cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Katarovəng monastırı
Müasir tarixi
2015-2016-cı illərdə abidədə ermənilər tərəfindən təmir işləri aparılmış, dam örtüyü tamamilə yeni və müasir materiallarla qurulmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Katarovəng monastırının yerləşdiyi ərazi işğaldan azad edilmişdir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Ş. Mkrtçyan Qarabağın xristian abidələrinə həsr edilmiş kitabında qeyd edir ki, qədim monastırın tikililərindən heç biri dövrümüzə çatmamışdır. Tədqiqatçının fikrincə hətta XVII əsrə aid kilsənin qədim tikililərin təməlində inşa edilməsini də demək çətindir.
Kilsə, planda düzbucaqlı formaya malik birnefli bazilika olmaqla, ikitərəfli damla örtülmüşdür. Tikilinin inşasında kobud yonulmuş yerli daşlardan istifadə edilmişdir. Kilsə divarlarının birnövlü hörgüsünü kiçik və dar pəncərə yerləri pozur.
Kilsənin qərbdə yerləşən yeganə qapısı yaxşı yonulmuş daşlardan hazırlanmış çərçivə və kitabəli plitə istisna olmaqla bütün dekor elementlərindən məhrumdur. Şimal divarı yarıya qədər yerin altındadır, cənub divarı isə çılpaq qaya üzərində tikilmişdir.
İşıq sürəti
İşığın sürəti (c) vakuumda elektromaqnit dalğalarının yayılma sürətidir, əsas fiziki sabitlərdən biridir.
İşıq boşluqda işıq sürəti ilə gedər və bu eyni zamanda kainatda müşahidə edilən ən yüksək sürətdir.
Pavlodar Dövlət Pedaqoji Universiteti
Pavlodar Dövlət Pedaqoji Universiteti (PDPU) (Павлодар мемлекеттік педагогикалық университет (ПМПУ)) — Pavlodar şəhərinin ali təhsil müəssisəsi.
İşıq sürəti
İşığın sürəti ideyasının kəşfi
Fərqli şəraitlərin sınma əmsalları aşağıdakı kimidir:
İşığın sürəti suda və şüşədə
İşıq, suda və şüşədə havaya görə daha yavaş gedir. Bir mənbədən çıxan işığa, (fərz edin ki, hava) mənbənin şəraitindən fərqli başqa bir şəraitdən baxaq (məs, sudan). Mənbədən gələn işığın izlədiyi yolun düz deyil, suya qədər düz yol getdikdən sonra suya girərkən bucağını dəyişdirib sonra yoluna yenidən düz istiqamətdə davam etdiyini görərik. İşığın fərqli şərtlərdən keçərkən meydana gətirdiyi bu dəyişməyə "işığın sınması" deyilir. Sınmanın miqdarı, işığın keçdiyi şəraitdəki sürətindən asılıdır.
Pavlodar Dövlət Pedaqoji Universiteti
Tarixi
1964–1965-ci tədris ilində üç ixtisas üzrə (Rus dili və ədəbiyyatı, riyaziyyat və təbiət elmləri) tələbə qəbulu aparıldı. Tələbə sayı 284 nəfərə yüksəldi, universitetdə 23 əyani müəllim çalışdı.
1977-ci ildə Pavlodar Pedaqoji İnstitutunda məktəb direktorlarının hazırlığı və ixtisasartırma fakültəsi (PDPU) açılmışdır. Fəaliyyətin ilk illərində fakültə Qazaxıstanın altı bölgəsinin, daha sonra üç bölgəsinin direktorlarını yetişdirdi. PDPU-nin məktəb direktorlarının fəaliyyəti məktəb rəhbərləri və elm dünyasının nümayəndələri tərəfindən hörmətə layiq görülmüşlər.
1994-cü ildə S. Torayqırov adına Pavlodar Pedaqoji İnstitutu Pavlodar Dövlət Universitetinin tərkibinə daxil edildi və Pavlodar Dövlət Universitetinin S. Toraigyrov adına Pedaqoji İnstitutu adlandırıldı
2004-cü ilin fevralında, Pavlodar Dövlət Pedaqoji İnstitutu, S. Torayqırov adına Pavlodar Dövlət Universitetindən ayrıldıqdan sonra yenidən müstəqil bir universitet oldu.
2017-ci ildə Pavlodar Dövlət Pedaqoji İnstitutu Qazaxıstan Respublikası Hökumətinin Fərmanı ilə Universitet statusunu aldı.
2017-ci ildə təhsil müəssisəsinin rəhbərliyi "Land Treyder Prado" nu 47 min dollara "… İnstitut əməkdaşlarının təcrübə və institutun elmi şöbələrində tələbələrin çıxışı çətin olan yerlərini ziyarət etmələri üçün aldı. … ".
Cilovdarlı
Cilovdarlı — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qədirli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 6 may 1997-ci il tarixli, 293-IQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun faktiki mövcud olan Cilovdarlı kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında Xatınlı kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibində yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun Xatınlı kənd inzibati-ərazi vahidinin Çilovdarlı kəndi Qədirli kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibinə verilmişdir.
Mey Mask
Mey Mask (, qız adı-Haldeman; ) — Kanada-Cənubi Afrika modeli və dietoloqu .Həmçinin İlon Mask, Kimbal Mask və Toska Maskın anası .50 il model olaraq Time jurnalı sağlamlıq nəşri, Qadınlar Günü və Vogue da daxil olmaqla məşhur jurnalların üz qabığında yer aldı.New York Post, öz-özünə şöhrət qazandığını bildirərək onun "öz başına bir ulduz" olduğunu elan etdi.
Cilovdarlı
Toponimikası
Etnotoponimdir. Cilovdarlılar vaxtilə şahsevənlər hərbi ittifaqına daxil olmuş, I Şah Abbasın hakimiyyəti illərində (XVII əsrin əvvəlləri) Gəncəbasara gəlmişlər. Cilovdarlıq səfəvilər dövründə xususi vəzifə olmuş və bu vəzifənin icrası ayrılıqda bir tayfaya tapşırılmışdır. Mənbələrdə cilovdarlar oğuzların bəydili tayfasının bir qolu kimi qeyd olunur. Cilovdar "cilov tutan, cilov verən", "ordunun on hissəsində gedən" deməkdir. Füzuli rayonundakı Qazaxlar kəndinin məhəllələrindən biri də Cilovdarlı adlanır. Bir başqa mənbədə isə Cilovdar "öndə gedən", "karvanbaşı" deməkdir.
Mey Mask
Erkən yaşları və ailəsi
Maye Haldeman 19 aprel 1948-ci ildə Kanadanın Saskaçevan vilayətinin Regina şəhərində əkiz və beş uşaqdan biri olaraq anadan olmuşdur. Ailəsi 1950-ci ildə Cənubi Afrikanın Pretoriya şəhərinə köçüb. Valideynləri Uinnifred Jozefin Fletşer və həkim-terapevt və həvəskar arxeoloq Dr. Joşua Norman Haldeman macəraçı idilər və ailə 1952-ci ildə dünya ətrafında uçdu. Ailəsi Kalaharinin itirilmiş şəhərini tapmaq üçün Kalahari səhrasında on ildən çox vaxt sərf etdi. Valideynləri Meyə slayd şoular göstərir və səyahətləri haqqında danışırdılar. Xanım Mask ailsi haqqında demişdir: "Valideynlərim çox məşhur idilər, lakin heç vaxt snob olmamışdılar".
