cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gombulmeyvə sofora
Botaniki xarakteristikası
Çoxillik ot bitkisidir. Yeraltı hissəsi güclü inkişaf edərək, kökləri üfüqi istiqamətdə böyüyür. Gövdəsinin hündürlüyü 60 sm, yuxarıya doğru böyüyərək düzgün budaqlanan, ipəkvari tükcüklərdən və güclü inkişaf edən yarpaqlardan ibarətdir. Cüt olmayan yarpaqlarının uzunluğu 18 sm, ellipsşəkilli yarpaqlarının uzunluğu 1-2 sm, eni 0,3-0,9 sm sıx tükcüklü olub, bitki bütünlüklə sarımtıl-yaşıl rənglidir. Uzunsov-sümbülşəkilli çiçək qrupuna aid olub, zirvədə yerləşən çiçəklərin uzunluğu 7-25 sm-ə bərabərdir. Kəpənəyəbənzər çiçəklərin uzunluğu 1,5 sm, tacı sarımtıl və ya ağımtıl rəngli olur. Dolğun, şişman meyvələri qara rəngli, silindrik, uzunluğu 2-5 sm, eni 0,7-0,9 sm olmaqla, demək olar ki, gərilmişdir. Toxumları böyrəkvari-yumurtaşəkilli, diametri 0,1-0,5-0,6 sm, tünd-qəhvəyi və ya qara rəngli olub, hamar və parlaqdır.
Bitkini bütün yay vaxtı - mayın sonundan, sentyabra qədər butonizasiyanın sonuna kimi toplamaq mümkündür. Hündürlüyü 5-10 sm olduqda oraq və ya bıçaqla toplanılmalıdır. Nazik təbəqə edilərək günəş altında qurudulmalıdır. Zəhərli olduğundan xammal ilə işlədikdə ehtiyatlı olmaq lazmdır.
Xammal kimi yarpaq, gövdə, buton və çiçəkləri keyfiyyətli dərman bitkisidir. Özünəməxsus iyli, qeyri-müəyyən dadlı olmaqla, zəhərlidir (!).
Ot və toxumu B siyahısına daxildir. Saxlanılma müddəti 2 ildir.
Tərkibi və təsiri
Tərkibi 2-3% xinolizid sırası alkaloidlərdən ibarətdir. Başlıca alkaloid xinolizidin törəmələrindən: paxikarpin, sofokarpin, matrin, sofomatrin və flavonoidlərdən təşkil olunmuşdur.
Qanqlioblokatr, hipotenziv, vazodiliator dərmandır. Butonizasiya zamanı yabanı çoxillik ot bitkisi olan irimeyvə sofora otu keyfiyyətli xammal və dərman hesab edilir.
Paxikarpin hidroyodid 3%-li məhlul, 0,1q həb. Qanqlioblokatr dərmandır. Uşaqlığın əzələ tonusunu yüksəldir. Pikarpin hidroxlorid kimi tanınan dərman maddəsindən mamalıq və genekoloji praktikada miopatiyada istifadə edilir.
Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar (Bakı)
Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunanlar — Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğurunda şəhid olanların dəfn olunduğu məzarlıq.
Uzunlar məbədi
Uzunlar məbədi – Qərbi Azərbaycanın (indiki Ermənistan) Allahverdi (19. 09. 1969 – cu ildən Tumanyan) rayonunun Uzunlar (30. 09. 1968 – ci ildən Odzun) kəndində VI yüzilin sonu, VII yüzilin əvvəllərinə aid qədim erməni məbədi.
Tarixi
Günbəzli bazilika üslubunda inşa olunmuş məbəd öz adını Uzunlar kəndindən almış, "Uzunlar" toponimi isə uz // quz // oğuz formalı türk boyunun adından və türk dillərində cəm şəkilçisi olan –lar şəkilçisindən ibarətdir.
Qədimdən türk boylarının yurdu olan Uzunlar kəndinə ilk ermənilər XIX əsrin əvvəllərində köçürülmüşlər.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Uzunlar məbədinin əsası VI əsrdə qoyulmuş və burda ilk tikililər də həmin dövrdə inşa edilmişdir. Lakin sonrakı dövrdə Sünik kilsəsinin rəhbəri III Uzun Hovannes təxminən 717 – 728 – ci illərdə monastır konpleksini inkişaf etdirmiş və kompleksə yeni binalar əlavə etmişdir. Həmin dövrdə kompleksinəsas binası üç nefli açıq rəngli tuf daşından inşa edilmiş bazilikaidi. Həmin bazilikanın iki kənar nefi ortadakına nisbətən daha kiçik idi. Monastırın şimal (dövrümüzə çatmayıb) və cənub dəhlizləri qeyri adi arkayla bəzədilmiş, kor olan qərb dəhlizində isə bu cür bəzəkli arka orta hissədə yerləşdirilmişdir.
Məbədin çatısı kirəmitlə örtülmüşdür. Qabırğavari görünüşə malik olan damı əsasən dörd sütun saxlayır. Lakin məbədin qərb hissəsində daha iki sütun vardır. Binanın şərq fasadında, yeganə pəncərənin üstündə Conun İncilinə əsasən gözləmə məqamında olan İsa və onun ətrafında olan iki mələk təsviri oyulmuşdur. XIX əsrdə əraziyə gələn ermənilər binaya iki zəng qülləsi də əlavə etişlər.
Məbədin ətrafında çoxlu rahib məzarları və xatirə xaçdaşları vardır. Bu xatirə daşlarında müxtəlif incə işləmələrlə Bibliya motivləri motvləri əks olunmuşdur.
Emilia basifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sona Əhmədova-Şirinova
Əhmədova-Şirinova Sona Həsən qızı (d. 6 avqust 1932, Bakı) — Azərbaycan xalça ustası, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı (1950).
Həyatı
Moskva Bədii-Sənaye Məktəbini bitirmişdir (1954). "Azərxalça" birliyinin Bakı xalça artelində işləmişdir. Bilavasitə onun iştirakı ilə toxunmuş "İ.V. Stalin" (1949, ölçüsü 70 m²; Azərb. İncəsənət Muzeyi, Bakı) və "V.İ.Lenin" (1957, ölçüsü 75 m²; Azərbaycan Xalçası və Xalq Tətbiqi Sənəti Dövlət Muzeyi, Bakı) xalçaları yüksək bədii keyfiyyətə malikdir.
Österqotland hersoqu
Österqotland hersoqu İsveç əsilzadə tituludur. Azərbaycan dilində Hertig av Östergötland sözü "Österqotland hersoqu" kimi tərcümə olunur. Krallar çox vaxt bu titulu oğullarına verərdilər. Österqotland "Şərqi Qotlandiya" deməkdir.
