cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vasif Allahverdiyev
Simfonik əsərləri
9. " Vətən torpağı odası" solist 4 səsli qarışıq xor və BSO üçün.
Fortepiano yaradıcılığı
1.  Gənclik süitası     (5 hissəli)        (qızı Türkan Allahverdiyevaya həsr olunub)
2.  8 Prelüd       (C.Allahverdiyevə həsr olunub)
3. " Gül açar " xalq mahnısının mövzusu əsasında variasiyalar.
4.  Fortepiano silsiləsi 4 hissəli  (Arif Məlikova həsr olunub)
Mahnı və romanslar
2. Hara gedirsən
4. Bəlkə görüşdük           (söz: Telman Biləsuvarlı)
6. Qəmli hekayə             ( söz: Cavid)
Metodik tövsiyyə və dərs vəsaitləri
1. " F. Əmirovun fortepiano üçün yazdığı 12 miniatür məcmuəsində milli üslub keyfiyyətləri " Məqalə." Mədəni-maarif " jurnalı. Bakı 2011
2.   Çox sayda tədris proqramları.
3. " Cəngi sədası" - Metodik vəsait  Bakı 2011
4. " Qarabağ balladası" dərs vəsaiti. Bakı 2011
5.   Fortepiano üçün seçilmiş əsərlərin ifaçılıq xüsusiyyətləri. Bakı 2015
Haqqında yazılan elmi metodik işlər və məqalələrin siyahısı
2. Novruzov Afət. Vasif Allahverdiyevin solo tar üçün “Qarabağ haqqında ballada”. Məqalə. “Musiqi dünyası” jurnalı 3-4/33 2007, səh.82-85
3. Fortepianoda çalmaq üçün vəsait. Dərslik.V-VI siniflər. Bakı,“Çıraq”, 2009
4. Raufqızı Aytən. Azərbaycan  bəstəkalarının  birhissəli əsərlərinin  janr və üslub xüsusiyyətləri. Monoqrafiya. Bakı, “Elm və təhsil”, 2010
5. “Мустафаева С.И.Исполнительский  анализ «Детской сюиты» Васифа Аллахвердиева”. Методическое пособие. Bakı, “Bizim kitab”, 2011
6.  Novruzov Afət. “Vasif Allahverdiyevin  solo tar ifası üçün  “Qarabağ balladası” əsəri. Tarın ifadə  imkanlarından istifadə məsələləri. Məqalə. “Konservatoriya” №3 (13) Bakı, 2011, səh.32-40
7. Raufqızı Aytən. Vasif Allahverdiyevin xor və simfonik orkestr üçün “Yüksək-yüksək təpələrə” türküsü. Məqalə. Ankara, Kültür üvreni, 2012, səh.56-61
8. İsmayılova Güllü. “Azərbaycan mədəniyyəti  və incəsənəti Heydər Əliyevin Azərbaycançılıq  ideologiyasının əsası kimi”  elmi-nəzəri  konfransın materialları. Vasif Alahverdiyevin “Heydər Əliyev – ömür  yolu” simfonuk  poeması. Məruzə, Bakı, 2013, səh.214-218
9. Fortepianoda çalmaq üçün vəsait. Dərslik. X sinif, Bakı, Çıraq, 2013, səh.153-169
10. Yavər Neymətli. Azərbaycan  bəstəkarlarının yaradıcılığında  kvartet janrının  inkişafı  və ifaçılıq  problemləri. Vasif Allahverdiyevin 1 saylı  kvarteti. Avtoreferat, Bakı, 2013, səh.23-28
12. Qulamova Jalə. “Sənət zirvəsinə aparan yollar”. Məqalə. “Mədəniyyət” qəzeti, 1 dekabr, 2010, 84
13. Qulamova Jalə. “Bəstəkar ömrünün mərhələləri”. Məqalə. “Mədəniyyət” qəzeti, 6  aprel, 2018, №27
12. Rəhimzadə Səbinə.Vasif Allahverdiyevin “Atatürk” simfoniyası. BMA-nın “Tarix  nəzəriyyə” fakültəsinin  IV kurs tələbəsi - Buraxılış işi, Bakı, 2014
14. Mahmudova Ülviyyə. Azərbaycan Milli Konservatoriyasının magistri. “Vasif Allahverdiyevin “Ömür yolu” simfonik poemasında musiqinin estetik prinsipləri”. Magistr dissertaiyası, Bakı, 2014
15. Dadaşova Gülnar. “Vasif Allahverdiyevin f-no əsərləri”. Azərbaycan Milli Konservatoriyasının “Tarix-nəzəriyyə” fakültəsinin  IV kurs tələbəsi. Buraxılış işi, Bakı, 2014
16. Samirə Səfərova. " Səslər dünyasının fatehi " Azərbayacan Milli Elimlər Akademiyası Naxçıvan bölməsi incəsənət dil və ədəbiyyat institutu. Naxçıvan 2015
NGC 2528
NGC 2528, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Vaşaq bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kannoli
200px|thumb|right|Milli kannoli 200px|thumb|right Kannoli ( — «трубочки») Siciliya lıların milli desertidir.
Haqqında
Xırçıldayan vafli trubuçkalarından içərisinə doldurulmuş pendir və ya şokolad və ya siropdan ibarətdir. Üzərinə şərab və ya çəhrayı su əlavə edilir. Ölçüləri region lardan asılı olaraq dəyişir. Belə ki, nazik uzun qısa və uzun ola bilər. İçliyinə görə də dadı müxtəlif olur. Bu desert İtaliya nın cənubu üçün və Siciliya üçün milli desertdir. Bayram günlərindən fərqli olaraq adi günlərdə də tez-tez hazırlanır.ABŞ da da bu resept çox geniş yayılıbdır.Belə ki, ABŞ-yə İtaliyalı emiqrantlar tərəfindən gətirilmişdir.
Cavan oğlan portreti (Rafael)
Cavan oğlan portreti  — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin yağlı boya ilə işlədiyi rəsm əsəri. Rafel əsəri 1513-1514-ci illərdə çəkmişdir. Əsər Rafael Santinin yaradıcılığının Roma dövrünə aid edilir.Cavan oğlan portreti əsəri hal-hazırda Polşada  Krakov  şəhərində Kzartoski muzeyində saxlanılır.
Bilal Kiçibəyov
Kiçibəyov Bilal Səlim oğlu — tibb elmləri doktoru, professor.
Həyatı
1975-ci ildə "Azərbaycan SSR əhalisinə radiasiya təsirini göstərən əsas amillərin gigiyenik səciyyələndirilməsi" mövzusunda doktorluq disseratasiyasını müdafiə edib. SSRİ Tibb Elmləri Akademiyasının akademiki, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, general-polkovnik F.Q. Krotkov məktəbinin yetişdirməsi və davamçısıdır. 1965-1995-ci illərdə Azərbaycan Tibb İnstitutunun (indiki Tibb Universitetinin) "Ümumi gigiyena" kafedrasının assistenti, dosenti, professoru, "Kommunal gigiyena" kafedrasının müdiri vəzifəsində işləyib.
2001-ci ildə Azərbaycana qayıdaraq "Odlar Yurdu" Universiteti tibb fakültəsinin professoru, 2002-ci ildən isə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin "Profilaktik təbabət" kafedrasının müdiri vəzifəsində işləyib. 2009-cu ildən Ə.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda tədris-metodik şöbəsinin müdiri və əvəzçilik üzrə Gigiyena kafedrasının professoru vəzilərində işləyir.
Elmi işləri Azərbaycan ərazisində yaşayış məskənlərinin (xəritəsinin tərtib edilməsi ilə) və mənzillərin xarici qamma–şüalanmasının səviyyəsinin təyin edilməsi, əhalinin xarici və daxili şüalanmasının dozasına görə regionlara bölünməsi, təbii və atom sınaqları nəticəsində xarici mühitə daxil olmuş süni radioizotopların xarici mühitdə miqrasiyası və insan orqanizminə daxil olmasının Azərbaycana məxsus regional xüsusiyyətlərinin təyin edilməsi, atom müharibəsi təhlükəsi şəraitində əhalinin radiasiya təhlükəsizliyinin təmin edilməsinə aid, yerli tədqiqatlara əsaslanan, zəmanətlərin hazırlanması, yod istehsalı sahəsində işləyənlərin radiasiya təhlükəsizliyinin təmini və b. məsələlərə həsr olunmuşdur.
Bağçılıq və tərəvəzçilikdə pestisidlərin işlədilməsinin gigiyenik cəhətləri, Azərbaycanda su mənbələri və içməli sularında nitratların miqdarı və b. sahələrə aid işləri də vardır. Yerli və xarici mətbuatda dərc olunmuş 100-ə qədər elmi əsəri vardır, o cümlədən "Hərbi gigiyena" (2004), "Tibb tarixi" (2004), "Sosial gigiyena və səhiyyənin təşkili" (2008), "Radiasiya gigiyenası" dərsliklərinin, "Radiasiya gigiyenasından təcrübə məşğələləri üçün dərs vəsaiti" (1978), "Tibbi statistika" (2008) dərs vəsaitlərinin və bir neçə tədris–metodik vəsaitin müəllifidir. Tibb elmləri doktoru, professor, Nyu-York akademiyasının üzvüdür. Sovet dövründən Zaqafqaziya respublikalarında radiasiya gigiyenası sahəsində ilk elmlər doktoru, Azərbaycanda isə indiyədək bu sahədə yeganə elmlər doktorudur.
Elnur Əliyev (kiçik çavuş)
Elnur Ərəstun oğlu Əliyev — Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin MAXE çavuş(müddətdən artıq xidmət edən hərbi qulluqçusu), Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əliyev Elnur Ərəstun oğlu 10 fevral 2000-ci ildə Göyçay rayonunda anadan olub. 2005-ci ildə Göyçay rayon Nizami adına 7 nömrəli məktəbin 1-ci sinfinə daxil olub və 2016-cı ildə tam orta məktəbi bitirib.
Hərbi xidməti
Əliyev Elnur Ərəstun oglu 10.02.2000-ci il Göyçay şəhərində dünyaya gəlmişdir. 2005–2016-cı illərdə Göyçay şəhər Nizami adına 7 saylı tam orta məktəbdə təhsil almışdır.
Hərbi xidməti 2017–2019(əsgərliyi) FHN N saylı hərbi hissəsində keçmişdir.əsgərlik zamanı xidmətiylə seçilmiş dəfələrlə fəxri fərmanla təltif olunmuşdur. Əsgərliyi çavuş rütbəsiylə bitirmişdir. 2020-ci il Azərbaycan silahlı qüvvələrin sıralarına MAXE kimi xidmətə başlamışdır. Həmin ildə Xüsüsi təyinatlı qüvvələrin kursun 500 nəfərin içidən seçilərək tamamlamışdır. 20 yaşında Xüsüsi təyinatlı qüvvələrin MAXE(MAHHXHQ) çavuşu olmuş və Cəlilabada N saylı hərbi hissədə xidmətin davam etmişdir. XTQ MAXE Elnur Əliyev Müharibənin ilk saatlarınan Murov dağ istiqametində döyüşlərdə Kəlbəcər həmçinin Fizuli və Cəbrayılın işğaldan azad olunmasında xüsüsi qəhrəmanlıqla döyüşmüşdür. Yaralı olmasına baxmıyaraq son ana kimi döyüşmüşmüşdür. 6 oktaybr Cəbrayılın vışka adlan ərazisində yoldaşlarıyla birlikdə həlak olmuşdur.19 oktyabr Göyçay şəhidlər xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Əliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Əliyev ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Əliyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Əliyev ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Əliyev ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli sərəncamına əsasən Elnur Əliyev ölümündən sonra "Azərbaycan bayrağı " ordeni ilə təltif edildi.
Laslo Papp (boksçu)
Laslo Papp — Macarıstanın Budapeşt şəhərindən olan professional boksçu. 1948-ci ildə Londonda keçirilən Yay Olimpiya oyunlarında, 1952-ci ildə Helsinkində keçirilən Yay Olimpiya oyunlarında və 1956-cı ildə Avstraliyanın Melburn şəhərində keçirilən Yay Olimpiya oyunlarında qızıl medallar əldə etmişdir. Sonuncu Olimpiya yarışmasında Xose Torresi məğlub edərək Olimpiya tarixində üç ardıcıl qızıl medal qazanan ilk boksçu oldu.
Həvəskar karyerası
Papp 1948-ci ildə Londonda keçirilən Yay Olimpiya oyunlarında, 1952-ci ildə Helsinkində keçirilən Yay Olimpiya oyunlarında və 1956-cı ildə Avstraliyanın Melburn şəhərində keçirilən Yay Olimpiya oyunlarında qızıl medalların sahibi olmuşdur. O, həmçinin, 1949-cu ildə Osloda və 1951-ci ildə Milan şəhərində keçirilən orta çəki kateqoriyasında çempion oldu. O, amatör olaraq 55 oyunda ilk raundda nokaut etdi.
Olimpiya Oyunlarında nəticələri
1948 London (İngiltərə)
1952 Helsinki (Finlandiya)
1956 Melburn (Avstraliya)
Peşəkar karyerası
Əlində problem olmasına baxmayaraq Papp 1957-ci ildə peşəkar boksçu karyerasına başladı və tez bir zamanda orta çəki kateqoriyasında yüksəlməyə başladı, lakin Macarıstan kommunist ölkəsi idi və həmin dövrdə peşəkar boks ilə məşğul olmağa icazə verilmirdi. Papp məşq etmək və döyüşlərə qoşulmaq üçün Avstriyanın paytaxtı Vyana şəhərinə getməli oldu. Bu dezavantajlara baxmayaraq Avropanın orta çəkili baş məşqçisi adı uğrunda Tayqer Cons, Fransanın çempionu İppolit Anne və Kris Kristensen kimi bir sıra yarışmaçıları məğlub etdi. Kristensendən sonra Papp ABŞ-dən olan yarışmaçı Rendi Sendini məğlubiyyətə uğratdı. 1964-cü ildə Papp artıq dünya çempionatının baş məşqçiliyinə imza atdıqdan sonra, Macarıstanın kommunist rəhbərliyi ona çıxış vizası verməkdən imtina edərək onun karyerasını sona çatdırdı. Bunun səbəbi Kommunist Macarıstanda professional boksun qadağan edilməsidir və hökumət Pappın xaricdəki oyunlarda qazandığı qələbələri əsas göstərərək onun ölkədən çıxmasına icazə vermədi.
Papp rinqdə məğlub edilməz idi. İştirak etdiyi döyüşlərdə 27 dəfə qələbə qazanmış. 2 dəfə heç-heçə qalmış, lakin heç vaxt məğlub olmamışdır. Qələbələrindən 15-də nokaut etmişdir.
Ölümü
Laslo Papp 2003-cü ildə Budapeştdə vəfat etmişdir.
Klafuti
thumb|right|300px|Albalılı klafuti thumb| Klafuti (, от  —Fransız desertidir.
Haqqında
Bişirilmiş piroqdur. Meyvələr yumurtalı yumşaq xəmirə qatılır. Belə ki, blinçiklərə oxşayır. Əvvəl meyvələr qoyulur sonra isə xəmir tökülür.Albalı saplaqlı klafuti klassik hesab edilir. Son dövrlərdə isə klassik klafutini konservləşdirilmiş albalılardan istifadə edilir. Həmçinin almalı, armudlu, ərikli və digər meyvələrin qarışığından istifadə edilir.
Rüfət Əhmədzadə (şəhid)
Rüfət Əbülfət oğlu Əhmədzadə — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əhmədzadə Rüfət Əbülfət oğlu 2001-ci il, oktyabrın 15-də Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. Sumqayıt şəhər 31 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. Bir il Kastamonu Universitetində təhsil almışdır.
Hərbi xidməti
2019-cu il, oktyabrın 23-də Azərbaycan Ordusunda xidmətə başlamışdır.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Rüfət Əhmədzadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində Tərtər, Suqovuşan istiqamətlərində döyüşmüşdür. 29 sentyabrda Tərtər-Ağdərə istiqamətində gedən döyüşlərdə artilleriya mərmisinin partlaması nəticəsində aldığı qəlpə yarasından şəhid olub.
1 oktyabr 2020-ci ildə Sumqayıt Şəhidlər Xiyabanında torpağa tapşırılıb.
Xatirəsinin ədəbiləşdirilməsi
Sumqayıtda yaşadığı evin qarşısında barelyefi açılıb.
Kon-Kur-sür-Luar (rayon)
Kon-Kur-sür-Luar  — Fransanın Burqundiya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Nyevr. Suprefektura — Kon-Kur-sür-Luar. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 45 407 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 32 nəf / km². Rayon sahəsi — 1403 km².
NGC 5303A
NGC 5303A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. Sc/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Faiq Quliyev (kardioloq)
Faiq Əlimuxtar oğlu Quliyev — Dosent
Həyatı
Faiq Əlimuxtar oğlu Quliyev 1984–87-ci illərdə Moskvada Mərkəzi Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunda aspiranturada təhsil almış və 1988-ci ildə "Yeniyetmələrdə bronxoobstruktiv sindrom" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. Həmin ildən o, Ə. Əlyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirsə İnstitutunun I Terapiya və funksional diaqnostika kafedrasında assistent, sonra isə dosent vəzifəsində çalışır. 1989–93-cü illərdə institutun Urologiya və operativ nefrologiya kafedrasının doktoranturasında təhsilini davam etdirmişdir.
Sandra Paoviç
Sandra Paoviç (Sandra Paović, 15 aprel 1983-cü ildə  Vуkоvаr şəhərində anadan olub) —  xorvatiyalı tennisçi (stolüstü tennis). 2008-ci il Olimpiya oyunlarının və 2016-cı il Paralimpiya Oyunlarının iştirakçısı. Paralimpiya Oyunlarının (2016) qalibi, paralimpiya dünya çempionu (2014) və paralimpiya Avropa çempionu (2013,2015). 2014-cü ildə ITTF versiyasına görən ən yaxşı paralimpiya tenniçisi (stolüstü tennis).
Faiq Quliyev (kardioloq)
Həyatı
O, Rusiya Federasiyası, Ukrayna, Qazaxıstan, Latviya, Portuqaliya, Almaniya, İtaliyada keçirilən terapiya, kardiologiya və farmakoterapiya problemlərinə həsr olunan beynəlxalq konfranslarda iştirak etmişdir.
Sandra Paoviç
Bioqrafiyası
Vyakovarda anadan olmuş Sandra uşaqlığını Borovo icmasında keçirmişdir. Müharibə illərində Sandra ailəsi ilə Yuqoslaviya gəlmiş və Zmaevo şəhərində yerləşmişlər. Sandra yerli klubların birində stolüstü tennis karyerasına başlamışdır. Yuqoslaviya komandasına daxil olan Sandra 1996-cı ildə gənclər arasında keçirilən Avropa çempionatının bürünc medalına layiq görülmüşdür. 1997-ci ildə isə Aralıq dənizi oyunlarında Yuqoslaviyanı təmsil etmişdir.
1998-ci ildə ailəsi ilə Xorvatiyaya qayıtdı. 1998-ci ildə Gənclər arasında Avropa çempionatında Xorvatiya adından çıxış edərək komanda və qarışıq kateqoriyalarda qızıl medal qazandı. 2000-ci ildə qarışıq cütlüklər arasında Avropa çempionatının bürünc mükafatçısı, 2003 və 2005-ci illərdə komanda çempionatında gümüş mükafatçı olmuşdur.
Faiq Quliyev (kardioloq)
Həyatı
2007-ci ildə Milan şəhərində "Hipertension" konfransında "Angiotenzin II reseptorlarının blokatoru valsartanla arteriyal hipertoniyanın pilləvari müalicəsi" elmi məruzə ilə çıxış edib. 2008-ci ilin iyun ayında Berlin şəhərində "Hypertension" konfransında "Arterial hipertenziyalı xəstələrdə atorvastatinin endoteliy reseptorlarına təsiri və effekti" məruzə ilə çıxış edib.
Sandra Paoviç
Bioqrafiyası
30 yanvar 2009-cu ildə Paris yaxınlığında, Mondeville klub komandası qəza keçirdi: klub avtobusu yolda yuvarlandı. Komanda yoldaşlarının çoxu yüngül xəsarətlər alsa da, sağ arxa oturacaqda olan Sandra təhlükəli xəsarət aldı və ölümlə üzbə-üz qaldı. Qolları və ayaqları onurğa beyni xəsarətləri səbəbiylə iflic olmuşdu və həkimlərin proqnozları çox ümüdsiz idi. Ancaq Fransada il boyu intensiv müalicə aldı və apreldən etibarən Sandra bir neçə əməliyyat keçirdi.19 dekabr 2009-cu ildə, reabilitasiyanın ilk mərhələsi başa çatdırdıqdan sonra Sandra Vуkоvаr a qayıtdı: demək olar ki, bütün dünya onun müalicəsi üçün pul yığılırdı. 2009-cu ildə Sandra Xorvatiyanın «Ponos Hrvatske» mükafatı ilə mükafatlandırıldı.
Faiq Quliyev (kardioloq)
Həyatı
2009-cu ilin aprelindən Ə. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Həkimləri Təkmilləşdirmə İnstitutunun I prorektorudur. F. Ə. Quliyevin əsərləri beynalxalq konfranslarda "Heart feilure" Nitsa şəhərində çap olunub, beynalxalq jurnallarda 200-ə yaxın elmi işləri çap olunub.
F. Ə. Quliyev 2006-cı ildən Azərbaycan Respublikasının Baş Kardioloqu təyin edilib. 2009-cu ildə Azərbaycan Kardiologiya Cəmiyyətinin sədridir.
Konstitusiya
thumb|Neapol krallığının konstitusiyası (1848). Konstitusiya və ya Anayasa — dövlətin ali qanunudur. Ali hüquqi qüvvəyə malikdir. Dövlətin siyasi, hüquqi və iqtisadi sistemlərin əsaslarını təsbit edir. Vətəndaşlarının hüquq və azadlıqlarını elan edir və zəmanət verir.
Etimologiya
"Konstitusiya" sözündən ilk dəfə Qədim Romada imperator hakimiyyətinin ayrı-ayrı aktlarının vahid halda birləşmiş adını ifadə etmək məqsədilə istifadə olunmuşdur. Bu söz həmin dövrdə dövlətin təməl quruluşunu deyil, imperatorun xüsusi fəaliyyətini, əmrlərini ifadə etmək mənasında işlədilmişdir.
"Konstitusiya" sözü "yaranmaq", "təşkil etmək", "meydana gətirmək", "qurmaq", "təsis etmək", "bərqərar etmək" mənalarını ifadə edən fransız dilindəki "constituer" felindən törəyən bir isimdir. Bu məntiqdən çıxış etsək, "constitution" sözü Azərbaycan dilində də "yaranma", "təşkil etmə", "meydana gətirmə", "qurma", "təsis etmə", "bərqərar etmə" kimi başa düşülməlidir. Fransız dilindəki "constituer" feli latınca "qoymaq", "yerləşdirmək", "meydana gətirmək", "təsis etmək" mənalarını verir.
"Constituer" feli latınca "com" önsözü və "statuere" felindən yaranmışdır. "Com" ("Cum") latınca "ortaqlıq", "birlikdə" anlamını daşıyan bir sözönüdür. "Statuere" feli isə Hind-Avropa dilləri ailəsində "sta" sözünün kökündən gəlir və mənası "qoymaq", "yerləşdirmək", "təşkil etmək", "sabitləşdirmək", "dayandırmaq" mənalarını verir.
Mahiyyəti
Müasir dövrdə hüquqi termin kimi işlədilən "konstitusiya" sözü dövlətin ən yüksək və birbaşa hüquqi qüvvəyə malik olan ali qanunvericilik aktı mənasında işlədilir və bu akt şəxsiyyət, cəmiyyət və dövlətlə bağlı ən mühüm münasibətləri tənzimləməklə yanaşı, dövlətin konstitusion quruluşunu, xalq hakimiyyəti və dövlətin əsaslarını təsbit edir, eləcə də ölkənin iqtisadi, siyasi, sosial, hüquqi, ideoloji və əxlaqi xüsusiyyətlərini əks etdirir. Bundan başqa, dünya dövlətlərinin konstitusiyaları dövlət orqanlarının təşkili və fəaliyyətinin prinsiplərini, dövlət hakimiyyətinin və dövlət idarəçiliyinin başlıca müddəalarını, məhkəmə hakimiyyətinin sistemini, vətəndaşların, ictimai təşkilat, birlik, müxtəlif qurumların hüquq və azadlıqlarını müəyyən edir.
Konstitusiya dövlətin bir fenomen kimi mahiyyətini açıqlayan, qanunvericilik, icra və məhkəmə orqanlarının funksiyalarını əks etdirən, cəmiyyət, şəxsiyyət və dövlət arasındakı qarşılıqlı münasibətləri müəyyən edən ən yüksək hüquqi qüvvəyə malik olan hüquqi sənəddir.
Konstitusiya hakimiyyətin əldə edilməsinin sivil və ümumqəbul olunmuş yolunu müəyyənləşdirir, hakimiyyətin sosial subyektlər arasında paylanmasının əsaslarını və məqsədlərini, üsullarını müəyyən edir. Konstitusiya cəmiyyətin bütün üzvlərinin hüquqi statusunun əsasını müəyyən edir və bununla da dövlətlə fərd arasındakı əlaqələrin ümumi konturlarını cızır. Konstitusiya bütün ölkədə norma yaradıcılığının əsaslarını, qanunvericilik sistemini formalaşdırır və bütün qanunvericilik sisteminin başında durur.
Dünyada ilk konstitusiya 1787-ci ildə ABŞ-də qəbul olunmuşdur. Sonralar qəbul edilmiş konstitusiyaların dünya dövlətləri üzrə xronoloji ardıcıllığı aşağıdakı kimidir: Fransa (1791), İsveç (1809), İspaniya (1812), Norveç (1814), Belçika (1831), İsveçrə (1848), İtaliya (1848), Prussiya (1848–1850), Danimarka (1849), Lüksenburq (1849), Yunanıstan (1864), Rumıniya (1866), Osmanlı İmperiyası (1876), Hollandiya (1887), Yaponiya (1889) və s.
Struktur
Dünya dövlətlərində qüvvədə olan konstitusiyalar, bir qayda olaraq, aşağıdakı hissələrdən ibarət olur:
1. Başlanğıc – preambula;
2. Ümumi müddəalar – əsas prinsiplər;
3. Dövlətin əsas orqanları; A. qanunverici, B. icraedici, C. məhkəmə.
4. Digər maddələr;
6. Keçid müddəalar.
Xüsusiyyətləri
Konstitusiyanın xüsusiyyətləri aşağıdakılardan ibarətdir:
1) Konstitusiya xalq tərəfindən qəbul edilir. Azərbaycan Konstitusiyası referendum yolu ilə Azərbaycan xalqı tərəfindən qəbul olunmuşdur.
2) Konstitusiya təsisedici xarakterə malik olub konstitusion nizamasalma predmetinin hərtərəfliliyi ilə fərqlənir. O, şəxsiyyət, cəmiyyət və dövlət arasındakı əsas əlaqələrin özəyini təşkil edir. Konstitusiya çox geniş və mürəkkəb olan sosiassiyasi sistemin əsaslarını müəyyənləşdirir. Onun bir norması bəzən bir neçə sahə üçün çıxış nöqtəsi rolunu oynayır. Məsələn, mülkiyyət hüququ mülki hüquq sahəsinin, əmək hüququ əmək hüquq sahəsinin çıxış nöqtəsini təşkil edir.
3) Konstitusiya bütün hüquq sisteminin başlanğıcı kimi hüququn əsas mənbəyidir. Cari qanunvericilik Konstitusiyaya əsaslanır və cari qanunvericilikdə Konstitusiya müddəaları əsas götürülür.
4) Konstitusiya yüksək hüquqi qüvvəyə malik olan Əsas Qanundur. Konstitusiyanın aliliyi onda təzahür edir ki, bütün qanunlar və dövlət orqanlarının digər aktları onun əsasında və ona uyğun olaraq qəbul edilir. Konstitusiyanın müddəalarının pozulmazlığının təmin olunması üçün ciddi qaydaları özündə ehtiva edən xüsusi rejim vardır. Konstitusiyanın aliliyinin təmin olunması üçün xüsusi olaraq yaradılan konstitusion orqan – Konstitusiya Məhkəməsi bütün qanunvericilik sisteminin, konstitusiya hüquq münasibətlərinin subyektlərinin fəaliyyətinin konstitusiyaya uyğunluğuna nəzarət edir.
Hüquqi xassələri
Konstitusiyanın hüquqi xassələri aşağıdakılardır:
1. Legitimlik xassəsi. Legitimlik dedikdə, konstitusiyanın xalq tərəfindən ümumxalq səsverməsi yolu ilə qəbul edilməsi başa düşülür.
2. Reallıq xassəsi. Reallıq xassəsinə aşağıdakılar daxildir:
— Konstitusiyanın müddəaları nizama saldığı ictimai münasibətlərin xarakterinə uyğun gəlməlidir;
Yoluxma (Rafael)
Cavan oğlan portreti  — İntibah dövrü İtaliya rəssamı Rafael Santinin yağlı boya ilə işlədiyi rəsm əsəri. Rafel əsəri 1517-ci ildə çəkmişdir. Əsər Rafael Santinin yaradıcılığının Roma dövrünə aid edilir. Yoluxma əsəri hal-hazırda İspaniyada Madrid şəhərində Prado muzeyində saxlanılır.
Konstitusiya
Hüquqi xassələri
— Konstitusiyanın müddəaları sosial nəticələri qabaqcadan görməlidir;
— Konstitusiyanın müddəaları real təminat verməlidir.
3. Sabitlik xassəsi. Sabitlik xassəsi dedikdə, konstitusiyanın uzun müddət üçün qüvvədə qalması hesablanan normativ akt olması başa düşülür.
Funksiyaları
Konstitusiyanın funksiyaları aşağıdakılardır:
1. Hüquqi funksiya – Konstitusiya hüquq normaları sistemidir və o, tənzimləmə və qoruma funksiyalarını həyata keçirir;
2. Sosial funksiya – Konstitusiya ölkədəki sosial təbəqələrin ortaq mənafe və maraqlarını aşkar edir. O, ailə, təhsil, din kimi sosial təsisatlara, atalıq, analıq kimi sosial dəyərlərə təsir göstərir. O, sosial sistemin sabitliyini təmin edir, onun inkişafının ümumi əsaslarını müəyyənləşdirir;
3. Siyasi funksiya – Konstitusiya fərdlərin siyasi sistemdə davranış qaydalarını müəyyən edir, siyasi qüvvələrin hakimiyyəti əldə etməsinin sivil forma və üsullarını müəyyən edir, həmçinin o, siyasi partiyaların təşkili və fəaliyyətinin hüquqi əsasını formalaşdırır. Məhz konstitusion normalar bütün siyasi qüvvələr üçün ümumi imperativlər müəyyən edir və siyasi sistemdə bu imperativlərə riayət olunmasına nəzarət edir;
4. Tərbiyəvi funksiya – Bu funksiya insanlarda konstitusiyaya, qanunlara, insan və vətəndaşın hüquq və azadlıqlarına və dövlətə hörmət ruhunu aşılayır. O, eyni zamanda insanlarda müəyyən dünyagörüşünün formalaşmasına təsir göstərir.
6. Səlahiyyətverici funksiya – Onun təyinatı müəyyən kateqoriya hüquq subyektlərinin hüquqi statusunun əsaslarını müəyyən etməkdən və onlar arasında əlaqələrin təmin edilməsindən ibarətdir. Belə funksional yükü iştirakçıların hüquqlarını və onlara dair pozitiv tələbləri nəzərdə tutan konstitusion göstərişlər daşıyır.
7. Mühafizəedici funksiya – konstitusiyanı onun normalarının dövlətin əsaslarının, cəmiyyət və dövlət institutlarının müdafiəsinə yönəlməsi baxımından xarakterizə edir. Bu funksiya özündə qanunçuluq prinsipinin təsbit edilməsində ifadə olunur. Bu funksiya konstitusion münasibətlər sisteminin mühafizəsi və müdafiəsi üsullarının, bir saıra hallarda isə konkret sanksiyaların müəyyən edilməsində təzahür edir.
8. Sistemyaradıcı funksiyası – Bu funksiya konstitusiya hüququnun digər hüquq sahələrinə təsiri ilə bağlıdır. Bu funksiyanın zahiri aspekti onda təzahür edir ki, konstitusion hüquq normaları hüquq sisteminin, onun sahələrinin tələblərinin müasir beynəlxalq hüququn imperativ normalarına uyğunluğunu təmin edir, beynəlxalq hüquq normalarının milli hüquq sisteminə implementasiya (gətirilməsi) qaydasını göstərir.
Növləri
1. Maddi və formal mənada konstitusiya.
Maddi mənada konstitusiya — Bir hüquq qaydasının konstitusiya qaydası olub-olmamasına o hüquq qaydasının nədən ibarət olmasına baxılaraq qərar verilir. Əgər bu hüquq qaydasının tərkibi xalq hakimiyyətinin əsasları, habelə dövlətin təməl orqanlarının quruluşu və fəaliyyəti ilə bağlıdırsa, bu qayda konstitusional qaydadır. Əgər deyildirsə, yox! Buradan o nəticəyə gəlmək olar ki, konstitusiyada təsbit olunmağına baxmayaraq, tənzimlənən məsələ konstitusional əhəmiyyətə malik olmazsa, deməli, o, həmin məsələyə dair qayda konstitusional deyil!
a) Yazılı konstitusiyalar – ölkənin rəsmi olaraq əsas qanunun elan olunmuş xüsusi qanunvericilik aktından və ya əksər hallarda müxtəlif vaxtda qəbul olunmuş bir neçə aktdan ibarətdir (məsələn, Fransanın Konstitusiyası 1958-ci il Konstitusiyası, ləğv olunmuş 1946-cı il Konstitusiyasının preambulası, 1789-cu il İnsan və vətəndaş hüquqları bəyənnaməsindən ibarətdir);
b) Şifahi konstitusiyalar – müxtəlif qanunların, məhkəmə presedentlərinin və adətlərin məcmusudur. Məcmu şəklində bu aktlar və normalar mövcud quruluşun əsaslarını müəyyən dərəcədə təsbit edir, lakin rəsmi olaraq əsas qanun kimi elan edilmir (məsələn, Böyük Britaniya, Yeni Zelandiya). Hazırda tamamilə şifahi konstitusiya yoxdur. Hətta şifahi konstitusiyanın klassik ölkəsi hesab edilən Böyük Britaniyanın əsas qanununun tərkibində də çoxlu yazılı aktlar vardır.
a) Referendumda bəyənilmiş konstitusiyalar (Azərbaycan, Fransa, Belarusiya);
b) Nümayəndəli orqan tərəfindən qəbul edilmiş konstitusiyalar (Braziliya, Zambiya);
c) Oktroirə edilmiş konstitusiyalar – Nümayəndəli orqanın iştirakı olmadan dövlət başçısı tərəfindən qəbul olunur. Başqa sözlə, "yaxşı" monarx tərəfindən öz "sədaqətli xalqına" bəxş edilir. Məsələn, İordaniya 1958-ci il, Nepal 1962-ci il, Səudiyyə Ərəbistanı 1992-ci il.
4. Dəyişdirilmə üsuluna görə konstitusiyalar ayrılır:
a) "Çevik" konstitusiyalar – başqa qanunlar üçün müəyyən edilmiş sadə qaydada dəyişdirilə bilir. (Böyük Britaniyanın şifahi konstitusiyası);
b) "Möhkəm" konstitusiyalar – Onlara dəyişikliklər edilməsinin mürəkkəb və çətin qaydaları vardır (ixtisaslı səs çoxluğu, ikiqat qərar, referendumda təsdiq və s.);
c) "Qarışıq" konstitusiyalar – Belə konstitusiyaların bəzi maddələri, ümumiyyətlə, dəyişdirilə bilməz, digərlərinə mürəkkəbləşdirilmiş, üçüncülərə isə sadələşdirilmiş qaydada dəyişikliklər edilir.
5. Qüvvədə olma müddətindən asılı olaraq konstitusiyalar:
a) Daimi konstitusiyalar – Qüvvədə olmasının qabaqcadan heç bir xronoloji sərhədi müəyyən edilməyən konstitusiyalardır. Uzun müddət üçün qüvvədə olur, lakin əbədi konstitusiya yoxdur;
b) Müvəqqəti konstitusiyalar – Belə konstitusiyalar özünün qüvvədə olma müddətini məhdudlaşdırır və ya elə şərtlər müəyyən edir ki, onların baş verməsi ilə o, daimi konstitusiyaya çevrilir. Məsələn, Sudanın 1985-ci il, Tailandın 1991-ci il, CAR-ın 1994-cü il müvəqqəti konstitusiyaları;
6. Nəzərdə tutulan məqsədindən asılı olaraq konstitusiyalar bölünür:
a) Proqram xarakterli konstitusiyalar – sosializm və kommunizm quruculuğu məqsədini elan edən bütün sosialist konstitusiyaları, adətən, proqram xarakterli olur. Məsələn, Çin rəhbərliyinin fikrincə, konstitusiyada müəyyən edilmiş sosializm quruculuğu məqsədinin həyata keçirilməsi üçün təqribən 100 il vaxt tələb olunur;
7. Dövlət quruluşu formasından asılı olaraq konstitusiyalar unitar dövlətlərin, federativ dövlətlərin və federasiya subyektlərinin konstitusiyalarına bölünür;
8. Demokratiklik əlamətinə görə demokratik, avtoritar və totalitar konstitusiyalar fərqləndirilir, lakin açıq-aşkar avtoritar konstitusiyalar çox azdır;
9. Sosial əlamətlərinə görə konstitusiyaların təsnifi:
a) burjua tipli; b) sosialist tipli; c) burjua tipinə keçid; d) sosialist tipinə keçid; e) yarımfeodal-teokratik konstitusiyalar (Bruney, Qatar, Səudiyyə Ərəbistanı).
"Konstitusionalizm" termini
Dövlət orqanlarının səlahiyyətlərini məhdudlaşdıran və insan və vətəndaş hüquq və azadlıqlarını dövlət qarşısında qorumaq məqsədilə adi qanunlardan üstün və onlardan daha çətinləşdirilmiş mexanizmə malik olan üsullarla dəyişdirə bilən və adına "konstitusiya" deyilən sərt bir ali qanunun qəbul edilməsini şərtləndirən düşüncəyə və axıma konstitusionalizm deyilir. Dünyada konstitusinalizmin vətəni İngiltərə sayılır, orada ilk konstitusiya aktı Azadlıqların Böyük Toplusu (Magna Carta 1215-ci il'') olmuşdur. İlk yazılı konstitusiya ABŞ Konstitusiyasıdır ki, çoxlu dəyişiklilərlə bu gün də qüvvədədir.
Azərbaycan Konstitusiyası
Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq səsverməsində (referendumda) qəbul edilmişdir. 1995-ci il noyabrın 27-dən qüvvəyə minmişdir.
Yuxarı Qaraçimən
Yuxarı Qaraçimən — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda kənd olmuşdur.
Tarixi
Toponim qədim türk dilində «böyük, geniş» mənasında işlənən qara sözü ilə «yaşıl otla örtülmüş sahə» mənasında işlənən çəmən sözünün dialekt variantı olan çimən sözünün birləşməsindən əmələ gəlmişdir. «Yuxarı» sözü fərqləndirici əlamət bildirir. Fitotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Əhalisi
1926-cı ildən sonra ləğv edilərək Aşağı Qaraçimən kəndi ilə birləşdirilmişdir.
Di'Kuar
Di'Kuar — "Ulduz müharibələri" kainatında uydurma planet. Di'Kuar qalaktikanın ucqar nöqtələrində yerləşir, nisbətən Nabuya yaxındır. Bu, əsas kosmik marşrutlardan uzaqda yerləşən və geniş halqa ilə əhatə olunmuş, az tanınan bir planetdir. Yamyaşıl, cəngəlliklərlə örtülü səthində sayıqlı canlılar yoxdur, lakin burada müxtəlif növ quşlar və həşəratlar, eləcə də bitkilər yaşayır. Meşəlikdən əlavə, Di'Kuarın səthində düzənliklər və dağlar da var. Mürəkkəb ekosistemə və təhlükəli yırtıcılara ev sahibliyi etməsinə baxmayaraq, planet rahat mülayim iqlimə malikdir.
Di'Kuar planeti ilk dəfə "Empire" jurnalında, 26 noyabr 2015-ci ildə nümayiş olunmuşdur. Bundan sonra, planet "Gücün oyanması" (2015) filmində nümayiş olunmuşdur.
Parfe
right|thumb|Parfe right|thumb Parfe (от ) -1894-cü ildən məşhur olan soyuq desert dir.
Haqqında
Qaymaq, şəkər tozu, vanil dən ibarət olub, dondurulmuş metal formada olur. Bəzən parfeyə çalınmış yumurta da tökülr.Tarixən parfe fransız desert i olmuşdur. Bundan əlavə kulinarlar amerikan parfesi də hazırlayırlar ki, buna da dondurma və digər inqridiyentlər də qatılır. Aromatlışdırıcı kimi kofe, kakao, tünd şokolad, meyvə konserv ləri də qatılır. Parfeni stakanlardan da təqdim edirlər.
Lamborghini Murciélago
Lamborghini Murciélago — Supercar sinfi avtomobildir. Avtomobilin istehsalçısı Lamborghini şirkətidir. Bu model 2001-ci ildə Lamborghini Diablo-nu əvəz etmişdir. 5 noyabr 2010-cu ildə Sant'Agata Bolonez zavodunda sonuncu, narıncı rəngdə Lamborghini LP670–4 SuperVeloce versiyasi konveyerdən düşdü. Lambo-nun tarixində Murcielago ən populyar model-idi çünki bu modeldən cəmi 4099 ədəd avtomobil istehsal olunmuşdu.
Murcielago adının mənbəyi
Lamborghini-də tez-tez baş verdiyi kimi Murcielago adı da öküz döyüşlərindən gəlir. Kordova arenada 1879-cu ildə öküz döyüşündə məşhur Murcielago adlı öküz ona qılıncla vurulmuş 28 zərbədən sonra hələdə ayaq üstündə-idi. Heyrətə gələn matador öküzü xilas edir, halbuki bu ən nadir hadisələrdəndir. Daha sonra bu öküzü Antonio Miura aldı, və yeni döyüşkən öküz cinsi yaradıldı.
Versiyalar və dəyişikliklər Murciélago
Lamborghinini Audi şirkəti aldığı zaman Lamborghini Diablonun davamçısı demək olarki hazır idi, bununla Zagato(it) şirkəti məşğul idi. Davamçını Canto adlandırmaq istəyirdilər, lakin layihə şirkətin yeni sahibi Ferdinand Piech tərəfindən təsdiqlənmədi, o avtomobildə dəyişikliklər tələb etdi. Piech layihədə iştirak etmək üçün hətta Audi-nin dizaynerlərini və italyan şirkəti olan Bertone-ni dəvət etdi. Zagato və Bertone göstərdikləri modellər Piech tərəfindən təsdiqlənmədi. Beləliklə Audi-nin (dizayner Luc Donkervolke) təklif etdiyi maşın seçildi. Bu Lamborghini Diablo-ilə müqayisədə avtomobilin uzunluğu azaldılıb, lakin sərnişinlər üçün yer hündürlüyü 40 mm, eni 25 mm artmışdır. Yeni avtomobildə Lamborghini-nin V12 6.2 litr-lik mühərriki istifadə edildi, mühərrikin gücü — 580 hp(at gücu). Bu gücü, yeni elektron idarəetmə sisteminin giriş yollarının uzunluğu mərhələsində tənzimlənən qaz vasitəsilə əldə edilmişdir. Şirkətin tarixində ilk dəfə altı sürətli ötürmə qutusu daxil edilmişdir. 2001-ci ildə avtomobilin 205 000 dollar qiyməti vardı.
Murciélago R-GT
2003-cü ildə "Lamborghini" Reiter Engineering mütəxəssisləri ilə birgə GT1 qaydalarına uyğun olaraq R-GT modelini, təqdim etdilər. Avtomobil 1100 kq-ya enmişdi, yeni asma(suspension) və böyük spoiler qoyulmuşdu. Reiter Engineering tərəfindən yenidən işlənmiş Murcielago mühərriyi 590 hp(at gücü) (440 kW) və 710 Nm-ya, mühərriyin həcmi isə 5998 sm³-ya çatdı. Qaydalara uyğun(tam ötürücü transmissiya və sükanaltı ötürücülər qadağandır)olaraq avtomobildəki transmissiya tamam dəyişdi, indi ancaq arxa təkərlər işləyirdi. Daha sonra R-GT modelinin daha müasir forması isıq üzü gördü bu yarış maşını R-GT Le-Mans Edition-dur, 2008-ci ildə R-GT modelinin yol versiyası çıxdı. Murcielago R-GT FİA GT yarışlarında ancaq 2009-cu ildə iştirak etdi lakin bu ciddi nəticələr vermədi:podiumda bir neçə dəfə finiş və 2010-cu ildə Çin-in Zhuhai şəhərində şansa görə qələbə.24 saatlıq Le-Mans yarışlarındada nəticə olmadı.
Murcielago LP-640
Lamborghini Murciélago 2006-cı ildə Cenevrə Motor Show-da təqdim olunub. Adi Murcielago-ilə müqayisədə mühərrikin gücü 6.2 litr-dən 6.5 litrə, maksimal sürət-isə 10 km/s artaraq 330 km/s çatıb.Murciélago LP640 Roadster versiyası da var.
Murciélago LP670–4 SuperVerloce
Murcielagonun bu modifikasiyası 2009-cu ildə Cenevrə Motor Show-da təqdim olunub.Murciélago LP670–4 SV, standart Murcielagonun 6.5 litr-lik 12 silindrli mühərriki ilə təchiz olunub lakin yeni idarəetmə elektronikasının giriş-çıxışını müasirləşdirdikdə mühərliyin gücü 675 hp(at gücü) olub.LP-640 ilə müqayisədə bu modifikasiya 100 kq yüngülləşdirilib:33 kq asmadan(suspension),34 kq interyerdən,33 kq transmissiyadan va mühərrikdən.0–100 km/s sürəti Murciélago LP670–4 SuperVerloce 3.2 saniyəyə yığır. Maksimal sürət 342 km/s. Standart komplektasiyada maşına karbon-keramik əyləclər, qabaqcıl ABS, müasirləşmiş asma(suspension), robotlaşdırılmış ötürmə qutusu qoyulur. İstehsalçılar cəmi 320 maşın çıxardmağı düşünrlər.
Məmmədəli Meybəliyev
Meybəliyev Məmmədəli Tələt oglu — t.f.d., dosent.
Həyatı
Meybəliyev Məmmədəli Tələt oglu 1974-cü ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun sanitar-gigiyena fakültəsinə qəbul olunub, 1980 –cı ildə bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra İmişli rayonunda uşaq və yeniyetmələrin gigiyenası üzrə həkim vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1984-cü ilin oktyabr ayında MLO HTİ-nun uşaq və yeniyetmələrin gigiyenası kafedrasında məqsədli aspiranturaya daxil olmuşdur.
1987-ci ildə aspiranturanı bitirib, Ə.Əliyev adına ADHTİ-nun “İctimai sağlamlıq və səhiyyənin təşkili, gigiyena kafedrasına assistent vəzifəsinə qəbul olunmuşdur.
1988-ci ildə Moskva şəhərində “Гигиеническое обоснование физического воспитания с активным развитием функций, значимых для трудового обучения школьников” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
1990–cı ildə kafedranın dosenti vəzifəsinə keçirilmişdir. Həmçinin 1991-ci ildə əvəzçilik üzrə institutun elmi katibi vəzifəsində çalışmışdır.
2009-cu ildən Gigiyena kafedrasının müdiri vəzifəsinə seçilmişdir.
2006-cı ildən institutun elmi işlər üzrə prorektoru vəzifəsində çalışır.
Rodeziya
Rodeziya (, rəsmi adı (1970-dən sonra) : Rodezya Respublikası) — 1965-1978 Afrikanın cənubunda yaranmış tarixi dövlət.
Tarix
Bölgədə Sesil Rods tərəfindən 1889-ci ilfə British South Africa Company adlı şirkət quruldu. Beləcə İngilis yönətiminə girən bölgə 1895-ci ildə Rodeziya adı verilən torpaqların bir parçası halına gəldi. Britaniya yönətimi sırasında gələn bəyaz qaçqınlar davamlı olaraq ölkə içində güc qazanmağa başladı.
İngilislər inkişaf edən iqtisadiyyatı yeni bir bazarla bəsləmə ve bəyaz suverenliyini yaymaq baxımından Cənubi Rodeziya (bugün Zimbabve) ilə Şimal Rodeziyanın (bugün Zambiya) birleştirilmesi için girişimlərində başladı. Bu girişimlər sonunda Britaniya hökuməti Nyasalandı da (bugün Malavi) tərkibinə almaqla, 1953-cü ildə Rodeziya ve Nyasaland Federasiyanı oluşturulmasını mənimsədi.
IV Eoxayd
IV Qəddar Eoxayd və ya Eoxayd mak Ayda — Dal Riada kralı (811–819).
Həyatı
IV Eoxayd Ağ Edin və onun pikt əsilli həyat yoldaşının oğlu idi. Beləliklə, IV Eoxayd Piktaviya kralı Konstantinin bacısı oğlu idi. IV Eoxayd kral Konstantinin dəstəyi ilə taxta çıxmışdır. Buna baxmayaraq, onun hakimiyyət şəriki var idi – əmisi Konstantinin oğlu III Domnall.
IV Eoxayd 819-cu ildə vəfat etmiş, taxtı III Domnalla buraxmışdır.
Fatih Əmirxan
Fatih Əmirxan - əsil adı isə Muhəmmədfatih Zarif oğlu Əmirxanovdur. Tatar dilində isə adı Fatıyx Əmirxan-dır. O, 1 yanvar 1886 Kazanda anadan olub və 9 mart 1926 həmin şəhərdə rəhmətə gedib. Fatih Əmirxan Tatarıstanın məşhur yazıçısı və publisistidir
Tərcümeyi-halı
Fatih Əmirxan 1 yanvar 1886-cı ildə Yeni Tatar kəndində anadan olub. Onun atası "İske Taş" məscidinin imamı idi. Yazıçı ö dövr üçün məşhur olan medresede təhsil almışdır.
1905-1907-ci illərdə Moskvada çap olunan "Tərbiyə-ətfal" (Cavanları maarifləndirək) qəzetinin baş katibi olmuşdur. 1907-ci ildə o Kazanda gündəlik qəzet olan "EL-İslax" nəşr elətdirir.
1912-1917-ci illərdə Tatarıstanın milli qəzeti olan "Koyaş" (Günəş) qəzetinin redaktoru olur. Bu dövrdə o həmçinin ədəbiyyat-incəsənət jurnalı olan "And" və yumoristik jurnal olan "Yalt-yolt"a məqalələr yazır. O Abdulla Tukaemlə çox yaxın dost idilər.
Esperanto dərsliyinin üz qabığında Əmirxan Fatih və Abdulla Tukayun adları yazılmışdır.
Fatih Əmirxanın həyatı çox keşməkeşli olmuşdur. O Rusiyada baş verən inqilaba çox ümidlə yanaşırdı. Ancaq onun ümidləri özünü doğrultmadı.
O Fevral inqilabının baş verməsinə ən çox sevinən şəxslərdən biri olur. 1920-ci ildə Tatar ASSR yaradılmasında iştirak edir.
O son günlərini Böyük Qırmızı küçədə qardaşı İbrahim Əmirxanın ailəsinin yanında keçirdir.
Sağalmaz xəstəliyə düçar olması (ayaqlarının paralici), 1914-1918-ci illərdə Dünya müharibəsi, Vətəndaş müharibəsi və s. onu çox sarsıdır. Beləliklə, 9 mart 1926-cı ildə vəfat edir. Onu müsəlman qəbirsanlığında atası, dayısı və babasının yanında dəfn edirlər.
Abidəsi
Fatih Əmirxanın abidəsi Kazan şəhərinin Yeni-Savinov rayonunda şəhər prospektində qoyulmuşdur.
I Bəyazid
I Bəyazid və ya Sultan İldırım Bayazid — Osmanlı imperiyasının 4. padşahı. Atası I Murad, anası isə Gülçiçək Xatundur. Sultan Bəyazid Anadolu və Rumelindəki vassal bəylikləri aradan qaldırmaq və İslam dövləti anlayışı çərçivəsində mərkəzləşdirilmiş bir dövlət qurmaq niyyətində idi. Bu arzusunu qismən də olsa yerinə yetirmiş, ilk mərkəzi idarəni quraraq qul sistemini təkmilləşdirmiş, yeni qanunnamələr hazırlamışdır. Həyatı başdan-başa döyüş meydanında keçən Sultan Bəyazid bununla yanaşı imperiyanın bir çox yerlərində yenidənqurma işləri də aparmışdır. Konstantinopolun mühasirəsində önəmli rol oynayan Anadolu hasarını inşa etdirmiş (1396–1397), Anadolunun və Rumelinin bir çox yerlərində məscidlər, mədrəsələr, imarətlər, karvansaraylar inşa etdirmişdir.
Şahzadəlik illəri
1354-cü ildə dünyaya gəlmişdir. Osmanlı sultanı I Muradın böyük oğlu olub, anası Gülçiçək Xatundur. 1378-ci ildə Gərmiyanoğlu Süleyman Çələbinin qızı Sultan Xatun la evləndirildi və xanımının cehizi olaraq Osmanlılara verilən torpaqlara sancaqbəyi təyin edildi. Kütahyada vəzifələndirilən Şahzadə Bəyazid ölkənin şərq sərhədlərinin mühafizəsi ilə məşğul oldu. 1386-cı ildə atasının Qaramanoğlu Ələddin bəyə qarşı çıxdığı səfərə qatıldı, baş tutan çatışmada cəsarəti və cəld hücumlarıyla fərqləndi və İldırım ləqəbi qazandı. Şahzadə Bəyazid 28 iyun 1389-cu ildə, türklərin Rumelində sabitlənməsi ilə nəticələnən Kosova döyüşündə önəmli rol oynadı. Bu döyüş əsnasında atası Sultan Murad ağır yaralanmış, böyük oğlu olması və üstün bacarığı səbəbilə öz yerinə Şahzadə Bəyazidin gətirilməsini vəsiyyət etmişdir. Sultanın vəfatından sonra vəsiyyəti yerinə yetirildi və Şahzadə Bəyazid, döyüş meydanındakı sultan çadırında taxta çıxarıldı. Dövlət xadimlərinin tövsiyəsilə, yeganə qardaşı Şahzadə Yaqubu edam etdirdi. Bu əsnada əsir düşən Serbiya şahzadəsi Lazar da ələ keçirilərək döyüş meydanında qətlə yetirildi.
İlk illəri
Yeni sultan döyüşdən dərhal sonra Bursaya dönmək üzrə yola çıxdı. Çünki bu əsnada Osmanlı tabeliyindəki Anadolu bəylikləri üsyan qaldırmış, əvvəllər hakim olduqları əraziləri geri ala bilmək üçün Qaramanoğlu bəyliyinin ətrafında toplanmışdı. Qaramanoğlu Ələddin bəy Beyşəhəri ələ keçirərək Əskişəhərə qədər irəliləmiş, Gərmiyanoğlu II Yaqub bəy miras yoluyla itirdi torpaqları yenidən zəbt etmiş, Qazi Burhanəddin isə Kırşəhəri almışdı. Sultan Bəyazid Anadoluya keçmədən öncə Serbiya kralının oğlu Stefan Lazareviçlə müzakirələrə başladı və bacısı Olivera ilə evlənərək serbləri öz tərəfinə çəkməyə çalışdı. Razılaşmadan sonra Stefan həm macarların, həm də Osmanlıların təzyiqindən qorunmaq üçün Sultan Bəyazidə sadiq qaldı və hətta onun səfərlərinə belə qatıldı. Ancaq şimali Serbiya hakimi Vuk Brankoviç, öz idarəsindəki bölgələri qorumaq üçün Osmanlılara qarşı mübarizə aparmağa davam etdi. Ancaq bu bölgədə fəaliyyət göstərən Paşa Yiğit bəy 1391-ci ildə Skopyeni işğal etdi və beləliklə, Bosniya və Albaniyaya gedən yolun önü açıldı.
Anadoludakı fəaliyyəti
Daha sonra Anadoluya gedən Sultan Bəyazid 1389-cu ilin qışında Alaşəhəri işğal etdi, ardından qərbi Anadoludakı türkmən bəyliklərini, Aydın, Saruhan, Məntəşə, Həmid və Gərmiyan bəyliklərini Osmanlı idarəsində topladı. Candaroğlu Süleyman bəy və Bizans imperatorunun oğlu Manuel Paleoloq da öz qüvvələriylə birlikdə Osmanlı cəbhəsində səfərə qatılmışdı.