cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tommi Teylor
{{Futbolçu |adı             = |orijinal adı    = {{dil-en|Tommy Taylor}} |şəkil           = |şəklin ölçüsü   = 250px |şəklin izahı    = |ləqəbi          = |doğum tarixi    = |doğum yeri      = |vəfat tarixi    = |vəfat yeri      = |vətəndaşlığı    = |boyu            = |çəkisi          = |mövqeyi         = |əsas ayağı      = |indiki klubu    = |vəzifəsi        = |gənclər klubları = {{idman karyerası ||Smitiz Yunayted| }} |klublar = {{idman karyerası |1949–1953|Barnsli|44 (26) |1953–1958|Mançester Yunayted|166 (112) ||Cəmi|210 (138) }} |milli yığma = {{idman karyerası |1953–1957|İngiltərə|19 (16)}}} |vikianbar = }} Tomas Teylor, daha çox Tommi Teylor kimi tanınır ― hücumçu mövqeyində oynamış İngiltərə futbolçusu. "Barnsli" və "Mançester Yunayted" kimi ingilis klubların və İngiltərə milli futbol komandasının şərəfini qoruyub. Fiziki cəhətdən güclü və hündür boylu Teylor çoxlu qol vuran klassik Britaniya "mərkəz-forvardı" idi. "Yunayted"də o, Denis Vayollet ilə hücum duetini qurmuşdur. Alfredo Di Stefano onu "möhtəşəm" kimi təsvir etmişdir.
Teylor 1958-ci ildə baş verən Münhen aviasiya qəzasında "Mançester Yunayted"in ölən 8 oyunçudan biri idi.
Klub karyerası
Taylor işlədiyi yerli kömür mədəninin futbol komandasında oynamağa başladı. Tommi 16 yaşında olarkən "Barnsli" skautların diqqətini cəlb etmişdir və 1949-cu ilin iyul ayında Teylor klubla müqavilə imzaladı. Klubun əsas heyətində debütu "Qrimsbi Taun" klubu ilə oyuna təsadüf etdi və oyun 3:1 qələbə hesabı ilə bitdi. 4 noyabr 1950-ci ildə baş tutan artıq növbəti oyunda het-trik edərək "Kuinz Park Reyncers"in 7:0 hesablı məğlubiyyətinə öz töhfəsini verdi.
"Barnsli"nin ikinci divizyonda çıxışı skautların diqqətini cəlb etdi və 1953-cü ilin mart ayında Teylor Birinci divizyonun çempionu "Mançester Yunayted" klubuna 29 999 funt qiymətinə transfer olundu (Mett Basbi istəmirdi ki, Teylor özünü 30.000 dəyərində futbolçu hiss edərək lovğalansın. Buna görə transfer pulunun köçürülməsi zamanı Basbi cüzdanından 1 funtluq əskinas çıxardaraq "xidmət haqqı" kimi ofisiant xanıma uzatdı).
Teylor ilk oyununda 2 qol vuraraq yeni klubda karyerasına əla başladı. 1952/53 mövsümünün sonunda 11 matçda 7 qol vurdu. Teylor, "Yunayted"in 1955–56 ve 1956–57-ci illərdə çempionluq titulunu qazanmasına kömək etdi və 1957-ci ildə İngiltərə Kubokunda qol vurdu, lakin "Mançester" "Aston Villa"'ya 2–1 məğlub oldu.
Teylor komanda üçün o qədər dəyərli idi ki, Mett Basbi 1957-ci ildə "İnter"in rekord 65.000 funt təklifini rədd etdi. Transfer baş versəydi, bir futbolçuya görə ödənilən transfer məbləğinə görə dünya rekordu qırılacaqdı.
Teylor İngiltərənin o dövrün ən böyük mərkəz hücumçusu idi. O, həm də bütün zamanların ən az qiymətləndirilən futbolçularından biri sayılır, çünki qol göstəriciləri istənilən dövr üçün yüksək sayılır. "Yunayted"də o, ortalama olaraq hər 3 oyuna 2 qol vurudu və ya meydandakı hər 2 saatda 1 qol vururdu. Buna baxmayaraq, onun adı "Mançester Yunayted"in tarixindən xəbərsiz olanlar üçün çox da tanış gəlmir.
Bir çoxları Teyloru İngiltərə millisində Net Lofthausun mükəmməl əvəzi olaraq görürdü. Tommi millinin heyətində 19 oyuna 16 qol vurmuşdur.
Alajen (mif)
Alajen  — Talış mifologiyasında iri döşlü, saçı önə tökülmüş qadın personajı. Alajen cəmiyyət tərəfindən rədd edilən və zərər verə bilən qadındır. Zərdüştlükdən sonra İslamın gəlişi personajın xüsusiyyətlərinə və xarakterinə birbaşa təsir göstərmiş və daha çox "qadın cin" kimi məşhurlaşdırmağa başlamışdır. Ümumilikdə ədəbiyyatda və əfsanələrdə, Alajen xüsusilə yeni doğuş edən qadınlara, doğuşdan sonrakı ilk altı gün ərzində onları təqib edərək, özlərinə və dünyaya gətirdiyi uşaqlara zərər vurmağa çalışan təhlükləli qadın hesab olunur. Məşhur rus etnoqraf Çursin Qriqori Filipoviç öz əsərlərində Alajendən bəhs edib və onun haqqında araşdırmalar edib.
Mifoloji təsvir
Talış mifologiyasında Alajen vəhşi, iri bədənlidir. Uzun qara və qırmızı rəngdə saçı var və çox vaxt önə tökülmüş formadadır. İri gözləri və iri döşləri var. İri döşlərini öndən arxaya doğru çiyinlərinə atıb gəzir. Alajen doğuş zamanı bir qadına zərər verə onu qorxuda bilər və ya vura, döyə bilər. Eyni zamanda yeni doğulmuş uşağa zərər verə, onu qaçıra və ya öldürə də bilər. O, çayda üzməyi, atları hiddətlə sürməyi, sahibi olan atları azdırıb yallarını düyünlərə bağlamağı sevir. Onu qorxutmaq və ya uzaqlaşdırmaq üçün yastığın altında küt, iti dəmir alətlərdən, iti bıçaqdan və ya mifologiyada talışların Alajen üçün xüsusi hazırladıqları alajeni çiq adlı alətdən istifadə edilir. Bəzi mənbələrdə bu alət Alajenin öz topuq sümüyündən hazırlanmış küt alətdir. Əfsanələrə görə Alajen dəmirdən çox qorxur. Həmçinin yastıq altına qoyulmuş dıvon, da onun zərərsizləşdirilməsində köməkçidir. Rus etnoqraf Çursin Filipoviç bir əfsanəyə istinad edərək yazır ki, Alajenin həm də tutula biləcəyinə inanılır. Yaxalanmış bir Alajenin paltarına polad iynə taxmaq kifayətdir ki, o, onu tutan şəxsin köləsinə çevrilsin.
Alajenin əri Biabanqulidir. Biabanquli qarağac kimi uzun, gamış kimi hər yeri tüklü təsvir edilir. O da öz növbəsində xüsusən uşaqlar üçün təhlükləlidir.
Azərbaycan milli ölçü vahidləri
Orta əsrlərdə Azərbaycanda olmuş ərəb coğrafiyaşünas-səyyahların əsərlərində gün, mil, sikkə, mərhələ, bərid, dirsək, qarış və başqa bu kimi ölçü və çəki vahidlərinin adlarına rast gəlinir. Bəzi alimlər uzunluq ölçmək üçün yumruq, pəncə, gireh (4,4 sm), buğum, darı, tutmalaq (ovuc), güllük, bəhrə, kar, kəndir, ip, sicim, tənab, ciyədən də istifadə olunduğunu yazırlar.
Azərbaycan xalqının məişətində baş, boyun, diş, kəllə, top, düymə və s. sözlər say və miqdar bildirmək məqsədilə qədim vaxtlardan bu günə qədər geniş şəkildə işlənməkdədir.
Ədəbiyyat
Azərbaycan etnoqrafiyası, Üç cilddə III cild. (2007), Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu, Bakı: Şərq-Qərb.
Mattias Hyuz
Mattias Hyuz (, 14 fevral 1959) — əslən alman olan ABŞ aktyorudur. Ən məşhur filmləri sırasında "Nə təslim ol, nə də geri çəkil 2: Şiddətlənmiş ildırım", "Qaranlıq mələyi" və "Qanunun missiyası" filmlərini göstərmək olar.
Həyatı
Mattias Hyuz 1959-cu ildə Almaniyanın Valtrop şəhərində dünyaya gəlmişdir. Yeniyetmə illərində idmanla məşğul olmuşdur. Karate və Taekvondo üzrə qara kəmərə sahib olduqdan sonra ABŞ-yə getmişdir. ABŞ-yə köçdükdən sonra pulu qurtarmağa başlayır. Bu zaman Mattias gecəni maşınlarda keçirir. Burada Jan-Klod Van Dammın imtina etdiyi Nə təslim ol, nə də geri çəkil 2: Şiddətlənmiş ildırım filminə çəkilmişdir. Film Mattias Hyuz Rusiyalı İvan rolunu canlandırmışdır. Çəkildiyi rola görə 6000 dollar honorar qazanmışdır. Bu filmdən sonra Mattias bakirə xaxnımın yanında cangüdən kimi çalışmışdır. 1990-cı ildə Qaranlıq mələyi filminə çəkildikdən sonra məşhurluq qazanmışdır. Mattias Hyuzun boyu 196-sm-dir.
Mərkəzi bankın faiz dərəcəsi
Mərkəzi bankın faiz dərəcəsi  — ölkənin mərkəzi bankının kommersiya banklarına verdiyi faiz dərəcəsidir.
Müxtəlif ölkələrdə Mərkəzi Bankın dərəcələri
Aşağıda ölkənin Mərkəzi Bankı tərəfindən yenidən maliyyələşdirmənin uçot dərəcəsinin ölçüsünə görə ölkələrin siyahısı verilmişdir :
Triumf Palas
Triumf Palas — Moskvada yerləşən yaşayış binası.
Triumf Palas, müxtəlif yüksəkliklərdən ibarət 9 kompleksdən ibarətdir.
Ən hündür kompleksində antena 8 moduldan ibarətdir və hər birinin çəkisi 4-8 tondur. Onu yerləşdirmək üçün vertolyotdan istifadə edilərək 5-10 saat ərzində quraşdırılmışdır.
Üstünlük xüsusiyyəti, tikilinin 53 metrlik antenası nəzərə alınmaqla 264.1 metr yüksəklikdə olan, 57 mərtəbəli tikili inşa edilmişdir.
Elis Feyi
Alice Faye Amerikalı məşhur müğənni və aktrisadır. İlk filmləri 20th Century Fox şirkəti tərəfindən hazırlanmış, daha sonra digər film istehsalçısı olan şirkətlərinin filmlərində görünmüşdür. 1943-cü ildə ifa etdiyi "You'll Never Know" ("Heç vaxt bilməyəcəksiniz") mahnısı ona Akademiya mükafatı gətirdi.
Dövrün uşaq aktyoru Şirli Templ ilə baş rolda oynadığı 1936-cı il istehsalı olan "Poor Little Rich Girl" ("Yoxsul Kiçik Zəngin Qız") filmi ilə məşhurluq qazanmış Alice Faye 5 may 1915-ci ildə New York şəhərində anadan olub və 9 may 1998-ci ildə Kaliforniyada 83 yaşında mədə xərçəngindən vəfat etmişdir.
Hikmət İbrahimov (əsgər)
Hikmət Zaur oglu İbrahimov — Azərbaycanlı şəhid.
Təhsili
2007-ci ildə Qarabörk kənd tam orta məktəbin birinci sinfinə daxil olub, 2016-cı ildə doqquzuncu sinfini bitirmişdir.
Hərbi xidməti
Hikmət İbraimov 25 may 2020-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Ucar rayon şöbəsindən hərbi xidmətə çağırılıb. Oktyabrın 21-də Füzuli rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə vəfat etmişdir.
Ağdonlu (Şövt)
Ağdonlu – İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Şövt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması barədə məlumat yoxdur.
Rövşən Hüseynov (əsgər)
Hüseynov Rövşən Kazım oğlu (21 avqust 1995; Bakı şəhəri, Azərbaycan — 23 oktyabr 2020 (dəfn tarixi); Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidməti
Rövşən Hüseynov 2017–2018-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. Goranboy rayonunda ön xəttdə Murovdağ istiqamətində yerləşən "N" saylı hərbi hissədə düşmənlə üz-üzə xidmət etmişdir.
Hərbi xidmət dövründə göstərdiyi nümunəvi xidmətlərə görə komandanlıq tərəfindən mükafatlandırılmışdır. 2018-ci ildə həqiqi hərbi xidmətdən tərxis olunmuşdur.
Rövşən Hüseynov 2020-ci il sentyabrın 27-də elan olunmuş səfərbərliklə əlaqədar Hərbi Komissarlıq tərəfindən təkrar xidmətə çağırılmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Rövşən Hüseynov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Döyüşlərdən birində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı Füzuli rayonu, Kürdlər kəndi ərazisində həlak olmuşdur. 25 oktyabr 2020-ci ildə Bakı şəhərində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rövşən Hüseynov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rövşən Hüseynov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rövşən Hüseynov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Xatirəsi
Bakı Şəhəri İcra Hakimiyyəti başçısının 36 saylı 28.02.2023 tarixli sərəncamına əsasən Bakı şəhəri, Binəqədi rayonu, M.Ə.Rəsulzadə qəsəbində yaşadığı ünvanın yerləşdiri küçə onun adını daşıyır.
İstanbul Birjası
İstanbul Birjası, ya da BİST 1985-ci ildən "İstanbul Menkul Kiymetler Borsası" olaraq fəaliyyətə başlayıb, 5 Aprel 2013-cü ildə özündə İstanbul fond birjasını və qızıl birjasını birləşdirərək İstanbul birjası (BIST) olaraq fəaliyyətinə davam edir. Ayrıca "Yatırıma dəyər!" rəsmi sloqan olaraq qəbul edilmişdir.
24 Fevral 2017-ci ildə yayımlanan qərarnamə ilə dövlətə aid bütün hissələrin Türkiyə Varlıq Fonduna dövr edilməsi qərarlaşdırılmışdır.
27 iyul 2020-ci ildə indeks 23 il öncəki halına qaytarılaraq iki sıfır atılmışdır.
1983–1984: Quruluş
Rəsmi qəzetin 18183 sayında 6 oktyabr 1983-cü il tarixində "Menkul Kiymetler Borsaları hakkında 91 saylı qanun hökmündə qərarnamə" yayımlandı.
6 oktyabr 1984-cü il tarixli, 18537 saylı rəsmi qəzetdə yayımlanan "Menkul Kıymetler Borsalarının Kuruluş ve Çalışma Esasları Hakkında Yönetmelik" ilə Türkiyədə menkul qiymətlər birjalarının quruluş, çalışma və birjada alqı-satqı əsasları ilə birja üzvlərinin quruluş, çalışma və məsuliyyətləri göstərilmişdir.
İlk əməliyyatlar 3 yanvar 1986-cı ildə 19 hissə sənədi ilə başladı.
İdarəsi
İstanbul Birjası 3 il üçün seçilən və 9 üzvdən ibarət olan İdarə Heyəti tərəfindən idarə olunur. İdarə Heyəti sədri İdarə heyəti tərəfindən seçilir.
Ute Bok
Ute Bok — Qaçqınlara yardım layihələri ilə tanınan avstriyalı pedaqoq. Vyanada "Bock auf Bier" kampaniyası qurulmuş, bu kampaniya zamanı qaçqınların mənzillə təmin olunmasını təşkil etmək üçün pivənin dəyərinin kiçik bir hissəsi (qiymət artırılması hesabına) toplamışdır. Layihənin adı "Bock for beer" kimi tərcümə olunur, lakin o, həm də pivə içmək istəyi üçün jarqondur və Bock for beer xüsusilə güclü çeşiddir. Layihə həmçinin geyim, təhsil kursları, tibbi və hüquqi müdafiə ilə bağlı yardım göstərir.
Bioqrafiya
Məzun olduqdan sonra, Bok pedaqoq olmaq qərarına gəlməzdən əvvəl bir il özəl sektorda çalışır. 1969-cu ildə Vyananın onuncu rayonu olan Favoritendəki Zomannqasse yataqxanasında baxıcı vəzifəsini tutur və 1976-cı ildə onun direktoru təyin edilir. 1990-cı illərdə Gənclərin Rifah İdarəsi Bok yataqxanasına getdikcə artan sayda əcnəbi gəncləri göndərir. Bu dövrdə o, qaçqınlara yardım təşkil etməyə başlayır.
1999-cu ildə 30-a yaxın afrikalı gənc sığınacaqda narkotik payladığına görə həbs edilir və Uta Bok qanqsterizm və narkotik alverində ittiham olunur və bununla əlaqədar işdən uzaqlaşdırılır. Sonradan ittihamlar götürülür, lakin ona Tsomanqassedə digər afrikalıları yerləşdirməsi qadağan edilir. Bundan sonra Bok, özünün təmin etdiyi və nəzarət etdiyi şəxsi mənzil icmalarını təşkil edir. 2000-ci ildə təqaüdə çıxır və öz layihəsi üzərində işləməyə davam edir. Bu vaxt, 350-dən çox qaçqın Bokun təşkil etdiyi kommunalarda sığınacaq tapıb və onlardan mindən çoxunun Ute Bok Assosiasiyasında poçt ünvanları var. Bundan əlavə o, ianələrə əsaslanan müştəriləri üçün hüquqi yardım təşkil etmişdir.
Filmlər
2010-cu ildə rejissor Houçanq Allahyari başqa bir film layihəsi ilə Ute Bokun tərcümeyi-halına yenidən müraciət edir: "Die verrückte Welt der Ute Bock" ("Ute Bokun dəli dünyası") filmində baş rollarda aktyorlar Cozef Hader, Karl Markoviç, Viktor Qernot və başqaları çəkilir. Filmdə də görünən Ute Bokun işini və qaçqınların özlərini oynayan polisə qədər tanış olduğu insanların hekayələrini nümayiş etdirilir. Film 2010-cu ilin noyabrında Avstriyada nümayiş olunur.
Artur Bouli
Ser Artur Layon Bouli  — ingilis iqtisadçı və statistik, Bouli qanununun müəllifi, "Gövdə-yarpaq diaqramı"-nın banisi.
Bioqrafiyası
Bouli 1869-cu ildə Bristolda bir vali və müəllimə anadan olub; atası Ceyms Uilyam Layon Bouli 1870-ci ildə Bouli hələ gənc ikən vəfat etmişdir. Bouli orta təhsilini Londondakı Məsihin xəstəxanası dini internat məktəbində almışdır. 1891-ci ildə Kembric Universitetinin Triniti Kollecinə daxil olub bakalavr dərəcəsi bitirmişdir.
1893–1899-cu illərdə Lezerhendə Müq. Con məktəbində riyaziyyat müəllimliyi etdi. 1895-ci ildən London İqtisadiyyat Məktəbində dərs deməyə başladı və 1919-cu ildən 1936-cı ildə təqaüdə çıxana qədər London İqtisadiyyat Məktəbində statistika şöbəsinin ilk müdiri oldu. 1900-cü ildə riyaziyyat müəllimi və 1907-ci ildən Ridinqdə Universitet kollecində riyaziyyat və iqtisadiyyat professoru olaraq qəbul edildi. 1940–1944-cü illərdə Oxford Statistika İnstitutunun direktoru olmuşdur.
1922-ci ildə Britaniya Akademiyasının üzvü oldu, 1938–1939-cu illərdə Ekonometrik Cəmiyyətin prezidenti, 1938–1940-cı illərdə — Kral Statistika Cəmiyyətinin prezidenti, 1949-cu ildən — Beynəlxalq Statistika İnstitutunun fəxri prezidenti təyin edildi.
Bouli 21 yanvar 1957-ci ildə vəfat etmişdir.
Elmi nailiyyətləri
Artur, Bouli qanununun — kəşfçisidir, əmək haqqının milli gəlirdəki payının sabitliyi ilə bağlı bir fərziyyədir.
1924-cü ildə yazdığı İqtisadiyyatın Riyazi əsasları kitabında Kurno, Cevons, Pareto, Ecuort, Marşall, Piqu tərəfindən təklif olunan dövrün bütün inkişaf etmiş riyazi metodları ümumiləşdirilmiş və uzun müddət iqtisadiyyatda riyazi metodlara dair yeganə kitab olaraq qalmışdır.
Mükafatları
İqtisadiyyat sahəsindəki uğurlarına görə Bowley müxtəlif mükafatlara layiq görülmüşdür :
Rail Baltica
thumb|280pxRail Baltica — Baltikyanı ölkələri, Şərqi (Polşa) və Qərbi Avropanı birləşdirməli olan standart ölçülü reyslərə sahib bir dəmir yolu layihəsi.
Rail Baltikanın əsas məqsədi Baltikyanı ölkələrin Avropa dəmir yolu şəbəkəsi ilə birbaşa əlaqəsini və regional inteqrasiyanın inkişafını bərpa etməkdir. Estoniya, Latviya və Litva dəmir yollarının Avropa Birliyinin nəqliyyat sisteminə inteqrasiyası qatarların sürətini, sərnişin, yük axınını və qazancını artıracaqdır.
Avropa Parlamentinin və Avropa Şurasının qərarı ilə Dəmiryolu Baltikyanı ölkələrinin 1 nömrəli Pan-Avropa Dəhlizinin bir hissəsi olaraq təyin edilmişdir. Layihənin Avropa Parlamentindəki koordinatoru Pavel Teliçkadır.
27 avqust 2015-ci ildə Polşadan Kaunasa ilk sərnişin qatarı gəlir. Kaunasdan Belostoka (Polşa) ilə müntəzəm sərnişin marşrutu 17 iyun 2016-cı ildə açılır.
Estoniyanın paytaxtı Tallindən Litva-Polşa sərhədi istiqamətində Avropa qatarı Baltica Dəmiryolu ilə 2026-cı ildə getməsi palnlaşdırılır. Daha 5 il sonra Polşadan Berlinə marşrutların getməsi plandadır.
2024–2030-cu illərdə çəkilişi nəzərdə tutulan Dəmir yolu Baltica-2 layihəsi hazırlanır. İtaliyanın şimalından Tallinə birbaşa xətt olmalıdır.
Təsviri
Yolun yüksək sürətli olması palnlaşdırılırdı (qatarların sürəti saatda 250 km-ə çatmalı idi), lakin tikinti və texniki dizayn başlamazdan əvvəl əldə edilən sürət saatda 160 km, sonra 120 km/saat, yük sürəti isə 70 km/saata endirildi.
Baltikyanı ölkələrdə marşrut: Kaunas - Panevejis - Bauska - Riqa - Pyarnu - Tallin.
Layihəni 2016-cı ildə həyata keçirmək üçün Baltikyanı ölkələr RB Rail birgə müəssisəsi qururlar.
2017-ci ilin yanvar ayında Baltikyanı ölkələrin baş nazirləri Rail Baltica layihəsinin icrası ilə bağlı müqavilə imzalayır.
Dəmir yolunun tikintisi 2025-ci ilə qədər başa çatdırılmalıdır.
Maliyyələşdirmə
Qiymətləndirmələrin dəqiqləşdirilməsi zamanı layihənin dəyəri 3,6 milyard avrodan 5.8 milyarda qədər yüksəlir.
Layihənin öyrənilməsinin ümumi dəyəri 396.000 avro qiymətləndirilmişdir.
