cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Murad Muradov (rejissor)
Həyatı
Murad Ələkbər oğlu Muradov 1984-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1991-2001-ci illər ərzində A.N.Ələkbərov Adına İncəsənət Gimnaziyasında təhsil almış, oxuduğu dövrlərdə orada fəaliyyət göstərən Uşaq Yaradıcılıq Studiyasında bir sıra filmlərin müəllif olmuşdur. Müəllimləri Ənvər Əbluc və Gülbəniz Əzimzadə olmuşdur. 2001-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Kinorejissorluq Fakültəsinə daxil olmuşdur. Müəllimi əməkdar incəsənət xadimi, kinooperator, kinorejissor Rasim İsmayılov olmuşdur. 2005-ci ildə universiteti Qırmızı diplom ilə bitirmişdir. Diplom işi kimi "Uçan çinarlar" filmini çəkmişdir. Rüstəm İbrahimbəyovun Beynəlxalq Kino Məktəbində təhsil almışdır. Hazırda İncəsənət Gimnaziyasında kinorejissorluq fənni üzrə müəllimdir. "XXI Əsr" Uşaq Yaradıcılıq Studiyasının rəhbəridir. "Murad Prodakşn" şirkətinin vitse-prezidentidir. Subaydır.
Festivallar və mükafatlar
1) 2001-ci ildə çəkdiyi "Xüsusi Təyinatlı Dəstə" adlı 20 dəqiqəlik qısametrajlı bədii filmi
2) 2002-ci ildə çəkdiyi "İnam" 13 dəqiqəlik sənədli filmi
3) 2005-ci ildə çəkdiyi "Uçan çinarlar" 16 dəqiqəlik sənədli diplom işi
4) 2006-cı ildə çəkdiyi "Ruhumun harayı" 6 dəqiqəlik sənədli filmi
5) İnternews şirkətinin istehsal etdiyi, Azərbaycan və Gürcüstanın birgə istehsalı olan "Kənar" 8 dəqiqəlik sənədli filmi
Şantun
Şantun (, ; pinyin: Shāndōng; Wade-Giles: Shan-tung), Çinin şərq sahilində bir vilayyətdir. Şantun Çincə "dağın şərqi" anlamına gəlir. Bölgə bu adı Tayhan dağlarının (太行山) şərqində yer alması səbəbi ilə almıştır. Şantun 92 milyonluq əhalisi ilə Çinin Henan vilayyətindən sonra ən kütləvi ikinci vilayyətidir. Kon Fun Çyının məmləkəti Çufu bu bölgədə yerləşir.
Girdəni aşırımı
Girdəni aşırımı – Ordubad rayonu ərazisində dağ aşırımı (hünd. 2560,2 m). Zəngəzur silsiləsi nin suayırıcısındakı Yağlıdərə yüksəkliyindən (3835,9 m) ayrılan Girdəni qolu nun  suayırıcısında gəzdək. Urmis kəndi ndən 2 km-dək cənub-cənub-şərq dədir. Alt Eosen in İpr mərtəbəsi nə aid Kələki lay dəstəsi nin vulkanogen-çökmə süxurlarının aşınması nəticəsində əmələ gəlmişdir. Tektonik cəhətdən Zəngəzur qalxım zonasının cənub-qərb kənarında,  Kilit-Kotam qalxımının mərkəzi strukturu olan Kilit-Ağrıdağ antiklinalının maili şimal-şərq qanadında yerləşir və şimal-qərb istiqamətli əks-fay qırılma pozulması ilə kəsilmişdir.
NGC 3933
NGC 3933, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə 18.29 sm (7.2 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qışlaq-i Hacıəliquluəbdül (Pərsabad)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 41 nəfər yaşayır (8 ailə).
NGC 5088
NGC 5088, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Yakopo Rikkati
Yakopo Françesko Rikkati – Venesiya riyaziyyatçı və hüquqşünas. Adını daşıyan tənliyin öyrənməsi ilə məşhurdur.
Pallas yemişanı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Böyük Qafqazın cənubunda rast gəlinir.
Botaniki təsviri
Yarpaqlari dərin, təxmini orta damarcığadək 5-7-11 hissələrə bölünmüşdür. Meyvələri açıq qırmızı, ellipisvari, 1 çəyirdəklidir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda, Naxçıvan MR ərazisində təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada geniş istifadə olunur.
Zootexnika
Zootexnika — Heyvanşünaslıq heyvanlar və ya evdə saxlanılan heyvanların, o cümlədən emal, yetişdirmə və saxlama şəraitini öyrənən elmdir. Genetika, çoxalma (heyvandarlıq), qidalanma, heyvanların rifahı, sağlamlıq (profilaktik tibb) və iqtisadiyyat sahələri ilə sıx əlaqəlidir.
Ceyms Komi
Ceyms Brayan Komi  — ABŞ dövlət xadimi, 4 sentyabr 2013-cü il tarixindən Federal Təhqiqat Bürosu direktoru. Prezident Corc Buşun administrasiyası dövründə Comey 2002-ci ilin yanvarından 2003-cü ilin dekabrınadək Nyu-Yorkun Cənub Bölgəsi üzrə ABŞ vəkili, daha sonra 2003-cü ilin dekabrından 2005-ci ilin avqustunadək ABŞ Baş prokurorunun müavini olub. 2005-ci ilin avqustunda Komi ABŞ Ədliyyə Departamenti (DOJ) baş məsləhətçi kimi Lockheed Martin-in baş vitse-prezidenti olacaq.2010-cu ildə Bridgewater Associates-də baş məsləhətçi oldu. 2013-cü ilin əvvəlində o, Kolumbiya Hüquq Məktəbində baş tədqiqatçı və milli təhlükəsizlik hüququ üzrə Hertoq əməkdaşı olmaq üçün Bridgewater-dan ayrıldı. O, 2013-cü ilin iyul ayına qədər HSBC Holdings-in direktorlar şurasında çalışıb.
Müşfiq Mustafayev (leytenant)
Həyatı
Müşfiq Mustafayev 18 yanvar 1966-cı ildə, Culfa şəhərində doğulmuşdur. O, ailənin beşinci övladı idi. 1973-cü ildə Culfa şəhər 38 №-li dəmiryol məktəbində təhsil almağa başlamışdır. 1983-cü ildə həmin məktəbdən məzun olmuşdur. 1983-cü ildə M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunun (AzNKİ) (İndiki ADNSU) qiyabi təhsil şöbəsinə daxil olur. 1983-cü ildə ordu sıralarına çağırılmışdır. Hərbi xidmətini Gürcüstanın Tbilisi şəhərində keçmişdir 1985-ci ildə tankist ixtisası ilə həqiqi hərbi xidmətini başa vurmuşdur.
Fəaliyyəti
Ali təhsil aldıqdan sonra Naxçıvan Sərhəd Dəstəsində işə başlayır. Hərbi rütbəsi leytenant idi. Öz işinə sədaqəti, bacarığı və digər yüksək keyfiyyətləri nəzərə alınıb Naxcıvan Hava Limanına kommendant təyin etmişdilər. Hava Limanında çox işlər gördü lakin qanunsuzluqlara yol vermədi. Onun öz vəzifəsinə məsuliyyətli yanaşması, qanun pozuntularına yol verməməsi ayrı-ayrı qüvvələrin heç də xoşuna gəlmirdi və onun hərbi kommendant vəzifəsində işləməsi bəzilərini ciddi narahat edirdi.
Ölümü
Müşfiq Məmməd oğlu Mustafayev 1993-cü ilin iyun ayının 2-də-Məlum Gəncə hadisələrinə 2 gün qalmış vəzifə başında şəhid olur. Namərd bir güllə 27 yaşlı ağıllı, vətənpərvər bir gəncin həyatına son qoyur.
Təklif şoku
Təklif şoku — məhsul və ya xidmətin və ya ümumiyyətlə mal və xidmətlərin tədarükünü birdən-birə artıran və ya azaldan bir hadisədir. Bu qəfil dəyişiklik bir malın və ya xidmətin tarazlıq qiymətini və ya iqtisadiyyatda ümumi qiymət səviyyəsini təsir edir.
