cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şuşanın azad edilməsi
Nəticə
Ermənistandan fərqli olaraq, Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Şuşanın azad edilməsi barədə verdiyi xəbəri bayraq dalğalandıraraq, mahnı oxuyaraq və avtomobil siqnalları ilə qarşılayan azərbaycanlılar arasında bayram əhval-ruhiyyəsi yaranmışdır. İlham Əliyev və birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə Bakıdakı Birinci Fəxri Xiyabanda çələngqoyma mərasimi keçirilmişdir. Həmçinin, Bakı buxtasındakı gəmilər fit vermiş, Moskva şəhərində yaşayan azərbaycanlılar fişəng nümayişi keçirmiş, Azərbaycan və Türkiyə bayraqları ilə bəzədilmiş avtomobillər ABŞ-da, Nyu-Yorkun Bruklin borosunda yolları bəzəmişdir. Ermənilər Şuşanı işğal etmələrini "Dağlarda toy əməliyyatı" adlandırdığından Azərbaycanda bəzi siyasi xadimlər buna istinadən Şuşanın işğaldan azad edilməsini "Dağlarda boşanma" deyə qələmə vermişdir. 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Azərbaycanı təmsil etmiş azərbaycanlı müğənni Səmra Rəhimli 1 dekabrda "Şuşa, biz qayıtmışıq" adlı bir mahnı buraxmışdır. 27 sentyabr və 10 noyabr tarixləri Azərbaycanda müvafiq olaraq Anım Günü və Zəfər Günü elan edilmişdir, lakin Zəfər Gününün qeyd edilmə tarixi dəyişdirilərək 8 noyabr təyin edilmişdir, çünki əvvəlki tarix Türkiyədə Mustafa Kamal Atatürkün anım günü ilə üst-üstə düşürdü. 4 dekabr saat 12:00-da Azərbaycanda şəhidləri yad etmək üçün bir dəqiqəlik sükut keçirilmişdir. Bununla əlaqələr ölkədə dövlət bayraqları endirilmiş, gəmilər fit, maşınlar isə siqnal vermişdir. Azərbaycan əsgərləri də Şuşa qalasının qarşısında dayanaraq müharibədə şəhid olanların xatirələrini yad etmişdir.
Atəşkəs razılaşmasının ardından, 13 noyabrda bölgəyə yerləşdirilən Rusiya Silahlı Qüvvələrinə tabe 15-ci əlahiddə sülhməramlı motoatıcı briqadası şəhərin kənarında müşahidə postu qurmuşdur. Rusiya sülhməramlı qüvvələri açıqlamaya əsasən Şuşa şəhərinin daxil olmadığı Laçın dəhlizini də nəzarətə götürmüşdür. Şuşanın şimal girişi olan Gəncə qapısından keçən yolda yerləşən digər bir nəzarət-buraxılış məntəqəsi Azərbaycan hərbçiləri tərəfindən qorunduğu görülmüşdür.
Beynəlxalq reaksiyalar
Noyabrın 8-də İlham Əliyevin Şuşa şəhərinin işğaldan azad edildiyini açıqlamasından sonra, Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Kocaeli ilində kütləyə müraciət edərkən Azərbaycanı təbrik edərək bunun "işğal edilmiş torpaqların qalan hissəsinin də tezliklə azad ediləcəyinə işarə" olduğuna inandığını bildirmişdir. Türkiyə mühəndisi və müharibə zamanı Azərbaycan tərəfindən geniş şəkildə istifadə edilən "Bayraktar TB2" PUA-sının yaradıcısı olan Səlcuq Bayraqdar da Azərbaycan xalqına təbrik mesajı göndərmişdir. Həmçinin, Türkiyədə vitse-prezident Fuad Oqtay, Milli Müdafiə Nazirliyi, Cümhuriyyət Xalq Partiyasının sədri Kamal Kılıçdaroğlu, iqtidardakı AK Partiyasının müşaviri Ömər Çelik və Prezident Administrasiyasının media və kommunikasiya rəhbəri Fəxrəddin Altun və prezidentin müşaviri İbrahim Kalın Şuşanın azad edilməsi münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik etmişdilər. 9 noyabrda İran millət vəkili Əhməd Əlirzabeygi "Şuşa şəhərinin işğaldan azad edilməsinin ədalətin bərpa olunduğu"nu sübut etdiyini ifadə edərək buna görə "qürurlu və xoşbəxt" olduğunu söyləmişdir. Pakistanın Azərbaycandakı səfiri də azərbaycanlıları təbrik etmişdir. Bakı şəhərində yerləşən Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin üzvləri olan Latviyanın keçmiş prezidenti Vayra Vike-Freyberqa və Qırğızıstanın keçmiş baş naziri Coomart Otorbayev da İlham Əliyevi təbrik etmişdir.
"Şuşanın azad olunmasına görə" medalı
thumb|150px|[["Şuşanın azad olunmasına görə" medalı]] sində qələbə münasibətilə Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi ilə əlaqədar "Azərbaycan Respublikasının orden və medallarının təsis edilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununda dəyişiklik edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası qanununun layihəsi təqdim edilmiş və birinci oxunuşda təsdiqlənmişdir.
Azərbaycan Respublikasının "Şuşanın azad olunmasına görə" medalının əsasnaməsi Azərbaycan Respublikasının 2020-ci il 26 noyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.
Monolitik sütun
Monolitik bir sütun (və ya bir hissəli sütun), mil hissəsi şaquli hissələr əvəzinə böyük bir daş parçasından düzəldilmiş böyük bir sütundur. Daha kiçik sütunlar ümumiyyətlə tək daş hissələrindən düzəldilir, lakin daha az monolitik olaraq xarakterizə olunur, çünki bu termin normalda daha az yayılmışdır və bu şəkildə hazırlanmış daha böyük sütunlar üçün istifadə olunur. Monolitik sütunlardan istifadə etmək, karxanalarda və hərəkətdə əhəmiyyətli dərəcədə əlavə çətinliklər yaradır və eyni zamanda bir binada əzəmətin və vacibiyyətin ifadəsi kimi qəbul edilə bilər.
Jorj Etyenn Kartye
Jorj Etyenn Kartye  — kanadalı siyasətçi, Kanada və Kanada Şərq Əyalətlərinin Baş Naziri. Kanada Konfederasiyasının atalarından biridir - quruluşundan əvvəl hər üç konfransda iştirak etmişdir.
Siyasi fəaliyyəti
1842-ci ildən bəri Kartye bölgənin siyasi həyatına qərq oldu. Lui-İppolit Lafonteni dəstəkləyirdi və 1844-cü ildən bəri dəfələrlə hökumətə daxil olmaq və nazir vəzifəsini tutması təklif edildi. Kartye yalnız 1848-ci ildə Birləşmiş Kanadanın qanunverici orqanına üzv olmaq üçün razılaşdı.
1852-ci ildə Kartye Qrand Trunk Dəmir Yolunun yaradılması barədə bir qanun layihəsini hökumətə təqdim etdi və 1853-cü ildə Şərqi Kanada hökumətinin hüquqi müşaviri oldu. Bu, rəqiblərinə Kartyeni uğursuzluqla günahlandırmağa imkan verdi. Eyni zamanda, Kartye şirkətin işlərinə dərindən qarışdı, Montrealı qitələrarası bir ticarət mərkəzinə çevirmək istədi. Kartye sayəsində Kvebek mülki məcəllə aldı və ərazi bölgüsü bölgüsü sistemi ləğv edildi.
1858-1862-ci illərdə Kartye Şərqi Kanadanın baş naziri idi.
1867-ci ildə, keçmişinə baxmayaraq Kartye Kanada Konfederasiyasındakı ilk milis naziri oldu. 1872-ci ildə Kartye, kilsənin narazılığına görə federal seçkiləri məğlub etdi.
Yana körfəzi
Yana körfəzi — Laptevlər dənizinə daxil olan körfəz. İnzibati cətətdən Rusiyanın Saxa Respublikası ərazisinə daxildir. Öz adını əraziyə axan Yana çayının götürmüşdür. Qərbdə Buor-Xaya burnu, şərqdə isə Ebelyax körfəzi ilə əhatələnir.
Yana çayının mənsəbində böyük delta əmələ gəlir (10 200 km²). İlin 9 ayı körfəz buzla örtülü olur. Qərb sahilləri yüksəkdir. Cənub və şərq sahilləri isə hamardır. Körfəz iyunun sonlarına kimi üzən buzlarla örtülür. Körfəzdə çoxlu sayda ada vardır: Yarok, Makar və Şelonski adaları. Ən böyüyü Yarok adasıdır. Yana çayından başqa bura Çeneden, Tomski-Yuryaqe və s. çaylar tökülür.
1976-cı ildə körfəzdə baş vermiş fırtına zamanı iki tanker və bir quru yük teploxodu batmışdır. . Nəticədə 8 nəfər həlak olmuşdur.
Tarixi
1712-ci ildə Yakov Premyakov və onun ortağı Merkuriy Vaqin Yana körfəzini itlərlə keçərək Böyük Lyaxovski adasını tətqiq etməyə yollanmışlar. Onlar geri qayıdarkən həlak olmuşlar.
1892—1894-cü ildə baron Eduard Toll Aleksandr Bunqenin rəhbərliyi altında [[Rusiya İmperator Elmlər Akademiyası adından körfəz ərazisində geoloji tətqiqat işləri aparmışdır.
İslam dünyası
thumb|2014-cü ildə dünya müsəlman əhalisinin faizi
Adi balıqçıl
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Haqqında
Azərbaycanda nominativ yarımnövlə təmsil olunmuşdur. Sərçədən bir qədər iridir. Üstü göyümtül-yaşıl, quyruqüstü parlaq-göy, boğazı oxra-ağımtıldır. Dimdiyində, peysərinə tərəf gözlərindən keçməklə enli zolaq uzanır. Bədəninin altı paslı-kürəndir. Dimdiyi qırmızımtıldır. Uçuşu sürətli, tez-tez qanad çalmaqladır. Adətən suyun düz üstündə uçur. Arealı Avropa, Asiya, Şimali Amerikadır. Asan və dağətəyi rayonların, çay, göl və başqa su hövzələrində məskunlaşır. Oturaq yaşayır. Qış mövsümündə bir hissəsi dağlardan arana və cənuba köçür. Azsaylıdır. Uçurumlardakı, yuvalarda yuva quraraq aprelin sonunda 65-70 sm uzunluğunda çuxur qazır. Mayda 5-7 ağ yumurta qoyur. 19-20 gün kürt yatır. Həşəratları ancaq dişi yemləyir. Bəzi cütlər mövsüm ərzində 2 dəfə cücə çıxardır. Yalqız və ya cütlərlə gəzir. Xırda balıqlar və su həşəratları ilə qidalanır.
Nərmin Qaralova
Həyatı
Nərmin Qaralova Asəf Zeynallı adına musiqi kollecinin (1997-2001-skripka ifaçılığı üzrə), Bakı Musiqi Akademiyasının (2001-2005 bakalavr, 2005-2007 magistratura, 2007-aspirantura) tələbəsi olub. Tələbə ikən Gənclər təşkilatı ilə ahıllar, körpələr evində, hərbi hissələrdə konsert proqramlarında çıxış etmiş, çoxlu sayda təşəkkürnamələrlə, mükafatlarla təltif edilmişdir. Türkiyənin Ege Universitetinin professor heyəti ilə Azərbaycanın bölgələrində folklor nümunələrinin toplanmasında yaxından iştirak etmişdir. Kollecdə oxuyarkən "Ayna" televiziya filminə çəkilib.
2005-ci ildən İTV-də aparıcı redaktor, 2007-ci ildən isə AzTV-də aparıcı redaktor vızifəsində çalışır. Bu illər ərzində Maestro Niyazi, Canəli Əkbərov, İslam Rzayev, Səyavuş Kərimi, Elmira Abbasova, Rauf Abdullayev, Polad Bülbüloğlu və başqa tanınmış musiqi xadimləri haqda televiziya filmlərini, eləcə də Azərbaycanda keçirilən festivalların (M.L.Rostropoviçə həsr olunmuş 1, 2, 3 Beynəlxalq festivalı, Beynəlxalq Muğam Festivalı, Arif Məlikovun yubileyi ilə bağlı festival, Bakı Caz Ferstivalı 2009 və s) gündəliklərini hazırlayaraq geniş tamaşaçı kütləsinə çatdırmışdır.
Televiziya həyatı ilə yanaşı 2008-ci ildən pedaqoji fəaliyyətlə də məşquldur. O,Bakı Musiqi Akademiyasının "Azərbaycan xalq musiqisinin tarixi və nəzəriyyəsi" kafedrasının baş müəllimidir. 2013-cü ildə sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru adını almaq üçün "Azərbaycan və İran "Şur" dəstgahlarının müqayisəli təhlili" mövzusunda dissertasiya işi yazıb. 2014-cü ildən eyni zamanda Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin Mətbuat katibi vəzifəsində çalışır.
Respublikamızda, eləcə də Gürcüstan, Türkiyə,Qazaxıstan, Rusiyanın müxtəlif yerlərində keçirilən Beynəlxalq konfrans, simpoziumların iştirakçısı, çoxlu sayda məqalələrin müəllifidir.
2015-ci ildən Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının dosentidir.
North American XB-70 Valkyrie
North American XB-70 “Valkyrie”, USAF Strateji Hava Komandanlığı tərəfindən 1950-ci illərdə istənilən səs sürətinin (Mach 3) 3 qatında uçacaq bir nüvə bombardmançısının tələbi ilə hazırlanmışdır. Bu təyyarənin yaradılmasının Sovet İttifaqında yaratdığı təlaş nəticəsində MiG-25 Foxbat proqramı başladılmışdır. Layihənin təklif olunan dəyəri 1960-cı illərdə istehsal olunan iki prototipin uğurlu uçuşlarına baxmayaraq proqramın ləğvi ilə nəticələndi. Prototiplərdən biri 1966-cı ildə hava qəzası nəticəsində məhv olmuş, digər prototip isə nümayiş üçün ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri Milli Muzeyinə yerləşdirilmişdir. Vahidinin dəyəri 1.5 milyard ABŞ dolları təşkil etmişdir.
Subduksiya
thumb|Subduksiya prosesi Subduksiya — Subduksiya iki plitə nin bir-birinə qarşı hərəkət etməsi nəticəsində yaranır. Onları ayıran sərhəd konvergent sərhəd adlanır. Bu zaman sıxlığı daha çox olan plitə digərinin altına enərək mantiyaya daxil olur. Bəzən sıxlığı çox olan deyil, sıxlığı az olan plitə mantiyaya doğru enir. Bu proses obduksiya adlanır.
Nümunələr
Pangeya parçalanmağa başladıqdan sonra plitələr kənarlara doğru böyük bir məsafədə hərəkət etmişlər. Bu plitələr qarşısına çıxan okean plitəsi və mikroplitələr ilə subduksiya növ sərhəd əmələ gətirmişdir. Bu gəminin açıq hövzədə üzməsinə bənzədilə bilər. Onun qarşısında gəminin bacasına bənzər vulkanik ada qövsü, yük sahəsinə bənzər passiv qitə kənarı yerləşir. center|thumb|Subduksiya prosesinin gəminin hərəkəti ilə oxşarlığı
Hazırkı subduksiya növ sərhədlər Sakit okean boyu daha geniş yayılmışdır. Bununla da Sakit okean ın 2/3 hissəsi udulmaya cəlb olunur. Burada olan subduksiya Şimali Kordilyerlər, Alyaska, Aleut adaları, Kuril adaları, Yapon dənizi, Filippin dənizi, Melaneziya adaları və Yeni Zellandiya nı əhatə edir. Bundan başqa Karib dənizi, Zond adaları və digər sahələrdə subduksiya baş verməkdədir.
Obduksiya
Obduksiyaya subduksiyanın bir növü kimi baxmaq olar. Lakin, burada okean növ qabıq kontinental qabığın üzərinə doğru hərəkət edir. Bu prosesin sürəti çox az olduğu üçün kiyafayət qədər inkişaf edə bilmir və mürəkkəb qırışıqlıq yaradır.
Kolliziya
Bu proses iki kontinental qabığın qarşı-qarşıya gəlməsi nəticəsində yaranır. Bu prosesin nəticəsində intensiv qırışıqlıq sahələri yaranmış olur. Bunlara misal olaraq Alp-Himalay qırışıqlığı boyu yerləşmiş sahələri misal göstərmək olar. Kolliziya zonaları qalıq subduksiyanın yaranmasına da şərait yaradırlar. Bu növ subduksiya prosesinin sürətinə kolliziya zonaları tərəfindən nəzarət olunur.
Clubhouse
Clubhouse  - səsli ünsiyyətə əsaslanan sosial şəbəkə. Tətbiq 2020-ci ildə "Alpha Exploration Co" şirkətinin əməkdaşları olan Paul Davison və Rohan Seth tərəfindən hazırlanıb. Hal hazırda çox sürətlə böyüyən bir sosial şəbəkədir. 2020-ci ilin dekabrında tətbiqin qiyməti 100 milyon dollar dəyərində idi. 21 yanvar 2021-ci ildə isə 1 milyard ABŞ dolları çatır. .
Hablas (Piranşəhr)
Hablas - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 38 nəfər yaşayır (6 ailə).
Clubhouse
İstifadə
Clubhouse ancaq səsli istifadə üçun nəzərdə tutulan bir sosial şəbəkədir. Sosial şəbəkənin tətbiqini yüklədikdən sonra qeydiyyatdan keçmək və daha əvvəl qeydiyyatdan keçmiş istifadəçilərdən dəvətnamə almaq lazımdı. Bundan sonra tətbiqə daxil olub maraq dairənizi seçirsiniz. Sonra proqramda dəhliz yaranır və dəhlizdə maraq dairənizə uyğun otaqlar olur. Bu otaqlara daxil olub danışıqlarda iştirak edə biləriniz. Tətbiqdən istifadə ancaq dəvətnamə ilə mümkundur. Clubhouse müxtəlif söhbət mövzuları, tok-şoular, musiqi, şəbəkə görüşləri, tanışlıqlar, tamaşalar, siyasi müzakirələr və s. olan müxtəlif klublar və virtual otaqlar təklif edir. Bir istifadəçiyə abunə olduqda üzv olduğu otaqların siyahısını görə bilirsiniz. Tətbiqdə Clubhouse'da virtual söhbətlər aparan Dreyk, Kevin Hart, Tiffany Haddish, Mark Zukerberq kimi məşhur insanları görə bilərsiniz.
Rəsmi
2021-ci ilin yanvarında şirkət tezliklə sosial şəbəkənin Android tətbiqini hazrılayacaqları barədə məlumat paylaşır. Ancaq 2021-ci ilin 7 mart tarixinə olan məlumata görə, Sosial şəbəkənin hələki rəsmi Android tətbiqi yoxdur.
Qeyri Rəsmi
Rəsmi olaraq şirkət özu Android üçun tətbiq hazırlamasada artıq Sosial şəbəkənin qeyri rəsmi tətbiqi mövcuddur. Belə ki,VKontaktenin Android tətbiqinin yaradıcısı və keçmiş proqram təminatçısı Qriqori Klyuşnikov Android üçün Clubhouse tətbiqetməsinin açıq mənbəli bir versiyasını yaradıb. Tətbiqi İT layihələri və onların birgə inkişafı üçün ən böyük veb xidməti olan Github platforasnda yayımlayıb.
Natiq Sadıqzadə
Natiq Sahib oğlu Sadıqzadə — Azərbaycan-sovet mühəndisi və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1987–1988).
Həyatı
Natiq Sahib oğlu Sadıqzadə 1 mart 1942-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1959-cu ildə fəhləlikdən başlamışdır. M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu bitirdikdən sonra 7 il ərzində "Azərneftkəşfiyyat" trestində işləmiş, burada qazmaçı köməkçisi vəzifəsindən qazma kontoru direktorunun müavini vəzifəsinədək yüksəlmişdir. 1971–1974-cü illərdə Duvannı və Saatlı qazma bölmələrinin rəhbərlərindən biri olmuşdur. 1974-cü ildə "Azərneft" birliyinin qazma işləri texnologiyası üzrə istehsalat şöbəsinin rəisi təyin edilmiş, birliyin aparatının partiya təşkilatının katibi seçilmişdir.
1976-cı ildə Natiq Sadıqzadə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsi aparatına irəli çəkilmiş, burada Mərkəzi Komitənin kimya və neft sənayesi şöbəsinin təlimatçısı, müdir müavini, 1983-cü ildən isə müdiri işləmişdir. Həmin illərdə Sov.İKP MK yanında İctimai Elmlər Akademiyasında oxumuş və akademiyanı 1985-ci ildə bitirmişdir.
Natiq Sadıqzadə 1968-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin 11-ci çağırış deputatı seçilmişdir. 1987-ci ilin aprelində Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini təyin edilmiş, Azərbaycan KP MK üzvlüyünə namizəd olmuşdur.
Ağır xəstəlikdən sonra 22 yanvar 1988-ci ildə Bakıda vəfat etmiş və 25 yanvarda Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.
Natiq Sadıqzadə Azərbaycan gəmi kapitanı Zaur Sadıqzadənin qardaşıdır.
İnsbruk tramvayı
İnsbruk tramvayı (Straßenbahn Innsbruck) — Avstriyanın Tirol əyalətinin paytaxtı və ən böyük şəhəri olan İnsbrukda mövcud olan tramvay sistemi.
left|thumb Tramvay sisteminə eni 1000 mm olan reyslər daxildir. Uzunluğu 19,5 km olaraq, üç xətt fəaliyyətdədir.
Tramvay xəttinin inşasına 1889-cu ildə başlanılıb. Xətt 1 iyul 1891-ci ildə açılmışdır. 12,1 km uzunluğunda bu tək tramvay xəttinə buxar tramvayları xidmət edirdi. Hər qatarda kiçik bir tank mühərriki və üç vaqon var idi. Xətt Bergiselbahnhof stansiyasını İnsbrukla birləşdirirdi. Xidmətin elektrikləşdirilməsi 1905-ci ilə təsadüf edir ki, bu da Avstriyanın başqa yerlərində oxşar ölçülü şəhərlərlə müqayisədə çox gec idi.
Şəhərin tramvay sisteminin bir metrlik ölçüsünü olan dəmir yolu relsləri Stubaitalbahn tərəfindən də istifadə edilir. Şəhər mərkəzindəki bəzi tramvay yolları şəhər dəmir yolunun xətləri ilə eyni yolları istifadə edir.
İnsburk tramvay şəbəkəsi Innsbrucker Verkehrsbetriebe und Stubaitalbahn şirkəti tərəfindən idarə olunur.
Sərnişin daşıma
Tramvay nəqliyyatı 1905-ci ildən sonra İnsbrukda tez bir zamanda məşhurlaşdı. Əlavə yeni tramvaylara sərmayə tələb olundu. Müsbət meyllər Birinci Dünya müharibəsi başlayana qədər davam etdi.
Bu zaman kadr çatışmazlığı yaranmışdı. Buna səbəb isə kadrların 1914-cü ildə hərbi xidmətə çağırılması idi. Bu tramvay istifadəsinin ilkin azalmasına səbəb oldu, lakin yeni kadrların, o cümlədən qadınların işə cəlb olunmasından sonra kadr məsələsi getdikcə daha ixtiraçı hala gətirilərək həll edildi. Ağır sənayenin hərbiyə köçürülməsi nəticəsində ehtiyat hissələri çatışmazlığı yarandı. Müharibənin sonuna, 1918-ci ildə sərnişinlərin sayı müharibədən əvvəlki zirvə ilə müqayisədə iki dəfədən çox artdı.
NGC 2297
NGC 2297, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Rəssam bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İnsbruk tramvayı
Sərnişin daşıma
Müharibədən sonra yaralı əsgərlərin cəbhə xəttindən geri daşınması ilə əlaqədar olaraq artıq tramvaydan kütləvi şəkildə istifadə edilmədi və tramvayın ümumi istifadəsi azaldı, amma 1920-1930-cu illərdə tramvaylar yenə də İnsbrukun nəqliyyat dəstəyinin əsası olaraq qaldı. 1920-ci illərdə avtobus operatorları səhnəyə çıxdı və qiymətdə tramvayları üstələməyə başladı. 1930-cu illərin ortalarında, onilliyin əvvəlində başlayan iqtisadi böhrandan sonra düşən yaşayış səviyyəsinə və gəlirlərlə əlaqədar olaraq sərnişin sayı azaldı. Ancaq 1938-ci ilin əvvəllərində Almaniya ilə bir ittifaqdan sonra firavanlıq qayıtdı və sərnişinlərin sayı böhrandan əvvəlki səviyyəyə yüksəldi.
İnsbruk populyar bir turizm məkanına çevrildi. İnsbruk və Solbad Hall kimi yaxınlıqdakı kurortlar çiçəkləndi. 1940-cı ildə yeni tramvay dəsti sifariş etmək lazım olur. Ancaq müharibənin başlaması ilə materialların çatışmazlığı səbəbindən 1940-cı ildə sifariş edilən tramvayların çatdırılası mümkünsüz olur. Bununla belə müharibənin ilk illərində tramvay istifadəsində sürətli bir artım yaşandı. Müharibənin son illərində hava hücumları və ehtiyat hissələrin pisləşməsi sərnişinlərin azalmasına səbəb oldu. Bununla belə 1944 və 1945-ci illər üçün məlumatlar.
Müharibədən sonra tramvay istifadəsi azaldı. 1950-1960-cı illərdə fərdi avtomobillərə sahib olmaq istəyi səbəbindən əlli illik şəhər tramvayları şəbəkəsinə investisiya cəlb etmək çətin olur. 1970-ci illərdə şəhərdəki yüksək neft qiymətləri və artan tıxaclar insanların tramvaylara üz tutmasına səbəb olur. 1976-cı il Qış Olimpiya Oyunlarında başlayan əsas modernləşdirmə proqramı 1970-ci illərdə sərnişin sayının davamlı artmasına səbəb oldu.
Lyudmila Mirzəyeva
Lyudmila Mirzəyeva (tam adı: Lyudmila Musa qızı Mirzəyeva) — Azərbaycan alimi, AMEA akademik Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun texnika elmləri doktoru, dosent.
Həyatı
Lyudmila Musa qızı Mirzəyeva 1953-cü il may ayının 16-da Azərbaycan Respublikası Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. O, 1970-ci ildə Xaçmaz rayonu Muxtadır qəsəbəsində orta məktəbi bitirdikdən sonra, həmin ildə Neft-Kimya İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) Kimya-texnologiya fakültəsinə daxil olmuşdur.
İnstitutu bitirdikdən sonra 1975-ci ildə təyinatla AMEA-nın Y.H.Məmmədəliyev adına Neft-kimya Prosesləri İnstitutuna göndərilmiş və Krekinq və piroliz laboratoriyasında mühəndis vəzifəsində işə başlamışdır. 1982-ci ildə «Avtomobil benzinləri və onlara yüksəkoktanlı əlavələr» laboratoriyasında mühəndis vəzifəsində işləmişdir. 1984-cü ildə «Effektli emulqatorlardan istifadə etməklə karbohidrogenli yanacaq kompozisiyaların yaradılması və onların alınması texnologiyasının işlənib hazırlanması» mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmiş və texnika elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır. 1986-cı ildə böyük elmi işçi vəzifəsinə keçirilmişdir. 1995-ci ildə baş elmi işçi elmi adını almışdır. 2002-ci ildən aparıcı elmi işçi vəzifəsini icra etmişdir. 2004-cü ildən “Avtomobil benzinləri” laboratoriyasında aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır. 2015-ci ildə “Ağır neft qalıqlarının termooksidləşdirici emalı prosesindən mühərrik yanacaqlarının və hidrogentərkibli qazın alınması texnologiyasının işlənib hazırlanması” mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş və texnika üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsini almışdır.
Əsas elmi fəaliyyətləri
L.M.Mirzəyevanın elmi fəaliyyətinin əsas istiqamətini tərkibində kükürdlü birləşmələrin və benzolun miqdarı az olan Avro-3 və Avro-4 tələblərinə cavab verən ekoloji təhlükəsiz avtomobil benzinlərinin alınması texnologiyasının işlənib hazırlanması, müasir fiziki-kimyəvi analiz üsulları ilə Azərbaycan neftlərinin qarışığından alınmış katalitik krekinq benzininin tərkibi, fraksiyalar üzrə kükürdlü birləşmələrin paylanması reduksiyaedici – hidrogentərkibli qazın atmosferində ənənəvi hidrogenləşmədən istifadə etmədən və kükürdü sulfonlara və sulfoksidlərə qədər oksidləşdirərməklə alternativ oksidləşdirici kükürdsüzləşdirmə üsullarından istifadə etməklə benzinin tərkibində kükürdün miqdarının aşağı salınması təşkil edir.
Elmi tədqiqatları
Onun rəhbərliyi altında bir namizədlik dissertasiya işi müdafiə olunub. Apardığı elmi tədqiqat işlərinin nəticələri 90 elmi əsərdə, o cümlədən 55 məqalə, 31 tezis, 4 Müəlliflik Şəhadətnaməsində öz əksini tapmışdır.
North American XF-108 Rapier
XF-108 Rapier, North American Aviation aviasiya şirkəti tərəfindən SSRİ mənşəli supersonik kəşfiyyat və qırıcı təyyarələrinə qarşı (MiG-25 Foxbat) ABŞ və Kanadanı qorumaq üçün hazırlanması dizayn mərhələsində ikən dayandırılmış hərbi təyyarə. Layihənin proqram qiyməti 141.9 milyon ABŞ dolları təşkil etmişdir.
Hindistan–İsrail münasibətləri
İsrail–Hindistan — İsrail Respublikası və Hindistan arasındakı mövcud müasir və tarixi ikitərəfli siyasi, mədəni, iqtisadi, hərbi və s. əlaqələr.
Tarixi
Hindistan İsrailin qurulmasından bir il əvvəl, 1947-ci ildə Böyük Britaniya imperiyasından müstəqillik əldə etdi. 1947-ci ildə Hindistan BMT-nin Fələstin üzrə Komissiyasına qatıldı. İran və Yuqoslaviya ilə birlikdə federal ikimilli (ərəb-yəhudi) dövlətin yaradılmasını müdafiə etdi, lakin komissiyanın əksəriyyəti başqa bir təklifi dəstəklədi. İki ayrı millət dövləti yaratmaq qərara alındı. Hindistanın irəli sürdüyü plan rədd edildikdən sonra, BMT-də keçirilən səsvermədə bu ölkə Fələstinin bölünməsi ideyasını rədd edən müsəlman və ərəb ölkələrinin mövqeyinə qoşuldu. 1948-ci ilin may ayında İsrail Dövləti yaradıldıqdan sonra Hindistanın Baş naziri Cəvahirləl Nehru Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Fələstinin taleyini necə həll etdiyinə hirs və nifrət hissi ilə reaksiya verdi. Onun sözlərinə görə sionistlər BMT-də Hindistanın səsini satın almağa çalışdılar. O dövrdə Hindistanın BMT-dəki səfiri olan Nehrunun bacısı Vijaya Panditə düzgün səs verməsə həyatı təhlükə altına qalacağı söylənilmişdi. Hindistanın 1947-ci ildə BMT-nin Fələstinin bölünməsi planını dəstəkləməməsinə və İsrailin yaradılmasının əleyhinə səs verməsinə baxmayaraq, 1950-ci ildə İsraili De-Yure tanıdı. 1953-cü ildə İsrail ilk konsulu Hindistana gəlir .. Lakin diplomatların olmaması və maddi çətinliklər səbəbindən Hindistan hökuməti İsraildə nümayəndəlik açmaq istəmədi. 14 yanvar 2018-ci il tarixində İsrail hökumətinin başçısı Benyamin Netanyahu, iki ölkə arasında diplomatik əlaqələrin qurulmasının 25 illiyinə münasibəti ilə Hindistana 150 nəfərlik nümayəndə heyəti ilə beşgünlük səfər təşkil etmişdir. Benjamin Netanyahu Hindistanın baş naziri Narendra Modi və xarici işlər naziri Suşma Svarac ilə görüşür. İsrail nümayəndə heyətinin Hindistana səfəri Hindistan nümayəndə heyətinin yəhudi dövlətinə oxşar səfərindən altı ay sonra olmuşdur.
26 iyun 2018-ci ildə Hindistanın Qucarat ştatının baş naziri Vicay Rupani İsrailə altı günlük səfərə gəlir. İsrailin su idarəetməsi ilə tanış olur, hökumət rəsmiləri, su idarəetməsi və kənd təsərrüfatı texnologiyaları sahəsindəki şirkətlərin nümayəndələri ilə görüşür.
Turizm
İsrail ordusunda xidmət edən gənclərin hər il 35.000 nəfəri Hindistan səfər edir. 2007-ci ildə Hindistanı ziyarət edən İsrail turistlərinin sayı 65.000-ə yüksəlmişdir. Onlar Himalayı, Manali, Naqqar, Kasol kimi yaşayış məntəqələrini və Caramsala şəhərinin ətrafında yerləşən kəndləri ziyarət edirlər. Bu zaman hətta dükanlarda və ictimai nəqliyyatda ibrani dilində yazılar peyda olur. 2010-cu ildə Hindistan Asiyanın İsrail vətəndaşları üçün ən cəlbedici ölkə olaraq Koreyanı əvəz edir. Bu səbəbdən Hindistanda İsrail Turizm Nazirliyinin nümayəndəliyi açılır. Hindistandan gələn turistlər İsraili ziyarət edən ən böyük turist qrupunu təşkil edir. 2010-cu ilin birinci yarısının statistikası göstərdi ki, israilli orta turist 1091 dollar, hindistanlı turist isə 1364 dollar xərcləyirref>.
Naci Eldəniz
Əbdüllətif Naci Eldəniz  — Türk əsgər və siyasətçi. Türkiyə İstiqlaliyyət Müharibəsində iştirak edən ən yüksək dərəcəli komandirlərdən biridir. Müharibədən sonra millət vəkili vəzifəsində xidmət etmişdir.
Hərbi fəaliyyəti
1893-cü ildə hərbi məktəbi bitirmişdir. 1893–1895-ci illər arasında Almaniya Hərbi Akademiyasında təhsil almışdır. Müxtəlif məktəb komandanlıqlarında və heyətlərində xidmət göstərmişdir.
1895-ci ildə baş leytenant, 1897-ci ildə kapiyan, 1902-ci ildə mayor, 1907-ci ildə qubernator oldu, lakin 1908-ci ildə polkovnik rütbəsinə yüksəlsə də, 1908-ci ildə II Məşrutiyyətin elan edilməsindən sonra 1909-cu ildə çıxarılan Tasfiye-i Rüteb qanunu ilə kapitan dərəcəsinə endirildi. 1914-cü ildə leytenant polkovnik, 1917-ci ildə polkovnik rütbəsinə yüksəldi.
1918–1920-ci illərdə şahzadələrin hərbi müəllimi və eyni zamanda da Sultanın baş yavəri idi. Mustafa Kamal Atatürkün müəllimi idi.
1920–1921 illəri arasında Qonaqlar Hərbi Məktəblərində müfəttiş vəzifəsində çalışdı. Türkiyə İstiqlaliyyət Müharibəsində iştirak etmək üçün 25 Avqust 1921-ci ildə Ankaraya gəldi. Burada bir müddət hərbi məktəblərdə müfəttiş vəzifəsində çalışdıqdan sonra, 8 May 1922-ci ildə 7-ci bölmə komandirliyinə təyin edilmiş və Böyük hücum da iştirak etmişdir. O, 31 avqust 1922-ci ildə general-mayor rütbəsinə yüksəldi və Paşa oldu. 13 dekabr 1922-ci ildə yenidən bir hərbi məktəbdə müfəttiş oldu. 31 oktyabr 1924-cü ildə 5-ci korpusun komandirliyinə təyin edildi. 1927-ci ildə general-leytenant rütbəsinə yüksəldi və həmin ilin 26 dekabrında Generallar Hərbi Məhkəməsinin üzvü təyin edildi. 24 avqust 1928-ci ildə öz istəyi ilə təqaüdə çıxdı.
Siyasi fəaliyyəti
III dövr (növbədənkənar ara seçkiləri) və IV dövr Osmaniyə ili və V, VI və VII dövrlərdə Seyhanın millət vəkili olmuşdur.
Ciran (Piranşəhr)
Ciran - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 236 nəfər yaşayır (34 ailə).
Sur (Diyarbəkir)
Sur ― Türkiyənin Diyarbəkir ilinin ilçələrindən biri. Sur Diyarbəkır qalasının içərisində yerləşən tarixi yerdir. İlçə adını qala divarlarından götürmüşdür.
Tarix
Sur ilçəsi 2008-ci ildə Diyarbəkir ilində mərkəzi tarixi yaşayış yeri olaraq qurulmuşdur. İlçə Dəclə çayının sahilində, Karaca vulkanının felsik lavası üzərində, dəniz səviyyəsindən təxminən 600 m yuxarıda yerləşir. Bölgədəki çoxsaylı tarixi bina və tikili tarix boyu aid olduğu müxtəlif sivilizasiya və zəngin mədəniyyətlərin şahidi olmuşdur.
Siyasət
İlçənin hazırkı bələdiyyə başçısı Feyme Filiz Buluttəkindir. Kaymakam olara isə Abdullah Çiftçi təyin edilmişdir.
Görməli yerləri
Sur həm tarix, həm də mədəniyyət mərkəzidir. İlçə Tarixi Diyarbakır evləri, Diyarbəkir Arxeologiya muzeyi, Cahit Sıtkı Tarancı muzeyi, Müqəddəs Məryəm kafedralı, Süryani Pravoslav Kilsəsinə aid Müqəddəs Məryəm kilsəsi, Müqəddəs Qiraqos Erməni kilsəsi, Dəclə körpüsü, Dəlilər karvansarası, Həsən paşa karvansarası, Həzrəti Süleyman məscidi, Məhəmmədin 27 səhabəsinin qəbirləri, Nəbi məscidi, Şeyx Məttar məscidi və onun Dörd ayaqlı minarəsi, Diyarbəkir Ulu məscidi və Diyarbəkir qalası ilə yanaşı çoxsaylı karvansara, mədrəsə, şadırvan və müxtəlif tarixi dövrlərə aid kitabələri ehtiva edir.
2015 qarşıdurması və bölgənin yenidən qurulması
2015-ci ildə Kürdüstan Fəhlə Partiyası (PKK) ilə əlaqəli yaraqlılar Sur ilçəsinə daxil olaraq burada barrikadalar qurdular və küçələrdə səngər qazdılar. Yerli rəhbərlik 11 dekabr 2015-ci il tarixində Surda 24 saat küçəyə çıxma qadağası tətbiq etdi və Türk Ordusunun Xüsusi Qüvvələr Komandanlığının 200-ə yaxın əsgəri evlərdə axtarış apardı. Münaqişə əksər sakinlərin evlərini tərk etmələri ilə nəticələndi. Sur ilçəsinin müxtəlif məhəllələrində tərk edilmiş evlərdə silahlılar məskunlaşdı və PKK ilə Türk Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələri arasındakı qarşıdurmalar 2016-cı ilin əvvəllərinə qədər davam etdi.
Amnesty International 300 000 insanın münaqişə nəticəsində evlərini tərk etdiyini taxmin etmiş və hökumətin cavabını "kollektiv cəza" adlandırmışdır. International Crisis Group baş verən qarşıdurmada təxminən 1 700 nəfərin öldüyünü qeyd etmiş və köçkün sayını 350 000 olaraq qiymətləndirmişdir. Human Rights Watch isə Türkiyə hökumətini "Türkiyənin cənub-şərqində mülki şəxslərə qarşı kütləvi sui-istifadə hallarına görə bölgənin müstəqil araşdırmalar üçün bağlı olması" səbəbi ilə tənqid edib.
Bu müddətdə bir çox ev dağıdılmış və qeydiyyata alınan tarixi binalar ciddi şəkildə ziyan görmüşdü. 2016-cı ilin mart ayında hökumət bütün zədələnmiş tarixi tikililərin bərpası və dağılmış evlərin orijinal üslubuna uyğun olaraq yenidən qurulması üçün layihəyə başladı. Bununla birlikdə, layihə Türk Memarlar və Mühəndislər Birliyi tərəfindən tənqid olundu və layihənin "müdafiə mərkəzli yanaşma" şəklini alacağı və bunun üçün bəzi tarixi tikililərin məhv edilməsinin tələb ediləcəyi iddia edildi.
Sauna
thumb|Müasir sauna
Sauna — tərləmə yolu ilə bədəndəki su və toksinlərin normaya salınması, dəridəki məsamələrin açılması və dərinin təmizlənməsi kimi öhdəlikləri özündə cəmləşdirən yüksək istilikli otaqlardır.
Adətən 5–6 nəfərlik otaqlardan ibarət sauna günümüzdə bir çox idman zallarında, hamamlarda və gözəllik mərkəzlərində fəaliyyət göstərir. Bununla yanaşı, bir sıra yaşayış sahələrində də sauna otağı mövcuddur. Ənənəvi saunalarda, daxili mühit müəyyən ağac növləri istifadə edilərək hazırlanır və strukturu pillə şəklində oturma yerlərindən ibarət olur. Saunalarda taxtadan istifadə edilməsində əsas məqsəd, yüksək istilik şəraitində istifadəçinin rahatlığını maksimallaşdırmaqdır. Sauna sobası, adətən otağın orta hissəsində yer alır və əsas istilik mənbəyidir. Ənənəvi saunalarda soba odun alovu ilə, müasir saunalarda isə elektrik ilə çalışır. Sobanın üst hissində yerləşən sauna daşları, sobanın qızması ilə isinir. Zaman-zaman otaqdakı nəmişlik və istilik dərəcəsini artırmaq üçün bu daşların üstünə su tökülərək buxar əldə edilir. Xüsusilə Skandinaviya regionunda sauna daşlarının üstünə tökülən suya müxtəlif ətirlər qarışdırılır. Şam ağacı cövhəri, nanə və s. kimi ətirli yağlardan bir neçə damcı əlavə olunan su sauna daşlarına töküləndə xoş bir qoxu yayır, o cümlədən buxar vasitəsi ilə dəriyə sorulur.
Tarixi
Sauna ilk olaraq Orta Asiyada istifadə olunmuş, ardınca Rusiyaya, Rusiyadan isə Skandinaviya ölkələrinə yayılmışdır. Bugünkü halı ilə sauna anlayışı isə əsasən Finlandiyada formalaşmışdır. İlk ictimai sauna 1936 Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak edən fin idmançıların istəyi ilə Berlindəki olimpiya kəndində inşa edilmişdir. Digər ölkələrdən gələn idmançıların ilk dəfə Berlində istifadə etdikləri bu sauna, sauna mədəniyyətinin dünyaya yayılmasında böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. Bu gün, müasir elektrik qızdırıcıları və onların əlavə texnoloji avadanlıqları Finlandiyada və dünyada geniş istifadə olunur.
Faydaları
Mütəxəssislər sanunanın çəki azalmasındakı rolunu onun başlıca faydalarından biri kimi xarakterizə edirlər. Beləki, saunada tərləmə bədənin rahatlamasını təmin edir, tərləmə ilə birlikdə, dəridəki toksin təmizlənir və bədəndəki zərərli kimyəvi maddələr tərləmə ilə atılır. Buna əlavə olaraq, yüksək temperatur sayəsində əzələlər rahatlayır və beləliklə zehni dincəlmə də təmin olunur. Saunadan yayğın istifadə daha çox idman fəaliyyətindən sonra baş tutur.
Kələkin (Piranşəhr)
Kələkin - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 808 nəfər yaşayır (140 ailə).
Hüquqi sistem
Hüquqi sistem — hüquq sisteminin (o cümlədən qanunvericilik sisteminin), hüquq mədəniyyətinin və hüquq-mühafizə orqanlarının ümumi əlaqəsi.
Hüquq sistemini yalnız bir hissəsi olan hüququn sistemi ilə qarışdırmaq olmaz. Çox vaxt hüquq sistemi anlayışı müxtəlif dövlətlərin və xalqların hüququndakı tarixi, hüquqi və etno-mədəni fərqləri xarakterizə etmək üçün istifadə olunur.
Hüquq sistemini başa düşmək problemi
"Hüquq sistemi" kateqoriyasının elmi dövriyyəyə daxil edilməsi bir çox mübahisələrə səbəb oldu, hətta S.S.Alekseyev aydınlığı tam qorumaq üçün hüquqi reallığın bütün normativ və sub-normativ elementlərini əhatə etməyin hansı konsepsiyanın mümkün olması ilə maraqlandı. obyektiv qanunu ifadə edən elmi kateqoriyanın “qarışıqlığı pozulmaz” və belə nəticəyə gəldi ki, hüquq sistemi anlayışı onun rolunu oynaya bilər.
Bununla belə, əks fikir də mövcuddur: bəzi tədqiqatçılar hesab edirlər ki, “hüquq sistemi” anlayışı elmi statusa malik olmadığından, şərti və qeyri-müəyyən olduğundan, hüquq nəzəriyyəsinin kateqorik aparatına daxil edilməməlidir. Məsələn, V.S.Nersesyantsın nöqteyi-nəzərindən, “hüquq sisteminin bütün hüququ (bütün hüquq hadisələri və kateqoriyalarını) əhatə edən bir növ yeni hüquq anlayışı kimi şərhi mahiyyətcə ümumi hüquq anlayışının bəzi kifayət qədər şərti ( və təsadüfi) "hüquq sistemi" ifadəsini işlədir və daha sonra əlavə edir ki, hüquq sistemi bütün hüquqi hadisələrin və anlayışların məcmusu kimi başa düşülməyə başladı, yəni əslində marksizmdə yuxarıda ucalan "hüquqi üst quruluş" adlanan hər şey “hüquqi əsasdır”.
Geniş mənada hüquq sistemi cəmiyyətin hüquqi təşkilatıdır, “məmur (ictimai) hakimiyyətin ictimai münasibətlərə tənzimləyici, təşkiledici və sabitləşdirici təsir göstərdiyi daxili ardıcıl və bir-biri ilə əlaqəli sosial homogen hüquqi vasitələrin (hadisələrin) məcmusudur. davranış." Bu tərif J.Karbonyenin rəyi ilə sıx uyğunlaşır, ona görə hüquq sistemi “eyni zamanda eyni məkanda cəmiyyətdə mövcud olan müxtəlif hüquqi hadisələrin anbarı, mərkəzidir”.
NASA X-43
X-43A, NASA-nın hipersonik vasitə layihəsinin adıdır. Layihənin nümayiş və sınaq vasitəsi də eyni adla adlandırılmışdır.
Birbaşa kosmik səyahət
2004-cü ilin noyabr ayında NASA-nın yeni X-43A vasitəsi sürət rekordunu üç dəfə artıraraq 9.6 Mach (saatda 7 min mil/saat) (11.000 km/saat) sürətinə çatdırdı.
Pegasus Buster raket mühərrikini işə salanda səsdən demək olar ki, on qat daha yüksək (hipersonik) sürətə çata bilən bu vasitə ilə kosmosa getmək çox asanlaşdı. Səsdən bir neçə dəfə daha sürətli uçan təyyarələrə supersonik deyilirdi, bu texnikaya isə artıq hipersonik deyilir.
Gəncəli müdrik (roman)
Gəncəli müdrik — Əlisa Nicatın Mirzə Şəfi Vazehdən bəhs edən və ilk dəfə 1990-cı ildə çap edilmiş bioqrafik romanı.
Məzmun
Kitab azərbaycanlı mütəfəkkir, şair və tanınmış tarixi şəxsiyyətlərindən olan Mirzə Şəfi Vazehin həyatı və həyat mübarizəsi haqqındadır.
Nəşr və tərcümə
Roman ilk dəfə 1984-cü ildə kiril qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə çap edilib. Latın qrafikalı Azərbaycan əlifbası ilə ilk dəfə 2019-cu ildə Pergament Yayın Evində 334 səhifədə 100 tirajla çap edilib.
NGC 5200
NGC 5200, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə 38.1 sm (15 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Daşkənd dövləti (1784)
Daşkənd dövləti — 1784—1807-ci illərdə Daşkənd və Türkistan vilayətlərinin müasir ərazisində mövcud olan müstəqil dövlət qurumu. 1808-ci ildə Kokand xanlığı tərəfindən fəth edildi və xanlığa qatıldı. thumb|250px| Mərkəzi Asiya 1750-ci il
Tarixi
XVIII əsrin əvvəllərində özbək qəbiləsi olan yuzlar, Daşkənd və Sırdəryanın orta axınındakı bəzi bölgələri ələ keçirdilər.
Dövlətin tarixi
1784-cü ildə Daşkəndin dörd dahası arasındakı uzunmüddətli rəqabət silahlı qarşıdurma ilə nəticələndi. Döyüş şəhər bazarının yaxınlığında, Bozsu dərəsində baş verdi. Kanalın bu hissəsi Canqob - "döyüş axını" kimi tanınmağa başladı. İlahiyyatçı Əhməd Kazani və Kokand xanı Narbuta biyin qohumu - Xon-Xocanın dəstəyi sayəsində Yunis Xoca qələbə qazandı və posad onun bütün şəhər üzərindəki nüfuzunu tanıdı. İqamətgah olaraq hökmdar Çorsu xəndəyinin sahili boyunca olan təpədə dayanan qalanı seçdi (sonralar bu əraziyə Karataş adı verildi). Daha — ərazi bölgüsü qalsa da, dörd hakim institutu (çarhakim) ləğv edildi..
Rusiyaya gedən karvan yollarını ələ keçirərək təhlükəsizliyini əhəmiyyətli dərəcədə artıran Yunis Xoca, Rusiya imperiyası ilə ticarəti genişləndirdi. Sabitlik və böyük qonşu ilə güclü iqtisadi münasibətlər, sənətkarlıq sənayesinin və kənd təsərrüfatının əlaqəli sahələrin inkişafına müsbət təsir göstərmişdir. Yunus Xoca pul islahatı keçirdi, öz adına mis sikkələr kəsdirdi və hərb sahəsində bir sıra; ordunun gücünə və paytaxtın müdafiə qabiliyyətinə müsbət təsir göstərən dəyişikliklər həyata keçirdi.
Daşkənddə müstəqil dövlətin yaradılması təbii olaraq Kokand xanlığının narahatçılığına səbəb oldu. 1794-cü ildə Narbuta biy dövlətin ərazisinə yürüş etmək üçün yola çıxır, lakin məğlub olur. 1799-cu ildə Kokand qoşunları demək olar ki, paytaxta çatmağı bacarıb,Çirçik çayını tutmalarına baxmayaraq, Karasu kanalının sahilindəki döyüşdə Yunus Xoca onları məğlub edərək, 70 əsr götürdü (kütləvi şəkildə edam edildilər).
1801-ci ildə Yunis Xoca rəqibinə şərqdən hücum etməyə qərar verdi. Şəhər sakinləri yeni müharibəyə qarşı çıxdılar, lakin Yunis Xoca ilə müttəfiq olan köçəri zadəganlar onu özlərinə tərəf çəkdilər. Qazaxların dəstəyi ilə şanışkılı tayfaları Fərqanə vadisini işğal etdi. Lakin bunun üçün qüvvətlər çox qiymətləndirildi: Kokand və Xücənddən uzaq olmayan Punkan bölgəsində kokandlılar inamlı qələbə qazandılar və xan böyük çətinliklə Daşkəndə qaçmağı bacardı.
Uğursuz yürüşdən sonra Yunis Xoca vərəm xəstəliyinə tutulur,siqaretə olan alüdəçiliyi xəstəliyini ağırlaşdırır və bir il sonra dövlətin qurucusu ölür. (Məhəmməd Saleh Daşkəndi vəfatını hicri 1215-ci ilə aid edir).
Məhəmməd Xocanın böyük oğlu,taxta çıxmasından qorxuya düşərək- Niyazbəy qalasına rəhbərlik edən qardaşı Xan Xocanın öldürülməsini təşkil edir. Bu arada, Kokand təhlükəsi getdikcə daha da ciddiləşir: Məhəmməd Xocanın 3 illik hakimiyyəti dövründə dörd dəfə hücum təşkil olunur. Onları məğlubetmək baha başa gəlir: şəhərdə güclü aclıq hökm sürür və qiymətlərin sürətlə artır.
1805-ci ildə Məhəmməd Xocanın ölümündən sonra Yunis Xocanın başqa bir oğlu Sultan Xoca xan oldu,Kokand xanlığı ilə mübarizəsini davam etdirdi. 1807-ci ildə Alim xan qonşusunu fəth etmək üçün qardaşı Ömərin rəhbərliyi ilə 12000 nəfərlik ordu göndərdi. Daşkəndliləri məğlub edərək rəhbərləri Xan Xocanı ələ keçirən Ömər paytaxtın ətrafını tutur. Əvvəlcədən hazırlanmış nəticə kimi Daşkəndin taleyi ortaya çıxdı. Eyni zamanda, hakimiyyəti öz əlinə alan Yunis Xocanın başqa bir oğlu Həmid Xocanın rəhbərliyi altında şəhərin möhkəm müdafiəyə hazır olduğunu müşahidə edərək, Kokand xanı birbaşa hücuma keçməkdən imtina etdi.
Dövlətin idarəetmə quruluşu
Daşkənd dövləti, digər Orta Asiya dövlətləri kimi, tipik feodal monarxiyası idi: hökmdarın hakimiyyəti heç nə ilə məhdudlaşmırdı. Daşkənd dövlətinin hökmdarı xan adlandırılır, özünə də işan titulunu vermişdir və əvvəlcə Yunis Xoca - "bölgənin hökmdarı" adlanan vilayət valisi elan edilir.
Daşkənd dövlətində rəsmi dövlət yazışmalarında tacik dilindən deyil, özbək dilindən istifadə olunurdu. Ölkədə Xandan sonra ikinci şəxs,dövlətdəki daxili sabitliyi və sakitliyə,vergilərin yığılmasına nəzarət edən başçıxoca (özbək dilindən fərqli olaraq,tacik dilində divanbəyi adlanırdı.) idi. Xanın yoxluğunda dövlət işləri tamamilə onun səlahiyyətinə verilirdi. Bundan əlavə, köçəri əhaliyə nəzarət edən - sərkər vəzifəsi də var idi.
Məhkəmə sistemi mürəkkəbliyi ilə fərqlənirdi. Rəsmi olaraq, ali məhkəmənin başçısı vəzifəsini qazi icra edirdi, lakin böyük cinayətlər onun səlahiyyətində deyildi. Cinayət, oğurluq və icazəsiz silah — barıt və qurğuşun ixracı kimi,edam cəzası ilə nəticələnən cinayətlərə — birbaşa xan tərəfindən nəzarət edilirdi. Başçıxoca daha az əhəmiyyətli işlərə də nəzarət edirdi, onlar üçün müvafiq cəzalar tərtib edirdi. Xanın yoxluğunda dövlət qərarları tamamilə başıxocanın hakimiyyətinə verilirdi. Polis funksiyaları ticarətin düzgün aparılması, çəki və ölçülərə nəzarət və müxtəlif dini normalara (namaz, oruc və s.) riayət olunmasından məsul olan raislər tərəfindən həyata keçirilirdi.
Yerlərdə inzibati, məhkəmə və hərbi gücə sahib olan şəhər və kənd hökmdarlarına bəylər deyilirdi. Dövlət iyerarxiyasında ən aşağı yeri ağsaqqallar tuturdu.
Məmurlar maaş almırdılar və öz gəlirlərini nəzarətlərində olan əsgərləri - karakazanları istismar edərək təmin edirdilər. "Karakazan" sözünün - hərfi mənası "qara qazan" olub - bir qazan ətrafında toplanan həmvətənlərinə birlikdə xidmət etmək mənasını verir.
Ordusu
"Daşkənd əfsanəsi" nə (Məhəmməd Saleh Kori Daşkəndinin essesindəki bir əlavəyə görə) görə, karakazanlıların dəstələri öz feodallarına - komandirə tabe olurdular, əmlakında yerləşirdilər, silahlanıb,onlardan at alırdılar. Heyətə yazıldıqdan sonra karakazana özünü və ailəsini təmin etmək üçün mülk verilirdi. Dinclik, sülh dövründə karakazanlar əkinçilik, sənətkarlıq və ya ticarətlə məşğul idilər,vergilərdən və rüsumlardan azad edilirdilər, bunun əvəzində isə feodallarının sahələrində çalışmalı idilər.
Məhəmməd Saleh Daşkəndinin ifadəsinə və ikinci leytenant D. Telyatnikovun məruzələrinə görə, karakazanlar ordusu Yunis Xocanın fərdi dəstələrində, oğullarından və "ən yaxşı məmurlarından" ibarət idi. Bunlara — feodal-qəbilə zadəganlarından olan köçərilər, Məhəmməd Xoca, Xan Xoca, Həmid Xoca kimi oturaq əhaliyə mənsub idilər.
D. Telyatnikovun yazdığına görə, Karakazan dəstələri “əksər hallarda köçəri xalqlardan, məsələn: kalmıklar, özbəklər, kokandlılar, xücəndlər və buxaralılardan təşkil olunurdu. Karakazanlar arasında çox az Daşkənd əhalisi var idi ”. Məhəmməd Saleh Kori Daşkəndi məlumatlarında, karakazanları "auboş", yəni "fərqli millətlərdən gələn qarışıqlar", "avantüristlər", "məğlub olanları talan edən əsgərlər" adlandırırdı.
Karakazanların sayı 2 ilə 6 min arasında dəyişirdi (Yunis Xocanın hakimiyyətə gəlməsindən 12 il sonra da, D. Telyatnikova görə, yalnız 2 min nəfər). Odlu silahları, qılıncları, nizələri, zirehləri var idi. Orduda iri toplar da var idi. Xan döyüş əməliyyatlarının aparılması üçün lazım olan hər şeyi təmin etmişdi.
D. Telyatnikova görə, karakazanlar üç növ silahla silahlanmışdılar. Bəzilərində "türklər" (odlu silahlar), bəzilərində - yay və oxlar, digərlərində isə yalnız nizələr və qılınclar var idi. Karakazan birləşmələri də Yunis Xoca tərəfindən fəal şəkildə genişləndirilən kiçik artileriyaya sahib idi ( 1796-cı ildə artilleriya olaraq yalnız "zanburaklar" dan istifadə olunurdu - dəmir güllələr atan böyük çaplı tüfənglər, 1800-cü ildə artıq Daşkənd istehsalı olan iri mis toplar var idi). Ordu ayrıca yerli istehsal sursatları ilə də təmin edilirdi (barıt, qurğuşun və s.) və Daşkənd barıtını "Daşkəndlilərin özləri hazırladılar ... qurğuşun Daşkəndin özündə əridilməsinə baxmayaraq, Türküstantdan da əldə edilirdi."
Bundan əlavə, müharibə vəziyyətində, daimi orduya həm oturaq, həm də köçəri xalqlardan ibarət nizami ordu da əlavə edilirdi.
1800-cü illərin əvvəllərinə yaxın qoşun sayı artaraq 6 min nəfərə, feodal nizami ordusunun sayı 50-70 min nəfərə çatdı (bunlardan 30 min nəfəri "əsas" Daşkənd nizami ordusu idi).
Daşkənd Rusiya münasibətləri
Xarici siyasətdə Yunis Xoca Sibir üzərindən əlaqələr qurmağı ümid edərək Rusiya xəttinə sadiq qaldı və rus mədən mütəxəssislərinin köməyi ilə mədən işlərinə başladı. Hətta Çin hücumlarından torularaq, torpaqlarını Rusiyanın öz himayəsinə götürməsini istədi (ondan biraz əvvəl Tzin imperiyası bir milyondan çox kalmıkı öldürmüşdü).
Daşkənd dövlətinə ilk rus nümayəndələri Yunis Xocanın məktubundan sonra 1794-cü ildə Ştardman tərəfindən Omskdan göndərildi. Bu nümayəndələrə mədən mühəndisi Q.S. Burnaşev və çavuş A.S. Beznosikov, Tula taciri Sidnev və Daşkənd taciri Karabay da qoşuldu. Buxaradan keçən yolu seçən elçilər Daşkənd ilə Buxara arasındakı münasibətlərin gərgin olması səbəbindən Daşkəndə çata bilmədilər.
Bu heyətə podporuçik Telyatnikov və çavuş A.S.Beznosikov daxil idi. 1796-cı ildə ruslar Daşkənd əyalətində böyük seviclə qarşılandılar və yerli dağlarda araşdırmalar apardılar. Ancaq mis, dəmir və qurğuşun xaricində heç bir təbii yataq tapılmadı və qızıl filizinin toz hematitinin olduğu aşkarlandı.
Telyatnikov və Beznosikova qayıdarkən Sibirdən Sankt-Peterburqa gedən səfirlər Mullacanahun Maqzum və Minbaşı Aşur- Əli Bahadır da qoşuldu. Yunis Xocadan bir məktubu və hədiyyələrini I Pavelə çatdırdılar (45 parça atlas və 10 cüt sovsar). Mullacanahun, əlavə olaraq imperatora özü 3 bəbir dərisi və qara lələk gətirmişdi. Buna cavab olaraq Yunis Xocaya hər biri 20 yard olan 2 ədəd brokad, 12 yard yaşıl parça və zəncirli qızıl saat verildi; hər iki elçiyə - 12 arşın parça və 6 arşın yun parça, Maqzuma - əlavə olaraq qızıl saat və üzük verildi.