cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cəbrayıl Azadəliyev
Əsas elmi nailiyyətləri
Professor C.Azadəliyev 60-dan çox beynəlxalq, Ümumittifaq və respublika miqyaslı elmi kon­­­­­fransların, müşavirələrin, sessiyaların fəal iştirakçısı olmuş, maraqlı elmi məruzələrlə və kon­s­truk­tiv təkliflərlə çıxış etmişdir. Metasomatik filizəmələgəlmə sahəsində uzaq xaricdə və SSRİ mə­­­ka­nında kifayət qədər tanındığına görə C.Aza­dəliyev vaxtilə SSRİ EA-nın Fi­­liz­­əmə­­lə­­gəl­mə Şura­sı­nın Metasomatizm sek­­si­yasına (1972), həmin Şuranın Meta­mor­­fizm və Me­­ta­­mor­­fogen Flizəmələgəl­mə Komissi­ya­­sı­na (1982), SSRİ EA-nın Pe­t­­roq­rafiya Ko­mi­­tə­sinin Me­ta­­morfizm Ko­mis­siyasına (1983) üzv seçil­ərək uzun illər fə­a­liy­yət gös­tərmişdir. O, Üm­u­m­­itti­faq Mine­ra­logiya Cə­miy­yətinin və Azərbaycan Mineralogiya Cə­miy­­yə­ti­­nin üzvüdür (1960), Azərbay­can Mi­neralogi­ya Cəmiyyə­ti­nin vitse-pre­zidenti (1995) se­çil­miş­dir.
Pedaqoji fəaliyyəti - Bakı Dövlət Universiteti Faydalı qazıntıların geo­lo­giyası kafedrasının profes­so­rudur.
Digər fəaliyyətləri - Yeni Аzərbaycan Partiyasının Аzərbaycan MEА Geo­logiya İnstitutu ilk təşkilatının sədridir. Professor C.Aza­dəliyev uzun illər Geologiya İnsti­tun­da Xalq Nəzarəti qrupuna rəhbərlik etmişdir. 1992-ci ildə Azər­bay­can EA Azad Həm­kar­lar İt­ti­faqlarının ya­radılmasının fəal təşkilatçılarından bi­ri olmuş, təşkilatın ilk ni­zamna­mə­si­ni hazırlayaraq Ədliyyə Nazirliyinin Kollegiyasından keçirtmiş, İttifaqın Kolle­gi­al Rə­ya­sət He­yə­ti­nin həmsədri və Məclisinin sədri olmuşdur.
Cilingir Nəbiyev
Cilingir Azad oğlu Nəbiyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Cilingir Nəbiyev 1996-cı il yanvarın 18-də Tovuz rayonunun Şıxheybət kəndində anadan olub. 2013-2015-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Kollecində "Texnologiya müəllimliyi" üzrə təhsil alıb. Ailəli idi. Bir oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Cilingir Nəbiyev 2015-2016-cı illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2017-ci ildən müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Cilingir Nəbiyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Cilingir Nəbiyev oktyabrın 27-də Qubadlı döyüşləri zamanı şəhid olub. Tovuz rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cilingir Nəbiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cilingir Nəbiyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Niftalı Mehdili
Niftalı Qnyaz oğlu Mehdili — Azərbaycanlı şəhid.
Cilingir Nəbiyev
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cilingir Nəbiyev ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Niftalı Mehdili
Həyatı
Mehdili Niftalı Qnyaz oğlu 1996-cı il mayın 15-də Ucar rayonunun Bərgüşad kəndində anadan olub.2020-ci il Oktyabrın 13-də vəfat edib
Cilingir Nəbiyev
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cilingir Nəbiyev ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Niftalı Mehdili
Təhsili
2003-cü ildə Bərgüşad kənd məktəbində birinci sinfə gedib və 2011-ci ildə oranı bitirib.
Hərbi xidməti
2014-cü ildə Niftalı Mehdili həqiqi hərbi xidmətə yollanıb.2015-ci ildə xidmətini başa vurub.2020-ci il sentyabrın 27-də başlanan Vətən Müharibəsinə könüllü şəkildə qatılıb. Oktyabrın 13-də Ağdərə uğrunda gedən döyüşlərdə şəhidlik zirvəsinə yüksəlib.
Harold Laski
Harold Laski (30 iyun 1893, Mançester, Böyük Britaniya — 24 mart 1950, London, Böyük Britaniya) — Britaniya siyasi nəzəriyyəçisi, iqtisadçı, müəllif və müəllim. O, siyasətdə fəal idi və 1945-1946-cı illərdə Leyboristlər Partiyasının sədri vəzifəsini yerinə yetirmiş və 1926-cı ildən 1950-ci ilə qədər London İqtisadiyyat və Siyasi Elmlər Məktəbində professor olmuşdur.
Plüralist demokratiyası idealını daha geniş şəkildə Harold Laski əsaslandırmışdır. O, "dövlətin plüralist nəzəriyyəsi" və "siyasi plüralizm" anlayışlarını formalaşdırmışdır; konsepsiyanın davamçıları bunu qəbul etmiş və indi də həmin nəzəriyyədə onun qoyduğu adlardan istifadə olunur.
Dülmir (Sərdəşt)
Dülmir - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ata evi (roman)
Ata evi - Türk yazıçısı Orxan Kamal tərəfindən yazılmış roman. Müəllifin başqa bir romanı olan Avara illərin prequelindən bəhs edir. Roman yazıçının “Kiçik Adamın Romanı” seriyasının ilk kitabıdır. Beyrutdan Adanaya qədər yoxsulluq içində olan bir ailənin hekayəsindən bəhs edir.
Qışlaq-i Qarakəkilmətləb (Biləsuvar)
Qışlaq-i Qarakəkilmətləb — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 87 nəfər yaşayır (15 ailə).
Qot dili
Qotlar tərəfindən danışılan Hind-Avropa dillərindən olan German dilidir. Qot dili ən qədim german yazı dilidir. Bundan əlavə, Krım yarımadasında qotların vaxtilə mövcud olduğu müəyyən edilib. 1800-cü illərdə Krım qot dilinin varlığı Habsburqların Osmanlı səfiri Ogier Ghiselin de Busbecq tərəfindən təxminən 80 söz ehtiyatı ilə hazırlanan lüğətlə məlum olmuşdur. Dil IV əsrdə Ulfilas tərəfindən yaradılmış qot əlifbası ilə yazılırdı.
Suxoy Su-2
Suxoy Su-2, Suxoy tərəfindən istehsal olunan SSRİ mənşəli kəşfiyyat təyyarəsi və yüngül bombardmançı təyyarədir. Təyyarə 1930-cu illərin sonlarında Andrey Tupolev və Pavel Suxoy tərəfindən yaradılmışdır. Suxoy Su-2 təyyarəsi Pavel Suxoyun konstruktoru olduğu ilk təyyarədir. 1939-cu ilin dekabr ayından SSRİ Silahlı Qüvvələri arsenalına qəbul edilmişdir.
Texniki xüsusiyyətləri
6 ədəd 7.62 mm-lik ŞKAS pulemyotu
10 ədəd RS-82 roketi
8 ədəd RS-132 roketi
600 kq ağırlığında bomba
thumb|300px|center|Suxoy Su-2
Adi qaraqulaq
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Yaponiyada antisemitizm
thumb|[[Nobutaka Şioden 1930-cu illərdə Yaponiyada antisemitizmin əsas təbliğatçısı olmuşdur.]] ilk dəfə XX əsrin birinci yarısında yayılmağa başlamışdır. İkinci dünya müharibəsində Yaponiyada antisemitik təbliğatlar aparılsa da, Yaponiya qeyri-monoteist ölkə olduğu üçün və böyük yəhudi icmasına malik olmadığı üçün bu idealogiya heç vaxt geniş yayılmamışdır.
Müharibəyəqədər
Yapon–yəhudi münasibətləri XIX əsrin ikinci yarısında başlamışdır. Yaponiyada yəhudilər haqqında ilk mənfi ideyalar 1877-ci ildə Vilyam Şekspirin "Venesiya taciri" əsərinin tərcüməsi ilə yaranmışdır.
1930-cu illərdə Yaponiyada antisemitizm Nasist Almaniyasından təsirlənmişdir. Xüsusilə, 1936-cı ildə imzalanmış Antikomintern paktının bu məsələdə böyük rolu olmuşdur. Adolf Hitlerin "Mənim mübarizəm" əsərinin yapon dilinə tərcümə olunmasından sonra antisemitizm antiqərbçilik və antikommunizm hərəkatının bir hissəsinə çevrilmişdir. Masonluq, Rotari İnterneşnl, Çarli Çaplin, caz və pornoqrafiya yəhudi konspirasiyanın vasitələri elan olunmuşdur. Beynəlxalq Siyasi və İqtisadi Assosiasiya və onun "Yudaya Kenkyu" adlı mətbu orqanı əsas antisemitik alətlər olmuşdur. Leytenant-general Nobutaka Şioden bu dövrün ən əhəmiyyətli antisemitik aktivisti idi. Dövrün digər antisemitik şəxslərinə siyasətçi Nobusuke Kişi, ultrasağçı Ryoiçi Sasakava, jurnalist Tokutomi Soho və diplomat Toşio Şiratori daxil idi.
Bütün bunlara baxmayaraq, antisemitizm Yaponiya hökumətinin müharibə siyasətinin parçası olmamışdır. Yaponiya hökuməti yəhudilərin ölkədə məskunlaşmasına icazə vermiş, nasistlərin deportasiya tələblərini qəbul etməmişdir.
Postmüharibə
Müharibədən sonra Yaponiyada antisemitizm öz aktuallığını itirmişdir. 1980-ci illərdə Yaponiyada yəhudilər haqqında kitabların sayında partlayış baş vermişdir. Böyük hissəsi antisemitik olan bu kitablar müharibədən öncəki nəşrlərin təkrar versiyaları idi və "Sion müdriklərinin protokolları", masonluqla ABŞ-ni idarə etmək və müasir yəhudi konspirasiyaları kimi mövzulara həsr olunmuşdu.
1980-ci illərin əsas antisemitik şəxslərinə şintoist keşişi Motohisa Yamakaqe, jurnalist Qo Akama və müəllim Masami Uno daxil idi. Masaminin üzv olduğu Orta Şərq Problemləri üzrə Tədqiqat İnstitutu və Ribaçi Tədqiqat İnstitutu yəhudilər haqqında 9 kitablıq seriya hazırlamış, eləcə də, "Enoch" adlı antisemitik jurnal nəşr etdirmişdir. Bu dövrün antisemitikləri yəhudiləri İsrail vasitəsilə dünyanı ələ keçirmək, Cənubi Koreya iqtisadiyyatı və yen vasitəsilə Yaponiya iqtisadiyyatını məhv etmək və Almaniyanın birləşməsinin qabağını almaqla ittiham etmişdirlər.
İslamabad (Sərdəşt)
İslamabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 942 nəfər yaşayır (176 ailə).
Qıvraq su anbarı
Qıvraq su anbarı — Kəngərli rayonu ərazisində Qıvraq qəsəbəsinin şimal-şərqində çay yatağından kənar yaradılmış su anbarı.
Ümumi məlumat
921 metr hündürlükdədir. Arpaçaydan çəkilmiş Yuxarı Sovxoz kanalı, bulaqları və müvəqqəti axarlı çayların suyu ilə qidalanır. Fəsli tənzimləməyə malikdir. Suvarmada istifadə edilir.
Luqu döyüşü
Luqu döyüşü — 16 aprel 1899-cu ildə kapitan Pol Vule, onun adyutantı Jülyen Şanuenin rəhbərliyi altındakı Mərkəzi Afrika ekspedisiyasının Fransa müstəmləkə qüvvələri ilə kahinə Sarrauniyanın başçılığı altındakı Əzna bütpərəst tayfa arasında baş tutmuş döyüş. Vule və Şanuen 1898-ci ildə Niger çayı ilə Çad gölü arasındakı ərazini fəth etmək missiyası ilə ekspedisiyaya göndərilmişdi. 1899-cu ilin yanvarında onlar Fransa Sudanını tərk etdikdən sonra güclü müqavimət göstərməyən yerli xalqları zorakı şəkildə tabe özlərinə tabe etmişdir.
Döyüşmək qərarına gələn azsaylı yerlilərdən biri uzun müddət islamlaşan regionda yaşayan Əzna bütpərəst tayfasının başçısı sehrbaz-kraliça Sarrauniya idi. Ekspedisiyanın yolunu bağlamaq qərarına gələn Sarrauniya Vuleyə təhqirlərlə dolu təxribatçı məktub yazmışdır. Fransızlar çağırışı qəbul etmiş və 15 aprel 1899-cu ildə Sarrauniyanın qüvvələrini cəmləşdirdiyi Luqu və Tuqana kəndlərinə doğru yola düşmüşdür. Fransızlar güclü müqavimətlə qarşılaşmış, lakin nəticədə uğur qazanmış və Əzna tayfasını ərazidən qaçmağa məcbur etmişdir.
Malaya Çerepaxa çayı
Malaya Çerepaxa çayı — Taqanroq ərazisindən axaraq Azov dənizinə tökülən kiçik çay
Çay haqqında
Malaya Çerepaxa çayı eyni adlı ərazidən axır. Çayın uzunluğu 3 kilometrdir. Malaya Çerepaxa çayı Taqanroq atçılıq zavodu ırazisindən axaraq Azov dənizinə tökülür.
Axdığı ərazinin bir hissədi bstaqlıqlaşmış ırazisir. Bu səbəndən burada kollektorlar quaşdırılmışdır. Kollektor diametri 2 metr olan borularla çəkilmişdir. thumb|left|250px
Malaya Çerepaxa çayının yatağı tullantılarla doldurulmuşdur. Çayın datağında yerləşən lilin qalınlığı dörd metrə çatır.
2005-ci ildə Malaya Çerepaxa çayında suyun keyfiyyətini yoxlamaq məqsədi ilə aparılan manitorinqin nəticələri: Ammonium (1,4 PDK), Nitrit (47,8 PDK), Fosfat (1,7 PDK), Marqans (6,3 PDK), Dəmir ( 2,4 PDK), Neft məhsulları (3,2 PDK), Nikel (2,3 PDK), Molibden (8 PDK). Suyunun fərkibi ağır metallsrla çirkləndirilmişdir.
