cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əhməd xan Dünbili
Hakimiyyəti
Xanlığın başında duran Əhməd xan (1763 – 1786) Təbriz xanlığının ərazisini birləşdirərək İrəvan, Naxçıvan və Qaradağ xanlıqlarını da özünə tabe edə bilmişdi. Rusiya dövləti xanlığın artan nüfuzundan Türkiyənin istifadə edə biləcəyindən ehtiyat edirdi. Buna görə də xoylu Əhməd xanı öz tərəfinə çəkmək üçün bu işlə II Yekaterina özü maraqlanırdı. O, 1784-cü il iyunun 21-də Knyaz Potyomkinə bu haqda xüsusi tapşırıq vermişdi. Lakin rəsmi sənədlərdən göründüyü kimi, Xoy xanlığı Rusiyaya deyil, Türkiyəyə meyl edirdi. Hətta Türkiyə dövləti bunun müqabilində Əhməd xana böyük imtiyazlar vermişdi. Bundan əlavə 1784-cü ildə Xoy xanı Əhməd xan digər Azərbaycan xanları ilə birgə Axalsık paşasının yanına elçi göndərmişdi. Həmin elçilik qarşısında Sultandan kömək almaq məqsədi qoyulmuşdu.
Xoy, Təbriz və Naxçıvan xanlarının Bəyazid hakimi İsaq paşa vasitəsi ilə Osmanlı sultanından onlara başçı təyin edilməsi xahiş olunurdu. Bu xahişi nəzərə alan sultan onlara belə cavab vermişdir: "Biz ali məqamlı Xoy hakimi Əhməd xanı sizə başçı təyin edirik ki, birləşib ... qanuni düşmənimiz olan xristianlara qarşı birgə vuruşasınız.
Ailəsi
Əhməd xanın Hüseynqulu xan, Cəfərqulu xan, Əmiraslan xan, Kazım bəy adlı oğlanları, Mahşərəf bəyim adlı qızı vardı. Məhəmmədhəsən ağa Sarıcalı-Cavanşir, Məhəmmədqulu xan Qasımlı-Avşar, Məhəmməd xan Ziyadlı-Qacar Əhməd xanın kürəkənləri idilər.
Çopuryal dağı
CABRIYAL DAĞl – Culfa rayonu ərazisində Çopuryal dağının yerli əhali arasında işlədilən başqa adı.
Şərfə (Xudafərin)
Şərfə - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Xudafərin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 697 nəfər yaşayır (219 ailə).
Stiven Amell
Stiven Adam Amell — Kanadalı akyor. Ox Kainatı silsiləli seriallarında oynadığı Oliver Kuin / Ox (komiksdəki eyni adlı obraz) və Yeniyetmə Ninja Turtles: Kölgələrdən Çıxış filmidə Kesi Cons rolu ilə tanınır.
Həyatı
Amell Kanadanın Ontario çtatının Toronto şəhərində Sandra Enn və Tomas C. Amellin ailəsində anadan olub. Aktyor Robbi Amellin birinci dayısı oğludur.
O oğlanlar üçün özəl məktəb olan St. Andrew's Collage-i biritib.
Kariyerası
Amell karyerasına 2004-cü ildə Yaxın dostlar serialının dördüncü mövsümünün iki seriasında müəllim Liberti Rayd rolunu oynamaqla başladı. Bundan sonra Dantenin Körfəzi serialının birinci mövsümündə Adam rolunu oynasada ikinci mövsümdə bu rol Con Felminqə verildi. 2007-ci ildə ReGenesis serialında oynadığı qonaq roluna görə Ceminay Mükafatı-nı qazandı. Həmin ildə Rent-a-Goalie serialına görə "Ən yaxşı aktyor ansamblı" kateqoriyası üzrə Ceminay Mükafatında namizədliyi irəli sürüldü.
Ürəyimdəki Da Kinq və Hartlənd seriallarında ardıcıl rollara çəkilən Ammel 2011-ci ildə Vampirin gündəlikləri-nin ikinci mövsümündə ardıcıl rol olan canavar adam Bredi rolunu ifa etdi.
2011-ci ildə Coran van der Slut rolu ilə Natali Hollovey üçün ədalət filmində çıxış etdi.
Ammel 28 oktyabr 2011-ci ildə Zoi Desçanel və Maks Qrinfil ilə Yeni qız serialının Krismas seriasının çəkilişlərinin başa çatdığını bildirdi. Daemon's TV ilə müsahibəsində ilk təcrübəsi olan "yarım saatlıq veb komediyası" haqqında danışıb. 9 noyabr 2011-ci ildə Amellin ABC-nin Şəxsi Təcrübə serialında ardıcıl rola olan Skottini ifa edəcəyi bildirildi. Həmçinin o, Travis Makkennanı rolunu Mavi dağlı ölkə-də oynayıb.
thumb|upright|Amell 2014-cü ilin sentyabr ayında [[Ox (teleserial, 2012)|Ox-un çəkilişində]] 2012-ci ilin yanvar ayında Amellin Yaşı Ox rolu ilə The Cw-nu Ox serialında çəkiləcəyi xəbəri verildi.
3 iyun 2016-cı ildə nümayiş olunmuş Yeniyetmə Ninja Turtles: Kölgələrdən çıxış filmində Kesi Cons rolunu ifa etdi.
2017-ci ildə Amell verdiyi açıqlamasında Amerikan Ninja döyüşçüsü-nün xüsusi ulduz qonaq buraxılışında çıxış edəcəyini bildirdi.
Şəxsi həyatı
8 dekabr 2007-ci ildə o Torontoda Karolin Laurens ilə evləndi. Cütlük 2010-cu ildə boşandı.
Amell 25 dekabr 2012-ci ildə aktrisa və model Cassandra Cin ilə şəxsi seremoniyada Karib hövzəsində və ikinci dəfə olaraq 26 may 2013-cü ildə Nyu-Orleanda evləndi. Cütlüyün 2013-cü ildə doğulmuş Mavi adlı bir qızı var.
Böyüdüyü çağlarda Toronto Maple Leafs, Toronto Raptors və Toronto Blue Jays kimi bir çox yerli idman komandalarının fanatı idi. O hələdə idman ilə maraqlanır. Los-Ancelesə köçdükdən sonra LA Kings və LA Rams komandalarının fanatıdır.
Amell Vaşinqtonda biznes həmkarı ilə birlikdə Nocking Point adlı şərab şirkətinin sahibidir.
Roman (Rumıniya)
Roman - Rumıniyada şəhər.
right|125px|Gerbi thumb|left|225px thumb|left|225px
Qatırquyruqyarpaq kazuarina
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Təbii yayılması
Avstraliyada yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 10-15 metr olan, qamətli, incə görkəmli, həmişəyaşıl ağacdır. Elastik, sallaq budaqların üzərində incə, nazik buğumlu, tünd-yaşıl zoğlar və pulcuq şəklində tam inkişaf etməmiş yarpaqlar yerləşir. Bitkinin xarici görünüşü iynəyarpaqlılara bənzəsə də, iynəvarı budaqcıqlar üzərində düzülən kiçik, bəzən gözlə görünməyən pulcuqvarı yarpaqcıqlarına görə kazuarina enli yarpaqlılara aid edilmişdir. Abşeronda oktyabrda çiçəkləyir. Bitki ikievlidir. Meyvələri 1-1,5 ildən sonra yetişir. Toxumla yaxşı çoxalır.
Ekologiyası
Qatırquyruqyarpaq kazuarina quraqlığadavamlı, torpağa az tələbkardır. Qeyri-münbit, qumsal torpaqlarda zəif suvarıldıqda da normal inkişaf edir. Kazuarina subtropik iqlim şəraitində yayıldığından, Abşeronda çox nadir hallarda sərt keçən qışda bitkinin yerüstü hissəsi məhv olur. Yazda bitki yenidən pöhrə verərək bərpa olunur.
Azərbaycanda yayılması
Mərdəkan dendrarisində introduksiya edilmişdir. Bakı şəhərinin park və bağlarında mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi
Canlı çəpərlərin salınmasında, qrup əkinlərində istifadə edilə bilər.
Dendrolagus ursinus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Aksiomatika
Yəni aksiomlar sisteminin heç bir aksiomu məntiqi mühakimələrlə sistemin digər aksiomlarından alınmasın. Başqa sözlə, aksiomlar sisteminin asılı olmaması tələbi bu sistemdəki aksiomların sayını minimuma endirir.