Keçmişdən indiyədək olmuş hersoqlar:
Hüseyn Sözlü
Hüseyn Sözlü — "Tərəqqi" medalı laueratı
Muğancıq Mehrab
Muğancıq Mehrab — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Hüseyn Sözlü
Həyatı və fəaliyyəti
Hüseyn Sözlü 1965-ci ildə Ceyhan şəhərində anadan olmuşdur. 1990-cı ildə DSİACO şirkətində çalışmışdır.1992-ci ildə Ceyhan Ülkü Ocağının sədri olmuşdur. Türkiyənin Milliyyətci Hərəkat Partiyasının fəal üzvlərindəndir. 1999-cu ildə Ceyhan Bələdiyyəsinin sədri secilmişdir. Bələdiyyəyə rəhbərlik etdiyi dövrlərdə həyata kecirdiyi layihələrə görə yerli əhalinin rəğbətini qazanmışdır 2005-ci ildə İsgəndərun, Payas, Ceyhan Sarımazı, Mərsin-Toroslar, Lapseki şəhərlərinin bələdiyyə başcılarını və bu ölkədə fəaliyyət göstərən Azərbaycan dərnəklərinin üzvlərindən ibarət nümayəndə heyətinin tərkibindəAzərbaycanda səfərdə olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev mayın 2-də Prezident Sarayında nümayəndə heyətini qəbul etmişdir.Məhz onun dəstəyi ilə 2006-cı il iyulun 13-də Ceyhanda Heydər Əliyevin adını daşıyan "Türkiyə-Azərbaycan qardaşlığı parkı" acılmışdır. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev və Türkiyənin Baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan parkın təntənəli açılışında iştirak etmişlər.2011-ci il iyulun 4-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan diasporunun inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə gorə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Xarici keçidlər
http://diaspora.gov.az/index.php?options=content&id=543
Muğancıq Mehrab
Toponimikası
Şərur rayonunun Qarxun i.ə.v. də kənd. Düzənlikdədir.Yaşayış məntəqəsi Mehrab adlı şəxsin başçılığı ilə muğanlı tayvasına məxsus ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Burada muğancıq "kiçik muğanlı, muğanlıların kiçik hissəsi" deməkdir.
Gülüm-gülüm piri
Gülüm-gülüm piri — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda eyni adlı qədim yaşayış yerinin cənubunda ziyarətgah.
Kaudilo
Kaudilo .Kaudilo əsasən Latın Amerikası ölkələrində geniş xalq kütlələrini öz arxasınca aparma bacarığına sahib olma ,diktator olaraq hərbi güclə hakimiyyətə gələrək və hakimiyyəti öz əlində saxlamağı bacaran siyasi dövlət xadimləri.Kaudilo ispaca <<öndər>>,<<sərkərdə>> mənasını daşıyır.Kaudilo termini iktidara və ya bəlli bir bölgədə hakimiyyətə gəlmiş xarizmatik ordu liderləri üçün deyilmişdir.Diktatorun şəxsi hakimiyyəti,hərbi gücə,arxalanaraq ölkəni idarə edən şəxs.Kaudilizm xarakteri hüquq və azadlıqların ləğvi,sağ terrorizmi,sürgünlər və siyasi rəqibləri ilə bir başa hesablaşma idi.
Tarixi
Kaudilo əsasən Cənubi Amerikanın keçmiş İspan koloniya ölkələrində yaranmış hərbi rejim idi.
Kolumbiya
Marceliano Veler
İspaniya
Fransisko Franko
Paraqvay
Fransisko Solano Lopes
Sonucu
Kaudilo öz siyasi simasını və aftoritetini istifadə edərək ,sosial yöndə mövqeyini itirir və axasında əlehinə dasışıqlar, sonda yeni bir siyasi çevrilişin qurbanına çevrilir.
Chromium (brauzer)
Chromium — Googleun pulsuz və açıq mənbəli bir proqram layihəsidir. Mənbə kodu veb brauzerdə tərtib etmək olar.
Google Chromedan daha çox xüsusiyyətlərə sahib olan Chrome brauzerini hazırlamaq üçün koddan istifadə edilir. Bir çox digər brauzerlər də Chromium koduna əsaslanır, xüsusən də Microsoft Edge və Opera. Bundan əlavə, bəzi tərəflər (Google olmasa da) kodu olduğu kimi qurur və brauzerləri Chromium adı ilə buraxırlar.
Chromiumun istifadəçi interfeysi minimalistdir. Google brauzerin "yüngül (idraklı və fiziki cəhətdən) və sürətli hiss etməsini" məqsədi ilə yaradılıb.
Hər gün yeni Chromium versiyaları buraxılır, lakin digər veb brauzerlərdən fərqli olaraq "stabil" Chromium versiyası yoxdur.
V Qustav
V Qustav (16 iyun 1858 – 29 oktyabr 1950) — İsveç Kralı II Oskar ilə Norveç Kraliçası Sofiya Nassaunun ən böyük oğludur. 1907-ci ildə taxta çıxmış və 29 oktyabr 1950-ci ildəki vəfatına qədər taxtda qalmışdır.
Xarakteri
İsveç idarəetməsinə birbaşa olaraq qarışan son kraldır. 1916-cı ildə müdafiə büdcəsi ilə əlaqədar anlaşmazlıq yaşamışdır. Kral mühafizəkar biri idi, lakin demokratik hərəkatı və fəhlə ödəniş hüquqlarını təsdiq etmişdi. Kral ayrıca son İsveç Baş komandiri olan kraldır (1907–1939). Birinci dünya müharibəsi boyu Almanpərəst bir siyasət yürütmüşdür. Birinci dünya müharibəsindəki siyasətinə Alman əsilli həyat yoldaşı təsir etmişdir.
İkinci dünya müharibəsi
Kral və nəvəsi şahzadə Adolf, İkinci dünya müharibəsindən əvvəl Nasist liderləri ilə birlikdə görülmüş olmaqlarına baxmayaraq bu böyük ehtimalla yalnız diplomatik məqsədli idi. Tarixçi Jörgen Weilbul'un qeydlərinə görə Macarıstanın insanlıq adına yəhudiləri qorumasını dəstəkləmişdi. Almaniya İsveç torpaqlarında şimali Finlandiya və şimali Norveçdəki ordularına dəstək olacaq hərbi bazalar yaratmaq istəyirdi. Baş nazir Hansson krala təklifi qəbul etməzsə istefa verəcəyini dedi. İsveç Almaniyanın tələblərini qəbul etmədi.
Ölümü
V Qustav 29 oktyabr 1950-ci ildə vəfat etmiş və taxta böyük oğlu Qustav VI Adolf keçmişdir.
Dargi dairəsi
Dargi dairəsi — Rusiya imperiyası (Dərbənd quberniyası və Dağıstan vilayəti tərkibində) və RSFSR–in (Dağıstan MSSR–də) tərkibində, 1854–1928–ci illərdə mövcud olmuş inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Levaşi kəndi idi.
II Oskar
II Oskar (tam adı ilə Oskar Frederik; 21 yanvar 1829 - 8 dekabr 1907) — İsveç (1872-1907) və Norveç (1872-1905) kralı, Österqotland hersoqu.
Həyatı
1829-cu ildə doğulmuşdu. I Oskar və Yozefina Leuxtenberq in üçüncü oğlu idi. Xaç suyuna salınma mərasimindən sonra şərəfinə 128 dəfə top atılmışdı. 1833-1837-ci ildə filosof Kristofer Yakob Boström dən şəxsən dərs almışdı. Uppsala universiteti nin bitirmişdir. Hələ 11 yaşında dənizçi olaraq hərbi fəaliyyətə başlamışdır. Bundan əlavə o şeirlər də yazırdı. Bir neçə şeir kitabı və tarix araşdırmaları vardı. Musiqi və ədəbiyyatı çox sevən seçkin bir natiq idi. 1848-ci ildə İsveç Elmlər Akademiyasının fəxri üzvlüyünə seçilmişdir. 1868-1872-ci ildə İsveç Hərbi Cəmiyyətinin sədri idi. 1866-cı ildən sonra Rusiyaya qarşı İsveçi gücləndirmək məqsədiylə Almaniyanı dəstəklədi. Ümumiyyətlə, Oskar qardaşının anti-Almaniya siyasətini bəyənmir və tez-tez onu tənqid edirdi.
Hakimiyyəti
1872-ci ildə qardaşı XV Karlı əvəz edərək taxta çıxmışdır. Ölkə içində mühafizəkar bir siyasət izlərkən, xarici əlaqələrdə Skandinaviya ölkələrinin əməkdaşlığını müdafiə etdi. Onun şüarı Brödrafolkens väl / Broderfolkenes Vel (Qardaş xalqların rifahı) idi. 1870-ci illərdən Birinci dünya müharibəsinin əvvəllərinədək başına qədər İsveçin siyasi və mədəni həyatına damğasını vuran Almanpərəstliyin yaranmasında iştirak etdi. Otto von Bismark a heyran idi. Onun hakimiyyəti dövründə 1896-cı ilk dəfə hökumət başçılığına sosial-demokrat baş nazir Hjalmar Branting gəlmişdir. Onun dövründə Dövlət Statistika və Poçt komitələri kimi bir çox dövlət sosial xidmət qurumu yaradılmışdır. left|thumb|II Oskar, [[V Qustav, VI Qustav və Qustav Adolf Bernadot]]
Yeni kəşflər
Hakimiyyəti kamera nın icadı dövrü ilə kəsişən Oskarın dövründə ilk dəfə olaraq İsveç hakim ailəsinin videosu qeydə alınmışdır. Bundan əlavə Oskar 1853-cü ildə teleqraf la maraqlanmışdı. 1880-ci illərdə telefon, elektrik və velosiped in icadından sonra saraya ilk dəfə elektrik xətti çəkildi. Avtobus və avtomobillərin ömrü isə az çəkdi, çünki çox səs salırdılar. 1904-cü ildə saraya ilk dəfə telefon xətti çəkildi.
Şəxsiyyəti
Fransada dincələrkən bir qadın və uşağın həyatını qurtardığı üçün Fransa imperatoru III Napoleon tərəfindən medalla təltif olunmuşdur.
Norveçin itirilməsi
İsveç-Norveç birliyini qorumaq üçün böyük səy göstərsə də 1905-ci də Norveç taxtından çəkilmək məcburiyyətində olarkən çox sarsıldı İsveç və Norveç arasındakı əlaqələr XIV Karlın Norveç əsilzadəliyini ləğv etməsindən bəri onsuz da pis idi. Norveçdəki seperatizm meylləri Almaniyadan kömək istəyən Oskar II Vilhelm in onu zəif hökmdar kimi gördüyünü bildirməsindən sonra daha da gücləndi 1898-ci ilədək Norveç parlamenti üç dəfə öz bayrağını ticarət gəmilərində istifadə etmək üçün qəbul etsə də, kral buna veto qoymuşdu. Üçüncü dəfədə isə kral bezdi və qəbul etdi, bu isə İsveçdə mühafizəkar dairələrin qəzəbinə səbəb oldu.
Buna cavab olaraq, 1905-ci ilin aprelində hökumət buraxıldı, həmin ilin iyununda yeni hökumət, Norveç i müstəqil dövlət elan etdi. Norveç taxtına qardaşınəvəsi VII Haakon gəldi. Hazırkı kral V Harald həm də onun nəticəsidir.
Ölümü
Norveç taxtını itirməsi onun üçün ağır oldu və 1905-ci ildən sonra sağlamlığı zəiflədi. 1907-ci ildə isə 78 yaşında vəfat etdi.
Ailəsi
6 iyun 1857-ci ildə Visbaden də Sofiya Nassau ilə evlənmişdi.
Köhnə Soltanqol (Baltas)
Yeni Yaxşıy — Başqırdıstan Respublikası nın Baltas rayonu nda yerləşən kənd. Kənd, Köhnə Yanbay kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (66 %), tatarlar üstünlük təşkil edir.
Xanağa abidəsi
Yaşayış yeri Xanəgah kəndinin tikinti ləri altında qalmış dır. Buradakı binaların və memarlıq abidə lərinin qalıqları müasir dövrədək qalmaqdadır. Mədəni təbəqənin qalınlığı 4 metrdir. Tədqiqatlar nəticəsində toplanmış yerüstü materiallar müxtəlif növ şirsiz və şirli saxsı məmulatından ibarətdir. Şirsiz qablar küp, küpə, qazan, aftafa tipli qab sınıqları ilə təmsil olunmuşdur. Dulus çarxında hazırlan mış bu qablar qazanlar istisna olmaqla yaxşı bişirilmişdir. Qazanlar boz, digər qablar isə çəhrayı rəngdə bişirilmişdir. Şirsiz qabların səthi anqob təbəqəsi ilə örtülmüşdür. Onların xarici səthi cızma həndəsi xətlərlə bəzədilmişdir. Şirli qablar kasa, boşqab tipli qab sınıqlarından ibarətdir. Belə qablar bir qayda olaraq daxildən zəngin həndəsi və nəbati təsvirlərlə bəzədilmişdir. Fırça ilə çəkilmiş naxışların bir qismi kölgəli verilmişdir. Aşkar edilmiş fayans qab hissələri daxildən və xaricdən nəbati təsvirlərlə naxışlanmışdır. Naxışlanmada yaşıl rəng və onun müxtəlif çalarlarından istifadə edilmişdir. Xanağa yaşayış yerini yerüstü materiallar əsasında IX-XVIII əsrlərə aid etmək olar.
Xasay Musayev
Xasay İbrahim oğlu Musayev  — AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun Elastiklik və plastiklik nəzəriyyəsi şöbəsinin aparıcı elmi işçisi,  fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, dosent.
Həyatı
Xasay İbrahim oğlu Musayev 13 iyul 1929-cu ildə Azərbaycan Respublikası Yevlax rayonunun Karamanlı kəndində anadan olmuşdur. 1949-1951-ci illərdə Agdam Dövlət Müəllimlər İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 1951-1954-cu illərdə Yevlax rayonu Malbinəsi kənd orta məktəbində və Yevlax şəhər 1 nömrəli orta məktəbdə riyaziyyat fənnindən dərs demişdir. 1955-1960-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Politexnik İnstitutunun “Sənaye mülki tikinti” fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1970-1975-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) nəzəri mexanika kafedrasında əyani sonra isə qiyabi aspirantı olmuşdur.
1975-ci ildə professor Y.Ə.Əmənzadənin rəhbərliyi altında “Dairəvi olmayan hamar və qabırqalı örtüklərdə bir neçə sərhəd məsələlərinin həlli ” mövzusunda  Azərbaycan Respublikası Politexnik İnstitutunda texnika elmləri namizədi elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiyanı müdafiə etmişdir. 2000-ci ildən indiyə kimi AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun “Elastiklik və plastiklik nəzəriyyəsi” şöbəsinin kiçik elmi işçisi, elmi işçi və aparacı elmi işçi vəzifəsində çalışır.
2011-ci ildə “Deformasiya olunan bərk cisim mexanikası” ixtisası üzrə dosent elmi adı almışdır.
Təhsili
1949-1951-ci illərdə Agdam Dövlət Müəllimlər İnstitutunun fizika-riyaziyyat fakültəsi, tələbə
1955-1960-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Politexnik İnstitutunun “Sənaye mülki tikinti” fakültəsi, tələbə
1970-1975-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) nəzəri mexanika kafedrası, aspirant
Elmi dərəcələri, elmi adları
1975-ci il Azərbaycan Respublikası Politexnik İnstitutu, texnika elmləri namizədi
Dissertasiyanın adı:  "Dairəvi olmayan hamar və qabırqalı örtüklərdə bir neçə sərhəd məsələlərinin həlli"
Əmək fəaliyyəti
1951-1954-cu illərdə Yevlax rayonu Malbinəsi kənd orta məktəbində və Yevlax şəhər 1 nömrəli orta məktəbdə riyaziyyat fənni üzrə müəllim
1960-1970-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Layihə İnstitutunda konstruktor
Atriplex confertifolia
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xasay Musayev
Əmək fəaliyyəti
2000-ci ildən indiyə kimi kiçik elmi işçisi, elmi işçi və aparacı elmi işçi "Elastiklik və plastiklik nəzəriyyəsi" şöbəsi.
