cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İmitasiya oyunu filminin qazandığı mükafatların siyahısı
Filmin ssenarisi 2011-ci ildə ekranlaşdırılmamış ən yaxşı Hollivud ssenarilərinin ənənəvi Qara siyahısına salınmışdır. “The Weinstein Company” 2014-cü ilin fevralında Avropa Film Bazarında filmi əldə etmək üçün $7 milyon ödəmişdir ki, bu da ABŞ distribyutorluğu üçün ödənən ən böyük məbləğdir. Film Birləşmiş Krallıq kinoteatrlarında 14 noyabr, ABŞ-də isə 28 noyabrda təqdim edilmişdir.
İmitasiya oyunu həm gəlir, həm də tənqidçilərin mövqeyi baxımından uğur qazanmışdır. $14 milyon istehsal büdcəsi olan film 2015-ci ilin aprelinə kimi ümumilikdə $219 milyon gəlirlə 2014-cü ilin ən çox gəlirli müstəqil filmi olmuşdur. 87-ci Oskar mükafatlarının təqdim edilməsi mərasimində film Ən Yaxşı film, Ən Yaxşı Rejissor (Tildum), Ən Yaxşı Aktyor (Kamberbetç), İkinci dərəcəli rolda Ən Yaxşı Aktrisa (Kira Naytli) kateqoriyaları da daxil olmaqla ümumilikdə səkkiz kateqoriyafa mükafata namizəd göstərilmişdir. Film Ən Yaxşı Adaptasiya edilmiş Ssenari nominasiyasında Oskara layiq görülmüşdür. Film, 72-ci Qızıl Qlobus mükafatlarının təqdim edilməsi mərasimində beş, 21-ci Ekran Aktyorları Gildiyası mükafatlarının təqdim edilməsi mərasimində Ekran əsərində Ən Yaxşı Performans kateqoriyası da daxil olmaqla üç kateqoriyada mükafata namizəd göstərilmişdir. Ən Yaxşı Film və Ən Yaxşı Britaniya Filmi nominasiyaları da daxil olmaqla film doqquz nominasiyada BAFTA mükafatına namizəd göstərilmiş, 39-cu Toronto Beynəlxalq Film Festivalında isə Xalqın Seçimi Mükafatına layiq görülmüşdür.
LGBT vətəndaş haqqları təşkilatları və siyasi lobbiləşmə təşkilatı İnsan Haqqları Kompaniyası Türinqin irsini geniş ictimayətə çatdırdığına görə “İmitasiya oyunu” filmini yüksək qiymətləndirmişdir. Lakin, film bəzi tarixi hadisələrin dəqiq təsvir edilməməsi, Türinqin xasiyyətləri və əlaqələrinin düzgün çatdırılmamasına görə tənqid edilmişdir.
Benedikt Kamberbetçin yaratdığı Türinq obrazı xüsusi diqqət cəlb etmişdir. Filmin aktyor və yaradıcı heyəti həm də İnsan Haqqları Kompaniyası, geniş LGBT insan haqqları müdafiəçiləri heyəti və ABŞ lobbi təşkilatları tərəfindən yüksək dəyərləndirilmişdir. “Biz fəxr edirik ki, Alan Türinqin faciəvi həyat jekayəsini böyük ekranlara gətirən İmitasiya Oyunu filminin ulduzları və yaradıcı heyətini mükafatlandırmaq şərəfinə layiq görülmüşük.” deyə İnsan Haqqları Kompaniyasının prezidenti Çad Qriffin qeyd edir.
İstinadlar
<references group=Qeyd/>
Xarici keçidlər
İmitasiya oyunu filminin mükafatları Internet Movie Database-də.
Hyuel Houzer
Hyuel Houzer (18 oktyabr 1945, Gallatin, Tennessee – 7 yanvar 2013, Palm Springs, Kaliforniya) — ABŞ aktyoru.
Qaraçı bayrağı
Qaraçı bayrağı (O styago le romengo) — Qaraçıların milli bayrağı. 1971-ci ildə Londonda keçirilmiş Birinci Ümumdünya Qaraçı Konqresində qəbul olunub.
Amangəldi İmanov
Amangəldi İmanov (d. 3 aprel 1873 – ö. 18 may 1919) — Qazaxıstanda qazax xalqının milli-azadlıq üsyanın təşkilatçısı və fəal iştirakçısı, kommunist, inqilabçı.
Həyatı
1873-ci il aprelin 3-də Qazaxıstanda kasıb ailədə anadan olub.
Amangəldi İma­nov 1918-ci ildə Rusiya Kommunist (bolşeviklər) Partiyası sıralarına keçdiyindən Albi Jangildin­lə birlikdə Sovetlərin mövqeyini müdafiə etdi.
LiSA (müğənni)
və ya səhnə adı ilə LiSA (Live Is Smile Always ifadəsinin qısaltması) — Aniplex şirkəti üçün fəaliyyət göstərən Yaponiya pop müğənnisi və söz yazıçısı. Yaponiyanın Gifu prefekturasının Seki şəhərində anadan olmuşdur. Erkən yaşlarda musiqiçi olmağa qərar vermiş və musiqi karyerasına Chucky adlı indi qrupunda başlamışdır. Musiqi qrupunun 2008-ci ildə fəaliyyətini dayandırmasından sonra LiSA solo karyerasını davam etdirmək üçün Tokio şəhərinə köçmüşdür. 2010-cu ildə əsas debütünü etmişdir: uydurma Girls Dead Monster qrupunun iki vokalistindən biri kimi "Angel Beats!" anime serialı üçün mahnılar ifa etmişdir. 2011-ci ilin aprelində "Letters to U" adlı mini-albomunu buraxaraq solo debütünü etmişdir. LiSA 2010-cu ilin avqustunda Animelo Summer Live festivalında, 2012-ci ildə isə Anime Expo tədbirində çıxış etmişdir. Anime Festival Asia tədbirinin daimi qonağıdır.
LiSA-nın mahnıları "Sword Art Online", "Fate/Zero" və "Demon Slayer" kimi bir çox anime seriallarında səsləndirilmişdir. Onun sinqlları Oricon-un həftəlik sinqllar çartının ilk onluğunda yer almışdır. "Crossing Field" sinqlı Yaponiya Səsyazma Sənayesi Assosiasiyası tərəfindən platin sertifikasiya, "Oath Sign" sinqlı isə qızıl sertifikasiya almışdır. 2014-cü və 2015-ci ildə Nippon Budokanda çıxış etmişdir. 2015-ci ildə "Minionlar" filminin yaponca dublajında Mec Nelson personajını səsləndirərək seyyu kimi debüt etmişdir.
İlk illəri və debütü
Oribe 24 iyun 1987-ci ildə Gifu prefekturasının Seki şəhərində anadan olmuşdur. İlk musiqi təcrübəsini 3 yaşında yaşamışdır: anasının məsləhətlərindən sonra piano dərsləri almağa başlamışdır. Uşaq bağçasında utancaq uşaq olsa da, musiqi dərslərində iştirak etməkdən zövq alırdı. İbtidai məktəbdə təhsil alarakən Speed qrupunun televiziyadakı çıxışı onu mahnı oxumaya təlqin etmişdir. Oribe orta məktəb illərində rəqs və vokal dərsləri də almışdır. Eyni zamanda ibtidai məktəbdə Nippon Budokanda keçirilmiş dinləmədə iştirak etmişdir və bu zaman sənətkar olmağa qərar vermişdir. Orta məktəbdə ikən Avril Lavin, Love Psychedelico və Ego-Wrappin'-in mahnılarını ifa edən musiqi qrupu yaratmışdır.
