cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qırxbulaq (Şəki)
Tarixi
Bu kəndin tarixi Şəki şəhərinin tarixi kimi qədimdir. Kənddə eramızdan əvvəlki əsrlərdə ilk yaşayış məskənləri salınmışdır. Erkən orta əsrlərə (4-5 əsrlər) aid olan və hazırda zədələnmiş halda qalan Qədim Alban məbədi və onun ətrafında tapılan qəbir abidələri Qırxbulaq kəndində qədim alban tayfalarının yaşadıqlarını sübut edir. Tikinti və şum zamanı müxtəlif qəbirlərin tapılması, sel daşqınları nəticəsində torpağın yuyulması ilə üst-üstə (3 qəbir) qəbirlərin üzə çıxması kəndin ərazisində qədim insan məskənlərindən xəbər verir. Kəndin üç tərəfdən uca dağlarla əhatəyə alınması qədim insanlar üçün əlverişli yaşayış məskəninə çevrilmişdir. Sel daşqınları nəticəsində yaranan yarğanların birindən tapılmış saxsı küpün içərisindəki çoxsaylı sasani pulları kəndin Sasani dövlətinin ticarət mərkəzlərindən biri olduğunu təsdiqləyir. Tapılmış qəbir abidələri həm İslamdan əvvəlki, həm də islamdan sonrakı dövrlərə aiddir.
Coğrafiyası və iqlimi
Qırxbulaq kəndi Şəkidən 10 km məsafədə, Şəki-Oğuz yolu üstündə yerləşir.
Əhalisi
Hazırda 100 evdən ibarət olan Qırxbulaq kəndində 454 nəfər yaşayır ki, onun da 233 nəfəri kişi, 221 nəfəri isə qadındır.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisi əsasən maldarlıq və əkinçiliklə məşğul olur. Kəndin yuxarı hissəsində dərələrdən cıxan bulaqlar əhalinin su təminatını qismən ödəyir.
Mədəniyyəti
Kənddə klub və kitabxana fəaliyyət göstərir.
Səhiyyə
Kənddə həkim məntəqəsi mövcuddur.
Zəlləq döyüşü
Zəlləq döyüşü — Murabitilərlə İspaniyadakı xristian krallıqları arasında 23 oktyabr 1086-cı ildə baş vermiş hərbi münaqişə.
Döyüş öncəsi
23 oktyabr 1086-cı ildə murabitlər və İspaniyadakı müsəlman əmirliklərinin birləşmiş qüvvələri ilə Kastiliya krallığının qoşunları arasında Zəlləq döyüşü baş verib. Murabit bugünkü İspaniya və Fəs torpaqlarında orta əsrlərdə mövcud olmuş güclü dövlət və bu dövləti qurmuş xalqın adıdır. XI əsrdən etibarən pireneylilərin yarımadanı zəbt etmiş müsəlmanlara qarşı təzyiqi artdığından əmirliklər getdikcə zəifləyirdi. Bu səbəbdən murabitlərin başçısı Yusif ibn Tafşin Sevilya, Badaxos və Qranada müsəlman əmirliklərinin çağırışı ilə Pireneydəki yerli xristianlara, xüsusilə də Kastiliya krallığına qarşı vuruşmağa gəlmişdi. Onlar isə bu fürsətdən istifadə edərək həm döyüşdəki əsas komandanlığı həyata keçirmək, həm də torpaq ələ keçirmək niyyətində idi. Döyüş zamanı murabitlərə Yusif ibn Tafşin, Pireney əmirliklərinə Mutəmid başçılıq edirdi. Kastiliya qoşunlarına kral VI Alfonso komandanlıq edirdi. O, müttəfiqlərə qarşı tab gətirmək üçün qonşu Leon krallığından yardım istəmişdi. Döyüşdən öncə Tafşin ibn Yusif kral Alfonsonun qarşısına üç şərt qoymuşdu: İslamı qəbul etmək, təslim olmaqla cizyə vermək və döyüşmək. Alfonso döyüşmək qərarına gəlir.
Döyüşün gedişi
Cümə günü sübh tezdən Kastiliya ordusu hücuma keçir. Yusif qoşunu 15, 11 və 4 minlik əsgərdən ibarət 3 bölüyə ayırmışdı. Birinciyə Sevilya əmiri Mutəmid, ikinciyə isə özü başçılıq edirdi. Üçüncü bölükdə hind qılıncı və mizraqları ilə silahlanmış zənci Afrika döyüşçüləri vuruşurdu. Alfonsonun hücumu Mutəmidin bölüyünə qarşı baş vermişdi. Döyüşün ən qızğın hissəsi bu bölüklər arasında baş vermiş, axşamadək davam etmişdi. Qoçaq müsəlman sərkərdəsi Mutəmid döyüşdə yaralansa da, güclü hücum qarşısında tab gətirərək ordunun birliyini saxlaya bilmişdi. Günortadan sonra kastiliyalıların bir hissəsini yox edən Yusif ibn Taşfin yaralı Mutəmidin köməyinə gələrək kral Alfonsonun qoşununu arxadan mühasirəyə alır. Artıq döyüşün taleyi həll olunmuşdu. Kastiliyalılar az zaman içində məhv edilir. Kral Alfonso ayağını itirsə də, döyüşdən sağ çıxa bilir. Murabit-əmirlik ittifaqı qələbə qazanır.
Nəticə
Kastiliyanın itkiləri barədə müəmmalı məlumatlar mövcuddur. Ən geniş yayılanı budur ki, 60 minlik ordunun 59.500-ü məhv edilmiş, cəmi 500-ü sağ qalmış, onlardan isə 100 nəfəri Kastiliyaya çata bilmişdi. Bu məlumat müasir tarixçilər tərəfindən şişirdilmiş hesab olunur. Ağlabatan ikinci versiyaya görə, 14 minlik Kastiliya ordusunun yarıdan çoxu qırılmış, kral Alfonso və bəzi aristokratlar sağ qala bilmişdi. Murabitlər də az itki verməmişdi. İtkinin çoxluğuna görə onlar geri çəkilməli olmuş, bu səbəbdən döyüşün nəticəsi olaraq Kastiliya krallığı geniş ərazi itirməmişdi.
Vazqir
Vazqir - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Qırxbulaq nahiyəsində kənd adı Əsli Bozqır. Azərbaycan dilində rəng bildirən boz və türk dillərində qır «alçaq”, «yüksəklik» sözlərindən ibarətdir.
Bağışlanmamış (film, 1960)
"Bağışlanmamış" — rejissor Con Hyustonun filmi.
Məzmun
Zaxariya ailəsi preriyanın sakit ərazisində yaşayıb mal-qara ticarətilə məşğul olurlar. Ailədə yaşca ən böyük isə Reyçel, Keş və Endinin qardaşı Ben hesab olunur. Onların ataları hindularla toqquşmada öldürülmüşdür.
Bir dəfə bu yerlərdə bir axmaq qoca peyda olur və Reyçelin əslində hindu qızı olduğuna dair şayiələr yayır. Tezliklə bura qızı özləri ilə aparmaq üçün Kayova tayfasının hinduları gəlir. Şübhəsiz ki, Ben bu fikri rədd edir. Lakin bu yerin camaatı ciddi təşvişdədirlər. Çarli Roulinsin qətlindən sonra onların qorxusu daha da artır. Yayılan şayiələrin doğruluğunu aydınlaşdırmaq üçün lənətə gəlmiş qocanı tutmaq lazımdır.
Qudermes
Qudermes  - Rusiyanın subyekti olan Çeçenistan respublikasında yerləşən Qudermeski rayonunun şəhər mərkəzi. Şəhər respublika əhəmiyyətlidir, lakin şəhər dairəsi statusuna malik deyil.
Coğrafiyası
Şəhər Belka və Calka çaylarının Sunja çayında birləşdiyi yerdə, Qudermeski silsiləsinin ətəyində, Qroznı şəhərindən 30 km şərqdə və Xasavyurtdan 40 km qərbdə yerləşir.
Bura Şimali Qafqazda vacib nəqliyyat mərkəzidir. Şimali Qafqaz Dəmiryolu qovşağı (Həştərxan, Rostov-Donu, Mozdok və Mahaçqala yolları) və R-217 "Qafqaz" federal magistral yolu şəhərdən keçir.
İqlimi
Qudermesin iqlimi mülayim kontinentaldır. Qış qısa və yağıntısız, yay uzun və isti keçir.
Tarixi
thumb|right|buttom|250px|Qudermesin girişi Rəvayətə görə, Qudermes XVII əsrin əvvəllərində Çartala (müasir Gürcüstan) və Qordala yüksək dağlarından gələn mühacirlər tərəfindən qurulmuşdur. Çartala və Qordalaılar Qums çayı yaxınlığındakı düzənlik ərazilərə enərək burada Qums kəndi qurdular. İlk Qudermes evləri bugünkü "Aul" məscidinin ərazisindəki tikildi. Böyük Rusiya Ensiklopediyasına görə, 18-ci əsrin ortalarında çeçen Qumse (çeçen dilində Qudermes şəhərinin adı) kəndi yerində qurulmuşdur. .
Qums çayı boyunca, müasir şəhərin şimal-qərb hissəsində, 1770-ci ildə qurulan Kaxanovskaya kəndi var idi. 1837-ci ildə burada Umaxan-Yurt hərbi istehkamı təsis edildi. Və 1857-ci ilin dekabrında Qumse və Qertme kəndləri dağıldıqdan sonra General Mişenkonun qüvvələri tərəfindən bu yaşayış məntəqələrinin bəzi sakinləri Koxanovskayaya (Umaxan-Yurt) məcburi şəkildə köçürüldü.
Qudermesin sürətli inkişafı 1893-cü ildə, Qumse kəndi yaxınlığında Vladikavkaz dəmir yolunun Beslan - Petrov filialının (qatar anbarı, dəmir yolu dönüş dairəsi, emalatxanalar, stansiya) istifadəyə verilməsi ilə başladı, bu da kəndin şəhərə çevrilməsində təkan rolunu oynamışdır.
1929-cu il yanvarın 14-də Qudermes kəndi (artıq aul deyil) işçi kəndinə çevrildi, sonralar isə Kalinin kəndi adını aldı.
5 aprel 1941-ci ildə RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə Kalinin kəndi, Kunduxova kəndi və Qumse kəndi Qudermes şəhərində birləşdirildi. .
1 fevral 1963-cü ildə RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə Qudermes şəhəri respublika tabeliyindəki şəhər kimi təsnif edildi.
Milli tərkibi
2010-cu ilin statistikasına görə Qudermes şəhərinin milli tərkibi aşağıdakı kimidir :
Tiamat (musiqi qrupu)
Tiamat — 1989-cu ildə yaradılmış İsveç metal musiqi qrupu.
Varqa
Varqa - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Sisyan nahiyəsində kənd adı. «Başqa adı Talıbabad»
Hindi soyqırımları
300px|thumbnail|[[XVI əsrə aid Mezoamerika yazısı olan Kodeks Kinqsbroda təsvir olunmuş öldürülən hindi.]] Hindi soyqırımları  — Xristofor Kolumbun 1492-ci ildə Amerikanı kəşf etməsindən keçən beş əsr boyunca gəlmə avropalılar və amerikalılar tərəfindən qitənin yerli sakinləri olan hindilərə qarşı həyata keçirilən soyqırımlardır.
Birbaşa hindi soyqırımları, torpaqlarından zorla qovulan hindilərin rezervasiyalara yerləşdirilməsi, hindilərin immun sistemilərinə yad olan su çiçəyi xəstəlikləri kimi Qədim dünya xəstəliklərinin qəsdən yoluxdurulması, axtalama və hindi uşaqlarının xristian missionerlər tərəfindən uzun müddət ailələrindən uzaqda saxlanılaraq ABŞ hindi məktəbləri və Kanada hindi məktəbləri kimi yerlərdə ana dillərində danışmalarının qadağan edilməsi (mədəni soyqırım) kimi müxtəlif soyqırım növləri həyata keçirilmişdir. Bundan başqa iqtisadi resursları nəzarət altına almağı hədəfləyən utilitar soyqırımlar da həyata keçirilmişdir. Utilitar soyqırımlara Braziliya və Paraqvay hindilərinə qarşı həyata keçirilən soyqırımları misal göstərmək olar.
8 sentyabr 2000-ci ildə ABŞ-də Hindi İşləri Bürosunun sədri gəlmələrin yerlilərə qarşı həyata keçirdiyi soyqırımlar üçün hindilərdən rəsmi şəkildə üzr istəmişdir.
Su çiçəyi soyqırımı
Tədqiqatçıların çoxu hindilərin sayının kəskin azalmasının əsas səbəbi kimi, onların immun sisteminə yad olan su çiçəyi xəstəliyi kimi Köhnə dünyanın yoluxucu xəstəliklərini göstərirlər. Avropalılarla ilk təmasdan sonra hindilərin 90-95%-i yoluxucu xəstəliklər nəticəsində ölmüşdür. XVI əsrin əvvəllərindən 1754-1767-ci illərdəki Fransa-hindi müharibələrinin sonlarına qədər, 200 ildən uzun müddət ərzində bütün yerlilər su çiçəyi xəstəliyindən təsirlənmişdir.
Texasdakı Hindi Soyqırımı Muzeyində qorunan sənədə görə su çiçəyi infeksiyasının bulaşdığı yorğanlar Lenape hindilərinə Texas-Hindi müharibələri ərəfəsində texaslı əsgərlər tərəfindən verilmişdir.
Mezoamerika və Cənubi Amerikadakı su çiçəyi yoluxmaları
250px|thumbnail|left|Kodeks Florentin kitabındakı su çiçəyinə yoluxmuş hindilər təsviri. Vest-Hind bölgəsindəki Haiti adasında ilk su çiçəyi yoluxması 1518-1519-cu illərdə meydana çıxmışdı. Bu yoluxma nəticəsində bölgədə yaşayan hindilərin sayı ciddi şəkildə azaldı.
İspan əsgər və səyyahı olan Ernan Kortes 1519-cu ilin fevral ayında Astek İmperiyasına hücum etmişdir. 1520-ci ildə başqa ispan qrupu Haiti adasından Meksikaya gəlmiş və burada iki il davam edəcək su çiçəyi yoluxmasının baş verməsinə səbəb olmuşdular. Digər qrupdan xəbər tutan Kortes hücum edərək onları məğlub edir, ancaq adamlarından biri də su çiçəyinə yoluxur. 21 may 1520-ci ildə Tenoktitlanda olan Templo Mayor məbədində asteklərin ispanlar tərəfindən öldürülməsi Toxkalt qırğını olaraq tanınır. Kortes 1521-ci ilin avqust ayına qədər paytaxta qayıtmadı. Bu müddət ərzində asteklərin çoxu əsgər olmaqla 25%-i su çiçəyi yoluxmasından ölmüşdü. Fransiskan təriqətindən olan ispan missioneri Toribio de Benavente Motolinia asteklərin su çiçəyinə yoluxmasını belə təsvir etmişdir: Xəstəliyin çarəsini bilməyən hindilər taxtabiti kimi topa-topa öldülər. Çox yerdə bütün ailələr qırıldı və ölü sayının çoxluğundan onları basdırmaq mümkün deyildi. Evləri məzarlarına çevrildi. Geri dönən Ernan Kortes hələ də ölməyən astek əsgərlərinin olduqca zəifləmiş olduğunu görür və 13 avqust 1521-ci ildə Astek İmperiyası süqut edir.
Su çiçəyi yoluxmasının İnk İmperiyasına təsiri Astek İmperiyasından daha dağıdıcı olmuşdur. İspanların hücumundan əvvəl su çiçəyi yoluxmaları indiki Kolumbiya ərazisindən başlayaraq yayılmışdı. Xəstəliyin belə sürətlə yayılmasına İnk İmperiyasının işlək yol sisteminin səbəb olduğu düşünülür. İnk hökmdarı Huayna Capac, onun varisi və digər ink liderlərinin çoxu xəstəlik nəticəsində ölmüşdü. Sağ qalan iki oğlu liderlik uğrunda mübarizə apardı və qalib gələn Ataualpa yeni hökmdar oldu. Paytaxt Kuskoya qayıdan Ataualpa və onun ən yaxşı komandanını ispan əsgər və səyyahı Fransisko Pizarro hiylə yolu ilə ələ keçirir və bu yolla İnk İmperiyası ələ keçirilir. Bir neçə il ərzində inklərin 60-90%-i başda su çiçəyi olmaqla Avropadan gəlmiş xəstəliklər nəticəsində ölmüşdü. Bəzi tarixçilər bartonella cinsindən olan bakteriyaların səbəb olduğu bartonelloz xəstəliyinin də səbəblər arasında olduğunu iddia edirlər, ancaq bu yanaşmanı qəbul edənlər azlıq təşkil edir. Qədim Perudakı Moçe mədəniyyətinə aid olan keramikalarda bartonellanın təsirləri təsvir olunmuşdur.
Yeni dünyadakı iki böyük imperiyanın dağılmasına səbəb olan su çiçəyi xəstəliyi sürətlə yayılmağa davam edir. 1561-ci ildə yeni ispan valisi Fransisko de Villaqranı daşıyan gəminin La Serenaya yaxınlaşması nəticəsində su çiçəyi Çiliyə də çatdı. Perudan Atakama səhrası və And dağları vasitəsilə ayrılan Çili hindiləri 1561-1562-ci illərdə su çiçəyi xəstəliyi nəticəsində qırıldılar. Tarixçilər ölü sayı ilə bağlı dəqiq rəqəm verməsələr də, son təxminlərə görə su çiçəyi Çilidəki hindilərin 20-25%-nin ölümünə səbəb olmuşdur. İspan tarixçi Alonso de Qonqora Marmolejonun yazdığına görə qızıl mədənlərində işləyən hindilərin hamısı ölmüş və İspaniya qızıl mədənlərini bağlamağa məcbur olmuşdur. Araukanlar və ispanlar arasında baş verən Araukan döyüşündə hindiləri məğlub etməyin mümkün olmadığını görən Fransisko de Villaqra su çiçəyi yoluxmasını sehirli vasitə kimi qəbul etmişdir.
Şimali Amerikadakı su çiçəyi yoluxmaları
1633-cü ildə indiki ABŞ-nin şimal-şərqində yerləşən Plimautda su çiçəyi yoluxması başlamış və digər yerlərdə olduğu kimi yerlilərin böyük hissəsi yox olmuşdur. 1634-cü ildə mohavklara çatan su çiçəyi xəstəliyi 1636-cı ildə Ontario gölü və 1679-cu ildə irokezlərin torpaqlarına çatmışdır. 1770-ci illərdə indiki ABŞ-nin qərb sahillərində yaşayan hindilərin 30%-i su çiçəyi yoluxmaları nəticəsində ölmüşdür. 1780-1782-ci illərdə su çiçəyi ovalıq hindilərini qırmış və saylarında ciddi azalma baş vermişdir. Su çiçəyinə bölgədəki bütün qəbilələr yoluxmuş, çox az hindi sağ qalmışdır. E.Riç olanları belə təsvir etmişdir: Ailələr çadırlarında dəfn olunmamış şəkildə yatarkən, sağ qalan bir neçə nəfər də qaçaraq xəstəliyi yaymışdır. Pol Hekit anişinabelərin üçdə birinin qırıldığını yazmışdır. Bataqlıq kriləri də oxşar şəkildə 75% itki vermişdilər. 1785-ci ildə Böyük düzənlikdəki siular da yoluxmadan təsirlənmişdir.
Coreopsis suaveolens
Coreopsis suaveolens Coreopsis suaveolens Coreopsis suaveolens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hindi soyqırımları
Şimali Amerikadakı su çiçəyi yoluxmaları
Bostonda da bir sıra su çiçəyi yoluxması baş vermişdir. 1636-1698-ci illərdə Bostonda altı yoluxma hadisəsi qeydə alınmışdır. 1721-ci ildəki yoluxma isə ən ən ağırı olmuşdur. Bu yoluxma zamanı şəhərdəki bütün əhali qaçmış və xəstəliyi On üç koloniyanın yoluxulmamış hissələrinə yaymışdır.
ABŞ İstiqlal müharibəsi ərzində, 1770-ci illərin sonunda su çiçəyi yoluxması yenidən başlamış və 125000 insan ölmüşdür. Pir Kalm Şimali Amerika səyahəti adlı əsərində hindi kəndlərinin cəsədlərlə dolu olduğunu və bu cəsədlərlə hələ sağ olan zəifləmiş hindilər üçün canavarların bayram etdiyini yazmışdır.
1832-ci ildə ABŞ federal hökuməti hindilər üçün su çiçəyi peyvəndi proqramı başlatmışdır.
1702-1703-cü illərdə indiki Kanada ərazisində yerləşən Kvebek şəhərinin əhalisinin dörddə biri su çiçəyi yoluxmasından ölmüşdür.
Vest-Hind adaları
350px|thumbnail|[[6 dekabr 1492-ci ildə Haiti adasında ayaq basan Xristofor Kolumbun tayno hindiləri ilə qarşılaşmasını təsvir edən səhnə. 1594-cü ildə çəkilən qravür. ]] Vest-Hind adaları ispanlar tərəfindən Amerikada kəşf edilən ilk yer olduğu üçün hindi soyqırımları da ilk dəfə burada başlamışdır. Vest-Hind adalarının sülhsevər sakinləri olan aravaklara qarşı edilən soyqırımlar Xristofor Kolumbun göndərdiyi məktub və jurnallar əsasında xronoloji ardıcıllıqla onun pərəstişkarı olan tarixçi Bartolomey de las Kasas tərəfindən qeydə alınmışdır.
Tayno soyqırımı
Tayno və ya Aravak soyqırımı Böyük Antil və Baham adalarında yaşayan Aravak dillərində danışan tayno hindilərinə qarşı ispanlar tərəfindən həyata keçirilmişdir. O dövrdə beş böyük tayno kasiki yerləşən Haitidəki hindilərin sayı qeyri-müəyyəndir. Onların sayının bir neçə yüz minlə bir milyon arasında olduğu təxmin edilir. Kolumbun Avropaya qayıdışından sonra daha çox ispan mühacir adaya gəlmiş və 1504-cü ildə baş verən döyüş nəticəsində sonuncu tayno kasiki olan Higüey məğlub olmuşdur. Sonrakı on il ərzində taynoların yaşayış mühiti getdikcə azalmışdır. İspan koloniyaçıları tərəfindən adanın qızıl mədənləri istismar olunmuş və qalan taynolar kölələşdirilmişdir. Haitidə Kolombun gəlməsindən sonrakı 25 il ərzində taynoların sayı kölələşdirmə, qırğın və xəstəliklər səbəbindən azalmışdır. 1514-cü ildə Haitidə sağ qalan taynoların sayı 32000 nəfərdir. 1515-ci ildə təkcə Haitidə təqribi hesablamalara görə döyüşlər və köləlik səbəbindən taynoların 80%-i (təqribən 200000 nəfər) öldürülmüş və sonrakı illərdə onlar tamamilə yox olmuşdur. Hindi soyqırımları haqqında Harvard Universitetinin dənizçilik üzrə professoru Samuel Eliot Morison yazırdı ki, "Kolumb tərəfindən əsası qoyulan və xələfləri tərəfindən davam etdirilən zülm siyasəti soyqırımla nəticələnmişdir". Hal hazırda saf tayno yoxdur. Soyqırımdan xilas olan taynolar Avropa və Afrikadan gələnlərlə qarışaraq, onların mədəniyyəti içində assimilyasiya oldular. Buna baxmayaraq bəziləri taynoların varisləri olduğunu iddia edirlər. Dominikanlı pedaqoq E.Antonio de Moyanın "Hindi soyqırımı tariximizin böyük yalanıdır. ... Dominikan taynoları avropalılarla qarşılaşdıqdan 500 il sonra da öz varlığını davam etdirir" deməsi də, bu mirasın varisləri olduğunu iddia etmək siyasəti ilə bağlıdır.
Kalinaqo soyqırımı
Kalinaqo və ya Karib soyqırımı Kiçik Antil adalarında yaşayan və Karib dillərində danışan kalinaqo hindilərinə qarşı ingilis və fransızlar tərəfindən həyata keçirilmişdir. Kiçik Antil adalarına avropalıların axışması səbəbindən çoxlu kalinaqo hindisi 1626-cı ildə Sent-Kits adasına toplanır. Bu toplaşma Barbe adlı qadın tərəfindən ingilislərə xəbər verilir. İngilis və fransız birlikləri Sent-Kits adasına qəfil gecə basqını təşkil edir. Hal hazırda adanın Qanlı nöqtə olaraq adlandırılan yerində Karib hindilərinin çoxu öldürülmüşdür.
1660-cı ildə fransızlar etnik təmizləmə çərçivəsində Martinika adasından yerli Karib hindilərini sürgün etmişdir.
Britaniya Amerikası
Amerika qitəsində Böyük Britaniyanın müstəmləkəçilik fəaliyyətləri nəticəsində Britaniya Amerikasında hindilərə qarşı soyqırımlar həyata keçirilmişdir. Bu dövrdəki hindi soyqırımlarında ingilislər tərəfindən baş dərisinin üzülməsi adətinin geniş yayıldığı müşahidə olunmuşdur.
Piket soyqırımı
1637-1638-ci illərdə baş vermiş Piket soyqırımı və ya Piket döyüşü olaraq bilinən hadisə zamanı alqonkin hindiləri ilə ingilislər və onların müttəfiqi olan Moheqan və Narraqanset hindiləri arasında baş verən döyüş zamanı alqonkinlərə qarşı soyqırım baş vermişdir. Piket döyüşünün gedişində, 26 may 1637-ci ildə Mistik qətliamı olaraq adlandırılan hadisədə Con Meysonun komandanlığındakı ingilislər və onların müttəfiqləri indiki Konnektikutda yerləşən Mistik çayı sahilindəki bir kəndə gecə hücum etmiş, təqribən 600-700 hindini evləri ilə birgə yandırmış və yanğından xilas olanları öldürmüşlər. Piket döyüşü nəticəsində yüzlərlə hindi öldürülmüş, yüzlərləsi əsir götürülmüş və Vest-Hind adalarına qul kimi satılmışlar. Xilas olanlarsa, ətrafa yayılmışdılar.
Typhlodromips sabaculus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
377 (ədəd)
Üç yüz yetmiş yeddi — say sistemində ədədlərdən biridir. Üç yüz yetmiş altıdan sonra, üç yüz yetmiş səkkizdən əvvəl gəlir.
Kiçik leytenant (film, 1996)
Məzmun
Bilmədən generalın başına asqıran leytenantın qorxudan çəkdiyi mənəvi əzab filmin əsas süjetini təşkil edir.
377 (ədəd)
Həmçinin bax
300 (number)
Qanqalaş
Qanqalaş — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tuti Bikə
Tuti Bikə — Quba xanı Fətəli xanın həyat yoldaşı, Qara-qaytaq hakimi Əmir Həmzənin bacısı, dövlət xadimi.
Həyatı
1776-cı ildə Dərbənd şəhərini idarə etmək Tuti Bikəyə tapşırılmışdı. O, ərinin döyüşdə öldürüldüyü haqqındakı şayiələrə inanmayaraq şəhəri axıra qədər müdafiə etmiş, 9 ay düşməni Dərbəndə yaxın buraxmamışdır. 1786-cı ildə vəfat etmiş, Dərbəndin Qırxlar qəbiristanlığında, səkkizguşəli məqbərədə dəfn olunmuşdur.
Namiq Cırıyev
Namiq Cırıyev — ilahiyyatçı, ərəbşünas
Həyatı
1998-99-cu illərdə Türkiyənin İzmir şəhərindəki Doqquz Eylül Universitetində İlahiyyat fakültəsində təhsil alıb. 1999-2003-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin İlahiyyat fakültəsində təhsilini davam etdirib.
2003-cü ildə M.Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunun aspiranturasına qəbul olunub, elə həmin il institutda əmək fəaliyyətinə başlayıb. 2005-2007-ci illərdə müxtəlif mətbu orqanlarında çalışıb, 2008-ci ildən isə Azərbaycan Respublikası Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsində çalışır.
100-ə yaxın elmi, publisist və tədqiqat əsərlərinin müəllifidir.
Tur xan
Fars-tacik şairi Firdovsinin Şahamə əsərində Tur Firidunun oğludur. Şahnaməyə görə Firidun qocalıqdan sonra ölkəsini üç oğlu arasında üç yerə bölür və Turanı Tura, Rumu Səlmə, İranı isə İrəcə verir. Səlm İrəci İranı atası ona verib deyə qısqanır, buna görə də Turu da aldadıb öz yoluna kəçərək İrəclə müharibəyə başlayır. Tur İrəci öldürür. İrəcin nəvəsi Mənüçehr də Turu öldürür. Beləcə Şahnamənin ən maraqlı hissəsi olan İran-Turan savaşları başlayır.
Əbdülqazi Bahadır xanın Şəcəreyi-Tərakimə adlı əsərində bu sözlər yazılmaqdadır: "Nuh peyğəmbər üç oğlunu dünyanın hər yerinə göndərdi. Ham adlı oğlunu Hindistana, Şam adlı oğlunu İrana, Yafəs adlı oğlunu isə şimala göndərdi. Yafəs in səkkiz oğlu var idi: Onlar "Türk, Xəzər, Saklap, Rus, Ming, Çin, Kimer və Tarix"dir".
Etimologiya
(Tur/Dur) kökündən törəmişdir. Davamlı, yerində dayanan, ölümsüz deməkdir.
Kohrəng tuneli
thumb|250px|Kohrəng tunelinin şəlaləsi Kohrəng tuneli və ya Kuhrəng tuneli — Kohrəng çeşməsinin suyun Zayəndə çayına daşınması üçün 1953-cü ildə yardılmış tunel; Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanının Çelgerd şəhərinin yaxınlığındadır.
Balıq və balıqçı haqqında nağıl (cizgi filmi, 1950)
Balıqçı və balıq haqqında nağıl    - Aleksandr Puşkinin eyniadlı əsəri əsasında çəkilən sovet cizgi filmi.
Rəsullu (İmişli)
Rəsullu — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kəndi rəsullu nəslinə mənsub ailələr saldığı üçün belə adlandırılmışdır.
Coğrafiyası
Kənd düzənlikdə yerləşir.
Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 1375 nəfərdir ki, onun da 655 nəfəri kişi, 720 nəfəri isə qadındır.
Qızılkənd (İmişli)
Toponimikası
Qızılkənd adı kəndin ərazisində yerləşən erkən orta əslərə aid edilən Qızıltəpə qala-yaşayış yerinin adı ilə bilavasitə bağlıdır. Ehtimal ki, kəndin ən erkən variantda adı "Qızıltəpə " olmuşdur, daha sonralar "təpə" hissəsi dildə qısaldılmış , yaşayış məntəqəsinin statusunu bildirən "kənd" sözü onun yerinə keçmişdir. Hələ XX əsrin 30-cu illərinin sonlarına kimi təpənin ətəklərində Qızılkənd kəndi mövcud olmuşdur, lakin sonralar kənd əhalisinin böyük əksəriyyətinin buradan Qazaxıstana sürgün olunması nəticəsində kənd xeyli boşalmış və əhalinin qalan hissəsi yaxınlıqda yerləşən və onların əvvəlki əkin-otlaq yeri olan XIX əsrin sonlarından isə rusların məskunlaşdırıldığı Semyonovka kəndinə köçmüşdürlər. SSSR-nin dağılmasından sonra Azərbaycan müstəqilliyinin ilk illərində, 7 fevral 1991-ci ildə müvafiq qərara əsasən kəndin tarixi adı özünə qaytarılmışdır.
Tarixi
İndiki Qızılkənd Köhnə Qızılkənddən təxminən 2 kilometr aralıda Rusiya imperiyası dövründə salınıb. Kəndin indi olduğu yer köhnə Qızılkənd əhalisinin otlaq və biçin yeri əraziləri olub. Kənd ərazisinə rusların yerləşdirilməsində məqsəd Cənubi Azərbaycan türkləri ilə sərhəddə əlaqənin tam kəsilməsi və ərazilərin ruslaşdırılması siyasəti olmuşdur. Rusların bu ərazilərə köçürülməsi XIX əsrin sonu XX əsrin lap əvvəllərinə təsadüf edir. İkinci dünya müharibəsi zamanı isə kənd sakinlərini öz doğma ata-baba yurdlarından uzaq Qazaxıstan çöllərinə sürgün etmişlər, buna səbəb isə müharibə dövründə Şimali və Cənubi Azərbaycanın birləşmək təhlükəsi olmuşdur, lakin 60-cı illərdə və dövlət müstəqilliyinin ilk illərində vaxtı ilə buradan sürgün olunmuş sakinlər ana yurdlarına geri dönüblər.
Qədim yaşayış məskənlərindən biridir. Kəndin ətrafında orta əsrlərə aid xeyli maddi-mədəniyyət nümunələri (qılınc, saxsı qablar, zinət əşyaları) tapılmışdır. Qızıltəpə, Göytəpə və Yeddi təpə adlanan yerlərin qədim yaşayış məskənləri olması haqda fikirlər var.
Təhsil və Mədəniyyət
Kənddə 624 şagirdlik (1 növbəli) tam orta məktəb, uşaq bağçası, xəstəxana, Mədəniyyət evi, poçt binası, su təsərrüfatı idarəsi fəaliyyət göstərir.
Coğrafiyası və iqlimi
Yayı isti, qışı mülayim. Kənd ərazisində antropogen mənşəli bulaqlarının sayı 20-yə yaxındır və suyu çox təmiz, saf və içilmək üçün tam yararlıdır. Bu bulaqlardan kənd sakinləri məişət və içməli suya olan təlabatlarını ödəyirlər.
Tarixi abidələri
Qızıltəpə, Yedditəpə, Göytəpə, Zilitəpə, Qala yeri ( Qala yeri həmçinin " Monastır yeri" adı ilə də tanınır).
İqtisadiyyatı
Əhalinin məşğul olduğu əsas təsərrüfat sahəsi əkinçilikdir. Ərazidən XIX əsrin sonlarına kimi Araz çayının keçməsi və sahil ərazi kimi buranın Tuğay meşələrlə örtülü olması bu gün torpaqların münbitliyinin əsas faktorudur. Əkinçilkdə əsasən üstünlük texniki bitkilərə -pambıqçılıqa verilir, lakin buğda, arpa, yonca, şəkər çuğunduru da geniş şəkildə becərilən təsərrüfat sahələrindəndir.
Maldarlıq kifayət qədər inkişaf etmişdir.
Ağbulaq (Həştrud)
Ağbulaq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 435 nəfər yaşayır (95 ailə).
Buta
200 px|right|Buta
Buta (butə, puta) – qönçə; badamabənzər naxış növüdür. Azərbaycan ornament sənətinin çox yayılmış bəzək elementlərindən biri.
Etimologiyası
Birmənalı olaraq, «buta/puta» sozünün ilkin mənası qədim türk xalqlarının mifoloji təsəvvürlərində sakral xarakter daşıyan rəmzlə bağlıdır. Zərdüşt təliminə əsasən, buta Günəşin, müqəddəs odun rəmzi, insanı bədnəzərdən, xəstəliklərdən qoruyan pak alov dilinin stilizə olunmuş təsviridir. Azərbaycanın toponimikasında, folklorunda, tətbiqi sənətində, memarlığında bu arxetipin forma və varianları ilə bağlı çoxsaylı misallar çəkmək olar: Misir ehramlarının yaşıdı sayılan Qız qalasının konturları yüksəklikdən butaya bənzəyir. Bakı şəhərinin heraldik rəmzində də buta təsvir olunmuşdur.
Butanın atəşpərəstlik dövrünə məxsus bəzək forması olduğu ehtimal edilir. Bakı, Gəncə, Ərdəbil, Təbriz, Naxçıvan, Salyan, Muğan xalçalarında, binaların daxili bəzəkləri və digər sənət nümunələrində butadan geniş istifadə edilmişdir. Buta Orta Asiya və Yaxın Şərq ölkələrinin də (Hindistanın tirmə şallarında, İranın parça və metal məmulatlarında və s.) dekorativ və tətbiqi sənətində geniş yayılmışdır.
Butalar forma etibarı ilə 4 qrupa bölünür:
Azərbaycan dilinin izahlı lüğətində (Bakı, 1966 səh. 331) buta sözünün aşağıdakı mənaları verilmişdir:
Arvaduşaqlı buta
Azərbaycan xalçalarında tətbiq edilən bir-birinin içərisində yerləşmiş buta təsviridir. Hər hansı tam görünüşlü buta təsvirinin daxilində bir böyük və onun içində bir və ya iki kiçik ölçülü buta yerləşmişsə onu xalq arasında "Arvaduşaqlı buta" adlandırırlar.
Həmli buta
Azərbaycan xalçalarında tətbiq edilən kobud və həm də qabaq tərəfi qabarıq şəkildə görünən buta təsviridir.
Gülabdan buta
Azərbaycan xalçalarında tətbiq edilən gülabdana (ətir, gülsüyü saxlamaq və istifadə etmək üçün qab) oxşar buta təsviridir.
Buta folklorda
Buta sadəcə təsviri incəsənətimizin yoxda, eyni zamanda folklorumuzun, şifahi xalq ədəbiyyatımızın əhəmiyyətli ünsürlərindəndir. Tədqiqatçı Məhsəti İsmayıl özünün "Naxçıvan əfsanələri" (Bakı: Elm, 2008) adlı kitabında butanın folklorumuzdakı yeri haqqında maraqlı müddəalara yer vermişdir:
"Folklorda buta ulu əcdadlarımızın kosmoqonik düşüncəsinin daşıyıcısı missiyasını yerinə yetirir. Qədim insanların düşüncəsində su, bitki, dağ və digər varlıqlar müqəddəs hesab edilmiş, həyatın ilkin başlanğıcı sayılmışdır. Bu baxımdan buta nəslin davamı, artımın simvoludur. Buta Azərbaycan dastanlarında aşiq və məşuq arasında xəyali kontakt rolunu oynayır. O, məhəbbət dastanlarında görünməmiş bir eşqin, üstün, ilahi bir məhəbbətin nümunəsi olaraq seçilmiş qəhrəmana-aşiqə aşıqlıq, şairlik istedadı da bəxş edir. Dastanlarımızda, nağıllarda aşiqə "buta verilməsi" ixtiyar qoca-Xızır tərəfindən eşq şərbətinin içirdilməsi ilə başlayır. Bir-birini heç vaxt görməyən iki gənc ayrı-ayrılıqda, yuxuda, xəyali vəziyyətdə onlara verilən şərbətdən qız oğlanın, oğlan isə qızın bir anlıq görüntüsü ilə qeyri-adi sevgiyə, məhəbbətə düşür. Ümumiyyətlə, folklor nümunələrinin araşdırılması göstərir ki, hər kəsə buta verilmir. Buta vermə yalnız seçilmişlərə xasdır. Bu seçilmişlər buta vasitəsilə heç kəsə aid olmayan bir neçə fərqli xüsusiyyəti də özü üçün qazanmış olur. Aşiqin uzun məşəqqətli sınaqlardan keçməsi son olaraq sevgililərin ilahi vüsalı ilə başa çatır. Buta dünyada mövcud olan qanunauyğunluqların fərqli bir formada və daha üstün icrası üçün vasitədir. Məhəbbət dastanlarında dərviş, ixtiyar qoca, pir və s. mifik obrazların qızı oğlana ani olaraq göstərməsi, bəzən isə eşq şərbətini içirtməsi hadisəsinə "buta aldı", "buta verildi" deyilir.
Azərbaycan folklor nümunələrinin bir çoxunda həmçinin buta adı çəkilmədən, yuxugörmələrlə bağlı bir neçə süjet xətti vardır. Yuxunun ardınca getmə, yuxuda sevgilisini görmə, yuxuda başına gələcəkləri görmə və s. hadisələr də, fikrimizcə, "buta vermə" ilə paralel şəkildə izah etmək lazımdır. Məhəbbət dastanlarında aşiqə buta verilməsi, yaxud ona dolu qabdan eşq şərbəti içirdilməsi, nağıllarda qəhrəmanın yuxusunun ardınca gedib xöşbəxtliyə qovuşması ilə bağlı hadisələr mücərrəd buta anlayışında birləşir. Demək, buta verilməsi ümumi və mücərrəddir. Məhz bu mücərrədlik butanı milli özəlliklərin daşıyıcısına çevirmişdir. Buta verilməsi, buta alınması yuxuda baş verdiyindən yuxu və buta bir vəhdət təşkil edir. Kamil Vəliyev türklərin yuxuya böyük əhəmiyyət verdiyini, yuxunu və yuxuyozmanı insan təsəvvürünün mənəvi aləminin dərinliklərində gedən gizli dünyanın bəlirtisi və insanın ilk mifi adlandırmışdır.
Azərbaycan məhəbbət dastanlarının strukturu, təməli də buta üzərində qurulur. Bu əsas üzərində cərəyan edən hadisələrin mürəkkəb inkişafı və məqsədi sonda aydınlaşır. Butadan başlanan aşiqliyin yolu məşəqqət və əzablardan keçir. Butanın alınması, yaxud buta verilməsi zahirən sadə, adi görünür. "Aşıq Qərib" dastanında deyilir: " Rəsul yatmışdı, yuxuda gördü ki, Tiflis şəhərində behişt misalı bir bağdadı, bunun başının üstündə ceyran misalı gözəl bir qız... Bu qızın yanında bir dərviş, dərviş qızın əlini Rəsula uzadıb: - Rəsul, bu qız Tiflisli Xacə Sənanın qızı Şahsənəmdir, bunu sənə buta verirəm, çox çəkməz biri-birinizə çatarsız, deyib çəkildi.
"Qurbani" dastanında deyilir: " Qurbaninin göz evi örtülü, könül evi açıq idi. Onun yuxusuna Gəncə şəhərində Ziyad xanın qızı Pəri xanım girdi. Pəri xanımın əlini Qurbaninin əlinə verib onları bir-birinə buta elədilər.
"Abbas və Gülgəz" dastanında isə deyilir: "Abbası yuxudan ayılda bilməyəndə kimi deyir huşun itirib, kimi deyir ölüb. Bir qarı nəbzin tutub dedi: - Heç nə olmayıb, o, eşq yuxusuna gedib. Bu saat Təbrizli Batman Qılınc Məhəmməd bəyin bacısı Pəri xanımı ona buta verillər".
"Qul Mahmud" dastanına görə isə Mahmud qardaşı Qəmbərlə Eynəl Yaqut pirində yatanda gecə Eynəl Yaqut Mahmuda bir qab şərab verdi. Mahmud içənnən sonra qabın dibində qalanı verdi Qəmbərə bununla da hər ikisi şair oldu, Mahmud isə Misir şəhərində Cəfər paşanın qızı Nigar xanıma buta verildi.
Məhəbbət dastanlarının əsas kompozisiyasını təşkil edən buta dastan yaradıcılığında əhəmiyyətli rol oynayır. Göründüyü kimi, məhəbbət dastanlarında buta və yuxu bir-birini tamamlayan əsas elementlərdir. Eşq yanğısı verən içki, badə də butanın əsas elementlərindən biridir. Məhəbbət dastanlarına görə buta almış aşiq igidliyi və dürüstlüyü ilə də seçilir. Qurbani dastanında deyilir:
Kiçiklərdən xəta, böyükdən əta, Mərd iyid odu ki, dediyin tuta, Şahlar şahı mənə veribdi buta, Mətləbimdi, Pəri üçün gəlmişəm".
Mais Əsədov
Mais Əsədov və ya Qəmlo (tam adı: Mais Əsəd oğlu Əsədov; 1 may 1970, Yağlıvənd, Füzuli rayonu, Azərbaycan SSR, SSRİ –  4 aprel 1993, Divanalılar, Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Qarabağ müharibəsi iştirakçısı.
Erkən illəri
Mais Əsədov 1970-ci il mayın 1-də Füzuli rayonunun Yağlıvənd kəndində anadan olmuşdur. Mais Əsədov kənddə orta məktəbi bitirdikdən sonra 1988-1990-cı illərdə SSRİ silahlı qüvvələrində hərbi xidmətdə olmuşdu.
Qarabağ müharibəsi və döyüşlərdə iştirakı
O, Qarabağ müharibəsi zamanı 40-dan çox döyüş və kəşfiyyat əməliyyatında iştirak etmişdir.
Şəxsi həyatı
Subay idi.
Ləqəbi
Azərbaycan xalqı arasında "Qəmlo" kimi tanınırdı.
Təltif və mükafatları
2003-cü il iyun ayının 24-də Azərbaycan Respublikasının prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif olundu.
Saturn oğlunu yeyir (rəsm əsəri)
Saturn oğlunu yeyir və ya Saturn ispan rəssam Fransisko Qoyyanın Quinta del Sordo adlandırılan evinin divarına bəzək məqsədi ilə çəkdiyi 14 tablodan biri. Digər tablolar ilə birlikdə 1819-1823-cü illərdə çəkilmişdir. Rəsmdə yunan tanrısı Kronun (Roma mifologiyasında Saturn ) övladlarından biri tərəfindən deviriləcəyindən qorxaraq övladlarını doğuşdan dərhal sonra yeyərək necə öldürdüyünü təsvir edir.
Rəsm
Qoyya oğullarından birini yeyərkən Saturnu təsvir edir. Uşağın başı və sol qolu yeyilmişdir. Tanrının uşağın sol qolunun başqa bir hissəsini dişlədiyi görülür. Açıq ağzına və gözlərin ağ rəngindəki fərqə görə bir növ dəlilik içərisindədir. Şəkildəki digər parlaq bölgələr uşağın ağ bədəni və ətrafındakı qırmızı qanla bədənin arxa tərəfində Saturn barmaqlarının birləşməsidir.
Rəsmin mənasının bir çox təfsiri təklif edildi: gənclik və qocalıq arasındakı qarşıdurma, hər şeyi yeyən vaxt, tanrının qəzəbi, müharibələr və inqilablar zamanı sanki öz uşaqlarını yeyən İspaniyanın alleqoriyası. Yetkinlik yaşına qədər sağ qalan Qoyyanın yeganə övladı olan Xavier və ya bəlkə də sevgilisi, qulluqçu Leokadia Veiss ilə münasibətləri də rəsm üçün mümkün ilham mənbəyi kimi görülür. Qoyya rəsm üzərində hər hansı bir qeyd yazsa belə günümüzə belə bir qeyd çatmamışdır. Bundan əlavə rəssam xalqa nümayiş etdirilməsi nəzərdə tutulmayan bu rəsmin mənası üçün heç bir açıqlama verməyib.
Coreopsis teotepecensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
378 (ədəd)
Üç yüz yetmiş səkkiz — say sistemində ədədlərdən biridir. Üç yüz yetmiş yeddidən sonra, üç yüz yetmiş doqquzdan əvvəl gəlir.
Həmçinin bax
300 (number)
Happy birthday to you
Happy birthday to you — dünyada ən çox oxunan mahnı hesab edilir. Mahnının əsl qaynağı amerikalı iki bacıya aiddir. Orijinal adı "Good Morning to All"Ş yəni "Hamınıza sabahınız xeyir" olmuşdur. Daha sonra mahnının mətni dəyişdirilərək bütün dünyaya indiki adı ilə yayılmışdır. Lakin müəlliflik haqqı bacılara aiddir, onlardan sonra da "Warner chappel" musiqi şirkətinə keçmişdir.
Əl-Bəsir
Əl-Bəsir (ər. البصير) — Allahın adlarından biri. Hər şeyi görən.
Məgər onlar başları üstündə (səf çəkib) qanad çalaraq (qanadlarını açıb-yumaraq) uçan quşları görmürlərmi? Onları (göydə) ancaq Rəhman (olan Allah) saxlayır. Həqiqətən, O, hər şeyi görəndir! (Mülk Surəsi, 19)
İnsanın görmə tutumu şübhəsiz çox məhduddur. Çılpaq gözlə görə biləcəyi məsafə ən çox bir neçə kilometr kənarıdır. Üstəlik bu da ancaq açıq bir havada, yüksək bir yerdən baxırsa mümkün olar. Ancaq şərtlər nə qədər uyğun olsa da görə bildiyi ən uzaq yer/yeyər onun üçün puslu bir görünüşdən başqa bir şey deyil.
İnsan bəzi vəziyyətlərdə -xüsusilə də tək qaldığı zaman) özünü də heç kimin görə bilməyəcəyini zənn edər. Gizli bir iş edərkən, saxlanarkən, ətrafında heç kim yoxsa görülmədiyindən əmindir. Bu tərz mühitlərdə insanlar istədikləri hər şeyi edə biləcəklərini, heç kimə qarşı məsul tutula bilməyəcəklərini, etdikləri səhvlərin əsla qarşılarına çıxmayacağını sanarlar.
Halbuki bu bir yanılmadır. Çünki insanın unutduğu çox əhəmiyyətli bir gerçək vardır: Allah hər an hər şeyi bütün detallarıyla görəndir.
İnsan gözləriylə ancaq müəyyən bir sahəs(n)i görə bilərkən, Allah o adamın ol/tapıldığı otağı, onun xaricindəki digər otaqları, o evin hamısını, o evin içində olduğu şəhəri, şəhərin içində olduğu ölkəni, onları içinə alan qitəni, bütün bunların hamısını əhatə edən Dünyanı, bütün planetləri, kosmosu və onun da kənarındakı ölçüləri eyni anda görməkdədir. Quranda Allahın hər şeydən xəbərdar olduğu belə bildirilməkdədir:
(Ya Peyğəmbərim!) Sən nə iş görsən, Qurandan nə oxusan, (ümmətinlə birlikdə) nə iş görsəniz, onlara daldığınız (onları etdiyiniz) zaman Biz sizə şahid olarıq. Yerdə və göydə zərrə qədər bir şey sənin Rəbbindən gizli qalmaz. Ondan daha böyük, daha kiçik elə bir şey də yoxdur ki, açıq-aydın kitabda (lövhi-məhfuzda) olmasın! (Yunus Surəsi, 61)
Namaz qılın, zəkat verin! Özünüzdən ötrü (əvvəlcə) etdiyiniz xeyri (yaxşı əməllərin əvəzini) Allah yanında taparsınız. Həqiqətən, Allah nə etdiklərinizi görəndir! (Bəqərə Surəsi, 110)
Onların Allah yanında (bir-birindən fərqli) dərəcələri vardır. Allah onların etdiyi işləri görəndir. (Ali-İmran Surəsi, 163)
Ayələrimizi inkar edənlər (ayələrimizdən üz döndərənlər) Bizdən gizli qalmazlar. Cəhənnəm oduna atılan kəs yaxşıdır, yoxsa qiyamət günü (Allahın hüzuruna) arxayın gələn kəs?! İstədiyinizi edin. Şübhəsiz ki, O nə etdiyinizi görəndir. (Fussilət Surəsi, 40)
Terminator (film)
Terminator — 1984-cü ildə istehsal olunmuş ABŞ-nin fantastik janrlı döyüş filmlərindən biridir. "Terminator" filmi 2008-ci ildə Konqres Kitabxanası tərəfindən "mədəni, tarixi və estetik olaraq mühüm film" kateqoriyasına aid edilərək, ABŞ Milli Film Arxivində mühafizə edilməsinə qərar verilmişdir.
Məzmun
2029-cu ildə süni intellektə sahib olan "Skaynet" adlı hərbi kompüter sistemi nüvə müharibəsini törədir və robotları idarə etməyə başlayır. İnsanlar isə yalnız Con Konnor adlı şəxsə ümid bəsliyirlər. Çünki Con Konnorun sayəsində insanlar robotlara qarşı müqavimət göstərə bilmişlər. Bu səbəbdən "Skaynet" sistemi Con Konnorun anası olan Sara Konnoru öldürmək üçün keçmişə, 1984-cü il tarixinə Terminator adlı robotu göndərir. Con Konnor isə öz növbəsində Sara Konnoru qorumaq üçün Kayl Riz adlı döyüşçünü keçmişə göndərir. Onlar Los Anceles şəhərində peyda olurlar. Terminator geyim və silah əldə etmək üçün bir sıra şəxsləri öldürür. Bu müddətdə Kayl Riz geyim və silah əldə edərək, gələcəkdəki hadisələri yadına salmağa başlayır.
Sarah Konnor ofisiant vəzifəsində çalışır. Günlərin birində onunla eyni adda olan şəxsin öldürüldüyü xəbərini alır. Bir müddət sonra restoranda nahar etdiyi zaman televiziya kanallarının birində onunla eyni adlı digər şəxsin öldürüldüyünü eşidir. Bu zaman telefon köşkündə adların siyahısına nəzər yetirir. Sarah Konnor öz adı ilə eyni olan şəxslərin siyahısına diqqət yetirdikdə, adının qurbanlardan üçüncü sırada yerləşdiyini görür və bundan vahimələnir. Ardlnca Sarah Konnor naməlum şəxsin onun izlədiyini görür. Sarah Konnor "Texnuar" adlı gecə klubuna çatır və buradan polislərə zəng vurur. Terminator Sarah Konnorun yaşadığı evə gəlir. Burada Sarah Konnorun dostu Cincer Venturanı və Cincerin sevdiyi şəxs olan Mett Byukenanı öldürür. Bu zaman Terminator Sarah Konnorun daşınıq zəngini eşidir və onun yerini təyin edir. Terminator gecə klubuna çatır və Sarah Konnoru öldürmək istəyir. Bu zaman Kayl Riz ona müqavimət göstərir və Sarah Konnoru xilas edərək, buradan maşınla uzaqlaşır.
Kayl Riz ona bir sıra məlumatları bildirsə də, Sarah Konnor ona inanmır. Bu müddətdə Kayl Rizi Terminator təqib etməyə başlayır. Eyni zamanda Kayl Riz polislər tərəfindən təqib edilərək, həbs edilir. Terminator isə buradan uzaqlaşmağı bacarır. Kayl Riz həbs edilərkən, polislərə gələcəkdə baş verən hadisələr haqqında danışır. Lakin həkim Silberman, leytenant Treksler və polis Vukoviç ona şübhə yanaşır və Kayl Riz həbsxanada saxlamağa qərara gəlirlər. Bu müddətdə Terminator zədələnmiş hissələrini bərpa etməyə çalışır. Ardınca Terminator polis məntəqəsinə gələrək, bir sıra polisləri öldürür. Kayl Riz həbsxanadan qaça bilir və Sarah Konnoru götürərək, buradan uzaqlaşırlar. Kayl Riz ona aşiqdir və bu səbəbdən keçmişə göndərilməsinə razılıq bildirmişdir. Onlar arasında sevgi münasibəti yaranmağa başlayır. Bu müddətdə Terminator yenidən zədələnmiş hissələrini bərpa etməyə çalışır.
Terminator onların saxlandıqları yeri təyin edir və bura yollanır. Kayl Riz və Sarah Konnor maşınla ondan qaçmağa başlayırlar. Terminator isə motosikletlə onları təqib etməyə başlayır. Kayl Riz onun müqavimətini dəf etmək üçün partlayıcı qurğulardan istifadə edir. Lakin bu zaman ağır yaralanır. Terminator isə benzin daşıyan avtomobil ilə toqquşaraq zədələr alır. Terminator avtomobili özü idarə edərək, onları yenidən təqib edir. Bu zaman Kayl Riz avtomobilə partlayıcı qurğu qoyaraq, onu sıradan çıxarır və böyük partlayış baş verir. Kayl Riz və Sarah Konnor onun məhv olduğunu zənn edirlər. Lakin Terminator fəaliyyətini bərpa edir və onları təqib etməyə davam edir. Onlar yaxınlıqdakı «Kiberdayn Sistems» kompaniyasına məxsus zavoda tərəf qaçırlar. Kayl Riz onunla mübarizə aparır qərarına gəlir. Bu zaman partlayıcı qurğudan istifadə edir. Böyük partlayış baş verir və Terminator müxtəlif hissələrə bölünür. Ayağından zədə almış Sarah Konnor Kayl Rizin öldüyünü görür. Bu zaman Terminatorun baş və yarı bədən hissəsi yenidən onu təqib etməyə başlayır. Bu zaman Sarah Konnor çətinliklə də olsa, hidravlik pressi işə salır və Terminatorun prosessoru məhv edilir. Terminatorun zərər çəkməmiş əli «Kiberdayn Sistems» əməkdaşları tərəfindən götürülür.
Sarah Konnor öz həyatı davam etməyə və övladını böyütməyə qərara gəlir. Bu səbəbdən Meksikaya yollanmağa qərara gəlir. Maşınla yolda gedərkən diktofona, Conun gələcəkdəki bu hadisələri öyrənmək üçün danışıqlarını yazmağa başlayır. Yanacaq doldurma məntəqəsində az yaşlı uşaq "Polaroid" fotoapparatı onun şəklini çəkir. Həmin fotonu gələcəkdə Con Konnor Kayl Rizə göstərəcəkdir. Sarah Konnor yola düşən zaman güclü qasırğa barədə məlumatı eşidir.
Həmçinin bax
ABŞ filmlərinin siyahısı Böyük Britaniya filmlərinin siyahısı
Bəşəriyyətin beşiyi (film, 2011)
Bəşəriyyətin beşiyi qısametrajlı sənədli filmi rejissorlar Şamil Nəcəfzadə və Nizami Abbas tərəfindən 2011-ci ildə çəkilmişdir. "Yaddaş" Sənədli Filmlər Studiyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanın qədim daş abidəsi, bəşəriyyətin beşiyi Qobustan haqqındadır.
Məzmun
Film Azərbaycanın qədim daş abidəsi, bəşəriyyətin beşiyi Qobustan haqqındadır.
Nisica Puşiç-Korolyeviç
Nisica Puşiç-Korolyeviç (d. 20 mart 1984; Pozeqa, Xorvatiya) — Xorvatiyanı təmsil edən həndbolçu.
Sportivnıy adası
Sportivnıy adası — Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisinə yerləşir.
Yerləşməsi
Laptevlər dənizini ərazisində, Şimal Torpağı Arxipelaqının şərq hissəsində, Mikoyan körfəzinin cənub-şərqində yerləşir. Bolşevik adasında 1,4 km aralıda qərarlaşır. Sportivnıy adasından 3 km şimalda İki Yoldaş adası yerləşir.
Təsviri
Ovalvari quruluşa malikdir. Cənub-şərqdən şimal-qərbə doğru uzanır. Uzunluğu 1,2 km, eni 650 m təşkil edir. Adada gözlə seçiləcək hündürlük yoxdur. Maksimal hündürlüyü 6 metrə çatır. Səthi hamardır.
Qala-i Cəngi
200px|thumbnail|right|Üsyan vaxtı həlak olmuş amerikalı Johnny Micheal Spann xatirəsinə qoyulmuş abidə, Qala-i Cəngi, 2007-ci il Qala-i Cəngi (Daricə/Puştuca:, İngiliscə: ) — Əfqanıstanda Məzari-Şərifin şimalında yerləşən XIX yüzilliyə aid divarları palçıqdan hörülmüş qala.
Hərbi qərargah dövrü
ABŞ-nin Əfqanıstana hücumundan sonra qala Rəşid Dostumun başçılıq etdiyi Şimal İttifaqının hərbi qərargahına çevrildi. Hərbi qərargahın bir hissəsi isə ABŞ MKİ-nin əməkdaşlarının məhkumları sorğulaması üçün ayrıldı.
Qala-i Cəngi döyüşü
Qala daha çox 2001-ci ilin 25 noyabr tarixindən 1 dekabr tarixinə kimi davam edən «Qala-i Cəngi döyüşü» adlı üsyanla tanınır. Həmin vaxtı hərbi qərargah kimi istifadə edilən Qala-i Cəngiyə yerləşdirən təslim olmuş 470 nəfərlik çoxu ərəb, çeçen, özbək, pakistanlı döyüşçülərdən ibarət olan və aralarında bir nəfər Azərbaycan vətəndaşının da olduğu əsasən xarici ölkə vətəndaşlarından ibarət dəstə üzvləri ilə nəzarətçilər arasında çıxan qarşıdurmada 1 MKİ əməkdaşı və 300-dən çox məhbus həlak olmuşdur. Həlak olan məhbusların çoxusunun əlləri-qolları bağlı vəziyyətdə olub.
Sağ qalan 86 nəfərin sağ qalmasına səbəb isə onların tikililərdən birinin zirzəmisində gizlənməsi və beləliklə də bombardman və gülləbarandan canlarını qurtarmaları olmuşdur. Sağ qalanlar arasında Azərbaycan vətəndaşı Polad Siracov da var idi.
Bu hadisənin xarici döyüşçülərin birdəfəlik təmizlənməsi üçün təşkil edilməsi kimi versiyalar var. Sağ qalan xarici döyüşçülər sonradan əsasən Quantanamo həbs düşərgəsinə yerləşdirildi.
Kolo-Kolo FK
"Kolo-Kolo" (Colo-Colo; tam adı: Club Social y Deportivo Colo-Colo) — Çilidə futbol klubu.
Tarixi
1925-cü ildə Santyaqoda yaranmışdır.
Rza Rzayev
Rza Rzayev (d.17 may 1973-cü il) — Azərbaycan aktyoru, rejissoru, ssenaristi.
Həyatı və karyerası
Rza Rzayev 17 may 1973-cü ildə Naxçıvan MSSR-nın Şahbuz rayonunda anadan olub. İdarəetmə və Biznes İnstitutunun Hüquq Fakültəsini bitirən Rza Rzayev Dövlət İdarəçilik Akademiyasında ikinci təhsil alıb. 2014-cü ildə Türkiyənin Beykent Universitetinin Sinema və Televiziya fakültəsində magistr təhsili almağa başlayıb. 2015-ci ildə tarixdə ilk dəfə New York Film Akademiyası Türkiyəyə kurs keçməyə gəlir və Rza Rzayev akademiyada 80-ci illərin əfsanə rejissoru Shelton Gilbert'dən rejissorluq sənətinin incəliklərini öyrənir. 2014-cü ilədək Naxçıvan Muxtar Respublikasının Bakıdakı Nümayəndəliyində müşavir vəzifəsində çalışıb. İlk dəfə rejissor Rövşən Almuradlının ekranlaşdırdığı “Bəsdir, ağlama!” filmində çəkilib. Ondan sonra “Ünvansız qız” teleserialında Rəşad obrazını canlandırıb. “Ünvansız qız” serialından sonra kino aləmindən uzaqlaşır, bütün dəvətlərdən imtina edir. Uzun fasilədən sonra “Cavad xan” filmində əsas rola - Cavad xanın oğlu roluna dəvət olunur. Ancaq bəzi səbəblərə görə bu filmdə oynamaq istəmir. Rejissor Aqil M. Quliyev “Sarı gəlin” klipini çəkəndə türk komandiri rolunu oynamağa dəvət olunur və bu klipdə çəkilir. Ondan sonra “Niyyət” filminə dəvət alan Rza Rzayev bu filmdə qumarbaz obrazını canlandırır. Rejissor Elxan Cəfərovun dəvətilə 2012-ci ildə "Dolu" filminə dəvət alan aktyor yaratdığı "Drakon" obrazı ilə milyonların sevgisini qazanır. 2015-ci ildə rejissorun digər filmi "Yarımçıq xatirələr"də Cavanşir rolunda çəkilmişdir.
2016-cı ildən rejissorluq fəaliyyətinə başlayan Rza Rzayev ssenaristi və quruluşçu rejissoru olduğu ilk ekran işinin - "Geyilməmiş ayaqqabılar" filminin çəkilişlərinə başlayır. Film 2016-cı ilin Aprel döyüşləri ndə canını qurban vermiş şəhidlər in xatirəsinə həsr olunmuşdur.
Filmdə əsas rolları - ana obrazını tanınmış aktrisa Gülzar Qurbanova, Həsrət rolunun uşaqlığını məktəbli Dəniz Həsənov, yetkinlik dövrünü isə aktyor Bəhruz Vaqifoğlu canlandırmışdır.