cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Revanşizm
Məhdudlaşdırıcı amillər olmadıqda, sözlərdən, şüarlardan və çağırışlardan sadə bir qisas alma arzusu çox vaxt ideologiyaya çevrilir və dövlət siyasətinin əsaslarından birinə çevrilir (məsələn, Birinci Dünya müharibəsindən sonra Almaniyada baş verən hadisələr .).
Fransa
300px|thumb|right|1917-ci ilə aid Fransa təbliğat afişasında, Prussiya ətraf ərazilərə caynağını uzadan dəniz fili kimi təsvir edilmişdir. XVIII əsrin məşhur sitatı ilə belə izah olunur: "Hələ 1788-ci ildə Onere Mirabo müharibənin Prussiyanın Milli Sənayesi olduğunu söyləyirdi." Revanşizm termininin meydana gəlməsi və yayılması tarixi 1870-ci illərdən Fransada başlayır. Fransa revanşizmi, xüsusən Fransa–Prussiya müharibəsindəki məğlubiyyətdən sonra Elzas-Lotaringiyanın itirilməsi səbəbi ilə Almaniyaya qarşı dərin bir acı, nifrət və intiqam tələbi hissi idi. Revanşizm tələbləri cəmiyyətin bütün sahələrində təbliğ edilirdi. Xüsusən məğlubiyyətlə alçaldılmanı vurğulayan rəsm əsərləri Fransada geniş yayılmışdı. Onlardan Alfons de Nevilin tərəfindən çəkilən rəsm əsərlərinə böyük tələbat yarandı.
Radikal respublikaçıların nümayəndəsi olan Jorj Klemanso Respublikanı Elzas-Lotaringiyanın itirilməsini unutdurmaq və onu qaytarmaq hədəflərindən yayındıracaq Afrikada yeni ərazilərin tutulması ilə kompensasiya edilməsinə qarşı çıxırdı. Jul Ferri hökuməti 1880-ci illərin əvvəllərində bir sıra koloniyaları tutduqdan sonra, Klemanso 1889-cu ildə respublikanı devirəcəyini düşünən general Revanche ləqəbli məşhur şəxsiyyət Ceorci Ernest Bulanjeyə dəstək verirdi. Bu ultranationalist ənənə 1921-ci ilə qədər Fransız siyasətini təsir altına saxlamışdı. Fransanın böyük çətinliklə də olsa, Rusiya imperiyası ilə müttəfiqliyə getməsinin əsas səbəblərindən biri bu oldu. Nəticədə 1894-cü ildə Fransa-Rusiya ittifaqı yarandı. Sonradan Böyük Britaniya imperiyasının onlara qoşulması ilə üç böyük müttəfiqdən ibarət Antanta meydana gəldi. Birinci Dünya müharibəsinin əsas gücləri sayılan Fransa, Böyük Britaniya və Rusiya ittifaqının yaranmasında əsas amillərdən biri revanşizm oldu.
Almaniya
Almaniyada revanşist hərəkatı Birinci Dünya müharibəsindəki itkilərə cavab olaraq meydana gəlib inkişaf etdi. Revanşizm ideyası Almaniyada, Veymar Respublikası dövründə daha da güclənmişdi. Almanların Versal sülh müqaviləsi ilə ərazilərinin 10% -ni niyə itirməsinin izah edə bilən ideya "almanların nəyi vardısa, yenidən almanların olmalıdır" şüarı irəli sürülmüşdü. Revanşist hissləri, ərazi və siyasi genişlənmə ideyaları alman xalqının Hitlerə geniş dəstək verməsinin əsas səbəblərindən biri oldu və nəticədə yeni bir məğlubiyyət və yeni bir revanşizmin artmasına səbəb oldu. Almaniyada revanşist hərəkat Elzas-Lotaringiya, Polşa dəhlizi və Sudet vilayətinin yenidən birləşdirilməsini tələb edirdi (bax: Bohemya, Moraviya, Sileziya - Birinci Dünya müharibəsindən sonra parçalanana qədər Avstriya İmperiyası və Avstriya-Macarıstanın hissələri).
SSRİ-də İkinci Dünya müharibəsindən sonra "revanşizm" sözü ən çox Qərbi Almaniyadakı müəyyən dairələrin nasist Almaniyasının məğlubiyyətindən sonra Potsdam konfransının qərarı ilə Polşa, SSRİ və Çexoslovakiyaya verilmiş Almaniya ərazilərini geri qaytarmaq istəklərinə istinad edirdi
AFR-də bir neçə onlarla revanşist təşkilat fəaliyyət göstərirdi, bunlardan ən böyüyü "Sürgün İttifaqı" (, qısaldılmış BdV), (1957-ci ildən), "Alman Əsgərləri İttifaqı", "Vətənə qayıtmış şəxslər İttifaqı", "Keçmiş SS Hərbçilər İttifaqı”, “Polad Dəbilqə ” və başqaları mövcud idi. Oder-Neyse sərhədi AFR tərəfindən yalnız 1970-ci ildə tanındı. Sonra yalnız mövcud olduğu kimi və 1990-cı ildə yenidən nəzərdən keçirilməyən son olaraq qəbul edildi. 250px|thumb|right|Keçmiş [[Köniqsberq|Könisberq, hazırkı Kalininqrad vilayətinin xəritəsi.]] Artıq birləşmiş Almaniyada "Alman Xalq Birliyi" (, qısaldılmış DVU), "Könisberq Uğrunda Hərəkat", "Şərqi Prussiaya kömək üçün hərəkat", "Alman-Russiya ümumi hərəkat - Şimal-Şərq Prussiyaya dəstək" (qısaca."Prussiya hərəkatı"), "Şərqi Prussiya hərəkatı", "Şərqi Almaniya Birliyi" Kalininqrad vilayətinin - keçmiş Şərqi Prussiyanı geri qaytarmaq üçün yollar axtarır. 2000-ci ildə İkinci Dünya müharibəsindən sonra Polşaya verilən vaxtilə Sileziyada yaşamış almanların itirilmiş əmlaklarını geri qaytarmağın yollarını tapmağa çalışan "Prussiya etibat cəmiyyəti" yaradılmışdı. Buna baxmayaraq, müasir Almaniyada sağ yönümlü partiyalar, Rusiya Federasiyası ilə münasibətlərin ciddi şəkildə pisləşməsindən qorxduqları üçün Şərqi Prussiyanın geri qaytarılması məsələsini fəal şəkildə müzakirə etmirlər.
Federal Bavariya əyalətinin, almanların Sudetdən çıxarılması ilə əlaqədar Çexiya respublikasına qarşı iddialarını da dayanmır. E.Beneş (o dövrdə Çexoslovakiya Prezidenti), 1945-ci ildə Almanların Sileziya və Cənub-Şərqi Avropadan qovulması ilə əlaqədar Potsdam Konfransının qərarı ilə 3 milyon Sudet aAlmanının qovulmasına və mülklərinin müsadirə edilməsinə icazə vermişdi. Məcburi mühacirlərin sığındığı Bavariya bu fərmanların ləğvinin Çexiya respublikasının Avropa Birliyinə qəbulu zamanı şərt kimi qoymuşdu. Bu səbəbdən Çexiya parlamenti xüsusi dekret vermişdi. Bununla belə Lissabon müqaviləsinin müddəalarına baxmayaraq, Sudetin alman icması hələ də 1919-cu ildən bəri Sudetlandın Çexoslovakiya tərəfindən “işğal olunduğunu”, heç bir zaman qanuni olaraq bu ölkəyə aid olmadığını və sürgündə olan almanların da humanitar fəlakətin qurbanları olduğunu açıq şəkildə elan etmişdir. .
İtaliya
Artıq 1946-cı ildə İtaliyada keçmiş diktator Benito Mussolininin tərəfdarları faşist yönümlü "İtalyan Sosial Hərəkatı" (Movimento Sociale Italiano, MSI) təşkilatını yaratdılar (1972-ci ildən - "İtalyan İctimai Hərəkatı - Milli Qanun" (Movimento Sociale Italiano - Destra Nazionale MSI-DN). Onlar güclü icra hakimiyyətinin dirçəlməsini və hökumətin sosial sahəyə təcavüzkar müdaxiləsini (Mussolini dövründə olduğu kimi) müdafiə edirdi. Partiya 1995-ci ildə buraxıldı, lakin eyni il "Milli İttifaq" adı altında yenidən bərpa edildi.
