cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əqrəblər
Ümumi xarakteristika
Əqrəblər orta və iri ölçülü xeliserlilər olub, adətən 5–10 sm, bəzən də 20 sm-ə qədər olurlar. Bədəninin üzəri xitinləşmiş kutikula qatı ilə örtülmüşdür. Xitin örtüyün tərkibində kalsium-korbonat vardır və ona görə də örtük çox möhkəmdir. Əqrəbin bədəni iki hissədən — baş-döş və qarıncıqdan ibarətdir. Baş—döş hissə bel tərəfdən karapaks zirehi ilə örtülmüşdür. Karapaks akron və baş-döş hissənin altı buğumunun terqitinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Zireh bütövdür və bu hissədə bir cüt nisbətən iri mürəkkəb gözlər, 5 cütə qədər də kiçik gözcüklər vardır. Baş-döş hissədə stermum adlanan xitinləşmiş lövhə vardır. Baş-döş hissədə bir çox ətraflar vardır. Bu orqanlardan biri əqrəblərin aid olduğu yarımtipi səciyyələndirən xeliserin olmasıdır. Xeliser çox da iri olmayıb bir cütdür və ağız dəliyinin önündə yerləşmişdir. Xeliser üç buğumludur. Birinci buğum qısadır, qalan iki buğum isə qısqac əmələ gətirmişdir. Qısqacların biri hərəkətli, digəri isə hərəkətsizdir və daxili hissədən xitin dişciklərlə təchiz olunmuşdur. Odur ki, xeliser qidanın qoparılmasında, xırdalanmasında əsas rol oynayır. Baş-döş hissənin ikinci orqanı pedipalplar və ya çənə ayaqlarıdır. Pedipalplar bir cüt olub, yaxşı inkişaf etmişdir və qurtaracağında iri qısqacı vardır. Pedipalplar hissetmə orqanı olmaqla yanaşı, qidanın tutulmasında da iştirak edir. Əqrəbin baş-döş hissəsində dörd cüt yürüş ayaqları vardır. Yürüş ayaqları, demək olar ki, eyni tipli olub, müxtəlif ölçülü buğumların birləşməsindən əmələ gəlmişdir. Hər bir ayaq çanaq, burma, bud, baldır və pəncə adlanan hissələrdən ibarətdir. Pəncə üçbuğumludur və qurtaracağında caynaq vardır. Qarıncıq hissə 12 buğumdan və telsondan ibarətdir. Buğumlarının quruluşuna görə qarıncıq iki hissəyə — ön və arxa qarıncığa ayrılır. Ön qarıncıq enlidir, 7 buğumu vardır və mezosom adlanır. Arxa qarıncığın buğumları isə silindrşəkilli olub ensizdir, 5 buğumludur və metasom adlanır. Qarıncığın qurtaracağında şişmiş formada olan telson yerləşmişdir. Telsonda zəhər ifraz edən bir cüt vəzilər vardır. Zəhər telsonda olan neştər vasitəsilə şikarına yeridilir. Qarıncıq hissədə aydın görünən heç bir ətraf yoxdur. Bununla belə, elə orqanlar da vardır ki, onlar ətrafların şəkildəyişməsindən əmələ gəlmişdir. Bu orqanlara, xüsusilə cinsi qapaq, daraqşəkilli çıxıntı və ağciyər aiddir.
Həyat tərzi
Əqrəblər yırtıcı həyat tərzi keçirərək, isti ölkələrdə yayılmışdır. Gündüzlər yuvada, daşların, ağac qabıqlarının altında və s. yerlərdə gizlənərək, gecələr ova çıxırlar. Əqrəb zəhəri insanlar üçün qorxulu olmayıb, şiş əmələ gətirir və baş ağrıları verir.
Azərbaycanda əqrəblər
Azərbaycanda 4 növü məlumdur. Gecə yırtıcılarıdır. Daş və palçıq hasarların yarıqlarında, yaşayış evlərində, gəmirici yuvalarında, iri daşların altında məskən salır. Cücülərlə, hörümçəklərlə və çoxayaqlılarla qidalanır. Sancması insan üçün çox ağrılıdır, iri tropik Əqrəblərin sancması ölümlə nəticələnir. Əqrəblərin bir sıra növünün nəsli kəsilmək təhlükəsindədir. Azərbaycanda ən çox sarı Əqrəb (Mesobutus eupeus) növü yayılmışdır. Cütləşmə yayda, nəsilvermə isə növbəti ilin may-avqust aylarında olur; 35–70 bala verir. 4 yarımnövü əhatə edən qara əqrəb Azərbaycanda rast gəlinən ən iri əqrəbdir. Əqrəblərin zəhəri tibdə geniş istifadə edilir; bir çox bioloji proseslərin öyrənilməsi zamanı əvəz edilməz komponentdir. Meşələrdə, bataqlıqlarda, çəmənlərdə Əqrəblər olmur.
Senecio cristimontanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Xosrov (Ağdaş)
Xosrov — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Xosrov Ağdaş rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir. Yerli əhalinin məlumatına görə, kəndin əsasını Xosrov adlı şəxs qoyduğu üçün kənd onun adını daşıyır.
Kəndə tabe Sadavad kəndi də vardır ki, bir bələdiyyəsi və icra nümayəndəliyi var.
Coğrafiyası və iqlimi
Xosrov kəndi - Ağdaş-Göyçay şossesinin 8–9 km-də yerləşir.
Əhalisi
Əhalisi təxminən 4000 nəfərdir.
İqtisadiyyatı
Əsas məşğuliyyət əkinçilik və maldarlıqdır.
Şəhidləri
1 Qarabağ muharibəsi
2 Qarabağ muharibəsi
Rhododendron ferrugineum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Anthurium furcatum
(Anthurium furcatum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Polisadoes dili
Polisadoes dili — tombolo (və ya dil ) Yamaykanın Surrey qraflığında yerləşir. Dilin uzunluğu 14 km, maksimal eni 1,6 km, minimal eni isə 55 metr təşkil edir..
Polisadoes dili müxtəlif fikirlərə görə 2 min il b. e. əvvələ təsadüf edilir. Dil Karib dənizində qərarlaşır. XVII əsrə aid olan xəritələrdə ərazi dil deyil, adalardan ibarət olan bir məkan olması açıq-qydın müşahidə edilir. Dilin qərb qutaracağında Port-Royal şəhəri mövcud olmuşdur. Şəhər 1662-ci il zəlzələsində tamamən dağılmışdır. Hazırda dildə Norman Menli adına aeroport fəaliyyət göstərir. 1688 ildə Polisadoes qəbrstanlığında məşhur Henri Morqan adlı fəniz qulduru dəfn edilmişdir. Onun qəbiri dörd ildən sonra orada olan digər qəbrlər kimi suyun dibinə gömülmüşdür. .
Senecio sandersii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rhododendron fictolacteum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Anthurium fuscopunctatum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rhododendron hirsutum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio leptolobus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
9 may
1901–cari
thumb|[[Ələkbər Məmmədov]]
thumb|[[Arif Məlikov]]
Bövlər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi. 50–70 mm, az qismi 10–15 mm ölçüdə olurlar. Qonur-sarı, sarımtıl, nadir hallarda alabəzək və ya tünd rəngdə olurlar. "Solpuqi" sözü latın dilindən tərcümədə "günəşdən qaçan deməkdir.
Ümumi quruluşu
Baş-döş şöbədə xeliser, pedipalplar və 4 cüt yürüş ayaqları yerləşir. Xeliserləri iridir, güclü qısqaclara malikdir. Bövlərin pedipalpları quruluşuna görə ayaqlara oxşayır, lakin caynaqları yoxdur. Pedipalplar müxtəlif funksiyalar yerinə yetirir. Onlar hərəkətə, şikarın tutulmasına xidmət edir, həmçinin hissetmə orqanıdır. Cütləşmə zamanı erkək fərd pedipalplar vasitəsilə dişi fərdi saxlayır. Ayaqlar quruluşuna görə fərqlənir. Birinci cüt ayaqlar daha nazik və qısadır, hissetmə funksiyası daşıyır. Digər ayaqlar hərəkətə xidmət edir, pəncələri buğumlu olub, caynaqla nəhayətlənir. Qarıncıq şöbə iri olub, 10 buğumdan təşkil olunmuşdur. Cinsi dəlik birinci qarın buğumunda yerləşir. Solpuqilərin bütün bədəni müxtəlif uzunluqda olan tükcüklərlə örtülmüşdür. Belə tüklü, iri ölçülü bədən və cəld hərəkət etmələri onları çox qorxunc edir. Bövlər böyük sürətlə qaçır, şaquli səthə asanlıqla dırmanır, hətta 1m məsafəyə tullana bilir. Düşməni ilə qarşılaşdıqda bövlər qorxuducu vəziyyət alırlar:bədənin ön tərəfini yuxarı qaldırır, xeliseri açıq vəziyyətdə önə doğru, pedipalpları və ön ətrafları düşmənə qarşı istiqamətlənir. Bəzi növləri belə halda səs də çıxara bilirlər.
Traxeya sisteminin güclü inkişaf etməsi bövlər üçün səciyyəvi əlamətlərdən biridir. Əsas traxeya boruları ikinci və üçüncü qarın buğumlarının kənarlarında cüt nəfəsgahla xaricə açılır. Nəfəsgahlar tükcüklərlə örtülmüşdür. Bundan başqa 4-cü qarın buğumunda tək nəfəsgah və baş-döş şöbədə bir cüt nəfəsgahlar da vardır.
Həyat tərzi
Bövlər gecələr daha fəal olurlar. Gündüzlər isə müxtəlif yerlərdə—daşların altında, gəmiricilərin və digər heyvanların yuvalarında gizlənirlər. Xeliseləri ilə bəzən torpağı qazaraq yuva düzəldirlər, lakin bövlərin günəş sevən növləri də vardır. Hətta İspaniyada bövləri "günəş hörümçəkləri" adlandırırlar. Orta Asiyada günəşsevən böv (Paragaleodes heliophilus) növü gündüz həyat tərzi keçirir.
Bövlər, əsasən həşəratlarla, qismən çoxayaqlılarla, hörümçəklərlə, məryəm qurdları və s. ilə qidalanırlar. Onlar termitlərin yuvalarını dağıdırlar, hətta Kaliforniyada arı pətəklərini dağıtmaları haqqında məlumat da vardır. Bövlərdə zəhər vəziləri olmadığından insanlar üçün heç bir təhlükə yaratmırlar. Bəzi iri bövlər insanı sancdıqda xeliserləri vasitəsilə sancdıqları nahiyəyə mikroorqanizmlər keçirərək iltihaba səbəb olurlar, lakin kiçik ölçülü bövlər heç insan dərisini sanca bilmirlər.
Çoxalması və inkişafı
Bövlərin erkək fərdləri dişi fərdi qoxusuna görə axtarıb tapır və gecələr cütləşirlər. Cütləşmə zamanı erkək fərd daha fəal, dişi fərd isə hərəkətsiz olur. Erkək fərd torpağa spermatofor qoyduqdan sonra, onu xeliseri vasitəsilə dişi fərdin cinsi dəliyinə daxil edir. Bu proses bir neçə dəqiqə davam edir. Dişi fərd mayalandıqdan sonra fəallaşır, bu zaman erkək solpuqi dişi fərdin onu yeməsindən qorxaraq qaçır. Mayalanmış dişi fərd çox aqressiv olur, daha çox qidalanır. Yaxşı qidalandıqdan sonra, yumurta qoymağa başlayır. Bövlər növlərinin müxtəlifliyindən asılı olaraq, 30-dan 200-ə qədər yumurta qoyurlar. Embrional inkişaf dişi fərdin yumurta borularında getdiyi üçün qoyulmuş yumurtalardan tezliklə hərəkətiz kiçik solpuqilər çıxır. Onların bədənləri şəffaf, buğumsuz və tüksüz olur. 2–3 həftədən sonra qabıqdəyişmə baş verir. Bu zaman buğumlu, tükcüklü yeni örtük əmələ gəlir və kiçik bövlər hərəkət etməyə başlayırlar. Dişi fərd kiçik bövlərin bədəni möhkəmlənənə qədər onların yanında qalır. Hətta onları qidalandırmaları haqda məlumat vardır. Bövlərin həyatında qış və yay diapauzası da müşahidə olunur.
Yayılması
Solpuqilərin 700-ə qədər növü məlumdur. Onlar ən çox tropik, subtropik, qismən də mülayim qurşaqların çöl və səhralarında yayılmışlar. Keçmiş SSRİ-də 50-yə yaxın növü olub, Orta Asiyada, Qafqazda, Zaqafqaziyada, Krımda, Don çayının aşağı hissəsindən Ural çayına qədər uzanan çöllərdə yayılmışlar. Bunlardan 5 sm ölçüdə olan adi solpuqi (Galeodes araneoides) keçmiş ittifaqın Avropa hissəsində, Krım və Qafqazda, 6.5 sm ölçüdə olan Xəzər solpuqisi (G.caspius) Orta Asiyada, 7 sm ölçüdə olan boz solpuqi (G.fumigatus) növü Türkmənistanda geniş yayılmışdır.
Rhagodes cinsindən olan solpuqilər Zaqafqaziyada və Türkmənistanda daha çox rast gəlinir. Bu cinsin nümayəndələri qısa ayaqları, alabəzək və ya tünd rəngli bədənlərinə görə fərqlənirlər. Karschia cinsinin sarı rəngli nümayəndələri Zaqafqaziyanın və Orta Asiyanın dağlıq ərazilərində, dəniz səviyyəsindən 3000 m yüksəklikdə rast gəlinir.
Rhododendron jucundum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şimal dəniz pişiyi
Şimal dəniz pişiyi — Qulaqlı suitilər fəsiləsinə aid növ. Bu növ ilk dəfə Karl Linnem tərəfindən ətraflı məlumat verilmişdir. Onlara il dəfə 1742-ci ildə Berinq adasında rast gəlinmişdir.
Görünüşü
Erkəklər dişilərə nisbətən iri olurlar. Erkəklərin uzunluğu 2,2 metr, çəkisi isə 330 kq olur. Dişilərin isə çəkisi 70 kq, uzunluğu isə 1,4 metr olur. thumb|left|Albinoz suküçüyü Xəzinin rəngi onun yaşından asılı olaraq fərqlənir. Körpələrin rəngi nisbətən tünd olur. Albinod balalalara rast gəlinir ki, onlar faktiki kor olurlar. Demək olar ki yaşlı albinostlara rast gəlinmir. Səbəb onların həyat qabiliyyətli olmamasıdır. Erkəklər açıq rəngə malik olurlar, bu səbəbdən onların xəzləri qiymətli sayılırdı. Dişilər isə gümüşü rəngdə olur.
İllik həyat dövrü
İllik dövr ərzində onların təyatını 5 dövrə bölmək olar:
Çoxalması
Yetkinlik yaşına erkəklər 7–8 yaşında çatır. Çoxalma zamanı onlar sahillər yerləşmə yeri müəyyən edirlər. Erkəklər hərəmxanaya sahib olurlar. Dişilərə sahib olmaq üçün döyüşürlər baş verir. Bu döyüşlər bəzən ölümlə bitir. Dişilər öz balalarına bir necə qayğılarına qalır. Maksimal 4–5 ay, ortalama isə 3–4 ay müddətində qayğı göstərir.
Populyasiyanın hazırkı vəziyyəti
2014-cü ilə olan məlumata görə, onların sayı 1,29 milyon başdır.
Əbu Həmid əl-İsfərayini
Əbu Həmid əl-İsfərayini (344-406) — İslam alimi.
Həyatı
Əbu Həmid Əhməd bin Əbi Tahir Muhəmməd bin Əhməd əl-İsfərayini – rahiməhullah – zamanının imamı, şafi’ilərin fəqihi, Şeyxul-İslamdır. əl-İsfərayini nisbəti hal-hazırda İranın Şimali Xorasan ostanında yerləşən İsfərayen şəhəri ilə bağlıdır. Neysəbur şəhərinin yaxınlığındadır. Hicri 344-cü ildə anadan olub.
İyirmi yaşında, yəni hicri 364-cü ildə Bağdada gəlir. Orada Əbul-Həsən əl-Mərzubən və Əbul-Qasim əd-Dəraki kimi alimlərdən fiqh və digər elmləri öyrənir. Həmçinin Əbu Bəkr əl-İsməili, Əbul-Həsən əd-Dəraqutni, İbrahim bin Muhəmməd bin Abdək əl-İsfərayini və Abdullah bin Adiy kimi hədis imamlarından hədis eşitmiş və hədis öyrənmişdir. Şafi’i məzhəbində fəqih oldu, fiqhdə, təfsirdə, üsulda bir mütəxəssis, görkəmli alim oldu, barmaqla işarə olunan nadir şəxsiyyətlərdən idi.
Tələbələri
Tələbələri arasında çox sayda alim və imam vardır. Onların arasında ən məşhurlarından Əbut-Tayyib ət-Tabəri, Əbul-Həsən əl-Məvardi, əl-Fəqih Suleym bin Əyyub ər-Razi, Əbu Əli əs-Sinci, Əbul-Həsən əl-Məhəmili kimi böyük alimlər vardır. Məşhur “Şərh Usul İtiqad Əhlis-Sunnə val-Cəməa” kitabının sahibi İmam Əbul-Qasim Hibətullah əl-Lələkəi onun tələbəsi olmuşdur.
Şəxsiyyəti
Şeyx Əbu Həmid Allahdan çox qorxan, təqvalı və zahid bir şəxs olub. Vaxtını dərs verməklə və elmi münazirələr ilə keçirib. Həmçinin heybətə və hörmətə sahib biri idi. əs-Subki deyir: “Şeyx Əbu Həmid dünyavi işlərdə cahı uca bir şəxs idi. (Bir gün) möminlərin əmiri xəlifə ilə (arasında) bir şey baş verir ki, bu, Şeyx Əbu Həmidi ona (bu sözləri) yazmağa vadar etdi: “Bil ki, sən məni öz vilayətimdən endirməyə qadir deyilsən, məni bu məqama Allah vali edib. Mən isə bir kağız parçasında iki və ya üç kəlmə Xorasana yazıb səni xəlifəlik məqamından endirə bilərəm.”[1] Allahın dini uğrunda və bidətlərə və bidət əhlinə qarşı mübarizədə gördüyü işlər əvəzsizdir. əs-Subki “ət-Tabəqat” kitabında zikr edir ki, onun zamanında şiələr guya İbn Məsud’un mushafını tapıb çıxarırlar. Bunun nəticəsində hicri 398-ci ildə böyük bir fitnə baş verir, əhlus-sünnət ayağa qalxır, həmçinin şiələr də ayağa qalxırlar. Sonunda bu məsələ qazilərə və alimlərə götürülür. Şeyx Əbu Həmid şiələrin hüzurunda mushafın təhrif edilmiş bir mushaf olduğunu deyir. Şiələrin gənclərindən bir qrup buna görə Şeyx Əbu Həmidin evinə tərəf yönəlirlər ki, ona əziyyət versinlər. Buna görə Əbu Həmid evindən köçür, lakin xəlifə ona dəstək verərək fitnəni yatızdırır və Şeyx evinə geri dönür.
Elmi məqamı
Əbu İshaq əş-Şirazi “ət-Tabəqat” kitabında deyir: “Bağdadda din və dünya rəisliyi ona gəlib çatdı. əl-Muzəni’nin kitablarını şərh edərkən onun dərslərində qeydlər yazılmışdır. Yer üzünə onun tələbələri yayıldı. Məclisində üç yüz fəqih toplanardı.”[2] əş-Şeyx Muhyid-Din ən-Nəvəvi deyir: “Şeyx Əbu Həmidin qeydləri əlli cildə yaxın bir həcmdədir, orada alimlərin məzhəblərini zikr edir, onların dəlillərini geniş izah edir və onlara cavab verir. Onun yanında bir qrup alim fiqh öyrənib. Onların arasında Əbu Əli əs-Sinci vardır. Əbu Əli əs-Sinci həm də əl-Qaffəl’in yanında fəqih olmuşdur və onların hər ikisi də İraq və Xorasan məktəbinin iki şeyxidir və məzhəb bu ikisindən yayılıb.”[3] əl-Xatib əl-Bəğdədi deyir: “Bizə Əbu Həmid’dən rəvayət etdilər və siqa biri idi. İbnul-Mubərak məscidində onun dərslərində iştirak etdim. Birinin belə dediyini eşitdim ki, onun məclisinə yeddi yüz fəqih gələrdi. İnsanlar deyərdilər: “Əgər əş-Şafi onu görsəydi onunla çox fərəhlənərdi.”[4] Yenə buyurur: “Əbu İshaq əş-Şirazi bizə rəvayət etdi: “əl-Qadi Əbu Abdilləh əs-Sayməri’dən soruşdum: “Fəqihlərdən gördüklərin içində münazirədə ən güclü olan kimdir?” Dedi: “Əbu Həmid əl-İsfərayini.” əl-Qadi Əbu Abdilləh əs-Sayməri isə zamanında hənəfilərin şeyxi və imamı idi. İbnus-Saləh əş-Şəhrazuri deyir: “Həqiqətən Allah hər yüz ilin başında bu ümmət üçün onlara dinini təzələyən birini göndərər” hədisini bəzi alimlər Şeyx Əbu Həmid haqqında təvil ediblər. əş-Şafi ikinci yüzilliyin başında idi və İbn Sureyc üçüncü yüzilliyin başında idi və Əbu Həmid dördüncü yüzilliyin başında idi.”[5] Əbu İshaq əş-Şirazi “ət-Tabəqat” kitabında həmçinin qeyd edir ki, hənəfi fəqihi Əbul-Həsən əl-Qaduri ona xüsusi hörmət göstərərdi və zamanının digər fəqihlərindən üstün tutardı. əl-Hafiz İbn Kəsir deyir: “Hətta ona ikinci əş-Şafi deyərdilər.”[6] Tarixçilər qeyd edirlər ki, on yeddi yaşında fətva verməyə başlamışdır. Ölənə qədər fətva vermiş və ölüm ayağında olarkən demişdir: “Fəqih olduq və öldük.” əz-Zəhəbi onun tərcümeyi-halını başlayarkən onu “əl-Ustaz, əl-Alləmə, Şeyxul-İslam” ləqəbləri ilə zikr edir. İbn Kəsir qeyd edir ki, onunla həm razılaşanlar, həm də ona müxalif olanlar onun şanının, məqamının ucalığında ittifaq ediblər. Elmə olan marağı əvəzsiz idi. Rəvayət olunur ki, Misirə adam göndərib yüz dinara İmam əş-Şafi’nin imlalarını ehtiva edən kitablar almışdır.