Oribe müğənni karyerasına 2005-ci ildə — liseydə təhsil alarkən Chucky adlı indi-rok qrupunu quraraq başlamışdır. Bu musiqi qrupu müxtəlif müğənnilərin mahnılarını ifa edirdi. Liseyin ikinci ilində Oribenin həmkarları musiqi qrupuna öz mahnılarını ifa etməyi məsləhət görmüşdürlər. Osaka, Naqoya və Gifuda çıxış etdikdən sonra qrupun şöhrəti kifayət qədər artmışdır. Liseydə qiymətləri yaxşı olsa da, Oribe müəllimlərinin məsləhətlərinə qulaq asmayıb universitetə getməməyə və bütün diqqətini musiqi qrupuna ayırmağa qərar vermişdir. Bununla belə, məzuniyyətdən sonra qrup üzvlərinin həyatdakı planları müxtəlif olduğundan qrupun gələcəyi sual altına düşmüşdür. 2008-ci ilin iyulunda qrupun dağılmasından sonra Oribe karyerasını davam etdirmək üçün Tokio şəhərinə köçmüşdür.
Tokio şəhərinə köçdükdən sonra Parking Out adlı indi qrupunun üzvləri ilə birlikdə Love is Same All adlı musiqi qrupu təşkil etmiş və LiSA-dan (Love is Same All ifadəsinin qısaltması) səhnə adı kimi istifadə etməyə başlamışdır. Qrup LiSA-nın canlı solo performanslarında çıxış etmişdir. 2010-cu ildə LiSA əsas debütünü etmişdir: uydurma Girls Dead Monster qrupunun iki vokalistindən biri kimi "Angel Beats!" anime serialı üçün mahnılar ifa etmişdir. O, Yui personajı üçün, ikinci müğənni Marina isə Masami İvasava personajı üçün vokalist olmuşdur. 2010-cu ildə LiSA Girls Dead Monster adı altında Key şirkətinin Key Sounds Label səsyazma studiyasında üç sinql və bir albom yayımlamışdır. Birinci sinqlı "Thousand Enemies" 12 mayda, ikinci sinqlı "Little Braver" 9 iyunda və üçüncü sinqlı 8 dekabrda buraxılmışdır. 30 iyunda isə "Keep The Beats!" adlı albomu buraxılmışdır. 28 avqust 2010-cu ildə LiSA ilk dəfə Animelo Summer Live tədbirində çıxış etmişdir.
20 aprel 2011-ci ildə LiSA "Letters to U" adlı mini-albom buraxaraq (Aniplex tərəfindən) solo debütünü etmişdir. Alboma daxil olan mahnılar docin və tanınmış sənətkarlar tərəfindən bəstələnmişdir. LiSA albomun birinci mahnısı "Believe in Myself" mahnısını bəstələmiş, eləcə də, albomun sözlərini yazmışdır. 12 noyabr 2011-ci ildə LiSA ilk dəfə Cənub-Şərqi Asiyanın ən böyük anime və pop mədəniyyət tədbiri olan Anime Festival Asia tədbirində çıxış etmişdir. "Oath Sign" adlı ilk solo sinqlını 23 noyabr 2011-ci ildə buraxmışdır və bu mahnıdan 2011-ci ildə "Fate/Zero" anime serialının birinci açılış mahnısı kimi istifadə olunmuşdur. Sinql Oricon-un həftəlik çartında 5-ci yerə qədər yüksəlmiş və Yaponiya Səsyazma Sənayesi Assosiasiyası tərəfindən qızıl sertifikasiya almışdır.
2012–2015
thumb|left|LiSA Anime Expo 2012 tədbirində. LiSA ilk tam solo albom olan "Lover"s"mile" albomunu 22 fevral 2012-ci ildə buraxmışdır. Albom Oricon-un həftəlik çartlarında 7-ci yerə qədər yüksəlmişdir. O, 2012-ci ildə Los-Anceles şəhərində baş tutmuş Anime Expo tədbirinə fəxri qonaq kimi qatılmış və Şimali Amerikadakı ilk konsertini 1 iyul 2012-ci ildə vermişdir. "Oath Sign" sinqlının uğurundan sonra LiSA 2012-ci ilin anime serialı olan "Sword Art Online"-ın birinci açılış mahnısını ifa etmək üçün seçilmişdir: ikinci sinqlı olan "Crossing Field" 8 avqust 2012-ci ildə buraxılmışdır və Oricon çartlarından 5-ci yerə qədər yüksəlmişdir. Sinql daha sonra Yaponiya Səsyazma Sənayesi Assosiasiyası tərəfindən platin sertifikasiya almışdır. Üçüncü sinqlı "Best Day, Best Way" Oricon-da 6-cı yerdə görünmüş və 3 aprel 2013-cü ildə buraxılmışdır. Dördüncü sinqlı "Träumerei" Oricon çartlarından 15-ci yerə qədər yüksəlmiş və 2013-cü ildə "Day Break Illusion" anime serialının açılış mahnısı kimi istifadə olunmuşdur. Bu sinql 7 avqust 2013-cü ildə buraxılmışdır. 30 oktyabr 2013-cü ildə LiSA "Landspace" adlı ikinci solo albomunu buraxmışdır. Bu albom Oricon çartlarında 2-ci yerdə görünmüşdür. 22 noyabr 2013-cü ildə LiSA-nın "Lis Ani!" jurnalı tərəfindən 3 il ərzində çəkilmiş şəkillərindən ibarət adlı fotokitab nəşr olunmuşdur. 2013-cü ildə Sinqapurda baş tutmuş Anime Festival Asia tədbirində LiSA Nihongogo-ya verdiyi müsahibədə bildirmişdi ki, əgər gələcəkdə qısaltma adının mənası dəyişdirsəydi, "Lovely international Super Apple" ifadəsini seçərdi.
3 yanvar 2014-cü ildə LiSA-nın Nippon Budokanda solo konserti baş tutmuşdur. 2014-cü ilin anime serialı olan "The Irregular at Magic High School"-un açılış mahnısı olmuş "Rising Hope" adlı beşinci sinqlı 7 may 2014-cü ildə buraxılmış və Oricon çartlarında 4-cü yerə qədər çatmışdır. LiSA daha sonra "Mekakucity Actors" anime serialının 6-cı seriyasının açılış və bağlanış mahnıları olan və  mahnılarını ifa etmişdir. "Bright Flight / L. Miranic" adlı altıncı sinqlı 17 sentyabr 2014-cü ildə, adlı yeddinci sinqlı 10 dekabr 2014-cü ildə buraxılmışdır. Bu sinqllar Oricon çartlarında, uyğun olaraq, 8-ci və 3-cü yerlərə qədər yüksəlmişdir. "Shirushi" sinqlının eyniadlı mahnısı "Sword Art Online II" animesinin üçüncü bağlanış mahnısı, "No More Time Machine" mahnısı isə "Sword Art Online II" animesinin ikinci bağlanış mahnısı olmuşdur.
10-11 yanvar 2015-ci ildə Nippon Budokanda ikinci konserti baş tutmuş və konsertin bütün biletləri satılmışdır. 4 mart 2015-ci ildə "Launcher" adlı üçüncü solo albomunu buraxmışdır. 27 may 2015-ci ildə buraxdığı səkkizinci sinqlı "Rally Go Round" "Nisekoi" anime serialının ikinci mövsümünün açılış mahnısı olmuşdur. LiSA "Minionlar" filminin yaponca dublajında Mec Nelson personajını səsləndirmişdir. Bu filmin Yaponiyada premyerası 31 iyul 2015-ci ildə baş tutmuşdur. 30 sentyabr 2015-ci ildə "Empty Mermaid" adlı doqquzuncu sinqlı buraxılmışdır. 2015-ci ilin sonunda ifa etdiyi "ID" mahnısı "Dengeki Bunko: Fighting Climax" video oyununun əsas mahnısı olmuşdur.
