cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İkinci Çaylı
İkinci Çaylı — Azərbaycan Respublikasının Şamaxı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Şamaxı rayonunda Birinci və İkinci Çaylı adında iki Çaylı kəndi var. Bu kəndlər 1846-cı ildə ağakişibəyli (Çaylıda dəymədağıldı da deyilən bəy nəslinin bəyinin adı ilə adlandırılmışdır) (Birinci Çaylı) və baxşıbəyli (İkinci Çaylı) adlı elatlara mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışlar. Çaylı adlı bütün yaşayış məntəqələri çay kənarında yerləşdikləri üçün belə adlandırılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Pirqulu istiqamətində yerləşir.
Əhalisi
Kənd əhalisi 501 nəfərdir ki, onun da 253 nəfəri kişi, 248 nəfəri isə qadınlar təşkil edir.
İradə Gülməmmədova
İradə Akif qızı Gülməmmədova — azərbaycanlı dövlət xadimi, Abşeron rayonunun icra başçısı (2015–2022)
Həyatı
İradə Gülməmmədova 30 sentyabr 1962-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olub. 1969–1979-cu illərdə orta təhsil almış, 1979-cu ildən 1985-ci ilə qədər N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun pediatriya ixtisası üzrə ali təhsil davam etdirmişdir.
İradə Gülməmmədova Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Fəaliyyəti
1986-cı ildə Bakı şəhər 6 saylı uşaq xəstəxanasında pediatr-interna olaraq çalışan İradə Gülməmmədova 1986-cı ildən 1995-ci ilə qədər Balakən rayon xəstəxanasında pediatr-neonotaloq olaraq çalışıb.
1995–2006-cı illərdə Abşeron rayon uşaq poliklinikasının baş həkimi, 2006–2014-cü illərdə Abşeron rayon İcra Hakimiyyətinin başçısının müavini, 2014–2015-ci illərdə isə birinci müavini vəzifələrində çalışıb.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 2 sentyabr 2015-ci il tarixli sərəncamı ilə Abşeron rayonunun icra başçısı vəzifəsinə təyin edilib.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 19 yanvar 2022-ci il tarixli sərəncamı ilə Abşeron rayonunun icra başçısı vəzifəsindən azad olunub
Mükafatları
26 dekabr 2012-ci ildə Abşeron rayonunun yaradılmasının 50 illiyi münasibətilə və rayonun sosial-iqtisadi inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Rusin dili
Rusin dili (руська бесіда, руски язик и др.) və ya  rusin dilləri —  müxtəlif dialekt, dialek tərkibli və ədəbi dil qrupu. Rusinlərin ənənvi yaşadığı Karpat, Qərbi Ukrayna, Şərqi Slovakiya, Serbiya, Xorvatiya, Macarıstan, Rumıniya və Polşada yaşamış və yaşayan rusinlərin və lemkaların dili. Bir hissəsi ABŞ və Kanadada yaşayır. .Dünyada ümumi sayları 1,5 milyon nəfərdir.
Anna Pavlova (balerina)
Anna Pavlova — 19-cu əsrin sonları 20-ci əsrin əvvəllərində məşhurlaşmış rus balerina. Pavlova klassik balet tarixindəki ən yaxşı balerinalardan biridir. Pavlova ən çox "Ölmüş qu quşu" baletindəki rolu ilə tanınır.
Ölümü
Laheyə gedərkən Pavlova sətəlcəmi olduğunu və buna görə də,əməliyyat olmaq məcburiyyətində olduğunu,amma əməliyyat olarsa heç vaxt rəqs edə bilməyəcəyini söyləmişdir.Bu hadisələrə açıqlama olaraq o demişdir ""Bir də rəqs etməməkdənsə,ölməyə üstünlük verərəm." Əməliyyat olmağı rədd etmiş və 50-ci ad günündən üç həftə öncə vəfat etmişdir.Öldükdən sonra yandırılmışdır və külləri Londonda mühafizə olunur.
Anri Barbüs
Anri Barbüs — Birinci Dünya Müharibəsi və kommunizm mövzularında əsərlər yazmış fransız yazar.
Anri Barbüs 1873-cü ildə Fransanın İl-de-Frans departamentinə daxil olan Asnieres-sur-Seine adlı kiçik şəhərdə anadan olmuşdur. 1889-cu ildə 16 yaşı olarkən Parisə köçmüşdür. 1914-cü ildə 41 yaşında olarkən Fransa ordusuna könüllü qoşulmuşdur. Birinci Dünya Müharibəsi zamanı Almaniyaya qarşı mübarizə aparan Fransa orusu sıralarında döyüşən Barbüs gələcəkdə yazacağı əsərlər üçün mövzular toplayırdı. Ağ ciyərində xəstəlik yarana qədər 17 ay boyunca Fransa ordusunda xidmət etmişdir. Birinci Dünya Müharibəsi zamanı cəbhələrdə yaşadığı təcrübələrə əsaslanan Alov adlı əsərin 1916-cı ildə çap edilməsi, Barbüsün hələ müharibə başa çatmadan məşhurlaşmasına səbəb olur.
1918-ci ilin yanvar ayında Anri Barbüs Moskva şəhərinə yollanır. Burada rus bir qadınla evləndikdən sonra Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasına üzv olur. Barbüsün bu tarixdən etibarən olan fəaliyyəti əsasən kommunizm mövzulu əsərlərin yazılması ilə bağlıdır. 1930-cu ildə çap edilən adlı əsəri kommunizm və inqilab ruhunda yazılmış ən uğurlu əsər kimi göstərilir. 1921-ci ildə yazılan adlı əsərində isə Barbüs Bolşevizm və Oktyabr inqilabı ilə bağlı öz düşüncələrini izah etmişdir. 1923-cü ildə Fransız Kommunist Partiyasına qatılan Barbüs növbəti illərdə SSRİ-yə bir necə dəfə səfər etmişdir.
Fransa kommunist ədəbiyyatının və Avropada kommunizm ideyalarının yayılmasında böyük xidmətləri olmuş Henri Barbüs 1935-ci ilin 30 avqust tarixində Moskva şəhərində vəfat etmişdir. Barbüsün məzarı Parisin Per-Laşez məzarlığında yerləşir.
Rubik kubu
Rubik kubu (danışıq variantı Kubik Rubik, ilk vaxtlar Sehrli kub kimi tanınırdı) — daha kiçik ölçülü 27 kubdan ibarət, xaricdən görünməyən oxlar ətrafında fırlana bilən plastmas kub. Hər bir tərəfdəki 9 kvadrat 6 rəngdən biri ilə boyanır. Adətən qarşı-qarşıya dayanan rənglər: ağ-sarı, göy-yaşıl, qırmızı-narıncı olur. Ümumilikdə 54 rəngli kvadratdan ibarətdir. Kubun tərəflərinin döngəsi rəngli kvadratları müxtəlif üsullarla düzməyə imkan yaradır. Oyunçunun vəzifəsi kubun tərəflərini fırladarkən onu elə bir vəziyyətə qaytarmaqdır ki, hər bir tərəf eyni rəngli kvadratlardan ibarət olsun.
Tarixi
thumb|[[Macarıstanda hazırlanan Rubik Kubunun qutusu, 1982]] Rubik Kubu 1974-cü ildə macar heykəltəraşı və arxitektura müəllimi Ernö Rubik tərəfindən ixtira edilmiş mexaniki tapmacadır. 1975-ci ildə HU170062 nömrəli Macar patentini alan Rubik beynəlxalq patent üçün müraciət etməyib. 1977-ci ilin sonunda ilk yoxlama istehsalı edilmiş və Budapeştdəki oyuncaq mağazalarına paylanılmışdır. thumb|left|5×5×5
Bu gün Rubik Kubu və Ernö Rubikin digər tapmacalarının hüquqları Ernö Rubikin dostu – Tom Kremerin artıq 40 ildir ki, sahib olduğu Seven Towns Ltd. ingilis şirkətinə məxsusdur.
