cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Acmella sodiroi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ambarsum Məlikovun evi (İslam Səfərli küçəsi)
Ambarsum Məlikovun evi — Bakı şəhərində, İ. Səfərli 13, S. Tağızadə 121 və Tolstoy 136 küçələrinin kəsişməsində yerləşən tarixi malikanədir. Bina 1900-cü ildə Vartan Sarkisovun layihəsi əsasında neobarokko üslubunda inşa edilmişdir.
İnşası
Bina 1900-cü ildə, XIX əsrin sonu — XX əsrin əvvəllərində Bakı və Tiflisdə fəaliyyət göstərmiş sənayeçi Ambarsum Məlikovun sifarişi ilə memar Vartan Sarkisovun layihəsi əsasında inşa edilmişdir.
Sonrakı istifadəsi
Əvvəllər yaşayış binası kimi istifadə olunmuş binada 1922-ci ildən Azərbaycanın ən qədim kütləvi kitabxanası olan Mirzə Ələkbər Sabir adına Mərkəzi Şəhər Kitabxanası yerləşdirilmişdir. Kitabxana 1919-cu ilin mart ayında, Nəriman Nərimanov, Dadaş Bünyadzadə, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, Cəfər Cabbarlı tərəfindən əsası qoyulmuş "Xəzər sahili istehlak cəmiyyəti" adlı təşkilatın təşəbbüsü ilə yaradılmışdır. Azərbaycan qadınlarını geniş sürətdə kitabxanaya cəlb etmək üçün fəaliyyətə başladığı dövrdən kitabxana "Oxucu qadınlar dərnəyi" təşkil etmişdir. 1922-ci ildə Sabirin vəfatının on illiyi ilə əlaqədar olaraq kitabxanaya onun adı verilmiş və həmin ildən kitabxana Məlikovların malikanəsində yerləşdirilmişdir.
Iris illyrica
(Iris illyrica) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ambarsum Məlikovun evi (İslam Səfərli küçəsi)
Memarlıq xüsusiyyətləri
Məlikovun iki mərtəbəli yaşayış evi forştadtın tarixi məhəllələrinin memarlıq-planlaşdırma həllinin mühüm elementlərindən biridir. Bu evdə tikilinin estetik keyfiyyəti üçün böyük əhəmiyyət kəsb edən yeni tikinti materialı olan qırmızı tökmə kərpiclə order sisteminin zəngin plastikasından uğurla istifadə edilmişdir. Əsas fasad rizalit sistemli daş formanın arxitektur kütlələrin ifadəsinin inkişaf etmiş impulsunu verən xüsusi kompozisiya üsulları ilə fərqlənir. Bina klassik formaların həcmi cəhətdən plastik tarazlığı vasitəsilə ətraf mühitlə məkan əlaqəsi yaradır.
Fasadın daşdan yonulmuş memarlıq elementlərinin reylefliliyi vasitəsilə nail olunmuş fiqurlu forması mükəmməl həll edilərək XX əsrin əvvəllərində memarlığın mürəkkəb inkişaf prosesi şəraitində binanın bədii mahiyyətinin palitrasını meydana çıxarır.
Susünbülükimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Zanbaqkimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Zanbaqkimilər fəsiləsinin nümayəndələri əksərən çoxillik otlar, kökümsovlu və ya soğanaqlı bitkilərdir. Yarpaqları növbəli düzülüşlü, tam və nadir hallarda kənarları dişli, kökətrafı yarpaqlıdırlar. Çiçəklər əsaəsən ikicinsli, aktinomorf, müxtəlif tipli çiçəkqrupuna toplanmış və ya tək-təkdirlər. Çiçəkyanlığı 2 dairədə düzülüb, 3 üzvlü olub, tac və ya kasacıq şəkillidir. Erkəkciklər 6 ədəd olub, 2 dairədə yerləşir. Erkəkcik sapları sərbəst və ya birləşmişdir. Dişiciyi 3 meyvə yarpağının bitişməsindən əmələ gəlmişdir, sütuncuğu adətən bir, bəzi növlərdə isə 3 olur. Toxumlar endospermlidir. Entomofil bitkilərdir, nektar yumurtalığın arakəsmələrindən ifraz olunur. Bəzən çiçəkyanlığının yarpaqlarında xüsusi nektarlıqlar olur.
Zanbaqkimilər bir sıra yarımfəsilələrə bölünür: Zanbaqkimilərdən müxtəlif məqsədlər üçün istifadə olunur. Belə ki, iri, gözəl çiçəklərinə görə bağçılıqda istifadə olunan bitkilərə zanbaq, dağlaləsi, hiassintlər, çiriş və digər cinslərin nümayəndələrini misal göstərmək olar.
Tərəvəz bitkilərinə adi soğan (Allium cepa) və vegetativ yolla çoxalan sarımsaq (A.sativum) daxildir. Bəzi zanbaqkimilər dərman əhəmiyyətlidir. Xalq təbabətində inciçiçəyinin tərkibindəki zəhərli qlükozidlər ürək xəstəliklərinin müalicəsində istifadə olunur. Aloyenin yarpaqlarından alınan ekstraktı irinli yaraların müalicəsində, göz xəstəliklərində istifadə edirlər.
Acmella uliginosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Formula-1 konstruktorların siyahısı
Aşağıda Formula-1 sinifində avtodromda dünya çempionatına qatılan və ya qatılacaq konstruktorların siyahısı verilmişdir.
Coğrafi element
Coğrafi element — bir areal tipində növlərin məcmusu. Geobotaniki rayonlaşdırmada, həmçinin fitosenozların təsnifatında coğrafi elementdən geniş istifadə olunur.
Formula-1 konstruktorların siyahısı
''Bu siyahı 2012-ci il martın 1-dən etibarən düzgündür. Mövcud komandaların daha ətraflı siyahısı 2019 mövsümündə Formula-1 2023 mövsümündə tapıla bilər''.
Konstruktorların adları mənşə ölkəsinin dövlət dilinin transkripsiyası ilə verilir.
Konstruktorlar və komandalar
Konstruktorlar Çempionatına qatılan konstruktorlar şassi istehsalçısı və mühərrik istehsalçısından ibarətdir (məsələn, McLaren-Mercedes dizaynerdir). Komanda bir il üçün müxtəlif istehsalçılardan mühərrik istifadə edirsə, şassi-mühərrik birləşmələri kubokda müxtəlif dizaynerlər hesab edilir. Sonuncu hadisə 1991-ci ildə meydana gəldi, Porsche 3.5 litr V12 mühərrik Footwork qrupu üçün problem yaradıb. Mövsümün ortalarından etibarən komanda Cosworth DFR mühərriklərini istifadə edərək geri qayıdıb 1993-cü ildə Designers Cup-Footwork-Porsche və Footwork-Cosworth nəticələrində iki giriş var.
Bir komanda hər yarışa avtomobilləri və yarışçıları gətirən və onları idarə edən bir təşkilatdır (məsələn, McLaren — komanda).
Şəxsi komandalar
Aşağıda öz şassi tikilməmiş və bu səbəbdən konstruktor olmayan qruplar göstərilmişdir:
Manadu
Manadu - yaşayışı olan ada, inzibati baxımdan Maldiv adalarının Nunu atolu ərazisinə daxildir.
Coğrafi yerləşmə
Manadu adası Nunu atoluna daxil olan 71 adadan biridir. Lakkadiv dənizində yerləşən ada ölkənin paytaxtı Male şəhərindən 177 km şimalda yerləşir.
