cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dmitri Andreykin
Dmitri Vladimiroviç Andreykin (, 5 fevral 1990, Ryazan, Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikası) Rusiya şahmatçısı, qrosmeyster (2007).
2010-cu il gənclər arasında Dünya Çempionatının qalibidir.
2011-ci ildə Baku Open turnirində 2–3-cü yerləri bölüşdürmüşdür.
2013-cü ilin iyununda Mixail Talın Xatirə turnirində Andreykin ən aşağı əmsallı oyunçu idi, lakin yarış boyu səkkiz heç-heçə etməsi və Vladimir Kramniki məğlub etməsi ilə üçüncü yeri bölüşdürdü.
2013-cü ildə Norveçdə keçirilmiş Dünya Kubokunda Andreykin Vladimir Kramnikə məğlub olaraq ikinci oldu. Bu nəticə ilə o, 2014-cü il Namizədlər turnirinə vəsiqə aldı.
2014-cü il oktyabr-noyabr aylarında Daşkənddə keçirilən FİDE Qran-Pri turnirində o, 2852 performans ilə yarışın qalibi oldu.
Pedri
Pedro Gonzalez Lopez (Pedro González López; ) — La Liqa təmsilçilərindən olan Barselona klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İspaniya futbolçusudur.
Las Palmas
Kanar adalarının, Teguestedə anadan olan Pedri, 2018-ci ildə Las Palmas'ın gənclər quruluşu olan Yuventud Laqunaya qatıldı. 15 iyul 2019-cu ilfə baş məşqçi Pepe Mel tərəfindən ilk komandaya yüksəldilən oyunçu, klubla dörd illik peşəkar müqavilə imzaladı. Pedri peşəkar debütünü 18 avqust 2019-cu ildə, yalnız 16 yaşında, Segunda çempionatında Hueskaya qarşı 0–1 ev məğlubiyyətində debüt etdi. İlk qolunu 19 sentyabrda Sportinq Xixonun qapısına yeganə qolunu vurdu. O Las Palmas tarixində qol vurmuş oyunçu kimi tarixə düşdü (16 yaş 9 ay 23 gün).
Mədinə Səduaqasova
Mədinə Bakıtjanovna Sadvakasova (, d. 8 sentyabr 1979, Almatı) — Qazaxıstan pop müğənnisi, "Jas Kanat" müsabiqəsinin qalibi (1999), Qızılorda vilayətinin "İlin adamı", Prezident orkestrinin və "Qulder" ansamblının keçmiş solisti, teleaparıcı, ali təhsilli psixoloq. .
Həyatı
Mədinə Sadvakasova Almatı şəhərində anadan olmuşdur. Hələ uşaq olarkən onun ailəsi cənuba – Qızılordaya köçmüşdür. Orada diş həkimi olan atası dəmiryolçu, müəllim olan anası isə evdar qadın olur. Orta məktəb illəri, tələbə həyatı, musiqi məktəbi – bunların hamısı müğənni üçün Qızılorda şəhəri ilə bağlıdır. Kiçik qızın boya-başa çatması və müğənni olmaq istəyi də orada yarandı.
Mədinə hələ uşaqlıqdan onu əhatə edənlərdən diqqət və sevgi görmüşdü. Bunun səbəbi təkcə onun cazibədarlığı deyildi. Onun hər təbəssümündə, ədasında, tərzində və hətta yerişində bir sirr var idi. Bu Ömər Xəyyamın haqqında yazdığı sirr idi.
13 yaşlı Mədinə üçün birinci ciddi sınaq 1992-ci ildə "Oxuyan cücə" müsabiqəsi oldu. O, bu müsabiqədən diplom aldı və artıq onu peşəkar müğənni olmaq istəyindən heç kim qaytara bilməzdi. Əksinə, ailəsi və dostları ona bu işdə kömək edirdilər. Geyimlər, müsabiqələrə səfərlər, əsəbi gözləmələr və narahat qızı ilə yuxusuz gecələr anasını ona həm də yaxın dosta və köməkçiyə çevirdi. Müğənni iştirak etdiyi müsabiqələrin birində hətta Qran-Pri də almışdı. Lakin ən müvəffəqiyyətli müsabiqə Rəşid Botbayevin "Musiqili səyahət" respublika televiziya müsabiqəsində oldu.
1999-cu ildə Mədinə "Jas Kanat" müsabiqəsində qazax dilində unikal mahnı ifa etdiyi üçün birinci yerə layiq görüldü. Elə həmin vaxt Mədinə üçün çox böyük əhəmiyyəti olan bir görüş baş verdi. O, bütün yaradıcılıq həyatının kumiri, qazax müğənnisi, Qazaxıstanın xalq artisti Roza Rımbayeva ilə yaxından tanış olur. Sonra isə iki müğənninin dueti yazıldı. Mahnı yazıldığı dildə "Maskat – bakıt bastauı" adlanırdı.
1999-cu ildə Mədinə "Asiya Dauısı" müsabiqəsində "Asiya Dauısı" kompozisiyasını oxuyur. Bu uğuru onun vətənində həmyerlilərinin əsl tanınması kimi qəbul etdilər. Mədinə vilayətdə "İlin adamı" elan olundu. Məşhurluq onu tapdı. Kiçik kənd klublarından tutmuş respublikanın konsert zallarına qədər Mədinə arzu olunan qonağa çevrildi. O, Prezident orkestrinin, sonralar isə "Qulder" ansamblının solisti oldu.
Müğənninin çoxdan gözlənilən videosu tamaşaçılara 2004-cü ildə təqdim olundu. Yermek Yelgezekovun "Mahabbat jalını" mahnısı hitə çevrildi. Romantik üslubda yazılmış kompozisiya və həqiqi səs dinləyicilərin qəlbini fəth etdi. Az sonra Mədinə Sadvakasovanın "Ansaqanım" adlı solo albomu işıq üzü gördü.
Şəxsi həyatı
2006-cı ildə 6 il əvvəl Prezident orkestrində tanış olduğu leytenant rütbəli bir zabitlə ailə qurmuş, 2008-ci ildə cütlük boşanmışdır. 2 fevral 2014-cü ildə ikinci dəfə televiziya rejissoru Oljas Smaqulovla ailə həyatı qurmuşdur. 17 iyun 2014-cü ildə bu cütlüyün oğlu Anuar dünyaya gəlmişdir.
Fanta
Fanta - The Coca Cola kompaniyasına məxsus sərinləşdirici alkoqolsuz içkinin markasıdır. Dünyada "Fanta" içkisinin istehsalına görə 1-ci yeri Braziliya tutur.
Tarixi
1940-cı ildə Üçüncü Reyxdə müharibənin başlanması ilə əlaqədar Koka Kola firması yeni alkoqolsuz içki düzəltməyə məcbur olur. Bu hazırlanmışyeni sərinləşdirici alkoqolsuz içkinin adı "Fanta" qoyulur. Əvvəlcə toz halında, sonradan isə içki halında olur. 1960-cı ildən başlayaraq digər ölkələrdə istehsal olunmağa başlayır. Hal-hazırda Fanta dünyanın 160 ölkəsində istehsal olunur.
Kələnpa (Meşkinşəhr)
Kələnpa — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 141 nəfər yaşayır (29 ailə).
Bora Kostiç
Borivoye "Bora" Kostiç (Бopивoje Kocтић; ) ― keçmiş Serbiya futbolçusu. Adətən sol cinah hücumçusu mövqeyində oynamış və məhsuldarlığı ilə seçilən Kostiç öz nəsil futbolçuları arasında ən yaxşılarından biri hesab olunur. O, daha çox güclü zərbə və cərimə zərbələrinin uğurla yerinə yetirməsi ilə məşhurdur.
Peşəkar karyerası ərzində o, "Srvena Zvezda", "Viçentsa" və "Sent-Luis Stars" klublarının şərəfini qorumuşdur. O, Yuqoslaviya milli futbol komandasının heyətində 33 oyuna 26 qol vura bilmişdir və 1960 Yay Olimpiya Oyunlarının qalibi və UEFA Millətlər Kubokunda finalçı olmuşdur. Kostiç klub səviyyəsində də bol qol sayısı ilə seçilirdi, belə ki, o hələ də "Srvena Zvezda"nın tarixi boyunca ən çox qol vuran oyunçusudur.
Azərbaycanda metallurgiya
Qara metallurgiya
Qara metallurgiyaya çuqun, polad istehsalı, dəmir filizinin hasilatı və emalı daxildir. Bakı, Sumqayıt və Daşkəsən şəhərləri böyük metallurgiyanın mərkəzləridir. 1954-cü ildən bəri Daşkəsəndə Dəmir filizi yataqları ilə yanaşı, bir filizayırma zavodu fəaliyyət göstərir. Sumqayıt boruyayma zavodunda borular və yayma məhsulları istehsal olunur. Prokat istehsalının həcmi ildə 700 min ton, borular isə ildə 540 min ton təşkil edir.
Abşeronda həmçinin metal emalı zavodları da vardır. Qazax rayonunun Daş Salahlı kəndində hasil olunan bentonit və gildən polad qəliblərin hazırlanmasında istifadə olunur.
Azərbaycanda ən böyük metallurgiya müəssisəsi olan "Baku Steel Company" 2001-ci ildə Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə açılmışdır. Baku Steel Company tikinti armaturları, kvadrat kötükləri və başqalarının istehsalı ilə məşğul olur. Polad istehsalının illik həcmi 1 milyon tondur.
Əlvan metallurgiya
Gəncə zavodu Daşkəsəndəki Zəyəm yatağı sayəsində sulfat turşusu, alüminium oksidi, kalium gübrəsi istehsal edir. Alüminium Sumqayıtda da istehsal olunur. Bakıda metal məhsulları istehsal edən bir zavod vardır.
İlham Əliyevin 11 fevral 2015-ci il tarixli 1047 nömrəli sərəncamına əsasən AzerGold Qapalı Səhmdar Cəmiyyəti fəaliyyət göstərir. Səhimdər Cəmiyyətin məqsədi tədqiqat, kəşfiyyat, habelə qiymətli və əlvan metalların hasilatı, emalı və satışı və bu sahədə yeni texnologiyaların tətbiqidir. 2017-ci ildə bu şirkət tərəfindən ixrac olunan qiymətli metalların həcmi 77340 milyon dollar təşkil etmişdir.
Qızıl hasilatı
Qızıl hasilatı ilk dəfə Gədəbəydə 2009-cu ildə başlamışdır. 2013-cü ildə Qoşa yatağında, 2015-ci ildə Qadir, 2017-ci ildə Uğurda qızıl hasilatı başlandı. Azər Gold QSC 2016-cı ildə Çovdar yatağında qızıl hasilatına başladı. 2017-ci ildə 6390,8 kq qızıl hasil edildi. Buda 2016-cı ildəki hasilat həcmini 3,4 dəfə üstələmişdir. 2018-ci ilin yanvar-may aylarında qızıl istehsalı 2081,7 kq təşkil etmişdir ki, bu da əvvəlki ilin göstəricilərindən 19,5 % çoxdur. 2017-ci ildə Azərbaycan 139 milyon dollar dəyərində qızıl ixrac etmişdir. 2018-ci ilin ilk rübündə ixrac 30 milyon dollar təşkil etmişdir. Britaniyanın Anglo Asian Mining şirkəti 2018-ci ilin birinci rübündə 16.479 min unsiya qızıl istehsal etdi ki, bu da 2017-ci ilin eyni rübündə hasilatı 49% üstələdi. 2019-cu ildə isə hasilat təxminən 20 milyon dollar təşkil etdi.
VG247
VG247 (VG24/7 kimi üslublaşdırılıb) — 2008-ci ilin fevral ayında Patrik Qarratt tərəfindən Böyük Britaniya da təsis edilən videooyunlar üzrə ixtisaslaşmış bloq. CNET bloqu olan Crave saytı dünyanın ən yaxşı üçüncü videooyun bloqu hesab etmişdir.
Tarix
Jurnalist Patrik Qarratt tərəfindən "Eurogamer Network" şirkətinin dəstəyi ilə 2008-ci ilin fevral ayında videogaming247.com adı altında təsis edilən "VG247" Böyük Britaniya dakı ilk videooyun bloqu olmuşdur. Fəaliyyətinin ilk dövrlərində "VG247" videooyunları gözdən keçirmirdi və sadəcə xəbərlər, müsahibələr və öncədənbaxışlara diqqət ayırmışdı. O dövrdə Qarratt saytın redaktor heyətinin yeganə üzvü idi.
2009-cu ilin əvvəllərində sayt "VG247" adı ilə yenidən fəaliyyətə başlamışdır. Saytın url keçidi dəyişdirilmiş, dizaynı yenidən işlənmişdi.
2012-ci ildə "VG247" orijinal video məzmunlar hazırlamağa başlamışdır. 2014-cü ildə Mett Martin saytın yeni baş redaktoru olmuş, Patrik Qarratt isə nəşrçi olmuşdur. Bu dövrdə sayt ikinci dəfə dizaynını dəyişdirmişdir. Həmin ilin mart ayında "VG247" bloqunun italyan dili ndəki saytı fəaliyyətə başlamışdır.
2015-ci ilin oktyabr ayında "VG247" "Uncharted 4: A Thief's End" videooyunu üçün olan gözdən keçirmələrini ləğv etmiş və ictimai şəkildə üzr istəmişdir. Buna səbəb "Sony" şirkətinin mütəxəssislərə "Uncharted 4" yerinə "Uncharted 2: Among Thieves" videooyununun yenidən nəşrini gözdən keçirdiklərini bildirməsi idi.
Mükafatlar
"VG247" Oyun KİV Mükafatlarında iki dəfə (2008, 2009) ən yaxşı veb-sayt və ən yaxşı onlayn bloq mükafatlarına nominasiya olmuşdur. 2008-ci ildəki nominasiyalarında heç bir mükafata layiq görülməsə də, sayt 2009-cu ildə ən yaxşı onlayn bloq mükafatına layiq görülmüşdür. Həmin il, Qarratt ən yaxşı onlayn mütəxəssis yazıçı mükafatına layiq görülmüşdür.
2010-cu il və 2011-ci ildə Oyun KİV Mükafatlarında sayt yenidən ən yaxşı onlayn bloq mükafatına nominasiya olmuşdur.
Qala neft yatağı
Qala neft yatağı — Abşeron yarımadasının şərq hissəsində, Bakı şəhərinin 32 km-liyində, Binə, Mərdəkan və Qala kəndlərinin arasında yerləşən neft yatağı.
Yatağın geoloji quruluşunda Abşeron, Akçaqıl mərtəbələri və Məhsuldar qat çöküntüləri öyrənilmişdir. Bir neçə quyuda Pont mərtəbəsinin (üst hissəsi) çöküntüləri də açılmışdır. Yataq assimetrik braxiantiklinal qarışıqla əlaqədardır. Qarışıq tektonik pozulmalarla mürəkkəbləşmişdir. Cənub-şərq periklinalın oxu yaxınlığında Köhnə Qala və Türkan sahələri var. Qala neft yatağı sahəsində sənaye əhəmiyyətli neft-qaz yatağı ilk dəfə 1932-ci ildə kəşf edilmişdir. Burada Məhsuldar qatın bütün dəstələri ("Fasilə"dən başqa), Köhnə Qala, Türkan sahələrində isə yalnız Qırmakialtı və Qala dəstələri neftlidir.
