cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monqolların Fələstinə yürüşü
Suriya kampaniyası
Monqollar Fəratı keçərək, Hələbin canişini əl-Müəzzəm Turan şahı şəhəri təslim etməyə çağırdılar. Onun imtinasına cavab olaraq 18 yanvar 1260-cı ildə Hələbi hasara alındı. Mühasirədə Hülakunun xristian müttəfiqləri olan kilikiyalı erməni I Hetum və Antakyalı Boemund iştirak edirdilər. Şəhər bir həftəyə alındı, ancaq mərkəzi istehkam 14 başqa mənbələrə görə 26 fevrala qədər dayana bildi. Alınmasından sonra monqollar, əhalini, Hülakunun əmri ilə altı gündən sonra dayandırılan qırğına verdilər. İstehkam müdafiəçilərindən ancaq bir zərgər ermənini sağ qoydular. Hetum, yakobit kilsəsini qoruyaraq, Hələbin məsçidini yandırdı. Hülaku Hələb hakimləri tərəfindən erməni hakimindən alınan torpaqları n bəzilərini ona qaytardı. Boemunda isə Səlahəddinin vaxtından müsəlmanların əlində olan torpaqları verildi.
31 yanvarda Əyyubi sultanı Yusuf ən-Nasir, Hələbin yenildiyini eşidərək, qoşunları ilə Dəməşqdən Qəzzaya çəkildi. Dəməşq monqollara döyüşsüz təslim oldu, və 14 fevralda (başqa mənbələrə görə -1 martda) Kitbuğa şəhərə daxil olaraq, oraya monqol hakim təyin etdi.
Kit Buğanın əməliyatları
Böyük xaqan Mönkgenin ölüm xəbərini alandan sonra Hülaku ordunun əsas hissəsi ilə Azərbaycana çəkildi(1260-ın iyunu). Guman ki yayla əlaqədar olaraq, monqol atlı qoşun kütlələrinin cənuba hərəkət etməsi imkansızlaşırdı. Kitbuğaya, erməni və gürcü müttəfiqləri də daxil olmaqla, nisbətən kiçik (10-20 min arası) qüvvələr verildi. Hülaku ehtimal ki, Misirdəki qüvvələr barədə Suriyadakı əsirlərdən aldığı yanlış məlumat əsasında, Kit Buğaya bu qədər az qoşun saxladı.
O biri tərəfdən, Hülaku Mönkgenin ölümündən sonra qaçılmaz olaraq Cuçilərlə Azərbaycan uğrunda qızışa biləcək mübahisə ehtimalını nəzərə alaraq bura qoşun çəkdi. Kit Buğaya isə, istila ediləni qorumaq tapşırılmışdı(Bəybars əl-Mənsuri). İbn əl-Amidin məlumatına görə, o həm də dənizqırağı səlibçi firəng dövlətlərinə göz qoymalıydı. Hülaku özü 1262-ci ildə, Fransa kralı Lüdovika məktubunda xəbər verir ki, Kit Buğaya Suriyadakı ismailli qalalarının fəth edilməsi tapşırılıb. Kit Buğa Suriyadan cənuba - Fələstinə hərəkətini davam etdirdi. Onu Əyn Cəludda qarşılamaq üçün Quduz və Beybarsın komandası altında misirli məmlük ordusu çıxdı. 3 sentyabr 1260-cı ildə Əyn Cəludda baş verən toqquşma nəticəsində monqol qoşunu məğlub edildi. Kit Buğa əsir düşdü və edam edildi.
Senecio hualtata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Unheilig
Unheilig 1999-ci ildə Almaniyalı musiqiçi Der Graf tərəfindən qurulmuşdur.Qrupun ilk işi, sinqlı "Sage Ja!" 1999-cu ildə bıraxılmışdır.Bu sinql kifayyət qədər reytinqə qalxmışdır.Qrup konsertlərə qatılmaq üçün,2000-ci ildə "Phosphor" adlı albomları çıxartmışdır.Albomdan sonra qrup Zillo Open Air, Wave Gothic Treffen Leipzig, Doomsday Festival və Woodstage kimi festivalların da çıxış edərək məşhurlaşdı.
Axund Əbil sərdabəsi
Axund Əbil sərdabəsi — Novxanı kəndində yerləşən qəbirstanlığında qəbirlərin əhatəsində yerləşən sərdaba. Sərdabə kürsü üzərində inşa edilmişdir. Tikili dördbucaqlı formaya malikdir. Giriş hissəsinin üzərində daş kitabə qoyulmuşdur. Tikili səkkiz bucaqlı piramida şəkilli günbəzlə tamamlanır. Abşeronda səkkiz bucaqlı çadıra bənzər günbəzlə tamamlanmış sərdaba nadir tapıntıdır. Ölçüləri 3.80 x 3.80 m-dir. Tikilinin təxminən 1850-1870-ci illərdə inşa edilməsi ehtimal edilir. Burada kəndin axundu Axund Əbil dəfn olunmuşdur.
Artupa
Artupa Astara rayonunun Səncərədi inzibati ərazi vahidində kənd. Xəzər dənizindən bir qədər aralı, Lənkəran ovalığındadır. Oykonim art və upa (oba) sözlərindən düzəlib, "dağ aşırımında salınan oba, kənd" deməkdir.
Etimologiyası
Oykonim türk mənşəli art (arta) «dağ keçidi» və «upa» (oba) sözlərindəndir.
Mədəniyyəti
Kənddə orta məktəb, kitabxana, mədəniyyət evi, çayxana, məsçid var.
Din
Kənddə Artupa kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzindən 4 km şimal-qərbdə, Xəzər dənizindən 4 km, Ələt - Astara avtomobil yolundan 1,5 km aralı, Lənkəran ovalığındadir.
İqtisadiyyatı
Çəltikçilik, çayçılıq və maldarlıqla məşğuldur. 2 düyü dəyirmanı var.
Robert Enke Fondu
Robert Enke Fondu — depresiyada olan insanların müalicəsinə və bunun səbəblərinin araşdırılmasına yardımçı olmaq məqsədi ilə yaradılmış fond.
Tarixi
Almaniya Futbol Federasiyası, Bundesliqa və Hannover 96 klubu özünü qatarın altına ataran intihar edən Robert Enkenin adını əbədiləşdirmək qərarına gəlib. Beləliklə 2009-cu ilin dekabr ayında qolkiperin adını daşıyan fond yaradılıb.
Məqsədi
Almaniya millisinin və Hannover 96 klubunun qapıçısının adını daşıyacaq fondun məqsədi depresiyada olan insanların müalicəsinə və bunun səbəblərinin araşdırılmasına yardımçı olmaqdır. Robert Enke Fondunun ilkin büdcəsinin 150 min avro olduğu və eyni zamanda ürək xəstəsi olan uşaqlara da yardım edəcəyi açıqlanıb.
Senecio bupleuroides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Pyer Qasli
Pyer Qasli (fr. Pierre Gasly), ) — Fransa avtoyarışçısı, Eurocup Formula Renault 2.0 çempionu (2013).
Karyera
Pyer 2006-cı ildə Fransız kartinq çempionatının kiçik sinfində karyerasına başlamış və 15-ci sırada iştirak etmişdir. 2007-ci ildə Qasli French Cadet Championship-ə getdi, ilk mövsümündə altıncı, 2008-ci ildə isə dördüncü yeri tutdu. 2010-cu ildə Pyer Fransız Avtomobil Birliyinin üzvü oldu və Avropa Çempionatı olan KF3 və WSK Euro Series-də çıxış etdi.
2011-ci ildə Pyer Fransız Formula-4-də — açıq təkərli avtomobillər sinfində debüt etdi. Sezonda yeddi dəfə podiuma çıxdı, onlardan üçü — 1-ci yer idi. Mövsümü üçüncü yerdə bitirdi.
2012-ci ildə Pyer Eurocup Formula Renault 2.0-a getdi, iki dəfə podiuma çıxaraq mövsümü 10-cu sırada tamamladı. Növbəti 2013-cü ildə artıq beş podium və üç qalibiyyətlə, Qasli seriyanın çempionu oldu. 2014-cü ildə Qasli, Formula-Renault 3.5-də iştirak etdi və yarışların nəticələrinə görə, ikinci yeri tutdu.
2014-cü ildə Pyer GP2 seriyasında ilk dəfə çıxış etdi. O, Tom Dilmannı əvəz edərək "Caterham" komandasının bir hissəsi kimi mövsümün son altı yarışında çıxış etdi. 2015-ci ildə Qasli "Dams" komandanın bir hissəsi kimi seriyada tam mövsüm keçirdi. Sezon boyunca Pyer dörd dəfə podiuma qalxdı və mövsümü 8-ci sırada tamamlandı. 2016-cı ildə Qasli Prema komandasının tərkibində GP2-də çıxışını davam etdirir.
2015-ci ilin sentyabr ayının sonunda Formula 1 Red Bull komandası Qaslinin mövsümün sonuna qədər komandanın ehtiyat pilotu olacağını elan etdi. 2016-cı ilin yanvar ayında Pyer 2016-cı il mövsümündə Red Bull komandasının ehtiyat pilotu təyin edildi. 26 sentyabr 2017-ci ildə, Qaslinin Toro Rosso komandasının bir hissəsi olaraq Malayziya və Yaponiya Formula 1 mərhələlərində iştirak edəcəyi açıqlandı.
2018 mövsümündə "Toro Rosso"nun döyüş pilotu oldu. Bəhreyn Qran Prisində ilk xalları qazandı. Monakoda isə yeddinci yeri tutdu.
Zədə
Yaralayan faktora görə zədələr mexaniki (əzilmə, sümük sınığı və s.), termik (yanıq, şaxta vurma), kimyəvi zədə, barozədə (atmosfer təzyiqinin dəyişməsi nəticəsində), elektrik cərəyanının vurması və s., həmçinin kombinə olunmuş olur.
Zədə alınmasına görə zədələnmə məişət, idman, istehsalat, döyüş idman növlərinin təsiri nəticəsində olur.
Anbuba
Anbuba — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Anbabu Astara rayonunun Asxanakəran inzibati ərazi vahidində kənd. BəŞərü çayının sahilində, Peştəsər silsiləsinin ətəyindədir. Anbobu, Anbubu, Anbobo variantlarına da təsadüf olunur. 1917 və 1961-ci illərdə Ambu Şəklində qeydə alınmışdır. Talış dilində ambu "anbar" deməkdir.
Siyanşor gölü
Siyanşor gölü — Bakıdan şimalda, Abşeron rayonunun Novxanı qəsəbəsinin yaxınlığında yerləşən göl. Duzlu, xloridli suya sahibdir. Duzluluğun yüksək səviyyəsi ilə əlaqədar, bitki və fauna aləmi praktik olaraq yoxdur. Atmosfer yağıntıları və qrunt suları ilə qidalanır. Göl yaxınlığında tarixən Siyan adlı şəhər tipli qəsəbə olmuşdur. Qəsəbənin tarixi IX-XVI əsrlərə aid edilir.
1 yanvar
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[Rio de Janeiro şəhəri. 2015-ci il]]
1901–cari
thumb|[[Eldəniz Zeynalov]]
thumb|[[Tələt Şıxəliyev]]
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[XII Lüdovik]]
1901–cari
thumb|[[Nadir İbrahimov]]
thumb|[[Cəlal Qaryağdı]]
Albaniyada futbol
Albaniyada futbol — Albaniya ərazisində ən məşhur və geniş yayılmış idman növüdür. İstər oyunçular və azarkeşlər bu oyunu sevir. Futbolun idarə edilməsi Albaniya Futbol Federasiyası balansındadır.
Futbolun tarixi
Albaniyada futbol XX əsrdə meydana gəlmişdir. İlk oyun xristian misiyası tələbələri arasında Şkoderdə baş tutmuşdur. Oyun böyük məşhurluq qazanmışdır. 1919-cu ildə burada ilk futbol komandası «Vlazniya» olmuşdur. 1920-ci ildə «Tirana» klubu, 6 iyun 1930-ci ildə Albaniya Futbol Federasiyası təşkil edilmişdir. Federasiya 1932-ci ildə FİFA, 1954-cü ildə isə UEFA üzvü seçilmişdir.
1991-ci ildə baş vermiş siyasi və iqtisadi dəyişikliklər sayəsində ölkə futbolçuları xaricə sərbəst şəkildə yol ala bilirlər. Futbolçuların təcrübəliləri əsasən Yunanıstan, Balkan ölkələri, Qərbi Avropa və Rusiyaya transfer olunurdular. Hazırda 200 futbolçu xarici ölkələrdə fəaliyyət göstərir.
Çempionatın sistemi
Albaniya çempionatı 4 liqə bölünür. Albaniya Superliqası 1930-cu ildə təşkil edilmişdir. Bura 12 komanda daxildir. Üstəlik Birinci, İkinci və Üçüncü liqaya sahibdir. Üçüncü liqa daha çox həvəskarlar liqasına bənzəyir. Ölkə çempionatının ən titullu klubu «Tiranadir» (24 titul).
Kubok turnirləri
Albaniyada kubok turniri 1939-cü ildə təşkil edilmişdir. Kubokun sahibi Avropa liqasınının seçim turuna qatılır. Kuboka sahiblənmə baxımından «Partizani» klubu seçilir. Kubokun 15 qal qalibidir. 1989-cu ildə Albaniya Superkuboku təşkil edilmişdir. «Tirana» superkubokun rekordçusudur.
Senecio huitrinicus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kələzağ
Kələzağ — Abşeronda yaşayış məskəni. Kələzağ adlanan bu kənd Abşeron yarımadasının şərqində dəniz sahilindən 1–2 km aralıda yerələşən yaşayış məntəqəsidir.
Tarixi
Kələzağ yaşayış ərazisi IV minilliyə aid edilərək qədim tarixə malikdir. Bakı kəndləri içərisində Kələzağın iqtisadi inkişafı XVI əsrdə baş verib. Burada daşları qalaqlanan məscidin XV və ya XVIII əsrlərə aid edilməsi Şirvanşahlar saray kompleksinə uyğun memarlıq elementlərinə oxşarlığı ilə xarakterizə etmək olar.
Suraxanı kənd sakinləri uzun müddət bu yeri qışlağ kimi istifadə etdikdən sonra daimi məskunlaşıblar. Tarixi faktlara əsaslanaraq Kələzağ adlı qışlaq sahəsinin Bakının Suraxanı kənd əhalisinə məxsus olduğunu qeyd etmək olar. Bu haqda etnoqrafik və tarixi mənbələrdə də ətraflı məlumat var. XX əsrin 50-ci illərinə qədər Kələzağ ərazisində yaşayan əhalinin təsərrüfatı, xırman yerləri, icma torpaqları kolxozların hesabına keçdi. Hökumətin bu addımından sonra müflisləşən sakinlər qışlaqdan, doğma kəndlərinə — indiki yeni Suraxanı qəsəbəsinə köç edirlər. Xarabalığa çevrilən Kələzağ ərazisi isə sovet ordusunun hərbi poliqonuna çevrilir. XIX əsrin 30-cu illərində Çar İmperiyasının tərtib etdiyi arxiv sənədlərində Suraxanı əhalisinin qışlaqları içində Kələzağda 50 xalvarlıq əkin sahəsinin olduğu qeyd edilir.
İslam peyğəmbərləri
Quranda adı çəkilən peyğəmbərlər:
Ağbulaq (Laçın)
Ağbulaq — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Ağbulaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Tarixi
Rayon mərkəzindən təxminən 62 km. şimal qərbdə yerləşir. Hocazsu çayının sağ qolunun sahilindədir. Kəndin ərazisi keçmışdə Zəngəzur qəzasında yaşamış ağkörpü adlı tayfanın qışlaq yerlərindən olmuşdur.
Bu ərazi işğal dövründə ermənilər tərəfindən "Spitakajur" icması adlandırılmışdır.
2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi sonunda imzalanmış atəşkəs bəyanatına əsasən 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.
Əhalisi
2006-cı ilin statstikasına görə kəndin əhali sayı 795 nəfər olub
Erməni mənbələrinin 2014-cü ilə aid olan məlumatına görə kənddə 42 ailə yaşayır. Əhalisi 998 nəfərdir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti yarımköçəri heyvandarlıq olmuşdur.
Təhsil
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 16 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Laçın rayonu Ağbulaq kənd 56 şagird yerlik modul tipli tam orta məktəbin quraşdırılması üçün 330 000 manat vəsait ayrılmışdır.
II Zeynal xan Şamlı
II Zeynal xan Şamlı — qızılbaş sərkərdəsi, Bağdadın hakimi, Zeynal xan Şamlının nəvəsi.
Həyatı
II Zeynal xan Şamlı elinin Bəydili oymağındandır.
I Şah Abbasın adlı-sanlı əmirlərindən idi.
Sonra əmirlik vəzifəsinə yüksəldi.
Şah onu Rey vilayətinə hakim təyin etmişdi.
Andryu Elefteriu
Andryu Elefteriu (8 noyabr 1997-ci ildə anadan olub) — İngiltərə Premyer Liqası təmsilçələrindən olan Uotford klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən Kipr əsilli peşəkar İngiltərə futbolçusudur.
Uotford
Elefteriu öz peşəkar karyerasında debütünü 21 may 2017-ci ildə mövsümün son oyununda Mançester Siti klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 39-cu dəqiqədə Darli Yanmaatı əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Uotford rəqibinə 5-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Hacı Firuz
thumb|sağ| [[Millət Parkı, Tehranda Hacı Firuz dəflə rəqs edərkən]] Hacı Firuz vəya Hacı Piruz ( {{Dil-fa|حاجی فیروز), İranın yeni ili Novruzun ənənəvi xəbərçisidir. Üzünü qurumla boyanmış haldadır, parlaq qırmızı paltarı və başındakı papaq ilə diqqəti çəkir. Novruza girərkən, Hacı Firuz bir dəf çalar və "Hacı Firuzam, sali yek ruzəm" (Hacı Firuzam, ildə bir günəm) deyər. Hər yaşdan insan onun və musiqiçilərin ətrafında toplanar, çaldıqları nağara, tar və kamançanı dinləyərək rəqs edərlər. Eyni zamanda Əmi Noruz (Nevruz əmi)də deyərlər.
Ağrı Dağı Milli Parkı
Ağrı Dağı Milli Parkı — Türkiyənin Ağrı və İğdır vilayətlərində yerləşən milli park. 2004-cü ildə Ağrı dağının ərazisində açılan milli parkın sahəsi 88.014 hektardır. Nuh tufanı, meteor krataeri, Türkiyənin ən yüksək dağı və buzlağı, vəhşi həyatın müxtəlifliyi ilə diqqət çəkir.
Haqqında
Milli park müxtəlif heyvan və bitki növlərinə, gözəl peyzaja, vulkanizm ilə bağlı maraqlı relyefə, geoloji xüsusiyyətlərə, sulaq ərazilərə, turizm imkanlarına malikdir. Milli park Türkiyə, İran, Azərbaycan, Ermənistan sərhədlərinin kəsişməsində yerləşir. Ağrının Doğubəyazid, İğdırın Aralıq və Qaraqoyunlu rayonlarında yerləşir. Ağrıdan 100 km uzaqlıqdadır. Türkiyənin ən yüksək dağı olan 5137 metrlik Ağrı dağı və 3898 metrlik Kiçik Ağrı dağı bu parkdadır.
Görməli yerlərdən birisi də Buz mağarasıdır. Mağara Kiçik Ağrı dağının ətəklərində, Doğubəyazidin Hallaç kəndindən 3 km uzaqlıqda yerləşir. Xalq arasında Buzluq kimi tanınan mağaranın tavanından damlayan su damcıları donaraq buz təbəqəsi əmələ gətirir.
Digər xüsusiyyətləri
Ağrı dağı vulkanik mənşəli dağdır. Dağın zirvələrində Türkiyənin ən böyük buzlağı yerləşir.
Asxanakəran
Asxanakəran — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Ağrı Dağı Milli Parkı
Digər xüsusiyyətləri
Milli park ərazisində qayalıq ərazilər, dağ bozqırları (200 m-4000 m), şimal tərəflərdə kolluqlar (2000 m-2500 m), qarla örtülü ərazilər (4000 m+) yerləşir. Dərələrin çoxluğu da diqqət çəkir. Malaryesin, Yaqub Peyğəmbər, Buzxana, Qaraxan və Söhlü dərəsi bunlar arasındadır. Dərə yatağının ətraflarında kəndlər vardır.
Asxanakəran
Asxanakəran Astara rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. BəŞərü çayının sol sahilində, Peştəsər silsiləsinin ətəyindədir. Türk dillərində as sözünun "qartal", "qədim alanların adı", "qamış" mənalarında işlənməsi məlumdur. Lakin Azərbaycan dilinin dialektlərində as "əs, əks-səda, səs-kuy" mənalarını da ifadə edir. Kəndin yerləşdiyi coğrafi Şərait onun adının "qartal" və ya "əks-səda" sözləri ilə bağlı olduğunu söyləməyə imkan verir. Xana və kəran sözlərinin hər ikisi yaşayış məntəqəsi bildirən toponimik terminlərdir. Bəzi tədqiqatçılar toponimi Talış dilinin materialları əsasında "dəmirçi evləri" kimi də izah edirlər.
Ağrı Dağı Milli Parkı
Digər xüsusiyyətləri
Parkın İğdır vilayətinin Qaraqoyunlu rayonunun düşən hissəsində yerləşən Korhan yaylasında meteor çuxuru yerləşir. 60 m dərinliyində, 35 m genişliyindədir.
Nuhun gəmisinin tapıldığı inanılan yer Doğubəyazid rayonundadır. Telçəkər və Üzəngili kəndləri arasında gəminin qalıqları olduğuna inanılır. Bölgə hazırda açıq hava muzeyi adı ilə qorunur.
Asxanakəran
Etimologiyası
Asxana talış dilində «dəmirçi», «kəran» yaşayış yeri deməkdir (Dəmirçilər kəndi).
Ağrı Dağı Milli Parkı
Canlılar aləmi
Parkda Türkiyədə endemik növ sayılan Sübhan kərtənkələsi yaşayır. Ur kəkliyi ilə saqallı kərkəs milli parkda yaşayan quş növləridir. Üçü Ağrı dağına aid olmaqla 21 endemik çiçək növü yayılmışdır. Endemik növ olan Əcəm gözəl əsməri (Erebia iranica dromulus) ilə nəsli kəsilməkdə olan Apollon kəpənəyi milli parkda yaşayan kəpənək növləridir.
Park ərazinin bitki örtüsünü ardıc, huş, gürgən, Qafqaz üçgülü, ağüçgül, yabanı yonca, tülkü quyruğu, qoyunyumağı, yabanı arpa, buğda və çovdar əmələ gətirir.
Milli parkda yaşayan heyvan növləri bunlardır: Ur kəkliyi, çil kəklik, qaya kəkliyi, çəngəl buynuzlu dağ keçisi, vəhşi qoyun, dovşan, dovşan, tülkü, qurd, vəhşi donuz, vaşaq, kərkəs, şahin, zınqırovlu ilan, sazan və ala balıqdır.
Ceyn Qudoll
Dama Valeri Ceyn Morris Qudoll — BMT-nin sülhməramlı səfiri, Böyük Britaniyadan olan məşhur primatoloq, etoloq və antropoloq. Böyük Britaniyanın Komandor ordeninin sahibidir.
O, 45 ildən çox Tanzaniyada yerləşən Qombe - Strim Milli parkında yaşayan  şimpanzelərin sosial həyatını öyrənməsi və beynəlxalq Ceyn Qudoll İnstitutunun yaradıcısı kimi məşhurlaşmışdır.
Bioqrafiya
Ceyn Qudoll 1934-cü ildə Londonda anadan olmuşdur. O, hələ uşaq olarkən, atası ona şimpanze oyuncağı hədiyyə vermişdir. Oyuncaq onda şimpanzelərə maraq yaratmış və indiyə qədər də o, bu oyuncaqdan ayrılmamışdır.Valideynlərinin boşanmasından sonra 12 yaşlı Ceyn anası ilə birlikdə Bornmuta gəlir.
Baxmayaraq ki, Ceyn nə universitetdə oxumuş, nə bakalavr dərəcəsini almışdı, lakin onun qeyri-adi əhəmiyyətə malik olan tədqiqatları ona 1962-ci ildə Kembric Universitetinin Darvin kollecində doktorluq dərəcəsini almaq çün dissertasiya işini təqdim etmək mərhələsinə keçməyə icazə verirlər. Nəticədə, 1964 -cü ildə Ceyn Qudoll doktorluq dissertasiyasını uğurla müdafiə edir. O, qorillalarla ömrünü keçirmiş məşhur Dayan Fossi və oranqutanqları öyrənən Birute Qaldikas ilə birlikdə 60-ci illərin əvvəlindən insanabənzər meymunların öyrənilməsi ilə məşğul olan uzunmüddətli tədqiqatın 3 əsas tədqiqatçısından biridir. Onları elmi aləmdə "Likinin mələkləri" adlandırırlar.
Şimpanzelərin dünyası haqda biliklərə görə Ceyn Qudolla minnətdar olmaq lazımdır. O, ilk dəfə şimpanzelərin sadə avasitələri: budaqlar, termitlər, çəkic və qoz qabığını sındırmaq üçün istifadə etdikləri daşlar barədə məlumatlar vermişdir. Şimpanzelər üzərində müşahidələr aparan Ceyn onların bunlardan təkcə sadə alət kimi yox, öz ehtiyaclarını ödəmək üçün yaratdıqları alətlər barədə də məlumatlar vermişdir. Baxmayaraq, çoxlu canlılar alətlərdən istifadə edir, lakin alətləri hazırlamaq insanabənzərlərin heyvanlardan əsas fərqidir.
Sonra o, şimpanzelərin müxtəlif heyvanların ətini yeməsini, birlikdə ova getməsi və öz aralarında dava apardığını müşahidə etmişdir. Meymunların "ictimai münasibətləri" mürəkkəb çətin anlaşılan olmuşdur.
220px|thumbnail|right|Ceyn Qudoll 2006-cı il, Honkonq Universiteti Qudoll heyvanlara nömrə əvəzinə ad verən qoyan ilk tədqiqatçıdır. Elmi dairələrdə bu praktika pislənmiş və bu emosional faktorun tədqiqatin obyektivliyinin itirilməsinə gətirib çıxardığı bildirilmişdir. Buna baxmayaraq, Ceynin nümunəsini çoxlu alimlər davam etdirmişdir. Ceynin şimpanzeləri arasında onunla ilk dost olan Devidi, Devidin dostu Qoliafı, sürünün başçısı Maykı, qoca Cici "xala"nı və öz uşaqları ilə birlikdə yaşayan ana Fyunu misal göstərmək olar.
1977-ci ildə Ceyn Qudoll Qombe qoruğunu dəstəkləmək üçün Ceyn Qudoll İnstitutunun əsasını qoymuşdur. İnstitutun bütün dünyada 19 bölməsi vardır. Qudoll bütün dünyadakı şimpanzelərin və onların yaşayış qoruyucusu sayılır və ildə 300 gün ərzində səyahət eləyir. Ceyn Qudoll İnstitutu dünyada Afrikanın təbii zənginliyinin müdafiəsinin təmin edilməsi ilə bağlı özünün novator proqramlarının hazırlanması sayəsində çox geniş şöhrətə malikdir. Qudoll BMT-yə ekologiya ilə bağlı məsələlərdə köməyini davam etdirir və YUNESKO-nun proekti əsasında insanabənzər primatların qorunub saxlanması işi ilə məşğul olur.
Ceyn Qudoll həmçinin, Afrikadan kənarda - Floridada yerləşən ən böyük şimpanze qoruğunun üzvüdür.O, həmçinin Edinburqda yerləşən "Heyvanların hüququ üzrə vəkillər" təşkilatının keçmiş prezidenti olmuşdur.
1991-ci ildə Ceyn Qudoll hal-hazırda dünyanın 100 ölkəsində fəaliyyət göstərən "Roots & Shoots" uşaq təşkilatının əsasını qoymuşdur. Bu təşkilat ətraf mühitin qorunması, insanlar və heyvanlara yardımın edilməsi ilə bağlı proektlərin həyata keçirilməsi ilə məşğul olur.
2002-ci ilin aprelində BMT-nin keçmiş baş katibi Kofi Annan Ceyn Qudollu BMT-nin sülhməramlı səfiri təyin etmişdir.
2008-ci ilin mayında o, Nobel komitəsinə heyvanlar üzərində alternativ metodların təcrübəsinə görə Nobel mükafatının verilməsi təşəbbüsünü irəli sürmüşdür.
2007-ci il 7 iyulda "Live Earth" adlı beynəlxalq musiqi festivalını təşkil etmişdir.
Mükafatları
1990: Yaponiyanın nüfuzlu ordeni olan Kioto mükafatını almışdır;
1999: Ümumdünya sülh mükafatı;
2002: Konrad Lorens mükafatı;
2003: Canlı təbiət haqda elmin inkişafına görə Bencamin Franklin Medalı;
Şəxsi həyatı
Qudoll iki dəfə ailə həyatı qurmuşdur. 1964 -cü il 28 mart tarixində o, zadəgan əsilli holland animalist-fotoqrafı barın Hüqo van Laviklə nigaha girmişdir. 1968 -ci ildə Qudoll Tanzaniya da yerləşən Serenqeti qoruğunda öz həyat yoldaşına vəhşi heyvanların şəkillərinin çəkilməsində kömək edirdi. Bu tədqiqatların nəticəsi "Günahsız qatillər" adlı kitab olmuşdur. 1974 -cu ildə Ceyn və Hüqo boşanırlar.
1975 -ci ildə Ceyn Tanzaniya milli parklarının direktoru və parlament üzvü ilə ikinci dəfə nigaha girir. Yoldaşı 1980 -ci ildə vəfat etmişdir.
Ceyn və onun balaca bacısı prozopaqnoziya xəstəliyindən - insanların sifətini tanımamaq bacarıqsızlığından əziyyət çəkirlər.
Ceyn Qudoll KİV-də
Ceyn Qudoll The Walt Disney Company kompaniyasından Həyat ağacında adı olan lövhəciyə layiq görülmüşdür. Burada həmçinin, Volt Disneyin yaratdığı "Heyvanlar krallığı"nda Ceyni ilk illərdən müşayət edən sevimli şimpanzesi Devidin də rəsminə rast gələ bilərik.
Qudoll "Tornberinin vəhşi ailəsi " multiplikasiya serialında peyda olmuş və özü özünü səsləndirir.
Ceyn Qudoll "The Far Side" jurnalında rəssam-multiplikator Hari Larsonun çap olunan komikslərindən birinə düşür. Rəsmdə iki bəzənmiş şimpanze təsvir edilmişdir. Onlardan biri insan saçı geyinərək deyir: "Nə oldu, bu Ceyn Qudollun təcrübələrinə düşmüsən?". Ceyn Qudoll İnstitutu bu rəsmləri axmaqlıq hesab etmişdir. Hətta Ceyn Qudollun vəkillərinin Larsona qəzəbli bir məktub yazmasına baxmayaraq, Ceyn özü bunu zarafat kimi qəbul etmişdir. Bundan əlavə, o, bu komiksdən olan rəsmli köynəklərin satışını həyata keçirərək, vəhşi şimpanzelərə dəstək üçün yaradılmış fond üçün xeyli gəlir əldə etmişdir.
Müğənni Stivi Niks özünün "Street Angel" ("Küçə mələyi") albomuna Ceyn Qudolun şərəfinə "Ceyn" mahnısını əlavə etmişdir.
Məşhur multiplikasiya serialı olan "Simpsonlar "ın epizodlarından biri olan "Simpsonlar Safaridə" adlı epizodda Ceyn Qudollun obrazı əsasında yaradılmış qadın alim şimpanzelərə gizli şəkildə ona brilliant gətirməyi öyrədirdi.
Edit Hed
Edit Hed — XX əsrin ən məşhur kostyum-dizayneri, səkkiz dəfə Oskar mükafatı laureatı.
Həyatı
Edit Hed 28 oktyabr 1897-ci ildə Kaliforniya ştatının San-Bernardino şəhərində, yəhudi ailəsində dünyaya göz açıb. Atası Maks Pozner mühəndis idi. O, Prussiyadan Amerikaya köç edib və öz bavariyalı xanımı ilə burda ailə həyatı qurub. Editin uşaqlığı müxtəlif ştatlarda və ölkələrdə keçib – Arizona, Meksika, Nevada, Almaniya və s. Los-Ancelesdə orta təhsilini tamamlayan Edit, bakalavr təhsilini Kaliforniya Berkli Universitetində, magistr təhsilini isə Stenford Universitetində alıb.
Təhsilini başa vurduqdan sonra xanım Edit qısa müddətlik də olsa, müəllimə kimi fəaliyyət göstərib. 1923-cü ildə isə Los-Ancelesdəki “Paramount Studios” şirkəti onu kostyum-dizayner olaraq işə dəvət edib. Bu vəzifə ilk dəfə olaraq bir qadına təklif edilirdi. Bu vaxta qədər bu sahəyə ya o qədər də önəm verilmir, ya da bu sahədə kişilərin fəaliyyətinə üstünlük verilirdi.
Bir neçə müddət sonra isə Edit “Paramount Pictures”də baş dizayner kimi fəaliyyət göstərməyə başlayır.
Editin sonralar “Universal Studios”da göstərdiyi fəaliyyəti çoxlarının diqqətini cəlb edir. Və artıq film rəhbərləri dizaynerin işlərini yaxından tanımaq şansı qazanırlar.
“Universal Studios”dakı fəaliyyətindən sonra o, Hollivudda məşhur olub və müxtəlif təkliflər almağa başlayıb.
Edit Kler Pozner ilk “Oskar” mükafatı nominasiyasını 1949-cu ildə “İmperator valsı” adlı rəngli, musiqili filmdəki fəaliyyətinə görə alıb.
Növbəti “Oskar” mükafatına isə bir il sonra, “Vərəsə” filminə görə layiq görülüb. Bundan sonra isə uğur “Samson və Dalila”, “Kerri bacı”, “Tatulu qızılgül”, “Qandallı aşiq”, “Karyera”, “Mənim geyşam” filmləri ilə bir-birinin ardınca gəldi. Edit Kler Pozner düz 28 dəfə “Oskar” mükafatına namizəd göstərilib. Səkkiz dəfə isə bu mükafatın sahibi olub.
Editin əl işləri heç də təmtəraqlı, bahalı kostyumlar deyildi. O, öz dizaynlarını olduqca eleqant, sadə hazırlayırdı.
Hed yaradıcı fəaliyyətiylə qazandığı səkkiz “Oskar” mükafatı ilə rekorda imza atan yeganə qadındır.
Ömrünün son illərində Edit artıq dizayn ikonasına çevrilmiş, bütün dünya tərəfindən onun sənətinin ucalığı qəbul edilmişdi.
24 oktyabr 1981-ci ildə məşhur kostyum-dizayner sümük iliyi xərçəngindən dünyasını dəyişmişdir.
Senecio humbertii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Klassik güləş üzrə SSRİ çempionatı 1938
IX Klassik güləş üzrə SSRİ çempionatı 1938-ci ilin 24 — 26 noyabr aralığında Sevastopolda, 1 — 3 dekabr aralığında Bakıda, 6 — 8 dekabr aralığında Leninqrad baş tutmuş yarışma.
Kapitel
Kapitel  — sütunun və ya pilyastranın yuxarı, yekun elementini təşkil edir. Kapitel abaka və exindən ibarət olur. Abaka adətən düzbucaqlı piltə formasında, exin isə daha iri və yastıq formasında olur. Hər bir memarlıq orderi üçün ayrıca kapitel tipi uyğun gəlir.
Kapitelin hissələri
thumbnail|right|Sadə(Dorik) kapitelin hissələri thumbnail|right|İonik kapitelin hissələri Hər bir kapitelin əsas 3 hissədən ibarətdir: 1) Abaka. 2) Exin. 3) Boyun. Bu hissələr özləridə ikinci dərəcəli hissələrə bölünür. Sadə kapitel (dorik) abaka və exindən ibarətdir. Bu tip kapiteldə heç bir dekarativ əlavələr olmur. Korinif və ionik kapitellər nisbətən daha mürəkkəbdir. Onlarda daha çox elementlər müşahidə olunur. İonik kapitel üçün xarakterik olan valute (spiral) və balustrad həm dekarativ, həm də praktik əhəmiyyət daşıyır. İonik kapitelin həmçinin yastıq adlı hissəsidə olur. Korinif kapiteli daha çox akant ornamenti ilə bəzədilir.
Memarlıq baxımdan hər bir kapitelin hündürlüyü sütun diametrinin yarısı qədər olmalı. Çıxıntının hündürlüyü sütun diametrinin 1/5-nə, astraqal isə hüdürlükcə pilləkənlərə bərabər. Exininin hündürlüyü iki çıxıntı ölçüsü qədər. Sadə və ionik kapitelə daxil bütün elementlər:
Qədim Misir kapitelləri
thumbnail|right|II Ramzesin məbədi. Açılan lotos kapiteli thumbnail|left|Madinet-Habu.Yığılan lotos kapiteli. Qədim Misirdə kapitellərin ümumən iki tipdə olardı: 1) Yığılmış tumurcuq. 2) Açılmış çiçək kasacığı şəklində. Tumurcuq formalı kapitel aşağıya doğru genişlənir, yuxarıya doğru tədricən daralır və tədricən abakaya keçir. İkinci tip kapiteldə aşağıya doğru genişlənsədə, yuxarıya əksinə kəskin genişlənir. Əksəriyyət tumurcuq kapitelləri hamar formaya malik olur.
Misirdə kapitellər əsasən üç bitkini simvolizə edir; lotos, papirus, palma. Firon Coserin cənub və şimal saraylarında kapitelin ilk nümunələrinə rast gəlinir. Papirus çiçəyinin hər tərəfə enən ləçəkləri və ya yığılmış papirus çiçəyi formasında olan bu kapitellərdən başqa lotosu, palmanı xatırladan kapitellərdən də  geniş istifadə olunmuşdur. Luksor məbədində olan sütunların kapitelləri açılan lotosu xatırladır. Medinet-Habuda, III Ramzesin məbədində sütun kapitelləri yığılan lotos gülünü xatırladır.
Antik kapitellər
thumbnail|right|Apollon məbədində dorik kapitel thumbnail|right|İonik akpitel nümunəsi thumbnail|right|Kornif kapiteli Antik dövürdə ilk olaraq Minoy sivilizasiyasında sadə kapitel nümunələrinə rast gəlinir. Onlar silindir formasında olur və üzərində kvadrat pilitə yerləşir. Yunanıstanda tədricən memarlıq sistemi formalaşmağa başladı və romada artıq bu sistem order adını aldı. Hər bir antik memarlıq orderinə xarakterik kapitel uyğun gəlir. Əsas 4 tip kapitel formasına romadan toskaniya və kompazit kapitelləridə daxil olmuş.
Dorik kapitel
Dorik kapitel Yunanıstanın materik hissəsində geniş yayılmışdır. Sadəliyi fərqlənən dorik kapitel əsas 3 hissədən ibarətdir:
1) Abaka. 2) Exin. 3) Boyun.
Abaka paralelepiped və kvadrat formasında olur və bu çox yük düşməsni azaldır. Exin konus şəklində olur və tədricə sütuna keçir. Exinlə boyun hissəsi arasında olan kiçik, üç ədəd pilləkənlər suyun süzülərək stunun üzərinə axmasının qarşısını alır. Apollon məbədində, Parfenonda və Kolizeydə dorik kapitel nümunələri yetərincədir.
İonik kapitel
Bu kapitel forması daha çox Yunanıstanın adalarında və Kiçik Asiya hissəsində yayılmış. İonik kapitel özünün hər iki tərəfə çıxan spiralları ilə fərqlənir. O «spiral kanalı» ilə başlayır, «spiral lenti» adlı hissəsi sonda burularaq  «mərkəzi göz» ilə yekunlaşır. Exin ilə spiralınsi yaratdığı bucaq hissəsi palmet ornamet növü ilə bəzədilir. Bu tip kapitelin daha çox variantlar olur. Spirallar iki tərfli olmaqla yanaşı həmdə dörd tərfli də ola bilir.
Artemida məbədində sütunların kapitelləri ionik üslubda hazırlanıb.
Korinif kapiteli
Bu qatların hər biri özünə məxsus akant yarapaqlarının ornamenti ilə bəzədilir. Kornif kapiteli özünün ən yüksək formasını Romada ala bilmişdir. thumbnail|right|Hind-kornif kapiteli. Budda fiquru.
Hind-kornif kapiteli
Bu kapitel üslubu Hindistan yarımqitəsinin şimal-qərbində qeydə alınmış. Özündə həm hind, əm də elin mədəniyyətinin elemetlərini daşıyır. Əsasını kornif orderi təşkil edən bu üslubun bu əraziyə daşınması Makedoniyalı İsgəndərin Şərqə yürüşündən sonra başlamış. Daha sonralar Yunan-Bakrtiya padşahlığı ərazisində geniş yayılmışdır. Hind-kornif kapitelində Budda və Bodhisattvanın fiqurlarınada tez-tez rast gəlinir. Bu fiqurlar akant yarapaqları ilə hər tərfədn əhatə olunmuş olur. Sirkapda kornif üslubuna buddist elementləri əlavə olunmuş çoxlu memarlıq nümunələri var. thumbnail|right|Kompozitiv kapitel.
Kompozisiyalı kapitel
Daha mürəkkəb memarlıq orderinə -kompozisiyalı orderə daxildir. Bu kapitel kornif və ionik kapitellərin birləşməsindən meydana gəlib. Ümumi ölçülərdə o kornif kapitelini xatırlatsada, ionik kapiteldə olduğu kimi dörd spiraldan ibarətdir.
Toskaniya kapiteli
Romada istifadə olunan ən sadə, həmdə digərlərindən daha qalın və ağır olanı. Öz adını İtaliyanın mərkəzi regionu olan Toskanadan götürüb. Formaca o dorik orderin kapitelinə yaxındır. Ancaq ornament baxımdan daha kasaddır. Toskaniya orderi daha çox hərbi xarakter daşıyan tikililərdə istifadə olunurdu. Qala qapılarında, qalalarda, hərbi sürsat saxlanılan binalarda, həbsxana və dəniz limanlarında toskan kapitellərinə rast gəlmək olar.
Şərq kapiteli
thumbnail|right|San-Vitale. Akant yarpaqları ilə bəzədilmiş [[Bizans kapiteli.]] Şərqi Roma və ya Bizans kapitelləri öz müxtəlifliyi ilə seçilir. Onlar əvvəlki roma kapitelərinin əlamətlərini saxlasada fərqli forma almşlar. Artıq kapitellər təkcə bitki yarpaqları ilə yox, həm də heyvan və insan fiqurları ilə bəzədilirdi. Bu memarlıq üslubunda sütun üzərində daha çox kvadrat şəkilli impost olur. Bizans memarlığə antik orderlərdən imtina edərək daha kompakt və bütov bir üslub yaratdılar. Bu tip kapitellərə Ayasofya (Selanik), Müqəddəs Mark bazilikasında rast gəlmək olar. San-Vitale məbədində impost blok sütun üzərində olur və sütuna nisbətən daha geniş olur.
Qərbi roman və qotik kapiteli
Roman memarlığında daha çox kornif orderində olan yarapaq bəzədilməsi və azda olaraq bizans üslubu müşahidə olunur. Bu üslubda sütun daha çox dekorativ xarakter alır. Kapitellər sadə həndəsi fiqurlar formasında olur. Ümumən bu tip üslub stabil order formasını qazana bilməmişdir.
Qotik kapitelləri 15-16 əsrlərdə sütunlarda dəsətək funksiyasını artıq yerinə yetirmirdi. Kapitel az diqqət çəkir və tədricən arkaya keçirdi Kapitelin hündürlüyü sütunla yox abidənin hündürlüyü ilə təyin edilirdi. Kapitellər bitkilərlə yanaşı fantastik heyvan fiqurları ilə bəzədilirdi. Daha sonra ki, dövürlərdə artıq müqəddəslərində fiqurları yer aldı. Qotik kapitelləri kəsilmiş kürə və ya piramida formasında olur.
Dübəndi
Dübəndi — Bakı şəhərinin Əzizbəyov rayonunun Zirə qəsəbə inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 8 fevral 2000-ci il tarixli, 809-IQ saylı Qərarı ilə Bakı şəhərinin Əzizbəyov rayonunun Zirə qəsəbə inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Dübəndi qəsəbəsi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.
Toponimikası
Qəsəbənin keçmiş adı Təkqışlaq olmuşdur. Adını ərazidəki eyniadlı yerdən almışdır. Oykonim tat dilindəki du (iki) və bəndi (sədd, bağlanmış yer, qarşısı alınmış yer) komponentlərindən düzəlib, "iki sədd" deməkdir.
İqtisadiyyatı
SOCAR Neft Kəmərləri İdarəsinin struktur vahidi olan Dübəndi Neft Terminalı neft yataqlarından hasil edilən nefti qəbul edir, onu qablaşdıraraq neft emalı zavodlarına, eləcə də Şimal istiqamətində nəql edir. Terminal həmçinin neft və neft məhsullarının tranzit nəqlini də həyata keçirir. Neftin qəbulu, saxlanması və nəqli üzrə fəaliyyət göstərən obyekt, qurğu və avadanlıqların əsaslı təmiri, yenidənqurma işlərinin yerinə yetirilməsi, texnolojı iş rejiminə ciddi riayət edilməklə neftin nəqlinin təmin edilməsi Dübəndi Neft Terminalının fəaliyyətinin əsas istiqamətlərini təşkil edir.
I Böyük Lyudovik
Böyük Lyudovik orta əsrlərdə Avropanın ən məşhur hökmdarlarından biri idi, dövlətinin əmlakını Adriyatikdən Qara dənizə, şimalda isə Baltikyanı qədər genişləndirdi. Onun vassalları arasında Bosniya padşahlığının, Serbiya, Vallaxiya, Moldaviya və Bolqarıstan hökmdarı vardı. Venesiya Respublikası ilə müharibələrdə çox vaxt sərf etmişdi və Neapolitan Krallığının tacına da namizədlərdən biri idi. Louis, Osmanlı türkləri ilə qarşıdurmaya girən Avropanın ilk hökmdarlarından birinə çevrildi. Onun hakimiyyət illərində orta əsr Macarıstan siyasi təsirinin zirvəsinə çatdı. 256 px|thumb|left|250px|Polşa kralı Böyük Lyudovik
Bioqrafiya
Lyudovik Macarıstan kralı Karl Robert və Vladislav Lokotka qızı Elizabet və Piast sülaləsindən Polşanın son kralı olan III Böyük Kazimirin qardaşının oğlu idi. Luis 1342-ci ildə atasının ölümündən sonra Macarıstan tacını aldı, ancaq gəncliyinə anasının məsləhətini rəhbər tutdu. 256 px|thumb|left|150px| [[Gerb (sola doğru saat yönünde başlayır): valideyn (Macarıstan— Arpadın şeritləri — Anju-Sicilya evi), Polşa, Dalmatsiya, və Macarıstan (ikili xaç). ]]
1350-ci ildə Napoleonu fəth etdi və anasını nəzarətə götürdü və əsas diqqətini Dalmaçyaya çevirdi, bunun Macarıstan üçün İtaliyadan daha vacib olduğunu təsbit etdi.
1370-ci ildə III Böyük Kazimirin  ölümündən sonra, I Lyudviq  maneəsiz Polşa tacını aldı. Beləliklə, Louis I birləşmiş əmlakının məhdudiyyətləri Balkanlardan Baltik dənizinə və Qara dənizdən Adriatikə qədər uzanırdı.
1377-ci ildə Böyük Louisin qaytarılması kampaniyası nəticəsində Yuri Narimuntoviç mülklərini itirdi. Grabovets, Çelm, Belz, Gorodlo, Vsevoloz qalaları Böyük Lyudovik əmlakına bağlı idi thumb|255x255px|I Böyük Lyudovikin [[Macarıstan (Anjou) İmperatorluğu]] I Lyudovik, həm tac və həm də subyektlərin hüquqlarına dair bir sıra nizamnamə verdi; buraxdığı sonuncu yerli hökumətdir; Nəciblərə əmlakın mülklərini verdilər; Kəndlilər üçün çox şey etdi, torpaq sahiblərinin işini kəndli torpaqlarının 1/9 hissəsinin təbii xidməti ilə əvəz etdi şəhərlərin rifahı, onlara imtiyazlar verilməsi, meşələr və torpaqlar verdi, onları divarlarla əhatə etdilər və binaları bəzədilər.
Louis üzərində yaşayan Buda, Visegradın yerinə dövlətin paytaxtı oldu. Bütün bunlar, padşahın ruhanilərə himayəsi və Macarıstandakı təhsilin yayılması ilə bağlı narahatlıqları (məktəb strukturu, 1367 Akademiyasının təməli) Macarıstanda çox populyardı.
Əks halda, o, Polşa ilə müalicə olundu, bəlkə də Lajos I özünü daim Macarıstanda yaşadı (və yaxud, Macarıstanın bir hissəsi olan Slovakiya ərazisində), Polşa Krallığında baş verən qarışıqlıq və güc mübahisələri barədə çox maraqlanmadı. O, pul tələb etdi və nəhayət, Polşadan Chervonnaya Rus'u rədd etdi, onu Macarıstana bağladı.
Ailəsi
I Böyük Lyudovik iki dəfə evləndi (Lüksemburq Marqaret və onun ölümündən sonra - Bosniyalı Elizabet ilə), lakin oğulları yox idi. Elizabetdən üç qızı var - Ketrin, Meri və Yadviqa.
Dövlətin bütövlüyünü qorumağa çalışarkən, padşah yalnız ən böyük qızı Merini yeganə varisi elan etdi, Lüksemburq İmperatoru IV Çarlz oğlu Siqismund ilə məşğul idi. Lakin 1382-ci ildə I Böyük Lyudovik vəfatından sonra hakimiyyət üçün mübarizə başladı və böyük Anju monarxiyası ayrıldı (Yadviqa Polşa Kraliçası və Macarıstan - Məryəm oldu).
Senecio burchellii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Elxan Usubov
Elxan Zabir oğlu Usubov — Şəki Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı, Ağstafa Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı.
Həyatı
Elxan Usubov 1960-cı il may ayının 26-da Mingəçevir şəhərində anadan olmuş, orta təhsilini də orada almışdır. İxtisasca elektrik mühəndisi və iqtisadçıdır. Onlarla səmərələşdirici və elmi təklifin müəllifidir. Əmək fəaliyyətinə Şəkidə başlamış, sonralar biznes fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur.
Siyasi fəaliyyəti
2007-ci ilin dekabrından 2011-ci ilin may ayının 23-dək Ağstafa Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı kimi fəaliyyət göstərmişdir.
2011-ci il may ayının 23-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Şəki Şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Travmatizm
Travmatizm — müəyyən anda konkret şəxsdə yaranan zədə toplumu. Travmatizm kişilərdə ən çox 20-49 yaşda, qadınlarda – 30-59 yaşında baş verir. Bütün yaş qruplarda kişilərdə travmatizim daha çox olur. İlkin əlillikdə və ölüm hadisələrində travmatizim üçüncü, işlək əhali qrupunda isə birinci yerdə durur.
Travmatizim əhalinin ümumi xəstəliklərindən biri sayılır.
Bayıl
Bayıl — Bakıda yaşayış məntəqəsi. thumb|Bayil, Baku, Azerbaijan. July 30, 2011
"Bayıl" sözü Azərbaycan dili nin bəzi dialektlərində "arxac", "heyvan saxlanan yer" mənasında işlənməkdədir.
İdman
Məntəqə ərazisində Bayıl stadionu fəaliyyət göstərir.
3 yanvar
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[Mark Tulli Siseron]]
thumb|[[Valualı Ketrin]]
Senecio humidanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Stanislav Monyuşko
Həyatı
Polşanın ilk milli operasının müəllifi, bəstəkar və dirijor Stanislav Monyuşko 5 may 1819-cu ildə Minsk yaxınlığında Ubel xutorunda doğulmuşdu. 1840–1858-ci illərdə Vilnüsdə orqançalan işləmişdi. 1858-ci ildən sonra Varşavada yaşamış, "Veliki Teatr"ın drijoru, Musiqi institutunun professoru (1864–1872) olmuşdu. Stanislav Monyuşko 4 iyun 1872-ci ildə vəfat edib.
"Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı
"Qafqazın müdafiəsinə görə" medalı  — SSRİ medalı
Avyarud
Avyarud — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Avyarud Astara rayonunun Pəlikəş inzibati ərazi vahidində kənd, Dağətəyi ərazidədir. Oykonimin Talış dilindəki avya (çəmən, biçənək; açıq yer) və rud (çay) sözlərindən düzəldiyi ehtimal olunur. Qədim türk yazılı abidələrinin dilində avya "abır-həya"; "heyva" mənalarını ifadə edir.
Etimologiyası
Coğrafi ad talış dilindəki əvu «alça», «ya» izafət əlaməti və rud «çay» komponentlərindən ibarət olub, ətrafında cır alça ağacları olan çay və ya çay kənarındakı kənd mənasındadır.
Bakı QVK
Bakı voleybol klubu — Azərbaycanın qadınlardan ibarət voleybol klubu.
Tarixi
Bakı qadın voleybol komandası 2010-cu ildə təsis edilmişdir. Komanda Azərbaycan Qadın Voleybol Super Liqasının 2010-2011 mövsümündə iştirak etmiş və 6-cı yeri tutmuşdur. Paytaxt Bakı şəhərini təmsil edir.
Azəryol VK
Tarixi
Azəryol Bakı 2011-ci ildə Azəryolservis adı altında yaradılıb. Voleybol üzrə Azərbaycan Superliqasında ilk dəfə 2011-12 mövsümündə  iştirak edib (Bəzi mənbələrdə 2010-cu ildə yaradılmış Şirvan klubunun bərpa edilmiş  komandası kimi göstərilir )  və altıncı yeri tutaraq Avropa arenasına çıxmaq şansını itirib. 2012-ci ildə Bakı voleybol klubu ilə birləşərək Azəryol-Bakı adını aldı. Azərreyl Bakı klubu ilə razılaşmaya əsasən bu klubun 2-ci komandası kimi fəaliyyət göstərməyə başladı. 2013-14 mövsümündən etibarən isə Azəryol əsas komanda,Azərreyl isə əlavə komanda kimi tanınmağa başladı. Çünki Azərreylin bütün əsas voleybolçuları Azəryola transfer olundu və Azərreylin 2012-13 mövsümündə əldə etdiyi Voleybol üzrə Çempionlar Liqasına vəsiqə də Azəryola verildi və klub Azərbaycanı Çempionlar liqasında təmsil edən 4-cü klub kimi tarixə düşdü.
Azaru
Azaru — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Azaru Astara rayonunun Asxanakəran inzibati ərazi vahidində kənd. Peştəsər silsiləsinin ətəyindədir. Adını ərazidəki eyniadlı çaydan almışdır.
Etimologiyası
Talış dilində azu (asu) «sürətli» və rud «çay» sözlərindən olub "iti axan çay" (İtiçay) və ya çay kənarındakı kənd mənasındadır.
Şamaxı çariçası
Personaj həmçinin Nikolay Rimski-Korsakovun 1908-ci ilə aid opera-baletində, 1967-ci ilə aid, 1999-cu ilə aid musiqi tamaşasında və 2010-cu ilə aid "Üç bahadır və Şamaxı çariçası" cizgi filmində var.
Morjlar
220px|thumb|Morj skeleti Morjlar (Odobenidae) — Yırtıcılar dəstəsindən heyvan fəsiləsi. Hazırda morjlar yalnız arktika qurşağında yayılmışlar.
Təsnifat
Morjkimilər fəsiləsinə müasir dönəmdə yalnlz bir cins və bir növ daxildir. Digər növlər isə arxeoloji qazıntılar nəticəsində aşkarlanmışdır :
Daniel Batti
Daniel Batti (10 dekabr 1997-ci ildə anadan olub) — İngiltərə təmsilçələrindən olan Hall Siti klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusudur.
Hall Siti
Batti öz peşəkar karyerasında debütünü 21 may 2017-ci ildə mövsümün son oyununda Tottenhem Hotspur klubuna qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə Hall Siti rəqibinə 1-7 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Mexaniki hərəkət
thumb|Mexaniki hərəkət |alt=|221x221px 220x220px|right|thumb|Qravitasiya sahəsinin təsiri altında mexaniki hərəkət. Mexaniki hərəkət — zaman keçdikcə bir cismin (yaxud maddi nöqtənin) digər cismə nəzərən, həmçinin eyni bir cismin ayrı-ayrı hissələrinin bir-birinə nəzərən məkanda yerdəyişməsi. Mexaniki hərəkəti riyazi baxımdan təsvir etmək üçün yerdəyişmə, gedilən yol, sürət, təcil və zaman kimi anlayışlardan istifadə olunur.
Hərəkəti öyrənmək, yəni zaman keçdikcə cismin mexaniki yerdəyişməsini müəyyən etmək üçün müvafiq koordinat sistemi seçmək və onu hesablama cisminə bağlamaq lazımdır. Bundan əlavə gedilən yolun uzunluğunu təyin etmək üçün uzunluq etalonuna və zamanı ölçmək üçün ölçü cihazı rolu oynayan saata da ehtiyac vardır. Adətən sadaladığımız bu dörd ünsür — hərəkəti öyrənmək üçün seçdiyimiz cisim ona bağlı koordinat sistemi, uzunluq etalonu və saat birlikdə hesablama sistemi adlandırılır. Hər konkret mexaniki hərəkəti öyrənmək üçün müvafiq hesablama sistemi seçilir. Hərəkətin öyrənilməsi üçün vasitə rolunu oynayan koordinat sisteminin (məsələn, düzbucaqlı dekart koordinat sisteminin) başlanğıcı hesablama cismində yerləşdirilir və hərəkət məhz bu koordinat sisteminə nəzərən öyrənilir.
Klassik mexanikanın banisi Nyuton zaman və məkanı mütləq qəbul etmişdir. Nyutona görə zaman hesabat sistemindən asılı olmayaraq müntəzəm davam edir və bütün hesabat sistemləri üçün eynidir. O, zamanla məkanı birbirindən əlaqəsiz qəbul etmişdir. Nyutona görə cisimlərin ölçüləri mütləqdir, başqa sözlə, çubuğun iki nöqtəsi arasındakı məsafə onun sükunət və hərəkət halından asılı olmayaraq mütləq sabit kəmiyyətdir. Eyni sözləri cismin ölçüləri haqqında da demişdir – Nyutona görə cismin ölçüləri — eni, uzunluğu və hündürlüyü mütləqdir, onun sükunət və hərəkət halından asılı olmayaraq dəyişmir. Nyuton "Natural fəlsəfənin riyazi əsasları" əsərində yazır: "Mütləq məkan, heç bir xarici əlamətdən asılı olmayaraq mahiyyətcə həmişə eyni və tərpənməz qalır". O, daha sonra yazır: "Mütləq həqiqi riyazi zaman heç bir xarici əlamətdən asılı olmadan öz-özünə müntəzəm davam edir və başqa sözlə, davam müddəti adlanır". Deməli Nyutonun zaman və məkana baxışı metafizik baxış idi. Dinamik materializmə görə zaman və məkan materiyanın varlıq forması olmaqla bir-biri ilə, həmçinin təbiətdəki cisimlər və hadisələrlə əlaqədardır.
Hərəkətin növləri
Mexaniki hərəkəti onun iki əlamətinə görə sinifləndirmək olar. Bu əlamətlərdən biri hərəkət zamanı sürətin dəyişmə xarakteri, digəri isə hərəkət trayektoriyasının formasıdır. Trayektoriya dedikdə maddi nöqtənin hərəkət zamanı cızdığı xətt başa düşülür.
Sürətin dəyişmə xarakterinə görə hərəkət bərabərsürətli və dəyişənsürətli olur. Dəyişənsürətli hərəkət anlayışını bir qədər ətraflı təhlil etmək lazımdır. Bunun səbəbi odur ki, sürətin dəyişməsi müxtəlif xarakterli ola bilər: sürət müntəzəm arta bilər, müntəzəm azala bilər, yaxud heç bir qanunauyğunluğa riayət etmədən ixtiyari şəkildə dəyişər. Məhz bu səbəbdən, dəyişən hərəkət bərabəryeyinləşən, bərabəryavaşıyan və ixtiyari (qeyri-müntəzəm) dəyişən olur. Trayektoriyanın formasına görə hərəkət düzxətli və əyrixətli (xüsusi halda çevrə üzrə) olur. Təbiidir ki, həm düzxətli, həm də əyrixətli hərəkət, öz növbəsində, sürətin ədədi qiymətinin dəyişməsindən, yaxud sabit qalmasından asılı olaraq dəyişənsürətli, yaxud bərabərsürətli olur. Belə hərəkətlər, müvafiq olaraq dəyişənsürətli düzxətli, dəyişənsürətli əyrixətli, bərabərsürətli düzxətli və bərabərsürətli əyrixətli hərəkət adlanır. Qeyd olunanlarla yanaşı hərəkət birölçülü, ikiölçülü və üçölçülü olur. Başqa sözlə desək, hərəkət yalnız bir düz xətt boyunca, müstəvi üzrə, yaxud 3-ölçülü fəzada mümkün olan bütün istiqamətlərdə baş verə bilər.
Hərəkət qanunları
Fizikada cisim və hissəciklərin hərəkətini öyrənərkən, adətən, mexanikanın üç qoluna — klassik mexanikaya, relyativist mexanikaya və kvant mexanikasına əsaslanırlar. Klassik mexanikada sürəti işıq sürətindən kiçik olan ixtiyari maddi nöqtələrin (elementar zərrəciklərdən başqa), relyativist mexanikada sürəti işıq sürətinə bərabər olan cisimlərin hərəkəti, kvant mexanikasında isə atomdaxili hadisələr və elementar hissəciklərin hərəkəti öyrənilir.
Klassik mexanika
Klassik mexanikanın əsasını Nyutonun üç qanunu təşkil edir: