cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycan 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında
30x30px Cüdo
thumb|285x285px|alt=|[[Bayram Mustafayev (ağ geyimdə) və Özbəkistan nümayəndəsi Utxirjon Niqmatov (göy geyimdə) Rio-de-Janero Paralimpiadasının qızıl medalı uğrunda mübarizə aparan zaman]] XV Yay Paralimpiya Oyunlarında cüdo idman növü üzrə turnir 8-10 sentyabrda Rio Sərgi Zalında baş tutdu. Azərbaycanı bu idman növü üzrə yeddi cüdoçu təmsil elədi. 2004 və 2008-ci illərdə Paralimpiya Oyunlarının qalibi olan İlham Zəkiyev, 2012-ci il London Paralimpiadasının qalibi Ramin İbrahimov, Dünya və Avropa Çempionatının qalibləri Bayram Mustafayev, Ramil Qasımov və Rövşən Səfərov, I Avropa Oyunlarının finalçısı Səbinə Abdullayeva, həmçinin Kənan Abdullaxanlı. Cüdo üzrə Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi İbrahim İbrahimov, məşqçisi isə Əhməddin Rəcəbli idi.
Sentyabrın 8-də Rio-de-Janero Paralimpiadasında Ramin İbrahimov və Bayram Mustafayev mübarizə apardı. 60 Kq. turnirində çıxış edən 2012-ci il London Paralimpiadasının qalibi Ramin İbrahimov 1/8 final mərhələsində Argentina nümayəndəsi Eduardo Qauto ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Ramin İbrahimov rəqibinə ipponla qalib gəldi və 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə onun rəqibi Qazaxıstan cüdoçusu Anuar Sarıyev oldu. Həmin görüşdə də Ramin İbrahimov rəqibinə ipponla qalib gəldi və turnirin yarım-final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Bu mərhələdə onun rəqibi Özbəkistan nümayəndəsi Şerzod Namazov oldu. Həmin görüşdə Ramin İbrahimov rəqibinə ipponla məğlub oldu və mübarizəni bürünc medal uğrunda görüşdə davam elədi. Amma bu görüşdə də Ramin İbrahimov məğlub oldu. Görüşdə Monqolustan cüdoçusu Bolormaa Uuqanxuuya ipponla qalib gəldi. Bununla da 38 yaşlı Ramin İbrahimov XV Yay Paralimpiya Oyunlarını beşinci pillədə başa vurdu.
66 Kq. turnirində mübarizə aparan Dünya və Avropa Çempionatının qalibi Bayram Mustafayev isə 1/4 final mərhələsində Braziliya nümayəndəsi Halison Oliveyra Boto ilə üz-üzə gəldi və rəqibinə qalib gəldi. Yarım-final mərhələsində onun rəqibi Yaponiya cüdoçu Satoşi Fujimoto oldu. Həmin görüşdə Bayram Mustafayev rəqibinə ipponla qalib gəldi və Paralimpiadanın final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşündə onun rəqibi Özbəkistan nümayəndəsi Utxirjon Niqmatov oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan final görüşündə Bayram Mustafayev rəqibinə ipponla məğlub oldu və XV Yay Paralimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
thumb|328x328px|alt=|[[Ramil Qasımov (cüdoçu)|Ramil Qasımov (ağ geyimdə) Ukrayna nümayəndəsi Dmitri Soloveyu Utxirjon Niqmatov (göy geyimdə) ippona salıb, Rio-de-Janero Paralimpiadasının qızıl medalı sahib olan zaman|left]] Sentyabrın 9-da isə Ramil Qasımov, Rövşən Səfərov və Səbinə Abdullayeva mübarizə apardı. 73 Kq. turnirində mübarizə aparan Dünya və Avropa Çempionatının qalibi Ramil Qasımov 1/4 final mərhələsində Kuba nümayəndəsi Qerardo Rodrigez ilə üz-üzə gəldi və rəqibini şido cərimə xallarının hesabına məğlub elədi. Yarım-final mərhələsində isə Ramil Qasımov Almaniya cüdoçusu Niholay Kornhass ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Ramil Qasımov rəqibi üzərində ipponla qələbə qazandı və final görüşünə vəsiqə qazandı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Ukrayna nümayəndəsi Dmitri Solovey oldu Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Ramil Qasımov rəqibinə ipponla qalib gəldi və XV Yay Paralimpiya Oyunlarının qızıl medalına sahib oldu. Ramil Qasımovun qazandığı qızıl medal, Azərbaycan Milli Paralimpiya Komandasının Rio-de-Janero Paralimpiadasında qazandığı yeganə qızıl medal oldu.
Roman Yakobson
Roman Osipoviç Jakobson (Rusca: Роман Осипович Якобсон) (d. 11 oktyabr 1896 – ö. 18 iyul 1982) — Rusiya və ABŞ dilçisi.
Həyatı
Dil, şeir və rəsm sənətinin humanitar elmlərin inkişafında öndərlik edən XX əsrin dilçiləri arasında ən təsirlilərdən biri olan rus filosof.
Azərbaycan 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında
30x30px Cüdo
81 Kq. turnirində mübarizə aparan Avropa Çempionatının qalibi Rövşən Səfərov 1/8 final mərhələsində Belarus nümayəndəsi Alexander Kazlou ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə Rövşən Səfərov rəqibinə ipponla qalib gəldi və 1/4 final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə onun rəqibi Ukrayna nümayəndəsi Alexander Kosinov oldu. Həmin görüşdə Rövşən Səfərov rəqibinə ipponla məğlub oldu və mübarizəni təsəlliverici qrupda davam elədi. Təsəlliverici qrupun birinci görüşündə Rövşən Səfərov Argentina nümayəndəsi Xose Effron ilə üz-üzə gəldi və rəqibi üzərində ipponla qələbə qazandı. Bürünc medal uğrunda görüşündə isə Rövşən Səfərov Birləşmiş Krallıq nümayəndəsi Conatan Dreyn ilə üz-üzə gəldi. Həmin görüşdə də Rövşən Səfərov qalib gəldi. Rövşən Səfərov rəqibi üzərində ipponla qələbə qazandı və XV Yay Paralimpiya Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.
thumb|334x334px|alt=|[[Rövşən Səfərov Rio-de-Janero Paralimpiadasının bürün medal uğrunda görüşündən sonra Azərbaycan bayrağı ilə qələbəsini qeyd edən zaman]] Qadınların 57 Kq. turnirində mübarizə aparan I Avropa Oyunlarının gümüş medalçısı Səbinə Abdullayeva isə uğursuz nəticə göstərdi. Səbinə Abdullayeva 1/4 final mərhələsində Yaponiya cüdoçusu Yunko Hirose ilə üz-üzə gəldi və rəqibinə ipponla məğlub oldu. Nəticədə Abdullayeva mübarizəni təsəlliverici qrupda davam elədi. Amma bu mərhələnin birinci görüşündəcə Səbinə Abdullayeva 2008-ci il Paralimpiadasının qalibi olan Çin nümayəndəsi Lijinq Vanq ilə üz-üzə gəldi və təcrübəli rəqibinə ipponla məğlub oldu. Nəticədə Səbinə Abdullayeva Rio-de-Janero Paralimpiadasını yeddinci pillədə başa vurdu.
Sentyabrın 10-da isə Kənan Abdullaxanlı və İlham Zəkiyev Rio-de-Janero Paralimpiadasında mübarizə apardı. 100 Kq. turnirində mübarizə aparan Kənan Abdullaxanlı 1/8 final mərhələsində Ukrayna nümayəndəsi Alexander Pominov ilə üz-üzə gəldi və rəqibinə ipponla qalib gəldi. 1/4 final mərhələsində isə onun Cənubi Koreya nümayəndəsi Qvanqqeun Çoi oldu. Həmin görüşdə Kənan Abdullaxanlı rəqibinə ipponla məğlub oldu və mübarizəni təsəlliverici qrupda davam elədi. Təsəlliverici qrupun birinci görüşündə Kənan Abdullaxanlı İran nümayəndəsi Həmid Əlizadə ilə üz-üzə gəldi. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşün nəticəsində Abdullaxanlı rəqibinə şido cərimə xallarının hesabına qalib gəldi. Bürünc medal uğrunda görüşündə isə Kənan Abdullaxanlının rəqibi Özbəkistan nümayəndəsi Şirin Şərifov oldu. Gərgin idman mübarizəsi şəraitində baş tutan görüşdə Kənan Abdullaxanlı rəqibinə məğlub oldu və XV Yay Paralimpiya Oyunlarını beşinci pillədə başa vurdu.
