cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Keçili (Şahbuz)
Tarix
Faktlar sübut edir ki, XVI əsrə qədərki mənbələrdə Keçili kənd adına rast gəlinmir. Ona görə ehtimal edirik ki, həmin dövrə qədər kəndin adı Zimmi keçidi olmuş, keçili tayfası kənddə məskunlaşdıqdan sonra kəndə “Keçili” adı verilmişdir. “Zimmi keçidi” XVI-XVIII əsrlərdə Naxçıvan sancağının Dərəşahbuz nahiyəsində qeydə alınmış kənd adıdır. Nahiyədə bir-biri ilə həmsərhəd olan Nursu, Külüs, Əyrək kəndləri ilə yanaşı, adıçəkilən Zimmi keçidi kəndinin 1727-ci ildə gəliri 6737 ağça olmuşdur. Mənbələrdə Zimmi keçidi adının mənşəyinə toxunulmur, ancaq tədqiqatçıların bəziləri Keçili kənd adının mənşəyini  yer səthinin quruluşu, iqlim şəraiti ilə əlaqədar  keçid şəklində mənalandırırlar ki, bu mülahizə də Keçili kəndinin keçmiş adının Zimmi keçidi olması ehtimalını artırır. Zimmi keçidi adının birinci komponentinin (zimmi) mənası tam aydın deyil. Ola bilsin ki, adın bu hissəsi ərəbcə orta, ara mənasında işlənən zimn sözündən yaranmışdır. Keçid sözü isə bir yerdən başqa yerə keçmək üçün yol, keçəcək, iki dağ arasında olan dar boğaz mənasında işlənir və  Zimmi keçidi adı yer səthinin quruluşu ilə bağlı dağ ortası, iki dağ arasında olan yer, məkan mənasını verir. thumb|right|Keçili kəndinin landşaftı.jpg Bir faktı qeyd edək ki, XVI əsrdən sonrakı mənbələrdə Keçili adına çox təsadüf edilir və bütün müəlliflər adın mənşəyinin tayfa adı ilə bağlı olduğunu yazırlar. Məsələn, Naxçıvana dair tarixi sənədlərdə yazılır ki, Tayifeyi-keçili adı ilə Arazın sağ sahilində yaşayan bu tayfa XVI əsrdə Səfəvilər dövründə Arazın şimalına köçmüş və Kəngərli tayfalarının tərkibinə daxil olmuşdur. Həmin sənəddə qeyd edilir ki, ''kəngərlilərə görə keçililəri ayrıca tayfa saymaq lazımdır. Nadir şah Kabula hücum edəndə onun qoşununun tərkibində kəngərlilər və keçililər də olmuşdur. Nadir şahın ölümündən sonra Azad xan keçililərdən ibarət bir dəstəni – 18 nəfəri qoşununa qəbul etmişdir.'' Arazın cənubunda yaşayan keçililər keç tayfası kimi tanınmış və Kərim Sultan adlı şəxs bu tayfaya başçılıq etmişdir. Məlumata görə, bu vəzifədən azad edilən Kərim Sultan İran şahı Kərim xan Zəndə həmin vəzifəyə qayıtmaq üçün müraciət edir və onun xahişi qəbul olunur.
Mənbələrdə Keçili  tayfa adı keçili, qızılkeçili, sarıkeçili variantlarında təqdim olunur və tayfanın yayılma arealları da göstərilir. Məsələn, İ.Şopen XIX əsrdə İrəvan quberniyasının Sərdarabad nahiyəsində iki Keçili, Naxçıvan qəzasında isə bir Keçili kəndinin varlığını təsdiqləyir. A.V.Qordlevski qızılkeçililərin oğuzların qayı tayfasına mənsub olduğunu yazır. Bu adın məna açımı ilə bağlı heç bir tədqiqat aparmayan K.N.Smirnov Keçili  sözünün mənşəyini səhv olaraq keçi/ keçiçilik sözü ilə əlaqələndirir. Q.Məşədiyev belə hesab edir ki, Keçili türkmənlərin tərkibində ayrıca tayfa olmuşdur. Çox güman ki, oğuz-türkmən tayfası olan yürüklərin sarıkeçili qolu da bu tayfa adı ilə əlaqədardır.
Bu müəlliflərdən fərqli olaraq, Q.Qeybullayev keçililəri kəngərlilərin bir qolu hesab edir və Şahbuz rayonundakı Keçili kəndinin Plankənd adlandırıldığını da yazır. Ancaq qeyd etmək lazımdır ki, Plankənd Şahbuz rayonundakı Keçili kəndinin yox, əsası Naxçıvanın Keçili kəndindən köçən ailələr tərəfindən qoyulmuş Şəmkir rayonundakı Keçili kəndinin adıdır. Mənbələrin məlumatına görə, XVII əsrdə Şahbuz nahiyəsinin Keçili kəndindən bir qrup ailə Şəmkir rayonuna köçmüş və məskunlaşdıqları kəndə Keçili adını vermişlər. 1954-cü ildə həmin kənd planlı surətdə köhnə ərazidən bir qədər aralıda (indiki yerində) salındığı üçün Plankənd adlandırılmış, 1994-cü ildə kəndin adı yenidən Keçili kimi rəsmiləşdirilmişdir.
Yuxarıdakı xülasədən aydın olur ki, Səfəvilərin hakimiyyəti dövründə Arazın şimalına köçüb Naxçıvanda məskunlaşan tayifeyi-keçili Kəngərli tayfaları ilə qaynayıb-qarışmış, təbiətin gözəl guşəsində özlərinə yurd-yuva salmış qədim soykökümüzü qoruyub saxlayan türk tayfalarından biridir. Bu adın paralelləri Şəmkir, Zəngilan, Zaqatala rayonlarında, Gəncə şəhərində, Türkiyə, İran, Türkmənistan və Gürcüstanda da mövcuddur.
Tarixi mənbələrdə qeyd olunur ki, islam dinini müharibəsiz və sülh şəraitində, mehribanlıqla qarşılayan kənd sakinləri sonralar islamın yayılmasında da mühüm rol oynayıblar. Kənd əhalisi adət-ənənələrə, dini dəyərlərə, milli soy kökə bağlı insanlar olublar. Keçili kəndinin say-seçmə oğulları Şah İsmayılın, Şah Abbasın, Nadir şahın ordusunda da xidmət etmiş, şücaətlə vuruşmuşlar. Hətta Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurulmasında da yaxından iştirak edən Keçili kəndinin oğulları sonralar, Bolşevik hökuməti qurulduqdan sonra təqib olunmağa başlamışlar. 1918-20–ci illərdə xain ermənilərin terror dəstəsi olan daşnaklar Naxçıvanda amansız qırğınlar törədərkən Keçili kəndinin qəhrəman oğulları daşnaklara elə dərs vermişlər ki,ermənilər Babək rayonunun Vayxır kənd ərazisindəki   Qızıl boğaz  adlanan ərazidə kütləvi qırğın verərək geri qayıtmışlar.
Sovet rejiminə qarşı ilk dəfə mübarizəyə başlayan bölgələrdən biri də məhz Keçili kəndinin insanları olub. Kolxoz quruculuğu və kollektivləşmə illərində var-dövləti əlindən alınan, adət-ənənəsi, milli dəyərləri, şərəf və ləyaqəti xaçpərəst tapdağı altında qalan sadə kənd camaatı silaha sarılaraq sovet hökumətinə qarşı böyük bir hərəkata başlamışlar. Bu hərəkat tarixə Qaçaq hərəkatı kimi düşüb. Üsyançı dəstəyə Keçili kəndinin say-seçmə  oğulları başçılıq edib və bu hərəkata sonralar Naxçıvan Muxtar Respublikanın bütün bölgələrindən gəlib qoşulanlar olub. Bu qaçaq hərəkatına gənc yaşlarından igidliyi ilə ad çıxaran Qaçaq Quşdan, sərrast atıcılığı ilə fərqlənən Kalba Süleyman, Kalba Bilal, Orucalı, Dəli Məhərrəm, Kalba Səyyad rəhbərlik ediblər. Bundan başqa dəstə üzvlərinin sırasında, Qasımalı,Əbülfəz ,Qəni,Kalba Abbas, Fətalı kimi igid oğullar da yer alıblar. Amma 1934-cü ilin payızında sovet hökuməti bu üsyanı çox amansızlıqla yatırmış, ədalət, müstəqillik, azadlıq istəyən insanların çoxunu isə vətən xaini adıyla Şahbuz qəsəbəsinin mərkəzində güllələmişlər. Represiyya illərində Keçili kəndindən 50-yə yaxın ailə Qazaxıstanın cənubuna Taldı-Kurqan vilayətinə, o cümlədən, Yevlax rayonuna, Gədəbəyə sürgün edilmişdir. Bu mübarizədən sonra kənd əhalisi öz yaralarını sağaltmaq üçün başqa yol seçmişlər. Bu yol isə elmdən, təhsildən, məktəbdən keçirdi.
Coğrafiyası
Florası əsasən kolluqlardır ki, burada çoxlu cır badam, alma, armud, alça və sair yetişir. Calaq vasitəsilə onlardan yeni, quraqlığa davamlı və məhsuldar meyvə növləri almaq mümkündür. Kəndətrafı və həyətyanı torpaq sahələrində çiyələk, kartof, heyvanlar üçün yem bitkiləri, meyvə və tərəvəz əkilir. Kənddə xeyli insan arı ailələri saxlayır. Çaydaşları uzərində inkişaf etmiş dağ-cəmən ibtidai cimli torpaqlarda qalın cəmən bitkiləri bitmişdir. Burada şırımlı topal və taxılkimilərlə yanaşı, seyrək hallarda gəvən, kəklikotu, yemişan kolları, tək-tək itburnu kolları vardır. Kolluqlar əsasən şumlanmış səthlərin aralarında qalmışdır. Qədimdən surulmuş sahələrdə sudduyən, qanqallar ustunluk təşkil edir. Kecili və Məzrəsuyal duzləri indi müasir texnika ilə becərilir. Bu duzlərdə yuz hektarlarla sahələrdə taxıl əkilir. Qalan sahələrdən bicənək və məhsuldar otlaqlar kimi istifadə edilir. Keçili düzündə 300 hektaradək əlverişli relyefə malik olan, lakin istifadə edilməyən münbit torpaq sahəsi vardır. Həmin sahələr su ilə təmin edilərsə, xaşa, kartof əkmək və ya meyvə bağları salıb bol məhsul götürmək olar.
Əhalisi
Keçili kəndində 1.702 nəfər (2005-ci ilin statistik məlumatına əsasən) türk dilli oğuzlar yaşayır. Keçili kəndində 6 tayfa yaşayırdı. thumb|right|Keçilidə heyvandarlıq.jpg
Çınqıllı bulaq suyu
Çınqıllı-Təbii Bulaq Suyu.Çınqıllı bulağının sərin suyu, ərazidəki Siçanlı dağın ətəyindən çıxaraq borularla bir hissəsi kəndin içərilərinə çəkilmişdir. Özünəməxsus təbiəti və təbii sərvətləri ilə seçilən Şahbuz dağları, onun bir qolu olan Keçili kəndində təbiətin gözəlliyi, dağlardakı vüqarlılıq, göz oxşayan mənzərələr, göz yaşı kimi büllur bulaqlar Keçili kəndini nəinki Azərbaycanda, keçmiş SSRİ-də, İranda, Türkiyədə məşhur edən Çinqılllı bulağı öz keyfiyyətinə görə seçilirdi. Çınqıllı suyu çox yüngül, içildikdə köp yaratmayan, ərp əmələ gətirməyən ( əksinə əsrpi əridən ) organizmdən şılaqları ( yığıntıları) təmizləyən, susuzluğu tez aradan qaldıran, böyrək daşlarını əridən, bir sözlə insan organizminə çox faydalı elementlərdən ibarət olan təbii bulaq suyudur.Şahbuz rayonunun Keçili kəndində müasir avadanlıqlarla təchiz olunmuş “Çınqıllı-Bulaq”MMC. 07.01.2009-cu ildə təsis olunmuş böyük bir zavod tikərək istehsalata verildi. Su, zavodda bütün gigiyena qaydalarına əməl olunaraq qablaşdırılır. thumb|right|Nurxan şəlaləsi.jpg
İnfrastruktur
Kənddə bütün evlər qazlaşdırılmış, elektrik enerjisinin fasiləsiz verilişi təmin edilmişdir. Kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan sakinlərə kreditlər verilir, fərdi təsərrüfat sahələri genişləndirilir. Keçili kəndində xidmət mərkəzi, həkim ambulatoriyası, məktəb, kitabxana, xəstəxana və digər sosial infrastruktur obyektlər tikilərək istifadəyə verilmiş, kənddə bir sıra abadlıq işləri aparılmış, rabitə və elektrik xətləri dəyişdirilmişdir.Külüs-Keçili avtomobil yolu təmir edilmişdir. Həyata keçirilən bu tədbirlər sakinlərin rahat yaşamasına, gündəlik məişət tələbatlarının vaxtında ödənilməsinə şərait yaratmışdır. Kəndin ərazisində baş vermiş sürüşmə nəticəsində qəzalı vəziyyətə düşmüş fərdi yaşayış evləri sörülərək kənd sakinlərinə yeni evlər tikilərək təqdim edilmişdir.
Ziyalılar və tarixi şəxsiyyətlər
Keçili kəndinin yetirdiyi ziyalıların siyahısında 70-ə yaxın hüquqşunas, onlarla elm adamı, alim, 50-yə yaxın həkim, yüzlərlə müəllim, mühəndis, jurnalist, səfir, diplomat və müxtəlif peşə sahibləri vardır. ABŞ-də, Avropanın bir çox ölkəsində, MDB məkanında xüsusəndə Rusiya və Qazaxıstanda, o cümlədən Türkiyədə yaşayan Keçillilərin əksəriyyətini ziyalılar təşkil edir. Həmçinin Keçili kəndinin ziyalılarının sırasında çox nadir sayılan peşə sahibləri, gen mühəndisindən kompüter mütəxəssisinə, hətta gəmiçiyə qədər bir çox dəyərli və qiymətli peşə sahibləri vardır.Keçili kəndi haqqında daha geniş məlumatları kəndin tarixindən və müasir həyatından bəhs edən kitablardan öyrənə bilərik .Bu kitabların sırasında Eynalı bəy Sultanovun heykayələr kitabı,Ziya Bünyadovun Qırmızı terror,Güllü Məmmədovanın Qaçaq Quşdan povesti,Sadiq Sadiqovun Tarixin qan yaddaşı oçerklər toplusu ,Dilsuz Dünyamalıyevin  Ağrılı talelər povesti ,Həmid Arzulunun Qaçaq Quşdan romanları vardır.
Turizm
Şahbuz rayonunun Keçili kəndində kənd turizminin inkişafı üçün tədbirlər görülür. Öz füsunkar təbiəti, qədim adət-ənənələri və tarixi-mədəni zənginlikləri ilə Şahbuz kəndlərinin bu baxımdan böyük potensialı vardır. Keçilidə yaradılmış müasir infrastruktur, bu kənddə əhalinin yaşayış səviyyəsinin yüksəldilməsi, istehsal olunan yüksək keyfiyyətli kənd təsərrüfatı məhsulları, yeni tikilmiş villatipli evlər kənd turizminin inkişafı üçün əlverişli imkanlar yaradır. Kənddə istirahət etmək istəyən turistlər üçün minimum şərait yaradılması ilə turizm mövsümü ərzində yaxşı gəlirlər əldə etmək mümkündür. Bu həm ailə büdcəsi gəlirlərinin artması, eyni zamanda Naxçıvan Muxtar Respublikanın tanıdılması baxımından əhəmiyyət kəsb edir.
Kənd yaşıl turizmi və bu sahədə gəlirlərin formalaşdırılması Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Aparatının Turizm şöbəsinin baş məsləhətçisi Əkbər Novruzov turizm ehtiyatlarından istifadə etməklə gəlirlərin formalaşdırılması, əhalinin bu sahədə və gələcəkdə istirahətini kənddə keçirmək istəyən turistlərin sayının artmasına imkan yaradacaq.
Şahbuz rayonunun Keçili kəndinin turizm potensialı Şahbuz Rayon Mədəniyyət və Turizm Şöbəsinin müdiri Sabiq İmanov və Naxçıvan Muxtar Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi Aparatının Turizm şöbəsinin müdiri Piri Nağıyev Naxçıvan Muxtar Respublikanın kənd turizminin kənd yaşıl turizmi potensialından səmərəli istifadə etməyə böyük köməklik edirlər.
Naxçıvan Turizm İnformasiya Mərkəzinin direktoru Gülnarə Sadiqova mərkəzin kənd yaşıl turizmin, Şahbuz rayonu kəndlərinin turizm potensialının tanıdılması üçün mərkəzdə geniş informasiya ehtiyatları vardır. Artıq Şahbuz rayonu istiqamətində Naxçıvan-Şahbuz-Batabat  və  Naxçıvan-Şahbuz-Ağbulaq  turist marşrutları işlənilib hazırlanır. thumb|right|Keçilidə göl.jpg
İstinadlar
<references group="http://www.gps-coordinates.net/latitude-longitude/39.371792/45.717175/10/roadmap" />
Xarici keçidlər
thumb|right|Keçili fauması.jpg
thumb|left|Keçili kəndində yaylaq.jpg
Salvartı dağı
Salvartı dağı - Şahbuz rayonu silsiləsində dağ(hünd. 3161,8 m).
Salvartı dağı Zəngəzur mahalının Sisian bölgəsinin Ərəfsə kəndi ilə Naxçıvan MR Şahbuz rayonunun Gömür kəndinin torpaqları ilə həmsərhəddir. Salvartı dağının dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 3161,8 metrdir. Ətəkləri çox geniş alp çəmənləridir. Yay aylarında təkcə Ərəfsənin deyil, Qarabağdan yaylağa gəlmiş bir çox rayonların qoyun sürülərinin yemlə təmin olunmasına kifayət edirdi. Zəngəzur silsiləsinin suayırıcısında, Naxçıvançayın sol qolu Zərnətünçayın mənbə hissəsində zirvə. Gömür kəndindən 7,5 km şərqdədir. Submeridional istiqamətli fay qırılması ilə nəzarət olunan Alt Pliosen yaşlı dolerit və andezit-dasit tərkibli ştokvari subvulkanik kütlənin əmələ gətirdiyi günbəzvari yüksəklikdir. Qərb yamaclarında Alt Pliosen yaşlı Biçənək lay dəstəsinin vulkanogen süxurları və Orta Pleystosen yaşlı flüvioqlasial törəmələr açılır. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmentinin şimal-şərq cinahına aid Toğluqaya-Üçqardaş maili əyilməsinin hüdudlarında yerləşir.
Mənbəyini Salvartı dağının ətəklərindən götürən çay da onun adını daşıyır və aşağı axarında Bazarçayla birləşib, Araza qovuşan Bərgüşad çayına tökülür.
Salvartı dağının zirvəsində eyniadlı ziyarətgah - pir vardır. Ətraf kəndlərin müsəlman əhalisi Salvartı pirinə ziyarətə gələrdi. Son vaxtlar ermənilər ziyarətgahda dəmir xaç qoyub bura ziyarətə gəlməyə başlayıblar.
Bütün ölkələrin proletarları birləşin!
thumb|[[SSRİ gerbi]] "Bütün ölkələrin proletarları birləşin!" — SSRİ-nin dövlət şüarı. Şüarın müəllifi Karl Marksdır.
Şüarın digər dillərdə yazılışı
thumb|300px|right|Şüar [[1924|1924-cü ilin poltinniki üzərində]]
Licər
Licər — Qəbələ rayonu ərazisində dağdır. Bum çayından sağ tərəfdə yerləşir. Keçmişdə maldar ellərin yaylaq yeri olmuşdur. Oronim “su kənarı; səfalı, xarici görünüşcə gözəl” mənasındadır.
12 əsr sonra
Məzmun
Film Babək rayonunun təşkil olunması tarixindən, onun dünənindən və bugünündən ətraflı bəhs edir. 1978-ci il oktyabrın 23-də təşkil olunmuş yeni rayona mərkəzi hakimiyyətin iradəsinin əksinə olaraq Babək adının verilməsi Heydər Əliyevin qətiyyətinin nəticəsi idi.
Babək rayonunun ərazisi tarixi arxeoloji abidələrlə zəngindir. Buranın təbii coğrafi mövqeyi rayonda əkinçi-maldar tayfaların qədim dövrlərdən məskunlaşmasına və uzun müddət yaşamasına şərait yaratmışdır. I Kültəpə və II Kültəpə kimi dünya miqyaslı abidələr Babək rayonu ərazisindədir.
Babək rayonunda Elektrik şəbəkəsi, Yol Təmir istismar sahəsi, Rabitə idarəsi kimi dövlət müəssisələri, sutkada 25 min kərpic (tuğla) istehsal gücünə malik Kərpic zavodu, Sirab mineral sular zavodu, Uzlük plitələr zavodu, "Şərab-2" Üzüm Emalı Səhmdar Cəmiyyəti, Qoşadizə, Hacıvar və Cəhri dəyirmanları fəaliyyət göstərir.
Filmi Babək rayonuna və onun tarixinə səyahət də adlandırmaq olar.
Filmin üzərində işləyənlər
Müəllif: Ramal Məmişov Rejissor: Fərhad Zamanbəyov Operator: İlham Vəliyev
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2014-cü ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Chamaenerion
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Aptek sümürgəsi
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qusar maili düzənliyi
Qusar maili düzənliyi Azərbaycanın şımalında Qudyalçay və Samurçay arasında maili düzənlik. Yan silsilənin ətəklərindən başlayır və Samur-Dəvəçi ovalığına qədər uzanır. Quba və Qusar rayonlarının inzibati ərazisinə uyğun gəlir.
Aptek sümürgəsi
Botaniki xarakteristikası
Hündürlüyü 3-10 sm olan çoxillikdir bitkidir. Çim əmələ gətirir. Kökümsovu qısadır. Yarpaqları qısa saplaqlıdır, qalındərilidir, görünüşünə görə neştərvaridir, birqatlələkvari bölünmüşdür; seqmentləri tamkənarlı və ya az dairəvi-dişlidir, ovalvari-dairəvi, qalıntəhərdir, üst tərəfdən bozumtul-yaşıl rəndədir, çılpaqdır, alt tərəfdən üçbucaqşəkilli, qonur, pulcuğabənzər qabıqla sıx örtülüdür; buğumları növbəlidir, ox üzərində digər tərəfdəki oyuğa əks istiqamətdə yerləşmişdir. Sorusları pulcuğabənzər qabıqlar arasında gizlənmişdir; sporları ovalvariböyrəkşəkillidir. İyul-avqust (sentyabr) aylarında sporlayır.
Qusar maili düzənliyi
Haqqında
Qusar maili düzənliyi Azərbaycnın şimalında Böyük Qafqaz ın şimal şərqində yerləşir. Düzənlik qərbdə daha geniş (25-30 km) olub, cənub-şərqdə ensizləşərək Gəndob kəndi ətrafında qurtarır. Onun səthini bir sıra çayların qolları kəsir. Bunlardan Qusarçay, Qudyalçay daha dərinə kəsilmiş və yamacları qutuvari dərələr əmələ gətirmişdir. Qusar maili düzənliyi əsasən yuxarı pliosen və dördüncü dövrün qalın çınqıldaşı, qum və giləciklərindən əmələ gəlmişdir.
Aptek sümürgəsi
Azərbaycanda yayılması
BQ (Quba), Abşeron, Qob., BQ şərq, BQ qərb, KQ şimal, KQ mərkəzi, KQ cənub, Nax. dağ., Lənk. dağ. Aşağı dağ qurşağından, subalp hündürlüyünə qədər.
Qusar maili düzənliyi
Haqqında
Böyük Qafqaz dağları qüvvətli qalxdıqda düzənliyin cənub kənarı da qalxmağa başlamış və onun səthi maili vəziyyətə düşmüşdür.Qusarçayın dərəsi boyu düzənliyin cənub-qərb hissəsi 1900 metrə qədər qalxmışdır.Buna görə də bu sahələr dağlıq xüsusiyyətə malikdir.
Kür-Araz (Mərkəzi Aran) fiziki-coğrafi rayonu
Kür- Araz ( Mərkəzi Aran) fiziki- coğrafi rayonu — rayon ərazisi Kür-Araz çökəkliyinin mərkəzi ovalıq hissəsini əhatə edib, Xəzər dənizi sahillərindən başlamış 0 m-lik mütləq yüksəkliklərə kimi olan bütün sahələri - Muğan, Salyan, Cənub-Şərqi Şirvan düzlərini tam, Şirvan, Qarabağ, Mil düzlərini isə qismən əhatə edir.
Qusar maili düzənliyi
Haqqında
Maili Qusar düzənliyindən cənub-şərqdə Samur-Dəvəçi ovalığı ilə yan silsilə arasında paleogen və neogenin dəniz və kontinental çöküntülərindən qurulmuş alçaq dağlar sıralanır. Burada Tələbi, Qaynarça və s. tirələri, Rustov çökəkliyi, Vəlvələçayın, Qaraçayın, Ağcaçayın, cənub-şərqdə isə Gilgilçayın nisbətən geniş, bəzi qutuvari dərələri yerləşir.
Aptek sümürgəsi
Yaşayış mühiti
Əsasən quru, daşlı və qayalı yerlərdə rast gəlinir.
Kür-Araz (Mərkəzi Aran) fiziki-coğrafi rayonu
Landşaftın litoloji əsasını mərkəzdə və qərbdə alüvial, alüvial-göl, prolüvial, alüvial-prolüvial, şərqdə dəniz çöküntüləri təşkil edir ( Şirinov, 1973). Ərazinin landşaftı yeknəsəng olub, əsasən düzənliklərin yarımsəhra kompleksindən ibarətdir. Kür və Araz çaylarının kənarlarında Tuqay meşələri və çəmənliklər inkişaf etmişdir. Kür-Araz rayonu respublikanın əsas əkinçilik sahəsi olub, pambıq, taxıl, üzüm, quru subtropik bitkilərin becərilməsində və heyvandarlığın inkişafında mühüm rola malikdir. Lakin pambıqçılıq burada əsas yer tutur.
Şimali Sumatra
Şimali Sumatra (Sumatera Utara) — İndoneziya əyalətidir. Sumatra adasının şimal-qərbində yerləşir və paytaxtı Medandır. Şimali Sumatra 2014-cü ildə 13,5 milyondan çox əhalisi olan Qərbi Yava, Şərqi Yava və Mərkəzi Yava və Yava xaricində İndoneziyanın ən sıx məskunlaşdığı dördüncü əyalətdir.
thumb|left|Şimali Sumatra
Sudan (bölgə)
thumb|right|300px|Sudanın tipik landşaftı
Sudan (بلاد السودان — bilâd as-sudan; hərfi mənada "qaralar ölkəsi") — Mərkəzi Afrikanın Saxaradan cənubda 5-co şimal yarımkürəsinin ekvtordan şimala 5-ci paralelinə kimi olan şimal hissəsi. Qərbdən Seneqaldan, Şərqdən Efiopiya, cənubdan Keniya ilə əhatələnib. İqliminin münasib olmasına rəğmən e.ə. I minillikdən başlayaraq eramızın I minilliyi də daxil olmaqla bütün Afrika əhalisinin yarısı bu ərazilərdə məskunlaşıb. Shəsi 5 mln. km²-ə yaxındır. Sudan və Saxara arasında sərhəd zona Sahel adlanır.
Bulbophyllum subcrenulatum
(Bulbophyllum subcrenulatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Eleanor Tomlinson
Eleanor May Tomlinson — İngiltərə aktrisası.
Zanthoxylum bungeanum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İslam Həmrəyliyi Oyunları 2013 — Yüngül atletika
İslam Həmrəyliyi Oyunları 2013 — Yüngül atletika yarışları 25 sentyabr-29 sentyabr tarixləri arasında Palembanq şəhərinin Jakabaring Stadionunda keçirildi.
İvan Fyodorov
İvan Fyodorov (,, 1525-16.12.1583)—Rusiyada mətbəənin əsasını qoyan şəxs.
Həyatı
1553-cü ildə IV İoann Moskvada mətbəə üçün xüsusi bina tikməyi əmr etdi. 1550-ci illərə qədər "anonimləri" buraxıldı. Müəllifsiz materiallar, çıxış məlumatı, nəşrlər. Güman edirlər ki, İvan Fyodorov bu mətbəədə həmin üsulla işləyər. Amma burada o ayrı poliqrafiya qaydalarını öyrəndi. Əvvəl Rusiyada bu üsullar heç yerdə tətbiq edilmirdi.
Birinci çap kitabı, hansında ki, İvan Fyodorovun adı göstərilmişdir, "Apostol" oldu, hansının ki, iş aparılırdı, necə ona son sözdə göstərilmişdir, 19 aprel 1563 üzrə 1 mart 1564-cü ildən. Bu — birinci dəqiq tarix qoyulmuş rus kitabıdır. Nəşr bu necə tekstolojidə, həm də poliqrafiya mənasında əvvəl olmuşları anonimləri əhəmiyyətli dərəcədə üstələyir; güman edirlər ki, və hər iki münasibətdə bunda xidmət bizim ilk çapçımıza aiddir. Bundan dərhal sonra köçürdənlər tərəfindən çapçılara təqiblər başlandı. Mstislavsem-lə fyodorov Litva Böyük knyazlığına qaçmaq idi məcbur edilmişlər. Orada getman Xodkeviç onları gülər üzlə qəbul etdi, hansı ki, Zabludovenin öz malikanəsində mətbəənin əsasını qoydu. Mətbəənin Zabludovskoy-unda İvan Fyodorovun və Pyotr Mstislavseva gücləriylə çap edilmiş birinci kitab "Öyüdverici incil" idi — incil mətnlərinin izah etməsiylə söhbətlərin və nəsihətlərin toplusu. 1570 İvan Fyodorovda geniş istifadə olunmuş " Çasoslovsem-lə Psaltır" dərc etdi eləcə də təlim üçün savada. Çap işinin davamı üçün İvan burda Şirlərə köçürüldü, onlara əsasını qoyulmuş mətbəədə, "Apostolun" ikinci nəşrini çap etdi. Bir neçə il sonra Konstantin Ostrojskiy Dustaqxana şəhərində onu özünə dəvət etdi, harada o çap etdi, knyaz tapşırılma ilə, məşhur "Ostrojskuyu Bibliyanı", slavyan-rus dilində birinci tam bibliyanı. İlk çapçının sahibkar fəaliyyəti, təəssüf ki, ayrıca müvəffəqiyyətli deyildi. 5 dekabr 1583-cü il İvan Fyodorov Lvovun şəhər kənarında öldü.
Fiziologiya İnstitutu (Azərbaycan)
Akademik Abdulla Qarayev adına Fiziologiya İnstitutu — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının strukturuna daxil olan elmi tədqiqat institutu. Abbas Mirzə Şərifzadə küçəsində yerləşir.
Tarixi
thumb|250px|Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının A.İ.Qarayev adına Fiziologiya İnstitutunun qarşısında akademik Zərifə Əliyevanın barelyefi AMEA-nın A.İ.Qarayev adına Fiziologiya İnstitutu 1968-ci ildə keçmiş SSRİ EA Azərbaycan filialının Fiziologiya sektoru əsasında yaradılmışdır (Azərbaycan SSR Nazirlər Kabinetinin 21 fevral 1968-ci il tarixli 80 saylı qərarı). İnstitutun ilk direktoru akademik Abdulla İsmayıl oğlu Qarayev olmuşdur. Hazırda institut onun adını daşıyır.
Tabeliyindəki qurumlar
thumb|250px|AMEA akademik Abdulla Qarayev adına Fiziologiya Institutu
Dolbadarn qəsri
Dolbadarn qəsri - Böyük Britaniyada, Uelsdə yerləşən tarixi qəsr. XIII əsrdə Uels şahzadəsi Böyük Livelin tərəfindən istehkam kimi tikilmişdi. Uelsin şimalındakı Lyanberis bölgəsində yerləşir. Dolbadarn qəsri Böyük Livelinin güc və hakimiyyət simvolu olmuşdur. Qəsrin əsas xüsusiyyəti böyük daş kip olmasıdır. 1284-cü ildə kral I Edvard qəsri ələ keçirdi. Sonra qəsr məhv olmasına qədər malikanə kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. Gözəl mənzərəsinə görə bu qəsr XVIII-XIX əsrlərdə rəssamların gəldiyi əsas yerlərdən biri oldu. Hazırda qəsr "Kadyu" təşkilatına məxsusdur və turistik məkan kimi istifadə olunur
Lublin Politexnik Universiteti
Lublin Politexnik Universiteti — Polşada universitet; İKT üzrə ixtisaslaşmış müasir ali məktəblərdən biri. Müasir tədris texnologiyalarının tətbiqinə önəm verən ali təhsil ocaqlarından biridir.
Yerləşmə
Lublin şəhərinin mərkəzindən cənubda yerləşən universitet şəhərciyinin ərazisində ali məktəbin 14 korpusu yerləşir ki, onların da bir qismi tarixi binalardır. Universitetin yaxınlığında qida məntəqələri, nəqliyyat şəbəkəsi, 4 tələbə yataqxanası, bir neçə klub və idman kompleksi var. Universitet administrasiyası Lublinin mərkəzində, Bernardinski küçəsindəki tarixi binada yerləşir.
Tədris
Universitet Lublinin beş dövlət təhsil müəssisəsindən biri, texniki profil üzrə yeganə ali məktəbidir. Universitetin cazibədarlığı hər şeydən əvvəl təhsilin yüksək səviyyəsi və müasir maarifləndirici təkliflə ifadə edilir. Ali məktəb birinci səviyyədə bakalavratura, mühəndislik səviyyəsi, magistratura və doktorantura üzrə (aspiranturaya uyğun) maarifləndirici proqramları təklif edir. Universitetin maarifləndirici ixtisaslarının əksəriyyəti Dövlət Akkreditasiya Komissiyasının müsbət rəyini alıb.
Fəaliyyət başladığı vaxtdan etibarən texniki universitet mühəndis kadrlarının hazırlığını və elmi araşdırmaları həyata keçirir. Elmi araşdırmaların əsas istiqamətlərini informasiya-kommunikasiya texnologiyaları (İKT), konstruksiyaların və texnologiyaların inkişafı, ətraf mühitin qorunması, həmçinin materiallar və enerji iqtisadiyyatı təşkil edir. Ali məktəb eyni zamanda ekspertizalar yerinə yetirir və konsultasiya fəaliyyəti göstərir. Çoxsaylı elmi nəşrlər, həmçinin patentlər və qorunan hüquqlar bu sahələr üzrə tədqiqatların göstəriciləridir.
Hazırda universitetdə 6 fakültə fəaliyyət göstərir: Tikinti və arxitektura (arxitektura və urbanistika, tikinti istiqamətləri), elektrotexnika və informatika (elektrotexnika, informatika), ətraf mühit mühəndisliyi, mexanika (materiallar mühəndisliyi, mexanika və maşınqayırma, nəqliyyat, idarəetmə və istehsal mühəndisliyi), texnikanın əsasları (texniki-informasiya təlimi, riyaziyyat), idarəetmə (idarə etmə, idarəetmə və istehsal mühəndisliyi).
Ali təhsil müəssisəsinin texniki istiqamətləri 50-dən çox ixsisası özündə birləşdirir.
Kitabxana sistemi
Ali məktəbdə zəngin elmi resursları ehtiva edən kitabxana fəaliyyət göstərir. Kitabxana tələbələrə və universitetin əməkdaşlarına texniki elmlər sahəsində elmi ədəbiyyatı, dərslikləri və informasiya nəşrlərini, həmçinin ümumi jurnallar, elmi və peşəkar jurnallar təqdim edir. Eyni zamanda Polşanın cari texniki ədəbiyyatını və xarici ədəbiyyatın böyük seçimini təklif edir. Kitabxanada təxminən 150 min kitab mövcuddur, kitabxana 300-dən çox jurnal və 40 xarici nəşrə abunədir. Resurslar fakültələrin beş kitabxanasından və xidmətin mərkəzi məntəqələrindən asanlıqla əldə edilə bilər.
2009-cu ildən Lublin Politexnik Universitetində rəqəmli kitabxana fəaliyyət göstərir. Bu kitabxananın hədəfi — universitetin elmi və maarifləndirici resurslarına və onun tarixi, həmçinin regionun elmi və texniki tarixi ilə bağlı sənədlərə internet çıxışı təmin etməkdir.
Digər bölmələri
Universitet bölmələrinə kitabxanadan əlavə, inkişaf və kooperasiya bürosu, hesablama mərkəzi, innovasiyalar və qabaqcıl texnologiyalar mərkəzi, Lublin sahibkarlıq inkubatoru, Lublin texnologiyaların transferi mərkəzi daxildir.
İnkişaf və kooperasiya bürosu partnyor təşkilatlarla əməkdaşlıq edir, həmçinin, birgə tədbirlərin reallaşdırılması məqsədilə partnyorların axtarışı ilə məşğul olur. Bura ümumi layihələrin reallaşdırması sahəsində sahibkarlarla əməkdaşlıq, eyni zamanda universitetin biznes təklifləri daxildir.
Lublin sahibkarlıq inkubatorunun əsas fəaliyyəti tələbə gənclər arasında sahibkarlıq ideyasının populyarlaşması, gənc insanlar arasında sahibkarlıq ruhunun oyanışı, yeni başlayan biznesmenlərə köməkdən ibarətdir. İnkubatorun fəaliyyət prioritetlərindən biri xaricdən maliyyə vəsaitlərinin cəlb edilməsidir. Bu vəsaitlər tələbələr, məzunlar və gənc elmi işçilərə şəxsi biznes və biznes ideyalarının effektiv şəkildə reallaşdırmağa yardım göstərir.
Lublin texnologiyaların transferi mərkəzi ali məktənin önəmli bölmələrindən biridir. Mərkəz axtarış və elmi araşdırmaların nəticələrinin kommersiyalaşdırılması, innovasiya biznes-tədbirlərinin və texnologiyaların populyarlaşması, texnoloji əməkdaşlığın inkişafı, innovasiya müəssisələrinin inkişafına dəstəyin göstərilməsi, yerli hakimiyyət orqanları, dövlət idarələri və ticarət təşkilatları ilə əməkdaşlığın təşkilini həyata keçirir.
Reytinqi
Científicas Consejo Superior de Investigaciones ispan institutu tərəfindən hazırlanmış Webometrics Ranking of World Universities — dünya ali təhsil müəssisələrinin reytinqinə görə Lublin Politexnik Universiteti Polşada texniki təhsil müəssisələrinin arasında 12 yerdə qərar tutur.
Betfakar Fi Eih?!
"Betfakar Fi Eih?!" (Ərəbcə: "بتفَكّر في إيه؟") Nensinin 2008-ci il 30 İyulda çıxmış 6-cı studiya albomudur. 2008-ci ildə Ərəb dünyasında və 1 Avqustda digər ərazilərdə də tanınaraq Nensi Ajrama daha öncəki işlərinin qazandırmadığı uğuru qazandırdı.
Albomun adı "Nə düşünürsən?" mənası verir. Bu albomda bir çox mahnıların hit olması Nensinin müasir ərəb musiqisi tarixindəki səltənətini davam etdirdi. Albomun aparıcı mahnısı "Betfakar Fi Eih?!" Nensinin yaradıcılığında çox böyük dəyişikliyin olduğunu göstərirdi. Albom ona dünya şöhrəti və World Music Awards mükafatı qazandırdı. Belə ki, Nensi bu mükafata sahib olan ən gənc ərəb sənətçisi idi.
İstehsal və dəyişikliklər:
2008-ci ilin İyununda Nensinin meneceri Jiji Lamara "Aktar w Aktar" ("Sahharny Sahhar") mahnısı üçün klip çəkildiyini elan etmişdi. Deyilənə görə, daha öncə albomun aparıcı mahnısı məhz bu seçilmişdi. Belə ki, daha sonra "Betfakar Fi Eih?!" albomun adı və əsas sinqlı oldu. Bəstəkar Samir Sferin və Nensinin dediyinə görə "Betegy Sertak" mahnısı 15 dəqiqəlik olacaqdı, lakin albom versiyası redaktə olundu və radio yayımı üçün 6 dəqiqəyə qədər azaldıldı.
2007-ci ilin yanvarında "Ebn el geran" haqqında xəbərlər sızdı və klipin Nadine Labaki tərəfindən çəkiləcəyi deyildi. Lakin bu klip albom çıxmazdan öncə britaniyalı rejissor Mike Harris tərəfindən çəkildi. "Enta eih" klipinin davamı olaraq, Nadine Labaki tərəfindən "Zaman Kan Andy Alb" mahnısına klip çəkiləcəyi haqqında şayiələr də yayılmışdı. Həmçinin, 2009-cu ilin ortalarında yayılan məlumatlara görə albomun Khaleeji (Körfəz ləhcəsində) mahnısı olan "Khafef alaya" Yehya Saadeh tərəfindən çəkiləcəkdi. Onun çəkdiyi bir neçə mübahisəli klipdən sonra, rejissor olaraq Yehyanın seçilməsi Nensinin fanatları tərəfindən etiraza səbəb oldu. "Khafef alaya" mahnısının seçimi öncəki Khaleeji mahnısı "Meshtaga leik" qədər də yüksək qarşılanmadı. "Zaman Kan Andy Alb" klipi isə bir müddət sual altında qaldı. Bu mahnı "Meen gheiry ana" mahnısından sonra Samer Sfeir və Tareq Madkoorun ikinci işbirliyi idi. Bununla bağlı olaraq, 2009-cu ilin noyabr ayında Nensi və Jiji "Khafef alaya" mahnısının yerinə "Men gheiry ana" mahnısına klip çəkdirməyi qərara aldılar. Amma klip çəkilişlərinin tarixi və çəkiliş komandasının rəsmi olaraq elan olunmasına baxmayaraq, bu mahnılardan heç birinə klip çəkilməməsi fanatları təəccübləndirdi.
Alboma 2 fərqli fotosessiya daxil idi ki, onların da müəllifi Nensinin daim çalışdığı David Abdallah idi. Çox da böyük məmnunluq qazanmayan öncəki fotosessiyadan fərqli olaraq, bu albomun örtük şəkli, Nensinin cəmiyyət tərəfindən ən çox bəyənilən örtük şəkli idi. Bu şəklində Nensi maşının arxa hissəsində oturub pəncərədən fikirli baxır, ya da sadəcə gözlərini yumaraq, fikirli və dərin xəyallarda görünür. Bu örtük şəkli albomun mövzusu ilə uyğun idi və albomun adı olan "Betfakar Fi Eih?!" yəni "Nə düşünürsən?!" sualını canlandırırdı. Albomun iç kitabçasına daxil olan digər fotosessiyada Nensi ətrafında uçuşan qızılgül ləçəkləri ilə görüntülənib. Çəkilişlərdəki 3 müxtəlif görünüş və maşındakı çəkilişlərdən 3 müxtəlif saç düzümləri vizajist Fady Kataya və Pace & Luce-dən olan saç ustası Wasim Morqossun işi idi. Albomun kitabçasında bütün mahnıların ərəbcə olan sözləri də qeyd olunmuşdu.
Mahnılar:
Nensi bu albomun adını "Betfakar Fi Eih?!" yəni "Nə düşünürsən?!" seçdi, çünki onun mənası albomun dəyişikliyini təsvir edirdi. Yəni insanların bu dəyişiklik haqda nə düşündüklərini ön plana çəkirdi. Albomun ilk önizləməsi Nensinin 3-cü Coca-Cola reklamındakı "Men gheiry ana" mahnısından idi. Bu mahnı albom çıxışından 5 ay öncə albomun uğur qazanmasında rol oynadı.
Albomla yanaşı "Betfakar Fi Eih?!" klipi də gəldi. Hansı ki, bu, yüksək büdcəli və Ərəb dünyasında ilk dəfə olaraq yüksək texnologiya effektləri ilə işlənmiş klip idi. Şayiələrə görə, Nensi albom çıxmazdan öncə artıq "Men gheiry ana" və "Ebn el geran" mahnılarına klip çəkdirmişdi. Uğurlu üçlük (Nizar Francis, Samir Sfeir və Tarek Madkour) tərəfindən yazılan "Men gheiry ana" mahnısı 2008-ci ildə Yaxın Şərqdə Coca-Cola kampaniyası üçün istifadə olundu. Mahnıda Nensi üçün unikal və rəngli tərz yaradılmışdı.
Nensi həmçinin bu albomda "Ah W Noss" albomundan olan "Enta eih" mahnısını davam etdirir. O mahnı “Zaman Kan Andy Alb” idi. Bu, ərinin xəyanətlərinə dözən qəlbi qırılmış və kədərli bir qadının mahnısıdır. Burada Nensi həyat yoldaşını köhnə klipi “Enta eih”də gizlətdiyi gerçəklə üz-üzə qoyur və bildirir ki, indi o artıq həmin ürəyə malik deyil. Bu mahnı fikirləri Samer Sfeirin musiqisinə cəmləyir və Nensinin geniş vokal imkanlarını göstərirdi. Bu albomdan radio dalğalarında səsləndirilən ən uğurlu mahnı dərin və kədərli duyğuları ifadə edən “Lamset eid” (“Əlin toxunuşu”) mahnısı idi. Bu mahnının da müəllifləri daha öncə “Ehsas gedid” mahnısının müəllifləri olan eyni üçlük Fares İskandar, Salim Salama və Hadi Charara idi. “Mashy haddy” mahnısında Nensi sonuncu dəfə 2001-ci il “Sheel Oyounak Anni” albomunda istifadə etdiyi Livan folkloruna qayıdır. Nensi, həmçinin, qədim Misir tərzində "Ebn el geran" mahnısını da oxuyur. Mahnının sonunda qısa "mawwal" ifa edir, hansı ki, bunu ilk dəfə "Ah W Noss" albomundan olan "Baddalla Aleyk" mahnısında ifa etmişdi. (Ərəb musiqisində "Mawwal" vokal musiqisinin ənənəvi janrıdır ki, adətən, mahnının əvvəlində təqdim olunur. Bu, sait hecaların hər zamankindən daha uzun tələffüz olunması ilə xarakterizə olunur. İstənilən mawwal mahnısı "layali" ilə başlayır ki, dinləyici ümumi sözlər olan "Ya Ain Ya Lail" sözlərini eşidir, bunun isə mənası "Ey gözlər, Ey gecə" deməkdir.) Digər ritmli Misir mahnısı Mohammed Rahimin yazdığı "Saharny Sahar" mahnısı idi ki, deyilənə görə albomun əvvəlki adı idi. Bu mahnıda Nensi keçmiş sevgilisini qıcıqlandırır və hər sözü ilə ona sataşır.
Digər diqqət çəkən mahnı Samer Sferin bəstələdiyi Tarab mahnısı olan "Betegy Sertak" idi. 1998-ci ildə çıxan ilk albomu "Mehtagalak"-in mahnılarından sonra, Nensi yenidən Tarab musiqisinə, yəni "Betegy Sertak"-a üz tutdu. İlk versiyasında 12 dəqiqəlik mahnı olaraq hazırlansa da, radio dalğalarında tam olaraq səslənməsi üçün 6 dəqiqəyə endirildi.
Albomun 2-ci klipi "Men dah elly nseik" mahnısı misirli bəstəkar Walid Saad və livanlı Hadi Charara arasında ilk əməkdaşlıq idi. Hadi Charara mahnı üçün ritmli, fərqli və yeni bir qarışım yaradaraq, Nensini bu cəsur seçiminə görə tərifləmişdi. Növbəti romantik mahnı Nensinin öz sevdiyinə olan dərin və inandırıcı duyğularını ifadə edən "Wana Ben Edik" idi. Bu, Nensinin "Ah w Noss" albomundakı "Baddallaa Aleyk" mahnısından sonra misirli bəstəkar Mahmoud Khiami ilə ikinci əməkdaşlığı idi. Deyilənə görə, bu, Nensinin toyunda səslənən onun yeganə mahnısı idi.
Janr:
"Betfakar Fi Eih?!" albomunda Nensi əvvəlki albomları ilə müqayisədə daha geniş üslublar nümayiş etdirirdi ki, bunların da çoxu onun üçün tamamən yeni idi.
Reklam mahnıları:
Rejissor: Manfredo Leteo Rejissor: Mike Harris Rejissor: Leila Kenaan
Kliplər:
"Betfakar fi eih" albomun əsas sinqlı olaraq 2008-ci ilin İyul ayında çıxmışdır. Klip isə Said el Marouk tərəfindən çəkilmişdir. Klipdə Nensi gitara çalaraq, sevgilisinə mahnı oxuyur.
"Lamset eid" üçüncü sinql idi. Bu klipin rejissoru Leila Kanaan idi ki, onlar ilk dəfə idi birlikdə çalışırdılar. Bu, illər öncə baş tutmuş müharibə mövzusunu canlandıran lirika idi.
"Ebn el geran" Nensinin hamiləliyi zamanı çıxmışdı. Klip daha öncə çəkilən Damas Farfasha kampaniyasının davamı olaraq çəkilmişdi. Klipin rejissoru Mike Harris idi. Bu klipdə Nensi qonşunun oğluna olan sevgisini etiraf edir.
Digər mahnılar:
"Wana Ben Idek" reklam mahnısı olaraq buraxılmış və Sony Ericssonun reklamlarında istifadə olunmuşdur ki, Nensi bu şirkətin yeni nümayəndəsi idi. Reklamın rejissoru Leila Kanaan idi. Mahnı bütün dünyada çox böyük diqqət gördü və Space Cowboy da daxil olmaqla, müxtəlif beynəlxalq DJ'lər tərəfindən remix versiyada işləndi.
"Saharny Sahar" sinql olaraq buraxılmasa da, Radio Panorama FM sıralamasında da yer almışdı. Nensi bu mahnını daha sonra "The Manager" yarışmasının final bölümündə səsləndirmişdi. Bu zaman Nensi ilk övladına hamiləliyinin son aylarında idi.
"Zaman kan andy alb" mahnısı albomun sonuncu sinqlı olaraq buraxılmalı idi, lakin bu layihə müxtəlif səbəblərdən, xüsusən də Nensinin hamiləliyi ilə bağlı olaraq təxirə salındı. Bu mahnı Nensinin daha öncəki hiti olan "Enta eih"-in davamı olaraq elan olunmuşdu və müxtəlif radio dalğalarında yer almışdı.
"Baladeyaty" müxtəlif radio stansiyalarında yer aldı və canlı ifa ilə televiziyada nümayiş etdirildi.
Digər məlumatlar:
"Betfakar Fi Eih?!" Nensinin bu zamana qədər çıxan ən uğurlu albomlarından sayılır və ilk albom idi ki, 7 albomdan sonra Nensi Ajrama ilk dəfə World Music Award mükafatını qazandırdı. "Betfakar fi eih" 2008-ci ildə Yaxın Şərq və Şimali Afrikada (bütün Ərəb Dünyasında) ən çox satılan albom idi. Baxmayaraq ki, həmin il onun çox böyük rəqibləri var idi. World Music Award mükafatına əlavə olaraq, bu albom 8000-dən çox livanlı tələbə arasında keçirilən sorğu əsasında Tələbələrin Seçimi Mükafatını da qazandı, onlar bu albomu "ilin albomu" seçdilər. "Betfakar fi eih" Beyrutda ard-arda 7 həftə 1-ci yeri tutdu. Bundan əlavə, Ərəb dünyasında hit-paradlarda, Beyrut, Dubay, Misir, Suriya və İordaniyada, həmçinin online mənbələrdə mahnı satışı siyahılarında hər həftə 1-ciliyi qoruyub saxlayırdı. Said el Maroukun çəkdiyi "Betfakar fi eih" klipi tutarlı və ardıcıl bir ssenari yerinə, tam olaraq yüksək keyfiyyətli effektlərdən və üslubdan ibarət olduğu üçün tənqid olundu. Baxmayaraq ki, "Betfakar fi eih" Stars Cafe-nin online sorğusunda 2008-ci ilin ən yaxşı klipi olaraq 2-ci yeri tutmuşdu.
Digər tərəfdən, 3 ay sonra Said al Marouk tərəfindən çəkilən "Men dah elly nseik" Melody Hits klip və mahnı hit-paradlarında (həm ən yaxşı klip, həm də ən yaxşı mahnı kateqoriyasında) ard-arda 7 həftə 1-ci oldu. Albom çıxışından 2 ay sonra klipsiz mahnılar da uğur qazanaraq şlyager adı qazanmışdılar. Bura daxil idi albom çıxmazdan daha 5 ay öncə ona böyük uğur qazandıran "Meen gheiry ana", radio hitləri sayılan "Lamset Eid", "Mashy Haddy", "Wana Ben Edik", "Saharny Sahar" və ilk 2 sinqlı "Betfakar fi eih" və "Men dah elly nseik" mahnıları. Müxtəlif mahnılara olan klip istəklərinin çox olması ilə əlaqədar olaraq, Nensi elan etdi ki, o, albomun 14 mahnısından təxmini 10-na klip çəkdirəcək.
"Betfakar fi eih" albomu Hitmarkers Top 10 ən çox satılan ərəb albomu siyahısında 48 həftə dalbadal qalaraq rekord qırmışdı. Albomun çıxdığı andan etibarən, il yarım ərzində və çıxmasının 52-ci həftəsində belə siyahılarda 1-ci yerdə idi. Albomun sinqllarının və kliplərinin hamısı müxtəlif zamanlarda (WMA üçün etibarlı mənbə sayılan yeganə rəsmi ərəb mahnı toplisti) Hitmarker-də 1-ci yeri tutmuşdu.
Şəxsi heyət
- Samir Sfeir: 4 mahnı (albomdakı mahnıların çoxunun bəstəkarı). Nensi üçün yazdığı keçmiş mahnıları: "Ah W Noss" albomundan "Ana Yalli", "Enta Eih", "Gayinn Yououlouli", "La Teloum" və "Ya Salam" albomundan "Yay". Samir Sfeir 25 ildən çoxdur ki, ən böyük ərəb hitlərini bəstələyir.
- Tarek Madkour: albomda 3 mahnını aranjeman edib və "Ya tabtab" mahnısını bəstələyib. Madkour daha öncə Nensinin hit mahnısı "Ah W Noss"-u bəstələmiş, "Yay", "Enta eih", "Oul tany keda" və "Ah W Noss" mahnılarını aranjeman etmişdir. Tareq öz işini ilk dəfə köhnə dostu Amr Diabla başlayaraq, bu sektorda artıq 20 ildən çoxdur ki çalışır. Böyük ərəb hitlərinin əksər hissəsi onun imzasını daşıyır.
- Salim Salama bu albomdan “Lamset eid” və “Mashy haddy” mahnılarının bəstəkardır. Nensinin keçmiş mahnıları "Ehsas gedid", "Ya salam", "Ahla Jaw" və "Nasseto Garho"-nu da Salama bəstələmişdi.
- Waleed Saed: aparıcı Misir bəstəkarı bu albomdan 3 mahnının müəllifidir - "Meen dah elly nseik", "Safer - Ana rouhy maak", "Baladeyaty". Saed daha öncə "Elly kan", "Mogabah", "Hobbak leya" və Nensinin Misir üçün olan mahnısı "Ana masri"ni bəstələmişdi.
- Hady Charara (Livan bəstəkarı və aranjemançısı mükafatının qalibi) daha öncə Nensi üçün "Ehsas gedid"i və bu alboma daxil olan "Meen dah elly nseik" və "Lamset eid" mahnılarını aranjeman etmişdi.
- Mahmoud Khiami Misirin ən yaxşı bəstəkarlarından sayılır, daha öncə Nensi üçün "Baddala Aleik"i hazırlamışdı və bu albomdan "Wana ben edik" mahnısının bəstəkarıdı.
- '''Mhd. Rahim''': Misirli sənətçi bu albomdan "Saharny Sahar" və "Ebn el geran" mahnılarını bəstələmişdir. Rahim daha öncə Nensinin Coca-Cola hiti olan "El Donia Helwa" və "Ah w Noss" aldomundan "Ana leih" mahnısını bəstələmişdir.
- Abdul Rab Idriss: Khaliji musiqisinin böyük isimlərindən sayılan müğənni və bəstəkar İdriss, Nensinin bu albomdan olan yeganə Khaliji mahnısı "Khaffef Alayy Shwayy"-i bəstələmişdir. Mahnının sözlərini isə böyük şair AlNasser yazmışdır.
Nensi 2, 6, 8, 9, 12 və 14-cü mahnılardan başqa albomun bütün mahnılarına bekvokallıq etmişdi.
Bulbophyllum subclavatum
(Bulbophyllum subclavatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Banqka boğazı
Bangka Boğazı İndoneziya Yava dənizindəki Sumatra adasını Banqka (Pulau Banka) adasından ayıran boğazdır.
Liviya tarixi
Liviyanın tarixi keşməkeşli olub.
Ümumi tarix
Liviyanın yerli sakinləri daim xaricilərin əsarətində olublar. Əvvəlcə Roma, sonra Ərəb xilafəti, nəhayət Osmanlı imperiyasının əsarətində olan ərazi zamanın müəyyən mərhələsində yunanların da koloniyası olub. Makedoniyalı İsgəndərin Liviyanı işğalından sonra uzun müddət qədim Roma-Yunan sərkərdələri burada hakimlik edirlər. Ərəb istilası zamanında Tripoli və Sirenayka yunan şəhər-dövlətləri dəfələrlə öz ordularını bu əraziyə göndəriblər. 1146-cı ildə Siciliyalı Normanlar Tripolini zəbt etdilər. 1553-cü ildən sonra isə Liviya Osmanlıların hakimiyyətinə keçdi. Sultan Turqut Rəisin dövründə ərazidə islahatlar geniş vüsət aldı. Bundan sonra Liviya bölgələrə ayrıldı və “dayı” adlanan müstəqil bəylər tərəfindən idarə edilməyə başladı. Bu bəylər qonşu həmkarları, həmçinin, ümumi sərhədə malik olan dövlətlərlə mədəni, ticarət, eləcə də siyasi əlaqələr qurdular.
XIX əsr tarixi
XIX əsrdə Liviya bəyləri də Tunis və Əlcəzair kimi Amerika istilaçıları ilə mübarizə aparırdılar. 1835-ci ildə Osmanlı sultanı ərazidəki nüfuzunu bərpa etmək üçün ABŞ ilə mübarizəyə başladı. 1911-ci ildə italiyalıların buranı zəbt etməsinədək bu münaqişə davam etdi. Bundan sonra isə Osmanlı sultanlarının müqavimət istiqaməti dəyişdi. Bu dəfə onlar italiyalıları özlərinə rəqib hesab edirdilər.
XX əsr tarixi
İkinci Dünya Müharibəsindən sonra bölgə Fransa və İngiltərə arasında bölündü. 1949-cu ildə BMT-nin qərarı ilə Liviyanın müstəqilliyi tanındı. Bu gün də ölkə öz müstəqilliyini yaşadır.
Azərbaycanın Stratiqrafiyası və litologiyası
Stratiqrafiya - tarixi geolo­giyanın bölməsi; Yer qabığını təşkil edən, Yerin və onun üzərində məskunlaşmış üzvi aləmin inkişafının təbii mərhələlərini əks etdirən çökmə, vulkanogen və metamorfik əmələgəlmələrin tarixi ardıcıllığını, ilkin münasibətlərini və coğrafi yayılmasını öyrənir.
Azərbaycan Respublikası ərazisində yayılmış süxur və çöküntü komplekslərinin stratiqrafiya və litologiyası özünün xeyli mürəkkəbliyi ilə səciyyələnir.
Maqmatik süxurlar
Azərbaycan Respublikası ərazisinin geoloji inkişaf tarixi və geodinamiki şəraitinin mürəkkəbliyi maqmatizmin müxtəlifliyini və zənginliyini şərtləndirən başlıca amillərdir. Burada paleozoydan kaynozoya qədər, dördüncü dövr də daxil olmaqla, müxtəlif səciyyəli maqmatik proseslər baş vermişdir.
Paleozoy maqmatizmi
Azərbaycanda yalnız Naxçıvan MR ərazisində rast gəlinir. Burada qabbro-dolerit tərkibli maqmanın silləri devon-karbon yaşlı süxurlarda geniş yayılmışdır.
Mezozoy maqmatizmi
Böyük Qafqazda, əsasən, Tufan və qismən də Vəndam antiklinoriumlarında baş vermişdir. Maqmatik fəaliyyət nəticəsində toleit və əhəngli-qələvi tərkibli vulkanik və intruziv kütlələr əmələ gəlmişdir. Alt yura vulkanizminin bazaltları burada yüksək dağlıq hissədə müəyyən edilmişdir. Yura dövrünün əvvəllərində Naxçıvan MR ərazisində Ordubad sinklinoriumunda vulkan püskürmələri baş vermiş və bazalt tərkibli lava örtük və axınları əmələ gəlmişdir. Yuranın ortalarında Kiçik Qafqazın Löh-Qarabağ və Kür çökəkliyinin Kürdəmir-Saatlı zonalarında baş vermiş intensiv maqmatizm nəticəsində bazalt-riolit, bazalt-andezit-dasit-riolit tərkibli vulkanogen, plagioqranit tərkibli intruziv süxurlar əmələ gəlmişdir. Şəmkir, Qarabağ, Qafan antiklinoriumları və Kürdəmir-Saatlı zonası üst yura maqmatizminin intensivliyi və əsasən, bazalt, andezit, dasit, riolit tərkibli vulkanitlərin və qabbro-toleit, qabbro-qranit tərkibli intruziv kütlələrin əmələ gəlməsi ilə səciyyələnir. Üst təbaşirdə maqmatizm güclü vulkan püskürmələri ilə müşayiət olunmuş və Lök-Qarabağ, Göyçə-Həkəri və Vəndam zonalarında, Kür çökəkliyində fəaliyyət göstərmişdir. Mezozoy maqmatizminin əsas xüsusiyyəti Kiçik Qafqazda ultraəsasi, əsasi tərkibli intruzivlərdən və vulkanogen-çökmə süxurlardan ibarət və okean tipli Yer qabığı üçün səciyyəvi olan ofiolit assosiasiyasından əmələ gəlməsidir. İntruzivlər burada, əsasən, ultrabazitlərdən (dunit, peridotit, qabbro və s.), vulkanitlər toleit-bazaltlardan ibarətdir.
Kaynazoy maqmatizmi
Kiçik Qafqazda və Talışda vulkanitlər, bazalt-andezit-dasit və subqələvi, intruzivlər isə qranit tipli turş və subqələvi tərkiblidir. Kiçik Qafqazın cənub hissəsində Ordubad batoliti, mərkəzi hissəsində isə Dəlidağ intruzivi və bir sıra başqa intruziv kütlələr Kaynozoy maqmatizminin məhsuludur. Bu dövrdə Böyük Qafqazın cənub yamacında da zəif maqmatizm baş vermişdir. Burada Buynuz intruzivinin həmin vaxtda əmələ gəldiyi güman edilir. Kaynozoy maqmatizminin əlamətdar cəhətlərindən biri də dördüncü dövrdə Kiçik Qafqazın mərkəzi hissəsində vulkanizmin aktivləşməsi və bazalt lavalarının geniş yayılmasıdır.
Həmçinin bax
Azərbaycanın relyefi
Litosfer
Lobir
Lobir — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun Siyaku inzibati ərazi vahidində kənd.
Siyaku çayının sahilində, dağətəyi ərazi yerləşir. Kəndin adı Lubər sözünün təhrif olunmuş forması hesab olunur. Oykonim talış dilindəki lu (kiçik çay) və bər (sahil, kənar) sözlərindən düzəlib, “kiçik çay sahilində kənd” mənasındadır. Bəzi tədqiqatçılar kəndin adını talış, “kəsik sahə, kəsilən yer” kimi də izah edirlər.
Dəli Hüseyn Paşa
Dəli Hüseyn Paşa (ö. 1659) IV. Murad və I. İbrahim dönəmlərində iki dəfə, ümumilikdə 5 il Kaptan-ı dəryalıq, IV. Mehmed dönəmində də 28 fevral 1656 - 5 mart 1656 tarixləri arasında altı gün sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamıdır.