cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Piçiçi mükafatı
Piçiçi mükafatı İspaniya Futbol Federasiyası tərəfindən rəsmi olaraq tanınmayıb. Mükafat "Marca" nəşrinin subyektiv meyarlarına əsasən müəyyən olunur.
Qaliblər
{{legend|#FFD700|Həmçinin oyunçu Avropa qızıl butsunu qazanmışdır|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend|#cedff2|Paylaşılmış|border=1px solid #AAAAAA}}
Statistik göstəricilər
thumb|220px|[[Alfredo Di Stefano mükafatı ardıcıl olaraq 4 dəfə qazanmışdır.]]
Elvar Qasımov
Elvar Eldar oğlu Qasımov (7 fevral 1995; Ağdam rayonu, Azərbaycan — 5 oktyabr 2020; Ağdam rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elvar Qasımov 1995-ci il fevralın 7-də Ağdam rayonunun Birinci Baharlı qəsəbəsində anadan olub. Ailəli idi. 22.04.2018-ci il doğumlu Fidan adında qızı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elvar Qasımov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Elvar Qasımov oktyabrın 5-də Ağdam istiqamətində şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvar Qasımov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Ağdam rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvar Qasımov ​ölümündən sonra "Ağdamın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Babadağ (dağ, Azərbaycan)
Ümumi məlumat
thumb|250px|[[Quba rayonu|Quba və İsmayıllı rayonları arasında yerləşən Babadağ]] Dəniz səviyyəsindən 3632 metr hündürlükdə yerləşən Babadağdan Qaraçay, Vəlvələçay və Girdimançay çayları başlanır. İlin çox vaxtı qarla örtülü olur.
Adının mənası
Babadağ oronimi Azərbaycan dilindəki "baba" (hörmət bildirən titul mənasında) sözündəndir .>.
Həzrətbaba piri
Babadağ ziyarətgah yeridir və "Həzrətbaba piri" də adlanır.
Keçmişdə Quba, İsmayıllı, Qəbələ və başqa rayonlardan gəlib bu piri ziyarət edirdilər. Rəvayətə görə, bu pir vaxtilə Şabranda rəncbər olmuş bir nəfər şəxsin qəbridir. O, bir dəfə plov yeyərkən təsadüfən bir düyünü taptalamış və bunu böyük günah sayaraq həmin dağa qalxmış və orada vəfat etmişdir.
Başqa bir rəvayətə görə, Həzrət Baba Səudiyyə Ərəbistanında yaşayırmış. Sonralar söhbət gedən məkana gəlib. Həzrət Babanın Babadağa gəlişi Ərəbistanda İslamın meydana gəlməsindən sonra baş verib. Deyilənlərə görə, bir məclisdə necəolursa görmür, ayağının altında bir düyü dənəsi qalır. Düyü də bərəkətdir. Elə həmin gecə də Allah yuxusuna girir. Günahını yumaq üçün ona Babadağa getməyi tapşırır. Yolu da başa salır. Elə həmin gecənin səhəri Həzrət Baba ailəsini də götürübyola çıxır. Danışırlar ki, Həzrət Babanın anası Babadağa qalxmaqdan imtina edir, bacısı Ağabikə isə qardaşından ayrılmır, Babadağın zirvəsində məskunlaşırlar.
Şair Musa Yaqub “Babadağın ağ dumanı” poemasında Həzrət Babanın əvvəlcə Babadağın ətəyində yaşadığını yazır. O vaxtlar tufan, qasırğa bu tərəflərdən - dağların ətəyinə sığınmış kəndlərdən əl çəkmirmiş. Camaatın əkin-biçinini zayedirmiş. Bu işin başında duran da şeytan imiş. Adamlar Həzrət Babanın yanına xahişə gedirlər. Həzrət Baba şeytanı öldürmək üçün onun yaşadığı dağlara qalxır. İndi dəfn edildiyi yerdə yurd salır (belə fikir də var ki, Həzrət Baba qeybə çəkilib. İnsanların ziyarət elədiyi bu qəbir rəmzidir). Həzrət Baba şeytanı öldürə bilməsə də, dağ kəli, dağ keçisi və qartalların köməyi ilə onu qovub ən dərin bir dərəyə salır - camaatı bəladan xilas edir. Şeytanın gizləndiyi həmin dibsiz dərədən indi dəuğultu gəlir. İnsanlar o gündən şeytanın yaşadığı həmin dərəyə daş atırlar. Sonra qartal, kəklik, İsgəndər quşları dimdiklərində neçə gün dalbadal dən daşıyıb gətirirlər. Həzrət Baba yer əkir, taxıl yetişdirir. Əkində-biçində dağ heyvanları onunköməyinə gəlir. Sonra Həzrət Babanın ömür-gün yoldaşı Güllü və qızı onun dalınca bu zirvəyə gəlib çıxırlar. Deyirlər ki, ana və qızı ziyarətgahın yamacında, Həzrət Baba isə zirvəsində dəfn olunub.
Bu dağ ilboyu qarlı olur. Ona görə də bu dağa bəzən Qarlı baba da deyirlər. Ziyarətgahı 7 dəfə ziyarət edən şəxsə «həzrət» deyirlər.
Sinkokain
Sinkokain (INN/BAN) və ya dibukain (USAN) amid lokal anestezikdir. Uzun müddət təsir göstərən lokal anesteziklərin ən güclü və zəhərliləri arasında sinkokainin istifadəsi ümumiyyətlə onurğa və topikal anesteziya ilə məhdudlaşır.[1][2] Sinkain, Nuperkainal, Nuperkain və Sovkain markaları adı ilə satılır.
Tibbdə istifadəsi
Sinkokain Proktosedil kimi bəzi dərmanların aktiv tərkib hissəsidir.[3] O, həmçinin atlar və iribuynuzlu heyvanların evtanaziyası üçün istifadə edilən Somuloza baytarlıq preparatının tərkib hissəsidir.
Robert Frank
Robert Frank — 20-ci əsrin ikinci yarısının ən böyük fotoqraflarından biri, müasir bir Amerika-İsveçrə fotoqrafı, kinorejissor və operator, sənədli fotoqrafiya ustası.
Sinkokain
Fiziki xassələri
Sinxokain qələvi sulu məhlullarda nisbətən həll olunmur.
Robert Frank
Həyat və yaradıcılığı
Robert Frank yəhudi ailəsində anadan olub — atası Almaniya memarı, anası İsveçrə vətəndaşı idi. Atası və qardaşı ilə birlikdə 1935-ci ildə Almaniya vətəndaşlığından məhrum edilmiş yəhudi idi. 1945-ci ildə ona İsveçrə vətəndaşlığı verildi. 1940-cı ildə Sürixdə gimnaziyanın sonunda 1941–1942-ci illərdə eyni yerdə fotoqrafiya və qrafika sənəti öyrəndi. 1942–1945-ci illərdə öyrəndi və sonra Sürix və Cenevrədə müxtəlif film studiyalarında çalışdı. 1941-ci ildən 1947-ci ilə qədər Surix və Cenevrədə bir fotoqraf kimi çalışdı, sonra Nyu Yorkda qalın jurnalların sifarişlərini icra etdi. 1948–1954-cü illərdə İspaniya, İtaliya, Boliviya, Peru, Fransa, Böyük Britaniyada mətbuat üçün fotoşəkil sifarişlərini nümayiş etdirirdi. Eyni zamanda Ervitt Elliott kimi sənətkarlıq ustalası ilə görüşür. Bu dövrdə Frank Life, Vogue və digər jurnallarda çalışmışdır. 1953-cü ildə Robert Frank, Nyu-Yorkda Müasir İncəsənət Muzeyində "Avropada Sonrakı Fotoqrafçılar" adlı böyük bir sərgi hazırladı. 1955-ci ildə təqaüd almış, ona Amerika Birləşmiş Ştatlarında böyük bir səfər etməsi imkanı verilmiş, nəticədə Amerikada həyatının böyük fotoşəkil panoraması yaradılmışdır 1957-ci ildə bu səfərdə o, təxminən 28000 fotoşəkil çəkdirdi, bunların 83- ü Frankın The Americans kitabına daxil edildi. The Americansı 20-ci əsrin ən nüfuzlu fotoqrafiya kitablarından biri sayırlar ki, bu da yeni bir fotoşəkili meydana gətirdi. Amerikalı nəşrə ön söz yazan şair və yazıçı Cek Keruak olmuşdur. 1958-ci ildən bəri Frank, kino sahəsində aktiv bir şəkildə işlədi. Bir neçə istisnadan biri 1972-ci ildə nəşr olunan kitabı idi. 1990-cı və 2000-ci illərdə bir sıra yeni foto kitablar hazırlayıb.
Yaradılış tarixi
1955-ci ildə Robert Frank təqaüd aldı. O, Franka Amerika səfəri üçün fürsət verdi. Ford avtomobillərində həyata keçirilən səyahət nəticəsində təxminən 28000 çərçivə yaradıldı, bunlardan 83-ü "Amerikalılar" kitabının nəşri üçün seçildi. Layihələrin yaxınlığını vurğulamaq məqsədilə, Frank kitabın nəşr olunduğu zaman örtüyü hazırlamaq üçün bənzər bir format və oxşar prinsiplərdən istifadə etmişdir. Kitabın ilk nəşri 1958-ci ildə Robert Delfairin nəşriyyatında Fransada nəşr olunmuşdur. İlk Amerika nəşri 1959-cu ildə reallaşmışdır — bu nəşrin mətni şair və yazıçı Cek Keruak tərəfindən yazılmışdır. Bu kitab çınqıl ideologiyasına yaxın ideyaları dəstəklədi və Cek Keruak Yolda (1957) romanında bir sıra semantik kəsişmələr tapdı. Romanda müəyyənləşdirilmiş və beatnik fəlsəfəsinin əsərlərindən birinə çevrilməyən qeyri-konformizm, amerikalılar Robert Frankın əsası idi. Amerikalıların fotoqrafiya tərzi 20-ci əsrin orta və ikinci yarısının, xüsusilə Diana Arbüs və başqalarının əksəriyyətinin fotoqraflarına təsir göstərmişdir. Əslində, amerikalıların görünüşü sənədli fotoqrafiya vəziyyətinin dəyişməsinə gətirib çıxardı və bədii bir fenomen olaraq tanınmasına kömək etdi. Robert Frank amerikalılar sənədli fotoqrafiya üçün klassik bir nümunə hesab olunurlar.
Nəşrlər
1969.
Qafqazın bu tərəfinin xəbəri (qəzet)
"Qafqazın bu tərəfinin xəbəri" (qəzet)— 1845-ci ildə Tiflisdə Azərbaycan dilində nəşr olunan qəzet.
Haqqında məlumat
"Zaqafqazski vestnik" qəzeti nəşr olunanda Rusiyanın Qafqaz əmirliyi bu qəzetin də yerli dillərdə nəşrinin vacibliyini nəzərə almışdı. "Zaqafqazski vestnik"in Azərbaycan dilində nəşr olunan vərəqi "Qafqazın bu tərəfinin xəbəri" adlanırdı və o, 1845-ci ildə işıq üzü gördü. Tədqiqatçı A.Z.Abramişvili həmin qəzetin birinci nömrəsini arxivdən aşkarlayaraq, foto-surətini mətbuatda çap etdirmişdir. Həmin foto-surətdən və müəllifin verdiyi məlumatdan aydın olur ki, "Qafqazın bu tərəfinin xəbəri" qəzeti 1845-ci ildə nəşr edilmişdir.
Qəzetin redaktoru Platon İoseliani, tərcüməçisi Babacan Lazarev olmuşlar.
Qəzetdə dərc olunan məqalələr
Qəzetin birinci nömrəsində ilk səhifədə senatın fərmanının bir hissəsi dərc edilmişdir. Fərmanda göstərilir ki, “hərgah mənzilbəmənzil gönədrilən məhbuslar yolda fövt olalar, lazımdır ki, vilayət hakimləri onları dəfn etsinlər”. Fərmanda dəfn xərcinin ödənilməsi, qəza məhkəmələrinin və hərbi hissələrin bu məsələ ilə əlaqədar vəzifələri qeyd olunmuşdur. Həmin səhifədəki başqa bir yazıda Qara dənizin şərqində, Kuban və İnqur çaylarının arasındakı gömrükxanalarda vergisiz mal gətirməyə izin verildiyi bildirilir.
Qəzetin ikinci və üçüncü səhifələrində girov qoyulmuş evlər, dükanlar haqqında, əmlakı müsadirə ediləcək adamlar haqqında məlumatlar, elanlar dərc olunmuşdur. Dör- düncü səhifədə malların qiyməti və xarici ölkələrə köçüb gedənlərin siyahısı verilmişdir.
Bu materiallardan görünür ki, "Qafqazın bu tərəfinin xəbəri" rəsmi dövlət məlumatlarını verən, fərmanları, qərar və qanunnamələri yayan bir orqan idi.
Mövzulardan göründüyü kimi "Qafqazın bu tərəfinin xəbəri" də çarizmin Qafqazda, məxsusi olaraq Azərbaycanda yeritdiyi siyasəti xalqa çatdırır, müstəmləkəçilik məqsədləri daşıyırdı. Qraf Paskeviçin maarif nazirinə göndərdiyi bir təliqədə qəzet-vərəqənin siyasi məzmunu aydın görsənir:
Bu iş lazımlı məlumatı və mədəni xalqların fikirlərini əhali arasında yaymaqla burada çox yayılan yalanları və zərərli şayiələri aradan qaldırmağa imkan yaradacaq və bu nöqteyi-nəzərdən bizim üçün faydalı olacaqdır.
Qəzetin nəşrinin dayandırılması
Dəqiq olmayan məlumata görə "Qafqazın bu tərəfinin xəbəri" qəzeti 1846-cı ildə bağlanmışdır.
Pirbala (Mərənd)
Pirbala - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 858 nəfər yaşayır (249 ailə).
Follas novas
thumbnail|"Follas Novas"ın ilk səhifəsi "Follas Novas" — qalisiyalı şair Rozalio de Kastro tərəfindən 1880-ci ildə yazılmış və nəşr olunmuş şeirlər toplusu.
Haqqında
Əsər Kastronun Qalisiya dilində ikinci və son belə əsəri olmuşdur. Əsas şeirlər şair Simakas şəhərində yaşayarkən 1869-1870-ci illərdə yazılmışdır, amma şeirlərin çoxu 1870-ci illərdə qələmə alınmış və qəzetdə çap olunmuşdur. Bu əsər Qalisiya intibah dövründə (XIX əsr) qalisiya ədəbiyyatında ən əhəmiyyətli əsərlərdən biridir.
"Follas Novas" Kastronun həyatını əks etdirir. Bundan əvvəl Rozalio de Kastro 1863-cü ildə "Cantares gallegos" adlı ilk Qalisiya dilində şeirlər toplusunu və kastilya dilində "En las orillas del Sar" adlı romanını yazmışdır. "Follas Novas"da qadına verilən qiymət və qalisiyalıların iqtisadi problemlərə görə köç etməsi tərənnüm edilmişdir. Şeirlər toplusunun son hissəsi olan "As viuvas dos vivos e as viuvas dos mortos" ərləri iqtisadi problemlər üzündən ölkəni tərk edən qadınlar haqqındadır. Əsərin önsözündə Kastro nəşriyyat işinin Kubadakı Qalisiya cəmiyyəti tərəfindən dəstəkləndiyini qeyd etmişdir.
Qumtəpə (Marağa)
Qumtəpə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 190 nəfər yaşayır (40 ailə).
