cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diana Əhmədbəyli
Karyerası
2018-ci ilin iyununda İspaniyanın Qvadalaxara şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında Azərbaycanı Aliyə Paşayeva, Ayşən Bayramova, Diana Doman, Siyana Vasileva və Zeynəb Hümmətovadan ibarət qrup təmsil elədi. Ümumi turniri 35.700 balla yeddinci pillədə başa vuran Paşayeva, Bayramova, Doman, Vasileva və Hümmətovadan ibarət qrup 3 top+2 lent turnirində 22.550 ballıq nəticə göstərdi və Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.
Daha sonra Diana Doman 2018-ci ilin sentyabrında Bolqarıstanın Sofiya şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında mübarizə apardı. Aliyə Paşayeva, Ayşən Bayramova, Diana Doman, Siyana Vasileva və Zeynəb Hümmətovadan qrup ümumi turniri 40.100 balla yeddinci, 5 gürz turnirini 20.100 balla beşinci, 3 top+2 lent turnirini isə 20.400 balla yeddinci pillələrdə başa vurdu.
Diana Əhmədbəyli 2018-ci ilin sentyabrında baş tutan Dünya Çempionatında da mübarizə apardı. Aliyə Paşayeva, Ayşən Bayramova, Darya Sorokina, Diana Əhmədbəyli və Zeynəb Hümmətovadan qrup ümumi turniri 52.100 balla 8-ci, 3 top+4 gürz turnirini isə 26.450 balla yeddinci pillələrdə başa vurdu.
Cavid Tağıyev (hərbçi)
Cavid Aydın oğlu Tağıyev — Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının Kapitanı, "Gürzə" Xüsusi Təyinatlı Dəstəsinin Komandiri, Vətən müharibəsi qazisi.
Həyatı
Cavid Tağıyev 7 noyabr 1985-ci ildə Tovuz rayonunun Əlibəyli kəndində anadan olub. Hacıalılı kəndində Qasım Rzayev adına orta məktəbində oxumuşdur. 2004-cü ildə orta məktəbi bitirmişdir. Ailəlidir, 2 övladı var.
Hərbi xidməti
Cavid Tağıyev 2004-2006-cı illərdə Daxili Qoşunlarda müddətli həqiqi hərbi xidmət etmişdir. 2008-2010-cu illərdə Azərbaycan Daxili Qoşunlarının Ali Hərbi Məktəbində təhsil almışdır. Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının "Gürzə" Xüsusi Təyinatlı Dəstəsinin Komandiridir.
Vətən müharibəsi
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Tağıyev "Zəfər" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun və Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Tağıyev "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə, 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən isə "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Anila Denay
Anila Denay (Anila Denaj; ) — Alban siyasətçisi və dövlət xadimi. Albaniya Sosialist Partiyası Rəyasət Heyətinin, 2021-ci ildən Albaniya Milli Assambleyasının üzvü. Albaniyanın keçmiş maliyyə və iqtisadiyyat naziri (2019–2021).
Bioqrafiya
18 sentyabr 1973-cü ildə Tiranada anadan olub.
1995-ci ildə Tirana Universitetini bitirib, burada maliyyə və bank menecmenti üzrə təhsil alıb.
O, 12 il "ProCredit Holding" və "Internationale Projekt Consult" şirkətlərində çalışıb, əvvəlcə FEFAD Bankda, sonra adı dəyişdirilərək ProCredit Bankda olub və burada bankın baş direktorunun müavini vəzifəsində çalışıb. Salvador, Boliviya, Ekvador, Rumıniya və Mozambikdə ProCredit Group banklarında müxtəlif rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır.
2013-cü ilin oktyabr ayından 2015-ci ilin yanvar ayına kimi Maliyyə Nazirliyində Baş direktor vəzifəsində çalışıb, əsas fəaliyyəti Maliyyə, Qanunvericilik və Dövlət Əmlakının İdarə Edilməsi Departamenti, İnformasiya Texnologiyaları Departamenti, İnzibati və İnsan Resursları Departamentində əməliyyatlara nəzarət edib. Üç il Elektron və Poçt Rabitə Təşkilatının (AKEP) idarə heyətinin üzvü olub. O, Albaniya İcbari Tibbi Sığorta Fondunun (FSDKSH) İdarə Heyətinin üzvü, Sosial Sığorta Fondunun İdarə Heyətinin üzvü və İNSIG sığorta şirkətinin Müşahidə Şurasının üzvü olub. 2018-ci ilin sentyabrında o, FSDKSH şirkətinin baş direktoru təyin edilib.
17 yanvar 2019-cu ildə Ramanın ikinci kabinetində Albaniyanın Maliyyə və İqtisadiyyat naziri təyin edilib, tələbə və antikorrupsiya etirazlarından sonra nazirlər kabinetinin yenidən təşkili zamanı Arben Ahmetayı əvəz edib. O, 2021-ci il sentyabrın 18-də hökumətin səlahiyyət müddətinin sonuna qədər bu vəzifəni icra edib.
25 aprel 2021-ci il parlament seçkilərinin nəticələrinə əsasən, Albaniya Sosialist Partiyasından Albaniya Xalq Məclisinə deputat seçilib.
Şəxsi həyat
Onun Aleksandr Kume adlı bir oğlu var.
Kiçik dəniz boğazı
thumb|250px|Baykal gölünün xəritəsi thumb|250px|Şaman Qayası 250px|thumb|Kiçik dənizə açılan mənzərə Kiçik dəniz ( — "dar dəniz") — Baykal gölünün mərkəzi hissəsində Olxon adasını materikdən ayırır. Boğaz Baykalönü milli parkının ərazisinə daxildir.
Topaqrafik xəritələrdə və atlaslarda  Kiçik dəniz boğaz kimi göstərilmışdir. Naviqasiya xəritələri və atlaslarında (Rusiya Müdafiə Nazirliyinin müvafiq xəritələrində) körfəz olaraq göstərilir. "Kiçik dəniz" toponiminin sonunda boğaz/körfəz terminləri işlədilir.
Boğazın uzunluğu 70 km, eni isə 5–16 km arası dəyişir. Dərinliyi şimal hissədə 210 m təşkil edir. Şimal-qərb hissədə sahil novunda dərinliyi 1746 m-dir. Cənub-qərbdə Kiçik dəniz boğazı Olxon darvazasına birləşir, şimal-qərbdə isə Muxor körfəzi yerləşir.
Kiçik dənizdə İjilxey, Zamoqoy, Oqoy, Oltrek, Xibin və s. adaları vardır. Sahillərində Aral, Zunduk, Oto-Xuşun, Ulan-Хаnski, Uyaqa, Xadarta (materik sahili), Хоboy, Şaman Qayası, Kobılya Qolova, Budun, Şibetski (Olxon adası) burunları vardır. Boğaza Sarma və Kurma çayları axır.
Bibikənd (Sayınqala)
Bibikənd - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kiçik dəniz boğazı
Sahillərində İrkutsk vilayəti Olxon rayonu ərazisində bir sıra yaşayış məntəqələri vardır: Xujir, Xaransı, Pesçanaya, Kurma və Sarma.
Bibikənd (Sayınqala)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 277 nəfər yaşayır (46 ailə). Əhalisini azərbaycanlılar təşkil edir.
Natrium
Haqqında
Natrium (Na) – bütün ərzaq məhsullarında var. Əsas mənbəyi xörək duzudur. Natrium maddələr mübadiləsində iştirak edir və toxumalarda osmotik təzyiqi müəyyən normada saxlayır. Orqanizmin fizioloji funksiyalarının normallığını təmin etmək üçün insan hər gün bütün yeməklərlə birlikdə 10–15 q xörək duzu qəbul etməlidir. Xörək duzunun tərkibindəki xlor mədə şirəsinin tərkibinə daxil olan duz turşusunun alınmasında iştirak edir və tripsin fermentinin təsiri ilə qidanın tərkibindəki zülalın parçalanmasına səbəb olur. Ərzaq məhsullarında natriumun miqdarı mq%-lə belədir: çovdar çörəyi – 701; düyü – 25; kartof – 21; pendir – 606; alma – 11; mal əti – 84; yumurta – 143; inək südü – 51.
