cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Çalistavi
Toponimkası
Çalistavi- Kutaisi quberniyasının Kutaisi qəzasında kənd adı. İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında Çaldağ, həmin quberniyada Çaltaq, Azərbaycanda Gədəbəy rayonunda Çaldaş, Tovuz rayonunda Çaldaq, Kəlbəcər rayonunda Çalburun dağ adları ilə mənaca eynidir. Azərbaycan dilində rəng bildirən çal və gürcücə tavi "baş", "zirvə" sözlərindən ibarətdir. Türk dillərində çal həm də "kiçik dağ", "təpə" mənasındadır. Dumanisi rayonunda Yırğançay kənd ərazisində Yumruçal, Bolnisi rayonunda Qoşakilsə kəndi ərazisində Uzunçal təpə adları var.
Həmçinin bax
Kutaisi quberniyası
Eder Militao
Eder Qabriel Militao — İspaniyanın Real Madrid klubunda və Braziliya millisində çıxış edən braziliyalı peşəkar futbolçudur. Əsasən mərkəz müdafiəçisi, sağ cinah müdafiəçisi bəzi hallarda isə müdafiəyə meyilli yarımmüdafiəçi kimi də oynaya bilir.
Militao karyerasına San-Pauluda başladı, Portuya transferindən əvvəl iki il ərzində 41 matç oynadı və 4 qol vurdu. 2019-cu ildə Portuqaliyadakı uğurlu bir mövsümdən sonra 50 milyon avroluq transfer qiyməti ilə dünya nəhəngi Real Madridə transfer oldu.
Titulları
Real Madrid
Braziliya millisi
Fərdi
Zaqatala-Şəki mahalı
Zaqatala-Şəki mahalı — 1929-1931-ci illərdə Azərbaycan SSR-də inzibati ərazi. Şəki qəzası ilə Zaqatala qəzasının birləşdirilməsi nəticəsində yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsi nəzdində Prezident Kitabxanasının internetə yerləşdirdiyi "İnzibati ərazi vahidləri" adlı PDF faylda göstərilir ki, bu mahal VI Ümumazərbaycan Sovetlər qurultayının 8 aprel 1929-cu il qərarı ilə yaradılmış, Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 25 yanvar 1930-cu il qərarı ilə ləğv edilərək yerində Zaqatala və Nuxa dairələri yaradılmışdır.
Torpedo Taqanroq FK
«Тorpedo» — Taqanroq şəhərində fəaliyyət göstərən sovet və rus futbol klubu.
Tarixi
Klub ilk dəfə 1920-ci illərdə Artyom adına klub olaraq təsis edilmişdir. Sonradan «Zenit» (1936—1946) adı ilə fəaliyyət göstərir. Klub 1946—1953-ci illər «Traktor», 1953—2004-ci illər isə «Torpedo» adi ilə fəaliyyət göstərmişdir. Klub rəsmən öz fəaliyyətini 2004-cü ildə başa vurmuşdur.
Nəticələri
SSRİ həcmində yarışlar:
Rusiya həcmində yarışlar:
Ölkə daxilində ən böyük hesablı qalibiyyəti — 8-0 («Volqar» Həştərxan — 1960 г., «Trion-Volqa» Tver — 1992).
Ən böyük hesblı qalibiyyəti — 5-0 («Spartak» Nalçik — 1961.).
Ən böyük hesblı məğlubiyyəti — 0-8 («Neftçi FK» Bakı — 1948.) və 1-9 (SKA Roston-na-Donu — 2000.).
Ən çox qol vuran oyunçusu — Valeri Popov:
SSRİ çempionatlarında ən çox qol vuran oyunçusu'' — Vladimir Neçaev — 74 qol.
Klub tarixində ən çox oyon keçirən oyunçusu — Valeri Popov:
Bir mövsüm ərzində ən çox qol vuran oyunçu — Dmitri Serqeeviç Kiriçenko 37 qol (1997)
SSRİ dönəmində bir mövsüm ərzində ən çox qol vuran oyunçu — Vladimir Neçaev 25 qol (1956)
Həsən Zeynalov
Həsən Zeynalov — Azərbaycanın Türkmənistan və Əfqanıstandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.
Həyatı
Həsən Zeynalov 1951-ci ilin yanvar ayının 1-də Yengicə kəndində ziyalı ailəsində anadan olub. 1967-ci ildə orta məktəbi, daha sonra isə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu bitirib.
Ailəsi
Evlidir, üç övladı və beş nəvəsi var.
Yazdığı kitab
"Diplomatın tale yolu" adlı kitab Həsən Zeynalovun göstərdiyi səmərəli fəaliyyətə işıq salan təkzibedilməz faktlar, rəsmi və mətbu sənədlər, canlı xatirələr əsasında ədəbi-publisistik üslubda qələmə alınıb. Nəşrdə diplomat haqqında "İnsan ömrünə uvertüra", "İstiqlal mübarizəsi – milli təlatüm dövrü", "Qars: ermən fitnəkarlığı ilə mübarizə", "İstanbul dövrü fəaliyyəti: ziddiyyətlər içərisində" və digər yazılar yer alıb. Kitab "Şərq-Qərb" nəşriyyatında çap olunub, 680 səhifədən ibarətdir.
Mükafatları
2019-cu ilin iyul ayında Həsən Zeynalov 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub.
Moğolların Qəndəhar mühasirələri
Moğolların Qəndəhar mühasirələri — Səfəvi−Moğol müharibəsi (1649-1653) zamanı moğol qüvvələri 3 dəfə Qəndəharı mühasirəyə almışdır. 3 mühasirədə moğollar üçün uğursuzluqla nəticələnmiş və Səfəvi ordusu qalib gəlmişdir.Beləliklə, moğolların Qəndəharı ələ keçirmə istəkləri baş tutmamışdır.
Arxa plan
XVII əsrin ortalarında Səfəvi imperiyası ilə Moğol imperiyası arasında ərazi münaqişələri meydana çıxdı. Bu münaqişələrin meydana çıxdığı ərazilər müasir Əfqanıstan ərazilərini təşkil etməkdədir. Kabul və Qəndəhar a nəzarət edən dövlətin bütün regiona nəzarət etdiyi hesab edilirdi. 1630-cu illərdə Qəndəhar şəhərini idarə edirdisə, moğollar da Kabil şəhərini idarə edirdilər. Münaqişəyə yol açan əsas dəyişiklik isə 1638-ci ildə baş verdi. Beləki, Səfəvlərin Qəndəhardakı hakimi Əli Mərdan xan öz dövlətinə xəyanət edərək moğollara sığındı və şəhərin idarəetməsini onlara verdi. Bundan sonra iki imperiya arasında münasibətlər pozuldu. This event provoked further tensions between the two empires.
1647-ci ildə moğolların Bədəxşan ı ələ keçirmə istəkləri uğursuzluqla nəticələndi. Rəqibinin zəifliyindən istifadə edən Səfəvi imperiyası hökmdarı II Abbas 1649-cu ildə moğol torpaqlarına daxil oldu. Beləliklə, müharibə başladı. Səfəvi imperiyası əsas qələbəsini 1649-cu ilin fevralında Qəndəhar ı 2 aylıq mühasirədən sonra geri almaqla qazandı.
I mühasirə
Qəndəharın itirilməsi Moğol imperiyası üçün çox ağır strateji itki kimi görünürdü. Şəhərin itirilməsinin imperiyasının nüfuzuna xələl yetirdiyi düşünülürdü və Sultan Şahcahan nə olursa olsun onu geri qaytarmaq istəyirdi. Bunu reallaşdırmaq üçün o, oğlu Övrəngz ibi 50 minlik ordu ilə yürüşə göndərdi. Övrəngzibi Sədullah xan (saray müşaviri) və Caypurlu I Cay Sinx müşayət edirdi. Onlar 1649-cu ilin aprelində Qəndəhar qalasına hücum etdilər və bir neçə ayı kənarındakı düzənlik ərazilərdə Səfəvi ordusuna qarşı döyüşməklə keçirdilər. Şəhər kənarındakı döyüşdə Səfəvi ordusu məğlub olsa da, qala döyüşlərində böyük uğur əldə etdilər. Lakin tədricən moğol ordusu maddi-texniki təminat problemləri yaşamağa başladı. Həmçinin Səfəvilərin inadlı müqavimət göstərməsi ilə birlikdə, şəhərin müdafiə tikililərini uçura bilmək üçün moğol ordusunun yetəri qədər odlu silahı da yox idi. Hər bir halda, 5 sentyabr tarixində moğol ordusu 3 min döyüşçü və minlərlə heyvan itirərək geri çəkildi.
II mühasirə
I mühasirənin uğursuzluqla bitməsindən etibarən moğollar ikinci hücuma hazırlaşmağa başladılar. İkinci mühasirəyə hazırlıq mərhələsində mğollar böyük toplar sifariş edərək özlərinin artilleriya qüvvələrini gücləndirməyə çalışdılar. İkinci mühasirəyə daha yaxşı hazırlaşan moğollar qoşqu heyvanları yerinə bu dəfə dəvələrdən yararlanmağı planlayırdılar. Birinci mühasirədə olduğu kimi şahzadə Övrəngzib, Caypurlu I Cay Sinx və Sədulla xan yürüşdə iştirak edirdi.
Səfəvi imperiyası da Qəndəhardakı qüvvələrinə yardım göndərmiş, qalanın ziyan görmüş yerləri bərpa edilmişdi.
İkinci müharisəyə yollanan moğol ordusu 2 may 1652-ci ildə şəhərə çatdı və qala divarlarının altından lağımlar qazmağa başladı. Lakin Səfəvi ordusu moğollarla müqayisə də daha dəqiq tüfənglərə sahib idilər. Şahcahanın qala divarları dağıdılmadan döyüşçülərin hücum etməməsini əmr etməsindən sonra Səfəvi ordusunun şəhəri müdafiə etməsi daha asanlaşdı. Bundan başqa, moğollar özbəklərlə də bağlı problemlər yaşamağa başladılar. Beləki, II Abbas özbək Əbdüləziz xanla da ittifaq imzalamışdı. Bundan sonra Əbdüləziz Kabula 10 minlik qoşun göndərərək, moğolların təminat yollarını kəsdi. Moğolları mühasirəni ləğv etməyə məcbur edəcək qədər güclü olmasalar da, özbəklər önəmli zərbələr vura bilirdilər. Belə zərbələrin birində onlar mühasirəyə alan orduya gedən və 2500 döyüşçü tərəfindən qoruna 1.5 milyon gümüş sikkəni ələ keçirə bilmişdilər.
Səfəvi ordusu nun yaxşı müdafiə olunduğunu, özbəklərin fəaliyyətini və öz ordusunun uğursuzluğunu görən Şahcahan oğlu Övrəngzib ə ordusunu Kabula aparmağı əmr etdi. Beləliklə, 9 iyul 1652-ci ildə ikinci mühasirəni də Səfəvi ordusu uğurla başa vura bildi.
III mühasirə
Moğolların Qəndəhar ı ələ keçirmək üçün olan III cəhdi 1653-cü ilin yazında baş verdi. İki dəfə uğursuz olduqdan sonra şahzadə Övrəngzib ordunun komandanlığından alındı, yerinə qardaşı və vəliəhd şahzadə Dara Şükuh gətirildi. Dara 70 minlik ordu ilə yürüşə başladı. Onun qərərgahına moğolların ən əşhur generalları və əvvəlki iki mühasirə zamanı yaxşı mənada seçilən Caypurlu I Cay Sinx də daxil idi. Lakin şahzadə özünün etməli olduğu şeylərdə belə tez-tez müşavirləri ilə məsləhətləşirdi. Bu məsləhətləşmələr vəliəhd şahzadənin gözünə girməyə çalışan müşavirlərinin qarşılıqlı davaları ilə müşayət olunurdu. Həmçinin təcrübəli moğol generalları hərbi məsələlərdə onların yerinə şahzadənin öz şəxsi müşavirləri ilə məsləhətləşməsindən də narahat idilər.
Üçüncü mühasirəni edəcək olan ordu Qəndəhara aprel ayında çatdı. Lakin ənənəvi xətti müharibə üçün olan silahlarla təmin edilmiş moğol ordusu mühasirə döyüşü apara bilmək üçün zəif təchiz edilmişdi. Ordunun döyüş qabiliyyətini zəiflədən bir digər məsələ isə Daranın hərbi səriştəsizliyi, həmçinin uğursuz əmrlər verdikdən sonra buna görə başqalarını ittiham etməsi oldu. İyun ayında qalanın bir hissəsinin zəbt edilməsi şahzadənin müdaxiləsi ilə baş tutmadı. Yayın sonlarında ordunun daxilində narazılıqlar baş qaldırmağa başladı. Nəhayət, 29 sentyabr 1653-cü ildə mühasirə qaldırıldı.
Bu mühasirənin də Səfəvi ordusunun qələbəsi ilə sonlanması müharibənin faktiki sonlanması və Səfəvi ordusunun qələbə çalması demək idi.
Drosera erythrorhiza
(Drosera erythrorhiza) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 6940
NGC 6940, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Kiçik Tülkü bürcü istiqamətində yerləşir. III2m tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Eduar Druen de Lüis
Eduar Druen de Lüis — Fransa diplomatı, siyasətçi və dövlət xadimi. O, dörd dəfə (fasilələrlə) Fransanın xarici işlər naziri vəzifəsində çalışmışdır.
O, İyul monarxiyası dövründə Madriddə müvəqqəti işlər vəkili, sonra Deputatlar Palatasının üzvü olmuş və burada Fransua Gizonun siyasətinə qarşı çıxmışdır. Fransada fevral inqilabından sonra əvvəlcə təsisçi, sonra qanunverici məclisin üzvü olmaqla həmişə sağdan səs vermişdir.
Hərbi diktatura
Hərbi diktatura – ordunun siyasi hakimiyyət üzərində tam və ya əhəmiyyətli nəzarəti həyata keçirdiyi diktatura növü. Diktator adətən xuntanın başçısı olan yüksək rütbəli zabitdir. Əksər hərbi diktaturalar çevriliş nəticəsində əvvəlki hökuməti devirdikdən sonra qurulur. Çox vaxt özlərini ölkəyə siyasi sabitlik gətirən, ölkəni təhlükəli ideologiyalardan azad edən hərbi diktaturalar və ya korrupsioner mülki siyasətçilər bazada hərbçilərin qərəzsiz arbitr kimi mövqe tutmasına haqq qazandırırlar. Hərbi diktaturalar tədricən mülki hökumətin mühüm komponentlərini bərpa edə bilsə də, ali hərbi komandir hələ də icraedici siyasi hakimiyyəti saxlaya bilər.
Eduar Druen de Lüis
Druen de Lüis Lui Napoleonun ilk kabinetində xarici işlər naziri olduqdan sonra prezidentin Roma Respublikasına qarşı siyasətini dəstəkləmiş, papa hakimiyyətinin bərpasının tərəfdarı olmuşdur.
1849-cu ildə portfelini Aleksis de Tokvilə təhvil vermiş, Londona səfir kimi getmişdir. Buna baxmayaraq, o, tezliklə geri qayıtmış və 24 yanvar 1851-ci ildə əvvəlki vəzifəsinə qayıtmışdır. 128 iyul 1852-ci ildə Lui-Feliks-Etyen de Türqodan sonra yenidən Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri olmuşdur.
Stepan Rumovski
Həyatı
Stepan Yakovleviç Rumovski 1734-cü il oktyabrın 29-da (9 noyabr) Starıy Poqost kəndində (Vladimir quberniyası bəzi mənbələrinə görə) anadan olub. 1739-cu ildə ailəsi Sankt -Peterburaqa köçür. 5 yaşında Stepan Yakovleviç Aleksandr Nevski Seminariyasına daxil olur, onun fiziki və riyazi qabiliyyətləri ilk dəfə məhz orada özünü göstərdi. O vaxtdan onun həyatı və yaradıcılığı ilk Rusiya Akademiyası ilə bağlıdır. Rumovskinin müəllimləri; Akademik M. V Lomonosov — kimya, professor Richman — riyaziyyat və fizika, professor Popov — astronomiya, professor Kruzius — dillər və qədim ədəbiyyat, professor Trediakovski — natiqlik üzrə. Professor Riçmanın bacarıqlı tələbə haqqında yazdıqları budur: "Riyaziyyatda gənc Rumovskinin elə təbii qabiliyyətləri var ki, onlar adi səviyyədən qat-qat üstündür". 1750-ci ildən Stepan Yakovleviç intensiv olaraq riyaziyyatı öyrənməyə başladı. 1752-ci ildə Rumovski ilk elmi işini "Eliptik əyriyə bərabər olacaq tangenslər vasitəsilə düz xəttin tapılması" adlı akademik işi konfransa təqdim edir. 1753-cü ildə professor Stepan Petroviç Kraşeninnikov Rumovskinin astronomiya üzrə köməkçi vəzifəyə təyin edilməsi üçün Akademik İdarəyə müraciət edir. Gənc alimə " Kepler probleminin həlli: verilmiş sektor üçün yarımordinatı tapın" essesi təqdim edildikdən sonra o, adyunt adına layiq görülüb. 1754-cü ildə Stepan Yakovlevich təhsilini davam etdirmək üçün Almaniyaya göndərildi, Leonard Euler onun müəllimi oldu. Rumovski haqqında ən yaxşı tələbələrindən biri kimi danışırdı. 1756-cı ildə Almaniyadan qayıtdıqdan sonra gənc alim Akademiyanın işinə səylə qoşulur: mühazirələr oxuyur, xatirələr yazır, elmi-populyar məqalələr dərc etdirir, bu səmərəli fəaliyyət Rumovskinin sürətlə təbliğinə kömək etdi: 1760-cı ildən Akademik Universitetdə riyaziyyat və astronomiyadan dərs demişdir. 1763-cü ildən professora namizəd, 1767-ci ildən adi professor. 1761 və 1769-cu illərdə o, ən nadir astronomik hadisəni — Venera planetinin Günəşin fonunda keçməsini müşahidə etmək üçün astronomik ekspedisiyalara (Transbaykaliyada Selenginskə və Kola yarımadasındakı Kolaya) getdi. Müşahidələrin nəticələrinə əsasən o, Yerdən Günəşə qədər olan məsafəni hesablayıb, müasir qiymətə çox yaxın bir dəyər əldə edib. 1766–1803-cü illərdə coğrafi şöbəyə rəhbərlik etmiş, Sankt-Peterburq Elmlər Akademiyasının astronomik rəsədxanasının direktoru olmuş, kartoqrafiya işlərinə rəhbərlik etmiş, astronomik və meteoroloji təqvimlər hazırlamışdır. Yarandığı gündən (1767) Rusiya Akademiyasının üzvü (astronomiya üzrə akademik). 1800–1803-cü illərdə — Sankt-Peterburq Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti. 1776–1783-cü illərdə o zaman Sankt-Peterburqda yaradılmış Yunan Kadet Korpusunun müfəttişi olmuşdur. 1798-ci ildə Admiralty Board Rumovskiyə astronomik tədqiqatlar aparmaq üçün Dəniz Kadet Korpusunun naviqasiya müəllimlərini hazırlamağı tapşırır və bunun üçün Rumovskiyə həqiqi dövlət müşaviri rütbəsi verilir (1799). 6 (18) iyul 1812-ci ildə Peterburqda vəfat etmişdir.
Pedaqoji fəaliyyəti
Rumovski müəllimlik fəaliyyətinə 1757-ci ildə akademik universitetdə başlayıb və burada riyaziyyatdan mühazirələr oxuyub. XVIII əsrin ikinci yarısında akademiyada tələbələrin təhsil almasına mane olan məsələlərdən biri rus dilində ibtidai riyaziyyat dərsliklərinin olmaması idi. Rumovski yazırdı: " Kitablara aid elmlərin rus dilində olmaması Rusiyada geniş yayılmış elmlərə böyük maneə hesab edilməlidir ". Bir müəllim kimi alim qarşısında əsas məqsəd elmi həqiqətlərin aydın, dəqiq və ardıcıl ifadə olunduğu riyaziyyat üzrə yeni dərslik yazmağı qarşısına məqsəd qoyub. 1760-cı ildə Rumovskinin "Qısaldılmış riyaziyyat birinci hissə" dərsliyi nəşr olundu. Stepan Yakovleviç uzun müddət Akademiyada astronomiya şöbəsini tutdu. Rumovskinin peşəkar fəaliyyətinin keyfiyyətinə Admiralty tərəfindən Akademiyaya göndərilmiş dənizçi-astronomların parlaq uğurları ilə qiymət vermək olar. Əməyinin mükafatı olaraq 1799-cu ildə Dəniz Departamentinin təklifi ilə Rumovski həqiqi dövlət müşaviri rütbəsi alır, bundan əlavə, alim II Yekaterinanın əlindən aldığı Müqəddəs Vladimir ordeni ilə təltif edilir. Stepan Yakovleviç Rumovski təkcə bacarıqlı və vicdanlı işçi və müəllim kimi tanınmır. Onun ölkə əhalisinin təhsil təbəqələri arasında elmi biliklərin yayılması istiqamətində fəaliyyəti öz dövrü üçün böyük əhəmiyyət kəsb edirdi. Akademik təqvimlərin nəşri Rumovskiyə həvalə edildi. Onlar hər il müxtəlif adlar altında nəşr olunurdu: təqvim, tarixi təqvim, coğrafi təqvim, tarixi-coğrafi təqvim və s. Təqvimləri coğrafi xəritələr və tarixi şəxsiyyətlərin portretləri müşayiət edirdi. Alim 1775-ci ildən 1801-ci ilə qədər təqvimlərin buraxılması ilə məşğul olub. Rumovskinin özü astronomik şöbə idi. Stepan Yakovleviç təqvimlərdən əlavə iki dövri nəşri redaktə etdi: Akademik xəbərlər (1779–1781) və Yeni Aylıq Əsərlər (1786–1796). Elmlərə, onların istər keçmişdə, istərsə də indidə tətbiqi ilə maraqlanan hər bir insan onlarda özünəməxsus bir şey tapa bilirdi. Derjavin Dmitriev, Fonvizin, Kapnist və başqalarının ədəbi əsərləri də jurnallarda dərc olunurdu. 18-ci əsrdə rus milli özünüdərk məsələsi ortaya çıxdı. Onun əsasında üç komponent dayanır — ana dili, xalqın tarixi keçmişi, adət-ənənələri. Ana dili xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. II Yekaterinanın fərmanı ilə 1783–1841-ci illərdə fəaliyyət göstərən Rusiya Akademiyası yaradıldı. Akademiya öz işinə "Akademik lüğət"in tərtibi ilə başladı, nəhəng iş görüldü, 43247 sözdən ibarət altı cild nəşr olundu. Lüğətin tərtibində S. Y Rumovski fəal iştirak etmişdir. Lüğəti tədqiq edərək alim bütün altı cildin tərtibində iştirak edib: sözləri toplayıb, qədim salnamələrdən yazıb, astronomiya və riyaziyyatda istifadə olunan sözləri izah edib, qeydlər aparıb, bütün işlərdə iştirak edib. Lüğətin tərtibi işinə görə alim Rusiya Akademiyasından qızıl medal alıb. 1803-cü ildə Rumovski Rusiya Elmlər Akademiyasının birinci vitse-prezidenti oldu, akademiyanın və akademik gimnaziyanın təsərrüfat işlərinə rəhbərlik etdi, bu da onun tezliklə təhsil dairəsinin qəyyumluq vəzifəsini tutması üçün əla hazırlıq idi.
Elmi fəaliyyəti
O, " Riyaziyyat elmlərinə bələdçi " nəşr etdi, rus dilində mühazirə oxumağı müdafiə etdi. O, 50-dən çox memuar təqdim edib ki, onların da əksəriyyəti məzmunca astronomiyaya aiddir. Onların arasında Venera və Merkurinin Günəş diskindən keçməsinin müşahidəsi, Günəş və Ay tutulmalarının müşahidəsi ilə bağlı əsərlər, " Sankt-Peterburq Rəsədxanasında aparılan müşahidələr " adlı silsilə məqalələr var. Rumovskinin özünün dediyinə görə, o hər il " nəcib göy cisimlərinin müşahidəsində işləyirdi ". Rumovskinin Rusiyanın müxtəlif nöqtələrinin uzunluq və enliklərinin təyini ilə bağlı çox mühüm əsərləri də var. Təmiz riyaziyyat sahəsinə " Müxtəlif düsturların inteqrasiyası haqqında " və " Ən böyük və ən kiçik kəmiyyətlər haqqında " kimi xatirələr daxildir ki, burada Diferensial Hesabın əsasları var. " Maqnit iynəsinin daha dəqiq müşahidə üsulu " memuarı fizika sahəsinə aiddir. Meteorologiya sahəsinə — Yakutskda İsleniyevin apardığı müşahidələrin təhlili. Rumovskinin elmi fəaliyyəti təkcə seçdiyi ixtisasla məhdudlaşmırdı. O, dəfələrlə riyaziyyatdan kənar ümumi təhsil tələb edən işə təyin edilib. Rumovski tarix, ədəbiyyat və qanunvericiliyə aid əsərlərdə iştirak etmişdir. Məsələn, o, müxtəlif əsərləri, o cümlədən Eylerin əsərlərini, Buffonun Təbiət Tarixi və Tasit xronikasının hissələrini rus dilinə tərcümə etmiş, qədim rus vivliofikası toplusunu redaktə etmişdir.
Elm TV
Elm TV — AMEA RH-nin Mətbuat və informasiya şöbəsinin nəzdində elmin populyarlaşdırılması məqsədilə fəaliyyət göstərən internet televiziya kanalı.
Tarixçə
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının internet televiziyası olan “ELM” TV 2013-cü ilin noyabr ayında AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun “Multimedia” şöbəsinin nəznində fəaliyyətə başlamışdır. İnternet televiziyasının əsas fəaliyyət istiqaməti AMEA-da keçirilən tədbirlərin, Rəyasət Heyəti iclaslarının mətbuatda işıqlandırılması, o cümlədən akademiyanın elmi-təşkilati institutları və alimlərimiz haqqında sənədli filmlərin hazırlanması olmuşdur.
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Mətbuat və informasiya şöbəsinin nəzdində fəaliyyət göstərən Elm TV akademiyanın informasiya siyasətini həyata keçirən KİV-lərdən biridir. Milli Elmlər Akademiyasının həyatında baş verən proseslər, alimlərin əldə etdiyi uğurlu elmi nəticələr, o cümlədən keçirilən Rəyasət Heyətinin iclasları, konfrans, yubiley və görüşlər, AMEA-nın nəzdində olan elmi müəssisə və təşkilatların fəaliyyətini əks etdirən materiallar Elm TV tərəfindən hazırlanır. Hazırlanan videomateriallar AMEA-da quraşdırılmış telemonitorlarda, televiziyanın Youtube kanalında, akademiyanın rəsmi web saytı olan “science.az” və elmtv.az-da, eləcə də Akademiyanın rəsmi “facebook” səhifəsində yerləşdirilir.
2016-cı ildən etibarən AMEA Rəyasət Heyətinin qərarı ilə “ELM” TV ayrıca şöbə kimi “İctimaiyyətlə əlaqələr və Elmin populyarlaşdırılması” idarəsinin tərkibinə daxil edilmişdir.
Struktur
2019-cu ilin noyabr ayından etibarən gündəmlə səsləşən, aktual mövzularda və ən son yeniliklərlə bağlı gün ərzində ən azı üç süjet ərsəyə gətirilir. Materiallar dünya elmi yenilikləri, astronomik məlumatlar, tarixi hadisələr, abidələr, Qarabağın işğaldan azad olunmuş ərazilərində planlaşdırılan tədqiqat layihələri və s. mövzularda Akademiyanın məsul əməkdaşları, alim və mütəxəssislərindən alınan müsahibələr əsasında işlənir.
Elm TV-də, həmçinin ölkə rəhbəri və Akademiya rəhbərliyi tərəfindən qəbul olunan sərəncam və qərarlardan irəli gələn mövzularda sənədli film və geniş reportajlar yayımlanır.
Həmçinin bax
AMEA
Fəxri Məmmədov
Fəxri Habil oğlu Məmmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Fəxri Məmmədov 2000-ci il iyulun 27-də Bakı şəhərində anadan olub. Əslən Laçın rayonunun Şamkənd kəndindəndir. İlk təhsilini 2007-ci ildə Bakı şəhəri Cəlal Məmmədyarov adına 155 nömrəli tam orta məktəbdə almışdır. 2016-cı ildə qəbul olduğu təhsil müəsisəsində kompüter mühəndisliyi ixtisası üzrə təhsil almışdır. Fəxri Məmmədov musiqi ilə məşğul olmuş, gitarada ifa etməyi bacarırdı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fəxri Məmmədov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fəxri Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fəxri Məmmədov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qanlı (Xudabəndə)
Qanlı - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Fəxri Məmmədov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fəxri Məmmədov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qanlı (Xudabəndə)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 324 nəfər yaşayır (58 ailə).
Fəxri Məmmədov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fəxri Məmmədov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fəxri Məmmədov ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Ələkbər Seyfi
Ələkbər Seyfulla oğlu Seyfi — Azərbaycan teatr aktyoru və inzibatçısı, tərcüməçi, Azərbaycan SSR xalq artisti (1961).
Həyatı
Ələkbər Seyfulla oğlu Seyfi 19 mart 1901-ci ildə Tiflisdə anadan olmuşdur. Ailəsinin imkanı olmadığı üçün müəyyən imtiyazlar əsasında təşkil olunmuş və fars dilində tədris olunan "İttifaq" məktəbinə verilmişdir. Mustafa Mərdanov ilə yaxın yaşayan Ələkbər Seyfi həvəskar tamaşaları izləyərək teatrla tanış olmuşdur. Səhnəyə isə ilk dəfə 13 yaşında, 1914-cü ilin əvvəllərində Tiflisə qastrola gəlmiş Hüseyn Ərəblinski və Əbülfət Vəlinin də iştirakı ilə səhnəyə qoyulmuş "Dəmirçi Gavə" (Şəmsəddin Sami) tamaşasında Bəhram rolunda çıxmışdır.
