musiqilərini Endryu Latimer, sözlərini isə Latimer və onun həyat yoldaşı Syuzan Huver yazmışdır.
Hanava Hokiiçi
Hanava Hokiiçi (yap. 塙 保己; )- Yaponiyanın tanınmış kor mütəfəkkiri, tarix, ədəbiyyat, tibb elmləri və hüquq biliklərinə yiyələnən Edo dövrünün tanınmış elm xadimi və buddist keşişi.
Haqqında
Hanava Hokiiçi 1821-ci il, 7 oktyabr tarixində vəfat edib.
Potentilla neumanniana
(Potentilla neumanniana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Zərigümaco
Zərigümaco — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 15 mart 2002-ci il tarixli, 273-IIQ saylı Qərarı ilə Lerik rayonunun Zərigümaco kəndi Siyov kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Piran kəndi mərkəz olmaqla Piran kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimiyası
Oykonim Zəri (şəxs adı), talış dilindəki kümə (koma, alaçıq) və co (yer, sahə) sözlərindən əmələ gəlib, “Zərinin koma yeri, Zəriyə məxsus alaçıq yeri” mənasındadır.
Əhalisi
Əhalisi 354 nəfərdir.
Çalmers Texnologiya Universiteti
Çalmers Texnologiya Universiteti — İsveçin Göteborq şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi; İKT üzrə ixtisaslaşmış müasir ali məktəblərdən biri.
Tarixi və fəaliyyəti
Çalmers Texnologiya Universiteti informasiya texnologiya, təbiət elmləri və memarlıq sahəsində ixtisaslaşmış bir ali təhsil müəssisəsidir. İsveçin Göteborq şəhərində yerləşən universitet Avropanın ən yaxşı araşdırma mərkəzlərindən hesab olunur. "Swedish East İndia Company"nin sahibi Viliam Çalmersin ianəsi ilə 1829-cu ildə yaradılıb. 1937-ci ilə qədər özəl universitet statusu ilə fəaliyyət göstərib, 1994-cü ilə qədər dövlət, daha sonra isə özəl ali təhsil ocağı kimi fəaliyyətini davam etdirib. Çalmers İsveçdə şəxs adını daşıyan yeganə universitetdir.
Ali təhsil ocağı 1937-ci ildə Gibraltar (Johannaberg) kampusuna köçürülüb, 1990-cı illərin əvvəllərində Hisingen adasında universitetin yeni Lindholmen kampusu tikilib.
İsveçdə mühəndislik və memarlıq sahəsində çalışanların təqribən 40%-i Çalmers Texnologiya Universitetinin məzunlarıdır. Universitet bu günə qədər 30-a yaxın proqram üzrə təhsil prosesini həyata keçirib. Ali məktəb riyazi modelləşdirmə, ətraf mühit elmlər və nəqliyyat təhlükəsizliyi kimi 6 beynəlxalq araşdırma bölümünə ev sahibliyi edir.
Hazırda tələbələrin 10%-i əcnəbilərdən ibarətdir, əksəriyyəti ingilis dilində magistratura və doktorantura proqramları üzrə təhsil alırlar. Çalmers Texnologiya Universiteti Amerikanın və Avropanın bir sıra nüfuzlu universitetləri ilə əməkdaşlıq edir, o cümlədən, Göteborq Universiteti ilə birgə gerçəkləşdirdiyi "İT Universiteti" layihəsi çərçivəsində tələbə mübadiləsi həyata keçirilir.
Departamentlər: Tətbiqi informasiya texnologiyaları, tətbiqi mexanika, tətbiqi fizika, memarlıq, kimya və biologiya mühəndisliyi, kompüter elmləri və mühəndisliyi, enerji və ətraf mühit, fundamental fizika, material və istehsal texnologiyası, riyazi elmlər, mikrotexnologiya və nanoelm, məhsul və istehsalat inkişafı, radio və kosmik elm, gəmi və dəniz texnologiyası, siqnallar və sistemlər, texnoloji idarəetmə və iqtisadiyyat. Həmçinin, "Chalmers Lindholmen University College" universitetin tərkibində fəaliyyət göstərir.
Kompüter elmləri və mühəndislik departamenti 76 fakültədən ibarətdir. Dünyanın təxminən 30 ölkəsindən olan tələbələr burada təhsil alır. Departament BSc, MSc və PhD təhsil səviyyələri üzrə tədris prosesi təklif edir. Burada alqoritmlər, kompüter təhlükəsizliyi, dil texnologiyası, məntiq, şəbəkə və proqram təminatı mühəndisliyi, kompüter sistemlərinin mühafizəsi və s. ixtisaslar vardır. Departament "Volvo", "Saab", "Ericsson" və "Saab Space" şirkətləri ilə İT sahəsində əməkdaşlıq edir.
Tətbiqi informasiya texnologiyaları departamenti bu sahədə təhsil və informasiya texnologiyalarının müxtəlif istiqamətləri üzrə tədqiqat təklif edir. Departamentin əsası 2004-cü ildə qoyulsa da bu istiqamətdə işlər aktiv şəkildə 2001-ci ildən etibarən aparılmağa başlanıb. Burada proqram təminatı mühəndisliyi, informasiya texnologiyaları menecmentliyi, informasiya sistemləri və digər sahələr üzrə fakültələr fəaliyyət göstərir. Hazırda departament 50 tədqiqatçı və müəllimin, həmçinin doktorantura pilləsi üzrə təhsil alanların fəaliyyət məkanıdır.
Kompüter elmləri və mühəndisliyi və tətbiqi informasiya texnologiyaları departamentləri Çalmers Texnologiya Universiteti ilə Göteborq İT Universitetinin müştərək layihəsinin məhsuludur. Bu departamentlərdə təhsil yalnız ingilis dilindədir.
Təhsil proqramları
Təbiət elmləri və texniki fənlər üzrə təhsil alanlar laboratoriya sessiyalarında iştirak edirlər. Əsasını qrup və ya fərdi şəkildə praktiki təcrübələr təşkil edən laboratoriya sessiyaları keçirilən mühazirələr əsasında aparılır. Bir qayda olaraq, bu sessiyalarda yazılı şəkildə hesabatlar hazırlanır.
Çalmers Texnologiya Universitetində bakalavr pilləsi üzrə proqramlar və kurslar isveç dilində keçirilir. Universitetdə bakalavr təhsili almaq üçün ilk növbədə tam orta təhsili müvəffəqiyyətlə bitirmək və TOEFL, İELTS kimi test proqramlarını lazımi səviyyədə mənimsəmək lazımdır. Burada proqramların çoxu yüksək səviyyəli riyaziyyat, fizika və kimya elmlərinin üzərində qurulduğundan bu fənləri də bilmək tələb olunur.
Ali təhsil ocağı müxtəlif magistratura proqramları təklif edir. Bütün proqramlar 2 il müddətini əhatə edir və ingilis dilində tədris olunur. Bu master proqramlarda tələbələr yerli və əcnəbi müəllimlərin tədqiqat qruplarında iştirak edə və faydalana bilərlər.
Doktorantura üzrə təhsil almaq istəyənlər məsləhətçilərin köməyi ilə sahələrinə və maraqlarına uyğun istiqamətləri seçirlər. Doktorantların əksəriyyəti Çalmersdə tədris prosesi ilə məşğul olurlar, az qismi isə praktiki fəaliyyət göstərirlər. Onların müxtəlif beynəlxalq elmi jurnallarda məqalələri dərc olunur. Onların dissertasiya müdafiələri ictimaiyyətə açıq şəkildə təşkil olunur.
Akademiyaları
Ali təhsil ocağında 3 akademiya fəaliyyət göstərir:
Bu akademiyaların hər biri ixtisaslaşdığı müəyyən sahə üzrə informasiyanın, biliyin və ideyaların qarşılıqlı mübadiləsini təmin edir.
Kitabxana sistemi
Universitetdə elm və texnologiya üzrə ixtisaslaşan zəngin kitabxana resursları fəaliyyət göstərir. 1829-cu ildə yaradılmış kitabxana əsasən universitetin tələbələri, müəllimləri və tədqiqatçıları üçün nəzərdə tutulub. Bundan əlavə, ali məktəbdə digər şəxslərin istifadəsi üçün yaradılan ictimai tədqiqat kitabxanası mövcuddur. Kitabxana sistemi 3 korpusdan ibarətdir: əsas və memarlıq kitabxanaları Johanneberg kampusunda, Lindholmen kitabxanası isə Lindholmen kampusunda yerləşir.
Times New Roman
Times New Roman — serif şrift qarnituru əsasında 1931-ci ildə tipoqraf Stenli Morison və rəssam Viktor Lardent tərəfindən yaradılmış şrift.
Tarix
1931-ci ildə, Morison "The Times" qəzetinin keyfiyyətsiz çap üsulu ilə bağlı məqalə yazdı və rəhbərliyi ittiham etdi. O, qəzetin reklam bölməsində işləyən rəssam, Viktor Lardentə yeni şrift nümunəsi yaratmaq üçün ona kömək etməyini xahiş etdi. Morison nümunə kimi Plantin şriftindən istifadə etdi. Şrifti, simvolların asan oxunması və daha az yer tutması üçün dəyişdirdilər. Alınmış şrift Times New Roman adlandırıldı. İlk dəfə The Times qəzetində 3 oktyabr 1932-ci ildə istifadə edildi və illər keçdikcə bu şriftə tələbat artdı.
Asparux xan
Asparux xan — Birinci Bulqar dövlətinin qurucusu, Kubrat xanın ortancıl oğlu.
İlk illəri
Bulqar xanları nominaliyasına görə Asparux Dulo sülaləsinə mənsub olub 61 il hökmdarlıq etmişdir. Asparux atasının ölümündən sonra 50.000 bulqar əsgəri ilə indiki Bolqarıstana girmişdir və Dunay deltasında məskunlaşmışdır. 680-ci ildə Onqal döyüşündə Bizans imperatoru IV Konstantini məğlub edən Asparux ölkənin içlərinə doğru irəliləməyə başlamışdı.