Bitkilərin orqanizmində natriumun miqdarı orta hesabla kütlə faizi ilə 0,02 % miqdarında olur. Natrium maddələrin membrandan nəqli üçün əhəmiyyətlidir, natrium-kalium nasosunun (Na+/K+) tərkibinə daxildir.
Natrium bitkidə karbonun nəqlini tənzimləyir. Bitkilərin natrium ilə yaxşı təmin olunması onların qışa davamlılığını artırır. Natrium tikinti maddəsi kimi əhəmiyyət kəsb etmir. Natrium çatışmadıqda xlorofilin əmələ gəlməsində ləngimə baş verir.
Heyvan orqanizmində kütləcə təxminən 0,1 % natrium olur.
Natrium bütün orqanizmdə paylanır.
İnsan orqanizmində natrium eritrositlərdə — qırmızı qan hüceyrələrində, zərdabda, qida həzmi şirələrində, sümüklərdə, əzələlərdə, bütün daxili orqanlarda, dəridə olur. Natriumun 40 %-i sümük toxumalarında olur.
Kalium ilə birlikdə hüceyrənin transmembran potensialını yaradır və hüceyrə membranının həyəcanlanmasını təmin edir. Həmçinin, natrium-kalium nasosunun (Na+/K+ nasosu), xüsusi zülalın (məsaməli kompleks) tərkibinə daxildir. Xüsusi zülal membranın bütün qalınlığı boyu yayılmış olur, hüceyrədən natrium ionlarını sorub çıxarır, kalium ionlarını onun daxilinə vurur və bununla da maddələrin hüceyrəyə aktiv nəqlini təmin edir. Natrium orqanizmdə turşu-qələvi balansını saxlayır, qan təzyiqini, sinirlərin və əzələlərin fəaliyyətini, hüceyrələrin qlükozanı udmasını, qlikogenin əmələ gəlməsini, zülalların sintezini tənzimləyir, qida həzmi traktının həyati əhəmiyyətli üzvlərinin selikli qişasının vəziyyətinə təsir edir. Natrium mübadiləsi qalxanabənzər vəzin nəzarəti altında olur.
Onun çatışmazlığı baş ağrısına, zəifliyə, zəif yaddaşa, iştahın itməsinə gətirib çıxarır. Natrium çatışmadıqda mədənin divarları zəif olur və mədə şirəsinin turşuluğu artır, sidik kisəsi ilə problemlər yarana bilir, yorğunluq yaranır.
Onun orqanizmə düşmə mənbələri aşağıdakılardır:
Xörək duzu; bütün duzlu məhsulların hamısı; dəniz məhsulları. Tərəvəz və göyərti: ispanaq, kələm, şüyüt, nanə, cəfəri, kök, soğan, bibər, sarımsaq, qulançar, qıtıqotu, zəncirotu. Meyvələr və giləmeyvələr: qara qarağat, limon, quşüzümü. Heyvan mənşəli məhsullar: kolbasa, sala, duzlu balıq, kürü, pendir.
Natriumun kimyəvi birləşmələri
Ən çox məlum olan və insanlar tərəfindən istifadə olunan birləşmələri aşağıdakılardır:
NaCl – natrium xlorid, xörək duzu, qalit;
NaHCO3 – natrium hidrokarbonat, çay sodası, qida sodası.
Natrium 1807-ci ildə ingilis kimyaçısı və fiziki Q. Devi tərəfindən kəşf olunmuşdur, adını ərəb sözü olan natron və ya natrun – yuyucu maddə sözündən götürmüşdür. Təbii duzlarından və natrium hidroksiddən sabun hazırlanmasında istifadə edildiyindən bu ad verilmişdir.
İnsan orqanizmində natrium atomlarının sayı 2,8·1024, bir insan hüceyrəsində isə 2,8·1010 ədəddir.
Qida məhsulları ilə natriumun orqanizmə daxil olan sutkalıq miqdarı orta hesabla 4,4 qramdır.
Tibbdə natrium xlorid orqanizmin susuzlaşması zamanı izotonik 0,9 %-li məhlul kimi istifadə olunur (belə qatılıqda məhlul fizioloji məhlul adlanır, belə ki, qanın plazmasının duz tərkibinə uyğun gəlir). Natrium bir çox dərman preparatlarının tərkibinə daxildir.
Normal həyat fəaliyyəti üçün hüceyrəyə hüceyrə xarici mühit ilə müxtəlif maddələrin intensiv mübadiləsi tələb olunur. Mübadilə passiv nəql vasitəsi ilə maddənin hüceyrəyə qatılıq qradienti üzrə (məsələn, oksigen, karbon qazı, qlükoza) və ya osmos yolu ilə (su) düşdüyü zaman baş verir. Amma hüceyrə nəqli qatılıq və ya elektrik qradientlərinin əksinə də apara bilər. Belə nəql enerji tələb edir və aktiv nəql adlanır. Belə mübadilə membranlarda kanallar əmələ gətirən xüsusi zülallar vasitəsi ilə həyata keçirilir. Natrium elementi kimyəvi aktivliyinə baxmayaraq, natrium karbonat birləşməsi hesabına məşhurlaşmışdır. Bu maddə küldən alınırdı. Soda sözü baş ağrısı ifadə edən "suda"ərəb sözündən yaranmışdır: o zamanlar soda baş ağrılarının müalicəsində istifadə edilirdi. Keçmiş "natron" termini natrium hidrokarbonat və ya içməli soda deməkdir. Bu element yol fonarlarında sarı işığın alınması üçün istifadə olunur. Canlı orqanizmlərin həyat fəaliyyətində natriumun rolu çox vacibdir. O, bizim qan təzyiqimizin tənzimlənməsində, həmçinin baş beyin neyronlarının elektrik yükünün toplanması prosesində iştirak edir.
Tembot Keraşev
Tembot Məhəmmədoviç Keraşev — adıge-sovet yazıçısı, "Stalin" mükafatı laureatı (1948), 1928-ci ildən Sov.İKP(b) üzvü.
Həyatı
Tembot Keraşev 16 avqust 1902-ci ildə Koşehabl kəndində (indiki Adıgeya) kəndli ailəsində anadan olmuşdur. O, özəl tatar məktəbini bitirmiş, 1913–1914-cü illərdə Ufada müəllim seminariyasında, 1918–1920-ci illərdə Abinskaya kəndində realnıy məktəbində, daha sonra Krasnodar Politexnik İnstitutunda (indiki Kuban Dövlət Texnologiya Universiteti) oxumuş, 1929-cu ildə Moskva Sənaye-İqtisad İnstitutunu (indiki Dövlət Menecment Universiteti) bitirmişdir. Bundan sonra Keraşev Adıge Muxtar Vilayətinə qayıtmış və burada regional qəzetin redaktoru, adıgey milli nəşriyyatının müdiri olaraq çalışmışdır. O, 1931-ci ildə Adıgey Elmi-Tədqiqat Yerli Tarix İnstitutunun direktoru təyin edilmiş, 1934–1936-cı illərdə Krasnodar İnstitutunda dosent vəzifəsində çalışmış, ardınca Elmi-Tədqiqat Diyarşünaslıq İnstitutuna elmi işçi kimi qayıtmışdır. Keraşev çərkəzlərin şifahi poeziyasından nümunələr toplamış, folklor əsərləri topluları tərtib etmiş və ədəbiyyat üzrə dərsliklər hazırlamışdır. O, 8 fevral 1988-ci ildə vəfat etmiş, Maykopdakı Yeni qəbiristanlıqda dəfn edilmişdir.
Şəxsi həaytı
Keraşevin oğlu Aslanbəy tanınmış jurnalistdir.
Ost-Hind şirkəti (dəqiqləşdirmə)
Ost-Hind şirkəti — müstəmləkə dövrünün Avropa ölkələrindəki bir sıra ticarət cəmiyyətlərinin adı. Böyük dövlətlərin hər biri Şərqi Hindistan ilə ticarətdə inhisara malik olan öz şirkətlərini qurdular:
Viktor Dubınin
Viktor Petroviç Dubınin — Sovet və Rusiya hərbi xadimi. Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının 1-ci rəisi - Rusiya Federasiyası Müdafiə nazirinin birinci müavini (1992-ci ilin may - noyabr), 40-cı Ordunun komandanı (1986-1987), Ordu generalı (1992). Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı (11 noyabr 2003, ölümündən sonra).
Həyatı
Viktor Dubınin 1 fevral 1943-cü ildə Sverdlovsk vilayətinin Kamenski rayonunun Martyuş kəndində anadan olub. Hazırda Martyuş kəndi Sverdlovsk vilayətinin Kamenski şəhər rayonunun bir hissəsidir. Valideynlərinin ailəsi 1937-ci ildə məskunlaşmaq üçün oraya sürgün edilib. 1946-cı ildə və ya 1948-ci ildə onlar Kurqan vilayətinin Qalkinski rayonunun Riqa kənd sovetinin (indiki Kurqan vilayətinin Şumixinski bələdiyyə dairəsinin bir hissəsidir) doğma Bolşaya Riqa kəndinə qayıda bildilər.
1951-ci ildən kənddəki köhnə məktəbdə təhsil alıb. Böyük Riqa kəndində 9 sinfi bitirib, sonra məktəb səkkizillik təhsilə keçirilib. Lakin sonra məktəbdə axşam 10-cu sinif yaradıldı, 1961-ci ilin aprelində bağlandı. Bu səbəbdən o tam orta təhsil haqda attestatı Qalkino kəndində almaq məcburiyyətində qalıb.
Hərbi xidmətdə
Viktor Dubınin 1961-ci ildən sovet ordusunda xidmətə başlayıb. 1964-cü ildə Blaqoveşensk (Amur vilayəti) şəhərində Uzaq Şərq Tank Məktəbini bitirib. O, Belorusiya SSR-in Borisov yaxınlığındakı Peçi şəhərində yerləşən Qvardiya tank hazırlığı diviziyasının tank hazırlığı alayının tank hazırlığı tağımına komandirlik edib. 1970-ci ilin sentyabrından - təlim tankının komandiri olub. 1971-ci ilin oktyabrından - 29-cu tank diviziyasının 32-ci tank alayının tank batalyonunun komandiri təyin edilib.
1973-cü ildə Moskvada Sovet İttifaqı Marşalı B.M.Şapoşnikov adına “Atış” Ali Zabitlər Kursunu bitirib. 1974-cü ildə R.Y.Malinovski adına Zirehli Qüvvələr Hərbi Akademiyasına daxil olub və 1978-ci ildə məzun olub. 1975-ci ilin avqustundan - Qərargah rəisi - 93-cü qvardiya tank alayının komandir müavini vəzifəsini yerinə yetirib. 1976-cı ilin avqustundan - 32-ci tank alayının komandiri olub. 1978-ci ilin yanvarından - diviziya komandirinin müavini, 1979-cu ilin dekabrından 1982-ci ilin fevralına qədər - Belarus Hərbi Dairəsində 8-ci Qvardiya Tank Diviziyasının komandiri təyin edilib.
1984-cü ildə SSRİ Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının K.E.Voroşilov adına Hərbi Akademiyasını bitirib və Qazaxıstan SSR-də Orta Asiya Hərbi Dairəsinin 32-ci Ordusunun komandirinin birinci müavini vəzifəsinə təyin edilib.
Son illəri
Əfqanıstandan sonra Dubınin 1987-ci ilin iyunundan - Belarus Hərbi Dairəsində (Borisov) 7-ci Tank Ordusunun komandiri təyin edilib. 1988-ci ilin may ayından - Qərargah rəisi - Kiyev Hərbi Dairəsinin komandirinin birinci müavini olub. 1989-cu ilin iyun ayından - Polşa ərazisindəki Şimal Qüvvələr Qrupuna komandanlıq edib. 1945-ci ildən, II Dünya müharibəsindən sonra sovet qoşunlarının bir sıra xarici ölkələrdə yerləşdirilməsi çətin, mürəkkəb, əks qütbdə olan dövlətlərlə gərginlik yaradan hərbi siyasi prosedur olduğu kimi, sovet hərbi kontingentinin 1990-cı illərdə həmin ölkələrdən çıxarılması da kifayət qədər problemli olub. Belə problemlərdən biri də Polşada baş qaldırıb. SSRİ Silahlı Qüvvələri Ali Baş Komandanın 29 may 1945-ci ildə imzaladığı 11097 nömrəli direktivi ilə yaradılmış Şimal Qoşunları Qrupu məhz Polşa ərazisində dislokasiya olunub. Zaman-zaman Şimal Qoşunları Qrupunun şəxsi həyeti və texniki bazası daha da genişləndirilib. 1991-ci ildə bu qrupda 56 min hərbçi, 598 tank, 820 zirehli döyüş maşını, 354 artileriya qurğusu, 300 təyyarə və 134 vertolyot olub və onlar Polşa ərazisində 59 qarnizonda yerləşiblər. Hərbçilərlə yanaşı, Şimal Qoşunları Qrupunda 7 min 500 mülki şəxs də xidmət edib.
1991-ci ilin oktybr ayında sovet qoşunlarının Polşa ərazisindən çıxarılması ilə bağlı tərəflər arasında müqavilə imzalanıb. Müqaviləyə əsasən bu işin tam yekunlaşmasına iki il vaxt verilib. Razılaşmalar qarşılıqlı anlaşma şəraitində əldə olunsa da, sovet qoşunlarının Polşadan çıxarılması problemsiz ötüşməyib, hətta bu presedurun həyata keçirilməsi zamanı tərəflər arasında gərginlik və anlaşılmazlıq da yaranıb. Polşa rəhbərliyi Moskvadakı qarışıq siyasi mühitdən istifadə edərək sovet qoşunlarının çıxarılması zamanı böyük məbləğdə pul qazanmaq fikrinə düşüblər. Onlar hər bir hərbi eşelonun tranziti üçün 1 milyon dollar məbləğində vergi tələb ediblər. Belə şəraitdə və SSRİ-də hakimiyyət böhranının çətin vəziyyətində Viktor Dubınin Sovet hərbi birləşmələrinin Polşadan mütəşəkkil şəkildə Tver vilayətinə aparılmasının həyata keçirə bildi.
Rusiya Federasiyası Prezidenti Boris Yeltsinin 10 iyun 1992-ci il tarixli 613 saylı fərmanı ilə general-polkovnik V.P.Dubinin Rusiya Federasiyası Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının rəisi - Rusiya Federasiyası Müdafiə nazirinin birinci müavini təyin edildi. Belə bir yüksək vəzifə üçün nisbi gənc olmasına baxmayaraq, o, özünü bacarıqlı və prinsipial rəhbər kimi göstərə bildi. Onun xidmətlərinə Rusiya Federasiyasının Prezidenti B.N.Yeltsini hərbi sahədə (bəziləri sonradan həyata keçirilib), ilk növbədə nüvə qüvvələri sahəsində bir sıra düşünülməmiş qərarlardan saxlamaq daxil idi. Müdafiə naziri Pavel Qraçov Dubinin təsiri altında idi.. Ona hörmətlə yanaşırdı və bütün qərarlarını onunla razılaşdırırdı.
Ömrünün son aylarında ona sürətlə inkişaf edən xərçəng diaqnozu qoyulub. P.Qraçevin təklifi ilə Rusiya Federasiyası Prezidentinin 5 oktyabr 1992-ci il tarixli fərmanı ilə V.P.Dubininə Ordu generalı hərbi rütbəsi verildi. O, Rusiya Federasiyasında bu hərbi rütbəyə layiq görülən üçüncü şəxs oldu. Müdafiə naziri onu xəstəxanada şəxsən ziyarət edib və ona yeni rütbəni təqdim edib.
Viktor Dubınin 22 noyabr 1992-ci ildə, 49 yaşında vəfat edib. O, hərbi şərəflə Moskvada, Novodeviçye qəbiristanlığında dəfn olunub.
11 noyabr 2003-cü ildə Dubıninə Əfqanıstandakı döyüşlər zamanı şəxsi şücaətinə və qoşunlara məharətlə rəhbərlik etdiyinə görə (ölümündən sonra) Rusiya Federasiyasının Qəhrəmanı adı verilib. Bir çox yerli və xarici ölkələrin mükafatlarına malikdir.ref>Информация о награждении в ОБД «Память народа».
Viktor Dubıninin Rusiyada xatirəsi əbədiləşdirilib. Onun adına küçələr verilib, təhsil müəssisələri adlandırılıb, medal və mükafatlar təsis edilib xatirəsinə yarışlar keçirilir və heykəlləri, qoyulub.
NGC 592
NGC 592, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış H II bölgesidir. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. GxyP tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Bukkero
thumb|right|Bukkero
Bukkero (portuqal dilində bucaro (qədim Peru keramikasının adı) sözündəndir) – etrusklara məxsus yüksəkkeyfiyyətli cilalı keramik qablar.Metal qabların (elə onlar kimi yüksək qiymətləndirilən) Attika və Korinf qab-qacağının formasını tərkar edirdi. Fiqurlu qablar da mövcud idi. Erkən (e.ə. 680–600), “zərif” (sottile) B. batıq, kannelür,ştamp və cızma naxışlarla bəzədilmiş nazikdivarlı keramikadır. E.ə. 600–550 il lərdə fırlanan neqativ ştamplarla yerinə yetirilən frizlə haşiyələnmiş qablar üstünlük təşkil edirdi. E.ə. 6 əsrin ikinci yarısında “ağır” (pesante) B. – bəzən yapma ornamentləri olan qalındivarlı keramika yayılır. Keramika dekorunda İoniya motivləri meydana gəlir. B. bütün Aralıq dənizi boyu idxal olunurdu. E.ə. 5 əsrin əvvəllərindən tədricən istifadədən çıxmışdır.
Teki Biçoku
Teki Biçoku Alban geoloqu, professor; Albaniya Elmlər Akademiyasının üzvü və prezidenti olmuşdur.
Bioqrafiya
1926-cı il iyunun 6-da anadan olub.
Təhsilini İ. M. Qubkin adına Moskva Neft və Qaz İnstitutunda davam etdirib (1948–1953), 1953-cü il martın 20-də "mühəndis-geofizik" ixtisasını alaraq bitirmişdir. Fieri şəhərində seysmik ekspedisiyanın geofiziki işləyib, sonra 1955-ci ildə Tirana Geologiya Baş İdarəsinin geologiya şöbəsinin müdiri təyin edilib. 1957-ci ildə Dövlət Geologiya Komissiyasının vitse-prezidenti və baş geoloqu, daha sonra isə Mədən və Geologiya Nazirliyinin Geologiya Baş İdarəsinin rəisi olub. 1966-cı il aprelin 1-dən Teki Biçoku Sənaye və Mədən Nazirliyinin Geologiya Baş direktoru təyin edildi. 1970-ci illərin ortalarında o, gözdən düşür və 1975–1977-ci illərdə həbs olunduğu Fierdəki seysmik-qravimetrik müəssisənin seysmik ekspedisiyasının geofiziki kimi çalışır. O, təxribat, düşmənçilik təbliğatı və təbliğat ittihamı ilə 20 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib. On bir il yarım həbsdə yatır və 16 dekabr 1988-ci ildə azad edilir. 1991-ci il sentyabrın 25-də Albaniya Ali Məhkəməsinin Cinayət Kollegiyasının plenumu professor Teki Biçokunun yuxarıda göstərilən ittihamlarla təqsirli olmadığını və reabilitasiya olunduğunu müəyyən edir.
Bundan sonra Biçoku elmi fəaliyyətlə məşğul olur. 1965-ci il aprelin 5-də elmlər doktoru elmi dərəcəsi alır, 1970-ci il aprelin 27-də isə professor olur. 1973-cü il yanvarın 22-də Albaniya Elmlər Akademiyasının, 2008-ci il sentyabrın 3-də isə Avropa Elmlər və İncəsənət Akademiyasının üzvü olmuşdur. 22 fevral 2008-ci il və 23 fevral 2009-cu il tarixləri arasında Biçoku Albaniya Elmlər Akademiyasının prezidenti olmuşdur.
21 noyabr 2009-cu ildə vəfat edib.
O, bir sıra Albaniya mükafatlarına layiq görülüb: "Xatirə" və "Azadlıq" medalı (1946), "İgidliyə görə" (1953) və "Vətənin azadlığının 60 illiyi" medalı (2004); 2-ci və 1-ci dərəcəli Əmək ordeni (1957 və 1962), 1-ci dərəcəli Respublika ordeni (1970); Böyük Usta titulu (2001).
Tmutarakan
Tmutarakan ya Tüməntərxan  — Taman yarımadasında yerləşən antik şəhər. Rusiyanın Krasnodar diyarında yerləşir.
Orta əsrlərdən əvvəl "Hermonassa" və "Phanagoria" adlarıyla tanınırdı və önəmli ticarət mərkəzi idi. Şəhər 704-cü ildə Xəzər xaqanlığının tərkibinə daxil edilmişdi. Ərəblər isə şəhərə "Samkarş al-Yahud" adını vermişdilər. 988-ci ildə isə şəhər Kiyev knyazı Mstislav tərəfindən ələ keçirildi və 1094-cü ilə qədər Kiyev knyazlığının tabeliyində qaldı.
Litva coğrafiyası
thumb|400px Litva — Avropada, Baltik dənizinin sahilində yerləşən dövlət. Sahəsi 65 300 km² təşkil edir.
Sərhədlərinin ümumi uzunluğu — 1 273 km, Belarusiya ilə cənub və cənub-şərqdən — 502 km, Latviya ilə şimaldan — 453 km, Polşa ilə cənubdan — 91 km, Rusiya (Kalininqrad vilayəti) ilə isə qərbdən — 227 km.
Sahil xəttinin uzunluğu — 99 km. Ərazisi əsasən düzənlikdən ibarətdir.
Ölkənin ən hündür zirvəso Aukştoyo dağıdır. Ölkənin cənub-şərqində, Vilnyusdan 23,5 km aralıda yerləşir. Hündürlüyü 283,84 metr təşkil edir.
İri çayları — Neman çayı (Нямунас, ) və Neris çayı. Ərazisinfə 3 minə yaxın göl vardır. Ən böyük gölü Drukşyay gölüdür. Göl Latviya, Litva və Belarusun sərhəddində yerləşir. Sahəsi 44,5 km² təşkil edir. Ən dərin gölü isə Tauraqbas gölüdür. Onun dərinliyi isə 61 netrdir. Ən uzun gölü Asveyadır (, onun maksimal uzunluğu 30 kilometrdir. Dünyanın ən uzun dillərindən biri olan Kurş dilinin bir hissəsi onun ərazusində yerləşir.
İqlimi
Litvanın iqlimi mülayimdir. Qərbdən şərqə doğru iqlim kontinentallaşır. Sahildə yanvar ayında -1,6 °C və iyul ayında isə 17,8 °C təşkil edir. Vilnyusda yanvarda -2,1 °C, iyulda isə 18,1 °C olur. Sahildə yağıntının miqdarı 717 mm olduğu halda şərq rayonlarında 490 mm təşkil edir. Qərbdə vegerasiya dövrü 202 gün, şərqdə isə 169 gündür.
Relyefi
Litvanın relyefi əsasən düzənliklərdən ibarətdir. Üstəlik təpəliklər belə vardır. Relyefi buzlaq məşhəllidir. Qərbində Baltik dənizi ilə sahil xəttinə malikdir. Burada hündürlüyü 50 metr, üzunluğu isı 15–20 km olan dyundsn təşkil olunmuş təpəliklər vardır. Nyamunas çayı mənsəbdə delta əmələ gətirir ki, bu ərazidə bataqlıqlaşmışdır. Şərqində Jyamayt yüksəklikləri yerləşir. Daxili hissədə isə buzlaq məşhəlli çökəkliklər vardır. Burada əsasən göllər yerləşir.
Təbii resurslar
Litva təbii ehtiyystlar baxımından olduqca kasıb ölkədir. Burada sasəcə əhəng, gil, kvsars, dolomit və s ehyiyyatlara sahibdir. Bu isə semend istehsalını həyata keçirməyə imkan verir. Üstəlik ölkə zəngin mineral sulsra sahibdir. Ancaq yanacaq əməmiyyətli materiallar isə yoxdur. İlk neft quyusu ölkədə 1950-ci ildə qazılmışdır. Ancaq hazırda bu quyulardan yalnız bir neçəsindən neft çıxarılır. Neft əsasən ölkənin qərbində Baltik dənizinin melfində mövcuddur. Neffən tam güçü ilə istifadə edilsə belə yalnız onun 20 % ölkə iqtisadiyyatını ödəyə bilər. Üstəlik termal sulara sahib olması,onun üçün müəyyən imkanlar yaradır. Az miqdarda belə olsa dəmir ehtiyyatına sahibdir.
Torpaq resursları (1993):
Gölləri
Litva ərazisində 2830 göl vardır. Onların böyük əksəriyyətinin sahəsi 0,5 hrktardır. Ümumi sahələri isə 880 km² ərazini əhatə edir. Kiçik göllərin ümumi sayı isə 1600 ədəddir. Bütün göllər ümumilikdə ölkə ərazisinin 1,37 % təşkil edir.
Marina Durunda
Marina Durunda (doğ.:12 iyun 1997, Sevastopol, Ukrayna) — Ukrayna əsilli Azərbaycan bədii gimnastıdır. Karyerası ərzində Ukrayna, Kipr və Azərbaycanın şərəfini qorumuşdur. 2015 Avropa Oyunlarının gümüş və 2015 Avropa Çempionatının bürünc medalçısıdır. 2013-cü ildən Azərbaycanın dəyişməz Çempionudur. 2015-ci ildə İlham Əliyevin sərəncamı ilə I Avropa Oyunlarında qazanılmış yüksək nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanının inkişafında böyük xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalına layiq görülmüşdür.
Marina Durunda Azerisport.com idman saytının keçirdiyi "Ayın-idmançısı" mükafatının 6 qat qalibidir. Marina 2014-cü ildə fevral, mart və sentyabr , 2015-ci ildə isə mart , may və sentyabr aylarında saytın keçirdiyi səs vermədə oxucuların səsini qazanarağ bu uğuru əldə etmişdir.
Marina Durunda 24 dekabr 2014-cü ildə Buta Palace-da növbəti mükafatına layiq görülmüşdür. O Gənclər və İdman Nazirliyinin təsis etdiyi "İlin ən yaxşıları mükafatı 2014" layiq görülmüşdür.
Azərbaycanı 4 dəfə (2012, 2013, 2014, 2015) Avropa Çempionatında və 3 dəfə (2013, 2014, 2015) Dünya Çempionatında təmsil etmişdir. 2015 Dünya Çempionatında uğur qazanaraq Azərbaycanı 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etmək hüququ qazandı.
Həyatı
Marina Durunda 12 iyun 1997-ci ildə Ukraynanın Sevastopol şəhərində anadan olmuşdur. 2001-ci ildən gimnastdır. Marina 2002-ci ildə 6 yaşı olarkən ailəsi ilə birgə Kipra köçmüşdür. 10 il bu ölkənin idman şərəfini qoruduğdan sonra Marina Azərbaycana köçmüşdür və bu ölkənin vətəndaşlığını qəbul edərək Azərbaycan bayrağı altında beynəlxalq yarışlarda iştirak etməyə başlamışdır.
Kiprdəki fəaliyyəti
Marina Durunda bədii gimnastika ilə 4 yaşından məşğul olur. Marina Durunda 6 yaşından ailəsi ilə birgə Kiprda yaşayır və bu ölkənin yarışlarında iştirak edir. Marina Durunda 2006-cı ildən 2012-cı ildə gədər 7 dəfə Kipr Çempionatının qalibi olmuşdur. Amma Marina Durundanın Kipr vətəndaşlığı olmadığı üçün o Beynəlxalq yarışlarda iştirak edə bilmirdi. Kiprda 10 il yaşadığdan sonra öz yaş qrupunda ən yaxşı gimnastlardan biri hesab olunurdu. Amma buna baxmayaraq o Kipr vətəndaşlığı ala bilmədi. 7 il ardıcıl olaraq Marina Durunda Kiprda medal və mükafatlara layiq görülsə də, Kipr Gimnastika Federasiya onun vətəndaşlıq ilə olan problemlərini həll edə bilmədi. Amma Marinanın artıq 15 yaşı tamam olurdu və Kipr qanunlarını nəzərə alaraq o daha 10 il Kiprda yaşamalı idiki həmin ölkənin vətəndaşı olsun. Marinanın bu çətin vəziyyətini görən Azərbaycan Gimnastika Federasiyası onu öz ölkəsinin milli komandasına dəvət elədi. Marina isə bu dəvəti qəbul elədi və o artıq 2012-ci ildən Azərbaycanın şərəfini qorudu. Marina Durunda elə həmin il Avropa Çempionatına, 1 ildən sonra Azərbaycan millisi ilə Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Dünya Çempionatına yollandı.
2012 Avropa Çempionatı
Marina ilk Beynəlxalq yarışına 2012-ci ildə Rusiyanın Nijni Novqorod şəhərində qatıldı. Marina Azərbaycanın idman şərəfini Avropa Çempionatında qorudu. Amma Marina debüt Avropa Çempionatında böyüklərin yox, gənclərin yarışında mübarizə apardı. Marina Durunda Nijni Novqorodda yalnızca top ilə hərəkətlərdə qüvvəsini sınadı. Digər üç hərəkətdə isə o yerini komanda yoldaşları Nilüfər Niftəliyeva və Gülsüm Şəfizadəyə verdi.
Marina Durunda Avropa Çempionatında çıxışına 2 iyun tarixində başladı. O top ilə hərəkətdə təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 34 gimnastın mübarizə apardığı yarışda Marina 26.300 xal toplayaraq 3-cü yeri tutdu və finala adladı. Finalda isə Marina 1 gün sonra, 3 iyun çıxış etdi. Amma bu dəfə Marina gözlənilənlərin əksinə uğursuz çıxış etdi. O 26.000 xal toplayaraq sondan ikinci oldu. Daha dəqiq 8 gimnast arasında yalnızca Moldova nümayəndəsi Nikoleta Dulgerunu qabağladı və 7-ci yeri tutdu. Bununlada Marina ilk beynəlxalq yarışında uğur əldə edə bilmədi.
2013 Dünya Çempionatı
Marina Durunda 28 avqustdan 1 sentyabr tarixinə gədər Ukraynanın Kiyev şəhərində keçirilən Dünya Çempionatında qüvvəsini sınadı. Marina debüt Dünya Çempionatına Kiyev İdman Sarayında çıxdı. O ilk olaraq qüvvəsini həlqə ilə hərəkətlərdə sınadı. 28 avqustda öz çıxışını nümayiş etdirən Marina hakimlərdən 17.000 xal topladı. Yarışın sonunda Marina 97 idmançı arasında 9-cu yeri tutdu və kiçik xal fərqi ilə finala vəsiqə qazana bilmədi. Finala ilk 8 yeri tutan idmançılar vəsiqə qazanırdı. Elə həmin gündə Marina top ilə hərəkətlərdə qüvvəsini sınadı. Həlqə ilə müqayisədə topla hərəkət biraz uğursuz alındı. Marina hakimlər tərəfindən 16.883 xal topladı. Amma az xal toplamasına baxmayaraq Marina 97 idmançı arasında 11-ci yeri tutdu və finala yenədə adlaya bilmədi. Ertəsi günü isə Marina qüvvəsini digər iki hərəkətdə sınadı, gürzə və lent. Gürzə ilə hərəkətlərdə Marina uğursuzluğa düçar oldu. O hakimlər tərəfindən 16.666 xal topladı və 13-cü yeri tutdu. Bu pillə onu Dünya Çempionatının finalında uzağlaşdırdı. Amma bu uğursuzluğa baxmayarq o hələ lent ilə hərəkətlərdə çıxış edəcəkdi. Marina hələ uşaq yaşlarından lent ilə hərəkətlərdə digər alətlərdən müqayisədə daha yaxşı çıxış edirdi. Bu üstünlük özünü elə Dünya Çempionatındaca büruzə verdi. Marina lentdə 16.833 xal topladı və 7-ci olaraq finala adladı. Fərdi çoxnövçülükdə isə Marina bütün 4 alətdəki uğurlu çıxışı ilə 50.766 xal topladı və 9-cu olaraq Dünya Çempionatının daha bir finalında iştirak etmə hüququ qazandı.
29 avqustda Marina Durunda qüvvəsini təsnifat mərhələsində uğur qazandığı alətdə lentin finalında sınadı. 8 idmançının yarışdığı finalda Marina 17.500 xal topladı və Rusiyalı idmançı Margarita Mamun ilə birgə 5-ci 6-cı yeri bölüşdürdü.
Neon
Neon (Ne) — D.İ. Mendeleyevin elementlərin dövri sistemində 10-cu element. Ağla gələn ilk istifadə sahəsi rəngli reklam işıqlandırmaları olsa da; yüksək gərginlikli göstəricilərində, Paratoner, dalğa metr balonlarında və televizorların elektron şüa borularında da neon qazından istifadə edilir. Qaz lazerlərinin istehsalında, helyumla birlikdə istifadə edilir. Maye neon, dövrümüzdə ticari olaraq əldə edilir və soyuducuda olaraq istifadə edilməkdədir. 1898-ci ilin iyununda ingilis kimyaçılar, Uilyam Ramzay və Moris Travers tərəfindən kəşf edilmişdir
Marina Durunda
2013 Dünya Çempionatı
Marina Durunda 30 avqust tarixində fərdi çoxnövçülük yarışlarında çıxış etdi. O ilk olaraq həlqə ilə çıxış etdi. Təsnifat mərhələsi ilə müqayisədə Marina bu dəfə az xal topladı. 15.600. İkinci alətdədə Marina elədə uğur qazanmayıb. O top ilə hərəkətlərdə 16.150 xal topladı. Üçüncü və dördüncü alətdədə Marina böyük uğur qazana bilmədi. O gürzə ilə hərəkətdə 16.666, lent ilə hərəkətlərdə isə 16.466 xal topladı. 4 hərəkətin cəmində Marina Durunda 64.882 xal topladı və 24 idmançı arasında 16-cı yeri tutdu. Ayrı-ayrı alətlərdə uğur əldə etməyən Marina çoxnövçülükdədə uğur əldə etmədi və Dünya Çempionatını medalsız başa vurdu.
2014 Avropa Çempionatı
2014-cü ildə Marina Durunda karyerasında önəmli yarışlardan birinə qatılırdı. O doğma azarkeşlər önündə Bakıda Avropa Çempionatında qüvvəsini sınayacaqdı. Marina Avropa Çempionatına ciddi hazırlaşmışdı. O Avropa Çempionatından əvvəl Baku Open yarışında iştirak etdi və 3 qızıl, 1 gümüş medal qazandı. Avropa Çempionatında Marina qüvvəsini çoxnövçülük yarışlarında sınadı. Avropa Çempionatının reqlamentinə əsasən ayrı ayrı alətlərdə gimnastlar yarışmadı. Gimnastlar yalnızca çoxnövçülükdə qüvvələrini sınadı. Marina ilk olaraq həlqə ilə hərəkətlərdə yarışdı. Marina hakimlər tərəfindən 17.733 xal aldı. Növbəti hərəkəti Marinanın top oldu. Top ilə hərəkətdə Marina 17.566 xal topladı. Növbəti hərəkəti Marinanın uğursuz alındı. O gürzə ilə hərəkətdə 16.950 xal aldı hakimlər tərəfindən. Sonuncu hərəkətdə Marina lent ilə yarışdı. Lent ilə hərəkətdə Marina 17.425 xal aldı və Avropa Çempionatını 69.674 xal ilə yekunlaşdırdı. 20 gimnast arasında Marina Durunda 6-cı yeri tutdu.
Neon
Neon atom nömrəsi 10 olan kimyəvi elementdir. Nəcib qazdır. Neon, havanın sıxlığının üçdə ikisi ilə normal şəraitdə rəngsiz, qoxusuz, inert monatomik (təkatomlu) qazdır. 1898-ci ildə quru havada azot, oksigen, argon və karbon dioksid çıxarıldıqdan sonra qalan üç nadir inert elementdən biri olaraq (kripton və ksenon ilə birlikdə) kəşf edilmişdir. Neon, kəşf edilən bu üç nadir qazlardan ikincisi idi və parlaq qırmızı emissiya spektrinə sahib yeni bir element kimi tanındı. Neon, yunan sözü olan νέος (neos) sözündən yaranmışdır və “yeni” mənasını daşıyır. Neon kimyəvi cəhətdən təsirsizdir və doldurulmamış neon birləşmələri məlum deyil. Hal-hazırda bilinən neon birləşmələrinə ion molekulları, Van-der-Vaals qüvvələri və klatratlar tərəfindən birlikdə tutulan molekullar daxildir.
Marina Durunda
2015 Avropa Çempionatı
Marina Durunda 2015-ci ildə ilk böyük yarışına Avropa Çempionatı çərçivəsində Belarusun paytaxtı Minskdə qatıldı. O karyerasında 4-cü dəfə Avropa Çempionatına qatıldı. Bundan əvvəlik Çempionatlarda uğur əldə edə bilməyən Marina bu dəfə medal qazanmağ arzusunda idi. O qüvvəsini 1 may-3 may tarixləri arasında Minsk Arenada sınayacaqdı. Marina ilk olaraq çıxışına 1 mayda başladı. O təsnifat mərhələsində həlqə və top ilə qüvvəsini sınadı. Marina həlqədə hakimlərdən 17.000, topda isə 15.808 xal aldı. Ertəsi günü isə Marina digər iki hərəkətdə, gürzə və lentdə çıxış etdi. Gürzədə Marina 17.916 xal topladı. Lentdə isə Marina 18.033 xal topladı. Belə olan xalda Marina həlqə və top istisna olmağ ilə bütün hərəkətlərdə finala adladı. Həmin vaxt yarışın reqlamentinə əsasən fərdi çoxnövçülük üzrə yarışlar keçirilmirdi. Onun əvəzinə bir ölkənin fərdi idmançılarının 4 hərəkətdəki nəticələri cəmilənirdi. Marina Durunda 4 hərəkətdə 68.757 xal topladı onun komanda yoldaşı Ayşən Bayramova isə 4 hərəkətdə 67.690 xal toplayaraq yarışları fərdi idmançılar komanda yarışlarında 5-ci yerdə başa vurdu. Amma bu yarış Marina üçün yeganə medal yarışı deyildi. O həmçinin ayrı-ayrı hərəkətlərdədə finala çıxacaqdı.
Neon
Elementlərin kosmik nukleogenezi zamanı ulduzlarda alfa-tutma birləşmə prosesindən çox miqdarda neon əmələ gəlir. Neon kainatda və günəş sistemində çox yayılmış bir element olsa da (hidrogen, helium, oksigen və karbondan sonra kainatda beşincidir) Yer kürəsində nadirdir. Həcmi ilə havada təxminən 18,2 ppm (bu molekulyar və ya mol fraksiyasına bərabərdir) və Yer qabığında daha kiçik bir hissə təşkil edir. Neonun Yerdə və daxili planetlərdə nisbi çatışmazlığının səbəbi yüksək dərəcədə dəyişkən olması və birləşmələr yaratmamasıdır. Nəticədə, erkən Günəş sistemində yeni alovlanan Günəşin istiliyi altında planetesimallardan (planetesimallar-protoplanetar disklərdə və dağıntı disklərində mövcud olduğu düşünülən bərk cisimlərdir) qurtulmuşdur. Hətta Yupiterin xarici atmosferi fərqli bir səbəbə görə neondan bir qədər tükənmişdir.
Marina Durunda
2015 Avropa Çempionatı
Marina Durunda 3 may tarixində ilk olaraq gürzə ilə yarışların finalında qüvvəsini sınadı. O 8 idmançının çıxış etdiyi finalda 5-ci yeri tutdu. Marina hakimlər tərəfindən 17.950 xal aldı. Marina elə həmin gün sonuncu dəfə döşək üstünə çıxdı. O lent ilə hərəkətlərdə finalda iştirak etdi. Buna gədər Marina beynəlxalq yarışlarda (Dünya və Avropa Çempionatı)nda medal qazanmamışdı. Amma Marina 3 may tarixində 17 yaşında olarkən Minsk Arenada o zaman üçün karyerasındaki ən əsas medalı qazandı. Marina 8 idmançı arasında 3-cü yeri tutdu və Avropa Çempionatının bürünc medalını qazandı. Marina hakimlər tərəfindən 18.000 xal aldı. Marina qızıl medal sahibi Rusiyalı Yana Kudryavtsevadan yalnızca 0.900 xal geri qaldı. Amma bu məqama baxmayarq onun sevincinin həddi-hududu yox idi. O ilk böyük medalını qazanmışdı. Elə həmin gündə ona medal təqdim olundu və Minsk Arenada Marinanın şərəfinə Azərbaycan bayrağı qaldırıldı.
Neon
Neon aşağı gərginlikli neon lampalarda, yüksək gərginlikli boşaltma borularında və neon reklam işarələrində istifadə edildiyi zaman fərqli bir qırmızı-narıncı parıltı verir. Neondan gələn qırmızı emissiya spektri helium-neon lazerlərinin qırmızı işığına səbəb olur. Neon bəzi plazma borusu və soyuducu tətbiqlərdə istifadə olunur, lakin digər kommersiya məqsədləri üçün istifadəsi azdır. Maye havanın fraksiyalı distillə edilməsi ilə ticari olaraq hasil olunur. Hava yeganə mənbə olduğundan, heliumdan daha bahadır.
Tarixi
250px|thumb|left|Neon simvolunu meydana gətirən neon qaz lampaları Neon 1898-ci ildə İngilis kimyaçıları Uilyam Ramzay (1852-1916) və Moris Travers (1872-1961) tərəfindən Londonda kəşf edildi. Ramzay neonu maye halına gələnə qədər havanın soyuduğu, sonra mayenin isinməsi və qaynadıldığında qazların tutulması zamanı kəşf etdi. Azot, oksigen və argon qazları müəyyən edilmişdi, ancaq qalan qazlar, 1898-ci il mayın sonunda başlayan altı həftəlik bir müddətdə ayrıldı. İlk olaraq kripton təyin olundu. Kripton çıxarıldıqdan sonra, spektroskopik metodla təyin olunan növbəti parlaq qırmızı işıq verən bir qaz oldu. İyun ayında təyin olunan bu qaz, Ramzayın oğlu tərəfindən təklif olunan latınca novum ('yeni') qarşılığı yunanca "neon" adını aldı. Elektriklə həyəcanlandırıldığında neon qazı tərəfindən yayılan xarakterik parlaq qırmızı-narıncı rəng dərhal qeyd edildi.
Marina Durunda
2015 Avropa Oyunları
Marina 2015-ci ildə Avropa Çempionatından sonra növbəti böyük yarışında iştirak etdi. Marina doğma azarkeşlər önündə, Bakıda 2015 Avropa Oyunlarında qüvvəsini sınadı. Həmdə Marina Durunda 2015 Avropa Oyunlarının səfiri idi. Marina Durunda Avropa Oyunlarında çıxışına 19 iyunda başladı. O ilk olaraq mübarizəyə Milli Gimnastika Arenasında fərdi çöxnövçülük yarışlarında başladı. Marina həlqə ilə hərəkətlərini türk sənətçi Bilen Yıldırırın "Kapris 24" mahnısının sədaları altında nümayiş etdirdi. Marina Durunda hakimlər tərəfindən 18.100 xal aldı və finala adladı. Daha sonra elə həmin gün Marina qüvvəsini top ilə hərəkətlərdə sınadı. O Elza İbrahimovanın bəstəsi olduğu "Sən yadıma düşəndə" mahnısının sədaları altında Milli Gimnastika Arenasına toplaşan azarkeşləri heyrətə gətirdi. Marina Durunda hakimlər tərəfindən 17.900 xal topladı və ikinci alətindədə finala adladı.
Neon
Tarixi
Ramzay və Travers neon ilə birlikdə ikinci bir qazın argon ilə eyni sıxlığa, fərqli bir spektrə sahib olduğunu bildirdilər və bu qazı metargon adlandırdılar. Ancaq sonrakı spektroskopik analizin nəticəsində argonun karbonmonoksid ilə çirkləndiyini aşkar etdilər. Nəhayət eyni proseslə 1898-ci ilin sentyabrında ksenonu kəşf etdilər.
Marina Durunda
2015 Avropa Oyunları
Üçüncü alət gürzə idi. Amma Marina bu dəfə uğur əldə etmədi. O Fariborz Laçininin bəstəsi olduğu mahnının sədaları altında gürzə ilə hərəkətlərini uğurla nümayiş etdirə bilmədi. Marina nümayişin 20-ci saniyəsində gürzəni əlindən düşürdü və hakimlər tərəfindən az xal topladı. 16.050. Marina bu münvanla 19-cu yeri tutdu və finaldan kənar qaldı. Marina 19 iyunda sonuncu hərəkətini lentlə nümayiş etdirdi. Marina Durunda İmamyar Həsənovun bəstəsi olduğu mahnı ilə uğur qazandı. O 17.800 xal toplayaraq 7-ci oldu və gürzə istisna olmağla bütün hərəkətlərdə finala adladı. Bütün 4 hərəkətin cəmində isə Marina 69.850 xal topladı və 8-ci yeri tutdu.
Neon
Tarixi
Neon çatışmazlığı 1900-cü illərin əvvəllərində azotdan istifadə edən Moore borularının işıqlandırılması üçün dərhal tətbiq edilməsinə mane oldu. 1902-ci ildən sonra Georges Klaudun “Air Liquide” şirkəti maye havanın bir məhsulu olaraq sənaye miqdarında neon istehsal etdi. 1910-cu ilin dekabrında Klaud neonun möhürlənmiş bir borusuna əsaslanan müasir neon işıqlandırma nümayiş etdirdi. Klaud otaqların işıqlandırılması üçün neon borularını qısa müddətdə satmağa çalışdı, lakin ev sahibləri rəngə etiraz etdikləri üçün bazar uğursuz oldu. 1912-ci ildə Klaudun ortağı neon borularını gözə çarpan reklam işləri üçün satmağa başladı və dərhal daha uğurlu oldu. Neon borular, 1923-cü ildə ABŞ-yə Los Angeles Packard avtomobil satıcısı tərəfindən alınan iki böyük neon işarəsi ilə təqdim edildi. Parıltılı və təsirli qırmızı rəng neon reklamlarını rəqiblərindən tamamilə fərqləndirdi. Neonun sıx rəng və canlılığı Amerika cəmiyyəti ilə bərabər o dövrün "tərəqqi əsri" olduğunu və şəhərləri şüalanan reklamlar və "elektro-qrafik arxitektura" ilə dolu sensasiyalı yeni mühitlərə çevirdi.
