cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Okinotori
Tarix
1970-ci illərdə iki parça qalmış olan dalğalarla yuyulan adaların fiziki eroziyasını dayandırmaq üçün, Tokio Metropoliti və sonra mərkəzi hökumət 1987-ci ildən 1993-cü ilə qədər adalar ətrafında betondan qoruyucular qurur. Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Dəniz Qanununa dair Konvensiyası "bir adanın su səviyyədən yüksəkdə olan su ilə əhatə olunmuş təbii olaraq qurulan bir torpaq sahəsi" olduğunu bildirir. Xüsusi iqtisadi zonaya və adanın qitə şelfinə olan hüquqlar Konvensiyanın müddəalarına uyğun olaraq müəyyən edilir. Bunun üçün Yaponiyanın hər zaman adanın dəniz səviyyəsindən saxlanması lazımdır.
İran İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun Dəniz Qüvvələri
İran İnqilab keşikçiləri Ordusunun Dəniz Qüvvələri (farsca: نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی) qısaltması NEDSA (farsca: ندسا) – İran İslam Respublikasını dənizdən gələ biləcək bütün növ hücumlardan qorumalı olan ehtiyat qüvvədir. Komandiri Kommador (hərbi dəniz qüvvələrinin ali hərbi rütbəsi) Əli Fədəvidir. Bu qoşun növü 1979-cu ildə yaradılmışdır. 20.000 aktiv hərbçiyə malikdir. İran İnqilab keşikçiləri Ordusunun nəzarət altında olan 3-cü böyük qüvvədir. Nizami İran Hərbi Dəniz Qüvvələrindən əlahiddə fəaliyyət göstərir.
Qarpız sukatı
Qarpız sukatı - Qarpız dilimlərindən hazırlanmış quru mürəbbə
Hazırlanma qaydası
Bu məqsədlə qalınqabıq qarpız sortlarından istifadə edilməlidir. Qarpızın yumşaq hissəsi və bərk yaşıl qabığı təmizlənib kənar edilir. Sonra müxtəlif formada (dördbucaq, kvadrat, ulduz, üçbucaq və s.) doğranmış ağ rəngli qabıqları 5-10 dəqiqə suda bişirirlər. Qarpız qabıqlarını süzgəcə töküb suyunu süzür və şəkər qatıb şərbət hazırlayırlar. Sonra qarpız qabıqlarını qaynar şəkər şirəsinə töküb 10-12 saat saxlayır, arada 6-8 saat saxlamaq şərtilə hər dəfə 8-10 dəqiqə qaynadıb 3-4 dəfəyə bişirirlər.
Bişmiş kəhrəba rəngli şəffaf qarpız tikələrini şirədən çıxarır, soyuduqdan sonra toz-şəkərlə urvalayıb qurudurlar.
Qenpey müharibəsi
və ya Tayra–Minamoto müharibəsi – 1180-1185-ci illərdə Yaponiyanın Tayra və Minamoto klanları arasında davam etmiş həlledici müharibə. Bu klanlar Heyan dövrünün ən böyük rəqibləri idi.
Müharibə Minamoto klanının qələbəsi ilə başa çatmış və nəticədə, Yaponiyada XIX əsrə qədər davam edəcək bakufu sisteminin əsası qoyulmuşdur. Müharibənin başa çatdığı il Yaponiyada Heyan dövrünün sonu hesab olunur.
Arxaplan
Tayra və Minamoto klanları IX əsrdə taxta iddia sürməkdən məhrum edilən imperatorluq ailəsinin davamçıları idi. İmperatorluq ailəsinin gücü Yaponiyanın qərbində cəmləşdiyi halda, Tayra və Minamoto klanları Yaponiyanın şərqində güc əldə etmişdilər. Onlar əvvəlcə əyalət rəsmiləri kimi burada məskunlaşsalar da, daha sonra hərbi liderlərə çevrilmişdirlər.
İki klan arasında mübarizə XII əsrdə kəskinləşmişdir. Döyüşçü Tayra no Kiyomori 1156-cı ildə baş vermiş Hoqen müharibəsi zamanı Minamoto klanının əsas qolu olan Seva Qenci ailəsinə mənsub bir çox lideri öldürmüşdür. Bunun qarşılığında Minamoto no Yoşitomo 1159-cı ildə Kiyomoriyə qarşı Heyci müharibəsini başlatmışdır. Yoşimitsu öldürülmüş, lakin Kiyomori oğullarının yaşamasına icazə verərək onları sürgün etmişdir.
Müharibə
thumb|left|[[Dan-no-ura döyüşü.]] İmperatorluq ailəsi Tayra klanını devirmək hərəkətə keçsə də, Şahzadə Moçihito və Minamoto no Yorimasanın başçılıq etdiyi üsyan Kiyomori tərəfindən yatırılmışdır. Dövrün vacib buddist məbədlərindən olan Todayci məbədi üsyanı dəstəklədiyi üçün Tayra klanı tərəfindən yandırılmışdır. Yoşitomonun oğlu Minamoto no Yoritomo Tayraya qarşı döyüşmək üçün Yaponiyanın şərqində qoşun yığmağa başlamışdır. Kamakurada hərbi qərargah qurmuş və 200 min döyüşçü toplamışdır. Yoritomo 1180-ci ildə Fuciqava döyüşündə qalib gəlmiş və 3 il boyunca Yaponiyanın şərqində hakimiyyətini möhkəmləndirməyə davam etmişdir.
Yoritomo vassallar sisteminin (qokenin) yaradaraq Yaponiyada feodalizmin bünövrəsini qoymuşdur. 1183-cü ildə qohumu Minamoto no Yoşinaka Kiotonu özbaşına ələ keçirmək istəsə də, Yoritomo ona güvənməmiş və 1184-cü ildə göndərdiyi qoşunla Kiotoda onu məğlub etmişdir. 1184-cü ildə Yoritomonun qardaşı Minamoto no Yoşitsune Minamoto qüvvələrinə başçılıq edərək Şikoku adasında yerləşən Yaşimaya gəlmiş, növbəti il Yaşimada Tayra klanını məğlub etmişdir. Daha sonra qərbə doğru irəliləyən Minamoto ordusu Şimonoseki boğazında Tayra ordusu ilə qarşılaşmışdır. Klanlar arasındakı həlledici döyüş olan Dan-no-ura döyüşündə Minamoto donanması Tayra donanmasını məğlub etmiş və 25 aprel 1885-ci ildə müharibə Minamotonun qələbəsi ilə başa çatmışdır.
Nəticələr
Minamoto klanı Tayra klanının bir çox liderini öldürmüş və İmperator Antokunu suda boğdurmuşdur. Yoritomo bütün Yaponiyada hakimiyyətini bərqərar edərək 1192-ci ildə Kamakura şoqunluğunun əsasını qoymuşdur.
NGC 4299
NGC 4299, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBd tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Naxçıvan-na-Donu
Naxçıvan-na-Donú — keçmişdə Don çayının sağ sahilində yerləşən, hazırda isə Proletarski rayonu adlanan keçmiş şəhər. Şəhər II Yekaterinanın əmri ilə Krımdan köçürülmüş ermənilər tərəfindən salınmışdır (14 noyabr, 1779). Şəhəri salan əsas şəxslərdən biri kimi knyaz İosif Aqrutinski idi. Onun şərəfinə hətta 1999-cu ildə Svoboda meydanında abidə ucaldılmışdır. 1928-ci ildə Naxçıvan-na-Donu şəhəri Rostov-na-Donu şəhərinə birləşdirilmiş və Proletarnı rayonu adlandırılmışdır.
