cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cəlil Məmmədzadə
Türkoloji qurultayda
O, ərəb qrafikasının latın qrafikasına dəyişdirilməsinin qatı tərəfdarlarından idi. Hələ 1922-ci ildə başqa müəlliflərlə birgə "Yeni türk əlifbası" dərsliyini hazırlamışdı. 1925-ci il may ayının 25-də Bakıda çağırılan Azərbaycan SSR-in Birinci müəllimlər qurultayının 3-cü isclasında xalq maarif komissarının müavini Cəlil Məmmədzadə məruzə ilə çıxış edərək məktəblərdə artıq yeni latın əlifbasına keçməyin vaxtı çatdığını irəli sürüb və qurultayın bütün nümayəndələrini yeni əlifbanı həyata keçirmək üçün köməyə çağırıb. thumb|294x294px|Cəlil Məmmədzadə (mərkəzdə) Birinci Türkoloji Qurultayının nümayəndələri ilə. Bakı, 1926-cı il C.Məmmədzadə Birinci Ümumittifaq Türkoloji Qurultayın təşkilatçılarından və Azərbaycandan oraya nümayəndələri seçən özəl komissiyanın üzvü idi. O, 26 fevral – 5 mart 1926-cı ildə Bakıda keçirilən Türkoloji Qurultaya Azərbaycanı Tədqiq və Tətəbbö Cəmiyyətinin nümayəndəsi olaraq qatılıb, mandat komissiyasının sədri seçilib, "Türk xalqları əlifbalarının sistemləri haqqında" məruzə edib.
Ölümü
Cəlil Məmmədzadə uzun sürən xəstəlikdən sonra 7 və ya 8 iyun 1934-cü ildə Bakı şəhərində vəfat etdi. Onun ölümü ilə bağlı "Kommunist" qəzetində Azərbaycan K(b)P MK və Bakı Komitəsinin, Azərbaycan Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin, Azərbaycan Sovet Şuralar Cəmiyyəti Xalq Komissarları Şurasının, Şura Kontrolu Komissiyasının, Azərbaycan Sovet Şuralar Xəmiyyəti Xalq Maarif Komissarlığının, Azərbaycan Həmkarlar İttifaqları Şurası prezidiumunun, Azərbaycan Maarif İşçiləri İttifaqının Mərkəzi İdarəsi və rayon şöbələrinin, Xalq Səhiyyə Komissarlığının, "Kommunist" qəzeti redaksiyası və əməkdaşlarının başsağlığı elanları və neqroloq verilmişdir. Cəlil Məmmədzadənin dəfninin təşkili ilə bağlı xüsusi komissiya yaradılmış, 8 iyun 1934-cü ildə onunla vida görüşü 26 Bakı Komissarı adında sarayda keçirilmiş, elə həmin gün saat 4-də dəfn olunmuşdur.
Baribal
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Qara ayı yaxud Baribal Şimali Amerikada yaşayır. Onların həyat tərzi Himalay ayısının həyatb tərzlərini xatırladır. orta ölçülü ayının çəkisi 150 kiloqrama çatır. Digər ayılar kimi Baribal da qış yuxusuna gedir. Bu zaman onların 2–3 balaca (təsadüfü hallarda 1–4 ədəd) 250–300 qram ağırlığında balaları dünyaya gəlir. Balalar sürətlə inkişaf edir, növbəti yaya kimi anaları ilə birlikdə yaşayırlar. Baribal həşaratlar, balıqlar, meyvələr, giləmeyvələr və bitkilərlə qidalanır.
Şimalda Kanada və Alyaskadan cənubda Meksikaya və şərqdə Atlantik okeanından qərbdə Sakit okeana qədər olmaq üzrə, qitənin böyük əksəriyyətində rast gəlinir. Bu geniş sahə, Kanadanın Şahzadə Edward Adası xaricindəki bütün bölgələriylə ABŞ-nin əlli ştatından qırxını əhatə edər. Avropa Şimali Amerikanı kəşf etməmişdən əvvəl qara ayının sayının 2 milyona qədər olduğu güman edilir. Hal-hazırda sayının 200 minə qədər azaldığı hesab edilir.
Azərbaycan atları (film, 1953)
Azərbaycan atları filmi rejissor Mikayıl Mikayılov tərəfindən 1953-cü ildə çəkilmişdir. Bakı Kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film Ağdam atçılıq zavodunda məşhur Qarabağ atlarının yetişdirilməsindən bəhs edir.
Məzmun
Film Ağdam atçılıq zavodunda məşhur Qarabağ atlarının yetişdirilməsindən bəhs edir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Ədhəm Qulubəyov, Mikayıl Mikayılov Rejissor: Mikayıl Mikayılov Operator: Cavanşir Məmmədov Bəstəkar: Süleyman Ələsgərov
Həmçinin bax
Azərbaycan atları Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1953-cü ilin Azərbaycan filmləri 1950-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Talalar
Talalar — Azərbaycan Respublikasının Balakən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Bucaq sürəti
thumb|200px|Bucaq sürəti vektor şəklində Bucaq sürəti — vektor ial kəmiyyət olub, cismin fırlanmasını səciyyələndirir. Bucaq sürətinin qiyməti cismin vahid zamanda dömnəsi ilə qiymətləndirilir.
Koordinat sisteminin başlanğıc nöqtəsinə əsasən isə belə ifadə edilir:
burada: \vec r — nöqtənin radius vektoru, \vec v — bu nöqtənin verilmiş koordinat sistemindəki sürəti, — vektor hasil,  — vektorların skalyar hasilidir.
Praktikada çox vaxt -ə bərabər olan fırlanma tezliyindən istifadə edilir. Ölçmə vahidi san−1 və ya dövr/dəq götürülür. Verilmiş radius üzrə bərabərsürətli hərəkət edən nöqtənin xətti sürətini belə hesablamaq olur:
Aaron Burr
Aaron Burr — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 3-cü vitse-prezidenti. 1804-cü ildə Aleksandr Hamiltonla aralarında duel təşkil edilmişdir. Burr duel nəticəsində ağır yaralanmışdır.
Senecio fabrisii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dedpul (film)
Dedpul — 2016-cı ildə tamamlanacaq ABŞ istehsalı super qəhrəman filmi. Film eyniadlı Marvel Comics personajının sərgüzəştlərindən bəhs edir. 20th Century Fox tərəfindən çəkilən "İks-adamlar" seriyasının 8-ci filmidir. Tim Millerin rejissoru olduğu filmin baş rollarında Rayan Reynolds, Morena Bakkarin, Ed Skreyn, Ti Cey Miller, Cina Karano, Brayan Hildbrend, Andre Trisoto və Lesli Uqqams oynayır. Filmin çəkilişləri 2015-ci ilin yayında başlayıb. Filmin mövzusuna görə filmin baş qəhrəmanı Dedpul üzərində dəhşətli təcrübələr apararaq onun həyatını məhv edən insanları ovlayır.
"Dedpul" filmi Şimali Amerikada 12 fevral 2016-cı ildən kinoteatrlarda göstərilib.
Məzmun
Filmdəki hekayələr Marvel Comics personajı Dedpulun başına gələn hekayələr əsasında yazılmışdır. Ueyd Vilsonun üzərində dəhşətli təcrübələr aparılır, onun psixikası korlanır, tam bir manyaka çevrilir. Bundan əlavə tez sağalma qabiliyyəti və çeviklik qazanır. Dedpul adını alaraq onun həyatını məhv edən insanların dalınca düşür. Filmdə Dedpulun baş düşməni Ayaksdır.
Rollarda
Marvel Comicsin məşhur komiksçisi Sten Li və Dedpul personajının yaradıcısı Rob Lifildin filmdə kameo görüntüsü olacaqdır.
Hazırlanması
thumbnail|Filmdən bir səhnə 2000-ci ilin mayında Artisan Entertainment Marvel Comicslə ortaq Dedpul filminin çəkiləcəyini bildirsə də, bu layihə baş tutmamışdır. 2004-cü ilin fevralında Devid Qoyerin rejissoru olduğu və baş rolunda Rayan Reynoldsun oynadığı bir Dedpul filminin çəkilməsi layihəsinə girişdi. Amma avqust ayında Qoyer bu layihədən imtina etdi. 2005-ci ilin martında 20th Century Fox bu layihə ilə maraqlanmağa başladı. İlk addım olaraq 20th Century Fox 2009-cu ildə çəkdiyi "İks-adamlar: Başlanğıc. Rosomaxa" filmində sadəcə Ueyd Vilson personajına yer verdi, Dedpula aid mesaj verdi. Filmin produsseri Louren Şoler Donner bildirmişdi ki, Dedpulun tez-tez komikslərdə 4-cü divarı sındırması filmdə problem yarada bilərdi. 2010-cu ilin yanvarında Ret Riz və Pol Vernik film üçün ssenari yazmağa başladılar. 2011-ci ilin aprelində Tim Miller filmin rejissoru təyin olundu. 2014-cü ilin sentyabrında filmin 2016-cı ilin 12 fevralında kinoteatrlarda göstəriləcəyi açıqlanmışdır.
Gələcək
Tim Miller gələcəkdə 2-ci Dedpul filminin çəkilməsi halında filmdə Kabel personajının yer ala biləcəyini bildirmişdir.
Mars Di Bartolomeo
thumbnail|Mars Di Bartolomeo Mars Di Bartolomeo (27 iyun 1952) — Lüksemburq Parlamentinin Sədri
Xoşqədəm məscidi
Xoşqədəm Məscidi (tur. Hoşkadem Camii) — Adananın Kozan ilçəsində mərkəzində yer alan, Çukurovadan Türklərə qalan ilk illərin əsəri olması baxımından əhəmiyyətli bir binadır.
Cümlə qapısı üzərində bir kitabə görülür. Səlcuqlu tərzindəki bu qrif süls xətti yazıdan məscidinin Misir Məmlük İmperiyası sultanı Malik Zahir Seyfəddin Alışqanın ümərasından olan "Əmir Abdullah Hoşkadem" tərəfindən 852-ci ildə inşa etdirildiyi təxmin edilir. Bu tarix miladi təqvimdə 1448-ci ilə təsadüf edir.
Bulbophyllum smithianum
(Bulbophyllum smithianum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Konstantin Moskoviç
Konstantin Moskoviç (2 oktyabr 1962) — Moldovanın xalq artisti
Duel
Duel — iki şəxs arasında olan mübahisənin silahla həll edilməsi. Duel əsasən şərəf, namus və ya millət kimi anlayışlara qarşı açıq və ya dolayı təhqir edildiyi zaman XIX əsr kübar mühitində geniş istifadə edilmişdir. Məşhur insanlarda duel döyüşlərində iştirak etmişlər. Dahi rus şair Aleksandr Puşkin dueldə öldürülmüşdür. Amerika Birləşmiş Ştatlarının 3-cü vitse-prezidenti Aaron Burr isə duel nəticəsində ağır yaralanmışdır.
Tarixi
thumb|250px|left|Alekansdr Hamilton və [[Aaron Burr arasında duel səhnəsinin təsvir edilməsi. (1804)]] Qədim dövrlərdə qəbilələr arasında olan mübahisələrin həll edilməsində dueldən çox istifadə edilirdi. Həmin duel döyüşləri müasir döyüşlərdən xeyli fərqlənirdi. Əsas fərq ilk duel döyüşləri zamanı odlu silahdan istifadə edilmirdi. Hər iki qəbiləninin rəisi və ya fiziki baxımdan ən sağlam olan şəxsin iştirakı ilə keçirilən döyüşlərdə soyuq silahdan istifadə edilib, edilməməsi əvvəlcədən müəyyənləşirdi. Tərəflər arasında mübarizə bir tərəfin digərini tam məğlub edib, sonda ölürməsinə qədər davam edirdi. Orta əsrlərdən başlayaraq duelin qaydalarıda dəyişməyə başladı. X və XII əsrlərdə yalnız azad insanların duel təşkil etmək və ya iştirak etmək hüququ vardı. Borçlu və ya qul olan şəxslərin duel döyüşlərində iştirak etməsinə belə icazə verilmirdi.
Orta əslərdən başlayaraq duel döyüşlərində hakimdə iştirak etməyə başlamışdır. Duel döyüşündə məğlub olan şəxsin mübahisəli məsələdə günahkar olduğu düşünülürdü. Bəzən tərəflər arasında uzun illər davam edən məhkəmə prosesləri zamanı hakim yekun qərar qəbul edə bilmir və tərəflərin məsələni duel yolu ilə həll etməsini məsləhət görürdü. Çox vaxt duel yeri və silahlar üçüncü bir şəxs tərəfindən seçilirdi. Silahların eyni olmasının önəmi böyük idi. Məsafə hava şəraitinə görə təyin edilirdi. Qatı dumanlı havalarda duellər bəzən təxirə salınır, bəzən isə ən minimal məsafəyə 8 metrə endirilirdi. Duellərin böyük qismi insanların iştirakı ilə təşkil edilirdi. Ancaq XIX əsrdə Avropa kubar elitasının üzvüləri kütlə qarşısında deyil, bir neçə nəfərin iştirakı ilə duel təşkil edirdilər.
Duelin mühüm məqamlarından biridə tərəflərdən birinin yaralanması idi. Yaralanan şəxs bəzən ölmürdü, bu zaman yaralı ya öz rəqibi yada kütlə tərəfindən linç edilirdi. Bu sərt qayda duel adətinə uyğun olmadığı üçün 1547-ci ildə Fransada, 1819-cu ildə isə Böyük Britaniyada qadağan edilmişdir. XIX əsrin ortalarına duel iki qitədə geniş şəkildə istifadə olunurdu. Avropada duellər yalnız varlı və ya adlı sanlı zədaganlar arasında keçirilirdi. Şimali Amerikada ən əsası Amerika Birləşmiş Ştatlarında isə duellər Kovboylar arasında və kütlə qarşısında təşkil edilirdi. Duelin əsas şərtlərindən biridə tərəflərin dueldə ən azı iki şahid ilə təmsil olunmalarıdır. Şahid şahidlik etdiyi tərəfin dueldə könülü sürətdə iştirak etdiyini təsdiqləyirdi. Adətən şahidlər duel iştirakçılarının yaxın dostu və ya tanışı olurdu. Duel adətinə əsasən hər iki tərəfin şahidləri arasında dueldən əvvəl kiçik dialoq yaşanırdı. Onlar əsasən qaydaları müzakirə edirdilər. Silah seçimi əvvəlcədən razılaşdırılırdı. Dueldə soyuq və ya odlu silahın istifadə edilməsi tərəflərin ümumi razılığından asılı idi. Şahidləri duelin təşkil ediləcəyi ərazinin dueldən əvvəl nəzərdən keçiridilər. Əsas yoxlanılan məqam məsafənin ölçülməsi idi. Son olaraq silahlar yoxlanırdı. Silahların hər iksinin işlək vəziyyətdə olması mütləq idi.
Duel həmişə tərəflərdən birinin ölümü ilə bitmirdi. Əgər arada olan məsələ böyük hesab edilmirdisə, yalnız bir tərəfin digərini yaralaması ilə duel yekunlaşırdı. Nadir hallarda isə dueldə iştirak edən şahidlərdə bir-birləri ilə silahlı mübarizə aparırdılar. Tanınmış rus şairi Aleksandr Puşkin dueldə öldürülmüşdür. Amerika Birləşmiş Ştatlarının üçünçü prezidenti Tomas Ceffersonun köməkçisi vitse prezident Aaron Burr dueldə ağır yaralanmışdır.
Şambulbinə
Şambulbinə — Azərbaycan Respublikasının Balakən rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Oykonom şambul və binə sözlərinin birləşməsindən yaranıb. Yaşayış məntəqəsi Şambul kəndi yerində yerləşdiyi üçün belə adlanır.
Əmiraslanlı
Əmiraslanlı — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 24 iyun 2005-ci il tarixli, 954-IIQ saylı Qərarı ilə Gədəbəy rayonunun Əmiraslanlı kəndi Şəkərbəy kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Əmiraslanlı kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 619 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Senecio algens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Firudin bəy Daryal
Qarabağ və Zəngəzur döyüşləri ndə, Gəncə və Qarabağ üsyanlarında, iştirak edib.
Həyatı və təhsili
Fərman bəy Alıyev 1900-cü ildə Laçın rayonunun Təzəkənd kəndində anadan olub. Kazanda hərbi məktəbdə təhsil alıb.
Qarabağ döyüşləri
1918-ci il sentyabrın 15-də Bakı işğaldan azad olunduqdan sonra 1918-ci il sentyabrın 23-də Qarabağ hərəkatı başlayıb. Qarabağ hərəkatına qatılan qüvvələrə 9-cu və 106-cı türk alayları, milli könüllü birliklər və I Azərbaycan diviziyası daxil idi. Fərman bəy bu döyüşlərə süvari alayının tərkibində qatılıb. Qafqaz İslam Ordusu oktyabr ayının 4-də Ağdamdan başlayaraq Şuşa istiqamətində hücuma keçmiş, 8 oktyabr 1918-ci ildə Şuşa şəhəri bütünlüklə erməni–daşnak qüvvələrindən təmizlənmişdir.
1919-cu ilin yanvar ayında keçirilən baxış yoxlaması zamanı Fərman bəyin xidmət etdiyi süvari alayı göstərdikləri igidliyə görə hərbi nazirin şəxsi təşəkkürünü alıb. Yanvar ayının 15-i Qarabağın general qubernatoru vəzifəsinə təyin olunan Xosrov bəy Sultanov Fərman bəyi özünə köməkçi götürüb. Cümhuriyyət ordusunun gənc zabiti Fərman bəy Alıyev Sultan bəy Sultanov un başçılıq eydiyi yerli özünümüdafiə dəstələri ilə birgə Zabux dərəsi adlı ərazidə erməni generalı Andranik Ozanyanın ordusunun məhv edilməsi əməliyyatında iştirak edib.
1920-ci ilin martın 21-də erməni-daşnak qüvvələri Əsgəran da yerləşən Cavanşir piyada alayının mövqelərinə qəfil hücum edərək, Əsgəran keçidini ələ keçirib üsyana başladılar. 1920-ci il martın 26-da Azərbaycan ordusu Əsgəran istiqamətində Dro nun qoşunlarına qarşı genişmiqyaslı hücuma başlayır. Milli ordunun zabiti kimi Fərman bəy Alıyev də, süvari alayın tərkibində bu döyüşlərdə iştirak edib. Əsgəranda başlayan şiddətli döyüşlər Azərbaycan ordusunun qələbəsi ilə yekunlaşır. Aprel ayının ortalarına qədər davam edən döyüşlərdə düşmən qüvvələri bütünlüklə məhv edilir.
Türkiyədə
200px|thumb|left|Ayaq üstə duranlar, soldan sağa: [[Baba bəy Behbud, Gülməmməd bəy Qazax, Firudin bəy Daryal, Dəmir bəy]] Sovet işğalına qarşı baş qaldırmış üsyanlar məğlub olduqdan sonra Azərbaycan Cümhuriyyətinin Ordusunun qalan hərbçilərinin bir qismi Zəngəzuru keçərək Naxçıvana, bir qismi isə Xudafərin istiqamətindən İrana keçərək Türkiyəyə getdilər. Türkiyə sərhədlərinə yaxınlaşanda Azərbaycan hərbçilərinə rəhbərlik edən Nuh bəy Sofiyev komandanlığı Səməd bəy Rəfibəyliyə təhvil verir. Səməd bəyin rəhbərliyi ilə onlar əvvəlcə Şərqi Bəyazidə, daha sonra isə iyun-iyul aylarında Həsənqala və Ərzuruma çatıblar Türkiyə Böyük Millət Məclisi nin qərarı ilə bir atlı, bir piyada alayı və topçu batareyasından ibarət 1200 nəfərlik Azərbaycan birliyi Kazım Qarabəkir paşanın komandanlıq etdiyi Şərq ordusunun (XV kolordu) sıralarına qəbul olunur. Fərman bəy Alıyev 1200 nəfərlik Azərbaycan birliyinin tərkibində 56 nəfər zabitdən biri olub.
1920-ci ilin payızından başlayaraq, 1921-ci ilin əvvəllərinə qədər Şərqi Anadolu nun ermənilərdən təmizlənməsi ilə sona çatan Şərq hərəkatında XV süvari alayın komandiri kimi iştirak edib. Sarıqamışın, Qarsın, İğdırın, Kağızmanın, Gümrünün geri alınması uğrunda döyüşlərə qatılıb. Bu döyüşlərdə yaralanaraq qazi olub.
Sağaldıqdan sonra 1922-ci il avqustun 26-dan Türkiyənin qərb bölgəsinin yunanların işğalından azad edilməsi üçün başladılan "Böyük hücum" əməliyyatlarında iştirak edib. 1922-ci il sentyabrın 9-da öz bölüyü ilə İzmirə girən ilk süvarilərdən olub. Qurtuluş Savaşı ndan sonra orduda qalaraq hərbi xidmətini davam etdirib. 1923-cü ildə Türkiyə İstiqlaliyyət Savaşında göstərdiyi xidmətlərə görə "İstiqlal" medalı ilə təltif edilib.
1925-ci ildə Şeyx Səid üsyanı nın, 1926-cı ildə I Ağrı, 1927-ci ildə II Ağrı və 1937-ci ildə Dersim üsyanlarının yatırılmasında iştirak edib.
Mühacirət dövründə sovet təhlükəsizlik orqanlarının təqibindən qorunmaq üçün adını dəyişmək məcburiyyətində qalıb. Ad olaraq əmisi oğlu Firudinin adını seçib. 1934-cü il iyunun 21-də Türkiyədə qəbul edilmiş Soyad qanunundan sonra özünə "Daryal" soyadını götürüb.
1936-cı ildə "Qafqaz almanaxı", 1953-cü ildə isə "Qaf dağı" adlı əsərlərini yazıb.
Xidməti dövründə bölük, tabor, alay komandiri, İzmir və İstanbul şəhərlərində isə hərbi komendant vəzifələrini icra edib. 1950-ci illərdə Kağızmanda Tuqay komandiri olub. 1965-ci ildə təqaüdə çıxıb və İstanbul şəhərində yaşayıb. Azərbaycandan və Şimali Qafqazdan olan mühacirlərlə və xüsusilə də Xosrov bəy Sultanov la yaxın əlaqələri olub.
250px|thumb|right|Firudin bəy Daryalın əlyazması
Ölümü
1985-ci ildə dünyasını dəyişib. Cənazəsi xüsusi hərbi mərasimlə, Qaracaəhməd məzarlığı nda dəfn edilib. Ölməmişdən əvvəl baş daşına İstiqlal savaşı qazisi, süvari albay olmasını, 1901-ci ildə Şuşa şəhərinin 25 kilometrliyində yerləşən Təzəkənd kəndində anadan olduğunu və "Arxadaş: Başın taclı, altın taxtlı dəxi olsa millətin və vətənin olmadan bədbəxtsən!" sözlərinin yazılmasını vəsiyyət edib.
Ailəsi
Firudin bəy Daryal ilk dəfə İstanbulda hərbi təhsil alarkən ailə həyatı qurub. Bu nikahdan bir oğlu və bir qızı olub. Oğlu Prof.Dr Əli Murad Daryal Türkiyədə yaşayan ilahiyyatçı alimdir. Firudin bəy Daryal ikinci dəfə 1952-ci ildə ailə qurub. Bu nikahdan övladı olmayıb.
Vaşinqtona yürüş
thumb|Linkoln memorialından Vaşinqton abidəsinə baxış, 28 avqust 1963 İş və azadlıq uğrunda Vaşinqtona yürüş — ABŞ-nin paytaxtı Vaşinqton şəhərində, Linkoln memorialının ətrafında 28 avqust 1963-cü ildə 200–300 min insanın iştirakı ilə baş tutan dinc nümayiş.
Nümayişdə Martin Lüter Kinq özünün məşhur "Mənim bir arzum var" nitqini səsləndirmiş, bir sıra digər siyasi və ictimai fəal şəxslər, sənətçilər iştirak və çıxış etmişlər. Yürüş iştirakçılarının 80%-ni qaradərililər, 20%-ni isə ağlar və digər irqlərin nümayəndələri təşkil edirdilər. Yürüş təşkilatçılarından 10 nəfər elə həmin gün ABŞ prezidenti Con Kennedi tərəfindən qəbul edilərək onların tələbləri dinlənilmişdir.
Yürüş hüquq-müdafiə və fəhlə təşkilatları, dini qurumlar tərəfindən təşkil edilmişdi. Yürüşün nəticəsi olaraq ABŞ Konqresi ictimai yerlərdə seqreqasiyanı qadağan edən "Vətəndaş hüquqları haqda qanun" (1964) və qaradərililərə ağlarla eyni seçki hüquqları verən "Seçki hüquqları haqda qanun"u qəbul etdi.
Hər 5 ildən bir Vaşinqtona yürüşün yubileyi münasibətilə yürüşlər təşkil edilir. Onlardan ən məşhuru 1988-ci ildə "Bizim hələ də bir arzumuz var!" şüarı ilə keçirilən 25 illik yubiley yürüşü olmuşdur. 2013-cü ildə yürüşün 50 illik yubileyi münasibətilə prezident Barak Obama 1963-cü ildəki yürüşün 16 nəfər iştirakçısını "Prezident Azadlıq medalı" ilə təltif etmişdir.
Hacıməmməd Ramazanov
Hacıməmməd Ramazanov (tam adı: ''Hacıməmməd Yusif oğlu Ramazanov; ) — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim, Azərbaycan Milli Məclisinin I və II çağırış üzvü.
Həyatı
Hacıməmməd Ramazanov 1951-ci il noyabrın 25-də Zaqatala rayonunun Sumaylı qəsəbəsində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunnda ali təhsil alıb. Rus dilini bilir. Yeni Azərbaycan Partiyası üzvüdür.
Hacıməmməd Ramazanov ailəlidir, 2 övladı var.
Fəaliyyəti
1995-ci il noyabrın 26-da baş tutan Parlament seçimlərində 66 nömrəli Zaqatala dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Hacıməmməd Ramazanov I çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. 1995-ci il noyabrın 26-dan səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Hacıməmməd Ramazanov Milli Məclisin Elm və təhsil məsələləri Daimi Komissiyasının və Azərbaycan—Fransa parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun üzvü olub.
Səyavuş Həsənov
Səyavuş Həsənov (Həsənov Səyavuş Həsən oğlu) — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Hacıməmməd Ramazanov
Fəaliyyəti
Daha sonra 2000-ci il noyabrın 5-də baş tutan Parlament seçimlərində 66 saylı Zaqatala dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Hacıməmməd Ramazanov, II çağırış Milli Məclisin deputatı seçildi. 2000-ci il noyabrın 12-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Hacıməmməd Ramazanov, Milli Məclisin Elm və təhsil məsələləri Daimi Komissiyasının, Azərbaycan—Bosniya və Herseqovina, Azərbaycan—Xorvatiya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun üzvü oldu.
Səyavuş Həsənov
Həyatı
20 yanvar 1964-cü ildə Şərur rayonunun Yengicə kəndində anadan olmuşdur. Orta məktəbi kənd məktəbində səkkizinci sinfə qədər oxuduqdan sonra təhsilini Bakıda 54 saylı texniki-peşə məktəbində davam etdirir. Daha sonra hərbi xidmətə çağırılır və Stavropolda xidmətini başa vurduqdan sonra Tümenə işləməyə gedir. 1990-cı il 20 Yanvar hadisələrini eşidən kimi o Bakıya qayıdaraq Xalq Hərəkatına qoşulur. Qarabağı erməni qəsbkarlarının hücumlarından qorumaq üçün könüllü müdafiə batalyonları yarananda ora ilk yazılanlardan olur.
Döyüşlərdə iştirakı
Səyavuş Goranboyda, Şuşada, Gədəbəydə uğurla vuruşaraq düşmənə öz gücünü göstərmişdi. 1992-ci il onun tərkibində olduğu dəstəyə yeni tapşırıq verilir, Qırmızıkənd (Tərtər) düşməndən azad edilməli idi. Dəstə kəndə doğru irəliləyirdi ki güclü atəş səsləri eşidildi erməni tankı lap yaxında idi Səyavuş qumbaraatanla tankı vurur və ermənilərin tankını döyüş meydanında alov bürüyür, döyüşün gedişində onun silahı və mərmisi tükənir döyüşün qızğın bir vaxtında silahsız qalan Səyavuş qəfildən yerə sərilir vətənimizin cəsur övladı sonuncu dəfə doğma Qarabağın səmasına baxdı.
Cəsur döyüşçünün cəsədi bir həftə sonra döyüş meydanından çıxarıldı.
Ailəsi
Ailəli idi.
Milli Qəhrəman
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
Aglaia sexipetala
(Aglaia sexipetala) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Famil Məmmədov
Famil Hüseyn oğlu Məmmədov (t.e.d., professor) — texnika elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Texniki Universiteti, Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin II çağırış deputatı.
Ümumi məlumat
Texnika elmləri doktoru, professor Famil Hüseyn oğlu Məmmədov 01 aprel 1943-cü ildə İmişli rayonunun Cəfərli kəndində anadan olmuşdur. 1965-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunu (indki Azərbaycan Texniki Universitetini) “Avtomatik Elektrik Rabitəsi” ixtisası üzrə bitirmişdir.1965-1967-ci illlərdə gənc mütəxəssiz kimi təyinatla Qazaxıstan Respublikasının Karaqanda şəhərində “Karaqandaenerji” idarəsinin rabitə xidməti şöbəsində mühəndis vəzifəsində işləmişdir. 1971-1974-ci illərdə professor М.А.Bonç-Bruyeviç adına Leninqrad Elektrotexnika Rabitə İnstitututun (indiki, М.А.Bonç-Bruyeviç adına S.Peterburq Dövlət Telekommunikasiya Universi-tetin) məqsədli aspiranturasında təhsilini davam etdirmişdir.1975-ci ildə orada 05.12.15 – “Rabitə kanalları üzrə informasiya verilişi sistemləri və vasitələri” ixtisası üzrə dissertasiya müdafə edərək, texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır. 1996-cı ildə “A.S. Popov adına Ukrayna Dövlət Rabitə Akademi-yasında” 05.12.14 -“Telekommunikasiya nəzəriyyəsi”, 05.12.02 - "Telekommunikasiya sistemləri və onların idarə edilməsi” ixtisasları üzrə dissertasiya müdafiə edərək texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.1997-ci ildə onun dissertasiya işi Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Kommissiyası tərəfindən nostrifikasiya və təkrar attestasiyadan keçirilmiş və ona  texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi verilmişdir. 2003-ci ildən professor, 2004-cü ildən Beynəlxalq Mühəndislik Akademiyası-nın muxbir üzvü, 2013-cü ildən Beynəlxalq Rabitə Akademiyasının akademikidir.
Ailəlidir, üç övladı var.
Siyasi fəaliyyəti
Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. 2000-ci ildə II çağırış Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə keçirilən seçkilərdə iştirak edərək 68 saylı İmişli seçki dairəsindən Milli Məclisin deputatı seçilmiş və orada Elm və Təhsil məsələləri daimi komissiyasının üzvü olmuşdur. 2000- 2005-ci illərdə deputatlıq fəaliyyəti dövründə “Əqli mülkiyyət hüququnun qorunması”, “Elektron imza və elektron sənəd”, “İnteqral sxemlərin topoloqiyaları”, “Telekommunikasiya” və “Təhsil” qanunlarının işlənməsinə dair yaradılan işçi qrupların rəhbəri və ya üzvü olmuş, bu qanunların hazırlanması, müzakirəsi və qəbul olunmasında bilavasitə iştirak etmişdir.
Qaqauziya
Qaqauziya (qaqauz. Gagauz Yeri/Gagauziya; mold. Găgăuzia) və ya rəsmi olaraq Qaqauz Yeri Muxtar Bölgəsi (qaqauz. Avtonom Territorial Bölümlüü Gagauz Yeri; mold. Unitatea Teritorială Autonomă Găgăuzia) — Moldova Respublikasının tərkibində muxtar ərazi. Qaqauziya Moldovanın cənubunda yerləşir. Paytaxtı Komrat şəhəri, ümumi sahəsi 1,832 kvadrat kilometrdir.
Orta əsrlərdə
Qaqauzlar ortodoks xristian mənşəli etnik türklərdir. Bizans yazılı mənbələrində Oğuzlar XI əsrdə Dunay çayını keçib Balkanlardakı Makedoniya, Paristrione, Yunanıstan və Bolqarıstanda yerləşən köçəri tayfalar olaraq qeyd edilmişdir. Bəzi müəlliflərə görə qədim Kutriqurların davamçılarıdır. Necə yarandıqları haqqında 19 fərqli iddia var. XI əsrdə Balkanlara köç edən qaqauzlar pravoslavlığı qəbul etmişlər daha sonra Osmanlı hakimiyyəti altında qalmışlar. Tadeuş Yan Kovalskinin fikrincə Qaqauzlar Səlcuq sultanı II Keykavusla birlikdə Dobruca bölgəsinə gəlmiş, zamanla xristianlığı qəbul etmişlər. Bu ideyaya görə "Qaqauz" adı elə Keykavusdan gəlir. Başqa bir iddiaya görə Qaqauzlar özünü əsl bulqar və ya slavyan olmayan bulqar kimi görürdülər və buna görə də onlar qədim bulqarlardır. Qaqauz sözü, kök oğuz sözünün dəyişməsidir.
Müstəqilliyədək
Əsasən 1812-ci ildə Bolqarıstandan Moldovaya köçürülmüşdülər. 1906-cı ildə Andrey Qalaçanın başçılıq etdiyi kəndli üsyanı başlamış və Bender uyezdində cəmi 5 gün həyat sürmüş Komrat Respublikası elan edilmişdi. 1917-ci ilədək Rusiya imperiyası tərkibində olmuşdur. Bu tarixdən sonra Rumıniya (1918–1944) və Moldova SSR (1944–1991) tərkibində olmuşdur. 1994-cü ilədək Moldova hökuməti Qaqauziyaya muxtariyyət verməmiş, 23 dekabr 1994-cü ildə isə Qaqauziya muxtar torpağı yaratmalı olmuşdur.
İnzibati bölgü
Qaqauziya üç rayona bölünür:
İqtisadiyyat
Qaqauziyanın iqtisadiyyatı kənd təsərrüfatından asılı olub, üzümçülüyün inkişaf etdiyi bölgələrdəndir. Əsas ixracatı şərab, günəbaxan yağı, alkoqolsuz içki, yun və dəri məmulatlarıdır. 12 şərab, 2 yağ, 2 xalça, 1 ət, 1 spirtsiz içki fabrik və zavodu var.
Demoqrafiya
2015-ci ilə aid statistikaya görə 161,800 nəfər əhalisi var. Bunlardan 40,4% şəhər, 59,6% kənd yerlərində yaşayır.
Əhalinin təkrar artımı
=== Etnik qruplar ===
Dinlər
Əhalinin mütləq əksəriyyəti (96%) xristiandır, 93% pravoslav, 3% isə protestantdır. Digər dinlər üzvləri 2,2%, dinsizlər 1,6%, ateistlər isə 0,2% təşkil edir.
Mədəniyyət
Qaqauziyada 33 məktəb, Komrat Pedaqoji Kolleci və Komrat Dövlət Universiteti var.
Media
Qaqauziyada əsas fəaliyyət göstərən telekanal Qaqauziya Teleradio Şirkətidir (GRT). Kütləvi informasiya vasitələri əsasən rusca və qaqauzca yayım aparırlar.
Qış sarayı
Qış sarayı — Sankt-Peterburq, Rusiyada yerləşən və 1732–1917-ci illərdə Rusiya monarxlarının rəsmi iqamətgahı olan məşhur saray kompleksidir. I Pyotrun Qış sarayının yerində 1730–1837-ci illərdə inşa edilmiş və Saray sahili və Saray meydanı arasında yerləşən kompleksin əsas binası yanğından zədələnmiş və bərpa edilmişdir. 1917-ci ildə sarayda baş vermiş üsyan Sovet rəssamlığında, Sergey Eyzenşteynin 1927-ci ildə ekranlaşdırdığı və Rusiya inqilabının simvollarından biri sayılan "Oktyabr" filmində canlandırılmışdır.
Saray Rusiya imperiyasının gücünü və qüdrətini nümayiş etdirən monumental memarlıq abidəsi kimi inşa edilmişdi. Bu saraydan Rusiya çarları 22,400,000 kvadrat kilometr (8,600,000 sq mi) (Yer kürəsinin torpaq sahəsinin 1/6 hissəsi) əraziyə və XIX əsrin sonuna kimi 125 milyon insana hökm etmişlər. Sarayın inşa edilməsində bir çox memarlar çalışsalar da, onlar arasında Yelezaveta barokkosu üslubunun əsas simalarından olan Bartolomeo Rastrellinin adı xüsusilə qeyd edilir. Yaşıl və ağ rəng çalarlarının sintezi şəklində işlənmiş və uzunsov düzbucaqlı formasında olan sarayın əsas fasadı 250 m uzunluğunda və 30 m (100 ft) hündürlüyündədir. Qış sarayının 1.786 qapısı, 1.945 pəncərəsi, 1.500 otağı və 117 pilləkanı var. 1837-ci il yenilənməsi sarayın eksteryerini dəyişməsə də, otaqların interyeri müxtəlif zövqlərə uyğun olaraq, yenidən işlənmişdir ki, tədqiqatçılar bu otaqların interyerini "XIX əsr Rokoko üslubuna uyğun" olduğunu bildirirlər.
1905-ci il Qanlı Bazar qırğınları etirazçıların Qış sarayına doğru yürüşə başlamasından sonra baş vermişdir, lakin həmin dövrdə artıq monarx ailəsi yaşamaq üçün Çarskoe selodakı Aleksandr sarayına üstünlük verirdi və yalnız vacib dövlət işləri üçün Qış sarayına gəlirdi. 1917-ci il Fevral inqilabından sonra saray bir müddət Aleksandr Kerenskinin rəhbərlik etdiyi Rusiya Respublikasının mərkəzi olmuşdur. Həmin ilin sonlarında, Sovet hökumətinin doğulduğu dövrdə Qış sarayı Qızıl Ordu dəstələrinin hücumuna məruz qalmışdır. Sarayın bir ay müddətində qarət edilməsi nəticəsində, şərab zirzəmilərindən o qədər içki içilmişdir ki, bu hadisə bəzən "tarixin ən böyük oğlan qonaqlığı" da adlandırılır. Bu gün bərpa edilmiş saray, Dövlət Ermitajı muzey kompleksinin əsas binalarından biri kimi fəaliyyət göstərir.
I Pyotrun Qış sarayı (1711–1753)
thumb|200px|left|[[I Pyotr üçün 1711-ci ildə şəkildəki birinci Qış sarayını dizayn etmiş memar Domeniko Trezzini 16 il sonra üçüncü Qış sarayının da dizaynını vermişdir.]] 1698-ci ildə Böyük elçilikdən qayıdan I Pyotr Rusiyada Qərbləşdirmə siyasətinə və Çar Rusiyasını Avropanın əsas gücü olan Rusiya imperiyasına çevirməli olan islahatlara başladı. Onun bu siyasəti 1703-cü ildə əsası qoyulmuş yeni şəhər Sankt-Peterburqun inşa edilməsində istifadə olunan materiallarda belə özünü göstərirdi. Şəhərin memarlıq dizaynı, Bizans memarlığı ənənələrinin özündə əks etdirən Rus memarlığı, o zaman dəbdə olan Narışkin barokkosu və böyük Avropa şəhərlərinin memarlıq simasının qarışığı şəklində həll edilmişdir. Çar yeni şəhərin sonradan Pyotr barokkosu kimi tanınacaq flamand intibahı stilində dizayn edilməsini istəmiş və onun yeni sarayı da məhz bu stilə uyğunlaşdırılmışdı. Şəhərdə ilk hökmdar malikanəsi olan "I Pyotrun domiki" adıyla tanınmış və üzü Neva çayına doğru baxan təvazökar balaca ev 1704-cü ildə inşa edilmişdi. 1711-ci ildə həmin bina Petrovskaya sahilinə köçürülmüşdür və indi də orda qalmaqdadır. Ərazi təmizləndikdən sonra, çar orada 1711–1712-ci illərdə böyük bir evin tikilməsini istəmişdi. Domeniko Trezzini tərəfindən dizayn edilmiş həmin bina indi birinci Qış sarayı adlandırılır.
Yaşayış binalarının istehkam xarakteri daşımasına ehtiyac qalmadığı XVIII əsr Avropada kral memarlığının genişləndiyi və inkişaf etdiyi bir dövr idi. Hələ XVI əsrdə başlamış bu proses ilkin olaraq Avropanın müəyyən qədər güclü olan dövlətlərində sarayların qala tipli tikililərə çevrilməsi ilə nəticələndi. Bunun ən erkən və məşhur nümunələrindən biri XIV Lüdovikin Versal sarayı idi. thumb|320px|right|Üçüncü Qış sarayı, 1727-ci il. Domeniko Trezzini tərəfindən inşa edilmiş üçüncü saray 1721-ci ildə [[Georq Mattarnovinin dizayn etdiyi ikinci Qış sarayının yerində inşa edilmişdir.]] Əsasən 1710-cu ildə tamamlanmış Versal sarayı Avropa hökmdarlarının sarayları arasında özünə rəqib tanımırdı. Avropanın bütün Iayihələrini təkrar etməyə çalışan I Pyotr, Avropa krallarının saraylarına bənzər saray inşa olunmasını da arzu edirdi, lakin xələflərindən fərqli olaraq, I Pyotr Versal sarayı ilə rəqabət aparmaq fikrində deyildi.
Birinci qış sarayı kirəmit damla örtülü, iki mərtəbəli sadə bina idi. Lakin, görünür I Pyotr ilk qış sarayından tez bezir və İkinci Qış sarayı 1721-ci ildə memar Georq İohann Mattarnovinin layihəsi əsasında inşa edilir. Mattarnovinin sarayı da Avropa paytaxtlarında olan kral sarayları ilə müqayisədə çox təvazökar təsiri bağışlamaqla, iki mərtəbəli və sütunlarla dəstəklənən bir bina idi. I Pyotr 1725-ci ildə bu sarayda vəfat etmişdir.
Qış sarayı hələ yarımçıq olan şəhərin yeganə və ya ən dəbdəbəli sarayı deyildi, çünki, I Pyotr rus zadəganlarına şəhərdə saraylar inşa etdirməyi tapşırmışdı. Lakin bu tapşırıq o qədər də yerinə yetirilməmişdi; Sankt-Peterburq az günəşli bataqlıq üzərində salınmışdı və orada yalnız kələm və salqam yetişirdi. İldə yalnız bir həftə isti hava olan şəhərdə yandırmaq üçün ağac kəsilməsi də qadağan edilmişdi. Yalnız I Pyotrun ikinci arvadı İmperatriça Yekaterina şəhər həyatının inkişaf etməsi üçün bəzi cəhdlər edirdi.
Nəticədə, imperiyanın dörd bir yanından yüzlərlə qul şəhərin qısa zamanda inşa edilməsi və inkişafı üçün əraziyə gətirilmişdi. Hesablamalara görə iyirmi il ərzində şəhərin inşası zamanı 200.000-dən artıq insan həlak olmuşdu. Şəhəri "Qərbi Hindistanın bir-birinə söykənmiş daxmaları"na bənzədən dövrün diplomatlarından biri cəmi beş il sonra onu "sehrli sarayları olan möcüzəli şəhər" kimi təsvir edir. Kikin sarayı və Menşikov sarayı da daxil olmaqla, həmin saraylardan bəziləri I Pyotrun sevdiyi flamand intibahı üslubunda inşa edilmişdi.
Qış sarayı 1725–1855-ci illərdə
thumb|200px|left|upright|[[Epifaniya bayramı zamanı çar təntənəli şəkildə "Əsas pilləkən" və ya "İordan pilləkəni" (aşağıdakı saray planında səkkizinci nömrə ilə qeyd edilib) adlandırılan bu pilləkəndən aşağı enər və "Suya xeyir-dua verilməsi" mərasimində iştirak edərdi. Sarayın bu hissəsi XVIII əsr Rastrelli rokoko stilinin saxlandığı nadir nümunələrdəndir, lakin burada nəhəng boz qranit sütunlar XIX əsrdə əlavə edilmişdir. ]] 1725-ci ildə I Pyotrun ölümü zamanı Sankt-Peterburq düşünüldüyü kimi mədəniyyət və sivilizasiya mərkəzi olmaqdan çox uzaq idi. Çar tərəfindən Sankt-Peterburqu inkişaf etdirməyə məcbur edilmiş zadəganların bir çoxu artıq şəhəri tərk etmişdi. Gecələr meydanlarda canavarların gəzməsinə baxmayaraq, təhkimli insanlar çarın yeni şəhərində inşaat işlərini aparmağa məcbur edilirdilər, Baltik donanması isə tez-tez üsyan edirdi.
I Pyotrdan sonra hakimiyyətə gəlmiş I Yekaterina 1727-ci ilə kimi hakimiyyətdə qalmışdır. I Yekaterinadan sonra isə hakimiyyətə I Pyotrun nəvəsi II Pyotr gəlmiş və onun sifarişi ilə 1727-ci ildə Mattarnovinin layihəsi əsasında inşa edilmiş ikinci Qış sarayı Domeniko Trezzinin layihəsi ilə əsaslı şəkildə genişləndirilmişdir. 1711-ci ildə Yay sarayını dizayn edən Trezzini Pyotr barokkosu stilinin ən böyük təmsilçilərindən biri idi və o Mattarnovinin layihəsi əsasında inşa edilmiş ikinci Qış sarayını elə genişləndirdi və yenidən qurdu ki, bu bina üçüncü Qış sarayının iki əsas pavilyonundan biri oldu. İkinci saray da, üçüncü saray da Pyotr barokkosu stilində inşa edilmişdi.
1728-ci ildə üçüncü Qış sarayının tamamlanmasından qısa müddət sonra imperator ailəsi Sankt-Peterburqu tərk edərək Moskvaya yerləşdi və beləcə Qış sarayı əsas imperial malikanə statusunu itirdi. 1713-cü ildən paytaxt statusu daşıyan Sankt-Peterburq şəhəri bu statusu itirdi və Moskva paytaxt elan edildi. 1730-cu ildə II Pyotrun ölümündən sonra taxta I Pyotrun qardaşı qızı Kurlandiya və Semiqaliya hersoginyası Anna İohannovna keçdi. thumb|300px|Apraksin sarayı 1717–1725-ci illərdə memar [[Jan-Batist Leblonun layihəsi əsasında inşa edilmişdir. Bir müddət sonra sarayın memarlıq quruluşu dəyişdirilərək Dördüncü Qış sarayının əsasını formalaşdıran bina kimi istifadə edilmişdir.]]
Anna (1730–1740)
Yeni imperatriça Sankt-Peterburqa sələflərindən daha çox diqqət göstərməyə başladı; 1732-ci ildə o, İmperator məhkəməsini yenidən Qış sarayına köçürdü və beləliklə Sankt-Peterburq yenidən paytaxt elan edildi və 1918-ci ilə kimi Rusiyanın paytaxtı oldu.
Üçüncü Qış sarayından imtina edən imperatriça yaxınlıqda yerləşən Apraksin sarayında məskunlaşdı. 1732-ci ildə çariça memar Françesko Bartolomeo Rastrelliyə yaxınlıqda yerləşən binalarla birlikdə Apraksin sarayını yenidən layihələndirib genişlətməyi tapşırdı. Beləliklə sonuncu olan dördüncü Qış sarayının əsasında I Pyotrun sarayı yox, admiral Fyodor Matveyeviç Apraksinin sarayı durdu.
Baxmayaraq ki, imperatriça Anna məşhur deyildi və "darıxdırıcı, kobud, kök, sərt və kinli" bir insan kimi tanınmışdı, məhkəməyə daha sivil və mədəni ruh gətirmək istəyirdi. O, qullar üçün xüsusi liverilər inşa etdirmişdi, həmçinin onun dövründə bal şərbəti və vodka, şampan və Burqundi ilə əvəzlənmişdir. O, boyarları evlərindəki sadə mebelləri qara və qırmızı ağac mebellərlə əvəzləməyə məcbur etmişdi, onun öz zövqünə uyöun olaraq, yaşadığı ev üçün qızıl unitaz və gümüşdən işlənərək rubinlərlə bəzədilmiş kətil hazırlanmışdı. Ölkdəki səfillik və kasıblığa baxmayaraq, o, ilk balını Qış sarayının yenicə tamamlanmış və Rusiyanın ortasında portağal bağını xatırladan yeni zalında təşkil etmişdi. Dördüncü Qış sarayı Rastrellinin daimi layihəsi olmuş və inşaat işləri İmperatriça Annanın hakimiyyətinin sonuna kimi davam etmişdir.
I Yelizaveta (1741–1762)
1740-cı ildə İmperatriça Annanın ölümündən sonra hakimiyyətə körpə çar VI İvan gəlsə də, qısa müddət sonra o, I Pyotrun qızı I Yelizaveta tərəfindən hakimiyyətdən uzaqlaşdırıldı. Bütün hakimiyyət səlahiyyətlərini sevimliləri arasında bölüşdürən yeni imperatriça Yelezaveta, əsasən Qış sarayında keçən rahat həyat yolunu seçdi və onun bu həyatı sonradan rus tarixçisi Vasili Kluçevski tərəfindən "zər-zibalı səfalət" adlandırılmışdı.
I Yelizavetanın hakimiyyəti dövründə Rastrelli sarayın planı üzrə inşaat işlərini davam etdirirdi, o, 1753-cü ildə tamamilə yeni bir plan işləyib hazırlamışdı ki, bu günkü Qış sarayı da məhz həmin plan əsasında inşa edilmişdi. Sarayın tezləşdirilmiş tamamlanma işləri, onu milli prestij simvolu hesab edən imperatriçanın şərəf məsələsinə dönmüşdü. Ən soyuq qış günləri də daxil olmaqla saray binası üzərində işlər bütün il ərzində davam etmişdi. Davam etməkdə olan Yeddi illik müharibənin həm rusları, həm də Rusiya ordusunu kasıblatması, sarayın istənilən səviyyədə inkişaf etdirilməsinə imkan vermədi. Dövlət vergilərinin qaldırılması nəticəsində sarayın inşa layihəsinə 859,555 rubl ayrılmışdı. Sarayın inşaatında çalışan işçilərə aylıq maaş olaraq cəmi bir rubl verilməsinə baxmayaraq, xərclər büdcəni ötüb keçmişdi və imperatriçanın inşaat işlərinin sürətlə tamamlanması ilə bağlı arzusuna baxmayaraq, maddi çatışmazlıq üzündən tikinti bir müddətlik dayandırılmışdı. Əlavə büdcə toplamaq üçün duz və içkiyə qoyulmuş vergi bir daha qaldırılmış və həm də müharibə vergilərini ödəməyə məcbur olan rus xalqının vəziyyəti daha da ağırlaşmışdır. Yekun büdcə 2,500,000 rubl olmuşdur. 1759-cu ildə I Yelizavetanın ölümünə az qalmış sarayın tamamlanmasına həqiqətən də az qalmışdı.
II Yekaterina (1762–1796)
İmperatriça I Yelezavetanın hakimiyyəti dövründə İmperatriça Anna və Holşteyn-Qottorp hersoqu Karl Frederixin oğlu olan hersoq Karl Peter Ulrix Rusiyaya gətirilərək III Pyotr adı ilə Rusiya taxtının varisi elan edilir, həmçinin Anhalt-Zerbst şahzadəsi Sofi Frederik Avqusta ilə evləndirilir. Evlilik uğursuz olsa da, III Pyotr ilə evləndirilmiş alman şahzadəsi sonradan Rusiya tarixində Böyük Yekaterina və ya II Yekaterina adı ilə tanınmış və həyatı Qış sarayı ilə bağlı olan ən güclü Rusiya hökmdarlarından biri olmuşdur. 1762-ci ildə III Pyotrun öldürüldüyü dövlət çevrilişindən sonra, Yekaterina Qış sarayının eyvanına çıxaraq həyəcanlı kütlə qarşısında yeddi yaşlı oğlu I Paveli hakimiyyətin varisi elan etmişdi. Lakin o, oğlunu Rusiyanın yeni və güclü hökmdarı kimi təqdim etməmiş, əksinə bu vəzifəni öz boynuna götürmüşdü.
II Yekaterinanın himayə etdiyi memarlar İvan Starov və Cakomo Kvarenqi Qış sarayının daha da genişləndirilməsi və dəyişdirilməsi haqqında düşünürdülər. Həmin vaxt sarayın cəub-qərb qanadında yerləşən opera evi, II Yekaterinanın ailə üzvləri üçün mənzillərin təmin olunması məqsədi ilə ləğv edilmişdir. 1790-cı ildə Neva Enfiladasının yaradılması üçün Kvarenqi Rastrellinin beş mərasim zalını yenidən dizayn etmişdir. II Yekaterina, həm də hazırda ümumilikdə Ermitaj adı (150 il sonra Qış sarayı da daxil olmaqla bütün kompleks bu adla məşhurlaşdı) ilə tanınan və qonşuluqda yerləşən üç geniş saraya malik idi.
II Yekaterina İmperator Rəssamlıq Akademiyasının binasını inşa etmiş fransız memarı Jan-Batist-Mişel Vallen-Delamotun işindən heyran olmuş və ona sarayın yeni qanadının inşa olunmasını həvalə etmişdir. Bu bina saray yığıncaqlarının və digər mərasimlərin keçirilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdu. II Yekaterina binanı sələfi II Yekaterinanın sarayda şəxsi otaqlarını göstərmək üçün istifadə elədiyi adla – Ermitaj (Planda 14 nömrə ilə göstərilib) adlandırmışdır. thumb|350px|left|[[Qış sarayının Müqəddəs Georgi zalı|Müqəddəs Georgi zalı (planda 13 nömrə ilə göstərilib)Rusiya çarlarının əsas taxt zalı idi. Zal II Yekaterinanın dövründə saraya əlavə edilmişdir.]] Ermitajın interyeri Qış sarayı ilə kontrast təşkil edəcək şəkildə işlənmişdi. Bəzi fikirlərə görə, Ermitajın inşa olunması məsləhətini II Yekaterinaya Jan Jak Russo vermişdir. Özlüyündə isə həmin saray tamamilə başqa geniş bir bina olmaqla əsas sarayı digər binalarla və ekzotik heyvan və bitkilərlə bəzədilmiş həyətlə əlaqələndirirdi. Onun incə detallara və təbiətə olan marağı sarayın mebel təchizatında və saraya toplanmış dəyərli sənət əsərləri kolleksiyasında da özünü göstərmişdi.
Sarayın incəsənət kolleksiyası ekletik şəkildə təsadüflər nəticəsində, daha çox keyfiyyət yox, kəmiyyətə üstünlük verilməklə yığılmışdı. Alınmış incəsənət əsərlərinin bir çoxu saraya artıq kolleksiyanın bir hissəsi kimi gəlib çatırdı. İmperatriçanın Roma, Paris, Amsterdam və Londondakı səfirləri onun adından yüzlərlə dəyərsiz incəsənət əşyalarına baxır və alırdılar.
Bu yolla, 1764–1781-ci illərdə II Yekaterina altı əsas kolleksiyanı aldı ki, onların da arasına Yohann Ernst Qotzkovski, Henrix von Bürhl, Pyer Krozat, Horas Uolpol, Silvestre-Rafael Bodoin və nəhayət 1787-ci ildə alınmış Con Lide Braunun kolleksiyaları daxil idi. Bu geniş sənət kolleksiyalarına Rembrant, Rubens, Tisian, Rafael, Tyepolo, van Deyk və Reni kimi sənətkarların əsərləri daxil idi. Əldə edilmiş 225 rəsm əsəri Qotskovski kolleksiyasını formalaşdırdı və bu kolleksiya II Yekaterinanın qürur mən bəyi hesab edilməyə başlandı. Çünki, Rusiya ilə müharibədə məğlub olan II Yekaterinanın rəqibi Prussiya kralı II Fridrix kolleksiyaların alınması üçün lazım olan məbləği ödəyə bilməmişdi. Bu kolleksiyaya Flamand və Holland rəssamlarının bir çox əsərləri də daxil idi ki, onlardan da ən məşhuru Halsın "Əlcəkli gənc oğlanın portreti" idi. 1769-cu ildə Bruhl kolleksiyasından Qış sarayına daha iki dəyərli əsər gətirildi: Rembrandtın "Alimin portreti" və "Qırmızıda qoca kişinin portreti".
Bu manyakal kollektləşdirmənin səbəblərindən biri II Yekaterinanın öz intellektual anlayışlarını tanıtmaq arzusu ola bilərdi, lakin burada fundamental bir motivasiya da vardı: zəruriyyət. Cəmi iyirmi il əvvəl imperator sarayının təchizatı o qədər zəif idi ki, hər dəfə imperator Moskva və ya Sankt-Peterburqa köçdüyündə saray əşyaları olan yataqlar, güzgü, stol və stullar da daşınırdı.
Qısa zamanda Ermitaj o qədər dolduruldu ki, artıq alınan yeni sənət əşyaları saraya sığmadı. II Yekaterinanın incəsənət kolleksiyası o qədər genişləndi ki, o, memar Yuri Velteni saraya yeni binanın əlavə edilməsi üçün vəzifələndirdi və sonradan bu bina Köhnə Ermitaj kimi tanındı. Sonradan II Yekaterina Cakomo Kvarenqi tərəfindən dizayn edilmiş Ermitaj teatrının inşasını da himayə etmişdir. Bu inşaat işləri isə I Pyotrun tərəfindən inşa etdirilmiş III Qış sarayının sökülməsi ilə nəticələnmişdi.
İmperatriçanın Ermitajdakı həyatı incəsənət və Qış sarayı yaxınlığında yaşayan qonşularının əhatəsində keçirdi və o, burada kiçik gizli ziyafətlər verirdi. Qulluqçular bu ziyafətlərə buraxılmırdı və divarda yazılırdı "xahiş edirik sizə min dəfə təkrar etmədən, hara tapşırılıbsa, orada da oturun."
II Yekaterina həm də, fransız mədəniyyətini təmsil edən hər şeyin Rusiya sarayında təmsil olunmasına ciddi maraq göstərirdi. O, Fransaya nifrət etsə də, bunu fransız mədəniyyəti və incəsənətinə aid etmək olmazdı. Fransız dili sarayın əsas dilinə çevrilmişdi; rus dilindən yalnız xidmətçilərə müraciət zamanı istifadə edilirdi. Rus zadəganları Molyer, Jan Rasin və Pyer Kornel kimi fransız filosoflarının əsərlərini oxumağa təşviq edilirdilər. Qış sarayı II Yekaterina aristokratiyasına aid olan və Qış sarayı kimi kəndlilərin qul əməyi nəticəsində inşa edilmiş digər saraylar üçün nümunə olmalı idi. Saraydakı həyat və yaşam tərzi onun divarlarından kənarda yaşanan həyatla daban-dabana ziddiyyət təşkil edirdi. 1767-ci ildə Qış sarayında həyatın zənginlik və dəbdəbənin zirvəsinə çatdığı zaman imperatriça Rusiyada təhkimçiliyin genişləndirilməsinə xidmət edən fərman imzaladı. II Yekaterinanın hakimiyyəti dövründə milyondan artıq kəndli qul vəziyyətinə salınmışdı. Qış sarayında inşaat işləri isə 1796-cı ildə II Yekaterinanın həyatının son gününə kimi davam etmişdir.
right|250px|thumb|[[Qış sarayının rotundası|Rotunda.(Planda 26 nömrə ilə göstərilmişdir) XIX əsrin əvvəllərində inşa edilmiş bu dairəvi zal sarayın inşaat mərhələləridən sonuncusunu — neoklassisizm dövrünü təmsil edir.]]
I Pavel, I Aleksandr və I Nikolay (1796–1855)
II Yekaterinadan sonra Rusiyada hakimiyyətə I Pavel gəldi. Yeni çar, hakimiyyətinin ilk günlərində (Britaniya səfirinin verdiyi məlumata görə o, qeyri-sağlam ruhi vəziyyətdə idi ) Qış sarayının mühafizəsinin gücləndirilməsi üçün əlavə hərbi qüvvələrin ayrılması üçün göstəriş verdi və saray ətrafında hər metrdən bir xüsusi postlarda mühafizəçilər dayanmağa başladı. Öz təhlükəsizliyindən paranoik dərəcədə narahatlıq keçirən və abasından qalan hər şeyi rədd edən I Pavel nəhayət Qış sarayını ümumiyyətlə tərk etmək qərarını verdi və Sankt-Peterburqda doğulduğu məkanda yeni bir imperator sarayı — Mixaylov qəsrini inşa etdirdi. Çar elan etdi ki, doğulduğu məkanda da ölmək istəyir. 1801-ci ildə saraya köçdükdən üç həftə sonra, I Pavel elə orada da qətlə yetirildi.
I Paveldən sonra hakimiyyətə gələn onun 24 yaşlı oğlu I Aleksandr Napoleon müharibələrinin ən ağır dövründə Rusiyaya hökmdarlıq etdi. 1815-ci ildə Napoleonun məğlub edilməsindən sonra, I Aleksandrın keçmiş Fransa imperatriçası Jozefinanın incəsənət kolleksiyasını alması sayəsində Qış sarayının kolleksiyası yenidən zənginləşdirildi. Bir çoxu həyat yoldaşı Napoleon tərəfindən Jozefinaya hədiyyə edilmiş incəsənət ətərlərinin arasında qədim ustadların əsərləri, o cümlədən Rembrandtın "Xaçdan endirilmə" əsəri və Antonio Kanovanın dörd heykəli var idi.
1825-ci ildə Rusiya taxtında I Aleksandrı, qardaşı I Nikolay əvəz etdi. Çar I Nikolay özündə sayaın tarixi görkəmini qoruyub saxlamaq məsuliyyəti hiss edirdi. Buna görə də, o, sarayın interyerində xüsusi dəyişikliklərə imkan vermədi, yalnız 1837-ci il yanğınından zərər çəkmiş hissələrin bərpa olunmasına diqqət ayırdı.