cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sayentologiya
Təlimləri
Sayentologiyaya mənsub çoxlu kilsələr fəaliyyət göstərir. Hər bir kilsənin keşişi Sayentologiyanın əsas təlimlərini öyrənmək üçün "Müqəddəs Təpə" adlanan təhsil müəssisəsində hazırlıq keçir. Keşişlər insan üzərində "Auditing" (təftiş) adlanan metodla "Clear" (təmizləmə, aydınlatma) adlandırdıqları əməliyyat  aparmağı, hipnoz etməyi öyrənir və digər zəruri vərdişlərə yiyələnirlər. Sayentologiyaya görə, dünya məhvə məhkumdur, ancaq Hubbardın göstərdiyi yolla xilas olmaq mümkündür. Hər bir insanda daxili qabiliyyətlər var, bunu üzə çıxarmaq üçün isə insanda məlumat bazası mövcuddur. Məlumat bazası düzgün informasiya ilə təmin edilməlidir. Bu isə sağlam düşüncədir. İnsan şüuru iki funksional hissəyə bölünür: - Həyati proseslərin həllinə görə məsuliyyət daşıyan "Analitik" ağıl; - İnsana əzab verən hadisələr, psixoloji problemlər təsirində olan "Reaktiv" ağıl. Sayentologiyaya görə, insan uğur əldə etmək üçün ona mane olan keçmişin düşüncələrindən yaxa qurtarmalıdır və bu, təlimə xas xüsusi üsullarla həyata keçirilir. Sayentoloqlar satanizmin, buddizmin və hinduizmin təlimlərindən yararlanırlar. Bazar günləri təşkilatın mərkəzində, yaxud şöbələrində yığıncaqlar təşkil olunur və ayinlər icra edilir. Bu ayinlər üç hissəyə ayrılır: - Birinci hissədə uzun müddət təcrübə keçmiş, "Senior Dianetics" adlandırılan keşiş Sayentologiyanın əsas prinsipləri haqqında vəz verir. Hubbardın əsərlərindən bölmələr oxunur və onun lentə alınmış moizələri dinlənilir. - İkinci hissə sual-cavab və müzakirələr üçün nəzərdə tutulur. İkinci və üçüncü hissələr arasında fasilə elan olunur. - Üçüncü hissədə isə, iştirakçılar iki-iki ayrılaraq bir-birinə  ruhi müalicə adlandırdıqları "Auditing" tətbiq edirlər.
Yayılması və fəaliyyətləri
Sayentologiya dünyanın bir çox ölkələrində, o cümlədən ABŞ, Argentina, Yaponiya, İngiltərə, Fransa, Almaniya, Belçika, İrlandiya, Lüksemburq, Meksika, İsrail və Rusiyada geniş yayılmışdır. Bununla yanaşı, Afrika ölkələrində də özünə çoxlu tərəfdar tapmışdır. Sayentologiya qeyri-müsəlman ölkələrində daha aktiv fəaliyyət göstərir. Amma onun müsəlmanların üstünlük təşkil etdiyi ölkələrdə də təbliğ edilməsi ilə bağlı geniş iş aparılır.
Ümumiyyətlə, Sayentologiya dünya ölkələri tərəfindən çox təhlükəli təlim kimi qəbul olunur və ona qarşı mübarizə aparılır.
Sayentologiya Rusiya Federasiyası ərazisində də geniş yayılmışdır. Belə ki, 1994-cü ildə Sayentologiya dini təşkilat kimi Rusiyada qeydiyyatdan keçsə də, 1997-ci ildə yeni Qanunun qüvvəyə minməsi ilə yenidən qeydiyyata alınmaq zərurəti yaranmışdır. Bu zaman isə qeydiyyata alınmaqla bağlı problem yaranmış, iş İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsinə qədər gedib çıxmışdır.
Sayentologiya dini fəaliyyətdən daha çox təşəkkül tapdığı ölkələrin iqtisadi, siyasi həyatında aktivlik göstərir.
Yaşar Kəlbiyev
Kəlbiyev Yaşar Atakişi oğlu — iqtisadi elmləri doktoru.
Həyatı
4 aprel 1964 -cü ildə Lerik rayonunun Rəzgöv kəndində anadan olmuşdur. 1989-cu ildə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının (ADNA) mühəndis-iqtisad fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş və 1991-ci ilin yanvarından 1993-cü ilin dekabrına kimi həmin təhsil müəssisəsinin əyani şöbəsinin aspiranturasında təhsil almışdır.
1994-1995-ci illərdə ADNA-da  «Maşınqayırma sənayesinin iqtisadiyyatı və idarə edilməsi» kafedrasının assistenti vəzifəsində çalışmış və 1990-cı illərin əvvəllərindən başlayaraq 1995-ci ilə qədər eyni zamanda müxtəlif özəl təşkilatlarda əvəzçiliklə baş mühasib vəzifəsində işləmişdir. 1995-1999-cu illərdə Elm və Təhsil Mərkəzi «Təfəkkür» Universitetində baş iqtisadçı vəzifəsində çalışmaqla yanaşı ADNA-da əvəzçiliklə elmi pedaqoji fəaliyyətini də davam etdirmişdir.
1999-cu ilin dekabrından başlayarq Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin Vergi siyasəti və strateji araşdırmalar baş idarəsində şöbə rəisi vəzifəsində çalışmışdır. Bu müddətdə AR Vergi Məcəlləsinin ilkin layihəsinin və vergitutma ilə bağlı AR Nazirlər Kabinetinin qərar layihələrinin hazırlanmasında, onun müxtəlif nazirliklərlə razılaşdırılması prosesində, həmçinin iqtisadi sahədə hazırlanan yeni qanunların ilkin layihələrinin hazırlanmasında və onlara rəy verilməsində də iştirak etmişdir.
2001-ci ildən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində (ADİU) saathesabı üzrə, 2005-ci ildən əvəzçiliklə dosent vəzifəsində elmi-pedaqoji fəaliyyətini davam etdirmişdir. 2002-ci ilin noyabr ayından başlayarq hazırkı vaxta kimi Vergilər Nazirliyinin Tədris Mərkəzinin rəisi vəzifəsində işləyir.
2008-ci ildən ADİU-da «Vergi və vergiqoyma» kafedrasının əvəzçiliklə müdiri vəzifəsini icra edir.
1999-cu ildə «İnvestisiya layihələrinin təhlili metodlarının təkmilləşdirilməsi (neft və qaz sənaysi timsalında)» namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək iqtisad elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.
İqtisadiyyatın müxtəlif sahələrinə dair 4 dərslik və dərs vəsaitinin, 2 monoqrafiyanın və 60-dan artıq metodiki iş və elmi məqalənin müəllifidir. Ailəlidir.Üç övladı vardır.
Ahlat məzar daşları
right|thumb|260px Ahlatda yüzlərlə məzar daşı torpaq üzərində, ondan daha çoxu da torpaqaltındadır. Bunlar türk plastik sənətinin meydana gətirdiyi saysız nümunələrdir. Ümumiyyətlə 1203–1300 illərinə tarixlənən bu əsərlər üzərində Axa sözcüyünə rast gəlinməkdədir. Bu söz o dövrlərdə türklərə yaraşdırılan bir sifətdir. Bu məzar daşları eyni zamanda Şərq Anadolu və xüsusilə Ahlat tarixini işıqlandırmaqdadır.
Ahlat məzar daşları çölümüzü tüf daşından edilmişlər. Ayrıca sandığalar silindr, sütun formasında və üç parçadan meydana gəlmiş üzəri açıq nümunələrdir. Bunun yanında gəmi formasında və düzbucaqlı prizma formasında tək parça daşdan oyularaq edilmiş nümunələr də var. Ahlat məzar daşları üç ana qrupda toplanmaqdadırlar:
Çatma qəbirlər
Çatma qəbirlər boz tüf daşıdan kəsilmiş iki uzun lövhənin, üst kənarlarda bir bucaq meydana gətirəcək şəkildə bir-birləriylə bağlanmasıyla meydana gəlməkdədir. Bu qəbirlərdə baş və ayaq ucları üçbucaq formalı boşluqların önünə qoyulan kiçik daş bloklardan meydana gəlmişdir. Üzərlərinə kufi yazılar yazılmış nümunələri var.
Şahıdalı Məzar daşları
Şahıdalı məzarlar dəyişik nümunələr ortaya qoymaqdadır. Bəzilərində yalnız baş daşı, bəzən də həm baş həm ayaq daşı olan nümunələrdir. Ahlat məzar daşlarında bu tip məzar daşları əksəriyyətdədir.
Müvazinət-eşitmə üzvü
Müvazinət-eşitmə üzvü — İnsanlar eşitmə sayəsində özlərinin əmək və ictimai fəaliyyətində bir biri ilə əlaqə saxlayır, başqalarının təcrübəsini şifahi nitq vasitəsilə öyrənirlər. Onlar daim müxtəlif səslər aləmində yaşayırlar. İnsanın eşitmə analizatoru saniyədə 16-20 min dəfəyədək dəyişən, yəni 16-20 min hersə bərabər səs dalğalarını ayırd etmək qabiliyyətinə malikdir. 20 min hersdən yuxarı səs dalğaları ultrasəs sahəsinə 16 hersdən aşağı səs dalğaları isə infrasəs dalğaları sahəsinə aiddir. 1000-3000 hers hədlərində insan qulağı maksimal həssalığa malikdir.
Eşitmə analizatoru aşağıdakı üç hissədən təşkil olunmuşdur: daxili qulağın reseptor sahəsi, eşitmə siniri və beyin qabığının eşitmə nahiyəsi. Daxili qulaqda eşitmə reseptorları ilə yanaşı, müvazinət hissiyatının reseqtorları ilə yanaşı, müvazinət hissiyatının reseptorları da yerləşmişdir. Xarici qulaq-qulaq seyvanından və xarici qulaq keçəcəyindən ibarətdir. Xarici qulaqla orta qulaq arasında təbil pərdəsi yerləşmişdir. Orta qulaq kiçik kamera şəklindədir. Orta qulaqda və ya təbil boşluğunda biri digəri ilə mütəhərrik birləşmiş üç qulaq sümükcüyü-çəkic, zindan və üzəngi yerləşmmişdir. Atmosfer təzyiqinin xarici və orta qulaqda bərabərləşməsini təmin edən Yevstax borusu orta qulaqdan başlanıb, udlağa açılır. Daxili qulaq-mürəkkəb reseptor orqanıdır. Burada ilbiz və qıvrım kanalcıqlar vardır ki, birlikdə labirint adlanır. Bu, eşitmə-müvazinət (vestibulyar) sinir liflərindən əmələ gəlmişdir. Hər bir sinir lifi bir və iki tükcüklü hissi hüceyrədən sinir impulsu şəklində özünə məxsus səs dalğasını qəbul edir və ona uzunsov və ara beyində yerləşən ilkin eşitmə neyron toplularına çatdırır. Oradan sinir impulsu böyük yarımkürələrin qabığındakı ali eşitmə mərkəzinə ötürülür. Mərkəz qabığın gicgah nahiyəsindədir.
Fəzada gövdənin yerləşməsinin müəyyənləşdirilməsində və yerin cazibə qüvvəsinə qarşı müqavimətin göstəriməsi prosesində, insanın səmada davranış fəaliyyətinin təşkilində vestibulyar aparat əsas yer tutur. Bu reaksiyaların yerinə yetirilməsində daxili qulağın müvazinət aparatı, görmə və dəri analizatorları, eləcə də skelet əzələrində, oynaq və vətənlərdə yerləşən proprioreseptorlar, yəni hərəki analizator iştirak edir.
Nikolae Dike
thumb|Nicolae Dică Nikolae Marius Dike (d. 9 may 1980, Pitești, Rumıniya) — rumın futbol yarımmüdafiəçisi. 2004-ci ildən məşqçi kimi fəaliyyət göstərir.
Kafu
Marcos Evangelista de Morais — Braziliyalı keçmiş professional futbolçu. Uzun müddət Braziliya milli futbol komandasının oyunçusu olub.
Braziliya millisi ilə ikiqat dünya çempionu olub (1994, 2002). 2002 və 2006-cı illərdə dünya çempionatında milli komandanın kapitanı olub.
Dünya Kubokunda ardıcıl üç final oyununda oynayan ilk və indiyə qədər bunu bacaran yeganə futbolçu (1994, 1998, 2002).
İkiqat "Libertadores Kuboku"nun və San-Paulu ilə Qitələrarası Kubokun qalibi, Braziliya çempionu. ikiqat İtaliya çempionu, Milanla "UEFA Çempionlar Liqası"nın qalibi. 1994-cü ilin Cənubi Amerikanın ən yaxşı futbolçusu. Braziliyanın ən yaxşı oyunçularından biri kimi FIFA 100 siyahısına daxil edilmişdir.
Stara Lyubovnya
Əhali
Əhalinin etnik mənsubiyyətinə görə Slovaklar – 89,15 % Qaraçılar – 5,97 % Rusinlər – 1,48 % Ukraynalılar – 1,00 % Çexlər – 0,64 % Polyaklar – 0,14 % Macarlar – 0,13 %
Bhangarh Rajasthan
Bhangarh - Tərk edilmiş Bhangarh şəhərinin "lənət hekayəsi"
Yerli sakinlərə görə Bhangarha aid bütün qəsəbələrdə sirli bir dağıntı reallaşır.
Orada bir ev tikildiyi zaman kəndlilər damın çökdüyünü iddia edirlər və gecə oraya gedənlərin geri gəlmədiyini bildirirlər. Bhangarha giriş qanuni olaraq günəşin doğuşu və batışı arasında qadağandır.ASI (Hindistan Arxeoloji Səth Araşdırması) tərəfindən yerləşdirilən lövhədə qeyd edilib:
"Gün doğumundan əvvəl və gün batımından sonra Bhangarh sərhədləri daxilinə girmək qəti qadağandır."
Əfsanəyə görə, Bhangarh bu şəhərin inşasını etdirərkən, Guru Balı Nath tərəfindən lənətlənmiş "sizin sarayın kölgələri mənə toxunduğu an şəhər artıq məhv olacaq..." -demişdi.Ayrıca hər kəsin burada öləcəyini və ruhlarının sonsuza qədər orada həbs olacağını söyləmişdi. Bu lənətdən sonra şəhərin inşası dayandırıldı və hələ də şəhərin lənətli olduğuna inanılmaqdadır.
Şakir Sabir Zabit
Həyatı
Şakir Sabir Zabit 1913-cü ildə Kərkükdə anadan olub. İlk okulu Kafridə, orta okulu Kəlkükdə, liseyi Bağdadda bitirib. 1933-cü ildə Hərbiyyədən məzun olmuş Şakir Sabir Zabit İraq ordusunda zabit kimi xidmət edib. 1938-də hərbi məktəbi bitirib. 1953-cü ildə isə polkovnik rütbəsində təqaüdə çıxıb. Şakir Sabirın peşəsi zabit olduğuna görə ədəbi-bədii, elmi-publisistik əsərlərində “Zabit” təxəllüsündən istifadə edib. 1959-cu ildə general Şakir Sabir təqaüdə çıxır.
Fəaliyyəti
İraqda yaşayan özlərini türkman adlandıran türklərin tarixindən, soy köklərindən bəhs edən “Mə’cəzu-tərixu —t—türkmani filıraqi” kitabını 1961-ci ildə nəşr etdirir. Ərəbcə yazılmış bu kitab nəinki türkmanlar, hətta ərəb araşdırıcıları tərəfindən də maraqla qarşılanır. Bunun ardınca Şakir Sabir 1962-ci ildə “İraq türkmanları ağzında ata sözləri”, yenə həmin il “Kərkükdə ictimai həyat”, 1965-də “Bayat qəbiləsi haqqında araşdırma”, 1966-cı ildə “Bizdəki əxlaq və əxlaq anlamı dərdi”, 1968-ci ildə isə 3 kitab “Zabitin məktəbi”. “Zabitin güzgüsü” və “Zabitin göz yaşları” kitablarını çap etdirib. Bütün bunlardan əlavə onun 4 kitabı ərəbcə nəşr edilib. Şakir Sabir Zabit jurnalistikada da böyük əmək sərf edib. “Əl Turas Əl Şəbi” adlı dərgi çıxarıb. Bu nəşrdə yazılar bir neçə dildə qələmə alınırdı. Bir illik fəaliyyətdən sonra nəşr dayandırılıb. 1964-cü ildə Şakir Sabir Zabit ərəb və türkman dillərində “İraq” adlı qəzetin nəşrinə başlayıb. Cəmi 62 sayı dərc edildikdən sonra qəzet dərgiyə çevrilib və səkkiz saydan sonra 1968-ci ildə bağlanılıb. Bir neçə dildə məqalələr yayınlayan “Ət-turasu-ş -şəbiyyu” (Milli irs) və “İraq” (1964-cü ildən məqalələr verən qəzet 62-ci sayından sonra dərgiyə çevrilib) dərgilərini yayınladıb. 1988-ci ilin sentyabrında öz zəngin kitabxanasını xalqın istifadəsinə verib. "Türklərin İraqda qısa tarixi" kitabı ərəb dilində nəşr edilmişdir. Müəllif bu kitabı xalqının folkloruna və etnoqrafiyasına həsr etmişdir. 1968-ci ildə Bakıda Molla Pənah Vaqifin anadan olmasının 250 illik yubiliyendə fəal iştirak etmişdir. 1990-cı il yanvarın 31-i Bağdadda vəfat etmiş Şakir Sabir Zabit Kərkükdə dəfn edilib. .
Bəni-Rüstəm
Bəni-Rüstəm — Rüstəm övladı sülaləsi
Bəni-Rüstəm Əlcəzairdə hakimiyyət qurmuş kiçik bir sülalə olmuşdur. Bəni-Rüstəm dövləti 755-ci ildə Abbasilərin valisi Rüstəm tərəfindən təsis edilmiş və 909-cu ilədək davam etmişdir.
Azərbaycan kolxozçusu, tank dəstəsi yaradaq! (film, 1942)
Azərbaycan kolxozçusu, tank dəstəsi yaradaq! filmi rejissor Mirzə Mustafayev tərəfindən 1942-ci ildə çəkilmişdir. Bakı Kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Film-süjet "Ordenli Azərbaycan" kinojurnalının xüsusi buraxılışıdır. Film kolxozçular arasında tankların istehsalı üzrə fonda vəsait toplanması prosesinə həsr olunmuşdur.
Məzmun
Film-süjet "Ordenli Azərbaycan" kinojurnalının xüsusi buraxılışıdır. Film kolxozçular arasında tankların istehsalı üzrə fonda vəsait toplanması prosesinə həsr olunmuşdur.
Filmin üzərində işləyən
Müəllif: Mirzə Mustafayev Operator: Mirzə Mustafayev
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 84.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1942-ci ilin Azərbaycan filmləri 1940-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Baccharis cochensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Neoseiulus makuwa
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Echinodorus subalatus
(Echinodorus subalatus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sitramon
Sitramon — dərman.
Tərkibi aspirin, fenasetin, kofein, kakao, limon turşusu və şəkərdən ibarətdir. Başağrıları, nevralgiya və s. xəstəliklərdə tablet halında işlədilir.
Qeyd
Qeyd – diqqəti çəkən, vacib bir məsələ barəsində yazı forması. Əsas əlamətləri — lakoniklik, əsas momentlərin diqqətə verilməsi. Yazı analiz deyil, niyə ? sualına cavab vermir. Qeyd qeyd aparan şəxs üçün əhəmiyyət daşımalıdır.
Neoseiulus malaban
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Efesli Heraklit
Efeslí Heraklít — qədim yunan filosofu. Onun həyatı haqqında bilgilər çox azdır. O çağdaş Türkiyənin ərazisində yerləşən Efesdən idi. Dərin fikirliyinə görə və ifadəsinin sirrliliyinə görə Qaranlıq təxəllüsü almışdır.
Sonra həyatının bəlli zamanında o insanlara nifrət edib abid həyatı ilə yaşamağa başlamışdır. Bundan sonra o otlarla qidalanaraq dağlarda yaşamışdır.
Heraklitin ölümü də qeyri-adi olmuşdur. Rəvayətlərə görə, o qəsdən özünü nəcizlə sürtüb ölmüş və onun meyitini itlər yemişdirlər.
Heraklitin başqa yunan filosoflarının əsərləri ilə tanış olub-olmaması haqqında məlumat yoxdur.
"Təbiət haqqında" adlı kitabın müəllifi olmuşdur. Onun yalnız bəzi fraqmentləri günümüzə gəlib çatmışdır.
Dialektika
Heraklitin fəlsəfəsinin əsasında dünyanın dəyişkən olması ideyası dayanır. Bu barədə onun "İki dəfə bir axara girmək olmaz" kimi məşhur ifadəsi də vardır. Platon Heraklitin bu ifadəsini "Kratilles" dialoqunda işlətmişdir.
Heraklitə görə dünyada olan dəyişkənlik "yuxarı və aşağıya doğru hərəkətdir". Belə ki, od qatlaşaraq suya, sonra isə bərkiyərək torpağa çevrilir. Bu məhz aşağıya doğru hərəkətdir. Digər tərəfdən yer və sudan buxarlanma baş verir və bu da yuxarıya doğru hərəkətdir. Göründüyü kimi bu fikirlərdə hər şeyin dairəvi hərəkətdə olması və maddələr mübadiləsi ideyaları ortaya çıxır.
Buxarlanma "qaranlıq" və "işıqlı" olur. İlin fəsilləri, gündüzün gecə ilə dəyişməsi kimi olaylar bunun nəticəsidir. Gün və yay "işıqlı", gecə və qış isə "qaranlıq" buxarlanmalardan doğur.
Dünyanın yaranması haqqında
Heraklit hesab edirdi ki, dünyanın əsasında ilk maddə durur. Onun fikrincə bu maddə oddur. O, odun şölələnməsində varlığın dəyişkənliyini və formasını dəyişdirdiyini görürdü. Heraklitə görə hər şey oddan yaranır və oda qayıdır. Ona görə bu proses daim təkrarlanmaqdadır. Bu səbəbdən də Heraklit qeyd edirdi ki, əgər bu dünya məhv olarsa odun şölələnməsi nəticəsində başqa dünya yaranar. Odun ən çox cəmləşdiyi yer günəşdir. Araşdırmaçılara görə Heraklitin bu baxışları Zərdüştiliyin təsiri altında formalaşmışdır.
Loqos haqqında
Heraklitə görə həqiqətin meyarı kütlələrin razılaşdığı fikir ya da ayrı-ayrı adamların rəyi deyil. Həqiqət Loqosdur. Bizim fikirlərimiz onun bir hissəciyidir. Ona görə həqiqət hər kəsdə vardır. Ancaq, köz oddan uzaq düşəndə sönən kimi, fərdi düşüncə də Loqosa yaxınlaşmasa həqiqətdən uzaqlaşır. Həqiqətə çatmaq istəyən hər şeyi başqa şeylərlə və dünya ilə bağlılıqda görməlidir. Şeylərin bir-birindən ayrılıqda təsəvvür edilməsi yanlışlıqdır. Əslində çoxluq yoxdur, yalnız birlik vardır və o müxtəlif formalarda özünü göstərir. Buna görə də, kainatda ümumi qanunauyğunluq vardır. Beləliklə, Loqos həm birlik, həm də qanunauyğunluqdur, həm də taledir.
İdrak nəzəriyyəsi
Heraklit hesab edirdi ki, insan dünyanı duyğular və düşüncə ilə qavrayır. Ancaq o, duyğulara etibar etməmiş, yalnız həqiqətin tək bir meyarı kimi düşüncəni tanıyırdı. Onun fikrincə yetkin insan duyğulara etibar etməz, bunu cahil adamlar edirlər. Eyni zamanda, hər bir düşüncə də həqiqəti açmır. Bunu yalnız Loqosa uyğunlaşan düşüncə edə bilir. Beləliklə, insan öz təbiətinə görə ağılsızdır. Yalnız öz üzərində işləməklə, düşünməklə, çevrəni (ətrafı) anlamaqla, bilikləri əldə etməklə ağıl sahibi olur.
Echinodorus tenellus
(Echinodorus tenellus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sat (Askın)
Sat — Başqırdıstan Respublikasının Askın rayonunda yerləşən kənd. Kənd Mutabaş kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (98%) üstünlük təşkil edir.
Buslar
Buslar – Midiya tayfa ittifaqına daxil olan tayfalardan biri.
E. A. Qrantovskiyə görə, bu tayfanın adı İran dillərində buza – bihuşedici içki(pivə) sözündəndir. Q. Qeybullayev isə qeyd edir ki, buza sözü farsca yox, qədim türkcədir. "Müəllif fikirləşməmişdir ki, buza (pivə, şərab) adından heç vaxt etnonim yaranmaz. Buza düzəldən bu tayfanın adı yoxdumu? Əslində Herodotun bus  kimi yazdığı etnonim qədim yunan dilində  ç  və ş səsləri olmadığına görə buş və ya buç olmuşdur. Qıpçaqlarda erkən orta əsrlərdə buşman, indiki başqırdlarda və özbəklərdə buçman, keçən əsrdə Sibir türklərində buzman adlı tayfalar məlumdur. Onların adları buz, buç, buş komponentindən və bəzi qədim türk etnonimləri (məsələn, qaraman, nayman, türkmən və b.) üçün səciyyəvi  -man şəkilçisindən ibarətdir."  Yaqut Həməvi Cənubi Azərbaycan ərazisində Muşil toponimini qeyd edir. Ehtimal ki, bu ad türk dilləri üçün səciyyəvi b – m əvəzlənməsinə görə bus etnonimindən və el, il – el, tayfa sözlərindən ibarətdir. Cənubi Azərbaycanın Üskiyə mahalında Çiraqil (çiraq tayfasının adından və el, il sözündən), Orta əsrlərdə indi Ermənistan adlanan ərazidə Şirakel (Şirak tayfasının adından və el sözündən) yaşayış məntəqələri məlumdur.
Li Ea-sop
Li Ea-sop — Cənubi Koreyalı üzgüçü. Li Ea-sop Cənubi Koreyanı 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil edib.
Karyerası
Li Ea-sop birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında qadınlar 200 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 1:59.38 saniyəlik nəticəsi ilə 54 üzgüçü arasında 22-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Artemisia mesatlantica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qaranlıq qala (silsilə)
Seriya haqqında
Seriya 8 kitabdan ibarət olmaqla təxminən 4300 səhifəni əhatə edir. Müəllif qeyd edir ki, onu ilhamlandıran ilkin mənbə kimi Robert Brouninqin "Balaca Rolanda Qaranlıq qalaya gəldi" poeması və J.R.R. Tolkienin əsərləri, xüsusilə "Üzüklərin hökmdarı", "Silmarillion", "Xobbit, ora-bura" kimi şah əsərləri çıxış edir. 2003-cü ildə yenidən nəşr olunmuş "Atıcı" kitabının yeni ön sözündə, müəllif, eyni zamanda, "Yaxşı, pis, qəddar" filmini və Tomas Eliotun "Barsız torpaqlar" əsərini də xatırlayır. Müəllif seriyanın mərkəzi personajı Rolandı aktyor Klint İstvudun prototipi olaraq nəzərdə tutduğunu qeyd edir. Roland qədim atıcı zadəganlar ordeninin sonuncu nümayəndəsidir. O, bizim dünyadan fərqlənən, eyni zamanda müəyyən dərəcədə oxşarlıqları olan bir dünyada yaşayır. Hansı ki, "yerindən qaçıb".
Bununla yanaşı, Roland öz dünyasından, məsələn, qara geyimli adamın ona dediyi kimi, qapılar vasitəsilə bizim dünyaya gələ və yenidən həmin qapı vasitəsilə öz dünyasına qayıda bilər. Lakin hər dəfə qapıdan içəri daxil olarkən, Roland müxtəlif vaxt və məkana düşür. Məhz həmən bu qapılar vasitəsilə, "Üçlüyün çıxarılması" kitabında göstərildiyi kimi, Roland özünün sadiq dostlarını bizim dünyamızdan öz dünyasına aparır.
Müəllif bu tsikli özünün ən yaxşı əsəri hesab edir. Mövcud 8 kitabla yanaşı, müəllif Qaranlıq Qala personajlarını özünün digər əsərlərində də xatırlayır.
Fəttah Heydərov
Fəttah Səməd oğlu Heydərov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, Milli Məclisin Hesablayıcı Komissiyasının sədri, Regional Məsələlər Komitəsinin sədr müavini, Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının sədri.
Həyatı
Əmək fəaliyyətinə 1955-ci ildə Babək rayonu Güznüt kənd klubunun müdiri kimi başlamışdır. 1958-ci ildən Çeşməbasar səkizillik məktəbinin müəllimi, 1968-ci ildən Naxçıvan Vilayət Partiya Komitəsinin təlimatçısı, 1970-ci ildən Ordubad Rayon Partiya Komitəsinin ikinci katibi işləmiş, 1970–1990-cı illərdə Naxçıvan şəhər və Ordubad rayon XDS-in deputatı seçilmişdir.
1976–1978-ci illərdə Naxçıvan MSSR Əhaliyə Məişət Xidməti naziri işləmişdir.
25 avqust
1901–cari
thumb|[[Şon Konneri]]
Fəttah Heydərov
Həyatı
1978-ci ildən Ordubad, 1986-cı ildən Culfa Rayon Partiya Komitəsinin I katibi, 1983-cü ildən Naxçıvan MR Mədəniyyət naziri işləmişdir.
25 avqust
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[Çingiz xan]]
Fəttah Heydərov
Həyatı
1990–1995-ci illərdə Naxçıvan MR Ali Sovetinin deputatı olmuşdur. Azərbaycan Respublikası I (1995-ci il), II (2000-ci il), III (2005-ci il), IV (2010-cu il), V (2015-ci il), VI (2020-ci il) çağırış Milli Məclisinin deputatı olmuşdur. Milli Məclisin Hesablayıcı Komissiyasının sədri, Regional Məsələlər Komitəsinin sədr müavini olmuş Azərbaycan Ağsaqqallar Şurasının sədri işləmişdir.
4 avqust 2020-ci ildə vəfat etmiş, I Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.
Rəvan FK
"Rəvan" futbol klubu —
Əhəmiyyət
Əhəmiyyət — adi formadan yüksək, diqqəti cəlb edən, məzmunun mərkəzi, hər kəsin müzakirəsiz qəbul etdiyi vaciblik.
Rəvan FK
Tarixi
Rəvan futbol klubu 2007-cu ildə yaranıb, 2010-2011 mövsümündə Azərbaycan Birinci Liqasında ikinci yeri tutaraq Premyer-Liqaya vəsiqə qazanıb. 2011/2012 mövsümündə premyer-liqada debüt edib və 8-ci yeri tutub. Ev oyunlarını Dalğa Arena stadionunda keçirir. Klubun əsas məqsədi ilk altılığa düşmək və avrokuboklara vəsiqə qazanmaqdır. "Rəvan" 2011-ci ildə Azərbaycan 1-ci divizionunda gümüş medalını qazanmışdır. "Rəvan" FK 2011/12 mövsümündə Premyer Liqada debüt edərək, yekunda 8-ci yeri tutub. 2012/13 mövsümündə də Premyer Liqanı 8-ci pillədə başa vuran "aslanlar”, 2013/2014 mövsümünün yekunlarına əsasən, I diviziona düşmüşdür.
"Rəvan" FK-nın ən böyük uğuru 2010/11 mövsümündə Azərbaycan I divizionunda gümüş medallara sahib çıxması və 2013/14 mövsümündə Azərbaycan kubokunun yarımfinalçısı olmasıdır.
Echinodorus trialatus
(Echinodorus trialatus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Neoseiulus marginatus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Tuncəli məzar daşları
right|thumb|260px Tuncəli ətrafında, xüsusilə Ulukale yaxınında Ağqoyunlu və Qaraqoyunlu dövrlərindən qalma məzar daşları var. Bu məzar daşları XV-XVII əsrlərdə bölgədə edilmiş qoç və at motivli məzar daşlarının ən erkən nümunələridir. Ağqoyunlu və Qaraqoyunlu dövrlərinə aid məzar daşları kafi şəkildə nəşr olunmamışdır.
Bölgəyə hakim olan Ağqoyunlular buradakı varlıqlarını göstərən sənədlərdir. Bu cür məzar daşları blok daşlar oyularaq meydana gətirilmişdir. Əksəriyyətlə qoyun və at motivləri işlənmişdir. Ayrıca blok halında şaquli sütunlar olaraq da məzar daşları edilmişdir. Bu daşlarda diqqəti çəkən bir nöqtə isə üzərlərində bir yazı və ya kimə aid olduqlarını ifadə edən bir məlumatın olmamasıdır.
Tuncəli məzar daşları Səlcuqluların Ahlat məzar daşları ilə şəkil və forma olaraq yaxınlıq göstərməkdədir. Ancaq Ahlat məzar daşlarında kitabələr olmasına baxmayaraq, buradakı məzar daşlarında yazıya yer verilməmişdir.
Bunun yanında insan başlı məzar daşlarına da Ulukaledə rast gəlinmişdir. Məsələn Ulukale girişindəki başdaşı yerinə ölən bir adamın büstünün qoyulduğu məzar daşını Əhməd Altınoluk adlı bir divarçı ustası etmişdir. Ayrıca ətraf kəndlərdə də buna bənzər məzar daşları ilə qarşılaşılmışdır. Bölgədə edilən araşdırmalarda bu cür insan başlı məzar daşlarının yaxın tarixlərdə də edildiyi görülmüşdür.
Forma
Forma (, — qəbul edilmiş normativ xarici ölçü, görünüş.
Həmçinin bax
Forma – [lat. forma – görünüş, forma] 1)əşyanın xarici görünüşü, şəkli; 2)hər hansı bir şeyin onun məzmunu ilə müəyyənləşən görünüşü, nümunəsi, tipi, quruluşu, qurulma sistemi; 3)məcazi mənada: zahirən görünən, formallıq; 4)hər hansı bir şeyin nümunəsi, şablonu, qaydası; 5)əşyalara müəyyən formanın verilməsi üçün vasitə; 6)müəyyən edilmiş nümunədə paltar; 7)bədii əsərin növü, janrı, təsvir vasitələri və üsulları; 8)dilçilikdə qrammatik mənanın ifadə edilməsi; 9)zahiri görünüş; 10)quruluş, struktur; 11)ülgü, biçim, şablon, nümunə; 12)riyaziyyatda bütün hədləri eyni dərəcəli olan çoxhədli, formalar nəzəriyyəsi, cəbri həndəsə, ədədlər nəzəriyyəsi, diferensial həndəsə, riyaziyyatın başqa sahələrində və mexanikada işlədilir; 13)tip, quruluş, təşkilat sistemi; struktur; 14)rənginə, biçiminə və başqa əlamətlərinə görə müxtəlif kateqoriyalara mənsub şəxslər üçün vahid paltar tipi; rəsmi paltar, geyim.
Azərbaycan qurur (film, 1948)
Azərbaycan qurur qısametrajlı sənədli filmi rejissor Muxtar Dadaşov tərəfindən 1948-ci ildə çəkilmişdir. Bakı Kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanın şəhərlərində aparılan böyük tikinti işlərindən bəhs edir.
Məzmun
Film Azərbaycanın şəhərlərində — Sumqayıt, Mingəçevir və Daşkəsəndə aparılan böyük tikinti işlərindən bəhs edir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Muxtar Dadaşov Rejissor: Muxtar Dadaşov Operator: Muxtar Dadaşov, Vladimir Zbudski
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1948-ci ilin Azərbaycan filmləri 1940-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Çöl aslanı (film, 1981)
Çöl aslanı — 1981 ABŞ, Liviya ortaq istehsalı dramatik döyüş filmidir.
Prodüserliyini və rejissorluğunu ərəb əslli ABŞlı kinomatoqraf Mustafa Akkadın etdiyi filmin əsas rollarında Anthony Quinn, Oliver Reed, Irene Papas, Rod Steiger, John Gielgud və Raf Vallone oynamışdır. Filmin əsas musiqisi Maurice Jarreyə aiddir.
Filmi Liviya lideri Muammər Qəddafi maliyyəyələşdirmişdir. Tərcümə edildikdən bir il sonra dövrün İtaliya baş naziri Giulio Andreotti filmin İtalyan ordusunun qürurunu zədələyici fraqmentlər ehtiva etdiyini ifadə etmiş və bunun üzərinə film 1982-ci ildə İtaliyada qadağan edilmişdi. 1988-ci ildən etibarən filmin İtaliyada bəzi festivallarda qeyri-qanuni olaraq göstərilməsinə hökumət tərəfindən göz yumulmuşdu.
Filmin rejissoru 1930-cu ildə Hələbdə (Suriya) doğulan Mustafa Akkad uzun illər ABŞda prodüserlik və rejissorluq etmişdir. Hellovin filmlərinin babası olaraq da xatırlanan Akkad 2005-ci ildə İordaniyada məruz qaldığı bombalı terrorist bir hücum nəticəsində həyatını itirmişdir.
Məzmun
1922-ci ildə İtaliyada Faşistlərin Benito Mussolini (Rod Steiger) liderliyində iqtidara gəlmələri ilə Böyük Roma İmperiyasını yenidən qurma xəyalları təkrar coşur. 1929-cu ildə bu dəfə General Rodolfo Graziani (Oliver Reed) əmrindəki yeni bir ordu ilə daha əhatəli və genişmiqyaslı bir işğala başlayır. Liviyanın müstəmləkələşdirilməsinə çox əhəmiyyət verən Mussolini hərəkatı İtaliyadan şəxsən idarə edir. Ancaq ilk işğaldan bəri müqavimətin içində olan Ömər Muxtar (Anthony Quinn) bu dəfə müqavimətin başına keçərək bədəvilərdən və kəndlilərdən ibarət olan Liviya xalqını İtalyanlara qarşı təşkilatlandırır. İtalyanların müasir silahları və tankları qarşısında sadə silahları ilə atlı bədəvilər illərlə müqavimət göstərir və İtalyanlara böyük itkilər verdirirlər. Ömər Muxtarın bu şərəfli müqaviməti işğalçı İtalyan zabitlərində belə heyranlıq və hörmət oyandırır. Ancaq 1931-ci ildə Ömər Muxtarın tutulması və edam edilməsi ilə 20 illik müqavimət sona çatır.
Xəbərdarlığın sonu
Rollarda
300px|thumb|right|[[Rodolfo Bigotti və Irene Papas filminin çəklişi zamanı]];
Azərbaycan-Özbəkistan futbol matçlarının siyahısı
U-21
350px|thumb|right|2009 Azərbaycan-Özbəkistan
Baccharis cognata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Namakzar gölü
Namakzar gölü — İranın Cənubi Xorasan və Xorasan-Rezavi ostanlıqları, Əfqanıstanın isə Herat vilayəti ərazisində yerləşən göl. Gölün su səthinin sahəsi 800 km², dərinliyi 1,0 m və su tutumu isə 400 milyon kub metr təşkil edir. Bu əsasən ilin rütubətli dönəmində müşahidə edilir. Göl əsasən çaylarla qidalanır. Atmosfer yağıntıları isə qidalanmasında az iştirak edir. Göl dəniz səviyyəsindəm 596 metr yüksəklikdə yerləşir.
Coğrafiya
Namakzar gölü İran yaylasının mərkəzində yerləşir. Burada geoloji çökəklik rolunu oynayır.
Hidrologiya
Namakzar gölü hidroloji baxımından sistan su toplayıcı hövzəsinə aiddir. Üstəlik İran yaylasınına daxil olan səkkiz daxili hövzədən biridir.
Fauna və flora
Namakzar gölünun florası duzlu və dağ iqliminə uyğunlaşmışdır. Əsasən səhra və yarımsəhra iqliminə uyğundur. Hələ gölün faunası A. Seyserliq tərəfindən 1850-ci illərin sonu, V. T. Bloanford tərəfindən 1870-ci illərdə araşdırılsada olduqca az məlumat məlumdur. Bu isə onun coğrafi baxımından təcrid olunmuş bölgədə yerləçşməsi ilə əlaqədardır. Ümumilikdə götürdükdə göl ətrafə ərazilərin faunası Dəşti-Lüt, Dəşti-Kəbir və Sistan ərazilərinin faunasına bənzərdir. Burada Capoeta fusca kimi balıq növü yaşayır. bu balıqlar nisbətən az duzlu olan çay mənsəblərində rastlanılır. . Bölgənin endemik həşərat növü — Saxetania decumana.
Yuxarı Güləver
Yuxarı Güləver və ya Çipori — Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunda kənd.
Mədəniyyəti
Yuxarı Güləverdə ilk məktəb 1930-cu ildə yaradılıb. Hazırda Yuxarı Güləverdə bir baza məktəbi, Aşağı Güləverdə bir orta məktəb var.
Coğrafiyası və iqlimi
Güləver kəndi Gədi çayının sol sahilində, rayon mərkəzindən 17 km qərbdə, dəniz səviyyəsindən 810 m hündürlükdə yerləşir.
Bulqarların Qıpçaq tirəsi Kollarla, Alban tayfası Kellərlə, Qıpçaq-Qarapapaqlar içindəki Kul tayfası ilə bağlılığını düşünmək mümkündür. Kənd iki yerə bölünür: Yuxarı Güləver (Cipor) və Aşağı Güləver (Gədi-Qeta).
Əhalisi
1870-ci ildə Yuxarı Güləverdə 7 ailədə 47 nəfər, Aşağı Güləverdə 7 ailədə 47 nəfər, 1918-ci ildə Yuxarı Güləverdə 155 nəfər, Aşağı Güləverdə 218 nəfər, 1926-cı ildə Yuxarı Güləverdə 39 ailədə 231 nəfər, Aşağı Güləverdə 28 ailədə 153 nəfər, 2002-ci ildə Yuxarı Güləverdə 117 ailədə 522 nəfər, Aşağı Güləverdə 173 ailədə 698 nəfər, 2006-cı ildə Yuxarı Güləverdə 117 ailədə 500 nəfər, Aşağı Güləverdə 150 ailədə 781 nəfər.
Echinodorus tunicatus
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Turqut Alp
Turqut Alp — Ərtoğrul Qazinin, ilk Osmanlı sultanı Osman Qazinin və Orxan Qazinin ən yaxın silahdaşlarından biri.
Doğum yeri və tarixi haqqında qəti bir məlumat yoxdur. Osman bəyin qəza hərəkatınə başladığı 1288-ci ildən etibarən, Turqut Alp da yanında yer almışdır. Bilecikin fəthindən sonra Osman bəyin əmri ilə İnəgölü mühasirə altına aldı. 1299- cu ildə Osman bəylə birlikdə, İnegölün fəthini reallaşdırdı. Osman bəy, İnəgölü Turqut Alp hədiyyə olaraq verdi.
Rəvayətə görə ömrü bu yaylada keçmişdir. Öləcəyini anladığında sahib olduğu torpaqlarda öndə olanları yanına çağırmış və onlara demişdir:
''Ağalarım, igidlərinin! Mən artıq ölürəm, haqqınızı halal edin. Ölümümdən sonra məni elə bir yerə basdırın ki, məzarım torpağımdan olsun. Gözlərim fəth etdiyim İnəgölü görsün. Əsən küləklər üzümə fərahlıq versin.''
Türbəsi Turqut Alp (Gənci) kəndində olub, kəndin 500 metr qərbində olan üzəri geniş bir təpənin üstündədir. Türbə 1986-ci ildə dəmir-beton olaraq inşa edilmişdir.
Populyar mədəniyyətdə yeri
TRT 1 də yayımlanan Diriliş: Ertuğrul serialında Turqut Alpı Çingiz Coşqun canlandırır.
Neoseiulus marinellus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Feromonlar
Feromonlar – heyvanların ifraz etdiyi xüsusi maddələrdir.
Ümuni məlumat
Həmin maddələr əvvəllər ektohormon, indi isə feromon adlanır. İnsanlar arasında ünsiyyət görmə və danışıq vasitəsi ilə olduğu halda, məməlilər və xüsusilə kiçik orqanizmlərdə bir-biri ilə əlaqə saxlamaq məhz feromon adlanan kimyəvi maddələr ifraz etməklə mümkün olur. Əksər heyvanlar ətraf mühitə feromonlar ifraz edir. Bu isə eyni növdən olan heyvanların bir-biri ilə əlaqə saxlamağına imkan verir.
Sultan Hüseyn Bayqara
Sultan Hüseyn Bayqara — Teymuri sultanı, şair.
Feromonlar
Feromonların növləri
Feromonlar iki cür olur və bir-birindən fərqlənir: İfraz edilən feromonlar (relizerlər) – heyvanların davranışında tez dönən dəyişiklikləri törədir. Həyacanlandırıcı feromonlar (praymerlər) – resipientlərdə uzunmüddətli fizioloji dəyişikliklərə səbəb olur. Heyvanların cütləşməsi dövründə erkəkləri cəlb etmək üçün dişilər xüsusi feromon ifraz edir. Feromonlar çox az qatılıqda və böyük məsafədə (3 km-ə qədər) fəallıq göstərir.
Feromonların tərkibi
Feromonlar kütləsi 300-ə çatan heç də mürəkkəb olmayan quruluşa malik birləşmələrdir. Onların molekulunda aldehid, hidroksil və mürəkkəb efir, epoksi qrup və ikiqat əlaqə olur. Ümumiyyətlə, feromonlar 3 sinif üzvi maddələri əhatə edir: Feromonlar haqqında məlumatlar o qədər də çox deyil. Ona görə onların quruluşunu tam dəqiqləşdirmək çətindir. Məsələn, izomilasetat işçi arılar üçün həyəcan feromonu rolunu oynayır və banan iyi verir. Feromonların ən sadə nümayəndəsi qeranioldur. Qeraniol monoterpenlərə aid olub qızılgülün tərkibində olur. Məhz buna görə də qeraniol işçi arılar üçün cəlbedici feromondur. Qida mənbəyi axtaran arı qeraniol ifraz edir və bununla da işçi arıları özünə cəlb edir. İşçi arıları cəlb etmək üçün ikinci cəlbedici feromon sitraldır. Digər tip feromonlara həyəcan feromonları aiddir. Məsələn, qarışqalar təhlükə ilə üzləşdikdə, özlərindən həyəcan feromonu ifraz edir. Bu isə yaxınlıqda olan qarışqalar üçün xəbərdarlıq olur. Arılar üçün cəzbedici feromon olan sitral qarışqalar üçün həyəcan feromonu rolunu oynayır. Dendrolazin maddəsi də qarışqalar üçün həyəcan feromonudur. 1988-ci ilə qədər 450 növ həşərat feromonu öyrənilmişdir. Digər heyvanlar üçün də cinsiyyət və həyəcan feromonu fərdi halda araşdırılmış və quruluşu təsdiq edilmişdir. Məsələn, çöl donuzunun cinsiyyət feromonunun quruluşu müəyyənləşdirilmişdir. Tut yarpağını ipəyə çevirən dişi barama qurdunun ifraz etdiyi feromon bombikol adlanır. Onun təyin edilməsi işinə Butenant 10 il sərf edərək, 1959-cu ildə öz tədqiqatlarını başa çatdırmışdır. Bu məqsədlə 500 min dişi barama qurdunun cinsiyyət vəzisindən istifadə edilmiş və cəmi bir neçə milliqram bombikol ayrılmışdır.
Sultan Hüseyn Bayqara
Həyatı
Herat əmiri Babur 1457-ci ildə ölüncə, burada da çəkişmələr başladı və Sultan Hüseyn Bayqara Heratdan ayrılaraq Mərvə keçdi. Burada bölgənin hakimi Muizzüddin Səncərin qızı ilə evləndi və ondan böyük oğlu Bədiüzzaman mirzə dünyaya gəldi.
Feromonlar
Feromonların tətbiqi
Bəzi feromonlar ziyanverici həşəratlarla səmərəli mübarizədə geniş istifadə olunur. Məsələn, pambığın səpinində, bağçılıqda və meşə təsərrüfatında bu üsuldan geniş istifadə edildikdə insektisidlərin sərfini azaldır. Çünki, insektisiddən istifadə edildikdə, ziyanverici həşərat ilə bərabər lazımlı həşəratlarda məhv edilir. Feromonun köməyi ilə ziyanvericilərin sayı müəyyənləşdirilir. Bunun üçün xüsusi polimer lifindən hazırlanmış qutuya feromon və insektisid yerləşdirilir və bununla da həşəratların sayı müəyyənləşdirilir. Hazırda AÇŞ sənayesi həşəratlarla mübarizə etmək üçün 36 növdən artıq feromon istehsal edir.
Qulyabanı
Qulyabanı — Azərbaycan mifologiyasında vəhşi heyvan, fövqəladə, yırtıcı canlı, tüklü varlıq. Bəzi nağıllarda Tüklücə adlandırılır.
Nil Geyman
Nil Riçard MakKinnon Qeyman (Portsmut, Böyük Britaniya) — məşhur ingilis yazıçı, qrafiki romanların və komikslərin müəllifi,ssenarist. Məşhur işlərinə misal olaraq bunları göstərmək olar: "Ulduz tozu", "Amerika Tanrıları", "Korolina", "Qəbiristanlıq kitabı", komiks seriası "Qum adam". Qeymana çox mükafatlar verilmişdir: Hüqo mükafatı, Nebula mükafatı, Brem Stoker mükafatı, Con Nyuberi mükafatı, Lokus mükafatı.
Qulyabanı
Xüsusiyyətləri
Türk mədəniyyətində Quyux (Güyük) və ya Azman olaraq da bəhs edilər. Müxtəlif formalarda təsvir olunur. Çox vaxt hər cür qeyri-adi və yırtıcı varlığı ifadə etməkdə istifadə edilər.
Quyux
Quyux, vəhşi varlıq deməkdir. Ən məşhur təsvirə görə qaranlıqda çöllərdə və qəbiristanlıqlarda ortaya çıxır. Bədəni sarı qırmızı tüklə örtülü, pis qoxuludur. Çox iridir. Gündüzləri yeraltına və ya məzara girə bilər. Güləşdə yenilərsə çəkib gedər. Lakin bunların xaricində hər cür sıra xarici konkret varlığı olan bir mənası vardır. Bəzən yerli quyux motivlərinə rast gəlinir. Məsələn monqolların "Qobi çölü quyuğu" kimi.
Sultan Hüseyn Bayqara
Həyatı
Sultan Hüseyn mirzə özünə bağlı az saylı adamlarla və özbəklərdən Şadibəyin yardımı ilə Ceyhunun Özboy yörəsində kiçik bir bölgənin idarəsini ələ aldı. Az sonra Şadibəyi kənarlaşdıraraq sınırlarını genişlətdi və başqa Özbək grupların yardımı ilə Mazandaranı da ələ keçirdi. Bundan sonra Herata hakim olan Əbu Səidlə mübarizəyə başladı. Əbu Səid Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsənə məğlub olunca Heratı da ələ keçirdi (1469).
Qulyabanı
Azman
Azman, qeyri-adi gücləri və böyüklüyü olan varlıqdır. Böyük və iti dişləri olan, böyük gövdəli, yekə, böyük ayaqlı, iti və iri pəncəli, dərisi sərt canlılar bu təsnif içərisinə daha çox girirlər. Oğuz dastanındaki "Qıyant" adlı tək buynuzlu varlıq, Gilqaməş dastanındakı Humbaba adlı nəhəng öküz, Qorqud Ata əfsanələrindəki, döyüş üçün yetişdirilmiş Beserekler (dəvələr) bu mövzudakı bəzi nümunələrdir. Söz, azmaq felindən gəlir. Azğınlıq mənası vardır. Bundan başqa az kökündə cinsəllik çağırışımı da tapılar. Azğınlıq dövrü heyvanların cütləşmə mövsümünü ifadə edər. Azmaq sözü aşmaq feli ilə də əlaqəlidir. Köhnə monqolca Ad/Ada, köhnə türkcə Ada/Aza sözləri təhlükə ifadə edər.
Canavar adam
Canavar adam – insandan canavara (və yaxud da əksinə) çevrilmək xüsusiyyətinə malik olan mifik varlıq.
Sultan Hüseyn Bayqara
Həyatı
Beləcə başlayan səltənətinin ilk zamanlarında, Bayqara bəzi çətinliklərlə qarşılaşdı. Əbu Səidin oğlu Yadigar mirzə, atasının ölümünə səbəb olan Uzun Həsənlə anlaşaraq və ondan yardım alaraq Herat üzərinə yürüş etdi. Çox çətin durumda qalan Sultan Hüseyn Bayqara, sadəcə 350 adamıyla, 1470-ci il tarixində gerçəkləşdirdiyi bir gece basqını ilə Heratı təkrar ələ keçirdi və Yadigar mirzənı təsirsiz hala gətirdi.
Sultan Hüseyn Bayqara bundan sonra Heratı şeybanilərdən (şimaldakı Özbəklərdən) qorumaq üçün yürüşlər hazırladı və Ceyhun boyundakı qalalarını gücləndirdi. Mavərəünnəhr və Xarəzmi idarəsi altına aldı.
Sultan Hüseyn Bayqaranın iqtidarı 37 il sürdü və onun dövründə Heyart "Teymurlular Renesansı" deyilən böyük türk mədəniyyəti merkezi oldu. O dövrdə dünyanın ən böyük şəhəri olan Heratın əhalisi 2 milyonu keçirdi.
Ailəsi
Sultan Hüseyn Bayqara oğullarını geniş ölkəsinin müxtəlif bölgələrinə vali olaraq göndərmişdi.Səltənətinin sonlarına doğru oğullarının müstəqillik üçün mübarizəyə başlamış olmaları ölkə bütövlüyünə xələl gətirirdi. Böyük oğlu Bədiüzzaman mirzə ilə arası açılmışdı. Bediüzzaman mirzə 1499-cu ildə Heratı mühasirə etdi amma sonuç ala bilmədi bir yandan özbəklər də Herat üzərinə basqınlarını artırdılar. Bu sırada (1501-ci ildə) Əmir Əlişir Nəvai vəfat etdi və Sultan Hüseyn Bayqara en böyük yardımçısını itirmiş oldu. Bundan sonra (1506-cı ildə) özbəklər üzərinə yürüş etməyə qərar verdi və başqa teymurlulardan da yardım istedi. Baburun göndərdiyi ordu hələ gəlmədən Sultan Hüseyn Bayqara səfərə çıxdı. Yolda vəfat etdi və cənazəsi Herata gətirildi.
Sultan Hüseyn Bayqaradan sonra yerinə oğullarından Bədiüzzaman mirzə keçdi. Oğulları atalarının topladığı orduları idarə edəcək və özbəklərlə savaşacaq qüdrətdə deyildilər. Babur savaşın uzadılmasını istəsə də, fikrini qəbul etdirə bilməyincə çəkildi. Ordu dağıldı ve bir il içində özbəklər, Şeybani Məhəmmədin komandasında Heratı zəbt etdilər.Beləcə Sultan Hüseyn Bayqaranın qurduğu dövlət yıxıldı.
Şimali Avropa subregionu
Şimali Avropa subregionu - Şimali Avropa ölkələrinə Finlandiya, İsveç, Norveç, Danimarka və İslandiya daxil edilir. Ümumi sahəsi 1,3 mln km², əhalisi isə 24,5 mln nəfərdir.
Siyasi və coğrafi mövqeyi
Şimali Avropa məkanı siyasi və iqtisadi coğrafiyası ümumi cəhətlərinə görə digər regionlardan fərqlənir. Ərazi əsasən Skandinaviya yarımadasını tutmaqla yanaşı (sahəsi 800 min kv. km.-dir), Yutlandiya yarımadası (adalarla birlikdə) və İslandiya adası da Şimali Avropaya daxil edilir. Skandinaviya xalqları german qrupuna daxildir. Bu xalqlar e.ə. IX-XI əsrlərdə "vikinq erası" kimi məşhur olmuşdur. (vikinq-qədim german dilində körfəz deməkdir). Vikinqlər dəniz müharibələrində döyüşkən olmaları ilə fərqlənmişlər. Vikinqlər tərəfindən Xristofor Kolumbdan 5 əsr əvvəl Şimali Amerika sahillərinin öyrənilməsi haqqında məlumatlar mövcuddur.
Təbii resursları
Şimali Avropa zəngin dəmir filizi yataqları ilə birlikdə, mis, qurğuşun və digər metallar sənaye əhəmiyyətinə malikdir. Son dövrlərdə neft-qaz yataqları istifadəyə verilmişdir. Hidroenerji potensialına görə Norveç və İsveç fərqlənir. Şimali Avropa ölkələri meşə resursları ilə zəngindir.
Əhalisi
Şimali Avropa ölkələri yekcins xalqlardan ibarətdir (95%). Şimal qütb zonasında saamilər məskunlaşmışdır. Bu xalqlar Ural dil ailəsinə daxildir. Skandinaviya xalqları əsasən german dil qrupuna daxil edilir.
İqtisadi strukturu
Şimali Avropa ölkələrin dayanıqlı inkişaf strategiyasında "Skandinaviya inkişaf modeli" əsasında formalaşır. Bu modelin ideya mənbəyini sosial-bazar iqtisadiyyatı təşkil edir. İqtisadi inkişafda dövlətin rolu genişdir, əhalinin sosial müdafiəsi güclüdür. "Skandinaviya modeli"nin dayanıqlı anlayışının əsas xüsusiyyəti dövlətlərin siyasi, iqtisadi-sosial inkişafındakı tarazlıqları özündə birləşdirməsidir. Bu strategiya ölkələrdə kapital yığımını aktivləşdirmiş və cəmiyyətdə balanslaşdırma siyasətinin həyata keçirilməsinə imkanlar yaratmışdır. (XIX əsrdən Skandinaviya ölkələri neytral siyasət yeridirlər). Bu ölkələrdə elmtutumli iqtisadi sahələr, yüksək texnologiyaya əsaslanan ərazi-istehsal kompleklərinin təşkili və idarə edilməsi intellektuallığı ilə fərqlənir.
Aydın Əzimbəyov
Aydın Əlibəy oğlu Əzimbəyov — Azərbaycan Respublikasının Özbəkistanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (1996–2004), Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü (2005).
Həyatı
1932-ci ildə Azərbaycan SSR-in Naxçıvanın Cəhri kəndində anadan olmuşdur. Atası Əlibəy Əzimzadə bölgənin tanınmış qənaət öndərlərindən olmuşdur. Atasının Cəhridən sürgün edilməsini xatırladığını deyən Aydın bəy 1937-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Özbəkistana sürgün edilmişdir. 1957-ci ildə Daşkənd Kənd Təsərrüfatı Mühəndisləri İnstitutunu bitirmişdir. Təyinatla Qazaxıstana göndərilmiş və 1957–1960-cı illərdə Slavyansk avtobazasının baş mühəndisi, 1960–1964-cü illərdə rəisi olmuşdur. 1964–1966-cı illərdə Özbəkistan SSR Sırdərya vilayəti avtotrestinin baş mühəndisi, 1966–1974-cü illərdə isə rəisi olmuşdur.
1974–1977-ci illərdə Özbəkistan SSR Sırdərya Vilayət Kommunist Partiyasının şöbə müdiri təyin edilmiş, 1977–1986-cı illərdə Özbəkistan SSR Sırdərya Vilayət Kommunist Partiyasının katibi seçilmişdir. 1986–1988-ci illərdə Özbəkistan SSR Avtomobil nəqliyyatı naziri olmuşdur. 1988–1989-cu illərdə Daşkənddə "OrtaAsiyaQazprom" İB-nin Nəqliyyat və xüsusi texnika şöbəsinin rəis müavini, 1989–1990-cı illərdə isə həmin şöbənin rəisi vəzifəsində işləmişdir. 1990–1996-cı illərdə Özbəkistan SSR Nazirlər Kabinetinin Nəqliyyat və rabitə şöbəsinin rəisi olmuşdur.
1970–1980-ci illərdə Özbəkistan SSR-in bütün nəqliyyat (avtomobil, dəmiryol, su) şəbəkəsini vahid bir sistemdə birləşdirməklə, onların fasiləsiz işləməsinin və beləliklə, yüklərin daşınmasının daha səmərəli yerinə yetirilməsinə nail olunmasının əsaslarını hazırlayıb tətbiq etmişdir. 1980–1985-ci illərdə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi bu məsələyə maraq göstərmiş və həmin ideyanın SSRİ-də tətbiq edilməsinə göstəriş verilmişdir.
1974–1986-cı illərdə Özbəkistanda 300 min hektar susuz ərazinin əkin üçün yararlı hala salınaraq 1 milyondan çox insanın normal təminatı üçün Sırdərya vilayətində üç nəhəng obyektin tikintisinə rəhbərlik etmişdir — gücü saniyədə 200 m³ olan Girak nasos stansiyası; Orta Asiyada ən böyük istilik elektrostansiyası olan Sırdərya İES; pambıq çiyidindən yağ alınması üçün Yağ ekstraksiya zavodu.
Anası Aminə xanım 24 dekabr 1972-ci ildə, atası Əlibəy isə 23 may 1976-cı ildə vəfat etmişlər. Hər ikisi Özbəkistan Respublikasının Sırdərya vilayətinin Baxt şəhərində dəfn olunmuşdur.
20 noyabr 2012-ci il tarixində vəfat etmişdir. İki qızı, bir oğlu var.
Diplomatik fəaliyyəti
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 iyun 1996-cı il tarixli Sərəncamı ilə Aydın Əzimbəyov Azərbaycan Respublikasının Özbəkistanda yeni yaradılmış səfirliyinə fövqəladə və səlahiyyətli səfir təyin edilmişdir. Həmçinin Aydın Əlibəy oğlu Əzimbəyova Azərbaycan Respublikasının fövqəladə və səlahiyyətli səfiri dərəcəsi verilmişdir.
16 dekabr 2004-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Özbəkistanda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsindən geri çağırılmışdır. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 2005-ci il 10 noyabr tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının sosial, ictimai və mədəni həyatında böyük xidmətləri olan şəxslərdən biri kimi Aydın Əzimbəyov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü olmuşdur.
Əbdülvahid Kuzəçioğlu
Əbdülvahid Kuzəçioğlu — müğənni
Həyatı
Əbdülvahid Kuzəçioğlu 1925-ci ildə Kərkükdə doğulmuşdur. Çox məlahətli və güclü səsi olmaqla tanınmış müənnilər arasında öndə getmişdir. Şərq ölkələrinin əksəriyyətində məşhur olan bu müğənni türkman mahnılarını aləmə tanıdan bir sənət elçisi adına layiq görülümüşdür.
Əbdülvahid Kuzəçioğlu İraqda neft şirkətində çalışmışdır.
Haqqında deyilənlər
Kərküklü Əbdülvahid Kuzəçioğlunun XX əsrin 50-60-cı illərindən bir çox Azəri mahnısını oxuması nəticəsində Azəri mahnılarının Kərkükə girməsi qolaylaşmışdır. Mahir Naqib
Echinodorus uruguayensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.