Seçkilərdə "Milli İttifaq" İtaliyanın keçmiş Səhiyyə Naziri Françesko Storasenin rəhbərlik etdiyi başqa bir revanşist İtalyan gənclər partiyası "Sağ Qüvvələr"lə fəal şəkildə əməkdaşlıq edir.
Rusiya
2014-cü ilin aprelində Krım yarımadasının Rusiya Federasiyası tərəfindən ilhaq edilməsi, Qərb və Ukrayna liderlərinin Rusiyanın separatçı Donbass bölgəsindəki etnik rusların separatçı hərəkətlərini dəstəklədiyinə dair ittihamları ilə birlikdə, Qərbin bir sıra tanınmış media qurumları tərəfindən Kremlin və Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin revanşist siyasətinin sübutu kimi istinad edilmişdir.
Bəzi rus millətçiləri Alyaskanı geri qaytarılması lazım olan Rusiya ərazisi hesab edirlər. Alyaska 1867-ci ildə Rusiya tərəfindən ABŞ-yə qanuni olaraq satılmışdır.
Finlandiya
Fin cəmiyyətində 1939-1940-cı illər 1939-1940 və 1941-1944 sovet-fin müharibələri nəticəsində Finlandiyanın itirdiyi ərazilərin qaytarılması ilə bağlı mübahisələr (əksər qeyri-rəsmi), əksər tarixçilərin və siyasətçilərin fikrincə Fin revanşizmi kimi xarakterizə edilə bilməz. Belə ki, 1939-cu ildə təcavüzkar tərəf SSRİ olduğundan və 1941-1944-cü illərdəki Sovet-fin müharibəsində Finlandiyanın mövqeyi bu təcavüzə birbaşa cavab hərəkəti idi. .
Yaponiya
right|thumb|250px|Mübahisəli cənubi [[Kuril adaları.]] 1948-ci ildə Yaponiya militarizmi mühakimə olundu, təşkilatçılar Uzaq Şərq üzrə Beynəlxalq Hərbi Tribunal tərəfindən məhkum edildi. Yaponiya təcavüzkar kimi tanındı və beynəlxalq hüquqa uyğun olaraq, bir sıra ərazilərdən məhrumetmə və silahlı qüvvələrə məhdud sahib olmaq hüququ daxilində cəzalandırıldı.
1954-cü ildə Yaponiya Özünümüdafiə Qüvvələrini yaradıldı, eyni zamanda revanşizm ideologiyası ölkənin ictimai şüuruna tətbiq etdi. İtirilmiş "şimal ərazilərinin" - Habomai arxipelaqı və cənub Kuril adaları - Kunaşir, İturup və Şikotanın qaytarılması üçün tələblərin təbliği başladı.
1968-ci ildə Yaponiya parlamenti Okinava və Şimali Bölgələr məsələləri üçün xüsusi komitələr yaratdı və Şimali Bölgələr üzrə nazir vəzifəsini təsis etdi. Milli Xəritəçəkmə Təşkilatı, Yaponiyanın ümumi ərazisinin hesablanmasına Habomai adaları qrupunu (Şikotan, Kunaşir və İturup daxil) daxil etmiş və müvafiq xəritələr buraxmağa başlamışdı. 1983-cü ildə Yaponiyada hər hansı bir yapona daimi yaşayış yeri olaraq Kunaşir, Şikotan, İturupu göstərmək və ya ailəsinin orada yaşamasından asılı olmayaraq rəsmi olaraq qeydiyyatdan keçmək hüququnu verən qanun qüvvəyə mindi. .
Rusiyaya qarşı iddialara əlavə olaraq, Yaponiya Cənubi Koreyanın nəzarətində olan Liankur adalarının da geri qaytarılmasını tələb edir.
Şağlaser
Şağlaser — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Revanşizm
Polşa
1920-1930-cu illərdə Polşa Almaniya, Rusiya və Avstriya-Macarıstan imperiyaları tərəfindən işğal edilmiş etnik Polşa torpaqlarını geri almağa çalışırdı.
Şağlaser
Tarixi
Şağlaser Lənkəran rayonunun şimal hissəsində dağətəyi bölgədə yerləşən etnik talış kəndidir. Ehtimallara görə Şağlaser toponiminin mənşəyi talış dilində "şah", "ğala" və "sə" sözlərinin sintezindən yaranmışdır və hərfi mənası azərbaycan dilində "şah qalasının başı" anlamına gəlir.
Revanşizm
Polşa
Polşa cənub istiqamətində irəliləmək, hətta Qara dənizdə Polşa varlığı xəyalları ilə yaşayan revanşist güclər var idi. Başqalarının revanşist iddialarının qurbanı olan Versal konfransının müəyyənləşdirdiyi sərhədləri də sabit görünmürdü. 1938-ci ildə Münhen konfransında Çexiya dövləti parçalandıqda, Polşa Teşçen bölgəsinin parçalanmasını tələb edərək Praqaya özünün ultimatumunu verdi. Çexiya hökuməti müqavimət göstərməkdə aciz qaldı.
Litva
Etnoqrafik Litva Böyük Litva knyazlığı və litvalılara aid ərazilərin əhəmiyyətli bir hissəsi olaraq, litva dilini bilən və ya özlərini litvalı hesab etdiklərindən asılı olmayaraq, orada yaşayan bütün insanlar olaraq təyin edən bir anlayış idi. Konsepsiya "tarixi Litva"nın, Hersoqluğun ərazilərinin və litva dilinin çox danışıldığı ərazinin "dilçi Litva" nın əksinə idi.
Macarıstan
250px|thumb|right|[[Trianon sülh müqaviləsi|Trianon müqaviləsi: Macarıstan Krallığı torpaqlarının 72%-ni və 3.3 milyon nəfər etnik macar mənsubunu itirdi.]] Böyük Macarıstan ideyası, heç olmasa Macarıstanın qonşu ölkələrində macarların sıx yaşadığı ərazilər üzərində nəzarəti bərpa etməyi hədəfləyən Macar revanşizmi ilə əlaqələndirilir. 1920-ci il Trianon müqaviləsinin nəticəsi bu günə qədər Macarıstanda Trianon faciəsi kimi xatırlanır. Bir araşdırmaya görə, macarların üçdə ikisi 2020-ci ildə qonşu ölkələrin bir hissəsinin özlərinə aid olması fikrini dəstəkləyir.
Meksika
Bəzi meksikalı millətçilər ABŞ-nin cənub-qərb hissəsinin geri qaytarılması lazım olan Meksika ərazisi hesab edirlər. Bu ərazi Meksika-Amerika müharibəsi nəticəsində Texasın ilhaqında (1845) və ABŞ-yə verilənə qədər (1848-ci ildə Texasın verilməsi) Meksikaya aid idi.
Argentina
1994-cü ildə Argentinanın ərazilərə iddiası konstitusiyasına əlavə edilmşdir.
Ərəb ölkələri
Ərəb revanşizmi Ərəb-İsrail qarşıdurması əsnasında İsrail dövlətinə qarşı müharibəyə başlatan, lakin nəticədə hərbi və siyasi məğlubiyyətlərə uğrayan ərəb dövlətləri tərəfindən dəstəklənir.
Şağlaser
Əhalisi
Əhalisinin sayı 5 mindən çoxdur.Şağlaser kəndi xüsusi elm xadimləri və qabaqcıl şəxsləri ilə məşhurdur.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatçılıq sahələri faraş tərəvəzçilik və maldarlıqdır.
Homofobiya
[[Fayl:Societal_attitudes_towards_homosexuality_2013.svg|right|thumb|300x300px|Siz homoseksual münasibətləri məqbul hesab edirsinizmi? “Bəli” cavabını verən respondentlərin faizi (2013):
]] Homofobiya (  "oxşar, eyni"  "qorxu") - homoseksuallığa və ya LGBT+ ( lezbiyan, gey, biseksual və transgenderlər ) kimi tanınan və  qəbul edilən insanlara qarşı mənfi münasibət və hisslər.