“Rubik Kubu” adı macar, alman, portuqal və çin dilləri istisna olmaqla, dünyanın bir çox dillərində qəbul olunub. Sadalan 4 dildə isə onun ilkin adından istifadə edilir (“Sehrli kub”, macar. Bűvös kocka; alm. Zauberwürfel; port. Cubo Mágico; çin. 魔方 mofan)
Yarışlar
Bir çox insan tərəfindən daha qısa müddətlərə çatsa da, yarış qaydalarına uyğun olaraq qeyd edilmədiklərindən rəsmi olaraq tanınmayıblar. Yalnız Dünya Kub Cəmiyyəti ( - WCA) tərəfindən təşkil olunan yarışlarda vurulan rekordlar qeyd edilir. 2004-cü ildə WCA Stackmat taymeri adı verilən xüsusi bir alət ilə yeni qaydalarlar müəyyən edilib. Rubik kubunun sürətli quraşdırma üzrə hal-hazırkı rekord 2018-ci ildəki yarışlarda Yusheng Du (杜宇生) tərəfindən qeydə alınıb – 3.47saniyə. Əvvəlki rekordlar 4.22 və 4.59 saniyə, uyğun olaraq Feliks Zemdegs və SeungBeom Cho məxsus idi. Rubik kubunun sürətli quraşdırılması ilə məşğul olan insanlar spidkuberlər adlanırlar. Sürətli quraşdırılmanın özü isə spidkubinq (ing. speedcubing sözündən)
Alternativ yarışlar
thumb|Rubik Kubu Yuxarıdakılara əlavə olaraq kubu müxtəlif vəziyyətlərdə quraşdırmaqla əlaqəli qyri-rəsmi yarışlar da mövcuddur. Bu yarışlara bunlar aid edilə bilər:
Variantları
Ənənənəvi 6 rəngli 3x3x3 ölçülü (ilkin variantı) kublardan əlavə, 2x2x2 (2 rəngli, uşaqlar üçün), 4x4x4, 5x5x5 ölçülü kublara da rast gəlinir. Hal-hazırda ən böyük Rubik Kubu 11x11x11 ölçülüdür.
Kombinatorika
Rubik Kubunun müxtəlif vəziyyətlərinin sayı 43 252 003 274 489 856 000 - ə bərabərdir (qeyri-mümkün kombinasiyalar da daxil olmaqla). Bu rəqəm mərkəzi kvadratların vəziyyətlərinin müxtəlif olmasını nəzərə almır). Onu da nəzərə almaqla bütün vəziyyətlərin sayı 88 580 102 706 155 225 088 000 – dək yüksəlir. Lakin kubun quraşdırılması zamanı adətən mərkəzi kvadratların yerləşməsi(orientasiyası) nəzərə alınmır. Çünki kubların əksəriyyətində ona nəzarət etmək üçün işarə yoxdu.
Proqramlar
Rubik Kubu tipli tapmacaların kompüterdə çox çətin variantlarda (100x100x100 və ya 1000x1000x1000 ölçülü), ağlagəlməz (fiziki aləmdə) – 4 və 5 ölçülü analoqları modelləşdirilə bilər.
Artemisia disjuncta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Fotoqrafiya xronologiyası
Fotoqrafiya xronologiyası - Fotoqrafiyanın və kinematoqrafiyanın inkişafında baş vermiş əsas hadisələr, fotoqrafiyanın inkişafına ciddi təsir göstərmiş kəşflər və ideyalar.
BMW M3
BMW M3 BMW motorsport bölgüsü tərəfindən hazırlanmış BMW 3-Seriasının yüksək-performansli versiyasidır. Modelləri E30, E36, E46 və E90/E92/E93 və F80 3-seriyası əldə edilmişdir.Cupe,sedan və kabrio govde üslub ilə satılır. Qara BMW M3 F80 bəzi insanlara görə yaxşıdır. "Standard" 3-Series avtomobil üzərində yüksəltmeləri daha güclü və performansli mühərrikləri daxildir.Sürət qutusu,əyləc sistemləri,aerodinamik aksesuarların yüksəldilmələri və üç-reng "M" (Motorsport) emblem ilə xarici və daxili vurğu yaxşılaşmışdır.Bu illər ərzində M3 və M5 öz sinfində ən güclü idman maşinları Mercedes-AMG və Audi Quattro (Audi RS) rəqabətə baxmayaraq qarşılaşdırıldığında qarşı reqibə çevrilmişdir.Son M3 coupe 2013 İyul 5-də Almaniyada yayılmışdır.
Büyzü (Uçalı)
Büyzü — Başqırdıstan Respublikası nın Uçalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Büyzü kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Analar və laylalar (film, 1991)
Analar və laylalar qısametrajlı cizgi televiziya filmi rejissor Vaqif Behbudov tərəfindən 1991-ci ildə çəkilmişdir. Film "Azərbaycantelefilm"də istehsal edilmişdir. Kukla filmidir. Körpələr təbiətin hədiyyəsidir. Ananın beşik başında oturub oxuması xeyir haqqında ilk söhbətidir. Uşaqların hamısı analar üçün eynidir.
Məzmun
Kukla filmidir. Körpələr təbiətin hədiyyəsidir. Ananın beşik başında oturub oxuması xeyir haqqında ilk söhbətidir. Uşaqların hamısı analar üçün eynidir.
Cizgi filmi bəşəriyyətin yaranışından üzü bəri dünyada var olan, əbədi yaşayan ana məhəbbətinə, övlada olan sevgiyə ucaldılmış abidədir. Turac, qurbağa, delfin, kirpi, canavar və ən nəhayət, insan hərəsi öz dilində balasının şirin yuxuya getməsi üçün laylasını deyir. Bu laylaların hər birində övlada, balaya ananın əbədi məhəbbəti bulaq kimi çağlayır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Teymur Elçin Rejissor: Vaqif Behbudov Operator: Vaqif Behbudov Rəssam: Vaqif Məmmədov Bəstəkar: Ramiz Mirişli
Mahnıları ifa edir: Flora Kərimova
Xanəgah məscidi (Culfa)
Xanəgah məscidi — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Culfa rayonunun Xanəgah kəndində yerləşən məscid.
Analar və laylalar (film, 1991)
Rollarda
Nərgiz Cəlilova — ana Fikrət Hüseynov — Aydın
Xanəgah məscidi (Culfa)
Coğrafi mövqeyi
Məscid kəndin qərb tərəfində, Əlincəqalanın şərq ətəyində, Əmirxan türbəsindən təxminən 100 metr şimalda, Əlincə dağının yamacında inşa edilmişdir.
Analar və laylalar (film, 1991)
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1991-ci ilin Azərbaycan filmləri 1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xanəgah məscidi (Culfa)
Memarlıq quruluşu
Dördbucaqlı şəklində inşa oluan məscidin daxilində qadınların oturması və ibadət etməsi üçün xüsusi dayaqlarla ikinci mərtəbə hazırlanmışdır. Məscidin şərqdən və şimaldan giriş qapısı vardır. Şərq tərəfdən olan qapı kişilər, şimal tərəfdən olan qapı isə qadınlar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Məscid dağın yamacında inşa edildiyi üçün qadınlara aid qapı yüksəklikdə qoyulmuşdur. Ona görə də qadınlar həmin qapıdan birbaşa məscidin daxilində ikinci mərtəbə sayılan balkona daxil olurlar. Binanın pəncərələrinin başlıqları yarımdairəvi formada hazırlanmışdır. Məscidin minarəsi dördkünc formada inşa olunmuşdur. Məscid binasında sonradan aparılan tikinti işlərinə əsasən demək olar ki, abidə  XX əsrdə bərpa edilmişdir. Ancaq məscidin ətrafında orta əsrlərə aid tikinti qalıqları qalmaqdadır. Kəşfiyyat xarakterli axtarışlar zamanı məscidin ətrafından orta əsrlər dövrünə aid keramika nümunələri aşkar edilmişdir.
Hazırda kənd əhalisi tərəfindən istifadə olunan məscidin üzərində epiqrafik sənəd olmadığı üçün onun inşa tarixi haqqında dəqiq fikir söyləmək çətindir. Ancaq əldə olunan arxeoloji materiallara, məscidin tikinti texnikasına (abidə günbəzli məscidlər qrupuna daxildir. Ancaq binanın üstü qar və yağış sularından qorunmaq üçün dəmir təbəqə ilə örtüldüyündən günbəz görünmür),
Tarixi dövrləşdirilməsi
Xanəgah kəndində XV yüzillikdə inşa edilən digər memarlıq abidələrinin olmasına, xüsusilə yaxınlıqda tarixi dəqiq məlum olan Əmirxan türbəsinin yerləşməsinə və onunla bəzi oxşar cəhətlərinə əsasən abidənin inşa tarixini XV yüzilliyə aid etmək olar.