Qısamüddətli perspektivdə iqtisadiyyat səviyyəsində mənfi təklif şoku ümumi təklif əyrisini sola doğru dəyişəcək, hasilatı azaldacaq və qiymət səviyyəsini qaldıracaq. Məsələn, neft embarqosu, mənfi təklif şoku yarada bilər, çünki neft geniş çeşidli malların istehsalında əsas amildir. Təklif şoku, bahalaşan qiymətlər və istehsalın azalması ilə əlaqəli stagflyasiyaya səbəb ola bilər.
Qısamüddətli perspektivdə iqtisadiyyat miqyasında pozitiv təklif şoku ümumi təklif əyrisini sağa doğru dəyişəcək, istehsalı artıracaq və qiymət səviyyəsini aşağı salacaq. Müsbət tədarük şoku, istehsalın daha səmərəli olmasına və bu səbəblə də istehsalın artmasına səbəb olan texnoloji bir irəliləyiş (texnoloji şoku) ola bilər.
Texniki analiz
thumb|right|240px|Mənfi Təklif şoku Sağdakı diaqram mənfi təklif şokunu göstərir; Başlanğıc mövqe A nöqtəsindədir və P1 qiymət səviyyəsində Y1 çıxış miqdarı istehsal edir. Təklif şoku olduqda, bu ümumi təklifə mənfi təsir göstərir: təklif əyrisi sola (AS1-dən AS2-yə) doğru dəyişir, tələb əyrisi isə eyni vəziyyətdə qalır. Tələb və təklif əyrilərinin kəsişməsi indi hərəkət etdi və tarazlıq artıq B nöqtəsidir; kəmiyyət Y2-yə, qiymət səviyyəsi P2-yə qaldırıldı.
Tələb əyrisinin yamacı qiymət səviyyəsinin və məhsulun şoka nə qədər cavab verdiyini müəyyənləşdirir, daha elastik olmayan tələblə (və dolayısı ilə daha kəskin tələb əyrisi) qiymət səviyyəsində daha böyük və kəmiyyətdə daha az təsir göstərməsinə səbəb olur.
Serbiyada bolqarlar
thumb|Serbiyada bolqar icmasının bayrağı Serbiyada bolqarlar — rəsmi olaraq tanınan milli azlıq statusuna malikdirlər. 2011-ci ildə ölkədəki bolqarların sayı 18 543 nəfərə çatırdı. Əksəriyyəti Bosileqrad və Dimitrovqrad şəhərlərində yaşayır.
Demoqrafik məlumatlar
Bolqarlar 1948-ci ildən bəri Yuqoslaviyada və Serbiyada siyahıyaalmada qeyd olunur.
2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən Serbiyada bolqarlar ölkənin cənub-şərqindəki Bosileqrad və Dimitrovqrad şəhərlərində məskunlaşmışlar. Burada 18.543 etnik bolqar yaşayırdı: 5.839 Bosileqradda (ümumi əhalinin 71,9%), 5 413 bolqar isə Dimitrovqradda yaşayır (əhalinin 53,5%). Bolqarlar pravoslavlığı məzhəbində ediqad edir. Bosileqrad və Dimitrovqradın yerləşdiyi dağlıq bölgələrdə demək olar ki, müsəlman yoxdur. Bolqar keşişlərinin sayının az olması səbəbindən bolqarların bəziləri Serb Pravoslav Kilsəsinə gedir. Həm Bosileqrad və Dimitrovqrad şəhərlərində kilsələr var. Onlardan ən qədimi XI əsrə aiddir. Yerli xalq Serbo-Xorvat dilinin "Torlak ləhcəsi" ilə xarakterizə olunur. Müasir Serbiya, Bolqarıstan və Şimali Makedoniya ərazilərinin qovşağında yaşayan bu qrup özlərini torlaklar adlandırır və torlak ləhcəsində danışırlar.
Tarixi
Osmanlıların Balkanları fəth etməsindən əvvəl Bizans İmperiyası, Bolqarıstan Krallığı və Orta əsrlər Serbiyasının qarşıdurması nəticəsində bölgənin sərhədləri daim dəyişirdi. Torlaklar yerli sakinlərdən ayrı bir xalq olaraq fərqlənmədilər. Torlak ləhcəsindəki ilk yazılı mənbə, Pirotdan olan rahib Kirill Yivkoviçin müəllifi olduğu və 1762-ci ilə aid edilən Temskiy monastırından olan bir əlyazmadır. O, bu yazını öz sözləri ilə adi bolqar dilində yazılmışdır.
Volna adası
Volna adası — Nordenşeld arxipelaqına daxil olan ada. Ada Kara dənizinin suları ilə yuyulur. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə daxildir.
Yerləşməsi
Arxipelaqın şərqində qərarlaşır. Şərq adaları qrupuna daxildir. Rusiyanın materik hissəsindən 50 km məsafədə yerləşir. Sahillərini Kara dənizinin suları yuyur.
Təsviri
Ada 1965-ci ildə SSRİ Dəniz Donanması Nazirliyinin Hidriqrafiya gəmisi olan «Volna» gəmisinin şərəfinə adlandırılmışdır.
Ryaşkov adası
Ryaşkov adası — Ağ dənizə daxil olan Kandalaşski körfəzində yerləşən ada. İnzibati cəhətdən Murmansk vilayəti, Kandalakşski rayonu ərazisində yerləşir. Adanın 3,89 km² təşkil edir.
Coğrafiyası
Kandalaşski körfəzində, Kandalakşa şəhərindən 12 km, sahildən isə cəmi 800 m aralıda yerləşir. Ada 3.3 km uzunluğa və 1,5 km enə malikdir. İki yüksəkliyə sahibdir ki, cənubdakı 73,5 metr, şimaldakı isə ondan bir qədər alçaqdır. Sahilləri düz və daşlıdır. Mərkəsi hissəsində 0,5 ha əraziyə sahib göl vardır. Gölü körfəzlə kiçik bir axar birləşdirir.
Ada ərazisi Kandalakşski qoruğunun bir parçasıdır. Adanın cənubunda qoruğa aid ən qədim məntəqə binaları yerləşir. XX əsrin əvvəllərinə aid olan evlər, hamam, mətbəx, priçal və digər təsərrüfat binaları qoruq işçiləri tərəfindən istifadə edilir. Məhz burada Kandalakşski qoruğunun elmi mərkəzi bazası yerləşir
Pyaşkov adası ərazisində müxtəlif növ quşlar və heyvanlar yayılmışdır. Ərazisində yayılmış quşlar — boz qarğa, adi qaqa, adi güləyənquşu, sağsağanı alacüllüt, adi sahildəyişən, ağ quyursallayan, gümüşü qağayı. 2004-cü ildə ornitoloji ekspedisiyaya görə adada 10 dəstəyə aid 59 quş növü yaşayır.
Saam dilində işlənən raşk — atəş açmaq — sözünün ruslaşmış variantıdır
Florensiya (Kaketa)
Florensiya (Florencia) — Kaketa departamentinin inzibati mərkəzi, Kolumbiyanın cənub-qərbində yerləşən, şəhər və bələdiyyədir.
Tarixi
Şəhər 25 dekabr 1902-ci ildə Doroteo De Pupiales tərəfindən qurulmuşdur. 1912-ci ildə Florensiyaya bir bələdiyyə statusu verildi və eyni ildə şəhər şurasına ilk seçkilər keçirildi. 1950-ci il martın 14-də Florensiya, Kaketa departamentinin inzibati mərkəzi seçildi.
Coğrafi mövqeyi
Şəhər departamentin şimali-qərb hissəsində yerləşir, Aça çayının sol sahilində, şərq Kordilyer sıra dağlarının ətəklərində yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 561 metr yüksəklikdədir.