Hakimiyyəti
Asparuxun qələbəsi ona dövlət qurmağa imkan verdi. Müasir Bolqarıstan ərazisində Yeddi slavyan tayfası ilə müttəfiq olan xan 681-ci ildə imperator tərəfindən müstəqil hökmdar olaraq tanındı. Onun dövründə Pliska və Silistra şəhərləri salınmışdı. 701-ci ildə vəfat etmişdir.
Mediada
Asparux xan haqqında 1981-ci ildə Aszparuh trilogiyası çəkilmişdir. Asparux rolunu Stoyko Peyev ifa etmişdir.
Cut
Növləri
[[SS 2 (*
Bulbophyllum obovatifolium
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gülallı
Gülallı (keçmiş adı: Qurudərə) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Böyük Qaramurad kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
29 may 2015-ci ildə Böyük Qaramurad kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qurudərə kəndi Gülallı kəndi adlandırılməşdır.
Toponimikası
Gülallı kəndi dağlıq ərazidədir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 133 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Fernandu-di-Noronya
Fernandu-di-Noronya — Vulkan məhşəlli adalardan ibarət olan və Braziliyanın əsas hissəsindən 350 km şimal-şərqdə yerləşir. Arxipelaq 21 adadan ibarətdir. İnzibati cəhətdən Pernambuku ştatı ərazisinə daxildir.
Coğrafiya
thumb|left|275px Arxipelaqın sahəsi 26 km² təşkil edir, bunun 17 km² sahə əsas adanın ərazisini təşkil edir. Ən hündür nöqtəsi 756 metrdir.
Təbiət və iqlimi
İqlimi tropikdir: yanvardan avqusta qədər yağış mönsümüdür. Avqustdan yanvara qədər isə quraq iqlim hakimdir. Ada ot, yabanı üzüm, kol və Atlantik meşəsi ilə örtülmüşdür. Heyvanlar aləmi tısbağa, delfin və dəniz quşlarından ibarətdir. Endemik canlıları — Elaenia ridleyana və Vireo gracilirostris.
2001-ci ildə Fernandu-di-Noronya arxipelaqı və Rokas atolu UNESCO Ümumdünya İrsi siyahısına daxildir.
Tarixi
Arxipelaq 1501 və ya 1502-ci ildə portuqal ekspedisiya rəhbəri Qaşpar Lemuş və ya Qonzalo Koelu tərəfindən kəşf edilmişdir. Adalar ekspedisiyanı maliyyələşdirən yahudi Fernandu-di-Noronyanın şərəfinə adlandırılmışdır. 1 iyun 2009-cü ildə Arxipelaqdan 650 km şərqdə Airbus A330–203 sərnişin təyyarəsi qəzaya uğramışdır. Rio-de-Janeyrodan Parisə istiqamətlənən, Air France şirkətinə məxsus təyyarə pis hava səbəbindən qəzaya uğramışdır. Göyərtəsində olan 228 nəfrin hamısı həlak olmuşdur.
Əhalisi
2009-ci ildə arxipelaqın əsas adasında 3 100 nəfər yaşayırdı. Digər adalar insanlar tərəfindən ziyarət edilsə də, daimi yaşayış yoxdur.
Turizm
Turistlər arasında arxipelaq dayvinq və serfinq kimi idman növlərinə görə məşhurdur.
Potentilla newberryi
(Potentilla newberryi) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Samanta ups! (teleserial, 2004)
"Samanta Ups!" — Fransa skeç-komediya janrında teleserialı.
Məzmun
Serial iki rəfiqə qadının: sarışın Samanta Lo və onun ən yaxın rəfiqəsi qaraşın Şantal Matyö haqqında danışılır. Seriala komedik xüsusiyyət vermək üçün, baş rollarda kişilər çəkilib: David Strajmayster (və ya sadəcə "Dudi") Samantanı, Guillaume Carcaud ("Pepe")-ni oynayırlar.
Translyasiya
Serial ilk dəfə France 2 telekanalında 2004-2007-ci illərdə 2 epizod olaraq həftə içi 5 gün, saat 7:50-də efirə verilirdi. Teleserial həmçinin Belçikanın Club RTL və Kanadanın Vrak.TV telekanallarında nümayiş etdirilir. Fransa-Belçikanın RTBF telekompaniyası serialın DVD versiyasını satışa buraxmışdı.
İkincidərəcəli rollarda
"Gîte" formatını verdikdən sonra qatılıb
Girdəmeyvə cut
Girdəmeyvə cut (Corchorus capsularis) - cinsinə aid bitki növü.