Şeyx Əbu Həmid özü bir çox kitabın müəllifidir. Kitabları içərisində ən məşhuru İmam əl-Muzəni’dən gələn müxtəsər və digər kitabların üzərinə yazdığı qeydlərdir. Həmçinin fiqh üsulunda bir çox kitab yazmışdır. “əl-Muxtəsar” adı ilə tanınan bir kitabı vardır ki, əs-Subki “ət-Tabəqat” kitabında o kitabı gördüyünü deyir, lakin qeyd edir ki, “ər-Ravnəq” adı ilə tanınan bu kitab Əbu Həmidə nisbət olunur, lakin atası Təqiyyud-Din əs-Subki o kitabın Əbu Həmidə nisbətində şəkk etmişdir. Bunun səbəbini isə qeyd etmir.
Vəfatı
Bu böyük zat hicri 406-cı ildə Bağdad şəhərində vəfat edib. əl-Xatib deyir: “Əbu Həmid dörd yüz altıncı ildə şəvval ayı vəfat etdi. Həmin gün (cənazəsində) çoxlu adam iştirak etmişdi, evində dəfn olundu. Dörd il sonra ordan götürülərək Bəbu Hərb deyilən yerdə dəfn olundu.”[7]
Şərq çinarı
Təbii yayılması:
Təbii hаldа Bаlkаn yаrmаdаsındа, Еgеy dənizi аdаlаrındа, Kiçik Аsiyаnın cənub və qərbində, Аrаlıq dənizinin şərq sаhillərində, Kipr və Krit аdаlаrındа yаyılmışdır.
Botaniki təsviri:
Hündürlüyü 40-50 m-ə, gövdəsinin diаmеtri 1,5-3 m-ə çаtаn gеniş çətirə mаlik iri аğаcdır. Gövdə və budаqlаrın qаbığı yаşılımtıl, аçıq bоz və yа sаrımtıl-yаşıldır. Tumurcuqlаrı еnli-kоnusşəkillidir, şişuclu, uzun zоğlаrdа növbəli düzülmüşdür. Yаrpаqlаrı növbəli düzülüşlü, dəyirmi və yа yumurtаvаri, 3-7 dilimlidir, uzun sаplаqlı, üst tərəfi pаrlаq yаşıl, аlt tərəfi qоnur-yаşıl, çılpаq və yа sеyrək tüklüdür. Birеvli bitkidir. Çiçəkləri müхtəlif cinsli, sаllаnаn uzun sаplаqlаrdа 2-dən 70-ə qədər оlmаqlа şаrvаri çiçək qrupundа yеrləşmişdir. Mеyvəsinin diаmеtri 2-2,5 sm-ə, uzunluğu 4-7 mm-ə çаtаn, yuхаrısı еnliləşmiş və tüklənmiş tохumcаdır. Tохumu uzunsоvdur.
Еkоlоgiyаsı:
Toxum, qələm, bаsdırmа və gövdə pöhrəsi ilə аrtırılır. Şərq çinаrı işıq və istisеvən, tоrpаğа tələbkаr bitkidir.
Аzərbаycаndа yаyılmаsı:
Şərq çinаrınа Böyük Qаfqаzın cənub yаmаclаrındа, о cümlədən Аğstаfа, Gəncə, Göyçаy, Bərdə, Zəngilаn, Nахçıvаn, Оrdubаd, Yаrdımlı, Zаqаtаlа, Аğdаş, Şəki, Qəbələ, Bаkı və bаşqа yеrlərdə təbii hаldа rаst gəlinir.
İstifаdəsi:
Pаrk, bаğ və bаğçаlаrdа tək-tək və yа qrup hаlındа əkilir. Şərq çinаrının pirаmidаl çətirli fоrmаsı – Platanus orientalis f.pyrаmidаlis Аbşеrоndа yаşıllаşdırmаdа gеniş istifаdə еdilir.
İstinadlar
Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov
Anthurium gaffurii
(Anthurium gaffurii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Günortadan sonra məhəbbət (film, 1957)
"Günortadan sonra məhəbbət" — rejissor Billi Uaylderin filmi.
Məzmun
Cazibədar gənc qız, Ariana Şavess gələcək violonçel ifaçısı kimi konservatoriyada təhsil alır. O, şəxsi xəfiyyə olan atası Klodla birlikdə yaşayır. Klod bir-birinə xəyanət edən ər-arvadları izləməklə özünə çörəkpulu qazanır. Bu dəfə onun köhnə marağının hədəfi Amerika pleyboyu Frenk Flenneqandır.
Bir ildən sonra tale Frenklə Ariananı Parisdə yenidən qarşılaşdırır. Frenkdə qısqanclıq doğurmaq üçün Ariana üzünə bədbəxt qadın maskası taxır. O, Frenkə tanınmış və varlı kişilərlə olan çoxsaylı sevgi macəralarından danışır. Əslində isə, o, Ariananın aşiq olduğu ilk şəxsdir. Artıq Frenk ümidsizliyə düçar olub. Ariana ona adını belə demədən çıxıb gedir.
Onu son dərəcə maraqlandıran bu qız haqqında həqiqəti öyrənmək üçün Frenk qarşısına çıxan ilk şəxsi xəfiyyədən kömək istəyir. Bu qızın atası Klod Şavess olur...
Podofil
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Aspriyer
Aspriyer  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kadenak-Qar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.
INSEE kodu — 12012.
Tarixi
1790—1922-ci illərdə Aspriyer Kadenak-Qar kantonunun inzibati mərkəzi olmuşdur.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 692 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 388 nəfər (15-64 yaş) arasında 272 nəfər iqtisadi fəal, 116 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 70.1%, 1999-cu ildə 67.7%). Fəal olan 272 nəfərdən (136 kişi və 121 qadın), 15 nəfəri işsizdir (8 kişi və 7 qadın). Fəal olmayan 116 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 58 nəfər təqaüdçü, 37 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Sofiya Kovalevskaya
thumb|Sofiya Kovalevskaya Sofiya Vasiliyevna Kovalevskaya (, d. 15 yanvar 1850 – ö. 10 fevral 1898) — rus riyaziyyatçısı və mexaniki.
Həyatı
Sofiya Vasilyevna Korvin Krukovski zadəganlara mənsub, yaxşı təhsil almış valideynlərin ortancıl uşaqları olaraq 15 yanvar 1850-ci ildə Moskvada anadan olub. Sofiyanın atası Rusiya ordusunda general idi. Sonya adı ilə tanınan Sofiya həyatı boyunca yayınlarında cinsiyyətinin anlaşılmasının qarşısını almaq üçün həyat yoldaşının soyadının bir hissəsindən istifadə etdi.
Çox kiçik yaşından riyaziyyata maraq göstərən Sofiya Moskvada, sonra da Sankt-Peterburqda xüsusi müəllimlər və tərbiyəçilər tərəfindən dərs aldı. Sofiyanın riyaziyyata böyük maraq duymasına əmisi Pyotr Vasilyeviç Krukovski təsir etmişdi. Sofiya 11 yaşındaykən evlərinin təmiri zamanı divar kağızlarının əskikliyinə görə öz otağının üstündə diferensial və inteqral hesab məsələləri olan kağızlarla örtülməsi səbəbi ilə bu "qəribə" simvolları və həlləri anlamağa çalışarkən riyaziyyata böyük həvəs oyanmışdı.
Liseyi bitirdiyi zaman Sofiyanın bütün həvəsi universitetdə təhsil almaq idi. Lakin o dövrdə Rusiyada bir qadın üçün bu imkansız idi. Buna görə də Sofiya Qərbi Avropaya getmək üçün bir plan hazırladı. Ailə qurmamış gənc qızlara atalarının icazəsi olmadan səyahət icazəsi verilmədiyi üçün Sofiya gənc bir paleontologiya tələbəsi Vladimir Kovalevski ilə ailəsinin etirazlarına baxmayaraq bir rəsmi nikah qurdu. (Eyni ildə məşhur rus yazıçısı Dostoyevski də Sofiyanın özündən böyük bacısı Annaya evlənmə təklifi etmişdi, ancaq ailəsi bu nikaha razılıq verməmişdi.)
