cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xoca Əli Təbrizi
Həyatı
İslamın qəbul olunmasından və Azərbaycanın Ərəb Xilafətinə daxil olmasından sonra burada Gəncə, Naxçıvan, Şamaxı, Ərdəbil və Təbriz kimi iri şəhərlər sürətlə inkişaf edir. Həmin şəhərlərdə elm, incəsənət və sənətkarlıq yayılır və intişar tapır. Bu zaman şahmat, dama və nərd kimi oyunlar da böyük kütləvilik qazanır, peşəkar şahmatçılar yetişir. Ədəbi və tarixi mənbələrə görə, Azərbaycanın ilk belə şahmatçısı XII əsrdə bütün Yaxın və Orta Şərqdə məşhurlaşmış Cəlaləddin Naxçıvani idi. Azərbaycanın dahi şair və mütəfəkkirlərindən Məhsəti Gəncəvi, Xaqani Şirvani, Nizami Gəncəvi, Məhəmməd Füzuli, İmadəddin Nəsimi də şahmatla məşğul olmuşlar. Onların əsərlərindən də məlum olur ki, XI-XIV əsrlərdə Azərbaycanda böyükdən kiçiyə, qadından kişiyə qədər hamı şahmat oynamağı bacarırmış.
Orta əsr təzkirələrində hər hansı bir dahi şəxsiyyətin poeziya, xəttatlıq, yaxud rəssamlıq sahəsində ustalığı qeyd olunarkən eyni zamanda onun şahmatçılıq bacarığından da danışılır. Görkəmli Azərbaycan miniatürçüsü və şairi Sadıq bəy Əfşarın "Məcmə-ül-xəvas" adlı təzkirəsində bildirilir ki, onun ustadı istedadlı rəssam Müzəffər Əli böyük və kiçik şahmat taxtalarında adi və gözübaqlı şəkildə ustalıqla oynayırmış. Tanınmış İran alimi Məhəmmədəli Tərbiyətin "Azərbaycanın görkəmli adamları" kitabında orta əsr təzkirələrindən götürülmüş bir neçə belə fakt gətirilir. XVI əsr şairi Əbdi Şirvaninin həyat tarixçəsində bildirilir ki, o, görkəmli söz ustası olsa da, şahmatda tez-tez məğlubiyyətə uğrayırmış. Lakin onun yaşıdı, görkəmli şair və alim Çələbi bəyin tərcümeyi-halında onun digər üstün cəhətləri ilə birlikdə yaxşı şahmat oynamaq bacarığı da xüsusi qeyd olunur.
Xoca Əli Təbrizi haqqında nisbətən bütöv məlumatı XVI əsrin tanınmış tarixçisi Xandəmirin "Həbib-üs-siyər" adlı əsərindən ala bilirik. Xandəmirin sözlərinə görə, o, Əmir Teymurun nəhəng imperiyasında ən yaxşı şahmatçı sayılır və hamı onu məğlubedilməz bir oyunçu kimi tanıyırdı. Özü də deyilənə görə, Xoca Əli gözü bağlı vəziyyətdə eyni zamanda dörd lövhədə uğurla yarışa bilirdi. (Belə bir ehtimal var ki, gözü bağlı vəziyyətdə şahmat və nərd oynamaq təcrübəsi dəvə karvanlarında uzun müddətli səyahətlər zamanı yaranıb.)
Xoca Əli fenomenal yaddaş sahibi olub. O, bütün Quranı və bir çox ədəbi əsərləri əzbərdən bilirdi. Səmərqənddə Teymurun sarayına düşdükdən sonra Xoca Əli "Əş-Şətrənci" ləqəbini qəbul edir və bu adla şahmat tarixinə düşür. Yeri gəlmişkən qeyd olunmalıdır ki, böyük sərkərdə və dövlət xadimi Əmir Teymurun özü də şahmatın inkişafı üçün çox işlər görmüşdü.
Görkəmli şahmat tarixçisi Q. Morrey 1913-cü ildə nəşr olunan "Şahmat tarixi" adlı əsərində yazır: ''"Teymurun əsas rəqibi məşhur şahmatçı və şahmat məsələlərinin tərtibçisi Əli Şətrənci idi. O, Teymura şahmat məsələlərinin tərtibində kömək edirdi. Teymurun başqa bir rəqibi blits ustası Ələddin Təbrizi idi." Mənbələrdə göstərilir ki, Əli Təbrizi sarayda özünün ən küclü rəqibi sayılan məşhur ərəb coğrafiyaşünası və tarixçisi Şəhabəddin əl-Xvafiyəni həmişə məğlub edirmiş. Xandəmirin yazdığına görə, Əli Təbrizi sarayda "şahmatbazlar dəstəsi"'' deyilən bir qrup yaratmışdı və ona rəhbərlik edirdi. Bu dəstəyə o vaxtın məşhur şahmat ustalarından Xoca Əbdülvahab Təbrizi, Xoca Yusif Nəccar, usta Şəmsəddin Kazeruni və başqaları daxil idilər. Bu, görünür, şahmat tarixində qeydə alınmış ilk şahmat klubu sayılmalıdır.
Görkəmli Azərbaycan şahmatçısı Xoca Əli Təbrizi Əş-Şətrəncinin həyatı və fəaliyyəti haqqında məlumatları Azərbaycan alimi Şəhriyar Quliyev toplayıb dərc etdirmişdir. Elə Xoca Əlinin şahmata dair risalə yazdığını da ilk dəfə o bildirmişdir.
Psychotria carthagenensis
(Psychotria carthagenensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şampye
Şampye  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Kot-Sent-Andre kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vyen.
INSEE kodu — 38069. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 967 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 470 ilə 631 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 440 km cənub-şərqdə, Lion dan 50 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 50 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
İntihar
İntihar — qəsdən özünün ölümünə səbəb olan hərəkətdir. Risk faktorlarına depressiya, bipolyar pozuntu, şizofreniya, şəxsiyyət pozğunluğu kimi ruhi nasazlıqlar da aiddir. İntihar maliyyə çətinliklərindən, münasibətlər ilə bağlı çətinliklərdən və ya zorbalıqdan yarana bilər.
Əvvəlki cəhdlər və özünə zərər
Əvvəlki intihar cəhdlərinin tarixi intiharın tamamilə dəqiq göstəricisidir. İntiharların təxminən 20%-ində əvvəlki cəhd etmiş, onların 1%-i bir il ərzində və 5%-dən çoxu isə 10 il ərzində intihar ediblər. Özünə zərər verən hərəkətlər adətən intihar cəhdi deyil və özünə zərər verənlərin əksəriyyətində intihar riski yüksək deyildir. Bəzi özünə zərər verənlər intihar yolu ilə həyatlarını sona qoya bilər və ya özünə zərər və intihar riski üst-üstə düşə bilər.
Qumarbazlıq
Qumarbazlıq intihar düşüncəsinin və cəhdlərinin artması ilə əlaqələndirilir. Patoloji qumarbazların 12–24%-i intihar cəhdləri edirlər. Qumarbazların arvadlarının intihar nisbəti ümumi əhalidən üç dəfə yüksəkdir. Digər riski artıran faktorlara qumarbazların psixi xəstəlik, içki və narkotik maddə istifadəsi daxildir.