Bell X-1
Bell X-1, orijinal adı ilə XS-1, National Advisory Committee for Aeronautics (NACA) ilə ABŞ HHQ (USAF) arasında ortaq supersonik tədqiqat layihəsi və bu layihə çərçivəsində səs sürətini keçmiş ilk pilotlu təyyarə. Əsasən gizli saxlanılan X seriyalı təyyarələrin birincisidir. İkinci dünya müharibəsi zamanı Hitler Almaniyasının müharibənin sonuna doğru reaktiv mühərrikli hərbi təyyarələr yaratması cəhdləri həmin illərin texnoloji rəqabəti olan hava sürəti üçün ilham mənbəyi olmuşdur. Müharibədən sonra bütün dövlətlər klassik daxili yanma mühərriklərinin təyyarələrdə istifadə edilməsinin daha mümkün olmadığını anlamışdılar. Bu səbəbdən də ABŞ səsdən sürətindən yuxarı sürətlərə çıxışın mümkünlüyünü yoxlamaq məqsədilə X-1 layihəsinə start verdi. X-1 tam mənada bir təyyarə deyildi. Çünki yerdən havalanmırdı. X-1 ABŞ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus olan təyyarə vasitəsilə göyə qaldırılmış və boşluğa atılmışdır. Bir müddət sonra test pilotu raketi işə salmış və sınaq başlamışdır. Əgər sınaq uğursuz olsaydı, pilot pilot kabinəsindən çıxa bilməyəcəkdi (çünki onu oradan çıxarda biləcək çıxartma sistemi yox idi) və öləcəkdi.
Lakin X-1 səs sürətini problemsiz keçmiş və süzərək eniş etmişdir. Təyyarənin pilotu səs sürətinə çatarkən təyyarənin sanki parçalanacaqmış kimi titrədiyini, səs sürətini keçdikdən sonra isə təyyarənin kosmosdaymış kimi özünü boşluqda hiss etdiyini bildirmişdir. Beləliklə ABŞ səs sürətini keçməyin mümkünlüyünü sübut etmiş və bunu uğurla etmiş ilk dövlət kimi adını tarixə əbədi salmışdır.
thumb|300px|center|X-1 #46-062 “Glamorous Glennis”
thumb|200px|[[Chuck Yeager Bell X-1 “Glamorous Glennis” ilə]]
Bulbophyllum obtusatum
(Bulbophyllum obtusatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Amman sarmaşığı
Amman sarmaşığı (Convolvulus ammanii) - cinsinə aid bitki növü.
Qarıkənd
Toponimikası
Qarıkənd oyk. Gədəbəy r-nunun Gərgər i.ə.v.-də kənd. R-n mərkəzindən 13 km qərbdə, dağlıq ərazidədir. Yerli məlumata görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrin axırlarında Yanşaq kəndindən (Kəlbəcər r-nu) gəlmiş huydumlar nəsli köhnə (qarı) kənd yerinin yaxınlığında salmışdır. Bu toponim “Köhnə kənd” mənasındadır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 374 nəfər əhali yaşayır.
Kartuş (heroqlif)
Kartuş — Qədim Misir heroqliflərində seçilməsi üçün firon və ya hökmdarın adını içərisində yazmaq üçün uzunsov, bir qədər oval şəklində kontur yaxud haşiyədir. IV sülalə dövründən başlayaraq, firon Snofru hökmranlığı zamanında tətbiq olunmağa başlanılmışdır. Beş firon titulundan yalnız Şəxsi ad və Taxt-tac adı kartuş haşiyəsində göstərilirdi. Bəzən qəbirə qoyulmaq üçün kartuş formasında üzərində hökmdarın adı yazılmış qızıl amulet ya tumar düzəldilirdi. Bu cür artefaktlar arxeoloqlar üçün mühüm əhəmiyyətə malikdir. Belə ki, qızıl tumarın köməyi ilə dəfn müddətini müəyyən etmək mümkün olur.
Limkokvinq Yaradıcı Texnologiya Universiteti
Limkokvinq Yaradıcı Texnologiya Universiteti — Malayziyada universitet; İKT üzrə ixtisaslaşmış müasir ali məktəblərdən biri.
Tarixi və fəaliyyəti
Limkokvinq Yaradıcı Texnologiya Universitetinin əsası beynəlxalq ali təhsil ocağı olaraq 1991-ci ildə Malayziyanın "Silikon vadisində" - Saybercaya şəhərində qoyulub.
"Hewlett Packard", "L'Oreal", "Maxis", "TB3", "Lewre" kimi məşhur sənaye partnyorları ilə əməkdaşlıq tələbələrə təhsil zamanı iş təcrübəsi əldə etməyə və layihələr üzərində işləməyə imkan verir.
Limkokvinq Yaradıcı Texnologiya Universitetinin şəhərciyi müasir şəkildə tikilib. Belə ki, müxtəlif rəngli bloklar yaradıcılıq sənayesinin, həyatın və təhsil müəssisəsinin fəaliyyətinin xüsusiyyətlərini əks etdirir. Universitetdə yüksək keyfiyyətli təhsil və aktiv həyat tərzi üçün lazımi şərait yaradılıb. Ali məktəbdə fəaliyyət göstərən universitet radiosu, dəb və animasiya studiyası, həmçinin səsyazma, rəqs, foto, kino və televiziya studiyaları, çap və multimedia laboratoriyaları, 25 kompüter sinfi, elektron kitabxana, çoxfunksiyalı zallar, müzakirələr üçün otaqlar peşəkar avadanlıqlarla təchiz edilib. Kompüter laboratoriyaları informasiya texnologiyalarının ən yeni vasitələri ilə hazırlanıb.
Kitabxana
Ali təhsil müəssisəsində həmçinin faydalı mənbələri əhatə edən zəngin kitabxana sistemi fəaliyyət göstərir. Kitabxanada ənənəvi nəşrlərlə yanaşı çox sayda elektron resurslar yer alır. Əsas diqqət elektron bazanın inkişaf etdirilməsinə yönəldilib.
Burada oxuculara müxtəlif sahələr üzrə ətraflı və mükəmməl məlumat toplaya bilmək imkanı yaradılıb. Belə ki, universitetin müasir texniki vasitələrlə təchiz olunmuş oxu zallarının yaradılması, elektron kitabxana sisteminin inkişaf etdirilməsi və multimedia xidmətləri ilə təminat tələbələrin lazımi biliklərə yiyələnməsində mühüm rol oynayır.
Beynəlxalq əlaqələri
Limkokvinq Yaradıcı Texnologiya Universiteti geniş beynəlxalq əlaqələrə malikdir, dünyanın bir sıra ali məktəbləri ilə sıx əməkdaşlıq edir, bu amil də ali təhsil ocağının tələbələrinə təhsillərini dünyanın müxtəlif nüfuzlu universitetlərində davam etdirmək imkanı verir. Ali məktəb xüsusilə Böyük Britaniya, ABŞ, Kanada, Avstraliya və Yeni Zelandiya universitetləri və kollecləri ilə sıx əlaqələr qurub. Ali məktəb tələbələrə, əlavə olaraq biznesin təşkili, kompüter elmləri, multimedia texnologiyaları və digər sahələr üzrə master proqramları olaraq 70 tədris kursu təklif edir. Burada, həmçinin, müəllimlər və institututin digər əməkdaşları üçün kurs və proqramlar həyata keçirilir. Həmin proqramlar, əsasən, yeni texnologiyalardan istifadə, xarici dillər, tədris və liderlik bacarıqlarının öyrədilməsi sahələrini əhatə edir.
Təhsil strukturu
İnformasiya texnologiyaları fakültəsində kompüter elmləri, informasiya texnologiyaları, multimedia və proqramlaşdırma, mobil/simsiz texnologiyalar, elektron ticarət və oyun texnologiyaları ixtisasları təqdim olunur.
Dizayn innovasiyaları fakültəsində qrafik dizayn texnologiyası, moda və merçandayzinq, sənaye dizaynı, parça və aksesuarlar dizaynı, ticarət markası və qablaşdırma dizaynı bölmələri üzrə tədris həyata keçirilir.
Multimedia yaradıcılığı fakültəsi tele-radio yayımın planlaşdırılması və animasiya qrafiki, kompüter oyunları dizaynı, musiqi və səs texnologiyası, multimedia yaradıcılığı, rəqəmli təsvir və illüstrasiya, rəqəmli media dizayn və veb dizayn texnologiyaları ixtisaslarını əhatə edir.
Kommunikasiya fakültəsində multimedia, reklam və tele-radio yayım, kütləvi informasiya vasitələri, peşəkar kommunikasiya, rəqəmli kino və televiziya, jurnalistika bölmələri fəaliyyət göstərir.
Biznes menecmentliyi və qloballaşma fakültəsində mühasibatlıq, biznesin idarə edilməsi, beynəlxalq biznes, marketinq, turizm menecmentliyi, dövlət idarə etməsi bölmələri tədris olunur.
Qlobal şəbəkəsi vasitəsilə universitet 46 ölkədə 66-dan çox şəhərdə yerləşən universitet şəhərciklərinə çıxışı təmin edir. Bu vasitə ilə tələbələr beynəlxalq təcrübəni mənimsəyə və müxtəlif mədəniyyətlərin mahiyyəti ilə dərindən tanış ola bilərlər. Universitetin İngiltərə, Botsvana, İndoneziya, Malayziya, Lesoto, Kamboca, Esvatini Krallığı, Borneo və Çində kampusları fəaliyyət göstərir.
Ali məktəbin tələbələrinə seçim əsasında İngiltərədə 1 semestr təhsil almaq təklif olunur. Bu proqram tələbənin təhsil aldığı ixtisas üzrə ödəniş dəyişikliyi olmadan həyata keçirilir. Limkokvinq Yaradıcı Mükəmməllik Fondu (Limkokwing Foundation for Creative Excellence) istedadlı tələbələrə dəstək məqsədi ilə təqaüdlər təqdim edir.
Limkokvinq Yaradıcı Texnologiya Universiteti tələbələri yataqxana ilə də təmin edir. Yataqxananın otaqları çarpayı, iş stolu, şkaf, kondisioner və digər yaşayış vasitələri ilə təchiz olunub. Həmçinin yataqxana simsiz internet sistemi ilə əhatə olunub. Otaqlarda 1 aylıq yaşayış üçün 154 dollar tələb olunur. Tələbələr həmçinin universitet şəhərciyi xaricində Desaria Vill yaşayış massivində qala bilərlər. Bura da da hər bir mənzil təhsil və istirahət üçün gərəkli bütün vasitələrlə təchiz edilib. Yaşayış massivində camaşırxana, WiFi sistemi ilə əhatə olunmuş kafeteriya, klinika, dəftərxana mağazası, basketbol meydançası, tennis kortu, üzmə hovuzu idman zalı və tədris otağı mövcuddur. Bir nəfər üçün nəzərdə tutulan mənzillərin qiyməti 114 dollardan 231 dollaradək, iki nəfərlik olanların aylıq dəyəri 92 dollardan 190 dollaradək təşkil edir. Həmçinin tələbələrə 491 dollara 4 otaqlı mənzillər, 460 dollara 3 otaqlılar təklif edilir.
Futbol kralı
Futbol kralı — Türk yazıçı Əziz Nesinin satirik romanıdır. Əsərdə sadəlövh, utancaq bir gəncin - Səidin həyatından, məhəbbətindən bəhs edilir. O, öz məhəbbətinə qovuşmaq naminə futbol ulduzu olmağa çalışır və məqsədinə çatır. Romanda idman dünyasındakı çirkli işlər, "futbol xəstəliyi" satirik qələmlə təsvir olunmuşdur.
Şen halqası
Şen halqası — Qədim Misirdə firon və ya hökmdarlara məxsus tumar. "Şen" sözü Qədim Misir dilində "mühasirə" və ya "çevrələmək" mənasını verir, əbədi mühafizə ya qorunmanı təmsil edir.
Abxaziya coğrafiyası
Abxaziya Cənubi Qafqazda yerləşir. De fakto olaraq müstəqil dövlət olsa da, bir çox dövlət tərəfindən Gürcüstanın muxtar ərazisi kimi tanınır. Abxaziya Respublikası ancaq Rusiya, Nikaraqua, Venesuela, Nauru, Vanuatu, Tuvalu tərəfindən, həmçinin de fakto müstəqil olan Cənubi Osetiya, Dnestryanı, Dağlıq Qarabağ və Krayna Serb Respublikası tərəfindən tanınmışdır.
Coğrafiya
thumbnail|left|Pitsunda çayı Abxaziya Qara dənizin şimal sahilində, Gürcüstanın qərb ucunda təxminən 8.600 km2 ərazini əhatə edir. Qafqaz dağları Abxaziyanın şimal və şimal-şərq torpaqları ilə Rusiyanın Çerkesiya torpaqlarını ayırır. Şərqdən Svaneti, cənub-şərqdən Meqreliya ilə sərhəddədir. Cənubunu və cənub-qərbini Qara dəniz yuyur. Şimalında yüksək təpələr yerləşir.
Peyzaj
Abxziya mənzərələri sahil meşələrindən, tarlalardan, şimaldakı buzlaqlardan ibarətdir. Abxaziyanın qarmaşıq coğrafiyası insanlar tərəfindən yaxşımənimsənilməmişdir. Buna görə Abxaziyanın böyük hissəsi (təxminən % 70-i) meşələrlə örtülüb. Abxaziyada bir çox endemik növ tapılmışdır. Abxaziyada meşələrin çox olması ekoloji sahəni təmizdir. Meşələrində əsasən palıd, ağcaqayın, vələs ağac növləri bitir. Cənub-şərqi Abxaziya, Kolxis ovalığı meşələrlə zəngindir.
Dünyanın məlum olan ən dərin mağarası Krubera mağarası (dərinliyi 2190 metr, uzunluğu 13.432 metr ) Qaqra rayonunda, Arabika massivində, dənizdən 2.250 metr yüksəklikdə yerləşir.
İqlim
Qara dənizə yaxın olmasına və şimalda yerləşməsinə baxmayaraq Abxaziyanın iqlimi mülayimdir. Qafqaz dağları şimaldan gələn soyuq hava kütlələrinin ölkəyə daxil olmasının qarşısı alır.
Sahil zonasında subtropik iqlim hakimdir və orta illik temperatur 15 °C olur. Yayda temperatur 22-23 °C, qışda 4-6 °C arasında dəyişir.
Qarabulaq (Gədəbəy)
Qarabulaq — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun Zəhmətkənd inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Kənd 1926-cı ildə Qarabulaq (indiki Rüstəm Əliyev) kəndindən köçüb gəlmiş ailələr tərəfindən salınmış və Q.Musabəyovun adı ilə adlanmışdı. 1953-cü ildən indiki adı daşıyır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 661 nəfər yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Diu döyüşü (1509)
Diu döyüşü — 3 fevral 1509-cu ildə Ərəb dənizində Osmanlı İmperiyası və Portuqaliya İmperiyası arasında baş vermiş dəniz döyüşüdür. Döyüş Hindistanın Diu portu yaxınlığında baş vermişdir. Bu döyüşdə Osmanlı ordusu tərəfdən həmçinin onun müttəfiqləri olan Qucarat Sultanı, Misir Məmlükü və Venesiya Respublikası döyüşüb. Döyüş Portuqaliya donanmasının qələbəsi ilə başa çatdı. Bu hadisə Asiya qitəsində müstəmləkə dövrünün başlanğıcı ilə yanaşı, müsəlman-xristian qarşıdurmasının Hind okeanı regionuna yayılmasının başlanğıcı da hesab olunur.