Əhali
Şəhər əhalisinin artım dinamikası:
Əhalinin yaş strukturu: 49 % — 18 yaşından aşağı; 11,9 % —  19 - 25 yaş arası; 31,6 % —  26 - 64 yaş arası və 7,5 % — 65 yaş və yuxarı. Savadlılıq səviyyəsi — 97,53 %.
Pılvamaa
Pılvamaa (Põlvamaa və ya Põlva maakond) — Estoniyanın cənub-şərqində vilayət. İnzibati mərkəzi - Pılvadır. Əhalisi 32 542 min nəfər, ərazisi isə 2 165 km². Pılvamaanın tərkibinə həmçinin Setumaa tarixi vilayəti də daxildir. (burada tarixən eston xalqının formalaşmasında mühüm yer tutan Setu xalqı yaşayırdı)
Şəhər və icmalar
miniatur Pılvamaa 1 şəhərdən (estn. linn) - Pılva (almanca: Pölwa) və 13 icmadan (vallad) ibarətdir:
Cinli Zeynallı
Cinli Zeynallı — Azərbaycan Respublikasının Goranboy rayonunun Nərimanlı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Goranboy rayonunun Çinli Boluslu kənd inzibati-ərazi vahidinin Çinli Zeynallı kəndi Nərimanlı kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.
Toponimikası
Kəndin adı etnotoponimdir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 447 nəfər əhali yaşayır.
Creative Commons Lisenziyaları
right Creative Commons Lisenziyaları — müəllif hüquqları üzrə lisenziyalar. Bu lisenziyalar 16 dekabr 2002-ci ildə ABŞ-nin Creative Commons qeyri-kommersiya təşkilatı tərəfindən qəbul edilmişdir. Creative Commons təşkilatı Creative Commons lisenziyalarının bütün dünyada linqvistik və hüquqi adaptasiyasına köməklik edir.
Creative Commons Lisenziyalarının növləri
Lisenziyalar əsasən daha məhdud hüquqlardan az məhdud hüquqlara keçid üzrə sıralanmışlar.
Creative Commons Lisenziyalarının bütün 6 növü icazə verir:
Qırğızıstanda fahişəlik
Qırğızıstanda fahişəlik 1998-ci ildə qanuniləşdirildi, buna baxmayaraq fahişəxana, sutenyorluq və fahişəlik məşğuliyyətinə cəlb edilmə qanunsuz olaraq qalır, buna görə 5 ilədək həbs cəzası verilə bilər. UNAIDS hesablamalarına görə, 2016-cı ildə ölkədə 7,100 seks işçisi var idi.
Fahişələr QİÇS-in yayılmasına səbəb olmaqda günahlandırılırlar. Əhalinin bu cəmiyyətində HİV-in yayılma dərəcəsi 2% -dir.
Qırğızıstanda vacib sosial problemlərdən biri cinsi alverdir.
Hökumət orqanları ilə münasibətlər
Qeyri hökumət təşkilatları və seks işçiləri korrupsioner hüquq-mühafizə orqanları tərəfindən təqib edildiyini bildirirlər. İnsan alveri və ictimai əxlaqa qarşı cinayətlərə qarşı mübarizə şöbəsi 2013-cü ildə qurulandan bəri vəziyyət daha da pisləşdi. Paytaxt Bişkekdə, keçmiş qırmızı işıqlar məhəlləsi olan Pravda küçəsində hazırda fahişələr işləmirlər. Bir neçə "mamaçkalar" (madamlar) küçədə durular, seks işçiləri yaxınlıqdakı otellərdə qalırlar.
Məlumata əsasən, Qırğızıstan polisi insan alveri qurbanlarını (18 yaşdan kiçik olan bəzilərini də daxil olmaqla) istismar edir, saunalar və küçədə onlarla cinsi əlaqədə olmağa məcbur edir. Polisin etdiyi qanunsuzluq və korrupsiyanın yayılması, polisin cinsi alver qurbanlarını, o cümlədən yetkinlik yaşına çatmayanları da təhdid etməsi və zorakılıqla onlardan pul tələb etməsi ilə bağlı ictimai narahatlıq hələ də qalmaqdadır. Bəzi sübutlara əsasən, polis istintaqı dayandırmaq üçün ehtimal olunan insan alverçilərindən rüşvət alır.
Tais Plüs
Qeyri-hökumət təşkilatı Tais Plüs seks işçilərinin hüquqlarını qoruyur və onlara dəstək və təhsil verir.
Təşkilat 1997-ci ildə bir qrup seks işçisi tərəfindən həmkarlar ittifaqı olaraq təsis edilmişdir. 2000-ci ildə Qırğızıstanda rəsmi olaraq qeydiyyata alındı.
Qırğızıstanda küçə seks işçilərinin təxminən 90% -nin bu təşkilatdan müəyyən dərəcədə dəstək aldığı təxmin edilir.
Cinsi alver
Qırğızıstan, cinsi alver qurbanı olan qadınlar və uşaqların aparıldığı, daşındığı və gətirildiyi bir ölkədir. Türkiyə, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Hindistan, Rusiya, Qazaxıstan, Cənubi Koreya və ölkə daxilində qadın və qızların cinsi alverə məruz qaldıqları bildirilir. Özbəkistandan olan yetkin yaşlarına çatmayan gənc qızlar Qırğızıstanın cənub bölgəsində tez-tez istismar qurbanı olurlar. Özbəkistan, Tacikistan və Türkmənistandan olan bəzi kişi və qadınlar Rusiya, BƏƏ və Türkiyəyə köç etdikləri zaman bu ticarətin qurbanı olmaq təhlükəsi altında qalırlar.
2018-ci ildə ABŞ Dövlət Departamentinin İnsan Alverinə Qarşı Mübarizə və Müqavimət İdarəsi Qırğızıstanı "Tier 2" dövləti olaraq qeyd etmişdir.
İkonoqrafiya
İkonoqrafik sistemlərin başlanğıçını dini kultla əlaqəyə aid edirlər. İkonoqrafiya qaydalarına riayət etmək vacibliyi təşəkkül tapırdı. Ola bilər ki, bu təsvir edilmiş səhnənin və yaxud personajın tanınmasını rahatlaşdırmaq üçün edilib, lakin çox güman ki, bu təsviri dini iddialara uyğunlaşdırmaq zərurəti ilə edilirdi.
İkonoqrafiya bölünür:
Əsrlər ərzində, incəsənətin yeni məzmunla zənginləşməsi ilə, ikonoqrafik sxemlər vaxtaşırı dəyişikliyə məruz qalmışdır. İncəsənətin dünyəviləşməsi, realizmin və rəssamların (avropada intibah dövrü) yaradıcı individuallıqlarının inkişafı köhnə ikonoqrafik sxemlərin izah azadlığını şərtiləşdirdi, həmçininin daha az reqlamentləşdirilmiş yeni ikonoqrafik sxemlərin yaranmasına gətirib çıxardı.
Sənətşünaslıqda termindən istifadə
Sənətşünalıqda ikonoqrafiya hər hansı personajın (həm real həm də əsatiri) və ya süjet səhnəsinin çəkilməsi zamanı qəbul olunmuş tipoloji əlamətlərin və sxemlərin təsnifi və sistemləşdirilməsidir.
İkonoqrafiya üsulu 1840-cı illərdə Fransada və Almaniyada orta əsrlər incəsənəti, onun mənbələri, dini və ədəbi halların öyrənilməsi vasitəsi kimi simvolikanın, alleqoriyalar, atributların və s. şərhini vermək yolu ilə formalaşmışdır.
XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəli rus incəsənət tarixçisi Nikodim Kondakov ikonoqrafiya üsulundan orta əsrlər Rusiya incəsənətində Bizans ənənələrini öyrənmək üçün istifadə etmişdir. Amerika alimi Ervin Panofski ikonoqrafiyanı ikonoloji metodun əsası kimi irəli sürmüşdür. İkonoloji üsul sənət əsərlərinin sujetni öyrənməklə onların əhəmiyyəti və mənasını həmin mədəniyyətin kontekstində öyrənməyi, onlarda əksini tapmış dünya görüşünü üzə çıxarmağı nəzərdə tutur. İkonoqrafiyaya məqsəd kimi deyil, incəsənətin sosial və estetik aspektlərinin hərtərəfli tədqiqini özündə birləşdirən sənət kimi yanaşma bədii əsərin anlaşılmasının əsas şərtlərindən biri hesab edilir.
İkonoqrafiya tarix elmində
Tarix elmində ikonoqrafiya — hər hansı bir şəxsin və ya hadisənin təsvirinin həqiqiliyinin müəyyənləşdirilməsi, onların tanınması və tarixinin dəqiqləşdirilməsi metodikası və üsullar sitemidir. XX əsrdə tarixi ikonoqrafiya prinsipləri foto və kinodokumentlərə də aid edilir.
Le-Kastelle (Yuxarı Provans Alpları)
INSEE kodu — 04041.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 257 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 151 nəfər (15-64 yaş) arasında 111 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 40 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.5%, 1999-cu ildə 62.0%). Aktiv olan 111 nəfərdən 98 nəfər (57 kişi və 41 qadın), 13 nəfər işsiz (5 kişi və 8 qadın) idi. 40 hərəkətsiz 12 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 17 nəfər təqaüdçü, 11 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Nizami itburnusu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Təhlükəli həddə yaxın olanlar" kateqoriyasına aiddir – NT. Azərbaycanın nadir, prioritet endemik növüdür. Regional IUCN Statusu: NT.
Qısa morfoloji təsviri
Təbiətdə 110-190 sm hündürlükdə olan koldur. Tikanları bir formadadır və qaidə hissəsi genişdir. Yarpaqları tərs yumurtavarı və ya neştərşəkillidir. Yarpaqcıqlarının uzunluğu 3,5 sm-ə qə-dər, eni isə 2,5 sm-ə qədər ola bilir. Çiçək olan budaqlarda yarpaqlar uzunsov lansetşəkilli olub, enliləşmişdir. Bəzən bu yarpaqlar qulaqcıqlara malik olur. Çiçəkləri tək-tək, bəzən bir neçəsi bir yerdə toplanmışdır. Meyvəsi uzunsov olub 2-2,5 sm uzunluqda, 1,2-1,5 sm enində ola bilir, qırmızı rəngdədir.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
İyul-avqust aylarında çiçək açır və meyvə verir. Orta dağ qurşağında, dağ meşələrində bitir. Xalq təbabətində istifadə olunur.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.
Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın təbii ehtiyatı azalır. Əhali tərəfindən həddindən artıq toplanılması azalma tendensiyasını artırır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Meyvələrin intensiv toplanması və iqlim.
Iris innominata
(Iris innominata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Apple Kompüter Siçanı
Apple Kompüter Siçanı — Apple tərəfindən əvvəl Apple seriyası üçün, daha sonra Macintosh kompüter seriyası üçün hazırlanan bir siçandır. İstehlakçılara təqdim olunan ilk kommersiya məqsədli siçanlardan biridir. İllər boyu Apple-n özünəməxsus dizaynını özündə əks etdirən siçanları fərqli bir forma və funksiyaya malik olmuşdur.
Apple tərəfindən istehsal olunan siçanlar, adətən tək bir düymə ilə idarə olunurlar. 2005-ci ildə Apple bir sürüşmə topu və dörd proqramlaşdırılması mümkün "düymə" xüsusiyyətli bir siçan tanıtdı. Apple tərəfindən istehsal olunan bütün siçanlar, Appleın optik LED əsaslı nəzarət mexanizmləri 2000-ci ilə qədər sürüşmə topu mexanizmi ilə işləyirdi. Appleın ən yeni siçanları lazer texnologyasını istifadə edir
Tarixi
1979-cu ildə Apple, bir iş kompüteri planlaşdırırdı və eksperimental texnologiyalarının bəzilərini görmək üçün "Xerox Parc" araşdırma mərkəzi ilə birgə layihə hazırlamışdı. Douglas Engelbart "SRI International"da çalışarkən siçanı icad etdilər. Ən böyük problemlərdən biri, istehlakçı əsaslı bir fərdi kompüter üçün istifadəyə yararlı olamayn siçanın xərcinin 400 ABŞ dollarından yuxarı olması idi. Əsl siçan təxminən on il boz rəng və profillərdən ibarət düzbucaqlı bir blok formasında qaldı. Çox sonradan, üst hissə ələyatımlı olacaq şəkildə yenidən dizayn olunub. Daha sonralar Apple daha elliptik bir formaya və monokromatik qara və ağ dizayna geri döndü. Texnoloji marağlara uyğunlaşmaqdan ötrü Apple 2003-cü ildə kabelsiz olaraq yeni siçanları dizayn etdi.
Uyğunluq
Appleın ilk siçanları, kvadrat siqnallar daşıyan "DE-9" əlaqəsi istifadə edirdi. Appleın Bluetooth siçanlarının hamısı Bluetooth xüsusiyyətli demək olar ki, bütün kompüterlərlə uyğunluq göstərər, ancaq PC-də istifadəni dəstəklənmir. Appleın USB siçanları da USB ilə təchiz edilmiş bir çox cihaza uyğundur.
Bulbophyllum arianeae
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum arianeae növü Braziliya üçün endemik növdür.
Qod Nisanov
Qod Semyonoviç Nisanov — Rusiyada fəaliyyət göstərən milliyyətçə dağ yəhudisi olan iş adamı, "Tərəqqi" medalı laureatı.
Həyatı
Qod Nisanov 1972-ci il mayın 24-də Quba rayonunun Qırmızı qəsəbəsində anadan olmuşdur. Bakıda Maliyyə-kredit Texnikumu, sonra isə Hüquq İnstitutunu bitirmişdir. 1990-cı ildə "AST" kampaniyasında işləmişdir. 2001-ci ildə Lyublinoda şəriki Zarah İliyevlə birgə "Moskva" ticarət mərkəzini açmış, 2005-ci ildə isə "Biskvit" kompaniyasını və "Ukrayna" otelini almışdır. 2006-cı ildə isə "Avropa" otelini açmışdır. 2000–2005-ci illərdə "Doymond Katters" MMC-də calışmışdır.
Mükafatları
4 iyul 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə xalqlar arasında dostluğun möhkəmləndirilməsi və Azərbaycan diasporunun inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
14 yanvar 2014-cü ildə Rusiya Federasiyası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Dostluq" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Qod Nisanov 1 iyun 2016-cı ildə "Xalqlar arasında dostluğun möhkəmləndirilməsi və Azərbaycan diasporunun inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə görə" Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir. .
Riqa Vaqonqayırma Zavodu
Zavod 1895-ci ildə alman-baltik sahibkar Oskar Freyvirt tərəfindən «Fenikss» istehsalat birliyi olaraq təşkil edilmişdir. Rusiya İmperiyası ərazisində ən iri vaqonqayırma müəsisəsi olmuşdur.
1915-ci ildə Riqa Vaqonqsyırma Zavodu alman işğalı ilə əlaqədar Rusiyanın daxilinə yürləşdirmişdir.
1930-cu illərdə «Fenikss» şirkətinin boş obyeklərində «Vairogs» Səhmdar cəmiyyəti təşkil olunmuşdur. «Ford Motor Company» şirkətindən lisensiya alınaraq avtomobillərin təmiri gerçəkləşirdi. Zavod Baltik regionunda iri avtomobil istehsalçısına çevrilmişdir. 1930—1940-cı illərdə isə burada vaqonqayırma istehsalı gerçəkləşdirilirdi.
SSRİ dönəmində zavod iri elektrikli vaqonlar, dizel vaqonlar və tramvay istehsalçısı olmuşdur.
Zavod müxtəlif dönəmlərdə РВЗ-6 tramvayları, ЭР1, ЭР2, ЭР7, ЭР9 və d. elektrikli vaqonlar istehsal edilmişdir. Üstəlik burada ЭР22 (SSRİ üçün), ЭР25 (Bolqarıstan üçün), ЭР31 (Bolqarısta,Yuqoslaviya,Serbiya üçün) vaqonları istehsal edilmişdir. Özünün son fəaliyyətləri dönəmində zavodda ЭР2Т, ER2TM və ER9TM elektrikli vaqonları, ДР1B dizel vaqonu, RVR-2002 şəhər tramvayı istehsal edilmişdi.
Riqa Vaqonqayırma Zavodunda buraxılan modellər
01 (62-01) — 3-vaqonlu elektoseksiyalı daimi enerjili СР seriyalı
02 (62-02) — motorlu vaqon elektoseksiyalı СР seriyalı (mod. 62-01)
03 (62-03) — qoşqu vaqon elektoseksiyalı СР seriyalı (mod. 62-01)
04 (62-04) — yük yerli elektoseksiyalı qoşqu vaqonu СР seriyalə (mod. 62-01)
05 (62-05) — 3-vaqonlu elektoseksiyalı daimi enerjili СР3 seriyalı
06 (62-06) — motorlu vaqon elektoseksiyalı СР3 seriyalı (mod. 62-05)
07 (62-07) — qoşqu vaqon elektoseksiyalı СР3 seriyalı (mod. 62-05)
08 (62-08) — 3-vaqonlu elektoseksiyalı daimi enerjili СН seriyalı
09 (62-09) — motorlu vaqon elektoseksiyalı СН (mod. 62-08) seriyalı
10 (62-10) — qoşqu vaqon elektoseksiyalı СН (mod. 62-08) seriyalı
Konnektikut
Konnektikut — Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Hartford şəhəridir.
Riqa Vaqonqayırma Zavodu
Riqa Vaqonqayırma Zavodunda buraxılan modellər
11 (62-11) — 10-vaqonlu elektoseksiyalı daimi enerjili ЭР1 seriyası
12 (62-12) — Motorlu elektro vaqon ЭР1 (mod. 62-11)
13 (62-13) — əsas qoşqu vaqonlu elektoseksiyalı ЭР1 seriyalı (mod. 62-11)
İstehsalın süqutu
1991-ci ildən etibarən istehsalda azalma baş vermişdir. RVZ 1993-cü ildə Rusiya üçün elektrikli vaqon istehsal etmişdir. 2016-cı ilə olan məlumata görə həmin vaqon Dyoma stansiyasında fəaliyyət göstərir. Rusiya ərazisində Torjok vaqonqayırma zavodu və Demixovski maşınqayırma zavodları fəaliyyətə başlaması ilə Riqa Vaqonqayırma Zavodunda istehsal olduqca azalmışdır. Zavod 2001-ci ildə Ukrayna və 2003-cü ildə isə Gürcüstan üçün vaqonlar istehsal edilmişdir. 1996-cı ildə ЭР9 vaqonlarının istehsalı tamamən dayandırılmışdır. 2003-cü ildən etibarən Riqa Vaqonqayırma Zavodu artıq elektrikli vaqonların istehsalını tam dayandırmışdır..
Kastalya
Kastalya — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Oyya-de-Kastalya ərazisinin 114,6 km² hissəsini əhatə edir.
2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 10513 nəfərə çatmışdır.
İdrisilər sülaləsi
İdrisilər sülaləsi — 789-985-ci illərdə Şimali Afrikada iqtidarda olmuş ərəb xanədanı.
Tarixi
Xanədanın qurucusu, Həzrət Əlinin oğlu İmam Həsənin nəslindən olub, soyu Mərakeş şəriflərinin bir qolunu meydana gətirən İdris ibn Abdullah (I İdris), Fah Savaşının (786) ardından Məğribin mərkəzi Tancaya getmək məcburiyyətində qalmışdı. Daha sonra Velilada Əvrəbə adlı Bərbəri qəbiləsinin dəstəyiylə özünə dini və siyasi lider olaraq biət edilmiş, beləcə Velila mərkəz olmaq üzrə İdrisilərin təməlləri atılmışdı (789).
İdrisin oğlu atasının qurduğu Mərakeşi paytaxt etdi. Vəzirlik, katiblik və qazılıq kimi vəzifələri ihdas edərək dövlətini Ərəb-İslam dövləti tərzındə təşkilatlandırdı və gərçəkləşdirdiyi fəthlərlə ölkənin sınırlarını genişlətib İdrisiləri Məğrib-i Əqsanın ən güclü dövləti halına gətirdi. Kurtubada (Kordova) (817-818) və Tunisdə (824-826) meydana gələn üsyanlar üzündən qaçaraq Mərakeşə gələn ərəblərin dövlətin üst qədəmələrində görəvləndirilməsiylə İdrisilərin ərəb xarakteri gücləndi.
Suboyarkimilər
Suboyarkimilər (Hydrocharitaceae) — sırasına aid bitki fəsiləsi.
Əhmədabad (Goranboy)
Əhmədabad — Azərbaycan Respublikasının Goranboy rayonunun Yolpaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Goranboy rayonunun Muzdurlar kənd inzibati-ərazi vahidinin Əhmədabad kəndi Yolpaq kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.
Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Tatlar olmudur. Yerli əhalinin verdiyi məlumata görə, Avazlı kəndində Həsən bəy və Möhsün bəyə Cənubi Azərbaycandan gəlib rəncbərlik edənlərə 1924-1926-cı illərdə daimi məskunlaşmaq üçün torpaq sahəsi ayrılmışdır. Bu torpaq sahəsində salınmı. Yeni yaayış məntəqəsi həmin rəncbərlərdən biri olan Seyid Əhmədin adını daşıyırdı.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 318 nəfər əhali yaşayır.
Elşad Əhmədov
Elşad İlyas oğlu Əhmədov — AMEA Zoologiya İnstitutu, Elmi işlər üzrə direktor müavini, biologiya elmləri doktoru, dosent.
Həyatı
Elşad İlyas oğlu Əhmədov 10 fevral 1969-cu ildə Azərbaycan Respublikası Sabirabad rayonu Qaratuğay kəndində anadan olmuşdur. 1987-ci ildə ildə Sabirabad rayon Qaratoğay kənd orta məktəbi, 1995-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsini bitirmişdir. 1990–1995-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsinin tələbəsi olarakən, son iki ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Zoologiya İnstitutunun protozoologiya şöbəsinin parazit-sahib münasibətlərinin biokimyəvi əsasları laboratoriyasında, baş laborant, sonra isə kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmış, 1995–1998-ci illərdə parazitologiya ixtisası üzrə AMEA Zoologiya İnstitutunun əyani aspiranturasında təhsil almışdır. 2000-ci ildə "Ev toyuqlarının eymeriozu (E.tenella) və müalicəsində bəzi parazitoloji və zülal mübadiləsi göstəricilərinin öyrənilməsi" mövzusunda namizədlik, 2014-cü ildə 2429.01 parazitologiya ixtisası üzrə "Ev toyuqlarının eymeriozunun (Apicomplexa, Coccidia, Eimeriidae) əsas törədiciləri, onlara qarşı koksidiostatik preparatla birlikdə yerli dərman bitkilərinin tətbiqi və təsir mexanizmi" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək biologiya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsi almışdır. 2003-cü ildə dosent elmi adı almışdır. 2008-ci ildən hal-hazıra qədər AMEA Zoologiya institutunda "Parazit-sahib münasibətlərinin biokimyəvi əsasları" laboratoriyasının müdiridir. O zamanda AMEA Zoologiya institutunda fəaliyyət göstərən D.01.071 dissertasiya şurasını elmi katibi, "AMEA Zoologiya institutunun əsərləri"nin və "Azərbaycan Zooloqlar Cəmiyyətinin əsərləri"nin redaksiya heyətinin üzvüdür.
Elmi fəaliyyəti
Elmi fəaliyyətə 1995-ci ildən baş laborant vəzifəsindən başlayan Elşad İlyas oğlu Əhmədov 2008-ci ildən hal hazıra qədər AMEA Zoologiya institutunda Parazit-sahib münasibətlərinin biokimyəvi əsasları laboratoriyasının müdiridir. Onun tədqiqatları parazitologiyanın aktual məsələlərindən biri, parazit-sahib münasibətlərinin öyrənilməsinə həsr edilmişdir. Şəxsi tədqiqatları nəticəsində eimeriozlar zamanı zülal mübadiləsində baş verən bəzi biokimyəvi proseslərin mahiyyəti aydınlaşdırılmış, antieymerioz preparatların effektivliyinin qiymətləndirilməsində zülal göstəricilərindən istifadə etməyi təklif etmişdir. Onun tərəfindən ilk dəfə kompleks parazitoloji və biokimyəvi metodları tətbiq etməklə təbabətdə bu vaxta qədər işlədilməmiş aminturşuların alkil törəmələrinin antieymerioz təsirə malik olduğu müəyyənləşdirilmişdir. Sahib heyvanların orqanizminin biokimyəvi göstəricilərinə, yaşamalarına, çəki artımına, parazitin reproduktivliyinə əsasən amin turşu törəmələrinin quşların eimeriozu ilə mübarizədə perspektiv dərman preparatı ola biləcəyi əsaslandırılmışdır. Qanda ümumi zülalın və bir neçə zülal fraksiyasının miqdarına görə eimeriyalara qarşı işlədilən preparatların effektliyinin qiymətləndirilməsi metodu hazırlanmışdır. Ev toyuqlarının eimeriozu (E.tenella) və onun baykoks və acı yovşan ilə müalicəsi zamanı amin turşu mübadiləsində və fermentlərin fəallığında baş verən dəyişkənliklər müəyyənləşdirilmış, parazit-sahib münasibətlərinin biokimyəvi mahiyyətinin bəzi məsələləri nəzəri cəhətdən əsaslandırılmışdır. İlk dəfə baykoks ilə acı yovşanın kombinasiyasının ev toyuqlarının eymeriozunun müalicəsində tətbiqi sxemləri təklif edilmişdir. E. İ. Əhmədovun 81 elmi əsəri çapdan çıxmış və 1 patentə müəlliflik şəhadətnaməsi almışdır.
Məşədi İbad (film)
Məşədi İbad — Azərbaycan əsilli İran rejissoru Səməd Sabahi tərəfindən 1953-cü ildə çəkilmiş musiqili komediya filmi. Film Üzeyir Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" adlı operettası əsasında çəkilmişdir.
Le-Ker
Le-Ker (, Lo Caire) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. La-Mot-dyu-Ker kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04230.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 68 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 43 yaşda (15-64 yaş arasında) 33 nəfər iqtisadi fəal, 10 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 76,7%, 1999-cu ildə 58.0%). Fəal olan 33 nəfərdən 33 nəfəri (23 kişi və 10 qadın) işləyirdi. 10 hərəkətsiz 2 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 5 nəfər təqaüdçü, 3 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Keçətüklü böyürtkən
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ümumi yayılması
Azərbaycanda və İranda təbii arealı vardır.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanda təbii halda Lənkəran, Astara rayonları (Astaraçayın kənarı) ərazisində yayılmışdır.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitki növüdür. LC.
Bitdiyi yer
Aşağı və orta dağ qurşağında meşəliklərdə, kolluqlarda və dəniz sahilində yayılmışdır.
Xuan Xil Navarro
Xuan Xil Navarro (Juan Gil Navarro) (15 avqust 1973, Buenos-Ayres) — Argentinalı aktyor,Verano del '98, Floricienta, Qaraçı qanı və Lalola telenovellalarında çəkilib.
Keçətüklü böyürtkən
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.
Xuan Xil Navarro
Həyatı
Juan öz təhsilinə Rudolf Ştayner Şul alman məktəbində başlamışdır və məhz aktyorluq sənətini də (teatr)orada başlamışdır.
Keçətüklü böyürtkən
Bioloji xüsusiyyətləri
Təbiətdə bitkinin əksər zoğları sarımtıl-yaşıl rəngdədir. Birilliklərdə isə silindir şəkillidir və sarımtıl tikanlıdır. Bitkinin yarpaqları 3–5 cüt yarpaqcıqdan ibarət olub yarpaqcığın üst tərəfi yaşıl tüklü, alt tərəfi isə boz tüklüdür. Yarpaqcıqları enli qaidəsi ürəkvarı ucu isə əyilmiş sivridir. Yarpaqcıqların uzunluğu 12–15 sm eni isə 7–10 sm arasında olur. Yarpaqcıqların kənarı qeyri-bərabər dişlidir. Bitkinin çiçəkləri iri olub süpürgəvari salxım çiçək qrupunda yerləşir. Çiçəyin ləçəkləri ağ rəngdə olub, uzunsovdur və uc hissəsi çökəklik əmələ gətirir. Meyvələri qara rəngli, üzərində boz ləkələri var. Toxumları iri olur. İyun ayında çiçəkləyir, avqust ayında meyvələri yetişir.
Çохalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Becərilməsi
Mədəni halda Nəbatat bağlarında becərilir.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daхil edilməsi zəruridir.
Yapon süsəni
Yapon süsəni (Iris japonica) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kşiştof Kyeslovski
Kşiştof Kyeslovski (Krzysztof Kieślowski; 27 iyun 1941, Varşava, Polşa — 13 mart 1996, Varşava, Polşa) — Polşa kinorejissoru və kinodramaturqu.
Həyatı və yaradıcılığı
27 iyun 1941-ci ildə Varşavada dünyaya gələn Kieslowski atasının vərəmdən əziyyət çəkməsi səbəbilə Polşada bir çox şəhəri gəzmək məcburiyyətində qalmışdı. Atası bir sanatoriyadan digərinə göndərilərkən, Kieslowski demək olar ki, bir mühacir həyatı yaşamışdı. Buna görə də bu böyük rejissor Polşada yaşadığı qədər, Polşanı da yaşamışdır deyə bilərik.
İlk illər
Uşaq yaşlarında yanğınsöndürən olmaq istəyən, sonradan Lodz Film Akademiyasına 2 dəfə müraciət edən Kryzstof qəbul ola bilmədi. Bir müddət sonra rəsm akademiyasında oxuyan Kryzstof, nəhayət, 1965-ci ildə Film Akademiyasına qəbul oldu. Akademiyada gənc Kryzstofla bərabər təhsil alanların arasında Roman Polanski, Andrzej Wadja, Jerzy Skolimowski və Krzystof Zanussi tanış insanların adlarını çəkə bilərik. Belə bir mühitdə özünü inkişaf etdirən Kryzstof özünün “Tramvay” adlı ilk qısametrajlı filmini də çəkmək imkanı əldə etdi. Bu film ağ-qara formatda olub, tramvayda yalnız bir kişinin bir qadından xoşu gəlməsi və tovlamaq cəhdlərindən bəhs edir. Bu filmdən sonra gənc Kryzstof çəkdiyi “Ofis” filmi ilə o dövrdə ölkədə olan kommunist rejmini tənqid edir. 1970-ci ildə “Fabrik”, 1970-ci ilin ortalarında isə “İlk məhəbbət” adlı filmlərini bitirir. Polşada “əxlaqi narahatlıq” adı verilən 1970-ci illərin sonunda rejissor özünün “Kamuflaj” və “Mərmər adam” adlı növbəti qısametrajlı filmlərini ekranlaşdırır. Daha sonra çəkdiyi “Tərcümeyi-hal” filmində hökuməti tənqid etməsini deməsinə baxmayaraq, öz məsləkdaşları tərəfindən hökumətlə əməkdaşlıq etməsi ilə günahlandırıldı.
Ümumiyyətlə, Kieslowski yaradıcılğını qısametrajlı sənədli filmlər və uzunmetrajlı filmlər kimi iki hissəyə ayıra bilərik və o, 1981-ci ildə çəkdiyi “Stansiya” filmi məhkəmədə əleyhinə sübut kimi göstərildikdən sonra yaradıcılığının qısametrajlı sənədli filmlər olan ilk hissəsini burda dayandırdı. Rejissorun ilk uzunmetrajlı filmi “Yara”dır. 1979-cu ildə “Kamera düşgünü” filmini lentə almışdır. Bir müsahibəsində “Film çəkmək əsəblərinizi korlayan bir şeydir və yeri gəldiyində ailənizi, emosiyalarınızı, şəxsi həyatınızı və başqa hər şeyi ikinci plana atmağa məcbursunuz” deyən Kieslowski, bu filmdə adi bir işçinin bir kameraya sahib olmasından sonra rejissorluğa gedən yolu, necə bir kamera düşkününə dönməsindən bəhs edir. Çoxlarının iddia etdiyi kimi bu filmdə Kieslowski məhz öz portretini təsvir etmişdir. Polşada “Ümid və Məyusluq” (1980-ci illər sonrası) adı verilən və kütləvi tətillər, işdən ayrılmalar ilə yaşanılan bir dövrdə rejissor “Kor Tale” adını verdiyi filmini bitirmişdir. Daha sonra ekranlaşdırdığı “Sonsuz” adlı filmində isə Kieslowski simvolik olaraq hərbi vəziyyət sonrası dönəmdəki Polşanı təsvir etmişdir.
Nəhayət, 1988-ci ildə Polşa televiziyası üçün planlaşdırılan, rejissorun şah əsərlərindən sayılan Krzysztof Piesiewicz ilə senarilərini yazdıqları, 10 filmdən ibarət “Dekalog”u çəkməyə başlayır. Hər bölümün təqribən 1 saat davam etdiyi “Dekalog” da Musa’nın “10 əmri” mövzusuna toxunulmuşdur. Sonradan “Öldürməyəcəksən” maddəsinə çəkilmiş seriya – “Ölüm haqqında qısa film”, “Zina etməyəcəksən” maddəsinə çəkilmiş seriya isə “Məhəbbət haqqında qısa film” adları ilə ayrıca bədii film halına gətirildi. İlk baxışdan toxunduğu mövzu baxımından Kieslowski dindar hesab oluna bilər, lakin verdiyi müsahibələrdə özünü heç bir dinə aid hesab etmədiyini, öz içində dindar biri olduğunu bildirmişdir. Kieslowski öz içindəki yaradıcıya inanırdı və başqa hər hansı bir dinin boyunduruğu altına girməkdən imtina edirdi.
Kieslowski’ni məşhurlaşdıran “Veronikanın İkili Yaşamı”dır. 1991-ci ildə ekranlaşdırdığı bu filmin ana mövzusu, Kieslowski’nin öz sözləri ilə desək, “Daha diqqətlə yaşayın, çünki elədiklərinizin nəticəsini özünüz də bilmirsiniz, tanıdığınız və ya tanımadığınız insanların nələr edə biləcəyini bilmirsiniz”dir. Nələr yaşayacağımız etdiyimiz seçimlərin nəticəsində müəyyən olunması və ya bəzən təsadüflərin (Kieslowskiy’ə görə, bu təsadüflərdə tanımadığımız milyonlarca insanın təsiri vardır) istiqamətləndirmiş olması Kieslowski yaradıcılığının əsas dayaq nöqtəsidir. “Veronikanın ikili yaşamı” filmində hakim olan sirli atmosfer (həyatın gizli, görünməyən üzü) eyni zamanda həyatın özü ilə kəsişmişdir. Kieslowski həyatın kəsişmələrdən ibarət olduğunu, elədiklərimizin qarşılığını ödəyəcəyimizi və nəticə etibarilə məsuliyyət daşıdığımızı bildirir. Kieslowski bu filmdə Polşada yaşayan Weronika ilə Fransada yaşayan Veronique’nin hekayələrini bəlkədə ola biləcək ən maraqlı bir şəkildə tamaşaçılara təqdim edir.
1990-cı illərin ortalarında çəkdiyi “Üç rəng” trilogiyası Kieslowski yaradıcılığının zirvəsi hesab olunur. Trilogiyanın filmləri “Mavi”, “Bəyaz”, “Qırmızı” adlanır. Adlarını Fransa bayrağında olan rənglərdən alan filmlərdə müvafiq olaraq azadlıq, bərabərlik, qardaşlıq mövzularına toxunur. Bu üç filmdə bəzi ortaq səhnələr mövcuddur. Bunlardan ən təsirlisi əlindəki şüşəni təkrar emal üçün ayrılmış zibil qutusuna atmağa çalışan yaşlı qadının olduğu səhnədir. Bu qadın, mavidə şüşəni qutuya ata bilmir, bəyazda bir az çətinlik çəkir, ama ata bildiyini görürük, qırmızıda isə filmin baş qəhrəmanı Valentin, yəni İrene Jacob, yaşlı qadının yanına gedib, ona şüşəni zibil qabına atmağa yardım edir.
“Qırmızı”da baş qəhrəman olaraq qarşımıza İrene Jacob, “Mavi”də Juliette Binoche, “Bəyaz”da isə Julie Delpy çıxır. Bu trilogiyada bu üç – azadlıq, bərabərlik, qardaşlıq məfhumlarına günlük həyatda onların həqiqətən necə işlədiyi barəsində düşünərək, tamamilə həyati və şəxsi pəncərələrdən baxırıq. Bu məfhumlar insan təbiəti ilə təzadlıdır və insan həyatda onlarla tək-tək qarşılaşdığı zaman necə yaşayacağını bilmirik. İnsanlar həqiqətənmi azadlığı, bərabərliyi, qardaşlığı bu qədər çox istəyirlər deyə soruşan Kieslowski, eynilə “Dekalog”dakı kimi mövzulara tək-tək yanaşmış, bu üç rəngin insan həyatındakı rolu, həyatımızda nə qədər var olduğu və bizim bu anlayışlar qarşısında həyatımızı necə istiqamətləndirib, onlarla haralarda qarşılaşdığımız kimi nüanslara toxunmuşdur.
Kieslowski’nin bu trilogiyasında çox həssas, emosional səhnələr var. Amma Kieslowski bunların heç birində ifratçılığa getməmişdir. Bəlkə də bu trilogiyanın bir şah əsər hesab olunmasının ən əsas səbəblərindən biri də budur: təbiilik və səmimilik. Personajların hər birinin başına gələn hadisələr bizim yaşamımızdan bir parçadır. Ya da hələ yaşamamış olduğumuz, yaşayacağımız yaşamdan. Tale məfhumuna, ”həyatın bizimlə bağlı heç vaxt başa düşə bilməyəcəyimiz planları var” kimi fikirlərə dərindən bağlı olan Kieslowski, əvvəlki filmləri kimi bu filmdə də bunları bizə hiss etdirir. Həyata nə qədər yön verməyə çalışsaq da səmərəsizdir, əlimizdə olmayan hər hansı bir kiçik dəyişiklik hər şeyi dağıda, o ana qədər planladığımız hər şeyi məhv edə bilər.
Və “Mavi”də toxunduğu azadlıq məfhumu ilə bağlı Kieslowski: “Əslində azadlıq və sevgi bir-biri ilə təzad təşkil edir. Əgər biri sevərsə, digərinin azadlığını məhdudlaşdırar. Bir qadını sevər, həyatınızı yaşayar və bilmədiyiniz yönlərinizi həmin qadının gözlərindən görə bilərsiniz. Azadlığımızı məhdudlaşdıran çox şey var: bir it, bir maşın, bir televizor. Filosofluq etmək istəmirəm ,amma bu nümunələrlə insan azadlıq məfhumunu düşünə bilər. Məhz bizim eləmək istədiyimiz şeyin ”– deyə buyurmuşdu.
Filmləri haqqında danışarkən tez-tez kommunizm, Hitler, Lenin kimi adlar çəkən Kieslowski’nin yaradıcılığı üzərinə 2-ci Dünya Müharibəsinin və onun sonrasındakı vəziyyətin nə qədər təsiri olduğunu anlaya bilərik. Bu səbəblə özünün də dediyi kimi siyasətdən uzaqlaşmış və sənətinə apoliltik deyə biləcəyimiz bir münasibət bəsləmişdi. Amma bu apolitikal münasibət heç vaxt hər şeyə biganə tərzdə olmamışdır. O, dünyanın dəyişməsi və xəyal etdiyi ideallara çatması üçün ən əsas faktor olan insanı düşünmüş, yuxarıdan aşağıya doğru deyil, aşağıdan yuxarı doğru bir əlaqə yaratmaq istəmişdir. Məhz buna görə də Kieslowski özündən yüz illər öncə yaşamış filosoflar kimi kameranı bir fəlsəfə alətinə çevirmişdi. Kinonun ədəbiyyat qədər güclü olmadığını deyən Kieslowski yenə də gördüklərini, görmək istədiklərini ekrana əks etdirməyi üstün tutmuşdur. Bunun səbəbi isə əlbəttə ki, fikirərini insana daha rahat, və daha vizual bir üsulla çatdırmaq olmuşdur.
Əslində hər şeydən öncə Kieslowski kinonun şairidir. Çünki filmlərində istifadə etdiyi hər əşya başdan sona qədər çox təsirlidir. Hər səhnədə, hər dialoq və monoloqda, səssizlikdə belə çox vacib detallar gizlənir. Kieslowski filmlərinə bir dəfə də olsun boş səhnə əlavə etməmişdir. Kieslowski filmlərində səhnələrarası keçidlərlə, istifadə etdiyi filtrlərlə, musiqilərlə, məkanlarla inanılmaz bir əlaqə və özünün vizual qafiyəsini yaradıb. Bunlar bəlkə də tamaşaçılar tərəfindən ilk dəfə baxıldıqda aydın olmaya bilər, lakin filmlərə ikinci və ya üçüncü dəfə baxdıqda heç kim bu qafiyələrin qüsursuz uyğunluğundan zövq almaya bilməz. Rejissorun istifadə etdiyi çəkiliş texnikası da söz edilməyə dəyər başqa bir mözvzudur. Məsələn, “Mavi”nin başlanğıc səhnəsində maşının hidravlik yağının damla-damla sızıntısı insanın içində nəsə uğursuz, pis bir şey olacağına işarədir və insanın içində istər-istəməz bu kimi fikirlər oyadır. Rejissorun digər filmlərində bu kimi “xəbardarlıq” səhnələri boldur. Əlavə olaraq, birləşik səhnələrdə dəyişən incə detallar bir- birini tamamlayır. Buna da bir nümunə olaraq “Dekalog 1”də həyatda hesablana bilməyəcək heç bir şey olmadığına inanan, ruhun varlığını qəbul etməyən bir atanın oğlunun ölümünə qədər qədər uzanan zaman aralığındakı çox incə bir detalı verə bilərik.
Hər nəticənin hesablana biləcəyini düşünən və bunların maddi səbəblərdən olduğuna inanan bir riyaziyyat professoru bir gün oğlu ilə birlikdə öncəki günün hava məlumatlarını alır və növbəti gün üçün göldə buzun qalınlığını hesablayır. Donan göl təqribən 275 kiloluq bir kütləyə tab gətirə bilərdi. Lakin Kieslowskinin tale və həyatın planları ilə bağlı fikirlərini yenidən düşünsək xatırlaya bilərik ki, bəzən bir çox şey planladığımız kimi getməz. Oğlu buz üstündə sürüşərkən ata evdə işləyirdi. Birdən mürəkkəb şüşəsi partlayır və professorun kağızları və qarşısında olan kitab mürəkkəbə boyanır. Bu tamamilə əvvəlcədən görülə bilinməycək bir situasiya idi. Stolu təmizləyərkən qonşusu zəng edir və professorun oğlu ilə buz üzərində sürüşməyə gedən oğlu haqqında narahat olduğunu söyləyir. Mürəkkəb şüşəsinin duran yerdə partlaması ardından gələn daha böyük bir fəlakətin başlanğıcı...
Kieslowski bəzən bunun tam tərsini edər. Gözlənilməyən gözəl bir sürprizdən sonra qəhrəmanımızın başına nəsə uğursuz bir şey gələr. Yəni həyatda bütün uğursuzluqlar və sürprizlər bir-biri ilə inanılmaz bir şəkildə bağlıdır və aralarında bir qafiyə mövcuddur. Və insan övladı təəssüf ki, bu əlaqəni izah etməkdə acizdir.
Vizual təsvirlərin yanında səslər və musiqi də Kieslowki filmləri üçün çox böyük önəm daşıyır. Kieslowski yaradıcılığından danışarkən Zbigniew Preisner’dən söz açmamaq çox böyük yanlışlıq olardı. Kieslowski’nin yaxın dostu olan bu bəstəkar bəstələdiyi musiqilər ilə rejissorun filmlərinə ölümsüz ruh qazandırmışdır deyə bilərik. Musiqilərdən əlavə bəzi səhnələrdə istifadə olunan səslər, bəzən bir personajın sadəcə nəfəs alıb verməsini eşitməyimiz, ya da bir uşağın boğuq səslə danışması hər zaman həm öz-özlüyündə həm də filmlə birlikdə çox böyük bir vəhdət yaradır.
Kieslowski filmlərində təsvirlərin güzgülərdə, şüşələrdə əks olunması çox ayrıca bir özəllikdir. Şüşə insanları həm ayıran, həm də birləşdirən bir şeydir. Personajların güzgülərə düşən əksləri, onların üzərinə düşən işıqlar, kölgə oyunları o an personajların ruh hallarını bilməyimizə kömək olur. Kieslowskinin sirri də belə səhnələrdə üzə çıxır, tamaşıçını detallarla bezdirmədən, saniyəlik təsvirlərlə və incəliklərlə mövzunu bütünlükə ələ alıb, bir film nədir sualına cavab verir.
Kieslowski filmlərində tamaşıçıları istədiyi kimi istiqamətləndirir və onlara personajlarla empati yaratması üçün şərait yaradır. Bəhs etdiyimiz bu empati müxtəlif yollarla yaradıla bilər. Lakin bunun ən əsas yaradıcısı, heç şübhəsiz, səmimiyyətdir. Əsərlərindəki səmimiyyətdən heç vaxt şübhə edə bilmədiyimiz bu böyük yazıçı-rejissor personajları başa düşməyimiz və mövcud situasiyanı onların gözləri ilə görməyimizi istədiyində bəzən Juliette Binochenin yaralı gözünün içinə soxar bizi və hər şeyi tutqun görməyimizi, və beləliklə Binochonun yaşadığı tutqun, dağılmış həyatı başa düşməyimizə yardım edər.
“Üç Rəng” trilogiyasını bitirdikdən sonra bir daha rejissorluq etməyəciyini açıqlayan Kieslowski “evimə gedib siqaret çəkəcəyəm” deyir. Karyerasına son nöqtəni qoyan bu cümlənin belə altında çox gizli məqamlar vardır. Filmlərində toxunduğu azadlıq, bərabərlik, qardaşlıq məfhumlarına çox bağlı olan Kieslowski film çəkiliş meydançasında 4 fərqli – Almaniya, Polşa, Fransa, İngiltərədən olan insanlarla işləmişdir. Amma Kieslowski “Özünüzü avropalı hiss edirsin- izmi?” sualına bəlkə də sənətinin ruhunu açıqlayan bir cavab vermişdir. “Xeyr, özümü polşalı hiss edirəm, hətta özümü Polşanın şimal-şərqində yerləşən balaca bir kəndə sahib olduğum evə aid hiss edirəm, orada yaşamaqdan xoşbəxtəm, ama orada işləmirəm, film çəkmirəm, sadəcə odun toplayıram”. Bir gerçək sənət insanının özündən, aid olduğu yerdən qopmadan dünyəvi olması necə imkansızdırsa, Kieslowski də bu gerçəyin təməlləri ilə yaşadı və dünyaya böyük bir miras buraxdı.
Dovşanquyruğu gəvən
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Kiçik Qafqaz, Şimali və Qərbi Monqolustan, Kiçik Asiya, Türkiyə və Şimali İranda yayılmışdır. Buna bəzən "sarı akasiya" da deyilir. Gürcüstanda rast gəlinir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 30 sm-ə çatan kol və ya yarımkoldur. Qısa, hamar gövdəli, budaqları tikanlı, boz qabıqla örtülmüşdür. Yarpaqları cütlələkvari olub, 4-8 cüt yarpaqcıqlardan ibarətdir. Yarpaqcıqlar 10-35 mm uzunluqda, 5-13 mm enində, uzunsov-ellipsvari və ya tərs-yumurtavari, üstdən açıq yaşıldır. Yarpaqaltlıqları şişkin və ucu bizvari, odunlaşmışdır. Çiçəkləri sıx çiçək salxımında, 3-8 sm uzunluqda, çılpaq zoğların ucunda yerləşir. Çiçək oxu 19-21 sm uzunluqda olub, möhkəm, ağ, keçə tüklüdür. Kasacığı 13-17 mm, boruvari, sadə, ağ tükcüklüdür; dişcikləri 7-9 mm-dir. Yumurtalığı çılpaq və ya tüklüdür. Tacı ağ rəngli, diametri 2,8-4,5 sm, erkəkciyi 2-5 ədəddir. Paxlası xətvari-silindrik olmaqla, 3,5-6,5 sm uzunluqda, 3–5 mm enindədir. Toxumları yumurtavari, yastıdır. Aprel-iyun aylarında çiçəkləyir, meyvələri avqustda yetişir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan dağlarının orta və yuxarı qurşaqlarında, quru, daşlı yamaclarda bitir. Tez böyüyən, quraqlığa davamlı, işıqsevən bitkidir.
İstifadəsi
Yarpaqlarından göy rəng alınır, tərkibində 285-400 mq C vitamini, 18%-ə qədər şəkər vardır. Yaşıllaşdırmada istifadə edilməsi məqsədyönlüdür.
Labrador retriver
240px|thumbnail|right|Labrador retriver Labrador retriver ən məşhur it cinslərindən biri sayılır. İlk əvvəl bu itlərdən işçi it qismində istifadə olunduğundan buna görə onların əksəriyyəti bələdçi itlər, xilasedici itlər kimi istifadə olunur. Bu it cinsi öz adını Kanadanın  şərq sahillərində yerləşən   Nyufaundlend adasından almışdır.
Aparılan tədqiqatların nəticələri "Labrador" cinsinin adının mənşəyi haqqında üç versiyanın olduğunu göstərmişdir. İlk labradorlar tamamilə qara rəngdə olduğundan " labradorit" mineral daşının rəngini xatırlatmışdılar. Ola bilsin ki bu daşın şərəfinə labradorlar öz adını almışdılar. İkinci versiyada isə bildirilir ki, labradorların əcdadları Labrador yarımadasına gətirilmişdir. Üçüncü versiya odur ki, onların yüksək işləmək qabiliyyəti görən portuqallar onlara  portuqal dilindən tərcümədə "zəhmətkeş" mənasını verən  labrador sözü ilə adlandırmışdılar.
Xarakterləri
Bu itlər insanlara və başqa heyvanlara aqressiyanın yoxluğu ilə fərqlənirlər. Lakin onlar  öz şıltaqlıqlarıyla seçilirlər. İnsanla çox əlaqədə olduğundan onlar öyrənməyə və təlimə çox asan meyllidirlər. Labrador retriverlər (məs. Golden Retriver) — özlərini  şıltaq və çox fəal apardıqlarından  yaşlı insanlara onların öhdəsindən gəlmək çətin olur. Labrador retriverlər — ağıllı, aktiv, oynaq, ünsiyyətcil itlərdir, onlar həmişə hamıyla dostlaşmaq istəyirlər. Onlar uşaqlarla əla yola gedirlər.
Bu itlər başqa heyvanlarla da əla yola gedirlər (pişiklər və s.).
Tarixi
Labradorların tarixi XIX əsrdən başlanır. Bu zaman Nyufaundlendin adasında balıqçıların sadiq köməkçisi olan "qara nyufaundlend" adlı itlər var idi. İngilis Piter Xoker Böyük Britaniyaya bir neçə belə individ gətirmişdir. Bu itlərin buruq tüklü retriverlərlə, ola bilsin ki  setterlə  birləşməsindən labrador peyda olmuşdur.
Cinsin ilk standartı  1887-ci ildə qeyd olunmuşdur. 1903-cü ildə Britaniya Kennel Klubu tərəfindən yalnız qara rəngli labradorlar tanınsalar da ancaq  XX əsrin sonunda solğun sarı və daha sonra  şokolad rəngində olan labradorlar da bu siyahıya əlavə edilmişdir.