cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Abdul-Xalim Sadulayev
Bioqrafiya
1996-cı ilin payızında Çeçenistan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinin çeçen dili və ədəbiyyatı ixtisası üzrə qiyabi şöbəsinə daxil olur (məzun olmayıb).
Bir müddət Arqun şəhər məscidinin imamı olmuş, şəhər camaatına rəhbərlik etmişdir. 1997-ci ilin fevralından Çeçen İçkeriya Respublikasının Dövlət Televiziyasının ideologiya (din) üzrə müavini işləyir. Onun islami çıxışları tez-tez Çeçenistan televiziyasında nümayiş etdirilirdi və çox məşhur idi.
Abdul-Xalim Sadulayev 1997-ci ildə Məkkəyə həcc ziyarəti edir.
1998-ci ilin əvvəlindən "İslam hüququ və İslam etikası" kursları təşkil edir, Qroznıda ("Luç" mağazasının yaxınlığında) məscidin imamı olur. O, Şamil Basayev və Mövladi Uduqovla, həmçinin ÇİR-nın şəriət məhkəməsinin rəhbəri Şəmsuddin Batukayevlə yaxın olur. "Kommersant" qəzeti 2006-cı ildə qeyd edirdi ki, "kafirlərə qarşı cihad" (xüsusən də terror aktları törətdiyinə görə fətvalar verirdi) və Şimali Qafqazda islam dövləti yaratmaq proqramı ona verdiyi dəstəkdən heyran idi.
1999-cu ildə ÇİR-nın Prezidenti Aslan Masxadovun fərmanı ilə fevral ayında qəbul edilməsi ilə əlaqədar olaraq CRİ-nin konstitusiya şəriət islahatı üzrə dövlət komissiyasına (sədr Əhməd Zəkayev) daxil edilmişdir. Həmin ildə respublikasında "tam şəriət hökmü" elan edilir. Elə həmin il ölkənin Ulamalar Şurası tərəfindən təşkil edilən ÇİR Müftiliyinə rəhbərlik üçün keçirilən seçkilərdə (Müfti Kadırov azadlığa buraxıldıqdan sonra) o, müftinin birinci müavini seçilir (Bai-Əli Tevsyiev müfti seçilir).
İkinci Çeçenistan müharibəsinin başlaması ilə əvvəlcə Arqun şəhəri ərazisində döyüşlərdə iştirak edir, sonra Camaatın qalıqları ilə dağlara çəkilir. O, ÇİR Silahlı Qüvvələrinin Şərq Cəbhəsinin (komandir Əmir Əbu əl-Valid) tərkibində Arqun Camaatına rəhbərlik edir.
2000-ci ildən "Cihadın səsi" gizli qəzetinin (redaktoru Abdulla Vedenski) redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.
2001-ci ilin yanvarında Sadulayev Çeçenistanda Sərhədsiz Həkimlər beynəlxalq humanitar missiyasının rəhbəri Kennet Qlakın oğurlanmasını təşkil edir. 2002-ci ilin əvvəlində ÇİR-nın Prezidenti Aslan Masxadov ÇİR-nIn vitse-prezidenti vəzifəsini Sadulayevə həvalə edir. Həmin ilin yayında Qafqaz Mücahidləri Birləşmiş Qüvvələrinin Ali Hərbi Məclisi Şurasının genişləndirilmiş iclasında o, ÇİR-nın vitse-prezidenti vəzifəsinə təsdiq edilmiş, eyni zamanda Qafqaz Mücahidləri Birləşmiş Qüvvələrinin Ali Hərbi Məclisi Şurasının şəriət komitəsinin və ÇİR Ali Şəriət Məhkəməsinin sədri təyin edilmişdir.
Bəzi məlumatlara görə, beş uşaq anası olan həyat yoldaşı Fatimə 2003-cü ildə Rusiya xüsusi xidmət orqanlarının nümayəndələri tərəfindən əsir götürülüb və sonra öldürülmüşdür.
2004-cü ilin avqustunda Aslan Masxadovla birlikdə İnquşetiyanın paytaxtı Nazranda inzibati obyektlərə edilən hücuma görə məsuliyyəti öz üzərinə götürmüşdür.
8 mart 2005-ci ildə Masxadov öldürülür və Sadulayev ÇİR Prezidenti, ÇİR Nazirlər Kabinetinin sədri, ÇİR Silahlı Qüvvələrinin Ali Baş Komandanı, Qafqaz Mücahidləri Birləşmiş Qüvvələrinin Ali Hərbi Məclisi Şurasının Əmiri vəzifəsini də saxlayaraq onun varisi oldu. ÇİR Ali Şəriət Məhkəməsinin sədri vəzifəsinidə davam etdirir. ÇİR rəhbəri kimi o, terrorizmi pisləyir.
"Kommersant" qəzeti Çeçenistan Daxili İşlər Nazirliyinin nümayəndələrinə istinadən yazır ki, "onlar Əbdül-Halimi səhra komandiri kimi yox, Arqundan olan vəhhabizm təbliğatçısı kimi tanıyırlar", "(o) yaraqlılara komandanlıq edə bilməyəcək. Çeçenistandakı bütün quldurların liderləri, eləcə də Masxadovun dövründə Şamil Basayev və Dokka Umarov olaraq qalacaqlar ". O günlərdə The Sunday Times yazırdı: "Sadulayev heç kim deyil". Masxadov öldürüldükdən sonra hakimiyyət iki nəfərin, Basayev və Əbu Xafsin əlində cəmləşmişdir. Onlar yaraqlılara və pula nəzarət edir, ikisi gələcək terror hücumlarını planlaşdırır" . Dokka Umarov iki ay sonra "Azadlıq" radiosuna müsahibəsində qeyd edib ki, yeni çeçen lideri şəriət və çeçen ənənəvi qanunları üzrə parlaq ekspert kimi döyüşçülər və komandirlər arasında qeyd-şərtsiz nüfuza malikdir və mücahidlər Əbdülün kristal dürüstlüyünə və ədalətinə dərindən heyran qalıblar.
2005-ci il mayın 16-da o, Şimali Qafqazın digər bölgələrində hərbi əməliyyatların aparılmasına cavabdeh olan separatçı hərbi birləşmələr sistemində əlavə struktur olan "Qafqaz Cəbhəsi"nin qurulması haqqında fərman imzalayır. Bu baxımdan onu hətta Qafqaz mücahidlərinin ilk əmiri də adlandırırlar. Çeçenistan Respublikasının hüquq-mühafizə orqanlarının məlumatına görə, Sadulayev yaraqlılar arasında az tanınırdı və əsasən təmsilçilik funksiyalarını yerinə yetirir, adətən separatçıların internet saytlarında siyasi və az aydın olan bəyanatlar verirdi. 2 iyun 2005-ci ildə Dokka Umarovu ÇİR-nın vitse-prezidenti təyin edir. Umarov daha sonra bunu belə ifadə edir: "2002-ci ildə Aslan Əbdül-Həlimi özünə naib seçir. Əbdül-Xəlimə vəsiyyət edir ki, əgər ölərsə, Əbu-Usmanı (Dokka Umarov) özünə naib seçsin". Umarov onu da xatırladıb ki, Basayevin sözlərinə görə o, Sadulayevin Əmirliyi elan edəcəyi və Basayevi vitse-prezident təyin edəcəyi barədə Sadulayevlə razılaşmadan xəbərdar idi. Lakin "Abdul-Xəlim Şamilə Masxadovun vəsiyyətini yerinə yetirmiyə bilməzdi".
4 avqust 2005-ci ildə Sadulayev Masxadovun təyin etdiyi ÇİR hökumətinin buraxılması haqqında fərman imzalayır və bunu İçkeriyada "hərbi vəziyyət şəraitində" icra hakimiyyəti sistemində islahatların aparılması zərurəti ilə izah edir. Masxadovun xaricdəki bütün nümayəndələrini istefaya göndərir. Xüsusilə Xarici İşlər Naziri İlyas Əhmədov ÇİR-nın "şərti müstəqilliyi" ("təxirə salınmış suverenlik") ideyasını müdafiə etdiyinə görə vəzifəsindən azad edilir, bu fikirə görə İçkeriya Rusiyadan dərhal və tam ayrılmağı tələb etməkdən imtina edir. Şamil Basayev (baş nazirin birinci müavini) və Mövladi Uduqov (informasiya və mətbuat naziri) hökumətə qaytarılır. 2005-ci il avqustun 28-də əvvəllər İçkeriya Prezidentinin xaricdəki xüsusi nümayəndəsi vəzifəsini tutmuş Əhməd Zakayev (baş nazirin ikinci müavini təyin edilir) "ÇİR hökuməti"nə qaytarılır. İçkeriyanın fəxri konsulları institutunun yaradılması ona həvalə edilir. Eyni zamanda, o, hökumətin digər üzvləri kimi, ÇİR Prezidenti və hökuməti adından siyasi və rəsmi bəyanatlar vermək qadağan edilir.
2006-cı il fevralın əvvəlində Sadulayev tərəfindən həyata keçirilən "ÇİR hökuməti"nin yenidən təşkili zamanı uzun illər mühacirətdə olan 4 nazir, o cümlədən Mövladi Uduqov vəzifəsindən azad edilir. Mədəniyyət naziri postunu saxlayan Əhməd Zakayev baş nazirin müavini postunu da itirir. Həmin ildə "Kommersant" qəzetinin qeyd etdiyi kimi, bu dəyişikliklər siyasi kursun mötədil "Məsxədov"dan radikal "Basayev"ə doğru dəyişməsini qeyd etmişdir. Mövladi Uduqov tutduğu vəzifədən azad edildikdən dərhal sonra ÇİR-nın Milli İnformasiya Xidmətinin rəhbəri təyin edilir. 2006-cı ilin mayında Sadulayev Usman Ferzaulinin yerinə Əhməd Zakayevi Xarici İşlər Nazirliyinin rəhbəri təyin edir. Bəzi müşahidəçilərin fikrincə, kadr dəyişikliyinə Çeçen müqavimətinin strateji məqsəd və vəzifələri ilə bağlı Zakayev və Uduqov arasında "Kavkaz Center" saytında ictimai polemika səbəb ola bilərdi. Zakayevin özünün dediyinə görə, Mövladi Uduqov qlobal cihadın və Əl-Qaidə kimi qüvvələrlə ittifaqın tərəfdarıdır, Zakayev isə Çeçenistan dövlətinin dövlət suverenliyinin və müstəqil İçkeriyanın demokratik inkişaf yolunun tərəfdarıdır.
Sadulayev Rusiya qoşunlarına, infrastrukturuna qarşı hücumlara və təxribat aktlarına icazə vermişdir. Xüsusilə 2005-ci il oktyabrın 13-də hərbi əməliyyatlar zonasının genişləndirilməsi üçün Qafqaz Mücahidləri Birləşmiş Qüvvələrinin Ali Hərbi Məclisi Şurasının qəbul etdiyi strategiya çərçivəsində Nalçikə hücumu rəsmən təsdiqləyib.
O, 2006-cı il iyunun 17-də Arqun şəhərinin kənarında Rusiya hüquq-mühafizə və təhlükəsizlik orqanlarının əməkdaşları ilə toqquşma zamanı öldürülür.
Sadulayevin prezident səlahiyyətləri onun bir il əvvəl vitse-prezident təyin etdiyi Dokka Umarova verilir.
Abdul-Xalim Sadulayev iki dəfə evli olur, ancaq övladı olmamışdır.
Diri
Diri – Azərbaycanın Qarabağ inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Diri kəndinin hazırkı Cəbrayıl rayonunun Xudayarlı kəndinin ərazisində yerləşdiyi güman edilir. Madərşahlıq dövrünə aid Mazan nənə türbəsi bu kənddə yerləşirdi.
Kəndin XIII-XIV əsrlərdə mövcud olduğu qaynaqlarda bildirilir. Bir qaynaqda  yazılıb  ki,  Diri  kəndi  Şıxlar  kəndində  qərar  tutan,  Şеyx  Cabir  Ənsari  övladından  оlan  Şеyx  Kəmaləddin  оğlu  Şеyx  Siracəddin  vəqfinə  bağlıdır.
"Qurbani" dastanının Zəncan versiyasına görə kəndin yiyəsi Hüseynalı xan idi. O, həm də Dirili Qurbaninin əmisi olub. Xudayarlı kəndinin ərazisində "Hüseynalı zəmisi" adlı tarla yeri vardı. Dastanın Diri versiyasına görə kəndin sahibi Fərəməz bəy olub.
Pəri, sənə  qurban,  Dirili  Qurban! Yоlunda fədadı  bu  baş  ilə  can, Bir əlimdə  fanus,  yanımda  Xuban Öldüm bu  bağçanı  gəzə-gəzə  mən.
XVII əsrdə Diri kəndinin əhalisi Qaradağ vilayətinə köçmüş, Dirili qışlağında məskunlaşmışdı.
1727-ci ilə  bağlı  bir  Оsmanlı  qaynağında  Arazbar  qəzasında  mövcud  оlan  Diri  kəndinin  adı  çəkilir. Qaynaqdakı bilgini  оlduğu  kimi  yazımıza  köçürürük. Arasbar qəzasına  tabе  оlan  Diri  kəndi. Kənddə hеç  kim  yaşamır. Dənli bitkilərdən  еdilən  gəlir:  24.000  ağça.
Qarabağ xanlığı dövründə kəndin ərazisi əvvəlcə İbrahimxəlil xan Cavanşirin böyük oğlu, vəliəhdi Məhəmmədhəsən ağanın, xanzadənin vəfatından sonra böyük oğlu, general-mayor Cəfərqulu xanın mülkü idi. Rus üsul-idarəsi dönəmində, XIX əsrdə, daha dəqiqi 1835-ci ildə Diri kəndinin ərazisinə Çələbiyanlı elinin Xudayarlı obası yerləşmişdi.
Coğrafiyası
Diri kəndi Diridağın yamacında yerləşirdi.
Azərbaycan–İordaniya münasibətləri
Azərbaycan–İordaniya münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə İordaniya Haşimilər Krallığı arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1993-cü ilin fevral ayının 13-də qurulmuşdur.
Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-İordaniya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 5 dekabr 2000-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Vəsadət Əzizov olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən Nəriman Əliyev işçi qrupunun rəhbəridir.
Viktoriya (boğaz)
Viktoriya boğazı - Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan Viktoriya (ada)sini Kinq-Vilyam adasından ayırır. Kanadanın şumal-qərbində Nunavut vilayəti ərazisində yerləşir. Boğaz Kuin-Mod körfəzini cənubdan, Franklin boğazını şimal-şərqdən, Mak-Klinton boğazı ilə isə şimal-qərbdən birləşdirir. Eni 80–130 km, uzunluğu 160 km təşkil edir. Boğazın cənub qutaracağında Cenni-Lind və Royal Geografikal Sosayeti adaları yerləşir. Şimal-Qərb keçidinin əsas istiqaməti ərazidən keçir. Lankaster boğazı, Barrou boğazı, Pil boğazı, Franklin boğazı, Larsen körfəzi, Viktoriya boğazı, Kuin-Mod körfəzi, Dis boğazı, Koroneysen körfəzi, Dolfin və Yunion boğazı və Amudsen körfəzi bu yolun əsasını təşkil edir. İlin böyük qismi buzla örtülü olur.