Tarixi
280px|left Krımdan gəlmiş ermənilər 1779-cu ildə qaladan şərqdə Nor-Naxçıvan şəhərini salırlar. Şəhərin plan layihəsinin hazırlanmasında məşhur rus arxitektoru İvan Yeqoroviç Starov fəal iştirak etmişdir. 9 avqust 1797-ci ildə qala və Nor-Naxçıvan Novorossiysk quberniyası Rostov qəzasına daxil edilmişdir. Rostov-Naxçıvan arasındakı sərhəddə hazırda Teatralnaya rayonu yerləşir. 1838-ci ildə Nor-Naxçıvan Naxçıvan-na-Donu şəhəri adlandırılır.
Əhalisi
left|thumb|Yaxt klub Əhalisi: 1896 il. 32 174 (kişi 15 572, qadın 16 602). Şəhərin köklü əhalisi 14 618 təşkil edirdi. Dini tərkibi:erməni-qriqoryan 18 895, provaslav 10 965, katolik 212, protestant 145, yahudi 634, maqometan 225, digər dinlərun nümayəndəsi 588. Sosial tərkibi:dövlət xidmətçiləri 168, din xidmətçiləri 146, fəxri vətəndaş və tacirlər 892, hərbiçilər 1896, kəndlilər 6435, digər məslək sahibləri 167.
Şəhərfə fəaliyyət göstərirdu: ictimai kitabxana, Şəhər teatrı, ermənilərə aid dini idarə, naxçıvan-bessarab erməni seminariyas, erməni uşaqları üçün uçili, dramaturgiya incəsənətini sevənlər üçün cəmiyyət, "Popeçebiya" erməni qadınlar cəmiyyəti. Burada 6 erməni kilsə məktəbi fəaliyyət göstərirdi. Şəhərin gəlirləri: 1895 ilə 166 870 rubl., xərcləri — 142 465 rubl.
Şəhərdə olan mühüm obyektlər: şəhər xəstəxanası, 2 aptek; 2 yahudi dua məktəbi, qızlar gimnaziyası, dördsinifli şəhər uçilişi, yaxt klub.
Amerika İqtisadiyyat Assosiasiyası
Amerika İqtisadiyyat Assosiasiyası (АЕА, ) — 1885-ci ildə amerikalı iqtisadçı Riçard Elinin təşəbbüsü ilə yaranan akademik iqtisadçılar təşkilatı.
Bir sıra jurnallar nəşr edir, o cümlədən The American Economic Review, Journal of Economic Literature, Journal of Economic Perspectives və s.; Con Beyts Klark medalını təltif edir. Assosiasiya, Resources for Economists on the Internet və EconLit internet portallarını saxlayır. Assosiasiyanın tərkibində qadınların İqtisadiyyatda Vəziyyəti üzrə Komitə fəaliyyət göstərir.
AEA 1947-1977-ci illərdə Frensis Voker medalı ilə təltif edilmişdir.
Məqsədlər
Birliyin məqsədləri:
Tarixi
Amerika İqtisadiyyat Assosiasiyası 1885-ci ildə iqtisadiyyatla maraqlanan kiçik bir qrup tərəfindən Saratoqa, Saratoqa qraflığında, Nyu-Yorkda keçirilən toplantıda təşkil edilmişdir.
Moğollar (xalq)
Moğollar — Əfqanıstanda yaşayan monqol mənşəli kiçik xalq. Bir qismi monqol dilinin arxaik dialektində, qalanları isə dari dilində danışır. Dindarları müsəlmandır.
Müqəddəs dil
thumb|İngilis dilində [[Bibliya (Kral James Versiyası)]] Müqəddəs dil — başqa dildə danışan insanların dini məqsədlər üçün istifadə etdikləri dil. Dilin işləkliyi, ancaq dini kitab və mətnlərin oxunması, öyrənilməsi və dinin ardıcılları üçün bəzi ritual və duaların o dildə istifadəsinin mövcudluğu ilə məhdudlaşır. Bu gün bu dillərin bir çoxu ölü dil halına gəlib.
Tarqim
Tarqim(Тӏаргам) — İnquşetiyada qədim şəhər. Ceyrax rayonunda yerləşir. İndi tərk edilmiş ərazi, inzibati cəhətdən Quli kənd yaşayış məntəqəsinə daxildir. .
Coğrafiyası
Şəhər İnquşetiyanın cənubunda, Gürcüstanla sərhədə yaxın, Tarqim hövzəsində Assa çayının sağ sahilində yerləşir. Şəhər dəniz səviyyəsindən 1080 m yüksəklikdədir. Ən yaxın yaşayış məntəqələri: şimal-qərbdə - Eqikxal, cənub-qərbdə - Xamxi, cənubda - Qureti, qərbdə isə Barxanədir.
Coğrafi cəhətdən Tarqimə Txaba-Yerdi qala kompleksi yolunda yerləşən Qureti və İsmayıl-koa kəndləri daxildir.
Tarixi
Bir versiyaya görə, yaşayış məntəqəsinin adı inquşların Даькъасте ("Ata yurdu") düzlərini tərk edərək dağlara getməsi zamanı yaranıb. Rəvayətə görə, Гӏалгӏай Коашке vadisindəki qüdrətli Tarqim, Eqikxal və Xamxi qala kompleksləri (“Qalqay iqamətgahları”) üç qardaş – əfsanəvi Albi-erdin oğulları (digər mənbələrdə "Qa") tərəfindən qurulmuşdur. Onların ən kiçiyi Assa çayının digər sahilində məskunlaşan Tarqim (Thargam) idi, başqa bir versiyaya görə Тӏаргам "qalxan" kimi tərcümə olunur.
Qeyd olunan inquş soyadları: Malsaqovlar, Pliyevlər, Bekovlar, Arxakovlar, Qorbakovlar, Oskanovlar, Oziyevlər, Qoyqovlar, Uqurçiyevlər, Timurziyevlər, Sultıqovlar, Tutayevlər, Qaysanovlar, Poqorovlar, Umarovlar, Qanijevlər, Ejiyevlər, Eldiyevlər, Qaniyevlər, Medovlar, Cuqutxanovlar, Qamkartiyevlər, Ejiyevlər, Arsamakovlar, Aktemirovlar, Byaziyevlər, Nauruzovlar, Tatiyevlər, Çariyevlər, Baxmatovlar, Almazovlar, Çapanovlar, Çabiyevlər, Barakovlar, Qasarovlar, Qatiyevlər, Taziyevlər, Yaqayevlər, Vidilər Tarqimdən gəlmişdir.
Son orta əsrlərdə Tarqim ərazi baxımından Xamxin şəhərinin tərkibinə daxil edilmişdir.
Koli, Çamar adlı Xabr yerlisi tərəfindən, Quriti isə Timurziyevlər, Sultıqovlar və Joaqortxoanovlar tərəfindən qurulmuşdur.
Elgün Əmiraslanov
Elgün Sərvan oğlu Əmiraslanov (25 aprel 1995; Göygöl, Azərbaycan— 27 sentyabr 2020; Kəlbəcər, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elgün Əmiraslanov 25 aprel 1995-ci ildə Göygöl şəhərində anadan olmuşdur. 2001-ci ildə Göygöl şəhər 5 saylı tam orta məktəbinin 1-ci sinfinə getmişdir. 2012-ci ildə həmin məktəbin 11-ci sinfini bitirmişdir. Ailəlidir, 2 övladı var.
Hərbi xidməti
2012-ci ilin aprel ayından 2013-cü ilin oktyabr ayınadək "N" saylı hərbi hissədə həqiqi hərbi xidmət keçmişdir. 2016-cı ildə "N" saylı hərbi hissədə müddətdən artıq xidmət edən hərbi qulluqçu kimi xidmətə başlamışdır. 27 sentyabr 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsi başlayan zaman hərbi döyüşlərdə iştirak etmişdir. Elgün Əmiraslanov 27 sentyabr 2020-ci il tarixdə Kəlbəcər rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" və "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.