Haldeman 1969-cu il Miss Cənubi Afrika gözəllik müsabiqəsinin finalçısı olmuşdur. 1970-ci ildə orta məktəbdə tanış olduğu Cənubi Afrikalı mühəndis Errol Maskla evləndi. onların üç uşağı oldu: İlon Mask, Kimbal Mask və Toska Mask. Cənubi Afrikadakı Orange Free State Universitetində dietologiya üzrə magistr dərəcəsi aldı. Daha sonra Toronto Universitetində qidalanma elmi sahəsində başqa bir magistr dərəcəsi almışdır.1979-cu ildə Errol Maskdan boşandı. İki il sonra İlon atası ilə yaşamağa qərar verdi. Kimbal da dörd il sonra İlona qoşulub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra İlon Kanadaya köçməyə qərar verdi. 1989-cu ildə, altı ay sonra Maye qızı Toska ilə Kanadaya köçdü.
Cilovdarlı
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində, Kür çayının 2–3 km-də yerləşir. Qədirli, Mülkülü, Xatınlı, Qaraxanlı və Əlimərdanlı kəndləri ilə qonşudur.
Mey Mask
Karyerası
Modellik karyerası Kanadada və ABŞ-da davam etdi. Special K adlı reklam çarxında, Revlon reklamında və Beyonse videosunda yer aldı. Time jurnalının sağlamlıq nəşri üz qabığında çılpaq şəkilləri və 2011-ci ildə də saxta hamilə qarnı ilə New York jurnalının üz qabığında çılpaq şəkilləri çıxdı. 2012-ci ildə Elle Canadanın üz qabığındaydı və Target və Virgin America reklam kampaniyalarında rol aldı. 2017-ci ilin sentyabr ayında, 69 yaşında CoverGirl-ın ən yaşlı elçisi oldu, bu hadisə bir xəbər hekayəsində "tarix yazmaq" başlığı altında paylaşıldı. 2015-ci ildə IMG Models ilə müqavilə imzalayıb .O 2021-ci ildə Yaradıcı Rəssamlar Agentliyi(Creative Artists Agency) tərəfindən imzalanmışdır.
Cilovdarlı
İqtisadiyyatı
Əhali əsasən iri və xırda buynuzlu heyvandarlıqla, süd məhsullari istehsalı ilə (süd, şor, qatıq, nehrə yağı, ayran, pendir) və əkinçiliklə (kartof, soğan, yonca) məşğul olur.
Mədəniyyəti
Kənddə Cilovdarlı kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.
Mey Mask
Karyerası
Modellikdən əlavə bir diyetoloq kimi işləyir və dünya səviyyəsində təqdimatlar edir. Bir qidalanma mütəxəssisi olaraq, Kanadanın bütün əyalətlərində və 39 Amerika əyalətində mühazirə oxumuş və xüsusi bir təcrübəyə rəhbərlik etmişdir.
Bir qadın bir plan qurur: bir ömür boyu macəra, gözəllik və müvəffəqiyyət üçün məsləhət (2019) adlı bir xatirə kitabının müəllifidir.
Cilovdarlı
Təhsil
Kənddə Cilovdarlı kənd körpələr evi-uşaq bağçası fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
İlya Kaverin
İlya Kaverin — Qızıl Ordunun baş çavuşu, Böyük Vətən Müharibəsi iştirakçısı, Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1944).
Bioqrafiyası
1910-cu il mayın 15-də Astara şəhərində anadan olub. İbtidai təhsilini aldıqdan, sonra balıqçılıq sahəsində çalışıb. 1941-ci ildə hərbi xidmətə çağırılıb. 1943-cü ilə qədər kiçik çavuş İlya Kaverin, Kiyevin azad edilməsində iştirak edib və fərqlənib.
Kiyev yaxınlığında alman müdafiəsinin sıçrayışı zamanı o, düşmənin bir neçə artilleriya qurğusunu və minaatanlarını məhv edərək düşmən xəttinin yarılmasına və düşmənin geri çəkilməsinə nail olub. Döyüşlərin birində İlya Kaverinin tankı vurulub. Bütün ekipaj üzvləri həlak olsa da İlya sağ qala bilib. Təkbaşına tankda baş verən yanğını söndürməyi bacarıb. Lakin tank tamamilə sıradan çıxdığına görə qeyri bərabər döyüşə girməyə məcbur olub. O, avtomat, pulemyot və qumbaraatanların köməyi ilə iki gün qeyri bərabər döyüş apararaq, düşmənə cavab atəşi açıb, və ikinci gün gecə saatlarında öz bölməsinə geri qayıda bilib. Geri qayıtdıqdan sonra bir daha Kiyevin azad edilməsində iştirakını davam etdirib. Beləliklə, Kiyev-Svyatoshinsky rayonunun Xotiv kəndi uğrunda gedən döyüşdə o, alman kolonunu məğlub edib. Bu döyüşdə İlya Kaverin düşmənin təxminən bir piyada taqımını və 12 texnikası məhv edib.
Nikolay Rimski-Korsakov
Nikolay Rimski-Korsakov — rus bəstəkar, pedaqoq və dirijoru, Qüdrətli dəstənin üzvü.
Həyatı
Rusiyanın Novqorod əyalətində, 1844-cü ilin 18 martında dünyaya gələn rus bəstəkar Nikolay Rimski-Korsakov, XIX əsrdə yaradılmış 5 nəfərdən ibarət məşhur bəstəkar qruplaşmasının (“5”) əvəzedilməz üzvü olmuşdur. 12 yaşında hərbi-dənizçilik akademiyasına yazılan Nikolay, 15 yaşında pianino dərsləri almağa başlayır. 1861-ci ildə görüşdüyü M. Balakiryev (“5”dən 1-i) onu bəstəkarlığa daha da həvəsləndirir. 18 yaşında akademiyanı bitirdikdən sonra 3 illik dəniz səyahətindən təəssüratları (1862–1865), Korsakovun yazacağı operalarda da özünü göstərir. İlk peşəkar simfonik bəstəsini edərkən onun 21 yaşı var idi. 1873də hərbi-dəniz akademiyasını tərk edən Nikolay, 1 il sonra Peterburqda “3-cü simfoniya” ilə ilk peşəkar çıxışını reallaşdırır. 1886-1890cı illərdə Rusiya simfonik konsertlərinin baş icraçılığı ilə yanaşı, Paris Dünya Sərgisindəki (1889) rəhbərliyi ilə Rimski-Korsakov, ölümlərindən sonra həm Borodin, həm də Musorqski‘nin əsərlərinin işlənilib-tamamlanmasında böyük paya malikdir.
Nikolay Qoqolun əsərlərindən “May gecəsi”ni (1880-ci il), Ostrovski‘nin nağıllarından “Qar qızı” (1881-ci il) yazan Rimski-Korsakov, 1888ci ilə qədər durğunluq dövrünü yaşayır və heç bir nəzərəçarpan işə imza atmır. Çox vaxt bu periodun başlıca səbəbi kimi özünə rəqib gördüyü Çaykovskinin uğurları qeyd olunur, hansı ki, 1893cü ildə ölür və bu hadisədən sonra Nikolay ən yaxşı operalarını yazır: “Motsart və Salyeri” (1897-ci il) və “Çarın nişanlısı” (1898-ci il)… 1905-1907ci illərdə baş tutan siyasi çıxışlarda 100-ə qədər tələbəni dəstəkləmiş Rimski-Korsakov’un konservatoriya professorluğu və əsərləri bir müddət qadağan edilsə də, müəllim və tələbə heyətinin etirazlarından sonra yenidən öz vəzifəsinə qaytarılır.
1908ci ildə ölən bəstəkar arxasında 11 simfoniya, 15 opera, 3 instrumental və orkestral iş, 79 romans, 2 kolleksiya və çox sayda pianino əsərləri buraxmış, musiqiyə nəzəri yanaşan 3 də kitab yazmışdır. Rimski-Korsakov’un klassikanın ənənəvi texnikası ilə yerli folkloru harmoniyalaşdırdığı musiqisi bir çox bəstəkarlara yol göstərici olmuşdur.
1871ci ildə Peterburq konservatoriyasına başçılıq etmə təklifi, bəstəkarın nəzəri musiqi bazasının və hər hansı sistemli akademik biliyinin olmaması səbəbindən şübhəli görünsə də, Balakiryevin xüsusi təlimatları və Çaykovski‘nin məsləhətləri ilə bu vəzifəyə layiq görülür…
Nikolay Rimski-Korsakov Rusiya Musiqi cəmiyyətinin fəxri üzvlüyündən rəsmən imtina edir. 61 yaşlı bəstəkarı buna vadar edən səbəb inqilabçı tələbələrin təqibi idi.
Rimski-Korsakovu tanıtmaq üçün onun “Sadko”, “Motsart və Salyeri”, “Ölməz Kaşşey”, “Milad qabağı gecə”,"Qarqızı" operalarının adını sadalamaq bəlkə də yetərlidir. Yazan;Nadir zulfuqarli
Maraqlı fakt
thumb|"Mozalanın uçuşu" Rusiyalı bəstəkar Nikolay Rimski-Korsakovun "Çar Soltan haqqında nağıl" operasındakı "Mozalanın uçuşu" ("Flight of the Bumblebee") orkestr intermediyasını 58,15 saniyəyə ifa etmiş Ben Li ekspertləri şoka salmışdı. Çünki mütəxəssislər bu intermediyanın ən sürətli ifasının 1 dəqiqə olduğuna əmin idilər.
Mixail Qlinka
Mixail İvanoviç Qlinka — tanınmış Rusiya bəstəkarı.
Həyatı
1856-cı ildə Qlinka Berlinə gedir. 1857-ci ilin yanvar ayında konsertdən qayıdarkən xəstələnir və 1857-ci il fevralın 3-də vəfat edir. Onun külünü Peterburqa aparırlar.
Bəstələri
"Tərəddüd", "Qanımda arzular coşur". "Xoş bir anı xatırlayıram", "Torağay", "Venesiya gecəsi" onun məşhur romanslarındandır.
NGC 5407
NGC 5407, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. E? tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Böyük əyridimdik
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Statusu
Nadirdir.
Kateqoriyası
(NT). Təhlükə həddinə yaxındır.
Genefond əhəmiyyəti
Azərbaycan faunasında cinsin 3 növündən biridir.
Qısa təsviri
Qarğadan böyükdür (0,5-1,2 kq). Ümumi rənginə görə kiçik əyridimdiyə oxşayır. Amma başında və döşündə qonur fon üzərində uzanan qara naxışlar var. Quyruqüstü lələkləri ağdır.
Yayılması
Reproduktiv arealı Avropa və Asiyanın meşə-bozqır zonasında yerləşib. Avropanın qərb hissəsində, Aralıq dənizi sahillərində, Afrikada və Asiyanın cənubunda qışlayır. Azərbaycana qışlamaq üçün gəlir, payızda və yazda buradan ötüb keçən miqrant populyasiyası da var.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Rusiyada reproduktiv populyasiyası meşə-bozqır zonasının bataqlıq sahələrində məskunlaşıb nəsil verir. Azərbaycanda əsas qışlaq və miqrasiya yeri Xəzər dənizi sahilidir. Miqrant populyasiyası yazda mart ayında, payızda isə avqustdan oktyabra qədər müşahidə edilir. Qalıb qışlayanlara tək-tək təsadüf edilir. Əsas yemi həşərat və başqa onurğasız heyvanlardır.
Sayı
XX əsrin ortalarına qədər miqrant populyasiyası çoxsaylı, Azərbaycanda qalıb qışlayanlar isə adi saylı olublar. Sonralar hər iki populyasiyası azalıb nadir olub.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Azalmasının əsas səbəbi reproduktiv arealında antropogen və antropik təsirlər olub: ovçuların birbaşa təqib etməsi, xam torpaqların istifadəsi, səs-küyün çoxalması, otlaqlarda yuvaların dağıdılması və s. Azərbaycanda miqrant və qışlamağa gələn populyasiyasının ovlanması da olub.
Əhali üçün əhəmiyyəti
Elmi və estetik əhəmiyyəti var.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Ramsar, Bern, Bonn konvensiyalarına və AEWA sazişinə daxildir. Azərbaycanda xüsusi mühafizə statusu yoxdur.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Azərbaycanda ovlanma hallarının aradan qaldırılması və "Qırmızı Kitab"a daxil edilməsi məsləhətdir.
Natiq İbrahimov
Həyatı
İbrahimov Natiq Səhrab oğlu,1953-cü il 28 mart tarixində Qəbələ rayonu Mıxılqovaq kəndində anadan olub. N. İbrahimov Mıxılqovaq kənd orta məktəbini bitirib. 1972–1978-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Mexanika-riyaziyyat fakültəsində təhsil alıb. Ailəlidir, 3 övladı var. 2003-cü ildən Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür.
Əmək fəaliyyəti
Ölkəmizdə təsdiq olunmuş Təhsil Strategiyasına uyğun olaraq Lənkəran Dövlət Universitetində islahatların aparılmasına və universitetin maddi texniki bazasının müasir tələblərə cavab verən səviyyəyə qaldırılmasına, şəffaflığın və hesabatlılığın təmin olunması ilə bağlı tədbirlərin həyata keçirilməsinə rəhbərlik edib. LDU-nun xarici ölkə universitetləri ilə əlaqələrinin qurulması (50-ə yaxın Türkiyə və avropa universitetləri və mərkəzləri) və möhkəmlənməsi işini, tələbə və müəllimlərin mübadiləsini təşkil edib.
Yaradıcılığı
1997-ci ildən Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, 2015-ci ildən Riyaziyyat üzrə elmlər doktoru, professor elmi adlarını alıb. Bir monoqrafiya, 2 dərs vəsaiti və bir neçə proqramın müəllifidir. 4 nəfər doktorantın elmi rəhbəridir.
Şəkərsiz diabet
Şəkərsiz diabet (lat. diabetes insipidus) — poliuriya (gündə 6–15 litr sidik ifraz etmək) və polidipsiya (susuzluq) ilə xarakterizə olunan hipotalamusun və ya hipofiz vəzinin disfunksiyası ilə əlaqəli nadir xəstəlik (təxminən 100.000-ə 3-ü). İfraz olunan sidiyin miqdarı gündə təxminən 20 litrə qədər çata bilər. Maye miqdarının azaldılması sidiyin konsentrasiyasına az təsir edir. Fəsadları bədənin susuzlaşması və ya qıcolma ola bilər.
Şəkərsiz diabet həm böyüklərdə, həm də uşaqlarda, hər iki cinsdə baş verən xroniki xəstəlikdir. Çox vaxt gənc yaşda olan insanlar bu xəstəliyə tutulurlar (18–25 yaş). Həmçinin 1 yaşa qədər olan uşaqlarda xəstəliyin məlum halları olub.
Təsnifatı
Dörd növ şəkərsiz diabet vardır:
Şəkərsiz diabetin şəkərli diabet ilə əlaqəsi yoxdur və şərtlərin fərqli bir mexanizmi var, baxmayaraq ki, hər iki halda böyük miqdarda sidik ifraz oluna bilər.
