Hacı_Baba_Avşar
Həyatı
Avropada    ilk    ali     tibb    təhsili     almış     azərbaycanlı    həkim     Mirzə   Baba      Avşar,    yaxud     Hacı Mirzə    Baba    Avşar     isə      Azərbaycan    valisi      Abbas mirzə Naibüssəltənənin      ordusunun     zabitlərindən     birinin    oğludur. O,   Şahzadə     Abbas    mirzə      tərəfindən       1811-ci     ildə     Avropaya      tibb    elmini     və     rəssamlıq    sənətini   öyrənmək     üçün    göndərilən      iki    gəncdən     biri idi. Abbas   mirzə    1811-ci     ildə     onun     hüzuruna,    Təbrizə     gəlmiş      Ingiltərənin       xarici     işlər    naziri    ilə    görüşərək    nazir    ser    Harford    Consdan    xahiş    etdi   ki,    iki    gənci,     Mirzə   Baba    Avşarı    və    Nəqqaşbaşı     oğlu    Məhəmməd    Kazımı     özü    ilə   bərabər   Londana    aparsın. Səfir   müasir   elmləri    öyrənməyin    zəruri   olduğunu    düşünən    Abbas    mirzənin    bu    fikrini    müsbət    hal   kimi   qarşılandı. Hər   iki    gənc       Azərbaycanın    tanınmış,   adlı-sanlı    ailəsindən   idilər. Abbas  mirzə   Naibüssəltənə    bu    iki    gənci    ser    Harford    Consla    Londona    yola      salarkən   demişdi: "Bu  iki   gənci     təhsil    almaq    üçün   aparın   ki,    qayıdandan    sonra    mənə,     özlərinə    və    öz    məmləkətlərinə   fayda   versinlər". Nəqqaşbaşı   oğlu    Məhəməd   Kazımın    rəssamlıq    sənətində      föqəladə     bir    istedadi   var    idi. Buna   görə    də    onu    bu    sənətin      görkəmli    ustadlarının    yanında    təhsil    almaq    üçün    qəbul   etdilər. Mirzə   Baba     isə   Tibb    elminin     ibtidasını     öyrənməklə    məşğul     olmağa    başladı. Məhəmməd   Kazım    18    ay     təhsil    aldıqdan     sonra    1813-cü    ildə    vərəm    xəstəliyindən    vəfat    etdi. Mirzə   Hacı Baba    isə   6    il    Londonda    orta   təhsil   aldıqdan    sonra    həkimlik    sənətini     öyrənməyə    başladı. Yuxarıda   qeyd    olunduğu    kimi    Mirzə    Hacı Baba     Iranda   ilk    həkimdir   ki,    Avropada    bu    sənətə   mükəmməl   yiyələnmişdir. O,   1819-cu    ildə   Irana     qayıtdıqdan      sonra    Abbas   mirzə    Naibüssəltənənin    və   onun    oğlu    Məhəmməd     mirzənin    Həkimbaşısı    təyin    olunmuşdur. Belə  ki,   Məhəmməd   Mirzənin   sağlamlığı   bu   həkimin    tam    ixtiyarında   idi. Mirzə   Hacı Baba     məşhur    həkim,   Məhəmməd    şahın    həkimbaşısı   olduqdan   sonra   adından Hacı   kəlməsini   ataraq,   Mirzə   Baba   Həkimbaşı   kimi    tanımağa    başladı. Altı  il   Iranda    Ingiltərə    səfirliyinin     səlahiyyətli    nümayəndəsi    kimi    çalışmış   Ceyms    Moryer   siyasi   xadim   olmaqla   bərabər,     həm    də   yazıçı    idi. O,   Londona   qayıdarkən    Hacı Baba    ilə    tanış   olmuş,   özünün    "Sərgüzəşti-Hacıbaba-Isfahani"    əsərinin     qəhrəmanının  adını    da   Mirzə   Hacıbaba   Həkimbaşının     adından   götürmüşdür. Ceyms   Moryerin    "Hacıbaba"   kitabı    nəşr    olunduqdan    bir    neçə   il    sonra   Iranda    olmuş    bir   nəfər    ingilis,    həkimbaşı   Hacı Baba    ilə       tanış    olmuş    və   onun   bu   xəbərdən   çox   dilxor    olduğunu    görmüşdü. Hacı Baba  Ceyms    Moryerdən    incimiş   və     əsərində   nə   üçün    məhz    onun   adını    seçdiyinə   təəccüblənmişdi. Iran    alimi    Mehdi   Bamdad   yazır:  "Ceyms    Moryer    öz   kitabına   Hacı Babanın    adını   verdiyi     üçün    çox   güman   ki,   o,    bundan   bərk   dilxor    olmuşdur.  Buna   görə   də    əsərin    qəhrəmanı    ilə    öz    arasında    oxşarlıq    olmaması     üçün    "Hacı"    kəlməsini   öz   adından   atdı   və    o,    həmin    vaxtdan   Mirzə   Baba   kimi   tanındı. Abbas    mirzə    Naibüssəltənə    Azərbaycanın    gözəl,   abad   kəndlərindən   olan   və  Təbrizdən   25   kilometr aralıda  yerləşən     Xoca    kəndini   Mirzə    Babaya    bağışlamışdı.   Mirzə   Baba   bu    kəndin    gəliri     ilə    varlı    bir  şəxs    oldu. Mirzə   Baba    hicri qəməri 1244-cü    ildə   (1829)   Rusiyanın   Irandakı    səfiri    A.   Qriboedovun   qətli    ilə   əlaqədar   Rusiyaya   üzrxahlıq    üçün   göndərilmiş    nümayəndə      heyətinin     başçısı    Şahzadə   Xosrov    mirzənin    şəxsi    həkimi   kimi   göndərilmişdi. Mirzə  Baba    1833-cü Təbrizdə    yerləşmiş   Rusiya   və   Ingiltərənin    səfirliklərinə    ezam    olunmuş    və   Naibissəltənənin     bu    ölkələrə    səfərini    hazırlamaq    işi   ilə     məşğul   olmuşdu. Lakin    məlum    olduğu   kimi   Abbas   mirzə   1833-cü   ildə    xəstələnib    vəfat   etdiyi   üçün   bu   səfər    baş   tutmamışdır. Doktor   Mirzə   Hacı Baba  hicri-qəməri  1252-ci   ildə (1837-ci ildə)  Tehranda   vəfat   etmişdir.