cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Man In The Mirror
Mahnı iki həftə “Billboard Hot 100” hit-paradına rəhbərlik etmişdir. 1988-ci ildə “UK Singles Chart”da 21-ci yerdə qərarlaşan mahnı, 2009-cu ildə Maykl Ceksonun ölümündən sonra həmin hit paradda 11–ci yerə kimi yüksəlmişdir. ABŞ və BK-da 1.3 milyon nüsxədən çox onlayn satış uğuru əldə edən mahnı iTunes yükləmələrində də birinci yerə yüksəlmişdir.
Kompozisiya
“Man in the Mirror” Qlen Ballard və Siedah Garrett tərəfindən bəstələnmişdir. Cekson mahnıya Garret, The Winans və Andre Krauç Xorunun fon ifasını əlavə etmişdir ki, bu da mahnıya xarakterik səslənmə vermişdir. Bu mahnı Ceksonun ən sevimli mahnılarından biri olmuşdur. Mahnını qospel xoru ilə aranjiman edən Cekson sonradan "Will You Be There" mahnısında da bu üsuldan istifadə etmişdir. Siedah Garrett 1987-ci ilin yayında Ceksonla birlikdə həm də "I Just Can't Stop Loving You" mahnısını ifa etmişdi. Mahnı G Major açarında və 100bpm tempoda ifa edilir. Vokall diapazonu Ab3-C6-dır.
Tənqidçilərin mövqeyi
Allmusic redaktoru Stefan Tomas Erlyuin qeyd edir ki, bu mahnı Mayklın ən zəif tərəflərini göstərir və onu albomda təqdim edir. Mahnını şərh edən Ed Hoqan isə “incə” sözündən istifadə edir. Robert Kristqau yazır: “O, oğurluğa, sürətin artırılmasına və güzgüdəki insanı dəyişərək dünyanın harmonikliyini dəyişən seksə qarşı çıxır.” “The New York Times”dan Con Pareles qeyd edir ki, bu mahnı “qospel xüsusiyyətlərinə” malikdir. “Rolling Stone”dan Davit Sigerson bildirir ki, “Man in the Mirror” Ceksonun ifaları arasında ən yaxşılarından biridir və davam edir: “Man in the Mirror” mahnısını Cekson özü yazmasa da, o, bir addım geri çəkilərək peyğəmbər kimi nəsihət edir: “Mən güzgüdəki adamdan başlayıram/Mən ondan yolunu dəyişməsini xahiş edirəm/Və heç bir mesaj bu qədər aydın deyil/Əgər sən dünyanı daha yaxşı yerə çevirmək istəyirsənsə/Əvvəlcə özünə bax, sonra isə dəyişiklik et.”
Musiqi videosu
Mahnının musiqi videosu Ceksonun digər musiqi videolarından fərqlidir, çünki burada Ceksonun özü görünmür (yalnız videonun sonunda kütlənin içində durmuş qırmızı gödəkcəli insan Cekson olduğu güman edilir). Videoda Krossroad əməliyyatı, Vaşinqtona yürüş, Con və Robert Kennedilərə qarşı sui-qəsd, Vyetnam müharibəsi, Kent Universitetində silahlı basqın, Amerikan girovların İrandan qaçırılması, Solidarnost birliyinin qurulması və böyüməsi, Efiopiyada aclıq, ABŞ-də evsizlik problemi, Live Aid, Villi Nelsonun iştirakı ilə Farm Aid, Cessika MakKların xilas edilməsi, Kemp-Devid müqaviləsi (Ənvər Sadat, Menaxem Begin və Cimmi Karterin iştirakı ilə), Orta və yaxın mənzilli raketlərin likvidasiyası haqqında danışıqlar  (Mixail Qorbaçov və Ronald Reyqanın iştirakı ilə), həmçinin, Martin Lüter Kinq,  Lex Valensa, Tereza Ana, Desmond Tutu, Mahatma Qandi, Roza Parks, Nelson Mandela, Piter Villem Bota, Müəmmər əl-Qəzzafi, Ku Kluks Klan və Adolf Hitlerin iştirakı ilə baş vermiş digər hadisələr kimi XX əsrin mühüm tarixi hadisələrinin videomontajları yer alır.
Mahnının PCM Stereo musiqi videosu versiyası “Number Ones”, “Michael Jackson's Vision”, Target versiyası və 1989-cu ildə çıxarılmış VHS versiyası isə “Bad 25” DVD albomlarına daxil edilmişdir.
Ceksonun “Bad Dünya Turu” zamanı baş tutmuş konsertlərdə yazılmış canlı audio və video görüntülər Ceksonun “Moonwalker” filminin açılışında istifadə olunmuşdur.
Hit-parad göstəriciləri
"Man In The Mirror" Ceksonun “Bad” albomundan olan dördüncü sinql idi ki, ABŞ-də birinci yerə yüksəlirdi. 6 fevral 1988-ci ildə sinql “Billboard Hot 100” hit-paradında 48-ci yerdə debüt edir, səkkiz həftə sonra, 26 mart 1988-ci ildə isə birinciliyə yüksəlir və iki həftə mövqeyini qoruyur. 1988-ci ildə BK-da sinql 21-ci yerə yüksəlir. Lakin Ceksonun ölümündən sonra, 25 iyun 2009-cu ildə “Man in the Mirror” yenidən, bu dəfə 11-ci yerdə BK hit-paradına daxil olur və 2-ci yerə kimi yüksələrək yalnız Cascadanın "Evacuate the Dancefloor" mahnısından geri qalır. Bu mahnıdan başqa həmin ərəfədə hit-paradın top 40 hissəsində Ceksonun daha 12 mahnısı yer almışdı. Bu mahnı isə ardıcıl olaraq 15 həftə top 100-də qala bilmişdi.
Avstraliyada mahnı 39-cu yerə kimi yüksəlmişdi. Müğənninin ölümündən sonra yenidən hit-parada daxil olan mahnı səkkizinci yerə kimi yüksəlmişdir ki, bu da ilk çıxarıldığı vaxt mahnının əldə etdiyi uğurdan daha böyük uğur idi. Mahnı həm də iTunes yükləmə nəticələrinə görə ABŞ və BK-da birinci yerə yüksəlmişdir.
Canlı ifalar
1988-ci ildə Qremmi Mükafatlarının təqdim edilməsi mərasimində Cekson ilk dəfə mahnının genişləndirilmiş canlı versiyasını ifa etmişdi. Həmçinin “Bad” Dünya Türnesinin ikinci mərhələsində konsertlərin sonunda və “Dangerous” Dünya Türnesi zamanı da Cekson mahnını canlı ifa etmişdir. Mahnının canlı versiyaları “Live at Wembley July 16, 1988” və “Live in Bucharest: The Dangerous Tour” konsert videolarında yayımlanmışdır. 16 iyul 1998-ci ildə xeyriyyə məqsədli “Royal Concert Brunei” zamanı Cekson sonuncu dəfə mahnını canlı ifa etmişdir.
Maykl Ceksonla vida mərasimində, tabutun salondan çıxarılması zamanı mahnının instrumental versiyası səsləndirilmişdir; Bu zaman boş və qaranlıq səhnədə yalnız mikrofon işıqlandırılmışdı. Mahnının sədaları altında ibadətin tamamlanmasından sonra səhnədə yalnız işıqlandırılmış mikrofon qalmışdı. Mahnı həm də Ceksonun sonuncu albomu olan “This Is It”ə daxil edilmişdi.
Kompozisiya siyahısı
Ümumi vaxt: 5 dəqiqə 30 saniyə
Canlı kover versiyalar
1980-ci illər 2000-ci illər 2010-cu illər
Baba İshaq
Baba İshaq Vəfaiyyə təriqətinə bağlı Xorasan əzizlərindən Dədə Qarxının müridi olan Şüca-əd-Din Əbu'l-Bəkâ Baba İlyas bin Əli əl-Xorasaninin taliblərindəndir.
Mərziyə Afham
Mərziyə Afham — İran İslam Respublikasının Malayziyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2015-ci ildən)
Svetofor protokolu
Svetofor protokolu – informasiya təhlükəsizliyi insidenti haqqında konfidensial informasiyanın yayılma auditoriyasını göstərmək üçün işarə sistemi.
İş prinsipi
İnformasiya dörd rəngdən biri ilə işarələnir:
Qırmızı – olduqca konfidensial informasiya, informasiyanın hazırlanması prosesinin iştirakçılarından başqa heç bir əməkdaş və ya qurum arasında yayıla bilməz. İnformasiyanın paylaşılması üçün bütün iştirakçıların imzası tələb olunur.
Sarı – məhdud yayılma, paylaşılması lazım olduqda informasiyanı alan şəxs yalnız öz təşkilatı daxilində paylaşa bilər.
Yaşıl – geniş yayılma, müəyyən icma daxilində geniş yayıla bilər, amma KİV-də nəşr oluna bilməz.
Şinci Tanaka
(d. 25 sentyabr 1960) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 17 oyun keçirib.
Ageratina henzium
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Geyşa
Geyşa sözünün hərfi mənası – "incəsənət adamı" deməkdir. 200px|thumb|right|Rəsmi kimono geymiş geyşa Geyşalar – milli güllü kimono geymiş, sifəti xüsusi bir formada makyaj olunmuş qadınlara deyilir. Onların sifəti dümağ rənglənir, dodaqlarına qıpqırmızı pomada çəkilir.
Tarixi
Geyşa mədəniyyətinin mərkəzi ilk olaraq Kioto, Osaka və Tokio şəhərləri olmuşdur. Bu şəhərlərdə ilk dəfə geyşalar XVII əsrdə peyda olmuşlar. İlk öncə geyşa vəzifəsini aktyor, musiqiçi kişilər yerinə yetirirdilər. Bu aktyor-musiqiçi kişilər "Kabuki" teatrının işçiləri idilər. Amma sonralar bu işi ancaq qadınlar yerinə yetirirdilər. İndiyədək də “Kabuki” teatrının aktyorları geyşalarla əlaqəni kəsməmişlər.
İlk qadın geyşa Kasen olmuşdur. O, 1761- ci ildən geyşalığa başlamışdır. Həmin dörlərdə iki növ geyşalar vardı. Bəziləri qonaqları əyləndirərək onlara qulluq edənlər ("siro-geysya" – "ağ geyşalar") idi. Bəzilər isə bədənlərini də ("korosi-geysya" – "qara geyşalar") sata bilərdilər.
1779-ci ildə geyşalar üçün xüsusi qaydalar tətbiq olunmağa başlandı. Belə ki, ağ geyşaların aparıcı olduğu banketlərdə qara geyşaların olması qəti qadağan idi. Çünki ağ geyşaların qulluq etdiyi banketlərin qonağı mötəbər xarici nümayəndələr olurdu ki, həmin yerlərdə qara geyşaların olmasına qəti qadağa qoyulmuşdu. Hətta qara geyşalara ənənəvi kimona geyməyə və saçında "Geyşa" nişanı (o dövrlər "kandzası" keçənlərə, yəni geyşa yanında xüsusi kurs keçənlərə "Geyşa" nişanı verirdilər və geyşalar həmin nişanı saçlarına taxırdılar) gəzdirməyə belə icazə verilmirdi. Elə həmin dövrlərdə də qanunu pozanlar az deyildi. Geyşaların əksəriyyəti gizli olaraq ikili qeydiyyatdan istifadə edirdilər, yəni hər iki geyşa kimi qeydiyyatda olurdular. Belə halların isə tam qarşısını almaq mümkünsüz idi.
Geyşalığın "qızıl əsri", çiçəklənən dövrü XIX əsrin 50-60-ci illəri olmuşdur. Həmin dövrlərdə geyşalar, sözün əsl mənasında ulduzlara çevrilmişlər. Hətta şairlər və rəssamlar geyşaları özlərinin "ilham pərisi" hesab edirdilər.
Geyşa peşəsini müxtəlif vaxtlarda, müxtəlif çərçivələrə salsalar da müasir dövrədək bu peşə öz populyarlığını itirməmişdir və qeyd edək ki, geyşaların sayı çox azdır. Müqayisə üçün deyək ki, əgər 1920-ci illərdə Yaponiyada geyşaların sayı 80 min idisə, indi bu rəqəm 1000 nəfəri keçmir. Hazırda Kioto və Tokio şəhərlərinin hər birində 300 nəfərədək geyşa fəaliyyət göstərir. Qalan 400 nəfərə yaxını isə bütün Yaponiya ərazisinə səpələnmişdir. Əslində isə bunların da hamısı peşəkar qeyşalar deyildir. Bunların əksəriyyəti rəssamlar üçün poza verən qadınlar və həvəskar turistlərdir.
Geyşa peşəsi
Geyşaların peşəsi xüsusi çay evlərində ("o-tyaya") qonaqları şirin söhbətlərə cəlb etmək, müsiqi alətlərində (siyamisen və koto musiqi.alətləri) ifa edərək qonaqları əyləndirmək və onlara xüsusi ədalarla yemək-içmək paylamaqdan ibarət olmuşdur. Bu cür tədbirlər (banketlər) "o-dzasiki" adlanırdı ki, bu tədbirlərə, əsasən, yüksək rütbəli xarici qonaqları dəvət edirdilər. Bir çox hallarda isə, bu cür banketləri təşkil edərək, xarici prezidentləri, monarxları və s. çox yüksək statuslu xariciləri dəvət edib onlara qədim Yaponiyanın ənənələrini göstərirdilər. Bu cür banketlər, əsasən, tatami üzərində təşkil edilirdi. Elə "o-dzasiki" sözünün də mənası "tatamili otaq" deməkdir.
Çay evlərində, otellərdə, restoranlarda təşkil edilən belə banketlərdə geyşalar qonaqları (həm kişi, həm qadın) müxtəlif formalarda əyləndirir, onlara xüsusi ədalarla, naz-qəmzələrlə qulluq göstərirdilər. Bir sözlə, banketləri geyşalar idarə edirdilər. Əsl geyşa banketdəki bütün qonaqları ələ almalı, qonaqların diqqətini tam özünə cəlb etməli idi.
Təhsilləri
Harada olmağından asılı olmayaraq, bir geyşa bir neçə sənətdən mütləq təhsil almaq məcburiyyətindədir. Bu təhsil əsasən ənənəvi olan rəqslərdən və bir sıra hallarda mahnı oxuya bilmək qabiliyyətini formalaşdıran təhsildir. Əgər bir qızın gələcəkdə geyşa olmağı planlaşdırılmışdırsa əvvəlcədən onu xüsusi məktəblərə (geyşa evləri) verirdilər. Şikomi adlanan bu qızlar bütün ev işləri ilə maraqlanırdılar. Qızları intizam edə bilmək üçün çox ağır olan iş şəraitində çalışdırırdılar. }} thumb|left|Gion məhəlləsində bir Maiko 12 yaşdan 18 yaşa kimi qızlar əcəmi (tələbə) geyşa kimi fəaliyyət göstərirdilər. Bu yaşlardakı tələbə geyşalara Tokio və ətrafında hangyoku, yəni yarımücəffər, Osako və Kyoto ətrafında isə maiko, yəni uşaq rəqqasə deyilir. Tələbə geyşalıq dövründə xüsusi olaraq onlar kimono geyinir və xüsusi saç düzümündən istifadə edirdilər.
Geyşalar müasir dövrdə
Ənənəvi geyşalıq Tokioda müasir dövrdə tamamilə aradan qalxmışdır. Kyotoda isə getdikcə azalmağa doğru gedir. Yaponiya qanunlarına görə hər bir kəs ilk və orta təhsil almaq məcburiyyətindədir. Bu isə o mənaya gəlir ki, hal-hazırda geyşalıq işinə başlamaq üçün ən azı 15 yaş lazımdır. Bu yaş əvvəllər bir geyşanın maiko dönəmindən geyşalığa keçdiyi bir dövr hesab olunurdu. Bu səbəbdən də hal-hazırda Yaponiyada geyşa evlərində mövcud olan qaydalar və qanunlar əvvəlki qanunlar ilə müqayisədə ciddi dəyişikliklərə məruz qalmış və daha çox müasir dövrün tələblərinə cavab verən sosial və əxlaqi qayda və qanunlara uyğun bir hala gətirilmişdir.
Qanadlı həşəratlar
Təsnifatı
İnfrasinifləri:
Ağaddin Niftiyev
Niftiyev Ağaddin Aslan oğlu — Masallı rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor
Həyatı
BDU-da müəllimdən şöbə müdiri, BDU Böyük Elmi Şurasının üzvü vəzifəsinə qədər yüksəlib. 1986-cı ildə namizədlik, 2005-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib.
2006-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə professor adına layiq görülüb. Fransanın Nant Universitetində professor işləyib. Azərbaycan, Gürcüstan və Fransa riyaziyyatçılarının I konfransını təşkil edib.
Fransa Xarici İşlər Nazirliyi, Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəti və Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Elmin İnkişafına Dövlət Dəstəyi Fondunun dəstəyilə müxtəlif elmi layihələrin həyata keçirilməsinə rəhbərlik edib. 10 doktorluq, 30-dan artıq isə namizədlik dissertasiyasına rəhbərlik edib. Elmi məqalələri ABŞ, Almaniya, Fransa, İngiltərə, Avstriya, Rusiya, Türkiyə, İran, Misir, Kanada və digər ölkələrin elmi nəşrlərində dərc edilib.
1992–1993-cü illərdə Masallı rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsində çalışıb. Qondarma Talış Muğan Respublikasının rayonu işğal etmək planlarına qarşı mübarizə aparıb, özü və qohumları çoxsaylı işğəncələrə məruz qalıb.
Oğlu Azər Niftiyev tanınmış jurnalist, Anar Niftili fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, proqramist (Avropada yaşayır), qızı Aybəniz Murtuzayeva isə Bakı Oksford Məktəbində kafedra müdiri və BDU Tətbiqi Riyaziyyat ETİ-nin elmi işçisidir.
2014-cü il iyul ayının 4-də vəfat edib. Vəsiyyətinə uyğun olaraq doğulduğu Masallı rayonu Gəyəçöl kənd məzarlığında dəfn edilib.
Sıxçiçəkli kəpənəkçiçəyi
Sıxçiçəkli kəpənəkçiçəyi (Aconitum confertiflorum) - cinsinə aid bitki növü.
Məlikə ayıca
Təsviri
Qanadları açılmış halda 50-54 mm-dir. Ön qanadları yaşılımtıl-qaradır, bəzən göy rəngə çalır. Üzərində 3 ədəd iri sarımtıl-ağ rəngli ləkə, 3 ədəd kiçik sarı rəngli ləkə vardır. Arxa qanadlar qırmızı rəngdədir, ön və arxa kənarlarında, o cümlədən, zirvəsində iri qara ləkələr var. Döşündə iki sarımtıl zolaq, qarıncığ arxa qanadlar kimi qırmızıdır, hər buğum üzərində üçkünc qara ləkələr birləşərək zolaq əmələ gətirmiş və qarıncığın sonuna qədər uzanmışdır.
Yayılması
Rusiya və Avropanın cənubu və şimalında, Qafqazda və Kiçik Asiyada rast gəlinir. Azərbaycanda isə Şəki-Zaqatala, Quba-Xaçmaz, Gəncə-Daşkəsən zonaları və Naxçıvan MR-da yayılmışdır.
Həyat tərzi
Böyük və Kiçik Qafqazın dağətəyi və dağlıq meşələri, kolluqlar. Həyat tərzi ətraflı öyrənilməyib. Tırtılı qışlayır. Qışlamadan sonra may ayına qədər və payızda cincar, gicitkən, çiyələk, moruq, böyürtkən, yaddaşçiçəyi, həmçinin söyüd və qovaq üzərində yaşayır. Kəpənəyi iyun, iyul və avqustda uçur.
Sayı
Azsaylıdır. Quba-Xaçmaz zonasından 5 kəpənəyi tutulmuşdur.
Qorunması üçün məsləhət görülən tədbirlər
Yaşayış yerlərində yasaqlıq təşkil etmək, biologiyasını ətraflı öyrənmək, süni surətdə artıraraq təbiətə buraxmaq lazımdır.
Gülüstan məlikliyi
Gülüstan məlikliyi və ya Talış məlikliyi — XVIII-XIX əsrlərdə Qarabağın dağlıq ərazisində yerləşirdi. Mərkəzi əvvəllər İncəçayın yuxarı hövzəsindəki Talış kəndi, sonralar isə Gülüstan qalası olmuşdur.
Tarix
Səfəvilər dövründə Qarabağ bəylərbəyliyinin, sonralar isə Qarabağ xanlığının tərkibində olmuşdur. 1813-cü ildə Qarabağ xanlığının tərkibində Rusiya imperiyası ilhaq olundu. Bəzi mənbələrdə Talış mahalı, Talış məlikliyi kimi də adlanır. Məlikləri Məlik Usub olub. Əsilləri Şirvandan gəlmədir.
Qarabağın tarixə adlarını “Xəmsə məlikləri” kimi yazdırmış beş məliklikdən biri Gülüstan Məlikliyi olmuşdur ki, digər dörd məlikliyin əsasını qoyan şəxslər kimi bu məlikliyin də əsasını Səfəvi ordusunda yüzbaşılıq edən, Şah Abassın Osmanlılara qarşı apardığı müharibələrdə fərqlənən bir şəxs olmuşdur.. Müsəlman türklər arasında “Qara Yüzbaşı”, xristian türklər, yəni albanlar arasında isə “Qara Abov” adı ilə məşhur olan bu adam əslən Qəbələ yaxınlığındakı Nic kəndindən idi və milliyyətcə udin idi. Yəni digərləri kimi alban-qıpçaq soyuna mənsub deyildi.
Qara Yüzbaşı, və ya başqa sözlə, Qara Abov XVII əsrin əvvəllərində cəmi yeddi udin ailəsi ilə birlikdə, müflis vəziyyətdə hansısa naməlum səbəbdən Qarabağa köçməli olur. Gələrkən yanlarında sadəcə bir neçə baş heyvan olduğu söylənilir. İlk dövrlərdə yaşamağa belə yeri olmayan, Tərtər çayı sahilində, hazırkı Talış kəndi yaxınlığında çadır qurub yaşamağa məhkum olan bu yeddi udin ailələsi əl – ələ verərək, bir müddət səfil həyat tərzi sürdükdən sonra heyvanlarının sayını artırmağı bacarırlar. Lakin günlərin birində necə olursa, bir quldur dəstəsi hücum edib, onların sürüsünü oğurlayır. Vəziyyəti belə görən Qara Yüzbaşı və yanındak gənclər heyvanları qaytarmaq məqsədi ilə quldurları təqib etməyə başlayırlar və onlara çatıb, nəinki heyvanları qaytarırlar, üstəlik quldurları da əsir tuturlar.
Əsir götürülən quldurlar ətraf kəndlərə çox böyük ziyan vurduğundan Qarabağ bəylərbəyisinin adamları tərəfindən çoxdan idi ki, axtarışda idilər və bəylərbəyi onların zərərsizləşdirilməsi üçün böyük mükafat təyin etmişdi. Odur ki, xəbər Bərdəyə, Qarabağ bəylərbəyisinə çatar-çatmaz, o, Qara Yüzbaşını yanına çağırtdırır və Talış kəndini yaxınlıqdakı Örük vəngi (monastrı) ilə birlikdə əbədi olaraq, ona və soyuna hədiyyə edir. Beləcə, Qara Yüzbaşı mülkədara çevrilir. Qarabağ bəylərbəyisinə minnətdarlıq əlaməti olaraq, yenicə doğulan oğlunun adını onun şərəfinə Bəylər qoyur.
Etnonim
Böyük ehtimalla, bu ərazilərdə o zamanlar talışların sakin olmasıdır ki, yerli əhali tərəfindən kəndin adı talış adlanmışdır. Bunu isbat edən yeganə dəlil Gülüstani-İrəm əsəridir.
"O, hicri 945-ci (=1538) ildə, öz qardaşı Əlqas mirzəni, Məntəşa sultan, bir dəstə Qacar əmirləri, Qarabağ talışlarından mürəkkəb 20 000 nəfərlik bir qüvvə ilə Qorçibaşı Padarla birlikdə Şirvanı almağa göndərdi. Onlar Şirvana gəldilər. Şirvanlılar onlara boyun əyməyib, qalaları təcrübəli adamlarla möhkəmləndirib, müdafiəyə başladılar."
Gülüstan məlikləri
1632-ci ildə Qara Yüzbaşı öldükdən sonra bütün mülkü miras olaraq oğluna, yəni Bəylərə keçir. Gülüstan Məlikliyinin əsasını qoyan da, əslində o olub və Məlikbəylər kimi tanınan Gülüstan məliklərinin soyadı onun adı ilə bağlıdır. Məlik tituluna ilk qəbul edən o olub, bu üzdən də rəsmən məlikliyin qurucusu o hesab edilir. Məhz onun dövründə Məlikbəylər nəsli sayılıb-seçilən feodal nəsillərindən birinə çevrilmişdir.
Məlik Bəylər çox cəsur adam idi və soyunun başına keçər-keçməz, hələ atasının sağlığnda onlarla düşmənçilik edən və ətraf alban kəndlərinin və Gülüstan qalasının sahibi olan Gavur İbrahimə qarşı döyüşə girir, onu öldürərək, Erkəc və Gülüstan başda olmaqla, bütün kəndlərini, eləcə də Gülüstan qalasını öz mülkünə çevirir. Bu həmin Gülüstan qalası idi ki, Azərbaycanın parçalanmasının əsasını qoyan məşhur Gülüstan Sülh Müqaviləsi burada imzalanmışdır. Həzırda onun yalnız xarabalıqları qalmaqdadır.
Məlik Bəylərin iki oğlu vardı. Böyüyünün adını atasının şərəfinə Abov qoymuşdu. İkincisinin adı isə Təmraz idi. Bəylərdən sonra onun yerini böyük oğlu Abov (II Abov) tutur. O, döyüşlərin birində ayağından güllə yarası aldığından axsayırdı, bu üzdən də ona Axsaq Abov deyirdilər. Əsas peşəsi ətraf kəndlərə hücum edib, qarətçiliklə məşğul olmaq idi. Bir gün o, qarət məqsədi ilə Gəncə ətrafındakı kəndlərə basqın edir. Duluslu kəndində qarətçiliklə məşğul olarkən təsadüfən həmin vaxt orada olan Məhəmməd xanın qızı Qəmər Soltanı görür. Qıza elə vurulur ki, onu qaçırmaq qərarına gəlir. Görünür qızın da buna könlü olubmuş, çünki könlü olmasa idi, Abovla ailə həyatı qurmaq naminə İslamdan üz döndərərək xristianlığı qbul etməzdi. Hər halda, Qəmər Soltanın xristianlığı qəbul etdiyi faktdır və bu faktı tarixi qaynaqlar da təsdiq edir.
İzoxatlar
İzoxatlar – küləyin sürəti eyni olan nöqtələri xəritədə birləşdirən xətlər.
Gülüstan məlikliyi
Gülüstan məlikləri
Bu hadisə Məhəmməd xanla Axsaq Abov arasında düşmənçiliyə səbəb olur. Məhəmməd xan bir neçə dəfə onun üstünə qoşun çəksə də, bir şeyə nail ola bilmir. Sonda qədəri ilə barışmalı olur. Onun oğlu yox idi. Qəmər Soltan onun yeganə övladı idi. Odur ki, əlində olan bütün kəndləri cehiz qismində yeganə varisi olan qızına bağışlayır. Beləcə, Abov arvadının sayəsində bölgənin ən böyük feodallarından birinə çevrildi.
Məlik Abov 1701-ci ildə Rusiya çarı I Pyotra məktub göndərərək, Azərbaycanın müsəlman hökmdarlarından şikayət edən və ondan kömək istəyən alban məliklərindən biri olmuşdur. Məlumat üçün bildirək ki, xristian albanların, təbii ki, həm də alban məliklərinin Azərbaycanın müsəlman əhalisinə, o cümlədən İslamı qəbul etmiş albanlara münasibəti bu gün “erməni” adı ilə tandığımız haylarınkindən qətiyyən fərqlənməmiş, onlar bu məsələdə həmdinləri və həmməzhəbləri (monofizit-qriqotyan) olan haylarla eyni platformadan çıxış etmişlər. Münasibətlərdəki bu eyniliyi Rusiyaya münasibətdə də görməkdəyik. Həmin dövrdə “erməni” kəlməsi “monofizit-xristian” anlamında işlənirdi və müsəlmanlar bu adı həm haylara, həm də albanlara şamil edirdilər. Yəni azərbaycanlılarla qaynayıb-qarışan, Azərbaycan xalqının ernogenezində əsas rollardan birini oynayan müsəlman albanlardan fərqli olaraq, xristian albanlar üçün məzhəb etnik mənsubiyyətdən daha irəli idi və onlar Osmanlı sınırı içərisində yaşayan və hələ Qafqaza ayaq açmayan haylarla ümumi “ermənilik” (monofizitlik) platformasında birləşirdilər. Elə bu səbəbdən də onlar XIX əsrin əvvəllərindən başlayaraq ruslar tərəfindən Qafqaza, o cümlədən Qarabağa köçürülməyə başlayan haylarla qaynayıb-qarışdılar və asanlıqla assimilyasiyaya uğradılar. Bu işdə ruslar tərəfindən alban katalikosluğunun ləğv edilməsi də az rol oynamamışdır.
Maraqlıdır ki, Məlik Abovun I Pyotra göndərdiyi məktubda o, mənsub olduğu xalqı “biz-udin millətindən olan albanlar” deyə təqdim edir və belə etməklə də özünü qıpçaqdilli, yəni əsil albanlardan fərqləndirməyə çalışır.
1728-ci ildə, II Abovun ölümündən sonra Məlikliyə Təmraz başçılıq etməyə başlayır. Qardaşından fərqli olaraq qəddarlığı və rəhmsizliyi ilə fərqlənən Məlik Təmraz qardaşı oğlu Yusufu özünə rəqib görürdü. Odur ki, öncə onu öldürmək qərarına gəlir, lakin sonra qohum-əqrabann qınağına tuş gələ biləcəyindən qorxaraq, onun bütün varidatını əlindən almaqla yetinir. Anası ilə birlikdə güzəranını birtəhər təmin edə bilməsi üçün yalnız Gülüstan qalasına toxunmur. Beləcə, Yusuf Qəmər Soltanla birlikdə Gülüstan qalasında kasıb bir vəziyyətdə yaşamağa başlayır. Lakin bu uzun sürmür, günlərin birində Dərbənddən Gəncəyə gələn Azərbaycan hökmdarı Sultan Hüseynin vəziri Mizə Tahir oradan da Qarabağa təşrif gətirir.
Vəzirin bu səfərində məqsəd Azərbaycan səltənətinin bütün vilayətlərindəki maliyyə-təsərrüfat işlərini yoxlayıb, qaydaya salmaq idi. Qarabağa da bu məqsədlə gəlmişdi. Qrabağda o, Məlik Təmrazın qonağı olur. Məlik Təmraz üzərinə düşən verginin hesabını ödədikdən sonra vəzirin gözündə şirin olmaq üçün ona qardaşından qalan və qundağı qızıl və gümüşlə işlənmiş tüfəngi hədiyyə edir. Bunu üçün o, Yusufu aldarmalı olur.
Yusuf eşidəndə ki, ondan icazəsiz atasının yadigarı olan tüfəng vəzirə hədiyyə edilib, bərk qəzəblənir, dərhal dostlarını da başına toplayıb, vəziri və adamlarını təqib etməyə başlayır, Onları Tərtər yaxınlığındakı dar bir keçiddə yaxalayır. Gözlənilmədən üsrlərinə hücum edib, hamısını qırır, Dərbənddən, Gəncəyə, Gəncədən Qarabağa qədər bütün əyalət və vilayətlərdən toplanmış vergini də qarət edib, Gülüstan qalasına çəkilir. Onun bu əməli cəzasız qalır. Çünki təqribən elə həmin vaxtlarda əfqanlar Səfəvi sarayının yerləşdiyi İsfahanı ələ keçirirlər və şah Sultan Hüseyn taxt-tacından məhrum olur.
Ksilofon
thumbnail|Ksilofon musiqi aləti
Ksilofon (yunanca  — ağac +  — səs) — müəyyən səslənmə yüksəkliyi olan zərb musiqi alətidir. Özündə müəyyən notlara köklənmiş uzunsov yonulmuş ağac parçalarının sıra ilə düzülmüş formasını ehtiva edir. Bu taxta bloklar üzərinə kürəvari başlıqları olan çubuqlarla və ya çox da böyük olmayan qaşığabənzər xüsusi çəkicciklərlə ( musiqiçilərin öz aralarında bu çəkicciklərə "keçi ayaqları" da deyilir)  vurmaqla səs əldə edilir.
Gülüstan məlikliyi
Gülüstan məlikləri
Məlik Yusuf da atasının yolunu davam etdirərərək, Rusiya ilə əlaqələr qurmaq, rus qoşunlarının Qafqaza dəvət etmək, bu yolla müsəlmanların hökmranlığından qurtulmaq və “öz dövlətlərini (Arran // Albaniya) bərpa etməkdə” ruslara arxalanmaq xəttini davam etdirmişdir. Əslində, bu xətt Qarabağın, eləcə də Qafan, Loru və Şirvanın bütün alban məliklərinin izlədikləri ortaq xətt idi və sözügedən siyasi kursa bilavasitə alban katalikosları Əsən Cəlal Esayi və Nerses başçılıq etmişlər. Maraqlıdır ki, erməni-hay tarixçiləri həmin hadisələri “Qarabağın erməni əhalisinin perslərə qarşı milli azadlıq hərəkatı” kimi qələmə verməyə çalışırlar. Fakt isə budur ki, vaxtı ilə Qarabağda yaşayan xristian əhalinin I Pyotra yazdıqları məktub ortadadır və həmin məktubun sahibləri özlərini “erməni-hay” yox, məhz “alban” adlandırırlar.
1753-cü ildə Qəmər Soltan vəfat etdi. Məlik Yusuf onu Örük vənginin (monastırının həyətində dəfn etdirir. Qəmər Soltanın qəbrin üzərindəki xaç daşı bu yaxın zamanlara qədər durmaqda idi. Qarabağ müharibəsi zamanı ermənilər tərəfindən məhv edilmişdir.
Ksilofon
Alətin tarixçəsi
Ksilofonun mənşəyi çox qədimdir. Bu tipdə olan alətlərin ən sadə növünə müxtəlif xalqların Afrika, Cənub-Şərqi Asiya ,Latın Amerikası bu günə kimi də rast gəlinir.
Ksilofon haqda ilk qeydlər XVI əsrin başlanğıcına aiddir: Arnolt Şlik musiqi alətləri haqqında risaləsində bunabənzər aləti hueltze glechter adı ilə təqdim edir. XIX əsrə qədər Avropa ksilofonu kifayət qədər primitiv alət idi, zəncir kimi bir-birinə bəndlənmiş təxminən iyirmiyə yaxın taxta blokdan ibarət idi və hamar səth üzərində bərabər sərilirdi.Bu cür alətin daşınması rahatlığı səyyar, köçəri musiqiçilərin ona diqqətini artırmışdı.
Ksilofonun təkmilləşdirilməsi 1830-cu illərə aiddir. Belorus musiqiçisi Mixoel İosef Quzikov bu alətin diapazonunu iki+yarım oktavaya qədər genişləndirmiş, həmçinin, taxta blokları xüsusi tərzdə 4 sıraya düzməklə konstruksiyanı dəyişmişdir. Ksilofonun bu modeli sonralar 100 ilə yaxın istifadə olunmuşdur.
Ksilofonun musiqidə rolu
Ksilofonun orkestrdə ilk məlum istifadəsi faktı 1810-cu ildə Ferdinand Kauer adlı bəstəkarın yazdığı Yeddi variasiya əsəridir. Ksilofonu həm də öz əsərlərinə fransız bəstəkarı Kastner daxil edirdi. Ksilofonun işləndiyi ən məşhur əsərlərdən biri Sen-Sans,Kamilın "Ölüm rəqsi" simfonik poemasıdır. (1872)
Adi boymadərən
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki xarakteristikası
Çoxillik, ot bitkisi olub, gövdəsinin hündürlüyü 20-50 sm, düzqalxan, budaqlanan, dəyirmi, nazikşırımlı, yuxarı budaqcığındakı yarpaqları qısalmışdır. Yarpaqları növbəli, xətti-neştərvari, ikiqat lələkşəkilli yarılmış, iki-üçqat kəsilmiş seqmentli və demək olar ki, kürəkşəkilli, sonluğu  xətti formalıdır. Kökümsov yarpaqları saplaqlı uzunluğu 35-50 sm-dir. Kökləri nazik, sürünəndir. Çiçəkqrupu kiçik, çoxsaylı olub, gövdənin zirvəsində mürəkkəb çiçəkqrupunda formalaşan, kənarları ağ dilşəkilli (bəzən çəhrayı) daxili çapıqlı olmaqla, sarı rənglidir. Qalxanşəkilli çiçəklərinin uzunluğu 4 sm-ə (çiçək səbətciyinin əsası) bərabərdir. Hər bir səbətcik kənar dişicikli, (əsasən sayı 5 olan), orta boruşəkilli, ikicinsli (3-30 qədər sayı olan), 5 erkəkcikli və aşağı yumurtalıqlı çiçəklərdən ibarətdir. Çiçəyin əsası qabarıq olmaqla, çiçək yatağı bölünmüşdür. Yarpaqları kirəmitəbənzər uzunsov-yumurtaşəkilli və aydın-qonur rənglidir. Çiçək tacı burulan, yaşılımtıl, dilşəkilli çiçəkləri sarımtıl-ağ və ya çəhrayı, boruşəkilli çiçəkləri isə sarımtıldır. Tünd aromat iyli və ədviyyəlı acı dadlıdır.
Quru dərələrdə, çəmənliklərdə, çaybasar çəmənliklərin yüksək yerlərində, meşə kənarlarında, talalarda, yol kənarlarında, təzə salınmış meşə zolaqlarında, parklarda yaşayış məntəqələrində yayılmışdır.
Bitkini çiçəkləmə fazasında (iyun və avqustun birinci yarısı) yarpaq və gövdələrini 15 sm uzunluğunda səliqəli şəkildə yarpaq və gövdədən məhrum etmədən kəsmək lazımdır. Yaşayış məntəqələrinə yaxın yerlərdə adi boymadərən olarsa onu əkin sahələrinə köçürmək məsləhətdir. Onun qalxanşəkilli çiçəkqrupu və səbətciyi 2 sm uzunluğunda kəsilməklə toplanılmalıdır. Bitkinin kökünü və pöhrələrini qazaraq çıxarmaq qətiyyən olmaz. Bitkinin toplanıldığı sahələrin təkrar istismarı 1-2 ildən sonra mümkündür. Xammalı quru hava şəraitində, qalaq-qalaq yığmamaq şərti ilə toplayaraq dərhal qurutmağa başlamaq lazımdır. Xammalın qurudulması havası yaxşı dəyişələn açıq çardaxlarda, naveslərdə, kağız və ya parça üzərəndə 5-7 sm qalınlığında sərməklə, qurutmaq lazımdır. Bu halda çıxım 20-25 % olur.
Efiryağlı bitki olduğundan xammal toplanan əşyalar yaxşı tıxanmalı və bağlanmalıdır. Bütöv və doğranmış xammalının saxlanılma müddəti 3 il, tozununku isə 2 ildir.
Tərkibi və təsiri
Otun və çiçəklərin tərkibində 0,8% efir yağı, başlıca komponent olan millefolid, xamazulen, acı maddə olan (axillin), aşı maddələr, K vitamani və flavonoidlər vardır.
Hemostatik, iltihabəleyhinə və spazmolitik dərmandır.
Keyfiyyətli xammalı onun yarpaqları və çiçəkləridir. Çiçəkləyən zaman bitkinin tərkibində efir yağı, mürəkkəb efir, azulen, tuyol, sineol, kamfora, kariofillen, qarışqa və izovalerian turşuları olur. Tərkibində eyni zamanda qatran, aromatik acı və aşı maddələr, vitaminlər, fitonsidlər və digər maddələr vardır.
Ekstrakt maddə kimi 70% spirtdə çıxımı 17%, nəmliyi 13%, ümumi kül 15%, efir yağı 0,1%, qaralmış hissəciklər 2%, 4 sm ölçüdə olan gövdə hissələri 5%, 0,5mm diametrində olan çiçək, gövdə və digər hissəciklər 3%, üzvi maddələr 0,5%, mineral maddələri isə 1%-dən çox deyildir. Daxilə qəbul etmək üçün vanna və antiseptik vasitə kimi təyin edilir. Ağciyər xəstəliklərində tərlədici dərman kimi də faydalıdir. Bitki və çiçəklərinin tərkibində acı maddələr olduğundan iştahartırıcı, ödqovucu, babasil əleyhinə və yumşaldıcı tərkiblərdə istifadə edilir.
Botaniki təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Hündürlüyü 30-75 sm, gövdəsi və yarpaqları yumşaq tüklüdür. Kökü üfuqi şəkildə yayılır, kökdən çıxan və gövdəsindəki lanset-lələkvarı yarpaqları 3-5 və daha çox hissəciklərə bölünmüş hissələrdən ibarətdir. Diametri 2–3 mm olan, ağ və açıq çəhrayı çoxsaylə xırda çiçəkləri gövdənin yuxarısında qalxanvari şəkildə, çətir formasında sıx birləşərək bir iri çiçək təəssüratı yaradırlar. Yarpaqların dadı şorməzə və azacıq büzüşdürücü, çiçəklərin dadı isə acı ədviyəlidir. May-sentyabr aylarında çiçəkləyərək, iyun-oktyabr aylarında meyvə verir.
Ekologiyası
Flavonoid, alkaloid, qlikozid, efir və piyli yağlar, C və K vitaminləri, aşı maddələr, eləcə də qətranlar, lakton və karotinlə zəngindir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqazın bütün rayonlarında, Naxçıvanın və Talışın dağlığ hissəsində yayılmışdır. Orta dağ qurşağından subalp qurçağına kimi (dəniz səviyyəsindən 800–2600 m-ə qədər) rast gəlinir. Əsasən meşələrdə, kolluqlarda, subalp çəmənliklərdə, əkinlərdə, çaqıl daşlıqlar və dincə qoyulmuş torpaqlarda bitir.
İstifadəsi
Farmakopeyaya daxil olan rəsmi dərman bitkisidir. Elmi, eksperimental və xalq təbabətində, eləcə də kliniki sınaqlarda, homeopatiya, farmakologiya və baytarlıqda geniş tətbiq edilir. Əsasən mədə, ürək, böyrək və böyrək daşı, sidik kisəsi, bronxial astma, dəri, qaraciyər xəstəliklərində, ağciyər vərəmi, nevroz, soyuqdəymə, malyariya, qadın, revmatizm, stomatit, allergiya, ateroskleroz və bədxassəli şişlərə qarşı istifadə olunur. Antioksidant, antihelmint, qansaxlayıcı, bəlğəmgətirici, ağrıkəsici, yarasağaldıcı, hərarəti salan, spazmolitik və kardiotonik təsirə malikdir. Hamiləlik dövründə istifadə etmək olmaz. İstifadə olunan hissələri yerüstü hissəsi və çiçəkləridir. Cövhər və dəmləmə kimi istifadə olunur.
Atlantlı ev
Atlantlı ev — Bakı şəhəri, Yusif Məmmədəliyev küçəsi, 16 ünvanında mövcud olmuş, memar İosif Ploşkonun layihəsi əsasında 1900-cü ildə inşa edilmiş yaşayış evi. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin sərəncamına əsasən, Azərbaycanın yerli əhəmiyyətli tarixi və mədəni memarlıq abidəsi elan edilib.
Tarixi
Bina, 1900-cü ildə Polis küçəsində (Yusif Məmmədəliyev küçəsinin keçmiş adı) polşalı memar İosif Ploşkonun layihəsi əsasında barokko üslubunda inşa edilib. Binanın eyvanlarından birini iki atlant heykəli saxladığdan, bina daha çox "Atlantlı ev" kimi tanınıb. Bu yaşayış evi şəhərin tarixi mərkəzinin tikintisinin fəal elementlərindən biri kimi çıxış edib. Fasadın memarlıq kompozisiyasının üfüqi formada mərkəzi tinləmə və yanlarda güclü atlantlar (dayaqlar) üzərində duran erker ilə təqdim edilmiş üç oxlu sistemi maraqlı fəza mühiti yaratmışdır. Mənzərəli kompozisiya, memarlıq kütlələrinin proporsional bölünməsi, order sistemi elementlərinin bacarıqla paylaşdırılması, incəsənət sahələrinin sintezi və interyerlərinin zənginliyi binanın memarlıq abidəsi kimi Bakıdakı tarixi əhəmiyyətli yaşayış evlərinin ən yaxşı nümunələrindən birinə çevirmişdi.
Sökülməsi
2004-cü ildə binanın söküləcəyi barəsində məlumatlar yayılıb. 2008-ci ildə binanın sakinləri köçürülüb. Köçürülməyə səbəb kimi isə binanın bərpası göstərilib. 2010-cu ildə, 14 saylı qonşu evin sakinlərinin sözlərinə görə, 18 saylı binanın sökülməsindən sonra, onlara deyilib ki, qrunt suları 16 saylı evində bünövrəsini yumağa başlayıb. 2010-cu ilin əvvəllərində "Atlantlı ev" sökülüb.
Tupolev Tu-154
Tupolev Tu-154 Rus istehsalı olan orta mənzilli üç mühərrikli sərnişin təyyarəsidir. Boeing 727-yə oxşar bir dizayna sahibdir. Rusiya, Şərqi Avropa, Kuba, Çexoslovakiya və daha çox ölkədə istifadə olunan Rusiyanın ən çox istehsal olunan sərnişin təyyarəsidir. İstehsal edilən sərnişin təyyarələrinin çoxu Aeroflotda (keçmiş SSRİ və indiki Rusiya Hava yolları) xidmət göstərdi. Hal hazırda 17 fərqli hava yolu şirkətində ildə təxminən 138 milyon sərnişin daşıyır. Təyyarənin dizaynı ona həm torpaq həm də buzlu zolaqlara enməyə imkan verir. Şimal qütbü kimi həddən artıq soyuq şəraitlərdən təsirlənmədən qalxış üçün gözləyə bilər. Tu 154 1 mach sürətə çata bilən ən sürətli sərnişin təyyarələrindən biridir.
Dizayn
Tu 154 Aeroflotda xidmət göstərən köhnə Tu 104 təyyrələrinin yerini doldurmaq üçün dizayn olunmuşdur. Aeroflot sovet təyyarə konsturktorlarından 16-18 ton yük daşıma qabiliyyətli, 2500–4000 km mənzil, operativ sürəti 900 km/saat və ya 6 ton yük daşıma 7000 km-ə qədər mənzil, 850 km/saat uçuş sürətinə sahib yeni bir model dizaynı tələb etdi. Dizayn olunan təyyarənin tam yüklə 2500 metrlik zolaqdan qaxış edə bilməsidə digər şərtləri olmuşdur.
Performans
thumb|Tupolev Tu-154
Ageratina herbacea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dayo vasabi ferması
– Yaponiyanın Naqano prefekturasının Azumino şəhərində yerləşən, əsası 1915-ci ildə qoyulan vasabi ferması. Ferma su dəyirmanlarına və çaylarına görə turistlərin axınına məruz qalır.
Fermadakı bir restoran vasabi dadlı dondurma və digər vasabi məhsulları təklif edir.
Yaponiyadan xaricdə ferma Akira Kurosavanın "Yuxular" filmində (1990) "Su dəyirmanları" seqmentində görünməsinə görə tanınır.
Dayo Yaponiyanın ən böyük ferması, eləcə də, ən böyük vasabi fermasıdır. Sahəsi 15 hektardır.
Tuzla (Bosniya və Herseqovina)
Tuzla (kiril Тузла) — Bosniya və Herseqovina da şəhər. Şəhər, Tuzla Kantonunun mərkəzi və Bosniya və Herseqovinanın şimal-şərqində yerləşən iqtisadi, elmi, mədəni, səhiyyə və turizm mərkəzidir. Tuzla, Sarayevo və Banya Lukadan sonra Bosniya və Herseqovinadakı ən böyük üçüncü şəhərdir. 2013 əhali siyahıyaalmasının nəticələri, bələdiyyənin 120,441 əhaliyə sahib olduğunu göstərir.
Tuzla şəhəri, Bosniya və Herseqovinanın ən mədəni şəhərlərindən biri olaraq qəbul edilir və Bosniya Müharibəsində və sonrasında şəhərin əvəzçi xarakterini, boşnaklar, serblər, xorvatlar və bosniya yəhudi azlıqları ilə tutmağı bacarmışdır.
Etimologiyası
"Tuzla" şəhərinin adının mənası, şəhərin altında yerləşən zəngin duz yataqlarına görə Osmanlılar tərəfindən adlandırılmışdır. Bu söz Osmanlı türkcəsində duz mədəni deməkdir.
Qədim Dövrlər
Arxeoloji tapıntılar Tuzlanın Neolit dövrünə aid çoxlu yaşayış məntəqələri olduğunu göstərməkdədir. Tuzla şəhəri, Avropanın ən qədim məskunlaşma yerlərindən biridir. Roma Respublikası dövründə, Tuzla (və ya Salines) İliriyalı qəbilə olan Breyusi tərəfindən idarə olunurdu.
Orta Əsrlər
Şəhər 950-ci ildə VII Konstantin tərəfindən "De Administrando Imperiyo" adlı əsərində Salines adlı bir qala olaraq adlandırılırdı. Soli adı Orta əsrlərdə istifadə edilmişdir. Boşnak dilində "duz" deməkdir və şəhərin indiki adı Osmanlı türkcəsində "duz yeri" deməkdir. Orta əsrlərdə, əsasən Bosniya Krallığına suverenliyi altında idi.
Bosniya Krallığının 1463-cü ildə Osmanlı İmperiyasının suverenliyi altına düşməsindən sonra bölgə, 1512-ci ildə Osmanlıların "Qorniye Soli" və "Donye Soli" kəndlərini, 1530-cu illərdə isə bütün Usoranı işğal etmədən əvvəl Berislaviçlər ailəsi tərəfindən idarə edilirdi.
Şəhər, Zvornik sancağının bir parçası halına gəlmişdi və təxminən 400 ildir Osmanlı suverenliyi altında qalmışdır. 1878-ci ildə Avstriya-Macarıstan tərəfindən işğal edildi. Monarxiyanın dağılmasından sonra, yeni qurulan Yuqoslaviya Krallığının bir hissəsi oldu.
XX Əsr
1944-cü ilin Dekabr ayında, Draja Mihayiloviçin rəhbərliyində olan Çetnik qüvvələri şəhərə hücum etmişdir ama bu hücum uğursuz olmuşdur.
Coğrafiyası
Tuzla, Bosniyanın şimal-şərqi hissəsində, Mayevisa sıra dağlarına yaxın yerləşir. Yala çayı Tuzla şəhərindən keçir. Şəhərin iqlimi mülayimdir. Tuzla şəhərinin ətrafındakı bol miqdarda kömür yatağı mövcuddur. Şəhərdə 6 kömür mədəni fəaliyyət göstərir. Bölgədə çıxarılan kömürlərin böyük qismi, Bosniya və Herseqovinadakı ən böyük enerji stansiyası olan Tuzla Santralini gücləndirmək üçün istifadə edilir.
Demoqrafiyası
Mənbə:
Təhsil
Tuzlada, Tuzla Universiteti və Bosniya və Herseqovinadakı Amerika Universiteti yerləşir.
Collimorpha (cins)
Collimorpha (Collimorpha) — Pulcuqluqanadlılar dəstəsinə, Ayıcalar fəsiləsinə aid kəpənək cinsi.
Bulbophyllum corallinum
(Bulbophyllum corallinum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum corallinum növü Çindən Hind-Çinə qədər yayılmışdır.
Maho çimərliyi
Maho çimərliyi — Sen-Marten adasının cənub-qərbində yerləşən çimərlik. Adanın bu hissəsi Niderlandın tərkibində bir asılı ərazi olaraq Sint-Marten bölgəsinə daxildir. . Çimərliyi məşhurlaşdıran onun Şahzadə Yulian hava limanının yaxınlığında yerləşməsidir. Bu səbəbdən bəzən təyyarələr çimərlikdə istirahət edənlərin 10-20 metr üstlərindən uçaraq hava limanına daxil olur. . çimərlik və hava limanını iki hasar ayırır.
Çimərliyin uzunluğu 300 m, eni isə 10-20 metr arasında dəyişir. Çimərlikdə çoxlu sayda kafe vardır. Onlar arasında ən məşhuru Sunset Bar and Grilldir. Burada olan lövhədə təyyarələrin uçuş-eniş vaxtları yazılmışdır.
Çimərlik bitki örtüyündən məhrümdür. Təyyarə uçuşları sahildə güçlü dağlar əmələ gətirir. Reaktiv təyyarələrin uçuşu zamanı sürət 160 km/s ola bilir. Bu isə insanlar üçün ölüm təhlükəsi yarada bilir. Dispecerin xəbərdarlıqlarına baxmayaraq bəzən insanlar özü adrinalin almaq məqsədi ilə təhlükəli anlarda çimərlikdə olmağa çalışırlar.
16 oktyabr 2008-ci ildə çimərlik Omar qasırğasından böyük zərər görmüşdür. Çimərlikdə olan kafeləırin çoxu bundan zərər görür. Çimərliyin qumu isə tamamən yoxa çıxdığından bura yenidən qum gətirilmişdir.
2009—2011-ci illərdə Mago çimərliyində avstriyalı fotoqraf Josef Hoflehner alçaqdan uçan təyyarələrin ağ-qara fotolarını çəkmişdir. Bu onun «Reaktiv lauyner: şerlər toplusu» kitabı üçün lazım olmuşdur.
Litva milli futbol komandası
Litva milli futbol komandası - Litvanı beynəlxalq futbol turnirlrində təmsil edən milli futbol komandası.
2020 Formula 1 mövsümü
2020 mövsümü Formula 1 71-ci mövsümünün məlumatları.
Mövsüm üçün təqvim
2020-ci ilin mövsümündə həyata keçiriləcək Qran-prilər.
Taryel Eyvazov
Taryel Eyvazov (tam adı: Taryel Əli oğlu Eyvazov) — tibb elmləri namizədi, dosent, əməkdar həkim.
Həyatı
Taryel Eyvazov 30 iyul 1949-cu ildə anadan olmuşdur. O, respublikamızda həkim-terapevt kimi tanınır. Taryel Eyvazov Ağdam 5 saylı orta məktəbi 1966 ildə bitirdikdən sonra N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Tibb Universiteti) Müalicə-profilaktika fakültəsində 1966-1972 illərdə təhsil almışdır. Taryel Eyvazov N.Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Tibb Universiteti) aspiranturasında oxumuş, 1987-ci ildə Daşkənddə "Kənd əhalisi arasında çox yayılmış daxili xəstəliklərin erkən aşkarı və onların profilaktikası" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək, tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
Taryel Eyvazov Ağdam Tibb Texnikumunda 1972-1984 illərdə daxili xəstəliklər fənnini tədris etmişdir. Taryel Eyvazov 1990-1999 illərdə Ağdamda baş həkim işləmişdir. Hazırda o, Səhiyyə Nazirliyinin 18№- Birləşmiş Xəstəxanasında müavin vəzifəsində işləməklə yanaşı, Azərbaycan Tibb Universitetinin baş elmi işçisidir.
Konqlomerat
Konqlomerat — bir neçə şirkətlərin birləşməsidir, bəzən hüquqi şəxs, hansı ki, tərkibinə iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində sahibkar fəaliyyətini həyata keçirən şirkətlər daxil olur. Konqlomeratlar inkişaf edən bazarlara (məsələn, BRICS ölkələri) əsasən məxsusdur, həmçinin çox sahəli şirkətlərə. Bir qayda olaraq, konqlomeratlar müxtəlif sahələrin və öz aralarında istehsallara, satışlara malik olmayan fəaliyyət və ya başqa funksional əlaqələri sferalarının bir neçə on xırda və orta firmasının böyük şirkət tərəfindən udması yolu ilə yaranır. Konqlomeratlar ictimai şirkətdir, hansı ki, aksiyaları fond birjalarında sövdələşir, bir qayda olaraq, onların aktivlərinin təmiz dəyərinə diskontla.
Taryel Eyvazov
Fəaliyyəti
Taryel Eyvazov 1 metodik göstərişin, 34 elmi əsərin müəllifidir. O, apardığı elmi axtarışlarla sübut etmişdir ki, kənd əhalisi arasında çox yayılmış ürək xəstəlikləri, həmişə vaxtında aşkar edilmir. Hazırkı statistik məlumatlar real vəziyyəti tam əks etdirmir. Taryel Eyvazov "Azərbaycan tibb jurnalı" və "Sağlamlıq" jurnalı redaksiya şurasının üzvü, "Səhiyyə əlaçısı" və Ali dərəcəli həkimdir.
Taryel Eyvazov Qarabağ müharibəsi veteranıdır.
Taryel Eyvazov 2005 ildə “Qafqaz Media” İB “Praktik və nəzəri təbabətdəki xidmətlərinə, Qarabağ müharibəsinin ilk günlərindən səhiyyənin təşkilindəki fəaliyyətinə” görə ”Qızıl Fonendoskop”, 2012 ildə Azərbaycan Respublikası “Əsrin ziyalısı” diplomları ilə təltif edilmişdir.
Lixtenşteyn milli futbol komandası
Lixtenşteyn milli futbol komandası — Lixtenşteyni beynəlxalq futbol turnirlərində təmsil edən milli futbol komandası.
Tarixi
Tarixində ilk görüşünü 1981-ci ildə Malayziyaya qarşı keçirən Lixtenşteyn 1:0, bir il sonra Çini 2:0 hesabı ilə məğlub edib. 1994-cü ilədək yalnız yoldaşlıq görüşlərində qüvvəsini sınayan komanda həmin il əvvəl seçmə mərhələyə qatılıb, lakin Çin üzərindəki zəfərdən sonra Lixtenşteyn 3 xala həsrət qalıb, amma 1998-ci ildə Azərbaycanla üz-üzə gələnədək. 16 il rəqiblərini yenə bilməyən yığma həm də seçmə mərhələdə ilk qələbəsini qazanıb.
2003-cü ildə Səudiyyə Ərəbistanı ilə qarşılaşan Lixtenşteyn yoldaşlıq matçlarında üçüncü qələbəsini qazanıb. Daha sonra 2006-cı ilin dünya və 2008-ci ilin Avropa çempionatının oyunlarında Lixtenşteyn komandası nəticələr əldə edib. Onlar hər iki mərhələdə iki qələbə qazanıb. Əvvəl Lüksemburq hər iki oyunda, özü də hər ikisində də böyük hesabla (3:0, 4:0), ötən tsikldə isə Latviya (1:0) və İslandiya (3:0) diz çökdürülüb.
Neyron şəbəkələr
Neyron şəbəkələr — Çıxıntılar vasitəsilə impulsları ötürən neyronlar öz aralarında qarşılıqlı təsirdə olmaqla neyron şəbəkələr əmələ gətirirlər.
Adətən neyron şəbəkələrin, strukturalarına və təyinatlarına görə fərqlənən üç əsas tipini göstərirlər. Birinci tip ierarx şəbəkələr adlanır. Belə şəbəkələrdə məlumat ierarxiyanın bir səviyyəsindən digərinə ardıcıl keçirilməklə ötürülür. Neyron şəbəkələrin ikinci tipinə məhdud təsir dairəsinə malik olan neyronlardan formalaşmış lokal şəbəkələr aiddir. Bu tip lokal şəbəkənin neyronları erarxiyanın bir səviyyəsi çərçivəsində məlumatı emal edirlər. Bu zaman funksional lokal şəbəkə özünü nisbi izoleolunmuş ləngidici və yaxud da həyəcanlandırıcı struktura kimi təqdim edir.
Neyron şəbəkələr əsas olaraq 3 hissəyə ayrılırlar:
Tam əlaqəli neyron şəbəkələri əsas olaraq süni neyron şəbəkəsində iştirak edən hər bir neyronun digər neyronlar ilə əlaqəsinin olmasıdır. Çoxlaylı neyron şəbəkəsinə gəldikdə isə bu neyronlar çoxlu sayda laylar vasitəsilə qurulur. Hər bir layda neyronların sayına heç bir məhdudiyyət qoyulmur. Layda istənilən sayda neyron ola bilər. Neyronların sayı özündən əvvəlki və sonrakı laydan heç asılı deyil. Çox laylı neyron şəbəkələrin aşağıdakı tipləri mövcuddur.
1. Monotonluq 2. Tərs əlaqəsiz şəbəkələr 3. Əks əlaqəli neyron şəbəkələri.
Ageratina hernandezii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Solanum quitoense
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Pünhan Əliyev
Əliyev Pünhan Məhəmmədəli oğlu (d. 20 iyul 1962) — Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əliyev Pünhan Məhəmmədəli oğlu 20 iyul 1962-ci ildə Gədəbəy rayonunun Göyəlli kəndində anadaan olub. Orta məktəbi də doğma kəndində başa vurmuşdur. İki il Sovet ordusunda xidmət etmişdir.
Qəhrəmanlıqları haqqında xalq arasında əfsanələr gəzir. Haqqında tarix üzrə Fəlsəfə elmlər doktoru İncəsənət Unversitetinin müəllimi Sahib Telmanoğlu və digərləri kitablar yazmışdır. Barəsində məşhur "İgiddi mərddi Gədəbəylilər" mahnısında "Hanı Pünhan kimi qəhrəman" deyə adı anılır. Aşıq Altay Məmmədov "Şınıx dastanında" Pünhan Əliyevi belə tərənnüm edir: Ağır çətin döyüşləri Üstünə götürən desələr Nadanların izinə düşüb İzini itirən desələr Səksən qanlı yağı başnı Şınığa gətirən desələr Onda dönüb birdə təkrar Şınıxlı Pünhanı deyin.
Döyüşlərdə iştirakı
Gədəbəydə ilk dəfə yaradılan tabora könüllü yazılanlardan öncülü Pünhan olmuşdu. Yəni 1 yanvar 1992-ci ildən xidmətə başlamışdır. Komandanlıq tərəfindən ona bölük başçısı vəzifəsi həvalə edilmişdi. O, həm də bacarıqlı kəşfiyyatçı kimidə fəaliyyət göstərirdi. Krasnoselski-Şəmsəddin yolu onun başçılıq etdiyi dəstənin nəzarətində olmuşdur. 1992-ci ilin avqust ayında ermənilər Krasnoselski istiqamətdən Mutudərə, Qasmağalı kəndlərinə hücüm etdilər. İki kəndimiz quldurlar tərəfindən dağıdıldı. Həmin vaxt quldur yuvası olan Başkəndi quldurlardan təmizləmək üçün tədbirlər görürdü. Nəhayət Başkənddin ermənilərdən azad edilməsində Pünhan Əliyevində xüsusi xidmətləri olmuşdur. Bir neçə dəfə kəşfiyyatçı kimi ermənilərin maşın karvanının sərfini pozmuş və böyük ziyan vurmuşdu. 1993-cü ilin yanvar, fevral aylarında onun dəstəsinin "Ləzgi qayasına" hücumu,1993-cü ilin aprel ayında "Keçəldağ" əməliyyatları Pünhanın adına bağlıdır. 1994-cü ilin iyununda mövqe döyüşlərində yaralı və şəhid olmuş əsgərlərimizi döyüş mövqeyindən çıxarması, 1994-cü ilin fevralında Krasnoselski-Şəmsəddin yolunda düşmənin hərbi maşın karvanın məhv edilməsi, 1994-cü ilin avqustunda mühasirəyə düşmüş 15 nəfər kəşfiyyatçımızın oradan bacarıqla çıxarılması və həmin vaxt iki erməni zabitinin mundar cəsədini gətirmiş, həmin vaxt qənimət kimi xeyli silah-sursat gətirərək hərbi hissəyə təhvil vermişdir. Xidmətinə görə xidmətinin 3-cü il dönümündə ona gizir rütbəsi də verilir.