Simptomları
Həddindən artıq sidiyə getmə, güclü susuzluq və maye qəbulunun artması (xüsusilə soyuq su, buz və ya buzlu su) şəkərsiz diabet üçün xarakterikdir. Həddindən artıq sidiyə getmə və susuzluğun simptomları müalicə olunmamış şəkərli diabetdə müşahidə olunanlara bənzəyir, fərqi sidikdə qlükozanın olmamasıdır. Nadir hallarda bulanıq görmə olur. Bəzi insanlarda susuzlaşma əlamətləri özünü göstərir, çünki bədən istehlak etdiyi suyun çox hissəsini (əgər varsa) saxlaya bilmir.
Bol sidik ifrazı gecə-gündüz davam edir. Uşaqlarda şəkərsiz diabet iştaha, qida qəbuluna, çəki artımına və boyuna da təsir edə bilər. Həmçinin şəkərsiz diabet uşaqlarda qızdırma, qusma və ya ishal ilə özünü göstərir. Yetkin insanlarda müalicə olunmamış şəkərsiz diabet sidik itkisini kompensasiya etmək üçün kifayət qədər su istehlak edildikdə, onilliklər ərzində sağlam qala bilərlər. Bununla belə, daimi susuzlaşma və kalium itkisi riski var ki, bu da hipokalemiyaya səbəb ola bilər.
Mərkəzi
Mərkəzi (və ya neyrogen) şəkərsiz diabetin əsas səbəbləri və təxmini tezlikləri aşağıdakılardır:
Nefrogenik
Nefrogenik şəkərsiz diabet böyrəklər vazopressinə normal reaksiya vermədikdə baş verir.
Dipsogenik
Dipsogenik şəkərsiz diabet və ya birincili polidipsiya — arginin vazopressin çatışmazlığından deyil, artıq maye qəbulundan qaynaqlanır. Bu, hipotalamusda yerləşən susuzluq mexanizminin qüsuru və ya zədələnməsi və ya ruhi xəstəliklə əlaqəli ola bilər. Desmopressin ilə müalicə su intoksikasiyasına səbəb ola bilər.
Gestational
Gestational şəkərsiz diabet yalnız hamiləlik və doğuşdan sonrakı dövrdə baş verir. Hamiləlik dövründə qadınlarda ciftdə antidiuretik hormonu parçalayan vazopressinaz istehsal edilir. Gestational şəkərsiz diabetnin vazopressinazanın həddindən artıq istehsalı və ya klirensinin pozulması ilə baş verdiyi düşünülür.
Patofiziologiyası
Elektrolit-həcm homeostazı orqanizmin qan təzyiqinə və natrium və kaliumun əsas elektrolitlərinə olan ehtiyaclarını tarazlayan mürəkkəb mexanizmdir. Ümumiyyətlə, elektrolit tənzimlənməsi həcmin tənzimlənməsindən əvvəldir. Bununla belə, həcm ciddi şəkildə tükəndikdə, bədən elektrolit səviyyəsini pozaraq suyu saxlayır.
Sidik əmələ gəlməsinin tənzimlənməsi supraoptik və paraventrikulyar nüvələrdə ADH istehsal edən hipotalamusda baş verir. Sintezdən sonra hormon neyrosekretor qranullarda hipotalamus neyronunun aksonundan aşağı hipofiz vəzinin arxa hissəsinə daşınır və orada daha sonra ifraz olunmaq üçün saxlanılır.
Nefrogen şəkərsiz diabet distal toplayıcı kanallarda aquaporin kanallarının olmaması (səth ifadəsinin və transkripsiyanın azalması) səbəbindən baş verir. Bu, litium toksikliyi, hiperkalsemiya, hipokalemiya və ya ureterik obstruksiya ilə müşahidə olunur. Buna görə də ADH çatışmazlığı suyun reabsorbsiyasına mane olur və qanın osmolyarlığı artır. Artan osmolyarlıq (böyrək funksiyasını yoxlamaq üçün istifadə olunan testlətdən biri) ilə hipotalamusdakı osmoreseptorlar bu dəyişikliyi aşkar edir və susuzluğu stimullaşdırır. Artan susuzluq zamanı insan polidipsiya (çox miqdarda maye qəbulu) və poliuriya (gündəlik sidik ifrazının artması) dövrlərini yaşayır.
Şəkərsiz diabetin irsi formaları kliniki praktikada 10% -dən azını təşkil edir.
Diaqnozu
Şəkərsiz diabeti həddindən artıq sidik ifrazının digər səbəblərindən ayırd etmək üçün qanda qlükoza səviyyəsi, bikarbonat səviyyələri və kalsium səviyyələri yoxlanılmalıdır. Qan elektrolitlərinin ölçülməsi yüksək natrium səviyyələrini aşkar edə bilər (dehidrasiya irəlilədikcə hipernatremiya). Sidikdə osmolyarlıq və elektrolit səviyyəsi adətən aşağı olur.
Su çatışmazlığı testi şəkərsiz diabet zamanı bol sidik ifrazının digər səbəblərindən ayırmaq üçün başqa bir üsuldur. Maye itkisində heç bir dəyişiklik yoxdursa desmopressin verilməsi şəkərsiz diabetin səbəb olub olmadığını müəyyən edə bilər.
Bu test bədən çəkisi, sidik ifrazı və sidiyin tərkibindəki dəyişiklikləri ölçür, dehidrasiyaya səbəb olmaq üçün maye qəbulu dayandırılır. Bədənin dehidrasiyaya normal reaksiyası sidiyi konsentrasiya edərək suya qənaət etməsidir. Şəkərsiz diabet olan insanlar su çatışmazlığına baxmayaraq, çox miqdarda qatılmış sidik ifraz etməyə davam edirlər. Bu testə əsasən stabilləşmə, xüsusilə sidik osmolyarlığının artmasının ən azı üç saat ərzində saatda 30 Osm/kq-dan az olması deməkdir. Bəzən bu testin sonuna yaxın qanda ADH-ni də ölçmək lazımdır, lakin bu proses daha uzun çəkir.
Əsas formaları ayırd etmək üçün desmopressin stimullaşdırılması da istifadə olunur. Desmopressin inyeksiya, burun spreyi və ya tablet şəklində qəbul edilə bilər. Desmopressin qəbul edərkən insan maye və ya suyu yalnız susadıqda qəbul etməlidir, digər vaxtlarda deyil, çünki bu, mərkəzi sinir sistemində mayenin qəfil yığılmasına səbəb ola bilər. Desmopressin sidik ifrazını azaldırsa və sidiyin osmolyarlığını artırırsa, ADH-nin hipotalamik istehsalı çatışmazlığı yaranır və böyrək ekzogen vazopressinə (desmopressinə) normal cavab verir.
Şəkərsiz diabet adətən polidipsiya ilə baş verir, lakin nadir hallarda həm də onun əksi olan adipsiya (və ya hipodipsiya) olduqda da baş verə bilər. "Şəkərsiz diabet" hətta hiperosmolallığa cavab olaraq nəzərəçarpacaq susuzluq kimi tanınır. Bəzi adipsik şəkərsiz diabet hallarında insan desmopressinə qarşı reaksiya verməyə bilər.
Mərkəzi şəkərsiz diabetdən şübhələnilirsə, patoloji prosesi (məsələn, prolaktinoma və ya histiositoz, sifilis, vərəm, qranuloma və ya başqa şişlər) müəyyən etmək üçün digər hipofiz hormonlarının testi, həmçinin hipofizin MRT-sı görüntüləməsi lazımdır. Mərkəzi şəkərsiz diabet olan insanların çoxu keçmişdə baş travması alıb.
Müalicəsi
Şəkərsiz diabetin müalicəsində susuzlaşmanın qarşısını almaq üçün kifayət qədər maye içmək tövsiyə olunur. Digər müalicələr xəstəliyin növündən asılıdır.
