cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Özəlləşdirmə
Özəlləşdirmə və dövlətsizləşdirmənin əhəmiyyəti
Dövlətsizləşdirmə dövlətin iqtisadi sahədən tam çıxması ilə nəticələnmir. Müasir istehsal dövlətin tənzimləməsi olmadan müvəffəqiyyətli inkişaf edə bilmir ki, bu da yalnız müəyyən hədlər daxilində səmərəlidir. Əgər bu hədlər pozularsa, ictimai istehsalın səmərəliliyi azalar. Hazırda dövlətsizləşdirmə xətti ümumdünya xarakteri daşıyır. Dövlətsizləşdirmə müxtəlif istiqamətlər üzrə həyata keçirilə bilər:
Dövlətsizləşdirmə inhisarçılığın dəf edilməsinə, rəqabətin və sahibkarlığın inkişaf etdirilməsinə yönəldilir. Bu bazar iqtisadiyyatına keçidin mərkəzi problemidir. Dövlətsizləşdirmə özəlləşdirmə ilə sıx əlaqədədir.
Özəlləşdirmə mülkiyyətin dövlətsizləşdirmə istiqamətlərindən biridir ki, bunun da mahiyyəti onun ayrı-ayrı vətəndaşların və hüquqi şəxslərin xüsusi mülkiyyətinə verilməsidir. Dövlət və bələdiyyə müəssisələrinin özəlləşdirilməsi vətəndaşların və səhmdar cəmiyyətlərinin (şirkətlərin) dövlətdən və yerli hakimiyyət orqanlarından aşağıdakıları mülkiyyətə almasını bildirir:
Özəlləşdirmə və dövlətsizləşdirmə arasındakı fərq ondan ibarətdir ki, özəlləşdirmə mülkiyyət münasibətlərinin kökündən dəyişilməsi prosesini əks etdirir, dövlətsizləşdirmə isə mövcud təsərrüfat sisteminin, dövlət diktatının dağıdılmasına və iqtisadiyyatın dövlətdən asılı olmayaraq fəaliyyət göstərməsinə istiqamətlənmiş dəyişilməsinin bütün kompleksini əhatə edir. Özəlləşdirmənin obyektləri: iri sənaye, xırda və orta sənaye və ticarət müəssisələri, xidmət sahələri müəssisələri, mənzil fondu, mənzil tikintisi, kənd təsərrüfatı müəssisələri və s. ola bilər. Özəlləşdirmədən sonra xüsusi şəxslər, özəlləşdirilmiş müəssisənin işçisi, əmək kollektivi, banklar, holdinqlər, səhmdar cəmiyyətləri (şirkətlər) və s. mülkiyyət subyektləri olur. Bu və ya digər ölkədə özəlləşdirmənin miqyası əvvəlki dövrdə orada xüsusi bölmənin milliləşdirilməsi metodunun nə dərəcədə geniş istifadə olunmasından asılıdır. Milliləşdirmə metodunun nadir hallarda tətbiq olunduğu ölkələrdə (ABŞ, AFR, Yaponiya) özəlləşdirməyə meyl zəif təzahür edir. Milliləşdirmə prosesinin həddindən çox güclü getdiyi ölkələrdə (Böyük Britaniya, Fransa) isə özəlləşdirmə geniş miqyasda həyata keçirilir. Dövlətsizləşdirmə və özəlləşdirmə müxtəlif metodlarla, məsələn, mülkiyyətin pulsuz verilməsi, müəssisələrin güzəştli şərtlərlə alınması, səhmlərin satışı, müəssisənin icarəyə verilməsi, xırda müəssisələrin hərracda müsabiqəylə, yaxud da miisabiqəsiz satışı əsasında həyata keçirilə bilər. Özəlləşdirmədən alınan maliyyə vəsaitləri ilk növbədə bazar infrastrukturunun inkişafına, eləcə də müstəqillik əldə etmiş müəssisələrin xüsusi kapitalla təmin olunmasına yönəldilməlidir. Təcrübə göstərir ki, özəlləşdirmə yalnız müəyyən şərtlər daxilində uğur ola bilər. Bunlara ilk növbədə aşağıdakılar aiddir:
Yalnız bu şərtlər daxilində iqtisadiyyatda əks-milliləşdirmənin həyata keçirilməsi səmərəli ola bilər. İnkişaf etmiş bazar iqtisadiyyatlı və keçid iqtisadiyyatlı ölkələrdə özəlləşdirmənin məqsədləri müxtəlifdir. Özəlləşdirmənin lideri olan Böyük Britaniya özəlləşdirmənin aşağıdakı üsullarını təklif etmişdir:
Pisful-Vali (Vaşinqton)
Pisful Vali — ABŞ-nin Uatkom əyaləti, Vaşinqton ştatında siyahıyaalınma üçün müəyyənləşdirilmiş yaşayış məntəqəsi. 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına əsasən yaşayış məntəqəsinin əhalisi 3324 nəfər olmuşdur.
Özəlləşdirmə
Özəlləşdirmə və dövlətsizləşdirmənin əhəmiyyəti
Dövlət mülkiyyətinin və onun funksiyalarının xüsusi bölməyə tam və ya qismən ötürülməsinin bütün dünya üzrə 22 müxtəlif üsulu mövcuddur.
Azərbaycanda özəlləşdirmənin xüsusiyyətləri
Azərbaycan özəlləşdirməyə gec başlayan respublikalardan biridir. Gecikdirilmiş özəlləşdirmə neqativ hallardan biri olsa da, müsbət cəhəti ondan ibarətdir ki, bu yolu keçmiş ölkələrdən coxlu təcrübə toplayıb.
Pisful-Vali (Vaşinqton)
Coğrafiyası
Ümumi ərazisi 44.00 km² olub, bunun 43.9 km² quru, 0.1 km² isə sudur.
Özəlləşdirmə
Azərbaycanda özəlləşdirmənin xüsusiyyətləri
Azərbaycanda özəlləşdirmənin başlıca məqsədləri aşağıdakılardır:
1992-ci ildə Dövlət Əmlak komitəsi yaradılmışdır. Özəlləşdirmənin strategiya və taktikasının müəyyən edilməsi həmim dövlət strukturuna tapşırılmışdır. 1993 –cü ilin yanvar ayında “Azərbaycan Respublikasında dövlət mülkiyyətinin özəlləşdirilməsi haqqında” qanun qəbul edilməsi ilə respublikada özəlləşdirmə prosesinə başlanmışdır. 1995-ci ilin oktyabr ayında Azərbaycan Respublikasının qanununa uyğun olaraq “Azərbaycan Respublikasında 1995-1998 – ci il illərdə dövlət mülkiyyətinin özəlləşdirilməsinin Dövlət Proqramı” təsdiq olunmuşdur. Bu proqram qanunlara müvafiq olaraq hazırlnmışdır və özəlləşdirmənin məqsədi və vəzifələri, istiqamətləri, mərhələləri öz əksini tapmışdır.
Pisful-Vali (Vaşinqton)
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına görə burada 3324 nəfər əhali, 1189 şəxsi təsərrüfat və 799 ailə vardı. Əhalinin sıxlığı 55.8 nəfər/km²-di. Burada 1488 ev var və evlərin sıxlığı 33.8/km²-di. Əhalinin etnik tərkibini 88,2%-i Ağ amerikalılar, 0,7%-i Afroamerikalılar, 2,4%-i Hindilər, 0,8%-i Asiyalılar, 0,1%-ni Okeaniya adalarından olanlar, 4,4%-i digər irqdən olanlar və 3,5%-i isə iki və daha artıq irqdən olanlar təşkil edirdi.
Özəlləşdirmə
Azərbaycanda özəlləşdirmənin xüsusiyyətləri
Azərbaycanda özəlləşdirmə prosesi 4 mərhələdən ibarətdir:
Pisful-Vali (Vaşinqton)
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması
1189 şəxsi təsərrüfatın 31,1%-ində özləri ilə yaşayan 18 yaşından kiçik uşaq olanlar, 48,9%-ində evli ailə, 11,4%-ində əri olmayan qadın, 6,9%-ində arvadı olmayan kişi, 32,8%-ində isə ailəsi olmayanlar vardı. Şəxsi təsərrüfatın 22,7%-ində tək bir şəxs və 4,5%-ində isə tək yaşayan 65 yaşdan böyük şəxs vardı. Hər şəxsi təsərrüfatda ortalama 2.80 nəfər, hər ailədə isə ortalama 3.33 nəfər vardı.
Yaşayış məntəqəsi əhalisinin orta yaşı 33.8-dir. Əhalinin 28,0%-i 18 yaşdan kiçik, 9,9%-i 18–24 yaş arasında, 27,6%-i 25–44 yaş arasında, 27,4%-i 45–65 yaş arasında, 7,1%-i isə 65 yaşdan böyükdür. Əhalinin 52,3%-i kişi, 47,7%-i qadındır.
Özəlləşdirmə
Azərbaycanda özəlləşdirmənin xüsusiyyətləri
II mərhələ 1998-2000- ci illər – özəlləşdirmənin həlledici dövrü sayılır, cünki bütövlükdə özəlləşdirmənin gələcək taleyi bu mərhələnin necə aparılmasından asılıdır. Məhz bu dövrdə strateji özəlləşdirmə başladı, orta və iri mülkiyyətçilər təbəqəsi meydana gəldi. Bazar iqtisadiyyatının əsas atributları – qiymətli kağızlar bazarı, Milli Depozit Sistemi, Dövlət registri , fond birjaları , yeni iqtisadi mühit formalaşdı.
Pisful-Vali (Vaşinqton)
2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması
2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına görə burada 2448 nəfər əhali, 787 şəxsi təsərrüfat və 571 ailə vardı. Əhalinin sıxlığı 55.8 nəfər/km²-di. Burada 1156 ev var və evlərin sıxlığı 26.3/km²-di. Əhalinin etnik tərkibini 92,24%-i Ağ amerikalılar, 0,29%-i Afroamerikalılar, 2,21%-i Hindilər, 0,45%-i Asiyalılar, 0,20%-ni Okeaniya adalarından olanlar, 1,18%-i digər irqdən olanlar və 3,43%-i isə iki və daha artıq irqdən olanlar təşkil edirdi.
Özəlləşdirmə
Azərbaycanda özəlləşdirmənin xüsusiyyətləri
III mərhələ 2000-2001 -ci illər əvvəlki və sonrakı illərlə əlaqələndirici rol oynaya bilər. Əvvəlki mərhələdə mülkiyyətçi olmuş şəxslər yeni iqtisadi münasibətlər əsasında qurulacaq gələcək fəaliyyətləri üçün zəmin yaradırlar.
IV mərhələ 2001-2005- ci illər mülkiyyətçilər, səhmdarlar təbəqəsinain, qiymətli kağızlar bazarının təşəkkül tapması, respublika müəssisələrinin səhm-lərinə xarici ölkələrdə fəaliyyət göstərən məşhur birjalarda alıcıların maraq göstər-məsi ilə xarakterizə olunurdu.
Pisful-Vali (Vaşinqton)
2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması
787 şəxsi təsərrüfatın 45,0%-ində özləri ilə yaşayan 18 yaşından kiçik uşaq olanlar, 53,9%-ində evli ailə, 11,4%-ində əri olmayan qadın, 7,3%-ində arvadı olmayan kişi, 27,4%-ində isə ailəsi olmayanlar vardı. Şəxsi təsərrüfatın 18,6%-ində tək bir şəxs və 3,2%-ində isə tək yaşayan 65 yaşdan böyük şəxs vardı. Hər şəxsi təsərrüfatda ortalama 3.11 nəfər, hər ailədə isə ortalama 3.61 nəfər vardı.
Özəlləşdirmə
Azərbaycanda özəlləşdirmənin xüsusiyyətləri
Azərbaycanda özəlləşdirmə iki model əsasında aparılmışdır:çeklərin əhaliyə pulsuz verilməsi və dövlət müəssisələrinin özəlləşdirilməsinin pullu hərraclarda satılması yolu ilə həyata keçirilmişdir. Azərbaycanda özəlləşdirmənin xüsusiyyət-lərindən biri onun kənd təsərrüfat¬ından başlanmasıdır.
Pisful-Vali (Vaşinqton)
2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması
Yaşayış məntəqəsi əhalisinin orta yaşı 27.5-dir. Əhalinin 38,1%-i 18 yaşdan kiçik, 8,8%-i 18–24 yaş arasında, 30,9%-i 25–44 yaş arasında, 16,8%-i 45–65 yaş arasında, 5,4%-i isə 65 yaşdan böyükdür. Hər 100 qadına 105.0 kişi, yaşı 18-dən böyük hər 100 qadına isə 103.6 kişi düşür.
Özəlləşdirmə
Azərbaycanda özəlləşdirmənin xüsusiyyətləri
1996-cı ildə “ Torpaq islahatı haqqında” Azərbaycan Respublikasının qəbul edilmiş qanunda torpaqların özəlləşdirilməsi və onların xüsusi mülkiyyətə verilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Azərbaycanda özəlləşdirmə iki istiqamətdə həyata keçirilir:
1) kiçik;
Tayron Pover
Tayron Pauer — 1930–1950-ci illər arasında onlarla film ilə tanınan Amerika film və teatr aktyorudur. Adını daşıdığı böyük babası İrlandiyalı Tyrone (1795–1841) məşhur komediya aktyoru idi. Böyük əmisi Maurice (d. 1849) Şekspirin pyeslərindəki rolları ilə məşhur idi. Yenə teatr aktyoru olan atası Frederik Tyrone (1869–1931), Hollivud istehsalı olan müxtəlif filmlərdə iştirak etmişdir. Power, bir neçə il Shakespeare Repertoire Qrupu ilə tanışlıqdan sonra turnirlərə çıxıb filmlərdə kiçik rollarda oynadıqdan və radioda işlədikdən sonra 1935-ci ildə Romeo və Cülyetta pyesindəki rolu ilə Broadwaydə səhnəyə çıxdı. İlk uğurlu ekran əsəri Lloyd's of London filmi olmuşdur. Bu filmindəki uğurundan sonra bir sıra digər uğurlu filmlərdə baş rollarda oynamışdır. Özünü kinoya qəbul etdirən Power, tədricən romantikanın üstünlük təşkil etdiyi rollara keçdi. Power İkinci Dünya Müharibəsi zamanı ABŞ Dəniz Korpusunda xidmət etmişdir. Süleyman və Şeva filminin İspaniyadakı çəkilişləri zamanı ölmüşdür. Vaxtını film çəkilişlərindən başqa teatra həsr edən Power, Saint Joan (Müqəddəs Joan) (1936; Yeniyetmə Jeanne) Roberts (1950), The Devil's Disciple (Şeytanın şagirdi) (1950), John Brown's Body (Con Braunun cəsədi) (1952), The Dark Is Light Enough (Qaranlıq kifayət qədər işıqlıdır) və Back to Methuselah (Methuselaha qayıdış) kimi tamaşalarda uğurlu olmuşdur. Üç dəfə evlənən Power, Linda Christian ilə olan evliliyindən iki övladı oldu. Qızlarından biri olan Romina Power bir müddət aktyor kimi fəaliyyət göstərdikdən sonra müğənni kimi məşhurlaşdı.
Pisful-Vali (Vaşinqton)
2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması
Hər şəxsi təsərrüfatın orta illik gəliri $32,357, hər ailənin orta illik gəliri isə $34,141 təşkil edir. Kişilərin orta illik gəliri $31,853, qadınların orta illik gəliri isə $19,833 olmuşdu. Yaşayış məntəqəsində adam başına düşən illik gəlir $12,733 olmuşdu. Ailələrin 27,7%-i, əhalinin isə 36,4%-inin gəliri yoxsulluq həddinin aşağısındadır, bunların isə 52,8%-ini 18 yaşdan kiçik olanlar, 0%-ini isə 65 yaşdan böyük olanlar təşkil edir.
2018 FİFA Dünya Kuboku A qrupu
thumb|2018-də Rusiyada istifadəyə verilmiş [[2018 FİFA Dünya Kubokunda A qrupunu təsvir edən poçt markası.]] 2018 FİFA Dünya Kuboku A qrupunda oyunlar 14-25 iyun 2018 tarixlər arasında oynanıldı. Qrupdakı komandalar Rusiya, Səudiyyə Ərəbistanı, Misir və Uruqvay millilərindən ibarətdir.Qrupda ilk iki yeri tutan Uruqvay və Rusiya milliləri 1/8 final mərhələsinə yüksəldi.
Turnir cədvəli
1/8 Final mərhələsində:
Oyunlar
Məqalədəki bütün oyunların vaxtı Rusiya vaxtı ilə verilib.
Rusiya - Səudiyyə Ərəbistanı
İki komanda yalnız bir dəfə üz-üzə:1993-cü ildə yoldaşlıq oyununda üz-üzə gəlib.Oyunda Səudiyyə Ərəbistanı rəqibinə 4 - 2 hesabıyla qalib gəlmişdi.
Misir - Uruqvay
İki komanda yalnız bir dəfə-2006-cı ildəki yoldaşlıq oyununda üz-üzə gəliblər və Uruqvay millisi oyunda 2 - 0 hesabı ilə rəqibinə qalib gəlmişdi.
İntizam
Yuxarıdakı qaydalar komandada oynayan hər oyunçuya tətbiq olunur
Pisful-Vali (Vaşinqton)
Maraqlı fakt
Əhalinin 24%-inin, uşaqların isə 34,7%-inin birinci danışıq dili rus dilidir. Əhalinin 12,2%-i Rusiyada anadan olmuşdur.
Özəlləşdirmə
Azərbaycanda özəlləşdirmənin xüsusiyyətləri
Özlləşdirilən müəssisələr işçilərin sayına görə 3 qrupa bölünür : müəssisələrin təsnifatı zamanı kiçik müəssiələrə 10-50, orta müəssisələrə 50-300, iri müəssisələrə isə 300-dən çox işçisi olan müəssiələr daxil edilir.
Sahibkarlığın inkişafında özəlləşdirmənin rolu
Azərbaycanda dövlət müstəqilliyi bərpa olunduqdan sonra ictimai həyatda və dövlət quruculuğunda köklü islahatlar ölkəmizi beynəlxalq aləmin bərabərhüquqlu üzvünə çevirdi.
Mülkiyyətin özəlləşdirilməsi isə ölkəmizin özəlləşdirməqabağı iqtisadi vəziyyət, ümumi sosail-iqtisadi göstəricilər və tənnəzül meyilləri ilə şərtlənirdi. Həmin dövr üçün idarəetmə sistemlərinin pozulması, respublikalar və müəssisə¬lərarası iqtisadi əlaqələrin tamamilə iflic olması , dövlət mülkiyyətində müəssələrin səmərəli idarə olunmasını  əvvəlki səviyyədə saxlamaq mümükün deyildi. Eyni zamanda dövlət tərəfindən müəssisələrə investisiya qoyuluşlarının birdən-birə kəsilməsi, müəssisələrin isə dövriyyə vəsaitlərinin olmaması artıq iqtisadi təsiretmə faktoru olaraq onların təsərrüfat fəaliyyıtinə təsir edirdi.
Özəlləşdirmənin başladığı dövrdən indiyədək  xidmət, iaşə, ticarət və s. sahələrə aid 50 minə yaxın kiçik dövlət müəssisə və obyekti özəlləşdirilmişdir. Bu proses zamanı orta və iri dövlət müəssiələrinin bazasında 1600-ə yaxın səhmdar cəmiyyəti yardılaraq və sonradan özəlləşdirilmişdir. İnidiyədək müəssisə və obyektlərin özəlləşdirilməsindən təxminın 1 milyard manat dövlət büdcəsinə vəsait daxil olmuşdur ki, bu da müvafiq qaydada ölkəinin sosial iqtisadi problemlərinin həllinə yönəldilmişdir. 100-ə yaxın dövlət müəssisə və obyekti investisiya müsabiqələri vasitəsilə özəlləşdirilmişdir. Bu isə müəssisələrin və cəlb edilmiş investorların fəaliyyəti üçün əlverişli şərait yaratmışdır. İnvestisiya müsabiqələrinin qalibləri həmin müəssisələrdə istehsal fəaliyyətinin bərpası, iş yerlərinn açılması , yeni texnologiyaların və idarəetmə təcrübəsinin tətbiqinə 1 milyard manatdan cox investisiya qoyulmuşdur. İnvestisiya müsabiqəsi yolu ilə özəlləşdirilmiş dövlət müəssisələrinin fəaliyyətində  özəlləşdirmədən sonra əsaslı dönüş yaranmış, müəssisələrin istehsal ahəgi bərpa edilmiş , zəruri investisiyalar cəlb olunmuş və rəqabət qabiliyyətli istehsal-texniki və istehlak təyinatlı məhsulların istehsalına nail olunmuşdur.
Vaxtıilə özəlləşdirilmiş müəssisələrə iqtisadiyyatımızın bütün sahələrində görmək olar. Bunlara sənaye, kənd təsrrüfatı , turizm , bankçılıq, rabitə , nəqliyyat və s sahələrdə rast gəlmək olar. Bu sırada “Qaradağ Sement”, “Bakıelektroqaynaq”, “Siyəzən Broyler”, “Dəvəçi Broyler”, “Gəncə Şərab-2”, “Hilton” hotel ,“Alov Qüllələri”, “Həyat Recensi” , “Azərcell” və “ Bakcell” BM, ölkənin ikinci böyük bankı “Kapitalbank” və s. Bu müəssisələrdə 100 minlərlə insan işləyir,həmin müəssisələr həm tikinti, həm taxılçılıq , çörək istehsalı , şərabçılıq, quşçuluq , xidmət sahələri ölkənin daxili istehsalında əsas yerləri tuturlar.
Dövlət əmlakının özəlləşdirilməsində 2012-ci ildən başlayaraq elektron xidmətlər tətbiq olunur. Komitənin 31 elektron xidmətindən 8-i məhz hərraclarda iştirakı ilə bağlıdır. Bu xidmətlərə səhmdar cəmiyyətlərinin səhmlərinin, nəqliyyat vasitələrinin, müsadirə edilmiş əmlakların satışı, əmək kollektivi üzvlərinin güzəştli satışa dair hərraclarda iştirak üçün müraciətin qəbulu aiddir. Belə xidmətlər komitənin elektron xidmətlər portalı “ Elektron  Hökumət” portalı üzərindən vətəndaşlara və digər istifadəçilərə təqdim olunur.
Brom
Brom (Br) ( — "pis qoxulu","üfunətli" ) – Dmitri Mendeleyevin yaratdığı kimyəvi elementlərin dövri cədvəlində 35-ci elementdir. Brom atom nömrəsi 35, element simvolu Br, reaktiv qeyri-metal halogenlər qrupunun 4-cü elementi olan kimyəvi elementdir. Kimyəvi elementlərin dövri cədvəlinin 17-ci qrupuna aiddir (dövri sistemin köhnəlmiş qısa formasına görə VII qrupun əsas alt qrupuna aiddir və ya VII A qrupuna aiddir), cədvəlin dördüncü dövründədir. Elementin atom kütləsi vahidi 79.901 … 79.907-dir. Br simvolu ilə təyin edilmişdir. Normal şəraitdə olan sadə maddə brom,həm yodun,həm də xlorun qoxusunu xatırladan güclü xoşagəlməz "ağır" qoxu olan qırmızı-qəhvəyi rəngli ağır bir kaustik mayedir. Uçur,zəhərlidir. Brom molekulu diatomikdir (Br2 formulu)
NGC 3387
NGC 3387 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Sekstant bürcü istiqamətində yerləşir. C tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Brom
Tarixi
Brom sərbəst olaraq iki kimyaçı tərəfindən kəşf edildi: 1825-ci ildə və 1826-cı ildə Antuan Jerom Balar tərəfindən kəşf edilib. Monpelyedə kollecdə gənc bir müəllim olan Baların kəşfi onun adını bütün dünyada məşhur etdi. Məşhur bir kitabda verilən açıqlamada brom tapılarkən heç kimə məlum olmayan Antuan Jerom Balar Yustus fon Libixin ondan qabaqda olmasını söyləmişdi,ikinci iddiada deyilirdi ki,bromu açan Balar deyil,brom Baları kəşf etdi. Ancaq bu ifadə həqiqətə uyğun deyildi: deyim Yustus fon Libixə aid deyildi,Paris Universitetindəki Kimya kafedrasına professor A. Balardın vəzifəyə seçilməsini deyil,Avquste Lorenin seçilməsini istəyən Şarl Frederik Jerara aid idi.
Adının mənşəyi
Yunan dilindən tərcümədə elementin adı "pis qoxu" ,"üfunətli" deməkdir.
Təbiətdə tapılması
200 px|left|thumb|Akril küpün içərisində brom olan ampul Bromun klarkı — 1,6 q / t-dur. Brom təbiətdə geniş yayılmışdır və dağılmış formada demək olar ki, hər yerdə rast gəlinir. Demək olar ki, bütün brom birləşmələri suda həll olunur və buna görə də qayalardan asanlıqla sızılır. Qarışıq olaraq yüzlərlə mineralda rast gəlinir. Ancaq az miqdarda suda həll olunmayan minerallar — gümüş və mis halidlərində də var. Onlardan ən məşhuru AgBr- gümüş bromiddir. Digər minerallar Ag (Br, Cl, I)- yod bromit,Ag (Cl, Br) — embolitlərdir. Bromun öz minerallarının sayı azdır,çünki onun ion radiusu çox böyükdür və brom ionu orta ölçülü kationlarla birlikdə digər elementlərin kristal qapağında etibarlı şəkildə dayana bilmir.Bromun yığılmasında əsas rolu okean suyunun buxarlanma prosesləri oynayır, bunun nəticəsində həm maye, həm də bərk fazalarda toplanır. Ən yüksək konsentrasiyalar uşaqlığın duzlu suyunda müşahidə olunur. Süxurlarda brom əsasən, qrunt suları ilə köç edən ion şəklində olur. Yerüstü bromun bir hissəsi bitki orqanizmində mürəkkəb və əsasən həll olunmayan üzvi birləşmələrlə bağlıdır. Bəzi bitkilər aktiv şəkildə brom yığırlar. Buna ilk növbədə paxlakimilər — noxud,lobya, mərcimək, həmçinin dəniz yosunu aiddir. Bromun çox hissəsi dənizdə cəmləşmişdir. Duz göllərinin suyunda və qalıq yanacaq yataqları ilə əlaqəli yeraltı su qatlarında, habelə kalium duzları və qaya duzlarında mövcuddur. Atmosferdə də brom var və sahil ərazilərinin havasında bu elementin tərkibi həmişə kəskin kontinental iqlimi olan bölgələrə nisbətən daha çoxdur.
Alınması
thumb|right|[[Avstraliya emboliti — Ag (Cl, Br)]] Brom,təbii duzlu sulardan və Br ionu olan digər məhlullardan,qazlı xlorla oksidləşərək kimyəvi olaraq əldə edilir:
Sonra molekulyar brom məhluldan su buxarı və ya hava axını ilə ayrılır və qatılaşdırılır.
Fiziki xassələri
Normal şəraitdə brom,kəskin xoşagəlməz bir qoxusu olan qırmızı-qəhvəyi rəngli uçucu bir mayedir, zəhərlidir,dəri ilə təmasda yanıqlar əmələ gətirir. Brom — otaq temperaturunda maye olan civə ilə birlikdə iki sadə maddədən (və yeganə metal olmayan) biridir. 0 °C-də sıxlığı — 3,19 q / sm³-dir. Bromun ərimə nöqtəsi −7,2 °C-dir. Qaynama nöqtəsi +58.6 °C-dir, qaynama zaman brom mayedən qəhvəyi buxarlara çevrilir,nəfəs aldıqda, hava yollarını qıcıqlandırır. Standart elektrod potensialı Br2/Br sulu məhlulda -dir.
Qatı brom molekulyar (Br2 molekullarından ibarət) rombik billur sistemi,hüceyrə parametrləri a = 0.667 nm,b = 0.448 nm,c = 0.872 nm təşkil edir.
İzotoplar
Təbii brom iki sabit izotopdan 79Br (50.56%) və 81Br (49.44%) ibarətdir. Bromun çoxsaylı radioaktiv izotopları süni şəkildə əldə edilir.
Kimyəvi xassələri
Sərbəst formada, Br2 diatomik molekullar şəklində mövcuddur. Molekulların atomlara nəzərəçarpacaq dərəcədə dağılması 800 °C temperaturda müşahidə olunur və temperaturun daha da artması ilə sürətlə artır. Br2 molekulunun diametri 0.323 nm, bu molekuldakı xarici nüvə məsafəsi -dir (nanometr).
Bir az brom, lakin digər halogenlərdən daha yaxşıdır,suda həll edilir (20 °C-də 100 q suya 3,58 q),həll brom suyu adlanır. Brom suyunda hidrobromik və qeyri-sabit hidrobrom turşularının əmələ gəlməsi ilə bir reaksiya davam edir:
Çox üzvi həlledicilərlə brom hər şəkildə qarışdırılır,tez-tez üzvi həlledici molekulları bromlaşdırır.
Bunun əksinə olaraq, xlor sulu məhlullarda bromidlərə təsir edərkən sərbəst brom buraxılır. Reaksiya qaynadıqda davam edir:
Bromun hidrogenlə reaksiyası qızdırıldıqda davam edir və HBr bromidin meydana gəlməsinə səbəb olur.
Brom birbaşa oksigen və azotla reaksiya vermir. Brom, halogenlərin qalan hissəsi ilə çox sayda müxtəlif birləşmələr meydana gətirir. Məsələn, flüor ilə brom qeyri-sabit BrF3 və BrF5, yod ilə — IBr əmələ gətirir. Bir çox metal ilə qarşılıqlı təsir edərkən brom məsələn, AlBr3, CuBr2, MgBr2 və s. bromidlər meydana gətirir. Brom tantal və platinə, daha az dərəcədə — gümüş, titan və qurğuşuna davamlıdır.
Maye brom AuBr3 qızıl tribromidini yaratmaq üçün qızılla asanlıqla qarşılıqlı təsir göstərir: :
Brom güclü bir oksidləşdirici maddədir, sulfit ionunu sulfata, nitrit ionunu nitrata və s oksidləşdirir. İkiqat bağlantı olan üzvi birləşmələrlə qarşılıqlı əlaqə qurarkən brom bağlanır, müvafiq dibromo törəmələrini verir:
Brom üçlü əlaqədə olduğu üzvi molekullara da qoşulur.Qazın içindən keçdiyi və ya ona maye əlavə edildiyi zaman brom suyunun rəngsizləşməsi qazda və ya mayedə doymamış birləşmənin olduğunu göstərir.
Bir katalizatorun iştirakı ilə qızdırıldıqda, brom benzol ilə reaksiya verir və C6H5Br bromobenzolunu (əvəzetmə reaksiyası) çıxarır.
Rodanhidrogen ilə reaksiya verir:
Brom turşuları
Brom oksigensiz hidrobrom turşusu HBr ilə yanaşı bir sıra oksigen turşularını əmələ gətirir: brom HBrO4, bromlu HBrO3, bromid HBrO2, bromlu HBrO.
Sənayedə tətbiqi
Elementar bromun əhəmiyyətli hissəsi 1980-ci illərin əvvəllərinə qədər, etil mayesinin bir hissəsi olan 1,2-dibrometan — tetraetil qurğuşun ehtiva edən benzində antiknok aşqar istehsal etmək üçün istifadə edilmişdir: bu vəziyyətdə dibromoetan, mühərrik hissələrində bərk qurğuşun oksidlərinin çökməsinin qarşısını almaq üçün nisbətən uçucu qurğuşun dibromidin yaranması üçün brom mənbəyi kimi xidmət etdi. Brom alov gecikdiricilərinin sintezində də — plastik, ağac,toxuculuq materialları üçün odadavamlı aşqarlar da istifadə olunur.
Tibbdə
Tibbdə natrium bromid və kalium bromid sakitləşdirici (sedativ) olaraq istifadə olunur.
Silah istehsalında
Birinci Dünya Müharibəsindən bəri kimyəvi silah istehsalında brom istifadə olunur.
Fizioloji təsiri
left|50px Brom və onun buxarları zəhərlidir. Havada brom miqdarının təxminən 0,001% konsentrasiyasında (həcmi ilə), selikli qişaların qıcıqlanması, başgicəllənmə, burun boşluğundan qan açılma və daha yüksək konsentrasiyalarda — tənəffüs yollarının spazmları, asfiksiya baş verir. Brom buxarının maksimum icazə verilən konsentrasiyası — 0,5 mq / m³-dir. Siçovullar üçün oral LD50 təşkil edir. İnsanlar üçün öldürücü doza 14 mq / kq təşkil edir. Bromun buxarları ilə zəhərlənmə halında,zəhərlənən dərhal təmiz havaya aparılmalıdır (oksigen inhalyasiyası daha erkən mərhələdə göstərilir); nəfəsini bərpa etmək üçün qısa müddətə ammonyak ilə nəmlənmiş bir köpükdən istifadə edə bilərsiniz, vaxtaşırı zəhərlənənin burnuna gətirirsiniz. Əlavə müalicə həkim nəzarəti altında aparılmalıdır. Natrium tiosulfat inhalyasiyası 2% sulu bir həll olaraq,mineral su və ya soda, qəhvə ilə bol ilıq süd içmək tövsiyə olunur. Xüsusilə təhlükəli olan bronxial astma və ağciyər xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanların brom buxarı ilə zəhərlənməsidir, çünki brom buxarının inhalyasiyası ağciyər ödəminə səbəb ola bilər. Dəri ilə təmasda olan maye brom ağrılı və gec sağalan yanıqlara səbəb olur.
Bioloji əhəmiyyəti
thumb|məməlilərin serebrospinal mayesində aşkar edilmiş,2-oktil-4-bromo-3-oksobutanat, orqanotromin birləşməsi. 2014-cü ildə bir araşdırma, bromun (bir bromid ionu şəklində), kollagenin IV biosintezi zamanı zəruri bir koaktaktor olduğunu, elementi əsas membran və heyvanlarda toxuma inkişafı memarlığı baxımından əhəmiyyətli etdiyini göstərdi. Bununla birlikdə, bromun qidadan tamamilə çıxarılması ilə heç bir aydın simptom və ya çatışmazlıq sindromu qeyd edilməmişdir. Digər bioloji funksiyalarda brom lazım olmaya bilər, amma yenə də xüsusən xloru əvəz etmədə faydalı ola bilər. Məsələn, eozinofillərin xlor və ya bromid ionları ilə sintez etdiyi hidrogen peroksid H2O2 varlığında, eozinofilik peroksidaz, eozinofillərin çox hüceyrəli parazitləri (məsələn, filariozda iştirak edən yumru qurdları) və vərəm bakteriyası kimi bəzi bakteriyalarını öldürdürən güclü mexanizm təmin edir. Eozinofilik peroksidaz bu məqsəd üçün xlor yox, brom istifadə edən bir haloperoksidazdır, xlorid ionunun istifadəsi də mümkündürsə də, hipobromit (hidrobrik turşusu) istehsal edir. Baxmayaraq ki, α-haloestorları ümumiyyətlə yüksək reaktiv hesab olunur və buna görə bioorqanik sintezdə zəhərli aralıqlar, məməlilər, o cümlədən insanlar, pişiklər və siçovullar, yəqin ki, serebrospinal mayedə mövcud olan və ehtimal ki,onurğa beyin mayesində olan REM yuxu mərhələsinin başlanmasında aydın olmayan bir rol oynayan α-bromoester, 2-oktil-4-bromo-3-oksobutanoatın izlərini biosintez edir. .
Dəniz orqanizmləri orqanobromin birləşmələrinin əsas mənbəyidir və bu orqanizmlərdə bromun rolu daha yüksək ola bilərdi. 1600-dən çox belə orqanobromin birləşmələri 1999-cu ilə qədər təyin olundu. Ən çox yayılmışı, ildə 56 min ton dəniz yosunu ilə sintez edilən metil bromid (CH3Br)-dir. Havay dəniz yosunu Asparagopsis taxiformisin əsas yağının 80% bromoformdan ibarətdir. Dənizdəki bu orqanobromin birləşmələrinin çoxu unikal bir ferment, vanadiybromoperoksidazın təsiri altında yosunlar tərəfindən sintez olunur. .
İş xüsusiyyətləri
Bromla işləyən zaman,qoruyucu geyim,qaz maskası və xüsusi əlcəklərdən istifadə edilməlidir. Həm kimyəvi, həm də maye bromun yüksək kimyəvi aktivliyi və toksikliyi səbəbindən,brom bir şüşədə,tıxanmış qalın divarlı qablarda sıx bir yerdə saxlanılmalıdır.Bromlu kolbalar qum ilə konteynerlərə yerləşdirilir, bu da sarsıldığında qabların qırılmasının qarşısını alır. Bromun sıxlığı səbəbindən, bromlu kolbaları heç vaxt yalnız boğazdan götürməyin (boğaz ayrıla bilər,sonra brom yerde olacaq).
Brom borularını natrium karbonatla səpmək məsləhətdir:
və ya yemək sodası ilə:
Bununla birlikdə, elementar bromun soda ilə reaksiyası yüksək ekzotermikdir, bu da bromun buxarlanmasının artmasına səbəb olur, əlavə olaraq buraxılan karbon qazı da buxarlanmanı gücləndirir, buna görə də yuxarıda göstərilən metodlardan istifadə etmək tövsiyə edilmir. Natrium tiosulfat Na2S2O3 — ın sulu həlli, bromu dezinfeksiya etmək üçün ən uyğun gələndir. Böyük brom borularını lokallaşdırmaq üçün, köpükləndirici maddələr və aerosil əlavə etməklə natrium tiosulfatın həllini istifadə edə bilərsiniz. Eyni həll (3–5% natrium tiosulfat), tənəffüs sistemini brom buxarından qorumağa kömək edən pambıq-cuna sarğıları islatmaq üçün istifadə olunur.
Miflər, əfsanələr,səhv anlayışlar və onların inkar edilməsi
Geniş yayılmış şəhər əfsanəsinə görə, sanki orduda, həbsxanalarda və psixiatrik xəstəxanalarında cinsi istəyi azaltmaq üçün yeməyin tərkibinə brom birləşmələri əlavə edilirdi. Bu mifin mənşəyi bəlli deyil.
Brom preparatlarının duzlu dadı var və sakitləşdirici (sedativ) və hipnotik təsir göstərir.
Heç bir halda əsəb sistemində pozğunluqlar üçün istifadə olunan "əczanə bromini" (kalium və ya natrium bromidin sulu məhlulları) və qıcıqlandırıcı təsir göstərən çox zəhərli maddə olan elementar bromu qarışdırmamalısınız.
Kənd təsərrüfatı kommunası
Kənd təsərrüfatı kommunası — SSRİ hakimiyyətinin ilk illərində meydana gələn kənd təsərrüfatı istehsalatı kooperasiyası formalarından biri. Kənd təsərrüfatı kommunasında istehsalın butun vasitələri (tikililər, xırda avadanlıq, qaramal) və məişət xidməti tamamilə i timai təsərrüfata əsaslanırdı. Bölgü əməyə görə yox, ailə üzvlərinə gərə aparılırdı. Kənd təsərrüfatı kommunası üzvlərinin şəxsi həyətyanı təsərrüfatları yox idi. Kənd təsərrüfatı kommunası başlıca olaraq kecmiş mulkədar və monastır torpaqlarında təşkil edilirdi. Dövlətdən müftə olaraq torpaqdan başqa, yaşayış və təsərrüfat tikililəri, avadanlıq və s. yardım alırdı. 1920-ci illərin sonu–1930-cu illərin əvvəlində kənd təsərrüfatı kommunası kolxozlara çevrilmişdir.
Harramiz
Harramiz Quieta Ferreira Soares  — futbolçu. Daha çox Harramiz  kimi tanınır. Portuqaliya klubu olan Faransenin futbolçusu.
Karyerası
Harramiz Soares 20 iyun 2021-ci ildə Neftçiyə transfer olundu.
Estoniya Sovet Sosialist Respublikası bayrağı
Estoniya Sovet Sosialist Respublikası bayrağı — bu bayraq Estoniya SSR tərəfindən 6 fevral 1953-cü ildə istifadə edilmişdir.
Tarixi
1940-cı ildən qırmızı bayraqda sarı oraq, çəkic və qırmızı ulduz simvollarından istifadə edilmişdir. Üzərində Sans-serif şriftində latın hərfləri ilə "ENSV" (Eesti Nõukogude Sotsialistlik Vabariik) yazılmışdı. Böyük Vətən Müharibəsi zamanı Estoniya faşist Almaniyası tərəfindən işğal edildikdən sonra, bayraq 1944-cü ildə bərpa edildi.
6 fevral 1953-cü ildə Estoniya SSR bayrağının son variantı qəbul edildi. Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqının bayrağına bənzər bu bayrağın üzərində altı uclu mavi dalğa zolaqları və ağ zolaqlar var. Bununla belə, Estoniya SSR Konstitusiyasında və ya Estoniya SSR dövlət bayrağı nizamnaməsində bayraqdakı mavi dalğalı xətlər haqqında heç bir söz olmayıb. Odessadan olan sovet veksiloloqu V. N. Streltsov bunu "elektrik mavisi" kimi təsvir etdi.
Bu dövrdə, sürgün hökuməti də daxil olmaqla bir çox Estoniya diasporu, illər ərzində 1918-ci ildə hazırlanmış ağ-qara Estoniya bayrağından istifadə etməyə davam etdi. Estoniya SSR daxilində bu bayrağın istifadəsi qadağan idi.
Yenidənqurma dövründə mavi-qara-ağ bayrağın istifadəsi geri qaytarıldı. Estoniyanın Sovet bayrağı 1990-1988 və 1989-cu illərdə yenidənqurma dövründə tədricən atıldı, bayraq bərpa edildi. Sovet İttifaqının dağılması zamanı müstəqilliyini elan edən Estoniya bu bayraqdan istifadə etməyə davam etdi. Bu bayraq 1990-cı il mayın 10-da Estoniya Respublikası Ali Sovetinin “Dövlət bayrağından Estoniya Respublikasının müstəqilliyinin bərpasının milli rəmzi kimi istifadə edilməsi haqqında” qərar qəbul etdiyi bir vaxtda təyin edilmişdir.
Od gəlini
Od gəlini — Azərbaycan dramaturqu Cəfər Cabbarlının 1927-ci ildə yazılmış 18 pərdəli tarixi faciəsi. Cabbarlının yeni dövrün ilk sanballı əsəridir. Faciə Ərəb əsarətinə qarşı Babək üsyanına həsr edilmişdir. Əsər ilk dəfə 1928-ci ildə Bakıda səhnəyə qoyulub.
Tarixi
"Od gəlini" faciəsi IX əsrin aktual hadisələrinə və ərəb işğalçılarına qarşı ümumxalq azadlıq hərəkatına rəhbərlik etmiş sərkərdə Babəkin mübarizəsinə həsr edilib. Babək tamaşanın baş qəhrəmanı Elxan üçün prototip rolunu oynayıb.
Aleksandr Tuqanovun xatirələrində qeyd etdiyi kimi, Cabarlının üç illik gərgin zəhməti ərzində o, orijinal variantdan 38 pərdəli əsərini 18-ə qədər qısaldıb. Tamaşanın yeni variantını qəbul edən teatr onun üzərində intensiv işləməyə başlayıb.
Səhnələşmə tarixi
thumb|Tamaşada Elxan rolunda Abbas-Mirzə Şərifzadə və quruluşçu rejissor Aleksandr Tuqanovla birlikdə rol alan aktyorlar "Hamlet"dən (1926-cı ilin dekabrında səhnəyə qoyuldu) sonra "Od gəlini" Azərbaycan Dövlət Teatrının hazırlanmasına bu qədər vaxt və əmək sərf etdiyi ilk tamaşa oldu. "Od gəlini" 1928-ci il fevralın 16-da Azərbaycan Dram Teatrının səhnəsində nümayiş etdirildi. Cəfər Cəfərovun sözlərinə görə, "heç bir iş kollektivdə belə böyük ruh yüksəkliyi yaratmamışdı". Bunu tamaşanın rejissoru Aleksandr Tuqanov da etiraf edib:
O illərin praktikası eyni tamaşanın bir neçə gün ardıcıl olaraq davam etdiyi halları bilmirdi. "Od gəlini", ardıcıl dörd gün davam edən və sonra uzun illər böyük müvəffəqiyyətlə göstərilən ilk tamaşa idi. "Od gəlini"nin uzun səhnə ömrü, teatrşünas Cəfər Cəfərovun fikrincə, "birincisi, tamaşanın özünün yüksək məziyyətləri ilə, ikincisi, teatrın parlaqlıq baxımından möhtəşəm tamaşa yaratması ilə izah olunurdu.
"Od gəlini" tamaşasının musiqisini 20 yaşlı bəstəkar Əfrasiyab Bədəlbəyli yazıb. Bu, bəstəkarın ilk əsərlərindən idi.
Əsərin təhlili
left|thumb|"Od gəlini" tamaşasından kadr: Elxan rolunda [[Abbas Mirzə Şərifzadə|Abbas-Mirzə Şərifzadə, Solmaz rolunda Mərziyyə Davudova, Altunbay rolunda Ülvi Rəcəb]] "Od gəlini" tamaşasında sənətşünas İsmayıl Tağızadənin fikrincə, baş qəhrəman Solmaz atəşpərəstlər məbədinin qulluqçusudur, lakin əsərin süjet xətti, onun nominal mərkəzi, həm də əsas personajı Babəkdir. Teatrşünas Cəfər Cəfərov əsəri bir növ tarixi-romantik dram adlandıraraq yazır ki, "onda sənədləşdirilmiş tarix və tarixi şəxsiyyətlər yoxdur". Cəfərov yazır ki, eyni zamanda, bu, tarix və xalqın "ərəb işğalçılarına qarşı mübarizəsinin ağlabatan tarixi mənzərəsini" çəkir.
Musiqişünas Nailə Kərimovanın fikrincə, 1928-ci ilə qədər, daha dəqiq desək, Cabbarlının "Od gəlini" yeni tarixi-qəhrəmanlıq pyesi tamaşaya qoyulana qədər Azərbaycan tamaşalarının musiqi tərtibatı "musiqili montajdan da yan keçməmişdir". Nailə Kərimova qeyd edir ki, "Od gəlini" "teatr həyatında parlaq hadisəyə çevrildi" və gənc bəstəkar Əfrasiyab Bədəlbəylinin adı ilə bağlı Azərbaycanda teatr musiqi janrının inkişafında növbəti mərhələ oldu.
İbrahimkəndi (Meşkinşəhr)
İbrahimkəndi — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 272 nəfər yaşayır (61 ailə).
Veyl adası
Veyl adası — Sakit okeanın şimalında, Alyaskanın cənub sahillərində, Kadyak adasında şimalda yerləşən ada. Kadyak arxipelaqına daxildir. Kadyak adasının şimal hissəsi ilə Afoqnak adasının cənub hissəsi arasında yerləşir. Kadyak adasından statistik cəhətdən təcrid olunmuş ərazi ilə Veyl boğazı, Afoqnakdan isə Afoqnak boğazı ilə ayrılır. Veyl adasının qərbində Malinovı adası, şərqində isə Sprus adası yerləşir. Veyl adası 39.235 kvadrat kilometr (15.149 kvadrat mil) ərazini əhatə edir və yaşayışı yoxdur. Mixail Muraşev adlı rus gəmi leytenantı 1839 və ya 1840-cı illərdə adaya “Qovoruşeçi” və ya “Kitovı” adını vermiş, bu adla Rusiya Hidroqrafiya İdarəsinin 1849-cu ildə buraxılmış 1425 nömrəli xəritəsində qeyd edilmişdir.
Diletantlıq
Diletantlıq — hər hansı fəaliyyətlə məşğuliyyət, məsələn, elm, sənət (incəsənət) kimi sahələrdə lazımı biliklərsiz və peşəkar hazırlıqsız. Müasir anlamada həvəskar öz məşğuliyyətlərinin predmeti haqqında dərin biliklərə malik olmama kimi anlamaya əsas verir. Bir qayda olaraq, bu biliklərin miqyasını şəxsi təcrübəylə məhdudlaşdıran insan və ya hansını ki, bir şey barəsində həmin insan səthi biliklərə malikdir.
Müəyyən müvəffəqiyyətlərə nail olan məşhurlar vardır. Bunlar inşaatda və texnikada İvan Kulibin, fizikada və kimyada Maykl Faradey, tarixdə, coğrafiyada və iqtisadiyyatda Vasili Tatişevdir.
Həvəskar-mexaniklərin fəaliyyətinin tipik nümunəsi — əbədi mühərrikin qurmaq cədidir: elmi cəhətdən sübut edilmiş və hamıya məlumdur ki, bu qeyri-mümkündür, ancaq belə cəhdlər hələ də davam edir.
Böyük İslam Ensiklopediyası
Böyük İslami Ensiklopediyası və ya Böyük İslam Ensiklopediyası -Böyük İslami Ensiklopediyası Mərkəzinin birinci araşdırma əsəridir ki, Seyid Məhəmmədkazım Musəvi Bocnurdinin nəzarəti altında fars, ərəb və İngilis dillərində nəşr olunur.İndiyə qədər 17 cildi təqdim olunub.
Müseyib Əmirov
Müseyib Arif oğlu Əmirov — Azərbaycan boyakarı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı (2006).
Həyat və yaradıcılığı
Rəssam bir çox beynəlxalq layihələrdə, eləcə də Parisdə, Vaşinqtonda, Lüksemburqda keçirilmiş sərgilərdə iştirak etmişdir. Onun bir sıra fərdi sərgiləri keçirilmişdir. Bunlardan 2014-cü ildə Bakıda "YARAT" Müasir İncəsənət Məkanında, 2015-ci ildə Müasir İncəsənət Muzeyində , həmçinin 2019-cu ildə Moskvada təşkil olunmuş sərgiləri qeyd etmək olar.
Rəssamın əsərləri bir sıra muzey və qalereyalarda, Azərbaycan, Rusiya, ABŞ, İsveç, Fransa, Almaniya, Litva, Böyük Britaniya, Türkiyə, İtaliya, Danimarka və Norveçdə şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.
Müseyib Əmirov Azərbaycan təsviri sənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə 29 dekabr 2006-cı ildə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Azərbaycan SSR xalq maarifi komissarı Müseyib Şahbazovun nəvəsidir.
Dünya Ralli Çempionatı
Dünya Ralli Çempionatı ( — 1973-cü ildə tarixi Monte Carlo Rallisi ilə başlamışdır. Dünyanın müxtəlif ölkələrində keçirilən bir avtomobil yarışıdır. 2003, 2004, 2005 və 2006-cı illərdə Türkiyədə də təşkil edilən yarış, 2007-ci ildə təqvimdən çıxarıldılmış; lakin 2008-ci il üçün yenidən təqvimə salınmışdır. 2009-cu ildən bəri hər rallinin iki ildən bir keçirilməsinə qərar verildi. Türkiyə Rallisi sonuncu dəfə 2010-cu ildə təşkil edilmiş və ondan sonra təqvimdən çıxardılmışdır. Təşkilatçılarla aparılan danışıqlar müsbət nəticələnmiş və Türkiyə Rallisi 2018-ci ildə yenidən təqvimə salınmışdır. 2021-ci ilin əvvəlində alınan qərarla Türkiyə yenidən təqvimdən çıxarılmışdır.
sağ|200px|thumb|2005 Monte Carlo Rallisi Subaru Impreza WRC Stephane Sarrazin sağ|thumb|200px|2006 Avstraliya Rallisi Marcus Gronholm Bunnings tullanmaları
Monte Karlo Rallisi
Monte Karlo Rallisi (Rallye Automobile Monte Carlo), Formula 1 Monako yarışını və Monako Kart Kubokunu da təşkil edən Monaco Automobile Club tərəfindən təşkil edilən illik bir rallidir. Yarış, Monako Knyazlığındakı Fransa Rivierası ilə Fransanın cənub-şərqi arasında keçirilir.
Matriks (geologiya)
Matriks - çökmə süxurların daha iri hissəçiklərini əhatə edən nisbətən narın dənəli material. Bəzən əsas kütlə terminin sinonimi kimi işlədilir. Lakin termindən istifadə olunduqda süxur genezisi nəzərə alınmır və ya terminin əsasən çökmə süxurlara şamil edildiyi nəzərdə tutulmur. Bəzi hallarda "sement" terminin sinonimi kimi başa düşülür.
Pir Yadigar (Çaypara)
Pir Yadigar - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 232 nəfər yaşayır (46 ailə).
Kazak Jdanovun binası (Novoçerkassk)
Tarixi
Bina Novoçerkassk şəhərində 1910-cu ildə inşa edilmişdir. Prosveşeniya küçəsi ev 120 ünvanında yerləşən binanın əvvəlki ünvanı Yamskaya küçəsi, ev 16 olmuşdur. İlk əvvəllər burada XIX əsrin sonları XX əsrin əvvəlləri taxtadan inşa edilmiş bir bina vardı. Binanın həyətində tövlə vartı. 1897-ci il məlimstına görə mülkin sahibi kazak Pavel Stepanoviç Jidkov olmuşdur. XX əsrin əvvəllərində binanın sahibi kazak Jdanov Vasileviç Vasileviç olmuşdur. Sövdələşmənin qiyməti 28 min olmuşdur. Yeni sahib 1910-cu ildə taxta binanın sökdürərək yerində yeni bina və tövlə inşa etdirmişdir. Bins iki ustanın larihəsi əsasənda inşa edilmişdir — arxitektor Y. İ. Korotçenko və Q. М. Salnikov. Tikinti meydançasının sahəsi 347,1 kvadrat sajem olmuşdur. Burada at tövləsi və buzxana vardı. Binanın ikinci mərtəbəsini Andrey Fedoroviç İvaşensov kirayəyə götürmüşdür. İl ərzində o, 1300 rubl pul ödəyirdi. 1923-cü ildə bina milliləşdirilmişdir. 1924-cü ildə binada uşaq bağçası açılmışdı. Jdanovun ailəsi digərəraziyə köçməyə məcbur olmuşdur. 1938-ci ildə əraxidə uşaq bağçasının tələbatını ödəmək məqsədi ilə əlavə korpuslar inşa edilmişdir. 1948-ci ildə Xüsusi yetimlər evinə çevrilmişdir. Burada direktor A. Yaluskaya olmuşdur. 1970-ci ildən isə burada yenifən uşaq bağçası fəaliyyət göstərmişdir. Bina 1992-ci ildən qorunur və regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir Особняк//Объекты культурного наследия.
Ukrayna Qırmızı Xaç Cəmiyyəti
Ukrayna Qırmızı Xaç Cəmiyyəti — Ukraynanın qeyri-kommersiya və humanitar yardım təşkilatı. Təbii fəlakətlərin idarə edilməsi, səhiyyə, axtarış xidməti, gənclərin fəaliyyətləri / könüllülər, insan ləyaqətinin qorunması sahəsində fəaliyyət göstərir.
Tarixi
Ukrayna Qırmızı Xaç Cəmiyyəti 1918-ci ilin 17-18 aprel tarixində Ukrayna Xalq Respublikasının müstəqil humanitar cəmiyyəti kimi yaradılmışdır. Onun ilkin vəzifələrinə qaçqınlara və müharibə məhkumlarına, əlillərə, yetim uşaqlara qayğı göstərmək, aclıq və epidemiyalara qarşı mübarizə, xəstəlik bölgələrinə, xəstəxanalara və ictimai yeməkxanalara kömək etmək daxil idi. 1920-ci illərdən Ukrayna ərazisi Sovet İttifaqının bir hissəsinə inteqrasiya olunduqdan sonra 1992-ci ilə qədər Ukrayna Qırmızı Xaçı Sovet Qırmızı Xaçının bir hissəsi kimi fəaliyyət göstərmişdir.
İkinci Dünya müharibəsi zamanı fəaliyyəti
1943-cü ildə Ukrayna İnqilabçı Ordusunun strukturunun birləşdirilməsindən sonra Ukrayna Qırmızı Xaçı Sovet Qırmızı Xaçından ayrı bir təşkilat kimi yaradıldı. Təşkilat Ukrayna İnqilabçı Ordusunun xəstə və yaralı əsgərləri üçün yüksək səviyyəli həkimləri cəlb etmiş, tibbi təchizat hazırlamış, yerli xəstəxanalarla təchiz etmiş, eləcə də, UİO-nun yeni həkimləri və əsgərləri üçün təlim kursları keçirmiş və xüsusi tibbi təlimatlar hazırlamışdır. Həkimlər alman, sovet və polşa cəzaçəkmə qruplarının hücumlarından əziyyət çəkən yaralıları müalicə edən regional hərbi xəstəxanalarda çalışmışlar.
Müasir dövrdəki fəaliyyəti
thumb|Yaralı [[Avromeydan nümayişçisinə ilk yardım edən könüllülər.]] Qırmızı Xaç qanununu 1999-cu ildə Ukrayna Parlamenti tərəfindən qəbul edilmişdir. 2001-ci ildə Ukraynanın Qırmızı Xaç Cəmiyyətinin tərkibində 6,3 milyondan çox tərəfdar və aktivist vardı. Təşkilatın tərkibində 3200 ixtisaslı tibb bacısı fəaliyyət göstərir. Təşkilat Ukraynanın 40-dan çox humanitar proqramında iştirak edir, əksər hallarda ictimai ianə və korporativ tərəfdaşlıqlarla maliyyələşdirilir.
Ukrayna Qırmızı Xaç Cəmiyyəti (1993-cü ildən) Beynəlxalq Qırmızı Xaç / Qırmızı Aypara Cəmiyyətlər Federasiyasının üzvüdür.
NGC 3576
NGC 3576, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Kil bürcü istiqamətində yerləşir. EN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Vest Çester Universiteti
Vest Çester Universiteti — ABŞ-nin Pensilvaniya ştatında yerləşən dövlət universiteti.
Əsası 1871-ci ildə Pensilvaniya əyalətində ali təhsilin instusionallaşdırılması ilə qoyulmuşdur. Yerləşdiyi şəhərin ən böyük dövlət universitetidir. Hazırda 6 kollec və 1 peşə məktəbində 118 bakalavr, 103 magistr və 4 doktorantura proqramı üzrə təhsil alan 17719 tələbəsi vardır. Əsas kampusları Filadelfiya və Vest Çester şəhərlərində yerləşir. Universitetin tədqiqat fəaliyyəti səlahiyyətli orqan olan Mərkəzi Ştatlar üzrə Ali Təhsil Komissiyası tərəfindən tənzimlənir. Bundan əlavə, ali təhsil müəssisəsi Pensilvaniya Dövlət Ali Təhsil Sisteminin tərkib hissəsidir.
Müxtəlif sahələrdə görkəmli şəxsiyyətlər yetişdirən Vest Çester Universitetinin məzunları sırasında ABŞ-nin birinci xanımı Cill Bayden, ABŞ Senatının üzvü Yozef Luper və ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin vitse-admiralı Brayen Piterman la yanaşı, ABŞ Nümayəndələr Palatasının çoxsaylı üzvləri də vardır.
Tarixi
250px|thumb|left|Vest Çester Universitetinin kitabxanası Vest Çester Universitetinin tarixi 1812-1871-ci illərdə Filadelfiyada fəaliyyət göstərmiş "Vest Çester Akademiyası" adlanan təhsil müəssisəsinə söykənir. Ali təhsil qurumu kimi mütəşəkkil fəaliyyətə isə 1871-ci ildə başlamışdır. 1913-cü ildən etibarən isə universitet Pensilvaniya ştatının qüvvədə olan ali təhsil qanunları əsasında fəaliyyət göstərir. Vest Çester Universitetinin çoxsaylı qədim binalardan ibarət əsas kampusu ABŞ-nin Tarixi Yerlərinin Milli Reyestrində tarixi abidələr toplusu kimi qeydiyyata alınmışdır.
1983-cü ildə Pensilvaniya Dövlət Ali Təhsil Sisteminə üzv olaraq, sözügedən ştatın ən böyük dövlət universiteti kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir. Məhz bu üzvlükdən sonra universitet bir sıra təşkilati islahatlar apararaq, yeni idarəetmə sistemi ilə tədris proqramlarını genişləndirmək imkanı əldə etdi.
Elmi strukturu
right|thumb|200px|Tarixi Filips binasının girişi Vest Çester Universitetində tədris prosesi 6 kollec və 1 peşə məktəbində, 118 bakalavr, 103 magistr və 4 doktorantura proqramı üzrə aparılır.
Reytinq və akkreditasiya
Universitetin tədqiqat fəaliyyəti səlahiyyətli orqan olan Mərkəzi Ştatlar üzrə Ali Təhsil Komissiyası tərəfindən tənzimlənir. Bundan əlavə, ali təhsil müəssisəsi Pensilvaniya Dövlət Ali Təhsil Sisteminin tərkib hissəsidir. Forbes jurnalının dərc etdiyi siyahıya görə Vest Çester Universiteti ABŞ-də yerləşən dövlət universitetləri arasında ilk 150 ali təhsil ocağı arasında yerləşir. Vest Çester Universiteti 2019-cu ildə "U.S. News" reytinq cədvəlində ABŞ-nin şimal ştatlarında fəaliyyət göstərən 1400 universitet arasında 17-ci yerdə qərarlaşmışdır.
Məşhur məzunları
• 2
Gəllər-i Məhəmmədtağı (Meşkinşəhr)
Gəllər-i Məhəmmədtağı — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 118 nəfər yaşayır (30 ailə).
Dünya maliyyə böhranı (2008-2012)
Dünya maliyyə böhranı (2008-2012) — 2008-ci ilin sentyabr-oktyabrında yaranmış ümumdünya maliyyə-iqtisadi böhranı. Özünü dünyanın bir çox iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrinin iqtisadi göstəricilərində büruzə verdi, sonradan qlobal formaya keçdi.
MotoGP
MotoGP, dünyanın müxtəlif dövrələrində (pist) keçirilən ən prestijli motosiklet yarışlarıdır. MotoGP-də mühərriklər 3 kateqoriyaya bölünür: 125cc, 250cc və 800cc. 2006-cı ilə qədər 990cc olan mühərriklər 800cc-ə endirilmişdir. Mühərrikin gücü 250 HP civarındadır, maşınlar kimi pistlərdə 300 km/s-dən çox sürət əldə edə bilirlər.
Valentino Rossi MotoGP-nin ən məşhur və ən uğurlu yarışçısıdır.
Taypa adası
Taypa adası — Makao adaları daxildir. Makao yarımadasından 2 km cənubda yerləşir və ona 3 körpü ilə birləşir:Dostluq körpüsü, san Van körpüsü, Qobernator Nobre de Karvalo. Adanın sahəsi 6,33 km²-dir. Müqəddəsana Karmel ada bələdiyəsinə daxildir.
Tarixi
Ada XII əsrdən çinlilər tərəfindən mənimsənilmişdir. 1851-ci ildə isə adanı portuqallar ələ keçirmişdir. Ada uzun müddət az əhalili olmuşdur. 1974-cü ildə Qobernator Nobre de Karvalho körpüsünün inşası ilə adada yaşayanların sayı artmışdır.
Əhali
Hazırda adada 7 nəfər yaşayır.
Nəqliyyat
Adada yerləşir:
Yohan Franst Enke
Yohan Franst Enke - alman astronomu.
1825-1863-cü illərdə Berlin rәsәdxanasının direktoru olub. Berlin astronomik salnamәsini nәşr edib. Enke kometinin orbitini öyrәnmiş vә aşkar etmişdir ki, bu kometin dövrü müntәzәm azalır. Veneranın Günәş halqasından keçmәsinin müşahidәsinә әsasәn Günәş parallaksının qiymәtini tәyin etmişdir.
Fermín IV
Fermín IV ( dekabr 1974, Monterrey, Meksika) — Meksika reperi.