"Homofobiya" termini Avropa rəsmi sənədlərində istifadə olunur, burada bəzi hallarda bu termin irqçilik, ksenofobiya, antisemitizm və seksizmə bərabər qoyulur. "Homofobiya" termini tez-tez tənqid olunur, belə ki, homofobiya klinik mənada bir fobiya deyildir.
Terminin tarixi
"Homofobiya" termini ilk dəfə 1960-cı illərin sonlarında Amerikalı klinik psixoloq Corc Veynberq tərəfindən istifadə edilmişdir. Bir ay sonra “Time” jurnalının üz qabığına həsr olunmuş “Amerikada homoseksual” məqaləsində “homofobiya” sözü işlədildi. İlk dəfə elmi nəşrdə "homofobiya" termini 1971-ci ildə "Homofobiya: Təxmini Şəxsiyyət Profili" adlı məqalədə Kennet Smit tərəfindən istifadə edilmişdir..
2012-ci ildə Veynberq The Huffington Post -dakı bloqunda homofobiyanın rəsmi psixi pozğunluqlar siyahısına daxil edilməsini təklif etdi.
Ensiklopedik təriflər
Encyclopædia Britannica homofobiyanı homoseksual insanlara qarşı mədəni əsaslı qorxu və ya qərəz kimi müəyyən edir ki, bu da qanuni məhdudiyyətlərdə və ya ekstremal hallarda onlara qarşı zorakılıq şəklində özünü göstərə bilər. Ensiklopediya qeyd edir ki, tərkibində “ fobiya ” sözünü ehtiva edən terminlər irrasional qorxulara aid edilsə də, bu halda söhbət romantik və ya seksual müstəvidə olan insanlara qarşı yüngül rəftardan tutmuş tam ikrah hissini əhatə edən mənfi münasibətdən gedir. Vurğulanır ki, homofobiya mədəni cəhətdən müəyyən edilmiş reaksiyadır və homoseksuallığa münasibət müxtəlif mədəniyyətlərdə və zamanla əhəmiyyətli dərəcədə dəyişə bilər.
Oksford lüğəti bu tərifi verir: "Homoseksual insanları bəyənməmək və ya onlara qarşı qərəzli olmaq".
Sosiologiyada homofobiya anlayışı
Bəzi fikirlərə görə, homofobiya homoseksual və biseksual insanlara qarşı izaholunmaz qorxu və qeyri-refleks, irrasional düşmənçilik və ya nifrətlə ifadə olunan fobiyanın bir formasıdır. Homofobiyanın homoseksual xarakterli öz fantaziyalarından qorxması ilə bağlı ola biləcəyi və şüursuz homoseksuallığın əlaməti olduğuna dair fikirlər də var.
Bəzi alimlər homofobiyanı daha geniş şəkildə “ lezbiyan, gey, biseksual və transgender şəxslərə qarşı çəkinmə, qorxu, qərəz, ayrı-seçkilik, təqib və ya zorakılıq hərəkətləri” kimi müəyyən edirlər.
90-cı illərdə ABŞ-da Homofobiya Şkalası Lester Rayt tərəfindən hazırlanmış, şkalanın rus versiyası isə 2017-ci ildə Tuzyak B. B tərəfindən təqdim edilmişdir. .
Hökumət sənədlərində qeyd olunması
Sosial bir hal kimi homofobiya anlayışı Qərbi Avropa sosial-mədəni paradiqması daxilində yaranmışdır. Avropa Parlamentinin 18 yanvar 2006-cı il tarixli “Avropada homofobiya” adlı qətnaməsi   Avropada homofobiyanı “ irqçilik, ksenofobiya, antisemitizm və seksizm kimi qərəzlərə əsaslanan homoseksuallığa - lezbiyan, gey, biseksual və transseksual insanlara qarşı irrasional qorxu və ikrah” olaraq təyin edir.
"Homofobiya" termini özü psixi pozğunluq deyil, belə bir xəstəlik Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının Xəstəliklərin Beynəlxalq Təsnifatında və Amerika Psixiatriya Assosiasiyasının Psixi Pozğunluqların Diaqnostik və Statistik Təlimatında yoxdur.
Belə bir fikir var ki, homofobiya ksenofobiyanın bir növüdür və buna görə də ilk növbədə başqalarından, kütlə arasından seçilənlərə qarşı qorxu ilə əlaqələndirilir.
Lesbofobiya, bifobiya və transfobiya
Bəzi mütəxəssislər və fəallar lezbiyanlara qarşı mənfi reaksiyaların xüsusi təyinatı üçün xüsusi bir termin - lesbofobiya terminini təklif etdilər. Fransanın Homofobiya ilə Mübarizə Mərkəzinin nümayəndələrinin fikrincə, belə təcrid ona görə vacibdir ki, lezbiyanlar geylərlə müqayisədə onlara qarşı ayrı-seçkilik faktlarını etiraf etməkdən çəkinirlər, baxmayaraq ki, reallıqda belə faktlar baş verir. Lesbofobiya bəzi spesifik stereotiplərlə əlaqələndirilir, məsələn, qadın idmançıların əksəriyyətinin lezbiyan olduğuna dair şübhələrə görə onlara qarşı qərəzli münasibət. Bəzi mütəxəssislər və fəallar bifobiyanı - biseksuallığa qarşı mənfi münasibət və hissləri də qeyd edirlər. Transfobiya isə cinsi oriyentasiyasından asılı olmayaraq transgender insanlara qarşı mənfi münasibətdir.
Homoseksualların sağlamlığına təsirləri
Araşdırmalar göstərir ki, homoseksuallar heteroseksuallara nisbətən psixi pozğunluqlardan daha çox əziyyət çəkirlər. Homofobiyanın sağlamlığa vurduğu fəsadlarla əlaqələndirilən azlıqların stres nəzəriyyəsi ilk dəfə 1977-ci ildə Virciniya Bruks tərəfindən doktorluq dissertasiyasında qeyd edilmişdir. 2003-cü ildə bu nəzəriyyə psixiatrik epidemioloq İlon Meyer tərəfindən genişləndirilmişdir. Onun nəzəriyyəsinə görə, homoseksuallarda və heteroseksuallarda psixi pozğunluqların yayılmasında fərqliliklərin səbəbi azlıqların stressidir. Azlıqların stressi damğalanmış sosial qruplardan olan insanların yaşadığı əlavə xroniki sosial stressdir. Azlıqların stressi bir neçə prosesdən ibarətdir: obyektiv stresli hadisələr və şərait, azlıq üzvlərinin özləri tərəfindən belə hadisələrin gözləntiləri və mənfi sosial münasibətlərin daxililəşdirilməsi. Bir çox cəhətdən LGBT fərdinin üzləşməli olacağı nəticələrin şiddəti onun şəxsiyyətinin xüsusiyyətlərindən asılıdır: şəxsiyyətin əhəmiyyəti, bu kimliyə münasibət, bu kimliyin digər kimliklərlə inteqrasiyası. Nəhayət, LGBT icmasının və başqalarının dəstəyi LGBT insanlara stressin öhdəsindən gəlməyə kömək edə bilər; şəxsiyyəti gizlətmək isə stresə səbəb ola bilər.
Əlavə tədqiqatlar homofobiya ilə üzləşən insanlarda depressiya, narahatlıq, PTSP, intihar və psixoaktiv maddələrdən asılılığın yaranması kimi halları təsdiqlədi. Bundan əlavə, homofobiyanın fiziki sağlamlığa da təsirləri aşkar edilmişdir: stress hormonlarının səviyyəsinin artması, fiziki zədələr, ürək-damar xəstəlikləri və həzm pozğunluqları homofobiya ilə əlaqələndirilmişdir.
Valideynləri tərəfindən homoseksualların qəbul olunmaması onların psixi sağlamlığına, özünə dəyər verməmək və narkotik maddələrdən sui-istifadə riski üçün zəmin olduğu sübut edilmişdir. Bir araşdırmaya görə, valideynləri tərəfindən rədd edilən gənc gey, lezbiyan və biseksual insanların depressiyaya düşmə ehtimalı 5,9 dəfə, intihara cəhd etmə ehtimalı 8,4 dəfə, narkotik maddələrdən istifadə etmə ehtimalı 3,4 dəfə çoxdur.