30x30px Kamandan oxatma
Sentyabrın 10-da Zinyət Vəliyeva Rio-de-Janero Paralimpiadasında təsnifat mərhələsində mübarizə apardı. Həmin mərhələdə Zinyət Vəliyeva 472 xal topladı. Bu nəticəyə əsasən Zinyət Vəliyeva sadəcə Braziliya nümayəndəsi Patrisia Layolleni qabaqladı və mərhələni 32 idmançı sırasında 31-ci pillədə başa vurdu.
Sentyabrın 15-də baş tutan 1/16 final mərhələsində isə Zinyət Vəliyeva London Paralimpiadasının qalibi İran nümayəndəsi Zəhra Nemati ilə üz-üzə gəldi. Təcrübəli və titullu rəqibi ilə görüşdə Zinyət Vəliyeva rəqibinə 0:6 hesabı ilə məğlub oldu və XV Yay Paralimpiya Oyunlarını 17-ci pillədə başa vurdu.
30x30px Pauerliftinq
XV Yay Paralimpiya Oyunlarında pauerliftinq idman növü üzrə turnir 8-14 sentyabrda Rio Sərgi Zalında baş tutdu. Azərbaycanı bu idman növü üzrə Əhməd Rəzm Azər və Elşən Hüseynov təmsil elədi. Pauerliftinq üzrə Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi İlqar İbişov idi.
XV Yay Paralimpiya Oyunlarında Əhməd Rəzm Azər sentyabrın 10-da mübarizə apardı. Əhməd Rəzm Azər, 1-ci və 2-ci cəhdində 180.0, 3-cü cəhdində isə 182.0 kiloqramlıq ştanq sifariş versə də, hər üç cəhdinində ştanqın öhdəsindən gələ bilmədi və nəticədə Rio-de-Janero Paralimpiadasını 12 idmançı sırasında 11-ci pillədə başa vurdu.
Dörd gün sonra mübarizə aparan 2013-cü il Avropa Çempionatının qalibi olan Elşən Hüseynov da uğursuz çıxış elədi. Elşən Hüseynov hər üç cəhdində 232.0 kiloqramlıq ştanq sifariş verdi və hər üç cəhdinində ştanqın öhdəsindən gələ bilmədi. Bununla da Elşən Hüseynov XV Yay Paralimpiya Oyunlarını on idmançı sırasında sonuncu, onuncu pillədə başa vurdu.
30x30px Üzgüçülük
Rio-de-Janero Paralimpiadasında üzgüçülərin turniri 8-18 sentyabrda Olimpiya Su idmanı Arenasında baş tutdu. Azərbaycanı bu idman növü üzrə Dmitri Saleh və Roman Saleh qardaşları təmsil elədi. Üzgüçülərdən ibarət Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi Alaverdi Culfayev idi.
Sentyabrın 8-də 100 metr məsafəyə batterflay üsulu ilə üzmə turniri baş tutdu. Təsnifat mərhələsinin "B" qrupunda mübarizə aparan Dmitri Saleh 58.82 saniyə nəticə göstərdi və 7 idmançı sırasında 2-ci pillənin sahibi oldu. "C" qrupunda mübarizə aparan Roman Saleh isə 58.40 saiyə nəticə göstərdi və qrupu 7 üzgüçü sırasında 3-cü pillədə başa vurdu. Nəticədə həm Dmitri Saleh, həm də Roman Saleh final mərhələsinə adladı. Final mərhələsində Roman Saleh 58.11 saniyə nəticə göstərdi və dördüncü pillənin sahibi oldu. Dmitri Saleh isə 58.16 saniyə nəticə göstərdi və turniri beşinci pillədə başa vurdu.
Sentyabrın 10-da isə 200 metr məsafəyə qarışıq üsulla üzmə turniri baş tutdu. Bu turnirdə çıxış edən Roman Saleh təsnifat mərhələsində 2:18.36 dəqiqə nəticə göstərdi və üçüncü pillənin sahibi oldu. Bu nəticəyə əsasən Roman Saleh final mərhələsinə vəsiqə qazana bilmədi. Dmitri Saleh isə 2:16.30 dəqiqə nəticə göstərdi və qrupu birinci pillədə başa vurdu. Bununla da Dmitri Saleh final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Final mərhələsində isə Dmitri Saleh 2:12.82 dəqiqə nəticə göstərdi və 8 üzgüçü sırasında 4-cü pillənin sahibi oldu.
Sentyabrın 12-də 400 metr məsafəyə sərbəst üsulula üzmə turniri baş tutdu. Təsnifat mərhələsində mübarizə aparan Roman Saleh 4:12.82 dəqiqə nəticə göstərdi və üçüncü pillənin sahibi oldu. Bununla da Saleh final mərhələsinə adladı. Final mərhələsində isə Roman Saleh 4:18.34 dəqiqə nəticə göstərdi və 8 üzgüçü sırasında 7-ci pillənin sahibi oldu.
Sentyabrın 14-də 100 metr məsafəyə arxasıüstə üzmə turniri baş tutdu. Təsnifat mərhələsində Roman Saleh 1:01.58 dəqiqə nəticə göstərdi və birinci pillənin, qardaşı Dmitri Saleh isə 1:02.62 dəqiqə nəticə göstərdi və üçüncü pillənin sahibi oldu. Bununla da həm Roman, həm də Dmitri final mərhələsinə adladı. Final mərhələsində Dmitri Saleh 1:02.70 dəqiqə nəticə göstərdi və turniri altıncı pillədə başa vurdu. Roman Saleh isə 1:00.90 dəqiqə nəticə göstərdi və 2-ci pillənin sahibi oldu. Bununla da Roman Saleh də qardaşından sonra XV Yay Paralimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
Sentyabrın 15-də 100 metr məsafəyə sərbəst üsulla üzmə turniri baş tutdu. Təsnifat mərhələsində Roman Saleh 54.32 saniyə, qardaşı Dmitri Saleh isə 52.82 saniyə nəticə göstərdi. Bu nəticələrə əsasən sadəcə Dmitri Saleh final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Dmitri Saleh final mərhələsində uğurlu nəticə göstərə bilmədi. Saleh 54.72 saniyə nəticə göstərdi və 8 üzgüçü sırasında sonuncu, 8-ci pillənin sahibi oldu.
Sentyabrın 17-də isə 50 metr məsafəyə sərbəst üsulla üzmə turniri baş tutdu. Dmitri Saleh 24.40 saniyə, qardaşı Roman Saleh isə 24.42 saniyə nəticə göstərdi. Bununla da həm Roman, həm də Dmitri final mərhələsinə adladı. Final mərhələsində Roman Saleh 24.45 saniyə nəticə göstərdi və turniri dördüncü pillədə başa vurdu. Qardaşı Dmitri Saleh isə 24.48 saniyə nəticə göstərdi və növbəti dəfə XV Yay Paralimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
30x30px Yüngül atletika
thumb|345x345px|alt=|Uzunluğa tullanma turnirində 7.05 metr nəticə göstərən və turnirin gümüş medalına sahib olan [[Kamil Əliyev (atlet)|Kamil Əliyev]] XV Yay Paralimpiya Oyunlarında yüngül atletlərin turniri 8-18 sentyabrda Joao Avelanj adına Olimpiya Stadionunda baş tutdu. Azərbaycanı bu idman növü üzrə doqquz atlet təmsil elədi: Afina və London Paralimpiadalarının qalibi olan Oleq Panyutin, 2008-ci il Paralimpiadasının qalibi Oloxan Musayev, London Paralimpiadasının bürünc medalçısı Elçin Muradov, Dünya Çempionatının qalibləri Kamil Əliyev və İradə Əliyeva, 2007-ci il Universiada Oyunlarının medalçısı Yelena Çebanu, həmçinin Elmir Cəbrayılov, Rüfət Rəfiyev və Samir Nəbiyev. Yüngül atletlərdən ibarət Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi Afiq Süleymanov, məşqçiləri isə Bəxtiyar Zeynalov, Ceyhun Hüseynov və Sergey Təhməzov idi.
