cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Toxtamışın Moskvaya yürüşü
Moskvanın müdafiəsi
Şəhər sakinləri buna inandılar və qapını açdılar. Şahzadə Ostey, ruhanilər, zadəganlar və sadə insanlar təntənəli şəkildə şəhərdən onların qarşısına çıxdılar. Ordalılar onlara hücum etdi və hamını öldürməyə başladı. Müdafiəsiz qala divarlarına qalxaraq tatarlar hər şeyi soymağa və yandırmağa başladılar. İnsanlar sürü şəklində xilas axtararaq küçələrə axışdılar. Tatarlar kilsələrin qapılarını bağladılar və orada gizlənən hər yaşdakı şəhər sakinlərini, körpələrdən tutmuş qocalara qədər hər kəsi çıxarıb qarət etdilər və soyundurdular. Qiymətli daşları və paltarları alaraq tatarlar müqəddəslərin ikonalarını tapdaladılar və bütün kilsə əşyalarını apardılar. Yanğında bütün kənar yerlərdən saxlanmaq üçün Moskvaya gətirilmiş çox sayda kitab məhv oldu. Bütün knyazlıq xəzinəsi aparıldı. Bütün insanlar öldürülmüş, yandırılmış, boğulmuş və ya kölə vəziyyətinə gətirilmişdir.
Toxtamışın gedişi
Moskvanı dağıtdıqdan sonra Toxtamışın qoşunları kiçik dəstələrə bölünərək Vladimir, Zveniqorod, Mojaysk, Yuriev, Lopasnya şəhərlərini də qarət etdilər Pereyaslavl sakinləri qayıqlarda qaçaraq Pleşeeva gölünün ortasına üz tutdular. Volok Lamskiyə yaxınlaşan Orda ordusunun bir hissəsi təcili şəkildə yığılmış Vladimir Andreeviç Serpuxovun ordusu tərəfindən hücuma məruz qaldı və tamamilə məğlub edildi. Bir çox tatar əsir alındı. Qalanları döyüşdən qaçdı və baş verənlər barədə Toxtamışa məlumat verdi. Moskva Knyazı Dmitri qoşunlarının Kostroma tərəfdən yaxınlaşmasından ehtiyat edən Toxtamış, dərhal qoşunlarını toplamağa başladı və geri dönərkən Kolomnanı da talan edərək Moskvadan ayrıldı. Oka çayıyını keçərkən Toxtamış Ryazan Knyazı Oleq ilə razılaşmaya zidd olaraq onun da torpaqlarını qarət etdi. Oleq qaçaraq canını qurtardı. Ryazan sərhədlərini tərk edən Toxtamış elçisini Dmitrinin oğlu Semyon ilə birlikdə Suzdal Knyazı Dmitriyə göndərdi. Vasilini xan özündə saxladı.
Toxtamışın ordusu qul kimi tutduğu çoxlu sayda insan da daxil olmaqla böyük qənimətlə Ordaya geri döndü.
Təsiri
Moskvaya qayıdan Dmitri gördüklərindən heyrətə gəldi. Salnaməçilər meyitləri xəzinə hesabına dəfn etməyi əmr edən Dmitrinin ölülərə görə dərin kədərini təsvir edir. Nə qədər pul ödənildiyi və yürüşdə nə qədər insanın öldüyü barədə məlumatlar dəyişir. Diriliş salnaməsində 80 cəsədin təmizlənməsi üçün bir rubl ödənildiyini, ümumilikdə 300 rubl xərcləndiyini bildirir. Beləliklə, ölənlərin sayı 24 min olur. Bunun əksinə olaraq Rogoj salnaməsi yazır ki, 70 cəsədin təmizlənməsi üçün bir rubl ödənildi, ümumilikdə 150 rubl verildi, bu da 10 min ölü deməkdir. Tarixçi M.N.Tixomirov Rogoj salnaməçisinin məlumatlarını daha etibarlı hesab edirdi. Moskva əhalisi hücum ərəfəsində 20 min nəfərə yaxın idi. Xalq şəhərləri və kəndləri yenidən qurmağa başladı.
Bir neçə gündən sonra Dmitri toplanmış ordunu xəyanətinə görə cəzalandırmaq üçün Ryazan Knyazı Oleqin üzərinə göndərdi. Kiçik bir ordusu olan Oleq yoxa çıxdı. Oktyabrın 7-də mitrolopolit Liprion Tverdən Moskvaya qayıtdı, lakin Dmitri ilə münaqişə səbəbindən qısa müddət sonra Kiyevə getdi. Elə həmin payızda Toxtamışın Qaraç adlı bir səfiri sülh təklifi ilə Moskvaya gəldi. 23 aprel 1383-cü ildə Dmitri böyük oğlu Vasilini Ordaya göndərdi. 1382 -ci ilin payızında Tver Knyazı Mixail və oğlu Aleksandr və Suzdal KnyazıDmitrinin qardaşı Boris Gorodetski Vladimirin böyük knyazı adı üçün Ordaya getdilər. Lakin Dmitri Mamayı məğlub etdiyindən bəri iki il üçün Toxtamışa xərac verdi. Buna görə Toxtamış Tver knyazlığını Moskvanın nəzarətindən çıxardı.
1388-ci ildə Toxtamış keçmiş himayəçisi Əmir Teymura qarşı çıxdı. Fars tarixçisi Şərəfəddin Əli Yəzdinin fikrincə, bu kampaniyada Qızıl Orda ordusu qismən ruslardan ibarət idi.
Otasilio Kosta
Otasilio Kosta (Otacílio Costa) — Braziliyanın Cənub regionunun Santa-Katarina ştatında yerləşən bələdiyyədir. 2008-ci il məlumatlarına əsasən bələdiyyənin əhalisi 15693 nəfərdir. Ərazisi 924,2 km²-dir. Əhalinin sıxlığı 17,7 nəfər/km²-dir. Bələdiyyə 10 may 1982-ci ildə yaradılmışdır.
Ceyhun Kərimov
Ceyhun Kərim oğlu Kərimov - şəhid
Həyatı
Ceyhun Kərim oğlu Kərimov 1993-cü ildə Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub.
Ləki qəsəbəsində onun adına küçə də var.
Nectandra latissima
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bəlukan (Miyanə)
Coğrafi yerləşməsi
Miyanə şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Qərbi Meşkin kəndistanında, Türkman qəsəbəsindən 21 km. şimal-şərqdədir.
Candar (Sarvan)
Candar, Aran Candar — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Sarvan bələdiyyəsinin inzibati-ərazi vahidində kənd..
Senecio bombayensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü. Qərbi Qatlarda yetişir və 30-100 sm (12-39 inç) hündürlüyə qədər böyüyə bilər.
Yeni hüdudlar
Yeni hüdudlar — Günəş sisteminin planetləri olan Yupiter, Venera və cırtdan planet olan Plutonu tədqiq etmək məqsədi ilə NASA tərəfindən aparılan kosmik kəşfiyyat missiyaları seriyasından biridir.
Məhiş bəy Səfərov
Məhiş bəy Səfərov — Almaniyada ali təhsil almış ziyalı, ADR-nın xaricə göndərdiyi tələbələrdən biri.
Həyatı
Məhiş bəy Məşədi Hacı oğlu 21 dekabr 1896-cu ildə Şuşa şəhərində dünyaya pənah gətirmişdi. Şəhər real məktəbini bitirmişdi. Sonra Almaniyaya oxumağa göndərilmişdi. Məhiş bəy orda təhsilini tamamlayandan sonra vətənə qayıtmayıb.
Məhiş bəyin Ələkbər bəy adlı oğlu var.
Ştutqart FK
VfB Ştutqart - Almaniyanın Ştutqart şəhərinin peşəkar futbol klubu. 1893-cü ilin 9 sentyabrında qurulmuşdur.
Nectandra matogrossensis
(Nectandra matogrossensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dabbaqzadə Mehmed Əfəndi
Dabbaqzadə Mehmed Əfəndi — Osmanlı alimi, şair və şeyxülislamı.
Həyatı
Mahmud Əfəndinin oğludur. İlk təhsilini dövrün tanınmış alimləri olan Cərrah şeyx Mehmed Əfəndi, Uzun Həsən Əfəndi və Tarsusi Əfəndidən almış, 1647-ci ildə Qaraçələbizadə Əbdüləziz Əfəndinin tələbəsi olaraq dini təhsilini bitirmişdir.
1656–1666-cı illərdə İstanbulun müxtəlif mədrəsələrində müdərris olaraq çalışdıqdan sonra Süleymaniyyə mədrəsəsinə təyin edildi. Daha sonra qazı oldu və 1667-ci ildə Dəməşq, 3 il sonra Ədirnə, 1675-ci ildə İstanbul, 1679-cu ildə isə Anadolu qazısı olaraq təyin edildi. 1687-ci ildə Rumeli qazısı oldu və nəhayət, həmin ilin oktyabrında şeyxülislamlığa yüksəldi. Qısa olan bu ilk şeyxülislamlığı əsnasında IV Mehmedi devirən və II Süleymanı taxta çıxaran siyasi qruplaşmanın tərkibində yer aldı. Bundan başqa Körpülü Fazil Mustafa Paşanın edamını tələb edən üsyançılarla mübarizə apardı.
Dabbaqzadənin şeyxülislamlıqdan alınmasına səbəb isə yeniçəri və sipahilərlə yola getməməsi oldu. Üsyan qaldıran yeniçəri və sipahilər o illərdə Fazil Mustafa Paşanın vəzifədən alınmasına və sürgün edilməsinə səbəb olmuşdular. Bununla kifayətlənməyən üsyançılar paşanın edam edilməsi üçün şeyxülislamdan fətva istəmiş, Dabbaqzadə isə bu təklifi qəbul etməmiş, əksinə üsyançıların özünün edama məhkum edilməli olduğunu bildirərək fətva istəyən dəstəni evindən qovmuşdur. Ardından üsyançıların sədrəzəm Siyavuş Paşaya təzyiq göstərməsi nəticəsində Dabbaqzadə ilk dəfə şeyxülislamlıqdan alındı (13 fevral 1688). Ancaq sultanı taxtdan endirən və İstanbulu xaosa çevirən üsyançılar saraya hücum etdikləri əsnada yeni şeyxülislam Seyid Feyzullah Əfəndinin onlara qoşulmamamsı vəzifədən alınmasına səbəb oldu və nəticədə Dabbaqzadə ikinci dəfə şeyxülislamlığa gətirildi (2 mart 1688).
Sədrəzəm Nişançı İsmayıl Paşanın qarşı çıxmasına baxmayaraq baş tutan bu təyinat iğtişaşlara səbəb oldu. Belə ki, Dabbaqzadənin ikinci şeyxülislamlığı dövründə ən yadda qalan hadisə sədrəzəm Bəkri Mustafa Paşa ilə olan çəkişməsi oldu. Belə ki, vaxtilə sədarətə məsləhət gördüyü Bəkri Mustafa Paşanın əleyhinə olan Dabbaqzadə sultan lələsi Əbdülvəhhab Əfəndini də yanına alaraq Sultan Süleymanın hüzuruna gəlmiş, sədrəzəm haqqında düşündüklərinin əksi olduğunu və paşanın xəyanət etdiyini bildirmişdir. Saray ənənəsinə görə, şeyxülislamın sədrəzəmdən xəbərsiz sultanın hüzuruna çıxması vəziyyəti daha da gərginləşdirdi.
Dabbaqzadə Mehmed Əfəndinin ikinci dəfə şeyxülislamlıqdan alınmasına səbəb isə üləma zümrəsi daxilində apardığı islahatlar oldu. Böyük qarışıqlığa səbəb olan bu islahatlar haqqında şikayət sultanın qulağına qədər çatdı və nəticədə 25 iyun 1690 tarixində Dabbaqzadə vəzifədən alındı. 5 dekabr 1702-ci ildə vəfat edən Dabbaqzadə, Sultan Səlim məscidi önündə öz adına inşa etdirdiyi Dabbaqzadə mədrəsəsinin həyətinə dəfn edildi.
2015-ci il iyun ayında vəfat edənlər
17 iyun
150px|thumbnail|right|[[Süleyman Dəmirəl]]
Senecio heteroschizus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Soqdiana Cizak FK
Soqdiana (Cizak) — Özbəkistanın futbol klubu
Tarixi
1970-ci ildə yaranıb.
Rəmiş
Rəmiş (əsl adı Rafiq Hüseyn oğlu Hüseynov; ) — azərbaycanlı elektrogitara ifaçısı, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (2014).
Həyatı
Rafiq Hüseynov 14 noyabr 1944-cü ilə Ağdamın Gülablı kəndində doğulmuşdur. İlk musiqi təhsilini Üzeyir Hacıbəyov adına orta ixtisas musiqi məktəbində tar sinfində almışdır.
Üç dəfə ailə həyatı qurmuşdur. Sonuncu həyat yoldaşı Güllü Hüseynovadır.
Yaradıcılığı
Rəmiş Qədir Rüstəmovu, Rübabə Muradovanı, Yaqub Məmmədovu, Səxavət Məmmədovu müşayiət etmiş və başqa şəxsiyyətlərlə bir sıra məclislərdə iştrak etmişdir.
Sağlamlıq evləri
Sağlamlıq evləri və ya Dar-üş-şəfa — Qazan xanın vəziri, orta əsrlər Azərbaycanının görkəmli tarixçisi, islahatçı və dövlət xadimi Rəşidəddinin təşəbbüsü və tanınmış Azərbaycan təbibi Mahmud ibn İlyasın iştirakı ilə "Sağlamlıq evləri" - çağdaş anlamda özünəməxsus klinik mərkəzlər şəbəkəsi.
Mərkəzi "Sağlamlıq evi" Təbrizdə yaradılmış və öz ətrafında bütün şərqdən alimlər cəmləşdirmiş, belə demək mümkünsə, "Elmlər Akademiyası"nın nəzdində yerləşirdi. Baş tibb məktəbi də burada idi. Rəşidəddin özünün məşhur "Tarix" əsərində göstərirdi ki, Təbrizdə elmin demək olar ki, bütün sahələrinin 500-dən artıq nümayəndəsi çalışırdı. Onlar buraya Hindistandan, Misirdən, Çindən, ərəb ölkələrindən və dikər dövlətlərdən gəlmişdilər. Burada həmçinin 6000-ə qədər tələbə də təhsil alırdı. Elə oradaca göstərilir ki, Təbrizdə kitabxanalar və müxtəlif elmi idarələr təşkil olunmuşdu.
Burada səhiyyənin təşkilində həlledici rolu həkim-alim Mahmud ibn-İlyasın elmi istedadı və təşkilatçılıq bacarığı oynamışdı. Təsadüfi deyil ki, Rəşidəddin Mahmud ibn İlyası "öz dövrünün Əflatunu, öz əsrinin Ərəstunu" adlandırmışdı. Yaxın Şərqdə ilk "Sağlamlıq evi" hələ çox-çox qabaq İbn Sinanın təşəbbüsü ilə yaradılmışdı. Şirvanda belə bir müalicə mərkəzinin -Məlhəm Tibb Akademiyasının - yaradıcısı isə görkəmli həkim-alim Ömər ibn-Osman Kafiəddin idi. O, məşhur şair Xaqani Şirvaninin əmisi idi. Görünür, onun təcrübəsi Mahmud ibn İlyas və onun əməkdaşları tərəfindən Azərbaycanda "Sağlamlıq evləri" yaradılarkən geniş istifadə olunmuşdur. Belə ki, öz səyahətlərindən birini təsvir edərkən Mahmud ibn İlyas yazır ki, vətənə dönəndə "Şirvan haqqında danışmaq, Kafiəddindən aldığı nəsihətləri yada salmaq məqsədi ilə yolüstü Bağdadda böyük həmyerlimə baş çəkdim, Şirvan haqqında xatirələr həmişə bizim üçün xoşdur."
Lebon-Reqis
Lebon-Reqis — Braziliyanın Cənub regionunun Santa-Katarina ştatında yerləşən bələdiyyədir. 2006-cı il məlumatlarına əsasən bələdiyyənin əhalisi 12331 nəfərdir. Ərazisi 990,74 km²-dir. Əhalinin sıxlığı 13,1 nəfər/km²-dir. Bələdiyyə 26 iyun 1934-cü ildə yaradılmışdır. Bələdiyyənin bayramı 19 dekabrdır.
Pudinq
220px|thumbnail|right|Milad pudinqi Pudinq — yumurta, şəkər, süd və undan ibarət qaynar suda hazırlanan ingilis deserti. Pudinqə meyvələr və ədviyyatlar əlavə olunur.Pudinqin soyudulması xüsusi formada edilir.
İngiltərədə pudinq milad süfrəsinin ənənəvi yeməyi hesab olunurdu.Uzun yüzilliklər ərzində Britaniya adalarının əhalisinin süfrəsində Milad bayramı zamanı ət bulyonunda bişirilmiş xüsusi sıyıq - "plam poric" (plum - gavalı + porridge - sıyıq) olurdu.Bu sıyığa çörək qırıntıları, kişmiş, badam, qara gavalı, bal əlavə edərək onu süfrəyə çox isti şəkildə verirdilər. XIII əsrin əvvəllərində bu ad milad süfrəsinin ənənəvi yeməklərindən biri olan plam-puddinq adına şəklini dəyişmişdir. Süfrəyə verilməmişdən əvvəl onun üzərinə konyak axıdır və yandırdıqlarından bu sıyığı "alovda olan pudinq" adlandırırdılar.
Pudinq incəsənətdə
Luis Kerrolun "Alisa Güzgülər arxasında" əsərinin doqquzuncu başlığında Alisa ilk dəfə pudinqlə tanış olur.
Aqata Kristi "Milad pudinqinin macəraları" adlı hekayələr toplusu yazmışdır.
Çarlz Dikkensin "Böyük ümidlər" əsərinin ikinci başlığında qəhrəmanı pudinq üçün xəmir yoğurmağa məcbur edirlər.
Həmçinin bax
Yorkşir pudinqi
Raevski adaları
Raevski adaları (Îles Raevski) — Tuamotu arxipelaqına daxil olan adalar qrupu (Fransa Polineziyası).
Coğrafiya
Adalar qrupuna 19 atoll daxildir:
Nəzərli (Qardabani)
Əhalisi
17-24 yanvar 2002-ci il Ümumgürcüstan əhali siyahıyaalınmasının rəsmi yekunlarına əsasən kənddə yaşayan 5.808 nəfər (2.943 nəfəri kişilər, 2.865 nəfəri qadınlar) əhalinin 97 %-i etnik azərbaycanlılardan ibarətdir.
Qrevi zebri
Qrevi zebri (lat. Equus grevyi) — Təkdırnaqlılar dəstəsinin atlar fəsiləsinin cinsindən növ.
Betta splendens
Betta (Betta splendens), təbii həyat sahəsi Asiya (Tayland, Malayziya, Kamboca və Vyetnam) olan, təxminən 4-6 sm boyunda bir balıq növü. Xüsusilə erkəklərin, üzgəclərinin görkəm və gözəlliyi və zadəganlığını əks etdirən ağır duruşuyla diqqət çəkən bir növdür. ümumiyyətlə plafonlarda və stəkanlarda satılan bu balıqlar yaşadılma şəkli baxımından layiq olduqları yeri tapa bilməmiş ticari qayğılar üzündən üstün koru yaşadılmağa işlə/çalışılan narın və zadəgan balıqlardır. Beta, Cənnət balığı, Gurami kimi növlər Labirintlilər olaraq adlandırılar bunun səbəbi ol/tapıldıqları sudakı oksigen miqdarı çox düşdüyündə həyatda qalmalarını təmin edən labirint adı verilən əlavə tənəffüs orqanlarına da sahib olmalarıdır, doğrudan havadan oksigen təmin edə bilərlər. Plafonlarda satılmalarının səbəbi Labirint olaraq adlandırılan bir tənəffüs sistemlərinə daha sahib olmalarıdır. Labirintlilər qrupuna girən Cənub Şərq Asiyanın bu davaçı balığı ümumiyyətlə plafonlarda baxılmalarına baxmayaraq ən az 30 litrlik akvariumlarda baxılmalıdır. Davranış formaları gərəyi iki kişis(n)i eyni mühitdə yaşada bilməzsiniz, nəticə mütləq bir balığın itirilməsi olacaq. Bunu kişi betanıza ayna tutaraq test edə bilərsiniz. Bəslənmələrində seçici davranmazlar, keyfiyyətləli quru yemlər, canlı yemlər və dondurulmuş yemlərlə bəslənə bilərlər. Eyni akvariumda dişi beta bəslənə bilər amma dişi beta tapmaq həm çətindir həm də dişi betanın kişinin zərbələrindən qorunmaq üçün formada olması və akvariumun böyük ayrıca bol bitkiləndirilmiş olması lazımdır. Törəmələri su səthində kişi betanın etdiyi köpük yuvada reallaşar, kişi yerə düşən yumurtaları yuvaya daşıyar. Mümkünsə dişi ilə kişi ayrı akvariumlarda baxılıb qüvvət qazandırılmalıdır.
Qrevi zebri
Belə ki, 1880-i ildə Həbəşistan hökumətinin bir baş səhra zebri hədiyyə etdiyi Fransa prezidenti Jül Qrevinin şərəfinə belə adlandırılmışdır.
Senecio bombycopholis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qrevi zebri
Görünüşü
Yetkin Qrevi zebrinin kütləsi 350-430 kq, bədəninin uzunluğu 3 m, quyruğu 50 sm-dək olur. Hündürlüyu 1,4 m-ə çatır. Zolaqlarının eni digər növlərdə olduğundan nazikdir.
ATM
ATM ( — verilənlərin ötürülməsinin asinxron vasitəsi)
Müasir böyük həcmli hesablama şəbəkələrində müxtəlif növlü və sistemli kompüter və avadanlıqlardan istifadə  edilir ki, onların  da  bir-birilə  uyğunlaşdırılması  şəbəkə  adminstratorları üçün çoxlu problemlər yaradır. Bu uyğunlaşmanı müəyyən dərəcədə yerinə yetirən ATM texnologiyası aşağıdakı şərtləri yerinə yetirir:
ATM texnologiyasının üstünlükləri
thumb|right|ATM NIC Burada ən çətin məsələ eyni əlaqə kanalı və eyni kommunikasiya avadanlıqları istifadə etməklə kompüter və multimedia trafiklərini eyni vaxtda ötürməkdir. Bu funksiya ATM kommutatorunun köməyilə həyata keçirilir.
ATM texnologiyasında müxtəlif təbiətli paketlər - kompüter, telefon və ya videokanal paketləri çox kiçik ölçülü paketlərə bölünərək sistemin girişinə daxil olur. Paketlərin uzunluğu 53 bayt olur, bunlardan 5 bayt başlığın uzunluğu, 48 bayt isə verilənlər olur. Belə ATM paketləri cell oyuqları adlanır. Bu paketlər böyük sürətli kanalla istifadəçiyə ötürülür. Paketin belə kiçik olması onun az vaxt ərzində ötürülməsinə imkan yaradır ki, bunun da bir az gecikməsi ötürmə tempinin aşağı düşməsinə səbəb olmur. Məsələn, prioritetli multimedia sistemlərində onun paketləri ən pis halda 53 baytın ötürülmə vaxtı qədər gecikə bilər, bu da 155 Mb/san sürət rejimində 3 mks-yə bərabər olur ki, çıxışda bu heç hiss edilmir.
ATM şəbəkələrində son qovşaqlar şəbəkəyə xüsusi əlaqə xətləri vasitəsilə qoşulurlar, kommutatorlar isə öz aralarında yüksək sürətli,  tezlik sıxlaşdırma qabiliyyətli əlaqə kanalları vasitəsilə birləşirlər. Hər bir kommutator ona qoşulmuş qovşaqların paketlərini  həmin kanallar vasitəsilə ünvanda göstərilən kommutatorlara ötürürlər.
Bunula bərabər ATM texnologiyasında paketlərdə xidməti informasiyanın az olması üçün qlobal şəbəkə standartı kimi qəbul olunmuş virtual birləşmənin təmini prinsipi tətbiq olunur. Bu zaman nəzərdə tutulmuş axırıncı qovşağın 20 baytlıq ünvanı yalnız birinci paketdə ötürülür və əlaqə yaradılan kimi o biri paketlərdə yalnız virtual əlaqənin nömrəsi göstərilir. Ona görə də 53 baytın 5 baytı xidməti informasiya olur, onun 3 baytı (20 baytlıq ünvan əvəzinə) virtual birləşmə üçün təyin edilir. 48 bayt isə verilənlər üçün nəzərdə tutulur.
Nectandra micranthera
(Nectandra micranthera) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nərimanov (elektrik deposu)
Nərimanov — Bakı metrosunun Qırmızı xəttinin bir hissəsini təşkil edən elektrodepo. Depo Qırmızı xətlə yanaşı Yaşıl xətdədə xidmət göstərir.
Təsviri
Hal-hazırda Bakı metrosunun yeganə deposudur. Depo metronun hər iki xəttinə xidmət edir. Bakı metrosunun yeganə yerüstü stansiyası olan Bakmil metrostansiyası yaxınlığında yerləşir. Gələcəkdə iki xəıttin ayrıllması və Dərnəgüldə ikinci deponun inşası ilə bu depon yalnız Qırmıızı xəttə xidmət edəcəkdir. Depo Bakmil metrostansiyası ilə yerüstü hissəsdə Depo-"Bakmil" xəttində birləşir və "Bakmil"-"Nəriman Nərimanov" stansiyaları arasında tunelə girir.
İstifadə olunan vaqonlar
Burada əasən 81-717/714 və onun ən müasir modifikasiyaları, həmcinin modifikasiya edilmiş 81–717m/714m modelindən istifadə edilir. Ej-3 vaqonları 2008-ci ildə istifadədən çıxarılmışdır. 2001-ci ilıə qədər isə E vaqonları istifadədə olmuşdur. 3 tərkib 81-760B/761B/763B model vaqonlar isə 2016-cı ildə açılmış üçüncü xəttin istismarında istifadə edilir. Üstəlik 2 dəst 81–765. B/766. B modeli alınmışdır. 2018-ci ilin aprelindən 81–765. B/766. B modelindən bir dəst Qırmızı xəttə istifadə edilir.
2015-ci il aprel ayında vəfat edənlər
13 aprel
150px|thumbnail|right| [[Günter Qrass]]
Ulaq
Ulaq, uzunqulaq və ya eşşək (Equus asinus asinus) — təkdırnaqlılar dəstəsinin atlar fəsiləsinə aid afrika eşşəyi növünün əhliləşdirilmiş yarımnövü. Təsərrüfatda mühüm əhəmiyyət kəsb etmişdir.
Eşşəkləri hündürlükləri 1-1.4 metrə çatır. Onların iri başları və uzun yumşaq qulaqları olur. Vəhşi afrika eşşəkləri qırmızı dəniz sahillərində Somalidə, Eritreyadq və Şimali Efiyopiyada yaşayırlar.
Ulaq nəqliyyat vasitəsi kimi
Atlar cinsindәn tәkdırnaqlı mәmәli heyvan yarımcinsi. Uzun vә hәrәkәtli qulaqlarının, ensiz dırnaqlarının vә ucunda uzun tüklәrdәn ibarәt fırçası olan nazik quyruğunun olması ilә әsl atlardan fәrqlәnir. Rәngi boz, ağ, qara, qәhvәyi olur. Vәhşi Ulaq Afrikada, Ön, Orta vә Mәrkәzi Asiyada yayılmışdır. Sәhra vә çöllәrdә kiçik ilxılarla yaşayır. Otla qidalanır. 1 növü: Afrika vәhşi Ulağı mәlumdur. Süysününün hünd. 100–120 sm-dir; belindә vә kürәyindә qum-boz rәngli zolaqlar kәsişir. Somalidә, Efiopiyada, Eritreyada yayılmışdır. Sayları azdır, qorunur. Ev ulağının әcdadıdır. Ev ulağı 2 cins qrupuna ayrılır: 1) Afrika vә Asiyanın, o cümlәdәn Qazaxıstan, Orta Asiya vә Qafqazın yerli xırda Ulağı Afrika vә Orta Asiyanın iri Ulağı, o cümlәdәn Çinin Şandun Ulağı; 2) qatırların alınmasında istifadә edilәn z-d cinslәri; onlardan puatu (Fransa), Kataloniya (İspaniya) vә Amerika Ulağı qiymәtlidir. Yerli eşşәk cinslәri möhkәm konstitusiyalı, dözümlü, yemә az tәlәbkardırlar. Yük daşımaqda, qoşquda istifadә olunur. 18–20 il yaşayır. 2 yaşarlıqdan işә yararlıdır. Belindә 70–80 kq, qoşquda 2,5 t-a qәdәr yük çәkә bilir.
Azərbaycana faydaları
Arxeoloji tədqiqatlara və yazılı mənbələrə əsasən, Azərbaycanın çətin keçilən dağ yollarında uzunqulaq yeganə nəqliyyat vasitəsi olmuşdur. Yük heyvanı kimi uzunqulaq tunc dövrdən məlumdur. Dəvə karvanın müşayiət edən sarbanlar və çarvadarlar həmişə karvanın qabağında uzunqulağa minib gedərdilər. Çünki yaxşı yaddaşı olan uzuqulaq bir dəfə keçidiyi təhlükəli yoldan ikinci dəfə keçməzdi. XIII əsr coğrafiyaşünas-səyyah Zəkəriyyə Qəzvini yazırdı ki, əgər dumanlı havada çarvadar yolu itirərdisə, onda qabağa uzunqulağı buraxardı.
XIII əsrin digər məşhur səyyahı Marko Polo məlumat verirdi ki, Azərbaycanda sağlam, möhkəm, aclığa və suzuluğa davamlı uzunqulaq yetişdirilir ki, onların hər biri 30 markaya satırlar. Yerli tacir uzaq səfərlərə belə uzunqulaqla düşürlər.
Zabit Quliyev
Zabit Adil oğlu Quliyev — Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı, Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı.
Həyatı
6 iyun 1975-ci il Kürdəmir rayonunun Ərəbxana kəndində anadan olmuşdur. 1992-ci il Ərəbxana kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra rayonda təsərrüfat işlərində çalışır. 1993-cü ildə isə Milli Orduya çağırılıb.
Döyüşlərdə iştirakı
Zabit Quliyev cəbhə bölgəsində xidmətə başlayır. Füzuli, Ağdam, Ağdərə, Tərtər cəbhələrində fərqlənir.Dəfələrlə düşmənin zirehli texnikalarını sıradan çıxarır. Təkcə Seysulan kəndində gedən döyüşlər zamanı ermənilərin dörd tankını məhv edib.
Ailəsi
Ailəlidir, bir övladı var.
Senecio heterotrichius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Zabit Quliyev
Mükafatları
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 4 aprel 1995-ci il tarixli 307 saylı fərmanı ilə Quliyev Zabit Adil oğlu “Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı” adına layiq görülmüşdür.
At
At (Equus) — Təkdırnaqlılar dəstəsinin atlar fəsiləsinin yeganə müasir cinsi.
Təsnifatı
7 müasir və 1 nəsli kəsilmiş növü var.
Nəsli kəsilmiş növü
Zooloji təsnifata görə atlar fəqərəlilər şöbəsinə, məməlilər sinfinə, təkdırnaqlılar dəstəsinə, ataoxşarlar (ekvidlər) ailəsinə və əsil atlar növünə mənsubdurlar. Ekvidlər ailəsinə həmçinin ulaqlar, zebrlər və yarım ulaqlar növləri də daxildirlər.
Professor B. O. Kovalyovski qazıntılar nəticəsində tapılan təkdırnaqlılar içərisində keçid formalarının olmasını sübut edərək, bunların təkamül nəticəsində meydana gəlməsini göstərmişdir. Onun fikrincə həyat şəraiti dəyişdikcə bunlarda dəyişmiş, bir formadan-digər formaya, yəni şəraitə uyğun bir formaya düşmüşlər.
Atların ən qədim əcdadı hesab edilən Eohippus meşə heyvanı olmaqla üçüncü dövrün ikinci epoxasında (Eosepdə) köhnə və Yeni dünyanın müstəqil iqlim, yumşaq tropik bitki, rütubətli və bataqlıq yerlərdə yaşamışlar.
Milyon illər davam edən təkamül nəticəsində 30 sm boylu Eohippus dəyişmiş onun barmaqları atrofiyaya uyğarayaraq nəhayət 100–120 sm boylu iliohippus adlanan tək dırnaqlı bir forma meydana gəlmişdir.
