cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xanlar Məmmədov
Siyasi fəaliyyəti
1966-ci ildə "Laçın" qəzetində şöbə müdiri, 1967-ci ildə Azərbaycan LKGİ Laçın rayon komitəsinin 2-ci katibi, 1968-ci ildə Azərbaycan LKGİ-nin Laçın rayon komitəsinin 1-ci katibi, 1972-ci ildə Bakı Ali Partiya Məktəbinin dinləyicisi, 1972-ci ildə Azərbaycan KP Laçın rayon komitəsinin təlimatçısı, 1975-ci ildə Azərbaycan KP Laçın RK-nın katibi, 1979-cu ildə Azərbaycan KP-nın Laçın RK-nın 2-ci katibi, 1985-ci ildə XI çağırış Laçın rayon Xalq Deputatları Sovetinin 1-ci sessiyasında Rayon Xalq Deputatları Soveti İcrayyə Komitəsinin sədri, 1986-cı ildə Laçın rayon komitəsinin 1-ci katibi seçilmişdir.
1990-cı illərin əvvəlində Laçın rayonu icra hakimiyyətinin başçısı təyin olunmuş və 29 may 1992-ci il tarixə qədər bu vəzifədə çalışmışdır.
26 noyabr 1991-ci ildə təşkil edilən Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının tərkibinə daxil edilmişdir.
Eynəkli bayquş
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Lokomotiv-Biləcəri FK
"Lokomotiv-Biləcəri" — Bakının futbol klubu. Hal-hazırda Azərbaycan Birinci Liqasında çıxış edir.2015-ci ildə komanda maliyyə problemlərinə görə dağıldı.
1976 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
1976 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi — sayca 21-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Teach-In qrupunun ifa etdiyi "Ding-a-Dong" mahnısı ilə 1975 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 1976-cı ildə Niderland müsabiqəyə üçüncü dəfə ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə ölkənin üçüncü ən böyük şəhəri olan Haaqada Nederlands Congresgebouw arenasında keçirilmişdir. Müsabiqə 1957 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin qalibi Kori Brokkenin aparıcılığı ilə 1976-cı ilin 3 aprel tarixində baş tutmuşdur.
1976-cı ildə Avstriya üç illik, Yunanıstan isə bir illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri dönmüşdür. Yunanıstanın müsabiqəyə qayıtması ilə Türkiyə Avroviziya 1976-da iştirakdan imtina etmişdir. Eyni zamanda İsveç və Malta adası maliyyə problemlərini səbəb göstərərək, müsabiqədən iştirakdan imtina etmişdirlər. Malta 1991-ci ilədək Avroviziyaya qayıtmadı. Ümumilikdə 18 ölkənin iştirak etdiyi müsabiqədə Böyük Britaniya təmsilçiləri olan Brotherhood of Man qrupu ifa etdikləri "Save Your Kisses for Me" adlı mahnı qalib gəlmişdirlər. Bu Böyük Britaniyanın Avroviziyada üçüncü qalibiyyəti idi.
Final
Yunanıstan təmsilçisinin ifa etdiyi mahnı Türk ordusunun Kipr adasına hərbi müdaxiləsi haqqında idi.
Mut
Mut - Qədim Misir mifologiyasına görə müharibə tanrısı.
O İsis və Hathor kimi fironların simvolik anası sayilir. Teben də isə o Amonun həyat yoldaşı kimi təsvir edilmişdir. O eyni zamanda Xonsunun da anası sayılır. Məbəd divarlarındakı təsvirlərdə o Amonun həyat yoldaşı kimi göstərilmişdir. Rəngli rəsmdə Mut başında leşyeyən kərkəs düzümlü başlıqlı və Yuxarı, Aşağı Misirin tacları ilə əlində anıx tutmuş şəkildə təsvir edilmişdir. Digər bir rəsmdə isə qolları lələklərlə, qanadlı təsvir edilmişdir. Mut, Amon və Xon ilə Teben triosunu (üçlüyünü) təşkil edir. Mut mifik olaraq Amonun həm anası həm də qızı sayılır. O, "tanrının anası və qızı", həm də İşru gölünün sahibəsi kimi tərənnüm edilir Mut oğlu Xonsu dan başqa Montu oğulluğa götürərək onu da fivan məbədinin tərkibinə aid etməklə özünü ana ilahə kimi təsdiqləmişdir.
Muyunqum
Muyunqum — Qazaxıstanın cənubunda, Cambul vilayəti və Cənubi Qazaxıstan vilayəti ərazisində yerləşən qumlu səhra. Cənub-şərqdən şimal-qərbə 500 km məsafədə uzanır. Səhranın sahəsi 37 500 km² təşkil edir. Okean səviyyəsindən 700 m hündürlükdə yerləşir. Şimal və şərqdən Çu çayının dərəsi, Cənubdan isə Karatau silsiləsi və Qırğızıstan Alatausu ilə əhatələnir. Şimalında 50-70 metr hündürlüyü olan qum topaları vardır. Səthinə yaxın qrunt suları yerləşir.
İqlimi kontinentaldır. Yanvarın orta temperaturu qərbdə −11,2°С, şərqdə isə −2 ; −7,5°С; iyulda isə 25,6-26,9°С təşkil edir. İl ərzində 150 – 330 mm yağıntı düşür. Yanvar ayının minimal temperaturu 40 °C, iyul ayının isə maksimal temperaturu isə 50 °C təşkil edir
Əsasən Saksaul, Cuzqun, Yovşan bitir. Qaban, Dovşan, Sünbülqıran, Ərəbdovşanlar və digər canlılar yaşayır.
Səhra heyvandarlıqda qışlaq kimi istifadə edilir.
Alabama (dəqiqləşdirmə)
Alabamanın həmçinin aşağıdakı mənaları da var:
Strix seloputo
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
"Qırmızı əmək bayrağı" ordeni
"Qırmızı əmək bayrağı" ordeni — SSRİ ordeni.
İran kərtənkələsi
İran kərtənkələsi (Lacerta brandti) — Əsl kərtənkələlər fəsiləsinə aid növ. Onların bədəninin uzunluğu 75 mm, quyruğu isə iki dəfə uzundur. Bədəninin mərkəzi hissəsində 46-59 pulcuq vardır.
Xariçi görünüşü
Boğaz nahiyəsi işıqlı-qəhvəyi-zeytunu rəngdə olur. Çütləşmə zamanı başı yaşıl rəng alır. Qarın nahiyəsi sarı, kənarları isə yaşıl xəttlər vardır. Quyruğu nasıncıdır.
Qidalanması
Onlar əsasən Cücülər, həşaratlar və kiçik onurğasızlarla qidalanır.
HALE
HALE, “High Altitude Long Endurance” sözlərinin qısaldılmış versiyası olub yüksək hündürlükdə uzun müddət ərzində uçuş qabiliyyətinə sahib olan PUA-ları çeşidləmək üçün istifadə edilir. HALE tipli PUA-lar müxtəlif formalarda ola bilər. Şar kimi hava axınına buraxıla biləcək şəkildəki kimi, RQ-4 Global Hawk kimi itələmə təmin edən mühərrikləri də ola bilər.
Fernando Riksen
Fernando Riksen  — niderlandlı futbolçu.
Klub karyerası
Kerkrade şəhərindən "Rod" klubunun futbol akademiyasının şagirdi olmu.dur. 1993-cü ildə klubun "Fortune" klubunun əsas hissəsində Sittard-dan ilk diviziondan yuxarıya qədər çıxıb. Karyerasında növbəti klub Alkmarski AZ idi.
2000-ci ildə Scottish "Rangers" a 3.6 milyon funt sterlinqə keçdi. 2004/05 mövsümündə klubun ən yaxşı oyunçusu oldu, bəzi matçlarda kapitanın armbandı ilə sahəyə girdi. Həm də Riksen, John Hartson ilə "SchPFA oyunçularına görə ilin oyunçusu" unvanını paylaşdı.
2006-cı ilin yayında Hollandiyalı məşqçi Dik Advocaat onu Zenit-Sankt-Peterburqa dəvət etdi. Başlanğıcda Riksen icarəyə götürüldü və 2006-cı ilin noyabr ayında onun köçürülməsi satın alındı. 2009-cu ilin yaz mövsümündə klub oyunçu ilə pis rəftar üçün müqaviləni ləğv etdi.
Bundan sonra Riksen 1993-cü ildə peşəkar karyerasını Hollandiya Birinci Şöbəsindən Fortuna'ya açan klubuna qayıdıb [4]. 2013-cü ildə Riksen peşəkarlıq karyerasını sona çatdırdı və qardaşının məşqçisi olan Nuth kəndi Kiçik komandada həvəskar səviyyədə oynamağa davam etdi.
Əliağa Ağayev
Əliağa İsmayıl oğlu Ağayev — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1954).
Həyatı
Azərbaycan komediya aktyorluğunun parlaq simalarından olan, səhnəyə hər tamaşada ilk gəlişindən milli teatr tariximizdə bir kimsədə görünməmiş duzlu, cəlbedici və qeyri-adi səsi ilə tamaşaçıları ovsunlayan Əliağa İsmayıl oğlu Ağayev 22 mart 1913-cü ildə Bakıda doğulub. Erkən yaşlarından atasını itirib. 1930-cu ildə yeddinci sinfi bitirərək Paris kommunası adına gəmi təmiri zavodu nəzdindəki sənət məktəbində oxuyub. İki il sonra oranı bitirərək zavodun özündə gəmi çilingəri işləyib. Bəm və şirin zümzüməli səslə işdə də dodaqaltı oxuyan Əliağa zavodun dram dərnəyinə yazılıb. İlk rolu Mirzə Fətəli Axundzadənin "Hacı Qara" komediyasında Hacı Qaradır.
Fəaliyyəti
Əliağa Ağayev 1936-cı ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrının (əvvəlki adı Fəhlə Uşaqlar Teatrı idi) kollektivinə daxil olub. Peşəkar teatrda səhnəyə ilk dəfə Jül Vernin "Kapitan Qrantın uşaqları" dramının tamaşasında Dlk rolunda çıxıb. Qısa müddətdə fitri istedadı ilə teatrın yaradıcılıq iqlimini mənimsəyən Əliağa Ağayevə tədricən repertuarın əksər tamaşalarında rollar tapşırılıb. Aktyor GTT-də müasir dramaturqların əsərlərində, klassik milli və tərcümə əsərlərində koloritli silsilə rollar yaradıb.
Müxtəlif çeşidli rolları, xüsusən "O olmasın, bu olsun" bədii filmindəki Məşədi İbad obrazı ilə respublikadan kənarda da şöhrətlənən Əliağa Ağayev 1961-ci ilin payızında Akademik Milli Dram Teatrının kollektivinə qəbul olunub. Bu teatrda ilk orijinal rolu Şıxəli Qurbanovun "Əcəb işə düşdük" komediyasında (2 dekabr 1961) Abış Surxayeviç obrazıdır.
İyirmi iki il Akademik teatrda işləyən sənətkar bu səhnədə Vasin ("Tanya", Aleksey Arbuzov), Allanəzər ("Kimdir müqəssir?", Hüseyn Muxtarov), Qulaməli, Alışov, Nağı ("Közərən ocaqlar", "Kəndçi qızı" və "Yaxşı adam", Mirzə İbrahimov), Birinci məzarçı, Stefano ("Hamlet" və "Fırtına", Uilyam Şekspir), Rista Podoroviç ("Nazirin xanımı", Branislav Nuşiç), Pişta Orbek ("Füsunkar qız", Mikolaş Dyarfaş), Keşiş Bazilo ("Bu qadın mənimdir", Raymonda Juniyor), Çakan Yemelyan ("Daşqın", Anatoli Safronov), Anatoli Novoseltsov ("Sevgi… sevgi…", Emil Braginski və Eldar Ryazanov), Miçiç Kotryans ("Xanuma", Avksenti Saqareli), Rüstəm Zaloviç, Ağadayı ("Kölgələr pıçıldaşır" və "Mənziliniz mübarək!", Seyfəddin Dağlı), Səfər ("Söz yarası", Qeybulla Rəsulov), Sərxan ("Görünməmiş toy", Arkadi Arkanov və Qriqori Qorin), Divanbəyi, Kərəməli ("Xırs quldurbasan" və "Hacı Qara", Mirzə Fətəli Axundzadə), Tosun ("Səyavuş", Hüseyn Cavid), Nəsir bəy, Aslan, Bərbərzadə, Kərəmov, ("Küləklər", "Yalan", "Xoşbəxtlər" və "Toy", Sabit Rəhman), Vəzir ("Karıxmış Sultan", Taufiq əl Hakimi), Hacı Əbdüləzim ("Dəli yığıncağı", Cəlil Məmmədquluzadə), Mirzə Səməndər, Babakişi ("Almaz" və "Sevil", Cəfər Cabbarlı), Osman ("Bağ qonşuları", Hay Vahid), İbiş İbişli ("Adamın adamı", Anar) … rollarında çıxış edib. Əliağa Ağayev kinoda Məşədi İbaddan əlavə Xan ("Sehrli xalat"), Şıxəli ("Görüş") kimi irihəcmli rollarla yanaşı, "Əhməd haradadır?" (Kassir), "Qanun naminə" ("Mehman". Anbardar), "Bir məhəlləli iki oğlan" (Feyzi) və digər filmlərdə yaddaqalan epizod surətlərə də çəkilib.
Televiziyanın fondunda aktyorun iştirak etdiyi tamaşaların və satirik səhnəciklərin lentləri saxlanır.
Həmişə populyar və sevilən aktyor olmuş Əliağa Ağayev 17 iyun 1943-cü ildə respublikanın əməkdar artisti, 27 fevral 1954-cü ildə xalq artisti fəxri adları ilə təltif olunub. Səhnə görkəmi ilə ağır olan Əliağa Ağayev obrazın ifasında çox sərbəst, hərəkətlərində çevik, danışığında duzlu və məzəli idi. Yaradıcı aktyor obrazın xarakterini ilk əvvəl danışıqda tapır, sonra onun bədii məzmununa uyğun formanı dəqiqləşdirirdi. Əliağa Ağayev ilk növbədə komik xarakter aktyoru idi və buna görə də komizmi zahiri əlamətlərdə deyil, surətin təbiətində, daxili varlığında, düşüncə tərzində canlandırmağa üstünlük verirdi. Həm zahiri əlamətlər cəhətdən, həm də daxilən rolun ifasında istifadə etdiyi vasitələrin məntiqi ahəngdarlığına çalışırdı. Həyatda da şuxluğu xoşlayan Əliağa Ağayev 13 noyabr 1983-cü ildə pərəstişkarları və dostları ilə süfrə arxasında lətifə söyləyib güldüyü yerdəcə gözlərini əbədi qapayıb. Məzarı Bakıda, Yasamal qəbiristanlığındadır.
Xili
Xili – Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Tabasaran rayonunda yerləşən kənd. Xili kəndi «„Xili-Pənceh kənd sovetliyinə“» daxildir.
Əhali
Milli tərkibi: Azərbaycanlılar. Mono etnik kənddir. Dini baxımdan islam dininin şiə məzhəbində etiqad edirlər. 2002-ci ildə əhalisi 511, 2010-cu ildə isə 575 nəfər təşkil etmişdir.
Məhdi Ülya
Şəcərəsi
İsgəndər bəy Münşi yazır:
Sui-qəsd
Qızılbaş əyanlarının sevmədiyi Xeyrənnisə Sultan, onlar tərəfindən sarayda girov saxlanılan Krım xanının qardaşı Adil Gəray ilə eşq məcarası yaşamaqda ittiaham olunaraq, bir qrup sui-qəsdçinin hərəmxanaya basqı nəticəsində anası ilə birlikdə öldürülmüşdür. Səbəb isə onların yerinə Xeyrənnisə Sultanın özü tərəfdən farsların dövlət işlərinə girməsi idi.
Əlvan yapalaqca
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Naxçıvan Avtomobil Zavodu
Naxçıvan Avtomobil Zavodu – 2006-cı ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasında əsası qoyulan avtomobil zavodu.
Tarixi
Naxçıvan Avtomobil Zavodunun əsası 2006-cı ildə qoyulub. 2009-cu ilin May ayında Pekində keçirilən Çin-Azərbaycan biznes-forumu çərçivəsində Naxçıvan Avtomobil Zavodu və Çinin "CHONGQING LIFAN INDUSTRY (GROUP) IMP. & EXP. CO., LTD." Avtomobil Korporasiyası arasında əməkdaşlıq sazişi imzalandı. Sazişə əsasən, Naxçıvan şəhərində "LİFAN" markalı minik avtomobillərinin istehsalı təşkil olundu.
Naxçıvan Avtomobil Zavodu 2010-cu ilin yanvar ayının 11-də istismara verilmişdir.
İstehsal
Zavodda “Lifan” modellərinin yığılmasını həyata keçirilir. Zavodun “NazLifan” brendi altında buraxdığı avtomobillər daxili bazarda populyar deyil. Zavod gah fəaliyyətini dayandırır, gah məhdud həcmdə avtomobillərin yığılmasını həyata keçirir. 2019-ci ilə olan məlumata görə, 2010-cu ildən bəri “NazLifan” cəmi 5 minə yaxın avtomobil buraxmışdı.
Şahmansurlu
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin əvvəllərinə qədər qışlaq kimi istifadə olunmuşdur. 1917-ci ildə Şaqmasur, 1937-ci ildə Şaxnasur variantı qeydə alınmışdır. Oykonim türk dilinlərindəki şaxma\şaxna (dairə\halqa), ərəb dilindəki sur (əhatə olunmuş, çəpər, hasar) sözlərindən düzəlib, dairəyə alınmış mənasını verir. /Oykonimi qurumuş meşənin ətrafı kimi də izah etmək olar.
Tarixi
Şahmansurlu kəndi əvvəllər Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində Ağdərə rayonu inzibati ərazisinə aid idi, lakin 1992-ci ildə Ağdərə rayonu ləğv edilərək ərazisi qonşu Ağdam, Tərtər və Kəlbəcər rayonları arasında bölüşdürüldü. Şahmansurlu kəndi də Kəlbəcər rayonuna birləşdirilən kəndlərdən biridir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin yamacında yerləşir.
Ozu qəsri
və ya — Yaponiyanın Ehime prefekturasının Ozu şəhərində yerləşən qəsr. Qəsr 1331-ci ildə memar Utsunomiya Toyofusa tərəfindən tikilmişdir. 1888-ci ildə qəsrin məhv olmuşdur, amma 2004-cü ildə yenidən bərpa edilmişdir.
Tarix
Ozu qəsri 1331-ci ildə Utsunomiya Toyofusa tərəfindən tikilmişdir. Lakin qəsrin indiki halı 1585-1617-ci illərdə inşa edilmişdir. Bu dövrdə qəsr Vakisaka Yasuharu, Kobayakava Takakaqe, Todo Takatora və Toda Katsutaka kimi hökmdarlar tərəfindən istifadə olunmuşdur. 1617-ci ildə qəsr Kato Sadayasu tərəfindən ələ keçirilmiş və qəsr Meyci dövrünə qədər Kato klanının nəzarəti altında olmuşdur. 1888-ci ildə qəsrin donjonu yanğın nəticəsində məhv olmuşdur, amma dəhlizlərlə donjonla əlaqələnən iki yaqura (qüllə) salamat qalmışdır. İkinci dünya müharibəsində qəsrə bomba düşmüşdür. 2004-cü ildə donjon və yaquralarla əlaqələnən dəhlizlər bərpa olunmuşdur. Yaquralarda və donjonda qəsrin tarixindən bəhs edən kiçik muzey açılmışdır.
Robin Şulz
Robin Şulz (28 aprel, 1987, Osnabrük) alman DJ və prodüser. Onun mahnılarının çoxu elektrogitara ilə hazırlanır. 4 fevral, 2014-cü ildə o öz mahnısını öz debüt albomunda yayımlamışdır. Mahnının adı "Waves" (dalğalar)dır ki, bu mahnı hip-hop sənətçisi holland Mr.Probzla birlikdə hazırlanmışdır. Həmçinin bu remiks 57-ci Qremmi mükafatlarında "Ən Yaxşı Remiks Sinqlı" seçilmişdir.
Kiklop tikililər
Kiklop (Siklop, Təpəgöz) tikililər — tunc dövründə yaşamış ibtidai insanların yaşadığı süni mağaralardır.
Yardımlı
Yardımlı — Azərbaycanda şəhər, Yardımlı rayonunun inzibati mərkəzi. 1963-cü ildə şəhər tipli qəsəbə statusu almışdır. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 13 iyun 2008-ci il tarixli, 646-IIIQ saylı Qərarı ilə Yardımlı rayonunun Yardımlı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Daşkənd, Əsədabad və Ünəş kəndləri Yardımlı qəsəbəsi ilə birləşdirilmiş və bu kəndlər Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrindən çıxarılmışdır. Yardımlı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Yardımlı qəsəbəsinə şəhər statusu verilmiş, Yardımlı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi Yardımlı şəhər inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.
Kiklop tikililər
Kiklop (Siklop, Təpəgöz) tikililəri son tunc və ilk dəmir dövrünə aid edirlər.Kəlbəcər rayonu Ağcakənd kəndinin 13–14 km də Balxıdüzü adlanan ərazidə geniş bir sahəni əhatə edən nəhəg qaya parcalarında,böyük daş buloklardan inşa edilən bu tikilinin Azərbaycanda analoqu yoxdur.
Yardımlı
Toponimikası
Toponimi müxtəlif cür izah edirlər. Bir ehtimala görə, "yardam" sözündən yaranıb. Xalqın, ulusun bir hissəsi kimi izah olunur. "Ərdəbil" adının kökünün də "yardam" olduğunu söyləyirlər. İkinci fərziyyəyə görə "ertim" adından törəyib. Tarixçi Q.Qeybullayev bu toponimi peçeneq tayfalarının adı ilə bağlayır. "Ertim" peçeneq tayfalarından birinin adıdır. Əski türkcədə ərdəmli, cəngavər mənalarında yozulur. 1924-cü ildə arxeoloq İ.Əzimbəyov toponimi türkcə "yardım edənlər" anlamında izah edib. Xalq deyimlərinin birində Əli adlı alicənab şəxsin bura gəlib çox çətin dağlıq şəraitində yaşayan adamlara köməklik göstərdiyinə, çoxlu su dəyirmanı düzəltdirdiyinə görə bu nəcib insanlar onun müvəqqəti yaşayış məkanına Yardım Əli deyiblər.
Kiklop tikililər
Ölkəmizdə olan Siklop qalacalar mövcuddur lakin bu qalacalardan fəriqli olaraq Balxıdüzü siklopu daha yüksək və daha mötəşəmdir.Ehtimalki bu Siklop tiklilər düşmən hucumundan müdafiə olunmaq məqsədi ilə inşa edilib. Qədim insanların fiziki imkanlarının gösdəricisi olan bu abidəni muasir texnologiyayla həmin ərazidə inşa etmək çox çətindir. Muasair dünya tarixçiləri bu tip abidələrin hansı texnoloji isulla inşa etdikləri haqqında ortaq fikirə gələ bilmirlər.Qədim yunan rəvayətlərindən götürülən Siklop adıda əfsanəvi məzmun daşıyır.
Yardımlı
Qız Qalası (V əsr)
Təbii abidədir. Alar kəndi yaxınlığındakı uca dağ silsilələrinin birində yerləşən konusşəkilli qaladır. El arasında Qız qalası kimi tanınan bu qaya zirvəsi lap qədimdən insanların sığınacaq yeri olub. Burada yerli atəşpərəstlər əvvəlcə ibadətgah, sonra isə qala bürcləri inşa etməklə güclü və möhkəm bir istehkam qurublar. Dəniz səviyyəsindən təxminən 2200 metr yüksəklikdə yerləşir. Qalanın üstündə od yerlərinin izlərini tapan tədqiqatçılar buranın həm də atəşpərəstlik dövründə fəaliyyət göstərən məbəd olduğu fikrini irəli sürürlər.
Kiklop tikililər
Azərbaycan ərazisində Böyük Qafqaz dağlarının cənub şərq ətəklərində, Kiçik Qafqaz dağlarında Laçın, Qubadlı rayonlarında, Şirvan ərazisində Siklop (Təpəgöz) tikililərinə rast gəlinir.
Yardımlı
Qız Qalası (V əsr)
Ehtimal edilir ki, İslamdan əvvəl oda sitayiş edən atəşpərəstlər burada yaşayıb və məbəd ucaldıblar. Sonralar ərəb işğalçılarına qarşı məbəddən qala kimi istifadə ediblər. Bəzi müəlliflər qa¬lanın tarixini V–IX əsrlərə, zərdüştlüklə məşğul odsevərlər dövrünə qədər aparıb çıxarırlar. Alar Qız Qalası 1812-ci ildə İran hökmdarı Fətəli şah Qacarın vəliəhdi, İran ordusunun baş komandanı Abbas Mirzənin Azərbaycana hücumu zamanı müdafiə baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edib. Uzaqdan baxanda dağın başında papaq kimi görünən qalanın bir tərəfi dərin uçurumdur. Üç tərəfdən sərt döngəli, təhlükəli qaya cığırı vasiətsilə ən üstə qədər gedib çıxmaq olur. Buranı ziyarət etmək bir gün vaxt aparır. Qalaya saxsı borular vasitəsilə Xanbulaqdan su kəməri çəkilib. Həmin saxsıların izləri bu günədək qalır. Qaladan 500–600 metr aralıda Oğlanqala var. Hər iki qalaya gediş-gəlişi təmin edən yeraltı yol, tunel olub. Təhlükə olanda bir qaladan digərinə xəbər vermək üçün ən üstdəki bürclərdə tonqal qalanıb. Əraziyə yerlilər Voynbərə deyir. Dəniz səviyyəsindən 2500 metr aralıda qədim qəbiristanlıq, müxtəlif mağaralar, eləcə də 10–15 ədəd gözətçi məntəqəsi var. Qayaüstü yazılar diqqəti çəkir. Tədqiqatçılara görə qalanın ətrafı Orta əsrlər yaşayış məntəqəsi olub.
Abudərdə Piri (XII–XIV əsrlər)
Abuzərdə, Abuzərə, Abidərdə kimi də səslənir. Arus – Lərzan – Ərsilə kəndləri arasında orta əsr abidəsidir. "Dərdlərə su verən" mənasını ifadə edir. Ocaq, inanc yeridir. IV Rəşidi xəlifəsi və I İmam Həzrəti Əli ibn Əbu Talibin səhabələrindən biridir. Əshabə Əbu Dərdail bu yerlərə imamın göstərişinə əsasən VII əsrdə bu regiona göndərilib və müəyyən dini tapşırıqları icra etmək, yeni dini təbliğ etmək əsas məqsədi olub. Abidənin əsl adının Ərdəbil tərəflərdə yaşayan Şeyx Seyyid Əbuzər adlı məşhur din xadimi ilə bağlı yarandığını söyləyənlər çoxdur. Deyilənlərə görə, qoca yaşlarında səyahət zamanı yolda vəfat edən və ölümündən az əvvəl yol yoldaşı olan qızına məhz bu torpağı nişan verib dəfn edilməsini vəsiyyət edən Şeyx Seyyid Əbuzərin məzarı sonradan pir olub. Türbənin qırağında olan xırda daşları divara sürtərək dua – niyyət edirlər. Əgər bu zaman daş divara yapışsa inanırlar ki, dua həyata keçir.
Coğrafiyası və iqlimi
Şəhər Masallı dəmiryolu stansiyasından 54 km, Bakıdan 304 km məsafədə yerləşir.
Deman düzü
Yardımlıya getmək üçün Masallı-İstisu ərazisindən keçmək lazımdır. Masallıdan 54 km məsafədədir. Buraya aparan yol Deman düzündən keçir. Möhtəşəm yüksək dağ və meşə mənzərəsinə sahib olan tarixi Deman düzü dəniz səviyyəsindən 1600–1800 metr hündürlükdə yerləşir. Bu ad hun xaqanı, sərkərdə Mətənin babası Teomanın adı ilə əlaqələndirilir. Xalq etimologiyasına görə isə deman-dəmyə, yəni suvarılmayan əkin sahələri mənasında yozulur. Buradan eyniadlı istirahət mərkəzində ayaq saxlayıb bir az dincəlmək, gecələmək və yaxud geniş ərazidə piknik etmək imkanı var. Turizm potensialı yüksək olsa da Yardımlıda turizm infrastrukturu inkişaf etməyib.
Yardımlı şəlaləsi
Masallı-Yardımlı yolunun 25-ci km-də yerləşir. Yardımlının vizit kartı sayılan, 34 metr hündürlükdən tökülən şəlalə iki mərtəbəlidir. Ən üstünə qədər çıxmaq üçün hündür pilləkənlər qoyulub. Təxminən 1500 metr yüksəklikdəki bu nöqtədən ətrafa möhtəşəm panoram açılır. Sovet hakimiyyəti zamanında bu dağlıq – meşəlik ərazidəki tək gözətçi daxması şəlalənin yanında salındığı üçün buranı "tək dam" deyə çağırıblar.
Allar kəndi
Çox kəskin soyuqların yaşandığı sərt təbiətli yüksək dağ kəndidir. Dağları başdan – başa kəklikotu sarıb. Bu otun bitdiyi yerlərdə kəklik quşları çox olur. 1947–1953-cü illərdə 32 kənd deportasiyaya məruz qaldığı üçün indi yardımlıların böyük bir hissəsi Cəlilabad, Masallı, Lənkəran, Şirvan, Salyan və sair rayonlarda yaşayırlar. Stalin dönəmindəki bu siyasətin məqsədi İranla olan coğrafi yaxınlıqdan ərazinin təhlükəsizliyini qorumaq idi. Alar da repressiyaya məruz qalan kəndlərdəndir. Buranın sakinləri toplu halda Cəlilabad rayonuna köçürüldülər. Cənuba aparan yol Alar kəndinin içindən keçir.
Alar türk tayfasının adıdır. Xalq ehtimalına görə İrandan gəlib burada ilk binə salan Alı xan və övladlarının şərəfinə əvvəlcə Alılar adlandırılıb. Sonra Allar və nəhayət Alar formasına düşüb. Toponimi eyni zamanda Şahsevən tayfalarından olan alarlılar ilə də bağlayırlar.
Ərus kəndi
Adının mənası gəlin deməkdir. Əfsanəyə görə nişanlısına sədaqət göstərən bir gəlinin şərəfinə belə adlandırılıb. Orus tayfa adı ilə də bağlıdır.
İlkin İctimai Təklif
İlkin ictimai təklif (ing. dilindən IPO - Initial Public Offering) — özəl şirkətin səhmlərinin açıq cəmiyyətə təklif edilməsi prosesinə deyilir. Bu zaman özəl şirkətin səhmləri institusional və adətən fərdi investorlara satılır. Səhmlərini ictimaiyyətə təklif edən şirkət, bununla kapital toplaya bilir. Bu, cari özəl investorların sahib olduğu şirkət payını asanlıqla satmağa və beləliklə gəlir əldə etməyə imkan yaradır.
Tarix
İlk müasir IPO, 1602-ci ilin mart ayında Hollandiyanın Ost-Hind şirkəti, kapitalın artırılması üçün səhmlərini cəmiyyətə təqdim etməsi ilə baş vermişdir. Ost-Hind şirkəti geniş ictimaiyyətə istiqrazlar və səhmlər buraxan ilk şirkət oldu. Beləliklə Ost-Hind, rəsmi birjada indiyədək siyahıya alınan ən birinci şirkətdir. ABŞ-da ən birinci ilkin ictimai təklif keçirdən şirkət, 1783-cü il tarixində Bank of North America olub.
Məqsəd
IPO bir neçə məqsəd daşıya bilər və bunların əhəmiyyəti hər hansı bir konkret haldan asılı olaraq dəyişir:
IPO keçirtdikdən sonra şirkət, illik hesabatlarını açıq və şəffaf şəkildə ictimaiyyətə təqdim edir.
IPO necə keçirilir?
Bu addımlar yerinə yetirildikdən sonra səhmlər satışa çıxarılır.
Səhmlərin satışından əldə olunan gəlir şirkət və onun anderrayteri arasındakı razılığa bağlıdır. Şərtsiz öhdəlik razılığı olduğu halda, IPO-da satılan hər bir səhm üçün pulun hamısı anderraytinq bankına keçir. Əgər tərəflər arasında maksimal səy razılaşması olubsa, şirkət və səhmdarlar pulu birbaşa alırlar.
İştirakçılar
Bir qayda olaraq, ilkin ictimai təklif, aşağıdakıların iştirakı ilə həyata keçirilir:
10 ən böyük IPO
Aşağıdakı siyahıda göstərilən rəqəmlər, IPO zamanı səhm satışlarından əldə olunan maliyyədir. Bu, şirkət dəyərlərinin yalnız bir hissəsidir :
Qamma şüalanma
200px|thumb|right|Qamma şüaları
Qamma şüalanma (simvolu: γ) –olduqca qısa dalğa uzunluğu ilə xarakterizə olunan elektromaqnit şüalanmasının bir növüdür. Dalğa uzunluğu 0.1 nm və ondan kiçik elektromaqnit dalğaları olub, yüksək enerjili foton selindən ibarətdir. İonlaşdırıcı şüalanmaya, yəni bir maddə ilə qarşılıqlı təsir göstərərək fərqli əlamətlərin ionlarının meydana gəlməsinə səbəb ola biləcək radiasiyaya aiddir.
Qamma şüalanması yüksək enerji fotonların (qamma şüalarının) axınıdır. Qamma və rentgen şüaları arasındakı kəskin sərhəd müəyyən edilməməsinə baxmayaraq, qamma-şüa kvantının enerjisinin 105 eV-dən çox olduğu qənaətindədir. Elektromaqnit dalğalarının miqyasında, qamma şüaları rentgen şüaları ilə həmsərhəddir, daha yüksək tezlik və enerji aralığını tutur. 1-100 keV aralığında qamma şüalanması və rentgen şüalanması yalnız mənbəyində fərqlənir: əgər nüvə keçidində kvant yayılıbsa, onu qamma şüalanmasına aid etmək olar. Bir parçalanma zamanı verilən maddənin nüvəsindən xaricə alfa və betta zərrəciklər olmaqla yalnız biri atılır. İstənilən radioaktiv nüvə parçalanması isə qamma - fotonların şüalanması ilə müşahidə olunur. Beta şüalanmasının spektrinin nə üçün bütöv alınmasını araşdıran Pauli 1932-ci ildə fərz edib ki, nüvədən betta zərrəciyi  ilə yanaşı kütləsi kiçik neytral zərrəcik də kənar edilir. Ferminin təklifi ilə bu zərrəcik neytrino adlandırılıb. Sonradan müəyyən olunub ki, neytrino betta+ parçalanması zamanı, antineytrino isə betta- parçalanması zamani əmələ gəlir. Betta parçalanması zamanı enerji betta zərrəcikləri ilə neytrino və antineytrino arasında paylanır. Spektri isə bütöv olur. Bir çox hallarda nüvənin radioaktiv parçalanması zamanı yeni elementlərin nüvəsi həyəcanlaşmış halda olur. Belə hal dayanıqsız haldır. Ona görə də nüvə artıq enerjini spontan olaraq şüalandıraraq dayanıqlı əsas hala keçir. Onda nüvənin bir parçalanması zamanı müxtəlif enerjili bir neçə qamma foton şüalanır. Ona görə də qamma şüalarının spektri xətti olur. Enerjisi isə 0.2 - 3.0MeV arasında dəyişir.
Mənbə
• Tibbi və bioloji fizika 2014
RQ-4 Global Hawk
Tekniki xüsusiyyətləri
Performans
Qamma şüalanma
İstifadəsi
Dəridən rahatlıqla nüfuz edə bildiyindən, həmçinin xərçəng hüceyrələrinə qarşı effektiv olduğundan, tibbdə radioterapiyada istifadə olunur.
Loqan (film, 2017)
Loqan — Marvel Comics tərəfindən yaradılmış eyni adlı personajdan bəhs edən və 2017-ci ildə çəkilən 20th Century Fox istehsalı super qəhrəman filmi,fantastika və döyüş filmi. Film "İks-adamlar" seriyasının 10-cu, Şimal porsuğu haqqında isə 3-cü. Rejissoru isə Ceyms Mengold. Filmin çəkilişləri 2016-cı ilin aprelində başlanılıb. "Loqan" filminin premyerası 2017-ci ilin 17 fevralında Almaniyanın Berlin şəhərində baş tutub. 2 mart 2017-ci ildə isə kinoteatrlarda film göstərilməyə başlayıb.
90-cı Oskar mükafatı nominasiya mərasimində film Ən yaxşı uyğunlaşdırılmış ssenari nominasiyasında mükafata namizəd göstərilmişdir.
Məzmun
2029-cu ildə mutanlar 25 ildən artıqdı ki doğulmurlar. Loqan yaşı keçdikcə reqenerasiyası günü-gündən zəifləyir, və o axırıncı günlərini Texasın El Paso şəhərində limuzin sürücüsü olaraq pul qazanır. O, axırıncı qalmış mutantlar — Professor Çarlz Ksavye və Kaliban ilə birlikdə Meksika-ABŞ sərhədinin yaxınlıqında yaşayırlar, bir halda ki Çarlz Alhzheymer xəstəliyinə görə, onun telepatik hücumları insanlara təhlükəlidi. Amma bir gün, Loqan Transigen korporasiyasının işçisi Qabriela Lopez tapır, və ondan xahiş edir ki 11 yaşlı Loranı Şimali Dakotada yerləşən "Edenə" aparmasını xahiş edir. İstəmədən də olsa işi qəbul edən Loqan, ertəsi gün Qabrielanı ölü tapır. Daha sonra Loqan, Çarlz və Lora,Transigenin qatilərindən qaçırlar. Qatillərin başçısı olan Donald Pirs, mutantları his etmək qabiliyəttinə malik olan Kalibanı zorla məcbur edir ki, mutantları tapmaqa ona kömək eləsin. Qabrielanın telefonundan məlum olur ki, Transiqen mutantların DNT-dən, yeni mutantları yetiştirib. Amma uşaqları idarə etmək çətin olduğuna görə, doktor Zander Rays, qərara gəlir ki, onları öldürərək yeni X-24 yaradacaq. Qabriela və başqa tibb işçiləriylə birlikdə qaçmaqa qərar verir. Oklahoma Sitini otelərin birində istirahət ederkən, onları qatillər yenə tapır, amma Çarlzın telepatik hücümları onları iflic edir. Buna öyrəşən Loqan, qatillər öldürür. Daha sonra üçlü, fermer Vill Mensonla tanış olur, və o onları evinə dəvət edir. Axşam Loqan, Vill ilə birlikdə su borusunu düzəltməyə qedirlər. Onlar evdə olmadığı vaxt Çarlzın xatırlayır ki, ona görə Vetçesterdə bir neçə min insan ölmüşdü. Ancaq o bu sözləri Loqana yox, onun oxşarı X-24 danışır. X-24 əvvəlcə bütün Menson ailəsini, daha sonra isə Çarlzı oldürüb, Loranı götürür. Bunu görən Loqan, X-24 ilə döyüşməyə başlayır. Loqandan daha çevik olan X-24 onu öldürməyə yaxın olur, amma Vill Menson onu öz maşınıyla dayandırır. Loqan, Çarlzı dəfn etdikdən yollarına davam edirlər. Onlar başqa mutantların yanına çatırlar. Ertəsi gün Lora başqa mutantlar ilə birlikdə Edenə yola düşür, amma Loqan görür ki, onların dalınca qatillər düşüb. Loqan uşaqlara kömək edərək onların qaçmasına şərait yaradır. Amma Loqan doktor Zander Rays ilə üz-üzə gəlir. Zander Loqan başa salır ki, məhz bir neçə il ərzində mutantların yox olmasına şərait yaradıb, və məlum olur o Loqanın bədəninə adamantium yeritmiş adamın oğludu. Loqan onu tapanca ilə öldürür, amma Donald Pirs X-24 Loqanla döyüşə buraxır. X-24 Loqanı düşmüş ağaca sancaraq öldürücü yaralayır. Daha sonra, Lora adamantium qülləsi ilə X-24 öldürür. Olərkən Loqan, Loraya deyir ki, onun silah olmamasını deyir.
Gəlir
"Loqan" filmi ABŞ və Kanadada 226,2 milyon $, digər ölkələrdə 391.2 $ gəlir əldə etmişdir. Nəticədə 97 milyon $ büdcə ilə, 617,4 milyon $ gəlir əldə etmişdir.
Tənqidçilərin mövqeyi
Rotten Tomatoes saytı 294 rəy əsasında 93%, yəni 7.9 reytinq verib. Sayt tənqidçilərinin ortaq rəyində isə deyilir: Hyu Cekman öz Şimal porsuğu rolunda axırıncı çıxışında — şiddətli, çaşdırıcı, düşünülmüş bir döyüş janrında super qəhrəman filmidi. Metacritic isə 51 rəy əsasında filmə orta normal səviyyədə 77 bal verib.
Madər Musayev
Madər Ələsgər oğlu Musayev — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin I, II, III, IV, V və VI çağırış deputatı, Azərbaycan Ali Sovetinin XII çağırış deputatı.
Həyatı
Madər Musayev 14 iyul 2023-cü il tarixində ağciyər və böyrək çatışmazlığından vəfat etmişdir. Binəqədi rayonu kənd qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Evli və 3 övladı var idi.
Mükafatları
"Şöhrət" və "Şərəf" ordenləri ilə təltif edilmişdir.
25 noyabr 2022-ci ildə 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilib
Osmanlı imperiyası Birinci dünya müharibəsində
thumb
Müharibə ərəfəsində
1913-cü ilin dekabrında general Liman fon Sanders başda olmaqla Türkiyəyə yeni alman hərbi nümayəndəliyi gəldi. Bu nümayəndəliyə Balkan müharibələri dövründə dağıdılmış türk ordusunu yenidən təşkil etmək tapşırılmışdı. Nümayəndəliyin başçısı İstanbulda yerləşən birinci türk korpusunun komandanı təyin edilirdi. Paytaxtda olan türk qoşunlarının alman generalına tabe edilməsi, əslində Almaniyanı boğazların ağasına çevirirdi. Buna görə də general Limanın nümayəndəliyi təbii olaraq Rusiyanın hakim dairələrində güclü həyəcana səbəb oldu. Müttəfiqlər maliyyə boykotu, Bosforda dəniz qüvvələrinin nümayiş etdirilməsi və ya Türkiyənin bəzi limanlarının tutulması yolu ilə Türkiyəyə qarşı müxtəlif təzyiq tədbirləri haqqında Rusiya hökumətinin təklifini də rədd etdilər. Müttəfiqlərdən yardım ala bilməyən çar hökuməti belə bir formal güzəştlə kifayətlənməli oldu ki, general Liman korpus komandanı əvəzinə türk ordusunun baş müfəttişi vəzifəsinin tutsun. Aydındır ki, general Limanın yeni vəzifəsi Türkiyənin hərbi işlərinə onun həlledici təsirini zəiflətmirdi. Çünki alman generalı İstanbul korpusuna daxil olan Skutar diviziyasının rəisi olaraq qalırdı.
Müharibənin ilk günlərindən hər iki tərəf Türkiyəni öz tərəfinə çəkməyə cəhd edirdi. Gənc türklər hökuməti Almaniyaya meyl edirdi. Lakin Türkiyənin Antanta dövlətlərindən maliyyə-iqtisadi asılılığı çox böyük idi. 1914-cü il avqustun 2- də alman-türk ittifaq müqaviləsi imzalandı. Müqaviləyə görə, əgər Rusiya Avstriya-Macarıstan münaqişəsinə qarışarsa, Almaniya Avstriya-Macarıstan tərəfindən müharibəyə qoşularsa, Türkiyə də Rusiyaya müharibə elan etməlidir. Türkiyə ordusunu bütünlüklə Almaniyanın ixtiyarına verirdi. Bununla yanaşı, ittifaq müqaviləsi imzalanandan bir gün sonra Türkiyə özünün bitərəfliyini elan etdi. Bu onunla izah edilirdi ki, Türkiyə hələ müharibəyə hazır deyil.
Osmanlı dövlətinin 1914-cü ilin ortalarındakı xarici siyasətinin qeyri-müəyyənliyi hökumət daxilindəki fikir ayrılığı idi. Belə ki, Ənvər Paşa başda olmaqla bir qrup Almaniya ilə ittifaq tərəfdarı oduğu halda, maliyyə naziri Cavid bəy başda olmaqla digər bir qrup isə Antanta dövlətləri ilə ittifaq tərəfdarı idi. 1914-cü ilin avqustun 18-də Rusiya ilə İngiltərə birlikdə irəli sürdükləri təklifdə Türkiyənin bitərəf qalması müqabilində Osmanlı dövlətinin müstəqilliyinə və ərazi bütövlüyünə təminat verdiklərini və hər hansı bir təcavüzə qarşı çıxacaqlarını bildirdilər. Rusiya və İngiltərənin müştərək təklifinə qarşı Türkiyə aşağıdakı təklifləri irəli sürdü:
1.Kapitulyasiyaların tam ləğv edilməsi;
3. Qərbi Frakiyanın Osmanlı dövlətinə geri verilməsi;
4. Yunanıstan tərəfindən işğal edilmiş adaların Türkiyəyə qaytarılması;
5. Misir məsələsinin həll edilməsi;
6. Rusiyanın Türkiyənin daxili işlərinə qarışmamasına təminat verilməsi;
7. Rusiyanın Türkiyə üzərinə hücum edəcəyi təqdirdə İngiltərə və Fransanın həqiqətən Osmanlı dövlətini müdafiə edəcəklərinə vəd verməsi.
Sülh müqaviləsi
1918-ci il oktyabrın 30-da türklərlə ingilislər arasında Mudros barışığı imzalandı. Mudros barışığı ərəb ölkələrinin ərazisinin Antanta qüvvələri tərəfindən tutulması ilə kifayətlənməyərək, Türkiyənin qarşısında aşağıdakı ağır tələbləri qoymuşdu: Dardanel və Bosfor boğazları müttəfiqlərin ixtiyarına verilsin; ölkədəki bütün malları almaq üçün müttəfiqlərə üstünlük verilir və Türkiyə xaricə mal apara bilməz; Türkiyənin bütün dəmiryolları müttəfiqlərin nəzarəti altına keçir; ərəb ölkələrində olan bütün ordular müttəfiqlərin ixtiyarına verilməlidir; Trablis və Kirenaykada olan bütün türk zabitləri İtaliya qarnizonuna verilməlidir; Türkiyə ərazisində olan alman və Avstriya təbəələri ölkədən sürgün edilməlidirlər; Türkiyə hərbi əsirləri isə müttəfiqlərin ixtiyarında qalmalıdır; müttəfiqlərin hərbi əsirləri İstanbula gətirilərək müvafiq ölkəyə təslim edilməli idi; Osmanlı hökuməti daxili nizam-intizamı və sərhədləri qorumaq üçün lazım olacaq hərbi qüvvələrdən başqa qüvvə saxlamaq hüququndan məhrum edilirdi; Osmanlı sularında üzən hərbi gəmilər müttəfiqlərə təslim edilməli idi; müttəfiq dövlətlər öz mövqelərinə qarşı təhlükə hiss edərdilərsə, onda imperiyanın istənilən strateji yerini işğal etmək hüququna malik idilər. Barışığın şərtlərinə görə türk ordusu tezliklə Azərbaycan tərk etməli, türklər Cənubi Qafqaz dəmiryolu üzərində nəzarət hüququnu Antantaya verməli, müttəfiqlərin Bakını və Batumu tutmasına qarşı Türkiyə heç bir narazılıq etməməlidir. Mudros barışığı Türkiyəni Antanta dövlətlərinə təslim etdi. Bununla da Antanta dövlətləri Osmanlı imperiyasını parçalamaq haqqındakı öz əvvəlki planlarını həyata keçirməyə başlayaraq, ölkənin bir çox yerlərini işğal etdilər.
Mənbə
[http://unec.edu.az/application/uploads/2015/12/86_turk.pdf Ramin Qurbanov. Türk xalqlarının tarixi. Ali məktəblərin Azərbaycan bölmələri üçün dərs vəsaiti. Bakı: "İqtisad Universiteti" Nəşriyyatı, 2011. — 216 səh.]
Miolania
Miolania ( + — madifikasiya  — "я брожу") — Gizliboyun tısbağalara aid yox olmuş tısbağa cinsi. Bu tısbağalar 2000 il öncə Yeni Kaledoniya və Avstraliya ərazisində yaşamışdır. Bu canlı 5 metr uzunluğa malik imiş. Canağları 2,5 m uzunluğa malik olurdu. Bitki yeyən canlı olmuşdur. Onun müasirləri Cənubi Amerikada yayılmış Gizliboyun tısbağalardır.
Kəlləsi çoxlu çıxıntılara malik imiş. İki buynuzu vardır. Başın evi 60 sm çatır. Onların uzun quyruğu həlqəli zirehlərlə örtülü idi. Mezozoy dövrü Ankilozavrların analoquna bənzəyir.
1879-cu ildə Kvinslenddə ilk fraqment araşdırılarkən onun kərtənkələyə mənsub olduğunu bildirirdilər. Varanlara bənzətmələri Megalania prisca olduqlarını israr etmələri sonda tapıntının Miolania adlanmasına təsir edir. Sonradan bütün skletin tapılması ilə bu canlının kərtənkələ deyil tısbağa olduğu müənləşir.
Bəzən "Miolania" və ya "Ceratochelys" sinonimi ilə əvəzlənir.
thumb|275px|left|Miolania skleti
UEFA Avro 1984
Futbol üzrə 7-ci Avropa çempionatı — final turniri 1984-cü il 12-27 iyun tarixində Fransanın yeddi şəhərində keçirilən futbol yarışı. Final turnirində 8 komanda iştirak etmişdir. Onlardan yeddisi seçmə mərhələsində qrup qalibləri olmuş komanda idi. Fransa millisi isə çempionatın ev sahibi kimi final turnirinə birbaşa vəsiqə qazanmışdır. Çempionatın qalibi də elə Fransa millisi olmuşdur.
Əvvəlkilərlə müqayisədə bu çempionatın keçirilmə sxemində bəzi dəyişikliklər edilmişdir: 8 komanda yenə də əvvəlki kimi iki qrupda mübarizə aparsa da, bu qruplarda ilk iki yeri tutan komandalar sonradan öz aralarında 1/2 oyunları keçirmişlər. Bu çempionatdan etibarən üçüncü yer uğrunda oyun da ləğv edilmişdir. Çempionat, tarixində ilk dəfə beynəlxalq turnirin qalibi adını qazanmış Fransa millisinin ("Muşketyorlar yığması") və 5 oyunda rəqiblərinin qapısından 9 qol keçirmiş Mişel Platininin benefisi olmuşdur.
Bombardirlər
9 top
3 top
Simvolik yığma komanda
Mənbə: UEFA
Strix ocellata
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Leçugilla
Leçugilla — elə də böyük olmayan səhra Şimali Amerikada, Sonora səhrasının tərkibində yerləşir. Səhra Meksika-ABŞ sərhədi boyunca, Arizona ştatı ərazisində Kabeza və Hila dağları arasında yerləşir. Səhranın demək olar ki, bütün ərazisi ABŞ HHQ poliqonudur (Barri. Qolduoter adına hərbi baza). Səhra öz adını burada bitən Agave lechuguilla bitkisindən almışdır.
Qaradağ Lökbatan FK
Qaradağ Lökbatan Futbol Klubu - Lökbatanın futbol klubu.
Xonsu
Xonsu - Qədim Misir mifologiyasına görə Ay tanrısıdır. Günəş tanrısı Amunun və Göy ilahəsi Mutun oğludur. Fivan üçlüyünə aid tanrılardan biridir.
Tsxaltubo
Tsxaltubo və ya Sxaltubo — Gürcüstanın qərbində şəhər. Şəhərdə yaşayan 11.281 nəfər əhalinin (2014-cü il) böyük əksəriyyəti gürcülərdən ibarətdir.
Strix leptogrammica
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Eldəniz Zeynalov
Eldəniz Məmməd oğlu Zeynalov — görkəmli Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).
Həyatı
Eldəniz Zeynalov 1 yanvar 1937-ci ildə anadan olub. Hələ məktəbli ikən dayısı Həsənağa Salayevin tövsiyəsi ilə Azərbaycan Dövlət Dram Tеatrında uşaq rоllarında çıхış еdib. Teatr İnstitutunda aktyorluq təhsili alıb (1956-1962).
Tələbə ikən Eldar Quliyevin "Bir Cənub Şəhərində" filmində baş rollardan birinə çəkilib. Məzun olduqdan sonra Akademik Dram Teatrında işə başlayıb. İlk dəfə "Sevil" tamaşasında Gündüz rolunu oynayıb. Sоnralar tеatr və kinоda, tеlеviziya və radiо tamaşalarında, "Mоzalan" satirik kinojurnalının bir çох süjеtlərində yadda qalan оbrazlar yaradıb.
Xarici film istehsalçılarının "Dulsineya Tobosskaya" (Mosfilm), "Təyyarələr Enmədi" (Özbəkfilm) filmlərində çəkilib. "Humay" mükafatı laureatı (1999), əməkdar artist (1974), xalq artisti Eldəniz Zeynalov 2001-ci il noyabrın 5-də dünyasını dəyişib, Yasamal qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Aktyor Məmməd Zeynalovun və rejissor Elbrus Zeynalovun atasıdır.
Xatirəsi
2017-ci ilin oktyabrında Mərdəkan Mədəniyyət Sarayında Eldəniz Zeynalovun 80 illik yubileyinə həsr olunmuş tədbir keçirilib.
Elea məktəbi
Elea məktəbi — Miladdan öncə VI və V yüzilliklərdə güney İtaliyanın Elea (yun. Έλέα, lat. Velia) şəhərində fəaliyyət göstərən fəlsəfi məktəb. Elea filosofları varlıq haqqında düşünmüş, onun nə olduğunu bilmək istəmişdilər. Bu problemi çözərkən onlar məntiqi düşüncənin real duyğularla ziddiyyətdə olması ehtimalını irəli sürmüşdürlər. Elealılar həm də bütün dünyanın vahidliyini iddia etmişdilər. Eyni zamanda, Elea filosofları yunan dininin bir çox aspektlərinin tənqidçiləri kimi də tanınmışdılar.
Elea məktəbinin əsas təmsilçiləri: Fəlsəfi təlimləri onlara aid olan məqalələrdə verilmişdir.
Zestafoni
Zestafoni — Gürcüstanda şəhər. Şəhərdə yaşayan 20.814 nəfər əhalinin (2014-cü il) böyük əksəriyyəti gürcülərdən ibarətdir.
İdman
Şəhərin futbol tarixi 1918-ci ilə gedib çıxır. Həmin vaxt Zestafoni şəhərinin yığma komandasının əsası qoyulub. Bundan sonra şəhərin müxtəlif adda komandaları Gürcüstan çempionatında yarışıb. 2004-cü ildə isə şəhərdə “Zestafoni” adında yeni komanda formalaşdırılıb.
Strix butleri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Əl-Əhsa
Əl-Əhsa, həmçinin Əl-Həsa və ya Əl-Xasa — Səudiyyə Ərəbistanının Şərq vilayəti ərazisində ərazi. Ərəbistan yarımadasının şimal-şərqində qərarlaşır. İran körfəzi sahillərindən Qətər yarımadası və Əl-Cafura səhrasına qədər uzanır.
Şimoda
Coğrafi vəziyyəti
Şimoda şəhəri Honşu adasında Çubu regionunun Şizuoka prefekturasında yerləşir. Minamiicu, Kavacu, Matsucaki qəsəbələri onunla həmsərhəddir.
Əhalisi
Şəhərin əhalisi 23442 nəfərdir (1 avqust 2014-cü il). Əhalinin sayının 1980-cı ildən 2005-ci ilədək dəyişməsi aşağıda əks olunmuşdur.
Gizli qalada üç əclaf (film, 1958)
Gizli qalada üç əclaf — rejissor Akira Kurosavanın filmi.
Məzmun
Filmin əvvəlində iki bədbəxt kəndli Tahey və Matasiti döyüş meydanından qaçırlar. Evə aparan yolu tapmağa çalışan kəndlilər general Rokurota Makabe ilə rastlaşırlar. O, taxtdan salınmış kral ailəsinin şahzadə xanımını gizli surətdə təhlükəsiz əraziyə köçürmək istəyir. Daha sonra satın alınaraq bir qul alverçisinin karvansarasının həyətində saxlanılan fermer qızı da onlara qoşulur. Çox keçmir ki, kəndlilər də onlara qoşulur. Lakin əvvəlcədən nəzərdə tutulmamış bu hal generalın işlərini çətinliyə salır. Hətta iş o yerə gəlib çatır ki, kəndlilər şahzadənin qızıllarını götürüb aradan çıxmağa çalışırlar. Beşlik ümidsiz halda çətin bir qərar qəbul edirlər. Onlar qızıl dolu yüklərlə düşmən tərəfinə keçirlər. General və şahzadənin isə yeganə məqsədi vətənin keçmiş əzəmətini bərpa etmək və itirilmiş əraziləri geri qaytarmaqdır.
Dərgahqulu bəy Məfruzlu-Otuziki
Dərgahqulu bəy  Məhəmmədəli  bəy  oğlu Məfruzlu-Otuziki (1799-?) — XIX əsr Qarabağ bəyi, tayfa başçısı.
Ailəsi
Dərgahqulu bəyin  Məhəmmədəli  bəy,  Mirzalı  bəy,  Habil  bəy,   Baxış  bəy, Qanbay  bəy, Tеymur bəy  adlı  oğulları  vardı.
McLaren (Formula-1 komandası)
McLaren komandası — 1963-cü ildə, Yeni Zellandiyalı Bruce McLaren (1937-1970) tərəfindən qurulmuş Formula 1 komandasıdır. McLaren Mercedes adıyla yarışan komanda Scuderia Ferraridən sonra ən uğurlu komandadır. Hal-hazırda Vodafone McLaren Mercedes adıyla yarışır. Bu komanda Formula 1-dən başqa Indianapolis 500 Mil Yarışı, Kanada-Amerika Challenge Kuboku və Le Mans 24 Saat Yarışı kimi təşkilatlarda da iştirak etmişdi. Məşhur pilot Ayrton Senna da ən uğurlu sezonlarını burada yaşamışdır. Martin Withmarsh tərəfindən idarə olunan komanda McLaren Groupun bir quruluşu olan McLaren Racing tərəfindən nəzarət edilməkdədir. 1999-ci ildə Mercedes komandanın 40 faiz hissəsini satın almışdır. Ron Dennis və Mansour Ojjeh'nin 30 faiz hissəsi vardır. Son illərdə Mersedesin, komandanın hamısının alacağı haqqında söz-söhbətlər tez-tez qarşımıza çıxır. McLarenin 11 sürücülər çempionluğu, 8 komanda çempionluğu var. 2007-ci ildə günahkar olduqları casusluq skandalı səbəbiylə bütün balları silinmişdir.
Uğurlar
Sürücülər Çempionluğu: 11
Komandalar Çempionluğu: 8
Yarış Qazanma: 156
Podyumlar: 417
Bir mövsümdə ən çox xal: 199
Məşhur McLaren Pilotları
Bruce Mclaren
James Hunt
Alain Prost
Keke Rosberg
Niki Lauda
Ayrton Senna
Gerhard Berger
Mika Häkkinen
David Coulthard
Fernando Alonso
Heikki Kovalainen
Jenson Button
Serxio Perez
Kevin Magnussen
Stoffel Vandoorne
Karlos Sayns
Lando Norris
Daniel Rikiardo
Tot
Tot (yun.Θόουτ, Θώθ, Thoth)- Qədim Misir mifologiyasına görə müdriklik və yazı tanrısı.
Haqqında
Qədim mənbələrda Tot "əlifbanı icad edən və magiyanın himayədarı kimi" tanıdılır.
Sitayiş yerləri
Tot Allahına əsas sitayiş mərkəzi Şmun və ya Eşmunen (Hermopol) şəhəri idi.. Məhz bu şəhərdə Tota sitayişlə bağlı əsas şəbəd yerləşirdi. Bundan başqa Baxe, Per-abe, Urite, Ta-ure, Talmise, Pselkete, Sene, Xate, İa-ca-Mutete Ta-seti (Takense), Rexue, Xeserte və Abidos çəhərlərində də Tot allahının şərəfinə inşa edilmiş məbədlər var idi..
Taun (roman)
Taun  Alber Kamyunun 1947-ci ildə yayımlanan romanıdır. Kamyu romanda Əlcəzairin Oran şəhərində baş verən taun epidemiyasını müxtəlif sətiraltı ifadələr ilə məna verərək anladıb. Kitabda edilən bənzətmələrin ən vacibi bütün Avropaya, sanki qara taun kimi yayılan faşistlərin Fransanı işğal etməsidir. Fransanın İkinci Dünya Müharibəsi əsnasında məruz qaldığı alman işğalı və Fransada işğala qarşı yaranan Müqavimət (Résistance) hərəkəti romanda vəbaya qarşı alınan tədbirlər ilə əlaqələndirilir. Kitabın sonuna qədər dastançının şəxsiyyəti naməlum qalır.
İnsanların həyatla ölüm arasında qaldığı incə xətti taun adını verərək təsvir edən Kamyu dolayı yoldan ateizmi də müdafiə edir.
Romanın başlıca xüsusiyyətlərindən biri də əhvalatın yaşandığı Oran şəhərini oxucuya şəhəri görmüş kimi əks etdirməsidir.
Mövzusu
Keşiş Paneluo taunu insanların bu günə kimi işlətdikləri günahların cəzası olaraq görür və bu cəzaya layiq olduqlarını düşünür. Tanrının varlığına inanmayan Həkim Bernar Ryö isə taunu bir pislik olaraq qəbul edir və pisliyə qarşı mübarizə aparmalı olduğuna inanır. İnsanları sevir, onlara kömək etməyə çalışır.