İnstitusional homofobiya LGBT sağlamlığına əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir. Araşdırmalar göstərdi ki, LGBT insanları və eynicinsli nikah hüquqlarını qoruyan qanunların olmaması LGBT insanlar arasında psixi pozğunluqlar və intihar riskinin artması kimi nəticələrə gətirib çıxarır.
Səhiyyə sahəsində ayrı-seçkilik LGBT insanlara mənfi təsir göstərə bilər. İngiltərədə aparılan sorğuda LGBT insanların 13%-i tibbi xidmət almaqda ədalətsizliklə üzləşib, 23%-i tibb işçilərindən LGBT insanlara qarşı təhqirlər eşidib. Nəticədə LGBT insanların 14%-i ayrı-seçkilik qorxusu ilə həkimə getməkdən çəkinir. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bəyan edir:"Tədqiqatlar göstərdi ki, cəmiyyətdə, eləcə də səhiyyə sistemlərində stiqmatizasiya və maarifləndirmənin olmaması səbəbindən LGBT icmasının üzvləri səhiyyə xidmətlərindən istifadə edə bilmirlər. Keyfiyyətsiz qayğı ilə yanaşı, onlar əhalinin digər üzvləri üçün nəzərdə tutulan səhiyyə xidmətlərindən də məhrum edilə bilərlər. Bu mənfi təcrübələr depressiya, narahatlıq pozğunluqları, psixoaktiv maddələrdən asılılığı, intihar düşüncələri və cəhdlərinin daha yüksək ehtimallarına səbəb olur."
Əmək diskriminasiyasının fəsadları
2012-ci ildə Avropada LGBT insanların 11-30%-i məşğulluq sahəsində diskriminasiyaya məruz qaldıqlarını bildirmışdilər. LGBT insanlar işə qəbulda və irəliləyişdə ayrı-seçkilik, iş yerində təhqiredici şərhlər və cinsi oriyentasiyalarına görə işdən çıxarıldıqlarını bildirirlər. Tədqiqatçılardan biri, Roçester Universitetinin klinik və sosial psixologiya professoru Riçard Rayan qeyd edir: Tədqiqatlar ABŞ və Almaniyada aparılan dörd ayrı təcrübəni əhatə edir. Dörd eksperimentin hər birində 160 tələbə iştirak edib. Əldə edilmiş məlumatlar psixoanalitik nəzəriyyə üçün yeni empirik sübutlar təqdim edir ki, bəzi zahirən heteroseksual olaraq görünən insanların geylərə və lezbiyanlara qarşı qorxu, narahatlıq və ikrah hissi onların özlərində basdırılmış homoseksual istəklərinin nəticəsi ola bilər. .
Səda mətbəəsi
"Səda" mətbəəsi — Mətbəə Azərbaycan ədəbiyyatı, mədəniyyəti və mətbuat tarixində görkəmli yeri olan Haşım bəy Vəzirov tərəfindən təsis edilmişdi. Özünün müstəqil qəzet nəşr etmək istəyini Hacı Zeynalabdin Tağıyevə bildirən Haşım bəy Vəzirov Bakı Bələdiyyə İdarəsinə rəsmi müraciət edərək "Təzə həyat" adlı mətbu orqanın nəşrinə icazə istəyir. Haşım bəy Vəzirov olduqca çətin və mürəkkəb şəraitdə "Təzə həyat"ın çapına razılıq alır. "Təzə həyat" qazeti ilə yanaşı, "İttifaq", "Səda" və "Sədayi-həqq" kimi qazetlərin də çap hüququnu əldə edir. Üç il sonra, yəni 1910-cu ildə "Səda" mətbəəsinin ilk sayının nəşrinə başlayır.
Mətbəənin yarandığı dövrdə ictimai vəziyyət
XX əsrin əvvəllərində Rusiya imperiyası daxilində baş verən inqilabi hadisələr, müstəmləkəçilikdən, milli ayrı-seçkilikdən əziyyət çəkən xalqların etirazları rejimin daxili qayda-qanunlarının sərtləşdirilməsinə səbəb oldu. İmperiyanın bu sərt qayda-qanunları Bakıda da hiss edildi. Bakı general-qubernatoru polis departamentinə 1901-ci il 14 noyabr tarixli tamamilə gizlin məlumatında əhali arasında məzhəb məsələsinə, məxsusi olaraq İran və Türkiyəyə münasibətə, panislamizmə, gənc türklərlə əlaqəyə diqqət yetirməyi tapşırdı. Bakı general-qubernatoru Azərbaycanın Avropa təhsili görmüş, milli düşüncəli bir qrup ziyalısının izlənilməsini, onların fəaliyyətlərinin təftişini Jandarm İdarəsindən tələb edirdi. İzləniləcək ziyalıların siyahısında Azərbaycan jurnalistikasının tanınmış nümayəndələri Həsən bəy Zərdabinin, Əlimərdan bəy Topçubaşovun, Əhməd bəy Ağaoğlunun, Nəriman Nərimanovun, Haşım bəy Vəzirovun, Sultan Məcid Qənizadənin, Əliabbas Müznibinin adları var idi. Çar Rusiyasının Qafqazdakı canişinliyinin təqib və təhdidlərinə baxmayaraq, Azərbaycan xalqı öz istiqlalı, azadlığı uğrunda mübarizə aparır, müxtəlif ideoloji-siyasi cərəyanları təmsil edən partiyalarda, hərəkatlarda təmsil olunurdular. 1911-ci ilin oktyabr ayından sonra Müsavat Partiyasının yaranması ilə ölkədə "türkləşmək, islamlaşmaq, müasirləşmək" şüarı aparıcı milli mətbu orqanların əsas şüarına çevrildi.
Mətbəənin yaranması
250px|thumb|Haşım bəy Vəzirov "İttifaq"ın 221-ci nömrəsində islam dinindən sui-istifadə edib, fanatizmi, cəhaləti yayanların ciddi tənqid olunması "İttifaq"ın bağlanmasına səbəb oldu. Senzorun verdiyi məlumatlar əsasında H.Vəzirov cəzalandırıldı və Bakı Şəhər İdarəsi rəisinin əmri ilə "İttifaq" 1909-cu ilin oktyabr ayının 3-də bağlandı. H.Vəzirov baş verən bu hadisələrdən sonra ruhdan düşmədi, "Səda" adlı qəzetin nəşri üçün çalışdı. Nəhayət, 1910-cu ilin mart ayının 9-da "Səda"nın nəşri qanuniləşdi. Vəzirov qəzetin çapına icazə alsa da, vaxtında onun nəşrini həyata keçirə bilmədi. "Səda"nın ilk sayı icazə alındığı vaxtdan yeddi ay sonra, oktyabr ayının 12-də çıxarıldı. Azərbaycan mətbuatının inkişafı naminə böyük çətinliklərə sinə gələn Haşım bəy Vəzirovun ən böyük xidmətlərindən biri "Səda" mətbəəsini yaratmasıdır. O, Nicat Maarif Cəmiyyətindən güzəştli qiymətlə borc aldığı mətbəəni "Səda" adlandırdı. Mətbəəni nizamladıqdan sonra H.Vəzirov qəzet nəşr etməklə yanaşı, kitab çapını həyata keçirməklə də məşğul oldu. Tahirovun tərcüməsində L.N.Tolstoyun "Allah haqqı görər, amma tez aşkar etməz" əsəri 1913-cü ildə oxuculara çatdırılmışdır.
