cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ruhun arzuları
Ruhun arzuları — 1969-cu ildə Dekartın qələmə aldığı esse. Düşüncə tarixində Dekartın son əsəri olaraq da xüsusi yeri olan Ruhun arzuları, filosofun Utrext Universitetində tibb professoru olan Henricus Regius ve Şahzadə Elizabetlə məktublaşmaları sırasında onların ruh barədə soruşduqları suallarla şəkil almış; Elizabetin, ruhun, yəni cisimsiz olan bir şeyin nə cür bir hərəkət qabiliyyətinə sahib olduğu və bədən tərəfindən necə hərəkət etdirilə bildiyinə əlaqəli maraqlı sorğu-suallarıyla get-gedə genişləyərək üç kitablıq əhatəli bir əsərə dönüşmüşdür.
Yazılma tarixi
Ruhun arzularının yazılma tarixi, Elizabetin filosofdan duyğuların tam tərifini istəməsi səbəbindən 1646-cı ildə başlayır. Dekart ilkin mövzuyla əlaqəli kiçik bir cəhdi qələmə alır və oxuması üçün Şahzadəyə göndərir. Şahzadə Elizabet bu cəhdi oxuyur və içərisindəki məlumatların olduqca qarmaqarışıq yazıldığını görür. Buna görə də Dekarta yenidən bir məktub yollayır və mövzuyla bağlı daha detallı və dəqiq məlumatlar yazmasını xahiş edir. Dekart bir neçə rəyləri diqqətə alaraq daha detallı və daha müntəzəm şəkildə 1649-cu ildə yenidən yazır. Ona görə bu çalışma üç kitabdan formalaşacaq, ilk kitab duyğuları ümumi olaraq ələ alacaq və xüsusilə ruh-bədən əlaqəsi üzərində duracaqdır. Digər kitablar isə altı əsas duyğu və bu əsas duyğulardan törəmə digər duyğulardan bəhs ediləcəkdir. Dediyi kimi də olur 1649-cu ildə noyabr ayında, önsözüylə birlikdə 3 kitabdan və ümumilikdə 212 maddədən ibarət olan son şəklini tapır.
Məzmunu
Əsərin ilk kitabında (1-50) duyğularla əlaqəli ümumi məlumatlar verilir və insanın daxili dünyasında meydana gələn hadisələrin səbəbkarının ruh mu, yoxsa bədən mi olduğunu tədqiq edilir. İkinci kitabında (51-148) duyğuların sistemli şəkildə bir təsnifatı verilir və altı əsas duyğu (heyrət, sevgi, nifrət, arzu, sevinc və kədər) açıqlanır. Üçüncü kitabda (148-212) bu altı əsas duyğudan törəmə digər duyğulara yer verilir.
İnsanın daxili dünyasının maddə-maddə təhlili olan bu əsərdə Dekart, duyğular və duyğuların doğru ya da yanlış yönləndirilmələri məsələsində doğru faktlara çatmağa çalışır. Amma fəlsəfəsində hər zaman ağılı təcrübəylə də qidalandırma məcburiyyəti hiss edir və əsərin həm 44. maddəsində həm də 90. maddəsində duyğuların doğru faktını əldə etməkdə əsil rolu vərdiş prinsipini verir. Dekarta görə duyğuların təbiəti təsir olunan-passivdir. Başqa ifadə ilə bir duyğu təcrübəsi mütləq subyektə xaricdən bir obyektin təsir etməsi nəticəsində olur. Bu səbəbdən Dekart duyğuların təbiətini nəzərdən keçirməyə başlamazdan əvvəl, Latınca passio kəliməsindən törəmə patior feilinin “məruz qalmaq, bir effektin təsiri altında qalmaq” mənasına xüsusilə diqqət çəkir. Buna görə Dekart ruhun passivliyi (təsir altında qalma halları ya da vəziyyətləri: passiones) deyərkən, passio sözünün bu ilk mənasında hərəkət edər və ruhun passiv hallarını, yəni müəyyən obyekt, hadisə bə ya fərdlərin insanın daxili dünyasında oyandırdığı müşahidələri, ruh hallarını ya da ümumi mənada bütün duyğuları nəzərdə tutar. Dekart ruhun passiv vəziyyətlərini nəzərdən keçirərkən təsiredici olduğu vəziyyətlərini də müqayisələrini edir. Ona görə ruhun təsiredici halları insanın iradəsi ilə verdiyi qərarlardır, çünki bunlar doğrudan doğruya ruhdan qaynaqlanır və sadəcə ruha aiddir. İnsan bunun belə olduğunu yalnız təcrübə ilə öyrənir. Bunun xaricində insanda var olan müxtəlif qavrayışların ya da bilik növlərinin hamısı, Dekarta görə ümumi mənada ruhun passiv hallarıdır. Çünki bunların hamısı ruha xaricdəki obyektlərdən gəlir (maddə 17). Amma Dekart qavrayışlar (bilik növləri) mənasındakı passivlikləri də özündə iki hissəyə ayırır (maddə 20): 1. Ruhun passiv ya da alıcı təbiətinə rəğmən, diqqətimizi obyektə yönəltdiyimiz zamanda doğrudan ruhdan qaynaqlananlar. 2. İradənin müdaxiləsi olmadan ruhun məruz qaldığı şeylər, yəni ruha olanlar. Səbəbkarı bədən olan bu növ psixi hallar da üçə ayrılır: 1. Xaricimizdəki obyektlərdən qaynaqlanan hiss qavrayışları (bir məşəlin alovunu gördüyümüzdə ya da bir zil səsi eşitdiyimizdə olduğu kimi), (maddə 23). 2. Öz bədənimizə aid olan daxili hiss müşahidələri (aclıq, susuzluq, ağrı kimi), (maddə 24). 3. Ruhun özünə aid etdiyimiz qavrayışlar (qəzəb ya da sevinc hissi kimi), (maddə 25).
Nəhayət bu növ passivliklərə Dekart “dar mənada passivliklər” deyir və bunları kitabının əsas mövzusuna çevirir. Bu dar mənadakı passivliklər ya da duyğular, bədənin təsiri altında qalan ruhun özündə formalaşır və öz daxillərində altı əsas təsnifata ayrılır: Heyrət, sevgi, nifrət, arzu, sevinc və kədər (maddə 69). Bu təsnifatdakılar ümumi mənasıyla primitiv duyğulardır. Digərləri bu altı əsas duyğunun dəyişmiş ya da birləşmiş hallarıdır, başqa ifadə ilə altı əsas duyğunun növləridir (maddə 199).
Dekarta görə bu passivliklərin təbiətini anlamaq üçün fizioloji bir tədqiqat etmək şərtdir. Çünki passivliklər ürəkdə, qanda və sinir sistemində meydana gələn dəyişikliklərin, qarışıqlıqların bir nəticəsidir (maddə 46). İnsanın iradi gücü, tək başına, bədəndə meydana gələn fizioloji dəyişiklikləri doğrudan doğruya nəzarət etməyə kifayət etməz; bu eynən kainatda meydana gələn hərhansı bir hadisəyi doğrudan doğruya nəzarətimizə almağa bənziyər. Tək həlli, duyğuları yaxşı ya da gözəl vərdişlərə çevirəcək şəkildə tərbiyə etmək və onları ağılın xidmətinə buraxmaqdır. Müdrikliyin əsas işi budur, yəni insana duyğularına necə hakim olacağını öyrətməkdir (maddə 212).
Övliya Çələbi
Haqqında
Çələbi ailəsi əslən Kütahyadan idi və fəthdən sonra İstanbulda məskunlaşdı və zaman-zaman Kütahyada qaldı. İstanbulun fəthi zamanı Övliya Çələbinin babası Qara Əhmet bəyin babası Yavuz Özbek (Er), II Mehmedin basqınçılarından biri idi və fəth qənimətləri ilə Unkapanıda yüz dükan və bir məscid ilə bir ev tikdi. Əvvəllər Sağrıcılar məscidi kimi tanınan bu məscid Yavuz Sinan məscididir. Övliya Çələbinin babası olan Qara Əhməd bəy Kütahyada evlərin qarşısındakı türbədə dəfn edilmişdi. Atası Dervis Mehmed Zilli, I Süleymandan Əhməd I-yə qədər olan sülalələrin zərgəri olmuş, bir çox səfərlərdə iştirak etmiş və çox yaşlı ikən vəfat etmişdir. Anası Abxazlardan idi. Anasının bacısı Mələk Əhməd Paşanın anası olduğu üçün Mələk Əhməd Paşanın himayəsində idi. Əmisi Firaqi Əbdürrəhman Çələbi idi. Atası, anası və nənəsi Beyoğlundakı Lohusa Sultan məzarı yaxınlığındakı "Meyyit" qəbiristanlığında dəfn olunublar. Anadan olmasının 400 illiyi münasibətilə UNESCO tərəfindən 2011-ci il "Övliya Çələbi" ili elan edildi.
350px|thumb|right|Övliya Çələbinin muzey olaraq istifadə edilən Kütahyadakı evi
Həyatı
Hicri 10 məhərrəm 1020, Miladi 25 mart 1611-ci ildə İstanbulda doğulmuşdur. Övliya Çələbi əvvəllər məhəllə məktəbinə getmişdi. Sonra Şeyxülislam Hamit Əfəndi mədrəsəsinə daxil oldu. Burada yeddi il təhsil aldıqdan sonra təhsilini saray məktəbi olan Əndərunda davam etdirmişdi. Məktəb təhsili ilə yanaşı Quran, ərəb, incə yazı, musiqi, bədən tərbiyəsi və xarici dil kimi özəl müəllimlərdən dərs alırdı. Mükəmməl təhsil alan Övliya Çələbi bir neçə il İstanbulda Osmanlı sultanı IV Muradın sarayında xidmət etmişdir. Saraya girməyində Mələk Əhməd Paşa, Ruznaməci İbrahim Əfəndi ve Xəttat Həsən Paşanın köməkləri olmuşdur. Əsərləri ilə sultanın və dövlətin şəxslərinin təqdirini qazanmışdı. IV. Muradın ölümünə qədər ağıl və yaxşı nitq qabiliyyəti sayəsində sarayda sultanın rəğbətini qazandı. Buna görə çox yüksək vəzifələrə təyin olunması düşünülürdü. O, Səfirliyin üzvü, həmçinin xüsusi tapşırıqlar üzrə məmur kimi Yaxın və Orta Şərqin, həmçinin Şərqi Avropanın bir çox ölkələrində olmuşdur. Çələbi özünün zəngin təəssüratlarını 10 cildlik "Səyahətnamə" əsərində qeyd etmişdir. Mələk Əhməd Paşa, Dəftərdarzadə Mehmet Paşa, Kösə Əli Paşa, Körpülü Mehmed Paşa, Krım xanı və sairlə birlikdə gəzdi və xarici ölkələri gördü. Qafqazda olarkən (1640–1641, 1646–1648) Dərbənddə Dədə Qorqudun müqəddəs qəbri və 40-lar qəbri barədə indi də öz elmi-tarixi əhəmiyyətini itirməyən rəvayətlər qələmə almışdır. Səyahətnamənin II cildində Çələbi 1647-ci ildə olduğu Azərbaycanın və Gürcüstanın şəhər və kəndlərindən ətraflı bəhs etmişdir. Onun gəzdiyi yerlər barədə verdiyi məlumatlar orijinal olub, bir çox hallarda başqa tarixi mənbələrdə rast gəlinmir.
Kitabi Dədə Qorqudun tarixini, boy təşkilatını, tarixi coğrafiyasını öyrənməkdə ən mühüm qaynaqlardan biri Övliya Çələbinin "Səyahətnamə"sidir. Qorqudşünaslar dəfələrlə müxtəlif problemlərin işıqlandırılması üçün "Səyahətnamə"yə müraciət etmişlər.
Rebeqqa Fiorese
Karyerası
Rebeqqa Fiorese İtaliya yığmasının heyətində 2006-cı ildə İtaliyanın Turin şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XX Qış Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan üç oyunun hamısında məğlub olan İtaliya yığması, Turin Olimpiadasını sonuncu, 8-ci yerdə başa vurdu.
Övliya Çələbi
Həyatı
1682-ci ildən sonra vəfat etdi. Ölüm yeri və məzarı hələ də bilinməməkdədir. Ehtimal olnur ki, onun qəbri Lohusa Sultan Türbəsi yanındakı "Meyyit" qəbirsanlığında, ailəsinin yanındadır.
Şəxsiyyəti
Dövrünə görə yaxşı təhsil alan Övliya Çələbi nəzm və musiqi ilə məşğul olmuşdu. Harada danışacağını bilən, xoş söhbət, eyni zamanda cəsur səyahətçi idi. Bir çox döyüşlərdə iştirak etmiş və xeyli təhlükələrdən xilas olmuşdu.
Xasiyyəti və xeyirxahlığı onu bir çox təhlükələrdən xilas etmişdi. Ömrünün son günlərində belə səyahəti sevən Övliya Çələbi hər fürsətdən istifadə edərək səyahət etməkdən yorulmamışdı. Vəzirlər arasındakı düşmənçilik və rəqabət nəticəsində yaranan cinayətləri barışıq yolu ilə düzəltməyə çalışdı. Heç vaxt evli olmayıb və bütün hədiyyələrini, pulunu və qənimətini bacılarına xərcləyirdi.
Səyahətə başlaması
Övliya Çələbinin düşüncələri çox fərqli idi. Gənc yaşlarından etibarən səyahət etmək arzusunda olub. Yeni yerləri görmək və yeni insanlarla tanış olmaq istəyirdi. Buna görə sarayda çox qala bilmədi. Dediyinə görə, məşhur səyahətlərinə bir yuxu səbəb olmuşdu. 1040-cı il məhərrəm ayı aşura gecəsində(19 avqust 1630) gördüyü yuxu: Yuxusunda İstanbuldakı Yemiş körpüsünün yaxınlığındakı "Ahi Çələbi" məscidində idi. Orada böyük bir camaat var. Diqqətlə baxıb İslam peyğəmbəri Məhəmmədi baş tərəfdə görür. Dörd sadiq xəlifə və digər səhabələr həmişə orda olur. Məhəmmədin yanına gedib ondan şəfa dilənmək arzusundadır. Ancaq cəsarət edib gedə bilmir. Nəhayet, cəsarətlənib gedər, "Şəfaat ya Rəsulullah" deməkdən "Səyahat ya Rəsulullah" deyir. Beləliklə, 70 yaşına qədər davam edəcək və müxtəlif təhlükələrə, çətinliklərə və hadisələrə baxmayaraq imtina etməyəcəyi səyahəti başlar.
İlk səyahətini İstanbul və onun ətraf ərazilərinə etdi. Daha sonra İstanbul xaricinə çıxdı. 1640-cı illərin əvvələrində atasından xəbərsiz Bursaya getmək üçün İstanbuldan çıxdı. Bu səfərdən 35 gün sonra qayıtdı. Atası oğlunun səyahət sevgisini görəndən sonra buna icazə verdi və onu dövrün vacib şeyxləri Abdül-ahat Nuri Əfəndi və digər şeyxlərin yanına apararaq əllərini öpməsini və xeyir-duasını almağı niyaz etdi.
Övliya Çələbi ikinci səfərini 1640-cı ilin iyulunda İzmitə etdi. Bu sürətlə 1630-cu ildən 1681-ci ilə qədər əlli ildən çox səyahət etdi. Ziyarət etdiyi yerlər arasında o dövrdə Osmanlı İmperiyasının sərhədləri daxilindəki demək olar ki, bütün yerlər var idi.
