cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Töhfət Yənəbi
Həyatı
thumb|[[Ufada Töhfət Yənəbinin xatirəsinə qoyulmuş memorial.]] Töhfət Yənəbi 14 fevral 1894-cü ildə Başqırdıstanın Miyakinski rayonunun Yenebey-Ursaevo kəndində anadan olmuşdur. 1910–1912-ci illərdə — Sterlibaşevo mədrəsəsində təhsil almışdır. 1913–1915-ci illərdə qazax kəndlərində müəllimlik etmişdir. 1917–1919-cu illərdə Qırmızı Ordu sıralarında ximət etmişdir. 1920-ci ildə Belebeydə Başqırd briqadasının siyasi şöbəsinin kurslarını bitirmiş, Kipsak-Jetirovski rayon hərbi komissarlığının təşviqat və təbliğat şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmiş, Moskvada Sverdlov adına Kommunist Universitetində oxumuşdur. 1921-ci ildə — Partiyanın Usergan kantomunun partiya işinin təşkilatçısı, Başprofet Şurasında mədəniyyət şöbəsinin müdiri işləmişdir. 1922–1924-cü illərdə istintaq bölməsinin rəhbəri, Argayaş kantonunun kənd sovetinin sədri olmuşdur. 1924-cü ildən "Başqırdıstan" qəzetinin katibi, baş redaktoru vəzifəsində çalışmışdır. Eyni zamanda, Başqırdıstan MSSR Yazıçılar Birliyinin İdarə Heyətinin məsul katibi vəzifəsində çalışmışdır. Töhfət Yənəbi, "Oktyabr", "Sesen" jurnallarının yaradılmasında fəal iştirak etmişdir. 1920-ci illərdə nəşr olunmağa başlamış, fəal bir publisist kimi fəaliyyət göstərmiş və respublikada jurnalistika tarixinin öyrənilməsinə böyük töhfə vermişdir. Yazıçı ədəbi təxəllüsünü doğma kəndinin adından götürmüşdür.
O, Ufada başqırd burjua millətçisi kimi repressiyaya məruz qalmış, 10 iyul 1938-ci ildə güllələnmişdir. 1956-cı ildə bəraət almışdır.
Yaradıcılığı
Töhfət Yənəbi poeziya və nəsr sahəsində eyni dərəcədə uğuq qazanmışdır. Nəsr əsərlərinin, xüsusilə yumoristik hekayələrinin (məsələn, "Damsız evlərdə", "İlk tanışlıq", "Müfəttiş", "Tökmə") qəhrəmanları orta təbəqənin nümayəndələridir və yazıçı onları ustanlıqla təsvir etmişdir.
Töhfət Yənəbinin az ömür sürsə də başqırd ədəbiyyatda əhəmiyyətli bir miras qoyub getmişdir. O, mətbuat tarixinə həsr olunmuş həsr olunmuş "Başqırdıstanın dövri nəşrləri" nin (1919–1929) müəllifidir. Onun "Seçilmiş əsərləri" iki dəfə Ufada (1958, 1969) nəşr olunmuşdur.
Xatirəsini əbədiləşdirilməsi
Töhfət Yənəbininadına Ufanın İnors mikrorayonunda bir küçə verilmişdir. Doğulduğu Yenebey-Ursaevo kəndindəki orta məktəb Töhfət Yənəbinin adını daşıyır. Həmin kənddə ev muzeyi fəaliyyət göstərir və muzeyin qarşısında büstü qoyulmuşdur.
Danaayağı
—  sırasının  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Arealı
Danaayağı növü Mikroneziya, Avropa, eləcə də Aralıq dənizi sahillərindən Qərbi Çinə qədər yayılmışdır.
Növləri
[[SS 2 (*
Xurşud
Xurşud — Azərbaycan Respublikasının Salyan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Xurşud Salyan rayonunun Arbatan inzibati ərazi vahidində kənd. Salyan düzündədir. XIX əsrdə balıq vətəgəsinin adı olub. Vətəgənin adı Xurşud Şəxs adı ilə bağlıdır. Yaşayış məntəqəsinin ilk sakinləri Cənubi Azərbaycandan gəlib balıq vətəgəsində muzdla işləyən ailələr olmuşdur.
Din
Kənddə Xurşud kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Kaziranqa Milli Parkı
Kaziranqa Milli Parkı - Hindistanda yerləşən milli park. YUNESKO-nun Dünya irsi siyahısındadır.
Haqqında
Bu milli park hind kərgədanlarının əsas qoruma sahəsidir. Park şimal-şərqi Hindistandakı Assam bölgəsində yerləşir. Parkın ətrafında təbii fil otları, bataqlıqlar, sıx tropik və geniş meşələr və kəsişən 4 böyük çay var. Bu çayların arasında ən əhəmiyyətli olanı Brahmaputra çayıdır. Parkta həm də irili xırdalı çaylar, axar sular da vardır. Dünyanın tək buynuzlu kərgədanlarının üçdə ikisi burada yaşayır. Kaziranqa dünyanın qoruma bölgələri arasındakı ən çox pələngə sahib olanıdır. Park eyni zamanda fillərin, su sığınlarının və bataqlıq marallarının balalama sahəsidir. Şərqi Himalay dağların ətəklərindəki olan Kaziranqa 1905-ci ildə milli park elan edilmişdir.
Sakit uşaq (film, 2017)
"Sakit uşaq" — işarət dilində çəkilmiş Böyük Britaniya qısametrajlı bədii filmi. 2017-ci ildə Slick Films şirkətində istehsal olunmuş filmin rejissoru Kris Overtondur. Baş rolu filmin ssenari müəllifi Reyçel Şenton ifa edir. Film Oskar mükafatının 90-cı təqdimat mərasimində "Ən yaxşı qısametrajlı bədii filmə görə" nominasiyasının qalibi olub.
Məzmun
Film anadangəlmə eşitmə problemi olan 4 yaşlı balaca Libbidən bəhs edir. Qızcığaz səssizlik aləmində yaşayır. Lakin gözlənilmədən onun həyatında sosial işçi peyda olur və Libbiyə əhatəsində olan insanlarla ünsiyyət qurmağı öyrədir.
Zəmin
Film həyatda atası kar olan Şentonun şəxsi təcrübəsinə əsaslanır. Filmdə dərin eşitməzlik yaşayan uşağın obrazını kinoda ilk dəfə çəkilən 6 yaşlı Meyzi Slay ifa etmişdir. Filmdə Britaniya işarət dilindən (BSL) istifadə olunmuşdur.
Mükafatlar və nominasiyalar
"Sakit uşaq" filmi 2017-ci ilin avqustunda Rod Aylend Beynəlxalq Film Festivalında "Ən yaxşı qısametrajlı film" nominasiyasının qalibi olmuşdur. Bu məqam filmin "Oskar"a yolunun açılmasında əsas rol oynadı. 2017-ci ilin dekabrında film "Oskar"ın "Ən yaxşı qısametrajlı bədii filmə görə" nominasiyasında yekun olaraq seçilmiş 10 filmin arasında yer aldı. 23 yanvar 2018-ci ildə filmin Ən yaxşı qısametrajlı bədii filmə görə "Oskar" mükafatına namizəd göstərildiyi elan edildi və sonradan mükafatın sahibi oldu. Mükafat Şentona təqdim edilərkən o öz çıxışını həm söz, həm də işarət dili üzərində qurdu.
Asif Abdullayev
Asif İsa oğlu Abdullayev — Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Abdullayev Asif İsa oğlu 15 dekabr 1975-ci ildə Gədəbəy rayonunun Arıqdam kəndində anadan olub. 1991-ci ildə öz kəndlərində orta məktəbi bitirib, Gədəbəy rayon texniki məktəbinə daxil olub. Həmin il oranı bitirdikdən sonra 1992-ci il yanvarın 28-də 15 saylı əmrə əsasən N saylı hərbi hissədə xidmətdə olub. İlk döyüş yolunu Tərtər rayonunda başlayıb. 29 yanvar 1994-cü ildə "Qlobus" yüksəkliyi uğrunda gedən döyüşdə itgin düşüb.
BTR-94
300px|right|thumb|BTR-94
BTR-94 — Zirehli Personal Daşıyıcı
Xüsusiyyətlər
BTR-94 Sovet istehsalı 8 tekelekli BTR-80 vasitəsinin Ukrayna tərəfindən modifiye edilmiş halıdır. Vasitə amfibik bir ZPTdir. (bronyetransportyor) The BTR-94ün üzərində BAU-23x2[1]model taret var. Bu taret BTR-80lərdə istifadə edilən BPU-1 modelinə görə daha genişdir. Taretin üzərində əkiz 23mmlik 2A7M top (200 güllə tutumlu) ,eşşəksənsəli KT-7.62 pulemyot (2,000 güllə), 6 ədəd/adət 81mmlik sis bombaatarı və 1PZ-7-23 görüşsistemi var. Hər bir 2A7M top dəqiqədə maksimum 850 güllə ata bilər. Eyni silah ZSU-23-4 modelində də istifadə edilməkdədir. BAU-23x2 model taret ayrıca BTR-70 və ya Ratel IFV model vasitələrə də ilişməkdədir..
Ayrıca baxın
BTR-152 BTR-60, BTR-70, BTR-80, BTR-90, BTR-3, BTR-4
Nanataki şəlaləsi
– Yaponiyanın Akita prefekturasının Kosaka qəsəbəsinin Haçimantay rayonunda yerləşən şəlalə. Yoneşiro çayının Kosaka qolu üzərindədir. 1990-cı ildə Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi tərəfindən nəşr olunmuş "Yaponiyanın Top-100 şəlaləsi" siyahısındadır. Şəlalə 7 kaskada malikdir və 60 metr hündürlükdən tökülür. Şəlaləyə maşınla asanlıqla çatmaq olar. Tohoku avtomagistarlı üzərindəki Kosaka qovşağından 8 kilometr uzaqlıqdadır.
Harbin Texnologiya İnstitutu
Harbin Texnologiya İnstitutu — Çin Xalq Respublikasının Harbin şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
İnstitutun əsası 1920-ci ildə qoyulmuşdur.
Kitabxanası
İnstitutun zəngin kitabxana fondu var.
Acun Ilıcalı
Acun Ilıcalı — mənşəcə azərbaycanlı olan türkiyəli televiziya prodüseri və aparıcısı. "Acun Medya"nın və Exxen platformasının yaradıcısı və sahibidir.
Həyatı
Ailəsi Ərzurumun Ilıca mahalında yaşayıb. Ata tərəfdən əslən azərbaycanlıdır. İlk və orta təhsilini "Edirne İstiklal İlköğretim Okulu"nda alıb, "Kadıköy Maarif Koleji"nin orta bölümündə tamamlamışdır. "Kadıköy Anadolu Lisesi"ni bitirdikdən sonra "Gazi Üniveristesi"nin ingilis dili müəllimliyi fakültəsinə qəbul olunmuşdur. Lakin universitetdə oxumayıb, televizyanı seçmişdir.
19 yaşında evlənmiş və bu evlilikdən Banu adında qızı dünyaya gəlmişdir. 20 yaşında ikən qızı anadan olduqdan 9 ay sonra ailəsini itirmişdir. Daha sonra ilk həyat yoldaşından boşanmışdır. İkinci evliliyindən Leyla və Yasəmin adında qızları var.
Karyerası
1995-ci ildə bir mağaza açmış, ticarətə başlamış, lakin daha sonra müflis olmuşdur. Bir dostu vasitəsilə Melihcan Tunçla tanış olan Acun, futbol bacarığını ona göstərmiş, Melihcan heyrətə gəlmiş və onu öz yanında işə götürmüşdür. Beşiktaşın müxbiri ikən futbolçularla səmimi olub özəl reportajlar hazırlamağa başlamış və beləliklə ulduzu parlamışdı. Daha sonra Şansal Büyükanın komandasına transfer olmuşdur. Televole-nin idman jurnalı olan vaxtlarında dünyanı gəzməyə başlamış və özünə aid bir bölmədə bunlar haqqında yazmağa başlamışdır. Daha sonra 2002-ci ildə bu səyahəti "Acun Firarda" adlı bir verilişlə davam etmişdir. Beləliklə 105 ölkəni gəzmişdir. 2005-ci ildə Acun Medya adlı bir şirkət qurmuşdur. Fear Factor, Survivor - Kızlar-Erkekler, Survivor Türkiye-Yunanistan, Survivor - Aslanlar-Kanaryalar, Var mısın Yok musun, Devler Ligi, Yetenek Sizsiniz və Yok Böyle Dans proqramlarının prodüseri, münsifi və aparıcısı olmuşdur. Əlavə olaraq Uğur Dündarın aparıcılıq etdiyi "Yoksa Rüya Mı?" və Behzat Uygurun aparıcılığını etdiyi "Söyle Söyleyebilirsen" verilişlərinin də yaradıcısı Acun Ilıcalı olmuşdur. Türkiyə və Anadoluda göstərdiyi stand-up şouları ilə həyat yolunu izləyicilərə komik bir tərzdə çatdırmışdır. Son olaraq məşhurlarla hazırladığı Yok Böyle Dans yarışmasından gələn gəlirlə əqli çətinlikləri olan uşaqlar üçün məktəb hazırlatdırır. 2013-cü ildə 70 milyon dollar qarşılığında TV8 kanalını almışdır. Kanalın qiyməti 1 ildən sonra 400 milyon dollara qədər qalxmışdır.
Arum cylindraceum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NYHA təsnifatı
NYHA təsnifatı Nyu York Ürək Assosiasiyasının ürək çatışmazlığının ağırlıq dərəcəsini müəyyənləşdirmək üçün tərtib və tövsiyə etdiyi bir sxemdir.
Bulbophyllum umbraticola
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mane Qarrinça adına Braziliya Milli Stadionu
Mane Qarrinça adına Braziliya Milli Stadionu — "Marakana"dan sonra Braziliyanın ən böyük ikinci stadionudur. Paytaxtda - Brazilia şəhərində yerləşir. Braziliyanın məşhur futbolçularından biri olmuş Qarrinçanın adını daşıyır. Tamaşaçı tutumu 72,888 nəfərdir. "Brazilia" və "Legiao" klubları ev oyunlarını bu stadionda keçirirlər.
Tarixi
Açılışı 10 mart 1974-cü ildə olmuşdur.
Beynəlxalq matçlar
Bu stadionda bir sıra beynəlxalq futbol matçları keçirilmişdir.
2016 Yay Olimpiya Oyunları
850px|thumb|center|Stadionun daxili panoramı
ASA təsnifatı
ASA təsnifatı — Amerika Anestezioloqlar Cəmiyyətinin cərrahi müdaxiləyə ehtiyac olan xəstələrin sağlamlıq dərəcəsini müəyyənləşdirmək üçün tərtib və tövsiyə etdiyi bir sxemdir.
Dracunculus vulgaris
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Otto Hölder
Otto Lüdviq Hölder — Ştutqartda doğulmuş alman riyaziyyatçı.
İkinci Varlı
İqtisadiyyatı
24-02-2016 Salyan rayonunda 1000 nəfərdən çox əhalinin yaşadığı İkinci Varlı kəndinə mavi yanacağın verilməsinə başlanılıb. 200 abonenti olan kəndin ilk dəfə qazlaşdırılması üçün birpilləli sistem əsasında 20 min 220 metr müxtəlif diametrli polietilen və metal borularla daşıyıcı və məhəllədaxili qaz xətləri çəkilib. 200 sayğac və fərdi tənzimləyici quraşdırılıb.
Din
Kənddə II Varlı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Şəkilləri
İkinci Varlı kəndi 2012
Şarl Lüsyen Bonapart
İşləri
M. de Pouance ilə birlikdə, ölümündən sonra göyərçinlərin və tutuquşuların təsviri kataloqu da hazırlanaraq nəşr olunub. Nəşrlərin arasında aşağıdakılar da var:
Nicat Qocayev
Nicat Qocayev — Misir inqilabı zamanı qətlə yetirilmiş Azərbaycan səfirliyinin əməkdaşı
Həyatı
Nicat Qocayev 1987-ci il yanvarın 12-də Ağcabədidə anadan olub. Onun uşaqlıq dövrü və gəncliyi doğma yurdunda keçib. Orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirən Nicat Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin beynəlxalq əlaqələr fakültəsinə daxil olur. Orta məktəbdə olduğu kimi, universitetdə də əlaçı oxuyur. Universiteti bitirdikdən sonra ikinci ali təhsil almaq qərarına gəlir. Və İqtisadiyyat Universitetinin mühasibat uçotu fakültəsinə daxil olur. 23 yaşında qiyabi təhsil ala-ala Xarici İşlər Nazirliyində işə düzəlir. Onun səfirlikdə işə düzəlməsinə öz biliyi və bacarığı yardımçı olur. Belə ki, Nicat türk, rus, ingilis, ərəb dillərini müstəqil bilirdi. 8 ay XİN-də çalışdıqdan sonra 2010-cu ilin avqust ayında onu Qahirəyə, Azərbaycanın Misirdəki səfirliyinə ezamiyyətə göndərirlər. Nicat orada mühasib vəzifəsində çalışır. Nicatın başqa istedadı da vardı. O, çox gözəl şahmatçı idi. Dəfələrlə şahmat oyunlarında birinci yerə çıxmışdı. O, həmçinin gözəl tar çala bilirdi. İdmanın karate növü ilə məşğul olurdu.
Ölümü
Həmişəki kimi Nicat hazırlaşıb evdən çıxır və işə gedir. O, Misirdə baş verən ixtişaşlardan xəbərdar idi. Vəziyyətin təhlükəli olduğunu da bilirdi. Ailəsi ilə sonuncu dəfə danışanda da bunu onlara demişdi. İş yoldaşları, yaxınları bir-birlərinə ehtiyatlı olmağı tapşırırdı. Həmin gün Nicat dostu ilə birgə işdən çıxıb maşına əyləşir. Nicat sükan arxasında olub. Dostunun valideynləri isə arxa oturacaqda əyləşib. Qəfilcən Nicatdan titrək səs çıxır: "Mənə nəsə oldu...". Bu onun son sözü olur. Və keçinir. Deyilənə görə, 10 dəqiqə sonra onu həkimə çatdırırlar. Ancaq çox gec idi. Nicat ölmüşdü. Güllə onun bədəninin sağ hissəsindən dəyib, ağciyərini parçalamışdı. Bu qara xəbər ildırım sürəti ilə Bakıya yayılır. Televiziyalar, qəzetlər, saytlar hamısı bu bəd xəbəri aləmə car edir. Ancaq valideynləri hələ də onun öldüyünü bilmirdi. Ta ki, atası Rza Qocayev ona zəng edənə kimi. Nicat ölümündən bir neçə saat əvvəl atası ilə danışıb, ölkədə vəziyyətin təhlükəli, ancaq özünün ehtiyatlı davrandığını demişdi. Ancaq valideynləri daim təlaş içində idi. Hər saat ona zəng edirdilər. Nicatın ölüm xəbərini valideynləri televiziyadan eşidir. Ancaq xəbərin dəqiqliyinə inanmırlar. Sonra hər şey gerçək olur. Bir gün sonra onun cəsədini doğma yurduna-Ağcabədi rayonuna gətirirlər. O, rayonun Hüsülü kəndinin qəbiristanlığında dəfn olunur.
Azərbaycanın reaksiyası
Nicat Qocayevin qətlə yetirilməsi ilə bağlı Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyi Misirə nota verib. Göndərilən notada Misir Xarici İşlər Nazirliyinə hadisə haqda məlumat verilib və bu nazirlikdən Misirin hüquq mühafizə orqanlarına məlumat verilməsi istənilib.
Klepsidra
150px|right|thumb|Klepsidra — Qum saatı 150px|left|thumb|Ktesibinin klepsidrası. XIX əsrdə çəkilmiş şəkil Klepsidra — Su saatı vəya qum saatının ümumi adı. Digər əsas saat tiplərindən (günəş saatı, yaylı saat) fərqli olaraq Klepsidrada saatı hərəkətə gətirən mexanizm olaraq adi sudan vəya qumdan istifadə olunur. Su vəya qum üst tərəfdəki qabdan nazik şırnaq şəklində aşağiya axır.
Bulbophyllum umbonatum
(Bulbophyllum umbonatum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan Birinci Divizionu 2009/2010
I tur
5 sentyabr
II tur
12 sentyabr
13 sentyabr
III tur
26 sentyabr
27 sentyabr
IV tur
3 oktyabr
4 oktyabr
V tur
10 oktyabr
VI tur
17 oktyabr
18 oktyabr
VIII tur
31 oktyabr
1 noyabr
IX tur
14 noyabr
15 noyabr
Mənbə
PFL.az (arxiv)
Cambridge University Press
"Cambridge University Press" (abbr. CUP, ) — ən qədim və "Oxford University Press"dən sonra ikinci ən böyük universitet nəşriyyatı.
Hottay şəlaləsi
– Yaponiyanın Akita prefekturasının Yurihonco şəhərində yerləşən şəlalə. Çokay dağının yamaclarında yerləşən Koyoşi çay sisteminin qolu olan Akasava çayı üzərində yerləşir. Yaponiya Ətraf Mühit Nazirliyi tərəfindən 1990-cı ildə nəşr olunmuş "Yaponiyanın Top-100 şəlaləsi" siyahısına daxildir.
17 dekabr 1960-cı ildən etibarən şəlalə və onun töküldüyü gölməçə Akita Prefektura Gözəllik Mənzərəsi Yeri və Təbiət Abidəsi kimi qorunur.
Ənvər Məmmədov
Ənvər Məmmədov (tam adı: Ənvər Nazim oğlu Məmmədov, ; ) — Azərbaycan-sovet diplomatı və jurnalisti, SSRİ Dövlət televiziya və radio yayımları komitəsi sədrinin birinci müavini (1962–1985).
Həyatı
1923-cü il 15 avqust tarixində Bakı şəhərində müəllim ailəsində dünyaya gəlmişdir. Atası, Məmmədov Nazim Rauf oğlu həbs edilmiş və 1949-cu ildə həbsxanada vəfat etmişdir. Ölümündən sonra bəraət almışdır. Anası, Olqa Alekseyevna İvanova makinaçı-kargüzar işləyirdi.
İngilis, alman, italyan və fransız dillərini bilir.
Oğlu Məmmədov Georgi Ənvəroviç fövqəladə və səlahiyyətli səfir dərəcəsində diplomatdır.
Fəaliyyəti
Yeddinci sinifi bitirdikdən sonra Ənvər Məmmədov çilingər köməkçisi işləməyə başlamış, məktəbi bitirdikdən sonra isə 1941-ci ilin iyun ayında aviasiya məktəbinə müdavim kimi qəbul olunmuşdur. Lakin, tezliklə zədə ilə əlaqədar məktəbdən xaric olunmuşdur. Bundan sonra Bakıya qayıtmış və Qızıl Ordu Baş qərargahının kəşfiyyat xidmətində hərbi tərcüməçi kurslarına göndərilmişdir. Böyük Vətən Müharibəsində iştirak etmişdir.
1943-cü ildə ordudan xaric edilərək, SSRİ Xarici İşlər üzrə Xalq Komissarlığında işləməyə göndərilmişdir. 1944–1945-ci illərdə İtaliyadakı sovet səfirliyinin mətbuat katibi işləmişdir. Nürnberq prosesi zamanı beynəlxalq tribunalın SSRİ-dən olan nümayəndələri arasında olmuşdur.
1950-ci ilin fevralınadək SSRİ xarici işlər nazirliyi sistemində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1953-cü ildə Birinci Moskva Dövlət Xarici Dillər İnstitutunu bitirmişdir.
1956-cı ilədək ABŞ, İngiltərə və Latın Amerikasına yayım üzrə Baş redaksiyanın baş redakoru vəzifəsində işləmişdir. Həmin il XİN-ə qayıtmış, 1959-cu ilədək SSRİ-nin ABŞ-dakı səfirliyində müşavir-nümayəndə (səfirdən sonra ikinci şəxs) və "USSR" jurnalının baş redaktoru vəzifəsində işləmişdir.
1959–1960-cı illərdə "Sovinformbüro"nun baş redaktoru və sədrin birinci müavini olmuşdur.
1962–1985-ci illərdə SSRİ Dövlət televiziya və radio yayımları komitəsinin ("Qosteleradio") sədri Sergey Lapinin birinci müavini olmuşdur. Həmin vəzifədə işlədiyi dövrdə hazırda populyar olan bəzi sovet filmlərinin, o cümlədən "Baharın on yeddi anı" və "Qəribə təsadüf və ya həmişə təmizlikdə" filmlərinin qadağan olunmasına mane olmuşdur. 1964-cü ilin avqustunda Aleksandr Yakovlevlə birlikdə "Mayak" radiosunun yaradılmasında iştirak etmişdir. Bu radio SSRİ-də yayımlanan qərb radioları ilə rəqabət aparmaq üçün yaradılmışdı.
Hal-hazırda 90 yaşı olmasına baxmayaraq, hələ də "RİA Novosti" agentliyində baş redaktorun məsləhətçisidir.
Mükafatları
7 orden və 10 medalla təltif olunmuşdur.
Esmira Fuad
Esmira Fuad (tam adı: Esmira Seyfəl qızı Fuad; d. 3 fevral 1958, Xaçmaz) — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri doktoru.
Həyatı
Esmira Seyfəl qızı Fuad Quba əsillidir. 1958-ci ildə Xaçmaz rayonunun Xudat qəsəbəsində doğulub. 1975-ci ildə Göyçay rayon Qarabaqqal kənd orta məktəbini, 1983-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini müvəffəqiyyətlə bitirib.
Elmi fəaliyyəti
Hazırda Cənubi Azərbaycan Ədəbiyyatı şöbəsinin aparıcı elmi işçisidir. O, "Mirzə İbrahimov adına Kitab Fondu"nu yaradıb. Filologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktorudur. "Yeni tərcüman" qəzetinin təsisçisi və baş redaktoru olan Esmira Fuad 100-dək elmi-ədəbi məqaləsi, onlarla publisistik yazısı dövri mətbuatda nəşr olunub. Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin "Böyük Vətən Müharibəsində qələbənin qazanılmasında Azərbaycan qadınlarının rolu"na, Almaniyanın Nizami Gəncəvi Adına Ədəbiyyat İnstitutunun isə "Xocalı soyqırımı"na həsr olunmuş yazıçı və jurnalist yazılarının müsabiqələrində qaliblərdən biri olub.
2008-ci ildə Azərbaycan Qadınlarının III, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin XIII Qurultaylarına nümayəndə seçilib. Amerika Bioqrafiya İnstitutu tərəfindən Cənubi Azərbaycan Ədəbiyyatı üzrə ekspert elan edilib. 2016-cı ildə AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutu üzrə ilin alimi seçilib.
Elmi əsərləri
90-dan artıq artıq elmi, çoxlu sayda publisistik məqalənin və portrer yazıların müəllifi olan Esmira Fuadın,
Nəşrini nəzərdə tutduğu üç kitabdan birincisi — "Sözə sevdalılar" 2011-ci ilin sonunda çap olunub. Bu seriyadan "Sözə sevdalılar, üzü Təbrizə, II kitab" və "Güney Azərbaycan ədəbiyyatında modernizm" adlı monoqrafiyası isə hazırda çap prosesindədir.
Esmira Fuad Azərbaycan Jurnalistlər və Yazıçılar Birliklərinin üzvüdür.90-a yaxın elmi məqalənin, onlarla ədəbi və publisistik məqalənin müəllifidir. Elmi məqalələri nüfuzlu xarici jurnallarda və ölkə daxili mətbuat orqanlarında çap olunub. O, "Güney Azərbaycan ədəbiyyatında poema janrı (inkişaf mərhələləri və problemləri)" mövzusunda doktorluq işini 2018-ci ilin martın 30-da böyük uğurla müdafiə edib.
Bulbophyllum ulcerosum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Betmen Supermenə qarşı: Ədalət şəfəqində
Betmen Supermenə qarşı: Ədalətin şəfəqi — ABŞ istehsalı olan, DC Comics-in fantastik kitablarındakı Supermen və Betmen obrazları əsasında çəkilmiş fantaziya filmidir. Bu film 2013-cü ildə nümayiş olunmuş Polad Adam filminin ikinci seriyasıdır. Filmin ssenarisi Kristofer Nolan və Devid Qoyerə məxsusdur. Rolları Ben Afflek, Henri Kavill, Emi Adams, Cessi Ayzenberq, Diana Leyn, Ceremi Eyrens və digər aktyorlar ifa edirlər. Bu film Betmen və Supermenin eyni filmdə yer aldığı ilk filmdır. Həmçinin filmə Möhtəşəm Qadın, Aquaman, Sayborq və Fləş obrazlarıda daxil edilmişdir.
Filmin çəkiləcəyi 2013-cü ildə San Diego Comic-Con International-da Polad Adam filminin nümayiş olunmasından sonra açıqlandı. Snayder 2013-cü ilin iyun ayında verdiyi müsahibəsində Qara Cəngavərin Yüksəlişi filmində Frank Miller tərəfindən hazırlanmış Betmen obrazının filmə daxil olunacağını bildirmişdir. Sınaq çəkilişləri 2013-cü ildə East Los Angeles College-də başladı. Əsas çəkilişlər 2014-cü ildə Miçiqanda baş tutdu və son əlavə çəkilişlər isə İllinoysda həyata keçirildi. 2014-cü ilin dekabr ayında çəkilişlər tamamlandı. Filmin 2D, 3D, və IMAX 3D formatlarda 25 mart 2016-cı ildə Birləşmiş Ştatlarda nümayiş olunacağı bildirildi.
Qısa məzmun
Polad Adam hadisələrindən sonra, özünü Qotem Şəhəri-nin qoruyucusu elan edən Betmen, Metropolisə gələrək burada Supermenə qarşı mübarizə apardığı bir vaxt, bəşəriyyət başqa təhlükəli hadisələrə məruz qalır.
Nuranə Əliyeva (karateçi)
Nuranə Əliyeva (d. 21 avqust 1992; Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanlı karateçi. Nuranə Əliyeva, 2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında bürünc medal qazanıb.
Həyatı
Nuranə Əliyeva 21 avqust 1992-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. O, ali təhsilini Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında alıb.
Karyerası
Nuranə Əliyeva, 2017-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. -50 kiloqram çəki dərəcəsində çıxış edən Nuranə Əliyeva, bürünc medal uğrunda görüşdə, İndoneziya nümayəndəsi Srunita Sukatendeli 1:1 hesabı ilə məğlub etdi və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.
Fəzail Abdullayev
Fəzail Fidail oğlu Abdullayev — Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Abdullayev Fəzail Fidail oğlu 1977-ci ildə Gədəbəy rayonunun Gərgər kəndində anadan olub. 1981-ci ildə Gərgər kənd orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olub, sonra isə texniki peşə məktəbində oxuyub. 28 iyun 1995-ci ildə hərbi xidmətə gedib, 6 noyabr 1995-ci ildə şəhid olub.
Budaq sultan
Budaq sultan (?-?)—İrəvan əyalətinin Şuragöl mahalının hakimi.
Mein Herz brennt
Mein Herz brennt (alman dili ndən – «Mənim qəlbim yanır») — Almaniya rok musiqi qrupu olan "Rammstein" mahnısı. Mahnı musiqi qrupunun yeddinci studiya albomunu olan «Mutter» (2001) albomunun baş sinqlıdır. Həmçinin, mahnı musiqi qrupunun o dövrdəki konsertlərində açılış mahnısı kimi istifadə olunurdu. Əlavə olaraq, mahnı musiqi qrupunun ən böyük hitlər albomu olan «Made in Germany 1995–2011» (2011) musiqi albomunda buraxılmışdır. Bu, albomun sinql olaraq buraxılmamış və musiqi videosu olmayan yeganə mahnısı idi. Mahnı 2012-ci ildə «Videos 1995–2012» video kolleksiyasını reklam etmək üçün yenidən buraxılmışdır. Mahnının pianino versiyası sinql olaraq 7 dekabr 2012-ci ildə buraxılmışdır.
Budaq sultan
Həyatı
1805-ci il oktyabrın 20-də Şuragöl sultanlığı Rusiyanın tabeliyinə keçir. Bu sultanlıq strateji mövqeyinə görə rus komandanlığına çox lazım idi. İran və Osmanlı Türkiyəsi ilə müharibə dövründə Şuragöl bufer zona kimi əlverişli əhəmiyyətə malik idi. Digər tərəfdən, Şuragölün varlı kənd təsərrüfatı rus qoşunlarını ərzaqla təmin edə bilərdi.
Mein Herz brennt
Mahnının sözləri üçüncü şəxsin kabusların yaratdıqları vahimələri təsvir etməyində ibarətdir. Mahnının girişinin açılış misrası və nəqarəti ("Nun, liebe Kinder, gebt fein Acht. Ich habe euch etwas mitgebracht"; mənası – "İndi, əziz uşaqlar, diqqət yetirin. Sizin üçün bir şey gətirmişəm") uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuş "Sandmännchen" Almaniya televerilişindən götürülmüşdür. Bu televeriliş uşaqların yatması üçün hekəyələr səsləndirirdi. Mahnını üçüncü şəxsdən səsləndirən şəxs personajın daha qaranlıq olan bir versiyasıdır.
Budaq sultan
Həyatı
İrəvana hücum ərəfəsində P.D.Sisianov Şuragöl sultanlıqının hakimi Budaq sultana Rusiya dövlətinin himayəsi altına keçməyə təklif etmişdi. Lakin Budaq sultan onun bu təklifinə məhəl qoymayaraq İrəvan xanı ilə əlaqə saxlayırdı və onun göstərişinə əsasən tez-tez Kartli-Kaxetiya ərazilərinə hücumlar təşkil edirdi. Tezliklə, Məhəmməd xanla onun arasında narazılıq yarandı. Müdaxilə nəticəsində dağıdılmış təsərrüfatı yenidən bərpa etmək üçün İrəvan xanı sultandan ağır vergi tələb etmişdi. O, Budaq Sultanı İrəvan qalasında həbs edərək ondan 30000 rubl tələb etmiş, əks təqdirdə şuragöllüləri İrəvana köçürəcəyi ilə hədələmişdi. İrəvan xanının sərt rəftarı şuragöllülərin narazılıqına səbəb oldu. Bu narazılığın qarşısını almaq üçün Məhəmməd xan Nağı bəyin başçılığı ilə bir dəstə irəvanlını Şuragölə göndərdi. Müqavimət göstərmək iqtidarında olmayan şuragöllülər Pəmbəkdə yerləşən rus qoşunlarının başçısı general Nesvetayevdən kömək istədi. Generala müraciət edən Budaq sultanın oğlu Qara Məhəmməd ondan Şuragölü himayəyə götürməyi xahiş edərək, rus qoşununu ərzaqla və atlarını yemlə təmin etməyə söz vermişdi. Bunun üçün şuragöllülər tərəfindən 800 samar miqdarında buğda tədarük edilmişdi. Belə imkanı əldən buraxmaq istəməyən P.D.Sisianov general Nesvetayevə Şuragölü işğal etmək üçün göstəriş verdi. 1805-ci il martın 27-də general-mayor Nesvetayev 250 nəfərdən ibarət dəstə ilə Şuragölə doğru hərəkət etdi. Nağı bəy dəstəsilə geri çəkilməyə məcbur oldu. Martın 30-da sultanlığın mərkəzi müqavimətsiz rus qoşununa təslim oldu. İrəvanda həbsdə olan Budaq Sultanın əvəzinə hakim seçilən böyük oğlu Hamo bəyin başçılığı ilə şuragöllülər 1805-ci il martın 31-də Rusiya dövlətinin himayəsinə keçmək üçün müqavilə bağladı. Hətta Şuragölün bəy və ağaları, kənd ağsaqqalları Rusiyaya sədaqətli olacaqları barədə and da içdilər. Müqavilə bağlandıqdan sonra mayor Noldenin başçılığı ilə 6-cı saratov muşketyor alayı orada yerləşdirildi. Şuragölün birləşdirilməsi Pəmbəkdən sonra İrəvan xanlıqının torpaqlarının Rusiya tərəfindən işğalının ikinci mərhələsi oldu.
Şuragölün itrilməsilə heç cür barışmaq istəməyən Məhəmməd xan Qasım bəyin və Məhəmmədəli bəyin başçılığı ilə üç minlik qoşunu oraya göndərdi. Böyük Talın kəndində mövqe tutan İrəvan qoşunu oradan Şuragölün mərkəzinə hücum etmək niyyətində idi. Bu xəbəri eşidən general mayor Nesvetayev yüzbaşı Aqiyevin başçılığı ilə bir alay kazak dəstəsini 300 nəfər borçalı azərbaycanlılarının köməyi ilə Böyük Talın kəndinə göndərdi. Döyüş nəticəsində Böyük Talın və onun ətraf kəndləri rus qoşunu tərəfindən ələ keçirilərək yandırıldı. Məğlub olan İrəvan qoşunu isə Eçmiədzin istiqamətində geri çəkilməyə məcbur oldu. Onları təqib edən rus qoşunu xeyli əsir götürdü və daha irəli gedərək İrəvan qalasının 18 verstliyində dayandı. Lakin irəvanlıların böyük bir dəstə toplayaraq əks hücuma keçmək niyyətində olduğunu eşidən general mayor Nesvetayev rus qoşununa geri qayıtmaq əmri verdi. Beləliklə, Şuragöl sultanlığı Rusiyanın hakimiyyəti altında qaldı.
Tezliklə, Budaq sultan əsirlikdən geri qayıtdı. İlk əvvəl rus komandanlığı onun sədaqətinə şübhə ilə yanaşaraq, hərəkətlərini nəzarətə götürdü. Hətta P.D.Sisianov general mayor Nesvetayevə məktub yazaraq Budaq sultanın oğlu Xəlil bəyi girov götürməyi tələb etmişdi. Ona etibar edilmədiyini görən Budaq sultan P.D.Sisianovun qəbuluna gedərək sədaqətini bildirmişdi. Belə olduqda baş komandan onun Şuragöldə qalmasına icazə vermiş və oğlunu isə ildə 600 rubl məvaciblə Tiflisdə girov saxlamışdı.
İrəvan qoşunu Həsən xanın başçılığı ilə Şuragöl sərhəddində cəmləşmişdi. Onun süvari dəstəsi eyni vaxtda Kiçik Qarakilsə kəndində yerləşən rus gözətçi məntəqəsinə hücum etdi. Bu əməliyyatda İrəvan qoşunu kəndi ələ keçirərək onu yandırmış, 150 nəfər əsir almış, çoxlu mal-qara və ruslara məxsus ilıxını qənimət götürmüşdü. Digər tərəfdən xan şuragöllüləri İrəvana köçürmək üçün hiyləyə əl atdı. Xanın adamları əyalətin ruslar tərəfindən guya İrəvana güzəşt ediləcəyi şayəsini yaymağa başladı. Şuragöl hakimi Budaq sultan bu çağrışa müsbət cavab verdi. Əhalini köçürmək üçün Həsən xan sultanın yanına Hamo və Qafar xanın başçılığı ilə 300-ə qədər atlı dəstəsi göndərdi. Lakin İrəvan xanı əhalini öz tərəfinə çəkə bilmədi. Yalnız Budaq sultana yaxın altı ailə İrəvana köçürüldü.
1805-ci il məlumatında Budaq sultanın hakimiyyəti altında 524 ailə, yaxud 2773 nəfərin yaşadığı göstərilir.
Budaq sultan və kapitan Cəfər bəyin 1809-cu ilin dekabrında general-mayor Haqverdova yazdıqları ərizədə göstərilirdi ki, İranla müharibə nəticəsində kəndlər dağıdılıb xaraba qalmış və bütün Şuragöl mahalında сəmisi 250 ev qalmışdır.
Ailəsi
Budaq sultanın Qara Məhəmməd bəy, Həmid bəy, Xəlil bəy adlı oğlanları vardı.
Çarli Kaufman
Çarli Kaufman (19 noyabr 1958) — ABŞ rejissoru, ssenaristi.
Həyatı
Kris Kolumbusla qrup yoldaşı olan Kaufman, sonralar ən yaxşı dostu olacaq Paul Proçla da elə bu illərdə tanış olur. Proçla bərabər ssenarilər yazmağa başlayır və hər yazıya görə hər birinə 25 dollar ödəyən "National Lampoon" jurnalı üçün işləyirlər. Çarli və Paulun birgə işi tək oxuduqları ildə yox, sonralar da davam edir. Məşhur jurnalist Con Mişell onların birgə yazdığı "Tamamilə təsadüf" (Purely Coincidental) adlı ssenarisinə müsbət rəylər bildirir. Çarli və Paul bu ssenarini Stiven Spilberqə və Alan Arkinə də göndərirlər. Kaufman 80-ci illərin sonuna qədər Minneapolisdə yaşayaraq "Star Tribune"da işləyir. Burdakı işi onu o qədər də qane etmirdi. Burada dostu Proçla “Newhart” adlı serialın ssenarisini yazmağa başlayır. Minneapolisdə öz gələcəyini yaxşı görməyən Kaufman, oradakı işini ataraq Los Ancelese köçür. Bir müddət burada işsiz qalır. Los-Ancelesdə o, rejissor Kris Elliotla tanış olur. Kaufmanın işlərini bəyənən rejissor ona öz “Həyatı əldə etmək” (Get a life) serialının 1990-1992-ci illərdə çəkilən bölümlərinin ssenarilərini yazmağı təklif edir. Bu Kaufmanın TV-də peşəkar olaraq başladığı ilk işi idi. 90-cı illərin sonuna qədər Kaufman "Kənar" (The Edge), "Larri ilə əzab" (The Trouble with Larry), "Ned və Steysi" (Ned and Stacey) və "Dana Karveyin şousu" (The Dana Carvey Show) seriallarının ssenaristliyini edir. Özünü film sahəsində sınamağı qərara alan Kaufman həmin illərdə "Con Malkoviç olmaq” filminin ssenarisini yazır. Evli olmasına baxmayaraq başqa qadını sevən bir kişinin fantastik, poetik və utopik hekayəsindən bəhs edən filmin ssenarisi rejissor Spayk Cons tərəfindən bəyənilir. Elə filmin rejissorluğuna da o üstələnir. Con Malkoviç, Kameron Diaz, Ketrin Kiner, Con Kyusakın baş rollarını ifa etdiyi film kinoteatrlarda nümayiş olunmağa başladıqdan sonra qəribə ssenarisi ilə böyük marağa səbəb olur. Yazdığı ilk ssenarisi ilə Oskara belə namizəd olan Kaufman üçün də bu film böyük müvəffəqiyyət idi. "Con Malkoviç olmaq" filmi 45 fərqli film festivalında bir çox mükafatlara layiq görüldü. 3 nominasiyada Oskara namizəd oldu.
2001-ci ildə Kaufman insan təbiətinin dəhlizlərində tamaşaçını böyük bir gəzintiyə çıxaran "İnsan təbiəti" filminin ssenarisini yazdı. Baş rollarında Patrisia Arketin və Tim Robbinsin oynadığı filmin rejissorluğunu Mişel Qondri edir. "Con Malkoviç olmaq" filmi qədər uğur gətirməsə də bu film Kaufmanın filmoqrafiyasında öz xüsusi yerini tutdu.
Kaufmanın üçüncü ekranlaşdırılan ssenarisi "Adaptasiya" adlanır. Filmin rejissorluğunu Spayk Cons edir. Bu onun Kaufmanla ikinci işi olur. Kaufman bu dəfə öz əkizini yaratdığı və orxideya oğrusu olan bir adamın hekayəsindən bəhs edən bir kitabı film üçün necə ssenariləşdirdiyini anbaan qələmə alır. Baş rollarında Nikolas Keys, Meril Stripin oynadığı film 4 nominasiya üzrə Oskara namizəd göstərilir. Lakin bu nominasiyalardan biri üzrə - "Ən yaxşı ikinci dərəcəli aktyor" qalib olur. "Adaptasiya" Kaufmanın ironik, orijinal və fərqli tərzini bir daha gözlər önünə sərdi (bu film haqqında 6-cı sayımızdan daha geniş məlumat ala bilərsiniz). Kaufman eyni il, yəni 2002-ci ildə Corc Kluni və Dryu Barrimorun rol aldığı "Təhlükəli ağlın etirafları" (Confessions Of A Dangerous Mind) filminin ssenarisini yazır. Çak Barrisin romanı əsasında ekranlaşdırılan film Kaufmana "Ən yaxşı ssenarist" nominasiyasında " BFCA" mükafatını qazandırır. Kaufman "İnsan təbiəti" filmində birlikdə işlədiyi Mişel Qondri ilə "Təmiz düşüncənin əbədi parlaqlığı" filminin ssenarisini yazır. Film "Ən yaxşı ssenari" nominasiyasında Çarli Kaufman, Mişel Qondri və Piyer Bismut üçlüyünə Oskarı qazandırır. Baş rollarında Keyt Uinslet və Cim Kerrinin oynadığı film "Con Malkoviç olmaq" filmini də kölgəsində qoyaraq 2004-cü ilin ən yaxşı filmlərindən biri olur. Cim Kerrinin canlandırdığı Coyl Bariş obrazını Kaufman dostu Paul Broşdan təsirlənərək yaradıb. Film bir çox beynəlxalq festivallarda mükafatlara layiq görülür (3-cü sayımızdan bu film haqqında daha geniş məlumat ala bilərsiniz). 2008-ci ildə Kaufman növbəti ssenarisini ekranlaşdırmağa hazırlaşır. Bu dəfə ssenarisinin rejissorluğunu da özü edir. Rejissor kimi ilk işi olan "Nyu-York, Nyu-York" ailə içi problemləri olan, nizamsız bir həyat yaşayan professorun həyatından bəhs edir film. Bu professor gözəl və rahat həyat arzulayır. Pyes yazır. Sevir, ayrılır. Ayrılığın səbəbi bilinmir. Nadir xəstəliklərə tutulur. Öz həyatını tamaşa halına salmaq istəyir. Film bir çox tənqidçilərin rəyinə görə son 20 ilin ən yaxşı filmlərindən biri sayılır. Hal-hazırda Çarli Kaufman öz həyat yoldaşı və iki uşağı ilə birlikdə Kaliforniya ştatında yaşayır. Kaufmanın sevdiyi yazıçı və rejissorlar bunlardır: Frans Kafka, Samuel Bekket, Stanislav Lem, Filip K. Dik, Flanneri O'Konnor, Stefan Dikson, Şirley Cekson, Devid Linç, Lars Von Trier və Patrisia Haysmit.
Kazan Kremli
Kazan Kremli — Kazan şəhərinin ən qədim hissəsi, şəhərin tarixini əks etdirən memarlıq, tarixi və arxeoloji abidələr kompleksi. Kremlin ərazisində üç müxtəlif dövrlərə aid yaşayış yerləri mövcüd olub. Birinci yaşayış yeri XII—XIII əsrlərə, ikincisi XIV—XV əsrlərə, üçüncüsü isə XV—XVI əsrlər siddir. Həmçinin Kreml ağ daşdan salınmış qaladan, tarixi-memmrlıq və mədəni əhəmiyyətli bir sıra məbəd və binadan ibarətdir.
Tatarıstan Respublikasının Prezidentinin igamətgahı də məhz Kazan Kremlində yerləşir.
Kremlin ərazisi onun yerləşdiyi təpənin formasını təkrarlıyan düzbucaq şəklindədir və şimal-qərbdən, Kazanka çayından, cənub-şərq, 1 May meydanına qədər uzanır. Volqa və Kazanka çaylarını sol sahilində yerləşir.
Qədim tarixi
Bu günə qədər Kremlin ortaya çıxmasına dair yazılı bir dəlil yoxdur, lakin rəsmi versiyaya görə, Kazan şəhəri X əsrin əvvəllərində qurulmuşdur. Mövcudluğunun əvvəlində Kreml Kerman (Кирмән) adlanırdı. Bu mövzuda da yazılı mənbələr yoxdur.
XII - XIV əsrlər. Bolqar qalası
thumb|Olearuis tərəfindən [[1630-cu ildə Kreml qravürü]] Ən qədim arxeoloji tapıntılar Kremlin şimal hissəsində, qədim bolqarlara məxsus qala yaşayış məskəni və daha sonra bir əsr boyu Kazan xanlığının qalası yerləşmiş Kazankaya yaxın yerdə tapılmışdır. Tədqiqatçılar qədim dövrün taxta istehkamları ilə tanış olduqdan sonra müxtəlif fikir ayrılığına malikdirlər: bəziləri Bolqarların ticarəti məskunlaşmasının X əsrdə, bəzilərində isə yalnız XII əsrdə gücləndiyinə inanırlar. Elm adamları istehkamların tikilməsi ilə bağlı müxtəlif fikir ayrılığına sahibdirlər, bəziləri daş divarların qismən XII əsrdə qurulduğunu, digərləri yalnız XV və ya XVI əsrdə, Pskov memarları tərəfindən İvan Qroznının fərmanı ilə Kremlin yenidən qurulmasından sonra tikilməsinə inanırlar.
XIII əsrin II yarısından XV əsrin I yarısına qədər Kreml Qızıl Ordanın bir hissəsi olaraq Kazan knyazlığının (vilayət) mərkəzinə çevrilir: 1236-cı ildə Batu başda olmaqla Monqol qoşunları Volqa Bolqarıstanına hücum edərək Bolqarıstanın paytaxtını darmadağın etdi və 1240-cı ildə Bolqarıstan rus knyazlıqları kimi nəhayət Qızıl Orda tabeliyinə keçdi. Bolqarların bir hissəsi Kazanka bölgələrinə qaçdılar və Kazandan 45 kilometr məsafədə yerləşən İske-Kazan şəhərini qurdular. 1370-ci ildə Bolqar şahzadəsi Həsən Bolqarıstan şahzadələrinin iqamətgahı olaraq 1445-ci ilə qədər xidmət edən müasir Kazan Kremlin yerində qalanın təməlini qoydu.
XV - XVI əsrin birinci yarısı. Xan qalası
Qızıl Ordanın süqutundan sonra Kreml 1445-ci ildən 1552-ci ilə qədər davam edən Kazan xanlığının mərkəzinə çevrildi. 1445-ci ilin payızında Orda xanı Uluq Məhəmməd 3000 əsgər dəstəsi ilə Kazanı tutdu, Bolqar şahzadəsi Alimbəki edam etdirdi, beləliklə, Volqa Bolqarıstanın xarabalığında Kazan xanlığını qurdu və qısa müddətdə Böyük Moskva knyazlığından Orda xərac toplama sistemini bərpa etdi. Xanın qalası (Ark) 4 keçid qülləsi ilə 9 metr qalınlığında palıd (bəlkə də bəzi yerlərdə daş) divarlarla əhatə olunmuşdur: Nur-Ali (Muraleevlər), Elbuqini, Bolşoy və Tyumen Qapısı. İlıstıy Bulaq (Tatar dilindən "Qol"), Kazanka çayı və Kaban gölünü birləşdirən kanal) qərbdən qalanı müdafiə etdi; və ən az qorunan cənub-şərq tərəfində qala dərin dayaqlar ilə hasarlanmışdır. left|thumb| [[Süyümbikə minarəsinin yaxınlığında Xanın məqbərəsinin təməlindəki xatirə nişanı]] Xanın həyətindəki kompleksə sarayın özü, məqbərələri olan xan məscidi (Mahmud, Məhəmməd-Emin xanlar və s.), İnzibati və məişət binaları daxil idi. Andrey Kurbski Kazan haqqında belə bir izahat buraxdı: “Kazan çayından dağ o qədər yüksəkdir ki,gözlə görmək olmur; üstündə dolu,şah otaqları və yüksək məscidlər var. mutasiya edilmiş, hətta ölən padşahın yanına çox sayda adam qoyulurdu,beş,altı ....".
Rəvayətə görə, Kafedral məscidin 8 minarəsi var idi, məscidlərdə mədrəsələr və məqbərələr (dürbe) var idi. Məscidlərin görünüşünün eyni vaxtda Kasımov və Bolqar şəhərində daş tikililərə bənzədiyi, divarların hamar,düz hissələrinin dekor elementlərinin zərif oyma və keramika parçaları ilə ziddiyyət təşkil etdiyinə inanmaq üçün hər cür əsas var.
Nur-Əli məscidinin (müasir Tainitskaya qülləsinə yaxın) və bəlkə də Otuçeva məscidinin Kremlin içərisində olması da məlumdu.
Tezitski (ərəb. tеzik — tacir) xəndəyi, Xan qalasını binanın cənubundakı taxta,qədim tikilidən ayırırdı. Burada xanın yaxınları məskunlaşırdılar və burada qəbiristanlıq var idi.
Divarların arxasında, Bulağın sağ sahilində Dairov hamamları var idi.(Tatar dilindən Tәһir munças).
XVI əsrin ikinci yarısı. Daş Kremlin tikintisi
1552-ci ildə İvan Qroznı tərəfindən Kazanın mühasirəsindən sonra qala xarabalığa çevrildi. Yeni ağ daşlı Kreml qurmaq üçün padşah Pskov memarları Postnik Yakovlev və İvan Şirya (Vasili Blajennı kilsəsinin inşaatçıları) çağırdı,əlyazmada deyilirdi:"Qırılmış və yandırılmış Divarların yenidən bərpa edilməyə başlandı",buna görə Pskov ağsaqqalları "Kilsə və şəhər ustası Postnik Yakovlev,İvan Şirya və yoldaşlarına iki yüz Pskov bənnası və insan cəlb etməklə yaza Kazanı yenidən qurmaqlarını istədilər". Qala əhəmiyyətli dərəcədə genişləndi, 6 qüllə daşdan tikildi, lakin XVI əsrdə yalnız taxta divarlar (ümumi uzunluğu 1800 metr) daş divarlarla əvəz olundu və Kremlin divarları və qüllələrinin əksəriyyəti palıddan tikildi. Yalnız XVII əsrin əvvəllərində Kazan Kremlinin taxta istehkamlarının daş dayaqları ilə son əvəzlənməsi baş verdi.
Divarların qurulması ilə birlikdə Pskov ustaları Kazan Kremlinin ilk pravoslav kilsələrini :Blaqoveşinski Kafedrali,Müqəddəs Kipr və Yustian Kilsəsi,Dmitriyevskaya qülləsi,Dmitri Solunski kilsəsi, Spasskaya qülləsi kilsəsi, həmçinin iki monastır - taxta Troitski və Serqey kilsələrindən ibarət və daş ilə Troitski-Serqey kilsəsi,Müqəddəs Nikolay Ratnoy kilsəsi, habelə daş, oyma əhəngdaşından,aşağı hissəsi taxtdan ibarət (XVI əsr) Preoabrajenskoye Kafedralını qurdular. thumb|right|thumb|Müqəddəs Kiprian və Yustinian Kilsələri, [[XVI əsr (1917-ci ildən sonra dağıdıldı), arxa planda Spasski monastırının zəng qülləsidir.]] Uzun müddət (bir yarım əsrdən çox) Kazan Kremlində Xanın dövrünə aid beş daş bina (Xan məscidi, Xan sarayı və məqbərələr) silah və sursat saxlamaq üçün anbar kimi istifadə olundu, lakin zaman keçdikcə yararsız vəziyyətə düşdüyünə görə söküldü. İngilis D.Fletçer, XVI əsrdə Rusiya kremilləri ilə bağlı əlamətdar xatirələr buraxdı:"Dörd qala - Smolenskaya, Pskov, Kazan və Həştərxan çox yaxşı qurulmuşdur və istənilən mühasirəyə dözə bilər ... əsrin sonunda Kreml və şəhər onlar keçilməz hesab olunur." Maraqlı dəlillər 1599-cu ildə Fars səfirliyinin katibi Oruc-bəy çar Boris Qodunova göndərildi (sonradan İspaniyada xristianlığı qəbul etdi və bundan sonra İranın Oruc bəy Bayat adlandırıldı):“Rus çarına məxsus çox böyük bir şəhərə gəldik. Bu şəhər Kazan adlanır və əlli mindən çox xristian sakini var. Şəhərdə bir çox kilsə var və o qədər böyük zəng var ki, bayram ərəfəsində yuxuya getmək mümkün deyil. ...Bu şəhərin bütün evləri taxtadır, ancaq daş divarları olan geniş və möhtəşəm bir qala var; orada — İspaniya, İtaliya və Flandriyada olduğu kimi gecə postları tutan çox sayda döyüşçü var."
XVII əsr
1672-ci ildəki yanğından sonra Kremldə kərpic inşaatına başlandı, bir sıra qüllələr, o cümlədən Spasskaya Moskva (stilistik meyarlara görə) memarlar tərəfindən yenidən quruldu.
XVIII əsr
thumb|left|[[1730-cu ildə Kazan Kremlinin planı]] Rusiya dövlətinin genişlənməsi səbəbindən Kazan Kreml hərbi funksiyasını itirdi,lakin, Volqa bölgəsinin inzibati və mədəni mərkəzi olaraq gücləndi. Kazan vilayəti 1708-ci ildə yaradıldı, bu da Kremlin memarlıq görünüşündə öz əksini tapdı; sonrakı əsrlərdə Qubernator sarayı, ictimai binalar, Kazan hərbi məktəbi və yeni yepiskop evi, Blaqoveşinski Kafedralı əhəmiyyətli dərəcədə yenidən quruldu.
1773-1775-ci illərin Puqaçyov Üsyanı yenidən Kazan Kremlini üsyançıların iki gün silahla atəş etdiyi qalaya çevirdi. 14 iyul 1774-cü ildə Yemelyan Puqaçovun qoşunları Kazandan geri çəkilmək məcburiyyətində qaldılar. Buna baxmayaraq, Yemelyan Puqaçov Kazan Kremlinə baş çəkdi - o, orada Moskvaya edama göndərilmədən əvvəl,həbsxanalardan birində saxlanıld.
1774-cü ildən bəri memar V. I. Kaftırev, Kremldəki ictimai yerlər ansamblının inşasını təmin edən Kazan şəhərinin yüksək səviyyədə təsdiqlənmiş müntəzəm şəhərsalma planını həyata keçirməyə başladı. Kremlə bitişik meydan və küçələrin kompleks inşasına başlanıldı. Geniş küçələrdən ondan uzaqda qaldı.
XIX əsr
thumb|right|Eduard Turnerelli tərəfindən [[1839-cu ildə Kreml qravürü]] 1800-cü ildə naşir və maarifçi Maksim Nevzorov geniş Kazan quberniyasının əsas qalasının təsvirini verdi:"Burada Blaqoveşinskiy kafedral kilsəsi, Spaso-Preobrajenski 2-ci sinif kişi monastırı, Kiprian və İsa kilsələri,ictimai yerlər və onlarla əlaqəli bütün qubernator evi, artilleriya arsenalı,gözətçi otağı,haupvaxtalar,həbsxanalar, taxta köhnə yeməkxanalar və duz mağazaları,köhnə komendant evi təsvir olunmuşdu." Napoleon işğalı zamanı Kazan Kremlinin ərazisində silah istehsalı və təmiri zavodu fəaliyyət göstərirdi. XIX əsrin sonlarında Kremlin daxili memarlıq kompleksi və onu əhatə edən müasir şəhər ansamblı formalaşdı.
XX əsr
1917-ci il inqilabından sonra, 1920-1930-cu illərdə, dinə qarşı aparılan mübarizə zamanı Spasskaya monastırının zəng qülləsi və kafedral kilsəsi, Blaqoveşinski kilsəsinin zəng qülləsi, Müqəddəs Kiprian və Yustinian kilsəsi, Spasskaya qalasındakı Spasskaya kilsəsi dağıdıldı, ikonostazalar,hörmətli nişanlar və Kreml kilsələrinin izləri itdi. Sovet dövründə, Kremlin arxeoloji tədqiqatı davam edir (1917-ci ildən: N. Borozdin, N. Kalinin, 1976-cı ildən - A.X.Xalikov) və bu tədqiqatlar XIX əsrdə Kazan Universitetinin professoru N. P. Zaqoskin, P. A. Ponomarev və digər Kazan yerli tarixçiləri tərəfindən başladılır. 1960-cı illərdə Tatar bərpa emalatxanası quruldu. 1992-ci ildə Tatarıstan Respublikasının yaranması ilə Kazan Kremli Tatarıstan Respublikası Prezidentinin iqamətgahı olur.
1993-1994-cü illərdə "Kazan Kreml kompleksinin yenidən qurulması və inkişafının əsas istiqamətləri" mövzusunda iş hazırlanmışdır. 22 yanvar 1994-cü ildə Tatarıstan Respublikası Prezidentinin fərmanı ilə Kreml kompleksinin sistemli elmi araşdırılması və bərpası üçün zəmin yaradan Kazan Kremlinin Dövlət Tarixi, Memarlıq və İncəsənət Muzeyi-Qoruğu yaradıldı. Müdafiə divarlarının çoxu,həmçinin üç qüllə - Preobrazenskaya, Tainitskaya, Voskresenskaya bərpa edildi. Əvvəllər dağılan və sökülən dörd qüllənin təməli arxeoloqlar tərəfindən öyrənildi, sonra qorunması və muzeyləşdirilməsi aparıldı. Bundan əlavə, XV-XVI əsrlərə, Kremlin qədim hissəsinə aid bir neçə obyekt : Xanın həyətindəki kompleksdən nümayəndəlik binalarından birinin arxeoloji qalıqları, Xan məscidi, Kazan xanlarının məzarı muzeyləşdirilmə ilə qorundu. Qazıntılar zamanı aşkar olunmuş xanların sümüklərinin qalıqlarının dəfn edilməsi üçün məqbərənin inşasına başlanıldı. Qazıntılar zamanı Troitski monastırının qəbiristanlığı, Nekropol və Transfiqurasiya monastırının “mağarası” aşkar edilmişdir, asfalt və söküntü qalınlığından tapılan (1930-cu ildə Transfiqurasiya Katedralinin partlamasından sonra), yerli möhtəşəm Kazan müqəddəslərinin məzarları qorunub saxlanılmışdır. Təməlləri gücləndirməklə Süyümbikə minarəsinin yıxılmasını dayandırmaq mümkün oldu (oxdan təxminən 2 metr sapma ilə). Bu zaman Qubernator sarayı (sarayın enfilad düzümünün və əsas fasadın ön hissəsindəki canlandırılması ilə ) və Saray kilsəsi tamamilə bərpa edildi.
Puşeçniy saray kompleksinin bir hissəsi olan dörd bina da bərpa edildi. Yepiskop saray kompleksində Blaqoveşinski kafedralı bərpa edildi. 1995-ci ildə əfsanəvi Kul Şərif məscidinin yenidən qurulması və daxili hissələrinin: freskalarının kəşfi, Blaqoveşinski kafedralı ikonostazının yenidən qurulması bərpası işləri başladı. Kafedral altında, "Bütün müqəddəslər" adı altında yeraltı bir kilsə Kazan yepiskoplarının nekropolu ilə birlikdə təmizləndi,qazandan sonra Qurianın baş keşişinin cənubdan kafedrala bitişik kamerası bərpa edildi. Məscid kompleksi əvvəlcə dini mədəni mərkəz,mədəni təhsil,xatirə mərkəzi olaraq planlaşdırıldı,buna görə İslam Muzeyi binanın birinci mərtəbəsində yerləşirdi.
30 noyabr 2000-ci ildə YUNESKO-nun Dünya İrs Komitəsinin iclasında YUNESKO-nun Dünya İrsi Siyahısına daxil edildi. Kazan Kremli tatar və rus şəhərsalma sənətinin nailiyyətlərini özündə birləşdirir, bunun xatirəsinə, Kremldə Blaqoveşinski kafedralı yaxınlığındakı meydanda rus və tatar memarlarına abidə qoyuldu.