Marina Durunda
2015 Avropa Oyunları
21 iyun tarixində Marina Durunda Milli Gimnastika Arenasında həlqə, top və gürzə ilə hərəkətlərdə finalda öz gücünü sınadı. O ilk olaraq həlqə ilə hərəkətlərdə çıxış etdi. Nümayişini uğurla başa vuran Marina hakimlər tərəfindən 17.800 xal aldı. Marina bu münvanla 5-ci yeri tutdu. İlk yeri isə Rusiyalı Yana Kudryavtseva tutdu.
Marina növbəti çıxışını top ilə hərəkətlərdə nümayiş etdirdi. Gözəl mahnının sədaları altında Marina nümayişin əvvəlində uğurla çıxış etdi. Amma nümayişin 54-cü saniyəsində Marina yenədə köbud səhvə yol verdi. O eyni ilə təsnifat mərhələsində gürzə ilə hərəkətlərdə olduğu kimi bu dəfə topu əlindən düşürür və heç şübhəsiz hakimlər tərəfindən az xal alır. 16.100 xal alan Marina 6-cı yeri tutur. 2015 Avropa Oyunlarının idman səfiri olan Marina Durundanın medal qazanmağ üçün son imkanı var idi. O lent ilə hərəkətlərini qüsursuz eləməli idi. Marina iştirakçılar arasında sonuncu döşək üstünü çıxdı. Onun karyerası ərzində qazandığı medallar çoxsu məhz lent ilə hərəkətlərin payına düşürdü. Ona görədə Marinadan medal gözləyənlər çox idi. Nümayiş Arenaya toplaşan yüzlərcə azarkeş tərəfindən alqış ilə qarşılandı. Marina özü məhz nümayişini sona çatdırdığdan sonra artıq medala layiq görüləcəyini bildi və göz yaşlarına hakim ola bilmədi. Hətta onun nümayişi o gədər qüsursuz idiki o qızıl medalda qazana bilərdi. Amma hakimlər Marinaya 18.200 xal verdi və Marina Durunda 2015 Avropa Oyunlarının gümüş medalını qazandı. Onun çıxışı bəzi gimnastika mütəxəssislərinin rəyinə görə Rusiya təmsilçisində yaxşı idi, amma hakimlər ortaq məxrəcə gəlmədi və yenədə birinci yeri 19.000 xal ilə Rusiyalı Yana Kudryavtsevaya verdi. Marina Durunda 2015 Avropa Oyunlarında qazandığı uğurdan sonra Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin sərəncamı ilə I Avropa Oyunlarında qazanılmış yüksək nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanının inkişafında böyük xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olundu.
Neon
İzotopları
250px|thumb|right|Sabit bir elementin izotopları üçün ilk sübut 1913-cü ildə neon plazmasında aparılan təcrübələrlə müəyyən edilmişdir. J.J.Tomsonun foto plakasının alt sağ küncündə iki neon-20 və neon-22 izotopları göstərilmişdir.
Marina Durunda
2015 Dünya Çempionatı
2015-ci ildə Marina Durunda Avropa Oyunlarından sonra növbəti böyük yarışda iştirak etdi. O karyerasında üçüncü dəfə Dünya Çempionatında iştirak etdi. Marina Almaniyanın Ştutqart şəhərində 2016 Yay Olimpiya Oyunlarında lisenziya xarakterli Dünya Çempionatında öz qüvvəsini sınadı.
Neon
İzotopları
Neon ikinci ən yüngül inert qazdır. Neon üç sabit izotopa malikdir: 20Ne (90.48%), 21Ne (0.27%) və 22Ne (9.25%). 21Ne və 22Ne qismən nükleogendir (yəni ətrafdakı neytronlar və ya digər hissəciklər ilə nukloidlərin nüvə reaksiyaları nəticəsində yaranmışdır). Bunun əksinə olaraq 20Ne (ulduzlu nukleosintezdə hazırlanan əsas ilkin izotop) nükleogen və ya radiogen olduğu bilinmir. Yerdəki 20Ne dəyişkənliyinin səbəbləri də bununla əlaqəlidir.
Marina Durunda
Fərdi mükafatları
Marina Durunda 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Gənclər və İdman Nazirliyinin təsis etdiyi "İlin ən yaxşıları mükafatı 2014" layiq görülmüşdür. Marina həmçinin Azerisport.com idman saytının hər ayın sonu səs vermə yolu ilə keçiridiyi "Ayın idmançısı" mükafatınında 6 dəfə qalibi olmuşdur.
Neon
İzotopları
Nukleogen neon izotopları əmələ gətirən əsas nüvə reaksiyaları bir neytron udulmasından və bir alfa hissəciyinin dərhal emissiyasından sonra müvafiq olaraq 21Ne və 22Ne izotoplarını əmələ gətirir. Reaksiyalarda udulan neytronlar, əsasən uran sıra parçalanma zəncirlərindən əmələ gələn alfa hissəciklərinin ikinci dəfə parçalanma reaksiyası ilə əmələ gəlir. Son nəticə, qranitlər kimi uranla zəngin süxurlarda 20Ne/22Ne daha az və 21Ne/22Ne daha çox müşahidə olunur. Həmçinin 20Ne müxtəlif təbii yerüstü neytron mənbələrindən bir neytron udduqda 21Ne nukleogen reaksiyada meydana gələ bilər.
Bundan əlavə, yer süxurlarının izotopik analizi 21Ne izotopunun kosmogen (kosmik şüa) əmələ gətirdiyini göstərdi. Bu izotop maqnezium, natrium, silisium və alüminiumdakı parçalanma reaksiyaları ilə əmələ gəlir. Hər üç izotopu təhlil edərək kosmogen komponenti magmatik neon və nukleogen neon vasitəsi ilə həll etmək olar. Bu, neonun yerüstü süxurların və meteoritlərin kosmik məruz qalma yaşlarını təyin etmək üçün faydalı bir vasitə olacağını göstərir.
Xüsusiyyətləri
250px|thumb|left|Ultrabənövşəyi (solda) və infraqırmızı (sağda) xətlərlə neonun spektri Neon, heliumdan sonra ikinci ən yüngül nəcib qazdır. Qırmızı-narıncı rəngə sahibdir. Ayrıca, neon hər hansı bir elementin ən dar maye diapazonuna malikdir: 24.55 K-dən 27.05 K-ə (−248.45 °C-dən 45245.95 °C-ə qədər və ya 15415.21 °F-dən −410.71 °F). Maye heliumun soyuducu qabiliyyətindən 40 dəfə (maya həcmi) və maye hidrogendən üç dəfə artıqdır. Bir çox tətbiqlərdə heliumdan daha ucuz bir soyuducu məhsuldur.
Neon plazmasında nəcib qazların normal gərginlik və cərəyanlarında ən güclü işıq axımı mövcuddur. Bu işığın insan gözü üçün ortalama rəngi bu aralıqdakı bir çox xətt səbəbiylə qırmızı-narıncı rəngdədir; əgər vizual komponentlər bir spektroskop tərəfindən dağılmazsa gizli yaşıl bir xətt də mövcuddur.
İki fərqli neon işıqlandırma geniş istifadədə edilir. Neon parıltılı lampalar ümumiyyətlə kiçikdir, əksəriyyəti 100 ilə 250 volt arasında işləyir. Onlardan güc indikatoru və dövrə sınaq cihazlarında geniş istifadə edilmişdir, lakin bu tətbiqlərdə artıq işıq yayan diodlar (LED) üstünlük təşkil edir. Bu sadə neon qurğular plazma displeylərin və plazma televizor ekranlarında istifadə edələrdə. Neon lövhələri ümumiyyətlə daha yüksək gərginliklərdə (2-15 kilovolt) işləyir və işıqlı borular bir metr uzunluğundadır. Şüşə borular tez-tez lövhələr üçün forma və hərflər şəklində, həmçinin memarlıqda geniş istifadə edilir.
250px|thumb|right|Ne klrat hidratının kristal quruluşu