cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İmam Əli məscidi
thumb|300px|Türbənin içərisi İmam Əli məscidi — şiələrin ilk imamı, sünnilərin isə 4-cü xəlifəsi olan imam Əlinin Nəcəf şəhərində olan türbəsi. Əli bin Əbutalib 40-cı hicri qəməri ilində Əbdürrəhman bin Mülcəm əliylə öldürülüb   Kufə şəhərinin arxasında dəfn olunub və öz vəsiyyətinə əsasən qəbri gizli saxlanıldı. 2-ci hicri qəməri yüzilliyində Harun ər-Rəşid zamanında türbənin yeri bəllənmişdir. şiələrin inancına görə Adəm və Həvvanin qəbri Əli bin Əbutalibin qəbri yanındadır.
Türbənin keçmişi
Türbənin ilk binası Harun ər-Rəşid zamanında qızıl gül günbəzi ilə qaldırıldı. ondan sonra Dai Əlsəğir Zeyd bin Əli bin Hüseyn törəmələrindən yenidən düzəldildi. bina son kəz Əzidüddovlə deyləmi Buyei zamanında 327 hicri qəməri ili hududunda yeniləndi. buna görədə türbənin əsas binası Ali Buyə zamanı memarlıq əsərlərindəndir.
Loki (teleserial, 2021)
"Loki" - Maykl Uoldronun Disney+ striminq xidməti üçün yaratdığı və Marvel Comics-in eyniadlı personajına əsaslanan Amerika serialıdır.. O, "Marvel Kinematoqrafiya Kainatı" (MKK) media franşizasında qurulub və birbaşa franşizadakı filmlərlə əlaqəlidir. Serialın hadisələri Loki-nin alternativ versiyasının yeni bir zaman xətti yaratdığı "Qisasçılar: Final" (2019) filmində başlayır. Loki Marvel Studios tərəfindən istehsal edilmişdir. Serialın baş ssenaristi Maykl Uoldron, birinci mövsümün rejissoru isə Keyt Herron olub.
Tom Hiddlston film seriyasındakı Loki rolunu yenidən canlandırır. Həmçinin əsas rollardan birini Ouen Vilson ifa edir. 2018-ci ilin sentyabr ayına qədər Marvel Studios Disney+ üçün Loki seriyası da daxil olmaqla MKK filmlərinin ikincidərəcəli personajlarına diqqət yetirən bir neçə mini-serial hazırlayırdı. Bu mini-serial 2019-cu ilin noyabrında, həmçinin Hiddlstonun iştirakı ilə təsdiqləndi. 2019-cu ilin fevral ayında Uoldron işə götürüldü və Herron həmin ilin avqustunda qoşulub. Çəkilişlər 2020-ci ilin yanvarında Atlanta, Corciya şəhərində başladı, lakin COVID-19 pandemiyası səbəbindən 2020-ci ilin martında dayandırıldı. İstehsal 2020-ci ilin sentyabrında bərpa olunub və dekabrda başa çatdırılıb.
"Loki" nin premyerası 9 iyun 2021-ci ildə keçirilib və ilk mövsüm altı epizoddan ibarətdir. Bu, MKK-nin dördüncü mərhələsinin bir hissəsidir. Birinci mövsüm aktyor oyununu və vizual həlləri tərifləyən tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. İkinci mövsüm inkişaf mərhələsindədir.
Məzmun
"Qisasçılar: Final" (2019) filmində Tesseract oğurlandıqdan dərhal sonra Loki-nin alternativ versiyası məkan və zamandan kənarda mövcud olan bürokratik təşkilat olan "Vaxt Dəyişkənlik İdarəsi" nə (VDİ) daxil olur. Hiylə tanrısı zamana qarşı törətdiyi cinayətlərə görə cavab verməli olacaq və o, seçim qarşısındadır: reallıqdan silinmək və ya onun alternativ variantı ilə mübarizədə MKK-yə kömək etmək.
Vilmoş Köfaraqo Gyelnik
Vilmoş Köfaraqo Gyelnik — Macarıstan lixenoloqu, mikoloqu və  botaniki.
Elmi fəaliyyəti
Vilmoş Köfaraqo Gyelnik bitkilər üzrə ixtisaslaşmışdır.
Məsafədən zondlama
Məsafədən zondlama (MZ) – yerdə müşahidədən fərqli olaraq obyektlə fiziki təmasda olmadan obyekt və ya hadisə ilə bağlı informasiyanın əldə olunmasıdır. Məsafədən zondlama coğrafiya və bir çox Yer elmləri bölmələri (məsələn, hidrologiya, ekologiya, okeanoqrafiya, geologiya) daxil olmaqla çoxsaylı sahələrdə istifadə olunur; onun hərbi, intellektual, kommersiya, iqtisadiyyat, humanitar tətbiqietmələri də var. Müasir istifadədə bu termin Yerdə (həm yer səthində, həm də atmosfer və okeanlarda) təbliğ siqnalları (yəni elektromaqnit radiasiyası) vasitəsilə obyektləri müəyyən edib təsnifləşdirmək üçün aero sensor texnologiyalarının istifadəsini nəzərdə tutur. Uzaqdan müəyyən etmə iki cürə olur: passiv və aktiv. Obyektin buraxılan və ya əks olunan radiasiyanı müşahidə edən sensorlara passiv uzaqdan müəyyən etməsi deyilir. Beləliklə, buraxılan günəş şüaları passiv sensorlarla ölçülən radiasiyanın ən adi bir mənbəyidir. Aktiv sensorlar isə, tərsinə, buraxılan enerjini obyetktin öyrənməsi üçün istifadə olunur. Misal üçün, radar, obyekti aşkər edib, onun yerini, sürətini və istiqamətini müəyyən edir.
Məsafədən zondlama (remote sensing) - sin. məsafədn çəkiliş, kosmik çəkiliş və s. Yer səthi (həmçinin digər kosmik cisimlər) və onun səthində, təkində yerləşən obyektlər haqqında məsafədən öyrənmə metodları ilə informasiya əldə edilməsi prosesi.
Aka adası
Aka — Kerama adaları qrupuna daxil olan, Sakit okeanda yerləşən ada. İnzibati baxımından Yarponiyanın Okinava prefekturasına daxildir.
Ada Okinava adasınadn 35 km qərbdə yerləşir. İqlimi subtropikdir
Mərcanlar, flora və fauna
thumb|left|Aka kəndi Ada yaxınlığından Krusio cərəyanı keçir. Ada ətrafında olan mərcanlar fauna baxımından olduqca zəngindir. Bu səbəbdən ərziyə dayvinq və sporkelinq həvəskarları axışır. 1998-ci ildə Akada Yaponiya elimi-texniki agentliyinin Aka Okeanoloji laboratoriyası  (AMSL) fəaliyyətə başlamışdır. Hər ilk bir neçə okeanoloq bura gələrək mərcanların əkosistemini araşdırır.
Keram adalarında 360 növ balıq, 1640 onurğasız, çoxlu sayda mərcan, 220 növ yosun aşkar edilmişdir. Ancaq ada canlıları tamlıqla öyrənilməmişdir. Burada yayda Sini çanaqlı tısbağa, yaşıl tısbağa və biss yumurta qoyur. Qozbel balinalar isə cütləşmə yerlərinə gedərkən yanvar-aprel ayları ada sahillərindən keçir.
Aka zəngin faunasına görə dünyada tanınır. Keram maralı isə adalara xass endemik bir növdür. Bu növ dövlət səviyyəsində qorunur.
İqlimi
thumb|left|Aka kəndi və çimərlik Yayı əsasən tayfunlarla müşahiyyət olunur. Oktyabrdan aprelə qədər isə şimal mussonları hərəkətə keşir. Bu isə soyuq külək və dalğalar əməklə gətirir.
Tarixi
1868-ci ilə qədər Aka adası Ryukyu krallığının bir parçası olmuşdiur. 600 il ərzində adalılar Şinlə krallıq arasında hərəkət edən gəmiləri kirayələyirdilər. Takara ailəsinə məxsus olan gəmilərdən biri günümüzdə də qalır və Yaponiyanın milli sərvəti hesab edilir 26 may 1945-ci ildə Okinava döyüşü zamanı Aka adasına AABŞ hərbi qüvvələri çıxarılmışdır. Onlar Camami, Qerumaşima və Tokasiki adalarını ələ keçirmişlər. Burada 500 nəfər yapon əsgərlərinin əmiri ilə özünə qəst etmişdir.
Aka iki itin tarixi ilə məşhurdur. Bu akalı Siro və camamişimnalı Merilinin adı ilə başlıdır. Onlar Sironon sahibi ilə ada ətrafında gəzintisi zamanı tanış olmuşlar. Bunbdan sonra Siro hər gün Aka çirliyi ilə Merilinin yanıana üzərək gəlirdi.
Yerli sakinlər hər gün Sironun 3 km üzməsini müşahidə edirdi. Onun bu hərəkərinə hətta bir kino belə şəkilmişdir. Merilin 1987-ci ildə ölür. Ancaq Siro yenədə üzməsinə davam etmişdir. Siro 17 il yaşamışdır. Çimərlikdə həm sirora həm də Merilinə abidə qoyulmuşdur Dogs In The News Article
Nəqliyyat
Aka ilə Camami və Naha arasında bərə əlaqəsi vardır. Adaya Gerumaşima hava limanı vastəsi ilə gəlmək mümkündür.
Labirintdə dolaşan (film)
Labirintdə dolaşan (ing: The Maze Runner) — Ceyms Daşnerin 2009-cu ildə yazdığı eyniadlı romanı əsasında rejissor Ues Balın 2014-cü ildə çəkdiyi elmi fantastika, distopiya, döyüş və triller janrlarındakı ABŞ filmidir. Baş rollarda Dylan O'Brien, Aml Ameen, Kaya Scodelario, Thomas Brodie-Sangster, Will Poulter və Ki Hong Lee oynamışdırlar. 18 sentyabr 2015-ci ildə onun davamı olan Labirintdə qaçış: Alovlu sınaq filmi buraxılmışdır.
Süjet xətti
Qleyd daş divarlarla əhatə olunmuş geniş ərazidir. Tomas qleydə buraxılanda digər oğlanlar kimi adından başqa heç nəyi xatırlamırdı. Qleyddəki Tomasdan başqa hamı oradan çıxmağın mümkün olmadığını düşünür. Tomas çıxış yolunu tapa biləcəyini düşünür; lakin bunun üçün beyninin dərinliklərindəki sirləri həll etməlidir.
Bulqan vilayəti
Ərazisi
1938-ci ildə yaradılan Bulqan vilayətinin ərazisi 48 733 Km2-dır. Bulqan vilayətinə 15 rayon (sum) daxilidir.
Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Bulqan vilayətinin əhalisi 62 027 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.
SSRİ vitse-prezidenti
Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı Vitse-prezidenti ) — 1990-cı il dekabrın 27-dən 1991-ci il dekabrın 26-dək SSRİ-nin ən yüksək vəzifələrindən biri.
Tarixi
Vitse-prezident SSRİ Prezidenti ilə vahid tərkib hissəsi olaraq 5 il müddətinə seçilmişdir. SSRİ-nin vitse-prezidenti dövlət prezidentinin tapşırığı ilə onun müəyyən səlahiyyətlərini həyata keçirir, prezident olmadıqda və ya öz vəzifələrini yerinə yetirə bilmədikdə onu əvəz edirdi. SSRİ Prezidentinin səlahiyyətlərini vitse-prezident tərəfindən həyata keçirmək mümkün olmadıqda, onlar SSRİ Ali Sovetinin Sədrinə keçirdi.
Təşkilati Məxsusə
Təşkilati Məxsusə (تشکیلات مخصوصه, Teşkilât-ı Mahsusa) — Osmanlı imperiyasında hərbiləşdirilmiş gizli polis təşkilatı. İlk növbədə Hərbiyyə Nazirliyinin nəzdində təşkil edilən təşkilat 1915-ci ilin fevralında birbaşa İttihad və Tərəqqi təşkilatına cavabdehlik daşımağa başlamışdır. Bahaəddin Şakir və Nazım bəyin rəhbərlik etdiyi təşkilat 1914-cü ilin əvvəllərində tayfa üzvlərindən (xüsusilə də çərkəz və kürdlərdən), eləcə də dövlətə xidmət edəcəkləri üçün azadlığa buraxılma şansı təqdim edilən 10,000-dən çox məhkum edilmiş cinayətkar ibarət idi. Bu, nizamlı ordudan müstəqil, dinc əhaliyə hücum etmək üçün istifadə edilə bilən bir qüvvə kimi formalaşmışdı.
Monte Perdido
Monte Perdido (İspan dilində) (Fransızca Mont Perdito; Aragonese'de Mont Perdito; Katalonadakı Mont Perdut, dördü də itmiş dağ deməkdir) Pireneydəki üçüncü ən yüksək dağdır. İspaniyada yerləşən Monte Perdido zirvəsi (3355 m) Fransadan Gavarnie və Estaubé Cirques'larının görünməz zirvələri ilə gizlidir. Huesca əyalətinin şimalında dayanır.Dağ Monte Perdido silsiləsinin bir hissəsini təşkil edir və Ordesa y Monte Perdido Milli Parkında, Pireneyin qərb hissəsində, İspaniyanın Araqon icmasında yerləşir.
Bu əhəng daşı, ərazisi 30,6 min hektar olan bir obyektin bir hissəsi olaraq 1997-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya İrsi Siyahısına daxil edilmişdir. Buraya Avropanın ən dərin iki kanyonu (İspaniya tərəfində) və üç böyük buzlaq sirkası (Fransa) daxildir. Bölgənin keçmiş pastoral mənzərələri (kəndlər, tarlalar və fermalar, dağ otlaqları və yollar) əvvəllər Avropanın dağlıq bölgələri üçün çox xarakterik olan kənd təsərrüfatı quruluşunu göstərir.
İspaniyadan dağa giriş Fransadan daha asandır.Cığır Ordesa Vadisindəki Arlanonun Torla kəndi yaxınlığında başlayır və sərt zirvəyə qalxmadan Cirque de Soaso'dan Goriz'in Sığınacağına doğru gedir. Qışda bir buz balta və dırmaşan pişiklər qaldırmaq üçün lazımdır. İlk fəthin tarixi bəlli deyil, zirvəyə ilk sənədli qalxma 6 avqust 1802-ci ildə Fransız alpinistləri tərəfindən baş tutdu.
Milli Park
Bölgənin iqlim şəraitinə şimaldan okean, cənubdan Aralıq dənizi öncəsi iqlim təsir edir. Orta illik temperatur 5 °C, fevralda orta temperatur −5 °C, iyulda 12 °C-dir. Orta illik yağıntının miqdarı 1600 mm-dir. Ərazinin florası 1500-dən çox növdən ibarətdir, onlardan 50-i Pireneylərə aiddir. Faunanın nümayəndələri arasında alp marmotu, ermine, Avropa çiy geyik, Pireney çobanyastığı, nəsli kəsilməkdə olan Pireney kaprizi, Pireney muskratı var. Bir çox quş var: toğlugötürən ,qırğı qartal, tundra kəklikləri, adi bonazi tetrası, kapercaillie, alp cekdav, qara başlı yeriş qozu, ümumi pika, qırmızı qanadlı stenolaz,ümumi qızdırıcı, qırmızı başlıq, qara örtüklü qırmızı, alp vurğu, dağ pipit və alp vüroku. Yüksək dağlıq ərazilərdə kərtənkələ Archaeolacerta bonnali tapılmışdır.
Fransız alimi Louis Ramond de Carbonnier Monte-Perdido'dan "Avropanın ən gözəl əhəng daşı zirvəsi" olaraq danışdı.
İsrail–Oman münasibətləri
İsrail–Oman münasibətləri — İsrail və Oman 1994-cü ildə diplomatik münasibətlər qurmalarına baxmayaraq, bəzi eniş və yüksəlişlərdən sonra 2018-ci ildə bu əlaqələri yenidən bərpa etdilər. Ölkələrin bir-birlərini qarşılıqlı tanımasına baxmayaraq, İsrail vətəndaşlarına 2008-ci ildə Omana səfər etməyi qadağan etmişdi. İki ölkə arasındakı iqtisadi əməkdaşlıq, o qədər də əhəmiyyətli olmasa da, Omanın ərəb dünyası ilə yəhudi dövləti arasında bir vasitə olmasına kömək etmişdir.
Tarix
1994-cü ildə o zaman Baş nazir olan İshaq Rabin Omanın paytaxtı Maskatda Oman sultanı Kabus bin Said tərəfindən qarşılandı. Digər məsələlərlə yanaşı hər iki tərəf şirin suyun istifadəsi və quraq bölgələrə təzə suyun verilməsini müzakirə etdi. 1995-ci ildə Rabinin öldürülməsindən bir neçə gün sonra, İsrailin Baş naziri Şimon Peres Qüdsdəki iqamətgahında Omanın Xarici İşlər Naziri Yusuf ibn Alavini qəbul etdi. 1996-cı ilin yanvarında İsrail və Oman qarşılıqlı ticarət nümayəndəliklərinin açılması haqqında saziş imzaladılar. İsrail Xarici İşlər Nazirliyi daha sonra bunları söylədi: «Oman hesab edir ki, bu addım sülh prosesində davamlı tərəqqiyə, regionda sabitliyin möhkəmlənməsinə səbəb olacaqdır. Ticarət ofisləri Oman ilə iqtisadi və ticari əlaqələri, su mənbələri, kənd təsərrüfatı, tibb və rabitə sahələrində əməkdaşlığı inkişaf etdirəcəkdir». Elə həmin il (Baş nazir İshaq Rabinin öldürülməsindən 4 ay sonra) İsrailin Baş naziri Şimon Peres Qətərə və Omana baş səfər təşkil edir. Hər iki ölkədə İsrail ticarət nümayəndəliklərini açılır. 2000-ci ilin oktyabrında ikinci intifadanın başlaması ilə Oman hökuməti ictimai rəyin İsraillə sərt şəkildə qarşılanması səbəbindən Yəhudi dövlətinin ticarət missiyasını bağladı. Bununla birlikdə 2008-ci ildə Oman Xarici İşlər Naziri Yusuf bin Alavi bin Abdullah Qətərdə olarkən israilli həmkarı Tsipi Livni ilə görüşdü. 2009-cu ilin noyabr ayında İsrailin yüksək səviyyəli diplomatlarından ibarət nümayəndə heyəti Omana səfər etdi. Bunun rəsmi səbəbi İsrailin Yaxın Şərqdə duzsuzlaşdırılma tədqiqat mərkəzinin illik sammitində iştirakı (İsrail 1996-cı ildən Fələstin Muxtariyyəti, ABŞ, Yaponiya, İordaniya, Hollandiya, Cənubi Koreya və Qətər ilə birlikdə proqramda iştirak edir) olur. Bununla yanaşı Omanın xarici işlər naziri Yusuf Bin Alavi ilə də gizli danışıqlar aparıldı. Fələstin-İsrail nizamlanması və Oman ilə İsrail arasında rəsmi əlaqələrin qurulması məsələləri müzakirə edildi. Bunun üçün birincisi, Qərb Sektorunda inşaatın dayandırılmasını və israillilərin bu ərazidən tamamilə çıxmasını tələb etdi. İsrail diplomatları bundan imtina etdilər.
2018-ci ilin fevral ayında Oman Xarici İşlər Nazirliyinin başçısı Yusuf bin Alavi İsrailə səfər etdi. O, Fələstin rəhbərliyinə rəsmi səfər etdi və qeyri-rəsmi olaraq İsrail rəhbərliyinin nümayəndələri ilə müqəddəs yerləri - Qüdsdəki Ömər və Əl-Əqsa məscidlərini ziyarət etmə adı altında görüşdü. 2018-ci ilin dekabrında İsrail hökumətinin başçısı Netanyahu, Omanın İsrail mülki təyyarələri üçün hava məkanını açdığını açıqladı
Naxçıvan rəhbərlərinin siyahısı
Naxçıvan Muxtar Respublikasının rəhbərlərinin siyahısı — azırkı Naxçıvan Muxtar Respublikasında tarixən mövcud olan qanunverici orqanların başçılarının siyahısı.
Azərbaycan Kommunist Partiyası
Azərbaycan Kommunist Partiyası Naxçıvan Vilayət Komitəsi Rusiya Kommunist (bolşevik) Partiyasının, Ümumittifaq Kommunist Partiyasının, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının respublika üzrə mərkəzi partiya orqanı kimi hesab olunur. Birinci katibi de-fakto olaraq adətən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi Bürosu, yaxud da Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin baş katibi təyin edirdi.
İsrail–Oman münasibətləri
Ərəb-İsrail qarşıdurması
Bölgədəki əksər ölkələrdən fərqli olaraq, Oman heç vaxt ərəb dövlətləri ilə İsrail arasında hər hansı silahlı qarşıdurmada iştirak etməmişdir.
Finlandiya 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Finlandiya 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak edəcək.
Seçim
Finlandiya Avroviziya 2012 üçün seçimi yenilənmiş formatda keçiriləcək. Seçim fevral ayına planlaşdırılır və adı hələ müəyyən edilməyib. YLE bildirib ki, bu Finlandiyanın ən mötəbər musiqili şou olacaq. YLE mahnıların demo versiyalarını avqustun 15-dən sonra qəbul edəcək və bu prosses sentyabrın sonuna qədər davam edəcək. Yeni şou yanvar ayında işıq üzü görəcək. Şou zamanı münsiflərin seçimi, auditoriyanın fikiri və fan-klubların çıxışları nəzərdə tutulur. Bütün bunlar fevral ayında Helsinki şəhərində keçiriləcək möhtəşəm final ilə bitəcək və Finlandiyanın Avroviziya 2012 mahnı müsabiqəsində təmsilçisinin adı bəlli olacaq.
Mirzə Kazım bəy
Mirzə Kazım bəy ) əsl adı Məhəmməd Əli Kazımbəy olmuş Azərbaycan əsilli rus şərqşünası, tarixçi, türkşünas və filoloqu. Mladorossi hərəkatının banisi Aleksandr Kazımbəyin babası. Rusiya Elmlər Akademiyasının ilk azərbaycanlı üzvü. Mirzə Kazım bəy İslam dininə aid əsər də yazmışdır.
Həyatı
Mirzə Kazım bəy 1802-ci ildə Rəşt şəhərində ruhani ailəsində anadan olmuşdur. Bir çox mənbələr onun milli mənsubiyyətinə görə azərbaycanlı olduğunu göstərsə də  , bəzi mənbələrdə onun "tatar mənşəli" olması fikrini irəli sürmüşdürlər.
Atası Məhəmməd Qasım Kazımbəy Dərbəndin (o vaxtlar Azərbaycanın Quba xanlığının tərkibində olmuş, sonralar Rusiya imperiyasına birləşdirilmişdir) tanınmış ruhani şəxslərindən olmuşdur. Babası Nazir Məhəmməd xan isə Dərbənd hakiminin baş xəzinədarı olmuşdur. Məkkəyə həcc ziyarətindən qayıdarkən atası Məhəmməd Qasım Kazımbəy Rəşt şəhərində (İndiki İran İslam Republikasının Gilan vilayəti) yerli hakim Bağır xanın qızı Şərəfnisə xanımla evlənir. Mirzə Kazım bəy məhz bu şəhərdə anadan olur. Bir qədər sonra atası Dərbəndə qazı təyin olunur və ailəsi ilə bu şəhərə köçür.
Din
Xristianlıq pravoslav
Dini görüşləri
Hələ Dərbənddə yaşadığı dövrdə tez-tez şotland-dini missionerlər ilə görüşür və onlarla saatlarla davam edən müzakirələr aparır. Bu müzakirələr gənc Kazımbəyi Xristian dinin əsaslarına dair mütəmadi suallara aparırır və o xaçpərəstlik haqqında daha geniş məlumat əldə etmək məqsədilə yəhudi və ingilis dillərini öyrənməyə başlayır. Və ciddi götür-qoydan sonra bu dini qəbul etmək qərarına gəlir. Bu hadisə onun ailəsi ilə münasibətlərinin pozulması ilə nəticələnir. Ömrünün sonunadək Xristianlıq dininə sitayiş edir.
Tarixçi
Kazımbəy bir sıra tarixi mövzularda kitabların müəllifidir. Türk dilində yazdığı "Əssəb əs-Səyyar" (Yeddi planet) əsəri Krım xanlığının 1466–1737-ci illər aralığındakı tarixi haqqındadır. 1841-ci ildə qələmə aldığı "Uyğurlar" əsərində isə qədim uyğurların tarixi haqqında dəyərli elmi məlumatlar verir. O həmçinin, Məhəmməd Əvabinin "Dərbəndnamə" əsərini (XVII əsr Dağıstan tarixi haqqında əsər) ingilis dilinə tərcümə edir və 1856-cı ildə nəşr etdirir. Ən böyük tarixi əsəri isə 1865-ci ildə nəşr olunmuş "Bab və Babilər: 1848–1852-ci illər İranda Dini və Siyasi Təlatümlər" əsəridir. Digər əsərləri isə başlıca olaraq İslam tədqiqatları mövzusunda olmuşdur: "Qurani-Kərimdə ahənglik" (1859), "Müridizm və Şamil" (1859), "İslam tarixi" (1860) və başqaları.
Filoloq
Kazımbəy dilçiliyə xristianlığa dair əsərlərin şərq dillərinə tərcüməsi ilə başlamışdır. Sonradan fransız, alman və tatar dillərini də öyrənir. 1825-ci ildə təhsilini davam etdirmək üçün Böyük Britaniyaya, Londona dəvət olunur. Lakin rus hakim dairələri bu təklifin həyata keçməsinə imkan vermirlər. Bunun əvəzində Rusiya İmperiyasının xüsusi sərəncamı ilə Kazımbəy Omska tatar dili müəllimi olaraq göndərilir. Lakin Kazanda xəstəliyə tutulması səbəbindən Omska gedişi təxirə salınır və o heç vaxt bu şəhərə getmir. Kazanda olarkən Kazımbəy Karl Fuks adlı tarixçidən Kazan universitetində ərəb və fars dillərindən dərs demək təklifini alır. 1828-ci ildə Britaniya Kral Şərqşünaslar Cəmiyyətinə üzv və Kazan universitetində yenicə yaranmış "Türk dilləri" fakültəsinə rəhbər təyin olunur. 1835-ci ildə isə Rusiya Elmlər Akademiyasına müxbir üzv seçilir. 1839-cu ildə Demidov mükafatına layiq görüləcək "Türk-tatar dillərinin qramatikası" adlı fundamental elmi monoqrafiyasını yazır. Qeyd etmək lazımdır ki, o dövrlər Rus imperiyasında əksər türk dilləri "Tatar" və ya "Türk-tatar" adlı vahid dilin ayrı-ayrı dialektləri kimi qəbul olunurdu. Bu əsərində Kazımbəy osmanlı, azəri və digər türk dillərinin və ya o zaman deyildiyi kimi dialektlərinin fonoloji, morfoloji və sintaksis təhlil və müqayisısini aparır. Əsər 1846-cı ildə ikinci dəfə nəşr olunur və Qərbi Avropada türk dilləri barəsində ən zəngin elmi mənbə kimi geniş marağa səbəb olur. 1921-ci ildə Jan Denin "Türk dilinin qramatikası" (Osmanlı dialekti) əsərinin nəşrinə qədərki dövrdə Avropa universitetlərində əsas istinad ədəbiyyatı olaraq istifadə olunmuşdur.
1849-cu ildə Kazımbəy St. Pterburq universitetinə yenicə açılmış "Şərq dilləri" fakültəsinə dekan təyin göndərilir. 1863-cü ildə isə burada "Şərq tarixi" kafedrasını təsis edir. O şərq mədəniyyətinin öyrənilmısinə maraq göstərən tələbələrin təcrübi ekskursiyaylara göndərilməsinin təşkilinə nail olur. 1854-cü ildə türk dilinə dair yeni, "Türk dillərinin öyrənilməsində kurs dərsliyi" və 6700 sözdən (o dövrün ən irilərindən biri) ibarət rus-türk lüğəti (sözlüyü) nəşr etdirir. Həmin il "Şərq dillərindənə törəmiş rus söz və söz birləşmlərinin izahına dair" əsərini də yazmağa müvəffəq olur.
1868-ci ildə rus elmi dairlərində Türküstanın etnoqrafiyası, linqvistikası, numizmatika və epiqrafiyasının öyrənilməsinə yönələn akademik hərəkata başlayır. Lakin dahi alimin ölümü ona ən böyük arzusu, mənsub olduğu və həmişə sadiq qaldığı türk millətinin həyati əhəmiyyətli vahid elmi-mədəni dəyərlər layihısini həyata keçirmısinə imkan vermir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Praporşiklər Məktəbi
thumb|[[Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Milli Ordusu nun zabit i ]] Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Praporşiklər Məktəbi — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə milli ordu üçün zabit kadrları hazırlayan ilk hərbi təhsil müəssisəsi.
Yaradılması
1918-ci il dekabrın 1-də Gəncə hərbi məktəbinin əsasında yaradılmışdı.
Strukturu
Yeni şəraitdə məktəbin statusu da genişləndirildi. Belə ki, praporşiklər məktəbinin məzunu buraxılış imtahanlarım uğurla verdikdə dərhal ilk zabit rütbəsinə — praporşik rütbəsinə layiq görülürdü. 1918-ci il dekabrın 24-də polkovnik Şirin bəy Kəsəmənli Praporşiklər məktəbinin rəisi təyin olundu. Hərbi nazirin 1919-cu il 8 aprel tarixli 186 saylı əmri ilə Şirin bəy Kəsəmənli 2-ci Bakı piyada alayının komandiri təyin olunduğundan həmin əmrlə 1-ci qaubitsa-topçu divizionunun komandiri polkovnik Rüstəm Şıxlinski Praporşiklər məktəbinin rəisi təyin edildi. 1919 ilin aprelində Praporşiklər məktəbinin yeni statusda ilk buraxılışı oldu. Azərbaycan Parlamenti sədrinin müavini Həsən bəy Ağayev və digər rəsmi şəxslər bu əlamətdar hadisə münasibətilə Gəncəyə gəldilər. İlk buraxılıŞda PraporŞiklər məktəbinin 135 məzunu zabit rütbəsinə layiq görüldü. Məktəbin 1919-CU ilin sentyabrındakı ikinci buraxılıŞında isə onu 119 nəfər bitirdi. 1919 ilin oktyabrında Praporşiklər məktəbinin bazasında Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi Məktəbi yaradıldı.
NGC 1320
NGC 1320, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kipu
Kipu (keçua "khipu" -> isp. "quipu" – "düyün", "düyünləmək", "say"; aym. "chino" – "çino" – Andların dağlıq sistemində yaşamış inklərin və onların sələflərinin qədim mnemonik və say sistemidir (say avadanlığı olan yupana ilə birgə). Pambıqdan və ya dəvəkimilər (alpaka və lama) yunundan hazırlanan mürəkkəb ip sarmaşıqları və düyünlərindən ibarət özünəməxsus yazı növüdür. Fərqli sayda sallanan saplara malik ola bilər: bir neçəsindən tutmuş 2500-ə dək. Xüsusi tərzdə salınmış imperiya yolları vasitəsilə çapar çaskilər tərəfindən məlumatların ötürülməsi üçün, həmçinin ictimai həyatın müxtəlif aspektlərində (təqvim, topoqrafik sistem, vergilərin və qanunların təsbit edilməsi) istifadə edilirdi. İspan xronistlərindən biri olan Xose de Akosta yazırdı ki, bütün ink imperiyası kipu vasitəsilə idarə edilirdi və heç kim düyünlə hesab aparanlardan qaça bilməzdi .
Labirintdə qaçış: Alovlu sınaq (film, 2015)
Labirintdə qaçış: Alovlu sınaq (həmçinin qısaca Alovlu sınaq kimi də tanınır) 2015-ci ildən kinoteatrlarda nümayiş olunan ABŞ istehsal olan distopik elmi-fantastik döyüş trilleridir. Ceyms Daşnerin “Labirintdə qaçış: Alovlu sınaq” adlı Labirint kitab seriyasının ikinci kitabından uyğunlaşdırılmış bu film həmçinin 2014-cü ildə çəkilmiş “Labirint qaçışçısı” filminin davamıdır və “Labirint” film seriyasının ikinci filmidir. Rejissoru Ues Ball olan filmin, ssenarisi T.S. Nowlin tərəfindən yazılmışdır və filmin əsas aktyor heyəti birinci filmdəki ilə eyni olsa da (Dylan O'Brien, Thomas Brodie-Sangster, Ki Hong Lee, Kaya Scodelario və Patricia Clarkson), Rosa Salazar, Jacob Lofland, Giancarlo Esposito, Aidan Gillen, Barry Pepper, Lili Taylor və Alan Tudyk bu filmin köməkçi aktyor heyətini təşkil edir.
Kipu
Ən qədim protokipu 12 sallanan sapdan ibarət idi, həmçinin onlardan bəziləri düyünlü, bəziləri isə taxta çubuğa dolanmış idi. Arxeoloq Rut Marta Şeydi Solis (Ruth Martha Shady Solís) tərəfindən Karal (Supe vadisi) adlı arxeoloji obyektində yerləşən ən iri piramidaların birindəki germetik otağın qazıntısı zamanı aşkar edilmişdi. Stratiqrafik qatı analizi nəticəsində protokipunun e.ə 3-cü minilliyə təsadüf etdiyi müəyyən olunmuşdu. Bu səbəbdən kipu bəşəriyyətin ən qədim (şumer mixi yazıları və misir ieroqliflərindən sonra) yazı növlərindən kimi qəbul edilə bilər. Bu tapıntıdan öncə əldə olan ən qədim kipunun radiokarbon analizi vasitəsilə eramızın 779–981-ci illərə təsadüf etdiyi müəyyən olmuşdu. Bu tarixlər arasındakı belə böyük fasilə hələ də tarixçilər tərəfindən izah edilməyib.
Labirintdə qaçış: Alovlu sınaq (film, 2015)
Süjet xətti
Tomas, Tereza, Minho və digər “qleyderlər” labirintin öhdəsindən gəlsələr də, arxayınlaşmamalıdırlar. Sağ qalmaq yarışını təşkil etmiş gizli təşkilat, yeniyetmələr üçün bu dəfə yeni, daha təhlükəli sınaqlar hazırlayıb. Bu səfər onlar ucsuz-bucaqsız səhraya düşüb, müalicəsi olmayan xəstəliyin qurbanları ilə görüşəcəklər. Çılğın xasiyyətə malik bu insanlar ipə-sapa yatmayan, olduqca təhlükəli davranışları ilə seçilir.
Kipu
Yazılı mənbələrdə kipu haqda ilk məlumata 1533-cü ildə konkistador Ernando Pisarro tərəfindən yazılmış və kral audiyensiyası üçün Santo-Dominqo şəhərinə göndərilən "Məktubda" rast gəlmək olur. Konkistador məktubunda yazır: Onlar (hindular) bir neçə ipdə (düyünlənmiş) düyünlərin köməyi ilə sayırdılar...onların odun, qarğıdalı və qalan şeyləri saxlamaq üçün ambarları var; və onlar (hindular) iplərindəki düyünlərin köməyi ilə hər bir qəbilə başçısının gətirdiyinin sayını aparırlar.
Ernando Pisarro kipu ilə ilk dəfə Ataualpanın həyatı qarşılığında vəd edilən canpulunun bir hissəsini təşkil etmiş Paçakamak məbədinin xəzinəsini götürmək üçün gedəndə rastlaşmışdı. Məhz o, kipunun gəlirlərin və xərclərin hesablanması üçün istifadə edildiyini qeyd etmişdi.
1923-cü ildə amerikalı tarixçi Lesli Lelan Lok "The ancient quipu" kitabında inklərin düyün sarmaşıqlarının həqiqətən də yazı növü olduğunu sübut etmişdi. 2006-cı ildə amerikalı araşdırmaçı Qeri Erton (Gary Urton) kipu düyünlərində, daha çox binar sistemə bənzəyən, hansısa şifrə olduğunu aşkar edir; şifrə 27=128 variyasiyaya imkan verir. Bəşəriyyət tarixində ilk dəfə kipu ikili qeyd kimi mühasibat uçot növünü tətbiq etməyə imkan vermişdi.
Kipuların saxlanma yerləri
"Quipu Database Project" layihəsi çərçivəsində Harvard universitetinin professoru Qeri Erton və həmkarı Kerri Breyzan tərəfindən yaradılan məlumat bazasına istinadən, dünyada Avropadan tutumuş Şimali və Cənubi Amerikayadək 831 dənə kipunun mövcudluğu məlumdur (bunlardan üçdə ikisi rəqəmsal sturktura malik olanlar qismində klassifikasiya edilib ). Onların əksəriyyəti And ölkələrinin xaricindəki muzeylərə yerləşdirilib; bəziləri isə öz doğma yerlərində yaradanlarının varislərinin himayəsində bulunur.
Yerli sülalə kolleksiyalarındakı kipular layihənin məlumat bazasına yerləşdirilməyib və onların dəqiq sayı məlum deyil. Belə kolleksiyalarıdan biri də (263 ədəd) Rapaz (Peru) kəndinin sakinləri tərəfindən saxlanılır və 1994-cü ildə Medisonun (ABŞ) Viskonsin universitetinin əməkdaşı Frenk Salomon tərəfindən araşdırılıb. Santa-Barbarada (ABŞ) yerləşən Kaliforniya universitetinin antropologiya və arxeologiya bölməsində bir kipu saxlanılır.
Araşdırma mərkəzi
Kipu məsələləri ilə bağlı əsas araşdırma mərzkəzi rəhbəri Harvard universitetinin arxeologiya departamentinin professoru Qeri Erton olan "Khipu Database Project" layihəsi sayılır. Kipu haqda məlumat bazasının idarə edilməsi Kerri C. Breyzandadır.
Kipunun saxlanılması problemləri
250px|thumb|right|Lima (Peru) şəhərinin Milli muzeyində sərgilənən kipu
Kipunun saxlanılması eksponatlara daha az zərərlə uzun müddət qalmağa imkan verən metodikanln tədbiqini tələb edir. Muzeylərdə, arxivlərdə və xüsusi kolleksiyalarda kipunu adi tekstil məmulatları kimi saxlayırlar. Kipu zülal materiallara əsaslanan liflərdən hazırlanır: lama və digər dəvəkimilərin yunundan yaxud sellülozadan (pambiqdan). Adətən kipunun sallanan sapları "mənasının məmurlara bələd olduğu müxtəlif rənglərə boyanan mürəkkəb düyünlənmiş sap sistemi " ilə hazırlanırdı. Təbii və ya süni rəngin qorunub-saxlanılması sonadək həll edilməyən problem kimi qalır – rənglər tədricən dəyişib və gələcəkdə liflərə daha çox zərər vura bilər. Rənglər toz və müəyyən boyaların səbəbindən tündləşir. Bağlara bərkidilmiş müxtəlif bəzəkli (məsələn, çanaq) kipulara rast gəlinirdi; və bu qeyri-tekstil materialların saxlanılması əlavə çətinliklər yaradır.
Bütün tekstil material ultrabənövşəyi şüaların mənfi təsirinə məruz qalır. Materialın rəngliliyi və davamlılığı tədricən azalır. Temperatur, nəmişlik və işıqlandırma avtomatik olaraq istilik, havalandırma və ventilyasiya (HVAC) sistemləri ilə idarə olunur. Havanın nisbi rütubəti 60% və ya daha az olmalıdır. Yüksək temperatur kövrəkliyi artıra və kipunun liflərinin xarab olmasın gətirib çıxara bilər. Rütubətin yüksək səviyyədə olması zülalın kipunun materialında qalması üçün arzuolunmayan şəraitə gətirib çıxara bilər. Hər bir parça növünə aid olduğu kimi, sərin, təmiz, quru və qaranlıq məkan ən arzuolunandır. Sərgilərdə kipu üçün həmçinin xüsusi mühit yaradılır. Kipunu həşərat və onun sürfələrinin olub-olmamasını yəqin etmək üçün yoxlayırlar.
Rut Şeydi (perulu arxeoloq), ehtimala görə, təxminən 5 min yaşı olan kipu aşkar edib. Tapıntı yerində olduqca yaxşı qalmış "nazik sütunlara dolanmış qəhvəyi pambıq saplı" kipu və "bir sıra qurbanlıqlar, həmçinin tora bükülmüş müxtəlif ölçüdə müəmmalı lif yumaqları və qədim qamış səbətləri" aşkar edilmişdi. Həmçinin burada tapılan "əsrlər boyunca qəhvəyi çirkli rəng almış yolunmuş və toxum içərən xam pambıq topaları və pambıq saplarından olan yumaq" da yaxşı qalıb. Kipunun və digər eksponatların yaxşı qalmasının səbəbi Karalın quraqlıq iqlimi ilə də bağlı ola bilər.
Kipunun cari durumu
İspaniyanın müstəmləkələrə aid sənədlərində təxminən 15 və ya 20 kipu haqda məlumat keçir. Bu zamandək gəlib çıxan və səndələrdə qeyd edilən kipular arasında tənasüb müəyyən edilmədiyi səbəbindən, hesab edilir ki qeyd edilən kipular bizim dövrə gəlib çıxa bilməyib. İspanlar inkləri fəth etdikdən sonra kipu Perudakı dağlıq ərazidə davam edir. Bəzi tarixçilər inanırlar ki, müəyyən kipuları yalnız onların müəllifləri – kipukamayoklar oxuya bilirdilər. Belə olduğu halda, kipunu yazı forması yox, mnemonik avadanlıq hesab etmək olar. Bir çox tarixçi tarixin inka (ispan yox) versiyasını öyrənmək üçün kipuları deşifrə etməyə çalışıblar; çünki bu inklərin keçmişinə başqa prizmadan baxmaq imkanı verəcəkdi.
1994-cü ildə Frenk Salomon (Frank Salomon) kipunun hələ də ictimai həyatın mühüm hissəsi olan Perunun Tupikoça (Tupicocha) kəndində bir araşdırma aparır. 1994-cü ildə bu Kolumbdan öncəki kipunun sahib olduğu strukturlu kipuların yerli idarəetmə orqanları tərəfindən qeydlər aparmaq üçün istifadə edildiyi yeganə kənd idi. Lakin yerli sakinlər öz kipularının inklərin artefaktları ilə hansısa bağlantısı olduğunu təkzib edirdilər. 2005-ci ildə Frenk Salomon Perunun Rapas (Rapaz) kəndində bir çox araşdırma aparır. 2009-cu ilin sentyabrın 12-də Perunun Ankaş bölgəsində yerləşən ucqar Kuspun kəndində Qreqoriya "Likuna" Rivera (Gregoria "Licuna" Rivera) adlı kipu tərtib edən qadından müsahibə götürülür. "Son kipukamayok" adlandırırlan bu qadının yalnız kənd sakinləri öldükdə kipu hazırladığı təsbit edilmişdi. Onun nümayiş etdirdiyi kipu bir neçə metr uzunluğuna malik və çoxlu sayda (göründüyü qədər eyni) ilmələr olmaqla ağ və mavi saplardan hazılranmış idi. Bu kipu ayinlər üçün hazırlanırdı: onu kəmər kimi ölmüş insanın belinə dolayırdılar ki, kipu insanı "başqa dünyaya keçərkən ölülər yolunda qorusun". Əgər bu kipunun rənglərinin (ağ və mavi) mənalarını müəyyənləşdirmək üçün Antonio de la Kalançanın siyahısına müraciəe etsək, aydın olur ki, mavi "Mavi göylərdə yaşayan Tanrını", ağ isə "dünyanı" təcəssüm edir və "axirətdə olan göylərdəki aləm" mətni formalaşdırır.
Berlinin "Museum für Völkerkunde" adlı muzeyində saxlanılan ВА42527 nömrəli kipu Amerikanın Kolumbdan öncəki dövrə aid edilir. 2003-cü ildə Harvard Universitetini təsil edən antropoloq və professor Hari Urton (Gary Urton) tərəfindən araşdırılan bu kipu "Z" və "S" formasında səmtlənmiş 4 xüsusi kvadrantdan ibarətdir. Bu kipu ilə şifrələşdirilən məlumatların statistik təhlilini 2012-ci ildə nəşr edilən işində Alberto Saes Rodriqes (Alberto Sáez-Rodríguez) həyata keçirir.
Təhlil onu göstərir ki, "Z" formasında səmtlənmiş ilməli sapların məlumatları bərabər dərəcədə horizontal ərz, "S" formasında səmtlənmişinkilərin məlumatları isə vertikal ərz boyunca paylanmışdır. İlmələr vasitəsilə şifrələnmiş rəqəmləri düzbucaq koordinat sistemində 7 nöqtənin "x"və "y" koordinatları olduğunu qəbul edərək və qrafik üzərində bu 7 nöqtəni çəkən Alberto Saes Rodriqes iddia edir ki, ВА42527 nömrəli kipuda Pleyadlar ülkərinin xəritəsi şifrələnib. Qrafikin 6 nöqtəsinə Pleyadlar ülkərinin gözlə görünən 6 parlaq ulduzu münasibdir: 7-ci nöqtə isə Yerdəki müşahidəçinin mövqeyindən baxdıqda hər 8 ildən bir Pleyadlar ülkərindən keçən Venera planeti ola bilər. Pleyadlar ülkərinin əsl xəritəsinin Albert Saes Rodriqes tərəfindən hazırlanan qrafikə nə qədər bənzədiyini müəyyən etmək üçün Pirsonun xətti korrelyasiya əmsalını istifadə etmək olar. Bu təqdirdə, əmsalın "x" və "y" rəqəmlərinin sıraları arasında güclü korrelyasiya bağının olduğunu göstərdiyini müşahidə etmək olar: X position r(7) = 0.73 (df = 5; p < 0.0617); Y position r(7) = 0.43 (df = 5; p < 0.3397). Bu da onu göstərir ki, "Həndəsə" (1637-ci ildə nəşr edilib) kitabında Rene Dekart (René Descartes, 1596–1650) tərəfindən tətbiq edilən düzbucaqlı koordinat sistemi Dekartdan uzun illər öncə bəlli olub və qədim inklər tərəfindən istifadə edilib.
