cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Torsten Fink
Karyerası
Bundan başqa, Fink 2001-ci ildə həm UEFA Çempionlar Liqası, həm də Qitələrarası Kuboku başı üzərinə qaldırıb. O, peşəkar futbolçu karyerasına 2006-cı ildə elə "Bavariya"da bitirərək, məşqçiliyə başlayıb. Avstriyanın "Zalsburq" klubunda öncə Lotar Matteus, daha sonra Covanni Trapattoninin köməkçisi işləyib. Torsten 2007-ci ildə 3-cü liqa təmsilçisi "İnqolstadt-04"ə baş məşqçi təyin edilib və 2 il bu komandanı çalışdırıb. 2009-cu il iyunun 9-da isə Bazel klubunun sükanı arxasına keçən Totsten bu postda Kristian Qrossu əvəzləyib.
Molekulyar mətbəx
Tarixi
Molekulyar kulinariya 1992-ci ildə meydana gəlsə də, son illərdə geniş yayılmağa başlayıb. thumbnail|Erve Tisa Kimyaçı Erve Tisa və fizik Nikolas Kurti yemək hazırlanmasına ciddi laborator tədqiqat tələb edən bir məsələ kimi baxırlar. Onlar əmin olublar ki, suflenin hazırlanması zamanı baş verən proseslər Veneranın atmosferinə nisbətən daha az öyrənilib.
Hazırlanması
Bu zaman yeməklər vakuum şəraitində aşağı temperaturda hazırlanır.
Molekulyar mətbəx inqredientlərin bişmə zamanı fiziki və kimyəvi dəyişikliklərinə əsaslanır. Belə ki, yemək hazırlanması zamanı maddənin molekulyar əlaqələrini qırdıqda, həmin maddənin yeni, qeyri-adi xüsusiyyətləri üzə çıxır. Nəticədə maddənin forması, dadı dəyişə bilər; maddəyə təsir etməklə onu molekulyar mərhələdə dəyişib ondan yeni maddə alınır. Yeni maddələrdən isə fərqli bir şey hazırlanır.
Beryer dili
Beryer dili — elə də böyük olmayan ada. Laptevlər dənizi akvatoriyasına daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarında qərarlaşır.
Şimal adasından şərqdə qərarlaşır. Şimal adasından Dvoynoy buxtası ilə ayrılır. Ada cənub-qərbdən şimal-şərqə uzanır. Ada 1736-cı ildə Vasili Vasileviç Pronçişev tərəfindən kəşf edilmişdir.
Adolf fon Bayer
İohann Fridrix Vilhelm Adolf fon Bayer — Alman kimyaçısı.
Həyatı
İohan Fridrix Vilhelm Adolf fon Bayer Prusiya ordusunun zabiti olan, coğrafiya və atmosferde işığın sınmasına aid elmi işlərin müəllifi olmuş İohan Yakob Bayerin böyük oğlu idi.
Bayer 1853-cü ildə Fridrix Vilhelmin gimnaziyasını bitirdikdən sonra Berlin Universitetine daxil olur və iki il ərzində riyaziyyat ve fizikanı öyrənməklə məşğul olur. Bir il orduda xidmət etdikdən sonra Heydelberq Universitetinin telebesi olur və Robert Bunzenin rəhbərliyi altında kimyanı öyrənməyə başlayır. Əvvəlcə o, fiziki kimya ilə məşğul olur, amma sonra üzvi kimya ilə maraqlanaraq Fridrix Avqust Kekulenin Heydelberqdəki laboratoriyasında çalışır. Burada Bayer arsenin üzvi birləşmələrinin öyrənilməsi sahəsində tədqiqatlar aparır və bu işə görə ona doktorluq dərəcəsi verilir.
1858-ci ildən o, iki il ərzində Kekule ilə birlikdə Belçikada Qentsk Universitetinde çalışır, sonra Berlinə qayıdır və Berlin ali texniki məktəbində kimyada mühazirə oxuyur. 1872-ci ildə Bayer Strasburqa köçür və Strasburq Universitetinin professoru olur.
1875-ci ildə Yustus fon Libix öldükdən sonra Bayer bu məşhur üzvi kimyaçının sələfi olaraq Münxen Universitetinin kimya professoru vezifəsini tutur.
1885-ci ildə Bayerin 50 yaşı tamam olan gün onun Almaniya qarşısındakı böyük xidmətləri nəzərə alınaraq ona irsi titul veilir.
Bayerin elmi işləri əsasən sintetik üzvi kimyaya və stereokimyaya aid olur. Bayerin ilk əhəmiyyətli işi XIX əsrin 50-ci illərinin sonunda Bunzenin laboratoriyasında aldığı ən sade arsen üzvi birləşmələrin tədqiqatına həsr olunmuşdu. Bayer barbitur turşusunu və barbituratları kəşf etmişdi. 1866-cı ildə indiqonun reaksiyası ilə izahın almışdır. Ammoniakın asetaldehid ilə kondensasiyasınını apararaq Q. E. Armstronq ilə eyni zamanda benzolun sentrik formulunu təklif etmişdir.
1835-ci ildə oktyabrın 31-də Berlində doğulmuş Bayer 1917-ci ilin avqustun 20-də vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Bayer ilk kimyəvi kəşfini 12 yaşında yeni ikiqat duz - mis və natrium karbonat alaraq etdi.
Bayerin elmi işi əsasən sintetik üzvi kimya və stereokimyaya aiddir. Bayerin ilk mühüm işi 50-ci illərin sonlarında Bunsenin laboratoriyasında apardığı ən sadə üzvi arsen birləşmələrinin tədqiqi idi. Bayer barbiturik turşu və barbituratları kəşf etdi (1864).
Gərginlik nəzəriyyəsi 1885-ci ildə Bayer karbohidrogen dövrlərinin gücünün karbon-karbon bağları arasındakı bucaqlardan asılılığını təyin edən stress nəzəriyyəsini (Spannungstheorie) irəli sürdü.
Bayerin “gərginlik nəzəriyyəsi”nin əsasını yeddinci, əlavə müddəanın ikinci hissəsi təşkil edir: “7. Karbon atomunun dörd valentliyi topun mərkəzini tetraedrin küncləri ilə birləşdirən və bir-biri ilə 109°28' bucaq əmələ gətirən istiqamətlərdə hərəkət edir. Bu cazibə istiqaməti sapa bilər ki, bu da sapmanın böyüklüyü ilə artan gərginliyə səbəb olur.
Tsiklik birləşmələrin karbon skeletini düz çoxbucaqlı hesab edən alim, içindəki gərginliyi poliqonun daxili bucağı ilə karbon atomları arasındakı normal tetraedral bucaq arasındakı fərqin mütləq dəyərinin yarısı olaraq təyin etdi, 109 ° 28 ', beş və altı üzvlü dövrlərin niyə ən sabit olduğunu izah edən.
"Stress nəzəriyyəsi" E. E. Vaqner, V. V. Markovnikov, A. Verner, S. S. Nametkin tərəfindən tənqid edildi, lakin dövrlərin qeyri-planar quruluşu ilə bağlı sonrakı tədqiqatlar (G. Zakss, E. V. M. More, D. Barton, O. Hassel) və tetraedrin künclərinin deformasiyası təkcə dövrün əmələ gəlməsinin təsiri altında deyil, həm də şərti əvəzetmə reaksiyaları zamanı (K.K.İnqold) Bayer nəzəriyyəsini təsdiq etməyə imkan verdi.
Benzol formulu 1887-ci ildə G. E. Armstronq (1848-1937) ilə eyni vaxtda Bayer müasir elektron formuluna ən yaxın olan benzolun mərkəzli düsturunu təklif etdi (Partington J. R., op. cit. cild 3, səh. 802 -.805).
1887-ci ildə o, benzoldakı bütün karbon atomlarının eyniliyini eksperimental olaraq sübut etdi və (G. E. Armstronqla eyni vaxtda) benzolun mərkəzli düsturunu təklif etdi. Struktur nəzəriyyəsinə cis-trans izomerizm konsepsiyasını daxil etdi (1888); 1896-cı ildə bir sıra terpenlərdə cis-trans izomerizmini kəşf etdi.
Elmi məktəb Adolf fon Bayer alman üzvi kimyaçılarının böyük bir məktəbi yaratdı; tələbələri arasında Q.O.Viland, K.Qrebe, K.T.Liberman, V.Meyer, E.Fişer, E.Buxner və başqaları var idi.Münhenə köçdükdən sonra onun laboratoriyası evin yanında yerləşirdi və Bayer bütün təcrübəçilərə şəxsən nəzarət edirdi.
O, universitetdə mühazirələr oxuyaraq, “Mən insanları dənizə ataram, bacardıqca üzərim” prinsipi ilə mürəkkəb üzvi sintezlərin və bir çox düsturların ətraflı təsvirini verirdi. O, həmçinin mühazirələri təcrübələr və həyatdan nümunələrlə müşayiət edərək, orqsintezin mürəkkəb proseslərini başa düşmək üçün vizual təsvirin zəruri olduğuna inanırdı. Məsələn, nişasta haqqında mühazirə zamanı onun müxtəlif fermentlər tərəfindən hidrolizinə toxunan Bayer, köməkçiyə düyü sıyığını çeynəməyi təklif etdi ki, tamaşaçılar bu fermentlərdən birinin də tüpürcəkdə olduğuna əmin olsunlar: qlükoza bunun nəticəsində əmələ gəlir. nişastanın hidrolizi.
Mükafatları
Bayer 1905-ci ildə "üzvi kimyanın inkişafında və üzvi boyalar və hidroaromatik birləşmələr sahəsində işləri sayəsində kimya sənayəsinin inkişafında xidmətlərinə görə" Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Onun aşağıdakı təltifləri də var;
Maqda Sabo
Maqda Sabo - macar yazıçısı.
Dəmir dövrü
(İlk) Dəmir dövrü —   e.ə XI–VIII əsrləri əhatə edir. Tunca nisbətən daha möhkəm, keyfiyyətli dəmirin kəşfi, ondan hazırlanan əmək alətləri və silahlar yeni yüksəlişə səbəb oldu. At və dəvədən minik vasitəsi kimi istifadəyə başlanmışdır. Süni suvarmanın yaranması ilə bağçılıq və bostançılıq inkişaf etmişdir. Son Tunc və Erkən Dəmir dövründə Azərbaycanda müdafiə tikililəri, siklopik qalalar inşa edilmişdir. E.ə. 7-ci əsrdən etibarən dəmirdən geniş istifadə edilməyə başlanmışdır.Bu dövrdə yazı meydana gəldi.Yazını papirus,gil lövhələr,daş,dəri və başqa materiallar üzərində yazırdılar. E.ə.II minilliyin I yarısını əhatə edir.Bu dövrdə 3-cü ictimai əmək bölgüsü yaranmışdır.Bu əmək bölgüsündə sənətkarlıqla əkinçilik birləşir.
Qədim Yaxın Şərq
Qədim Yaxın Şərqdə dəmir dövrünün eramızdan əvvəl 2-ci minilliyin sonlarında (e.ə. 1300-cü il) Anadoluda və ya Qafqaz və Balkanlarda dəmir əritmə və dəmirçilik texnikasının kəşfi ilə başladığı güman edilir. Dəmirin ən erkən çiçəklənən əriməsi eramızdan əvvəl 930-cu ildə İordaniyanın Tell Hammeh şəhərində aşkar edilmişdir (14C tarix).
Dəmirin bürünclə müqayisədə üstün istifadə xüsusiyyətləri məlum deyildi. Həm dəmir emalı texnikaları, həm də dəmirin üstünlükləri eramızdan əvvəl 1200-1000-ci illər arasında sürətlə və uzun məsafələrə yayıldı. Qara metallurgiya tarixində dəmirin əridilməsi – oksidləşmiş dəmir filizindən istifadəyə yararlı metalın alınması – misin əridilməsindən qat-qat çətin texnologiya olmuşdur. Mis və qalayın ərimə temperaturları (müvafiq olaraq 1085 °C və 232 °C) dəmirdən daha aşağı olduğundan, keramika sobaları kimi nisbətən sadə sobalar tunc üçün kifayətdir. Bununla belə, dəmir yalnız düzgün dizayn edilmiş sobalarda əridilə bilər və onun ərimə temperaturu daha yüksəkdir (1538 °C). Buna görə də dəmirin əridilməsi ilə istifadə texnologiyası bürüncdən bir neçə min il sonra işlənib hazırlanmışdır. Bu dövrdə dəmirin qeyd olunan dərəcədə qızdırılmasını təmin etmək mümkün olmamışdır.
Qafqaz ərazisində Erkən Dəmir dövrü şərti olaraq iki dövrə bölünür: Eramızdan əvvəl təxminən 1100-cü ilə aid edilən Erkən Dəmir I və eramızdan əvvəl onuncu əsrdən IX əsrə qədər olan Erkən Dəmir II mərhələsi. Son Tunc dövrünün bir çox maddi mədəniyyət ənənələri Erkən Dəmir dövrünə qədər davam etmişdir. Beləliklə, bu keçid dövründə sosial-mədəni davamlılıq mövcuddur. İranda ən qədim faktiki dəmir artefaktlar eramızdan əvvəl 9-cu əsrə qədər məlum deyildi. İran üçün bu müddət ərzində ən yaxşı öyrənilmiş arxeoloji obyekt Təppe Həsənludur.
Maqda Sabo
Həyatı
Maqda Sabo 5 oktyabr 1917-ci ildə Macarıstanın Debreçen şəhərində anadan olmuşdur. O 1940-cı ildə Debreçen Universiteti nin "Latın və Macar dili" fakültəsini bitirmiş, eyni il Debreçen dəki protestant qız məktəbində müəllimə kimi işləməyə başlamışdır. 1945-1949-cu illərdə Maqda Din və Təhsil nazirliyində çalışmışdır. Maqda Sabo 1947-ci ildə Tibor Sabotka adlı tərcüməçi ilə ailə həyatı qurmuşdur. O 19 noyabr 2007-ci ildə Budapeştdəki evində 90 yaşında vəfat etmişdir.
Dəmir dövrü
Qədim Yaxın Şərq
Bəşər övladının dəmirlə ilk tanışlığı hələ eneolit və tunc dövrlərində baş vermiş, meteorit dəmirdən bəzi bəzək əşyaları və bəsit əmək alətləri, silahlar hazırlanmışdı. Meteorit dəmir metallurgiya dəmirindən, yəni filizdən alınan dəmirdən bir sıra xüsusiyyətlərinə görə fərqlənir. Birincisi meteorit dəmirdə pasa yoxdur. Ikincisi meteorit dəmirin tərkibində nikelin faizi yüksək olur və bu onun daha möhkəm olmasını şərtləndirir. Meteorit dəmir əsasən soyuqdöymə üsulu ilə emal olunurdu. Amma, bəzi meteorit dəmir məmulatında isti döymə texnikasının tətbiqinin izləri qeydə alınıb.
Maqda Sabo
Əsərləri
O, "Freska" və "Abigel" kimi məşhur romanların da müəllifidir. Onun ilk povesti "Freska" 1958-ci ildə işıq üzü görüb. Uzun illər onun əsərləri macar diktatoru Matyaş Rakoşi tərəfindən qadağan olunub. Yazıçının ilk kitabı "Quzu" 1947-ci ildə, ikinci kitabı "İnsana qayıdış" 1949-cu ildə nəşr olunubdur. Bu kitab "Baumgarten" mükafatına layiq görülüb, lakin dövrün siyasi səbəblərinə görə mükafat yazıçıdan geri alınıb.
Dəmir dövrü
Qədim Yaxın Şərq
Dəmirdən hazırlanmış ən qədim məmulat e.ə.VI minilliyə aid edilir və Mesopatamiyada Samirə mədəniyyətinə aid qəbirdən məlumdur. Buradan 14 kiçik muncuq və ya kürəcik (meteorit dəmirdən), eləcə də filizdən alınan dəmirdən dördtilli dəmir alət tapılıb. Tunc dövründə istehsal edilmiş dəmir məmulat kəmiyyət etibarı ilə xeyli artır. Ur şəhərinin hökmdar sərdabələrindən (e.ə.III minilliyin ortaları) xəncər, I Troyadan (e.ə.2600-2400) toppuz başlığı, Alaca Hüyukdan qızıl başlıqlı sancaqlar, asmalar və digər məmulat (e.ə.2400-2100), Tutanxamonun sərdabəsindən (e.ə.1375) aşkarlanmış çoxsaylı məmulat qeyd oluna bilər. Meteorit dəmirdən hazırlanmış, erkən tunc dövrünə aid nizə ucluğu Qarabağ bölgəsindən də məlumdur.
Maqda Sabo
Əsərləri
Onun "Qapı" əsərini Ramil Səfərov Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir.
Mükafatları
Maqda Sabo həm Macarıstanda, həm də digər ölkələrdə çoxsaylı mükafatlara layiq görülüb və əsərləri 43 ölkədə nəşr olunub. Onun ikinci kitabı “İnsana qayıdış” “Baumgarten” mükafatına layiq görülüb, lakin dövrün siyasi səbəblərinə görə mükafat yazıçıdan geri alınıb. 2003-cü ildə "Qapı" əsərinə görə yazıçıya Fransanın ədəbiyyat üzrə nüfuzlu mükafatı "Prix Femina Etranger" verilmişdir.
Geoloqorazvetka (Əbyəlil)
Geoloqorazvetka kəndi - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Taşbulat kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Geoloqorazvetka kəndinin milli tərkibi: ruslar (30%), başqırdlar (64%).
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
İkinci Çeçen müharibəsi
İkinci çeçen müharibəsi — Rus-çeçen münaqişəsinin bir hissəsi olaraq 26 avqust 1999-cu il tarixində ekstremist qruplaşmaların fəaliyyətinin məhdudlaşdırılması məqsədilə Çeçenistan və Şimali Qafqazın sərhəd bölgələrində Rusiya Federasiyası tərəfindən başladılmış hərbi əməliyyatlar. Müharibənin aktiv fazası döyüşlərin başladığı tarixdən 2000-ci ilin may ayına qədər davam etmişdir. 1994-cü ilin dekabrından 1996-cı ilin avqust ayına qədər davam etmiş Birinci Çeçenistan müharibəsinin davamı oldu.
Tarixi
1 oktyabrda Rusiya qoşunları Çeçenistan ərazisinə daxil olmuşdur. Müharibə Çeçen İçkeriya Respublikasının de fakto müstəqilliyini itirməsi və Rusiyanın ərazi bütövlüyünün təmin olunması ilə başa çatmışdır.
UEFA Kuboku 2008/2009
UEFA Kuboku 2008/2009— UEFA Kuboku futbol turnirinin 38-ci mövsümü idi.Final 20 May 2009-cu ildə İstanbul-un Şükrü Saracoğlu stadionunda Fənərbaxçanın öz meydanında keçirilib .Bu mövsüm finalında UEFA Kubokunun formatı dəyişərək 2009-ci ildən, tədbirdə UEFA Avropa Liqası kimi tanınındı.
Kebeloba
Kebeloba — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun Car inzibati ərazi vahidində kənd.
UEFA Kuboku 2008/2009
Zenit Sankt-Peterburq 16-cı mərhələdə Udineze ilə oyunda uduzdu.
Kebeloba
Tarixi
Kebeloba kəndi Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Mənbələrin məlumatına görə, təqr. XVI-XVII əsrlərdə Dağıstanın Kabal kəndindən köçüb gəlmiş kabal (kebel) nəslinə mənsub ailələr Zaqatala rayonunun Car kəndində məskunlaşmış, Kebeloba kəndinin ərazisi isə onların müvəqqəti binə yeri olmuşdur. Sonralar isə kebellər burada daimi məskunlaşmış, kəndə də bu adı vermışdilər. Oykonim "kebellərin obası" mənasındadır.
UEFA Kuboku 2008/2009
Assosiasiya komanda ayrılması
UEFA Kuboku 2008/2009 futbol turnirin 53 assosiasiyadan ümumilikdə 157 komanda iştirak edib.2002/03və2006/07 mövsüm avrokuboklarının son vəziyyətinə görə UEFA-nın əmsallar cədvəlində yerə uyğun olaraq yarışda hər assosiasiyadan komandaların müəyyən miqdarı iştirak edir. .
İkinci Çeçen müharibəsi
Tarixi
Əməliyyatların hərbi fazası 2002-ci ilin aprelində başa çatmışdır. Bu tarixdən etibarən quru əməliyyatlarının koordinasiyası Federal Təhlükəsizlik Xidmətinə, 2003-cü ilin yayından etibarən isə Daxili Qoşunlara keçmişdir.
UEFA Kuboku 2008/2009
Assosiasiya komanda ayrılması
UEFA Kuboku 2008/2009-un təsnifat sxemi : Onlardan başqa toyunda iştirak edir:
Bölünmə
UEFA Kuboku 2007/2008-in mükafatcısı Zenit Sankt-Peterburq UEFA Çempionlar Liqası 2008/2009-da növbəti mərhələyə vəsiqə qazanıb.Nəticədə defolt bölüşdürülməsi sistemində aşağıdakı dəyişikliklərlə kompensasiya edilib.
İkinci Çeçen müharibəsi
Tarixi
2009-cu ildə Rusiya hökuməti çeçenlərə qarşı genişmiqyaslı hücum əməliyyatının başa çatdığını açıqlamışdır. Müharibə zamanı ən çox zərər çəkmiş ərazilərdən biri olan Qroznı şəhərində yenidənqurma işləri başlamışdır. Aktiv döyüş əməliyyatlarının başa çatmasına baxmayaraq, Şimali Qafqazda nadir hallarda tərəflər arasında kiçik miqyaslı toqquşmalar baş verir.
Bu münaqişə nəticəsində ölənlərin sayı hələ də bəlli deyil. Qeyri-rəsmi rəqəmlərə görə, münaqişə nəticəsində əksəriyyəti mülki vətəndaşlar olmaqla 25,000-50,000 nəfər arası insan həyatını itirmişdir. Rusiya tərəfinin itkiləri isə rəsmi rəqəmlərə görə 5,200 nəfər olduğu halda, qeyri-rəsmi statistikaya əsasən təqribən 11,000 nəfər hesablanmışdır.
Rusiya İmperiyası
thumb|right|300px|Çeçenistan və Qafqaz regionu
Şimali Qafqaz regionunda yerləşən Çeçenistan XV əsrdə Osmanlı türkləri də daxil olmaqla bir çox xarici qüvvələrə qarşı mübarizə aparmışdır. Azad kazaklar tərəfindən Volqa çayı sahilindən qovulan Terek kazakları 1577-ci ildə Çeçenistanın düzənlik ərazilərində məskunlaşmışlar. 1783-cü ildə Rusiya və gürcülər tərəfindən idarə olunan Kartli-Kaxeti çarlığı arasında Georgiyevsk müqaviləsi imzalanmış, nəticədə Kartli-Kaxeti çarlığı Rusiyanın protektoratı elan olunmuşdur. Gürcüstan və digər Cənubi Qafqaz dövlətləri ilə əlaqlərini nizama salan Rusiya İmperiyası Qafqaz regionunda öz təsir dairəsini genişləndirmək məqsədilə 1817-ci ildə Qafqaz müharibəsinə başlamışdır. Rus qoşunları ilk dəfə 1830-cu ildə Çeçenistan dağlarına daxil olmuşdur. Bu münaqişə 1859-cu ilə qədər davam etmişdir. Güclü müqavimətə baxmayaraq, 1859-cu ildə 250,000 nəfərlik rus ordusu general Aleksandr Baryatinskinin rəhbərliyi altında dağlı xalqların müqavimətini qıra bilmişdir. 1877-78-ci illərdə baş vermiş Rusiya-Osmanlı müharibəsi ərzində də Qafqazda tez-tez ruslara qarşı üsyanlar baş vermişdir.
Sovet İttifaqı
1917-ci ildə Rusiyada baş vermiş inqilabdan sonra Çeçenistan, Dağıstan və İnquşetiya ərazilərində çeçenlər tərəfindən qısa ömürlü Qafqaz İmamlığının əsası qoyuldu. Bu dövlət Rusiya vətəndaş müharibəsi ərzində hakimiyyət uğrunda mübarizə aparan hər iki tərəfə qarşı gəlmişdir. Çeçenlərin müqavimət hərəkatı 1922-ci ildə Bolşevik qoşunları tərəfindən boğuldu. Sovet İttifaqının əsasının qoyulmasından aylar əvvəldən Çeçen Muxtar Vilayəti Rusiya SFSR-nın tərkibinə daxil edilmişdi. 1936-cı ildə Çeçenistan və qonşu dövlət olan İnquşetiyanın ərazisində Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikası yaradıldı. İkinci dünya müharibəsi dövründə, 1941-ci ildə Həsən İsrailovun başçılığı altında çeçen inqilabı başladı. Müharibə ərzində İosif Stalin çeçenləri Nasist Almaniyasına kömək etməkdə günahlandırdı. 1944-cü ilin fevralında Stalinin əmri ilə bütün çeçenlər və inquşlar Qazaxıstan və Qırğızıstan SSR-ə deportasiya olundu. Bu köç zamanı yaşayış yerini məcburən dəyişən insanların dörddə biri həlak oldu. 1957-ci ildə Stalinin ölümündən sonra hakimiyyətə gələn Nikita Xruşşov çeçenlərə öz ölkələrinə qayıtmağa icazə verdi və 1958-ci ildə Çeçen SSR-nin əsası qoyuldu.
Birinci çeçen müharibəsi
1991-ci ildə Sovet İttifaqının süqutundan sonra digər respublikalar kimi Çeçenistan da öz müstəqilliyini elan etdi. 1992-ci ildə çeçen və inquş liderlər birləşmiş Çeçen-İnquş Respublikasının yaradılması barədə razılığa gəldilər. Bu razılaşmaya əsasən İnquşetiya Rusiya Federasiyasının tərkibinə qatılmalı, Çeçenistan isə müstəqil olmalı idi. Müstəqillik məsələsində danışıqlar sonradan 1992-ci ildə kiçik miqyaslı vətəndaş müharibəsinə çevrildi. Bu münaqişədə ruslar müstəqillik tərəfdarı olan Cövhər Dudayev ə qarşı olan qüvvələrə dəstək verirdi. Çeçenistanda sənaye sahəsində çalışanların əksəriyyətini təşkil edən rusların ölkəni tərk etməsindən sonra ölkənin iqtisadiyyatında eniş baş verdi. 1994-cü ildə Rusiya qoşunlarının "konstitusional hüquqları bərpa etmək" məqsədilə Çeçenistan ərazisinə daxil olması nəticəsində Birinci çeçen müharibəsi başladı. İki illik aramsız döyüşlərdən sonra, 1996-cı ildə Xasavyurt müqaviləsi imzalandı. Müqavilənin şərtlərinə əsasən Rusiya qoşunları Çeçenistanı tərk etdi.
Su şamcığı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Əlövsət Ağalarov
Əlövsət İbrahim oğlu Ağalarov — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin I çağırış deputatı.
Həyatı
Əlövsət Ibrahim oğlu Ağalarov 1954-cü ilin yanvar ayının 20-də Kəlbəcər rayonunun Quzeyçirkin kəndində dünyaya gəlmişdir.
Təhsili
Qılınclı kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsine daxil olmuş, sonra Univertsitet  rəhbərliyi tərəfindən Leninqrad Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə göndərilmiş, ali təhsilini bu universitetdə başa vurmuş və təyinatla Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatına redaktor vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Kitabları
20-dən çox kitabı Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir (Turgenevin povestlerini, N.Nosovun trilogiyasini, A. Kuleşovun povestlərini, O.Şestinskinin hekayələrini, M.Paviçin "Xəzər lüğəti" tarixi əsərini, Əhmədxan Əbu Bəkirin povestini və s. ). 500-dən çox kitabin redaktoru, iki yüzdən çox elmi-publisistik məqalə müəllifi.
Mükafatlar
Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 109-cu maddəsinin 32-ci bəndini rəhbər tutaraq qərara alıram:
Azərbaycanda jurnalistika və nəşriyyat işi sahəsində uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə görə Əlövsət İbrahim oğlu Ağalarova "Əməkdar jurnalist" fəxri adı verilsin.
İlham Əliyev
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti
Bakı şəhəri, 2 fevral 2018-ci il.
Ailəsi
Evlidir, iki övladi var.
İstinadlar
2.http://president.az/articles/26928
Qara batbat
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Haqqında
Qara batbat qaragilə fəsiləsinə mənsub olub, 2 illik ot bitkisidir. Gövdəsinin uzunluğu 1 metrdir. Yarpaqları iri, boz-yaşıl rəngli, aşağı hissəsi yarıq, yuxarı hissəsi yumurta formasındadır. Yarpaqlarının saplağı həcmli, çiçəkləri bulaşıq sarı rəngdə dibçəyə oxşayır. Toxumu böyrəyi xatırladır.
Bitki bütünlüklə xoşa gəlməyən bihuşedici qoxuya malikdir.
Bat-bat atropin, hiostiamin, skopalamin alkaloidləri ilə zəngindir. Bitkinin bütün hissələri, xüsusilə toxumu zəhərlidir. Qurudulduqda da öz zəhərli təsirini itirmir. Bitkinin toksiki təsiri o qədər də güclü deyil, xoşagəlməyən iyə malik olduğu üçün heyvanlar onu yeməkdən çəkinir.
Botaniki xarakteristikası
İkiillik bitkidir, birinci il rozet, uzunsov-yumurtaşəkilli, çoxdişcikli və ya girintili-çıxıntılı, lələkşəkilli-bölünmüş yarpaqlar əmələ gətirir. İkinci il 30-60 sm hündürlüyündə, düzqalxan, budaqlanan, silindrik, sıx, metal parıltılı tükcüklü gövdə əmələ gəlir. Gövdə yarpaqları növbəli, uzunsov-yumurtaşəkillidir. Qara bəngotunun yarpaqlarının yuxarı hissəsi tünd-yaşıl, aşağı hissəsi isə sarımtıl-yaşıl, ən yuxarı yarpaqları oturaq, yarpaq və digər orqanlarının xoşagəlməz iyi vardır. Çiçəkləri kifayət qədər iri, zirvədəki gövdə və budaqları qıvrımdır. Çiçək tacı beşdişli, geniş qıfabənzər, tutqun-sarı rəngli, tünd-bənövşəyi damarları vardır. Meyvələri ikiyuvalı, qutucuğu yumurta formalı, yarımşarşəkilli qapaqcığı vardır. Toxumları kiçik, böyrəkşəkilli, torşəkilli deşik-deşik, sarımtıl-qonur rənglidir. Təzə bitkilər, hətta quruduqdan sonra belə ağır bihuşedici iyə malikdir.
Mədən ətraflarında və alaq otları içərisində, küçələrdə, zibilli yerlərdə, yol, bağ, bostan ətraflarında yaşayır. Ukrayna və Rusiyanın Krasnodar vilayətində becərilir.
Toplanılması və qurudulması
Özünəməxsus kəskin iyli və güclü rütubətalıcıdır.
Xammalı B siyahısında saxlanılır. Yarpaqları quru yerdə kisələrdə saxlanılmalıdır. Saxlanılma müddəti 3 ildir.
Tərkibi və təsiri
Bütün orqanlarında tropan alkaloidləri vardır. Köklərində 0,15-0,18%, yarpaqlarında (0,04-0,16%) gövdəsində 0,02%, toxumlarında 0,10% alkaloidlər tapılmışdır. Alkaloidlərin əsasını hiosçiamin və skopolamin təşkil edir. Bundan başqa tərkibində - hiosçikipirin, tiosperin, hiospirezin adlı təbii qlükozidlər vardır. Toxumlarının tərkibində 34% piyli yağ tapılmışdır.
Bağırsağın, bronxların saya əzələlərini iflic edir, ödyolu, sidikyolu əzələlərini boşaldaraq spazmı aradan götürür. Vəzi şirəsinin ifrazını tormozlayaraq selik və mədə şirəsini azaldır.
Köklərindən hazırlanan yağ nevralgiya və nevritlərdə, yarpaqlarından hazırlanan “astmatol” və “astmatin” isə astma xəstəliyinin müalicəsində təyin edilir.
Qısa morfoloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 30–80 sm, gövdəsi düz, şaxəli, bəzən sadə, bar verən zaman yuxarı hissəsi qövsşəkilli əyilmiş, sıx yarpaqla örtülmüş yumşaq vəzicikli tüklü, xoşagəlməz iyi olan ikiillik ot bitkisidir. Aşağı yarpaqları saplaqlı, uzunsovyumurtaşəkilli, oyuqlu lələkvari bölümlüdür. Gövdə yarpaqları gövdə həcmini artırandır, demək olar ki, tədricən saplaqla birləşir, yumurtaşəkilli və ya uzunsovdur, girintili-çıxıntılı iri dişlidir, bəzən tam kənarlıdır, uzunluğu 4–15 (25) sm, eni 1,5–7 sm-dir. Çiçəkləri iridir, demək olar ki, oturaqdır,daha sonra (bar verən zaman) uzun, düz, yarpaqlamış və birtərəfli qıvrımlarda toplanmışdır. Tac çirkli açıq-sarı və ya çirkli sarı rəngdə olub, bənövşəyi rəngli sıx damar şəbəkəsi və ya bəzən onsuz olur, uzunluğu 25– 45 mm-dir. Toxumlarının uzunluğu 1–1,5 mm-dir, boz-qonur rəngdədir, böyrəkşəkilli və ya dəyirmi-böyrəkşəkillidir, dərin xırda deşikləri olan torvari-deşiklidir. Aprel-iyul aylarında çiçəkləyir, may-avqust aylarında meyvə verməyə başlayır
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bütün rayonlarında — ovalıqdan orta dağ qurşağına qədər.
Yaşayış mühiti
Meşələrdə, bostanlarda, bağlarda və əkin sahələrində alaq kimi rast gəlinir.
Liççavi Thaukri
Liççavi Thaukri — Dünyanın ən çoxərli arvadı. Onun 126 əri var.
Liççavi Thaukri Nepalın şimalındakı bhoti tayfasının mənsublarının yaşadığı Manasladahatan qəsəbəsinin yerli sakinidir.
Bu vəziyyətin əsas səbəbi odur ki, Nepal dağlıq ölkədir və burada əkin üçün yararlı sahələr çox azdır. Bu səbəbdən də oğullarını evləndirən ata əkin sahəsini qardaşlar arasında bölüb parçalamaq istəmir, qardaşların hamısına bir arvad alır. Beləcə, ailənin əkini hərəsi bir ailə qura biləcək qardaşlar arasında bölünməkdən «qurtulur».
Yerli adət-ənənəyə görə, qadın ikidən artıq kişi ilə ailə həyatı qurursa və onlarla eyni vaxtda nikahda olursa, həmin qadının bir uşaqdan artıq övladı ola bilməz. Bu səbəbdən də 126 əri olan Liççavinin bir oğlu var. O, durumundan razıdır. ''«Ərlərim mənə yaxşı baxırlar və hamısı ilə də münasibətim əladır. Doğrudur, cinsi həyatda bir az problemlər olur. Məsələn, onların arasında «gecə növbəsi» üstündə bəzən dava düşür. Axı mən tək, onlar 126 nəfərdir. Oğlum Mauryev də 126 atasının olmasında əcaib heç nə görmür. Hələ «Mahabharata»da deyilib ki, Pandav qardaşlarının - onlar isə beş nəfərdi – yalnız bir, Draupadi adlı arvadı vardı. Mən Draupadi deyiləm, amma həyatımdan da narazı deyiləm. Bayramlarda 126 nəfərdən hədiyyə almağın ayrı ləzzəti var»'', - Liççavi Thaukri deyir.
15 ər Liççavi ilə eyni qəsəbədə yaşayır. 56 nəfər qonşu kənddə, 45 nəfər 15 km aralıdakı kənddədir. Yerdə qalanlar isə Manasladahatan ətrafındakı kiçik kəndlərin sakinləridir.
Guarea casimiriana
(Guarea casimiriana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kabrera Arxipelaqı Milli Parkı
Kabrera Arxipelaqı Milli Parkı — İspaniyanın Balear adaları muxtar birliyinin  tərkib hissəsi olan Kabrera arxipelaqını əhatə edən milli park. Milli parkın sahəsi 100 km2-dir, amma sahəsinin 87 km2-lık hissəsi Aralıq dənizinin sularıdır. Buna görə də həm də dəniz milli parkıdır. Uzaqlığına görə milli parkın ziyarətçiləri azdır. Kabrera Arxipelaqı Milli Parkının daimi əhalisi yoxdur, lakin burada 100-ə yaxın milli park işçisi fəaliyyət göstərir.
Arxipelaq böyük təbii dəyərə malikdir. İzolyasiya olunmuş vəziyyətinə görə, arxipelaq demək olar ki, toxunulmamış qalmışdır. Kabrera arxipelaqının sahilləri İspaniyanın, hətta Aralıq dənizinin ən yaxşı qorunmuş sahilləri hesab olunur. Adalarda xeyli dəniz quş koloniyası vardır, burada endemik quş növləri aşkarlanmışdır. Quş növlərinin zənginliyinə görə milli park həm də Quşlar Direktivi tərəfindən "Xüsusi mühafizə bölgəsi" statusu qazanmışdır. Həmçinin Kabrera Arxipelaqı Milli Parkı "Natura 2000" layihəsi çərçivəsində "Cəmiyyət əhəmiyyətli yer" elan olunmuşdur. Milli park Barselona konvensiyasına görə "Aralıq dənizinin xüsusi qorunan ərazisi" statusu almışdır.
Uzaqlığına baxmayaraq, adalar inzibati cəhətdən Palma şəhərinin tərkibindədir.
Tarix
thumb|left|200px|[[XIV əsrdən qaldığı düşünülən Kabrera qalası.]] Arxipelaqın 1973–1986-cı illərdə İspaniya Silahlı Qüvvələri tərəfindən istifadə olunması onun qorunmasında çətinlik yaratmışdır. 1988-ci ildə Balear adaları bələdiyyəsi yekdillik nümayiş etdirərək Kabrera Arxipelaqı Milli Parkının təşkil edilməsi haqqında qətnamə hazırlamış və onu İspaniya hökumətinə göndərmişdir. 1991-ci ilin aprelin 29-unda Kabrera Arxipelaqı Milli Parkı qurulmuşdur.
Məhdud da olsa, arxipelaqdan hələ də hərbi məqsədlər üçün istifadə olunur.
Ziyarət
Kabrera Milli Parkına çatmaq bir az çətindir, qayıqlar ancaq adaların limanında lövbər sala bilər. Milli park ətrafında Balear adalarında nadir görünən delfinləri və dəniz ilbizlərini görmək olar. Suya başvurma idmanı ilə məşğul olmaq məhduddur və bir günlük ziyarət xüsusi lisenziya tələb edir. Turist səfərləri çox nadir hallarda keçirilir. Piyada gəzintisi daha çox populyardır. Milli parkda ziyarətçi mərkəzi, XIV əsrdən qalma Kabrera qalası, muzey, kafe və hədiyyə mağazası yerləşir.
Tonyukuk
Tonyukuk (çincə - Aşide Yuançjen 阿史德元珍) — Göytürk xaqanlığında fəaliyyətdə olmuş dövlət xadimi. Aşide sülaləsindəndir. İltəriş xaqan, İnel xaqan, Qapağan xaqan və Bilgə xaqanın vəziri olmuşdur.
Həyatı
646-cı ildə, Çin hakimiyyətində, Tuul çayının sahilində doğulmuşdur. 679-cu ildə Aşina Qutluğa qarşı üsyankar davransa da 681-ci ildə onun tərəfinə keçdi və Göytürk xaqanlığının yenidən qurulmasına başladı. 682-ci ildə Çin sərkərdəsi Hsüe Cenkueyə (薛仁贵) məğlub olsa da, dövləti yenidən qura bildi. 687-ci ildə yeni 3 illik Çin imperatoru Juyçzun (唐睿宗) hələ gənc idi, dövləti faktiki olaraq anası Vu Zetian idarə edirdi. Bundan istifadə edən Tonyukuk Çinə hücuma keçdi, lakin o Çin ordusunda xidmət edən Bekçeli sərkərdə Houçi Sanqçi (흑치상지) və çinli Li Duoçunun ordusuna Xuanqxuayduy yaxınlıqlarında məğlub oldu.
4 xaqana xidmət etmiş Tonyukuk həmçinin Tonyukuk abidəsi nin müəllifidir. 726 və ya 731-ci ildə 85-86 yaşında vəfat etmişdir.
Ailəsi
Qızı İl Etmiş Bilgə xatun Bilgə xaqanla evlənmişdir. Bu baxımdan Yollıq xaqanın və Bilgə Qutluq xaqanın babasıdır.
Bakı Universiteti (qəzet)
"Bakı Universiteti" — Bakı Dövlət Universitetinin nəşri.
Tarixi
Əsası 1929-cu ildə "Lenin tərbiyəsi uğrunda" adı ilə qoyulub. 1947-ci ilə qədər fasilələrlə nəşr edilib. 1990-cı ildən "Bakı Universiteti" adı ilə Azərbaycan və rus dilində olmaqla dərc edilir.
Müxtəlif illərdə ona Rəsul Rüstəmov, İsrafil Cahangirov, Yusif Yusifov, Seyfulla Əliyev, Nüsrət Bağırov, Aslan Aslanov, Vəli Məmmədov, Eldar Əliyev, Ağamusa Zeynalov, Bayram Hüseynzadə, Haqverdi Rzayev kimi jurnalistlər redaktorluq edib.
Fəaliyyəti
Təlim-tərbiyə işinin müxtəlif sahələrini işıqlandırmaq, tədrisin keyfiyyətini, gənclər arasında tərbiyə işinin səviyyəsini yüksəltmək, onlarda dostluq, yoldaşlıq hisslərini aşılamaq, mühüm elmi problemləri şərh etmək və istiqamətləndirmək, nəzərə çarpan qüsurların aradan qaldırılmasında universitet rəhbərliyinə yaxından kömək göstərmək, universitetin rəngarəng həyatın, təlim-tərbiyə sahəsindəki uğurları, laboratoriya və kafedralarda aparılan elmi-tədqiqat işlərini, mədəni-kütləvi tədbirləri, tələbə məişətini dolğun işıqlandırmaq qəzetin qarşısında duran mühüm vəzifələrdəndir.
Bununla yanaşı, alimlərin əməyinin qiymətləndirilməsi, onlara dövlət mükafatlarının, fəxri adların verilməsi barədə dərc edilən yazılar tərbiyəvi xarakter daşıyır.
Müxtəlif rubrikalar və janrlarda professor-müəllim və tələbələrin gündəlik həyatı işıqlandırılır. Universitet alimləri müntəzəm olaraq qəzetin səhifələrində çıxış edirlər. Qəzetin bir sıra rubrikalarında universitet rektorluğunun fəaliyyəti, tədris prosesi, dərslik və dərs vəsaitlərinin vəziyyəti, laboratoriyaların, kompüter mərkəzinin, elmi kitabxananın, universitet nəşriyyatının, yataqxanaların şəraiti, Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi üzündən BDU-nun tələbə yataqxanalarında məskunlaşan məcburi köçkünlərin problemləri ilə bağlı məsələlərdən məlumat verilir. Təcrübəli məllimlərin iş üsulu, gənc alimlərin elmi fəaliyyəti, fakültə və kafedralarda görülən elmi-tədqiqat işləri, Təhsilin Avropa standartlarına uğunlaşdırılması, Bolonya prosesinə qoşulma ilə bağlı yazılar vaxtaşırı olaraq qəzetin səhifələrində dərc olunur.
Azərbaycana gələn xarici ölkələrin başçılarının, siyasi xadimlərin universitet kollektivi ilə görüşü, rektorun iştirak etdyi bütün tədbirlər, tələbələrin arzu, təklif və tənqidi qeydləri də qəzetdə öz əksini tapır. Bir sözlə, qəzetdə günün aktual məsələləri, universitetdə gedən yenidənqurma, təmir-tikinti və abadlıq işləri barədə maraqlı məqalələr, şərhlər, reportajlar, xəbərlər dərc edilir.
2010-cu ilin martından qəzetin redaktoru Anzulə Əmirovadır.
Uğurları
"Bakı Universiteti" qəzeti 2016-cı ilin mart ayında Belarus Dövlət Universitetində keçirilən "Jurnalistika qış məktəbi" adlı beynəlxalq praktikum seminarda "Ən yaxşı xarici nəşriyyat" nominasiyasında birinci yerə layiq görülüb və qəzetə universitetin rektoru, akademik Ablameyko Sergey Vladimiroviçin imzası ilə diplom verilib.
Fanqatau
thumb|200px|left|Atollun kosmosdan təsviri. Fanqatau (Fangatau) — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası).
Coğrafiya
Atollun sahəsi 6 km²-dir. Daxilində laqun vardır.
Tarixi
Fakahina ilk dəfə 22 iyul 1820-ci ildə rus səyyahı Faddey Bellinshauzen tərəfindən kəşf edilmişdir. O, adanı Qraf Arakçeevin şərəfinə adlandırır.
İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Fanqatau kommunasına daxildir.
Başqalarının həyatı (film, 2006)
"Başqalarının həyatı" — ssenarist və rejissor Florian Henkel fon Donnersmarkın debütü, 2006-cı il alman dram triller filmi. Film Almaniya Demokratik Respublikası Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin (Ştazi) əməkdaşları tərəfindən Şərqi Berlinin mədəni həyatı üzərində total nəzarətdən bəhs edir.
Film 2006-cı il 26 mart tarixində Almaniyada prokata çıxarılmışdır. Film 2007-ci ildə "Ən yaxşı əcnəbi dildə olan film" nominasiyasında Oskar mükafatı qazanmışdır. Bundan əvvəl Almaniyada film "Deutscher Filmpreis" tərəfindən 7 nominasiya əldə etmişdir: 11 nominasiya üzrə namizədliyi sürülsə də, "ən yaxşı film", "ən yaxşı rejissor", "ən yaxşı ssenari", "ən yaxşı aktyor" və "ikinci planda olan ən yaxşı aktyor" nominasiyasında qalib olmuşdur. Bununla film 1 il ərzində ən çox kinomükafat əldə etməklə yeni rekord vurmuşdur. Həmçinin bu kinolent "Qızıl qlobus" mükafatının 64-cü açılış mərasimində "ən yaxşı əcnəbi film" nominasiyasında qalib olmuşdur.
Məzmun
Şərqi Berlin, 1984-cü il. Ştazinin əməkdaşı kapitan Qerd Vislerə dramaturq Georq Draymanı və onun rəfiqəsi olan aktrisa Krista-Mariya Zilandı izləmək tapşırığı verilir. Buna səbəb Draymanın Qərbi Almaniyadakı kapitalist rejiminə rəğbət bəsləməkdə şübhəli bilinməsi idi.
İlk əvvəl Visler öz xidməti üzrə fəaliyyət göstərir və şübhəlinin bütün hərəkətləri haqda idarəyə hesabat verir. Lakin getdikcə o dramaturqun evində olanları dinlədikcə ona heyfslənərək məlumatları gizlətməyə başlayır. Ən yaxın dostu istedadlı rejissor Albert Yerskanın 7 il professor vəzifəsindən azad edilməsi və intiharından sonra Drayman ADR-də intiharlar haqda məqalələr yazmaq qərarına gəlir. Bu məqalələrdə o, KİV-dən gizlədilmiş statistik məlumatları verərək ADR-in Avropada intihar sayına görə (Macarıstandan sonra) ikinci yerdə olmasını bildirir. Məqaləni qərbi alman jurnalı "Şpigel" nəşr edir və bu qalmaqala səbəb olur. Müəllif barədə şübhələr Draymanın üzərinə yönəlir, lakin Visler onu ələ vermək istəmir.
İzləməni sifariş verən ADR-in mədəniyyət naziri Bruno Hemf məşuqəsi Krista-Mariya Zilandla (Draymanla bir otağı bölüşən rəfiqəsi) mübahisə edir (o Hemfdən uzaqlaşmaq, ancaq Draymanla yaşamaq qərarına gəlir) və onun üzərində narkotik vasitə daşıması və istifadəsinə görə həbs olunması əmrini verir. Ştazidə onun sorğusunu Vislerə həvalə edirlər. (Bu onun bərpa olunması üçün idi.) Visler qadına ştatdan xaric agent olmasını bildirir və Draymanın intiharlar haqda olan məqalələrini yazdığı çap maşınını harada gizlətdiyini ona məlumat verməsini istəyir. Belə ki bu çap maşının köməyi ilə məqalənin müəllifinin kim olmasını xüsusi xidmət orqanı müəyyənləşdirə biləcəkdi. Ştazinin əməkdaşları yenidən dramaturqun evinə axtarış üçün gəldikdə onlar gizlin yerdə gizlədilmiş çap maşınını tapa bilmirlər. Çünki Visler artıq onların mənzilə gəlməsinə bir neçə dəqiqə qalmış çap maşınını götürə bilmişdir. Axtarışda iştirak edən Krista-Mariya gərginliyə dözməyərək, Draymanın ona görə həbs ediləcəyini düşünüb mənzildən qaçarkən avtomobilin altına düşür və ölür. Dəlillər tapılmır, yeganə şahid isə artıq ölmüşdür, Draymanın işi isə bağlanır. Lakin Vislerin rəisi onu Draymanın evində axtarışdan əvvəl gördükdən sonra onun bununla bağlı olduğunu və çox hiyləgərcəsinə dəlilləri gizlətdiyini başa düşərək Visleri sürgünə bərabər sayılan karyerasında heç bir artım müşahidə edilmə imkanı olmayan poçt senzoru kimi işləməyə göndərir.
1989-cu il. Poçt senzoru Qerd Visler yoxlama üçün növbəti məktubu açaraq radio vasitəsilə Berlin divarının çökməsi haqda məlumatı bilir. O, digər senzorlarla birlikdə işini saxlayır və iş yerindən çıxıb gedir. Birləşmiş Almaniyaya onların xidməti lazım deyildir.
1991-ci il. Qeorq Drayman öz pyesinin yeni tamaşa versiyasının premyerasında çıxış edir. Krista-Martanın bu pyesdə baş rolda ifası yadına düşdüyündən tamaşaya sona qədər baxa bilməyib, zaldan çıxır. Zaldan çıxarkən o keçmiş nazir Bruno Hemflə qarşılaşır və o da Krista-Mariya haqda xatirələrini bölüşür. Hemf dramaturqla söhbət əsnasında onun Almaniyanın birləşməsindən sonra heç nə yazmadığını bildirir. Drayman onu nə üçün izləmədiklərini, məqaləni dərc etdirməyə imkan verdiklərini başa düşmədiyini bildirir. Keçmiş nazir isə onun mənzilində izləmə aparıldığını və bunda kənar "böcək"lərin əli olduğunu bildirir. Dramaturq evə gəldikdən sonra mənzilinə hər tərəfdən eşitmə cihazlarının quraşdırıldığını aşkara çıxarır. Sonra Drayman Ştazinin azad arxivində öz "işi" ilə tanış olur. Eşitmə materiallarını eşidərək o orada onun istəkləri haqda heç bir sözün olmadığını aşkar edir. Bundan sonra Krista-Mariyanın işinə baxarkən həlak olma günündə onun bu axtarışa cəlb olunduğunu bilir. Faktları müqayisə edərək başa düşür ki, onun həyatını onu həbs etmək üçün izləyən agent xilas etmişdir. O, həmin dövrdə artıq sadə poçtalyon işləyən Visleri tapır, lakin onunla danışmaq qərarına gələ bilmir. 1993-cü il. Qəzetlər aparan poçtalyon Qerd Visler vitrinin yanından keçərkən çox illər sonra Draymanın yeni kitabının reklamını görür. O, kitab mağazasına daxil olur və "Yaxşı insan haqda sonata" (Yerskin ölümü barədə biləndən sonra Draymanın fortepianoda ifa etdiyi pyes belə adlanırdı) adlanan kitabı əlinə götürür. Kitab protokollardan olan HGW XX/7 çağırışları çıxış edən "yaxşı insan" Vislerə həsr olunması ilə başlayır. Qerd Visler kitabı alır. Satıcının bu kitabı hədiyyə qablaşdırmaq istəyi ilə bağlı sualına Qerd belə cavab verir: "Bu mənim üçündür."
Rollarda
Ulrix Myue — kapitan Qerd Visler
Ulrix Tukur — polkovnik-leytenant Anton Qrubiç
Tomas Time — nazir Bruno Hemf
Hans Uve-Bauer -Paul Hauzer
Filmin yaranma tarixi, ideyası və çəkilişlərə hazırlıq
Florian Henkel fon Donnersmarkın uşaqlığı və gəncliyi Nyu-York, Berlin, Frankfurt və Brüsseldə keçmişdir. 1991-ci ildə rus dilini və ədəbiyyatını Sankt-Peterburq şəhərində öyrənən Florian "əcnəbi rus dili müəllimi" ixtisasını əldə etmişdir. .1993–1996-cı illər aralığında o, Oksford Universitetində politologiya, fəlsəfə və iqtisadiyyat üzrə alimlik dərəcəsini almışdır. Məşhur britaniyalı rejissor Riçard Attenboronun yanında təcrübə keçmişdir. Sonra 1997-ci ildə Münhendə televiziya və kino Universitetinə daxil olmuşdur. . "Başqalarının həyatı" — Florian Henkel fon Donnersmarkın ilk tammetrajlə filmidir. Buna qədər o 4 film çəkmişdir: "Mitternacht", "Das Datum", "Doberman" и "Der Templer". Onlardan ən uğurlusu "Doberman" filmi olmuşdur. Film dünyanın 40 kinofestivalında nümayiş olunmuş və çoxlu sayda mükafatlar qazanmışdır. Onlar arasında Maks Ofuls adına mükafat və Universal Studios mükafatı olmuşdur. Sonuncu mükafat "Ən heyrətləndirici qısametrajlı film" nominasiyası üzrə verilmişdir. . Florianın hər iki valideyni Şərqi Almaniyadan idi. O, Berlin divarının dağıldığı zaman körpə olduğunu, lakin insanların sınaqdan keçirdikləri iztirab qorxusunu duya bilmək qabiliyyətində olduğunu bildirmişdir. . Rejissor filmin ideyasının ona Münhendə televiziya və kino Universitetində təhsil aldığı zaman "sinfi" film ssenarisini fikirləşərkən gəlmişdir. O musiqiyə qulaq asaraq [[Maksim Qorkinin Vladimir Leninin ən sevimli musiqi pyesi olan Bethovenin "Fortepiano № 23 üçün sonata"sı haqda dediklərini xatırlayırdı. Qorki bu hada öz oçerkində ətraflı yazmışdır: {{cquote|''"Gözlərini qıyaraq gülümsəyən Lenin qəmgin halda əlavə elədi: Lakin musiqiyə tez-tez qulaq asa bilmirəm, sinirlərə təsir edir, şən axmaqlıqlar söyləmək və çirkin cəhənnəmdə yaşayan insanların bu cür gözəllikləri yaratmasına başları üstündən baxmaq istəyi keçir. Bu gün kiməsə başı üstündən baxmaq lazım deyil — çünki əlini dişləyəcəklər. Bizim ideal cəmiyyətimizin insanlar üzərində hər hansı bir zorakılığa qarşı olmağımıza baxmayaraq, başı üstündən vurmaq amansızlıqdır. Hmm — vəzifə çox çətin şeydir.
2001-ci ildə rejissor çəkilişlər üçün 4 illik hazırlığa başlayır. Bunun böyük hissəsini ssenarinin yazılması aparmışdır. O təhlükəsizlik xidmətinin əməkdaşları və qurbanları isə söhbət aparmış və həmçinin, tarixi yerlərə baş çəkmişdir. "New York Times"a intervüsündə Donnersmark bildirmişdir: {{cquote|"Mən qəflətən qulaqcıqlarla otaqda oturan, dövlətin və ideologiyanın düşməni hesab etdiyi adamı izləyən şəxsin qulaq asdığı gözəl musiqinin onun hisslərinə təsir etdiyini düşündüm. Mən bu cür bir neçə saat əyləşib ssenarinin ilkin versiyasını yazdım".}}
Ssenari rejissorun baş keşiş kimi çalışan dayısı Qreqorun yaşadığı Haylihenkroyç monastrında olduğu 1 ay müddətində praktiki olaraq yazılıb qurtarılmışdır. Berlinə köçdükdən sonra Donnersmark ssenarini bitirmişdir. Elmi məsləhətçi kimi Manfred Vilke köməklik göstərmişdir. Donnersmark filmin maliyyələşdirilməsində çətinliklərlə üzləşmişdir. Amerikalı jurnalist Con Podxoreçin fikrincə, bunun səbəbi heç bir kinostudiyanın şərqi alman (kommunizm) dəhşətləri haqda filmin maliyyələşdirməməsi olmuşdur. Tənqidçi Berlin kinofestivalının təşkilatçılarının nə üçün "Başqalarının həyatı" filmini müsabiqə proqramına salınmamasını bunun izahı kimi görür. . Gənc prodüserlər Maks Videman və Kvirin Berq artıq Donnersmatkın əvvəlki qısametrajlı filmlərində prodüserlik etmişdilər.
Sidni Pollak bu filmin Hollivud remeykini çəkmək imkanı olduğunu bildirmişdir. Lakin 2008-ci ildə Pollak dünyasını dəyişdiyindən bu iş qalmışdır.
Qiymətləndirilmə və ümumi xarakteristika
Podxoreç filmi ən yaxşı filmlərdən biri və 10 illiyin ən yaxşı filmi adlandırmışdır. Uilyam Bakli isə qeyd kitabçasında bu filmə baxdıqdan sonra öz kompanyona çönərək bu sözləri söyləmişdir: "Mən fikirləşirəm ki, bu film baxdığım filmlər arasında ən yaxşısıdır."
Vislerin transformasiyası barədə tənqidçilərin fikirləri
Rejissor özü bu haqda bildirmişdir: "Dəyişiklik dərhal baş vermir, Visler getdikcə öz ideologiyasına olan inamı itirir". Enton Skott filmin insanlar, yoxsamı dünya dəyişir? sualına dəqiq cavab vermədiyini bildirmişdir. Müxbir rejissordan Entoni Skotun fikirləri ilə razı olub-olmamasınıs soruşduqda o demişdir: "Mən razı deyiləm. Mən bu fikiri eşitdikdə biraz təəccübləndim, lakin bildirdim ki, bu sizin "dəyişiklik" sözünü necə başa düşməyinizdən asılıdır".
Skottdan savayı, yerdə qalan bütün tənqidçilər Vislerin dəyişməsini — filmin əsas dramatik mühərriki və onun başa düşülməsi üçün açar rolu oynadığını bildirmişdir. Britaniyalə Timoti Qarton filmdən çox təsirlənmiş, lakin Vislerin dəyişilməsinin ona çox tez başa gəldiyini bildirmişdir. "Kino sənəti" jurnalının əməkdaşı İrina Şerbakovanın fikrincə, kinopressanın ən ciddi tənələri kapitan Vislerin dəyişilməsi ilə bağlı olmuşdur. Ştazinin işinin uzunillər araşdıran şəxslər bildirmişdilər ki, "Ştazidə Bertolt Brextin şeirlərindən, "Apassionata"nın səsindən ağlayan Visler kimi əməkdaşlar olmayıb və ola bilməzdi"
Başqa filmlərlə bağlılığı
Donnersmarkın bu filmini 1 il sonra ekranlara çıxmış "4 ay, 3 həftə və 2 gün (film, 2007)" rumın filmi ilə müqayisə edirlər. Çoxlu tənqidçilər rumın filminin də Nikolae Çauşeskunun totalitar rejiminə qarşı yönəldiyini hesab etmişdir. Çünki bu film Çauşeskunun hakimiyyəti dövründə hökm sürmüş ümumi yalanı, etibarsızlığı və qorxu atmosferini əyani işıqlandırmışdır. Nyu-Yorkun Village Voice qəzetinin resenzenti bildirmişdir ki, filmdə hadisələr "hətta avtomobil qapısının çətinliksiz örtülə bilmədiyi bir cəmiyyətdə baş verir". Eyni zamanda dərc edilmiş müsahibədə rumın rejissoru belə reduksionizmi inkar etmişdir.
Mahir Əsədov
Mahir Əsgər oğlu Əsədov — azərbaycanlı dövlət xadimi; Azərbaycan Milli Məclisinin 1-ci çağırış üzvü.
Həyatı
Mahir Əsədov 1952-ci il noyabrın 11-də anadan olub. N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə işi bölməsində ali təhsil alıb. Rus dilini bilir. Əvvəl YAP, 1998-ci ildən isə ADP üzvü olub. Ailəlidir, dörd övladı var.
Fəaliyyəti
1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan Parlament seçimlərində 100 nömrəli Şəmkir qəsəbə dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Mahir Əsədov, 1-ci çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Mahir Əsədov, Milli Məclisin Təbii ehtiyatlar, enerji və ətraf mühit məsələləri Daimi Komissiyasının üzvü, Azərbaycan—Mərakeş parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun isə rəhbəri olub. 1998-ci ildə YAP sıralarından istefa verib və ADP üzvü olub.
Ross Vilson
Ross Vilson — ABŞ-nin Azərbaycandakı keçmiş səfiri (2000–2003), hazırda ABŞ-nin Türkiyədəki səfiridir.
Həyatı
Ross Vilson 1955-ci ildə Minneapolis ştatında doğulub. 1977-ci ildə Minnesota Universitetinin bakalavr pilləsini bitirib. 1979-cu ildə Kolumbiya Universitetində magistr dərəcəsi alıb. 1995-ci ildə ABŞ Müharibə Kollecini bitirib.