Birinci Yüzbaşılı
Birinci Yüzbaşılı — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Xındırıstan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Birinci Yüzbaşılı Ağdam rayonu-nun Xındırıstan inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ düzündədir. Keçmışdə Yüzbaşılı adlanan bu kənddən XIX əsrdə başqa bir yaşayış məntəqəsi (İkinci Yüzbaşılı) ayrıldıqdan sonra kənd Birinci Yüzbaşılı adlandırılmışdır.
Mobbinq
=== “Mobbing” – latınca “mobile vulgus”dan gəlir. İngiliscə “mob” hücum etmək, narahat etmək mənasınadadır. “Mobbing” termin olaraq dilimizə psixoloji terror, şiddət və ya zorakılıq olaraq tərcümə edilir. Bu yazıda psixoloji şiddət “mobbing” sözünün dilimizdəki qarşılığı olaraq qəbul edilmişdir. === “Mobbing” sözü ilk dəfə uşaqların bir-birləri ilə kobud münasibətlərini təsvir etmək üçün istifadə edilmişdir. 1950-1960-cı illərdə iş yerlərində aparılan araşdırmalar, mobbingin təkcə uşaqlar arasında yaşanmadığını ortaya qoydu. Mobbing emosional bir hücumdur. Yaşından, irqindən, cinsindən asılı olmayaraq pis davranış yolu ilə istənilən şəxsə yönəlmiş təcavüzdür.
Psixoloji şiddət anlayışı ilk dəfə Dr. Hayns Leymann tərəfindən 1984-cü ildə istifadə edilib. Şəxsin iş həyatından kənarlaşdırılması üçün qəsdən edilir. İnsanın hörmətsiz, alçaldıcı, təhqiramiz rəftar, hörmətsiz ittihamlara məruz qalması ilə başlayır. İşəgötürən, qarşı tərəfin sosial nüfuzunun azaldılmasına yönəlmiş təcavüzkar bir mühit yaratmaqla, təhqir və istehza ilə işini tərk etməyə çağırır. Bir araşdırmaya görə, qeyri-kommersiya təşkilatlarında, məktəblərdə və səhiyyə sənayesində mobbing daha çox görülür. Yüksək işsizlik dərəcələrinə görə işçinin dəyərsiz sayılması mobbinqin artmasına səbəb olur.
ABŞ-da aparılan araşdırmalarda işləyən '''kişilərin 15%-i, qadınarın isə düz 41%-i psixoloji şiddət qurbanıdır. Leymann, İsveçdəki intiharların 15% -nin mobbingdən qaynaqlandığını söyləyir.'''
Psixoloji şiddətin növləri :
1.     Yuxarıdan aşağıya doğru olan mobbing bir rəhbərin tabeçiliyindəki işçilərinə qarşı tətbiq etdiyi davranışların məcmusudur. Onlar sahib olduqları təşkilati güc vasitəsilə işçilərə təzyiq göstərərək işçiləri təşkilatdan. kənarlaşdırmaq məqsədi güdürlər. Bunun bir çox səbəbi ola bilər:
2.     Aşağıdan yuxarıya doğru olan mobbing tabeçilikdəki işçilərin rəhbərlərinə qarşı fərdi ya da qrup şəklində hərəkət edərək tətbiq etdikləri davranışları təşkil edir.
3.     Üfüqi psixoloji təzyiq - eyni səviyyədə və ya eyni hiyerarxik qrupda olanların bir-birlərinə qarşı tətbiq etdikləri davranışların təşkil edir. Məsələn: bərabər şərtlər altında çalışan işçilərin paxıllığı, eyni vəzifədəki işçilərin maraqlarının toqquşması, şəxsi narazılıqları, eyni mövqedə olanlar arasındakı rəqabət.
Zorbalıq (Bullinq) zamanı hədəf şəxsə fiziki ziyan, sözlü ziyan, mənəvi ziyan verilə bilər. Bu cür davranışların rasionallaşdırılması bəzən sosial sinif, irq, din, cinsiyyət, cinsəl yönəlim, görünüş, davranış, bədən dili, şəxsiyyət, etibar, soy, güc və ya bacarıq fərqliliklərini əhatə edir. Zorbalıq bir qrup tərəfindən edilirsə ona mobbinq deyilir.
Təbii ki, psixoloji şiddətə məruz qalan insanlar bununla mübarizə aparmalıdır. İlk əvvəl bu təzyiqi göstərən şəxslərlə danışmalıdır. Faydası olmadığı halda rəhbərlərinə sıra ilə bildirməlidir Hazırladı. Hüseyn Alıyev
ColorBrain:https://colorbrainscience.wordpress.com/ (Bullinq https://colorbrainscience.wordpress.com/2020/05/15/bullinq-n%c9%99dir/ )
Aslanik (Salmas)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə‎ 527 nəfər yaşayır (92 ailə).
İkinci Ümumqazax Qurultayı
İkinci Ümumqırğız Qurultayı və ya İkinci Ümumqazax Qurultayı("İkinci Ümumqazax Qurultayı" adı 1936-cı ildən sonra, qazax etnosunun müəyyənləşməsindən sonra istifadə olunmağa başladı, Екінші жалпықазақ съезі) — 5 (18) dekabr — 13 ( 26 ) dekabr 1917-ci ildə Rusiya imperiyasının Orenburq şəhərində türk xalqlarının (əsasən Mərkəzi Asiya) keçirdikləri qurultay. Qurultayda 1917-ci il inqilabından sonra Türkistanda yaşayan xalqların neçə yaşayacaqları, hansı idarəetmə formasından istifadə edəcəkləri, kimlərlə ittifaqa girəcəkləri müzakirə edilmişdir. Qurultayın nəticələrinə görə bir neçə mühüm qərarlar qəbul edilmişdir. Onlrdan ən əsası Alaş muxtariyyətinin yaradılması olmuşdur. Qurultay iştirakçılarının çoxu represiyaya məruz qalmışdılar.
Tarixi
Rusiyada 1917-ci il Bolşevik çevrilişindən sonra siyasi vəziyyət gərginləşmişdi. Ölkə vətəndaş müharibəsinin astanasında idi. Belə vəziyyətdə Rusiya imperiyasına daxil olan türk xalqları mövcud siyasi vəziyyəti müzakirə etmək üçün ümümtürk qurultayı keçirməyi qərara aldılar. Quriltayda iştirak etmək üçün bütün Türkistanda yaşayan xalqların nümayəndələrinə dəvət göndərildi. Həmin dövrdə Türkistanın bütün şimal torpaqlarında yaşayan türklərə qırğız deyildiyindən, yığıncaq Ümumqırğız Qırğız Qurultayı adlandırılmışdı. Bundan əvvəl isə 1917-ci il fevral inqilabından sonra 21-28 iyulda Orenburqda Birinci Ümumqırğız Qurultayı baş tutduğundan, bu tədbirdə İkinci Ümumqırğız Qurultayı adını aldı.
Qurultayın əsas məqsədi Türkistanda olan xalqların neçə yaşayacaqları, hansı idarəetmə formasından istifadə edəcəkləri, kimlərlə ittifaqa girəcəklərini müzakirə etmək idi. Qurultayın nəticələrinə görə bir neçə mühüm qərarlar qəbul edildi.
Qurultaydan əvvəl Türkistanı təmsil edəcək tərəflər arasında ciddi fikir ayrılığı yox idi. Lakin qurultayın gedişində müəyyən sol yönümlü partiyalar fərqli mövqe nümayış etdirməyə başladılar. Lakin bu da Qurultayın əsas məqsədlərinə və nəticəsinə təsir edə bilmədi.
Keçirilməsi
Qurultayın işində Türkistanın müxtəlif bölgələrindən 200-dən çox nümayəndə iştirak edirdi. Tədbirə “Sarıarka”, “Uran”, “Birlik tuy” (بىرلىك تۋى, "Birlik bayrağı"), “Tirşilik” qəzetlərinin və müxtəlif təşkilatların nümayəndələri gəlmişdirlər. B.Kulmanov (sədr), Əlxan Bökeyxan, Xəlil Dusmuhəmmədov, A.Kenesarin, T.Karaşev qurultayın rəyasət heyətinə seçildilər. Qurultayda mühüm qərarlar Alaş muxtariyyətinin, Alaşorda Xalq Şurasının, yerli uyezd məclislərinin yaradılması haqqında verildi. Aqrar, qida məsələləri, təhsil, mədəniyyət, din vəzifələri nəzərdən keçirildi. J.Akbayev xalq milis (könüllü) dəstələrinin yaradılması təklifini irəli sürdü. Sırdərya bölgəsindəki qazaxların (Türkistan muxtariyyətinə qoşulma məsələlərinə dair) qurultayının keçirilməsi və buna B.Kulmanov, T.Kunanbayev, M.Dulatovun nümayəndə kimi göndərilməsinə qərar verildi. Qurultayın əsas siyasi vəzifəsi Qazaxıstan ərazisində Alaş Muxtariyyətinin, milli silahlı birləşmələrin (26,5 min nəfər) bolşeviklərə qarşı mübarizə aparmaq və onları antisovet siyasi qüvvələrlə birləşdirmək idi.
Qazaxlar arasında, Alaş Orda partiyasının yeganə siyasi rəqibi, hədəfləri olduqca qəribə olsa da, Alaş partiyasının hədəflərindən çox da fərqlənməyən, lakin qısa müddətdə bolşeviklərin müttəfiqlərindən birinə çevrilən və 1917-ci ilin dekabrında təsis məclisinə namizədliyini irəli sürən "Uç Jüz" partiyası idi. Bu namizədlərdən biri də Saken Seyfullin idi. Sarı-Arka qəzeti bu seçkilərin nəticələrini dərc etdi. Petropavlovsk uyezdində Alaşa 26.814 səs verildi, "Uç Juz" yalnız 36 səs aldı. Semipalatinsk bölgəsində Alaş 58.300, "Üç Juz" - yalnız 1, Omsk uyezdində də nəticələr oxşar idi - Alaşa 16.200 və 300 səs - "Üç Juz" üçün verilmişdi. Seçkilərin uğursuzluğundan sonra "Üç Juz" partiyası bolşevik proqramını qəbul etdiyini elan etdi. O, qazaxları Alaşın muxtariyyət tələbini rədd etməyə, gəncləri Alaşın yaratdığı milislərə verməməyə, onlara bir qəpik pul ianə etməməyə çağırdı.
Belə şaraitdə və 1917-ci il Oktyabr inqilabından sonra mövcud olan vəziyyətə dair fəaliyyət proqramı hazırlamaq üçün, II Ümumqazax Qurultayı keçirmək qərarı alındı. 1917-ci il dekabrın 5-13-də Orenburq şəhərində keçirilən II Ümumqazax Qurultayında qazaxların neçə yaşayacaqları, hansı idarəetmə formasından istifadə edəcəkləri, kimlərlə ittifaqa girəcəkləri geniş müzakirə olundu. Türkistanın hər yerindən nümayəndə heyəti onun işində iştirak etdi. Qurultaya Bukey quberniyası (keçmiş Bökey Ordası), Ural, Turqay, Akmola, Semipalatinsk, Yeddisu, Sırdərya, Fərqana, Səmərqənd, Zakaspiysk vilayətlərindən, Altay quberniyasından və Amudarya torpaqlarından və qırğız mahallarından nümayəndələr qatılmışdılar. Dəvət olunanlar arasında yeni yaradılan Türkistan muxtariyyətinin baş naziri Mustafa Çokay da var idi. Qurultay Əlixan Bökeyxan, Əhməd Baytursunov, Miryaqub Dulatov, habelə İ.Omarov, S.Kadırbayev, S.Dosşanov tərəfindən təşkil edilmişdi. B.Kulmanov qurultayn sədri seçilmişdi.
Qurultayın açılışında, nümayəndə heyətləri, əsasən Türkistanın cənubunun aclıq içində olduğunu söyləyərək açıqlamalar verdilər. Onlar insanların çaşqınlıq içində olduğunu, yerli hakimiyyət orqanlarının nizam-intizamı bərpa edə bilmədiyini bildirdilər. Bu xaişləri qətnamənin birinci bəndi olaraq müzakirə edən qurultay, "xalqı partiya mübarizəsinə son qoymağa və birləşməyə" çağırdı.
Əsas məsələlər
Qurultayda əsas məsələ muxtariyyətin yaradılması idi. Əlixan Bökeyxan muxtariyyət haqqında məruzə etdi. Onun məruzəsi və Qazaxıstan muxtariyyəti məsələsi xüsusi komissiyaya təqdim edildi. Komissiya adından X.Qabasov çıxış etdi. Hesabatı müzakirə etdikdən sonra, faktı nəzərə alaraq:
Qəbul edilən qərarlar
Qurultay yekdilliklə Qırğızıstan bölgələrinin Muxtariyyətinin qurulmasına və ona "Alaş" adı verilməsinə qərar verdi. . Ardınca çoxluğun səsverməsi ilə Alaş Orda Muxtariyyatının qurulduğu elan edildi. 25 üzvdən ibarət müvəqqəti bir xalq məclisi quruldu, onlardan 10 yeri ruslara və bölgənin digər xalqlarının nümayəndələrinə verildi.'. Daha sonra Alaş-Kala adlandırılan Semipalatinsk, paytaxt seçildi.
Böyük Həmyə
Böyük Həmyə — Azərbaycan Respublikasının Siyəzən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
İkinci Ümumqazax Qurultayı
Qəbul edilən qərarlar
Yeni qurulan hökumətin rəhbərliyinə Əlixan Bökeyxan seçildi. Qurultay Sovet hakimiyyətini tanımamağa qərar verdi. Qırmızı Ordunun Qırğızların ərazisinə girməsi vəziyyətində onu dəf etmək üçün öz milli ordusunu yaratmağa qərar verildi. Əlixan Bökeyxan və onunla həmfikir olanlar Başqırt-Tatar və Kokand Muxtariyyatı ilə birliktə hərəkət etməyi qəbul etmədi. Lakin yeni qurulan hökumətin yetərincə kadrı, ordusu olmadığından qazaxların yaşadığı böyük bir ərazini yeni qaydalarla idarəetmək mümkün olmur. Təsis məclisinin çağırılmasından və Rusiyada dünya dövlətləri tərəfindən tanınmış hökumətin qurulmasından əvvəl "Alaş-Orda" Ümumqırğız Müvəqqəti Xalq Şurası vasitəsilə qırğızların muxtar özünüidarəetməsinin dərhal həyata keçirilməsinə başlamaq təklif edildi. .
Böyük Həmyə
Əhalisi
Əhalisinin sayı 3000 nəfərdir.
Tarixi
Böyük Həmyə Siyəzən rayonunun Həmyə inzibati ərazi vahidində kənd. Samur-Dəvəçi ovalığındadır. Keçmış adı Ərəb Həmyə olmuşdur. Həmyə ərəb dilindəki həmyun sözündən olub, "himayə müdafiə edən" deməkdir. Böyük fərqləndirici sozdur. Ərəb həmyə indiki Həmyə kəndi nadir qulu əfşar zamanında Şamaxı şəhərindən köçürülmüşdür səbəbi burada ərəblərin hökmranlığına Şirvanşahlar dövlətinə son qoymaq və əsarətdən çıxmaq olmuşdur ərəb həmyə yəni ərəb himayəçisi müdafiəçisi yəni ərəb ordusunu məğlub etməkdir ərəb həmyə ərəbistandan xilafət zamanı Suriyanın şam şəhərinə islamı yaymaq üçün köç etmiş oradan isə Azərbaycanın bu ərazilərinə axın etmişdir paytaxtı isə Şamaxı olmuşdur məhz Şamaxı şəhərinin anlamı isə bu nəzəriyədən götürülmüşdür Şam şəhərinin axını ərəb və qeyri ərəblərin köçməsilə əlaqədardır.Ulu baba əcdad qan qohumları isə Şamaxı şəhərindəki həmyə kənd sakinləridir
Oşima yarımadası
Osima — Hokkaydo adasının cənub-qərbində yerləşir. Yarımada Kuromasunay çökəkliyinin cənubunda yerləşir. Ərazidə Sussu və Osyamambe yaşayış məntəqələri vardır. Yarımadanın şərqində Utiura körfəzi, qərbində isə Yapon dənizi onun sahillərini yuyur. Çökəklikdən cənubda çoxlu sayda vulkanlar vardır. Onlardan ən irisi Yotey, Komaqake və Esandır. Yarımadanın vənubunda Sanqar boğazı yerləşir.
Yarımadanın ərazisi dağlıqdır. Osima dağları Honsü adasında yerləşən Ou dağlarının adını təşkil edir. Burada ən iri düzənlik Hokodate düzənliyidir ki, oda Ono çayının axdığı ərazidir. Əsasən Fıstıq meşələri geniş yayılıb.
Yarımadada yaşayan əhalinin əsas məşğuliyyəti balıqçılıq və kənd təsərüffatıdır. İnzibati cəhətdən Osima vilayətinin ərazisində yerləşir.
Bozdağlar
Bozdağları - İzmir, Manisa və Aydın əyalətlərində yerləşən bir dağ silsiləsidir. Qədim zamanlarda Tmolos adlanırdı. Bozdağları Egey regionunun ən böyük dağ silsiləsidir. Bozdağları silsiləsi dəniz səviyyəsindən 2000 metr yüksəklikdə yerləşir. Bozdağları cənub-şərqə doğru getdikcə yüksəklik artır. Silsilə qərbdən Nif zirvəsindən (1510 m) başlayaraq, Göygədik zirvəsi (1250 m), Kəldağ (1372 m), Çatmadağ (1470 m), Alaşəhir ovalığına kimi uzanır. Ən yüksək zirvəsi Honaz dağıdır hündürlüyü 2159 metrdir.
İstinadlar
Türkiyə Fiziki Xəritələr Toplusu.2014.
Macica Serbska
Macica Serbska (Maśica Serbska) — Sorbların elmi birliyidir. Bu Sorb tədqiqatlarını təşviq etmək və Sorblar və onların mədəniyyəti haqqında bilikləri yaymaq məqsədi daşıyır. 1847-ci ildən fəaliyyət göstərən Sorbların ən qədim mədəni və ictimai təşkilatıdı. Bu, hələ də fəaliyyət göstərən ən qədim Sorb birliyidir.
Tarixi
Macica Serbska 1847-ci ildə Bautzen şəhərində sorb ədəbiyyatının inkişafı klubu və sorb elminin inkişafı mərkəzi kimi təsis edilmişdir. Cəmiyyətin yaradıcıları arasında sorb yazıçıları Handrij Zejler, Yan Arnost Smoler və pedaqoq Korla Yan Smoler var idi. Tarixinin ilk dövründə Sorb Vətəninin üzvləri əsasən dil məsələləri, Sorb tarixi, ədəbiyyatının, folklorunun və demoqrafiyasının öyrənilməsi ilə maraqlanırdılar. 1847-1937-ci illərdə təşkilat ildə bir dəfə " Časopis Maćicy Serbskeje " jurnalını nəşr etdirirdi. 1867-ci ildə Pređenak adı altındaMacica Serbska nəşr olundu. Şərqi Prussiyadakı inqilabi hərəkatlardan sonra 1848-ci ildə Macica Serbska üzvləri Sakson məhkəməsinə müraciət edərək məktəb sistemində tədrisdə alman dili ilə yanaşı sorb dillərinə də bərabər hüquqlar verilməsini tələb etdilər. 19-cu əsrin ikinci yarısında Macica Serbska vahid sorb yazısının yaradılmasında və birləşməsində mühüm rol oynamışdır. 1880-ci ildə Kottbus şəhərində Macica Serbska Aşağı sorb şöbəsi yaradıldı. 19-cu əsrin ikinci yarısında təşkilatın üzvlərinin maksimum sayı 191 nəfər idi. 1905-ci ildə təşkilatın 206 üzvü var idi. Hal hazırda təşkilat 108 ilkin şöbə, 6 rayon, 5 şəhər və 3 müstəqil şöbədən ibarət olub. 1904-cü ildə Bautzendə arxiv materiallarının toplanması və sorb kitabxanasının formalaşması ilə məşğul olan Sorb Evi açıldı. Sorb evi müxtəlif icma toplantıları və mədəni tədbirlər üçün də istifadə olunurdu. 1937-ci ildə nasistlər hakimiyyətə gəldikdən sonra Macica Serbska fəaliyyəti tamamilə qadağan edildi. 1941-ci ildə təşkilatın əmlakı müsadirə edildi. Serb evi 1945-ci ildə hərbi əməliyyatlar zamanı tamamilə dağıdılıb. Cəmiyyətin fəaliyyəti İkinci Dünya Müharibəsi başa çatdıqdan dərhal sonra bərpa edildi. Cəmiyyətin üzvləri əsasən dil və tarixi məsələlərlə məşğul olurdular. Daha sonra Macica Serbska müstəqillikdən məhrum edilərək Domovina təşkilatına bağlandı. Macica Serbska 1951-ci ildə Sorb İnstitutunun yaradılmasının təşəbbüskarı oldu. 1991-ci ildə Macica Serbska Domovinadan ayrıldı. Hal-hazırda Macica Serbska Sorb mədəniyyətinə dair müxtəlif konfranslar təşkil edir və sorb ictimai xadimlərinin və fəallarının fəaliyyətini dəstəkləyir. Hazırda Macica Serbska Şurası dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan 22 nəfərdən ibarətdir. Hər il Baş Assambleya Pasxadan sonrakı ilk şənbə günü Bautzendə toplanır.
Elbrus Cəfərov
Elbrus Mahmud oğlu Cəfərov — İstanbul Texniki Universitetinin Aero-Kosmik fakültəsinin kafedra müdiri (1996 – indi), professor (1987). "Ən yaxşı ixtiraçı" (1981), Leninqrad Beynəlxalq Texnologiya Kibernetika Akademiyasının üzvü (1988),
Həyatı
Elbrus Cəfərov Azərbaycanda ilk dəfə olaraq "Dəyişən quruluşlu avtomatik sistemlər" laboratoriyasını yaratmışdır. 1972-ci ildə "Kəsilmiş prosessorların çoxquruluşlu sistemlərinin idarə edilməsi" mövzusunda namizədlik, 1980-ci ildə isə Moskva şəhərində doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
1984–1996-cı illərdə Azərbaycan Texniki Universitetində Avtomatika və robot-texnika kafedrasına rəhbərlik etmişdir. Robottexniki sistemlər ixtisasını Azərbaycanda ilk dəfə Elbrus müəllim açmışdır. O, 1987-ci ildə SSRİ AK tərəfındən professor adını almış və bir il sonra Leninqrad Beynəlxalq Texnologiya Kibernetika Akademiyasının üzvü seçilmişdir.
Elbrus Cəfərov bir çox ölkələrin elmi konfranslarında 200-dən çox elmi məqalələri ilə çıxış etmişdir. Keçmiş SSRİ dövründə 27 ixtiranın şəhadətnaməsini almışdır. Elə ona görə də, 1981-ci ildə ona SSRİ cihazqayırma sənayesinin "Ən yaxşı ixtiraçı" rütbəsi verilmişdir.
1993-cü ildən Çinin dövlət universiteti Beyhanq Universitetində bir il dərs aparmış, universitetin fəxri professoru seçilmişdir.
Elbrus Cəfərov İstanbul Texniki Universitetinin professorudur. Beynəlxalq səviyyəli universitetin Aerokosmik fakültənin professoru kimi ingilis dilində fakültənin bakalavr, magistratura və doktorantura pillələrində bütün ölkələrdən gəlib təhsil alan tələbələr qarşısında fundamental ixtisas fənlərindən dərs aparır. Onun rəhbərliyi altında 10 nəfərdən çox professor, 100-dən artıq bakalavr, magistr hazırlanmışdır.
Onun ingilis dilində "Variable Structure Control and Time-Delay Systems" nəşr olunan kitabını dünya alimləri rəy verərək yüksək dəyərləndirmişlər. Kitab Aerokosmik fakültələr, kibernetika və tətbiqi riyaziyyat, avtomatika, robasot və robot-kontrol, magistr və doktorantura tələbələri, müəllim və araşdırmaçılar üçün nəzərdə tutulmuşdur. Həmin kitabı Dünya WSEAS Akademiyasının Amerika, Avropa, Avstraliya və Türkiyədəki ofislərindən şəxsi kitabxanaları zənginləşdirmək üçün sifariş edirlər.
Maraqlı faktlar
Elbrus Cəfərov ustad Aşıq Alının nəslindəndir. Muğamatı, aşıq yaradıcılığını çox sevir.
Bədii yaradıcılığı
Elbrus Cəfərovun 1995-ci ildə "Xəbər çata Ağrıdağa" şeirlər kitabı professor Camal Mustafayevin ön sözü ilə dərc olunub.
NGC 643B
NGC 643B, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Cənub Hidrası bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tahir Rüstəmov
Həyatı
Tahir Rüstəmov 1959-cu il oktyabrın 5-də Ağdam rayonunun Mahrızlı kəndində doğulmuşdur. 1983-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib təyinatla o vaxtkı Dövlət Teleradio Komitəsində işləməyə başlayıb. Ali təhsili fərqlənmə diplomu ilə, yüksək göstəricilərlə başa vurmuşdur. “Xəbərlər” baş redaksiyasında mövcud qaydaya uyğun olaraq kiçik redaktor kimi işə başlayan universitet məzunu 6 aydan sonra redaktor, 1 ildən sonra isə böyük redaktor vəzifəsinə irəli çəkilmişdi.
1991-ci ilin avqustunda Moskvada Qorbaçovla Yeltsinin “QKÇP” oyunu kollektivin “Kommunist” adından imtina etməsi ilə nəticələndi. Kommunist Partiyasının ləğvindən bir neçə gün, Azərbaycanın SSRİ-dən çıxmasından 50 gün, SSRİ-nin buraxılmasından 4 ay əvvəl “Kommunist” adı dəyişdirilib “Xalq qəzeti” qoyuldu. Onun bu dövrdəki analitik və polematik yazılarının əsas mövzusu Qarabağ müharibəsində qələbənin, cəmiyyətdə milli birliyin təmin edilməsi, dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi məsələləri idi.
Qəzetə keçəndən sonra da Tahir teleradio ilə əlaqələrini kəsmədi. Azərbaycan Televiziyasında “Kitab köşkü”, “Publisist studiyası” proqramlarının aparıcılarından idi. “Səhər” proqramında “Qəzetlərin xülasəsi”nin yaradıcısı və bir neçə il aparıcısı oldu. Radio proqramlarında ardıcıl olaraq aktual mövzulara münasibətini bildirib, səfər təəssüratlarını geniş dinləyici auditoriyasına çatdırıbdır. Bu gün də Tahirin səsi tez-tez ekrandan və efirdən eşidilir. Hazırda İstanbulda qurulmaqda olan ümumtürk musiqi kanalının Azərbaycan təmsilçisi də Tahir Aydınoğludur.
Turhan Feyzioğlu
Həyatı
Turhan Feyzioğlu Türkiyənin Kayseri şəhərində anadan olub. İbtidai məktəbi Kayseridə bitirdikdən sonra Galatasayar liseyində, daha sonra is və İstanbul Universitetinin Hüquq fakültəsində təhsil alıb. Böyük Britaniyada magistratura təhsili aldıqdan sonra Türkiyəyə qayıdıb və Ankara Universitetinin professoru olub. 1955-ci ildə o, Ankara Universitetinin Siyasi elmlər fakütləsinin dekanı seçilib. Həmçinin o, məktəbin bülletenində məqalələr yazmağa başlayıb, lakin onun məqalələri Demokrat Partiyası hökumətini qıcıqlandırıb və o istefa verib. 1960–1961-ci illərdə qısa müddətə akademik sahəyə qayıdaraq Ankarada Orta Şərq Texniki Universitetinin rektoru olaraq çalışıb, amma onun əsas maraq dairəsi siyasət olub.
Siyasi fəaliyyəti
1957-ci ildə o, siyasətə atılıb və Cümhuriyyət Xalq Partiyasının üzvü olub. Eyni ildə Sivas vilayətinin millət vəkili seçilib. 1960-cı ildə (ODTÜ-də işlədiyi müddətdə) təsis məclisində də çalışıb və I Gürsəl Kabinetində Təhsil Naziri təyin edilib. Daha sonra 1961-ci ildə keçirilən seçkilərdə öz bölgəsi olan Kayseri vilayətindən millət vəkili seçilib. O, ilkində dövlət naziri olaraq, ikincisində isə baş nazirin müavini kimi İsmət İnönünün iki hökumətində çalışıb. Turhan Feyzioğlu partiyada əsas simalardan biri olub, lakin 1965-ci ildən başlayaraq partiyanın əsas katibi Bülənd Ecevit İsmət İnönü tərəfindən dəstəklənən partiyada onun nüfuzuna xələl gətirməyə başlayıb. Turhan Feyzioğlu Bülənd Ecevitin "ortanın solu" şüarına qarşı mübarizə aparıb.
1967-ci il 12 mayda Turhan Feyzioğlu və onun parlamentdəki 47 tərəfdarı Cümhuriyyət Xalq Partiyasından ayrılıb Güvən Partiyası adlı yeni partiya yaradıblar. Yeni partiyanın sədri Feyzioğlu olub. 1971-ci ilin 29 yanvarında partiyanın adı dəyişdirilərək Milli Güvən Partiyası, 1973-cü il 4 mayda isə Respublikaçılar Partiyası adlandırılıb. Cümhuriyyət Xalq Partiyasından ayrılan başqa bir partiya isə Milliyyətçi Güvən Partiyasına birləşdirilib. Bu dəyişiklikdən sonra partiyanın adı Respublikaçı Güvən Partiyasına dəyişdirilib və Turhan Feyzioğlu Respublikaçı Güvən Partiyasında fəaliyyətini davam etdirib.
Respublikaçı Güvən Partiyasının fəaliyyəti 1980-ci ildə Turhan Feyzioğlunun Kayseri vilayətindən millət vəkili olan vaxtadək davam edib. Onun partiyası dəstəyini itirsə də, o, 2 dəfə iki dəfə koalisiya hökumətlərində baş nazirin müavini vəzifəsində xidmət edib: 1975-ci ildə Süleyman Dəmirəl kabinetində və 1978-ci ildə Bülənd Evevitin kabinetində. (Kabinet IV Dəmirəl və Kabinet III Ecevit).
Ailə həyatı
Turhan Feyzioğlu Leyla Cınqıllıoğlu ilə ailə həyatı qurub. Onların qızı Səidə Mehmet Buçukoğlu ilə evlənsə də, amma o, 1969-cu il iyulun 7-də Mətin adlı oğlunu dünyaya gətirdikdən iki saat sonra vəfat edib. Mətin nənə və babası tərəfindən övladlığa götürülüb Feyzioğlu soyadını alıb. O, cinayət hüququ professoru olub, 2013-cü il may ayında isə Türkiyə Vəkillər Kollegiyaları Birliyinin sədri seçilib.
Vəfatı
1980-ci ildən sonra Turhan Feyzioğlu, siyasətdən gedib. O, 1988-ci ilin 24 martında Ankarada 66 yaşında infaktdan vəfat edib.
Kitabları
Turhan Feyzioğlunun kitablarının siyahısı aşağıdakılardır. Onlardan beşi türk, biri isə fransız dilindədir.
