cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ultrametamorfizm
Ultrametamorfizm — metamorfizm prosesinin yüksək temperatur və təzyiqli mərhələsində süxurlar əriyir və onlar maqma halına keçərkən geokimyəvi dəyişikliklər baş verir. Ən yüksək temperatur və təzyiq şəraitində miqmatitlərin əmələ gəlməsi müşahidə edilir və yerin materik qranit qatı formalaşır. Maqmatik təsirdən dəyişilmə nəticəsində əsasi oksidlərin (CaO, MgO) çıxarılması, turş və qələvi (SiO2, К2О, Na2О) komponentlərin əlavə olunması müşahidə edilir. Bu proses nəticəsində Li-Be-K sistemli ultrametamorfik süxurlar yaranır. Onların tərkibində Au və Ag elementlərinin miqdarı yüksək, Ca və Sr isə aşağı qiymətlərinə görə digər maqmatik süxurlardan fərqlənir. K:Mg və Mg:Cr nisbətlərinin stabil qiymətləri ilə yanaşı Li, K, Au və Ag elementlərinin yüksək miqdarları bu proses üçün səciyyəvi geokimyəvi əlamətlər hesab olunur. Mineralların yenidən kristallaşması nəticəsində süxurlar bir sıra geokimyəvi dəyişikliklərə məruz qalır və kimyəvi elementlərdən – Si, Ti, B, Ni, Li, Ag, Au, Pt və s. elementlərin toplanması müşahidə edilir.
Camqulu (Qürvə)
Camqulu — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 528 nəfər yaşayır (124 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Rebekka Volker
Rebekka Volker  — Amerikalı yazıçı, feminist və fəal. Volker, 1992-ci ildə Miss jurnalında feminizmə dair bir məqalə dərc etdikdən bu yana feminizmin üçüncü dalğası öndə gələn səslərindən biri olaraq qəbul edildi: “Mən Üçüncü Dalğayam”.
Volker, Amerika Birləşmiş Ştatları və digər ölkələrin universitetlərindəki cinsiyyət, irqi, iqtisadi və sosial ədalət haqqında geniş yazır və danışır.
Rebekkanın yazması və danışması nitqdə irq, cinsiyyət, siyasət, güc və mədəniyyətə toxunmağın vacibliyini göstərir. Aktivist işi ilə o, aktivlik və xeyriyyəçilik yolu ilə öz dairələrində lider olmaq üçün lazımlı mənbələri təmin edərək müxtəlif dəri rəngli gənc qadınlara, qəribə, transseksual və cinsi qadınlara dəstək olan bir təşkilat olan Üçüncü Dalğa Fondunu birlikdə qurmağa kömək etdi.
Eski Yurt
Ümumi məlumat
Məhs 1532-ci ildə Bağçasaray şəhərinin əsası qoyulduqdan sonra kənd özünün əvvəlki iqtisadi və inzibati statusuni itirdi. Buna baxmayaraq Eski Yurt Aziz Malik-Aşterin sayəsində bölgənin ən önəmli müsəlman dini inanc mərkəzlərindən biri idi. 1939-cu ilin məlumatına görə kənd ərazisində 916 nəfər yaşayırdı.
1948-ci ildə Krım tatarlarının sürgünündən sonra Eski Yurt kəndi Podqorodne adlandırıldı. Sonradan hər iki kənd Bağçasaray şəhər sərhədlərinə daxil edildi. 1980-ci illərdə kəndin «Əziz» yerində  bir bazar yaradıldı. 1963-cü ildə XIV-XVI əsrlərə aid dörd məqbərə memarlıq abidələri kimi dövlət qeydiyyatına alındı.
2004-cü ildə Bağçasaray Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğu qorunan tarixi və memarlıq abidələri əsasında dövlət muzeyinin yaradılması layihəsini hazırladı. 2006-cı ildə bazar yeni bir yerə köçürüldü, genişmiqyaslı arxeoloji tədqiqatlar aparıldıqdan sonra «Əziz» və ətraf ərazilərdəki abidələrin muzeyləşdirilməsi üçün hazırlıqlar görüldü.
Sergey Rebrov
Sergey Stanislavoviç Rebrov ( ) — keçmiş sovet və ukrayna futbolçusu, hücumçu. Karyerasının sonuna yaxın daha çox hücuma meylli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edirdi.Karyerasının böyük hissəsini Dinamo Kiyev də (1992–2000 və 2005–2008-ci illər). Ukrayna, Rusiya və Türkiyə çempionatlarının qalibi olmuşdur. İngiltərə Premyerliqasında, həmçinin Ukrayna millisində çıxış etmişdir. 2009-cu ildə futbolçu karyerasını bitimişdir. Hal-hazırda Dinamo Kiyev klubunun baş məşqçisidir. Ukrayna çempionatında 100-dən artıq qol vurmuş ilk oyunçudur.
Klub karyerası
1992-ci ildə Dinamo Kiyevə keçməzdən əvvəl Şaxtyor un yeniyetmələrdən ibarət komandasında çıxış etmişdir. 1992–2000-ci illər ərzində Ukrayna çempionatının 189 oyuna 93 qol, Ukrayna kubokunun 25 oyununda isə 18 qol vurmuşdur. Həmçinin Rebrov 1997/98 və 1998/99-cu illər ərzində UEFA çempionlar Liqasında bir sıra mühim qollar vurmuşdur. 2000-ci ildə 11 milyon funt-sterlinqə Tottenhem Hotspura transfer edildi. Lakin 2001-ci ildə, əvvəlcə Fənərbaxçaya icarəyə verildi, sonradan isə Vest Hem Yunaytedə tranfer edildi. İngiltərə Rebrobu tez-tez "Ən pis transfer" nominasiyasında "mükafat"a layiq görürdülər.
Speleologiya
alt=Faux-Monnayeurs mağarası, Mouthiers-Haute-Pierre (Fransa)|thumb|Faux-Monnayeurs mağarası, Mouthiers-Haute-Pierre ([[Fransa)]] Spleologiya ( –mağara, – elm, təlim) — mağaralar haqqında elmin kompleks biliklər sahəsi olub, mağaraların mənşəyini, morfologiyası, mikroiqlimi, oradakı çayları, gölləri, floranı, faunanı, ölmüş heyvanların izlərini, vaxtilə mağaralarda uzun müddət yaşayan insanların maddi mədəniyyətini, divar rəsmlərini, heykəltaraşlıq təsvirlərini, həmçinin Yer altında yaşayan insanların bioloji və fizioloji problemlərini öyrənir.
Fiziki coğrafiyanın bir şöbəsi olan Speleologiya həmçinin, mağaraların coğrafi yayılması və istifadə edilməsi məsələləri ilə yaxından məşğul olur.
Sergey Rebrov
Məşqçi karyerası
2012-ci ildə Rebrov Dinamo Kiyevin əsas komandasında baş məşqçinin köməkçisi təyin edildi. Tezliklə Bloxinin komandası tərk etməsindən sonra, baş məşqçi vəzifələrinin icrası Rebrova tapşırıldı.2014-cü ilin 15 may tarixində Dinamo Ukrayna kubokunun finalında Şaxtyor Donetski məğlub edərək, kubokun sahibi oldu. Həmin il mayın 18-də Rebrov rəsmi olaraq Dinamo Kiyevin baş məşqçisi təyin edildi. 17 may 2015-ci ildə öz meydanında Dnepri 1–0 hesabı ilə məğlub edən Dinamo Kiyev, çempionatın sonuna iki tur qalmış çempion oldu.
Robert Volker İrvin
Robert Volker İrvin – ABŞ biznesmeni və Havay krallığının Yaponiyadakı diplomatik nümayəndəsi. "Yaponların Havay adalarına miqrasiyasının atası" hesab olunur.
Həyatı
Robert Volker İrvin 1844-cü ildə Danimarkanın Kopengahen şəhərində pensilvaniyalı ailədə doğulmuşdur. "Pacific Mail Steamship Company" şirkətinin üzvü olan qardaşı Riçard onu 1866-cı ildə şirkətin agenti kimi Yaponiyanın Yokohama şəhərinə göndərmişdir. Daha sonra Yokohamada "Walsh, Hall and Co" ticarət şirkətində işləməyə başlamış, burada siyasətçilər Kaoru İnoye və Takaşi Masuda, eləcə də, biznesmen Okada Heyzo ilə tanış olmuşdur. 1876-cı ildə onlarla birlikdə "Mitsui" şirkətini qurmuşdur.
İrvin 1900-cü ildə Tayvanda "Taiwan Seito" adlı şəkər emalı zavodu qurmuşdur. Daha sonra Yaponiya vətəndaşlığına qəbul edilmiş, Yaponiya hökuməti tərəfindən "Doğan günəş" və "Müqəddəs xəzinə" ordenləri ilə təltif olunmuşdur. 1925-ci ildə Tokioda ölmüşdür. Onun Qunma prefekturasının İkaho şəhərində yerləşən yay evi 1986-cı ildə bərpa edilmişdir.
Ailəsi
Robertin atası Vilyam Volles İrvin ABŞ siyasətçisi və diplomatı olmuşdur. Anası isə Bencamin Franklinin dördüncü nəsildən birbaşa davamçısı idi. Robertin 4 bacı-qardaşı var idi.
Robertin ən böyük qızı Sofiya İrvin və ya digər adı ilə Bella İrvin 1884-cü ildə Tokioda doğulmuşdur. Kolumbiya Universitetində təhsil aldıqdan sonra 1916-cı ildə Yaponiyaya qayıtmış və 1917-ci ildə Tokioda müəllimlər üçün İrvin məktəbinin əsasını qoymuşdur. 1942-ci ildə Yaponiya vətəndaşlığına qəbul edilmiş, 1947-ci ildə atasından qalan maddi vəsaitlə məktəbi böyütmüşdür.
Uluqışla
Uluqışla — Niğdə ilinin ilçəsi.
Bal arısının zərərvericiləri
Bal arısının zərərvericiləri - Varroa destructor (Parasitiformes), Acarapis woodi (Trombidiformes) kimi növlər bal arısının əsas zərərverici gənələridir.
Varroa destructor
Varroa destructor Anderson & Trueman, 2000 zərərverici gənəsi həm Apis mellifera, həm də Apis cerena arılarında parazitlik edir. Dişi gənənin uzunluğu 1,1-1,2 mm, eni isə 1,6-1,7 mm olub, bədəni qırmızımtıl qəhvəyi rəngdə və yastı olur. Əsasən arıların qarıncıq hissəsinin halqaları arasına yapışır və buradan arının hemolimfası ilə qidalanaraq yaşayır. Dişi gənələr içərisində erkək və işçi arıların sürfələri olan yuvalara girərək sürfə qidası ilə qidalanırlar. Yuvanın ağzı bağlandıqdan 60-70 saat sonra yumurta qoymağa başlayırlar. Bir dişi gənə 4-6 yumurta qoyur ki, bunlardan da 4 ədədi həyatda qala bilir. Yumurtaların birindən erkək, digər üçündən isə dişi varroalar çıxır. Varrotoz olan arı ailələrinin məhsuldarlıq qabiliyyəti aşağı düşür, bir sıra viruslu və nozematoz kimi xəstəliklərin yaranmasına şərait yaradır.
Mübarizə üsulları
Arıçılar varroa gənəsi ilə mübarizədə planlı şəkildə həyata keçirilən kimyəvi və bioloji mübarizə üsullarından istifadə edirlər.
Kimyəvi mübarizə
Kimyəvi mübarizə üsulu olaraq Amitraz, Fluvalinat, Flumentrin və Bromopropilat istifadə edilir. Kimyəvi mübarizə əsasən yazın əvvəlləri və payızın ortalarında aparılır.
Bioloji mübarizə
Bioloji mübarizə məqsədilə varroanın olduğu yeşiklərə içərisində erkək arı yuvalarının çox olduğu çərçivələr qoyulur. Yuvaların ağzı bağlandıqdan sonra həmin çərçivələr yeşikdən çıxarılaraq yuvalar məhv edilir. Beləliklə varrotozun növbəti nəslinin çıxmasının qarşısı bir qədər alınmış olur.
Acarapis woodi
Acarapis woodi Rennie, 1921 əsasən, yetkin işçi arıların traxeyalarında parazitlik edir. İşçi arının orqanizminə daxil olmuş mayalanmış dişi gənə 3-4 gündən sonra 6-10 yumurta qoyur. Yetkin gənənin ömrü 30-40 gündür. Ölü arıda isə 1-2 gün yaşaya bilir. Gənələrin yaşaması üçün lazım olan əlverişli temperatur 34°C-dir. Xəstəlik ən çox yaz fəslində müşahidə olunur.Mübarizə tədbirləri görülmədikdə arı ailəsinin ölümü ilə nəticələnə bilər.
Mübarizə üsulları
Zərərvericiyə qarşı mübarizə məqsədi ilə arıların şərbətlərinə fumagillin əlavə edilməlidir. Lakin unutmaq lazım deyil ki, hər hansı bir preparatdan istifadə zamanı müəyyən olunmuş dozadan və qaydadan kənar hərəkət etmək arılar üçün təhlükə törədə bilər. Arıçılar da öz növbəsində profilaktiki tədbirlərə yüksək səviyyədə riayət etməlidirlər.
A. M. Ştrom binası
A. M. Ştrom binası — Rostov vilayəti Rostov-na-Donu şəhəri ərazisində yerləşən bina. Tarixi və mədəni əhəmiyyət daşıyan bina. Yerli əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir. Bina Bolşoy Sadovnaya küçəsi 89 ünvanında yerləşir. Binanın layihə müəllifi Leonid Fyodoroviç Eberq olmuşdur.
