cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kucula Kadfiz
Həyatı
Bir asrı aşan bir zaman öncə***, kəndi Xihou (ç.翖侯, Yüəçi) halkı prəns olarak Kucula'yı**** rakipləri olan diğər dört boya saldırması və yok ətməsi için görəvə çağırmıştır. O bu işi halləttiktən sonra, kavminin başına gəçmiş Guishuang ismi ilə anılır olmuştur. Bu məsələdən sonra Arşaklı dövlətinə (Parfiya imperatorluğu) karşı saldırılar gərçəkləştirən Kucula, Kabil mıntıkasını hakimiyəti altına almıştır. Bu başarısına Puda və Jibin krallıklarını mağlup ətməyi də əkləyən Kucula böyləliklə Qəndəhar məntəqəsını da ələ gəçirmiştir. Kucula səksən sənədən fazla bir hayat sürərək vəfat ətmiştir. Oğlu Yangaozhən (ç.閻高珍, Vima Takto) onun əmanətini krallığa dönüştürmüştür. O Tianzhu'yu (kuzəybatı Hindistan)gənərallərinin başarılarıyla əldə ətmiştir. Bu fütuhatlar nəticəsi Yüəçilər gidərək zənginləşməyə başladılar. Tüm krallıklar tarafından krallıkları Guishuang (Kuşan) adıyla anılır olmuştu. Fakat Hanlar (Çin İmparatorluğu) onları Yüəçilər olarak adlandırıyorlardı.
Buradan anlatılanlardan yola çıxarsak, gərək Kuculanın və gərəksə oğlu Vima Taktonun hakimiyətləri dönəmində fütühat günəydoğu yönünə doğru ilərləmiş və Hindistan'ın kuzəyində bulunan Hindu-Fars Krallığına qarşı olarak gözükmüştür. Kucula ülkəsinin başına gəçtiğində sikkələrini bölgədə daha öncələri hakim olan Yunan krallıklarını baz alarak bastırdı. Kəndi zamanında basılan paraların bir yüzündə Hint-Yunan krallarından Hərmaəus'un*\ adı və ünvanı yazdığı için pək fazla bir dəğər taşımamıştır. Kuşkusuz Kucula'nın böylə yapmasının səbəbində kuzəydən İskit və başqa kavimlərin baskını hissədərək hakimiyət alanını gittikçə kaybədən Hint-Yunan Krallığı ilə ittifak kurmak istəməsidir. Kuşanlar üzərində də kəndilərindən öncə bölgəyə gələn Yüəçilər gibi Yunan dili və mali ətkisi kəndisini gidərək hissəttirəcəktir. Kucula'nın Hint-Yunan dəvlətiylə ilişkilərini sıcak tutmasının başlıca dayanağı əkonomik səbəplər olarak söyləyəbiliriz. Nitəkim uygulanan politikaların Kuşan Dəvlətinin zamanla bölgədə əkonomik bir güç olarak gidərək yüksəldiğini göstərməsi doğrululuğu hakında bizə ipuçları vərməktədir. Bahsə konu sikkələrdə Kucula'nın adının olduğu kısım isə Kharoṣṭhī**\ əl yazısı ilə yazılmıştır.
Sikkələrin diğər yüzündə Yunan mifologiyasında adı kəçən yarı-tanrı Heraklin portreti işli olup, Kucula isə bahsə konu sikkələrdə "Yavugasa" yani bir çəşit yətkiləri gənişlətilmiş bir gənəl vali olarak takdim ədilməktədir. Ömrünün son yıllarında və ölümündən sonra basılan sikkələrdə isə "Maharajas" ünvanı ilə yani büyük kral olarak takdim ədildiğini görməktəyiz. Kucula'nın bastırdığı sikkələrin şəkil olarak çağdaşlarına görə oldukça ilkəl bir formda olduğunu müşəhadə ədilməktədir. Yunanca yazılışlarda bilhassa hükümdarlığı bəlirtən kəlmə və alamətlərdə o günün Yunan dünyasına görə yanlış anlaşılmalara rastlanılmaktadır. Kucula Yunan yazısının kəndi dilinə trankiptasyonunu sağlayabilmək için "Ϸ" karaktərini də əklətmiştir. Bu harf bizə "Kuşan" kəlməsindəki "ş" harfini vərməktədir.
Kucula dönəminə ait olduğu sanılan bazı sikkələrdə birisinin bağdaş kurarak oturarak bətimləndiğini görəbilməktəyiz. Öncələri Budizm ətkisinin sikkələrdə kullanılmasının ən ərkən örnəklərinə burada rastlandığı düşünülməktəydi. Ancak daha sonraları Budizm ətkisinin bu sikkələrə yansıtıldığı bilgisinin doğru olmadığı anlaşılmıştır. İşin doğrusu isə bahsə konu sikkələrdə bətimlənən kişinin Kuşan krallarından Huvişka olduğu sonraları anlaşılmıştır. Hakiki manada Buddizm təsiri sikkələrə Huvişkanın babası olan Kanişka zamanında yansıtılmıştır.
Kuculaya aid bəzı sikkələrdə Roma ətkisinə də rastlanmaktadır. M.Ö. 27-M.S.14 yılları arasında hüküm sürən İmperator Caəsar Divi Filius Augustus'un təmsili görüntüsünün də olduğu sikkələr təspit ədilmiştir. Araştırmacılar bu durumu Roma İmparatorluğu ilə aralarında olan ticari ilişkilərin dərinliklərinə bağlamaktadırlar.
Boston Seltiks
İlk İlləri
Boston Celtics, 1946-cı ildə NBA qurulmadan öncə Amerika Basketbol Asosassiyası (BAA) liqası komandası olaraq quruldu. Daha sonra NBAnın yaranması ilə, NBAnın ilk klublarından biri oldu. Önəmli oyunçusu Bob Cousy başçılığında uğurlu sezonlar keçirtdi.
Bill Russell dövrü
1956-cı ildə Bill Russellı heyətinə qatan klub bu oyunçunun böyük əməyi olan bir çox önəmli uğurlara imza atmışdır. Bill Russell ilə ilk sezonda St. Louis Hawksı 7 oyun sonunda qalib gələrək ilk çempionluğunu qazandılar. Bir sonrakı sezon 1957-ci ildə eyni komandayla qarşılaşdılar və 6 oyun sonunda finalda məğlub oldular. Ancaq daha sonra bir daha liqa tarixində başqa bir komandanın bacara bilmədiyi bir dövr başladı və Cltics 1959-cu ildən başlayaraq ard-arda 8 çempionluğ qazandı. Bu uğurlar 1959-cu ildə Los Angles Lakersi əzib keçərək 4-0 qazandığı oyunlar sonrası başladı. 1967-ci ildə bir illik aradan sonra 1968 və 1969-cu ildə finalda yenə Lakersi keçərək iki çempionluğ daha qazandı. Bu arada NBA tarixinin ən uğurlu məşqçilərindən biri olan Arnold Auerbach 1966-ci ilindəki çempionluğ sonrası təqaüdə çıxdı və klubun başına Bill Russell keçdi. 1969-cu ildəki çempionluğ sonrası Bill Russell təqaüdə çıxdı və möhtəşəm dövr sonra çatdı.
Larry Bird dövrü
İki illik yeni bir quruluşdan sonra, Seltiks 1980-ci illərə Larry Bird, Robert Parish və Kevin McHeylli yeni bir heyət ilə başladı. Oynadıqları 5 finalda üçü dəfə qələbə qazandılar.Bu dövrün ilk çempionluğu 1981-ci ildə yaşandı.1984-1987 arasında ardıcıl 4 final oynadılar 1984 və 1986 da daha iki titul qazandılar.Bu dövrdə Lakers ilə 2-ci dəfə çox iddialı bir rəqabət yaşanırdı. bu rəqabətin başqa bir hissəsi Larry Bird və Magic Johnson arasında idi.