200px|thumb|right|2014-cü ildə müasir Macarıstanda Eqer şəhərində qurulan Övliya Çələbinin abidəsi Heykəltəraş: Piros_Rostás_Bea
Övliya Çələbi Səyahətnaməsi
42 il boyunca etdiyi səyahətləri 10 cildlik Səyahətnamə əsərində toplamışdı. Bu səfərlərin tarixi və kitabdakı cild nömrəsi aşağıdakı kimidir:
Əzmiyə Hami Güvən
Əzmiyə Hami Güvən — Türkiyə yazıçısı. Əzmiyə Hami Güvən Kandilli Anadolu Qız Liseyinin məzunu olmuş, Cümhuriyyət dövrünün ilk türk qadın yazarlarından biri idi. O, 1951-ci ildə "Hemşire Nimet" (Tibb bacısı Nemət) əsəri ilə ilə tanınır.
Ayaq divanı
Tarixi
XVI əsrdə yalnız bir neçə dəfə çağırılan ayaq divanı, XVII əsrdə tez-tez rastlanmışdır. XVI əsrə aid ayaq divanları daha çox padşah tərəfindən saray xaricində toplanmışdır. Mustafa Selaniki öz əsərində qeyd edir ki, Sultan Süleyman Qanuni tərəfindən çağırılan ilk ayaq divanı 1564 tarixində baş tutmuş, səbəbi isə sədrəzəm Əli Paşanın qeyri-müsəlman bir memarı haqsız yerə həbs etdirməsi olmuşdur. Sultan Süleyman tərəfindən çağırılan ikinci ayaq divanı isə tacir və hacılarla dolu bir Osmanlı gəmisinin Malta quldurları tərəfindən ələ keçirilməsi səbəbilə çağırılmışdır.
IV Mehmedin səltənətində padşah əmriylə çağırılan ayaq divanı isə, Ədirnə yaxınlığında qurulan çadırda 15 oktyabr 1658 tarixində çağırılmışdır. Ayaq divanında səfərdən yenicə dönmüş Körpülü Mehmed Paşa ilə şeyxülislam, başqazılar və yeniçəri ağaları iştirak etmiş, padşah bu divanda Abxaz Həsən ağa üzərinə tərtiblənən səfər üçün ordu rəhbərləri ilə məsləhətləşmişdir. Eyni zamanda bu divanda dövrün şeyxülislamı Bolevi Mustafa Əfəndi Abxaz Həsən ağanın ölümü ilə bağlı fətva vermişdir.
Bu iki nümunədən başqa XVII əsrdə çağırılan digər ayaq divanları əsgərin yaxud əhalinin tələbi ilə baş tutmuşdur. Hadisələrin bu qədər sərtləşməsində isə əsas səbəb ya dövlət adamlarının yeritdiyi yanlış siyasətlər, ya da maliyyə vəziyyətinin pisləşməsi olmuşdur.
Məsələn, 1602-ci ildə Anadoluda çıxan ayaqlanmaların vaxtında qarşısının alınmaması və alınan tədbirlərin yetərsizliyi səbəbilə sipahilər bəzi təhrikçilərin də müdaxiləsi ilə ayaqlanmış, sədrəzəm kədxudası da başda olmaqla yeniçəri ağası, şeyxülislam və başqazılar vəzifələrindən alınmışdır. Bununla da sakitləşməyən üsyançı dəstələr padşahı ayaq divanına çağırmışdır. 6 yanvar 1603 tarixində Babüssəadə qapıları önündə tərtib olunan ayaq divanında sipahilərin istəkləri dinlənilmiş, Darüssəadə və Babüssəadə ağaları edam olunmuşdur.
IV Muradın səltənətində sərdar-ı əkrəm Hüsrəv Paşanın Bağdad mühasirəsindəki uğursuzluğu səbəbilə vəzifəsindən alınması ordunu narazı salmış və Anadoluda başlayan ayaqlanmalar paytaxta da sıçramışdı. Üsyançılar sədrəzəm Hafiz Əhməd Paşa daxil olmaqla bəzi saray adamlarının təslim edilməsini tələb etmiş, bunun ardından üsyanın üçüncü günü olan 10 fevral 1632 günü padşah Babüssəadə qapıları önündə bir ayaq divanı çağırmış və Hafiz Əhməd Paşanı üsyançılara təslim etməyə məcbur qalmışdır. Ancaq yenə də sakitləşməyən üsyançılar bu dəfə də Hüsrəv Paşanın edamı səbəbilə ayaqlanaraq 13 mart 1632 tarixində saraya yürümüş və IV Muradı ayaq divanına çağıraraq istəklərini bildirmişdir. İstəkləri yerinə yetirilmədiyi təqdirdə bu dəfə gənc padşahı taxtdan salmaqla hədələyən üsyançılar yeni sədrəzəm Topal Rəcəb Paşa və Şeyxülislam Ahizadənin müdaxiləsi ilə yatırılmış və saraydan çıxarılmışdır.
IV Mehmed dövründə dövlət xəzinəsi o qədər zəifləmişdi ki, artıq ülufələr ödənə bilmirdi. Bu səbəbdən Rumelidə əyarı aşağı salınmış yeni sikkələr kəsildi və "züyuf akçe" adlanan bu pullar əhalidəki tam əyarlı qızıl pullarla dəyişdirildi. Əhalidən alınan pullar isə ülufə olaraq paylanmalı idi. Ancaq bu plandan xəbərdar olan əhali ayaqlandı və öncə sədrəzəmə, ardından isə şeyxülislama müraciət edərək şikayətlərini bildirdilər. Ancaq nəticəsiz qalan bu şikayətlər nəhayət 21 avqust 1651 tarixində Babüssəadə qapıları önündə toplanan ayaq divanında padşaha da ərz olundu. Nəticədə yeni maliyyə planı geri alındı və sədrəzəm Mələk Əhməd Paşa da vəzifəsindən alındı.
Yenə IV Mehmed səltənətində Süleyman Paşa sədarəti dönəmində çağırılan ayaq divanı tarixdə Çinar hadisələri adlanan hadisə əsnasında baş tutmuşdur. 4 mart 1656 tarixində Alay köşkündə çağırılan bu ayaq divanı Osmanlı tarixindəki son ayaq divanıdır.
Əşrəfabad (Bicar)
Əşrəfabad — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 173 nəfər yaşayır (40 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
NGC 6268
NGC 6268, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Əqrəb bürcü istiqamətində yerləşir. II2p tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azər Qasımov (hərbçi)
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı olan Azər Qasımov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlər zamanı Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin canlı qüvvələrinin məhv edilməsində fərqlənib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azər Qasımov "Zəfər" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun və Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azər Qasımov "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə, 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən isə "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İrkutskda kütləvi spirt zəhərlənməsi (2016)
thumb|right|250px|[[İrkutsk şəhəri.]] İrkutskda kütləvi spirt zəhərlənməsi - Rusiya Federasiyasının İrkutsk vilayətinin eyni adlı şəhərində 2016-cı ilin 17 dekabr tarixində baş vermiş kütləvi spirt zəhərlənməsi. Hadisə nəticəsində 62 nəfər dünyasını dəyişib. Hüquq-mühafizə orqanlarının əməkdaşları hadisə ilə bağlı zəhərlənməyə səbəb olmuş spirtli içkilərin satış nöqtələrinə çatdırılması ilə məşğul olan 5 nəfəri saxlayıb. Xeyli miqdarda məhsul qanunsuz dövriyyədən çıxarılıb. İrkutskda fövqəladə vəziyyət elan olunub. Spirt məhsullarının məişət və gigiyenik məqsədli istifadəsi qadağan edilib. Kütləvi zəhərlənmənin əsas səbəbi kimi tərkibində Boyarışnik losyonu olan müxtəlif spirtli içkilər göstərilir. Boyarışnik losyonundan əsasən sabun və şampun ləvazimatlarının hazırlanmasında istifadə olunur.
Manaslu
Manaslu (və ya Kutang) — Himalayda dağ. Əsas zirvəsi Manaslu (8156 m) — dünyanın ən hündür səkkizinci zirvəsi. Manaslu Manaslu-Himal (Mansiri-Himal kimi də adlandırırlar) dağ massivinə aiddir. Zirvə Nepalın mərkəzində, Çin sərhəddinin yaxınlığında yerləşir.
Coğrafiyası
Manaslu üç zirvədən ibarətdir :
Etimologiyası
Sanskrit dilində Manaslu «Ruhlar dağ»ı mənası verir''. Manasa'' — ruh, qəlb deməkdir.
Fəth olunma tarixi
Hal-hazırda (2015) Manaslu zirvəsinə 10 fərqli marşrut mövcuddur.
1971-ci ilin 4 mayında koreyalı Kim Xo-Supa dırmanış zamanı həlak oldu. 1972-ci ildə isə 16 nəfərlik koreya ekspedisiyası (10 nəfər şerp və 1 yapon) qar uçqunu nəticəsində həlak oldular. 1984-cü ilin 12 yanvarında ilk dəfə olaraq polşalı alpinistlər Rışard Qaevski və Maçey Berbeka zirvəni qış ayında fəth etdilər.
1993-cü ildə Kamçatkadan olan rus alpinistlər: İqor Ximilyar ( 7300 m) və Sergey Yadrışnikov (6500 m) hündürlükdə həlak oldular. 2006-cı ildə avstraliyalı alpinist Syu Fia zirvədən enərkən yarağana düşərək həlak oldu. 2012-ci ilin 23 sentyabrında Manaslu yamaclarında meydana gələn qar uçqunu 12 alpinistin həyatına son qoydu. Nepal Alpinizm Cəmiyyətinin verdiyi məlumata görə həlak olanlardan 9 nəfərin cəsədi tapılmış, 3 nəfər isə itgin düşmüş elan edilmiş.
2014-cü ilin sentyabrında polşalı alpinist Andjey Barqel rekord nəticə göstərmiş. O baza düşərgədən (4800 m) zirvəyə (8156 m) standart marşrutla 14 saat 5 dəqiqəyə yetişmiş. Zirvədən enərkən o növbəti rekordu həyata keçirmiş: 21 saat 14 dəqiqə.
2008-ci ilin məlumatına görə Manasluda alpinistlərin ölüm əmsalı 17,8 %-dir.
Avstraliya Alp dağları
Avstraliya Alp dağları — Böyük Suayırıcı silsiləsinin ən yüksək hissəsi.
Xüsusiyyətləri
Avstraliya Alp dağlarının uzunluğu təqribən 400 kilometrdir. Onun ən hündür zirvəsi 2,300 metr hündürlüyündə olan Kostyuşka dağıdır. Bu, eyni zamanda Avstraliya materikinin ən yüksək nöqtəsidir. Avstraliya Alp dağlarının şimal-qərbindən Avstraliyanın əsas çayı olan Mürrey başlanır. Avstraliya Alp dağları Avstraliyada ən sərt iqlimli yerdir. Yamacları 1,200 metrə qədər evkalipt və ağacabənzər ayıdöşəyi meşələri, daha yuxarılar ali çəmənliklərdir.
Sabina Florian
Sabina Florian (d. 28 may 1983; Boltsano, İtaliya) — İtaliyanı təmsil edən buzüstü xokkeyçi.
Karyerası
Sabina Florian İtaliya yığmasının heyətində 2006-cı ildə İtaliyanın Turin şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XX Qış Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan üç oyunun hamısında məğlub olan İtaliya yığması, Turin Olimpiadasını sonuncu, 8-ci yerdə başa vurdu.
Bovdela (Bicar)
Bovdela — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 184 nəfər yaşayır (42 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Hüseyn Məmmədov (siyasətçi, 1900)
Məmmədov Hüseyn Qurban oğlu — dövlət xadimi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1948).
Həyatı
Hüseyn Məmmədov gəncliyində Bakı neft mədənlərində fəhləlik etmişdir. Bakıda hərbi siyasi məktəbi bitirdikdən sonra 1925-ci ilədək orduda siyasi rəhbər işləmişdir.
Hüseyn Məmmədov 1920-ci ildə Kommunist Partiyasına üzv olmuş, 1930-cu ildən Qonaqkənd rayonu, 1934–1936-cı illərdə isə Masallı və Kürdəmir rayon MTS-lərində çalışmışdır. 1936–1938-ci illərdə Kürdəmir, sonra isə Qaryagin rayonu (indiki Füzuli rayonu) partiya komitəsinin katibi olmuşdur.
1938–1943-cü illərdə Azərbaycan SSR Xalq toxuculuq komissarının müavini olmuşdur. 1943–1951-ci illərdə Ağsu Rayon Partiya Komitəsinin katibi olmuşdur. 1951–1953-cü illərdə Azərbaycan KP Naxçıvan Vilayət Komitəsinin 2-ci katibi, 1952–1963-cü illərdə Naxçıvan MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri – Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyəti sədrinin müavini olmuşdur.
Hüseyn Məmmədov 1947-ci ildə Ağsu rayonu üzrə planların yerinə yetirilməsində yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. SSRİ Ali Sovetinin (4-cü çağırış), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (1–6-cı çağırış) deputatı olmuş, dəfələrlə Azərbaycan KP MK üzvü seçilmişdir. 3 dəfə "Lenin" ordeni, "Qırmızı Əmək Bayrağı", "Qırmızı Ulduz", "Şərəf nişanı" ordenləri və medallarla təltif edilmişdir. Dırnıs kənd məktəbi Hüseyn Məmmədovun adınadır.
Pavel Sisianov
Həyatı
Pavel Sisianov 1754-cü ildə 9 və ya 20 sentyabr tarixində Rusiya İmperiyasının Moskva şəhərində gürcü ailəsində anadan olub. 1772-ci ildə Preobrajensk alayında hərbi xidmətə başladı. 1786-cı ildə polkda komandir təyin edilir və 2-ci türk müharibəsində iştirak edir. 1796-cı ildə o imperatriçənin razılığı ilə qraf Zubovun başçılığı altında Cənubi Qafqazın işğalı üçün yola düşdü. 1797-ci ildə istefaya çıxdı, lakin çar I Aleksandrın hakimiyyəti dövründə yenidən xidmətə daxil oldu. 1802-ci ildə Həştərxanın hərbi qubernatoru və Rusiyaya yeni birləşdirilmiş Gürcüstanda baş komandan tərəfindən Qafqaza piyada qoşunun inspektoru təyin edilmişdir. 1803-cü ildə Rusiyanın tərəfinə keçmiş etnik gürcülərdən təşkil olunmuş 4500 nəfərlik könüllü qoşun ilə birlikdə Qafqazın alınması üçün Tbilisiyə hücum edir. İran ilə müharibənin onun işlərini çətinləşdirməsinə və Rusiyanın Napoleon ilə apardığı müharibə səbəbindən əsgər çatışmazlığının olmasına baxmayaraq o, müəyyən qədər diplomatik yolla, müəyyən qədərsə silah gücüylə Xəzər sahilinin, Dağıstanın və Cənubi Qafqazın müxtəlif kiçik hökmdarlarını Rusiyanın tərəfinə çəkməyi bacardı.
1805-cı ildə general Pavel Sisianov Bakı xanlığına hücum edir. İlk hücum uğurlu alınmasada ikinci hücum zamanı Sisianov Bakını mühasirəyə alır. Bakı xanı Hüseynqulu xan onunla danışıqlar aparmaq üçün onu Qala qapısın yanına çağırır. 8 fevral 1806-cı ildə general Pavel Sisianov Bakının Qala qapısın yanına gəlir. Burada o Hüseynqulu xan ilə danışanda Hüseynqulu xanın əmisi oğlu İbrahim bəy tərəfindən öldürülür. Sisianovun ölümündən sonra rus qoşunlarının hücumları xüsusilə amansızlaşdı. 1806-cı ilin oktyabrında Bakı işğal edildi, 1813-cü ildə isə Gülüstan müqaviləsi Bakı xanlığının Rusiyaya birləşdirilməsi rəsmiləşdi. 1811-ci ildə Sisiyanovun cəsədi Tbilisiyə aparılaraq orada kilsə qəbiristanlığında basdırılır. Hərbi işdən əlavə Sisiyanov həm də ədəbi fəaliyyət ilə məşğul olur, fransız dilindən şeirlər tərcümə edirdi.￼
Ləğuat
Ləğuat (, Əl-Əqvat) — Əlcəzairin mərkəzi hissəsinin şimalında şəhər, eyniadlı vilayətin inzibati mərkəzi.
Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şimal-şərq hissəsində, Böyük Səhranın şimal hüdudlarında, eyniadlı vahənin ərazisində yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 750 metrdir.
Əhalisi
2008-ci il siyahıyaalınmasında əhalinin 144,747 nəfər olduğu göstərilmişdir. İllər üzrə şəhər əhalisinin dinamikası:
Nəqliyyat
Əlcəzair Hərbi Hava Qüvvələri bazası şəhərin cənub-şərqində, ən yaxın mülki hava limanı Hassi-Rmel şəhərində yerləşir.
İqtisadiyyat
Kənd təsərrüfatı Ləğuat iqtisadiyyatının əsasını təşkil edir. Əhali meyvə, tərəvəz və dənli bitkilər yetişdirir. Xalçaçılıq inkişaf etmişdir.
Anna Morozovskaya
Hanna Mykolayivna Morozovska — Ukrayna fiziki.
Həyatı
Morozovska 2009-cu ildə fizika-riyaziyyat elmləri doktoru olmuşdur. O, 2012-ci ildə V. E. Laşkaryev adına Ukrayna Milli Elmlər Akademiyası mükafatına layiq görülmüş, 2016-cı il "Scopus Awards Ukraine"də "Ən yaxşı gənc alim" nominasiyasında və 2018-ci ildə "Web of Science Award Ukraine"də "Yüksək istinad edilən tədqiqatçı" nominasiyasında mükafat qazanmışdır. Morozovskaa Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunun aparıcı elmi işçisidir.
Morozovskaa ardıcıl üç dəfə – 2010-cu, 2011-ci və 2012-ci illərdə ən istedadlı gənc alimlər üçün Ukrayna Ali Radasının təqaüdünü almışdır. Morozovskaya 2015-ci ildə Amerika Fizika Cəmiyyəti tərəfindən cəmiyyətin jurnallarına təqdim olunan əlyazmaların görkəmli rəyçisi ("Görkəmli hakim") kimi tanınmışdır. O, dissertasiya müdafiəsi üzrə Ukrayna Milli Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunun İxtisaslaşdırılmış Elmi Şurasının üzvüdür.
İbrahim Məmmədov (aktyor)
İbrahim Əhməd oğlu Məmmədov – Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2000).
Həyatı
İbrahim Məmmədov 1955-ci ildən C. Məmmədquluzadə adına Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında işləmişdir.
İbrahim Məmmədov Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının üzvü idi. Prezident təqaüdçüsü olmuşdur (2005).
2014-cü il sentyabr ayının 9-da Bənəniyar kəndində vəfat edib.
Fransız Ost-Hind şirkəti
thumb|Şirkətin bayrağı
Fransız Ost-Hind şirkəti və ya Fransız Şərqi Hindistan Şirkəti (fr: Compagnie française des Indes orientales) 1664-cü ildə Hollandiya Şərqi Hindistan adalarındakı müstəmləkəçi Holland Şərqi Hindistan Şirkəti və Britaniya Şərqi Hindistan Şirkəti ilə rəqabət aparmaq üçün yaradılmış Fransız kommersiya korporasiyasıdır. Fransalı nazir "Jean-Baptiste Colbert" tərəfindən təşkil edilmiş və təsis edilmiş şirkət Kral XIV Lüdovik tərəfindən Şərq yarımkürəsində Fransız ticarətini inkişaf etdirmək üçün təsdiq edilmişdir. 1660-cı ildə birləşən "Compagnie de Chine", "Compagnie d'Orient" və "Compagnie de Madagascar" adlı üç şirkət bu şirkətin əsasını təşkil etmişdir.
XVII-XVIII əsrlərdə, Hind okeanı və Şərqi Hindistanda Fransanın nəzarəti illərində (1664–1719) Fransız Şərqi Hindistan şirkəti (fransızca: "Compagnie Française des Indes Orientales"), 1719–1720-ci illərdə Hindistan şirkəti ("Compagnie des Indes") və 1720–1789-cu illər arasında Fransız Hindistan şirkəti ("Compagnie Française des Indes") adı altında digər kolonistlərlə bərabər fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Daha əvvəllər də iflasa qədər gəlmiş və sonradan özünə gəlməyi bacarmış şirkət Fransa krallığı ilə İngiltərə arasında baş tutmuş olan Yeddiillik müharibədə (1756–1763) Fransanın məğlubiyyətindən və Fransanın Hindistan regionunun paytaxtı olan "Pondiçerri"nin 1761-ci ildəki süqutundan sonra son anlarını yaşamışdır. 1769-cu ildə Fransanın Hindistan üzərində monopoliyasının sona çatması ilə şirkət ləğv edilmişdir.
thumb|250px|1501–1739-cu illər arasında Hindistandakı Fransa və digər ölkələrin koloniya əraziləri.
150px|thumb|1741–1754-cü illər Fransanın ən qüdrətli olduğu dövr
Luana Frasnelli
Luana Frasnelli (d. 25 iyul 1975; Boltsano, İtaliya) — İtaliyanı təmsil edən buzüstü xokkeyçi.
Lərba (Blida)
Lərba — Əlcəzairin şimalında, Blida vilayətinin ərazisində kommuna.
Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şərq hissəsində, dəniz səviyyəsindən 104 metr yüksəklikdə yerləşir.
Kommuna ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təqribən 29 kilometr cənub-şərqdə və Blidə vilayətinin inzibati mərkəzindən 20 kilometr şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 83,819 nəfər idi.
Çeşmə Xəlil (Bicar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 56 nəfər yaşayır (14 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Polad Ayrım
Polad (Polad Ayrım, 1991-ci ildən XAÇARDZAN) - azərbaycanlılar yaşamış kənd.
Haqqında
Ermənistan SSR-in İcevan (Karvansara) rayonunda, Polad çayının mənbəyi yaxınlığında, rayon mərkəzindən 18 km cənub-qərbdə azərbaycanlılar yaşamış kənd.
Azərbaycanlı əhalisi 1905-ci ildə 567, 1914-cü ildə 381, 1931-ci ildə 452 nəfər olub. 1988-ci ildə faciəli olaylar zamanı azərbaycanlılar kənddən bütünlüklə qovulmuşlar.
Tarixi
Polad kəndi Qafqaz və Zaqafqaziya diyarı idarəsinin dəyişdirilməsi haqqında 1867-ci il 9 dekabr tarixli çar fərmanı əsasında yaradılmış Yelizavetpol quberniyasının Qazax qəzasına aid olmuşdur. 1918-ci ildən 1920-ci ilə qədər Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin ərazisi daxilində mövcud olmuşdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin süqutundan sonra Qazax qəzasında hərbi inqilab komitəsi yaradıldı. Ermənistanda sovet hökuməti qurulduqdan (1920, 29 noyabr) sonra Qazax qəzası ərazisinin 44,5%-i, o cümlədən 1874-cü il inzibati bölgüsünə görə Azasu, Qaradaş, Qılınc kənd, Uzuntala, Baranin, Qalaçı, Kötikənd, Qoşqotan Külpi, Yeni Dilican, Köhnə Dilican, Karvansara, Qaraqoyunlu, Polad-Ayrım, Xaştar, Başkənd, Küləli, Mixaylovsk, Tatlıkənd, Tovuzqala kəndləri Ermənistanın tərkibində qaldı. Qazax qəzasının Azərbaycanın tərkibində qalan torpaqlarında Qazax, Ağstafa, Tovuz, Gədəbəy, Şamxor rayonları, Ermənistana verilmiş torpaqlarda isə Karvansara (İcevan), Çəmbərək (Krasnoselsk), Şəmşəddil, Dilican rayonları yaradıldı.
Manuela Friz
Manuela Friz — İtaliyanı təmsil edən buzüstü xokkeyçi.
Karyerası
Manuela Friz İtaliya yığmasının heyətində 2006-cı ildə İtaliyanın Turin şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XX Qış Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan üç oyunun hamısında məğlub olan İtaliya yığması, Turin Olimpiadasını sonuncu, 8-ci yerdə başa vurdu.
Çin Renmin Universiteti
Çin Renmin Universiteti (sadələşdirilmiş Çin dilində: 中国 人民 大学; ənənəvi Çin: 中国 人民 大学; pinyin: Zhōngguó Renmin Dàxué), həmçinin Çin Xalq Universiteti kimi də tanınır. — Çinin paytaxtı Pekin şəhərinin Haidian rayonunda yerləşən əsas tədqiqat universitetidir. Onun kampus qonşuları Pekin Universiteti və Tsinxua Universitetidir.
Tarixi
thumb|Mingde Kompleksi Universitetin sələfi Shan Bei İctimai məktəbi olmuşdur (陕北 公 学), İkinci Çin-Yapon müharibəsi zamanı 1937-ci ildə yaradılmışdır. Sonradan Şimali Çin Birləşmiş Universiteti və Şimali Çin Universiteti adlandırıldı. Çin Renmin Universiteti rəsmən 1950-ci ildə yaradılmışdır, Çin Xalq Respublikasının ilk Xalq Universiteti olmuşdur. Wu Yuzhang, Cheng Fangwu, Guo Yingqiu, Yuan Baohua, Huang Da və Li Wenhai uğurla rektor vəzifəsini yerinə yetirmişdilər. Hal-hazırda universitetin rektoru gorkəmli iqtisadçı və elm xadimi Ji Baochengdır. thumb|Çin Renmin Universiteti Hal-hazırda Renmin Universiteti 23 məktəb, 13 elmi-tədqiqat institutu və Graduate School-dan ibarətdir, bakalavr üçün 60 ixtisas, ikinci bakalavr dərəcəsi üçün 8 ixtisas, magistr dərəcəsi üçün 92 ixtisas və doktorluq namizədləri üçün 140 ixtisas tələbələrə təklif olunur.
Çində reytinqi
Renmin Universiteti humanitar və sosial elmlər üzrə ixtisaslaşmış, Çinin ən nüfuzlu ali təhsil ocaqlarəndan biridir. Renmin Universiteti Çinin inkişafında rolu olan bir çox nüfuzlu siyasi xadim və görkəmli hüquq, iqtisadiyyat, jurnalistika alimləri yetişdirmişdir. Renmin Universiteti sosial elmləri üzrə Çinin 3 ən nüfuzlu universitetindən biridir.
Renmin Universitetinin "Hüquqşünaslıq" və "Jurnalistika" fakültələri səviyyəsiylə xüsusilə seçilirlər. Renmin Universitetinin "Hüquqşünaslıq" fakültləsi reytinqinə görə Çində birinci yerdədir.
Çin Renmin Universiteti humanitar və sosial elmləri üzrə Çinin ən aparıcı universitetlərindən biridir. Burda həmçinin nəzəri iqtisadiyyat, tətbiqi İqtisadiyyat, hüquqi araşdırmalar, sosiologiya, jurnalistika və beynəlxalq əlaqələr fakültələri ölkə tərəfindən yüksək qiymətləndirilir.
Həmçinin Renmin Universiteti:
Kitabxanası
Universitetin kitabxanasında 2.5 milyon kitab var. Bu kitabxana Çinin Təhsil Nazirliyi tərəfindən İncəsənət Ədəbiyyatinın İnformasiya Mərkəzi kimi tanınır.
Xarici əlaqələri
Renmin Universiteti 32 ölkə və regionların, 125 universitet və tədqiqat müəssisələri ilə əlaqə qurubdur ki, bu da ona Çin və xarici ölkələr arasında elmi və mədəni əlaqə mərkəzi olmağa imkan verir. Bir çox məşhur alimlər burda mühazirələr veriblər, həmçinin İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatçıları Robert Mundell, Joseph E. Stiglitz, Michael Spence, Con Forbes Nash, Edmund S. Phelps və Reinhard Selten Renmin Universitetində xüsusi seminarlarla çıxış etmişlər.
Xarici tələbələri
Renmin Universitetində 1200 yaxın xarici tələbə təhsil alır, bunlardan əksəriyyəti Cənubi Koreyalılardır.
Fəxri professorları
2015-ci ildə İlham Əliyevə universitetin fəxri professor diplomu verilmişdir.
Beynəlxalq miqrasiya
Beynəlxalq miqrasiya — insanlar dövlət sərhədlərindən keçərək və qonaq ölkədə qısa müddət ərzində ev sahibi kimi qaldığı təqdirdə baş verir. Miqrasiya bir çox səbəb üzündən baş verir. Bir çox insanlar öz ölkələrini bir digər ölkədə daha geniş iqtisadi imkanlar axtarmaq məqsədilə tərk edirlər. Digərləri ailə üzvləri ilə birgə öz ölkələrindəki siyasi duruma və ya bir başqa səbəbdən miqrasiya edirlər. Təhsil beynəlxalq miqrasiyada bir ayrı səbəblərdən biridir ki, bu halda tələbə xaricdə təhsilini davam etdirir. Beynəlxalq miqrasiyanı bir neçə müxtəlif potensial sistemlər üzrə kateqoriyalaşdırmaq mümkündür ki, bu sistemlərdən biri onları 9 fərqli qruplara bölür; müvəqqəti əmək miqrantları, qeyri-qanuni, qanuni və ya sənədləşdirilməmiş miqrantlar, yüksək ixtisaslı və biznes mühacirləri, qaçqınlar, sığınacaq axtaranlar, məcburi köç, ailə üzvləri, geri qayıdan mühacirlər və uzun müddətli aşağı ixtisaslı miqrantlar. Bu miqrantlarda həmçinin iki böyük qrupa bölünmüş, daimi və müəqqəti. Daimi miqrantlar yeni köç etdikləri ölkədə daimi yaşayış hüququ qazanmaq istəyir və mümkün olduğu təqdirdə ölkənin vətəndaşlığını qazanmaq niyyətində olurlar. Müvəqqəti miqrantlar isə yalnız müvəqqəti müddətdə qalmaq niyyətindədirlər ki, bu böyük ehtimal müqavilə bağladıqları işin, xüsusi təhsil proqramının və ya müəyyən bir iş mövsümünün sonuna qədər davam edə bilər. Hər iki növ miqrantların, olduqları ölkə və aid olduqları ölkə toplumlarının iqtisadiyyatına xüsusi təsirləri mövcuddur.
Bənzər bir şəkildə, bu miqrantları ölkəsinə qəbul edən ölkələr çox vaxt bu miqrantları dörd fərqli qrupa bölürlər: ənənəvi qəsəbə ölkələri, İkinci dünya müharibəsindən sonra əmək miqrasiyasına həvəsli olan bəzi Avropa ölkələri, miqrant nüfuzunun önəmli bir hissəsini keçmiş koloniyalardan əldə edən Avropa ölkələri və keçmişdə miqrant nöqtələri olan lakin son zamanlarda immiqrant yerləri olaraq ortaya çıxan ölkələr.
Stiven Hillenburq
Stiven Hillenburq — Amerikalı rəssam, animator, rejissor, "Spanç-Bob" personajının qurucusu. 1979-cu ildən bəri 15 filmdə yer almışdır.
21 avqust 1961-ci ildə ABŞ-də Lavton şəhərində doğulmuşdur. 2018-ci ilin noyabr ayının 26-da 57 yaşında vəfat etmişdir. Hillenburq evli idi və bir oğlu var.
Çeşmə Mantaş (Bicar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,012 nəfər yaşayır (228 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Nmap
Nmap (Network Mapper və ya Şəbəkə Xəritəçəkicisi) Gordon Lyon (həmçinin təxəllüsü Fyodor Vaskoviç ilə tanınır) tərəfindən yaradılmış şəbəkə skaneridir. Nmap paketlər göndərmək və cavabları təhlil etməklə kompüter şəbəkəsində hostları və xidmətləri tapmaq üçün istifadə olunur.
Nmap kompüter şəbəkələrinin yoxlanılması üçün bir sıra funksiyaları, o cümlədən host kəşfi və xidmət və əməliyyat sisteminin aşkarlanması ilə təmin edir. Bu funksiyalar daha güclü xidmət etməsini, aşkarlamasını, zəifliyin aşkar edilməsini və digər funksiyaları təmin edən skriptlərlə genişləndirilə bilər. Nmap skan zamanı gecikmə və tıxac daxil olmaqla şəbəkə şərtlərinə uyğunlaşa bilər.
Nmap Linux yardım proqramı kimi başladı və Windows, macOS və BSD daxil olmaqla digər sistemlərə köçürüldü. Ən çox Linux-da, ondan sonra Windows-da populyardır.
Xüsusiyyətlər
Nmap xüsusiyyətlərinə aşağıdakılar daxildir:
Nmap əks DNS adları, cihaz növləri və MAC ünvanları daxil olmaqla hədəflər haqqında əlavə məlumat verə bilər.
İstifadəçi interfeysləri
Əvvəlcə Kanchan tərəfindən yazılmış NmapFE, Nmap-ın 2.2 - 4.22 Nmap versiyaları üçün rəsmi GUI idi. Nmap 4.50 üçün (əvvəlcə 4.22SOC inkişaf seriyasında) NmapFE, Adriano Monteiro Markes tərəfindən hazırlanmış UMIT-ə əsaslanan yeni rəsmi qrafik istifadəçi interfeysi olan Zenmap ilə əvəz olundu.
Nmap-a nəzarət etməyə və ya IVRE kimi veb brauzerdən Nmap nəticələrini təhlil etməyə imkan verən veb-əsaslı interfeyslər mövcuddur.
Tarix
Nmap ilk dəfə 1997-ci ilin sentyabrında mənbə kodu daxil olmaqla Phrack Magazine-də bir məqalə olaraq nəşr edilmişdir. Kompüter təhlükəsizliyi icmasının köməyi və töhfələri ilə inkişaf davam etdi. Təkmilləşdirmələrə əməliyyat sistemi barmaq izi, xidmət barmaq izi, kodun yenidən yazılması (C-dən C++-a ), əlavə skan növləri, protokol dəstəyi (məsələn, IPv6, SCTP) və Nmap-ın əsas xüsusiyyətlərini tamamlayan yeni proqramlar daxildir.
Çveneburilər
Tarix
Çveneburilər üç fərqli dövrdə Türkiyəyə köç etmişdirlər. İlk köç dalğası 1828-1829-cu illərdə Osmanlı-Rus müharibəsində Osmanlı hakimiyyəti altındakı gürcü torpaqlarının Rusiyanın əlinə keçməsindən reallaşdı. Ən böyük köç dalğası isə 1877-1878-ci illər Osmanlı-Rus müharibəsinin ardından başladı. Rusiya və Osmanlı arasında imzalan köç razılaşmaları ilə başlanan və bu razılaşmanın yenilənməsi ilə davam edən köç dövründə müsəlman gürcülər Artvin, Acara, Ərdaha, Samsthe, Aşağı Quriya bölgələrindən Osmanlı torpaqlarına köç etdilər. Köç etdikləri bölgələrin böyük bir qismi demək olar ki, insansız qaldı. Mahaceret və ya Muhaciroba olaraq da bilinən bu köç sırasında bugünki Kobuletidən köç edənlər özlərini Çürüksulu, Batumdan köç edənlər Batumlu, Yuxarı Acariya və Aşağı Acariya sancaqlarından köç edənlər Acaralı, Macahelidən köç edənlər Macahelli olaraq adlandırdılar. Lakin ortaq adlandırma termini Çveneburi olmuşdur. 1921-ci ildə Gürcüstan Demokratik Respublikasının yıxılıb, yerində sovet hakimiyyətinin qurulmasından sonra iki ölkə arasında sərhədlər yenidən çəkildi. Üçüncü köç dalğası da məhz bundan sonra başladı. Bu son köçdə Yuxarı Acariyadakı türkdilli müsəlman kəsim də köç etdi.
Əhali
Türkiyənin xüsusilə şimal ərazilərində yerləşmişdirlər. Bugünki Giresun, Rize, Ordu, Samsun, Sinop, Amasiya və Tokat illəri bu yerlərin başında gəlir. Ən çox əhali isə Fatsa, Ünye, Ordu, Terme və Çarşamba ətraflarında yerləşmişdir. Daha qərbdə - Bolu, Mərmərə, Düzcə, Sakarya, Kocaeli, Bursa və Balıkesir illəri Çveneburilərin yerləşdiyi ərazilərdəndir.
Gürcülərin kompakt olaraq yaşadığı Artvin ili xaricindəki bölgələrdə yaşayan Çveneburilərin sayının təxminən 1 milyon olduğu təxmin edilir. Artvin ətrafında gürcüdilli əhalinin sayının 50.000 olduğu ehtimal edilir. Türkiyədəki gürcülərin dəqiq sayı bilinmir, köhnə gürcücə bilmə statistikalarına əsasən, onların saylarının keçmişdə 60 min olduğu güman edilir. Bu gün bu rəqəmin sayının daha çox olduğu dəqiqdir.
Dil
Türkiyədəki gürcülərin əksəriyyəti gürcü dilinin dialektlərindən biri olan Acar dialektindən istifadə etməkdədirlər. Ancaq mühacir gürcülərin köç etdikləri bölgələrə əsasən ləhcələrində müəyyən fərqliliklər müşahidə edilir.
Qrup kimliyi
Türkiyədəki mühacir gürcülər özlərini gəldikləri bölgələrə əsasən Acaralı, Çürüksulu, Kobuleti, Batumeli, Maçahelli deyə adlandırırlar. Ümumi olaraq isə daha çox Çveneburi adlandırmasından istifadə edirlər..
Osmanlı tərkibinə daxil olan gürcülərin bir qismi tədricən din dəyişdirdi və gürcü mənasına gələn Kartveli termini onlar üçün xristian gürcülər anlamına gəldi. Bu dövrdən etibarən onlar özlərini daha çox Gurci adlandırmağı üstün tutdular, onlar üçün din motivi çox güclüdür və onlar üçün onların kimliyinin əsas təməlidir. Buna görədir ki, köç etdikləri digər yerlərdə də digər sünni müsəlmanlarla qaynayıb qarışmışdırlar. Türk tarixçiləri Fəxrətdin Kırzıoğlu və Yunus Zeyrək çveneburilərin etnik olaraq gürcü olmadığını, Acariyadan gəldiklərini və etnik baxımdan Acar olduqlarını iddia etmişdirlər.
Şarl Şipye
Şarl Şipye (Charles Chipiez; ) nüfuzlu bir Fransız memarı, Misirşünas, İranşünas və qədim dünya memarlığının həvəskar bir tarixçisidir. Fransanın Paris şəhərindəki École Spéciale d'Architectureda müəllim idi və 1887-ci ildə “École Nationale Professionnelle d'Armentières” və ya Armentièresin Milli Professional binasının inşasına kömək etmişdir.
Chipiez, memar, hellenist və memarlıq tarixçi Georges Perrotun köməyi ilə Misir, Yunanıstan, Fars, Lidiya, Likiya və Aşşur kimi yerlərdə qədim dünyanın memarlıq nailiyyətlərinin ən təfərrüatlı təsvirlərindən bəzilərini yazmışdır. Chipiez eyni zamanda bir zamanlar ucaldılan qədim abidələrin ən detallı virtual memarlıq rəsmlərindən bəzilərini yaradaraq onları canlandırmışdır.
Chipiezin rəsmləri sənətkarlıq qabiliyyətlərinin yanında texniki zəkasını da əks etdirir. Persepolisin fasadını yenidən yaratdığı rəsmləri, nəşrlərinə çap etdirdiyi bəzi əsərləri:
Ləqata
Ləqata — Əlcəzairin şimalında, Bumerdes vilayəti ərazisində kommuna.
Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şimal hissəsində, dəniz səviyyəsindən 42 metr yüksəklikdə, 49,7 km2 ərazidə yerləşir.
Kommuna ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təqribən 69 kilometr şərqdə və Bumerdes vilayətinin inzibati mərkəzindən 23 kilometr şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 13,692 nəfər idi. Kommuna əhalisinin illər üzrə dinamikası:
Gürcüstan məsələsi
thumb|[[Anastas Mikoyan, Stalin və Orconikidze. ]] Gürcüstan hadisəsi – Rusiya imperiyası nda baş verən Oktyabr inqilabı və Rusiya Vətəndaş müharibəsi nin ardınca 1922-ci ildə Gürcüstan torpaqlarında sosializmin gərəkdirdiyi sosial və siyasi dəyişikliklərin necə reallaşdırılacağına dair bolşevik rəhbər heyəti arasında çıxan siyasi anlaşmazlıq və bunun ardınca baş verən hadisələr nəzərdə tutulur.
Gürcü torpaqlarının Qırmızı Ordu tərəfindən məcburiyyətlə Sovet hakimiyyətinə daxil edilməsindən sonra yerli gürcü rəhbərlər Filib Maharadze və Polikarp Mdivani ilə onların mərkəzdəki rəhbərləri mövqeyindəki İosif Stalin və Orconikidze arasında fikir ayrılıqları yaşanmışdı. Fikir ayrılığının kökləri qarışıq idi. Gürcü bolşeviklər Moskvadan muxtar olmaq istəyərkən, mərkəzdəkilər gürcü, azəbaycanlı və erməni torpaqlarını bir araya alacaq olan Cənubi Qafqaz Sovet Federativ Sosialist Respublikasını qurmaq istəməkdə idilər.
Gürcüstan hadisəsi eyni zamanda ölmək üzrə olan bolşevik lider Vladimir Lenin in məsələyə daxil olması ilə qarmaşıq hala gəlmişdir. Sonunda Stalin-Orconikidze xətti partiyada qəbul edilsə də, Lenin ilə Stalinin arası pozulacaq, bu vəziyyət Lenin Vəsiyyəti də daxil olmaqla, son yazılarına təsir etmişdir.
Arxa planı
Gürcüstan torpaqlarında Sovet hakimiyyəti Qırmızı Ordunun fevral-mart 1921-ci il dövründəki hərbi hərəkatı nəticəsində təmin edildi. Bu hərbi səfər əsasəən Sovnarkomun Millətlər üzrə komissarı olan Stalin ilə Cənubi Qafqaz Bölgə Komitəsinin rəhbəri olan Orconikidze tərəfindən həyata keçirildi. Qırmızı Ordunun bölgəyə gəlməsindən əvvəl yerli bolşevilər arasında Gürcüstanla necə davranmalı məsələsində fikir ayrılıqları mövcud idi. Stalin və Orconikidze menşevik hakimiyyətindəki Gürcüstanın dərhal sovetləşdirilməsini istəyərkən, Trotski Gürcüstanın daxilində hazırlanacaq üsyan ilə oranın sovetləşdirilməsini istəyirdi. Lenin isə Gürcüstana ediləcək müdaxilənin beynəlxalq səviyyədə formalaşdıracağı təzyiqdən çəkinirdi. Sonda, partiya tərəfindən təstiqlənən hərəkat 1921-ci ilin 13 fevralında başladı.
Gürcü torpaqlarındakı tətbiq edilməsi istənən menşeviklərlə uzlaşma cəhdləri xüsusilə Stalin tərəfindən tətbiq eidlən uzlaşmaz siyasətə görə reallaşmadı.
Fikir ayrılıqları
Sonda menşeviklərlə uzlaşılmasını istəyən mötədillərlə birbaşa ölkənin sovetləşdirilməsini müdafiə edənlər arasında gərginlik yüksəldi. Mübahisələr davam edərkən, Stalin aldığı qərarla Gürcüstan dakı bütün yerli fəhlə təşkilatlarının və həmkarlar təşkilatlarının Bolşevik partiyasına bağlanmasını təmin etdi. Bundan əlavə, gürcülər arasındakı Moskvaya bağlanmamq və bir növ muxtariyyət istəyinin basdırılması üçün Stalin 1921-ci ilin iyul ayında Tiflisə getdi. Sonrakı günlərdə millətçilik axımının ortadan qaldırılması üçün partiya lideri Maharadzeni vəzifəsindən uzaqlaşdırara, yerinə Budu Mdivanini təyin etdi. ÇEKA içindəki Maharadze tərəfdarları da uzaqlaşdırıldı. Onların yerinə təyin edilənlər arasında gələcəyin məşhur şəxsi Lavrenti Beriya da vardır. Lakin bir il keçməmiş Stalin Mdivani ilə də problemlər yaşamağa başlayır. Əsas problem isə Gürcüstanın Sovet İttifaqı içindəki yeri idi. Cənubi Qafqaz ın birləşdirilməsi sərt münasibətlə üzləşmişdi. Gürcü kommunistlər israrla Gürcüstanın ayrı respublika olmasını tələb edirdilər. Stalin bu istəkləri milli sapma olaraq adlandırarkən, gürcülər də Stalinin siyasətini böyük rus millətçiliyi olaraq tərif edirdilər. Bolşevik partiya rəhbərliyi və Lenin bölgənin birliyə iqtisadi və siyasi olaraq bütünləşməsi üçün Cənubi Qafqaz modelini mənimsəmişdi. Ancaq iki qrup arasında yaşanan gərginlik 1922-ci ilin noyabrında Orconikidze nin də qarışdığı davaya çevrilincə Lenin də hadisəyə daxil oldu.
Leninin müdaxiləsi
Lenin bölgədən gələn şikayətləri incələdikdən sonra bütün tənqidlərini Orconikidzeyə yönləndirdi. 1922-ci ilin noyabr ayında ÇEKA lideri Feliks Dzerjinskini bölgəyə araşdırma aparması üçün göndərir. Stalin və siyasətini doğru qbul edən Dzerjinski vəziyyətin ciddi olmadığı yönündə məruzə göndərir. Lakin Lenin artıq 1922-ci ilin dekabr ayında Stalin və Orconikidzeni rus millətçiliklərinə görə tənqid etməyə başlayır. Lakin Lenin in səhhətinin pozulmasından sonra Gürcüstan Cənubi Qafqaza daxil edildi. 25 yanvar 1923-cü ildə Siyasi Büro qərar əsasında isəMdivani vəzifəsindən kənarlaşdırıldı.
Sonu
Müxtəlif səbəblərə görə, 5 mart 1923-cü ildə Stalin ilə bütün əlaqələrini kəsən Lenin yaxınlaşan partiya konqresində Stalinin partiya katibliyi vəzifəsindən alınmasını planlayıb, məsləni vəsiyyətində dilə gətirsə də, 9 mart günü keçirdiyi beyin qanamasından şüurunu itirdi və yatağa bağlı qaldı. 1924-cü ilin yanvar ayında da vəfat etdi. Trotski Gürcüstan hadisəsi ilə əlaqəli olaraq, Stalin ilə üzləşmək istəmədi və 1923-cü ilin aprel ayında keçirilən XII konqresdə Gürcüstan və Ukrayna millətçiliyi ağır tənqid edildi. Gürcüstan hadisəsinə görə partiyada geri plana atılan Orconikidze Stalinin yüksəlməsi ilə yenidən yüksəlişə keçdi. Vəzifəsindən uzaqlaşdırılan gürcü bolşeviklər 1930-cu ilər boyunca fəaliyyət göstərdilər, lakin Böyük təmizləmə zamanı əksəriyyəti edam edildi.