Kipunun öyrənilmə tarixi
Kipuya öz diqqətini çoxlu sayda araşdırmaçı yetirib (mötərizədə onların işlərinin nəşr olunduğu tarix qeyd olunub) : T. P. Tompson (1829), Svonton (1843), Rivero-i-Ustaris (1857), Bolaert (1864), Peres (1864), Ernst (1871), Sefrey (1876), Larrabure-i-Unanue (1888, 1893), Bastian (1895), Ule (1897, 1907), Qimaraes (1907), Lokk (1912, 1923), Urteaqa (1919), Loaysa (1923), Şau (1923), Nordenskold (1925), Vassen (1931), Lyano Sapata (1933), İmbelloni (1935), C. E. Tompson (1935), Altyeri (1937, 1939, 1941), Şedl (1943), Poznanskiy (1943), Eşli (1944), Porras (1947), Bennet (1949), Karlos Radikati di Prmelyo (1949, 1952, 1965, 1976, 1977, 1984, 1987, 1990, 1991), Nunyes del Prado (1950), Mexiya Ksespe (1952), Espexo Nunyes (1953, 1957), Yakobsen (1963), Molina Munto (1966), Birket-Smit (1966–1967), Dey (1967), Holm (1968), Marsiya və Robert Aşerlər (1969, 1972, 1975, 1978, 1981, 1986, 1997), Makkey (1970, 1990), Kuzmişev (1972), Murra (1973), Konklin (1982, 2001), Robles (1982, 1990), Uilyam Börns (1984), Zuidema (1989), Rostvorovski (1990), Ruis (1990), Pis (1990), Bueni (1990), Parssinen (1992), Erton (1994, 1997, 1998, 2001, 2002, 2003, 2004), Bune (1994), Prada (1995), Pereyra (1996, 1997), Salomon (1997, 2002, 2004), Brokav (1999, 2001, 2002, 2003), Arelyano (1999), Reqalado de Urqado (2002), Kilter (2002).
Kipunun inklərdən əvvəl olması fərziyyəsini ilk dəfə 1893-cü ildə Larrabure-i-Unanue səsləndirir. Bu hipotez 1968-ci ildə öz təsdiqini tapır. Həmin ildə Yösitaro Amano Pampa Blankada aparılan qazıntılar zamanı orta horizonta (inklərdən əvvəlki dövr) aid edilən məzarda kipu qalıqları aşkarlayır, lakin tapıntı haqda məlumat yalnız 1982-ci ildə işıq üzü görür. Həmin illərdə Amerikanın Təbii Tarix Muzeyi eyni arxeoloji horizonta aid edilən bir neçə kipu əldə edir.
Karlos Radikati di Primelyo
Karlos Radikati di Primelyo kipunun fiziki parametrləri, müəyyənedici açarları, sapların fırladılması növləri ilmələrin yerləşməsi, sapların qalınlığı və rəngi barədə əsas bilgiləri istifadəyə verən ilk araşdırmaçıdır. Həmçinin, sərdabələrdəki arxeoloji tapıntıları araşdırdıqdan sonra o, kipu "arxivləri" terminini də istifadəyə verir. Bu isə öz növbəsində inklərin çoxlu sayda nüsxəsi olan kipu şəklində dövlət reyestr qeydlərinə malik olduğunu sübuta yetirmişdi. Araşdırmaçının kipunun öyrənilməsi sahəsinə verdiyi başqa mühüm töhfə isə kipuda "seriación" (söhbətin kipuda rəqəmsal bilgilər, onluq və iyerarxik sturkturdan getmədiyi hallarda oluşan seriyalar) adı alan şifrələşdirmə üsulunun müəyyənləşdirilməsi olub. Radikati bu kipuları narrativ hesab edirdi. Daha sonra bu kəşf digər alimlərin araşdırmalarında davam edir. Radikatinin başqa vacib kəşfi "kanuto" kipusu olur. Burada, adətən, əsas qaytanın üzərində sallanan ilməsiz iplər yerləşir. Qıraqdakı iplər bərk şəkildə çox nazik və rəngbərəng saplarla sarılmışdır; belə kipularda ilmələr təsadüfi qaydada yerləşir, iyerarxiyasızdır və onluq sistemə sahib deyil. Radikatinin irəli sürdüyü fərziyyəyə əsasən, kipu və piktoqrafik "kilka" (keçuaların erkən lüğətlərində "hərf", "kitab", "kağız" mənasını verən termin), yəni ikiboyutlu yastı materiallar üzərində yazılar, arasında bağlantı mövcuddur. Xronikaların araşdırılması bu yazı sistemi üsulunun kipudan öncə mövcud olduğunu təsdiq etmişdir. Qeydlər müxtəlif boyalarla taxta əsa və çubuqların üzərinə edilirdi. Bu yazını işarə bilgilərinə sahib çox az adam bacarırdı. Öz növbəsində, qeyd edilən sistem (Radikatinin fikrincə) inklərdə kipuda, sallanan sapların üst hissəsindəki lent, zolaq və parçalara kartuşların əlavə edilməsi səviyyəsinə qədər inkişaf edir (ola bilsin ki, bu məsələdə Radikatiyə böyük əhəmiyyət verdiyi həmvətənlisinin "La lettera apologetica" adlı kitab təsir etmişdir).
1964-cü ilə təsadüf edən nəşrində Karlos Radikati di Primelyo müəyyən kipu növlərinin yayqınlığı ilə İnka imperiyasının əhalisinin tərəfindən onların tərtib olunması bacarığı arasında uyğunluq olduğunu təsbit etmişdir:
Nicat Abdullayev
Nicat Mirnəbi oğlu Abdullayev –  Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Abdullayev Nicat Mirnəbi oğlu 4 sentyabr 1995-cı ildə Saatlı rayon Seyidlər kəndində doğulub.
Təhsili
İlk təhsilini Saatlı rayonunda Səməd Vurğun adına məktəbdə alıb. Sonradan Bakıya köçdüyü üçün təhsilini Sulutəpə qəsəbəsində yerləşən 10 saylı tam orta məktəbdə davam etdirib. Musiqiyə böyük həvəsi olan Nicat Xırdalanda saz ixtisası üzrə musiqi məktəbini bitirib. Hərbi xidmətini Gəncədə başa vurduqdan sonra elə musiqi sahəsində çalışmağa başlayır, toylarda, el məclislərində çıxış edir.
Hərbi Xidməti
2-ci Qarabağ müharibəsində ilk günlərdən cəbhəyə yollanıb, Füzulidə, Cəbrayılda döyüş yolu keçib. Oktyabrın 9-da Füzuli istiqamətində gedən ağır döyüşlərdə şəhidlik zirvəsinə ucalır.
Darxan-Uul vilayəti
Ərazisi
1994-cü ildə yaradılan Darxan-Uul vilayətinin 3 275 ərazisi Km2-dır. Darxan-Uul vilayətinə 4 rayon (sum) daxilidir.
Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Darxan-Uul vilayətinin əhalisi 101 880 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.
Qamazidlər
Qamazidlər — parasitiformes dəstəsinə aid gənə qrupu. Təqribən 20 fəsiləni əhatə edir. Uzunluğu 0,3-4 mm-dir. Oval və ya uzunsov qılcıqlarla örtülüdür. Yumurta qoymaqla, bir çox növü diri doğmaqla çoxalır. İnkişafı metamorfozladır, mövsüm ərzində bir neçə nəsil verir. Torpaqda çürüməkdə olan üzvi qalıqlarda, zirzəmi, hin və yuvalarda yaşayır. Qamazidlərin əksəriyyəti sürünənlərin, quşların, məməlilərin bədənində parazitlik edir. Bəziləri siçovul səpgili yatalağı, taun və s. xəstəliklərin törədicilərini yoluxdurur. Qamazidlər və onların sürfələri piretrum və heksaxloran ilə məhv edilir. Xəstə heyvanların saxlandığı binalar xlorofos məhlulu və s. insektisillərlə dezinfeksiya olunur.
SSRİ Gənclər Təşkilatları Komitəsi
SSRİ Gənclər Təşkilatları Komitəsi (SSRİ GTK) — Sovet İttifaqında ilk növbədə gənclərin beynəlxalq əlaqələri sahəsində ictimai təşkilat. Komsomoldan fərqli olaraq bu, kommunist ideologiyasının təbliği ilə birbaşa məşğul olmamışdır. Komitə 1956-cı ildə Sovet Gənclərinin Antifaşist Komitəsinin (SGAK; 1941–1956) əsasında yaradılmışdır. Həm GTK, həm də onun sələfi olan SGAK KQB kadrları ilə hərtərəfli doldurulmuşdu. Komitə sovet gənclərinin müxtəlif ictimai, peşəkar, idman, tələbə, mədəniyyət və digər təşkilatlarının beynəlxalq əlaqələrinə nəzarət edirdi.
