cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vüqar Bayramov
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Vüqar Bayramov 2020-ci il 9 fevral taixində keçirilən növbədənkənar parlament seçkilərində 84 saylı Füzuli seçki dairəsindən seçicilərin 71% səsini qazanaraq VI çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. Vüqar Bayramov İqtisadi siyasət, sənaye və sahibkarlıq və Əmək və sosial siyasət komitələrinin üzvüdür.
Əsərləri
Bayramovun bəzi məqalələri ABŞ-nin "Kommunist və Post-Kommunist, İngiltərənin "Resurslar Siyasəti", Almaniyanın "Beynəlxalq İqtisadiyyat" və Türkiyənin "Bilig" jurnalları tərəfindən çap edilib. Bununla yanaşı, Vüqar Bayramovun həm-müəllifi olduğu "İslam Dünyasında Sosial Siyasət" adlı kitab 2021-ci ildə Springer nəşriyyatı tərəfindən dərc edilib. Həmin kitabda Bayramovun rəhbərlik etdiyi tədqiqat qrupu tərəfindən "Azərbaycanda Sosial Siyasətin Təhlili və İnkişafı Prespektivləri" adlı bölmə hazırlanıb.
Bayramov 2016-cı ildə hazırlanan və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən təsdiq olunan strateji yol xəritələrinin həmmüəlliflərindən biridir. "Azərbaycanda uyğun qiymətə mənzil təminatının inkişafına dair Strateji Yol Xəritəsi"nin müəlliflərindən biridir.
Teyt Modern
thumbnail
Teyt Modern — İngiltərənin paytaxtı Londonda yerləşən milli və beynəlxalq  modern sənət əsərlərinin sərgiləndiyi muzey, dünyada ən çox ziyarət edilən sənət muzeylərindən biri. Teyt Briteyn, Teyt Liverpul, Teyt S.t İves və Teyt Onlayn ilə birlikdə sadəcə "Teyt" olaraq adlandırılır.
Tarixi
Teyt Moderndəki sənət qalereyaları orijinal olaraq fərqli funksiyalara sahibdir.1947-1963-cü illərdə memar Gil Gilbert Skott dizaynına görə bu bölgədə iki mərhələli inşaat ilə "Bankside Elektrik stansiyası" inşa etdi.1981-ci ildə isə bu elektrik stansiyası bağlandı.
Quruluş memarlar qrupu olan Herzoq & de Meyron tərəfindən yenidən dizayn edilərək muzey kimi xidmət göstərməyə başladı.Muzeyin tikintisini isə "Karillion" adlı inşaat firması həyata keçirdi.
Albinizm
Albinizm ( - ağ) – anadangəlmə dəriyə rəng verən piqmentin olmaması xarakterizə olunan, dəridə melanin əmələ gətirən melanositlərin çatışmazlığı və ya olmamasıdır. Nadir rast gəlinən və insanların marağına səbəb olan nadir xəstəliklərdən biridir. Belə insanlar (və ya digər canlılar) dərisi ağ rəngli olmaqla, ətrafdakıların diqqətini öz üzərlərinə cəmləyirlər. Onlar elmi dildə “albinos” adlanır. Albinizm xəstəliyinə tutulanlardan çoxu bunu kompleks hesab etsə də, bəziləri insanların reaksiyalarına alışdığını söyləyir.thumb|Albinos timsah thumb|Papua-Yeni Qvineyalı albinos qız Molekulyar səbəbləri hipofizin orta payının melanosit stimuləedici hormon (MSH) və dəridə melanositlərin, hansı ki, dəriyə rəng verən piqmenti-melanini əmələ gətirirlər, funksiyasını yerinə yetirə bilməməsi, funksional çatışmazlığıdır.
Avropada hər 20.000-dən biri, dünyada isə hər 17.000 insandan biri ağ dərili, ağ saçlı, qırmızı gözlü albinoslardır. Ən çox albinos Nigeriyada olub, hər 3000 adamdan biri albinosdur. Albinizm irsidir və müalicəsi yoxdur. Bəzi mülahizələrə görə albinizm gendə olan mutasiya ilə bağlıdır. Albinosların gözləri zəif və işığa həssas olur. Rəngi isə geyimlərinin rənginə görə, dəyişir. Eyni zamanda onlar dəri xərçənginə meyillidirlər. Sağlamlıq, intellekt və yaşam müddətinə görə, digər insanlardan fərqlənmirlər.
Bəzi ölkələrdə albinoslar aşkar ayrıseçkiliyə məruz qalırlar. Tanzaniyada albinosları dini mərasimlərdə öldürürlər. Hesab edirlər ki, onların daxili orqanları bəzi xəstəliklərin aradan qaldırılmasına və cadugərliyə kömək edir.
Albinizmə heyvanlar arasında da rast gəlinir. On min heyvandan birinin albinos olduğu təxmin olunur.
İnsanlarda iki cür albinizm mövcuddur: göz, dəri və saç rənginə təsir edən növ və sadəcə gözə təsir edən növü.
Ambrolauri
Ambrolauri — Gürcüstanda şəhər, Raça-Leçxumi və Kvemo Svaneti diyarının inzibati mərkəzidir.
Achillea virescens
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sphaerolecanium prunastri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Xarici quruluşu
Dişi fərdinin bədəni uzunsovdur. Bədənin ön tərəfi isə ensizdir. Tünd qonur rəngə malikdir. Çanaq ön tərəfdən sarımtıl rəngə çalır. Uzunluğu 3–4 mm., eni isə 3-3,2 mm-dir. Bel nahiyəsində xırda qıllar vardır. Dişi fərdin bığcıqları altı buğumludur. Erkək fərd qanadlıdır, qırmızımtıl rəngdədir, ayaqlarının üzəri tüklə örtülüdür, on ədəd buğumdan ibarət olan nazik, uzun bığcıqlara malikdir. Bədəninin uzunluğu 1,5-1,8 mm-dir.
Həyat tərzi
Müşahidələrə əsasən, mart ayının sonu, aprel ayının əvvəllərində gorünürlər. Erkək fərdlər may ayında ucmağa başlayırlar. Dişi fərdlər isə may ayının axırında tədricən yumurta qoymağa - "bala doğmağa" başlayırlar. E.S.Suqonyayevə görə gavalı ağacı üzərində bir dişi fərd orta hesabla 800-ə qədər, O.V.Paramanovaya görə orta hesabla 597, G.Ə.Mustafayevaya görə isə alça ağacı üzərində orta hesabla 425 yumurta qoyur. Dişi fərdin qoyduğu yumurtalar qırmızımtıl rəngdə olur, uzunluğu 0,4 mm, eni isə 0,3 mm olur. Yumurta qoyulan zaman onun içərisində artıq yetkin sürfələr olur. Birinci yaş sürfələri, qırmızımtıl rəngli, uzunsov formaya malikdir. Altı buğumdan ibarət bığcıqları var. Bədənin kənarında isə on üç cüt qıllar vardır. İkinci yaş sürfələri oval formalıdır. Üzəri azacıq şişkindir. Rəngi sarı, bəzən isə qırmızımtıldır, üzərində qara nöqtələr vardır. Bədənin kənarlarında on doqquz cüt qıllar vardır. Bədənin üzəri isə ifrazatla örtülüdür. İkinci yaş sürfə mərhələsində qışlayırlar.
Havay
300px|thumb|Havayda [[Mauna Rəsədxanasinda iki kk teleskopi]] Havay – Amerika Birləşmiş Ştatlarında ştat. Mərkəzi Honolulu şəhəridir.
Coğrafi Mövqeyi
Havay arxipelaqı Sakit okeanın mərkəzində 3300 kilometr uzunluğunda böyük bir əyri yaradan, ada və riflərdən ibarətdir. Arxipelaq şərqdə Havay adasında başlayır və təxminən 180-ci meridianda yerləşən Kure atolunda bitir.
Havay arxipelaqı 8 böyük adadan təşkil olunub. Bunlar ştatın 99 %-ni təşkil edən Oahu, Havay, Maui, Kauai, Lanai, Molokai, Niihau və Kahoolave adalarıdır. Əhalinin böyük hissəsi elə bu adalarda yaşayır. Sahəsi 8150 km2 olan Havay adası ölkənin 2/3-ni təşkil edir. Yerli əhali bu adanı sadəcə olaraq "Böyük Ada" adlandırır. Adalardan ən balacası – ərazisi 125 km2 olan Kahoolavedir. Bu ada əhalisizdir.
Havay adaları Sakit okeanının mərkəzində yerləşir. Ştatın paytaxtı olan Honolulu şəhəri San Fransisko şəhərindən 3850 km qərbdə, Tokiodan 6500 km şərqdə və Avstraliyanın sahillərindən 7300 km şimal-şərqdə yerləşir. Bu ilk növbədə adanın bütün dünyadan təcrid olunması kimi görünür və son yüzilliklərdə bu həqiqətən də belə idi. Amma Sakit okeanı hövzəsi ölkələrinin bir-biri ilə qarşılıqlı iqtisadi əlaqələr yaratması və okean resurslarından istifadəsi nəticəsində adaların iqtisadi əhəmiyyəti artmışdır.
Adalar dəniz səviyyəsindən 4000–5000 m aşağıda yerləşirlər və çoxlu sayda vulkanlarla zəngindirlər. Burada tez-tez baş verən və adaların yaranmasına səbəb olan və indiyə qədər davam edən vulkanik proseslər partlayıcı xarakterli deyillər. Vulkan püskürməsi nəticəsində vulkanın hissələri uzaq məsafələrə səpələnmir. Havay adasında yerləşən bir çox vulkanlar hələ də aktivdirlər. Mauna Loa vulkanı hər 4 ildən bir püskürür və yaxınlıqda yerləşən Hilo şəhəri üçün təhlükə yaradır. Başqa bir vulkan Kilauea da aktivdir, amma hər 7 ildən bir püskürür. 1960-cı ildə bu vulkanın püskürməsi 10 km² ərazinin lava altında qalmasına səbəb olmuşdu. Bu püskürmədən sonra adanın ərazisi 260 hektar artmışdır.
Tarixi
Adanın ilkin əhalisi olan polineziyalıların bu adalara təxminən 1000 il əvvəl, Havay adalarından 4000 km şimal-qərbdə yerləşən Markiz adalarından gəldikləri hesab olunur. 500-600 il əvvəl isə polineziyalıların ikinci miqrasiyası baş verir. 18-ci əsrdə adalar avropalılar tərəfindən kəşf olunur. Havay adalarına ilk dəfə gəlmiş avropalı 1778-ci ildə Ceyms Kuk olmuşdur. O bu adalara "Sandviç Adaları" adını vermişdi. Kuk sonradan "Böyük Ada"da öldürülmüşdü. Adaların kəşfi xəbəri tezliklə bütün Avropa və Amerikaya yayılır və hamı Asiya və Amerika arasında yerləşən və geniş iqtisadi əhəmiyyət daşıyan bu adalara sahib olmaq istəyir. 1820-ci illərdə adalar Şimali Amerikadan olan balina ovçuları üçün istirahət və ehtiyat bazası rolunu oynayırdı. Eyni zamanda Amerikanın şimal-şərqindən buraya protestant missionerləri axışmağa başlayır və xristian dininin yerli əhali arasında yayılmasında böyük uğurlar əldə edirlər.
Havay adalarında ilk şəkər plantasiyası 1837-ci ildə təsis edilir. 19-cu əsrin sonunda Havay dünyanın ən başlıca şəkər ixracatçılarından birinə çevrilir. İçşi qüvvəsinə olan tələbi ödəmək üçün 1852 – 1930-cu illər arasında adaya 400000 nəfərə yaxın kənd təsərüffatı işçisi gətirilir. Onların böyük hissəsi asiyalılar idilər. Bu da gəlmələrə nisbətən yerli əhalinin sayının azalmasına səbəb olur. 1852-ci ildə etnik Havaylılar əhalinin 95%-ini təşkil edirdilərsə, 1900-cu ildə onlar 15%-dən daha az idilər. 1930-cu ildən sonra ABŞ əhalisinin miqrasiyası nəticəsində Havay adalarının yeni avropalı sakinləri formalaşmışdır. Halhazırda ştatın əhalisi 1.2 milliona yaxındır.
Havay adalarında avropalılardan öncə müxtəlif krallıqlar mövcud olmuşdur. 1785 – 1795-ci illərdə Kameha-meha tərəfindən xırda krallıqlar ləğv edilir və vahid dövlət yaradılır. 19-cu əsrdən başlayaraq amerikalıların adalarda olan mövqeyi getdikcə artır və adanın öz müstəqilliyini itirməsi halında onun ABŞ-yə qoşulmasını qaçılmaz edir. Adada Amerika mənşəli plantatorların artması onların ada hakimiyyətindən olan narazılıqlarının artmasına səbəb olur. 1887-ci plantatorlar, mövcud monarxiya quruluşlu hökuməti plantatorların hakimiyyətini tanımasına vadar edirlər. 1893-cü ildə yeni inqilabçı hakimiyyət ABŞ-yə birləşmək istəyi ilə Vaşinqtona müraciət edirlər. Birinci dəfə rədd cavabı alan inqilabçı hakimiyyətin istəyi 1898-ci ildə qəbul olunur. Beləliklə Havay ABŞ-nin ən son 50-ci ştatına çevrilir.
İqtisadiyyatı
Havay adalarının torpaqlarının 80%-i yerli ştat hakimiyyətinə məxsusdur. Özəl torpaqlar isə 39 nəfərə məxsusdur. Onların hər birinin torpağının ərazisi 2000 hektardan çoxdur.
1860-cı illərdən sonra şəkər və ananas Havay adalarının iqtisadiyyatının əsas tərkib hissəsini təşkil edirdi. 1940-cı illərə qədər iqtisadiyyat kənd təsərüffatı yönümlü olaraq qalmaqda davam edirdi. Halhazırda Havay əhalisinin 30%-i kənd təsərüffatı sferasında çalışır. Havay hələ də şəkər istehslaında dünyada önəmli rola malikdir və bundan əlavə ildə 650.000 ton ananas istehsal edir.
İqtisadiyyatın digər vacib sferası isə turizmdir. Hər il Havay adalarına 4.5 milyona yaxın turist gəlir. 1950-ci ildə Havayın gəlirlərinin 4%-ini təşkil edən turizmin payı günümüzdə 30%-dək artmışdır.
Achillea wilsoniana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hererolar
250px|right Hererolar — Afrikada xalq. Namibiya və Botsvanada yaşayan, təqribən 80.000 nəfər qədər olan Hererolar Nguni ya da Sothodan fərqli bir Bantu dilində danışırlar. Qəbilələr halında yaşayır, klanın öndə gələnlərindən biri tərəfindən idarə olunurlar. Həm anasoylu, həm də atasoylu ənənələrə bağlı olduqları üçün, evlilik şərtləri çox qarmaşıqdır.
İnformasiya axtarışı
İnformasiya axtarışı— İnformasiya sisteminin başlıca vəzifəsi olub, sorğulara cavab verən informasiyanın axtarılıb — tapılması və istifadəçilərə çatdırılmasıdır.
Ümumi məlumat
İnformasiya axtarışı istifadəçinin sorğusuna uyğun cavabları özündə əks etdirən sənədlərin və ya həmin sənədlərin göstəricilərinin tapılması prosedurundan ibarətdir. Faktoqrafik informasiya sistemlərindlə istifadəçinin sorğusuna cavab kimi konkret faktlar (verilənlər) təqdim edilir, sənədli sistemlərdə isə informasiya axtarışı nəticəsində istifadəçiyə onun sorğusuna uyğun sənədlər verilir. Bəzən elə hallar olur ki, istifadəçiyə sənədlərin özü yox, onların göstəriciləri (saxlandıqları yer və ya şəbəkə ünvanı (URL) təqdim edilir. İstənilən sənədli və faktoqrafik sistemlərdə informasiya axtarışı, istifadəçinin informasiyaya olan tələbatlarını ödəmək üçün verdiyi sorğu əsasında aparılır.
Bu münasibətlərin istifadə edilməsi üçün İAS-nin nəzəriyyəsinə iki fundamental axtarış daxil edilmişdir. Onlar pertinentlik və relevantlıqdır. Pertinentlik dedikdə sənədin məzmununun istifadəçinin informasiya tələbatına uyğunluğu başa düşülür. İnformasiya tələbatını ödəyən sənədlərə pertinent sənədlər deyilir. Relevantlıq sənədin məzmununun informasiya sorğusuna uyğunluğunun göstəricisidir. Sorğulara cavab verən sənədlərə relevant sənədlər deyilir. İstənilən sistemlərdə lazım olan informasiyanın axtarışı prosesində sənədin axtarış sürətini sorğunun axtarış sürəti ilə müqayisə etməklə sənədin və sorğunun məzmunlarının uyğunluq dərəcəsi müəyyənləşdirilir. Bu cür müqayisə əsasında sənədin sorğuya relevant olub-olmaması təyin edilir.
Ümumiyyətlə informasiya — axtarış sistemlərinin yaradılması üçün əvvəllər proqramçılar və ya mütəxssislər tərəfindən çoxlu sayda proqramlar tərtib edirdilər. Bu proqramların müəyyənləri sənədlərin saxlanması üçün informasiya bazasının (İB) yaradılmasına, müəyyənləri isə istifadəçilərin sorğularına əsasən informasiya axtarışının aparılmasına və alınmış nəticələrin abunəçilərə çatdırılmasına qulluq edirdilər. Hal-hazırda V nəsil maşınlar olan fərdi kompyuterlərdə, yuxarıda göstərilən proseslər tətbiqi proqram paketlərinin (TPP) köməyi ilə yerinə yetirilir.
İstifadəçilər sistemlə interfeys vasitəsilə əlaqə saxlayırlar. Müasir İAS-də istifadəçilərin sistemlə rahat işləmələri üçün müxtəlif menyulardan, formalardan, düymələrdən və s. ibarət olan qrafik interfeysdən istifadə olunur. Burada sistemin girişinə daxil olan sənədlər kağız formada, həm də müxtəlif formalı elenktron variantda ola bilər. Fərdi kompyuterlərə daxil olan sənədlər və sorğular daimi yaddaş qurğusunda (vinçesterdə) fayllar şəklində saxlanılır. Fayllar vinçesterdə cığırlara ardıcıl şəkildə yazılır və onların ünvanları (cığır və sektorlarda) FAT 16 — da yerləşir. Hər bir ünvan üçün 2 bayt və ya 16 bit ayrılır. Onda ümumi ünvanların və faylların sayı 65536 bərabər olacaq.
Sistemin istifadəçiləri
Ümumiyyətlə informasiya — axtarış sistemləri formallaşdırılarkən sistemə daxil edilən informasiya kompyuterləri daimi yaddaş qurğularında müəyyən üsullar vasitəsilə yazılırlar. Həmin üsullardan (metodlardan) ardıcıl yazılma, birbaşa, assosiativ və s. metodları göstərmək olar.
İnformasiya-axtarış displeylərin köməyi ilə dialoq rejimində aparılır. Sistemin istifadəçilərini şərti olaraq müxtəlif qruplara bölmək olar. Məsələn :
Axtarış şərtləri
İşlənib hazırlanmış İAS-da sistemin istifadəçilərinin və mütəxəssislərinin sorğularına görə müxtəlif rejimlərdə axtarış aparmaq olar. Onlara aşağıdakıları misal göstərmək olar. 1.*	Əgər informasiya axtarışı, bütün informasiya bazası və ya onun istənilən bir hissəsi üçün aparılırsa, İAS — nin işi iki rejimə bölünür : 2.*	Sistemlə əlaqə metodu rejimində işlənirsə aşağıdakı rejimləri misal göstərmək olar:
Yuxarıda göstərilən rejimlərdə istifadəçilərin sistemə müraciətlər iki növ sorğuların köməyi ilə aparılır:
Qabaqcadan tərtib olunmuş reqlament (sorgu dilinə çevrildikdən sonra) növlə sorğular fayllar şəklində xarici yaddaş qurğularında yadda saxlanılır. Burada hər bir sorğunun şifri (açarı) və ya ünvanı qeyd olunur. Sonradan sistemlə işləyən şəxs emal üçün həmin sorğuları əməli yaddaş qurğusuna çağırır və sorğulara görə axtarış aparılır. Buna misal olaraq istənilən neft emalı zavodlarında istehsal olunan neft məhsullarının keyfiyət göstəricilərinin gündəlik, həftəlik, aylıq, kvartallıq və illik qrafik hesablamalarını göstərmək olar (bu halda sorğuların sayı onlarla və ya yüzlərlə ola bilər).
Beləliklə reqlament növlü sorğular adətən paket şəklində olurlar və buraya daxil olan sorğuların sayı yüzlərlə olur.
Sorğular əsasında axtarış
İAS-a daxil olan birdəfəlik sorğuların məzmunu və axtarışın tezliyi, reqlament sorğulara nəzərən qabaqcadan məlum olmur. Ona görə hər dəfə birdəfəlik sorğular üzrə İS-da axtarış aparılır. Sistemin informasiya bazasından, birdəfəlik sorğulara görə istənilən informasiyanı almaq olar. İstənilən avtomatlaşdırılmış İAS-lar müxtəlif iş rejimlərində işləyirlər. Onlardan retrospektiv, seçmə və dialoq rejimlərini göstərmək olar. Retrospektiv axtarış rejimində, İAS bütün VB üzrə tələb olunan informasiyalar axtarılır. Belə rejimdə sorğuların əsas hissəsi birdəfəlik sorğulara aid edilir. Lakin elə hallar olur ki, bazada uzun müddət saxlanmış massivlərdə, retrospektiv rejimdə informasiya axtarışında reqlament tipli sorğulardan istifadə olunur. Ona misal olaraq neft emalı sahəsində neftdən alınan aylıq göstəriciləri göstərmək olar.
Axtarış açarlardan istifadə olunub-olunmamasından asılı olaraq, yuxarıda göstərdiyimiz kimi, axtarış metodlarına açarlı və açarsız siniflərə bölmək olar. Faylın nizamlanmış olub-olmamasından asılı olaraq açarlı axtarış nizamli və nizamsız aparıla bilər. Nizamlı axtarış bloklarla axtarış, iki bölmə ilə axtarış və indekslərlə axtarış metodları aiddir.
Yazıları açarlara malik olan nizamsız faylda axtarış ardıcıl və birbaşa aparıla bilər. Ardıcıl axtarışda faylın yazıları onların yaddaşda yerləşmə ardıcıllığı ilə emal olunur. Bu cur axtarışa çox vaxt sərf olunduğundan praktikada nisbətən az istifadə olunur.
Ardıcıl axtarışda sorğuda və yazılarda açarlar olmadığından, axtarışa daha çox vaxt sərf olunur, ona görə ki, sorğunun əlamətləri bir-bir yazıdakı əlamətlərlə müqayisə olunur. Ardıcıl axtarışı sürətləndirmək üçün assosiativ-ünvanlı əlaqələr üsulundan geniş istifadə olunur. Bu üsulda yeni əlamətə malik olan yazılar bir-birilə zəncirvari əlaqələri ilə əlaqələndirilir. Bu cür axtarışa assosiativ axtarış deyilir. Bəzi informasiya daşıyıcıları üçün (məsələn maqnit lenti) ardıcıl axtarış yeganə mümkün olan üsuldur.
Sənədli informasiya sistemlərində informasiya axtarışı sorğuda göstərilmiş bütün əlamətlərə (terminlərə) görə aparıldığından, əsasən ardıcıl və ya assosiativ axtarış metodlarından istifadə edilir.
Yuxarıda baxılan axtarış metodlarının birgə tətbiqi də mümkündür. Məsələn, ikiyə bölmə və ya indekslə axtarış metodları ilə maqnit diskində axtarılan yazının yerləşdiyi cığırı tapılan, cığırın daxilində isə yazının özünün axtarış ardıcıl metodla aparılır. İnformasiya axtarışı prosesində sənədin axtarış sürətini sorğunun axtarış sürəti ilə müqayisə etməklə sənədin və sorğunun axtarış sürəti ilə müqayisə etməklə sənədin və sorğunun məzmunlarının uyğunluq dərəcəsi müəyyənləşdirilir. Bu cür müqayisə əsasında sənədin sorğuya relevant olub-olmaması təyin edilir. Baxılan sənədin sorğuya cavab verib-verməməsi haqqında qərar sənədin axtarış sürəti və sorğunun axtarış sürəti (SOAS) arasında mənа oxşarlılığının dərəcəsini təyin edən müəyyən qaydalar əsasında qəbul edilir. Bu cür qaydalar dəstinə məna oxşarlığının dərəcəsini təyin edən müəyyən qaydalar əsasında qəbul edilir. Bu cür qaydalar dəstinə тəпа oxşarlıq kriterisi (МОК) deyilir. Elə hallar olur ki, sənədin axtarış sürəti ilə sorğunun axtarış sürətinin müəyyən hissəsinin üst-üstə düşməsi kriteriyası ilə kifayətlənirlər.
olar. Burada P ► SAS-ın daxilində olan ümumi deskriptorların sayı, С ► isə SOAS-da olan deskriptorların sayını göstərir. Ən sadə halda SAS-ın və SOAS-ın deskriptorları tamamilə üst-üstə düşürlərsə (с=p), onda R=100% olacaq. Lakin praktiki hallarda kifayətdir ki, R>25 % olsun.
Kafkas İlköğretim Okulu
Məktəb Azərbaycanda yaşayan Türkiyə vətəndaşlarının uşaqlarının təhsilə olan ehtiyacını ödəmək məqsədilə 1996-cı ildə “Qafqaz” Universitetinin nəzdində açılmış, sonra böyüyərək Türkiyə Cumhuriyyəti Xalq Təhsil Nazirliyinin Azərbaycanda müstəqil məktəbi statusunu qazanmış və müvafiq qaydada Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi ilə də razılaşdırılmışdır. İndi burada iki qardaş ölkənin zəngin milli-tarixiənənəvi dəyərləri və pedaqoji təcrübəsi birləşərək gül bağcasına yeni rayihə yayır.
İlk tədris ilində sadəcə bir sinifdə tədrisə başlamış məktəb zaman kecdikcə siniflərin və şagirdlərin sayı baxımından fəaliyyətini daha da genişləndirmişdir. 2006–2007-ci tədris ilindən etibarən isə məktəb təsisci şirkətin vəsaiti hesabına inşa edilmiş, müasir maddi-texniki baza ilə təchiz olunmuş müstəqil binada yerləşir. Məktəb müasir təlim metodlarını tətbiq etməklə yanaşı şagirdlərin dünyagörüşünü genişləndirmək, həyati bacarıqlara yiyələnmələri üçün bütün səy və imkanlarından istifadə edir. Məktəblilər həm tədris prosesində həm də məktəbdənkənar tədbirlərdə fəal iştirak edirlər.
Məktəblə ailə, məktəblə ictimaiyyat arasında qurulan sıx əlaqə təlimin müasir tələblər səviyyəsində qurulmasına böyük imkan verir. Bunun nəticəsidir ki, məktəbdə mənimsəmə faizi ən yüksək səviyyədədir.
2014-cü ilin iyun ayında, Azərbaycanda bütün digər türk məktəbləri kimi, Kafkas İlköğretim Okulu bağlanıb.
Döşüdişli uzunbığ
Təsviri
Erkək fərdlərin bədəninin uzunluğu 30 – 40 mm, dişilərinki isə 60 mm - ə qədərdir. Bədəni iridir, qanadüstlükləri adətən bir qədər açıq rəngdədir. Ön döş önə doğru daralmışdır, ön ucları itidir. Ön döşün yan tərəfləri uzun dişiciklərlə əhatə olunmuşdur. Sonuncu dişicik qalanlarından uzun olub, arxaya doğru əyilmişdir. Erkək fərdlərin çənələri dişilərinkinə nisbətən iri olub, içəri kənarında iri dişi vardır. Dişi fərdlərdə bu diş zəif inkişaf etmişdir. Bığcıqlar erkək fərdlərdə qanadüstlüklərin yarısından uzundur, dişi fərdlərdə isə yarısına çatmır.
Yayılması
Albaniya, keçmiş Yuqoslaviya, Yunanıstan, Bolqarıstan, Türkiyə, İran, Suriya, Rusiya, Gürcüstan, Ermənistan, Azərbaycanda Şəki – Zaqatala, Quba – Xaçmaz, Gəncə, Yevlax, Mingəçevir, Samux, Neftçala və Lənkəran rayonlarında rast gəlinir.
Sayı
1904-cü və 1906-cı ildə M.Vinovski tərəfindən Yevlaxda 1 fərd, 1909-cu ildə M.Vinovski tərəfindən Gəncədə 1 fərd, 1929-cu ildə K.Predum tərəfindən Lənkəranda 2 fərd, 1931-ci ildə V.Kavdişev tərəfindən Zaqatalada 1 fərd, 1941-ci ildə A.V.Boqaçev tərəfindən Lənkəranda 3 ədəd, 1946-cı ildə A.V.Boqaçev tərəfindən Mingəçevirdə 1 fərd, 1947-ci ildə A.V.Boqaçev tərəfindən Samuxda 1 fərd, 1949-cu ildə A.V.Boqaçev tərəfindən Xaldanda 5 fərd, 2008-ci ildə X.Z.Əsgərzadə tərəfindən Nabranda 5 fərd, 2011-ci ildə Z.B.Şahverdiyeva tərəfindən Neftçalada 1 fərd, 2010-cu ildə İ.Q.Kərimova tərəfindən Lənkəranda 2 fərd, 2011-ci ildə İ.Q.Kərimova tərəfindən Şabranda 2 fərd, 2012-ci ildə İ.Q.Kərimova tərəfindən Zaqatalada 2 fərd qeydə alınmışdır.
Həyat tərzi
Orta və alçaq dağ qurşağının enliyarpaqlı ağaclardan ibarət meşələrində yaşayırlar. Dəniz səviyyəsindən 1500 – 2000 m-dək hündürlüyə qalxa bilirlər. Böcəklər iyundan sentyabradək uçurlar. Gecə həyat tərzi keçirirlər. Sürfələr başlıca olaraq fıstıq və qovaq ağaclarının oduncaqlarında, bəzən çinar, qoz söyüd, cökə, şabalıd qlediçiya və bəzi başqa enliyarpaqlı ağaclarda yaşayır. Kəsilmiş iri, ölməkdə olan ağaclara daha çox üstünlük verirlər. Generasiyası 3 ildən az deyildir. Sürfələr birinci il qabıq altında yaşayır, sonrakı illərdə isə oduncaqda yollar qazıyaraq dərinə gedirlər.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Yaşayış ərazilərində meşələrin qırılması.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Krasnodar vilayətinin və Rusiya Federasiyasının Qırmızı Kitabına daxil edilmişdir.
Rəsm
thumb|right|200px|"Qışqırıq" ([[Edvard Munk, 1893)]] Təsviri incəsənətdə rəsm — eskiz və ya etüddən fərqli olaraq bitmiş xarakterə malik və müəyyən bədii mənaya sahib olan əsər. Freskadan və ya kitab miniatürlərindən fərqli olaraq rəsmin müəyyən interyer və ya dekorasiya sisteminə bağlı olması vacib deyildir. Hər bir rəsm əsəri adətən üç hissədən ibarət olur ki, bunlar bünövrə (kətan, taxta, metal, karton, kağız, daş, ipək və s.), zəmin və boya qatıdır.
Uzunbığ rezuslar
Uzunbığ rezuslar (Rhaesus) — Uzunbığlar fəsiləsinə aid böcək cinsi.
Xüsusiyyətləri
İri ölçülərə malik olan böcəklərdir. Onların uzunluğu 60 mm təşkil edir. Gövdə hissəsinin kənarları dişlikli olur.
Növləri
Bu cinsə aşağıdakı növlər daxildir:
Ruprexti itburnusu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ümumi yayılması
Ermənistanda təbii arealı vardır.
Azərbaycanda yayılması
Kiçik Qafqazın (Daşkəsən rayonu) şimal ərazilərində təbii halda yayılmışdır.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.
Bitdiyi yer
Orta və yuxarı dağ qurşaqlarında meşə kənarlarında cəngəlliklərdə, daşlı uçrumlarda, çay kənarlarında rast gəlinir.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.
Bioloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 2-3 m olan sıx qollu budaqlı koldur. Bitkinin qopartikanları dağınıq bizvari olub qaidə hissəsi enliləşmişdir. Yarpaqları iri, 7-9 sm uzunluğundadır. Yarpaqcıqlar 5-7 ədəd olub, 4-5 sm uzunluğunda 2-3 sm enində olur.Yarpaqcıqları oval şəkilli, uzunsov ellips şəkilli, üst hissədə tutqun, boz yaşıl, alt hissədə isə solğun rəngdə olur və vəzili tükcklüdür. Çiçəkləri azçiçəkli bitki qrupunda toplanmışdır. Çiçək saplağı 1-1,2 sm olub, meyvə halında aşağıya doğru sallanır. Ləçəkləri tünd çəhrayı rəngdə olur. Meyvəsi yetişəndə tökülmür. Meyvələri yumru və ya armudvarı olub, 2-3 sm uzunluğundadır. İyun-iyul ayları arasında çiçək açır.
Çoxalması
Təbiətdə generativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Becərilməsi
Məlumat yoxdur.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.
Esperanto Akademiyası
right|thumb|Esperanto Akademiyasının emblemi Esperanto Akademiyası  — dilin əsas prinsipləri ilə ardıcıl olaraq Esperanto dilinin təkamülünü nəzarət edən müstəqil bir dil akademiyası. Fransa Akademiyasından bir az modellənmişdir, Esperanto dilinin yaradıcısı olan Lüdviq Lazar Zamenhof tərəfindən Esperantonun Birinci Ümumdünya Esperanto Konqresi tərəfindən təklif edildi və qısa müddət sonra Lingva Komitato adı altında quruldu. Bu Komitənin Akademio adlı bir "üstün komissiyası" var idi. 1948-ci ildə, ümumi bir yenidənqurma çərçivəsində, Dil Komitəsi və Akademiya  Esperanto Akademiyasını yaratmaq üçün bir araya gəldi.
Orqan 45 üzvdən, prezidentdən, vitse-prezidentdən və katibədən ibarətdir. Maliyyə, Dünya Esperanto
Assosiasiyasından hədiyyələr və ianələr ilə qarşılanmaqdadır.
Əbülqasim
Əbülqasim (?-?) — Həkkak. Naxçıvan həkkaklıq məktəbinin nümayəndəsi. Adı Ordubad şəhərində qeydə alınmış bir başdaşı üzərindəki məzar kitabəsi vasitəsilə elmi dövriyyəyə daxil edilmişdir.
Nadir şahın Hindistana yürüşü xatırlanan hicri 1151-ci il (1738–1739-cu illər) tarixli məzar kitabəsində qeyd olunduğu kimi kitabəni həkkak Əbülqasim həkk etmişdir. Kitabənin tarixinə əsasən məlum olur ki, həkkak Əbülqasim həyatının əsas hissəsini 18 yüzillikdə yaşamışdır.
Samtredia
Samtredia – Gürcüstannın qərbində şəhər, İmeretiya bölgəsində şəhərdir. Şəhər Kolxid düzənliyində, Kutaisidən 27 km qərbdədir. Samtredia şəhərinin adının mənası Mtredi (göyərçin yuvası) sözündən yaranmışdır.
Tarixi
Samtredianın adı XVIII əsrin ikinci yarısından Samtredia kəndi kimi tarixi mənbələrdə xatırlanır. Bura İmeretidən olan Mikeladze knyazlarına məxsus idi. 1871-1872-ci illərdə Tbilisi-Poti dəmir yolunun tikintisi Samtrediyanın əhəmiyyətini artırmışdır. Bu dövrdən etibarən Samtredia bir şəhər olaraq adlandırılır.
İqlim
İqlimi yumşaq subtropik və rütubətlidir. Şəhərin yaxınlığında iki çay qovuşur - Rioni və Tsxenitskali. Samtredianın iqlimi
Alyona Vıleqjanina
Alyona Vıleqjanina — Rusiyanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Alyona Vıleqjanina, Rusiya yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Yeddinci pillə uğrunda görüşdə Yunanıstan yığmasını 12:6 hesabı ilə məğlub edən Rusiya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını yeddinci pillədə başa vurdu.
Rzaqulu xan Şamlı
Rzaqulu xan Şamlı (?-?) — Nadir şahın sərkərdəsi və səfiri.
Həyatı
Nadir şah Avşarın ağıllı sərkərdələrindən və diplomatlarından biri olmusdur. Onun əsli Səfəvi və əfsar əmirlərindəndir. Mahmud şah əfqanın canisini Əşrəf sultan səltənətə sahib olduqdan sonra 1145-ci ildə (1732/33) osmanlılarla muharibə edərək məğlub oldu.
Sulh muqaviləsi bağlandıqda, onun nəticələrinə gorə Əşrəf sultan butun Azərbaycanı, Zəncan, Həmədan və Kirmanşahı osmanlıların ixtiyarına vermısdi.
İsfahan azad edildikdən və Şah Təhmasib taxta çıxdıqdan sonra onun tapşırığı ilə Rzaqulu xan Şamlı Osmanlı sarayına elçi göndərildi. Səfəvi hakimiyyətinin bərpa edilməsi, Osmanlı qoşunlarına üstün gəlmiş Əşrəfin məğlub edilməsi belə bir ümid yaratmışdı ki, Osmanlı sarayı ələ keçirdiyi Səfəvi torpaqlarını bəlkə dinc yolla geri qaytara bilsin. Amma Səfəvi elçisi İstanbula çatanda Osmanlı sarayının Əşrəfin vəziyyətindən xəbəri yox idi. Ona görə də onunla aydın və konkret danışıqlar aparılmadı. Mənbələr də Rzaqulu xan Şamlının nümayəndəliyinin konkret cavab ala bilmədiyini təsdiq edirlər. Amma bəzi araşdırmaçıların fikrincə, Rzaqulu xan Şamlıya Osmanlı sarayında işğal olunmuş Səfəvi torpaqlarının geri qaytarılmasına razılıq verildi. Amma bir şərtlə ki, Osmanlı sarayına lazımi təzminat verilsin.
Mənbələrdə yazılır ki, Nadir şah Əşrəf şahı Mehmandustda məğlub etdikdən sonra ozunun bacarıqlı sərkərdəsini, bu qələbənin istirakcısı Rzaqulu xan Samlunu həmin torpaqları osmanlılardan geri almaq ucun İstanbula gondərmis, o, bu barədə osmanlılarla danısıqlar aparmısdı. Cox cətin gedən müzakirə və danısıqlardan sonra osmanlılar isğal etdikləri səhərlərin butunluklə geri qaytarılması haqqında İran tərəfinin tələblərini rədd etmis, Rzaqulu xan isə məyus halda geri qayıtmısdı. Lakin sonralar məlum olduğu kimi, Nadir şah bu torpaqları geri almağa nail oldu.
Ailəsi
Rzaqulu xanın Məhəmmədqulu xan, Məhəmmədrza xan adlı oğlanları vardı.
Layiş rayonu
Layiş rayonu (Layış rayonı, Лае́ш районы́) — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın qərbində, Volqa və Kama çaylarının birləşdiyi bölgədə yerləşir. Ən məşhur sakini rus şairi Qavril Derjavinə görə, rayon çox vaxt qeyri-rəsmi olaraq Derjavin diyarı adlanır. Rayonun inzibati mərkəzi Layiş şəhəridir.
Coğrafiyası
Kazan şəhəri, Pitrəç, Balık-Bistəse, Kuybışev su anbarının qarşı tərəfində isə Yuxarı Oslan, Kama Tamaqı, Alekseyevsk, Spas rayonları ilə həmsərhəddir.
Böyük çayları Volqa, Kama və Moşadır. Rayon torpaqlarının təxminən üçdə biri (32.9%) suyun altında qaldmışdır.
Tarixi
Rayon 14 fevral 1927-ci ildə təsis edilmişdir. 4 avqust 1938 - 25 mart 1959-cu il tarixlərində ərazinin bir hissəsində Stolbişçı rayonu mövcud olmuşdur. 1 fevral 1963-cü ildə Layiş Pitrəç rayonuna birləşdirilir. 12 yanvar 1965-ci ildə isə rayon yenidən bərpa edilmişdir. 9 iyun 2010-cu ildə Tatarıstan Respublikasının Qanununa əsasən Narmon və Karaişev kənd yaşayış məntəqələri Narmon kənd yaşayış məntəqəsinə birləşdirilir.
Əhalisi
Şəhər şəraitində (Layiş) rayon əhalisinin 19,45 % -i yaşayır.
Yerli özünü idarəetmə
Layiş rayonu ərazisinə 1 şəhər və 23 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 69 yaşayış məntəqəsi daxildir.
Sosial sfera
Borovoye Matyuşino kəndində Tatarıstan hökumətinin yay iqamətgahı, geniş "Santa" sanatoriyası və digər istirahət obyektləri, həmçinin Volqa sahillərində və yaxınlıqdakı meşə plantasiyaları ilə Kazan şəhərinin elit kottecləri var.
Layişrayonunun Russkoe Nikolskoye kəndində hər il Rusiya Rus Mədəniyyəti Festivalı olan "Karavon" keçirilir. Laçevoda isə Derjavinin şərəfinə rus geyim festivalı təşkil olunur. Layiş rayonunda Qızıl Payız İnteqrasiya Sosial Xidmətlər Mərkəzi fəaliyyət göstərir.
Nəqliyyat
Volqa və Kama çaylarında naviqasiya mümkündür.
KİV
Rayonda "Kamski nov" - "Kama yaqı" adlı qəzet rus və tatar dillərində nəşr olunur.
Monqolların Azərbaycana III yürüşü
Monqolların Azərbaycana III və sonuncu  yürüşü
Monqolların hücumu ərəfəsində Azərbaycanda siyasi durum
Bu dövrdə Azərbaycanı Ali Monqol Xaqanlarının canişinləri idarə edirdi(1231-1256).
Monqolların III yürüşü
Yürüşə böyük xaqan Münkenin qardaşı Hülakü xan başçılıq edirdi.Münke xan Orta Şərqdə işğal etdikləri ərazilərdə daha da möhkəmlənmək,hələ də müstəqilyini saxlayan feodalları tabe etmək və yeni torpaqlar əldə etmək üçün Hülakü xanı böyük qoşunla yürüşə yolladı.Hülakü xan 1256-cı ildə Azərbaycan(Cənubi Azərbaycan) və Aranı(Şimali Azərbaycan) ələ keçirdi.1258-ci ildə monqollar Bağdadı işğal etdilər.Xəlifə Əl-Mötəsim Billah edam edildi və bununla Abbasilər xilafətinin varlığına son qoyuldu.
Nəticələr
Hülakü xan bu yürüşlərdən sonra yeni dövlətin əsasını qoydu.Bu dövlət tarixdə Hülakülər və Elxanilər adı tanınır.Azərbaycan imperiyanın əsas vilayəti sayılırdı.Hülakülərin paytaxtı olan Marağa,Təbriz,Sultaniyə şəhərləri bu məmləkətdə yerləşirdi.Hülakülər 101 il hakimiyyətdə oldular(1256-1357).
Əminə Məlikova
Əminə Zakir qızı Məlikova —  Heydər Əliyev Mərkəzi Tədbirlərin və Sərgilərin Təşkili Departamentinin direktoru (2023-cü ildən), sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi (2017).
Həyatı
Əminə Məlikova 23 noyabr 1977-ci ildə Bakıda anadan olmuşdur. İxtisasca iqtisadçı və sənətşünasdır. O, 2007-ci ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində magistratura təhsilini başa vurmuşdur. 2016-cı ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında "Neft mövzusu dünya müasir incəsənətində" mövzusunda sənətşünaslıq üzrə dissertasiya müdafiə etmişdir.
Əmək fəaliyyəti
Əminə Məlikova 2018-ci ilin dekabrından "İçərişəhər" Muzey Mərkəzinin direktoru vəzifəsində çalışmışdır. O, həmin ilin mart–dekabr aylarında muzeyinin direktor müavini, 2009–2018-ci illərdə Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin beynəlxalq əlaqələr şöbəsinin müdiri vəzifələrini icra etmişdir. 2023-cü ildən Heydər Əliyev Mərkəzi Tədbirlərin və Sərgilərin Təşkili Departamentinin direktoru vəzifəsində çalışır.
"Azərbaycan Kəlağayı" və "Butalı" milli brendlərinin təsisçisidir.
1999-cu ildə əmək fəaliyyətinə başlamışdır. O, 1999–2009-cu illərdə Mədəniyyət Nazirliyinin Muzey Mərkəzinin beynəlxalq əlaqələr və mədəni inkişaf şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləmişdir.
İctimai fəaliyyəti
2011-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.
2016–2019-cu illərdə ICOM Azərbaycan Milli Komitəsinin katibi olmuş, 2019-cu ildən isə ICOM Azərbaycan Milli Komitəsinin idarə heyətinin üzvüdür.
Konqo
Ölkələr
İdman
İllinoys
İllinoys — İllinoys, Amerika Birləşmiş Ştatlarının Orta Qərb və Böyük Göllər bölgəsindəki bir əyalətdir. Ştat ümumi daxili məhsula görə beşinci, əhalisinin sayına görə altıncı, ərazisinə görə Amerika Birləşmiş Ştatlarının 25-ci ən böyük torpaq sahəsinə malikdir. İllinoys bütün Amerika Birləşmiş Ştatlarının mikrokosmosu olaraq qeyd edilmişdir. İllinoys şimal-şərqdəki kənd təsərrüfatı məhsuldarlığı, cənubdakı kömür, ağac və yağ kimi təbii qaynaqları ilə müxtəlif iqtisadi bazaya sahibdir və böyük bir nəqliyyat mərkəzidir. İllinoys ştatının paytaxtı, əyalətin mərkəzi hissəsində yerləşən Sprinqfilddir. 1818-ci ildə İllinoys dövlətçiliyi qəbul edildi. ABŞ-nin üç prezidenti İllinoysda yaşayarkən prezident seçilmişdir: Avraam Linkoln, Uliss Qrant, Barak Obama. Bundan əlavə, siyasi karyerasını Kaliforniyada qurmuş Ronald Reyqan da bu ştatda doğulub böyümüşdür.
Etimologiyası
Amerikalı alimlər əvvəllər "İllinoys" adının Mayami-İllinoys dilində "kişi" və ya "kişilər" mənasını verdiyini düşünürdülər.
Skif incəsənəti
Skif-Sibir heyvan üslubu— Son Tunc və Erkən Dəmir dövrlərinə aid mədəniyyət üslübu.
Tarixi
Skif tayfaları Qara dəniz sahili Skifiyasının tarixinə də böyük töhfə vermişlər; onlar Azərbaycandan və qonşu vilayətlərdən buraya skif mədəniyyətinin tərkib hissəsinə çevrilmiş Ön Asiya sivilizasiyasının bir çox realiyalarını, o cümlədən "heyvan üslubu" gətirmişlər.
Xarici keçidlər
Sciti
Alekseyenko itburnusu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ümumi yayılması
Аzərbаycаn və Rusiyada (Dağıstan) təbii arealı vardır.
Azərbaycanda yаyılmаsı
Quba, Qusar (Sudur kəndi) rayonları ərаzilərində təbii hаldа rаst gəlməк mümкündür.
Əmirəddin Məsud Naxçıvani
Əmirəddin Məsud Naxçıvani (XII əsr) — memar. Naxçıvan memarlıq məktəbinin nümayəndələrindəndir.
Alekseyenko itburnusu
Stаtusu
Аzərbаycаnın nadir bitкi növüdür. NT.
Əmirəddin Məsud Naxçıvani
Naxçıvanda Eldənizlər sarayında yaşamışdır. Əcəmi memarlıq üslubunun davamçısı оlmuş, dini və xatirə memarlığı ilə yanaşı, ictimai binaların inşasında və bəzədilməsində də iştirak etmişdir. Müasiri Nizami Gəncəvi kimi Əmirəddin Məsud Naxçıvani də ulduzların Yerdə baş verən hadisələrə müdaxiləsi barədə saray münəccimlərinin fikirlərini qəbul etməmiş, оnlar atəbəyi guya 40 gəz (42 m) tоrpağı sоvurub aparacaq qasırğa qоpacağına inandırmağa cəhd göstərərkən buna etirazını bildirmişdir. Təkzibində haqlı оlan Ə.M.N. bunu şeirlə də ifadə etmişdir. Bu barədə "Əcaib əl-buldan" əsərində bəhs оlunur.
Alekseyenko itburnusu
Bitdiyi yеr
Orta dağ qurşağında, açıq quru yamaclarda, meşə kənarlarında, dərələrdə və kolluqlarda yayılmışdır.
Təbii еhtiyаtı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.
Çохаlmаsı
Təbiətdə generativ yolla çoxalır.
Təbii еhtiyаtının dəyişilməsi səbəbləri
Bаşlıcа оlаrаq insаn fəаliyyətidir.
Bеcərilməsi
Məlumat yoxdur.
Qəbul еdilmiş qоrumа tədbirləri
Xüsusi qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.
Zəruri qоrumа tədbirləri
Аzərbаycаnın "Qırmızı Kitabı"na dахil еdilməsi zəruridir.
HTC
High Tech Computer Corporation (HTC) — kommunikasiya avadanlığının istehsalı və satışını həyata keçirən Tayvan şirkəti. 1997-ci il mayın 15-də təsis edilmişdir. Dünyanın ən qabaqcıl markalarındandır.
Fəaliyyətinin ilk dövründə şirkət personal cib kompyuterlərinin (Pocket PC) istehsalı ilə məşğul olmuş, nəticədə prioritet istiqamət olaraq aktiv inkişaf prosesində olan kommunikatorlar bazarı seçilmişdir. 2001-ci ildən etibarən HTC öz markası ilə istehsalı ikinci plana keçirərək telefon operatorları üçün hazır, markasız telefonların satılmasına üstünlük vermək qərarına gəlmişdir. Operatorlar bu telefonlara loqotiplərini yerləşdirərək öz brendləri altında satırlar. O zaman bu istiqamətin seçilməsinin şirkət üçün uğurlu olduğu hesab edilirdi. İlk belə müqaviləni HTC 2001-ci ildə bağlamış və bu şəkildə əməkdaşlıq etdiyi şirkətlərin sayı artmaqdadır. Şirkətlə əməkdaşlıq edənlər arasında T-Mobile, Orange, O2, Vodafone və s. iri mobil operatorlar var.
Sonrakı dövrlərdə HTC yeni - Qtek adlanan brendini yaratmış, 2004-cü ildə isə Asiya ölkələrinə xidmət etmək məqsədilə Dopod müəssisəsi yaradılmışdır. 2006-cı ildə korporasiyanın idarə heyəti strateji qərar qəbul edərək öz məhsullarını vahid HTC brendi ilə təqdim etməyə başlamışdır.
Hazırda həm Windows Mobile, həm də Android platforması ilə telefonlar və kommunikatorlar istehsal edir. Şirkətin ən uğurlu markası 2010-cu ildə istehsal olunan HTC HD MİNİ olmuşdur.
Borjomi
Borjomi ( Borcomi) — Gürcüstannın cənub-qərbində kurort şəhəri, Samtsxe-Cavaxeti bölgəsində şəhərdir. Şəhər öz məşhur Borjomi mineral suyu ilə tanınır. Borjomi mineral suyu keçmiş SSRİ ölkələrində çox məşhurdur. Borjomidə XVIII əsrdə inşa edilmiş Romanov sülaləsinin malikanələri qorunub-saxlanılmışdır. thumb|Borjominin turist rayonunda bir küçə
Nəqliyyat
Borjomi Borjomi-Bakuriani dəmiryolunun son stansiyasıdır.
Kurort
Borjomi kurortu Gürcüstanın cənubi-qərbində, Kür çayı sahilində, dəniz səviyyəsindən 810–850 m hündürlükdə yerləşir. Borjomi aşağı dağ yamac kurortlar sırasına daxildir və hər tərəfdən iynəyarpaqlı və sıxyarpaqlı meşələrlə örtülmüşdür. İqlimi həm qış, həm də yay aylarında mülayim temperatur müşahidə olunur.
Partnyor şəhərlər
Borjominin aşağıdakı şəhərlərlə partnyor əlaqələri vardır:
Nadejda Qlızina
Nadejda Qlızina — Rusiyanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Nadejda Qlızina, Rusiya yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Yeddinci pillə uğrunda görüşdə Yunanıstan yığmasını 12:6 hesabı ilə məğlub edən Rusiya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını yeddinci pillədə başa vurdu.
Daha sonra Nadejda Qlızina, Rusiya yığmasının heyətində 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Beşinci pillə uğrunda görüşdə Çin yığmasına 15:16 hesabı ilə məğlub olan Rusiya yığması, London Olimpiadasını altıncı pillədə başa vurdu.
Nadejda Qlızina, Rusiya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Bürünc medal uğrunda görüşdə Macarıstan yığmasını 20:18 hesabı ilə məğlub edən Rusiya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasının bürünc medalına sahib oldu.
Xobi
Xobi – Gürcüstannın şimal-qərbində şəhər, Sameqrelo-Yuxarı Svaneti bölgəsində şəhərdir.
Əhalisi
Xobinin əhalisi 4242 nəfərdir (2014)
Korbyer (Yuxarı Provans Alpları)
Korbyer (, Corbièras) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Cənub-şərqi Manosk kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04063.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 957 nəfər təşkil edirdi.
Amerika qara brantası
Amerika qara brantası, Sakitokean qara brantası — Ördəklər fəsiləsinə aid Qara brantanın yarımnövünü təşkil edir.
Təsviri
Ördəklər 55–69 sm hündürlüyə, 1,2–2,2 kq çəkiyə malik olur. Qanadları arasında məsafə 110–120 sm təşkil edir. Sakitokean qara brantası qısa boyuna və elədə böyük olmayan dimdiyə sahib olmasıdır. Başı və boynu qara, boğazı ağ, beli və qanadları tünd bozdur.
Yayılması
Sakitokean qara brantası əsasən Xatanqa körfəzi və Lena çayının deltasından şərqdən başlayaraq Anadır körfəzinə qədər olan ərazilərdə yayılmışlar. Onlar həmdə Yeni Sibir adaları və Vrangel adasındanda belə yuva qura bilirlər. Onlara həmdə Şimali Amerikanın arktika adaları sahillərində müşahidə edilirlər. Əsasən Alyaska ştatı ərazisi üstünlük təşkil edir. Qışlama Aşağı Kaliforniya ərazisində keçirilir. Sakitokean qara brantası kiçik qruplar halında yaşayırlar. Qruplar 10 və daha çox cütdən ibarət ola bilir. Brantlar ümumilikdə antropogen təsirə olduqca həssasdır. Yuva bir qayda olaraq quru ərazidə qurulur. Əsasən qayalıqda yerləşir. Bir dəfəmə 3–6 ağ yumurta qoyurlar.
Qorunma staturu
Hazırda Sakitokean qara brantasının ümumi sayı 114 000 başdır. İl ərzində insanlar tərəfindən 14 000 baş quş ovlanılır. Bu populyasiyasının sayı 1981-ci ildə 200 000 quş olduğu halda 1987-ci ildə saylsrı iki dəfə azalaraq 100 000 düşmüşdür.
Whirlpool
Whirlpool — ABŞ-də şirkət, ticarət markası
Whirlpool 1911-ci ildə ABŞ-də yaradılıb. Hal-hazırda bu brend dünyanın 170-dən çox ölkəsində təmsil olunmaqdadır. Whirlpool-un istehsal sahələrində 70 000-dən çox işçi çalışır. Bunlardan ancaq 3000-i yeniliklər və effektiv texnologiyaları yaradan mühəndislərdir. Bu o deməkdir ki, sizin əldə etdiyiniz hər Whirlpool məhsulu üzərində məhz 3000 mühəndis çalışıb. Şirkətin sadəcə 2009-cu ildə satış həcmi 19 milyard dolları aşıb. İnnovativ texnologiyalarla zamanın nəbzini tuta bilən marka artıq öz sektorunun № 1-dir. Bütün dünyada bəyaz məişət əşyaları və texnikası, habelə quraşdırılma mətbəx avadanlıqları axtarışları zamanı müştərilərin ən çox üstünlük verdiyi marka məhz Whirlpool-dur.
Oleksandra Karpoviç
Oleksandra Karpoviç — Rusiyanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Oleksandra Karpoviç, Rusiya yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Yeddinci pillə uğrunda görüşdə Yunanıstan yığmasını 12:6 hesabı ilə məğlub edən Rusiya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını yeddinci pillədə başa vurdu.
Yusuf Reza Gilani
Yusuf Reza Gilani — pakistanlı siyasi xadim, Pakistanın 18-ci baş naziri (25 mart 2008-ci ildən).
Stalaqmit
thumb|"Cadugər barmağı", [[Karlsbad Mağaraları Milli Parkı|Karlsbad mağaraları.]] Stalaqmit — mağaranın tavanından damcılayan suyun buxarlanıb onun çöküntüsündən, başlıca olaraq əhəngdaşından mağaranın dibində əmələ gələn mineral maddə. Stalaqmit sırsıra formada olub altdan-yuxarı qalxır. Stalaqmit bəzən böyüyüb stalaktik ilə birləşir və mağara sütunu əmələ gətirir.
Ermənistanın inzibati bölgüsü
7 noyabr 1995-ci il tarixində Ermənistan Respublikası Milli Məclisinin qəbul etdiyi və 4 dekabr 1995-ci ildə Ermənistan Respublikasının prezidenti Levon Ter-Petrosyanın təsdiq etdiyi "Ermənistan Respublikasının inzibati-ərazi bölgüsü haqqında Qanunu"na əsasən Ermənistan Respublikası inzibati cəhətdən 10 mərzdən və mərz hüquqlu İrəvan şəhərindən ibarətdir. Mərz (farsca: مرز, ermənicə: erm. մարզ) fars kökənli söz olub "sərhəd" deməkdir. Mərzlər mərzban (ermənicə: erm. մարզպետ, lat. marzpet) vəzifəsi daşıyan dövlət məmurları tərəfindən idarə edilir. Mərzbanlar Ermənistan Respublikası Hökumətinin təyini və Ermənistan Prezidentinin təsdiqi ilə vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilirlər. Ermənistan Respublikasının 27 noyabr 2005-ci il etibarı ilə qüvvədə olan konstitusiyasının I fəsil, XI maddəsinin I bəndinə əsasən mərzlər inzibati cəhətdən bələdiyyələrə bölünür. Bələdiyyə başçıları yerli özünüidarə seçkiləri ilə ölkə vətəndaşları tərəfindən majoritar qaydada 4 il müddətinə seçilirlər. İrəvan şəhəri də inzibati cəhətdən bələdiyyələrdən ibarətdir. İrəvan şəhərinin meri şəhərin ağsaqqallar şurası tərəfindən seçilir. Ağsaqqallar şurasının üzvləri isə proporsional qaydada vətəndaşlar tərəfindən 4 il müddətinə seçilirlər. Ermənistan Respublikası Milli Statistika Xidmətinin 1 yanvar, 2011-ci ilə olan rəsmi məlumatına əsasən bu ölkədə qeyd edilən tarixə 915 bələdiyyə, inzibati cəhətdən bu bələdiyyələrə daxil olan 49 şəhər (İrəvan şəhəri daxil) və şəhər tipli qəsəbə, həmçinin 866 kənd mövcuddur.
Tarixi
9 sentyabr 1930–cu il tarixinə Ermənistan SSR 26 rayona və iki müstəqil inzibati vahidə (İrəvan və Leninakan şəhərləri) bölünürdü:
Uniforma
thumb|Uniforma Uniforma (forma "forma", uniformis "eyni"), mundir — eyni tikilişli, parça tipi və xüsusi xidməti geyim. Məqsəd ictimaiyyətdə mundir daşıyıcısının mənsub olduğu struktur haqqında vahid təsəvvür yaratmaqdır.
XX əsrdən bəri bəzi məktəblərdə şagirdlər arasında sosial bərabərliyi təmin etmək üçün şagirdlərin mütləq məktəb uniforması geyinməsi tələb olunur.
Qırğızıstan tarixi
Qədim dövrlər
thumb|
Qırğız xalqının yaranması
Asiya Hunları çağından bəri varlıqlarını bildiyimiz Qırğızlar, o dövrdə hunlara bağlı Ting-linglerle qarışıq olaraq yaşayırdılar. Yenisey çayı boylarında oturan Qırğızlar, 560-cı ildə Mukan Kağan zamanında Göytürklərə bağlanmışlar, Göytürk Dövlətinin 630-cu ildə yıxılmasıyla müstəqil olmuşlar. Ancaq 681-ci ildə II Göytürk Dövlətinin qurulmasıyla, təkrar Göytürk rəhbərliyinə girmişlər.