cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ləzgi mətbəxi
Turş süd məhsulları
Turş süd məhsulları ləzgi mətbəxində geniş şəkildə təmsil olunur, çünki tarixən ləzgilərdə heyvandarlıq iqtisadiyyatın əsas sahələrindən biri olmuşdur. Ləzgi üslubunda kəsmik mukaş adlanır, klassik kəsmikdən tutarlılığı və dadı ilə fərqlənir. Əsl ləzgi səhər süfrəsi çörək üzərində mukaş yayılmış şirin çay olmadan tamamlanmaz. Fermentləşdirilmiş süd içkisi ( Tük ), bir növ ləzgi Ayranı, əsrlər boyu həzm və ya qastritdən ətli yeməklər yeyən dağlıq ərazilərdə məşhurdur. Ləzgilərdə klassik kefir mast adlanır. Bir də sous kimi istifadə edilə bilən göyərti ilə mayalanmış süd içkisi kambar adlanır.
Tortlar
thumb|200px|Afar
Xüsusi yeməklər
thumb|200px|Ləzgi pizzası kimi adı çəkilən Tskan — [[Qusar]]
İrafski rayonu
İrafski rayonu (Ирæфи (Æрæфы) район) - Rusiya Federasiyası, Şimali Osetiyanın tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Çikalo kəndidir.
Coğrafiya
İrafski rayonu respublikanın cənub-qərb hissəsində yerləşir. Cənubdan Gürcüstan, qərb və şimalda Kabarda-Balkariya Respublikası, şərqdə - Digorski və Alagirski rayonları ilə həmsərhəddir. Ərazinin böyük hissəsi dağlardır. İrafski rayonunun ən böyük çayları: Urux, Xaznidon, Lesken. Rayonun ərazisi 1376 km²-dir.
Rayonun öz adını bölgə boyunca axan Urux çayının Osetiya adından - İraf (Ирæф/Æрæф) almışdır.
Tarixi
Osetiyanın Rusiya imperiyasına daxil olması ilə çar rəhbərliyi müsəlman və xristian osetinlərin ayrıca köçürülməsi siyasətini həyata keçirməyə çalışdı. Beləliklə 1852-ci ildə knyaz M.S.Vorontsovun rəhbərlik etdiyi bir komissiya, Stur-Digor, Axsau, Maxçesk, Galiat, Fasnal və Dur-Dur kəndlərindən müsəlman osetinləri zorla qovdu və eyni yerlərdə olduqları yerlərə köçürdü. il Magometanovskoe (indiki Çikola) kəndini qurdu.İrafski rayonu respublikanın cənub-qərb hissəsində yerləşir. Osetiyanın Rusiya imperiyasına daxil olması ilə çar rəhbərliyi müsəlman osetinlər və xristian osetinlərin ayrıca köçürülməsi siyasətini həyata keçirməyə çalışdı. Beləliklə, 1852-ci ildə Şahzadə M.S.Vorontsovun rəhbərlik etdiyi bir komissiya, Stur-Digor, Axsau, Maxchk, Qaliat, Fasnal və Dur-Dur kəndlərindən müsəlman osetinləri zorla qovdu. Onları ərazi şərtlərinin çətin olduğu bölgəyə yerləşdirdi. Onlar həmin il burada Maqometanovskoe (indiki Çikola) kəndini qururlar.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə kəndin milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir : Rayon əhalisinin əksəriyyəti osetin dilinin digor ləhcəsində danışır.
İqtisadiyyat
Rayon ərazisində 5 kolxoz və 4 sovxoz, 4 sənaye müəssisəsi, məişət xidməti kompleksi, mənzil-kommunal təsərrüfatı müəssisələri, mərkəzi rayon xəstəxanası, 14 orta məktəb, yol tikintisi idarəsi və digər qurumlar vardır.
2009-cu ildən bəri Songutidon çayı üzərində Fasnal kəndi yaxınlığında fəaliyyətə başlayan ümüumi gücü 6.4 MVt olan Fansal Su Elektrik Stansiyası fəaliyyət göstərir. Bu stansiyadan rayonun 24 milyon kVt/saat elektrik enerjisi təmin edilir.
Nəqliyyat
Rayon ərazisində avtomobil yollarının uzunluğu 328 km-dir. Bölgədə heç bir dəmir yolu şəbəkəsi yoxdur.
Hiroşima prefekturası
Hiroşima prefekturası — Yaponiyanın Honşu adasının Çuqoku regionunda prefektura. Onun tərkibinə həmçinin Daxili Yapon dənizində yerləşən 140 ada da aiddir. Prefekturanın inzibati mərəzi Hiroşima şəhəridir.
Hiroşima prefekturasını çox vaxt "Yaponiyanın miniatür şəkili" də adlandırırlar. Onun şimal və mərkəzi hissələri keçilməz dağ meşə massivindən ibarətdir. Cənub hissəsi isə balıqla zəngin Daxili Yapon dənizənə açılır. Bu prefektura Yaponiyanın ən əsas kommersiya, avtomobilqayırma, kənd təsərrüfatı, və balıqçılıq mərkəzlərindəndir.
Prefekturanın ərazisində UNESCO-nun iki obyekti, Miyadzima adasında İsikusima məbədi və Hiroşima şəhərində Sülh abidəsi yerləşir. Hiroşima prefekturasının emblemi yapon katakana əlifbasının ヒ(xi) işarəsisir. Bu hərflə Hiroşima (ヒロシマ) sözü başlayır. Emblem dairəvi təsvir edilmişdir, bu da prefektura əhalisinin harmonik tərzdə birlik halında olmasının rəmzidir. Bu emblem 1968-ci il 16 iyulunda prefekturanın 572 saylı qərarı ilə təsdiq edilmişdir. Onu bəzən prefektura gerbi də adlandırırlar.
Prefektura bölgüsünün aparıldığı 1876-cı ilədək bu ərazidə iki vahid yerləşirdi. Bunlar Şərqdə olan Binqo və qərbdə olan Aki əyalətləri idi. Bu əyalətlə bölünmə indi də dialekt fərqliliklərində özünü göstərməkdədir.
Hiroşima prefekturasında 14 böyük şəhər və 9 qəsəbə vardır.
Hiroşima prefekturası Honşu adasının qərbində, Çuqoku regionunun mərkəzində yerləşir. Qərbdən Yamaquti, şimaldan Simane və şərqdən Okayama prefekturaları ilə həmsərhəddir.
Hiroşima prefekturası bu bölgənin ən böyük inzibati vahididir. Onun ərazisi 8 479, 03 km kvadratdır. Bu ərazinin demək olar ki, hamısı dağ-meşə massivindən ibarətdir. Cənubda, Daxili Yapon dənizinin sahilində Hiroşima və Fukuyama düzənlikləri yerləşir. Şimal-şərqdən cənub-qərbə doğru Çuqoku sıra dağları uzanır. Bu dağların hündürlüyü şərqdə 1300 metrdən qərbdə 400 metrə qədər dəyişir. Ən hündür nöqtəsi Osorokan dağıdır. (1346 metr). Sıra dağların qərbi "Nisi Çuqoku Santi" Milli Parkının ərazisidir. Bu sıra dağlar Sandan-kö və Taisyaku-kö kanyonlarının füsunkar mənzərələri ilə məşhurdur. Son kanyon "Xiba Doqo Taisyaku" Milli Parkının ərazisinə daxildir.
Calophyllum cuneifolium
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xostan Vəliyev
Xostan Vəliyev (tam adı: Xostan Ələsgər oğlu Vəliyev; ) — coğrafiya elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Xostan Ələsgər oğlu Vəliyev 1932-ci ildə Zəngilan rayonunun Baharlı kəndində anadan olmuşdur. O, Bakı Kənd Təsərrüfatı Texnikumunda oxuduqdan (1947–1950) sonra Zəngilan su təsərrüfatı idarəsində texnik-topoqraf (1950–1951) işləmişdir.
Xostan Vəliyev 1951–1956 illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetində (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Geologiya-Coğrafiya fakültəsində ali təhsil almışdır.
Xostan Vəliyev Azərbaycan hidrometeroloji xidmət idarəsinin neft daşları abservatoriyasında mühəndis, Səngi-Muğan meteoroloji stansiyasında rəis (1956–1963), Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) dosenti (1963–1968), Moskva Dövlət Universitetində baş elmi işçi (1969–1970) vəzifələrində çalışmışdır. Xostan Vəliyev 1970-ci idən ömrünün sonuna kimi Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin professoru işləmişdir. O, 1992–1996 illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Coğrafiya fakültəsinin dekanı olmuşdur.
Xostan Vəliyev 2008-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Xostan Vəliyev 1959-cu ildə AEA (indiki Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Coğrafiya İnstitutu) Coğrafiya institutunun aspiranturasına qəbul olunmuş, 1963-cü ildə "Xəzərin Azərbaycan sahillərinin geomorfologiyası və dinamikası (şah dilindən Bəndovan burnunadək) mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək coğrafiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. O, 1986-cı ildə Azərbaycan EA (indiki AMEA akademik Həsən Əliyev adına Coğrafiya İnstitutu) Coğrafiya institutunun ixtisaslaşmış elmi şurasında "Xəzərin Azərbaycan sahillərinin geomorfologiyası və dinamikası" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək coğrafiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. Xostan Vəliyev 1987-ci ildə professor elmi adını almışdır.
Xostan Vəliyev Moskva, Tallin, Kiyev, Vladi-Vostok, Novosibirsk və s. şəhərlərdə keçirilmiş beynəlxalq konfrans və simpoziumlarda çıxış etmişdir.
Xostan Vəliyev 150-dən artıq elmi məqanin "Azərbaycan Respublikasının neft-qaz akvatoriyaları sahillərinin dinamikası və geomorfologiyası" əsərinin müəllifidir.
Xostan Vəliyev AMEA-nın akademik Həsən Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunda ixtisaslaşmış elmi müdafiə şurasının üzvü olmuşdur. O, 1981-ci ildə "Dünya okeanının qorunması və səmərəli istifadə edilməsi" Beynəlxalq komissiyasının üzvü seçilmişdir.
Qaranlıqlar çiçəyi (teleserial, 2011)
Məzmun
Teleserialın əsas mövzusu eşq və intiqamdır. Uşaqkən atasının xaincəsinə öldürülməsinə şahid olan Lalə adlı qızcığaz hüquqşunas olub intiqam almaq fikrinə düşür. Lalə atasının qatili sandığı adama aşiq olur. Daha sonra qatilin həmin adam olmadığı üzə çıxır. Həm Lalə, həm də qatil hesab edilən Samir böyük bir oyunun içində olduqlarını anlamırlar.
Südabə Həsənova
Həyatı
Südabə Həsənova 1947-ci ildə Naxçıvan MR-nin Şərur rayonunda anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir.
Fəaliyyəti
1979-cu ildə S. Həsənova Bakı Şəhər Məhkəməsinin və onun Rəyasət Heyətinin üzvü seçilmişdir. 1980-ci ilin 27 martında S. Həsənova Azərbaycan SSR Ali Məhkəməsinin və onun Rəyasət Heyətinin üzvü seçilmiş, Ali Məhkəmənin intizam kollegiyasının sədri təsdiq edilmişdir. 1980-ci ilin noyabrında Azərbaycan KP MK-nin inzibati orqanlar şöbəsinin təlimatçısı vəzifəsinə təyin edilmiş və 1987-ci ilədək orada işləmişdir.
S. Həsənova 1987-ci ilin aprel ayında Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirinin 1-ci müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur. 1990-cı ildə qiyabi olaraq Bakı Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir.
1995–1998-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Naziri vəzifəsini icra etmişdir.
1998-ci il 10 yanvar tarixdə Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Naziri təyin edilmişdir. 1998-ci ilin dekabr ayından Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Məhkəmə-Hüquq Şurasının sədri olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya layihəsini hazırlayan Dövlət komissiyasının və onun işçi qrupunun, hüquq islahat komissiyasının, əfv, təhsil, səhiyyə, korrupsiyaya qarşı mübarizə və digər dövlət komissiyalarının üzvü olmuşdur. Ədliyyə Nazirliyinə rəhbərlik etdiyi dövrdə "Qanunçuluq" jurnalının və "Normativ hüquqi aktlar" bülleteninin baş redaktoru olmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2000-ci il 18 aprel tarixli fərmanı ilə Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin sədri təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsi bülleteninin baş redaktoru olmuşdur. 2005-ci ilin 19 aprelindən sədr vəzifəsindən azad edilib Ali Məhkəmənin hakimi saxlanılmışdır.
Südabə Həsənova 1 fevral 2021-ci ildə 74 yaşında son yaş həddi ilə əlaqədar təqaüdə göndərilib
Təltif və mükafatları
Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 23 dekabr 2005-ci il tarixli qərarı ilə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsinin hakimi təyin edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fərmanları ilə ona 1995-ci ildə III dərəcə, 1998-ci ildə isə II dərəcəli Dövlət ədliyyə müşaviri rütbələri verilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 5 fevral 2007-ci il tarixli sərəncamı ilə ədliyyə və məhkəmə hakimiyyəti orqanlarında səmərəli fəaliyyətinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
3 fevral 2017-ci ildə "Əməkdar hüquqşünas" fəxri adı verilmişdir.
Məliklər (Sisyan)
Məliklər - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisyan rayonunda kənd.
Tarixi
Kəndin digər adı Məlikli olmuşdur.
Toponim məliklər (məlikli) etnonimindən əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 4. V. 1939-cu il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Spandaryan qoyulmuşdur.
1906-cı il iyulun 5-də köç yolunun üstündə yerləşən Qalaçıq erməni kəndinin silahlı dəstəsi ilə Şahsevən və Qarafındıqlı elatları arasında toqquşma baş verir. Ermənilər 20 nəfər, türklər isə 30 nəfər itki verir. Bundan sonra erməni silahlı dəstələri türklər yaşayan Pul (Sisyan), Ərikli, Şükar və Məliklər kəndlərinə hücum edərək onları viran qoymuş, əhalisini qaçqın düşməyə məcbur etmişdilər. 150 türk ailəsi didərgin vəziyyətdə, açıq səma altında yaşamağa məcbur qalmışdı. (A-do, s. 288).
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 22 nəfər, 1873 - cü ildə 112 nəfər, 1886-cı ildə 209 nəfər, 1897-ci ildə 230 nəfər, 1908-ci ildə 318 nəfər, 1914 - cü ildə 249 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ildə azərbaycanlılar qırğınlarla qovulmuşlar və 1923 - cü ildən sonra kəndə ermənilər köçürülərək yerləşdirilmişdir. İndi ermənilər yaşayır.
İstinadlar
Spandaryan, Syunik
Calophyllum chapelieri
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qədim buzlaşma
Qədim buzlaşma-Yerin əsasən, son geoloji tarixi dövründə (Dördüncü dövrdə) böyük iz qoymuş (morenlər, kamlar, ozlar) və geniş əraziləri əhatə  etmiş buzlaşmalar. Sement-ləşmiş buzlaq çöküntülərinin-tillitlərin mövcud olması daha  qədimdə buzlaşmaların baş verdiyinə dəlalət edir. (məs: Şm. Amerikada, Afrikada və Avstraliyada Son Proterozoy, qədim Qondvana materikində Karbonun sonu Permin əvvəllərində buzlaşmalar)
Meir Şitrit
Meir Şeerit — İsrailli siyasətçi. 1981–1988-ci illər arasında Likud partiyasından olub, Knessetin üzvü və 1992-ci ildən 2005-ci ilə qədər isə Kadima partiyasının üzvü olub. O, 2012-ci ildə Hatnuaha qatılanadək Kadimanın Knesset üzvü olaraq qaldı; 2015-ci ilə qədər bu vəzifədə çalışdı. Ayrıca bir sıra nazir vəzifələrini tutdu; Daxili İşlər Naziri, Mənzil və Tikinti Naziri, Maliyyə Naziri, Ədliyyə naziri, Nəqliyyat və Təhsil, Mədəniyyət və İdman Naziri. 2014-cü ildə də İsrail prezidentliyinə namizəd idi.
Mamont
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Mamontları yenidən həyata qaytarmaq cəhdləri
Mamontları yenidən həyata qaytarmaq cəhdləri 1990-cı illərdən başlayıb. Ancaq min illər əvvəl donmuş hüceyrələr üzərində aparılan təcrübə nəticə verməyib, lakin 2008-ci ildə yapon alimlər 16 il əvvəl dondurulmuş siçanın hüceyrəsindən istifadə edərək başqa bir siçanı klonlaşdıra biliblər. Bu uğura Riken Bioloji İnkişaf Mərkəzinin professoru Teruxiko Vakayama imza atıb. Onun işini hazırda Kioto Universitetinin professoru Akira İritani davam etdirir. O, 5 min il əvvəl donmuş vəziyyətdə olan orqanizmləri araşdırır. O bildirib ki, indi texniki çətinliklər aşılıb: "Bizə lazım olan yaxşı vəziyyətdə dondurulmuş mamontun ət parçasını əldə etmişik. Biz onların arasından daha sağlam mamont hüceyrələrini seçəcəyik. Daha sonra bu, Afrika fili ilə cütləşdiriləcək və fil mamont üçün surroqat ana rolu oynayacaq". O, beləliklə 4–5 ilə sağlam mamont yaradacaqlarına inanır. Yaponiya alimləri klonlaşdırma texnologiyası sayəsində buna nail olunacağını vəd ediblər.
Xuluf
Xuluf (Əvvəlki adı:Çökək Xuluf) – Azərbaycan Respublikasının Şəmkir rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi 26 dekabr 2006-cı il tarixli 217-IIIQ saylı qərarı ilə Keçili kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Keçili kəndinin bir hissəsi Xuluf kəndi adlandırılmış və rayonun ərazi vahidləri siyahısına daxil edilmişdir.
Əhalisi
Kənd əhalisi 2893 nəfərdir ki, onunda 1483 nəfəri kişi, 1410 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.
Cizə
Cizə, ə l - C i z ə (الجيزة) – Misirdə şəhər. Qahirənin cənub-qərbində şəhərətrafı. Cizə mühafazasının inzibati mərkəzi. Əhalisi 3,6 mln. (2012); Əhalisinin sayına görə Qahirə və İsgəndəriyyə şəhərlərindən sonra ölkənin üçüncü şəhəri. Nil çayının sol sahilində port. Nəqliyyat qovşağı; Metro xətti ilə Qahirəyə bağlanır. Turizm mərkəzidir.
Müasir dövr
Şəhərdə Qahirə univerisiteti (1908; 1924 il -dən Cizəyə köçürülmüşdür), Ali Tətbiqi Sənətlər məktəbi, Oftalmologiya ETİ və s. var. Milli muzey; zoopark fəaliyyət göstərir. Misir kinostudiyalarının çoxu Cizədə yerləşir. Cizə buğda ticarətinin iri mərkəzidir. Metallurgiya, avtomobil, radiotexnika, kimya, toxuculuq, ayaqqabı, tütün, yeyinti (o cümlədən pivə istehsalı), ağac emalı, sement sənayesi müəssisələri fəaliyyət göstərir.
Qədim dağlar
Qədim dağlar-qırışıq strukturu qədim (alpa qədərki) qırışıqlıq epoxalarında yaranmış və sonrakı orogenezlər nəticəsində dəfələrlə mürəkkəbləşmiş dağlar. Qədim dağlar morfoloji baxımdan yeni və müasir tektonik hərəkətlər nəticəsində  cavanlaşa bilər. (məs: Baykal dağlıq vilayətinin dağları).
Xarici keçidlər
Coğrafiya terminləri lüğəti Bakı, “Altun kitab”, 2016 2156 leksik vahid
Sonqur dialekti
Sonqur dialekti və ya Sunqur şivəsi — Türk dillərinin Oğuz dilləri qrupuna daxildir. Alman əsilli altayşünas və türkoloq Gerhard Dörfer Sonqur dialektini Azərbaycan dilinin dialektlərinin XII qrupuna aid edir. Kirmanşah da danışılır.
Haqqında
Sonqur dialekti Qaşqay dili və Aynallu ləhcəsi ilə birlikdə Cənubi Oğuz dilləri qrupuna aid ləhcədir. Azərbaycan dilinin Cənubi Azərbaycan dialektlərinə yaxın olsa da bununla yanaşı türkməncə və xorasan türkcəsi ilə də yaxındır. Bu ləhcədə əsasən Sonqur şəhərində və bölgəyə aid olan iki kənddə, Fərhad-xan və Gurvedə danışılır.
Calophyllum euryphyllum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Total Nonstop Action Wrestling
Total Nonstop Action Wrestling (TNA),amerikan peşəkar güləş federasiyasıdır.Jeff Jarrett və atası Jerry Jarrett tərəfindən 2002 Mayında təsis edilmişdir.TNA əvvəl NWA'nın üzvü idi və bu səbəbdən adı NWA-TNA idi.Ama TNA,2007 Mayında NWA'dan ayrıldı.WWE'nin tək rəqibi sayılır.Hər həftə 1300 nəfərlik studiyada TNA Impact adı ilə,Destination America kanalında şou təqdim edir.
Alina Trepina
Alina Trepina (16 sentyabr 1989) — Azərbaycanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Alina Trepina Azərbaycanı 2008-ci ildə Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 7-ci pillənin sahibi olub.
Əlaəddin Əli
Əlaəddin Əli Xəlvəti – xəlvəti şeyxlərindən biri, Seyid Yəhya Bakuvinin xəlifəsi və Dədə Ömər Rövşəninin böyük qardaşıdır.
Aydına məxsus Gözəlhisardandır.Anadoludakı Qaramanoğullarının Osmanlılarla müharibəsi üzərinə məmləkətini tərk edib Bakıya gəlmiş, Seyid Yəhyanın müridi olmuşdur. 20 il Seyid Yəhyanın yanında qalıb seyi-sülukunu tamamladıqdan sonra şeyxin əmri ilə xəlifəsi sifətiylə Anadolunu irşadla vəzifələndirilmişdir.
Şeyx Əlaəddin Anadolunu qarış-qarış gəzib,xalqa vəz və nəsihət etmişdir. Dövrün Osmanlı sultanı Fateh Sultan Məhəmməd xanın israrlı dəvəti üzərinə Rumelinə keçərək Ədirnəyə və ya İstanbula getmişdir. Məcdi şeyxin sultanla Konstantiniyyədə, Xulvi isə Ədirnədə görüşdüyünü söyləyir. Bu görüşmənin İstanbulun fəthindən (1453) əvvəl baş verməsi də iddia edilir. Burada başda sultan olmaq üzrə əmirlərin bir çoxunu təsirləndirmişdir. Hətta onlardan bəzləri şeyxə biyət etmişlər. Fəqət şeyxin cazibəsi və pərvasızlığını bəhanə edən fəsadçıların dedi-qoduları nəticəsində Fateh tərəfindən Ədirnədən ayrılması istənmişdir. "Ləmazat"ın verdiyi məlumata görə sultanın şeyx üçün Ədirnədə Tunca çay kənarında bina etdirdiyi zaviyədə yerinə xəlifəsi Şeyx Məsidi qoyaraq, əvvəlcə Tirəyə, sonra Qaramana getmişdir. Daha sonra Larəndəyə gedib yerləşmiş və vəfatına (867/1462-63) kimi orada qalmışdır.
Larəndədə Qaramanoğlu İbrahim bəyin əmirlərindən Nurullah şeyxin müridi olmuş, vəfatından sonra isə yerinə,səccadəyə oturmuşdur.
Dədə Ömər Rövşəni böyük qardaşı Əlaəddinə "Neynamə"nin sonunda iki yer əsr etmişdir. Bu şerlərdə Əlaəddin Ruminin cazibəsinin təsiri və onun xəlvətiliyi Anadoluya gətirib yayan ilk şeyx olduğndan bəhs etmişdir.
Calophyllum insularum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ətvarül-qəlb
Ətvarül-qəlb – Seyid Yəhya Bakuvinin yazdığı əsər. Məsnəvi janrında yazılmış bu əsər təsəvvüfi xarakter daşımaqla 772 beytdən ibarətdir.
Əsərdə qəlbin təsəvvüfdəki əhəmiyyətindən bəhs edilir. Qəlbin yeddi halı vardır: sədr, qəlb, şəqaf, fuad, heyyətül-qəlb, süveyda və behcətül-qəlb. Bunlara mənzum təsəvvüfi açıqlama verilir.
Bəzi kitabxanalarda qeydlərində “Risaleyi ətvarül-qülub” adı altında qeyd edilir. Millət Kiatbxanasında isə “Gülzari-səadət” adı altında verilmişdir.Nüsxələri aşağıdakılardır:
Qanlı bazar günü (1972)
thumb|[[Derri şəhərindəki xatirə abidəsi]] thumb Qanlı bazar günü (, ; bəzən Boqsayd soyqrımı da adlanır) — 1972-ci ilin 30 yanvar tarixində Şimali İrlandiyanın Derri şəhərində yerləşən Boqsayd ərazisində baş vermiş qanlı hadisə. Bu hadisə nəticəsində iyirmi altı nəfər dinc mülki hüquq etirazçısı Britaniya ordusunun əsgərləri tərəfindən güllələnib. Yeddisi yeniyetmə olmaqla on üç nəfər kişi hadisə yerindəcə ölüb, bir nəfər isə ağır xəsarət alıb və hadisədən bir ay sonra dünyasını dəyişib. İki nəfər etirazçı döyüş arabalarından qaçarkən xəsarət alıb. Yaralananlardan beş nəfərə güllə kürək nahiyədən dəyib. Hadisə Şimali İrlandiya Vətəndaş Hüquqları Assosiasiyasının yürüşü zamanı baş verib. Əsgərlər Paraşüt polkunun birinci batalyonunun döyüşçüləri olub.
Bu hadisə ilə bağlı Britaniya hökuməti tərəfindən iki tədqiqat aparılıb. Vidgeri Tribunalı (hadisədən dərhal sonra keçirilmiş tribunal) əsgərləri və Britaniya hakimiyyətini günahkar hesab edib. 1998-ci ildə Nyudigeyt əyalətinin Lordu Saville tərəfindən hadisələri yenidən araşdırmaq üçün Saville Tədqiqatına başlanılıb. 12 illik tədqiqatdan sonra Saville 2010-cu ilin 15 iyununda ictimaiyyət qarşısında hesabatla çıxış edib. Aşkarlanmış yeni faktlar müəyyən təzadlar ortaya çıxarıb, bu, qətliamdakı bəzi əsgərlərin cinayətə cəlb olunmasını tələb edib. Tədqiqat müəyyən edib ki, güllələnilən şəxslərin hamısı silahsız olub və bu, "əssasız və ədalətsiz" şəkildə törədilmiş hadisədir. Savillenin məruzəsindən sonra Böyük Britaniyanın baş naziri Devid Kameron ölkəsinin adından bu hadisəyə görə üzr istəyib.
Steqodon
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Tələbin elastikliyi
200px|thumb|right|Tələbin elastikliyi
200px|thumb|Qeyri-elastik tələb
Tələbin elastikliyi—Hər hansı bir əmtəə nin qiyməti aşağı düşdükdə, istehlakçıların gəlirləri artdıqca, əvəzedici əmtəələrin qiyməti qalxdıqda və ya tamamlayıcı əmtəələrin qiyməti azaldıqda istehlakçılar bu əmtəədən daha çox alırlar. Qeyd olunan dəyişənlərin dəyişməsinə istehlakçıların kəmiyyət etibarı ilə necə cavab verəcəyini ölçmək üçün iqtisadçılar elastiklik anlayışını istifadə edirlər.
Tələbin qiymət elastikliyi və onu müəyyən edən amillər
Tələb qanuna görə hər hansı əmtəənin qiyməti artdıqda ona olan tələbin həcmi artır. Tələbin qiymət elastikliyi tələbin həcminin qiymət dəyişməsinə hansı miqdarda cavab verdiyini ölçür. Əgər qiymət dəyişməsinə cavab olaraq tələbin həcmi çox dəyişərsə, bu əmtəəyə olan tələbin elastik olduğu deyilir. Əgər qiymət dəyişməsinə cavab olaraq tələbin həcmi az dəyişərsə, bu əmtəəyə olan tələbin qeyri-elastik olduğu deyilir.Hər hansı bir əmtəəyə olan tələbin qiymət elastikliyi, bu əmtəənin qiyməti qalxdıqca istehlakçıların bu əmtəədən imtina etməyə nə qədər həvəsli olduqlarını ölçür. Beləliklə, elastiklik istehlakçıların zövqünü müəyyən edən bir çox iqtisadi, sosial və psixoloji amilləri əks etdirir. Lakin təcrübəyə əsaslanaraq biz tələbin qiymət elastikliyinə təsir edən amillər haqqında bəzi ümumi qaydalara nəzər salaq.
Yaxın əvəzedici əmtəələrin mövcudluğu
İstehlakçı lar üçün əvəzedici əmtəələrin birindən digərinə keçmək asan olduğundan, yaxın əvəzediciləri olan əmtəələrin tələb elastikliyi daha çox olur. Məsələn, kərə yağı və marqarin asanlıqla əvəz oluna bilər. Marqarinin qiyməti sabit qalmaqla kərə yağının qiymətində kiçik bir dəyişmə, satılan kərə yağı miqdarının böyük həcmdə azalmasına gətirib çıxarır. Bunun əksinə olaraq, yumurta yaxın əvəzedicisi olmayan qida məhsuludur. Buna görə də, yumurtalara olan tələb kərə yağına olan tələbə nisbətən daha az elastikdir.
Zəruri istehlak malları və dəbdəbə malları
Zəruri istehlak mallarına olan tələb adətən qeyri-elastik, dəbdəbə mallarına olan tələb isə elastik olur. Tibb xidmətlərinin qiyməti qalxdıqda, insanlar həkimə müraciətlərin sayını kəskin surətdə azaltmayacaqlar. Bunun əksinə olaraq əyləncə üçün istifadə olunan qayıqların qiyməti qalxdıqda onlara olan tələb kəskin surətdə azalır. Bunun səbəbi əksər insanlar üçün həkim xidmətinin zəruri, qayıqla əylənməyin isə dəbdəbə olmasıdır. Əlbəttə, bir əmtəənin dəbdəbə və ya zəruri istehlak malı olması onun özünə xas olan xüsusiyyətlərindən deyil, alıcının zövqündən asılıdır. Məsələn, öz sağlamlığı ilə az maraqlanan inadkar dənizçi üçün qayıq zəruri istehlak malı kimi qeyri-elastik tələbə,  isə dəbdəbə kimi elastik tələbə malik ola bilər.
Bazarın hüdudları
Hər hansı bir bazarda tələbin elastikliyi, bu bazarın hüdudlarını necə müəyyən etməyimizdən asılıdır. Dar hüdudlarda müəyyən olunmuş bazar larda tələb daha elastik olur. Çünki bu bazar lardakı əmtəə lər üçün əvəzedici əmtəələr tapmaq daha asandır. Məsələn, yaxın əvəzediciləri olmadığından çox geniş kateqoriya olan qida məhsulları kifayət qədər qeyri-elastik tələbə malikdir. Daha məhdud kateqoriya olan dondurma isə digər desert növü ilə əvəz edilə bildiyindən daha elastik tələbə malikdir. Digər növ dondurmalarla asanlıqla əvəz edilə bildiyindən çox məhdud kateqoriya olan vanilli dondurma isə çox elastik tələbə malikdir.
Zaman müddəti
Daha uzun zaman müddətləri ərzində əmtəələr daha elastik tələbə malik olur. Benzin in qiyməti atdıqda, ilk aylarda tələbin həcmi çox az azalır. Vaxt keçdikcə isə, insanlar daha az benzin istifadə edən maşınlar alır, ictimai nəqliyyat dan istifadə etməyə başlayır və ya iş yerlərinin yaxınlığına köçürlər. Bir neçə il ərzində, benzinə olan tələbin həcmi əhəmiyyətli dərəcədə azalır.
Tələbin qiymət elastikliyinin hesablanması
İqtisadçılar tələbin qimət elastikliyini tələbin həcmindəki faiz dəyişikliyinin qiymətdəki faiz dəyişikliyinə olan nisbəti kimi hesablayırlar. Yəni,
Hatnua
Hatnua — İsraildə liberal siyasi partiya. İsrailin keçmiş Xarici İşlər Naziri Tzipi Livni tərəfindən qurulub, İsrail-Fələstin sülh prosesində darıxan seçicilərə alternativ fikir təqdim edir.
Partiya Kadima partiyasından olan müxaliflər tərəfindən qurulmuşdur, partiyanın mütərəqqi qanadına rəhbərlik edən Livni 2012-ci ilin mart ayına qədər partiyanın daha mühafizəkar tərəfdarı olan rəqibi Şaul Mofaz üçün lider seçkisini itirənə qədər rəhbərlik etmişdir.
Awake
Awake — L'Arc~en~Ciel qrupunun albomudur.
Əsrarüt-Talibin
Bəhs edilən mövzulardan bəziləri bunlardır: elm və növləri, şəriət-təriqət-mərifət, zikr və prinsipləri, tövhid kəlməsinin Hz.Əliyə təlqini, tövbə, övliya, təsəvvüf kəlməsinin qaynağı, qəlb, mənfi və müsbət insani xüsusiyyətlər, dərvişin halları, ibadətin təsəvvüfi yönləri, cazibə, feyz, xəlvət-üzlət, təriqətə girənlərin virdləri, yuxuların yozumu, təsəvvüf əhlinin inancları və s.
Əsrarüt-Talibin bəzən başqa müəlliflərə də aid edilmişdir. Ancaq Bəyanül-əsrar lit-talibin adı altında qeyd edilən kitabların hamısı Seyid Yəhyaya aid olan Əsrarüt-Talibin əsəridir. Əsərin çoxlu nüsxələri vardır. Onlardan bəziləri aşağıdakılardır:
Bzikebi
Bzikebi (Gürcücə:ბზიკები) – Gürcüstandakı uşaq mahnı qruplarından biri.
Aynallu dialekti
Aynallu dialekti, İnanlu dialekti və ya İnallu dialekti — Azərbaycan dilinin cənub oğuz qrupuna aiddir. Bu dialektdə aynallu tayfası danışır.
Candies
Candies — Yapon musiqi qrupu. 1973–1978-ci illərdə fəaliyyət göstərmişdir.
Aynallu dialekti
Haqqında
Aynallular təxminən 7 min nəfərdən ibarət bir etnik qrupdurlar. Danışdıqları ləhcə Oğuzcanın cənub qoluna daxildir və Əfşar ləhcəsi ilə Qaşqaycaya çox bənzəyir.
Candies
Diskoqrafiya
Sue (1,2,3,4) Ran (5,6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,17,18) Miki (16)
İsmayılov
İsmayılov — Azərbaycan soyadı.
ILGAZ II 4X4
ILGAZ 4x4, Nurol Makina tərəfindən buraxılan Türkiyə istehsalı Minaya davamlı pusquya qarşı qorunan vasitədir. ILGAZ, Türkiyənin zirehli transportyor istehsalçısı olan Nurol Makina tərəfindən dizayn və istehsal olunur. Bu transportyor Türkiyə Quru Qoşunlarının tələblərinə cavab vermək üçün buraxılmışdır.
Təkəlduz (film, 1985)
Məzmun
Film Azərbaycanda geniş yayılmış bədii tikmə sənəti növü olan təkəlduz haqqındadır.
Calophyllum havilandii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Elephas recki
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Milan Nikoliç
Milan Nikoliç — Serbiya müğənnisi.
Həyatı
Milan Nikoliç 2 iyul 1979-cu ildə anadan olub. 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ölkəsini Cipela adlı mahnıyla Marko Kon ilə birlikdə təmsil edib.
Anna Bitiyeva
Anna Bitiyeva (17 noyabr 1987) — Azərbaycanı təmsil edən bədii gimnast.
Karyerası
Anna Bitiyeva Azərbaycanı 2008-ci ildə Çində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və qrup turnirində 7-ci pillənin sahibi olub.
Tanami
Tamani — Avstraliyanın şimalında yerləşən daşlı-qumlu səhra. Sahəsi 292 194 km² təşkil edir. Səhra XX əsrə qədər avropalılar tərəfindən az öyrənilmişdir.
Coğrafiyası
Tamani səhrası Şimal ərazisi və Qərbi Avstraliya ərazilərini əhatə edir. Səhradan şimal-şərqdə Alis-Sprinqs şəhəri, qərbdə isə Böyük Qumlu səhra yerləşir.
Avstraliyanın mərkəz səhralarına xas iqlimə və relyefə malikdir. Əsasən Triodia cinsinə aid bitkilər geniş yayılmışdır. Dyunlara, qum düzənliklərinə, duz göllərinə və quruyan bataqlıqlara rast gəlinir. İqlimi yarımsəhradır. Yağıntının 75—80 % yay ayları (oktyabr-mart) düşür. İl ərzində yağıntının miqdarı 429,7 mm təşkil edir. Bu isə səhra üçün böyük rəqəmdir. Güçlü buxarlanma sayəsində yağıntı yoxa çıxır. Hətta 7,6 mm buxarlanma yüksək olur. Yay ayları temperatur 36—38 °C, gecə isə — 20—22 °C təşkil edir. Qışda 25 °C, gecə 10 °C.
2007-ci ilin aprelində dəhra ərazisində Şimali Tamani aborigenlərinin qorunan ərazisi elan edilmişdir. Buranın sahəsi 4 milyon ha təşkil edir. Burada səhra fauna və florasının böyük qismi yaşayır.
Tarixi
Səhraya ilk araşdıran avropalı Cefri Rayan olmuşdur. O, səhranı 1856 -cı ildə tətqiq etmişdir. Səhraya ilk ayaq basan avropalı isə Allan Davidson olur özünün 1900-cu ildəki ekpedisiyası zamanı xəritəyə Qızıl yataqlarının yerini belə salmışdır.
Əhali
Bölgədə əsasən yeri aborigenlər yaşayır. Onlar arasında Varlpiri və Gurindji  qəbilələri üstünlük təşkil edir. Nisbətən iyi yaşayış məntəqələri: Tennant Krik və Vauçoup.
Səhradan qızıl hazil edilir. Son zamanlar isə turizm inkişaf etdirilir.
Gomphotheriidae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Cansu Tosun
Cansu Tosun - Türk aktrisası, fotomodel.
Həyatı
1988-ci ildə Almaniyanın Nürnberq şəhərində doğuldu. Orada peşəkar fotomodel kimi çalışdı. Televiziyada ilk rolu 2011-2012-ci illərdə yayımlanan "Küçük Hanımefendi" serialında Neriman oldu. 2012-2013-cü illərdə "Kayıp Şehir" serialında Zəhra rolunda çəkildi. 2013-2014-cü illərdə "Bugünün Saraylısı" serialında Ayşən rolunu ifa etdi.
Hibrid müharibəsi
Təcavüzkar bu hərəkətlərin strateji əlaqələndirilməsini həyata keçirir, eyni zamanda münaqişədə iştirakını inkar etmə ehtimalını saxlayır. XX əsrin sonu - XXI əsrin əvvəllərindəki hibrid müharibələrinin klassik nümunəsi kimi Əfqanıstandakı müharibələr (SSRİ-nin Əfqanıstan müharibəsinin başlanğıc dövründəki hərəkətləri (1979-1989), həmçinin ABŞ, Pakistan, Çin və digər dövlətlərin mücahidlərə dəstək verməsi və Talibana qarşı silahlı mübarizə zamanı etdiyi hərəkətlər) göstərilir. Hibrid müharibəsindən əvvəl asimmetrik müharibə ola bilər. Üsyançıların döyüş bacarıqları böyüdükcə asimmetrik müharibə hibrid müharibəyə çevrilə bilər. Belə ki, N. Popesku hesab edir ki, 2000-ci ildə "Hizbullah"ın İsrail ordusuna qarşı hərəkətləri artıq hibrid müharibəsinin bir variantı idi.
Tərifi
Hibrid müharibənin müntəzəm ("simmetrik") döyüş əməliyyatlarını asimmetrik müharibələrin elementləri ilə birləşdirən müharibə kimi başqa bir tərifi də var. Məsələn, C.Mak Kuin hibrid müharibəni "simmetrik və asimmetrik müharibələrin birləşməsi" olaraq izah edir. Belə izah ilə problem göz qabağındadır: Mak Kuin bu təriflə "bütün müharibələrin potensial hibrid olduğunu" etiraf etməyə məcburdur.
F.Hoffman daha dəqiq izah verir: ​​hibrid müharibələrdə asimmetrik komponent şərti döyüşlərdən fərqli olaraq döyüş bölgəsində həlledici əməliyyat əhəmiyyəti daşıyır, burada asimmetrik oyunçuların (məsələn, partizanların) rolu təhlükəsizliyi qorumaq üçün düşmən qüvvələrini yönləndirməkdir. Gələcəkdə bu izahlar arasında qarışıqlığın qarşısını almaq üçün Hoffman, asimmetrik komponentin məqsədinin düşmən qüvvələrini əsas müharibə teatrından uzaqlaşdırmaq və komanda və nəzarətdə çətinliklər yaratmaq üçün müharibələrə "kombinə edilmiş (birləşmiş) müharibə" ifadəsini istifadə etməyi təklif edir. P.Mansur belə bir bölgünü dəstəkləmir.
Xüsusiyyətləri
Hibrid müharibənin xarakteri təcavüzkarın uzun müddət düşmənə qarşı strateji səbrini sınamaqla uzun müddət düşmənçilik hərəkətləri etməyə imkan verir - ümumiyyətlə vaxt hibrid müharibə metodlarından istifadə edərək tərəfin xeyrinə oynayır. Bu təsir, xüsusilə düşmən ərazidə hibrid müharibəsində iştirak edən nizamlı bir ordunun vəziyyətində hiss olunur. Ərəbistanlı Laurens ərəb üsyanı ilə əlaqədar olaraq qeyd edirdi ki: "Yalnız müharibə kifayət qədər davam etsə, sonda qələbəyə çatmaq mümkündür."
Tarixi
Hibrid müharibələri qədim dövrlərdən bəri məlum idi, baxmayaraq ki, o dövrdə texnologiyalar təmamən fərqli idi: məsələn, Popesku qədim zamanlarda quyuların zəhərlənməsi kimi hibrid müharibəsi üsullarına istinad edir. O, cümlədən şəhər müdafiəçilərinə rüşvət verdilər ki, qalanın qapılarını açsınlar.
Daha bir maraqlı tarixi nümunə isə Mənsur tərəfindən göstərilir. Belə ki, eramızdan əvvəl V əsrdə Peloponnes müharibəsində spartalıların zəif nöqtəsi qiyamların qarşısını almaq üçün Lakoniya və Messeniyada əhəmiyyətli hərbi qüvvələrin saxlanılmasını tələb edən kölə-ilotlar idi. İlotların Pilosa qaçışı və qiyam qorxusu spartalıları danışıqlara getməyə məcbur etmişdi.
Nümunələr
250px|thumb|right|Vyetnam müharibəsi, 1965-ci il. Myurey və Mənsur tərəfindən redaktə olunan kollektiv müəlliflərdən ibarət kitabda antik dövrdən XX əsrin ikinci yarısına qədər hibrid müharibələrinin doqquz nümunəsini təhlil edirlər:
1. Romalıların Alman torpaqlarını istila etməsi.
2. Doqquz illik müharibə (1594-1603-cü illərdə ingilislərin İrlandiyada üsyanı yatırması).
3. Amerika inqilabı.
4. Pireney müharibələri.
5. ABŞ-da vətəndaş müharibəsi.
6. Fransa–Prussiya müharibəsi.
7. Böyük oyun.
8. Çin-yapon müharibəsi (1937—1945).
9. Vyetnam müharibəsi.
Fəlsəfə və ictimai inkişaf tarixi
Fəlsəfə və ictimai inkişaf tarixi – fəlsəfə elminin əsas istiqamətlərindən biri.
Azərbaycanda fəlsəfə tarixinin öyrənilməsi
Azərbaycanda fəlsəfə tarixinin öyrənilməsi sahəsində A.O. Makovelski, Ə.K. Zəkuyev, H. Hüseynov, Z.C. Məmmədov Z.Ə. Quluzadə, S. Rzaquluzadə, Y. Rüstəmov və s. alim və filosofarın böyük xidmətləri olmuşdur. Hal-hazırda Dünya fəlsəfi irsinin və fəlsəfə tarixinin, o cümlədən Azərbaycan Fəlsəfə tarixinin öyrənilməsi işi ilə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə və Siyasi-Hüquqi Tədqiqatlar İnstitutunun Fəlsəfə və İctimai Fikir tarixi şöbəsi məşğuldur. Şöbəyə azərbaycanlı alim, filosof Z.Ə. Quluzadə rəhbərlik edir.
Taksin Çinnavat
Taksin Çinnavat  — Tailand iş adamı, siyasətçi və ziyarətçi professorudur. 2001-ci ildən 2006-cı ilədək Taylandın Baş naziri vəzifəsində çalışmışdır. Hakimiyyətdən kənarlaşdırıldıqdan sonra 2008-ci ildə korrupsiyada günahkar bilinir və hazırda özünü sürgündə yaşayır.
Thaksin 1987-ci ildə mobil telefon operatoru Advanced Info Service və İT və telekommunikasiya konqlomeratı Shin Corporation şirkətini qurdu və nəticədə onu Taylandın ən varlı adamlarından biri etdi. O, 1998-ci ildə Tay Rak Tayland Partiyasını (TRT) qurdu və sürüşkən bir seçki qələbəsindən sonra 2001-ci ildə Baş Nazir oldu. Tamamilə vəzifə tutan ilk demokratik yolla seçilmiş Baş nazir və 2005-ci ildə yenidən seçildi. böyük əksəriyyəti.
Taksin 2500-dən çox insanın öldüyü "narkotiklərə qarşı müharibə" elan etdi. Thaksin hökuməti yoxsulluğu azaltmaq, infrastrukturu genişləndirmək, kiçik və orta sahibkarlığı təşviq etmək və ümumdünya səhiyyə əhatə dairəsini genişləndirmək üçün proqramlara başlamışdır. Thaksin, müsəlman cənub əyalətlərində separatçı üsyanlara qarşı güclü silahlı bir yanaşma etdi.
19 sentyabr 2006-cı ildə hərbi çevrilişdə Thaksin devrildi. 2008-ci ildə Taylanda qısa bir səfər istisna olmaqla, Thaksin özünə qəsd edilmiş mühacirətdə yaşadı. Səlahiyyətindən sui-istifadə etdiyinə görə qiyabi olaraq 2 il həbs edildi. Xaricdən o, 2008-ci ildə idarə olunan Xalq Güc Partiyası və onun varisi Pheu Thai Partiyası, eləcə də Diktaturaya Qarşı Demokratiya Naminə Vahid Cəbhə və ya "Qırmızı Köynək" hərəkatı vasitəsilə Tayland siyasətinə təsirini davam etdirdi. Kiçik bacısı Yingluck Shinawatra 2011-ci ildən 2014-cü ilə qədər Taylandın baş naziri olub.
Mosul müharibəsi (2016)
Fəth əməliyyatı və ya Fəttah əməliyyatı, daha çox Mosul müharibəsi,  adı ilə tanınmış toqquşmalar. Döyüşlər Mosul şəhərini nəzarəti altında saxlayan İraq Şam İslam Dövlətinə qarşı, müttəfiq qüvvələr tərəfindən aparılır.
Təbriz (film, 1944)
Film haqqında
Film saxlanılmayıb.
Satellite
Satellite - Almaniyanı 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edən mahnıdır.
2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ifa etdiyi "Satellite" mahnısı ilə 19 yaşlı Lena Meyer-Landrut Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində 246 xal toplayaraq qalib gəldi.
Dərbənd
right|thumb|180px|Dərbənd qalasından açılan mənzərə Dərbənd (,, , yəni "iki (кьве) divar (вар)", Дербенд və Цал, ) — Dağıstan Respublikasında şəhər.
Xəzər dənizi ilə Qafqaz sıra dağları arasında yerləşir. Rusiyanın şəhər statusunu daşıyan ən cənub yaşayış məntəqəsidir. Dərbənd şəhəri eyni adlı rayonun inzibati mərkəzidir, Mahaçqala şəhərindən cənub – şərq istiqamətində 121 km uzaqlıqda yerləşir.
Şəhər tarixdə Bab əl-Əbvab ("qapılar qapısı") və Dəmirqapı adlarıyla da tanınırdı.
Etimologiya və digər tarixi adları
Dərbənd tarixi Rusiyanın qədim şəhərlərindən biridir, hazırda Dağıstan Respublikasının tərkibində yerləşir. Bu şəhər üçün "Dərbənd" adı ilk dəfə 7-ci əsrə aid mənbələrdə qeyd olunmuşdur.
Dərbənd (farsca دربند) sözü tat və fars dillərində mövcud olan "dər" (qapı; ağac) və "bənd" (divar; bağlı, bağlanan, qapanan) köklərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir ki, bu da "möhkəm, qorunmuş bir məntəqə" deməkdir. Bu ad yalnızca Dərbənd şəhərinə xas deyil — belə ki, Əfqanıstan, Pakistan, Tacikistan, Özbəkistan, İran (Cənubi Azərbaycanda da həmçinin), Türkiyə, Yunanıstan (Osmanlı dövründən qalma), Bosniya və Herseqovina (Osmanlı dövründən qalma) və Ermənistanda (Qərbi Azərbaycanın tarixi Şörəyel mahalında) "Dərbənd" adını daşıyan bir çox kənd, şəhər və s. yaşayış məntəqələri var.
Dərbənd ərazisinin bəlkə də ən qədim adı Çoladır. Sözün kökü Qafqaz, Nax-Dağıstan dillərindən gəlir və mənası "divar"dır (məsələn ləzgi və tabasaran dillərində "Çola" sözünün koqnatı olan "цал" sözü "divar" deməkdir). Bu ad cürbəcür tarixi qaynaqlarda Çola və, böyük bir ehtimalla erməni dilindəki təlləfüzdən təsirlənərək, Çora və Çor olaraq qeyd edilmişdir. Bu ad günümüzdə əsasən şəhərin müasir Qafqaz xalqlarındakı adlarında yaşayır, o cümlədən tabasaranca (Цали / Цалли və ya Цур, həmçinin Дербент və Шагьур (yəni "şəhər")), dargicə (Чулли (qaytaq ləhcəsində) və ya Чяли (akuşa ləhcəsində)) və lakca (Чурул / Чуруль, həmçinin Дарбант).
Orta fars / pəhləvi dilində (yəni erkən Sasani dövründə) şəhər Veroy-Pahr (Wērōy-pahr / "gürcü mühafizəçisi"), süryanicə ܘܪܦܐܗܪܓ (Wirōpahrg) (eyni mənada), qədim ermənicə Իւրոյ Պարհակ (Iwroy Parhak) (eyni mənada), və qədim yunanca İbires / İvires (Ιβηρες "İberiyalılar / Gürcülər") (müasir yunanca sadəcə Ntermpent (Ντερμπέντ)) olaraq tanınırdı.
7-ci əsrdən başlayaraq, şəhərin adı "Dərbənd" olaraq təyin olunduqdan sonra bir çox xalqlar şəhər üçün öz doğma dillərində və həmçinin tarixi qaynaqlarında Dərbənd adından törəmiş adlar istifadə etməyə başladılar.
Qədim ərəblər Dərbəndi Bab (باب) / əl-Bab (أل باب "qapı"), Bab əl-Əbvab (باب الأبواب "qapılar qapısı"), Bab əl-Hədid (باب الحديد "dəmir qapı") (müasir ərəbcə Derbend (دربند) və ya Dirbinət (ديربينت)), monqollar Kahulqa / Kahalqa (Хаалга, "qapı, darvaza"), qədim gürcülər Dərbənd adına istinadən Darubandi (დარუბანდი) və ya Dzğvis-kari (ზღვის-კარი "dəniz qapısı/qapıları") (bəzi gürcü qaynaqlarına əsasən həmçinin Kaspi (კასპი) və Aleksandria (ალექსანდრია) olaraq da), erməni qaynaqları Dərbənd adına istinadən Darband (Դարբանդ), həmçinin Çora pahak (Ճորա պահակ "Çola / Çor mühafizəçisi") Ağvanits durr (Աղվանից դուռ "Alban qapıları"), ruslar vaxtilə Dərbənd adına istinadən Derben' (Дербень) və ya Jeleznıye vrata (Железные врата "dəmir qapılar"), qədim yunan və roma qaynaqları pillae Caspiae ("Kaspi / Xəzər [dəniz nəzərdə tutulur] qapıları"), pillae Albaniae ("Alban qapıları") olaraq adlandırmışlar.
Qədim türklərin istifadə etdiyi Temir Kapuq (yəni "dəmir qapı") adı isə günümüzdə azərbaycanca sıx-sıx istifadə edilən və görülən Dəmirqapı və Dəmirqapı Dərbənd epitet və adlarında, və həmçinin şəhərin qumuqca (Темир-къапу) və kabardincə / çərkəzcə (Темыркъалэ, yəni "dəmir qala" variantında) adlarında da yaşayır. Dərbəndin yerli azərbaycanlı əhalisi tərəfindən həm də sadəcə Şəhər (Шәһәр) olaraq da adlanır.
Dərman sürvəsi
Dərman sürvəsi, dərman adaçayı (Salvia officinalis) və ya Qazan qarası— Dalamaz fəsiləsinin Adaçayı cinsinə aid hündürlüyü 75 sm-ə qədər olan yarımkol ot bitkisi növü.
Dərbənd
Tarixi
Antik müəlliflərin əsərlərində Dərbənd adlı şəhərə, yaşayış məntəqəsinə təsadüf edilməyir. Lakin eramızın 68-ci ilindən, romalıların şərqə olan hücumları dövründən etibarən, "pillae Caspiae" — "Kaspi darvazası" adlı yer məlumdur. Birinci əsrin müəlliflərindən olan İosif Flavi də bu yeri Kaspi darvazası adlandırır. Ümumiyyətlə, I–III əsrlərdə yunan və latın dilli müəlliflər Kaspi keçidindən danışarkən onu "qapı", "darvaza", "şəhər qalası", "keçid" və "çıxış" sözləri ilə də əvəz etmişlər.
Adi Asiya fili
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Dərman sürvəsi
Bioloji xüsusiyyəti
Birinci il dərman sürvəsi payıza qədər möhkəm kola malik olur. İkinci ildən başlayaraq çiçəkləməyə başlayır. İyunda çiçəkləyir. Meyvələri avqust-sentyabrda yetişir. Toxum 3 ilə qədər qala bilir.
Qarmonçu Abutalıb
Qarmonçu Abutalıb (doğum adı:Abutalıb Kərbəlayı Muxtar oğlu Yusifov; 1884 – 1937) — tanınmış xalq çalğıçısı, qarmon ustası və tarzən.
Adi Asiya fili
Görünüşü
Bədəninin uzunluğu 5,5 - 6,4 m. Çiyinlərində hündürlüyü 2,5-3 metrdir. Çəkisi 5 tona yaxındır. Gövdəsi massivdir. (Ölçüləri Afrika fillərinin qulaqlarından kiçik olan)pərvari iri qulaqları, xırda gözləri və ucunda uzun əzələli xortumu olan nəhəng başı var. Xortumu uzanmış burnu və aşağı dodağından əmələ gəlib. Xortumunun ucunda bir dənə dorsal, ilişkən, barmaqvari uzantı var. Əzaları hündür, sütünvari və beşbarmaqlıdır. Barmaqları ümumi dəri ilə örtülmüşlər, ancaq üzdən sezilirlər. Qabaq əzalarında beş, dal əzalarında isə dörd dırnaqcıq var. Rəngi tünd-bozdan qonura qədər dəyişir. Dərisinin üstündə nahamvar, müxtəlif qalınlıqda epidermal şişlər var. Piy və tər vəzisi yoxdur. Yetkin fillərin tükü seyrək, qılvaridir. Qıcgah ətrafında spesifik dəri vəzisi var. Sinəsində bir cüt məməsi var. Yuxarı, üçüncü kəsici dişlərinin çəkisi 20-25 kq. uzunluğu isə 1,5 metrdir, və ancaq erkəklərdə olur.
Qarmonçu Abutalıb
Həyatı
Abutalıb Kərbəlayı Muxtar oğlu Yusifov 1884-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olub. Abutalıbın atası Kərbəlayı Muxtar uzun illər məşhur mərsiyəxan və xanəndə olmuş, tarzən Əli Əsgər ilə birlikdə Qarabağ-İran məclislərində çıxış etmişdir. Artıq Abutalıb iyirmi yaşında kamil bir qarmonçu kimi xalq şənliklərində şöhrət qazanır. Eyni zamanda o, tar çalmağı da öyrənir. Beləliklə, istedadlı çalğıçı toylarda qarmonda oyun havalarını çalmaqla, xanəndəni də sədəfli tarında müşayiət edərdi.
Atası vəfat etdikdən sonra Abutalıb məşhur xanəndə Məşədi Məmməd Fərzəliyevlə birlikdə Gəncəyə, oradan Tiflis şəhərinə gedir.
Germanvinqs Hava Yolları reys 9525
Germanvinqs Hava Yolları reys 9525 - 24 mart 2015-ci ildə Fransanın Nitsa şəhəri yaxınlığında baş vermiş təyyarə qəzası. Airbus A-320-211 modelli təyyarə 24 mart tarixində Barselona şəhərindən yerli vaxtla saat 10-01- də səmaya qalxmışdır. Düsseldorf şəhərində enməli olan təyyarənin içində 150 nəfər vardı. 144 nəfəri sərnişin, 6 nəfəri isə təyyarə heyətinin üzvü olan şəxslərin hamısının qəza nəticəsində həlak olduğu ehtimal edilir. Təyyarənin Fransanın Nitsa şəhərindən 100 km şimalda qəzaya uğradığı müəyyənləşdirilib.
Qarmonçu Abutalıb
Həyatı
O, Tiflisdə verilən teatr tamaĢalarında, «şərq konsertləri»ndə, ədəbi gecələrdə yaxından iştirak edir, çoxmillətli Tiflis tamaşaçılarının hədsiz hörmət və rəğbətini qazanır.
Germanvinqs Hava Yolları reys 9525
Sərnişinlər və təyyarə heyəti
Qəza nəticəsində həlak olan 150 nəfərdən 72 nəfəri Almaniya, 51 nəfəri İspaniya digər 27 nəfər isə başqa ölkələrinin vətəndaşlarıdır.
Dərman sürvəsi
Bioloji xüsusiyyəti
Yarımkol olub, hündürlüyü 50 sm, budaqlanan, gövdəsi dördtilli, qarşı-qarşıya, uzunsaplaqlı və uzunsov yarpaqlıdır. Yarpaqlarının əsası dairəvi və ya ürəkşəkilli, hətta ikipərli olmaqla, kiçik çəpərlidir. Yarpaqlarının uzunluğu 10 sm, eni isə 2,5sm-dir. Çiçəkləri böyük, göy-bənövşəyi rəngli, ikidodaqlı, köbəli olub, sünbül çiçək qrupunda toplanmışdır. Dilimli yarpaqları — 1–35mm, dairəvi yarpaqları isə müxtəlif forma və ölçülərdə rast gəlinir. Yuxarı yarpaqları bir bərabərdə, bürüşüklü və ya kiçik deşikli, sıx torabənzər, kiçik damarlara malik olub, yuxarı hissəsi çökük, aşağı hissəsi isə qabarıqdır. Çiçəkləri yaşıl və ya gümüşü-ağ, xüsusən aşağı hissəsi uzun tükcüklüdür. Aromat iyli, acı (ədviyyəli) dadlı olub, azacıq büzücüdür. Xoş rayihəlidir.
İstisevən və quraqlığa davamlı bitkidir. Becərilmə zamanı torpaq münbit, məhsuldar, bərəklətli olmalı və işıqlanma şəraiti təmin olunmalıdır. Yarımkolu və yarpaqları keyfiyyətli dərman xammalı kimi yayda toplanılır. Quruducu şkafda 35–40°С temperaturda qurudulmalıdır. Bağlı yeşiklərdə, anbarlarda isə parçadan olan kisə və taylarda efiryağlı xammala edilən düzgün quluğu gözləməklə saxlamaq lazımdır. Bir il ərzində efiryağlı tərkib yoxlanılmalıdır. Saxlanılma müddəti 1,5 ildir.
Tərkibi və təsiri
Yarpaqlarının tərkibində efiryağlı maddələr (0,5–2,5%), sineol (15%), pinen, tuyon, salven, borneol, kamfora və digər terpenoidlər vardır. Bundan başqa flavonoidlər, aşı maddələr, triterpen turşuları – ursol, olein, diterpenoidlər, fenol, acı maddələr və fitonsidlər vardır. Sürvənin yarpaqlarında efir yağı, alkoloidlər – salven, tuyon, sineol, acı, aşı maddələr, qatran, turşu (ursol və olein), fitonsidlər, Kox çöplərinə (vərəm) qarşı aktiv olan maddələr və fitonsidlər vardır.
Dərbənd
Tarixi
Mənbələrdən aydın olur ki, Kaspi keçidi eramızın birinci əsrindən strateji əhəmiyyətli keçidlərdən biri olmuşdur. Bu keçid Şimali Qafqazla Cənubi Qafqazı Yaxın və Orta Şərqlə birləşdirən mühüm vasitə idi. Bu ərazinin məhsuldar əkin sahələrinə, meyvə bağlarına, xüsusilə üzümlüklərə, gözəl və əlverişli iqlim şəraitinə malik olması şəhərin gələcək inkişafına bilavasitə şərait yaradırdı. İlk mənbələrin verdiyi məlumata görə, hələ eramızdan əvvəl I əsrdə indiki Dərbənd ərazisində mövcud olmuş üzümlüklər və meyvə bağları dənizə qədər olan ərazini örtmüşdü. Belə bir təbii şərait isə orada yaşayış məskəninin yaradılması üçün əla imkan yaratmışdır. Bunu Dərbənd rayonunda aparılmış arxeoloji qazıntılar bir daha sübut edir. Burada eramızdan əvvəl VII-VI əsrlərə aid yaşayış məskənləri aşkar edilmişdir.
Dərbəndin adı Azərbaycan türklərinin, eləcə də bütün türk dünyasının nəhəng ədəbi abidəsi olan Kitabi-Dədə Qorqud dastanında da çəkilir. Alman səyyahı Adam Oleari (XVII əsr) və türk səyyahı Övliya Çələbi, Dədə Qorqudun məzarının Dərbənddə olduğunu qeyd edirlər. Bu haqda Dərbəndnamədə də məlumat verilir.