2016-hazırda
Solo müğənni karyerasının beş illiyi münasibətilə 23 mart 2016-cı ildə "Letters To U" mini-albomunu məhdud nəşrdə buraxmışdır. 20 aprel 2016-cı ildə "Lucky Hi Five!" adlı mini-albomu buraxılmışdır. 24 avqust 2016-cı ildə isə "Qualidea Code" (2016) anime serialının açılış mahnısı kimi istifadə olunan "Brave Freak Out" sinqlını buraxmışdır. Sinqla daxil olan digər mahnı — "AxxxiS" isə "Qualidea Code" animesinin 2-ci açılış mahnısı kimi istifadə olunmuşdur. 15 fevral 2017-ci ildə buraxdığı "Catch the Moment" sinqlı 2017-ci il istehsalı "Sword Art Online: Ordinal Scale" anime filminin tema mahnısı olmuşdur. LiSA 2017-ci ilin aprelində Sacra Music leyblına keçmişdir. 24 may 2017-ci ildə Little Devil Parade adlı dördüncü studiya albomunu buraxmışdır. Saitama Super Arenada 24-25 iyun 2017-ci il tarixlərində ikigünlük konsert vermişdir. 2 avqust 2017-ci ildə adlı sinqlını buraxmışdır; bu mahnı "My Hero Academia" anime serialının ikinci mövsümünün ikinci bağlanış mahnısıdır. 29 noyabr 2017-ci ildə (1 oktyabr 2017-ci ildə rəqəmsal) buraxılmış "Ash" adlı sinqlı "Fate/Apocrypha" anime serialının ikinci açılış mahnısı olmuşdur.
LiSA Sword Art Online: Fatal Bullet oyunu üçün "Thrill, Risk, Heartless" adlı mahnı ifa etmişdir. Mahnı rəqəmsal şəkildə 8 yanvar 2018-ci ildə buraxılmışdır. 9 may 2018-ci ildə "LiSA Best -Day-" və "LiSA Best -Way-" adlı iki yığma albom buraxmışdır. Onun "Adamas" adlı 2018-ci ildə "Sword Art Online: Alicization" anime serialının birinci açılış mahnısı olmuşdur. Hiroyuki Savanonun "Narrative" mahnısından iştirak etmiş və həmin mahnı "Mobile Suit Gundam Narrative" anime filminin bağlanış mahnısı olmuşdur. adlı sinqlı 2019-cu ildə "Demon Slayer" anime serialının açılış mahnısı olmuşdur. Sinql 22 aprel 2019-cu ildə rəqəmsal, 3 iyul 2019-cu ildə isə fiziki olaraq buraxılmışdır. FictionJunction ilə birlikdə isə "Demon Slayer" animesinin bağlanış mahnısı olan "From the Edge" mahnısını ifa etmişdir. Mahnı 1 sentyabr 2019-cu ildə rəqəmsal olaraq buraxılmışdır. 11 dekabr 2019-cu ildə "Unlasting" adlı sinqlı rəqəmsal olaraq buraxılmışdır (21 oktyabr 2019-cu ildə isə fiziki olaraq). Bu sinql "Sword Art Online: Alicization" animesinin bağlanış mahnısı olmuşdur. 2019-cu ildə "Kōhaku Uta Gassen" verilişində iştirak etmişdir. 17 avqust 2020-ci ildə buraxılmış rəqəmsal sinqlı "13" serialının mahnısı olmuşdur. 14 oktyabr 2020-ci ildə "Leo-Nine" adlı beşinci studiya albomunu və adlı sinqlını buraxmışdır. Həmin sinql "Demon Slayer: Mugen Train" anime filminin mahnısı olmuşdur. "Homura" 62-ci Yaponiya Səsyazma Mükafatının da qalibi olmuşdur.
2020-ci ilin iyulunda müğənninin "Gurenge" sinqlı 1 milyon yüklənməni keçmişdir. Bu, Oricon tarixində 1 milyon yüklənməni keçən ilk qadın ifaçı sinqlı olmuşdur. 2020-ci ilin oktyabrında "Homura" sinqlı Bilboard Global 200 çartında 8-ci yerə yüksəlmişdir.
4 avqust 2021-ci ildə LiSA fəaliyyətinə fasilə verdiyini açıqlamışdır. Buna səbəb həyat yoldaşı Tatsuhisa Suzukinin başqa qadınla münasibət yaşaması olmuşdur.
Musiqi stili və təsirləri
LiSA Avril Lavin, Keşa, Rihanna, eləcə də, Oasis, Green Day və Paramore musiqi qruplarından və Chucky qrupunda əldə etdiyi təcrübədən təsirləndiyini bildirmişdir. LiSA "Landspace" və "Launcher" albomlarındakı bəzi mahnılarının, eləcə də, "Bright Flight / L. Miranic", "Shirushi" və "Rally Go Round" sinqllarının sözlərini özü yazmışdır. "Rally Go Round" sinqlının sözlərini Şin Furuya ilə yazmışdır.
J!-ENT-dən Denis Amit LiSA-nın stilini digər anison müğənnilərindən fərqləndirərək xoşbəxt, optimist və ya "daha qaranlıq" stillə xarakterizə etmişdir. LiSA karyerası boyunca ifadəsindən mövzu kimi istifadə etmişdir. Bu ifadə həm də onun şəxsi bloqunun adıdır. HMV Japan-a verdiyi müsahibədə LiSA bildirmişdi ki, əsas debütünü etməmişdən əvvəl pop mahnılar oxumağa daha meyilli idi. Buna görə də daha qaranlıq və ağır stildə olan "Oath Sign" üzərində işləyərkən çətinlik yaşamışdır, lakin sinqlla bağlı müsbət rəylər almışdır. Bunun sayəsində növbəti sinqlı olan "Crossing Field" üzərində inamla işləyə bilmişdir. LiSA "Crossing Field" haqqında bildirmişdi ki, sevginin görüşlər və sevgi məktubları vasitəsilə gücləndiyi kimi, o da hər dəfə mahnını oxuduqca mahnının gücləndiyini hiss edir. "Best Day, Best Way" mahnısında müğənni demişdi ki, mahnının mövzusu "dünən nə etdinsə, bu gün baş verəcək şeyə səbəb olacaq"dır və mahnının sözləri dinləyicilərə öz sözləri kimi çatdırılır. LiSA sinqlın B tərəfi ilə təcrübəsini bölüşmüşdür: "I'm a Rock Star" onun müğənni olmaq arzusunu gerçəkləşdirməsini, isə xoşbəxt hisləri təmsil edir.
Oricon-a verdiyi müsahibədə LiSA "Träumerei" ilə bağlı təcrübələrini bölüşmüşdür. O bildirmişdi ki, "Day Break Illusion" orijinal anime olduğuna görə o, öz işinin rəngində təmsil olunan mahnı istəmişdi. Lakin hətta anime dünyasında belə, "Best Day, Best Way" sinqlında istifadə etdiyi pop stilinin əksinə olaraq rok atmosferinə davam edəcəkdi. Müğənni mahnını hekayədəki konfliktləri hiss edəcək şəkildə və verilişin bir hissəsi olan güclə ifa etdiyini bildirmişdir. LiSA mahnının musiqili videosunda rənglərinin emosiyaları təmsil etməsini arzulayırdı. Məsələn, LiSA istəyirdi ki, qırmızı rəng qarşıdurmanı, qara rəng itmək hissini, yaşıl rəng isə qorxulu şeyləri təmsil etsin.
"Bright Flight / L. Miranic" sinqlının istehsalı zamanı LiSA HMV Japan-a verdiyi müsahibədə sinqlın konsepsiyanının iki hissəyə ayırmaq mümkün olduğunu qeyd etmişdir: çəhrayı və qara. Çəhrayı pop stilində və "şirin" şəkildə yazılmış "Bright Flight"-ın rəngidir. Qara isə qaranlıq rok stilində olan və "pis qadın" mövzusuna malik "L. Miranic"-in rəngini təmsil edir. Müğənni bildirmişdi ki, "L. Miranic" adının seçmə səbəbi mahnının cinayətkarlarla əlaqəli olması ilə bağlı idi və əlavə etmişdi ki, "Miranic" sözünə öz adını daxil edərək "LiSA-Miranic" etməsi mahnıdakı cinayətkarın o olması mənasını verəcəkdi.
