cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Müqəddəs İsaak kafedralı
İsaak kafedralı Böyük Vətən Müharibəsi zamanı
Kafedralın nəhəng binası qışda bütünlüklə donurdu, yazda isə su damcılarla daxili divarlarda və sütunlarda meydana çıxırdı və nazik axınlarla aşağı enərək, daş döşəmələrdə qurumayan gölməçələr yaradırdı. Bu cür nəmişlikdə parça, mebel, xalça nümunələri, rəsm əsərləri və bir çox digər əşyalar müharibənin keçməsini gözləməli idilər. İncəsənət əsərlərini qoruyan İsaakiyin möhkəm divarları eyni zamanda onların həyatına təhlükə yaradırdılar (bəzi divarlar artıq qəzalı vəziyyətdə idilər). Bütün bunlarla azsaylı muzey əməkdaşları mübarizə aparmalı idilər. 280x280px|thumb|left|Kafedralın sütunlarında müharibə zamanı qəlpələrin əmələ gətirdiyi zədələr görünməkdədir. Mühafizəçilər müharibə dövrü şəraitində kafedralın aldığı bütün zədələri tətqiq edərək, təmir işlərinin aparılması üçün hazırlıq tədbirlərini yerinə yetirmişdilər. 1942-ci ilin yaz və yay aylarında baş vermiş qəzalardan sonra suyun zirzəmilərdən çıxardılmasına çox güc sərf olunmuşdur. Həmin zirzəmilər o zaman yağış suları ilə demək olar tamamilə dolmuşdur. Bu üzdən aşağıdakı zirzəmilərdə qalan yeşikləri və suyun təsirindən islanmaya məruz qalmış muzey eksponatlarını yubanmadan çıxartmaq və onları qurutmaq lazım idi. Xoşbəxtlikdən, Oranienbaum sarayının mebellərindən və Şəhər tarixinin muzeyindən olan kitabxana materiallarından başqa demək olar ki, bütün əşyalar sağ-salamat qalmışdılar. Oğurluq və digər gözlənilməz hadisələrin öncədən qarşısının alınması məqsədilə, kafedral ərazisində elmi əməkdaşların fasiləsiz növbətçiliyi tətbiq edilmişdir. Muzey yükünün mövcudluğunun dövrələnməsi, tutuşdurulması və yoxlanması, həmçinin plombların tamlığının nəzarəti və temperatur tərəddüdləri, rütubətlər, qəzalı hadisələr haqda "Növbətçi kitabında" saxlama şərtlərinin qeydiyyatı burada çalışan növbətçilərin əsas vəzifəsi öhdədiklərinə daxil edilmişdir.
Kilsədaxili sahəyə qənaət edilməsi üçün qiymətli əşyalarla dolu yeşiklər bir neçə yarus ilə bir-birinin üzərinə qoyulmuşdur və bu hava cərəyanının düzgün sirkulyasiya etməsinə maneəçilik törədirdi. Tezliklə bu, kafedralın unikal divar rəsmləri üçün ciddi təhlükəyə çevrilmişdir. Yeşiklərin arasında lazımi ölçüdə keçidlərin tənzimlənməsi və yaranmış çıxılmaz vəziyyətin aradan qaldırılması məqsədilə, yeşikərin yerləri təkrarən dəyişdirilmiş, çoxyarusluluq aradan qaldırılmışdır. Bu işlə taqətdən düşmüş, aclıq və soyuqdan tükənmiş qadınlar məşğul olurdular. Onlar ağır yeşikləri boşaldır, hərəkətə gətirir və dartırdılar. Onlar ümid edirdilər və inanırdılar ki, onlar tərəfindən mühafizə edilən bu əşyalar gələcəkdə, yəni müharibədən sonrakı illərdə hər bir kəsə lazım olacaq.
Binanın havasının dəyişilməsi üçün ağır qapılar taybatay açılmışdır. Bunun nəticəsində kafedralın daxilində çox güclü burulma və yellər yaranırdı və o, çox sürətlə gedən gəminin göyərtəsinə bənzəyirdi. Nəmişlik və İsaakinin soyuğu təkcə qiymətsiz əşyaları deyil, həm də muzey əməkdaşlarının özlərini də məhv edirdi; iş gününün sonunda onlar kafedraldan donmuş, qançırlığa qədər solğun halda və keyimiş əl və ayaqlar ilə çıxırdılar.
Artıq o zaman elmi işçilərdən ibarət kollektiv müharibə illəri ərzində dağıdılmış şəhərətrafı saray-muzeylərinin və parkların restavrasiyası və bərpası üçün lazım olan konservləşdirilmiş memarlıq və incəsənət nümunələrini toplamağa başladı. Məhz blokada günlərində, İsaak kafedralın içərisində çalışan Qatçinanın, Puşkinin və Peterhofun əməkdaşları bu şəhərətrafı abidələr haqqında gələcək monoqrafiyalar üçün ətraflı planlar hazırlayırdılar. Bundan əlavə olaraq, kafedralın zirzəmisində yerləşən kiçik bir otaq da qoruyanların öhdəsində idi. İş üçün təchiz edilmiş həmin kiçik sığınacağa düşmək üçün sürüşkən daş nərdivan vasitəsilə enmək, daha sonra tünd dəhlizlərin qarışıq labirinti üzrə keçmək lazım idi. Burada fondların sənədləşməsi üçün nəzərdə tutualn şkaflar, böyük yazı masası, stullar və buxarı yerləşirdi. Amma əməkdaşlar bu otaqda nadir hallarda işləyirdilər, çünki zirzəmiyə getmək xarici dünyadan təcrid olmaq, hətta kilsəyə ən bilavasitə yaxınlıqda nə baş verdiyindən naməlum olmaq mənasını verirdi. Orada, yəni bayırdan, insanlar mərmilərin qırılmalarını və metronomun taqqıltısını eşidirdilər (hava təhlükəsi siqnalı zamanı o dəqiqədə həmişəki kimi 60 dəfə yox, iki dəfə daha sürətli taqqıldayırdı).
İsaak kafedralı Böyük Vətən Müharibəsindən sonra
1948-ci ildən "İsaak kafedralı" muzeyi kimi fəaliyyət göstərir. 1950–1960-cı illər arasında kafedral binasında geniş bərpa işləri həyata keçirilmişdir. Həmçinin günbəzdə baxış meydançası təşkil edilmişdir; buradan şəhərin mərkəzi hissəsinə əsrarəngiz mənzərə açılırdı. Kafedralın daxilində Fukonun kəfkiri quraşdırılmışdır (o, hal-hazırda demontaj edilib) və o, öz nəhəng uzunluğu sayəsində insanlara yer kürəsinin fırladılmasını əyani şəkildə nümayiş etdirirdi.
1990-cı ildən başlayaraq, kafedralda uzun fasilədən sonra birinci kilsə xidməti keçirilmişdir, hal-hazırda dini ibadət mərasimləri bayram günləri və bazar günləri mütəmadi olaraq keçirilir. Bundan başqa, kilsə "İsaak kafedralı" Dövlət muzey-abidəsinin tabeçiliyindədir.
Georgi Butikov (RU) — 1968-ci ildən — 2002-ci ilədək.
2008-ci ilin yanvar ayına kimi — Nikolay Viktoroviç Naqorski (RU) — 25 may 1944–14 yanvar 2008).
3 iyun 2008-ci ildən etibarən — Nikolay Vitalyeviç Burov (RU) — o, Peterburqun mədəniyyəti üzrə Baş komitənin keçmiş rəhbəri idi.
Eksteryeri
İsaak kafedralı — gecikmiş klassisizmin və digər yeni memarlıq istiqamətlərinin (neorenessans, bizans üslubu, eklektika) görkəmli nümunəsi, həmçinin unikal memarlıq tikintisi və şəhərin mərkəzi hissəsinin çoxmərtəbəli dominantı hesab edilir.
Kafedralın hündürlüyü 101,5 m, uzunluğu (portiklər də daxil olmaqla) 111,3 m, eni isə — 97,6 metrdir. Günbəzin xarici diametri 25,8 m, daxili diametri isə — 21,8 metrə bərabərdir. Binanı müxtəlif ölçülü 112 monolit qranit sütun bəzəyir. Divarlara açıq-boz rəngli Ruskeal mərməri ilə üz çəkilmişdir. Sütunların quraşdırılması zamanı mühəndis A. Betankurun taxta konstruksiyalarından istifadə olunmuşdur. Portiklərdən birinin haşiyəsində (frizində) memarın özünün heykəltaraşlıq təsvirini ayırd etmək olar (Monferran faktiki olaraq kilsənin həsr edilməsindən dərhal sonra vəfat etmişdi, lakin memarın yaratdığı kafedralın daxilində basdırılması haqda bəhs edən və hələ ölümündən öncə yazılan vəsiyyətnaməyə tezliklə xitam verilmişdir).
Şimal fasadı
Şimal portikinin haşiyəsində yerləşdirilmiş "Uku tanrı, çar sənin gücünlə sevinəcək" frazası, bütün tikintinin ideyasının ifadəsi hesab edilə bilər.
Şimal portikinin frontonunda "İsanın dirilməsi" relyefi təsvir olunmuşdur (relyef heykəltaraş F. Lemer tərəfindən 1839–1843-cü illər arasında yaradılmışdır). Kompozisiyanın mərkəzində — tabutdan qalxmış İsa, ondan sağda və solda mələklər, onların arxasında isə hürküdülmüş keşikçilər və sarsıdılmış qadınlar təsvir olunmuşdular. Əhdi-Cədidin öyrətdiyinə görə Pasxa vasitəsiylə qeyd edilən İsanın dirilməsi, xristian inancının əsas məqamlarından biridir. Ölümə qalib gəlmiş və insanlara qurtuluşa və əbədiliyə ümidi vermiş İsa Məsihin şərəfinə hər il xristian kilsəsinin ən təntənəli və sevincli bayramı sayılan Pasxa qeyd edilir. Dünyanın müxtəlif hissələrində bir-birindən fərqli Pasxa adətləri olsa da, şəfəq xidmətləri, Pasxa bayramlaşması, kilsə dövrələməsi və İsanın boş türbəsinin simvolu olan bəzədilmiş Pasxa yumurtaları ümumi motivlərdir. Məhz bu bayramın şərəfinə kilsənin attik hissəsində və binanın künclərində (bucaqlarında) yüksək çıraqlar alışır və diz çökən mələklərin əlləri onları ehtiram və sitayişlə dəstəkləyir (mələk heykəllərin müəllifi İ. P. Vitalidir).
Bulbophyllum reevei
(Bulbophyllum reevei) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Müqəddəs İsaak kafedralı
Şimal fasadı
Heykəltəraş Vitali tərəfindən hazırlanmış və kafedralın künclərində və frontonların zirvələrində yerləşdirilmiş heykəllər, İsa Məsihin ən yaxın şagirdləri olmuş 12 müqəddəs həvarini təsvir edirlər; bundan başqa, onların zirvələri İsanın həyatından hekayə edən Əhdi-cədidin 4 kitabının və İncilin müəllifləri olan yevangelistlərin heykəlləri ilə tamamlanmışdır.
Həvari Pyotr (solda) əlində səma çarlığının darvazalarını açmaq üçün nəzərdə tutulan böyük açarla təsvir olunmuşdur. Pyotr İsa Məsihin on iki həvarisindən biri və Andreasın (Andreyin) qardaşı idi. Pyotrun əsl adı Simon idi; əfsanəyə görə, o, Əhdi-Cədiddə adı qeyd olunan məşhur Beyt Sayda qəsəbəsində anadan olmuşdur. Dolanışığını balıqçılıqla təmin edən kasıb bir balıqçı olan Əziz Pyotr, qardaşı ilə Qaliley dənizinə (Lut gölünə) tor atarkən onları izləyən İsa onlara balıq ovlama işini birdəfəlik buraxmağı və bunun əvəzinə insan ovlamağı bildirmişdir (Matfey incili, 4:19):
Xristianlıq dininin şövqlü vaizi sayılan Pyotr, xəstəliklərdən zəifləmiş insanları sağalda, vəfat etmiləri isə yenidən dirildə bilirdi və İsaya öz inamını şəhid ölümüylə sübut etdi: əfsanəyə görə, o, imperator Neronun əmri ilə başı aşağı şəkildə çarmıxa çəkilmişdir. Lakin İsa Məsihin dirçəlişindən və Müqəddəs Ruhun zaman enişindən sonra, Pyotr İncil kitabını İsrail, Antioxiya və bütün Kiçik Asiya ərazilərinə yaymağa müvəffəq olur. İsa onu kilsənin "qayası" (yəni təməl daşı) olaraq təyin edir və ona səma çarlığının açarını təqdim edir. Bu səbəblə də o, bütün ikonalarda əlində açarla təsvir olunurdu.
Taxçalarda quraşdırılmış heykəllər (sol taxçadakı "Xaçın daşınılması" və sağ taxçadakı "Məzara endirmə") Peterburqun məşhur heykəltaraşı Peter Klodt fon Yürgensburq tərəfindən hazırlanmışdır.
Şimal fasadındakı qapılar (qapılar Vitali tərəfindən hazırlanmışdır): "Yerusəlimə giriş", "Bu insan", "İsanın qamçılanması", Möcüzəyaradan Müqəddəs Nikolay, Rahib Dalmasiyalı İsaak, Diz çökən mələklər.
Qərb fasadı
Qərb portikinin fasadında 1842–1845-ci illərdə heykəltaraş İ. P. Vitali tərəfindən hazırlanmış "Dalmasiyalı İsaakın imperator Feodosi ilə görüşməsi" adlı relyef yerləşir. Onun əsas süjeti — hakimiyyətin iki başlıca qolu sayılan çarlığın və dinin həmahəngliyi və birləşməyidir (qərb portikinin Senat və Sinod binalarına tərəf yönəldilməsi təsadüfi deyil). Barelyefin mərkəzində təsvir edilən və sol əlində xaç saxlayan Dalmasiyalı İsaak, digər əli ilə yaraq-əsləhələrə bürülmüş və itaətkarlığın əlaməti olaraq başını əymiş imperator Feodosiyə sanki xeyir-dua verir. İmperatordan solda onun həyat yoldaşı Eliya Flasillanın heykəli yerləşdirilmişdir. Bir qədər solda isə iki fiqur vardır ki, onlardan da biri Rəssamlıq Akademiyasının prezidenti A. N. Oleninə, ikincisi isə İmperator sarayının naziri vəkafedralın inşası üzrə komissiyanın sədri knyaz P. M. Volkonskini xatırladır. Portikin sağ tərəfini diz çökmüş əsgərlərin çoxsaylı heykəlləri bəzəyir. Barelyefin sol küncündə əlində kafedralın kiçik modelini saxlayan, İsaak kafedralının layihəsinin müəllifi olan O. Monferranın yarımçılpaq fiquru quraşdırılıb.
Həvari Foma (heykəltaraş Vitali) — irəli uzadılmış sağ əli və təəccübləndirilmiş üz cizgiləri ilə, həmçinin sol əlində (memar kimi) günyə ilə birlikdə təsvir olunmuşdur. O inamsızlığa meylli idi və İsanın dirilməsinə yalnız onun bədəninə toxunduğu an inandı.
Həvari Varfolomey (və ya Bartolomey; heykəltaraş Vitali) — xaç və kürəkciklə təsvir edilmişdir. O, on iki Peyğəmbərdən biri idi; İncil onun haqqında çox az məlumat verir. Müqəddəs Üçlük gününü bayram etdikdən sonra, o, dini xidmətlərini yerinə yetirmək üçün əvvəlcə Ərəbistana və Fars ölkəsinə, daha sonra isə Matta Tövratının tərcüməsiylə əlaqədar Hindistana səfər etdiyi bildirilir. Bir çox mənbəyə görə Varfolomey Ermənistanda çarmıxa çəkilərək şəhid olmuşdur. Bundan başqa, bir çox tarixçilərin fikrincə Varfolomey ilə Nataniel eyni adamdır; bunun əksinə olaraq yunan Sinaksariyonuna görə isə, Varfolomey ilə Simin eyni adamdır.
Yevangelist Mark (heykəltaraş Vitali) — müdrikliyi və qoçaqlığı simvollaşdıran şirlə birgə təsvir edilmişdir. İsanın təlimini vəz edən Mark, İskəndəriyyədə şəhid ölümünü könüllü qəbul etmişdir.
Qərb fasadındakı qapıları bəzəyən barelyef və ornamentlər: "Dağ moizəsi", "Lazarın dirildilməsi", "Zəiflədilmişin sağaldılması", Həvari Pyotr, Həvari Pavel, Diz çökən mələklər.
Cənub fasadı
Cənub portikinin frontonunda 1839–1844-cü ildə heykəltaraş İ. P. Vitali tərəfindən yerinə yetirilmiş "Sehrbazların sitayişi" adlı barelyefi yerləşdirilmişdir. Barelyefin mərkəzində körpə İsa Məsih ilə birgə taxtda əyləşmiş Müqəddəs Məryəm təsvir edilmişdir. Onu sitayişə gəlmiş sehrbazlar əhatə edirlər, onların arasında Mesopotamiya və Efiopiya çarlarının fiqurları daha kəskin seçilirlər. Mariyadan sağda başını əymiş İosif durur. Sol hissədə uşaqla qoca təsvir edilmişdir, uşağın əllərində hədiyyə ilə dolu kiçik bir mücrü yerləşir. Uşaqla qocanın, Mesopotamiya və Efiopiya çarlarının, qul-efiopun fiqurlarında fərdi xüsusiyyətlər aydın şəkildə görünür; fiqurların canlı insan surətləri əsasında yaradılması haqda çoxsaylı şəhadətnamələr qorunub saxlanılmışdır. Frizin üzərində "Mənim məbədim, mənim dualarımdır" yazılmışdır.
Müqəddəs Ruhun enişindən sonra Andreyə müjdəçi qismində Qara dəniz, Frakiya və Makedoniyada xristianlığın yayılması vəzifəsi verilmişdir, müqəddəsin səyahətləri Qafqazda yerləşən Lazika bölgəsinə qədər uzanmışdır. Slavyan inanclarında isə, onun daha da uzaqlara getdiyi, daha sonra Rusiya adı veriləcək torpaqlara çatdığı söylənilirdi. Həvari Andrey daha sonrakı səyahətlərində İncil müəllifi ilə birlikdə Kiçik Asiyada moizə vermiş, Mesopotamiyaya gedib, oradan Qara dənizin sahilindəki Sinop şəhərinə qayıtmış və nəhayət, qısa müddət ərzində geniş bir xristiyan konfessiyasının yaradılmasına müvəffəq olmuşdur. O bölgənin qubernatoru olmuş Egeatesin arvadı Maksimillanın da dinini dəyişməsinə səbəb olmuşdur. Egeates bunu bilərək çox gəzəblənir və həvarini həbs edir. Bunun ardından həvari "X" hərfinə bənzəyən xüsusi xaçda çarmıxa çəkilir; həmin dövrdən başlayaraq, bu cür xaçlara "Andreyev" adı verilmişdir. Rusiyada o dəniz donanmasının himayəçisi hesab edilir; I Pyotrun hakimiyyət dövründə bu müqəddəsin şərəfinə Andreyevsk bayrağı və Müqəddəs həvari Andrey Pervozvannı ordeni təsis edilmişdir.
Filipp (heykəltaraş Vitali) — olduqca təvazökar və gözə çarpmayan biri idi və İsanın şagirdləri arasında heç bir xüsusiyyətin olmaması ilə seçilirdi. Çoxsaylı əfsanələrə görə, o, Skifiya və Frigiyada yerli sakinlər arasında İncili vəz etdiyinə görə təxminən 80-ci ildə Hierapolis şəhərində çarmıxa çəkilərək edam edilmişdir. Məzarı 25 iyul 2011-ci ildə Hierapolis antik şəhərində (indiki Türkiyənin Pamukkale ərazisində), Şəhidlik təpəsində aşkar edilmişdir.
Yevangelist Matfey (heykəltaraş Vitali) — mələyin arxasınca iş görərkən təsvir olunmuşdur; Matfey obrazı, əməllərin və fikirlərin təmizliyinin simvolu hesab olunur; o, İsa üçün könüllü şəhid ölümünü qəbul etmişdir; onu daşlarla döyərək başını kəsmişdilər.
Qərb fasadındakı sol taxçada "Bakirə Məryəmin Müjdələnməsi" adlı heykəltaraşlıq nümunəsi quraşdırılmışdır (heykəlin müəllifi A. V. Loqanovskidir). Həmin fasadın sağ taxçasında isə "Körpələrin döyülməsi" heykəli yerləşdirilmişdir.
Şərq fasadı
Nevski prospektinə tərəf yönəldilmiş şərq portikinin barelyefində "Dalmasiyalı İsaak imperator Valenti dayandırır" adlı süjet təsvir olunmuşdur (1841–1845, heykəltaraş Filipp Onore Lemer). Bareyefin mərkəzini Dalmasiyalı İsaak bəzəyir; o, imperator Valentə tezliklə həlak olacağını öncədən xəbər verərək, onun yolunu kəsir. Feodosiyə qədər hökmranlıq etmiş təcrübəli döyüşçü, arianların himayəçisi idi, hansıların ki, təlimi xristian təliminin yenidən baxılmasının cəhdini özündə təşkil edirdi. Xaçpərəstlərin davamçısı olan Dalmasiyalı İsaak zindana salınmış (barelyefdə onun əlləri döyüşçülər tərəfindən qandalladnığı an təsvir olunmuşdur) və onu yalnız xristian təliminin davamçısı sayılan Feodosi azad etmişdir. Frizin üzərində haşiyəşəkilli "Tanrı sənə təvəkkül edirik və əsrlər boyu unutmayacağıq" yazısı yerləşdirilmişdir.
Yakov Zavedeyev (heykəltaraş Vitali) — İlahiyyatçı İoannın qardaşı idi və öz fəal xarakteri, qətiyyəti və inamda sarsılmazlığı ilə fərqlənirdi. Məhz bu cür keyfiyyətlərinə görə də o, başqa həvarilərə nisbətən daha tez zərər çəkmişdir. Həvarilərin arasında birinci məzlum olmuş Yakov, əliqandallı şəkildə Yerusəlimə gətirilərək başı kəsilmişdir.
Simon Kananit (heykəltaraş Vitali) — mişarla təsvir edilmişdir. Bu həvari İsa təlimi ilə Afrikanı, başqa əfsanələrə görə isə — Britaniya adaları, Vaviloniya və İranı maarifləndirmişdir və dinə olan sədaqətinə görə xaçda çarmıxa çəkilmişdir. Mişar — bütün həvarilərin əzablarının simvolu hesab edilir.
Müjdəçi Luka (heykəltaraş Vitali) — İsanın kanonik Kitablarının müəlliflərindən olan dörd müjdəçidən birisi idi. Luka, qədim Suriya ərazisindəki ellenistik Antakya şəhərinin yerlisi olmuşdur. Erkən dövr kilsə ataları, başlanğıcda tək bir ədəbi əsəri təşkil edən Luka İncilini və Elçilərin İşləri kitabının dramaturgiyasını Lukaya təqdim etmişdilər. Bu hadisə sonralar Jerom və Eusebius kimi erkən dövr Xristianlıq inancının önəmli fiqurları tərəfindən təsdiq edilmişdir. Buna baxmayaraq, həm dünyəvi, həm də dini alimlər arasında əsərlərin müəllifinin həqiqi kimliyinə dair dəlil çatışmazlığı səbəbindən müzakirələr davam etdirilmişdir. Pavelin "Koloselilere" məktubunda Luka əczaçı və həkim olaraq anılır. Dolayısı ilə o, ilahiyyətçilər tərəfindən həm həkim, həm də Pavelin bir tələbəsi olduğu güman edilir. Luka erkən dövr xristianları tərəfindən müqəddəs olaraq qəbul edilirdi və şəhid olduğuna inanılırdı. Əfsanəyə görə, ö, şahid ölümünü könüllü olaraq qəbul etmiş və xaçın olmadığı üçün zeytun ağacında asılmışdır.
İnteryeri
Kafedralda 3 altar yerləşir; mərkəzi altar Dalmasiyalı İsaaka, soldakı Əzabkeş Yekaterinaya, sağdakı isə Aleksandr Nevskiyə həsr olunmuşdur. İnteryerlər mərmər, malaxit, lazurit, qızıl suyuna salınmış bürünc mozaika ilə üzlənmişdirlər. İnteryer üzərində tərtibat işləri 1841-ci ildə başlanılmışdır; tərtibat işlərində dövrün ən məşhur rus rəssamları (F. A. Bruni, K. P. Brüllov, İ. D. Buruxin, V. K. Şebuyev, F. N. Riss) və heykəltaraşları (İ. P. Vitali, P. K. Klodt, N. S. Pimenov) iştirak edirdilər.
Pravoslav məbədin interyerinə alman memarı Leo fon Klentsenin təklifi üzrə başlanğıcda katolik kilsələrinin bəzək elementi hesab edilən vitraj pəncərələri də daxil edilmişdir. Əsas altarın pəncərəsində Dirilmiş Xilaskarın təsviri Müqəddəs Sinod və şəxsən imperator I Nikolay tərəfindən bəyənilmişdir. İsaak kafedralının interyerini bəzəyəcək vitrajların eskiz variantları ilə alman rəssamı Henrix Mariya fon Hess məşğul olurdu, şüşədə bəzəklərin yaradılmasına isə, Münhendəki Kral farfor manufakturasının nəzdində yaradılmış "Şüşə rəsmləri müəssisəsi"-nin başçısı M. E. Aynmiller rəhbərlik edirdi. Vitrajın sahəsi 28,5 kvadrat metr təşkil edir, onun detalları qurğuşun payları ilə bərkidilmişdir. 1843-cü ilə alman vitrajı Peterburqa gətirilərək, kafedralın pəncərəsində quraşdırılmışdır. O Rusiyada vitraj sənətinin tarixində əsas abidə hesab edilir. İsanın Məsihin şüşə şəkilli təsvirinin Rusiya paytaxtının kafedra məbədində meydana çıxması, qərbi və şərqi xristian ənənələrinin qarşılıqlı təsiri, eləcə də fiqurativ katolik vitrajın və taxt-tac arxası pravoslav ikonanın xüsusi sintezi nəticəsində baş vermişdir. Vitrajın Rusiyanın əsas məbədində quraşdırılması, onun pravoslav kilsələrinin təşəkkül sistemində qanuniləşdirilməsinə imkan yaratdı. Vitrajlar pravoslav məbədlərdə "qanuni" hüquqlara sahib oldular. İsaak kafedralının altar pəncərəsindəki Dirilmiş Xilaskarın təsviri isə, Rusiyanın kilsələrindəki bir çox vitrajlar üçün ikonoqrafiya nümunəsinə çevrildi (ona bənzər təsvirlər həm XIX əsrdə, həm də çağdaş zamanda yaradılırdı). <div class="floatright" style="background-color:#EEEEEE;border:1px; font-size:90%; solid #C8C8C8;padding:1em;text-align:center"> 241x241px Kafedralın tavanındakı çatmatağlaran birini bəzəyən freska.
147x147px 147x147px 148x148px Kafedralın interyerini bəzəyən Xeyir-dua verən İsa vitrajı, Sirmiumlu Anastasiya (müəllif: İvan Buruxin), Mariya Maqdalena və Romalı Aleksandra mozaikaları. İsaak kafedralında XIX əsrin birinci yarısına aid edilən unikal monumental rəsm əsərlərindən ibarət külliyat — 150 panno və rəsm əsəri kilsədə təqdim edilmişdir. Divar naxışları üzərində işlər üçün rəssam-akademistlər — Brüllov, Basin, Bruni, Şebuev, Markov, Alekseylər, Şamşin, Zavyalov və başqaları cəlb edilmişdilər. İncəsənət işləri üzərində rəhbərlik, Peterburq İncəsənət akademiyasının rektoru professor V. K. Şebuevin üzərinə qoyulmuş, dekorun layihəsi və rəngləmələrin ümumi konsepsiyası isə Monferran tərəfindən hazırlanmışdır. Bütün tərtibat işləri Sinodun və şəxsən imperatorun nəzarəti altında aparılırdı. Mənzərəli pannonun icrası zamanı baş vermiş əsas problemlərdən biri, müxtəlif texniki üsulların seçimi oldu. Klentsenin ilkin təklifinə görə (onunla I Nikolay razı idi), kilsənin rəngləmələri enkaustika texnikasında yerinə yetirilməli idi. Ancaq gələcək rəngləmələrin icra üslublarının müzakirəsinə cəlb edilmiş Bruni, memar Klentse ilə Münhendə 1842-ci ilin başlanğıcında baş tutmuş çoxsaylı konsultasiyalardan sonra, həmin enkaustika texnikasının Peterburqun iqlim şəraiti üçün tamamilə yararsız olduğuna dair yekun məruzə verdi. Bərpaçı Valatinin fikirinə söykənərək, Bruni dibli mis çərçivələr ilə haşiyələnmiş və kətan üzərində yağlı boyalarla rənglənmiş rəsmlərin daha məqsədəuyğun variant olduğunu söyləmişdir. Monferran da yağ rəsmlərin xeyrinə öz razılığını vermişdir. Bruniyə mis üzərində enkaustika texnikası ilə rəngləmə işlərini yerinə yetirmək tapşırılsa da, ancaq tezliklə kafedralın divarlarının xüsusi torpaq və kaşı qarışığı, həmçinin tunc lövhələr üzərində yağlı boya ilə ilə yazmağa qərar verilmişdir. İşlərin bölgüsünə əsasən, Brüllov əsas günbəzi (onun ən böyük kompozisiyası 800 kvadrat metr sahəyə malikdir) və mərkəzi nefin yelkənlərini, Bruni — qutuvari qübbəni və əsas nefin çardağını, Basin isə Aleksandr Nevski və müqəddəs Yekaterina kiçik kilsələrini bəzəməli idilər. Kilsənin qərb hissəsi Əhdi-Ətiq mövzusuna aid edilən süjetlərə, şərq hissəsi isə — İsanın həyatından olan epizodlara həsr edilmişdir.
Yüksək rütubət, kafedralın daxilində əlverişsiz xarici təsirlərə dözümlü olacaq torpaq qatının yaradılmasına maneəçilik törədirdi. Bunun qarşısının alınması məqsədilə, rəngləmənin altındakı divar səthi suvaqlanır, pemza ilə (süngər daşıyla) təmizlənir, 100–120 dərəcədə kürələrin daxilində qızdırılır və üzərinə bir neçə mastika qatı əlavə olunurdu. Rəsm üçün əsasın aşağı keyfiyyətdə olması, bəzi hallarda onun silinməsinə gətirib çıxardırdı, rəssamlar isə şəkilləri yenidən köçürtməyə məcbur olurdular. Bəzi yerlərdə torpaq qatı maladan geri qalırdı. 24 dekabr 1849-cu ilin məktubunda Bruni, "tərtibat işlərinin tamamlanmasından bir müddət sonra divardan rəsm əsərinin səthinə "şora oksidinin" çıxması səbəbnidən, təzə vurulmuş torpaq qatına rəngləmə və naxışların əlavə edilməsinin qeyri-mümkün olduğunu" qeyd etmişdir. Davamlı tərkib yalnız 1855-ci ildə, yəni kafedralın daxilində demək olar ki, bütün mənzərəli işlərin artıq tamamlandığı bir dönəmdə yaradılmışdır.
Kafedraldakı kəskin temperatur fərqi, yüksək rütubət və ventilyasiyanın olmaması, ilk növdə əzəli rəsm əsərlərinin saxlanılması üçün olduqca əlverişsiz şərait yaradırdılar. Məhz bu üzdən 1851-ci ildən başlayaraq interyerin tərtibatı üçün ancaq mozaikadan istifadə ediləcəyinə dair yekdil qərar verilmişdir. Mozaika pannosunun yaradılması Birinci dünya müharibəsinin başlanğıcına qədər davam edirdi. İsaak kafedralı üçün nəzərdə tutulmuş smalta İncəsənət Akademiyasının mozaika emalatxanalarında istehsal edilirdi. Pannonun yaradılması zamanı smaltanın 12 mindən çox çalarından istifadə edilmiş, mozaikanın ümumi fonunun yaradılması üçün isə qızılı smalta (kontoreli) tətbiq edilmişdir. Mozaik obrazlar T. A. Neffin müəllifi olduğu orijinal əsərlərə istinadən yaradılmışdır. Həmçinin Semyon Afanasyeviç Jivaqonun "Gizli şam yeməyi" əsəri, əsas korpus yelkənlərinin divar naxışları, eləcə də kafedralın attika hissəsindəki rəsm əsərləri ("Xainin öpüşü", "Bu insandır", "Qamçılama" və "Xaçın daşınılması") də yeni mozaika səthi ilə üzlənmişdilər.
Kafedralın mozaik rəsm əsərləri 1862-ci ildə Londonda düzənlənən Ümumdünya sərgisində nümayiş edilmiş və sərgi nümayəndələri tərəfindən yüksək şəkildə qiymətləndirilmişdir.
Müqəddəs İsaak kafedralının təqdisetmə mərasiminin xatirəsinə həsr olunmuş medal
Medal İsaak kafedralının təqdisetmə mərasimi şərəfinə 1858-ci ildə imperator II Aleksandrın fərmanı üzrə təsis edilmişdir. Həmin medal ilə kafedralın tikintisində, bəzək tərtibatında və kilsənin həsr edilməsində iştirak etmiş şəxslər mükafatlandırılırdı.
Medallar qızıl və gümüş materiallardan hazırlanmışdır. Onların diametri 33 mm-ə bərabərdir. Medalın üz tərəfində imperator II Aleksandrın profilə baxan portreti təsvir edilmişdir. Medalın arxa tərəfində isə İsaak kafedralının ümumi görünüşü yerləşdirilmişdir. Kafedral fasadını ətrafında uzununa çevrə istiqamətində yazı bəzəyir: "Dalmasiyalı İsaak kafedralı". Təsvirin altında iki sətirlik kitabə vardır: "Əsası qoyulub — 1819. İthaf edilib: 1858" Kəsikdən sol tərəf kənarda medalyerin imzası vardır — "M. K." — Mixail Kuçkin. Sankt-Peterburq sikkə evində 86 qızıl, 100 qızıl, başqa bir məlumata görə isə hər iki metalda 50 ədəd olmaqla (ümumilikdə yüz) və bir neçə ədəd brilyantla işlənmiş qızıl medal zərb edilmişdir.
Həqiqətən, məlumdur ki, memar Ogüst Monferran, həmçinin İmperator Həyətinin Nazirliyinin bəzi məmurları brilyantlarla bəzədilmiş qızıl medallar ilə təltif olmuşdular.
Koreya rəqəmləri
Bir - 하나 (Hana) Iki -둘 (Dool) Üç -셧 Set) Dörd -넷 (Net) Beş -다섯 (Dasot) Altı -여섯 (Yosot) Yeddi -일곱 (İlgob) Səkkiz -여덟 (Yodol) Doqquz -아홉 (Ahob) On -열 (Yol)
Mixail Botvinnik
Həyatı
Mixail Botvinnik 1911-ci il avqustun 17-də Kuokkalada anadan olmuşdur. Şahmatla 12 yaşından məşğul olmağa başlamışdır. Bir çox dünya çempionlarından və qrosmeysterlərindən fərqli olaraq, onun şahmat müəllimi olmamışdır. Botvinnik hər hansı bir şahmat kitabını təkbaşına öyrənər, öz görüşlərini təhlil edərdi.
thumbnail|left|Botvinnik (1927) 14 yaşında o, Leninqrad birinciliyinin yarımfinalında çıxış edərək, əla nəticəyə nail olmuşdur 12 mümkün xaldan 11,5 xal toplamışdır. 16 yaşı tamam olanda ölkənin beşinci çempionatında usta normasını ödəmişdir. Botvinnik 1931-ci ildə 20 yaşında ikən ilk dəfə olaraq ölkə çempionu adını qazanır.
Botvinnikin şahmatda növbəti vəzifəsi beynəlxalq aləmdə şöhrət qazanmaq, mühəndislik fəaliyyətində isə elmlər namizədi diplomunu almaq idi. 1935-ci ildə II Moskva beynəlxalq turnirində Laskeri və Kapablankanı geridə qoyaraq, Florla birlikdə 1–2-ci yerləri bölüşdürdü. Bir il sonra isə beynəlxalq Nottingem turnirində Alyoxini,Eyveni, Laskeri ötərək, Kapablanka ilə 1–2-ci yerləri bölüşdürdü.
Dünya çempionluğu
1947-ci ildə FİDE beş qrosmeysterin arasında çempion adını qazanmaq üçün turnir təşkil etdi. Bir ildən sonra keçirilən matç Botvinnikin qələbəsi ilə nəticələndi. Beləliklə Botvinnikin 15 illik "şahlığı" başlanır. Düzdür, bu müddət ərzində o iki dəfə—1957-ci ildə Vasili Smıslova və 1960-cı ildə Mixail Tala öz tacını uduzmuşdur, lakin hər dəfə bir il sonra keçirilən təkrar matçda çempion adını yenidən özünə qaytarmışdı.
Davola baroş
Davola baroş — Serbiyanın cənubunda Radan dağının zirvəsində yerləşən təbiət mənzərəsi.
Bura hündürlüyü 2 metrdən 15 metrədək olan 202 daş sütundan ibarət bir yerdir. Dağın hündürlüyündə 100 kq çəkili daş sütunlar yerləşir. Bu sütunlar təbii bioloji aşınma nəticəsində yaranmışlar.
Bu ərazidə iki su hövzəsi var ki, bunları da “Şeytan suyu” və ”Şeytan quyusu” adlandırmışlar. Hər iki su hövzəsində minerallaşma yüksək olduğu üçün burada yaşıllıq demək olar ki yoxdur.
Bu yer qəribəliyinə görə yerli sakinlər tərəfindən qorxulu əfsanələrin yaranmasına səbəb olub və buna görə də “Şeytanın şəhəri” adlandırılıb. Bura gələn turistlərə ekskursiya yalnız gecələr keçirilir.
1959-cu ildən ”Şeytan şəhəri”nin ərazisi qoruq statusu alir. 1995-ci ildə Serbiya hökuməti bura təbiət abidəsi statusu verir. 2002-ci ildə isə UNESCO tərəfindən “Şeytan şəhəri” ümumdünya irsi siyahısına salınmışdır.
Həsənqulu bəy Sərməstbəyov
Həsənqulu bəy Sərməstbəyov — Zəngəzurun qəza  rəisi (1919). Ordubad qəzasının Aldərə kəndində anadan olmuşdu.
Lean on Me
"Lean on Me" — amerikalı müğənni və musiqiçi Bill Uizersin mahnısı. Mahnının müəllifi və ilk ifaçısı Bill Uizersin özüdür.
Mahnı "Billboard Hot 100" hit-paradında və "Billboard"ın R&B çartında birinci yeri tutub.
Kamal Kazımov
Kamal Kərim oğlu Kazımov — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Həyatı
Kamal Kazımov 1924-cü ildə Göygöl rayonunun Cırdaxan kəndində (Qarayerli qəsəbəsi) anadan olmuşdur. Böyük vətən müharibəsinin iştirakçısı olmuşdur.`Azərbaycan" üzümçülük sovxozunda fəhlə, təsərrüfat müdiri, Şəmkir konyak zavodunda baş şərabçı, Xanlar şərab zavodunun, "Azərbaycan" sovxozunun və Xanlar Sovxoz — istehsalat birliyinin direktoru (1952–1976) işləmişdir.
1955-ci ildə üzümçülük sahəsində yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuş və 1956-cı ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
Kombinasiya (şahmat)
Kombinasiya — Şahmat termini
Bu və ya digər məqsədə çatmaq üçün nəzəri elementlərin uyğunlaşaraq xüsusi mövqedən istifadə olunması.
Xalxal xanlığı (kitab)
Kitabın mövzusu
Kitab XVIII əsr Xalxal xanlığının ictimai-siyasi və sosial-iqtisadi hadisələri, onun təşəkkül tarixindən bəhs edir.
AGS (Formula-1 komandası)
AGS (ing. Automobiles Gonfaronnaises Sportives (AGS)) fransız avtomobil yarış komandası, Formula 1-də iştirak etmişdir.
Tarixi
Komandanın tarixi XX əsrin 60-cı illərinin sonlarında başlamışdı. O zaman Var əyalətində Gonfaron kəndində benzin stansiyası və qarajı olan fransalı mexaniki Henri Julien yarış avtomobilləri qurmağa qərar verdi. Julien özü müntəzəm kiçik avtomobil yarışlarında iştirak etdi. Yarışçı kimi mükəmməl olmasa da, lakin texniki elmlər dərəcəsi almışdı və nəticədə, yarış avtomobillərinin tikintisinə daha çox vaxt ayırmaq qərarına gəldi. Bu AGS'nin yaranmasına səbəb oldu, bunun açıqlaması "Gonfaron'dan yarış arabaları" idi.
İlk yarışlar
1969-cu ildə ilk avtomobil təqdim olundu. Bu kiçik bir Formula Frans avtomobili idi. Avtomobilin layihəsini, Julienin tələbəsi mexanik Christian Vanderpleyn tərəfindən hazırlanmışdı. Tezliklə AGS Formula 3 yarışlarına qatıldı. 70-ci avtomobil olan «Martini» iştirak etdiyi bu yarışda, komanda xüsusi qalibiyyət əldə edə bilmədi. Növbəti addım 1978-ci ildə komandanın Formula 2-ə qatılması oldu. 1978-79-cu illərdə yarış komanda üçün çox çətin oldu və heç bir xal qazana bilmədi. Amma sonra komanda müntəzəm olaraq xal qazanaraq, zəfər qazanmağa başladı. Nəhayət, mövsümün son yarışında-84, Philip Streif qalib gəlmişdi. 1985-ci ildə komanda Formula 3000-də iştirak etdi və Streif 8-ci yeri tutdu. Julien bu haldan narazı qaldı və komandanın Formula 1-də iştirakına qərar verdi.
Liz Kouç
Liz Kouç (d. 11 oktyabr 1974) — Yeni Zelandiyanı təmsil edən skeletonçu. Liz Kouç, Yeni Zelandiyanı 2002-ci ildə baş tutan XIX Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil edib.
Karyerası
Liz Kouç, 2002-ci ildə Yeni Zelandiya yığmasının heyətində Birləşmiş Ştatların Solt Leyk Siti şəhərində baş tutan XIX Qış Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Liz Kouç, 1-ci gedişdə 53.62 saniyə, 2-ci gedişdə isə 54.18 saniyə nəticə göstərdi və yarışları 13 idmançı sırasında 11-ci yerdə başa vurdu.
ISO 639-2
ISO 639-2:1998, dillərin adlarının göstərimi üçün kodlar - Bölüm 2: Alpha-3 kodu, dillərin adlarının göstərimi üçün kodlarını siyahılar ISO 639 standart, ikinci hissəsidir. Standartın bu hissəsində, hər bir dil üçün verilən üç məktubu "Alfa-3" kodlar olaraq adlandırılar. ISO 639-2 kodları siyahısında 464 qeyd var.
Texnologiya
thumb|upright=1.35|Korpusu açılmış buxar turbini. Belə turbinlər bu gün istifadə olunan elektrik enerjisinin böyük hissəsini istehsal edir. Elektrik enerjisi istehlakı və həyat standartları yüksək nisbətdədir. Texnologiya ("sənət elmi", Yunanca: τέχνη, techne, "sənət, bacarıq, əl hiyləsi"; və -λογία, -logia ) — malların və ya xidmətlərin istehsalında və ya elmi tədqiqat kimi məqsədlərin həyata keçirilməsində istifadə olunan hər hansı texnika, bacarıq, üsul və proseslərin məcmusudur. Bu nöqteyi-nəzərdən kompüter texnologiyası baxılan sahədə kompüter texnikasının aparat və proqram vasitələrindən istifadə texnologiyası deməkdir.
Texnologiyanın ən sadə forması əsas alətlərin işlənib hazırlanması və istifadəsidir. Formalı daş alətlərin tarixdən əvvəlki ixtirası və ardınca yanğını idarə etmək üsullarının kəşfi qida mənbələrini artırdı. Sonrakı Neolit inqilabı bunu genişləndirdi və bir ərazidən əldə edilən ruzi dörd qat artırdı. Təkərin ixtirası insanlara səyahət etmək və ətraf mühiti idarə etməkdə kömək etdi.
Tarixi dövrlərdə, o cümlədən mətbəə, telefon və internetdə baş verən inkişaflar ünsiyyət üçün fiziki maneələri azaldıb və insanların qlobal miqyasda sərbəst şəkildə qarşılıqlı əlaqədə olmasına imkan verib.
Texnologiyanın çoxlu təsirləri var. Bu, daha qabaqcıl iqtisadiyyatların (o cümlədən, bugünkü qlobal iqtisadiyyatın) inkişafına kömək etdi və asudə vaxt sinfinin yüksəlməsinə imkan verdi. Bir çox texnoloji proseslər çirklənmə kimi tanınan arzuolunmaz əlavə məhsullar əmələ gətirir və təbii ehtiyatları Yerin ətraf mühitinə ziyan vuraraq tükəndirir. Yeniliklər həmişə cəmiyyətin dəyərlərinə təsir göstərmiş və texnologiya etikasında yeni suallar doğurmuşdur. Buna misal olaraq insan məhsuldarlığı baxımından səmərəlilik anlayışının yüksəlişini və bioetikanın problemlərini göstərmək olar.
Texnologiyanın insan vəziyyətini yaxşılaşdırması və ya pisləşməsi ilə bağlı fikir ayrılıqları, texnologiyadan istifadə, və bağlı fəlsəfi mübahisələr yaranıb. Neo-Lüddizm, anarxo-primitivizm və bu kimi mürtəce hərəkatlar texnologiyanın geniş yayılmasını tənqid edir, onun ətraf mühitə zərər verdiyini və insanları özündən uzaqlaşdırdığını iddia edir ancaq transhumanizm və texno-proqressivizm kimi ideologiyaların tərəfdarları davamlı texnoloji tərəqqi cəmiyyət və insan vəziyyəti üçün faydalı hesab edirlər.
Tərif və istifadə
"Texnologiya" termininin istifadəsi son 200 il ərzində əhəmiyyətli dərəcədə dəyişmişdir. 20-ci əsrdən əvvəl bu termin ingilis dilində qeyri-adi idi və o, ya faydalı sənətlərin təsviri və ya öyrənilməsi üçün, ya da Massaçusets Texnologiya İnstitutunda (1861-ci ildə nizamnamə) texniki təhsilə işarə etmək üçün istifadə olunurdu.
"Texnologiya" termini 20-ci əsrdə İkinci Sənaye İnqilabı ilə əlaqədar olaraq ön plana çıxdı. Termin mənaları 20-ci əsrin əvvəllərində Torşteyn Veblendən başlayaraq amerikalı sosial elm adamları və Almaniyanın Technik anlayışından ideyaları "texnologiyaya" tərcümə etdikdə dəyişdi. Alman və digər Avropa dillərində ingilis dilində olmayan texniki və texnologiya sözləri arasında fərq mövcuddur ki, bu da adətən hər iki termini yəni "texnologiya" kimi tərcümə edildi. 1930-cu illərə qədər "texnologiya" təkcə sənaye sənətinin öyrənilməsinə deyil, həm də sənaye sənətinin özünə aiddir.
1937-ci ildə amerikalı sosioloq Rid Bain yazırdı ki, "texnologiyaya bütün alətlər, maşınlar, qablar, silahlar, alətlər, yaşayış yerləri, geyimlər, rabitə, nəqliyyat vasitələri və bizim onları istehsal edib istifadə etdiyimiz bacarıqlar daxildir". Bainin tərifi bu gün alimlər, xüsusən də sosial elm adamları arasında ümumi olaraq qalır.
Həmlə (şahmat)
Həmlə — Şahmat termini
Konkret məqsədə nail olmaq üçün bir və ya bir neçə gediş həmlə adlanır.
Mark Helfriç
Mark Helfriç (, noyabr 1957) - ABŞ montajçısı və rejissorudur.
Şotland sallaqqulaq pişiyi
Şotland sallaqqulaq pişiyi və ya skottiş - fold (ing.  Scottish Fold ) — məxsusi qulaq quruluşu olan (qulaqlar önə və aşağı əyilmiş) pişik cinsi. Bu pişiklərin qeyri - adi xarici görünüşünün səbəbi genetik mutasiyadır.
Tarixi
Öz yaranmasına görə bu pişiklər 1961 - ci ildə Şotlandiyanın Petşir qraflığında yerləşən fermada doğulmuş və gözlənilməz mutasiya aşkarlanmış pişik balalarına borcludurlar. Çoban Uilyam Ross ağ pişik balası Syuzini əldə edir. Müasir skotiş - foldlar məhz Syuzidən törəyiblər. Təəssüflər olsun ki, bu pişik erkən yaşda avtomobilin altında qalsa da o vaxta qədər o, daha bir qulağı sallaq pişik balasını - Snuksu dünyaya gətirməyə macal tapmışdı. Snuks bu cins pişiklərin artmasında böyük rol oynamışdır. İlk vaxtlar hesab edirdilər ki, bu pişiklər kardır. Lakin bu ehtimallar özünü doğrultmadı amma xüsusi quruluşuna görə onların qulaqlarına tez - tez təmizləmə lazımdır.
Sağlamlığı
Skottiş - foldları bir - birilə cütləşdirmək olmaz, belə ki bu sümük problemlərinə səbəb ola bilər. Onların partnyorlarının skottiş - strayt (qulaqları düz olan şotland pişikləri) cinsindən olması arzuolunandır.
Xarici görünüşü
Orta ölçülü, möhkəm, harmonik bədən quruluşuna malik. Tükləri qısa, qalın, elastik və yumşaqdır. Rəngi müxtəlif cür ola bilər. Qulaqlar enlidir və yuxarı hissəsi qulaq dəliyini örtür. Gözləri iri, dairəvi, açıq və genişdir. Gözləri müxtəlif rəngdə ola bilər, adətən tüklərin rənginə uyğun olur. Bəzən müxtəlif rəngli gözləri olan pişiklərə də rast gəlinir. Bədəni uzunsov və zərifdir. Çiyinləri və budlarının ni eynidir, sinəsi həcmli və genişdir. Ayaqları orta və uzun, möhkəm olur. Quyruğu orta və uzun, başlanğıcı qalın və getdikcə nazikləşən olur.
Davranışı
Şotland sallaqqulaq pişiyi sakit xarakterə malikdir, evə, insanlara bağlılığı ilə seçilir. Adi pişiklərdən fərqli olaraq səsi daha ciyiltilidir. Digər bir xüsusiyyəti isə heç bir kömək olmadan arxa ayaqları üstə dura bilməsidir. Bəzən arxası üstə yatırlar. Bu pişik cinsi oynaqdır, öyrətmək asandır, bu səbəbdən də onları tez-tez sərgilərdə görmək olar. Bəzən televizora da baxırlar. Uşaqlarla çox yaxşı yola gedirlər lakin çox səs - küylü ortamda qorxa bilərlər.
Xarici keçidlər
What is a Scottish Fold?
Scottish Fold Cats
Liman Şəhərlərinin Universitet Liqası
Liman Şəhərlərinin Universitet Liqası ( və ya qısaca ) — dünyanın böyük liman şəhərlərində yerləşən universitetlərin beynəlxalq birliyi.
Tarixi
2006-cı ildə təsis edilmişdir. İlk ümumi yığıncağı da elə həmin il Yaponiyanın Yokohama şəhərində keçirilmişdir.
Üzvləri
2014-cü ilin dekabr ayına olan məlumata görə liqaya 12 ölkədən 15 ali məktəb üzvdür.
Ev keçisi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Ev keçisi ilk əhliləşdirilmiş heyvanlardan hesab olunur. Təqribən 9000 il bundan əvvəl Yaxın Şərqdə əhliləşdirilib. Bu keçinin əcdadı Egey dənizidəki yunan adalarından Türkiyə, İraq, İran və Pakistanda rast gəlinən vəhşi bezoar keçisi olub.
Əksər erkək və dişiləri saqqallı olur. Bədənləri yunla örtülüdür.
Qoyun sürülərində keçilər sayca azlıq təşkil edir. Bir sürüdə ən çoxu təxminən 10–15 baş keçi olur. Lakin Kiçik Qafqazın bəzi dağ və dağətəyi kəndlərində 50–60 başdan ibarət kiçik keçi sürüləri də olub və meümkündür ki, indi də olsun. Sürüdəki erkəclər yedəkçi-aparıcı rolunu oynayırlar. Qədimdən Azərbaycanda keçi cinslərinə rast gəlinir. Keçilərin Azərbaycanda məskunlaşmasının azı üç min illik tarixi olduğu söylənilir. Zəmanəmizə qədər gəlib çıxmış yerli keçi cinsinin orta çəkisi 40–60 kq-a qədər olur.
Abdan
Abdan — İranın Buşehr ostanının Deyr şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 6 058 nəfər və 1 224 ailədən ibarət idi.
Bulbophyllum recurvilabre
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fransua Viyet
Fransua Viyet (1540-1603) - Fransız riyaziyyatçısı. Hesab edilir ki, bütün elementar cəbri işləyib hazırlamışdır.
Giro vulusvalisi
Giro vulusvalisi — Əfqanıstanın Qəzni vilayətində inzibati ərazi vahidi.
UEFA Avropa Liqası 2018/2019
UEFA Avropa Liqası 2018/2019 – UEFA tərəfindən keçirilən Avropanın ən böyük ikinci futbol tədbirinin 48.mövsümüdür. UEFA Avropa Liqası adı və formatıyla isə 10.mövsümdür.
Final matçı Azərbaycandakı Bakı Olimpiya Stadionunda iki ingilis klubu – Arsenal və Çelsi arasında keçirildi. Bu finalda ilk dəfə eyni şəhəri təmsil edən klublar iştirak edirdi. Bundan əlavə həmin mövsümdə həm Çempionlar Liqası, həm də Avropa Liqasının finalında ingilis klubları üz-üzə gəldi ki, bu da UEFA tarixində bir ilkdir. Bu uğuru ilk dəfə məhz ingilis klubları elə bu il qazandılar. Finalda 4–1 hesabı ilə qalib gələn Çelsi 2019 UEFA Super Kuboku çərçivəsində 2018–19 UEFA Çempionlar Liqası qalibi Liverpul ilə matç oynama hüququ qazandı.
Format dəyişikliyi
9 dekabr 2016-cı ildə UEFA 2018–2021-ci illər arası keçiriləcək avroliqalarda formatın dəyişdiriləcəyi barədə qərar qəbul etdi. Dəyişikliyə görə, Çempionlar Liqasında mübarizəni dayandıran bütün klublar Avropa Liqasında iştirak etmək hüququ qazanır.
Qatılacaq komandaların müəyyənləşməsi
2018–19 UEFA Avropa Liqası mövsümündə 213 komanda mübarizə aparır. Ölkələrin sıra saylarının təyin olunması üçün 2017-ci il UEFA ölkələr reytinq siyahısından istifadə olunur. Buna görə;
Ölkə sıralaması
Ölkələrin toplam xalları 2012-13 və 2016-17-ci illər arasında Avropa Kuboklarında mübarizə etmiş ölkə komandalarının toplam xallarıdır.
Komandalar
Turnirə qatılan komandaların yerli turnirlərdə tutduqları yerlər həm rəqəmlə həm də abreviaturalarla mötərizə içərisində verilmişdir.
Abreviaturaların açıqlamaları:
Turnirin təqvimi
Oyunların tarixləri aşağıdakı kimidir. (Qrup mərhələsi istisna olmaqla, bütün mərhələlərin püşkatma mərasimləri İsveçrənin Nyon şəhərində keçirilir.)
İlkin mərhələ
Avroliqalar tarixində ilk dəfədir ki, bu mərhələ oynanılır. Bu mərhələnin püşkü 12 iyun 2018-ci ildə atıldı. Mərhələnin ilk matçları 28 iyunda, ikinci matçları isə 5 iyulda oynanıldı.
Birinci təsnifat mərhələsi
Birinci təsnifat mərhələsinin püşkü 20 iyun 2018-ci ildə atıldı. İlk matçlar 10, 11, 12 iyul tarixlərində oynanıldı. İkinci matçlar isə 17, 18, 19 iyul tarixlərində oynanıldı.
İkinci təsnifat mərhələsi
İkinci təsnifat mərhələsində klublar iki yerə bölünür: Çempionlar və çempion olmayanlar. İkinci təsnifat mərhələsinin püşkü (çempionlar) 19 iyunda, (əsas yol) 20 iyunda atılmışdır. İlk matçlar 26 iyulda, ikinci matçlar isə 2 avqustda oynanıldı.
David Kosteletski
David Kosteletski (David Kostelecký; ) — trap növündə çıxış edən Çexiya atıcısı. 2008-ci ildə Olimpiya çempionu, 2019-cu ildə Avropa Oyunlarının çempionu, 2011-ci ildə dünya çempionatının gümüş mükafatçısı, 2002 və 2017-ci illərdə Avropa çempionu, 1995-ci ildə yeniyetmələr arasında dünya çempionu, 1992 və 1993-cü illərdə yeniyetmələr arasında Avropa çempionu olmuşdur.
UEFA Avropa Liqası 2018/2019
Üçüncü təsnifat mərhələsi
Bir öncəki mərhələdə olduğu kimi bu mərhələdə də klublar iki yerə bölünür: çempionlar və çempion olmayanlar. Bu mərhələnin püşkü 23 iyul 2018-ci ildə atıldı. İlk matçlar 7 və 9 avqustda, ikinci matçlar isə 16 avqust 2018-ci ildə oynanıldı.
David Kosteletski
1996, 2000, 2008, 2012 və 2016 Olimpiya Oyunlarının iştirakçısı.
UEFA Avropa Liqası 2018/2019
Play-off turu
Play-off turunda da bundan öncəki iki təsnifat mərhələsində olduğu kimi komandalar iki yerə bölünür: çempionlar və çempion olmayanlar. Play-off turunun püşkü 6 avqust 2018-ci ildə atıldı. İlk matçlar 23 avqustda, ikinci matçlar isə 30 avqust 2018-ci ildə oynanıldı.
David Kosteletski
Şəxsi həyatı
Onun həyat yoldaşı Lenka Kosteletskayadır (öncəki soyadı Bartekova idi), hansı ki məşhur Slovakiya idmançısı Danka Bartekovanın bacısıdır. Üç oğlu var: Denis, Alan və Daniel.
UEFA Avropa Liqası 2018/2019
Qrup mərhələsi
Qrup mərhələsinin püşkü 30 avqust 2018-ci ildə Monakodakı Qrimaldi Forumda atıldı. 48 klub hərəsində dördü olmaqla 12 qrupa ayrılır. (Eyni ölkədən klubların düşməməsi şərti ilə) Püşkatma üçün klublar 2018 UEFA klub reytinq xallarına əsasən 4 səbətə bölünürlər. Qrup oyunlarının sonunda 1 və 2-ci yeri tutmuş komandalar növbəti mərhələyə yüksəlir. Bundan əlavə, 2018–19 UEFA Çempionlar Liqasında qrupunu üçüncü yerdə tamamlamış klublar da Avroliqanın 1/16 mərhələsində iştirak edir. Matçlar 2018-ci ilin 20 sentyabr, 4 oktyabr, 25 oktyabr, 8 noyabr, 29 noyabr və 13 dekabr tarixlərində oynanıldı.
Ümumiyyətlə, 27 ölkənin komandası qrup mərhələsində iştirak edir. Akhisar Bələdiyyəspor, Çelsi, F91 Düdelanj, Yablonets, Reyncers, RB Leypsiq, Sarpsborq 08, Spartak Moskva və Spartak Trnava ilk dəfədir ki, bu mərhələdə debüt etdilər. (Ümumiyyətlə, Çelsi, Reyncers, RB Leypsiq və Spartak Moskva UEFA Avropa Liqasında yalnız Çempionlar Liqasında qrupunu üçüncü yerdə başa vurduqdan sonra bu turnirdə iştirak ediblər. Heç vaxt Avroliqanın qrup mərhələsindən turnirə başlamayıblar) Düdelanj isə Çempionlar və ya Avropa Liqasının qrup mərhələsində ilk dəfə iştirak edən Lüksemburq klubu kimi tarixə düşdü.
Finala doğru gedilən mərhələlər
Püşkün mexanizmi aşağıdakı kimidir:
1/16 Final
1/16 Final mərhələsinin püşkü 17 dekabr 2018-ci ildə atıldı. İlk matçlar 12 və 14 fevral, ikinci matçlar isə 20 və 21 fevral 2019 tarixlərində oynandı.
1/8 Final
1/8 Final mərhələsinin püşkatması 22 fevral 2019-cu ildə atıldı. İlk matçlar 2019-cu ilin 7 martında, ikinci matçlar isə 14 martında oynandı.
1/4 Final
1/4 Final mərhələsinin püşkatması 15 mart 2019-cu ildə atıldı. İlk matçlar 11 aprel, ikinci matçlar isə 18 apreldə oynandı.
Yarı Final
Yarı Final mərhələsinin də müqəddəratı bundan əvvəlki mərhələdə olduğu kimi 15 martda bəlli oldu. İlk matçlar 2 may, ikinci matçlar isə 9 mayda oynandı.
Şirin Ebadi
Şirin Ebadi — İran hüquq müdafiəçisi, 2003-cü il Nobel Sülh mükafatı laureatı.
Həyatı
Ebadi 2009-cu ilin iyununda Brüsseldə keçirilən etiraz aksiyalarında iştirak edərək, Mahmud Əhmədinejadın prezident seçilməsini tanımamağa çağırıb.
Bundan sonra 2009-cu ilin noyabr ayında İran hökuməti Şirin Ebadiyə 2003-cü ildə təqdim olunan diplom və medalı müsadirə edib.
Bu barədə Osloda yerləşən Nobel komissiyasına məlumat daxil olub. Komissiya bildirib ki, Nobel mükafatının müsadirə olunması – bu mükafatın 108 illik tarixində ilk belə hadisədir.
Norveçin XİN-yi İran səfirinə bununla bağlı nota təqdim edib.
2012-ci ilin oktyabr ayında vəkil, hüquq müdafiəçisi, məhbus xanım Nəsrin Setude (məhbus rejissor Cəfər Pənahi ilə birqə) İranda insan haqları və onların əsas azadlıqları uğrunda göstərdikləri fəaliyyətə görə, Avropa Parlamenenti tərəfindən Andrey Saxarov adına "Düşüncə azadlığına görə" mükafatı ilə təltif olunmuşdur. 2012-ci il dekabrın 12-də Nəsrin Setude yığıncaqda iştirak edə bilmədiyindən mükafat Şirin Ebadiyə təqdim olunmuşdur.
Tibor Erdey-Qruz
Tibor Erdey-Qruz — Macarıstanlı kimyaçı və siyasətçi. 1952-1953-cü illərdə Ali Təhsil naziri və 1953-cü ildən 1956-cı ilədək Təhsil naziri vəzifələrini icra etmişdir.