cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lili Reynhart
Karyera
Reynhart televiziya serial olan Qanun və Sifariş: Xüsusi Qurbanlar Birliyi seriyalında qonaq qismində rol aldı. Reynharteyni zamanda Lilith (2011), Dalğalanmayan, amma Boğulan (2012), Yayın Kralları (2013), Gibsonburg (2013), Forever's End (2013), Miss Stivens (2016) və Yaxşı Qonşu (2016) filmlərində rol almışdır.
Reynhart, Ben Foster və Elle Fanning ilə birlikdə Mélanie Laurent'ın Galveston (2018), və Lorene Scafaria'nın Hustlers (2019) filmində, Cennifer Lopez, Keke Palmer, Cardi B və Constance Wu ilə birlikdə rol aldı. 14 iyun 2019-cu ildə isə Reyinhartın Richard Tanne'nin " Kimyəvi ürəklər" filmində Grace Town rolunu canlandıracağı elan edilib. "Kimyəvi Ürəklər" Amazon Studios tərəfindən efirə çıxacaq və hal-hazırda elan tarixi isə bəlli deyil. Bu, Reyinhartın icraçı prodüser kimi film debütü olacaq.
Şəxsi həyatı
Reynhartdepressiya ilə mübarizə haqqında çox açıqdır və deyir ki, o, çox qaranlıq bir yerdə olanda həyatına Riverdale daxil olub.
Dalğa Beach-Aqua Park
"Dalğa Beach-Aqua Park" — Azərbaycan Respublikasının paytaxtı Bakı şəhərində Xəzər rayonunun Mərdəkan qəsəbəsində yerləşən ailəvi istirahət mərkəzi. Ərazisinə görə bu, Azərbaycanda ən böyük Aqua Parkdır.
“Dalğa Beach-Aqua Park” xidmətin müxtəlifliyi və quruluşunun cazibədarlığı ilə fərqlənir.
“Dalğa Beach-Aqua Park”ın ümumi sahəsi 68 min kvadratmetrdir. Xəzər dənizinin sahilində yerləşən istirahət mərkəzi nəfis tərtibatda, orijinal üslubda inşa olunub. İstirahət kompleksində ümumi sahəsi 12 min kvadratmetr olan 7 hovuz yaradılıb. Bu hovuzlarda qonaqlar süni dalğalar vasitəsilə sörfinqlə məşğul ola bilərlər.
Dənizin içində inşa edilmiş “Mayak” restoranında xidmətin orijinal təşkili ilə yanaşı, Bakının köhnə mayaklarının arxitektura üslubunda tikilməsi ilə də diqqəti cəlb edir. Buradan Xəzərə açılan mənzərə istirahətə gələnlərdə xoş ovqat yaradır.
İstirahət mərkəzində 26 min kvadratmetr sahəsi olan çimərlik zonası da var.
Azərbaycan Respublikasının Prezident İlham Əliyev və xanımı Mehriban Əliyeva 26 may 2015-ci ildə “Dalğa Beach-Aqua Park” ailəvi istirahət mərkəzinin açılışında iştirak etmişlər.
Ruskaya Kara (Askın)
Ruskaya Kara — Başqırdıstan Respublikası nın Askın rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Kazansı kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə ruslar (100%) üstünlük təşkil edir.
Permutasiya nizamlaması
Alqoritmin işləmə prinsipi çox sadədir. Alqoritm müəyyən ədədlər massivinin Permutasiyalarını növbə ilə yoxlayır və sıralanmış vəziyyətin tapılması halında öz işini sona çatdırır. Alqoritmi sadə olaraq aşağıdakı formada yazmaq olar: ''Massiv sıralı olana qədər, Permutasiyasın al.''
Nümunə
nizamlamaq istədiyimiz massiv aşağıdakı kimi olsun.
1285
Burda massivin permutasiyaları alınaraq, massiv sıralanana qədər davam etdirilir. Bu əməliyyatların sayı n! ilə hesablandığından burda sıralanmanın ən pis ehtimalı 4! = 24-dür.
2 6 8 1
2 8 6 1
8 6 2 1
2 6 1 8
2 1 6 8
1 2 6 8
Miconia castillensis
(Miconia castillensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qriffinlər
Qriffinlər, — Set Makfarleyn tərəfindən "Fox Broadcasting Company" teleşirkəti üçün yaradılan ABŞ animasiya sitkomu. Süjetin mərkəzində valideynlər Piter və Lois, onların uşaqları Kris, Meq və Styui, həmçinin antropomorf it Brayandan ibarət olan uğursuz Qriffinlər ailəsi dayanır. Şoudakı hadisələr Rod-Aylend ştatının Providens dairəsinin Kuahoq adlı uydurma şəhərətrafı qəsəbəsində cərəyan edir. Serialın yumorunun böyük bir hissəsini çox vaxt ümumi süjetlə heç bir əlaqəsi olmayan — siyasət, köləlik, əlillik, feminizm, piylənmə və sair kimi müxtəlif həssas və mübahisəli mövzularda edilən zarafatlar təşkil edir.
"Qriffinlər" ideyası Makfarleynin ağlına hələ kollecdə oxuyarkən gəlib, amma onun reallaşdırmasına özünün ilk animasiya layihələri olan — "Larrinin həyatı" və "Larri və Stiv" üzərində işlədikdən sonra başlayıb. O, bu filmlərin əsas personajlarını, Larri və onun iti Stivi, müvafiq olaraq Piter və Brayana dəyişib. Makfarleyn 15 may 1998-ci ildə yeddidəqiqəlik pilot seriya çəkərək, öz ideyasını Fox telekanalının rəhbərlərinə təqdim edib, onlar layihəyə “yaşıl işıq” veriblər və beləcə serialın istehsalına başlanılıb. 2002-ci ildə, üç mövsüm nümayiş olunduqdan sonra serialın yayımını dayandırıblar. Lakin "Qriffinlər"in DVD buraxılışlarının yaxşı satışı və Adult Swim-də yüksək reytinqlər göstərməsi, 2004-cü ildə rəhbərliyi şounun yayımını bərpa etməyə vadar edib.
Serial 24 dəfə Praym-Taym "Emmi" mükafatına namizəd olub (yeddi dəfə qalib gəlib). Şou 2009-cu ildə "Ən yaxşı komediya serialı" nominasiyasında mükafata namizəd olmuş və bununla da "Daş dövrü" (1961-ci ildə namizəd olub) cizgi filmindən sonra bu nominasiyasında mükafata namizəd olmuş ikinci animasiya layihəsi olmuşdur. Qriffinlər 13 dəfə "Enni mükafatı"na (üç dəfə qalib gəlib) namizəd göstərilib. Serial dəfələrlə kult serial adını qazanıb. Serial eyni zamanda "Simpsonlar"la oxşarlığına görə tez-tez tənqidlərə məruz qalır.
Serialın uğur dalğasında Mezco Toys şirkətinin oyuncaq seriyası, "HarperCollins" nəşriyyatının çap etdiyi altı kitab, komikslər, DVD və Blu-ray buraxılışları, videooyunlar və pinbol avtomatı da daxil olmaqla, bir çox əlaqədar məhsullar istehsal olunmuşdur (2007). 2011-ci ildə "Qriffinlər"in tammetrajlı versiyası üzərində iş aparılması barədə məlumat təsdiq olunmuşdur. 27 sentyabr 2009-cu ildə "Qriffinlər"in spin-offu olan "Klivlend şou"nun premyerası keçirilib.
Yaradılma
thumb|left|Larri (solda) və Stiv (sağda) müvafiq olaraq, Piter və Brayan Qriffinlər üçün prototip idilər. "Qriffinlər" ideyası Makfarleynin ağlına 1995-ci ildə, Providens şəhərində yerləşən Rod-Aylend dizayn məktəbində oxuyarkən gəlib. Onun diplom işi "Larrinin həyatı" adlı qısametrajlı animasiya filmi olub. Cizgi filmi animasiya studiyasının rəhbərlərinə müsbət təsir bağışladı və onlar Makfarleynə iş təklif etdilər. O, 1997-ci ildə Larri adlı orta yaşlı kişi ilə onun intellektual iti Stiv arasında olan münasibətləri göstərən "Larri və Stiv" adlı diplom işinin sikvelini çəkib. Sikvel 5 fevral 1997-ci ildə Cartoon Network kabel televiziyası kanalında yayımlanan, What-a-Cartoon animasiya şousunun hissəsi kimi göstərilmişdir. Həmin vaxt Makfarleynin 23 yaşı var idi. "Larri və Stiv" cizgi filmi, Superboul yayımının reklam blokunun nümayişi zamanı 20th Century Fox şirkətinin rəhbərlərinin diqqətini cəlb etdi və onlar Makfarleynə "Larri və Stiv" cizgi filminin baş qəhrəmanları əsasında yeni serial yaratmağı təklif etdilər. Onlar Makfarleynə serialın təqdimatının yaradılması üçün 50 000 dollar vəsait ayırdılar. Makfarleyn evdə altı ay işlədikdən sonra "Qriffinlər"in hazır layihəsini onlara təqdim etdi.
Yeni serial yuxarıda qeyd olunan qısametrajlı animasiya filmlərinin bəzi xüsusiyyətlərini özünə götürüb. Xüsusilə, Larri və Stiv müvafiq olaraq, Piter və Brayan Qriffinlər üçün prototip idilər. Makfarleyn zarafatla qeyd edirdi ki, “Larrinin həyatı” və “Qriffinlər”in arasındakı fərq ondan ibarətdir ki, birincinin premyerası tələbə yataqxanasının otağında, ikincinin təqdimatı isə Superboul oyununun nümayişindən sonra həyata keçmişdi. Makfarleyn "Simpsonlar", "Ailədəki hər kəs" və "Larri Sandersin şousu" kimi sitkomlardan öz yaradıcılığı üçün ilham aldığını söyləyib. O, həmçinin uşaqlıqda baxdığı — "Fonts və dəstə", "Xoşbəxt günlər", "Rubik — qəribə kubik" kimi 1980-ci illərdə yayımlanan şənbə günü səhəri cizgi filmlərinin onda xoş təəssüratlar yaratmadığını bildirib.
Başlanğıcda layihəni Ağılsız televiziya sketç şousu üçün qısametrajlı seriyalar şəklində buraxmaq planlaşdırılırdı. Amma planlar dəyişib: Ağılsız televiziya serialının cizgi filmi istehsalı üçün kifayət qədər büdcə vəsaiti yox idi. Makfarleyn "Qriffinlər"i Fox telekanalının rəhbərlərinə ilk dəfə 15 may 1998-ci ildə nümayiş etdirib. Cizgi filminin yeddi dəqiqlik demo versiyası kanal rəhbərlərini heyran edib. Makfarleyn Fox televiziyasının ayrıca serial buraxmağa hazır olması barədə məlumatı ilk dəfə, internetdə teleşirkətin "Qriffinlər"in 13 seriyasını alması haqda oxumuş anasından öyrəndiyini etiraf edib.
Ssenari
253px|thumb|right|[[Set Makfarleyn ABŞ ssenariçilər gildiyasının tətili zamanı çıxış edərkən.]] Animasiya əllə çəkildiyindən, bir seriyanın yaradılmasına təxminən 10 ay vaxt gedir. Buna görə də şou, bir seriyasının yaradılmasına təxminən üç həftə vaxt sərf olunan "Cənubi Park"dan fərqli olaraq, nadir hallarda dünyada baş vermiş son hadisələri özündə əks etdirir. Makfarleynin birlikdə işləməli olduğu ilk ssenari müəllifləri, əvvəllər heç vaxt animasiya şousu üçün ssenari yazmamışdılar: buna qədər onlar yalnız oyun sitkomlarının yaradılmasında iştirak etmişdilər.
Makfarleyn köhnə dramatik radio tamaşaların "böyük pərəstişkarı" olduğunu bildirib. Hər bir ayrıca buraxılışı "qorxunc" ad altında çıxan, 1940-cı illərin çoxseriyalı radio tamaşası olan "Saspens" belə tamaşalardan biri idi. Məhz bu radio tamaşa Makfarleyni "Ölümündə kölgəsi var" və "Ağıl qətldən üstündür" seriyalarına süjetlə heç bir əlaqəsi olmayan adlar qoymağa ruhlandırıb. İlk dörd seriyadan sonra belə adlandırmalardan imtina edilib. Ssenari müəlliflərinin serial üzərində işlədikləri ilk aylarda ayrıca kabinetləri olmadığından, onlar, "Dağ hökmdarı" yaradıcılarının komandasının yerləşdiyi ofisdə işləməyə məcbur idilər.
2007—2008-ci illərdə ABŞ ssenaristlər gildiyasının tətili zamanı Fox telekanalı Makfarleynin yekun razılığı olmadan seriyaların buraxılışını davam edirdi. Makfarleyn "Variety" jurnalına müsahibəsində studiyanın bu hərəkətini bərk tənqid etmişdir. Amma hüquqi baxımdan şirkətin Makfarleyn olmadan da serial üzərində işləmək hüququ var idi. Studiya Makfarleynin iştirakı olmadan iki seriya buraxıb. Tətil 12 fevral 2008-ci ildə başa çatıb.
İlk seriyalar və efirdən yığışdırılması
"Qriffinlər"in "Ölümündə kölgəsi var" adlı ilk seriyasının premyerası, Superboul XXXIII yayımından dərhal sonra, 31 yanvar 1999-cu ildə keçirilib. 22 milyon tamaşaçı tərəfindən izlənilən ilk seriya, böyüklər üçün nəzərdə tutulmuş səhnələrin çoxluğu səbəbindən mübahisələr doğurmuşdur. "Mən heç vaxt bu ölünü görməmişəm" adlı ikinci seriyasının premyerası isə, 11 aprel 1999-cu ildə, yerli vaxtla saat 20:30-da keçirilmişdir. İlk mövsümün sonunda "Qriffinlər" 12.8 milyonluq tamaşaçı auditoriyası ilə Nilsen reytinqində 33-cü yerdə qərarlaşdı. İkinci mövsüm isə 23 sentyabr 1999-cu ildə, yeni taymslotda – cümə axşamı, saat 21:00-da efirə çıxmışdır. "Qriffinlər" NBC telekanalında yayımlanan "Freyzer" teleserialı ilə rəqabət aparırdı, bu səbəbdən onların reytinqi xeyli azalmışdı. Şou üç aylıq fasilədən sonra, 7 mart 2000-ci ildə yeni taymslotda – çərşənbə axşamı, saat 20:30-da ekranlara qayıdıb. Serial ABC kanalında yayımlanan və Nilsen reytinqinin hazırladığı siyahıda ilk üç yeri tutan "Dövlətli olmaq istərdinmi?" intellektual oyunu ilə rəqabət aparmağa məcbur oldu. "Qriffinlər" 6.32 milyon nəfərlik auditoriya ilə həmin siyahıda yalnız 114-cü yeri tuta bilmişdi.
"Qriffinlər"in ikinci və üçüncü mövsüm ərzində müxtəlif günlərdə və taymslotlarda efirə çıxması onun reytinqinin daha da aşağı düşməsinə səbəb oldu. 15 may 2002-ci də Fox telekanalı payızda yayımlayacağı verilişlərinin proqramını elan etdi. "Qriffinlər"in adı bu proqramların arasında yox idi. Həmin il serial rəsmən ləğv olundu.
Uğuru və nümayişinin bərpası
Fox şounun təkrar yayım hüququnu satmağa cəhd edirdi, ancaq bunda maraqlı olan telekanalları tapmaq çətin idi. Sonda yayım hüququnu Cartoon Network kanalı alıb. 20th Century Fox televiziyasının prezidentinin sözlərinə görə kanal yayım hüququnu "demək olar ki, pulsuz" əldə edib. "Qriffinlər"in təkrar yayımının premyerası 20 aprel 2003-cü ildə Adult Swim-in gecə blokunda keçirilmişdir. Serial öz auditoriyasını 239% artırmış və blokda ən uğurlu olmuşdur. Bir az əvvəl, həmin il aprelin 15-də Fox serialın ilk 28 seriyasından ibarət DVD buraxmışdır. Şou mədəni fenomen olub: bir aydan da az bir müddət ərzində təxminən 400 000 nüsxəsi satılıb. Tezliklə satılan DVD sayının həcmi 2,2 milyon nüsxəyə çatıb. "Qriffinlər" Comedy Central kabel televiziyası kanalında yayımlanan "Şapellin şousu" sketçinin ilk mövsümündən sonra, tarixdə DVD-si ən çox satılan ikinci televiziya şousu olub. Cizgi serialı bundan əlavə, 2003-cü ildə DVD-si ən çox satılmış televiziya şousu olub. "Qriffinlər"in DVD buraxılışlarının yaxşı satışını və Adult Swim-də yüksək reytinqlər göstərməsini nəzərə alan Fox telekanalının rəhbərliyi şounun yayımını bərpa etmək barədə qərar qəbul edib. 2003-cü ilin noyabr ayında teleşirkətin serialın 35 yeni seriyasını buraxmağı planlaşdırdığı məlum oldu.
Məhkəmə çəkişmələri
13 iyun 2002-ci ildə rusiyalı vəkil İqor Smıkov, "Simpsonlar" və "Qriffinlər" cizgi seriallarının homoseksuallıq, zorakılıq və qəddarlıq təbliğ etdiyini əsas gətirərək onların uşaq saatlarında yayımının dayandırılması tələbi ilə məhkəmədə "REN TV" kanalına qarşı iddia qaldırıb. O, həmçinin 50 000 rubl (sonda məbləğ 300 minə qədər artırılıb) həcmində kompensasiya tələb edib. Smıkov iddia edirdi ki, onun altı yaşlı oğlu "Qriffinlər"ə baxdıqdan sonra ondan kokainin nə olduğunu soruşub. Təxminən üç il sonra, 2005-ci ilin aprelində Moskvanın Xamovniki rayon məhkəməsi İqor Smıkovun iddiasını rədd edib. Məhkəmə prosesinin iştirakçıları Smıkovun özünün iştirak etmədiyi dinləmələr zamanı "Qriffinlər"in "Əgər yalan danışıramsa, ölərəm" adlı seriyasına baxıblar. Məhkəmə prosesinin bəzi iştirakçıları seriyaya baxış zamanı gülürdülər.
2007-ci ilin martında amerikalı aktrisa Kerol Börnett, onun icazəsi olmadan "Kerol Börnett şou"dakı eksklüziv adı və xidmətçi obrazını istifadə etdiyinə görə, 20th Century Fox şirkətini məhkəməyə verib. O, həmçinin "Qriffinlər"də onun şousuna aid musiqinin dəyişdirilmiş versiyasının istifadə edildiyini iddia edirdi. Aktrisa kompensasiya qismində 2 milyon dollar tələb edib. 4 iyun 2007-ci ildə iddia rədd edilib.
3 oktyabr 2007-ci ildə ABŞ-nin Bourne Co. Music Publishers şirkəti "Qriffinlər"in üçüncü mövsümünün "Sən nə vaxt Vaynşteyn olmaq istəsən" adlı seriyasında istifadə olunmuş "I Need a Jew" mahnısının, onlara məxsus olan "When You Wish upon a Star" mahnısına parodiya olduğunu iddia edib. Şirkət 20th Century Fox, Fox Broadcasting Company, Cartoon Network, Set Makfarleyn və Uolter Мörfini müəllif hüquqlarını pozmaqda ittiham edərək, məhkəməyə verib. Şirkət serialın nümayişinin dayandırılmasını və təyin olunmamış məbləğdə dəymiş ziyanın ödənilməsini tələb edib. Birləşmiş Ştatların Dairə Məhkəməsinin hakimi Debora Betts, 2009-cu il martın 16-da, "Qriffinlər"də istifadə olunmuş mahnının heç bir müəllif hüquqlarını pozmadığını qərara alıb.
5 dekabr 2007-ci ildə amerikalı gülüş ustası Art Metrano müəllif hüquqlarının pozulması ittihamı ilə məhkəmədə "Qriffinlər" serialına qarşı iddia qaldırdı və 2 milyon dollar həcmində kompensasiya tələb etdi. Onun fikrincə, hüquqlar Metranonun səhnədəki nömrəsinə bənzəyən — İsanın sehrli-məzhəkəli nömrəsi pozmuşdu. İddiada 20th Century Fox, Makfarleyn, Kallaqan və Borşteyn təqsirləndirilirdilər. Bu məsələ 2010-cu ildə aşkarsızlıq şərtləri və qeyri-mühakimə yolu ilə nizama salındı.
Səsləndirmə akyorları
Set Makfarleyn serialın üç əsas qəhrəmanını səsləndirir: Piter Qriffini, Brayan Qriffini və Styui Qriffini. Makfarleyn Rod-Aylend dizayn məktəbində oxuduğu zaman bir mühafizəçinin danışığını eşitmiş, həmin söhbətdən ilhamlanaraq, onu nümunə götürmüş və bunun nəticəsində Piterin səsi meydana gəlmişdir. Styuinin səsi ingilis aktyor Reks Harrisonun — "Mənim gözəl xanımım" filmindəki danışıq tərzinə əsaslanıb. Makfarleyn həmçinin, Qriffinlərin qonşusu Qlenn Kuaqmayr, xəbərlər verilişinin aparıcısı Tom Taker, və Loisin atası Karter Pyuterşmidt kimi bəzi epizodik və ikinci dərəcəli personajları da səsləndirir. Brayan roluna keçirilən dinləmələrdə, amerikalı aktyor və ssenari müəllifi Vilyam Meysinin də iştirak etdiyi məlumdur.
Aleks Borşteyn — Piterin arvadı Lois Qriffini, Asiyalı müxbir Trisiya Takanavanı, Loretta Braunu və Loisin anası Barbara Pyuterşmidti səsləndirir. Borşteyn MADtv şousunda işlədiyi zaman ona pilot seriyanı səsləndirməyi təklif etdilər. O, eyni zamanda Los-Ancelesdə səhnə tamaşasında kürən saçlı ana rolunda çıxış edirdi. Bu rolda o, öz əmisiqızının səsini yamsılayırdı. Aktrisa eyni səslə həm də Loisi səsləndirir. Məlumdur ki, Borşteyn serialın dördüncü və beşinci mövsümlərinin baş prodüseri olub.
Set Qrin — Neyl Qoldmanı və Kris Qriffini səsləndirir. Qrin dinləmələr zamanı "Quzuların səssizliyi" filmindəki Buffalo Bilin səsiylə danışdığını bildirib.
Leysi Çebert 1999-cu ildən 2000-ci ilədək Meq Qriffini səsləndirirdi. 2000-ci ildən bu personajı Mila Kunis səsləndirir. Məlumdur ki, pilot seriyada Меqi Set Makfarleynin bacısı Reyçel Makfarleyn səsləndirib. Serialın dördüncü mövsümünün "Məni dəyişməyə çalışmayın" adlı seriyasında, mahnı oxuyan Meqi səsləndirməsi üçün xüsusi olaraq, Tara Stronq dəvət edilmişdi.
Mayk Henri — Klivlend Braunu, Kiçik Klivlend Braunu, Herberti və digər ikinci dərəcəli personajları səsləndirir. Henri Makfarleynlə hələ Rod-Aylend dizayn məktəbində oxuduğu zaman tanış olmuşdu. Onlar təhsillərini bitirdikdən sonra da əlaqə saxlamağa davam ediblər. Bir neçə ildən sonra Makfarleyn Henri ilə əlaqə yaratmış və onu şounun bir hissəsi olmağa dəvət etmişdi; o səsləndirmə aktyoru və ssenari müəllifi olmağa razılaşdı. Şounun ilk dörd mövsümü ərzində o, qonaq aktyor kimi təqdim olunurdu, ancaq beşinci mövsümdən başlayaraq, onu əsas aktyor heyətinin üzvü kimi təqdim edirlər.
Cari aktyor heyətinin digər üzvləri: Adam Vest mer Adam Vesti; Cennifer Tilli Bonni Suonsonu; Conni Brennan Mort Qoldmanı; Karlos Alazraki Conatan Uidi;  Adam Karolla və Norm Makdonald Ölümü; Lori Alan Diana Simonsu; Fil LaMarr isə Olli Vilyams ilə Hakimi səsləndirir. Animator Butç Hartman və amerikalı aktrisa Aleksandra Brekenric bir çox epizodik, ssenari müəllifi Denni Smit isə nəhəng cücə Erni kimi müxtəlif ikinci dərəcəli personajları səsləndirir.
Çox zaman müxtəlif personajların səsləndirilməsi üçün qonaq aktyor qismində məşhurlar dəvət olunur. Onlar əsasən özlərini səsləndirirlər. "Ağıl qətldən üstündür" adlı birinci mövsümün dördüncü seriyasında qonaq aktyor qismində çəkilmiş amerikalı aktrisa və müğənni Lesli Aqqams, serialın tarixində özünü səsləndirmiş ilk məşhur olmuşdur. "Bütün itlər cənnətə düşmürlər" adlı yeddinci mövsümün on birinci seriyasında qonaq aktyor qismində "Ulduz yolu: Növbəti nəsil" serialının — Patrik Stüart, Conatan Freyks, Brent Spayner, Levar Barton, Qeyts Makfadden, Maykl Dorn, Uil Uinton, Marina Sirtis və Denis Krosbidən ibarət aktyor heyəti iştirak etmişdir. Bu seriya Qriffinlərin yeddinci mövsüm ərzində ən çox qonaq aktyor dəvət olunduğu seriyadır.
İcraçı prodüserlər
Set Makfarleyn "Qriffinlər"in icraçı prodüseri və məsləhətçisidir. O, layihənin mövcud olduğu müddətdən bu günədək bu vəzifələrdə çalışır. Şounun ilk icraçı prodüserləri Devid Sukerman, Loli Aries, Devid Pritçard və Mayk Volf idi. Sitkomun yaradılmasında müxtəlif vaxtlarda Deniel Palladino, Kara Vallou və Denni Smit kimi icraçı prodüserlər iştirak edib. Serialın icraçı prodüserlərindən biri olan Devid Qudman, layihəyə üçüncü mövsüm üzərində iş gedən zaman prodüser köməkçisi qismində qoşulmuşdur. Loisi səsləndirən Aleks Borşteyn serialın dördüncü və beşinci mövsümü ərzində icraçı və baş prodüser vəzifələrində çalışıb.
Personajlar
thumb|left|Qriffinlər ailəsi. Soldan sağa: Kris, Piter, Styui, Lois, Brayan və Meq. Serialın süjeti Rod-Aylend ləhcəsilə danışan işçi sinifinə aid yöndəmsiz irland-amerikan əsilli katolik olan Piter Qriffinin ailəsinin ətrafında fırlanır. Piter varlı Pyuterşmidt ailəsindən olan və Yeni İngiltərə ləhcəsilə danışan evdar qadın və musiqi müəlliməsi olan Loislə evlidir. Piter və Loisin üç uşağı var: oxuduğu məktəbdə cəmiyyətlə ayaqlaşa bilməyən və elə çox vaxt öz ailəsi tərəfindən ələ salınan yeniyetmə qız Meq; artıq çəkisi olan, xarakteri və əməlləri ilə bir çox cəhətdən atasına oxşayan yeniyetmə oğlan Kris, və qeyri-ənənəvi cinsi mənsubiyyətli və böyüklərə xas ədalı balaca yaramaz Styui. Qriffinlər ilə birlikdə martini içən, danışa bilən, lakin bunlarla yanaşı heyvana xas vərdişləri də özündə saxlayan insanabənzər köpək Brayan da yaşayır.
Qriffinlər ailəsi ilə yanaşı, animasiya serialında başqa personajlar da var. Bu personajlara ailənin qonşuları aiddir: seks manyakı, təyyarə pilotu, subay yaşayan Qlenn Kuaqmayr; afroamerikalı qastronom sahibi Klivlend Braun və həyat yoldaşı Loretta (daha sonra Donna Tabbs); paraplegik polis məmuru Co Suonson, həyat yoldaşı Bonni Suonson və onun körpə qızı Susi Suanson; nevrotik yəhudi əczaçı Mort Qoldman, həyat yoldaşı Muriel Qoldman və onların zəhlətökən uşağı Nil; böyük uşaq təcavüzkarı Herbert. Televiziya xəbərləri aparıcıları Tom Taker və Diana Simmons, asiyalı müxbir Trisiya Takanava və Blaccu-Weather meteoroloqu Olli Vilyams da tez-tez görünən personajlardandır. Aktyorlar Adam Uest və Ceyms Vuds müxtəlif seriyalarda qonaq personaj qismində çıxış edirlər.
Hadisə yeri
Serialdakı əsas hadisələr Rod-Aylend ştanın Providens dairəsinin Kuahoq adlı uydurma şəhərətrafı qəsəbəsində cərəyan edir. Makfarleynin təhsil aldığı Rod-Aylend dizayn məktəbi Providensdə yerləşir. Məhz bu amil Qriffinlərin yaşayış yerinin seçiminə təsir göstərib. Serialda real həyatda da Providensdə mövcud olan bəzi binaları görmək olar. Makfarleyn şouda tez-tez Rod-Aylendin Potaket kimi real yer adlarından və Baddi Çiançi kimi tanınmış şəxslərindən istifadə edir. Makfarleyn Rod-Aylendin yerli 64 telekanalına verdiyi müsahibəsində bildirib ki, Kuahoq şəhərinin modeli Rod-Aylend ştatında yerləşən Kranston şəhəri əsasında hazırlanmışdır.
Yumor
Serialın yumorunun böyük bir hissəsini çox vaxt ümumi süjetlə heç bir əlaqəsi olmayan — siyasət, köləlik, əlillik, feminizm, piylənmə, din, pedofiliya və sair kimi müxtəlif həssas və mübahisəli mövzularda edilən zarafatlar təşkil edir. Serialda tez-tez məşhurlarla bağlı edilən zarafatlara da rast gəlmək olar. Sitkomun bəzi personajlarının özünəməxsus cümlə və ifadələri vardır. Məsələn, Kuaqmayrın "Giggity giggity goo!"su və ya Piterin "Holy crap!"ı kimi.
Qəbul
"National Review" jurnalından Ketrin Seypp serialı "ədəbsiz, amma çox gülməli" adlandırıb. "The New York Times" qəzetindən Kerin Ceyms Qriffinləri "dəhşətli dərəcədə satirik ailə" kimi qiymətləndirib. 2009-cu il aprelin 21-də serial həftəlik "The Sydney Morning Herald" qəzetinin versiyası üzrə "Həftənin şousu" adına layiq görülüb. Qəzet sitkomu həmçinin, "pop-mədəniyyətinin şedevri" adlandırıb. "The Seattle Times" qəzetindən Freyzer Mur serialı "axmaq və zərərli" adlandırıb. "The New Yorker" jurnalından Nensi Franklin bildirib ki, "serial ən yaxşı cizgi şoularından birinə çevrilib" və əlavə edib ki, " "Qriffinlər" keyfiyyət baxımından "Simpsonlar"ı üstələyib". Şou 2009-cu ildə Hulu saytında ən məşhur axtarış sorğuları siyahısında birinci yeri tutmuş, baxış sayına görə isə, "Saturday Night Live"dan sonra ikinci olmuşdur. IGN saytının redaksiyası bəyan edib ki, yarım saat ərzində bu qədər gülüş yarada bilən başqa televiziya komediyası tanımırlar. "Empire" jurnalının redaksiyası isə bildirib ki, serialı sevməklərinin səbəblərindən biri "orada hər mövzuda zarafatların edilməsi və müqəddəs heç nəyin olmamasıdır".
Bəzi məşhurlar "Qriffinlər"in pərəstişkarları olduqlarını etiraf ediblər. Belə ki, amerikalı aktyor Robert Dauni (oğul) şounun yaradıcılarına zəng vurmuş və oğlunun bu serialın pərəstişkarı olduğunu bildirərək, seriyanın yaranma prosesində öz köməyini təklif etmişdi. Sonradan xüsusi olaraq, Dauni üçün personaj düşünülmüşdür. Amerikalı aktyor Dueyn Conson "Böyük adam hippokampda" (8-ci mövsüm, 2010-cu il) adlı seriyadakı iştirakını şərh edərkən serialın "böyük pərəstişkarı" olduğunu deyib. Rihanna və Britni Spirs də həmçinin şoununun pərəstişkarları hesab olunurlar. Amerikalı dizayner, teleaparıcı və yazıçı Loren Konrad Makfarleynlə ilk dəfə serialın beşinci mövsümünün "Konrad, biz səni sevirik" adlı seriyasının səs yazılışı zamanı görüşüb. Konrad uzun illərdi ki, "Qriffinlər"ə baxdığını və serialdakı ən sevimli personajının Styui olduğunu bildirib.
Mükafatlar
Serial və onun yaradıcıları 24 dəfə Praym-Taym "Emmi" mükafatına namizəd olsalar da, yalnız 7 dəfə mükafatı qazana biliblər. Set Makfarleyn 2000, 2016 və 2017-ci illərdə "Ən yaxşı səsləndirmə" nominasiyasında, 2002-ci ildə isə, Valter Mörfilə birlikdə "Ən yaxşı orijinal musiqi və söz" nominasiyasında mükafatın qalibi olub. Qriffinlər 2009-cu ildə "Ən yaxşı komediya serialı" nominasiyasında mükafata namizəd olmuş və bununla da "Daş dövrü" (1961-ci ildə namizəd olub) cizgi filmindən sonra bu nominasiyasında mükafata namizəd olmuş ikinci animasiya layihəsi olmuşdur. Şou 13 dəfə "Enni mükafatı"na namizəd olub və 3 dəfə — 2006 (iki nominasiyada) və 2008-ci illərdə mükafatın qalibi ola bilib. Serial 2012-ci ildə "Vizual media üçün ən yaxşı mahnı" nominasiyasında "Qremmi mükafatı"na namizəd olub. Qriffinlər "Yeniyetmə Seçimi" və "Xalqın Seçimi" mükafatları da daxil olmaqla bir çox başqa mükafatlara da namizəd göstərilmiş və qalib gəlmişdir. 2006-cı ildə Styui "Wizard" jurnalının dərc etdiyi "Bütün zamanların ən 100 yaramazı" siyahısında 95-ci yeri tutmuşdur. 2009-cu ildə Böyük Britaniyanın "The Times" qəzeti dərc etdiyi "Ən yaxşı 50 ABŞ televiziya şousu" siyahısında "Qriffinlər"i 45-ci yerə qoyub. IGN "Qriffinlər"i "Ən yaxşı 100 cizgi serialı" siyahısında yeddinci, "Praym-taym zamanı yayımlanan ən yaxşı 25 cizgi serialı" siyahısında isə altıncı yerə layiq görüb. Serial "Empire" jurnalının dərc etdiyi "Bütün zamanların ən möhtəşəm 50 teleşousu" siyahısında 12-ci yeri tutmuşdur. 2005-ci ildə Böyük Britaniyanın "Channel 4" kanalı tamaşaçı səsverməsi əsasında yaradılan "Ən möhtəşəm 100 cizgi filmi" reytinqini dərc edib. "Qriffinlər" bu reytinqdə beşinci yeri tutub. 2009-cu ildə Brayan yeddinci mövsümün "420" adlı seriyasındakı çıxışına görə, "High Times" jurnalı tərəfindən "İlin stouneri" mükafatına layiq görülmüş və bununla da bu mükafatı qazanmış ilk animasiya personajı olmuşdur. "TV Guide" jurnalı "Qriffinlər"i 2007-ci ildə tərtib etdiyi "Bütün zamanların ən yaxşı 30 kult şousu" siyahısında on beşinci, 2013-cü ildə tərtib etdiyi "Bütün zamanların ən yaxşı 60 cizgi filmi" siyahısında isə doqquzuncu yerə layiq görüb.
Tənqid və mübahisələr
Serial eyni zamanda bir neçə qalmaqalların obyekti olub. Belə ki, serialın birinci mövsümünün "Oğul da çəkir" adlı seriyasında Piterin söylədiyi  kəlməsi Kanada teleauditoriyası arasında mübahisələrə səbəb olub. 2009-cu ildə isə Venesuela hakimiyyəti serialın marixuana istifadəsini təbliğ etdiyini əsas gətirərək, onun yerli televiziya ilə yayımına qadağa qoyub. Onlar arqument kimi Brayanın Kuahoqda narkotiklərin leqallaşdırılması üçün kampaniya apardığı yeddinci mövsümün "420" adlı seriyasını göstəriblər. Səkkizinci mövsümün "Super-medium" adlı seriyasında Daun sindromundan əziyyət çəkən Elen adlı personaj anasının Alyaskanın sabiq qubernatoru olduğunu deyir. Bu isə, həqiqətən Alyaska ştatının qubernatoru olmuş və eyni zamanda bu sindromdan əziyyət çəkən övladı olan Sara Peylin tərəfindən hiddətlə qarşılanıb. Dördüncü mövsümün "Klivlend — Loretta Kuaqmayr" adlı seriyasında Piter və bərbərxana kvartetinin xəstəxana palatasında yatan xəstəyə QİÇS olması barədə xəbəri mahnı və rəqs formasında verməsi, QİÇS xəstələrinə yardım edən təşkilatların ciddi narazılığına səbəb olub.
Yayım
"Qriffinlər" Avstraliyada 9 aprel 1999-cu ildə Seven Network kanalında, 2000-ci ildə Fox8 kanalında və 27 sentyabr 2010-cu ildə 7mate kanalında yayımlanmağa başlamışdır. Serial Kanadada 31 yanvar 1999-cu ildə Global kanalında və 1 sentyabr 2003-cü ildə Teletoon kanalında debüt etmişdir. 2015-2016 mövsümündə serial City kanalına köçürülmüşdür. Teletoon-la yanaşı, veriliş TVtropolis (hazırda DTour), Adult Swim (4 iyul 2002-ci ildən) və FXX kanalları üçün sindikatlaşdırılmışdır. Veriliş həmçinin, Hindistanda Star World Premiere kanalı, İrlandiyada 3e kanalı və Yeni Zelandiyada Four kanalı vasitəsilə yayımlanır.
Böyük Britaniyada "Qriffinlər"in premyerası 1999-cu ilin sentyabrında Channel 4 və Sky One kanallarında baş tutmuşdur. 2005-ci ilin yanvarında FX (hazırda Fox) verilişi yayımlamağa başlamışdır. 2005-ci ilin oktyabrında BBC Two verilişi yayımlamağa başlamış, amma veriliş 2006-cı ilin sentyabrında BBC Three kanalına köçürülmüşdür. 2015-ci ilin martında "Qriffinlər"in 14-cü mövsümü və Makfarleynin digər bütün cizgi işləri ITV2 kanalına köçürüləcəyi və premyerasının 29 fevral 2016-cı ildə baş tutacağı açıqlanmışdır. Buna baxmayaraq, BBC 2017-ci ilə qədər köhnə seriyaların müəllif hüquqlarına sahib olmuşdur.
Mallar
200px|thumb|right|"Family Guy Video Game!" oyununun üz qabığı 2004-cü ildə Mezco Toyz şirkəti Qriffinlər ailəsinin üzvlərini əks etdirən oyuncaqlar seriyasını təqdim edib. Növbəti iki il ərzində isə Piterin müxtəlif formalarından ibarət dörd yeni seriya təqdim olunub. 2008-ci ildə Piter Subway restoranlar şəbəkəsinin reklamında çəkilib. ABŞ-nin "HarperCollins" nəşriyyatı 2005-2007-ci illər arasında cizgi serialına əsaslanan altı kitab buraxmışdır.
2006-cı ildə 2K Games şirkəti Xbox, PlayStation 2 və PlayStation Portable konsolları üçün olan multiplatformalı "Family Guy Video Game!" oyununu təqdim edib. Oyun Amerikanın müstəqil videooyun yaradıcısı olan High Voltage Software şirkəti tərəfindən işlənib hazırlanıb. 2007-ci ildə Stern şirkəti Qriffinlər adlı pinbol avtomatı buraxıb. 2009-cu il noyabrın 2-də IGN saytının jurnalisti Rayan Lenqli "Qriffinlər" əsasında Xbox 360, PlayStation 3 və Wii platformaları üçün yeni multiplatformalı komanda oyununun hazırlanması barədə məlumat verib. 2012-ci ilin yayında MMORPG oyunu olan "Family Guy Online"ın beta-testləşdirilməsi keçirilib. Lakin heç bir il keçməmiş, 18 yanvar 2013-cü ildə layihəni dayandırıblar. 20 noyabr 2012-ci ildə ABŞ-də PlayStation 3 və Xbox 360 konsolları üçün olan "Family Guy: Back to the Multiverse" oyununun relizi baş tutub. 10 aprel 2014-cü ildə iOS və Android platformaları üçün olan "Family Guy: The Quest for Stuff" oyunu işıq üzü görüb.
26 aprel 2005-ci ildə Geffen Records leyblı altında — "Family Guy: Live in Vegas" adlı saundtrek albomu buraxılıb. Alboma serialın personajlarının və bir neçə dəvət olunmuş qonaq aktyorların ifasında səslənən 14 trek daxil edilib.
27 iyul 2011-ci ildə "Titan Comics" nəşriyyatı "Qriffinlər" kainatına və personajlarına əsaslanan "Family Guy" komiksinin birinci nömrəsini çapdan çıxarmışdır. Komiksin redaktoru qismində Stiv Vayt, rəssamları qismində isə Entoni Vilyamsla S. L. Qellant çıxış edib.
DVD və Blu-ray buraxılışlar
Serialın DVD satışları kommersiya baxımından uğurlu olub. "Qriffinlər" DVD satışı sayəsində ekranlara dönən ilk şoudur.
Səhnə tamaşaları
Fox Broadcasting Company "şouya olan marağı genişləndirmək üçün", 2004-cü il ərzində Family Guy Live! adlandırılan dörd tamaşa təşkil etmişdir. Bu tamaşalarda orijinal serialın aktyor heyəti köhnə seriyalardan olan səhnəcikləri oxuyurdular. Aktyor heyəti, həmçinin, "Family Guy: Live in Vegas" albomundan mahnılar da ifa edib. Family Guy Live! Nyu-York və Los-Anceles şəhərlərində nümayiş olunmuş və hər biri təxminən 1200 tamaşaçı tərəfindən izlənilmişdir.
Mərkəzi Avropa
thumb|300px|right|Mərkəzi Avropa, XIX əsr thumb|300px|Mərkəzi Avropa Mərkəzi Avropa — coğrafi cəhətcə Avropanın aşağıdakı ölkələrini əhatə edir:
Qriffinlər
Səhnə tamaşaları
2009-cu ildə televiziyada Makfarleyn və Borşteynin serialda səslənmiş bir neçə mahnını ifa etdiyi "Family Guy Presents Seth & Alex's Almost Live Comedy Show" nümayiş etdirilib. Şouda həmçinin bir neçə yumoristik cizgi əlavələri də göstərilib.
Film
22 iyul 2007-ci ildə Set Makfarleyn "The Holliwood Reporter" jurnalına müsahibəsində bildirib ki, serialın tammetrajlı versiyası üzərində işə başlaya bilər və hətta əlavə edib ki, bunun üçün uyğun ssenari axtarır. Makfarleyn "Qriffinlər dünyanı xilas edir" üslubunda film yaratmaq istəmədiyini söyləyib. O, həmçinin qeyd edib ki, rəsmi heç nə açıqlamır. 13 oktyabr 2011-ci ildə "Qriffinlər" barədə filmin yaradılması haqqında sazişin imzalandığı məlum olub. Məlumata görə, ssenarist qismində Riki Blittlə birgə Makfarleynin özü çıxış edib.
Spin-off
27 sentyabr 2009-cu ildə yaradıcısı Set Makfarleyn, Mayk Henri və Riçard Eppel olan "Klivlend şou" animasiya serialının premyerası olmuşdur. Onlar "Qriffinlər"in spin-offu olan bu layihə üzərində işə 2007-ci ildə başlayıblar. Serialın süjeti "Qriffinlər"in ikinci dərəcəli personajı olan Klivlend Brauna və onun oğlu kiçik Klivlend Brauna əsaslanır.
19 may 2013-cü ildə serialın sonuncu seriyası yayımlanıb. Şounun reytinqlərinin aşağı olması səbəbindən yayımı dayandırılıb.
İrlandiya (ada)
İrlandiya (, , olst.-şot. Airlann,  [İyepna]) — Avropada böyüklüyünə görə üçüncü ada (Böyük Britaniya və İslandiya adalarından sonra). Ada ərazisi İrlandiya Respublikası və Birləşmiş Krallığının dövlət sərhədləri ilə iki dövlət arasılnda bölüşdürülüb.
Mərəköçdü
Tarixi
Mərəköçdü oyunun tarixi çox qədimlərə gedib çıxır. Metin Anda görə oyun Asiya mənşəlidir. 1979-cu ildə "Beynəlxalq Mədəniyyət Jurnalı"nda Türkiyədə manqala, Azərbaycanda mərəköçdü adlandırılan oyunun mətni verilmişdir.
Oyunun qaydaları
Bu oyunu iki və ya dörd uşaq oynayır. Dairə şəklində hər uşağa üç mərə düzəldirlər. Hərə 21 balaca daş götürür, daşları iki-iki saymaqla mərə-mərə paylayıb yığır. Say belədir: - Dana, dana, Qır dana, İki öküz, Bir dana. Hər mərəyə yeddi daş yığırlar. Qürrə atıb oyuna başlayırlar. Püşk düşən uşaq daşlardan mərənin içində birini saxlayır. Qalanlarını mərələrə paylayır. Adamın sayına görə daş udmaq olar. Müqabil tərəfin mərələrində bir və ya üç daş varsa, oyunçunun paylayan daşı da bir və ya üç daşlı mərələrdə qurtarır, deməli, daşlar cütləşirsə o, həmin daşları udmuş olur.
İlk udulmuş daşa metrik deyirlər. Hansı uşaq başqa bir uşaqdan yeddi və ya çox daş udsa, daşlar və bir mərə onun olur, o birinin mərəsi və daşları azalır. Belə-belə hər kəsin bütün mərələri boşaldıqda o, sıradan çıxır.
Apologetika
Apologétika (yun. ἀπολογία, "dəf edirəm, cavabını verirəm") - rasional düşüncə ilə dini ehkamların əsaslandırılması və tənqidçilərdən müdafiə edilməsinə həsr edilən xristian ilahiyyatının bölməsidir. Geniş anlamda apologetika hər hansı təlimi rasional dəlillərlə müdafiə edənlərə də şamil edilə bilər.
Apologetlər
Apologetlər (yun. άπoλoγητέoν – müdafiə edirəm) – 2–5 əsrlərdə xristian dininin müdafiəsi və əsaslandırılması ilə çıxış edən xristian yazıçıları. Yustin, Apollinari, Miltiad və Tatian kimi yunan Apologetləri, erkən latın Apologetlərii Minusi Feliks, Tertullian və b. antik politeizmin mənasızlığını, xristianlığın Allah və Kainat haqqında yeganə doğru təlim olduğunu sübut etməyə çalışırdılar. Son dövr latın Apologetlərindən Arnobinin və Laktansinin (3 əsrin sonu – 4 əsrin əvvəlləri) yaradıcılıqlarını qeyd etmək olar. Apologetlər ellinizmin xristianlaşması, xristian ilahiyyatşünaslığının formalaşması prosesinin əsasını qoymuşlar.
Xristian apologetikası
Hal-hazırda apolofgetika bir fən kimi bütün Xristian məktəblərində tədris edilir.
Həmin dövrdə xristian apologetləri təkcə bütpərəstlərlə deyil, eyni zamanda öz sıralarında olan müxtəlif mistik təlimlərə qarşı mübarizə aparmaq məcburiyyətində də qalmışdırlar. Bu təlimlərdən formalaşmada olan xristian ortodoksiyanın ən ciddi rəqibi qnostisizm idi.
Beləliklə apologetik ədəbiyyatın erkən Xristian tarixində özəl yeri vardır. Onlar müxaliflərlə mübahisələr aparmış, Roma hakimiyyəti qarşısında Xristianlığın üstünlüklərini sübut etməyə çalışırdılar, imperatorlara məktublar yazırdılar. Bu kimi əsərlərə "apologiya" deyirlər.
İlk apologetlərin fəaliyyəti II əsrin ortalarına təsadüf edilir. O dövrdə Aristid (Aristides)və Kodrat öz apologiyalarını yunan dilində yazmışdırlar. Aristidin «Apologiyasının» bəzi fraqmentləri bizim zəmanəmizə qədər çatmışdır. Bu mətnləri Aristid imperator Antoninus Pius'a (86-161) ünvanlamış və orada monoteizmdən, imanın düşüncə üzərində üstünlüklərindən, dünya düzəninin Tanrı tərəfindən qurulmasından və bəzi başqa mövzular haqqında söhbət açmışdır. Aristid bu məsələlərə münasibətdə Xristianlığın antik bütpərəstliyindən daha üstün olduğunu sübut etməyə çalışırdı. Gələcəkdə bu kimi fikirləri digər apologetlər təkrarlaşmış və inkişaf etdirmişdir.
Erkən Xristian apologetikası Yunandilli və Latındilli apologetikasına bölünür.
Yunandilli apologetlərin əsas nümayəndələri Aristid, Kodrat, Yustin, Tatian, Afinoqor, Teofil, İrineus Lionlu, İppolit, Klement, Origen olmuşdurlar.
Latındilli apologetikasını əsasən Tertullian, Minusius Feliks, Arnobius, Laktansius təmsil edirdilər.
İslam apologetikası
İslam dünyasında apologetik hərəkat və ədəbiyyat Xristianlıqda olduğu kimi inkişaf etməmişdir. Bunun səbəbi ondadır ki, Xristianlıq Roma imperiyasında özünə yol açmaq üçün oradakı çeşidli təlimlərlə və dövlət aparatının nümayəndələri ilə intellektual mübarizə aparırdı. Yalnız bir neçə yüzillikdən sonra dövlət dininə çevirildi.
İslam isə demək olar ki yaranandan az sonra dövlət dininə çevirilmişdir. Ona görə də dinin müxaliflərin qarşısına müdafiə edilməsi üçün ehtiyac yox idi.
Ancaq XVIII yüzilliyin əvvəllərindən başlayaraq, Avropa inkişaf səviyyəsinə görə müsəlman dünyasını qeridə qoymağa başlamışdır. XIX-XX-ci yüzilliklərdə bu proses daha da dərinləşmişdir. Müsəlman dünyasının bir çox ölkələri Avropanın müstəmləkələrinə çevirilmişdir. Müstəqilliyini saxlaya bilənlər də Qərb dünyasının təsiri altına düşmüşdürlər.
Elə bu zaman da miqrasiyalar intensivləşmiş, bu günə kimi davam etməkdədir. Müsəlman icmaları Avropa və Amerikada yaranmağa başlamışdır. Bu da sivilizasiaların dialoquna yol açmışdır. Xristianlar müsəlmanlarla bir-birləri ilə daha yaxından tanış olmuşdurlar.
Elə bu zaman Avropalı və Amerikalı düşünürlərin, filosofların bir çoxu müsəlman xalqlarının geridə qalmasının səbəbini İslam dini ilə bağlamağa başlamışdırlar. Onların arasında Hegel kimi böyük simalar da olmuşdurlar. Bu İslamın dünyəvi tənqidi idi. Başqa tərəfdən İslamı həmən zaman bir çox xristian ilahiyyatçıları da tənqid edib, müsəlmanların arasında missioner fəaliyyətini gücləndirmişdirlər.
Çağdaş zamanda informasiya texnologiyalarının inkişafı ilə bağlı müsəlman apologetikası daha da çox İnternetin sosial şəbəkələrində inkişaf edir. Orada müsəlman istifadəçilər başqa dinlərin və fəlsəfələrin ardıcılları ilə mübahisələr aparır, İslam mədəniyyətini və ehkamlarını tənqidlərdən müdafiə edirlər.
Azərbaycanda apologetika
Sovetlər birliyinin dağılmasından sonra 1990-cı illərin ikinci yarısından başlayaraq keçmiş Sovet məkanında ideoloji boşluq yaranmışdır. Bu boşluğu doldurmaq üçün xarici dini missionerlər postsovet ölkələrində missioner fəaliyyətinə başlamışdırlar. Bu da dini ideologiyaların bir-biri ilə, başqa tərəfdən dünyəvi dünyagörüşlə kəsişməsinə gətirib çıxartmışdır.
1995-2010-cu illər arası onların arasında aktiv mübahisələr, ideoloji mübarizələr aparılmışdır. Bu proses elektron informasiya vasitələrinin, internet-forumların, sosial şəbəkələrin inkişafı şəraitində kütləviləşmişdir. Başqa tərəfdən dinin siyasiləşdirilməsi cəhdləri də müşahidə edilmişdir.
Bütün bu proseslər Azərbaycanda da getmişdir. Bunun da nəticəsində bir qrup Azərbaycan ziyalıları sistemsiz və pərakəndə şəkildə öz təşəbbüsləri ilə milli mədəniyyətin əsaslarının müdafiəsi məqsədi ilə apologetik fəaliyyətə başlamışdırlar. Onların fəaliyyəti rus dilində aparılırdı, Rusiya və keçmiş sovet məkanının başqa oxucularına yönəlmişdir. Bunun da səbəbi onda idi ki, o zaman Azərbaycanda aparılan missioner fəaliyyətini əsasən keçmiş Sovet ölkələrindən gəlmiş çeşidli təriqətlərin nümayəndələri ararırdılar.
Azərbaycan apologetləri əsasən öz fəaliyyətlərini İnternetin rusdilli forumlarında keçirirdilər. Onlar öz təşəbbüsləri ilə kütləvi Rus-Ortodoks forumlarına girib, orada müsəlman mədəniyyətinə qarşı yonəlmiş çıxışlara cavablar yazırdılar.
Bu yolda ən ardıcıl və elmi cəhətdən əsaslandırılmış fəaliyyəti Aydın Əlizadə görmüşdür. O uzun illər boyu “Heretiklər” (1999—2001), “Andrey Kurayevin forumu” (İndi "Apostol Andrey" forumu adlanır) (2001—2009), “Söz-Loqos” (2010—2011) adlı dini-fəlsəfi internet forumlarında fəal iştirak edib tanınmışdır.
Bunun nəticəsində onu 2006-cı ildə Moskvada keçirilən II-ci xristian-müsəlman disputunda iştirak etməyə dəvət etmişdirlər. Orada o müsəlman tərəfindən əsas məruzəçi olan İslamı qəbul etmiş keçmiş pravoslav keşişi Vyaçeslav Polosinin məsləhətçisi idi. O disputda Xristian tərəfindən əsas çıxışçı keşiş Daniil Sısoyev idi. Disput müsəlman tərəfindən apologetik üsulda keçirilmişdir.
2007-ci ildə A. Əlizadə apologetik mövzuda öz diskussiyalarını, disputlarını, çəkişmələrini bir araya yığmış və onları “[http://alizadeh.narod.ru/books/apologetics/contents.html İslam apologetikası. İslamın tənqidçilərinə cavablar”] Bakı: İdrak, 2007) adı ilə kitab şəklində rus dilində dərc etmişdir. "İslam apologetikası" postsovet məkanında ilk sistemli müsəlman apologetik kitabı olmuşdur.
Daha sonra bu kitabı Vyaçeslav Polosin redaktə edib, ona əlavələr etmişdir. Bundan sonra onun təşəbbüsü ilə "İslam apologetikası" ikili müəllifliklə (Polosin-Əlizadə) "İslam siz bildiyiniz kimi deyil" adı ilə 2007-ci ildə Moskvada ("Ənsar" yayım evi tərəfindən) dərc olunmuşdur.
Azərbaycanlı düşünürlərdən İslam apologetik fəaliyyəti ilə qismən Heydər Camal da məşğul olmuşdur. O İslam tənqidçiləri ilə teledebatlar aparmış, kütləvi tədbirlər keçirtmişdir.
Baranlı (Təbriz)
Baranlı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Təbriz şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,169 nəfər yaşayır (299 ailə).
Adəm
Adəm ( insan,, ) — Tövrata, Zəbura, İncilə və Qurana görə Allahın yaratdığı ilk insan və insan nəslinin ulu babası. Səmavi kitablarda qeyd olunmuş informasiyalara əsasən Adəm və Həvvanın üçüncü oğlu — Şeys peyğəmbər Adəmin yaradılmasının 130-cu ilində dünyaya göz açmışdır. Yəni Adəm peyğəmbərin mövludu (yaranması) yəhudi dininə görə bizim eradan əvvəl təqribən 3800-cü ilə, xristian dininə (pravoslavlara) görə isə eradan əvvəl təqribən 5409-cu ilə təsadüf edir. Həvvanın əri, Habilin, Qabilin və Şeysin atası. Tanrıya itaət etməyərək xeyirlə şəri bilmə ağacının meyvəsini dadandan sonra cənnətdən qovulmuşdu.
Yəhudiliyə görə, Adəm və Həvva bütün bəşəri obrazı əks etdirərək, tam həcmdə insani münasibətləri göstərilər, onların hekayəsi bəşəriyyətin tarixi örnəyi kimi baxıla bilər.
Xristian dininə görə, Adəm insanın Tanrı ilə münasibətdəki rəmzidir. O, mütləq salehlik və şəxsi ölümsüzlük sahibi idi, amma o, yoldan çıxdığı üçün, bunların hamısını əldən verdi. Onun bu qüsuru öz gələcək nəsilinə, yəni insanlara təsir etdi. İlkin günah yalnız "ikinci Adəm" olan İsa tərəfindən yuyula bilindi. Adəmin Bibliyada olan hekayəsi Xristian dininin arvadın kişiyə tabeliyi (Yaradılış. 3:16) və İlk günah haqqında ehkam kimi müddəaların əsasını qoydu.
İslamda, Bəhailikdə peyğəmbər kimi anılır.
Adəmin Bibliyada olan hekayəsi dünya mədəniyyətinə və incəsənətinə Ədən bağı, Xeyirlə şəri bilmə ağacı, Həyat ağacı və başqa böyük sayda simvollar verdi.
Əhdi Ətiqdə
Tövratda (Yaradılış. 2–4) ilk insan cütünün həyatı kifayət qədər ətraflı təsvir olunub. Əsas süjet elementlərinə Adəm və Həvvanın yaradılışı, nəfs və yoldan çıxma, Ədəndən qovulma, həmçinin Ədən bağçasından kənarda insanların dünya üzrə yerləşdirilməsi daxildi.
==== Yaradılış (1:1–29; 2:7) ==== Yaradılış kitabında Dünyanın və insanların yaradılışı haqda iki paralel hekayə var. Birinci rəvayətə (Yaradılış. 1:26–29) əsasən, Allah altıncı yaradılış gününün sonunda insanların ulu babaları olan qadın və kişini "Öz bənzərində" yaratdı , onlara yer və bütün canlı varlıqlar üzərində hakimlik ixtiyarı verildi (Yaradılış. 1:27).
İkinci paralel hekayəyə (Yaradılış. 2:7–25; 3:1–24) əsasən Allah insanı (adamı) "torpaqdan yaratdı" və "onun burnuna həyat nəfəsi üfürdü" və Ədən bağına saldı (Yaradılış. 2:7).
Ədəndə həyat (Yaradılış. 2:8–25)
left|thumb|Adəm heyvanlara ad verir (Nikolay Anapavsasa monastırın freskası, [[Meteora)]] Allah Adəmə Ədəndə köçürdü və birinci adama tapşırdı ki, "bağı becərsin və ona qulluq etsin" (Yaradılış. 2:15). Ədən bağının bitkiləri arasında iki xüsusi ağac vardır: Həyat ağacı və Xeyirlə şəri bilmə ağacı. Allah Adəmə "bağdakı bütün ağacların meyvəsindən" (Yaradılış. 2:16) yeyə bilmək icazəsini verdi, yalnız Xeyirlə şəri bilmə ağacının meyvəsini yemək qadağan etdi və xəbərdarlıq verdi ki, itaətsizliyinin aqibəti ölüm olacaq (Yaradılış. 2:17).
Sonra Allah insanın yanına bütün yaratdığı heyvanları və quşları gətirdi ki, Adəmə onlara ad versin (Yaradılış. 2:19), lakin " Lakin insan üçün münasib bir köməkçi tapılmadı" (Yaradılış. 2:19). Onda Allah Adəmi yatırtdı, onun qabırğasından birini götürüb, ondan ilk qadını Həvvanı yaratdı, hansıki ilk insanın arvadı oldu: "Onların hər ikisi, kişi də, arvadı da çılpaq idi, ancaq bundan utanmırdılar" (Yaradılış. 2:21–25).
Yoldan çıxma və Ədəndən qovulma (Yaradılış. 3)
thumb|"Həvvanın yaradılışı və cənnətdən qovulma", [[Mikelancelo, Sikstin kapellası, 1508–1512 illər]] İlan isə "Allahın yaratdığı bütün vəhşi heyvanlardan ən ehtiyatlısı" (Yaradılış. 3:1) kələyi və hiyləyi ilə Həvvanı qadağan edilmiş ağacın meyvəsini dadması üçün çalışırdı (Yaradılış. 3:1–5). Qadın isə Allah bu ağacın meyvəsini yeməyə qadağan edib, çünki onu yeyən öləcək deyərək imtina edirdi. İlan Həvvanı inandırmağa çalışırdı ki, ölüm olmayacaq: " gözləriniz açılacaq və siz xeyirlə şəri bilərək Allah kimi olacaqsınız" (Yaradılış. 3:5). Nəhayət, qadın ilanın nəsihətlərinə uydu və bundan sonra Adəmə də meyvəni dadmağa verdi. (Yaradılış. 3:16). Nəticədə, Adəm və Həvva xeyir və şəri gördülər, öz çılpaqlığını dərk elədilər və Allahdan gizləndilər (Yaradılış. 3:1–7).
Günahın işləməsinin ardından hər kəsə cəza təyin edildi: ilan lənətləndi, qarnı üstə sürünməyə və torpaq yeməyə məcbur edildi (Yaradılış. 3:14–15); qadına "ağrı içində" uşaq doğmaq və ərinin tabeliyində olmaq cəzası verildi; kişiyə isə onun yer üzündəki həyatının bütün günlərində kədərlə və alın təri ilə çalışmaq məcburiyyəti verildi. (Yaradılış. 3:16–19). İnsanlar ölümsüzlüklərini itirdilər və onlara deyildi ki, "Torpaqsan, torpağa da qayıdacaqsan"" (Yaradılış. 3:19)
Bundan sonra Allah cütlüyə dəridən uzun paltar verdi və insanı Ədən bağından göndərdi ki, " yaradıldığı torpağı əkib-becərsin" (Yaradılış. 3–23). İnsanlar Həyat ağacının meyvəsinin dadını bilməsin deyə, bağın girişinə "kərrublar və aramsız fırlanan yanar qılınc qoydu." (Yardılış. 3:23–24).
==== Ədən qovulmasından sonra (Yaradılış. 4 — 5:5) ==== left|thumb|"Adəmin vəfatı" Pyero della Françeskanın freskası, [[Arezzodaki San-Françesko bazilikası]] Adəmin həyatı Ədən qovulmasından sonra tamamilə dəyişdi, o, əzab və ağır işlər dolu həyatı sürməyə məhkum edilmişdi. İndi Adəm ölümü gözləyərək yaşıyırdı və "lənətlənmiş" yerdə özünə ruzi axtarırdı (Yaradılış. 3:17–19).