Sofiya və Vladimir 1869-cu ildə Rusiyanı tərk edərək Almaniyaya Heydelberqə getdilər. Sofiya orada riyaziyyat və təbiət elmləri təhsili almağına ümid edirdi. Lakin orada qadınların dərslərdə iştirakına icazə verilməməsi ilə qarşılaşdı. Sofiya universitet səlahiyyətliləri ilə danışaraq riyaziyyat və fizika dərslərinə və seminarlarına (Lulia Lermontova ilə birlikdə) qatılmaq izni ala bildi.
1871-ci ildə Sofiya Berlinə getdi və orada diferensial və inteqral hesab mövzusunda böyük mütəxəssis olan Karl Viestrass ilə xüsusi olaraq işlədi. 1874-cü ilin baharında 3 məqalə yayınladı. Eyni ildə Viestrassın cəhdi ilə Göttingen Universiteti onu törəməli diferensial tənliklərlə bağlı çalışmalarındakı uğurlarına görə riyaziyyat doktoru elmi dərəcəsi ilə mükafatlandırdı.
Sofya elmi vəzifədə çalışmaq üçün iş axtarmağa başladı. Lakin o dövr üçün tapa biləcəyi ən yaxşı işin qız liseylərində hesab dərsləri müəllimliyi olduğunu anladı. Altı il müddətində riyaziyyat çalışmalarından uzaq qaldı. Bu müddət ərzində Sofiya ilə Vladimirin rəsmi kağız üzərindəki nikahı artıq bir eşq nikahına çevrilmişdi. Onların öz aralarında Fufa (Sofiya) adı verdikləri bir qızları da olmuşdu. Vladimir pul qazana bilmək üçün çox riskli sayılan işlərə cəhd göstərmişdi. Bu cəhdləri boşa çıxınca ümidsizliyə qapılmış və 1883-cü ildə intihar etmişdi.
Vladimirin ölümündən əvvəl Sofiya riyaziyyat çalışmalarına xüsusi bir çərçivədə yenidən başlamışdı. Abel inteqralları üzərinə 1880-ci ildə elmi konfransda çox yaxşı qarşılanan bir məlumat təqdim etmişdi. 1882-ci ildə işığın sınması ilə bağlı çalışmalara başladı və bu mövzu ilə əlaqəli üç məqalə yayınladı. Növbəti il çox istədiyi elmi dünyaya daxil olmaqla bağlı bir fürsət əldə etdi. 1880-ci ildə iştirak etdiyi konfransda tanış olduğu bir riyaziyyatçı Gösta Mittaq-Leffler onu müvəqqəti də olsa, Stokholm universitetində dərs verməyə dəvət etmişdi. İsveçdə olduğu dövrdə Sofya analizin ən yeni mövzuları ilə bağlı dərslər verdi və həmin mövzularda əhəmiyyətli araşdırmalar apardı.
Beş il sonra professorluq vəzifəsi aldı. Beləliklə, Sofiya bir Avropa universitetində 18-ci yüzillikdə vəzifə daşıyan Laura Bassi və Mariya Qaetana Aqnesidən sonra 19-cu yüzillikdə elmi dərəcə almış ilk qadın oldu. Stokholm universitetində olarkən Sofiya yeni bir jurnal "Acta Mathematica"-nın redaktoru vəzifəsinə də təyin edilmişdi. Eyni zamanda ölkələrarası konfransların təşkil olunmasında da rol almışdı. Ən böyük elmi uğuru 1888-ci ildə "sərt bir cismin sabit bir nöqtə ətrafında dönməsi ilə bağlı" başlıqlı məqaləsini nəşr etdirdiyində gəldi və bu məqaləsi Fransa Elmlər Akademiyası tərəfindən verilən Bordin mükafatı ilə mükafatlandırıldı. Hətta Akademiya Sofiyanın bu çalışmasından o dərəcədə təsirlənmişdi ki, mükafat məbləğini 3 min frankdan 5 min franka qaldırmışdı.
Sofiya 1888-ci ildə bir qrip infeksiyası keçirdi və bu naxoşluğu daha sonra sətəlcəmə çevrildi. Sətəlcəmdən qurtula bilməyən Sofiya 10 fevral 1891-ci ildə Parisdə öldü.
Birinci şəxs atıcı
Janrın adı 3D üçölçülü qrafik ilə "shooter" (atıcı) ifadələrinin qarışığından yaranmışdır. Son zamanlar "şuter" ifadəsi kompüter oyunlarının janrını dəqiq göstərmək üçün daha tez-tez istifadə edilir.
Ümumi prinsiplər
Oyunçu üçölçülü fəzada olur və müəyyən hərəkət azadlığına malikdir. Tutaq ki, müəyyən məhdudiyyət çərçivəsində olan labirint vardır ki, bu labirintdə düşmənlər, müttəfiqlər və neytral qüvvələr yerləşmişlər.
Oyun prosesi
Oyun zamanı istifadəçi kifayət qədər düşmən məhv etməlidir. Bunun üçün personaja (istifadəçiyə) müxtəlif silahlar təklif olunur.
3D-atıcı və ya Birinci-şəxs atıcı janrı digər janrlara nisbətən qrafik sistemlərə, daha doğrusu kadr tezliyinə (saniyədə kadrların sayı) daha həssasdırlar. Oyun zamanı saniyədə 30 kadr tələb olunur.
Utəqən (Əbyəlil)
Əhali
1 yanvar 2009-cu il məlimatına görə kənddə 491 nəfər yaşayır. 2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Utəqən kənd ərazisin milli tərkibi: başqırdlar — 99 %
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Azor adaları zəlzələsi (1980)
Azor adaları zəlzələsi (1980) — Portuqaliyanın Azor adalarında 1 yanvar 1980-ci ildə baş vermiş zəlzələ. Zəlzələ nəticəsində 41 nəfər ölmüş, 600 nəfər yaralanmış, Terseyra və San Corci adalarında böyük dağıntılar baş vermişdir. Rixter şkalasına görə 7.2 bal gücündə olan zəlzələ Piko və Fayal adalarına da zərər vermişdir. Bu zəlzələ tektonik zonada yaranmışdır.
Zəlzələ səbəbi ilə dövrün Portuqaliya prezidenti Ramalyu Eaniş ölkədə 3 günlük matəm elan etmişdir. Portuqaliya Hava Qüvvələri tərəfindən başladılan xilas işlərinə daha sonra başqa qurumlar qatıldı.
Geologiya
Zəlzələ 1950-ci ildən sonra Azor adalarında baş vermiş ən güclü zəlzələdir.
Vulkanik mənşəli olan Azor adaları tektonik bir zonada yerləşir.
Telifonlar
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Haqqında
Telifonlar xarici quruluşuna görə əqrəblərə oxşar olub, pedipalpları daha güclü inkişaf etmişdir. Ön ətrafları uzundur, qamçı şəklindədir və antennaları əvəz edir. Qarıncıq şöbə buğumludur. Axırıncı üç buğumu saplaq şəklində uzanaraq, sapşəkilli uzun quyruqla nəhayətlənir. Zəhər vəziləri olmur. Səkkizinci və doqquzuncu buğumlarda yerləşən 2 cüt ağciyərlə tənəffüs edirlər. Telifonlar isti ölkələrdə, xüsusən tropik meşələrdə yaşayırlar. Onlar yırtıcıdırlar və gecə həyat terzi keçirirlər. Əsasən həşaratla, həmçinin çoxayaqlılarla, qurdlarla, çılpaq ilbizlərlə qidalanırlar. Nisbətən iri ölçülü həşarata hücum etmirlər. Telifon qaçarkən sapşəkilli quyruğunu qaldıraraq, bu maddəni xaric edir. Nisbətən iri formalar aşındırıcı maddəni 30 sm məsafəyə qədər ata bilir. Bu maddənin tərkibində qarışqa və sirkə turşusu vardır, bəzi növlərdə bu kəskin xlor iyi verir. Bu maddə insanda selikli qişanı güclü aşındırır.
Cessika Cons (teleserial, 2015)
Cessika Cons rolunda aktrisa Kristen Ritter çıxış edir. Cessika Cons super qəhrəmandır, lakin bu işi buraxıb detektivlik ilə məşğul olmağa başlayır. Serialın digər rollarında Mayk Kolter, Reyçel Teylor, Uil Traval, Erin Moriarti, Eka Darvill, Kerri-Enn Moss və Devid Tennant çıxış edir. Serialın ilkin versiyası 2010-cu ildə Melissa Rozenberq tərəfindən hazırlanmışdır. 2013-cü ildə Rozenberq layihə üzərində yenidən işləməyə başlamış və layihə "AKA Cessika Cons" adı ilə Netflix-ə daxil olmuşdur. 2014-cü ilin dekabrında Kristen Cessika rolu üçün seçilmişdir. 2015-ci ilin fevralından avqustun sonlarına qədər serialın çəkilişləri davam etmişdir.
Serialın bütün seriyaları 20 noyabr 2015-ci ildə Netflix-də yayımlanmışdır. "Cessika Cons" böyük bəyənmə qazanmışdır. Serilda bəyəni görən ünsurlar Kristen və Tennantın performansları, seksual yanaşma, zorakıçılıq və hücum mövzuları olmuşdur.
Hekayə
Serialda Cessika Consun super qəhrəmanlığı buraxıb özəl detektiv olmasından, baş düşməni Bənövşəyi adamı dayandırmaq üçün göstərdiyi cəhdlərdən, Lyuk Keyc ilə macəralarından bəhs olunur.
PTRD
PTRD (ru: Противотанковое ружьё Дегтярёва, rom: Protivotankovoye Rujyo Degtyaryova, ПТРД), 14,5 mm kalibrli Sovet istehsalı olan tank əleyhinə tüfəngdir.
PTRD, yarı avtomatik həmkarı PTRS ilə birlikdə İkinci Dünya Müharibəsi illərində Qırmızı Ordunun yeganə yüngül tank əleyhinə silah idi. Silahdan istifadə edən əsgərlər yüngül zirehli tırtıllar və qapılar kimi tankların zəif nöqtələrinə vurmağa çalışmışdırlar. Bununla birlikdə, silah əsasən yüngül tanklar, yüngül zirehli nəqliyyat vasitələri və yük maşınları kimi zirehli olmayan avtomobillərdə effektiv idi. PTRD, İkinci Dünya Müharibəsindən sonra RPG kimi tank əleyhinə raket buraxıcıları ilə əvəz olundu.
PTRD, İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Koreya müharibəsində Şimali Koreya və Çin qüvvələri tərəfindən geniş şəkildə istifadə edilmişdir.
İstifadə etmiş olduğu sursatın kalibri 14.5×114 mm, effektivliyi bir atışlıq olan, güllənin lülədən çıxma sürəti 1,114 m/s, effektiv mənzili 300 m, maksimum mənzili 1000 m olmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurası
Haqqında
Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurası 1995-ci il 21 noyabr tarixində 11 gənclər təşkilatının təşəbbüsü ilə təsis olunmuş, Azərbaycanın vahid gənclər platforması və aparıcı gənclər təsisatı olaraq ətrafında regional, milli və beynəlxalq səviyyədə fəaliyyət göstərən gənclər təşkilatlarını birləşdirir. Milli Şura Azərbaycanın gənclər təşkilatlarının vahid əlaqələndirmə və əməkdaşlıq mərkəzi olmaqla onların eyni zamanda gənclər təşkilatlarının beynəlxalq inteqrasiyasını təşkil və təmin edən qurumdur.
Məqsəd
Gənclər Təşkilatları Milli Şurası öz tərkibinə daxil olan uşaq və gənclər təşkilatlarının fəaliyyətini əlaqələndirmək, onların inkişafı üçün şərait yaratmaq, üzv təşkilatların milli, regional və beynəlxalq səviyyədə maraqlarının həyata keçirilməsinə çalışmaq, gənclərinin problemlərinin həlli və hüquqlarının müdafiəsi sahəsində birgə iş aparmaq, gənclər və onların təşkilatları arasında ümummilli məsələlərin həllində həmrəyliyə nail olmaqdır.
NAYORA öz fəaliyyətində gənclərin bilik və bacarığının Azərbaycanın dövlət müstəqilliyinin möhkəmlənməsinə, beynəlxalq aləmdə layiqli yer tutmasına, demokratik dövlət quruculuğu işlərinə yönəltməyi özünün əsas vəzifəsi hesab edir.
Struktur
Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurası qarşısına qoyduğu məqsəd və vəzifələri həyata keçirmək üçün Əsasnamə və Nizamnaməyə uyğun olaraq xüsusi struktura malikdir.
Qurultay
Gənclər Təşkilatları Milli Şurasının ali qərarverici orqanıdır və ən azı 2 ildə 1 dəfə çağrılır. Qurultay Nizamnaməni, təşkilatın fəaliyyətini tənzimləyən əsasnamə qəbul edir, ona əlavə və dəyişikliklər edir, üzvlərin qəbul və xaric edilməsi ilə bağlı Məclisin qərarlarını təsdiq edir, sədr və müavinləri, büro üzvlərini, MNTK üzvlərini seçir, NAYORA-nın əsas fəaliyyət istiqamətlərini müəyyən edir.
Məclis
Qurultaylararası dövrdə ARGTMŞ-ın qərarverici orqanıdır və ən azı 6 ayda 1 dəfədən az olmayaraq çağırılır. Məclis Milli Şuranın fəaliyyətini tənzimləyən qərarlar, fəaliyyət proqramını qəbul edir, üzvləri qəbul və ya xaric edir. Məclis üzv təşkilatlara müxtəlif mövzular üzrə müzakirələr və fikir mübadiləsi aparmağa imkan yaradır. Məclisin səsverməsi nəticəsində Məclis sədri seçilir.
Mərkəzi Nəzarət Təftiş Komissiyası
Mərkəzi Nəzarət-Təftiş Komissiyası (MNTK) Qurultayda seçilir və 5 nəfərdən ibarətdir. MNTK-nın işi onun ilk iclasında seçilmiş Sədr tərəfindən təşkil edilir. Əsas vəzifəsi Nizamnamayə əməl olunmasına nəzarət etməsidir.
Büro
ARGTMŞ-ın cari icra-qərarverici orqanıdır, Məclis tərəfindən qəbul olunmuş proqram və qərarların həyata keçirilməsi üçün məsuldur. Büro ARGTMŞ Sədri, sədr müavinləri, Baş Katib, eləcə də idarə heyətindən və müşahidəçi statusu ilə MNTK sədrindən ibarətdir.
Katiblik
ARGTMŞ-nın cari icra orqanıdır və rəhbərlik Baş Katibə məxsusdur. Katiblik Məclisin, Büro və Baş Katibin qərarlarını, tapşırıqlarını həyata keçirir, işçi strukturlarının işini əlaqələndirir, müxtəlif sahələr üzrə ARGTMŞ-nın cari fəaliyyətini istiqamətləndirir.
Üzvlər
Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurası özündə uşaq və gənclər təşkilatlarını birləşdirən və bu çərçivədə milli, regional, beynəlxalq səviyyədə fəaliyyət göstərən birlikdir. Gənclər Təşkilatları Milli Şurası hal-hazırda 146 gənclər təşkilatını əhatə edir.
Beynəlxalq Əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının qonşu ölkələri və qonşu bölgələr arasında gənclər əməkdaşlığının gücləndirilməsi məqsədi ilə Milli Şura bir sıra beynəlxalq qurumlarla əməkdaşlıq edir, qonşu ölkələrin milli gənclər şuraları ilə birgə fəaliyyətlər təşkil edir. Milli Şura Belarus, Gürcüstan, Qazaxıstan, Qırğızıstan, Moldova, Rusiya və Ukraynanın aparıcı gənclər platformaları ilə ikitərəfli əməkdaşlıq memorandumları imzalayıb.
Azərbaycan gənclərinin beynəlxalq səviyyədə təmsil olunması və Azərbaycan maraqlarının qlobal səviyyədə qorunmasına dəstək göstərmək məqsədi ilə Gənclər Təşkilatları Milli Şurası bu gün dünyanın 4 tərəfini əhatə edən beynəlxalq gənclər platformalarında təmsil olunur.
Avropa Şurası
Milli Şura nın Avropa Şurası ilə uzunmüddətli əməkdaşlığı Avropa Şurasının Gənclərlə İş üzrə Departamenti ilə sıx əlaqələrinə əsaslanır. Milli Şura Avropa Şurasının gənclərlə iş üzrə təcrübəsini, metodikasını və Avropa Şurasının Nazirlər Komitəsinin, eləcə də digər strukturların qərar və tövsiyyələrini Azərbaycanın maraqlarına uyğun olaraq tətbiq edir və Azərbaycanın gənclər siyasəti təcrübəsini digər Avropa ölkələri ilə bölüşür. İlk dəfə 2002–2003-cü illərdə, daha sonra 2014–2015-ci illərdə Milli Şura Avropa Şurasının Gənclərlə İş üzrə Məşvərət Şurasında Azərbaycanı təmsil edib. Hal-hazırda Milli Şura Avropa Şurasının Gənclər Sektorunda 2012–2017-ci illər üzrə prioritet təşəbbüsü olan "Nifrət Nitqinə Yox Hərəkatı" Kampaniyasının Azərbaycanda milli əlaqələndiricisidir.
Avropa İttifaqı
Gənclər Təşkilatları Milli Şurası Avropa İttifaqının "Erasmus+" proqramında fəal iştirak edir. Bu proqram çərçivəsində hər il onlarla gənc və gənclər təşkilatlarının nümayəndəsi Avropanın müxtəlif ölkələrində keçirilən beynəlxalq tədbirlərdə iştirak edir. Mili Şura 2013-cü ildən Avropa Könüllülük Xidmətinin "göndərən" və "qəbul edən" təşkilat akkreditasiyasına sahibdir. 2016-cı ildə həmin akkreditasiya yenilənib.
Resurs Mərkəzi
Azərbaycan Respublikası Gənclər Fondunun dəstəyi ilə yaradımış Resurs Mərkəzi ARGTMŞ-ya üzv olan gənclər təşkilatlarının ofis və maddi-texniki avadanlıqlarla təmin etməklə yanaşı, üzv təşkilatlar üçün istər yerli, istərsə də beynəlxalq layihələrə müraciət zamanı təsviri və maliyyə planının və hesabatının düzgün formada hazırlanması və təqdim olunması üçün konsultasiya xidmətinin göstərilməsi ilə təmin edəcək.
Mərkəzdən istifadə mexanizmi
1. Mərkəzin imkanlarından yararlanmaq istəyən şəxslər 1 həftə öncədən www.nayora.az saytına daxil olaraq qeydiyyatdan keçməlidir.
3. Göndərilmiş sorğular 3 iş günü ərzində cavablandırılacaq.
4. Resurs Mərkəzində rezidentlik hüququ əldə edəcək gənclər təşkilatları ilə Azərbaycan Respublikası Gənclər Təşkilatları Milli Şurası arasında müqavilə imzalanacaq.
İş günləri: Hər gün (Bayram və hüzn günləri istisna)
İş saatı: 09:00–21:00
Senecio crithmoides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rhododendron kanehirai
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Həsən Hüseynov (mühəndis)
Həsən Hüseynov — Texnika elmləri doktoru, professor, Rusiya Federasiyası Keyfiyyət Problemləri Akademiyasının akademiki, Əməkdar Elm Xadimi.
thumbnail|right thumbnail|right thumbnail|right
Beynəlxalq əlaqələri
Professor Həsən Hüseynovun Rusiya Federasiyasının «Moskva Dövlət Texnologiya Universiteti-CTAНКИН»,İ.E.Bauman adına ”Moskva Dövlət Texniki Universiteti”,Rusiya Federasiyası Keyfiyyət Problemləri Akademiyası, Almaniyanın: “Frayberq Dag Akademiyası”Texniki Universiteti”,DerezdenTexniki Universiteti,Nyürenberq- Erlangen Texniki Universiteti, Essen Duysburq Universiteti, Braunsveyq Texniki Universiteti, Hemnеts Texniki Universiteti; Fransanın: Оrlеan Texnoloji Universitei və Qrеnоbl Akadеmiyası, Italiyanın Telematika Univеrsitеti,Portuqaliyaın Espinyo Universiteti,İspaniyanın Jiron Universiteti,Rumıniyanın İoan Aleksandru Cuza Universiteti,Bolqarıstanın Aqrobiznes Universiteti,Görcustan Texniki Universitei,Moldova Dövlət Universiteti və s., ilə sıx elmi-pedaqoji əməkdaşlıq əlaqələri mövcuddur.
Sinopodophyllum hexandrum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Anthurium geniculatum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rhododendron loerzingii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio sandersonii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əhməd
Əhməd — Kişi adı.
Robert Mitçem
Robert Çarlz Derman Mitçem (ing. Robert Charles Durman Mitchum; 6 avqust 1917 — 1 iyul 1997) - Amerika aktyoru, prodüsser, Ssenari müəllifi.
Bricport (Konnektikut)
Bricport (ing. Bridgeport) — Konnektikut ştatında şəhər.
Rhododendron neoglandulosum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Anthurium grex-avium
(Anthurium grex-avium) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio leptophyllus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yakov Tolçan
Həyatı
1954-cü ildə Ümumittifaq Kinematoqrafiya İnstitutunu bitirmişdir. Kinoda 1924-cü ildən fəaliyyət göstərir. Rejissor, operator kimi bədii və sənədli filmlər çəkmişdir. Həmçinin 1931–1957-ci illər ərzində Ümumittifaq Kinematoqrafiya İnstitutunda dərs demişdir. D.Vertovun "Dünyanın altıncı hissəsi" və s. filmlərinin çəkilişində iştirak etmişdir. "Vip üzərindən körpü" (1928), "Günəş Qərbdən doğur" (1933) və s. filmləri çəkmişdir.
Besim Ömər Akalın
Həyat və fəaliyyəti
Atası Ömər Şevki Paşa, ilk Osmanlı "Məclis-i Mebusan"ında (Milli Məclis) Sinop şəhərinin millət vəkili idi; anası Afifə xanım isə Yaşar Paşanın qızı idi. İlk təhsilini Priştina şəhərində almışdır. Orta təhsilinə Kosova Mülki Rüştiyyəsində başlamış, Kuleli Tibbi məktəbində tamamlamışdır. Ali təhsilini Məktəb-i Tibbiyə-i Şahanədə hərbi tələbə kimi təhsil almış və bütün kurslarda birinci olaraq 1885-ci ildə bitirmişdir.
Bir müddət hərbi həkim kimi Yunanıstan sərhəddində işləmişdir. Daha sonra xəstəliyə yaxalandıqdan sonra İstanbula qayıtmış və Tibb məktəbinin doğum klinikasında Mehmet Vahid bəyin yanında müəllim köməkçisi işləmişdir. Magistr təhsili üçün Parisə göndərildi və təhsilini Çarti Xəsətəxanasında Prof.Dr. Budin və Prof.Dr. Pinardın yanında köməkçi kimi işləyərək 1891-ci ildə tamamlamışdır. Parisdə əldə etdiyi təcrübələri iki kitabında əks etdirmişdir. "Doğum tarixi" kitabı, Türkiyədə doğum ilə bağlı ilk müasir əsər olaraq tanınır. Parisdəki təhsilinin ardından Vətənə qayıtdığında general rütbəsi ilə təltif olunan Besim Ömər, doğum klinikası açmaq üçün dəfələrlə tələb irəli sürsə də, Sultan II Əbdülhəmid tərəfindən rədd edilmişdir. 1892-ci ildə sarayın xəbəri olmadan doğum klinikası açmışdır. Məktəb-i Tibbiyə (Tibb məktəbi) yaxınlığındakı üç otaqlı kiçik bina ölkənin ilk doğum klinikasıdır və 17 il fəaliyyət göstərdikdən sonra trək edilmiş, yeni binaya köçürülmüşdür. 1895-ci ildə ginekologiya məkətəbində müəllim kimi fəaliyyətə başlamışdır.
Ginekologiya sahəsi
Ginekologiya sahəsində ilk kitabları olan "Doğurduktan Sonra", "Ebe Hanımlara Öğütlerim" və "Ebelik" adlı kitablarını yayımlayaraq, ölkədə müasir ginekologiyanın banisi olmuşdur. 1899-cu ildə Doğum klinikasının baş həkimi olmuşdur. 2-ci Konstitusiya elan olunduqda rütbəsi polkovnik rütbəsinə endirilmişdir. Xalq arasında isə ona hələ də "Paşa" deyə müraciət edirdilər. 1913–1914-cü illərdə qadınlar üçün xəstələrə tibbi yardım kursu açmışdır. Bu kursda 300-ə yaxın tibb bacısı yetişdirmişdir. Bunlardan bir çoxu da I Dünya müharibəsində və Çanaqqala cəbhəsində yaralanan əsgərlərə tibbi yardım göstərmişdirlər. Besim Ömər Paşa, Çanaqqala döyüşü ərəfəsində "Qızıl Aypara Cəmiyyəti"nin müdürü vəzifəsinə çalışmışdır.
1912-ci ildə baş verən "Titanik faciəsi"ndə gəmiyə bilet alıb minməyən yeganə insan olmuşdur. 5 və 6-cı dönəm Milli Məclisində Biləcik şəhərinin deputatı olmuşdur. 19 mart 1940-cı ildə Ankarada dünyasını dəyişmişdir.
Nervil-la-Fore
Nervil-la-Fore — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — L'İl-Adam. Əhalisi — 806 nəfər (1999).
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 26 km şimalda, Serji belediyyənin 17 km şərqdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Hewlett-Packard
HP Şirkəti mərkəzi ABŞ-də Palo Alto, Kaliforniyada çox böyük beynəlxalq bir şirkətdir. Məlumat əməliyyat, təzyiq sistemləri və ədədi göstərmə təchizatları istehsalçısıdır. Ayrıca proqram və xidmət təchizatçısıdır. HP, 1939-cu ildə Bill Hewlett və Dave Packard tərəfindən bir test və ölçü cihazları istehsalçı şirkəti olaraq qurulmuşdur. İlk məhsulu Model 200A adındakı audio oscillator precision idi. İlk fərdi kompüter olan Hewlett-Packard 9100A'nı 1968-ci ildə istehsal etmişdir. Daha sonra, 1970-ci illərdə kalkulyator, 1980-cı illərdə inkjet, lazer printer və skaner, 1990-cı illərdə stolüstü, dizüstü (noutbook) və server kompüterləri istehsalına başlamışdır.
2002-ci ildə Compaq şirkəti ilə birləşən HP şirkəti, ayrıcaHP-UX, Tru64 və OpenVMS əməliyyat sistemləri; PA-RİSC, IA64 və Alpha mikro əməliyyat sistemlərini; HP 9000 və ProLiant server və iş stansiyalarını və OpenView kimi rəhbərlik proqramları istehsal edir. Compaq ilə edilən birləşmənin təşkilat mənasında kifayət qədər həzm edilə bilməməsi və hədəflənən performansın ortaya qoyulamaması nəticəsində, HP-nin CEO-si Carly Fiorina 2005-ci ilin əvəllində səhmdarların tələbi istiqamətində vəzifəsindən ayrılmaq məcburiyyətində qalmışdır. 2005-ci ilin əvəllindən bəri HP'nin CEO'su Mark Hurd olmuş və şirkət onun rəhbərliyində 2006 maliyyə ili içində 7 milyard dollarlıq orqanik böyümə təmin etmişdir.
Anthurium hastifolium
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İmamqulukənd
İmamqulukənd (əvvəlki adı: İmamqulu) — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Qusar rayonunun İmamqulukənd kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki İmamqulu kəndi İmamqulukənd kəndi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsini İmamqulu adlı şəxs saldığı üçün belə adlandırılmışdır. Eyniadlı çay Xaçmaz rayonundan axıb Xəzər dənizinə tökülür. Oykonim və hidronim İmanqulukənd variantında da qeydə alınmışdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2900 nəfər əhali yaşayır.
Qazıyevlər (Axund Xəlil)
Qazıyevlər — Azərbaycan xalqının tanınmış soylarından biri. İrəvan zadəgan nəslindəndirlər.
Soyun yaranması
Soyun ulu babası Axund Xəlil qazıdır. Axund Xəlil Kərim oğlu Qazızadə (1815–1884) 17 il İrəvan Quberniyası Ruhani Məclisinin sədri olmuş
Axund Xəlil qazının Abdulla, Həsən bəy Qaziyev adlı oğlanları vardı. Axund Molla Xəlil Qazızadə və oğlu Molla Abdulla Qazızadə İrəvan Quberniya Ruhani Məclisinin üzvü olmuşdular. Qazıyevlərin İrəvan quberniyasında Reyhanlı adlı mülkləri vardı.
1875-ci ildən 1900-cü ilədək İrəvanda müqəddəs Nina qız məktəbində təhsil alan 270 şagirddən 4 nəfəri azərbaycanlı qız olmuşdu. Bunlardan ikisi notarius İsmayıl bəy Qazıyevin qızları, ikisi isə Ələşrəf bəy Qazıyevin qızları idi. Qızların acı taleyi, həyat və müqəddəratı cəmiyyətin bütün tərəqqipərvər üzvlərini düşündürürdü.
Balaqye-d'Olt
Balaqye-d’Olt  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kadenak-Qar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vilfranş-de-Ruerq.
INSEE kodu — 12018.
Kommuna təxminən Paris dən 490 km cənubda, Tuluza şəhərindən 115 km şimalda, Rodez dən isə 55 km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 135 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 97 nəfər (15-64 yaş) arasında 68 nəfər iqtisadi fəal, 29 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 70.1%, 1999-cu ildə 57.0%). Fəal 68 nəfərdən 62 nəfəri (35 kişi və 27 qadın), 6 nəfəri işsizdir (2 kişi və 4 qadın). Aktiv olmayan 29 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 10 nəfər təqaüdçü, 9 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Aqnes Mariya Klerk
Aqnes Mariya Klerk — astronom, astronomiya aid kitabların müəllifi.
Həyatı
Klerkin bütün övladları evdə təhsil aldılar, latın, yunan dillərini öyrəndilər, riyaziyyat və astronomiya biliklərini mənimsədilər. Astronomiya Mariya Klekin daha çox diqqətini çəkmişdi və hələ 15 yaşında ikən bir astronomiya tarixi yazmağa başlamışdı.
1867-ci ildən etibarən Aqnes Mariya anası və bacısı Ellen ilə qış aylarını İtalyanın Florensiya şəhərində keçirməyə başladılar. Aqnes Mariya burda zamanının çox hissəsini kitabxanalarda keçirir və elmi biliklərə olan aclığını doyurmağa çalışırdı.