J!-ENT-dən Denis Amit LiSA-nın "Landspace" albomunu qiymətləndirmiş və "Crossing Field" mahnısının "zəifliyi unutmağı və səni daha güclü olman üçün sənə güc verən sevdiyin biri ilə birlikdə olmağı istəmək" haqqında mahnı olduğunu qeyd etmişdir. Eyni zamanda Denis "Best Day, Best Way" mahnısını "özünə inanmaq və keçmişdə baş vermiş hansısa pis şeyin öhdəsindən gəlib irəliləmək haqqında olan əyləncəli və xoşbəxt trek" kimi təsvir etmişdir. Sonda isə "Träumerei" mahnısını "ürəklərindəki ahəngi itirmiş və indi tək-tənha olan, lakin hələ də səmanı öz işıqları ilə dəlib keçmək, qaranlığı parçalamaq və həyata yenidən başlamaq istəyən şəxslər haqqında olan başqa bir ruhlandırıcı mahnı" kimi xarakterizə etmişdir. O, tənqidini albomun optimist və ruhlandırıcı mahnılarla dolu olduğunu və "şirin" vokalları ilə tanınan bir çox anison müğənnilərindən fərqli olaraq LiSA-nın bir çox janrlarla işləyə bildiyini bildirərək yekunlaşdırmışdır.
Şəxsi həyatı
2019-cu ilin mayında LiSA Tatsuhisa Suzuki ilə nişanlanmışdır. 2020-ci ilin yanvarında isə evləndiklərini açıqlamışdırlar.
Diskoqrafiya
LiSA-nın diskoqrafiyasına 5 studiya albomu, 2 yığma albom, 2 mini-albom, 19 sinql və 5 video albomu daxildir.
Yapon tonqalotu
(Bromus japonicus) - cinsinə aid bitki növü.
Sinonim
[[SS 2 (*
Çimən (Füzuli)
Çimən — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kənd 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub.
17 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Çimən kəndi Füzuli rayonunun Cuvarlı inzibati ərazi vahidində yerləşir. Dağətəyi ərazidədir. Əsl adı Çəməndir. Yaşayış məntəqəsi çəmənlikdə (yaşıl otla örtülmüş sahədə) salındığı üçün belə adlandırılmışdır. Oykonim çəmənli tayfasının adından da ola bilər. Şahbuz rayonunun Biçənək və Keçili kəndlərində Çimənyurd adlı yerlər qeydə alınmışdır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
Vahid Quliyev
Vahid Həbibulla oğlu Quliyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
Həyatı
20 sentyabr 1955-ci ildə Cəbrayıl rayonunun Qumlaq kəndində dünayaya göz açmışdır. Uşaqlıq illəri Niyazqullar kəndində keçmişdir. O, 1972-ci ildə Zəngilan rayonunda Hacallıkənd orta məktəbini bitirmişdir. Bir müddət Niyazqullar kəndində təsərrüfat işlərində çalışmışdır. 1974-cü ildə ordu sıralarına çağırılmışdır. O, hərbi xidmətini Özbəkistan Respublikasında və Rusiyanın Obninsk şəhərində keçmişdir. 1976-cı ildə hərbi xidmətini başa vurub, Azərbaycan Dövlət Universitetinin fizika fakültəsinə daxil olmuşdur. 1981-ci ildə Universiteti bitirərək, təyinatla Laçın rayonunun Fərəcan kəndinə göndərilmişdir. 3 il burada müəllimlik etdikdən sonra Bakıya qayıdır və "Azon" Cihazqayırma Zavodunda sahə rəisi vəzifəsinə işə qəbul edilir. 1992-ci ilə qədər bu zavodda çalışmış və öz işinin öhdəsindən layiqincə gəlmişdir.
Polkovnik-leytenant Vahid Quliyev hazırda Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Təlim-Tədris Mərkəzində müəllim işləyir.
Ailəsi
Ailəlidir. İki övlad atasıdır.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 9 noyabr 1994-cü il tarixli fərmanı ilə göstərdiyi şücaətlərə görə Vahid Həbibulla oğlu Quliyevə "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.
Billi Mays
Billi Mays — ABŞ aktyoru.
Bolonya sistemi
Bolonya sistemi - təhsil sistemində xüsusi istiqamət.
Bolonya sisteminin başlanğıcı 1970-ci illərin ortalarına, Avropa nazirlər sovetinin təhsil sahəsində əməkdaşlıqla bağlı birinci proqram haqda qətnamənin qəbul etdiyi vaxtlara təsadüf edir.
Yaranması və genişlənməsi
Prosesin rəsmi başlanğıcı isə 1999-cu il iyunun 19-u hesab olunur. Həmin tarixdə Bolonya şəhərində 29 Avropa ölkəsinin təhsil nazirlərinin xüsusi konfransında "Avropa Ali təhsil məkanı" bəyannaməsi və ya Bolonya bəyannaməsi qəbul olunur. Bolonya sistemi digər ölkələr üçün də açıqdır. Sonralar hökumətlərarası görüşlər Praqada (2001), Berlində (2003), Bergendə (2005) və Londonda (2007) keçirilmişdir. Hazırda Bolonya sistemi 46 ölkəni birləşdirir. Ehtimal olunur ki, onun əsas məqsədləri 2010-cu ilə qədər yerinə yetməlidir. Rusiya Bolonya sisteminə 2003-cü ildə, nazirlərin Berlin görüşündə qoşulub. Bolonya sisteminin əsas istiqamətlərinin həyata keçməsi üçün bir çox rus ali təhsil məktəbləri buraya cəlb edilib.
Məqsədi
Bolonya sisteminin əsas məqsədləri 2010-cu il üçün bu məqsədlərə nail olmaq gözlənilir: Avropa ali təhsil məkanının vətəndaşların işlə təmin olunması imkanlarının sürətlə inkişaf etdirilməsində əsas istiqamətverici sistem kimi qurulması; Avropanın intellektual, mədəni, sosial və elmi-texniki potensialının formalaşması və möhkəmlənməsi; dünyada Avropa ali məktəbinin nüfuzunun  yüksəlməsi; Digər təhsil sistemləri ilə tələbə, pul, nüfuz mübarizəsində rəqabəti təmin etmək; Milli ali təhsil sistemləri ilə uyğunlaşmaya və müqayisə olunmağa nail olmaq; təhsilin keyfiyyətinin yüksəlməsi; Avropa mədəni dəyərlərinin inkişafında universitetlərin mərkəzi rolunun artması. Bu dəyərlərə görə, universitetlər Avropa düşüncəsinin (və ya şüurunun) daşıyıcısı hesab olunur.
Bolonya bəyannaməsinin əsas müddəaları
Müqayisə olunan dərəcədə qəbul edilmiş sistemlər, o cümlədən, diplomda işlə təmin olunma və Avropa ali təhsilinin beynəlxalq rəqabətdə güclü olması.
Bolonya sisteminə qoşulma
Ölkələr Bolonya sisteminə könüllü olaraq, müvafiq bəyannamənin imzalanması yolu ilə qoşula bilərlər. Bu zaman həmin ölkələr bəzi öhdəlikləri üzərilərinə götürürlər. Öhdəliklərdən bəzilərinin zaman məhdudiyyəti var: 2005-ci ildən Bolonya sisteminin iştirakçısı olan bütün ölkələrin məzunlarına havayı bakalavr və magistr diplomlarına olan yeganə əlavəni vermək.
2010-cu ilə qədər milli təhsil sistemlərini Bolonya bəyannaməsinin əsas müddəalarına uyğun olaraq dəyişdirmək. "Avropa ali təhsil məkanı" Bolonya sisteminin və bəyannaməsinin iştirakçıları bu ölkələrdir: Albaniya, Andorra, Ermənistan, Avstriya, Azərbaycan, Belçika, Bosniya və Hersoqovina, Bolqarıstan, Xorvatiya, Kipr, Çexiya, Danimarka, Estoniya, Finlandiya, Fransa, Gürcüstan, Almaniya, Yunanıstan, Vatikan, Macarıstan, İslandiya, İspaniya, İrlandiya, İtaliya, Latviya, Litva, Lüksemburq, Malta, Çernoqoriya, Moldova, Niderland, Norveç, Polşa, Portuqaliya, Makedoniya, Rumıniya, Rusiya, Serbiya, Slovakiya, Sloveniya, İsveç, İsveçrə, Türkiyə, Ukrayna, Böyük Britaniya.
Bolonya sistemi haqqında fikirlər
Neue Zurcher Zeitung alman qəzetinin yazdığına görə, (aprel 2007-ci il),  yeni sistemə birinci keçən Sankt-Qallens universitetində professor və dosentlərin əksəriyyəti dəyişikliyin təhsil prosesinə mənfi təsir göstərdiyini gizlətmirlər. Təhsilin standartlaşdırılmasının və ECTS bal sisteminə girişin daha çox humanitar sahəyə nəzərə çarpan zərbə vurulduğunu deyirlər.
Bulbophyllum posticum
(Bulbophyllum posticum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Karteziyan koordinat sistemi
thumb|200px|Karteziyan koordinat sistemində 4 nöqtənin yeri Karteziyan hasilindəki
y-oxu - (ing. y-axis, ru. ось y) – ikiölçülü və üçölçülü torun, diaqramın, yaxud qrafikin şaquli koordinat oxu
z-oxu - (ing. z-axis, ru. ось z)– üçölçülü koordinat sistemində, adətən, dərinliyi göstərən ox. x-oxu- ikiölçülü və ikiölçülü diaqramın, yaxud qrafikin üfüqi koordinat oxu
x-y-z koordinat sistemi - (ing.x-y-z coordinate system) – üçüncü z oxunun üfüqi x və şaquli y oxuna perpendikulyar olduğu Dekart koordinat sistemi. x-y-z koordinat sistemindən kompüter qrafikasında həcmli, yəni uzunluğu, eni və dərinliyi olan modellər yaratmaq, eləcə də modelləri üçölçülü fəzada hərəkət etdirmək üçün istifadə olunur.
Xalid Əliyev
Xalid Əli Ağa oğlu Əliyev (7 fevral 1949)— AMEA Zoologiya İnstitutunun Quru onurğasızları laboratoriyasının müdiri, biologiya elmləri doktoru.
Həyatı
Xalid Əli Ağa oğlu Əliyev 1949-ci ildə Bakı səhəri Əmircan qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1967 - ci ildə M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya institutuna daxil olmuş və 1973-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin biologiya fakultəsini bitirmişdir. 1973-1975-ci illərdə Sovet Ordusu sıralarında vzvod komandiri vəzifəsində leytenant rütbəsində xidmətdə olmuşdur. 1975-ci ildən AMEA Zoologiya İnstitutunda işləyir. 1977-ci ildə “Entomologiya” ixtisası üzrə AMEA Zoologiya İnstitutunun əyani aspirantı olmuş, 1986-ci ildə “Azərbaycanın Kiçik Qafqaz biogeosenozlarının arıkimilərii” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını (Bakı), 2013-cü ildə isə “Azərbaycanın arıkimiləriı” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını (Bakı) müdafiə etmişdir. 1980- 1986-cı illərdə “Entomologiya” laboratoriyasında laborant,kiçik elmi işçi,elmi işçi, 1987-1993-cü Zoologiya institutun elmi katibi olmuş, 1993-cü ildən hal-hazıra qədər Araxnologiya laboratoriyası müdiri vəzifəsində işləyir.
Elmi fəaliyyəti
X.Ə.Əliyev institutda işlədiyi dövrdə AMEA-nın və keçmiş SSRİ EA proqramlarına daxil olan bir neçə elmi tədqiqat mövzularının yerinə yetirilməsində iştirak etmişdir. Onun tərəfindən Azərbaycanın əksər qoruğlarının sancan pərdəqanadlıları və laboratoriya əməkdaşları ilə hörümçəkkimiləri tədqiq olunmuşdur. Azərbaycan faunası üçün 642 növ arıkimi müəyyən edilib ki, onlardan 154 növ Qafqaz, 88 növ Cənubi Qafqaz və 64 növ Azərbaycan faunası üçün yenidir.Əvvəllər nəməlum olan, arıkimilərin yuva paraziti 2 növ mutillid arı (Mutillidae fəsiləsi) - Dentilla cretica  növünün dişisi və  Dasylabris shelkovnikovi növünün erkəyi təsvir edilmişdir. Ilk dəfə 642 növ arıkiminin uçuş fenologiyası müəyyən edilmiş və həmçinin növlərin qida əlaqələri öyrənilmişdir. İlk dəfə Azərbaycanın arıkimilər faunasının formalaşma tarixi araşdırılmış və onların faunistik kompleksləri müəyyən edilmişdir. X.Ə.Əliyev Dağıstan (1989-cu il), Qazaxıstan, Qırğızıstan, Özbəkistan, Tacikistan, Türkmənistana (1991-ci il) beynəlxalq ekspedisiyalarda iştirak etmişdir. O, 2005, 2010-cu illərdə alman həmkarlarının dəvəti ilə iki dəfə 3 ay Almaniya Entomologiya institutunda və bir ay Ştutgart Təbii Tarixi muzeyində (2014-cü il) olmuş və tədqiqatlar aparmışdır. Hal- hazırda Zoologiya institutunun Araxnologiya laboratoriyası müdiri  vəzifəsində çalışır.
Kağızağac
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Peeter Vyaxi
Peeter Vəhi (18 may 1955)—eston bəstəkarı.
Həyatı
Peeter Vəhi Estoniya konservatoriyasını bitirmiş, müstəqil bəstəkar və prodüser kimi işləmişdir. Hazırda ERP-nin (Estonian Record Productions), habelə beynəlxalq musiqi festivallarının bədii rəhbəridir. O, Estoniya Bəstəkarlar İttifaqının İdarə Heyətinin üzvü, Mədəniyyət Fondu Şurasının və Estoniya Buddizm İnstitutu Şurasının üzvü, Akademik Şərq Cəmiyyətinin tamhüquqlu üzvüdür.
Peeter Vəhi əsərlərində ekzotik musiqi alətlərindən və elektron vasitələrdən bacarıqla istifadə edir. Onun ən məşhur əsərləri bunlardır: "Mary Magdalene Gospel", "In the Mystical Land of Kaydara", “To His Highness Salvador D”, “Mystical Uniting”, “Pastoral of Computerized World”.
Estoniyalı bəstəkar Şərq musiqisinə onda necə maraq oyanması barədə sualın cavabında bildirmişdir ki, hər şey onun Tibet, Himalay və Qafqaz dağlarına səfərlərindən başlanmışdır. P. Vəhi deyir: “Bu səfərlər zamanı mən Şərqin əsrarəngiz ab-havasını hiss etdim, unudulmaz Şərq musiqisi mənim yaradıcılığımda silinməz izlər qoydu”. Həqiqətən bu səfərlərdən sonra bəstəkar hind və tibet musiqisi ilə maraqlanmağa, tibet və yapon dillərində, habelə sanskrit dilində mətnlərə musiqi bəstələməyə başlamışdır.
Peeter Vəhi 1992-ci ildən indiyə kimi, “Oriyent” Şərq mədəniyyəti festivalının bədii rəhbəridir. Həmçinin bu festivalda Azərbaycanın tanınmış musiqiçiləri də iştirak edir. Estoniyalı bəstəkar xatırlayır ki, bir neçə il bundan əvvəl Azərbaycanın xalq artisti, muğam ustası Alim Qasımov və onun qızı Fərqanə Qasımova, xalq artisti Mələkxanım Əyyubova, istedadlı tarzən Faiq Cələbi “Oriyent” festivalı çərçivəsində Azərbaycan musiqisinin gözəlliklərini nümayiş etdirmişdir. Festival çərçivəsində Cabbar Qaryağdıoğlu adına üçlüyün konserti də olmuşdur.
Bəstəkar demişdir: “Azərbaycanın həqiqi dostu olaraq, eston tamaşaçısını Azərbaycan musiqisinin qeyri-adi gözəlliyi ilə tanış etməyi özümə borc bilirəm”.