Əhalisi
2012-ci ildə siyahıyaalınma zamanı şəhər əhalisinin sayı 163 323 nəfər idi. Şəhər əhalisinin illər üzrə say artımı: Ağ və mestizolar irq olaraq şəhər əhalisinin 95,9%-ni, zəncilər 3,3%-ni, hindular isə 0,8%-ni təşkil edir. 5 il ərzində əhalinin arasında savadlılıq səviyyəsi 91,3%-ni təşkil etmişdir. 2005-ci il məlumatlarına görə, Florensiyanın əhalisi yaşlarına görə bölünmüşdü: 44,87%-i 20 yaşdan aşağı sakinlər, 30,96%-i 20 və 39 yaş arası, 17,07%-i 40 ildən 59 yaşa qədər olanlar və 7,11%-i 60 yaşdan yuxarı olanlar.
Ağıllı şəhər
Ağıllı şəhər — məlumat toplamaq üçün müxtəlif növ elektron IoT sensorlarından (əşyaların interneti) istifadə edən və sonra subyektləri, resursları və xidmətləri səmərəli idarə etmək üçün əldə edilən bu məlumatlardan istifadə edən yaşayış məskənidir. Ağıllı şəhər texnologiyaları yol infrastrukturu və nəqliyyat sistemləri, elektrik stansiyaları, kommunal xidmətlər, su şəbəkələri, tullantıların idarə edilməsi, asayişin qorunması və təhlükəsizlik, informasiya sistemləri, məktəblər, kitabxanalar, xəstəxanalar və digər ictimai xidmətlərə nəzarət etmək və idarə etmək üçün vətəndaşlardan, cihazlardan və digər subyektlərdən məlumatların toplanmasını və analizini, həmçinin çevik və dəqiq həll yollarını təmin edir. Ağıllı şəhər konsepsiyası şəhərin gündəlik fəaliyyətini və xidmətlərinin səmərəliliyini optimallaşdırmaq, vətəndaşlarla qarşılıqlı əlaqə yaratmaq üçün informasiya və kommunikasiya texnologiyalarının və IoT şəbəkəsinə qoşulmuş müxtəlif fiziki cihazları inteqrasiyasıdır. Ağıllı şəhər texnologiyası şəhər rəhbərliyinə həm icma, həm də şəhər infrastrukturu ilə birbaşa əlaqə və şəhərdə baş verənləri və şəhərin necə inkişaf etdiyini izləmə imkanı verir. Bu tip şəhərlərdə İKT şəhər xidmətlərinin keyfiyyətini, səmərəliliyini və qarşılıqlı əlaqəsini yaxşılaşdırmaq, xərcləri və resurslara asılılığı azaltmaq, vətəndaşlarla hökumət arasında əlaqəni artırmaq üçün istifadə olunur. Ağıllı şəhərlərdə istifadə olunan proqramlar şəhər axınlarını idarə etmək və real vaxt rejimində reaksiya vermək üçün hazırlanmışdır. Ağıllı şəhərlər ağıllı cihazlardan əldə edilən məlumatlarla işləyir. Bu ağıllı cihazlar telefonlar ya da avtomobillərdə olan sensorlar belə ola bilər. Bu cihazlar kifayət qədər məlumat təmin etdikdə isə, məsul şəxslər şəhərin ehtiyaclarını müəyyən edə və lazımlı infrastruktur işlərini başlada bilərlər.
Vilgic mahalı
Vilgic mahalı — Talış xanlığının mahallarından biri.
Ağıllı şəhər
Xüsusiyyətləri
1. Yollardakı tıxaclar və nəqliyyat problemlərinin azaldılması
Vilgic mahalı
Mahal cənubdan və qərbdən Ərdəbil xanlığı, şərqdən Astara mahalı, şimaldan isə Ucarud mahalı və Zuvand mahalı ilə həmsərhəd idi. Burada yaşayan talışların bir qismi şiə, bir qismi isə sünni idi. Bu mahal Gülüstan sülhündən sonra Kutvalanş yaxınlığında iki yerə bölünmüşdür. Həmin hissələrdən biri Xalxal sərhədinə, Bağru dağına və Yardımlıya yaxındır. Burada yaşayan talışların bir böyük qismi sünni, bir qismi isə şiə idi. 1827-ci ildə tərtib еdilmiş bir sərhəd хəritəsində Talış dağları silsiləsinin cənubunda təхminən hazırkı Qızyurdu dağı ətrafında qеyd оlunmuşdur. Vilgic mahalı ərazisinin böyük bir hissəsi indiki İran, az hissəsi isə indiki Azərbaycan ərazisi tərkibindədir.
Ağıllı şəhər
Xüsusiyyətləri
Yollardakı tıxaclar bir çox şəhər əhalisinin ümumi problemidir, lakin texnologiya sayəsində perspektivli həllər artır. Məsələn, ictimai nəqliyyat marşrutları real vaxt rejimində tələbata uyğun tənzimlənə, ağıllı işıqforlar və ağıllı dayanacaqlar kimi sistemlərdən istifadə edilə bilər. Bu tətbiqlərə misal olaraq Çinin Qunçjou şəhərində süni intellektə əsaslanan ağıllı şəhər proqram təminatı göstərilə bilər ki, bu da nəqliyyat sıxlığını 15% azaldır.
2. Enerji səmərəliliyinin artması
Ağıllı şəhərlər həmçinin real vaxt rejimində enerji istifadəsinə nəzarət etmək və enerji istehlakını azaltmaq üçün texnologiyadan istifadə edirlər. Məsələn, Amsterdamda evlər üçün enerji istehlakını azaltmaq üçün ağıllı enerji sayğacları təklif olunur. Nyu-Yorkda isə real vaxt məlumatları ilə küçə işıqlarının tənzimlənməsinə və ya qaralmasına imkan verən LED texnologiyasından istifadə edilir. Bu nümunələrlə yanaşı, havanın çirklənməsinin monitorinqi sistemləri və ekoloji cəhətdən təmiz binalar da planlaşdırmaya inteqrasiya oluna bilər.
3. Şəhərlərin təhlükəsizliyinin artırılması
Wi-Fi bağlantısı, IoT texnologiyaları və CCTV kameralarının geniş istifadəsi ilə şəhərdə təhlükəsizliyi artırmaq mümkündür. Məsələn, Nyu-Orleanda ictimai təhlükəsizlik üçün Burbon küçəsindən və kəsişmələrdən real vaxt rejimində video məlumatlar birbaşa təhlil edilir.
4. Vətəndaşlarla işbirliyinin artması
Ağıllı şəhərlər haqqında bəlkə də ən maraqlı tətbiqlərdən biri vətəndaşların prosseslərdə daha çox iştirak etməyə təşviq edilməsidir. Hazırda bu istiqamətdə ən çox yayılmış təcrübə vətəndaşlara yerli problemləri daha asan bildirməyə imkan verən proqramlar, ştrix-kodlar və icma şəbəkə platformalarıdır.
5. Əlverişli infrastruktur
6. Şəhər iqtisadiyyatının artırılması
7. Davamlılıq və ekoloji töhfələr
Resurslardan səmərəli istifadə edildiyi, karbon izlərinin azaldıldığı, universal təsirlərin minimuma endirildiyi və istifadəçilərin yaşayış səviyyəsinin yaxşılaşdırıldığı (hava, su və ətraf mühitin keyfiyyəti baxımından) yaşıl texnologiyalarla hərtərəfli işləmək ən real olan ağıllı şəhərlərdir. Bu, həmçinin qlobal istiləşmə və iqlim dəyişikliyi problemlərinə həll yolları yarada biləcək unikal yanaşmadır.
Nümunələr
Smart City Index 2021 siyahısına görə, dünyanın ən yaxşı on ağılı şəhərləri (birincidən başlayaraq) Sinqapur, Sürix, Oslo, Taybey, Lozanna, Helsinki, Kopenhagen, Cenevrə, Oklend və Bilbaodır.
Eyforiya (teleserial, 2019)
Eyforiya — Sem Levinson tərəfindən HBO üçün yaradılmış amerikan yeniyetmə drama serialı, Ron Leşem və Dafna Levinin yaratdığı eyniadlı İsrail serialından əsaslanmışdır. Serialın baş qəhrəmanı Ru Bennet (Zendaya) narkomaniya ilə mübarizə aparır.
Qışlaq-i Hacıəliquluayaz (Pərsabad)
Qışlaq-i Hacıəliquluayaz — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 35 nəfər yaşayır (6 ailə).
Eyforiya (teleserial, 2019)
Eyforiya 16 iyun 2019-cu ildə premyerasını etdi. Serial 2019-cu ilin iyulunda ikinci mövsüm üçün yeniləndi. Bir saatlıq iki xüsusi veriliş 2020-ci ilin dekabrında və 2021-ci ilin yanvarında yayımlandı. İkinci sezonun premyerası 9 yanvar 2022-ci ildə, serialın isə 2022-ci ilin fevralında nümayiş olundu. üçüncü mövsüm üçün yeniləndi. Serial çoxlu mükafatlar, o cümlədən Ən Yaxşı Dram Serialları üçün Primetime Emmy Mükafatına namizədlər qazandı. Performansına görə Zendaya Dram Serialında Ən Yaxşı Aktrisa üçün Primetime Emmy Mükafatı və Satellite Mükafatı qazandı. Zendaya, Sidni Suini, Kolman Dominqo və Marta Kelli ikinci mövsüm üçün eyni mükafata namizəd oldu.
Serafim Sarovski məbədi (Sumqayıt)
Serafim Sarovski məbədi — Rus Pravoslav Kilsəsi Bakı yeparxiyası tabeliyində kilsə. Kilsənin keşişi Vadim Şelkovdur.
Sumqayıt sakinləri tərəfindən Rus kilsəsi adıyla tanınan məbəd Sumqayıt şəhəri, 19-cu məhəllə, ev 24/5, mənzil 18 ünvanında yerləşir.
Qışlaq-i Hacıəliqulucəfər (Pərsabad)
Qışlaq-i Hacıəliqulucəfər — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 29 nəfər yaşayır (7 ailə).
NGC 5131
NGC 5131, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Tuxya
thumb|250px|Çuvaşların anat-ençi etnik qrupuna mənsub, tuxya geyinmiş qız Tuxya - Çuvaş qızlarının yarımdairəvi formada toxunmuş, 1-2 cərgədın ibarət naxışlı, qulaqlığı və ya dəri kəməri olan ənənəvi baş geyimi. Tuxya muncuqlarla, gümüş sikkələrlə və müxtəlif qiymətli daşlarla bəzədilir, papağın yuxarı hissəsində dairəvi formada Günəşi və onun fasiləsiz hərəkətini simvolizə edən işarələr əks olunurdu. Tuxyanın çuvaşların əsas etnik qruplarını səciyyələndirən iki növü mövcuddur. Çuvaşıstanın şimal və şimal-qərb bölgələrində yaşayan və özlərini anat-ençi adlandıranlar dairəvi formada toxunmuş tuxyadan, Çuvaşıstanın Mərkəzi bölgələrində və həmçinin Orta Volqaboyunda və Uralyanı ərazilərdə yaşayan çuvaşlar dəbilqəyə oxşar, yuxarısı konusvari şəkildə toxunmuş yarımdairəvi tuxyadan istifadə edirdilər. Volqa çayından şimalda yaşayan yuxarı çuvaşların hansı formalı tuxyadan istifadə etmələri barədə mənbələrdə heç bir məlumat yoxdur. Zveniqovoda yaşayan marilərin də tuxyadan istifadə etmələrinə təsadüf olunmuşdur.
Tarixi
Tuxyadan istifadə olunması barədə üç nəzəriyyə: Bulqar, Amazon və Ön Asiya nəzəriyyələri mövcuddur. Bulqar nəzəriyyəsinə əsasən tarixin müxtəlif dönəmlərində çuvaş qadınlar kişilərlə bərabər döyüşlərdə iştirak etmişlər, xalq arasında bununla bağlı bir çox əfsanələr də yaranmışdır. Qədim dövrlərdə tuxya qulaqları qorumaq üçün dəmir və ya poladdan hazırlanmış elementlərdən ibarət hərbi şlem rolunu oynayırdı. Bu qulaqcıqlar baş geyiminin əsas hissəsini təşkil edən dəridən hazırlanməış remenə bərkidilirdi. Tuxyanın Volqa bulqarlarından çuvaşlara keçməsi barədə də müxtəlif ehtimallar vardır.
Amazon nəzəriyyəsinə əsasən çuvaş qadınlarının əcdadları sarmat amazonkaları olmuşdur. Çuvaş dilində "Amazonka" dəqiq məna ifadə edən iki ifadədən ibarətdir: "ama"-dişi və "sin" - insan. Amazonkaların bu ərazidə yaşamaları daha bir mənbədə- İtaliya rahibi Fra Maura tərəfindən Portuqaliya kralı V Alfons üçün hazırlanan və o zamanlar kartoqrafiyada ciddi mənbə kimi qəbul edilən xəritədə katolik rahib hazırda Çuvaşıstanın yerkləşdiyi Volqa və Sur çayları arasındakı ərazini Amazoniya adlandırmışdır. Belə bir qənaətə gəlmək olar ki, polad lövhəciklərlə əhatə olunan tuxya hərbi şlem kimi müdafiə funksiyası daşıyırdı. Bu baş geyiminin təsvirlərinə yunan qablarının üzərinə çəkilmiş təsvirlərdə də rast gəlmək mümkündür.
Feyzi Ağüzüm
Feyzi bəy Əsədulla bəy oğlu İskəndərbəyov və ya Feyzi Ağüzüm — yazıçı, Azərbaycan Kültür Dərnəyinin rəhbəri (1973–1990)
Həyatı
Feyzi Ağüzüm 1922-ci ildə Qarsda doğulmuşdur. İlk və orta təhsilini Qarsda başa vurduqdan sonra Ankara Universitetinin Ziraət fakültəsinə daxil olmuşdur. Təhsilini bitirdikdən sonra Türkiyə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində çalışmışdır. O, burada yüksək vəzifələrdə işləmişdir.
1949-cu ildən isə Azərbaycan Kültür Dərnəyinin işlərində böyük fəallıq göstərmişdir. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə ilə yaxın təmasda olmuşdur. Sonralar Azərbaycan Milli Mərkəzinin üzvü və Azərbaycan Kültür Dərnəyinin başqanı olan Feyzi Ağüzüm "Azərbaycan" dərgisində çoxlu sayda dəyərli yazılar çap etdirmişdir.
Feyzi Ağüzüm 1991-ci ildə 26 dekabrda Ankarada vəfat etmişdir
NGC 6067
NGC 6067, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Günyə bürcü istiqamətində yerləşir. I2r tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Azər Quliyev
Azər Barat oğlu Quliyev (d. 12 yanvar 1960) — Azərbaycan kino prodüseri, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi (2008)
Həyatı
Azər Quliyev 12 yanvar 1960-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1981–1985-ci illərdə Moskvanın kinematoqrafiya İnstitutunun kino istehsalının təşkilatı fakültəsini bitirib.
Fəaliyyəti
1985-ci ildən 2002-ci ilə qədər "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında baş iqtisadçı, 2002-ci ildən isə kinostudiyanın istehsalat və maliyyə işləri üzrə direktor müavini vəzifəsində çalışır. Bu illər ərzində "Qəzəlxan" (1993), "Qəm pəncərəsi" (1986) və "Cavad xan" (2009) mürəkkəb quruluşlu tarixi filmlərdə, xarici ölkələrlə müştərək istehsalı olan "Üç qız" (2006), "Salandar"(1995) və "Ondan yaxşı qardaş yox idi" (2010), dərin psixoloji xarakterli "Başqa dünya" (1992) "Ata" (1988) və "Süd dişinin ağrısı" (1987) və müasir problemlərə həsr olunmuş "Qala" (2008), "Buta" (2010) və "Çölçü" (2011) filmlərində icraçı prodüser kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Azər Quliyev bir çox filmlərin prodüseri, bəzi film layihələrinin müəllifi və rəhbəridir.
Onun əməyi dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş və o, 2008-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülmüşdür.
Filmoqrafiya
İnzibatçı kimi
Film direktoru kimi
İcraçı prodüser kimi
Layihə rəhbəri kimi
Xətt prodüseri kimi
Digər
NGC 4924
NGC 4924, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Yermolov adası
Yerləşməsi
Arxipelaqın şimalında qərarlaşır. Ruskiy adasından 5 kilometr cənubda yerləşir. Yermolov adası həmcinin Litke adaları qrupuna daxildir. Daxil olduğu qrupun şimal hissəsində yerləşir. Şimaldan, qərbdən və cənub-şərqdən arxipelaqa daxil digər adalarla əhatələnmişdir. Şimaldan Ruskiy adası, Hidroqraf adası və Şileyko adası, qərbdən Torisnıy adası, cənub-şərqdən isə Pedaşenko adası və Unkovski adası ilə sərhədlənir. Cənub-şərq hissəsində elədə böyük olmayan adalar vardır. Paxtusov adaları qrupundan Lelin boğazı ilə ayrılır.
Ümumi məlumat
Yermolov adası Litke adalarının ən iri adasıdır. Üstəlik Nordenşeld arxipelaqının isə ən iri adalarından biridir. Qərbdən şərqə ovalvari quruluşa malikdir. Qərbində uzunluğu 3,5 km olan yarımada vardır. Adanın qərbində yerləşən Kamenistı burnundan, şərqində yerləşən Povorotnıy burnuna qədər məsafə 13 kilometrdir. Eni isə mərkəzi hissəsində 6 km təşkil edir. Adanın şimalında Zamançivaya buxtası yerləbuxta danın daxilinə 300 metr daxil olur. Buxtanın diametri 1,5 km-dır.
Ada ərazisinin böyük hissəsi buzdan azaddır. Bitki örtüyünə gəldikdə əsasən mamır, şibyə və az miqdarda da olsa ot bikilərinə rast gəlinir. Şərqində yerləşən hündürlükdə geodeziya obyekti vardır. 1993-cü ildə Arktika qurşağının qorunması məqsədi ilə burada qoruq yaradılmışdır. Ada da həmçinin Böyük Arktik qoruğunun ərazisinə daxildir.
Tarixi
Ada öz adını 1901-ci ildə Rusiya Arktika ekspedisiyasına rəhbərlik etmik Zarya gəmisinin kapitanı Eduard Vasili Toll tərəfindən almışdır. Aleksey Serqeeviç Yermolov dövlət və ictimai xadim, aqronomiya sahəsində alim, Peterburq elmlər akademiyasının fəxri üzvü olmuşdur. Ekspedisiyaya getməzdən əvvəl Eduard Toll Yermolovun rəhbərliyi altında işləyirdi.
Qışlaq-i Hacıəliqulucəlal və Xanağa (Pərsabad)
Qışlaq-i Hacıəliqulucəlal və Xanağa — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kabale (rayon)
Kabale — Uqandanın Qərb bölgəsində rayon. Mərkəzi Kabale şəhəridir.
Yerli dildə "kabale" kiçik bir daş mənasının verdiyi üçün, Kabale bəzən "Kastoun" da adlandırılır.
Yer
Kabale rayonu şimaldan Rukunqiri rayonu, şimal-şərqdən Rukiqa rayonu, şərq və cənubdan Ruanda, qərbdən isə Rubanda və Kanunqu rayonları ilə həmsərhəddir. Kabale, Uqandanın paytaxtı Kampaladan cənub-qərbdə, yol ilə təxminən 420 km məsafədə yerləşir.
Əhali
1991-ci il milli siyahıyaalması nəticəsində rayon əhalisi 417 200 nəfər olaraq qiymətləndirilmişdir. 2012-ci ildə əhalinin sayı 498 300 nəfər olmuşdur.
Aydan Höccətova
Aydan Höccətova (doğ. 6 aprel 1999, Bakı) — Azərbaycan şahmatçısı. Qadınlar arasında Beynəlxalq qrosmeyster (2018).
Erkən illəri
Aydan 1999-cu ildə aprelin 6-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. İ.M.Seçenov adına Birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin Bakı filialında təhsil alıb. Televizorda şahmat haqqında veriliş gördükdən sonra onda bu oyuna maraq yaranıb. . Şahmat məşqçisi qrosmeyster Fərid Abbasovdur.
Şahmat karyerası
Aydan iki yaş yarımından şahmat oynamağa başlamış, üç yaşında dördüncü dərəcəli şahmatçı normasını yerinə yertirmişdir. Dörd yaşında artıq Bakı çempionatında iştirak etmişdir. Beş yaşında ikən Azərbaycanda ilk dəfə 10 yaşlı qızlar arasında Respublika çempionatına vəsiqə qazanmışdır. Aydan Azərbaycanda 6 yaşında I dərəcəli şahmatçı normasını yerinə yetirən yeganə şahmatçıdır.
2004-cü ildə Moskva şəhərində keçirilən ilk beynəlxalq yarışına qatılıb və dünya çempionu Anatoli Karpov tərəfindən xüsusi diplom və hədiyyə ilə mükafatlandırılıb. 2005-ci ildə Türkiyədə 12 yaşa qədər məktəblilərin 1-ci dünya çempionatının komanda yarışında 3-4-cü yerləri bölüşdürüb və Türkiyə Şahmat Federasiyasının prezidenti Əli Nihat Yazıçı tərəfindən diplom və hədiyyə ilə mükafatlandırılıb.
2005-ci ildə Serbiyada keçirilən Avropa çempionatında iştirak etmişdir. Eyni ildə 6 yaşında ikən 10 yaşlı qızlar arasında Bakı çempionatında və 15-ci Bakı kubokunda 2-ci yeri, "Yay kubokunda" isə 1-ci yeri tutub.
2006-cı ildə isə Batumi şəhərində keçirilən dünya çempionatında iştirak edib. Həmçinin Lənkəranda keçirilən Respublika Olimpiadasında, "Payız kubokunda" və Azərbaycan çempionatında 1-ci yeri, 10 yaşlı qızlar arasında Bakı çempionatında 2-ci yeri, və Respublika çempionatında 3-cü yeri tutub.
2007-ci ildə Gürcüstanın Batumi şəhərində keçirilən 8 yaşlıların ilk Avropa çempionatında 1-ci yeri qazanmışdır. Həmin ildə Türkiyənin Antalya şəhərində keçirilən 8 yaşlıların dünya çempionatında 8 xal yarım toplayaraq onunla eyni nəticə göstərmiş Günay Məmmədzadə ilə 2-3-cü yerləri bolüşdürmüşdür. Bunlardan əlavə 2007-ci ildə Bakı çempionatında və Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunmuş "Prezident kubokunda" 10 yaşlı qızlar arasında 1-ci yeri, Azərbaycan çempionatında 2-ci yeri, və Zaqatalada keçirilən Olimpiadada 3-cü yeri tutub. 24 dekabr 2007-ci ildə Aydan Höccətova Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 9 fevral 2007-ci il tarixli 1956 saylı sərəncamına əsasən Bakı Şəhər Gənclər və İdman Baş İdarəsi və Yeni Azərbaycan Partiyasının Gənclər Birliyi ilə birgə təşkil etdiyi mərasimdə ilin şahmatçısı seçilmiş, gənclər və idman naziri Azad Rəhimov tərəfindən medal və diplomla təltif olunmuşdur.
2009-cu ildə İtaliyanın Fermo şəhərində keçirilən 10 yaşlı qızların Avropa çempionatında 2-ci yeri tutmuşdur.
2013-cü ilin noyabr ayında Türkiyənin Əskişəhər şəhərində keçirilən türkdilli xalqların olimpiadasında 2-ci yeri tutmuşdur.
Məhlulun qatılığının ifadə üsulları
Məhlulun qatılığı - onun komponentləri arasındakı miqdarı nisbətlə xarakterizə olunur. Məhlulun qatılığının, yəni həll olan maddənin həllediciyə nisbətən miqdarının müxtəlif ifadə üsulları vardır.
Faizli məhlul
Məhlulda həll olan maddənin həllediciyə nisbətən miqdarı faizlə göstərilərsə belə məhlul faizli məhlul adlanır. Faizli məhlulun bir neçə xüsusi halı vardır:
Molyar və molyar məhlulun qatılığı
Bu halda məhlulun qatılığı, onda həll olan maddənin qram-molekul (molların) sayı ilə ifadə edilir. Həll olan maddə miqdarının qram molekullarla ifadəsində onun ya məhlulun bir litrinə və ya həlledicinin 1kq-na olan nisbəti müəyyən edilir. Buna əsasən belə məhlulun molyar və ya molyal olmaqla iki xüsusi halı meydana çıxır. Molyar məhlulda qatılıq həll olan maddənin məhlulun 1l-də olan qram-molekullar sayı ilə müəyyən edilir.Məsələn, 1 molyar məhlul elə məhlula deyilir ki, onun 1 litrində həll olmuş maddə 1 qram molekul təşkil etsin. Molyal məhlulda isə qatılıq, həll olan maddənin həlledicinin 1kq-dakı qram-molekul maddə həll olursa, həmin məhlul 1 molyal məhlul adlanır. Qatılığın ifadəsində bəzən "solvat ədədindən" istifadə edilir. Məsələn, kristalhidratlarda qatılıq həll olan maddənin 1 molekulunun payına düşən həlledici molekullarının sayı ilə müəyyən olunur. Sulu məhlullar üçün bu ədəd hidrat ədədi adlanır.
Normal məhlul
Belə halda məhlulun qatılığı həll olan maddənin 1 litr məhluldakı qram-ekvivalentlərinin (q-ekv) sayı ilə müəyyən edilir. Bir normal məhlul elə məhluldur ki, onun 1 litrində 1q-ekv maddə həll olmuşdur. Müxtəlif maddələrin qram-ekvivalentləri müxtəlif yolla təyin edilir. Turşuların qram-ekvivalenti, onların qram-molekul çəkilərinin əsaslılığına bölünməsi ilə tapılır.Məsələn, H2SO4-ün qram-ekvivalenti 98:2=49q və ya CH3COOH-ın qram ekvivalenti 60:1=60q-a bərabərdir. Əsasların qram-ekvivalenti onların qram-molekul çəkisinin metalın ümumi valentlik sayına bölünməsi ilə tapılır. Məsələn, NaOH və Ca(OH)2-in qram-ekvivalenti müvafiq olaraq 40:1=40q, 74:2=37q-a bərabərdir. Duzların qram-ekvivalenti onların qram-molekul çəkisinin, həmçinin, metalın ümumi valentliyinin sayına (metalın valentliyi vurulsun atomların sayına) bölünməsi ilə tapılır. Məsələn, NaCl-in qram-ekvivalenti 58,5:1=58,5 q və ya Al2(SO4)3 qram-ekvivalenti 342:6(3·2)=57q-a bərabərdir.
Qacar dövrü incəsənəti
150px|thumb|right|[[Mirzə Qədim İrəvaninin "Dərviş" portreti]] Qacar dövrü incəsənəti — 1781-1925-ci illərdə mövcud olmuş Qacarlar dövlətinin incəsənəti. Ağa Məhəmməd şah Qacar və xələflərinin dövründə nisbi sülh şəraiti incəsənətin inkişafına səbəb olmuşdur. Məşhur Azərbaycan rəssamı Mirzə Qədim İrəvani bir çox əsərini bu üslubda çəkmişdir.
1988-ci ildə çəkilmiş "Aşıq Qərib" filmində Qacar miniatür məktəbi nümunələrindən istifadə edilmişdir.
Viktoriya Dauyotite
Viktoriya Dauyotite (Viktorija Daujotytė-Pakerienė; ) — Litva ədəbi tənqidçisi.
Teberda
Teberda - Rusiyanın Qaraçay-Çərkəz Respublikasında bir şəhərdir. İnzibati baxımından Qaraçay şəhər dairəsinə daxildir.
Viktoriya Dauyotite
Bioqrafiyası
1971-ci ildən bəri işlədiyi Vilnüs Universitetini bitirib. 1975-ci ildən Litva Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Emlər doktoru, Vilnüs Universitetinin professoru, Litva Elmlər Akademiyasının ekspert üzvüdür. Milli Mükafat laureatı (1993), "Razılıq" mükafatının ("Santarvės premija", 1996) sahibidir.
Aydan Höccətova
Şahmat karyerası
2015-ci ildə qadınlar arasında FİDE ustası adına, 2018-ci ildə isə qadınlar arasında beynəlxalq qrosmeyster adına layiq görülüb.
Viktoriya Dauyotite
Bioqrafiyası
Litva Böyük Hersoqu Qyadiminas ordeni ilə təltif edilmişdir (2002). Yurgis Baltruşaytis adına Rusiya-Litva Əməkdaşlıq Fondunun üzvüdür.
Teberda
Adı
Şəhər yerləşdiyi vadinin adı ilə adlandırılmışdır.
Viktoriya Dauyotite
Fəaliyyəti
Məktəblər və ali təhsil müəssisələri üçün bir çox dərsliyin, ədəbiyyat nəzəriyyəsi, Litva poeziyası, Yurqis Baltruşaytis, Salome Neris, Yanin Diaqutite, Yustinas Martsinkeviçin tərcümeyi-halı, bioqrafiyası və fəaliyyəti, qadın ədəbiyyatına dair monoqrafiyaların müəllifidir. Litva nəsr şeirləri (1987), seçilmiş əsərlər, məktublar, Vinsas Putinas (1982), Moteyus Qustaytis (1984), Salomei Neris (1994; 1999), Marselius Martinaytis (1998) və s. digər nəşrlər.
Aydan Höccətova
Şahmat karyerası
2016-cı ilin sentyabrında Bakıda keçirilmiş 42-ci Ümumdünya Şahmat Olimpiadasında Azərbaycanın qadınlardan ibarət əsas (birinci) komandasının heyətində Azərbaycanın qadınlardan ibarət yığma komandasında debüt edib.
Teberda
Coğrafiya
Böyük Qafqazın şimal yamaclarında, Çerkesskdən 105 km cənubda, Hərbi-Suxumi yolu üzərində yerləşir.
Aydan Höccətova
Reytinqi
FİDE-nin rəsmi saytında dərc olunmuş 2017-ci ilin fevral ayına olan məlumata görə Aydan 2308 xalla Azərbaycan qadın şahmatçıları arasında 5-ci, "Top 100 Girls February 2017" reytinq cədvəlində 21-ci və "Top 100 Women February 2017" reytinq cədvəlində isə 181-ci yerdə qərarlaşıb.
Teberda
Coğrafiya
İqliminə təsir göstərən amillər: dağlıq ərazi, aşağı atmosfer təzyiqi, intensiv günəş radiasiyası, az buludluluq. Nisbətən isti qışa və sərin keçən yaya sahibdir. Qışın ən soyuq ayı olan yanvardır. Yanvarda orta temperatur -2,3° C, iyul və avqust aylarında isə +15,5 ° C-dir. Burada günəş işığının müddəti ildə ərzinsə 2200 saata çatır.
Tarixi
1868-ci ildə bir qaraçay kəndi olaraq qurulur. Kənd ilk olaraq Ojaya Bayçorovun nəslindən olan 40 ailə tərəfindən qurulur. Bu səbəbdən kənd bir müddət onun Ojayanın soyadı “Bayçoraralanı-Kabak” adı ilə adlandırılırdı. Kəndin adındakı “Kabak” sözü "kənd" mənasını verir. Vaxt keçdikcə kənd sakinlərin əhəmiyyətli bir hissəsi digər qəbilələrin nümayəndələri olması səbəbindən Teberda çayı sahilində yerləşdiyinə görə bu adla adlanmağa başladı.
1925-ci ildə ilk kənddə vərəm sanatoriyası açıldı. Sonradan çox sayda sanatoriya və istirahət evi ("Qornore uşellye", "Kluxori", "Azgek" turizm bazası, "Teberda" oteli və s.) açıldı.
Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin 8 fevral 1971-ci il tarixli qərarı ilə Teberda qəsəbəsinə şəhər statusu verilir.
Əhali
2019-cu il 1 yanvar tarixinə əsasən Rusiyanın 1115 şəhəri arasında əhalisinin sayına görə 979-cu yerdədir. Əhalisinin sıxlığı — 3262.65 nəf./km². 2002 və 2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə rayonun milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir :
Poyarnova yemişanı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid bitki yarımnövü.
Təbii yayılması
Krım dağlarının şərq hissəsində təbii halda bitir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3–6 m olan endemik ağac və ya koldur. Yarpaqları növbəli, 3-5 pərli, seyrək tükcüklü, gümüşü rəngdədir. Çiçəkləri ağ qalxanvari çiçək qrupuna yığılmışdır. Meyvəsi sarı, yumru və ya armudvaridir (uzunluğu 25 mm-dən). 3-5 çəyirdəkli yeməlidir. İyunda çiçəkləyir, meyvəsi sentyabarda yetişir. Vegetativ və toxumlarla çoxalır.
Ekologiyası
Quru, daşlıq yamaclarda, meşələrdə, qruplaşmalarda (d.s.50–300 m hündürülükdə) bitir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR təbii halda rast gəlinir.
İstifadəsi
Meyvələri askorbin turşusu və digər vitaminlərlə zəngindir. Balaverici, dərman, qida, dekorativ bitkisi kimi əhəmiyyətlidir. Mədəni şəraitdə dekorativ və meyvəli bitki kimi becərmək tövsiyə edilir. Torpağın erroziyasının qarşısını almaq məqsədi ilə tətbiq edilir.
Moisey Xorenatsi anonim keşiş müəllifdir (kitab)
Moisey Xorenatsi anonim keşiş müəllifdir — Filologiya elmləri doktoru, professor, tarixçi, Cavidşunas alim Əjdər Tağıoğlu tərəfindən yazılmış elmi əsər.
Məzmun
Əjdər İsmayılov elmi əsərində kifayət sayda qədim müəlliflərə, mötəbər qaynaqlara, etnoqrafik abidələrə, kilsə ədəbiyyatına, məşhur rus, erməni və Avropa tarixçilərinə istinad edərək, erməni tarix ədəbiyyatı üçün mötəbər mənbə hesab edilən "erməni tarixinin atası” M.Xorenatsinin şəxsiyyətini təkzib etməklə, kilsədə üç türk dövlətinə (Biaini, Arme, Part) aid olan, lakin "erməniləşdirilmiş” mifoloji və filoloji ədəbiyyat əsasında tərtib edilmiş "Armeniya tarixi” əsərlərinin, habelə keşiş babalarının ənənələrini davam etdirən erməni tarixçilərinin mənsub olduqları xalqa yazdıqları "qədim tarix” kitablarının saxta və uydurma olduğunu elmi əsaslarla sübuta yetirir.
Osmanlı-məmlük müharibəsi (1516-1517)
Osmanlı-məmlük müharibəsi (1516–1517) (حرب المملوكي العثماني, Osmanlı – Memlük Savaşı (1516–17)) — Osmanlı imperiyası ilə Məmlük sultanlığı arasındakı ikinci müharibə. Osmanlılarla Məmlüklər arasındakı qarşıdurmaya, hər iki dövlətin iddia etdiyi Kiçik Asiyadakı mübahisəli ərazilər səbəb oldu. İlk Osmanlı-məmlük müharibəsi 1491-ci ildə təsir dairələrinin bölünməsi ilə sona çatdı. Lakin həm Ramazanoğulları bəyliyi, həm də Dulqədiroğulları bəyliyinin hökmdarları hər iki tərəfdən davamlı təzyiq altında idilər. XVI əsrin əvvəllərində bölgə üzərində nəzarəti ələ almağa çalışan üçüncü bir qüvvədə peyda oldu — Səfəvi şahı I İsmayıl.
Müharibənin nəticəsi olaraq isə Məmlük sultanlığının süqutu və torpaqlarının Osmanlı imperiyasına birləşdirilməsi ilə bitdi. Misirdə 350 il, Suriya, Fələstin, Livanda 400 il davam edən Osmanlı ağalığı başladı.
Hicazın ələ keçirilməsi ilə Osmanlı sultanları iki müqəddəs məkanın Məkkə və Mədinənin də sahibinə çevrildilər. Bu iki şəhərin sahibi olan Osmanlı sultanları xəlifə titulunu qəbul etdilər və 1923-cü ilə qədər Türkiyə Cümhuriyyəti qurulana qədər bu titulu daşıdılar.
Mənbələr
Osmanlıların Misiri fəth etməsini təsvir edən ən yaxşı mənbə Qahirəli və hadisələrin çağdaşı olan Məhəmməd ibn İyasın salnaməsidir. Siyasi hadisələrlə yaxından tanış idi və şahidi olduqlarını hər şeyi dürüst, dəqiq və ədalətlə təsvir edirdi. Başqa bir Misirli İbn Zünbul tarixçi deyil, daha çox yazıçı idi, lakin onun yazdıqları Məmlük fikrinin ifadəsi kimi vacibdir. Dəməşqdən olan Məhəmməd İbn Tulun da fəthin şahidi idi, onun salnaməsi İbn İyasın hekayəsini tamamlayır. Misirin Osmanlılar tərəfindən fəth edilməsinə dair eyni keyfiyyətdə Osmanlı mənbələri yoxdur. O dövrdə hələ Osmanlılarda bənzər ərəb tarixşünaslıq ənənəsi inkişaf etdirilməmişdi. Aşıqpaşazadənin salnaməsində 1501-ci ilə qədərki dövrü əhatə olunur. O, yalnız Osmanlı və Məmlüklərin qarşıdurmasını, mənşəyini və səbəblərini təsvir edir. Aşıqpaşazadənin yaradıcılığının mənfi cəhətləri tez-tez əfsanələrə əsaslanan yanaşmasıdır. Xoca Sadəttin Əfəndi isə hadisələrin şahid deyildi. O, Osmanlıların rəsmi tarixində Misir kampaniyasının iştirakçısı olan atasının hekayələri əsasında müharibəni təsvir etmişdir.
I Səlimin ordusu ilə Misirə gələn və orada qazı kimi qalan Əbdül-Amad əl-Diyarbəkrinin də bir Osmanlı salnaməsi mövcuddur. Lakin onun əsəri İbn İyasın əsərinin Osmanlı dilinə uyğunlaşdırılmış tərcüməsidir. Bu əsərin dəyəri hadisələrə Osmanlı mövqeyindən baxmağıdır. Nişançı Firudin Əhməd bəyin "Munşeat-as Salatin" əsəri sultanların rəsmi yazışmalar toplusudur. Burada təşviqat jurnalları və fatihnamələr (qələbələri elan edən rəsmi məktublar) əksini tapmışdır. Bu da çox vacib tarixi mənbədir.
İki yəhudi salnaməsi də var: biri Rabbi Eliyahu Kapsali (1483–1555) tərəfindən 1523-cü ildə Krit adasında, ikincisi isə 150 ​​il sonra Misirdə Yozef ben Yitzhak Sambari tərəfindən yazılmışdır.
Avropa mənbələrindəki müasir hadisələrdən ən başlıcası, Venesiya agentlərinin yazdıqları hesabat və məktubları toplayan Marino Sanudonun "gündəlikləri"dir.
