cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Exo
Qrup iki alt qrupa ayrılmış şəkildə on iki üzvü ilə debüt etdi: Exo-K (Suho, Bekhyon, Çanyol, DO, Kai və Sehun) və Exo-M (Xiumin, Lay, Çen və keçmiş üzvlər Kris, Luhan və Tao)). Kris, Luhan və Tao 2014 və 2015-ci illərdə şirkəti məhkəməyə verərək, qrupu ayrı-ayrılıqda tərk etdilər. Exo-K və Exo-M, 2014-cü ildə üçüncü EP "Overdose" çıxana qədər sırasıyla koreya və mandarin dillərində musiqi ifa etdilər. 2015-ci ildən bəri Exo bir dildə musiqi buraxmağa və ifa etməyə davam edərkən yalnız bir qrup olaraq ifa etdi. Çen, Bekhyon və Xiumin üzvləri Exo-CBX alt birliyi olaraq 2016-cı ildə debüt etdilər.Digər üzvlər- Sehun və Çanyol 2019-cu ildə Exo-SC alt birimi olaraq tanınmağa başladılar. Hər bir üzv ayrıca musiqi, film və televiziyada solo karyeralarını davam etdirir.
Exo-nun ilk albomu XOXO (2013), "Growl" single ilə birlikdə çıxdı,bir milyondan çox nüsxə satdı və bu, Exo-nu on iki ildə bunu edən ilk Koreya sənətçisi etdi. Sonrakı mahnılarıda güclü satışlara sahib idi, Koreya studiya albomlarının hər biri bir milyon nüsxədən çox satılırdı. Exo-nun altıncı albomu, "Don't Mess Up My Tempo (2018)", ABŞ Billboard 200-də ən çox satan albomu oldu, 23-cü sırada debüt etdi və 1.9 milyon nüsxədən çox satılaraq Cənubi Koreyada ən çox satılan albom oldu.
Exo, karyerası boyunca Mnet Asian Music Awards -da ardıcıl beş il "İlin Albomu mükafatı" və Melon Music Awards -da ardıcıl iki il "İlin Sənətçisi mükafatı" da daxil olmaqla çoxsaylı mükafatlar qazandı və dörd əsas turda və birdən çox birgə konsert turunda 100 -dən çox konsert verdi. Qrup Nature Republic və Samsung kimi markalarla sponsorluq müqavilələri bağlayır, SM Entertainment və UNICEF tərəfindən 2015-ci ildə başlayan "Smile For U" kimi xeyriyyəçilik işlərində iştirak edirlər.
Arxaplan
2011-ci ildə SM Entertainment CEO-su Lee Su-man, Koreya və Mandarin dillərində mahnılar ifa etməklə eyni musiqini eyni anda Cənubi Koreya və Çində təbliğ edərək iki alt qrupa bölünəcək yeni bir oğlan qrupunun debüt planlarını açıqladı. 2011-ci ilin dekabrında bir neçə üzv dəyişikliyindən sonra qrup "exoplanet" sözündən götürülmüş Exo adını aldı. SM Entertainment -in yaxınlaşan debüt xəbəri, Cənubi Koreyanın daxilində və beynəlxalq miqyasda medianın diqqətini çəkdi, bir çoxları Exo-nu SM oğlan qrupu TVXQ ilə müqayisə etdi. Exonun rəqibi YG Entertainment-dən yeni bir qız qrupu ilə yarışacağı da bildirildi.
Üzvlər
15 may 2014-cü ildə SM Entertainment-ə qarşı açılan məhkəmə nəticəsində Kris Vu Exo və alt birimi Exo-M ilə olan müqaviləsini ləğv etdi. 10 oktyabr 2014-cü ildə Luhan da onu izlədi. Hər iki üzv rəsmi olaraq 21 iyul 2016-da qrupdan ayrıldı. Tao, zədə səbəbiylə Exodus promosyonlarında rəsmi fasilə verdi və 15 Avqust 2015-ci ildə SM -ə qarşı iddia açdı və rəsmi olaraq 15 Mart 2018-ci ildə Exo -nu tərk etdi. Tao-nun iddiasından sonra Exo, albomlarını M və K bölmələrində deyil, tam bir qrup olaraq tanıtdı.
13 İyun 2017-ci ildə SM Entertainment Layın solo fəaliyyətləri ilə ziddiyyətli proqramlar səbəbiylə qrupun yaxınlaşan albomu üçün tədbirlərə qatılmayacağını açıqladı. Lay 2018-ci ildə "Tempo" mahnılarısının Çin versiyasının vokalında iştirak etsədə, 2021-ci ilə qədər Exo -da aktiv iştirakına qayıtmadı. 26 May 2021-ci ildə Layın "Don't Fight the Feeling" adlı xüsusi albomda iştirak etmək üçün qrupa qayıdacağı bildirildi. Lay, "Don't Fight the Feeling" üzərindəki mahnıların hər birində iştirak etdi və "Don't Fight the Feeling" başlıq mahnısının klipində yer aldı.
2021-ci ilin mayından etibarən Exonun beş aktiv üzvü var: Xiumin, Lay, D.O., Kai və Sehun.
Tahir İbrahimov
Tahir İbrahimov (tam adı: Tahir Oruc oğlu İbrahimov; ) — coğrafiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, BDU-nun Fiziki coğrafiya kafedrasının dosenti.
Həyatı
Tahir İbrahimov 1946-cı ildə Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalının Cil kəndində qulluqçu ailəsində anadan olmuşdur. 1964-cü ildə Ardanış kənd orta məktəbinin on birinci sinfini bitirib, həmin ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) geoloji-coğrafiya fakültəsinin coğrafiya biologiya şöbəsinə daxil olmuşdur. 1969-cu ildə həmin fakültəni bitirmiş, coğrafiyaşünas-biologiyaşünas, coğrafiya və biologiya müəllimi ixtisası almışdır.
Elmi fəaliyyəti
1990-cı ildə "Kür-Araz ovalığındakı qoruq və yasaqlıqların landşaftları və onların ekoloji şəraitini yaxşılaşdırma yolları" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək coğrafiya elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. Coğrafiya elmləri namizədi, dossentdir.
Əmək fəaliyyəti
Tahir İbrahimov 1971-ci ildən 2001-ci ilədək AMEA-nın akademik H.Əliyev adına Coğrafiya institutunda kiçik elmi işçi, elmi işçi və böyük elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. 2003-cü ildən BDU-nun Fiziki Coğrafiya kafedrasında müəllim və baş müəllim vəzifələrində, 2005-ci ildən dosent əvəzi, 2008-ci ildən həmin kafedrada dosent vəzifəsində çalışır.
Kitabları
thumb|Tarixləşən xatirələr kitabı
Mendzıjets-Podlyaski
Mendzıjets-Podlyaski (polyakca Międzyrzec Podlaski) — Polşanın cənub-qərbində bir kənd.
İkinci dünya müharibəsində Międzyrzec Podlaski şiddətilə Almanlar Luftwaffe təyyarələrilə bombalandi.
Oyanış TV
Oyanış TV - Günaz TV-nin ardınca açılan Cənubi Azərbaycanın ikinci kanalı, GAMOH təşkilatlnln televiziyası. Cənubi Azərbaycanın hüquqlarının təmin olunmasını və Azərbaycan dilinin İranda azad olması fikrini təbliğ edir.
