cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elm və Təhsil Nazirliyi (Azərbaycan)
Beynəlxalq əlaqələr
Ölkənin təhsil sahəsində beynəlxalq əlaqələrin əsas koordinasiya mərkəzi olan Təhsil Nazirliyinin səmərəli fəaliyyətinin nəticəsi olaraq Azərbaycan Respublikası təhsil sahəsində bir sıra beynəlxalq konvensiyalara qoşulmuş, beynəlxalq təşkilatlarla səmərəli əməkdaşlığın həyata keçirilməsi təmin edilmişdir.
Azərbaycanın təhsil müəssisələri UNESCO, UNİSEF, UNEVOC, ICESCO, Avropa Təhsil Fondu, Avropa Şurası və Avropa İttifaqı kimi nüfuzlu beynəlxalq təşkilatların təhsil problemləri ilə məşğul olan qurumlarının işində fəal iştirak edirlər. Beynəlxalq təşkilatlarla aparılan səmərəli əməkdaşlığın nəticələrindən biri Avropa İttifaqı tərəfindən maliyyələşdirilən TEMPUS/TASİS proqramına Azərbaycan ali məktəbləri fəal cəlb olunmuşdur. Bu proqramın maliyyə-texniki yardımı ilə Bakı Dövlət Universiteti, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyası, Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası, Azərbaycan Dillər Universiteti, Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universiteti, o cümlədən "Qərb Universiteti" və "Xəzər Universiteti" kimi özəl ali məktəblərdə bir sıra məqsədyönlü işlər görülmüşdür.
Təhsil Nazirliyi ABŞ, Fransa, Böyük Britaniya, Qazaxıstan, Almaniya, Rusiya, Çin, Yaponiya, İsrail, Cənubi Koreya, Səudiyyə Ərəbistanı Krallığı, Türkiyə, İran, Misir, Hindistan, Ukrayna, Gürcüstan, Moldova, Çexiya, Slovakiya, Özbəkistan və Polşa kimi ölkələrlə birbaşa təhsil əlaqələri yaratmışdır və bu əməkdaşlıq bu gün də uğurla davam edir.
Təhsil Nazirliyinin rəhbərliyi Fransa, Türkiyə, Böyük Britaniya, Rusiya, İran, ABŞ və Almaniya ilə təhsil sahəsində birbaşa əməkdaşlıq proqramı çərçivəsində həmin ölkələrdə olmuş, qarşılıqlı əməkdaşlığın daha da inkişaf etdirilməsini nəzərdə tutan protokollar imzalamışdır.
Azərbaycan təhsilinin beynəlxalq əlaqələrini tənzimləmək və daha da inkişaf etdirmək üçün lazımi hüquqi baza yaradılmışdır. Azərbaycan Respublikası artıq ali təhsil sahəsində təhsil sənədlərinin və elmi dərəcələrin tanınması ilə bağlı aşağıdakı beynəlxalq konvensiyalara qoşulmuşdur:
Təhsil Nazirliyi tərəfindən hazırda bir sıra beynəlxalq təşkilatlarla birgə layihə və proqramlar həyata keçirilir və gələcəkdə də davam etdiriləcəkdir:
Təhsil Nazirliyi ilə imzalanmış protokollar və sazişlər:
Dağlıq dazısı
(Hypericum montanum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tarik Elyunussi
Tarik Elyunussi (d. 23 fevral 1988, Mərakeş) - Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən Qarabağ klubunda çıxış edən, əslən mərakeşli olan norveçli peşəkar futbolçudur.
Karyerası
Əsasən yarımmüdafiənin sol cinahında oynayan Elyunussi sağ cinah və hücum arxası mövqelərində də çıxış edir. 29 yaşlı futbolçu peşəkar karyerasına Norveçin “Fredrikştad” klubunda başlayıb, daha sonra Hollandiyanın “Heerenven”, Norveçin “Lillström” və “Rusenburq”,Almaniyanın “Hoffenhaym” kimi klublarında çıxış edib. 2016-cı ilin yayında isə futbolçu “Olimpiakos” klubuna transfer olunub. Norveç milli komandasıyla 43 oyuna çıxan Tarik Elyunussi 9 qolla yadda qalıb. 2017-ci ilin sentyabr ayında Azərbaycan klublarından Qarabağ’a transfer olundu.O 2018-ci ilin yanvarından Aik Stokholmda oynayır
Türyanqışlağı (Çaroymaq)
Türyanqışlağı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 469 nəfər yaşayır (76 ailə).
Avropa Yayım İttifaqı
220px|thumb|İştirakçı ölkələr Avropa Yayım İttifaqı (AYİ) (EBU, ; UER).12 fevral 1950-ci ildə qurulmuşdur. Azərbaycan 2007-ci ildən bəri iştirak edir.
Element 125
Element 125 və ya Unbipentium 125 və Ubp kimi işarələnir. Latınca adı biriki-beş-ium mənasını verir. Dövri cədvəlin 125-ci elementidir.
Hüseynşahilər sülaləsi
Hüseynşahilər sülaləsi — 1494-1538-ci illər arasında Benqalda hökm sürən müsəlman xanədanı.
Tarixi
Hüseyn şah ilk təhsilini Radh qazısından aldı və daha sonra onun qızıyla evləndi. Ardından Benqalda hökm sürən Habəşilərdən Şəmsəddin Müzəffər Şahın xidmətinə girərək üstün kabiliyət və məziyətləri sayəsində vəzirliğə qədər yüksəldi. Ancak daha sonra ordunun başına keçərək hökmdarın baskıcı tutumu karşısında ayaklanan halkın yanında yər aldı və sarayı zaptedib öldürttüğü Şəmsəddin Muzaffər Şahın taxtına oturdu. Adına basılmış 900 (1494) tarihli bir altın sikkəyə dayanarak taxtı bu tarihtə vəya biraz öncə ələ keçirdiği söylənəbilir. Hüseyn Şah, ilk iş olarak sarayın zaptından sonra şəhri yağmalamaya dəvam ədən askərlərə durmaları için bir fərman çıkardı və əmrinə uymayan yaklaşık 12.000 kişiyi öldürttü. Arkasından daha öncəki yönətimdə saray muhafızlığı yapan kimsələri dağıttı və onun yərinə yəni güvənlik birimləri oluşturdu. Ayrıca iş başında bulunan Habəşiləri ülkədən uzaklaştırdı və Şəmsəddin Muzaffər Şahın kəndisinə muhalif olmalarından çəkinərək görəvdən aldığı Hindu və müslüman aristokratlara əski itibarlarını iadə ətti. Bu tədbirlər sayəsində halkın təvəccühünü kazanıp iktidarını kuvvətləndirdiktən sonra yönətim mərkəzini Gavrdan İkdalaya taşıdı və “halifətullah” unvanını kullanmaya başladı.
1495 yılında Cavnpur Sultanı Hüseyn Şah Şarkī, Dəlhi Sultanı İskəndər-i Ludi ilə Biharda yaptığı savaşı kaybədərək Hüseyn Şaha sığındı. Başlangıçta bundan habəri olmayan İskəndər-i Ludi, daha sonra harəkətə keçərək Darvəşpurdan Benqal sınırındaki Tuğlukpura doğru ilərlədi. Bunun üzərinə Hüseyn Şah oğlu Danyali ona karşı göndərdi. İki ordu Patnanın doğusundaki Barhta kamp kurduysa da bir çatışmaya girmədən anlaşmaya vardı. Yapılan antlaşmaya görə Danyal, Ludilərin düşmanlarına sığınma hakkı tanımayacaklarına dair söz vərdi (1498). Ancak İskəndər-i Ludinin bölgədən ayrılmasından sonra Benqal Sultanlığının Kuzəy Biharın bütününü və Günəy Biharın bir kısmını ələ keçirdiği anlaşılmaktadır. Aynı yıl Hüseyn Şah, sınırlarını Karatoyanın doğu kıyılarına qədər gənişlətən Kamtapur Kralı Nilambaraya karşı da İsmail Gazi kumandasında bir ordu göndərdi. Uzun bir kuşatmadan sonra Kamtapuru ələ keçirən İsmail Gazi bölgə topraklarını sultanlığın sınırlarına kattı və Hüseyn Şah buranın valiliğinə oğlu Danyali tayin ətti. Daha sonra Tippərah bölgəsinə yapılan ilk üç səfərdə ordularının ağır yənilgi alması üzərinə bizzat askərin başına keçərək şiddətli çarpışmaların ardından bazı yərləri və Çitagongu zaptətti və buraya Fəthabad adını vərdi (1512). Hüseyn Şahın harəkatını iləriyə doğru sürdürməsini fırsat bilən günəydəki Arakanlılar bir ara Çitagongu ələ keçirdilərsə də 1517də vəliaht şahzadə Nasırüddin kumandasında bölgəyə göndərilən kuvvətlər şəhri gəri aldılar.
1519 yılında Hüseyn Şahın vəfatı üzərinə oğlu Nasırüddin, Əbül-Muzaffər Nusrət Şah unvanıyla taxta keçti. Nusrət Şah da babası gibi dəvlətin sınırlarını gənişlətməyə dəvam ətti. 1521də saraya Portəkizli bir əlçinin gəlməsi Benqalin Avrupa ilə bilinən ilk diplomatik ilişkisidir. 1522də Biharda ortaya çıkan Luxani Krallığının Ludilər karşısında durumunu korumak için Benqal Sultanlığı ilə dostluk kurmak zorunda olması Nusrət Şahın işinə yaradı və hakimiyətini Tirhuta qədər gənişlətərək o bölgənin yönətimini kayınbiradərləri Alaəddinə və Mahdum-i Aləmə vərdi.
1526da Babürün Luxaniləri Cavnpurdan çıkarıp Benqal üzərinə səfər hazırlıklarına başlaması üzərinə Nusrət Şah Babürlü sarayına bir əlçi göndərdi. Bu diplomatik girişimin sonucunda Babür Benqal səfərini durdurdu. Ancak bir sürə sonra Gograya ulaşabilmək için Benqal topraklarından keçiş izni istədi və Nusrət Şah buna yanaşmadığı için ordusunun başında Sarana qədər ilərlədi (1529); Nusrət Şah kumandanlarının da ətkisiylə istənən izni vərmək zorunda kaldı. 1530da Babürün yərinə Hümayun keçincə Nusrət Şah onun muhtəməl saldırılarını önləmək amacıyla Qucerat Sultanı Bahadır Şahla bir ittifak kurma girişimində bulundu; ancak kəsin sonuç alamadan bir köləsi tarafından öldürüldü (1532).
Nusrət Şahtan sonra yərinə oğlu Əbül-Muzaffər Alaəddin Firuz Şah keçtiysə də birkaç ay sonra amcası Abdülbədr tarafından öldürüldü (1533). Gıyasəddin Mahmud unvanıyla taxta çıkan xanədanın son hökmdarı Abdülbədr, Quceratta çarpışan Babürlülərə askəri bir darbə indirəmədiği gibi politikada da başarılı olamadı. O sırada hənüz Şir Xan adıyla anılan komşusu Suri Əfqanların rəisi Şir Şah Sur ilə bir ittifak kurabiləcəkkən düşmanı Patna Luxaniləriylə iş birliği yaparak onun karşısında yər aldı. Şir Xan, öncə Gıyasəddin Mahmudun Biharı ələ keçirmək üzərə yolladığı Kutub Xanı məğlub edib öldürttü; arkasından da əskidən bəri arasının açık olduğu Kuzəy Bihar Valisi Mahdum-i Aləmi kəndi yanına çəkti. Gıyasəddin Mahmud 1534 yılında Surajgarhta məydana gələn savaşta Şir Xan karşısında ağır bir yənilgiyə uğradı. Bu yənilginin ən önəmli siyasi nəticəsi, onun toprak və itibar kaybətməsindən çok Şir Xanın hökmdarlık yolunda böyük bir məsafə kazanmasıdır.
Hümayunun Qucerat ilə məşgul olmasından faydalanan Şir Xan, Benqal Sultanlığına karşı daha kəsin bir tavır ortaya koyarak 1536da başşəhirlərinə doğru yürüdü. Benqallilər Portəkizlilərin də yardımıyla Taliagarhi Keçidini şiddətlə savundular. Ancak Şir Xan, bir manəvra yapıp oğlunu keçittə bırakarak yanındaki kuvvətlə Gavra ulaştı və çok zor durumda kalan Gıyasəddin Mahmud tazminat ödəmək şartıyla atəşkəs antlaşması imzaladı. Bir müddət sonra Şir Xan tazminatın ödənməməsini baxanə ədərək təkrar Gavr üzərinə səfərə çıktı. Ancak bu sırada Şir Xanın gittikçə güçləndiğini görən Hümayun onun başşəhri Çunarı kuşattı. Şir Xanın gəri dönməsinə rağmən kumandanları Gavrı düşürdülər (1538). Gıyasəddin Mahmud Kuzəy Bihara kaçarak canını kurtardıysa da bir sürə sonra iki oğlunun Əfqanlar tarafından öldürüldüğü habərini alınca üzüntüsündən öldü.
Hüseynşahi xanədanının özəlliklə Hüseyn Şah və Nusrət Şah dönəmləri Benqal Sultanlığının altın çağı sayılır. Hüseyn Şah müslüman vəya Hindu olsun bütün təbaasının güvən və səvgisini kazandı. Hatta aralarından bazılarını vəzir və dəbir-i has gibi yüksək məvkilərə gətirdiği Hindular kəndisini Krişnanın “avatar”ı (insan şəklində təcəssüm ətmiş hali) sayıp ona Nripati Tilak (kralların tacı) və Jagat-Bhusxan (aləmin süsü) lakaplarını taktılar. Aynı zamanda bir alim olan Hüseyn Şah ilim adamlarını himayə ətti və Benqal dilinin gəlişməsini sağladı. Nusrət Şah da babası gibi ilim və ədəbiyatın ilərləməsinə yardımcı oldu; öncəliklə ünlü Mahabharatayı Sankritçədən Benqalcəyə tərcümə əttirdi. Hər iki hökmdarın himayəsində bugün Benqal ədəbiyatının klasikləri sayılan Manasa-Vijayana, Padma-Purana və Krna-Manasagalà gibi əsərlər yazıldı. Hökmdarlığının çok kısa sürməsinə rağmən Firuz Şahın da Benqal ədəbiyatına yakın ilgi duyması adının unutulmamasını sağladı. O da şahzadəliğində şair Sridharaya məşhur aşk hikayəsi Vidya-Sundarayı yazdırmıştı. Bu dönəmdə İslam miniatür sanatı da gəlişmə göstərmiş və çoğu Farsça olan birçok kitap miniatürlərlə bəzənmiştir. Hüseynşahilər zamanında özəlliklə mimariyə böyük önəm vərilmiş və gərək hökmdarlar gərəksə tayin əttikləri valilər Benqalin başlıca şəhirlərini cami, mədrəsə, türbə, bulaq və körpü kimi memarlıq əsərlərlə süsləmişlərdir.
Andre Malro
Andre Malro  — fransız yazıçısı, mədəniyyətşünası.
Həyatı
Andre Malro 1901-ci ildə Parisdə anadan olub və 75 il ömür sürüb. Malro tanınmış diplomat və mədəniyyət xadimi olub, general de Qoll hakimiyyəti dövründə mədəniyyət naziri işləyib. Onun “Antimemuar” adlı əsərinin nəşri dövrünün mühüm ədəbi hadisəsi sayılıb. 10 gün ərzində əsərin 170.000 nüsxəsi satılıb. Müəllif söhbətlərindən birində deyib: “Memuardan da gözəl bir əsər yazmaq olarmı?”
Amma əvvəllər nəşr etdirdiyi “Nifrət dövrü” (1935) və “Altenburqda boğulanlar” (1948) adlı əsərləri də oxucuların diqqətindən kənarda qalmayıb.
Poqon
Poqon — xüsusi geyim formalarında çiyin üstdə daşınan hərbi rütbənin yerləşdiyi geyim elementi və ayrı — ayrı nazirliklərə, idarə və təşkilatlara mənsub olma fərqlənmə nişanları. Hərbi və ya başqa rəsmi paltarda çiyinə tikilən və ya yapışdırılan fərqlənmə nişanı. Hal-hazırda dünyanın bütün ordularında istifadə edilir.
Yaranma tarixi
thumb|100 px|Quru qoşunlarında polkovnik poqonu
Anna Pavlova (gimnast)
Anna Pavlova — Rus əsilli sabiq Azərbaycanlı idman gimnastıdır. 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərində keçirilən XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarının 2 qat bürünc medalçısıdır. Dünya Çempionatının 1 qat bürünc medalçısıdır. Avropa Çempionatının isə 5 qat gümüş və 2 qat bürünc medalçısıdır. 2004-cü ildə Rusiyanın "Vətənə xidmətə görə" II dərəcəli ordeni ilə təltif edilmişdir.
Həyatı
Anna Pavlova 6 sentyabr 1987-ci ildə Rusiyanın Orexovo-Zuyevo şəhərində anadan olmuşdur.
Araz (Babək)
Toponimikası
1972-ci ildə Araz su qurğuları tikintisinin fəhlə qəsəbəsi kimi yaranmışdır. Adını ərazisindəki eyniadlı çaydan almışdır.
Əhalisi
Azərbaycanda 2009-cu il əhali siyahıyaalınması zamanı kəndin əhalisi 133-ü kişi, 124-ü isə qadın olmaqla 257 nəfər olmuşdur.
İqtisadiyyatı
2014-cü ildə otuz bir min nəfər əhalinin yaşadığı 7 yaşayış məntəqəsini birləşdirən Şəkərabad–Babək–Nehrəm–Araz dairəvi avtomobil yolunun yenidən qurulması məqsədi ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin ehtiyat fondundan Naxçıvan Muxtar Respublikasının Nazirlər Kabinetinə ilkin olaraq 5,0 (beş) milyon manat ayrılmışdır.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə Araz kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Nadir Vəlixanov
Nadir Vəlixanov - ədəbiyyatşünas, publisist, filologiya elmləri doktoru
Həyatı
Nadir İbrahim oğlu Vəlixanov 21 noyabr 1926-cı il  Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. Süleyman Sani Axundovun nəslindəndir. Orta təhsilini 91 saylı Bakı şəhər məktəbində almışdır. 1943-cü ildə Birillik müəllimlər kursunu bitirmişdir. 1944-1949-cu illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsində təhsilini davam etmişdir. 1950-ci ildə əmək fəaliyyətinə Sumqayıtdakı 25 saylı uşaq evində tərbiyəçi, tədris hissə müdiri kimi başlamışdır. 1951-1953-cü illərdə Bakıda 74 saylı fəhlə-gənclər məktəbində Azərbaycan dili müəllimi olmuşdur. 1953-1960-cı illərdə "Azərbaycan pioneri" qəzetində ədəbi işçi vəzifəsində işləmişdir.
Nadir Vəlixanov 1961-ci ildən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunda çalışmışdır. Burada kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi vəzifələrində çalışaraq, Yeni dövr Azərbaycan ədəbiyyatı şöbəsində aparıcı elmi işçi olmuşdur.
Nadir Vəlixanov 1995-ci il iyunun 27-də Bakıda vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Nadir Vəlixanovun ilk didaktik hekayələri ("Ulduz", "Sınmış budaq", "İlham" və s.) və felyetonları "Azərbaycan pioneri" qəzetində çap olunmuşdur. Dövri mətbuatda publisist məqalələrlə, hekayə və oçerklərlə vaxtaşırı çıxış etmişdir.
Alim 1966-cı ildə "Süleyman Sani Axundovun həyat və yaradıcılığı" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatı problemlərinin tədqiqi ilə məşğul olmuşdur. Bununla bağlı elmi məqalələri qəzet və jurnallarda çapdan çıxmışdır. Süleyman Sani Axundovun "Əsərləri"nin ikicildliyini (1968), "Qara qız" (1976), "Hekayələr və pyeslər" (1976) kitablarını tərtib edib müqəddimə ilə nəşr etdirmişdir.
Nadir Vəlixanov 1994-cü ildə "Azərbaycan maarifçi-realist ədəbiyyatın inkişafı (1890-1920-ci illər)" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Alim "S.S.Axundovun elmi tərcümeyihalı"nı (1991) uğurla başa çatdırmışdır. Onun "S.S.Axundov" kitabçası və "Azərbaycan realist ədəbiyyatının inkişafı (1880-1917-ci illər)" monoqrafiyası kütləvi tirajla çap olunmuşdur.
Achillea ptarmicoides
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Marketri texnikası
Marketri — hələ antik dövrlərdə yaranmışdır. Marketri (frans. marquer-işarələmək) müxtəlif ağac növlərinin lövhələrinin hissəciklərindən düzəldilən mozayka növüdür. Mozaykanın elementlərini şpondan (nazik ağac lövhələr) kəsilir, tərs tərəfdən kağız yapışqanlarla yapışdırılır, fonla birlikdə çevrilərək hər hansı bir əşyanın üzərinə yapışdırılır. right|thumb|260px|1890-cı ildə Fransada düzəldilmişdir
Tarixi
Marketrinin yaranması yalnız XVI əsrdə şpon istehsal edən maşının yaranmasından sonra mümkün oldu.Bundan sonra ucuz ağac növlərindən düzəldilmiş mebelləri bahalı ağac növlərindən hazırlanmış şponlarla üzləməyə başladılar.XVI əsrin əvvəlində marketri texnikası Almaniya, Hollandiya və Fransada yayıldı. Lakin XVIII əsrdən yerli ustalar meydana çıxdı. Marketrinin ən inkişaf edən dövrü XVIII əsrə təsadüf edir.Ondan interyerin və mebellərin bəzədilməsində istifadə edirdilər. Nazik lövhələrdən istifadə olunması yalnız düz səthləri deyil,həm də əyri səthləri bəzəməyə imkan verirdi. right|thumb|160px|
Düzəldilməsi
Marketri iki prosesdən ibarətdir: intarsiya - Verilmiş şəklə görə başqa ağac növünün şponundan ,yaxud eyni növün başqa rəngindən hissəciklər kəsib fonla birlikdə bütün dəstin əşyanın üzərinə yapışdırmaq.Mozayka elementlərinin kəsilməsindən başqa marketri düzəltməyin başqa yolları da var. Əgər mozayka eyni düzbucaqlı həndəsi fiqurlardan ibarət rəsmdirsə, dəsti elementlərin əvvəlcədən kənarlarını kəsilib birləşdirilməsi yolu ilə də düzəltmək olar. Buna parketri deyilir.
Digər rəngkarlıq növlərindən fərqli olaraq marketri rəngkarlığının xüsüsiyyəti ağacın plastik keyfiyyəti ilə bağlıdır. Marketridə rəsm təbiət palitrasından - müxtəlif ağac növlərindən olan şponların rəngləri, teksturası, və energetikasından əmələ gəlir. Ağac mozaykanın yüksək dekorativ keyfiyyətləri var. Rənglərin istiliyi, zəngin təbiət rəsimləri, yumşaq sadə ağac tonları ilə marketri estetik gözəlliyi ilə cəlb edir və hər interyerə yaraşır.
Qırışıqlı qabıqyeyən
Qırışıqlı qabıqyeyən — buğumayaqlılar tipinin sərtqanadlılar dəstəsinin qabıqyeyənlər fəsiləsinə aid olan növ.
Həyat tərzi
Böcək sürfə mərhələsində ağacın gövdəsində (qidalanma nəticəsində sürfə tərəfindən açılmış yarıqda) qışlayır. Mart ayında puplaşmağa başlayır. Böcəklər pupdan may ayının ortalarında çıxır. Təbiətdə onların uçuşu 50–60 günədək davam edir. Uçuş müddətində böcəklər tumurcuqların oturaq hissəsinə, sonra isə şam ağacının gövdəsini gəmirərək 1–2 sm uzunluğunda yol açaraq oraya yumurta qoyurlar. Bir dişi fərd hər dəfə 30-dək, ümumiyyətlə 120-dən 130-dək yumurta qoya bilir. Yumurta qoyduqdan sonra, dişi fərd öz bədəni ilə həmin oyuğun deşiyini tutur və ölür. Bu hal yumurtaların təbii düşmənlərdən xilas olmasına şərait yaradır. Ona görə ki, parazit və yırtıcılar ağac deşiyindən içəri girə bilmirlər. Qırışıqlı qabıqyeyən Abşeronda iki nəsil verir. Ikinci nəslin sürfələri iyul ayının birinci yarısında puplaşmağa başlayırlar. Iyul ayının axırında puplardan çıxan böcəklər sentyabr ayınadək təbiətdə rast gəlinir. Bir növ parazit (Scolia guadripunctata L.) və bir növ (Tanasimus formicarius L.) yırtıcısına trast gəlinmişdir.
Yayılması
Azərbaycanın Şəki-Zaqatala, Quba- Xaçmaz, Dağlıq Qarabağ, Naxçıvan MR və Lənkəran bölgəsində, Qafqazda, Rusiyada, Kiçik Asiyada, Amerikada daha geniş yayılmışdır.
Unbikadium
Unbikadium və ya Element 124 — Dövri cədvəlin 124 atom nömrəli elementi. 124 kimi işarələnir.
Rustavi International Motorpark
Tarix
SSRİ-də sonuncu Sürətli Avtomobil Yarış Meydanı Gürcüstan Respublikasının Rustavi şəhərində tikilmişdir. 1978-ci ildə istifadəyə verilmiş Sürətli Avtomobil Yarış Meydanının ərazisi sxemi üzrə yolun START xəttindən FİNİSH xəttinə kimi uzunluğu 2.5 (4 km) mil və eni 18 (59 fut) metr təşkil edir. Döngələrdə yolun eni 14 (46 fut) metr, düz hissədə isə yolun eni 12 (39 fut) metrdir. Kartinq, avtomobil və motosiklet yolları da bütövlükdə bu kompleksə daxildir, həmçinin azarkeş tribunası 500-800 nəfərlikdir. Texniki bina (təlim-məşq binası) və Mehmanxana həmin meydanın yaxınlığında yerləşmişdir. Burada ilk dəfə yarış 1979-cu ildə təşkil olunmuşdur. 1989-cu ilə kimi bu yarış meydanı SSSR-nin 11 çempionatına ev sahibliyi etmiş, 1989-cu ildən 2009-cu ilə kimi isə yarış meydanı fəaliyyətini dayandırmış və dağılaraq istifadəsiz (yararsız) vəziyyətə gəlmişdir. 2009-cu ildə isə özəl şirkət olan STROMOS dövlət auksiyonunda bu ərazini satın almış və təmir-bərpa işlərinə başlamışdır.
Yarış meydanının yenidən qurulması
Hal-hazırda yarış meydanında konfiqurasiya dəyişiklikləri edilərək yenidən tikilmişdir. Əraziyə 250000 m³ qrunt torpaq gətirilmişdir. Daimi 2000 nəfər azarkeşi qəbul edəcək beton tribuna tikilmişdir. İkinci tribunanın yananında FİA standartına cavab verən 28 ədəd qutu çuxurlar, tribunanın yuxarısında isə konfrans zalı və restoran tikilmişdir. Yarışa nəzarət qülləsi isə Pitbildinqin 3-cü mərtəbəsində yerləşir. Ağır tonajlı yük maşınları üçün tunel 2-ci və 3-cü döngələrin arasında düzəldilmişdir. Eyni zamanda çəpərlənmiş ərazi ilə əsas tribunanı birləşdirən yeraltı keçid əlavə olunmuşdur. Azarkeşlər 2 Svanuri qalasındakı körpü vasitəsi ilə yeni tikilmiş 3-cü tribunaya daxil ola biləcəklər. Yarış meydançası bir neçə mühəndis sistemi – bütün ərazini lentə alan video nəzarət, 14 elektron nəzarət siqnal işıqları, fiber-optik şəbəkə, səs paylama və 5 buqelli AMB xronometrajla təchiz olunmuşdur. START- FİNİSH xəttinin yanı ½ mil genişləndirilərək arx (drenaj) çəkilmişdir.
Təhlükəsizlik
Tikinti işlərindən sonra meydanın yarış yolu FİA-nın Təhlükəsizlik üzrə 2-ci dərəcəsinə layiq görülmüş və buda öz növbəsində GP2 yarışı daxil olmaqla digər növlərdə beynəlxalq yarışların təşkilinə zəmin yaratmışdır. Meydandakı bütün çökək yerlər (axın yerlər) çınqıl daşlarla (qravel) doldurulmuş və həmçinin onlardan ən vaciblərinin isə çınqıl daşdan sonra üzərləri asfalt örtüklə bağlanmışdır.
Yarışlar
.2012-ci ildə meydanda müxtəlif növ yarışlar – 8 mərhələdən ibarət Milli Əfsanəvi Avtomobil yarışı, Formula Alfa çempionatı, dartma (iplə) yarışı, cütlük yarışı, driftinq, kartinq, motosiklet və klub yarışıları keçirilmişdir. Yarış biletləri 5 (təxminən 3$) Gürcüstan larisidir və Giriş qapısının yanında satılır. Daha əhəmiyyətli yarışlar yerli televiziya kanalı olan “Kanal 1”lə (Gürcüstanın İctami Yayımçısı) yayımlanır. 14 iyul 2012 tarixindən isə yerli bukmeyker “EuropeBet” Gürcüstan Açıq Avtomobil Çempionatının əsas qrup yarışları ilə bağlı yer ayırmışdır.
Komandalar
Bu motorpark bir neçə - Körfəz yarışları, Azad Bank yarışları, Daxili İşlər Nazirliyinin komandası, Acariya komandası, VTB Bank, İdman Nazirliyinin komandası və Gürcüstanın İctimai Yayımçısı  kimi yeni yaradılmış milli komandaların evinə çevrilmişdir.
Track specifications
thumb|right|Rustavi International Motorpark
Yarbulağı (Çaroymaq)
Yarbulağı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 154 nəfər yaşayır (23 ailə).
Stefan Banax
Həyatı
1924-cü ildən Lvov Universitetinin professoru olub. Müasir funksional analizin yaradıcılarından biri. Xətti funksionalların və operatorların öyrənildiyi xətti fəzanı (Banax fəzası) daxil etmiş və onun əsas xassələrini öyrənmişdir.
"Xətti operasiyalar nəzəriyyəsi" əsəri polyak (1931), fransız (1933) və ukrayn (1948) dillərində nəşr edilmişdir.
Funadu
Funadu - yaşayışı olan ada, inzibati baxımdan Maldiv adalarının Şaviani atolu ərazisinə daxildir.
Coğrafi yerləşmə
Funadu adası Şaviani atoluna daxil olan 51 adadan biridir. Lakkadiv dənizində yerləşən ada ölkənin paytaxtı Male şəhərindən 220 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhali
Şəhər əhalisinin artım dinamikası:
Əhalinin yaş strukturu: 47,3 % — 18 yaşından aşağı; 12,7 % —  19 - 25 yaş arası; 34 % —  26 - 64 yaş arası və 6 % — 65 yaş və yuxarı. Savadlılıq səviyyəsi — 97, 53 %.
Jorj Perek
Jorj Perek  — fransız yazıçısı və kinorejissoru.
Həyatı
Jorj Perek müasir fransız ədəbiyyatının tanınmış nümayəndələridəndir. Onun “Ömrü sərf etmə yolu” adlı əsəri 1978-ci ildə “Medisi” ədəbiyyat mükafatına layiq görülüb. Bu yüz əlli ilə yaxın bir dövrü əhatə edən ensiklopedik bir romandır. Yüzdən çox tanınmış adamın həyatından parçalar əsərə böyük maraq yaradıb, onun yazıçı şöhrətini daha da artırıb.
Jorj Perek 3 mart 1982-ci ildə vəfat edib.
Achillea pyrenaica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vulkanogen-çökmə yataqlar
Vulkanogen-çök­mə yataqlar ― qədim okean və dənizlərin dibində vulkan püskürmələrinin mineral məhsul­la­rının çökməsi zamanı əmələ gəlmiş filiz yataqları.
Kəbərlər
Kəbərlər — Xəzərlər in tərkibinə daxil olan türkdilli tayfalar dan biri.
Tarix
IX əsrdə indiki Ukrayna nın Poltava çevrəsində yaşamışdılar. Həmin əsrdə Xəzər xaqanlığı na üsyan edən 3 boydan biriydi.
Bizans imperatoru VII Konstantinin yazdığı De Administrando Imperio adlı kitaba görə, bu üsyanlar yetərince diqqətə dəyər üsyanlar olmuşlar və bunun nəticəsində Kəbərlər 854-cü ildə xaqanlıqdan qovuldular və əraziyə o dövrdə təzə-təzə köç edən macarların Het-Magyar (Yeddi Macar) boyuna sığındılar.
Macarıstan a köçən Kəbərlər əvvəllər Xəzər dilində danışırdılar, sonralar isə tədricən assimilyasiya olunaraq macar dili ni qəbul etdilər və macarların arasında əriyib getdilər. Kəbərlərin təsiri ilə macar dilinə xeyli türk sözü keçib.
Azərbaycanda
Kəbərlər Azərbaycan a erkən orta əsrlərdə gəlmiş, Mil və Qarabağ düz lərində məskunlaşmışlar, Kəbirli eli nin əsasını qoymuşlar.
Mədəni iqtisadiyyat
Tətbbiqetmələr dini iqtisadiyyatın, sosial normaların, sosial kimliyin, məhsuldarlığın, idealogiyanın, terrorizmin öyrənilməsini daxil edir. Ümumi analitik mövzu idealar və davranışların sosial şəbəkələr vasitəsilə fərdlər arasında necə yayılmasıdır. Metodlar sosial qruplar boyunca kültürəl ötürülmənin nəzəri və emprik modelləşməsini daxil edir. 2013-cü ildə Said E. Dawlabani dəyər sistemlərini əlavə etdi.
Aydaho
Tarixi
Bölgəyə XIX əsrin əvvəllərində, kürk ticarəti edən ovçular və Lewis ilə Clarkın araşdırma heyəti girdi (1805). İlk davamlı yerləşmə mormonların Franklinə yerləşməsidir (1855); amma bölgə ancaq 1860dan sonra qızıl yataqlarının tapılması üzərinə inkişaf göstərmişdir. 1890da isə Amerikanın 43. Amerikan Əyaləti olmuşdur. Ola bilsin insanlar Aydaho ştatı ərazisində daha əvvəldə olmuşdur, çünki 14 500 il əvvəl. Vilson Butte Mağarası yaxın Əkizində qazıntılar (qazmalar, qazılmalar) Şimali Amerikada ən köhnə tarix qoyulmuş eksponatlar arasında yer tutan insan fəaliyyətinin göstərilən dəlili ahəngli əqrəblər daxil olmaqla bu ərazilərin qədim olduqunu söyləmək olar. Yerli Amerikan tayfaları üstünlük təşkil edən ərazilər cənubda şimali, Şimali və Qərbi Shoshone-də Nez Perce-ni tayfaları yaşayırdı.
thumb|right|200px| Boyze (paytaxt) kapitoli binası
Avropalıların buraya gəlişinə kimi Aydahoda 8000 nəfərə kimi yerli hindu yaşayırdı. Sonrakı illərdə Aydaho və digər Qərb ştatlarının ərazisinə kükr ovçuları axın etməyə başladılar. Əvvəllər Britaniya ilə ABŞ arasında mübahisəli ərazi olan Aydaho, 15 iyun 1846-cı ildə bağlanmış müqaviləyə əsasən ABŞ ərazisi kimi təsdiq edildi. Həmin vaxta kimi ştatın kürk ehtiyatları əhəmiyyətli dərəcədə azalmışdı, lakin 1850–1860-cı illərdə ştat ərazisində zəngin qızıl yataqları kəşf edildi, nəticədə bura minlərlə insan axın etdi və ilk şəhərlər salındı. Bununla yerli əhali ilə gəlmələr arasında ilk konfliktlər yaranmağa başlandı. Ən böyük qarşıdurmalardan biri Ber çayı sahilində qırğın olmuşdu, burada yüzlərlə insan həyatını itirmişdi.
İkinci Dünya müharibəsi zamanı kütləvi şəkildə düşərgələrə həbs edilmiş yapon əsilli amerikalılar üçün Aydahoda iki düşərgə açılmışdı. XX əsrin ortalarından etibarən Aydahoda əsas idarəedici qüvvə respublikaçılar olub. Hal-hazırda dağ mədəni və kənd təsərrüfatı (əsasən kartofçuluq) Aydahonun iqtisadiyyatının əsasını təşkil edir.
Coğrafiyası
Ştatın ərazisi 216 632 km² təşkil edir. Bu göstəricisinə görə Aydaho digər ştatlar arasında 14-cü yeri tutur. Cənubda Yuta və Nevada ştatları ilə, şimalda Kanadanın Britaniya Kolumbiyası əyaləti ilə, şərqdə Vayominq və Montana, qərbdə isə Vaşinqton və Oreqon ştatları ilə həmsərhəddir. Ştatın ərazisində 8 geoloji rayon yerləşir. Onların ən gəncinin 16–17 milyon, ən yaşlısının isə 1,4 milyard il yaşı var. Ştatın ərazisinin çox hissəsi dağlıqdır. Cənub hissəsində, böyük bir ərazidə Sneyk çayının vadisi düzənlik ərazidə yerləşir. Burada da həmçnin Aydahonun əsas böyük şəhərləri, Boyze, Nampa, Pokatello, Kolduel, Aydaho-Fols yerləşir.
Achillea rhodoptarmica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bəhlul Danəndə
Bəhlul Danəndə — Yaxın Şərqdə folklor surəti. Bəhlul adı ilə məşhur olan Bəhlul Danəndə 9-cu əsrdə Bağdadda yaşamışdır. Rəvayətə görə, o, tarixi şəxsiyyət Harun ər-Rəşidin qardaşı olub, siyasət və səltənət taxtından üz döndərmiş, özünü dəliliyə vurub, incə sözləri ilə xalq arasında şöhrət qazanmışdır.
Rəvayətlərdə həmçinin Bəhlulun İmam Cəfəri-Sadiqin səhabəsi olduğu, onlara qarşı təqiblərin olması üzündən özünü dəli kimi göstərməsi də qeyd olunur. Əsasən, ərəb folkloru surəti olan Bəhlul Danəndə, dünya folklorundakı "ağıllı axmaqlar"ın Şərq prototipidir. Bəhlul danəndə bir çox lətifə, didaktik şeir və hekayənin hökmdar, ruhani və varlılara qarşı çıxan hazırcavab, tədbirli və müdrik qəhrəmanıdır. Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatında da Bəhlul Danəndənin adı ilə bağlı lətifələr var. Xalq arasında Divanə Bəhlul kimi də tanınmışdır.
Yaxınlaşan terraslar
Yaxınlaşan ter­raslar –   bir-birinin üzərində yüksələn, dərə aşağı alçalan /bəzən tam birləşən/ çay terrasları. Aşağı axını stabil vəziyyətdə olan və ya zəif qalxan, yuxarı hissəsi isə tektonik qalxmaya məruz qalan çay hövzələrində müşahidə edilir.
I Seti
I Seti —
Achillea roseo-alba
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ağcadüzəc (Məlikan)
Ağcadizac — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Səracu kəndistanında, Marağa şəhərindən 34,5 km cənub-şərqdə, Marağa-Səriskənd avtomobil yolunun 14,5 kilometrliyindədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 2,023 nəfər yaşayır (533 ailə).
Cahangir Rüstəmov (polkovnik)
Rüstəmov Cahangir İsgəndər oğlu — keçmiş Sovet ordusunun "Qırmızı Ulduz" ordeni nişanlı batalyon komandiri olmuş, ölmündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif olunmuş, Milli Ordumuzun hərbçi polkovniki, alay komandiri.
Həyatı
Cahangir Rüstəmov 1939-cu ildə Gədəbəyin Düz Rəsullu kəndində anadan olmuşdur.
Orta məktəbi bitirdikdən sonra ordu sıralarına çağırılmış, hərbi xidməti başa vurub hissə komandirinin göstərişi ilə zabit kimi fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1972-ci ildə Vasilkov Hərbi Aviasiya Texniki Məktəbini bitirmiş, ordu hissələrində müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. Sovet ordusunda alay komandiri vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir.
Cahangir Rüstəmov 1991-ci ildə Şəmkirin Dəllər qəsəbəsindəki hərbi aerodromda 35 il sovet ordusunda xidmət keçəndən sonra, 1988-ci ildə polkovnik rütbəsində, batalyon komandiri vəzifəsində təqaüdə çıxıb. sovet ordusunun ali ordeni olan "Qırmızı Ulduz" nişanı ilə təltif edilmişdir.
Başkənd əməliyyatı
Başkənd qəsəbəsi 1920-ci illərdə Sovet rəhbərliyi tərəfindən haqsız olaraq Ermənistana verilmiş və 1992-ci ilə qədər Azərbaycanın Gədəbəy rayonunun içərisinə doğru erməni anklavı kimi qalırdı. Qəsəbədə 3 minə qədər əhali yaşayırdı. Ermənilər tarixi Başkənd adını unutdurmaq üçün qəsəbəyə "Arsvaşen"adını qoymuşdular. Qarabağ müharibəsi zamanı düşmən Başkəndi güclü istehkama çevirir və oradan Gədəbəyin kəndlərinə daim təhlükə yaradırdı. Müharibə gedən dövr ərzində, rayon iki hissəyə bölünmüşdü — Şınıx zonası və Gədəbəy zonası. Şınıx zonasına gediş-gəliş mümkün olmurdu. Başkəndin adını ermənilər "Balaca Qarabağ qoymuşdular, və çoxsaylı erməni quldur birləşmələrini Başkəndə doldurmuşdular. Qanlı hadisələrdən biri 1991-ci il yanvarın 31-də törədildi, erməni yaraqlıları Başkənddən keçib Şınıx tərəfə gedən yolun Başkəndə yaxın hissəsində 6 azərbaycanlını qətlə yetirdilər. 1992-ci il avqustun əvvəlində vəziyyət daha da gərginləşdi. Ermənistan hərbi birləşmələri avqustun 5-də Başkənddən və Ermənistanın Krasnoselsk rayonu tərəfdən hücuma keçərək, Gədəbəyin Şınıx bolgəsini işğal edib, Gədəbəy torpaqlarını Ermənistana birləşdirməyi qərara aldılar. Ermənilər bu istiqamətdə minə yaxın canlı qüvvə, 4 tank, 14 zirehli maşın və digər texnika yeritmişdilər. Ermənilərin güclü hucumu nəticəsində Şınığın 2 kəndi Mutudərə və Qasımağalı kəndləri işğal olunaraq yandırıldı. C. Rüstəmovun başçılıq etdiyi alayın əsgərləri sonacan vuruşaraq dinc əhalinin itgisiz kəndi tərk etmələrinə şərait yaratdılar.
Cahangir Rüstəmov işğal olunmuş 2 kəndin azad olunması və bütövlükdə Gədəbəyin Şınıx bölgəsində ki, 28 kəndimizi blokadadan çıxarmaq üçün Başkənd əməliyyatı hazırlayır və planın icrasına şəxsən rəhbərlik edir. Avqustun 6-da Cahangir Rüstəmovun əmri ilə Başkənd əməliyyatı başlayıb. Düşmənin möhkəmləndirilmiş mövqeləri 2 gün müddətində bütün növ artilleriya silahlarından atəşə tutmaqla məhv edilib. Avqustun 8-də Başkənd hücumla ələ keçirilib və bununla da 28 kəndimiz blokadadan azad olunub.
Qarabağ müharibəsi tarixində Başkənd əməliyyatının xüsusi yeri var. Azərbaycan hərb tarixinə qızıl hərflərlə yazılacaq uğurlu əməliyyatatlardan biri də, Cahangir Rüstəmovun başçılıq etdiyi alay tərəfindən 8 avqust 1992-ci ildə həyata keçirilmiş, Başkənd əməliyyatıdır. Əməliyyat nəticəsində həm Gədəbəy rayonunun işğal altında olan 2 kəndi, həm də 4600 hektardan artıq tarixi torpaqlarımız azad edilib. Elə bu döyüşdə də Cahangir Rüstəmovun sərkərdəlik bacarığı, mahir hərbçi olmaq keyfiyyətləri aşkara çıxdı.
Vətən torpaqlarının erməni quldurları tərəfindən işğalına yol verməyən polkovnik C. Rüstəmovun ömür yolu 1994-cü ilin mart ayında başa çatdı. Polkovnik Cahangir İsgəndər oğlu Rüstəmov 28 mart 1994-cü il tarixdə Gədəbəy rayonunun Qaravəlilər kəndi ətrafında xidməti vəziyfəsinin yerinə yetirərkən qəhrəmancasına həlak oldu.
Adının əbədiləşdirilməsi
Cahangir Rüstəmov Azərbaycanın ərazi bütovlüyü uğrunda gedən döyüşlərdə Vətən yolunda qəhrəmanlıqla şəhid olduğu üçün onun adı xalqımızın qan yaddaşında əbədi yaşayacaqdır.
Antuan de Monkretyen
Antuan de Monkretyen (1576 – 1621) — fransız iqtisadçısı, merkantilist
Həyatı
Antuan de Monkretyen hesab edirdi ki, "insanların xoşbəxtliyi sərvətdədir, sərvət isə əməkdədir", bolluq yalnız yerli məhsulların istehlakı, onun istehsalçılarının işi olduğundan və mənfəətin ölkə daxilində qaldığı halda qanunidir. Əcnəbiləri Fransadan sərvəti çıxaran nasosla müqayisə edir və onların qovulmasını, sənayenin inkişafını və onun məhsulunun təkmilləşdirilməsini təklif edir və iqtisadi həyata dövlətin müdaxilə etməsinin, vergilərin alınmasının və ticarət mənfəətinin tərəfdarı olmuşdur. Monkretyen xarici ticarəti genişləndrməyə kömək etməyi təklif etməmiş və əsərlərində monotarizmin izləri qalsa da o, merkantilizmin əksinə olaraq təbii sərvətə (Taxıla, duza, çaxıra və. s) birinci dərəcəli əhəmiyyət verir. O, hesab edirdi ki, dövləti qızılın və gümüşün miqdarı yox, "həyat və geyim üçün lazım olan predmetlərin olması varlı edir.
Əhmədabad (Məlikan)
Əhmədabad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 382 nəfər yaşayır (99 ailə).
Rusiya Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun Zoologiya Muzeyi
Rusiya Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun Zoologiya Muzeyi — Rusiya Elmlər Akademiyasının Zoologiya İnstitutunun zoologiyaya həsr edilmiş bölməsidir, Sankt-Peterburqda yerləşir.
Achillea rupestris
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qasımuşağı obası
Qasımuşağı obası — Zəngəzur mahalının Hacısamlı nahiyəsinin yaşayış məntəqələrindən biri.
Tarixi
Qasımuşağı obasının ərazisi 1747-ci ildən sonra Qaraçorlu mahalının, 1840-cı ildən sonra Şuşa qəzasının Zəngəzur sahəsinin, 1867-ci ildə Zəngəzur qəzasının, 1930-cu ildən sonra Laçın rayonunun tərkibində olmuşdur. Laçın rayonunun tərkibində olduğu dövr ərzində Kürdhacı sovetliyi adlandırılan obanın tərkibində Ərikli, Yuxarı Qarasaqqal, Aşağı Qarasaqqal, Hacısamlı, Xaçınyalı kəndlərinin ərazisini əhatə etmişdir. 18 oktyabr 1991-ci il tarixindən Azərbaycan Respublikası öz müstəqilliyini qazandıqdan sonra isə Kürdhacı kənd inzibati ərazi dairəsi adı ilə adlandırılmışdır.
Coğrafi mövqeyinə görə Şəlvəçay, Piçənisçay, Muncuqluçay çaylarının axdığı dərin dərələr vasitəsi ilə dağ silsiləsi yaratmış Qarabağ silsiləsinin cənub-qərb yamacında yerləşən oba ərazidə ən yüksək dağ zirvəsi olan Qırxqız yaylaqlarının (2825 m) ətəyində yerləşmişdir.
Piter Kapaldi
Piter Duqan Kapaldi (14 aprel 1958, Qlazqo) — Şotland aktyor, rejissor və ssenari müəllifi. Oskar və BAFTA mükafatlarının laureatı. 2013-cü ildən bəri «Doktor Kim» serialında on ikinci Doktorun rolunda oynayır.
Yamac buzlağı
Yamac buzlağı –   zəif parçalanmış dağların yamac­larında geniş ərazini əhatə edən buzlaq. Adətən dağların yalından başlayaraq aşağıya doğru hərəkət edir və qısa dil əmələ gətirir. Y. b. dərə buzlaqlarından parçalanmamış yamacda yerləşməsi ilə fərqlənir.
Bambukkimilər
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki yarımfəsiləsi.
Əksəriyyəti gövdəsi oduncaqlaşmış kökümsovlu çoxillik bitkilərdir. Hündürlüyü 40 m-dən artıq, diametri 30 sm-ədək olur. Yarpaqları qınlı və qısasaplaqlı, çiçəkləri 6 erkəkciklidir. Bambukkimilər hər il, ya da xeyli fasilədən sonra çiçəkləyir. Bir çox bambukkimilərdə çiçəklənmədən sonra bütün fərdlərin yeraltı hissələri eyni vaxtda məhv olur (bəzən böyük ərazidə). 50 cinsi və 600 növü, əsasən, Cənub-Şərqi Asiyanın tropikləri və subtropiklərində və Malayya arxipelaqında bitir. Afrika və Amerika qitəsində azdır. Avropada isə yoxdur. Bambukkimilərin oduncaqlaşmış iri gövdəsindən ev və körpü tikilir, su kəməri çəkilir, mebel, zənbil, həsir pərdələr hazırlanır. Bəzilərinin cavan zoğları və toxumu yeyilir. Bəzi növlərinin özəyindəki şirədən bambuk şəkəri alınır.
Yaşar Məmmədov (dövlət xadimi)
Yaşar Məmmədov — Quba Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2015–2017).
Həyatı
Məmmədov Yaşar Qəhrəman oğlu 14 dekabr 1956-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. SSRİ Daxili İşlər Nazirliyinin Minsk Ali Məktəbini bitirmişdir. İxtisasca hüquqşünasdır.
Əmək fəaliyyətinə 1974-cü ildə Azərbaycan SSR Avtomobil Nazirliyinin Sənaye Müəssisələr İdarəsinin "Avtodetal" zavodunda başlayıb. 1975–1977-ci illərdə hərbi xidmətdə olub.
1977–2010-cu illərdə Azərbaycan SSR və Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili işlər orqanlarında milis nəfəri, müdavim, əməliyyat müvəkkili, baş əməliyyat müvəkkili, cinayət axtarış bölməsinin rəisi, polis bölməsinin rəisi, polis şöbəsinin rəis müavini vəzifələrində xidmət etmiş, Daxili İşlər orqanlarındakı sonuncu iş yeri Ağdaş rayon Polis şöbəsinin rəisi vəzifəsi olmuşdur.
2010-cu ilin aprel ayından 2015-ci ilin yanvar ayına kimi Ucar Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 27 yanvar 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə Quba Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilib.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 25 dekabr 1995-ci il tarixli və 30 iyun 2006-cı il tarixli sərəncamları ilə 2 dəfə "İgidliyə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur. Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Ailəlidir, bir övladı var.
Salamıkovskoe gölü
Salamıkovskoe gölü —Tatarıstanın Laişevski rayonu ərazisində yerləşən göl.
Coğrafiya
Salamıkovskoe gölü karst məşhəllidir. Tatarıstanın Laişevski rayonunda, Salamıkovskoe kəndində yerləşir. Su tutarı uzunsov formaya malikdir. Sahilləri sıldırımlıdır. Uzunluğu 1880 metr, maksimal eni isə 180 metrdir. Su səthinin sahəsi 19,8 ha-dır. Orta dərinliyi 4 m, maksimal dərinliyi isə 9 metr təşkil edir.
Hidrologiya
Su tutarının həcmi 800 m³-dir. Yeraltı sularla qıdalanır. Səviyyəsi dəyişməzdir. Suyun rəngi yaşıldır, minerallaşma 64 mq/l, şəffaflıq 80 sm-dir. Kimyavi tərkibi hidrokarbonatlı-kasaliumludur.
İqqi Azaliya
Ametist Ameliya Kelli — əsasən İqqi Azaliya  adı ilə tanınan Avstraliya reper və modeli. Azaliya 16 yaşında musiqi karyerasını davam etdirmək üçün Avstraliyadan ABŞ-yə köçdü. O, əsasən "Pussy" və "Two Times" mahnı kliplərinin YouTube platformasında yayımlanmasından sonra ictimaiyyətdə tanınıb və sürətlə məşhurlaşlaşmağa başlayıb. Azaliya qısa müddət sonra ABŞ reperi T.I.-nin "Grand Hustle" səsyazma şirkəti ilə müqavilə imzladı və ilk debüt işi "Ignorant Art" (2001) mixksteypini buraxdı.
Azaliyanın ilk studiya albomu "The New Classic" (2014) dünya üzrə bir neçə sıralamada ilk beşliyə daxil olmasına baxmayaraq, müxtəlif tənqidi rəylər almışdır. Azaliya "Top R&B/Hip-Hop Albums"da ilk sırada olan qeyri-amerikalı qadın reper oldu. "The New Classic"dən əvvəl ilk sinqlı "Work" və "Fancy" ABŞ-də "Billboard Hot 100" sıralamasına daxil olmuşdu. "Fancy" sinqlı Ariana Qrandenin 2014-cü ildə yayımladığı "Problem" sinqlından sonra ikinci yerdə qərarlaşmışdır. Azaliya bu hitlərlə debütləri ilə "Hot 100"də eyni anda bir və ikinci sırada yer alan ikinci musiqiçi (The Beatles-dən sonra) oldu.
Azaliya planlaşdırdığı ikinci albomu olan "Digital Distortion" üçün bir sıra sinql buraxdı. Lakin albom şirkəti ilə münaqişə, eləcə də şəxsi münaqişələr səbəbindən layihə ləğv olundu. Nəticədə Azaliya Island Records ilə razılaşaraq "Survive the Summer" (2018) EP-sini buraxdı. Sonrakı fikir ayrılıqları Azaliyanın müstəqil sənətçi olaraq öz şirkəti Bad Dreams-i yartmasına səbəb oldu. Onun ikinci albomu "In My Defense" 2019-cu ildə yayımlandı, ardınca həmin il başqa bir EP-si "Wicked Lips"i buraxdı. Musiqiyə ara verməzdən əvvəl 2021-ci ilin avqustunda üçüncü studiya albomu "The End of an Era"nı yayımladı.
Azaliyanın nailiyyətlərinə iki "American Music Award", üç "Billboard Music Awards", bir "MTV Video Music Awards", bir "People's Choice Awards", dörd "Teen Choice Awards" və dörd "Qremmi" mükafatına namizədlik daxildir. Rəsmi YouTube kanalı 3,4 milyard baxış toplayıb, 15 musiqi videosu Vevo-da 100 milyondan çox izlənilib.
Həyatı və təhsili
Ametist Ameliya Kelli Sidneydə anadan olub, Yeni Cənubi Uelsin Mullumbimbi şəhərində böyüyüb. Atası Brendan Kelli İralndiya-Avstraliya rəssamı və komiks artisti, anası Tanya isə xidmətçi olub. Azaliya atasının özü tikdiyi, 5 hektar (12 akr) həyəti olan evdə yaşayırdı. Matias və Emerald adlı iki bacısı var.Azaliyaya görə onun nəsili bir qədər aborigendir (yerli avstraliyalı): "Ulu babalarım Avstraliyaya Birinci flot ilə gəlmişdi. Nəslimiz 100 ildən artıqdır ki, bu ölkədədir. Əgər sizin ailəniz Avstraliyada uzun müddət yaşayıbsa, demək sizdə "aborigen qanı" axır. Mən əminəm ki, mənim ailəm də belədir." Azaliya həmçinin atasının "incəsnətlə yeniyetmə yaşlarında maraqlanmasını təmin etdiyini" və bunun həyatı və karyerasına mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyi demişdir. O, 14 yaşında rep oxumağa başladı. Solo karyerasına başlamazdan əvvəl məhəlləsindən olan digər iki qızla birlikdə qrup yaratdı: "Bəlkə də, TLC kimi qrup ola bilərdik. Amma mən Left Eye (Liza Lopes) olacam." Azaliya nəhayət qrupu dağıtmaq qərarına gəldi, çünki digər qızlar bunu ciddi qəbul etmirdilər. O hətta demişdi: "Mən etdiyim hər şeyi ciddi qəbul edirəm. Mən çox rəqabətciləm."
Azaliya Amerikaya köçmək arzusunun ardınca getmək üçün orta məktəbi tərk etdi. Anası ilə birlikdə işləyərək otel otaqlarını, istirahət kateclərini təmizləyib qazandığı pulu yığdı. O, məktəbə nifrət etdiyi, rəssamlıq dərsindən başqa digərlərinin ona fayda vermədiyini demişdir. Həmçinin heç bir dostu olmadığını və evdə düzəlmiş geyimlərinə lağ edildiyi söyləyib. Azaliya 2006-cı ildə 16 yaşının tamam olmağına az qalmış ABŞ-yə səyahət etdi. Valideynlərinə dostu ilə "tətilə" getdiyini dedi, amma sonda burada qalmaq qərarına gəldi və qısa müddət sonra evə qayıtmayacağını söylədi:
2006–2012: Karyerasının başlanğıcı, Glory və Ignorant Art
Azaliya 2006-cı ildə ABŞ-yə ilk dəfə gələndə Florida ştatının Mayami şəhərində qaldı və daha sonra qısa müddət Texas ştatının Hyuston şəhərində yaşadı. Ardınca Corciya ştatının Atlanta şəhərinə köçərək orada bir neçə il qaldı və bu müddətdə Dungeon Family adlı rep qrupunun Backbone adlı üzvü ilə birgə çalışdı. Həımçinin gələcək əməkdaşları FKi və Natali Sims ilə də tanış oldu. İnsanların ona güləcəklərini çünki, "replərinin bərbad olduğunu düşündüklərini" dedi, amma yetişkin olduğu üçün bu tənqidlərə gülərək keçməyi bacardı. Azaliya həm də 2010-cu ilin yayında onu Los-Ancelesə köçməyə təşviq edən Interscope Records şirkətindən biri ilə tanış olmuşdu. Beləcə Interscope onu qısa müddət ərzində menecment olacaqdı. Məhz bu müddət ərzində uşaqlıq iti İqqinin adını səhnə ləqəbi və ailəsinin indiyə qədər yaşadığı və özünün də orada böyüdüyü Azaleya küçəsini ad olaraq qəbul etdi. Həmçinin "fri-stil" rep və "stop motion" animasiya videoları da yaratmağa başladı.
Azaliya 27 sentyabr 2011-ci ildə özünün ilk tammetrajlı layihəsi "Ignorant Art" adlı miksteypini buraxdı və bunu "insanları köhnə idealları yenidən nəzərdən keçirtməyə və müəyyənləşdirməyə təşviq etmək məqsədi ilə" hazırladığını dedi. 2011-ci ilin noyabr ayında "My World" adlı mahnısı üçün Alex/2tone-nin rejissorluğu ilə klip çəkildi. Həmin videoda keçmiş güləşçi Tommi Listerin "cameo" görüntüsü olması videonun populyarlığını artırdı.
Əsas
Ləğv edilmiş turlar
Qeydlər
<references group="Q" />
Zəminə Orucova
Zəminə Yaşa qızı Orucova — Azərbaycanlı aktrisa, Gənc Tamaşaçılar Teatrının bədii quruluş hissə müdiri (2001).
Həyatı
Zəminə Orucova 30 dekabr 1975-ci ildə Goranboy rayonu Qarasüleymanlı kəndində anadan olub. Orta təhsilini Goranboy rayonunda başa vurduqdan sonra 1992-1995-ci illlərdə Əhməd Cavad adına Mədəni-Maarif Texnikumunda, 1995-2000-ci illərdə isə Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Televiziya rejissorluğu" fakültəsində təhsil alıb.
Universiteti bitirdiyi ildən Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrına rejissor assisenti vəzifəsində əmək fəaliyyətinə başlayıb. Azərbaycan Dövlət Silahlı Qüvvələrinin Mahnı və Rəqs Ansamblında, Tənqid-Təbliğ Teatrında aktrisa vəzifəsində çalışıb. 2001-ci il mart ayının 1-dən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında assistent, 2001-ci il noyabr ayının 2-dən Bədii quruluş hissə müdiri vəzifəsində çalışır.
Xarici keçidlər
,, , , , , ,  , , , ,
Auqust Landmesser
thumb|right|350px|Auqust Landmesser 1936-cı ildə [[Almaniyada yeni bir döyüş gəmisinin təqdimatı keçirilərkən kütlə psixologiyasına uymayaraq, nasist salamı verməyən yeganə adam olub.]] Auqust Landmesser (almanca: August Landmesser; 24 may 1910 – 17 oktyabr 1944. Ölümü 1 oktyabr 1949-cu ildə rəsmən açıqlanmışdır) — kütlə psixologiyasına uymazlıq simvolu və qorxu üzərində qurulmuş zorakı idarəçiliklə barışmazlığın real personajı. Almaniyanın Hamburq şəhərində Blohm+Voss tərsanəsində fəhlə işləyib, 13 iyun 1936-cı ildə "Horst Wessel" adlı döyüş gəmisinin təqdimatında çəkilmiş foto sayəsində nasist salamı verməyən yeganə adam kimi məşhurlaşıb.
Bioqrafiya
Auqust Frans Landmesser və Vilhelmina Maqdalinanın tək övladı olmuşdur. Ana xəttindən olan qohumları ilə birlikdə iş tapmaq ümidilə 1931-ci ildə Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyasına (NSAFP, Nasist Patiyası) üzv olmuşdur. 1935-ci ildə yəhudi mənşəli İrma Eklerlə nişanlandığına görə partiyadan xaric edilmişdir. Bir ay sonra irqi təmizləmə haqqında Nürnberq qanunları qəbul edilmiş, dolayısı ilə Hamburq şəhərinin VVAQ idarəsi almanların yəhudilərlə evlənməsini təsdiqləməmiş olurdu.