cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Albert Lutuli
Albert Lutuli — Cənubi Afrikalı siyasətçi, Afrika Milli Konqresinin prezidenti, aparteidə qarşı, Nobel sülh mükafatına layiq görülən ilk Afrikalı.
Ur (Meşkinşəhr)
Ur — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 506 nəfər yaşayır (103 ailə).
Balıqlı (Sava)
Balıqlı - İranın Mərkəzi ostanının Sava şəhristanının Nobaran bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 1 091 nəfər yaşayır (390 ailə).Kənd əhalisi bütünlükdə azərbaycan türklərindən ibarətdir.
Görməli yerlər
thumb|200px|Kəndin bulağı Sava bölgəsinin ən çox sulu bulağı olan Kəbir və yaxud Balıqlı bulağı bu kənddə yerləşir ki il boyunda çox sayda turisti özünə cəzb edir.Bulağın suyu sərt daşlar arasından qaynayıb çıxaraq, saniyədə 70 litrə dək su verir. thumb|200px|İmamzadə Nuh türbəsi Bundan başqa kənddə soyu şiələrin 7-ci imamı olan Musa əl-Kazıma gedib çatan İmamzadə Nuh türbəsidə bu kənddə yerləşir.Türbə kərpiçdən tikilərək, üstü konus şəklində olan günbəz ilə, döşəməsi isə mərmər daşıyla örtülmüşdür.Türbənin tikintisi Səfəvilər imperiyasının ilk dönəmlərinə gedib çıxır.
NGC 2441
NGC 2441, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Zürafə bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 23.88 sm (9.4 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Pətəlqan (Biləsuvar)
Pətəlqan — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 106 nəfər yaşayır (27 ailə).
Xuduş Kazımov
Xuduş Həsən oğlu Kazımov (8 sentyabr 1988; Moskva, Rusiya SFSR — 2 oktyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Xuduş Kazımov 1988-ci il sentyabrın 8-də Moskva şəhərində anadan olub. 1995-2004-cü illərdə Gəncə şəhərində M. A. Abbaszadə adına 20 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil alıb. 2004-2008-ci illərdə isə Gəncə Texniki Kollecində təhsil alıb. Ailəli idi. 5 yaşlı Fatma adına qızı və 2 yaşlı Əbdülkərim adına oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Xuduş Kazımov 2008-2009-cu illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin "N" saylı hərbi hissəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2019-cu ildən isə "N" saylı hərbi hissədə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Xuduş Kazımov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Xuduş Kazımov oktyabrın 2-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub. Nəşi 110 gün sonra tapılıb və yanvarın 20-də Gəncə şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Kristofer küçəsi (Manhetten)
"Kristofer strit" stansiyası PATH yeraltı sürətli dəmir yolunun HOB-33 və JSQ-33 xəttlərinin sonuncu stansiyasıdır, hansı ki Manhetteni Nyu-Cersi ştatındaki Hoboken və Cersi-Siti ilə birləşdirir. 1895-ci ildə qurulan "McNulty Tea and Coffee" adlı ən qədim çay şirkəti Kristofer küçəsində yerləşir.
Tarixi
Kristofer küçəsi Qrinviç Villicin ən qədim küçələrindəndir. O, admiral ser Piter Uorrenin malikanəsinin cənub sərhədini təşkil edirdi, köhnə Qrinviç yolu (hazırda Qrinviç prospekti) ilə başlamış və Nord River (indiki Hansvurt küçəsi) yaxınlığındaki qonşu malikanədə bitirdi. Küçəni admiral Uorrenin övladlığa götürdüyü oğlu polkovnik Uilyam Skinnerin şərəfinə Skinner küçəsi adlandırırdılar. Küçə mövcud adını 1799-cu ildə Uorren torpağının Çarlz Kristofer Amos tərəfindən alındığı zaman almışdır. Kristofer küçəsindən savayı Çarlz və Amos küçələri da yeni adlarını aldılar. Ancaq sonuncusu daha sonra 10-cu küçə adlandırıldı.
TOI 1338
Nomenklatura və tarix
TOI qısaltması "TESS Objects of Interest (TESS Maraq Obyektləri)." deməkdir. Planeti "Goddard Kosmik Uçuş Mərkəzinə" yay stajçısı kimi qatılan lisey şagirdi Wolf Cukier kəşf edib.
Wolf Cukier'in qardaşı "Wolftopia" adını təklif etdi. Amma Cukierin planetə öz adını verməsinə icazə verilmədi.
Heydər Əliyev və Qafqazda Sülh Prosesi (kitab)
Heydər Əliyev və Qafqazda Sülh Prosesi kitabı — İradə Hüseynovanın Azərbaycan xalqının ümummilli lideri, milli dövlətçiliyimizin memarı Heydər Əliyevin siyasi və dövlətçilik fəaliyyətində önəmli yer tutan bir problemin —Şərqlə Qərb, Şimalla Cənub arasında geosiyasi və geostrateji mövqeyi ilə seçilən, dünyanın unikal bölgəsi olan Qafqazda sülh və əmin-amanlığın bərqərar olması istiqamətində apardığı siyasətin, həyata keçirdiyi tədbirlərin, müəllifi olduğu "Qafqaz evi" sülh strategiyasının sistemli elmi təhlilinə və dəyərləndirilməsinə, nəhayət "Vətəndə sülh, regionda sülh" siyasətinin müasir mərhələdə uğurla davam və inkişaf etdirilməsi mərhələlərinə həsr olunmuş kitabı.
Ümumi məlumat
Qafqazşünaslıqda və vətən tarixşünaslığında ilk təcrübə sayılan "Heydər Əliyev və Qafqazda sülh prosesi" kitabı ümummilli liderin zəngin siyasi və dövlətçilik fəaliyyətinin kompleks araşdırılması istiqamətində apardığı tədqiqatların davamı və ayrılmaz tərkib hissəsi kimi elmi və təsris ictimaiyyətinə təqdim olunub.
Monoqrafik xarakterli bu dərslikdə qoyulan problem geopolitika, politologiya, regionşünaslıq və beynəlxalq münasibətlər müstəvisində araşdırılaraq təhlil edilən, regionda sabitliyin, əmin-amanlığın təmin olunması, əslində hazırda bütün dünyanı narahat edən sülh mədəniyyətinin bərqərar olması zərurətindən irəli gəlir. Bu gün sürətlə qloballaşan, iqtisadi fırtınalar məngənəsindən qurtulmaq üçün çıxış yolu arayan narahat dünyamızın münaqişələrlə dolu, bəşəriyyətin qədim və unikal məskənlərindən birində — Qafqazda sülhün bərqərar olması Şərq-Qərb sivilizasiyalarının inteqrasiya proseslərində müstəsna əhəmiyyət kəsb edir. 200px|thumb|left|Heydər Əliyev və Qafqazda Sülh Prosesi kitabının üz qabığı "Heydər Əliyev və Qafqazda sülh prosesi" kitabının başlıca əhəmiyyəti ümummilli liderimiz Heydər Əliyevin bölgədə sülhün, əmin-amanlığın təmin olunması, Qafqaz xalqlarının və dövlətlərinin inteqrasiyası yolundakı çoxşaxəli, titanik fəaliyyətinin,zəngin dövlətçilik təcrübəsinin öyrənilməsinə və elmi cəhətdən araşdırılmasına yaxından kömək edir.
Müəllif "Heydər Əliyev və Qafqazda sülh prosesi" adlı kitabında Əliyevşünaslığa yeni bir əsər ərmağan edir.
Məqsədi
Dərsliyin məqsədi keçmiş SSRİ imperiyasının Qafqaz xalqlarına qarşı həyata keçirdiyi repressiv tədbirlərə Heydər Əliyevin münasibəti və mövqeyinin, Qafqazda mövcud olan konfliktlərin ədalətli həlli üçün tərəflər arasında dialoqun yaranması istiqamətində, Azərbaycan-Gürcüstan strateji tərəfdaşlıq münasibətlərinin möhkəmlənməsində, Qafqazda sülh və əməkdaşlığın, "Ümumi Qafqaz evi" ideyasının inkişafında, tarixi Böyük İpək Yolunun bərpasında, Qafqazda milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasında Heydər Əliyevin fəaliyyəti və rolunun öyrənilməsindən ibarətdir.
"Heydər Əliyev və Qafqazda sülh prosesi" kitabı SSRİ-nin dağılması ərəfəsində Qafqazda ictimai-siyasi vəziyyət, etnik proseslərdə baş verən dəyişikliklər, Qafqaz xalqlarının suverenlik meyillərinin güclənməsi və Moskvanın məsələyə aqressiv münasibəti, Qafqazda suveren dövlətlərin yaranması, Cənubi Qafqaz dövlətlərinin Müstəqil Dövlətlər Birliyi ilə münasibətləri, eləcə də bu problemlərlə əlaqədar olan digər mühüm ictimai-siyasi, iqtisadi və mədəni hadisələr də öz əksini tapmışdır.
Fransisko Asis Burbon
Fransisko Asis Burbon  — İspaniya kral-konsortu. Atası İspaniya kralı IV Karl ın oğlu Fransisk Paul, anası isə İki Siciliya kralı I Fransisk in qızı Luiza Şarlotta dır.
10 oktyabr 1846-cı ildə əmisi qızı olan kraliça II İzabella ilə evləndi və bu evlilikdən 5 övladı dünyaya gəldi. Ancaq bu uşaqların ondan olmaması barədə bir çox şayələr mövcuddur. Bu şayələrin səbəbi isə Fransiskonun homoseksual olması ilə bağlı olan saray şayələri idi.
Əliramiz Axundov
Həyatı və təhsili
Axundov Əliramiz Əhməd oğlu 15 noyabr 1928-ci ildə Azərbaycanın Lənkəran şəhərində anadan olub. Orta təhsilini Bakı şəhərində yerləşən 25 saylı məktəbdə alıb. 1953-cü ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunu fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra, 3 il Masallı rayonunda həkim işləyib.
1956-cı ildə Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq) şəhərində yerləşən Henri Turner adına Uşaq Travmatalogiyası və Ortopediya insitutunun ordinatura və aspiranturasına daxil olub, orada təhsilini tamamladıqdan sonra həmin instututa kiçik elmi işçı kimi işə dəvət olunub.
Vəfatı
Əliramiz Axundov 16 may 1998-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.
Elmi fəaliyyəti
Tibb sahəsi üzrə müdafiə etdiyi elmlər namizədliyi və elmlər doktorluğu dissertatsiyaları 1960-70-ci illərdə SSRİ–nin səhiyyə sistemində böyük marağa səbəb olrmuşdur. O 1972-ci ildən Henri Turner adına İnstitutunun travmatalogiya və cərrahiyyə bölməsinə rəhbərlik edib. Eyni zamanda Rusiya Sovet Federativ Respublikasının uşaq travmatalogiya və ortopediya üzrə Baş həkimi, həmçinin Səhiyyə Nazirliyinin nəzdində fəaliyyət göstərən travmatologiya problemləri üzrə komissiyasının sədri idi.
1980-ci ildən başlayaraq Azərbaycan Dövlət Tibb institutunun ortopediya, travmatologiya və hərbi-səhra cərrahlığı kafedrasının müdiri, bir neçə müddətdən sonra Bakı şəhərinin Baş travmatoloqu vəzifəsində çalışıb. Azərbaycan Dövlət Tibb institutunun kafedra müdiri işlədiyi müddətdə pedaqoji fəaliyyətə xüsusi diqqət ayırıb və tələbələrinin peşəkarlağının artırılmasına böyük qayğı ilə yanaşıb. Yüzdən çox elmi işin, məqalənin və üç monoqrafiyanın müəllifidir.
Təltifləri
Travmatoloq-cərrah kimi tibb sahəsində göstərdiyi nailiyyətlərə görə SSRİ Səhiyyə Nazirliyi tərəfindən “Fərqlənmə nişanı” ilə təltif edilib.
Ruslan Əliyev (əsgər)
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Ruslan Əliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğal altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Ruslan Tərtərin Ağdərə istiqamətində ermənilərin çoxlu texnika və canlı qüvvəsini məhv etmişdir. Ruslan 29 sentyabr 2020-ci ildə Tərtərin Talış kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olur. Onun nəşi doğulub boya başa çatdığı Astara rayonunun Ərçivan qəsəbəsində dəfn edilib.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən "MAHHXHQ əsgər" Əliyev Ruslan Aslan oğlu ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.
İbn əl-Baytar
Əbu Abudullah Məhmməd ibn Əhməd ibn əl-Baytar Diya əl-Din əl Malaki — Orta əsrlər İslam dünyasının alimi.
Həyatı
İbn əl Baytar adı ilə tanınan alim XII əsrin sonunda İspaniyanın Malaqa (Malaka) şəhərində anadan olub. O dövrünün məşhur botanik alimi Əbu əl Abbas əl Nabatinin yanında dərs almış, onun tövsiyəsi ilə Əndəluziyada (Əndəlus) bitkiləri toplamağa və öyrənməyə başlamışdı. 1219-cu ildə İbn əl-Baytar İspaniyanı tərk edərək Şimali Afrikanın sahilləri boyunca Kiçik Asiyaya səyahətə çıxdı. Məqsədi bu ərazi boyunca bitki aləmini öyrənmək və onları tədqiq etmək idi. Səyahəti ərzində İbn əl-Baytar Buqiyaya, İstanbula, Tunisə, Tripoliyə, Barkaya və Adlayuya getdi. 1224-cü ildə İbn əl-Baytar Misir qubernatoru əl-Kamilin yanında xidmətə başladı. O əl-Kamilin əmri ilə ölkənin baş botanik-əczaçısı təyin edildi. 1227-ci ildə əl-Kamil İbn-əl-Baytarın müşayiəti ilə Dəməşqə gəldi. Bu səfər İbn əl-Baytara Suriyadakı bitkilərlə tanış olmağa və onları tədqiq etməyə imkan verdi.
İbn-əl Baytarın ən böyük xidmətlərindən biri topladığı dərman bitkilərinin latın və yunan dilində adlarını verməsi ilə bağlıdır. Bu da həmin bitkilərin günümüzdə müəyyən edilərək tibbdə istifadə edilməsində önəmli rol oynamaqdadır. İbn əl-Baytarın botanika sahəsində əldə etdiyi böyük uğurlar və bununla bağlı yazdığı əsərlər orta əsrlərdə İspaniyadan başlamış Afrikanın şimalı və Kiçik Asiya da daxil olmaqla böyük bir ərazinin bitki aləmi haqqında geniş məlumat almağa, onlardan xəstəliklərin necə müalicə edilməsini öyrənməyə və bunun əsasında ciddi elmi nəticələr çıxarmağa imkan verir.
"Kitab əl-Cami fi al-Adviya-əl-mufrad"
İbn əl-Baytar bitkilər aləmini tədqiq edərək "Kitab əl-Cami fi al-Adviya-əl-mufrad" elmi əsərini yazdı. Ərəb dilində yazılan bu kitabda həmin dövrə aid edilən dərman bitkilərinin adları və onlardan istifadə qaydaları əksini tapıb. İbn əl-Baytarın bu elmi əsəri indinin özündə belə botanika və tibb alimləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilir. "Kitab əl-Cami fi al-Adviya-əl-mufrad" əsərində 1400 dərman əhəmiyyətli bitkinin adı, o cümlədən əvvəllər məlum olmayan 200-dən çox bitki növü var. "Kitab əl-Cami fi al-Adviya-əl-mufrad" əsərində əslən ərəb əsilli olan 150 müəllifin, o cümlədən 20 məşhur yunan aliminin botanika sahəsində yazdığı elmi tədqiqat kitabından istifadə edilib.
"Kitab əl-Cami fi al-Adviya-əl-mufrad" əsəri 1758-ci ildə latın dilinə tərcümə edilərək çap edilib.
"Kitab əl-Mluqni fi əl-Adviyya əl-Muftada"
İbn əl-Baytarın ikinci böyük elmi əsəri "Kitab əl-Mluqni fi əl-Adviyya əl-Muftada"dır. Bu əsər orta əsrlərin tibb elmini öyrənmək üçün ən qiymətli monumental ensiklopediya hesab edilir. Bu əsərdə müxtəlif dərmanlar və onların müalicə xüsusiyyətləri barədə ətraflı məlumat verilib.
"Kitab əl-Mluqni fi əl-Adviyya əl- Muftada"da müxtəlif xəstəliklərin, o cümlədən baş, qulaq ağrılarının, göz xəstəliklərinin təbiəti və onların təbii yollarla müalicə üsulları barədə geniş elmi məlumat verilib.
Ryohey Uçida
– Yaponiya siyasi fəalı və ultranasionalisti. O, 1901-ci ildə Qara əjdaha cəmiyyətini yaratmışdır.
Həyatı
Ryohey Uçida 1874-cü ildə Yaponiyanın Fukuoka prefekturasında doğulmuşdur. Toyama Mitsurunun tələbəsi olmuş və Qara dəniz cəmiyyətinə qoşulmuşdur. 1894-cü ildə Koreyada başlamış Tonhak üsyanı zamanı üsyançılara kömək etmişdir. 1901-ci ildə Qara əjdaha cəmiyyətini yaratmışdır. O, Yaponiyanın Asiya qitəsində yayılmasını dəstəkləmiş, Rusiyanı Yaponiya üçün ən böyük təhlükə hesab etmişdir. Rusiya əleyhinə kitablar və pamfletlər yazmış, Rusiyanın Asiya qitəsindəki fəaliyyətlərini öyrənmək üçün Vladivostoka səyahət etmişdir. 1903-cü ildə Tayro Doşikay adlı antirus hərəkatına qoşulmuşdur.
1905-ci ildə Rus-yapon müharibəsini başa çatdıran Portsmut müqaviləsinin şərtləri onu qane etməmiş və hökumətə qarşı keçirilən etiraz aksiyalarına başçılıq etmişdir. 1906-cı ildə Yaponiyanın Koreyadakı general-rezidenti olan İto Hirobuminin administrasiyasına təyin olunmuş və 1910-cu ildə Koreyanın Yaponiya tərəfindən ilhaqı nəticəsində başlayan iğtişaşları yatırmaqda kömək etmişdir. Daha sonra Yaponiya solçuları ilə mübarizə aparmış və Böyük Asiya hakimiyyətini dəstəkləyən kitab nəşr etdirmişdir.
1925-ci ildə baş nazir Kato Takaakiyə qarşı həyata keçirilən sui-qəsd cəhdində iştirak etməkdə ittiham olunaraq saxlanılmış, lakin günahsız hesab edilmişdir. O, Çin inqilabçısı Sun Yatsenə dəstək göstərmişdir.
Səddamın Partizanları
Səddamın Partizanları və ya Səddamın Fədailəri — İraqda 1995-ci ildən 2003-cü ilədək fəalliyyət göstərən İraqın rəsmi ordusu. Ali baş komandanı Səddam Hüseyn olub.
Erkən illər
Uday Hüseyn 1995-ci ildə Baas Partiyasına ən çox sadiq olan İraq bölgələrindən on-on beş min çağırışçı ilə Fedayeen Səddamı qurdu. Uday, Fədain qaçaqmalçılıq və rəqibləri yatırtmaq kimi şəxsi səbəblərdən istifadə etdi. Milis komandiri Udayın İraqa Respublika Qvardiyasından silah göndərdiyi aşkarlananda 1996-cı ildə Qusay Hüseynə verildi.
Səddam hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmadan əvvəl qüvvə Udayın nəzarəti altında geri yerləşdirildi. 1998-ci ildə Əşbal Səddan Fədain-ə üzv olmaq üçün gənc uşaqları işə cəlb etmək və yetişdirmək üçün yaradılmışdır. Əşbal, 10 və 15 yaş arasındakı oğlanları, kiçik silah və piyada taktikası, habelə sədaqət kondisionerləri üçün təlimə cəlb etdi.
2003 İraqın işğalı
Fədain Səddam 2003-cü ildə ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi koalisiya qüvvələri tərəfindən İraqa hücumuna qədər böyük beynəlxalq diqqəti qaldırmadı. İraq ordusu və Respublika Qvardiyası tez bir zamanda dağıldı, Fədain qüvvələri koalisiya istilasına sərt müqavimət göstərdilər. ABŞ-nin strategiyası digər şəhərləri keçib birbaşa Bağdada getmək idi. Buna cavab olaraq Fədain döyüşçüləri şəhərlərə girdilər və arxa təchizat karvanlarına partizan tipli hücumlar etdilər. Bu konvoylar cəhd edirdi, lakin ümumiyyətlə Bağdada sürətlə irəliləmək üçün dayanmırdılar. Evdən ərzaq, su, sursat, tibbi ləvazimat və poçt gətirərək sürətli irəliləməyə can atırdılar. Bunlar, Küveytdə tədarükü yüklədikdən sonra, İraqın cənubundakı kir yollarında mümkün qədər sürətli hərəkət edən çox yüngül silahlı yük maşınları idi. Bir dəfə İraqın mərkəzinə yaxınlaşmağa başladılar və daha çox asfaltlanmış yollar var idi. Demək olar ki, həmişə ən azı bir neçə gün geri qalırdılar. Bu, təcavüzkar konvoyları hücuma həssas etdi. Bu yük avtomobillərində, ümumiyyətlə, əvvəl döyüş təcrübəsi olmayan orta sıralara qədər sıralanan əsgərlər var idi. Məsələn, bu yük maşınları əsasən sürücü və yük maşını komandirinin saxladığı iki tüfənglə müdafiə olunurdu. Beləliklə, nisbətən kiçik bir qüvvə ilə Fedayeen karvandakı son yük maşınlarına və ya karvanla əlaqəsini itirmiş yük maşınlarına hücum edə bilər. Fedayeen üçün bu təcrid edilmiş zəif qorunan avtomobilləri ələ keçirmək və ya məhv etmək asan idi. Fedayeen, habelə İraq ordusunda əhval-ruhiyyəni qorumaq və mülki şəxslərin üsyan etməməsi üçün qorxudan istifadə etdi. Çoxmillətli koalisiya diqqəti cənub şəhərlərindən nizamsız qüvvələrin kökünü kəsmək, irəliləməni iki həftəyə təxirə salmaq vəzifəsinə yönəltməyə məcbur oldu. İşğal zamanı Fedayeen döyüşçüləri əsasən AK-47 hücum tüfənglərini, raketlə işləyən əl bombalarını, pulemyotları və yük maşını quraşdırılmış artilleriya və minaatanları istifadə etdilər. İşğalçı qüvvələrin istifadə etdiyi həddindən artıq texnoloji üstünlüyü sındırmaq üçün gizli istifadə etdilər.
Aprel ayının ilk həftəsinin sonunda Koalisiya qüvvələri əsasən Fedayeen qüvvələrini cənub şəhərlərindən çıxarmağa müvəffəq oldu. Şiə əhalisi döyüşçülərə çox dəstək vermədi, baxmayaraq ki, çoxları qorxudular. Bu amil, həddindən artıq güclü güclə birlikdə, ABŞ ərazisindəki qüvvələrə tez bir şəkildə həlledici bir yer verdi. Bu, uzanan təchizatı xətlərindəki təzyiqi azaltdı və avansın davam etməsini təmin etdi. 9 apreldə Bağdad, Səddam Hüseyn rejimini təsirli şəkildə sonlandıran Fedayeen nizamsızları, xarici könüllülər və Xüsusi Respublika Qvardiyasının qalıqları tərəfindən yalnız sporadik müqavimət göstərərək ABŞ qüvvələrinin üzərinə düşdü. Düşən son şəhər olan Tikrit aprelin 15-də alındı.
İraq üsyanları
Bağdadın süqutu Fedayeen Səddamın mütəşəkkil bir hərbçi olmasına təsirli bir şəkildə son verdi. Müharibə zamanı onun bəzi üzvləri öldü. Ancaq çox sayda insan sağ qaldı və Səddam Hüseynin hakimiyyətdən getməsindən sonra da mübarizəni davam etdirməyə hazır oldu. Bir çox keçmiş üzvlər, ABŞ-nin rəhbərlik etdiyi işğala qarşı durmağa başlayan, İraq üsyançılığı olaraq bilinən partizan təşkilatlarına qatıldılar. İyun ayına qədər İraqın mərkəzi və şimalında, xüsusən sünni üçbucağı kimi tanınan ərazidə bir üsyan açıq şəkildə davam edirdi. Fedayinin bəzi bölmələri də İraqın sünni bölgələrində digər üsyançı təşkilatlardan asılı olmayaraq fəaliyyətini davam etdirdi. 30 noyabr 2003-cü ildə, Sünni Üçbucağının Səmərra qəsəbəsindən keçən bir ABŞ karvanının, 100-dən çox İraq partizanının, Fedayeen Saddam ticarət markası geydiyi bildirildi. Dəqiq olaraq müqavimətdə nə qədər təsir göstərdikləri, xüsusən Səddam Hüseynin 13 dekabr 2003-cü ildə tutulmasından sonra mübahisə mənbəyi oldu.
Əlavə rollarda
Fədain Səddam tərəfdarı milislərin bəzi vəhşicəsinə hərəkətlərini həyata keçirir. Onların məhkəmədənkənar edamlar edildiyi bildirilir. Əlavə olaraq, qaçqınlığın qarşısını almaq üçün İraq ordusunun gücləndiriciləri kimi çıxış etdikləri düşünülmüşdür. Hüseyn hakimiyyətinin son iki ilində, şübhəli qadınları hədəf alan baş kəsmə kampaniyası Fahişəlik və elitası Fədain bölməsi tərəfindən həyata keçirilərkən 200-dən çox insanın öldürüldüyü bildirildi.
Nizamsız Qüvvələr
Fedayeen Səddam İraqın nizamlı silahlı qüvvələrinin bir hissəsi deyildi, əksinə nizamsız qüvvələrin bölünməmiş bir hissəsi kimi fəaliyyət göstərirdi. Bunun nəticəsində Fədain, hərbi zəncir vasitəsilə deyil, birbaşa Prezident Sarayına məlumat verdi. Fedayinlər yaraqlı olsa da, elit bir hərbi qüvvə deyildilər, əksər hallarda yalnız əsas hazırlıq alır və ağır silahlar olmadan fəaliyyət göstərirdilər. Bunlar İranın Bəsic və ya Suriyanın Şabbiha milislərinə bir qədər bənzəyirdi.
Digər yaraqlılar kimi, Fədain də könüllüdür və bölmələrə rəsmi maaş verilmir. Nəticədə, üzvlərin əksəriyyəti qəsdən qaçırılan ticarət və yüksək keyfiyyətli xidmətlərə (yəni yeni avtomobillər, məmurlara ayrılmış xəstəxanalar, bahalı elektronika) və bir növ əmlaka sahib olsalar da, ümumi əhalidən əmlakın oğurlanması və oğurlanmasına əl atdılar. ümumi yaşayış səviyyəsi dövrün orta İraqlılarından xeyli yüksəkdir. Qrupun açıq bir dini mənsubiyyəti olmadığına görə, sünni və şiə üzvlərinin qarışıqlığı var idi.
Latvenerqo
Latvenerqo (Latvenergo) — Latviya dövlət enerji şirkəti, ölkənin elektrik enerjisinin təxminən 70%-nı istehsal edir. Həm müəssisələr, həm də respublika sakinləri üçün elektrik enerjini təchiz edir.
Tarixi və fəaliyyəti
1958-ci ildə Latviya SSR dövründə yaradıldı.
Latvenerqonun tərkibinə aşağdakilar daxildir:
Latvenerqo eyni zamanda təsis olunmuş elektrik gücü 12 MW və istilik gücü 427 MW olan Liepājas enerasija şirkətinin şərikidir.
Lon-le-Sonye (rayon)
Lon-le-Sonye  — Fransanın Akvitaniya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Jironda. Suprefektura — Lon-le-Sonye. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 125 350 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 44 nəf / km². Rayon sahəsi — 2817 km².
Zirzəmin (Meşkinşəhr)
Zirzəmin — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Sacidə Talfa
Sacidə Talfa — İraqın 1-ci xanımı. Səddam Hüseynin ilk xanımı və dayısı qızı.
İnfanta İzabella
İnfanta İzabella  – İspaniya kraliçası II İzabellanın qızı, İspaniya infantası.
Avqusto Sandino
Avqusto Sandino (Augusto Nicolás Calderón Sandino; )) — Nikaraqua partizan lideri. Sandinista Xalq Cəbhəsi adını Avqusto Sandinodan götürmüşdür. Sandino 1926-cı ildə Baş Nazir Xuan Bautista Sakaranı prezidentlik vəzifəsinə gətirilməsi üçün apardığı silahlı mübarizə də məşhurlaşmışdır. ABŞ dəniz piyadaları korpusunun 1927-ci ildə ölkəyə müdaxilə etməsindən sonra tərəfdarlı ilə birlikdə ölkənin şimalındakı dağlarda gizlənmişdir. ABŞ və Nikaraqua ordusuna qarşı apardığı uğurlu əməliyyatlar nəticəsində xalqın dəstəyini qazanmışdır.
Partizanların tərkisilah edilməsi ilə bağlı danışıqların davam etdiyi müddətdə Xalq Mühafizəçilərinin komandiri Anastasio Somoza Qarsiyanın adamları tərəfindən oğurlanaraq öldürülmüşdür.
Qışlaqağdaş-i Bəhram (Biləsuvar)
Qışlaqağdaş-i Bəhram — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 40 nəfər yaşayır (9 ailə).
Spirit in the Sky (mahnı)
KEiiNO qrupu "Spirit in the Sky" mahnısı ilə Norveçi İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil etmişdir. Mahnı Tom Huqo Hermansen, Fred Bulyo, Aleksandra Rotan, Henrik Tala, Aleksandr Olsson və Rudiqer Şramm tərəfindən bəstələnmişdir. Mahnının əsas mövzusu gender bərabərliyi və önmühakimələrdir.
La Forza (Elina Neçayeva mahnısı)
"La Forza" — Estoniyalı soprano Elina Neçayevanın, operatik-pop üslublu mahnısı. Mahnı sayca 63-cü Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində, Estoniyanı uğurla təmsil etmişdir.
Mahnı
İtalyan dilində səsləndirilən opera-pop janrlı "La forza" musiqi əsərinin söz yazarları Kseniya Kuçukova və Elina Neçayevadır.
Adında da olduğu kimi, insan ruhuna "İlahi güc" bağışlayan möhtəşəm opera əsərinin musiqi bəstəsi isə, Mikel Mattisen və Timo Ventə məxsusdur. Adıçəkilən bəstəkarlar mahnının ifasında, bek-vokalçı olaraq da iştirak etmişdir.
Beynəlxalq arenada
"La forza" Estoniyanın milli seçim yarışması olan "Eesti Laul"un 2018-ci il buraxılışında, Elina Neçayevanın ifası ilə qələbə qazanmışdır. Bu, mahnının beynəlxalq səhnələrdə səslənməsinə şərait yaratdı.
Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi 2018
İstedadlı soprano sənətçisi Elina Neçayeva sayca 63-cü Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin birinci yarı-finalında, "La forza" mahnısı ilə iştirak etmiş və ümumilikdə 201 xal toplayaraq 5-ci sırada Estoniyanı böyük finala yüksəltmişdir. Möhtəşəm finalda, Avstriyadan sonra və Norveçdən əvvəl, səhnədə 6-cı nömrə altında mahnısını bir daha canlı ifa edən təmsilçi, müsabiqənin yekun səsvermə nəticələrinə əsasən 245 xal toplayaraq, beynəlxalq yarışmanı 8-ci sırada tamamlamışdır.
Aşağıdakı cədvəldə, "La forza" opera əsərinə təqdim edilən xallar sistemi(Münsiflər heyəti və Telesəsvermə əsasında) göstərilmişdir. {| class="wikitable" ! scope="col" width="20%" | Xal ! scope="col" width="40%" | Telesəsvermə ! scope="col" width="40%" | Jüri ! scope="row" | 12 xal ! scope="row" | 10 xal ! scope="row" | 8 xal ! scope="row" | 7 xal ! scope="row" | 6 xal ! scope="row" | 5 xal ! scope="row" | 4 xal ! scope="row" | 3 xal ! scope="row" | 2 xal ! scope="row" | 1 xal
NGC 919
NGC 919, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qoç bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Əliməhəmmədli (Meşkinşəhr)
Əliməhəmmədli — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 21 nəfər yaşayır (6 ailə).
Liviya Krallığı
Liviya Krallığı (المملكة الليبية al-Mamlaka al-Lībiyya) — 1951-ci il dekabrın 24-də yaradılıb və 1969-cu il sentyabrın 1-də idarəetmə forması monarxiyadan respublikaya keçəndən sonra dağılıb.
Tarixi
1949-cu il noyabrın 21-də BMT-nin Baş Məclisi Liviya 1952-ci il yanvarın 1-dək müstəqillik əldə etməsinə dair qətnamə qəbul etdi. Sonrakı danışıqlar üçün Liviyanı I İdris təmsil edirdi. 24 dekabr 1951-ci ildə Liviya müstəqilliyini elan etdi, və bununla da müstəqilliyini BMT-nin qərarı ilə əldə etmiş ilk ərəb dövləti və ilk müstəqil Afrika dövlətlərindən biri oldu.
1959-cu ildə Liviyada böyük neft yataqları tapıldı və onun sonrakı hasilatından gələn gəlirlər sayəsində Liviya dünyanın ən yoxsul dövlətlərindən ən zəngin birinə çevrildi. Neft ölkənin maliyyə vəziyyətini xeyli dəyişsə də, onun hasilatından gələn gəlirlər hakimiyyətdə olan dar təbəqəyə məxsus idi ki, bu da cəmiyyətdə narazılıq doğururdu.
Qışlaqağdaş-i Bəylər (Biləsuvar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 48 nəfər yaşayır (10 ailə).
Andorra 2015 Avropa Oyunlarında
Andorra — 12-28 iyun tarixləri arasında Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilən 2015 Avropa Oyunları ndaki iştirakı. Andorra 2015 Avropa Oyunları nda 25 idmançı ilə qatıldı. Andorra 2015 Avropa Oyunları nda medal qazana bilmədi.
Ümumi məlumat
Andorra 2015 Avropa Oyunları nda 25 idmançı ilə 6 idman növündə qatıldı. Andorra bayrağını 2015 Avropa Oyunları nın açılış mərasimində Bakı Olimpiya Stadionu na atıcı Ester Barrugus Alvina gətirdi.
30x30px Atıcılıq
Qadınlar
30x30px Basketbol 3x3
Kişilər
30x30px Şosse velosipedi
Qadınlar
30x30px Yüngül atletika
Kişilər
Qadınlar
İnfanta Mariya del Pilar
İnfanta Mariya del Pilar (María del Pilar Berenguela Isabel Francisca de Asís Cristina Sebastiana Gabriela Francisca Caracciolo Saturnina de Borbón y Borbón) – İspaniya kraliçası II İzabella nın qızı, İspaniya infantası.
7 yaşında ikən anasıyla birlikdə Paris ə sürgünə getdi və ilk təhsilini burada aldı. III Napoleon un devrilməsindən sonra sürgündəki ailəsiylə birlikdə Cenevrə yə köçdü. 1875-ci ildə İspaniyada monarxiyanın bərpa edilməsi və qardaşı XII Alfonso nun taxta çıxmasıyla o və bacıları Madrid ə qayıtdı. Burada geri qalan təhsili böyük bacısı İzabella nın nəzarəti altında tamamlandı.
Paris də qalan anası kraliça İzabella onun evlilik planlarını yürütməyə başladı. Namizəd olaraq isə III Napoleon un oğlu və varisi Şahzadə Napoleon seçilmişdi. Üstəlik varisin anası Yevgeniya da bu cütlüyün evlənməsini dəstəkləyirdi. Ancaq vəliəhd 1879-cu ildə bir çatışmada həlak oldu. Çox keçmədən Mariya da anidən vəfat etdi.
Hüseynbəyli (Çaypara)
Hüseynbəyli - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Luiz Van-Hutt
Luiz Van-Hutt (Louis van Houtte; ) — Belçika botaniki.
Elmi fəaliyyəti
Luiz Van-Hutt toxumlu bitkilər və qıjıkimilər üzrə ixtisaslaşmışdır.
Çipset
İnformasiya axınına nəzarət edir.
Çipsetlər iki dənədir. Şimal Çipset (Northbridge) və Cənub Çipset (Southbridge).
Aerovağzal
250px|thumb|right|Hitrou Beynəlxalq Hava Limanının beşinci aerovağzalı.
Sezar Meza Kolli
Cesar Daniel Meza Colli. Paraqvaylı peşəkar futbolçu.
Aerovağzal
Aerovağzal və ya aeroport terminalı ( – "hava" + – "vağzal") — hava limanında sərnişinlərə xidmət göstərmək üçün bina.
Sezar Meza Kolli
Keşlə
2015-ci ilin yayında Keşlə ayrıldıqdan sonra, Kolli 22 yanvar 2016-cı ildə Keşlə ilə altı aylıq müqavilə imzaladı. Altı ay sonra Kolli Zirə FK ilə bir illik müqavilə imzaladı.
Aerovağzal
Xüsusiyyətlər
Sərnişin kompleksinin hava limanı zonası mərkəzində yerləşən əsas tikilisidir. Kompleksə, əsasən, bunlar daxil olur: şəhər nəqliyyatı üçün dayanacağı olan vağzalyanı meydança, təyyarə dayanacağı olan perron, perronun texniki xidmət binası, təyyarədəki sərnişinlər üçün yemək hazırlayan sex, mehmanxana, komanda-dispetçer məntəqəsi və s. Aerovağzal daxili və beynəlxalq xətlərə xidmət edə bilər. Aerovağzalda sərnişinlərə göstərilən xidmətlərə bilet satışı və qeydiyyatı, baqaj qəbulu, komplektləşdirilməsi və təhvili, təyyarələrin hərəkəti haqqında məlumat verilməsi, poçt xidməti, məişət xidməti, tibb xidməti və s. daxildir. Beynəlxalq hava xətlərinin aeroportlarında bu proseslərə sərhəd pasport nəzarəti və baqajların gömrük qaydaları ilə yoxlanması da daxildir. Böyük şəhərlərdə əhaliyə xidməti yaxşılaşdırmaq və aeroportların işini yüngülləşdirmək məqsədi ilə şəhər aerovağzalları tikilir. Aerovağzaın memarlıq cəhətdən müasir tələblər səviyyəsində olması üçün onun tikilişində böyükaşırımlı dəmir-beton və metal konstruksiyalardan, müasir divar materillarından, vitraj və s.-dən istifadə edilir. İri aeroportlarda bir neçə aerovağzal olur.
Sezar Meza Kolli
Keşlə
6 fevral 2018-ci ildə Keşlə FK, Kolli ilə 2017–18 mövsümünün sonuna qədər müqavilə imzaladığını açıqladı.
22 iyul 2019-cu ildə Keşlə FK, Kolli ilə bir illik kredit müqaviləsi imzaladığını elan etdi.18 sentyabr 2020-ci ildə Kolli, 2020–21 mövsümünün sonuna qədər müqavilə ilə Keşlə'yə qayıtdı.
Neftçi'''
12 iyun 2021-ci ildə Neftçi Sezar Meza Kolli ilə iki illik müqavilə imzaladığını elan etdi.
Irmandades da Fala
thumbnail Irmandades da Fala — 1916-1936-cı illərdə fəaliyyətdə olan Qalisiya milliyətçi təşkilatı. Bu təşkilat Qalisiyanın ilk siyasi təşkilatı idi və ancaq Qalisiya dilindən istifadə edirdi.
Tarixi
Bu təklif müxtəlif ideologiyalardan və liderlər tərəfindən də dəstəklənmişdir. Bunlardan əhəmiyyətliləri Karlizm, Anton Losada Diuqez və liberal demokratlardır.
Siyasi proqramı
1918-ci ilin noyabrında Luqo şəhərində siyasi proqram tərtib olunmuşdur:
Ballıcamirək (Meşkinşəhr)
Ballıcamirək — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,723 nəfər yaşayır (378 ailə).
Solomon Mixoels
Solomon Mİxayloviç Mixoels( — Şloyme Mixoels, əsl soyadı Vovsi,)— ivrit dilində sovet teatrının aktyoru və rejissoru, teatr pedaqoqu, ictimai xadim. SSRİ xalq artisti(1939), İkinci dərəcəli Stalin mükafatı laureatı(1946).
1948-ci ildə İ.Stalinin əmri ilə SSRİ DTN əməkdaşları tərəfindən qətlə yetirilmişdir. Qətl yol-nəqliyyat qəzası kimi təqdim olunmuşdur.
Həyatı
259px|thumb|left|Mixoelsin anadan olduğu Dvinskdə Postoyalnaya küçəsindəki ev (hazırda Dauqavpilsdə, Mixoels 4 ünvanı) 1890-cı il martın 4-də (16) Dinaburgda (indiki Dauqavpils, Latviya) ağac tədarükçüsü Mixel İdel-Zeliković Vovsi və həyat yoldaşı Eti Meerovna (Leibovna) Vovsinin ailəsində anadan olmuşdur. Atası ikinci gildiya taciri İdel-Zelik Mixeleviç Vovsinin oğlu idi (1817 -?). Ailə Postoyalnaya küçəsindəki 107 nömrəli evdə yaşayırdı.
1918-1919-cu illərdə Petroqradda təşkil edilmiş A.M.Qranovskinin yəhudi incəsənəti məktəbində təhsil almışdır. 1919-cu ildən - Yəhudi Teatr Studiyasının (Yəhudi Kamera Teatrı) səhnəsində çıxış etmişdir. O, özünün "İnşaatçı", "Kor" pyesində Meterlink (A.Qranovskinin qruluşunda), Ş.Aşanın "Amnon" və "Tomor", K.Quçkovun "Uriel Akosta" tamaşalarında oynayıb.
1920-ci ildə studiya ilə birlikdə Moskvaya köçmüşdür. 1925-ci ildə studiya Moskva Dövlət Yəhudi Teatrına çevrildi (Moskva DYT). 1928-ci ildə yəhudi teatrı ilə birlkdə Almaniya, Fransa, Belçika, Hollandiya və Avstriyada qastrol səfərlərində olmuşdur. 1929-cu ildə A.Qranovskinin xaricdən qayıtmaması səbəbi ilə bu teatrın bədii rəhbəri və baş rejissoru vəzifəsinə keçmişdir.
1931-ci ildən teatr işi ilə yanaşı teatr məktəbində müəllimlik də etmişdir (sonradan - Moskva Dövlət Yəhudi Teatr Məktəbi (MDYTM), 1941-ci ildən - professor ).
1939-cu ildən - SSRİ Xalq Komissarları Sovetində İncəsənət Komitəsinin Bədii Şurasının üzvü olmuşdur.
Müharibə illərində Yəhudi Teatrı ilə birlikdə 1941-ci ildə Daşkəndə evakuasiya edilmişdir. Burada o, təkcə Yəhudi Teatrının deyil, eləcə də Hamzə adına Özbək Dram Teatrının və Özbəkistan Dövlət Opera və Balet Teatrının işində yaxından iştirak etmişdir.
1942-ci ilin fevralında Sovet rəhbərliyinin təşəbbüsü ilə "dünyadakı yəhudi xalqını faşizmə qarşı mübarizəyə cəlb etmək" üçün Yəhudi Anti-Faşist Komitəsi (YAFK) yaradıldıqda bu komitənin ilk sədri olmuşdur. 1943-cü ildə SSRİ-nin hərbi əməliyyatlarına maliyyə dəstəyi almaq və təbliğat tapşırıqları ilə YAFK xətti ilə ABŞ, Kanada, Meksika və Birləşmiş Krallığa səfərlər etmişdir. 250px|thumb|left|İ.Ferfer, A.Eynşteyn və S.Mixoels 1943-cü ildə ABŞ-da 1944-cü ilin fevralında İ.Fefer və Ş.Epşteynlə birlikdə Krımda yəhudi muxtariyyətinin təşkili xahişi ilə İ.Stalinə məktub yazmışdır.
Ümumrusiya Teatr Cəmiyyəti Rəyasət Heyətinin və İncəsənət İşçiləri İttifaqının Mərkəzi Komitəsinin üzvü idi.
Qətli
Ölümündən dərhal sonra ictimaiyyətə yayılan rəsmi versiyaya görə, S.Mixoels 1948-ci il yanvarın 12-dən 13-nə keçən gecə Minskə ezamiyyətdə olarkən həmkarı, teatrşünas V.İ.Qolubov (Potapov) ilə birlikdə qəza nəticəsində həlak olmuşdur. Belə ki, onları ehtiyatsızlıq nəticəsində yük maşını vurmuşdur. S.Mixoels dövlət səviyyəsində dəfn edildi və onun xatirəsinə aid kolleksiyalar buraxıldı. Yəhudi Teatrına onun adı verildi (1949-cu ilin əvvəlində adı çıxarıldı). Lakin 1953-cü ildə İ.Stalinin ölümündən sonra Mixoelsin həlak olmasının bədbəxt hadisə nəticəsində deyil, qətlə yetirildiyi məlum oldu.
Qətlin səbəbi
Tədricən Stalində baş qaldıran antisemitizmi və özünə qəsd etmiş arvadı Nadejda Aliluyevanın qohumlarına bəslədiyi nifrəti bilən Dövlət Təhlükəsizlik naziri Viktor Abakumov Stalinin özünə və ailəsinə qarşı sionist sui-qəsdinin hazırlandığı işini saxtalaşdırdı. 1946-cı ilin sonundan etibarən, o, Amerika kəşfiyyatının göstərişi ilə "yəhudi millətçisi" Mixoels tərəfindən Stalin haqqında şəxsi məlumat toplamaq məqsədi ilə mütəmadi olaraq İsaak Qoldşteinin qızı Svetlana və əri Qriqori Morozov ilə görüşməsi barədə Stalini məlumatlandırırdı.
Qoldşteyn Mixoels ilə onun rəhbərlik etdiyi Yəhudi Anti-Faşist Komitəsinin üzvü Zaxar Qreenberq vasitəsilə tanış olmuşdu. Mixoels Qoldşteynlə Stalinin qızı və əri ilə əlaqələrini müzakirə etmişdi, çünki o, qohumları vasitəsi ilə SSRİ-dəki yəhudilərin problemləri barədə Stalini məlumatlandıracağına ümid edirdi. 1947-ci il dekabrın 10-da Abakumovun Stalinə məruzəsindən sonra Nadejdanın bacısı Yevgeniya Aliluyeva həbs edildi. Ardınca Aliluyevanın digər qohumları və yaxınları həbs olundu. Dekabrın 16-da Yevgeniya Qoldşteyn əleyhinə ifadə verdi və dekabrın 19-da o, saxlanıldı.
Dekabrın 23-də Abakumov Stalinin Vyaçeslav Molotov, Georgi Malenkov, Lavrenti Beriya, Andrey Jdanov, Aleksey Kuznetsov, Nikolay Voznesenski, Aleksey Kosıgin, daxili işlər naziri Serqey Kruglov və maliyyə naziri Arseniy Zverevin Kremldə görüşündə iştirak etdi. Tarixçi Qennadi Kostırçenko hesab edir ki, Abakumov bu görüşə Qoldşteynin sui-qəsd etirafını gətirmişdi.
Dekabrın 27-də Qreenberq həbs edildi. Bundan əlavə sistematik döyülmələr və işgəncə hesabına istintaqçılar Qoldşteyn və Qreenberqdən Mixoelsin əleyhinə ifadə aldılar. 1948-ci il yanvarın 9-da dindirilmələrin protokolları Stalinə təqdim edildi.
Stalinin qərarı
1947-ci il dekabrın 27-də axşam çağı Stalin Abakumov və müavini general-leytenant Serqey Oqoltsovla gizli görüş keçirdi. Bu görüş Stalinin nazir arasındakı digər görüşlərdən fərqli olaraq, kənar şəxslər olmadan keçirildi və adi günlərdə olduğundan daha uzun sürdü - 20:20-dən 21:35-dək. Sonradan Abakumov və Oqoltsov ifadələrində bildirmişdilər ki, bu söhbət əsnasında Stalinin onlara Mixolesi öldürməyi və bunun avto qəza kimi təqdim edilməsini əmr etmişdir. Abakumovdan Mixoelsin Minskə qarşıdakı səfəri haqqında məlumat aldıqdan sonra, 1948-ci il yanvarın 6-da Stalin telefonla Mixoelsi öldürmək və bunun avtomobil qəzasısı hadisəsi kimi təqdim etmək əmrini təsdiqlədi [8]. Dolayı olaraq bu söhbətin məzmununu Stalinin qızı Svetlana Aliluyeva təsdiqləmişdir.
Əməliyyatın hazırlanması
Əməliyyatın planı və tərkibi Stalinlə razılaşdırılmışdır. Əməliyyata rəhbər general Ogoltsov təyin edilmişdir. Oqoltsovdan başqa əməliyyat qrupuna bu şəxslər daxil idi:
Şubnyakov, Lebedev, Kruqlov və Kosırev Oqoltsovla birlikdə yanvarın 8-də Moskvadan avtomobilə Minskə yola düşdülər. Povzun qrupa Belarusiya Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyinin üzvü kimi daxil idi. Stalinin əmrinin təsdiqləməsini alan Abakumov, Minskə yola düşmə ərəfəsində, əməliyyat iştirakçılarına təlimatlar verdi. O, Çanavayı Minskdən çağırdı və Belarus Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyinin Stalinin şəxsi təlimatını və hökumətin əhəmiyyətli bir qərarının yerinə yetirməli olduğunu bildirdi.
Minskə gələrək respublika Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyininə baş çəkmədən qrup birbaşa Sanavanın bağında məskunlaşdı. İlk 3 gündə Lebedev, Kruqlov və Şubnyakov Mixoelsi izlədilər və gələcək qətl üçün hazırlıqlar gördülər.
Şubnyakovun sonradan yazdığı kimi, "Mixoels həmişə yerli ziyalıların böyük bir dəstəsinin əhatəsində olurdu. O, tez-tez Belarus Nazirlər Sovetinin avtomobilindən istifadə edirdi və İncəsənət Komitəsinin işçiləri onun yanından ayrılmırdı". Buna görə də Qolubov-Potapovun xidmətindən istifadə edərək aktyorun qaçırılması ilə bağlı qərar verildi. Bunun üçün Şubnyakov agentlə görüşdü və ona Mixoelsi Minskdə yaşayan uydurma bir şəxsi dostunu ziyarət etməyə inandırmağı tapşırdı.
Hadisələrin gedişi
300px|thumb|right|Qətllə əlaqəli yerlər 1948-ci il yanvarın 2-də Mixoels ezamiyyət vərəqəsinin aldı və yanvarın 7-də Qolubov-Potapov ilə qatarla Moskvadan Minskə yola düşdü. Onlar Stalin mükafatına namizəd olan Minsk teatrlarının tamaşalarında iştirak etməli idilər. Baxılmalı iki tamaşa var idi: əsas partiyasını Larisa Aleksandrovskayanın oynadığı Yevgeni Tiqotskinin "Alesiya" operası və Yanki Kupala adına Belarusiya Dram Teatrında Arkadi Movzonun qruluşunda baş rolda Boris Platonovun olduğu "Konstantin Zaslonov" tamaşası. Bu tamaşalara baxış 10 və 11 yanvar tarixlərinə planlaşdırılmışdı.
Yanvarın 8-də Mixoels və Qolubov Minskə onlarla bir gələn SSRİ İncəsənət Komitəsinin partiya təşkilatının katibi İllarion Baraşko ilə Belarus otelində yerləşdilər. Orada Dram Teatrının rəhbərliyi tərəfindən Mixoelsin şərəfinə ziyafət təşkil edildi.
Yanvarın 9-da, cinayətin ertəsi günü səhər saatlarında Sanavanın Moskvaya göndərdiyi xəbərə görə, Mixoels və Qolubov teatrda "Tevye-moloçnik" tamaşasına baxmış, sonra isə “tamaşa iştirakçıları ilə birlikdə Zarya restoranında səhər 4-ə qədər içki məclisi qurmuşdular”.
Ardınca Sanava yazır :
Yanvarın 12-də axşam rejissor Viktor Qolovçinerin də olduğu otel nömrəsinə bir telefon zəngi edildi. Qolubov telefonu götürdü və danışdıqdan sonra tələbə yoldaşının onu toya dəvət etdiyini və mütləq Mixoels ilə birlikdə getməli olduğunu bildirdi.
Təxminən saat 20:00-da Mixoels və Qolubov oteldən çıxdı və "mühəndis Serqeyev"in qurama toyuna yola düşdülər. Saat 21:00 radələrində onlar Kruqlovun idarə etdiyi maşına yaxınlaşdılar. Avtomobildə özünü Serqeyev kimi təqdim edən Şubnyakov da var idi. Mixoels və yoldaşı maşına əyləşdilər, bundan sonra Stepyankadakı Sanavanın bağına yola düşdülər.
Təxminən saat 22:00 radələrində Şubnyakov Oqoltsova gəlməkləri barədə məlumat verdi. O, Abakumova, ikincisi isə öz növbəsində Stalinlə zəng etdi və beləliklə aradangötürülmə üçün sanksiya alındı.
Qətlin konkret təfərrüatları müxtəlif mənbələrdə fərqli şəkildə təsvir olunur. Şubnyakov yazırdı ki, Mixoels və Qolubovun sərxoş olduqları üçün təkərlərin altına düşdükləri təəssüratını yaratmaq üçün onları bir stəkan araq içməyə məcbur etmişdilər. Sanavanın 1948-ci il yanvarın 13-də yazdığı məktubda deyilir: "Mixoelsin mədəsində olan yeməkdə alkoqol tapılmamışdı. Qolubovdan isə çox zəif alkoqol qoxusu gəlirdi”. İstintaqın ifadələrində deyilir ki, onlar Sanavanın bağında yük maşınının altına atılmışdılar. Şubnyakov "Kommersant-Vlast"ın müxbirinə müsahibəsində qurbanların başına dəyənəklə zərbələr vuraraq öldürdüklərini demişdir. Sonra cəsədlər Minskə aparılmış və otelin yaxınlığında bir küçəyə atılmışdır. Onların ölümü yük maşınının vurması səbəbi ilə təqdim olunmuşdur . Oqoltsovun sözlərinə görə, qətlin birbaşa içraçıları Lebedev, Kruqlov və Şubnyakov idi.
Minskdə istintaq
Cəsədlər yanvarın 13-də səhər 7:10-da Sverdlov küçəsindən Qarbarnaya küçəsinə (indiki Ulyanovskaya) gedən tramvay xətti yaxınlığında yolda aşkarlandı. Mərhumun sənədləri paltarlarının cibində olduğu üçün cəsədlərin kimliyi tez bir zamanda təsbit edildi.
Yanvarın 14-də SSRİ Daxili İşlər Naziri general-polkovnik Sergey Kruqlov Stalinə həlak olanların ölümünün avtomobil qəzası nəticəsində baş verməsi ilə bağlı məlumat verdi. Belarusiya SSR Daxili İşlər Nazirliyinin əməliyyat qrupları Mixoels və Qolubov-Potapovları əzən yük avtomobilinin Təhlükəsizlik Nazirliyinin qarajında olduğunu müəyyən etdilər. Bununla belə Belarusiya SSR Daxili İşlər Naziri general-polkovnik Serqey Belçenkonun istintaq işinə aktiv müdaxilə etmək cəhdinə Sanava mənfi münasibət göstərdi. Sanava bunun ona problemlər yaradacağı barədə xəbərdarlıq etdi və Kruqlov da istintaqda fəal olmamağı tövsiyə etdi.
By barədə istintaq materialları Belarusiya KQB-sinin arxivində bir neçə cilddə toplanmışdır. İstintaq nəticəsində çox sayda insanlar dindirildi, müxtəlif şübhəli şəxslər saxlanıldı və tədqiqata cəlb olundu və sonra sərbəst buraxıldı. Belarusiya tarixçisi Emanuel İoffenin yazdığına görə sənədlərə baxdıqda "aktiv axtarışlar təəssüratı alırsınız - lakin heç bir nəticə görməyəcəksiniz". İstintaq respublika milisinin rəisi S.D.Krasnenkonun birbaşa nəzarəti altında Fəhlə-Kəndli milisinin baş idarəsinin rəhbərinin keçmiş müavini İ.V.Bodunov tərəfindən aparılmışdır. 1953-cü ildə həbsxanada yatan İvanov adlı birisi ifadəsində iddia etmişdir ki, 1948-ci ilin yanvar ayında Minsk şəhərinin ucqar bir yerində axşam saatlarında iki nəfərin ağ rəngli minik avtomobilindən necə atıldığının şahidi olmuşdur. İvanov gələnlərdən birini - yerli sahə müvəkili milis leytenant Kuroçkini tanıdığını iddia edirdi. O, avtomobildən atılanların kim olduğunu başa düşdüyünü və bu barədə bir neçə ildən sonra danışmaq qərarına gəldiyini bildirirdi.
Rəsmi versiya
Fevralın 11-də istintaqın rəsmi nəticələri SSRİ Daxili İşlər Nazirinin müavini İvan Serova təqdim edildi :
Rəsmi olaraq da hər iki şəxsin qəzaq nəticəsində həlak olması elan edildi. Kostırçenko hesab edir ki, Sanavanın ifadələrində ki, ölüm vaxtı (22:00) ilə mütəxəssislərin rəyi ekspertlərin təsadüfən səhv etməsi və ya qəsdən manipulyasiyası və ya şahidin unutqanlığı nəticəsində izah edilə bilər. Ölüm günü Qolubov və Mixoels ilə görüşmək niyyətində olan şəxsin tapılması versiyaları (yəni mövcud olmayan "mühəndis Serqeyev" in axtarışı) SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Nazirliyinə həvalə edildi - lakin sonra açıqlanmadan axtarış dayandırıldı.
Yanvarın 14-də Mixoelsin ölümü barədə radioda elan olundu və "Pravda"da Yəhudi Teatrının adından qısa xəbər dərc edildi. Növbəti gün hakimiyyət orqanları bir sıra qəzetlərdə Mixoelsin ölümü barədə nekroloqlar dərc etdirlər. Nekroloqlarda o, "ömrünü Sovet xalqına xidmətə həsr edən böyük bir ictimai xadim" kimi təqdim edilmişdir. Bununla yanaşı ən yüksək partiya və dövlət xadimlərindən heç biri nekroloqu imzalamamışdı. Dəbdəbəli cənazə mərasimi təşkil edildi və onun xatirəsinə aid broşuralar nəşr olundu. Moskva Yəhudi teatrına onun adı verildi.
Cəmiyyətdə Mixoelsin ölümünün təsadüfi bir avtomobil qəzası olmadığı haqqında şayiələr gəzirdi. Belə ki, Ayzik Platner Minsk yəhudilərinin Mixoelsin ölümünün "yəhudi ictimaiyyətini lidersiz qoymaq" məqsədi ilə rəsmi təşkil edilmiş qətl hesab etdiyini söyləyirdi. Sonradan, "Yəhudi Anti-Faşist Komitəsi işi" nin istintaqı zamanı, istintaq materiallarında və qapalı məhkəmədə Mixoels "yəhudi millətçilərinin" sui-qəsdinin iştirakçılarından biri kimi təqdim edilmiş və 13 yanvar 1953-cü ildə ölümünün 5-ci ildönümü ilə əlaqədar olaraq "Həkimlər işi" məsələsində "Pravda" qəzetində bu açıq şəkildə elan edildi. 1949-cu ildə Yəhudi Teatrından Mixoelsin adı götürülmüşdür. Ölümdən sonrakı böhtan kampaniyası onun kitablarının kitabxanalardan yığışdırılması ilə davam etmişdir. 1953-cü il aprelin 6-da Stalinin ölümündən və "Həkimlər İşi"nə xitam verildikdən sonra elə eyni "Pravda" da böhtan kompaniyası təkzib edilmişdir.
Qətlin üstünün açılması
1951-ci ilin noyabrında Daxili İşlər Nazirliyindəki təmizlik zamanı Şubnyakov həbs edildi. 1953-cü ildə martın 18-də həbsdən buraxıldıqdan sonra, o, Stalinin ölümündən sonra birləşdirilmiş Daxli İşlər və Dövlət Təhlükəsizlk Nazirliklərinin rəhbəri olmuş Lavrenty Beriyanın adına Mixoelsin öldürülməsi ilə bağlı məruzə yazdı. Aprelin 2-də Beriya Sov.İKP Mərkəzi Komitəsinin Rəyasət Heyətinə S.M.Mixoels və V.I. Qolubovun qətlində iştirakçıların və məsuliyyəti olanların mühakimə olunmasına dair gizli məktub göndərdi. göndərdi. Məktub Rəyasət Heyətinin iclaslarına sədrlik edən Georgi Malenkova ünvanlanmışdı. Məktubda "Həkimlərin işi" prosesində Mixoelsə qarşı ittihamların saxtalaşdırıldığı barədə məlumatlar var idi. Daha əvvəl həbs edilmiş Abakumov dindirilmə zamanı Mixoelsin qətlinin Stalinin birbaşa göstərişi ilə həyata keçirildiyini və icraçıların Sanava, Oqoltsov və Şubnyakov olduğunu söylədi. Oqoltsov və Sanava Abakumovun ifadələrini təsdiqlədilər.