Oyunçular
right|thumb|Boston Celtics'in Alternatif logosu (1998-dən günümüzə)
Oksana Kiselyova
Oksana Kiselyova (d. 30 may 1992) — Azərbaycan qadın milli voleybol komandasının voleybolçularından biridir. İlk dəfə Azərreyl Bakı QVK, sonra Azəryol Bakı QVK, daha sonra Lokomotiv Bakı QVK klubunda iştirak etmişdir. Əvvəl hücumçu, ardınca libero mövqesində oynamışdır.
Həyatı
Oksana Kiselyova 30 may 1992-ci il tarixində Bakı şəhərində doğulmuşdur. İdmanın voleybol növü Oksananın ən sevdiyi oyunlarından birinə çevrilmiş və o, 9 yaşından başlayaraq bu idman növü ilə məşğul olmağa başlayır. Oksana Kiselyova Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında təhsil almışdır.
İdman karyerası
Oksana Kiselyova peşəkar idman karyerasına Azərreyl Bakı QVK klubunun tərkibində iştirak etməsi ilə başlamışdı. 2014-cü il avqust tarixində Oksana yenidən Azərbaycan qadın milli voleybol komandasının tərkibinə qatılmış və həmin ildə İtaliyada keçirilən "Voleybol üzrə qadınlararası dünya çempionatı 2014" turnirində iştirak etmişdir.
Senecio glabrescens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Məcid Kərimov
Məcid Kərimov Zahid oğlu —  Azərbaycanın dövlət və ictimai xadimi.
Azərbaycan Respublikasının yanacaq-energetika naziri (2001-2004). Azərbaycan Respublikasının sənaye-energetika naziri (2004-2005). Azərbaycan Respublikasının "AzərKimya" Dövlət Şirkətinin Prezidenti (2005-2010). Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III çağırış deputatı. Professor, texnika elmləri doktoru. Azərbaycan Respublikasının əməkdar elm xadimi.
Həyatı
Məcid Kərimov 1958-ci il dekabrın 16-sı Bakı şəhərində anadan olub. Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunu bitirib.
1980-1989 – Neft və qaz sahəsi üzrə mühəndislik.
1989-1999 – Azərbaycan Respublikasının Dövlət Neft Şirkəti (ARDNŞ) sistemində fəaliyyət.
1999-2001 – ARDNŞ-in "Dənizneftqazlayihə"-nin direktoru.
2001-2004 – Azərbaycan Respublikasının yanacaq-energetika naziri.
2004-2005 – Azərbaycan Respublikasının sənaye-energetika naziri.
2006-2010 – Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisin deputatı.
2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə «Azəri-Çıraq-Günəşli», «Şahdəniz», «Bakı-Tibilisi-Ceyhan» və  «Bakı-Tibilisi-Ərzurum» layihələrinin həyata keçirilməsi üzrə komissiyanın sədri olmuşdur. «Azərbaycan Respublikasının yanacaq-energetika kompleksinin inkişafı (2005-2015-ci illər) üzrə Dövlət Proqramı»nın və «Azərbaycan Respublikasının alternativ və bərpa olunun enerji mənbələrindən istifadə olunması üzrə Dövlət Proqramı»nın işlənib hazırlanmasına rəhbərlik etmişdir.
Beynəlxalq Mühəndislər Akademiyasının akademikidir.
200-dən çox elmi əsərin, 10 monoqrafiya və 10-dan çox ixtiranın müəllifidir.
Evlidir, 2 övladı var.
Bazar küçəsi sübh çağı (film, 1898)
Bazar küçəsi sübh çağı — qısametrajlı sənədli film. Rejissor Aleksandr Mişon tərəfindən 1898-ci ildə çəkilmişdir. Elmi kinonun mənzərə filmi janrında çəkilmiş kinosüjet Bakıdakı Bazar küçəsində (indiki Hüsü Hacıyev) səhər erkən dükanların açılmasını, buraya araba, ulaq və dəvə ilə ərzaq, sənaye mallarının daşınmasını, alış-verişin başlanmasını, küçə boyu həyatın qaynamasını əks etdirir.
Novo Brdo
Novo Brdo və ya Artana ( və ya Novobërdë, və ya Artana və ya Artanë) — Kosovo və Metohiyaya aid şəhər, Priştina rayonuna aiddir.
Bazar küçəsi sübh çağı (film, 1898)
Məzmun
Elmi kinonun mənzərə filmi janrında çəkilmiş kinosüjet Bakıdakı Bazar küçəsində (indiki Hüsü Hacıyev) səhər erkən dükanların açılmasını, buraya araba, ulaq və dəvə ilə ərzaq, sənaye mallarının daşınmasını, alış-verişin başlanmasını, küçə boyu həyatın qaynamasını əks etdirir.
Novo Brdo
Tarixi
Orta əsrlərdə Novo Brdo (sözbəsöz tərcüməsi: Yeni dağ, Novus Mons, Novamonte, Nyeuberghe) böyük şəhər və strateji hərbi qala idi, mühüm mədən mərkəzi olduğu üçün ətrafdakı mədənlərdən dəmir filizi, qızıl və gümüş çıxarılırdı. Məşhur yazıçı Vladislav Qrammatik burada anadan olmuşdur. 1439-cu ildə Smederevonun süqutundan sonra 1441-ci ilə qədər şəhər Serbiya krallığının paytaxtı olmuşdur. Novo Brdo 1 iyun 1455-ci ildə qırx günlük mühasirədən sonra təslim olaraq Osmanlı hakimiyyəti altına düşdü.
Abşeron qalaları (film, 1989)
Abşeron qalaları qısametrajlı sənədli filmi rejissor Teymur Bəkirzadə tərəfindən 1989-cu ildə çəkilmişdir. Film "Rakurs" Sənədli Filmlər Studiyası nda istehsal edilmişdir. Abşeron torpağında ucaldılmış qalalar həm tarixçi alimlərin, həm də arxeoloqların diqqət mərkəzindədir. Bu qədim tarixi abidələr görəsən hansı məqsədlə tikilmişdir? Bəlkə orta əsrlərdə düşmən hücumlarından qorunmaq üçün hərbi məqsədlə ucaldılmışdır? Bəlkə də atəşpərəstlər onları dini məqsədlə-ibadət etmək üçün tikmişlər? Filmdə göstərilən problemlər tamaşaçılara hökm yox, ehtimal şəklində təqdim olunur.
Məzmun
Abşeron torpağında ucaldılmış qalalar həm tarixçi alimlərin, həm də arxeoloqların diqqət mərkəzindədir. Bu qədim tarixi abidələr görəsən hansı məqsədlə tikilmişdir? Bəlkə orta əsrlərdə düşmən hücumlarından qorunmaq üçün hərbi məqsədlə ucaldılmışdır? Bəlkə də atəşpərəstlər onları dini məqsədlə-ibadət etmək üçün tikmişlər?
Filmdə göstərilən problemlər tamaşaçılara hökm yox, ehtimal şəklində təqdim olunur.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Seyran Vəliyev Rejissor: Teymur Bəkirzadə Operator: Elxan Əliyev Bəstəkar: Fərhəng Hüseynov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1989-cu ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
İri dazı
(Hypericum ascyron) — cinsinə aid bitki növü.
İrəvanlı (Tərtər)
Coğrafiyası və iqlimi
Kəndin ərazisi 383 ha -dır. İrəvanli kəndindən Tərtər şəhər poçtamtınadək məsafə 11 km, kənd inzibati vahidininin mərkəzinə yaxın dəmiryolu stansiyası — Köçərli Dəmiryol Stansiyasınadək məsafə 11 km.
Əhalisi
Əhalisi 2007-ci il 1 yanvar tarixinədək 954 nəfərdir, o cümlədən kişi 469, qadın 485 nəfərdir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıqdır.
Mədəniyyəti
İnzibati ərazi vahidində Başçısının nümayəndəliyi, İrəvanli bələdiyyəsi, mədəniyyət evi, uşaq bağçası, EATS fəaliyyət göstərir.
Mixail Zabelin
Zabelin Mixail Yuryeviç — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, Yeni Azərbaycan Partiyası İdarə Heyətinin üzvü, Azərbaycan Rus İcmasının sədri, Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzi Himayəçilik Şurasının üzvü.
Həyatı
1946-cı il martın 19-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Azərbaycan Politexnik İnstitutunun Hidromeliorasiya fakültəsini, Bakı Ali Partiya Məktəbini və Ümumittifaq Qiyabi Hüquq İnstitutunun Sovet quruculuğu fakültəsini bitirmişdir. 1966-cı ildən Bakıda layihə institutunda texnik işləmişdir. 1969-cu ildən Oktyabr Rayon Komsomol Komitəsinin katibi, 1974-cü ildən Lenin Rayon Partiya Komitəsinin, Bakı Şəhər Partiya Komitəsinin təlimatçısı olmuşdur. 1978-ci ildən Azərbaycan KP MK-da təlimatçı, birinci katibin (Heydər Əliyevin) referenti, müfəttiş, 1989-cu ildən Nizami Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1991-ci ildən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Katibliyinin baş mütəxəssisi, Daimi komissiyalar şöbəsinin katibi vəzifələrində çalışmışdır.
1990-cı ildə Azərbaycan Ali Sovetinin deputatı, I, II, III, IV və V çağırışlarda Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə üzv seçilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin son 3 çağırışında 12 saylı Qaradağ-Binəqədi-Yasamal seçki dairəsindən seçilmişdir.
Mixail Zabelin Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradıcılarından olmuş, Yeni Azərbaycan Partiyasının VII qurultayında (5 mart 2021-ci il) YAP İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir. .
Mixail Zabelin Azərbaycan Rus İcmasının sədri, ABŞ-nin Texas ştatının fəxri vətəndaşıdır. Bakı Beynəlxalq Multikulturalizm Mərkəzinin Himayəçilik Şurasının üzvüdür.
Mükafatları
O, ictimai-siyasi fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2006-cı il tarixli Sərəncamı ilə "Şöhrət", Rus kilsəsinin Patriarxı tərəfindən "III dərəcəli Serqiy Radojenski" ordenləri və Rusiya-Azərbaycan parlamentlər arası əməkdaşlığın inkişafında fəal iştirakına görə Rusiya Federasiyası tərəfində Fəxri fərmanla təltif olunmuşdur.
Zaur Hüseynov (dövlət xadimi)
Zaur Hüseynov (tam adı:Zaur Mir Tofiq oğlu Hüseynov; — "Bakı Metropoliteni" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri.
Həyatı
Zaur Mir Tofiq oğlu Hüseynov 1964-cü il sentyabr ayının 26-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1986-cı ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu mühəndis elektrik ixtisası üzrə, 2006-cı ildə isə Amerika Birləşmiş Ştatlarının St. John's Universitetini "Executive management" ixtisası üzrə (MBA) bitirmişdir.
Əmək fəaliyyətinə neft-kəşfiyyat ekspedisiyasında növbə elektromexaniki kimi başlayan Z. Hüseynov sonradan respublikanın bir sıra iri tikinti, istehsal və enerji təchizatı müəəsisələrində məsul vəzifələrdə çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 27 fevral 2014-cü il tarixli 290 saylı Sərəncamı ilə "Bakı Metropoliteni" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Rus və ingilis dillərini bilir. Ailəlidir, bir oğlu və bir qızı var.
Petruşin dili
Petruşin dili — elə də uzun olmayan qumdan ibarət olan dil. Dil Rusiyanın Taqanroq körfəzi sahillərində yerləşir. Taqanroq şəhərindən bir qədər aralıda, Beqlis dilindən isə 25 km şərqdə qərarlaşır. Dilin ərazisi Rostov vilayətinin Neklinov rayonu Novobesserqenev kəndi vahidliyinə daxildir.
Tarixi əhəmiyyəti
1696-cı ildə Azov qalasının I Pyotr tərəfindən işğalından sonra Mius yarımadasında yeni qalanın inşasına başlamışdır. Petruşkin dilində Pavlov qalası inşa edilmişdir. Sonradan qala Taqanrov xəttinin əsas müdafiə istinadgahlarından birinə çevrilmişdir
1711-ci ildə Osmanlı imperiyası Taqanroqu ələ keçirmək məqsədi ilə hücuma keçərkən Petruşkin dilində döyüş baş vermişdir. Döyüş türklərin məğlubiyyəti ilə bitmişdir
26 oktyabr 1941-ci ildə Üçüncü Reyxin göstərişi ilə bölgənin yahudiləri Petruşkin dilinin cənub-şərqinə yığılaraq güllələnmişdir. Ümumilikdə İkinci Dünya müharibəsidə ümumilikdə 20 000 insan öldürülmüşdür. 1950-х illərdə öldürülənlərin şərəfinə ağaclar əkilmişdir
Əhalisi
Petruşin dilində Eyni adlı kənd yerləşir.
İlhamə Qasımova
İlhamə Qasımova — Azərbaycan pop müğənnisi.
Həyatı
İlhamə Qasımova 1976-cı ilin 24 mayında Lənkəran rayonunun Bala Şürük kəndində anadan olmuşdur. Orada kənd məktəbini bitirmişdir. Lənkəran Dövlət Universitetində filologiya fakültəsini bitirdikdən sonra iki il orta məktəbdə Azərbaycan dili və ədəbiyyatı müəllimi işləmişdir.
1990-cı illərin sonundan bir müddət Daxili İşlər Nazirliyinin pasport xidmətində müfəttiş işləmişdir.
Müğənnilik fəaliyyəti
2000-ci ildə keçirilmiş "Bakı Payızı" müsabiqəsinə qatılır və bu yarışda birinci mükafatı əldə edir. 5 il sonra İlhamə "Yeni Ulduz-4" (2005-2006) müsabiqəsinə qatılır. O, bu yarışmada Avroviziyanın 2009-cu il Azərbaycan təmsilçisi olacaq Aysel Teymurzadə ilə birgə yarışırdı. Müsabiqədəki qələbəsi İlhamə Qasımovanın peşəkar musiqi karyerasının başlanğıcına səbəb oldu.
İlhamə Qasımova 2011-ci ildə Avroviziyanın Azərbaycan milli seçimində uğurla çıxış etmişdir. Lakin 11 fevral finalında o, Ell & Nikki duetinə məğlub oldu. Bu hadisədən sonra İlhamə öz fəaliyyətini Almaniyada davam etdirmək qərarına gəldi. Orada "Universal Music"lə müqavilə imzaladı.
2012-ci ilin yanvar-fevral aylarında İlhamə Qasımova ilk böyük turunu təşkil etmiş və Almaniya ilə Avstriyanın ətrafında olan şəhərlərdə konsertlər vermişdir. Həmin şəhərlərin sırasında Vyana, Berlin, Karlsrue, Fulda, Lübek və Lüdviqşafen də var idi.
Şəxsi həyatı
1993-cü ildə, 17 yaşı olarkən, İlhamə Qasımova nikahda olmuşdu. Qasımova öz istəyi ilə bu evliliyə son qoyur. 2009-cu ildən o, ümumi qanuna görə 14 yaş özündən böyük bir həmkarı ilə yaşayır.
Darıdağ Karbon Qazı Zavodu
Darıdağ Karbon Qazı Zavodu — Culfa şəhərinin 3 km-liyində, Culfa-Ordubad avtomobil yolunun solunda, Darıdağın ətəyində, Darıdağ mineral su mənbəyi ərazisindədir.
Haqqında
Əvvəllər Azərbaycan Respublikası Yeyinti Sənayesi Nazirliyinin nəzdində idi. Sonralar mineral su yatağının bazası əsasında karbon qazının alınması məqsədilə kəşfiyyat işləri aparılmış, 1977-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası nəzdində zavod yaradılmışdır. Karbon qazından mineral suların və şampan içkilərinin qazlaşdırılmasında və digər sahələrdə istifadə olunurdu. 1970-ci illərdə zavodun istehsal gücü çox aşağı olmuşdur. Buna görə 1980-ci ildə həmin ərazidə sutkalıq istehsal gücü 30 ton olan və müasir tələblərə cavab verən yeni zavod tikilib istifadə verilmiş, Azərbaycan Mineral Sular və Naxçıvan Mineral Sular Birliyinin sərəncamına verilmişdir.