Tarixi
1845-ci ildə ingilis qütb ekspedisiyası Con Franklinin başçılığı ilə boğaza daxil olur. <<Erebus və Terror>> gəmiləri ilə təkil edilən ekspedisiyası fəlakətlə üzləşir. Ekspedisiya üzvlərindən 128 nəfərdən heç biri bəladan qurtula bilmir. Fəlakət boğazın şimal-qərbində Kinq-Vilyam adası yaxınlığında baş verir. Boğazı ilk dəfə "Con.A. Makdonald" buzqıran gəmizi keçir. Boğaz yaxınlığında yerləşən eyni adlı adanın adı kimi ingilis kralıçası Viktoriyanın şərəfinə adlandırılmışdır.
NGC 520
NGC 520, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. Sa/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şəhindoxt Molaverdi
Şəhindoxt Molaverdi- İranlı akademik, feminist, Hüquqşünas, alim və Həsən Ruhani Kabinetində Qadın və Ailə işlər bölməsinin vitse-prezidenti.
İnqilabı televizorda göstərmirlər (film, 2003)
İnqilabı televizorda göstərmirlər (ing The Revolution Will Not Be Televised) — Venesuelada hökuməti, onun cəmiyyətdə qiyməti və 2002-ci il çevrilişinə cəhdi haqqında irland rejissorların sənədli filmi olan Chavez: Inside the Coup filminin qısaldılmış versiyası.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin vergi siyasəti
1918-ci ilin may ayında Şərqin ilk demokratik respublikasının - Azərbaycan Cümhuriyyətinin qarşıya qoyduğu əsas vəzifələrdən biri də iqtisadi müstəqilliyin təmin olunması və müstəqil maliyyə-fiskal-vergi sisteminin qurulması idi. Mövcud olduğu 23 ay müddətində dövlətin iqtisadi siyasətini həyata keçirəcək nazirlik və müvafiq qurumlar təsis edildi, dövlətin iqtisadi tənzimləmə fəaliyyətini təmin etmək və gücləndirmək üçün büdcə-fiskal siyasətinin istiqamətləri müəyyənləşdirildi.
Mütəxəssislər Azərbaycan Cümhuriyyətinin fəaliyyət göstərdiyi 23 ay ərzində həyata keçirmək istədiyi maliyyə-vergi siyasətini şərti olaraq 2 hissəyə bölürlər:
1. Cari dövr üçün maliyyə-fiskal siyasət. Bu dövrdə Azərbaycan Cümhuriyyəti özünün mövcud maliyyə resurslarından tam və düzgün istifadə etmək siyasəti yürüdüb. 2. Cümhuriyyət özünün imkanlarını müəyyən etdikdən sonra həyata keçirdiyi maliyyə-vergi siyasəti. Bu siyasətin əsas prioritetləri isə vergilərin artırılması deyil, tədiyyə qabiliyyətinin yüksəldilməsi yolu ilə vergilərin tədricən azaldılmasına üstünlük verilməsi idi.
Nazirlər Kabineti müstəqil büdcə quruculuğuna və vergi işinin təşkilinə mühüm yer verirdi. 1918-ci ilin sonlarında Azərbaycanda müstəqil dövlətin büdcə quruculuğu təcrübəsinin əsası qoyuldu. Vergi siyasətini həyata keçirmək məqsədilə parlamentin 1919-cu il iyunun 17-də qəbul etdiyi qərarla Maliyyə Nazirliyinin nəzdində Vergi Müfəttişliyi təsis olundu. Yeni quruma vergi müvəkkillərinin və vergi məntəqələrinin fəaliyyətini nəzarətdə saxlamaq və təftiş etmək səlahiyyətləri verildi. Həmin dövrdə Vergi polisinin təsis edilməsi nəzərdə tutulsa da, hökumət bu qurumun fəaliyyətini məqsədəuyğun hesab etməmişdi.
1919-cu ilin ortalarında dövlət vergi siyasətinin formalaşmasında əsas rol oynayan ən mühüm qanun ("Kapital vergisinin ödəniş möhləti və tarif dərəcələrinin dəyişdirilməsi haqqında") qəbul olundu ki, bu da ölkənin maliyyə-iqtisadi inkişafı üçün mühüm əhəmiyyət kəsb edirdi. Qanun birbaşa vergilərin təyin olunmuş vaxt və tarif dərəcələrini müəyyən edirdi. Həmin növ vergilər hər 100 manatdan 30 manat olmaqla ilin başlanğıcında, fevralın 1-dən gec olmayaraq ödənilirdi. Digər vergilər müxtəlif rüblər üzrə, gəlir vergisi isə ilin sonunda, gəlirin həcmi bəlli olandan sonra ödənilirdi.
Vergi Müfəttişliyi 1919-cu ilin büdcə zərfinin müzakirələri zamanı dövlət büdcəsinə daxil olan gəlir mənbələrini genişləndirmək məqsədilə əmtəə və xammalın istehsalını artırmaq, digər iqtisadi sahələri canlandırmaq təklifləri ilə hökumətə müraciət etdi. Hökumət gəlir mənbələrinin artırılması təşəbbüsünü yüksək dəyərləndirərək bank fəaliyyətini canlandırmaq və banklara etibarı artırmaq üçün fəaliyyət planı hazırladı. Məqsəd imkanlı şəxslərin əlində cəmləşmiş 100 milyonlarla rubl pulun (həmin dövr əməliyyatlar Çar Rusiyasının ödəniş vasitəsi ilə tənzimlənirdi) milli iqtisadiyyata və ticarətə cəlb edilməsi idi.
Hökumətin həyata keçirdiyi siyasət nəticəsində 1919-cu ildə dövlət büdcəsinə ödənilən vergilərin həcmində əvvəlki illə müqayisədə artım qeydə alındı. Büdcədə dolayı və neft mədənlərindən alınan vergilər gəlirlərin 52,3 %-ni təşkil edirdi. Balıqçılıq təsərrüfatından daxil olan vergilər isə ümumi vergi gəlirlərinin təxminən 30 %-nə bərabər idi. Gömrük daxilolmalarının payı vergilərdə 15 % idi. Digər vergilərin ümumi payı isə 4-5 % təşkil edirdi.
Vergi siyasətində ən mühüm məqamlardan biri parlamentin 1919-cu il oktyabrın 2-də qəbul etdiyi qanuna əsasən, hərbi verginin ləğv edilməsidir. 1915-ci il aprelin 19-dan hərbi mükəlləfiyyətdən azad olunanlara tətbiq olunan verginin ləğvi hərbçilərdə yaranmış sosial narahatlığı da aradan qaldırdı.
Ələkbər Əliyev (aktyor)
Ələkbər Həsən oğlu Əliyev - aktyor, Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti.
Həyatı
Əliyev Ələkbər Həsən oğlu 15 aprel 1957-ci Sumqayıt şəhərində anadan olub. Anası dünyasını tez dəyişib. Əvvəlcə həkim olmaq istəyən aktyor tezliklə aktyorluq sənətinin sehrinə düşərək M.A.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun "musiqili komediya aktyoru" fakültəsinə daxil olub. 1980-ci ildə fakültəni bitirib, elə həmin il təyinatla Musiqili Komediya Teatrına gəlib. O vaxtdan taleyini bu teatra bağlayan aktyor burada onlarla yaddaqalan obrazlar yaradıb
Hazırda Sumqayıt şəhərində yaşayır. Meyxanaçı Namiq Mənanın qardaşıdır.
Yaradıcılığı
Gözəl səs tembrinə, yüksək səhnə mədəniyyətinə malik olan Ə.Əliyev elə ilk addımlarından teatr ictimayətinin nəzərini cəlb edib. İşlədiyi müddətdə bir sıra maraqlı obrazlar silsiləsi yaradan Ə.Əliyev orjinallığı və dəqiq ifa tərzi ilə böyük tamaşaçı rəğbətini qazanıb.
Onun eyni zamanda televiziyada, qastrol səfərlərində ifa etdiyi obrazlar aktyorun təbii istedadından, tükənməz yaradıcılıq potensialından xəbər verir.
Adlar və mükafatlar
2013-cü ildə Respublikanın Əməkdar Artist fəxri adına layiq görülüb.
6 may 2015-ci ildə, 6 may 2016-cı ildə , 1 may 2017-ci ildə , 10 may 2019-cu ildə , 10 may 2022-ci ildə və 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
2017-ci ilin aprelində Mədəniyyət və Turizm naziri Əbülfəs Qarayev Ələkbər Əliyevi təbrik edib, teatr sahəsində uzunmüddətli, səmərəli fəaliyyətinə, milli mədəniyyətimizin inkişafındakı xidmətlərinə görə və anadan olmasının 60 illiyi ilə əlaqədar tanınmış aktyoru Fəxri fərmanla təltif edib.
2017-ci ildə 35-ci Fəcr Beynəlxalq Teatr Festivalında Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrının “Ər və arvad” tamaşasında oynadığı Mərcan bəy obrazına görə “Ən yaxşı kişi rolunun ifaçısı” nominasiyası üzrə qalib olmuşdur.
Mənbə
Ələkbər Əliyev
Xarici keçid
Facebook profili
Viktor Anisimov
Aktyor
Eldərəsi (Kəleybər)
Eldərəsi - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 19 nəfər yaşayır (4 ailə).
Albalı povidlosu
Albalı povidlosu - albalı püresinin şəkərlə bişirilməsindən alınan qida məhsulu. Albalı povidlosundan ən çox qış fəslində səhər yeməyi zamanı istifadə olunur.
Dorian Qreyin portreti
Dorian Qreyin portreti bütövlükdə ilk dəfə 1890-cı ildə Lippinkott aylıq jurnalında nəşr olunmuş, Oskar Vayldın müəllifi olduğu fəlsəfi romandır. Nəşriyyatçının əxlaq dəyərlərinə uyğun olmadığı üçün əsərin 500-sözə yaxın hissəsini silməsinə baxmayaraq, kitab tənqid atəşinə tutuldu. "Londonun Gündəlik Xronikası" qəzeti əsəri "cəmiyyəti çürüdə biləcək iyrənc fikirlərlə dolu","kirli" və "zəhərli" adlandırdı, "St.Ceyms Qəzeti" isə kitabı "ürəkbulandırıcı","iyrənc" hesab edir və yazarın edam olunmasını təklif edirdi. Kitab 1891-ci ildə yenidən çap olunduqda altı yeni fəsil əlavə olunmuşdu. Əsər ingilis dilində yazılmış yüz ən yaxşı romandan biri seçilib və Oskar Vayldın yayımlanmış tək romanıdır, Azərbaycan dilinə Kamran Nəzirli tərəfindən tərcümə olunub.
Mövzu
Dorian Qrey xalası-xanım Brendonun evində tanınmış rəssam Bazil Holvardla tanış olur. İnanılmaz dərəcədə yaraşıqlı olan Dorian rəssamın diqqətini cəlb edir və rəssam onun bir neçə portretini çəkir. O, bu portretlərdə Dorianı qədim yunan qəhrəmanı və ya mifik bir fiqur olaraq təsvir edir. Çox bəyənilməsinə baxmayaraq əsərini satmaqdan imtina edən Bazil dostu Lord Henriyə şəxsi hisslərini həddən artıq ələ verdiyi üçün portretə qarşı narahatlığını dilə gətirir. Sensasiyalı çıxışları ilə ad qazanmış dostu Lord Henri ilə Dorianın yaxınlaşmasından qısqanclıq duyan Bazil buna mane ola bilmir və Henrinin Doriana təsiri get-gedə güclənir. Dorian isə portretinin özündən fərqli olaraq həmişə gənc və yaraşıqlı qalacağını düşündükcə ona ikrah duymağa başlayır və portreti gizlədir. Ancaq hadisələr başqa yöndə davam edir.
Xanəgahkolahı (Kəleybər)
Xanəgahkolahı - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 37 nəfər yaşayır (7 ailə).
Zoğal povidlosu
Zoğal povidlosu - zoğal püresinin şəkərlə bişirilməsindən alınan qida məhsulu.
Novbahar (Bicar)
Novbahar — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Ulduz tipli mühərrik
thumb|250px|sağ|Ulduz tipli mühərrik
Novbahar (Bicar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 300 nəfər yaşayır (61 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Ulduz tipli mühərrik
Ulduz tipli mühərrik (radial mühərrik) silindrləri bir dairə mərkəzinin ətrafında düzülmüş mühərriklərə deyilir. Bu mühərrik növündə bütün porşen qolları tək biyel muylusuna (şəkildə porşen qollarının bağlı olduğu ortadakı fırlanan hissə) bağlı olaraq işləyirlər. Ulduz tipli mühərriklərdə yanma aralıqlarının düzgün olması üçün: 4 zamanlılar bir ədəd, 2 zamanlılar isə qoşa sayda silindrli olaraq istehsal edilirlər. Bu tərtibat şəklində at gücü başına düşən çəki 2 kq aralığında olur. Bu səbəblə də, təyyarələrdə və bəzi dənizdə olan gəmilərdə rahatlıqla istifadə edilirlər.
Ağkörpü
Ağkörpü — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında (indi Marneuli rayonunda) kənd adı.
Həmçinin bax
Tiflis quberniyası
Xarici keçid
axc.preslib.az
Luunemi yarımadası
Luunemi (Luunemi) — İysalme şəhərinin cənubunda, Provese gölünün sahilində yerləşən yarımada. Burada Olvi şirkətinə məxsus alkoqollu içkilər istehsal edən müəsissə yerləşir. Əhalisi 17 nəfərdir (2010).
Coğrafiya
Yarımadanın sahəsi 1,26 km²-dir. Coğrafi koordinatı 63.55028°N, 27.1875°W. Ərazisinin 1/4 hissəsi neşə ilə örtülüdür.
Əli Qılınc
Əli Qılınc, əsl adı Süleyman Asəf Əmrullah ya da daha çox bilinən adı ilə Qılınc Əli, türk hərbçi və siyasətçi.
Hərbi kariyerası
3 mart 1906-cı il tarixində İstanbul Gedikli Kiçik Zabitlər Məktəbini bitirdikdən sonra, göstərdiyi üstün xidmətlərinə görə mayor rütbəsi almışdır. I Dünya Müharibəsinə qatılmış, Çanaqqala döyüşlərində yaralanmışdır. Qafqaz İslam Ordusunda Nuru paşanın yavərliyini etmişdir.
Qafqaz İslam Ordusunda
Qafqaz İslam Ordusu yaradıldığı zaman Ənvər paşanın qardaşı Nuru paşa onun komandanı təyin edildi. Bu ordunun tapşırığı Qafqazda türk təsirini daha da artırmaq idi.
Əli Qılınc Nuru paşanın yavəri kimi Qafqaz İslam Ordusunun bütün hərəkatlarında iştirak etmişdir. Bakının azad edilməsindəki xidmətlərinə görə təltif edilmişdir.
Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsində
Mudros barışığına görə Osmanlı qoşunları Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini tərk etməyə məcbur edildikdən sonra Anadoluya geri dönmüş və Türkiyə İstiqlaliyyət Müharibəsində iştirak etmişdir.left|thumb|[[Nuru Paşa|Nuru paşa və yavəri Əli Qılınc Bakıda]]28 oktyabr 1919-cu ildə Mustafa Kamal Paşa tərəfindən Maraş, Antep ətraflarında Qüvvə-i Millini qurmaq tapşırıldı. Bu bölgəyə gedərkən Mustafa Kamal Paşanın təklifi ilə, sonradan öz adı kimi istifadə edəcəyi kod adı Qılınc Əli adından istifadfə etdi. Qarailan və Şahin bəy ilə birlikdə bu bölgədəki üsyanları yatırtdı və Kırşehir üsyançılarını darmadağın etdi.
Keferdiz (Sakçagözü) ağası Xurşud ağanın iqamətgahını qərərgah olaraq istifadə etmişdir. Xurşud ağanın 200-dən çox silahlı adamlarını kordinasiya etmişdir. Xurşud ağanın şəxsi sərvəti ilə aldığı silah-sursatın Qüvvə-i Milliyə tərəfdarlarına çatdırılmasına nəzarət etmişdir.
Siyasi kariyerası
1920–1938-ci illər arasında Qaziantep millətvəkili olaraq TBMM-də çalışmışdır. 7 iyun 1934-cü ildə polkovnik rütbəsi ilə ordudan ehtiyata buraxılmışdır.
1961-ci ildə Yeni Türkiyə Partiyasının qurucularından olmuşdur.
Ailəsi
Türkiyənin respublika tarixinin ilk qadın keramikaçısı Füreyya Koral ilə evlənmişdir. Türk futbolçu və baş məşqçisi Gündüz Qılınc, yazıçısı Altemur Qılınc, Fahir Qılınc və Kəskin Qılıncın atasıdır.
Ölümü
14 iyul 1971-ci ildə İstanbulda vəfat etmişdir. Zincirliquyu məzarlığında dəfn edilmişdir.
Haaqa konvensiyaları və bəyannamələri (1899 və 1907)
1899 və 1907-ci il Haaqa Konvensiyaları — Hollandiyanın Haaqa şəhərində keçirilən iki beynəlxalq sülh konfransında qəbul edilmiş bir sıra beynəlxalq müqavilələr və bəyannamələrdir. Cenevrə Konvensiyaları ilə yanaşı, Haaqa Konvensiyaları, dünyəvi beynəlxalq hüquqa görə müharibə və hərbi cinayətlər qanunlarının ilk rəsmi bəyannamələrindən biri idi. Üçüncü konfransın 1914-cü ildə keçirilməsi planlaşdırılırdı və daha sonra 1915-ə təxirə salındı, lakin Birinci Dünya Müharibəsinin başlaması səbəbindən baş tutmadı.
1899 və 1907-ci illərdə Rusiyanın təşəbbüsü ilə çağrılan Haaqadakı birinci və ikinci sülh konfranslarında, müharibə qanunları və adətlərinə dair beynəlxalq konvensiyalar qəbul edildi və bu, beynəlxalq humanitar hüquq normaları məcmuəsinin əsasını qoydu. İkinci Haaqa Konfransı, II Nikolayın Millətlər Birliyini yaratmaq fikrini dəstəklədi.
Tarixi
1899 və 1907-ci illərdəki Haaqa Konvensiyaları müharibənin aparılması ilə məşğul olan ilk çoxtərəfli müqavilələr idi və əsasən ABŞ Prezidenti Abraham Linkoln tərəfindən 24 aprel 1863-cü ildə imzalanaraq ABŞ Müttəfiq Qüvvələrinə ötürülən Liber Qanununa əsaslandı. Amerika Vətəndaş müharibəsi zamanı. Liber Qanunu, hərbi vəziyyət zamanı davranış qaydalarını təsbit edən ilk rəsmi hərtərəfli kodlaşdırılmış qanun idi; mülki şəxslərin və mülki mülkiyyətin qorunması və qanun pozuntularına görə cəza; qaçanlar, hərbi əsirlər, girovlar və soyğunçuluq; partizanlar; casuslar; barışıq və məhbus mübadiləsi ; keçmiş üsyançı qoşunların şərti azadlığa buraxılması; hər hansı bir barışığın şərtləri və insan həyatına hörmət; düşmən ərazidə əsgərlərin və ya vətəndaşların öldürülməsi və öldürülməsi; və hökumətə qarşı vətəndaş müharibəsində iştirak edən şəxslərin statusu.
Bununla birlikdə, dövlət başçıları tərəfindən Rus diplomatiyasına təklifləri konkretləşdirmək imkanı verən və Rusiya Xarici İşlər Nazirinin 1898-ci il 30 dekabr tarixli rəsmi müraciətində xülasə edən Rusiya təşəbbüsünə qarşı açıq bir danışma olmadı. forumun gündəliyinə aşağıdakı məsələləri əlavə edin :
Mesajda dövlətlər arasındakı ikitərəfli münasibətlər və aralarındakı müqavilələrin konfransda müzakirə edilməyəcəyi vurğulandı.
1899-cu il Birinci Haaqa Konfransı
Hugo Grotiusun xatirəsinə Haaqada bir konfransın keçirilməsi təklifi iyirmi Avropa və altı Avropa ölkəsinə (ABŞ, Meksika, Çin, Yaponiya, Fars, Siam) dəvətnamələr göndərən Holland hökuməti tərəfindən məmnuniyyətlə qarşılandı. . Bu dövrdə Hollandiya, Rusiya fikrinin tamamilə uyğun gəldiyi dövlət bitərəfliyinə doğru bir yol elan etdi. Niderland Kraliçası Wilhelmina, 6 May (18) ad gününü forumun başlanğıc tarixi olaraq konfransın avqust təşəbbüskarı İmperator II Nikolaya hörmət əlaməti olaraq seçdi, bu gün Nikolay 31 yaşında idi. yaşı var. Konfransın açılışı ərəfəsində, 1899-cu il aprelin 24-də, Rus imperatoru 19 yaşlı Kraliça Vilhelminaya Rusiya İmperiyasının ən yüksək qadın mükafatı olan Müqəddəs Yekaterina Ordenini verdi.
Fransız hüquqşünası Jan de La Pradell (de La Pradelle) konfransdan yazırdı: "12/24 və 30 dekabr mesajlarında güclü bir monarxın, böyük bir hərbi gücün başçısının özünü tərksilah və barış çempionu elan etməsi heyrətləndi". "Rusiya inadkarlığı sayəsində konfrans hazırlandıqda, ayağa qalxdıqda və açıldıqda sürpriz daha da artdı ."
Akpatok adası
Akpatok adası — Kanada Arktik arxipelaqının Kraliça Yelezaveta adalarına daxildir.
Coğrafiyası
Ada Unqava körfəzinin şimal-qərb girişində, qərb sahilindən 65 km, cənub sahilindən isə 180 km məsafədə yerləşir. Baffin Torpağını Hudzon boğazı digər adalardan ayırır. Unqava körfəzinin sahili Kvebek əyalətinin ərazisi olsa da, adanın özü Nunavut ərazisinin bir hissəsidir.
Adanın sahəsi 903 km², sahil xəttinin uzunluğu 129 km-dir. Adanın şimaldan cənuba maksimum uzunluğu 45 km, maksimum eni 25 km (şimal sahilləri boyunca) və cənubda isə 6 km-dir. Adanın relyefi karst tipli eroziya proseslərinin izləri olan yastı əhəngdaşı yaylasıdır. Demək olar ki, bütün adanı əhatə edən sıldırım dəniz qayalarının hündürlüyü 40 ilə 250 metr arasındadır. Dərin dərələr tərəfindən yarıldığı yerlər yaylaya qalxmağa imkan verir.
Fauna
Ada akpakın adını daşıyır. Köçəri və yuvalayan quşların çoxluğuna görə Akpatok mühüm ornietoloji bölgə kimi tanınır. Kairaların iki əsas koloniyası var, biri şimal sahilində, digəri isə cənub-şərqdə yerləşir. 1983-cü ildə sahil boyu 14 km uzanan şimal koloniyasında təqribən 173.000 cüt enlidimdik kaira var idi. 1982-ci ildə tədqiq edilən cənub koloniyasının 15 km sahil xətti boyunca təxminən 120.000 cüt quşdan ibarət olması məlum olur. Həmçinin 1995-ci ildə təxmin edilirdi ki, adada 600 min cüt enlidimdik kayra və 300–500 cüt qara kayra yuvalayıb. Adada kayra ilə yanaşı, bir çox başqa quşlar da yuva qurur ki, bunlardan ən əhəmiyyətliləri Şahin və adi təmizçidir. Akpatok adası "Nunavut və Şimal-Qərb ərazilərində Köçəri Quşlar üçün Əsas Yaşayış Yeri" təyin edilib və Beynəlxalq Bioloji Proqram (IBP) tərəfindən qorunur. Quşlardan əlavə adaya tez-tez ağ ayılar, morjlar və suitilər də gəlir.
Tarixi antropologiya
Tarixi antropologiya (qədim yunanca ἱστορία — tarix, tədqiqat ἄνθρωπος — insan; λόγος — «elm») — tarix, antropoloji elmlər və mədəniyyətlərarası tədqiqat metodlarından istifadə etməklə bəşəriyyətin sosial-mədəni tarixi üzrə tarixşünaslıq istiqaməti.
Əgər antropoloji yönümlü tarixi müəyyən bir yanaşma kimi səciyyələndirsək, onda aşağıdakı xüsusiyyətləri ayırd edə bilərik:
Farneze saat kitabı
Farneze saat kitabı  — Romada intibah rəssamı Culio Klovio tərəfindən kardinal Alessandro Farneze üçün hazırlanmış miniatürlü əlyazmadır. Vazarinin sözlərinə görə, kitabın hazırlanmasına rəssam doqquz il sərf etmişdir. Neopolitan muzeyində saxlanan kitab, 1903-cü ildə C.P. Moqran tərəfindən alınmışdır.
Əlyazma, kitab miniatürü incəsənətinin ən son nümunələrindən biri olmaqla, intibah dövrünün ən məşhur müvafiq sənət əsəridir. Kitabın unikallığı ondadır ki, o, orta əsrlər yox, manyerizm dövrünə aiddir və kitab nəşri dövründə hazırlandığına görə, faktiki olaraq anaxronizmdir.
Tarixi
250px|thumb|left| Culio Klovionun [[El Qreko tərəfindən çəkilmiş portreti. Rəssamın əlində Farnezi saat kitabı təsvir edilmişdir. Kitab "Çobanların təzimi" və "Qovulma" səhnələrinin təsvir edildiyi Fols. 59v-60r səhifələrində açılmışdır. ]] Əlyazmanın müəllifi olan Culio Klovio, 1530-cu illərin sonlarından kardinalın xidmətində olmuş və növbəti qırx il ərzində yalnız onun üçün çalışmışdır. XVI əsrin ortalarında, əsərin sifarişçisi Alessandro Farneze ən böyük sənət kolleksiyaçısı və messenat olmuşdur.
Əlyazma kardinal Farnezenin vəsiyyətnaməsində ayrıca qeyd edilmiş iki sənət əsərindən biridir: o, əlyazmanın həmişə ailədə saxlanmasını və heç vaxt Farneze sarayından çıxarılmamasını istəmişdir. 1731-ci ildə sülalənin başa çatmasına kimi, əlyazma Farneze ailəsinə aid olmuş, daha sonra isə Neapolun yeni hakimləri və Farnezelərin qadın xətti ilə varisləri olan ispan (Siciliya) Burbonlarının əlinə keçmişdir.
Onun varisi və qardaşı Alfons de Burbon, kitabı, Vyanada, məşhur ABŞ milyonçusu C.P.Morqanın “J.&S.Goldschmidt” adlı Frankfurt firmasına, 1903-cü ildə £22,500 qiymətinə satmış, bundan sonra, Nyu-Yorka gətirilmiş əlyazma Morqan tərəfindən əsası qoyulmuş kitabxana və muzeyin kolleksiyasına qatılmışdır.
Təsviri
Əlyazma 114 səhifədən ibarətdir və latın dilində yazılmışdır. 37 səhifə kiçik təsvirlərlə bəzədilmiş mətnli, 26 səhifə isə mətnsiz böyük miniatürlərə malikdir.
26 böyük miniatür, intibah və manyerist elementlərinin unikal kamilliyini nümayiş etdirir. Rəssam incə qızılı element və parlaq rənglərdən istifadə etmişdir. Bütün miniatürlər oxşar tipologiya üzrə işlənmiş, Əhdi-Ətiqdən olan səhnə Əhdi-Cədiddən olan səhnə ilə üzbəüz yerləşdirilmişdir. Səhnələr, çılpaq fiqurlar, rənglər və maskalarla bəzədilmiş zəngin memarlıq səkiləri ilə çərçivələnmişdir.
Saat kitabının 37 yazılı səhnəsi landşaft ornamentləri və təsvirləri, natrümotlar və portretlər, həmçinin qrotesklərlə bəzədilmişdir. Əlyazmanın kalliqrafik mətni, kardinalın atası Pyer Luici Farnezenin katibi Françesko Monterçi tərəfindən kursiv cancelleresca formata şrifti ilə yazılmışdır.
Orta əsr əlyazmalarına xas olan səhifə sıralamasından fərqli olaraq, Farneze saat kitabında mətn və illüstrasiyalar bir-biri ilə birbaşa əlaqəli deyildir. Əksinə, miniatürlər öz çərçivələrində ayrıca rəsmlər kimi şərh edilirlər. Ehtimal ki, əlyazma üzərində işləyən Klovio, Mikelancelo və Rafaelin yaradıcılığından ilhamlanmış, buna görə də onun əlyazmada çəkdiyi çılpaq fiqurlar, Mikelancelonun Sikstin kapellasında çəkdiyi çılpaq fiqurları xatırladır. Klovionun yaradıcılıq üslubu isə, Culio Romanodan təsirlənməklə, daha çox Parmicaninonun manerasına yaxındır.
Klovionun əlyazma üzərində işə başlamazdan əvvəl çəkdiyi, hazırlıq xarakterli, qrafik təsvirli bir neçə səhifə də dövrümüzə çatmışdır.
Bədii dəyəri
Saat kitabı Klovionun şah əsəri hesab edilir. Öz miniatürləri ilə ustadlığın zirvəsinə yüksəlmiş Klovio, müasirləri tərəfindən “yeni Mikelancelo” və “miniatürün Rafaeli” adlandırılmışdır.
Əlyazma tamamlandıqdan sonra yüksək qiymətləndirilmişdir. Vazari əlyazmadan bəhs edərkən, onun Romanın şah əsərlərindən biri olduğunu qeyd edir və bildirir ki, Klovio əsəri görmək istəyənlərə göstərərək, ahıl yaşında zövq alır. Bundan başqa, Vazari əlyazmanın nəinki insani, daha çox ilahi əsər olmasını (che ella pare cosa divina e non umana) qeyd edir.
Əmir Əbdülqadir
Əbdülqadir İbn Muhyiddin İbn Mustafa Əl-Həsəni Əl-Əlcəzairi — Əlcəzair xalqının Fransa boyundurluğuna qarşı mübarizəsinə (1840–1846) öndərlik edən və Əlcəzair dövlətinin təməlini atan din adamı və əsgər. 1832-ci ildə Maskura əmiri olmuşdur, sufi, şair, islam alimi.
Gəncliyi
Əbdülqadir hərbi sahədə göstərdiyi qəhrəmanlıqlardan öncə belə yaraşıqlılığı və üstün zəkasıyla xalqın gözdəsi halına gəlmişdi. Qara saqqallı düzgün bir üzü, incə və qıvraq bir bədəni olan orta boylu bir kişiydi. Davranışları son dərəcə kibar, yaşamı da eyni ölçüdə sadəydi. Şairliyi və təsirli söz söyləmə gücüylə dindaşlarını asanca həyəcana gətirə bilən dindar və aydın bir şəxs olaraq tanınırdı.
Fransız işğalı və dirəniş
Əlcəzair, Fransız ordusunun 1830-cu ildə ölkəni işğalınadək, Osmanlı dövlətinə bağlı bir əyalət idi. Ölkənin idarəsi Türk Yeniçərilər və onların seçdiyi bir Dayının (vali) əlində idi. Türk-Əlcəzairli qarışımı bir kökənə sahib olan Kuloğlu topluluğu ilə bəlirli ayrıcalıqlı qəbilələrdən dəstək görən bu hakimlər, eyni dindən gəlmənin onlara sağladığı üstünlüklə Əlcəzairi çox sıkı bir dənətim altında tuturdular.
Bununla birlikdə bu yönəticilərdən nifrət edən Əlcəzairlilər, XIX əsrin başlarında sürəkli ayaklanma halındaydılar. Ölkə xalqı, bu nədənlə xristian istilacılara qarşı koyamayacak qədər bölünmüş durumdaydı. Ölkənin qərbində yaşayan qəbilələr Oranı kuşatma altına aldılar. Okul öğrətmənlərinin və özəlliklə dinsəl tarikat üyələrinin bəsləyip güçləndirdiği ortak İslam dindaşlık duyguları çəvrəsində birləşən bu qəbilələr, örgütsəl bir yapı kurmaya çalıştılar. Bir təriqət öndəri və Maskura yakınlarındaki bir zaviyənin yönətcisi olan Muhyiddin, Oran və Mostaqanemdəki Fransız birliklərinə qarşı yapılacak yıpratma savaşının başına gəçməyə çağrıldı.
Əmir Əbdülqadir iki yıl içində gərçək anlamda bir dövlət qurdu. Paytaxt olaraq bəzən Maskuranı, bazən də Tihərt Kaləsini (bugün Tagdəmpt) kullandı. Mahzən dənən savaşçı qəbilələrin ayrıcalıklarını kaldırarak və bütün uyruklara əşit vərgi yükü gətirərək xalq toplulukları arasında tüzəl bir əşitlik kurdu. Günəydəki vahaları hakimiyəti altında tutan ət-Tijini ilə savaşıp çöl kavimlərini ona karşı birləştirərək, nüfuzunu Büyük Sahra Çölü yönündə gənişlətti. Ardından Səlif Vadisi ilə Tittəriyə, Konstantin Bəyi Hac Ahmədin dirənişiylə karşılaştığı doğu əyaləti sınırlarına kadar uzandı. Ayrıca Fransızlara katılmış olan Zuatna Kuloğullarını ağır cəzalara çarptırdı. 1838 kışına gəlindiğində ətki alanı Bərbəri Kıbayl qəbiləsinin sınırlarını aşmış və günəydə Biskra Vahasından Fas sınırına kadar uzanmış bulunuyordu. Ət-Tijininin gücünü kırmak amacıyla başkənti Ayn Məhdiyi altı ay sürən bir kuşatma altında tutarak yyıktı. Bu arada bütün Sahra qəbilələri də kəndisinə bağlılık andı içdi.
Əbdülqadir Əlcəzairi çəvrəsindəki iləri gələnlərin öğütlərinə pək səyrək olarak başvuran və yətkiyi bütünüylə əlində tutan bir öndərdi. Başlıca dayanağı, yurttaşlarını bir araya toplayıp istilacıya karşı birləştirəbiləcək biricik güç olan din duygusuydu. Ama bu, çağdaş bir dəvlət kurma çalışmalarında kəndisinə yardımcı olabiləcək çəşitli uluslardan yətənəkli kişiləri Yəhudi yə da xristian olmalarına baxmayaraq çevrsində toplanmasına əngəl olmadı. Bu Avrupalı uzmanların ən tanınmışı sonradan diplomatlık da yapan Léon Rochəstur; gəçirdiği sərüvənləri Trəntə dəux ans a travərs lIslam (İslam Dünyasında 32 Yıl) adlı kitapta anlatmıştır. Əbdülqadir, qəbilələrin donatımını sağladığı əsgərlər ya da gönüllülər tarafından dəstəklənən və yaklaşık 2,000 kişidən oluşan düzənli bir ordu kurdu. Fransız işgali altındaki topraklara yakın kasabalar saldırılara çok açık olacağından iç kəsimdəki Səbdou, Saida, Tihert, Taza və Boghar gibi yərləşim birimlərini tahkim ətti. Buralarda əsgəri donatım fabrikaları, ambarlar və atölyələr açtı, başta İngiltərədən olmak üzərə dışardan yapılan silah alımlarını karşılamak üzərə satılacak fazla ürünləri buralarda dəpoladı. Bəlirlənmiş ücrət alan görəvlilərə dayalı yəni bir yönətim sistəmi oluşturdu. Əğitimi yaygınlaştırarak, bağımsızlık və milliyət kavramalrının xalq arasında güçlənməsini sağladı.
Orléans dükünün öncü kolları Dəmir Gəçidini aşınca, Əmir Əbdülqadir bunu Tafna Antlaşması ilə kəndisinə vərilən topraklara yönəlik bir saldırı saydı. Örgütlənmə çalışmalarını hənüz tamamlamamış olmasına karşın, bəklənmədik bir saldırıyan gəçərək Mitica Ovasındaki Fransız koloni birimlərini yok ətti. Bu olay üzərinə savaş şiddətini yitirdi. Bu durum, bütün Əlcəzairi ələ gəçirmək için gərəkli donanım və silahı alma konusunda Fransız hükümətini ikna ədən Gənəral Bugəaudun 1840-cı ildə gənəl vali olarak atanmasına dəğin sürdü. Bu atamayla birliktə yədi yıllık sərt və acımasız bir savaş başladı. Büyük çaplı çarpışmalardan kaçınan Əbdülqadir, gərəkli darbəyi indirir indirməz gəri çəkiləbilən tüfəkli süvarilər kullandığı ardı arkası kəsilməyən küçük çarpışmaları tərcih ətti. Ancaq, karşısında Bugəaud tarafından son dərəcə harakətli kollar halində düzənlənmiş piyadələrdən oluşan bir Fransız ordusu bulunuyordu. Ayrıca, Bugəaud və yardımcılarının, açlık çəkən insanları öndərlərini tərkə zorlamak amacıyla oyguladıkları yıkımla baş ətmək zorunda kalmıştı.
1841-ci ildə Fransızlar Əlcəzairlilərin müstahkəm məvkilərini yıkınca, Əbdülqadir zorunlu olarak Oranın iç kəsimlərində göçəbə yaşamı sürməyə başladı. Ərtəsi yıl Tləmsənin əlindən çıkmasıyla Mərakeşli müttəfikləriylə bağlantısnı sürdürməsi güçləşti. Daha başka tərsliklərə və Fransız birliklərinin günəydəki ilərləməsinə karşın, Fasa ulaşmayı başardı. Bugəaud karşısında Islyda yənilgiyə uğrayan Mərakeş sultanı, Əbdülqadiri ölkəsinin orta kəsimlərində alıkoymak zorunda kaldı. Əbdülqadir, Dahrada patlak vərən bir ayaklanmadan yararlanarak yənidən Əlcəzairə girdi. Sidi İbrahim iləri karakolunu ələ gəçirdi və kəndisini izləyən Fransız birliklərindən sürəkli kaçarak ülkənin iç kəsimlərinə doğru çəkildi.
Fransızlara təslim oluşu və sürgün həyatı
Ancaq Louis-Philippə oğlunun vərdiği sözü yərinə gətirməktən kaçındı. Əbdülqadir bir sürə Fransadaki Chatəau də Pauda tutuklu kaldı. Ardından Amboisədə hapsədildi. Öncə cumhurbaşkanı, ardından imparator olan Louis-Napoléon 1852də Əbdülqadirin Bursaya gitməsinə izin verdi. Oradan Şama gəçən Əbdülqadir örnək bir yaşantı sürərək Zikrul-Akil və Tənbihul-Gafil (Akıllılara Çağrı, Aldırışsızlara Uyarı) adlı bir kitab yazdı. Fransız hökuməti kəndisinə yüklü bir əməkli aylığı bağladı və Kıbayl qəbiləsindən gəlmə bir muhafız birliği vərdi. Hətta Osmanlı dənətimindən çıkarmak istədikləri Misir ilə Anadolu arasında bir yərlərdə hükümdar olması yönündə girişimdə bulundu. Əbdülqadir, 1871 Əlcəzair ayaklanması sırasında Konstantinin günəyindəki qəbilələri ayaklandırmaya çalışan oğullarından birini övladlıqdan çıxardı.
Əmir Əbdülqadir 1883-cü ildə Dəməşqdə öldü.
Xatirəsi
thumb|left|250px|Əlcəzairin paytaxtındakı heykəli Günümüzdə Əlcəzairlilər onu ən böyük xalq qəhrəmanlarından biri olaraq görməkdədirlər.
Xanəgah-i Süfla (Kəleybər)
Xanəgah-i Süfla və ya Aşağı Xanəgah - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 77 nəfər yaşayır (12 ailə).
Anton Botev
Anton Botev (1986-cı il mayın 25-də Omsk şəhərində, Rusiya Sovet Federativ Sosialist Respublikasın-da anadan olub) amerikalı Azərbaycanlı yunan-Roma güləşçisi, kişilərin ağırlıq kateqoriyasında çıxış edir. Bakıda Neftçi Güləş Klubunun üzvüdür və Timershan Kalimulin tərəfindən təlimləndirilir və hazırlanır. Botev 2008-ci il Pekin Olimpiya Oyunlarında hazırkı Azərbaycan xalqını təmsil edib.
Stress hormonlar
Stress hormonlar — stres hormonları tənzimləyən fermentlər monoaminoksidaza(MAO) və katexolamintransferazadır(KOMT) .MAO neyronun hüceyrə daxili stres hormonları parçalayır.KOMT isə hüceyrələrin sinapslar arası stres hormonları parçalayır.
Poşt Təng (Bicar)
Poşt Təng — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 136 nəfər yaşayır (31 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Ufa direktoriyası
Ufa direktoriyası — Oktyabr çevrilişindən (1917) sonra Ufada bolşeviklərə qarşı yaradılmış hakimiyyət orqanı.
Tarixi
1918-ci il sentyabrın 23-dən noyabrın 18-dək fəaliyyət göstərmişdir. Ufa direktoriyası oktyabrın 9-da Ufadan Omska köçmüşdü. Direktoriya Rusiyanın yenidən birləşdirilməsi uğrunda mübarizə aparır, Avstriya-alman blokuna qarşı müharibənin davam etdirilməsi tərəfdarı kimi çıxış edirdi. Sibir, Ural və Uzaq şərqdə Kolçak hakimiyyətinin bərqərar edilməsinə kömək göstərirdi. Lakin A.V. Kolçak 1918-ci il noyabrın 18-də çevriliş edərək Ufa direktoriyasını da qovmuş, özünün hərbi diktaturasını qurmuşdu. General Biçeraxov Kolçakla əlaqə yaratmışdı. O, Bakıya müdaxilə edən ingilis hərbi qüvvələrinin komandanı Tomsonla əlaqə yaradaraq. Kolçak hökumətinə tabe olmadığı halda, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətini buraxmağa təhrik edirdi. Lakin Biçeraxovun dövlət çevrilişi cəhdlərinin üstü açıldıqdan sonra, onun hərbi hissələri buraxıldı.
Porkkala
Porkkala (Porkkalanniemi, Porkala və ya Porkala udd) — Uuisima regionunda yerləşən, Helsinkidən 30 km qərbdə qərarlaşan yarımada. Yarımadanın tarixi adı Porkkala-Udd adlanırdı. Yarımada hər zaman trateji əhəmiyyət daşımışdır. Bura dalğa və küləklərdən yaxşı mühafizə olunduğundan üstəlik sahillərində dərinliyik 14 - 26 metr olması bura çoxlu sayda gəmilərin cəmləşməsinə imkan verir. Porkkala rayonu Fin körfəzinin ən ensiz hissəsindur. Yaxınlığında yerləşən Myakiluoto adası (Mäkiluoto) ilə Estoniyaya məxusus olan Naissaar adası arasında məsafə 36 km-dir
1944-cü ildə Sovet-Fin müharibəsi (1941—1944) bitdikdən sonra Moskva barışığı imzalanır. Bu anlaşmaya görə yarımada 50 il müddətində SSRİ icarəyə verilir. Burada hərbi baza qurulur. Ancaq 1955-ci ildə SSRİ yarımadada yerləşən bazanı ləğv etməli olur. 1956-cı ilin yanvarında isə təcili şəkildə yarımada Finlandiyaya qaytarılır.
Koman (Kəleybər)
Koman - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Kəleybər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 136 nəfər yaşayır (27 ailə).
Mikrotarix
Mikrotarix — tarix elmində ənənəvi olaraq itirilmiş “kiçik adam”ın gündəlik həyatını və mentalitetini öyrənmək üçün keçmişin kiçik ərazilərinin və əhalisinin (şəhər, kənd, ayrı-ayrı ailə) nəzərdən keçirilməsi ilə məşğul olan tarixşünaslıq istiqaməti. Mikrotarixi təhlil bütövlükdə cəmiyyətdə dominant ideyaları və meylləri müəyyən etmək üçün keçmiş insanların həyatında baş vermiş xüsusi hadisələrin öyrənilməsini nəzərdə tutur.
Görkəmli nümayəndələri Karlo Ginzburq Natali Zemon Davis Emmanuel Le Roy Laduri Giovanni Levi Hans Medik
Bernardino Luini
Bernardino Luini — Yüksək İntibah dövrünün şimali İtaliya rəssamı, Leonardo da Vinçinin tələbəsi və epiqonu, ən tanınmış leonardesklərdən biridir. Onun bir çox əsərələrini Leonardonun fırçası kimi qələmə verirdilər. Yerli mənbələrə əsasən, Luini çox məhsuldar rəssam olmuş, çoxsaylı freska və əsərlər yaratmışdır. Belə bir nəticəyə gəlmək olar ki, sənətkar durmadan tərəqqi edən emalatxananın rəhbəri olmuşdur.
Azərbaycan–Madaqaskar münasibətləri
Azərbaycan–Madaqaskar münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Madaqaskar Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1993-cü ilin may ayının 26-da qurulmuşdur.
Azərbaycan–Malayziya münasibətləri
Azərbaycan–Malayziya münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Malayziya arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1993-cü ilin aprel ayının 5-də qurulmuşdur.
Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Malayziya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 7 mart 1997-ci il tarixində yaradılmış və ilk rəhbəri Səfyar Musayev olmuşdur. 4 mart 2016-cı il tarixindən Mahir Aslanov işçi qrupunun rəhbəridir.
Mədəni əlaqələr
thumb|Malayziya Milli Kitabxanası V Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında
Emma Məlikova
Emma Qələndər qızı Məlikova — Azərbaycan teatr aktrisası, Azərbaycanın əməkdar artisti (2014).
Həyatı
Emma Məlikova 30 yanvar 1949-cu ildə anadan olmuşdur. 1978-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Musiqili komediya aktyorluğu" fakültəsini bitirmişdir. 1976-cı ildən Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına aktyor vəzifəsinə daxil olmuşdur. Gözəl vokal səsə (metso-soprano) və səhnə mədəniyyətinə malik aktrisadır. Evlidir. 2 övladı var. 2013-cü ildə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin "Fəxri mədəniyyət işçisi" döş nişanı ilə təltif olunub. teatrının inkişafındakı xidmətlərinə görə 7 mart 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
Suxoy Su-39
SU -39 Döyüş təyyarəsi (INDEKS T-8TM).