Münaqişənin tarixi
XV əsrdə güclənən Osmanlı imperiyası, demək olar ki, bütün Anadolu üzərində nəzarəti əldə etdi. Fərat bölgəsində və Çukurov düzənliyində Osmanlı sultanlarının maraqları məmlüklərin mənafeləri ilə toqquşdu. Hər iki sultanlıq bufer ərazilərə — Ramazanoğulları bəyliyi və Dulqədiroğulları bəyliyininə nəzarəti əldə etməyə çalışdı. 1468–1473-cü illərdə Məmlük sultanı Kait-bəy Osmanlı sultanı II Mehmedin dəstəklədiyi Şahsuvar bəy Zülqədər ilə müharibə apardı. Şahsuvar bəy Zülqədərin laqeydliyi və təkəbbürü onu Osmanlı dəstəyindən məhrum etdi və Dulqədiroğulları bəyi məğlub oldu. O, məmlüklər tərəfindən tutuldu və edam edildi. İki dövlət arasındakı növbəti böyük qarşıdurma, taxt-taca iddia edən II Mehmedin oğlu Cem Sultanın Misirdə sığınacaq tapması səbəbindən yarandı. Cem Sultan ailəsi ilə birlikdə Qahirə şəhərinə, oradan isə Hicaza getmişdir. Qeyd edək ki Cem Sultan Həcc ziyarətinə getmiş yeganə Osmanlı şahzadəsidir. Sonra Kait-beyin köməyi ilə, mülklərindən qovulan Qaramanlılarla birlikdə, Jem qardaşı II Bəyazidə müqavimət göstərməyə çalışdı. Cem Sultan məmlüklərdən dəstək alması səbəbindən 27 may, 1482-ci ildə Konya şəhərinin üzərinə hücum etdi. Yalnız II Bəyazidin yaxınlaşmasından sonra Ankaraya doğru geri çəkildi. Buradan yenidən Misirə qayıtmaq istəsə də, yolların bağlanması səbəbindən bu mümkün olmadı.
1485-ci ildən başlayaraq, Kait-bey Çukurova düzünün fəthi uğrunda II Bəyazidlə döyüşdü. Lakin ilk Osmanlı-məmlük müharibəsi 1491-ci ildə təsir dairələrinin bölünməsi ilə sona çatdı. II Bəyazid təcavüzkar xarici siyasət yürütmürdü və hakimiyyətinin sonuna qədər iki imperiya arasında sülh mövcud idi. Hətta Məmlük sultanı Qansu Ğavrinin Portuqaliya ilə qarşıdurması olanda Bəyazid ona kömək belə etdi.
1512-ci ildə hakimiyyətə gələn II Bəyazidin oğlu I Səlim atasından fərli olaraq müharibələrdən çəkinmirdi. Üstəlik bölgə üzərində nəzarəti ələ almağa çalışan üçüncü bir qüvvə Səfəvi şahı I İsmayıl da meydana atılmışdı. 1514-cü ildə I Səlim şaha qarşı yürüş təşkil etdi və Bəylik hökmdarlarına bu yürüşə qoşulmaq üçün bir tələb göndərdi. Dulqədiroğulları bəyliyi hökmdarı Əlaüddövlə Bozqurd bəy bu çağrışa qoşulmadı. Bozqurd bəy Çaldıran döyüşünə gəlmədi. O, çox qoca 90 yaşında olmasını bəhanə gətirdi. Əslində I Şah İsmayılla döyüşməkdən qorulan Əlaüddövlə bəy Səfəvi şahı ilə sülhü pozmaq istəmirdi. Əlaüddövlə bəy Yavuzun yanında olan qardaşı Şahsuvar bəyin oğlu Əli bəyin osmanlılar tərəfindən dəstəklənməsini xoş qarşılamırdı. Bu üzdən Çaldıran savaşına gedən osmanlı ordusunun iaşə yollarını kəsərək, təçhizatlarını yağmalatdırdı.
Hazırlıq
Məmlük sultanı Kansu Qavri I Sultan Səlimin yeritdiyi siyasəti anlamış, sərhədlərində baş verən çaxnaşmalar səbəbilə bir tərəfdən Şah İsmayılla diplomatik əlaqələr qurur, digər tərəfdən də özünün rəhbərlik etdiyi ordu ilə Dəməşq bölgəsinə gəlmişdi.
Qara xan Ustaclının Diyarbəkirə gəldiyi xəbərini eşidən I Sultan Səlim sədrəzəmliyə gətirdiyi Sənan Paşanı 28 aprel 1516 tarixində bölgəyə yolladı. Sənan Paşa burada ikən sərhəddəki Məmlük əmirlərinə məktub yollayaraq Fərat çayını keçmək istədiyini bildirdi. Ancaq cavab məktubu gəlmədi və Məmlük Kansu Gavrinin Şah İsmayılla ittifaq qurduğu başa düşüldü. Ardından Sənan Paşa baş verənlər haqqında I Sultan Səlimə məktub yazmış, 4 iyunda İstanbuldan yola düşən I Səlim isə sədrəzəmə Fərat çayı üzərində körpü tikməyi və sultan ordusunu gözləməyi əmr etdi. Məmlük sultanı Sənan Paşanın bölgəyə gəldiyini öyrəndi və 50 min nəfərlik ordusu ilə vaxtilə üsyan edən Şahzadə Əhmədin Misirə qaçan oğlu Şahzadə Qasımla birlikdə 19 mayda Hələb istiqamətində yola düşdü. I Səlimin sünni dövlət olan Məmlük dövlətini şiə məzhəbli Səfəvilərlə müttəfiqlikdə günahlandırması və bu yöndə dönəmin şeyxülislamı Zənbilli Əli Əfəndidən fətva alması, əslində Misirin və Suriyanın işğal edilməsi üçün bir bəhanə idi.
İbn İyas qeyd edir ki, Kansu Qavrinin ordusu əvvəlki dövrlə müqayisədə nisbətən çox az idi. Yalnız 944 sultan məmlükü var idi ki, bütün ordu isə 5.000 əsgərdən ibarət idi (başqa bir məlumata görə təxminən 7000 nəfər). Osmanlılar canlı qüvvə sayında böyük üstünlüyə malik idilər. Kansu ordusuna olan borclarını ödəməyə çalışdı. Mübarizədə haqlı olduğunu vurğulamaq üçün sultan xəlifəyə, dörd baş qaziyə və təsəvvüf əmrinin şeyxlərinə orduya qoşulmağı əmr etdi. O, özü ilə bərabər Məmlük sultanlığına qaçan Səlimin qardaşı oğlu Kasım ibn Əhmədi götürmüşdü. Kansu Qavri xəzinəsini əlli dəvənin yanında özü ilə daşıyırdı.
Mərcidabık döyüşü
Osmanlı ordusunun mərkəzində sultanla sədrəzəm Sənan Paşa və piyada dəstələri yer almışdı. Tüfəngçilərin önünə 300 top arabası zəncirlənmiş şəkildə düzülmüşdü. Sağ cinahda Anadolu bəylərbəyi Zeynal Paşa, Qaraman bəylərbəyi Hüsrəv Paşa, Dülqədəroğulları bəyliyindan Şahsüvaroğlu Əli bəy və Ramazanoğulları bəyliyindan Mahmud bəy; sol cinahda isə Rumeli bəylərbəyi Kiçik Sənan Paşa, Diyarbəkir bəylərbəyi Mehmed Paşa və I Səadət Gərayın rəhbərlik etdiyi Krım qüvvələri yer almışdı. Məmlük ordusunda isə sağ cinahda Dəməşq naibi Sibay bəy, sol cinahda isə Hələb naibi Xeyir bəyin qüvvələri yer almışdı.
İlk hücum Məmlüklər tərəfindən oldu. Top və tüfəng atəşi ilə sarsılan Osmanlı qüvvələri qısa zamanda bu hücumu dayandırdı. Ordunun Rumeli qüvvələrinə hücum edən Dəməşq naibi Sibay bəy atından salınaraq öldürüldü. Bunu öyrənən Hələb naibi Xeyr bəy geri çəkildi və Osmanlı qüvvələri Məmlük sultanının şəxsi qüvvələrinə hücum etdi. Bəzi tarixçilərin fikrincə Xeyr bəyin satqınlığı I Səlimə qələbə qazandırdı. Günorta saatlarına qədər davam edən döyüşdə Osmanlılar qalib gəldi. Bir çox adlı-sanlı Məmlük əmiri ya əsir alındı, ya da döyüş meydanında öldürüldü. Vəzir Yunus Paşanın səyləri ilə döyüş meydanından qaçan Canbərdi Qəzai və Xeyir bəy ələ keçirildi.