Mətbəənin fəailiyyəti
Mətbəədə çox sayda Azərbaycan ədiblərinin əsərləri, dini kitablar, dərsliklər çap olunurdu. 1910-cu ildə nəşrə başlayan "Səda" mətbəəsi elə həmin il "Səda" məktəbinin müəllimi Cəfər Bünyadzadənin sadə dillə qələmə aldığı, uşaqlar üçün nəzərdə tutulan "Mən məktəb istəyirəm" kitabını çapdan buraxdı. Mətbəə əsasən 1911-1913-cü illər arasında daha məhsuldar fəaliyyət göstərmişdi. 1911-ci ildə mətbəədə Nəcəf bəy Vəzirovun "Ağa Kərim xan Ərdəbilli" və "Vay şələkküm, mələkküm" kitabları işıq üzü görmüşdü. Həmin ildə Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin "İki hekayə", 1912-ci ildə isə "Üç hekayə" kitabı çap olunmuşdu. M.S.Ordubadinin, Mehdi bəy Hacıbababəyovun, Seyid Hüseynin, Cəfər Bünyadzadənin əsərləri "Səda" mətbəəsində nəşr olunmuş, dövrün oxucu kütləsinin maariflənməsinə səbəb olmuşdur. Kitab çapında Vəzirov tərcümə əsərlərinə də xüsusi fikir verirdi. Rəsul bəy mətbəənin çap etdiyi tərcümə kitabları arasında Kilforun yazdığı "Həzrəti Məhəmməd haqqında Amerika müvərrixi Kilforun rəyi" əsəridir. Onu Abdinzadə Namidər dilimizə tərcümə etmişdi. Mətbəədə çap olunan bir çox kitabın redaktəsini, hətta korrektorluğunu da H.Vəzirov öz üzərinə götürmüşdü. "Səda"nın məsləyinə gəlincə redaktor-naşir Vəzirov bu barədə yazırdı: Qəzetin məsləki millətimizin tərəqqi və təalasına çalışıb müsəlmanları ittifaq və ittihada dəvət etməkdən ibarət olacaq, dili isə türk, sadə Azərbaycan dili olacaq
Bu qəzetin nəşrindən sonra da yerli hakimiyyət orqanları, Senzura Komitəsi əməkdaşları H.Vəzirovun sakit tərzdə qəzetçilik işi ilə məşğul olmasına imkan vermədilər. Bütün təqib, təzyiq kampaniyasına, həbsinə və cərimələnməsinə baxmayaraq, Vəzirov öz məfkurə istiqamətini qətiyyətlə müdafiə edə bildi.Bütün bu işlər H.Vəzirovun Azərbaycan jurnalistikası ilə yanaşı, mətbəəçiliyin inkişafında da göstərdiyi böyük xidmətlərdir. Bəzi hallarda Haşım bəy "zərərli məqalələr" yazdığını Bakı Şəhər İdarəsi rəisinə, polis idarəsinə, jandarma rəisinə bildirmişdisə də, bu, yalnız manevr idi, fikri yayındırmaqla bağlanmış qəzetlərin çapına yenidən icazə verilməsi üçün atılırdı. 1909-cu ilin oktyabrından 1911-ci ilin avqustunadək "Səda"nın 479 nömrəsi çıxmışdır. 1911-ci ilin avqust ayının 14-də qəzet bağlandı.
Əks kəşfiyyat
Əks-kəşfiyyat, kəşfiyyata qarşı durmaq, onların vəzifəsi düşmənin və ya digər ölkələrin kəşfiyyat idarələri tərəfindən həyata keçirilən kəşfiyyata qarşı mübarizə, düşmənlərin və düşmən kəşfiyyat orqanlarının kəşfiyyat məlumatları toplamasının qarşısının alınması və ya əldə ediləcək məlumatları manipulyasiya etməkdir.
Milli kəşfiyyat orqanları, buna əsaslanan ölkələrin təhlükəsizliyi hücum üçün həssasdır. Dövlətlər əks-kəşfiyyat idarələrini xüsusi məqsədlər üçün xüsusi xidmət orqanlarından ayrı və müstəqil şəkildə təşkil edirlər.
Əksər ölkələrdə əks kəşfiyyat orqanları birdən çox agentliyin nəzdində düşmən kəşfiyyatına qarşı mübarizə aparır. Türkiyədə Milli Kəşfiyyat Təşkilatı, İngiltərədə Security Service əks kəşfiyyat orqanlarına nümunə göstərilə bilər. Əksər hallarda əks kəşfiyyat agentliklərinin birbaşa polis gücündən istifadə etmə hüququ yoxdur; lakin qanun çərçivəsində yerli təhlükəsizlik qüvvələrindən istifadə edə bilər və ya detektiv qüvvədən istifadə etmək səlahiyyəti olan qurumlar yarada bilərlər. İngiltərədə Təhlükəsizlik Xidməti nəznində (Security Service) “Xüsusi şöbə” (Special Branche) adlandırılan və Milli Təhlükəsizlik məsələlərində detektiv qüvvədən istifadə etmək səlahiyyətinə sahib olan xüsusi bir ofis mövcuddur. Rusiyada FSB, Polşada Służba Kontrwywiadu Wojskowego, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego kimi təşkilatlar bir çox daxili təhlükəsizlik agentliklərinə birbaşa əmrlər verirlər.
Sesil Frank Pauell
Sesil Frank Pauell (Cecil Frank Powell; ) — İngilis fiziki, “nüvə proseslərinin öyrənilməsi üçün fotoqrafik metodun işlənib hazırlanmasına və bu üsul vasitəsilə mezonların kəşfinə görə” 1950-ci ildə fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı olmuşdur.
Həyatı
Pauell 1903-cü ilin dekabr ayında İngiltərədə anadan olmuşdur. Valideynləri çox kasıb olduğuna baxmayaraq, övladlarına yaxşı təhsil vermişdilər. 1921-ci ildə Pauell Kembric Universitetinin kolleclərinin birində oxuyaraq təqaüd alırdı (müsabiqə əsasında) və həmən universiteti 1925-ci ildə elm sahəsində fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
Elmi karyerasına Ernest Ruterfordun rəhbərlik etdiyi Kavendiş Laboratoriyasında başlamışdır. 1928-ci ildə Kembricdə təhsil aldıqdan sonra Pauell Bristol Universitetində yeni fizika laboratoriyasında çalışmağa başlamışdır və karyerasının qalan hissəsini burada keçirmişdir, 1948-ci ildə professor, 1964-cü ildə isə laboratoriya direktoru vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir.
Elmi nailiyyətlər
Pauell eksperimental işi nəticəsində ağır atomaltı hissəciyi olan pimezonu kəşf etmişdir. Pauellə əməkdaşlıq edənlər Cüzeppe Okkialini, H. Mürxerd və gənc braziliyalı fizik Çesare Lattes idi. Nobel mükafatı ilə yanaşı, Pauell Lomonosov medalına da layiq görünmüşdür.
O, həm də 1955-ci ildə Rassel-Eynşteyn Manifestini imzalayanlardan biri olmuşdur. 1947-ci ildə Pauellin Bristol qrupu kosmik şüalanmada yeni bir hissəciyi müəyyən etmişdir. Pauel digər iki alimlə birlikdə π-mezonunu kəşf etmişdir və bu subnüvə hissəciyinin nüvə reaksiyalarında əmələ gəldiyini və uçuş zamanı tez parçalanaraq µ-mezonunu meydana gətirdiyini göstərmişdir. Kəşf mürəkkəb elmi problemləri həll etmiş və elementar hissəciklər fizikasında yeni dövrün başlamasına kömək etmişdir.
Pauell eksperimental işi nəticəsində ağır atomaltı hissəcik olan pimezonu kəşf etmişdir. Pauellə əməkdaşlıq edənlər Cüzeppe Okkialini, H. Mürxerd və gənc braziliyalı fizik Çesare Lattes idi. Pion, atom nüvəsi nəzəriyyəsində güclü qüvvənin ötürülməsindən məsul olan hissəcik Hideki Yukava tərəfindən 1935-ci ildə proqnozlaşdırmışdır.
Nobel mükafatı ilə yanaşı, Pauell Lomonosov medalına da layiq görünmüşdür. O, həm də 1955-ci ildə Rassel-Eynşteyn Manifestini imzalayanlardan biri olmuşdur. 1947-ci ildə Pauellin Bristol qrupu kosmik şüalanmada yeni bir hissəciyi müəyyən etmişdir. Pauel digər iki alimlə birlikdə π-mezonunu kəşf etdi və bu subnüvə hissəciyinin nüvə reaksiyalarında əmələ gəldiyini və uçuş zamanı tez parçalanaraq µ-mezonunu meydana gətirdiyini göstərmişdir. Kəşf mürəkkəb elmi problemləri həll etdi və elementar hissəciklər fizikasında yeni dövrün başlamasına kömək etmişdir.
Ədəbiyyat
Lattes, C. M. G., Muirhead, H., Occhialini, G. P. S. & Powell, C. F. Processes involving charged mesons. Nature, 159, 694—697, (1947).
Dimitri Kipiani
Dmitri İvanoviç Kipiani (დიმიტრი ივანეს ძე ყიფიანი, 14 aprel (26), 1814, Mereti, Tiflis quberniyası - 24 oktyabr (5 noyabr) 1887, Stavropol, Rusiya imperiyası) - gürcü siyasətçisi, publisist, yazıçı və tərcüməçisi.
Həyatı
O dövrdə artıq Rusiya imperiyasının bir hissəsi olan Mereti kəndində (Qori yaxınlığında) knyaz ailəsindən törəyən bir ailədə dünyaya gəlmişdir.
1830-cu ildə 1-ci Tiflis zadəgan məktəbini bitirib, sonra onun əsasında yaradılan gimnaziyada müəllim işləyib. 1832-ci ildə Gürcüstanın müstəqilliyi məqsədi ilə gürcü zadəganlarının çar hakimiyyətinə qarşı çevrilişdə iştirak etmışdir. Buna görə Voloqda şəhərinə sürgün edildi və burada qısa müddət qqubernator dəftərxanasında çalışmışdır.
1837-ci ildə Dmitri Kipianiyə Gürcüstana qayıtmağa icazə verildi. O, burada dövlət qulluğuna girdi və 1864-cü ilə qədər qubernatorluqda müxtəlif vəzifələrdə çalışdı. 1861-ci ildə, təhkimçiliyin ləğv etmək islahatı zamanı, Dmitri Kipianiyə Gürcü zadəganları ilə danışıqlar aparmaq və Gürcüstanda təhkimçiliyin ləğv edilməsinin şərtlərini hazırlamaq həvalə edildi. 1862-ci ildəki Kipianinin planına görə, kəndlilər torpaq almadı, ancaq torpaq sahiblərinə kirayə haqqı ödəməli oldular.
15 mart 1864-1870-ci illərdə Tiflis zadəganlarının, sonra 12 avqust 1885-ci ildən 6 avqust 1886-cı ilədək - Kutaisi əyalətlərinin lideri idi. 1876-1879-cu illərdə Tiflis meri olmuşdur.
Dmitri Kipiani Gürcüstanın ictimai və mədəni həyatında fəal iştirak etmişdir. Gürcülər arasında Savadlılığın Təşviqi Cəmiyyətinin və Gürcü Dram Cəmiyyətinin qurucularından olan Qafqaz Aqrar Cəmiyyətinin prezidenti idi. Gürcüstan və Rusiya mətbuatında mütəmadi olaraq oçerk və məqalələr dərc edirdi. O, Şekspiri ilk dəfə gürcü dilinə tərcümə etmiş və gürcü dilinin qrammatikasını yazmışdır.
1886-cı ildə, Laqiaşvili adlı birsi seminariyanın rektoru, keşiş Pavel Çudetski öldürdüyü üçün Tiflis İlahiyyat Seminariyasından qovuldu. Gürcüstanın Rus ekzarxı Pavel (Lebedev) bunun üçün gürcü xalqına anafeme verdi. Buna cavab olaraq, Kipiani ona Gürcüstandan ayrılmasını tələb edən bir məktub yazdı. 6 Avqust 1886-cı ildə III Aleksandrın əmri ilə Kipiani vəzifəsindən kənarlaşdırılaraq Stavropola göndərildi və orada tezliklə aydın olmayan şəraitdə öldürüldü (bəzi mənbələrə görə Simferopolda quldurlar tərəfindən öldürülüb ).
26 oktyabr 1887-ci ildə onun nəşinin qalıqları Tiflisdəki Mtatsminda panteonunda torpağa tapşırıldı.
Elektron kəşfiyyat
Elektron kəşfiyyat və ya ELINT/SIGINT (ing: electronic intelligence və signals intelligence. Az: Elektron kəşfiyyat və Siqnal kəşfiyyatı) müasir və yüksək texnologiyaların effektiv istifadəsinə əsaslanan bir kəşfiyyat törəməsidir. Elektron kəşfiyyat rabitə cihazları və ya düşmən və ya potensial təhdid elementləri tərəfindən istifadə olunan kommunikasiya vasitələri və digər elektron cihazların yaydığı radio dalğaları ilə və ya kabeldə daşınan digər rəqəmsal və analoq məlumatların müxtəlif vasitələrlə ələ keçirilib analiz edilməsi nəticəsində gizli məlumatların ələ keçirilməsi texnikasını ifadə edən anlayışdır. Türkiyədə Milli Kəşfiyyat Təşkilatı, Türkiyə Silahlı Qüvvələri və Türkiyə Polisi Kəşfiyyat Dairə İdarəsi tərəfindən həyata keçirilir.
NGC 5175
NGC 5175, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. * tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Elşad Əkbərov
Elşad Əkbərov Surxay oğlu — Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
1967-ci il 27 aprel Yevlax rayonu Dəmiryolçular qəsəbəsində anadan olmuşdur. 2 il Rusiyada hərbi xidmətdə olub. 1994-cü il aprelin 24-də Ağdam rayonu Güllücə kəndini ermənilərdən müdafiə etmək üçün əmr alıb və həmin yerdə şəhid olub.
Xəlifəli (Hurand)
Xəlifəli — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Hurand şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 105 nəfər yaşayır (20 ailə).
Cavidan Bədəlov
Həyatı
Cavidan Bədəlov 1996-cı il martın 28-də İsmayıllı rayonunun Talıstan kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Cavidan Bədəlov 2022-ci il sentyabrın 12-də Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən törədilən genişmiqyaslı təxribatın qarşısının alınması zamanı şəhid olub.
Abdalçay şəlalələri
Abdalçay şəlalələri — Abdalçay şəlalələri kaskadı Tovuz rayonunun Çobansığnaq kəndindən 3 km şimalda, Siqnax dağının şərq yamacında, onun zirvəsindən təqbirən 1 km məsafədə, eyniadlı çayın dərəsində yerləşir.
Yerləşdiyi ərazi
Topoqrafik xəritələrdə rəsmi adı Kilsəsuyu olan Abdalçay Tovuz rayonunun dağlıq hissəsində, Zəyəmçayın orta axınında yerləşən kiçik bir dağ çayıdır. Mənbəyni cənubda Haçaqaya (2120,5 m) və Dondar (2017,7 m) dağlarının yamaclarındakı bulaqlardan götürərək, əvvəl şimal istiqamətində, sonra isə Sığnaq dağını keçərək, şimal-qərb istiqamətində axıb, Zəyəmçaya tökülür. Çayın uzunluğu təxminən 14 km, mənsəbinin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü isə 690,0 m-dir. Qısa məsafədə çayın 1300 m-dən çox düşməsi, onun yatağının meyllilik dərəcəsinin xeyli yüksək (90-100 ‰) olmasını şərtləndirir, yəni hər bir kilometrdə çay 90–100 m aşağı düşür. Bu da ərazinin erozion-denudasion xarakterli cox mürəkkəb relyefə malik olduğuna dəlalət edir və şəlalələrin əmələ gəlməsi üçün əlverişli şərait yaradır.Dərə dibinin meyilliyi xeyli yüksıkdir, yamacları dik və sıx meşəlikdir, onun kəsib keçdiyi vulkanik mənşəli sərt qayalar (daykalar, lava laylarının çıxışları) isə dərəboyu piyada hərəkəti xeyli çətinləşdirir və bəzi yerlərdə, hətta mümkünsüz edir. Bu səbəbdən dərə insan ayağı dəyməyən yerlər təəssüratı yaradır və onun sağ və sol suayırıcıların yastı yalları boyu yerləşən kəndlərin (Çobansığnaq, Sarıtala, Ağcaqala və s.), sakinlərinin böyük əksəriyyəti bu şəlalələrin mövcudluğundan tam xəbərsizdir.
Şəlalə haqqında
Şəlalələrın əmələ gəldiyi çay dərəsi mürəkkəb litoloji-petroloji tərkibli və tektonik dislokasiyaya məruz qalmış vulkanik və qismən də vulkanik-çökmə süxur kompleksləri üzrə formalaşmışdır. Belə ki, şəlalələr burada, əsasən, Mezozoy erasının Yura dövrünün Erkən Bayos əsrinin vulkanoklastları və lavalarından, Son Bayos əsrinin kvars-plagioporfirləri və onların tuflarından, tuf-brekçiya və[tuf-konqlomeratlarından təşkil olunmuş, aşınma və denudasiya proseslərinə müxtəlif dərəcədə məruz qalan süxur qat və laylarını uzunluğayaxın (meridional) istiqamətdə kəsib-keçən tektonik çat (qırılma) boyu həmin süxurları kəsmiş çay dərəsində əmələ gəlmişdir. Burada şəlalələr ərazini təşkil edən süxurların laylı olması ilə yanaşı Şəmkir günbəzvari massivini, o cümlədən də Abdalçayı dərəsini ümumqafqaz (enliyəyaxın) istiqamətdə kəsib-keçən tektonik çatlar boyu həmin süxur qatları bloklarının pilləvari gömülməsi nəticəsində formalaşmışdır.
Abdal şəlalələri kaskadı müxtəlif hündürlüklü 8 şəlalədən ibarətdir, lakin onlardan yalnız ikisi daha hündür və estetik baxımdan daha cəlbedicidir. Çayaxarı istiqamətdə, yuxarıdan birinci şəlalənin hündürlüyü təxminən 20, sonuncununku isə 15 metrdir. Bu şəlalələr 1:100000 miqyaslı topoqrafik xəritədə qeyd olunmayıb, lakin 1:25000 miqyaslı xəritədə birinci şəlalə əks olunsa da hündürlüyü cəmi 3 m qeyd edilib ki, bu da onun ancaq başlanğıc hissəsinə aiddir.
Şəlalələr adsızdır, lakin onları ictimaiyyətə ilk dəfə açıqlayan C.Qasımov birinci şəlaləni Cəlaləddin, sonuncunu isə Soltan adlandırmışdır. Bununla yanaşı coğrafi obyektlərə adların verilməsi 2007-ci ildə qəbul edilmiş Coğrafi obyektlərin adları haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu ilə tənzimləndiyindən oradakı prosedur qaydalarının nəzərə alınması məqsədəuyğun hesab edilir.
Şəlalələrin ətraflarında çoxlu sayda müxtəlif təbiət və tarixi-memarlıq abidələrinin mövcudluğu və eləcə də ərazinin təbii şəraitrinin xeyli əlverişli olması və zənginliyi burada rekreasiya-turizm sənayesinin, inkişafına mühüm zəmin yaradır. Bunları nəzərə alaraq, həmin şəlalələrin təbiət abidəsi kimi Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən qeydiyyata alınması və gələcəkdə bu yerlərə eko- və geoturizm üzrə marşrutların salınması  məqsədəuyğun olardı. Bu əsrarəngiz şəlalələrin geniş ictimaiyyət üçün açıqlanmasını nəinki Tovuz rayonunun, eləcə də Azərbaycanın coğrafiyasına və turizm potensialının inkişafına dəyərli bir töhfə kimi qiymətləndirmək olar.
Müqəddəs Peter və Müqəddəs Paul Kilsəsi (Tbilisi)
Müqəddəs Peter və Paul Kilsəsi— Müqəddəs Peter və Paul Kilsəsi (gürcü: თბილისის წმინდა პეტრესა დაპ კათოლიკური ეკლესია), Gürcüstanın paytaxtı Tiflisdə yerləşən Roma Katolik kilsəsidir. Tiflis Gürcüstanın paytaxtıdır. Papa II İohann Pavel 1999-cu ilin oktyabrında Gürcüstana səfəri zamanı oranı xüsusi şəkildə ziyarət etdi. Kilsə, 1870–1877-ci illərdə Gürcüstanda Katolik icmasının əhəmiyyətli bir üzvü Konstantin Zubalaşvilinin təşəbbüsü ilə inşa edilmişdir. Layihə memar Albert Zaltsmana həvalə edildi. Kilsənin memarlığı barokko üslubu ilə seçilir. Kilsəyə giriş qərbdəndir. Taxta giriş qapısının üstündə gül dizaynlı və göyərçinlə bəzədilmiş gül pəncərəsi var. Bu 2000-ci ildən sonrakı illərdə əlavə edilən orijinal çox hündür tağlı qapı bir gül pəncərəsiydi və sonradan kilsənin sarı rəngə boyandığı divara çevrildi. Orijinal rəngi ağ və gümüşü boz idi. Fasad, strukturun qalan hissəsindən daha çox Korinfin daha gümüşü sarı rəngli (əvvəllər gümüşü boz rəngli) pilaster və tağlarla bölünmüşdür.
Osver
Osver (Åsvær) — Norveçin Nordland bölgəsindəki Dyonna kommunasına aid kiçik alçaq adalar qrupu. Adalar Norveç sahillərindən 15-20 km, Lovunn kəndindən təxminən 15 km cənubda və Dyonna adasından 12 km şimal-qərbdə yerləşir.
Sənaye əhəmiyyəti
Tarixən Osver adaları balıq ovu üçün mühüm yer olmuşdur. Dekabrın əvvəlində balıqçılıq prosesini təmin etmək üçün bu adaların ətrafında siyənək balığı daim kütləvi şəkildə toplanır; yanvar-dekabr aylarında adaların əhalisi minimal olur.
Görməli yerləri
Adalrın ən görməli yerlərindən biri Osver mayakıdır. Adalardan birində 1919-cu ildə tikilmişdir, 1876-cı ilin ilkin binası əvəz edən Osver mayakı quraşdırılmışdır.
Dmitri Dikusar
Həyatı
Dmitri Petroviç Dikusar 24 oktyabr 1985-ci ildə Odessada anadan olmuşdur. 6 yaşında rəqs etməyə başlamışdır. O, əvvəlcə bal rəqsi, sonra idmanla məşğul olmuşdur. Kiyev Bədən Tərbiyəsi İnstitutunda ali təhsil almış, 2008-ci ildə bal rəqsi üzrə məşqçi kimi diplom əldə etmişdir. Dmitri uzun illər Ukrayna və beynəlxalq idman rəqs yarışlarında iştirak etmişdir. O, Latın Amerikası rəqslərində böyük uğura imza atmışdır. Petroviç bu rəqs janrında Avropa Kubokunun finalına yüksəlmiş, həm də Dünya Çempionatının medalçısı olmuşdur. 2006-cı ildə Dmitri Dikusar bal rəqsi üzrə idman ustası namizədi adını almışdır. O, dəfələrlə beynəlxalq yarışların və Ukrayna çempionatının finalına çıxmışdır.
O, 2007-ci ildə "1+1" telekanalında “Ulduzlarla rəqs” layihəsinin ikinci mövsümündə iştirak etdikdən sonra mediada populyarlıq qazanmışdır. O, müğənni İrina Biliklə rəqs etmişdir. Sonradan münasibətə başlamış və tezliklə Rio-de-Janeyroda təntənəli mərasim keçirərək evlənmişdilər, lakin cütlük 2010-cu ildə ayrılmışdır. 2011-ci ildə Rusiyanın "Ulduzlarla rəqs" verilişində iştirak etmişdir. Sonralar bu verilişin Gürcüstan versiyası ilə də çalışmışdır. 2012-ci ildə Dmitri "Ulduzlarla rəqs"də tanış olduğu rəqqasə Olena Şoptenko ilə münasibətə başlamışdır. 2013-cü ildə cütlük evlənmiş, lakin 2016-cı ildə cütlük boşanmışdır. 2019-cu ildə "Ulduzlarla rəqs" verilişinə qayıtmışdır. Altıncı, yeddinci və səkkizinci mövsümlərdə o, müvafiq olaraq Viktoriya Bulitko, Slava Kaminskaya və Olqa Xarlanla cüt-cüt rəqs etmişdir. Hazırda Dmitri münasibəti olduğunu təsdiqləyir, lakin onun kimliyini açıqlamır. O, 2022-ci ildə Rusiya–Ukrayna müharibəsində ölkəsini müdafiə etmək üçün Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin sıralarına qoşulmuşdur. .
Ölümcül dost (film, 1986)
Ölümcül dost — 1986-cı ildə ABŞ-də istehsal olunmuş və Dayana Henstellin "Dost" romanının əsasında çəkilmiş elmi fantastika filmidir. Film "Frankenşteyn" filmlərinin yenisinə bənzəyir. Bu film Ues Kreyvenin Qarağac küçəsində qarabasma filmindən sonra çəkdiyi ən yaxşı filmidir. Filmdə robotun səsini "Qarağac küçəsində qarabasma" filmində Həkim Kinq rolunu canlandıran Çarlz Fleyşer səsləndirir.
Loğman (Hurand)
Loğman — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Hurand şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ölümcül dost (film, 1986)
Seçilmiş sitatlar
Filmin seçilmiş sitatları aşağıdakılardır:
Loğman (Hurand)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 147 nəfər yaşayır (34 ailə).
Ölümcül dost (film, 1986)
Məzmun
Filmin əvvəlində küçə oğrusu maşına girmək istəyir. Lakin onu robot əli boğmağa başlayır. Oğru geri qaçır və yandan maşına pərişan halda baxır. Bu zaman Pol və anası maşına daxil olur. 15 yaşlı Pol Konvey (Metyu Labortö) universitetin ən yaxşı tələbəsidir. Polun BB (Bi-Bi) adında robotu vardır. Bu robot Polun ən yaxın dostudur. Bir müddət keçdikdən sonra Pol Samanta (Kristi Svenson) adlı qıza aşiq olur. Pol, Samanta və Slaym günlərinin çoxunu əyləncələrlə keçirirlər. Onlar Samantanı qısaca "Sem" çağırırlar. Dostlar Elvira Parker (Enn Remsi) adında qocaya nifrət edirlər. Ona görə ki, qoca arvad cavan dostları həmişə təhqir edir. Məhz onların oyun topu qocanın həyətinə düşəndə, qoca topu öz evinə qoyur. Bir gün Hellouin bayramı gecəsində dostlar toplarını geri qaytarmaq niyyətinə düşürlər. Lakin qoca yuxudan oyanır və əlinə silahını götürür. Bu zaman Polun robotu söndürməsinə baxmayaraq Bi-Bi sıradan çıxaraq qəflətən qocanın üzərinə hücum edir. Elvira ona bir neçə dəfə atəş açaraq, onu məhv edir. Bu hadisədən dostlar çox pərişan olurlar. Bir gün Polun sevdiyi qız Samanta evə qayıdan zaman əvvəldə olduğu kimi atasının hücumuna məruz qalır. Lakin bu dəfə Samanta atası tərəfindən öldürülür. Bundan xəbər tutan Pol dərhal xəstəxanaya gəlir. Xəstəxanada olan zaman eşidir ki, Samantanı xilas etmək mümkün deyil. Ona görə ki, onun beynini bir neçə saat keçdikdən sonra kompüterdən ayıracaqlar. Bunu eşidən Pol Slaymın yanına gələrək, onun maşınını istəyir. Slaym əvvəlcə razı olmasa da, sonra onunla razılaşır. Pol gizlincə olaraq xəstəxanaya daxil olur. Pol Samantanın bədənini Slaymın maşınında qaçırır. Gecə vaxtı Pol onun üzərində əvvəldə olduğu kimi eyni eksperimenti aparır. Onun beyninin üzərinə çip qoyur. Bu zaman Samantanın ayağı tərpənir. Slaym bundan heyrətlənərək huşunu itirir. Lakin sonra Pol onu ayıldır. Artıq Samanta dirilmişdir. Pol onu Bi-Bi-ni idarə etdiyi pultla idarə etməyə başlayır.
Lakin robotun çatışmazlığı var idi. Bu çatışmazlıq özünü qızda da göstərir. Samantanın yavaş-yavaş huşu yerinə qayıdır. Onun atası tərəfindən necə döyüldüyü, Elviranın Bi-Bi-ni necə məhv etdiyi yadına düşür. Çünki, Samanta artıq yarı Samanta, yarı Bi-Bi robotdur.
Samanta atasının yaşadığı evə gəlir. Bundan qorxan atası qaçmağa başlayır. Lakin Samanta onu boğaraq içində alov olan yerə atır. Pol səhər tezdən Samantanın qaçdığını başa düşür. Onun dalınca bir neçə saat qaçdıqdan sonra bir evdən qara tüstü çıxdığını görür. Pol evə daxil olan zaman Samantanın atasını alov içində meyitini görür. Pol onu kömür olan yerə qoyur və Samantanı yenidən evinə aparır. Pol gecə vaxtı yuxusunda çarpayının içindən Samantanın atasının necə çıxdığını görür. Pol onun yanmış kəlləsini görərək qışqırmağa başalayır. Ayılan zaman Pol bunun bir yuxu oldğunu başa düşür.
Lakin bununla iş bitmir. Samanta qoca arvadı öldürmək niyyətindədir. Samanta qocanın evinə daxil olur. Bundan şübhələnən qoca polislərə zəng edir. Lakin polislər bunun yalan olduğunu fikirləşirlər. Bu zaman Samanta qocanın üzərinə hücum edir. Qocanın ona müqavimət göstərməsinə baxmayaraq, Samanta onun kəlləsini həmin basketbol topu ilə partladır. Bunu görən polislər vahiməyə gəlirlər. Pol isə bunun Samantanın etdiyini başa düşür.
Artıq Slaym bütün bunlara dözə bilmir. Polislərə zəng etmək niyyətindədir. Pol onunla mübahisə etməyə başlayır. Bu mübahisədə Slaym burnundan zədə alır. Samanta isə qaçmağa başlayır. Pol onun ardınca gedir. Pol yolda əvvəldə onu ələ salmağa çalışan, lakin buna icazə verməyən Bi-Bi robotunun qorxutduğu adamla rastlaşır. Həmin adam Polu döyməyə başlayır. Lakin buna Samanta icazə vermir. Bu zaman polislər də Samantanın izinə düşmüşdür. Samanta Polu döymək istəyən adamı polis maşınına çırpır. Samanta evinə qaçmağa, Pol isə onu yenidən izləməyə başlayır. Pol ona yetişən zaman polislər də onlara çatırlar.
Bu müddətdə Samanta insan kimi düşünməyə başlayır. Samanta Polun polislər tərəfindən saxlanıldığını və polislərin ona silah tuşladıqlarını görür. Samanta onların üzərinə hücum edir. Pol ona yetişə bilmir. Bu zaman Samanta polislərin başçısı tərəfindən güllə ilə vurulur və yerə yıxılır. Samanta ölür.
Filmin sonunda həkimlər tərəfindən Samantanın ölü bədəni buz olan yerə qoyulur. Bu zaman Pol yenidən gizlincə peyda olur. Pol onun bədənini ikinci dəfə qaçırmağı qərara alır. Lakin artıq Samantanın beyni ölüdür. Onun bədənini robot idarə edir. Robot Samantanın bədənindən çıxaraq Polu boğur və onu öldürür.
Alternativ versiyalar
Warner Bros. kompaniyasl 25 sentyabr 2007-ci ildə DVD-də filmin alternativ və kəsilmiş hissələrini istehsal edib. Filmin alternativ versiyaları aşağıdakılardır: Filmin kəsilmiş hissələri: Filmin bütün kəsilmiş hissələri, VHS formatı və filmin rejissor versiyası Avstraliyada göstərilmişdir.
Mükafatlar
Filmin mükafatları aşağıdakılardır:
Saundtrek
Filmin musiqiləri Çarlz Börnşteynnə məxsusdur. 2007-ci ildə DVD-də çıxan zaman filmin saundtreklərinə yeni "Interview with Charles Bernstein and Wes Craven" adlı saundtreklər toplusu əlavə olunub. Topluya daxil olan saundtreklər Çarlz Börnşteyn və Ues Kreyvenin müsahibə zamanı səslənirdi.