Döyüş-macəra oyunu
Döyüş-macəra oyunu — həm döyüş, həm də macəra elementlərini daşıyan videooyun janrı.
Macəra oyun janrının populyarlığının tənəzzülə uğramasından sonra, terminin istifadəsi daha ümumiləşmişdir. Oyunçuların bir oyunun janrını sadəcə "döyüş" və ya "macəra" adlandırması qeyri-adi bir haldır.
Altjanrlar
Döyüş-macəra oyunlarının rəngarəng olması və çətin təsnifatlaşdırılmasına baxmayaraq, terminin bir qolu olan xüsusi altjanrlar var. Məşhur altjanrlar arasında:
Asəf Nəsibov
Həyatı
Asəf Səfəralı oğlu Nəsibov 25 fevral 1994-cü ildə Qazax rayonunun Qaymaqlı kəndində anadan olmuşdur. Kənd orta məktəbində təhsilini almışdır. Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin məzunudur. Hərbi xidməti bitirdikdən sonra "Sumqayıt Kimya Sənaye Parkı" MMC-də əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
Hərbi xidməti
Asəf Nəsibov 2016-cı ilin Aprel döyüşlərində snayperçi kimi iştirak edib.
O, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan Vətən müharibəsində iştirak etmiş, Cəbrayıl, Qubadlı və Laçın rayonları istiqamətində gedən döyüşlərdə vuruşmuş və düşmən hücumunun qarşısını alarkən həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asəf Nəsibov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asəf Nəsibov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asəf Nəsibov ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asəf Nəsibov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 30.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Asəf Nəsibov ölümündən sonra "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Kopernik. Tanrı ilə söhbət
"Kopernik. Tanrı ilə söhbət" — polyak rəssam Yan Mateykonun 1873-cü ildə tamamladığı rəsm. Rəsmdə məşhur astronom Nikolay Kopernikin Fromborq şəhərində kilsənin yanındakı qüllədən müşahidələr aparma səhnəsi təsvir olunmuşdur. Hal-hazırda rəsm Krakov şəhərində Yagellon Universitetinin kolleksiyasına daxildir. Bu rəsmi Polşa ictimaiyyəti pul ilə alaraq Yagellon Universitetinə bağışlamışdır.
Yaranma tarixi
250px|thumb|left|"Kopernikin rəsminin çəkilməsi", Mateykonun avtokarikaturası Yan Mateyko rəsmin üzərində işləməyə 1871-ci ildə Kopernikin 400 illik yubileyinin qeyd edilməsi üçün görülən hazırlıqlar ərəfəsində başlamışdır. Onun digər rəsmlərində olduğu kimi bu rəsm də Polşa tarixinin önəmli hadisəsinə həsr olunmuşdur. Bu rəsm əsərində Nikolay Kopernik dünyanın heliosentrik nizamının tərəfdarı və elmi inqilabın yaradıcısı kimi təsvir olunmuşdur. Rəsmin çəkilməsi üçün Mateyko Yagellon Universitetində əlçatan olan tarixi sənədləri araşdırmış, bir neçə karandaş eskiz və daha sonra rəsmin yekun variantının bitməsinə qədər yağlı boya ilə çəkilmiş daha 2 eskiz yaratmışdır. Rəsmin yekun variantının çəkilməsinə o, 1872-ci ilin yayında başlamış və 1873-cü ilin əvvəllərində Krakovda olan çox dar şəraiti olan köhnə mənzilində bitirmişdir. .
Krakovda yubiley mərasimlərinin təşkilatçıları Mateykonun işini dəstəkləməyərək onun işini rəsmi mərasimlər zamanı nümayiş etdirməkdən imtina etdilər. Bu vəziyyətdə həmin dövrdə Almaniya imperiyasının tərkibində olan Kopernikin doğma şəhəri Torun şəhərinin başçıları rəssama rəsmi almaq təklifilə müraciət edirlər, lakin Mateyko bu təklifdən imtina edərək, Krakovda özünün şəxsi sərgisini təşkil edərək rəsmi nümayiş etdirə bilir. Sərgi 1873-cü ilin fevralında Krakov ratuşasının binasnda baş tutmuşdur. Sərgidən əldə olunan gəlirlər xeyriyyə məqsədi üçün xərclənmişdir. Həmin ildə rəsm Vyanada da nümayiş olunmuşdur. Həmin ilin martında Krakov ictimaiyyəti Mateykodan rəsmi 12 min zlotaya əldə edərək Yagellon Universitetinə bağışlamışdır. O vaxtda bəri rəsm əsəri universitetin Collegium Novum adlı binasında nümayiş olunur. .
Rəsmin analizi
Mateykonun rəsmlərinin əksəriyyəti üçün tipik xüsusiyyət kütləvi səhnələrin mövcudluğudur, lakin "Kopernik. Tanrı ilə söhbət" rəsmi üçün bu hal istisnadır.
Rəsmdə ilhamlanmış Nikolay Kopernikin səhər saatlarında müşahidələr aparması səhnəsi təsvir olunmuşdur. Alim Fromborq şəhərindəki kilsənin yaxınlığında yerləşən binanın eyvanında müxtəlif astronomik alətlərin əhatəsində müşahidələr aparır. Onun yanında böyük hamar lövhədə dünyanın heliosentrik modelinin təsvirinə rast gəlmək olar. Bu təsvir Kopernikin əsas elmi işi sayılan "Göy cisimlərinin fırlanması haqqında" kitabındakı illüstrasiya əsasında yaradılmışdır.
Kopernikin təsvir olunduğu yer xəyalidir: məlumdur ki, Kopernikin Fromborqda qüllədə rəsədxanası olmamışdır. Ola bilsin ki, o binanın aşağı mərtəbələrindən və ya evinin yaxınlığında yerləşən bağdan müşahidələr aparmışdır. Bu səbəbdən rəsmdəki təsvir simvolik xarakter daşıyır. .
Rəsmdəki kompozisiyanın əsas xüsusiyyətləri kimi mərkəzi simmetriyanı və rəsmin mərkəzi hissəsində istifadə olunan işıqlı rənglərlə periferiyadakı (mərkəzə əks olan hissə) tünd rənglərin kəskin təzadını müşahidə etmək olar. Kopernikin ruhlanmış halı (ekstazı) işığın incə oyunu vasitəsilə ötürülmüşdür. Kopernikin təsvirinin modeli qismində Mateyko həkim Henrik Levitt və öz bacısı oğlu Antoni Serafinskidən istifadə etmişdir. .
Yan Mateyko
Yan Aloyzi Mateyko (Jan Alojzy Matejko; 24 iyun 1838, Krakov — 1 noyabr 1893, Krakov) —  döyüş və tarixi rəsmlərinin müəllifi olan polyak rəssam.
Kulular
Kulular və ya Kolular– İranın Fars ostanında bir qrup qara dəri xalqdır ki, xüsusilə Fəsa şəhərində yaşayırlar.Kulular, İran Afrikalılarındandırlar. Madam Diyölafua, onların keçmişləri haqqında araşdırma etmişdir.Fəsanın bir sıra kəndlərində kulular sakindirlər.
Endrü Teyt
III. Emori Endryu Teyt (1 dekabr 1986-cı ildə anadan olub) İngilis və Amerika sosial media fenomeni, iş adamı və keçmiş peşəkar kikboksçudur.
Teyt 2005-ci ildə kikboksinqə başlayıb və 2009-cu ildə ilk Prfesyonel qəlibəsini qazanıb. O, 2016-cı ildə Britaniyanın "Big Brother" realiti-şousuna qatıldıqda daha çox diqqət çəkib və sosial mediada yazdığı şərhlər mübahisələrə səbəb olduqdan sonra verilişdən kənarlaşdırılıb. Tate'in iddia edilənlərə görə qadın düşəməni şərhləri onun bir çox sosial media platformalarından silinməsinə səbəb olub.
