cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gəncəçay
Ümumi məlumat
Gəncəçay yaz gursulu rejim fazalı çay qrupuna aiddir. Gursululuq adətən mart ayından iyun ayınadək davam edir. Gursulu rejim fazasının orta çoxillik davamiyyəti 137–150 gündür. Gursulu rejim fazasının başlamasının orta tarixi Gedamışda 17 mart, Zurnabadda 9 mart, Alaxançallıda 20 mart, qurtarma tarixi isə müvafiq olaraq 4–6 avqustdur. Gəncəçayın qolu olan Zivlənçayda isə gursululuq 133 gün davam edir. Orta başlama tarixi 17 mart, qurtarma tarixi isə 28 iyuldur. Çayın sol qolu Dəstəfurçayda gursululuq 131 gün davam edir, gursulu rejim fazasının orta çoxillik başlanması 6 mart, qurtarma tarixi isə 15 iyuldur.
Gəncəçayın qidalanmasında qar suları 32%, yeraltı sular isə 44% təşkil edir. Yaz gursulu fazasında illik axım həcminin 60%-dən çoxunu təşkil edir. Avqust, oktyabr, bəzən noyabr aylarında qisamüddətli daşqınlar yaranır. əsas çay və onun qolları üzərində 5 hidrometrik məntəqə var.
Perlit
Perlit — tərkibində 3–4%-dək konstitutsion (bağlı) su olan konsentrik-qabıqlı perlit quruluşlu, riolit və riodasit tərkibli vulkan şüşəsi növü. 1000–1200° C temperaturda perlit sürətlə şişir və qapalı məsamələri olan yüngül material əmələ gəlir. Bu material beton, odavamlı sement, boya, plastmas, asfalt istehsalında doldurucu, habelə səs və istilik keçirməyən material kimi istifadə edilir. Azərbaycan Respublikasında perlit iri yatağları Kəlbəcər rayonunda yerləşir.
Bulbophyllum conchophyllum
(Bulbophyllum conchophyllum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum conchophyllum növü Yeni Qvineya üçün endemik növdür.
Başqırdıstan Dövlət Universitetinin Coğrafiya fakültəsi
Başqırdıstan Dövlət Universitetinin Coğrafiya fakültəsi (Башҡорт дәүләт университеты География факультеты) — Başqırdıstan Dövlət Universitetinin fakültələrindən biri. Fakültənin dekanı Azamat Niqmatullindir.
Fəaliyyəti
thumb|[[Başqırdıstan Dövlət Universitetinin binası]] Fakültədə coğrafiya, geologiya, kartoqrafiya və geo-informasiya, hidrometeorologiya və turizm sahələri üzrə mütəxəssislər hazırlanır.
Hazırda bakalavr və magistr dərəcələri üzrə iki pilləli sistemə tədricən keçid uğurla həyata keçirilir ki, bu da məzunların yalnız Rusiya Federasiyasında deyil, xaricdə də işləməsinə imkan verəcəkdir.
Gənc alimlər
Fakültənin gənc alimləri beynəlxalq, federal və regional konfranslarda, simpoziumlarda və olimpiadalarda fəal iştirak edirlər.
Məzunları
Başqırdıstan Respublikası Təbii Sərvətlər Nazirliyi, Torpaqların Müdafiəsi və Torpaqların İdarəetməsi üzrə Dövlət Komitəsində, Hidrometeorologiya və Ətraf Mühitin Monitorinqi İdarəsində və başqa elmi-tədqiqat təşkilatlarında Başqırdıstan Dövlət Universitetinin Coğrafiya fakültəsinin çox sayda məzunlar fəaliyyət göstərir.
Ageratina chiriquensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
BTR-90
BTR-90 (GAZ-5923) Rusiya tərəfindən istehsal edilmiş 8 × 8 təkərli zirehli döyüş texnikasıdır. 1993-cü ildə dizayn edilmeye başlanılan texnika ilk dəfə 1994-cü ildə nümayiş etdirilmişdir. BTR-90 özündən əvvəlki BTR-80 modelindən daha geniş və üzərində BMP-2-in zirehli qülləsinə sahibdir. BTR-80-ə görə zireh xüsusiyyəti daha da inkişaf etdirilmiş və 14.5 mm kaliberlik silahlara qarşı qorunma ilə təmin olunur. Məhdud sayda istehsal edilmiş bu texnika Rusiya Ordusu tərəfindən istifadə edilir.
Mari El
Mari El Respublikası — Rusiya Federasiyası subyektlərindən biri. Mari xalqının keçmiş adı - Çirmiş xalqı. Volqa Federal Dairəsinə daxildir. 4 noyabr 1920-ci ildə Mariya muxtar vilayəti kimi yaradılmışdır. Respublika kimi 1936-cı ildən fəaliyyət göstərir. Dövlət dilləri mari dili və rus dilidir.
Tarixi
Finn-uqor tayfaları qədim zamanlardan Rusiyanın müasir Avropa hissəsinin ərazisində məskunlaşmışlar. Mari El Respublikasının ərazisində e.ə. birinci minilliyə aid arxeoloji mənbələr qorunub saxlanılmışdır. IX əsrdən etibarən marilər şərqə doğru hərəkət edən və Rostov, Qaliç, Yaroslavl, Suzdal, Vladimir və 1221-ci ildə Nijni Novqorod şəhərlərini quran slavyan və slavyan-fin xalqları ilə təmasda oldular. Tədricən xristianlığı qəbul adən qərb mariləri slavyanlaşaraq assimilyasiya oldular, xristianlığı qəbul etmək istəməyənlər isə şərqə qaçdılar.
Coğrafiya
Respublikanın ərazisi 23.2 min kvadrat kilometrdir *. Torpaqlarının 57%-i meşələrlə örtülüdür. Respublikada 476 çay axır. Bu axar sular ümumiyyətlə noyabr-aprel ayları arasında donur. Həmçinin 200 göl var. Mari El Şərqi Avropa düzənliyinin şərqində, Volqa çayının orta axınında yerləşir. Respublikanın əksər hissəsi Volqanın sol sahilində yerləşir.
Faydalı qazıntıları torf, gil, tikinti daşı, əhəng daşı, şüşə və silikat qumları, mineral bulaqlardır.
İqlimi uzun sürən soyuq qış və isti yayı ilə mülayim kontinentaldır. Noyabr ən küləkli aydır. Qış, bir qayda olaraq, noyabr ayında başlayır. Mari El Respublikası qış idman növləri ilə məşğul olmaq üçün əla yerdir. Bahar ümumiyyətlə, sərin və quru keçir. Canavar, qonur ayı, tülkü, sığın, vaşaq, qunduz, köstəbək kimi heyvanlar burada yaşayır.
Əhali
Rosstatın məlumatına görə, respublikanın əhalisi 680 397 nəfərdir (2019). Əhalinin sıxlığı 29,11 nəfər/km²-dir(2019). Şəhər əhalisi 66,34 %-dir (2018). Yoşkar-Ola və Voljsk şəhər əhalisi, eləcə də Yoşkar-Ola ətrafı və respublikanın qərbindəki bir sıra kəndlərdə ruslar üstünlük təşkil edir. Kənd yerlərində mari əhalisi üstünlük təşkil edir. Tatarlar əsasən Yoşkar-Ola, Voljsk şəhərlərində və Zveniqovski, Mari-Turek, Medvedevski, Morkin, Parangin rayonlarında kompakt şəkildə yaşayırlar. Respublikada tatarların üstünlük təşkil etdiyi 36 yaşayış məntəqəsi, tatar dilinin tədris edildiyi 19 məktəb var. Tatar mədəniyyəti cəmiyyəti, Respublika Tatar Mədəniyyəti Mərkəzi fəaliyyət göstərir. Tatar dilində qəzet nəşr olunur, televiziya şousu verilir.