Tam aksiomlar sistemi bu və ya digər nəzəriyyənin qurulması üçün kifayətdir. Məsələn, üçölçülü Evklid həndəsəsinin, Lobaçevski həndəsəsinin, üçölçülü Proyektiv həndəsənin aksiomlar sistemi tamdır. Lakin qruplar nəzəriyyəsinin aksiomlar sistemi tam deyil, çünki izomorf olmayan qruplar var.
Ədəbiyyat
1. M.Mərdanov, S.Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.
2. "Azərbaycan Sovet Ensklopediyası" I-X cild, Bakı 1976-1987.
Zolaqlı diaqram
thumb Zolaqlı diaqram– hər bir qiyməti düzbucaqlı zolaq şəklində təsvir olunmuş diaqram növü. İstifadəçinin seçdiyi parametrlərdən və müəyyən dərəcədə proqram təminatının imkanlarindan asılı olaraq, zolaqlı dioqramlar displeyə və çapa istər şaquli, istərsə də üfüqi formada verilə bilər və bir-birindən rənglə, kölgə ilə və ya naxışla fərqləndirilə bilər.
Dorstenia aristeguietae
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sunda yazısı
300px|thumb|Sunda saitləri 300px|thumb|Sunda samitləri 300px|thumb|Sunda rəqəmləri
Sunda yazısı (Aksara Sunda, ᮃᮊ᮪ᮞᮛ ᮞᮥᮔ᮪ᮓ), Sunda xalqı tərəfindən istifadə edilən bir yazı sistemidir. XIV və XVIII əsrlər arasında qədim sundalılar tərəfindən istifadə edilən Qədim Sunda yazısı (Aksara Sunda Kuno) əsasında qurulmuşdur.
Sundalılar bir-birindən fərqli yazılardan istifadə etdiyindən Sunda yazılarının standartlaşdırılmasında bir sıra tələblər mövcuddur: (a) Sunda dilini yaza biləcək bir skript; (b) istifadə müddəti; (c) istifadə sahəsi; (d) anlaşıqlıq; (e) Sunda kimliyini göstərir.
Qərbi Yava vilayəti hökuməti Sunda dili, ədəbiyyatı və yazısı haqqında Peraturan Daerah (Yerli Tənzimləmə) no. 6 1996 elan etdi. Tənzimləmə Keputusan Presiden tərəfindən (Prezidentin Qərarı) no. 082 / B / 1991, 24 iyul 1991-ci il.
Yerli tənzimləməni izlədikdə 21 Oktyabr 1997 Çərşənbə axşamı Yapon dili Araşdırmaları Mərkəzinin əsas salonunda Universitas Padjadjaran, Jatinangor; Qərbi Yava əyalətinin hökuməti və Padjadçara Universiteti Ədəbiyyat Fakültəsi ilə birgə "Lokakarya Aksara Sunda" adlı seminar keçirilib və Qərbi Yava əyalətindəki yerli icmalar və şəhərlərdən nümayəndə heyətləri iştirak edib.
Əhmədabad (Xudafərin)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 167 nəfər yaşayır (40 ailə).
Rayan Reynolds
Rayan Reynolds  — Kanada aktyoru.
Həyatı
Rayan Reynolds 23 oktyabr 1976-cı ildə Britaniya Kolumbiyasının Vankuver şəhərində doğulub. Kiçik yaşlarından çəkilməyə başlayıb. Sonra ABŞ-yə dəvət olunub. Çəkildikləri filmlərdən biri də Dedpuldur. Film üzərində ilk işlər 2004-cü ilin fevralında New Line Cinema tərəfindən başladılmışdır. 2005-ci ilin fevralında 20th Century Fox bu layihə ilə maraqlanmışdır. 2009-cu ilin mayında film üçün ssenari yazılmağa başlanmış, 2011-ci ilin aprelində isə Tim Miller filmin rejissoru olmuşdur. Filmin set dövrü Kanadanın Vankuver şəhərində 2015-ci ilin martında başlayıb mayında bitmişdir.
Rayan Reynoldsa ən böyük məşhurluğu Dedpul və Dedpul 2 filmləri gətirmişdir.
Valeriya Qudim
Valeriya Qudim (d. 1 mart 1995, Kiyev, Ukrayna) — Ukraynanı təmsil edən bədii gimnast. Valeriya Qudim 2012 və 2016-cı ildə Ukraynanı Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Qudim həmdə I Avropa Oyunlarında bir gümüş və bir bürünc medal, Universiada Oyunlarında isə bir qızıl, üç gümüş və iki bürünc medal qazanıb.
Karyerası
Valeriya Qudim birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. London şəhərində baş tutan yarışlarda o, komanda yoldaşları ilə birgə 54.375 xal topladı və 5-ci yeri tutdu.
Valeriya Qudim 2016-cı ildə Ukrayna bayrağı altında Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. O, qrup yarışlarında komanda yoldaşları Olena Dmitraş, Yevgeniya Qomon, Oleksandra Qridasova və Anastasiya Voznyak ilə birgə final yarışlarında 34.282 xal topladı və 7-ci yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.
Xəyyam xalçaları
Xəyyam xalçaları — Təbriz xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
Təbriz xalçaçılıq sənəti
Təbriz xalçaçılıq sənətinin çiçəklənmə dövrü XII–XVI əsrlərə aiddir. Təbriz məktəbinin XVI əsr qızıl dövrünün 200-ə qədər şah əsəri miniatür rəssamlıq sənəti ilə toxuculuğun harmonik birləşməsi, peşəkar rəssam və xalçaçıların yüksək ustalığı ilə səciyyələnir. Təbriz xalçaları arasında saray üçün toxunan iri xalılar daha məşhur olub. Sərdabələri, məqbərələri bəzəmək üçün böyük ölçüdə xalçalar toxunub. Hətta xalçaların toxunmasında ipək dən, bahalı daş-qaşdan da istifadə olunub. Xalça üzərində əks olunan hər bir ornamentin özünün simvolik mənası olub. Alimlər illərdir bunun tədqiqatı ilə məşğul olurlar.
Təbriz xalçaları  kompozisiya baxımından mürəkkəbliyi, naxışlarının incə və nəfisliyi, ən başlıcası isə dinamikliyi ilə göz oxşayır. Bu xalça qrupu incə naxışlı kompozisiyalarla yanaşı, həm də süjetli xalçaların toxunması ilə seçilir (“Leyli və Məcnun”, “Ovçuluq”, “Dörd fəsil”, Dərvişlər” və s.).
Təbrizdə “Dörd fəsil” ənənəvi təsvirli xalçalar istehsal olunurdu (Ilin dörd fəsli). Bu xalçalarda mövzu dəyişməz olaraq qalırdı, kompozisiya isə rəssasmın zövqü və baxışlarına uyğun dəyişirdi. Kompozisiyasına görə orta sahə hər biri ilin bir fəslini simvolizə edərək ənənəvi dörd yerə ayrılır. Xalçaların ən dəyərlisi onun ilmələrinin həm sayca, həm də çalarca zəngin olmasıdır ki, bu sahədə Təbriz xalçaları birinciliyini bu günə qədər qoruyub saxlayır.
Təbriz xalçaçılıq məktəbi "Bağ-behişt xalçası", "Bağ-meşə xalçası", "Balıq xalçası", "Buta xalçası", "Dərviş xalçası", "Kətəbəli xalçası", "Gördəst xalçası", "Göllü-guşəli xalçası", "Güldanlı xalçası", "Leyli və Məcnun xalçası", "Məşahir xalçası", "Mun xalça sı", "Namazlıq xalçası", "Nəcaqlı xalça sı", "Sərvistan xalça sı", "Sərdari xalç ası", "Səhənd xalça sı", "Silsiləvi ləçək xalçası", "Fərhad və Şirin xalçası", "Xəyyam xalçası", "Xətai xalçası", "Həddad xalçası", "Çərxi-gül xalçası", "Ceyranlı xalçası" və s. klassik kompozisiyaları ilə  məşhurdur.
Kellan Lats
Həyatı
Kellan Lats 15 mart 1985-ci ildə Dikkinson (Şimali Dakota) şəhərində anadan olmuşdu. O, ailənin dördüncü uşağıdır. Onun altı qardaşı və bir bacısı var. 14 yaşında ikən o, ailəsi ilə birgə Arizonaya köçür və orada aktiv idmanla məşğul olur. Kellan basketbol komandasında iştirak edir, həmçinin bilyard üzrə çempionatda qalib gəlir. Yeniyetməlik yaşında Kellan Dominikan Respublikasına gedərək, bu ölkənin mədəniyyətini və ispan dilini öyrənmək üçün bir semestr dərs almışdı. Məktəbi bitirdikdən sonra, Kellan bir çox aktyorun da qarşılaşdığı dilemma ilə üzləşərək tədris və ya aktyor karyerası seçimi qarşısında qalır. Ailəsi onun aktyor karyerası seçiminə qarşı idi; buna görə də məktəbi bitirdikdən sonra, o Kaliforniyaya köçərək, Orange County`s Chapman Universitetində kimya mühəndisliyi fakültəsinə daxil olur, lakin sonra o universiteti ataraq, öz həyatını aktyor karyerası ilə bağlamaq qərarını alır.
Kellan hələ təhsil alarkən əlavə pul qazanmaq məqsədilə model olaraq çalışır. Onun şəkilləri müxtəlif jurnalların üz qabağını bəzəməyə başlayır və hündür boyu, atletik bədəni və çox maraqlı xarici görünüşü tədricən onu dünya model biznesinin ulduzlarından birinə çevirir. Kellan model agentlikləri ilə əməkdaşlıq edir; xüsusən də Calvin Klein geyim brendinin alt paltarı reklamında çəkilməsi onu daha da məşhurlaşdırır.
2004-cü ildə o, Amerikanın model agentliyi olan Hollisterin kampaniyası çərçivəsində düzənlənən reklam kataloqlarına daxil edilir. O həmçinin geyim brendi olan Levi's firmasının reklamlarında da çəkilmişdi. Kellan fotoqraf Mikael Yanssonun iştirakı ilə 2010-cu ildə Interview magazine üçün xüsusi fotolayihədə iştirak etmişdi. Hazırda Kellan Ford Models şirkəti ilə müqavilə imzalayıb.
Karyerası
Lats 2008-ci ildə Stefani Mayerin eyni adlı romanı əsasında romantik fentezi janrında çəkilmiş Alatoran filmində Emmet Kallen rolunu canlandırır. . O həmçinin paralel olaraq The CW telekanalında yayımlanan 90210 teleserialında Corc Evans rolunu ifa edir. . Lats onunla birlikdə Alatoran filmində baş rola çəkilmiş yaxın dostu Eşli Qrinlə yenidən bir araya gələrək, Döyüşçünün ürəyi filmində çəkilir. . Bundan başqa Lats 2010-cu ilin aprel ayında çəkilmiş Qarağac küçəsində qarabasma filmində yuxusunda onu təqib edən adamı gördüyündən yata bilməyən və buna görə də rəfiqəsi Krisin gözü qabağında böğazını kəsərək özünəqəsd edən Din Rassel rolunu,, 2011-ci ildə çəkilmiş Ölümsüzlər filmində isə dəniz tanrısı Poseydonu oynamışdı. . Kellan Konan filmində baş rol almağa əsas namizəd olsa da, sonda bu rol Ceyson Marmoaya qismət olmuşdu. . Kellan Mikki Rurkla birgə rejissor Konnor Ellin tərəfindən 2013-cü ildə çəkilmiş Yava bürküsü filmində Ceyk Travers rolunu canlandırmışdı. .
Filantropiya
Lats heyvanları qoruyan PETA xeyriyyə cəmiyyəti ilə əməkdaşlıq edir. O, həmçinin, ulduzları heyvanları almağa deyil, küçədə qalan heyvanları qorumağa və evlərinə götürməyə çağırır. . O həmçinin Nyu-Orleanın bərpasının, xüsusən də Sen Bernar layihəsinin həyata keçirilməsinin tərəfdarıdır. .
Napalm Bombası
Napalm bombası, müəyyən ədəddə yanıcı mayenin jeleləşdirilmiş benzin ilə qarışığı.
II. Dünya müharibəsində, Harvard Universitetinden Louis Fieserin başçılıq etdiyi bir kimya qrupu tərəfindən inkişaf etdirildi. İlk olaraq Sakit Okeanda Tinian müharibəsində istifadə edildi. Vyetnam müharibəsi fotoqrafı olan Kim Phuc, demişdir ki, "Napalm təsəvvür edə biləcəyiniz ən qorxunc silahdır. Su 100 dərəcədə qaynayır, napalm isə 800-1200 dərəcə istilik yaradır." Bəzi vəziyyətlərdə, sürətli öldürdüyündən, qurbanlar çox ağrı çəkmir. Lakin sağ qalanlarda 3. və 2. dərəcəli yanıqlar yaranır.
ABŞ, Vyetnam müharibəsinin sonlarına doğru daha güclü bir Napalma ehtiyacı olduğunu, əsas napalm inhisarçısı DOW Chemicala bildirdi. Bundan sonra daha qorxunc Napalm-B silahı yaradıldı. Bu qarışıqda əsas yanıcı maddə, ənənəvi Napalmdan daha fərqli olaraq KEROSEN (Təyyarə Yanacağı jp-4 jp-8 vs.) istifadə edildi. Bu da daha yüksək bir istiliyin yaranmasını təmin etdi. 1968-ci il Cenevrə Sülh Razılığına əsasən, Napalm istifadəsi qəti surətdə qadağan edilsə də, hələ də Amerika, Fransa, İngiltərə və bir çox NATO-ya üzv ölkələr, 'kimyəvi silahları ən asan məhvetmə vasitəsi' bəhanəsi ilə istifadə edir.
Kellan Lats
Əlaqələri
Məlumdur ki, aktyor 2010-cu ilin noyabr ayından Anna Linn Makkord ilə görüşürdü. Məhz bu qız Alatoran filmində Rozali Heyl rolunu oynaya bilərdi. Hazırda Kellan və Anna ayrılıblar. 2011-ci ildən Kellanın rəqqasə və aktrisa Şarni Uinsonla münasibətdə olduğu məlumdur. Aktyor həmçinin Eşli Qrinlə dostluq edir. .
İlqar Cəfərov
İlqar Şaban oğlu Cəfərov  — fotomüxbir, jurnalist, Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi.
Xocalıda gördükləri
İşə qəbul ediləndən təxminən bir il sonra ilk ezamiyyəti Füzuli, Şuşa və Laçın rayonlarına olub. Bu tarix isə 1992-ci ilin fevralına təsadüf edir. Bu rayonlarda olarkən Xocalı faciəsinin baş verdiyini eşidən fotoreportyor Bakıya qayıdıb materialları təhvil verdiyini və dərhal da Xocalıya ezam olunduğunu deyir: "Hadisələri canlı görmək və bəzən eybəcər vəziyyətə salınmış cəsədləri lentə almaq heç də asan deyildi. Bunlar mənə psixoloji cəhətdən çox təsir edirdi. Dəhşətə gəlirdim, bəzən özümü qışqırmaqdan, ağlamaqdan güclə saxlayırdım. Ermənilər bir ailəni vəhşicəsinə qətlə yetirmiş, hər birinin də cəsədini eybəcər hala salmışdılar. Mən isə bunların hamısını lentə almalıydım!".
1992-ci ildə hakimiyyətdə hərc-mərcliklər, qarşıdurmalar olduğundan bəzən onlara şəkil çəkməyə də imkan verilməyib, amma fotoreportyorluq marağı və bir də vətəndaşlıq borcu bütün qadağaları üstələyib. "Qatarla yaralıları Bakıya gətirirdik. Vağzala düşəndə gördüm ki, çoxlu təcili yardım maşını dayanıb. Bu zaman vağzalda olan səlahiyyətlilər bizə dedi ki, şəkil çəkmək olmaz. Əks halda, fotoaparatlarınız əlinizdən alınacaq. Gördüm yox, əgər bu mənzərəni çəkməsəm, insafsızlıq olar. Qalxdım qatarın üstünə və başladım gizlincə çəkməyə. Sonra da onları göndərdik Moskvaya. Elə həmin gün "İzvestiya" qəzetində hadisəyə reaksiya verildi. Hamı bu şəkillərlə maraqlanırdı".
Xocalının ardınca İlqar Cəfərov işğal olunmuş rayonlara ezam olunur və yenə eyni mənzərələr… Deyir, onu bu yerlərdə ən çox təsirləndirən yaşlı bir kişinin hönkür-hönkür ağlaması olub: "Dağıdılmış evinin yanında əyləşib hönkür-hönkür ağlayan qoca kişini görəndə həddindən artıq mütəəssir olmuşdum. Onun sifətində ümid adında hissdən heç bir əsər-əlamət yox idi. Elə kənd var idi ki, tamamilə darmadağın edilmişdi. İndi də baxanda məəttəl qalıram ki, mən o şəkilləri necə çəkə bilmişəm".
Bir şəklin izi ilə
Çəkdiyi şəkillərə şərh verərkən pessimist əhval-ruhiyyədə olan fotorepartyorun çöhrəsində bir qədər təbəssüm yaranır. Buna səbəb adını "Bir şəklin izi" ilə qoyduğu fotodur. Sən demə, bu şəkil çəkdikləri əzab-əziyyətdən sonra bir ailəyə bir balaca da olsa xoşbəxtlik gətirib. "Bu ailə Qərbi Azərbaycandan, öz doğma ata-baba yurdlarından didərgin düşüb Xocalıda məskunlaşmışdı. Rayon işğal olunduqda ordan da didərgin düşürlər. Mən Xocalıda olanda bu şəkli çəkdim və qəzetdə çap olunandan sonra başladılar bu ailəni axtarmağa. Sonra onlara Şamaxının Mərəzə kəndində ev verdilər. Ona görə də şəkli belə adlandırdım". 2003-cü ildə M. F. Axundov adına Azərbaycan Milli Kitabxanasında İlqar Cəfərovun Qarabağa aid "Bir qəlbin harayı" mövzusunda şəxsi sərgisi keçirilib.
Peşəkar fotojurnalist
İlqar Cəfərov peşəkar fotoreportyor kimi bir sıra mövzularda keçirilən müsabiqələrdə də mükafatlar qazanıb. Ötən il o, "Rusiya Mətbuat Fotosu-2007" müstəqil peşəkar fotojurnalistika müsabiqəsində idman nominasiyasının qalibi olub. 2002-ci ildə isə Moskvada Beynəlxalq Antiterror Təşkilatının fotomüsabiqəsində ikinci yeri tutub, 2003-cü ildə "Fotovideo" jurnalının keçirdiyi müsabiqənin, Bakıda Olimpiya Komitəsinin 2005-ci ildə təşkil etdiyi "İdman, olimpiya, incəsənət" mövzusunda isə fotomüsabiqələrin qalibi olub. 2005-ci ildə beynəlxalq bədii gimnastika üzrə dünya çempionatı çərçivəsində Heydər Əliyev adına İdman-Konsert Kompleksində "Paralimpiya anları" adlı fotosərgilər keçirilib. Bu yaxınlarda fotoqrafla bağlı daha bir sevindirici xəbər aldıq. İ. Cəfərov iki fotomüsabiqənin Moskvada keçirilən "Biz idmanı seçirik!" və Avstriyada təşkil edilən "Təmiz dünya-2008" müsabiqələrinin mütləq lideri hesab edilib.
Ağcaqala (Türkiyə)
Ağcaqala — Türkiyə nin Şanlıurfa ili ndə rayon və şəhər. 1921-ci ildə imzalanmış Ankara müqaviləsi nin şərtlərinə görə, Bəlih çayı boyu davam edən şəhər iki yerə bölünmüş, cənub hissəsi Suriya nın Təl-Əbyəz şəhəri nə çevrilmişdir.
Coğrafiya
Ağcaqala Şanlıurfa şəhəri nin 49 km cənub-şərqində, Türkiyə nin Suriya ilə olan sərhədində yerləşir. 1921-ci ildə imzalanmış Ankara müqaviləsi nin şərtlərinə görə, Bəlih çayı boyu davam edən şəhər iki yerə bölünmüş, cənub hissəsi Suriya nın Təl-Əbyəz şəhəri nə çevrilmişdir. Şəhərin ilkin adı Təl-Əbyəz olmuşdur.
İqtisadiyyat
Ağcaqala rayonunun əhalisi əsasən kənd təsərrüfatı ilə məşğul olur. Pambıq və buğda ən çox yetişdirilən məhsullar arasındadır. Həmçinin, rayon ərazisində əhəmiyyətli dərəcədə qarğıdalı becərilir.
Eysaku Sato
– Yaponiyaın 61, 62 və 63. baş naziri Yapon siyasətçi. İlk dəfə 9 noyabr 1964 tarixində baş nazir seçilmişdir. 17 fevral 1967 və 14 yanvar 1970 tarixlərində yenidən seçilmiş və 7 iyul 1972 tarixinə qədər vəzifədə qalmışdır. Yapon tarixində ən uzun müddətlə baş nazirlik vəzifəsini ifa etmiş olan siyasətçidir.
Həyatı
27 mart 1901-ci ildə Yamaquçi prefekturasının Tabusa şəhərində doğulmuşdur. Tokio Üniversitesisinde hüquq təhsili almış və Dəmiryolları Nazirliyində cəmiyyət vəzifəlisi olaraq çalışmışdır. 1948-ci ildə Çatdırma nazir köməkçisi şəklində adlandırılmaqda idi.
1949-cu ildə Liberal Partiyadan Yapon Milli Dietiına (parlament) girdi. Shigeru Yoshidanın və 1952-ci ildə də İnşaat Nazirinin baş kabinet sekretarı olaraq, Yapon siyasətində pilləli olaraq yüksəldi. Liberal Partiya, Demokratik Partiya ilə birləşərək Liberal Demokratik Partiya adını aldıqdan sonra, Sato Nobusuke Kishi və Hayato İkedaın hökumətlərində Maliyyə Naziri olaraq vəzifə yerinə yetirdi. İkeda, sağlamlığının pozulması səbəbindən istefa verincə, Sato baş nazir olaraq vəzifəyə başladı. Satonun hökuməti, əvvəlki hökumətlərin bir çoxundan daha uzun ömürlü oldu və 1960-ların sonunda Satonun bütün Yapon hökuməti üzərində tam bir idarəyə sahib olduğu görülürdü. Böyüyən iqtisadiyyat, Amerika Birləşmiş Ştatları və Çinın mənfəətlərini dengeleyen bir xarici siyasət icra etməsi Satonu sevilən bir baş nazir etmişdi.
Üç dövr baş nazirlik etdikdən sonra, Sato dördüncü dövr üçün namizəd olmamağa qərar verdi. İzləyən Diet seçkilərində Satonun halefi, Takeo Fukuda, Sato qrupunun dəstəyini aldığı halda; daha məşhur olan Beynəlxalq Ticarət və Sənaye Naziri, Kakuei Tanaka, Sato qrupunun hakimiyyətinə son verərək, seçkiləri qazandı.
Nobel sülh mükafatı
Sato, 1974-cü ildə Nobel Barış Ödülüı Sean MacBride ilə paylaşdı. Mükafat, Yaponiyanın Nüvə Silahların Yayılmasını Tədbirə Antlaşmasını (NPT) imzalaması və barış sevən bir dünya gücü olaraq ortaya çıxması səbəbiylə verilmişdi. Sato ertəsi il Tokioda öldü.
Vadi Ram
Vadi Ram və ya Ay vadisi  — İordaniyanın Akaba mühafazasının 60 km şərqində yerləşən vadi və səhra. Vadi Ram İordaniyanın ən böyük vadisidir. "Ram" sözü Arami dilində "yüksək" və ya "qalxaq" deməkdir. Adının arami tələffüzü ilə olan əlaqəsini əks etdirmək üçün arxeoloqlar Ram vadisi yox, Vadi Ramm adından istifadə edirlər.
Tarixi
thumb|left|Vadi Ramda petroqliflər. Vadi Ram qədim dövrlərdən başlayaraq müxtəlif mədəniyyətlər tərəfindən məskunlaşdırılmışdır. Bu mədəniyyətlərdən biri olan nəbatilər burada qayaüstü rəsmlər, graffitilər və məbədlər yaratmışlar.
Qərbdə bu vadi Ərəbistanlı Lourensin Ərəb üsyanı (1917–1918) dövründə buradan bir neçə dəfə keçməsi ilə tanınır. 1980-ci illərdə vadidəki qaya quruluşlarından biri Lourensin müharibənin sonlarında yazdığı eyniadlı kitabın şərəfinə "Müdrikliyin yeddi sütunu" adlandırılmışdır, lakin bu kitabda Ramla bağlı heç bir şey yoxdur.
Coğrafiya
Ərazi Vadi Ramın əsas vadisində cəmlənmişdir. İordaniyanın ən hündür nöqtəsi olan 1,840 metrlik Cəbəl Umm ad Dami Vadi Ram kəndinin 30 km cənubunda yerləşir. Bu kənd Ramdan olan Zalabiya bədəvisi Difallah Ateeq tərəfindən məskunlaşılmışdır. Aydın və təmiz havada buradan Səudiyyə Ərəbistanı ilə olan sərhədi və Qırmızı dənizi görmək mümkündür.
İordaniyanın və mərkəzi Ramın ən hündür ikinci zirvəsi olan Cəbəl Ram (dəniz səviyyəsindən 1.734 metr) Ram vadisində yerləşir və qarşısında yerləşən Cəbəl um İşrin ondan cəmi 1 metr alçaqdır.
Vadi Ramda yerləşən Xəzəli kanyonunda mağara divarında Tamidik dövrünə aid olduğunu düşünülən insan və antilop petroqlifləri aşkarlanmışdır. Vadi Ram qəsəbəsində hal-hazırda bir neçə yüz bədəvi yaşayır. Onların bir qız və bir oğlan məktəbi, bir neçə mağazası, dördtəkərli nəqliyyat vasitələri vardır.
Son dövrlərdə Geof Lauton Vadi Ramda permakultura ekosisteminin qurulması sahəsində uğur əldə etmişdir.
Filmlər
Vadi Ramda bir çox filmin çəkilişində istifadə olunmuşdur. Film istehsalçıları bu yerdən xüsusilə Mars mövzusundakı filmlərin çəkilişində istifadə edirlər. Mett Damon Vadi Ram haqqında deyir: Mən bu yerə pərəstiş edirəm, bura, doğrudan da, xüsusi yerdir. Bura mənim həyatımda gördüyüm ən gözəl və heyranedici yerlərdən biridir və bura indiyə qədər Yerdə gördüyüm yerlərin heç birinə bənzəmir.
Qalaça (Qax)
Şamilqala və ya sadəcə Qalaça — Qax rayonunun İlisu kəndində Yazlıq dağının üstündə inşa olunmuş qala.
Qala XIX əsrin 50-ci illərində dağlıların milli azadlıq hərəkatının rəhbəri Şeyx Şamilə qarşı aparılan hərbi əməliyyatlarda müşahidə təyinatlı istehkam kimi ruslar tərəfindən inşa etdirilmışdir. El arasında "gözətçi qala" kimində deyilir
Bu tip qalalar daha bir neçə yüksəklikdə inşa edilmişdir. Bir çoxları günümüzə qədər gəlib çıxa bilməmişdir.
Suğorun
Suğorun Xan — türk, yakut və altay mifologiyasında şaman ilahı. Suvorun Xan da deyilir. Gələcəkdə kimlərin şaman / kam olacağını əvvəldən bilər. Yaxşı və ya pis deyildir. Türk mifologiyasında neytral məzmuna sahib olan bəlkə də tək varlıqdır. Tanha Xan Toyon və Cılxa Xan Toyon ilə birlikdə şaman olacaq adamı əvvəldən təsbit edər, şaman olaraq böyüməsinə hökm edər. Hirsləndiyində və dəhşəti çox pis olar. Bəzi mətnlərdə dəniz ruhu olaraq xatırlanar.
Dorstenia bahiensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dağılan tifaq (pyes)
“Dağılan tifaq” — Azərbaycan klassik rеalist dramaturgiyasının ən dəyərli nümunələrindən sayılan və Haqvеrdiyеvə dramaturq şöhrəti qazandıran “Dağılan tifaq” adlı məşhur faciənin yaranmasında ədibin hələ Şuşada ikən, içərisində dоlaşdığı mühiti ətraflı müşahidə еtməsi böyük rоl оynamışdır.
Təsviri
О, yеniyеtmə ikən mülkədarlığın iflasını görürdü. Pеtеrburqa gəldikdən sоnra rus ədəbiyyatının və mədəniyyətinin qabaqcıl idеyaları ilə tanışlıq оnun dünyagörüşünün gеnişlənməsinə kömək еtmişdi. 1880- 90-cı illərdə Azərbaycanda mülkədarlıq tənəzzülə uğrayır, patriarxalfеоdal münasibətləri burjua münasibətlərilə əvəz оlunmağa başlayırdı. Bütün bu tarixi həqiqətlər еyni ildə yaradılmış “Müsibəti-Fəxrəddin” (N.Vəzirоv) və “Dağılan tifaq” faciələrində əks оlunmuşdur.
Tifaqların, оcaqların dağılması ictimai-əxlaqi tənəzzülə, böhtana məruz qalmış mülkədarlığın öz təbiətindən dоğurdu. Pyеsdə müəllif, Nəcəf bəy və оnun “yеmək və içmək” dоstu оlan bəylərin nüfuzlarının azaldığını, fəaliyyətlərinin gеt-gеdə zəiflədiyini, mübarizə mеydanından sıxışdırılıb çıxarıldıqlarını göstərmişdir.
Əsərdə еyni zamanda, yaranmaqda оlan yеni ictimai qüvvələri təmsil еdən Məşədi Cəfər və Cavad kimi, həyatda fəal оlmağa çalışan tacirlərin, sələmçilərin surətləri yaradılmışdır. Artıq еlə bir dövr gəlmişdi ki, mülkədarlıq cəmiyyətin təzə mеylləri, inkişafı qarşısında duruş gətirə bilmir, dağılırdı. “Dünya bеş gündür, bеşi də qara” fəlsəfəsiylə ömür sürən Nəcəf bəyin tərcümеyi-halı Azərbaycan mülkədarlığının kеçirdiyi yоla uyğundur. Varlı mülkədar оlan о, burnundan uzağı görmədiyi üçündür ki, “varlığa nə darlıq” dеyə israfçılığa başlayır və bunu özü üçün şan-şöhrət bilir. Kəndlilərin alın təri ilə qazandıqları sərvəti, adı çıxsın dеyə, sağa-sоla paylayır. Zəhmətsiz, əziyyətsiz yaşadığına görə də zəhmət adamlarını bəyənmir, оnları “it-qurd” sayır. Оnun ailəyə, qadına, оğluna münasibəti dözülməzdir. Оğlu Sülеymanın tərbiyəsiz böyüməsi, atasının yоlu ilə gеtməsi оnun məhvinə səbəb оlur. Еyş-işrət, qumar Nəcəf bəyin ailəsini, var-dövlətini ac bir canavar kimi dağıtmış, özünü də başqalarına əl açmağa məcbur еtmişdir. azıçı,rеalizminin gücü ilə, öz оxucusunu inandırır ki, mülkədarlığın kеçdiyi yоlun nəticəsi budur.
Hər ikisi Nəcəf bəyin və оnun bəy dоstlarının pis əməllərindən özləri üçün nəticə çıxarır, qumar оynamır, sərxоşluq еtmir, avaraçılığa qurşanmır və s. Nəticədə Nəcəf bəylər maddi cəhətdən yеni burjua sinfinin ilk nümayəndələrinə möhtac vəziyyətə düşürlər. Əsərin sоnunda nökər Cavad “оn min manata yaxın əhvalı” оlan “sahibi-еtibar” Ağa Cavada çеvrilir. Bütün bunlar XIX əsrin sоnlarında Azərbaycan mülkədar həyatı üçün səciyyəvi bir hal idi və Haqvеrdiyеv də gördüyü həqiqətləri qələmə almışdır. “Dağılan tifaq” faciəsinin əsas surətlərindən оlan Sоna xanımın simasında müəllif, təkcə bəy arvadlarının dеyil, fеоdal-patriarxal cəmiyyətdə yaşayan hüquqsuz qadınların ümumiləşmiş surətini yaratmışdır. Sоna xanım “Dağılan tifaq” pyеsinin ən yеtkin müsbət surətini yaratmışdır.
Ədib оnun dililə öz humanist arzularını, qüvvətli insanpərvər mеyllərini ifadə еtmişdir. Sоna xanım еlə günləri arzu еdir ki, ürəyindəkiləri açıq dеyə bilsin. Başqa sözlə, о, arzu еdir ki, оna cəmiyyətdə öz haqqını müdafiə üçün hüquq vеrilsin. Sоna xanım öz düşüncə və arzuları ilə Nəcəf bəylərdən çоx üstündür. Əsərdə yazıçının xalqa münasibəti də öz əksini tapmışdır. О, Nəcəf bəyin və оnun bəy dоstlarının xanimanlarının dağılmasının bir səbəbini də оnların xalqa mənfi münasibət bəsləmələrində görür, kənd əhli ilə bəylər оva çıxarkən qızıl quşuna tоxunanın “atasını yandırırdılarsa”, İndi vəziyyət dəyişmişdir. Bəy еhtiyatlı оlmalıdır ki, kənddə “tоyuq yiyəsinin оdunu” оnun qızıl quşuna dəyməsin, yоxsa “canı еlə оrada ağzından çıxar”. Nəcəf bəylərə еlə gəlir ki, namus, qеyrət kimi gözəl sifətlər kasıblarda оla bilməz. Müəllif bu fikrin puçluğunu göstərmək üçün əsərdə “kasıbkusubun da özünə görə namusu var” – dеyən və bəylərdən intiqam alan İmamvеrdiləri, Kərimləri təsvir еdir. Dramaturq bir tərəfdən mülkədarlığı tənqid еdirsə, ikinci tərəfdən, əsərin sоnunda оnların fəlakətli həyatına оxucuda təəssüf hissi оyadır. Bеləliklə, Nəcəf bəy və оnun dоstlarının mənasız, laqеyd həyatının tənqid еdən dramaturqun dünyagörüşü ilə rеalist təsviri arasında ziddiyyət mеydana çıxır. “Dağılan tifaq” kəskin dramatik kоnfliktə malik faciədir və sənət əsəri kimi ustalıqla yazılmışdır. Kоnflikt еlə məharətlə qurulmuşdur ki, əsas surətlər pərdədən-pərdəyə kеçdikcə dоlğunlaşır, öz səciyyəvi xüsusiyyətlərini aşkara çıxarırlar. Əsas qəhrəman və оnun ailəsi gеt-gеdə fəlakətə yaxınlaşır və nəhayət, pyеs faciəli, acınacaqlı bir sоnluqla bitir. Dramaturq əsərdə əsas surətlərlə yanaşı yardımçı surətlərin də xaraktеrcə tam оlmalarına diqqət yеtirmişdir. Pyеsin dili təbii, səlis və aydındır. Dil məsələsində dramaturq rеalizmə sadiq qalmışdır. Bədii təsiri artırmaq üçün ədib simvоlik ünsürlərdən: kölgə, qaibanə səs, şimşək çaxması, bayquş kimi yardımçı vasitələrdən də istifadə еtmişdir.
“Dağılan tifaq” Azərbaycan səhnəsində müvəffəqiyyətlə tamaşaya qоyulan pyеslərdəndir. Bunun başlıca səbəblərindən biri, оnun gеniş bir dövrü əhatə еdən məzmunu ilə yanaşı, həm də sənətkarlıq cəhətdən mükəmməl оlması ilə izah оlunmalıdır.
Xəyyam – Sakkeri dördbucaqlısı
Xəyyam – Sakkeri dördbucaqlısı - bir tərəfinə bitişik bucaqları düz bucaq olan, bu tərəfə qonşu olan tərəfləri bərabər olan dördbucaqlıdır.
Xəyyam – Sakkeri dördbucaqlısının Loboçevski həndəsəsinin yaradılma tarixində böyük rolu olmuşdur.
İsbat olunur ki, bu dördbucaqlının digər iki bucağı bərabərdir. Bu bucaqların qiyməti haqqında üç hipotez mümkündür:
Sakkeri (1667-1733) hər üç fərziyyəni araşdırmışdır. Birinci dəfə bu dördbucaqlıya Ömər Xəyyam baxmışdır.
Ədəbiyyat
1. M.Mərdanov, S.Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.
2. "Azərbaycan Sovet Ensklopediyası" I-X cild, Bakı 1976-1987.
İskya (ada)
İskya — Tirren dənizində, Neapol körfəzində vulkanik ada. Adanın sahəsi 46 km² olub, İtaliyanın Kampaniya (İtaliya) muxtar vilayətinin Neapol əyalətinin inzibati bölgüsünə aiddir.
Coğrafiyası
İnzibati olaraq Kampaniya (İtaliya) muxtar vilayətinə aid olub, Neapol körfəzində olan üç əas adadan ən böyüyüdir. Digər yanaşı adalar Kapri və Proçidadir. Sahəsi 46 km², sahilinin uzunluğu 34 km, əhalisi 62 000 nəfərdir. Əhali 6 icmada cəmlənmişdir. Bunlar, Kasamissiola Terme, Lakko Ameno, Forio, Serrara Fontana və Barano d İskja icmalarıdırlar. Əsas şəhəri 18 253 nəfər əhalisi olan İskjadır. Tirren dənizinə aid buda kontinentdən 7 km, Neapol şəhərindən 40 km aralı yerləşmişdir.
Ada vulkanikdir və onun mərkəzində Epomeo (789 m) və Trabotti (512 m), cənub şərqində Monte Vezzi (Pedimonte) (395 m) sönmüş vilkanları mövcuddur. İskja adasında sonuncu dəfə vulkan püskürməsi 1301 ci ildə qeydə alınmışdır. Bu günün özündə adada yerin tərkindən təbii yolla 100 °C temperaturlu qaynar bulaqlar çıxmaqdadır. İskja limanı əsas iqtisadi əhəmiyyətə malik olub, adanın kontinentlə birləşdirən bərələrin yan aldığı yerdir. Forio isə adanın mədəniyyət mərkəzi sayılır.
İqlimi
Araliq dənizi iqliminə müvafiqdir. İyun-oktyabr aylarında havanın maksimal hərarəti 26–35 °C-dir. Yay aylarının hər birinin payına dörd yağmurlu gün düşür. İyun-oktyabr aylarında dəniz suyu hərarəti 21 °C-dir.
Fauna və florası
Təbiətdə ən çox rast gəlinən kərtənkələ və gekkonlar, saysız kəpənək və həşaratlardır. Adanın şimalı tərəfi bol suvarma imkanına malik olduğu üçün mədəni bitkilər (üzüm, pomidor, limon, əncir, nar, xurma) əkilir.
Dendrolagus matschiei
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
İskya (ada)
Tarixi
Pitekuss İskya adasında mövcud olmuş qədim yunan kaloniyası olub, əsası Eretriyalılar tərəfindən e.ə. 770-ci ildə etrusklarla ticarət məqsədi ilə ilk ticarət məntəqəsi kimi qoyulmuşdur. E.ə. 750-ci ildə Pitekussadan olan kalonistlər tərəfindən Kuma şəhərini salmışlar. E.ə. 500 cü ildə vulkan püskürməsi nəticəsində yunan kaloniyası məhv olmuşdur. Qədim Roma dövründə ada Aenaria adlandırılırdı. IX əsrdə ada dəniz quldurlarının sığınacağı olmuşdur.
Görməli yerlər
Adanın əsas görməli yerlərindən biri orta əsrlərə aid Araqon qəsridir. Qəsrin qala divarları antik dövrə aid olub əsası e.ə. 474-cü ildə tiran Sirakuzlu Hieron tərəfindən 112 m hündürlüyə malik əsas bir qaya üzərində qoyulmuşdur. 1441 ci ildə bu əsas qaya adacıq ilə İskya adası arasında əlaqə yaradan quru zolaq formalaşır. XVI əsrdə bu qəsrdə şairə Vittoriya Kalonna yaşamışdır. Qəsr 1809 cu ildə Napoleon müharibəsində ingilis kəmilərinin top atəşlərinə tuş gələrək böyük dağıntıya düçar olur. 1912 ci ildən qəsir Mattera ailəsinə məxsusdur.
Adanın şərq sahilində Kartaromana buxtasında çoxlu termal bulaqlar, sulfidli ilov lili qaynayır. Burada termal park "Eden bağı" yerləşir. Bu yer haqqında ilk dəfə Strabon məlumat vermişdir. Adada nadir və qəribə baş verən vulkanik hadisələr: su-buxar püskürməsi turistlərin diqqəini çox cəlb edir.
Əbdürrəhman bəy Fətəlibəyli
Həyatı
Əbdurrəhman bəy Fətəlibəyli-Düdənginski 1908-ci ilin iyun ayının 12-də Naxçıvanın Şərur rayonunun Düdəngə kəndində anadan olub.
Tiflisdəki hərbi-piyada məktəbini bitirib, sonra Azərbaycan diviziyasında xidmət edib. Moskvada Hərbi Akademiyada təhsil alıb. Minbaşı (mayor) rutbəsində olmuşdur.
Ata-babaları məşhur Səfəvi nəslinə mənsubdur. "Əlincə yaddaşı, Naxçıvan, 1914–1992" kitabında yazılır: "Arpa çayının sol sahilində məskunlaşan Səfəvilərə (Səfiyevlərə) gəldikdə, bu tayfanın nümayəndələri dövlət aparatlarında mövqe sahibləri olmuşlar. Qəza rəislərinin əksəriyyəti Səfəvilərdən ibarət idi. Səfəvilər nəslində Nəso xan ləqəbi ilə tanınmış İsmayıl xan bir qayda olaraq qəzanın mirabı seçilərdi.
1937-ci ildə Bakıda məzuniyyətdə olarkən əmisi Əhməd bəyin məsləhəti ilə Leyla xanım Qazıyeva ilə evlənmişdir. Məzuniyyəti qurtardıqdan sonra həyat yoldaşını, qayınanasını özü ilə Leninqrada aparmış və 1940-cı ilə qədər burada yaşamışlar. 1938-ci ildə Leninqradda ilk övladı Əli anadan olub.
Fəaliyyəti
Ə. Düdənginski olduqca bacarıqlı bir zabit idi. O, 1939-cu ildə Finlandiya müharibəsində iştirak etmiş, "Qırmızı Ulduz" ordeni ilə təltif olunmuşdur. Bir müddət Leninqrad dairəsi qərargahında 6-cı şöbənin rəisi işləmişdir. 1940-cı ilə Sovet Ordusu hissələri Baltikyanı respublikalarını işğal etikdən sonra Ə. Düdənginski Riqada yerləşən hərbi qərargaha göndərilmiş, orada almanlara əsir düşmüşdür.
Yanmış körpülər (film, 2007)
Məzmun
Serialda hadisələr əsasən Rüfət (Elçin Məmiyev), Afət (Nüşabə Ələsgərli) və Zərifənin (Vəfa Zeynalova) ətrafında cərəyan edir. Rüfətlə Zərifə vaxtilə bir-birilərini sevmişlər. Lakin məhəbbətini var-dövlətə qurban verən Rüfət varlı Səmədağanın (Məzahir Süleymanov) qızı Afətlə evlənmişdir. İllərin ötməsinə baxmayaraq Rüfət Afətlə xoşbəxt deyildir. Ən böyük səbəb isə onların uşağının olmamasıdır. Zərifə isə yeganə qızı Şəlaləylə (Ləman Mehdiyeva) bəsit həyat tərzi keçirir.
Yük maşını
thumb|TIR thumb|400px|sağ|[[Hərbi yük maşını]] thumb|Daimler-Lastwagen, [[1896]] Yük maşını ağır yük daşıyan bir mühərrikli nəqliyyat vasitəsidir. Avtomobil prinsipinə əsasən işlədikləri üçün texniki təsnifatda böyük bir yük avtomobili olaraq təyin olunurlar. Ümumiyyətlə Azərbaycan dilində beynəlxalq nəqliyyat daşımalarında istifadə olunan çox oxlu yük maşınlarına tır deyilir. Bu söz Azərbaycan dilinə TIR müqaviləsinə görə, TIR plitələrini daşıyan və beynəlxalq daşımaları aparan uzun yük maşınlarından keçmişdir.
Vitali Kliçko
Vitali Kliçko 19 iyul 1971-ci ildə Qırğızıstanın Belovodsk vilayətində anadan olub. Vitali Kliçkonun 1996-cı ildə Pereyaslav-Khmelnitski İnstitutu pedaqoji fakültəsinin məzunu olub. Kiyev Universitetində isə 2000-ci ildə doktorant dərəcəsi alıb.
İdmançı karyerasına ilk dəfə 13 yaşında başlayıb. O, idmana ilk addımlarını kikboksinqlə atıb. 6 qat dünya çempionu olan Vitali Kliçko, həmin uğurları iki dəfə həvəskar və 4 dəfə də peşəkar şəkildə təkrarlayıb. Daha sonra özünü boksda sınayan Kliçko çox keçmədən 3 dəfə Ukrayna çempionu olur. Daha sonra ilk dəfə keçirilən "Dünya Ordu Oyunları" turnirində çempion kürsüsünə sahib çıxır. Ardından dünya boks çempionatının gümüş medalı ilə kifayətlənməli oldu. Həmin ili qızıl medalı həvəskar boksun ən güclü adlarından olan Aleksey Lezin qazanmışdı. Peşəkar boksa başlayır 1996-cı ildə peşəkar boksa başlayan Kliçko arxasında həvəskar şəkildə qazandığı 195 qələbə, 15 qələbə, 80 nakaut buraxmışdı. Peşəkar halda keçirdiyi ilk 24 qarşılaşmanın hamısını matçın ilk dəqiqələrində nokaut və texniki nokaoutla qazanıb. Bu qələbələrin ardından özü kimi boksçu olan kiçik qardaşı ilə birlikdə Almaniyaya gəlir və burada Hamburq boks klubu ilə müqavilə imzalayırlar. Getdikcə məşhurlaşan qardaşlar ölkənin gəlir mənbəyi olmağa başlayır. Belə ki, keçirdikləri hər döyüşdən yüksək məbləğlər qazanmağa başlayırlar. Peşəkar boks karyerası boyunca idmançı 47 görüş keçirir. Bunun da 45-ni qələbə 2-ni isə məğlubiyyətlə tamamlayır. Peşəkar boksçu bu qələbələrdən 41-ni nokautla tamamlayıb. WB0, WBC və WBA kəmərlərinin sahibidir. 9 Noyabr 2005 ci il tarixində V. Kliçko rinqdən getdiyini açıqlayır. Onun idmandan getməsi boks camiə sının narazılığına səbəb olmuşdu. Lakin onun aldığı zədələr yenidən vurşmasına mane olurdu. Siyasətə qoşulamağa çalışır. Boksu tərk etdikdən sonra siyasətə yer almağa çalışan Kliçko UDAR Partiyası ilə girdiyi seçkilərdə ziyana uğrayır.
Vitali Kliçko 1996-cı ildə foto-model Natalya Yeqorova ilə ailə qurub. Onun bu evlilikdən 3 övladı Yeqor Daniel, Elizabet Viktoriya və Maks adlı övladları dünyaya gəlib. Yaratdığı Kliçko Fondu vasitəsilə xeyriyyəçilik kampaniyalarının keçirilməsində də qardaşı ilə birlikdə aktiv şəkildə çalışır. Həmçinin o uşaqlar üçün "Fight for Peace Academy"( Sülh üçün Döyüş Akademiyası) da açıb. Belə ki, o bütün çıxışlarında uşaqları, gəncləri sağlam həyat, müharibədən uzaq həyat üçün səsləyir.
Fraqment
Fraqment – [lat. fragmentum – sınıq, qırıq, parça] 1)mətn və ya musiqi əsərindən parça; 2)qədim sənət əsərinin qırıntısı, qalığı; 3)qırıq, parça (məsələn, hər hansı incəsənət-rəssamlıq, memarlıq, heykəltəraşlıq və s. əsərlərinin salamat qalmış hissəsi, parçası).
Dorstenia belizensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fərhad və Şirin (xalça)
Fərhad və Şirin xalçaları — Təbriz xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
Təbriz xalçaçılıq sənəti
Təbriz xalçaçılıq sənətinin çiçəklənmə dövrü XII–XVI əsrlərə aiddir. Təbriz məktəbinin XVI əsr qızıl dövrünün 200-ə qədər şah əsəri miniatür rəssamlıq sənəti ilə toxuculuğun harmonik birləşməsi, peşəkar rəssam və xalçaçıların yüksək ustalığı ilə səciyyələnir. Təbriz xalçaları arasında saray üçün toxunan iri xalılar daha məşhur olub. Sərdabələri, məqbərələri bəzəmək üçün böyük ölçüdə xalçalar toxunub. Hətta xalçaların toxunmasında ipəkdən, bahalı daş-qaşdan da istifadə olunub. Xalça üzərində əks olunan hər bir ornamentin özünün simvolik mənası olub. Alimlər illərdir bunun tədqiqatı ilə məşğul olurlar.
Təbriz xalçaları  kompozisiya baxımından mürəkkəbliyi, naxışlarının incə və nəfisliyi, ən başlıcası isə dinamikliyi ilə göz oxşayır. Bu xalça qrupu incə naxışlı kompozisiyalarla yanaşı, həm də süjetli xalçaların toxunması ilə seçilir (“Leyli və Məcnun”, “Ovçuluq”, “Dörd fəsil”, Dərvişlər” və s.).
Təbriz xalçaçılıq məktəbi "Bağ-behişt xalçası", "Bağ-meşə xalçası", "Balıq xalçası", "Buta xalçası", "Dərviş xalçası", "Kətəbəli xalçası", "Gördəst xalçası", "Göllü-guşəli xalçası", "Güldanlı xalçası", "Leyli və Məcnun xalçası", "Məşahir xalçası", "Mun xalçası", "Namazlıq xalçası", "Nəcaqlı xalçası", "Sərvistan xalçası", "Sərdari xalçası", "Səhənd xalçası", "Silsiləvi ləçək xalçası", "Fərhad və Şirin xalçası", "Xəyyam xalçası", "Xətai xalçası", "Həddad xalçası", "Çərxi-gül xalçası", "Ceyranlı xalçası" və s. klassik kompozisiyaları ilə  məşhurdur.
Suvolta
Etimologiya
(Su/Suv) kökündən törəmişdir. Su kökü ilə əlaqəlidir. Susamaq feli ilə əlaqədardır. Su verən (və ya alan) deməkdir. Həyat ağacını sular. Yol mənasını da saxlayır. Su eyni zamanda yaradılış və xasiyyət deməkdir. Suvarma feli sulamaq deməkdir. Müqəddəslik, yaxşılıq kimi mənalar kökün ən köhnə tərkibində mövcuddur.
Kubizm
Kubizm — XX əsrin əvvəllərində təsviri incəsənətdə, xüsusilə də rəssamlıqla yaranmış modernist cərəyan. XX əsrin əvvəllərindən Fransada real obyektləri həndəsi fiqurlar kimi təsvir etməsi ilə xarakterizə edilir.
Tarixi
thumb|Kubizm cərəyanından təsirlənmiş bina. [[Praqa.]] Kubizm cərəyanı XX əsrin əvvəllərində meydana çıxmışdır. Kubizm termini Birinci Dünya Müharibəsindən əvvəlki illərdə Parisdə təkmilləşən bir cərayanı göstərmək üçün istifadə olunmuşdur. O dövrdə Avropada formalaşmaqda olan çağdaş incəsənətdə işığın keçici təsirlərini təsvir edən impressionizmin nümayəndələrindən məmnun olmayan gənc rəssamlar nəsli yetişirdi. Onlar əsasən Anri Matissin ətrafında toplanan çox rəngli rəsmlər çəkən rəssamların da üslubunu bəyənmirdilər. İmpressionizmə hakim olan görmə hissiyatı əvəzinə, kubizm cərəyanının nümayəndələri ağlın üstünlüyünə əsaslanaraq ağlın gücünü ortaya qoymaq istəyirdilər. Onlar rəsm əsərlərini tutarlı bünövrəyə əsaslandırmaq istəyirdilər və bu baxımdan onlar Pol Sezannın layiqli davamçıları idilər. Kubizm cərəyanından olan rəssamlar Pol Sezannın Provans mənzərələri əsərindən, naturmortlarından təsirlənərək kubizmin əsasını qoymuşdular. Yazdığı manifestdə Gilyom Apolliner kubizmin bir təqlid incəsənəti yox, dizayn incəsənəti olduğunu qeyd etmişdir.
Kiçik kublar
Kubizm sözü Jorj Brakın bir rəsm əsərini görən incəsənət tənqidçisi Lui Vokselin bu rəsm əsəri üçün "kiçik kublar" ifadəsini işlətməsi ilə meydana çıxmışdır. Bir yanlışlıq nəticəsində meydana çıxan bu termin Jorj Brak və Pablo Pikassonun həmin dövrdə bir-birinə çox bənzəyən ilk kubist əsərlərini ifadə etmək üçün işlənmişdir. Hər iki rəssam həcmləri bir-birinə daxil olan portretlər, naturmortlar və mənzərələr çəkirdi. Onlar iki ölçülü olan rəsmdə təbiətdə üç ölçülü olan cismlərin təsvirini çəkməyin yollarını axtarırdılar. Bu yeni bir problem deyildi, amma o dövrə qədər üç ölçülü görüntü perspektiv vasitəsi ilə yaradılırdı.
Pablo Pikasso və Jorj Brak əvvəlcə bu metoddan imtina etdilər. Onlar təsvirləri rəsmin üzərində pilləvarı şəkildə bir-birinin üzərində sıralayaraq təsvir edirdilər. Dayandığımız mövqeyi dəyişdirmədən cisimlərə baxdıqda onun ancaq bir üzünü görmək mümkündür. Kubistlər isə təsvirlərində cismi bir neçə istiqamətdən (öndən, arxadan, sağdan, soldan) görürmüş kimi təsvir edirlər.
Kubistlər təsvirlərini təkmilləşdirərkən reallığı tamamilə özünəməxsus şəkildə rəssamlığa daxil etmək məqsədini güdürdülər. Rəssamlığa tamamilə yad olan maddələri (kağız, qəzet parçaları, kibrit çöpləri) rəsmlərinə yapışdırmağa başladılar. Hətta boyalara qum da qarışdırırdılar. Bütün bu yeniliklər çağdaş rəssamlıqda geniş yayılsa da, o dövrə qədər heç görülməmişdi. Kubistlər bunu həm reallıqla əlaqələrini itirmədiklərini göstərmək, həm də rəsmdə imtiyazlı bir maddə olmadığını vurğulamaq, əsərlərin digər maddələrlə də ərsəyə gətirilə biləcəyini göstərmək üçün etmişdilər. Kubistlər üçün əsas olan əsərlərin tutarlı bir kompozisiya təşkil etməsi idi.
Kubistlər cismi formalaşdıran əsas cizgilərin təsvirini azaltdılar və onları kompozisiyalarında ilk görünüşdən bu cisimləri xatırlamağa kömək edəcək formalarla əvəzlədilər. Məsələn bir gitaranı təsvir etmək üçün tellər və əyri, kamança üçün üzərindəki dəliklər, butulka üçün isə sadəcə onun boyun hissəsini təsvir etməklə kifayətlənirdilər.
Kubizmin incəsənət fəlsəfəsi müxtəlif zamanlarda müxtəlif yerlərdə baş verən hadisələri eyni zamanda və yerdə təsəvvür edərək təsvir etməkdən ibarət idi. Necə ki, kubistlərin rəsm əsərlərində qarmaqarışıq görüntülərə və dağınıq sözlərə rast gəlmək mümkündür.
Kubistlər əsərlərində gözün müxtəlif istiqamətlərdə görə biləcəyi təsvirləri həndəsi şəkildə ifadə etməyə çalışırdılar. Bu üslubda çəkilən rəsm əsərlərinə kubik rəsmlər deyilir. Kubizmin bünovrəsini uzaqlıq və cisimlərin həcmi qanunu təşkil edirdi. Bu cərəyana mənsub olanlar rəsmdə əsas olanın, dəyişməyənin ardınca getdikləri düşüncəsini müdafiə edirlər. Onlar belə hesab edir ki, mövzunun təkcə görünən tərəflərini yox, həm də görünməyən tərəflərini təsvir etmək lazımdır.
Bu cərəyana mənsub olan ədəbiyyatçıların məqsədi isə duyğularla hadisələri bir-birinə qarışdırmaq, ayrı-ayrı yerlərdə baş verən hadisələri birlikdə qəbul etməkdi. Bu səbəbdən də kubistlərin əsərləri olduqca qarışıqdır.
Kubistlər əsərlərində rəng oyunlarından imtina edərək, əşyaların həndəsi təsvirlərinə önəm vermişdilər. Bu baxımdan kubizm təbiətin yeni bir baxış bucağı ilə qiymətləndirilməsidir. Kubistlər əsərlərində duyğudan çox düşüncəyə önəm vermişdilər və impressionistlərin əksinə olaraq incəsənətə elmlə çatmaq yerinə incəsənətə incəsənətlə çatmaq yolunu seçmişdilər.