Döyüşün səbəbləri
1498-ci ildə Vasko da Qamanın Hindistana dəniz yolu ilə gəlişindən sonra portuqaliyalılar Kojikode şəhərini ələ keçirməyə keçirməyə çalışırdı. Kojikodenin şimalındakı Qucarat vilayəti isə portuqallar üçün daha vacib idi, çünki bu şəhər çox vacib ticarət əhəmiyyətinə malik idi. Bundan başqa qucaratlılar ticarətdə çox böyük rola malik idilər. Onlar bahalı ədviyyatları Malokkodan, ipəyi isə Çindən alaraq onları avropalılara deyil, ərəblərə və türklərə satırdılar, onlar isə öz növbəsində bu məhsulları çox baha qiymətə Avropaya sataraq çox böyük gəlir əldə edirdilər. Qucaratın ələ keçirilməsi Portuqal İmperiyasının çox gəlirli olan bu ticarəti tamamilə ələ keçirməsi demək idi.
Həmidə Məmmədquluzadə
Həmidə Məmmədquluzadə — Azərbaycanın ilk maarifçi qadınlarından biri, Cəlil Məmmədquluzadənin həyat yoldaşı, tarixçi Əhməd bəy Cavanşirin qızı, xeyriyyəçi, tərcüməçi, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü.
Əmir Əliyev (hüquqşünas)
Əmir İbrahim oğlu Əliyev — professor (2009), hüquq elmləri doktoru (2007), Hüquq fakültəsinin dekanı
Həmidə Məmmədquluzadə
Həyatı
Həmidə xanım Cavanşir-Məmmədquluzadə 1873-cü ildə Şuşa qəzasının Kəhrizli kəndində zəmanəsinin görkəmli maarifçi ziyalısı, tarixçi Əhməd bəyin ocağında dünyaya gəlmişdir. Kənddə daim yeniliyi, mədəniyyətin ən sivil formalarını yayan Əhməd bəy Cavanşir yeddi "Qarabağnamə"dən ən məşhurunu — "Qarabağ xanlığının siyasi vəziyyətinə dair" əsərini yazıb. Onun çoxsaylı şeirləri və tərcümələri 1906-cı ildə Tiflisdə "Qeyrət" mətbəəsində kitab kimi nəşr edilib. Tək Kəhrizlidə deyil, elə ətraf kəndlərdə də Əhməd bəy kasıbların böyük himayədarı olub. Belə bir nəcib insanın ailəsində dünyaya göz açan Həmidə xanımın Azərbaycan mədəniyyətinə və ədəbiyyatına həsr olunan böyük ömür yolu da məhz "ot kökü üstə bitər" məsəli ilə tam uyğun gəlir. Ailə məktəbində təhsil alan Həmidə xanım hələ yeniyetmə illərində rus dilini səlis qavrayaraq, o dövrün kənd qızları üçün səciyyəvi olmayan yüksək intellektə, geniş dünyagörüşə malik olmuşdu. İlk həyat yoldaşı zadəgan nəslindən olan podpolkovnik İbrahim bəy Davatdarov cəbhədə həlak olandan və atasını itirəndən sonra Həmidə xanım Cavanşir Kəhrizlidə ata mülkünü idarə etmişdi. 1905-ci ildə Tiflisdə tanış olduğu Mirzə Cəlil Məmmədquluzadəyə iki il sonra ərə gedərkən bu izdivac çoxlarına xoş getməmiş, nikah onun əsilzadə nəslinə yaraşdırılmamışdı. Lakin Həmidə xanım bütün maneələrə cəsarətlə sinə gərərək, Mirzə Cəlilə vəfalı və fədakar ömür-gün yoldaşı olmaqla yanaşı, həm də ustad sənətkarın ən yaxın maarifçi silahdaşı, ziyalı həmdəmi, "Molla Nəsrəddin"in isə xeyirxah himayədarı olmuşdu. Bütün varidatını, sərvətini həyat yoldaşının yaradıcılığına böyük ürəklə sərf edən Həmidə xanım Cavanşir-Məmmədquluzadə Mirzə Cəlillə 25 il əsl məhəbbət və qarşılıqlı ehtiramla ömür sürmüşdü. Bu illərdə Mirzə Cəlil nə qədər kəskin zərbələrə, ittihamlara tuş gəlsə, nadanlıqla qarşılaşsa da, ən çətin günlərdə Həmidə xanım ona mənəvi dayaq olmuş, bu böyük insanı daim nikbin ovqata kökləmiş, onun bütün ağır sınaqlardan mətanətlə çıxmasına yardım göstərmişdi. 272x272px|thumbnail|left|Qızı Mina xanım Davatdarova Tarix Həmidə xanım Cavanşir-Məmmədquluzadəni böyük xeyriyyəçi və cəfakeş insan kimi yaddaşlara həkk edib. Tək Kəhrizli kəndinin deyil, cümlə Qarabağın ona kömək üçün pənah gətirən insanlarının əlindən tutan, qayğılarını həll edən bu xanım həm də o dövrün yardıma ehtiyacı olan ziyalılarının da problemlərini həll etmişdir. Ciddi xəstəliyi olan Mirzə Ələkbər Sabir məhz Həmidə xanımın məsləhəti ilə Mirzə Cəlil tərəfindən Tiflisə müalicə üçün dəvət alır.