İqtisadiyyat
Aparıcı sənaye sahələri — maşınqayırma və metal emalı (alət və cihazlar, avtomatlaşdırma vasitələri), meşə, ağac emalı və sellüloz-kağız, yüngül və yeyinti (ət və süd). Əsas sənaye mərkəzləri Yoşkar—Ola, Voljsk şəhərləridir. Kənd təsərrüfatının aparıcı sahəsi heyvandarlıqdır (südçülük və ət-südçülük, donuzçuluq, qoyunçuluq, quşçuluq, keçi yetişdirmə). Həmçinin taxıl (arpa, yulaf, çovdar, buğda) və yem bitkiləri, kətan, mayaotu, tərəvəz, kartof yetişdirilir.
Əkrəm İmamoğlu
Həyatı
İmamoğlu 1970-ci ilin iyununda Türkiyənin Trabzon şəhərinin qərbindəki Ağcaabadda anadan olub. Trabzon liseyini bitirmişdir və burada həvəskar futbolla məşğul olmuş və Trabzonsporda menecerlik etmişdir. O, həmçinin Trabzonspor FK BK basketbol komandasının vitse-prezidenti olmuşdur. İstanbul Universitetinə daxil olmuş və biznesin idarə edilməsi üzrə bakalavr, insan resurslarının idarə edilməsi ixtisası üzrə magistr dərəcəsi almışdır. Məzun olduqdan sonra inşaat sahəsində ailə biznesinə qoşulmuşdur. 1995-ci ildə Dilək Qaya ilə evlənmişdir və üç övladı var.
Siyasi fəaliyyəti
İmamoğlu 2008-ci ildə Cümhuriyyət Xalq Partiyasına (CHP) qoşulmuşdur və 2009-cu ildə partiyanın gənclər bölməsinin sədri seçilmişdir. 16 sentyabr 2009-cu ildə CHP tərəfindən İstanbul Bəylikdüzü bölgəsi üzrə partiyanın qəsəbə təşkilatının sədrliyinə seçilmişdir. Daha sonra 15 iyul 2013-cü ildə Bəylikdüzü bələdiyyə sədrliyinə namizədliyini vermək üçün vəzifədən ayrılmazdan əvvəl 8 mart 2012-ci ildə yenidən bu vəzifəyə seçilmişdir. Seçki 2014 Türkiyə bələdiyyə seçkilərinin tərkibində 30 mart 2014-cü ildə keçirildi və İmamoğlu vəzifədəki Ədalət və İnkişaf Partiyasının namizədi Yusuf Uzunu məğlub edərək və səslərin 50,44%-ni toplayaraq qalib gəlmişdir.
İstanbul Böyük Şəhər Bələdiyyəsinin sədri Kadir Topbaşın 23 sentyabr 2017-ci ildə istefasından sonra İmamoğlu CHP tərəfindən namizəd kimi irəli sürüldü. Lakin İstanbul Bələdiyyə Məclisində Topbaşın qalan səlahiyyət müddətinin icrası ilə əlaqədar 28 sentyabr 2017-ci ildə keçirilən seçkidə İmamoğlu Ədalət və İnkişaf Partiyasının namizədi Mövlud Uysala üç raunddan sonra uduzdu: Uysal 179, İmamoğlu isə 125 səs toplamışdı. CHP 18 dekabr 2018-ci ildə 2019 İstanbul bələdiyyə seçkiləri üçün yenidən İmamoğlunun namizədliyini irəli sürdü. CHP ilə ittifaq quran İYİ Partiya və Xalqların Demokratik Partiyası (HDP) namizəd irəli sürməkdən imtina etmiş və bu da İmamoğlu üçün dəstəyi artırmışdır.
Tatoni
Tatoni — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əkrəm İmamoğlu
Siyasi fəaliyyəti
Seçkilər 31 mart 2019-cu ildə keçirildi. Ali Seçki Şurasının qərarına görə 25,000 səs fərqi ilə İmamoğlu Ədalət və İnkişaf Partiyasının namizədi Binəli Yıldırım üzərində qələbə qazandı. Ədalət və İnkişaf Partiyası öz namizədinin adından nəticələri mübahisələndirdi və iddia etdi ki, etibarsız səslər seçkiyə təsir etmiş ola bilər və ardınca da şəhərdə böyük plakatlar asaraq Yıldırımı qalib elan etdi. İmamoğlu öz növbəsində Partiyanı günahlandırdı və onu "pis məğlublar" adlandırdı. Səslərin yenidən hesablanması 17 aprel 2019-cu ildə başa çatdı və səs fərqi 16,000-ə endi və elə həmin gün sədrlik vəsiqəsi təqdim edilərək İmamoğlu vəzifəyə başladı. Yüksək Seçim Kurulu, 6 may 2019-cu ildə İstanbul Böyük Şəhər Bələdiyyə seçkilərinin yenilənməsinə qərar verdi və Əkrəm İmamoğlunun əlindən həmin gün sədirlik vəsiqəsi alındı.
Tatoni
Əhalisi
Əhalisi 102 nəfərdir.
Əkrəm İmamoğlu
Siyasi fəaliyyəti
23 iyun 2019-cu ildə təkrarlanan İstanbul Böyük Şəhər Bələdiyyə seçkilərində yenidən qələbə qazanaraq İstanbul Böyük Şəhər Bələdiyyə Sədri seçilmişdir.
Tatoni
Toponimiyası
Oykonim talış dilindəki tat (isti) və lıoni (bulaq) sözlərindən ibarət olub, “isti bulaq” mənasındadır. Kəndin adı ərazisində İsti su bulağının olması ilə əlaqədardır. Sonralar h hərfi reduksiyaya uğramış və kəndin adı tələffüz edildiyi kimi qeydə alınmışdır.
Əkrəm İmamoğlu
Siyasi fəaliyyəti
2022-ci lin dekbar ayında Türkiyə ali seçki qurumunun üzvlərini təhqir etdiyi üçün 2 il 7 ay 15 gün müddətinə azadlıqdan məhrum edilib.
Mirzə Məhəmməd xan Qəzvini
Mirzə Məhəmməd xan Qəzvini (1874–1949)— əllamə, ədəbiyyatşünas.
Həyatı
Mirzə Məhəmməd xan Qəzvini Müəyyirilməmalik mədrəsəsində dərs demişdi. Nasiri Darültalif və Rarültərcüməsində çalışmışdı.
Mirzə Məhəmməd xan Qəzvini 1949-cu ildə vəfat edib.
Ageratina choricephala
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Balıqlı (göl)
Balıqlı — Göyçə gölünə şimal-qərbdən tökülən bir çayın adı. XX əsrin 30-cu illərində çay ermənicə Dzıknaqet adlandırılmışdır. Çayın adı onda balığın bolluğu ilə əlaqədardır.
Balıqçay
Balıqçay - İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında çay adı.
Bulbophyllum conchidioides
(Bulbophyllum conchidioides) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum conchidioides növü Madaqaskar üçün endemik növdür.
Mamadavitoba
Mamadavitoba — Gürcüstanda rahibliyin əsasını qoymuş David Qarecinin şərəfinə hər il qeyd edilən kilsə bayramı.
Bayram hər il İsanın yüksəlməsindən sonra birinci cümə axşamı qeyd edilir. Bayramla bağlı əsas tədbir Tbilisidə baş tutur. Dindarlar Mtatsminda dağında inşa edilmiş Müqəddəs David kilsəsinə yığılaraq ibadət edirlər. Dağda Müəddəs Davidin həyatı ilə əlaqələndirilən hücrə və bulaq da ziyarət edilir.
Zardoni
Əhalisi
Əhalisi 95 nəfərdir.
Həmçinin bax
Jindi
Kıncıvo
Monidigah
Advanced Micro Devices
AMD (Advanced Micro Devices) — kompüter prossesorları düzəldən kommersiya şirkəti. Əsas məhsullarına serverlər, işçi stansiyalar (workstation) və şəxsi kompüterlər üçün düzəldilmiş mikroprossesorlar, ana plata çipləri, GPUlar daxildir. AMD x86 arxitekturalı mikroprosessorların ikinci ən böyük qlobal təminatçısıdır.
İstehsal etdiyi mikroprosessorlar (CPU)
Stolüstü kompüterlər üçün mikroprosessorlar (CPU)
Notebook/Notebook üçün mikroprosessorlar (CPU)
Server üçün mikroprosessorlar (CPU)
Xalı kənd
Xalı kənd — Yelizavetpol quberniyasının Qazax qəzasında, indiki Çəmbərək (Krasnoselo) rayonunda qışlaq.