1929-cu ilin əvvəllərində Məmmədsadıq Əfəndiyev və Mustafa Quliyev tərəfindən Bakı Türk İşçi Teatrına dəvət edilmiş Ələkbər Seyfi həmin ilin iyununda Bakıya köçərək aktyor kimi işə başlamış, bir ay sonra ədəbi hissə müdiri, bir neçə ay sonra isə bədii hissə üzrə direktor müavini olmuşdur. 1930–1931-ci il mövsümündən başlayaraq o, teatrın direktoru vəzifəsini icra etmişdir. 1932-ci ildə Bakı İşçi Teatrı Gəncəyə köçürüldükdə Ələkbər Seyfi də truppa ilə birlikdə ora gedərək yaradıcılığını davam etdirmiş, 1938-ci ilin fevralınadək bu teatrın direktoru olmuşdur.
Ələkbər Seyfi 1938-ci ilin fevral ayında həbs edilərək Sibirə sürgün edilmiş, 1956-cı ildə bəraət alaraq yenidən Gəncə Dövlət Dram Teatrına qayıtmışdır. O, burada 1956–1962-ci illərdə aktyor, 1962–1965-ci illərdə isə direktor kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Ələkbər Seyfi aktyorluqla yanaşı, teatr üçün bir sıra tərcümələrin müəllifi olmuşdur. O, Rabindranat Taqorun "Fəlakət" romanı üzrə səhnələşdirilmiş "Qanq qızı", Lope de Veqanın "Kələkbaz sevgili", Gilyerme Fiqeyredonun "Tülkü və üzüm", Fridrix Şillerin "Qaçaqlar" və "Məkr və məhəbbət", Aleksandr Yujinin "Qızıl quş və qarğa", Vasili Şkvarkinin "Özgə uşağı", Arkadi Vasilyevin "Uzadılmış ezamiyyət", Hüseyn Muxtarovun "Şeytan nəsli", Viktor Rozovun "Sabahın xeyir", Bertolt Brextin "Üç qəpiklik opera", Georgi Mdivaninin "Konsulu oğurlayırlar" və başqa pyesləri Azərbaycan dilinə tərcümə etmiş və həmin əsərlər səhnəyə qoyulmuşdur.
Ələkbər Seyfi 8 dekabr 1977-ci ildə Kirovabadda (hazırkı Gəncə) vəfat etmişdir. Gəncənin Bağbanlar məhəlləsindəki fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Noqay rayonu (Qaraçay-Çərkəz)
Noqay rayonu — Rusiya Federasiyası, Qaraçay-Çerkesiya Respublikasının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Erken-Şaxar şəhəridir.
Ələkbər Seyfi
İfa etdiyi əsas rollar
Ələkbər Seyfinin teatr fəaliyyəti ərzində ifa etdiyi əsas rollar:
Noqay rayonu (Qaraçay-Çərkəz)
Coğrafiyası
Noqay rayonu Qaraçay-Çərkəz Respublikasının şimal hissəsində yerləşir. Aşağıdakı ərazilərlə həmsərhəddir:şərqdə və qərbdə Adıqe-Xabl rayonu, cənubda Xabez rayonu, şimalda Stavropol diyarının Kaçube rayonu. Rayonun ərazisi 209,59 km²-dir (2013-cu ildən bəri). Bu isə Qaraçay-Çərkəz Respublikasının 1,47 % ərazisini əhatə edir.
Tarixi
Müasir Noqay rayonunun tarixi sələfi, yəni əsasən Noqay yaşayış məntəqələrini birləşdirən inzibati-ərazi vahidi, 1935-1956-cı illərdə mövcud olmuş İkon-Xalq rayonu hesab olunur. 1980-ci illərin sonlarından bəri bölgədəki Noqay ictimaiyyətinin nümayəndələri İkon-Xalq rayonunu bərpa etmək və ya noqay əhalisinin sıx yaşadığı yaşayış məntəqələrini əhatə edəcək ayrı bir rayon təşkil etmək fikrini səsləndirirdiləri.
Bu istəklərin respublika səviyyəsində əməli şəkildə həyata keçirilməsi, 2005-ci ilin iyun ayında başqa bir "milli" rayonun - Abazinin rayonunun təşkili ilə əlaqədar siyasi vəziyyətin gərginləşdiyi dövrdən başlayır. Bununla belə Qaraçay-Çərkəzin noqay əhalisi bir qayda olaraq müxtəlif elit qruplarla qarşıdurmada iştirak etməməyə çalışır. 5 iyun 2005-ci ildə Qaraçay-Çərkəz Xalq Məclisi Abazin və Noqay rayonlarının təşkili haqqında qətnamə qəbul edir.
8 oktyabr 2006-cı ildə rayonun təşkili ilə bağlı yerli referendum keçirildi. Həmin ilin noyabrında onun nəticələri Xalq Məclisi tərəfindən təsdiq edildi və 15 dekabr 2006-cı ildə parlament Noqay rayonunun təşkili haqqında qərarı qəbul edir. 12 oktyabr 2007-ci ildə Rusiya Federasiyası Qaraçay-Çərkəz Respublikasında mərkəzi Erken-Şaxar kəndində olan "Noqay" rayonunun təsisini təsdiq etdi. Bununla əlaqədar Elə həmin ilin noyabr ayında Qaraçay-Çərkəz Respublikası Konstitusiyasına müvafiq dəyişikliklər edilir.
2009-cu ilin dekabr ayında rayonun ilk büdcəsi qəbul edildi. 1 yanvar 2010-cu ildən bəri Noqay rayonu Qaraçay-Çərkəz Respublikasının tam hüquqlu bir subyektidir.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir :
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasına olan məlumat :
Kişilər — 7 392 nəf. (47,2 %). Qadınlar — 8 267 nəf. (52,8 %).
Əhalinin orta yaşı — 36,0 yaş. Kişilərin orta yaşı — 33,8 yaş. Qadınların orta yaşı — 37,9 yaş.
Əznəburd
Əznəburd — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonu ərazisində kənd.
Tarixi abidələri
Əznəburd kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Qazaxıstan Xalq Partiyası
Qazaxıstan Xalq Partiyası ; 2004–2020-ci illərdə — Qazaxıstan Kommunist Xalq Partiyası  — Qazaxıstanda fəaliyyət göstərən siyasi partiya. Parlament Partiyası.
Aykın Konurov, Dmitriy Lyoqkiy və Jambıl Əhmədbəyov Partiyanın Mərkəzi Komitəsinin katibləridir. 21 iyun 2004-cü ildə partiya dövlət qeydiyyatından keçdi. Qeydiyyat zamanı partiya sıralarında 90.000 nəfər var idi. 2004-cü ildə məclisə edilən seçkilər nəticəsində partiya 1,98% səs aldı. 2007-ci il məclis seçkilərində partiya% 1.29 səs aldı və parlamentə gəlmədi. Qazaxıstan Kommunist Partiyasının iştirakına qadağa qoyulduğu 2012 seçkilərində QXP yüzdə 7,19 qazandı və parlamentə gələ bildi. 2016 seçkilərində partiya% 7,14 qazandı və parlamentə gələ bildi. 2021-ci il seçkilərində partiya% 9,1 səs qazandı və parlamentə gələ bildi.
Haqqında
QXP, işçilərin, işsizlərin, təqaüdçülərin və gənclərin siyasi ədaləti və sosial ədalət uğrunda çalışan əhalinin mənafelərini təmsil etmək və müdafiə etmək üçün yerli özünüidarəetmə orqanlarının, dövlət hakimiyyətinin nümayəndə və icra orqanlarının işindəki iştirakı ilə ifadə edir. siyasi bərabərlik.
Qazaxıstan Xalq Partiyası indiki mərhələdə sosial ədalətli bir cəmiyyət qurmağın strateji istiqamətinə sadiq qalır.
Partiya, özünüidarəedici bir ahəngdar quruluş olaraq, Qazaxıstan Respublikasının bütün ərazisində Konstitusiyanın, "Siyasi Partiyalar haqqında" Qanunun və dövlətin siyasi fəaliyyətinə dair digər normativ hüquqi aktların tələblərinə uyğun olaraq fəaliyyət göstərir. partiyalar.
QXP, hərəkətlərini xalqın həyatını yaxşılaşdırmağa, işçilərin qardaşlığını və həmrəyliyini möhkəmləndirməyə yönəldən demokratiya və sosial ədalət, gender bərabərliyi mövqelərində dayanan bütün ictimai birliklərlə əməkdaşlıq üçün açıqdır.
Tərəf beynəlxalq hüquq aktlarına uyğun olaraq beynəlxalq münasibətlərə girə bilər.
Qazaxıstan Xalq Partiyasının məqsədi həqiqi demokratiya, sosial ədalət, geniş mənəviyyat, azadlıq və elmi-texniki tərəqqiyə əsaslanan firavan iqtisadiyyat cəmiyyətinə doğru getməkdir. Belə bir cəmiyyətin mərkəzi, mülki hüquqların dolğunluğu və qabiliyyətlərinin inkişafı və təzahürü və müxtəlif ehtiyaclarını ödəmək üçün geniş imkanlar bəxş etmiş bir insan olmalıdır.
Bu məqsədə çatmaq üçün aşağıdakı vəzifələri həll etmək lazımdır:
İqtisadi sahədə — iqtisadiyyatın inkişafında xammal yönümünün aradan qaldırılması, sənayedə və kənd təsərrüfatında müasir texnologiyaların tətbiqi, iqtisadiyyatın əsas sahələrinə dövlət mülkiyyətinin bərpası;
Beynəlxalq münasibətlərdə — Cümhuriyyətin MDB ölkələri ilə inteqrasiya proseslərinə dəstək, terrorla mübarizə, geniş beynəlxalq əməkdaşlıq.
Adının dəyişməsi
11 noyabr 2020-ci il tarixində keçirilmiş QKXP-nin 15-ci Fövqəladə Qurultayında partiyanın nizamnaməsinə və proqramına müvafiq dəyişikliklər edilməsi ilə Qazaxıstan Kommunist Xalq Partiyasının Qazaxıstan Xalq Partiyası adlandırılmasına qərar verildi. Bu qərar 2021-ci il yanvarın 10-da keçirilmiş Qazaxıstan Respublikası Parlamenti Məclisi seçkilərindən əvvəl partiyanın seçki dəstəyini genişləndirmək istəyi ilə əsaslandırıldı.
Strukturu
QXP-ya üzvlük 18 yaşından etibarən Qazaxıstan vətəndaşları üçün könüllü, fərdi, sabit, partiya vəsiqəsi ilə təsdiqlənmişdir.
QXP-nın təşkilati quruluşu ərazi prinsipinə əsaslanır. Partiyanın təşkilati əsasını rayon və ya şəhər partiya komitəsi tərəfindən təsdiqlənən yığıncağın qərarı ilə üç və ya daha çox partiya üzvündən yaradılmış ilkin partiya təşkilatları təşkil edir. Filiallar və nümayəndəliklər partiyanın siyasətini əhali arasında həyata keçirir, dövlət icra və nümayəndəlik orqanları, siyasi və ictimai birləşmələrlə qarşılıqlı əlaqədə olur, öz möhür və antetli kağızlarına malikdirlər.
2010-cu ilin iyul ayından etibarən QXP-da respublika əhəmiyyətli şəhərlərdə (Astana və Alma-Ata) 1.868 ilkin partiya təşkilatı, 178 rayon komitəsi, 33 şəhər komitəsi, 14 regional komitə və 2 şəhər komitəsi var.
Partiyanın nəzarət orqanları QKXP Qurultayı tərəfindən seçilən Mərkəzi Nəzarət və Təftiş Komissiyası, habelə partiya konfranslarında partiyanın filiallarında və nümayəndəliklərində yaradılan vilayət, şəhər və rayon nəzarət və təftiş komissiyalarını rəhbər orqanlarla birlikdə təşkil edir. , ilkin partiya təşkilatlarının nəzarət və təftiş komissiyaları, seçilmiş ümumi yığıncaq. Nəzarət və təftiş komissiyaları onları seçən ali orqanlara, yəni partiya qurultayına, filial və nümayəndəlik konfranslarına, ilkin təşkilat iclaslarına hesabat verirlər.
Kimyəvi sintez
Kimyəvi sintez - kimyəvi birləşmələrin kimyəvi və fiziki metodlarla alınmasıdır. Kimyəvi maddələrin təbiətindən asılı olaraq, bu sintezlər üzvi və ya qeyri-üzvi ola bilərlər.
Ərəb ədəbiyyatı
Ərəb ədəbiyyatı (ərəb. الأدب العربي) — ana dili ərəb dili olan tayfa və xalqların ədəbi əsərlərini əhatə edir. Ərəb dili qədim zamanlardan bəri Ərəbistan yarımadasında istifadə olunan bir dildir. İslam dini ortaya çıxdıqdan sonra İspaniyadan İndoneziyaya qədər uzanan bir ərazidə 600 il ərzində yayılaraq mədəniyyət dili oldu. Türkiyədə ərəb ədəbiyyatı üzrə akademik araşdırmalar, adətən ədəbiyyat fakültələrinin ərəb dili və ədəbiyyatı bölmələrində aparılır. thumb|right|Qurani-Kərim
Kimyəvi sintez
Üzvi sintez
Üzvi kimya tarixini bir neçə dövrə bölmək olar.
Ərəb ədəbiyyatı
Klassik ərəb ədəbiyyatı
Klassik ərəb ədəbiyyatı İslamdan əvvəlki dövrdən Abbasilər dövrünün sonuna qədər olan prosesə verilən addır. Klassik ərəb poeziyasında həcv, mədhiyyə, fəxriyyə və s. kimi mövzular ön plana çıxır. Qəsidə və recez klassik ərəb ədəbiyyatının ən çox istifadə olunan formalarıdır.
Kimyəvi sintez
Üzvi sintez
Dünyanın müxtəlif laboratoriyalarında müxtəlif üzvi maddələr sintez edilir və bəzən yeni üzvi maddələr əvvəlcə laboratoriyalarda sintez olunur, sonra təbiətdə tapılırdı. Hazırda kimya laboratoriyası bu cəhətdən təbiəti ötmüşdür, təbiətdə olmayan bir çox üzvi maddələr sənaye miqyasında zavodlarda min tonlarla alınmaqda və işlənməkdədir.
Kimyəvi materialşünasılıqda sintez metodları
Kimyəvi materialşünaslıqda bir sıra sintez metodları geniş istifadə olunur. Bunlardan aşağıdakıları göstərmək olar: kimyəvi metod, qaz fazada sintez metodu, duzların ərintilərinin elektrolizi, yüksək təzyiqdə sintez metodları. Yarımkeçirici maddələrin sintezində aşağıdakı metodlardan istifadə edilir.
Ərəb ədəbiyyatı
İslamdan əvvəlki dövrdə ərəb ədəbiyyatı
Cahiliyyət dövrü adı verilən İslamdan əvvəlki dövrdə ərəb ədəbiyyatında şeirin özünəməxsus yeri var idi. Dəvə belində uzun səhra səfərlərinə çıxan bədəvilərin oxuduqları xalq mahnıları ərəb poeziyasının mənbəyini təşkil edir. İgidlik, məhəbbət və səhra həyatından bəhs edən bu xalq nəğmələri dəvə nəğməsi mənasını verən hida adlanır. Köçəri səhra əhalisinin oxuduqları bu xalq mahnıları şəhərlərdə oxunmağa başlayanda müəyyən dəyişikliklərə məruz qalmış, müəyyən ölçülər qazanmışdır. Bu dövrdə tapmaca, heyvan nağılları, əfsanə və xalq nağılları kimi nəsr janrları da inkişaf etmişdir. Şəhəri gəzərək danışılan Samar adlı mif və nağıllar sonradan qələmə alınıb.
Kimyəvi sintez
Dolayı sintez metodu
Nisbətən yüksək ərimə temperaturuna malik, eləcə də çətin alınan peritektik birləşmələri almaq üçün dolayı sintez metodundan istifadə edilir. Bu metodun köməyi ilə V əsas, VI və VII əlavə yarımqrup elementlərinin xalkogenidli birləşmələri sintez olunur. Dolayı yolla alınan xalkogenidli birləşmələr digər metodlarla alınan birləşmələrə nisbətən daha bircinsli olurlar. Lakin dolayı metodun da özünün çatışmayan cəhətləri vardır. Bunun üçün bir neçə ardıcıl əməliyyat aparılmışdır və bu zaman alman məhsul əlavə aşqarlarla çirklənmiş olur.
Qaz fazadan sintez
Bir sıra elementlərin xalkogenidləri (CdX, ZnX, GeX) qaz fazadan sintez metodları ilə alınır. Qaz fazadan sintez də aşağı temperatur və təzyiqlərdə aparılır. Bu metod ilk dəfə olaraq Freriks tərəfindən hazırlanmışdır [1]. Qaz fazadan sintez metodlarının bir sıra variantları öz əksini [2] monoqrafiyada tapmışdır. Bu metodun da əsaslı çatışmayan cəhəti ondan ibarətdir ki, alınan maddələr fiziki xarakteristikalarına görə bircinsli olmurlar.
Ərəb ədəbiyyatı
Sədrül-İslam Dövrü
İslam peyğəmbəri Məhəmmədin dövründə ölçülü və qafiyəli bir dil olan Quranın xüsusi yeri var idi. Əvvəlcə şairlərin əleyhinə olan Məhəmməd onların cəmiyyətdə təsirini görüb onlarla yaxşı münasibətə girmiş, İslamı təbliğ edən şairlərlə dostluq əlaqələri qurmuşdu. Onların arasında Həsən ibn Sabit peyğəmbərin şairi adlandırılmışdır. Ka'b ibn Malik və Abdullah ibn Rəvaha dövrün mühüm müsəlman şairlərindəndir. Ka'b ibn əl-Əşrəf, Əbu Afək, Mərhab ibn əl-Haris bu dövrdə yaşamış ərəb yəhudi şairləri idi və şeirləri ilə müsəlmanlara qarşı çıxdılar. Bu dövrdə tayfalar arasında gedən mübarizələr poeziyanın inkişafına böyük təsir göstərmişdir. Qəbilə şairləri tayfalarını müdafiə etmək üçün şeirlərini silah kimi istifadə edirdilər. Misal olaraq, dövrün tanınmış şairlərindən olan Əbu Qeys ibn əl-Əslətin şeirlərində qəbilə müharibələrinin təsiri aydın görünür. Şairin şeirlərindən belə anlaşılır ki, bu dövrdə döyüşçü-şairlər uzun müddət döyüşlərdə fəallıq göstərmişlər. Həqiqətən də, Əbu Qeys ibn əl-Əslət şeirlərinin birində müharibədən qayıdanda həyat yoldaşının onu tanımamasından bəhs edir. thumb|left|Napoleon Bonapart thumb|right|Nəcib Məhfuz
Kimyəvi sintez
Birbaşa sintez
Əksər hallarda yarımkeçirici maddələrin sintezi birbaşa sintez metodları ilə aparılır. Ona görə də biz bu metodun üzərində ətraflı dayanacağıq. Bu metod da öz növbəsində üç yarımqrupa bölünür: Qeyd etmək lazımdır ki, bu metodların hər birinin çatışmayan cəhəti vardır. Məsələn, ikizonah üfüqi variantda maddələrin stexiometrik tərkibdə alınması üçün müddət lazımdır, şaquli variantda isə maddənin üzəri çətin əriyən örtüklə örtülür və kimyəvi reaksiyanın başa çatması çətinləşir. Kükürdlü və selenidli birləşmələri almaq üçün son zamanlar kombinə edilmiş vizual metoddan da geniş istifadə edilir [3]. Bu metodun mahiyyəti ondan ibarətdir ki, hər hansı element və xalkogen (S, Se) stexiometrik tərkibdə çəkilib kvars ampulaya doldurulur, 0,133Pa təzyiqinə qədər havasızlaşdırılır və ağzı bağlanır.
Ərəb ədəbiyyatı
Modern ərəb ədəbiyyatı
1798-ci ildə Napoleon Bonapartın Misirə hərbi xidməti Ekspedisiya ilə başlayır. 1798-ci ildən sonra ərəb coğrafiyasında qərbləşmə hərəkatı başladı və mətbəə inkişaf etdi. Qərb dəyərləri ilə görüşən ərəb ziyalıları bu prosesdə yeni ideyalar kəşf etdilər. Bu kontekstdə ilk növbədə dövrün ərəb dünyasının geriliyinə həll yolu tapmağa çalışdılar. Bu dövrdə iqtisadi darlıq ərəb coğrafiyasındakı bir çox problemin səbəbi olaraq ədəbiyyatda işlənmişdir XIX əsrin sonları ərəb poeziyasının yenilikçi liderlərindən biri olan Mahmud Sami əl-Barudi Paşa (d.1839, ö.1904) və ondan təsirləndiyi Misirdəki Diriliş Məktəbi Ahmet Şevki (d.1868, ö. 1932), Hafiz İbrahim (d.1872, ö.1932) və İraqın məşhur şairlərindən Məruf Rusafi (d.1875, ö.1945) və İsmayıl Səbri Paşa (d.1854, ö.1923), müasirlərindən Əhməd Məhərrəm (d.1877, ö.1945), Cəmil Sıtkı Zehavi (d.1863, ö.1936), Vahit Huyun (d.1966) kimi bir çox şairlər ərəb poeziyasının yenilikçilərindəndir. Əhməd Şövki müasir ərəb ədəbiyyatında məhək daşı hesab olunur. Hidivlərlə uğurlu əlaqələri sayəsində saray şairi vəzifəsinə yüksəlmişdir. Lakin bu prosesdə o, siyasi münasibətlərini qorumaq üçün saray camaatına yaltaqlıq etməkdə, ölkəsinin problemlərinə məhəl qoymamaqda ittiham olunurdu. İngilislər tərəfindən öz ölkəsindən sürgün edilmiş və Birinci Dünya Müharibəsi başa çatdıqdan sonra ölkəsinə qayıdaraq Misirin sosial problemləri ilə məşğul olmağa başlamışdır. Ərəb ədəbiyyatına çoxlu yeniliklər gətirdiyi üçün ona “şairlərin şahzadəsi” mənasını verən “Əmiruş-Şuara” titulu verilmişdir. İsmail Sabri Paşa Misirdə milli şüurun yaranmasına töhfə verdi. O, həm də neoklassik poeziyanın inkişafına töhfə vermiş mühüm şairlərdəndir. Altmışıncı illərdə nəsr qəsidələri üzərində mübarizə aparan bəzi ədəbiyyatçılar meydana çıxdı. Onlar harmoniya və metafora ilə kifayətlənməyə çalışdılar, lakin ortaq inanc budur ki, bu ərəb dilinə uyğun deyil. Nobel mükafatlı yazıçı Nəcib Məhfuz, yəqin ki, ərəb ədəbiyyatının ən məşhur müasir yazıçısıdır. Nobel mükafatı alması onun bütün dünyada tanınmasına imkan verdi. Nəcib Məhfuzun əsərlərində psixoanalitik yanaşmalara rast gəlmək mümkündür. Ona görə də onun Sigmund Freuddan təsirləndiyini söyləmək olar. Bu vəziyyətə Məhfuzun “Xan əl-Xəlili” romanında misal çəkmək olar.