Mərkəzi və gestational şəkərsiz diabet desmopressinlə müalicə olunur. Nefrogenik — əsas səbəbi aradan qaldırmaqla və ya tiazid, aspirin və ibuprofen istifadə etməklə müalicə edilə bilər. Hər il yeni şəkərsiz diabetin hallarının sayı 100.000:3 nəfərdir. Mərkəzi şəkərsiz diabet adətən 10–20 yaş arasında başlayır və kişilərdə və qadınlarda eyni şəkildə baş verir. Nefrogen şəkərsiz diabet hər yaşda başlaya bilər.
Mərkəzi
Mərkəzi və gestational şəkərsiz diabet intranazal və ya oral tablet şəklində olan desmopressinlə və antikonvulsant karbamazepinlə müalicə olunur. Hamilə qadınlarda bu xəstəlik adətən doğuşdan 4–6 həftə sonra öz-özünə keçir, baxmayaraq ki, bəzi qadınlarda sonrakı hamiləliklərində yenidən inkişaf edə bilər.
Nefrogenik
Desmopressin əsas səbəbi aradan qaldırmaq (mümkünsə) və sərbəst su çatışmazlığını əvəz etməklə müalicə edilən nefrogenik şəkərsiz diabetdə təsirsiz olacaq. Tiazid diuretikləri, məsələn, xlortalidon və ya hidroklorotiyazid, mülayim hipovolemiya yaratmaq üçün istifadə edilə bilər ki, bu da proksimal boruda duz və suyun udulmasını stimullaşdırır və bununla da nefrogen şəkərsiz diabetin gedişatını yaxşılaşdırır.
Amiloridin əlavə faydası natriumun bloklanmasının qarşısını almaqdır. Tiazid diuretikləri bəzən tiazidlərin yaratdığı hipokalemiyanın qarşısını almaq üçün amiloridlə birləşdirilir.
Niyazi Əliyev
Niyazi Əliyev (d. 30 yanvar 1986; Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanı təmsil edən karateçi (kumite). Niyazi Əliyev Dünya Çempionatlarında bir gümüş, Avropa Çempionatlarında isə iki qızıl və dörd bürünc medal qazanıb. Niyazi Əliyev həmdə 2015-ci ildə baş tutan I Avropa Oyunlarının bürünc medalını qazanıb.
Həyatı
Niyazi Əliyev 1986-cı il 30 yanvarda Bakı şəhərində anadan olub. Bakı şəhərində yerləşən 277 nömrəli tam orta məktəbi bitirən Niyazi Əliyev Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının məzunu olub. 2000-ci ildən idmanla məşğul olan Niyazi Əliyevin şəxsi məşqçisi Rəhman Hətəmovdur.
Karyerası
İlahə Qasımova birinci ciddi uğurunu 2012-ci ildə Bakı şəhərində qazandı. Qasımova yeniyetmələr arasında baş tutan Avropa Çempionatının bürünc medalını qazandı. 2015-ci ildə isə İlahə Qasımova karyerasının ən ciddi uğurunu qazandı. O, yenə Bakı şəhərində baş tutan yarışda medal qazandı. Tarixdə birinci dəfə keçirilən Avropa Oyunlarında Niyazi Əliyev qrup mərhələsində Gürcüstanlı İrakli Tkebuçavanı 2:0, Fransalı Steven da Kostanı 3:1 və İspaniyanı Manuel Rasero Ruizi 2:0 hesabı ilə məğlub etdi. Qrup mərhələsində birinci yeri tutan Əliyev yarım-finalda Türkiyəli Burak Uygura 1:4 hesabı ilə uduzdu. Bürünc medal uğrunda görüşdə isə Niyazi Əliyev Almaniyalı Kristina Ferrer Qarsiyanı gərgin görüşün sonunda 5:2 hesabı ilə məğlub etdi və I Avropa Oyunlarında bürünc medalını qazandı.
Oğulcan Çağlayan
Oğulcan Çağlayan — Türkiyə futbolçusu. "Qalatasaray PFK" klubunun hücumçusudur. 14 fevral 2014-cü ildə Super Liqada debüt etdi.
Niyazi Əliyev
Karyerası
Niyazi Əliyev I Avropa Oyunlarında qazandığı yüksək nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanının inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalına layiq görülüb.
Antikamalizm
Antikamalizm və ya antikamalçılıq — Türkiyə milliyyətçi düşüncəsi olan kamalizmi inkar edən və bu ideologiyanın lehinə araşdırmaların yayılmasını azaltmağa çalışan prinsiplərdən ibarət ideologiya. Bəzi antikamalistlər dünyəvilik prinsipinə görə kamalizmi rədd edir, digərləri isə bunu kamalizmi burjua ideologiyası kimi gördükləri, onun həddindən artıq milliyətçilik və hətta irqçilik ehtiva etdiyini düşündüyü üçün edirlər. 1980-ci ildə və sonrakı illərdə vətəndaş cəmiyyəti və antikamalizmlə bağlı müzakirələr intensivləşmişdir.
Persi (İzer)
Persi  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Matezin-Triyev kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
San-Fransisko yarımadası
San-Fransisko yarımadası — yarımada San-Fransisko körfəzini Sakit okean ayırır. Yarımadanın şimalında San-Fransisko şəhəri yerləşir. Cənubunda isə San-Xose şəhəri və Selikom vadisi qərarlaşır.
Tokio Fond Birjası
[[Fayl:Tokyo Stock Exchange.JPG|alt=|thumb|262x262px| Tokio Fond Birjasının əsas binası. 東京証券取引所
Persi (İzer)
INSEE kodu — 38301. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 111 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 591 ilə 1 880 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 450 km cənub-şərqdə, Lion dan 125 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 45 km cənubda yerləşir.
Osman Manafov
Osman Natiq oğlu Manafov (24 noyabr 1991; Suraxanı rayonu, Azərbaycan — 27 oktyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Persi (İzer)
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Osman Manafov
Həyatı
Osman Manafov 1991-ci il noyabrın 24-də Suraxanı rayonunda anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Osman Manafov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Hadrut qəsəbəsinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Osman Manafov oktyabrın 27-də Xocavənd döyüşləri zamanı şəhid olub. Suraxanı rayonunda dəfn olunub.
Aleksandr Borodin
Alexander Porfiryeviç Borodin ; ) — rus bəstəkarı və kimyaçısı.
Osman Manafov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Osman Manafov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Osman Manafov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Aleksandr Borodin
Həyatı
Borodinin istedadı qüdrətli bərabərdir və valehedicidir necə simfoniyada, həm də operada, və romansda fəaliyyət göstərmişdi. Əsas keyfiyyətləri odur ki, — nəhəng gücdür və endir, nəhəng imkan, cəldlik və valehedici ehtiraslılıqla, zərifliklə və gözəlliklə birləşdirilmiş coşqunluqdur və s.dir.
On beşinci o kolleksiyalar Aleksandr Porfiryeviç Borodinə həsr edilmişdir, məşhur Balakirevskoqo dairənin üzvünə, musiqidə rus milli məktəbinin parlaq nümayəndəsidir. Borodin müxtəliftərəfli şəxsiyyətlə fövqəladə idi. Onda ağlasığmaz tərzdə belələrə iki ehtiras yola gedirdi, görünür ki, uyuşmaz sahələrə — kimyaya və musiqiyək və O eyni zamanda tarixə və böyük bəstəkar kimi, və kimyaçı kimi girdi — alim və pedaqoq idi
Borodinin ən əhəmiyyətli əsəri — musiqidə milli qəhrəman eposunun nümunəsi olan "Knyaz İqor" operasıdır. Opera obrazların monumental bütövlüyüylə, güclə və xalq xor səhnələrinin imkanıyla fərqlənir, milli rəngin parlaqlığı. "Knyaz İqor" "Ruslan və Lyudmila" Gilinin epik operasının ənənələrini inkişaf etdirir. Borodin həmçinin rus klassik simfoniyalarını yaradanlardan biridir və kvartet. Onun 2-ci simfoniya rus və dünya epik simfonizminin zirvəsidir. Hər iki yada salınmış əsər, həmçinin operaya bədii quruluş üzrə yaxın orkestr üçün musiqi şəkili "Orta Asiyada" audioprilojenii-də təqdim edilmişlər.