Tarixi
Xalı kənd qışlağı Çaykənd kəndinin yaxınlığında yerləşmişdir. Tarixən kənd olmuş, sonradan sakinləri Çaykəndə köçmüşdür. 1926-cı ildə burada 5 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. Toponim «sahibsiz, yiyəsiz, tutulmamış, boş» mənasında işlənən xali (Azərbaycan dilinin qərb dialektində «xalı» formasında «əkilən torpaq sahəsinin əkilməmiş hissəsi» mənasında işlənir) sözü ilə, kənd çoğrafi nomeninin birləşməsi əsasında əmələ gəlmişdir. Relyeflə bağlı yaranan mürəkkəb quruluşlu toponimdir.
ABŞ-yə immiqrasiya
ABŞ-də immiqrasiya — ABŞ-ni immiqrasiya ölkəsi adlandırırlar.
Tarixi
ABŞ ərazisinin sürətlə genişlənməsi, eləcə də ərazinin məskunlaşması və mənimsənilməsi külli miqdarda əhali tələb edirdi. Həmçinin dünyanın digər ərazilərində (əsasən də Avropada) sosial-iqtisadi şərait (aqrar, dini, milli vəziyyət, aclıq, siyasi təqib) əhali və əmək ehtiyatlarını ABŞ-yə cəlb etdi. Okean boyunca qitələrarası miqrasiyanın artması feodal məhdudiyyətlərinin ləğvinə səbəb oldu və əhali hüquqi cəhətdən müstəqillik qazandı. İmmiqrasiya dəniz və sonra hava nəqliyyatında olan proqreslə bağlı daha geniş vüsət aldı. İmmiqrantların sayının qeydiyyatı 1820-ci ildən aparılır və 1820-ci ildən indiyə qədər ABŞ-yə 60 mln. nəfər əhali (Avropa 67 %, Asiya 10 %, Amerika 21 %, digər regionlar 2 %) immiqrasiya etmışdir. Aşağıdakı immiqrasiya dövrləri ayrılır:
Birinci dövr
I dövr – XVII əsrin əvvəllərindən 1820-ci ilə qədər davam etmişdir. İmmiqrantlar əsasən Böyük Britaniya adalarındandır (ingilislər, şotlandlar, irlandlar). Cənuba gələnlər varlı torpaq sahibləri olduğundan onlar özləri ilə plantasiyalarda işləmək üçün kasıb əhali gətirmişlər. Lakin tədricən plantasiyalarda işləyənlər çatışmır və buraya qara dərili qullar gətirilir. Hələ ilk dəfə 1619-cu ildə Ceymstauna hollandlar qaradərililər gətirmişlər. Daha sonra ingilis qul ticarətinucaq" yaranır: Liverpul, Afrikanın Qvineya sahili və Vest-Hind (Yamayka). Nəticədə XVIII əsrin əvvəllərində ABŞ-də Cənubda 10 min, həmin əsrin ortalarında 100 min, 1810-cu ildə 1 mln, 1860-cı ildə isə 4,5 mln. zənci vardı və ölkə əhalisinin tərkibində yeni etnik element yaranır. də "üçb
İkinci dövr
II dövr – XIX əsrin II yarısı və XX əsrin əvvəllərini əhatə edir. XIX əsrin II yarısında immiqrantların sayı ildə 1,3 mln. nəfər təşkil edirdi. Lakin XIX əsrin sonu – XX əsrin əvvəllərində bu göstərici kəskin surətdə artır (1900–1914-cü illərdə 13,4 mln. nəfər). Bəzi illərdə hətta əhalinin ümumi artımının 20–40 %-i immiqrasiya hesabına olur. Bu dövrdə immiqrasiyanın coğrafi tərkibində stabil vəziyyət hökm sürmüşdür. Belə ki, immiqrantlarıln 80–85 %-i Avropanı təmsil etmişdir. Lakin Avropa daxili subregionlarda ciddi fərqlər olmuşdur. "Köhnə" və "Yeni" immiqrasiya dövrləri ayırırlar. "Köhnə" dövrdə əvvəlcə ingilislər, şotlandlar, sonra almanlar, irlandlar, daha sonra skandinavlar, əsasən isveçlər immiqrantları təşkil etmişlər (İrlandiyadan immiqrasiya kartof aclığı, Almaniyadan isə siyasi-iqtisadi vəziyyətlə bağlı olmuşdur). "Yeni" dövrdə Cənubi və Şərqi Avropa ölkələri (İtaliya, Avstriya-Macarıstan, Rusiya) üstünlük əldə etdilər. 1891–1920-ci illərdə Cənubi və Şərqi Avropadan ABŞ-yə "Köhnə" immiqrasiya ölkələrindən 3 dəfə çox əhali getmişdir (əsasən İtaliyadan olanlar fərqlənmişdir). Rusiyadan immiqrantlar 1900–1910-cu illərdə çoxluq təşkil etmişdir (əsasən polyaklar, yəhudilər, litovlar). Avropadan sonra immiqrantlar əsasən Kanada və Meksikadan idilər. Asiya ölkələrindən gələnlər isə cüzi göstəricilərə malik olmuşlar.
Üçüncü dövr
III dövr – Birinci və İkinci dünya müharibələri arasını əhatə edir. Bu mərhələdə immiqrasiya axını azalmışdır, bu da dünya iqtisadiyyatı, eləcə də ABŞ-nin təsərrüfatı, həmçinin 1924-cü ildən bu ölkədə immiqrasiya kvotasının tətbiqi ilə bağlı olmuşdur. İmmiqrasiya kvotası nisbətən kasıb Şərqi və Cənubi Avropa ölkələrindən əhali axınının qabağını almışdır. Bu dövrdə ABŞ-yə əmək immiqrasiyası ilə yanaşı, siyasi axın da baş vermişdir. Belə ki, 1917-ci ildən sonra Rusiyadan Çar familiyalılar, yüksək zadəganlar, Çar ordusunun hərbi qulluqçuları ilə yanaşı, elmi-texniki bilik, kadr axını, yaradıcı mütəxəssislər ABŞ-yə immiqrasiya etmişlər. Həmçinin öz ölkələrinə qayıtmaq istəməyən müharibə əsirləri, eləcə də Stalin repressiyasından qorxanlar, həm də Kuba və Vyetnamdan olan əhali ABŞ-yə üz tutmuşlar.
Dördüncü dövr
IV dövr – XX əsrin II yarısından başlayıb indiyənə qədər davam edir. Bu dövrdə immiqrasiyanın səviyyəsi durmadan artır. Belə ki, XX əsrin 70-ci illərində ABŞ-yə 4,5; 80-ci illərində isə 6 mln. nəfər leqal əhali gəlmişdir. Həmçinin XX əsrin 60-cı illərində əhalinin ümumi artımında miqrasiyanın payı 11 % idisə, bu göstərici 70-ci illərdə 33, 80-ci illərdə isə 39 % təşkil etmişdir. Eləcə də ABŞ-yə qeyri-leqal gələnlərin sayı artmışdır. 1960–1980-ci illərdə 200–500 min "qeyri-leqal" əhali Meksikadan gəlmişdir. 1986-cı ildə ABŞ konqresi "qeyri-leqal" immiqrasiyanın aradan qaldırılması ilə bağlı xüsusi qanun qəbul etmişdir. Qanuna görə bu proses vətəndaş və cinayət hüquq tədbirləri ilə nizamlanmalıdır. "Qeyri-leqal" immiqrantlara əmək fəaliyyəti verən, iş təklif edən şəxslər külli miqdarda pul cərimələrindən tutmuş həbsxana rejiminə qədər cəzalana bilərlər. Həmçinin ABŞ-də sərhəd mühafizəsi güclənmişdir. Nəticədə isə "qeyri-leqal" əhali axını azalır. Bu dövrün digər bir xüsusiyyəti miqrasiya axınlarının coğrafiyasında olan dəyişikliklərlə bağlıdır. XX əsrin 50-ci illərində immiqrantlar Avropa və Kanadadan gəlirdilərdisə, 80-ci illərdə bu region və ölkənin payı 13 % olmuşdur. Dominantlıq edənlər isə Latın Amerikası (50 %) və Sakit okean sahili Asiya ölkələrindən gələnlər (35 %) idilər. Bu da 1965-ci ildə immiqrasiya kvotasının (1924-cü ildə qəbul edilmiş) götürülməsi ilə əlaqədardır.
İmmiqrasiyanın sosial-mədəni tərkibinin dəyişilməsi
Başqa bir xüsusiyyət immiqrasiyanın sosial-mədəni tərkibinin (strukturunun) dəyişilməsi ilə bağlıdır. Əvvəllər immiqrantlar orta və aşağı kvalifikasiyalı və təhsilli idilərdisə, daha sonra ABŞ-yə bilik axını kütləvi xarakter alır. XX əsrin 80-ci illərində ABŞ-yə 1,5 mln. yüksək təhsilli əhali axın etmişdir. Mühəndis və kompüter, eləcə də digər sahələrin yüksək ixtisaslı mütəxəssisləri ölkə iqtisadiyyatının, səhiyyəsinin, ədəbiyyatının, həmçinin incəsənətinin inkişafını sürətləndirmişdir. XX əsrin 90-cı illərində ABŞ-yə gələnlər Latın Amerikası (Meksika, Mərkəzi Amerika, Karib hövzəsi, Cənubi Amerika), Asiya (Filippin, Vyetnam, Çin, Hindistan), Avropa regionlarındandır. Hal-hazırda Avropa regionundan gələnlər 16 %, Latın Amerikası 51 %, Asiya 27 %, digər ərazilər isə 6 % təşkil edir.
Ailəm (film, 2006)
Ailəm — üçseriyalı bədii film. Film rejissor Həsən Əliyev tərəfindən 2006-cı ildə ekranlaşdırılmışdır. Filmdə yeni binaya köçən Cəsarətovlar ailəsinin başına gələn məzəli əhvalatlardan söhbət açılır. Filmdə əsas rolları Elməddin Cəfərov, Samirə Əhmədova, Vüqar Hüseynov, Xədicə Novruzlu, Elnur Hüseynov və Ramin Hacıyev ifa edirlər.
Məzmun
Filmdə yeni binaya köçən Cəsarətovlar ailəsinin başına gələn məzəli əhvalatlardan söhbət açılır.
Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Həsən Əliyev Prodüser: Müşfiq Hətəmov Ssenari müəllifi: Həsən Əliyev, Elməddin Cəfərov, Vüqar Hüseynov, Ramin Hacıyev Operator: Pərviz Əzimzadə, Ramin Cəfərov
Rollarda
Elməddin Cəfərov — Fərasət Samirə Əhmədova — Mehriban Vüqar Hüseynov — Vüquş Xədicə Novruzlu — Məsmə Elnur Hüseynov — Mobil Ramin Hacıyev — Yasamal Tərlan Fərzullayev — Vəfa
Başqırdıstan Trolleybus Zavodu
«Başqırdıstan Trolleybus Zavodu» ASC (1999-cu ilə qədər — Ufa Tramvay-Trolleybus Təmiri Zavodu ) — Ufa şəhərində trolleybus istehsalı və təmiri zavodu. BTZ marxalı trolleybuslar Rusiyanın və MDB ölkələrinin əllidən çox şəhərimndə istifadə edilir.
Tarixi
1964-cü ildə Ufa Tramvay-Trolleybus Zavodu işə salınır. Bu zaman zavodlarda nəqliyyat vastələri istehsal edilir və ya təmirlər həyata keçirilirdi. Fəaliyyəti dönəmində zavodda hər il 250—270 trolleybus əsaslı təmirdən çıxırdı. Bununla yanaşı zavod geologiya işləri üçün nəqliyyatlar, neft və enerji avadanlıqları istehsal edirdi.
Yenidənqurma dönəmində istehsalat açağı düşür.
1999-cu ildə Ufa Tramvay-Trolleybus Zavoduu, Başqırdıstan Trolleybus Zavodu MMC adlanmağa başlayır. Hələ bir il öncə burada trolleybuslar istehsal olunmağa başlanılır. Bundan sonra istehsalat ilbəil artırılır.
2009-cu ildə Başqırdıstan Respublikasının ən yaxşı şirkəti elan edilir. 2010-ci ildə Başqırdıstan Trolleybus Zavodunda 119 trolleybus istehsal olunur ki, buda respublika istehsalatının 32 % təşkil edir. .
2011-ci ildə auksionların keçirilməsi və nəqliyyat vastələrinin dövlət tərəfindən alınması ilə maliyyələşmənin azaldılması ilə vəziyyət dəyişir. B iribci ildə cəmi 20 trolleybus yığılır. Bununlada istehsalat dayandırılır. .
2014-cü ildə zavod demək olar ki, dayanır. 12 ay ərzində cmi 6 trolleybus yığılır. 6 BTZ-52768 tyrolleybusu Çuvaş Respublikası (Novoçeboksari trolleybusu və 2 Çeboksar trolleybusu) üçün istehsal edilmişdir. 6 BTZ-52768 trolleybusu isə Ufa trolleybusu üçün hazırlanır. 2016-cı ilin martında zavod müflis olmasını elan etdir.
1990-cı illərin ortalarından sonrakı dövrdə cəmi 1675 trolleybus hazırlanmışdır.
İstehsal
thumb|right|280px|BTZ-52763 modeli Ufa küçələrində Zavodun buraxdığı modellərin xronoloğiyası:
Mənbə
54.85889°N, 56.10667°W
Kiçik Məcidiyə məscidi
Kiçik Məcidiyə məscidi — İstanbulda XIX əsrə aid məscid. Əsas adı Çırağan məscidi olan bu bina İstanbul boğazının Rumeli sahilində, Ortaköy yaxınlığında, Çırağan sarayının qarşısında və Ulduz sarayını əhatə edən meşənin boğaz girişində yerləşir. Məscidə “kiçik” deyilməsinin səbəbi isə eyni padşah tərəfindən inşa etdirilən və Ortaköy məscidi olaraq da bilinən Böyük Məcidiyə məscidindən fərqlənməsidir.
Tarixi
Giriş qapısının üstündə yerləşən və dövrün şairlərindən Əhməd Sadiq Zivər bəy tərəfindən yazılan 4 sətirlik mənzum kitabəyə görə, məscid 1848-ci ildə Osmanlı padşahı Sultan Əbdülməcid tərəfindən inşa etdirilmişdir. Erməni yazar Parsek Tuğlacıyana görə, məscidin memarı Dolmabağça sarayının memarlarından Nikoqos Balyandır. Ancaq Nikoqosun qardaşı Sarkis Balyan, 1857-ci ildə nəşr olunan bir məqalədə Çırağan məscidinin Karpet Balyan tərəfindən inşa olunduğunu qeyd edir. Bu məsələylə bağlı dəqiqi məlumat olmasa da, məscidin dövrün erməni əsilli məşhur memar ailəsi Balyan ailəsi tərəfindən inşa olunduğu dəqiqdir. Dövrün tarixi qeydlərində, məscidin təməlinə müsəlmanların müqəddəs hesab etdiyi Kəbədən torpaq gətirilib qarışdırıldığı qeyd olunur.
Məscid, qarşısındakı sahildə yerləşən və yenə Sultan Əbdülməcid tərəfindən sökülüb yenidən inşa etdirilən Çırağan sarayının bir bölümü olaraq inşa etdirilmişdir. Ancaq həm yerləşim yerini, həm də strukturunu nəzərə alsaq, məscidin Çırağan və yaxınlıqdakı Ulduz sarayının xidmətçiləri tərəfindən istifadə edildiyini qeyd edə bilərik.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Kiçik Məcidiyə məscidi sadə kvadrat planlı, üzəri tək gümbəzli və tək minarəli barokko üslubunda inşa edilmişdir. Biri önündəki meydana, digəri isə birbaşa məscidə açılan 2 qapısı var. Ümumilikdə 1600 m2-lik ərazini əhatə edən məscidə həyətə açılan qapıdan girdikdə sağda və solda bir ədəd olmaq üzrə 2 qəsr-i hümayun yerləşir. Qəsr-i hümayun Osmanlı memarlığına xas olan, padşahın istirahəti və önəmli görüşlərin keçirilməsini nəzərdə tutan binadır. Məscidin ümumi görüntüsü klassik türk memarlığına uyğun deyil. Məscidin ən qeyri-adi tərəfi isə minarəsidir. Belə ki, sadə və yuvarlaq tipli gövdəni taclandıran şərəfə bölümü sadə çıxıntılar və qotik uslübdakı sütunlarla bəzədilmişdir.
Məscidin inetryeri isə qəsr-i hümayunlar kimi dövrün memarlıq xüsusiyyətlərinə uyğun bəzədilmişdir. Minbər və kürsü çəhrayı daşdan hazırlanmış, mehrab isə sadə üslübda inşa olunmuşdur.
Qrand-Bassam
Qrand-Bassam — Kot-d'İvuarın cənub-şərqində, Abicanın şərqində yeləşən şəhər. Bura 1893-cü ildən 1896-cı ilə, idarənin sarı qızdırmadan sonra Binqervillə köçürüldüyü dövrə qədər Fransanın müstəmləkə paytaxtı idi. Qrand-Bassam Abicanın 1930-cu illərdən bəri böyüməsinə qədər əsas dəniz limanı olaraq qalırdı.
Şəhərin böyük bir bölgəsi onilliklər boyu tərk edildiyi üçün qəsəbədə bir kabus şəhər aurası var. 1896-cı ildə Fransa paytaxtı Binqervillə köçürüldü və 1930-cu illərdə faktiki olaraq dayandırılana qədər ticarət tədricən azaldı. 1960-cı ildə müstəqillik əldə edildikdən sonra qalan bütün inzibati idarələr Abican şəhərinə verildi və illərlə Qrand-Bassamda yalnız evsizlər məskunlaşdı. 1970-ci illərin sonlarından başlayaraq şəhər turistik yer və sənətkarlıq mərkəzi kimi canlanmağa başladı.
Şəhərdə Qrand-Bassam Roma Katolik Yeparxiyası yerləşir. Yeparxiyanın kafedral binası Qrand-Bassamdakı Cathédrale Sacré Cœur-dur.
Şəhər 2012-ci ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
2016-cı ilin mart ayında qəsəbə 19 nəfərin ölümü ilə nəticələnən terror aktının hədəfi oldu.
2014-cü ildə Qrand-Bassamın əhalisi 84,028 nəfər idi.
Skolioz
thumb|Skoliozda Cobb bucağının ölçülməsi
Skolioz ( — "əyri", ) - onurğa sütununun əyriliyi. Skolioz xəstəliyi xüsusən gənc və yeniyetmə yaşlarında özünü daha qabarıq büruzə verdiyindən bəzən insanlarda kompleks halına gəlir. Əyriliklər əsasən döş və bel nahiyələrində müșahidə olunur. Xəstəliyin proqressiv inkişafı onurğa sütununun və döş qəfəsinin nəzərə çarpacaq dərəcədə deformasiyasına gətirib çıxarır. Bu isə inkişaf edən orqanizmdə bir sıra orqan və sistelərin patoloji dəyişikliklərinə səbəb olur. Skolioz xəstəliyinin (əyilmə bucağı 10 dərəcədən artıq) ümumi yayılma tezliyi 2-3%, 6-14 yaşlı uşaqlar arasında 0.5%, 12-14 yaşlı yeniyetmələr arasında isə 1.2% təşkil edir. Yeniyetnəlik dövrünün idiopatik skoliozu ən çox 10-14 yaş dövründə təsadüf edir. Xəstəlik oğlan uşaqlarına nisbətən qız uşaqlarında daha çox müşahidə olunur. İdiopatik skolioz adı bu günə qədər xəstəliyin əmələ gəlmə səbəbinin məlum olmamasına görə verilmişdir.
Simptomlar
Bu xəstəlik zamanı əksər uşaqların heç bir şikayəti olmadığına görə, xəstəlik əsasən nəzərəçarpacaq deformasiya olduqda aşkar edilir. Xarici görünüşə görə aşağıdakı əlamətlərə diqqət yetirmək lazımdır:
Diaqnoz
Rentgenoqrammalara əsasən həkimlər skoliotik defornasiyaları dərəcələrlə ifadə edirlər. Buna əsasən skoliozu 4 dərəcyə bölürlər:
1-ci dərəcəli – 0-10° dərəcə
2-ci dərəcəli – 11-30° dərəcə
3-cü dərəcəli – 31-60° dərəcə
4-cü dərəcəli – >61° dərəcə Yeniyetməlik idiopatik skoliozunda onurğa sütununun Deformasiyası uzun müddət stabil qala bilər. Bəzi hallarda isə xəstəlik çox tez proqressivləşir. Buna görə də bu patologiyası olan uşaqlar daim həkim nəzarətində olmalı, periodik olaraq rentgen müayinəsindən keçməlidirlər. Yalnız bu zaman xəstəliyin proressivləşməsini vaxtında aşkar etmək mümkündür.
Skolioz Azərbaycanda
left|thumb|Qıç və qol uzantıları. Azərbaycanda təxminən hər min nəfərdən 10-u skolioz xəstəliyindən əziyyət çəkir. Üstəlik bu xəstəlik adətən vaxtında təyin olunmur və insanın vücudu əyilir və donqarlıq əmələ gəlir. Skolioz deformasiyasının müalicəsi zamanı isitfadə olana müalicəvi idmanların, plastik materialdan hazırlanmış ortezlərin və cərrahi müalicənin elmi əsaslara dayanaraq faydası olduğu sübut olunmuşdur. Skolioz deformasiyası zamanı konservativ müalicəyaə tabe olmayan və əyrilik dərəcəsi 40 dərəcdən yuxarı olan onurğa deformasiyaları cərrahi müalicə tətbiq olunur. Öncədən bu deformasiyalara görə ölkə xaricində müalicə və əmaliyytalar aparılırdısa son zamanda irəli dərəcəli onurğa deformasiyaları ölkədə xaricdə təhsil almış ortoped-onurğa cərrahları tərəfindən uğurla icra edilməkdədir. Sümüklərin deformasiyası vaxtında əməliyyat yaxud müalicə olunmazsa bu əyrilik get-gedə daha qabarıq özünü göstərməyə başlayır.
Məqsədlər:
Hər hərəkətdə beşə qədər sayılmalı, günde 2 dəfə hər biri 10 dəfə olmaqla  edilməli.
1.hərəkət
Üst gövdə ekstensiyası (uzatması): Qarını yastıqla dəstəkləyin. Əlləri arxada birləşdirin ve gövdənizin üst qismini yerdən qaldırın.
2.hərəkət
Qol-ayaq ekstensiyası: Sağ qolunuzu ve sol ayağınızı qaldırın. Boynunuzu bükməyin. Daha sonra diger qol ve ayaq üçün hereketi tekrarlayın.
3.hərəkət
Orta döş rotasiyası (döndürmə) : Hər iki yanda uzana bildiyiniz qədər uzanın, sinəni yerə yaxın tutun.
4.hərəkət
Torakolumbar (döş ve beldən) yana əyilmə: Başınızın üzərindən sağ qolunuzda sola doğru gərginlik hissedənə qədər uzadın. Digər tərəf üçün təkrarlayın.
Üst trapes gərilmə hərəkəti: Yavaşca başınızın sağ tərəfindən tutun, digər əlinizi belinizə doğru uzadın. Yüngül bir gərginlik hissedənə qədər başınızı əyin. Digər tərəf üçün təkrarlayın.
6.hərəkət
Levator skapula gərilmə hərəkəti: Sol əli eyni tərəf kürək sümüyünə aparın. Digər əl ilə başı önə doğru yavaşca əyərək gərginləşdirin. Digər tərəf üçün təkrarlayın.
Hamstring gərilmə hərəkəti: Sağ ayaq düz ikən digər ayağı qasığa doğru qıvırın. Qalça arxasında gərginlik hissedənə qədər önə doğru əyilin. Beli düz tutun. Digər tərəf üçün təkrarlayın.