Nu.D-38
Nu.D-38 — İlk Türk sərnişin təyyarəsi.
Kimyəvi sintez
Birbaşa sintez
Uzunluğu 0,20-0,25 m olan kvars ampula 45° bucaq altında olan sobaya daxil edilir və onun bir hissəsi sobadan kənarda yerləşdirilir. Sintez sobasının temperaturu ilkin komponentlərin ərimə temperaturundan xeyli yüksəyə qaldırır. Bu zaman hava vasitəsilə soyudulma kifayət etmədikdə ampulanın kənarda olan ucu yaş pambıqla soyudulur. Belə yüksək temperaturda metalla kükürd və ya selen arasında reaksiya qısa müddətdə başa çatır.
Nu.D-38
Modeli türk mühəndisləri tərəfindən hazırlanmış, mühərrikdən başqa bütün detallar türk mühəndisləri tərəfindən düzəldilmişdir. Nu.D-38 adıyla xatırlanan və saatda 325 km sürətlə uça bilən bu təyyarə 6 nəfərlik olub, cüt idarə, 2200 dövrlü 2 ədəd 160 at gücündə mühərriklə təhciz eidlmişdir. Boş çəkisi 1200 kq. Dolu ağırlığı isə 1900 kq-dır. Tam anbar yanacaq ilə 1000 km. olub 325 km. mənzil uçuşuna malikdir. 3,5 saat havada qala bilirdi. Yerdən səmaya 5500 metr hündürlükdə uşur.İlk sınaqları pilotlar Bəsri Alev və Mehmet Altunbay tərəfindən edilmiş və davam edən uçuşlarında Nuri Dəmirağ da qatılaraq bu təyyarə ilə Ankara və İzmirin yanında Afina və Selanikə də uçuş etmişdilər.
Sınaq uçuşlarında müsbət nəticələr alınması üzərinə 26 may 1944-cü il tarixində istehsal edilən "Nu.D-38" təyyarəsi İstanbul-Ankara səfərinə başladı. Təyyarədə 2 pilot, "Tasvir-i Efkar" qəzetinin sahibi Ziyat Ebüzziya, "Vətən" qəzeti müxbiri Faruk Feni və sahibi Nuri Dəmirağ vardı. Təyyarə Ankara Hava Limanına müvəffəqiyyət ilə endi. Atelyedə edilən Nu.D-38 təyyarələrinin testlərində istifadə edilmək üzrə Yeşilköydə, bu anda Atatürk hava limanı olaraq istifadə, Elmas Paşa Çiftliği satın alınaraq, 1559 hektar geniş bir ərazi üzərində, (1000 x 1300) metr ölçülərində bir uçuş sahəsi inşa edildi. Bu sahə üzərinə Nuri Dəmirağ Aviyasiya Uçuş Məktəbi, təyyarə və tank təmir sexi, anqarlar ilə dəniz təyyarələri üçün sahildə bir xizək düzəldildi. Almaniyaya sifariş edilən ancaq əvəzi ödənilməsinə baxmayaraq müharibənin başlamasıyla Türkiyəyə gəlməyən hangar Türk texnikləri tərəfindən inşa edildi. Yeşilköy müəssisələri 17 avqust 1941-ci ildə mərasimlə xidmətə açıldı.
İstinadlar
http://www.kokpit.aero/ilk-turk-yolcu-ucagi-nu.d.38
Paliçınlı Avraami
Paleostrovlu Avraami — Rusiya kilsə xadimi, yazıçısı, siyasətçisi və publisisti. Troitse-Sergi lavrasının keları.
Həyatı
1608–1619-cu illərdə Troitse-Sergi lavrasının kelar. 1608–1610-cu illərdə lavranın mühasirəsi zamanı o, Moskvada idi. 1611-ci ildə Birinci Xalq Opolçeniyesini dəstəkləyən vətənpərvərlik məktublarının müəllifi olmuşdur 1612-ci ilin aprelindən İkinci Xalq Opolçeniyesinin zemstvo hökumətində. O, XII əsrin əvvəllərində Rusiyada Çətinliklər dövründən bəhs edən "Nağıl"ın (1619–1620) müəllifidir.
Qorxmaz Atakişiyev
Atakişiyev Qorxmaz Ələkbər oğlu — azərbaycanlı pedaqoq.
Həyatı
Qorxmaz Atakişiyev 1940-cı ildə anadan olub. Məşhur Azərbaycan filmi olan "Uşaqlığın son gecəsi" filmində Zaur rolunu oynayıb. Ömrünün son illərini ağır maddi durumda və evsiz keçirən Qorxmaz Atakişiyev metronun "Ulduz" stansiyası yaxınlığında yerləşən Elçin İsaqzadə küçəsində kirayə tutduğu otaqda yaşayırmış.
Qonşuların bildirdiyinə görə, o yeriməkdə çətinlik çəkirmiş və son 10 gündə ümumiyyətlə ayaqları tutulub. Bir neçə gündür Q.Atakişiyevin qapısının açılmadığını görən sakinlər xilasetməyə müraciət ediblər və xüsusi üsullarla qapını açmaq mümkün olub. Məlum olub ki, 79 yaşlı kişi uzandığı divandan yıxılıb və yerindəcə keçinib.
Qeyd edək ki, Qorxmaz Atakişiyev aktyor olmayıb və yalnız bir dəfə — "Uşaqlığın son gecəsi" filmində Zaur obrazını yaradıb. O, elmi fəaliyyətlə məşğul olub və bir neçə universitetdə dərs deyib.
Drosera falconeri
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 3921
NGC 3921, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 353
NGC 353 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Aleksey Temerin
Aleksey Temerin — SSRİ operatoru.
Həyatı
Aleksey Temerin 1 oktyabr 1923-cü ildə anadan olub. Aktyor və operator kimi çalışıb.
Alp epoxası
Alp Epoxası — Müasir qitələrin zahiri görünüşünü müəyyən edən dağ qurumları kaynozoyu əhatə edən sonuncu orogenezdə-Alp epoxasında əmələ gəlmişdir. Tabaşirin sonu-paleogen dövrünün əvəlində Şimali Amerikanın qərbində nəhəng Kordilyer dağ sisteminin formalaşması tamamlandı, lakin Cənubi Amerikada, Avrasiya və şimali-qərbi Afrikada Alp orogenezinin əsas hadisələri eosenin sonunda (təxminən 40 milyon il bundan əvvəl) başlanmışdır və ardıcıl güclənərək miosenin sonuna qədər davam etmiş, bəzi rayonlarda isə indi də davam etməkdədir. Məhz bu epoxada Alp-Himalay dağ silsilələri meydana gəlmişdir. Bu silsilə Cəbəllüttariqdən İndoneziya arxipelaqına qədər Pireneyi, Alp, Karpatı, Balkanı, Böyük və Kiçik Qafqaz, Pamiri və nəhayət, Yerdə ən yüksək dağ sistemi olan Himalayı və onlara qovuşan ətrafındakı Qarakorumu əhatə edir.
İrtış çayı döyüşü
İrtış cayı döyüşü — 657-ci ildə Tang xanədanlığının generalı olan Su Dinkfankın rəhbərlik etdiyi ordu ilə Qərb Türklərinin xanı olan İl-Kullig İşbara xan arasında baş verən bir döyüşdür.