Vinoqradov qum siçanı
Vinoqradov qum siçanı (lat. Meriones vinogradovi), (Rodentia) dəstəsindan bir Məməli növü.Naxçıvanın bütün ərazisində və qonşu dövlətlərdə Meriones vinogradovi (Vinoqradov qum siçanı) məskunlaşır.
Pavlo-Oçakov dili
Pavlo-Oçakov dili — qum-balıqqulağından ibarət olan dil. Dil Rusiyanın Taqanroq körfəzi sahillərində yerləşir. İnzibati cəhətdən Rostov vilayətinin Azov rayonu ərazisində yerləşir. thumb|left|250px| Yol nişanı Müxtəlif ad və formalarda işlədilir. Bəzən «Оçakov dili», yol nişanlarında «PАVLООÇАKОVSKAYA DİLİ». Dil ətrafında suyun dərinliyi 0,5-1,4 metr arasında dəyişir. İlin şərq sahilində çimərlik yerləşir. 2015-ci ildə təkcə dildə 18 min insan dincəlmişdir.
DLT
DLT — Psixokimyəvi zəhərli maddə. Dimetilamid lizergin turşusu rəngsiz, dadsız və iysiz kristal maddədir. Suda yaxşı həll olur.
Toksiki xassələri
DLT kiçik dozalarda həzm sisteminə, aerozolları ilə nəfəs aldıqda, dəri və yara vasitəsi ilə qana keçdikdə insan psixikasına təsir göstərir.
DLT ilə zəhərlənməni 3 fazaya ayırırlar: başlanğıc, psixoz, sonuncu.
Başlanğıc faza hər şeydən əvvəl subyektiv hissiyyatlarla başlayır. İnsan orqanizminə DLT daxil olduqdan 15-20 dəq. sonra yorğunluq, həyəcan, baş gicəllənməsi, baş ağrısı, ürək nahiyəsində xoşagəlməz ağrılar, əllərin soyuması və titrəməsi əlamətləri baş verir. Eyni vaxtda dərinin qızarması, yaxud solğunlaşması, istilik yaxud soyuqluq hissləri, tərləmə, güclü selik axması və ürəkbulanma əlamətləri müşahidə olunur. Göz bəbəkləri genişlənir, nəbz sürətlənir, tənəffüs isə zəifləyir. Başlanğıc faza dozanın miqdarından və DLT-nin orqanizmə daxil olma yollarından asılı olaraq 40 dəqiqədən 1,5 saata qədər davam edə bilər.
Psixoz faza zəhərlənmiş insanın emosional əfvalının dəyişməsinə və özünü aparmasına təsir edir. Bəzi insanlarda əfvalın pis olması, vahimə hissi, iradənin zəifləməsi, depressiya, digərlərində isə yüksək hal-əhval, səbəbsiz gülüş, yersiz danışıqlar və aqressiv hərəkətlər meydana çıxır. Bu hisslər 5-8 saat davam edir.
Sonuncu fazada somatik və vegetativ pozğunluqlar yox olur. Bu faza 16-18 saat, hərdən 1,5-2 sutkayadək davam edir. Psixoloji təsir edən minimal doza 0,0005 mq/kq.
İlk yardım
Hazırda psixokimyəvi zəhərləyici maddələrin orqanizmdə əmələ gətirdiyi biokimyəvi dəyişikliklər lazımi qədər öyrənilməmişdir. Əgər psixokimyəvi zəhərləyici maddələr mədəyə düşərsə, onu yaxşı yuduqdan sonra 10-15 qram aktivləşdirilmiş kömür verilir.
Bi-Zet
Bi-Zet — iysiz, dadsız, ağ kristallik maddə. Psixokimyəvi zəhərli maddə.
Toksiki xassələri
Bi-zet insan orqanizminə nəfəsalma, həzm sistemi və ya dəri vasitəsi ilə düşə bilər. Ölümcül zəhərlənmə halları BZ üçün xarakterik deyil. Ancaq yaşlı insanlarda, uşaqlarda və tənəffüs yolları xəstəlikləri olan insanlarda ölüm halları ola bilər.
Zəhərlənmələr zamanı göz bəbəklərinin böyüməsi, ürək döyünməsinin sürətlənməsi, baş gicəllənməsi, əzələ zəifliyi əlamətləri meydana gəlir. 30-60 dəq. sonra diqqət və yaddaşın zəifləməsi baş verir, ətraf qıcıqlandırıcılara qarşı reaksiya azalır. Zəhərlənmiş şəxs səmtləşməni itirir, psixoloji oyanma əlamətləri əmələ gəlir, neqativizm inkişaf edir və zəhərlənmiş şəxs ona təklif edilənlərin əksini edir. Zəhərlənmənin ayrı-ayrı əlamətləri 5 sutkayadək saxlanılır.
İlk yardım
Zəhərlənənlərə tibbi yardım ancaq tibb müəssisələrində göstərilə bilər, çünki müalicə üçün zəhərlənmənin dəqiq diaqnozu qoyulmalıdır ki, zəruri olan dərman preparatlarından istifadə edilsin.
Kazan yürüşləri
Rus qoşunlarının Kazan xanlığına qarşı yürüşləri. Kazan xanlığını Osmanlı imperiyası, Krım xanlığı və Noqay ordası dəstəkləyirdi. Kazan qoşunları 1534-cü ildən 1545-ci ilə qədər, hər il Rus dövlətinin şərq və şimal-şərq qıraqlarına yürüşlər edirdi. XVI əsrdə Kazan xanlığında 100 min rus əsiri var idi. Onların çoxusunu Osmanlıya və Aralıq dənizi ölkələrinə satılırdı. Bundan başqa ruslar Volqa və Kama üzərində ticarətlərini genişləndirərək, qaçılmaz olaraq tatarlarla toqquşmalı idilər. Eyni zamanda rus feodallarını xanlığın geniş torpaqları cəlb edirdi, bu ərazilərdə ruslar böyük mülklər əldə etmək fikrində idilər.
Mübarizənin başlanması
1487-ci ildə Moskva knyazı III İvan Kazanı Moskvadan 1521-ci ilə qədər vassal asılı vəziyyətə saldı. III Vasili, Volqanın sağ qollarında dayaq məntəqələri olan, Vasilsursk istehkamının əsasını qoydu(1523) və Temniklər şəhərciyini möhkəmləndirdi. Kazan yürüşləri VI İvanın vaxtında baş verdi. 1545-ci il yürüşü güc nümayişi idi, və Kazanda Moskva tərəfdarlarının mövqelərinin möhkəmləndirilməsinə, Osmanlı tərəfdarı Səfa-Gəray xan xanın qovulmasına və onun 1546-cı ildə İvan Qroznıın tərəfdarı olan Şah Əli xan ilə əvəz edilməsinə gətirdi. Lakin bir neçə aydan sonra Səfa-Gəray Şah Əlini qovdu və taxtı özünə qaytardı.
Qafqaz və Merkuri Cəmiyyətinə məxsus paroxodun limandan yola düşməsi (film, 1898)
Qafqaz və Merkuri cəmiyyətinin paroxodunun limandan yola düşməsi — Aleksandr Mişon tərəfindən çəkilmiş, Azərbaycan kinosunun ilk filmlərindən biri. Film 1898-ci ilin yayında yayımlanıb.
Məzmun
İnformatik xəbər janrında çəkilmiş kinosüjet paroxodun Bakı limanından yola düşməsini və dənizin qoynunda necə uzaqlaşdığını əks etdirir.
Film haqqında
Bu kinosüjet Bakıda V. İ. Vasilyev-Vyatskinin teatr-sirkində iyunun 21-də göstərilmişdir.
Yəlembət (Əbyəlil)
Yəlembət kəndi (Йәлембәт) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Taştimer kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Yəlembət kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 99 %.
Şelkovnikov kolluq çöl siçanı
Təsviri
Bədəninin uzunluğu 107 mm, quyruğunun uzunluğu 18–24 mm-ə qədər, çəkisi 7–10 qramdır. Üst tərəfinin rəngi tünd boz, qonurumtul çalarlıdır. Quyruğu aşkar ikirənglidir. Dişilərdə 4 cüt əmzik var.
Yayılması
Şelkovnikov çöl siçanının arealı Lənkəran təbii vilayətinin dağətəyi və dağlıq meşə əraziləri ilə məhdudlaşır. Onun İranda Elburs dağının şimal yamaclarında yaşaması ehtimal edilir.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
150–1000 m hündürlükdə meşələrdə tökülmüş yarpaqların və lianların arasinda yaşayır. Əldə edilmiş dişilərdə 3–6 rüşeym aşkar edilmişdir. Payız aylarında sayının artması müşahidə edilir. Yay mövsümündə isə sayı az miqdarda olur və tələyə düşmə ehtimalı azalır.
Sayı və azalma səbəbi
Olduqca azsaylıdır. Hal-hazırda sayı barədə dəqiq məlumat yoxdur.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Populyasiyada fərdlərin sayı hava şəraitindən (quraqlıq illərdən), antropogen amillərdən, o cümlədən, onların məskunlaşdığı sahələrdə torpaqların mənimsənilməsindən asılıdır.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Qorunması məqsədilə xüsusi olaraq qəbul edilmiş tədbirlər mövcud deyil. Amma yaşayış yerləri Hirkan Milli Parkı hüdudlarında mühafizə altındadır.
Ətcələr (Masallı)
Ətcələr — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Şərəfə kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Ətcələr kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 8 fevral 2000-ci il tarixli, 809-IQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Şərəfə kənd inzibati ərazi vahidinin Ətcələr kəndi Birinci Səmədxanlı kənd inzibati ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə Abdulyan kəndindən çıxmış bir qrup ailənin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Tədqiqatçıların fikrincə, oykonim Azərbaycan ərazisində yaşamış atçılar adlı tayfanın adının təhrif formasıdır. Etnotoponimdir.
Əhalisi
Əhalisi 920 nəfərdir.
Vintsas Kreve
Vintsas Kreve (litvaca — Vincas Krėvė-Mickevičius),, Kreve onun ədəbi təxəllüsüdür, əsl soyadı — Mitskəviçyusdur.
Haqqında
V. Kreve XX əsr Litva ədəbiyyatının ən məşhur klassik yazıçılarındandır (nasir və dramaturq), eyni zamanda görkəmli ədəbiyyatşünas və dilçi alim, Kaunas və Vilnüs universitetlərinin professoru (1922–1943), həmçinin ictimai-siyasi xadim olaraq tanınıbdır. Litva Elmlər Akademiyasının ilk prezidenti olub (1941).
V. Kreve Litva — Azərbaycan çoxəsrlik ədəbi-mədəni əlaqələri tarixində və ictimai-siyasi münasibətləri salnaməsində müstəsna xidmətlər göstərmiş şəxsiyyətlərdəndir. Onun həyat və yaradıcılığının, elmi-pedaqoji, mədəni-maarif və ictimai-siyasi fəaliyyətinin 11 ilə yaxın dövrü (1909–1920) sıx şəkildə Azərbaycanla bağlı olubdur.
O, 1908-ci ildə müqəddəs Vladimir adına Kiyev İmperator universitetini bitirdikdən sonra – 1909–1920-ci illərdə Bakı 1-ci realnı məktəbində rus dili və ədəbiyyatı müəllimi olaraq çalışıb. Bakıda gözəl pedaqoq kimi ad qazanmış V. Kreve azərbaycanlı şagirdlərinin mütərəqqi dünya görüşlərinin formalaşması, ədəbi-estetik və elmi-nəzəri baxışlarının rasional istiqamətdə inkişaf etməsi və beləliklə, yüksək səviyyəli Azərbaycan ziyalılar dəstəsinin yetişdirilməsi işinə mühüm töhfələr veribdir. Onun yetişdirmələri sırasında sonralar Azərbaycanda yazıçı, jurnalist, həkim, iqtisadçı, pedaqoq və ictimai-mədəni xadimlər kimi tanınmış Tağı Şahbazi Simurğ, Ruhulla Axundov, Abdulla Şıxlinski, Abdulla Şahbazov, Həbib Talışinski, Qulaməli Həsənov, Hadı Əliyev, Səməndər Axundov və bir sıra digər şəxslər olublar. V. Kreve realnı məktəbində o vaxt onunla birgə müəllim işləmiş klassik yazıçı Abdulla Şaiqlə (1881–1959) yaxın dostluq və yaradıcılıq əlaqələri saxlayıbdır. A. Şaiq 1957-ci ildə V. Kreve haqqında yazdığı xatirələrində minnətdarlıqla qeyd etmişdir ki, Litva yazıçısı onun "…ədəbi görüş dairəsinin genişləndirilməsində və dünya ədəbiyyatı xəzinəsini öyrənməkdə böyük əmək sərf etmiş və çox mühüm rol oynamışdır".
V. Kreve 1917–1918-ci illərdə Bakı şəhər Dumasının deputatı olaraq fəaliyyət göstərib. O, 1918–1920-ci illərdə müstəqil Litva-Azərbaycan dövlətlərarası münasibətləri təməlinin qoyulmasında və bu ölkələrin beynəlxalq aləmdə de facto tanınmasında bir sıra faydalı işlər görübdür. V. Kreve 1919–1920-ci illərdə Litva dövlətinin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətindəki konsulu vəzifəsində çalışıbdır. V. Kreve həmin illərdə Bakıda Vikenti İosifoviç Mitskeviç kimi tanınmışdı.
V. Krevenin həyat və fəaliyyətinin Bakı dövrü bir yazıçı və dramaturq kimi onun yaradıcılığında ən məhsuldar və qiymətli illər hesab olunur. Belə ki, o, Litva ədəbiyyatının "qızıl fonduna" daxil olmuş bir sıra məşhur əsərlərini – "Şarunas" dramını, "Skirgayla" və "Kürəkən" pyeslərini, "Daynava diyarı qocalarının rəvayətləri"ni və "Küləşlə örtülmüş dam altında" adlı hekayələr toplusunu, "Səma və Yer oğulları" roman epopeyasının böyük hissəsini və digər klassik nəsr əsərlərini məhz Bakıda yaradıbdır.
V. Krevenin Şərq mövzusunda yaratdığı əsərlərin bir qismi onun məşhur "Rytų pasakos" (Şərq hekayətləri") adlı kitabında toplanmışdır. Bu kitaba Baltik xalqları ədəbiyyatı tarixində ilk dəfə olaraq İslam, buddizm, zərdüşt və yəhudi dinləri mövzusunda yazılmış 5 dini-fəlsəfi əsər – "Pratyekabudda", "Kralın ən yaxşı şərabını saxladığı qab", "Azəristan ölkəsi", "Çarpışan qüvvələr" və "Qadın" adlı hekayətlər daxildir.
"Azəristan ölkəsi" ("Azerstano šalis") hekayəti V. Krevenin Azərbaycan tarixi və milli-mənəvi dəyərləri, adət-ənənələri və dini ayinləri, məişəti və təbiəti mövzusunda yaratdığı mühüm əsərlərdən biridir. Əsərdə digər ümumiləşdirmələrlə yanaşı, XIX əsrdə Qafqazda aparılmış məcburi miqrasiya prosesləri, ermənilərin Azərbaycana köçürülməsi, tarix boyu onların yerli əhalini doğma yurdundan necə sıxışdırıb çıxartmaları, erməni köçkünləri tərəfindən yerli xalqın var-dövlətinin hansı hiyləgərliklərlə ələ keçirilməsilə bağlı inandırıcı bədii boyalarla işlənmiş səhnələr də yer alıbdır. Həmin səhnələr rəvayət janrında yaradılmasına baxmayaraq, onlar real hadisələrin bədii inikası olaraq bir sıra Rusiya müəlliflərinin (A.Qriboyedov, S.Qlinka, V.Mayevski, A.Frenkel, V.Veliçko, N.Şavrov, İ. K. Kanadpev və b.) XIX əsrdə və XX əsrin əvvəllərində çapdan çıxmış və Qarabağın tarixinə bu və ya başqa şəkildə aidiyyəti olan əsərləri ilə müəyyən mövzu yaxınlığı təşkil edir.
"Azəristan ölkəsi" hekayəti 1940-cı ildən etibarən V.Krevenin bir neçə başqa romanları, povest və siyasi oçerkləri ilə bərabər ("Dumanda" romanı, "Tovlama" povesti, "Qadın", "Çarpışan qüvvələr" adlı hekayətlər, "Bolşeviklər" siyasi oçerki və s.) Sovet Litvasında qadağan olunmuş əsərlər siyahısına salınmışdı.
"Azəristan ölkəsi" sovetlər dönəmində yalnız xaricdə – V. Krevenin 1954-cü ildə Çikaqoda "Terra" nəşriyyatında çapdan çıxmış "Şərq hekayətləri" kitabında, daha sonra isə yazıçının 1956–1961-ci illərdə Bostonda "Ümumdünya Litva ensiklopediyası" nəşriyyatı tərəfindən litvaca buraxılmış əsərlərinin 5-ci cildində təkrarən işıq üzü görübdür.
11 mart 1990-cı ildə Litvada dövlət müstəqilliyinin bərpa edilməsindən sonra "Şərq hekayətləri" kitabı (o cümlədən "Azəristan ölkəsi" əsəri) ilk dəfə olaraq 2008-ci ildə Vilnüsdə "Petro ofsetas" nəşriyyat-poliqrafiya şirkəti tərəfindən çap edilibdir.
1944-cü ilin yayında Qırmızı ordu Kaunasa yaxınlaşarkən V. Kreve ailəsi ilə birgə Qərbə mühacirət etməyə məcbur olmuşdur. 1947-ci ildə isə Amerika Birləşmiş Ştatlarına köçmüş və ömrünün sonuna qədər buradakı Pensilvaniya universitetində professor olaraq slavyan dilləri və dünya ədəbiyyatı kursu üzrə mühazirələr oxumuşdur.
V. Kreve 1954-cü ilin iyulun 7-də ABŞ-nin Pensilvaniya ştatının Sprinqfild (Filadelfiya yaxınlığında) şəhərində vəfat etmiş və orada dəfn olunmuşdu. 1992-ci ilin oktyabr ayında isə V. Krevenin və onun bakılı həyat yoldaşı Rebeka Karak-Mitskəviçienenin cənazələri Amerikadan müstəqil Litvaya gətirildi və yazıçının vəsiyyətinə uyğun olaraq anadan olduğu yurdda – Subartonis kəndinin qəbristanlığında doğma torpağa tapşırıldı.
2002-ci, 2007-ci, 2012-ci və 2017-ci illərdə V. Krevenin anadan olmasının 120, 125, 130 və 135 illik yubileyləri münasibəti ilə Litva Azərbaycanlıları Cəmiyyətinin təşəbbüsü ilə Vilnüsdə, Kaunasda, Varena rayonunda bir sıra tədbirlər təşkil olunubdur. Həmin tədbirlər çərçivəsində 2012-ci ilin oktyabr ayında Litva Respublikası Seyminin Konstitusiya zalında "Vilnüs-Bakı: mədəniyyət körpüləri" mövzusunda beynəlxalq elmi konfrans da keçirilmişdir.
Sonic the Hedgehog CD
və ya — Sega oyun şirkəti tərəfindən 23 sentyabr 1993-cü ildə yaradılan macəra oyunudur. Avropa və ABŞ-də daha çox "Sonic CD" adı ilə tanınır. Bu seriya "Sega Mega Drive" platformasının "Sega Mega-CD" əlavəsi üçün istehsal edilmiş ilk və yeganə seriyasıdır.
Məzmun
Əfsanəvi akustik "Möcüzə planeti" kimi tanınan "Kiçik Planet" hər ilin sonuncu ayında "Never" gölündə meydana çıxır. Akustik zəncir ilə dağa bağlanan bu planeti tapmaq üçün Kirpi Sonik bura gəlmişdir. Kirpi Sonik başa düşür ki, bütün bunları Həkim Robotçu hazırlamışdır. Həkim Robotçu Sonikin adaya gəldiyinindən xəbər tutunca, Metal Soniki onun qız dostu olan Emi Rouz oğurlamağa göndərir və məqsədinə nail olur. Bu səbəbdən Sonik keçəcəyi yerlər boyu "Time Stones" yığmalıdır ki, 7 qiymətli əşya sayəsində zamanı dəyişə bilsin. Sonik zamanı dəyişdirməyi bacarır və Metal Soniki məğlub edir. Sonda Sonik Həkim Robotçu ilə mübarizə aparır və ona qalib gəlir. Ardınca Kirpi Sonik və Emi Rouz adanı tərk edir və bu müddətdə "Kiçik Planet" əvvəlki vəziyyətinə qayıdaraq "Never" gölünü tərk edir.
The Amazing World of Gumball personajlarının siyahısı
The Amazing World of Gumball personajlarının siyahısı — İngilis-Amerikan komediya cizgi filmi dir.Personaj lar Elmore adlı yerdə yaşayırlar.Cizgi filmdə baş qəhrəman Gumball Watterson və ailə sinin başına gələn hadisə lərdən bəhs edilir.
Gumball
Baş qəhrəmandır.12 yaşında olan bir mavi pişikdir.Ən yaxın dostu Darwin adlı bir balıqdır.Məktəbində olan Penny Fitzgeralda aşiqdir. Tina Rex adlı personaja nifrət edir. Əsl adı Zach-dır.
Anais
4 yaşında olan ailənin ən ağıllı və ən kiçik üzvüdür.Dovşandır.Hər zaman imtahanlardan müsbət nəticə alır.
Richard
Ailənin ən böyük üzvüdür.Dovşandır.Atası Frankie bir siçan, anası Jojo isə dovşandır.Anası ona çölə çıxmağa izin vermədiyinə görə tənbəl olmuşdur və özünü Elmorenin ən tənbəl insanı sayır.Ən çox sevdiyi uşağı Anaisdir.Amma Şifrə adlı bölümdə, bunun Anaisin dəyişdiyi üzə çıxmışdır.Sehirli çubuqların innsanların həyatını dəyidiyinə inanırdı, amma anasının bu gerçəyi ona dediyindən sonra 15 il boyunca bağırmışdır.
Nicole
Mavi rəngdə pişikdir.Hər zaman əsəbidir.Karate ilə uşaqlıqdan məşğul olub, Masaminin anası ilə də uşaqlıq dostu olub.
Frankie
Richardın atası və siçandır.3 bölümdə ortaya çıxıb və bunlardan birincisi İmzadır.Digərləri "Çek" və "Çöl" bölümləridir.
Joanne (Jojo)
Richardın anasıdır.Gumball ondan qorxar.Nicole isə ona nifrət edir.
Altay dağ qoyunu
Altay qoyunu (Ovis ammon ammon) — məhv olma təhlükəsi altındadır.
Görünüşü
Bədəni sıx ama incədir. Ayaqları hündür və nazikdir. Boynu uzunsov və incədir. Quyruqu qısadır. Ölçülərinə görə dağ qoyunlarının başqa alt növlərindən daha iridir: erkəklərin hündürlüyü peysərdə 125 sm. erkəklərin ən uzun kəllə sümükləri ölçüsü 345-385 mm, ortalama 360 mm, dişilərdə 305-337 mm, ortalama 318 mm. Buynuzlar həm erkəklərdə həm dişilərdə var, özüdə dişilərdə ölçüləri xeyli kiçikdir. Onlar çox böyükdülər, uzunluğu 129 sm., əsasında əhtəsi 40-50sm. qədər, ortalama 44sm. Buynuz yuxarıya, yana və arxaya burulur və spiral üzrə əks tərəflərə əyilir, sağ buynuz sağ tərəfə, sol isə sola. Buynuzun irəli yönəlib və yüngülvari çölə əyilir, özüdə buynuz spiralın ikinci çüvrəsini başlayır. Buynuzun xarici qabırğası zəif ifadə olunub, üst tərəfi bir az qabarıqdır.
