cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gavanlı (Əsədabad)
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 44 nəfər yaşayır (12 ailə).
C-reaktiv zülal
C-reaktiv zülal - qan plazması zülalı olub, iltihab nəticəsində miqdarının qanda kəskin artaması müşahidə olunur. Orqanizmdə iltihabi prossesin olub olmamasını C-reaktiv zülalın miqdarına müvafiq təyin etmək mümkündür. CRP geni I xromosomun 1q21-q23 nahiyəsində yerləşir.Zülal malekulu zənciri 224 amminturşusu qalığından ibarətdir. Monomerinin malekulyar kütləsi 25,106 кDа. Zülal böyük olmayan pentraksinlər ailəsinə aiddir.
Aziridin
Aziridin (azasiklopropan, etilenimin) — azot ehtiva edən heterosiklik qarışıqdır. Siklik aminlərə aiddir.
Xüsusiyyətləri
Aziridin, xarakterik amin qoxusu olan rəngsiz, zəhərli, uçucu bir mayedir. Suda və əksər üzvi həlledicilərdə asanlıqla həll olunur.
Aziridin olduqca reaktiv bir qarışıqdır. Dövrü həm açmaqla,həm də qorumaqla reaksiyalara girir.
Dövrün qorunması reaksiyaları
Bu reaksiyalar əsasən metal ionları ilə koordinasiya birləşmələrinin meydana gəlməsini və N-H əlaqəli hidrogen əvəzetmə reaksiyalarını əhatə edir: Fayl: AziridineSynthesisFromEpoxide.png
Dövrün açılması reaksiyaları
Aziridinin aktiv hidrogen atomuna sahib bir sıra maddələrlə reaksiyaları, aziridin molekulunun azot atomunun protonlaşması və sonrakı karbon atomlarına nükleofilik hücum mexanizmi ilə davam edir. Bu, dövr açılması ilə əlavə bir reaksiya ilə müşayiət olunur. Aziridinin polietileniminə polimerləşmə reaksiyası oxşar sxemə əsasən davam edir: Fayl:Aziridin reaksiyaları2.png
Alınması
Sənayedə aziridin, etanolaminin siklizasiya reaksiyası ilə əldə edilir. Aralıq məhsul 2-aminoetil sulfatdır:
Fayl:Aziridine synthesis.png
380 °C-də niobium katalizatorların iştirakı ilə etanolamin birbaşa konversiyası aziridin verir:
Fayl:Aziridin reaksiyaları3,5.png
Bundan əlavə, aziridin əldə etmək üçün 1,2-dixloretan xammal kimi istifadə olunur:
Fayl:Aziridine synthesis 3.png
Tətbiqi
Aziridin polietileniminin hazırlanmasında, polimerlərin aminoetilasiyasında istifadə olunur. Aziridin törəmələri polimerlərin istehsalında çapraz bağlayıcı maddələr kimi istifadə olunur.
Trietilen melamin, etilen fosforamidlər və bəzi digər etilenamin törəmələri bitki və heyvan hüceyrələrinin mitozunu dayandırma qabiliyyətinə malikdirlər.
Aziridin ilə işləyərkən təhlükəsizlik tədbirləri
Aziridin toksikdir, dəriyə asanlıqla nüfuz edir, ağır zəhərlənməyə səbəb olur və teratogen və mutagen aktivliyi nümayiş etdirir.
Aziridinin toksikliyi, dəyişkənliyi və aşındırıcılığı səbəbindən dayandırılması üçün tədbirlər görülməlidir (sənayedə bunlar sulu ammonium tiosulfat məhlulu ilə suvarılan skrubberdir.)
Güllə keçirməyən şüşə
thumb|Soyğun cəhdindən sonra zərgərlik mağazasının güllə keçirməyən şüşəsi
Güllə keçirməyən şüşə optik cəhətdən təmiz, lakin odlu silahlara qarşı davamlı olan bir şüşə növüdür. Lakin, hər hansı bir material kimi, tamamilə keçilməz deyildir. Ümumiyyətlə biri sərt və biri yumşaq olan iki və ya daha çox növ şüşənin birləşməsi nəticəsində istehsal olunur. Daha yumşaq təbəqə şüşəni parçalanmaq əvəzinə uzana bilməsi üçün onu daha elastik edir. Güllə keçirməyən təbəqələrdə istifadə olunan şüşənin hər ikisində də şüşəni şəffaf saxlamaq və pozulmuş olmayan bir görünüşü təmin etmək üçün qırılma göstəricisi təxminən eyni olmalıdır. Güllə keçirməyən şüşənin qalınlığı 19 ilə 89 mm arasında dəyişir.
NGC 6524
NGC 6524, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Hacime İsayama
Hacime İsayama (諫山 創 Isayama Hajime; ) — Yapon manqa rəssamıdır. Onun ilk və hələ də davam edən manqa seriyası "Attack on Titan" və ya Shingeki no Kyojin (進撃の巨人, Hücum edən nəhəng) 2019-cu ilin aprel ayında ən yaxşı və ən çox satılan manqa seriyası olmuşdur.
Biskra (şəhər)
Biskra — Əlcəzairin şimalında şəhər, eyniadlı vilayətin və dairənin inzibati mərkəzi. Əlcəzair şəhərindən təxminən 400 km cənub-şərqdə, Batna şəhərindən 115 km cənub-qərbdə və Tuqqurt şəhərindən 222 km şimalda yerləşir. Əhalisi 190 min nəfərdir (2005-ci il təxmini).
Tarixi
IX əsrdə şəhərin yerləşdiyi torpaqlar ərəblər tərəfindən zəbt edilmişdir. XII əsrin əvvəllərində Biskra yarımmüstəqil Zab dövlətinin paytaxtı olmuşdur. Buna baxmayaraq, artıq XIII əsrdə bu torpaqlar İfriqiyə dövlətini idarə edən Hafsilər sülaləsinin hakimiyyəti altına keçmişdir. 1552-ci ildə Biskra Osmanlı İmperiyası tərəfindən fəth edilmişdir. Türk hökmranlığı XIX əsrin birinci yarısına qədər davam etmişdir. 1844-cü ildə Biskra fransız qoşunları tərəfindən tutulmuşdur. 1849–1851-ci illərdə şəhərdə qala ucaldılmışdır.
1962-ci ildə Biskra müstəqil Əlcəzairin bir hissəsi olmuşdur.
Xudayar Yusifzadə
Xudayar Müslüm oğlu Yusifzadə — Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının kiçik giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Xudayar Yusifzadə 1998-ci il iyulun 15-də Bərdə şəhərində anadan olmuşdur. Atası — Bərdənin tanınan qarmon ustası Müslüm Yusifoğlu, anası — Radə Qurbanova isə evdar xanım idi. Onların ailədə dörd uşağı olmuşdur — üç oğlan və bir qız. Müslüm Yusifoğlu Xudayar Yusifzadənin doğumundan 24 gün sonra vəfat etmişdir.
Xudayar Yusifzadə 2004–2015-ci illərdə Bərdə şəhərində Bülbül adına 1 nömrəli Uşaq İncəsənət Məktəbində təhsil almışdır. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra mülki fəaliyyətinə davam etmiş, marketlərin birində mühafizəçi olaraq çalışmışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Xudayar Yusifzadə 2016–2018-ci illərdə Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin "N" saylı hərbi hissəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının sıralarında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq xidmət etmişdir. Kursdan keçdikdən sonra "kiçik gizir" hərbi rütbəsi almışdır.
2020-ci ilin Tovuz döyüşləri zamanı general-mayor Polad Həşimovun şəhid olmasından sonra öz istəyi ilə Bərdə Rayon Hərbi Komissarlığına müraciət etmişdir.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Ordusunun Sərhəd Qoşunlarının kiçik giziri olan Xudayar Yusifzadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Əvvəlcə, Füzuli rayonunda sərhəd məntəqəsində xidmət etmişdir. Daha sonra isə müharibədə döyüşərək xidmətinə davam etmişdir. Murovdağın, Füzulinin, Cəbrayılın və Zəngilanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Xudayar Yusifzadə oktyabrın 22-də Zəngilan döyüşləri zamanı rayonun Ağbənd qəsəbəsi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı şəhid olub. Bərdə şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xudayar Yusifzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xudayar Yusifzadə ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Zəngilan rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xudayar Yusifzadə ölümündən sonra "Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xudayar Yusifzadə ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
İrsi və xatirəsi
Xudayar Yusifzadə ölümündən 2 gün əvvəl, 20 oktyabr tarixində döyüş zamanı Əliağa Vahidin "Vətən yaxşıdır" şeirinə yazılan eynidlı mahnını ifa etmiş və bunu telefon vasitəsilə lentə almışdır. Həmin video qısa müddət ərzində sosial medialarda paylaşılaraq trendə çevrilmişdir. Onun şəhid olmasından sonra isə həmin video daha geniş vüsət aldı və Xudayar Yusifzadə qısa müddət ərzində həmin mahnı ilə daha çox tanındı.
Xudayarın ifasında məşhurlaşan təsnif daha sonra xalq arasında "Xudayar təsnifi" olaraq məşhurlaşmış və daha sonra təsnifin bəstəkarı xanəndə Əlibaba Məmmədovun razılığı ilə "Xudayar təsnifi" adlandırılıb.
Dmanisi
Dmanisi, Başkeçid — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli diyarında şəhər, Dmanisi bələdiyyəsinin inzibati mərkəzi. 1947-ci ilə qədər adı Başkeçid olmuş, həmin ildən isə adı gürcüləşdirilərək Dmanisi adlandırılmışdır. Ölkə paytaxtı Tiflis şəhərindən 102 km uzaqlıqda yerləşir.
Əhalisi
1 yanvar 2012-ci ilə olan rəsmi təxminə əsasən şəhərdə 3.8 min nəfər əhali yaşayır.
Milli tərkibi
1 yanvar 1914-cü il tarixinə olan rəsmi məlumata görə, Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasına daxil olan Başkeçid kəndində əsasən etnik tatarlardan (azərbaycanlılardan) ibarət hər iki cinsdən toplam 529 nəfər əhali yaşayırdı.
17-24 yanvar 2002-ci il Ümumgürcüstan əhali siyahıyaalınmasına əsasən Başkeçid şəhərində 3.427 nəfər əhali yaşayır, onların 82 %-ni gürcülər, 12 %-ni azərbaycanlılar, 3 %-ni ruslar, 2 %-ni ermənilər, 1 %-ni isə urumlar təşkil edir.
Təhsil
Hazırda şəhərdə üç ictimai orta məktəb fəaliyyət göstərir. Onlardan biri rusdillidir.
Aşağı Təvilan
Aşağı Təvilan - İranın Həmədan ostanının Əsədabad şəhristanının Pir Səlman bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 927 nəfər yaşayır (284 ailə).
Dünya Poeziya Günü
Dünya Poeziya Günü — 21 mart tarixində qeyd olunan,  1999-cu ildə YUNESKO tərəfindən şeir ifadəsi ilə dil müxtəlifliyini dəstəkləmək və nəsli kəsilməkdə olan dillərə kömək imkanını yaratmaq məqsədi ilə elan edilmişdir. Məqsəd şeirin oxunmasını, yazılmasını, nəşrini və tədrisini bütün dünyada təbliğ etmək və YUNESKO-nun orijinal bəyannaməsində deyildiyi kimi "milli, regional və beynəlxalq şeir hərəkatlarına yeni bir tanıma və təkan vermək".
Parisdə YUNESKO-nun iqamətgahında 2021-ci ildə Ümumdünya poeziya günü böyük Makedoniyalı şair, yazıçı, ədəbi tərcüməçi və linqvist Blaje Koneskinin anadan olmasının 100 illiyinin qeyd olunmasına həsr olunmuşdur. Eyni zamanda, Böyük Britaniyanın şairəsi Kerol Enn Daffi 2021-ci il üçün Struga Poeziya Axşamları "Qızıl Çələng" mükafatının laureatı elan edilib.
Məqsədi
Dünya Poeziya Günün məqsədi milli, regional və beynəlxalq poetik hərəkata yeni impuls vermək və dünyadakı dil müxtəlifliyini təşviq etmək və yox olmaqda olan dilləri poeziya vasitəsilə dəstəkləməkdir. Dünya Poeziya Günü UNESCO tərəfindən 1999-cu ildə təsis edilib.
Azərbaycanda
Azərbaycanda “Dünya Poeziya Günü” 2007-ci ildən etibarən qeyd olunur. Məqsəd poeziya sənətini təbliğ etmək, şeiri insanlara sevdirmək, xalqları ədəbiyyatın bu janrı ilə bir-birinə yaxınlaşdırmaqdır.
Şəbnəm Tapdıqova
Şəbnəm Tapdıq — müğənni, beynəlxalq müsabiqələr laureatı, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti,
Həyatı
Şəbnəm Tapdıqova 1962-ci il avqustun 13-də Azərbaycan şairi və tərcüməçisi İlyas Tapdıqın ailəsində anadan olub
190 nömrəli məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət universitetinin tələbəsi olub.
Elə o vaxt Dövlət Televiziya və Radio verilişləri komitəsinin mahnı müsabiqəsindən başlayıb.
Ş.Tapdıqova həmin müsabiqələrin dəfələrlə qalibi olub.
Televiziyanın “Xatirə”, “Dan Ulduzu” ansambllarının müşayiəti ilə oxuduğu bəstəkar xalq, estrada mahnıları və həmçinin fransız, ərəb mahnılarının ifa edib.
7 il Azərbaycan Konsert Birliyində, 5 il R.Behbutov adına Mahnı teatrında solist kimi işləmişdir.
Onun ifası bədii film və tamaşalarda istifadə olunmuşdur.
Ş.Tapdıqova Dövlət Televiziya və Radionun geniş proqramlı konsertlərində çıxışlar etmişdir.
Şəfiqə Axundovanın “Bəyaz Çiçəklər” ansamblı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının bütün rayonlarında anşlaq konsertlər vermişdir.
Gəncə, Sumqayıt, Mingəçevir, Şəmkir, Tovuz, Gədəbəy, Balakən, Lənkəran, Saatlı şəhərlərində uğurla solo konsertlər vermişdir.
Moskvada Azərbaycan tədbirlərində iştirak etmişdir.
1989 ildə Türkiyə Mədəniyyət Nazirliyinin təşəbbüsü ilə Ş.Tapdıqova Ankarada Atatürk adına “türk musiqisi” ocağının qonağı olmuş məşhur musiqiçi Mehmet Özbəyin rəhbərlik etdiyi ansamblı ilə geniş proqramla solo konsertlər vermişdir.
Samsunda keçirilən mahnı festivalında da çıxış etmişdir.
Onun ifaçılığı bir çox əmək kollektivlərinin, rəsmi təşkilatların fəxri fərmanları, təşəkkür məktubları ilə qeyd edilmişdir.
Ş.Tapdıqova “İrs” ansamblı ilə 1985-ci ildən əməkdaşlıq edir.
2002-ci ildən müntəzəm olaraq “İrs”lə yeni mahnılar, konsert proqramları hazırlayır.
7 mart 2009-cu il Azərbaycan Respublikasında mədəniyyət sahəsində xidmətlərinə görə “Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti” fəxri adına layiq görülüb
Makyavelizm (psixologiya)
Makyavelizm - emosional soyuqluq, əxlaqi məsələlərə laqeydlik kimi xüsusiyyət ilə xarakterizə olunan psixoloji vəziyyət. Makyavelizm narsissizm və psixopatiya ilə birlikdə "qaranlıq üçlü" modelini əmələ gətirir. Makyavelistlər öz məqsədlərinə çatmaq üçün yalan danışmaq, aldatmaq kimi mənfi hərəkətdənlər çəkinməz, etdikləri hərəkətlər üçün vicdan əzabı duymaz. Onların manipulyasiya qabiliyyətləri yüksəkdir, digər insanları ələ salmağa meyillidirlər. Əsasən kişilərin makyavelist olmaq ehtimalları qadınlarınkından yüksəkdir.
Makyavelizm termini 1970-ci illərdə Kolumbiya Universitetindəki bu sahə ilə bağlı araşdırmalardan sonra populyarlıq qazandı.
APCBC
thumb|sağ|1941-ci ildə atılmış, Genuya Kafedralında mövcud olan, partlamamış, Böyük Britaniya Donanmasına məxsus 15 [[düymə (ölçü vahidi)|düyməlik Ballistik Başlıqlı Zireh Dağıdıcı mərmi. Zireh Dağıdıcı başlığı solda yerdə, ballistik başlığı isə şəkildə yoxdur.]]
APCBC (İngilis dili: Armor Piercing Capped Ballistic Capped; Azərbaycanca: Ballistik Başlıqlı Zireh Dağıdıcı), sursat tank əleyhinə mərmi tipi idi. İkinci Dünya Müharibəsi əsnasında kəşf edilən və istehsal olunan zirehli dağıdıcı mərmilər o qədər də uğurlu deyildilər. Bu səbəbdən mühəndislər tərəfindən atəş yolunu itirməyən və hədəfi daha təsirli bir şəkildə vura bilən belə bir mərmi növü hazırlanmışdır. Bu tip mərmi APCBC adlanır.
De, Gəlsin! (veriliş, 2001)
"De, Gəlsin!" — 2001-ci ildən 2013-cü ilə qədər Azərbaycanın ANS TV kanalında yayımlanan meyxana yarışma televerilişi.
Tarixi
Verilişin qalibləri 2001-ci ildə Aydın Xırdalanlı, 2002-ci ildə Aqşin Fateh və Vüqar Coratlı (III mövsümdə), 2004-cü ildə Vüqar Yasamallı, 2006-cı ildə Namiq Məna, 2007-ci ildə Mirfərid Zirəli və 2013-cü ildə Pərviz Arif olub.
İştirakçılar
Qalib
Kobılin binası
Kobılin binası — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 301 qərar 18 noyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuşdur.
De, Gəlsin! (veriliş, 2001)
İştirakçılar
II yer
Saratovka (Loru)
Saratovka — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Kalinino rayonunda kənd.
Kobılin binası
Adres: Taqanroq ş, Petrovskaya küçəsi, 49.
De, Gəlsin! (veriliş, 2001)
İştirakçılar
III yer
Kobılin binası
Tarixi
1859-cu ilinavqust ayında Taqanroq tikinti komitəsinə 1-ci gildiya taciri İvan Kobılin tərəfindən Petrovski küçəsində ev inşa etdirməsi məqsədilə ərizə təqdim edilmişdir. Ərizəyə müsbət cavab edildikdən sonra burada yerləşən anbar sökülmüş və yerində iki mərtəbəli bina inşa edilmişdir. Binanın fasadı düzbucaqlı kolonnalarla dörd seksiyaya bölünmüşdür. Hər seksiyada dörd pəncərədə vardır.
De, Gəlsin! (veriliş, 2001)
İştirakçılar
IV yer
Kobılin binası
Tarixi
Tikintinin bitməsindən sonra birinci mərtəbədə mağazalar yerləşirdi. İkinci mərtəbə isə Vasili Vorovoy tərəfindən "London" mehmanxanası kimi istifadə edilirdi. İkinci mərtəbənin önündə "London mehmanxanası" yazısı yazılmışdır. Mehmanxanaya giriş binanın sağından birmərtəbəli tikilinin üzərindən həyata keçirilirdi. Damda veranda mövcud idi.
De, Gəlsin! (veriliş, 2001)
İştirakçılar
1/3 məğlub olub
Kobılin binası
Tarixi
Oktyabr inqilabına qədər binanın sağında yerləşən bir mərtəbəli tikilinin inşası ikinci mərtəbənin sonuna qədər artırılmışdır. Bununla da bina bütöv forma almışdır. Çıxışın üzərində dəmir dirəklərlə saxlanılan eyvan vardır. Damda olan dekorativ güldanlar və eyvan sökülmüşdür.
De, Gəlsin! (veriliş, 2001)
İştirakçılar
1/4 məğlub olub
Kobılin binası
Tarixi
İvan Yekatratieviç Kobılin ilk əvvəllər şəkər alveri ilə məşğul olmuşdur. O, Petrovski küçəsində köhnə bazarda ticarətlə məşğul idi.
De, Gəlsin! (veriliş, 2001)
İştirakçılar
1/6 məğlub olub
Kobılin binası
Tarixi
1855-ci ildə İ. E. Kobılin şəhər rəhbərliyinə seçilmişdir. Aşağı mərtəbədə mağazalar yerləşir. Birinci seksiyada "Odessa mağazası N. Falkner", ikinci və üçüncü seksiyalarda isə Ppavel Petroviç Stepanov ("Manufaktura") və Jırardovskinin mağazaları yerləşirdi. Dördüncü seksiyada "Tacır Kobılinin çay və şəkər mağazası".
De, Gəlsin! (veriliş, 2001)
İştirakçılar
1/8 məğlub olub
Kobılin binası
Tarixi
1902-ci ildə burada Erispoxanın əl işləri mağazası və Q. X. Mardirosovun "Tabak və popiroslar" mağazası yerləşirdi.
1902-ci ildə mehmanxananın sahibi dəyişmişdir. Mehmanxana sahibi Nikolay Artemoviç Ter-Arutyunov olur. Ter-Arutyunov 1 fevral 1915-ci ilə vəfat etmişdir. O, ölməmişdən öncə nehmanxananı K. L. Qavrilenkoya satmışdır. 1925-ci ildə mehmanxanada klub-kazino fəaliyyətə başlamışdır. Hər gün saat səkkizdən etibarən burada loto, kart oyunları həyata keçirilirdi. Restoranda spirtli içkilər təklif edən nahar və şam yeməyi verilirdi.
1957-ci ildə binada "Sentralnaya" mehmanxanası açılmışdır. Birinci mərtəbədə "Günün xəbərləri" adlı kinoteatrı açılmışdı. Sonradan isə "Smena" olaraq adlandırılmışdır. 1980-ci ildə kinoteatr bağlanmışdır. Onun yerində mağazalar açılmışdır.
Ədəbiyyat
Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.
Axuryan su anbarı
Axuryan (Arpaçay) su anbarı  — Ermənistan-Türkiyə sərhəddində, Axuryan çayının aşağı axınında yerləşən su anbarı. SSRİ və Türkiyə arasında 1973-cü ildə imzalanmış razılaşmaya əsasən inşa edilmişdir, 1980-ci ildə istismara verilmişdir. Uzunluğu 20 km (sərhəd boyunca), su həcmi 525 mln m³-dur. Sərhəddin hər iki tərəfindəki 104 min hektar əkin sahəsinin suvarılması üçün istifadə olunur. Su anbarını tədqiq edən "Geofon" ekoloji təşkilatının rəhbəri Levon Martirosyanın verdiyi məlumata görə anbardakı su ağır metallar və zəhərli maddələr ilə ciddi şəkildə çirkləndirilmişdir.
III Artavazde
III Artavazd — e.ə. 5 ilə 2-ci illər arasında Ermənistan kralı olmuş II Artavazdın oğlu. Romada təhsil almış, burada Roma mədəniyyətini, tarixini öyrənmişdir.
Amara gölü
Amara ( Lacul Amara) — Rumıniyada duzlu liman-göl. Göl Slobozia-Buzeu yolu yaxınlığında, Yalominsk dairəsindədir. Amara şəhəri gölün sahilində yerləşir.
Ümumi məlumat
Amara kurortu göl sahilində yerləşir. Üç oteldən ibarət kurort 2000 yerlikdir. Lebada oteli 507 yerlik olub Rumıniyanın ən böyük otel və otellərindən biridir.
Kazikumux Koysu çayı
Kazikumux Koysu — Rusiyada, Dağıstanın cənub-qərb hissəində çay. Karakoysu çayının sağ qolu. Lak, Levaşi və Gergebil rayonları ərazisindən axır. Çayın orta illik su sərfi — 13,0 m³/s-dir. Çayın mənsəbi dəniz səviyyəsindən 650 metr yüksəklikdə yerləşir. Mənbəyi isə dəniz səviyyəsindən 3200 metr yüksəklikdədir. Kazikumux Koysu çayının meyilliyi — 31,5 m/km-dir.
Coğrafiyası
Kazikumux Koysu çayı öz mənbəyini Duti-Dağ silsiləsinin şimal yamacındakı buzlaqdan götürür və Karakoysu çayının mənsəbindən 10 km aralıda, Gergebil kəndi yaxınlığında çaya tökülür. Çayın uzunluğu 81 km, enməsi isə 2550 metrdir. Çay hövzəsinin sahəsi 1850 km²-dir. Orta hündürlüyü 1990 m-dir. Hövzənin əhəmiyyətli hissəsi (təxminən 30%) Qafqazın yüksək dağlıq bölgəsində yerləşir (2500 m-dən çox hündürlükdə). Çay hövzəsində buzlaşma sahəsi 6 km²-dir.
Hidrologiyası
Çay yağış, qrunt suları, buzlaq və qar suları ilə qidalanır. Çay rejiminin əsas fazaları yaz-yay daşqınları və qışın az sulu dövrləridir. Yağışlı daşqınlar tez-tez payız aylarında müşahidə olunur.
Bir il ərzində su axınının paylanması son dərəcə qeyri-bərabərdir. Onun çox səviyyə yay-payız aylarında, qışda suyun az olduğu dövrdə çay illik axının cəmi 5–6%-ni gətirir.
Qolları
Ən böyük qolları bunlardır: Arsalinex (uzunluğu 18 km), Xunnix (uzunluğu 46 km), Akuşa (uzunluğu 43 km). Çay şəbəkəsinin sıxlığı 0,87 km/km²-dir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Çay rejimi əsas iki məntəqədə öyrənilir: Qumux və Gergebil. Çay suyunun idarə olunması böyük əhəmiyyət daşıyır. Çay suyundan qonşu kəndlərin su təchizatı və əkin sahələrinin suvarılması üçün istifadə olunur. Müxtəlif illərdə çayda Kumux, Unçukatl, Kuba, Tsudaxar və Taşkəpur kəndləri yaxınlığında kiçik su elektrik stansiyaları mövcud olmuşdur. Çayın axdığı yuxarı axarları dağ turizmi üçün əlverişli ərazidir.
Qələbə abidəsi (Xankəndi)
Qələbə abidəsi — Xankəndi şəhərində obelisk şəklində abidə. Böyük Vətən müharibəsi və digər silahlı münaqişələrdə həlak olan yerli sakinlərin xatirəsini əbədiləşdirən xatirə kompleksinin bir hissəsidir,
Tarixi
Xatirə kompleksi 1945-ci ildə İkinci Dünya müharibəsi cəbhələrində həlak olmuş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin 22 min yerli sakinin xatirəsinə obelisk qoyulması ilə quruldu. Obeliskin hündürlüyü 21 metrdir. Əks təpədə kütləvi məzarlıqda müharibədə həlak olanların qalıqları dəfn olunmuşdur. Həmçinin, kompleksə ənənəvi erməni memarlığı üslubunda qurulmuş yeddi axınlı fontan da daxildir.
Qranit pyedestal Böyük Vətən müharibəsində iştirak edənlərin adları və portretləri olan barelyefdən ibarətdir. Birinci Qarabağ müharibəsindən sonra xatirə kompleksinə çevrilmiş, buraya münaqişə zamanı həlak olmuş Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikası əsgərlərinin dəfn olunduğu qəbiristanlıq əlavə olunmuşdur.
Dilatometriya
Dilatometriya- (latınca dilato - genişləndirirəm ,metriya- ölçürəm) cisim ölçülərinin dəyişməsinin temperatur, təzyiq, elektrik və maqnit sahələri ndən, ionlaşdırıcı şüalanmadan və s. asılılığını öyrənən fizika və ölçü texnikasının bölməsidir.
Dilatometrik tədqiqatların əsası
Dilatometrik tədqiqatların əsası - cisimlərin istilik genişləndirilməsinin və onun müxtəlif anomaliyalarının (faza keçidlərində və s.) müəyyənləşdirilməsidir.
Optik-mexaniki dilatometrlər
Optik-mexaniki dilatometrlərdə (həssaslıq ~ 10-6 - 10-7 sm), cismin ölçüsünün dəyişməsi optiki güzgünün fırlanmasına gətirib çıxarır; xətti genişlənmə güzgüdən yansıyan işıq saçışının yerdəyişməsinə görə ölçülür.
Yuxarı Təvilan
Yuxarı Təvilan - İranın Həmədan ostanının Əsədabad şəhristanının Pir Səlman bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Dilatometriya
Tutumlu dilatometrlər
Tutumlu dilatometrlərində (həssaslıq ~ 10-9 sm), nümunənin ölçüsünün dəyişməsi  ötürücü kimi işləyən elektrik kondensatorunun tutumunu dəyişdirir.
Yuxarı Təvilan
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 386 nəfər yaşayır (121 ailə).
Dilatometriya
İnduksiya dilatometrləri
İnduksiya dilatometrlərində (həssaslıq ~ 10-9 sm) nümunənin ölçülərinin dəyişməsi, induksiya sarğacının qarşılıqlı tənzimlənməsini və nəticədə   onların qarşılıqlı induktivliyini də dəyişir.
İnterferensiya dilatometrləri
İnterferensiya dilatometrlərində (həssaslıq ~ 10-9 sm) nümunə interferometrın güzgüləri arasında yerləşdirilir; aralarındakı məsafə dəyişərkən, interferensiya zolaqları yerlərini dəyişirlər.
Radio-rezonanslı dilatometrlər
Radio-rezonanslı dilatometrlərdə (həssaslıq ~ 10-12 sm) sensor divarları tədqiq olunan materialdan hazırlanmış həcmli bir resonatordur; rezonatorun ölçüsündə dəyişikliklər onun rezonans tezliyindəkı dəyişikliklə qiymətləndirilir.
X-ray struktur analizi
X-ray struktur analizi dilatometriyanın ən həssas metodlarından biri hesab edilə bilər. O, kristalik strukturun parametrlərindəki dəyişikliklərə görə cismin ölçüsündəki dəyişiklikləri qiymətləndirməyə imkan verir.
Dilatometrlərin konstruksiyasının bəzi xüsusiyyətləri
Dilatometrlərin konstruksiyası, ümumiyyətlə, nümunəyə müxtəlif xarici təsirlərin mümkünlüyünü təmin edir. Dilatometrin hissələrinin ölçülərinin dəyişilməsini nəzarətdə saxlanılmasına xüsusi diqqət yetirilir. Maye və qazlar üçün yalnız həcmli qenişlənmə nəzərdən keçirilərək, kalibrlənmiş bir kapilyar vasitəsilə, bir-biri ilə əlaqəli borularla, maye ilə tamamıilə dolmuş rezervuardan qızdırıldığı zaman axan mayenın həcmini ölçməklə təyin edilir.
NGC 7232B
NGC 7232B, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Durna bürcü istiqamətində yerləşir. SBm tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Nazim Hüseynov (prodüser)
Haqqında
Nazim Fikrət oğlu Hüseynov Bakıda anadan olub. M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutunun Neft-mədən fakültəsində (1990), Rusiya Federasiyası Prezidenti yanında Təsərrüfat və Dövlət Qulluğu Akademiyasının Dövlət və bələdiyyə idarəçiliyi ixtisasında (2018) təhsil alıb. "215 KL" Müstəqil televiziya şirkətində maliyyə direktoru (1992–1997, 1999–2010), Space Teleradio Şirkətində reklam və kommersiya departamentinin direktoru (1997–1999), "Salnamə" Sənədli Filmlər studiyasının direktor müavini olaraq çalışıb. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında direktor vəzifəsini icra edib (2020). II Bakı Beynəlxalq İdman Filmləri Festivalının, III, IV, V Bakı Beynəlxalq Turizm Filmləri Festivalının icraçı direktoru olub. 2013-cü ildən "Salnaməfilm" studiyasının, 2022-ci ildən "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının direktorudur. Bir neçə bədii, 60-dan çox sənədli filmin prodüseridir. alt=|301x301px||thumb
Été 85 (film, 2020)
Été 85 François Ozon tərəfindən yazılmış və rejissorluq etdiyi 2020-ci il Fransız dram filmidir, qismən Aidan Çembersin 1982-ci ildə yazdığı "Dance on My Grave" romanına əsaslanır. Baş rolları Félix Lefebvre və Benjamin Voisin canlandırır.
Diaphana tərəfindən 14 iyul 2020-ci ildə Fransada yayımlandı.
Məzmunu
1985-ci ilin yayında Normandiyada ölüm ilə maraqlanan 16 yaşındaki Aleks dənizə çıxır. Göy gurultusu onun qayığının aşmasına səbəb olur, lakin o, 18 yaşında olan David tərəfindən xilas edilir. Bu hadisədən sonra ikisi arasında eşq yaşanır. Mübahisədən sonra David motosiklet qəzasında ölür. Onlar öz aralarında bir söz tutmuş idi və aralarında ilk kim ölərsə digəri onun qəbrində rəqs edəcək. Aleks özünü günahkar hissedir və Davidin qəbrində rəqs edir və Davidin qəbrinə zərər verdiyi üçün məhkəmə tərəfindən cəza alır.
I insan xromosomu
thumb|125px|right|I insan xromosomunun idioqramması
Birinci insan xromosomu və ya I insan xromosomu- 23 cüt xromosomun ən böyüyü, somatik 22 cüt xromosomdan biri. Birinci insan xromosomunda 4234 gen cəmləşir
Xəstəliklər
I insan xromosomu ilə bağlı 890 irsi genetik xəstəlik mövcuddur.
Məzgər (Kəleybər)
Məzgər - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 148 nəfər yaşayır (22 ailə).
Nuksak (Vaşinqton)
Nuksak — ABŞ-nin Uatkom əyaləti, Vaşinqton ştatında şəhər. 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına əsasən şəhərin əhalisi 1338 nəfər olmuşdur. Kanada ilə həmsərhəsddir.
Tarixi
Ərazidə ilk dəfə 1880-ci illərdə yaşayış məntəqələri qurulmağa başlandı. 16 Sentyabr, 1865-ci ildə Nuksak kəndi adı ilə ərazi qeydə alındı. Şəhər 6 Dekabr 1912-ci ildə rəsmi olaraq qeydiyyata alındı. 1906, 1909, 1911, 1913 və 1922-ci ildə baş vermiş irimiqyaslı yanğınlar şəhərin uzun müddət ərzində inkişafına mane oldu.
İqlimi
Orta illik temperatur 9.7 °C-dir. Ən isti ay İyul (orta aylıq temperatur 16.9 °C), ən soyuq ay Yanvardır (orta aylıq temperatur 2.1 °C). Ən yüksək temperatur 38.9 °C, ən aşağı temperatur isə -20.0 °C olmuşdur.
Orta illik yağıntı miqdarı 1184 mm-dir.
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına görə burada 1338 nəfər əhali, 434 şəxsi təsərrüfat və 357 ailə vardı. Əhalinin sıxlığı 727.6 nəfər/km²-di. Burada 457 ev var və evlərin sıxlığı 248.5/km²-di. Əhalinin etnik tərkibini 81.4%-i Ağ amerikalılar, 0.1%-i Afroamerikalılar, 2.3%-i Hindilər, 1.6%-i Asiyalılar, 0.1%-ni Okeaniya adalarından olanlar, 9.4%-i digər irqdən olanlar və 4.9%-i isə iki və daha artıq irqdən olanlar təşkil edirdi.
434 şəxsi təsərrüfatın 49.5%-ində özləri ilə yaşayan 18 yaşından kiçik uşaq olanlar, 66.4%-ində evli ailə, 11.3%-ində əri olmayan qadın, 4.6%-ində arvadı olmayan kişi, 17.7%-ində isə ailəsi olmayanlar vardı. Şəxsi təsərrüfatın 15.2%-ində tək bir şəxs və 5.5%-ində isə tək yaşayan 65 yaşdan böyük şəxs vardı. Hər şəxsi təsərrüfatda ortalama 3.08 nəfər, hər ailədə isə ortalama 3.37 nəfər vardı.
Şəhər əhalisinin orta yaşı 29.6-dır. Əhalinin 31.8%-i 18 yaşdan kiçik, 9.2%-i 18-24 yaş arasında, 30.8%-i 25-44 yaş arasında, 20.7%-i 45-65 yaş arasında, 7.6%-i isə 65 yaşdan böyükdür. Əhalinin 49.4%-i kişi, 50.6%-i qadındır.
2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması
2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına görə burada 851 nəfər əhali, 276 şəxsi təsərrüfat və 218 ailə vardı. Əhalinin sıxlığı 469.4 nəfər/km²-di. Burada 296 ev var və evlərin sıxlığı 163.3/km²-di. Əhalinin etnik tərkibini 91.54%-i Ağ amerikalılar, 0.47%-i Afroamerikalılar, 1.29%-i Hindilər, 1.65%-i Asiyalılar, 3.29%-i digər irqdən olanlar və 1.76%-i isə iki və daha artıq irqdən olanlar təşkil edirdi.
276 şəxsi təsərrüfatın 46.7%-ində özləri ilə yaşayan 18 yaşından kiçik uşaq olanlar, 65.2%-ində evli ailə, 8.0%-ində əri olmayan qadın, 5.8%-ində arvadı olmayan kişi, 21.0%-ində isə ailəsi olmayanlar vardı. Şəxsi təsərrüfatın 16.7%-ində tək bir şəxs və 3.6%-ində isə tək yaşayan 65 yaşdan böyük şəxs vardı. Hər şəxsi təsərrüfatda ortalama 3.08 nəfər, hər ailədə isə ortalama 3.54 nəfər vardı.
Şəhər əhalisinin orta yaşı 29.0-dur. Əhalinin 36.8%-i 18 yaşdan kiçik, 8.2%-i 18-24 yaş arasında, 29.4%-i 25-44 yaş arasında, 18.4%-i 45-65 yaş arasında, 7.2%-i isə 65 yaşdan böyükdür. Hər 100 qadına 96.1 kişi, yaşı 18-dən böyük hər 100 qadına isə 100.0 kişi düşür.
Əli Həriri
Əli Həriri və ya Şeyx Əhməd Botani  — kürd şairi. O, kurmanc dilində yazırdı, klassik kürd sufi ədəbiyyatında qabaqcılı və kürd ədəbi ənənəsinin banisi hesab olunur.
Həyatı
Həriri 1009-cu ildə Botanın Hakkari mahalına bağlı Hərir kəndində anadan olmuşdur. Onun adını ilk dəfə XII əsrdə Əhməd Xani çəkmişdir və onun haqqında məhdud məlumatlar məlumdur. Həririnin poeziyası məhəbbət, Kürdüstan sevgisi, onun gözəl təbiəti və xalqının gözəlliyi üzərində qurulmuşdur. Şeirləri məşhur idi və bütün regiona yayılmışdı. Tarixçi Muhibbinin məlumatına görə, Həriri təhsil almaq üçün Dəməşqə köçmüşdür. Onun molla olduğu güman edilən Şeyx Əhməd adlı bir oğlu var idi.
O, 1079-cu və ya 1080-ci ildə Cizrədə vəfat etmişdir. Onun məzarı müqəddəs yer sayılır və hər il çoxsaylı insan tərəfindən ziyarət edilir.
Yunanıstan türkləri
thumb|260x260px|Yunanıstan türkləri və onların faizləri.
Yunanıstan türkləri — Yunanıstanda yaşayan türk əhalisi. Onlar bir neçə qrupa bölünür:
İndiki dövrdə Yunanıstanda vətəndaşlıq hüquqlarını itirən və nümayəndələri Lozanna mübadiləsi nəticəsində Türkiyəyə köçmək məcburiyyətində qalan bəzi mühüm türk icmaları aşağıdakılardır:
Katex kilsəsi
Katex kilsəsi - Katexçay şəlaləsindən bir neçə kilometr üzü dağlara doğru getdikdə Zaqatala qoruğunun qadağan zonasında (Balakən rayonu ərazisində) yerləşən V əsr alban kilsəsi.
Kilsəyə getmək olduqca çətindir. Bir neçə kilometr mövcud dağ yolu ilə getdikdən sonra çətin dağ cığırlarından (heyvanların açdığı - ora insan nadir hallarda gedə bilər) keçmək, üç dəfə gur dağ çaylarından adlamaq lazımdır.
Xarici keçidlər
Qədim türk yurdu Balaken_Katex - Qədim Alban məbədi (video)
İkinci dünya müharibəsi Zəfər medalı
İkinci dünya müharibəsi Zəfər medalı — İkinci dünya müharibəsi illərində ABŞ Konqresi tərəfindən 6 iyul 1945-ci ildə təsis edilən medal.
Tarixi
İlk zamanlarda medal əvəzinə "Zəfər lenti" adı ilə lent kimi verilmişdir. 1946-cı ildə medal yaradılmışdır. Mükafat 7 dekabr 1941 – 31 dekabr 1945 tarixlərində Filippində xidmət verənlər də daxil olmaqla ABŞ ordusuna xidmət verən hər hansı nəfərə verilə bilərdi.
Buna uyğun medal Birinci dünya müharibəsində verilən Birinci dünya müharibəsi Zəfər medalıdır.
İkinci dünya müharibəsində fəaliyyət göstərn ticarət gəmiləri üçün 8 avqust 1946-cı ildə ayrıca mükafat təsis edilmişdir.
Kriteriya
Mükafat 7 dekabr 1941 – 31 dekabr 1946 tarixlərində orduya xidmət verənlərə aiddir. Milli Kadr Qeydiyyat Mərkəzi bir neçə gün xidmət verməklə bu mükafatı qazanmağın kriteriyalarını açıqlamışdır. 2 sentyabr 1945-ci ildə İkinci dünya müharibəsi bitsə də, 1946-cı ildə də bu mükafatı almaq mümkün idi. Bunun səbəbi ABŞ prezidenti Harri Trumenin 1946-cı ilin sonlarına qədər hərbi əməliyyatları dayandırmamasıdır.
Məhəmmədsalam Hacıyev
Məhəmmədsalam Hacıyev — 1992–1993-cü illərdə Rusiyanı, 1995–1996-cı illərdə isə Azərbaycanı təmsil edən sərbəst güləşçi.
Karyerası
Məhəmmədsalam Hacıyev 1992-ci ilin mayında Kaposvar şəhərində (Macarıstan) baş tutan Avropa Çempionatının qalibi oldu. Daha sonra Məhəmmədsalam Hacıyev həmin ilin avqustunda İspaniyanın Barselona şəhərində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarında çıxış elədi və turniri dördüncü pillədə başa vurdu. 1993-cü ilin iyulunda Rusiya Çempionatının gümüş medalına sahib olan Məhəmmədsalam Hacıyev 1995-ci ildən Azərbaycan yığmasının heyətində çıxış elədi.
1995-ci ilin avqustunda Dünya Çempionatını 8-ci pillədə başa vuran Məhəmmədsalam Hacıyev 1996-cı ilin avqustunda Azərbaycanı XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil elədi. Məhəmmədsalam Hacıyev olimpiadanın birinci görüşündə 1992-ci il Barselona Olimpiadasının qalibi Cənubi Koreya nümayəndəsi Par Yan-Son ilə üz-üzə gəldi. Nəticədə Məhəmmədsalam Hacıyev təcrübəli rəqibinə 1:4 hesabı ilə məğlub oldu və mübarizəsini təsəlliverici qrupda davam elədi. Qrupda Məhəmmədsalam Hacıyev əvvəl Qazaxıstan nümayəndəsi Məhəmməd Kuruqliyevi 4:0, sonra isə Macarıstan nümayəndəsi Arpad Ritteri 4:2 hesabları ilə məğlub elədi və qrupun üçüncü mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Kuba nümayəndəsi Alberto Rodrigez oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Məhəmmədsalam Hacıyev rəqibinə 6:2 hesabı ilə qalib gəldi növbəti mərhələyə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Dünya və Avropa Çempionatlarının qalibi Almaniya nümayəndəsi Alexander Leipold oldu. Bu görüş də gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutdu və nəticədə Məhəmmədsalam Hacıyev rəqibi üzərində 0:2 hesabı ilə məğlub olaraq medal uğrunda mübarizəsini başa vurdu. Ümumi nəticədə Məhəmmədsalam Hacıyev olimpiadanı 8-ci pillədə başa vurdu.
Əynular (Abdallar)
Əynular və yaxud Abdallar — Uyğurların subetnik qruplarından biri. Çinin Sincan bölgəsində yaşayan türk xalqları. Tyanşanın cənub yamacları, Sincan-Uyğur Muxtar Rayonunun Xotan, Lop, Qarakaş, Yarkənd, Yenihisar, Yenişar mahallarında məskunlaşıblar. Onlar əynu dilində danışırlar və əsasən ələviliyə sadiqdirlər. Təxminən 30.000-50.000 əynu olduğu təxmin edilir. Təkləməkan səhrasının ətrafı onların daha sıx məskunlaşma yeridir. Çinlilər onları əynu, uyğurlar isə abdal adlandırır.
Tarixi
Əynuların əcdadlarının İrandan və ya daha çox qərb bölgələrindən gəldiyi ehtimal olunur. Digər bir fərziyəyə xalqın və danışdıqları əynu dilinin yaranması farsca lüğəti İran dillərinin bir vaxtlar bölgənin əsas ticarət dilləri olmasının və ya fars tacirlərinin yerli qadınlarla evlənməsinin nəticəsidir.
Əynular uyğurlarla birlikdə İslamı qəbul ediblər. Uyğurlar və bölgənin digər türk xalqları ilə gərginlik onların Təkləməkan səhrası yaxınlığındakı Tarım hövzəsinin daha az məhsuldar bölgəsinə sıxışdırılması ilə nəticələnib.
Əynular 1864-cü ildə Yaqub bəyin Tzin sülaləsi hakimiyyətinə qarşı üsyanına qoşulub. 1930-cu illərdə əynular Kumul üsyanında iştirak ediblər.
Etnonim
Əynu termininin mənşəyi qeyri-müəyyəndir. Uyğurlar və digər qonşu xalqlar bu etnik qrupu abdal adlandırırlar. Əynular öz növbəsində bu termini qəbul etmirlər. Abdal, abdali adlı etnik qrup haqqında tarixi məlumatlar Suriya və Yunan müəlliflərinin yazılarında qeyd edildiyi zaman eramızın 1-ci minilliyinə aid edilə bilər. Bu xalq elmi ədəbiyyatda daha çox eftalitlər kimi tanınır. Əgər bu xalqın mənşə yeri hələ də müzakirə olunursa, deməli, etnik mənsubiyyəti əksər müasir müəlliflər tərəfindən tanınır: onlar ərazicə əsasən Orta Asiya, dil baxımından türkdilli tayfalar idi. Digər görkəmli alman şərqşünası İosif Markvart eftalitlərin qədim adını müasir əfqan (yəni dildə də Şərqi İran) tayfalarının böyük bir qrupunun - abdalların adı ilə müqayisə etmişdir. Bundan əlavə, Abdal etnonimi Orta Asiyanın türkdilli xalqlarının - türkmənlərin tayfa birləşmələri adları arasında qeyd olunur. Bu, müasir türkmənlərin ən böyük tayfalarından birinin - XVIII əsrdə yaşamış Çoudorların adı idi. Onlar XIX əsrlərdə Şimali Xarəzm, Manqışlaq və Türkiyədə məskun idilər. Abdal tayfa adlarına azərbaycanlılar və başqırdlar arasında da rast gəlinir. Abdalların qaraçılarla eyni kökə bağlı olması fərziyyəsi tamamilə təkzib olunur. Görünür, bu Abdal termininin ikinci (etnonim funksiyasından başqa) mənası ilə bağlıdır. Orta əsrlərdən başlayaraq Türkiyədə və ola bilsin ki, Mərkəzi Asiyada da abdalı adı ilə tanınan qələndər dərvişlərinin birliyi mövcud idi. Şərqi Türkistan abdal-əynu haqqında bütün məlumatlar XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində Şərqi Türkistanda bu terminin hər iki mənasının birləşməsinə dəlalət edir.
Dilləri
Əynuların əksəriyyəti uyğur dilində danışır, az bir hissəsi də Çin dilində danışır. Əynu xalqının ana dili farscanın güclü təsiri olan türk dili qrupuna daxil olan Əynu dilidir. Bəzi tədqiqatçılar əynu dilini türk dili qrupu olan qarluk qrupunun bir hissəsi hesab edirlər. Hind-Avropa ailəsinin Qərbi İran qrupuna aid olan əynu dilinin uyğur dilinin güclü struktur və qrammatik təsirinə məruz qaldığına dair fikirlər də var. Elmə məlum olan 4200 əynu sözünün 3000-ni, yəni 65%-ni uyğur dilindən və fars və ərəb dillərindən alınma sözlər təşkil edir. Əynu dilində adətən yalnız məişətdə istifadə edilir. Gündəlik həyatda isə adətən uyğurcadan istifadə olunur.
Dinləri
Əynular arasında üstünlük təşkil edən din İslamın ələvi qoludur,  baxmayaraq ki, bəziləri sünniliyi də qəbul edirlər.
Şərqi Türkistana təşkil edilmiş ekspedisiyanın üzvü Dutrey de Rena, fransız tədqiqatçısı Fernand Grenar, abdalların sünniliyi qəbul etməyə çalışdıqlarına, lakin şiələrə aid olduqlarının bəzi izlərini saxladıqlarına diqqət çəkirlər. Belə ki, onlar gizli şəkildə bəzi şiə ayinlərini icra edirdilər, məsələn, İmam Əlinin nəslindən olan imamlara hörmət etmək qaydasını. Şiələr arasında mütləq adət olan hər il imamlara yas tutaraq məhərrəmlik ayını isə gizli şəkildə qeyd edirdilər. Bu baxımdan, Qrenar əynuları daha sonra sünni köçkünləri tərəfindən sıxışdırılan və aşağı sosial vəziyyətə salınan qədim şiə kolonistləri hesab edirdi. Onlar Böyük İpək Yolunun tənəzzülündən sonra əvvəlki statuslarını və dolanışıqlarını itirərək, uyğurlarla qohumlaşıblar.
Məşğulliyyətləri
Əynu xalqı əsasən kənd təsərrüfatı,sənətkarlıq, xırda ticarət, heyvandarlıqla məşğul olur və ya şəhərlərdə tikinti sənayesində işləyir. Bir hissəsi balıqçılıq və ovçuluqla məşğuldur. Əynular arasında dilənçilik, nəğmə, musiqi ifaçılığı və müxtəlif xidmətlər geniş yayılıb. Şəhərdə yaşayan bəzi əynular dərman bitkiləri satışı və türkəçarə ilə də məşğuldur.
Yaşadıqları evlər yerli tipli palçıq daxmalardır. Əvvəllər qara yun çadırlar geniş yayılmışdı.
Kişilər üçün geyim uzun ağ tunik formalı köynək, qadınlar üçün - metaldan tikilmiş yubka və gödəkçədir.
Povest, mahnı, rəqs və musiqi folkloru zəngindir.
Ayrı-seçkilik
Qonşu xalqlar, xüsusəndə uyğurlar tərəfindən əynulara qarşı ayrı-seçkilik ənənəsi mövcuddur. Onlar əynuları abdal kimi tanıdırlar, bu ad aşağılayıcı məna daşıyır. Uyğur xalqının öz qonşuları ilə nikahı qeyri-adi haldır. Çin hökuməti əynu xalqını uyğurların bir hissəsi hesab edir.
Ömür payı. Səməndər Rzayev (film, 2015)
'''Ömür payı. Səməndər Rzayev''' — rejissor Tahirə Hüseynovanın 2015-ci ildə Azərbaycan Televiziyasında çəkdiyi sənədli film.
Məzmun
Filmdə görkəmli teatr və kino aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti Səməndər Rzayevin 70 illik yubileyinə həsr olunur.
Film haqqında
Filmdə "Həyatın dibində", "Sizə deyib gəlmişəm", "Közərən ocaqlar", "Evləri köndələn yar", "Yollar görüşəndə...", "Dəli yığıncaqı", "İblis", "Kreysr sonatası" teatr və televiziya tamaşalarının, "Uşaqlığın son gecəsi", "Nəsimi", "Tütək səsi", "Od içində", səsləndirdiyi "İstintaq", "Babək", "Babamızın babasının babası", "Qara gölün cəngavərləri", "Bəyin oğurlanması", "Bağ mövsümü" filmlərinin kadrlarından eləcə də "Bulağ" radioverilişindəki səsdən istifadə edilmişdir.
Filmdə Azərbaycan Televiziya və Radio Verilişləri QSC-nin arxiv materiallarından, eləcə də Siyavuş Kərimi, Faiq Sücəddinov, Aygün Səmədzadə və xarici bəstəkarların musiqilərindən istifadə edilmişdir.
Kabildə təcili tibbi yardım maşınının partladılması (2018)
Kabildə təcili tibbi yardım maşınının partladılması (2018) — 2018-ci ilin yanvarın 27-də Əfqanıstanın Kabildəki Sidarat Meydanı yaxınlığında təcili tibbi yardım maşını partlayıcı qurğu kimi istifadə olundu. Hücumda ən az 103 adam öldü, 235 nəfər isə yaralandı. Taliban hücuma görə məsuliyyəti öz üzərinə götürdü.
Terror
2018-ci ilin yanvarın 27-də terrorçular gur saatlarında Kabildəki Daxili İşlər Nazirliyi binasının yaxınlığında yerləşən, güclü mühafizə olunan küçəsində partlayıcı maddələrlə dolu təcili tibbi yardım maşınını partlatdılar. Terrorçular bombaları Avropa İttifaqı konsulluğu, o cümlədən Kabilin səfirlikləri və hökumət binaları yaxınlığında yerləşən növbətdi yoxlama məntəqəsinə keçərkən partladıblar. Partlayış o qədər güclü olub ki, paytaxt yaxınlığında da hiss olunub və dərhal ətraf mühit məhv olub. Jurnalistlər Xəstəxanası, dövlət idarələri, iş yerləri və məktəblər partlayışdan sonra bağlanıb. Bu Cəlalabad və Kabildə “İnter-Continental” mehmanxanasındakı yardım agentliyi çəkilişləri sonrası 7 gün içində olan ən böyük terror idi.
Rəsmi şəxslərin bəyanatlarına görə, bomba təcili yardım maşınında gizlədilib və ikinci polis məntəqəsində partladılıb. Həmçinin yaxınlıqda yerləşən nəqliyyat vasitələri, mağazalar və binalar dağılıb.
Hörümçək-adam (film, 1977)
Hörümçək-adam — 1977-ci ildə televiziya üçün hazırlanmış ABŞ istehsalı superqəhrəman filmi. Filmin ABŞ-dən kənar nümayişləri olmuşdur və bunlar 1978-ci ildə istehsal olunan Heyrətamiz Hörümçək-adam teleserialının pilot seriyası kimi xidmət göstərirdi. Filmin rejissoru İ. U. Suokhemr, ssenaristi isə Elvin Boretzdir. Baş rol Nikolas Hemmonda məxsusdur. Digər obrazlara həyat verənlər isə Devid Uayt, Maykl Peteki, Ceff Dunill və Teyr Deviddir.
Kabildə təcili tibbi yardım maşınının partladılması (2018)
Terror
Partlayış Daxili İşlər Nazirliyinin idarə etdiyi bir bina yaxınlığında, yerli “Chicken street” kimi tanınan küçədə meydana gəlib. Müxtəlif dövlət qurumlarında, idarələrdə sərhəd-keçid təhlükəsizlik məntəqələri var idi. Travmatologiya mərkəzi kimi fəaliyyət göstərən İtalyan qrupunun Fövqəladə yardım üzrə koordinatoru bu hadisəni "kütləvi qırğın" kimi xarakterizə edib. Məlumatlara görə, onlar nəqliyyat vasitəsində xəstə olduğunu iddia edərək birinci keçidi keçdikdən sonra ikinci nəzarət-buraxılış məntəqəsində dayandırılıblar. Polis dayanmadan gedən nəqliyyat vasitəsini dayandırmağa cəhd edərkən sürücü bombanı partladıb.
Günahkarlar
Taliban terrora görə məsuliyyəti öz üzərinə götürüb. Əfqanıstan hökuməti bunu insanlığa qarşı cinayət olaraq təsvir edib və Pakistanı təcavüzkarlara dəstək verməsinə görə günahlandırıb. Pakistan isə Əfqanıstanda hücumları həyata keçirən terroristlərə dəstək verdiyini təkzib edib.
Hörümçək-adam (film, 1977)
Film Columbia Pictures-in ilk Hörümçək-adam filmidir. Davamında isə, Hörümçək-adam: Geri Qayıdır və Hörümçək-adam: Əjdaha Çağırışı filmləri istehsal olunmuşdur.
Kabildə təcili tibbi yardım maşınının partladılması (2018)
Qurbanlar
Ən az 103 adam ölüb, 235 nəfər yaralanıb.
Hörümçək-adam (film, 1977)
Məzmun
Piter Parker (Nikolas Hemmond), Daily Bugle-də işləyən bir fotoqrafdır. O radioaktiv bir hörümçək tərəfindən dişləndikdən sonra, özündə yeni super-güclər kəşf edir. Quru (Teyr Devid) insanları ağılla idarə edərək yerləşdirərkən, bankları qarət edəcəyini və 50 milyon dollar ödəmədiyi təqdirdə on Nyu-Yorkluya intihar əmri verəcəyinə söz vermək üzrə onları qorxudur. Piter isə fırıldaqçının bu planlarını dayandırmaq üzrə Hörümçək-adama çevrilir. İşlər pis gedir çünki, cani Hörümçək-adam binadan-binaya hoppanaraq onun komandasını pusarkən, o və onun dostu Cudini on nəfərdən biri olaraq hipnoz edir, lakin şanslı Piter hipnozun təsirindən çıxır və öz istiqamətində Qurunu dayandırır.
Kabildə təcili tibbi yardım maşınının partladılması (2018)
Nəticə
Bir həftə ərzində Əfqanıstanda üçüncü böyük hücumda prezident Əşrəf Qani yenidən Pakistanı Taliban terroristlərinə qarşı çıxmadığına görə günahlandırıb. Qani cavab olaraq Taliblərə qarşı qisas vəd edib. Əlavə olaraq, Qani Əfqanıstan kəşfiyyat heyətini Pakistana göndərib, bombalı terroristlərin Pakistan daxilində hücum planladığını sübut edən “danılmaz” faktlar əldə etdi. Prezident nümayəndəsi Taliban "sülh danışıqları üçün fürsəti itirdi" dedi və artan hücumlara görə Talibanla sülh danışıqları nəticəsiz qaldı. Bomba çatdırılması üçün təcili yardımın istifadəsi Beynəlxalq Qırmızı Xaç Komitəsi tərəfindən qəddar hərəkət kimi təsvir edilmişdir.
Hörümçək-adam (film, 1977)
İstehsal
Hörümçək-adamın binaların üzərinə hoppandığı və divarlara dırmaşdığı səhnələr kompleks qurğular və binaların arasında gizlənmiş kabellər vasitəsilə qeydə alındı. Dublyor qaldıracaqları kaskadyor Fred Uoqhu tavana qaldırdı və sonra telin təzyiqi onu yuxarı çəkərkən, sürüşmə yolu ilə koridorda gəzməyə başladı. Hörümçək-adamın binadan-binaya hoppandığı səhnə son dərəcə təhlükəli və ağır büdcə tələb edən səhnə idi və bu səhnənin çəkilişinə iki gün sərf olundu; bu kadrları təkrar yaratmağ üçün, çoxölçülü kameralardan istifadə olundu və əldə olunan görüntülər bir sonrakı teleserial üçün istifadə olundu.