cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xan məscidi (Şəki)
Sovet işğalında
Sovet işğalından sonra rəsmi sürətdə 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1933-cü ildə isə 17 idi.
Şəki Xan məscidi də işğaldan sonra barama anbarı, "Ziyalılar evi" kimi istifadə edilib.
1968-ci il martın 6-da Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin sərəncamı ilə Şəkinin tarixi Yuxarı baş məhəlləsində "Yuxarı Baş Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu" yaradılıb. Burada yerləşən Şəki Xan məscidi də qoruğun ərazisinə aiddir.
Məscidin bərpası layihəsi 1981-ci ildə hazırlansa da, sonrakı illərdə heç bir iş görülməyib.
Müstəqillikdən sonra
Məscid, Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.
2001-ci ildən Şəki şəhərinin tarixi hissəsi UNESCO-nun Ümumdünya İrsi siyahısına namizəd seçilib. 2019-cu il iyulun 7-də "Xan Sarayı ilə birgə Şəkinin tarixi mərkəzi" UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilib. Qərar Bakı Konqres Mərkəzində keçirilən UNESCO-nun Ümumdünya İrs Komitəsinin 43-cü sessiyasında qəbul olunub. Şəki şəhərinin tarixi mərkəzində yerləşən Şəki Xan məscidi də Ümumdünya İrsinə daxildir.
1992-ci ildə məscid "Yeni Azəri İslam Cəmiyyəti" dini icmasının sərəncamına verilib. Onlar məscidi daima bağlı saxladıqlarına görə və eləcə də icmalarına üzv olmayan digər dindarları ibadətə qoymadıqlarına görə məscid ətrafında mübahisələr baş verib. Bundan başqa icma rəsmi dövlət qeydiyyatından keçməkdən də boyun qaçırıb. 2010-cu ildə Şəki məhkəməsi "Xan məscidi"nin boşaldılaraq mədəniyyət şöbəsinə verilməsi barədə qətnamə çıxarıb. Bir neçə il davam etmiş məhkəmə çəkişmələrindən sonra məscid geri alınaraq Azərbaycan Respublikası Dövlət Turizm Agentliyinin balansına daxil edilib.
Bərpası
Şəki Xan məscidində 2021-ci ilin may ayından etibarən Heydər Əliyev Fondu tərəfindən bərpa işlərinə başlayıblar. Bərpadan əvvəl burada AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun əməkdaşları tərəfindən tədqiqat işləri aparılıb. Arxeoloji Ekspedisiyaya Zaur Həsənov başçılıq edib. 2021-ci il iyunun 3-də mehrabın altı qazılarkən oradan böyük ölçülü sal daşlar aşkar edilib. Burada bərpa işləri dayandırılıb və Şəki arxeoloji ekspedisiyası tərəfindən yoxlamalar aparıldıqdan sonra həmin hissədə qəbir aşkar olunub. Qəbirdən 52 muncuq və tunc təsbeh başlığının tapılması dəfn olunanın yüksək dini və ya dövlət statuslu şəxs olması ehtimalını təsdiqləyirdi. Salman Mümtazın öz əsərində Şəki xanı Məhəmmədhüseyn xan Müştağın Xan məscidinin mehrabının altında dəfn edilməsini qeyd etməsi eləcə də digər faktlar aşkarlanan qalıqların üzərində yoxlamaların aparılmasına səbəb oldu. Aşkar olunan skeletdən nümunələr götürülüb, radiokarbon və genetik analizlər aparmaq üçün Oksford Universitetinin laboratoriyasına göndərilib. Aşkar olunan skelet nümunələri və məscid ərazisindəki xan nəslinə aid digər qəbirlərdən götürülən nümunələr əsasında Böyük Britaniya ilə yanaşı, Avstriya, Estoniya və Türkiyədə də tədqiqatlar, genetik analizlər aparılıb. Laborator analizlərin nəticəsinə və AMEA Arxeologiya, Etnoqrafiya və Antropologiya İnstitutunun elmi rəyinə əsasən, aşkar edilən qəbirin Şəki xanı Məhəmmədhüseyn xana aid olduğu təsdiqlənib.
Məscid kompleksi ərazisindəki bərpa işləri Dövlət Turizm Agentliyinin sifarişi ilə Memarlıq və İnşaat Universiteti tərəfindən hazırlanan layihə əsasında aparılıb. Məscid kompleksinin ilkin görüntüsünü əldə etmək üçün kompleksdə 3D ölçmə işləri aparılıb. Bərpa işləri zamanı iqlim təsirinə görə yararsız hala düşən kərpiclər yeniləri ilə əvəzlənib, yeri bişmiş kərpiclə yenidən döşənib. Minarədə olan kərpicləri eroziyadan mühafizə etmək üçün xüsusi materiallarla izolyasiya qatı yaradılıb. Məscidin ilkin tikintisi zamanı olan pəncərələr və Məhəmmədhüseyn xanın istifadə etdiyi qapı bərpa edilib. Memarların rəyi əsasında şəbəkədən istifadə edilməklə pəncərələrdən ikisinin əvvəlki görüntüsü bərpa edilib.
Məscid tavanının fotosu olmadığından Dövlət Turizm Agentliyinin və layihəçilərin birgə qərarı əsasında Gödək minarə məscidi və Şəki Xan Sarayının tavanında olan şəbəkə quruluşunda yeni tavan yığılıb. Binanın daxili və xarici divarları 1961-ci ilin fotoları əsas götürülərək bərpa olunub.
Məscidin həyətindəki köhnə su hovuzunun əvəzinə yeni hovuz inşa olunub, xeyir-şər evi, dəstəmazxana, inzibati otaqlar tikilib. Həyətdəki Xan çinarları və digər ağaclar ətrafında mühafizə zonası yaradılıb. Məscidin qədim giriş darvazası və pilləkənləri, cənubunda yerləşən Xan qəbiristanlığındakı qəbir daşları bərpa edilib.
Məscidlə yanaşı ətrafdakı bir neçə bina da təmir edilib və burada muzey yaradılıb. Burada Şəki xanlığı dövrünə aid fərqli eksponatlar, müxtəlif mənbələrdən toplanan maddi-mədəniyyət nümunələri təqdim olunur. Muzeyin birinci mərtəbəsində Şəki xanlığı dövrünə aid mis qablar, milli geyimlər, zərgərlik məmulatları, XVIII əsr Şəki tacirlərinin evlərini bəzəyən divar güzgüləri, adət-ənənəyə uyğun olaraq onların qarşısına qoyulan mücrülər, kəlağayı sənətinə aid nümunələr sərgilənir. İkinci mərtəbədə isə Şəki xalçası, müxtəlif xalçaçılıq ləvazimatları, Əbdüllətif Əfəndinin "Şəki xanlarının tarixi" kitabı və Şəki xanlığı dövrünə aid yazılı ədəbiyyatlar, şəbəkə nümunəsi, XVIII əsr Şəki xanlarının dövründə istifadə edilmiş sikkələr, XVIII–XIX əsrə aid silah nümunələri nümayiş olunur.
2022-ci il dekabrın 2-də Şəki Xan məscidi kompleksinin bərpadan sonra açılışı olub. Elə həmin gün məscid həm də dindarlar üçün ibadətə açılıb.
Memarlığı
Məscidin uzunluğu 45, eni 10 metrdir. Məscidin 21 metrlik minarəsi bişmiş kərpic və əhəng məhlulundan istifadə edilməklə inşa olunub. Tikintisində çay daşı, bişmiş kərpic, əhəng, kirəmit, palıd, fıstıq, qovaq ağacları kimi yerli inşaat materillarından istifadə olunub. Məscidin xarici tağlı qalereyası və minarəsi var. Məscidin yanında Xan qəbiristanlığı yerləşir. Burada Şəki xanları, onların ailə üzvləri və yaxın adamları dəfn olunub.
Qoy bütün aləm bizdən danışsın (mahnı)
Qoy bütün aləm bizdən danışsın — azərbaycanlı müğənni Aygün Kazımova və azərbaycanlı meyxanaçı-müğənni Üzeyir Mehdizadənin duetidir. Mahnının söz və musiqisi Üzeyir Mehdizadəyə aiddir. Aygün Kazımova ilk dəfə olaraq Azad Azərbaycan telekanalında yayımlanan Nanə Ağamalıyevanın aparacılıq etdiyi "Gün Keçir" proqramında təqdim etmişdir. Özbəkistanlı müğənnilər Babamyrat Ereşov və Zalina mahnını ifa etmiş və klip çəkmişdirlər.
Sergey Arsenyeviç Nevski
Sergey Arsenyeviç Nevski (1908—1938) — Rusiya botaniki, səhləmkimilər və taxıllar üzrə mütəxəssis.
Nevskinin botaniki adlandırmaya dair işləri
Nevski tərəfindən əsasən, , fəsiləsindən 30-a yaxın cins və bir neçə yüz bioloji növ təsnif edilmişdir.
Bəzi növlər:
Barxan
thumb|250px|right|Barxanlar Barxan — səhralarda küləyin təsiri altında sovrulan qum təpəsi.
Haqqında
Barxan təpəsi planda oraq və ya nal şəklində göstərilir. Küləktutan yamacı az meyilli, küləktutmayan yamacı isə dik və qısa olur. Barxan küləyin rejimindən asılı olaraq tirə, təpə formasında olur və öz yerini dəyişir. Böyük Səhrada, Liviya və Nubiya səhralarında hündürlüyü 100 metrdən çox olan barxanlar var.
Ədəbiyyata gətirilməsi
Barxan, adını aldığı Türküstan kimi daxili hissələrdəki açıq çöl rayonlarının səciyyəvi xüsusiyyətini təşkil edir. Bu sözü 1881-ci ildə Rus təbiətşünas Alexander von Middendorun elmi ədəbiyyata gətirdiyi qəbul edilir.
Barxan zənciri
Barxan zənciri barxanların "buynuzlar"ının birləşməsi nəticəsində yaranmış xüsusi müsbət eol relyef formasına deyilir. Barxan zənciri barxanlardan fərqli olaraq, hakim küləklərin istiqamətinə perpendikulyar yerləşərək, uzunluğu adətən 3–5 km, nadir hallarda isə 15–20 km olur. Barxan zənciri tənha barxanlar üçün xarakterik elementlərə: az meylli uzun və qısa dik yamaca, barxan "buynuzları"na və s. malikdir.
Barxan ehramlar
Barxan ehramlar piramidal dyunlar, ulduzvari dyunlardır. Piramidal formalı qum yığınları. Barxan ehramları sadə-bir mərkəzdə birləşən eyni ölçülü, dik yamaclı tirələrdən və kompleks (mürəkkəb) — bir neçə zirvəsi olan, bir çox müxtəlif ölçülü tirələrdən ibarət formaları olur. Yüksəkliyi 300 m-dək, eni 3 km-ə qədər çatır.
Əbuziya Tofiq
Əbuziya Tofiq (1848 – 1913) — Türkiyə jurnalisti, xəttatı, naşiri. 1849-cu ildə İstanbulda doğulan Əbuziya Tofiq Türkiyədə "mətbəə işini sənət səviyyəsinə yüksəldən insan" kimi tanınır. O zamana qədər davam edən və xalq dilində "Fars çapı" adlandırılan kirli və səliqəsiz çapdan türk mətbəəsini qurtaran məşhur naşir yaşadığı dövrün görkəmli şəxsiyyətlərinin yüzlərlə əsərini yüksək keyfiyyətlə çapdan buraxmışdır. Eyni zamanda, kufi xətti ilə diqqətəlayiq əsərlər yaratmış bir xəttat, Konyada yaşadığı dövrdə yüksək keyfiyyətli xalçalar toxuyan xalçaçı idi. Fransız dilini daha da yaxşı öyrənmək üçün Parisə getmişdi. Bu səfəri ona Qərb dünyası haqqında əsərlər yazdırmışdır.
27 yanvar 1913-cü ildə Heydərpaşaya gedərkən gəminin içində ürək dayanmasından vəfat etmişdir.
= Həyatı =
1849-cu ildə İstanbulda dünyaya gələn Tofiqin atası Maliyyə Sərgi Qələmi məmurlarından Konya Qoçhisarlı Həsən Kamil Əfəndi idi. Əsl adı Mehmed Tofiqdir. "Ziyanın atası" mənasını daşıyan "Əbuziya" ləqəbini sürgündə olarkən öz adını istifadə edə bilmədiyi üçün düşünmüşdür.
Cevriyə Kalfa Sıbyan Məktəbini bitirmişdi. Atasını kiçik yaşında itirdikdən sonra təhsilini yarımçıq qoyub Maliyyə Sərgi Qələmində işləməyə başladı. Öz üzərində hər zaman çalışan Tofiq ərəb, fars, fransız dillərini öyrəndi. Məmurluq həyatında qurduğu dostluqlar da onun özünü inkişaf etdirməyində böyük rol oynadı. Bu illərdə özündən 9 yaş böyük Namiq Kamal ilə tanışlığı ömür boyu davam edəcək bir düşüncə, fikir dostluğunun başlanğıcı oldu. Daha sonra Namiq Kamal və İbrahim Şinasinin təsiri ilə Yeni Osmanlılar Cəmiyyətinə üvz oldu.
Şinasinin qurucusu olduğu Təsvir-i Əfkar qəzeti, 1865-ci ildə Şinasi Fransaya getdikdən sonra Namiq Kamal tərəfindən dərc olunmağa başlamışdı. Tofiq bəy, dostu Namiq Kamalın xahişilə Təsvir-i Əfkar qəzetinə məqalələr yazırdı. Tərəqqi, Diogen (jurnal), Xəyal, Haqayikü'l-Vəqayi kimi bir çox qəzet və jurnallarda məqalələrini dərc etdirən Tofiq, məmurluq həyatına Maarif Dairəsində və Ədliyyə Dairəsində davam etmişdi.
Mətbəə sahibi olmağı
Gənc Osmanlıların dəstəkçisi Mustafa Fazil Paşa, Təsvir-i Əfkar qəzetinin çap olunduğu mətbəəni, 1871-ci ildə Şinasi vəfat etdikdən sonra varislərindən satın almış və aralarında Tofiq bəyin də olduğu dörd məşrutiyyətçi gəncə vermişdi. Daha sonra digər üç gənc öz hissələrini Tofiq bəyə verdiyi üçün o, mətbəənin yeganə sahibi olmuşdur.
= Əsərləri =
Xətt əsərləri
= İstinadlar =
= Mənbə =
Astragalus obscurus
(Astragalus obscurus) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arbitraj sövdələşməsi
Arbitraj müxtəlif bazarlarda qiymət fərqindən istifadə edilərək gəlirin əldə edilməsi prosesidir. Başqa sözlə, qiymət fərqindən yararlanmaq üçün valyutanın, əmtəənin, qiymətli kağızların və hissə sənədlərinin satılmasına arbitraj deyilir. Yəni, əgər hər hansı bir məhsulun qiyməti A bazarında B bazarı ilə nisbətdə aşağıdırsa, kimlərsə (əksər hallarda bunlar peşəkar treyderlər olurlar) qiymət fərqindən istifadə edərək həmin məhsulu A bazarından alaraq B bazarında satırlar və bununla da qiymət fərqinin böyüklüyündən asılı olaraq az və ya çox dərəcədə gəlir əldə edirlər.
Gəlin ilk öncə arbitrajın yaranmasının səbəbini öyrənək. Arbitraj ümumi bazarın effektiv işləməməsi, bir sözlə, bazarda baş verən səmərəsizlik nəticəsində ortaya çıxır. Belə ki, hər iki bazarın bir-birindən xəbərdar olmaması nəticəsində böyük qiymət fərqləri meydana gəlir. Arbitraj isə əslində bu fərqlərin aradan qaldırılmasında danılmaz rol oynayır. Bəs bu necə baş verir?
Sadəcə olaraq, tələb və təklif qanununu tətbiq etməklə cavabı tapmaq mümkündür. İlk öncə, alıcı qismində treyderlerin sayı A marketində artır, yəni ümumi tələb çoxalır, bu isə öz növbəsində həmin məhsulun qiymətinin artmasına səbəb olur. Bunun tam əksinə olaraq, həmin treyderlərin B marketində satıcı qismində çıxış edərək ümumi təklifi çoxaltması nəticəsində isə qiymətlər enir. Nəticədə, hər iki bazarda eyni məhsulun qiymətləri bir müddətdən sonra eyniləşir. Beləliklə, arbitraj prosesi müxtəlif bazarlarda qiymət uyğunsuzluğunu aradan götürür. Bir sözlə, arbitraj ümumi bazarda eyni məhsulun qiymətinin ayrı-ayrı yerlərdə həddindən artıq çox dəyişməsinin qarşısını alan ən önəmli faktorlardan başlıcasıdır.
1) valyuta arbitraj sövdələşmələri - müəyyən məqamda valyuta məzənnələrində yaranan fərqə əsaslanır. Sadə valyuta arbitraj sövdələşmələri eyni valyutanın məzənnələrindəki fərqə, mürəkkəb arbitraj sövdələşməsi isə bir neçə valyutanın məzənnələrindəki fərqə əsaslanır;
2) faiz arbitraj sövdələşmələri – kapital bazarlarındakı faiz dərə cələrində olan fərqə əsaslanır;
3) əmtəə arbitraj sövdələşmələri - əmtəə bazarlarındakı qiymətlərdə yaranan fərqə əsaslanır;
4) fond arbitraj sövdələşmələri – müxtəlif məzənnələr üzrə qiymətli kağızların eyni vaxtda alqı-satqısı, birja və birjadankənar bazarlarda, müxtəlif ölkələrin, regionların birja bazarlarında sövdələşmələrin, eləcə də zaman (coğrafi) qurşaqlarının müxtəlifliyindən birja məzənnələri arasındakı fərqləri nəzərə alan sövdələşmələrin eyni zamanda bağlanması;
5) eyni qiymətli kağızların abunəsi hüququnun alınması və ya eyni vaxtda satışı ilə onların konvertasiyası.Arbitrajın alınma növlərinə görə arbitraj sövdələşmələri divident və diskont arbitraj sövdələşmələrinə ayrılır.
Səmt küləyi (film, 1980)
Məzmun
Film Bakı Hərbi Dəniz Məktəbinin tarixi və onun fəaliyyətinə həsr olunmuşdur.
Soyuqbulaqlar
Soyuqbulaqlar — Azərbaycan Respublikasının Ağstafa rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
Suvenir
Suvenir — Adətən adam tərəfindən yadigarlıq hədiyyə kimi alınır.
Typhlodromus longipalpus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Hisəqarşı aşqarlar
Ümumi məlumat
İstənilən his filtri 200-500 km-dən sonra keçiricilik qabiliyyətini  itirir və regenerasiya olunmasını tələb edir. Regenerasiya üçün filtri hisin yanmağa başlaması üçün lazım olan 550-600°С temperaturadək qızdıran xüsusi qızdırıcı elementlər işlənilmişdir. Lakin regenerasiya prosesi zamanı temperatur 1400°С-dək çatır və filtrin məsamələri bir-birinə birləşir. Bu da effektliliyə mənfi təsir göstərir. Aşqarın olması hisin yavaş-yavaş yanmasını təmin edir, bununla da dövri regenerasiyalar zamanı həddən artıq qızma təhlükəsinin qarşısını alır. Bəzən metaldan aşqar kimi istifadə etməyərək onu filtrin səthinə yerləşdirirlər. Mühərrik normal işlədikdə bu üsul aşqarın yanacağa əlavə edilməsi effektini verir.
Lakin, katalitik örtük yanacaqda olan kükürdlə yavaş-yavaş zəhərlənir. Bundan əlavə, əgər mühərrik uzun müddət boş-boşuna və az güclə işləyirsə, katalitik örtük toplanmış hisin yanmasını təmin etmir. Mühərrik daha böyük güclə işləməyə başladıqda filtr üçün təhlükəli temperaturun artması ilə his daha intensiv yanmağa başlayır. Aşqara gəldikdə isə boş-boşuna işləmə rejimində lazımi effetlilik əldə etmək üçün sadəcə aşqarın qatılığını artırmaq lazımdır.Hisəqarşı aşqarların məsləhət görülən qatılığı 0.01-0.02% təşkil edir.
Təsir prinsipi
Hisəqarşı aşqarların təsir prinsipi bir o qədər yaxşı öyrənilməyib. İlk yanaşmada bu prinsip hisin yanma temperaturunun mis, dəmir və digər metalların hesabına 250-300 °С-dək endirilməsindən ibarətdir.
Metallar oksid əmələ gətirənədək yanır, onlar da filtrin səthində his vasitəsilə asanlıqla reduksiya olunur (Lakin bu kifayət deyil. Bəzi məlumatlara görə müşahidə olunan prosesinin mexanizmi daha mürəkkəbdir. Müəyyən edilib ki,  dəmir oksidlərinin hisə əlavə edilməsi  onun alovlanma temperaturuna təsir etmir. Bu da onu fərz etməyə imkan verir ki, aşqar parçalanarkən metalın  xüsusi katalitik fəal  formaları əmələ gəlir  və eyni zamanda buna müəyyən müddət tələb olunur.  Lakin,  20-30 saatdan sonra əks təzyiq düşməyə və bütün aşqar qatılıqları üçün eyni olan müəyyən səviyyədə sabitləşməyə başlayır (0,02- 0,26%). Güman olunur ki, bu müddət ərzində  filtrin səthində kifayət qədər fəal katalitik mərkəzlər əmələ gəlir.
Effektlilik göstəriciləri
Effektlilik göstəricisi kimi filtrin əks təzyiqi (hidravlik müqavimət) qəbul olunmuşdur. Hislə tutulmuş filtrin əks təzyiqi onlarla kilopaskal təşkil edir. Regenerasiya zamanı əks təzyiq aşağı düşür. Aşqar effektiv olduqca bu proses bir o qədər tez gedir. Bu göstərici həmçinin filtr məsamələrinin topalanması sürətini xarakterizə edir.
Çeşid
Rusiyada hələ xüsusi hisəqarşı aşqar yoxdur. Xaricdə istehlakçıya yanacaqda həll olan dəmir və mis birləşmələri əsasında aşqarlar təklif olunur. Aşqarın tərkibinə çox vaxt səthi-aktiv maddələr daxil olur. His filtrlərini eksperimental qaydada tədqiq edərkən Ferrosen aşqarından istifadə olunur.
Məhdudiyyətlər və nöqsanlar
Xarici mənbələrə əsasın hisəqarşı aşqarlardan istifadə iki məsələ ilə bağlı olaraq təhlükə yarada bilər: mis- və dəmir-saxlayan aşqarların əlavə edilməsi ilə yanacağın oksidləşmə sabitliyinin çox azalması;  onların yanma məhsullarının toksikliyi. Ona görə də həmin aşqarları bilavasitə istifadə olunan yerdə yanacağa əlavə edirlər. Tərkibində aşqar olan yanacağın isə uzun müddət saxlanılması məsləhət görülmür
Hisəqarşı aşqarlar yanacaqlarda atom-adsorbsion spektroskopiya üsulu ilə təyin edilir. Bu aşqarların iqtisadi səmərəsi bahalı his filtrinin istehlak müddətinin artırılması və regenerasiyaya sərf olunan enerjinin miqdarının və iş vaxtını azaldılmasından ibarətdir.
Mənbə
А.М.Данилов. Применение присадок в топливах.Санкт-Петербург: Химиздат, 2010
I Qaraçuq nekropolu
I Qaraçuq nekropolu — Naxçıvan şəhərindən 3 km şərqdə, Qaraçuq kəndi yaxınlığında yerləşən Tunc dövrünə aid arxeoloji abidə.
Tarixi
Abidə 1985-ci ildə təsadüfən aşkar olunmuşdur. Araz daşarkən nekropolun ərazisi ada şəklində suyun ortasında qalmış, qumsal təpədə yerləşən qəbirlərin bir hissəsi yuyulub dağılmış, boyalı gil qab nümunələri (əsasən kasa, badya, küpə və s.) çəhrayı rəngli, iri qum və saman qarışığı olan gildən hazırlanmış kasa tipli qablar, tuf daşından yonulub hazırlanmış çəhrayı rəngli vaza tipli qab və s. aşkar olunmuşdur. Tapıntıların Orta Tunc dövrünün ilk mərhələsi üçün xarakterik olub, e. ə. 2100-1900-cü illərə aidliyi ehtimal edilir.
Əhəmiyyəti
Nekropolda aparılan tədqiqatlar burada e. ə. 2100-1900-cu illərə aid nekropol mədəniyyətinin öyrənilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.
Avtostop (veriliş, 2010)
"Avtostop" layihəsi — AvtoStop Media MMC-nin istehsalı olan radio, tv, internet layihədir. AvtoStop layihəsi 2010-cu ilin 10 avqust tarixindən yayımlanmağa başlayıb.
thumb|AvtoStop layihəsinin yeni loqosu thumb|AvtopStop layihəsinin ilk loqosu
Tarixi
2010-cu il avqust ayının 10-da Media 105.5 Fm -də yayımlanmağa başlayıb. İlk başladığı zaman sayt, çağrı mərkəzi fəaliyyət göstərməyib. Layihənin müəllifi və aparıcısı Tural Yusifov (Dj Tural)-dır. thumb|AvtoStop Media 105.5 Fm-də
Layihənin aparıcısı Dj Tural ANS ÇM radiosunda Svetofor verilişi apardığı zaman sürücülərin problemi nədir onu yaxından bilirdi. ANS ÇM radiosundan ayrıldıqdan sonra şəxsi işini qurmaq qərarını verən Dj Tural AvtoStop layihəsini Media 105.5 Fm-də yayımlamaq qərarına gəlir. Keçmiş iş yoldaşı, Tural Badikubənin Media 105.5 Fm-in direktoru olması ona kömək olur. Məhz Tural Badikubənin dəstəyi ilə layihə Media 105.5 Fm-də yayım həyatına başlayır.
2011-ci ildə layihənin müddəti 2 saat qədər artırıldı. Artıq AvtoStop verilişi saat 18–00-dan 20–00-a qədər axşam praym taymının lider verilişinə çevrildi.
Televiziyada
2010-cu ilin dekabr ayında AvtoStop verilişi Xəzər Tv-də hər həftənin bazar günü yayımlanmağa başladı. Bu Azərbaycanın efir məkanında bu formatda yayımlanan sürücülər üçün nəzərdə tutulmuş ilk maarifləndirici veriliş idi.
AvtoStop verilişinin 100-dən artıq buraxılışı 2014-cü ilə qədər yayımlandı. Paralel olaraq AvtoStop həm də Youtube kanalını yaradaraq işlərini genişləndirməyə başlayır. Layihənin bütün buraxılışları rəsmi Youtube kanalında yeriləşdirilir.
Layihənin müəllifi və aparıcısi Dj Tural idi. Lakin onunla paralel olaraq veriliş üzərində həyat yoldaşı Səma Abiyeva, təlimçi Aqil Rəhimov və 2011-ci ildən isə texniki məsləhətçi Elçin Abbasov da çalışmağa başlayır. 2019-cu ilin oktyabr ayından isə AvtoStop İctimai televiziyada yenidən 30 dəqiqəlik efir həyatına geri qayıdır.
Radioda
2012-ci ilin sentyabrından etibarən isə AvtoStop layihəsi o zaman Azad Azərbaycan tele-radio kompaniyasının prezidenti olmuş Vuqar Qaradağlının dəvəti ilə 106.3 Fm radiosuna transfer olundu. AvtoStop verilişi saat 18–00-dan 20–00-a qədər yayımlanırdı. Daha sonra dinləyicilərin istəyinə uyğun olaraq verilişin yayım saatı artırıldı. Verilişin 3 saatlıq efirində yenə Dj Tural tək deyildi.
Həyat yoldaşı Səma Abiyeva verilişin 1 saatında onunla duet ortağı idi. Təlimçi Aqil Rəhimov isə həftədə 1 dəfə sürücülər üçün maraqlı olan təhlükəsizlik sirlərini bölüşür. AvtoStop layihəsi böyüdükcə hazırlanan rubrika və layihələrdə artrmağa başlayır. Bir müddət AvtoStop verilişində aparıcı Pərviz Abubəkirov da görünməyə başlayır. Lakin bu əməkdaşlıq uzun çəkmir.
Layihə Dj Turalnan davam etməyə başlayır. AvtoStop verilişi Azad Azərbaycan 106.3 Fm-də yayımlanmağa başladığı zamandan etibarən isə bir neçə yeniliklərə imza atır. Verilişin rəsmi loqosu yaranır, saytı yenilənir və radio məkanda ilk dəfə olaraq rəsmi musiqisi və musiqi tərtibatına malik olur. Verilişin musiqi tərtibatı və anonslarını məşhur reper ProMete hazırlayıb. Artıq 8 ildir ki, AvtoStop verilişinin musiqi tərtibatı PicMus prodakşn tərəfindən yazırlanır. 2019-cu ilin 1 avqust tarixindən etibarən isə AvtoStop verilişi İctimai radio 90 Fm-ə transfer olunur.
Tatlı
Kəndlər
Dultsimer
thumb
Dultsimer və ya Dulsimer — yataq sazlar ailəsindən olan simli musiqi alətidir. Sitranın bir növüdür. Onun müxtəlif növləri var.
Alətin adının mənşəyi
Dulsimer alətinin adının Latın dilindəki dulcis, yəni "şirin" sözünün təsirindən ortaya çıxdığı güman edilir. Orta əsrlər İngilis dilində doucemer, köhnə Fransız dilində doulcemer və ya doulcemelekimi işlənib.Ola bilsin ki , Latın dilində "şirin nəğmə" mən asını verən   söz birləşməsindən törəmədir.
Dulsimerin növləri
Çəkiclənən dulsimer, sərbəst dayanan növ olub ,həmişə yox, lakin çox zaman trapezoid formada düzəldilir.Çoxlu simləri olur, nazik və kiçik ölçülü "çəkic"lərlə simlərə vurmaqla çalınır.Alətin bu növü bir çox mədəniyyətlərdə var.Ölkələrin çoxunda bu alətin öz adı var və kökləmə sistemləri müxtəlifdir.
Pərdəli dulsimer
Pərdəli, 3 və ya 4 simi olur, adətən , diz üstə barmaqlarla dartım üsulu ilə çalınır. Pərdəli dulsimerə həm də aiddir:
Appalaç dulsimeri- ABŞın Appalaç bölgəsində  yayılmış xalq çalğı aləti
Banjo dulsimer,Banco aləti kimi səslənən rezonans membranlı dulsimer.
Rezonator dulsimer İçərisinə konusvari Rezonator işlənmiş.
Digər növlər
Elektrik dulsimer Müxtəlif növ dulsimerlərə səslənməni gücləndirən elektrik qurğu yerləşdirilməklə çalınan növ.
Henrix Fridrix Link
Henrix Fridrix Link  — Alman təbiətçisi və botaniki.
Typhlodromus magdalenae
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Sən bunu bilməlisən (film, 1961)
Film haqqında
Film Azərbaycan Səhiyyə Nazirliyinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Siqnaxi
Siqnaxi ( — Siğnaği) və ya Sığnaq — tarixi Qızıq mahalında, hazırda Gürcüstan Respublikasının Kaxeti mxaresində yerləşən kiçik şəhər, Siqnaxi bələdiyyəsinin inzibati mərkəzidir. 2014-cü ilin rəsmi siyahıyaalmanın nəticələrinə əsasən, 1485 nəfər əhalisi olan Siqnaxi ölkənin ən kiçik şəhərlərindən biri sayılır. Siqnaxi şəhərinin iqtisadiyyatında şərab, xalça və Gürcüstanın ənənəvi Mtsvadi adlı qidasının istehsalı üstünlük təşkil edir. Bu şəhər və onun ətrafı həmçinin öz landşaft nümunələri və tarixi abidələri ilə də tanınır. Siqnaxi bu yaxınlarda fundamental yenidənqurma proqramını keçmiş və Gürcüstanın turizm sənayesinin əhəmiyyətli bir mərkəzinə çevrilmişdi.
Tarix
Şəhərin yerləşdiyi müəsir əraziyə hələ paleolit dövründən məskən salınmışdı və Orta əsrlərdə mövcud olmuş Hereti dövlətinin tərkibində idi. Həmçinin bura Kiziki tarix-coğrafi bölgəsinin mərkəzi sayılır. Buna baxmayaraq, yaşayış məskəni kimi Siqnaxinin adı XVIII əsrin əvvəlində qeyd olunur (şəhərin adı Sığnaq — yəni sığınacaq sözündən yaranıb). 1762-ci ildə Kartli və Kaxetiya kralı II İrakli şəhərin inşasını başlatmış və Dağıstan qəbilələri tərəfindən baş verən soyğunçu hücumları dayandırmaq məqsədilə müdafiə qalasını ucaltmışdı.
1770-ci ilin siyahıyaalma nəticəsində, şəhərdə əsasən sənətkar və tacirlərdən ibarət 100 ailənin yaşadığı məlum olmuşdu. 1801-ci ildə Gürcüstan Rusiya imperiyasının tərkibinə daxil edildikdən sonra, Siqnaxi (Sığnaq) rəsmi şəhər statusu əldə etmiş və eyniadlı qəzanın mərkəzinə çevrilmişdir; 1802-ci ildə şəhər artıq Tiflis quberniyasının ərazisinə qatılmışdır. 1812-ci ildə, Sığnaq əhalisi Rusiya hakimiyyətinə qarşı Kaxetiyada baş vermiş üsyana qatılmışdır. Qafqaz müharibəsi zamanı, şəhər Dağıstan sərhəddinə yaxın olduğundan, "əhəmiyyətli bir yaşayış məntəqəsi olaraq qəbul olunurdu".
Sovet dövründə ərazisi və əhali sayı sürətlə böyüyən şəhər tezliklə kənd təsərrüfatı mərkəzinə çevrilmişdi. Post-sovet Gürcüstanında baş verən ağır iqtisadi böhran şəhərə mənfi təsir göstərir, lakin bu yaxınlarda Gürcüstan hökuməti və bir sıra beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən birgə maliyyələşdirməsi ilə başladılan böyük yenidənqurma layihəsi bölgəyə güclü turist axınına səbəb olmuşdu.
Coğrafiya və iqlim
Şəhər 2.978 ha ərazidə yayılmasına baxmayaraq, onun yalnız 24,3% hissəsində sakinlər məskunlaşmışdı. Siqnaxi Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi şəhərindən təxminən 113 km cənub-şərqdə yerləşir. Siqnaxi bələdiyyəsi şəhərin şərq və cənub-qərb tərəfindən eyni bitişik sərhəd yaradır. Siqnaxi məhsuldar kənd təsərrüfatı və meyvəçilik regionu sayılan, Qanıxçay və Qabırrıçayın ayrıcında yerləşən Qombori dağ silsiləsinin şərq ətəklərində yerləşir. Dəniz səviyyəsindən təxminən 790 m yüksəklikdə yerləşən şəhərdən Alazan Vadisinə Böyük Qafqaz dağlarına gözəl bir mənzərə açılır.
Siqnaxinin mülayim rütubətli iqlimi var. İlin dörd mövsümü ümumilikdə mülayim soyuq qışı və isti yayı ilə seçilir. Ən aşağı orta temperatur 0,2 °C yanvar ayında, ən yüksək orta istilik isə 24,3 °C iyul ayında müşahidə edilir. Orta illik yağıntı miqdarı 602,1–949,7 mm arasında dəyişir.
Mədəniyyət və baxımlı yerlər
Siqnaxi və onun ətrafında bir neçə tarixi və mədəni abidələri var; onların hamısı 1975-ci ildən dövlət tərəfindən mühafizə olunub. Şəhər XVIII əsrdə inşa olunmuş istehkam qalıqları ilə əhatə olunur. Siqnaxinin mərkəzində Gürcü Ortodoks Kilsəsinə aid iki kilsə qorunub saxlanılır; onlardan biri müqəddəs Georgiyə, digəri isə müqəddəs Stefana həsr edilib. Siqnaxidən 2 kilometr məsafədə yerləşən Bodbe monastırı keçmişdə Gürcüstanın həvarisi müqəddəs Nino ilə assosiasiya olunur və bu səbəbdən də yerli sakinlər buranı çox sevir və ziyarət edirlər.
Yerli Etnoqrafik və Arxeologiya Muzeyi, modernləşdirilmiş və "Siqnaxi muzeyi" adı ilə müasir standartlara cavab verən sərgi məkanına çevrilmişdir. Siqnaxi Gürcüstanda "Sevgi şəhəri" kimi də tanınır.
Ker
Ker - türk və altay mifologiyalarında pis varlıq. Gər (Gir, Kir) olaraq da deyilir. O varlığın pis bir xüsusiyyətə sahib olduğunu göstərir. Tek ayaqlı, tək gözlü, tək qollu keçəl varlıqlardır. Şumerlerde Qur adlı bir yer altı canavarı bulunur ki, yer altında yaşayan varlıqların Ker sözcüyü ilə təyin olunması bununla əlaqəli ola bilər. Yeraltında yaşadığına inanılan "Ötker" adlı pis varlıqlar da bunların bir növüdür. O biri aləmə aid canlılar daim tək gözlüdür. Ker sözünün kor mənasını verdiyini qarşıya qoyan görüşlər də mövcuddur. Bu sifətlə xatırlanan beş əhəmiyyətli varlıq tapılar.
Etimologiya
(Ker/Gər/Gir) kökündən törəmişdir. Kor sözü ilə əlaqəlidir. (Kor sözü farsca olaraq keçər lakin türkcədəki "Gör" köküylə əlaqəlidir. Farscaya türkcədən keçmişdir.) Bu söz köhnə türkcədə və monqolcada eyni zamanda sərhəd, kənar mənası daşıyır.
Limu (rayon)
Limu ( — Fransada rayon .Langedok-Russilon bölgəsindəki rayonlarından biri . Rayonun departamenti — Od. Suprefektura - Limu. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 43387 nəfər olmuşdur. Əhalinin sıxlığı 24 nəfər / km² təşkil edir. Rayon ərazisi 1781 km²-dir.
Tarix
Od departamenti 17 fevral 1800-ci ildə yaradılan zaman Limu rayonu orijinal departamentin bir hissəsidir.
Coğrafiya
Limu rayonu şimalda Karkason, Narbon rayonu ilə şərqdə, Cənub-şərqdə Pireneyi departamenti və qərbdə Aryej departamenti ilə sərhəddir.
Lord Voldemort
Lord Voldemort — Harri Potter romanlar seriyasının qəhrəmanlarından biri.
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı
Voldemort öz debütünü "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" romanında edir. Birinci romanda Roulinq Voldemortu Qara Lord kimi təqdim edir, göstərir ki, o, Harrinin valideynləri Ceyms və Lili Potterləri öldürür, lakin Harrini öldürmək istəyərkən anasının sevgisi uşağı qoruyur, Voldemortun bədəni məhv olsa da, ruhu yenidən qayıtmağa çalışır. Sehrli çubuğu isə Harrinin alnınca çapıq izi buraxır. Voldemort bədənini qaytarmaq üçün Fəlsəfə Daşını ələ keçirməyə çalışır. Bu məqsədlə o, Professor Kvirelldən istifadə edir. Romanın sonuna yaxın Voldemort professorun başının arxasında peyda olur. Lakin Harri daşın onların əlinə keçməsinin qarşısını ala bilir.
Harri Potter və Sirlər Otağı
İkinci kitab olan "Harri Potter və Sirlər Otağı"nda Roulinq Cinni Uizlinin tapdığı gündəlik vasitəsiylə Lord Voldemortun gənclik xatirəsi olan Tom Narvolo Reddli canlandırır. Bu kitabda Cinni Harridən xoşu gələn yeniyetmə qız kimi təsvir olunur. Özünü tənha hiss edən Cinni fikirlərini və hisslərini gündəliyə yazmağa başlayır və beləcə Tom Reddl gündəlik vasitəsiylə onunla əlaqəyə girir. Tom qısa zamanda Cinni ni ələ alır və Sirlər otağına apararaq əsir alır. Tom Reddl onun enerjisindən istifadə edərək fiziki forma almağa çalışır. Lakin Basillisk in öldürülməsindən sonra Harri gündəliyi məhv edir və beləcə Lord Voldemortun gənclik xatirəsi olan Tom Reddl məhv edilir.
Tom Reddlin adı hər dildə fərqlidir:
Tom Marvolo Riddle — I am Lord Voldemort
Tom Marvoldo Riddle — Adım Lord Voldemort
Tom Narvolo Reddl — Lord Voldemort
Tom Elvis Jedusor — Je ma'pelle Voldemort
Tom Corlost Riddle — Ist Lord Voldemort
Tom Orvoloson Riddle — Son io Lord Voldemort
Том Нарволо Реддл — Лорд Волан-де-Морт
Astragalus oxyphysus
(Astragalus oxyphysus) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Lord Voldemort
Harri Potter və Azkaban Məhbusu
Üçüncü kitab olan "Harri Potter və Azkaban Məhbusu" romanında Lord Voldemort nə insan, nə də sehrli məxluq kimi iştirak etmir. Lakin Harrinin Dementorlarla bağlı hadisəni öyrənməsi zamanı onun adı çəkilir. Fala baxma fənnindən sonra müəllim vergi alır və Voldemort haqqında nadir məlumat açıqlayır: "Qara Lord bütün tərəfdaşlarından imtina edərək tənha və dostsuz qalıb. On iki il ərzində onun bütün xidmətçiləri zəncirlənmişdilər. Bu gecə, gecə yarısından qabaq onun xidmətçisi azad olacaq və ustadına qovuşacaq. Xidmətçisinin köməyi ilə Qara Lord əvvəlkindən də güclü şəkildə diriləcək. Bu gecə…gecəyarısından əvvəl…azad olacaq…ustadına…qovuşacaq." Bu məlumatda nəzərdə tutulan xidmətçinin Sirius Blek olduğu düşünülsə də, kitabın sonunda məlumatların Piter Petiqryuya aid olduğu müəyyənləşir.
Ziyilli çömçəxul
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Yayılması
Xəzərin endemik növü olub Azərbaycan sahillərində azsaylıdır, orta və cənub hissələrində yayılmışdır. Volqa çayının aşağı qollarında mövcuddur.
Morfoloji əlamətləri
D III-IV, I 8-9, A I 6-8-dir.Bədənin ön hissəsində xüsusən baş nahiyəsində daha çox enlənmiş, burnu girdədir. Başın üst hissəsi yastı olub yalnız gözlərin arasında yüngülcə çökəkdir. Çənəsində pərşəkilli bığcıq var. Ağzın küncləri arxasında dəri qırış zəif inkişaf etmişdir. Bədəni və başı üstdən və böyürlərdən çox xırda eyni ölçülü ziyillərlə sıx örtülmüşdür. Belində və bədənin böyürlərində üç iri tünd qonur xal var. Çənəsinin altında qısa bığcıq yerləşir. Uzunluğu 5-6 sm-ə qədər olur.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Dənizin 2 m-dən 200 m-ə qədər dərinliyində yaşayır. Duzlu sularda yaşayırlar. Yayda sahilə yaxın zonalarda, qışda isə dənizin dərinliklərində yaşayır. Əsasən molyusklar və xərçəngkimilərlə qidalanır.
Çoxalması
1 il ömru var. Cinsi yetkinliyə 6-7 ayında çatır. İyun-iyul aylarında suyun səthində görünməyə başlayırlar. Dişi balıqlar kürülədikdən sonra ölürlər.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Vətəgə əhəmiyyəti yoxdur.
Vaqif Abbasov
Vaqif Məhərrəm oğlu Abbasov — kimya üzrə elmlər doktoru, akademik, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, AMEA-nın akademik Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun baş direktoru.
Ümumi məlumatlar
Vaqif Məhərrəm oğlu Abbasov 1952-ci il oktyabr ayının 5-də Azərbaycan Respublikasının Tərtər rayonunun Cəmilli kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. V.M.Abbasov 1968-ci ildə Cəmilli kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1969-cu ildə V.İ.Lenin adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti) Kimya fakültəsinə daxil olmuş və 1973-cü ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirdikdən sonra doğma kəndində orta məktəbdə (sentyabr-dekabr) kimya müəllimi kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
1973-cü ildə akademik Y.H.Məmmədəliyev adına NKPİ-nun aspi-ranturasına qəbul olunmuş və 1977-ci ilə kimi oranın aspirantı olmuşdur.
1977-1981-ci illər ərzində V.M.Abbasov NKPİ-də kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.
1978-ci ildə «Sintetik naften turşuları əsasında antistatik aşqarların sintezi və sınaqları» mövzusunda dissertasiya işini müvəffəqiyyətlə müdafiə etmiş və kimya elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.
V.M.Abbasov D.İ.Mendeleyev adına Ümumittifaq Kimya Cəmiyyətinin Azərbaycan İdarə Heyətinin fəal üzvlərindən biri olmuşdur. 1978-1981-ci illər ərzində iki dəfə bu cəmiyyətin mükafatına və diplomuna layiq görülmüşdür.
1984-cü ildən başlayaraq, «Korroziya inhibitorları və konservasiya mayeləri» laboratoriyasına rəhbərlik etmiş, 2006-cı ildən eyni zamanda “Çoxfunksiyalı reagentlərin kimyası və texnologiyası” şöbəsinin müdiri kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2007-2008-ci illərdə laboratoriya müdiri, şöbə müdiri işləməklə yanaşı, NKPİ-nin elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsini icra etmişdir.
2011-ci il dekabr ayının 21-dən Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun direktoru və şöbə müdiri vəzifələrində çalışır.
Əsas elmi nailiyyətləri
1982-ci ildə onun rəhbərliyi ilə VFİKS-82 adlı çoxfunksiyalı korroziya inhibitoru yaradılmış, SSRİ Neft Sənaye Nazirliyinin Dövlət Komissiyası sənaye sınağının nəticələrini müsbət qəbul edərək sənayedə tətbiqinə icazə vermişdir. Bu reagent 1983-cü ildən Azərbaycanın neft yataqlarında istifadə olunmağa başlanmışdır. 1985-1986-cı illərdə bu inhibitorun sınaqları Qərbi Sibirin neft yataqlarında keçirilib və istifadəsinə başlanılıb. 1988-ci ildə Rusiya Federasiyasının mineral gübrələr zavodu VFİKS-82 reagentinin istehsal texnologiyasını lisenziya ilə alıb və sənaye istehsalını təşkil edib.
V.M.Abbasovun rəhbərliyi ilə bu inhibitorun qış modifikasiyası yaradılıb və istehsalı təşkil olunub. 1983-1997-ci illərdə 21389 ton VFİKS-82, 1989-1997-ci illərdə 6600 ton Azəri inhibitoru istehsal olunaraq Rusiya Federasiyasında, Ukraynada, Azərbaycanda və Qazağıstanda istifadə olunmuşdur. VFİKS-82 inhibitoru 1987-ci ildə SSRİ Xalq Təssərrüfatı nailiyyətləri sərgisinin gümüş medalına layiq görülmüş və 1990-cı ildə SSRİ Elm və Texnika Komitəsi onun xarici ölkələrə satılması üçün lisenziya vermişdir. 1984-cü ildə V.M.Abbasovun ideyası və rəhbərliyi ilə AP-L34-1 antistatik aşqarı yaradılmış, Perm Aviasiya Mühərrikləri zavodunda və Tbilisi Aviasiya zavodunda sənaye sınağından keçmiş və istifadəyə qəbul olunmuşdur.
V.M.Abbasov əməkdaşları ilə birlikdə 1986-cı ildə "Kaspi" adlı hidrogen sulfid korroziyası inhibitoru yaratmış, indiki Heydər əliyev adına Neft Emalı Zavodunda katalitik riforminq qurğusunda sənaye sınağından keçirmiş və onun istehsal və tətbiqini həyatakeçirmişdir. Hazırda bu inhibitor həmin zavodda benzinin stabilləşmə kalonunun müdafiəsi üçün istifadə olunur.
1990-cı ildə "Kaspi-2" adlı yeni korroziya inhibitoru yaradılıb, Qərbi Qazağıstanın Tengiz yatağında sənaye sınağlndan keçib və həmin yataq üçün nəzərdə tutulmuş texniki tələblərdən də yüksək nəticə alınmışdır.
Kaspi-X inhibitoru 2010-cu ildən eyni zamanda Azərneftyağ Nefr Emalı Zavodunda da istifadə olunur. 1998-ci ildə "Xəzər" deemulqatoru yaradılıb və indiki H.Ə.Əliyev adına Neft Emalı Zavodunda neftin duzsuzlaşdırılması və susuzlaşdırılması üçün sənaye sınağından keçirilib və istifadəsinə başlanılıb. 1998-ci ildən 2012-ci ilin dekabrın 25-ə qədər bu reagent 2138.45 ton istehsal olunub və istifadə edilib. Hazırda onun tətbiqi davam edir.
2003-cü ildə dünyada analoqu olmayan müalicəvi Naftalan neftinin təmizlənmə texnologiyası işlənib hazırlanıb, "Ağ Naftalan yağı"nın istehsalı təşkil olunub, bu yağ Azərbaycan Respublikasında və Ukraynada dərman preparatı kimi qeydiyyatdan keçib. 2009-cu ildə "NKPİ-34-2" yanğından mühafizə üçün köpükəmələgətiricisi yaradılıb, sənaye sınağı keçirilib, istehsalı təşkil olunub. Azərbaycan Respublikasının Fövqəladə Hallar Nazirliyi bu reagentin istehsalı və istifadəsi üçün lisenziya verib. 2003-cü ildən "Bakı" ərp həlledicisi yaradılıb, neft emalı zavodlarında sənaye sınağı keçirilib və qapalı soyutma konturlarını ərpdən təmizləmək üçün istifadəyə qəbul olunub. Hazırda H.Ə.Əliyev adına Neft Emalı Zavodunda və "Azərneftyağ" Neft Emalı Zavodunda istifadə olunur.
2009-cu ildən 2012-ci ilin dekabrın 25-ə qədər 238.7 ton "Kaspi-X(M)" istehsal olunub və istifadə edilib.
Papaver alpinum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vaqif Abbasov
Əsas elmi nailiyyətləri
2011-ci ildə Xəzər-24 deemulqator-inhibitoru yaradılıb, "Azərneftyağ" İstehsalat Birliyində Almaniyadan alınan "Disolvan" və Azərbaycanda istehsal olunan "Alkan" deemulqatorları ilə müqayisəli olaraq sənaye sınağından keçib və tətbiq üçün daha əlverişli olduğu müəyyən edilib.
2011-ci ilin noyabr-dekabr aylarında bu deemulqatorun Abşeron Neft Qaz Çıxarma idarəsində sənaye sınağından keçirilib və yüksək nəticə əldə olunub''.
Elmlər doktorlarının sayı: 10
Süleyman Vəzirov gəmisi
Süleyman Vəzirov gəmisi – Xəzər Dəniz Neft Donanmasına daxil olan borudüzən gəmilərdən biridir. Gəmiyə Süleyman Vəzirovun adını daşıyır.
Gəmi 1973-cü ildə Xəzər dənizinə gətirmişdir. Gəmi bir neçə min kilometr sualtı neft və qaz kəmərinin çəkilişində istifadə edilib ki, bu da neftin dəniz mədənlərindən tankerlər vasitəsilə sahilə daşınmasına son qoyub. Hövsan sahil sahəsində və Qum adası ətrafında çekilən sualtı boru kəmərlərinin tikintisində isitfadə edilmişdir.
Mənbə
Süleyman Vəzirov gəmisi
23 oktyabr
1901–cari
thumb|[[Pele]]
thumb|[[Banin]]
Typhlodromus morellensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Afaq Rüstəmova
Afaq Rüstəmova — fəlsəfə elmləri doktoru, AMEA Fəlsəfə İnstitutunun “İnformasiya cəmiyyətinin fəlsəfi problemləri” şöbəsinin müdiri, fəlsəfə elmləri doktoru.
Afaq Baloğlan qızı Rüstəmova 1 avqust 1949-cu ildə Naxçıvan şəhərində anadan olmuşdur. 1971-ci ildə M.F.Axundov adına APRDƏİ- ni (indiki Bakı Slavyan Universiteti) bitirmişdir. M.F.Axundov adına APRDƏİ-nin nəzdində aspiranturanın qiyabi şöbəsini bitirmiş, 1995-ci ildə “Tərz kateqoriyasının rus dilində məna və formaları, onların Azərbaycan dilində müvafiq ifadə üsulları” (10.02.01 - Rus dili, 10.02.02 - Azərbaycan dili) mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 2010-cu ildə “Sosial linqvistika və etnodil prosesləri: fəlsəfi təhlil” (09.00.11 - Sosial fəlsəfə) mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və fəlsəfə elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.
1981-ci ildə Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun “rus və xarici dillər” kafedrasında müəllim, sonra isə baş müəllim vəzifəsində çalışmışdır. 1990-cı ildə Azərb. SSRİ Xalqlar Dostluğu Respublika Sarayında kiçik elmi işçi, 1992- ci ilin mart ayında 2002-ci ilədək EA-nın Milli Münasibətlər institutunda şöbə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Hazırda Fəlsəfə və Hüquq İnstitutu Sosial fəlsəfə şöbəsinin baş elmi işçisidir. Ailəlidir, iki övladı var.
Elmi fəaliyyəti
Afaq Rüstəmovanın dörd monoqrafiyası, 80-ə qədər elmi məqaləsi (10-a qədəri xaricdə) çap olunmuşdur.
Afaq Rüstəmovanın əsas tədqiqat sahələri – linqvistikanın fəlsəfi problemləri, etnodil prosesləri, millətlərarası münasibətlər, tərcümənin nəzəri problemləri, dil siyasəti, milli ideologiya, modernləşmə, kommunukasiya prosesləri, identiklik problemləri və s.
Kitabları
Kitabda etnodil proseslərinin mahiyyəti, millətlərarası münasibətlərdə onun əhəmiyyəti, müasir mərhələdə Azərbaycan Respublikasnda bu istiqamətdə etnodil proseslərinin inkişaf xüsusiyyətləri araşdırılmış, eyni zamanda dilin cəmiyyətdə rolu, hüquqi cəmiyyətdə dövlət dilinin mahiyyəti və statusu məsələləri diqqət mərkəzində saxlanmışdır. Kitabda müasir mərhələdə sosial linqvistikanın predmeti, tədqiqat dairəsi, onun əsas tədqiqat obyektlərindən sayılan sosial faktorlar tədqiq edilir, xalqların təfəkkürünün formalaşmasında dilin mühüm rolu nəzərə alınaraq, dil, şüur, təfəkkür münasibətləri və onların etnik xüsusiyyətləri, sosial faktorların dil proseslərinə şüurlu təsiri kontekstində ictimai şüur, dil və sosial linqvistika məsələləri, eləcə də dil, mədəniyyət, etnos münasibətləri, dil siyasəti, ideologiyaya dair araşdırmalar aparılır. Kitabda tərcümənin fəlsəfi məsələləri, əsas nəzəri müddəaları araşdırılır, tarixi və müasir problemləri nəzərdən keçirilir. Tərcümə aktının dərin hermenevtik mahiyyəti nəzərə alınaraq onun bu sahə ilə əlaqədar poblemləri tədqiq edilir. Tərcümənin praqmatik məsələlərinin mühüm aspektləri araşdırılır, eləcə də millətlərarası münasibətlərdə rolu təhlil edilir. Monoqrafiyada ictimai inkişafda dilin rolu məsələləri araşdırılır. Modernləşmə, kommunikasiya, milli identikliyin formalaşmasında dil amili problemləri nəzərdən keçirilir. Multimədəni cəmiyyətlərdə dil proseslərinin müasir dövr üçün mühüm mahiyyəti nəzərə alınaraq бу sahəyə aid problemər təhlil edilir, demokratik konsolidasiya və dil məsələlərinin aktual aspektləri araşdırılır. Monoqrafiyada müasir dövrün bir sıra aktual problemləri fəlsəfi, sosial-siyasi kontekstlərdən təhlil edilir, o cümlədən, modernləşmənin inkişaf mərhələləri, problemlə bağlı nəzəri-metodoloji yanaşmalar, sosial-siyasi inkişafın əsas konsepsiyaları, Azərbaycanda modernləşmənin sosial inkişafa təsiri, inkişafın Azərbaycan modeli nəzərdən keçirilir, daha sonra modernləşmə prosesləri kontekstində milli şüur və milli mentalitet problemi təhlil edilir. Kitabda XXI əsrin qlobal və təhlükəli hadisələrindən olan terrorizm problemi diqqət mərkəzinə çəkilir, daha dəqiq desək, terrorizm, beynəlxalq terrorizm,  din və terrorizm və s. məsələlər araşdırılır, həmçinin dini tolerantlıq, humanizmə dair ideya və mülahizələr tarixilik və müasirlik baxımından araşdırılır.
• 6. Azərbaycanda informasiya cəmiyyətinin inkişafının fəlsəfi problemləri: dil və kommunikasiya. Sumqayıt, “Azəri poliqrafiya”, 2020. 170 s
Monoqrafiyada müasir dövrdə informasiya cəmiyyətinin fəlsəfi, elmi-nəzəri problemləri, dünya sivilizasiyasının inkişafında informasiya cəmiyyəti  mərhələsi, Azərbaycanda informasiya cəmiyyətinin inkişaf tendensiyaları araşdırılır, o cümlədən  informasiya cəmiyyətinin tələbləri baxımından  dil və kommunikasiya proseslərinin fəlsəfi mahiyyəti, dil və siyasət, azərbaycançılıq ideologiyasının  formalaşmasında dil amili, informasiya cəmiyyətində ünsiyyət və kommunikasiya  problemləri təhlil edilir.
• 7.Bir əsgərin həyat yolu. Kitab. Bakı, “Avropa” nəşriyyatı, 2021. 120 s.
Kitab Böyük Vətən müharibəsində (1941-1945) Qafqazdan Berlinə qədər qəhrəmanlıqlarla dolu döyüş yolu keçmiş mexanikləşdirilmiş qvardiya korpusunun cəsur, qorxmaz kəşfiyyatçısı, müharibədən sonra da əmək cəbhəsində Azərbaycanın inkişafı naminə var qüvvəsini əsirgəmədən çalışmış tanınmış ictimai xadim Rüstəmov Baloğlan Əmrah oğlunun həyat yoluna həsr edilib. Kitabda həyatı haqqında özünün xatirələri, ömür-gün yoldaşının onunla bağlı xatirələri, döyüş yolu və dinc quruculuq illərində gördüyü işlər barədə yazılmış kitablar, saysız-hesabsız məqalələr, həmçinin Böyük Vətən müharibəsi dövründə və müharibədən sonrakı illərdə təltif olunduğu orden, medal və mükafatlar haqqında məlumatlar yer alıb.
Kitab geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulub.
Öt xan
Öt Xan - türk və altay mifologiyasında Zaman ilahı. Öğöt Xan da deyilir. Zamanın axışından məsuldur. Zamanın keçişini bəzən sürətləndirər, bəzən yavaşladar. Kültigin abidələrindən bu möhtəşəm ifadə iştirak etməkdədir.
Bu cümlə, Talat Tekinə görə "Zaman tanrısı elə buyurunca insan həmişə ölümlü yaradılmış," mənasını verməkdədir. Məhərrəm Ergin isə, "Vaxtı tanrı yaşayır, insan həmişə ölümlü yaradılmış," şəklində çevirməkdədir. Gündüz və gecə, ağ və qara iki ip yumaqdır. Bu yumaqların sarılmasından məsul köməkçisi vardır. Yumaqlar sürətli sarılsa zaman sürətli keçər. Yavaş sarılsa, zaman da yavaşlayar. Türklərdə saata (vaxt ölçməyə yarayan cihaza) günəş saatı anlayışıyla və "gün" sözü ilə əlaqədar olaraq "Güngən" deyilmişdir. Yenə zamanı ölçmək mənasını verən Ötçek/Ödçek sözü də saat (vaxt ölçmə cihazı) deməkdir və bu tanrının adı ilə əlaqəlidir.
Etimologiya
(Öt/Öd) kökündən törəmişdir. Zaman deməkdir. Ödəmək, ödünc (borc) sözləri bu kökle əlaqədardır. Monqol Ötlöh (Köhnə Monqolca, Ötel) yaşlanmaq deməkdir və bu hərəkət zamanın keçişiylə əlaqəlidir. "Öte" isə yaşlı adam deməkdir.
Papaver argemone
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Abdulla Məmmədov
Abdulla Məhəmməd oğlu Məmmədov — pambıqçı, Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı. Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1951).