Tokio Fond Birjası
center|frameless|318x318px Tokio Fond Birjasının daxili görünüşü. ]]
Tokio Fond Birjası (TSE ) — Tokioda qurulmuş bir birjadır və Asiya qitəsindəki market cap baxımından ən böyük birjadır. Həmçinin dünyanın da ən böyük ikinci birjasıdır. Dekabr 2011 etibarilə birjada ümumi market cap dəyəri 3.9 trilyon US $ olan 2.292 şirkət əməliyyat etməkdədir. Birjanın sahibi Japan Exchange Group şirkətidir.
Bioimpedans
Bioloji sistemlərin elektrik keçiriciliyi
Orqanizmi tədqiq edərkən daha dəqiq informasiya almaq üçün düzgün metodlardan istifadə etmək lazımdır ki, tədqiqat prosesində orqanizmin strukturu pozulmasın. Yəni tədqiqat zamanı istifadə edilən metod və ya üsul orqanizmin daxilində gedən fiziki-biofiziki, fiziki-kimyəvi proseslərdə heç bir dəyişikliyə səbəb olmasın. Məhz bu prinsipi ödəyən və tibbi-bioloji tədqiqatlarda geniş istifadə (tətbiq) sferasına sahib elektrik keçiriciliyinin (müqavimətin) ölçülmə metodudur. Bu metodun üstün cəhəti ondan ibarətdir ki, istifadə olunan zondlayıcı cərəyan bioobyekt daxilinndə baş verən fiziki-biofiziki proseslərdə heç bir dəyişiklik yaratmır və eyni zamanda tədqiqat obyektinin zədələnməsinə səbəb olmur. Qeyd edildiyi kimi geniş tətbiq sferasına sahib müqavimətin ölçülməsi metodu vasitəsilə Ban-lərin lokallaşdırlması məsələsidə həll olunur.
Tibbidə bioimpedans
Elektrik keçiriciliyinin ölçülməsi tibbi-bioloji tədqiqatlarda aşağıdakı məqsədlər üçün istifadə edilir. Canlı orqanizmin fizioloji xüsusiyyətlərinin öyrənilməsində Fizioloji vəziyyətlə bağlı olan dəyişikliklərin öyrənilməsində Bioloji toxumanın strukturunun öyrənilməsində. Elektrik keçiriciliyinin ölçülməsi vasitəsilə əldə edilən məlumatlar nəticəsində biotoxumanın strukturunun öyrənilmməsi və orada baş verən patoloji dəyişikliklərin aşkarlanması mümkündür. Adətən elektrometrik tibbi-bioloji tədqiqatlarda bioloji toxumaların tədqiqi zamanı elektrik keçiriciliyi anlayışından deyil, toxumaların elektrik müqaviməti anlayışından istifadə edilir. Bioloji toxumaların elektrik müqaviməti elektrik keçiriciliyinə əks olan kəmiyyətdir.
R=1/g
burada R –toxumaların elektrik müqaviməti, g- toxumaların elektrik keçiriciliyi. Elektrik müqaviməti ilk öncə keçiricinin (bioloji toxumanın) həndəsi ölçüləri (forması) ilə müəyyən edilir və aşağıdakı formula vasitəsilə ifadə edilir.
R=ρ l/s
burda R – bioloji toxumaların elektrik müqaviməti (Om), l–bioloji toxumanın uzunluğu (m), S– bioloji toxumanın  en kəsiyinin sahəsi (m²), ρ– bioloji toxumanın xüsusi müqaviməti (Om m). Qeyd edilən parametrlər biotoxumaların elektrik müqavimətinin dəyişməsini ifadə edir. Bundan başqa toxumaların elektrik müqavimətinə təsir edən digər faktorlar da: mühit, canlıların psixoloji vəziyyəti, günün müddətləri mövcuddur.
Bioimpedansometriya
Elektrik müqavimətinin ölçülməsi
Geniş tətbiq sahəsinə malik elektrik müqavimmətinin ölçülmməsi ilə BAN-lərin tədqiqində iki növ yanaşma mövcuddur. Hər iki halda ölçmə prinsipi və ölçmə sxemi eynidir. Fərq yalnız diaqnostik ölçmələrdə elektrodların miqdarının müxtəlif olması və iki BAN arası müqavimət dəyişməsindən istifadə edilməsidir. Əvvəlki fəsillərdə qeyd edildiyi kimi müqavimətin ölçülməsi Om qanununa əsaslanır. Aparılan tədqiqatlardan sonra ölçmə prosesini reallaşdəırmaq üçün sinusoidal zondlayıcı cərəyandan istifadə məsləhət görülmüşdür. Bunda sonra ölçmə qurğularında I=const şərti daxilində dövrədən  zondlayıcı cərəyan qovulur və elektrodlar arasında yaranan gərginlik düşgüsü ölçülür. Gərginlik və cərəyan qiymətləri məlum olduğu üçün impedansometrik ölçmələr zamanı I=const şərtini nəzərə alan hal  düstürü vasitəsilə müqaviməti hesablamaq mümkündür. Yuxarıda qeyd edilən prosesləri icra etmək üçün müəyyən ölçü sxemlərindən istifadə  edilir.Bütün deyilənləri nəzərə alaraq söyləyə bilərik ki, elektrik müqavimətin həm diaqnostik, həm də lokalizasiya məqsədi üçün ölçülməsi üçün aparat sisteminin yaradılması məqsədəuyğundur. Bioloji obyekt və ya toxumaların elektrik müqavimətinin ölçülməsi üçün əssən iki üsuldan istifadə olunur. Hər iki ölçmə sistemində zodlayıcı cərəyan kimi dəyişən cərəyandan istifadə edilir. Umumilikdə ölçmə sistemlərində əsas məsələ minumum xəta ilə ölçmə prosesinnin reallaşdırılmasıdır. Bioloji obyektin elektrik müqavimətinin ölçülməsində  yaranan ilk xəta obyektin en kəsiyinin müntəzəm olamamasından yaranır. Ölçmə prosesində digər bir xəta yaradan ünsür elektrod-dəri kontakt sahəsində yaranan polyarizasiya tutumudur. Fizioloji məhlullardan istifadə etməklə kontakt müqaviməti nəzərə alınmayacaq səviyyəyə qədər azaldıla bilərik. Polyarizasiya tutumunun ölçmə nəticəsinə təsirini minimallaşdırmaq üçün sinusoidal siqnalın istifadəsilə həll edilmişdir. .
Plan (İzer)
Plan  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Sent-Etyenn-de-Sen-Juar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38308. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 182 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 452 ilə 785 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion dan 70 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 30 km şimal-qərbdə yerləşir.
NGC 4416
NGC 4416, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Taldıkorqan
Taldıkorqan (4 may 1993-cü ilə qədər — Taldı-Kurqan, 1920-ci ilə qədər  — Qavrilovka),  — Qazaxıstan ın Almatı vilayəti nin inzibati mərkəzi.
Tarixi
XIX əsrdə bir rus məskəni olaraq meydana gəldi, XIX əsrin 2-ci yarısında - Qavrilovka, 1920-ci ildə Taldı-Kurqan kəndi adlandırıldı.
1930-cu ildən — Qazaxıstan ASSR-nin Almatı rayonunun Taldı-Kurqan bölgəsinin mərkəzi. 1944-cü ildə şəhər statusu aldı. 1944-1959 və 1967-1991-ci illərdə Qazaxıstan SSR-nin Taldı-Kurqan vilayətinin mərkəzi idi. 1991-1997-ci illərdə — Qazaxıstan Respublikasının Taldıkorqan vilayətinin mərkəzi. 4 may 1993-cü ildə Qazaxıstan Ali Şurası Rəyasət Heyətinin qərarı ilə Taldı-Kurqan şəhərinin adının rus dilində transkripsiyası Taldıkorqan olaraq dəyişdirildi. 2001-ci ildən — Almatı vilayətinin mərkəzi.
Bu gün Taldıkorqanda 70 xalqı və milləti təmsil edən təxminən 145 min insan yaşayır.
Milli etnik tərkibi
2019-cu ilin əvvəlində şəhərin əhalisi 145 403 nəfər, şəhər administrasiyası ərazisi daxilində 173 213 nəfər idi
Milli tərkibi (əvvəlində 2019)
Əlaqə
Şəhər telefon rabitəsi, 12 beynəlxalq telefon stansiyası, elektron beynəlxalq bir şəhərlərarası stansiya ilə təmsil olunur. Quraşdırılmış güc 38 min nömrədir, 25 mini istifadə olunur. Beynəlxalq Telex şəbəkəsinə giriş Miroqlav tipli avtomatik teleqraf stansiyası tərəfindən təmin edilir.
Mədəniyyət
1953-cü ilin dekabrından şəhərdə sonradan İ.Jansuqurov adını alan Mədəniyyət Sarayı fəaliyyət göstərir.
Alivariya
thumb|Əlivariya Pivə zavodunun binaları Alivariya pivə zavodu — Belarus pivə şirkəti, açıq səhmdar cəmiyyəti.
Tarixi
1864-cü ildə Minsk şəhər sakini Roxlya Frumkina indiki zavodun yerində taxta pivə zavodu tikdi. 1894-cü ildə qraf Karol Hutten Czapski bu yerdə Bohemia buxar pivə zavodunu tikdi. 1896-cı ildə fabrik o zamanlar Mogilyovda və Qomeldə pivə zavoduna sahib olan qraf Frans Lekert tərəfindən satın alındı. Lekertin ölümündən sonra fabrik onun həyat yoldaşı Paula Yulievna Lekertin mülkiyyətinə keçdi və onun oğulları Adam, Nikolay və Franz fabriki idarə etdilər. İnqilabdan sonra zavod milliləşdirildi. 1917-ci ildə "Belarus Pivə fabriki" adını aldı. 1994-cü ildə zavod Alivariya pivə zavoduna çevrildi. 2005-ci ilin oktyabrında Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankı səhmlərin 30%-nin sahibi oldu. 2006-cı ilin sonunda Baltik İçkiləri Holdinq əlavə səhm buraxılışının 30%-ni əldə etdi, bundan sonra AYİB-in payı 21%-ə endirildi. 2008-ci ildə beynəlxalq Karlsberq qrup şirkəti Baltik İçkiləri Holdinqin payını satın aldı. 2011-ci ildə Karlsberq qrup bir sıra əməliyyatlar nəticəsində, o cümlədən səhmləri geri almaq üçün açıq təklif yolu ilə, Alivariya pivə zavodunun nizamnamə kapitalındakı payını 67,8%-ə çatdıraraq, nəzarət paketinin sahibi oldu. 2018-ci ildə Karlsberq qrup Avropa Yenidənqurma və İnkişaf Bankından 10,5% pay aldı.
Bank resursları
Bank resursları — maliyyə resurslarının spesifik tərkib hissəsidir, bankda mövcud olan və onun kredit və digər aktiv əməliyyatların aparılması üçün istifadə etdiyi vəsaitlərin məcmusudur. Bank resurslarının strukturu bankların ixtisaslaşmasından asılıdır. Bank resurslarının formalaşması maliyyələşdirmə adlanır.
Bank resurslarının ümumiləşdirilmiş strukturu :
Cəlb edilmiş resurslar kommersiya banklarının balansında 80%-ə qədərdir, ona görə də belə bankların maliyyə nəticələri əsasən onların cəlb edilmiş resursları nə dərəcədə səmərəli formalaşdırmasından asılıdır.
Bosniya və Herseqovina Mərkəzi Bankı
Bosniya və Herseqovina Mərkəzi Bankı — Bosniya və Herseqovinanın mərkəzi bankı. Əsas mərkəzi Sarayevo şəhərində yerləşir. Rəhbəri Senad Softiçdir. Bosniya və Herseqovina konvertasiya olunan markasının banknot və metal pullarının yeganə istehsalçısıdır. Hökumətin pul və kredit siyasətindən məsuldur.
Bosniya və Herseqovinada olan bütün banklardan üstündür. Bosniya və Herseqovina hökuməti tərəfindən səlahiyyətləndirilən bu Bank, ölkəsini beynəlxalq maliyyə təşkilatlarında təmsil edir və pul siyasəti ilə bağlı beynəlxalq pul bazarı əməliyyatlarında iştirak edir.
Tarixi
Bosniya və Herseqovina Mərkəzi Bankı Bosniya və Herseqovina Parlament Assambleyasında 20 iyun 1997-ci ildə qəbul edilmiş qanuna əsasən yaradılmışdır. 11 avqust 1997-ci ildə isə fəaliyyətə başlamışdır.
Kristian Süb
Kristian Süb (28 iyul 1985) — Almaniyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Kristian Süb Almaniyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci pillənin, Komanda turnirində isə gümüş medalın sahibi olub.
Elvin Məmişzadə
Elvin Məmişzadə (d. 12 dekabr 1991, Sumqayıt, Azərbaycan) — Azərbaycanlı boksçu. Elvin Məmişzadə 2010-cu ildə Moskva şəhərində Avropa Çempionatında gümüş, 2013-cü ildə Minsk şəhərində isə bürünc medal qazanıb. O, həmçinin 2015-ci ildə Bakı şəhərində I Avropa Oyunlarının və Doha şəhərində Dünya Çempionatının qalibi olub.
Anton Rubinşteyn
thumb|Anton Rubinstein Anton Qriqoryeviç Rubinşteyn (Rusca:Антóн Григóрьевич Рубинштéйн), (28 noyabr, 1829 – 20 noyabr 1894) Rus pianoçu, bəstəkar və dirijoru. Sankt-Peterburq konservatoriyasının qurucusu.
Həyatı
Rus pianoçusu və bəstəkarı Anton Rubenşteyn 1829-cu il noyabrın 28-də Sankt-Peterburqda anadan olub. O, həm də Rusiya musiqi tarixinə ilk orkestrin və konservatoriyanın qurucusu kimi düşüb. Onun anası pianoçu idi. Buna görə də kiçik yaşlarından Antonun musiqi ilə maraqlanması təsadüfi deyildi. İlk pianino dərslərini də bəstəkar məhz anasından alıb. Lakin, əvvəllər ailəsi onun bu marağına sadəcə həvəs kimi baxırdısa da, sonralar Antonun istedadının fərqinə vardılar. 1844-cü ildə yeniyetmə qardaşı Nikolay ilə birgə Berlinə gedərək orda musiqi təhsilinə davam edir. 4 il sonra vətənə qayıdaraq burada pianoçu və orkestr rəhbəri kimi bədii fəaliyyətə başlayır. 1854-58-ci illər isə Rubenşteynə şöhrət gətirən müddət oldu. Belə ki, o, öz əsərlərini Avropa ölkələrində ifa edərək konsertlər verirdi.
Silsilə konsertlər ona şöhrət gətirdi. Lakin, bəstəkar şöhrətdə batmadı...1862-ci ildə öz vətənində konservatoriyanın açılmasına nail oldu.
Elvin Məmişzadə
Elvin Məmişzadə 29 iyun 2015-ci ildə 2015 Avropa Oyunlarında qazanılmış yüksək nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanının inkişafında böyük xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib.
Həyatı
Elvin Məmişzadə 12 dekabr 1991-ci ildə Azərbaycanın Sumqayıt şəhərində anadan olub.
Anton Rubinşteyn
Həyatı
Bəstəkar öz əsərləri ilə tamaşaçılara elə bir duyğu bəxş edirdi ki, sanki insan ruhu göylərdə uçurdu.
Elvin Məmişzadə
Karyerası
Elvin Məmişzadə rinqdə birinci böyük uğurunu 2010-cu ildə qazandı. O, Rusiyanın paytaxtı Moskva şəhərində Avropa Çempionatında yalnızca finalda İrlandiya boksçusu Paddi Barnesə məğlub oldu və gümüş medal qazandı. Elvin Məmişzadə növbəti uğurunu 2011-ci ildə qazandı. Elvin Məmişzadə Bakı şəhərində Dünya Çempionatında uğurla çıxış etdi və London Olimpiadasında vəsiqə qazandı.
Anton Rubinşteyn
Həyatı
Ümumiyyətlə, rus musiqisində qərb meyllərinin izləri Antonun əsərlərində nəzərə çarpırdı. O, Avropa ölkələrində yetərincə sevilən və şöhrətlənən 19 operanın müəllifi kimi də tarixdə öz izini qazanıb.
Elvin Məmişzadə
London Olimpiadası
Elvin Məmişzadə London Olimpiadasında mübarizəyə 1/16 final mərhələsində qoşuldu. Elvin Məmişzadənin rəqibi Monqolustanlı Nyambayaryn Tögstsogt idi. Güclü rəqibi ilə qarşılaşmadan Elvin Məmişzadə rinqi məğlub tərk etdi. Nyambayaryn Tögstsogt 18-11 hesabı ilə qalib gəldi. Qeyd edək ki, Nyambayaryn Tögstsogt London Olimpiadasının gümüş medalını qazandı.
Elvin Məmişzadə üçün 2015-ci il daha uğurlu il oldu. Elvin Məmişzadə birinci uğurunu I Avropa Oyunlarında qazandı. O, İrlandiyalı Miles Kaseyi, Bolqarıstanlı Daniel Asenovu və Almaniyalı Həmzə Toubanı məğlub edərək finala vəsiqə qazandı. Finalda Elvin Məmişzadə İtaliyalı güclü boksçu Vinçenzo Pikardini məğlub etdi və I Avropa Oyunlarının çempionu oldu. Onun şərəfinə Bakı Kristal Zalında Azərbaycan bayrağı qaldırıldı və himni səsləndirildi.
I Avropa Oyunlarından sonra Elvin Məmişzadə növbəti uğurunu Dünya Çempionatında qazandı. O, Qətərin paytaxtı Doha şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında ardıcıl olaraq Almaniyalı Həmzə Toubanı, Böyük Britaniyalı Məhəmməd Əlini və Əlcəzairli Məhəmməd Flissini məğlub edərək finala vəsiqə qazandı. Elvin Məmişzadənin finalda rəqibi güclü Kuba idmançısı Yosbai Veitia idi. Təcrübəli rəqibi ilə görüşdən Elvin Məmişzadə qələbə ilə ayrıldı və karyerasının ən böyük uğurunu qazandı.
Rio-de-Janeyro Olimpiadası
Elvin Məmişzadə Rio-de-Janeyro Olimpiadasına lisenziyanı 2015-ci ildə Dünya Çempionatında qazandı.
Günay Mehdizadə
Günay Zebic (Mehdizadə) (tam adı: Gunay İsrail qızı Mehdizadə; d. 18 iyun 1981, Bakı şəh.) — Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Türkiyə və Azərbaycan rəssamı, Bursa Zəki Müren Gözəl Sənətlər Litseyi və Azərbaycan Milli Konservatoriyası tərkibində İncəsənət Gimnaziyasının “Qardaş Məktəb” layihəsinin ideya müəllifi, təşkilatçısı. Ankarada Atatürk Ev Muzeyində sərgilənməkdə və Türkiyə Cumhuriyyəti sərvəti kimi dəyərləndirilməkdə olan “Atatürk Portreti” əsərinin müəllifi.
Haqqında
Bu gün Günay Mehdizadə rəsmi olaraq Türkiyə və Azərbaycan rəssamı hesab olunmaqdadır. Rəssamın əsərləri Azərbaycan Respublikası Müəllif Haqları tərəfindən qorunmaqdadır.Günay Mehdizadə Azərbaycanın Əməkdar Rəssamı Bəyimxanım Hacızadənin tələbəsi olub. 2011-ci ildən etibarən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 2012-ci ildə Günay Mehdizadənin “Milli Qablar” əsəri Dünya Uşaq Ensiklopediyasına qeydə alındı. Rəssamın 2012-ci ildə qələmə aldığı “Novruz” əsəri “Azərbaycan Təsviri Sənətində Tarix və Şəxsiyyət” kitabına salınmışdır.
2013-cü ildə Beynəlxalq yarışmanın qalibi olan Günay Mehdizadə 2014-cü ildə Türkiyədə dördüncü Beynəlxalq Canlı Rəsm Simpoziumunda Azərbaycanı təmsil etdi. Əsərləri 2013-cü ildə gənc Azərbaycan rəssamlarının Milanda (İtaliya) keçirilən sərgisində böyük tamaşaçı rəğbəti qazanmışdır. thumb|252.997x252.997px|"Qardaş məktəb" layihəsinə görə təltif edilib. 2014-cü ildə simpoziumda yaratdığı “Nar” əsəri Konyanın Modern Muzeyində sərgilənməkdədir.
2015-ci ildən isə “Atatürk Portreti” əsəri Ankarada Atatürk Ev Muzeyində sərgilənməkdə və Türkiyə Cumhuriyyəti sərvəti kimi dəyərləndirilməkdədir. 2017-ci ilin May ayında Bakı Yunus Əmrə İnstitunun təşkilatçılığı ilə İzmir Balçova Bələdiyyəsi və Kardeşlik İşbirliyi Dərnəyinin birgə əməkdaşlığı ilə “Rənglərin Qardaşlığı” layihəsinə rəssam-kurator kimi qatılaraq, iki ölkənin mədəniyyətini, sənətini və qardaşlığını təmsil etmişdir.
2016-2017-ci illərdə Günay Mehdizadə xüsusilə tarixi əsərlər üzərində çalışmışdır. Müstəqilliyimizin 25-ci ildönümü zamanı Ulu Öndər Heydər Əliyevin portretini yaratmağa müvəffəq olur. Daha sonar “Atatürk Dönəmi”, “Modern Türkiyə”, “Xocalı Soyqrımı” əsərlərini yaratmışdır.
2018-ci il iyul ayında Moskvada Avrasiya Ölkələri Müəllif Hüquqları Konfederasiyasının üç günlük konfransı keçirilmiş və Günay Mehdizadə Azərbaycanı təmsil etmişdir.
2019-cu il 23 aprel XIV dəfə keçirilən Beynəlxalq Məktəblərarası Teatr festivalında layihənin Azərbaycan üzrə rəhbəri, tərtibatçısı və dekoratoru Günay Mehdizadənin təşkilatçılığı ilə festival baş tutmuşdur.