8.hərəkət
Skapular retraksiya (kürək sümüklərini geriyə çəkmə): Qollar yanda ikən her iki kürək sümüyünü birbirinə yaxınlaşdırın.
9.hərəkət
Servikal / torasik (boyun və bel) ekstensiya / rotasiya: Oturarkən gövdənizin digər tərəfinə  sol qolunuzu uzadın və stulun arxasından tutun. Sağ çiyin üstündən baxın. Digər tərəf üçün təkrarlayın.
10.hərəkət
Torakolumber yana əyilmə: Sağ tərəfiniz üzərinə uzanın. Çanaq sümüyü kənarını yastıqla dəstəkləyin. Aşağıdaki qol ilə boyunu dəstəkləyin, yuxarıdakı qolunuz başınızın üzərində boş qalsın. Digər tərəf üçün təkrarlayın.
11.hərəkət
Lumber rotasiya: Ayaqlar və dizler birləşik, qollar iki yana açıq, dizlərinizi sola çevirin; bu anda başınızı gərginlik hissedənə qədər digər tərəfə çevirin. Digər tərəf üçün təkrarlayın.
Ageratina choricephaloides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nensi Sinatra
Nensi Sinatra (ing. Nancy Sandra Sinatra, d. 8 iyun, 1940, Nyu Cersi) - ABŞ-lı müğənni və aktrisa. Sinatra, 1940-cı ilə Nyu Cersidə doğuldu. Məşhur müğənni və aktyor Frenk Sinatranın ilk həyat yoldaşı Nensi Barbatodan olan qızıdır. Dördüncü yaş günündə Phil Silvers və Jimmy Van Heusen özünə "Nancy (With the Laughing Face)" mahnısını yazmışdır, atası da bu mahnını səsləndirmişdir. Nensi Sinatra, 1966-cı ilin sevilən mahnısı "These Boots Are Made for Walk" və Şerin ilk dəfə səsləndirdiyi "Bang Bang (My Baby Shot Me Down)" mahnısını yenidən səsləndirərək tanınmışdır. Daha sonra bu yenidən səsləndirmə Kventin Tarantinonun "Billi öldürmək" filminin açılış musiqisi olaraq istifadə edildi.
Onun digər məşhur səsləndirmələri arasında "Sugar Town", "How Does That Grab You, Darlin' ?" və Ceyms Bond filmi You Only Live Twice'ın tema musiqisi də vardır. Sinatra karyerasına bir müğənni və aktrisa olaraq 1960-cı illərdə başladı. Lakin ilk başlarda yalnız Avropa və Yaponiyada müvəffəqiyyət qazandı. Sonra şöhrəti qitələr kənarına keçəcək siyahılardakı ilk yerini qoruyan hiti "These Boots Are Made for walk '" mahnısını yayımladı. Bu mahnı onu təhrikedici göstərirdi amma stili yaxşı huylu idi və populyarlıq qazandı. Və beləcə "Go-Go Boots" ayaqqabı modellərinə də məşhurluq qatdı. Sinatra uzun tüklü paltarı və go-go botları olan mini ətəkli qadınla musiqi klipində iştirak etdi. Mahnı Sinatranın bir çox hitini yazan və prodüsserliyini edən və bəzi mahnıları onunla səsləndirən Lee Hazlewood tərəfindən yazıldı. Bu duetlərin içində "Some Velvet Morning" mahnısı da var idi. 1966 və 1967-ci ildə, Sinatra 13 mahnı ilə siyahılarda müvəffəqiyyət qazandı. Bunların baş rolunda bir aranjmançı və orkestr şefi olan Billy Strange vardı.
1967-ci ildə, atası Frenk Sinatranın səsləndirdiyi "Somethin 'Stupid" adlı albomu çıxardı. Eyni zamanda Speedway filmində Elvis Presli ilə baş rolları paylaşmışdır.
Ageratina colimana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Milli Təhlükəsizlik Xidməti (Ermənistan)
Ermənistan Milli Təhlükəsizlik Xidməti (Azərbaycan mətbuatında MTX;, Hayastani Azqayin Anvtanqutyan Tsarayutyun) — Ermənistan milli təhlükəsizliyi, kəşfiyyat, sərhəd mühafizəsi, informasiya təhlükəsizliyi - kriptoqrafiya, o cümlədən Ermənistan Baş Nazirinin mühafizəsinə cavabdeh dövlət qurumu.
Tarixi
Ermənistan Respublikasının 1991-ci ilin sentyabr ayında SSRİ-nın tərkibindən ayrılmasından sonra, yeni hökümətin qərarı ilə 4 dekabr 1991-ci ildə keçmiş SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsi Milli Təhlükəsizlik üzrə Dövlət İdarəsi adını almışdır. İdarənin ilk rəisi general-mayor Husik Suren Harutyunyan olmuşdur. O, bu vəzifədə 1992-ci ilin fevral ayına qədər qalmışdır.
Ermənistan hökümətinin müvafiq qərarına əsasən 1996-1999-cu illər arasında, Milli Təhlükəsizlik Nazirliyi və Daxili İşlər Nazirliyi birləşdirilmişdir. 17 dekabr 2002-ci ildə, prezident Robert Koçaryan Dövlət Təhlükəsizlik Xidmətinin yaradılması haqqında fərman vermişdir. 2004-cü ildə 12 il Müdafiə Nazirliyinin tərkibində olan Sərhəd Mühafizə Xidməti MTX-nin tərkibinə verilmişdir.
Ağ şam
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
Ağ şamağacının Qafqazda bir növü bitir. Həmin növdə Qafqaz aşırımında bitir. Ağ şamağacı 600-700 il yaşayır. Hündürlüyü 55 metrə çatır. Bəzi növlərinin oduncağından musiqi alətləri, mebel hazırlanmasında, sellüloz istehsalında istifadə edilir. Qabığında çoxlu miqdarda qatran vardır. Ağ şamağacının yağı sintetik kamfora almaq üçün xammaldır. Qafqazın qara dəniz sahillərində yaşıllaşdırma məqsədilə əkilir.
Ağ şam ağacı yağı
Ağ şam ağacı yağı çox güclü antiseptik, iltihab və virus əleyhinə təsirə malikdir, immun sistemini möhkəmləndirir, dərinin və selikli qişalarının bərpasını sürətləndirir. Bu vasitə qədim zamanlardan bir çox xəstəliklər zamanı istifadə olunur.
Fətəli fəthi (roman)
"Fətəli fəthi" — Azərbaycan yazıçısı Çingiz Hüseynovun tarixi mövzuda yazdığı roman.
Mövzu
"Fətəli fəthi" romanının mövzusu XIX əsr Azərbaycan tarixindən alınmışdır. Əsərin baş qəhrəmanı böyük Azərbaycan mütəfəkkiri Mirzə Fətəli Axundovdur. Müəllif M.F.Axundovun timsalında Azərbaycanın Rusiya və İran imperiyaları arasında parçalanması tarixinə güzgü tutmuşdur.
Janr
Müəllif "Fətəli fəthi" romanının janrını "tarixi fantaziya" kimi müəyyənləşdirmişdir. Çünki roman tarixi mövzuda qələmə alınsa da, burada yazıçı fantaziyasının elementləri çox güclüdür.
Niklas Stierlin
Niklas Stierlin (22 yanvar 2000-ci ildə anadan olub) — Bundesliqa təmsilçilərindən olan RB Leypziq klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Almaniya futbolçusudur.
Leypziq
Stierlin Kayserlautern akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Stierlin öz peşəkar karyerasında debütünü 26 iyul 2018-ci ildə Allsvenskan təmsilçisi olan Hakken klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 85-ci dəqiqədə Brumanı əvəz etmişdir. UEFA Avropa Liqasının təsnifat mərhələsi görüşündə Leypziq rəqibinə 4-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Klub
1 UEFA Avropa Liqası görüşləri daxildir. 2 Almaniya Superkuboku görüşləri daxildir.
Qazax Dövlət Rəsm Qalereyası
Fəaliyyəti
Qazax Dövlət Rəsm Qalereyasının əsas vəzifə və funksiyası əhalinin təbəqələri arasında müasir, milli və dünya təsviri dekorativ-tətbiqi sənət əsərlərini təbliğ etmək, incəsənətin zəngin ənənələrinə əsaslanan bədii estetik formalarını axtarmaqdır. Respublikadan gəlmiş heykəltətaşlıq və boyakarlıq nümunələri ilə bərabər həm də yerli rəssamların əsərləri də sərgi salonunda nümayiş olunur. Qalereyanın işi ilin əvvəlində tutulmuş iş planına əsasən həyata keçirilir. Bütün əlamətdar və tarixi günlər Qazax Dövlət Rəsm Qalereyasında yüksək səviyyədə qeyd olunur.
Rüfət Hüseynov
Rüfət Hüseynov (25 aprel 1997; Gəncə, Azərbaycan) — Azərbaycanı təmsil edən boksçu.
Həyatı
Rüfət İlham oğlu Hüseynov 1997-ci il aprelin 25-də Gəncə şəhərində anadan olub. 2005-ci ildən idmanla məşğul olur. Rüfət Hüseynovun şəxsi məşqçisi atası İlham Hüseynovdur.
Karyerası
Rüfət Hüseynov 2011-ci ildə yeniyetmələr arasında Azərbaycan Çempionatının qalibi oldu. Daha sonra Rüfət Hüseynov 2013-cü ildə Anapa şəhərində (Rusiya) baş tutan yeniyetmələr arasında Avropa Çempionatının gümüş medalına sahib oldu.
Rüfət Hüseynov 2014-cü ildə Nancin şəhərində (Çin) baş tutan Yeniyetmələrin II Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Rüfət Hüseynov turnirin 1/4 final mərhələsində Hindistan nümayəndəsi Şyam Kahara ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Rüfət Hüseynov rəqibinə 2:1 hesabı ilə qalib gəldi və turnirin yarım-final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Qazaxıstan nümayəndəsi Şalhar Aixibəy oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Rüfət Hüseynov rəqibinə 2:1 hesabı ilə qalib gəldi və Nancin Olimpiadasının final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Özbəkistan nümayəndəsi Süleyman Lətifov oldu. Həmin görüşdə rəqibinə 3:0 hesabı ilə qalib gələn Rüfət Hüseynov Yeniyetmələrin II Yay Olimpiya Oyunlarının qalibi oldu. Rüfət Hüseynov həmdə Azərbaycanın Yeniyetmələrin Olimpiya Oyunları tarixində bu idman növü üzrə turnirin qalibi olan birinci idmançı oldu.
Rüfət Hüseynov 2015-ci ildə Bolqarıstanda baş tutan Avropa Çempionatında bürünc medala sahib oldu və həmin il Qətərin Doha şəhərində baş tutan Dünya Çempionatına vəsiqə qazandı. 18 yaşında turnirdə debüt edən Rüfət Hüseynov, Dünya Çempionatları tarixində ən gənc idmançılardan biri oldu. Rüfət Hüseynov 1/4 final mərhələsinə qədər inamla addımladı və bu mərhələdə Uкrayna idmançısı Dimitri Zamotayevə məğlub oldu və turniri beşinci pillədə başa vurdu.
Rüfət Hüseynov 2016-cı ilin iyununda Dünya Olimpiya Təsnifat turnirində Rio-de-Janeyro Olimpiadası vəsiqə qazandı.
XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında Rüfət Hüseynov 1/16 final mərhələsində Namibiya nümayəndəsi Matias Hamunyela ilə üz-üzə gəldi və rəqibinə məğlub oldu.
Daha sonra Rüfət Hüseynov 2019-cu ilin iyununda II Avropa Oyunlarında mübarizə apardı və turniri beşinci pillədə başa vurdu. 2020-ci ildə isə o, Avropa Olimpiya Təsnifat Turnirində mübarizə apardı və birinci görüşdəcə rəqibinə məğlub oldu.
Dəmirçi Cəfərli
Toponimikası
Erməni mənbələrində kəndin başqa adlarının Günnüd, Günnüd Cəfərli, Günnüd Kalavan olduğu da göstərilir. Çanaxçı kəndinin yaxınlığında Boz Hunnu dağının ətəyində yerləşirdi.
Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Günnüt Cəfərli kimi qeyd edilmişdir. Kənddə 1873-cü ildə 178 nəfər, 1886-cı ildə 209 nəfər, 1897-ci ildə 333 nəfər, 1904-cü ildə 406 nəfər, 1914-cü ildə 409 nəfər, 1916-cı ildə 383 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır, 1918-19 - cu illərdə ermənilər kəndin sakinlərini vəhşicəsinə qırıb dağıtmışlar. Sağ qalanlar öz kəndlərini tərk etməyə məcbur olmuşlar. İndiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra sağ qalan kənd sakinləri bu doğma ocaqlarına dönə bilmişdir. 1926-cı ildə burada 25 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1929-1930-cu illərdə kənddə yaşayan azərbaycanlılar köçürülmüş və kənd ləğv edilmişdir.
Toponim türk tayfasından olan dəmirçilər və Cəfərli etnonimləri əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Hiroşi Soecima
(d. 26 iyul 1959) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 3 oyun keçirib.
Dirty Diana
Dirty Diana — Maykl Ceksonun mahnılarından biri.
Obeliya hidroidi
Obeliya Hidroidi (obelia geniculata) — Bağırsaqboşluqlular tipinə aid olan dəstə.
Haqqında
Hidroid poliplərinin yalnız qismi hidra kimi tək yaşayır. Əksəriyyəti isə ağac və kolşəkilli koloniya əmələ gətirir. Koloniyanın budaqları üzərində fərdlər — hidrantlar yerləşir. Hər bir fərd sanki hidranı xatırladır. Koloniya bir ümumi qastral boşluğa malikdir. Bunlarda ektodermal epiteli bədən səthi üzərinə xüsusi üzvi maddə tərkibli örtük ifraz edir, bu koloniyanın davamlılığını artırır və teka adlanır. Tekanın hesabına hər bir hidrantın üzərinə qədəhşəkilli örtük əmələ gəlir. Qıcıqlanma zamanın hidrant hidrotekanın içərisinə çəkilir. Ayrı – ayrı hidrantlar tərəfindən hazırlanan həzm məhsulları qastrovoskulyar sistemin boşluğuna daxil olur və oradan bütün koloniyanın üzvlərinə paylanır. Hidrantlar koloniyada tumurcuqlanma yolu ilə çoxalırlar. Koloniyanın yeni nəslini meduz əmələ gətirir. Meduz, koloniyanın xüsusi çıxıntısı – blastostil üzərində formalaşır. Blastostil üzərində tumurcuqlanma yolu ilə rüşeymlər formalaşır. Onlar tədricən cavan meduza çevrilərək blastostildən qopub suya düşüb üzürlər. O, böyüyür cinsi hüceyrələr inkişaf edir. Onlar yetişdikdən sonra bədən çatları vasitəsilə xaricə — suya tökülür və mayalanma gedir. Mayalanmış yumurtadan parenximulaya oxşar sürfə çıxır, sonra qastral boşluğun başlanğıcı qoyulur. Bu mərhələdə bağırsaqboşluqlular üçün xarakter olan planula sürfəsi formalaşır. Sürfə bir qədər suda üzdükdən sonra enli hissəsi ilə suyun dibində subastrata yapışır, əks tərəfdə ağız açılır, onun kənarında qolcuqlar inkişaf edir. Beləliklə, planula kiçik polipe çevrilir. Axırıncı tumurcuqlanma yolu ilə hidroid polipinin koloniyasını əmələ gətirir və tsikl yenidən başlayır. Beləliklə, həyat tərzi və çoxalma xüsusiyyətlərinə görə müxtəlif olan iki nəslin düzgün növbələşməsi baş verir, bu metogenez adlanır.
İj (Kama çayının qolu)
thumb|250px
Axımı
İj çayı Böyük və Kiçik İj çaylarının birləşməsi ilə formalaşır. Çay öz mənbəyini Udmur respublikasının İqrin və Yaşkur-Bodin rayonlarının sərhəddində yerləşən Kiçik Ovşor kəndindən götürür. Çay Tatarıstan və Udmur respublikaları ərazisində şimaldan cənuba doğru istiqamətdə axır (Udmur respublikasında çayın uzunluğu 97 km-dir) və 124 km sonra Kama çayına tökülür. İj çayının mənsəbində Nijnekamı su anbarı yerləşir.
Çayın uzunluğu 237 km-dir. (Böyük İj çayıda daxil edilərsə 259 km). Çayın hövzəsi 8510 km², həmçinin İj gölməçəsindən 1640 km² çoxdur.
Su hövzəsi yüksək düzənlikdə yerləşir ki, onun da relyefi Sarapul (hipsometrik hündürlüyü 100–150 m) və Mojqin (hipsometrik hündürlüyü 200–250 m) düzənliklərinə ayrılır. Meşəlik dərəcəsi 40%-dir.
Çay qarışıq sularla qidalanır, əsasən yayda yeraltı sularla qidalanır. Çay əsasən noyabr ayının ilk 10 günlüyündə donur və 3,5 ay davam edir. Buzda sürüşmə 5–6 sutka çəkir və aprelin ilk 10 günlüyünə kimi davam edir. İllik bolsusuluğu 55,8% yazda (mart-iyun) olur. Yayda azalır.
Mənası
Bulqar dilində İj-çay, udmurt dilində isə qoyun deməkdir.
Yaşayış məntəqələri
Çay ətrafındakı yeganə şəhər İjevsk şəhəridir. Şəhər adını İjevsk zavodundan sonra yaranıb. Bununla yanaşı burada çoxlu qəsəbə və kəndlərdə mövcuddur: Yaqan, İj-Bayki
Bulbophyllum concavibasalis
(Bulbophyllum concavibasalis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum concavibasalis növü Yeni Qvineya üçün endemik növdür.
Yusupovlar
Yusupovlar— Rusiya tarixində tanınmış soylardan biri.
Soyun yaranması
1549-cu ildə çar İvan Qroznı nüfuzuna və sözünə bərk güvəndiyi Pyotr Turgenevi (yazıçı İ. Turgenevin ulu babası) Astarxana noqay şahzadəsi Yusup Musa oğlunun yanına danışığa göndərdi ki, desin çar Kazan üzərinə böyük hücuma hazırlaşır, qoy Yusup Mirzə Kazan xanına kömək etməsin. Yusup elçini ağır sözlərlə təhqir edib geri göndərmişdi.
Noqaylar köçəri türk xalqıdır və Noqay Ordasına — feodal dövlət quruluşuna daxil idi. Qızıl Orda parçalandıqdan sonra Volqadan İrtışadək olan çöllərdə məskun idilər. Rus mədəni və ictimai mühitində məşhur olan varlı və nüfuzlu knyaz Yusupovlar noqay əsillidirlər.
…Sovet hakimiyyətinin ilk çağlarında (1918) Moskva və Peterburqda varlıların evlərində, malikanələrində, sarayların həyətlərində qazıntı aparmağa girişmişdilər. Tapılan dəfinələr dərhal xaricə satılmağa göndərilir, aclıq çəkən Rusiyaya ərzaq alınırdı. Çünki, qaçanlar özlərindən başqa bir şey aparmaq iqtidarında deyildilər. Təkcə Yusupovun sarayı qazılanda 200 kqdan artıq daş-qaş əldə etdilər. Qızılı aparmağa isə yük maşını lazım oldu. Bunların bəziləri çar sarayındakı qiymətli əşyalarla bir sifariş verilmişdi (Məsələn, çar ailəsinin pasxa yumurtaları və s. kimi) Yusupovların yaşadıqları hər yerdə – saraylar dəbdəbəsi hökm sürürdü.
Knyaz Yusupovların Moskva altında Arxangelskdəki sarayı əsil sənət abidəsidir. İndi muzey kimi fəaliyyət göstərən evindən Napoleon Moskvaya doğru irəliləyəndə knyaz qiymətli kolleksiyasını, daha doğrusu, qürurunu Həştərxana (köhnə payaxta, dədə-baba yurduna!) daşıtdırır.
Volqa və İrtış arasında böyük ərazilərdə yerləşən noqay ordasına sultan Termes hakimlik edirdi. Sultan Termes Baba Tüklesin üçüncü oğlu idi. Bu şərəfli ailənin kökü islamın ilk illərinə gedib dayanırdı. Belə ki, Məhəmməd peyğəmbər Əleyhis-səlamın qayınatası Əbubəkrin Baba Tüklesin 16-cı arxa dönəmi olduğu söylənilməkdədir.
Sultan Termesin oğlu Yedigey tarixin parlaq şəxsiyyətlərindəndir. O, Əmir Teymurun sərkərdəsi idi.
1339-cu ildə də məşhur Vorskla çayı üzərində Yedigey Litva knyazı Vitovtı məğlub etdi. Yedigeyin Rusa (dövlət və xalq mənasında) təsəvvürə gəlməz xidməti bunlardır. Sonra Yedigey Kırımın hakimi olmuşdur. Bu zamandan güclü Kırım (ordası) çiçəklənməyə başlayır. Yedigeyin nəvəsi Musa Mirzə idi.
Onun böyük oğlu Yusup gələcəkdə knyaz Yusupovlar nəslinin əsasını qoyacaqdı. Yusup mirzənin 4 qızı var idi, onlar 4 padşaha ərə getmişdi – Kazan, Kırım, Həştərxan və Sibir xanlarına, Sibir xanı cəsarətli və şücaətli Kuçum xanın da Xan Bikəsi Yusupun qızı idi. Kazanın sultanı, sonuncu hakimi Suyum Bikə 1520-ci ildə doğulmuşdu. 12 yaşı olanda Kazan xan Yenalaya ərə verilir, Yenalay döyüşdə öldürüldükdə Kazandan uzaqlaşdırılmış Səfa Gərayı taxt-taca dəvət edirlər, Suyum Bikə onunla evlənir. Onların yeganə oğlu Ötemiş Gəray bu nigahdan doğulur. Ġvan Qroznının Kazana hücumları güclənir, Səfa Gəray döyüşlərdə həlak olur. Ötəmiş Gəray xan seçilsə də, Suyum Bikə azyaşlı oğlunun yerinə hakimlik etməlidir. İndi Kazanın müdafiəsinə Xan Bikə özü başçılıq edir. O, müdafiəni elə aparır ki, moskvalılar şəhərin hücumla alınmasını qeyri-mümkün sanırlar. Sərkərdə knyaz Kurbski qala divarları altından lağım atmağı təklif edir. Bu fikir təqdir olunur. Qoşun yıxılan divarların üstündən şəhərə daxil olur. Deyirlər, Suyum Bikə özü hərbi libasda şəxsən döyüşlərdə iştirak edirmiş.
Rus knyazları nəsli olan Yusupovlar sülaləsinin banisi şahzadə Yusupun doğum tarixi bəlli olmasa da 1554-cü ildə öldüyü məlumdur. Yusupun hər iki oğlunu İbray (İbrahim) mirzəni və İl mirzəni əmiləri İsmayıl (atalarının qatili) 1565-ci ildə Moskvaya göndərdi. Onlar İvan Qroznı sarayına yaxınlaşsalar da din inanclarına müxalif heç bir addım atmadılar. Bu tarixdən başlayaraq bu nəsil ta Romanovlar xanədanının süqutuna qədər Rusiyada iri hərbi və diplomatik xidmətlərdə bulunaraq saray əyanları mövqeyinə sahib olmuşdular.
Yusupovlar nazirlik və kollegiyalara rəhbərlik etmiş, Senat və Dövlət Duması üzvləri seçilmişlər. İl mirzə şahzadə Fyodr İvanoviçin (çar İvan Qroznının oğlu) əmri ilə Volqa boyunda Romanov (Romanov – Borisqlebsk) və Tutayev şəhərlərini və qəzasını (Yaroslav vilayəti) onlara udel torpaqları olaraq (tam ixtiyarlı) verilib adlarına bağlanan mülkiyyətə sahib oldu. Romanov – Borisqlebsk adı ilə tanınan bu şəhər sonradan tikilmiş kilsələrlə dolu olsa da məscidlərin xarabalıqları indi də durmaqdadır.