Şüalılar
Haqqında
Şüalılar -  plankton  həyat  tərzi  keçirən  dəniz  sarkodinləridir. Onlar yüksək  duzluluğa  malik  isti  dənizlərdə  daha  çox  üstünlük  təşkil  edirlər. Əksər şüalıların  bədəni  şar  şəklində  olub, yalançı  ayaqları  şüa  şəklində  yerləşmişdir. Şüalıların bədəninin  endoplazma  və  ektoplazma  ilə  əhatə  olunmuş  mərkəzi  hissəsi  bir   və  ya  bir  neçə  nüvəyə  malikdir. Bu hissə  şüalılar  üçün  xarakterik  olan  xitinli  mərkəzi  kapsulanı  əmələ  gətirir. Mərkəzi kapsulanın  daxili  hissəsi  kapsuladaxili  sitoplazma, xarici  hissəsi  isə  kapsuladankənar  sitoplazma  adlanır. Bəzən kapsuladankənar  sitoplazmanın  tərkibində  müxtəlif  piqment  və  şirələr  olur. Mərkəzi kapsula  çoxlu  dəliklərə  malikdir. Bu dəliklər  vasitəsilə  kapsuladaxili  sitoplazma  kapsuladankənar  sitoplazma  ilə  əlaqədardır. Kapsuladankənar sitoplazma  qalın  plazma  qatı  ilə  mərkəzi  kapsulanı  əhatə  edir  və  burada  olan  çoxlu  vakuolların  hesabına  bədənin  ümümi  səthinin  azalmasına  səbəb  olur. Ona görədə  şüalılar  plankton  həyat  tərzi  keçirirlər. Kapsuladankənar sitoplazma, bəzən  mərkəzi  kapsulada  şüalılara  simbioz  həyat  tərzi  keçirən  birhüceyrəli zooxlorella  yosunları  yaşayır. Yosunlar şüalıların  əmələ  gətirdikləri  karbon  qazını  mənimsəyir, şüalılar  isə  onların  fotosintez  prosesi  nəticəsində  əmələ  gətirdikləri  oksigendən  istifadə  edirlər. Şüalılar - öz başlanğıcını  kapsuladaxili   sitoplazmadan  götürən, mərkəzi  kapsuladan və  kapsuladankənar  sitoplazmadan  müxtəlif   istiqamətlərdə  keçən  yalançı  ayaqlara  malikdir. Bu ayaqlar  radial  şəkildə  yerləşir, nazik, uzun  olur  və  foraminiferlərin  tipik  torşəkilli  yalançı  ayaqlarına  oxşayır. Şüalılar qamçılılarla, infüzorlarla, kiçik  yosunlarla  qidalanırlar. Həzm vakuolları  yalançı  ayaqlarda  və  ya  kapsuladankənar  sitoplazma  əmələ  gətirir. Şüalılarda yumulan  vakuollar  olmur. Bəzi şüalılarda    mərkəzi  kapsuladan  başqa  skelet  yoxdur. Şüalıların əksəriyyəti  silisium-oksid  və  stronsium-sulfatdan  ibarət  mürəkkəb  quruluşlu  daxili  skeletə  malikdir. Belə formalarda  kapsuladankənar  plazmada  sıx  silisiumlu  iynəciklərdən  ibarətdir. Bir çox  şüalıların  skeleti  düzgün  quruluşlu  radial  iynəciklərdən  ibarətdir. Digər formalarda  skelet  iynəcikləri  bədəni  əhatə  edən  mürəkkəb  tor  əmələ  gətirir. Əksər şüalılarda  skelet  daha  mürəkkəb  olub, çox  qəribə  formalar  əmələ  gətirir. Radiolariyalar müxtəlif  dərinliklərində  yaşayırlar, onların  əksəriyyətində  suyun  üst  qatlarına  qalxmasına  və  enməsinə  yardım  edən  xüxusi  uyğunlaşmalar  vardır. Acanthometra pellucida  növünün  skeleti  radial  yerləşən  iynəciklərdən  ibarətdir. Bu iynəciklər  miofriska  adlanan  əzələ  liflərindən  ibarət  olur ki, onların  digər  ucu  plazmanın  üst  səthinə  birləşir. Əzələ lifləri  yığıldıqda  ektoplazmanın  üst  səthi  gərilir, bu  zaman  şüalının bədəninin  həcmi  artaraq, sıxlığı  azalır  və  şüalı  suyun  üst  qatlarına  qalxa  bilir. Miofrisklər açıldıqda bədən  həcmi  kiçilir, ümümi  səthi  böyüyür  və  şüalı  yavaş-yavaş  suyun  alt  qatına  enməyə  başlayır. Şüalılar əsasən  qeyri-cinsi  yolla  çoxalırlar. Qeyri-cinsi çoxalma  zamanı  mitoz  yolla  əvvəlcə  nüvə, sonra  mərkəzi  kapsula  və  mineral  skelet, daha  sonra kapsuladankənar  plazma  bölünür. Kapsuladankənar plazmanın  bölünməsi  gecikdikdə  mərkəzi  kapsuladan  ibarət  olan  çoxlu  koloniyalar  əmələ  gəlir. Kaloniyalar qeyri-cinsi  çoxalmanın  başa  çatması  nəticəsində  əmələ  gəlir. Bir çox  şüalılar  iki  qamçılı  kiçik qametlər  əmələ  gətirirlər. Onlar qametlərin  kopulyasiyası  və  ziqotanın  formalaşması  müşahidə  olunmuşdur. Lakin qeyr-cinsi çoxalma ilə  cinsi  çoxalmanın   növbələşməsi  prosesi  aşkar  edilməmişdir.