Vəhşi atların tək dırnaqlı forması üst pliosen dövründə meydana gəlmiş və tədricən Asiya və Avropanın geniş düzənliklərində yayılmışdır.
Təbii şəraitin dəyişməsi nəticəsində vəhşi atların bədən quruluşu böyük dəyişikliklərə uğramışdır. Qədim dövrlərə aid atların qalıqları Zaqafqaziyada da tapılmışdır.
Dördüncü dövrün pleystosen epokasına aid olan çoxlu at və eşşək sümükləri Bakının yaxınlığında məşhur Binəqədi qazıntılarında, Ermənistanda Leninakan şəhəri yaxınlığında, Gürcüstanda isə Herqulis/Klde mağarasında tapılmışdır. Bu və digər bir sıra məlumatlar göstərirlər ki, Zaqafqaziya da atların ilk mənşə ocaqlarından biri olmuşdur.
Nəticə etibari ilə demək olar ki, atlar da, digər ev heyvanları kimi uzun dövrlər sürən təkamül nəticəsində bir ilk vəhşi formadan əmələ gəlmişlər.
Əhliləşdirilməsi
Vəhşi atların əhliləşdirilməsi və onların insan tərəfindən yetişdirilməsi yeni daş dövrünün (neolit) axırlarına, tunc dövrünün əvvəllərinə – yeni eradan 3000–3500 il əvvələ aid edilir.
Qazıntılar və maddi-mədəniyyət materialları göstərirlər ki, hələ vəhşi və yarım vəhşi yaşayan insanlar əvvəllər vəhşi atları ovlayaraq onların ətindən və dərisindən istifadə etmişlər.
Güman edilir ki, əhliləşdirmə eyni zamanda bir neçə yerdə insanların ilk beşik ocaqlarında aparılmışdır.
Orta Asiyada atçılıq çox qədim zamanlardan inkişaf etmiş və buradakı atlar yüksək keyfiyyətə malik olduqları üçün digər ölkələrə aparılmışlar.
Qədim Orta Asiya atlarından aqramaklar, Nisey (Midiya), Parfiya (qədim Türkmən) və İran atları məşhur olmuşlar. Bu cənub at tipindən sonralar axal-təkə, ərəb və s. təpəlik at cinsləri əmələ gəlmişdir.
Qədim əhliləşdirmə ocaqlarından biri də Zaqafqaziya olmuşdur. Burada da atçılıq qədim bir tarixə malikdir. Arxeoloji məlumatlar göstərir ki, Zaqafqaziyada maldarlıq Daş-tunc (eneolit) dövründən inkişaf etməyə başlamışdır. Xanlar şəhəri ətrafında aparılan qazıntılarda çoxlu miqdar ev heyvanlarının (qaramal, at, qoyun, keçi və donuz) lülə sümükləri tapılmışdır. Bu materiallar göstərir ki, bu yerlərdə yeni eradan əvvəlki ikiminilliyin ortalarından başlayaraq atlardan minikdə istifadə olunmuşdur. Mingəçevirdə aparılan qazıntılarda (tunc dövrünün ortaları və axırlarına aid) tapılmış əşyalar (tunc kəmər üzərində atın naxışı, kəm və s.), atçılığın Azərbaycanda çox qədim zamanlardan inkişaf etməsini sübut edir.
Hacıqabul Şəhidlər Xiyabanı
Hacıqabul Şəhidlər Xiyabanı — Hacıqabul şəhərində Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğurunda şəhid olanların dəfn olunduğu məzarlıq.
At
Mehtərlik
Mehtər — ata qulluq edən adamdır. Paşaların, xanların, bəylərin atlarına baxan mehtərlərin başçısı mehtərbaşı adlanır.
Tarixən mehtərlər sadəcə ata qulluq etmir, həm də onları müharibəyə, döyüşə hazırlayırlar.
Rəngi və nişanları
Rəng atın tüklərinin boyağına deyilir. Atın rəng və nişanlarının düzgün təyin edilməsinin atın tanınmasında, döllük yazılarının aparılmasında, pasport verilməsində, sərgi və baxışlarda atın qiymətləndirilməsində əhəmiyyəti çoxdur. Atın rəngi irsi əlamət olduğu üçün cinsi xüsusiyyətdir. Məs. Qarabağ cinsində ən çox təsadüf edilən xarakter rəng narıncı və qızılı kürən, qabardin və Vladimir atlarında isə kəhər rəngdir. Çarpazlaşdırma zamanı boz rəng çox zaman digər rənglər üzərində üstün gəlir. Tüklərin rəngi piqmentin az-çoxluğundan asılı atın iş qabiliyyəti onun rəng və nişanları ilə bilavasitə əlaqədar deyildir, lakin piqmentin yaxşı inkişaf etməsi heyvanın həyatilik və möhkəmlik qabiliyyəti ilə bağlıdır. Piqmentsiz (albinos) fərdlər davamsız olurlar. Atlarda üç növ: Örtük, müdafiə və hiss tükləri vardır.
Xarici keçidlər
Atların qeyri-adi hərəkətlərinin səbəbləri nədir?
Kimmerlər
Yazılı mənbələr
Mənbələrin verdiyi məlumata görə kimmerlər Şimali Qara dəniz hövzəsindən köç edərək Azərbaycanda və Şərqi Anadoluda məskunlaşmşdılar.Herodotun yazdığına görə,e.ə. VIII əsrdə Şərqdən Qara dənizin Şimal çöllərinə-kimmerlərin ölkəsinə skiflər gəlmişdilər.Kimmerlər onlarla toqquşmaqdan çəkkinmiş,yığışıb Cənubi Qafqaza,oradan da Kiçik Asiyaya köç etmişdilər.Q. Qeybullayev qeyd edir ki,bu məlumatda skif deyildikdə,konkret hansı etnosun nəzərdə tutulduğu bəlli deyil.Çünki,antik müəlliflərin əsərlərində skif konkret bir etnosun adı deyildi.Herodotun kimmerlər ("kimmer" sözün qədim yunan dilinə uyğunlaşdırılmış formasıdır) adlandırdığı bu türk etnosunun əsil adı isə Kəmər,yaxud da Qəmər kimi bərpa edilə bilər.İlk dəfə qədim yunan şairi Homer bu adı kimmer kimi işlətmiş,sonrakı müəlliflər də bu ənənəyə sadiq qalmışdır.Deməli qədim yunan tarixçiləri kəmər yaxud da qəmər etnonimini kimmer kimi tələffüz edirdilər.
Tədqiqatçılara görə,kimmerlər Qara dənizin Qərb sahili tərəfdən,ya da Dəryal keçidindən Cənubi Qafqaza,Kür-Araz vadisinin Qərb hissəsinə,Azərbaycan-Gürcüstan sərhəd zonasına gəlmiş,lakin burada çox dayanmayaraq Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan) zonasına getmişlər.Qədim gürcülər kimmerləri "pəhləvanlar" adlandırırdılar.(İ.M.Dyakonov,Midiya tarixi,səh.123) O zamanlar Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan) ərazisində haylar (erməni bu xalqa kənardan vermə addır və əslində ərmənlər də bir türk elidir) yaşamırdılar və bu ərazinin əsas sakinləri türk mənşəli və Qafqaz dilli xalqlar idilər.Lakin bu ərazinin böyük bir hissəsi Urartu dövlətinin (e.ə. IX-VII əsrlər) nəzarəti altında idi.E.ə. 715-ci ildə kimmerlər Urartu ordusu ilə toqquşurlar.Qanlı döyüş nəticəsində kimmerlər qalib gəlirlər.
Kimmerlərin bir qismi Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan) ərazisindən köç edərək Kiçik Asiyada məskunlaşır.Çünki onları Şimali Qara dəniz çöllərindən qovan skiflər (Q. Qeybullayev antik tarixçilərin burada skif adı altında sakları nəzərdə tutduğunu qeyd edir) ardlarınca Cənubi Qafaza gəlmişdilər.Kiçik Asiyaya köç edən kimmerlər burada Frigiya dövlətinin varlığına son qoyurlar.( Bəzi tədqiqatçılara görə haylar məhz frig tayfalarından biri idilər)Bu dövlətin tabeliyində olan və Hayasa adlı vilayətin sakinləri olan haylar (indiki ermənilər) qaçmağa üz qoyurlar və bütün Kiçik Asiyaya səpələnirlər.
Kimerlərin bir hissəsi isə Kiçik Asiya ərazisindən Manna dövləti ərazisinə keçir.Sonrakı əsrlərdə isə kimmerlər yerli türklər-mannalar və madaylarla qaynayıb qarışırlar.Onların adları isə Kəmər,Kəmərli və Qəmərli kimi toponimlərdə qorunub saxlanır.
İlkin tədqiqatlar dövründə kimmerlər İrandilli etnos sayılırdı. İ.M.Dyakonov qeyd edirdi ki,"kimmer" adı bu etnosa kənardan verilmiş adıır və İran dillərində "həmişə hərəkətdə olan" anlamındadır.Belə çxır ki,bu etnosun əsl adı məlum deyil.Q. Qeybullayev isə qeyd edir ki,kənardan verilmə olduğu halda kimmer adı toponimlərdə əks oluna və qoruna bilməzdi.Sonrakıı araşdırmalar kimmerlərin həqiqətən də türk etnosu olduğunu sübut etdi.Kimmerlərin türk mənşəli olduğunu sübut edən bir neçə dəlil var:
1)"Kəmər" etnonimi qədim türkcə kam (qam) –şaman və bir sıra türk tayfa adları üçün (avar,bolqar,qacar,sabar,xəzər və s) üçün səciyyəvi olan "ər" – kişi,ər,döyüşçü sözlərindəndir.Bu fikir ilk dəfə F.Cəlilov tərəfindən irəli sürülmüşdür.Qeyd etmək lazımdır ki,kəmər etnoniminin birinci komponenti olan "kəm","qam" sözü başqa türk tayfa adlarının da kökünü təşkil edir:Kamak (Azərbaycanda Qaymaqlı kəndlərinin adlarında qalmışdır),kaman,yaxud kuman (rus ənbələrində poloves adlandırılırlar),kamat (kumat) və s.
2)Q.A.Melikişvili yazır ki,kimmerlər Qafqaz Albaniyasının Qərbində də yaşamışlar.(Q.A.Meliişvili,Qədim Şərq mənbələri Cənubi Qafqaz xalqlarının tarixi haqqında,Tiflis,1954) Q.Qeybullayev isə qeyd edir ki,Cənubi Qafqaza gələn kimmerlərin bir hissəsi Azərbaycan respublikasının Qərb bölgəsində,Gürcüstanda və indiki Ermənistan respublikası ərazisində daimi məskunlaşmışdılar.Qazax – Borçalı bölgəsində Böyük və Kiçik Kəmərli,Kəmərqaya,Qəmərli kəndlərinin adları da bu tayfa ilə bağlıdır.XIX əsrin sonlarında Qafqazda Kəmərli adlı yeddi kənd məlum idi.Kimmerlər Qərbi Azərbaycan (indiki Ermənistan) toponimikasında da öz izlərini qoymuşlar.İrəvan yaxınlığında orta əsrlərdə Qumri,Qəmri adlı türk kəndləri məlumdur.Hay mənbələrində bu toponim Kumayr kimi xatırlanır.Erməni tarixçisi Y.A.Manandyan yazır ki,"kumar" toponimi ("y" səsi erməni dilində əlavə olunmadır,kumar isə kamarın fonetik formasıdır.) kimmer etnonimini əks etdirir.Türkiyə ərazisində də Kəmərli toponimləri məlumdur.Güney Azərbaycanda Qaşqay tayfasının bir qolu Qəmər adlanır.Bütün bunlar sübut edir ki,antik müəlliflərin kimmer kimi işlətdikləri qəmər və ya kəmər etnonimi kənardan verilmə ad deyil,özünüadlandırmadır.Bu etnonimin kəmər yaxud da qəmər formasında olmasını onun Assur mənbələrində Qamer kimi yazılması da sübut edir.(İ.M.Dyakonov,Assur-Babil mənbələri Urartu tarixi haqqında,1951)
3)Kimmerlərin çar adları da (çar sözü qədim türkcədə "sər" – hökmdar sözündəndir və slavyanlar da bu sözü qıpçaqlardan mənimsəmişlər) türk mənşəlidir:
"Tuqdame – Əvvəlcə osetin dili əsasında 'qüvvəsi ilə bəzəyən' kimi izah edilirdi.Sonradan məlum edildi ki, ad qədim türkcə 'tur' – döyüş bayrağı və 'tomay' – bəzək,yaxud 'tumay' –sipər sözlərindəndir.Ad ümumilikdə 'döyüş bayrağını bəzəyən' anlamındadır.Adın birinci komponenti olan 'tuq' sözü qədim türklərdə hakimlərin adları üçün səciyyəvidir.Türkeşlərin 738-739-cu illərdəki xaqanı Tuk-Varsen (yəni tuqsan,tuqun özüsən ) adını daşıyırdı.XIII əsrdə monqollar içərisində Tukluk,Tuk-Teymur və b. Adlarla da müqayisə edilə bilər."
"Sandakurru – Assur dilində 'r' səsi qoşalaşdırılmış və adın sonuna adlıq hal şəkilçisi olan '-u' əlavə olunmuşdur.Əsl forması isə Sandakur kimi bərpa edilir.Türkcə 'san' –ad,şan-şöhrət sözü, '-da' (-la) şəkilçisi və 'kür' – möhkəm,səbatlı sözlərindəndir.XIII əsrdə monqollarda Handakur,Çingiz xanın nəvəsi Sankur, Cuci xanın oğlu Şinkur şəxs adları ilə müqayisə edilə bilər.İ.M.Dyakonov Sandakurru formasını izah edə bilməmiş. Sandakşatra formasını isə İran dillərində 'Tanrı Sandonun hakimiyyəti' kimi yozmuşdur. Lakin bu variant elmdə qəbul edilməişdir. Ən azından ona görə ki,İran xalqlarında Sando adlı tanrı məlum deyil. Q.Qeybullayev qeyd edir ki,adın Sandakşatra formasında olduğunu qəbul etsək belə bu formada türk dilində izah edilir:Sanda-şanlı,Şat-şahzadə və Ər-kişi,igid."
Güney Azərbaycan ərazisində kimmer etnonimi kamar,komar,kəmər və qomar formalarında iki Komar, Kəmər, Kəmərdaran, iki Kamara, Kamarabad,Qemar, Qamarabad, Kamare,Kəmər-binə, Kamare-pain, Kamare-siyah, Kamaran və b. Yaşayış məntəqələrinin adlarında qalmışdır.Göstərilən kəndlərin hamısının əhalisi Azərbaycan türkləridir.
Kimmerlərin bir hissəsi isə Krımın dağlıq ərazisində (bəzi tədqiqatçılara görə əsasən Kerç yarımadasında) yaşamışdır.Herodotdan başlayaraq antik mənbələrdə onlar tavrlar,onların ərazisi isə Tavrida adlanmışdır.Həmin mənbələrdə tavrlar yaylaq maldarlığı ilə məşğul olan xalq kimi səciyyələndirilir.Onlarda Foanta adlı hökmdar adı da məlumdur ki,bu da qədim türklərdə Tuvantay adının qədim yunan dilində təhrif edilmiş formasıdır.
Həmçinin bax
Skif padşahlığı
Vaya Con Dios
Vaya Con Dios - 1980-cı illərin məşhur Belçika qrupudur.
İzübr
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid heyvan yarımnövü.
Yarımnöv ilk dəfə 1869-ci ildə Pekin ətrafında qeydə alınmışdır. Bu yarımnövə əsasən Rusiya (İrkutsk vilayəti, Zabaykal diyarı, Uzaq Şərq), Çin (Şimali Mancuriya) və Koreya ərazisində yayılmışdır. Yay ayları əsasən meşələrin daxili hissələrində, qış ayları isə gün düşərlərdə, tayqanın düzənliklərində, meşə önü ərazilərdə yaşayırlar
"Əlahəzrət imperatorun konvoyunda xidmətə görə" medalı
"Əlahəzrət imperatorun konvoyunda xidmətə görə" medalı — 1850-ci ildə Rusiya imperatoru I Nikolay tərəfindən təsis olunmuşdur.
Fərruxi
Hacıyev Fərrux Cəfərqulu oğlu (Fərruxi) - şair.
Həyatı
Fərruxi 1859-cu ildə Şuşa şəhərində dоğulmuşdu. İbtidai təhsilini əmisiоğlu Mоlla Quludan almışdı. Sоnra mədrəsədə оxumuşdu. Şair idi. Fərruxi təxəllüsü ilə şeir yazırdı. Mir Möhsün Nəvvab оnun haqqında yazır: "Qarabağın Şuşa əhalisindəndir. Deyilənə görə, mətin şeirləri var, ancaq mənim nəzərimə çatmayıb".
Məhəmməd ağa Müctəhidzadə yazır: "Bu mərhumi-məğfurun ki, ismi-samisi Fərrux və əbəvisinin ismi-giramisi Məşhədi Məsihdir. Təvəllüd edib Şuşa şəhərində və əyyami-cavanlığında bu diyarda səfəri-axirəti ixtiyar edib, sahibi-təbdir. Əşarından bu bir fərdə iktifa edəriz: Del be dərdəş aşenai mikоnəd, Rahəti əz can cоdai mikоnəd".
Senecio bonariensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nectandra microcarpa
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Korporasiya
Korporasiya termini latın dilində olan "corporatio" – birlik sözündən yaranmışdır. İstənilən cəmiyyətdə müəyyən məqsədlərə çatmaq üçün birliklər yaranır. Bu birliklərə daxil olan subyektlərin öz aralarında və bu subyektlərlə cəmiyyətin digər üzvləri arasında qarşılıqlı əlaqəni yaratmaq üçün müəyyən vasitə olmalıdır. İnformasiya belə bir vasitədir.
Hər bir birlikdə olan informasiya həmin birliyi xarakterizə edir. Bundan başqa birliyə daxil olan subyektlər arsında informasiyanın paylanmasına və mübadiləsinə imkan verən bir əlaqə vasitəsinə ehtiyac yaranır. Birliyin subyektləri arasında informasiyanın paylanmasını və mübadiləsini həyata keçirmək üçün dil, kodlaşdırma, şifrləmə və şəbəkə texnologiyaları vasitə kimi istifadə oluna bilər.
Korporasiyanın üç əsas elementi
Korporasiyanın yaradılması üçün üç əsas elementin olması vacibdir.
[[İnformkorporasiyanın mövcudluğunu və inkişafını təmin etdiyi üçün onun təhlükəsizliyi zərurəti meydana çıxır. Korporasiyada subyektin malik olduğu informasiyanın, yəni fərdi informasiyanın itirilməsi korporativ resursların böyük itkisinə gətirib çıxara bilməz. Lakin korporasiyada informasiya mübadiləsinə nəzarətin itirilməsi xeyli resurs itkisinə, həqiqi informasiyanın saxta informasiya ilə əvəz edilvəsinə gətirib çıxara bilər və nəticədə bədəməlçilər korporasiyanın fəaliyyətinə nəzarəti qismən əldə etmiş olar.
2015-ci il may ayında vəfat edənlər
1 may
150px|thumbnail|right|[[Vəfa Quluzadə]]
Alfonso de Lamartini
Alfonso Mariye Lüiz de Prat de Lamartini — Fransız şair, yazıçı, siyasətçi. Poetik düşüncələr toplusunun müəllifi.
Etibar Babayev (rejissor)
Etibar Babayev (tam adı:Babayev Etibar Kamal oğlu; ) — "Azərbaycan Televiziyası və Radio Verilişləri" Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin (QSC) Kinoproqramlar və dublyaj Baş Redaksiyasının baş redaktoru, Əməkdar incəsənət xadimi
Həyatı
1967-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. AzTV-də 30 ilə yaxın müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 2018-ci ildə AzTV-nin Bədii rəhbəri olmuşdur. 2019-cu ilin fevral ayından isə Kinoproqramlar və dublyaj Baş Redaksiyasının baş redaktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Bir neçə bədii və sənədli filmin ideya müəllifi və layihə rəhbəri olmuşdur. "Ana və poçtalyon", "Xocalı yol gözləyir" filmləri olmuşdur.
2 iyul 2020-ci ildə Bakı şəhərində koronavirusdan dünyasını dəyişmişdir.
Bəlus (Ərdəbil)
Bəlus — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Meşkinşəhr şəhristanının Mərkəzi bölgəsinin Qərbi Meşkin kəndistanında, Meşkinşəhrdən 14 km. cənub-qərbdə, Əhər avtomobil yolunun 10 kilometrliyindədir.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə nəfər yaşayır ( ailə).
Counter-Strike
Counter-Strike (qısa. — CS; ingiliscədə tərcümədən "Əkszərbə") — GoldSource mühərrikində hazırlanmış, birinci üzdən şuter janrında olan komandalı kompüter oyunudur. Half-Life üçün mod kimi yaradılmışdır. Hal-hazırda bir neçə oyun seriyası mövcuddur — Counter-Strike 1.6 (mutipleyer), Counter Strike: Condition Zero (tək tapşırıqla multipleyer), Condition Zero: Deleted Scenes (sinqpleyer) və yeni mühərrik, Source-da hazırlanmış Counter-Strike: Source
Oyun teroristler(Terrorists) və terrorla mübarizə qrupu (Counter-Terrorists) olmaq üzrə iki komanda/dəstə olaraq dövrələr halında oynanmaqdadır. Hər dövrə başında komanda/dəstələr əvvəlki dövrəki müvəffəqiyyətlərinə görə qazandıqları pul ilə özlərinə silah götürərlər. İqtisadiyyat sistemini bu şəkildə tətbiq edən ilk oyun olmuşdur. Qruplara xüsusi silahların da tapılmasına baxmayaraq ümumi istifadəyə açıq silahlar əksəriyyətdədir. Hər oyunçu 800 Dollar ilə başlar və hər dövr başına bu miqdar artar. Qazanan qrupun artım miqdarı daha çox olmaqla birlikdə, xüsusi bəzi vəziyyətlərdə adamın pulu da arta bilməkdədir (Məsələn rəqib oyunçunu öldürmək 300 Dollar qazandırar). Qarşı komanda/dəstənin bütün oyunçuları öldürüldüyündə və ya vəzifə tamamlandığı təqdirdə dövr nəticələnər və yeni oyun başlar. Ölməyən oyunçunun əşyaları qalar. Yeni dövrdə pul qazanan komanda/dəstənin daha çox olmaq üzrə, müəyyən bir miqdar artar.
Terrorist və terrorla mübarizə qrupunun fərqli nöqtələrdə başladığı, xəritə proqramları ilə edilən, ümumiyyətlə bu iki qrupun da zidd hədəfləri tapıldığı xəritələrdir. Hissələrdə hədəf ya qarşı komanda/dəstəsi tamamilə öldürmək ya da vəzifə yerinə yetirməkdir. Hər komanda/dəstə öz komanda/dəstə yoldaşlarıyla birlikdə əvvəldən xəritədə təyin olunmuş nöqtələrdə oyuna başlarlar. Hissələr Valvenin rəsmi olaraq nəşr etdiyi, Valve Hammer Redaktor adlı xəritə istehsal proqramı vasitəsilə yaradılar. Başına gətirilən ön əlavələrlə xəritənin növü təyin olunar.
Senecio hewrensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Anbartəpə
Anbartəpə — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Qarayazı rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.
Tarix
Kənd keçmiş Alman koloniyasıdır və müxtəlif illərdə Traunbensthal və Rosa adlanırdı. Almanların deportasiyasından sonra 1943-cü ildə azərbaycan türkləri yaxınlıqdakı Təklə kəndindən buraya köçdü və kəndin adı Ambartəpə olaraq dəyişdirildi. 19-cu yüz illiyin tarixi sənədlərində kənd Ambartəpə və ya Ambartayfa olaraq adlandırılır.
Əhalisi
17-24 yanvar 2002-ci il Ümumgürcüstan əhali siyahıyaalınmasının rəsmi yekunlarına əsasən kənddə yaşayan 131 nəfər (65 nəfəri kişilər, 66 nəfəri qadınlar) əhalinin 81 %-i etnik azərbaycanlılardan, 13 %-i isə gürcülərdən ibarətdir. 2014-cü ilin məlumatlarına görə Anbartəpə kəndində 700 nəfər əhali yaşayır ki onların 96 % azərbaycanlılardan, 3,4 % isə gürcülərdən ibarətdir.
İqtisadiyyat
Anbartəpəlilər daha çox qoyunçuluq, maldarlıq və tərəvəzçilik işlərinə baxır. Kənddə bir bazar yerləşir.
Bəndüvan
Bəndüvan - orta əsrlərdə Azərbaycanda suvarma işləri ilə əlaqədar vəzifə.
Bəndüvançı icma arxlarını təmir edir, suvarma suyunu kəndlilər arasında bölüşdürür, ondan düzgün istifadə olunmasına nəzarət edir, bəzən əkin sahələrini də qoruyurdu.
AngularJS
AngularJS əsasən Google tərəfindən və tək səhifəli tətbiqetmələrin inkişafında rast gəlinən bir çox problemləri həll etmək üçün bir JavaScript əsaslı açıq mənbəli bir ön çərçivə veb çərçivəsidir. Məqsəd, zəngin İnternet tətbiqetmələrində geniş istifadə olunan komponentlərlə yanaşı, müştəri tərəfli nəzarətçi və model arxitekturaları üçün bir çərçivə təmin etməklə həm tətbiqlərin inkişafını, həm də sınaqdan keçirilməsini sadələşdirməkdir.
Muxayıl Göyçəli
Muxayıl Göyçəli (Məsimov Muxayıl Budaq oğlu) — azərbaycanlı şair.
Həyatı
Muxayıl Göyçəli 1918-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalının Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini doğma Daşkənd kənd orta məktəbində almışdır.
Muxayıl Budaqoğlunun ata babası dövrünün çox imkanlı, varlı adamlarından olmuşdur. Ana babası Kərbəlayi Rüstəm və Kərbəlayi Rüstəmin qardaşları Nağı bəy, Tağı bəy, Tağı bəyin oğlu Qara İdris (Qaçaq İdris) 1918-ci ildə ermənilərə qarşı döyüşlərdə fədakarlıq göstərmiş el qəhrəmanları olmuşdur.
Məsimov Muxayıl 1944-cü il dekabrın 15-də müharibədə aldığı yaralardan subay ikən əbədiyyətə qovuşmuşdur, məzarı ata-baba yurdu olan Göyçə mahalının Daşkənd kəndindədir.
Yaradıcılığı
Muxayıl Budaqoğlunun şeirlərini oxuyarkən məlum olur ki, o Göyçə ədəbi mühitindən, Azərbaycan klassik ədəbiyyatından və şifahi xalq ədəbiyyatından lazımınca yararlanmış və şeirin müxtəlif növlərində, - gəraylı, qoşma, təcnis, cığalı təcnis, divani kimi şeirlər yazıb, yaratmışdır. Muxayıl saz çalmağı Aşıq Surxaydan öyrənmişdir.
Muxayıl Budaqoğlunun əlyazmaları və bir neçə cəbhə şəkilləri hal-hazıra qədər 1988-ci ildən Bərdə rayonu Yeni Daşkənd kəndində məskunlaşan qardaşı Məsimov Oruc Budaq oğlu tərəfindən qorunub saxlanılmaqdadır.
22 aprel
1601–1900
thumb|[[Vladimir Nabokov]]
Ağa Hüseyn Arif
Ağa Hüseyn Arif — şair.
Həyatı
Ağa Hüseyn Təbriz  şəhərində anadan оlmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili görmüşdü. Şair idi. Arif təxəllüsü ilə incə təbli şeirlər yazırdı. İbrahimxəlil xan Cavanşirin Təbrizə yürüşünü şeirlərində pisləmişdi. Ağa Hüseyn Arif bu yürüşlə bağlı yazırdı:
Vurhavur, zülmi-Cavanşirə dəxi qalmadı tab, Dağılıb hər biri bir guşədə pünhan оldu…
Ağa Hüseyn bu şeirindən sonra Təbrizdə Dünbililərin zülmünə dözməyib,tənqid etdiyi İbrahimxəlil xan Cavanşirə pənahlandı. Köçüb Şuşa şəhərində məskunlaşdı. Qarabağ xanı onu Şuşada evlə, hər cür avadanlıqla təmin etdi.
Ağa Hüseyn Arif 1813-cü ildə vəfat edib.
Ağa Hüseyn Bədirlə ailə qurmuşdu. Əbdürrəzzaq, Baba, Əzim, Həzrətqulu adlı оğulları, Səkinə adlı qızı vardı.
Ağa Hüseyn Arif Şuşada yaradıcılığını davam etdirdi. Divan bağladı.
Yaradıcılığı
Səba, qəmxarım оl, qəmxarıma dərdi-dil izhar et, Xəbərdar оlmayan qəmxarımı qəmdən xəbərdar et.
Yetişcək sayəvəş tоrpağa düş, qəmxarıma söylə, Qəmi-hicrində hali-zarimi izhari-qəmxar et.
Ki, ey peymanşikən, mehri-vəfası оlmayan dilbər, Təqafül eyləmə bir ləhzə, əxmi-kuyi-dildar et. Əlindən öp, оna şərh eylə əhvali-pərişanı, Ayağına düşüb öz başın üçün yarə izhar et. Ki, gəlmiş aşiqi-biçarə yanından səba söylər, Ki, ey qəmxar, xəbi nazdan cananı bidar et.
Əcəl verməz aman, can nəqdini almaq dilər səndən, Bu fərdi naleyi-fəryad ilə hər ləhzə təkrar et.
Ki, həsrət getdi Arif, görmədi yarın bu dünyada, Rəqibi, barmi-ilahi, mən kimi məhrumi-didar et.
Zakir Yusifov
Zakir Yusifov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
29 sentyabr 1956-cı ildə Bakı şəhərində doğulmuşdur. 1974-cü ildə 194 saylı məktəbi bitirir və Sasovski adına Mülki Təyyarəçilik məktəbinə daxil olur. 1977-ci ildə təhsilini başa vurur və Yevlaxda işə başlayır. AN-2 təyyarəsinə komandir təyin edilir. 1988-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinin qiyabi şöbəsini bitirir. Respublika ilk hərbi vertalyot eskadrilyasının yaradılması olduqca çətin bir iş idi. Zakir bu işin öhtəsindən Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı Yavər Əliyevlə gəldi. Hərbi təlimlər və ardınca Qarabağa uçuşlar.
Döyüşlərdə iştirakı
Bu uçuşlardan ən uğurlusu 11 aprel oldu. İlk dəfə hərbi vertolyotla havaya qalxan Zakir Yusifov Füzuli-Xocavənd istiqamətində uğurlu uçuş edə bildi. O, döyüş tapşırığını başa vurur və geri dönür. Cəsur komandir Zakir yüzdən artıq uçuşlar edərək erməni yaraqlılarının xeyli zirehli texnikasını məhv etmişdi. O, Füzuli, Xocavənd, Tərtər, Ağdərə, Şuşakənd səmalarında əsl qəhrəmanlıq səhifələri yazmışdı. 11 oktyabr 1992-ci il növbəti uçuş zamanı onun vertolyotu ermənilər tərəfindən vuruldu. Səfiyan kəndi istiqamətdə uçarkən vurulan vertolyotun heyəti həlak oldu.
Ailəsi
Ailəli idi, iki övladı qalıb.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 5 fevral 1993-cü il tarixli 457 saylı fərmanı ilə Yusifov Zakir Tofiq oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.
Bakı şəhərinin Şəhidlər xiyabanında dəfn edilib.
Vaxtilə oxuduğu 194 saylı məktəb və Bakının küçələrindən biri qəhrəmanımızın adını daşıyır.
Ziyadxan Əliyev (sənətşünas)
Ziyadxan Əliyev — sənətşünas, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan təsviri sənətinin müxtəlif sahələrini, onun inkişaf tendensiyalarını, ayrı-ayrı sənətkarların yaradıcılığının ardıcıl araşdırmaçısı. Əməkdar incəsənət xadimi.
Həyatı
Ziyadxan Əliyev 1948-ci il iyul ayının 1-də Şəmkirdə anadan olmuşdur. Sonradan ailəsi Şamaxı rayonuna köçmüşdür. O, 1974-cü ildə Ə.Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq məktəbini fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Sonradan İ.Y.Repin adına Sankt-Peterburq Rəngkarlıq, Heykəltaraşlıq və Memarlıq İnstitutunun sənətşünaslıq fakültəsində (1976-1982) təhsil almışdır. 1984-cü ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının, 1987-ci ildən isə bu təşkilatın Rəyasət Heyətinin üzvüdür.