Üsullar
İntiharın aparıcı üsulu hər ölkədə fərqlidir. Müxtəlif bölgələrdə aparıcı üsullara asmaq, odlu silah və pestisid zəhərlənməsi daxildir. Bu fərqliliklər müxtəlif üsulların mövcudluğuna görə qismən hesab olunur. 56 ölkənin nəzərdən keçirilməsindən sonra qeyd olunub ki, asmaq ən ümumi intihar üsuludur və kişi intiharlarının 53%-i və qadın intiharlarının 39%-ni təşkil edir.
Ümumdünya intiharlarının 30%-i pestisid zəhərlənməsindən baş verir, və bunlardan əksəriyyəti inkişaf etməkdə olan ölkələrdə baş verir.
Çində pestisidlərin istifadəsi ən yayılmış üsuldur. Yaponiyada seppukuya hələ rast gəlinsə də, asma və tullanmaq ən çox yayılmışdır. Özünü tullanmaqla öldürmək Honqkok və Sinqapurda çox yayılmışdır və intiharların 50% və 80%-ini təşkil edir.
Patofizyalogiya
İntihar və ya depressiyanın əsas patofizyalogiyanın birləşdirməsin aid heç bir məlumat yoxdur. Buna baxmayaraq, güman edilir ki, intihar — davranış, sosial-ekoloji və psixiatrik faktorların qarşılıqlı təsirindən gəlir.
Qanunvericilik
thumb|right|210px|Kunikazu Utaqavanın çəkdiyi [[ukiyo-edə samuray seppuku etməyə hazırlaşır.]]
Bəzi Qərb ölkələrində intihar artıq cinayət deyl. Bununla belə, orta əsrlərdən ən azı 1800-cü ilə qədər Qərbi Avropanın əksər ölkələrində intihar cinayət sayılırdı. Müsəlman ölkələrin əksəriyyətində intihar cinayyət olaraq qalır.
Dini baxışlar
İslamın dini baxışları intihara qarşıdır. Quranda intihar "öldürməyin və ya özünüzü öldürməyin" kimi qeyd olunaraq qadağan olunur. Hədislərdə də qeyd olunur ki, fərdi intihar qanunsuz və günahdır.
Xristianlığın əksəriyyətində intihar əsasən Orta əsrlərdəki nüfuzlu xristian mütəfəkkirlərin yazılarına əsaslanan günah sayılsa da, intihar, məsələn Justinianın Bizans xristian kodu altında günah sayılmırdı. Katolik doktrinasında arqument "Öldürməyin" əmrinə əsaslanır və həm də həyat Allah tərəfindən verilmiş bir hədiyyədə olduğundan, intihar "təbii qaydaya" qarşı çıxır və dünyada Allahın usta planına mane yaratdığı qeyd olunur.
Hinduizmdə intihar ümumiyyətlə pislənir və müasir Hindu cəmiyyətində başqa birinin öldürülməsi kimi bərabər günah sayılır. Hindu Müqəddəs Yazılarda qeyd olunur ki, intihar edən ruh dünyasının bir hissəsi olacaq, öz ölümü ilə nəticələnən vaxta kimi yer kürəsini gəzməlidir. Lakin hinduizm, bir insanın ömrünün qeyri-şiddətsiz tətbiq etməsi ilə həyatını sona çatdırmasını haqqını qəbul edir, Prayopavesa olaraq adlandırılır. Lakin Prayopavesa istək və ya həsrəti və bu həyatda heç bir məsuliyyət olmayan insanlar üçün məhduddur. Caynizmdə Santhara adlanan bənzər bir təcrübə var. Sati, ya da dul qadınlar tərəfindən özünü yandırmaq, Orta əsrlərdə Hindu cəmiyyətində yayılmışdır.
İudaizm həyatı qiymətləndirmək əhəmiyyətinə diqqət yetirdikdən, intihar dünyada Allahın xeyirxahlığını inkar etmək sayılır. Buna baxmayaraq, həddindən artıq çətin şəraitdə, hansı ki, öldürülmə ya da dinə xəyanət etmək məcburiyyətində qalan bir seçim olmadığı halda, yəhudilər fərdi intihar və ya kütləvi intihar törətmişlər. Bu hərəkətlər, yəhudi orqanları tərəfindən qarışıq qəbul olunmuşdur: Bəziləri bunu qəhrəmanlıq şəhidliyi nümunəsi kimi qəbul etsə də, digərləri şəhadət gözləyərkən öz həyatlarını itirməsini səhv olduğunu sayırlar.
Yerlər
Bəzi yerlər intihar cəhdinin yüksək səviyyəsi olmasına görə tanınır. Bunlardan San Fransiskoda Golden Gate körpüsünü, Yaponiyada Aokiqahara meşəsini, İngiltərənin Biçi Hed və Torontonun Prins Edvard Viaduktunu qeyd etmək olar.
1937-ci ildən 2010-cu ilə kimi, Golden Gate körpüsündən 1300-dən çox insan intihar edib. İntiharın yayıldığı bir çox yerlərdə bunun qarşısını almaq üçün maneələr qurulmuşdur. Bunlara Parisin Eyfel qülləsi və Nyu-Yorkun Empayr Steyt Bildinqi daxildir. 2011-ci ildə Golden Gate körpüsündə yaradılan maneə intiharlara qarşı effektiv sayılır.
Görkəmli hallar
Kütləvi intihar hadisələrindən 1978-ci ildə Qayanada Constaun qəsəbəsində Xalqlar məbədinin 909 nəfər üzvünün intihar etməsini qeyd etmək olar. Cim Cons tərəfindən rəhbərlik edilən dini cərəyanın üzvləri, öz həyatlarına üzüm dadlı "Flavor Aid", sianid və müxtəlif reseptli dərmanlar ilə son qoymuşdular. Alternative Considerations of Jonestown and Peoples Temple. San Diego State University. Saypan döyüşünün son günlərində minlərlə Yapon vətəndaşı intihar etmiş, bəziləri özlərini "İntihar uçurumu" və "Banzay uçurumu"ndan atmışlar.
Pentacalia theifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Eugenia goniocalyx
(Eugenia goniocalyx) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ranbir Kapur
Ranbir Kapur - (d. 28 sentyabr 1982, Mumbay, Hindistan) Bollivud filmlərində rol alan tanınmış Hindistanlı aktyor. Məşhur aktyor Rişi Kapur və aktrisa Nitu Sinqin oğludur. Ranbir aktyorluq karyerasına rejissor Sancay Lila Bhansalinin köməkçisi olaraq başlamışdır.
Anju adaları
Anju adaları — Yeni Sibir adalarının mərkəzi hissəsində yerləşən adaları əhatə edir. Qrupa Belkovski adası, Yeni Sibir və Kotelnı. Qrupun ümumi sahəsi 29 min km² təşkil edir. Adalar Ust-Lekski qoruğu ərazisinə daxildir.
Adalar qrupu rus araşdırmaçısı Pyotr Fyodoroviç Anjunun şərəfinə adlandırılmışdır. O, bu adaları 1821—1823-ci illərdə araşdırmışdır. thumb|350px|Yeni Sibir adaları (Filipp Vandermelenin xəritəsi «Asiya Rusiyasının xəritəsi»,.1820). Adaları ilk dəfə İvan Lyaxovski 1772—1773-ci illərdə (Kotelnı) və digərlərini isə Yakov Sannikov 1805-ci ildə (Faddeevski, Stolbovoy).
Kasnı
(Cichorium) - fəsiləsinə aid bitki cinsi. Kasnının tərkibində kalsium, maqnesium, fosfor, dəmir, A1, B1, B2, C, E vitaminləri vardır.