29 dekabr 2022-ci ildə Endryu və qardaşı Tristan iki qadınla birlikdə Rumıniyada həbs olundular; Hər dördü insan alverində və mütəşəkkil cinayətkar qrup yaratmaqda şübhəli bilinir. Rumıniya polisi iddia edir ki, qrup qurbanları sosial media üçün pullu pornoqrafiya yaratmağa məcbur edib. İstintaq davam etdiyi üçün martın 31-də dördü də ev dustaqlığına buraxılıb. İttiham aktı hələ təqdim edilməyib və prokurorlar işi məhkəməyə göndərmək üçün iyunun sonuna qədər vaxtlarının olduğunu bildiriblər.
Bioqrafiya
Emori Endryu Teyt III Vaşinqtonda anadan olub. Onun afro-amerikalı atası Emori Tate Jr. Beynəlxalq Şahmat Ustası idi. Anası britaniyalı Eileen Ahleigh yemək xidmətində köməkçi kimi çalışırdı. Onun Tristan adlı bir qardaşı var. O, İndiana ştatının Qoşen şəhərində və daha sonra İllinoys ştatının Çikaqo şəhərində böyüyüb.
Son Dövr
Tate 2017-ci ildə Böyük Britaniyadan Rumıniyaya köçüb. Teyt, "korrupsiyanın hamı üçün əlçatan olduğu ölkələrdə yaşamağı" xoşladığı üçün köçdüyünü və Rumıniyada zorlama ittihamları ilə üzləşmə ehtimalının daha az olacağına inandığını söyləyən Teyt, Rumıniya polisinə təcavüz şikayəti edən qadınlardan "isbat etməklərini " vəya "CCTV sübutu" tələb etdiyini, ancaq MeToo hərəkətinin təsirindəki Qərb dünyasında hərhansı bir qadının "gələcəkdə hər-hansı bir tarixdə həyatınızı məhv etmə potensialına qadir" olduğunu bəyan etdi.
Teyt xristian olaraq böyüdü, lakin sonradan ateist oldu. 2022-ci ilin əvvəlində o, özünü yenidən xristian kimi tanıdı və Rumıniya Pravoslav Kilsəsinə aylıq 16.000 funt-sterlinq ondabir verdiyini söylədi. 2022-ci ilin oktyabrında Dubaydakı məsciddə namaz qılan videosu yayıldıqdan sonra o, Gettr hesabından İslamı qəbul etdiyini açıqladı.
Teyt 2005-ci ildə boks və digər döyüş sənətləri ilə maraqlanmağa başlayıb və dolanışığını təmin etmək üçün televiziya reklamları sənayesində çalışıb. 2008-ci ilin noyabrında Beynəlxalq İdman Kikboksinq Assosiasiyası (ISKA) tərəfindən Böyük Britaniyanın yeddinci ən yaxşı yüngül ağır çəkili kikboksçusu seçildi. O, 2009-cu ildə Derbidə Britaniya ISKA Full Contact Cruiserweight Championship çempionluğunu qazanaraq ilk çemoiyonluğunu əldə etdi və öz sinfində Avropada bir nömrə oldu. Teytin kikboksinq ləqəbi "Kral Kobra" idi.
2011-ci ildə Teyt ilk ISKA dünya titulunu Jean-Luc Benoit ilə revanş görüşündə nokautla qazandı. 2012-ci ildə o, Tate Enfusion çempionat turnirində Fransi Qrajşa məğlub oldu. O, uduzmazdan əvvəl dünyanın ikinci ən yaxşı yüngül çəkidə kikboksçusu idi. 2013-cü ildə Teyt Vinsent Petitjanla 12 raundluq görüşdə ikinci ISKA dünya çempionu oldu və iki çəki dərəcəsində dünya çempionu oldu.
Uzarlı (Urmiya)
Uzarlı — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 217 nəfər yaşayır (62 ailə).
Çətələr
thumb|Çətələr [[Fokeya qətliamı|Fokeya qətliamında qənimətlə yürüş edir. Arxada yunan məcburi köçkünlər və yanan binalar var. 13 iyun 1914-cü il, indiki Foça.]]
Çətələr — Birinci Dünya müharibəsindən sonra Kiçik Asiyada fəaliyyət göstərən müsəlman silahlı nizamsız dəstələr. Onlar 1910-cu və 1920-ci illərdə xristian ortodoks ermənilərə, yunanlara və aysorlara qarşı hücumları ilə tanınırlar.
Bu termin həmçinin, Təşkilat-i Məxsusanın üzvləri üçün sinonim kimi istifadə edilmişdir.
Qisasçılar
Qisasçılar bunlara aid ola bilər:
Odiseas Elitis
Odiseas Elitis  — yunan şair, Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı laureatı (1979).
Həyatı
Yunanıstanın ədəbiyyat sahəsində ikinci Nobel laureatı Odiseas Alepudelis əsərlərini Odiseas Elitis təxəllüsü ilə çap etdirmişdi. Elitis təxəllüsünü bir neçə səbəbdən seçmişdi. Əvvəla, bu təxəllüsdə şairin vətəninin — Elladanın adı vardı. Digər tərəfdən, yunanca "ümid" mənasını verən "elpida", "azadlıq" anlamında işlədilən "elefteriya" və nəhayət, gözəllik mücəssəməsi Elena — Yelena da eyni kökdən idi.
Odiseas Elitis Krit adasında doğulmuşdu. Əslən Egey dənizindəki əfsanəvi Lesbos adasından olan atası bacarığı və təşəbbüskarlığı sayəsində Kritin zəngin iş adamlarından birinə çevrilmişdi. Oğluna yaxşı təhsil vermək məqsədi ilə Odiseasın altı yaşı tamam olanda o, paytaxt Afinaya qayıtmışdı. Gələcək şair Afina universitetində hüquqşünaslıq öyrənsə də diplom ala bilməmişdi.
Onun poeziyaya, xüsusən də fransız sürrealizminə marağı universitet illərindən başlanmışdı. Sürrealist yunan şairi Andreas Embirikosla tanışlıq bu marağın yaradıcılıq məcrasına yönəlməsinə mühüm təsir göstərmişdi. Embrikos gənc dostunun "Yeni ədəbi icmal" adlı jurnal və onun ətrafında birləşən yaradıcı qüvvələrlə əlaqə qurmasına yardımçı olmuşdu. Yunanıstanın ilk Nobel laureatı Seferisin də daxil olduğu həmin qrup klassik yunan şeri ənənələrinə əsaslanaraq canlı danışıq dili — demotik əsasında yeni ədəbiyyat yaradılmasının tərəfdarı idilər.
Elitisin ilk şeirləri "Yeni ədəbi icmal"ın 1935-ci il saylarında çıxmışdı. Jurnalın bəzi müəlliflərinin yaradıcılığı yunan ədəbi mühitində müəyyən istehza ilə qarşılansa da, Elitis ilk gündən oxucuların rəğbətini qazana bilmişdi. Çünki sürrealizm onun nəzərində hər şeydən öncə novator poetika məktəbi idi. Müəllif heç vaxt arxasında yunan ədəbiyyatının iyirmi beş əsrlik tarixi təcrübəsinin dayandığını unutmurdu. İdeal dünya təsvir etməyi əsas vəzifə sayan antik poeziyanın təsiri ilə Elitis əsərlərində daha çox nikbin notlara üstünlük verirdi. Onun "Səmtlər" (1939) və "Hökmdar-günəş" (1943) kitablarındakı şeirlər həyatın təsdiqinə və tərənnümünə yönəlmiş işıqlı hiss və duyğular üzərində qurulmuşdu.
Hitlerin müttəfiqi, italyan diktatoru Mussolini 1941-ci ildə Yunanıstana soxulanda Odiseas Elitis tərəddüd etmədən vətənin müdafiəçiləri sırasında yer almışdı. O, kiçik leytenant rütbəsində yunan ordusu tərkibində düşmənlə savaşda iştirak etmişdi. Müharibə şairin yaradıcılığı üçün təkcə yeni mövzu verməmiş, həm də milli ruhun dirçəldilməsinə xidmət edən həqiqi vətənpərvərlik məktəbi olmuşdu.
Yunanıstanın işğaldan azad edildiyi 1945-ci ildə Elitis milli radio verilişləri institutunda çalışır, eyni zamanda mətbuata ədəbi icmallar yazırdı. 1948-1952-ci illərdə şair Parisdə yaşamış, Sorbonnada fransız ədəbiyyatını öyrənmişdi. Parisdə keçirdiyi illər həm də onun incəsənətlə daha sıx təmas dövrü idi.
50-60-cı illərdə çağdaş yunan ədəbiyyatının aparıcı simalarından sayılan Elitis ABŞ və keçmiş SSRİ-də də uzunmüddətli səfərlərdə olmuşdu. Bu səfərlərə çıxmaqda əsas məqsəd yunan ədəbiyyatı və mədəniyyətinin təbliği idi.
"Qara polkovniklər" çevriliş yolu ilə Yunanıstanda hakimiyyətə gələndə Elitis hərbi xuntaya etiraz əlaməti olaraq vətənini tərk etmiş və bir neçə il Parisdə mühacir həyatı yaşamışdı. Mühacirət dövründə o, yaradıcılığının yekunu saydığı "Mariya Nefeli" poeması üzərində işini davam etdirmişdi. Dəfələrlə yeni redaksiyaları üzə çıxan poema, nəhayət, 1978-ci ildə çap olunmuşdu. Şairin sürrealist istiqamətli şeirlərindən sonra "Mariya Nefteli" real həyati təcrübəyə əsaslanması və təbiiliyi ilə Elevits yaradıcılığında yeni hadisə kimi qarşılanmışdı.
1979-cu ildə Odiseas Elitis "yunan ədəbiyyatının ənənələri məcrasında müasir insanın azadlıq və müstəqillik uğrunda mübarizəsini güclü hissiyyat və intellektual dərinliklə əks etdirən poetik yaradıcılığına görə" Nobel laureatı olmuşdu. Şair İsveç Akademiyasının qərarını yalnız özü üçün deyil, həm də Avropada ən qədim ənənələrə malik yunan mədəniyyəti üçün böyük şərəf saydığını bildirmişdi. Elitis eyni zamanda, ədəbiyyat sahəsində milli mükafatın ilk laureatı (1960) kimi Yunanıstanın mədəniyyət tarixinə daxil olmuşdu.
Ömrünün sonuna qədər tənha və subay həyat yaşayan Odiseas Elitis özündən sonra kitabları ilə bir sırada, mütəxəssislərin fikrincə, həm də istedaddan məhrum olmayan çoxsaylı rəssamlıq əsərləri qoyub getmişdi.
Neftçala bələdiyyələri
Neftçala bələdiyyələri — Neftçala rayonunun ərazisindəki bələdiyyələr.
Tarixi
Azərbaycanda bələdiyyə sistemi 1999-cu ildə təsis olunmuşdur.
NGC 2383
NGC 2383, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Böyük Köpək bürcü istiqamətində yerləşir. I3m tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Bernard Xarms mükafatı
Bernard Harms mükafatı və medalı — beynəlxalq iqtisadi mükafatlar.
Mükafat hər 2 ildən bir Kiel Dünya İqtisadiyyatı İnstitutu (Almaniya) tərəfindən beynəlxalq iqtisadiyyat nəzəriyyəsinin inkişafına və dünya iqtisadi əlaqələrinin təkmilləşdirilməsinə mühüm töhfə vermiş alimlərə verilir. Mükafat ilk dəfə 1964-cü ildə institutun yaradılmasının 50 illiyi münasibətilə verilib. Mükafatın məbləği 25.000 € təşkil edir.
Medal qeyri-müntəzəm olaraq institutun yaradıcısı Bernard Harmsın ənənəsinə uyğun olaraq institutun tədqiqat işinə töhfə vermiş iqtisadçılara verilir.
Khontkar
Khontkar (əsl adı Onur Dinc; ; ) — türk reper.
Həyatı
İzmirli trap sənətkarı olan Khontkar rep musiqiləri hazırlamğa gənc yaşlarında başlamışdır. Bir neçə illik məşqlərdən və demo qeydlərindən sonra 2008-ci ildə hip-hop sahəsində yolunu cızmağa başladı.
Khontkar ağır şəraitlər altında böyüdü və ailəvi həyatlarından ötürü bir sıra çətinliklərlə üzləşdi. Həyat onun üçün asan deyilkən Khontkar hip-hop mədəniyyətinin təməlində olan səy göstərmə və çox çalışma faktlarının öz həyatıyla əlaqəli olduğunu gördü və bu mədəniyyətin içərisində özünü tapdı.
Payam Turk
Payam Turk — Cənubi Azərbaycanlı reper. 11 uşaqlı bir ailənin sonbeşiyi olan Payam hal-hazırda anası ilə birlikdə Ərdəbil şəhərində yaşayır. O, İranda musiqi qadağaları və çətinliklərinə baxmayaraq ayaqda qala bilmiş, səsi ilə təkcə Ərdəbili deyil, ölkə sərhədlərini belə aşmağı bacarmış reperdir.
Hazırda Azərbaycanın ən çox dinlənilən reperi kimi tanınan Payam, Şimali Azərbaycan və Türkiyədə də çox sayda dinləyici qazanıb. Youtube platforması vasitəsilə məşhurlaşan sənətkarın bir neçə mahınısı milyonlarla baxış qazanmışdır.
Fəaliyyəti
Payam repə başlamadan illər öncə şeir yazmağla məşğul olurdu. Məktəb illərində fars dilli repçi MZ ləqəbli dostu Payam Turku fars repi ilə tanış etdi. Onun ritm üstündə fars yazmaların görüb, dinləyib və bunun türkünü yazmaq qərarına gəlir. 2010-cu ildən musiqi fəaliyyətinə başlayır.
201‪2-ci ildə “Demə Dəişil” adlı albom çıxarır. Elə o illərdədə MZ ilə Wave Records adlı studio açaraq, onu böyütmək və leybl yaramaq istəyirdilər. Ancaq İranda repin qadağa olduğu üçün dövlət tərəfindən təhditlər gəlir və qrup bağlanır.
2019-2020-ci illərdə şəxsi və cəmiyyətdə olan problemlərlə bağlı "Dostum", "Nənə" və "Üzü Qaralar" adlı musiqiləri yayımladı və İranda populyarlaşdı.
2020-ci il II Qarabağ Müharibəsi ndə Uran ilə birgə "Azərbaycanım" adlı sinql yayımlanır.
2021-ci ildə İslam Şirvani ilə birgə "Mənəm Türk" adlı treki yayımlanır. O, ölkədəki türklüyə qarşı aparılan assimilyasiya siyasətinə qarşı çıxıb, türklüyü ilə fəxr etdiyini söyləyir. Eyni zamanda o, zəfərlə nəticələnən 44 günlük Vətən müharibəsi ni nəzərə alaraq quzeydə çıxan günəşin güneydə parladığını deyir. Hazırda bu trek “Youtube”-da 25 milyondan çox baxış qazanıb.
Sinqllar
• 3
Albomlar
Payam Turkun diskoqrafiyasına 1 studiya EP albomu daxildir.
Xarici keçidlər
Payam Turk — Instagram səhifəsi
Payam Turk — Tiktok hesabı
Payam Turk — Telegram kanalı
Payam Turk — YouTube kanalı
Riçard Eli
Riçard Teodor Eli  — amerikalı iqtisadçı, 1900–1901-ci illərdə Amerika İqtisadiyyat Assosiasiyasının həmtəsisçisi və altıncı prezidenti.
Bioqrafiyası
Riçard Eli 13 aprel 1854-cü ildə Nyu-Yorkun Ripli şəhərində anadan olub, atası Ezra Sterlinq Eli, anası Harriyet Qardner Meyson.
1876-cı ildə bakalavr, 1879-cu ildə Kolumbiya Universitetində magistr, 1881-ci ildə Heydelberq Universitetini doktorluq, 1892-ci ildə Hobart və Uilyam Smit Kollecində hüquq elmləri doktoru elmi dərəcəsi almışdır.
1881–1892-ci illərdə Con Hopkins Universitetində siyasi iqtisad professoru, sonra 1892–1925-ci illərdə Viskonsin Universitetində İqtisadiyyat Məktəbinin professoru və direktoru olub. 1925–1933-cü illərdə Şimal-Qərb Universitetinin professoru olmuşdur.
1885-ci ildə həmtəsisçi, 1885–1892-ci illərdə birinci katib, 1900–1901-ci illərdə Amerika İqtisadiyyat Assosiasiyasının prezidenti olmuşdur.
O, ABŞ-da mütərəqqi hərəkatın qabaqcıl simalarından biri kimi çıxış etmiş, öz adını Tərəqqiçilik Dövrünə vermiş, əmək şəraitinin yaxşılaşdırılması, uşaq əməyinin aradan qaldırılması, sosial müdafiənin təmin edilməsi məqsədilə sosial islahatların aparılması və iqtisadiyyata dövlətin daha çox müdaxiləsi üçün mübarizə aparmışdır. Həmkarlar ittifaqı hüquqları və ümumiyyətlə kapitalizmin çatışmazlıqlarını aradan qaldırmaq; sosializmi tənqid edərkən. O, Xristian Sosial Birliyinin qurucusu və katibi idi.
O, "Journal of Land" və "Public Utility Economics" jurnalının təsis edib.
Riçard Eli 4 oktyabr 1943-cü ildə Konnektikut ştatının Old Laym şəhərində vəfat etdi.
Biblioqrafiyası
Onun əsərlərinin siyahısına 60-dan çox kitab və yüzlərlə məqalə daxildir :
Bəhruz Əhmədov
Bəhruz Səttar oğlu Əhmədov — Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əsgəri xidmətini Tovuz bölgəsində başa vurub, 2017-ci ildə ordu sıralarından tərxis olunub. Bundan sonra öz üzərində ciddi çalışmaqla bir sıra uğurlara imza atıb. O,müxtəlif çəki dərəcələri üzrə Respublika Çempionatı və və Birinciliyində iştirak edib, diplomlarla mükafatlandırılıb. Tanınmış idmançı idmana həvəsi olan uşaqlara və gənclərə bu qədim döyüş növünün sirlərini öyrətməyə başlayıb. Bəhruz müəllimliklə yanaşı, öz üzərində ciddi çalışmaqda davam edib və 2019- cu ildə Bakıda keçirilən qaydasız döyüş növü üzrə Respublika birinciliyində birinci yeri tutub, ”qara kəmər”ustası adına layiq görülüb. 2020-ci il sentyabrın 27- də başlanan Vətən müharibəsi ndə iştirak etmək üçün sentyabrın 28-də Sabirabad rayon Hərbi Komissarlığına gələrək könüllü olaraq ordu sıralarına yazılır.
Əhmədov Bəhruz oktyabrın 20-də Qubadlı uğrunda gedən şiddətli döyüşləri ndə ağır yaralanıb və şəhidlik məqamına yüksəlib. Doğulduğu Balakənd kəndində torpağa tapşırılan Əhmədov Bəhruz Səttar oğlu ölümündən sonar ölkə Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamına əsasən ”Vətən uğrunda”, ”Cəbrayılın azad olunmasına görə”, ”Qubadlının azad olunmasına görə” medalları ilə təltif edilib.
Şalva Vardidze
Şalva Vardidze — gürcü mənşəli yazıçı və tərcüməçi. O, dini və siyasi fəaliyyətlə də məşğul olmuşdur. İstanbul Gürcü Katolik kilsəsi ndə işlədiyi dövrdə Gürcüstan ın müstəqilliyi üçün aparılan mübarizəyə dəstək vermişdir. Gürcü mədəniyyətinin tanınması istiqamətində bir sıra məqalələr yazmış və tərcümələr etmişdir.
Həyatı
Şalva Vardidzenin ailəsi ruslar ın Mesxeti-Cavaxeti bölgəsini ələ keçirməsindən və ərazidə yaşayan gürcüləri oradan sürgün etməsindən sonra Adıgün bölgəsinin Arali kəndinə köç etmiş və Vardidze özü də həmin kənddə anadan olmuşdur. 1885-ci ildə dini təhsil almaq üçün İstanbul şəhərindəki Gürcü Katolik kilsəsinə getmişdir. Təhsilini bitirdikdən sonra Gürcüstana geri qayıtmamışdır.
1911-ci ildə onun tərəfindən İstanbulda Gürcü klubu adlı cəmiyyət qurmuşdur. İstanbulda yaşayan müsəlman gürcülərin də qatıldığı cəmiyyətə, 1914-cü ildə gürcü məktəbi açmaq icazəsi verilmişdir. Məktəbdə təhsil alan şagirdlər üçün "Patara Kartuli Anbani" ("Kiçik Gürcü əlifbası") adlı kitab hazırlandı. Lakin həmin il Birinci Dünya müharibəsi nin başlaması nəticəsində Şalva Vardidzenin rəhbərlik etdiyi layihə baş tutmadı.
Gürcüstan Demokratik Respublikası nın 1921-ci ildə Qızıl Ordu tərəfindən süquta uğradılmasından sonra İstanbulda "Tavisupali Sakartvelo" ("Müstəqil Gürcüstan") adlı qazet fəaliyyətə başlamışdır. Həmin qazetin qurucularından biri də Şalva Vardidze idi. O, doqquz dil bilirdi və gürcü mədəniyyəti haqqında fərqli dillərdə məqalələr yazırdı. İtalyan diplomat Evqenios Daleziosun İstanbul və Mərmərə bölgəsində yaşayan gürcülər haqqında fransız dilində yazdığı kitab, Şalva Vardidze tərəfindən "Kartvelebi Konstantinopolşi" adı ilə gürcü dili nə tərcümə edilmişdir.
İstanbulda siyasi basqılar ilə əlaqədar olaraq 1945-ci Livan a köçmüşdür. Beyrut Fransız Universitetində müəllim işləməyə başlamışdır. Livanda yaşadığı dövrdə ərəb dili ndə gürcü çarı Davidin həyatından bəhs edən "Böyük Gürcüstanın hökmdarı" adlı kitab yazmışdır.
Şalva Vardidze 1950-ci ildə Livanda vəfat etmişdir. Onun şəxsi arxivi şagirdi və qohumu Pol Zazadze tərəfindən İstanbul a aparılmış və oradakı Gürcü Katolik kilsəsinə verilmişdir.
Erik Şmidt
Həyatı
Erik Emerson Şmidt 27 aprel 1955-ci ildə Falls Church, Virginiada (Amerika Birləşmiş Ştatları) anadan olmuşdur.
Fəaliyyəti
"Google" şirkətinin baş icraçı direktoru və direktorlar şurasının sədri Erik Emerson Şmidt Şmidt ABŞ prezidenti yanında Elm və Texnologiya üzrə şuranın, Milli Mühəndis İnstitutunun, ABŞ-nin Sənət və Elm Akademiyasının üzvüdür. "New America Foundation" qeyri-kommersiya fonduna rəhbərlik edən Şmidtin sərvəti "Forbes" jurnalının qiymətləndirməsinə əsasən 2010-cu ildə 6,3 milyard ABŞ dolları təşkil edirdi və o, dünyanın ən varlı şəxslərinin siyahısında 117-ci yeri tuturdu.
Hidrogen rabitəsi
Hidrogen rabitəsi — orientasiya qüvvəsinin xüsusi növüdür. Flüor, oksigen və yaxud azot atomuna birləşmiş hidreogen atomu ilə flüor, oksigen və yaxud azot atomu arasında yaranan orientasiya qüvvəsinə hidrogen rabitəsi deyilir.
Hidrogen ionu
hidrogen ionu (H+) heç bir elektronu olmayan və +1 yükə malik nüvədən ibarətdir. Buna görə onu bəzən "çılpaq" proton da adlandırırlar. Elektrona malik olmadığı üçün hidrogen ionunun müsbət yükü mənfi yüklü ionlar tərəfindən güclü surətdə cəzb olunur. Bununla əlaqədar olaraq, bir sıra molekullarda xüsusi təbiətə malik rabitə növü meydana çıxır ki, bu da bir qayda olaraq, hidrogenin iştirakı ilə əmələ gəldiyi üçün hidrogen rabitəsi adlanır.. h2o
İzahı
Hidrogen rabitəsi bilavasitə hidrogen ilə elektromənfiliyi yüksək olan elementlər (F,O,N və s.) arasında meydana çıxır. Məsələn, HF qaz halda polimerləşərək bir sıra polimerlər şəklində mövcud olur:H2F2, H3F3, H4F4, H5F5, H6F6 və s. Hidrogen rabitəsi adətən üç nöqtə ilə işarə edilir. Adi temperaturda H2O maye, H2S isə qazdır. halbuki bir sıra ümumi cəhətlərə əsasən bunun əksi müşahidə edilməlidir. Həmçinin suyun qaynama temperaturu (373oK) H2S-in qaynama temperaturundan (211oK) yüksəkdir. Bunlara səbəb H2S-dən fərqli olaraq, H2O molekulları arasında hidrogen rabitəsinin olmasıdır. Su molekulu iki hidrogen atomu və istifadə edilməmiş iki elektron cütünə malik olan bir oksigen atomundan ibarət olduğu üçün, o eyni vaxtda dörd hidrogen rabitəsi əmələ gətirə bilir. Burada elektron cütlərinin tetraedrik yerləşməsi ilə əlaqədar olaraq hidrogen rabitələri də fəzada həmçinin tetraedrik surətdə istiqamətlənir. Suyu adətən H2O-nun dimerləri təşkil edir.
Təbiəti
Hidrogen rabitəsi ion və kovalent rabitələrindən zəif, lakin Van-der-Vaals qüvvələrinə nisbətən davamlı rabitədir. Məsələn, ion və kovalent rabitələrə müvafiq gələn enerji təxminən 50-100 kkal/mol həddində olduğu halda, hidrogen rabitəsinin möhkəmliyi adətən 3-8 kkal/mol enerji ilə səciyyələnir. Lakin hidrogen rabitəsinin nisbətən zəif olmasına baxmayaraq, o maddələrin xassələrinin müəyyənləşməsinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərir. Digər tərəfdən bir çox hallarda həm molekullararası və həm də molekuldaxili hidrogen rabitəsi eyni vaxtda bir neçə yerdən əmələ gəlir. Bu da ümumiyyətlə hidrogen rabitəsinin möhkəmliyinin artmasına səbəb olur.
Hidrogen rabitəsi polimer birləşmələrdə
Hidrogen rabitəsi süni və təbii polimer birləşmələrinin kimyasında böyük əhəmiyyət kəsb edir. Məsələn, sellüloza molekullarının öz aralarında birləşərək lif əmələ gətirməsi bilavasitə hidrogen rabitəsinə əsaslanır.
Bioloji rolu
Hidrogen rabitəsinin böyük bioloji rolu da müəyyən edilmişdir. irsiyyət məsələlərində dezoksiribonukleun turşuları başlıca rol oynayır. Bu turşulara məxsus xüsusi quruluş isə orada hidrogen pabitələrinin olması ilə əlaqədardır.
Elçin Məmiyev
Elçin Məmiyev — Azərbaycan televiziya rejissoru və aktyoru.
Həyatı
Azərbaycanın ilk teleserial rejissoru Elçin Təvəkkül oğlu Məmiyev 28 yanvar 1966-cı ildə Masallı rayonu, Qasımlı kəndində Müəllim ailəsində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra, incəsənət universitetinin aktyorluq fakültəsinə daxil olub. Tələbəlik illərində gənc aktyor kimi Azərbaycan və dünya dramaturqlarının səhnə əsərlərində müxtəlif rollar oynayıb. 1988-ci ildə ali təhsilini başa vurub. Nizami Gəncəvinin eyniadlı poemasının motivləri əsasında çəkdiyi "Leyli və Məcnun" bədii televiziya filmi ilk rejissorluq işidir. 1990-cı illərdə "iynə-sap", "səs", "qorxma atəş aç!" və sair televiziya filmləri ilə tamaşaçıların və sənətşünasların böyük rəğbətini qazanıb. 1992-ci ildə Salam Qədirzadənin eyniadlı hekayəsinin motivləri əsasında çəkdiyi və xalq artisti Arif Quliyevin baş rolda oynadığı "Bığ əhvalatı" televiziya filmidir. 1994-cü ildə "Sənət" mükafatına layiq görülüb. Elçin Məmiyevin "Yanmış körpülər", "Oyunçu", "Susmuş vicdan", "Sevginin Göz Yaşları", "Boyunbağı" teleserialları onun özünün də aktyor kimi oynadığı rejissorluq işlərindəndir. İstedadlı rejissor Elçin Məmiyev baş rolların ifaçısı olmaqla yanaşı, bir çox filimlərin ssenari müəllifləri kimi tanınır. 15.05.2017 tarixindən Lider televiziyasında yayımlanan "Qum Saatı" musiqili, əyləncəli, maarifləndirici verilişinin aparıcı və layihə rəhbəridir.05.01.2018 tarixindən Lider kanalında başlamış "Görüş Yeri" musiqili-əyləncəli verilişin layihə rəhbəridir. Mənəvi Dəyərlərin Təbliği Fondu Lider TV-də efirə gedən “Qum saatı” verilişinin aparıcısı,tanınmış aktyor və kinorejissor Elçin Məmiyevi gənclər arasında vətənpərvərlik dəyərlərinin təbliğində fəaliyyətinə görə mükafatlandırıb.İstedadlı rejissora yaradıcıllığında uğurlar arzulayırıq!
Milo Qoy
Milo Goj — (d. 30 aprel 1959, Milan) — İtalyan sənətşünas, televiziya aparıcısı və universitet professoru.
"Il Giornale" və "Affari Italiani" qəzetlərinin köşə yazarı, Bolonya Universitetinin sənətə tətbiqi sosiologiyasının professoru və "Akme İncəsənət Akademiyasının professoru".
Həyatı
Bocconi Universitetində sənət tarixini oxuyub, biznes iqtisadiyyatı, marketinq və kommunikasiya ixtisası üzrə təhsil alıb. Məktəbi bitirdikdən sonra o, Mondadori Qrupuna jurnalist kimi qoşulub. O, bütün karyerasını iqtisadi jurnallarda işıqlandırıb, 1999-cu ildə aylıq Espansione-nin baş redaktoruna qədər, 2007-ci ilə qədər bu vəzifəni tutdu.
O, həftəlik "Il Valore" jurnalının idarəedici direktoru (2007–2008), aylıq "Tempo Economico" jurnalının idarəedici direktoru (2008–2010), "Finarte Journal" qəzetinin idarəedici direktoru (2014), rəqəmsal qəzet "The Map Report" (2019–2021), "L'Incontro" qəzetinin idarəedici və redaktor direktoru.
Tərk
Tərk (farsca: تَرك) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanında şəhər.
Əhalisi azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.
1390 hicri (2011) ilində İranda gərçəkləşən umumi sayıma görə (سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 90) şəhərdə yaşıyanların sayısı 2406 başdır.
Tanınmış şair Həbib Sahir bu şəhərdə anadan olub və sonra ata və anası ilə Təbrizə köçüb.
Tyon
Tyon  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Jalinyi-syur-Bebr kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vişi.
INSEE kodu — 03284.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 317 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 183 nəfər arasında (15–64 yaş arasında) 125 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 58 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 68,3%, 1999-cu ildə 67,2%). 125 aktivistdən 109 nəfər (61 kişi və 48 qadın) işləyir, 16 nəfər işsizdir (6 kişi və 10 qadın). 58 hərəkətsiz 8 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 33 nəfər təqaüdçü, 17 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Yaşar Cəlilov
Yaşar Rəftar oğlu Cəlilov — Azərbaycan Travmatoloqlar və Ortopedlər Assosiasiyasının prezidenti, Azərbaycan Respublikası Səhiyyə Nazirliyi Elmi Tədqiqat Travmatologiya və Ortopediya İnstitutunun şöbə müdiri, tibb elmləri doktoru, professor.
Həyat fəaliyyəti
1984-cü ildə Mərkəzi Travmatologiya və Ortopediya İnstitutunda (Moskva) aspiranturaya daxil olmuş və 1987-ci ildə "Сравнительная оценка методов хирургического лечения остеохондроза поясничного отдела позвоночника" ("Onurğanın bel şöbəsinin osteoxondrozunun cərrahi müalicə metodlarının müqayisəli qiymətləndirilməsi") mövzusunda tibb elmləri namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
2005-ci ildə Rusiya Federasiyasının Mərkəzi Travmatologiya və Ortopediya İnstitutunda (Moskva) "Комплексное консервативное и оперативное лечение сколиоза" ("Skoliozun kompleks konservativ və operativ müalicəsi") mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Elmi və kliniki tədqiqatlarının əsas istiqamətləri
Y. R. Cəlilovun Elmi və kliniki tədqiqatlarının əsas istiqamətləri: Onurğanın degenerativ xəstəliklərinin ortopedik və cərrahi müalicəsi; onurğa sütununun deformasiyalarının diaqnostikası, ortopedik və cərrahi müalicəsi; ətrafların müxtəlif etiologiyalı travmatik və ortopedik patologiyasının müalicəsinə həsr edilmişdir. Onun elmi-kliniki fəaliyyəti 121 elmi məqalə və 1 metodiki tövsiyədə işıqlandırılmışdır. Y. R. Cəlilov SSRİİ və Azərbaycan Respublikasının 5 Patentinin və 18 səmərrələşdirici təklifin müəllifidir. Elmi məqalələrinin 30-u xarici dövlətlərin aparıcı elmi jurnallarında dərc edilmişdir.
İctimai fəaliyyəti
2014-cü ildən Azərbaycan Travmatoloq və Ortopedlər Assosiasiyasının Prezidentidir. Həmin ildən etibarən Azərbaycan travmatoloq və ortopedlərinin xarici həmkarları ilə inteqrasiyası, bu sahənin inkişaf etdirilməsi, həkimlərin müasir nailiyyətlərlə tanış edilməsi və travmatoloqların təşkilatlanması üçün illik konfranslar, seminarlar keçirilir.
Travmatoloq və Ortopedlərin ənənəvi Beynəlxalq Konqresslərinin keçirilməsi də bu qəbildən mühüm əhəmiyyə daşımaqdadır. Yaşar Cəlilov rəhbərlik etdiyi İctimai Birliyin dövlət və qeyri-hökumət təşkilatları, beynəlxalq cəmiyyətlərlə əlaqələrinin gücləndirilməsi üçün bir sıra layihələr həyata keçirmişdir.
Azov oturacağı
Azov oturacağı — 1637–1642-ci illərdə Azov qalasına nəzarət uğrunda Osmanlı və Krım qüvvələri ilə Don kazakları arasında baş tutan münaqişə.
Tarixi
Rusiyanın cənub bölgələrinə basqınlar edən Krım və Noğay tatarları Osmanlı imperiyasının nəzarətində olan Azov qalasına arxalanırdılar. Qalanın dörd min nəfərlik əsgər və 200 topdan ibarət qarnizonu var idi. 1637-ci ilin yayında Krımda gedən daxili mübarizədən istifadə edən kazaklar Azovu ələ keçirmişdilər. 1641-ci il iyunun əvvəlində Osmanlı–tatar ordusu Azovu mühasirəyə almışdı. Bununla belə, təxminən 5,5 min nəfərdən ibarət Don kazakları qalanın müdafiəsində dözümlülük göstərərək osmanlıların çoxsaylı hücumlarını dəf etmişdilər. Ağır itkilər verən Osmanlı ordusu sentyabrın sonunda mühasirəni buraxmağa məcbur qalmışdılar. Qalanı müdafiə edən kazaklar Rusiya hökumətinə Azovu onların səlahiyyətləri altına verməyi təklif etmişdilər. Məsələni həll etmək üçün hökumət 1642-ci ildə Zemski soboru çağırmışdı. Burada deputatlardan bəziləri kazakların təklifinin lehinə çıxış etmişdilər, lakin Osmanlı imperiyası ilə müharibədən yayınmaq üçün Rusiya hökuməti Azovu tərk etmək qərarına gəlmiş və kazakları oranı tərk etməyə çağırmışdır. 1642-ci ilin yayında kazaklar Azovu tərk edərək onun istehkamlarını dağıtmışdır. Azovun müdafiəsi tarixi hekayələrdə, xalq mahnılarında, əfsanələrdə öz əksini tapmışdır.
Saint-Gobain
Saint-Gobain — tikinti materiallarının istehsalı, emalı və paylanması üzrə ixtisaslaşmış bir Fransız şirkəti.
Şirkət Jan Batist Kolber (1619–1663) tərəfindən 1665-ci ildə "Manufacture royale des glaces" adı altında təsis edilmişdir. Hazırda şirkət 68 ölkədə fəaliyyət göstərir və 2019-cu ilin statistikasına əsasən təxminən 171,000 işçisi var. 2019-cu ildən bəri şirkətin qərargahı Parisin La Defans ərazisində yerləşir.
Qövsi Təbrizi
Əlican İsmayıl oğlu Qövsi Təbrizi — XVII əsrin əvvəllərində yaşamış Azərbaycan şairi.
Erkən illəri
Əlican İsmayıl oğlu Qövsi Təbrizi XVII əsrin birinci rübündə, o dövrdə Səfəvilər dövlətinin bir hissəsi olan Təbriz şəhərində sənətkar və şair ailəsində anadan olmuşdur. Onun dəqiq doğum və ölüm tarixi məlum deyil. Azərbaycan ədəbiyyatı tarixində Qövsi təxəllüslü üç yazıçı vardır ki, akademik Həmid Araslı onların hamısının eyni ailədən olduğunu irəli sürmüşdür. Tarixçinin fikrincə, Qövsi təxəllüsü ilə yazıb-yaratmış bu müəlliflər baba, ata və nəvə idilər. Əlican Qövsinin atası İsmayıl Qövsi ağacdan müxtəlif növdə əşya, o cümlədən qövs hazırlayan sənətkar, farsca və Azərbaycan türkcəsində yazan şair idi. O, bir müddət İsfahanda Ağahüseyn Hansərinin yanında təhsil aldıqdan sonra Hindistana gedərək moğol imperatoru Əkbər şahın sarayında yaşamış, sonradan Təbrizə qayıtmışdır. Əlican Qövsi sonradan İsfahanda təhsil almışdır.