Malaya Çetepaxa çayının açıq hissəsi güçlü şəkildə bataqlıqlaşmışdır. Bu isə Oktyabrskaya və Sosialistiçeskaya küçələrinin su basmasına səbəb olur. 2015-ci ildə Taqanroq dənizçilik kollecinin tələbələrinin təşəbbüsü ilə SIFE təşkilatının dəstəyi ilə Malaya Çerepaxa çayınln yatağı tullantılardan təmizlənmişdir.
2015-ci ilin oktyabrında Təhsil Nazirliyinin dəstəyi və Taqanroq proftexuçilişinin tələbələrinin iştirakı ilə iməclik keçiiilmişdir. Bu iməclik zamanı 60 nəfər könüllü iştirak etmişdir. Ərazinin təmizlənməzi zamanı 4 maşın tullantı təmizlənmişdir.
Balmain
İndiki Tarixi
2013-cü ildə Balmain saç baxım və qulluq məhsulları təqdim etdi.
2015-ci ildə H&Milə iş birliyini açıqladı.
2016-cı ilin aprelində New Yorkun ən qabaqcıl mağazalarından birini Sohoda açdı.
22 iyun 2016-cı ildə Balmain onların yeni sahibinin Mayhoola Investments olacağını açıqladı.
2017-ci ildə Balmain-in yaradıcı direktoru Olivier RousteingBalmain-in ilk aksesuar xəttinin yarandığını açıqlayır.
1 sentyabr 2017-ci ildə Balmain L'Orealilə əməkdaşlıq etdiyi dodaq boyası kolleksiyasını təqdim etdi.
29 noyabr 2017-ci ildə Balmain Victoria's Secretilə ortaq kolleksiyasını təqdim etdi.
4 dekabr 2018-ci ildə Olivier Rousteing Balmain-in yeni loqosunu təqdim etdi.
Əsas dizaynerləri
1945–1982: Pierre Balmain
1982–1986: Peggy Huynh Kinh
1982–1990: Erik Mortensen
1990–1992: Hervé Pierre Braillard
1993–2002: Oscar de la Renta
2002: Laurent Mercier
2003–2006: Christophe Lebourg
2006–2011: Christophe Decarnin
2011–: Olivier Rousteing
Saat brendi
1987-ci ildə İsveçrə şirkəti Swatch Group, Pierre Balmain markası altında saatlar hazırlamaq və yaymaq üçün müstəsna hüquq əldə etdi. 1995-ci ildə saatın ticarət adına bütün hüquqlarını satın aldı. .
1998-ci ildə Pyer Balmen miniatür qadınların kronografiyasının ilk seri istehsalını başlatdı və bir il sonra da ilk dəfə düzbucaqlı titan kronografları istehsalına başladı. 2000-ci ildə seyr halında saxlanılan cilalanmış polad güzgüsü olan bir model sərbəst buraxıldı və 2001-ci ildə dizaynerlər Bazeldə sərgiyə dünyanın ilk pişik gözləri şəklində təqdim etdilər.
2001-ci ildən brendin adı azaldılıb və saatlar Balmain adı altında istehsalına başlamışdır.
Marka'nın rəsmi üzü Miss Switzerland 2007 Amanda Ammanndır.
2011-ci ildə markanın yaradıcı direktoru əvvəllər Christophe Decarnin üçün köməkçi vəzifəsini icra edən Olivier Rustin idi.
Mirsalam Cəfərov
Mirsalam Təvəkkül oğlu Cəfərov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri. 2016-cı ildə Aprel döyüşləri zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilib.
Həyatı
Mirsalam Cəfərov 1994-cü ilin 7 aprel-də Tovuz rayonunun Bayramlı kəndində anadan olub. 2001-ci ildə Elşad Orucov adına bayramlı kənd tam orta məktəbin 1-ci sinfinə getmişdir. 2011-ci ildə həmin məktəbdən məzun olmuşdur. Elə həmin il Hərbi tibb məktəbinə qəbul olmuşdur. 2013-cü ildə həmin məktəbi bitirib Beyləqan rayon N saylı hərbi hissədə xidmətə başlamışdır.2014-cü ildə Azərbaycan xüsusi təyinatlı qüvvələrin kursunu keçib. 2015-ci ildə Ankara Xüsusi təyinatlı Qüvvələr məktəbindən məzun olmuşdur və Azərbaycanda kəşfiyyatçı olaraq xidmətə başlamışdır.
Hərbi xidməti
Gizir Mirsalam Cəfərov 2016-cı ilin aprel ayında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən atışma zamanı şəhid oldu.
Aprelin 11-i isə Mirsalam Cəfərov doğulduğu Tovuz rayonunun Bayramlı kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və gizir Cəfərov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Mirsalam Cəfərov ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Məsud Səəd Salman
Məsud Səəd Salman (1046 - 1121) — İran şairi.
Xarab qan insidenti
thumb|Oyundakı şəhərlərin birində "Xarab qan" ucbatında ölmüş yüzlərlə oyunçu yerdə uzanır.|300px Xarab qan insidenti və ya World of Warcraft pandemiyası – 13 sentyabr 2005-ci ildə "World of Warcraft" onlayn video oyununda başlayan virtual pandemiya. Pandemiya Zul'Qurub adlı yeni basqının və Ruhsoyan Hakkar adlı bosun oyuna gəlməsindən son başlamışdır. Hakkar onunla döyüşən oyunçulara "Xarab qan" adlı yoluxucu və öldürücü debaff sehri tətbiq edirdi.
Məsud Səəd Salman
Həyatı
Məsud 1046-cı ildə Lahorda anadan olub. Şairin ailəsi Həmədandan olsa da sonra Qəzvinə köçmüşlər. Onun atası 60 il Qəznəvilər dövlətinin əyanlarından (mustovfi) biri olmuş və müxtəlif dövlət işlərini görmüşdür. Bu barədə şair şeirlərinin birində deyir: Altmış il tamam xidmətdə oldu, Mənim atam Səəd ibn Səlman. Gah əyalətlərdə hakim oldu, Gah da sarayda oldu əyan.
Xarab qan insidenti
"Xarab qan" effekti oyunda ancaq bir neçə saniyə çəkməli və Zul'Qurubun bölgəsində davam etməli idi, lakin proqramlaşdırma diqqətsizliyi ucbatından bu yoluxucu debaff bütün "World of Warcraft" dünyasında oyunçular arasında yayılmağa başlamış və virtual pandemiyaya çevrilmişdir. "Xarab qan" aşağı səviyyəli oyunçuları dərhal öldürdüyü üçün oyunun normal geympleyi dəyişmişdir. Belə ki, oyunçular infeksiyadan qorunmaq üçün oyunçuların kütləvi toplaşdığı yerlərdən uzaq durmağa başlamışdırlar. Proqramlaşdırma karantinalarına və oyunçuların oyundakı şəhərləri tərk etmələrinə baxmayaraq pandemiya 1 ay davam etmişdir. Nəhayət tətbiq edilən yeniləmələrdən sonra pandemiya sona çatmışdır.
Məsud Səəd Salman
Həyatı
Şair hələ gənc yaşlarından yaxşı təhsil almış və dövlət işlərini, maliyyə hesablarını yaxşı bilmişdir. Eləcə də özündən əvvəlki poeziyanı dərindən öyrənmişdir. Mənbələrin verdiyi məlumata görə, onun üç dildə: dəri, ərəb və hind dilində divanı olmuşdur. Şairin həmin divanlarından yalnız dəri dilindəki divanı bizə gəlib çatmışdır. Ərəb dilində yazdığı şeirlərdən isə təkcə bir beyt Vətvatın divanından bizə məlumdur. Vətvat onu çox sevmişdir və şeirlərindən nümunələr vermiş, onlara nəzirə yazmışdır. Bu fakt göstərir ki, şair bir neçə dil bilmiş və zəmanəsinin savadlı ziyalılarından olmuşdur.
Xarab qan insidenti
Hadisənin səbəb olduğu vəziyyət və reaksiyalar epidemioloqların diqqətini cəlb etmiş, real həyatda baş verə biləcək mümkün pandemiyalar üçün araşdırma mövzusu olmuşdur.
Tarixi
Pandemiya 13 sentyabr 2005-ci ildə başlayıb. Həmin gün Blizzard oyuna Zul'Gurub adlı yeni basqın əlavə etmişdi. Basqının son bosu Ruhsoyan Hakkar oyunçulara "Xarab qan" adlı yoluxucu debaff tədbiq edə bilirdi. Oyunçu bu debaffın təsiri altında ikən həmin bölgədə başqasına yoluxdura bilərdi. "Xarab qan" aşağı səviyyəli oyunçuları saniyələr içərisində öldürürdü, lakin yüksək səviyyəli oyunçular sağ qalırdı.
Proqramşlaşdırma diqqətsizliyi ucbatından oyunçuların oyunda saxladığı virtual ev heyvanları da bu debaffa yoluxa bilirdi və oyunçu heyvanı buraxanda "Xarab qan" effektini itirmirdi. Qeyri-oyunçu personajlar da bu debaffa yoluxa bilirdilər və oyunçulara yoluxdura bilirdilər. Nəticədə, bütün oyunda "Xarab qan" pandemiyası başlamış, şəhər küçələrində yüzlərlə oyunçu ölməyə başlamışdır. Oyunda ölüm daimi olmadığı üçün oyunçular öldükdən sonra dirilə bilirdilər, lakin ölmək oyunçu üçün sərfəli deyildi.
Pandemiya boyunca oyunun normal geympleyi də pozulmuşdur. Oyundakı əsas şəhərlər boş qalmış, oyunçular şəhərkənarı yerlərdə vaxt keçirməyə başlamışdırlar.
Oyunçuların reaksiyası real dünyadakı davranışlarla oxşarlıq təşkil etmişdir. Sağaltma bacarığına malik oyunçular digər oyunçulara könüllü kömək etməyə çalışmış, aşağı səviyyəli oyunçular infeksiyalı yerlərdən uzaq durmuş, bəzi oyunçular isə "Xarab qan"ı qəsdən yaymağa çalışmışdılar. Blizzard pandemiyanı dayandırmaq üçün virtual karantinalar tətbiq etməyə çalışsa da, oyunçular çoxu bunu ciddiyə almadığı üçün uğursuz olmuşdur.
Nəhayət bir aydan sonra Blizzard serverlərə sərt resetlər tətbiq edərək düzəlişlər etməyə məcbur olmuşdur. Pandemiya 8 oktyabr 2005-ci ildə başa çatmışdır: Blizzard oyundakı ev heyvanlarının "Xarab qan"a yoluxmasının qarşısını almışdır.
Reaksiyalar
Pandemiya başlayanda "World of Warcraft" 2 milyon oyunçu tərəfindən oynanılırdı. Əvvəlcə bu pandemiyanın Blizzard tərəfindən qəsdən başladıldığı güman edilirdi. Blizzard forumlarında bu hadisənin əsl fantastik dünya hadisəsi olması barədə müzakirələr getmişdir. İnsidentin başlamasından sonra bir çox yeni oyunçu şirkətə şikayət yazaraq oyunda dərhal öldüklərini bildirmişdilər. Bəzi oyunçular isə problem həll olunana qədər oyunu tərk etmişdirlər.
Pandemiyanı qəsdən yaymağa çalışan oyunçular isə "World of Warcraft" dünyasının terroçuları kimi təsvir edilmişdirlər.
İnsidentdən sonra oyununun dizayneri Cefri Kaplan qeyd etmişdir ki, bu hadisə real hadisələrə əsaslanan tədbirlərin oyuna əlavə edilməsi üçün onlara ilham vermişdir. Oyunun müstəqil təhlükəsizlik məsləhətçisi Brayan Martin isə real həyatda olduğu kimi onlayn oyunlarda da gözlənilməz hadisələr baş verə biləcəyini vurğulamışdır.
COVID-19 pandemiyası ilə müqayisəsi
Epidemioloqlar bu insidenti öyrənərək 2020-ci ildə başlayan COVID-19 pandemiyası ilə müqayisələr aparmış, koronavirusun yayılmasını daha yaxşı başa düşməyə çalışmışdırlar.
İpoteka bankı
thumb|200px|[[Brеqеnçdəki Vorarlberger Landes- und Hypothekenbank ipoteka bankının qərargahı]] İpoteka bankı — ipoteka kreditinin verilməsi, ipoteka ilə təmin edilmiş qiymətli kağızların yenidən satışı və bu fəaliyyətlə bağlı xidmətlərin göstərilməsi ilə məşğul olan ixtisaslaşmış bank.
İpoteka bankı ilk dəfə XIII əsrdə Qərbi Avropada yaranmışdır. Bu bank növü xüsusilə Almaniyada inkişaf etdirilmişdir, burada ilk ipoteka bankı 1770-ci ildə Sileziyada yaradılmışdır. Əsasən iri kommersiya təsərrüfatlarına maliyyə dəstəyi verən dövlət ipoteka bankı idi. Almaniyada banklar sənaye şirkətlərinə, daşınmaz əmlaka, eləcə də kənd istehsalçılarının ehtiyaclarına ipoteka kreditləri verirdi.
Dünya müharibələri və sonrakı inflyasiya ipoteka banklarının inkişafına mənfi təsir göstərdi. Bu şərtlər daxilində ipoteka banklarının sayı azalıb. Əlverişli iqtisadi şərait dövründə onların sayı, əksinə, artdı.
Fransada ipoteka bankları spesifik xarakter daşıyır. Bu bank növü yalnız 1960-1970-ci illərdə Fransada inkişaf etdirilmişdir. Fransada ipoteka bankları mənzil və torpaq almaq üçün kreditlər verir. Fransanın ən qədim ipoteka banklarından biri 1852-ci ildə əsası qoyulmuş Crédit foncier de France-dır.
ABŞ-da ipoteka krediti əsasən ixtisaslaşmış qeyri-bank maliyyə institutları, məsələn, əmanət və kredit assosiasiyaları və ya sığorta şirkətləri tərəfindən həyata keçirilir. Eyni zamanda, bir qrup federal dövlət ipoteka bankı da var. Federal İpoteka Kredit Korporasiyası müəyyən əhəmiyyət kəsb edir.
İspaniyada ipoteka krediti verən bir neçə bank var. Bunlar fiziki şəxslərə mənzil tikintisi üçün kredit verən, bir az da tikinti biznesi ilə məşğul olan hüquqi şəxslərə kredit verən ipoteka banklarıdır. İspaniyada Yerli Kredit Bankı və Kənd Təsərrüfatı Kredit Bankı şəhər və kənd əhalisinə ipoteka kreditləri verməklə tanınır.
İtaliyada ipoteka kreditinin funksiyaları əsasən dövlət və dövlət kapitalının payı olan səhmdar bankları tərəfindən həyata keçirilir.
Türkiyədə ipoteka kreditləşməsi ilə yalnız dövlət bankları məşğul olur. İxtisaslaşdırılmış Türk İpoteka Bankı ilə tanınır.
İpoteka bankları Latın Amerikası və Asiyada da əhəmiyyətlidir.
Tural Orucov
Tural Əmir oğlu Orucov (1 yanvar 1993; Mingəçevir, Azərbaycan — 5 noyabr 2020; Qubadlı rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tural Orucov 1993-cü il yanvarın 1-də Mingəçevir şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Tural Orucov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Tural Orucov noyabrın 5-də Qubadlı döyüşləri zamanı şəhid olub. Mingəçevir şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Orucov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Orucov ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Orucov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Gerenuk
thumb|300px|San-Dieqo heyvanat parkında nümayiş etdirilən erkək Gerenukun
Gerenuk — Ayrı bir cins təşkil edən real antilop ailəsindən Afrika antilopası. Adı, yəqin ki, Somali sözündən "qaranoq" sözündən gəlir.
Təsvir
Xüsusilə uzun və nazik boyun və Gerenukun uzun ayaqları sayəsində hər kəslə qarışdırıla bilməz. Hündürlüyü 95 sm, çəkisi isə 35-52 kq arasında olur. Dərinin üst tərəfində qırmızı-qəhvəyi və yanlarda çəhrayı rəng çalarları olur. Açıq ağ bir xətt demək olar ki, aşağı gövdəni ayırır. Göz ətrafındakı ağ ləkələr ağzına doğru daldır. Yalnız erkəklərin buynuzları var, buynuzları yalnız 30 sm olan çox qalın və qısadırlar. Onların forması bükülmə istiqamətini dəyişir və irəliləyir.
Yaşam vəziyyəti
Gerenuk, ehtimal ki, xüsusilə çox saylı heyvan növlərindən biri deyil. Tək yaşamaq vərdişi sayəsində, savannalardakı digər heyvanların böyük sürüləri arasında tez-tez fərqlənmirlər. Ov səbəbiylə, gerenuklar son onilliklərdə sayca azalmış, hətta nadir tapılan növ halına gəlmişdirlər.
Qot əlifbası
Qot əlifbası IV əsrdə İncilin müxtəlif dillərə tərcüməsi üçün hazırlanmış əlifbadır.
Qot dili əvvəllər haqqında az şey məlum olan run əlifbası ilə yazılmışdır. Run əlifbasının qotlar tərəfindən kəşf edildiyi iddiasını sübut etmək qeyri-mümkündür, çünki çox az sayda qot dilində runik əlifbası ilə yazılmış yazı qalmışdır.
Qot əlifbası eramızın IV əsrinin ortalarında vestqotların dini lideri yepiskop Ulfilas (Vulfila) (eramızın 311-383-cü illəri) tərəfindən xalqına yazılı dil və İncilin tərcümə edilmiş mətnlərini oxumaq imkanı vermək üçün oxu aləti kimi icad edilmişdir. Əlifba latın və runik əlifbalarından əldə edilmiş bəzi əlavələrlə yunan əlifbasına əsaslanır.
Leptailurus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Qışlaq-i Qocuhacıxosrov (Biləsuvar)
Qışlaq-i Qocuhacıxosrov — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 40 nəfər yaşayır (8 ailə).
İnsansız yerüstü vasitə
İnsansız yerüstü vasitə (qısaca İYV) yerüstü hərəkət edən və içində insanlar olmayan nəqliyyat vasitələrinin ümumi adıdır. İnsan varlığının uyğun olmayan, təhlükəli və ya qeyri-mümkün olduğu hallarda istifadə olunur. Uzaqdan idarəedici cihazla idarə edilən növləri olduğu kimi, sensorlar vasitəsilə özü hərəkət edə bilən tipləri də mövcuddur.
Yuxarı Gərmab (Sərdəşt)
Yuxarı Gərmab - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 13 nəfər yaşayır (5 ailə).
NGC 6597
NGC 6597, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. E? tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Neboyşa Rodiç
thumbnail|Neboyşa Rodiç Neboyşa Rodiç (Небојша Родић; d. 1953) — Serbiyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2014-cü ildən) ; Serbiyanın sabiq müdafiə naziri (2 sentyabr 2013 - 27 aprel 2014).
Kəşfiyyat təyyarəsi
300px|right|thumb|Dünyanın ən yaxşı kəşfiyyat təyyarələrindən biri hesab edilən ABŞ istehsalı olan [[Lockheed SR-71 Blackbird kəşfiyyat təyyarəsi]]
İslam Kərimov
İslam Əbdülqəni oğlu Kərimov (, Ислом Абдуғаниевич Каримов; ) — Özbəkistanın prezidenti (1990–2016). İki qızı var: Gülnarə və Lalə.
Həyatı
İslam Kərimov 1938-ci il yanvarın 30-da Özbəkistanın Səmərqənd şəhərində anadan olub. Atası özbək, anası tacikdir. 1941-ci ildə uşaq evinə verilən İslam Kərimov bir ildən sonra yenidən ailəsinə qayıdır, lakin 1945-ci ildə yenidən uşaq evinin əbədi qonağı olur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Daşkənddə Orta Asiya Politexnik institutuna qəbul olur. 1960-cı ildə Kərimov mühəndis-mexanik ixsisası ilə universitet təhsilini başa vurur.
Universiteti bitirdiyi il "Taşselmaş" zavodunda usta köməkçisi kimi işləməyə başlayır. 1961–1966-cı illərdə "Çkalov" adına Daşkənd aviasiya istehsalat birliyində mühəndis, konstruktor və aparıcı mühəndis-konstruktor işləyir.
1967-ci ildə o, Daşkənd institutunu bitirərək iqtisadçı ixtisasına yiyələnir. 1983-cü ildə onu Özbəkistan SSR-in maliyyə naziri təyin edirlər. 1986-cı ildə Özbək SSR Nazirlər Şurasının sədr müavini və respublikanın Dövlət Plan Komitəsinin sədri seçilir. 1986-cı ildə Özbək SSR Nazirlər Şurasının sədr müavini və respublikanın Dövlət Plan Komitəsinin sədri seçilir. 1986–1989 illərdə Kərimov Kommunist Partiyasının Kaşkadarinskaya vilayət komitəsinin birinci katibi işləyir. O, keçmiş SSRİ-də Özbəkistan Kommunist Partiyasının I katibi (1989–1991) olub. Onu prezident olaraq Özbəkistan SSR-in Ali Soverti 1990-cı ilin 24 martında seçmişdi. 1990-cı ildən ölkənin prezidenti idi. İslam Kərimov sovetlər dövrü ilə birlikdə Özbəkistana 28 il rəhbərlik etmişdir.
Xarici münasibətləri
İslam Kərimovun xarici siyasəti izolasionist sayılır.
Azərbaycanla münasibəti
İslam Kərimov siyasi fəaliyyəti dövründə yürütdüyü xarici siyasət kursunda isə Azərbaycan üçün maraqlı bir məqam daha diqqətçəkici olmuşdur. MDB-də yeganə ölkə idi ki, Ermənistanla heç bir iqtisadi, siyasi, mədəni münasibət qurmamışdır. Heç bir vaxt bir-birlərinə rəsmi səfər də etməmişdirlər. İndiyə qədər də Özbəkistanın İrəvanda Ermənistanın isə Daşkənddə səfirliyi fəaliyyət göstərmir.
Şamaxının yağmalanması
Şamaxının yağmalanması — 18 avqust 1721-ci ildə üsyankar sünni ləzgilərin tənəzzüldə olan Səfəvi dövlətinin Şirvan bəylərbəyliyinin paytaxtı Şamaxı şəhərinə (indiki Azərbaycan Respublikasında) hücumu. Səfəvilərin uğurlu əks-hücumu mərkəzi hökumət tərəfindən kritik bir anda dayandırılmış, nəticədə təhdid altında nəzarətsiz qalmış Şamaxı 15 min ləzgi qəbilə üzvü tərəfindən tutulmuş, şəhərin şiə əhalisinə qarşı qırğın törədilmiş və şəhər özü talan edilmişdir.
Şamaxıda rus tacirlərinin ölümü sonradan 1722–1723-cü illərdə Rusiya–Səfəvi müharibəsi üçün kazus belli kimi istifadə edilmiş, Səfəvilər dövləti ilə Rusiya arasında ticarət əlaqələrinin dayandırılmasına və Həştərxanın Volqa ticarət yolunun son nöqtəsinə çevrilməsinə səbəb olmuşdur.
Zəmin
XVIII əsrin birinci onilliyində bir vaxtlar çiçəklənən Səfəvi dövləti ciddi tənəzzülə uğramışdı və onun ağalıq etdiyi ərazilərin bir çoxunda üsyanlar qalxırdı. Dövlətin başçısı Sultan Hüseyn zəif bir hakim idi və şəxsən baş mollasından daha humanist, çevik və dinc olmağa meylli olsa da, mühüm dövlət qərarları ilə bağlı müşavirlərinin tövsiyələri ilə razılaşırdı. O, arabir ova çıxması istisna olmaqla, daim paytaxt İsfahan şəhərində və ya onun yaxınlığında yaşamağa üstünlük verərək "ən yaxın saray əyanlarından başqa" heç kəsə görünməmiş və "stasionar monarx" kimi hökm sürmüşdür. Ömrü boyu yalnız öz hərəminin divarlarını görən Sultan Hüseyn tez bir zamanda aparıcı üləmanın, ilk növbədə, Məhəmməd Baqir Məclisinin təsiri altında düşmüşdür. Sultan Hüseynin sələfi I Süleymanın (1666–1694-cü illərdə hakimiyyətdə olmuşdur) dövründə artıq mühüm siyasi güc əldə etmiş Məclisi Səfəvi dövlətində yaşayan sünni və sufi əhaliyə, eləcə də onun qeyri-müsəlman dini azlıqlarına, yəni xristianlar, yəhudilər və zərdüştilərə qarşı təqibləri şirnikləşdirmişdir. Əksəriyyəti ermənilərdən ibarət olan xristianlar digər qruplara nisbətən daha az repressiyaya uğrasalar da, onlara da zaman-zaman hücumlar edilmişdir. Tarixçi Rocer Seyvoriyə görə, Sultan Hüseyn xristianlara qarşı şəxsi səviyyədə düşmənçilik nümayiş etdirməsə də, onun üzərində böyük təsirə malik olan ruhanilər, xüsusən də Məclisi Sultan Hüseyni "ədalətsiz və dözümsüz fərmanlar" verməyə razı salmışlar. Səfəvilər dövrünün axırlarında yaranan gərgin dini atmosfer dövlətin müxtəlif yerlərində sünni üsyanlarının qalxmasında mühüm amil olmuşdur. Tarixçi Maykl Eksvorti qeyd etmişdir ki, buna "ən bariz nümunə sünni dindarların öldürüldüyü, dini kitabların məhv edildiyi və sünni məscidlərin tövlələrə çevrildiyi Şirvandakı üsyandır".
Səfəvi dövlətinin şimal-qərb ərazilərinin, o cümlədən Şirvan və Dağıstanın sünni əhalisi Sultan Hüseynin dövründə baş tutan dini repressiyadan ən çox əziyyət çəkənlərdən olmuşdur. 1718-ci ildə ləzgilərin Şirvana basqınları güclənmişdir və tarixçi Rudi Matti yazmışdır ki, şayiələrə görə, bu basqınlar o vaxtkı baş vəzir Fətəli xan Dağıstani (1716–1720-ci illərdə bu vəzifədə olmuşdur) tərəfindən qızışdırılmışdı. Rusiyanın Səfəvilər dövlətindəki səfiri və 1718-ci ildə Şamaxıda olan Artemi Volınski qeydlərində yazmışdır ki, yerli məmurlar baş vəziri "kafir" hesab etdikləri üçün onun əmrlərini etibarsız hesab etmişlər və hətta hökmdarın nüfuzunu şübhə altına almışlar. Rusiyanın diplomatik heyətinin üzvü olan italyan Florio Beneveni təkidlə bildirmişdir ki, Şamaxı əhalisi "onlardan külli miqdarda pul qopardıqları"na görə dövlətə qarşı üsyana hazir idilər. Buna baxmayaraq, talanlar, qarətllər və basqınlar davam edirdi. Ləzgilər həmin il Nizovoy yaxınlığında yerləşən Ağdaşı kəndinin bir neçə sakinini qaçırmış və Şamaxıya gedən yolda 40 nəfərdən ibarət karvanı qarət etmiş, sonra apreldə kəndi tutmuşlar. Bu hadisələrdən sonra üsyançılarla bağlı çoxsaylı əlavə məlumatlar qeyd edilmişdir.
Hücum və yağma
250px|thumb|right|Şamaxı şəhərinin təsviri. 1683-cü il. Rəssam: [[Engelbert Kempfer.]]
1718-ci il may ayının əvvəlinə qədər 17 minə yaxın ləzgi qəbilə üzvü Şamaxıdan 20 km aralıda mövqe tutmuş, Şamaxıya yaxın yaşayış məntəqələrini yağmalamağa başlamışlar. 1719-cu ildə Səfəvi hökuməti ləzgi üsyanına qarşı çıxmaq vəzifəsi ilə sipəhsalar Hüseynqulu xanı Gürcüstana göndərmək qərarına gəlmişdir. Hüseynqulu xan qonşu Kaxeti çarı II Davidin, eləcə də Şirvan bəyləybəyi Həsənəli xan Dağıstaninin köməyi ilə Dağıstana yürüş etmiş və ləzgilərin qarşısını almaqda mühüm uğur qazanmışdır. Buna baxmayaraq, mərkəzi hökumət 1721-ci ilin qışında, yürüşün həlledici anında onu geri çağırmışdır. Baş vəzir Fəthəli xan Dağıstaninin ölümündən sonra verilən qərar sarayın xədimlər fraksiyasının təhriki ilə verilmişdi. Onlar şahı inandırmışdı ki, yürüşün uğurla başa çatması Səfəvi dövlətinə xeyirdən çox ziyan vuracaq. Onların fikrincə, bu, Səfəvi valisi Hüseynqulu xana Səfəvi ərazilərində nizamı bərpa etmək adı altında Rusiya ilə ittifaq bağlamağa imkan verəcəkdi. Təxminən eyni vaxtda, 1721-ci ilin avqustunda, əfqanların Səfəvi dövlətinin şərq ərazilərinə hücuma keçməsindən azca sonra Sultan Hüseyn ləzgilərin üsyankar dağlı başçısı və sünni ruhanisi Hacı Davud Müşkürlünün Səfəvi dövlətinin Dərbənd şəhərindəki həbsxanadan azad edilməsini əmr etmişdir. Sultan Hüseyn və hökumət ümid edirdi ki, Hacı Davud və onun dağıstanlı müttəfiqləri şərq cəbhəsində üsyanı yatırmağa kömək edəcəklər, lakin bunun əvəzinə Hacı Davud Dağıstanda qəbilə koalisiyasına başçılıq etməyə başlamış və o, həm Səfəvi qüvvələrinə, həm də dövlətin şiə əhalisinə qarşı kampaniyaya başlamış və sonda bəylərbəyliyin mərkəzi Şamaxı şəhərinə etmişdir.
Mühasirədən az əvvəl Şirvan bəylərbəyliyi ərazisində yaşayan sünnilər kömək üçün qonşu sünni dövləti və Səfəvilərin rəqibi Osmanlı imperiyasına müraciət etmişlər. Hacı Davudun başçılıq etdiyi, 15 minə yaxın qəbilə üzvündən ibarət üsyançılar koalisiyası Surxay xan Qazıqumuxlunun köməyi ilə Şamaxıya doğru hərəkət etmiş, 15 avqustda ora çatmış və dərhal şəhəri mühasirəyə almışdır. Sonda Şamaxının sünni sakinləri şəhərin darvazalarından birini açaraq üsyançıların şəhərə girməsinə imkan yaratmış və 18 avqust 1721-ci ildə Şamaxı tutulmuş, şəhərdə yaşayan şiələrə qarşı qırğın törədilmiş, nəticədə 4–5 min şiə öldürülmüş, həmçinin xristianlar və yadellilər qarət edilmişdir. Bir neçə rus taciri də öldürülmüş, bir çox rus tacirinin dükanları talan edilmiş, bu da onlara ciddi iqtisadi ziyan vurmuşdur. Tacirlər arasında böyük itkilərə məruz qalan və "Rusiyanın ən zəngin taciri" olan Matvey Yevreynov da var idi. Şəhərin şiə məzhəbli Səfəvi valisi, onun qardaşı oğlu və qalan qohumları "izdiham tərəfindən parça-parça edilmiş və onları cəsədləri itlərə verilmişdir". Bəylərbəyliyin ərazisi üsyançılar tərəfindən tamamilə ələ keçirildikdən sonra Hacı Davud Rusiyaya müraciət etmiş, o zamankı Rusiya çarı Böyük Pyotra (1682–1725-ci illərdə hakimiyyətdə olmuşdur) öz sədaqətini bəyan etmişdir. Bu müraciətdən müsbət cavab almayan Hacı Davud Osmanlı sultanına müraciət etmiş və müsbət cavab almışdır. Bundan sonra o, Sultan III Əhməd tərəfindən Osmanlının Şirvan valisi təyin edilmişdir.
Nəticə
Artemi Volınski Rusiya çarı Böyük Pyotra rus tacirlərinə və onların yaşayış vasitələrinə dəymiş əhəmiyyətli zərər haqqında məlumat vermişdir. Hesabatda 1721-ci ildə baş tutmuş hadisənin Çar Rusiyası ilə Səfəvilər arasında 1717-ci ildə imzalanmış ticarət müqaviləsinin açıq şəkildə pozulması olduğuna diqqət çəkilmişdir. Bu müqaviləyə əsasən Səfəvi hakimiyyəti öz dövlətlərinin hüdudlarında Rusiya vətəndaşlarının müdafiəsinə zəmanət vermişdir. Volınski Səfəvi səltənətində xaos hökm sürdüyünə və Səfəvi hökmdarı müqavilənin müddəalarını yerinə yetirə bilmədiyinə görə Pyotrdan Səfəvi şahının müttəfiqi kimi səltənətdə asayişi bərpa etmək bəhanəsi ilə vəziyyətdən istifadə edərək Səfəvilərə hücum etməyə çağırmışdır. Odur ki, ardınca Rusiya Şamaxıdakı tacirlərinə hücumdan 1722–1723-cü illərdə Rusiya–Səfəvi müharibəsi üçün kazus belli kimi istifadə etmişdir. Bu epizod Səfəvilər dövləti ilə Rusiya arasında ticarət əlaqələrinin dayandırılmasına və Həştərxan şəhərinin Volqa ticarət yolunun son nöqtəsinə çevrilməsinə səbəb olmuşdur.
Aşağı Gərmab (Sərdəşt)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Vüqar Salahov
Vüqar Nizami oğlu Salahov — Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı və hərbi pilotu, "Qarabağ" ordeni kovaleri.
Həyatı
Vüqar Salahov 15 aprel 1985-ci ildə Tərtər rayonunda anadan olub. 2001-ci ildə Tərtər rayonunda R. Nuriyev adına 6 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 2002-2006-cı illərdə Azərbaycan Ali Hərbi Təyyarəçilik Məktəbində təhsil alıb.
Hərbi Xidməti
Vüqar Salahov 2006-cı ildən Hərbi Hava Qüvvələrində pilot vəzifəsində xidmət edir. 2018-ci ildə Bakıda keçirilən hərbi paradda Su-25 təyyarəsi ilə nümayişlər etmişdir. Vətən müharibəsi zamanı Su-25 təyyarəsi ilə döyüş fəaliyyətlərində yüksək şüacət göstərmişdir.
Azərbaycan Ordusunun Hərbi Hava Qüvvələrinin polkovnik leytenantı olan hərbi pilot Vüqar Salahov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Füzulinin, Xocavəndin, Suqovuşanın, Talış kəndinin və Ağoğlan qəsəbəsi uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Salahov "Qarabağ" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Salahov "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Salahov "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşanın işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Salahov "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Paris topu
thumb|220px|Paris topu Paris topu, Almanların Birinci Dünya Müharibəsi dövründə 1918-ci ilin Mart və Avqust ayları arasında Paris şəhərini bombalamaq üçün istifadə etdikləri bir dəmir yolu topudur. Kayser Wilhelm topu olaraq da bilinən topun bombardmanı zamanı 250 mülki şəxs ölmüş və 620 nəfər yaralandı. Parisə 128 km məsafədən 320-367 dəfə atəş açmış və şəhərdə geniş çaxnaşmaya səbəb olmuşdur. Çünki atəş açılan zaman yaranan səs bu məsafədən eşidilirdi.
Top; təxminən 1 tonluq mərmisini 130 km məsafəyə ata bilirdi. Fransa ilə baş verən qarşıdurmada bir istisna edilmiş və 2 km irəli gətirilən top 128 km-dən atəş açaraq Parisi bombaladı və atışları da mükəmməl idi. Tarixi boyunca təxminən 850-900 fransız əsgərini öldürən top Adolf Hitler tərəfindən uğursuz sayıldı və qısa müddət sonra top istifadədən çıxarıldı. Top mərmisini göndərdikdə, mərmi lülədən böyük sürətlə çıxırdı və təxminən 3 - 3,5 saniyə sonra stratosferə girdi. Topu istifadə etmək üçün təxminən 45 işçi lazım idi. Kruppun zavodlarında istehsal edilmişdir.
Paris topu, Alman mühəndislərinin İkinci Dünya Müharibəsi dövründə inkişaf etdirəcəkləri mühasirə silahlarında əhəmiyyətli təcrübəni təmin etdi. Bu təcrübələr, xüsusilə Sevastopol müharibəsi zamanı istifadə edilən Gustav və Dora adlı mühasirə silahlarının hazırlanmasında istifadə edilmişdir.
Qışlaq-i Sədikəndi (Biləsuvar)
Qışlaq-i Sədikəndi — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Anadolu gürzəsi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Anadolu gürzəsi
Mərkəzi Türkiyədə yaşayan gürzə ailəsinin bir növ zəhərli ilanı.
Təsviri
Bir çox fərdləri kiçik olsa da, Anadolu gürzəsi 78 sm uzunluğa çatır. [3] Başı nisbətən böyükdür, boyundan açıq şəkildə ayrılır. Ağız yuvarlaq və kiçik pulcuq ilə örtülmüşdür. Burun açılması tək qalxan içərisində kəsilir. Göz qapaqları ilə sıx bağlı olan böyük supraorbital plitalar var. Bədəni 23 satır pulcuq ilə örtülmüşdür. Rəngi Qəhvəyi bozdur. Başın arxasından ardıcıl quyruğun ucuna qədər, kərpic-qırmızı qəhvəyi zonalarla ayrılmış dar ləkələrin qara kənarları ilə təxminən 30 ədəd eninə ağ rəng çalarları var.
Yayılımı
Mərkəzi Türkiyənin dağlıq əraziləridir. Bu növ Anadolu Viper IUCN Qırmızı Siyahısı tərəfindən qorunur. [5] Nəsli kəilməkdə olan bir növ olaraq təhlükə altındadır.
Folklend müharibəsi
Folklend müharibəsi — 1982-ci ildə Böyük Britaniya–Argentina arasında baş verən müharibədir. Bu müharibədə nə İngiltərə, nə də Argentina formal səviyyədə bir-birlərinə müharib elan etməmişlər. Müharibə 42 gün davam etmişdir.
Konfliktin səbəbi
Folklend adaları 1690-cı ildə ilk dəfə ingiltərə səyyahları tərəfindən tapılmışdır. İngilislər bu adanı "Folkend adaları" adlandırırlar. 1694-cü ildə isə fransız səyyahları bu adaları tapırlar və onu San-Malo şəhərinin şərəfinə "Malvin adaları" adlandırırlar. Argentina müstəqillik qazandıqdan sonra (XIX əsr) bu adaları öz adaları hesab edirlər və onu fransızların adlandırdıqları "Malvin adaları" adlandırırlar. Lakin Folklend adaları 1833-cü ildə İngiltərə tərəfindən zəbt edilir. Bu da Argentinanın narazılığına səbəb olur. Narazılıq 1981-ci ildə daha da şiddətlənir. 1981-ci ildə Argentina ordusunun general-leytenantı olan Leopal Qaltiyeri bu məsələni yenidən gündəmə gətirir.
Folkland adaları üzərindəki suverenlik problemi 1964-cü ildə Birləşmiş Millətlər Müstəmləkə Problemləri Komissiyasının gündəminə gəldi. Argentinalılara görə, Malvina olaraq bilinən adalar Argentinanın bir parçası idi. Adaların Cənub Amerikaya coğrafi yaxınlığı var idi. Argentina, İspaniyanın xələfi olduğunu irəli sürürdü. İngiltərə, adalar üzərindəki hökmü Argentinaya geri qaytarmalı, rəhbərliyi müəyyən bir razılığa uyğun olaraq sürdürməli idi. İngiltərə isə adada yaşayan İngilis əsillilərin istəklərinə zidd olduğundan, belə bir tənzimləməyə gedə bilmirdi. İngiltərə 1833-cü ildən bəri adalar üzərində "işğal və rəhbərliyi" davam etdirdiyini və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Andlaşmasının I məqaləsinə görə Folklendlilərə "Özünü idarə etmə" qanununun tətbiq olunmasının lazım olduğunu irəli sürürdü. İngiltərəyə görə Folklend adaları, Argentinanın rəhbərlik və yoxlamasına keçsə, müstəmləkə vəziyyəti sona çatmayacaq, tam tərsinə olaraq başlayacaqdır.
Müharibənin başlanması
Müharibə 2 aprel 1982-ci ildə başlanır. Əvvəlcə Argentina İngiltərə donanmasına zərbələr endirir. Onlarda gəmi raketləri əleyhinə Fransada istehsal olunmuş "Ekzoset" raketləri. Lakin Argentina donanmasında onların sayı çox az idi. Onlarda cəmi 5 raket var idi. 15 may gecəsində ingiltərənin xüsusi təyinatlı əsgərləri Argentinanın hərbi bazasına girib, 11 təyyarəni məhv edirlər. 25 mayda Argentina hərbi qüvvələri böyük uğur qazanırlar. Onlar "Ekzoset" raketləri ilə İngiltərə konteyner yük gəmisi "Atlantik Konveyor"a zərbə edirlər. Bu onların sonuncu böyük uğurları olur. 12 iyunda isə müharibənin vəziyyəti İngiltərə hərbi qüvvələrinin xeyrinə dəyişir. Onlar Port-Stenliyə hücum edərək Argentina hərbi qüvvələrinə zərbə endirirlər. 14 iyunda İngiltərə hərbi qüvvələri Port-Stenlini Argentina əsgərlərindən azad edirlər. 20 iyunda isə müharibə başa çatır.
Müharibənin sonu və onun nəticələri
Müharibə 20 iyunda İngiltərə hərbi qüvvələrinin tam qələbəsi ilə başa çatır. Argentina hərbi qüvvələri isə məğlub olur. Onların general-leytenantı Leopal Qaltiyeri istefaya getməyə məcbur olur. Folklend adaları isə həmişəki kimi İngiltərənin tabeliyində qalır. 12 oktyabr 1982-ci ildə İngiltərədə qələbə münasibətilə parad keçirirlər. Məşhur Argentina yazıçısı Xorxe Luis Borxes Argentina və İngiltərə əsgərlərini yad edərək, onlara şeir yazır. Xorxe Luis Borxes bu müharibəni "İki keçəlin daraq səbəbdən müharibəsi" adlandırır.
Nüvə silahı
Hələ 1982-ci ildə İngiltərə hərbi gəmilərində nüvə silahının olması barədə söz-söhbət gedirdi. İngiltərə hərbi qüvvələri isə buna etiraz edirdilər. Yalnız 2003-cü ildə Böyük Britaniya hərbi gəmilərdə nüvə silahının (WE.177 bombaları) olması faktını təsdiq etdilər.