Layihənin həyata keçirilməsi üçün texniki-iqtisadi əsaslandırmanın hazırlanması dəyəri təxminən 1 milyon avro qiymətləndirilir.
2018: Baltikyanı ölkələr Aİ-dan, layihənin reallaşdırılması üçün 110.5 milyon avro alacaq, bu məbləğin çox hissəsi Litvaya ayrılacaqdır.
Tikinti və texniki vəziyyət
Litva hökumətinin qərarı ilə Polşa ilə Litva arasındakı (70 km) hissənin tikintisi 2013-cü ilin sonuna qədər başa çatdırılmalı idi. Dəmiryolu Polşa ilə sərhəddindən, Mariyampole üzərindən Kaunasadək olan bir hissədə tam işə başlamalıdır. Polşa və Latviyaya yeni bir yol çəkmək lazım deyil. Lakin marşrutun ərazilərindən keçən hissələrini nizamlamalıdırlar ki, onlarda qatarların sürəti saatda 120 km-ə çata bilsin (Estoniya belə bir sürəti verməyə hazırdır).
11 avqust 2011-ci ildə Motskava ilə Şyaştokay arasındakı 7 km uzunluğunda bir hissənin rəsmi açılışı olur (ölçü 1435 mm).
2013-cü ilin sentyabr ayında Litvada Polşa sərhəddindən Kaunasadək bir hissənin inşasına başlanılır və beş ölkənin - Estoniya, Latviya, Litva, Finlandiya və Polşanın nəqliyyat nazirləri Rail Baltica layihəsini həyata keçirəcək vahid idarəetmə şirkətinin qurulması haqqında bəyannaməyə amza atırlar.
Kommunist Albaniyasında islam
thumb|Kommunizm dövründə dağıdılmış məscid. Kommunist Albaniyasında İslam — Albaniya Əmək Partiyası və Ənvər Xoca tərəfindən idarə olunan bu rejim üçün təhlükə hesab olunurdu. Kommunist hökuməti alban kimliyinə nail olmaq üçün alban millətçiliyi vasitəsilə kommunist partiyasının sosial, mədəni və dini təbliğatı ilə Alban cəmiyyətini kökündən dəyişdirməyə çalışırdı.
Milli dirçəliş dövründən və müharibə dövründən götürülmüş dünyəviləşmə prinsipləri müharibədən sonrakı dövrdə də istifadə olunmağa davam etdi. Bundan əlavə, dini ictimai sahədən təcrid etmək üçün daha radikal yanaşmalar tətbiq olundu və Albaniya 1967-ci ilə qədər özünü ateist dövlət elan etməyə imkan verdi. Albaniyada müsəlmanların tətbiq etdiyi islam kommunizm dövründəki təqiblərə görə köklü dəyişikliklərə məruz qalmışdır.
Müsəlman ruhaniləri həbsxanaya atılır, minarələrin, məscidlərin, təkkələrin və sufi ziyarətgahlarının əksəriyyəti dağıdılır, müsəlmanların dini ayinləri qadağan edilirdi. İslam dininin tərəfdarları xüsusi xidmət orqanları tərəfindən dövlət nəzarətinə məruz qalır, itaətsiz vətəndaşlar isə cəzalandırılırdı. Nəticədə, Albaniya kommunist rejimi altında doğulan uşaqların İslam dini haqqında heç bir məlumatı yox idi.
Ayrı-seçkilik və yeni təqib (1945–1966)
İkinci Dünya müharibəsindən sonra kommunist rejimi hakimiyyətə gəlir və əksəriyyəti Albaniyanın cənubundan olan müsəlmanlar ilk olaraq kommunist rəhbərliyində, o cümlədən Ənvər Xoca (1908–1985) və onun müavini Mehmet Şehu (1913–1981) təmsil olundular. Alban cəmiyyəti hələ də ənənəvi olaraq dörd dini icma arasında bölünmüşdü. 1945-ci il Alban siyahıyaalmasında müsəlmanlar əhalinin 72%-ni, 17,2%-ni pravoslavlar və 10%-ni katoliklər təşkil edirdi. Kommunist rejimi milli birlik anlayışı vasitəsilə unitar alban kimliyini formalaşdırmaq üçün dini və digər fərqlilikləri aşan və bulanıqlaşdıran milli kimlik yaratmağa çalışırdı. Alban kommunistləri dinə millətin birliyini pozan sosial təhlükə kimi baxırdılar. Bu kontekstdə İslam kimi dinlər əcnəbi, müsəlman müftilər kimi din xadimləri isə sosial cəhətdən geridə qalmış kimi tənqid edilib, alban maraqlarına xələl gətirən agentlər kimi qiymətləndirilib. 1949-cu ildə dini qurumları Albaniya Kommunist Partiyasını təbliğ etməyə məcbur edən qanun qəbul edilir. Eyni zamanda, bütün dini icmaların qərargahı Albaniyada olmalı idi. Bəktaşilərin kommunist dövləti ilə din xadimləri üçün məqbul sayılan fəaliyyətləri müəyyən edən və kommunist təbliğat kampaniyalarında iştirak etdiyini bildirən müqavilələr bağlamaqda heç bir problem yox idi. İkinci Dünya müharibəsində Bəktaşi ruhanilərinin və tərəfdarlarının bir hissəsi vətən uğrunda döyüşlərdə həlak olduğu və partiya rəhbərləri də Bəktaşi nəslindən olduğu üçün o dövrdə kommunistlər Bəktaşi və Sünni müsəlmanlara fərqli münasibət bəsləyirdilər. Eyni zamanda, Mustafa Əfəndi Varoşi (Dürres müftisi), Hafiz İbrahim Dibra (Albaniyanın keçmiş baş müftisi) və Camal Pazari (Tiranadan olan görkəmli şeyx) kimi sünni müsəlman ruhanilərinin bir çox üzvləri kommunistlər tərəfindən ittiham olundular. Axisin işğalçı dövlətləri ilə əməkdaşlıq etdiyinə görə həbs ediliblər.
Dini liderlər kommunist partiyası tərəfindən seçilir və vəkil kimi fəaliyyət göstərirdilər və bu proses qəddarlıqla gedirdi, sünni müsəlman liderləri həbs edilib öldürülürdü. Bir müddət sonra eyni aqibət bektaşi liderlərinin başına gəlir. 1947-ci ilə qədər kommunist rejimi 44 müsəlman din xadimini həbs etdirir. Alban həbsxanalarındakı xristian həmkarlarından fərqli olaraq, kommunist rejimi tərəfindən həbs edilən müsəlman ruhaniləri alban diaspor təşkilatları istisna olmaqla, faktiki olaraq heç bir beynəlxalq diqqətə layiq görülmədilər. 1949-cu ilə qədər sünni Alban icması Baş Müfti Hafiz Musa Əlinin rəhbərliyi altında Ənvər Xocanın müəyyən tələbləri yerinə yetirməsinə və şərait yaratmasına çalışdı. Bunlara maddi yardım, gələcək müsəlman ruhanilərinin hərbi xidmətdən azad edilməsi və Quranın alban dilinə tərcüməsi daxildir. Birincilər qəbul olunsa da, sonuncu tələb rədd edilir. 1950-ci ildə kommunist hökuməti Albaniyada dörd dinin statusu ilə bağlı müddəaları müəyyən edən 743 saylı qanunu qəbul edir. O dövrdə sünni icması Baş Şura tərəfindən idarə olunurdu və onun maliyyəsi əlaqəli büdcələrdən və əmlak ianələrindən gəlirdi. Albaniyadakı Bektaşi ordeni dünya qərargahı olduğundan, kommunistlər onlarla əlaqəli xarici icmalarla əlaqəyə icazə verirdilər, baxmayaraq ki, bu Albaniyada digər dinlər üçün qadağan idi. 1955-ci ildə Hafiz Süleyman Mirto müsəlman icmasının baş müftisi, 1966-cı ilin mayından 1967-ci ilin fevralınadək isə Hafiz Əsəd Miftiya kommunist Albaniyasında sonuncu müfti olub. 1945-ci ildən sonra müsəlman vəqfləri kimi maddi mülklər, torpaqlar və icma elementləri dövlət tərəfindən müsadirə edilir. Tirandakı mədrəsə 1965-ci ildə bağlanılır, 1965-ci ilə qədər məscidlər təmir üçün vəsait olmadığından bərbad vəziyyətdə düşür.