Tarixi
XX əsrdə inşa edilmişdir. Rostov-ba-Donu şəhəri Bolşoy Sadovnaya keçəsi, ev 89 ünvanında yerləşir. Binanın layihə müəllifi Leonid Fyodoroviç Eberq 1910-cu illərdə hələ profesional fəaliyyətə yenicə qoşulmuşdu. 1911-ci ildə Leonid Fyodoroviç Eberq Moskva uçilişini bitirmişdi. O, Rostov-na-Donu şəhər rəhbərliyi tərəfindən əsas aparıcı tikinti idarəsinə qəbul edilir. Elə bu zaman o, Rostov-na-Donu şəhərinin imkanlı şəxsi olan bankir Aleksandr Mixayloviç Ştrom ilə tanış olmuşdur. Aleksandr Mixayloviç Ştrom bu ərəfədə gəlirli bina inşası üçün arxitektor axtarırdı. Nəhayətdə onun seçimi Leonid Fyodoroviç Eberq. Gənc arxitektor beş mərtəbəli binanın layihələndirilməsi və inşası üzərində işləyirdi. Bu tikili gəlirli bina təyinatlı olmalı idi. O, binanın layihəsi üzərində düüz iki il işləmişdir. Nəhayətdə binanın inşasına başlamışdır. Binanın inşasına bankdan alınan kreditlər tam önənmişdir. Binanın fasadında vaxtı ilə memorial lövhə olmuşdur. Burada binanın Romanovlar sülaləsinin hakimiyyətdə olmasının 300 illiyi mübasibəti ilə inşa edilməsi vurğulayırdı. Bu lövhə 1950-ci illərə qədər qalmışdır. Ştromun binasının inşasından sonra Leonid Fyodoroviç Eberq Rostov-na-Donu şəhərində yeni gəlirli binaların inşası təklifləri almışdır.
Valideynlər Günü
Valideynlər Günü Cənubi Koreyada mayın 8-də, ABŞ-də isə iyulun dördüncü bazar günü qeyd olunur. Cənubi Koreyada bu gün 1973-cü ildə əvvəllər mayın 8-də qeyd edilən və ictimai və özəl bayramları əhatə edən Analar Gününü əvəz etmək üçün təsis edilib. ABŞ günü 1994-cü ildə prezident Bill Klintonun dövründə yaradılıb. 1 iyun həm də valideynlərin övladlarına sadiqliyini nəzərə alaraq Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən “Qlobal Valideynlər Günü” elan edilib. Filippində ciddi şəkildə qeyd olunmasa da, dekabrın ilk bazar ertəsi hər il Valideynlər Günü elan edilir.
Beynəlxalq
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı "dünyadakı bütün valideynləri uşaqlarına fədakarlıqlarına və bu münasibətləri inkişaf etdirmək üçün ömür boyu göstərdikləri fədakarlıqlara görə tərifləmək üçün" 1 iyunu Qlobal Valideynlər Günü elan etdi.
Lezbiyanlıq
thumb|240x240px|iki qadın birliyinin simvolu right|thumb|220px|Martin van Maelenin çəkdiyi rəsm, 1905-ci ilLezbiyanlıq qadın homoseksuallığıdır. Homoseksual qadınlara lezbiyan deyilir. "Lezbiyan" termini "homoseksuallıq" termininin özü qədər qeyri-müəyyəndir: bir kontekstdə homoseksual oriyentasiyaya malik qadına, başqa bir kontekstdə - homoseksual kimliyi olan qadına, üçüncüdə isə yalnız homoseksual davranış təcrübəsi keçən qadına aid edilə bilər. Termin XIX əsrin sonlarında cinsi sapmaların, xüsusən də homoseksuallığın təsviri kimi yaranmışdır. Qədim Yunanıstanda lezbiyanlığa tribadizm deyilirdi və “tribadlar” bu cür əlaqələrə girən qadınlar idi (yunan dilindən τριβάς - özü ilə və ya başqa qadınlarla qeyri-təbii pisliklərə yol verən qadın).
Tarixi
Lebiyanlığın tarixi keçmiş mənbələrdən Qədim Yunan tarixinə əsaslanır. Lesbos (Midilli) adasında yaşayan Sapfo başqa qadınlara olan cinsi əlaqəsinə aid şeirlər yazmışdır. Həmçinin yenə bəzi qədim mənbələrdə Sapfonun oğlanlara qarşı sevgisinin də olduğunu deyir.
Yazılı mənbələr
Lezbiyanlığa aid ilk yazılı mənbələrə Qədim Sparta da rast gəlinir.
Asiya
Qədim Çin şeirləri və hekayələrində lezbiyanlığa ras gəlinir. Amma bu əsərlərdə oğlanların eyni cinsi əlaqəsinə yer verilmir. Antropoloq Liza Delbi qadınların eyni cinsi əlaqəsinə aid etdiyi araşdırmalarında, qədim Yaponiyada lezbiyanlığın olduğunu və xalq tərəfindən pis qarşılanmadığını iddia edir.
Avropa
Avropada XII əsrdə yaşamış yazıçı Etienne de Fouqeres qadınlar haqqında apardığı araşdırma nəticəsində "Livre des manieres"də (təxminən eradan sonra 1170-ci ildə yazılmışdır) lezbiyanların gülünc vəziyyətdə olduğunu və onları xoruzlar kimi hərəkət etməyə çalışan toyuqlara bənzədildiyini öyrənmişdir.
Etimologiya
"Lezbiyan" sözünün Sapfonun yaşadığı adanın adı "Lesbos"-dan irəli gəldiyi düşünülür.
Donetsk (Ukrayna)
Donetsk (Донецьк, Doneck) — Ukraynanın şərqində yerləşən böyük sənaye və iş mərkəzi. Donetsk vilayətinin inzibati mərkəzidir.
Donetsk şəhəri alçaq sıra dağlarından cənuba Donetsk kömür hövzəsinin mərkəzi hissəsində, çöl zonasında, Kalmius çayının yuxarılarında yerləşdirilmişdir və kiçik meşələrlə, təpələrlə, çaylarla və göllərlə mühasirəyə alınmışdır.
Əhalisi
Əhalinin sayına görə Donetsk Ukraynada beşinci yeri tutur. Şəhər əhalisinin sayı 1,7 milyon insandan yuxarı təşkil edir. Donetsk şəhərinin ümumi sahəsi — 385 km²-dir. O şimaldan cənuba 38 km, şərqdən qərbə isə 55 km uzanmışdır. Şəhər 9 inzibati əraziyə bölünmüşdür. Donetsk öz yaxınlığındakı şəhərlər ilə birlikdə Donetsk aqlomerasiyasının — Ukraynanın ən böyük sənaye mərkəzini təşkil edir.
Şəhərin adlandırılması
1923-cü ilə qədər Donetsk şəhəri bu şəhərin təməlini qoyan milyonçu Con Yuzun şərəfinə Yuzovka adını daşıyırdı. 1869-cu ildə C. Yuz bu torpaqlarda Yuzovka fəhlə qəsəbəsi saldırmışdır və metallurgiya zavodunun tikintisinə başlamışdır. Qəsəbənin tikilmə tarixinin Donetsk şəhərinin təsis tarixi kimi hesab edilməsi qəbul edilmişdir.
1924-cü ilin aprel ayının 22-də ÜUMİK – nin qərarı ilə Yuzovka şəhərinə Stalin adı verilmişdir, 1920-ci illərin sonlarında — 1930-cu illərin əvvəlində isə, rəsmi qətnamələr olmadan şəhəri Stalino adlandırılırdı.
1961-ci ildə Stalin vilayətinə onun 1932–1938-ci illərdəki adı qaytarılmışdır, hansı ki, ona Severski Donets çayının adının şərəfinə verilmişdi, vilayətin mərkəzi Stalino şəhəri isə Donetsk adlandırdılar. 1932-ci ildə şəhər Donetsk vilayətinin mərkəzi oldu.
2010-cu ildə "Reytinq TOP-100. Ukraynanın ən yaxşı şəhərlər və regionları" tədqiqatının nəticələri üzrə Donetsk "500 min insandan yuxarı əhalisi olan şəhərlərin arasında ictimai-iqtisadi inkişafın səviyyəsi üzrə ən yaxşı şəhər" nominasiyasında birinci dərəcəli diplomu ilə mükafatlandırdı.
Təhsil
Təhsil müəssisələri şəhərin həyatında əhəmiyyətli rol oynayır. Donetskdə 5 dövlət universiteti, 11 institut, 3 akademiya, o cümlədən Donetsk dövlət musiqi akademiyası, 14 texnikum, həmçinin 5 şəxsi universitet və 6 kollec yerləşir.
Donetskın ən qədim və böyük təhsil müəssisələri – bu Donetsk milli texniki universiteti (1921), Donetsk milli tibbi universiteti (1930), Donetsk milli universiteti (1937), M. İ. Tuqan-Baranovski adına Donetsk milli iqtisadiyyat və ticarət universiteti və mühəndislik qoşunlarının və rabitə qoşunlarının Donetsk ali hərbi-siyasi məktəbidir— DAHSM (1967).
İqtisadiyyatı
İstehsalat sənayesinin həcmləri üzrə Donetsk Mariupoldan sonra vilayətdə ikinci yerdə və artım sürətləri üzrə birinci yerdədir. Şəhərin ərazisində investisiyalarının həcmləri üzrə Ukraynanın ən böyük Azad İqtisadi Zonalarından (AİZ) biri — "Donetsk" AİZ-sı yerləşir. Makeyevka şəhəri ilə birlikdə Donetsk Ukraynanın ən böyük sənaye mərkəzlərindən biri idi.
Nəqliyyatı
Donetskdə əsas şəhər nəqliyyat növləri: tramvaylar, trolleybuslar, avtobuslar və marşrut taksiləridir.
Donetskin diqqətəlayiq yerlərindən biri "Donbass Arena"-dır, hansı ki, Avro-2012-ni qəbul edən stadionlardan biri oldu.
Mədəniyyəti
Donetsk çox sayda gözəl parkları, bağçaları, bulvarları olan çox yaşıl şəhərdir. İl uzunu Donetskdə botanika bağı işləyir. Şəhərdə xüsusi yeri döymə fiqurlar parkı tutur, hansında ki, hər il dəmirçilərin Avropa müsabiqəsi keçirilir, Donetskinin Şerbakov adına parkı isə Ukraynanın ən yaxşı parkı hesab edilir.
Şəhərin simvollarından bir qızılgüllərdir ki, şəhər prospektlərini, parkları və qızılgül bağçalarını bəzəyirlər.
Əyalət (inzibati vahid)
Əyalət, əsasən qubernatorlar tərəfindən idarə olunan və bəzi idarəetmə muxtariyyətləri olan böyük bir idarəetmə vahididir.
Əyalət sözünün mənşəyi ərəbcə “wly” kökündən gələn yazılı nümunəsi olmayan *iyālat يالة “idarəetmə, idarə” sözündən yaranmışdır. Əyalət; Osmanlı dövlətinin əyalət təşkilatında bəylərbəyinin başçılıq etdiyi ən böyük inzibati vahid idi.
ABŞ, Avstriya və Avstraliya kimi federal ölkələri təşkil edən əsas inzibati vahidlərə Azərbaycan dilində əyalətlər deyilir.
Bəzi federativ dövlət strukturlarında əyalətlərin öz muxtar hökumətləri var. Dövlətlərin konstitusiya quruluşlarından asılı olaraq xalq tərəfindən seçilən baş nazirlər/qubernatorlar və ya mərkəzi hökumətin təyin etdiyi qubernatorlar bu hökumətlərin başında durur.
Məsələn, ABŞ ştatlarının qubernatorları xalq tərəfindən seçilir. Avstraliya əyalətlərinin qubernatorlarını mərkəzi hökumət təyin edir. Almaniya Federativ Respublikası əyalətlərinin baş nazirləri isə seçki yolu ilə hakimiyyətə gətirilirlər.
Əyalət sistemi əsrlər boyu Osmanlı imperiyasının əsas dövlət quruluşu olaraq istifadə edilmişdir. Son əsrində isə vilayət sistemi tətbiq edildi.
Province (Vilayət) sistemləri Avropa tarixində istifadə edilmişdir. Feodalizm dövründən qalmış vilayət sözü bu gün də istifadə olunur. Bununla birlikdə, bir çox ölkələrdə inzibati vahidlərin adları “province” (vilayət) adlandırılsa da, hamısında eyni inzibati sistem haqqında danışmaq olmaz.
Tatarlar
Tatarlar (öz adları татарлар, tatarlar) (digər adları: Qazan / Kazan tatarları, Volqa tatarları, Volqaboyu tatarları) ― türk xalqlarından biri.
Əsasən Rusiyanın Avropa hissəsinin mərkəzi vilayətlərində — xüsusilə Tatarıstan Respublikasında, Volqaboyu və Uralətrafı ərazilərdə — və Rusiyanın digər bölgələrində (məsələn Sibirdə) və şəhərlərində, ondan başqa həmçinin Qazaxıstanda və digər Orta Asiya ölkələrində, Çinin Sintszyan Uyğur Muxtar Rayonunda (tarixi Şərqi Türkistan bölgəsi) yaşayırlar. Keçmiş SSRİ-nin bir çox bölgələrində milli icmaları vardır.
Danışdıqları tatar dili, türk dilləri ailəsinin qıpçaq dilləri qoluna daxildir.
Keçmişdə İdil (Volqa) Bulqar dövləti və Qazan xanlığı kimi dövlətləri olub, lakin 1552-ci ildə Rus Çarlığı tərəfindən Qazan xanlığı və onun paytaxtı Qazan şəhərinin işğalı və xanlığın darmadağın edilməsindən bəri Rusiyanın tərkib hissəsi olublar.
İndiki tatarlar
Tatarların hazırda özlərini "tatarlar" (татарлар) adlandırmalarına, və başqaları tərəfindən də məhz tatar olaraq adlanmalarına baxmayaraq, keçmişdə (təxminən 19-cu əsrədək) onlar özlərini aşağıdakı adlarla adlandırırdılar:
"Tatar" adı
Rusiya İmperiyası zamanı ruslar imperiya ərazisindəki bütün türk xalqlarını (o cümlədən azərbaycanlıları da) öz aralarında və rusdilli rəsmi sənədlərdə " tatar " (elmi ədəbiyyatda bəzən "türk-tatar") adıyla qeyd edirdilər. Bununla belə, ruslar bu sözü bir çox türk xalqının adlanmasında da istifadəyə yeritdilər.
"Tatar" adını ruslar həmin zamanlarda azərbaycanlılara (Закавказские татары, yəni "Zaqafqaziya/Cənubi Qafqaz tatarları"; və ya Адербейджанские татары, yəni "Aderbeydjan/Azərbaycan tatarları"), qumuqlara (Дагестанские татары, yəni "Dağıstan tatarları"), noqaylara (Ногайские татары, yəni "noqay tatarları"), qaraçaylılar ilə balkarlara (Горские татары, yəni "dağlı tatarlar"), altaylılara (Алтайские татары, yəni "Altay tatarları"), xakaslara (Абаканские татары, yəni "Abakan tatarları"; Минусинские татары, yəni "Minusinsk tatarları"; Енисейские татары, yəni "Yenisey tatarları"; Áчинские татары, yəni "Aça tatarları" (bölgədəki Aça çayının adından) ), şorlara (Кузнецкие татары, yəni "Kuznetsk tatarları"), çulımlar'a (Чулымские татары, yəni "Çulım tatarları"), və bir neçə digər türk xalqlarına şamil edirdilər (nadir hallarda isə "tatar" qavramı hətta qeyri-türk toplumları üçün də istifadə edilə bilərdi, məsələn monqoldilli xalqlardan biri olan buryatlar üçün "братские татары" (yəni "brat tatarları" ["brat" sözü burada "buryat" adının rus dilindəki köhnə yazılışını əks etdirir]) ifadəsi istifadə olunurdu.
Belə şəkildə də indiki zamanda sadə d illə "tatar" adlanan, Tatarıstanın əsas əhalisi olan tatarları ruslar "Volqa tatarları" (волжские татары), "Volqaboyu tatarları" (приволжские татары), "Qazan/Kazan tatarları" (Казанские татары) kimi ifadələrlə adlandırırdılar. Bu adlar indi də bəzən dəqiqləşdirmə (məsələn, tarixi mövzularda) və aydınlaşdırma lazım olduğu hallarda (məsələn, krım tatarlarından ayırd etmək üçün) istifadə olunurlar.
Müasir dövrdə "tatar" adını daşıyan və (və ya) istifadə edən digər xalqlar
' Müasir dövrdə, əvvəllər "tatar" adlanan türk xalqlarının çoxusu artıq belə adlanmasalar da, bəzi türk xalqlarının adlarında ( indiki tatarlar ın özlərindən başqa) hələ də "tatar" ifadəsi keçir, məsələn: krım tatarları (özlərini "qırımtatarlar", "tatarlar" adlarıyla yanaşı həmçinin " qırımlar ", " qırım türkler " də çağırırlar) və sibir tatarları (özlərini "sıbırtatarlar" adıyla yanaşı həm də (əsasən) " sıbırlar " çağırırlar; bəzi mütəxəssislər sıbırları gah sadəcə indiki tatarların bir qolu, gah da müstəqil bir türk xalqı hesab edirlər ) hələ də müasir dövrdə bu cür adlanırlar.
Bundan başqa, müasir dövrdə Sibirdə yaşayan bir neçə türk xalqının endoetnonimi (xalqın özünü adlandırması, xalqın öz-özünə verdiyi ad) də artıq "tatar" sözündən ibarətdir. Beləcə, müasir xakaslar özlərini adətən "tadar" (тадар) və "tadarlar" (тадарлар), şorlar özlərini bəzən "tatar-kiji" (татар-кижи), "tatar" (татар), "tadar-kiji" (тадар-кижи) və "tadar" (тадар), çulımlar özlərini bəzən "tatarlar" (татарлар) və "çulım tatar" (чулым татар), teleutlar özlərini bəzən "tadar" (тадар) və "tadar-kiji" (тадар-кижи) adlandırırlar.
Sayları
2002-ci il siyahiya alınmanın nəticələrinə görə, Rusiyada sayları 5,554,600 nəfərdir. Tatarlar Rusiya əhalisinin 3,83 %-ni təşkil edirlər, və say etibarı ilə ölkənin ruslardan sonra ikinci ən böyük xalqıdırlar.
Dinləri
Dini inanclarına görə sünni-müsəlmanlarıdır. Kiçik bir qrupları xristianlığın pravoslav qoluna sitayiş edir, kryaşenlar (tatarca kirəşennər) adlanırlar.
Dil
Tatarlar türk dillərinin qıpçaq qoluna qrupuna aid olan tatar dilində danışırlar.
Çingiz Qurbanov
Çingiz Qurbanov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" (2017).
Həyatı
Çingiz Qurbanov 24 noyabr 1994-cü ildə Qusar rayonunun Həzrə kəndində anadan olub. 2012-ci ildə məktəbi bitirən Çingiz Qurbanov elə həmin ildə Azərbaycan Texniki Universitetinə daxil oldu. Daha sonra, 2016-cı ildə həmin universitetin məzunu olan Çingiz Qurbanov həmin ilin iyul ayında həqiqi hərbi xidmətə yollandı.
Hərbi xidməti
Əsgər Çingiz Qurbanov 2016-cı ilin dekabrın 29-da Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhəddində ermənilərin kəşfiyyat qrupunun təxribatının qarşısını alan zaman, ermənilərin pusqusuna düşdü və şəhid oldu. Nəticədə Çingiz Qurbanovun nəşi üç həftədən artıq erməni tərəfində qaldı. Bütün beynəlxalq normaları pozan erməni tərəfi sonda 2017-ci il fevralın 5-i Çingiz Qurbanovun nəşini Azərbaycan tərəfinə təhvil verdi.
Fevralın 6-sı saat 09.30-da isə Çingiz Qurbanov ilə vida mərasimi baş tutdu. Vida mərasiminə Müdafiə Naziri general-polkovnik Zakir Həsənov və Baş Qərargah rəisi general-polkovnik Nəcməddin Sadıkov, habelə Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəisi general-leytenant Mədət Quliyev və bir sıra digər rəsmi şəxslər qatıldı. Mərasimdə çıxış edən general-polkovnik Zakir Həsənov Çingiz Qurbanovun qəhrəmanlığından danışıb.
Daha sonra Çingiz Qurbanov doğulduğu Qusar şəhərində, Şəhidlər Xiyabanına son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə şəhər sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Qurbanov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
2017-cı ilin 7 fevralında Azərbaycan Respublikası Prezidenti və Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandası İlham Əliyevin 1966 nömrəli sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün qorunub saxlanılmasında xüsusi xidmətlərinə və döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən göstərdiyi şəxsi igidliyə görə əsgər Çingiz Salman oğlu Qurbanov ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görüldü.
Fevralın 9-da isə Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev Çingiz Qurbanovun ailə üzvlərini qəbul etdi. İlham Əliyev qəbulun sonunda şəhidin atası Salman Qurbanova "Qızıl Ulduz" medalını və Bakı şəhərində yerləşən üç otaqlı mənzilin orderini təqdim etdi.
Qeyd edək ki, Çingiz Qurbanova məxsus materiallar Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Vətən müharibəsi fondunda qorunur.
Təltifləri
thumb|300px|[[İlham Əliyev Qızıl Ulduz medalını Çingiz Qurbanovun ailəsinə təqdim edərkən ]]
İrsi və xatirəsi
2017-ci il aprelin 1-də Azərbaycan Texniki Universitetdə bu ali məktəbin məzunu, Milli Qəhrəman Çingiz Qurbanov haqqında filmin təqdimatı olmuşdur.
2019-cu il noyabrın 24-ü Müdafiə Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə Qusar rayonunda Milli Qəhrəman Çingiz Qurbanovun 25 illiyi qeyd olunub.
NGC 6557
NGC 6557, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Oktant bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dani Sebalyos
Daniel "Dani" Seballos Fernandez (7 avqust 1996, Utrera, İspaniya) — La Liqa təmsilçilərindən olan Real Madrid klubunda yarımmüdafiənin mərkəzi cinahında çıxış edən peşəkar İspaniya futbolçusudur.
Taz çayı
Taz — Rusiyanın Qərbi Sibir ərazisindən axan çayı. Yamalo-Nenets Muxtar Dairəsinin ərazisi boyunca axır. Çayın uzunluğu 1401 km, hövzəsinin sahəsi 150.000 km², ağızdan 357 km yuxarıda orta illik axın sürəti 930 m³/s-dir. Taz çayı Tazovski qəsəbəsi ərazisindən başlayaraq Ob estuarisinə qədər uzanan ərazidə, təxminən 250 kilometr (160 mil) uzunluğunda olan Taz estuarisini əmələ gətirir. Onun əsas qolları arasında Bolşaya Şirta və sağdan Xudosey çayları, soldan Tolka və Çaselka çayları vardır.
Coğrafiyası
Öz başlanğıcını Sibir Uvalıdan götürü. Mənbənin hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 139 m yuxarıdır. Qərbi Sibir düzənliyinin şimal-şərq hissəsi boyunca bataqlıqlar arasında axır. Vadisi genişdir, yatağı meandrlaşmışdır, çoxsaylı qollara bölünür. Mənsəbdə dayaz bar əmələ gətirir. İqarkadan və Norilsk və Novıy Urengoya gedən avtomobilkər qışı çayın üzəri ilə hərəkət edir.
Hidrologiya
Qidalanmasının əsasını qar (54%), bir hissəsini isə (27%) yeraltı sular təşkil edir. Yuxarı axarlarda gursululuq aprelin sonundan sentyabr ayına, aşağı axınlarda isə mayın sonundan sentyabr ayına qədər davam edir. Üst və orta axarlarda səviyyə dalğalanma diapazonu təqribən 6 m, aşağı axaralarda təqribən 3 m-dir. Mənsəb hissədə (200 km-ə qədər) səviyyə dalğalanması 2 m-ə qədərdır. Ortıq illik su axınının sürəti ağızdan 357 km aralıda 930 m³/s (ağızda - təxminən 1450 m³/s), ən böyüyü - 6630 m³/s, ən kiçiyi - 157 m³/s-dir. Yazda yağıntı ehtiyatının 60%, yaz və payızda 21 %, qışda isə 19 %-ni alır. Ən gursulu ay iyun ayıdır (illik axının 40% -i). Oktyabr ayında dondurur, mayın sonu - iyunun əvvəlində isə donu açılır.
Yaşayış məntəqələri
Çayın sahilində Krasnoselkup kəndi, ağızın yaxınlığında isə Tazovski kəndi yerləşir.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Çay aşağı axarlarda gəmişilik üçün yaralıdır. Tolka kəndindən çayın ağzına qədər olan 798 km-lik hissə Rusiya Federasiyasının su yolları siyahısına daxil edilmişdir.
Muksun, peled, siqi, çir, Coregonus albula (az sayda Sibir nərəsi və nelma) kimi balıqların ovu gerçəkləşdirilir.
Su reestr məlumatları
Rusiya Dövlət Su Reyestrinə və Rusiya Federasiyası ərazisindəki su idarəçiliyinin coğrafi informasiya sisteminə görə (Su Resursları üzrə Federal Agentlik tərəfindən hazırlanmışdır): Hövzə dairəsi - Nijneobski
Alt çay hövzəsi - yox
Su sahəsi - Taz
Su obyektinın kodu - 15050000112115300063280.
Bəxtiyar Məmmədov (çavuş)
Bəxtiyar Bayramşah oğlu Məmmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Bəxtiyar Məmmədov 1996-cı il avqustun 16-da Qobustan rayonunun Nabur kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun çavuşu olan Bəxtiyar Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Bəxtiyar Məmmədov sentyabrın 27-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bəxtiyar Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Bəxtiyar Məmmədov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Elvin Məmmədov (çavuş, 1988)
Elvin Dayandur oğlu Məmmədov (5 sentyabr 1988; Beyləqan rayonu, Azərbaycan SSR — 8 noyabr 2020; Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elvin Məmmədov 1988-ci il sentyabrın 5-də Beyləqan rayonunun Milabad qəsəbəsində anadan olub. Ailəli idi. 2 oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun çavuşu olan Elvin Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin, Qubadlının və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elvin Məmmədov noyabrın 8-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Məmmədov ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Məmmədov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Məmmədov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Məmmədov ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan SSR əməkdar geoloqu
Azərbaycan SSR əməkdar geoloqu — Azərbaycan SSR-də geologiya sahəsində fərqlənmiş şəxslərə verilən fəxri ad.
Tarixi və əsasnaməsi
Fəxri ad geologiya, geofizika, hidrogeologiya, topoqrafiya-geodeziya təşkilatlarında və elmi-tədqiqat idarələrində azı 10 il işləmiş, öz əməli və ya elmi fəaliyyətində xüsusilə fərqlənmiş, geologiya və yeraltı sərvətlərin kəşfi sahəsində böyük xidmət göstərmiş yüksək ixtisaslı mühəndis-texnik işçilərinə və elmi işçilərə, habelə geologiya kadrlarının hazırlanması və tərbiyələnməsi işində xüsusi xidmətləri olan şəxslərə verilirdi.
Sam Horn
Samuel Lee Horn (2 noyabr 1963-cü ildə anadan olub) keçmiş peşəkar Amerikalı beysbol oyunçusudur. Səkkiz mövsümün bir hissəsini Major League Baseball- da (MLB) keçirmiş və Boston idman komandalarının flaqman stansiyası olan New England Sports Network- ün aparıcısı olmuşdur.
Nebula mükafatı
Nebula mükafatı Amerika Elmi Fantastika və Fentezi Yazıçıları tərəfindən hər il əvvəlki iki il ABŞ-də yayımlanan ən yaxşı elmi fantastika və fentezi işlərinə verilən mükafat. Şəffaf bir blok içinə basdırılmış spiral nebula formasındakı mükafatla birlikdə pul verilmir.
Brnakot
Brnakot, Pirnaqut, Pirnaut — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.
1727-ci ildə İrəvan əyalətinin Sisyan nahiyəsində kənd adı olub. Sonralar Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında olmuşdur.
Tarixi
Mənbələrə görə kənddə 5 türk və 8 erməni ailəsinin yaşadığı qeyd olunur. XIX əsrin 80-ci illərinə aid mənbədə Pirnaut kimi göstərilir. 1829-cu ildən etibarən İrandan ermənilər köçürülməyə başlanmış və türklər sıxışdırılmışlar. Ermənilər Prnakot deyirlər
Cümhuriyyəti Şərqə gətirənlər (film, 2018)
Məzmunu
Film müsəlman Şərqində ilk Cumhuriyyətin yaranmasına və mövcud olduğu 23 ayda olduqca böyük işlərə imza atmış Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin tarixinə və bu intibahı Azərbaycanda reallaşdıran fədakar ziyalılara: Məhəmmədəmin Rəsulzadəyə, Fətəli xan Xoyskiyə, Nəsib bəy Yusifbəyliyə,Əlimərdan bəy Topçubaşevə və onlarla cəfakeş, məğrur Azərbaycan oğluna həsr olunub.
Film haqqında
1918 — ci ilin may ayıında ilk dəfə olaraq Qoca Şərqə Cumhuriyyət günəşi doğuldu... Bu günəşin Odlar Yurdu Azərbaycandan yayılan şəfəqləri bütün Şərqi nura bələyə -bələyə, insanlara hürriyət, xalqalara azadlıq kimi müqəddəs bir neməti gətirdi... Cəmi 18 ay mövcud olan, lakin böyük işlərə imza atan, müsəlman Şərqində ilk dəfə qadınlara səsvermə hüququ verən bu Şərq günəşinin qarşısını 71 il qara buludlar aldı... Lakin, xalqın əlindən azadlığı alınsa da, azadlıq eşqini kimsə ala bilmədi... Hürriyət günəşinin doğulduğu müqəddəs tarixdən beş il sonra dünyaya bir dahi göz açacaqdı... və o, tarixin keşməkeşlərindən keçən müstəqilliyimizin əbədiliyini təmin edəcəkdi...O, dahi lider məhz, Heydər Əlirza oğlu Əliyev idi... Onun misilsiz xidmətləri ikinci dəfə qazanılan azadlığımızı möhkəmləndirdi və əbədiyyət  yoluna  çıxartdı...
Film 2 hissədən ibarət olmaqla ADR-in fəaliyyətini tam əhatə etməklə onun həyata keçirdiyi, dünya üçün sesasiya, Şərq üçün inanılmaz olan işlərə, tariximizin bu şanlı səhifəsinə tam aydınlıq gətirir. Təbii ki, bu yolda adları keçən fədakar ziyalılarımızın- Məmməd Əmin Rəsulzadənin, F.x.Xoyskinin, N.b.Yusifbəylinin, M.Topçubaşovun, S.b.Mehmandarovun, Ə.Şıxlinskinin, Hacinskinin, Xasməmmədovun, C.Hacıbəylinin, Rəfibəylilərin və onlarla başqalarının fəaliyyəti ön plana çəkilib, onların fədakar işləri barədə danışılacaq. ADR-in fəaliyyətini əks etdirən bəzi tarixi faktların filmdə bədii-qurulmuş səhnələrin köməkliyi sayəsində tamaşaçıya təqdim edilir. Bir sözlə, bu ekran əsərində AXC- nin yaranmasından süqutuna qədər olan tarix xronoloji ardıcıllıqla təqdim edilir. ADR-in süqutundan sonrakı hadisələr də diqqət mərkəzində saxlanılıb. Milli hökumətin fəaliyyət göstərdiyi tarixi yerlər filmin süjet xəttinin əsasını təşkil edir. Ən başlıcası isə illər sonra əldə edilən müstəqillik və Azərbaycan xalqının böyük oğlu dahi Heydər Əliyev tərəfindən ADR-in ucaltdığı bayrağın yenidən qaldırılması, müasir Azərbaycan və Ulu öndərin xidmətləri sayəsində müstəqilliyimizin əbədiliyinin təmin edilməsi, eləcə də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycanın Bayraq meydanında ən uclarda qərar tutan bayrağını ucaltması ilə filmi yekunlaşır.
Cabir Tarverdiyev
Cabir Səmid oğlu Tarverdiyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Cabir Tarverdiyev 1987-ci il fevralın 8-də Füzuli şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Cabir Tarverdiyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Füzulinin, Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Cabir Tarverdiyev noyabrın 8-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. Füzuli rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cabir Tarverdiyev ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cabir Tarverdiyev ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cabir Tarverdiyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Tarverdiyev ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Dominion Günü
Kanada
Kanadada 1 iyul 1982-ci ilə qədər Dominion Günü olaraq qəbul edilmişdi. Bunun səbəbi, 1 iyul 1867-ci ildə Britaniya İmperiyası İngilis Şimali Amerika Qanununa əsasən bu günkü Kanadanın mənşəyi olan dörd əyalətdən ibarət federasiyaya yerli özünüidarəetmə hüququnu verməsidir. 27 oktyabr 1982-ci ildə qəbul edilmiş qərarla bu tətbiqə son verildi və 1 iyul Kanada Günü olaraq dəyişdirildi.
Yeni Zelandiya
Yeni Zelandiyada 26 sentyabr Dominion Günü hesab olunur. Buna səbəb Dominion statusunun 1907-ci ildə Yeni Zelandiyaya həmin gün verilməsi idi.
Qoşulmama Hərəkatı Gənclər Təşkilatı
Qoşulmama Hərəkatı Gənclər Təşkilatı Qoşulmama Hərəkatına Üzv Dövlətlərin gənclər nümayəndələrinə cari çağırışlar haqqında fikir, baxış və perspektivlər mübadiləsi aparmaq və dövlətlərinin birgə cavabları vasitəsilə davamlı tərəqqiyə nail olmaq imkanı verməyə çalışır.
Tarixi
Qoşulmama Hərəkatının üzvü olan ölkələrin gənclərini bir araya gətirən Qoşulmama Hərəkatının 61 illik tarixində ilk dəfə olaraq 25 – 29 iyul tarixlərində keçirilən Qoşulmama Hərəkatının Gənclər Sammiti çərçivəsində Qoşulmama Hərəkatının Gənclər Təşkilatı yaradılıb.
Qoşulmama Hərəkatının yaradılması ilə bağlı "Şuşa Sazişi" adlı sənəd Şuşanın Qoşulmama Hərəkatının tarixində qeyd olunmasına xidmət edəcək. Şuşa Razılaşması (Şuşa sazişi) adlı sənədə əsasən, Qoşulmama Hərəkatının Gənclər Təşkilatı 2021-ci il oktyabrın 4-də Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin təşəbbüsü yaradılmış Qoşulmama Hərəkatının Gənclər Şəbəkəsinin əsasında yaradılıb. Sammitin Şuşa sessiyası çərçivəsində daimi katibliyi Bakıda yerləşəcək Qoşulmama Hərəkatının Gənclər Təşkilatının əsasnaməsi, təşkilatın loqosu və bayrağı təsdiq edilib.
Zaur Cəfərov (pauerliftinqçi)
Zaur Cəfərov (tam adı: Cəfərov Zaur Əliağa oğlu; 5 sentyabr 1982, Sumqayıt, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan pauerliftinqçisi, 4 qat dünya, 4 qat Avropa, mütləq dünya çempionu, 9 qat Respublika çempionu. Əməkdar idman ustası, fitness və bodibildinq üzrə təlimatci məşqçi.
Təhsili
5 sentyabr 1982-ci il tarixində Sumqayıt şəhərində anadan olub. Orta təhsilini Sumqayıt şəhəri 32 nomrəli Texniki və Təbiət Elmləri liseyində alıb. 1998-2002-ci illərdə Azərbaycan Texniki Universitetinin (MBM) mühəndis biznesi və menecment fakültəsini bakalavr, 2002-2004-cü illərdə Azərbaycan İqtisad universitetinin İqtisadiyyat və idarətmə fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə magistraturasını bitirib. 2004-2007-ci illərdə Sumqayıt Dövlət Universitetinin "Aqrar sahədə heyətin idarə edilməsi" ixtisası üzrə doktoranturanı müdafiə etmişdir.
Qarabağ atı abidəsi (Belçika)
Qarabağ atı abidəsi (tam adı:Qarabağ atı abidəsi) — Belçikanın Ham şəhərində Qarabağ atına qoyulan abidə
Haqqında
Azərbaycan Atçılıq Federasiyasının dəstəyi ilə ərsəyə gətirilmiş abidə Azərbaycan-Belçika Dostluq Cəmiyyəti tərəfindən Ham bələdiyyəsinə hədiyyə edilib.
Zaur Cəfərov (pauerliftinqçi)
Ailəsi
Ailəlidir, 3 oğul övladı var.
Qarabağ atı abidəsi (Belçika)
Haqqında
26 mart 2017-ci ildə Ham şəhərinin mərkəzi meydanında ucaldılıb. Açılış mərasimində Ham şəhərinin meri Dirk De Vis, Belçika-Azərbaycan Dostluq Cəmiyyətinin sədri Ayxan Dəmirçi, Azərbaycan Respublikasının Belçika Krallığı nda fövqəladə və səlahiyyətli səfiri, Azərbaycan Respublikası nın Avropa İttifaqı yanında Nümayəndəliyinin başçısı Fuad İsgəndərov iştirak ediblər.
Zaur Cəfərov (pauerliftinqçi)
İdmançı karyerası
1997-ci ildən etibarən həvəskar idmanla məşğul olmağa başlayıb, sonralar isə pauerliftinq idman novündə respublika cempionatlarına qatılıb. İlk iştirak etdiyi respublika birinciliyində, 2010-cu ildə, fəxri kürsünün ən yüksək zirvəsinə qalxıb. Sonralar Azərbaycan Pauerlifinq Federasiyasının milli heyətinə cəlb olunub. Respublika yarışlarında uğurla çıxış edən Zaur, ABŞ-də keciriləcək dünya çempionatına vəsiqə qazanib. 2015-ci ildə "The first" mükafatına layiq görülərək, "İlin idmançısı" seçilib.
Lor (Sisyan)
Lor — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.
Rəşad Sadiqov (general)
Rəşad Heydər oğlu Sadiqov — Azərbaycan Dövlət Sərhəd Xidmətinin general-leytenantı, Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin birinci müavini — Baş Qərargah rəisi, "Vətənə xidmətə görə" ordeninin tam kavaleri.
Fəaliyyəti
Rəşad Sadiqov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 fevral 2012-ci il tarixli sərəncamları ilə Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunları Baş Qərargahının Dövlət Sərhədinin Mühafizəsi İdarəsinin rəisi vəzifəsindən azad edilmiş və Dövlət Sərhəd Xidməti rəisinin birinci müavini — Sərhəd Qoşunları Baş Qərargahının rəisi vəzifəsinə təyin edilmişdir. Rəşad Sadiqov bu vəzifədə Firudin Nəbiyevi əvəzləmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 avqust 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə Rəşad Sadiqova "general-leytenant" hərbi rütbəsi verilmişdir.
Rəşad Sadiqov Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14 avqust 2012-ci il tarixli Sərəncamı ilə "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə, 28 avqust 2013-cü il tarixli Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə , 16 avqust 2017-ci il tarixli Sərəncamı ilə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə , 15 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə 1-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Zahid bəy Şıxəlibəyov
Həyatı
Ali-ibtidai təhsil alıb. 1920-ci il aprelin iyirmi dördündə Azərbaycan Hərbiyyə məktəbini bitirib. Musavat zabiti olduğuna görə şübhəli şəxs kimi 1930-cu ildə Salyan qazarmasında xidmət edərkən həbs edilib. Sürgündə vəfat edib. 1897-ci il oktyabrın altısında kəndli ailəsində anadan olub.
Ltsen
Ltsen — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.
Qaranlıq mələyi (film, 1990)
Qaranlıq mələyi — 1990-cı ildə ABŞ-də çəkilən fantastik filmlərdən biridir. Bu adda əvvəl çəkilən (1925 və 1935) filmlərdən fərqləndirmək üçün filmə "Mən sülhlə gəlmişəm" adı verilmişdir. Lakin bu film "Qaranlıq mələyi" və "Qara mələk"  adları ilə də tanınır. Filmin distribüteri Triumph Films kinokompaniyasıdır.
Film Texas ştatının Hyuston şəhərində çəkilmişdir. Filmin rejissoru Kreyq R. Bekslidir. Filmdə Dolf Lundqren, Mattias Hyuz, Brayan Benben, Betsi Brentli, Cey Bilas və Kevin Peyc kimi aktyorlar iştirak edir. "Qaranlıq mələyi" filmi az büdcəli olduğuna görə B filmləri kateqoriyasına aiddir.