cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İsmayıl Ələkbərov
Həyatı
Ələkbərov İsmayıl Ağa Qulu oğlu 6 avqust 1946-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1967-1973-cü illərdə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda (indiki ADPU) fizika müəllimi ixtisası üzrə təhsil almışdır.
Müxtəlif Dövlət idarələrində, eləcə də Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda laborant, Bakı Tibb Peşə Məktəbində müəllim, məktəbin müdiri, Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsində bölmə rəisi, Komitənin Tədris Mərkəzinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır.
Ailəlidir. İki övladı var.
Knidli Evdoks
Knidli Evdoks — qədim yunan riyaziyyatçısı və astronomu; qədim "riyazi analizi" əsaslandırmış, nisbətin ümumi nəzəriyyəsini və tükəndirmə üsulunu yaratmışdır.
Sümüklər (teleserial, 2005)
Sümüklər ABŞ-nin FOX kanalında 13 sentyabr 2005-ci ildən  28 mart 2017-ci ilə qədər 12 mövsüm ərzində 246 seriyası yayımlanan amerika cinayət prosessual dram televiziya seriyalıdır. Serial məhkəmə-tibbi antropologiya və arxeologiyaya əsaslanır, hər seriya FTB xüsusi agenti Sili But (Devid Borianaz) tərəfindən məhkəmə-tibbi antropoloqu doktor Temperans "Sümüklər" Brennana (Emili Deşanel) gətirilən insan qalıntılarının arxasında olan sirr ilə bağlı FTB cinayət işini və serialın qəhrəmanlarının şəxsi həyatını diqqət mərkəzində saxlayır. Digər baş rolları Mixaela Konlin, Erik Milleqan, Tomas Cozef Tayn, Conatan Adams, Tamara Teylor, Con Frensis Deyli və Con Boyd ifa edir.
Qallo dili
Qallo dili — Fransa regional dili. Qallo roman dili və Oil dillərindəndir. Yuxarı Brittany və Normandiyanın bəzi qonşu hissələrinin tarixi dilidir. Lakin bu gün əhalinin yalnız kiçik bir hissəsi tərəfindən danışılır və fransız dili ilə böyük ölçüdə əvəz edilmiş.
Qoşun mahalı
Qoşun mahalı — Şirvan xanlığının inzibati ərazilərindən biri.
Tarixi
Ağsu, Şamaxı və Qobustan rayonlarının ərazisində mövcud olmuşdur.
Mahalın naibi Məlik Mahmud idi.
Əhalisi
1821-ci ildə 11 oba (Çuxanlı, Utuqlu,Təkləli, Mənkələxanı, Tuluç, Çilov, Mərzəndigə, Nabur, Ləngəbiz, Qəşəd, Bicov) və 21 kənddə (Çağan, Qalabuğurt, Dilmanlı (Dilman), Hacman(Hacımanlı), Xatımanlı, Çarağan, Nüydü (Nüydi), Şərədil, Talis, Ərçiman, Əngəxarən, Zarat, Cabanı, Sündü(Sündi), Mədrəsə, Kərkənc, Kələxana(Kələxanı), Meysəri(Meysarı), Keşdiməz (Keçdiməz), Saqiyan, Qonaqkənd) 1065 ailə yaşayırdı.
Nizami dövrü memarlıq abidələri
Nizami dövrü memarlıq abidələri — Cəfər Qiyasinin Nizami Gəncəvi dövrü tarixi Azərbaycan ərazisindəki memarlıq abidələrindən bəhs edən kitabı.
Məzmun
Kitab "Ön söz", "Ərəfə", "Yüksəliş dövrü" başlıqlı giriş tipli hissələrlə başlayır.
Məqalələr "Məscidlər", "Türbələr", "Körpülər" və "Qalalar" başlıqları altında təsnif olunmuş və yerləşdirilmişdir.
"Memarlıq bəzəyi" başlığında dövrün müxtəlif memarlıq bəzəkləri haqqında məlumat verilir. "Memarlar" bölməsində isə Nizami Gəncəvinin öz əsərlərində haqqında məlumat verdiyi memarlar haqqında bəzi qeydlər yar almışdır.
Bərgüzar Korəl
Bərgüzar Korəl — Türkiyə aktrisası.
Həyatı
Bergüzar Korel Ergenç 27 avqust 1982-ci ildə İstanbulda anadan oldu. Tanju Korel, Hülya Darcan cütlüyünün qızıdır. Uşaqlığını Ulusda keçdi. İlk təhsilini Nilüfer Hatun İbtidai təhsil Məktəbi, orta təhsilini Ulduz Kollecində aldı. Kollecdən məzun olmasının ardından Memar Sinan Universiteti-Dövlət Konservatoriyası Teatr bölümünü tamamladı. Universitetdən əvvəl peşəkar klublarda voleybol oynadı. Bergüzar Korel məktəb həyatı boyunca bir çox oyun və qısa filmdə rol aldı. Eyni zamanda Dövlət Teatrı Kuva-yi Milliyə oyununda köməkçi aktyor olaraq iştirak etdi. Nikol Kidman və Tom Henkslə aktrisalıq edən Susan Baston ilə çalışdı və Özay Fechtin workshop işlərinə qatıldı.
Bergüzar Korel İlk rolunu 1998-ci il istehsalı olan "Qırıq həyatlar"-da canlandırdı. Ardından 2005-ci il istehsalı olan "Qurtlar vadisi: İraq" filmində Leyla xarakteriylə tamaşaçıların qarşısına çıxdı. "Qurtlar vadisi" filmi üçün rol təklifi gəldiyi zaman xəstə olan atası Tanju Korelin həkimləri xəstəni itirmək üzrə olduqlarını söyləyirdilər. O, əvvəl rolu rədd etdi. Ancaq anasının "Atan bu görüşməyə getməyini istəyərdi" dediyinə görə razılaşdı və təklifi qəbul etti. Bu rolun bir çətinliyi də Leyla xarakterinin ərəbcə danışması və filmin canlı çəkiləcək olması idi. Bergüzar Korelin bu dili heç bilməməsinə baxmayaraq çox qısa bir müddətdə roluna hazırlandı və çox müvəffəqiyyətli oldu. Film kassa rekordları qırdı.
Bu serialdakı müvəffəqiyyətli çıxışı ilə 2006-cı il Altın Kelebek "Ən müvəffəqiyyətli aktrisa" mükafatını aldı.
Türk kinosu televiziyalarında və xüsusilə teatrda qalıcı olmaq istədiyini və bunun üçün də çox çalışdığını hər fürsətdə söyləyən ulduzvoleybol, buz konkisi, külək sörfü kimi idmanlarla yanaşı rəqs və piano təhsili də almışdır.
Bergüzar Korel teatr və kino aktyru olan Halit Ergenç ilə evlidir. Əli adında bir uşaqları var.
Aktrisa "Min bir gecə" serialından sonra "Eşq gəlirəm deməz" filmində baş rolu canlandırdı. Bergüzar Korel 2012-ci ildə nəşr olunmağa başlayan Kenan İmirzalıoğlu ilə baş rolu paylaşdığı "Karadayı" adlı serialda Hakim Feride rolunu canlandırmaqdadır.
Əbülqasım xan Qaragözlü
Əbülqasım xan Əhməd xan oğlu Nasirülmülk — İranın baş naziri, Sultan Əhməd şahın regenti olub.
Həyatı
Əbülqasım xan ali təhsilini London şəhərində almışdı.Qacarlar sarayında müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdı.
Nаsеrülmülк 1898-ci ildə Əli xan Əminüddövlə hökumətində mаliyyə nаziri idi. Аrtur Hаrdinq İrandа səfir оlduğu müddətdə, Əminüssultаnın bаş nаzirliyi vахtındа Nаsеrülmülк nаzirliк vəzifəsindən кənаr еdilmişdi, Həmədаndа hakim vəzifəsi dаşıyırdı.
1905–1911-ci illər İran inqilabı ərəfəsində baş nazir Eynüddövlə ilə həmkarlıq etmişdi.1907-ci il baş nazir Mirzə Ələsgər xan Əminüssultan tərəfindən təşkil edilmiş nazirlər kabinəsində maliyyə naziri vəzifəsini icra etmişdi. 1908-ci ilin yanvarında Məhəmmədəli şaha qarşı baş vermiş qəsddən sonra nazirlikdən çıxarılmış Avropaya sürgün edilmişdi.1909-cu ildə Məhəmmədəli şah ölkədən qovulduqdan sonra, kiçik yaşlı Sultan Əhməd şah üçün əvvəlcə Əzdülmülk Əlirza xan Qovanlı-Qacar qəyyum və regent (naibəssəltənə-müvəqqəti şahın vəzifəsini icra edən) təyin edilmiş, o vəfat etdikdən sonra, Məclisin əksəriyyət qərarı ilə Nasirülmülk qəyyum və regent təyin edilərək, naibəssəltənə vəzifəsi də ona tapşırılmışdı. O, mürtəce bir şəxsiyyət idi. Vəzifəsindən istifadə edib Məclisi qovmuşdu.
Burаdа təкcə Nаsеrülmülкun İran məşrutə inqilаbınа bəslədiyi münasibəti qısаcа nəzərdən keçirdiкdə ingilis diplоmаtiyаsının хаlq hərəкаtınа qаrşı frаmаsоndаn istifаdə еtməsi hаqqındа müəyyən təsəvvür əldə еtməк mümкün оlаr.
Məşrutə inqilаbının bаşlаndığı vахtdа hərəкət bаşçılаrındаn Seyid Məhəmməd Təbatəbainin kütlələrə tə'sir göstərən nitqləri və fəаliyyəti mütləqiyyəti təşvişə sаlmışdı. Hökumət tərкibində nаzir vəzifəsində iştirак еdən Nаsеrülmülк Təbаtəbаini inqilаbi hərəкаtdаn çəкindirməк məqsədilə 1906-cı ilin iyul аyındа оnа yаzdığı məкtubdа özünü məşrutə hərəкаtı tərəfdаrlаrı кimi qələmə vеrərəк, еyni zаmаndа məşrutə üsuli-idarəsinin İran хаlqlаrı üçün hələ vахtı gəlib çаtmаmаsındаn, məкtəblərin sаyını аrtırmаğın, sаvаdlı аdаmlаr hаzırlаmаğın fаydаlı nəticələr vеrəcəyindən uzun bəhs еtmişdir.
Naserülmülk 1907-ci il аvqust аyındа məşrutə hökumətinin bаş nаzirlyini çох minnətdаrlıqlа qəbul еtmişdir. 1911-ci il dекаbr аyındа о, irticаçı çеvrilişdə əsаs rоl оynаyаrаq, öz vəzifəsindən istifаdə еtməкlə, milli şurа məclisinin bаğlаnmаsı və nümayəndələrin оrdudаn qоvulub çıxarılmаsı hаqqındа əmr vеrmişdir.
Senecio rhammatophyllus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Əbülqasım xan Qaragözlü
Həyatı
Əbülqasım xan 1911-ci ildən 1914-cü ilədək İranda diktator kimi bir hökumət olmuş, bu müddət ərzində Məclisin açılmasına və demokratik azadlıqların bərpa edilməsinə imkan verməmişdir.
Prank
Prnak  — telefon xuliqanlığı, telefon zarafatı. Pranklar kimsə başqa adamın adından zəng edirlər. Provokasiya ilə qarşı tərəfdən maraq doğuracaq cavab almağa çalışırlar.
Dendrobium speciosum
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ağdərə (Qəzvin)
Ağdərə - İranın Qəzvin ostanında kənd
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Avəc bölgəsinin Qərbi Xərəqan kəndistanında, Avəc qəsəbəsindən 54 km şimal-qərbdədir.
A.C.G.T
A・C・G・T — 2001-ci ildə Triangle Staff studiyasının keçmiş əməkdaşları tərəfindən təsis edilmiş Yaponiya animasiya studiyası. Əsasən digər animasiya studiyaları ilə əməkdaşlıq edir, manqa və ranobelərin anime adaptasiyaları ilə məşğul olur. A.C.G.T OB Planning şirkətinin filialıdır. Studiya tez-tez Genco studiyası ilə animasiyaların tamamlanmasında əməkdaşlıq edir. "A.C.G.T" DNT-dəki 4 azotlu əsasın baş hərfləridir (adenin, sitozin, quanin və timin).
Kentau
Kentau — Qazaxıstanın Türkistan vilayətində yerləşən şəhər. Türkistan şəhərindən 30 km şimal-şərqdə, Karatau dağının ətəyində yerləşir.
Tarixi
Kentau şəhərinin əsası 1955-ci ilin avqust ayında qoyulub. Yaşayış mətəqəsi Aşısay polimetal yatağının istismarı ilə salınmış işçi qəsəbələrindən yaranmışdır. Sovet dövründə yerli əhali qazaxlardan ibarət olsa da, şəhər əhalisinin əksər hissəsi Rusiyadan köçüb gələnlərdən ibarət olmuşdur. Onlar içərisində ruslar, almanlar və yunanlar üstünlük təşkil edirdi. 1980-ci illərin sonu 1990-cı illərin əvvəllərində şəhərdə yerləşən sənaye müəssisələrinin bağlanmasından sonra emiqrasiya prosesi sürətlənmişdir. Hazırda əhalisinin əksəriyyəti etnik qazaxlardan və özbəklərdən ibarətdir.
Sənaye
Kentauda iki zavod yerləşir. Bunlar transformator və ekskavator istehsalı zavodlarıdır. Hər iki zavod SSRİ dövründə məşhur olsalar da, hazırda elə də aktiv işləmirlər.
Mahruxsar xanım Fəxrəddövlə
Mahruxsar xanım Fəxrəddövlə — Qacar şahzadəsi, Abbas mirzənin ilkinci qızı, Məhəmməd şah Qacarın bacısı və Məhəmmədhəsən xan Sərdar İrəvaninin həyat yoldaşı idi.Şeir, rəssamlıq və xəttalıqda bacarıqlı idi.
RHIC
Relativist (nisbi) Ağır İon Toqquşdurucu
Gerçək zaman maşını ilə kainatın başlanğıcının tapılmasını təsəvvür edin. Relativist (nisbi) ağır ion toqquşdurucunun (en. RHIC – RAİT) çevrəsinin uzunluğu 2,5 mildir (~4.0 km) və 700 nəfər adam tərəfindən nəzarət edilir. RAİT-in inşası 600 milyon dollardan artıq qiymətə başa gəlib və illik saxlanılma xərci 150 milyon dollardan artıqdır. Əgər Nyu York, Uzun Adada yerləşən Relativist ağır ion toqquşdurucudakı qızıl ionları bir birinə çırpılsalar bu görüş 7,2 triliyon Faranheyt dərəcədən çox (~4 triliyon dərəcə Selsi) temperature əmələ gətirə bilər. Bu, zərrəcikləri əridəcək qədər yüksək temperaturdur, Zərrəciklər ayrıldıqca onların ibarət olduğu bloklar-kvarklar və qluonlar-maddənin yeni vəziyyətinə - kvark-qluon plazmaısına keçmək üçün birləşirlər. Çarpışma başa çatıb materiallar soyuduqda protonlar və neytronlar təsir kimi 4.000 subatomik zərrəcik əmələ gətirərək yenidən yaranır. Alimlər RAİT-i istifadə etdikcə ilk milyonuncu saniyəsi ərzində böyük partlamanın şərtlərini təkrarlamağa cəhd göstərirlər.
Elm üçün istifadəsi
RAİT-də fiziklər universal maddənin formalaşmasını daha çox anlamaqdan ötrü qızıl atomlarını elektronlarından arınaraq pozitiv yüklü ionlara çevirməsi üçün səylə sürətləndiricidən (akseleratordan) keçirirlər. Dairəvi borucuqlara buraxılmış həmin ionların sürəti çarpışmadan əvvəl işıq sürətinin 99,9%-nə qədər yüksəlir. Bu toqquşma zərbəsinin nəticələrini nəzərdən keçirərkən alimlər müəyyənləşdirirlər ki, böyük partlayışdan sonrakı zərrəciklər heç də gözlənildiyi tək qaz kimi deyil, maye kimi hərəkət edirlər.
Praktik həyat üçün istifadəsi
Hal hazırda, protonların sürətinin artırlması və insan xərcəngi şişlərinin şüa ilə müalicəsi və zəiflədilməsində onlara dəqiq bələdçilik etmələrinin daha da yaxşılaşdırırlmasından ötrü RAİT alimləri maşınların qayırılması üzərində çalışırlar. Mühəndislər müəyyənləşdirmişdir ki, plastic vərəqlər üzərində kiçik deşiklər açmaq üçün ağır ion şüaları istifadə edilməsi cismlərin filtrlənməsini və molekulların çeşidlənməsini daha da asanlaşdırır. Bir neçə ilin içində, RAİT-in ifratkeçirici maqnit texnologiyası nəticəsində biz enerjinin saxlanılmasının daha sadə üsullarının icad edilməsinə şahid ola bilərik.
Hacı Məhəmməd xan Qaragözlü
Qaragözlü Hacı Məhəmməd xan Hacı Abdulla xan oğlu (?-?) - Qaradağın hakimi (1811-?).
Həyatı
Hacı Məhəmməd xan Qaragözlü Şamlı elinin Qaragözlü oymağının Hacılı tayfasındandır.
Həmədan ətrafında dünyaya gəlmişdi.
Abbas mirzə Qovanlı-Qacarın sərkərdəsi idi.
1811-ci ildən Cənubi Azərbaycanın Qaradağ vilayətinin hakimi təyin edilmişdi.
Rus-İran savaşlarının fəal iştirakçısı olmuşdur.
Qarasubasar mahalı
Qarasubasar mahalı — Şirvan xanlığının inzibati ərazilərindən biri.
Tarixi
İndiki Ucar, Zərdab, Ağdaş və Kürdəmir rayonlarının ərazisində mövcud olmuşdur.
İqtisadiyyatı
Qarasubasar mahalının sakinləri əkinçilik və baramaçılıq, pambıqçılıqla məşğul olurdular. Mahalın naibi Rəhim bəy idi.
AMEA Dilçilik İnstitutu
Nəsimi adına Dilçilik İnstitutu — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının strukturuna daxil olan elmi təşkilat. İnstitutun hazırkı baş direktoru Nadir Məmmədlidir.
Tarixi
1932-ci ildə Azərbaycan Dövlət Elmi-Tədqiqat İnstitutunun bazasında müstəqil Dil, Ədəbiyyat və İncəsənət İnstitutu, 1936-cı ildə birləşmiş Ədəbiyyat və Dil İnstitutu yaradılmışdır. 1945-ci ildə müstəqil Dilçilik İnstitutu yaradılmışdır. 1951-ci ildə Dilçilik və Ədəbiyyat İnstitutları yenidən birləşdirilmişdir. 1969-cu ilin sentyabrından Dilçilik İnstitutu yenidən müstəqil fəaliyyətə başlamışdır. 1973-cü ildə Dilçilik İnstitutuna görkəmli Azərbaycan şairi İmadəddin Nəsiminin adı verilmişdir.
Fəaliyyət istiqamətləri
Azərbaycan dilinin qaynaqları və inkişaf tarixi, Azərbaycan dilinin başqa türk dilləri və qohum olmayan dillərlə müqaisəli-tipoloji tədqiqi, Azərbaycanda yaşayan azsaylı xalqların dillərinin öyrənilməsi, çeşidli lüğətlərin hazırlanması, elmi-texniki terminologiyanın linqvistik məsələləri, nəzəri, tətbiqi dilçilik və onomastika məsələləri.
Senecio coccineus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Zaqafqaziya Komissarlığı
Zaqafqaziya Komissarlığı — 15 noyabr 1917-ci il —10 fevral 1918-ci illərdə Cənubi Qafqazda mövcud olmuş dövlət qurumu. Sədri Yevgeni Gegeçkori olmuşdur.
Ağalaruşağı
Ağalaruşağı — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Oğuldərə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Laçın rayonunun faktiki mövcud olan Ağalaruşağı kəndi rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş və Oğuldərə kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi sonunda imzalanmış atəşkəs bəyanatına əsasən 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.
Toponimikası
Kənd Ağalar kişinin nəslinin yaşadığı ərazi olduğu üçün Ağalaruşağı adlanır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə, rayon mərkəzindən 75 km. şimal-qərbdə yerləşir.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyəti heyvandarlıq olub.
Araşdırın (film, 1978)
Filmin üzərində işləyən
Rejissor: Cahangir Mehdiyev
Rollarda
Fazil Salayev Arif Qasımov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1978-ci ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Leyla Allahverdiyeva
Leyla Allahverdiyeva - iqtisadiyyat elmlər doktoru, professor.
Allahverdiyeva Leyla Mədəd qızı Bakı şəhərində Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı inistitunun “ Əməyin iqtisadiyyati ” ixtisasını fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Sonra Moskva şəhərində SSRİ Dövlət Plan Komitəsinin Planlaşdırma və Normativləşdirmə Elmi-Tədqiqat institutunun aspiranturasını əyani bitirmişdir. O, 1985-ci ildə Xalq təsərrüfatının iqtisadiyyatı, planlaşdırılması və idarə edilməsi ixtisası (şifr-08. 00. 05i) üzrə “ Əməkehtiyatlerı bol olan regiyonlarda sərbəst əmək resurslarının planlaşdırılması, idarə edilməsi ” mövzusunda namizədlik dissertasiyasıni müdafiə etmişdir.
2003-cü ildə Leyla Allahverdiyeva Daşkənd şəhərində Özbəkistan Respublikasının  Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat institutunda  Əhalinin sakinliyi və əmək iqtisadiyyatı ixtisasi (şifr-08. 00. 10) üzrə “Özbəkistanın demoqrafik xüsusiyyətini nəzərə almaqla sakinlərin sosial müdafiə sisteminin inkişafı və formalaşdırılması” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş, və iqtisadiyyat elmlər doktoru  elmi dərəcəsi almişdır.
Bir müddət Özbəkistan elm ocaqlarında çalışmış, sonra isə elmi fəaliyyətini Qazaxıstanda davam etdirməyə başlamışdır. 2009-cu ildə Qazaxıstan Respublikasının Elm və Təhsil nazirliyinin təhsil və elm sahəsi üzrə Nəzarət Komitəsinin qərarı ilə Leylaya Allahverdiyevaya Qazaxıstan respublikasının iqtisadiyyat elmlər doktoru elmi dərəcəsi verilmişdir.
Leyla Allahverdiyeva Əmək və Məşğulluq üzrə Beynalxalq Akademiyanın (ştab Moskva şəhərində yerləşir)  müxbir üzvüdir.
2010-2011-ci illərdə Leyla Allahverdiyeva X.A.Yasavi adına Beynalxalq    Qazax-Türk universitetində iqtisadiyyat elmlər doktoru elmi dərəcə veriməsı üzrə dissertasiya müdafiəsi-D 14.61.15 şifrəli dissertasiya  şurasının üzvü və nəzəri seminarın sədri olmuşdur. Leyla Allahverdiyeva, 2007-cı ildən Cənubi qazaxıstan vilayətində “ Rəhbər işçilərin və menecerlərinn iqtisadiyyat sahəsi üzrə ixtisaslarının təkmilləşdirilməsi” üzrə Qazaxıstan-Germaniya proqramının kordinatorudur.
2011-ci ildən isə Leyla Allahverdiyeva Astana şəhərində yerləşən “ Turan-Profi” Beynalxalq İxtisas Akademiyasının İxtisasartırma institutunun Manqıstay vilayəti üzrə koordinatorudur.Leyla Allahverdiyeva 2011-ci ildən Ş, Yesenov adına KDMvəTU -də İqtisadiyyat və Hüquq institutunda Menecment kafedrasının müdiri işləyir. İşində həmişə özünü daima bilik və bacarığını artıran gözəl pedaqoq kimi göstərmişdir. Manqıstayskoy vilayətinin akimatının təşəbbüsü ilə Leyla Allahverdiyeva “ Qadınlar tərəfindən hazırlanmış və istehsal edilmiş ideya və malların satışı” üzrə Aktube şəhərində keçirilən respublika yarmarkasında iştirak etmək üçün göndərilmiş  və orada O, “Ana və uşaqların sosial müdafiəsı sahəsı üzrə yerli inzibatı orqanlarda çalışanların idarəetmə vərdişlərinin inkişafin” layihəsinin prezentasiyasını keçirmişdir.Məhz,bu layihəyə görə Allahverdiyeva .L.Aktubinski vilayətinin Akimatı tərəfindən və Qazaxıstan respublikası prezidenti yanında qadın və ailə-demoqrafiq siyasət işləri üzrə Milli komissiyanın sədri və vilayətlər akimatının aparatı tərəfindən təşəkkür və hədiyyələr almışdır.
İstinadlar
http://qubadli.biz/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=231&Itemid=244
Öykü Çəlik
Öykü Çəlik (13 iyul 1987-ci il) — Türkiyə aktrisası.
Həyatı
Öykü Çəlik 13 iyul 1987-ci ildə İstanbulda anadan olub. Boyu 1.70 metr, çəkisi 60 kq-dır. Öykü Çəlik göy rəngi çox sevdiyini bildirir, çünki onun gözləri də bu rəngdədir. Atası futbol məşqçisi olduğu üçün və ailəvi səbəblərdən 11 ildə düz 9 məktəb dəyişdirmişdir. O, ingilis dilini çox gözəl bilir və aktrisalıqdan başqa futbol, buz konkisi və digər idmanlarla maraqlanır.
Öykü Çəlik Bilkənt universitetinin teatr fakultəsində oxumuşdur. Lakin o, ali təhsilini yarımçıq buraxmısdır. Səbəb isə odur ki, tələbik illəri zamanı bir maşın qəzası keçirməsidir.
"Selena", "Eşref saatı", "Könülçələn" kimi seriallarda rol alan Öykü Çəlik "Nuri" serialında canlandırdığı Reyna xarakteriylə böyük maraq doğura bilmişdir.
Tolga Karel ilə yaşadığı eşq ilə uzun müddət gündəmdən düşməyən Öykü Çəliyin son zamanlarda "Mənim üçün üzülmə" adlı serialda rol alın. Onu da qeyd edək ki, bu serialın rejissoru Mahsun Qırmızıgüldür.
Conen dağı
Conen dağı – Yaponiyada dağ.
İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrı
İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrı — İrəvanda yaradılan azərbaycandilli ilk teatr. Azərbaycanlıların Ermənistandan deportasiyası ilə əlaqədar hal-hazırda Bakıda fəaliyyət göstərən dövlət teatrlarından biri.
Tarixi
Teatrın tarixi müxtəlif mənbələrə istinadən 1882-ci ildən müəyyənləşdirilmişdir. Tarixçi-alim İsrafil Məmmədovun araşdırmalarında o, bildirir ki, İrəvanda Azərbaycan teatrının tarixi ən azı 1880–81-ci illərdən başlayır. İrəvanda çıxan "Psak" ("Çələng") qəzeti 1882-ci il 10 aprel, 7-ci sayında "Fars teatrı" adlı geniş rəy dərc edib. Məqalədə yazılır ki, kasıb tələbələrə xeyriyyə məqsədilə İrəvan türklərindən ibarət teatr həvəskarları Vasaq Mədətov Nəzminin "Tamahkarlıq düşmən qazanır" tamaşasını 1881-ci ilin ikinci yarısında birinci dəfə, 1882-ci il aprelin 2-də ikinci dəfə oynamışlar.
Teatrın ilk illərində (1880–1882) İrəvanda həvəskar aktyorlar tərəfindən tamaşalar təqdim olunurdu. 1886-cı ildə 23 yaşlı gimnaziya müəllimi Firudin bəy Köçərli İrəvanda teatr tamaşası təşkil edir. Həmin tamaşa — M. F. Axundovun "Müsyö Jordan və Dərviş Məstəli Şah" komediyasının tamaşası İrəvan əhalisinin həyatında mədəni hadisəyə çevrilir, lakin F. Köçərli, 1895-ci ildə İrəvanı tərk edir. Bundan sonra teatra 18 yaşlı Yunis Nuri rəhbərlik etmişdir.
1896-cı ildən etibarən İrəvanda müntəzəm olaraq Azərbaycan dilində tamaşalar nümayiş olunmağa başlandı. İnqilabdan əvvəlki illərdə həvəskarlar bölgədə bir çox tanınmış pyesləri səhnələşdirdilər. Erkən səhnələşdirilən pyeslər: "Dursunəli və Ballıbadı" (1893), "Qırt-Qırt" (1893), "Hacı Qara" (1894), "Evli ikən subay" (1899). Bu pyeslər kiçik məkanlarda səhnələşdirilmiş və mətbuat tərəfindən işıqlandırılmamışdı. 1909-cu ildə ölməz sənətkarımız Hüseyn Ərəblinski "Bəxtsiz cavan" (Ə. Haqverdiyev), "Nadir şah" (N. Nərimanov) tamaşaları ilə İrəvan teatrında çıxış etmişdir. 1912-ci ildə isə Zülfüqar Hacıbəyovun rəhbərliyi ilə İrəvan teatrında "O olmasın, bu olsun", "Əlli yaşında cavan", "Kərbəlayi Şükür xalça satan" əsərləri oynanılır.
1918-ci ildə daşnakların hücumları teatrı yerindən-yurdundan elədi. Teatrın rəhbəri və bir qrup aktyor İranın Xoy şəhərində məskunlaşdılar, lakin sovet hökuməti qurulduqdan sonra 1922-ci ildə, didərgin düşmüş bütün insanlar kimi, onlar da geriyə döndülər. Teatrın yenidən dirçəlməsi, inkişaf etməsi üçün yerli ziyalılardan — Bala Əfəndiyev, Əkbər Rzayev, Rza Şeyxzadə, Abbasəli Axundov, Zakir Şahbazov, Əşrəf Yusifzadə, Kazım Ziya, Nəsib Əfəndiyev və s. kimi milli mədəniyyət təəssübkeşləri xeyli iş gördülər. Hətta Bala Əfəndiyev öz arvadı Fatma Əfəndiyevanı teatra gətirərək ilk qadın aktrisa kimi səhnəyə çıxarmışdı. Fatma xanım həmin vaxtlar İrəvan türk qadınlar klubunun ilk müdiri idi. Əkbər Rzayev də öz arvadı Firəngiz xanımı Fatma xanımla birgə səhnəyə çıxardı. Bala Əfəndiyev 1921–1928-ci illərdə İrəvanda partiya işçisi kimi məsul vəzifə daşıyırdı.
1948-ci ildən başlayaraq İrəvan və onun ətraf rayonlarında yaşayan azərbaycanlı əhalisinin məcburi olaraq Azərbaycana köçürülmə prosesi teatra öz təsirini göstərdi və 1949-cu ildə teatr Göyçə mahalının Basarkeçər rayonuna köçürüldü. Oradakı bir illik fəaliyyətindən sonra isə teatrın işi dayandırıldı və əvəzində həmin bazada xalq teatrı təşkil olundu. Çünki həmin ərəfədə Göyçə əhalisini də "könüllü köçürmə" adı altında gecə-gündüz maşınlarda Azərbaycana — Mil, Muğan düzünə daşıyıb tökürdülər. Belə bir şəraitdə isə teatrın işini yenidən qurmaq və eləcə də fəaliyyətindən danışmaq çətin məsələ idi. Az sonra "köçürülmə siyasəti" dayansa da teatrın inkişafında yeni bir mərhələ açılmadı. 1967-ci ildə cəmi Ermənistan əhalisinin, o cümlədən bütün ziyalıların, Basarkeçər rayon partiya komitəsinin birinci katibi Yunis Rzayevin və Azərbaycan KP MK-nın katibi Şıxəli Qurbanovun ciddi, birgə səyləri nəticəsində C. Cabbarlı adına İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrı hökumətin qərarı ilə yenidən yaradıldı (və ya bərpa olundu) və paytaxt İrəvan şəhərinə köçürüldü.
Sonrakı tarix
Teatr 1988-ci ilə qədər fəaliyyət göstərdi (1949–1967-ci illərdə fasilə ilə). Teatrın repertuarındakı mərkəzi yeri "Arşın mal alan", "O olmasın, bu olsun" musiqili komediyaları tuturdu. Müxtəlif dövrlərdə teatrda Yunis Nuri, Kazım Ziya, Əli Şahsabaxlı və başqaları çıxış etmişdir. 1934–1951-ci illərdə teatrın baş rejissoru Baxşi Qələndərli idi. 1944-cü ilin aprelində Uilyam Şekspirin anadan olmasının 380 illiyinə həsr olunmuş "Ümumittifaq Şekspir Tamaşaları Festivalı" nda "Otello" əsəri C. Cabbarlı adına İrəvan dram teatrı tərəfindən səhnələşdirildi. Bir neçə il davam edən uzun fasilədən sonra teatr 1967-ci ildə yenidən İrəvanda fəaliyyət göstərməyə başladı. C. Cabbarlının "Sevil", A. Şirvanzadənin "Namus", S. Vurğunun "Fərhad və Şirin", Ə. Yerevanlının və Ə. Süleymanovun "Alov" teatrın repertuarına daxil edilmişdir.
Rəhbərlik
Teatra əməkdar artist, 50 il teatrın rəhbəri olmuş Yunis Nurinin oğlu Əziz Süleymanov direktor təyin olundu. Teatrın işini canlandırmaq üçün həmin il Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutundan da bir qrup tələbə təyinatla İrəvana göndərildi. Ermənistan rəhbərliyi teatrın fəaliyyətinin gücləndirilməsinə o qədər də maraqlı deyildi. Əksinə, işini qura bilmədiyinə görə teatrı yenidən və bəlkə də birdəfəlik bağlamaq niyyətində müəyyən tədbirlərə də əl atırdı. Belə tədbirlərdən ilki teatrın rəhbərliyini dəyişmək qərarı oldu. Daim teatr mühiti görmüş, ziyalı və nüfuzlu bir ailədə böyümüş direktor cəmi iki ildi ki, kənd müəllimliyindən gəlib "Sovet Ermənistanı" qəzetində ədəbi işçi vəzifəsində çalışan Hidayət Orucovla əvəzləndi.
Uzun danışıqlar nəticəsində yenidən açılan teatra yenə də bina verilməmişdi. Peşəkar kollektiv Mədəniyyət evində yerləşdirildi, amma heç bir şəraitlə təmin olunmayan teatr öz fantastik şöhrətini yollar yoraraq, eldən-elə gəzərək — səyyar həyatında, qastrol səfərlərində qazandı. Bu teatr bir ailəyə çevrildi. Harada bir türk obası vardısa, teatr orada göründü. Xalq onları doğmalıqla, sevinclə, məhəbbətlə qarşılayırdı. Onlar gələn yollara qurban kəsərdilər. Bu məhəbbət teatr kollektivinə hər dəfə yeni ruh, yeni həvəs gətirirdi.
Artıq bütün Zaqafqaziyada aparıcı teatrlardan birinə çevrilmişdilər. Gərgin mübarizə nəticəsində yenidən açılmış İrəvan teatrı üçün çox önəmli, əhəmiyyət kəsb edən fikir idi. Həm də o mənada ki, teatrın yeni fəaliyyəti o milləti bizim haqqımızda bu cür danışmağa məcbur edirdi. Aydındır ki, teatrın fəaliyyətinin düzgün qurulması, repertuarının zənginliyi, məhdud imkanlar çərçivəsində işləməsi ilə yanaşı, yaradıcı heyətin yaradıcılığındakı bədii keyfiyyətlərin yüksək olması da əsas şərtlərdən idi. Ermənilər teatrın bu uğurlarının davam etməsində maraqlı olmadıqlarını açıq-aşkar büruzə verməyə başladılar. Hökumət dairələrindən hər kiçik daşnak məmur belə müxtəlif təzyiqlər etməkdən çəkinmirdi. Nəhayət, bütün bu məkrli münasibətlərdən yorulan, bezən direktor 16 illik işindən ayrılaraq Bakıya köçməyi, orada işləməyi qərarlaşdırdı və 1983-cü ildə teatrdan getdi.
Sonrakı qeydlərində Hidayət Orucov yazırdı: "Erməni istehzaları içində elə uşaqlar — aktyorlar vardı ki, əsl fədakarlıq eləyirdilər. Onlar gözəl bir tamaşa oynayıb səhnədə ölməyə də razıydılar. Ona görə də bina və texniki imkanları son dərəcə məhdud olan İrəvan Azərbaycan teatrı o illərdə, mütəxəssislərin fikrincə, Zaqafqaziyada öz yeri, öz böyük uğurları olan maraqlı sənət ocaqlarından birinə çevrildi. Elə bil ki, mən tükəndim. Daha doğrusu, teatrda deyiləcək sözüm qalmamışdı, amma kollektivimiz axtarışlar səfərindəydi, "qatarı" etibarlıydı. Heç ağlıma da gəlməzdi ki, məndən sonra teatr pis günə düşəcək".
1983-cü ildə teatra Yunis Nurinin nəvəsi Yunis Süleymanov direktor təyin oldu. "Az sonra teatr yerləşdiyi 1 nömrəli Mədəniyyət evindən bir tərəfi bir Azərbaycan məktəbi, bir tərəfi də ruhi xəstəxana olan binanın damına köçürüldü.
Bakıya ilk qastrol səfəri
1978-ci ildə teatr Azərbaycana – Bakı şəhərinə qastrol səfəri baş tutdu. Teatr "Sən nə üçün yaşayırsan", "Qızıl zəncir", "Hər evdə sevinc olsun", "Əkizlər", "Daha bir qurban", "Nəsrəddin" və "Məhəbbət yaşayır hələ" tamaşaları ilə Musiqili Komediya Teatrında və 26 Bakı komissarı adına Mədəniyyət sarayında çıxış etdi. Bu səfər dövlət statusu almış İrəvan teatrının 50 illiyi münasibətilə təşkil olunmuşdu. Tamaşalar noyabrın 14-dən 27-dək oynanılmışdı. Səfər ərzində 25 tamaşa göstərilmiş və 16 min nəfərdən çox tamaşaçı baxmışdır. 24 noyabr 1978-ci il tarixdə İrəvan teatrı Azərbaycan Respublikası Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı ilə təltif edildi. Eləcə də teatrın bir qrup işçisi–baş rejissoru Tofiq Ağayev əməkdar incəsənət xadimi, Tamilla Abdullayeva, Marietta Kərimova və Vidadi Əliyev əməkdar artist kimi Azərbaycanın fəxri adlarına və teatrın direktoru Hidayət Orucov, aktrisalar Elmira İsmayılova və Raya Qafarova Respublika Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanına layiq görüldülər. Səfərin yekun günü — noyabrın 27-də mükafatlar təltif olunanlara təqdim edilmişdi.
Teatrın deportasiyası
1988-ci ilin payız aylarında teatr Azərbaycanın Neftçala rayonunda qastrol tamaşaları göstərirdi. Səfərin yekun günü xəbər gəldi ki, İrəvan ərazisindəki bütün azərbaycanlılar öz yurd-yuvalarından qovulublar. Teatr erməni tapdağında qalmışdı.
Teatr deportasiya olunduqdan sonra — Bakıda Akademik Milli Dram Teatrının nəzdində teatr–studiya kimi fəaliyyətini davam etdirməyə başladı və Abşeron mədəniyyət sarayında yerləşdirildi, lakin 1995-ci ildə teatra yenidən dövlət statusu verildi. İndiki H. Sarabski adına Mədəniyyət Sarayında məskunlaşdırıldı.
Cari fəaliyyəti
1989-cu ildən bəri teatr truppası Bakıda, Azərbaycan Dram Teatrının teatr studiyasında fəaliyyətini davam etdirir. 1994-cü ildə teatra yenidən dövlət statusu verildi. 16 oktyabr 2007-ci ildə prezidentin sərəncamı ilə teatrın yubileyi Bakıdakı Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında qeyd olundu. Yerevan Dövlət Azərbaycan Teatrı Azərbaycanda, Gürcüstanda, Dağıstanda və Türkiyədə tamaşalarını davam etdirir.
Tkemali
250px|thumbnail|right|Tkemali Tkemali (Gürcücə:ტყემალი) Gürcüstanda gavalıdan hazırlanan sous növüdür. İçərsinə gavalı, sarımsaq, qırmızı pul bibər, kişniş, duz, ombalo əlavə edilir. Gavalı ayırd edilib, yuyulduqdan sonra qazanda su ilə qaynadılır. Soyuduqdan sonra süzgəcdən keçirilir. Tumları ayrılananadək bu əməliyyat davam edər. Kişnişlə birlikdə, ombalo, sarımsaq və duz qatılaraq döyüb və soyudulmuş gavalı əzməsinin içinə qarışdırılır. Üstünə bibər əlavə edilərək qarışdırılır və təkrar qaynadılır. Qaynadıldıqdan 15 dəqiqə sonra nisbətən soyudularaq soyuduculara qoyulur.
Vallon dili
Vallon dili (Walon) — Belçikanın Valloniya regionunun geniş hissələrində (70%) və XX əsrin ortalarına qədər Şimali Fransanın bəzi kəndlərində (Qivenin yaxınlığında) əsas dil kimi danışılan bir Roman dilidir. Ən görkəmli üzvü fransız dili olan Oil dil ailəsinə məxsusdur.
Dəvəli (Vedibasar)
Dəvəli, Ararat — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Vedi (Ararat) rayonunda kənd. 1728-ci ildən mə'lumdur
Tarixi
Rayon mərkəzindən 14 km məsafədə, Vedibasar çayından axan arxın yanında yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. 1828–1829-cu illərdə kəndə İrandan gəlmə ermənilər yerləşdirildikdən sonra əhali qarışıq yaşamışdır. 1975-ci ildə kənd Ararat adlandırılmışdır.
Toponimi
Toponim qacarların bir boyu olan dəvəli etnonimi əsasında əmələ gəlmiş etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 3.l.1935-ci il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Ararat qoyulmuşdur. XVII əsrin əvvəllərinə aid ermənicə mənbədə Davalonots kimi qeyd olunmuşdur. Ehtimal ki, orta əsrlərdə Anadoluda mövcud olmuş Dəvəlu bölgəsindən gəlmiş ailələrin özləri ilə gətirdikləri addır. 1588-ci ilə aid mənbədə Azərbaycanda qışı Qarabağda keçirən bir el də Davilu adlanırdı.
Əhalisi
1828-ci ilədək burada yalnız azərbaycanlılar yaşamışdır. 1828-ci il Türkmənçay müqayiləsinə əsasən 1828-ci illərdə İranın Maku və Salmas mahallarının Aslanik, Dirişik və Zevaqyuğ kəndlərindən köçürülən ermənilər Dəvəlidə yerləşdirilmişdir. 1831-ci ilin kameral təsvirində Vedibasar mahalında 574 müsəlman, cəmi 2 yerli və işğaldan sonra İrandan köçürülmüş 200 erməni ailəsi qeydə alınmışdır. Amma 574 ailə müsəlmanların sayını real əks etdirmir, çünki yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, əhalinin xeyli hissəsi hərbi əməliyyatlar gedən ərazilərdən uzaqlaşmış və yalnız 1834-cü ildən sonra geri qayıtmağa başlamışdılar. 2 yerli erməni ailəsi Böyük Vedi kəndində qeydə alınmışdır, İrandan köçürülən erməni ailələrindən 1 ailə Xorvirab, 101 ailə Dəvəli, 98 ailə isə Böyük Vedi kəndində məskunlaşdırılmışdı. Kənddə 1831-ci ildə 2 tatar ailəsi 11 kişi, 17 qadın 28 nəfər azərbaycanlı, 633 erməni, İrandan köçürülmüş 101 erməni ailəsi, 1873-cü ildə 207 nəfər azərbaycanlı, 1760 erməni, 1886-cı ildə 263 nəfər azərbaycanlı, 1975 erməni, 1897-ci ildə 686 nəfər azərbaycanlı, 2650 erməni yaşamışdır. 1918–1919-cu illərdə azərbaycanlılar ermənilər tərəfindən qırğınlarla tarixi-etnik torpaqlarından qovulmuşdur. 1922-ci ildə kənddə ermənilərlə yanaşı 3 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ildə Azərbaycanlı əhalisi qovulmuşdur. Sonralar azərbaycanlılar kənddən çıxarılmış və kənddə yalnız ermənilər qalmışdır. İndi burada təkcə ermənilər yaşayır.
Yaşayan əfsanə
250px|thumb|right|[[Stiven Hokinq kosmologiya sahəsi üzrə yaşayan əfsanədir. ]] Yaşayan əfsanə — mükəmməl fəaliyyətinə görə hələ sağ ikən həddən artıq məşhur olan şəxs. Yaşayan əfsanə olmaq həmin insan üçün şərəf hesab edilə bilər. Bunun özü də qarışıq duyğulara səbəb olur. Bu ifadə müsbət konotasiyaya malikdir və ümumən möhtərəm xüsusiyyətlərlə əlaqələndirilir.
Bəzi insanlar hətta özlərini yaşayan əfsanə adlandırırlar. Onların arasında peşəkar idmançılardan Useyn Bolt və Zlatan İbrahimoviç də var.
Hürrü Əliyev
Həyatı
Hürrü Əliyev 26 aprel 1972-ci ildə Naxçıvan MSSR-in Ordubad rayonu Kələki kəndində anadan olub. 1989-cu ildə Bakı şəhər Yasamal rayonu 52 saylı orta məktəbi bitirmişdir. 1992–1995-ci illərdə Türkiyə Cümhuriyyəti Ankara Universitetinin Hüquq fakültəsində ali təhsilini davam etdirmişdir. 2000–2005-ci illərdə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin (ABU) İqtisadiyyatın Hüquqi Tənzimlənməsi fakültəsində ikinci ali təhsilini bitirmişdir. Ailəlidir. 2 övladı var.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
2018-ci il mart ayında Bəyaz Hərəkat təşkilat komitəsini yaratmışdır. Hal-hazırda aktiv fəaliyyətdə olan Bəyaz Hərəkatın Təşkilat Komitəsinin sədri vəzifəsini icra edir.
Ailəsi
Hürrü Əliyev Azərbaycanın keçmiş prezidenti Əbülfəz Elçibəyin qardaşı oğludur.
Senecio kuhlmannii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
26 fevral
1901–cari
thumb|[[Canpolad Rzayev]]
Qarababa (Şahbuz)
Qarababa — Azərbaycannın Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şahbuz rayonunda 2013-cü ilə qədər mövcud olmuş kənd.
Tarixi
1809-cu il mayın ortalarında Abbas Mirzə Qovanlı-Qacarın başçılıq etdiyi İran qoşunu ilə Rusiya imperiyası arasında baş verən döyüş məhz Qarababa kəndi ətrafında baş vermişdir.
Ləğv edilməsi
2013-cü il Azərbaycan Respublikası prezidentinin fərmanı ilə Qarababa kəndi ləğv edilərək Şahbuz şəhərinin inzibati ərazisinə daxil edilmişdir.
Qadın reproduktiv sistemləri
thumb|300px|Qadın reproduktiv sistemləri
küçükresim|325px||thumb|Qadın reproduktiv sistemlərini nümayiş etdirən sxem
Anatomik quruluşuna görə qadın reproduktiv üzvlərini iki hissəyə ayırırlar: qadının xarici və daxili cinsiyyət üzvləri.
Qadının xarici cinsiyyət üzvlərinə vulva (böyük və kiçik cinsi dodaqlar, klitor, uşaqlıq yolu önü vəzilər) və uşaqlıq yolu, daxili qadın cinsiyyət üzvlərinə isə uşaqlıq, uşaqlıq (və ya fallop) boruları və yumurtalıqlar aid edilir.
Qadının xarici cinsiyyət üzvləri (orqanları)
Qızlarda xarici və daxili cinsiyyət üzvlərinin sərhədi qızlıq pərdəsi hesab edilir. Qızlıq pərdəsi, aybaşı (menstruasiya) zamanı uşaqlıq səthindən ifraz olunan qan kütləsinin axıb xaric olması üçün səthində bir, iki və ya daha artıq sayda dəlikləri olan elastik pərdədən ibarətdir.
Əksər qadınların fikirlərinin əleyhinə olaraq, həkim tərəfindən ginekoloji müayinə aparıldıqdan sonra heç də hər zaman onun qız və ya qadın olmasını qəti şəkildə söyləmək olmaz. Qızlıq pərdəsinin tam olması və ya onun tamlığının pozulması heç də bütün hallarda qadının keçmiş seksual həyatı barədə qəti şəkildə fikir söyləməyə imkan vermir. Qızlıq pərdəsi erkən uşaq yaşlarında alınan travma, yıxılma, bacarıqsız yuyunma və sairə nəticəsində kəskin şəkildə dartıla və ya deşilə bilər. Bəzi hallarda isə qız uşaqlarında anadangəlmə olaraq qızlıq pərdəsi ya olmaya bilər, ya da usaqlığın girişini natamam şəkildə örtə bilər. Əksinə, cinsi akt heç də hər zaman qızlıq pərdəsinin cırılmasına - deşilməsinə səbəb olmaya bilər. Belə ki, bəzi hallarda, daha elastik olması nəticəsində qızlıq pərdəsi dartılsa da cırılma (deşilmə) ilə nəticələnmir.
Bəzi hallarda cinsi inkişaf dövründə, ikincili cinsi əlamətlərin normal inkişaf etməsi fonunda qız uşaqlarında menstruasiyanın (aybaşının) olmaması və hər ay qarının aşağı hissəsində ağrıların olması baş verə bilər. Bu zaman qızlıq pərdəsindəki dəliyin tam şəkildə tutulmasından şübhələnmək olar. Belə hallarda təcili olaraq həkim müdaxiləsi tələb olunur.
Qızlıq pərdəsinin tamlığı, adətən, ilk cinsi akt zamanı pozulur. Bu tamlığın pozulması anında bir qədər ağrı hissiyyatı əmələ gəlir və az miqdarda qan xaric olur. Bəzi hallarda isə cinsi əlaqə zamanı qızlıq pərdəsinin cırılması kişi və qadın tərəfindən özünü heç bir əlamətlə büruzə vermir. Yadda saxlamaq lazımdır ki, bəzi hallarda qızlıq pərdəsinin tamlığının pozulmaması halında da qadınlarda hamiləlik baş verə bilər. Belə ki, qadının xarici cinsiyyət üzvlərinə düşmüş kişi cinsi hüceyrələri (spermatozoidlər) qadın cinsi hüceyrələri ilə mayalanmaq üçün qızlıq pərdəsinin tamlığı pozulmadan da onun üzərindəki dəlikdən qadının daxili cinsiyyət üzvlərinə daxil ola bilər. Tibbi praktikada belə hallara heç də az təsadüf edilmir.
Qarının aşağı hissəsindəki üçbucaq formalı hündürlük sahəsi qasıq (zöhrə təpəciyi) nahiyəsi adlanır. Cinsi inkişaf dövrünün başlanması ilə dərialtı piy təbəqəsi yaxşı inkişaf etmiş bu sahə qısa və zərif tüklərlə örtülmüş olur. Tüklü sahənin yuxarı hissəsi, adətən, horizontal xətt üzrə sərhədlənir. Tüklərin bu sərhəddən yuxarı paz şəklində yayılması orqanizmin hormonal balansının pozulması ilə əlaqədar ola bilər. Cinsi hormonların çatışmazlığı zamanı isə bu sahənin tüklənməsi çox zəif olur.
Zöhrə (qasıq) təpəciyi aşağı hissədə dərialtı piy təbəqəsi ilə zəngin, uzunsov formalı dəri qatından ibarət olan böyük cinsiyyət dodaqlarına keçir. Onların xarici hissəsi tük təbəqəsi ilə örtülmüş olur, daxili tərəfləri isə selikli qişanı xatırladır.
Kiçik cinsiyyət dodaqları böyük dodaqlardan içəri tərəfə olmaqla yerləşən dəri qatından ibarətdir. Kiçik cinsiyyət dodaqlarının daxili səthi seliklə örtülmüş olur və xeyli sayda sinir ucları və qan damarları ilə zəngindir.
Qızlıq pərdəsindən sonra başlayan uşaqlıq yolu (uzunluğu 8-12 sm və eni 2-3 sm olan) uzunsov boru şəkilli bir orqandır. Anatomik olaraq kiçik çanaq boşluğunda yer tutmuş olan uşaqlıq yolunun ön tərəfində sidik kisəsi və arxa tərəfində isə düz bağırsaq yerləşmişdir. Uşaqlıq yolunda köndələn şəkilli büküşlər vardır ki, bu da onun 20 sm-dək uzanmasına imkan verir. Uşaqlıq yolunun divarları əzələ və birləşdirici toxumalardan təşkil edilmiş, səthi isə selikli qişa ilə örtülmüşdür. Uşaqlıq yolu yuxarı hissədə uşaqlıq boynunu əhatə edir.
Daxili cinsiyyət üzvləri
Uşaqlıq armudvari formada olub geniş hissəsi yuxarı tərəfə yönəlməklə anatomik olaraq - önündə sidik kisəsi, arxasında isə düz bağırsaq olmaqla kiçik çanaq boşluğunun mərkəzində yerləşir. Uşaqlığın ölçüsü toyuq yumurtası boyda, çəkisi isə cavan qadınlarda 50 qrama yaxındır. Yuxarı geniş hissəsi uşaqlıq cismi, aşağı hissəsi isə uşaqlıq boynu adlanır. Xarici tərəfdən uşaqlıq qalın qatla, daxili tətəfdən isə zərif selikli qişa (endometrium) ilə örtülmüşdür. Endometrium qişasında mütəmadi (periodik) olaraq menstruasiya dövrünün (tsiklinin) müxtəlif mərhələlərinə (fazalarına) uyğun dəyişikliklər baş verir. Uşaqlıq boynu vəziləri tərəfindən ifraz olunan xüsusi maddə uşaqlıq boynu kanalında selikli tıxac şəklində yığılaraq, uşaqlıq boşluğuna xaricdən xəstəliktörədici mikrobların daxil olmasının qarşısını alır.
Yumurtalıqlar - iki sayda olmaqla uşaqlığın sağ və sol tərəflərində yerləşirlər. Uzunluğu 2,5-4 sm, eni 1,5-2 sm ölçüsündə uzunsov formada olan yumurtalıqlarda yumurta hüceyrələrinin yetişməsi və “saxlanması” baş verir. Yumurtalıqlar yumurta hüceyrələrini qız uşağının bətndaxili inkişaf dövründən başlayaraq toplamağa başlayırlar. Belə ki, yeni doğulmuş qız uşaqlarının iki yumurtalığında yüz minlərlə yumurta hüceyrəsi olur. Bütün bu hüceyrələr cinsi yetkinlik dövrünə qədər (təxminən 12 yaşadək) fəaliyyətsiz olaraq qalırlar. Cinsi yetkinlik dövrünün başlamasından klimaks (aybaşının kəsilməsi) dövrünə qədər olan müddət ərzində qadınlarda 300-400 sayda menstrual tsikl olur. Bunun da nəticəsində o qədər sayda da mayalanma qabiliyyəti olan yumurta hüceyrələri (qadın cinsi hüceyrələri) yetişdirilmiş olur.
Bundan başqa, yumurtalıqlar, həmçinin vacib daxili sekresiya üzvlərinə də aid edilir. Belə ki, onlar əsas qadın cinsi hormonlarını - esterogenləri də hazırlayırlar. Bu hormonların təsiri altında qadın cinsiyyət üzvləri inkişaf edir, qadınlara məxsus xarakterik xarici əlamətlər formalaşır (qadının müvafiq bədən forması, bəzi sahələrin tüklənməsi və s.), həmçinin qadınlara məxsus cinsi həssaslıq (temperament) inkişaf etmiş olur.
Uşaqlıq cisminin yuxarı hissəsinin sol və sağ tərəflərindən ayrılan uşaqlıq (Fallopi) boruları yerləşir. Uşaqlıq boşluğundan başlayan bu boruların saçaq şəkilli çıxıntılarla qurtaran qıf formalı digər ucu isə yumurtalıqlara yaxın olmaqla qarın boşluğuna açılır. Borunun uzunluğu 10-12 sm, boşluğunun diametri isə bir neçə mm olur. Boruların daxili selikli qişası xovlarla zəngindir. Uşaqlıq borularının quruluşu kifayət qədər mürəkkəb olur. Bu borular bir neçə funksiya daşıyırlar. Yumurtalıqda inkişaf etmiş yumurta hüceyrəsi qarın boşluğuna düşdükdən sonra Fallopi borusunun saçaq şəkilli çixintıları öz həkətləri ilə onu borunun ucundakı qıf hissəyə, oradan isə borunun içərisi ilə uşaqlıq boşluğuna ötürürlər.
Qadınların reproduktiv sisteminin idarə edilməsi
Tibb elmində qəbul olunmuş nəzəriyyələrə görə həm qadınların, həm də kişilərin reproduktiv (dölyaratma) sistemi baş beyin tərəfindən idarə olunur. Bu bir neçə mərhələdə (etapda) baş verir:
Beyin qabığı, hipotalamus və hipofizin fəaliyyətinə bilavasitə təsir edən maddə olan neyromediatorlar istehsal edir;
Hipotalamus – baş beyinin bir hissəsidir. Burada relizinq-hormonlar adlanan xüsusi maddə ifraz edilir ki, onlar da hipofiz vəzisi tərəfindən digər hormonların hazırlanmasını tənzimləyir;
Hipofiz – baş beyində yerləşən bir vəzidir. Bu vəzidə daxili sekresiya vəzilərinin və bütünlükdə bütün orqanizmin fəaliyyətini tənzimləyən xüsusi hormonlar hazırlanır. Məhz bu vəzidə bilavasitə yumurtalıqların fəaliyyətinə təsir edən qonadotrop hormonlar (lyüteyinləşdirici hormon – LH, follikulstimullaşdırıcı hormon – FSH və prolaktin) hazırlanır;
Qonadotrop hormonların təsiri altında qadın yumurtalıqlarında esterogenlər (qadın cinsi hormonları), androgenlər (kişi cinsi hormonları) və progesteron hormonlarının hazırlanması və ifraz edilməsi baş verir. Digər hormonlara nisbətən androgen hormonlar qadın orqanizmi tərəfindən daha az miqdarda hazırlanır.
Mahmud Əfşar Tus
Mahmud Əfşar Tus — İranlı general və baş nazir Məhəmməd Musəddiq hökuməti zamanı polis başçısı idi.
Həyatı
Atası Həsən xan Əfşar Tus (Şiblüssəltənə), Əmir İsa xhan Vəli Ehtişamüddövlənin altıncı oğlu və Əmir Məhəmməd Qasım xan Qovanlı Qacarın nəvəsi idi.Mahmud Əfşar Tusun anası Fatimə Soltan xanım idi.
Senecio rhizocephalus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qazi Bürhanəddin
Qazi Bürhanəddin — mənşəcə Azərbaycan türklərindən olan XIV əsrin məşhur şairi, dövlət xadimi və alim.
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 7 may 2019-cu il tarixli, 211 nömrəli Qərarı ilə Qazi Bürhanəddin Azərbaycan Respublikasında əsərləri dövlət varidatı elan edilən müəlliflərin siyahısına daxil edilmişdir.
Həyatı
Görkəmli dövlət xadimi, məşhur sərkərdə və şair Qazi Bürhanəddin 1344-cü il-də Qeysəriyə şəhərində dünyaya göz açmışdır. O, mənşəyinə görə, qədim türk-oğuz boylarından sayılan Salur tayfasına mənsub idi. Belə bir ehtimal da var ki, onun qədim babaları Xarəzmdən gəlmişdilər. Şairin adı Əhməd, künyəsi Əbülabbas, təxəllüsü isə Qazi Bürhanəddin idi. O, irsən keçən qazilik hüququna malik, yüksək savad dərəcəsi və əsl-nəcabəti ilə məşhur olan bir ailədən idi. Qeysəri şəhərinin qazıları Cəlaləddin Həbib, Hüsaməddin Hüseyn, Siracəddin Süleyman bu nəsildəndirlər.
Onun babası Siracəddin Süleyman Anadoluda yaradılmış Ərətna bəyliyinin banisi Ələddin Ərətnanın sarayında yaşamış və bəyliyin siyasi həyatında mühüm rol oynamışdır. Şairin atası Şəmsəddin Məhəmməd də öz dövrünün məşhur qazilərindən sayılır. Əhmədin anası isə səlcuq sarayında yaşamış məşhur dövlət xadimlərin birinin nəvəsi idi. Qazi Bürhanəddin anasını erkən yaşlarından itirdiyindən onun tərbiyəsi ilə atası məşğul olub. 1356-cı ildə o, atası ilə Dəməşqə gedir, lakin bir müddətdən sonra yenidən onlar Qeysəriyə qayıdırlar və Əhmədin atası sarayda qazı kimi işləməyə başlayır.
Bütün kübar ailələrindən çıxan uşaqlar kimi Qazi Bürhanəddin də vətənində öz dövrünə görə yaxşı ilkin təhsil alır, 1358-ci ildə isə təhsilini davam etdirmək üçün Misirə yola düşür. Burada ilahiyyatı (fiqh, hədis və tibb), tibbi, nücumu, fəlsəfəni və digər elmləri öyrənir. Daha sonra özünün ilahiyyat, təbiət və riyaziyyat sahələrində biliklərini artırmaq məqsədilə Dəməşqə, bütün Şərqdə məşhur olan alim Qütb əd-Din Razinin yanına gedir. Şair on doqquz yaşında ikən Məkkəyə gedir, atası öləndən sonra isə Hələbə köçür.
Siyasi fəaliyyəti
1365-ci ildə Qeysəriyə dönərək, Ərətna hökmdarı Məhəmmədin qızı ilə evlənir. Bu hadisədən bir müddət sonra onu atasının yerinə qazi təyin edirlər. Bu vəzifədə on ildən də artıq işləyən Qazi Bürhanəddin öz yüksək savadı, mədəniyyəti və ədalətliliyi ilə bütün xalqın hörmətini qazanır.