cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Emma Uotson
Təhsili
Anası və qardaşı ilə birlikdə Oksforda İngiltərəyə köçən Emma 2003-cü ilin sonuna qədər "The Draqun School"da oxumuş, daha sonra "Headington School"a keçmişdir. Filmdə yaratdığı obrazlarla yanaşı Uatson gündə 5 saatdan çox xüsusi dərs alırdı. Bütün diqqətini filmə cəmləməsinə baxmayaraq o təhsilini uğurlu bir şəkildə bitirmişdir. 2006-cı ilin iyununda Liseyi bitirmək üçün imtahanlara daxil olmuş və 10 dərsin 8-dən A* və 2-dən A reytinqini almışdı. 6 yaşından bəri aktrisa olmaq istəyən Emma Oksford şöbəsində "Stagecoach" (tamaşa aktyorluğu) dərsi almağa başladı. O, yarım günlük teatr məktəbi olan Stagecoachda rəqs və aktyorluq dərsləri alırdı. On yaşına gəldikdə məktəb tamaşalarında oynamağa başladı, lakin Harri Potter filmindən əvvəl heç professional olaraq oynamamışdı. Uatson 2007-ci ildə Pulda jurnalına verdiyi müsahibədə "Film seriyalarının miqyası haqqında heç bir təsəvvürüm yox idi. Təsəvvürüm olsaydı, şəksiz boğulmuşdum" şəklində müsahibə verdi. 2014-cü ilin 25 may tarixində Emma Braun Universitetinin İngilis Ədəbiyyatı fakültəsindən magistr dərəcəsi ilə məzun oldu və Twitter hesabından məzun şəklini paylaşmışdı.
Syreitschikovia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Emma Uotson
Harri Potter
thumb|right|Potter filminin üç ulduzu [[Deniel Redkliff, Emma Uotson və Rupert Qrintin əl və ayaq izləri, 2007]] 1999-cu ildə Uotsonun aktyorluq həyatı Coan Roulinqun eyni adlı kitabı əsasında çəkilmiş Harri Potter və Fəlsəfə Daşı filmi ilə başlamışdır. Rejissorları üçün Harri Potter rolu və Potterin iki dostu Hermiona Qreyncer və Ron Uizli rolları çox əhəmiyyətli idi. Film agentlikləri Uotsonu Oksford teatr müəllimi sayəsində tapdılar və özünə olan inamından dolayı ondan çox təsirləndilər. Sınaqlardan sonra prodüser Devid Heyman Uotson, Deniel Redkliff və Rupert Qrintin müvafiq Hermiona Qreyncer, Harri Potter və Ron Uizli rollarını oynayacaqlarını bildirdi. Roulinq ilk sınaq çəkilişindən etibarən Uotsonu dəstəklədiyini bildirmişdi.
Uotsonun səhnəyə ilk çıxışı 2001-ci ildə Harri Potter və Fəlsəfə Daşı filminin ekranlara çıxması ilə olmuşdur. Filmin ilk gün gəlirləri və ilk həftəsonu gəlirləri rekord qırmış və 2001-ci ilin ən çox gəlir əldə edən filmi olmuşdur. Tənqidçilər filmdəki üç əsas aktyoru tərifləmiş, əksəriyyəti isə Uotsonun çıxışını ayrıca təqdir etmişdilər. "The Daily Telegraph" qəzeti performansın "təqdirəlayiq" olduğunu bildirmişdi. Uotson "Fəlsəfə Daşı"ndakı performansı ilə Gənc Aktrisa Mükafatı daxil olmaqla 5 mükafat qazanmışdı.
Bir il sonra Uotson filmin ikinci seriyası Harri Potter və Sirlər Otağı ilə yenidən ekranlara çıxdı. Filmlə bağlı bir-birindən fərqli şərhlər bildirilsə də, tənqidçilərin aktyorların çıxışları haqqında olan fikirləri müsbət idi. "The Times" qəzeti rejissor Kris Kolumbun Uotsonun yetərincə populyar olan xarakterindən kifayət qədər istifadə etmədiyi üçün tənqid edərkən "Los Angeles Times" qəzeti iki film arasında keçən prosesdə Uotson və yoldaşlarının daha da yetişdirildiyindən yazırdı. Uotson çıxışı ilə Alman "Die Velt" jurnalının keçirdiyi Otto mükafatlarında Ən Yaxşı Qadın Aktrisa (gümüş) mükafatını almışdı.
2004-cü ildə Harri Potter və Azkaban Məhbusu ekranlara çıxmışdı. Uotson iddalı Hermiona rolunu bəyəndiyini, oynadığı rolun "xarizmatik" və "oynanılması fantastik bir rol" olduğunu söyləmişdi. Tənqidçilər Redkliffə odun damğası vurub aktyorluq bacarığından ümidi kəsdilərsə də, Uotsonu tərifləməyə davam etmişdilər. "The New York Times" qəzeti təsirli çıxışını "Çox şükür Redkliffin itaətkarlığı, Uatsonun səbirsizliyi ilə tarazlanır" şərhində göstərmişdi. Harri inkişaf edən sehirbazlıq bacarıqları ilə fəxr edə bilər, lakin Hermiona Drakonun burnuna atdığı xoşagəlməz yumruqla böyük alqışı haqq edir. 2008-ci ilin yanvar ayı etibarilə Azkaban Məhbusu ən az gəlir əldə edilən Harri Potter filmi olmasına baxmayaraq Uotson üçün ən uğurlu film idi. Bu filmlə iki Otto mükafatı və Total Film jurnalının təşkil etdiyi mərasimdə "İlin Uşaq Performans"ı mükafatını qazanmışdı.
150px|thumb|left|Uatson [[Harri Potter və Alov Qədəhi (film, 2005)|Harri Potter və Alov Qədəhi filminin qala gecəsində 2005-ci il noyabr]] 2005-ci ildə Harri Potter və Alov Qədəhi filminin yayımlanması Uotson və Potter filmləri üçün yeni bir hadisə olmuşdur. Tənqidçilər Uotson və gənc yoldaşlarının artan yetkinliklərini təriflədilər. The New York Times qəzei performansı "təsirli bir şəkildə ciddilik" olaraq adlandırdı. Uotson üçün filmin təbiətinin böyük qismi üç əsas obrazın arasındakı gərginliyi yetkinliyi ilə yatırtmasıdır. "Mən bütün mübahisələri sevdim. Onların mübahisələrinin çox real olduğunu hesab edirəm" demişdi. O, Alov qədəhi ilə birlikdə Otto mükafatları (bürünc) medalı də daxil olmaqla 3 mükafat qazanmışdı. Bir il sonra "Teen Vogue" jurnalının üz qabığına çıxan ən gənc insan olmuşdu. 2006-cı ildə II Elizabetin 80-ci yaşə münasibətilə xüsusi Qarri Potter mini bölümündə oynamışdı.
Filmin beşinci seriyası Harri Potter və Simurq Ordeni 2007-ci ildə ekranlara çıxmışdı. Dünya miqyasında rekord qıraraq ilk həftəsində 332,7 milyon dollar gəlir əldə etmişdir. Uotson İngiltərədə təşkil olunan Milli Kino Mükafatlarında Ən Yaxşı Qadın Sənətçi mükafatını almışdı. Uotsonun şöhrəti filmin seriyaları ilə davam etdi və 2007-ci ilin 9 iyul tarixində Uotson və Harri Potterin ulduzları Deniel Redkliff və Rupert Qrint Hollivudun Graumanın Çin Teatrı önünə əl və ayaq izlərini buraxdılar.
2007-ci ilin iyul ayında Uotson Qarri Potter filminin seriyalarındakı fəaliyyətindən 10 milyon funt-sterlinqdən artıq qazandığını söylədi. Həyatının geri qalanında pul üçün işləmək məcburiyyətində olmadığını qəbul etdi. O, 2009-cu ilin mart ayında Forbes jurnalının "Ən Dəyərli Gənc Ulduzlar" siyahısında 6-cı sırada yer aldı, 2009-cu ildə qazandığı təxminən 19 milyon funt-sterlinq ilə 2010-cu ilin fevralında Hollivudun ən yüksək maaşlı qadın ulduzu olaraq adlandırıldı. 150px|thumb|Uotson [[Harri Potter və Mələz Şahzadə (film, 2009)|Harri Potter və Mələz Şahzadəin qala gecəsində. 2009-cu il iyul]] Simurq Ordenindən əldə edilən uğura baxmayaraq, Harri Potter seriyasının gələcəyindən narahatlıq duyuldu. Baş rol oyunçularının üçü də son iki bölümdəki rollarına davam etmək məsələsində qərarsız idi. 2007-ci ilin 2 mart tarixində Redkliff, nəhayət, müqaviləyə imza atdı, bu vaxt ərzində Uotson çox qərarsız idi. Nəhayət, "Hermione rolunu heç vaxt buraxmayacağını" qəbul etdi və 23 mart 2007-ci ildə rol üçün imzasını atdı. Son filmlərə olan öhdəliyinin əvəzində Uotsona ödəniləcək məbləğ film başına 2 milyon funt-sterlinqin 2 qatı oldu. Altıncı filmin baş çəkilişlərinə 2007-ci ilin sonunda başlandı, Uotsonun sujetləri 2008-ci ilin 18 dekabr ilə 17 may tarixlərində çəkildi.
Uotson 2009-cu ilin 15 iyul tarixində ekranlara çıxan Qarri Potter filminin 6-cı seriyası olan Harri Potter və Mələz Şahzadə filmi ilə yenə də tərif dolu resenziyalar almışdı. Los Angeles Times jurnalı Uotsonun oyununu "İngilis aktyorluğu baxımından əhatəli bir rəhbər" olaraq qiymətləndirərkən Vaşinqton Post jurnalı isə "Bu onun bu günə qədərki ən heyranedici çıxışı idi" şəklində çıxış etmişdi. 150px|thumb|left|Uotson, [[Daniel Radcliffe (solda) və Rupert Qrint ilə bilrikdə "Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri" filminin 2-ci hissəsinin qala gecəsində 2011-ci il iyul. London.]] Harri Potter filminin son seriyası "Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri" üçün Uotsonun çəkilişləri 2009-cu ilin 18 fevral tarixində başladı və 2010-cu ilin 12 iyun tarixində sona çatdı. Maddi sıxıntılar və başqa bir sıra səbəblər üzündən orijinal kitab ard-arda çəkiləcək iki hissəli film şəklində bölündü. "Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri"nin 1-ci hissəsi 2010-cu ilin noyabr ayında, 2-ci hissəsi isə 2011-ci ilin iyul ayında yayımlandı.
Digər fəaliyyətləri
Uotson Potter filmindən başqa rol aldığı ilk film 2007-ci ilin istehsalı TV filmi olan "Balet ayaqqabıları" filmidir. O bu filmdə Pol Fossil rolunu canlandırmışdı. Layihə üçün "Qarri Potterə (və Simurq Ordeni) qayıtmaq üçün qərarsız qalmışdım, amma "Balet ayaqqabıları"na müqavimət göstərə bilmədim. Həqiqətən sevdim" — demişdi. Milad Stritfeild romanı əsasında çəkilmiş yyni adlı filmdə Uotson hekayədə yer alan üç bacının ən büyüyü idi.
Rejissor Sandra Goldbacher "Emma Paul obrazı üçün ideal idi" deyə fikir bildirmişdi. Uotsonun sarı saçları rol üçün ağardılmışdı. "Balet ayaqqabıları" Böyük Britaniyada yeni il ərəfəsində yayımlandı və filmi 5.2 milyon tamaşaçı izlədi. Film tənqidçilərin çoxu tərəfindən zəif qiymətləndirilmişdi The Times jurnalı filmi "Az investisiya ilə sehr və ya dram inkişaf edir" deyə yazmışdı. Yenə də filmdəki performansı əsasən bəyənildi; The Daily Telegraph qəzeti film üçün "Yaxşı ifadə olunmuşdu? Çünki o bu günlərdə nə qədər yaxşı uşaq aktyorlardan biri olduğunu təsdiqlədi" yazmışdı.
Bundan əlavə Uotson 2008-ci ilin dekabrında nümayiş etdirilən "Desperonun nağılı" adlı animasiya filmində səsləndirmə etmişdi. Filmdə səsi ilə Şahzadə Pinin xarakterini canlandırmışdı.
2008-ci ilin iyununda Chanel moda şirkəti ilə 3 milyon dollarlıq reklam müqaviləsi imzalamışdır. Chanel şirkətinin istehsal etdiyi Coco Mademoiselle ətirlərinin Kira Naytlinin yerini tutaraq yeni üzü olmuşdu.
Uran (mifologiya)
Uran (, səma, göy) — qədim yunan mifologiyasında dünyanı ilk idarə edən səma tanrısı, Geyanın əri, titanların , kiklopların və yüzqollu nəhənglərin atası. Oğlu Kron (Kronos) tərəfindən devrilmiş və kor edilmişdi. Bəzi mənbələrdə: Geya tərəfindən doğulmuş ; Efirin və Hemeranın oğlu
Dünyanın hakimi
Yunan mifologiyasında bütün dünyada ən böyük tanrı Uran sayılır. O, yeri (Geyanı) qucaqlayaraq öz göy cismi ilə tamamilə örtmüşdür. O, ala buludların üzərinə qoyulmuş öz qızıl taxtında oturaraq bütün aləmi və tanrıları idarə edərmiş. Hesiod teoqoniyasına görə Geya Uranla nigaha girərək dağları, nimfaları, Pontu, altı kişi və altı qadın cinsli titanları, təpəgözləri, yüzqollu hekatonxeyrləri, nəhəngləri, eriniləri dünyaya gətirmişdir. Ondan törənmiş titanlar dəhşətli ilahi qüvvəyə malik idilər. Belə ki, titan Okean çox nəhəng olub yeri tamam bürümüşdür. Uşaqları dəhşətli və kinli olduqları, ona hörmətsizlik etdikləri üçün səltənətinin və taxtının devrilməsindən ehtiyat edərək onları Geyanın - yerin bətnində - zülmət Tartarda gizlətmişdir. Bətnindəki ağırlıqdan əzab çəkən yer uşaqlarını ata Urana qarşı üsyana çağırır. Geyanın bu çağırışına səs verən kiçik oğlu zaman - Kron olur. Qisas almaq üçün nəhəng oraq düzəldərək buludlar arasında gizlənərək Uranın yatmasını gözləyir. Kron atası Uranı oraqla cinsiyyət üzvünü kəsərək axtalayır. Nərilti çəkən Uran oğlu Kronu onun da öz övladlarından bunu görməsini deyərək lənətləyir. Kron buna əhəmiyyət verməyərək qardaş və bacıları titanları zülmətdən azad edir. Təkcə yüzqollulardan ehtiyat edərək onları tartarda saxlayır. Onun bu hərəkətinə tək Okean bəraət qazandırmır və ondan ayrılaraq yerin küncünə çəkilir və orada yaşayır. Kronun bu cinayəti dünyada bəd əməllərin meydana çıxmasına səbəb olur. Kronu cəzalandırmaq məqsədilə Niks bir sıra acıq, kədər, bədbinlik ilahələrini: Tanat - ölüm, Apata - yalan, Erida - qalmaqal, dəhşətli yuxu və s. dünyaya gətirmiş olur.
Afroditanın doğulması
Afroditanın doğulması haqqında bir çox rəvayətlər mövcuddur. Rəvayətə görə Kron atası Uranın axtalamaq məqsədilə cinsiyyət vəzisini əlindəki oraqla kəsərək dənizə atmışdır. Uranın törədicilik qabiliyyəti o qədər güclü olmuşdur ki, yerə düşən qan damcısından erinilər və nəhənglər törəyir. Dənizə düşən qanlı cinsiyət vəzisindən ağ köpük əmələ gəlir ki, ondanda Afrodita yaranmış olur.
Altsek xan
Altsek xan — Bulqar şahzadəsi, Kubrat xanın ən kiçik oğlu. 631-ci ildə qardaşı Batbayan xandan ayrılaraq Avar xaqanlığına sığınmışdı. Lakin burada çox qala bilməyərək üsyan etmiş və xaqanın qəzəbinə uğramışdır. Bundan sonra Bavariyaya gedən və I Daqobertdən sığınacaq tələb edən şahzadə xəyanətə uğradı və bu dəfə İtaliyaya köçməyə məcbur oldu. 9000 qəbilə üzvündən 800ü sağ qalmışdı. Lombard kralı I Qrimoald tərəfindən ona "qastald" titulu verilərək cənubi İtaliyadakı Sepino,Boyano,İserniya şəhərləri onun sərəncanıma verildi.
Əhməd Davudoğlu
Həyatı
Boğaziçi Universiteti İqtisadiyyat və İdarəetmə Fakültəsi Siyasət Elmi və İqtisadiyyat fakültələrindən məzun oldu. Boğaziçi Universiteti Kamu Yönetimi bölməsində yüksək lisenziya, Siyasət Elmi və Beynəlxalq Əlaqələr fakültəsində də doktorluq etdi. Malayziya International Islamic University işə başladı və universitetin siyasət elmi hissəsini qurdu və başçılığını icra etdi. Dosentlik ünvanını aldı və Mərmərə Universiteti Beynəlxalq Əlaqələr fakültəsində müəllim oldu. Silahlı Qüvvələr və Hərb akademilerine dərs verdi. Baş nazir Başmüşavirliği və Səfirlik vəzifəsinə təyin edildi.
Professor olaraq Beykent Universitetində Beynəlxalq Əlaqələr Bölümü Başçılığının yanında, Marmara Universitetində təhsil üzvlüyü etdi. Xarici siyasət mövzusunda çox sayda əsəri var. 60. Hökumətdə Xarici İşlər Nazirliyi etdi. 61. Hökumətdə eyni vəzifəsi yenidən boynuna götürdü.
Şəxsi həyatı
Əhməd Davudoğlu, 1984-ci ildən bəri Sare Davudoğlu ilə evlidir. Səfurə, Memnune, Mehmet, Həcər Büke adlarında 4 uşağı vardır. 12 İyun 2011-ci ildə edilən ümumi seçkilər nəticəsində 24. Dövr Konya AKP. Millət vəkili olaraq Türkiyə Böyük Millət Məclisinə girdi. İngilis, Ərəb və Alman dillərini bilən Davudoğlu, eyni zamanda bir çox akademik əsəri olan bir yazıçıdır.
Barrem
Barrem  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Barrem kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Din-le-Ben.
INSEE kodu — 04022.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 481 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 298 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 216 nəfər iqtisadi cəhətdən, 82 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 72.5%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəal 216 nəfərdən 185 nəfəri (103 kişi və 82 qadın), 31 nəfəri işsizdir (11 kişi və 20 qadın). Aktiv olmayan 16 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 34 nəfər təqaüdçü, 32 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Çin şahmatı
thumb|right|300px|Çin şahmatı və fiqurların başlağıc düzülüşü.
Çin şahmatı (Xiangqi, 象棋) – iki oyunçu üçün strateji lövhə oyunu.. Çindən və etnik çinlilərin icma halında yaşadığı ərazilərdən başqa, çin şahmatı keçmişdə Vyetnamda da məşhur idi.
Oyun iki ordu arasındakı döyüşü əks etdirir, məqsəd rəqibin şahını tutmaqdır. Oyun qaydaları qədim Çinin siyasi və sosial həyatına xas ünsürlərə istinadən qurulub. Çin şahmatının fərqli xüsusiyyətləri: generalların (şahların) üzbəüz gəlməsini qadağan edir; top (pao) atlayaraq tutur; lövhə üzərindəki sahə çay və saray adlanır hansi ki, bəzi fiqurların hərəkətini məhdudlaşdırır; və fiqurlar xanaların yerinə zolaqların kəsişməsində yerləşdirilir.
Lövhə
Lövhə 9 sətir və 10 sütundan ibarətdir. Go oyunundakı kimi fiqurlar kəsişmələrdə yerləşdirilir. Şaquli xətlər "fayl", üfüqi xətlər isə "rütbə" adlandırılır.
Lövhə birincidən üçüncüyə və səkkizincidən onuncuya mərzkəzlənmiş iki zonadır, hər üç xala üç xal, orta nöqtədə kəsişən və əks küncləri birləşdirən iki dioqonal xətlə ayrılmışdır. Hər bir sahə 宮 kimi tanınır, "saray" və ya "qala" kimi tərcümə olunur.
İki rəqib "çay"(河 hé) adlanan 5-ci və 6-cı rütbələr arasında tərəflərə bölünür. Çox vaxtı "楚河" ilə işarələnir və "chǔ hé" kimi səslənir. Mənası "Çu çayı"dır. "Çay" iki tərəf arasında əyani diviziya təmin etsə də, öz mövcudluğu yalnız iki fiqura təsir edir: Piyadaların çayı keçəndən sonra gücləndirilmiş addımı var və fillər bunu keçə bilməzlər. Piyadaların və topların başlanğıc nöqtələri adətən kiçik xaçlarla işarələnir.
thumb|right|300px|Topun təhlükəsiz olduğu və qaraların şah verməni blok edə bilmədiyi bir mat misalında mat üçün ata ehtiyac yoxdur
Nirvana (albom)
Albom haqqında
"Nirvana" – Miri Yusifin dördüncü solo albomudur.
Çin şahmatı
Qaydalar
Fiqurlar yuxarıdakı diaqramda göstərildiyi vəziyyətdə başlayırlar. Hansı oyunçunun birinci başlaması tarix boyunca Çinin bir hissəsindən digər hissəsinə fərqlənib. Müxtəlif xiangqi kitabları ya qaraların, ya da qırmızıların birinci gediş etməsini tövsiyə edir. Bəzi kitablar iki tərəfi şimal və cənub kimi səciyyələndirir və bu da istiqamətləri məbələrdəki fərqlərdən asılı olaraq rəng fərqinə uyğunlaşdırır. Ümumiyyətlə isə, müasir turnirlərdə qırmızılar birinci gediş edir.
Nirvana (albom)
Həmçinin bax
Miri Yusif
Miri Yusif diskoqrafiya
Çin şahmatı
Qaydalar
Hər oyunçu növbə ilə bir fiquru dayandığı nöqtədən digərinə hərəkət etdirir. Ümumiyyətlə, fiqurlar digər bir fiqurun tutduğu xanadan keçməyinə icazə verilmir. Bir fiqur yalnız o halda başqa fiqurun yerinə keçə bilər ki, o fiquru götürsün. Oyunçu öz firuqlarından heç birini götürə bilməz. Fiqurlar digər fiqura çevrilə bilməz, baxmayaraq ki, piyada "çay"ı keçəndən sonra çəpəki də hərəkət edə bilər. Demək olar, bütün fiqurlar rəqib fiqurlarını özlərinin normal hərəkətləri ilə götürürlər, amma topun (cannon) xüsusi götürmək hərəkəti var və bu aşağıda izah edilib.
Oyun oyunçulardan biri digərinin generalını (şahını) götürəndə bitir. General rəqib oyunçu tərəfindən növbəti gedişdə götürülmə təhlükəsi ilə üz-üzə qalırsa, rəqib oyunçunun "çatdırılmış şah vermək" (照将/将军) situasiyası var və həmin general "şah verildi" vəziyyətindədir. Generala hücüm etmək elan edilməlidir. Əgər generalın oyunçusu generalı götürülməkdən saxlayacaq hər hansı bir gediş edə bilmirsə, onda bu vəziyyət "mat" (将死) adlanır. Şahmatdakı adi "pat" heç-heçə sayılsa da, xiangqidə qanuni gedişi olmayan oyunçu uduzmuş sayılır.
Xiangqidə fiqur və ya vəziyyət üstünlüyü olmayan oyunçu generala hücum etməklə, yaxud da rəqib fiqurlarını təqib etməklə dövrə yarada bilər ki, bu da rəqibi heç-heçə eləməyə məcbur edə bilər. Aşağıdakı qaydalar fiqurların vəziyyətlərinin təkrarlanıb-təkrarlanmamasından asılı olmadan oyunu generala (şaha) hücum və ya təkrarlanan situasiya yaratmaqla heç-heçəyə aparılmasını çətin etmək məqsədilə istifadə olunur:
Müxtəlif qaydalar toplusu "davamlı" kimi qəbul edilənin üzərinə fərqli limitlər qoyur. Məsələn, xiangqi klub qaydaları oyunçuya icazə verir ki, bir fiqurdan istifadə edərək 6 dəfə, iki fiqur ilə 16 dəfə, 3 fiqur ilə 18 dəfə ardıcıl təqib və ya generala hücum etsin ("şah vərmək").
Yuxarıdakı qaydalar generala hücüm ("şah vermək") və təqib etmək fəndlərinə mane olmaq üçün işlədilən məşhur qaydalardır, amma bundan əlavə çoxlu sayda endşpil (oyun sonu) situasiyaları var.
Aleksandr Gelfond
Aleksandr Osipoviç Gelfond — Rusiya və SSRİ riyaziyyatçısı. Şnayderdən asılı olmayaraq Hilbertin 7-ci problemini həll etmişdir (1934); ədədlər nəzəriyyəsi, funksiyalar nəzəriyyəsi üzrə əsərlərin müəllifidir.
Fəaliyyəti
1934-cü ildə Şnayderdən asılı olmayaraq Hilbertin 7-ci problemini həll etmişdir.
Mahmudlu (qəsəbə, Cəbrayıl)
Mahmudlu — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun Şükürbəyli kənd inzibati ərazi dairəsində qəsəbə.
Etimologiyası
Kəndin adı mahmudlu tayfası ilə əlaqədardır.
Tarixi
1993-cü ildən Ermənistan silahlı qüvvələrinin işğalı altına düşmüşdür. 4 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Əhalisi
Kəndin əhalisi kürd mənşəli mahmudlu tayfasına mənsubdur.
Ümumdünya Ədalət Evi
thumb|250px|right|Ümumdünya Ədalət Evi
Ümumdünya Ədalət Evi — Bəhai dinində inzibati orqanın adıdır. Bəhai dininin banisi — Bəhaullahın qanunlarının həyata keçirilməsi və əlavələr edilməsi səlahiyyətlərinə və Bəhai rəhbərliyində qərar verici bir funksiyaya malik bir qurumdur. Bu qurum haqqında Bəhaullahın və dinin varisi Əbdül-Bəhanın yazılarında tərif verilmişdi, rəsmi olaraq 1963-cü il, On İllik Yürüş adlanan beynəlxalq Bəhai təbliğ planının sonunda qurulmuşdur.
Üzvlər doqquz nəfərdən ibarətdir və hər beş ildən bir kişilər arasından seçilir, seçicilər dünya üzrə bəhai Milli Ruhani Məhfilinin üzvləridirlər. Ümumdünya Ədalət Evinin binası İsrailin Hayfa şəhərində, Karmel Dağının yamacında yerləşir, həmçinin onun üzvləri də orada yaşayırlar.
Həmçinin Bəhai yazılarında vurğulanmayan məsələlərə aid qanunlar qəbul etmək səlahiyyətlərinə malik olmaqlarına baxmayaraq, Ümumdünya Ədalət Evi qurulandan bəri bu məsələdə özünü məhdudlaşdırır və az istifadə etməyə çalışır. Bunun əvəzinə, bütün Bəhai dünyasına müxtəlif məktublar və mesajlar vasitəsilə rəhbərlik verir. Ümumdünya Ədalət Evi tərəfindən yazılan kitablar və sənədlər, bəhailər tərəfindən etibarlı və qüsursuz nümunə olaraq qəbul olunur. Qurum olaraq həm də Bab, Bəhaullah və Əbdül-Bəhanın yazılarından çıxarışların toplanması və nəşri ilə də məşğul olurlar.
Tarix
Bəhai dininin banisi Bəhaullah, ardlcıcılları tərəfindən ən müqəddəs kitab hesab edilən, həmçinin qanun kitabı olaraq qəbul edilən Kitab-i-Aqdasdə, ilk Ümumdünya Ədalət Evinin təşkili barədə yazır və funksiyalarını müəyyən edir. Administrativ vəzifələr barədə Bəhaullahın yazılarında izah olunub, həmçinin "Bəhaullaın Lövhlər"ində rast gəlmək olar. Bəhaullah yazılarında Ümumdünya Ədalət evinin din üzərində hakim olması və özünün qeyd etmədiyi suallara, nəzər yetirməsi barədə buyurmuşdur; O, bu qurumun üzvlərinin, ilahi ilhamla, bütün insanları diqqətdə saxlayacağını və şərəfini qoruyacaqlarını qeyd edir.
Daha sonra, Əbdül-Bəha, Bəhaullahın oğlu və davamçısı, özünün Əhd və Vəsiyyətnaməsində, funksiyaları barədə və heyətinin seçilməsi barədə ətraflı izah etmişdir. O, Ümumdünya Ədalət Evinin, Bəhaullahın qoruması altında olduğunu, onların səhvsiz olması və ona itaətin vacib olduğunu qeyd etmişdir.
Seçki prosesi
thumb|250px|Kərmil dağında Ümumdünya Ədalət Evinin görüntüsü Ümumdünya Ədalət Evi üç mərhələdən ibarət, gizli səs vermə ilə dünyanın hər tərəfindən yetkin yaşda (21+) olan bəhailər tərəfindən seçilir. Ümumdünya Ədalət Evi namizədsiz, təşviqat kompaniyası olmadan seçilir və bütün yetkin yaşda olan kişi bəhailərinin seçilmək hüququ vardır. Bu kollektiv, hər beş ildən bir qurultay zamanı, bütün ölkələrdən olan Milli Ruhani Məhfil və ya Regional Ruhani Məhfil üzvləri tərəfindən seçilir. Müxtəlif ölklərin Milli Ruhani Məhfil üzvləri, hansı ki, onlar da həmçinin öz ölkələrində bəhailər tərəfindən seçiliblər, yetkin yaşa çatmış doqquz kişi bəhaiyə səs verirlər. Müəyyən səbəbdən iştirak etməyən seçici səsini poçt vasitəsilə və ya qurultay üzvlərinin təsdiqi ilə verə bilər. Ən çox səs alan doqquz nəfər Ümumdünya Ədalət Evinə üzv seçilir. Qadınlar bu quruma seçilmir. Əbdül-Bəha qeyd edir ki, bunun səbəbi gələcəkdə məlum olacaq, həmçinin qadın və kişi ruhani baxımdan bərabərdirlər. Daha çox məlumat üçün Bəhai dini:Gender bərabərliyi səhifəsinə daxil olun.
Orqanın qüsursuzluğu
Bəhailərin inancına görə Ədalət Evi Allahın ona bəxş etdiyi qüsursuzluq və səhvsizlik xassəsinə malikdir.
Əbdül-Bəha Abbas yazır:
"Mütləq qüsursuzluq yalnız və yalnız İlahi Zühurlara (Peyğəmbərlərə) məxsusdur. Qazanılmış qüsursuzluq isə hər bir müqəddəs ruha bəxş edilə bilər. Məsələn, Uca Ədalət Evi, əgər zəruri şərtlər daxilində, bütün xalqlardan və millətlərdən seçilmiş üzvlərin iştirakı ilə qurularsa, O, Allahın rəhbərliyi və himayəsi altında olacaqdır. Əgər həmin Ədalət Evi, yekdilliklə və ya səs çoxluğu ilə qərar çıxaracaqsa, həmin qərar səhvdən qorunacaqdır. Ədalət Evinin üzvlərinə qüsursuzluq xas deyil, amma bu bütöv təsisat Allahın doğru rəhbərlik və himayəsi altındadır; bu bəxş olunmuş qüsursuzluqdur."
"Bişarat" lövhündə Bəhaullah Ümumdünya Ədalət Evinə hakimiyyətin idarəsini bəxş edir və rəhbərliyində qüsursuz olacağını vəd edir:
"Allahın Ədalət Evinin üzvləri insanların işlərinə görə məsuliyyət daşıyırlar. Onlar, həqiqətən, Allahın bəndələri arasında Onun qəyyumlarıdır və Onun ölkələrində hakimiyyətin dan ulduzlarıdır. Ey Allahın bəndələri! Bu dünyanı idarə edən Ədalətdir. Zira onu iki sütun saxlayır: təltif(mükafat) və cəza. Bu iki sütun dünya üçün həyat mənbəyidir. Hər günün bir yeni müşkülü və hər bir müşkülün uyğun həlli olduğu üçün bu işlərdə Uca Ədalət Evinə müraciət edilməlidir ki, onlar zamanın tələbinə və ehtiyacına uyğun olaraq hərəkət edə bilsinlər. Allah yolunda Onun Əmrinə xidmət edən kəslər gözəgörünməz səltənətdən İlahi ilham alanlardır. Onlara itaət etmək hər bir kəsin borcudur…"
Bəhaullah "Kəlimət-i-Firdovsiyə" lövhündə yazır:
"Ədalət Evinin qəyyumlarının üzərinə Kitabda açılmamış məsələlərlə bağlı biri-biriləri ilə məşvərət etmək və razılığa gəldiklərini həyata keçirmək vəzifəsi qoyulmuşdur. Həqiqətən, Allah onların arzularına ilham verir. O, həqiqətən İlhamverən və Hərşeyi biləndir".
Əbdül-Bəha Abbas da Öz Yazılarında Ədalət Evinin hakimiyyətini və qüsursuzluğunu təsdiq etmişdir: "Müqəddəs və gənc budaq – Allah Əmrinin Mühafizi (Şövqi Əfəndi), həmçinin dünya səviyyəsində seçilməli olan Uca Ədalət Evi – hər ikisi Əbha gözəlliyinin qayğı və himayəsi, Əbədi Camalın və Ən Uca olanın (qoy mənim canım onlara fəda olsun) mühafizəsi və doğru rəhbərliyi altındadır. Onların bütün qərarları Allahdandır. Kim ona və onlara itaət etmirsə, Allaha itaət etmir, kim onlara qarşı qiyam edirsə, Allaha qarşı qiyam etmiş olur, ona qarşı çıxan Allaha qarşı çıxır, kim onunla münaqişə edirsə, Allah ilə münaqişə edir, onu inkar edən kəs Allahı inkar etmiş olur, kim ona inamını itirirsə, Allaha inamını itirmiş olur. Kim ondan uzaqlaşırsa və özünü ondan ayırırsa və kənara çəkilirsə, əslində öz Allahından uzaqlaşmış, ayrılmış olur…"
Sonra Əbdül-Bəha bir lövhdə buyurur:
"Qoy elə təsəvvür yaranmasın ki, Uca Ədalət Evi bütün qərarları özünün baxış və konsepsiyalarına uyğun olaraq qəbul edəcək. Allah qorusun! Uca Ədalət Evi qərarların qəbulu və qanunların yaradılmasını Müqəddəs Ruhun ilhamı və təsdiqləri ilə həyata keçirəcəkdir, çünki o, Əbədi Gözəlliyin himayə və mühafizəsi altındadır və onun qərarlarına itaət əsas vəzifə və borcdur və heç kim ondan yayına bilməz."
Üzvlər
Ümumdünya Ədalət Evinin üzvləri Allah köməyinin mövcudluğunu həmişə söyləyirlər. Onlar belə düşünürlər ki, Ümumdünya Ədalət Evinin qərarları Allah tərəfindən istiqamətləndirilir. Onlar öz seçicilərinə aşkar şəkildə bildirirlər ki, bu Ali Orqanda xidmət etməyə layiq deyillər. Lakin bununla belə, bu cür ağır məsuliyyətin yükünü böyük əminliklə öz çiyinlərinə götürürlər.
Ümumdünya Ədalət Evinin üzvü olmaq yalnız kişilərə icazə verilmişdir. Bəhaullah Ümumdünya Ədalət Evini yaradarkən nəzərdə tutulurdu ki, ona üzv kimi kişilər daha əlverişlidir. Bəhaullahın bu fikrindəki müdriklik bu gün hələ bəhailər üçün aydın deyildir. Əbdül-Bəha Abbas söz vermişdir ki, bu əmrin müdrikliyi yaxın gələcəkdə aydınlaşacaqdır. Lakin Bəhai Yazılarının mətnindən göründüyü kimi, Ümumdünya Ədalət Evi kişilər üçündür.
Bəhaullah və Əbdül-Bəha Yazılarında Ümumdünya Ədalət Evinə bəşəriyyətin maraqlarına uyğun olaraq işləməyi və dünya işlərinin yaxşılaşmasına təsir etməyi məsləhət görürdülər. Bəhaullah "Kəlimət-i Firdovsiyə" lövhündə Ədalət Evinin üzvlərinə aşağıdakı sözlərlə müraciət edir: "Biz Ədalət Evinin üzvlərini müdafiə edirik və onlara əmr edirik ki, qadınların, kişilərin və uşaqların mühafizəsini və təhlükəsizliyini təmin etsinlər. Onların borcudur ki, hər zaman və hər bir şəraitdə insanların maraqlarına böyük diqqət yetirsinlər.
"İşraqat" lövhündə isə O buyurur:
"Dünyanın tərəqqisi, millətlərin rifahı, xalqların əmin-amanlığı və yer üzərində yaşayan bütün insanların asayişi Allahın fərmanları və prinsiplərinə daxildir. Din insanlara hədiyyələrdən ən gözəlini bəxş edir, rifah badəsini təklif edir və əbədi həyat verir və bəşəriyyətə həmişəyaşar nemətlər yağdırır. Dünyadakı başçı və hökmdarların və xüsusən, Allahın Ədalət Evinin qəyyumlarının borcudur ki, bütün qüvvələrini Onun mövqeyinin qorunmasına, maraqlarının həyata keçirilməsinə və dünyanın gözlərində onun durumunun ucaldılmasına cəlb etsinlər".
Emin Əliyev (leytenant)
Emin Elmar oğlu Əliyev - Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
O, general-mayor Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin Hərbi Akademiyasına qərargah xidməti kafedrasının rəisi Lənkəran Əliyevin qardaşı oğludur. Babası, atası və əmisi kimi hərbçi olmaq istəyən və 8 il hərbi təhsil alan Emin Əliyev cəbhə xəttində yerləşən hissəyə təyinat alır. Cəbhənin Xocavənd rayonunun Kuropatkino istiqamətində Ermənistan silahlı qüvvələrinin snayperinin açdığı atəş nəticəsində şəhid olan Azərbaycan ordusunun zabiti, 23 yaşlı leytenant Emin Elmar oğlu Əliyev Gəncədə Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Keşa
Keşa (kimi üsullu Ke$ha; əsl adı: Kesha Rosi Seberti, ) — ABŞ-lı müğənni və bəstəkar. 2005-ci ildə, on səkkiz yaşındaykən, Dr. Luke'un val və nəşriyyat şirkəti ilə saziş imzalamışdır. O zamandan bəri təsirli bir musiqiçi olmasına baxmayaraq, başqa sənətçilər üçün mahnı sözü yazdı (The Veronicas'ın "This Love" adlı mahnısının sözlərini yazmışdır) və arxa vokallarda yer aldı, 2008-ci ildə Britney Spearsın Circus albomunda olan "Lace and Leather "mahnısında arxa vokalda iştirak edən Kesha, yenə eyni il içində Katy Perrynin siyahı başı mahnısı" I Kissed a Girl "ün video klipində iştirak etmişdir. Kesha'nın atılımı isə 2009-cu ilin əvvəlində Flo Rida'nın təklisi "Right Round" mahnısı ilə birlikdə oldu. Amerikalı rap müğənnisi Flo Rida ilə 2009-cu ildə etdiyi "Right Round" adlı düet, Amerikada bir həftə içində 630.000 dəfə endirilərək, Amerikan musiqi tarixində bir həftə içində rəqəmsal olaraq ən çox endirilən mahnısı oldu.
Qaranquş kəşfiyyat-diversiya dəstəsi
Qaranquş kəşfiyyat-diversiya dəstəsi və ya Qaranquş dəstəsi (kiril qraf. Гарангуш) — Qarabağ müharibəsində aktiv iştirak etmiş kəşfiyyat-diversiya qrupu. "Qaranquşçular" adı ilə tanınırlar.
Yaradılması
1992-ci ilin may ayında Qubadlıda 2 tabor fəaliyyət göstərsə də, iyun ayında taborların sayı 4 olan 706 saylı hərbi hissə yaradıldı. Eyni vaxtda 706 saylı hərbi hissənin rəhbəri Əliyar Əliyev olan 1-ci taboru tərkibində kəşfiyyat-diversiya dəstəsi olan Qaranquş dəstəsi də fəaliyyət göstərməyə başladı.
Fəaliyyəti
Qarabağ müharibəsində aktiv iştirak edən dəstə nəinki Qubadlıda, Qarabağda, Azərbaycanda, hətta Ermənistanda belə tanınırdı. Buna səbəb girov aparılan, meyitləri qaytarılmayan azərbaycanlıların yaxınlarının dəstəyə müraciət etməsi nəticəsində dəstə üzvlərinin qısa muddət ərzində Ermənistan ərazisinə keçərək yüksək rütbəli erməniləri əsir götürərək Azərbaycan tərəfinə qayıtması idi.
Dəstə üzvləri
8 nəfərdən ibarət olan dəstə üzvlərindən ikisi Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adını daşısalar da dəstə üzvlərindən 4-ü "Qaranquş kəşfiyyat dəstəsinin tərkibində cinayət əməlləri törətməkdə təqsirləndirilərək" həbs olunublar. Qalan 2 dəstə üzvü isə Sumqayıt şəhərində keçirilən əməliyyatlar zamanı öldürülüblər.
Bildirilənlərə görə 1992-ci ildən son saata qədər rayonun müdafiəsini təşkil edən Qaranquş dəstəsinin altı nəfər üzvü rayonun işğal edilməsinin kökündə xəyanətin durduğunu, xəyanətkarların isə rayon rəhbərliyi olmasını iddia edərək xəyanətkarları cəzalandırmaq məqsədiylə Qubadlı rayon mərkəzinə qayıtmış və polis rəisi Evarist Paşayevi, polis rəisinin sürücüsü Xanlar Nuriyevi, rayon prokuroru Nazim Ağayevi, prokurorluğun müstəntiqi Əyyub Vəliyevi, rayon məhkəməsinin hakimi Sərdar Hüseynovu qətlə yetirmişlər.
Oxim qızılcası
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Təsviri
Ölçüsü cəmi 1 sm olan kiçik kəpənəkdir. Uçuş zamanı havaya atılmış qızıl pula bənzəyir. Qanadların üst tərəfində rəngi qızılı-narıncıdır, kənarları boyunca keçən qara haşiyə ensizdir. Arxa qanadların kənarında xırda qara nöqtələrdən ibarət ikiqat xətt keçir. Arxa qanadların ucunda "quyruqcuq" yoxdur. Dişi fərdlərin qanadların üst tərəfi qara nöqtələrlə örtülmüşdür. Arxa qanadların alt tərəfi gümüşü boz rəngdə olub, gözşəkilli ləkələri bu cinsin başqa növlərinə nisbətən iridir.
Həyat tərzi
Kserofil bitkilər olan dərə və yamaclar. Kəpənəklər may və iyul aylarında uçur, rütubətli dərə və yamaclara daha çox meyl edirlər. İldə iki nəsil verir. Tırtıllar iyun və avqustda turşəng bitkisi yarpaqları ilə qidalanır. Pupları qışlayır. Təbii düşmən və xəstəlikləri müəyyən edilməmişdir. Qida rəqibləri həmin yarımfəsilənin kütləvi növləridir.
Sayı
R.Əffəndi tərəfindən 2 kəpənəyi qeydə alınmışdır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Yaşadığı sahələrin insanlar tərəfindən kənd təsərrüfatı məqsədilə istifadə edilməsi, çəmənliklərin mal-qara otlaqlarına çevrilməsi və ot örtüyünün müntəzəm olaraq biçilməsi tırtılların yem bazasını azalmasına səbəb olur.
Qorunması üçün qəbul olunmuş tədbirlər
Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxildir.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Kəpənəklərin yaşadığı ərazilərdə qorunan sahələrin yaradılması. Kəpnəklərin tutulmasinin qadağan edilməsi.
Ailə (film, 1998)
Ailə filmi rejissorlar Rüstəm İbrahimbəyov və Ramiz Həsənoğlu tərəfindən 1998-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Sosial dram sosialist cəmiyyətinin "özəyi" kimi, bir Bakı ailəsinin dağılması tarixçəsinə həsr olunmuşdur. Filmdə əsas rolları Həsənağa Turabov, Səyavuş Kərimi, Svetlana Metkina, Rafiq Əliyev, Təhminə Məmmədova, Nataliya Tağıyeva və Mehriban Zəki ifa edirlər.
Məzmun
Müəlliflər göstərirlər ki, vaxtilə böyük və mehriban olan bu ailə necə dağılır, onun üzvlərindən hər biri, istər yaşlı olsun, ya da cavan, özünə kənarda necə yer axtarır. Hətta xasiyyətcə sərt və tərs adam olan ailə başçısı, qoca İsmayıl (Həsənağa Turabov) yenidənqurma başlayanda nə qədər çalışsa da ailə üzvlərini əvvəlki kimi bir dam altında saxlaya bilmir...
Rollarda
Həsənağa Turabov — İsmayıl Səyavuş Kərimi — Teymur Svetlana Metkina — Alya Rafiq Əliyev — Qarik Təhminə Məmmədova — Rəna Nataliya Tağıyeva — Sofiya Mixaylovna Mehriban Zəki — Elmira Fuad Poladov — mafiya başçısı Cahangir Mehdiyev — Rüfət Aqil M. Quliyev — İqor
Abbas Qəhrəmanov — Alyanın əri
Məbud Məhərrəmov — qaçqın
İlham Əsgərov — İsmayıl (Həsən Turabov) (titrlərdə yoxdur)
Sabir Məmmədov — qaçqın (Məbud Məhərrəmov) (titrlərdə yoxdur)
Osroena
250px|thumb|200cü ildə Osroena dövlətinin ərazisi Osroena (ingiliscə: Osroene; yunanca: Όσροηνῆ; suriyanca: ܡܠܟܘܬܐ ܕܒܝܬ ܥܣܪܐ ܥܝܢܐ Malkuṯā d-Bēt ʿŌsrā ʿĪnē) – eramızdan əvvəl 132-ci və 244-cü illər arasında mövcud olmuş və İkiçayarasının ərazisində yerləşmiş qədim Suriyanı dövlət. Tarixdə xristianlığı rəsmi din kimi qəbul edən ilk dövlət olmuşdur. Eyni zamanda paytaxtı olmuş Edessa (müasir Türkiyədə yerləşən Şanlıurfa) şəhərinin adı ilə də tanınır.
E.ə. 132-ci ildə, ərəb əsilli sülalənin başçılığı altında, Osroena öz istiqlaliyyətini Selevkilər İmperiyasından qazanmışdır. Osroenanın hökmdarları əsasən Əbqar və Manu adlarını daşımış və mərkəzi ərazilərdə yaşayan ərəb şeyxləri olmuşlar. Osroena adı eramızdan əvvəl 120-ci ildə bu ərazini Suriyalı Selevkilərdən ələ keçirmiş ərəb şeyxi Osroesin adı ilə əlaqəlidir.
Qədim rəvayyətə əsasən, Edessalı V Əbqar İsa peyğəmbərin 72 tələbəsindən biri olan müqəddəs Faddey tərəfindən xristianlığa çevrilmişdir. 201-ci ildə IX Əbqar hakimiyyəti zamanında Osroena artıq tarixdə ilk xristian dövləti kimi tanınmışdır.
Dəvə əti
thumb|right|250px|[[Efiopiyanın Harar şəhərində yerləşən dəvə ətinin satışı ilə məşğul olan qəssabxana. Dəvə ətindən istifadə İslam dinində, müsəlmanlar üçün halal buyrulmuşdur.]] Dəvə əti - Müxtəlif dünya mətbəxlərindən istifadə olunan ət çeşidi. Dəvə ətindən qədim zamanlardan isitifadə edilib. İslam dini dəvə ətini müsəlmanlar üçün halal sayır. Dəvə əti əksər ölkələrin mətbəxində əsas qida vasitəsi sayılır. Buna səbəb isə uzaq səfərlərə çıxan zaman ətin uzun müddət saxlanıla bilməsi olub. Dəvələr uzun müddət aclığa və susuzluğa davam gətirə bilən heyvanlardandır.
Ərəbistan yarımadasında yaşayan insanların gündəlik həyatlarında dəvənin mühüm rolu olduğu məlumdur. Səyyahlar dəvənin dözümlülüyündən həm nəqliyyat vasitəsi kimi, həm də qida vasitəsi kimi istifadə ediblər. Dəvə ətinin bütün dünya mətbəxlərinə yayılmasında səyyahların əhəmiyyətli dərəcədə rolunun olduğu güman olunmaqdadır. Qədim zamanlarda İran və Romada dəvə ətindən delikates kimi istifadə edilib. Monqolustanda onun yağından istifadə olunub. Yaxın Şərqdə, Şimali Afrikada və Orta Asiyada dəvə ətindən daha çox istifadə edilir. Şərq ölkələrində dəvə ətinin impotensiyanı aradan qaldırması haqda söyləntilər var.
Qida sənayesində dəvə ətinin qovurmasından, kartof ilə bişirilmiş sousundan, delikates kimi istifadə edilir. Ondan dadlı qutab hazırlanır. Bəzi ölkələrin gündəlik qida rasionunda dəvə ətindən istifadə edilir. Ərəb ölkələrində dəvə ətindən müxtəlif dadlı yeməklər bişirilir. Dəvə ətini müxtəlif tərəvəzlər və göyərtilərlə qarışdırıb dadlı yeməklər hazırlamaq olur. Dəvə ətinin 100 qramında 160,2 qram kalori var. Onu bişirdikdə isə bu rəqəm 230 qrama qədər yüksəlir.
Dəvə ətinin qida dəyəri
Dəvə ətinin tərkibi kalium, fosfor, maqnium, B1, B2, PP, B9, C, A və E vitaminləri ilə zəngindir. Dəvə ətinin tərkibində olan xüsusi kimyəvi maddələr onun qiymətli olmasını sübut edir. Dəvə ətində olan züllalar və yağların tərkibində xolesterin azdır. Dəvə ətinin tərkibindəki bioloji aktiv maddələrin olması onu dietoloqların xüsusi tərtib olunmuş dietalarına daxil edib. Dəvə əti ən yaxşı dietik ətlərdən biri sayılır. Ətin tərkibi mikroelementlər və dəmirlə zəngindir. Onun tərkibindəki dəmir orqanizm tərəfindən asanlıqla sorulur. Bu səbəbdən də uşaqlara dəvə əti yedirməkdə fayda var.
Bu qida onların inkişafına müsbət təsir edir və orqanizmlərinin infeksion xəstəliklərə qarşı müdafiə qüvvəsini artırır. Tərkibində olan kalsium və sink hüceyrələrin inkişafını sürətləndirir, saçları möhkəmləndirir və parlaq edir. Dəvə əti yemək dəri, selikli qişa və qan xəstəlikləri zamanı çox faydalıddır. Bu ətin yeyilməsi qan azlığını aradan qaldırır, orqanizmin müdafiə qüvvəsini artırır, həzmi sürətləndirir. Onun tərkibində olan mikroelementlər qanda şəkərin miqdarını idarə edir. O iltihab əleyhinə, antioksidant, immun sistemi yüksəldici təsirə malikdir.
Dəvə ətinin qaraciyərində və böyrəklərində isə riboflovinin və B2 vitamininin miqdarı çox yüksəkdir. Bu orqanizmdə bütün orqanların işinə təsir edir və onların fəaliyyətini sürətləndirir. Dəvə əti yemək anemiyanın əlamətlərinin azalmasına səbəb olur. Bu ətdən qutab hazırlanmasına da istifadə olunur.
İslam dinində dəvə ətindən istifadə
İslam dinində dəvə ətindən istifadə edilməsi müsəlmanlar üçün halal sayılır. İslam dünyasında dəvə ətindən istifadə olunmasının dəstəmazı pozduğu fikiri geniş yayılmışdır. Bu barədə İslam məzhəbləri və müsəlman alimləri arasında fikir ayrılığı vardır. Cəfəri, hənəfi, şafi və maliki məzhəblərinə görə, dəvə etini yemək dəstəmazı pozmur. Yalnız hənbəli məzhəbində dəvə ətini yemək dəstəmazı batil edir. Hənbəlilər bu mövzuda əsasən səhabə Bəra ibn Azib ibn Haris əl-Ənsari rəvayət etdiyi hədisə əsaslanırlar. Səbəbini bəzi alimlər bu şəkildə izah etmişlər ki, dəvə əti Tövratda Bəni-İsrailə haram edilmişdi. Allah onu Məhəmməd peyğəmbərə halal edərkən ehtiyat üçün dəstəmaz almağı vacib buyurmuşdur. Əhli Sünnənin qalan üç məzhəbi bu mövzuda hədislərdəki dəstəmaz hökmünü əlləri yumaq kimi təfsir etmişlər. Hənbəli məzhəbində dəvənin yağını, piyini yemək, südünü içmək dəstəmaza təsir etməz, yalnız ətini yemək dəstəmazı pozur.
Çahargah
Çahargah — Azərbaycan musiqisində 1) yeddi ladlarından (məqamlarından) biri, 2) yeddi əsas muğam dəstgahlardan biri. Yaxın Şərq xalqlarının şifahi-professional musiqisində Çahargah geniş intişar tapmış muğamlardan biridir.
Söz açımı
Çahargah sıra sayımı ilə 4-cü muğamdır. Çahargah sözü iki məfhumdan ibarətdir. Farsca "çahar" – "dörd", "gah" – "məqam, yer" deməkdir.
Tarixçə
Bu muğam müxtəlif muğam ifaçılarından nota salınmışdır: Nəriman Məmmədov instrumental şəkildə tarzən Əhməd Bakıxanovun ifasından (962), vokal-instrumental şəkildə xanəndə Yaqub Məmmədov və muğam üçlüyünün ifasından (1970), Arif Əsədullayev instrumental şəkildə tarzən Elxan Mirzəfərovun ifasından (2005) nota yazmışlar. Bütün bu not yazıları “Azərbaycan xalq musiqisinin antologiyasına” daxil edilmişdir.
Çahargah muğamı Azərbaycan musiqisində
Çahargah muğamının təkibinə "Segah", "Şur", "Bayatı – Qacar" kimi muğamların lad – məqam əsasına uyğun gələn şöbə və guşələr də öz əksini tapmışdır. Bəzi şöbə və guşələrin hazırda aradan çıxmasına baxmayaraq, tarzən Mirzə Fərəcin cədvəlindəki şöbə və guşələrin adları isə həqiqətə daha çox uyğundur. O, bilavasitə Çahargah məqamına və onun intonasiya xüsusiyyətlərinə yaxın olan şöbə və guşələrin özündə birləşdirir.
XIX əsr Azərbaycan musiqisində çahargah dəstgahı aşağıdakı muğam şöbələrindən ibarət idi: çahargah, segah, zabul-segah, yədi-hasar, müxalif, məğlub, mənsuriyyə, zəmin-xara, mavəraünnəhr, hicaz, şahnaz, azərbaycani, əşiran, zəng-şütür və kərküki.
Sonra çahargahın tərkibi dəyişmiş, o, bəzi guşələrdən azad olmuş və dəstgah daha da təkmilləşmiş quruluşunu artmışdır. Hazırda dəstgahın yığcam və lakonik ifası məqsədilə: bərdaşt, mayəyi-çahargah, bəstə-nigar, hasar, müxalif, məğlub, mənsuriyyə (zərbli muğam) ilə kifayətlənilir.
Üzeyir Hacıbəyov hər bir muğamın bədii–ruhi təsir cəhətdən xarakterizə edərkən Çahargahın həyəcan və ehtiras hissi oyatdığını bildirir. Ü.Hacıbəyov Çahargah muğamının öz əsərlərində necə istifadə etməsini bu cür şərh edir: "Musiqi boyaları ilə xalqın məzlum vəziyyətini, yaxud istismarçı siniflərin qəddarlığını ifadə etmək lazım olduqda mən Çahargah muğamını işlədirəm".
Bəmdən zilə qədər bu inkişaf prinsipi muğamda qabarıq şəkildə öz təcəssümü tapır. Onu qeyd etmək olar, ki Çahargahın oxuma diapazonu Şur dəstgahı kimi çox böyükdür – iki oktava yarım. Çahargah parlaq, virtuoz, qəhrəmani xaraketerli, dərin dramatik məzmunlu bir dəstgahdır. Çahargahı tamam-dəstgah çalmaq hər tarzənin işi deyildir. Bu muğamı çalan tarzənin güclü biləyi, iti barmaqları olmaqla bərabər, həm də texniki ustalığı və ifaçılıq üsulları da olmalıdır. Çahargah major muğamdır. Burada heç bir yalvarış, sızıltı və inilti motivləri yoxdur. Bu, muğam üsyandır.
Muğam şöbələri arasında ifa olunan rənglər də əsas muğamın adını daşıyır.
Çahargah muğamı İran musiqisində
Iran musiqisində 7 əsas (dəstgah) muğamdan (makamdan) biridir. . Dəraməd, piş-zəngulə, zəngulə, nəğmə, zabol, bəstə-nigar, muyə, hasar, müxalif, məğlub, hodi, pəhləvi, rəcəd (ərcuzə) və mənsuri şöbələrindən ibarətdir.
Çahargah muğamı Uyğur musiqisində
Çahargah Uyğur musiqisində 12 əsas muğamdan biridir.
Çahargah musiqi ladı (məqamı) kimi
Çahargah məqamının quruluşu: 1/2— 1. 1/2 — 1/2 - ton formullu üç tetraxordun qovuşuq və yanaşı üsullarla (I və II tetraxordlar – qovuşuq, II və III tetraxordlar yanaşı üsülla) birləşməsindən ibarətdir; səssırası 11 pilləlidir, IV pillə mayə (tonika) pilləsidir.
Məqamın səssırasının II, IV, VI, VIII, IX (IX#), XI pillələri istinad-dayaq pilləsi kimi “Çahargah” muğamının şöbələrinin əsasını təşkil edir; bu məqamda qurulan musiqi nümunələri həmin pillələrə əsaslanır.
Qaraiman
Qaraiman — Ermənistanın indiki Geğarkunik mərzi ndə kənd. Çarlıq dövründə keçmiş İrəvan quberniyasının Yeni Bəyazid qəzasına, sovet dövründə isə Basarkeçər (Vardenis) rayonuna aid idi.
Ərazisi
Kəndin eni 3 km, uzunluğu isə 2,5 km-dir. Kənd Basarkeçər şəhəri ndən 14 km şimal tərəfdə yerləşmişdir. Kənd qərb tərəfdən 3 km Kəsəmən kəndi ilə, cənub qərb tərəfdən 6 km Bala Məzrə (Kiçik Məzrə) kəndi ilə, cənub tərəfdən 6 km Böyük Məzrə kəndi ilə, şərq tərəfdən isə 4 km Canəhməd kəndi ilə həmsərhəddir.
Kənd ərazisində çox mənzərəli və gəzməli yurd yerləri vardır. Onlardan kəndin Kilsəlidərə deyilən alban kilsəsini və həmin ərazinin yaxında tarixi III–V əsrlərə təsadüf edən, üzərində qrabar əlifbası ilə yazı olan xaç daşları tarixi abidələr, Gödək Vəli sərnəsindəki "Ocaq təpəsi" adlanan müqəddəs pirə qonşu kəndlərin də əhalisi niyyət edər nəzir verərdilər. Kəndin ərazisindəki, qədim yurd yerləri aşağıdakılardır:
Gödək Vəlinin sərnəsi və həmin sərnədəki Gödək Vəlinin çayı, Gödək Vəlinin otaraq yerləri, Gödək Vəlinin komları, Böyük Güney, Qıvla Güney, Ayılı dərə, Köç bulağı, Çölmək bulağı, Qarasu bulağı, İlanlı bulağı, Şırnöyux bulağı, Südlü bulağı, Camışölən suyu, Məşədi İsa bulağı, və yaxud Sədaqət bulağı, Qaragözlü bulağı, Noyçalı bulağı, Çoban bulağı, Sarılığın bulağı, Bollu yurd, Göy taxta, Şimşək dərə, Ayı düşən yurdu, Çənli yurd, Lalalı yurd, Zilfər ölən yurd, Ayvas vurulan yurd, Şəmilin ağılı, Cəbrayılın əkənəyi, Rzanın dəmgəsi, Balamolğunun dəmgəsi, Qamışlı əkənəyi, Hortunoy əkənəyi, Selaparan sərnə, Cərgələn əkənəyi, Höyuxlu sərnəsi, Qırmızı qayanın döşü, Bala və Böyük məzrələr sərnəsi, Taxtanın ayağı əkənəyi, Arxacın dalı, Kərbəlayı Sadığın dəmiyəsi, Dardərə sərnəsi, Yanıq komu, Kilsəli komu, Böyük dəhnələr komu, və Sarılıq komu.
Tarixi
Kəndin yaranma tarixi XIV əsrin axırları (1387–1388) XV əsrin əvvəlinə (1410) təsadüf edir. Qaraiman kəndinin himi Qazax mahalından Göyçə mahalına gələn dörd qardaşlardan biri olan Qara İman tərəfindən salınmışdır. Qardaşlardan Hüseynqulu ağa (Nərimanlı), Qulu ağa (Böyük Məzrə), Vəli ağa (Zod), Qara İman isə (Oğruca) kəndlərinin bünövrəsini salmışlar. Qaraiman kəndinin ərazisi mahaldakı bütün ərazilər kimi Qazax mahalının ərazisi olmuşdur. Qaraiman kəndinin adı yarandığı ilk gündən yəni XIII əsrin başlanğıcından (1210) 1988-ci ilin dekabrına qədər üç dəfə dəyişdirilmişdir.
Kəndin ilk adı XIII əsrin əvvəlinə (1410) kimi Oğruca, ikinci adı XIV əsrin axırları (1387–1388), XV əsrin əvvəlindən (1410) 1975-ci ilin yanvarın 25-nə kimi Qaraiman, üçüncü adı 1975-ci ilin yanvarın 25-dən 1988-ci ilin dekabrına qədər Sovetkənd olmuşdur. Kəndin ərazisi iki böyük arasında dərələr arasında Dardərə və qədim albanların tarixindən bəhs edən, kilsənin qalıqları yerləşən Kilsəli dərə arasında yerləşir.
Kəndin ilk himini salan Oğruca Qazax mahalından Göyçə mahalına gələrkən yerin münbit torpağa, yaşamaq üçün bol suya malik olduğunu görüb, həmin yeri özü ilə birlikdə gələn qohumlarına daimi yaşayış yeri seçmişdir. O, kəndin himini salarkən ərazidəki tarixi XII əsrdə albanların yaşamasından bəhs edən alban kilsəsini özlərinə qorunmaq üçün yaşayış yeri seçmişdir. Kəndin ilk adı Oğruca sözünün mənası oradan yaranmışdır.
Kəndin ikinci dəfə himini salan Qara İman, Qazax mahalı nın Qıraq Kəsəmən kəndi ndən Göyçə mahalı na gələrkən yerin yaşamaq üçün münbit torpağa, bol suya, dövlətini saxlamaq üçün hər cür şəraitə malik olduğunu görərək özü ilə birlikdə gələn qohumlarına daimi yaşayış yeri seçmişdir. Kəndin ikinci adı Qaraiman sözünün mənası oradan yaranmışdır.
Kəndin adı sovet dövrü ndə Sovetkənd şəklində dəyişdirilib. Bu adın qoyulmasının səbəbi sovet hakimiyyətinin apardığı sovetləşdirmə, habelə antitürk siyasəti idi.
Ermənistan prezidentinin 19.IV.1991-ci il fərmanı ilə yenidən dəyişdirilib Kaxakn qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 207 nəfər, 1873-cü ildə 418 nəfər, 1886-cı ildə 569 nəfər, 1897-ci ildə 775 nəfər, 1908-ci ildə 1033 nəfər, 1914-cü ildə 1079 nəfər, 1916-cı ildə 650 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
Kəndin sakinləri 1919-cu ilin aprel ayının 13–20-də azərbaycanlılar qırğınlarla ermənilər tərəfindən öz doğma kəndlərindən qovulmuşlar.