Anju adaları
Relyefi düzənlikdir. Əsasən 60—80 metr arasında dəyişir. Ən hündür dağı Malakatın-Tasdır ki (361 m) o da Kotelnı adasında yerləşir.
Emilia herbacea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
VI Qustav
VI Qustav və yaxud tam adı ilə Oskar Fredrik Vilhelm Olaf Qustav Adolf (11 noyabr 1882 - 15 sentyabr 1973), idarəetmədə söz sahibi olan son İsveç kralıdır.
Psychotria cathetoneura
(Psychotria cathetoneura) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İçke Draj (Şaran)
İçke Draj, ) — Başqırdıstan Respublikası nın Şaran rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Pisarev kənd şurası nın tərkibindədir.
Qalqan
Qalqan  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Monbazan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.
INSEE kodu — 12108.
Kommuna təxminən Paris dən 490  km cənubda, Tuluza şəhərindən 120  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 36  km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 349 nəfər təşkil edirdi.
Eugenia hanoverensis
(Eugenia hanoverensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şampanye (İzer)
Şampanye  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Pon-de-Kle kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38068. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 1278 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 239 ilə 516 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 490 km cənub-şərqdə, Lion dan 95 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 28 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Pentacalia tillettii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Cahangir mirzə Qovanlı-Qacar
Cahangir mirzə Abbas mirzə oğlu Qovanlı-Qacar (1810-1853)—Qacar şahzadəsi, vali, tarixçi.
Həyatı
Abbas Mirzənin üçüncü оğlu Cahangir mirzə 1810-cu ildə Təbriz şəhərində anadan оlmuşdu. Mükəmməl saray təhsili almışdı. "Tarixi nоu" -yеni tarix adlı tarixi əsər (Cahangir mirzə, Tarixi nоu, Tehran, 1327, hicri-qəməri) yazmışdı.
Əminə Pakrəvan yazır: "Lakin sonralar Abbas mirzənin güvənini qazanan, gələcəyinə umud bağladığı Cahangir mirzə olmuşdur. Cahangir mirzənin isə ana tərəfindən soyu bəllidir. Cahangir mirzə ana tərəfindən böyük xanların birinə bağlı idi. Druvil onun özəl xüsusiyətləri haqda bunu da yazmaqdadır ki, güldüyü zaman çox içdən və qəhqəhə ilə gülürdü. Şahzadə, Təbrizin otuz ağaclığında olan Ucan qəsəbəsində özünə bir saray tikdirmişdi". Qardaşı Məhəmməd mirzə şahlığa yiyələnəndə o, Qaimməqam Fərəhani tərəfindən tutulub zindan küncünə atılmışdı. Cahangir mirzə Ərdəbil vilayətinin hakimi olmuşdu. Cahangir mirzə 1853-cü ildə vəfat edib. Qumda Məsumə türbəsi gorgahında dəfn edilib.
Ailəsi
Cahangir mirzə Dilşad xanımla ailə qurmuşdu. Sultan Hüseyn mirzə, Sultan Fəthulla mirzə, Sultan Məsud mirzə, Sultan Səncər mirzə, Sultan Səlim mirzə adlı oğlanları vardı.
Ensizyarpaq canavargiləsi
Ümumi yayılması
Qafqaz, Türkiyə, İran, Əfqanıstan, Pakistan və Hindistanda təbii arealı vardır.
Azərbaycanda yayılması
Təbii halda Naxçıvan MR-də, 2000 m yüksəkliyində və Göyçay rayonunda rast gəlinir.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. VU D2.
Bitdiyi yer
Tək-tək və ya qrup şəklində quru daşlı yamaclarda fıstıq-vələs meşələrində, 1900–2500 m yüksəkliklərdə rast gəlinir.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.
Bioloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 1–2 (3) m olan budaqlı koldur. Budaqların qabığı bozdur; cavan zoğları qırmızımtıl-qonurdur. Yarpaqları dərili, xətvarı lansetvarı, hər iki ucu biz, uzunluğu 2,5–6 sm, eni 4–7 mm, çılpaq və ya seyrək tükcüklüdür. Çiçək qrupları başcıqlı və ya budaqların uclarında başcıq salxımlıdır; çiçəkləri çəhrayı və ya qonur, 4–12 ədəd, qısa çiçək saplaqlarında xırda, teztökülən, sıxtükcüklü, çiçəkaltlıqlıdır. Çiçəkyanlığı meyvələrdə qalan, üstdən sıx, xırda tükcüklüdür. Borucuğu silindrik, uzunluğu 6–8 mm, sonradan şarşəkilli qabarıq olub hissələri yumurtavarı, ucu biz, 2–3 dəfə borucuqdan qısadır. Yuxarı cərgənin erkək-ciklərinin tozluqları çiçək yanlığının borucuğundan çıxır. Yumurtalığı ipək tükcüklüdür. Dişicik ağzı başcıqlı, oturaqdır. Çəyirdəyi şarşəkilli, tüklü, narıncı və ya narıncı, qırmızıdır. May, iyun aylarında çiçəkləyir, iyul, avqust aylarında meyvə verir.
Çохalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliy-yətidir.
Becərilməsi
Mədəni şəraitdə Nəbatat bağlarında becərilir.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.
Monklyu (Yuxarı Alplar)
Monklyu   — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Ser kantonuna daxildir.
Ensizyarpaq canavargiləsi
Zəruri qoruma tədbirləri
Xüsusi qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.
Monklyu (Yuxarı Alplar)
INSEE kodu — 05081.
Ensizyarpaq canavargiləsi
İstinadlar
http://dendrologiya.az/?page_id=112
Monklyu (Yuxarı Alplar)
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 50 nəfər təşkil edirdi.
PAOK FK
PAOK ( — Panthessalonikios Athlitikos Omilos Konstantinoupoliton, ''Panfessalonikios Atletik Omilos Konstantinopol) — Saloniki şəhərini təmsil edən yunan futbol klubudur.
Monklyu (Yuxarı Alplar)
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 25 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 19 nəfər iqtisadi fəal, 6 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 76.0%, 1999-cu ildə 66.7%). Fəal 19 nəfərdən 16 nəfəri (9 kişi və 7 qadın), 3 nəfər işsiz (1 kişi və 2 qadın) idi. 6 hərəkətsiz 2 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 3 nəfər - təqaüdçü, 1 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
PAOK FK
PAOK-un əsası 1877-ci ildə, İstanbulda qoyulub. Ancaq klub həmin illərdə futbol yox, idman klubu kimi fəaliyyət göstərirdi. "Ağ-qaralar" türklərlə yunanlar arasında müharibə başladıqdan sonra Salonikiyə köçməyə məcbur olur. 1926-cı ildə isə futbol klubu kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır. Komandanın adı dörd sözün birləşməsindən yaranıb. PAOK - Panthessalonikeios Athlitikos Omilos Konstantinoupoliton (Konstantinapolun Pan-Saloniki İdman Klubu). Klub Yunanıstan nəhənglərindən sayılmasa da, bu ölkənin sayılıb-seçilən komandalarındandı. "Ağ-qaralar" 2 dəfə Yunanıstan çempionu olmaqla yanaşı, 4 dəfə də ölkə kubokuna sahib çıxıblar. Komandanın baş məşqçisi serbiyalı Vladimir İviçdir. Komanda ev oyunlarını 28700 yerlik "Tumba" stadionunda keçirir. PAOK-un ev oyunlarında bir qayda olaraq anşlaq olur.
Malik İbrahim piri
Malik İbrahim piri — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad şəhərinin şərqində, Qaradağın ətəyində, eyniadlı qəbiristanlıqda yerləşən ziyarətgah.
PAOK FK
2012-ci ildə klubun səhmlərinə nəzarət paketini rostov sahibkarı İvan Savvidi əldə edib.
Malik İbrahim piri
Ziyarətgah Malik İbrahim qəbiristanlığının mərkəzində böyük bir binadan ibarətdir. Binanın qərb və cənub tərəfində balkon düzəldilmişdir. Cənub tərəfdəki otaqda bir qəbir vardır. Üzərində epiqrafik sənəd-kitabə olmadığı üçün qəbrin kimə məxsus olduğunu müəyyən etmək mümkün deyildir. El arasındakı fikrə görə bu qəbirdə şiələrin üçüncü imamı Hüseynin Kərbalada şəhid olmasından sonra onun qisasını almaq üçün VII əsrin sonlarında başlayan hərəkatın rəhbərlərindən biri olan sərkərdə İbrahim Əjdərin oğlu Malik dəfn edilmişdir. Dini ədəbiyyatdan məlumdur ki, İbrahim Əjdər həlak olduqdan sonra övladları təqib olunmuş, bu səbəbdən də didərgin düşmüş, bəziləri Azərbaycana gələrək orada məskən salmış, oğlanlarından Malik Ordubadda, Malik Əjdər isə Laçın rayonunun Cicimli kəndində dəfn edilmişdir. Cicimli kənd qəbiristanlığında erməni işğalınadək salamat qalan və XI-XII əsrlərə aid edilən Malik Əjdər türbəsi bölgənin məşhur ziyarətgahlarından biri idi. Ordubadda dəfn olunan Malikin qəbri də dəfn olunduğu zamandan ziyarətgaha çevrilmişdir. Qəbir olan binanın qərbdən giriş qapısının baş tərəfində, gəc üzərində rənglə "Malik ibn İbrahim" sözləri yazılmışdır. XX yüzilliyin 80-ci illərində bina təmir edilərkən həmin kitabə məhv edilmiş və Fərruxzad bəyin hicri 962, miladi 1554/1555-ci ildə vəfat etmiş oğlu Məhəmməd bəyə aid sənduqə tipli qəbirüstü xatirə abidəsini yanlış olaraq gətirib həmin qəbrin üstünə qoymuşlar. Pir-ziyarətgah Ordubad şəhərinin və bölgənin əhalisi tərəfindən ziyarət edilir. Pirdən bir qədər aralı, cənub tərəfdə ziyarətgaha çevrilmiş sufi şeyxi Şeyx Əbu Səidin qəbri vardır. El arasında "Şeyxin qəbri" adlanan bu qəbrə də əhali böyük hörmət və ehti ramla yanaşır, ziyarət edir.
Bhola adası
Bhola adası (ভোল) — Banqladeşin ən böyük adası. Meqhna çayının deltasında yerləşir. Ada 90 km uzunluğa, 25 km enə malikdir. Sahəsi 1441 km² təşkil edir. Banqladeşin Bhola vilayəti ərazisinə daxildir.
Ospa
1975-ci ildə adada sonuncu kütləvi Təbii çiçək epidemiyası müşahidə edilmişdir.
Siklon
1970-ci ildə Bhola siklonu nəticəsində adada olan bütün tikililər dağılmış, əkilmiş düyü sahələri məhv olmuşdur. 1995-ci ildə sinlonun gətirdiyi daşqın zamanı 500000 insan evsiz qalmışdır.
Meydantəpə yaşayış yeri
Meydantəpə yaşayış yeri — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Cəhri kəndi ərazisində, Naxçıvan şəhərindən 14 km şimalda, Naxçıvançayın sağ sahilində qədim yaşayış yeri.
Sahəsi təqribən 10 ha, mədəni təbəqənin qalınlığı bəzi yerlərdə 4 metrə yaxındır. Alt təbəqə İlk Dəmir dövrünə, üst təbəqə Antik dövrə aiddir.
Əlverişli şəraitdə yerləşməsi burada əkinçilik və maldarlığın güclü olduğunu söyləməyə imkan verir. Bir tərəfdən Naxçıvançayın sahilində yerləşməsi, digər tərəfdən Cəhri çayından ayrılan Novkeçən arxının, eyni zamanda Cin dərəsi ilə gələn suların buranı tutması ərazinin iqtisadi inkişafında ciddi rol oynamışdır. Arxeoloq V.Əliyevə görə bir zamanlar Cəhriçay bu dərədən keçərək Naxçıvançaya qovuşmuşdur. Tədqiqatlar zamanı yaşayış evlərinin qalıqları aşkar edilmişdir. Onların aşağı hissəsi daşla, yuxarısı çiy kərpic və möhrə ilə işlənmişdir. Qazıntılar zamanı buradan çəhrayı və boz rəngli gil qab qırıqları, dəmir məmulatı, daşdan əmək alətləri və s. tapılmışdır. Meydantəpədə Antik dövrə aid küp qəbirlər aşkar edilmişdir.
Əldə edilmiş arxeoloji materiallara əsasən məlum olmuşdur ki, Meydantəpədə ərazisində yaşayış e.ə. I minillikdən bizim eranın əvvəllərinə qədər davam etmişdir.
Emilia hiernii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Psychotria chalconeura
(Psychotria chalconeura) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Monmor (Yuxarı Alplar)
Monmor  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Veyn kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05087.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 510 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 316 nəfərdən (15-64 yaş) 239 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 77 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 75.6%, 1999-cu ildə 67.4%). 239 fəal şəxsdən 220 nəfəri (116 kişi və 104 qadın), 19 nəfəri işsizdir (11 kişi və 8 qadın). Aktiv olmayan 20 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 34 nəfər təqaüdçü, 23 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
İskəndər mirzə Qovanlı-Qacar
İsgəndər mirzə Abbas mirzə oğlu Qovanlı-Qacar (1811-1856) — Qacar şahzadəsi, vali.
Həyatı
İskəndər mirzə 1856-cı ildə vəfat edib. Təbrizdə dəfn edilib.
Ailəsi
İsgəndər mirzənin törəməsi İskəndəri soyadını daşıyır. İsgəndər mirzənin Məhəmmədtahir Mirzə, Kamran mirzə adlı oğlanları vardı.
Əndican
Əndican (Andijon, Андижон) — Özbəkistanda şəhər, Əndican vilayətinin mərkəzi.
Tarixi
Əndican — Fərqanə vadisinin qədim şəhərlərindən biridir. Əsasının qoyulduğu tarix məlum deyil. IX əsrdə Əndukan, XV əsrdə — Əndiqan adları ilə tanınırdı XV yüzillikdə — feodal dövlətin paytaxtı idi.
Coğrafiyası
Əndican şəhəri Fərqanə vadisində yerləşir.
Yusif Məhəmməd Təbib
Yusif Məhəmməd Təbib (XV əsrin sonu — XVI əsrin əvvəli) — mənşəcə Azərbaycan türklərindən olan məşhur alim, təbib.
Haqqında
XV əsrin sonu — XVI əsrin əvvəlində yaşamış məşhur təbib Yusifi Məhəmməd ibn Yusif haqqında məlumatlara Azərbaycanda təbabət tarixinin ilk tədqiqatçısı İ. K. Əfəndiyevin araşdırmalarında rast gəlinir. Yusif Təbib haqqında bioqrafik məlumatlar olmadığından araşdırıcı onun əsərlərinin təhlili ilə kifayətlənmişdir.
