cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gəncə xalçaçılıq məktəbi
Çıraqlı
Çıraqlı xalçaları Gəncə xalçalarının orta keyfiyyətli xalçalar kateqoriyasına aiddir. Çıraqlı xalçaları əvvəlcə Gəncə şəhərindən 35 km cənubda, hal-hazırda Daşkəsən rayonunun ərazisində yerləşən Çıraqlı kəndində istehsal olunmağa başlamışdır. Bir müddət sonra bu xalçalar Gəncə zonasının bütün xalçaçılıq məntəqələrində istehsal olunmağa başlayır. Çıraqlı xalçaları bəzən "Qazaxça xalçası", "Gəncə xalçası", "Fəxralı xalçası", "Şamxor xalçası" və digər adlarla adlandırılmışdır. Buna səbəb isə xalçanın digər ərazilərdə istehsal olunmağa başlanması olmuşdur.
Ara sahənin yerliyi göy rəngdədir və ara sahədə bir-birinin ardınca yerləşmiş altıbucaqlı göllərin yerliyi isə qırmızı rəngdədir. Göllərin daxilindəki elementlər qədim Muğan xalçalarının naxışları və həmçinin kilim ornamentləri ilə oxşarlıq təşkil edir. Göllər arasındakı boş sahələr isə rom şəkilli kətabələrlə bəzədilmişdir.
Azərbaycan dastanları
Azərbaycan dastanları — Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatının tərkib hissəsi.
Gəncə xalçaçılıq məktəbi
Samux
Samux xalçaları Gəncə qrupunda ən qədim və ən məşhur xalçalar hesab olunur. Xalçalar adını Gəncədən 35 km şimalda yerləşən Samux yaşayış məntəqəsinin adından götürülmüşdür. Belə xalçalar Samux rayonunun şimal - qərb hissəsindəki xalçaçılıq məntəqələrində - Kəsəmən, Salahlı, Poylu, Qazaxlı və başqa kəndlərdə də istehsal olunur.
Xalçanın sadə, lakin orijinal kompozisiyası Gəncə qrupundan olan digər xalçaların kompozisiyasından fərqlənir. Ara sahənin mərkəzində kvadrat formada göl yerləşir. Kvadrat gölün içində bir neçə uzun üfiqi zolaq var. Bu zolaqlar içəriyə əyilən iri formalı qarmaqşəkilli elementlə tamamlanır. Gölün yuxarı və aşağı hissələrində orta ölçülü ulduz şəkilli medalyonlar yerləşir. Bu medalyonlar daha çox Şirvan və Quba xalçaları, xüsusən Zeyvə xalçaları üçün xarakterikdir.
Azərbaycan dastanları
Səfəvi dövründə Azərbaycan xalq dastanları — "Şah İsmayıl", "Əsli və Kərəm", "Aşıq Qərib", "Koroğlu" dastanları yaradılmışdır. Yerli dialektlər və klassik dil arasında körpü rolunu oynayan bu dastanlar zamanla Osmanlı, özbək və fars ədəbiyyatlarına nüfuz edir, hətta azərbaycan xalqı ilə əlaqələr nəticəsində "Aşıq Qərib" dastanı erməni və gürcülərə keçir. Bu lirik və epik romansların türk ədəbiyyatının Osmanlı və Çağatay qolları ilə müqayisədə Azərbaycan ədəbiyyatının xarakterik bir xüsusiyyəti hesab edilə bilər. XVIII əsr ədəbiyyatının ən önəmli ədəbi abidəsi anonim müəllifin "Şəhriyar və Sənubər" xalq dastanı əsasında yazdığı "Şəhriyar" dastanıdır. Digər məşhur Azərbaycan dastanları "Abbas və Gülgəz", "Abdulla və Cahan", "Şikari", Firdovsinin "Şahnamə"sinə əsaslanan "Rüstəm və Söhrab"dır.
Gəncə xalçaçılıq məktəbi
Samux
Ara sahənin sərbəst yerlərini Gəncə və Qarabağ xalçaları üçün xarakterik olan dairə formasında nəbati bəzəklər doldurur. Bundan başqa ara sahənin aşağı və yuxarı hissəsində Samux xalçasının əsas elementləri - vəl və quş təsvir olunmuşdur.
Şadılı
Şadılı xalçaları Gəncə xalçaçılıq məktəbinin orta keyfiyyətli xalçalar kateqoriyasına aiddir. Şadılı xalçaları Kiçik Qafqaz sıra dağlarının ətəyində, indiki Goranboy rayonunun inzibati ərazi vahidində, Gəncə şəhərindən 25 km məsafədə yerləşən Şadılı kəndində tərəfindən toxunmuşdur. Bu kənddə yaşayan şadılı tayfası maldarlıqla məşğul olduğundan kənddə toxuculuqda yaxşı inkişaf etmişdir. Bir müddət sonra Şadılı xalçalarını Gəncə, Şəmkir şəhərlərində, Çaylı, Qaradağlı kəndlərində və Qazax rayonunda da toxumağa başlayırlar. Xalçaçılar bu xalçanı "Qazax xalçaları" və ya "Ağstafa xalçaları" da adlandırır, xarici ədəbiyyatda və bəzi digər mənbələrdə isə "Gəncə xalçaları" və ya "Qafqaz xalçaları" adlarına rast gəlmək olar.
Məhəmmədhüseyn xan Qaragözlü
Məhəmmədhüseyn xan Qaragözlü (?-?)—Şamlı elinin Qaragözlü oymağının başçısı, Qacarlar dövlətinin sərkərdəsi.
Gəncə xalçaçılıq məktəbi
Şadılı
Şadılı xalçalarında "Qab-qabı" adlanan orta haşiyənin enli zolaqları mürəkkəb quruluşu ilə fərqlənir ki, bu cür köbə naxışları Azərbaycandan başqa Yaxın Şərqdə də toxunmuşdur. Şadılı xalçalarının mərkəzi ara sahəsinə kiçik ölçülü kvadratlar yerləşdirlmiş və sıraya düzülmüş üç kvadrat göldən ibarətdir. Bu göllərin (medalyonların) daxilindəki kiçik kvadratların daxilinə isə şimal-qərbi Azərbaycan xalçalarında "qoşaquyrum" və ya "qoşabuynuz" adlanan naxışlarla bəzədilmişdir.
Məhəmmədhüseyn xan Qaragözlü
Həyatı
Qacarlar hakimiyyəti dovrundə diqqəti cəlb edən Qaragözlü oymağı Cənubi Azərbaycanın Həmədan əyalətinda yasayan türk mənşəli Azərbaycan tayfalarındandır. Mənbələrdə adları XVI əsrdən etibarən çəkilən bu tayfa XVIII əsrdə İran və Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında nəzərə çarpacaq dərəcədə fəal iştirak etmisdir. Qacarlar sülaləsi yarandığı ilk dövrlərdən ona itaətkarlıq göstərmiş, Ağa Məhəmməd şah Qacarı müdafiə edənlərdən idilər. Bu tayfanın görkəmli, tanınmış başcılarından və xanlarından biri Məhəmmədhuseyn xan Həmədani Qaragözlüdür.
Məhəmmədhüseyn xan Qaragözlü Şamlı elinin Qaragözlü oymağının Aşıqlı tayfasındandır. Ağaməhəmməd şah Qacarın tapşırığı ilə Əfqanıstana elçi getmişdi. Orda Dürranilər sülaləsindən olan Zaman şah Dürrani ilə görüşmüşdü.
Cəfər xan Zənd 1199-cu ildə (1785) Şirazdan gələrək, İsfahanı isğal etdikdən sonra İranın digər səhərlərini tutmaq fikrinə dusdu. Bu məqsədlə Həmədən istiqamətində irəlilədiyi zaman Məhəmmədhuseyn xan Qaragozlu və Əli xan Avşar Xəmseyi Ağa Məhəmməd sah Qacarın gostərisi ilə doyusə girərək, torpağı mudafiə etdilər. Bu zaman Cəfər xan onları məğlub etdi. Lakin Kurdustan valisi və Gorus xanları onlara koməyə gələrək, Cəfər xan Zəndi elə məğlubiyyətə uğratdılar ki, əlacsız qalıb, İsfahana, oradan da Siraza qayıtmalı oldu. Bu tarixdən Qaragozlu oymağı Qacarların havadarı hesab olunmus və Qacarlar hakimiyyəti dovrundə İran ordusunun muhum dəstəsini təskil etmisdir. Bu tayfanın rəisləri və xanları cox nufuzlu və zəngin olmuslar.
Ailəsi
Məhəmmədhüseyn xanın Rüstəm xan, Nəbi xan, Fəzlulla xan, Əlingi xan adlı oğlanları vardı.
Meydan (film, 1989)
Məzmun
Film Azərbaycanın azadlığı və müstəqilliyi ilə bağlı Bakıda 1988-ci ilin noyabr-dekabr aylarında baş vermiş hadisələrdən bəhs edir.
Simpoh Ayer
Simpoh Ayer — Dillenia cinsinə aid bitki növüdür. Tropik Cənub-Şərqi Asiyada ikinci dərəcəli meşələrdə və bataqlıq yerlərdə tapılır. 6 metrə qədər yüksek bir böyük, həmişəyaşıl koldur. Davamlı 10-12 sm eni olan sarı güllər verir. .
Mikania glabra
Mikania glabra Mikania glabra Mikania glabra
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
1 dekabr
1901–cari
thumb|[[Pablo Eskobar]]
thumb|[[David Ben-Qurion]]
Rövşən Xəlilov (fizik)
Beynəlxalq Elektromaqnit Paramaqnit Rezonansı Cəmiyyətinin və biofizika, biokimya, bitkilərin fiziologiyası ilə bağlı dünya elmi cəmiyyətlərinin və Beynəlxalq Energetika Akademiyasının həqiqi üzvüdür.
Həyatı
Rövşən Xəlilov 4 mart 1952-ci ildə Azərbaycan Respublikası Ucar rayonunun Qəzyan kəndində anadan olmuşdur.
Elmi fəaliyyəti
R.Xəlilov 1979-cu ildən Bakı Dövlət Universitetində əmək fəaliyyətinə başlayaraq assistent (1979-1984), dosent (1984-1992) vəzifələrində çalışmış və 1992-ci ildən indiyə qədər “Biofizika və molekulyar biologiya” kafedrasında professor kimi fəaliyyət göstərir.
R.Xəlilov elmi tədqiqatına hələ tələbə ikən, 1973-cü ildə M.V. Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin biofizika kafedrasında ali bitkilərdə paramaqnit mərkəzlərin tədqiqi ilə başlamış və aldığı elmi nəticələri “Biofizika” jurnalında tələbə olarkən çap olunmuşdur. Tələbəlik illərindən elmi tədqiqatlara başlayan R.Xəlilov bitkilərdə fotosintez prosesinin mexanizminin biofiziki əsaslarını öyrənərkən maraqlı elmi nəticələr əldə etmişdir. O, fotosistem 2-nin quruluş və funksiyalarını Elektron Paramaqnit Rezonans üsulu ilə tədqiq edərkən, ilk dəfə olaraq fotosistem 2-nin reaksiya mərkəzi olan P 680 (kation radikal) – dən süni akseptorun iştirakı ilə EPR siqnalı almışdır. Onun bu elmi nəticələri yüksək maraq doğurduğundan nüfuzlu jurnallarda (ДАН СССР,1977, т.237, №6) nəşr olunmuşdu. R.İ.Xəlilov 1979-cu ilin aprelində elmi işlərini vaxtından əvvəl yekunlaşdıraraq Moskva Dövlət Universitetində biofizika ixtisası üzrə namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək fizika-riyaziyyat elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almış və elə həmin il Bakı Dövlət Universitetində yenicə yaradılmış "Biofizika və molekulyar biologiya" kafedrasına təyinatla göndərilmişdir.
Ötən əsrin 80-ci illərin əvvəlindən başlayaraq ali bitkilərin membranlarının (plazmatik, tilakoid və s.) quruluş və funksiyalarının tədqiqi problemləri prof. R.Xəlilovu daha geniş aspektdə maraqlandırmışdır. Elektrofizioloji üsullarla ali bitki hüceyrələrinin plazmatik membranlarının elektrik parametrlərinə (membran potensialı və müqaviməti, hüceyrələrarası elektrik əlaqəsi) ultrabənövşəyi şüaların təsirini tədqiq edərək, o, göstərdi ki, plazmatik membranların cavab reaksiyası membran potensialının sürətlə və geridönən depolyarizasiyası şəklində özünü göstərir (ДАН СССР, 1984, т.274, №6).
“Yeni effekt” kimi elmi ədəbiyyata daxil edilən sürətli UB reaksiyanın təsir spektri 290-330 nm dalğa uzunluğu intervalında müəyyən edilmişdir. Bu isə ekoloji ultrabənövşəyi şüaların (UV-B) dalğa uzunluğuna uyğundur.
Rövşən Xəlilov 1992-ci ildə Moskvada ixtisaslaşdırılmış müdafiə şurasında “Ultrabənövşəyi şüaların ali bitki hüceyrə membranlarına təsir mexanizmi” mövzusunda ekologiya və biofizika ixtisasları üzrə doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək Rusiya Ali Attestasiya Komitəsi tərəfindən 1992-ci ilin may ayında fizika-riyaziyyat elmləri  doktoru alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür.
1994-cü ildə professor elmi adını almışdır.
Elmi nailiyyətləri
Professor R.Xəlilov fotobiologiyada yeni istiqamət kimi qiymətləndirilən, ozon təbəqəsinin antropogen təsiri ilə azalması nəticəsində yer səthində intensivliyi çoxalan ekoloji ultrabənövşəyi şüaların bitki orqanizminə təsirini öyrənərkən çox maraqlı “yeni hadisə” qeydə alınmışdır (ДАН Рoccии, 1992, т.325, № 4). Bitki hüceyrələrini ekoloji UB impulslar ilə həyəcanlandırdıqda plazmatik membranlarda potensialın “binar rəqsləri” müşahidə edilir. Binar reaksiyalara sitoplazmatik membranlarda lokalizə olunmuş proton nasoslarının komponentləri arasında nizamlayıcı qarşılıqlı təsirin nəticəsi kimi baxılır. “Binar rəqslərin” qeydə alınması dünya membran tədqiqatçıları içərisində son dərəcə böyük maraq doğurmuşdur.
Xarici fəaliyyəti
Rövşən Xəlilov 1994-95-ci illərdə Ankara Universitetində, 1998-ci ildə Berlinin Humbold Universitetində mühazirələr oxumuşdur.
Geniş erudisiyalı alim və yenilikçi tədqiqatçı olan R.Xəlilov nəinki vətənimizdə, hətta onun hüdudlarından uzaqlarda da tanınır. O, müntəzəm olaraq Avropa universitetlərinin aparıcı alimləri ilə elmi əməkdaşlıq edərək biofizika, radioekologiya, radiobiologiya, nanotexnologiya sahəsində elmi fəaliyyətini davam etdirir. R.Xəlilov Almaniyanın Saarland Universitetinin professoru, məşhur biofizik İnqolf Bernhart və başqaları ilə birlikdə membran hüceyrələrində redoks sistemlərin aktivliyini tədqiq etmiş, əhəmiyyətli nəticələr almışdır (20th International Symposium on Bioelectrochemistry and Bioenergetics, Sibiu, Romania,  2009).
Professor MDU-nun və Saarland Universitetinin alimləri ilə birlikdə nanobiotexnologiya sahəsində müasir fiziki-kimyəvi üsullarla (EPR spektroskopiya, Elektron Keçirici Mikroskopları, Polimeraza Zəncir Reaksiyası, fluoressensiya və s.) canlı sistemlər üzərində elmi tədqiqatlar aparır.
Elmi-pedoqoji fəaliyyəti dövründə R.Xəlilov Çin Xalq Respublikasının Şanxay şəhərində mühazirələr oxumuş, Alman Akademik Mübadilə Xidmətinin (DAAD) keçirdiyi müsabiqənin qalibi kimi Almaniyanın Humbolt Universitetində, Saarland Universitetində elmi-tədqiqat işləri aparmışdır.
R.Xəlilov 2008-2010-cu illərdə MTİF və AMEF tərəfindən maliyyələşdirilən (ANSF-CRDF/BGP– II Azerbaijan-USA.) kollektiv layihənin direktoru, 2010-2012–ci illərdə professor M.Ə.Ramazanov, İsmət Əhmədov, Lousanna Ekologiya Texnik Universitetinin (EPFL) alimi Andrzej Sienkeviçlə birlikdə  İsveçrənin Elm Fondunun Şərqi Avropa Əməkdaşlıq Proqramının qrantının (Interactions of nanoparticles with membrane systems of cells of higher water plants-towards mechanisms of nano-phytotoxicity), 2011-2012-ci illərdə isə  Bakı Dövlət Universitetinin "50+50" qrantlar proqramı üzrə “Maqnit nanohissəciklərin sintezi və radioaktiv çirklənmənin bu prosesə təsiri” mövzusunda fərdi qrant layihəsinin qalibi olmuşdur.
Glochidion bourdillonii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Məhəmmədəli xan Qaragözlü
Məhəmmədəli xan Əbdülhüseyn xan oğlu Qaragözlü (1847 - 1915) — Maarifçi, publisist, xəttat
Həyatı
XIX əsrdə İran dovlətinin bir sıra idarələrində bacarıqlı katib-xəttat kimi calısan azərbaycanlı səxsiyyətlər olmuslar. Onlardan biri Mirzə Məhəmmədəli xan Qaragozlu Həmədanidir. O, 1847-ci ildə Həmədanda anadan olmusdur və Əbdulhuseyn xanın oğludur.
Allahqulu xan Elxanı Həmədan hakimi təyin olunduğu zaman Məhəmmədəli xanı oz munsibasısı, (rəisi-dəftəri-hokumət), yəni Həmədan hokumətinin dəftərxana rəisi vəzifəsinə təyin etdi. O, gozəl xəttə malik idi və 1876-cı ildə Allahqulu xan basqa isə təyin olunaraq, Tehrana dəvət olunduqda onun yanında munsi-xəttat vəzifəsini icra etməyə baslamısdır.
Mirzə Məhəmmədəli xan Londonda nəsr olunan və İrana gətirilməsi qadağan edilmis "Qanun" qəzetində fəaliyyətinə gorə Nəsrəddin şahın gostərisi ilə həbs olunmusdu. Məlum olduğu kimi bu qəzet İranda hokm surən haqsızlıqları, o cumlədən sah usul-idarəsini acıq tənqid etdiyi ucun qadağan edilmisdi. Burada dərc olunan yazıların Mirzə Məhəmmədəli xanın qələmindən cıxdığı guman edildiyi ucun bir necə adamı, o cumlədən onu Qəzvinə surgun edib, 22 ay orada saxladılar. Qeyd etmək lazımdır ki, Nəsrəddin şahın qatili Mirzə Rza Kirmani də onların arasında idi.
Məhəmmədəli xan Həmədani həbsdən azad edildikdən sonra yenidən Avropaya getmis, 1892-1902-ci illərdə orada calısmıs, yasamısdır. O, 1903-cu ildə Avropadan qayıtdıqdan sonra Fəridülmülk (dovlətin misilsiz, yeganə adamı) ləqəbinə layiq gorulərək, Kirmansaha gondərilmis və orada xarici islər uzrə karguzar və pasport isləri rəisi vəzifəsinə təyin olunmusdur. Məhəmməd xandan "Yaddasthayi-ruzaneyi xətti" adlı gundəlik yadigar qalmısdır. O, gundəliyin bir yerində belə yazır: "Şükur edirəm ki, burada (Kirmansahda-Ə.Ç.) hec kəs məndən narazı və sikayətci deyildir. Yaxsı ad qazanmağı dunya malından və insanlara əziyyət verməkdən ustun tutdum. Kirmansahda qazandığım yazdıqlarımdır". O, iki il Həmədanda karguzarlıqla məsğul olmus, cətin səraitdə yasamısdır.
Macarıstan Milli Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyası
Macarıstan Milli Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyası (Magyar Szakszervezetek Országos Szövetsége) — Macarıstanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatı. Baş qərargahı Budapeştdə yerləşir.
Tarixi
1990-cı ilin martında yaranmışdır.
Tərkibi
Konfederasiyanın 465.000 fəal və 250.000 pensiyaçı və tələbə üzvü var. Konfederasiya ətrafında bir neçə sahə həmkarlar ittifaqını birləşdirir.
Live from Nottingham
Live from Nottingham Rock City 2003 – Linkin Parkın canlı albomu. Albom 2003-cü ildə Meteora albomu çıxmadan qabaq keçirilən konsertdə hazırlanmışdır. Albomun mahnıları Linkin Park, Yaponiya və Koreya olanda yazılmışdır.
Macarıstan Milli Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyası
Fəaliyyəti
Əsas prinsipləri demokratiya, həmrəylik, bərabərlik, öz müqəddəratını təyin etmək, azlığın hüquqlarını qorumaq, müxtəlif fikirlərin ifadəsi, dürüst demokratik seçkilərin təmin olunmasıdır.
Live from Nottingham
= Albomdakı mahnılar =
Macarıstan Milli Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyası
Fəaliyyəti
Konfederasiya siyasi təşkilatlardan asılı deyil. Müəyyən məqamlarda onların siyasətinə qarşı çıxır. Lakin nizamnaməsi onun siyasi qurumlarla əməkdaşlıq etməsinə də qadağa qoymur.
Beynəlxalq əlaqələri
Konfederasiya Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının, Avropa Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvüdür. Digər beynəlxalq təşkilatların işində fəal iştirak edir.
Kukin adaları
Kukin adaları — Frans-İosif Torpağı arxipelaqına daxil olan 2 adadan ibarət olan adalar qrupu. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisində yerləşir.
Yerləşməsi
Arxipelaqın mərkəzində, Solsberi adasından 2 km şimal-şərqdə yerləşir.
Xüsusiyyətləri
Arxipelaqa daxil olan adaların ən böyüyünün diametri 500 m, kiçiyinin daxil uzunluğu 100 metrdir. Ən böyük adanın maksimal hündürlüyü 18 metrdir. Ada Cənub qütbünə təşkil edilən Roald Amundsen ekspedisiyası üzvü, rus qütb səyyahı Aleksadr Kukinin şərəfinə adlandırılmışdır.
Yədulla xan Bəydili
Yədulla xan Hüseynqulu xan oğlu Bəydili — Hərbçi
Həyatı
Yədulla xan Şamlı elinin Bəydili oymağındandır. Onların oymağı Zəncan vilayətinin Xərqan mahalında yerləşirdi. Atası Hüseynqulu xan hərbçi olduğundan Yədulla xan Tehran şəhərində dünyaya gəlmişdi. Babi-Hümayunda hərb məktəbində oxumuşdu. Rza şah Pəhləviyə xidmət etmişdi. Əsləhədarbaşı kimi tanınırdı.
Qaradağda Əyyub xanla bərtabər vuruşmuşdu.
Yədulla xan Azərbaycan Milli hökumətinə qarşı vuruşmuşdu. Qulam Yəhya özxatirələrində yazır:
Ədəbiyyat janrı
Ədəbiyyat janrlarını — əvvəlcə ikiyə ayırmaq mümkündür. Birincisi şifahi ikincisi yazılı. Yazılımüəyyən bir ölçü və qəlib əsas alınaraq çıxarılmış ədəbiyyat əsərləridir. Ya da qısaca bütün şeir və poetik mətnlərdir. Heca vəzni kimi müəyyən bir qalıb və ölçü qayğısı əsas götürülərək yazılır. Şifahi isə sərbəst, ölçüsüz düz yazıdır. Yazılı ümumiyyətlə bütün şeir növlərini əhatə edir. Şifahi isə ədəbiyyatın şeir xaricindəki bütün formalarını.
LiAnna Uornerin itməsi
LiAnna Uorner (d. 21 yanvar 1998 - itkin düşüb 14 iyun 2013, Minnesota, Çizolm) — qaçırılan və qətl hadisəsi ilə 14 iyun 2003-cü ildə Minnesota Çizolm şəhərindən itkin düşən bir qız. İtkin düşdüyü gün LiAnna axırıncı dəfə bir dostunun evindən evə 5:00 - 5:15 arası gedərkən görüldü. Sonuncu dəfə ikinci və ya üçüncü küçənin cənub-qərbində görüldü. O, itkin düşəndə 5 yaşında idi.
LiAnnanın qaçırıldığına dair hər hansı bir sübut olmasa da, polis bunun daha real bir variant olduğunu iddia edərək sadəcə gəzdiyi təqdirdə onu tapacaqlarına inanırdılar.
Bu illər ərzində polis 1700-dən çox nişanə tapdı. Ancaq çox az dəlil ilə onlar heç vaxt konkret şübhəlini tapa bilmədilər. LiAnna bu vaxta qədər tapılmadı və onun işi həll olunmamış qalır.
Haqqında
Uorner ailəsinə Tiffani Kelin Uittaker, Kristofer Uorner və qızları LiAnna Uorner daxildir. LiAnnanın valideynlərinin hər ikisi əvvəllər boşanmışdılar. Kristofer və Kelin görüşdülər, 1996-cı ilin sonuna doğru birlikdə yaşadılar və Kelin 21 fevral 1998-ci ildə LiAnnani dünyaya gətirdi. Uornerlər LiAnna itkin düşməmişdən bir neçə ay əvvəl Çizolm şəhərinə köçmüşdülər.
LiAnna yaşına görə olduqca inkişaf etmiş sayılan sağ qalma instinktlərinə sahib nəcib, dostcanlı və cəsarətli bir uşaq kimi təsvir edildi. O, gəlinciklərlə oynamaqdan, velosiped sürməkdən və ailəsi ilə vaxt keçirməkdən zövq alırdı.
İtkin düşməsi
Kelin Uorner səlahiyyətlilərə Side Lake Rummage Saledən evə yenicə qayıtdıqlarını məlumat verdi. Kelin LiAnnanın istirahət etməli olduğunu bildirməsinə baxmayaraq, qızı bir neçə küçə aralıda yaşayan dostu ilə oynamağa getmək istədiyinə qərar verdi. LiAnna sonuncu dəfə ikinci və ya üçüncü küçənin cənub-qərbində 5:00 ilə 5:15 arasında göründü.
Saat 5-ə qədər LiAnna evə qayıtmadı və annası narahat olmağa başladı. Axşam saat 5:30 radələrində anası qonşuluqdakı insanlardan kömək alaraq qızını axtarmağa başladı. Ətrafdakı valideynlər və uşaqlar LiAnnanı axtarmaq üçün toplaşdılar.
İstintaq
Çizolm Polis İdarəsi Uorner ailəsindən telefon aldıqdan qısa müddət sonra hadisə yerinə gəldi. Bu dəfə rəhbər orqanlar da daxil olmaqla başqa bir axtarış qrupu yaradıldı. Polis, yanğınsöndürənlər, yerli könüllülər və xidməti itlərlə ekspert xəfiyyələrdən ibarət qrup şəhəri axtarmağa başladılar.
Onlar qarajları, anbarları, çardaxları və tərk edilmiş dəmir filiz mədənlərini yoxladılar. Qrup 48 saatdan çox axtarış etdi, lakin LiAnnanın başına nə gəldiyi ilə bağlı bir ipucu tapa bilmədilər.
Onun itkin düşdüyü həftələrdə səlahiyyətlilər vertolyotlar və xidməti itlər də daxil olmaqla geniş axtarış apardılar, lakin ayın sonuna kimi onlar LiAnnanı tapa bilmədilər.
2004-cü ilin yayında rəhbər orqanlar LiAnnanın cəsədini tapmaq üçün Çizolmda yeni bir axtarışa başladılar, ancaq yeni bir dəlil ortaya çıxmadı. O vaxtdan bəri başqa bir rəsmi axtarış planlaşdırılmadı.
Şübhələr və fərziyyələr
LiAnna Uornerin başına gələnlərlə bağlı bir sıra şübhələr və fərziyyələr var. Lakin bu vaxta kimi onların heç birinin doğru olduğu sübut edilməyib.
Kelin Uittaker, Kristofer Uorner və ailəsi
Kelin və Kristofer heç vaxt şübhəli sayılmadılar və onlardan yalan detektoru testləri tələb olunmadı. Baxmayaraq ki, Kristofer keçmiş həyat yoldaşı ilə problemlər yaşayırdı. O, həmçinin Kelin və LiAnnaya qarşı təhdidlər olduğunu iddia etdi.
Bu məlumatlara baxmayaraq, səlahiyyətlilər Kristoferin keçmiş həyat yoldaşı ilə əvvəlki problemlərinin qızının itməsi ilə əlaqəli olmadığını hiss etdilər. LiAnnanın yoxa çıxmasından bir neçə il sonra Kelin və Kristofer Çizolmdan köçərək, şəhərdə özlərini artıq təhlükəsiz hiss etmədiklərini və ya onlar üçün bir ev kimi olmadığını iddia etdilər.
Metyu Ceyms Kertis
LiAnnanın yoxa çıxmasında potansial bir rolu olduğu müəyyən edilən əsas şübhəlilərdən biri, o zaman 24 yaşında olan Metyu Ceyms Kertis adlı bir şəxs idi. 2003-cü ilin avqustunda Kertis uşaq pornoqrafiyasına görə həbs olunmuşdu. O, LiAnnanın işində bir əlaqəsi olub-olmaması ilə bağlı polis tərəfindən bir neçə dəfə dindirildi.
Əvvəlki ittihamları və LiAnna ilə yaxınlığı səbəbiylə səlahiyyətlilər Kurtisin gənc qızın itkin düşməsində rol oynadığından şübhələnirdilər. Ona görə onun pikapında DNT nümunələri üçün axtarış aparıldı. Onun maşınında və əşyalarında geniş bir axtarış aparılmsına baxmayaraq, LiAnnanın nəqliyyat vasitəsində olduğuna dair heç bir dəlil tapılmadı. Buna görə də Kurtisi bu işlə birbaşa əlaqələndirmək üçün bir yol yox idi.
2003-cü ilin sentyabrında uşaq pornoqrafiyası ittihamı ilə bağlı yerli məhkəmədə görünməli olduğu gün Kurtisin cəsədi Çizolmdan bir neçə mil məsafədə yerləşən pikapında tapıldı. Kurtisin ölümü ilə əlaqədar istintaq bağlandı və rəsmi olaraq intihar qərarı verildi.
Bununla birlikdə, onun ölümü ilə bağlı çoxlu fərziyyələr və mübahisələr var idi. Bəziləri onun öldürüldüyünə və bədəninin intihara bənzər bir vəziyyətə gətirildiyinə inanırdılar. Hal-hazırda bu iddianı dəstəkləyəcək bir dəlil yoxdur.
Şirvan xalçaçılıq məktəbi
Şirvan məktəbi gözəl xalçaları ilə məşhurdur. Şirvan Azərbaycanın qədim tarixi bölgələrindən biridir. Bütün mümkün xalçaların toxunması yerli əhalinin həm oturaq, həm də köçəri hissəsi tərəfindən geniş yayılmışdır. Şirvan məktəbinə Şirvan rayonunun Şamaxı, Qobustan (Mərəzə), Ağsu, Kürdəmir kimi şəhər və rayonlarında toxunan xalçalar aiddir. Bu məktəb özündə 25 kompozisiya cəmləşdirir. Bura həmçinn öz bədii və texniki xüsusiyyətləri ilə oxşar olan Səlyan xalçaları da daxildir. Şirvan xalçaları mürəkkəb təsvirləriylə və çoxlu miqdarda insan, quş, məişət təsvirləri ilə xarakterizə olunur.
Şirvan xalçaçılıq məktəbi Şamaxı, Mərəzə, Ağsu, Kürdəmir, Qazıməmməd (Hacıqabul), Göyçay və onların ətraf kəndlərini əhatə edir. Şirvan qrupuna "Mərəzə xalçası", "Qobustan xalçası", "Şirvan xalçası", "Kürdəmir xalçası", "Şilyan xalçası", "Şirəlibəy xalçası", "Çuxanlı xalçası","Bico xalçası", "Sor-Sor xalçası", "Hacıqabul xalçası" və s. kompozisiyalar daxildir. Şirvan xalçalarının zəngin və mürəkkəb naxışlı kompozisiyaları orta əsrlərdən məşhurdur. Şirvan xalçalarının bədii dəyəri haqqında VI-VIII əsr alman, ingilis tacirləri, səfirləri öz gündəliklərində qiymətli məlumatlar vermişdilər. Bu xalçalar hələ XIV-XV əsrlərdə Avropa rəssamlarının tablolarında tərənnüm edilmişdir. Niderland rəssamı Hans Memlinq (XV əsr) "Məryəm öz körpəsi ilə" əsərində "Şirvan" xalçasının təsvirini vermişdir.
Şirvan
Azərbaycanın şimal-şərqində yerləşən Şirvan əyaləti təbii ehtiyatlarla yanaşı, mahir sənətkar ustaları ilə məşhurdur. Erkən orta əsr dövrdən başlayaraq xalçaçılıq uzun inkişaf dövrü keçmiş və qonşu ölkələrin xalq sənətinə kifayət qədər təsir göstərmişdir. İntibah dövrünün dahi rəssamları öz əsərlərində həndəsi naxışlarla zəngin olan klassik Quba və Şirvan xalçalarının müxtəlif təsvirlərini bəzək elementi olaraq daxil etmişlər. Bu fakt XV əsrdə Azərbaycan ilə Avropa arasında iqtisadi və mədəni əlaqələrin mövcud olması ilə yanaşı, həmin dövrün hər iki qrupuna xas olan xalçaların Avropada geniş məşhur olmasından xəbər verir. "Şirvan" xalçası Şirvanın və ya onun hüdudlarından kənarda istehsal olunmasından asılı olmayaraq, "Şirvan" adı daşıyır. Orta sahənin dekoru daha qədim dövrə aid olan "qıvrım" və ya "örtük" elementlərindən ibarət olur. Orta sahənin mərkəzi üçbucağında ardıcıl qaydada yerləşən bu elementlər klassik olub, tək Şirvan xalçalarına deyil, bütün Azərbaycan xalçalarına səciyyəvidir.
Qobustan xalçaları
«Qobustan» xalça istehsalının əsas mərkəzləri Şamaxı şəhərindən cənubda yerləşən Çuxanlı, Mərəzə və Nabur kəndlərindədir. Texniki və ədəbi xüsusiyyətlərinə görə «Qobustan» xalçasını Şirvan xalçaçılıq məktəbinin əcdadı kimi qəbul etmək olar və iki növə bölünür. Orta sahənin kompozisiyası diş və qeyri-dişli geniş budaqdan ibarət romb şəkilli şəbəkədən ibarətdir. Romb şəkilli şəbəkələrin daxili elementləri və detalları xalq arasında yaxşılıq və bolluq rəmzi sayılan arılar təsvir olunub. Arı təsvirləri diaqonal və ya üfüqi şəkildə bir-birlərini sıralayır. Orta sahənin fonu əksər hallarda, tünd-göy, bəzən isə tünd qırmızı olur. Haşiyə zolaqların rəngi orta sahənin fonun rənginə uyğun şəkildə dəyişir.
Mərəzə xalçaları
Xalça tək Mərəzədə deyil, həmçinin xalçatoxuma məntəqələri olan «Çuxalı», «Nabur», «Göllər»də də istehsal olunur. Şamaxının şərqində yerləşən Mərəzə əvvəllər Şirvan qəzasının mərkəzi hesab olunurdu. XVI əsrin sonlarında yaşamış türk səyahətçisi Övliya Çələbi Azərbaycana etdiyi səfəri zamanı bu kəndi Mərəzəd adlandırmışdı. «Mərəzə» adını daşıyan bu xalçalar Şirvan tipinə məxsus olan ən qədim xalçalar hesab olunurlar və bir çox müxtəlif kompozisiyaları var:
Bico xalçaları
thumb|right|300px|XIX əsrə aid Bico xalçası-İkinci variant; Bico xalçaları Şamaxıdan 17 km cənubda yerləşən indiki Ağsu rayonundakı Bico kəndinin adını daşıyır. Bu xalçalar Bicodan başqa, Qəşəd, Göylər, Udullu, Pirhəsənli və Şirvanın digər xalçatoxuma məntəqələrində, eləcə də Qubada və İranda da istehsal olunub. "Bico" xalçaları texniki və incəsənət nöqteyi-nəzərindən təkcə Şirvanda deyil, bütün Qafqazda ən məşhur xalça hesab olunur. (Bax: Керимов Л.Г. 'Азербайджанский ковер. Том III', Баку: Гянджлик, 1983,144 c., c.45)    XIX əsrin ikinci yarısında Azərbaycandan Nijni Novqorod şəhərinə ixrac olunan Bico xalçaları öz milli koloriti və mürəkkəb ornament kompozisiyası ilə diqqəti cəlb edirdi.
Təkcə Azərbaycanda yüksək qiymətləndirilməklə kifayətlənməyərək, eyni zamanda xarici sənətşünasıların və kolleksionerlərin də diqqətini özünə cəlb edən Bico xalçaları əsasən iki variantda istehsal edilmişdir:
Birinci variant
Orta sahənin mürəkkəb kompozisiyası punktir xətlərlə doldurulmuş ornamentlərdən ibarətdir. Sahə mərkəzi üçbucaqın üfiqi xətt boyunca iki böyük hissəyə, şaquli xətt boyunca orta ölçülü bir neçə rapportlara bölünmüşdür. Rapportun yanlarında xalq sənətkarları arasında «kəpənək» adlanan böyük dişli element, orta nöqtədə isə «toqqa» (kəmər) adlanan dördguşəli element yerləşir.
Xalçanın orta sahəsi bir-birinin ardınca yerləşən dairəvi elementlərlə əhatə olunmuşdur. Xalça ustaları bunu "alma" adlandırırlar. Orta sahədə həmçinin bir-neçə səkkizgüşəli elementlər (bunlar da həmçinin "toqqa" adlanır), "kəlbətin" adlanan dördguşəli bəzək elementləri və tamamlayıcı və dolurucu əhəmiyyət kəsb edən məişət əşyalarına aid predmetlərin təsvirləri mövcuddur.
Mürəkkəb naxışlı qədim "Bico" xalçalarında heyvan və insan təsvirlərinə də rast gəlinir. Belə qənaətə gəlinir ki, bu variantın orta sahəsinin kompozisiyasında toy və digər mərasimlərlə bağlı səhnələr də əks etdirilmişdir.
İkinci variant
Bico xalçalarının ikinci variantının orta sahə kompozisiyasında bir-birinin üzərində olan səkkizguşəli göllər bu variantda toxunmuş xalçaların əsas xüsusiyyətidir. Göllərin ətrafında, həmçinin orta sahənin doldurulmamış aralıqlarında yalnız Bico xalçalarına xas olan, xalçaçılar tərəfindən "bükmə" adlanan elementlər yerləşir. Bu elementlər Bico xalçalarının ikinci varianın əsas elementi olmaqla, onu birinci variantdan fərqləndirən əsas bədii xüsusiyyətdir.
Göllərin mərkəzində yerləşən qarmaqlı böyük elementlər, orta xətt boyunca göllərin ətrafına yayılmış "bükmə" naxışları, eyni zamanda xalçanın ümumi quruluşu bu xalçaların meydana gəlməsi tarixinin qədim dövrlərə aid edilməsinə əsas verir.
Orta xətti və zolaqları əhatə edən köbə haşiyəsi "Bico" xalçaları üşün xarakterik olan və hər iki varintda tətbiq edilən mədaxil, zəncirə və orta haşiyə elementlərindən ibarətdir.
Şilyan xalçaları
Şilyan xalçaları öz adlarını Şilyan kəndindən götürüb. Onların istehsalı ilə Çəltikli, Şilyan, Mosulu kəndlərində, XIX əsrdən isə Şilyanın yaxınlığında yerləşən Sor-Sor kəndində məşğul olublar. «Şilyan» xalçasının orta sahəsinin kompozisiyası şaquli üçlük boyunca yerləşən tor şəkilli şəbəkə təşkil edir.Xalça kompozisiyasının məzmunu Şərq xalqlarının inancları, adət və ənənələri ilə bağlıdır. Romb formalı şəbəkəyə bölünmüş Şilyan xalçasının orta sahəsinin kompozisiyası ornament quruluşu əsasında meydana gəlmişdir. Bu ornament quruluşu arı pətəyinin şəbəkəyəbənzər formasını xatırlatdığı üçün qədim dövrlərdən (IX-XI əsrlər) Yaxın Şərqdə, o cümlədən Azərbaycanda «Bendirumi» və «Pətək» adı ilə tanınıb.
Möhsün İsrafilbəyov
Həyatı
Möhsün İsrafilbəyov 1893-cü ildə Şamaxı şəhəriində anadan olmuşdur. 1911-ci ildə Bakı real məktəbini bitirəndən sonra Kiyev Universitetinə qəbul olmuşdu. Kiyev Universitetində oxuyarkən (1911–1917) tələbələrin inqilabi nümayişlərində iştirak etmişdir. 1917 ildə Bakıya gəlmiş, bolşevik "Hümmət" təşkilatının katibi və büro üzvü, RSDF(b)P BK və Bakı Sovetinə üzv seçilmişdir. 1918 ildə Lənkəran, Cavad qəzalarının fövqəladə komissarı təyin olunmuşdur. 1918-ci ilin avqustundan RSFSR Xalq Milli İşlər Komissarlığı yanında Zaqafqaziya şöbəsinin müdiri, daha sonra RK(b)P Həştərxan quberniya Komitəsinin üzvü, quberniya icraiyyə komitəsinin üzvü seçilmiş, sədr müavini, səhiyyə şöbəsinin müdiri vəzifələrində işləmişdir. 1919-cu ilin mayında RSFSR Xalq Xarici İşlər Komissarlığının Yaxın Şərq şöbəsində çalışmışdır. Şərq xalqları kommunist təşkilatlarının 2-ci Ümumrusiya, 5-ci və 7-ci Sovetlər qurultaylarında iştirak etmişdir. Moskvada V. S. Leninlə görüşmüş, ona Azərbaycandakı vəziyyət haqqında məlumat vermişdir.
Azərbaycanda Sovet hakimiyyətinin qələbəsindən sonra Xalq Hərbi Dəniz İşləri Kommisarlığı siyasi idarəsinin rəisi (1920), xalq sosial təminat komissarı (1920–1921), xalq səhiyyə komissarı (1921–1935) vəzifələrində işləmişdir. 1935–1937 illərdə Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Soveti yanında malyariya və digər tropik xəstəliklərə qarşı mübarizə Komitəsinin sədri vəzifəsində çalışmışdır. Dəfələrlə partiya və Sovet qurultaylarının nümayəndəsi olmuş, AK(b)P MK-nm Azərbaycan və Zaqafqaziya MİK-lərinin üzvü seçilmişdir. Azərbaycanda malyariya, traxoma və s. xəstəliklərin ləğv edilməsində böyük xidməti olmuşdur.
İki dəfə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif olunmuşdur.
1937-ci ildə repressiya qurbanı olmuş və xalq düşməni adıyla güllələnmişdir.
Cəvahirnameyi-Lənkəran
Cəvahirnameyi-Lənkəran - Talış xanlığının iqtisadi, coğrafi və tarixi həyatından bəhs edən, həmçinin ərazinin Rusiya tərəfindən zəbt olunması məsələsinə toxunan əsərlərdən biridir. Əsər Seyidəli Kazım bəy oğluna məxsusdur. Bu əsər cəmi 43 vərəqdən ibarət olub,1869-cu ildə fars dilində yazılmışdır. Əsər müqəddimə, altı fəsil və son sözdən ibarətdir. Əsərin müqəddiməsi onun yazılma məqsədini aydınlaşdırır. Əsərin birinci fəslində müəllif Lənkəran sözünü, ikinci fəslində isə sözün mənşəyini izah etməyə çalışır. "Cəvahirnameyi-Lənkəran"ın üçüncü fəsli Lənkəran xanlığının sərhədlərinə və təbii sərvətlərinə həsr edilmişdir. Dördüncü fəsildə Lənkəran xanlığının iqlimindən bəhs olunur. Əsərin beşinci fəsli ərazidə yaşamış bir sıra müqəddəs adamların həyatından və məqbərə abidələrindən bəhs edir. "Cəvahirnameyi-Lənkəran"ın altıncı fəsli Talış xanlığınının qısa tarixindən bəhs edir. Burada, əvvəlcə xanlığın yaranması və Ağa Məhəmməd şah Qacarın yürüşünə qədər olan dövr işıqlandırılr.
Müəllif Rusiyanın işğalçılıq planlarını belə işıqlandırır:. . . Nadirin ölümündən sonra Ağa Məhəmməd şahın Lənkəranı ələ almaq təşəbbüsü nəticəsiz qaldı. Müxtəlif vasitələrlə Mir Mustafa xanı özünə tabe etmək istəyən Fətəli şah sülh yolu ilə öz arzusuna nail ola bilməyəcəyindən əmin olduğundan 30 minlik bir ordu ilə Lənkərana yürüş etdi. Mir Mustafa xan ölkəni bu ağır vəziyyətdən xilas etmək məqsədilə Şura çağırdı. İrana tabe olmağın böyük bir həqarət olduğunun əksəriyyətlə qeyd olunduğu şurada Rusiya yardımına müraciət etmək qərarı qəbul olundu. Mir Mustafa xan bu qərara əsasən öz əmisi oğlanlarından Mirzə Məhəmməd bəyi Həştərxan yolu ilə Rusiyaya elçi göndərdi.
Əsərin son sözü Lənkəran və ətraf ərazilərdə olan arxeoloji və tarixi abidələrə həsr edilmişdir. Müəllifin əsəri bədii təsvir, xronika xarakteri daşıyır. Əsərdə hadisələr məhdud şəkildə təsvir edilməsinə baxmayaraq, Talış xanlığının tarixini öyrənmək baxımından çox qiymətlidir.
XX əsrin 60–80-ci illərin Azərbaycan tarixşünaslığında bütövlükdə Şimali Azərbaycanın Rusiya tərəfindən işğalı problemi ilə yanaşı, ayrı-ayrı xanlıqların tarixi inkişafı və onların Rusiyaya tabe edilməsi tarixinin araşdırılması geniş miqyas almışdı. Xanlıqların meydana gəlməsi, onların daxili və xarici vəziyyəti, xanlıqların Rusiya ilə münasibətləri, onların imperiyaya birləşdirilməsi və başqa məsələlərin araşdırılması bu səpkili əsərlərin əsas mövzusunu təşkil edir.
Xarici keçidlər
Sabir Nəsiroğlu — MUĞAN VƏ MUĞANLILAR
Açıq təhsil
Yaranması
​Tədris metodu ​olan açıq təhsil ​Fransada Célestin Freinet və İtaliyada Maria Montessori​nin tədqiqatları əsasında yaradılıb. ​Açıq təhsil şagirdlərin özlərinin müəyyən etdiyi, müstəqil və maraq yönümlü öyrənmə üçün nəzərdə tutulmuşdur. ​Ən yaxşı nümunə ilkin oxu-yazı bacarıqlarının öyrədilməsində dil təcrübəsi yanaşmasıdır (bax. Brügelmann / Brinkmann 2011).​Açıq təhsildə ən son tədqiqatlar alman pedoqoqları Hans Brügelmann (1975, 1999), Falko Peschel (2002), Jörg Ramseger (1977) və Wulf Wallrabenstein (1991) ​tərəfindən aparılmışdır. ​Yanaşma maksimum üç problemlə üzləşməlidir (ətraflı bax: Brügelmann / Brinkmann 2008, 1-ci fəsil).
Cəvahirnameyi-Lənkəran
Xarici keçidlər
MASALLI — tarixlə müasirliyin qovuşduğu diyar
Mirzə Əbdülhüseyn xan Avşar
Mirzə Əbdülhüseyn xan Əlinağı xan oğlu Avşar (?-?) — İran hərbçisi, general.
Həyatı
Mirzə Əbdülhüseyn xan Əlinağı xan oğlu Urmiya şəhərində doğulmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Valideynləri kimi hərbə meyl etmişdi. Mirpəncə (general) rütbəsinədək yüksəlmişdi. Müqəddəs Məkkəyi-müşərrəfi ziyarət etmişdi.
Neoseiulella vollsella
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Qarber evi
Qarber evi 1922-ci ildə Los-Ancelesdəki memar Herbert A.Lintvayt tərəfindən inşa edilmiş və 2007-ci ildə Los Anceles Tarixi-Mədəniyyət Abidəsi olaraq siyahıya alınmışdır. Mədəni İrs Komissiyası aşkar etdi ki, bina Hollivud ərazisindəki Tudor dirçəlişi memarlığının nümunəsi olaraq "dövr üslubunu və ya tikinti metodunu araşdırmaq üçün dəyərli olan bir memarlıq növünün xüsusiyyətlərini özündə cəmləşdirir". Lintveyt 1920-ci illərdə beton binalar tikmək üçün "içi boş beton divar" üsulunu icad etməklə məşhurlaşmışdır. Lintveyt bu müddət ərzində Los Ancelesdəki bir neçə binada bu üsuldan istifadə etmişdir.
Tərtibatı
Küçəyə baxan fasad asimmetrikdir. Buraya mərkəzdən kənarda yerləşən üçlü pəncərələr daxildir. Dam yarımtaxta lövhələrdən ibarətdir. Evin yaxınlığında 1939-cu ildə inşa edilmiş ikinci mərtəbədə yaşayış sahəsi olan iki mərtəbəli qaraj var. Mədəni İrs Komissiyası tapdı ki, Qarber evi "kərpic divar örtükləri, yarı taxta və ağac bəzəklərini özündə cəmləşdirən xüsusiyyətlər nümayiş etdirir. Giriş zolağında yarı oval formalı çox panelli şüşədən düzəldilmiş iki panelli qapı var. Evin damında iki mərkəzli baca var . İçərisində açıq şüaları olan tavanlar, fırça plitələr, taxta döşəmələr və quraşdırılmış şkaflar var. Qarber ailəsi 1920-1930-cu illərdə "Los Angeles Times" qəzetinin redaksiya səhifələrində aktiv töhfələrinə görə Los-Ancelesin inkişafında mühüm rol oynamışdır.
Hollivudda İngilis Tudor üslubu
ABŞ-da ilk Tudor dirçəliş binaları 1890-cı illərin sonlarında inşa edilmişdir. Los Ancelesdə ilk Tudor üslublu binalar 1900-cü illərin əvvəllərində inşa edildi və bu üslub 1920-1930-cu illərdə, xüsusən də şəhərətrafı ərazilərdə daha çox məşhurlaşdı. Tudor dirçəliş üslubu 19-cu əsrdə "müasir" sənaye inqilabından uzaqlaşaraq "romantik" tarixçiliyə doğru gedən bir memarlıq üslubudur. Üslub orta əsrlərin sonu və intibah dövrünün İngilis kotteclərinə əsaslanır (16 və 17-ci əsrin əvvəlləri). Üslub əvvəlcə sərt memarlıq qaydaları olan qapalı bir cəmiyyət üçün nəzərdə tutulmuşdur. Daşınmaz əmlak sahəsində ilk araşdırma nümunələrindən biri idi. Əvvəlcə inkişaf dörd təsdiq edilmiş memarlıq üslubuna "Fransız Normandiyası", "İngilis-Tudor", "Aralıq dənizində canlanma" və "İspan dirçəlişinə" sahib idi.
Mikania cristata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Alatoran. Saqa: Yeni Ay (film, 2009)
'''Alatoran. Saqa. Yeni Ay''' — həmçinin "Yeni Ay" kimi tanınan, 2009-cu ildə, yazıçı Stefani Mayerin 2006-cı ildə nəşr olunmuş “Yeni Ay” romanı əsasında çəkilmiş romantik fentezi filmidir. Alatoran filmlər seriyasının ikinci filmi olan “Yeni Ay” 2008-ci ildə çəkilmiş “Alatoran” filminin davamıdır. Alatoran filminin qazandığı böyük uğurdan sonra, 2008-ci ilin noyabrında “Summit Entertainment” “Yeni Ay” filmi üçün yaşıl işıq yandırmışdı. Kris Veytz tərəfindən çəkilmiş filmdə Edvard Kallen, Bella Svon və Ceykob Blek obrazlarını müvafiq olaraq Robert Pattinson, Kristen Stüart və Teylor Lotner canlandırmışdır. “Alatoran” filmində olduğu kimi, “Yeni Ay” filmində də ssenarinin yazılması işini Melissa Rozenberq öz öhdəsinə götürmüşdür.
Çəkilişlər 2009-cu ilin martında Vankuverdə başlamış , may ayında isə İtaliyanın Montepulçiano şəhərində davam etdirilmişdir. Film, 20 noyabr 2009-cu ildə dünyanın bir çox ölkələrində vizyona girmiş, ilk həftəsində 26.3 milyon $ toplayaraq daxili baxış miqdarına görə rekord qırmış və onun rekordu yalnız, Alatoran filmlər seriyasından olan növbəti film, Alatoran. Saqa. Tutulma tərəfindən təzələnmişdir. "Harri Potter və Ölüm Hədiyyələri. II hissə" filminin 91.1 milyon $ toplamasına kimi, ev baxışında ilk gündə “Yeni Ay” filmi 72.7 milyonla $ ABŞ film industriyası tarixində rekord nəticəni əldə etmişdi. 142,839,137 $ gəlirlə “Yeni Ay” 2002-ci ildən sonra ilk həftəsində ən çox gəlir gətirən film olmuşdur. “Yeni Ay” filmi həm də “Summit Entertainment” tərəfindən istehsal olunmuş ən çox gəlir gətirmiş film, 4,100 kinoteatr sayı ilə ən çox kinoteatrda nümayiş olunmuş müstəqil film olmuşdur və filmin bu rekordu da “Tutulma” filmi tərəfindən qırılmışdır.
20 mart 2010-cu ildə “Yeni Ay” DVD və Blu-ray disklərdə satışa çıxarılmışdır. 2012-ci ilin iyuluna kimi film təkcə Şimali Amerikada 8,835,501 nüsxədən çox satılmış və disk satışından 184,916,451 dollar gəlir gətirmişdir. Satılmış disklərdən 4 milyon nüsxəsi yalnızca məhsulun satışa çıxarılmasının ilk həftəsində sahibini tapmış və beləliklə də, ilk iki gündə 3.8 milyon nüsxə ilə satılmış “Alatoran” filminin rekordu qırılmışdır. Film, fanatlar tərəfindən çox yaxşı qəbul edilsə də, tənqidçilər tərəfindən müsbət qarşılanmamışdır.
Məzmunu
Bellanın 18 yaşı tamam olur. Kallenlər bunu qyd etmək üçün onu evə dəvət edərək hədiyyələr verirlər. Bella hədiyyələrdən birini açanda təsadüfən barmağı kəsilir və qan damlayır. Cesper özünü saxlaya bilməyərək onun üstünə atılmaq istəsədə Edvard buna mane olur.
Bu hadisə Edvardı çox qorxudur və bununla belə Belladan da ayrılmaq istəmir. Lakin onu qorumağın da ən yaxşı yolunun bu olduğunu fikirləşir. Nəhayət o Bellaya ayrılmaq barədə danışır və təbii ki, o buna etiraz etsədə Edvard dediyini edir. Digər Kallenlər ilə birgə Forksu tərk edir. Bu hadisə isə öz növbəsində Bellaya böyük bir zərbə vurur.
Artıq Bella və Edvard yenidən birlikdədir. Edvard Bellaya ondan bir daha ayrılmayacağına dair söz verir. Film Edvardın Bellaya evlənmə təklif etməsi ilə başa çatır.
İnkişaf
right|thumb|180px|Rejissor Kris Veytz 2009-cu ildə [[Parisin "Crillon Hotel"ində "Yeni Ay" filminin təqdimatı öncəsi fanatlar qarşısında.]] 2008-ci ilin noyabrında "Summit Entertainment" Stefani Mayerin növbəti kitabları olan “Yeni Ay”, “Tutulma” və “Sübh” romanlarının da ekranlaşdırılması hüququnu aldığını elan etdi. 22 noyabr 2008-ci ildə, “Alatoran” filminin kinoteatrlarda yayımına başlanılmasından bir gün sonra, Summit “Yeni Ay” üzərində işlərin başladığını elan etdi. “Fikirləşmirəm ki, hansısa başqa bir müəllifin romanının ekranlaşdırılması ilə bağlı mənim Summit Entertainmentlə olduğu qədər müsbət təcrübəsi ola bilər” deyə Stefani Mayer qeyd edir. 2008-ci ilin dekabrında “Alatoran” filminin rejissoru Ketrin Hardvikin filmin davamı olan “Yeni Ay” filmini ekranlaşdırmayacağı elan edildi. Hardvikin layihədən uzaqlaşması onun vaxtının az olması ilə əlaqələndirilirdi. 13 dekabr 2008-ci ildə “Qızıl kompas” filminin rejissoru və “Oğlan haqqında” filminin həmrejissoru Kris Veytzin “Yeni Ay” filminin rejissorluğunu öz öhdəsinə götürdüyü elan edildi. Bu elandan qısa müddət sonra Veytz fanatlar qarşısında çıxış edərək “narahat olmamalarını, onların sevimli xarakterlərini, sevgi xəttini və mövzularını saxlayacağını” bildirdi. O bildirir ki, “bu çox ciddi işdir və mən var gücümlə çalışacam ki, kitaba yaraşan gözəl bir film ərsəyə gətirə bilim.”
Melissa Rozenberq Alatoran romanlar seriyasından olan növbəti romanın da adaptasiyasını öz öhdəsinə götürdü və “Alatoran” filminin vizyona girməsinin ilk həftəsonunda yeni ssenari üzərində işləməyə başladı. “Səhər saat ondan axşam saat altəya kimi fasiləsiz ssenari üzərində işləyirdim” deyə Rozenberq xatırlayır. Rozenberq 2008-ci ilin oktyabrından iyununa kimi ssenari üzərində çalışdı, çünki, paralel olaraq “Dekster” serialının da ssenarisi üzərində işləyirdi və “Yeni Ay” filminin ssenarisi ilə yalnız həftə sonlarında məşğul ola bilirdi. Həmin bu beş ay ərzində Rozenberq və Mayer sıx əlaqə saxlayırdılar. Ssenaristin əsas dəyişiklərindən biri Edvardın Bellanın beynində səslənən səsini vizuallaşdırması olmuşdur. Bu dəyişiklik iki əsas xarakter arasında qarşıdurma yaradaraq emosianallığın artmasına səbəb olmuşdu. Ssenariyə görə Rozenberq, Bella üçün təhlükəli şərait yaratmaq məqsədiylə dörd naməlum kişi obrazı yaratmış və onlara motosiklet vermişdir. "Mən ssenariyə motosikletləri əlavə etdim, çünki, o, Bellanın Ceykobla münasibətlərində də mühüm rol oynayırdı.”
Aktyor seçimi
"Alatoran" və "Yeni Ay" filmlərində Ceykob Blek obrazında baş verən fiziki dəyişikliklərdən sonra, Veytz "daha iri gövdəli Ceykob obrazı yarada bilmək üçün" Teylor Lotneri başqa bir aktyorla əvəz etməyi düşünürdü. Rolunu saxlaya bilmək üçün Lotner intensiv şəkildə idmanla məşğul olmağa və çəkisini artırmağa başladı və bir müddət sonra 30 funta qədər artdı. 2009-cu ilin yanvarında Veytz və Summit Entertainment Lotnerin rolunu davam etdirə biləcəyini elan etdilər. Müsahibələrindən birində Kristen Stüart Lotnerdən bəhs edərkən qeyd edir: “o, fiziki olaraq, tamamilə başqa bir insane çevrilmişdi”.
2009-cu ilin mart ayında Summit Entertainment Lotnerlə birgə canavar sürüsünün digər üzvlərini canlandırmaq ehtimalı olan aktyorların siyahısını açıqladı. Quilet tayfasının digər üzvlərini canlandıracaq aktyorların seçimini, “Canavarlarla rəqs” və “Ürəyimi Vunded Nidə dəfn edin” kimi hindu səhnələri ilə zəngin filmlərin aktyor seçiminə rəhbərlik etmiş rejissor Rene Heyns həyata keçirmişdir.
Azərbaycanda ilin futbolçusu
Azərbaycanda ilin futbolçusu — Azərbaycan futbolunda ilin ən yaxşı futbolçusuna verilən mükafat.
Alatoran. Saqa: Yeni Ay (film, 2009)
Çəkilişlər
right|thumb|220px|Alatoran:Yeni Ay filmində təsvir olunmuş Ceykobun evi. “Yeni Ay” filminin ilkin istehsal mərhələsinə 2008-ci ilin dekabrında start verilmişdi. Çəkiliş cədvəlinə görə filmin çəkilişlərinin 23 mart 2009-cu ildə Vankuverdə başlanması nəzərdə tutulsa da, çəkilişlər bir neçə gün əvvəl başlamışdı. Soyuq mavi rəng çalarlarına üstünlük verilmiş “Alatoran” filmindən fərqli olaraq, Veytz ikinci film üçün isti rəng çalarlarına üstünlük vermişdi. Rejissor seçimini qızılı rəng üzərində etmiş və onun bu seçimi italyan rəssamlarının kolloborativ işlərinin meydana çıxmasına təsir göstərmişdir. Bu yanaşma, həm də filmdə uyğun yerlərdə müvafiq rəng çalarlarının istifadəsi üçün əsas yaratmışdı. Məsələn, filmin ümumi çalarının əksinə olaraq, Ceykobun evi qırmızı rəngdədir. Rejissor qeyd edir ki, "meydança qırmızı rənglə örtülmüşdü və beləcə biz şüuraltı vizual aspektdən rəng çalarlarının uyğunluğunu təmin etmişdik.”
Rəqəmsal kameralar əvəzinə lentli kameralardan istifadə olunması da, çəkilişlərə bir qədər köhnə ruh verir. Steadicamda saniyədə 150 kadr çəkməyə qabil olan iki əsas Panavision, yüksəksürətli Arri 435 kameraları və vizual kadrlar üçün VistaVision kameraları romanı böyük ekrana gətirmək üçün istifadə olunan texnikalar arasında idi. Müvafiq spesifik rənglərin əldə edilməsi üçün fərqli kameralar və çəkiliş aparatlarından istifadə olunmuşdur. Bella Edvardla birgə olduğu zaman daha güclü və təmiz çəkən kameralardan istifadə olunmuşdur ki, onların münasibətlərinin “mükəmməlliyini” əks etdirmək mümkün olsun. Bella Ceykobla birlikdə olduqda Steadicam axıcı və orqanik stildə düzənlənmişdi, Bella sinif yoldaşları ilə birlikdə olduqda isə, jarqon vizual dil əllə düzənlənirdi.