•	Qanunların Konstitusiyaya uyğunluğunun təsadüfən yoxlanılması (1951)
•	Dövlət xadimi Atatürk (1963)
•	Atatürk ve Milliyətçilik
•	Türk Milli Mücadiləsinin və Atatürkçülüyün əsas prinsiplərindən biri olaraq Millət suverenliyi
•	Atatürk Yolu
•	Dahi xilaskar və yenilikçi Kamal Atatürk (Un Liberateur et un Modernisateur Genial Kemal Atatürk)
3-Nitroxlorbenzol
Fiziki xassələri
3-Nitroxlorbenzol normal şəraitdə açıq sarı rəngdə bərk kristalik maddədir. Suda praktiki olaraq həll olunmur, isti etanolda, dietil efirində, benzolda, xloroformda, buzlu sirkə turşusunda, karbon disulfiddə sərbəst həll olunur. Soyuq etanolda qismən həll olunur.
Alınması
Laboratoriya şəraitində 3-nitroxlorbenzolu 3-nitroanilinin diazotlaşdırılması reaksiyası ilə, ardınca Zandmeyer reaksiyasına uyğun olaraq diazonium qrupunun xlor atomu ilə əvəz edilməsi yolu ilə əldə edilir.
Sənayedə 3-nitroxlorobenzolun alınması qızdırılaraq nitrobenzolun katalitik xlorlanmasından istifadə olunur; katalizator kimi FeCl3, SbCl3 və ya I2 istifadə edilə bilər. Yekun məhsula başqa, rektifikasiya yolu ilə ayrılan 3-nitroxlorbenzol və dinitroxlorbenzolların izomerləri ə alınır.
Kimyəvi xassələri
Ammonoliz reaksiyasına daxil olur, lakin 2- və 4-nitroxlorbenzollardan fərqli olaraq, 200 °C-yə qədər qızdırmaqdan və 30-40 atmosfer təzyiqdən daha ağır şərtlər tələb olunur.
Tətbiqi
3-Nitroxlorbenzol əsasən soyuq boyamada istifadə olunan 3-nitroanilin, həmçinin boyaların, dərman preparatlarının istehsalında ara məhsul olan 3-fenilendiaminin sintezi üçün istifadə olunur.
Toksikliyi
3-Nitroxlorobenzol güclü hemo- və neyrotoksindir.Zəhərli təsirinə görə nitrobenzolla oxşardır və toksidermiyaya səbəb ola bilər. Nəfəs aldıqda və ya udulduqda aşağıdakı simptomlar meydana gəlir: dodaqların, dırnaqların və dərinin göyərməsi, baş ağrısı, başgicəllənmə, ürəkbulanma və qıc olma. Gözə düşdükdə qızartıya səbəb olur. Dəri vasitəsilə daxilə keçir.
Əmirabad (Mərənd)
Əmirabad - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 131 nəfər yaşayır (28 ailə).
Orta Qərvənd
Orta Qərvənd — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Qərvənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Kənd cəbhə bölgəsinə çox yaxın yerləşdiyindən erməni əsgərləri buranı tez-tez atəşə tutur. 2011-ci il martın 8-də Ağdamın işğal olunmuş Şıxlar kəndi istiqamətində erməni snayperi Orta Qərvənd kənd sakini, doqquz yaşlı azərbaycanlı Fariz Bədəlova atəş açıb. Uşaq başından yaralanıb və xəstəxanaya aparılarkən dünyasını dəyişib.
Quşqayası (Marağa)
Quşqayası — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 137 nəfər yaşayır (27 ailə).
Cəbrayıl Qəhrəman
Qəhrəmanov Cəbrayıl İsmayıl oğlu (1 sentyabr 1958, Laçın rayonu, Güləbird kəndi) ― pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru (2001), fizika metodikası üzrə alim, şair, yazıçı-publisist, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (2016), "Bilik" tədris mərkəzinin direktoru.
Həyatı
Cəbrayıl Qəhrəman 1 sentyabr 1958-ci ildə Laçın rayonunun Güləbird kəndində anadan olmuşdur. O, 1975-ci ildə Güləbird kənd orta məktəbini, 1981-ci ildə isə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsini bitirmişdir. 1981–1991-ci illərdə Güləbird kənd orta məktəbində fizika müəllimi və təlim-tərbiyə işləri üzrə direktor müavini vəzifələrində çalışmışdır.
Cəbrayıl Qəhrəman 1992-ci ildə Laçının işğalından sonra Bakı şəhərində məskunlaşmışdır. O, 1993–1998-ci illərdə Bakı şəhərində fəaliyyət göstərən 34 saylı Laçın tam orta məktəbində fizika müəllimi işləmişdir. 1995-ci ildən Elmi Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunun(indiki Təhsil Problemləri İnstitutu) dissertanturasına daxil olmuşdur.
1995–2000-ci illərdə orta məktəbdə fizika müəllimi işləməklə yanaşı, elmi-tədqiqat işləri aparmış və 2000-ci ildə pedaqoji elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 1998-ci ildən Laçın rayon 6 saylı tam orta məktəbinə fizika müəllimi təyin edilmişdir. Cəbrayıl Qəhrəman 1998-ci ildə "Bilik" tədris mərkəzini təsis etmiş, hal-hazıra kimi həmin tədris mərkəzinə rəhbərlik edir.
Ailəsi
Cəbrayıl Qəhrəman ailəlidir. İki oğlu, üç qızı var.
Yaradıcılığı
Cəbrayıl Qəhrəman 1981–1992-ci illərdə rayon qəzetində (Laçın) ədəbi-bədii, publisistik yazılarla çıxış etmişdir. 1995–2020-ci illərdə respublikanın müxtəlif jurnal ("Azərbaycan məktəbi", "Fizika, riyaziyyat və informatika tədrisi", "Düşüncə", "Təhsil, mədəniyyət, incəsənət", "El sözü") və qəzetlərində ("Azərbaycan müəllimi", "Təhsil problemləri", "Elm və təhsil", "Respublika", "Ədalət", "525-ci qəzet", "Şərq","Xalq cəbhəsi", "Türk dünyası", "Zəngəzur", "Açıq söz", "Laçın", "Pillələr", "Qanun və məmur") 50-dən çox elmi, metodiki, publisist məqalələri, həmçinin esse və şeirləri çap olunmuşdur.
Ame-no-Vakahiko
– Yaponiya mifologiyasında buğda tanrısı. Şintoizmə görə Ama-tu-Kunitamanın oğludur və itaətsizliyi ilə tanınır. Cənnətdən ona verilmiş əmrləri yerinə yetirməməsi onun ölümünə səbəb olmuşdur. Xəyanətinin səbəbi Yaponiya torpaqlarını tanrıların yaşadığı yerdən üstün tutmasıdır.
Mifologiya
Bunun üçün əraziyə Ame-no-Hohi və onunla birlikdə yer tanrısı Opo-Kuni-Nusino da göndərilir. Lakin o, heç vaxt cənnətə hesabatını göndərmir. Üç il sonra Amaterasu bütün tanrıları bir araya toplayaraq başqa qəhrəman tanrı seçməyə qərar verir və missiya Ame-no-Vakahikoya verilir. Tanrılar ona maralkəsən yay və cənnət lələklərinə malik, hədəfini dəqiqliklə vuran oxlar verirlər. Lakin Ame-no-Vakahiko Bərəkətli Qamışlıq Düzənlikləri Torpaqlarının təbii gözəlliyindən və təbiət möcüzlərindən çox təsirlənir. Sehr və tibb tanrısı Okuninuşinin qızı olan Şitatera-himeyə aşiq olur və onunla evlənir.
Ame-no-Vakahiko bu torpaqlarda çox xoşbəxt olur və Bərəkətli Qamışlıq Düzənlikləri Torpaqları özünə saxlamaq üçün plan fikirləşməyə başlayır. Planı əsl idarəçinin gəlişini yubatmaq və tanrılara hesabat verməmək idi.