Məqalələr
47 - elmi məqalənin müəllifidir.
Cələbər (Urmiya)
Cələbər — İranın Qərbi Azərbaycan ostanında kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Urmiya şəhristanının Ətraf bölgəsinin Dulbəkş kəndistanında, Urmiya şəhərindən 53 km cənub-şərqdədir.
Nurəddin Aras
Nüreddin Aras — "Tərəqqi" medalı laureatı (2006).
Həyatı
Nüreddin Aras 1954-cü il martın 6-da İğdır şəhərində anadan olmuşdur. Nurəddin Aras əslən Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalındandır. 1914-cü ildə erməni zülmündən İğdıra köçən Aras ailəsi hazırda şəhərin ən böyük ailələrindən biridir. İlk, orta və lisey təhsilini İğdırda almışdır. Liseydən sora Almaniyaya getmiş və Hote İnstitutunda dil təhsili almışdır. Sonra Erlanqen Universitetinin İdman Akademiyasında təhsilini davam etmişdir.
İstanbul Universiteti Ədəbiyyat fakultəsinin coğrafiya bolumundə təhsil almışdır.1980-ci ildə İğdırda coğrafiya müəllimi təyin olunmuşdur. 1999 və 2004-cü illərdə keçirilən seçkilərdə qalib gələrək 10 il İğdır Bələdiyyə sədri olmuşdur. 2011-ci ildə keçirilən Türkiyə Ümumi Seçkilərində Ədalət və İnkişaf Partiyasından II nömrəli millət vəkili namizədi olaraq göstərilmişdir.
Azərbaycanla münasibətə həmişə böyük önəm verən Nureddin Arasın təşəbbusu və dəstəyi ilə hər il Xocalı soyqırımının ildönümü ilə əlaqədar Avropa ölkələrində beynəlxalq konfrans keçirilir. Türkiyə-Ermənistan sərhədlərinin açılmasına qarşı cıxan Nureddin Aras İğdırın Azərbaycanla, xüsusilə blokada şəraitində olan Naxçıvan Muxtar Respublikası ilə əlaqələrin genişlənməsində önəmli rol oynamışdır.
Mükafatları
2006-cı il martın 13-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə dunya azərbaycanlılarının həmrəyliyi sahəsində fəaliyyətinə gorə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Antonina Filippova
Antonina Mixaylovna Filippova — rus əsilli Azərbaycan aktrisası, Azərbaycan SSR xalq artisti (1943).
Həyatı
Antonina Filippova 19 fevral 1897-ci ildə Oryol şəhərində anadan olmuşdur. Tula, Novosibrsk və başqa şəhərlərdə, 1935–1950-ci illərdə Azərbaycan Rus Dram Teatrında çıxış etmişdir. 1950-ci ildən Volqoqrad Teatrının truppasında olmuşdur.
Kaspilər
Kaspilər (yun. Κάσπιοι Kaspioi, aram. kspy, erm. կասպք Kasp’k’, fars. کاسپین Kāspiān) — eramızdan əvvəl 1-ci minillikdə Xəzər dənizinin cənubunda və cənub-qərbində məskunlaşmış maldarlıqla məşğul olan tayfalarıdır. İlk dəfə V əsrdə Herodot tərəfindən qeyd edilmişdir. e.ə e. XI və XV məhəllələrdən (satrapiyalardan) olan Əhəmənilərin qolları kimi, saklarla yanaşı yaşayan bir qəbilə. Artıq 1-ci əsrdə. e.ə e. başqa millətlərlə birləşdi. Tarixçilərin dediyinə görə, dəniz sahilinə yaxın yerləşən sak-massaget tayfaları kaspilər kimi adlanırdı. Alimlərin fikrincə, erkən antik dövrdə kadusilər "kaspilər "adı altında xatırlandırılır. Qeyd etmək lazımdır ki, hətta sonrakı dövrlərdə də " kadusilər mahalı" və "kaspilər mahalı" tarixçilər üçün fərq vermirdi. Buna görə də kadusilərin XI satraplığın bir hissəsi olduğunu güman etmək olar. Kaspilər adı ilə Kaspi dənizi də öz adını, eləcə də tarixi bölgələrdən biri olan Kaspiana adını almışdır. Qədimdə Albaniyaya aid olmayan bu ərazi indi Şimali Azərbaycana məxsusdur. III əsrdən bu ərazi Balasakan adı ilə məlumdur.
Etnonim
Seyran Vəliyev İvan Şopenə istinadən "Kaspi" sözün farsca "Atların yeri" mənasını verən Qa-asp kimi oxunmasını təklif edir. Kaspi dənizinin müasir adını qədim tayfalardan — Kaspilərdən (atçılar) alması da deyilir. Daha sonra qeyd olundu ki, kaspilərin ölkəsində çoxlu öküz və at sürüləri vardır. Ktesiyin məlumatlarından aydın olur ki, qədim Baktriyada çoxlu dəvələr olub ki, onlardan xüsusilə hərbi işlərdə istifadə olunurdu. O, kaspiləri təsvir edərək dedi ki, onların "çoxlu sayda dəvələri var, ən böyüyü [onların] ən böyük atları boydadır, [onların] qeyri-adi yaxşı yunları var. Onların yunları çox zərifdir, buna görə yumşaqlıqda milet yunundan geri qalmır. Kahinlər və kaspilərin ən varlıları və nüfuzluları onlardan paltar geyirlər". Başqa bir izahat isə kasp sözünün Qafqazı bəzən adlandırdığı kimi kas cəmliyindən əmələ gəldiyini göstərir.
Kaspilərin adətləri
fikrincə, "maqlar sərgiləmə adətini kaspilərdən və ya orta Asiya tayfalarından götürmüşlər. Bəzi tədqiqatçılar maqların özlərini sak mənşəli tayfa hesab edirlər". bu haqda yazırdı: "Maqlar ölülərini heyvanlar tərəfindən parçalanması üçün qoyub getmək adəti, şübhəsiz ki, Xəzər dənizinin cənub sahilində yaşamış qədim kaspilərin dəfn üsuluna gedib çıxır". Və sonra Strabondan sitat gətirir: "Yetmiş yaşdan yuxarı insanları acından öldürən kaspilər uzaqdan müşahidə apararaq onları səhralara aparırlar: əgər mərhum quşlar tərəfindən xərəkdən sürüklənərsə, o, mübarək sayılır, amma əgərheyvanlar və ya itlər tərəfindən, o daha az (hörmətli), əgər heç kim tərəfindən, o, bədbəxt sayılır ". kaspilərin skif adətləri haqqında yazmışdır.
Kaspilər itləri də insanlar kimi "ər qəbirləri"ndə eyni şərəflə basdırılır. Ümumi qəbul edilmiş qaydalara əsasən itlərin basdırılması Baktriya arxeologiyasına məlumdur və "Videvdat" tərəfindən təmin edilir. Son Tunc dövrünə aid Cənubi Tacikistan dağ məskənlərinin mədəniyyətinə çevrilmiş Neolit ​​Hissar mədəniyyətinin arxeologiyasında, eləcə də onlara yaxın Kəşmirin Burzaxom mədəniyyəti arxeologiyasında yuxarıda haqqında deyilənlərin hamısına rast gəlinir. kaspilərin Ekbatanda balıq satdıqlarını və bəzi gözəl balıq məhsulları da hazırladığlarını qeyd etmişdi. İqrar Əliyev onların "dəvələrə yükləyib Ekbatana "duzlu və qurudulmuş balıq" gətiriməyini qeyd etmişdi. Atropatena zəngin faunaya malik idi. Qaradağ və Talış meşələrində, həmçinin Zaqros dağlarında cüyür, maral, qaban, pələng, bəbir, canavar çoxlu sayda yaşayırdı. Ədəbiyyatda "siçanların yerli şər" olduğu kaspilərin gəmiricilərlə necə mübarizə aparması haqqında məlumatlar qorunub saxlanılmışdır.