Yusifi Məhəmməd ibn Yusif Təbibdən bizə onun təbabətə dair bir neçə əsəri gəlib çatmışdır. Bu əsərlərdən ən erkən yazılanı 1513-cü ildə bitirdiyi və Şah İsmayıl Xətaiyə həsr etdiyi "Came ül-Fəvaid"dir. Bu əsər görünür, yadda yaxşı qalmaqdan ötrü nəzmlə yazılmışdır. Buradan da belə bir ehtimal irəli sürülür ki, əsər o zaman mövcud olmuş çoxsaylı tibb təhsil mərkəzlərinin tələbələri üçün nəzərdə tutulub.
Kitab iki fəsildən ibarətdir. Birinci fəsildə xəstəliklərin simptomologiyası, bunların qarşısını almaq vasitələri və həmin vasitələrin hazırlanması metodları nəzərdən keçirilir. İkinci fəsil heyvani və bitki əsaslı qida maddələrinin insan orqanizmi üçün faydalılığı haqqındadır. Üçüncü fəsildə insan gigiyenasının əhəmiyyəti, rahatlığın və hərəkətin sağlamlıq üçün faydası məsələləri üzərində dayanılır. Dördüncü fəsildə insanın cəmiyyətdəki davranışından danışılır. Beşinci fəsildə məşhur fəlsəfi risalə olan "Töhfətül-Müluk" əsərindən bəhs edən müəllif altıncı fəsildə mafirfinin müalicəvi əhəmiyyətindən danışır. Yeddinci fəsildə reseptlərin yazılma qaydaları göstərilir. Səkkizinci fəsil bir sıra müalicə vasitələrinin təsir gücündən, doqquzuncu şəxsi gigiyena qaydalarından bəhs edir. Onuncu fəsil zərərli vərdişlər və onlardan can qurtarmaq haqqındadır. Sonuncu fəsildə insanın halının ulduzların yerdəyişməsindən asılılığı göstərilir.
Yusifi Məhəmməd öz təbiblik fəaliyyətinin əsasında əks təsir prinsipini qoyur: "Hər bir xəstəlik onun əksi olan halla aradan qaldırıla bilir." O habelə xəstəliklərin profilaktikası probleminə də toxunur: "Hər şeydən əvvəl hamıya başa salmaq lazımdır ki, sağlamlığın qorunması ən əsas məsələdir və buna necə çatmaq olar." Xəstəliklərin qarşısını almaqdan ötrü onun fikrincə, ətraf mühitdə havanın vəziyyətinə, qidalanmaya, hərəkətə və yuxuya, o cümlədən ciyərlərin hərəkətinə və rahatlığına, qusmalara, orqanizmin ekskretor qabiliyyətlərinə xüsusi diqqət yetirilməlidir. Yusifi Məhəmməd ibn Yusif Təbib tərəfindən tərtib olunmuş dərman vasitələri cədvəlləri geniş kütlələr arasında məşhur olmuşdur. Hər bir cədvəl beş bölümdən ibarətdir. Bölümlərdə dərman vəsaitinin adı, səciyyəsi, faydası, zərəri və həmin zərərin aradan qaldırılma üsulları verilir. Təbib yazırdı: "Faydalı o vasitələri hesab etmək olar ki, onların zərəri asanlıqla dəf edilə bilir. Hər şeydən yaxşı əlbət ki, heç zərəri olmayan vasitələr, maddələrdir. Ancaq axı hətta su, torpaq, günəş və hava kimi əvəzsiz şeylər də bəzən ziyan gətirə bilir." Göründüyü kimi, alim dərmanların əlavə təsirlərinə də ciddi diqqət yetirmişdir. Cədvəllər əyani və istifadə üçün əlverişlidir. Bunlar uzun müddət tədris prosesində əyani vəsait kimi istifadə olunmuşdur.
Eugenia haniffii
(Eugenia haniffii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən suda-quruda yaşayanlar
Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən suda-quruda yaşayanlar
Həmçinin bax
Azərbaycanda yayılmış suda-quruda yaşayanlar siyahısı
Şanrus
Şanrus  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Domen və Viziy kantonlarına daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38567. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 1810 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 1384 ilə 2440 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 500 km cənub-şərqdə, Lion dan 110 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 15 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
İçke Tombaqoş (Şaran)
İçke Tombaqoş — Başqırdıstan Respublikası nın Şaran rayonu nda yerləşən kənd. Kənd İçke Tombaqoş kənd şurası nın tərkibindədir.
Birlik Kuboku 2006
A Qrupu
14 yanvar. "Dinamo" Tiflis (Gürcüstan) – "ÇSKA" Moskva (Rusiya) 0:1 14 yanvar. "Paxtakor" Daşkənd (Özbəkistan) – "TVMK" Tallin (Estoniya) 3:0 15 yanvar. "ÇSKA" Moskva (Rusiya) – "TVMK" Tallin (Estoniya) 1:0 15 yanvar. "Dinamo" Tiflis (Gürcüstan) – "Paxtakor" Daşkənd (Özbəkistan) 1:2 17 yanvar. "ÇSKA" Moskva (Rusiya) – "Paxtakor" Daşkənd (Özbəkistan) 4:3 17 yanvar. "TVMK" Tallin (Estoniya) – "Dinamo" Tiflis (Gürcüstan) 0:0
İçke Tombaqoş (Şaran)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə marilər (90%) üstünlük təşkil edir.
Birlik Kuboku 2006
D Qrupu
Qeyd:
1/4 Final
18 yanvar. "FBK Kaunas" Kaunas (Litva) – "Şerif" Tiraspol (Moldova) 1:1 p.5:3 18 yanvar. "Neftçi" Bakı (Azərbaycan) – "Paxtakor" Daşkənd (Özbəkistan) 0:0 p.4:2 18 yanvar. "Şaxtyor" Donetsk (Ukrayna) – "Pünik" İrəvan (Ermənistan) 1:3 18 yanvar. "ÇSKA" Moskva (Rusiya) – "Metallurq" Liepaya (Latviya) 3:1
Araz vadisi
Araz vadisi — Araz çayı boyunca yerləşən vadi.
Tarix
Orta əsr ərəb səyyahları və coğrafiyaşünasları bu bölgəni əl-Vadi adlandırırdılar.
Forsaj 4 (film, 2009)
Forsaj 4 — 2009-cu ildə çəkilmiş ABŞ filmi.
Pentacalia todziae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Fonoqraf
thumb|right|Edisonun fonoqrafı (təxminən 1899-cu il) Fonoqraf ( — səs və — yazmaq sözlərindən əmələ gələn söz) — səsin yazılması və dinlənilməsi üçün ilk qurğu. Fonoqraf Tomas Alva Edison tərəfindən icad edilmiş və 1877-ci il noyabrın 21-də ictimaiyyətə təqdim olunmuşdur. Bu, o dövrünün ən heyrətamiz icadlarından biri olmuşdur. Fonoqrafın inkişafı nəticəsində qramofon və patefon meydana gəlmişdir.
thumb|right|[[Tomas Alva Edison yaratdığı fonoqrafın yanında, aprel, 1878-ci il]]
Nazikquyruq tıs-tıs
(Acantholimon lepturoides) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Qafqaz, Cənub-Qərbi Asiya, Türkiyənin şimal-şərqi və Gürcüstan ərazisində təsvir olunmuşdur.
Botaniki təsviri
Yastıqları çox sıx, kürəvari formalı olub, 10-15 (20) sm diametrində alçaq kolcuqdur. Yay yarpaqları açıq göyümtül, hamar, üç hissəli, neştərşəkilli- xətvari və ya xətvari-bizvari, cod, bünövrəsində uzunluğu 12-25 (30) mm və eni 1-2 mm, ucu biz, iynəli, çılpaq olub, kənarları xırda tükcüklüdür. Yaz yarpaqları qısa və bir az enlidir. Çiçək saplaqları yarpaqlardan çox uzun, hündürlüyü 10-20 sm, sadə, bəzən 1-2 yan budaqlı, çılpaq və ya bəzən qısa tükcüklüdür. Çiçəkləri çiçək qrupunda seyrək yerləşir. Sünbüllər arasındakı məsafə onların uzunluğundan çoxdur və ya uzunluğuna görə sünbüllərə bərabərdir. Sünbüllər 10-11 mm olub, bir çiçəklidir. Çiçəkaltlıqları çılpaq olub, üst çiçəkaltlığının uzunluğu 7-8 mm və neştərvari, iti, daxildə olanlardan uzun və ya onlara bərabər, ensiz haşiyəlidir. Daxili çiçəkaltlıqları kasacığın borucuğuna bərabər və ya bir az ondan uzun, enli, haşiyələnmiş, ucu bizdir. Kasacığın uzunluğu 8-10 mm, borucuğu tükcüklü, uzunluğu təxminən 7 mm-dir. Ləçəkləri çəhrayıdır. May-iyun aylarında çiçəkləyir, avqust-sentyabrda toxumları yetişir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-nın Şərur və Sədərək rayonları ərazilərinin daşlı-çınqıllı yamaclarında rast gəlinmişdir.
İstifadəsi
Yastıqvari formasına, bol çiçəkləməsinə və çiçəklərini uzun müddət saxlamasına, çox əlvan, parlaq, çəhrayı rəngdə olmasına görə dekorativ bitkilər kimi xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Quraq ərazilərin yaşıllaşdırılmasında istifadə edilə bilər.
İstinadlar
http://dendrologiya.az/?page_id=112
Psychotria chimboracensis
(Psychotria chimboracensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Milax məscidi
Milax məscidi — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunun Milax kəndi ərazisində XIX əsrə aid memarlıq abidəsi.
Möhrəvə çiy kərpicdən tikilmiş məscid uçduğundan XX əsrin sonlarında daş və kərpic materialı ilə yenidən inşa olunmuşdur. Planda kvadrat formaya yaxın olan məscidin sahəsi 134 m²-dir. İbadət zalı iki sıra sütunla üç yerə bölünmüşdür. İbadət zalının hündürlüyü 6 metrdir.
Eugenia zeyheri
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Böyükdüz (Kəngərli)
Böyükdüz (əvvəlki adı: Böyük Düz) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Kəngərli rayonunda kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Böyük Düz kəndi Əliabad kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Böyük Düz kənd inzibati-ərazi vahidi yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 mart 2003-cü il tarixli, 423-IIQ saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonunun Böyük Düz kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Böyük Düz kəndi Böyükdüz kəndi, Böyük Düz kənd inzibati ərazi dairəsi Böyükdüz kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.
Şanas
INSEE kodu — 38072. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 1931 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 142 ilə 223 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 440 km cənub-şərqdə, Lion dan 50 km cənub, Qrenobldan 75 km qərbdə yerləşir.
Böyükdüz (Kəngərli)
Toponimikası
Böyükdüz Araz çayının sol sahili boyu uzanır. Düzənliyin ümumi meyli Arazın yatağına doğrudur. Yarımsəhra təbiətə malik olan bu ərazidən qış otlağı kimi istifadə edilir. Oronim düzün sahəsinin genişliyini bildirir. Ərazidə Böyükdüz dağı da vardır. Hün. 957 m. Coğrafi obyekt geniş ərazini əhatə etdiyi üçün belə adlandırılmışdır.'') adlı sahədə salındığı üçün belə adlandırılmışdır.
Şanas
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Böyükdüz (Kəngərli)
Tarixi abidələri
Böyükdüz kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:
Əhalisi
Əhalisi 1504 nəfərdir.
Qaratikanı
Qaratikanı - Cəbrayıl rayonu ərazisində dağ adı.
Toponim
Qaratikanı - Cəbrayıl rayonu ərazisində dağ adı. XIX əsrdə Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında Qaratikan. Dədə-Qorqudda Qaratikan Qıpçaqların Tikan tayfasının adından. Qaraq (el, camaat) və tikan. İrəvan əyalətində Tilkanlı, Qars əyalətində Tikanlı, Dağlıq Şirvanda Tikanlı-Yurd və b. adlarla mənşəcə eynidir.
Beynəlxalq Çay Günü
Beynəlxalq Çay Günü — hər il dekabrın 15-də Təhsil və Ünsiyyət Mərkəzinin  təşəbbüsü ilə keçirilən qeyri-rəsmi bayram. Qeyri-iş günü deyil.
Pərvanə İbrahimova
Pərvanə İbrahimova (qızlıq soyadı: Qurbanova; tam adı: Pərvanə Yəhya qızı İbrahimova; ) — siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, Bakı Dövlət Universitetinin Mətbuat və İnformasiya şöbəsinin rəhbəri (2010-cu ildən) və Beynəlxalq jurnalistika kafedrasının dosenti.
Riçard Qadze
Riçard Qadze — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Zirə klubunda hücumçu kimi çıxış edən Qanalı peşəkar futbolçudur.
Pərvanə İbrahimova
Təhsili, elmi dərəcə və elmi adları
1984-1994-cü illərdə Gəncə şəhəri 24 saylı orta məktəbdə oxuyub. 1994-1998-ci illərdə Bakı Dövlət Universiteti, Beynəlxalq münasibətlər və beynəlxalq hüquq fakültəsinin Beynəlxalq jurnalistika ixtisasını bakalavriat səviyyəsi üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1998-2000-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin Beynəlxalq jurnalistika ixtisası üzrə magistratura səviyyəsini fərqlənmə diplomu ilə başa vurub. 2002-2007-ci illərdə Jurnalistika fakültəsinin Jurnalistikanın nəzəriyyəsi və təcrübəsi kafedrasının "Jurnalistika" ixtisası üzrə dissertantı olub. 2011-ci ildə "Beynəlxalq təşkilatların Dağlıq Qarabağ probleminə dair mövqeyi Azərbaycan mətbuatında (1988-2005-ci illər)" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edib, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru adına layiq görülüb.
Əmək fəaliyyəti
1998-2000-ci illərdə müxtəlif mətbuat orqanlarında fəaliyyət göstərib. 2000-2010-cu illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Mətbuat və informasiya şöbəsində mütəxəssis vəzifəsində çalışıb. 2005-2007-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin Beynəlxalq jurnalistika kafedrasında saathesabı dərslər aparıb. 2007-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin Beynəlxalq jurnalistika kafedrasında 0,5 ştat müəllim vəzifəsində fəaliyyət göstərir. 2010-cu ildən Bakı Dövlət Universitetinin Mətbuat və informasiya şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışır. 20-dək elmi məqalə, 10 kitab və 200-dək publisistik məqalənin müəllifi və tərtibçi-müəllifidir.