Yayılma arealı
Şimal-Qərb və Şimal Monqolustanda, eləcə də Rusiya Federasiyasında Altayın cənub-şərqində dağ silsilələrilə yayılaraq və Çuy çölünü əhatə edərək məskunlaşıblar.
Bakının yeraltı yolları
Bakının yeraltı yolları — Bakı şəhərində vaxtilə istifadə edilmiş, lakin sonralar baxımsızlıqdan yararsız hala düşmüş gizli yeraltı yollar.
Altay dağ qoyunu
Yayılma arealı
Dağ qoyunları platolarda, dağətəyində zəif kəsişən relyefdə qalırlar. Kəskin kəsişən relyef onların məskunlaşması üçün tipik deyil. Alçaq-otlu və dağ-çöl bitki örtüklü çöllərə üstünlük verirlər. Səhralarda da qalırlar. Onlar üçün ən yaxşı kombinasiya, hər tərəfdən qayalıqlarla və qobularla əhatə olunan nisbətən açıq otlaqlar, harda ki onlar düşmənlərdən sığına bilərlər, isti günəşdən və güclü küləkdən gizlənə bilərlər. Muflonlarla, talalarla aralıklı kolluqlarda da, dağ iynəli meşələrinin kənarlarında da qarşılaşmaq olar.
Bakının yeraltı yolları
Tarixi
Tarixi XII əsrə qədər gedib çıxan Bakının yeraltı yolları tarixən Orta əsr şəhər və qalalarında olduğu kimi ehtiyat üçün tikilmiş yeraltı gizli yollar olmuşdur. Belə ki, bu şəhərdə müdafiə istehkamları tikilərkən, qala divarlarının əzəmətini, möhkəmliyini qoruyub saxlamaq məqsədilə və müdafiə sistemini asanlaşdırmaqdan ötrü qala divarları boyu yeraltı yollar inşa edilmişdir. Onlar orta əsrlərdə Bakının şəhər infrastrukturunun əsas tərkib hissəsi olmuşdur.
Altay dağ qoyunu
Qidalanması
Müxtəlif ot bitkiləri ilə qidalanırlar. Yayılma arealının əsas hissəsində alaf (çayır otu, quş otu, bluyeqras); hündür-dağlıq yerlərdə(çulluk) xüsusən Pamirdə; yarı-arid sahələrdə yovşan, adaçayı, soğanlar. Badxızda onlar əsasən yaşıl ya da quru blueqrass və çulluq. Kopetdaqda yay vaxtı çulluq, astraqalus, çayır otu ilə qidalanırlar. Cunqar Alatausında yayda çayır otu, atraphaxis, quş otu ilə qidalanırlar. Payızda mədənin içindəkinin təkibinin 90 % soğanlardı, yazda isə çayır, və quş otu. Üstyürtda qidada əsasən barilla üstünlük təşkil edir.
Bakının yeraltı yolları
Tarixi
İçərişəhərdə olan gizli yeraltı yollar bir-biri ilə kəsişərək qalereyanı, sanki əsl labirinti əmələ gətirmişdir.
Altay dağ qoyunu
Miqrasiya
Yayda dağların aşağı ətəklərinə (İli-arxası və Cunqar Alatausuna) şaquli istiqamətdə 1500-2000 m. kiçik mövsümi şaquli miqrasiyları qeyd edilib. Yay vaxtı səhər və axşamlar fəaldırlar. Qışda - günün işıqlı hissəsində.
Bakının yeraltı yolları
Tarixi
Belə yollardan bir neçəsi Şirvanşahlar sarayının ərazisində də vardır. Beynəlxalq "İntergeo-Tetis" şirkətinin apardığı tədqiqatlar nəticəsində Şirvanşahlar sarayının yalnız yaşayış binasının altından 8 istiqamətə şaxələnən yeraltı qalereya aşkar edilmişdir. Bu qalereyaların yerləşdiyi dərinlik 3 metrdən 9 metrə qədərdir. Şəhər düşmən əlinə keçdiyi zaman yeraltı yollar vasitəsilə Şah, əyan və mühafizəçilər. müdafiə mövqeyinə çəkilirdilər.
Altay dağ qoyunu
Çoxalması və həyat dövriyyəsi
Qızışma vaxtları, arealın müxtəlif yerlərində oktyabrın ortasından yanvarın ortasına qədər, dəyişkəndir. Qızışma üç həftədən 1,5 aya qədər davam edir. Qərbi, Şimali və Şərqi Tyan-Şanda adətən oktyabrın ikinci yarısından noyabrın ortasına qədər; Kopetdaqın mərkəzi hissəsində - noyabrın ikinci yaraısından dekabrın ortalarına qədər olur. Tyan-Şanın mərkəzi hissəsində dekabrın ortalarına qədər olur. Yayda erkəklər və dişilər aralı olur, qızışmanın əvvəlində qarışıq sürülərdə birləşirlər. Qızışma vaxtı kiçik qruplarla qarşılaşırlar; 2-3 erkək və bir neçə dişi, eləcə də hər iki cinsdən olan gənc heyvanlar. Boğaz olma vaxtı 5 aydır. Dişi adətən bir, bəzən üç quzu gətirir. Talas və Cunqar Alatausunda adətən apreldə, Aksu-Cabaqlı qoruqunda(Qərbi Tyan-Şan)-aprelin ortasına-sonuna; Qazax yaylalarında, Tarbaqatay, Altayda - mayın əvvəlində; Tyan-Şanda - mayın sonu-iyun balalayırlar. Quzular bir aylıqlarında otlamağa başlayırlar. Cinsi yetkinlik həyatının ikinci ilində başlanır, erkəklərdə üç yaşında, ancaq sonuncular çoxalmada 5-6 yaşdan əvvəl iştirak etmirlər. 12-13 il yaşayırlar.
Düşmənləri
Əsas düşməni hər yerdə canavar, eləcə də bəbir və irbisdır. Nadir hallarda dağ qoyunlarını vaşaq, berkutlar da ovlaya bilər.
Bakının yeraltı yolları
Tarixi
İ. Xoven 1861-ci ildə dənizdən 2 arşın, təxminən 1,4 m hündürlükdə olan 8 qüllənin göründüyünü; lakin sakinlərin söylədiyinə görə, su altında qalmış istehkama Qız qalasından yeraltı yolun olduğunu yazmışdır.
Bakıda Şərq Xalqların Qurultayının keçirilməsinin qərara alınması səbəbindən 1920-ci ilin avqustunda Nəriman Nərimanovun xüsusi tapşırığı əsasında Xan sarayı və Qız qalası təmizlənərək, qaydaya salınmışdır. Həmin vaxt aparılmış arxeoloji qazıntıların hesabatında göstərilmişdir ki, Şirvanşahlar sarayının ərazisində, əsasən də yaşayış binasında xeyli quyu var; həmin quyuların bir neçəsindən yeraltı yollar başlayır. Bundan sonra davam edən arxeoloji kəşfiyyat işləri ilə yeraltı yolların açılması 1923, 1924, 1925-ci illərdə də həyata keçirilmişdir. Bütün bu işlər o zaman Azərbaycan Dövlət Muzeyi nəzdində fəaliyyət göstərmiş Tarixi abidələrin mühafizəsi üzrə komissiyanın sədri Y. A. Paxomovun rəhbərliyi və bilavasitə iştirakı ilə aparılmışırdır.
Qədim Bakıda mövcud olmuş yeraltı gizli yollarla bağlı yerli əhali və şəhərin qocaman sakinlərinin məlumatları əsasında aparılmış arxeoloji tədqiqatlar zamanı – 1924-cü ildə tədqiqatçı V. M. Sısoyev tərəfindən Qız qalasının yaxınlığındakı qazıntılar nəticəsində şəhərin şimalına – Şirvanşahlar sarayına doğru istiqamətlənən gizli yeraltı yolun qalıqları aşkar edilmişdir.
1982-ci ildə İçərişəhərin şərq tərəfində olmuş köhnə zərgərlik fabrikinin yerində aparılan genişmiqyaslı arxeloji qazıntılar zamanı aşkar edilmiş ilk yeraltı yolun tədqiqi zamanı məlum olmuşdur ki, həmin yol orta əsrlərdə Bakının əsas mərkəzi ticarət küçəsi sayılmış Şamaxı qala qapısından başlayaraq Salyan darvazasına doğru gedən baş küçənin şərq tərəfində, şimal-cənub istiqamətində yerləşmişdir. Həm də yolun xətti XIV əsrdə tikilmiş Multanı karvansarayının altından keçərək, Qız qalasına doğru gedir. Bu gizli yol dördbucaqlı formada olub, təbii qayanın simmetrik şəkildə kəsilib-oyulması üsulu ilə çəkilmişdir. Düzbucaqlı hamar daş tavalarla onun üst hissəsi səliqəli şəkildə sıx döşənmişdir.
Məqsədi
Bu gizli yollardan düşmən mühasirəsi zamanı su, ərzaq və silah əldə etmək, çox təhlükəli hallarda isə, son anda xilas olmaq məqsədilə istifadə edilmişdir.
İçərişəhərdəki şimal qala divarlarının daxili hissəsində olan yeraltı gizli yol əsgərlərin rahat hərəkət etmələri üçün nəzərdə tutulmuşdur. . Qalanın müdafiə divarlarının bütün perimetri boyu uzanan yeraltı yol məhz bu məqsədlə inşa edilmişdi
Serxio Ramos
Serxio Ramos — Pari Sen-Jermen FK-nın müdafiəçisi.
== Uğurları ==
Klub
Real Madrid PSJ
Milli
İspaniya U-19 İspaniya
Seviliya
Karyerasına Sevilya FK-da başlayıb.
Burada 2003-2004 sezounda 5 oyunda meydana çıxdı. Ancaq heç bir qol vura bilmədi. Növbəti sezon da da Sevilya Futbol Kulubunda oynadı. Bu mövsümdə 23 oyun keçirən Ramos 2 qolla yadda qaldı. Sevilya ilə ilk qolunu 26 iyul 2004-cü ildə Real Sosyedad ilə oynanılan oyunda vurub.Matç Sevilyanın 2-1 hesablı üstünlüyü ilə qurtardı.
Real Madrid
2005-ci ildə Ramos 27 milyon avro qarşılığında Sevilyadan  Real Madridə transfer olundu. O, Real Madridin kapitanı səviyyəsinə yüksəlib. İlk mövsümündə 4 qol vurub. Real Madrid də o, ən çox qırmızı vərəqə alan oyunçudur. O, həmçinin El Klasiko larda da ən çox qırmızı vərəqə alan oyunçudur.
UEFA Superkuboku
Ramos yeni mövsümdəki ilk oyununa UEFA Superkuboku finalında Mançester Yunayted qarşısında çıxdı. Real Madrid rəqibini 2-1 hesabı ilə məğlub edərək kubokun sahibi oldu. Bu, Ramosun karyerasındakı 3-cü UEFA Superkuboku çempionluğu oldu.
Gecikən dazı
(Hypericum attenuatum) - cinsinə aid bitki növü.
Taymer
thumb|250px|Sadə taymer
Taymer (timer) – akustik sistemi idarə etmək, tarix və zamanı izləmək və başqa işlərlərdə gərəkli olan zaman intervallarını ölçmək üçün istifadə olunan hesablama sistemində: registr (yüksəksürətli yaddasaxlama sxemi), xüsusi sxem (kristal), yaxud sistem proqramı. Taymerin impulsları sinxronlaşmanın sistem tezliyi əsasında alına bilərsə də, o, sistem saatı deyil. Sistemlərin çoxunda kəsilmə taymerləri olur ki, onlar cari proqramın icrasını dayandırır və idarəetməni əməliyyat sisteminə verir
Senecio aristeguietae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İtaliyanın mərkəzində zəlzələ (2016)
İtaliyanın mərkəzində zəlzələ — 2016-cı ilin 24 avqust tarixində yerli vaxtla 03:36-da İtaliyanın mərkəzi Latsio və Umbriya vilayətlərində yerin 10 km dərinliyində 6.4 bal gücü təsirində baş vermiş zəlzələ. Zəlzələdən sonra 40-dan çox güclü təkan qeydə alınmışdır. Yeraltı təkanların 6.4 maqnituda səviyyəsində olduğu təxmin edilir. Hadisə nəticəsində Akkumoli şəhərində azı 6 nəfər ölüb, Arkuata del Trontoda 2, Amatriçedə 5 nəfər dünyasını dəyişib. Bundan əlavə, Peskara del Tronto şəhərində bir uşaq həyatını itirib. Hadisədən sonra 294 nəfərin həlak olduğu, 150 nəfərin itkin düşdüyü bildirlir. İtaliyanın mərkəzində baş vermiş zəlzələ nəticəsində Abruçço və ətraf bölgələrdə 65 mindən çox insan evsiz qalıb.
Qazyan (Tərtər)
Qazyan — Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun Yuxarı Qapanlı kənd inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kəndin düzgün adı "Qazian"dır (yəni qazılar). Ərəb dilində qazi "kafirlərə qarşı vuruşan döyüşçü vədəstə, qoşun başçısı" mənasındadır. Orta əsrlərdə qazilər həm sərhəd qoşunu, həm də dini qurumların və dövlətin başlıca zərbə qüvvəsini təşkil edirdilər. "Kitabi Dədə Qorqudda qazi - ərənlər formasında işlənir. Qızılbaş tayfaları içərisində qazilər (qazian) tayfası da vardır. Azərbaycan ərazisindəki Qazian (Qazyan) adlı toponimlər bu tayfaların adı ilə bağlıdır.
Qazyan coğrafi adının mənası belədir: an – məkan, yurd, oba adını bildiririr. “Qazi” isə tayfa adıdır, yəni “qazi” tayfalarının yaşadığı yer mənasını verir.
İqtisadiyyatı
Qarabağ müharibəsi nəticəsində kəndin təsərrüfatına ciddi ziyan dəymişdir. 2011-ci ilin sentyabr ayında kəndə ilk dəfə təbii qaz verilməsinə başlanılıb.
Dikduran dazı
(Hypericum erectum) - cinsinə aid bitki növü.
Pinyin
Pinyin (pīnyīn) — çin yazısının ən çox istifadə olunan latın transkripsiyası sistemi. 1958-ci ildə qəbul edilmişdir, 1979-cu ildən isə bütün dünyada Çin yer və şəxs adlarının rəsmi latın transkripsiyası kimi istifadə olunur. Beynəlxalq Standartlaşdırma Təşkilatı (ISO) tərəfindən bəyənilmişdir. Pinyində V hərfindən başqa bütün latın hərfləri, hətta Ü hərfi belə işlədilir.
Co Koker
Con Robert "Co" Koker — ingilis rok və blüz ifaçısı, bəstəkar və aktyor. Britaniya imperiyası ordeninin kavaleri.
Xırıltılı bariton səsi sayəsində böyük məşhurluq qazanmışdır. Onun ən məşhur mahnıları Summer in the City, My Father’s Son, Unchain My Heart, You Can Leave Your Hat On, Now That the Magic Has Gone, N`oubliez jamais və Kokerə ilin ən yaxşı musiqisi kateqoriyasında "Oskar" mükafatını qazandıran Up Where We Belong blüz və rok balladalarıdır.
2008-ci ildə müğənninin adı "Rolling Stone" jurnalının tərtib etdiyi "Bütün zamanların 100 ən böyük müğənnisi" siyahısında 97-ci yerdə qərarlaşmışdır.