Ölümü
Səkkiz il keçdikdən sonra tanrıların səbri daşır. Tanrılar yenidən toplanırlar və Omopi-Kane çıxış yolu kimi Naki-Me adlı qırqovulu göndərməyi təklif edir. Quş cənnətdən enərək Ame-no-Vakahironun qapısının yanında dayanan müqəddəs Katura ağacının üzərinə qonur və "Niyə səkkiz ildi ki, qayıtmırsan?" sualını verməyə başlayır. Ame-no-Vakahikonun həyat yoldaşı quşun şər gətirəcəyi barədə xəbərdarlıq edir. Ame-no-Vakahiko cənnət yayını götürərək oxlarının biri ilə quşun düz ürəyindən vuraraq onu öldürür. Lakin ox quşdan keçərək cənnətə qayıdır və oxu müdrik səma tanrısı Takami-Musubi tapır. O, illər öncə Ame-no-Vakahikoya verdiyi oxlardan olduğunu anlayır və lələklərdəki qandan narahat olur. O, oxu Yerə geri göndərməyə qərar verir və oxu lənətləyir. Əgər Ame-no-Vakahiko tanrılara xəyanət etməyibsə və qırqovulu öldürməyibsə, ox ona toxunmayacaq. Lakin əksi olsaydı, ox onu və davamçılarını lənətləyəcək. Bu inancla Takami-Musubi oxu geri göndərir və ox Ame-no-Vakahikonu yuxuda ikən öldürür.
Ame-no-Vakahikonun həyat yoldaşının qəlbi o qədər qırılır ki, ağlaşma səsi cənnətə qədər çatır. Ərinin valideynləri və qohumları daxil olmaqla hər kəsi yuxudan oyadır. Valideynləri cənnətdən Bərəkətli Qamışlıq Düzənlikləri Torpaqlarına enərək mo-ya (yas evi) tikirlər və Ame-no-Vakahikonun bədənini ora qoyurlar. Müqəddəs quşları - vəhşi qaz, vağ, balıqcıl, sərçə və qırqovulu Ame-no-Vakahikonun dəfn işləri üçün seçirlər. Səkkiz gün və səkkiz gecə Ame-no-Vakahikonun valideynləri, dostları və qohumları yas tuturlar, ağlayırlar, oxuyurlar və rəqs edirlər.
Səkkizinci gündə Ame-no-Vakahikonun dostu olan Aci-Şiki öz ehtiramını bildirmək üçün yasa gəlir. Aci-Şiki ölmüş oğullarına çox oxşadığı üçün valideynləri onu görəndə Ame-no-Vakahikonun həyata qayıtdığını düşünürlər və onu qucaqlayırlar. Aci-Şiki bundan qəzəblənərək "Siz nə cürətlə məni natəmiz cəsədlə bərabər tutarsız" deyə qışqırır və qılıncını götürərək yas evini havaya uçurur. Evin düşdüyü yerdə Mo dağı yaranır.
Vladimir Ryabov
Vladimir Pavloviç Ryabov (1 aprel 1900, Lobaski kəndi, Nijnenovqorod vilayəli — 22 may 1938, Saransk) — Mordoviyadan olan ilk aqronom alim, rus yazıçı və şairlərinin əsərlərini erziyan dilinə çevirən profesional tərcüməçi (SSRİ Konsitutsiyasını da erzyan dilinə çevirmişdir).
Bioqrafiya
Vladimir Ryabov 1 aprel 1900-cu ildə Nijnenovqorod vilayəti, Lobaski kəndində (hazır ki, Mordoviya Respublikası, İşalkov rayonu) milliyyətcə erzyan olan, kəndli ailəsində doğulmuşdur. 1927-ci ildə Moskvada Pokrov İnstitutunun İşçi fakultəsini bitirmişdir.
Bundan sonra 1932-ci ildə Valdimir Ryabov K. AŞ Timiryazov adına Moskva Dövlət Kənd təsərrüfatı akademiyasını bitirir. Mordoviyaya qayıtdıqdan sonra N.P.Oqaryov adına Mordoviya Dövlət Universiteti dərs deməyə başlamışdır. 1933-1937-ci illərdə Mordoviya kitab nəşriyyatında kənd təsərrüfatı ədəbiyyatı şöbəsinin redaktoru vəzifəsində çalışmışdır. O vaxt Vladimir Pavloviç «Müxtəlif bitkilər və torpaqlarda tətbiq üçün mineral gübrələrin qarışdırılması qaydaları» adlı cədvəlin tərtibçisi olmuşdur.
Vladimir Ryabov aktiv şəkildə rus dilindən erzyan dilinə tərcümələr həyata keçirmişdir: onun tərcümə etdiyi əsərlərin müəllifləri arasında Aleksandr Sergeyeviç Puşkin, Mixail Yuryeviç Lermontov, Nikolay Alakseyeviç Nekrasov (, 1935) və bir çox digər rus klassiklərinin əsərləri. 1937-ci ildə Puşkinin «Balıqçı və balıq haqqında nağıl» adlı nağılını tərcümə etmişdir. Onun tərtib etdiyi alman-erzyan lüğəti 1978-ci ildə Hamburqda dərc edilmişdi.
Vladimir Ryabov qohum Fin-uqor dilləridə geniş yayılmış, Karel-fin eposu olan «Kalevala» eposunu tam dəqiq şəkildə tərcümə etmişdir. Halbuki, Erzya dili normaları yenicə formalaşmasına baxmayaraq, bu normativlərə kifayət qədər düzgün riayyət olunmuşdur.
1937-ci ildə Vladimir Raybov Mordoviya Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi tərəfindən hələ 1936-cı ildə tətib olunan SSRİ Konsitutsiyasını mordoviya (erzyan) dilinə tərcümə etmək tapşırığı almışdır.
1937-ci ildə Mordoviya dövlət nəşriyyatının redaktoru, Saranskda yaşayan partiyasız olan Vladimir Ryabov sovet hakimiyyəti tərəfindən həbs edildi. O, 23 may 1938-ci ildə SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası 1926-cı ildə qəbul edilən RSFSR-nin Cinayət Məcəlləsi 58-ci maddəsi ilə günahkar bilinərək, haqqında güllələnmə qərarı çıxarılmışdır. Elə o zamanda, 1938-ci ilin mayında, Sarkansk həbsxanasında hökm icra edilmişdir. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının XX qurultayından sonra Vladimir Pavloviç Raybova ölümündən sonra bəraət verilmişdir (23 mart 1957-ci il tarixli qətnamə).
Şimali Kipr Türk Respublikasının yaşayış məntəqələrinin siyahısı
right|250px
İnzibati qruluşuna görə Şimali Kipr ilçə adlandırılan 6 bölgəyə ayrılır. Bu bölgələrdəki yaşayış məntəqələrinin sayı aşağıdakı kimidir:
Şəhərlərin siyahısı
ŞKTR-də 9 yaşayış məntəqəsi şəhər statusuna malikdir.
Andarud-i Süfla (Miyanə)
Andarud-i Süfla və ya Aşağı Andarud — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 91 nəfər yaşayır (31 ailə).
Keçəldağ (Sarıqaya)
left|thumb|300px Keçəldağ — Azərbaycanda, Abşeron rayonu, Novxanı qəsəbəsi, Sarıqaya yaşayış massivi ərazisində yerləşən təpə. Təpənin hündürlüyü 109 metrdir. Təpə Abşeron yarımadasının şimal hissəsində yerləşən ən hündür zirvələrdən biridir. Qəsəbə daxilindən keçən Heydər Əliyev prospektindən 1 km məsafəyə qədər aralıdadır
NGC 7352
NGC 7352, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Sefey bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qoşabulaq (Marağa)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 27 nəfər yaşayır (4 ailə).
Telman Abışev
Telman Nadir oğlu Abışev (3 oktyabr 1995; Sumqayıt, Azərbaycan — 8 noyabr 2020; Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.