Sen-Mem
Sen-Mem  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Forkalkye kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04188.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 114 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 540 nəfər (15-64 yaş) arasında 388 nəfər iqtisadi cəhətdən, 152 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71.9%, 1999-cu ildə bu göstərici 69.1%). Fəal olan 388 nəfərdən 346 nəfəri (178 kişi və 168 qadın), 42 nəfəri işsizdir (21 nəfər və 21 qadın). 152 hərəkətsiz 45 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 49 nəfər təqaüdçü, 58 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Münhen qətliamı
Münhen qətliamı - 1972-ci ildə Qərbi Almaniyanın Münhen şəhərində keçirilən Yay Olimpiya Oyunları zamanı Qara sentyabr təşkilatının üzvləri tərəfindən törədilmiş terror aktı. İsrail Olimpiya Millisinin 11 üzvünün girov götürüldüyü hadisə, terrorçuların, girovların və bir polis əməkdaşının ölümü ilə nəticələnmişdir.
Kirizisin başlamasından qısa müddət sonra onlar İsraildə həbs olunmuş 234 nəfərin və Qırmızı Ordu Fraksiyası banilərinin buraxılmasını tələb etmişdilər. Qara sentyabr üzvləri hücumun adını İDF tərəfindən boşaldılmağa məcbur edilmiş iki Fələstin kəndinin şəfərinə İqrit və Biram olaraq adlandırmışdır.
Qərbi Almaniya polisi tərəfindən həyata keçirilən uğursuz girovların xilas edilməsi əməliyyatında Qara sentyabr təşkilatının səkkiz terrorçusundan beşi öldürüldü. Əməliyyat sırasında bir polis əməkdaşı da öldü. Beynəlxalq Olimpiya Komitəsi 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində keçirilən sayca XXXI Yay Olimpiya Oyunlarının açılışından iki gün əvvəl, Münhen Olimpiyadasında həlak olan israilli idmançıların xatirəsinin əziz tutulduğu rəsmən elan olunmuşdur.
Münhen Olimpiyadasından əvvəl
Altı günlük müharibənin üzərindən 5 il keçməsinə baxmayaraq İsrail və Ərəb ölkələri sürətlə silahlanmağa davam etmişdir. Kiçik həcmli müxtəlif toqquşmalar olsada, tərəflər arasından həmin tarixdən, qətliamın baş verdiyi günə qədər ciddi toqquşmalar baş verməmişdir. Hadisəni törədən terrorçular, 1971-ci ildə Fələstin Azadlıq Təşkilatının daxilində formalaşdırılmış Qara sentyabr təşkilatına mənsub idilər. Terror aktı Qara Sentyabr hadisələri zamanı İordaniyanın tutmuş olduğu mövqe səbəbindən cəzalandırmaq məqsədi ilə törədilmişdir.
Hadisələrin inkişafı
thumb|right|300px|İsrail Olimpiya Millisinin qaldığı və hadisənin törədildiyi binanın qarşısında yerləşən xatirə lövhəsi. [[alman dili|Alman və ivrit dillərində olan lövhədə bu sözlər yazılmışdır: İsrail Olimpiya Millisi 21 avqust-5 sentyabr 1972-ci il tarixləri arasında XXX Olimpiya Oyunlarında bu binada qalmışdır. 5 sentyabrda idmançılar amansız terror aktının qurbanları oldu. Onların xatirəsinə ehtiramla yanaşın.. ]]
Hadisə 1972-ci ilin 5 sentyabr tarixinin gecəsi, saat 04:30-da terrorçuların İsrailli idmançıların qaldığı binaya basqın edilməklə başlamışdır. İdmançıların məskunlaşdığı ikinci mərtəbəyə edilən ilk hücum nəticəsində israilli idmançı Yossef Romano və güləş komandasının məşqiçisi Moşe Veinberq, iki terrorçunu yaraladıqdan sonra öldürüldülər. Hadisələr zamanı idmançı Qad Tsobari və ağır atletika komandasının baş məşqiçisi Tuviya Sokolovski qaçmağı bacarsada, terrorçular yeddi idmançı və iki məşqiçinin girov götürdülər.
Terrorçuların tələbləri
Terrorçular İsraildə həbs olunmuş 234 nəfərin və Qırmızı Ordu Fraksiyası banilərinin buraxılmasını tələb etdilər. İsrail tərəfi bu qərarın tələsik şəkildə verilməsinin mümkünsüz olduğunun Qərbi Almaniya hökumətinə bildirdi. Bundan əlavə girovların xilas edilməsi əməliyyatına müdaxilə etmək üçün İsrail xüsusi təyinatlılarını Almaniyaya göndərilməsi təklifini, alman tərəfi rədd etmişdir.
Bir müddət sonra terrorçular bu tələbələrindən imtina etdiklərini və girovlarla birlikdə hadisə yerindən uzaqlaşmaq üçün helikopterlə təmin olunmaqları tələbi ilə çıxış etdilər. 1972-ci ilin vəziyyətinə əsasən alman polisinin vəziyyətə bir başa müdaxilə etmək hüququ yox idi. Terrorçular girovlarla birlikdə tələblərinə uyğun olaraq təmin olunmuş iki helikopterə minərək hava limanına doğru hərəkət etdilər. Terrorçular, hava limanına çatdıqdan qısa bir müddət sonra hava limanında olan xüsusi təyinatlılar şəxsi qərarlarına əsasən xilas etmə əməliyyatına start verdilər.
Tələyə düşdüklərini başa düşən terrorçular müqavimət göstərməyin mənasız olduğunu anlayıb, helikopterlərdə olan girovlara tərəf atəş açmağa başladı. 2 terrorçunun Olimpiya kəndində öldürülməsindən sonra daha iki nəfərdə hava limanında öldürüldü və qaçmağa cəhd edən bir nəfər yarım saat ərzində həbs olundu. Qərbi Almaniya kifayət qədər peşəkar xüsusi təyinatlılara sahib olmadığı üçün əməliyyat uğursuzluqla nəticələnmişdir.
Hadisədən sonra
Öldürülən beş ərəb əsilli terrorçunun təntənəli şəkildə Liviyada dəfn olunması, böyük səs-küyə səbəb oldu. Hadisədən bir ay sonra Lufthansaya məxsus təyyarəni qaçıran şəxslər, Münhen qətliamında iştirak etmiş və sağ olaraq ələ keçirilmiş üç şəxsin azad edilməsini tələb etdilər. Alman hökuməti, qarşı tərəfin tələblərini yerinə yetirmək məcburiyyətində qalmışdır.
Netoçka Nezvanova
Məzmunu
Əsərdə Sankt-Peterburqda kasıb bir həyat tərzi keçirərək yaşayan bir qızın həyatından danışılır. Yetim qalan bu qız daha sonra varlı bir ailə tərəfindən övladlığa götürülür. Ögey bacısı Katya ilə tanış olduqdan sonra onu sevməyə başlayır. Lakin bir gün Katya valideynlərinin təkidi ilə Moskvanı tərk etmək məcburiyyətində qalır və qarşıdakı 8 il ərzində Netoçka Katyanın böyük bacısı ilə yaşamağa məcbur olur. Get-gedə Katyanın bacısı Netoçka üçün ana rolunu oynayır.
Layoş Battyani
Layoş Battyani — Macarıstan dövlət xadimi, Macarıstanın ilk baş naziri.
Həyatı
Layoş Battyani 10 fevral 1807-ci ildə Pozoni şəhərində (hal-hazırda Bratislav a) anadan olmuşdur. Battyaninin atası qraf Jozef Şandor Battyani, anası isə Barbola Skerles idi. Kiçik yaşlarında valideynləri boşanan Battyani anası və qardaşı ilə birlikdə Vyanaya köçüb burada yaşamağa başlayırlar. Burada anası onu yatılı məktəbə yerləşdirir. 16 yaşında məktəbi bitirən Batyani Zaqrebdə yerləşən Akademiyaya qəbul olaraq 1826-cı ilə qədər burada təhsil almışdır. 1826-cı ildə bir vəzifə ilə bağlı İtaliyaya göndərilən Batyani tezliklə leytnant vəzifəsinə yüksəlir və hüquq dərəcəsi alır. 1834-cü ilin dekabr ayında Batyani Antonia Ziçi adlı bir qadınla ailə həyatı qurmuş və bu evlilikdən 3 övladı dünyaya gəlmişdir.
Siyasi fəaliyyəti
1839-1840-cı il parlamenti ilə Battyani faəl siyasi hayata daxil oldu və müxalifətin liderinə çevrildi. Battyani onlar üçün yeni bir islahat proqramı hazırladı. O, 1840-cı ildən başlayaraq Yuxarı Palatanın icraat planını hazırlamaq üçün stenoqrafları işə götürməyi məsləhət gördü.
Battyani Seçeni nin iqtisadi və siyasi həyata dair fikirləri ilə razılaşırdı. 1830-cu illərdə Macarıstan da atçılığın inkişaf etidirilməsində pay sahiblərindən biri də o idi. Bir müddət sonra onlar Macarıstan İqtisadiyyat Birliyini yaratdılar. Bundan başqa Battyani Seçeni və Koşut ilə aristokratların islahat hərəkatına daxil edilməsi ilə bağlı fikirlərdə də razılığa gəlirdi. 1843-1844-cü il parlamentində Battyani artıq bütün müxalifətin liderinə çevrilmişdi və Habsburq imperiyası nın apardığı xarici və daxili siyasəti kəskin tənqid edirdi.
1845-ci ildə parlamentin ləğvindən sonra Peştə köçən Battyani burada Mərkəzi Seçki Dairəsinin sədri seçildi. O Vededletdə yeni bir iqtisadi birliyin yaradılmasında mühüm rol oynadı. 1847-ci ildə Macarıstan Solçular hərəkatı (Maverik Partiyası) yaradıldı və Battyani onun ilk prezidenti oldu.
Battyani hökuməti
1848-ci il mart ayının 17-də imperator I Ferdinand macar dövlət yığıncağının tələbini qəbul etməyə məcbur oldu. Onlar qarşısında məsul olan hökumətin formalaşması burjua islahatlarının keçirilməsində maraqlı olan burjualaşmış orta mülkədarların maraqlarını ifadə edən Layoş Battyaniyə tapşırıldı. Battyani hökuməti təhkimçilik hüququnu eləcə də biyarı və disyatini ləğv etdi. Nadel torpaqları kəndlilərə verdi. Lakin bu dəyişikliklər bütün kəndlilərə şamil edilmədi. Torpağı olmayanlar yalnız mülkədarlarla fərdi razılaşma əsasında biyarı satın ala bilərdilər. Kəndlilərin narazığılı mülkədar torpaqlarının bölüşdürülməsi cəhdləri ilə yerli üsyanlarla özünü göstərdi. Mayın sonun da xorvat saboru Zaqrebdə Xorvatiya, Slovaniya və Dalmatsiya nın milli muxtariyyətini elan etdi. Lakin Battyani hökuməti slavyanların bəabər hüquqluluğunu tanımaq və slavyan torpaqları üzərində ağalıqdan əl çəkmək istəmədi. Nəticədə xorvat qoşunları İ. Yelaçiçin rəhbərliyi ilə macar inqilabının üzərinə göndərildi. Beləliklə Battyani və hökuməti istefa etdi. Çox keçmədən palatin Stefanın təklifi ilə Battyani yenidən baş nazir oldu. Buna baxmayaraq imperator sentyabr ayının 25-də yeni yaradılan hökuməti tanımaqdan imtina etdi. İmperator həmçinin Macarıstan ordusunun rəhbəri vəzifəsinə qraf Frans Flipp von Lamberqi təyin etdi. Lakin Lamberqin Peşt də öldürülməsi ilə Battyani yenidən imperator ilə uzlaşmaq üçün Vyanaya yola düşdü. O, yeni ordu təşkil etdi və ordusu 29 sentyabr Pakozd döyüşündə xorvatlara qarşı müvəffəqiyyət əldə etməyə nail oldu. Çox keçmədən Battyani başa düşdü ki, kral ilə uzalaşa bilməyəcək və yenidən istefaya getməli oldu.
Vəfatı
1849-cu ildə Battyani həbs edildi. Tərəfdarları onu həbsdən azad etmək üçün səylər göstərsə də nəticəsiz oldu. 16 avqust 1849-cu ildə məhkəmə ona ölüm hökümü verdi. 6 oktyabr 1849-cu ildə o Peşt və Buda nın hərbi qoşunlarının komandiri Yohan Kompenin əmri ilə güllələndi. Battyaninin son sözləri: '' "Éljen a haza! Rajta, vadászok!" '' olmuşdur ("Çox yaşa məmləkətim! buyurun cəlladlar!")
Cavanşir-Dizaq mahalı
Cavanşir-Dizaq mahalı — Qarabağ xanlığının 25 mahalından biri.
Cavanşir-Dizaq mahalının tarixi
Qədim-qayım Qarabağın mahallarından biri də Cavanşir-Dizaqdır. Cavanşir-Dizaq mahalı qərbdən Xırdapara-Dizaq, şimaldan Vərəndə, şərqdən Dəmirçi-Həsənli, cənubdan Ərdəbil vilayəti, Şahsevən xanlığı ilə həmsərhəd idi.
Cavanşir-Dizaq mahalı əski Arazbar qəzası ərazisinin əksər hissəsini əhatə edirdi. Arazbar qəzası isə ta qədimdən Cavanşir elinin yurd yeridir. Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşir hakimiyyətə yiyələnəndən sonra Qarabağ xanlığını mahallara böldü. Arazbar qəzasının əsas hissəsi Cavanşir-Dizaq mahalının ərazisinə düşdü.
Qarabağ xanları əslən Cavanşir-Dizaq mahalından olduqlarından bu bölgənin camaatına xüsusi qayğı göstərirdilər. Tarixçi Mirzə Camal Cavanşir Qarabaği yazır: "Mərhum Pənah xanın əsil-nəsəbi Dizağın Cavanşir elindəndir. Bu el qədim zamanlarda Türküstandan gəlmiş Bəhmənli elinin bir qolu olan Sarıcalı oymağındandır. Bunların ata-babaları Cavanşir eli arasında məşhur, adlı-sanlı, çörəkli, mal-dövlət və ehsan sahibi olmuş adamlar idi". .
Cavanşir-Dizaq mahalı 1823-cü ildə
$ Seyidmahmudlu obası — 11 tüstü vergi ödəyirdi. 11 tüstü vergidən azad olunmuşdu. Vergi ödəməyənlər: Məhəmməd yüzbaşı 1 tüstü, onun rəncbəri 1 tüstü, məaf 1 tüstü, molla 1 tüstü, çavuş 1 tüstü, kasıb və yetimlər 7 tüstü.
1827-ci ildə Mehdiqulu xan İrandan qayıdandan sonra məhkəməyə təqdim etdiyi arayışların içində mahallarda yaşayan dövlət (xəzinə) oba və kəndlərini göstərən bilgi var. Həmin bilgini yazımıza köçürməyi gərəkli bildik.
Cavanşir-Dizaq mahalı 1827-ci ildə
Cavanşir-Dizaq mahalının ərazisində təkcə sadaladığımız obalar yaşamırdı. Mahalda müxtəlif mülkədarlara bağlı obalar da qərar tuturdu. Cavanşir-Dizaq mahalında mülkədarlara bağlı obalar:
1831-ci ildə kollec katibi Suşko Cavanşir-Dizaq mahalının əhalisinin cədvəlini hazırlamışdı.
Cavanşir-Dizaq mahalı 1832-ci ildə
1833-cü ilin 20 yanvarında Cavanşir-Dizaq mahalının əhalisi dövlət tərəfindən özəl cədvəllərdə qeyd olunub.