Müsəlman memarlıq irsi alban kommunistləri tərəfindən Osmanlı dövrünün istənməyən qalığı kimi qəbul edilirdi. 1965-ci ildə kommunist rejimi Çin modeli əsasında mədəni inqilaba başlanılır və nəticədə əksər məscid minarələri İslam memarlığının xüsusiyyəti olduğuna görə geniş şəkildə dağıdılır. 1967-ci ilə qədər yalnız 60 Bektaşi təkkəsi işlək vəziyyətdə qalır. 1960-cı illərdən başlayaraq kommunist rejiminin anti-din siyasəti kontekstində valideynlərə yeni doğulan uşaqlarına dini olmayan adların verilməsi tapşırılıb. Albaniya Kommunist Partiyası İslamı işğalçı ölkə olan Osmanlı imperiyasının dini hesab edirdi. Kommunizm dövründə millətçi baxışlı çoxsaylı alban tarixçiləri (Ramazan Marmallaku, Kristo Fraşeri, İskəndər Anamalı, Stefanak Pollo, İskəndərr Rizay və Arben Puto) bilərəkdən Osmanlı dövlətinə qarşı "türk vəhşiliyi" və "qəhrəman xristian müqaviməti"ni vurğulayırdılar. Bu anti-islam və anti-türk təbliğat meyllərinə müqavimət göstərən alimlər təqib olunur, kommunist rejimi isə orta əsr albanları ilə bağlı mifləri gündəmə gətirir, onları "qəhrəman proletariat" adlandırırdı.
Yanoş Kadar
Yanoş Kadar — Macar dövlət xadimi, siyasətçi, Macarıstan Sosialist Fəhlə Partiyasının baş katibi, 1956–1988-ci illərdə Macarıstan Xalq Respublikasının rəhbəri olmuş kommunist rəhbər.
Həyatı
Yanoş Kadar 26 may 1912-ci ildə Yanoş Krezinqer və Barbola Çermanik cütlüyünün ailəsində anadan olmuşdur. Atası alman əsilli hesab edilsə də, Yanoş uşaqlıqdan macar ənənələri ilə yetişdirilmişdi. Kiçik yaşlarından çalışmağa başlayan Yanoş Kadar ilk təhsilini 1918-ci ildə Budapeştdə məktəblərindən birində almışdır. Daha sonra Cukor küçəsində yerləşən bir məktəbə imtahan verərək daxil olmuş 1926-cı ilə qədər burada oxumuşdur. 14 yaşlı Yanoş çox keçmədən ailəsinin maddi vəziyyəti zəif olduğundan tezliklə təhsilini yarım qoyaraq maşın təmirxanasında işləməyə başlayır. 1927-ci ildə isə çap maşınlarının təmiri ilə məşğul olmağa qərar verir. Bu zaman Macarıstanda bu peşəni bacaran sadəcə 160 nəfər insan varidi.
Siyasi fəaliyyəti
1928-ci ildə Yanoş şahmat yarışlarının birində qalib olur və ona Fridrix Engelsin "Anti-Dürinq" əsəri hədiyyə edilir. Bu kitab onun marksizmlə ilk tanışlığı olmuşdur. 1929-cu il iqtisadi böhran zamanı o da işsiz qalan minlərlə insandan biri idi. Böhran və maddi çətinlik onun kommunist sıralarına daxil olmasına təsir edən amillər oldu. Beləliklə gənc Yanoş 1931-ci ildə Macarıstan Kommunist Partiyasının üzvü olur. Macarıstan Sovet Respublikasının dağılmasından sonra bu partiya öz fəaliyyətini qeyri-qanuni yollarla davam etdirirdi. Partiya daxilində böyük nüfuz qazanan Yanoşun buradakı gizli ləqəbi "Rona" idi. Kommunist Partiyasının digər üzvləri ilə birlikdə bir neçə dəfə həbs edildikdən sonra sonuncu sərbəst buraxılır, lakin Macarıstan Kommunist Partiyası ləğv edilir. Azadlığa buraxılan köhnə üzvlər Macarıstan Sosial Demokrat Partiyası sıralarına qoşulurlar. Sonradan 1940-cı illərdə Kommunist Partiyasına geri çağırılan üzvlər qarşısna daha əvvəllər məhbus olmamaq şərti üoyulduğu üçün Yanoş Kadar Kommunist Partiyasına geri qayıda bilmir. 1940-cı illərdə kütləvi həbslər zamanı Yanoş qaçaraq bu həbslərdən gizlənə bilir və kommunist liderlerinin bir çoxu həbs edildiyindən Kadar Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinə seçilməyə müvəffəq olur. Partiyanın müvəqqəti rəhbəri Kadarla bağlı bu cümlələri söyləmişdi: "Çox təvəzökar və ağıllı bir insan olmasına baxmayaraq təhsil baxımdan yetərsiz idi, amma Kovaç, Kadarı partiya idarəçiliyinə daxil edərək ona Mərkəzi Komitədə vəzifə verdi." Lakin çox keçmədən 1943-cü ildə baş verən həbslər zamanı Yanoş Kadar da həbs edilənlərdən biri idi.
II Dünya müharibəsindən sonra
Macarıstan işğaldan azad edildikdən sonra Sovet dəstəkli Macar kommunistlərinin lideri Zoltan Vas oldu. Tezliklə Mərkəzi Komitə yaradıldı. Kadar da yaradılan yeni komitənin üzvlərindən biri idi. İlk əvvəllər partiyanın baş qərargahında çalışan Kadar partiya üzvlərinin üzvlük kartlarını hazırlayırdı. Daha sonra bəzi sovet əsgərlərinin Macarıstanda qeyri-qanuni fəaliyyəti ilə bağlı o polis rəisinin müavini vəzifəsinə gətirildi. 1945-ci ildə isə Macarıstan Kommunist Partiyasının Baş katibi seçildi. 1945–1947-ci il parlament seçkilərində Kadar ölkənin ən nüfuzlu şəxslərindən biri kimi ön planda idi. MKP-nin 3-cü konqresində Kadar Matyaş Rakoşinin köməkçilərindən biri oldu. Tarixçi Robert Qafa yazır ki, 1946-cı il partiyanın seçki kompaniyasında Kadar böyük pay sahibi idi. Kommunist partiyası 1947-ci il seçkilərində parlamentdə üstünlük əldə etdi. Bundan başqa, Kadar Sosial Demokrat Partiyası ilə Kommunist Partiyasının birləşməsindən əmələ gələn Macarıstan Zəhmətkeşlər Partiyasının yaranmasında da rol oynamışdı.
"Böyük təmizləmə" və həbsi
5 avqust 1948-ci ildə Laslo Rayk xarici işlər naziri təyin edildi. Yanoş Kadar isə onun yerinə daxili işlər naziri vəzifəsinə yüksəldi. Buna baxmayaraq vacib məslələrə dair qərarlar da Rakoşi və ona yaxın digər insanlar ilə birlikdə idarəçilik edirdi. Stalin özündən əvvəlki partiya idarəçilərinə qarşı apardığı Böyük təmizlik hərəkatı başladığı zaman Rakoşi də partiya daxilində bənzəri bir "təmizlik" həyata keçirir. 1950-ci ilin avqust ayında Rakoşi Macarıstan Sosial Demokrat Partiyasının sabiq lideri Arpad Sakaşits "kapitalist ölkələr üçün casusluq" etdiyini Kadara bildirdi. Sakaşitsin həbsi kommunistlərə qarşı balaşadılan təmizlik hərəkatının başlanğıcı idi. Rakoşi Kadara olan inamsılığına görə onu istefa etməyə məcbur etdi. Səbəb olaraq isə səhhətinin pisləşdiyi göstərildi. O və xələfi Şandor Zeld sosializm əleyhinə fəaliyyətlərə təkan verməkdə günahladırılırdı. Kadar, Rakoşi rəhbərliyi tərəfindən ona qarşı edilən iddiaları təkzib etsə də, bir müddət sonra yeni ittiham və tənqidlərə məruz qalırdı. İddiaların ardı-arası kəsilmirdi. Nəhayət, təqsirlərə cavab vermədi və "müharibədən əvvəl və müharibə dövründə siyasi fikrinin tam təkamül etmədiyini və ideologiya cəhətdən zəif olduğunu buna görə də kapitalistlər tərəfindən aldadılaraq istefa etmək məcburiyyətində qaldığını" "etiraf edərək" aktiv siyasi fəaliyyətinə son qoyduğunu açıqladı. Kadar inanırdı ki, bu etirafdan sonra Rakoşi ona şans tanıyacaq və məsələ bununla da həll ediləcək, lakin tezliklə 1951-ci ilin mart ayında Kadar, Zöld və Dyula Kallayinin həbs edilməsi barədə əmr verildi. Kadar Mikloş Horti üçün casusluq etməkdə ittiham edildi. Nəticədə ömürlük həbsə məhkum edildi, lakin Stalinin ölümündən sonra İmre Nad baş nazir təyin olundu və Kadar 1954-cü ilin iyul ayında azadlığa buraxıldı.
1956-cı il Macar inqilabında rolu
1953-cü ilin iyununda Rakoşi nazirlər sovetinin sədri vəzifəsindən azad edildi. Həmin vəzifəyə onun rəqibi İ. Nad təyin edildi. İmre Nadın rəhbərlik etdiyi hökumət bir sıra islahatlar həyata keçirməyə başladı. Bununla yanaşı, ölkənin ictimai siyasi həyatında da, liberallaşdırma prossesi başlamışdı, lakin 1955-ci il aprelin 18-də Rakoşi tərəfdarlarının səyi nəticəsində İ. Nad vəzifədən və partiyadan xaric edildi. Ölkə yenidən stalinizm prinsiplərinə qayıtmağa başladı. Təbii olaraq, ciddi narazılıqlarla müşahidə olunan bu prosses Moskvanıda narahat etməyə başladı. 1956-cı ilin iyulunda Moskvanın təzyiqi ilə Rakoşi baş katib vəzifəsindən azad edildi. Macarıstan Zəhmətkeşlər Partiyası ləğv edilərək Macar Sosialist Fəhlə Partiyası adı ilə yenidən fəaliyyətə başladı. 25 oktyabr 1956-cı ildə Kadar bu partiyanın baş katibi seçildi. Bununla yanaşı o Nad hökumətində dövlət nazirlərindən biri idi. 1 noyabr 1956-cı ildə Kadar və Ferenc Münnix Moskovaya səfər etdi. Səfərdə onlara Macar inqilabının nəyin hesabına olursa olsun basdırılması lazım olduğu bildirildi. Tezlilklə Kadar tərəf dəyişdirdi. Bunun müqabilində ona Rakoşi-Geryo hakimiyyətinin yenidən qayıdacağı onun isə baş nazir olacağı vədi verilmişdi. Bu hadisədən illər sonra Kadar 12 aprel 1989-cu ildə bir nitqində İmre Nadın edamında pay sahibi olduğuna görə peşman olduğunu bildirmişdi. 4 noyabr 1956-cı ildə Sovet tankları inqilabı yatızdırmaq məqsədilə Budapeştə daxil oldu. Eyni gün Kadar rəhbərliyində yaradılan Macarıstan İnqilabçı Fəhlə və Kəndli hökuməti 15 maddədən ibarət proqramını nəşr etdirdi. Sovet qoşunları Macarıstandan çıxarıldı. Kadar inqilabın rəhbərlərinə söz vermişdi ki, sağ-salamat evlərinə qayıdacaqlar və onlara heç kəs toxunmayacaq, lakin o sözünü tutmadı və İmre Nad başda olmaqla inqilabın digər fəalları mühakimə edilərək edam edildi.
Kadar dövrü
thumb|315.955x315.955px|[[Şərq bloku ölkələrinin liderləri (sağda Yanoş Kadar)]] Kadar çox çətin bir şəraitdə hakimiyyətə keçmişdi. Ölkə bir neçə ay idi ki, sovetlərin hərbi nəzarəti altında idi. Kommunist Partiyasının devrilmiş lideri SSRİ-yə qaçmıış və hakimiyyəti yenidən ələ keçirməyi planlaşdırırdı. Çin, Şərqi Almaniya və Çexoslovakiya Sosialist Respublikasının liderləri əks-inqilab cəhd edənlərin ən ağır şəkildə cəzalandılırmasını tələb edirdilər. Bütün iqtisadi çətinliklərə və yeni rəhbərliyə inamın az olmasına baxmayaraq, Kadar qısa bir müddətdə vəziyyətin normallaşmasına nail oldu. Macar xalqı Qərbin onlara verdiyi vədlərin, Soyuq Müharibə şərtlərində verilən boş sözlər olduğunu başa düşmüşdü. Macarıstan Sovet təsir dairəsinin bir hissəsi olaraq qalırdı. Sovet İttifaqının təsiri altında olsa da, Yanoş Kadar SSRİ-dən fərqli siyasət həyata keçirə bilirdi. Məsələn, təsərrüfatda macar əkinçilərə daha geniş ərazilər verilirdi. Rakoşinin "bizimlə olmayan, bizə qarşıdır" bəyanından fərqli olaraq, Kadar "Bizə qarşı olmayan bizimlədir" şüarı ilə çıxış edirdi. Bundan başqa Rakoşinin mətbuat və söz azadlığına qarşı tətbiq etdiyi qadağaları tədricən aradan götürərək, mədəni fəaliyyətlərə qoyulan məhdudiyyətləri azaltmışdı. Macarlar digər Şərq bloku vətəndaşları ilə müqayisədə gündəlik həyatlarında daha çox azadlığa sahib idilər. Buna baxmayaraq, kommunist hökuməti cəmiyyətin bütün sahələrində mütləq bir nəzarətə sahib idi. Vətəndaşlar partiya təşkilatlarına üzv olmaq üçün təşviq edilirdi. Gizli polis təşkilatı digər Şərq bloku ölkələrinə nisbətən daha çox nəzarət altında olmasına baxmayaraq, hələ də hökumət tərəfindən ciddi təhlükə və cəza vasitəsi kimi istifadə edilirdi. Nisbətən yüksək yaşayış səviyyəsi və səhayət azadlığı olduğu üçün Macarıstan Şərq bloku ölkələri içində səyahət üçün ən yaxşı ölkə hesab edilirdi. Onun dövründə turizm inkişaf etdi. İnkişaf etmiş ölkələrlə qurulan əlaqələr sayəsində ölkəyə çoxlu sayda tələbələr gəldi. Artıq 60-cı illərin əvvəllərində Macarıstanda iqtisadi islahat haqqında qanunlar işlənib hazırlanmağa başlandı və 1968-ci ildə qüvvəyə mindi, lakin islahatlar ümidləri doğrultmadı. Dünya yanacaq-enerji böhranı iqtisadiyyata mənfi təsir göstərdi. 70-ci illərin sonu 80-ci illərin əvvəlində yenidən başlamış islahatlar kənd təsərrüfatına daha böyük səmərə verdi. Əhalinin təchiz olunmasının və xidmət sahəsinin yaxşılaşması, sənaye kooperasiyalarının inkişafı xırda ticarət məntəqələrinin, ictimai iaşə müəssisələrinin xüsusi şəxslərə verilməsinə səbəb oldu, lakin Macarıstan iqtisadiyyatı 80-ci illərin ortalarında xeyli çətin vəziyyətə düşdü. Xarici borcların xeyli artması vəziyyəti daha da mürəkkəbləşdirdi. Ölkə rəhbərliyi 80-ci illərin sonunadək radikal dəyişikliklərə girişməyə cəsarət etmədi. 1988-ci ildə Yanoş Kadar vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı.
Həyatının son illəri
MSFP-nin 1988-ci ilin may ayında keçirilmiş konfransdında qocalmış Yanoş Kadar MK-nın baş katibi vəzifəsini daha gənc Karoy Qrosa verdi. O simvolik olaraq partiya rəhbərliyinə gətirildi, lakin 1989-cu ildə Qros və tərəfdaşları hakimiyyətdən uzaqlaşdırıldı. Beləliklə Kadarın bütün rəsmi titul və vəzifələri əlindən alındı.
Yanoş Kadar 1989-cu ildə 77 yaşında xərçəng xəstəliyindən vəfat etmişdir.
Kadarın Budapeştdə Kerepesi qəbiristanlığında olan məzarı 2 may 2007-ci ildə oğrular tərəfindən soyuldu; Kəllə sümüyü də daxil olmaqla bir sıra sümükləri, həyat yoldaşı Maria Tamaska'nın küllərinin saxlanıldığı qab ilə birlikdə oğurlandı.
Kəhrizsiyahmansur (İcrud)
Kəhrizsiyahmansur — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 150 nəfər yaşayır (37 ailə).
Milli Xokkey Liqası
Erkən illər
Milli Hokkey Liqası 1917-ci ildə Milli Hokkey Assosiasiyasının (NHA) varisi olaraq quruldu. 1909-cu ildə qurulan NHA, bir il sonra Ontario və Kvebekdəki yeddi komanda ilə oynamağa başladı və peşəkar buz xokkeyində ilk böyük liqalardan biri oldu. Lakin NHA-nın səkkizinci mövsümündə Toronto Blueshirts klubunun sahibi Eddie Livingstone, Montreal Canadiens komandalarının sahibləri, Montreal Wanderers, Ottawa senatorları və Quebec Bulldogs ilə liqanın gələcəyini müzakirə etmək üçün bir sıra görüşlər etdi. Dörd komanda NHA-nın fəaliyyətini dayandırmaq üçün səs verdi və 26 Noyabr 1917-ci ildə Milli Hokkey Liqasını yarandı. Frank Kalder 1943-cü ildə ölümünə qədər xidmət edən ilk prezidenti idi. Milli Hokkey Liqası 1920-ci illərdə sürətli genişlənməyə başlamışdı. 1924-cü ildə Montreal Maroon və Boston Bruins komandaları da liqaya qoşulmuşdu.
NHL-də qadınlar
1952-ci ildən 1955-ci ilə qədər Marguerite Norris,Detroit Red Wings-in prezidenti kimi fəaliyyətə başlayıb ,ilk qadın NHL icraçısı və adı Stenli Kubokuna həkk olunmuş ilk qadın idi. 2016-cı ildə Dawn Braid, Arizona Coyotes'in konkisürmə üzrə məşqçisi kimi işə götürülməsi, onu NHL-də ilk qadın tam zamanlı məşqçi etdi. NHL-dəki ilk qadın hakimlər 2019-cu ilin sentyabr ayında liqanın hazırlıq turnirləri zamanı sınaq üçün yoxlanılmışdı.
Palakollu
Palakollu — Hindistanda şəhər.
Alitus qəzası
Alitus qəzası — Litvanın 10 qəzasından biri.
Ərazisi
Alitus qəzasının ərazisi 5 425 km2-dır.
Əziz Con (film, 2010)
Sevgili John (Dear John) — 2006-cı ildə Nikolas Sparksın eyni adlı romanı əsasında rejissor Lasse Hallström tərəfindən çəkilmiş 2010-cu ldə Amerika romantik döyüş dram filmidir. Əsgərin (Channing Tatum) gənc bir qadına (Amanda Seyfried) aşiq olmasından sonrakı həyatından bəhs edilir. O, müharibəyə göndərildikdən sonra bir-birləri ilə məktub mübadiləsi aparmaq qərarına gəlirlər.
Fanya Kaplan
Fanni Yefimovna Kaplan (əsl adı: Feyqa Haimovna Roytblat; ) — Vladimir Leninə sui-qəsd etməyə cəhd etdiyi iddia edilən Sosialist İnqilabçılar Partiyasının üzvü.
NGC 598
NGC 598, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə naməlum ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fanya Kaplan
Bolşeviklər Fanyanın mənsub olduğu partiyanın fəaliyyətini qadağan etdikdən sonra bir Sosialist İnqilabçı kimi Kaplan Leninə "inqilab xaini" kimi baxmağa başladı. O, 30 avqust 1918-ci ildə Moskvadakı zavodlardan birindən çıxmaqda olan Leninə üç dəfə atəş açaraq onu ağır yaralayır. Çeka tərəfindən dindirilən Kaplan hər hansı iştirakçının adını çəkməkdən imtina edir və sentyabrın 3-də güllələnir. Kaplanın sui-qəsd cəhdi və Moisey Uritskinin qətli 28 oktyabr 1917-ci ildə ölüm cəzasını ləğv edən Sovet hökumətini bu institutu yenidən bərpa etməyə təhrik etdi.
Həyatı
Kaplan yeddi uşaqlı yəhudi ailəsində böyüyüb boya-başa çatmışdır. O, hələ erkən yaşlarından siyasi inqilabçı olmuş, sosialist qrup olan Sosialist İnqilabçılar Partiyasına qoşulmuşdu. 1906-cı ildə 16 yaşında ikən Kaplan terror hadisəsində iştirakına görə Kiyevdə tutuldu və ömürlük katorqaya (ağır zəhmətli həbsxana düşərgəsi) məhkum edildi. O, Sibirdə Nerçinsk katorqasının Maltsev və Akatuy həbsxanalarında olmuş və burada görmə qabiliyyətini itirmişdi (daha sonra qismən bərpa olundu). Maltsevs həbsxanasında saxlanılarkən burada intizam tənbehi cəzası olaraq çılpaq bədənini qamçılamışdılar. O dövrdə siyasi məhbuslara tamamilə çılpaq bədənə cəza tətbiq edilməsi adi bir hal deyildi. Fevral inqilabı imperiya hökumətini devirdikdən sonra Fanya 3 mart 1917-ci ildə sərbəst buraxıldı. Həbs olunması nəticəsində Kaplan sonralar da davamlı baş ağrılarından və periodik olaraq korluqdan əziyyət çəkirdi.
Sosialist İnqilabçılar və Bolşeviklər arasındakı qarşıdurma nəticəsində Kaplanın Leninə olan ümidləri puç olur. Bolşeviklər sovetdə güclü dəstək əldə edirlər; lakin 1917-ci ilin noyabrında Müəssislər Məclisinə keçirilən seçkilərdə Bolşeviklər üstünlük əldə edə bilmirlər. Sovetlərə üstünlük verən Bolşeviklər Müəssislər Məclisinin ləğv edilməsini əmr edirlər. 1918-ci ilin avqust ayına qədər Bolşeviklər və onların siyasi rəqibləri arasındakı qarşıdurmalar digər nüfuzlu partiyaların da qadağan edilməsinə səbəb oldu. Onlardan biri də bir müddət Bolşeviklərin əsas koalisiya tərəfdaşı olmuş, lakin Brest-Litovsk sülh müqaviləsinə qarşı olduqları üçün iyulda Sol SR qiyamı təşkil etmiş Sol Sosialist İnqilabçılar idi. Kaplan Leninin inqilaba xəyanət etdiyini düşündüyündən ona qarşı sui-qəsd təşkil etmək qərarına gəlmişdi.
Sui-qəsd cəhdi
250px|thumb|right|Sui-qəsd cəhdinin təsviri Vladimir Pçelinin gözü ilə. 30 avqust 1918-ci ildə Lenin Moskvanın cənubundakı Mixelson silah fabrikində çıxış edirdi. Lenin binadan çıxıb maşına minməzdən əvvəl Kaplan ona səslənir. Lenin ona tərəf dönəndə Kaplan Browning tapançası ilə üç dəfə atəş açır. Güllənin biri Leninin paltosuna tuş gəlir, digər ikisi isə yaralayır: biri boynundan keçərək ağciyərinin sol hissəsini dağıdır və sağ körpücük sümüyünün yanında dayanır. Digər güllə isə sol çiynini yaralayır.
Lenini Kremldəki yaşayış evinə aparırlar. Onu öldürməyi planlaşdıran digər sui-qəsdçilərin ola biləcəyindən qorxan Lenin təhlükəsiz olan Kremli tərk etmək istəmir və ona məhz burada tibbi yardım göstərirlər. Həkimlər Kremlə gəlsələr də, gülləni yalnız xəstəxanada çıxara biləcəklərini bildirirlər. Ağır yaralanmış olsa da, Lenin qurtulur. Bununla belə, Leninin səhhəti artıq əvvəlki kimi deyildi və bir daha tam bərpa olunmur. Deyilənlərə görə, 1924-cü ildə Leninin ölümündə bu sui-qəsdin nəticələri böyük rol oynamışdır.
Sui-qəsd cəhdinin rəsmi açıqlamasında Kaplan sağ eser (Sağ SR) elan edilmişdi. Şimal regionunda daxili işlər üzrə xalq komissarı və Petroqradda Çekanın rəhbəri Moisey Uritski Leninə hücumdan təxminən iki həftə əvvəl sui-qəsdə məruz qalmışdı. Çeka iki hadisəni əlaqələndirən heç bir dəlil tapmasa da, onların birləşməsi şiddətlənən vətəndaş müharibəsinin ümumi kontekstində əhəmiyyətli görünürdü. Bolşeviklər öz rəqiblərini kəskin şəkildə təqib etməyə başlamışdılar.
Qırmızı terror haqqında rəsmi qərar Kaplanın güllələnməsindən cəmi bir neçə saat sonra verilmişdi. Qərar hər kəsi inqilabın düşmənlərinə qarşı mübarizəyə çağırırdı. Bir neçə ay ərzində təxminən 800 sağ eser və bolşeviklərin digər siyasi rəqibləri edam olunmuşdu. Birinci il ərzində Qırmızı terrorun əhatə dairəsi əhəmiyyətli dərəcədə genişlənmişdi.
Təqsirkarlıq məsələsi
Arkadi Vaksberq və Donald Reyfild kimi bəzi tarixçilər sui-qəsd cəhdində Kaplanın rolunu şübhə altına alırlar. Vaksberq qeyd edir ki, təqsirkar digər bir SR — Lidiya Konoplevadır. O inanırdı ki, Leninin, şəxsiyyəti milli qəhrəman stereotipindən olduqca uzaq bir qadın tərəfindən təşkil edilən sui-qəsddən ucu-ucuna xilas olması çox təsəlliverici hal olardı. Xüsusilə də bildirilirdi ki, o, başqaları adından hərəkət etmiş və tutulduqdan sonra da bütün məsuliyyəti öz üzərinə götürmüşdü. Bu və digər versiyalarda irəli sürülən əsas arqument onun görmə qabiliyyətinin olduqca zəif olması idi. Digər bir arqument rəsmi Sovet hesabatı (həmin hesabata görə hadisəyə şahidlik etmiş qəzəbli işçilər dərhal Kaplanı ələ keçirirlər) və rəsmi sənədlər (xüsusən də, bir neçə şübhəlinin tutulduğunu iddia edən Yakov Petersin radioqramı) arasındakı ziddiyyətə işarə edir.
Edamı
Kaplan sui-qəsdin ardınca tutulur və Çeka tərəfindən dindirilir. O, aşağıdakı kimi ifadə verir:
Kaplanın heç bir sui-qəsd iştirakçısının adını çəkməyəcəyi məlum olduqda 3 sentyabr 1918-ci ildə Aleksandr bağında başının arxasına vurulan güllə ilə öldürülür. Cəsədi çəlləyə qoyularaq yandırılır. Sərəncam, cəmi altı həftə əvvəl çarın və ailəsinin edam edilməsini əmr edən Yakov Sverdlov tərəfindən verilir.
Xatirəsi
Hadisə 1983-cü ildə Reilly, Ace of Spies adlı Britaniya televiziya verilişində əks etdirilmişdir. Venedikt Yerofeyevin Fanni Kaplan və Yelena İsayevanın Öldür məni, sevgilim dram əsərlərində, həmçinin Vilyam T. Volmanın Mərkəzi Avropa kitabında Kaplanın obrazı yaradılmışdır.
Mario (oyun personajı)
Mario - Yaponiya şirkəti "Nintendo" tərəfindən yaradılmış oyun personajı. Personajın yaradıcısı Şiqeru Miyemotudur. O, eyniadlı video oyun franşizasının baş personajı və Yapon video oyun şirkəti Nintendo-nun maskotu və talismanı sayılır.
Haqqında
Mario italyan-amerikan əsilli olan su kəməri işçisidir. "Göbələk krallığı"nda yaşayır. Onun düşməni əjdaha Bouzerdir. Bouzer şahzadə Piçi qaçırmaq və krallığı tutmaq istəyir. Lakin Mario ona bu imkanı vermir. Mario Bouzeri məğlub edərək, şahzadə Piçi və krallığı xilas edir. Marionun qardaşı da var. Onun adı Luicidir. Nə Mario, nə də Luicinin soyadı yoxdur. "Super Mario qardaşları" filmində isə onların tam adı belə səslənir: Mario Mario və Luici Mario. Mario personajı "100 ən yaxşı personaj"dan 4-cü yeri tutur. Bu personaj sayəsində 200 oyun hazırlanmışdır.
Kral Şakir
Kral Şakir — Cartoon Network (Türkiyə) üçün Grafi2000 şirkəti tərəfindən yaradılan televiziya animasiya serialıdır. Cartoon Network (Türkiyə)nin ilk yerli istehsalıdır. Serial premyerası 23 aprel 2016 -cı ildə göstərildi və 16 May 2016-cı ildə yayımlanmağa başladı.
Məzmun
Bir şir ailəsinin balaca üzvü olan Şakirin ailəsi və dostları ilə yaşadığı macəralar izah edilir. Şakirin atası şir, anası pişikdir. Bacısı Canan, anası kimi bir pişikdir və tısbağa babası var. Remzinin Necati adlı bir dostu var və fildir. Həmişə onların evindədir, ancaq yemək yeyir və videooyun oynayır. Məktəbdə qapıçıdır və çox bacarıqsızdır. Evi olmayan, zibilxanalarda yaşayan və vafli sevən Tanju adlı bir sahibsiz it var. Həmişə onlara qoşulub, vaxtını keçirir. Həm də həmişə pis işlərin ardınca gedən, yanındakı iki adamı ilə davamlı pis işlər görən Kürşat adlı bir qarğa da var. Onun da özü kimi pis bir oğlu var. Oğlu Cemşit Şakirlə eyni sinifdə oxuyur. Mirket adlı elmlə məşğul olan bir elm heyvanı da var. Tez-tez Şakir, Necati və Remzi, işlər səhv olduqda bir araya gəlmələrinə kömək edir. Serial ilk başlayanda bir çox fantaziya ilə bol olmasa da, sonrakı bölümlərdə hekayələr daha mürəkkəbləşdi. Cizgi serialı üçün kosmik macəralar, canavara çevrilən bitkilər, zaman səyahətləri, sehr və elmin sinxronizasiyası kimi bir çox yeni ssenari yaradılmağa başladı.
Kaunas qəzası
Kaunas qəzası — Litvanın 10 qəzasından biri.
Ərazisi
Kaunas qəzasının ərazisi 8 090 km2-dır.
Xoyin (İcrud)
Xoyin — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 132 nəfər yaşayır (57 ailə). Əhali tati dilində danışırlar.
Nəcmşeyxan (İcrud)
Nəcmşeyxan — İranın Zəncan ostanı İcrud şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.