Qala yatağından çıxan neft xalq arasında müalicədə geniş istifadə olunur. Sahəsi 864 hektardır. Yataq "Azneft" İB-nin H.Z.Tağıyev adına Neft və Qazçıxarma İdarəsi tərəfindən istismar olunur. Yer səthinə qaz çıxışlarının təzahürü burada karbohidrogen yığımlarının olmasını təsdiqləyib. İlk dəfə burada aparılan kəşfiyyat işləri 1887-ci ilə təsadüf edir. Burada Sorokin və Simenoviç ilk kəşfiyyat işləri aparb, onların ardınca Şeqren (1891-ci il) və D.V.Qolubyatnikov bu işi davam etdiriblər. Qazma işlərinə 1904-cü ildə başlanılıb. 1904-1917-ci illərdə Nobel firması tərəfindən dərinliyi 64, 642 və 861 metr olan 3 ədəd quyu, Bekendorf tərəfindən dərinliyi 51, 317, 401, 526, 535 metr olan 5 ədəd quyu, "Xəzər-Qaradəniz" cəmiyyəti tərəfindən Qala gölü sahəsində qaz çıxışları olan sahədə dərinliyi 1188 metr olan 1 ədəd quyu qazılıb və müsbət nəticələr alınıb. Bura qədər aparılan işlər kəşfiyyatın I mərhələsi olub. Kəşfiyyatın II mərhələsi 1924-cü ilə təsadüf edir. Qolubyatnikov Qala yatağını neftlilik cəhətcə Suraxanı yatağı ilə müqayisədə birinci hesab edib. Onun təklifi əsasında qaz çıxışları olan sahəyə quyuların qazılmasına başlanılır. 1932-ci ildə 20 saylı quyu 705-740 metr dərinlikdən gündəlik 400-500 ton hasilatla neft fontanı vurur. Bununla da yatağın sənaye əhəmiyyətli işlənilməsinə başlanılıb. Beləliklə, Qala yatağının neftliliyi təsdiq olunduqdan sonra yataqda istismar işlərinə start verilir. Yataq üzrə maksimum hasilat 1938-ci ildə 4439 min ton olub. İşlənmənin əvvəlindən yataqda 1517 quyu qazılıb və bu quyulardan 58,4 milyon ton neft, 9,7 milyard kubmetr qaz çıxarılıb. Qala yatağında çıxarılan neftdən hələ qədim zamanlardan məişətdə istifadə olunmuşdur. Burada 600-700 metr dərinlikdən B və C horizontundan (laylarından) çıxarılan ağ neft-kerosin məişətdə həm yanacaq kimi, həm də müalicə məqsədi ilə istifadə olunmuşdur. Sovet dövründə də köhnə quyulardan bu kerosini çıxararaq istifadə edərdilər.
Şah İsmayılın Gürcüstan yürüşləri
Şah İsmayılın Gürcüstan yürüşləri — Səfəvilər in I şahı I İsmayıl ın (1501-1524) hakimiyyəti dövründə indiki Gürcüstan ərazilərinə edilən qızılbaş yürüşləri.
Zəmin
1500-ci ildə Cabani döyüşü ndə Şirvanşahlar ı məğlub edən, Bakı və Şamaxı nı ələ keçirən Şah İsmayıl 1501-ci ildə olmuş Şərur döyüşü ndə Ağqoyunlu Əlvənd Mirzə üzərində qələbə qazanaraq Təbriz ə daxil olub özünü şah elan etdi. Bundan sonra Səfəvi dövləti sürətlə ərazilərini böyüdərək imperiyaya çevrildi.
İlk Səfəvi hökmdarı Şah İsmayıl (1501-1524) Kartli və Kaxeti krallıqlarını 1510-cu illərin əvvəllərində özünün vassalı etdi. Lakin o, bu zaman hakimyyətini müasir İran bölgəsində möhkəmləndirməyə yönləndiyindən burada öz hakimiyyətini daha da gücləndirməklə məşğul olmadı. O, dəfələrlə Gürcüstana yürüşlər etdi, xüsusən 1518-ci ildə həyata keçirdiyi yürüş fərqlənirdi. Bu yürüş nəticəsində o, yenidən gürcü hakimlərini özünün vassalı etdi və 1522-ci ildə Tiflisdə qızılbaş ordusundan ibarət qarnizon yerləşdirildi. Lakin əsl Səfəvilər tərəfindən təyin edilən hakimlər sisteminin yaradılması onun oğlu və varisi I Təhmasibin dövründə reallaşdı.
Qızılbaş yürüşləri
Şah İsmayıl vəfatından bir qədər əvvəl Şəki ilə Gürcüstan ətraflarında olmuş və orada qızılbaşlarla Şəki əyanları birlikdə ov etmişdirlər. Buradan geri dönərkən Şah İsmayıla Kaxeti hökmdarı Ləvəndin böyük qoşunla Şəkiyə hücum etdiyini, şəkililərin məğlub olduğunu bildirirlər. Buna qəzəblənən Şah İsmayıl Ləvəndin üzərinə yürüş etmək istəsə də, xəstələnib vəfat etməsi onun bu planına əngəl olur.
Nəticə
Bu yürüşlər nəticəsində indiki Gürcüstan ərazisində qızılbaş hakimiyyətinin qurulması üçün zəmin formalaşdı. Şah İsmayıl Çaldıran döyüşünə qədər öz hakimiyyətini daha çox cənub ərazilərində yaymaqda maraqlı olsa da, Çaldıran döyüşündəki məğlubiyyətdən sonra Osmanlı ya qarşı mübarizədə Gürcüstanın strateji əhəmiyyəti onun gözündə artdı. Bundan sonra mütəmadi olaraq Grücüstana qızılbaş yürüşləri təşkil edildi. Lakin indiki Gürcüstan ərazisində qızılbaş hakimiyyətinin möhkəmlənməsi I Təhmasib zamanında baş verdi.
Lumbovski adası
Lumbovski adası - Ağ dənizə daxil olan Lumbovski körfəzində yerləşən ada. Ada Kola yarımadasının Terski sahilindən 3 km aralıdadır. Uzunluğu 3 km, eni 2 km-dir. Səthi təpəli platodan ibarətdir. Maksimnal hündürlüyü 54 metrdir (adanın cənub-qərbində). Tundra bitkilərinə sahibdir. Adada iki iri olmayan göl vardır. Ada 1682-ci ildə hollandiyalı Yohann van Kyoleninj tərtib etdiyi xəritədə təsvir edilmişdir.
Koksaki virus
Koksaki-1948-ci ildə Doldorf və skli ABŞ-ın Koksaki adlanan yerində uşaqlardan yeni bir virus almışdır.
Haqqında
Bu virus öz antigen xassələrinə görə poliomielit virusundan fərqələnir.Bu viruslara daha tez rast gəlinir. Məşhur alim Doldorf bu virusları 2 əsəs qrupa A və B qruplarına ayırır.Insanda torətdiyi patogenezi və infeksiya mənbəyi poliomielit virusunda olduğu kimidir.Poliomielit virusundan fərqli olaraq koksaki virusu çox müxtəlif xəstəlik törədir. Virusun A forması insanda poliomielitdən fərqlənərək iflic,tənəffüs yolları xəstəliyi,meningit səpkili qızdırma ilə keçən xəstəliklər törədir.
Diaqnoz
Virusun alınması və seroloji reaksiyaların köməyi ilə qoyulur.Əsasən sicanlara yoluxdurulur.Yoluxdurulmuş siçanlarda 3-5 gündən sonra ətraf hissələrin paralici inkişaf edir.B qrup viruslar hüceyrə kulturasına yüksək sitopatik təsir göstərir.Seroloji diaqnostika üçün hüceyrə kulturasında neytralizasiya reaksiyasında istifadə edilir.
Müalicəsi
Proflaktikası sanitar-epidemioloji tədbirlər əsasında qurulur.Müakicəsi çox geniş aparılır.Əsasən qammaqlobulindən istifadə edilir.
Arnoşt Muka
Arnoşt Muka  — Sorb pedaqoqu və ictimai xadim. Sorb muzeyinin və Bautzendəki Sorb Evinin yaradıcısı.
Bioqrafiya
thumb|Arnoşt Muka
Arnoşt Muka 19-20-ci əsrlərin ən görkəmli sorb humanistlərindən biri hesab olunur və Sorb milli şüurunun inkişafına əhəmiyyətli töhfələr verir. 1874-1879-cu illərdə Leypsiq Universitetində oxuyub, burada klassik filologiya və slavyanşünaslıq üzrə təhsil alıb. 1875-ci ildə Sorb gimnaziyasının şagirdləri üçün "Schadźowanka" adlı ilk gənclərin yay düşərgəsi-festivalını təşkil edib. 1879-cu ildən Zittauda, daha sonra Bautzendə gimnaziyada müəllim olub. Gənc yaşlarından Lusatian mədəni və elmi hərəkatında iştirak etməyə başladı. 1882-86-cı illərdə " Łužica " jurnalının redaktoru, 1884-1932-ci illərdə isə " Časopis Maćicy Serbskeje " jurnalının redaktoru olub. 1884-1886-cı illərdə bu jurnalın səhifələrində o, sorblərinin sayı, məskunlaşması, sosial quruluşu və təhsil səviyyəsi haqqında statistik məlumatları təqdim edən "Statistika Łužiskich Serbow" demoqrafik tədqiqatını dərc edib. Onun qətiyyəti və təşkilatçılıq istedadı sayəsində 1904-cü ildə Bautzendə Sorb evi açıldı. O, bir sıra akademiyaların və elmi cəmiyyətlərin üzvü (o cümlədən Peterburq Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmiş) olmuşdur. Sorbia ətrafında səyahət edərək, sorbların dili, folkloru və mədəni irsi ilə bağlı araşdırmalar aparmışdır. Sorb ziyalılarına böyük təsir göstərən bir çox elmi əsərlərin müəllifi idi və almanlaşmaya qarşı çıxırdı. Alman səlahiyyətliləri tərəfindən iki dəfə millətçi fəaliyyətə görə sürgünə göndərilmişdi. Arnoşt Muka Bautzendəki Tuxorsky qəbiristanlığında dəfn edilib.
mini|thumb|Arnoşt Muka Bautzendəki Tuxorsky qəbiristanlığı
Kəlhor (Meşkinşəhr)
Kəlhor — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 210 nəfər yaşayır (44 ailə).
Qulu Məhərrəmli
Qulu Məhərrəmli (tam adı: Məhərrəmli Qulu Məmmədqulu oğlu; ) — Azərbaycan jurnalisti, televiziya tənqidçisi, publisist, filologiya elmləri doktoru, BDU-nun professoru, AZLEKS elektron lüğətlər toplusunun baş redaktoru, "Jurnalistikanın inkişafına yardım" fondunun sədri, Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar jurnalist"i (2006).
Həyatı
thumbnail|Vikipediya-Azərbaycan İB-nin Qafqaz Universitetindəki tədbirində (18.04.2012)
İsmayıl Bayramov (əsgər)
İsmayıl Abbas oğlu Bayramov — Azərbaycanlı şəhid.
Qulu Məhərrəmli
Həyatı
Qulu Məhərrəmli 1954-cü ildə Zəngilan rayonunda anadan olub. Orta təhsilini Şuşa şəhərində alıb. 1978-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib. Həmin ildə təyinatla Azərbaycan televiziyasına göndərilib və "Xəbərlər" baş redaksiyasında reportyor kimi fəaliyyətə başlayıb.
İsmayıl Bayramov (əsgər)
Həyatı
Bayramov İsmayıl Abbas oğlu 1969-cu ildə anadan ol-muşdur. 1976-cı ildə Novoivanovka kənd orta məktəbinə getmiş, 1986-cı ildə həmin məktəbi bitirib, Qazax baytarlıq texnikomuna daxil olmuşdur.1992-ci ilin yanvar ayında evlənmişdi.
Qulu Məhərrəmli
Həyatı
Televiziyanın müxtəlif baş redaksiyalarında müxbir, redaktor, böyük redaktor, şərhçi, şöbə müdiri, proqram rəhbəri, baş redaktor, siyasi icmalçı və departament direktoru vəzifələrində çalışıb.
1991-ci ildən müntəzəm efirə çıxıb, "1000 saniyə" və "24 saat" xəbər verilişlərini aparıb. 1994-cü ilə kimi AzTV-nin əsas xəbər proqramlarının aparıcısı kimi fəaliyyət göstərib.
İsmayıl Bayramov (əsgər)
Hərbi xidməti
1988-ci ildə hərbi xidmətə çağırılmış və 1990-cı ildə xidməti bitirdikdən sonra Gəncə şəhərində 861-ci alayda praporşik işləyirdi. . Evləndikdən 8 ay sonra 1992-ci ilin sentyabr ayında doğma kəndinə növbəti ezamiyətə gön-dərilmiş və Novoİvanovka kəndi ermənilər tərəfindən atəşə tutulan zaman ağır qəlpə yarasından həlak olmuşdur.
İrsi
Novoİvanovka kənd qəbiristanlığında dəfn olunub.
Qulu Məhərrəmli
Həyatı
1993–1995-ci illər arasında "7 gün" populyar analitik-informasiya verilişinin, həmçinin AzTV ekranında efirə çıxan ilk müəllif proqramının ("Təfsilat"-1995) müəllifi və aparıcısı olub.
1995-ci ilin martında Azərbaycan televiziyasının siyasi icmalçısı təyin edilib. Eyni zamanda həmin illin avqustundan hər gün efirə çıxan "Səhər" musiqi-informasiya proqramına da rəhbərlik edib. Uzun müddət (1995–2007) bu qurumun baş redaktoru olub.
Beynəlxalq və dövlət əhəmiyyətli tədbirlərdən, rəsmi toplantılardan canlı yayımlanan reportajlar aparıb, dövlət başçılarının xarici səfərlərindən çoxsaylı hesabat və reportajlar hazırlayıb.
1995-ci ilin noyabrından 1996-cı ilin yanvarına kimi qısa müddətdə Xəbərlər baş redaksiyasına rəhbərlik edib.
2005-ci ildə AzTV şirkətdən Qapalı Səhmdar cəmiyyətə (QSC) çevrildikdən sonra "Səhər" proqramının baş redaktoru və teleradionun siyasi icmalçısı təyin edilib.
2007-ci ilin aprelində Azərbaycan televiziyasının "Müəllif proqramları və xüsusi layihələr" departamentinin direktoru təyin olunub. Həmin il oktyabrın 2-də AzTV ilə əmək müqaviləsi sona yetib.
2007-ci ilin oktyabrın 3-dən Xəzər TV-də jurnalist fəaliyyətini davam etdirib. 2007–2012-ci illər arasında həmin TV-də "Dost məclisi" və "Gündəm" proqramlarını aparıb. Eyni zamanda 2014-cü ilə kimi Xəzər TV-nin məsləhətçisi və siyasi icmalçısı olub.
2016-cı ildə Azleks.az elektron lüğətlər toplusunun yaradılmasında iştirak edib və onun baş redaktoru təyin edilib.
Q. Məhərrəmli müxtəlif mövzularda 20-yə yaxın sənədli televiziya filminin ssenari müəllifidir. Bu filmlərin bəziləri beynəlxalq festival və müsabiqələrdə nümayiş etdirilib. Bir neçə xarici çoxseriyalı filmin Azərbaycan dilinə dublyajının bədii rəhbəri olub.
1982-ci ildən elmi fəaliyyətlə məşğul olan Q. Məhərrəmli 1989-cu ildə "Radiodramaturgiya dili" mövzusunda namizədlik, 2004-cü ildə isə "Televiziya dili: funksiya və struktur" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. Jurnalistika üzrə ölkədə ilk elmlər doktorudur. Elmi araşdırmalarında jurnalistikanın və medianın ümumi nəzəriyyəsi, televiziya və radionun tarixi, aktual elmi-nəzəri problemləri, o cümlədən ekran-efirin mürəkkəb dil sisteminin öyrənilməsi əsas yer tutur.
Q. Məhərrəmli 1991-ci ildən Bakı Dövlət Universitetində pedaqoji fəaliyyətə başlamış, 1998-ci ildə baş müəllim, 2002-ci ildə dosent vəzifələrini tutmuşdur. 2006-cı ildən Televiziya və radio jurnalistikası kafedrasının professorudur. 30-dan çox kitabın, o cümlədən bir neçə monoqrafiya, populyar dərslik və dərs vəsaitlərinin, həmçinin izahlı lüğətlərin müəllifidir.
Jurnalistika və elmi-pedaqoji fəaliyyəti ilə əlaqədar 60-a yaxın xarici ölkədə olmuşdur. Media problemlərinə həsr edilmiş nüfuzlu beynəlxalq toplantılarda, media forumlarında dəfələrlə Azərbaycan jurnalistikasını və jurnalistika elmimizi təmsil etmişdir. Avropa Şurasının MDB ölkələrində mətbuat azadlığı üzrə ekspertlərindən biridir.
2005–2008-ci illərdə Azərbaycan Mətbuat Şurası sədrinin müavini olmuş və "Şikayətlər üzrə komissiya"ya rəhbərlik etmişdir. Hazırda "Jurnalistikanın inkişafına yardım mərkəzi" adlı qeyri-hökumət təşkilatının rəhbəridir. Jurnalistika sahəsində ən yüksək mükafatlara ("Qızıl qələm", "H. B. Zərdabi", "Media açarı" və s.) layiq görülmüşdür.
Hazırda BDU-nun Multimedia və elektron kommunikasiya kafedrasının professorudur.
Qulu Məhərrəmliyə 4 noyabr 2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar jurnalist"i fəxri adı verilmişdir.
2017–2020-ci illər arasında GünAz TV-də yayımlanan həftəlik "Mətbuat aynasında" populyar proqramının aparıcı olub.
2017-ci ildən Ayna TV-nin "Aynada" verilişinin, 2019-cu ildən isə Pressklub TV yutub kanalının "Mətbuat klubu" proqramının aparıcısıdır.
Dərsliklər, dərs vəsaitləri
17. Televiziya və radio tamaşaları (dərs vəsaiti). Bakı, Təhsil, 1999 (Aydın Dadaşovla)
18. Kütləvi kommunikasiya və dil (dərs vəsaiti). Bakı: Çaşıoğlu, 2004.
19. Televiziya jurnalistikasının əsasları (metodik vəsait). Bakı: BDU nəşriyyatı, 2005.
20. Radio dərsləri. Tarix, nəzəriyyə, təcrübə (dərs vəsaiti). Bakı: Nurlan, 2007.
21. Jurnalistikanın əsasları (dərslik). Bakı: Elm və təhsil, 2008.
22. İctimai yayım monitorinq aynasında (metodik vəsait). Bakı: JİM, 2009.
23. Mediada debatlar (metodik vəsait). Bakı: Yeni nəsil JB, 2009 (Arif Əliyev və Zeynal Məmmədli ilə).
24. Jurnalistikanın əsasları. 2-ci nəşr (dərslik). Bakı: Qanun, 2012.
25. Radio jurnalistikası: təməl biliklər (dərslik). Bakı: Elm və təhsil, 2013.
26. Radio jurnalistikası. Bakı, Avropa Şurasının nəşri, 2017. −98 s. (A. Kərimova, V. Əlibəyli və T. Əliyeva ilə)
İzahlı lüğətlər
27. Kino, televiziya, radio terminləri. Bakı: Ensiklopediya PNB, 2002.
28. Mediada işlənən alınma sözlər. Bakı: Elm, 2008.
29. Məktəblinin alınma sözlər lüğəti. Bakı: Altun kitab, 2014 (müştərək).
30. Azərbaycan dilinin frazeologiya lüğəti. 7000-ə yaxın frazeoloji ifadənin izahı Bakı, Altun kitab, 2015. (Rafiq İsmayılovla).
31. Jurnalistika terminləri lüğəti. Bakı, Altun kitab, 2016. −272 s. (Elçin Şıxlı ilə)
32. Azərbaycan dilinin frazeologiya lüğəti. 2-ci nəşr. Bakı, Altun kitab, 2018 (R. İsmayılovla).
33. Məsəllər, deyimlər. Etimoloji lüğət. Bakı: Altun kitab, 2019.-336 s. (R. İsmayılovla)
34. Yeni alınma sözlər lüğəti. Bakı, Azərbaycan Dövlət Tərcümə Mərkəzi. Baki, 2021.
Elmi-publisistik əsərləri
35. Danışır Təbriz. Bakı, Nurlan, 2004.
36. Zamanın rəngləri (məqalələr toplusu). Bakı: Elm və təhsil, 2013.
37. Gələcəyə ön söz. Publisistik məqalələr toplusu. Bakı: Altun kitab, 2019.
Tacikistan Prezidenti
Tacikistan prezidentlərinin siyahısı — 1991-ci ildə Sovet İttifaqından müstəqilliyini qazanan Tacikistanın, dövlət başçılarının siyahısı. Tacikistan Prezidenti, Tacikistan Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanıdır. Tacikistan Prezidenti vəzifəyə, Tacikistan Konstitusiyasının müvafiq maddələri ilə təyin olunur.
1994-cü ilin 16 noyabr tarixində təsis edilən vəzifəni, həmin gündən etibarən Emoməli Rəhmon icra edir.
Kərkəşə (Meşkinşəhr)
Kərkəşə — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 66 nəfər yaşayır (14 ailə).
NGC 6614
NGC 6614, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tovuz bürcü istiqamətində yerləşir. E/SB0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azərbaycan (qəzet, 1989)
"Azərbaycan" qəzeti — rəsmi dövlət qəzeti, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin mətbuat orqanı. 1989-cu ildə əsası qoyulan "Azərbaycan" qəzeti Qarabağa Xalq Yardımı Komitəsinin orqanı olaraq nəşrə başlamış, daha sonra Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin mətbuat orqanına çevrilmişdir.
Tarixi
1988-ci ildə Dağlıq Qarabağda başlanan hadisələr nəticəsində öz dədə-baba yurdlarından didərgin düşmüş həmvətənlərimizə kömək məqsədilə 1989-cu ilin avqustunda Sovet Azərbaycanında yeni təşkilat — Qarabağa Xalq Yardımı Komitəsi təsis olundu. Avqustun 29-da təsis olunan komitəni Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sentyabrın 15-də təsdiqləyir. Qarabağa Xalq Yardımı Komitəsinin əsas təşəbbüskarlarından biri şair, yazıçı-publisist, 1988-ci ilin noyabr-dekabr aylarında Meydan hərəkatının liderlərindən Sabir Rüstəmxanlı idi. Komitənin sədri yazıçı Bayram Bayramov idi.
Respublikada cərəyan edən hadisələrə dərhal reaksiya verə bilmək üçün operativ mətbu orqan gərək idi. Bu məqsədlə əvvəl sırf Qarabağda, daha sonra bütün Azərbaycanda qəzet yaymaq, işləmək üçün "Azərbaycan" adlı qəzetinin çap olunması ideyası ortaya çıxır. Qəzetin adı 1918–1920-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə çıxmış "Azərbaycan" qəzetindən alınmışdır.
1989-cu il oktyabrın 6-da Sabir Rüstəmxanlı və Şərif Kərimlinin redaktorluğunda Qarabağa Xalq Yardımı Komitəsinin nəşri olan "Azərbaycan" qəzetinin ilk sayı işıq üzü görür. Tiraj sürətlə yayılır. Qəzetin işçiləri nüsxələri özləri də yayırlar, maşınlarla rayonlara daşıyırlar. Rayonlarda rabitə şöbələrinin qabağına qəzetin səhifələri də yapışdırılır. Ağır təzyiqlər, müxtəlif səviyyələrdə məhkəmələrə baxmayaraq 3 il boyunca "Azərbaycan" qəzeti öz sözünü deməyə davam etdi, tam mənasında xalq qəzeti oldu.
1992-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Mətbuat Komitəsinin sədri, daha sonra Mətbuat və İnformasiya naziri olan Sabir Rüstəmxanlının təşəbbüsü, Ali Sovetin sədri İsa Qəmbər, Prezident Əbülfəz Elçibəy, Dövlət katibi Pənah Hüseyn və dövlət müşaviri Arif Hacılının razılığı ilə sənədlər imzalandı və Ali Sovetdə "Azərbaycan qəzeti ilə "Həyat" qəzeti birləşdirilməsi" müraciəti müzakirə edilərək yekdilliklə qəbul edildi: "Azərbaycan" parlamentin mətbu orqanı kimi çıxmağa başladı.
23 sentyabr 1992-ci il tarixli nömrəsi ilə "Azərbaycan" qəzeti parlamentin mətbu orqanı olaraq çıxmağa başladı.
Kazımabad (Meşkinşəhr)
Kazımabad — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 199 nəfər yaşayır (41 ailə).
Betmon-la-Fore
Betmon-la-Fore — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz. Əhalisi — 7,621 nəfər (1999).
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 23 km şimalda, Serji belediyyənin 14 km şərqdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Pəncərə (film, 1991)
Pəncərə — 1991-ci ildə çəkilmiş Azərbaycan dram filmi.
Məzmun
Film qanunsuzluq, zorakılıq, ikiüzlülük, qəddarlıq hökm sürən, əslində yetim evi olub internat adlanan məktəbdə "tərbiyəçi"-müəllimlərlə "tərbiyə olunan"- şagirdlər arasındakı ziddiyyətləri açıb göstərir. Belə bir ziddiyyətli şəraitdə yaşamağa məcbur olan, lakin bu şəraitə uyğunlaşa bilməyən, doğma evlərinin xiffətini çəkən balaca Əhsən (İlham Babayev) yeganə çıxış yolunu tapır – özünü pəncərədən ataraq məhv olur.
"Pəncərə" filmi xəbərdarlıq kimi səslənir, uşaqların taleyini şikəst edən tərbiyə sisteminin kökündən dəyişilməsinə çağırır.
Film haqqında
Köçəri tutulan zaman Nərminə həqiqətən göz yaşı tökür.
Filmin ideyası 1987-ci ildə yaranmışdır.
Hüseyn Cəfərov
Hüseyin Cəfərov — Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Cəfərov Hüseyn Səməd oğlu 1915-ci ildə Gədəbəy rayo-nunun Göyəlli kəndində doğulmuşdur.
Hərbi xidməti
1941-ci ildən 1945-ci ilə qədər müharibədə olmuşdur. Müharibədən gələndən sonra Yamən Həmid qızı ilə evlənmişdir. Bir oğlanları olmuşdur. O da 13 yanvar 1980-ci ildə vəfat etmişdir. 13 mart 1990-cı ildə Cəfərov Hüseyn Səməd oğlu meşə-dən odun gətirərkən ermənilər onu diri tutaraq Krasno-selski rayonuna aparmışlar. Bu günə qədər Hüseyn Səməd oğlu itgin düşmüşdür.
Xəşəmlər
Xəşəmlər — Çəkikimilər fəsiləsi daxil olan balınq cinsi. Cinsə daxil olan balıqlar əsasən Şimal dənizi, Baltik dənizi, Qara dəniz, Azov dənizi və Xəzər dənizində yayılmışdır. Əsasəndə böyük və orta ölçülü göllərin açıq sularda yaşayırlar.
Növləri
Xəşəmlərə iki növ daxildir:
Slovakiya Cənnəti
thumb|253x253px|"Slovakiya cənnəti"nin kanyon xəritəsi Slovakiya cənnəti və ya Slovak cənnəti ( və ya ) — Şərqi Slovakiyada dağ silsiləsi. Spiş-Qemer Karstın bir hissəsidir. Spiş-Qemer Karst isə öz növbəsində Qərbi Karpatların böyük bir yarımşöbəsi olan Slovenske Rudohoriye dağları sisteminə daxildir.
Dərələr şəlalələr arasından keçən qeyri-adi yollara sahib olduna görə, turistlər üçün çox məşhur bir yerdir. Sabit nərdivanların dırmaşmaq üçün istifadə edildiyi çox sayda hissələr var.
Ərazi Slovakiya Cənnəti Milli Parkına daxildir.
Coğrafiyası
Slovakiya cənnəti yüksək yaylaları olan bir düzənlikdir (dəniz səvviyəsindən 800–1000 m yüksəklikdə). Ən yüksək dağ 1,270 metrlik Ondreyiskodur. Ərazi əsas olaraq karst əhəng daşlarından (Qeravi, Qlase, Pels və Skala düzənlikləri) və dolomitdən (Tri kopse) meydana gəlir. Karst yaylaları, dude və əhəng daşı səkiləri (Lapiyes) kimi hadisələri göstərir. İqlim orta dərəcədə soyuqdur.
Tipik xüsusiyyətlər kanyonlar, yarğanlar və dərələr (Sokol, Suça bela, Piyeki və Kysel) şəlalələrlə qayalıqlı mənzərəli və səhnələri yaradır və əsasan çaylar Hniles, Hornad və qolları tərəfindən yaradılırlar. Ərazinin 80%-i küknar meşələri və qaraçöhrə ağacları ilə əhatə olunur.
Slovakiya cənnətində 200-dən çox mağara və yeraltı uçurum mövcuddur. Mağaralar arasında, Dobşinska buz mağarası və Ayı mağarası  ən çox bilinənlərdəndir.
Slovakiya cənnətində, turistik mərkəzlərə çevrilmiş ağacqıranların, tırpanların və çuqunəridənlərin bir çox yaşayış yeri var idi, məsələn, Dobşinska Maşa, Dedinki, Mlinki, Stratena.
Flora və faunası
Geniş yayılmış və nadir olan heyvanlar arasında qonur ayı, berqut, adi muymul və qara leylək var. Tez-tez rast gəlinən heyvanlara nəcib maral, çöldonuzu, canavar, vaşaq və susamuru aiddir.
Ərazi, Avropa küknarı, meşə fıstığı, ağ şam, Avropa qara şamı və adi şam ilə örtülüdür.
Ərazidəki endemik bitkilər Karpat çöl sümbülü, Pulsatilla Slavica, Hesperis silvestris, Liguria sibirica və Saxifraga paniculate'dir. Bu bölgədə olan digər bitkilərə, dağ yamacı çiçəyi, türk zambağı, rəngarəng rahib başlığı aiddir.
Bislama dili
Bislama dili (bislama) — İngilis dili əsaslı kreol dili. Dünyada təxminən 200 min insan Bislama dili dilində danışır. Onların əksəriyyəti Vanuatuda yaşayır. Vanuatunun rəsmi dilidir.
Kiçik Vlaxerna sarayı
Təkfur sarayı — İstanbulda olan Blaherne sarayı kompleksindən günümüzə qalan tək saray. İstanbulda, Fatih ilçəsi sərhədləri içərisində qalan Ədirnəqapı səmtində, quru surlarına bitişik olaraq inşa edilmiş, mövqe olaraq Ədirnəqapı və Əyriqapı arasında qalan qalın divarlı saray "Təkfur sarayı" olaraq adlandırılar.
Təkfur sarayının nə zaman və kimlər tərəfindən inşa edildiyi mövzusunda dəqiq bir məlumat yoxdur. Bəzi tarixi mənbələrdə, İsanın doğumundan sonra onuncu əsrdə Bizans imperatoru Porfirogenetosun əmri ilə inşa etdirildiyi və arxa hissəsində olan böyük sarayın əlavə binası olduğu bildirilir. Bu məlumatı rədd edən digər tarixi qaynaqlar isə miladdan sonra XIIIvə XIV əsrlərdə "Blakhernai sarayı" olaraq bilinən sarayda yaşayan xidmətçilərin iqamət etməsi üçün inşa edildiyi deyilməkdədir.
Fatih Sultan Mehmet tərəfindən İstanbulun fəth edilməsindən sonra Təkfur sarayı XVII əsrin sonlarına qədər metruk şəkildə qalmışdır. XVII əsrin sonlarında isə Təkfur sarayına zoopark qurulmuşdur. İstanbul şəhərinə səyyah olaraq gələn John Sandersonun rəvayətinə görə isə özündən qırx il əvvəl gələn Ogier Ghiselin də Busbecq, buradakı heyvanat bağçasında olan zürafəni görmək istəmiş lakin zürafə bir neçə gün əvvəl öldüyündən, dünyada heç bir ölkədə görə bilmədiyi bu canlını görmək və marağını aradan qaldırmaq üçün zürafənin məzarını qazdırmaq ilə marağını son vermişdir
XVIII əsrin əvvəllərində dulusçuluq atelyesi olaraq istifadə Təkfur sarayı XIX əsrin ortalarından etibarən şüşə və şüşə məhsulları emalatxanasına çevrilmişdir. Dünyaca məşhur Qaşıqçı almazı isə Təkfur sarayının zibilliyində tapılmışdır.
İlqar Xəyal
İlqar Xəyal — Azərbaycanlı müğənni, televiziya aparıcısı və Karvan qrupunun keçmiş solistidir.
Həyatı
1966-cı il sentyabr ayının 15-də Bakıda anadan olmuşdur. İlqar Xəyal orta təhsilini 190 nömrəli orta məktəbdə, ali təhsilini isə Azərbaycan Texniki Universitetində almışdır. Tar üzrə musiqi təhsili vardır. Gənclik illərindən müasir musiqiyə və geyimlərə meyl göstərmişdir. "Bakı payızı" müsabiqəsinin birincisi olandan sonra 1988-ci ildə Sevinc Kərimova İlqarı "Karvan" qrupuna dəvət elədi və o zaman "Qərib Durnalar" mahnısı təqdim olundu. "Karvan" qrupu daxilində isə ilk mahnısı "Sarı Güllər" oldu. Bu mahnıya çəkilən klip Azərbaycanda çəkilən ilk rəsmi klip idi.
1990-cı illərin əvvəlində məşhur Karvan qrupunun tərkibində məşhurlaşmışdır.
Ailəlidir, üç oğlu var.
Xankəndi (Meşkinşəhr)
Xankəndi — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 202 nəfər yaşayır (49 ailə).
Danimarka 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
Danimarka 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında 3 idman növü üzrə 19 idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Bu olimpiya oyunlarında idmançı sayı 2010 Qış Olimpiya Oyunları iştirak edən iştirakçılardan 1 nəfər azdır. Yelena Riqas bayraqdar olmuşdur. Qış Olimpiya Oyunlarında ölkə yalnız 1998-ci ildə körlinqdə medal ala bilmişdir
E vitamini
thumb E vitamini — Sutkalıq norması 10–15 mqdır. Yaraların sağalmasında, əzələllərin və cinsiyyət orqanlarının işinin tənzimlənməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Yaşıl bitkilərdə, ətdə, kərə yağında, süddə çox olur. E vitamini kimyəvi quruluşuna görə bir tokoldur və antisterillik vitamini kimi də tanınır. Vitamin E mühüm yağda həll olunan antioksidantdır və xüsusilə hüceyrə membranlarında və lipoproteinlərdə mühüm antioksidant funksiyalara malikdir. Epidemioloji və məhdud aralıq tədqiqatlar müəyyən edir ki, E vitamini ürək-damar xəstəlikləri, bəzi xərçənglər və digər xroniki xəstəliklər riskini azaldır. Bəzi böyük klinik sınaqlar E vitamininin sağlamlıq faydalarını daha dərindən qiymətləndirir. Tokolların müxtəlif birləşmələri (tokoferol və tokotrienol) E vitamini aktivliyini göstərir. Ən aktiv alfa-tokoferoldur. Əvvəllər o, əsasən α-tokoferola yönəldildiyi halda, bu gün digər tokoferollar və tokotrienollar daha çox diqqəti cəlb edir. İlkin nəticələrə görə, onların antioksidant və α-tokoferoldan fərqli digər funksiyaları var.
Tarixi
E vitamini 1922-ci ildə qidalanma və məhsuldarlıq arasındakı əlaqəni araşdıran Evans və Bishop tərəfindən kəşf edilmişdir. Aylar ərzində E vitamini çatışmazlığı ilə qidalanan dişi siçanlar dölün sorulması səbəbindən məhsuldarlıq itkisinə məruz qalıb. Onların pəhrizinə az miqdarda təzə xiyar, ağ toxum və ya quru yonca yarpaqları əlavə etməklə bunun qarşısını almaq olar. Əvvəlcə E vitamini termini məhsuldarlığı qorumaq üçün vacib olan bitkilərdən alınan lipid ekstraktını təsvir edirdi. Daha sonra 4 tokoferol və 4 tokotrienoldan ibarət E vitamini aktivliyi olan 8 birləşmə aşkar edilmişdir. Tokoferollar təcrid olunmuş və ilk dəfə 1930-cu illərin sonlarında təsvir edilmişdir; Tokotrienollar da təxminən 25 il sonra müəyyən edildi. Tokoferollar və tokotrienollar eyni xrom halqasına malikdirlər, lakin tokotrienolların fitil zəncirində üç qoşa bağ var. α-Tokoferol E vitamini ilə sinonimləşmiş və insan və heyvan toxumalarında üstünlük təşkil etdiyi üçün əsas tədqiqat mövzusu olmuşdur. Bununla belə, digər tokoferollar və tokotrienollar da qidalanmada mühüm və spesifik antioksidant və bioloji təsirə malikdir və indi daha çox diqqəti cəlb edir.
Danimarka 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
30px Xizək yürüşü
Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən iştirak edə bilər. «A» kateqoriyası üzrə lisenziya qazanmaq üçün idmançı reytinq üzrə 100 xal qazanmalıdır. Bununla belə MOK-ləri «B» kteqoriyasını ödəyə biləcək 1 qadın və 1 kişi olmaqla iştirakçı ilə təmsil oluna bilər. Təsnifata əasən Danimarka 10 və 15 km-lik yarışlar üzrə 1 idmançı ilə təmsil olunmaq hüququ əldə etmişdir.
E vitamini
Funksiyaları
Vitamin E sinir sisteminin, əzələlərin, hipofiz və adrenal bezlər kimi endokrin bezlərin və reproduktiv orqanların funksiyaları üçün vacibdir. Vitamin E bioloji antioksidantdır və damar xəstəliklərinin və xərçəngin qarşısının alınması üçün lazımdır.
O, həmçinin nuklein turşusu mübadiləsində, askorbin turşusunun sintezində və kükürd amin turşularının mübadiləsində rol oynayır. Mitoxondriyada lipidlərin oksidləşdirici parçalanmasının qarşısını alan E vitamini keratin fosfat və adenozin trifosfat kimi yüksək enerjili fosfat birləşmələrinin fosforlaşma funksiyasını tənzimləyir.
Danimarka 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
30px Fiqurlu konkisürmə
Bu yarışma üzrə lisenziyalar 2017-ci dünya çempionatına əsasən müəyyən edilir. Bunun nəticəsi olaraq Danimarka bir kvota əldə etdə də yaranmış problemlər səbəbindən ondan imtina etmişir. Kvota Sloveniyaya keçmişdir.
Hələbi
Hələbi — təxəllüs.
E vitamini
Funksiyaları
O, səkkiz fərqli, lakin əlaqəli molekul ailəsindən ibarətdir. Qan dövranını və normal qanın laxtalanmasını gücləndirir. Bəzi yaraların ətrafında çapıq əmələ gəlməsi ehtimalını azaldan toxumaların təmiri üçün lazımdır. Yüksək qan təzyiqini azaldır, kataraktanın qarşısını alır, atletik performansı yaxşılaşdırır, ayaq kramplarını aradan qaldırır, sağlam sinir və əzələlər qurarkən kapilyar divarları gücləndirir. Sağlam dəri və dəri üçün də lazımdır. Orqanizmi qan azlığından və vaxtından əvvəl (vaxtından əvvəl doğulmuş) körpələrin göz xəstəliklərindən qoruyur, qocalmanı gecikdirir və qocalma ləkələrinin qarşısını alır. Yaşlanma ilə bağlı yaddaş itkisinin qarşısını almaqda da təsirlidir.
Bir çox əlaqəli birləşmələr E vitamininin təsirini göstərir. Demək olar ki, bütün vitaminlər kimi, E vitamini çatışmazlığı normal böyüməni maneə törədir və bəzən böyrək hüceyrələrinin pisləşməsinə səbəb olur. E vitamini olmadıqda, hüceyrələrdə doymamış yağ turşuları azalır və mitoxondrilərdə, lizosomlarda və hətta hüceyrə membranı kimi orqanoidlərdə anormal struktur və funksional dəyişikliklər müşahidə olunur.
Danimarka 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
30px Fristayl
Kecən dəfəki olimpiya yarışmaları ilə müayisədə hafpaype və sloupstylda dəyişiklik baş vermişdir. İndi fristaylçılar artıq üç cəhd etmək hüququ əldə edirlər. Əvvəl kimi idmancı göstərdiyi ən yaxşı nəticəyə yarışda iştirak edir. Təsnifat mərhələsində idmançılar Beynəlxalq xizək idmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Hər idman növü üçün ayrıca qaydalar mövcuddur. Təsnifat turunun nəticəsinə görə Danimarka yarışmada 1 idmançı ilə təmsil olunmaq hüququ əldə etmişdir. Danimarka lisenziyanı kvota əsnasında əldə etmişdir
E vitamini
Antioksidant funksiyaları
α-Tokoferol membranlarda təxminən 1 molekula 1000 lipid molekuluna nisbətdə mövcuddur. Fitil quyruğu sayəsində səthə yaxın aktiv xroman halqası ilə membran substratında yerləşmək üçün unikal qabiliyyətə malikdir. Bu, onun həm lipid antioksidantı kimi fəaliyyət göstərməsinə, həm də digər antioksidantlarla qarşılıqlı əlaqəyə girərək oksidləşmiş vəziyyətdən geri çevrilməsinə imkan verir. Digər antioksidantlarla, xüsusən də suda həll olunanlarla sinerji antioksidant sistemin mühüm xüsusiyyətidir.
Danimarka 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
Kişilər
İki dünya cempianatına əsasən Danimarka 8-ci yeri tuta bilmişdir.
E vitamini
Antioksidant funksiyaları
Vitamin E də lipoproteinlərdə lipid oksidləşməsinin qarşısının alınmasında həlledici rol oynayır. α-Tokoferol LDL-yə bu təsirdən məsul olan E vitamininin əsas formasıdır, çünki o, peroksil radikallarının ən çox yayılmış və ən yaxşı təmizləyicisidir. Bununla belə, chylomicrons digər tokoferolları və tokotrienolları da pəhrizdən asılı olaraq α-tokoferola oxşar və ya daha yüksək konsentrasiyalarda daxil edə bilər və lipid antioksidantları kimi mühüm rol oynayır. Onlar həmçinin yağ toxumasında və qaraciyərdə mühüm lipid antioksidant kimi çıxış edə bilərlər. Bəzi invitro tədqiqatlar göstərir ki, tokotrienollar LDL oksidləşməsini maneə törətməkdə tokoferollardan daha effektivdir; digər tərəfdən, tokotrienolla zəngin pəhrizlə qidalanan siçanların plazması ilə aparılan tədqiqatlar göstərir ki, α-tokoferol və α-tokotrienol təxminən eyni dərəcədə inhibitordur; γ-tokoferol və γ-tokotrienol eyni təsirə malik olsa da, α formalarında bu daha azdır. Bu tapıntılar əsasında insanlar haqqında birbaşa proqnozlar vermək çətindir, çünki dinamik mühit fərqlidir.
Tokoferollar və tokotrienollar təkli oksigeni və digər reaktiv növləri və sərbəst radikalları, eləcə də peroksi radikallarını tutur. E vitamininin azotlu reaktiv növlərə antioksidant təsiri getdikcə daha çox diqqət çəkir. Bioloji sistemlərdə azot dioksidi (NO2) azot oksidinin (NO) oksigenlə reaksiyasından əldə edilir. α-tokoferol NO2 ilə reaksiya verir, γ-tokoferol ilə reaksiya vermir. Bunun əksinə olaraq, γ-tokoferol NO-nu NO-ya çevirir.
Tibbdə və sənayedə istifadə
Erkən doğulmuş körpələrdə görülən hemolitik anemiyanın korreksiyası ən çox istifadə edilən sahədir. Oraq hüceyrəli anemiyada E vitamininin oraqlaşma dərəcəsini azaltdığı və xəstəliyin proqnozunu əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırdığı sübut edilmişdir. Kistik pankreas fibrozu olan uşaqlara E vitamini vermək faydalıdır. Yenidoğulmuşların tənəffüs çətinliyini aradan qaldırmaq üçün istifadə olunur. Aralıq dənizi tipli qlükoza-6-fosfat dehidrogenaz çatışmazlığı Aralıq dənizi ilə həmsərhəd ölkələrdə çox yaygındır. Qəti şəkildə sübut edilmişdir ki, bu xəstələrə gündə 800 IU E vitamini verildikdə, hemoliz azalır və üç ay ərzində eritrositlərin yaşama müddəti uzanır. Bir illik müalicə bu xəstələrin anemiyasını xeyli yüngülləşdirdi və böhranları yüngül şəkildə aradan qaldırmağa imkan verdi. Bəzi mənbələr E vitamininin bədəndə sərbəst radikalların yığılmasının qarşısını aldığını və beləliklə də qocalmanı gecikdirdiyini iddia edir. Ancaq dəmir və C vitamini bu sərbəst kökləri meydana gətirərək iltihaba qarşı mübarizəni asanlaşdırır.
Vitamin E şəkərli diabetdə degenerativ dəyişikliklərin qarşısını almaq, daimi abortları müalicə etmək, idmançıları gücləndirmək, kişi sonsuzluğunu düzəltmək, prostat böyüməsini nəzarət etmək, kataraktın qarşısını almaq və bəzi dəri xəstəliklərini müalicə etmək üçün istifadə edilmişdir. Kosmetika sənayesində krem ​​və losyonların hazırlanmasında istifadə olunur. E vitamini məhsullarda da istifadə edilə bilər.