Hideki Toco
Hideki Toco (d. 30 iyul 1884, Tokio — 23 dekabr 1948, Tokio) — Yaponiyanın 40-cı baş naziri, Yaponiya İmperator ordusunun ordu generalı, hərbi cinayətkar.
Karyerası
1933-cü ildə general-mayor rütbəsi almış və Ordu Nazirliyi nəzdində Fərdi dairə naziri vəzifəsini yerinə yetirmişdir. 1934-cü ildə 24-cü piyada briqadasının komandiri, 1935-ci ildə Kvantun ordusunun komandanı təyin edilmişdir. Millətçi, faşist və militarist olması ilə yanaşı, həm də tez qərar vermək qabiliyyətinə görə "Ülgüc" (カミソリ Kamisori) ləqəbini almışdı.
Ölümü
İkinci dünya müharibəsindən sonra qurulan Uzaq Şərq beynəlxalq hərbi tribunalının 12 noyabr 1945-ci il tarixli hökmü ilə 23 dekabr 1948-ci ildə xüsusi əhəmiyyətli cinayətkar kimi asılaraq edam edilmişdir. Bu cinayətlərlə günahlandırılmışdır: Provakasiyasız Çinə hücum etmək, Fransaya, ABŞ-yə, Böyük Britaniyaya, Hollandiyaya hücum etmək, müharibə cinayətkarlarının hərəkətlərinə göz yummaq. Həmçinin nazirliyi dövründə 8 milyon nəfərin ölümü ilə əlaqələndirilmişdir.
Ölüm cəzası qərarı 12 dekabrda çıxarılmış və 23 dekabrda yerinə yetirilmişdir. Ölümündən əvvəl hərəkətlərinə görə üzr istəmiş, iki atom bombası görən yapon xalqına mərhəmət edilməsini ABŞ əsgərlərindən istəmişdir.
Boris Lukinski
Boris Dmitriyeviç Lukinski — teatr rejissoru və aktyoru.
Həyatı
Boris Dmitriyeviç Lukinski 1971-ci ildə Sverdlovsk şəhərinin teatr məktəbinin aktyor fakültəsini bitirib. 1972-ci ildən S.Vurğun ad. Rus Dram teatrında aktyor vəzifəsində işləyib. 1998-ci ildən quruluşçu rejissor kimi fəaliyyət göstərir. B.Lukinskinin aktyorluq rollarından V.İ.Lenin (R.İbrahimbəyov "Ultimatum"), Mortimer (F.Şiller "Mariya Stüart"), Fabrisio (Qoldoni "Xozəyka qostinisı"), Alyoşa (M.Qorki "Na dne"), Aleksey (V.Rozov "Kabançik") kimi rollar qeyd etmək olar. Quruluşçu-rejissor kimi 20-dən artıq tamaşa səhnələşdirib. Onun "Xitroumnaya vlüblennaya" L.de Veqa, "Kadril" V.Qurkin, "Çinqizxanın sirri" M.Şaxanov, "Burla Xatun" N.Xəzri, "Daha bir Cekson" X.Berqer kimi tamaşaları misal gətirmək olar. Əməkdar artistdir.
Nad (Fransa)
Nad  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Ebryoy kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Monlyuson.
INSEE kodu — 03192.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 123 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 81 yaşında (15-64 yaş arasında) 32 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 49 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 39.5%, 1999-cu ildə 41.3%). Fəal olan 32 nəfərdən 24 nəfər (12 kişi və 12 qadın), 8 nəfər işsiz (5 kişi və 3 qadın) idi. Aktiv olmayan 4 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 14 nəfər təqaüdçü, 31 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
XIII Qriqori
XIII Qriqori (dünyəvi adı: Uqo Bonkompani, ; ) — Roma papası (13 may 1572 – 10 aprel 1585).
Tsrviz
Tsrviz, Lusahovit - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, indi Karvansaray (İcevan) rayonunda kənd.
Qroznı Neft Elmi-Tədqiqat İnstitutunun binası
Qroznı Neft Elmi-Tədqiqat İnstitutunun binası — Qroznı şəhərində Şeyx-Mansur rayonunda 1920-ci ildə tikilmiş bina. Binanın tikintisinin sifarişçi Qroznıda böyük nümayəndəliyi olan İngiltərənin "Shell" neft şirkəti idi. Bina qotika memarlıq üslubunda tikilmişdir.
Şəmistan Həsənli
Həsənli Şəmistan Mahmud oğlu — azərbaycanlı fizik, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.
Qroznı Neft Elmi-Tədqiqat İnstitutunun binası
Tarixi
Rusiyada sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Xalq Komissarları Sovetinin 20 (7) iyun 1918-ci il tarixli "Neft sənayesinin milliləşdirilməsi haqqında" dekreti əsasında müəssisənin əmlakı dövlətin xeyrinə milliləşdirildi. Ancaq Yeni İqtisadi Siyasət dövründə vətəndaş müharibəsindən sonra sənayeni bərpa etmək üçün bolşeviklər tərəfindən yenidən xarici şirkətlər ölkəyə cəlb edildi. . Bu şirkətlərdən biri də, hətta inqilabdan əvvəlki dövrdə də Qroznıda genişmiqyaslı neft istehsalı ilə məşğul olan İngiltərənin "Royal Dutch Shell" şirkəti idi. Ancaq yerli tarixçilərə görə, binanın inşası Amerika inşaat şirkəti tərəfindən həyata keçirilmişdir. Bu şirkət Qroznıda daha bir neçə bina tikintisini həyata keçirmişdir. Bunların arasında "Transmaş" zavodundakı keçmiş buxar elektrik stansiyasının binası, kerosin istehsalı üçün iki emalatxana, Qroznının mərkəzindəki Putin prospektindəki Barski evi və İngilis Qalası olmuşdur. Bu binaların arasında əsas bina isə İnstitutun yaradılması üçün əsas tikili olan Qrozneft laboratoriyası idi.
Şəmistan Həsənli
Həyatı
Şəmistan Həsənli 15 dekabr 1938-ci ildə Gürcüstan SSR-in Bolnisi rayonunun Qoşakilsə kəndində anadan olmuşdur. 1957-1962-ci illərdə Leninqrad Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsində təhsil almışdır. İlk əmək fəaliyyətini Leninqrad "Morfizpribor" İnstitutunda başlamış və orada sovet hərbi sualtı qayıqlarının idarəedici qurğularının yaradılmasında fəal iştirak etmişdir. Aspirant hazırlığını Leninqrad A.F.İoffe adına Fizika-Texnika İnstitutunun Dövlət və Lenin mükafatı laureatı prof. D.N. Nasledovun rəhbərlik etdiyi "Elektron yarımkeçiriciləri" laboratoriyasında keçmişdir. 1971-ci ildə dissertasiya müdafiə etmiş, fizika-riyaziyyat elmləri namizədi elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 1971-1990-cı illərdə Leninqrad Politexnik Universitetinin "Polimerlər və dielektriklər Fizikası" kafedrasında pedaqoji fəaliyyətlə bərabər elmi tədqiqat işləri ilə də məşğul olmuşdur. Hazırda AMEA-nın Fizika İnstitutunda aparıcı elmi işçi vəzifəsində işləyir. Onun rəhbərliyi altında iki aspirant və iki dissertant fizika üzrə fəlsəfə doktoru (PHD) elmi dərəcəsi almışdırlar. 1997-2010-cu illərdə İran İslam Respublikasının Təbriz Universitetinin Fizika fakültəsinin əməkdaşları ilə birgə elmi tədqiqat işləri aparmışdır və bu günə qədər də həmin işlər davam edir. Ailəlidir, 2 övladı var.
Qroznı Neft Elmi-Tədqiqat İnstitutunun binası
Təsviri
Qroznı Neft Elmi-Tədqiqat İnstitutu Dubinin Qardaşları küçəsində minarə qülləsi ilə bəzədilmiş üç mərtəbəli binada yerləşirdi. Bina kütləvi sovet tikililərindən fərqlənir. Belə ki, burda tağlı dairəvi vestibüllər, sütunlar, böyük pəncərələr vardır.
Şəmistan Həsənli
Elmi fəaliyyəti
140-dan yuxarı elmi əsərlərin, o cümlədən patentlərin, elmi məqalələrin müəllifidir.
Qroznı Neft Elmi-Tədqiqat İnstitutunun binası
Təsviri
Binaya minarəyə bənzər tikili məqsədli şəkildə əlavə edilmişdi. Belə ki, o yanğın qülləsi kimi xidmət edirdi. Yanğın təhlükəli obyektlər bir-birinə bitişik ərazidə yerləşirdi. Bina o dövrdə Qroznıda ən hündür bina idi və orada daimi yanğınsöndürmə məntəqəsi var idi. Buradan növbətçi bütün şəhərə baxırdı.
Şəmistan Həsənli
Elmi fəaliyyəti
2014-cü ildə AMEA-nın Fəxri Fərmanı ilə təltif edilib. 2016-cı ildə AMEA Fizika İnstitutunun Fəxri Fərmanı ilə təltif edilib.
Qroznı Neft Elmi-Tədqiqat İnstitutunun binası
Təsviri
İnstitut 1928-ci ildə bu binada işləməyə başladı. Laboratoriyanın özü zirzəmidə, işçilərin kabinetləri isə birinci və ikinci mərtəbələrdə yerləşirdi.
Qroznı Neft Elmi-Tədqiqat İnstitutu dünyada neft emalı sənayesinin ilk institutlarından biri, SSRİ-də isə ilk neft sənayesi institutu olmuşdur.
Birinci və ikinci Çeçen müharibələri zamanı bina ciddi ziyan gördü. Hazırda bina qəzalı vəziyyətdədir. 2020-ci ilin iyun ayına kimi olan məlumata görə baxımsız vəziyyətdədir.
Xəlvətdə qalmış müdrik (film, 2014)
Xəlvətdə qalmış müdrik — UNESCO-nun 2013-cü ili Azərbaycanın dahi şəxsiyyəti Seyid Yəhya Bakuvi ili elan etməsilə və Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin dəstəyi çəkilmiş sənədli film. Film XIV əsrdə yaşamış azərbaycanlı övliya Seyid Yəhyanın həyatından bəhs edir. Filmi rejissoru azərbaycanlı rejissor Adil Azaydır. Seyid Yəhyanın həyatı və onun yaratdığı xəlvətilik sufi təriqəti haqqında çəkilən sənədli filmin premyerası 2014-cü ilin oktyabr ayında baş tutmuşdur.
Relikt relyef
Relikt relyef-/ lat. relictum-qalıq/- keçmiş geoloji dövrlərdə, başqa şəraitdə əmələ gəlmiş, relyef formaları. Məs: Şərqi- Avropa düzənliyində buzlaq relyef formaları.
Rauf Talışinski
Talışinski Rauf Rəfail oğlu (d. 16 noyabr 1956, Azərbaycan; ö. 8 may 2018, Bakı, Azərbaycan ) — Azərbaycan jurnalistikasının tanınmış simalarından biri, Echo.az saytının və "Exo" qazetinin təsisçisi və baş redaktoru.
Həyatı
Rauf Talışinski 16 Noyabr 1956-cı ildə Azərbaycanın tanınmış ziyalı və zadəgən ailələrindən birində anadan olub. 1978-ci ildə Moskva Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirib. Həmin fakültədə aspirantura təhsili alıb. O, filologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktorudur.
Fəaliyyəti
Talışinski “Molodej Azerbaydjana" (1978-1981), “Vışka” qəzetlərində çalışıb, 1981-1989-cu illərdə “İzvestiya” qəzetinin Azərbaycan üzrə müxbiri,1990-cı ildən "Ayna" və "Zerkalo" qəzetinin rəhbərlərindən biri olaraq müasir Azərbaycan jurnalistikasının formalaşmasında böyük rol oynayıb. R.Talışinski 2001-ci ildən bu günə kimi isə “Exo” qəzetinin baş redaktoru postunda çalışıb.
Mükafatları
Rauf Talışinski jurnalistikanın inkişafındakı xidmətlərinə görə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülüb.
Buffalo əsgərləri
thumb|300px|Buffalo əsgərlər ([[1890)]]
Buffalo əsgərləri - 1867 - 1896-cı illərdə Amerika Birləşmiş Ştatlarının qərbində hindilərə qarşı döyüşmüş afrikalı şəxslərə verilən ləqəb. Bu əsgərlər ağ dərili zabitlərə tabe idi. Buffalo əsgər adını qara dərililərə hindilər vermişdilər.
NGC 7403
NGC 7403, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. * tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İsmayıl Məhəmmədli
İsmayıl Mahir oğlu Məhəmmədli (1 yanvar 1996; Gəncə, Azərbaycan — 29 sentyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İsmayıl Məhəmmədli 1996-cı il yanvarın 1-də Gəncə şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İsmayıl Məhəmmədli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İsmayıl Məhəmmədli ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Sero Manutsyan
Sero Bərxudaroviç Manutsyan — Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin birinci Katibi (07.07.1923–17.11.1923)
Həyatı
Sero Manutsyan 1890-cı ildə Şuşada doğulub.
1928-1932-ci illərdə Azərbaycan SSR Dövlət Muzeyinin direktoru işləmişdir. 1961-ci ildə Xankəndidə vəfat etmişdir.
Elməddin Vəlişov
Elməddin Fuad oğlu Vəlişov (21 mart 1996; Üçtəpə, Cəlilabad rayonu, Azərbaycan — 11 noyabr 2020; Qubadlı rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi., ruhani, şeyx.
Həyatı
Elməddin Vəlişov 21 mart 1996-cı ildə Cəlilabad rayonunun Üçtəpə kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsil alıb hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra ilahiyyatçı olaraq çalışmış, ruhani alim və dini şeyx olmuşdur.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elməddin Vəlişov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü snayper olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin, Cəbrayılın, Xocavəndin və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Elməddin Vəlişov 11 noyabr 2020-ci ildə Qubadlı istiqamətində həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Vəlişov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Vəlişov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Vəlişov ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Vəlişov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Şən Azərbaycan
Şən Azərbaycan — Azərbaycan bəstəkarı Polad Bülbüloğlunun şair Məstan Günərin şeirinə bəstələdiyi mahnı. Mahnı Rast muğamı əsasında dəyişkən 6/8 (3/4) xanə ölçüsü ilə yazılmışdır. Şən rəqs xarakterlidir. Sovetlər dönəmində vətənpərvərlik mövzusunda yazılmış mahnı Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasına həsr olunmuşdur və müasir Azərbaycanda da olduqca məşhurdur.
Mahnı 1970-ci ildə ərsəyə gəlmişdir. Həm rus, həm də Azərbaycan dillərində səsləndirilib.
Azərbaycan dilində
thumb|right|Şən Azərbaycan (Azərbaycan dilində)
Nəqərat:
Rus dilində (Мой Азербайджан)
thumb|right|Şən Azərbaycan (Rus dilində) Rus dili Sovet dövlətinin de-fakto rəsmi dili olduğundan mahnı həm də rus dilində yazılmışdır. Rus dilində olan versiyanın müəllifi Onegin Hacıqasımovdur. SSRİ-nin süqutundan sonra bu versiya Azərbaycanda o qədər də geniş istifadə edilməmişdir.
Припев :
Suat Dərviş
Suat Dərviş (əsl adı Xədicə Səadət Baraner) (d. 1903, İstanbul - ö. 23 iyul 1972, İstanbul)
Həyatı
Tibb professoru İsmayıl Dərviş bəyin qızı Suat Dərviş bir müddət yazıçı Rəşad Fuad Baraner ilə evli olub. Xüsusi təhsil alıb. Bir müddət Almaniyada Berlin Konservatoriyası və Ədəbiyyat Fakültəsində oxuyub. 1932-ci ildə Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra "Son məktub", "Vətən", "Cümhuriyyət", "Gecə məktubu" kimi qəzetlərdə reportajları və romanları çap olundu. Rəşad Fuad Baranerlə birlikdə Türkiyədə ictimai cərəyanın ilk yayın orqanlarından biri hesab edilən "Yeni Ədəbiyyat Dərgisi"ni 15 oktyabr 1940 - 15 noyabr 1941-ci illər arasında yayınladı. Bu dərgidə qısa hekayələr, lətifə və tənqidlər dərc olunurdu. 1944-cü il həbsləri zamanı əri Rəşad Fuad Baraneri gizlətdiyi və qanunsuz Türkiyə Komunist Partiyasına qoşulduğu ittihamı ilə mühakimə olundu və bir il həbs cəzasına məhkum edildi. Parisə getdi və 1953-1963-cü illər arasında orada yaşadı. 1963-cü ildə Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra romanlarını yazmaq və çap etməklə məşğul oldu, İnqilabçı Qadınlar Birliyini yaratdı. Ədəbiyyata şeirlə gəlmişdir. Ədəbiyyatın inkişafında müstəsna xidmətləri olan yazıçı kimi şöhrət qazandı.
Romanları
Heç biri (1923)
Əhməd Fərdi (1923)
Bəhirənin elçiləri (1923)
Fatmanın günahı (1924)
Mənmi? (1924)
Böhran gecəsi (1924)
Könül kimi (1928)
Əminə (1931)
Heç (1939)
Çılğın kimi (1934)
Ankara məhbusu (1968, ilk dəfə 1957-ci ildə Parisdə fransızca)
Ərdaq kilimləri
Ərdaq kilimləri – Qəzvin tipinin xovsuz xalçalar qrupuna aid xalçalar.
Ümumi məlumat
Ərdaq kilimləri o qədər naxışlıdır ki, izləyici bunun xalça kimi göründüyünü düşünür. Bu kilimlər sadə və iki üzlü olaraq, toxunmada əyri naxışların istifadəsi bu bölgədəki kilimlərin özəlliklərindən biridir. Ərdaqda kilim toxunması çox populyardır və bu bölgənin çoxlu sakinlərinin evlərində tapıla bilər. Bu bölgədəki kilim uzun bir keçmişə malik olan və başqa ənənəvi sənətlər kimi bu sənətin nəsildən-nəslə ötürülməsini təmsil edir.Bu kilimlərdə xammal yun və pambıqdır.
Ərdaq kilimlərində istifadə edilən ipliklərin rəngi
Ağ, sarı, narıncı, qırmızı, sürməyi, qonur, tünd qırmızı, tünd yaşıl və qara rənglər bu sənətkarlığın ümumi rəngləridir.
Texniki xüsusiyyətlər
Bu tip kilimlərin çox qalın toxuma ipliyindən istifadə edərək toxunuşu Fars toxuması şəklindədir. Çözgü ipi komandir və tabeliyində olan birinin ətrafına çəkilir. Nəticədə, təpələri aşağıda və yuxarıda ayıran silsilələr arasında bir çarpaz meydana gəlir. Dəzgahlar arasındakı məsafə kilim növünə görə təxminən yarım santimetrdir. Toxuculuqdan sonra zəncir toxuması, kətan toxuması və iki rəngli toxuma əvvəlcə bu bölgədə yerli azərbaycan dilində Alaqurd adı ilə tanınan iynələr şəklində toxunur. Daha sonra toxuma toxumanın mərkəzində Alaqurdun daha qabarıq olması üçün toxuma davam etdirilir. Bundan sonra toxuma kilimin kənarını təşkil edən düz bir-iki santimetr düz toxuma olan rəngli kremlərlə başlayır. Bundan sonra kompozisiya baxımından toxumanın ən önəmli hissəsi olan naxışlama mərhələsi və bu hissədə simmetriya baş verir. Bükülənlərin sayı təkdir. Təpələrin ortası təyin olunur və bir cüt oyma mərkəzidir.Hər iki tərəfdə də sətirlərin sayı eynidır və hətta ziqzaq naxışlıdır. Bu şəkildə çiçəklərin sayı hər iki tərəfə bərabər bölünür və nəticə simmetrik olacaqdır. Toxuculuq texnikası sadə və cüt tərəflidir və naxışları aşağıdakı kimi əymək üçün istifadə olunur.
Ərdaq kiliminin əyri toxuması
Ərdaq kilimlərinin toxumasının ən önəmli özəlliklərindən biri də əyri toxuma texnikasının istifadəsidir. Sənətçi ilk olaraq nərdivanı, naxışını üçbucaq şəklində toxuyur, daha sonra parçanı başdan sona toxuyur və kitabla bağlayır, yarım dairəvi toxunuş yaradır.
Viktor Ern
Viktor Otto Ern — alman sualtı gəmi zabiti, 2-ci dərəcəli kapitan, Dəmir xaç ordeni kavaleri.
İkinci dünya müharibəsi zamanı Kriqsmarində (III Reyx zamanı alman hərbi dəniz qüvvələri bu adı daşıyırdı) sualtı qayıq ikinci dərəcəli kapitanı (Fregattenkapitan) olmuşdur. O, U-14 və U-37 sualtıqayıqlarına rəhbərlik etmiş və Müttəfiq qoşunlarının 24 gəmisini batırmaqla, İkinci dünya müharibəsinin sualtı qayıq asları arasındakı siyahıda 28-ci yerdə qərarlaşmışdır.
Həyatı
O, 1907-ci il oktyabrın 21-də Gədəbəy rayonunda alman kolonistinin ailəsində dünyaya göz açmışdır. Atası Gədəbəydə yerləşən "Simens qardaşları və Co"nun direktoru olmuşdur. Viktor onun üçün yad olan yerdə rahatlıqla böyümüşdür. Sonralar Ern uşaqlığı haqda bu sözləri qeyd etmişdir:  "Mənim valideynlərimin evində milli, irqi və dini cəhətdən bir-birindən fərqlənən çoxlu sayda insan yaşayırdı. Mənim ilk müəllimim fransız qadın idi, adı Mile idi. Bizim aşpaz və xidmətçilərimiz ermənilər, sürücü və digər qadın işlərində kömək edənlər ruslar idi. Bağbanlar və gözətçilər isə tatarlar idilər. Ern rus dilində sərbəst danışa bilirdi. Onun köhnə Rusiyaya olan sevgisi yeni yaranan Sovet İttifaqı ilə bir müqayisə edilə bilməz".
1921-ci ildə Ernin ailəsi bolşeviklərin onları ölümlə hədələmələri səbəbindən Almaniyaya qaçmaq məcburiyyətində olmuşdur. Ern 1927-ci il 1 oktyabr tarixində donanmaya müdavim (kursant) kimi qəbul olmuşdur. 1929-cu ildə leytenant rütbəsinə layiq görülən Ern "Keniqsberq" və "Karlsrue" adlı yüngül kreyserlərdə xidmət etmişdir. 1935-ci ilin iyulunda sualtı qayıq donanmasına köçürülən ilk dəniz zabitlərindən biri olmuşdur.
1936-cı il 18 yanvar tarixindən 1937-ci il 4 oktyabr tarixinədəl U-14 sualtı qayığına rəhbərlik etmiş, 1936-cı ilin iyul-sentyabr aylarında İspaniya sahillərində olan hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir. 1939-cu ildə Hərbi dəniz akademiyasını bitirdikdən sonra həmin ilin avqustunda Karl Dönitsin qərargahında qeydiyyata alınmışdır.
İkinci dünya müharibəsi illərində
6 may 1940-cı il tarixində U-37 sualtı qayığına (1938-ci il) komandir təyin edilmiş və bu sualtı qayıqla 4 yürüşdə iştirak etmişdir. Toplam olaraq 81 sutka dənizdə olmuşdur. Elə ilk yürüşündəcə Ern Norveç sularında subasımı 41 207 register tona malik 10 gəmi batırmış və 1 gəmini isə zədələmişdir. İkinci yürüşdə isə Ern subasımı 28 439 register ton olan 7 gəmini, üçüncü yürüşdə isə daha 6 gəmini batırmaqla öz siyahısını genişləndirmişdir. Qısa müddət ərzində Ern subasımı ümumi olaraq 104 842 register ton olan 24 gəmi batırmış və 9494 rt olan bir gəmini zədələmişdir.
21 oktyabr 1940-cı il tarixdə Dəmir xaç ordeni ilə təltif olunmuşdur. 26 oktyabr tarixində isə Admiral-qərargahın 1-ci dərəcəli zabiti kimi yenidən sualtı qayıq donanmasının baş qərargahına qaytarılmışdır.
1941-ci ilin noyabrında isə o sualtı gəmilərin fəaliyyətinin koordinasiyasının həyata keçirilməsi üçün Araılq dənizinə göndərilmiş, 1942-ci ilin fevralında Aralıq dənizində sualtı qayıqlara rəhbərlik edən qərargahda Admiral qərargahlığın 1-ci dərəcəli zabiti təyin olunmuşdur. 1942-ci ilin iyulunda Şimali Afrikaya ezamiyyət zamanı Ern ağır yaralanmış və britaniya qoşunları tərəfindən əsir götürülmüşdür. İsgəndəriyyədə yerləşən Britaniya Hərbi hospitalında sağaldıqdan sonra o, hərbi əsirlər üçün Misirdə yerləşən düşərgədə yerləşdirilmiş, 1943-cü ilin oktyabrında isə Britaniya əsirlərinə dəyişdirilmiş və Port-Said vasitəsilə Barselona və Marselə, ordan isə Almaniyaya qayıtmışdır. 1943-cü ildən Kriqsmarin Ali Komandanlığının operativ şöbəsində 1-ci dərəcəli zabit kimi çalışmışdır. 1945-ci ilin mayında Britaniya qoşunları tərəfindən saxlanılmışdır. Azad olduqdan sonra "Simens" şirkətində çalışmış və Bonnda yüksək vəzifələr tutmuşdur.
Şotlandiya teatrı
Şotlandiya teatr — Şotlandiya ərazisində formalaşmış teatr sənəti.
Tarixi
Şotlandiyada dram teatrı XVIII əsrin ortalarında meydana gəlmişdir. Edinburq şəhərində 1769-cu ildə "Royyal", 1883-cü ildə "Litseum" teatrları açılmışdır. Truppalar, əsasən ingilis aktyorlarından ibarət idi. Qlazqo şəhərində «Danlop strit tietr» (1782–1863), "Kuin strit tietr" (1805–1829), "Adelfi" (1842–1848) və s. teatrlar fəaliyyət göstərmişdir, 1909-cu ildə rejissor A. Uerrinqin rəhbərliyi ilə "Qlazqo repertuar teatrı" təşkil edilmişdir. Teatr cəmi beş mövsüm fəaliyyət göstərsə də, milli teatr sənətinin formalaşmasında əhəmnyyətli rol oynamışdır. 1921-ci ildə "Şotlavd milli aktyorları" truppası təşkil olunmuşdur. 1939-cu ildə ilk Şotlandiya teatr festivalı keçirilmişdir. 1970–1980-ci illərdə "Travers tietr klab" (Edinburq) və "Klouz studia tietr" (Qlazqo) eksperimental teatrları tamaşalar hazırlamışdılar. Teatrlar Şotlandiya incəsənət şurasından və şəhərlərin incəsənət şuralarından maliyyə yardımı alırlar.
Qılıncyurd dağı
Qılıncyurd dağı – Culfa rayonu ərazisində dağ (hünd. 2455,2 m). Zəngəzur silsiləsi nin cənub-qərb istiqamətli Dəmirlidağ-Göydağ  qolundan qərbə ayrılan eyniadlı şaxəsinin  suayırıcısındakı zirvə. Teyvaz kəndindən 3,7 km cənub-şərqdədir. Üst Eosenin Priabon mərtəbəsinə aid Üst Paradaş yarımlay dəstəsinin çökmə süxurlarını yarib çıxan diorit və kvars lı diorit-porfir tərkibə malik Alt Miosen yaşlı Göydağ subvulkanik massivinin qərbində  yerləşmiş  günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqment inin cənub-qərb cinahında müşahidə edilən Mərəlik-Göynük  sinklinalının maqmatık kütlə ilə yarılmış cənub-şərq sentriklinal hissəsinə aiddir.
Sövməəyi-Həqq (Sərab)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 110 nəfər yaşayır (27 ailə).
Xaqani Babazadə
Xaqani Anar oğlu Babazadə — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Xaqani Babazadə 2001-ci il fevralın 13-də Astara rayonunun Kijəbə qəsəbəsində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Xaqani Babazadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin və Hadrut qəsəbəsinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Xaqani Babazadə oktyabrın 10-da Hadrut döyüşləri zamanı şəhid olub. Astara rayonunun Kijəbə qəsəbəsində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xaqani Babazadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xaqani Babazadə ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Bovinqton tank muzeyi
thumb|Bovinqton tank muzeyinin 11 iyun 2009-cu ildə İngiltərə kraliçası tərəfindən rəsmi açılışı edilmiş yeni girişi
thumb|Bovinqton tank muzeyinin yeni nəzarət qülləsi
thumb|1945-ci ildən bəri əməliyyatlarda həlak olan mülki əhali və Kral Zirehli Korpusunda xidmət edənlərin xatirəsinə ucaldılmış memorial abidə
Tarixi
Yazıçı Redyard Kiplinq 1923-cü ildə Bovinqtonu ziyarət etmiş və Birinci Dünya Müharibəsinin sonunda xilas edilmiş zədələnmiş tanklara baxdıqdan sonra bir muzey yaradılmasını tövsiyə etmişdir. Bu təklifə müvafiq olaraq, kolleksiyanı yerləşdirmək üçün bir ərazi ayrılmış, lakin 1947-ci ilə qədər geniş ictimaiyyətə açılmamışdır. 1982-ci ildə Muzeyin direktoru təyin edilən Corc Forti kolleksiyanı genişləndirmiş və modernləşdirmişdir. O, 1993-cü ildə təqaüdə çıxmış və sonra da Britaniya İmperiyası Ordeninə layiq görülmüşdür. Muzey 2010-cu ilin yanvarından tanklar haqqında informasiyaları geniş kütlələrə çatdırmaq üçün öz YouTube kanalını yaratmışdır. 1982-ci ildən muzeydə tarixçi işləyən David Fletcher, 2012-ci ildə təqaüdə çıxmış və eyni zamanda “zirehli müharibə tarixinə xidmətlərinə görə” Britaniya İmperiyası Ordeninə layiq görülmüşdür.
Sərgi zalları
thumb|Böyük Britaniya istehsalı olan Mark V tankı. Bu tank 1918-ci ilin avqust ayında baş tutmuş və Birinci Dünya müharibəsinin Qərb cəbhəsinin həlledici müharibələrindən biri olmuş Amien müharibəsində iştirak etmişdir. thumb|Rolls Royce 1920 Mk 1
Birinci Dünya Müharibəsi zalı (Tank Adamlar)
Bu zal Muzeyin I Dünya Müharibəsi tanklarının əksəriyyətini ehtiva etməklə yanaşı, 1916-1918-ci illər arasında ilk tankları idarə edən insanların hekayəsindən də bəhs edir. Seçilmiş tanklar: Mark I tankı, IV, V (Birinci Dünya Müharibəsindən bəri hələ də işlək vəziyyətdə olan bir neçə tankdan biri), IX və Mark VIII “Azadlıq” (Liberty) tankları.
Müharibələr arası zal (İngiliscə : Inter War Hall) (Müharibə atından at gücünə — War Horse to Horsepower)
Bu zal hal-hazırda tankların yüksəlişini və Qərb Cəbhəsində süvarilərin rolunu tədqiq edir. Seçilmiş tanklar: Vickers A1E1 Independent, Peerless zirehli avtomobili & Vickers yüngül tankı, Mark II.
İkinci Dünya Müharibəsi zalı
thumb|right|Bovinqton tank muzeyində nümayiş etdirilən [[İkinci Dünya Müharibəsinə aid Jagdtiger ağır tankı.]] Bu zal münaqişədə iştirak etmiş əksər xalqların tanklarının nümayiş olunduğu ən böyük sərgi bölməsidir. Seçilmiş tanklar: Panzer I, III, IV, Stug III, Tiger II, Jagdpanzer 38(t), Jagdpanther, Jagdtiger, Sd.Kfz. 251, Somua S35, Comet I, Matilda Mk I, A38 Valiant, Ram Cruiser Mk II, M24 Chaffee, M4 Sherman, 17pdr SP Achilles, M48 Patton, M26 Pershing, T17E1 Staghound, Hamilcar playneri, TSU-7KW, 26, KV-1, L3/33 LF, M13/40, Tortoise (Tısbağa ağır tankı), Black Prince (Qara Şahzadə). thumb|Bovinqton tank muzeyində nümayiş etdirilən İkinci Dünya Müharibəsi dövründə Normandiya əməliyyatını göstərən diorama thumb|Bovinqton tank muzeyində nümayiş etdirilən İkinci Dünya Müharibəsi dövründə Normandiya əməliyyatını göstərən diorama thumb|Bovinqton tank muzeyində nümayiş etdirilən İkinci Dünya Müharibəsi dövründə Normandiya əməliyyatını göstərən diorama thumb|Bovinqton tank muzeyində nümayiş etdirilən İkinci Dünya Müharibəsi dövründə [[almanların istifadə etdiyi panzerfaust silahının döyüş başlığı]]
Əfqanıstan Döyüş Qrupu
thumb|right|Bovinqton tank muzeyində nümayiş etdirilən və Aplike kompozit avtomobil zirehi ilə təchiz olunmuş İraqın T-55 tankı. Bu zalda Əfqanıstan Döyüş Qrupu sərgisi var. Kral Zirehli Korpusunun adamları İkinci Dünya Müharibəsindən bəri mövcud olmuş ən şiddətli döyüşlərdən bəzilərində iştirak etmişdirlər. Seçilmiş tanklar: Conqueror, Chieftain, Challenger 1 və TOG2.
Tank zavodu
Bu salon tankların və zirehli döyüş avtomobillərinin istehsalına daxil olan dizayn və texnologiyanı tədqiq edir. Centurion tankların saxta istehsal xəttindən başqa, prototip və eksperimental avtomobillər də mövcuddur. Seçilmiş tanklar: ziyarətçilərin istəyi əsasında tankın içərisindəki bəzi bölmələrin görünməsi təmin edilən T-55, İsveç S tankı, FV101 Scorpion prototipi və müxtəlif Ferret zirehli avtomobillərindən başqa, İkinci Dünya Müharibəsində İngilislərə verilən ilk M4 Sherman və A13 Covenanter tankları.
Tank Hekayəsi Zalı
Bu zalda multimedia sərgisində yerləşdirilmiş dəstək kolleksiyası ilə tarixin ən mühüm tankları və zirehli döyüş avtomobillərinin haqqında məlumat verilir. Burada tankların 1915-ci ildə ixtirasından XX əsrin axırlarına qədərki və gələcəkdəki perspektivləri haqqında informasiyalar gələn qonaqlara təqdim edilir. Seçilmiş tanklar: Little Willie (Britaniya tanklarının sələfi), Whippet, Renault FT, Char B1, Panzer II, Tiger 131 (1943-cü ilin aprelində Tunisdə ələ keçirilmiş və Bovinqtondakı təmir sexləri tərəfindən tam işlək vəziyyətə gətirilmiş bu tank dünyada yeganə orijinal buraxılmış və hərəkət edə bilən Tiger I tankıdır. Bu tank eyni zamanda Qəzəb filminin çəkilişləri zamanı da istifadə edilmişdir), M3 Grant, T-34, Panther, DD Sherman, Churchill Mk VII, Sherman Firefly, M48 Patton, T-72, T-62 və Challenger 2.
Avtomobillərin Mühafizəsi Mərkəzi
thumb|right|Avtomobillərin Mühafizəsi Mərkəzinin interyeri Avtomobillərin Mühafizəsi Mərkəzi kolleksiyanın daha çox hissəsini əhatə edir və əvvəllər ictimaiyyət tərəfindən görülməyən nəqliyyat vasitələrinə baxış keçirir. Seçilmiş tanklar: Charioteer, M41 Bulldog, M103, M60 Patton, T-54, Soyuq Müharibə və İraq T-55-ləri, BMP-1, AMX-30, Type 69, Infanterikanonvagn 91, A33 Excelsior, T14 və SU-100. thumb|Tank muzeyində nümayiş etdirilən bir artilleriya qurğusu thumb|Avtomobillərin Mühafizəsi Mərkəzi
Mahmudəli Çöhrəqanlı
Mahmudəli Çöhrəqanlı - publisist, dilşünas, filologiya elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Mahmudəli Çöhrəqanlı 1958-ci ilin baharında İranda, Cənubi Azərbaycanın Şəbistər şəhristanının Çöhrəqan kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Təbriz Universiteti Xarici dillər fakültəsinin dekan müavini işləmişdir. Dissertasiya müdafıə edib PhD elmi dərəcəsini almışdır. Milli azadlıq hərəkatına qoşulduğuna görə işdən çıxarılmış, Təbrizə "sürgün" olunmuşdur. Təbrizdə Tərbiyyət Universitetində ümumi dilçilikdən mühazirələr oxumuş, eyni zamanda elmi məqalələr, monoqrafıyalar üzərində işləmişdir. "Fars dilində türk sözləri" (1994) kitabı ona şöhrət qazandırmışdır. Bu kitabda türk mənşəli sözlər açıqlanmışdır. Onun "Fars dilində türk adları", "Azərbaycan türkcəsi fonetikasının fars və ərəb dilləri ilə müqayisəsi"{Ctn}}, "Azərbaycan türkcəsinin feli quruluşu" və s. elmi əsərləri çapdan çıxmışdır. Azərbaycan Milli Yaradıcılıq Akademiyası onun elmi-pedaqoji xidmətlərinə görə ona filologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsi və professor adı vermişdir.
Siyasi fəaliyyəti
M.Çöhrəqanlı İranın federativ ölkə olması üçün fəaliyyət göstərir. İran İslam Respublikasının Təbrizdən seçilən məclis nümayəndəsi olmuşdur. Güney Azərbaycanın hüquqlarını müdafiə etdiyi üçün həbs olunmuşdur. Oyaniş TV-nin qurucularındandır. Hazırda Amerika Birləşmiş Ştatlarında yaşayır.
Mentalitet
Mentalitet (latın dilindən mens və ya mentis - ruh, ruh (daha dar mənada - ağıl)) - sosial və ya etnik qrupa, millətə, insanlara, milliyətə xas zehni, emosional, mədəni xüsusiyyətlər, dəyər yönümləri və münasibətlər toplusudur.
Bu termin tarix elmində yaranıb, lakin indi psixologiya və sosiologiyada tez-tez istifadə olunur. Zehniyyət anlayışı müəyyən bir qrup insanları xarakterizə edən münasibətləri, qiymətləndirmələri, dəyərləri, davranış normaları və əxlaqı, zehniyyəti, dini mənsubiyyəti və digər bir çox nüansları əhatə edir.
Anlayışın tənqidi
Mentalitet - yalan elmi anlayışdır. Onun heç bir toxunula bilən xüsusiyyəti mövcud deyil. <...>Dəyərlər mövcuddur. Dəyərlər mədəniyyəti qurur. Hər ölkədə mədəniyyət fərqlidir. Mənim fikrim ondan ibarət deyil ki, bütün insanlar eynidir, halbuki çox ümumi şey var. Mentalitet anlayışı ona görə pisdir ki, o dəyişməz, tanrı verdiyi və ya keçmişin tarixi tərəfindən qurulmuş bir şey kimi hiss olunur, <...>
Nassinyi
Nassinyi  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Erisson kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Monlyuson.
Nassinyi 1987-ci ildə Institut national de l'information géographique et forestière Jan-Jorj Affholder tərəfindən edilən hesablamalara görə Fransanın mərkəzi icmasıdır (Korsika da daxil olmaqla).
INSEE kodu — 03193.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 186 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 114 yaşında (15-64 yaş arasında) 82 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 32 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.9%, 1999-cu ildə 76.1%). Fəal olan 82 nəfərdən 76 nəfər (42 kişi və 34 qadın), 6 nəfər işsiz (3 kişi və 3 qadın) idi. Fəal olmayan 32 nəfər arasında 6 nəfər şagird və ya tələbə, 14 nəfər təqaüdçü, 12 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Buş quşarmudu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Rusiyada və Qafqazda təbii halda yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 4-6 m-ə çatan alçaqboylu ağac və ya koldur. 10-11 sm uzunluqda olan yarpaqları ikili olub, bar verən zoğlarda enli və ya yumurtavarı- ellipsvarı, meyvəsiz zoğlarda isə neştərvaridir. Yan damarlarının sayı 10-11 cütdür, kənarları ikiqat itidişlidir. Alt səthi boz yaşılımtıl keçəvari tükcüklüdür. Qaidədən pazvarıdır.
Ekologiyası
Orta və yüksək dağlıq qurşaqlarda dəniz səviyyəsindən 1800-2200 m hündürlüklərdə, daşlı qayalı yamaclarda, arid seyrək meşəliklərdə və kolluqlar arasında yayılmışdır.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR florasına ilk dəfə tərəfimizdən daxil edilmişdir. Naxçıvan MR-da Ordubad rayonunun Nürgüt kəndi ətrafındakı seyrək meşəlikdə palıd, yemişan, armud növləri ilə birlikdə və ya tək-tək, Şahbuz rayonunun Biçənək kəndi ərazisində palıd meşəliyində təbii halda yayılmışdır.
İstifadəsi
Efir yağlı bitkidir. Meyvəsindən qida sənayesində istifadə edilir. Yaşıllaşdırmada rast gəlinmir.
Nikolas Sparks
Nikolas Çarlz Sparks (ingiliscə Nicholas Charles Sparks 31 dekabr 1965 Omaha, Nebraska, ABŞ) tanınmış məşhur amerikalı yazıçıdır. Romanlarını sevgi və tale mövzularında yazır. Onun çapdan çıxmış 20 romanı vardır. Sparksın kitabları 50-dən çox dilə tərcümə edilmişdir. Təkcə ABŞ-də 75 milyondan çox, dünya üzrə isə 105 milyondan çox satılmışdır..
Həyatı və karyerası
Nikolas Çarlz Sparks Nebraska ştatının Omaha şəhərində professor Patrik Maykl Sparks (1942–1996) və evdar qadın Cil Emma Mariya Sparksın (1942–1989) ailəsində 31 dekabr 1965-ci ildə dünyaya gəlmişdir. Nikolasın ingilis, irland, alman və çex kökləri vardır. 1985-ci ildə məktəb vaxtı Sparks öz birinci "The Passing" adlı əsərini və 1989-cu ildə "The Royal Murders" əsərini yazmışdır (Hansı ki, bu əsərlər heç vaxt çap olunmamışdır.). O, Notr-Dam universitetində idman təqaüdü ilə təhsil almışdır. 1985-ci ildə birinci kursda oxuyarkən onun iştirak etdiyi komanda qaçış üzrə kollec rekordu nəticəsini göstərmişdir. Kolleci bitirdikdən sonra Sparks hüquqşünas olmaq istəyirdi və həmin vaxt ofisiant və telefon satıcısı kimi işləyirdi. 1990-cı ildə 1965-ci ilin qaçış üzrə olimpiya çempionu Billi Millzla birgə psixologiya janrı üzrə  Wokini: A Lakota Journey to Happiness and Self-Understanding  kitabını yazmışdır. Birinci il 50.000 nüsxə satılmışdır. 1992-ci ildə Sparks bir dərman firmasında işə başladı və Cənubi Karolinanın Grinvil şəhərinə köçdü. Boş vaxtlarında o, "The Notebook" romanını yazmağa başladı. İki il sonra roman ədəbi agent Teresa Park tərəfindən kəşf edildi və o, romanın nəşri üçün 1 milyonluq müqavilənin imzalanmasına nail oldu. "The Notebook" 1996-cı ilin oktyabr ayında nəşr olundu və ilk satış həftəsində "Nyu-York Tayms"-ın ən çox satılan kitablar siyahısına başçılıq etdi. Nəticədə, Sparks çoxlu sayda oxunan kitablar yazdı. 2000-ci ildə "People Magazine" Sparksı ilin ən cazibədar müəllifi kimi qeyd etdi. Onun bu günə qədər 20 romanı və qardaşı ilə yazdığı 1 avtobioqrafik əsəri işıq üzü görmüşdür.
Romanları
Filmi çəkilən romanları
Şəxsi həyatı
Həyat yoldaşı Keyti ilə Sparks 1988-ci ilin yay tətilində tanış olmuşdu. 1989-cu ildə isə onlar ailə həyatı qurublar. Nikolas və Keyti 2014-cü ilə qədər Şimali Karolinanın Nyu-Bern şəhərində oğulları Mayls, Rayn, Landon ve əkiz qızları Leksi ve Savanna ilə birlikdə yaşadılar. 6 yanvar 2015-ci ildə Sparks Keyti ile dostluq çərçivəsində ayrıldıqlarını bildirdi.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi Hava Qüvvələri
thumb|[[Səməd bəy Mehmandarov ]] Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Hərbi Hava Qüvvələri — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ordusunun tərkibində formalaşdırılmış qoşun növü.
Zəmin
Mudros barışığının (1918) şərtlərinə əsasən, 1918 ilin noyabrında Bakını zəbt etmiş ingilis qüvvələri Xəzər dənizindəki hərbi gəmiləri hidrotəyyarələrlə birlikdə öz nəzarətləri altına aldılar. Sonra isə Xəzərdəki Hərbi Dəniz Qüvvələri Denikinə təhvil verildi və bununla Azərbaycan mövcud olan az-çox aviasiya texnikasından da məhrum edildi.
Fəaliyyəti
Milli ordunun hərbi-hava strukturunun formalaşdırılmasından əvvəl onun rəhbərliyi müəyyənləşdirildi. Hərbi nazirin 1919 il 19 avqust tarixli əmri ilə podporuçik Teymur xan Əfşar Aviasiya dəstəsinin rəis müavini təyin edildi. Dəstə birbaşa Baş ərkani-hərbə tabe idi. 1919 il sentyabrın 14-də Aviasiya dəstəsinin ştatı təsdiq olundu. Ştatda 5 zabit, 4 məmur, 54 nizami əsgər və 4 qeyri-nizami əsgər var idi.
Milli kadrlara olan ehtiyacın ödənilməsi üçün hərbi nazirlik 1920 ildə Azərbaycanda hərbi təyyarəçilər məktəbi açmağı qərara aldı. Hərbi nazir Səməd bəy Mehmandarov 1919 il noyabrın 27-də xarici işlər nazirliyinə məktub yazaraq, Aviasiya məktəbində tədrisin təşkili üçün İngiltərədən və İtaliyadan təcrübəli mütəxəssislərin dəvət olunması imkanlarının öyrənilməsini xahiş etdi. Lakin 1920 ilin əvvəlindən hərbi şəraitin mürəkkəbləş məsi və Aprel işğalı (1920) hərbi-hava qüvvələrinin möhkəmləndirilməsi sahəsindəki işləri yarımçıq qoydu.
Fuad Bağırov
Fuad Allahverdi oğlu Bağırov (3 noyabr 1991; Şirvan, Azərbaycan — 1 fevral 2022; Alagöllər, Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı, Vətən müharibəsi iştirakçısı, şəhid.
Həyatı
Fuad Bağırov 3 noyabr 1991-ci ildə Şirvan şəhərində anadan olmuşdur. 1998-2009-cu illərdə Mübariz İsrayılov adına Şirvan şəhər 18 nömrəli tam orta məktəbdə, 2009-2013-cü illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində təhsil almışdır. Ailəli idi, 1 oğul və 1 qızı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Fuad Bağırov 2013-cü ildə "leytenant" rütbəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında xidmətə başlamışdır.
Aprel döyüşləri
2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə ötən gecədən başlayaraq Azərbaycan və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri arasında cəbhənin Tərtər və Cəbrayıl-Füzuli istiqamətlərində şiddətli döyüşlər başlamışdır. Tarixə Aprel döyüşləri olaraq yazılan döyüşlər zamanı Fuad Bağırov zabit olaraq döyüşlərdə iştirak etmişdir. Gecə döyüşləri zamanı Cəbrayıl rayonunun Lələtəpə istiqamətində olan əlverişli mövqelər, strateji nöqtələr, o cümlədən Lələtəpə zirvəsi Azərbaycan Ordusu tərəfindən işğaldan azad olunmuşdur. Həmin döyüşlərdə Ermənistanın müdafiə naziri Seyran Ohanyan tərəfindən qurulan və Ermənistan Ordusunun "yenilməz Ohanyan xətti" olaraq tanınan müdafiə xətti 40 dəqiqə ərzində darmadağın edilmişdir.
Müharibədən sonra Fuad Bağırov qısa zamanda "baş leytenant" rütbəsinə yüksəlmişdir.
Azərbaycan Ordusunun baş leytenantı olan Fuad Bağırov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində rabitəçi olaraq iştirak etmişdir. Murovdağın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fuad Bağırov "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Fuad Bağırov müharibədən sonra Kəlbəcər rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmətinə davam etmişdir.
29 yanvar 2022-ci ildə Kəlbəcər rayonunun Alagöllər sahəsində hava şəraitinin qəfil dəyişməsi və çovğun səbəbindən 3 hərbi qulluqçu ilə birgə itkin düşən Fuad Bağırov 3 gün müddətində axtarılmış, onun axtarışı aidiyyəti qurumlar tərəfindən davam etdirilmişdir. Onun nəşi 31 yanvar 2022-ci ildə tapılmış və ertəsi gün Şirvan Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir. Müdafiə Nazirliyinin Mətbuat Xidmətinin rəisi Anar Eyvazov Fuad Bağırova şəhid statusunun verildiyini açıqlamışdır.
Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyinin, ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında xüsusi xidmətlərinə, öz xidməti vəzifələrini və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqları yerinə yetirərkən fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.06.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fuad Bağırov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Anri Kartye-Bresson
Anri Kartye-Bresson (fr. Henri Cartier-Bresson) (22 avqust 1908-ci il — 3 avqust 2004-cü il) — Fransız fotoqraf, XX əsrin məşhur fotoqrafı, fotorəssam, fotoreportajın və fotojurnalistikanın atası sayılır.