Kaspilərin adları
Kaspilərin er. əv. VI əsrə (dəqiqi er. əv. 525-ci ilə) aid şəxs adlarının bir çoxu izah edilmişdir. Elefantina papiruslarında tapılan xəzərlərin adları: Atarlı, Baqazuşta, Bazu, Barbari, Bef Vayavabil, Darga, Inbulia, Misdai, Pulliyan, Ubli (Wabil), Hayhe, Şatibara, Şatibarzana. Baqazuşta adı E. Krelinqə dediyinə görə, midiya dilindən gəlir və "Allahdan razı olan" kimi tərcümə olunur. Baqazuşta Bazunun oğlu idi və atasınadın adı Bazu da İran adıdır, çünki o, iranca "əl" sözünü bildirir.
Çində turizm
right|thumb|Böyük Çin səddi. Çin XXI əsrdə dünyada ən yüksək artım tempinə malik iri turizm xidməti bazarına çevrilmişdir. Çin ölkəyə gələn xarici turistlərin sayına görə (56 mln., 2015; 22,2 mln., 2006; 10,2 mln., 2000) dünyada 4-cü (Fransa, İspaniya və ABŞ-dən sonra) yeri tutur. Koreya Respublikasından (3,9 mln.), Yaponiya (3,8 mln.), Rusiya (2,4 mln.), ABŞ (1,7 mln.), Malayziya (0,9 mln.) və Sinqapurdan (0,8 mln.) gələnlərin sayı daha çoxdur. Çinə səfərlərin 60 %-ni işgüzar məqsədlərlə turizm təşkil edir. Çin statistikası Syanqan və Aomın xüsusi inzibati rayonlarından ölkənin kontinental hissəsinə səfər edən həmvətənlərini (98,3 mln., 2006), həmçinin Tayvan əyalətindən (4,4 mln. insan) olan müsafirləri də xarici turistlərə aid edir. 2010-cu ildə xarici turizmdən (Syanqan, Aomın və Tayvan sakinlərinin səfərləri də daxil olmaqla) əldə olunan gəlir təqribən 45 mlrd. dollar təşkil etmişdir (16,2 mlrd. dollar, 2000; 2,2 mlrd. dollar, 1990). Xaricə (Syanqan, Aomın və Tayvana səfərlər daxil olmaqla) gedən Çin vətəndaşlarının sayı daim artmaqdadır (34,5 mln. 2006 ildə; onların 73%-i Syanqan və Aomına səfər etmişdir). .
Turizm şirkətləri
left|thumb|Turistlərin sevimli məkanı - Bunda ([[Şanxay)]]
Samur dairəsi
Samur dairəsi — Rusiya imperiyası (Kaspi vilayəti, Dərbənd quberniyası və Dağıstan vilayəti tərkibində) və RSFSR–in (Dağıstan MSSR–də) tərkibində, 1839–1928–ci illərdə mövcud olmuş inzibati–ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Axtı kəndi idi.
Çində turizm
Turizm şirkətləri
Cində 18,5 min turizm agentliyi fəaliyyət göstərir (293,3 min işçi çalışır, 2006); 16,8 min agentlik daxili, 1,7 mini isə beynəlxalq və daxili turizmlə məşğuldur. Ümumilikdə 22,5 mindən çox mehmanxana və mehmanxana kompleksi (o cümlədən 10,2 min korporativ və 12,3 min fərdi mülkiyyətdə) var (2006). Mehmanxana xidməti sahəsində 1,6 milyondan çox insan çalışır (2006). Çində turizmin (o cümlədən turizm infrastrukturunun) inkişafında əsas rol dövlətə məxsusdur. Beynəlxalq və daxili turizmin inkişafına ÇXR Dövlət şurası nəzdindəki Turizm İşləri üzrə Dövlət İdarəsi (State Bureau of Tourism) nəzarət edir; İdarənin filialları ölkənin bütün regionlarında fəaliyyət göstərir, nümayəndəlikləri isə Tokioda (Yaponiya), Nyu-Yorkda (ABŞ), Parisdə (Fransa), Londonda (B.Britaniya), Frankfurt-Maynda (Almaniya), həmçinin Syanqanda yerləşir. Xarici turistlərin qəbulu ilə baş ofisi Pekində, filialları isə bütün əyalətlərin və muxtar rayonların mərkəzində, mərkəz tabeliyində olan şəhərlərdə, eləcə də səfər üçün açıq bəzi dəniz yanı rayonlarda yerləşən Çin Beynəlxalq Turizm Bürosu (China International Travel Service, CITS) məşğul olur. Xarici və təndaşların qəbulunu həmçinin Çin Gənclər Turizmi Bürosu, Çin İdman Turizmi Beynəlxalq Şirkəti, Çin Mədəni Turizm Cəmiyyəti və s. dövlət və qeyri-hökumət təşkilatları həyata keçirir.
Samur dairəsi
1851–ci ildə Rusiyada əhali sayının araşdırılması üçün həyata keçirilmiş IX təftişə əsasən dairədə 29.046 nəfəri kişilər, 28.122 nəfəri qadınlar olmaqla toplam 57.168 nəfər əhali yaşayırdı. 1853–cü ilə olan məlumata əsasən isə dairənin bütün yaşayış yerlərində 29.848 nəfəri kişilər, 29.049 nəfəri qadınlar olmaqla toplam 58.897 nəfər əhali var idi.
Pentacalia romeroana
Pentacalia romeroana Pentacalia romeroana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Muğancıq Müslüm
Muğancıq Müslüm — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Şərur rayonunun Qarxun i.ə.v. də kənd. Düzənlikdədir.Yaşayış məntəqəsi Müslüm adlı şəxsin başçılığı ilə muğanlı tayvasına məxsus ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.Oykonim "Müslümə məxsus muğanlılar" və ya "Müslümə məxsus muğanlılardan bir barça" mənasindadır.
Əhalisi
Əhalisi 888 nəfərdir.(2009 - cu il)
Naxçıvanda Şərur rayonunun Muğancıq kəndi üç tayfadan (Çölməkçi, İrzalı, Məşədiməmmədli) ibarət olmuşdur.
Aşıq İslam Yarpızlı
Əmirzadayev İslam Məhəmmədəli oğlu — Azərbaycanlı aşıq.
Həyatı
Anası Qaratel mahalın Daşkənd kəndində yaşamış "Dərzilər" nəslindən Məsimin qızı olmuşdur.
1943-cü ildə Aşıq İslam Böyük Vətən Müharibəsinə səfərbər olunmuş, İrana göndərilən hərbi hissənin tərkibində İrana getmiş və bir daha geri qayıtmamışdır.
Daşkəndli el şairi Muxayıl Göyçəli (1918–1944) Aşıq İslamın dayısı Budağın oğludur. Qeyd olunan qohumluq əlaqələrinə görə Aşıq İslam Daşkəndlə sıx təmasda olmuş, həftələrlə kənddə qalmış və toy məclisləri, el şənlikləri keçirmişdir. Elə bu səbəbdən də ustad aşıqlardan biri olan Aşıq İslam Yarpızlı Daşkənddən Aşıq Abbasəli Xəlilovun (1913–2007) və Aşıq Abbasəli Nəzərovun (1919–1992) ustadı olmuş, onların aşıq kimi yetişməsində əvəzsiz rol oynamışdır. Aşıq İslam Muxayıl Göyçəliyə də saz havalarını və ifaçılığı öyrətsə də, o aşıq kimi yox, el şairi kimi tanınmışdır.
Gillette
Gillette — Procter & Gamble şirkətinə daxil olan kişilər üçün şəxsi qayğı məhsulları istehsalı ilə məşğul olan şirkət. Gillete əsasən üzqırxan istehsalı və satışı ilə məşhurlaşmışdır. Mərkəzi mənzil gərargahı Amerika Birləşmiş Ştatlarının Massaçusets şatının Boston şəhərində yerləşən Gillete şirkətinin əsası 1901-ci ildə amerika ixtiraçısı Kinq Kemp Jillet tərəfindən qoyulmuşdur. Gillete 2005-ci ildə Procter & Gamble şirkətinin tərkibinə daxil olmuşdur.
Tarixi
thumb|right|265px|[[Kinq Kemp Jillet tərəfindən təqdim edilmiş üzqırxan modelinin pantenti. (1904)]] thumb|left|270px|[[Nyu-Cersi ştatının Atlantik Siti şəhərində Gillette üzqırxanlarının gecə reklamı. (1900-1915)]] Gillete markasının əsasını 1901-ci ildə amerika ixtiraçısı Kinq Kemp Jillet tərəfindən qoyulmuşdur. Kinq Kemp Jillet həyatı boyu ixtira etmək həvəsində olmuşdu. İxtiraya qədərki müddətdə müxtəlif firmalarda satıcı işləyən 40 yaşlı Jillet günlərin birində üzünü qırxarkən bu işi daha təhlükəsiz etmək üçün sıxılmış laylar arasında qalan və kütləşdikdə dəyişilə bilən ülgüclərdən ibarət üzqırxan alət düzəltmək fikrinə gəlir. 6 il sonra özünə şərik tapan Jillet ixtirasını reallaşdırmaq üçün çalışır, həmin ildə The Gillette Company adlı şirkətinin əsasını qoyur.
O, 1904-cü ilin 15 noyabr tarixində öz ixtirasını patentləşdirir. Alətin əsas özəlliyi əvvəlkilərdən fərqli olaraq daha təhlükəsiz olması idi. İlk ildə 168 alət və 51 ülgüc dəsti, ikinci ildə isə 90.000 alət və 123.000 ülgüc dəsti istehsal edilir. 1903-cü ildə markanın ilk üzqırxanı satışa çıxarıldı. 1934-cü ilə qədər əsasən üzqırxan istehsalı sahəsində yoğunlaşan şirkət Aristocrat adlı dönəminin yeni nəsil üzqırxanını təqdim etməklə istehlakçıların böyük marağına səbəb ola bildi.
Mövcud problemi hələ şirkət yeni yaradılan zamanlardan anlayan Kinq Kemp Jillet yaratmaq istədiyi yeni marka üzqırxanın yuxarıda göstərilən problemləri həll etməyi hədəfləmişdi. Bu baxımdan 'Aristocrat' üzqırxanları XX əsrin ortaları üçün möcüzə hesab oluna biləcək bir kəşf idi. 1947-ci ildə yeni nəsil üzqırxanın Super sürətli modeli təqdim edildi və bir öncəki, modeldə olduğu kimi üzqırxanların əldə daha rahat tutulması üçün TTO dizaynı əlavə edildi. Müxtəlif illərdə istehsal edilən üzqırxanların dizaynı 1954-cü ildə yenidən tərtib edildi.
1958-ci ildə ilk dəfə olaraq ülgüc başlıqlarını tənzimləyə bilən üzqırxan istehsal edildi. Beləliklə, ülgücü üz dərisində tükün daha çox olduğu yerə istiqamətləndirmək olurdu. 1986-cı ilə qədər istehsal edilən tənzimlənə bilən ülgüc başlıqlı üzqırxanlara maraq böyük idi.
Yeni Karyauzı (Şaran)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə marilər (67%), başqırdlar (27%) üstünlük təşkil edir.
Haputlular
Haputlular Qafqaz mənşəli, Qafqaz xalqlarının Nax-Dağıstan qrupunun Şahdağ yarımqrupuna aid bir xalqdır. Əsasən Quba, Xaçmaz, Qəbələ, İsmayıllı, Ağdaş rayonlarında və Bakı, Sumqayıt şəhərlərində yaşayırlar. Kompakt halda Quba rayonunun Haput, İsmayıllı rayonunun Talıstan, Hacıhətəmli, Hapıtlı və Mollaisaqlı kəndlərində məskunlaşmışlar. Füzuli rayonunun Saracıq kəndində də gəlmə tayfalardan biri hapıtlılardır.
Qafqaz dil ailəsinə mənsub Haput dilində danışırlar. Qiyasəddin Qeybullayev qeyd edir ki, Qafqaz Albaniyasının sakinləri olan herlər indiki haputluların ulu əcdadıdır. Haputlular özlərini indi də "hər" adlandırırlar. Dinləri İslam dinidir. XIX əsrin 80-ci illərinə aid bir sənəddə haputluların sayı 997 nəfər göstərilirmişdir.
Cələqıran (Ərdəbil)
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Nəmin bölgəsində, Ərdəbil şəhərindən 22 km şimaldadır.
Atriplex cordulata
(Atriplex cordulata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mahiyyət
Mahiyyət — obyektin başlıca, əsas və müəyyənedici tərəfi.
Remington Model 700
Fərqli patronlara uyğun fərqli modifikasiyaları mövcuddur. Standart patron 7,62×51 mm Nato (.308 Win)-dir. Texniki olaraq darağlı, sürüşgən çaxmaq mexanizmli tüfənkdir. Patron tutumu modifikasiyadan asılı olaraq 3 və ya 5 ola bilər. Remington Arms şirkətinin ən məşhur məhsuludur.
Tüfənk fərqli istehsalçılardan tərəfindən hazırlanmış nişangahlarla istifadə edilir. Geweht 98 tüfənginə əsasən hazırlanmışdır, istehsala isə 1962cı ildə başlanmışdır. Modelin fərqli modifikasiyaları var və ABŞ-də .177 Rem (4,5 mm), .338 Lapua Magnum (8,6 mm) kalibrli snayper, idman və ya ov tüfənkləri kimi istifadə edilir. Silah yüksək keyfiyyətə malikdir. Silahın məşhur olma səbəblərindən biri isə fərqli şirkətlər tərəfindən çoxa sayıda istehsal edilən komponentlərdir. Çaxmaq poladdan hazırlanmışdır və silindrik formadadır.
Atriplex coronata
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cəlilabad (Zəncan)
Cəlilabad - İranın Zəncan ostanının Zəncan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 322 nəfər yaşayır (81 ailə).
Vektor displeyi
300px|thumb|right|Vektor displeyi arxitekturası
Vektor displeyi (vector display) – ekranda görüntünü yaratmaq üçün elektron şüasını x-koordinatı və y-koordinatı üzrə sapdıran elektron-şüa borusu. Məsələn, vektor displeyində xətt çəkmək üçün videoadapter siqnalları sapdıran qurğuya göndərir ki, elektron şüası xətt boyunca hərəkət etsin; darama sətirlərindən ibarət heç bir fon yoxdur, ona görə də ekrana çıxarılan xətt piksellərdən yaranmır. Vektor displeylərindən, adətən, ossilloskoplarda və DVST (DIRECT-VIEWING STORAGE TUBE) displeylərində istifadə olunur.
400px|thumb|center|24 saatlıq formatda olan saatın ossilloskopda vektor displeyi (vektor monitoru) kimi qurulması
Xarici keçidlər
Vektor displeyi haqqında
Vektor displeyi
Xanağa piri
Kəndin şərq tərəfində iki otaqlı binadan ibarətdir. Böyük otağın mərkəzində üstünə qara örtük çəkilmiş bir qəbir var. Qəbrin üstü daşla təqribən 20 sm hündürlüyündə hörülmüşdür. Üzərində kitabə olmadığından kimin qəbri olduğu müəyyənləşdirilməmişdir. Pirin cənub divarındakı pəncərənin sağ və sol tərəfində, yerdən təqribən 1 metr hündürlüyündəki iki tax çada Ordubad ərazisi üçün səciyyəvi olan yaşılımtıl daşdan baş daşıları qoyulmuşdur. Sağ tərəfdəki başdaşı (70 x 40 sm) üzərindəki ərəbcə kitabə də Quran ayəsi, mərhumun adı və vəfat tarixi həkk olunmuşdur:
"Bu qəbir Seyyid Həmidin oğlu mərhum Seyyid Tahirindir. Yeddi yüz yeddi tarix də" (1308).
Sol tərəfdəki baş daşının (59 x 37 sm) üzərindəki 7 sətirlik ərəbcə kitabədə onun Şeyx Nurəddinin oğlu Şeyx İslamın qəbri olduğu göstərilir. Baş daşılardan məlum olur ki, üstü hörülüb suvanaraq tək şəklə salınmış qəbir əslində vaxtilə iki qəbirdən ibarət olmuşdur. Bunu rus alimi V.M. Sısoyevin 1926-cı ildə pirin böyük otağın da bir-birindən 20 sm aralı 3,25 x 1,25 metr ölçüdə iki qəbir olduğu barədə məlumatı təsdiqləyir. Bu, pirin yerində vaxtilə hansısa sufi təriqətinə məxsus xanəgah olduğunu ehtimal etməyə imkan verir.
Zəki Xan Zənd
Zəki Xan Zənd — Zəndlərin hərbi komandiri və Kərim Xanın Nənə (Ağa Bəyim) tərəfindən qardaşı, həmdə əmisi Budaq Xanın oğluydu.
Həyatı
Zənd sülaləsinin üzvü Zəki xan, rəsmi olaraq heç vaxt Zənd hökmdarı olmadı, ancaq 1779-cu il martın 2-də, qardaşı Kərim Xanın vəfatı ardından üç ay ərzində ölkənin gücünü ələ keçirdi.
6 iyun 1779-cu ildə Zəki xan İsfahana gedərkən İzədxast qəsəbəsində qorxu yaratdı. Ancaq bu dəfə o qədər iti getdi ki, hətta öz adamları da şoka düşdü. Aralarında olan bir qrup qəbilə lideri, İzədxast kəndindəki çadırında yatarkən onu öldürdü.
Emilia bathiei
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Armudu stəkan
right|250px Armudu stəkan — Azərbaycanda çay dəstgahının tərkib hissəsi
Azərbaycanda çay mədəniyyətinin əsas və vacib elementi armudu stəkan olaraq qalsa da, digər stəkan və fincanlara üstünlük verənlər də yetəri qədər var. Çox insan armudu stəkanın digər stəkan və fincanlardan üstün olan cəhətini bilmir. Düzdür, çoxları belə xırdalıqlara fikir vermir, amma armudu stəkanın quruluşu və həcmi məhz çayın optimal hərarətdə və optimal həcmdə içilməsini təmin edir.
Armudu quruluş çayın stəkanda gec və termomübadilə baxımından mütənasib qaydada soyuması üçündür. Belə quruluşda çay səthdən başlayaraq, stəkanın dibinə qədər proporsional şəkildə artan qaydada soyuyur - stəkanın dibindəki kütlə daha isti saxlanır. Adi stəkanda isə süzüləndən bir neçə dəqiqə sonra mayenin bütün kütləsi eyni səviyyədə temperatur itirir, çay birdən-birə tamamilə soyuyur. Bundan başqa, armudu stəkanın bəlli həcmi təsadüfən seçilməyib. Bu, çayın orqanizmə effektiv və mütənasib porsiyalarla qəbul edilməsinə xidmət edən həcmdir. İri stəkanlarda çay içiləndə isə həddən artıq maye qəbulu şişkinlik və ağırlıq yaradır. Bu, həm də çayın tərkibindəki təzyiqi artıran maddələrin artıq qəbul edilməsi deməkdir ki, nəticədə də sağlamlığa ziyan dəyir.
Cəlqay (Marağa)
Cəlqay — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Bənab bölgəsinin Bənacu kəndistanında, Bənab qəsəbəindən 5 km cənubdadır.
Atriplex coulteri
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cəmiran (Ərdəbil)
Cəmiran — İranın Ərdəbil ostanında kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Nəmin bölgəsində, Ərdəbil şəhərindən 25 km şimal-qərbdədir.
Atriplex depressa
(Atriplex depressa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qullar (Qusar)
Qullar — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Etimologiyası
Oykonim qəd. türkdilli bulqarlann, peçeneqlərin və qıpçaqların tərkibində olmuş kul tayfasının adındandır Gürcüstanda Ağ qullar, Dağıstanda Qullar, Qərbi Sibirdə Kullar (XVII əsrdə), XVI əsrdə Qazan xanlığmda Kul və b. toponimlər qeydə alınmışdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 313 nəfər əhali yaşayır. 1886-cı ildə ailələr üzrə aparılmış siyahıyaalmaya əsasən Bakı quberniyası, Quba qəzası, Qusar şöbəsi, Zeyxur kənd cəmiyyəti tərkibinə daxil olan Qullar kəndində 44 evdə sünni etiqadlı müsəlman tatarlardan (azərbaycanlılardan) ibarət 174 nəfər (92 nəfəri kişilər, 82 nəfəri qadınlar) əhali yaşayırdı. 1 yanvar 1914-cü il tarixinə olan məlumata əsasən kənddə əsasən etnik tatarlardan ibarət hər iki cinsdən toplam 128 nəfər əhali yaşayırdı.
Mirəli Qaşqay
Mirəli Seyidəli oğlu Qaşqay — Azərbaycan-sovet geoloqu, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor (1942), Azərbaycan SSR EA-nın akademiki (1945), Azərbaycan SSR əməkdar elm və texnika xadimi (1959). Azərbaycan SSR EA akademik katibi (1945–1962, 1967–1974).
Həyatı
Mirəli Qaşqay 1907-ci il yanvarın 7-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. 1930-cu ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki AzTU) dağ-mədən fakültəsini bitirərək dağ-mədən mühəndisi-geoloq ixtisasını almışdır. 1930-cu ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Petroqrafiya İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuşdur. 1934-cü ildə "İstisu mineral bulaqlarının geoloji-petroqrafik və geokimyəvi səciyyəsinə dair" namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Kiçik Qafqazın mərkəzi hissəsinin və Talışın hiperbazitləri və bazitlərinin tədqiqinin nəticələri "Azərbaycanın əsas və ultraəsas süxurları" adlı monoqrafiyasında yekunlaşdırılmışdır. Bu əsərə görə ona 1942-ci ildə geologiya-mineralogiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi verilmişdir.
Akademik M. S. Qaşqay Daşkəsən dəmir-kobalt və alunit filiz yataqlarını öyrənmiş, Kiçik Qafqazda skarnların alümosilikat süxurların hesabına əmələ gəlməsi, Qafqaz mis və kükürd kolçedanı yataqlarının mənşəyinin intruzivlə deyil, vulkan püskürmələri ilə əlaqədar olması barədə nəzəriyyələr irəli sürmüşdür. Azərbaycanda bir sıra faydalı qazıntı yataqlarının, o cümlədən iri perlit və obsidian yataqlarını ilk kəşf edənlərdəndir. Geokimyəvi tədqiqatlarının nəticələri ona "Azərbaycanın geokimyəvi xəritəsi"ni tərtib etməyə əsas vermişdir.
Elmi fəaliyyəti
1938-ci ildə Geologiya İnstitutunun (indiki Geologiya və Geofizika İnstitutu), 1945-ci ildə isə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının təsisçilərindən biri və Akademiyanın ilk akademik katibi olmuşdur. Bir neçə illər ərzində Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Geologiya İnstitutunda filiz yataqlarının mineralogiyası, petroqrafiyası və geokimyası şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. Onun təşəbbüsü və köməyi ilə Bakı Dövlət Universitetində geoloji-coğrafiya fakültəsi, petroqrafiya, mineralogiya və kristalloqrafiya kafedrası, geologiya və faydalı qazıntılar muzeyi yaradılmışdır.
Uzun illər ərzində Geologiya İnstitutunda filiz yataqlarının geokimyası və minerologiya şöbəsinə rəhbərlik etmiş və böyük bir məktəb yaratmışdır. Rəhbərliyi altında 35 namizədlik, 10 doktorluq dissertasiyası müdafiə edilmişdir. 600-dən artıq elmi əsərin və 35 monoqrafiyanın müəllifidir.
Leninqrad (1946), Moskva (1955), Lvov (1955) mineralogiya və geologiya cəmiyyətlərinin üzvü, Böyük Britaniya və İrlandiya (1958), ABŞ (1959) mineralogiya cəmiyyətlərinin həqiqi üzvü, Ümumittifaq Mineralogiya Cəmiyyətinin fəxri üzvü (1971) seçilmişdir. İran (1945), Meksika (1956), İngiltərə (1957), İsveçrə (1958, 1960), Çexoslovakiya (1968), Danimarka, Norveç (1960), Hindistan (1964), Bolqarıstan (1967), Türkiyə (1968), ABŞ (1969) və b. ölkələrdə beynəlxalq geoloji konqreslərdə və simpoziumlarda çıxış etmişdir. İsveç sülh konfransının (1968) iştirakçısı olmuşdur. Qırmızı Əmək Bayrağı, "Şərəf nişanı", Oktyabr İnqilabı ordenləri və medallarla təltif olunmuşdur.
M. Ə. Qaşqay böyük elmi irs qoymuşdur. Onun 600-dən çox elmi əsəri və 35 monoqrafiyası çap olunmuşdur. "Azərbaycanın əsas və ultraəsas süxurları", "Azərbaycan mineral suları", "Perlitlər və obsidianlar və onların fiziki-kimyəvi xüsusiyyətləri", "Daşkəsənin petrologiyası və metallogeniyası", "Alunitlər, onların genezisi və istifadəsi", "Listvenitlər, onların genezisi və təsnifatı" kimi fundamental əsərlərin müəllifidir. 10 elmlər doktoru və 50 elmlər namizədi hazırlamışdır.
M. S. Qaşqay 23 aprel 1977-ci ildə Bakıda vəfat etdi. Mərhum akademik Bakıda I Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Cəmşidabad (Marağa)
Cəmşidabad — İranın Sərqi Azərbaycan ostanında kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Miyandab bölgəsinin Mərhəmətabad kəndistanında, Miyandab qəsəbəindən 28 km şimal-qərbdədir.
Yeni Keçkenəş (Şaran)
Yeni Keçkenəş — Başqırdıstan Respublikası nın Şaran rayonu nda yerləşən kənd. Kənd İçke Tombaqoş kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə marilər (98%) üstünlük təşkil edir
Amerika Dövlətləri Təşkilatı
Amerika Dövlətləri Təşkilatları (ADT) - 30 aprel 1948-cu ildə qurulmuş, Şimali,Mərkəzi və Cənubi Amerika xalqalarını birləşdirən regional təşkilat.
Məqsəd və vəzifələri.
Təşkilatın yaradılmasında məqsəd:
1990-cı ildən etibarən Soyuq Müharibənin başa çatması və Latın Amerikası ölkələrinin demokratiyaya qayıtması ilə ADT özünü inkişaf etdirməyə başladı. Artıq onun prioritetlərinə:
Təşkilatın strukturu
Amerika Dövlətləri Təşkilatı Baş Katiblikdən, Daimi Şuradan, Amerikan İqtisadi və Sosial Şurasından və bir sıra komitələrdən ibarətdir.
Daimi şura mübahisəli məsələlərin sülh yolu ilə həllinə yönəlmiş orqandır. 1947-ci il Rio de Janeyro müqaviləsinə əsasən şura müvəqqəti məşvərətçi orqan kimi fəaliyyət göstərir. Ayda iki dəfə toplanır.
Amerika Dövlətləri Təşkilatının Baş Katibliyinə rəhbərliyi baş katib edir. O, 5 illiyə və iki dəfədən artıq olmamaq şərti ilə seçilir. Baş katibin təklifi əsasında sülhə və təhlükəsizliyə təsir barəsində məsələlər Baş Assableyada və Daimi Şurada müzakirə edilə bilər. Daimi şuranın katibliyi baş katibin müavinidir. Baş Katiblik özü də altı katibliyə bölünür:
Təşkilatın ali orqanı Baş Assamleyadır. Assambleya üzv dövlətlərin nümayəndəliklərindən ibarətdir, ümumi siyasi məsələlərlə məşğul olur, orqanlar arası əlaqələri qurur, büdcəni və baş katibin reqlamentini qəbul edir. Assambleya ildə 1 dəfə toplanır. Qərarlar 2/3 səs çoxluğu ilə qəbul olunur.
Üzv Dövlətləri.
Amerika Dövlətləri Təşkilatına regionun 35 müstəqil dövləti daxildir. 1948-ci il 5 may tarixində təşkilatın əsası qoyularkən isə üzv dövlətlərin sayı 21 idi.
İstinadlar.
Politologiya. İzahlı lüğət. Bakı,2007. səh.10
Banqkok
Banqkok (UK: /bæŋ'kɒk/, US: /'bæŋkɒk/ ) — Tailandın paytaxtı. Əhalisi 6,7 milyon (aqlomerasiyada 9 milyon; 2005). Siam körfəzinin 30 kilometrliyində Manam çayı sahilindədir. Ölkənin əsas dəniz və çay limanıdır (yük dövriyyəsi ildə təqribən 50 milton ton).
Etimologiyası
Banqkok şəhəri tai dilində Krunq-Ther ("Mələklər şəhəri") adlanır.
Tarixi
thumb|250px|Banqkok Banqkok şəhəri I Rama adı ilə taxta çıxan sərkərdə Pya Çakri tərəfindən yeni paytaxtı (XVI əsrdən burada mövcud olmuş məskənin yerində) kimi 1732-ci ildə salınmışdır. XVIII əsrin sonlarından Banqkok iri ticarət və mədəniyyət mərkəzinə çevrilmişdir. II Rama (1809-1824) və III Ramanın (1824-1851) hakimiyyətləri dövründə coxsaylı Budda məbədləri (vatlar), məktəblər, kitabxanalar, xəstəxanalar və məşhur kanallar salınmışdır. Banqkokun müasir görünüşü IV Ramanın (1851-1868) və şəhərləri abadlaşdıran, yol şəbəkəsi yaradan, o cümlədən ilk dəmir yolunu (1900) çəkən I Rama Çulalonqkornun (1868-1910) dövründə yaranmışdır. .