Əmir Əliyev (hüquqşünas)
Həyatı
Əmir Əliyev 1973-cü il aprel ayının 4-də Ermənistan SSR Meğri rayonunun Nüvədi kəndində anadan olmuşdur. 1979–1989-cu illərdə Meğri rayonunun Nüvədi kənd orta məktəbində oxumuş, 1989–1994-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsində təhsil almışdır.
Həmidə Məmmədquluzadə
Həyatı
Sabir bu hadisəni Abbas Səhhətə yazdığı məktubda belə xatırlayırdı: "Mirzə Cəlil və Həmidə xanım cənablarından çox razıyam. Bilmirsən mənə nə qədər ehtiram edirlər! Bu neçə müddətdə təmam məxaricimi və zəhəmatımı mütəhəmmil olmuşlar. Mənim mehmanxana, ya xəstəxanada yatmağıma razı olmadılar, öz evlərində mənzil vermişlər. Xülasə, bilmirəm nə dil ilə təşəkkür edim". Həmidə xanımın Sabirə göstərdiyi qayğı haqqında isə Azərbaycan ziyalılığının baş tacı olan Üzeyir bəy Hacıbəyli xüsusi məqalə yazmışdır. Məqalə bu sözlərlə bitirdi: "Qoy ədəbiyyat tarixinə yazılsın ki, Sabir kimi şairi diriliyində təqdir edən bir kişi olmadısa da, bir nəfər arvad oldu ki, şairin iadei-səhhəti üçün, milyonçu kişilərə rəğmən, öz varından keçəcək qədər böyük bir hamiyyət göstərdi". Bu hadisə Həmidə xanım Cavanşir-Məmmədquluzadənin vətəndaş mahiyyətini, xeyirxah əməllərini əks etdirən yüzlərlə faktdan yalnız biridir.
Əmir Əliyev (hüquqşünas)
Həyatı
1995-ci ildə BDU-da "Beynəlxalq hüquq" ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuşdur. 1997-ci ildən hal-hazıra qədər BDU-da əvvəlcə müəllim, baş müəllim, dosent və professor vəzifəsində çalışır.
Ailəsi
Ailəlidir, üç övladı var.
Həmidə Məmmədquluzadə
Həyatı
Həmidə xanım 1912-ci ildən Kəhrizlidə öz vəsaiti hesabına məktəb açır və burada dərs deyir. Mirzə Cəlilin vəfatından sonra da ölkənin ictimai-ədəbi həyatında fəal mövqe tutan Həmidə xanım Yazıçılar İttifaqına üzv seçilmiş, ömür-gün yoldaşının əsərlərini tərcümə etməklə yanaşı, bu böyük sənətkarla bağlı kövrək xatirələrini böyük ustalıqla qələmə almışdır. 1955-ci ildə vəfat edən Həmidə xanım Cavanşir-Məmmədquluzadə Fəxri Xiyabanda Mirzə Cəlilin məzarı yanında dəfn olunmuşdur.
Əmir Əliyev (hüquqşünas)
Pedaqoji fəaliyyəti
1997-ci ildən 2006-cı ilə kimi BDU-nun "Beynəlxalq hüquq və xarici ölkələrin dövlət hüququ" kafedrasında müəllim, baş müəllim, dosent vəzifəsində işləmişdir. 2006-cı ildən yeni yaranan "Beynəlxalq xüsusi hüquq və Avropa hüququ" kafedrasının dosenti, 2009-cu ildən isə professoru vəzifəsində çalışır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının "Hüquq" elmləri üzrə Ekspert Şurasının üzvüdür. Eyni zamanda, Vəkillər üzrə Respublika İxtisas Komissiyasının üzvüdür. BDU tərəfindən buraxılan "Beynəlxalq hüquq və inteqrasiya problemləri" adlı elmi-analitik və praktiki jurnalın baş redaktor müavinidir.
Həmidə Məmmədquluzadə
Xatirəsi
2005-ci ildən etibarən Ağcabədinin Kəhrizli kəndində Həmidə Məmmədquluzadənin ev muzeyi fəaliyyət göstərir. Muzeydə 210 eksponat sərgilənir.
Əmir Əliyev (hüquqşünas)
Pedaqoji fəaliyyəti
Əmir Əliyev "Beynəlxalq ümumi hüquq", "İnsan hüquqlarının beynəlxalq-hüquqi müdafiəsi", "Beynəlxalq gömrük hüququ", "Avropa hüququ" fənlərini tədris edir.