Əbu Talib xan Təbrizi
Əbu Talib xan Təbrizi — XVIII əsr Azərbaycan təzkirəçilərindəndir
Flakka
Flakka və ya alpha-Pyrrolidinopentiophenone sintetik narkotik maddə. β-keto-prolintane, prolintanone, və ya desmethylpyrovalerone kimi də tanınır. Beyində norepinefrini və dopamini geri alan reseptorları seç ici olaraq inhibisiya etdiyi üçün, sinaptik boşluqda hər iki neyrotrasnmitterin sayını artırır.
Formulu:C15H21NO
Əbu Talib xan Təbrizi
Əbu Talib xan həm də təzkirə müəllifi olduğundan bu əsərlər içərisində onun "Xülasətül-əfkar" adlı əsəri bizim üçün daha maraqlı və daha önəmlidir. 25 illik zəhmətin məhsulu olmuş bu əsər müəllif 40 yaşında ikən yazılıb və 492 şair haqqında məlumatları və əsərlərindən nümunələri əhatə edir. Müəllifin əsəri tamamladıqdan sonra da orada ixtisarlar və əlavələr etdiyindən bu rəqəm bəzi mənbələrdə kiçik fərqlərlə 493 və bəzən 494 də göstərilir. Əsər fars dilli şeir və təzkirəçilik haqqında müəllifin mülahizələrini açıqlayan bir müqəddimədən, əlifba sırası ilə verilmiş qədim, orta və son dövr şairlərindən ibarət olan, 309 müəllifi əhatə edən 28 bölmədən və həmçinin 160 şairin yalnız adı və bir neçə beyti təqdim olunmuş bir zeyldən və nəhayət, müəllifin özü də daxil olmaqla 23 müasir şairi təqdim eldən xatimədən ibarətdir. Əsərdə təqdim olunan Ənisi Şamlu, Əvhədi Marağayi, Qızılbaşxan Ümid, Bədi Təbrizi, Məhsəti, Qasım bəy Haləti, Həsən xan Samlu, Xaqani, Şərif Təbrizi, Şani Təkəlu, Saib Təbrizi, Fələki Şirvani, Mücirəddin Beyləqani, Füzuli, Nizami, Qətran və başqa adlar bu təzkirənin Azərbaycan ədəbiyyatşünaslığı üçün yüksək dəyərindən xəbər verir. "Xülasətül-əfkar" təzkirəsinin dünya əlyazma xəzinələrində mühafizə olunan bir çox əlyazma nüsxələrinin sonunda müəllifin əxlaq, musiqi, əruz və qafiyə, hətta tibb elmi haqqında kiçik risalələri və 1794-cü ildə yazdığı "Lübbüs-siyər və cəhannüma" adlı əsəri də təqdim olunur". Araşdırmaçı daha sonra bildirir ki, Əbu Talib xan Təbriziyə dünya şöhrəti gətirmiş əsəri onun üç cilddən ibarət olan səyahətnaməsidir. "Məsiri-Talibi fi biladi-ifrənci" adlanan bu əsəri Əziz Dövlətabadi son bir neçə əsrin ən yaxşı səyahətnamələrindən biri adlandırır: "Şirin və oxunaqlı bir dildə yazılmış bu əsərdə müəllifin Avropaya olan beş illik səfərinin (1799-1804) təəssüratları öz əksini tapıb. Əbu Talib xanın səfər zamanı olduğu ölkələr və şəhərlər siyahısına nəzər salsaq, bu səfəri dünya səyahəti də adlandırmaq olar. Kəlküttə-Keyptaun (Cənubi Afrika) — İrlandiya — Uels — London — Fransa — İtaliya — Malta adası — İzmir — İstanbul — Ba?dad — Bəsrə — Bombey — Kəlküttə marşrutu ilə həyata keçmiş bu səfərdə müəllifin qələmə aldığı təəssüratlar bu ölkələrdə yaşayan xalqların həyat tərzi, adət və ənənələri, şəhərlərdə olan memarlıq abidələri, kitabxanalar, teatr və konsert salonlarının, zavod və fabriklərin təsviri əsərin tarixi əhəmiyyətindən xəbər verir. Bu əsər yazıldığı dildəki nəşrindən iki il əvvəl əlyazma əsasında Çarlz Stüart tərəfindən 1810-cu ildə ingilis dilinə tərcümə olunaraq Londonda iki cilddə nəşr olunub. Eyni tərcümə yeni əlavələrlə birlikdə 1814-cü ildə təkrar çap olunub. Əsərin farsca orijinal nəşri müəllifin oğlu Mirzə Həsənəli və Mir Qüdrətəli adlı başqa bir şəxsin redaktəsi ilə 1812-ci ildə Kəlküttədə işıq üzü görüb. Əsərin başqa Avropa dillərinə və urdu dilinə olan tərcümə və nəşrləri də mövcuddur. Əlu Talib xan Təbrizinin adına məhz Avropa və London səfərindən sonra Ləndəni-Londonlu nisbəsi də əlavə olunub".
Flakka
thumb|right thumb|right
Əbu Talib xan Təbrizi
Əbu Talib xan Təbrizinin qələmindən çıxmış aşağıdakı əsərlər də mövcuddur: "Təfzih əl-qafelin" — hicri-qəməri 1211-ci ildə kapitan Riçardsonun sifarişi ilə "Asəf əd-dövlə" əsərinin (m.1775-1797) tarixinə aid yazılmış əsərdir. Orijinal mətni günümüzə çatmayan bu əsərin ingilis dilinə olan tərcüməsi 1885-ci ildə Allahabadda çap olunub. "Merac ət-touhid"-nücum elmi haqqında şeirlə yazılmış risalədir. Müqəddiməsi nəsrlə olan bu əsər 1804-cü ildə yazılmış və sonuncu Səfəvi şahzadəsi Əbülfəth Soltan Məhəmməd Səfəviyə hədiyyə edilib. Bu Səfəvi şahzadəsi həm də təzkirə müəllifidir. Əlu Talib xan Təbrizi klassik şeir növlərinin demək olar ki, hamısını əhatə edən divan sahibidir və bu toplunun əlyazması Britaniya muzeyində mövcuddur. Əlu Talib xan Təbrizinin bəzi şeirləri Q.Svintonun ingilis dilinə tərcüməsi ilə birlikdə 1807-ci ildə Londonda nəşr edilib. Onun Londonun vəsfinə həsr etdiyi "Şürurəfza" adlı məsnəvisi də əlyazma şəklində mövcuddur. Bu əsərin Edinburq kitabxanasında saxlanan əlyazmasında Əlu Talib xan Təbrizinin portreti də mövcuddur. Mənbələr Əbu Talib xan Təbrizinin bir mətnşünas-tədqiqatçı kimi də fəaliyyətindən xəbər verir. Belə ki, o, Hafiz divanının 12 nüsxə əsasında mətnini bərpa edib və bu mətn 1200 tirajla çap olunub. Əziz Dövlətəbadinin fikrincə, bu çap Hafiz divanının ilk və ya birinci çaplarındandır"..
Flakka
Haqqında
Amerikada 2011-ci ildə bazara çıxan və son zamanlar bütün dünyaya yayılan Flakka, insanların həyatını təhdid edir Zombi həbi olaraq da adlandırılan Flakka, istifadə edən insanlarda sanki "adamyeyən" kimi xüsusiyyətlər olur. 2016-cı ildə amerikalı bir gənc flakka qəbul etdikdə sonra başqa bir insana hücum edərək üzünü dişləmişdir. Bu narkotik, uzun müddət Amerikada qanuni olaraq satılıb. Çünki içindəki maddələrin istifadə nisbəti, qanuni sərhədlərin altında idi. Bu maddənin adına "Beath Tam" (vanna duzu) deyildi. Çünki forması vanna duzu kimi idi. Çində istehsal olunur və bir doza yalnız 25 dollara satılırdı. Araşdırmaçılar flakkaya olan marağın əsas səbəbinin digər narkotik maddələrdən daha ucuz satıldığına görə olduğunu bildirir. Maddənin satışı, istifadəsi qadağan olunduğu üçün digər formalarda da satışda ola bilir. Amerika, Avropa və Türkiyə mediasında son günlərdə ən çox danışılan mövzudur
Əbu Talib xan Təbrizi
Əsərləri
"Xüla- sətül-əfkar" (XVIII əsr),
Flakka
Təsiri
Zombi həbi olaraq da adlandırılan Flakka, istifadə edən insanlarda sanki "adamyeyən" kimi xüsusiyyətlər olur. Bu maddəni qəbul edən insanın hərəkətləri zombini xatırladır, digərlərinə ziyan vurmağa meyilli olurlar. Flakka qəbul edilən zaman ürək döyüntüsü və təzyiq artır. İnsanlarda paranoya, hallusinasiyon və digər psixi pozğunluqlar yaradır. Bununla insan qeyri-adi gücə malik olduğunu düşünür, eyni zamanda ətrafdakıları fərqli canlı olaraq görməyə başlayır. Maddəni istifadə edən insanı 4-5 saat təsir altında saxlayır, bu müddət 8 saat da ola bilər. Əsas əlamətləri qəribə, qorxulu hərəkətlərdir. Təsir keçdikdən sonra şəxslərin əksəriyyəti ürək infarktından dünyasını dəyişir, sağ qala bilənlərdə isə ciddi beyin problemləri qalmaqda davam edir, başqalarına hücum və intihara meyillilik oyadır. Narkotik, beynindəki insan olma xüsusiyyətini, "mən" vəziyyətini yox edib, heyvani xüsüsiyətləri ortaya çıxardır. Hisslər çox güclənir, insan özünü bir super qəhrəman kimi hiss edir. Dərman, insanın ruh halını təşkil edən hormonları təzyiq altına alır və uzunmüddətli zədələrə, ürək çatışmazlığına səbəb ola bilir. Bəzi hallarda insanların zehni fəaliyyətlərini daimi olaraq itirdiyi görülmüşdür.
Çanaq (anatomiya)
Çanaq  ya çanaq qurşağı — insan gövdəsinin aşağı: bel qurşağı ilə aşağı ətraflar arasında yrləşmiş nahiyə. Çanaq onurğa sütununun əsasında yerləşməklə aşağı ətrafların bədənə birləşməsində əss funksiya daşıyaraq, dayaq istinadı təşkil edir, eyni zamanda digər həyati vacib üzv və orqanlar üçün "yuva" və ya yataq təşkil etmiş olur.
Çanaq boşluğu
Çanaq boşluğu çanağın bir cüt adsız sümüklərinin arxadan (14-16 yaşadək adətən üç ayrı: qalça, oturaq və qasıq sümüklərinin müvafiq qığırdaqlar vasitəsilə bir-biriləri ilə bitişməsindən) oma sümüyü və öndən simfiz - qasıq bitişməsi  vasitəsi ilə bir-biriləri ilə bitişmələrindən yaranmış boşluq olub, iki hissəyə bölünür: Böyük və kiçik çanaqlar arasındakı səd oma sümüyü dimdiyindən, qalça sümüyünün qövsi xəttindən, qasıq sümüyünün yuxarı ayağının və qasıq bitişməsinin yuxarı kənarından keçir.
Böyük çanaq
Böyük çanaq boşluğu qarın boşluğunun aşağı şöbəsini təşkil edir. Burada aşağı qarın boşluğu orqanları yerləşir.
Kiçik çanaq
Kiçik çanaqda isə sidiklik, düz bağırsaq, qadınlarda uşaqlıq, uşaqlıq borusu, yumurtalıq artımları, yumurtalıq, uşaqlıq yolu, kişilərdə prostat və toxum kisəsi yerləşir.
Cinsi xüsusiyyəti
Həddi büluğa çatmış insanlarda çanaq qurşağı cinsə müvafiq formalaşmış olur. Belə ki, qadınlarda çanaq qurşağı və onun boşluğu kişilərlə müqayisədə daha geniş olur. Bu da hamiləlik və doğuş kimi fizioloji proseslərlə əlaqəlidir. Çanaq qurşağının forma və ölçüləri doğuş prosessi üçün çox vacib şərtlərdən sayılır. Çanaq qurşağının ölçülərini qadınlarda təyin etmək üçün xüsusi Martina çanaqölçənindən, eləcə də uşaqlıq yolundan bimanual müayinə üsulundan istifadə olunur.
Çanaq qurşağı əzələləri
Çanağın adsız sümüklərinə ön və arxadan qarın, həmçinin bel və fəqərə əzələləri bağlanır, bundan başqa bir neçə aşağı ətraf əzələləri ondan başlanğıc götürürlər. Çanaq qurşağı əzələləri daxili və xarici olmaqla iki qrupa bölünür:
Makedoniya müharibələri
Makedon müharibələri (e.ə III-II əsrlər) — Roma ilə Makedoniya arasında Yunanıstan üzərində heqemoniya uğrunda gedən və Makedoniyanın darmadağın olunması ilə bitən üç müharibə. Kanna döyüşündən sonra Makedoniya çarı V Filipp Makedoniyalı Romaya qarşı Hanniballa ittifaqa daxil oldu. Makedoniya İliriya üzərində heqemonluğunu qurmaq, Adriatika sahillərinə çıxmaq və Kiçik Asiyada öz ərazilərini genişləndirmək istəyirdi.
Birinci Makedon müharibəsi(e.ə 215-205)
Romalıların əsas qüvvələri İtaliyada Hanniballa məşğul olduqları üçün, Balkanlardakı əməliyatlara kiçik qoşun ayrılmışdı. Lakin say üstünlüyünə malik makedoniyalılar qətiyətsiz hərəkət edirdilər; romalılar isə kifayət qədər qüvvələrinin olmamasından, ellinistik aləmdə baş verən Makedoniya əleyhinə çıxışları hər cürə dəstəkləyirdilər. E.ə 205-ci ildə müharibə sülhlə bitdi, lakin Roma ilə Makedoniya arasındaki münasibətlər tənzimlənməmiş qaldı. Buna baxmayaraq Roma Yunanıstana öz təsirini artıra bildi.
İkinci Makedon müharibəsi(e.ə 200-197)
İkinci Punik müharibəsindəki(e.ə 218-201) qələbəsindən sonra, Roma Balkanlarda öz işğalçı siyasətini fəallaşdırdı və Makedoniyanı, Karfagenlə əlaqələrdə, önun müttəfiqlərinə hucumlarda və beləliklə müqaviləni pozmaqda suçladı. Bu vaxt ərzində Makedoniyanın daxili qüvvələri tükənmişdi, ölkənin daxilində çara qarşı müxalifət artırdı, Roma ilə müharibə populyar deyildi. V Filippin Roma ilə anlaşmaq cəhdləri boşa çıxdı. Həlledici döyüş e.ə 197-ci ildə Fessaliyada Kinoskefala yaxınlığında baş verdi. Tit Kvinksi Flamininin romalı qoşunu Filippin ordusunu darmadağın etdi. Sülh anlaşmasına görə Makedoniya Fessaliyanı və Korinfi itirirdi, qalibə, 6 gəmidın başqa, bütün donanmasını təhvil verirdi, 1000 talant kontribusiya ödəyirdi, bütün əsirləri qaytarırdı, ordusunu 5 min əskərə qədər endirirdi, Romadan icazəsiz müharibə aparmamalı idi, yunan şəhərlərinin azadlığını tanımalı idi. Yunanıstan "azad" elan olundu, faktiki olaraq isə Romanın hakimiyəti altına düşdü.
Üçüncü Makedon müharibəsi (e.ə 171-168)
V Filippin ölümündən sonra onun oğlu Persey Roma ilə müharibəyə hazırlaşmağa başladı. O romayönlü makedon əyyanlarının müqavimətini qırdı, ölkənin iqtisadiyatını möhkəmləndirdi, 40 minlik ordu yaratdı və Roma ilə düşmən olan ölkələrlə, o cümlədən Karfagenlə, əlaqələr yaratdı. Roma senatı onu əvvəlki müqavilələrin pozulmasında suçladı. Üçüncü Makedon müharibəsi başladı. 30 minlik romalı ordusu Makedoniyaya endi. Əvvəlcə hərbi əməliyatlar romalılar üçün uğurlu olmadı, lakin e.ə 168-ci il 22 iyunda Lusi Emili Pavelin başçılığı ilə Roma legionları, Pidna yaxınlığında Makedoniyalı Perseyin qoşunlarını darmadağın etdi. Persey qaçdı, sonra isə əsir düşdü. Roma ordusu ölkəni işğal etdi və yağmaladı. Roma senatı Makedoniyada çar hakimiyətini ləğv etdi, ölkəni bir-birindən ayıraraq, özündən asılı 4 dairəyə böldü. E.ə 149-cu ildə Makedoniyada Romaya qarşı üsyan qalxdı. Romalılar üsyanı yatırdılar və e.ə 148-ci ildə Makedoniyanı İlirya və Epirlə birlikdə öz əyalətinə çevirdilər.