Cavanşir-Dizaq mahalının naibləri
Rus üsul-idarəsi dönəmi
Mahalın naibləri Cavanşir elinin Hacılı camaatının nümayəndələrindən təyin olunurdular. Onlar irsən bu mahalı idarə etmişdilər. Digər mahallardan fərqli Cavanşir-Dizaq mahalında mülk, xalisə və başqa torpaqlar az idi. Mahalın ərazisində əsasən divan və camaat (icma) torpaqları mülkiyyət biçimi vardı.
Mahal ərazisində yaşayan obaların əksəriyyəti Cavanşir soylu olduqlarından xanlıq dönəmində heç bir vergi ödəmirdilər. Iki Qarabağ xanının vəziri olmuş, tarixçi və hüquqçu Mirzə Camal Cavanşir Qarabaği el-obaların vergi ödəməsi xüsusunda yazır: "Qarabağın bütün elləri adları dəftər və siyahıda yazılmış atlı qoşundan ibarət idi… Qarabağ ellərindən tövcü pulu və məhsuldan malcəhət alınmazdı.Onlar məaf idilər". Cavanşir-Dizaq mahalı 1840-cı ildə ləğv edildi. Yeni yaranan Şuşa qəzasının Vərəndə sahəsinə bağlandı.
Sonsuz meymun teoremi
thumb|250px|[[Yazı makinasının düymələrinə təsadüfi şəkildə basan bir şimpanze lazımı qədər müddət verilərsə, bu səyin nəticəsində bir vaxt Şekspirin bütün əsərlərini demək olar ki tam dəqiq olaraq yaza bilər.]]
Sonsuz meymun teoremi — bir yazı makinasının düymələrinə sonsuz bir müddət boyunca təsadüfi şəkildə basan bir meymunun müəyyən bir mətni (məsələn Vilyam Şekspirin bütün əsərlərini) demək olar ki tam dəqiq olaraq yaza biləcəyini iddia edən riyaziyyat teoremidir.
Burada "meymun" sözü həqiqi bir meymundansa, təsadüfi hərflərdən ibarət olan bir təsadüfi ardıcıllığı sonsuzadək davam etdirə bilən bir obyekti ifadə edir. Teorem çox böyük, amma sonlu bir ədəd xəyal edərək sonsuzluq haqqında fikir yürütmənin risklərinə diqqət çəkir. Bir meymunun Şekspirin Hamleti kimi bir əsəri tamamən eyni formada yaza bilmə ehtimalı o qədər kiçikdir ki, bu hadisənin kainatın yaşı miqdarında bir vaxtda həyata keçmə şansı çox azdır, amma sıfır deyildir.
Teoremin çox və ya sonsuz sayda printer olan versiyaları olduğu kimi, hədəf mətnin böyüklüyü də bütün bir kitabxana ilə tək bir cümlə arasında da dəyişə bilir. Teoremin kökləri Aristotelin 'Yaranma və Dağılma' və Siseronun 'De natura deorum' adlı əsərləri ilə Blez Paskal və Conatan Sviftin düşüncələrinə əsaslanır. .....
Yazı yazan meymunlara olan xüsusi maraq televiziya, radio, musiqi və İnternetdəki bir çox misaldan görünə bilir. 2003-cü ildə altı kəkilli qara meymunla (Macaca nigra) bir sınaq həyata keçirilmişdir, lakin ortaya çıxmış kağız 'S' hərfinin üstünlük təşkil etdiyi beş səhifəlik bir yazı nümunəsi olmuşdur.
Sübut
Yazı makinasında 50 düymə olduğu və yazılacaq sözün "meymun" olduğunu güman edək. Düymələrə təsadüfi şəkildə basıldığı nəzərə alınarsa, yazılan ilk hərfin m olma ehtimalı 1/50-dir. Oxşar qayda ilə, ikinci hərfin e olma ehtimalı da 1/50-yə bərabər olacaqdır. Ard-arda yazılan hərflər bir-birindən asılı olmayan hadisələr olduğundan, ilk altı hərfin "meymun" sözünü əmələ gətirdiyi ehtimalı
olaraq hesablanır. Bu ədəd də 15 milyardda birdən kiçikdir. Eyni səbəblə də yazılacaq sonrakı altı hərfin "meymun" sözünü əmələ gətirməsi ehtimalı da (1/50)6-ya bərabər olacaq və bu hal belə də davam edir.
olur.
n artdıqca Xn azalmaqdadır: n sonsuza yaxınlaşdıqca Xn sıfıra yaxınlaşır. Beləliklə, n lazımınca böyük seçilərək Xn istənildiyi ölçüdə azaldıla bilinir və "meymun" yazılma ehtimalı 100%-ə yaxınlaşır. Eyni əsaslandırma sonsuz sayda meymundan ən az birinin bir mətni, yazı makinasını demək olar ki xətasız istifadə edə bilən bir insanla eyni müddətdə yaza biləcəyini də göstərir.
Bu halda
bərabərliyində Xn, ilk n meymundan heç birinin "meymun" sözünü ilk sınaqda yaza bilməmə ehtimalını göstərməkdədir. Bu ehtimal 100 milyard meymun üçün %0.17-yə düşür və n sonsuzluğa yaxınlaşdıqca da Xn sıfıra yaxınlaşaraq azalır.
Amma ki, fiziki baxımdan mümkün sayda meymunun fiziki baxımdan real bir müddət boyunca yazma sınaqları etdiyi düşünüldüyündə, nəticə yuxarda əldə edilənin tərsi olur. Meymun sayı qavrana bilinən kainatdakı hissəcik sayına (1080) bərabər olsa və hər meymun kainatın yaşının (1020 saniyə) 100 qatı müddət boyunca saniyədə 1000 hərf yazabilsə, əldə edilən mətnin qısa bir kitabın belə tamamən eynisi olma ehtimalı sıfıra yaxındır.
Ehtimallar
Durğu işarələri, boşluq və böyük-kiçik hərf istifadəsi nəzərə alınmazsa, bir meymunun Hamletin ilk hərfini doğru yazma ehtimalı 26-da 1, ilk iki hərfini doğru yazma ehtimalı isə 676 (26 × 26)-da 1-dir. Ehtimal bu cür variantlar artdıqca kiçildiyi üçün, ilk 20 hərfin doğru yazılma ehtimalı
Beləliklə, bu mətni ilk sınaqda doğru yazma ehtimalı 3.4 × 10183.946-da 1-dir.
Doğru mətnin ortaya çıxması üçün lazım olan təxmini hərf sayı da 3.4 × 10183.946-dır.
Durğu işarələri də nəzərə alınarsa, bu say 4.4 × 10360.783-ə çatır.
Bütün kainat ilk gündən bu yana yazmaqla məşğul olan meymunlarla doldurulsa belə, Hamlet əsərinin tam ortaya çıxma ehtimalı 10183.800-də 1-dən kiçik olacaqdır. Kittel və Kroemerin deyimiylə "Hamleti yazmaq ehtimalı, bir hadisənin həyata keçməsi reallıq ölçüsündə sıfırdır" və meymunların bu işi əvvəl-axır bacaracaqlarına dair ifadə "çox böyük ədədlər haqqında yanlış nəticələrə sabəb olur."
Statistik mexanika
"Daktiloqraf" (yazıçı) meymunları (fransızca: singes dactylographes; fransızca singe sözü primat mənasına uyğundur) əsas götürən forma Emil Borelin 1913-cü ildə yazdığı "Mécanique Statistique et Irréversibilité" (Statistik mexanika və qayıtmazlıq) adlı məqaləsi və 1914-cü ildə yayımlanan "Le Hasard" adlı kitabında yer almışdır. Burada qeyd olunan "meymunlar" həqiqi varlıqları təmsil etməkdən daha çox, çox böyük bir təsadüfi hərf ardıcıllığı əmələ gətirmək üçün istifadə olunan simvolik bir üsulu bildirir. Borelə görə, bir milyon meymunun gündə on saat boyunca yazı yazması halında belə dünyanın ən zəngin kitabxanasında olan kitabların eynilə kopyalanması demək olar ki mümkün deyildir.
Artur Eddinqton The Nature of the Physical World (1928) adlı kitabında Boreli bu formada dəstəkləyir: