cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Krisanto Evanxelista
Həyatı
Milli azadlıq mübarizəsinin artması, proletariatın sinfi şüurunun möhkəmlənməsi Filippində Kommunist Partiyasının yaradılması zərurətini doğurdu. Fəhlə partiyasının ətrafında toplaşmış fəhlə sinfinin, kəndlilərin və qabaqcıl ziyalıların nümayəndələri onun özəyini təşkil edirdilər. 1930-cu il noyabrın 7-də Oktyabr inqilabının 13-cü ildönümü şərəfinə Manilada keçirilmiş kütləvi mitinqdə Filippin Kommunist Partiyasının yaradılması e'lan edildi. Mitinqə toplananlar qarşısında çıxış edən Evanxelista Rusiya fəhlə sinfinin göstərdiyi inqilabi təcrübənin tarixi əhəmiyyəti barədə danışdı. O, filippinliləri digər müstəmləkə xalqları ilə birlikdə milli azadlıq uğrunda mübarizə aparmağa çağırdı. Evanxelista Filippin Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin Siyasi bürosunun üzvü və baş katibi seçildi. Gənc kommunist partiyası ölkədə şöhrət tapırdı. 1931-ci il mayın 1-də kommunistlər Manilanın ətraf rayonlarında çoxminli nümayiş təşkil etdilər. Evanxelista mitinqdə alovlu nitq söylədi, Filippin xalqını istismarçılara qarşı mübarizəni gücləndirməyə çağırdı. Amerikan müstəmləkə orqanları mitinqi dağıtmaq üçün yüzlərlə polis və yanğın maşınları göndərdilər. Kommunist partiyasının bir çox fəalları və rəhbərləri yaralandı və həbs edildi. Antonio Ora və Krisanto Evanxelista da həbs olunanların arasında idi. Onların hər ikisi «üsyan qaldırmaqda» təqsirləndirilib məhkəməyə verildi. Lakin müstəmləkəçilər bununla Qane olmadılar. Bir neçə gündən sonra Antonio Ora öddürüldü. Polis idarəsi belə izah etdi ki, guya o, bir həbsxanadan başqasına aparılanda avtomobil qəzası nəticəsində həlak olmuşdur. 1931-ci ildə kommunist partiyası qanundan kənar e'lan edildi. MK-nın on üç üzvü isə zindana salındı. 1933-cü ilin dekabrında partiyanın on altı nəfər rəhbər və fəallarının mühakiməsi oddu. Evanxelista ikiillik həbs cəzasına və səkkiz illik sürgünə məhkum edildi. Gizli fəaliyyətin ağır şəraitində Filippin kommunistləri pərakəndə inqilabi qüvvələri birləşdirmək üçün böyük iş aparırdılar. 1933-cü ildə Pedro Abad Santosun başçılığı ilə leqal Sosialist partiyası yaradıldı.
Oz inqilabi fəaliyyətinə görə o, 1902-ci ildə amerikan hərbi məhkəməsi tərəfindən ölümə məhkum edilmiş, lakin sonra amnistiyaya düşmüşdü. O, Filippindəki Sovet İttifaqı dostları cəmiyyətinin sədri və Böyük Oktyabr ideyalarının ehtiraslı təbliğatçısı idi. Sosialist partiyası bir sıra leqal fəhlə və kəndli ittifaqları təşkil etdi. 1935–1936-cı illərdə müxtəlif leqal təşkilatlarda işləyən kommunistlər antiimperialist qüvvələrin geniş vahid cəbhəsini yaratmaq üçün təşəbbüs göstərdilər. Kommunist İnternasionalının tarixi VII konqresinin irəli sürdüyü ideya və şüarlar Filippində geniş yayıldı və Filippin kommunist hərəkatının, xalqın milli azadlıq mübarizəsinin inkişafında böyük rol oynadı. 1936-cı ildə xalq kütlələrinin təzyiqi altında müstəmləkə orqanları Evanxelistanı və onun mübariz si lahdaşlarını azad etmək məcburiyyətində qaldılar. Kommunist partiyası yenidən leqal fəaliyyət imkanı əldə etdi. Evanxelista özünün təşkil etdiyi «Kalayyaan» («Azadlıq») kommunist qəzetinin redaktoru oldu.
1938-ci ilin oktyabrında Filippin fəhlə hərəkatında son dərəcə mühüm bir hadisə baş verdi: Kommunist və Sosialist partiyaları Filippin Kommunist Partiyasında birləşdilər. Krisanto Evanxelista yekdilliklə partiyanın sədri, Pedro Abad Santos–sədr muavini, Kilyermo Kapadosiya–baş katibi seçildilər. 3938–1941-ci illərdə kommunist partiyası böyük müvəffəqiyyət əldə etdi. O, kütləvi fəhlə və kəndli təşkilatlarında öz tə'sirini gücləndirdi, görkəmli mədəniyyət xadimləri arasında tərəfdarlar qazandı. İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində, Cənub-şərqi Asiya ölkələrini yapon təcavüzü hədələyən zaman, Krisanto Evanxelista düşməni dəf etmək üçün partiyanı hazırlayırdı. Yapon qoşunları 1941-ci ilin dekabrında Filippinə soxulandan sonra kommunist partiyası dərhal işğalçılara qarşı müqavimət hərəkatını təşkil etməyə başladı. Evanxelistanın və FKP-nin digər rəhbərlərinin başçılığı ilə ölkənin müxtəlif rayonlarında partizan dəstələri yaradılmasına başlandı. Yapon gizli polis orqanları Filippinin işğal edildiyi ilk günlərdən kommunist partiyasının gizli işə keçmiş rəhbərlərini izləməyə başladılar.
1942-ci il yanvarın 24-də yapon xəfiyyəsi Manilada kommunist partiyası MK-sının izinə düşə bildi və Evanxelista ilə Santosu həbsə aldı. Hər iki inqilabçının zəhmətkeş xalq arasında beyuk nüfuza malik olduğunu bilən yapon işğalçıları çox çalışdılar ki, onları oyuncaq hakimiyyət orqanları ilə əməkdaşlıq etmək üçün razılıq verməyə məcbur etsinlər. Lakin nə hədələr, nə və'dlər, nə də cəzalar alovlu kommunistləri əsarətçilərə xidmət etməyə məcbur edə bilmədi. Qəzəblənən işğalçılar Filippin kommunistlərinin rəhbərini cismən məhv etmək qərarına gəldilər. Qədim ispan qalası Santyaqonun qazamatında Krisanto Evanxelistanın şanlı həyatı sona yetdi. Onun mübariz dostu Pedro Abad Santos bir ildən artıq zindanda qaldı. O, həbsxanadan tam xəstə vəziyyətində çıxdı və cəmi bir neçə ay azadlıqda yaşadı. Kommunist partiyasının iki görkəmli rəhbərinin həlak olması Filippin vətənpərvərlərini kədərlə sarsıtdı. Onların mübariz silahdaşları Mariano Balqos, Mateo del Kastilyo, Kasto Alexandrino, Xuan Feleo, Visente Lava və başqaları partiyaya rəhbərlik, Milli antiyapon vahid cəbhəsinə və Xukbalaxap partizan ordusuna başçılıq etdilər. 1944-cü ilin payızına Xukbalaxap on minlərlə döyüşçüsü olan qüdrətli bir hərbi qüvvəyə çevrildi. Bu həyatını öz xalqının xoşbəxtliyi uğrunda, kommunizmin böyük idealları uğrunda qurban vermiş mübarizlərə ən yaxşı abidə oldu.
Senecio maranguensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
R&B
Rhythm and blues — musiqi janrı.
Mollaməmmədli
Mollaməmmədli — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Apollon 1
Apollon-1 NASA-nın Apollon proqramlarından birincisidir. Apollon-1 insanın ilk dəfə aya uçması cəhdidir. Bu layihənin hazırlanmasına 1967-ci ildə başlanılıb, amma həmin il yanvar ayının 27-də Apollon-1-in ilk sınağı zamanı raket alışıb yanıb və bunun nəticəsində üç kosmonavt həlak olub. Bu hadisədən sonra NASA Apollon raketini daha da təkmilləşdirib.
Aloe wildii
(Aloe wildii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cədəy
Etimologiya
(Çad/Çay/Ced/Yed) kökündən törəmişdir. Yetmək, kafi olmaq, güclü olmaq mənalarını saxlayar. Çad/Çay kökü Çayan/Çadan yəni əqrəb ilə əlaqəlidir.
Ağahəsənbəyli (Germi)
Ağahəsənbəyli — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Germi bölgəsinin Ücarud kəndistanında, Germi qəsəbəsindən 20 km. şimal-şərqdə, Germi-Biləsuvar avtomobil yolunun 14 kilometrliyindədir.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 215 nəfər yaşayır (38 ailə).
Yumşaqiynəyarpaqlı şam
Kaliforniya və Sakit okean sahillərində, qumluqlarda, bataqlıq yerlərdə, dağ ətəyində dəniz səviyyəsindən 600–900 m hündürlükdə, seyrək ağacları olan kiçik qruplar əmələ gətirir. Hündürlüyü 12–25 m, gövdəsinin diametri 40-90 sm, qabığının qalınlığı 15 sm-ə qədər olur. Gövdənin bünövrəsində qeyri-bərabər dərin şırımlar vardır, məhkəm qabıqlı, qırmızı-qonur rənglidir. Budaqları qalın, şaxələnmiş, enli, hamar-yumru çətir əmələ gətirir. Zoğları narıncı-yaşıl, çılpaq, bir neçə buğumarası, xırda yarpaqları vardır. Tumurcuqları silindrik, tündqonurdur. İynəyarpaqları möhkəm, cod, tünd-yaşıl, uzunluğu 10-15 sm-dir. Alt tərəfi hamardır, nazik dişli, ucu biz şəkilli, dəstədə 2 ədəd olub, budaqların uclarında yığılmışdır. Oturaq qozaları yumurtavarı və ya enli-oval, parlaq, bozumtul-qonur olub, uzunluğu 5-7 sm, eni 3-4 sm-dir, 3-7 ədədi birlikdə yerləşir, aşağı tərəfə əyilir. Toxum qabıqları qozanın üst tərəfində qabarıq, bozumtul-qonur qalxanlı, düz və ya əyilmiş mahmızlıdır, içəri tərəfində toxum qabıqları hamar, ucu elastikdir. Toxumları yumru-üçbucaq, tünd-qonur, uzun qanadlıdır, uzunluğu 6 mm-dir. Toxum verməyə tez başlayır, çox miqdarda qoza verir, təbii əkinlərdə yaxşı bərpa olunur, çox davamlıdır. Toxumlarla çoxalır. Oduncağı möhkəm, kobud, lifli, açıq-qonur olub, tikinti işlərində istifadə edilir. Qumlu dəniz sahillərinin yaşıllaşdırılmasında istifadəsi məqsədyönlüdür. Abşeron yarmadası nda yeni salınan parklarda, bağlarda rast gəlinir və mədəni şəraitdə becərilir.
Robin Şarma
Robin Şarma — kanadalı yazıçı.
Həyatı
Şimali Amerikanın və dünyanın şəxsiyyətin inkişafı, motivasiya və liderlik sahəsi üzrə ən tanınmış siması, Robin Şarma, 1965-ci ildə Yeni Şotlandiya, Kanadada anadan olmuşdur. Hüquq sahəsi üzrə doktorluq dərəcəsi alsa da, maddi yetərsizlikdən dolayı təhsilinə davam edə bilməmişdir. Buna baxmayarq o, dünyanın, şərq müdrikliyi və qərb texnologiyası və çalışqanlığı ilə sintezini yaradaraq dünyaya təqdim edən nadir insanlardan birisinə çevrilmişdir. Onun nitqləri «USA Today», «National Post» və «The Globe and mail» kimi bir çox nüfuzlu dünya KİV-lərində yer almışdır. Yazıçının «Sən öləndə kim ağlayacaq?», «Superhəyat! 30 günlük həqiqi həyata səyahət», «Titulsuz lider» və «Ferrarisini satmış rahib» kimi dünyaca məşhur kitabları var. Ən sevdiyi kitab: Paulo Keolyo – Əl-Kimyagərdir. Triatlon və Taekvondo kimi idman növləri ilə məşğul olur. Dağ turizmini çox sevir. «Robin Şarma Uşaq Fondu» kasıb ailələrin uşaqlarına təhsil almaları üçün yardımlar edir.
Yarımqrup
Əgər G çoxluğunda onun ixtiyari iki a və b elementinə qarshi həmin çoxluğun hər hansi c elementini qarshi qoyan əməl movcuddursa və bu əmələ nəzərən assosiativlik odənərsə onda G coxlugu yarımqrup adlanır.
Əgər yarımqrup özünde vahid element saxlayarsa belə yarımqrup monoid adlanır.
İn-Qrid
İnqrid Alberini və ya səhnə adı ilə İn-Qrid italyan rəqqas, müğənni. 2003-cü ildə mahnısı "Tu es foutu" (azərb.:Sən mənə vəd etdin) ilə bir neçə Avropa ölkəsində məşhurlaşmışdır. Avstraliya, Latın Amerikası və ABŞ-də "Dance Music/Club Play Singles"da 6-cı yerə yüksəlmişdir.
Malayziyanın dövlət quruluşu
Malayziyanın dövlət quruluşu - 1957-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sisitemi.
Dövlət quruluşu
Malayziya dünyada federal konstitusiyalı seçkili monarxiya formasında idarəetmə üsuluna malik yeganə ölkədir. Milli bayramlar olan müstəqillik günü (1957) 31 avqustda, federasiyanın yaranması günü isə (1963) 16 sentyabrda qeyd olunur. Malayziyanın konstitusiyası 31 avqust 1957-ci ildə qəbul edilmiş və bu günə qədər ona bir sıra dəyişikliklər edilmişdir.
İnzibati ərazi bölgüsü
Qərbi və Şərqi Malayziya olmaqla 2 bölgəyə ayrılan Federasiya, inzibati cəhətdən 13 ştatdan və 3 federal ərazidən ibarətdir. Qərbi Malayziya (Malaya) 11 ştatı (Coxor, Kedah, Kelantan, Malakka, Negeri-Sembelan, Paxanq, Perak, Perlis, Pulau-Pinanq, Selanqor və Trenqany) və Malakka yarımadasında yerləşən 2 federal ərazini (Putradcaya və paytaxt Kuala-Lumpur), Şərqi Malayziya isə 2 ştatı (Sabax və Saravak) və Kalimantan adasında yerləşən 1 federal ərazini (Labuan) özündə birləşdirir.
Dövlət başçısı
Sultanlıqlar birlikdə Qubernatorlar Şurasını təşkil edir. Digər ştatların qubernatorları isə Şurada yalnız məşvərətçi səsə malikdirlər. Ali Hökmdar (Yanq di-Pertuan Aqonq), statusuna görə Federasiyada bütün yüksək vəzifəli şəxslərin fövqündə durur və heç bir məhkəmə qarşısında məsuliyyət daşımır.
Yanq di-Pertuan Aqonq istədiyi zaman Malayziya Hökmdarlar Şurasına müraciət edərək vəzifəsindən imtina edə və ya Hökmdarlar Şurası tərəfindən vəzifəsindən uzaqlaşdırıla bilər.
Dövlətin Ali Hökmdarını seçməkdə səlahiyyətli olan Hökmdarlar Şurası, eyni zamanda məhkəmə hakimlərini, Seçki və Dövlət Qulluğu komissiyalarının üzvlərini və digər vəzifəli şəxsləri təyin edərkən dövlət başçısına öz məsləhətlərini verir, habelə sərhədlərin demarkasiya və delimitasiya məsələləri ilə bağlı qanunvericilik aktlarını qəbul və ya rədd edir.
Mövcud Konstitusiyanın 39, 40 və 43-cü maddələrinə görə ölkədə icraedici hakimiyyət Ali Hökmdara məxsusdur. Malayziya ]]Parlament]]i qanunla bu funksiyanı digər şəxslərə həvalə edə bilər.
Əsasən mərasim funksiyalarını yerinə yetirən Yanq diPertuan Aqonq təyin etmiş olduğu Baş nazirin məsləhəti ilə Nazirlər Kabinetini təyin edir. Eyni zamanda Silahlı Qüvvələrin Ali Baş Komandanı sayılan Ali Hökmdar, müstəqil olaraq Federasiyanın Baş nazirini təyin etməkdə, Parlamentin buraxılması təklifinə razılıqdan imtinada, əfv fərmanı verməkdə, Konstitusiyaya düzəlişləri təsdiq etməkdə və s. digər mühüm məsələlərin həllində səlahiyyətlidir.
Qanunverici hakimiyyət
İkipalatalı Parlament: 70 yerlik Senatdan (Yuxarı Palatanın Prezidenti 26 aprel 2010-cu ildən etibarən UMNO-nun təmsilçisi Abu Zahar Ujanqdır) və 222 yerlik Nümayəndələr Palatasından (sədri 29 aprel 2008-ci ildən etibarən UMNO-nun nümayəndəsi Pandikar Amni Mulia olan Aşağı Palataya deputatlar ümumi və birbaşa seçkilərdə 5 il müddətinə seçilirlər) ibarət olan ali qanunverici orqandır.
Yuxarı Palatanın 44 senatoru ölkə qarşısında mühüm ictimai fəaliyyətinə, ticarət, sənaye, ictimai xidmət, kənd təsərrüfatı, mədəniyyət sahələrində xidmətlərinə görə, habelə Malayziyada yaşayan aborigenlərin maraqlarını müdafiə edən şəxslərin və milli azlıqların nümayəndələri arasından Ali Hökmdar tərəfindən təyin edilir, digər 26 üzv isə hər ştatdan 2 nəfər olmaqla ştatların hakimiyyət orqanları tərəfindən 5 illik müddətə təyin edilir.
Ümummilli məsələlərdə ictimai fikrin ifadə edilməsinin məkanı sayılan Parlament, bütün ölkə ərazisinə aid olan qanunları və digər qanunvericilik aktlarını işləyib hazırlayır və təsdiq edir, habelə Hökumətin maliyyə fəaliyyətinin icrasına şaquli nəzarəti həyata keçirir.
Senecio eminens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Malayziyanın dövlət quruluşu
Qanunverici hakimiyyət
Bütün qanun layihələri hər iki palatada qəbul edildikdən, Yanq di-Pertuan Aqonqun razılığından və hakimiyyətə aid mətbuat orqanında dərc edildikdən sonra Qanun statusunu alır.
İcraedici hakimiyyət
Hökumət vasitəsilə icra hakimiyyətini həyata keçirən Ali Hökmdar, son Parlament seçkiləri nəticəsində qalib gəlmiş siyasi partiyanın üzvləri arasından Baş naziri (bir qayda olaraq qalib partiyanın lideri) və onun təqdimatı əsasında Nazirlər Kabinetinin üzvlərini (eyni zamanda Parlamentin Aşağı Palatasının üzvləri) təyin edir.
Dövlətin idarə olunmasına de-fakto rəhbərliyi həyata keçirən Baş nazir Nazirlər Kabinetinin iclaslarına sədrlik etmək, Hökumətin daxili və xarici siyasətini istiqamətləndirmək, nazirliklərin və digər qurumların inzibati fəaliyyətini əlaqələndirmək, Hökumət üzvlərinin, məhkəmə hakimlərinin, Seçki və Dövlət Qulluğu komissiyalarının üzvlərinin, habelə digər yüksək vəzifəli şəxslərin təyinatı zamanı Ali Hökmdara məsləhət vermək səlahiyyətinə malikdir.
Məhkəmə hakimiyyəti
Mövcud Konstitusiyaya görə, Malayziya Məhkəməsi Konstitusiyaya və qanunlara şərh vermək, habelə federal və ştat qanunlarını, Konstitusiyaya və ya federal qanunlara uyğun olmadığı təqdirdə və federal Parlamentin və ya ştatların qanunvericilik assambleyalarının (Parlament) yurisdiksiyası xaricində olduğu hallarda etibarsız elan etmək, Hökumətin bu və ya digər qanunsuz hərəkətlərini bəyan etmək hüququna malikdir. Malayziyada məhkəmə hakimiyyəti, ali apelyasiya instansiyası sayılan və Konstitusiya Məhkəməsinin səlahiyyətlərini də özündə ehtiva edən Ali Məhkəmə tərəfindən həyata keçirilir. Yuxarı yaş həddi 65 olan Ali Məhkəmənin sədri və hakimləri Baş nazirin tövsiyəsi və Malayziya Hökmdarlar Şurasının məsləhəti ilə Ali Hökmdar (Yanq di-Pertuan Aqonq) tərəfindən, digər aşağı məhkəmə instansiyalarının üzvləri isə ştatların rəhbərləri tərəfindən təyin edilir.
Ölkədə paralel olaraq Malaya Ali Məhkəməsi (Qərbi Malayziya) və Borneo Ali Məhkəməsi (Şərqi Malayziya) də fəaliyyət göstərir.
Seyidbazar
Seyidbazar — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Seyidbazar oyk., mür. Cəlilabad r-nunun Seyidbazari.ə.v.-də kənd. Dağətəyi ərazidədir. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası. Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1187 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Pinus oocarpa
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Uğurbəyli
Uğurbəyli (əvvəlki adı: Təzəkənd) — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Bərdə rayonunun Şirvanlı kənd Sovetinin Təzəkənd kəndi Uğurbəyli kəndi adlandırılmışdır.
Yuri Slyozkin
Yuri Slyozkin — rus yazıçısı.
Senecio spiraeifolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çənbil
Çənbil xanım və ya Çənbil xatun - türk mifologiyasında dağ ilahəsi. Çembil (Çenbil, Cenbil) olaraq da adlandırılmışdır. Koroğlu dastanındakı Çenlibel (Çamlıbel) dağ adıyla yaxından əlaqədardır. Koroğlunu qoruyan bu dağ ilahəsi zaman içərisində bir yer adına çevrilmişdir. Azərbaycanlıların Koroğlu dastanında Çenlibel olaraq keçən dağ Anadoluda Çamlıbelə çevrilmişdir. Cembil bəzən də Koroğlunun anasının adı olaraq qarşımıza çıxar. Bir başqa nöqteyi-nəzərdən, tərs məntiqlə, onu var edən yerlərə köçən zaman ərzində şəxsiyyət verib anası halına gətirilməsi olaraq da ələ alına bilər. Daha sonra dara düşdükdə bu dağlara sığınmışdır. Dağ, su və ağac kimi bütün müqəddəs ünsürlər burada toplanmışdır.
Etimologiya
(Çin / Çim / Çen / Çem) kökündən törəmişdir. Günəşin doğulduğu yer kimi mənaları vardır. Çın/Çin sözü həqiqət mənasını verər. Türkcənin müxtəlif dillərində Çüme/Çimeli/Çümeli və qədim tunquscada Çime, qarışqa deməkdir və torpaq altında yaşamaqla əlaqəlidir.
Mirzəxan Qaraqoyunlu
Mirzəxan Qaraqoyunlu — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. thumb|Orxan Zakiroğlu (Baharlı). Qaraqoyunlular. I kitab. Bakı, 2015.
Tarixi
Mirzəxanlı adı XVIII-XIX əsrlərdə yaşamış Qaraqoyunlu sakini Mirzəxan ağanın adı ilə bağlıdır.
Azərbaycan Respublikası Dövlət Tarixi Arxivində saxlanılan əhalinin 1842, 1848 illərin siyahıya alınması sənədlərinə əsasən Çar Rusiyası dövründə Qaraqoyunlu Mirzəxanlı Yelizavetpol quberniyasının, Şuşa qəzasının kəndi kimi qeydə alınmışdır. Mirzəxanlı adı Qaraqoyunlu sakini Mirzəxan ağanın adı ilə bağlıdır. Qaraqoyunlu Mirzəxanlıda 1848 ildə ayrıca aparılmış bəylərin siyahıya alınmasına istinadən bu kənddə Əhməd ağa (1783-1848), Mustafa ağa (1788-1848), Əli ağa (1798-1848), İsmayıl ağa (1808-1848), Vəli ağa (1813-1848) adlı beş qardaş yaşamışdır. Bu beş qardaş Mirzəxan ağanın oğludur. Əhməd ağanın 5, Mustafa ağanın 4, Əli ağanın 2, İsmayıl ağanın 1, Vəli ağanın 1 oğlu olmuşdur.
1886 ildə Qaraqoyunlu Mirzəxanlıda aparılmış bəylərin siyahıya alınmasına istinadən bu kənddə beş bəy ailəsi yaşamışdır. Abdulla ağa Əhməd ağa oğlu (1826-...), oğlu Şükür bəy (1861-...), Muradxan bəy Əli ağa oğlu (1848-...), oğlu Adil bəy (1880-...), Süleyman ağa Əli ağa oğlu (1836-...), oğlanları Əhməd ağa (1868-...), Əlipaşa ağa (Ələşrəf ağa) (1870-...), Ziyad bəy Vəli ağa oğlu (1849-...), oğlu Misir bəy (1871-...), Mehdi bəy İsmayıl ağa oğlu (1841-...), oğlu İsmayıl bəy (1866-...), qardaşı Məmməd bəy (1856-...), onun oğlu Dadaş bəy (1878-...), Səfər ağa (Teymur ağa) İbrahim ağa oğlu (1858-...) Qaraqoyunlu Mirzəxanlı kəndinin bəylərindən olmuş, Mirzəxan ağanın nəslinin övladlarıdırlar.
1848 ilin siyahıya alınmasında Qaraqoyunlu Mirzəxanlı kəndinin əhalisi Məmməd ağanın rəiyyətləri kimi siyahıya alınmışlar. Qaraqoyunlu Mirzəxanlı 1863 ilin siyahıya alınmasında Cavanşir qəzasının, 1873 ilin siyahıya alınmasında Gəncə qəzasının, 1886 ilin siyahıya alınmasında Cavanşir qəzasının kəndi kimi göstərilmişdir.
Qaraqoyunlu Mirzəxanlı 1842 ildə 83 tüstüdən ibarət olmuşdur. Əhalisinin ümumi sayı 377 nəfərdən ibarət Qaraqoyunlu Mirzəxanlıda 222 kişi, 155 qadın yaşamışdır. 1848 ildə isə yalnız kişilərin siyahıya alınması aparılmışdır. Aparılmış siyahıya alınmaya görə, 339 nəfər kişi sakini olmuş Qaraqoyunlu Mirzəxanlı 136 tüstüdən ibarət idi. 1863, 1873, 1886 illərdə kişilərin adı ardıcıllıqla siyahıya alınmış, qadınların yalnız sayı göstərilmişdir. 1863 ildə aparılmış siyahıya alınmaya əsasən Qaraqoyunlu Mirzəxanlı 129 tüstüdən ibarət olmuşdur. Qaraqoyunlu Mirzəxanlıda əhalinin ümumi sayı təxminən 580 nəfər olmaqla 314 kişi, 266 qadın yaşamışdır. 1873 ilin siyahıya alınmasında 160 tüstüdən ibarət Qaraqoyunlu Mirzəxanlının 648 sakini olmuşdur. 391 kişi siyahıya alınmış, 257 qadının sayı göstərilmişdir. 1886 ilə aid siyahıya alınmaya görə, Qaraqoyunlu Mirzəxanlı kəndi 204 tüstüdən ibarət olmuşdur. 1038 nəfər əhalisi olmaqla 599 kişi, 429 qadın yaşamışdır.
Təhsili
E.Əhmədov adına Mirzəxan kənd tam orta məktəb
İqtisadiyyatı
10 dekabr 2015-ci il tarixdə Bərdə rayonunun Kolayır, Vəliuşağı və Mirzəxan Qaraqoyunlu kəndlərinə təbii qaz verilişinin açılışı olmuşdur. Tədbirdə rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Vidadi İsayev, Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı Zahid Oruc, "Azəriqaz" İstehsalat birliyinin Tərtər Regional Qaz İstismar İdarəsinin baş mühəndisi Elməddin İbrahimov iştirak etmişlər.
Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1768-1774)
1768–1774-cü illər Osmanlı-Rus müharibəsi Dunay, Krım, və Cənubi Qafqaz istiqamətinə aparılırdı. Osmanlı qoşunları 1769-cu ildə Rusiyanın içərilərinə hərəkət etsə də sonrakı hərbi əməliyyatlar uğurlu alınmadı. Əsas hərbi əməliyyatlar 1770–1771-ci illərdə oldu. Rus qoşunlarının baş komandanı Rumyantsev 1770-ci ilin yayında Larqa və Kaqul çayları yaxınlığındakı döyüşlərdə qələbə qazanaraq Dunayın sağ sahilinə keçdi. Bessarabiya, Valaxiya və Moldova ruslar tərəfindən tutuldu. Rus donanması 1770-ci ilin iyununda Xios yaxınlığındakı Çeşmə buxtasında Osmanlı donanmasını məğlub etdi. Avstriya Rusiyanın Balkanlarda güclənməsini istəmirdi. Rusiyada baş verən Puqaçov üsyanı və Avropa dövlətlərinin Rusiyaya təzyiqi onu danışıqlara başlamağa məcbur etdi.1774-cü ildə Osmanlı dövləti ilə Rusiya arasında Bolqarıstanın Kiçik Qaynarca kəndindəsülh bağlandı. Buq və Dnepr arasındakı ərazilər, Krımdakı Kerc, Yeniqala, Kubana qədər olan torpaqlar Rusiyaya keçdi. Krım xanlığı Osmanlı asılılığından çıxaraq müstəqil oldu.(sonralar 1783-cü ildə Rusiya tərəfindən işğal olundu. Kiçik Qaynarca sülhü Krım xanlığının işğalını asanlaşdırdı. Krım xanlığı xeyli zəiflədiyindən Osmanlı da ona hərbi yardım edə bilmədi). Rusiya Azov qalasını möhkəmləndirmək hüququ aldı. Rus ticarət cəmiləri Bosfor və Dardanel boğazlarından sərbəst keçə bilərdi. Rus gəmilərinə ilk dəfə Qara dənizdə üzmək hüququ verildi. Osmanlı 4,5 milyon rubl təzminat ödəməli idi. Valaxiya və Moldova Rusiya "himayəsinə" verilirdi. Osmanlı bu knyazlıqların idarə olunması haqqında şərtlərə əməl etməli idi.1676–1681-ci illerde Bağçasaray sülh müqavilesi bağlanmışdı, qeyd edək ki, bu müqavilə Rusiya-Osmanlı arasında bağlanan ilk müqavilə idi.
Cirən
Cirən - türk və altay mifologiyasında və nağıllarda danışan at növü. Cerən və ya Ceyrən də deyilir. Danışa bilən, fövqəladə bir heyvandır. Kayçı Cerən və Kamçı Cerən ən yaxşı bilinən iki dənəsidir. Oçı Cerən, Gıl Cerən kimi adlara da rast gəlinir.
Etimologiya
(Cir/Yır/Yir) kökündən törəmişdir. Danışmaq, ötmək mənalarını ehtiva edər. Ərəbcə olduğu deyilsə də, at üzərində oynanan cirit (çövkən) adlı oyunun da söz kökündə Cir/Cer/Cər kökü yer ala bilər. Lakin bu hələlik sübut edilməmişdir. Ancaq bu məzmunda Cirən və Cirit sözləri birbaşa atla bağlı sözlər olaraq başa düşülməlidir. Monqolca Cerən (Cegerən) ceylan deməkdir. Eyni şəkildə Ceyrən şəklində türk dillərinə və farscaya da yenə monqolcadan keçmişdir.
Bala Qacar
Bala Qacar  — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Bala Qacar kəndi Bərdə rayonunun Şirvanlı inzibati ərazi vahidində yerləşir. Qarabağ düzündədir. Etnotoponimdir. "Qacar yaşayış məntəqəsinin nisbətən kiçik hissəsi" deməkdir.
Fətəli xan Əmir-nizam
Mirzə Fətəli xan bir müddət Fətəli şah Qacarın sarayında eşikağası vəzifəsində çalışmışdı.
Mirzə Fətəli xan bəylərbəyi bir müddət Cənubi Azərbaycan hakimi Əhməd xan Müqəddəmin müavini vəzifəsində çalışmışdı. Tarixçi Əminə Pakrəvan yazır: "Jauber xatirələrində Bəylərbəyinin yardımçısı Təbrizli Fətəli xan barədə bu sözləri yazır: "Fətəli xan o qədər açıqgörüşlü, geniş düşüncəli idi ki, onun Avropada təhsil aldığını sanmışdım."
Mirzə Fətəli xan sonra İranın hərb naziri olmuşdu.
Pinus patula
(Pinus patula) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Səid Faiq Abasıyanıq
thumb|220px|right|Burgazada Səid Faiq Abasıyanıq Muzeyi (2009) Səid Faiq Abasıyanıq (18 noyabr 1906 ya da 22 noyabr 1906 və ya 23 noyabr 1906 Adabazarı, Sakarya ili — 11 may 1954, İstanbul) — Türk şair, tərcüman (fransız dili) və yazıçı.
Prototiplərin sürətli hazırlanması
Prototiplərin sürətli hazırlanması (ingiliscə Rapid Prototyping) maketlərin, sınaq nümunələrinin və ya işlək modellərin konstruksiya verilənlərinin bazasında sürətli hazırlanma texnologiyasıdır. Bu prototiplər hazırlama prosesinin sonrakı mərhələsində dəqiqləşdirilir və beləliklə seriya istehsalım üçün yararlı hala gətirilirlər.
Prototiplərin sürətli hazırlanmasının əsas üsulları bunlardır:
Senecio emirnensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Samuxlu
Samuxlu (əvvəlki adı: Leninabad) — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Milli Şurasının 29 aprel 1992-ci il tarixli, 112 saylı Qərarı ilə Bərdə rayonunun Leninabad kəndi Samuxlu kəndi adlandırılmışdır.
Pinus praetermissa
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Conğolos
Conğolos - türk və anadolu xalq inancında itik cini. Qışda ən soyuq dövründə ortaya çıxır. Evin qapısına gələrək xaricdən, içəridə olanlardan birinin adını səslənir və arxasına taxaraq aparıb o adamı itirər. Bir daha o adamdan xəbər alına bilməz. Qapı və pəncərə önünə çuğundur yeməyi qoyulsa müsəllət olmaqdan çəkindirə inanılar.
Yozğad xalq inancında qışda ən soyuq dövründə (məhəlli təqvimdə zemheri ayında) ortaya çıxan xəyali bir varlığın adı olub bir Karakoncolos növüdür.
Məkir
Məkir - aldadıcı varlıq. Conğolosa çox bənzər. İnsanları aldadıb, hiylə edərək tanışı bir adamın qılına bürünər və ya tanış birinin səsiylə adamı çağırıb apararaq itirər. Söz ərəbcə mənşəli olub məkr (hiylə, aldatma) kökündən törəmişdir.
Vətən
Vətən — İnsanın anadan olduğu, dədə-babaların, qohum-əqrəbalarının yaşadığı, soykökü ilə bağlı olduğu ölkə və fərdi inkişaf zamanı bu ölkə ilə əlaqəli olan emosional məfhum. Vətənə bağlılıq insanlarda vətənpərvərlik ilə səciyyələndirilir.
Umudalılar
Umudallar — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əsgər Abbasov
Yaradacılığı
Əsgər Abbasov Azərbaycan Milli Dram Teatrında işlədiyi dövrdə Mir Cəlalın "Mirzə Xəyal", Mixail Lermontovun "İki qardaş", K.Simonovun "Bizim şəhərli oğlan", Kondrat Krapivanın "Son gülən", S.Rəhmanın "Toy" pyeslərinin tamaşalarının quruluşçu rejissoru olmuşdur. Habelə, Səməd Vurğunun "Fərhad və Şirin" pyesində və Sabit Rəhmanın "Xoşbəxtlər" komediyasında geyim eskizlərinin müəllifi olmuşdur.
Əsgər Abbasovun yaradıcılığının parlaq dövrü Musiqili Komediya Teatrına təsadüf edir. O, S.Ələsgərovun "Ulduz" (1957), Ü.Hacıbəyovun "Arşın mal alan" (1959) və "O olmasın, bu olsun" (1964), "Məşədi İbad", Z.Hacıbəyovun "Aşıq Qərib", S.Rüstəmov "Durna" (1965), Ş.Qurbanov və S.Ələsgərovun "Özümüz bilərik", M.Əlizadə və F.Əmirovun "Gözün aydın", İmre Kalmanın "Silva" (1960) və "Bayadera" tamaşalarının quruluşçu rəssamı olmuşdur.
Vəfatı
Əsgər Abbasov 9 fevral 1970-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Mükafatları
Əsgər Abbasov 1964-cü ildə Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.
Senecio spribillei
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əbubəkir (Xaybulla)
Əbubəkir kəndi (Әбүбәкир) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu Fyodorovka kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Əbubəkir kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Suriya erməniləri
thumb|300x300px| Deyr əz-Zorda erməni zəvvarlar Suriyadakı ermənilər və ya Suriya erməniləri (, - Suriyada yaşayan erməni əsilli şəxslərə verilən ümumi ad.
Əhali sayı və məskunlaşma
Ermənistan Diaspor Nazirliyinin məlumatına görə, Suriyada vətəndaş müharibəsi başlayana qədər 100 minə yaxın erməni yaşayır ki, onlardan 60 mini Hələbdə, 8 mini Əl Qamışlıda, 6-7 mini Dəməşqdə yaşayır.
Suriyanın müasir erməni icması 1915-1920-ci illərdə Osmanlı Türkiyəsində ermənilərin kütləvi deportasiyası nəticəsində formalaşmışdır. 1918-ci ildə Suriya ermənilərinin sayı 142.000 nəfər idi ki, onlardan 60.000-i Hələbdə idi. Sonralar Suriya ermənilərinin bir hissəsi tədricən Livana, Avropa ölkələrinə, Kanadaya, ABŞ-yə və Ermənistana (1946-1948-ci illərdə və 1964-1966-cı illərdə) mühacirət etmişlər.
2011-ci ildə Suriyada başlayan vətəndaş müharibəsi səbəbindən bir çox erməni Suriyanı tərk etmək məcburiyyətində qalıb. 2014-cü ilin yanvar ayına olan məlumata görə, Ermənistanda Suriyadan olan 11 min erməni qaçqın yaşayırdı. Onların bir hissəsi Ermənistan hakimiyyəti tərəfindən Azərbaycanın işğal altındakı Dağlıq Qarabağ bölk=gəsində məskunlaşdırıldı. Suriyadan gətirilən qaçqınlara dərhal Ermənistan vətəndaşlığı təklif edildiyi də bildirilir. 2015-ci ilin sonuna qədər Suriyada münaqişə başlayandan Ermənistana köçən ermənilərin sayı 30 min nəfərə yaxın hesab edilirdi ki, onların da çoxu daha sonra Ermənistanı tərk edərək başqa ölkələrə, əsasən ABŞ və Kanadaya qaçqın kimi gedib. Ermənistan Diaspor Nazirliyinin məlumatına görə, 2015-ci ilin sonuna kimi Suriyada 20 minə yaxın erməni qalır.
Tarix
IV-V əsrlərdə bir çox gənc ermənilər Suriya şəhərlərində təhsil alırdılar. Suriyada ermənilərin sayı xüsusilə IX-XI əsrlərdə Bizans imperatorlarının erməniləri Şimali Suriyaya köçürmək siyasəti, habelə Pakraduni Erməni çarlığının süqutu (1045), Səlcuqluların basqınları və daha sonra Kilikiya erməni krallığının süqutu (1375) ilə əlaqədar olaraq artmışdır. Ermənilər Dəməşq, Payas, İsgəndərunda, Hələbdə məskunlaşdılar. Antakya hökmdarlarının əksəriyyəti ermənilər idi. Suriya erməni tacirlərinin Avropa ticarət mərkəzləri ilə sıx əlaqələri var idi. Erməni zərgərlərinin, boyaqçıların, ipəkçilərin, sənətkarlıq ustalarının mallarına yüksək tələbat var idi. Orta əsr Suriyada erməni icmalarında incəsənət də çiçəklənirdi. Onlar tərəfindən bir çox İncil, mahnı kitabı və tibb kitabları tərtib edilmiş, kopyalanmış və təsvir edilmişdir.
XVI əsrdə Suriyada türk hakimiyyəti qurulduqdan sonra yerli erməni icmaları üçün əlverişsiz şərait yarandı. Birinci Dünya müharibəsində Osmanlıya qarşı döyüşən Fransa ermənilərdən istifadə etmək qərarına gəlir. Bunun üçün 1916-cı ildə Fransa Erməni Legionu qurulur, onun tərkibində Suriya erməniləri də iştirak edirdilər. thumb|250x250px| Suriyanın şimal-qərbində yerləşən Kessab [[Ermənilər|şəhərində əsasən ermənilər yaşayır.]] Ermənilərin Suriyaya növbəti kütləvi köçürülməsi Osmanlı İmperiyasından ermənilərin kütləvi deportasiyası zamanı baş verib. Suriyadakı müasir erməni icması 1920-ci illərin əvvəllərində Qərbi Ermənistan və Kilikiyadan olan erməni qaçqınlardan formalaşmışdır.
20-ci əsrin ortalarından etibarən Yaxın Şərqdə davam edən siyasi qeyri-sabitlik səbəbindən Suriya ermənilərinin Avropa ölkələrinə mühacirət etməsinə baxmayaraq, vətəndaş müharibəsinin başlanmasına qədər xeyli sayda erməni hələ də Suriyada, xüsusilə Hələbdə, həmçinin Dəməşq, Homs, Latakiya, Kessab, Qamışlı, Tartus, Deyr-əz-Zor, Ras əl-Ayn və digər yaşayış məntəqələrində yaşayırdı. Erməni icmasının öz kilsələri, milli məktəbləri, qəzet və jurnalları, mətbəələri, gənclər, mədəniyyət, xeyriyyə və idman mərkəzləri, soydaş birlikləri var. Suriya ermənilərinin mühüm mədəniyyət mərkəzləri Saryan Akademiyası, “Petros Adamyan” truppası, “Hay knar” və “Zvartnots” xor qruplarıdır var.
Suriyada Erməni Apostol Kilsəsinin iki yeparxiyası var: Beriya (Hələb) və Dəməşq. Erməni katolik və erməni yevangelist kilsələrinin kilsələri də mövcuddur.
Kredit ittifaqları
Kredit ittifaqı anlayışı
Kredit ittifaqı mənafe ümumiliyi əsasında könüllü birləşən fiziki şəxslərin və (və ya) kiçik sahibkarlıq subyekti olan hüquqi şəxslərin sərbəst pul vəsaitlərini cəmləşdirmək yolu ilə özlərinin qarşılıqlı kreditləşdirilməsi üçün yaratdıqları bank  olmayan kredit təşkilatıdır. Qarşılıqlı kreditləşmə Kredit ittifaqında toplanan pul vəsaiti hesabına üzvlərin təsərrüfat və sosial ehtiyaclarının ödənilməsi üçün verilən qısa və uzunmüddətli kreditdir. Kredit ittifaqı öz əmlakına malikdir, öz adından əmlak və qeyri-əmlak hüquqları əldə edə bilər, məhkəmədə iddiaçı və cavabdeh ola bilər.
Kredit ittifaqının fəaliyyətinin əsas prinsipləri
Kredit ittifaqının fəaliyyətinin əsas prinsipləri aşağıdakılardır:
Kredit ittifaqının hüquqları və vəzifələri
Kredit ittifaqının aşağıdakı hüquqları vardır:
Kredit ittifaqının yaradılması
Kredit ittifaqı 11-dən az olmayan fiziki və (və ya) hüquqi şəxslər tərəfindən qanunvericiliklə nəzərdə tutulmuş qaydada təsis edilir. Kredit ittifaqının təsis yığıncağı Kredit ittifaqının yaradılması barədə qərar qəbul edir, nizamnaməni təsdiq edir, idarəetmə və nəzarət orqanını seçir.
Mənbə
Genossenschaftsbank בנקאות קואופרטיבית
Anqola şəhərləri
Anqola şəhərlərinin siyahısı
thumb|left|400px|Anqola şəhərləri
Mustafa Kamal Atatürkün heykəli (Mexiko)
Mustafa Kamal Atatürkün heykəli — Meksikanın paytaxtı Mexiko şəhərinin Paseo de la Reforma küçəsində yerləşən heykəldir.
Haqqında
Mustafa Kamal Atatürkün heykəli ilə ağ rəngli mərmərdən hazırlanan aypara və ulduzun Türkiyə bayrağındakı təsvirindən ibarətdir. 3,2 m uzunluğunda və təxminən 1,5 ton ağırlığındakı Atatürk heykəli, Türkiyə İşəgötürən Peşələri Konfederasyonu'nun təşəbbüsü Azeri heykəltaraş Səid Rüstəm tərəfindən 2000-ci ildə tamamlansa da müxtəlif səbəblərdən ötəri əlaqədar bölgəyə tikilməsi gecikdi. Türkiyə Respublikasının quruluşunun 80-ci ili xatirəsinə, 29 oktyabr 2003-cü ildə təşkil edilən mərasimlə birlikdə açıldı. Mərasimə Türkiyədən; Əmək və Sosial Müdafiə naziri Murad Başəskioğlu, Milli Müdafiə Naziri Vecdi Könül və Dövlət Naziri Güldal Ağşid də qatıldı.
Mollaisalar
Mollaisalar — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Rizaəddin bin Fəxrəddin
Rizaəddin bin Fəxrəddin və ya tam adı Rizaəddin bin Fəxrəddin bin Seyfəddin eş-Şirdani — tatar tarixçisi, ədib, pedaqoq, ilahiyyatçı, dini və ictimai xadim.
Dini, siyasi və pedaqoji mövzularda yazdığı çoxsaylı əsərlər ilə cədidçilik hərəkatının tərəfdarı olmuş və nəşr etdiyi "Şura" jurnalı ilə Rusiya imperiyasındakı müsəlmanlar üçün siyasi müzakirə üçün əhəmiyyətli bir orqana çevirmişdir.
Həyatı
1891-ci ildə qazı seçildi, yəni Rusiyada müsəlmanlar üçün dini idarəetməyə üzv oldu. Bu səbəbdən geniş dini fəaliyyətini göstərə biləcəyi Ufada məkanına köçdü.
1905-ci il Birinci rus inqilabı zamanı, o, Müftilər yığıncağında geniş bir islahat proqramı təqdim etdi. Bu proqram digər məsələlərlə yanaşı idarəçiliyin Qazaxıstan müsəlmanları üzərindəki məsuliyyətinin uzadılmasını da əhatə etmişdir. Çar hökuməti, bu mərkəzləşdirmənin müsəlmanlara gətirdiyi gücün gözlənilən mənfəəti səbəbindən proqramı rədd etdi.
1906-cı ildə Fəxrəddin dini vəzifəsindən təqaüdə çıxaraq Orenburqda "Vəqt" qəzetinin redaktoru oldu. İki il sonra Rusiya İmperiyasında tatar mətbuatının ən uzun ömürlü şöbəsi olan "Şura" jurnalını dərc etməyə başladı. 1917-ci il inqilabından sonra, 1921-ci ildə yenidən dini vəzifə tutdu və 1936-cı ildə ölümünə qədər Rusiyanın Avropa bölgələrinin müftisi idi. Sovetlərlə mümkün qədər əməkdaşlıq etməməyə çalışdı.
Yaradıcılığı
Cədidizmin bir hissəsi olduğu üçün, Fəxrəddin işi bir çox digər cədidlər tərəfindən təsirləndi. Məsələn, bir müddət Şəhabəddin Mərcani mədrəsəsində oxudu və sonra Sankt-Peterburqda səfərdə siyasi fəal Cəmaləddin Əfqani ilə görüşdü. Misirli alim Məhəmməd Əbdühün bir başqa təsiri var idi. Fəxrəddin ərəb, fars, türk və rus dilində danışırdı. İsmayıl Qaspıralı tərəfindən bütün türk xalqları üçün ümumi dil olaraq elan edilmiş Türk dilindən istifadə edirdi, lakin Tatar dilinin linqvistik xüsusiyyətlərini saxlamışdı. Fəxrəddin həyatında 60-dan çox kitab yazan son dərəcə məhsuldar bir yazıçı idi. Onun ən mühüm işi, Müsəlman dini rəhbərliyinin arxivində olduğu müddətdə yazdığı Orta Asiya alimlərinin (Asar və Məşhur Yerlər) bioqrafiyalarının iki cildlik bir nəşridir. İbn Rüşd, İbn əl-Ərəbi, Əbu Hamid əl-Qəzali və İbn Teymiyyə kimi şəxslərin  təsvirləri işi hələ də ən yaxşı mənbə olaraq qalır. O, Rusiyada müsəlmanların ümumi vəziyyətinə, pedaqoji işlərə və ya ictimai müzakirələrə (məsələn, qadınların təhsil və ailə siyasətinə dair) jurnalistik mətnləri, kitabları və yazıları dərc etmişdir. 1906-cı ildə nəşr olunan "Rusya Müsəlmanlarının ehtiyacları və onlar haqqında intikad" yazısı ilə Fəxrəddinin çox qeyri-müəyyən hesab edilən Rus hökmdarlarının Ulema islahatçı tələblərini tənqid edir. Azadə-Ayşə Rorliçin fikrincə, yoxsulluğun aradan qaldırılması üçün təhsilin əhəmiyyəti və İslamın və elmin bərqərar olma ehtimalı Fəxrəddinin dünyagörüşünün əsas hissəsidir. O həmçinin İbn Xəllikanın tarixi işlərini tənqid etdi və hökmdarların əməllərinə həsr olunan kitablarında və yazılarında "normal" müsəlmanların əməllərinə hörmət etməyə çalışdı.
Xasəlar (Üskü)
Xasəlar — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Üskü şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 957 nəfər yaşayır (238 ailə).
Pinus pringlei
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
TaleWorlds
TaleWorlds  — türk videooyun şirkəti. Şirkət 2005-ci ildə Ankara da təsis edilmişdir. "TaleWorlds" "İkisoft Software Company" şirkətinin rəsmi markasıdır və 2005-ci ildən etibarən "TaleWorlds Entertainment" adı altında kompüter oyunları istehsal edir. Şirkətin ilk oyunu brauzer də oynanılan "Realms of Mayhem" oyunudur. Bunun ardıyca onlar dayanmadan oyun istehsalına başlamış və 2008-ci ilin sentyabrında hazırlanıb tamamlanan "Mount & Blade", 2010-cu ilin martın 29-da yayımlanan "Mount & Blade: Warband" və 2011-ci ilin mayın 3-də yayımlanan "Mount & Blade: With Fire & Sword" oyunları ilə fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Studiya Ankaranın Orta Şərq Texniki Universiteti ndə yerləşir. Studiya hal-hazırda "PC Gamer" jurnal ının da təsdiqlədiyi kimi "Mount and Blade II: Bannerlord" oyunun üzərində işləyirlər. Dizayner və prodüser Mikail Yazbek bunu intervyusunda qeyd etmişdir.
Tarixi
"TaleWorlds Entertainment" Bilkent Universitetində kompüter mühəndisliyi təhsili almış Ərmağan Yavuz tərəfindən təsis edilmişdir. Şirkət olmaq ideyası sadəcə hobbi kimi başladığı "Mount & Blade" oyununun istehsalı zamanı reallaşdı. Həmin vaxtlar oyun hələ beta versiyasını hazırlamışdı. Şirkət oyunun beta versiyasının elektron kopyalarını satmağa başladı. Bu da onların şirkət kimi maliyyələşdirən ilk şey oldu.
2008-ci ildə seriyanın ilk oyunu rəsmi olaraq yayımlanmışdı və dünya üzrə rekordlar qıraraq bir milyondan çox satış və 3 milyon dollardan artıq gəlir əldə etmişdir. Şirkət davam oyunu kimi "Mount & Blade: Warband" oyununu hazırlamağa başladı.
2012-ci ildə çox gözlənilən "Mount & Blade II: Bannerlord" oyununun xəbərini çıxartdılar. Oyunun 2016-cı ilin dekabrından "Steam" səhifəsi var. Ancaq oyunun hələ də nə vaxt çıxarılacağı bilinmir.
Bala bəy Həsənbəyov
Həsənbəyov Bala bəy Cabbar bəy oğlu — iqtisadçı, professor, Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) rektoru.
Həyatı
Bala bəy Həsənbəyov 1899-cu ildə Gəncə şəhərində anadan olub. İlk təhsilini də bu şəhərdə almışdır. Daha sonra Moskva Dövlət Univeristeti nin iqtisadiyyat fakültəsini bitirmişdir. Əsasən işçi qüvvəsinin yerləşdirilməsi məsələlərinin tədqiqi ilə məşğul olmuş, 1931-ci ildə "Azərbaycanda işçi qüvvəsinin təkrar istehsalı problemi" adlı doktorluq dissertasiyasını uğurla müdafiə etmişdir. Vətənə döndükdən sonra respublikanın elmi həyatında yaxından iştirak edib
Fəaliyyəti
1920-ci illərdə partiya, dövlət orqanlarında çalışmışdır. 1936-cı il mart ayının 30-da Azərbaycan KP(b)P Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi M.C.Bağırov un imzaladığı qərarla Azərbaycan Şura Ensiklopediyası iqtisadiyyat və kənd təsərrüfatı şöbəsinə redaktor təyin edilmişdi. Onun fəaliyyətinin son dövrü Azərbaycan Dövlət Universiteti ilə bağlıdır. B.Həsənbəyov rektor olmaqla yanaşı, həmçinin ADU-da siyasi iqtisad kafedrasına başçılıq edib.
Güllələnməsi
1937-ci il yanvarın 28-də Azərbaycan SSR XDİK Dövlət Təhlükəsizlik İdarəsi tərəfindən professor, ADU-nun rektoru B.Həsənbəyov saxta ittihamlarla həbs olunub. 1937-ci il aprelin 16-da Voroşilov Rayon Komitəsinin Partiya bürosu B.C.Həsənbəyovu "XDİK orqanları tərəfindən tutulmuş partiya düşməni və əksinqilabi trotskiçi" kimi partiya sıralarından çıxarmışdır. B.C.Həsənbəyov Azərbaycan SSR CM-nin 64, 69, 70 və 73-cü maddələrində nəzərdə tutulan cinayətlər üzrə günahlandırılmışdır. 1937-ci il oktayabrın 11-də Azərbaycan Dövlət Universitetinin rektoru olan B.Həsənbəyov güllələnməyə məhkum edilmişdir. 1956-cı il sentyabrın 15-də SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının qərarına görə B.Həsənbəyova 1937-ci il oktyabrın 11-də irəli sürülmüş hökm cinayət tərkibi olmadığına görə xətm olunmuşdur.
Bala bəy Həsənbəyov Antonina İvanovna Bilinova ilə ailə qurmuşdu.
Krım müharibəsi
thumb|250px|[[Frans Rubo. Sevastopolun mühasirəsi (1904)]]
Krım müharibəsi — 1853-1856-cı illəri əhatə edən rus-türk müharibəsi. Böyük Britaniya, Fransa və Sardiniya krallığının Osmanlı dövlətinin tərəfində müharibəyə qatılması ilə bu müharibə Avropa dövlətlərinin Rusiyanı Avropa və Aralıq dənizindən kənarda saxlamaq məqsədi ilə apardığı bir müharibəyə çevrilmişdir. Müharibə müttəfiqlərin qələbəsi ilə başa çatmışdır.
Tələbləri
Rusiyanın Türkiyəyə təzyiq göstərməsi köhnə əhvalat idi. Böyük Pyotr isti sulara can atırdı, II Yekaterina özünün Yunan lahiyəsinə malik idi. I Aleksandr Balkan federasiyasını qurmağı arzulayırdı. Hər bir yetişən yeni nəsil özünün türk-rus müharibəsini görürdü. 1768-1774-cü illərdəki müharibə Rusiyanın Qara dənizdə Osmanlı dövlətinin şəriksiz ağalığına son qoyması və Polşanın birinci parçalanması ilə başa çatdı. 1787-1791-ci illər türk-rus müharibəsi Fransa inqilabı ilə dayandırıldı(bu müharibə də Rusiyanın qalibiyyəti ilə başa çatdı). 1806-1812-ci illər müharibəsində ruslar Bessarabiyanı və Qafqazın bir hissəsini ələ keçirdi və Napoleonun Rusiyaya müdaxiləsi ilə müharibə dayandırıldı. 1829-1829-cu illər müharibəsində çar I Nikolay Yunanıstanın yenicə qazandığı müstəqilliyini himayə etdi və Dunay çayının mənsəbinin sol sahilini isgal etdi. 1853-cü ildə Nikolay yenidən Osmanlıya qarşı tələblər irəli sürdü, Dunay knyazlıqları olan Valaxiya və Moldovanı hərbi güc tətbiq etməklə işğal etdi. Bu vaxtkı danışıqlar Osmanlı imperiyasında yaşayan xristianların da himayə edilməsini zahirən əhatə edirdi, bura Qüdsdəki, Fələstindəki və Anadolunun şərqində yaşayan xristianlar da daxil idi. Bu xristianlar üzərində Fransa da həmçinin müəyyən himayə yurisdiksiyasına iddia edirdi.. Əsrlərlə fransızlar Yaxın Şərqdəki əsas qərb xalqı olmuşdu, onlar bir çox halda sultanı pulla və məsləhətçilərlə təmin etmişdilər, nəhəng miqyasda ticarət aparırdılar, onlar həm də xristian missionerlərini adamlarla və maliyyə cəhətdən təmin edirdilər. Onlar həmçinin uzun müddət idi ki, Süveyş kanalının tikintisi barədə danışıqlar aparmışdılar. III Napoleon çar Nikolaya nifrət etməkdə xüsusi səbəbə malik idi, çünki çar onu macəraçı inqilabçı kimi dəyərləndirmişdi. III Napoleon türk hökümətini Türkiyə daxilindəki xristianları himayə etmək barəsindəki rusların iddiasına müqavimət göstərməyə həvəsləndirirdi.
Müharibə
thumb|[[Aland müharibəsi zamanı Bomarsundun bombalanması.|254x254px]] Rusiya və Türkiyə arasında müharibə 1853-cü il oktyabrın 4-də başladı. 1854-cü il martın 28-də Fransa Böyük Britaniyanın etdiyi kimi türklərin tərəfində müharibəyə qoşuldu. Britaniyalılar isə Rusiyanın nüfuz etməsinə qarşı Türkiyəni və Yaxın Şərqi müdafiə etmək siyasətini aparırdı. İki qərb dövləti tezliklə kiçilmiş və bir qədər alçaldıcı olan ittifaqa qoşuldu, onlar bu məsələdə heç bir görünən marağa malik deyildilər. Kiçik Sardiniya krallığı barədə onların motivləri qısa müddətdən sonra açıqlanacaqdı.
Britaniya donanması uğurlu qaydada Baltik dənizinin və Qara dənizin çıxışında Rusiyanı blokadaya aldı. Fransız və Britaniya orduları Rusiyanın özünə müdaxilə etdilər, bu məqsədlə Krım yarımadasında sahilə çıxdılar və bütün mühüm döyüşlər bu ərazidə getdi.
Sülh müqaviləsi və onun şərtləri
Rus diplomatiyasının gərgin səyi nəticəsində Avstriyanın müharibənin nəticələri ilə bağlı Vyanada beynəlxalq konqresin keçirilməsi təşəbbüsü baş tutmadı. Konqresin 1856-cı il 25 fevralda Parisdə keçirilməsi qərara alındı. Sülh konqresi bir neçə sənədin imzalanması ilə başa çatdı. Bunların içərisində sülh müqaviləsinin mətni, Rusiya ilə Türkiyə arasında konvensiya əsas yer tuturdu. Sülhün şərtlərinə görə, Qara dəniz neytrallaşdırılır, müharibə və sülh dövründə boğazlar ticarət və hərb gəmilərinin üzünə açıq elan olunur, Rusiyanın sahil istehkamları sökülür, Rusiya və Türkiyəyə Qara dənizdə hərbi donanma saxlamaq qadağan edilirdi. Xüsusi konvensiyaya görə, Rusiya və Türkiyəyə qaçaq-malçılığa qarşı mübarizə məqsədilə 10 kiçik hərbi gəmidən ibarət hərbi dəniz qüvvəsi saxlamağa icazə verilirdi. Əslində Paris konqresi İngiltərə və Avstriyanın nəzərdə tutduqlarının reallaşmasına imkan vermədi. Çünki nə Balkanlarda, nə də Türkiyənin Avropa hissəsində ciddi ərazi dəyişiklikləri həyata keçirilmədi. Bununla belə, A.Qorçakov Paris sülh müqaviləsini «Rusiyanın tarixində ən biabırçı ləkə» adlandırmışdı.
Viktoriya meydanı (Paris)
Viktoriya meydanı ya Qələbə meydanı — Parisin mərkəzi lakin bir o qədər də böyük olmayan meydanı, “5 kral meydanından” dördüncüsü. Meydan Pale-Royaldan şimal-şərqdə, I və II arrondissementlərin sərhəddində, Luvrdan 500 m şimalda yerləşir. Holland müharibəsi bitdikdən və Nimvegen sülhü bağlandıqdan sonra onun salınmasının təşəbbüskarı marşal La Feyad olmuşdur. Marşal La Feyad həmin sahəni alıb, ətraf evləri sökdürüb memar Jül Arduen Mansara mərkəzində XIV Lüdovikin at üstündə heykəli olan bir meydan salmağı tapşırır. Bununla o, fransızların Holland müharidəsindəki qələbəsini əbədiləşdirmək istəmişdir. Halhazırda meydandakı heykəl üçüncüdür və 12 m hündürlüyə malikdir. Fransa inqilabından sonra 11-13 avqust 1792 ci ildə meydan dağıdılır. 1810 cu ildə meydanda general Lui Şarl Antuan Dezenin heykəli qoyulur. 1828 ci ildən isə heykəltaraş Fransua Jozef Bazionun hazırlamış olduğu bu günkü heykəl meydanda qərar tutmaqdadır.
Senecio engleranus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mirasəfli
Mirasəfli və ya Mirəsəbli — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Söyüdlü (Cəlilabad)
Söyüdlü (əvvəlki adı: Nəftəluq) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 27 mart 2001-ci il tarixli, 110-IIQ saylı Qərarı ilə Cəlilabad rayonunun Svetlaya Zarya kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Nəftəluq kəndi Söyüdlü kəndi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi XIX əsrdə müxtəlif yerlərdən gəlmiş ailələrin Nəftəluq adlanan yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yerli əhalinin məlumatına görə, keçmişdə tuluqlara doldurulmuş neft dəvələrlə gətirilib burada satılırdı. Bu fikrə əsaslanan tədqiqatçılar oykonimin neft və tuluq sözlərindən ibarət olduğunu bildirirlər. Başqa bir fikrə görə isə, oykonim neft sözü və məkan bildirən -luq şəkilçisindən (-ə bitişdirici saitdir) ibarət olub, "neftli yer" mənasındadır. Kəndin adı 2001-ci ildə dəyişdirilərək Söyüdlü (söyüd ağacları çox olan yer) adlandırılmışdır.