Beynəlxalq Çay Günü
Tarixi
"Beynəlxalq Çay Günü" yeni bayramlardan biridir. "Çay Günü"nü qeyd etmək uzun illər müzakirə mövzusu olsa da, bunu yalnız 2004-cü ildə Hindistanın Mumbay şəhərində və 2005-ci ildə Braziliyanın Portu-Aleqri şəhərində keçirilən ümumdünya ictimai forumlarından sonra reallaşdırmaq mümkün olmuşdur.
Riçard Qadze
Klub
Qadze karyerasına Qana komandalarından olan Ebusua Dvarfs klubunda başlamışdır. 2015-ci ilin sentyabr ayında Hindistan Super Liqası təmsilçilərindən olan Dehli Dinamos klubu ilə müqavilə imzalamışdır. Qadze klubda ilk qolunun 14 oktyabr 2015-ci ildə Puna Siti klubuna qarşı oyunda vurmuş və komandası 2-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
HJK
25 yanvar 2016-cı ildə Qadze Veikkausliqa təmsilçilərindən olan HJK Helsinki klubuna icarəyə verilmişdir. 7 sentyabr 2016-cı ildə Dehli klubuna geri dönmüşdür.
Zirə
1 fevral 2017-ci ildə Qadze Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Zirə klubu ilə yarım illik müqavilə imzalamışdır. Zirə klubu 30 may 2017-ci ildə Qadze ilə yeni bir illik müqavilə imzaladıqlarını açıqlamışdır.
Milli komanda
Qadze 2013-cü ilin noyabr ayında Maksvell Konadunun rəhbərliyi altında Qana millisi ilə 2013 VAFU Millətlər Kubokunda iştirak etmişdir. Finalda Qana millisi Seneqal millisinə 3-1 hesabı ilə qalib gələrək turnirin qalibi olmuşdur.
Adi kasnı
(Cichorium intybus) – cinsinə aid bitki növü.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik bitkidir. Gövdəsi dikduran, hündürlüyü 20-125 sm, aşağı hissədə tüklü, şırımlı, açıq budaqlıdır. Bəzi bölgələrdə çırtlıq (çırtdıq) adlandırılan bu bitkinin aşağı yarpaqları uzunsov-lansetvari, oyüqlu, lələkvarı bölümlü, hər iki tərəfdən nahamar-tüklüdür. Gövdəyanı yarpaqları seyrək, oturaq, gövdəni bürüyən, yuxarı yarpaqlar xırda, bütöv, lansetvari, ucubizdir. Səbətləri 10 mm yaxın uzunluqda, gövdə yarpaqların qoltuğunda tək-tək və ya dəstəşəklində yerləşir. Çiçəkləri mavi rəngdə, sarğıdan 2-3 dəfə uzundur. Toxumcaları 2-3 mm uzunluqda, tərsyumurtavari, açıq rəngdən qara rəngə kimi; kəkili çox qısa nazik pərdələrdən ibarətdir.
Yayılması
BQ bütün rayonlarında arandan orta dağ qurşağına kimi yayılmışır. Kolluqlarda, əkinlərdə, bağlarda, bostanlarda (alaq kimi) və yol kənarlarında bitir.
Zəhərli subaldırğanı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Monmoren (Yuxarı Alplar)
Monmoren (, Montmaurin) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Ser kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05088.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 89 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 54 yaşda (15-64 yaş arasında) 26 nəfər iqtisadi fəal, 28 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 48,1%, 1999-cu ildə 46.5%). Fəal olan 26 nəfərdən 23 nəfər (15 kişi və 8 qadın) işləyir, 3 kişi işsizdir. 28 hərəkətsiz 2 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 12 nəfər təqaüdçü, 14 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Bərpaetmə
Bərpa etmə(k) – uzaqlaşdırılmış informasiyanın, adətən, sonuncu uzaqlaşdırılmış elementin bərpası əməliyyatı. Bərpa etmə "undo" (geri almaq) komandası ilə müqayisə oluna bilər; ancaq o, daha məhduddur, belə ki, UNDO komandası sistemi sonuncu əməliyyatdan qabaqkı vəziyyətə qaytarır, bərpa etmə isə yalnız silinməni bərpa edir. Ümumiyyətlə, bərpa etmə kəsilib götürülmüş mətnə aid olur. Bax: UNDO. Fayla aid işlədildikdə bərpa etmə informasiyanın yaddaşda bərpasını bildirir. Adətən, fayl silinərkən onun tutduğu yaddaş sahəsinin nişanı götürüldüyündən, yəni həmin sahə yeni verilənlər üçün açıldığından, bərpa etmə asanca gerçəkləşdirilir, bir şərtlə ki, bu məqsəd üçün xidməti proqramlardan istifadə olunsun. Yox, əgər yeni faylın bir hissəsi silinmiş faylın üzərinə yazılıbsa, əlbəttə, bərpa etmə daha mümkün olmayacaq.
Psychotria clarendonensis
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qolinyak
Qolinyak  — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Antreq-syur-Tryuyer kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12110.
Kommuna təxminən Parisdən 480 km cənubda, Tuluza şəhərindən 145 km şimal-şərqdə, Rodezdən isə 29 km şimalda yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 441 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 283 nəfərin (15–64 yaş arasında) 197 nəfəri iqtisadi cəhətdən, 86 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 69,6%, 1999-cu ildə bu 68,3%). 197 fəal 182 nəfər (104 kişi və 78 qadın) işləyir, 15 nəfər işsizdir (7 kişi və 8 qadın). Aktiv olmayan 26 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 27 nəfər təqaüdçü, 33 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Eugenia wrayi
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Abaran rayonu
thumb|350px|right|Rayon mərkəzində qədim türk məbədi olan [[Kasax bazilikası]] Abaran rayonu, Aparan rayonu — Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan Respublikası) Abaran mahalı ərazisində rayondur.
Rayon 1930-cu il sentyabrın 9-da yaradılıb. 1935-ci yanvarın 3-nə kimi Abaran,daha sonra isə Aparan rayonu adlandırılıb. Ərazisi 816 kv.km-dir. Rayon mərkəzi şəhər tipli Baş Abaran (Abaran) qəsəbəsidir. Rayon mərkəzindən İrəvan şəhərinə olan məsafə 59 km-dir. Rayon ərazisinin əsas hissəsini Abaran düzənliyi təşkil edir. Rayon ərazisindən Qarasu (dəyişdirilmiş adı Sev-Çur) çayının sol qolu olan Abaran (dəyişdirilmiş adı Kasax) çayı axır. Uzunluğu 98 km olan bu çayın hövzəsinin sahəsi 1852 kv. km-dir. Çay öz başlanğıcını Qərbi Azərbaycanda ən hündür dağ olan Alagöz (hündürlüyü 4090 m),(dəyişdirilmiş adı Araqats) dağının yamacından götürür. 1970-ci illərdə rayon ərazisinin bir hissəsi Hamamlı (dəyişdirilmiş adı Spitak) rayonunun bir hissəsi ilə birləşdirilərək ayrıca Araqats rayonu da yaradılıb.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin müxtəlif fərmanları ilə Abaran rayonu üzrə dəyişdirilmiş tarixi yer adları:
Ailə münaqişələri
Ailə münaqişələri — cəmiyyət in ən aktual məsələlərindən biridir. Ailə şəxsiyyəti və cəmiyyət i formalaşdıran mühüm sosial institutdur. Azərbaycan mədəniyyət ində ailə başlıca mərkəzi anlayışdır, ailəyə münasibət isə şəxsiyyətin sosial əhəmiyyətinin qiymətləndirməsinin və özünütəsdiqin vacib amilidir. Hər adamın öz həyat məkanı vardır, bu digər insanlarla qohum, dost, qonşularla olan münasibətlərdir. Onlardan ən yaxınları ilə münasibət artıq bilavasitə belə düzülür; "ev", "ailə". Bura insanların yaşadıqları yerdir, yalnız burada onlar özünü yaxşı hiss edir. Ailə, şübhəsiz, müasir dövrdə istər ayrılıqda götürülmüş şəxsiyyət, istərsə də bütövlükdə cəmiyyət üçün əhəmiyyəti artmaqda olan ümumbəşəri dəyər in, mədəni irs in , əxlaqi norma və qaydalarının ötürücüsü rolunu oynayır. Ailə münasibətlərinin idealı çətin əldə edilir və müasir ailədə "münaqişələrə" səbəb olur. Kişilərin əksəriyyəti hesab edir ki, qadının işləməsindən və ya işləməməsindən asılı olmayaraq əsas odur ki, evdə həmişə rahatlıq və səliqə olsun, qadının peşəkar fəaliyyətində və siyasətdəki təsiri müxtəlif ola bilər, amma ailədə onun üstün təsiri saxlanılmalıdır. İndiyə qədər ailələrdə o cümlədən azərbaycanlı ailələrində əməyin ənənəvi bölgüsü aparılır. Ər pul qazanır, arvad təsərrüfatla məşğul olur, ya da kişiyə kişi işi qadına qadın işi tapşırılırdı.