Topal Mehmed Paşa
Topal Mehmed Paşa (ö. 1659) — IV Mehmed səltənətində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edən Osmanlı dövlət xadimi, kaptan-ı dəryas ı.
Novruzəli Məmmədov
Novruzəli Xanməmməd oğlu Məmmədov — Azərbaycan filoloqu, filologiya elmləri namizədi, pedaqoji elmlər doktoru, professor.
Fəaliyyatı
Məmmədov Novruzəli Xanməmməd oğlu 10 mart 1942-ci ildə Azərbaycanın Astara rayonu, Ərçivan kəndində anadan olub. Azərbaycan Xarici Dillər Universitetində ingilis filoloqiyası fakültəsini bitirmişdir.
1989-1992-ci illərdə Respublika Talış Mədəniyyət Mərkəzinin sədri, 1992 ildən "Tolışi sədo" qəzetində baş redaktorun müavini, 2001 ildən qəzetin baş redaktoru və eyni zamanda AMEA Nəsimi adına Dilçilik İnstitutun german-roman dilləri şöbəsinin rəhbəri kimi fəaliyyət göstərib. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi milli azlıqların dillərinə üzrə tədris-metodik şurasının və Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasının yanındakı milli sualı üzrə ictimai şurasının üzvü seçilmişdir.
Novruzəli Məmmədov Azərbaycanın yeganə talışşünas-dialektoloqu olub. Bir sıra kitab, elmi məqalə və dərsliklərin müəllifi idi. Azərbaycan və talış dillərinin münasibətinə həsr edilmiş bir neçə monoqrafiyaların müəllifi olub.
24 iyun 2008-ci il tarixdə Ağır Cinayətlərə Dair İşlər Üzrə Məhkəmə istintaq orqanının ona təqdim etdiyi ittiham aktının birbaşa köçürməsi olan hökmü ilə Novruzəli Məmmədovu boş zalda Azərbaycan Respublikası CM-nin 274-cü maddəsilə (dövlətə xəyanət) təqsirli bilinib, əmlakı müsadirə olunmaqla 10 il müddətinə cəzasını ciddi rejimli cəza çəkmə müəssisəsində çəkməklə azadlıqdan məhrum etmə çəzasına məhkum etdi.
17 avqust 2009-cu il tarixində Bakı həbsxanasında müəmmalı şəkildə dünyasını dəyişmişdir.
Airbus Helicopters
Airbus Helicopters — Airbus şirkətinin helikopter istehsal edən hissəsi. Gəlirləri və turbin vertolyotların hazırlanması baxımından sənayedə ən böyüyüdür. Baş ofisi Marsel Provans Hava Limanında yerləşir.
Xanaq şəlaləsi
Şəlalənin hündürlüyü təxminən 30 metrdir. İki kaskaddan ibarətdir. Şəlalənin töküldüyü yerdə kiçik göl formalaşıb. Yay aylarında bu göl turistlərin çimərlik ərazisi olur. Göl ərazisinin ümumi sahəsi 1,3 hektar olub yaranan kiçik diametri 50 metrdir.
Fauna və florası
Şəlalə və ətraf ərazilərdə Rusiyanın, eləcə də Dağıstanın Qırmızı kitabına düşmüş 1 növ ali bitki, 9 növ həşarat, 6 növ quş və 2 növ məməli qeydə alınıb.
Xanaq şəlaləsi yaxınlığında atmilçək qaş səhləbi ə təsadüf olunur. Şəlalə enliyarpaqlı meşələr zonasında yerləşir. Meşə ərazisi üçün əsas aşağıdakı ağaclar xarakterikdir: qafqaz vələsi, boz qızılağac, palıd, şərq fıstığı; kollardan adi fındıq, yemişan və s.
Oduncaqlarda və ağac köklərində böyük palıd uzunbığı geniş yayılıb. Şəlalənin yaratdığı kiçik göl ətrafında nadır və çox gözəl olan Qafqaz karabidinə rast gəlmək olar.
Çay suyunda rast gəlinən balıqlar: şirbit, Qafqaz çəki balığı və Qafqaz enlibaşı.
İncəsənətdə
«Qafqaz əsri» — Sergey Bodrovun filmində əsas fonda Xanaq şəlaləsi görsənir. Dağıstan gənclərinə siyası məqsəd üçün hazırlanmış himndə şəlalə klipin ilk anlarında görsənir. . 2017-ci ildə Mahaçqalada dağıstanlı memarlar tərəfindən «Dağıstan miniatürda» parkında Xanaq şəlaləsinin miniatür forması nümayiş olunmuşdur.
İngiltərə Liqa Kuboku
Mançester Yunayted
Dornod vilayəti
Ərazisi
1941-ci ildə yaradılan Dornod vilayətinin ərazisi 123 597 Km2-dır. Dornod vilayətinə 14 rayon (sum) daxilidir.
Əhalisi
2017-ci ilə olan məlumatlara əsasən Dornod vilayətinin əhalisi 76 507 nəfərdir. Əhalinin mütləqi monqollardan ibarətdir.
Əbülfəz Rəhmətov
Əbülfəz Hüseynverdi oğlu Rəhmətov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kapitanı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı və hərbi xidməti
Əbülfəz Rəhmətov 3 iyul 1989-cu ildə Lerik rayonunun Ambu kəndində anadan olmuşdur. O, 2006-cı ildə Lerik rayonunun Kitabəli Həmidov adına Ambu kənd tam orta məktəbini müvəffəqiyyətlə bitirərək həmin ildə də Heydər Əliyev adına Ali Hərbi məktəbinə qəbul olmuşdur. 2010-cu ildə Ali Hərbi məktəbini bitirib leytenant hərbi rütbəsi almış və həmin ildən başlayaraq hərbi xidmətini davam etmişdir. Kapitan Əbülfəz Rəhmətov müxtəlif hərbi hissələrdə taqım komandiri vəzifəsindən başlamış tabor komandiri vəzifəsinə qədər yüksəlmiş və peşəkar, təcrübəli zabit kimi Azərbaycan Ordusunda xidmət etmişdir.
Hərbi xidmət müddətində kapitan Əbülfəz Rəhmətov Dördgünlük müharibədə iştirak etmişdir. Həmçinin, 2020-ci ilin Tovuz döyüşlərində general-mayor Polad Həşimov ilə bir sırada döyüşmüşdür
Vətən müharibəsi
Azərbaycan Ordusunun kapitanı olan Əbülfəz Rəhmətov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində kəşfiyyatçı və motoatıcı taborun qərargah rəisi kimi iştirak etmişdir. Cəbrayılın və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. 16 oktyabr 2020-ci ildə Cəbrayıl istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı qəhrəmancasına şəhid olmuşdur. Uzun müddət nəşi tapıla bilməmişdir. Əbülfəz Rəhmətovun nəşi 6 may 2021-ci ildə Cəbrayıl rayonunda tapılmışdır. 7 may 2021-ci ildə Lerik rayonunda dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əbülfəz Rəhmətov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əbülfəz Rəhmətov ​ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı və "3-cü dərəcəli vətənə xidmətə görə Rəşadət" ordeni ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Kamal Cəfərov (icra başçısı)
Kamal Cəfərov (tam adı: Cəfərov Kamal Camal oğlu) — Naxçıvan Muxtar Respublikası Şərur rayonunun İcra hakimiyyətinin başçısı.
Siyasi fəaliyyəti
Kamal Cəfərov Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Statistika Komitəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir. O, bu vəzifədən 1 iyun 2017-ci il tarixində azad edilmişdir.
Nahla El Fatiha Naili
Nahla El Fatiha Naili — Əlcəzair heykəltaraşı və sənətkarı.
Ailə
Ana babası Mustapha Bouhired, Parisdə "Racing Club de France football Colombes 92" İdman Klubunun futbolçusu və "Alger républicain" idman jurnalisti idi. Cezayir inqilabından əvvəl və FLN cihadçı olmadan əvvəl, Fransanı azad etmək üçün İkinci Dünya müharibəsinə qatılmışdır. 14 mart 1957-ci ildə Əlcəzairin Casbah şəhərində öldürüldü.