Sentyabrın 8-də 400 metr məsafəyə qaçış turnirində çıxış edən Elmir Cəbrayılov və uzunluğa tullanma turnirində çıxış edən Elçin Muradov mübarizə apardı. 400 metr məsafəyə qaçış turnirində turnirində Elmir Cəbrayılov təsnifat mərhələsində 48.74 saniyə nəticə göstərdi və dörd atlet sırasında üçüncü pillənin sahibi oldu. Bununla da Elmir Cəbrayılov yarım-final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Həmin gün baş tutan yarım-final mərhələsində isə Elmir Cəbrayılov 50.16 saniyə nəticə göstərdi və mərhələni üçüncü pillədə başa vurdu. Bu nəticəyə əsasən Elmir Cəbrayılov XV Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizəni dayandırdı. Uzunluğa tullanma turnirində isə London Paralimpiadasının bürünc medalçısı Elçin Muradov 6.08 metr nəticə göstərdi və Rio-de-Janeyro Paralimpiadasını 11 idmançı sırasında 5-ci pillədə başa vurdu.
Uzunluğa tullanma turnirində isə 2015-ci il Dünya Çempionatının qalibi Kamil Əliyev və 2004-cü il Afina və 2012-ci il London Paralimpiadalarının qalibi Oleq Panyutin mübarizə apardı. Oleq Panyutin 6.88 metr nəticə göstərdi və 12 idmançı sırasında 7-ci pillənin sahibi oldu. Son Dünya Çempionatının qalibi Kamil Əliyev isə 7.05 metr uzunluğa tullandı və 7.07 metr nəticə göstərən CAR nümayəndəsi Hilton Lanqenhovendən sonra turniri 2-ci pillədə başa vurdu və XV Yay Olimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
Sentyabrın 12-də isə Elçin Muradov, Elmir Cəbrayılov, Kamil Əliyev və Oleq Panyutindən ibarət estafet qrupu 100 metr məsafəyə qaçış turnirində mübarizə aparmalı idi. Amma bir gün əvvəl Kamil Əliyev uzunluğa tullanma turnirində zədələndiyinə görə estafet qrupu turnirində mübarizə apara bilmədi və qrup turnirindən uzaqlaşdırıldı.
Sentyabrın 14-də 100 metr məsafəyə qaçış turnirində çıxış edən Elmir Cəbrayılov mübarizə apardı. Təsnifat mərhələsində 11.26 saniyə nəticə göstərən Elmir Cəbrayılov 2-ci pillənin sahibi oldu və final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Bir gün sonra baş tutan final mərhələsində isə Elmir Cəbrayılov 11.50 saniyə nəticə göstərdi və dörd idmançı sırasında sonuncu, dördüncü pillənin sahibi oldu.
Sentyabrın 15-də isə Elmir Cəbrayılov 200 metr məsafəyə qaçış turnirində mübarizə aparmalı idi. Amma bir gün əvvəl Elmir Cəbrayılov qaçış turnirində zədələndiyinə görə bu turnirində mübarizə apara bilmədi və turnirdən uzaqlaşdırıldı.
XV Yay Olimpiya Oyunlarının son günlərində isə nüvə itələmə turnirlərində Rüfət Rəfiyev və Samir Nəbiyev mübarizə apardı. F36 növündə nüvə itələmə turnirində mübarizə aparan Rüfət Rəfiyev 12.72 metr nəticə göstərdi və dördüncü pillənin sahibi oldu. F57 növündə nüvə itələmə turnirində çıxış edən Samir Nəbiyev isə 12.66 metr nəticə göstərdi və XV Yay Olimpiya Oyunlarını yeddinci pillədə başa vurdu.
Qadınların turnirlərində isə Yelena Çebanu və İradə Əliyeva mübarizə apardı. XV Yay Paralimpiya Oyunlarında dörd turnirində çıxış edən Yelena Çebanu, əvvəlcə 100 metr məsafəyə qaçış turnirində mübarizə apardı. Yelena Çebanu bələdçisi Hakim İbrahimov ilə birgə təsnifat mərhələsində 12.24 saniyə nəticə göstərdi və birinci pillənin sahibi oldu. Həmin nəticəyə əsasən Yelena Çebanu yarım-final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Bu mərhələdə Yelena Çebanu 11.80 saniyə nəticə göstərdi və mərhələni birinci pillədə başa vurdu. Bununla da Yelena Çebanu final mərhələsinə adladı. Sentyabrın 9-da baş tutan final mərhələsində isə Yelena Çebanu 11.70 saniyə nəticə göstərdi və qızıl medala sahib olan London Paralimpiadasının 2 qat qalibi Kuba nümayəndəsi Omara Duranddan sonra 2-ci pilləndə qərarlaşdı və Rio-de-Janeyro Paralimpiadasının gümüş medalına sahib oldu. Bununla da Yelena Çebanu Paralimpiya Oyunlarında medala sahib olan birinci qadın Azərbaycan yüngül atleti olaraq tarixə düşdü.
Daha sonra Yelena Çebanu 200 metr məsafəyə qaçış turnirində mübarizə apardı. Yelena Çebanu təsnifat mərhələsində 24.16 saniyə nəticə göstərdi və dörd atlet sırasında birinci pillənin sahibi oldu. Bununla da Yelena Çebanu final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Sentyabrın 12-də baş tutan final mərhələsində isə Yelena Çebanu 22.80 saniyə nəticə göstərdi və turnirin qalibi olan Kubalı Omara Duranddan, həmçinin Ukraynalı Oxana Boturçuhdan sonra turniri üçüncü pillədə başa vurdu və XV Yay Paralimpiya Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.
Sentyabrın 13-də Yelena Çebanu uzunluğa tullanma turnirində mübarizə apardı. Yelena Çebanu 5.56 metr nəticə göstərdi və Rio-de-Janeyro Paralimpiadasının gümüş medalına sahib oldu.
Sentyabrın 15-də isə Yelena Çebanu 400 metr məsafəyə qaçış turnirində mübarizə apardı. Yelena Çebanu təsnifat mərhələsində 56.52 saniyə nəticə göstərdi və üç atlet sırasında Kuba nümayəndəsi Omara Duranddan sonra 2-ci pilləni sahibi oldu və final mərhələsinə vəsiqə qazana bilmədi. Bununla da 35 yaşlı Yelena Çebanu XV Yay Paralimpiya Oyunlarını 2 gümüş və 1 bürünc medalla başa vurdu.
Paralimpiadanın son günündə isə 2015-ci ildə Doha (Qətər) şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında qızıl medala sahib olan İradə Əliyeva mübarizə apardı. F13 növündə nizə atma turnirinin əsas favoriti İradə Əliyeva olsa da, Özbəkistan nümayəndəsi Nozimaxon Kayumova 44.58 metr nəticə göstərdi və turnirin qızıl medalına sahib oldu. İradə Əliyeva isə 42.58 metr nəticə göstərdi və XV Yay Paralimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
Paralimpiadadan sonra
thumb|345x345px|alt=|[[Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev XV Yay Paralimpiya Oyunlarında Azərbaycanı təmsil edən idmançılar və onların məşqçilərini qəbul edən zaman]] Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 21 sentyabr 2016-cı il tarixli Sərəncamına əsasən XV Yay Paralimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Ramil Qasımov və onun şəxsi məşqçisi Əli Hacıyev "Şöhrət" ordeni ilə, Yelena Çebanu 2-ci dəfərəcli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə, Bayram Mustafayev, Kamil Əliyev, Dmitri Saleh, Roman Saleh və İradə Əliyeva, həmçinin cüdoçulardan ibarət yığmanın baş məşqçisi İbrahim İbrahimov, yüngül atletlərdən ibarət yığmanın baş məqşçisi Sergey Təhməzov və məşqçisi Afiq Süleymanov isə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edildi.
Cüdoçu Rövşən Səfərov, həmçinin onun məşqçisi Sabir Adıgözəlov, yüngül atlet Yelena Çebanunun bələdçisi Hakim İbrahimov, üzgüçülərdən ibarət yığmanın baş məşqçisi Alaverdi Culfayev, məşqçisi Oleq Həşimov, cüdoçulardan ibarət yığmanın məşqçisi Rəşad Məmmədov, Dmitri Saleh və Roman Salehin şəxsi məşqçisi Fyodor Kirillov, İradə Əliyevanın şəxsi məşqçisi Bəxtiyar Zeynalov isə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin digər Sərəncamına əsasən isə cüdoçu İlham Zəkiyev Azərbaycan Prezidentinin Fəxri Diplomu ilə təltif edildi.
Səadət Vəliyeva
Həyatı
Səadət Vəliyeva 1956-cı il iyulun 31-də Bakı şəhərində anadan olub.1963–1973-cü illərdə Bakı şəhər 164 saylı məktəbdə orta təhsil almışdır 1973-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə qəbul olunub və 1978-ci ildə həmin fakültəni fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1978-ci ildən AMEA-nın akad. Ə. Quliyev adına Aşqarlar Kimyası İnstitutunun "Motor yağlarına yuyucu- dispersiyaedici aşqarlar" laboratoriyasında işləyir. 1983−cü ildə "Sintetik alkilaromatik birləş- mələr əsasında sulfonat aşqarlarının sintezi, tədqiqi və alınma texnologiyasının işlənilməsi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası m-üdafiə etmişdir və o, texnika üzrə fəlsəfə doktoru alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 2006-cı ildə Səadət Vəliyevaya dosent elmi adı verilmişdir. Hal-hazırda aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışır.
Elmi fəaliyyəti
Səadət Vəliyevanın iştirakı ilə sürtkü yağlarına çoxfunksiyalı yüksək təsirli alkilfenolsulfonat aşqarlarının ekoloji təhlükəsiz alınma prosesi işlənilmiş, aşqarların effektliyinin onların quruluşundan və qələvi ədədindən asılılığı müəyyən edilmişdir. Sintez edilmiş sulfonatların iştirakı ilə müxtəlif qrup motor yağları yaradılıb tədqiq edilmişdir
Elmi əsərləri
Səadət Vəliyeva 168 elmi əsərin, o cümlədən 13 müəlliflik şəhadətnaməsinin, 12 patentin, 80 məqalənin və 63 tezisin müəllifidir.
Güllücə
Güllücə –  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Birillik və ya çoxillik çiçəkli bitkidir. 160-a yaxın növü məlumdur. Əsasən mülayim iqlimi olan yerlərdə yayılıb. Avropada 52, Şimali Amerikada 30, Asiyada 78, tropik iqlimli Şərqi Afrikada 24, Cənubi Amerikanın mülayim iqlimli zonasında 24 növü yayılmışdır.
Passiflora subpurpurea
(Passiflora subpurpurea) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Səadətyar xan Rəngin
Səadətyar xan Təhmasibqulu xan oğlu Rəngin — Azərbaycan əsilli urdu şairi.
Hanı mənim övladlarım? (film, 1967)
Məzmun
Tammetrajlı film şah diktaturası dövründə Təbrizdə Cənubi Azərbaycan Demokrat Partiyasının rəhbərlik etdiyi xalq hakimiyyəti süqut etdikdən sonra öz ev-eşiklərini tərk edib keçmiş Sovet İttifaqında, o cümlədən Şimali Azərbaycanda məskunlaşmağa məcbur olmuş Güney Azərbaycan mühacirlərinin-demokratların sonrakı taleyindən bəhs edir.
Quşçu qalası
Quşçu Qalası — Gürcüstan Respublikası Marneuli rayonu Quşçu kəndi yaxınlığında yerləşən qədim qala.
Hanı mənim övladlarım? (film, 1967)
Film haqqında
Filmdə tarixi sənədlər və arxiv materiallarından istifadə eilmişdir
Səadətyar xan Rəngin
Həyatı
Azərbaycan xalqının Hindistanda yaşayıb yaratmış oğullarından biri şair Səadətyar xan Rəngin (1767-1835). Atası, Təhmasibqulu bəy, xan Etiqat Cəng Nadir şah Qırxlı-Avşarın ordusuyla Hindistana  getdi. Orda ordu başçısı oldu. Müqiməddövlə ləqəbini daşıyırdı.
Quşçu qalası
Qalanın tarixi çox qədimlərə gedib çıxır.Qalanın Tərəkəmə xanlarından biri tərəfindən tikildiyi güman edilir.Qala sonuncu dəfə Ağa Məhəmməd Şah Qacarın yürüşü zamanı dağıdılmışdır.Qalanın yaxınlığındakı Quşçu kəndi bölgədəki ən qədim kəndlərdən biridir.
Səadətyar xan Rəngin
Həyatı
Rəngin, həyatının çoxunu Böyük Moğollar imperiyası şahzadəsi Mirzə Süleyman-Şukuhun xidmətində Luknovda keçirdi. Türk dilində yaradıcılığı, çalışmaları, "Nişab-i Türki" adında bir Türk-Urdu lüğəti və Məcmuai-Rengində bir neçə sətiri əhatə edir.
Quşçu qalası
Bəzi mənbələrdə Ağcaqala (Quşçu qalası) kimi göstərilir. Qeyd edilir ki, Quşçu kəndi yaxınlığında, Dəbəd / Borçalı çayının aşağı axarı boyunda yerləşən qalanı (Ağcaqala) 1488-ci ildə Ağqoyunlu hökmdarı Sultan Yaqubun tapşırığıyla Xəlil bəy tikdirmişdi. Xəlil bəy Ağcaqalayı özünə iqamətgah, dayaq nöqtəsi seçmiş, buradan bütün Borçalıya, Kartliyə, Tiflisə nəzarət etmişdi. Digər mənbədə isə Quşçu kəndi yaxınındakı Ağçaqalnın əvvəlki Qurdbasar qalasının yerində 1488-ci ildə Ağqoyunlu sərkərdəsi Xəlil bəyin tikdirdiyi, sonra Səfəvi hakimi Şah İsmayılın şenləndirdiyi Ağcaqala böyük dairəvi bürcləri, ikimərtəbəli qüllələrilə, daş, saxsı qırıntılarından bəzək laylarıyla maraqlı olması göstərilir.
Səadətyar xan Rəngin
Həyatı
Cürət, İnşallah xan İnşa, Rəngin və daha çox Dehlili şair Lakhnova gəldikdən sonra, fikir, dünyəvi görüş və yaşayış etibariylə Lakhnovlu olmuşdular.
Əsgəri meydanda alanda heç bir təsiri olmayan və tamamilə ingilis müstəmləkəsi altına girən, ancaq iqtisadi cəhətdən yaxşı, sosial və siyasi açıdan sükunətin və əmniyətin hakim olduğu Laknovda nəvvablar, soylular və xalq, özlərini zövq və əyləncəyə vermiş; dünyəvi istək və arzularını, ola bildiyincə yerinə yetirmişdilər.
Lərgə
-  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Əhəmiyyəti
Bu bitkini ərzaq, yem və texniki məqsədlər üçün becərirlər. Yem məqsədi üçün onun dənindən, yaşıl kütləsindən və küləşindən istifadə edilir. Toxumun tərkibində  23-34% zülal, 24-45% sulu karbonlar, 0,5-0,7% yağ, 4,0-4,6% sellüloza və 2,0-2,5% kül vardır. Lərgə dəni dad keyfiyyətinə və həzm olunmasına görə noxud və mərcimək dənindən geri qalır. Ondan sənayedə yüksək keyfiyyətli kazein kleyi alırlar. Faner, parça və plastmas alınmasında istifadə olunur.
Yaşıl kütləsində 20% xam zülal, 2,9% yağ, 42,8% azotsuz ekstraktiv maddələr var. Küləşində 6,8% protein və 15,4% azotsuz ekstraktiv maddələr olur.
100 kq yaşıl kütləsində 17, otunda 49,5, silosunda 17,8 və quru vegetativ kütləsində 28,7 yem vahidi vardır.
Lərgə digər dənli-paxlalı bitkilərdən fərqli olaraq quraqlığa, duza, zərərverici və xəstəliklərə davamlıdır.
Bitkinin tarixi və yayılması. Lərgənin vətəni xırda toxumlular üçün cənub-qərbi Asiya, iri toxumlular üçün isə Aralıq dənizi ölkələri hesab olunur. Lərgə Hindistan, İran, Əfqanıstan və Türkiyədə də becərilir. Rusiyada Tatarıstan və Başqırdıstan ərazilərində eyni zamanda Ukraynada becərilir.
Azərbaycanda lərgə əsasən Astara, Lənkəran, Masallı və Cəlilabad rayonlarında becərilir. Hər hektardan orta hesabla 15-20-30 və 45 sentner dən, 250-300 sentner yaşıl kütlə məhsulu verə bilir.
Botaniki təsviri
Lərgə lathyrus cinsinə aiddir. Səpin lərgəsi (sativus) gövdəsi 100 sm-ə qədər hündürlüyündə zərif, düz və dördüzlüdür. Gövdə zərif olduğu üçün zəif də olsa yerə yatır. Aşağı hissəsində daha çox budaqlanır. Yarpaqları cütlələkşəkillidir.
Çiçəkləri yarpaq qoltuğunda 1-2 ədəd yerləşir. Ləçək yarpaqları ağ, göy, bənövşəyi, çəhrayı rənglidir. Əksər hallarda çarpaz tozlanır. Paxlası ellips yaxud xətkeş formalı, bir tərəfi tikiş boyu geri çevrilmiş dalğalıdır. Hər paxlada 2-5 toxum olur. Toxum paz şəkilli, yastıbucaqlı kimidir. Müxtəlif rənglidir. 1000 ədədinin kütləsi 50-60 qram arasında dəyişir. Шякил 4. Лярэя
Bioloji xüsusiyyətləri
Lərgə toxumları 2-30C temperaturda cücərməyə başlayır. Optimal temperatur 8+130C-dir. Cücərti alındıqdan 80-100 gün sonra vegetasiya müddəti başa çatır. Çiçəkləmə dövrü uzun olur. Digər dənli-paxlalı bitkilərə nisbətən torpağa az tələbkardır.
Becərilmə texnologiyası. Növbəli əkində gübrələnmiş məşğullu heriyə əkilən buğdadan sonra yerləşdirilir. Lərgə herik bitkisi kimi də becərilə bilər. Gübrələrə çox tələbkardır. Toxumlar səpindən əvvəl rizotorfinlə (nitragin) işlənilməlidir.
Respublikamızda lərgəni payızda, qışqabağı erkən yazda və yayda (kövşən yerinə) əkmək olar. Ən yaxşı səpin üsulu darcərgəli və adi cərgəvi üsuldur. Bu üsullarda toxumun iriliyindən asılı olaraq hektara 1,0-1,4 milyon ədəd və ya 120-200 kq toxum səpilməlidir.
Toxumlar adətən 6-8 sm, yüngül torpaqlarda 10 sm-ə qədər və ağır gilli torpaqlarda 4-5 sm dərinliyə basdırılır.
Vegetasiya müddətində lərgə hektara 700-900 m³ norma ilə 3-4 dəfə suvarılır.
Birinci suvarma budaqlanma fazasında, 2-ci çiçəkləmədə, 3-cü dən əmələ gəlmə dövründə aparılır.
Paxlası nisbətən az açılır, ona görə də dən itkisi az olur. Lərgəni bir başa kombaynla və ya hissə-hissə üsulla yığmaq olur. Birbaşa kombaynla yığımda barabanla deka apasındakı məsafə artırılır, dövrlər sayı dəqiqədə 500-ə qədər azaldılır.
Hissə-hissə yığıma paxlaların 60-80%-i saraldıqda başlamaq olar. Ot biçən maşınlarla kütlə biçilib lay kimi sərilməli və quruduqdan sonra kombaynlarla döyülməlidir.
Lərgə dənli taxıl bitkiləri üçün yaxşı sələf olduğundan sahə dərhal küləşdən təmizlənməli və payıza qədər taxıl səpininə hazırlanmalıdır.
Əbdülmömin xan Şeybani
Əbdülmömin xan (1568-1598) — Buxara xanlığının Şeybanilər sülaləsindən olan 11-ci xanıdır.O, II Abdulla xan Şeybaninin yeganə oğludur. Atasının sağlığında xanlığın sərkərdələrindən biri idi. Dəfələrlə Səfəvilər dövləti ərazisinə yürüş etmişdi. İsgəndər bəy Münşinin verdiyi məlumata görə, Əbdülmömin xanın rəhbərliyi altında özbəklər Heratı aldıqdan sonra Əliqulu xanı və Şamlı eli əsgərlərini öldürüb şəhəri talan edərək qadınları və uşaqları əsir apardılar. Oruc bəy Bayat Heratın müdafiəsi zamanı 6 min Səfəvi əsgərinin canlarını sevə-sevə fəda etdiyini yazır ; .. İsgəndər bəy Münşi yazır ki, "özbəklər Şamlı tayfasının qız-qadınını əsir götürüb Mavərənnəhrə göndərdilər. Onlar xəzinələri ələ keçirməkdən ötrü əzəmətli Şamlı  xatunlarına işgəncə verib, bu işdən bir dəqiqə də olsun əl çəkmədilər. Xeyli işgəncədən və çoxlu mal əldə etdikdən sonra onları lüt-üryan etdilər. Bu bəladan çox az adam nicat tapa bildi". Şərəf xan Bidlisi Heratda özbəklərin həyata keçirdiyi qətliamla bağlı yazırdı: "Özbəklər türklərdən, taciklərdən, kölələrdən, xaricilərdən, yerlilərdən, gənclərdən və yaşlılardan heç kimi sağ buraxmadılar". Bu qətliamdan dörd gün sonra şəhərə daxil olan Özbək hökmdarı Abdulla xan əsgərlərin qətliam və talandan əl çəkməsini tələb edərək şəhər əhalisindən və qızılbaşlardan heç kimə zərər verilməməsini əmr etmiş, Heratın idarəsini Mir Qulbaba Kukəltaşa tapşıraraq Məşhədə doğru hərəkət etdi.