Statistik göstəricilər
Sosioloqların müşahidələrinə görə ailələrin 70%-i sevgi əsasında qurulur. Ancaq evlənəndən 5–6 il sonra məlum olur ki, onların yalnız 46%-i öz həyat yoldaşını sevməkdə davam edir, 24%-isə artıq sevmir. Ümumiyyətlə, evlənəndən 5–6 il sonra nigah ın taleyi təkcə məhəbbət hissindən yox, eyni zamanda birgə ömür-gün sürən insanların şəxsiyyət indən, hər birinin şəxsi keyfiyyət lərindən asılıdır. Onların bir-biri ilə rəftarı, uşaqlarına münasibətləri bu bəşəri hisslərin özü məhəbbətin taleyini həll etmiş olur.
BMT-nin sənədlərində qeyd olunur ki, son 50 il ərzində ailənin struktur unda bir sıra dəyişikliklər baş vermişdir. Bunlardan Azərbaycan üçün aktual olanlar–demoqrafik dəyişikliklər və bununla əlaqədar ev təsərrüfatlarının kiçilməsi (ailə üzvlərinin sayının azalması, amma ailələrin sayının çoxalması), miqrasiya nın ailələrə təsiri, natamam ailələrin çoxalması, doğum səviyyəsinin aşağı düşməsidir. Son illərdə keçirilən tədqiqat lar göstərir ki, müasir Azərbaycan ailəsinin modeli dəyişməkdədir. Nüvə ailələr, yəni valideyn və uşaqlardan (bir nəsil) ibarət olan ailələr üstünlük təşkil edir. Mürəkkəb tərkibli ailələrə isə getdikcə az rast gəlmək olar, xüsusilə şəhərlərdə.
Ailə münaqişələri ən çox yayılmış formadır. Mütəxəssis lərin rəyinə görə ailələrin 80–85%-də münaqişələr, qalan 15–20%-də müxtəlif səbəblərdən hərc-mərclik baş verir. Ailə münaqişələri, xüsusilə, ər-arvad münaqişələri təhlil edilərkən ailənin inkişafında böhran lı dövrlərin nəzərə alınması vacibdir. İlk dövr ailə həyatının birinci ilində müşahidə edilir (nigahların ümumi sayının 30%-nı boşanma ehtimalı daşıyır), ikinci dövr uşaqların anadan olması ilə bağlıdır, uşağın anadan olması bir çox ailələr üçün ciddi sınaqdır, üçüncü dövr ər-arvadın orta yaş dövrünə təsadüf edir (birgə həyatda 10–15 il olması), bu dövr hisslərin məhdudluğu ilə xarakterizə edilir, dördüncü dövr ər-arvadın birgə yaşayışının 18–24-ci illərindən sonra yaranır.
Səbəbləri
Ailə münaqişələri öz səbəblərinə görə fərqlənir. Onların əhəmiyyətlisi:
Mənimlə uçaq (teleserial, 2010)
"Mənimlə uçaq" — Böyük Britaniya skeç-komediya janrında teleserialı. Mett Lukas və Devid Uollyams komiklərin birgə rolu üzərində çəkilmişdir. Onlar Kiçik Britaniya adlı şouda da əvvəl birgə çəkilmişdilər. Aparıcı rol üzrə Şotlandiyalı aktrisa Lindsey Dunkan çəkilmişdi. Serialın premyerası 25 dekabr 2010-cu ildə baş tutmuşdu.
Əsas personajlar
Siz təzə sıxılmış narıncı freşini qəbul etmisiniz?, Oy, mənim kalamburuma görə bağışlayın!
Sən Avatara baxmısan?, '''Qaqaş, sən Avatara baxmısan? Sən Avatara baxmayıbsan? Qaqaş, sən homoseksualsan!'''
Bizim istirahətimiz cəhənnəm istirahəti idi!
Saymon tualetdə o iyrənc stüardessa ilə cinsi əlaqədə oldu, amma mən onu bağışlayıram
İkincidərəcəli rollarda
"Gîte" formatını verdikdən sonra qatılıb
Şantess
Şantess  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Syud Qreziodan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38074. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 320nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 247 ilə 489 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 470 km cənub-şərqdə, Lion dan 75 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 23 km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Şivaçi
Şivaçi — Maratha İmperiyasının banisi və ilk hökmdarı (1674-1680).
Fuad Qəhrəmanov
Qəhrəmanov Fuad Əliqardaş oğlu — Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı.
Həyatı
Fuad Qəhrəmanov 6 iyun 1972-ci ildə anadan olmuşdur. 1993-cü ildə Şirvan rayonundan hərbi xidmətə çağırılmışdır. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarına əsgər kimi yollanmışdır. 13 yanvar 1993-cü ildə Qafan rayonu uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olmuşdur.
Hacıqabul rayonunun Atbulaq kəndində dəfn olunmuşdur.
Ailəsi
3 bacısı, 3 qardaşı var idi.
Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən balıqlar
Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən balıqlar — Qırmızı kitaba aşağıdakı balıq növləri daxildir.
İçke Tırbıy (Şaran)
İçke Tırbıy — Başqırdıstan Respublikasının Şaran rayonunda yerləşən kənd. Kənd Miçurinsk kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Çalxanqala (Kəngərli)
Toponimikası
Kəngərli r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Cəhri çayı nın sağ sahilində, Dərələyəz silsiləsinin ətəyindədir. XIX əsrdə gəlmə ermənilər orada yerləşdirildikdən sonra 1990-cı ilədək Əznəbirt (türk. və er. "yüksək qala") adlandırılmışdı. 1990-cı ildən kənd yaxınlığındakı tunc dövrünə aid iri qaya daşlarından tikilmiş Çalxanqala adlı qalanın adı ilə adlandırılmışdır.
Tarixi abidələri
Çalxanqala kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Əhalisi
Əhalisi 2181 nəfərdir.
Actaea cimicifuga
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Psychotria clusioides
(Psychotria clusioides) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eugenia watsoniana
(Eugenia watsoniana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.