Nəticə
Makedoniya müharibəsində iqtisadi və hərbi cəhətdən daha inkişaf etmiş Roma qələbə çaldı. Roma ordusu o dövrün, strukturuna və qoşunların idarəolunmasına görə, ən yaxşı hərbi təşkilatı olaraq, öz hərbi və mühəndis təcrübəsi ilə güclü idi. Kinoskefala və Pidna yaxınlığındakı döyüşlərdə romalıların manipulyar taktikası makedon falanqası üzərində öz taktiki üstünlüyünü göstərdi. Legionun manipulyar düzülüşü Roma ordusunun həm düz, həm də kəsişən(yarğanlı) ərazidə yüksək manevr üstünlüyünü təmin edirdi, onun cəbhədən(frontal) və cinahdan(flanq) zərbələrini, arxadan zərbələrlə üzlaşmasını təmin edirdi. Romalılar falanqanın yaranmış dəliklərinə girmək və onu hissə-hissə məhv etmək imkanı əldə edirdilər. Məsələn Pidna döyüşü. Romalıların üç sıraya düzülüşü hucumda qüvvələrini artırmaq imkanı verirdi. Müharibələrin nəticələrinə Romanın diplomatiyasının da təziri güclü oldu. O Makedoniyanın öz daxilində Filipə və Perseyə qarşı olan əyyanlardan, özünə müttəfiqlər tapmağa bacarmışdı və yunanların azadlıq arzularından da yararlanmışdı.
Ağacvari fındıq
Təbii yayılması
Rusiya, Gürcüstan, İran, Kiçik Asiya və Balkan ölkələrində təbii arealı vardır. Azərbaycanda Lənkəran (İşхan çayı hövzəsində), Zaqatala rayonlarında və Qarabağda (Xoros çayı hövzəsi) dəniz səviyyəsindən 1200–1400 m yüksəkliklərdə yayılmışdır. Qarışıq meşələrdə karbonatlı torpaqlarda rast gəlinir.
Botaniki təsviri
Təbiətdə 15–25 m hündürlüyə çatan düz gövdəli bitki növüdür. Gövdəsinin qabığı açıq-boz, cavan zoğları açıq-qəhvəyi rəngdədir. Birillik zoğları seyrək tükcüklüdür. Şaxələrində altyarpaqlar qısa, ellipsvarı, iki cür mişardişlidir. Orta və üst yarpaqları enli-tərsinə yumurtavarı olub, dib tərəfləri dərin ürəkvarı, zəif dilimlidir, üst tərəfi yaşıl, alt tərəfi bozumtul-yaşıl, tüklüdür. Yarpaqlar saplaqlar üzərindədir. Bunun cavan zoğları və yarpaq saplaqları qırmızımtıl tüklərlə örtülüdür. Yarpaqları geniş yumurtavarı və neştərşəkillidir. Yarpağın qaidəsi ürək şəklində оlub, ucu sivridir. Kənarları dişlidir və bəzən kiçik dilimlidir. Erkək çiçəkləri sırğaşəkilli çiçək qrupunda yerləşmişdir. Qonur-qırmızı rəngdədir. Qoz meyvəsi kiçikdir, meyvəsinin yan tərəfi azca basıqdır, küncləri vardır. Nadir hallarda meyvəsi yumru olur. Meyvəsinin 2-5 ədədi bir yerdə çanaqcıq içərisində olur, fındığın qabığı qəhvəyi rəngdə olub qalındır, ləpəsi xırdadır. Meyvələri çanaqcıqdan çox çətin ayrılır və bəzən də fındıqla birgə yerə tökülür. Çanaqcıq içərisində olan toxum (fındıq) çox az cücərir. Odur ki, təbii artımı zəif gedir. Ona görə də bu bitkiyə ağacvari fındıq adı verilmişdir. Meyvənin qaidə hissəsi böyükdür, şişkindir. Bitki dəniz səviyyəsindən 600–1700 m yüksəkliklərdə yayılmışdır.
Ekologiyası
Təzə, humusla zəngin, nəmişli, karbonatlı torpaqlara üstünlük verir. Kölgəyədavamlıdır.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın nadir, endemik bitki növüdür. Hirkan Milli parkı və Zaqatala Dövlət qoruğunda mühafizə edilir və Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na daxil edilmişdir. Zəruri qoruma tədbiri kimi yeni mühafizə sahələrinin yaradılması tövsiyə edilir.
Gendərə (Babək)
Gendərə — Azərbaycanın Babək rayonu ərazisində dağ. Naxçıvan çökəkliyinin şimal-şərqində yerləşir.
(hünd. 1089,8 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyinin şimal-şərq kənarında,  Nəcəfəlidizə kəndindən 1 km şimal-qərbdədir. Orta Miosenin Tarxan regiomərtəbəsinin üst hissəsinə aid Ərəzin lay dəstəsinin çökmə süxurlarından təşkil olunmuş hamar yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin şimal-şərq cinahında müşahidə edilən Saltaq-Kotandağ antiklinalının cənub-qərb qanadında yerləşir. Zirvə hissəsindən və şimal-şərq yamacından şimal-qərb istiqamətli faylar keçir.
Turşu yağışı
Turşu yağışının bitkilər, su heyvanları və infrastuktur üzərində zərərli təsirləri ola bilər. Turşu yağışı havanın tərkibində olan kükürd və azot oksidlərinin su molekulları ilə birləşərək turşu əmələ gətirməsinə görə baş verir. Hökumətlər 1970-ci ildə bəri havadakı kükürd-dioksidin miqdarının azaldıması üçün səy göstərirlər. Azot oksidləri təbiətdə ildırım çaxması zamanı kükürd-dioksid isə vulkan püskürmələrindən əmələ gəlir. Turşu yağışındakı kimyəvi maddələr dəmir qurğuların korroziyasına və daş heykəllərin erroziyasına səbəb olur.
Suyun turşulaşması
1950-ci ildə İsveç və Norveçin əhalisi çay və göllərdən balıqların yoxa çıxmasını müşahidə etməyə başladılar. Bu gün üçün təkcə İsveçdə 14000-dən çox gölün suyu yüksək turşuluğa malikdir. Bu problem Şotlandiyada, Alpın yüksək dağlıq zonasında, Kolsk yarımadasında, Taymırda, Avrasiyanın və Mərkəzi Amerikanın başqa yerlərində də mövcuddur.
Torpağın münbitliyinin azalması
Torpağın turşuluğunun yüksəlməsi bitkilərin qidalanması üçün mineral elementlərin azalmasına, onun strukturunda və su-hava rejimində arzuedilməz dəyişikliklərə, bunların nəticəsi kimi isə münbitliyin azalmasına gətirib çıxarır. Torpağın turşulaşması asanlıqla torpaq məhlullarına keçə bilən ağır metal ionlarının qatılığının yüksəlməsi ilə müşayiət olunur ki, onların da yüksək qalıqda olması azot fiksə edən mikroorqanizmlərin fəaliyyətini zəiflədir. Ağır metalların duzları nəinki bitkiləri zəhərləyir, eləcə də üzvi maddələrin parçalanmasında iştirak edən bakteriya və göbələkləri məhv edir.
Flora və fauna növlərinin yoxa çıxması
Müxtəlif orqanizmlərin atmosfer çirklənmələrinə, eləcə də su və torpağın turşuluğuna qarşı həssaslığı fərqlidir. Bu çirkləndiricilərə ən çox həssas olanlar bəzi balıq, göbələk və onurğasız su heyvanları, eləcə də bir çox mamır növləridir.
İnsan sağlamlığına zərər
İnsanlar da atmosfer çirklənmələrinin təsirinə məruz qalır. Çirkləndiricilərin sağlamlığa mənfi təsiri iki yolla ola bilər: birbaşa (zərərli maddələrlə nəfəs almaqla) və (və ya) dolayısı (qida ilə insan orqanizminə daxil olma) yolla.
Meşələrin məhv edilməsi
Avropada turşu yağışlarından hər 40 ağacdan biri ziyan çəkir. Əsas nəticə — meşələrin məhsuldarlığının kəskin aşağı düşməsidir (həm bioloji, həm də təsərrüfat baxımından).
Mədəni irslər
Bizim mədəniyyət nümunələrimiz binaların, tarixi və mədəni abidələrin metaldan, betondan və ya əhəngin istifadəsindən hazırlanan konstruksiyaların ovunması səbəbindən dağılır. Havada kükürd və azot oksidlərinin olması parçalanma prosesinin sürətlənməsinə səbəb olur. Belə təsirə ən çox əhəngli materiallar, mərmər və qumluqlar məruz qalır.
Evtrofiya
Turşu yağışlarının düşməsi səbəbindən torpaqda tərkibində azot oksidi olan azotlu birləşmələrin miqdarının artması və azot gübrələrinin qalıq miqdarı azot sevən və azotadavamlı növlərin sayının artması və ekosistemdən digər növləri sıxışdırıb çıxarması ilə bioloji müxtəlifliyin azalmasına səbəb olur. Körfəzlərdə, göllərdə, su anbarlarında və dənizdə azotun qatılığının yüksəlməsi yosunların (suyun "çiçəkləməsi") gur inkişafına və oksigenin suda miqdarının kəskin azalmasına (avtrofiya) səbəb olur.
İqlimin dəyişməsi
Demək olar ki, kükürd qazının və azot oksidinin əksər hissəsi üzvi yanacağın yandırılması (kömür, mazut, benzin və başqa neft məhsulları, torf və s.) ilə bağlı olan texnoloji proseslərdə əmələ gəlir. Bu proseslərdə eyni zamanda karbon qazı və su buxarları da, "parnik effekti"nə, yəni qlobal iqlim dəyişikliyinə səbəb olanlar da əmələ gəlir.
Rəhilə Məhərrəmova
Rəhilə Cavad qızı Məhərrəmova (7 noyabr, 1923 – 22 avqust, 2011) — filologiya elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Prof. Rəhilə Məhərrəmova bütün həyatı boyu 1945-ci ildən 2011-ci ilin avqustunadək (düz 66 il) Elmlər Akademiyası Nizami adına Ədəbiyyat və Dil İnstitutunda, 1969-cu ildən Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunda çalışmışdır. 1950–1968-ci illərdə Azərbaycan dili tarixi şöbəsinin baş elmi işçisi, 1968–1974-cü illərdə həmin şöbənin müdiri, 1974–1978-ci illərdə baş elmi işçi, 1987–1990-cı illərdə Azərbaycan dili tarixi şöbəsində tarixi qrammatika üzrə qrup rəhbəri, 1990–1995-ci illərdə aparıcı elmi işçi, 1995-ci il-dən 2011-ci ilin avqustun 22-dək (ömrünün sonunadək) baş elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.
Elmi yaradıcılığı
Prof. Rəhilə Məhərrəmovanın elmı yaradıcılığı zəngin, müxtəlif istiqamətli, mövzu dairəsi etibarı ilə çoxçeşidli və əhatəlidir. Onun tədqiqatları əsasən Azərbaycan ədəbi dilinin tarixi, türkoloji dilçilik, leksikologiya, üslubiyyat, bədii əsərlərin dili və s. kimi sahələrə aiddir.
Dilçilik elminə olan sonsuz marağı, zəhmətlə yoğrulan fitri istedadı sayəsində öz dövründə layiqli yerlərdən birini tutub. İlk monoqrafik əsəri "Azərbaycan dilinin tarixi sintaksisinə dair materiallar" (1957) kitabıdır (M. P. Cahangirovla birgə yazılmışdır). Bu əsər dövrünə görə tarixi sintaksis haqqında ən dəyərli araşdırmalardan hesab olunur. R. Məhərrəmovanın qələmindən bir çox monoqrafiyalar çıxmışdır: "Sabirin satirik şeirlərinin leksikası" (1968), "Sabirin dili" (1976, 1987), "M. Ə. Sabirin söz dünyası" (2006), ""Kitabi-Dədə Qorqud"un söz xəzinəsi" (2007).
M. Şirəliyev, Ə. Dəmirçizadə, M. Hüseynzadə, Ə. Orucov kimi şöhrətli alimlərlə çiyin-çiyinə çalışmış, böyük Sabir, Ə. Haqverdiyev, M. Füzuli və b. mütəfəkkir sənətkarlarımız haqqında çox dəyərli araşdırmalar aparmışdır.
Görkəmli elm və maarif xadiminin tərcümeyi-halında onun 10-dan artıq elmlər doktoru və filologiya üzrə fəlsəfə doktoru yetirməsi də əhəmiyyətli yer tutur. Rəhilə xanımın onlarla yetirmələri hazırda Azərbaycanın müxtəlif ali təhsil ocaqlarında Azərbaycan dilinin tarixi sahəsində çalışmaqda və dəyərli araşdırmalar aparmaqdadır.
Tanınmış azərbaycanşünas alim və türkoloq Rəhilə Məhərrəmova dilçiliyimiz və türkologiya sahəsində səmərəli və dəyərli araşdırmalarını ömrünün sonunadək davam etdirmışdir. O, dünyanın bir çox ölkələrində, keçmiş sovet məkanında – Moskva, Leninqrad, Ufa, Daşkənd, Alma-Ata, Düşənbə, Aşqabad, Ujqorod, Sverdlovsk kimi şəhərlərdə elmi səfərlərdə olmuş, ayrı-ayrı elmi mərkəzlərdə keçirilmiş dilçilik simpozium, qurultay və müşavirələrində, konqreslərdə məruzələrlə iştirak etmiş, Azərbaycan elmini təmsil etmişdir.
Prof. R. Məhərrəmovanın "XVIII əsr ədəbi dili və onun milli əsaslarla inkişaf etdirilməsində M. P. Vaqifin rolu" adlı iri həcmli əsəri YUNESKO xətti ilə ingilis, ərəb, türk dillərində çap olunmuşdur. Dil tarixi şöbəsində hazırlanıb çapa təqdim olunmuş "Azərbaycan dilinin tarixi lüğəti"nin əsas tərtibçilərindəndir.
Mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2005-ci il 14 dekabr tarixli sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunmuşdur. 2008-ci il sentyabrın 25-də prezident təqaüdçülüyünə layiq görülmüşdür. 2009-cu il yanvarın 14-də Azərbaycan Kütləvi İnformasiya Vasitələri işçilərinin həmkarlar ittifaqının qərarı ilə ona "Qızıl Qələm" mükafatı verilmişdir.
Dovşanalması
Növləri
[[SS 2 (*
Rəhilə Məhərrəmova
Mükafatları
Bütün bunlardan başqa, o, bir sıra hökumət mükafatlarına da layiq görülmüşdür. "Rəşadətli əməyə görə yubiley medalı", "Əmək veteranı", Ümumittifaq Həmkarlar İttifaqı Mərkəzi Şurasının və AMEA Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanları ilə təltif olunmuşdur.
Rövzə
RÖVZƏ - rəvayətlərə görə, heç biri öz əcəli ilə ölməmiş şiə imamlarının və ilk növbədə İmam Əlinin və İmam Hüseynin rəşadətli həyatı və möminliyi, onların əzab-əziyyətlə öldürülməsi haqqında təhkiyədir. Rövzəxanlıq (rövzənin camaat üçün avazla oxunması) XVI əsrdən, yəni şiə ilahiyyatçısı Hatifinin (Kaşifinin) "Rövzət əş-şühəda" ("Din yolunda şəhid olanların bağçası") əsəri ərsəyə çıxdıqdan sonra başlanmışdır. Əsərdə şiəliyin dini başçılarının həyatından bəhs edilir. Bayramlarda və müxtəlif dini mərasimlər yerinə yetiriləndə, o cümlədən ramazan ayında orucluq zamanı və aşura zamanı xüsusi din xadimləri - rövzəxanlar oxuyurlar. Aşura zamanı rövzə oxunması həmçinin təziyəxanlar adlandırılmışdır, çünki o, dini təziyəni müşayət edir. Təziyəxani XVIII əsrin ortalarından başlamışdır (təziyə zamanı müntəzəm surətdə rövzə oxunması nəzərdə tutulur). Müasir şəraitdə rövzə oxunması çox vaxt siyasi hadisələr haqqında fikirlər söylənən xütbələrlə müşayiət olunur.
Artemisia divaricata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qızıl ad (heroqlif)
Qızıl ad, Qızıl horus ad Qədim Misir fironlarının 5 çar titul adından biri. Qızıl ad titulunun daşıdığı məna hələ də tam şəkildə açıqlanmamışdır.
Yaranması
Güman edilir ki, çar və ya firona günəşlə eyniləşdirmək üçün "Qızıl adı" verirmişlər. Rəmzi boyunbağı üzərində oturmuş şahin quşudur. "Qızıl ad" bir titul kimi III sülalə dövründən başlayaraq firon Coser tərəfindən təsis edilmişdir. Yazılarda üzərində şahin oturmuş boyunbağı təsviri kimi Orta qədim dövrə qədər gəlib çatmışdır.
Kocaeli ili
Kocaeli ili — Türkiyədə il. Türkiyənin ən sıx 11-ci ilidir. 2013-cü ilin əhalinin siyahıya alınmasına görə əhalisi 1,676,202 nəfərdir. Kocaeli 12 ilçədən ibarətdir. Adı 1320-ci ildə İzmit şəhərini kəşf edən Akça Kocanın şərəfinə Kocaeli adlandırılıb. 2 Sentyabr 1993-cü il tarixli dövlət qərarı ilə böyük şəhər adlandırıldı. Kocaeli Pişmaniye adlı şirniyyatı ilə dünyada məşhurdur. Bu ilin adı həmçinin 1999-cu ildə baş vermiş Kocaeli zəlzələsi ilə dünyada tanınıb. Bu zəlzələ nəticəsində 17 minə yaxın insan həyatını itirmişdir. 300px|thumbnail|right|İzmitdə olan 3 piyada üstkeçidindən biri. Adnan Menderes körpüsü
= Coğrafiyası = Kocaeli, Mərmərə bölgəsinin Çatalca-Kocaeli hissəsində 29° 22'—30° 21' şərq uzunluğu və 40° 31'—41° 13' şimal enliyində yerləşir. Şərq və cənub-şərqində Sakarya, cənubunda Bursa, qərbində Yalova, İzmit körfəzi, Mərmərə dənizi və İstanbul, şimalında isə Qaradəniz ilə həmsərhəddir. İlin mərkəzi İzmitin şərqindən keçən 30° şərq uzunluğu Türkiyənin saat qurşağı olaraq qəbul edilib. Kocaelinin sahəsi 3,623 km²-dir. Avropa ilə Asiyanı birləşdirən yolun üzərində yerləşərək, əlverişli coğrafi mövqeyə malikdir. İstanbul ilə şimal-qərb sərhədləri Gebze ilə İstanbul arasından axan Kemiklidərə çayının şərqindən keçir. Bursa ilə sərhəd isə Samanlı dağları ilə ayrılır. İldə bir çok kiçik dərələr və vadilər mövcuddur. Düzənliklər əsasən çayların gətirmələri ilə formalaşmış allüvial düzənliklər şəklindədir. Kocaeli yarımadasının indiki halı İzmit körfəzi və Sapanca gölü kimi tektonik çöküntülər, regionun relyefini forlaşmasına təsir etmişdir. Belə ki, bu relyef Qaradənizdən, Mərmərə dənizinə doğru terrasvari relyef formalaşdırmışdır. İl torpaqlarında formalaşan suların bir hissəsi Qaradənizə, bir hissəsi isə Mərmərə dənizinə tökülür. Gebzenin Təpəcik kəndi yaxınlarında yaranan 71 km uzunluğundakı Riva dərəsi, İstanbul boğazı yaxınlığında Qaradənizə tökülür. İl daxilində Qaradənizə tökülən ən əsas çay, Kandıra ilçəsindən axan Sansudur. 1997-ci ildə Kirazdərə çayı üzərində Kirazdərə su anbarı tikilmişdir. Gebze ilçəsindəki Dilovası çayının uzunluğu 12 km-dir. Kocaelinin ən böyük kəndi 2 min nəfər əhalisi ilə Karaağac kəndidir. Kocaelinin ən böyük gölü Sapanca gölüdür. Onun 7 km-lik hissəsi bu ilin daxilində yerləşir və sahəsi 47 km²-dir.
= İqlimi = Körfəz və Qaradəniz sahillərində mülayim, dağlıq ərazilərdə isə sərt iqlim hakimdir. Kocaelinin iqlimi Aralıq dənizi iqlim tipi ilə Qaradənizin iqliminin qarışığı hesab etmək olar. İl mərkəzində yay ayları isti və az yağışlı, qış aylarında yağıntılı, bəzən qarla müşahidə olunan soyuq iqlim hakimdir. İl ərzində qarlı günlərin sayı 12 gündür. Kocaelinin Qaradəniz sahili ilə Mərmərə dənizi sahilləri arasında iqlimində fərqliliklər gözə çarpır. Belə ki, yay aylarında körfəz sahilində isti hava müşahidə olunudğu halda Qaradəniz sahilləri nisbətən sərin olur. İl mərkəzində ən yüksək temperatur 44,1 °C (23 İyul 2000) ilə müşahidə olunmuşdur. Ən aşağı temperatur isə -8,3 °C (23 fevral 1985) olmuşdur. Orta illik ampilituda 14,8 °C-dir. Qaradəniz sahilində yağıntıların miqdarı 1,000 mm, cənuba doğru isə yağıntılar azalaraq 800 mm-ə çatır. Samanlı dağlar ətəklərindəki iqlim Qaradəniz sahili iqlimini xatırladır. Qış aylarında küləyin istiqaməti şimal, şimal-şərq olduğu halda, yay aylarında külək şimal-şərqdən əsir.
= Təhsil = Kocaelidə ən yüksək təhsil müəssisəsi Kocaeli Universitetidir. Bundan başqa müxtəlif texnikom və insitutlar da fəaliyyət göstərir.
= Demoqrafiya = Əhalinin illər üzrə demoqrafiyası
= İlçələri = 300px|thumbnail|right|Kocaelinin ilçələri Kocaelidə 12 ilçə və 243 kənd vardır. İzmitdən 15 km məsafədə hərbi və ölkədaxili sərnişin nəqliyyatı üçün Cengiz Topel adına aeroport yerləşir.
Gotcha
Gotcha – “qoça” - proqramda, sistemdə istənilən kimi işləməyən nəsnə. C dilində “qoça”ya klassik nümunə:
if (a=b) code;
sintaktik cəhətdən düzgündür. O, b dəyişəninin qiymətini a-ya mənimsədir və sonra a sıfır deyilsə, code hesablanır. Əslində isə, proqramçı, yəqin ki, bunu nəzərdə tutmuşdu:
if (a==b) code;
yəni, əgər a və b dəyişənlərinin qiymətləri bərabərdirsə, code hesablansın. Müasir kompilyatorlar belə konstruksiyaya rast gəldikdə, xəbərdarlıq edir. Bu “qoça”dan qaçmaq üçün bəzi proqramçılar konstatları müqayisə işarəsinin solunda saxlamağı, məsələn, х == 42 deyil, 42 == х yazmağı tövsiyə edir. Beləliklə, == operatorunun əvəzinə = operatorundan istifadə olunması kompilyator xətasına səbəb olur. Başqaları isə belə yazılışın kodun oxunuşunu çətinləşdirdiyini hesab edir.
Stepan Bandera
Stepan Andreyeviç Bandera (Степан Андрійович Бандера; 1 yanvar 1909, Starı Uqrinov, Qalisiya və Lodomeriya krallığı, Avstriya-Macarıstan — 15 oktyabr 1959, Münhen, Almaniya) — ukraynalı siyasətçi.
Həyatı
thumb|Stepan Bandera monument in Ternopil. Stepan Bandera 1909-cu ilin yanvarın birində Avstriya-Macarıstan imperiyasının Qalisiya bölgəsinin “Stari Uqrinov” kəndində anadan olub. Atası Andrey Mixayloviç Bandera katolik keşişi idi. Stepan 9 uşaqlı ailənin 3-cü övladı olaraq dünyaya gəlib. Bandera ailəsinin şəxsi evləri olmayıb onlar kilsəyə məxsus evdə yaşayıblar. Ata Bandera tam bir ukrayna milliyətçisi idi və uşaqlarınıda bu yöndə tərbiyə edirdi. Stepanın dünyaya göz açdığı evdə böyük bir kitabxana və milliyətçilik mövzusunda müzakirlər aparan qonaqlarla bol olub. Banderaların qonaqları Ukrayna Milliyətçi Təşkilatının liderləri – Pavel Qlodzinski, Yaroslav Vaselovski ( Avstrya-Macarıstan parlametninin vəkili) Mixayıl Qavrilko və başqaları olub. Bu ev Stepan üçün ilk məktəb kimi olub. 1914-cü ildə başlayan dünya müharibəsi Stepanın ibtidai təhsil almasını mümkünsüz edir. İlk təhsilini atasından alan Stepana başlayan müharibədə böyük təsir edir. 3 dəfə müharibənin atəş xətti doğma kəndlərindən keçir. Son 1917-ci ildə evlərinə böyük zərər dəysədə Bandera ailəsindən tələfat olmur. Müharibənin sonlarına yaxın Avstrya-Macarıstna İmperiyasının zəifləməsi ilə Ukrayna Milliyətçi hərəkatı güclənir. Stepanın atası Andrey, 19 oktyabr 1918-ci ildə yaranan Qərbi Ukrayna Xalq Respublikasının  parlamentinə Ukrayna milli radasının Stanislav şəhərindən millət vəkili olur. Anası isə müvəqqəti olaraq uşaqlarıyla birlikdə Ukraynanın Qərbindəki Yagelnitsa kəndinə köçür. 1919-cu ildə Ukrayna Qalisya ordusunun Polşa ilə müharibədə məğlub olması ilə Bandera ailəsi yenidən öz doğma kəndlərinə geri qayıdırlar. Qalisiyada isə vəziyyət gərinləşir. Şərqi Qaliçyanın Polşa tərəfindən ələ keçirilməsi ilə Polşa və Ukrayna milliyətçiləri üz-üzə gəlir. 1920-ci ildə Çexoslavakiyada Ukrayna Hərbi təşkilatı yaradıldı. Təşkilatın yaradıcları Ukrayna-Qaliçya ordusunun keçmiş zabit və əsgər heyəti idi. 1929-cu ildə isə UHT-nın bazasında Ukrayna Milliyətçi Təşkilatı yaradıldı. Ukrayna milliyətçiləri Ukraynanın Sovet imperiyası və Polşa arasında bölünməsi ilə iki cəbhədə savaşmalı oldular. Ən dəhşətlisi isə Rusiyaya qarşı əks mövqedə duran bu iki millətin bir-birinə qarşı mübarizəyə başlamasıydı.
Stepan belə ziddiyətli siyasi və hərbi şəraitdə 1919-cu ildə Striy şəhərində gimnaziyaya daxil olur. Stepan gimnaziyada 8 il təhsil aldı. Gimnaziya bütünlüklə Ukraynalı tələbə və müəllimlərdən ibarət olsada Polşa hakimiyyətinin təziqi ilə Polşa milliyətçiliyi təbliğ edilirdi. Buda gimnaziyada oxuyan ukraynalı tələbələr arasında milliyətçi ruhun yüksəlməsinə səbəb olurdu. Gimnaziyanın 4-cü sinifində onu ən çox sevindirən hadisə baş verdi Ukrayna milliyətçilərinin gizli casus təşkilatı “Plast”a qəbul olundu. Bandera bu təşkilatda özünü göstərə bilir. Eyni zamanda yaşıdları arasında öz dünyagörüşü və milliyətçi ideyaları təbliği ilə seçilir. Məhz onun liderliyində Qərbi Ukraynanın 2 böyük gənc milliyətçi qrupu: Dövlətçi Ukrayna Gəncləri və Ukrayna gimnasizyasının yuxarı sinif şagirdləri qrupu,  Ukrayna Milliyətçi Gənclər Təşkilatı daxilində birləşdi. Gənc Stepan boş vaxtlarında isə gitar və mandalində ifa edir həm də şahmat oynayırdı.
1927-ci ildə Gimnaziyanı bitirən Stepan Çexoslavakiyanın Poderbrad şəhərindəki Ukrayna İqtisadiyyat Akademiyasında təhsilini davam etdirmək istəyir. Lakin Polşa höküməti Stepana xarici pasport vermir. Stepan doğma kəndinə qayıdır və orda maarifçilik işləri ilə məşğul olmağa başlayır. Stepan həvəskar teatr qrupu və mütəşəkkil idman klubu yaradır. Kəndində oxuma klubu yaradaraq gənclərin mariflənmə işinə nəzarət edir. Bu fəaliyyəti Stepanı, gimnaziyadan dostu Stepan Oxrimavoç vasitəsi ilə Ukrayna Hərbi Təşkilatına gətirib çıxarır. 1928-ci ildə UHT-na üzv olan Stepan təşkilatın təbliğat şöbəsində fəaliyyətə başlayır. Həmin il Lvov şəhərinə gələn Stepan Lvov Politexnik İnstitutunun aqronomiya fakultəsinə daxil olur. 1929-cu ildə yaranan Ukrayna Milliyyətçi Təşkilatının ilk üzvlərindən biri olur. Stepanın təşkilatda ilk vəzifəsi Kaluş rayonunda gizli miliyyətçi ədəbiyyatın yayılması, Lvov tələbələri arasında təbliğat aparılmasından ibarət olur. 1928-1930-cu illər arasında “Millətin fəxri”  adlı yeraltı aylıq satirik jurnalda muxbir vəzifəsində işləyib. Stepan öz məqalələrini “Matvey Qordon” təxəllüsü ilə yazırdı. 1931-ci ildən xariclə əlaqəni gücləndirən gənc Stepan xaricdə Ukrayna milliyətçiliyinə aid nəşrləri ölkəyə gizli yolla gətirməyə başladı. 1932-ci ildə Dansiqdə kəşfiyyat kursu keçərək geri qayıdan Stepan UMT-nin Qərbi Ukrayna üzrə hərbi komendantı vəzifəsinə gətirilir. 1930-1933 –cü illər arası bandera 5 dəfə həbs olunur lakin haqqında heç bir sübut tapılmadığına görə hər dəfə 2-3 gün həbsdə tutulduqdna sonra azadlığa buraxılır. 22 dekabr 1932-ci ildə UMT-nin iki üzvü Bilasa və Danilişinanın edam ediləcəyi saatda Stepan Bandera və Roman Şuxeviç bir etiraz kompaniyası hazırlayır. Belə ki, edamların həyata keçirləcəyi saatda edamlara etiraz olaraq Lvovda olan Ukrayna kilsələri zəng çalmağa başlayır.
Bandera 1932-1933-cü illərdə Ukraynada yaranan kütləvi aclığa qarşı dəstək aksiyalar təşkil etdi. Eyni zamanda UMT Qərbi Ukraynada onlara qarşı hərəkətə keçən, Şərqi Ukrayna Komunist partiyasına qarşı mübarizəyə başladı. UMT-in 3 iyun 1933-cü ildə Lvov şəhərində keçirilən konfransında Sovet konsuluna qarşı hücum qərarı alındı. Əməliyyata Stepan Bandera şəxsən başçılıq edirdi. Lakin konsulun yerində olmaması əməliyyatın uğursuz alınmasına səbəb oldu. Əməliyyatı həyata keçirən Nikolay Lemiki Polşa hakimiyyəti ömürlük həbsə məhkum etdi. 1933-cü ildə baş tutan konfransda UHT-nin yenidən yaradılması Qərbi Ukrayna UMT-nin sturukturlarının təkmilləşdirilməsi qərara alındı. Struktur dəyişiklikləri və silahlı aksiyalar daha çox Banderanın rəhbərliyi altındakı bölməyə təsir etdi. Bandera sərhəd bölgələrində müxtəlif partiyaların gizli fəaliyyətinə diqqətin artırılması, kurslar vasitəsilə kütləvi idealist hərəkatın yaranması, polyaklarla silahlı mübarizə üçün kütlələrin cəlb edilməsinin vacib olduğunu vurğulayırdı. Bu məqsədlə kadr hazırlanması üçün Qərbi Ukraynada təşkilat işlərinin yenidən qurulması, tələbə, sabiq hərbiçilər, fəhlə və kəndlilər arasında təbliğatın gücləndirilməsi üçün çalışırdı. 1934-cü ildə UMT-nın fəaliyyəti geniş vüsət aldı, Polşa hakimiyyətinə qarşı silahlı müqavimət göstərilməsi qərara alındısada bu qərar həyata keçirilmədi.