C.Aydoğmuşoğlu İsgəndər bəy Münşinin verdiyi məlumata əsaslanaraq yazır ki, h. 998-ci (m. 1589/1590) ildə özbəklər Xorasana yenidən yürüş etdilər. Səfəvi şahının Osmanlılarla müharibə aparması, Məşhəddəki Səfəvi əmirləri arasındakı çəkişmələr, qızılbaşların döyüşdəki uğursuzluğu özbəklərin hücumu üçün əlverişli imkan yaratdı. II Abdulla xanın oğlu Əbdülmömin xan, Din Məhəmməd sultan və Herat hakimi Mir Qulbab Kukəltaş bütün Xorasanı ələ keçirmək üçün yürüşə başladılar. Onlar öncə Nişapuru mühasirəyə aldılar. Lakin mühasirə altında olan Nişapur hakimi Mahmud xan Sufi oğlu əsir düşən özbəklərlə onların şəhər xaricindəki mötəbər qohumlarına bir qədər peşkəş yollayıb, onlara bildirdi ki, Nişapur müqəddəs Məşhədin tabeliyindədir. Siz əgər müqəddəs yeri hərb yolu ilə tuta bilsəniz, biz bu vilayəti müharibəsiz sizə verərik. Əbdülmömin xan bu xəbəri eşidərək Nişapurun mühasirəsindən əl çəkərək Məşhədə hərəkət etdi. 1589-cu il aprelin 18-də Məşhədi mühasirəyə alan özbəklərə müqavimət göstərən Ümmət xan Ustaclı yaranmış vəziyyətlə bağlı I Şah Abbasa məlumat verdi. I Şah Abbas sentyabrın 2-də Qəzvindən Məşhədə doğru hərəkət etsə də, Tehranda xəstələndiyi üçün bir müddət Reydə dayanmalı oldu. Bu müddət ərzində Ümmət xan Məşhədi cəsarətlə müdafiə etdi. Lakin 1589-cu il sentyabrın 30-da beş aylıq mühasirə zamanı ərzağın çatışmaması, köməyin gəlməməsindən ümidsiz qalan şəhər müdafiəçiləri təslim oldular. Özbəklər şəhər qalasındakı türkləri qılıncdan keçirdilər. Vali Ümmət xan və yaxın ətrafı müqəddəs İmam Rza türbəsinə sığındı. Lakin Əbdülmömin xan və Yetim Sultan kimi tanınan Din Məhəmməd Sultan türbədəki hər kəsi - seyidləri, din xadimlərini və xalqı bayıra çıxardaraq qılıncdan keçirdi. Mənbələr 2-3 min nəfərin öldürüldüyünü qeyd edir. Hətta Əbdülmömin xanın əsgərləri, uşaqları öldürməkdən belə çəkinmə­dilər. Türbədəki qiymətli əşyalar tamamilə qarət olundu. Özbəklər Məşhədi üç gün ərzində qarət etdilər. Qızılbaşların arvad-uşaqları Mavərənnəhrə əsir aparıldı. Əbdülmömin xan Məşhədi qarət etdikdən sonra Sərəxs üzərinə yürüş etdi. Lakin şəhərin ciddi müqavimət göstərdiyini görərək Bəlxə doğru hərəkət etdi.
İsgəndər bəy Münşinin verdiyi məlumata görə, Fərhad xanın Nişapuru mühasirəyə aldığından xəbər tutan Əbdülmömin xan ordusu ilə Bəlxdən Məşhədə doğru hərəkət etdi və II Abdulla xanın Mavərənnəhrdən yürüşə başladığı ilə bağlı şayiə yaydı. Buna görə, Fərhad xan Bəstama geri çəkildi və baş verənlərlə bağlı şaha məlumat verdi. I Şah Abbas onun Qəzvinə dönməsini əmr etdi. Səfəvi şahının özbəklərin hücumunu vaxtında dəf edə bilməməsinə səbəb ölkə daxilindəki üsyanlar idi. I Şah Abbasın daxili üsyanlarla məşğul olması Əbdülmömin xanın Nişapur ətrafında olan Bayat tayfasının tanınmış adamlarını öldürərək Əsfərayin qalasını mühasirəyə almasına imkan yaratdı. Qalanın hakimi Əbumüslim xan qalada olan Ustaclı tayfasına məxsus qaziləri toplayaraq müdafiəyə başladı. Əbdülmömin xan bu qalanın alınmasına xüsusi önəm verirdi. Bu məqsədlə bürcləri və möhkəm divarları olan qalanı dağıtmaq üçün toplar gətirmişdi. Dörd ay çəkən mühasirədən sonra qala ələ keçirildi və qızılbaş əhali qılıncdan keçirildi.
C.Aydoğmuşoğlu İsgəndər bəy Münşinin verdiyi məlumata əsaslanaraq yazır ki, işlər düşünüldüyü kimi gerçəkləşmədi. Mərvi almağı çox istəyən II Abdulla xan Amudərya çayını keçdi və Mərvi ələ keçirərək hakimiyyəti altına aldı. I Şah Abbasın Xorasana yürüş xəbərini alan II Abdulla xan Mərvlə kifayətlənərək Buxaraya döndü. Lakin Əbdülmömin xan atasından ayrılaraq Xorasana - Nişapura gəldi. O, I Şah Abbasa təhqiramiz məktub yazaraq döyüşə və barışığa hazır olduğunu bildirdi: "Padşahların arasında ya sülh olur, ya da cəng. Biz bunun hər ikisinə hazırıq. Əgər o həzrət sülhə razıdırsa, qoy Xorasanı bizə verib İraq getsin, qədim vaxtlarda İraq və Azərbaycan padşahı Həsən padşah Türkmanla Bəlx və Xorasan padşahı Sultan Hüseyn Mirzə arasındakı sülh qayda-qanununa əməl etsin. Yox, əgər hərb etmək istərsə, tez gəlsin, çünki fəth və qələbə Allah-təalanın istəyi ilədir və ləşkərin azlığı və çoxluğunun buna dəxli yoxdur" ;. İsgəndər bəy Münşinin verdiyi məlumata görə, I Şah Abbas Bistamdan Cacremə hərəkət etdiyi zaman Əbdülmömin xanın məktubunu almış və ona diplomatik tərzdə cavab yazmışdır. Səfəvi hökmdarı Xorasanın yüz ildən çoxdur ki, Səfəvi sülaləsinin mülkü olduğunu söyləmişdi. I Şah Abbas 1592-ci il 6 sentyabr tarixli məktubunda Tanrının yardımından əmin olduğunu söyləyərək yazırdı: "Biz İlahinin lütfi ilə bu dudmanın yüz illik irsi mülkü olan Xorasanı taqətimiz olduqca qoruyacağıq, ondan əl çəkinməyəcəyik. Cığatay sultanlarından olan Sultan Hüseyn mirzənin və türkman padşahlarından Həsən padşahın sülhnamə­lərinin bizə və sizə dəxli yoxdur. O ki, qaldı Bəlx valisi Kəskən Qara Sultan Özbək və bizim hümayun babamız mərhum cənnnətməkan şah arasındakı sülh müqaviləsinə, orada yazılmışdı ki, özbəklər Xora­sandan əl çəksinlər və oranı bizə versinlər. Elə biz özümüz də sülhə razıyıq, əks təq­dirdə cəngə də hazırıq. Biz elə bu arzu və şövq ilə İraqdan bu vilayətə gəlmişik. Ha­rada istəsəniz orada da qarşılaşa bilərik. Qoy qeyb aləminin istəyi həyata keçsin" ;. I Şah Abbas bu məktubunda Əbdülmömin xana meydan oxuyaraq yazırdı: "Bu savaş ikimiz arasındadır. Başqalarını bu işə qarışdırmayaq. Günahsız insanları boş yerə oldürməyək. Savaş ikimizin arasında olsun. Ordudan ayrılıb bir meydanda qarşı-qarşıya gələk. Kim məğlub olarsa bütün ordusu ilə qalib gələnin tərəfinə qatılsın. Bütün mülk də məğlub edənin olsun".
İsgəndər bəy Münşi yazır ki, I Şah Abbas Cacərmə çatan zaman Əbdülmömin xandan başqa bir adam gələrək, başqa bir məktub gətirdi ki, onun başqa məktublarla heç bir oxşarlığı yoxdu, məzmunu ziddiyyətliydi. Məktubun ünvanında yazılmışdır: "Ale-Əli ilə döyüşən kəs öləcəkdir" ;. C.Aydoğmuşoğlu yazır ki, 1592-ci il sentyabrın 21-də Əbdülmömin xanın Mirzə Xoca Ağa vasitəsilə göndərdiyi bu məktubunda onun Cama tərəf getdiyi və Səfəviləri orada gözlədiklərini xəbər verirdi. Lakin Özbək xanının Camda da dayanmayaraq Bəlxə doğru çəkildiyi məlum oldu. Oradan göndərdiyi təhqiramiz məktubunda o, Səfəvi şahına "Mirzə Abbas" deyə müraciət edərək yazırdı: "Xorasandan gözünü çək və nəzarət altına aldığın ərazilərlə kifayətlənmən lazımdır" ;. I Şah Abbas İmamqulu bəy Türkman vasitəsilə ona göndərdiyi cavab məktubunda macəra axtarmamasının vacib olduğunu və döyüşdə qalib gələrək ona böyük cəza verəcəyini söylədi. Yürüşə davam edən I Şah Abbas Özbək xanının zülmünə məruz qalan Səbzvara gələn zaman seyyidlər, şəhər əyanları Səfəvi şahının gəlişinə sevinərək şəhər hakimi Koydaş Bahaduru öldürərək başını şaha göndərdilər. Bu hadisə ilə bağlı özbəklər şəhəri tərk etdilər. I Şah Abbas şəhərin idarəsini Qızılbaş sərdarlarından birinə verdi. Daha sonra Nişapur Səfəvilərin nəzarəti altına alındı. İsgəndər Bəy Münşi yazır ki, I Şah Abbas Nişapurun idarəsini Dərviş Məhəmməd Rumluya, Əsfərayini Məhəmməd sultan Bayata və Səbzvarı da Məhəmməd sultana verdi. Mir Fəttahın rəhbərliyi altında 300 nəfərlik İsfahan tüfəngçisini lazımi ərzaqla Nişapur qalasında qoydu. I Şah Abbas Məşhədə doğru hərəkət edərək ordudakı məsələlərlə məşğul olmaq üçün öncə Qəzvinə, sonra da Əcəm İraqına geri döndü. C.Aydoğmuşoğlunun fikrincə, I Şah Abbasın Qəzvinə dönməsinə səbəb yalnız ordudakı məsələlərlə bağlı deyildi. Səfəvi hökmdarı müqəddəs saydığı Məşhədin və İmam Rza türbəsinin özbəklərlə baş verəcək döyüşdə dağıdılmasını istəmirdi. Həmçinin qış yaxınlaşmış, ərzaq və atlar üçün yem çatışmadığını görən I Şah Abbas Məşhədi almaqdan müvəqqəti olsa da imtina etmək məcburiyyətində qalmışdır.
İsgəndər bəy Münşi yazır ki, h. 1002-ci (m.1593/1594) ildə II Abdulla xanın himayəsinə sığınaraq Mərvi ona tabe edən Mərvşahcan valisi Nurməhəmməd xan Xarəzm xanı Hacı Məhəmmədlə mübarizədə məğlub olmuş, lakin II Abdulla xandan lazımi kömək ala bilmədiyi üçün I Şah Abbasa sığınmışdır. Səfəvi şahı onu Məhəmməd Bağır mirzə və etimadüd-dövlə tərəfindən qarşıladaraq paytaxt Qəzvindəki Çehelsütün sarayında qəbul etmişdir. Həmin ildə II Abdulla xan Xarəzmə ordu göndərdi. Onun oğlu Əbdülmömin xan isə I Şah Abbasın Gilan məsələsi ilə məşğul olmasından istifadə edərək yenidən Xorasana yürüş etmişdir. O, Mihnə, Əbivərd, Bağbad və Derunu ələ keçirərək Nişapuru mühasiryə almışdır. I Şah Abbas daxili məsələlərlə məşğul olduğu bir dövrdə II Abdulla xanın Xorasana ordu göndərməsinə çox qəzəblənmiş və ona təhdid məktubu göndərmişdi. Məktubda deyilirdi: "Bizim sizin torpaqlarınızda gözümüz yoxdur. Sizin də bizim torpaqları­mızda gözünüz olmasın, Xorasandan geri çəkilin. Əgər Xorasandan əl çəkməsəniz qəzəbimə dücar olacaqsınız. Hazırda İranın qərb bölgələri və İraq məsələsi ilə məşğulam. Ancaq Xorasan bölgəsini unutmamışam. Əsgərinin çoxluğuna güvənmə. Bunu unutma ki, Xorasan bölgəsi Səfəvi şahının torpağının bir parçasıdır. Məlum bir dövrdə öz ordumla oraya gəlib bütün etdiyiniz haqsızlığın hesabını verəcəyəm. Tanrının və mənim cəzamdan qorxun" ;.
Əbülqazi Bahadur xan yazır ki, Hacı Məhəmməd xan I Şah Abbasla görüşü zamanı ona demişdi: "Abdulla xan öldü, oğlu Əbdülmöminə özbəklər son qoyacaqdır. Buna görə biz yurdumuza yaxın olmalıyıq, ailəmizdən Mavərənnəhrdə boş-boşuna dolaşan kişilər çoxdur. Əhali onlardan birini gətirib padşah seçərlər. Sonra bizə artıq padşahlıq gəlməz". . Buna görə I Şah Abbas Astarabada gələn zaman Hacı Məhəmməd xana ölkəsinə getməyə icazə versə də, onun 20 yaşlı nəvəsi Burunduku yanında saxladı. Bu dövrdə Əbdülmömin xanın əldə etdiyi uğurlar barədə ətrafa məlumat yayılmışdı. Bu xəbərlərdən narahat olan I Şah Abbasın yaxın ətrafı Xorasana hərəkət etməyi münasib bilmədi. Lakin özbəklərin hücumlarına və talanlarına son qoymağa qərarlı olan gənc I Şah Abbas tövsiyələri nəzərə almayaraq yürüşü davam etdirdi. O, öncə Astarabadı ələ keçirdi və buranın idarəsini Fərhad xana tapşırdı. Bu zaman Əbdülmömin xanın təqiblərindən güclə xilas olaraq Səfəvilərin Kirman valisi Gəncalı xana sığınan Yetim Sultanın elçisi Quşbəyi Yusif gəldi ;. Əvvəllər etdiyi hərəkətlərə görə üzr istəyən Yetim Sultan Səfəvi şahına göndərdiyi məktubda yazırdı: "Abdulla xan dövlətinin yetişdirdiyi biz dövlətxah qardaşlar, atasından dönmüş Əbdülmömin xandan dönərək onunla əlaqəni kəsdik və o, elə buna görə də ürəyində bizə qarşı kin saxlayıb ədavət izhar etdi. Hal-hazırda səltənətdə müstəqil olan adamlardan intiqam almaqdadır. Buna görə də, mənim məslək aşiyanlı qızılbaş sarayından başqa heç bir pənahım yoxdur. Əgər hümayun məiyyət günəşi Xorasana vüsal kölgəsi salarsa, mən şahın tərəfdarları silsiləsinə girib belimə itaət qayışı bağlayacağam" ;. Məktubdan göründüyü kimi, Yetim Sultan II Abdulla xan dövründə idarə etdiyi Xorasan şəhərlərini Əbdülmömin xanın qorxusundan tərk etməli olmuşdu. Onun atası Canıbəy Sultan da Əbdülmömin xan tərəfindən zindana atılmışdı. Buna görə də, Yetim Sultanın Səfəvilərə sığınmaqdan başqa yolu qalmamışdı. Özbəkləri itaət altına almağa çalışan I Şah Abbas yaranmış vəziyyətdən istifadə edərək Fərhad xanla Azərbaycan bəylərbəyi Zülfüqar xanı 10 minlik qüvvə ilə ona qarşı göndərdi. Ardınca da özü Cacremə doğru hərəkət etdi ;.
I Şah Abbas üç gün ərzində Məşhəddə qaldı, İmam Rza türbəsini ziyarət etdikdən sonra azad olunan şəhərlərə hakimlər təyin etdi və əsgərlər göndərdi. Çegəni Budaq xanı Məşhədə hakim təyin etdi. O, Ruhulla bəy Zülqədərlə Əbsülmömin xana məktub göndərdi. Məktubda deyilirdi: "Əbdülmömin xan bir neçə ildir ki, mülklər tutmaqdan ötrü hər il Xorasana tərəf yürüşlər edir. Mənim başım İraqda və sərhəd yerlərində bəzi işlərə qarışdığı üçün o, fürsət tapıb müqəddəs Məşhədi və Xorasanın bəzi mahallarını işğal edib və daha bir neçə yeri əlinə keçirdi. Mənim, onunla qarşılaşmaqdan ötrü, hər dəfə uzaq yol qət edib İraqdan Xorasana gəldiyim vaxt o, müzəffər əsgərlərimin önünə çıxmayır və özünə fərar qərarı verirdi… Bu xanədanın irsi mülkü kimi tanınan Xorasandan əl çəkib birlik, ülfət və üzrxahlıq məqamına gələsiniz ki, biz də didərginlərin geri qayıtmaları və Xorasan diyarındakı biçarələrin asudəliyindən ötrü "uzaq keçmişdə olduğu kimi" hərb və intiqam büsatı qurmayaq, sizinlə məhəbbət, dostluq və ülfət edək, dövlətimizin düz yola düşməsinə çalışaq, malımıza və ləşkərlərimizə köməkçi olaq… Biz Xorasanın viranəyə çevrilməsinə dözməyib… Allah-təalanın köməyi ilə Bəlxə və Buxaraya kimi atımızın cilovunu çəkməyəcəyik". Məktubdan göründüyü kimi I Şah Abbas Əbdülmömin xanda nəinki Xorasandan çıxmasını, həmçinin Bəlx və Buxaranı da təslim etməyi tələb etmişdi. Lakin atasına qarşı qiyam qaldıraraq hakimiyyəti ələ alan Əbdülmömin xan 1598-ci il iyunun 28-də özbək sərkərdələri tərəfindən qətl edildiyi üçün bu məktub cavabsız qaldı.
Proprioseiopsis basis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Giriş/çıxış kontrolleri
Giriş/çıxış kontrolleri (en. input/output controller (I/O controller) ~ ru. контроллер ввода-вывода ~ tr. giriş/çıkış denetleyici) – giriş, çıxış qurğusu və ya giriş/çıxış qurğuları ilə mikroprosessor arasında aparat interfeysi (“çevirici”, vasitəçi) olan port ilə bağlı olan idarəetmə mikrosxemi. Giriş-çıxış kontrolleri giriş və çıxış verilənlərini idarə və emal edir ki, bu da mikroprosessoru ardıcıl rabitə vasitələri ilə təmin edir, eləcə də onu başqa işlər üçün azad edir. Məsələn, klaviaturanın öz mikroprosessoru və müvafiq mikrosxemi ola bilər ki, onlar klavişlərin basılmasının emal edilməsini və onların ikilik koda çevrilməsini həyata keçirir. Analoji olaraq, disksürənin öz kontrolleri olur ki, o, oxuma-yazma başcığının müəyyən mövqeyə aparılması kimi yüksək sürətli, çətin məsələləri yerinə yetirir, fırlanan diskdə müəyyən sahələrin axtarışını və hətta xətaların yoxlanmasını həyata keçirir. Kontrollerlərin əksəriyyəti üçün onların işini idarə edən xüsusi proqramlar – drayverlər lazım olur.
Bidens mannii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hava
Hava — Yer kürəsinin atmosfer təzyiqi təşkil edən, azot və oksigendən ibarət təbii qaz qarışığı.
Havanın elementləri temperatur, rütubət və təzyiqdir, hava hadisələri isə külək, yağıntı, şimşək və s.. Havanın dəyişməsinə səbəb Günəş radiasiyasının dəyişkənliyi, hava kütlələrinin yerdəyişməsidir.
Hava elementlərinin mövcud durumu yaxın günlər üçün proqnoz verməyə imkan verir. Bu məlumatlar əsasında sinoptik xəritə tərtib edilir və havanın gələcəkdə necə olacağını müəyyənləşdirirlər.
Sallaq tozağacı
Sallaq tozağacı (Betula pendula) — tozağacı fəsiləsinin tozağacı cinsiə aid ağac növü. Digər adı ziyilli tozağacıdır (Betula verrucosa).
Ümumi yayılması
Qərbi Sibir, Altay, Avropa, Şimali Afrika, Asiya və Qafqazda yayılmışdır.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqaz dağlarında (Quba-Xaçmaz) və Naxçıvan MR-də təbii halda rast gəlinir.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.
Bitdiyi yer
Əsasən qarışıq meşələrin orta yaruslarında rast gəlinir. Dağlarda bu tozağacı dəniz səviyyəsindən 2100–2500 m-ədək hündürlüyə qalxır.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı çox geniş deyil.
Bioloji xüsusiyyətləri
Əlverişli şəraitdə hündürlüyü 25–30 m, diametri 80 sm-ədək, çatır. Cavan ağacların qabığı qonurdur, 8-10 yaşdan ağarır. Cavan fərdlərini qızılağacın növləri ilə qarışıq salmaq olar. Iri vəziyyətdə ağ qabığına görə digər ağaclardan yaxşı fərqlənir. Daha yaşlı ağaclarda qabığı gövdənin aşağı hissəsind dərin yarıqlı, qara olur. Oduncağı sarımtıl-ağ, möhkəm və ağırdır. Budaqları çılpaq, çoxsaylı, sıx, qatranlı vəziciklərlə – ziyilciklərlə örtülmüşdür. Cavan budaqları aşağı sallanır və tozağacının çətirinə çox səciyyəvi görünüş verir (adı – sallaq tozağacı). Çətiri budaqlı, ancaq sıx deyil, budaqlanması simpodialdır. Yarpaqları rombvarı–yumurtavarıdan üçkünc–yumurtavarıyadək, uzunluğu 3,5-7 sm, eni 2-5 sm, ucu biz, hamar, cavan yaşda yapışqanlıdır; kənarları ikili dişlidir. Saplaqları çılpaq, uzunluğu 0,8-3 sm-dir. Çiçəkləri düz, xırda, bircinsli, budaqların uclarında sırğavari, sallaq çiçək qruplarına yığılmışdır. Yarpaqlar açılanadək çiçəkləyir. Erkək çiçəkləri qısa saplaqlarda, qırmızı-qonur pulcuqların qoltuqlarında 3 ədəd dixazial yerləşir və keçən ilin uzunsov zoğlarının uclarında 2-4 ədəd sallaq (5-6 sm) erkək sırğalar əmələ gətirir. Çiçəkyanlığı sadə, bir, iki yarpaqlı, 2-4 ədəd erkəkcikləri ikiyə bölünmüş, çiçəkyanlığın yarpaqlarla üzbəüz yerləşir. Dişi çiçəklərin çiçəkyanlığı yoxdur, üçqanadlı pulcuqlarla bitmişdir. Onlar qısa, yan zoğlarda 5 ədəd dixazilərə yığılmışdır və qısa, silindrik yaşıl, dişi sırğalar formalaşdırır. 2 ədəd dişiciyi bitişik olub, orada bir toxum rüşeymi inkişaf edir. Sapşəkilli dişicik ağızları uzun, bəzən parlaq rənglidir. Meyvələri yayın axırlarında yetişir.
Çoxalması
Generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Becərilməsi
Məlumat yoxdur.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Şahdağ Milli Parkında qorunur.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na salınması tövsiyə edilir.
Sent-Etyen-le-Lo
Sent-Etyen-le-Lo (, Sant Estève lo Laus) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. La-Bati-Nyov kantonuna daxildir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 297 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 169 nəfərdən (15-64 yaş) 123-ü iqtisadi cəhətdən fəal, 46-ı fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 72.8%, 1999-cu ildə 74.1%). Aktiv olan 123 nəfərdən 115 nəfəri (70 kişi və 45 qadın), 8 nəfəri işsizdir (4 kişi və 4 qadın). 46 hərəkətsiz 9 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 21 nəfər təqaüdçü, 16 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Prezident Sarayı (Dəməşq)
Prezident Sarayı (قصر الرئاسي əl-qəṣr ər-riasī) və ya Xalq Sarayı (قصر الشعب qəṣr əş-şə‘b) — Suriya Ərəb Respublikasında prezident sarayı.
Nikolay Aşmarin
Nikolay İvanoviç Aşmarin — Rus türkoloqu.
Həyatı
Uşaqlığını Çuvaş türkleri arasında keçirdiyindən Çuvaş dilinə və folkloruna ilgi duydu.
Şərq dilləri üzrə oxudu (1892). Türkoloji doktoru. Kazan üniversitetinde dərs verdi.
Beatris Potter
Beatris Potter — ingilis yazıçısı, illüstrasiyaçısı və alimi. Heyvanlardan bəhs edən uşaq kitablarına üstünlük vermişdir. Ən məşhur əsəri "Dovşan Peterin nağılı"-dır.