cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qarazəki (Mahnişan)
Qarazəki — İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 131 nəfər yaşayır (30 ailə).
Senusret II piramidası
II Senusret piramidası (Qədim Misirdə Kha Senusret, "Senusretin Parlaqlığı" mənasını verir) — On İkinci Sülalə dövründə firon II Senusret üçün tikilmiş piramida kompleksidir.
Yeri və erkən qazıntılar
Karl Riçard Lepsius 1840-cı illərdə piramidaya baş çəkdi və ərazidə qısa arxeoloji tədqiqat apardı. Əlli il sonra Flinders Petrie orada ilk hərtərəfli qazıntıları həyata keçirdi. Petrie bir neçə uğursuz ay ərzində piramidanın şimal tərəfində piramidanın girişini axtarırdı. II Senusret isə şimal tərəfdə dəhlizin olması ilə bağlı adi təcrübədən Köhnə Krallıq və erkən Orta Krallığın piramidalarına xas olan tamamilə imtina etdi və bunun əvəzinə şahzadənin piramidasının altında dar şaquli giriş şaxtası tikdi. Türbə piramidanın cənub tərəfindən təxminən şərqdə yerləşir. Çexiyalı misirşünas Miroslav Verner bu qərarın dini səbəblər və qəbir quldurlarının qarşısını almaq üçün verildiyini izah edir. İnşaatçılar hətta şimal divarında adətən girişi gizlədən adi kiçik bir kilsə tikdirdilər. Petri aylar və bir neçə uğursuz cəhddən sonra nəhayət girişi tapdı.
Ontario Kral Muzeyindən N.B.Mille və memar J.E.Knudstadın rəhbərlik etdiyi kiçik bir qrup 1989-cu ildən bəri piramida şəhəri və piramidanın yerində işləyir. Onların məqsədi abidələrin memarlıq detallarını yenidən yığaraq Petrinin işini genişləndirməkdir. Petri bunu öz hesabatlarında əks etdirməyi unutdu.
28 iyun 2019-cu ildə piramida açılışından bəri ilk dəfə ziyarətçilərin üzünə açıldı.
Əsas piramida
Piramidanın nüvəsi dörd pilləli sarı əhəngdaşı kötükünün ətrafında çiy kərpicdən tikilmişdir. İnşaatçılar piramidanı lövbərləmək və tikinti vaxtını və xərclərini azaltmaq üçün qayadan istifadə etdilər. Tamamlanmış piramida əvvəlcə ağ əhəngdaşı ilə örtülmüşdür, baxmayaraq ki, Petrie tərəfindən tapılan kitabə, örtükün On Doqquzuncu Sülalə dövründə II Ramses tərəfindən tikilmiş başqa bir quruluşda təkrar istifadə üçün çıxarıldığını göstərir. Yalnız piramidanın tacını qoyan qara qranit piramidanın qalıqları tapıldı. Piramida su basmaqdan piramidanın perimetrini əhatə edən xəndəklə qorunmuş və yağış suyunu udmaq üçün qumla doldurulmuşdur. Bu xəndəyin ətrafında perimetri boyu dərin taxçalarla bəzədilmiş daş divar tikilmişdir.
Alt quruluş
Əsasın girişi adətən piramidanın şimal tərəfində yerləşirdi. Djoser Üçüncü Sülalə dövründə pilləli piramidasını qurduğundan bəri ənənəvi giriş nöqtəsi olmuşdur. II Senusretin piramidası şimal kapellası ilə tikilsə də, onun faktiki girişi cənub-şərqdə şahzadənin məzarının döşəməsinin altında gizlənmişdi. Kralın dəfn mərasimləri üçün istifadə olunurdu, lakin tikinti zamanı istifadə etmək üçün çox dar idi. Bunun əvəzinə, daha cənubda tapılan daha böyük 16 m (52 ​​fut) dərinlikdəki tikinti şaftından sarkofaq və tikinti materiallarını bazaya daşımaq üçün istifadə edildi. Daha sonra padşahın məzarını sındırmağa çalışan oğruları aldatmaq üçün bura saxta dəfn otağına çevrildi. Tikinti şaxtasının əsası tağlı üfüqi dəhlizə çevrilir. Dəhliz şimala doğru orijinal giriş şaftını və yeraltı sularla dolu olan ikinci tədqiq edilməmiş şaftı ehtiva edən tağlı kameraya aparır. Daha sonra dəhliz lobbiyə aparan bir az yamacla şimala doğru davam edir. Qərbin yarısı ikinci kameradır. Vestibülün iki keçidi var idi: biri vestibüldən qəbir kamerasına birbaşa qərbə aparır; digəri, cənuba, kameranın ətrafına aparır və nəticədə ona şimaldan daxil olur. Dolama keçid padşahın ruhunun zalı şimala tərk etməsinə imkan verən simvolik məqsədə xidmət etmiş ola bilər. Dəfn kamerası və keçidlərin labirintləri piramidanın şaquli oxundan cənub-şərqə köçürülmüşdür ki, bu da standartdan başqa bir sapmadır.
Qəbir kamerası şərq-qərb oxu boyunca istiqamətlənmişdir, qranit bloklardan hazırlanmış tağlı tavana və qərb divarına qarşı qırmızı qranit sarkofaqa malikdir. Alınan ehtiyat tədbirlərinə baxmayaraq, Petri dəfn kamerasının çox hissəsinin qarət edildiyini aşkar etdi. II Senusretin adını daşıyan alebastr qurban masası, qızıl uraeus və padşaha aid olduğu güman edilən ayaq sümükləri dəfndən qalanların hamısıdır.
Sərkeş (Culfa)
Sərkeş - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Culfa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə nə qədər əhalinin yaşaması barədə məlumat yoxdur.
Volles xətti
Volles xətti—Volles xətti 1859-cu ildə İngilis təbiətşünası Alfred Russel Volles tərəfindən çəkilmiş və ingilis bioloqu Tomas Henry Huxley tərəfindən adlandırılmış və Asiya ilə Avstraliya arasında keçid zonası olan Asiya və Volles biocoğrafi aləmlərini ayıran fauna sərhəd xəttidir. Xəttin qərbində Asiya növlərinə aid orqanizmlərə rast gəlinir; şərqdə Asiya və Avstraliya mənşəli növlərin qarışığı mövcuddur. Volles XIX əsrdə Şərqi Hindistana səyahətləri zamanı bu aydın bölünməni fərq etdi.
Xətt İndoneziyadan, Borneo və Sulavesi (Celebes) arasında və Bali ilə Lombok arasındakı Lombok boğazından keçir. Bali və Lombok arasındakı məsafə kiçikdir, təxminən 35 kilometr (22 mil). Bir çox quş növlərinin paylanması xətti müşahidə edir, çünki bir çox quş açıq okean suyunun ən qısa hissələrini belə keçmir. Bəzi yarasaların xətti keçən paylamaları var, lakin daha böyük yerüstü məməlilər ümumiyyətlə bu və ya digər tərəflə məhdudlaşır; istisnalara Sulavesidəki makakalar, donuzlar və tarsierlər daxildir. Digər bitki və heyvan qrupları fərqli naxışlar nümayiş etdirir, lakin ümumi nümunə diqqəti cəlb edir və kifayət qədər ardıcıldır. Flora fauna ilə eyni dərəcədə Wallace xəttini izləmir. Xətti keçməyən bitkilərin bir cinsi, təbii olaraq Filippinin Mindanao adasında baş verən bir növ, Eucalyptus deglupta istisna olmaqla, Avstraliya cinsi Evkaliptdir.
Səfər Əsədov
Səfər Alməmməd oğlu Əsədov — 1965-1967-ci illərdə Culfa Rayon Xalq Nəzarəti Komitəsinin sədri, 1968-1970-cı illərdə Araz Su Qovşağı Tikinti İdarəsi Partiya Komitəsinin katibi, 1971-ci ildən Naxçıvan Vilayət Partiya Komitəsində şöbə müdiri.
Həyatı
1929-cu ildə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının Culfa rayonunun Yaycı kəndində anadan olmuşdur. 1945-ci ildə Culfa Dəmiryolu Məktəbini bitirdikdən sonra əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
Saleh Rüstəmov (siyasətçi)
Saleh Məhərrəm oğlu Rüstəmov — azərbaycanlı siyasətçi, Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı (1992–1993), siyasi məhbus.
Həyatı
Saleh Rüstəmov 1963-cü il mayın 25-də Gədəbəy şəhərində anadan olmuşdur. O, 1970–1978-ci illərdə İ. Əliyev adına Gədəbəy qəsəbə orta məktəbində, 1978–1980-ci illərdə isə N. Krupskaya adına Gədəbəy qəsəbə tam orta məktəbində təhsil almış, 1980–1984-cü illərdə isə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunda ali təhsil almışdır.
1984-cü ildə bir müddət idman müəllimi olaraq çalışan Saleh Rüstəmov 1987–1988-ci illərdə Gədəbəy İdman Məktəbinin tədris şöbəsinin müdiri, 1988–1991-ci illərdə isə Gədəbəy İdman Məktəbinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. O, 1984–1986-cı illərdə Jitomir vilayətində Sovet Ordusunun sıralarında hərbi xidmətdə olmuşdur.
Səfər Əsədov
Siyasi fəaliyyəti
Səfər Əsədov 1960-cı ildən Naçıvan Vilayət Partiya Komitəsində təlimatçı, Culfa Rayon Partiya Komitəsində isə ikinci katib olaraq işləmişdir. Culfa rayonu və Ordubad rayonu birləşdikdən sonra vahid Culfa rayonunun Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədr müavini, daha sonra isə Partiya Dövlət Nəzarəti Komissiyasının sədri olmuşdur.
1965-1967-ci illərdə Culfa Rayon Xalq Nəzarəti Komitəsinin sədri, 1968-1970-cı illərdə Araz Su Qovşağı Tikinti İdarəsi Partiya Komitəsinin katibi, 1971-ci ildən Naxçıvan Vilayət Partiya Komitəsində şöbə müdiri olaraq çalışmışdır.
Saleh Rüstəmov (siyasətçi)
Həyatı
Ailəlidir, üç övladı var.
Səfər Əsədov
Siyasi fəaliyyəti
1975-ci ildən Naxçıvan MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin katibi, Naxçıvan MSSR maarif naziri, Naxçıvan Şəhər Xalq Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədrinin birinci müavini, Naxçıvan MSSR Ali Sovetinə seçkilər üzrə Mərkəzi Seçki Komissiyasının sədri olmuşdur.
Saleh Rüstəmov (siyasətçi)
Həbsi
Saleh Rüstəmov 2018-ci il mayın 5-də Rusiyadan Azərbaycana gəlmiş, mayın 8-də isə Daxili İşlər Nazirliyinin Baş Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsi tərəfindən saxlanılmışdır. Onun barəsində Cinayət Məcəlləsinin 192.3.2, 193–1.3.1 və 193–1.3.2-ci maddələri ilə ittiham irəli sürülmüşdür. Saleh Rüstəmov təcridxana olduğu müddət ərzində işgəncələrə məruz qaldığını bildirmişdir.
Səfər Əsədov
Siyasi fəaliyyəti
2000-cı illərdə Naxçıvan MR Kənd Təsərrüfatı Nazirliyində şöbə müdiri vəzifəsində işləmişdir.
Saleh Rüstəmov (siyasətçi)
Həbsi
Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsinin 27 fevral 2019-cu il tarixli hökmü ilə o, 7 il 3 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir. Özü ittihamları rədd etmiş və siyasi məhbus ailələrinə pul yardımına görə həbs olunduğunu bildirmişdir.
Səfər Əsədov
Siyasi fəaliyyəti
VIII, IX, X çağırış Naxçıvan Muxtar Republikası Ali Sovetinə, 19 çağırış şəhər və rayon sovetlərinə deputat seçilmişdir.
Dövri sistemin 7-ci qrupu
Dövri sistemin 7-ci qrupu — periodik cədvəldə 7-ci qrupda yerləşən elementlər. Bu qrupda 6 element yerləşir. Bunlar aşağıdakılardır: H F Cl Br I At
Saleh Rüstəmov (siyasətçi)
Həbsi
Saleh Rüstəmov 2021-ci il noyabrın 6-da azad edilməsi tələbilə aclıq elan etdi və aksiyanı 40 gün davam etdirdi. Saleh Məhərrəm oğlu Rüstəmov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 27 may 2022-ci il tarixli Sərəncamı ilə əfv edilmişdir.
Əfşar imperiyası
Əfşar imperiyası, (Əddəulət-u Əfşar, Xanədan-i Türkmaniyyə) (farsca: ایران افشاری) 1796-1736 — Səfəvi dövlətinin süqutundan sonra yaranmış və əsası Nadir Şah Əfşar tərəfindən qoyulmuş tarixi Azərbaycan dövlətidir. II Təhmasib Nadir Xanın nüfuzunun dövlətdə artdığını görüb öz nüfuzunu artırmaq məqsədi ilə 1731-ci ildə Osmanlılara qarşı yürüşə keçdi, lakin döyüşdə məğlub olduqdan sonra Nadir xanın Osmanlılardan azad etdiyi ərazilər təkrar Osmanlının əlinə keçdi. Nadir xan 1732-ci ildə II Təhmasibi hakimiyyətdən uzaqlaşdıraraq onun yerinə oğlu III Abbası hakimiyyətə gətirdi və dövləti onun adından idarə etməyə başladı. Dövlətin bütün torpaqlarını işğaldan azad etdikdən sonra o 1736-cı ildə Səfəviləri devirib Əfşarlar imperiyasını qurdu.
Saleh Rüstəmov (siyasətçi)
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı Saleh Rüstəmov Gədəbəy Özünümüdafiə Batalyonunun və Xüsusi Təyinatlı Milis Dəstəsinin Gədəbəy Bölüyünün yaradılmasında rol almışdır.
Əfşar imperiyası
Əfşarlar sülaləsinin mənşəyi
İlk olaraq deyək ki Nadir şah bir ömürlük imperiyanı idarə edib. Fəzlullah Rəşidəddin və Əbülqazi Bahadır xan Xivəliyə görə əfşar adının mənası "işlərini cəld görən və ova həvəslidir". Bəzi müəlliflər isə bu adı əsərlərində "toplayıcı" və ya "əfsər, zabit" kimi açıqlayır. K. Nemət isə əfşar adının "avşı" feilindən yarandığı, "itaətli" mənasını verdiyini yazır. Türkoloq Mahmud Kaşğari "Divani-Lüğət-it-türk" əsərində 22 oğuz tayfalarından birini Əfşarlar qeyd etmişdir. Bu boy Boz oxlardan, Oğuz Xaqanın oğlu Ulduz xanın dörd oğlundan ən böyüyü olan Əfşarın soyundan gəlir.
Əfşarlar Orta Asiyada, Dədə Qorqud dastanlarında Oğuz eli deyilən Sırdərya bölgəsində yaşamışdılar. Böyük köç ilə Xuzistan, Xorasan yolu ilə Azərbaycana, bir qismi isə İraq, Suriya yolu ilə Anadoluya gəlmişdilər və İrana, İraq Suriyasına, və Əfqanıstana da yayılmışlar. Əfşarlar Oğuzun o biri nəvələri Qınıqlar və Sürüşülər kimi dövlət qurmuş, böyük hökmdarlar və sülalələr yetişdirmişlər.
Saleh Rüstəmov (siyasətçi)
İctimai-siyasi fəaliyyəti
4 iyun Gəncə qiyamının ardından Saleh Rüstəmov vəzifəsindən istefa vermiş və 26 noyabr 1993-cü il tarixində Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin 50 nömrəli fərmanına əsasən Gədəbəy Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsindən azad edilmişdir.
Əfşar imperiyası
Əfşarlar sülaləsinin mənşəyi
Bu adın əfşar Azərbaycan-türk mənşəli etnonimdən yaranması şübhə doğurmur. Əfşarlar Azərbaycan xalqı və dilinin formalaşmasında əsas rol oynayan və Azərbaycan ərazisində toponimlərin yaranmasında fəal iştirak edən etnos olmuşlar. Avşar etnonimi İran ərazisində də çox yayılmışdır. Türk xalqlarının abidələrində bu tayfanın adı çəkilir. Əfşarların İranda geniş ərazidə yayıldığını V. İ. Savina qeyd edir: "Əfşarlar İranın türk əhalisinin arasında hazırkı dönəmdə böyük qrupları vardır. Səfəvilərə qədər Azərbaycanda (Cağatu çayından şərqdə), sonra demək olar ki, hər tərəfə yayıldılar. İndi onlara Azərbaycanda rast gəlmək mümkündür." Əfşarların 1071-ci il Malazgird döyüşündə Anadolunun türk yurdu halına gəlməsində Qayılar, Qınıqlar kimi ilk sıralarda yer aldıqlarını göstərən mənbələr mövcuddur. Onlar, türk ulusu içərində bir boy olduğuna baxmayaraq türk topluluğu arasında əfşarların adı çox çəkilir. Əfşarlar Oğuzların islamdan öncəki tarixində də əhəmiyyətli rol oynamış boylardan biridir.
Saleh Rüstəmov (siyasətçi)
Partiya fəaliyyəti
Saleh Rüstəmov 1989–1995-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin Gədəbəy Rayon Şöbəsinin sədri və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Ali Məclisinin üzvü olmuşdur. Partiyalaşma prossesindən sonra o, 1995–1998-ci illərdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının Gədəbəy Rayon Şöbəsinin sədri və Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası Ali Məclisinin üzvü olmuşdur. O, 1998-ci ildə daimi olaraq Rusiyada yaşamağa başladığına görə partiyada tutduğu vəzifələrindən istefa vermişdir.
Əfşar imperiyası
Əfşarlar sülaləsinin mənşəyi
Tarixi araşdırmalardan birində Əfşar boyunun Şahsevən boyundan yaranması və Kerman vilayətində yerləşməsi qeyd olunur. Məlumdur ki, Şahsevən boyu da türk boyudur və əfşarlar bu boydan yaranması haqqında ciddi faktlar yoxdur. Əfşarların Kerman vilayətində yaşamasını isə tarixi ədəbiyyatda Səfəvi dövrü ilə bağlılığı və əfşarların Kerman ətrafına Şah İsmayıl tərəfindən köçürülməsi təsdiqlənir. O da bildirilir ki, "Kerman ətrafında hazırda da əfşarlar yaşamaqda davam edirlər. Ancaq onların çoxu fars əhalisi ilə assimliyasiya olunmuş və çox az bir hissəsi hazırda ana dilində danışa bilir."
Nadir şah haqqında irihəcmli tədqiqat əsərinin müəllifi olan Əbuturab Sərdadvər öz kitabında Əfşar boyunun ilkin olaraq Qafqazda və Azərbaycan məskunlaşdıqlarını təsdiq edir. Və sonra da bu boyun sırf İran boyu olduğunu iddia edir. Müəllif əlavə edir ki, bu boyun yalnız dili Azərbaycan dilidir. Qalan bütün xüsusiyyətləri isə İranla bağlıdır. Başqa bir İran təqdiqatçısı Əlirza Əfşar Cəm də Əfşar boyunu tamamilə İranla bağlayır və onun türklərə ümumiyyətlə heç bir aidliyi olmadığını irəli sürür. Onun iddiasına görə Əfşarlar qədim İranın qədim tayfalarından olmaqla part irqinə mənsubdurlar. Müəllif yazır ki, yalnız monqol hücumları başlayarkən onlar Türküstandan hərəkət edib Qərbi Azərbaycana köç etmişlər.
L. Lokkart da bu fikri təsdiq edir. Onun yazdıqlarına görə, əfşarlar Mərkəzi Asiyadan monqol hücumları nəticəsində sıxışdırılaraq Azərbaycana köçmüş və sonra da buradan İranın bütün ərazisinə yayılmışlar. Lokkartın istinad etdiyi fikrə görə, əfşarların Mərkəzi Asiyadan Azərbaycana doğru hərəkət etməsi XVI əsrdə baş vermişdir.
Əfşar sülaləsinin hakimiyyətə gəlməsi
Nadirqulu xan Əfşar 1730–1736-cı illərdə Səfəvi İmperiyasının ali baş komandanı, 1732–1736-cı illərdə isə şahın qəyyumu idi. 1732–1736-cı illərdə Səfəvilər dövlətinin itirilmiş bütün ərazilərini geri qaytaran Nadir 1736-cı ilin əvvəllərində özünü şah elan etmək üçün münasib şərait yaratdı. Əvvəlcədən hazırlanmış plana görə III Şah Abbasın qəflətən ölümündən istifadə edərək, 1736-cı ilin martın 21-də Suqovuşan adlanan yer olan Qalaqayında (indiki Sabirabad şəhərində Kürlə Arazın qovuşduğu yer) toplanmış Muğan qurultayında Nadir xan özünü şah elan etdi. Beləliklə, əslində Səfəvilər sülaləsinin hakimiyyətinə son qoyuldu və İranla Azərbaycanda yeni türk-müsəlman sülaləsi olan Əfşarlar sülaləsi hakimiyyətə gəldi.
Nadir şahın fəthləri
Nadir şah ömrünün təqribən 37 ilini müxtəlif döyüşlərdə at belində keçirib, xarici işğalçılara qarşı 120-dən artıq irili-xırdalı müharibələr aparmışdır. Onların çox azında məğlub olsa da, bu uğursuzluqların heç biri onu ruhdan salmamış, əksinə o, məğlubiyyətin səbəblərini dərindən öyrənib daha ciddi, daha möhkəm hazırlıqla hücuma keçib, düşmənlərinin məğlub etmişdir. Bu misilsiz sərkərdə öz polad iradəsi, cəsarəti, mətanəti, möhkəm səbri, ağıllı tədbirləri, hədsiz rəşadəti və şücaəti ilə qarşıya çıxan çətinlikləri mərdliklə aradan qaldırıb, daxili və xarici düşmənlərin öhdəsindən layiqincə gəlirdi.
Get-gedə Nadirin əhatəsi və şöhrəti böyüdü. 1719–1720-ci illərdə Nadir Kelata hücum etdi və oranı tutdu. Kelat qalasının hakimini və onun qoşunlarını əsir aldı. Nadir 1727-ci ildə Bağdaddakı əfqanları və qiyamçılarını qılıncdan keçirtdi. Nadir 500 nəfərlə 4 gün içərisində əfqanların içərisinə elə bir vəlvələ saldı ki, əfqanlar Herata doğru geri çəkildilər. O, 1729-cu ildə əfqanları Bəstanda, Mehmandüştanda, Xar dərəsində darmadağın etdi. 1729-cu il 26 oktyabrda isə İsfahan şəhərini əfqanlardan təmizlədi. Tezliklə Nadir Şiraza doğru hücum edib, əfqan ordusunu darmadağın etdi. Əfqan ordusunun başçısı Əşrəf xan Sistanndə öldürüldü Əşrəfin öldürülməsi ilə əfqanlar üzərində 1730-cu ildə qəti qələbə çalındı. 1729-cu ildə Qəndahar şəhərində, Dəludustanda əfqan qüvvələri tamamilə darmadağın edildi. Nadir Qəndəharı tutmaqla Səfəvi ordusunun şərəfini və eyni zamanda Səfəvilərin əldən getmiş torpaqlarını geri qaytardı. Nadir 1730-cu ilin mart ayında 25 min atlı və xeyli sayda qoşunla Həmədana doğru irəlilədi. Nadir qəflətən Nəhavənddə Osmanlı qoşunlarını darmadağın etdi və osmanlı ordusunun baş komandanı Osman paşa Həmədana qaçdı. Nadir irəliləyərək daha sonra 50 minlik Osmanlı ordusuna ağır zərbə vurdu və Osmanlı ordusu məğlub olub Bağdada çəkildi. Çoxlu sayda silah, at və cəbbəxana sursatları Nadirin əlinə keçdi. Nadir tezliklə Həmədanı tutub Kirmanşaha hücum etdi. Osmanlı ordusunun baş komandanı Həsən paşa Kirmanşahı buraxıb, Həmədana qaçdı. Nadir şah Azərbaycanı osmanlılardan təmizləmək üçün Gürcüstandan Azərbaycan ərazisinə keçdi. Bu xəbəri eşidən Osmanlı sultanı 1730-cu ilin 24 iyulunda Səfəvilərə rəsmi müharibə elan etdi. Nadir Miyandaba şəhərində toplaşan Osmanlı qoşunlarına hücum etdi, 100 minlik Nadiri nqoşunu qarşısında Osmanlı ordusu Marağaya doğru qaçdı. Nadir şah onları təqib edib, Marağanı və onun ətrafını osmanlılardan azad etdi. Nadir iki gün Marağada qaldıqdan sonra Təbrizi azad etmək üçün Təbrizə doğru hücuma keçib, Rüstəm paşa və Mustafa paşanın ordularını darmadağın edib, 17 avqust 1730-cu ildə Təbrizi osmanlılardan azad etdi.
Hindistandakı işləri qaydaya salandan sonra Nadir şah Türküstana yürüşə hazırlaşır. Türküstana yürüş başlanmasının əsas səbəbi Türküstan xanı İlbars xanın Nadir şaha qarşı saymazyanalığı, dəfələrlə Xorasan vilayətinə basqınlar etməsi, Xorasana növbəti müdaxilələrin qarşısının birdəfəlik alınması istəyi idi. 1740-cı ilin yazında Türküstana doğru yürüşə başladı. Nadirin Türküstana yürüşü yerli xalqlar tərəfindən çox sevinclə qarşılandı. Hətta bəzi qala qapıları yerli insanlar tərəfindən Nadirin qoşunlarının üzünə açılırdı. Tezliklə Nadirin qoşunları 1740-cı il avqustun 20-də Kərki məntəqəsinə daxil oldular. Türküstan xanı Əbülfəz Əmir Teymura məxsus olan qılıncı, Çingiz xana məxsus olan dəbilqə və zirehi və çoxsaylı hədiyyələri, eyni zamanda bütün xəzinəsini Nadir şaha hədiyyə etdi. Nadir də öz növbəsində, Hindis tandan gətirdiyi qiymətli hədiyyələrdən Əbülfəz xanı və digər ona tabe olan əyyanları mükafatlandırdı. Əbülfəz xan ilə barışıq sazişi əldə edildikdən sonra Nadir şah Əbülfəz xanı yenidən Türküstan xanı elan etdi(vassal olaraq). 1740-cı il oktyabr ayın 17-də Türküstanın şahlıq tacını ona qaytardı. 1740-cı il noyabr ayının 14-də İlbars xan məğlub edilərək öldürüldü və tezliklə Buxara, Səmərqənd istiqamətində olan ərazilər də Nadirin hakimiyyətini qəbul etdilər. Nadir şah tezliklə Xivədə, Xarəzmdə öz hakimiyyətini bərqərar etdi.
Nadir şah Hindistanı və Türküstanı fəth etdikdən sonra Məşhədə qayıtdı. Daxili idarəçilik və qoşunların nizamlanması ilə məşğul oldu. Türküstanın fəthindən sonra qardaşı İbrahimin qisasını almaqdan ötrü Dağıstana yürüş etməli idi. Həmçinin bu yürüş İbrahim xanın qisasının alınmasından başqa Dağıstan ərazisini və rus qoşunlarının da Şimali Qafqaza girməsinin qarşısını almaq idi. 1741-ci il mart ayının 14-də Nadir şahın qoşunları Məşhəddən Dağıstana doğru istiqamət götürdülər. 1742-ci ilin mayında Tabasaranda Nadir böyük əməliyyat keçirdib həmin əraziləri itaət altına aldı. Nadir Dağıstanda, Qumuxda, Qaraqayıtda və Tabasaranda çox ciddi müqavimətə rast gəldi. Nadir belə bir qərara gəldi ki, burada hücumlarını dayandırsın. Dağıstanın nüfuzlu əyyanlarından olan Üsmi Əhməd xan Qürreyş qalasında Nadirə ciddi müqavimət göstərdi, lakin Nadirin qoşunları tezliklə Qürreyş qalasını da ələ keçirtdi. Üsmi Əhmət xan gizlincə qaladan qaçaraq Avara üz tutdu. Nadirin əmri ilə Qürreyş qalası yerlə yeksan edildi. Döyüşlərin son dərəcə ağır getməsinə baxmayaraq, Nadir şahın qoşunları Dağıstanın böyük bir hissəsini nəzarət altına ala bildi. 1742-ci ilin oktyabrında Samurçay ətrafında məskunlaşan və Nadir şaha itaətini bəyan edən dağlılar Nadir şah tərəfindən bahalı hədiyyələrə layiq görüldü.
250px|thumb|left| Əfşar İmperiyasının süvarisi
Əfşarların mənşəyi
''"Əfşar" – yəni "ovda çevik olan". Onlar Oğuz xanın oğlu Ulduz xanın övladlarıdır.'' Əfşar boyu Oğuz Xaqan dastanına görə oğuzların 24 boyundan biri və Mahmud Kaşğariyə görə "Divanü Lüğat-it-Türk"dəki iyirmi iki oğuz bölümündən altıncısıdır. Bu boy Boz oxlardan, Oğuz Xaqanın oğlu Ulduz xanın dörd oğlundan ən böyüyü olan Əfşarın(Afşarın) soyundan gəlir.
Əfşarlar Orta Asiyada, Dədə Qorqud dastanlarında Oğuzeli deyilən Sırdərya bölgəsində yaşamışdılar. Böyük köç ilə Xuzistan, Xorasan yolu ilə Azərbaycana, bir qismi isə İraq, Suriya yolu ilə Anadoluya gəlmişdilər və İrana, İraq Suriyasına, və Əfqanıstana da yayılmışlar. Əfşarlar Oğuzun o biri nəvələri Qınıqlar və Sürüşülər kimi dövlət qurmuş, böyük hökmdarlar və sülalələr yetişdirmişlər. Türklük şuurları olduqca güçlü bir boydur.
Azərbaycanda Əfşarların birinci dalğası 1399–1400-cü ildə Əmir Teymur tərəfindən, Qorgin Bəy Usalu (Qurd Osalu) adında birini bu bölgənin (Urmiyanın) valisi təyin edən zaman yerləşmişdir.
NGC 960
NGC 960, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şeron Stoun
Şeron Stoun — ABŞ aktrisası.
Həyatı
O, 10 mart 1958-ci ildə ABŞ-nin Pensilvaniya ştatında dünyaya göz açıb. Soyunmağı xüsusilə sevən xanım uşaqlıqdan qeyri-adi olub. O, 5 yaşında artıq 2-ci sinifdə, 15 yaşında isə universitetdə təhsil alırdı. Elə o yaşlarından Şeron modellik təklifi alır. Bu sahədə o qədər uğur əldə etməyən Şeron aktrisa olmaq arzusu ilə ABŞ-yə qayıdır və istəyinə nail olur. Bu minvalla Şeron bir çox məşhur aktyorlarla birgə saysız-hesabsız filmlərə çəkilir.
thumb|200px|Şeron Stoun [[Fransada (1991)]]
Rus Lavale
Rus Lavale (12 iyul 1974) — Avstraliyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Daha sonra Rus Lavale Avstraliyanı 2000-ci ildə Sidney şəhərində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu pillənin sahibi olub.
Rus Lavale Avstraliyanı 2004-cü ildə Afina şəhərində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu, cüt turnirdə isə 25-ci pillənin sahibi olub.
Qarqan-i Ülya (Mahnişan)
Qarqan-i Ülya - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 83 nəfər yaşayır (19 ailə).
Dövri sistemin 8-ci qrupu
Dövri sistemin 8-ci qrupu — periodik cədvəldə 8-ci qrupda yerləşən elementlərdir. Bu qrupda 4 element yerləşir.
Dövri sistemin 9-cu qrupu
Dövri sistemin 9-cu qrupu — periodik cədvəldə 9-cu qrupda yerləşən elementlərdir. Bu qrupda 4 element yerləşir.
Yuxarı İydəli (Çaypara)
Yuxarı İydəli - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 30 nəfər yaşayır (7 ailə).
Ağ saray
Ağ saray (Özb. Oq -Saroy – "Ağ saray") — Əmir Teymurun doğma şəhəri Şəhrisəbzdəki möhtəşəm xarabalı iqamətgah.
Tarixi
Məlumdur ki, Teymurun ilk sarayları Küksaray və Bustan-saray İmperiyanın paytaxtı Səmərqənddə tikilmişdir. Teymur nadir hallarda onlarda qalır, şəhərin ətrafında tikilmiş kənd saraylarına üstünlük verirdi. Teymur vətəni Keşdə (Şəhrisəbz) daha böyük saray tikmək arzusunda idi. Onun tikintisinə 1830-cu ildə, yəni Mavəraünnəhrdə avtokratın hakimiyyəti gücləndikdən dərhal sonra başlandı. Tikinti işləri demək olar ki, fəthin ölümünə qədər davam etdi. Sarayın bir neçə həyəti var idi, onların ətrafında yaşayış yerləri və ictimai otağlar yerləşirdi. Binalar qızılı göy rənglə bəzədilib, binaların fasadları rəngli keramidlə örtülmüş, həyətlər ağ pilətələrnən döşənmişdir.
Keyt Hadson
Keyt Hadson — ABŞ aktrisası.
Həyatı
1979-cu ilin aprel ayının 19-da, sənətçi ailəsində anadan olan Keyt Hadson, artıq 3 yaşındaykən "Vanity Fair" adlı jurnalın üz qabığına çəkilib. Anası aktrisa Qoldi Houn, atası isə müğənni Bill Hadson olan qızcığazın, gələcəkdə incəsənət yolunu seçməsi artıq məlum məsələ idi. Valideynləri, Keyt 2 yaşındaykən boşanıblar. Ona görə də, Keyti anasının dostu olan Kurt Rassel tərbiyə edərək böyüdüb. İllər sonra,müsahibələrin birində "Öz atam mənə sanki yad olub, mən Kurt Rasseli ata yerinə qoyuram" deyirdi. Uşaqlıqdan rəqsə böyük marağı olan Keyt, elə o zamanlardan ətrafdakıların diqqətini özünə yönəltməyə başladı. Anası onun aktrisa olmasına etiraz edirdi. Buna görə də, məktəbdə təhsilini başa vurduqdan sonra o, Nyu-Yorkda yerləşən universitetlərin birinə daxil olur, lakin buradakı təhsilini yarımçıq buraxır, çünki onun istəyi böyük ekran idi. 1998-ci ildə aktrisanın debütu reallaşdı, amma "Üzücü kədər" və "Rekoşet çayı" adlı filmlər ona məşhurluq gətirə bilmədi. Bir müddət sonra 2000-ci ildə Keyt tamaşaçılar tərəfindən "Artıq məşhur" filminə görə sevilməyə başlayır. Kemeron Krouya məxsus olan bu lent çoxlu sınaqlardan keçdi. Sonda, bu lentdə ifa etdiyi, ikinci dərəcəli rola görə Keyt Oskara layiq görüldü. 2 il sonra, 2002-ci ildə ona "Hörümçək adam" filmində rol təklif olunur. Lakin o, daha dərin və mənalı filmlərə üstünlük verdiyi üçün rədd cavabı verib, Şekhar Kapura məxsus olan "4 lələk" filmində çəkilir. "Hörümçək adam" filmində isə Keytin yerinə Kirsten Danst lentə alınır. "Hər gözəlin bir eybi var", deyimini əlində bayraq tutaraq, qulaqlarını gizlətməyə belə çalışmayan aktrisa, hər zaman sol əli ilə yazır.
Aktrisanı tamaşaçılara daha yaxın edən və gənclərin ürəyincə olan "Oğlandan 10 günə necə canı qurtarmaq olar" filmi isə, ən çox izlənilən lentlərdən biri olur. Keyt Hadson və Metyu Mak Konaxi cütlüyu hələ uzun müddət insanların yaddaşına həkk olunacaq kimi görünür.
Bu lentdə Keyt, canlandırdığı jurnalist redaktorundan maraqlı bir tapşırıq alır. O kimi isə tapmalı, onu sevdirməli və 10 gün ərzində qadınların adətən etdiyi səhvləri etməli idi. 10 gün keçəndən sonra isə, oğlandan yaxa qurtarmalı və bu barədə məqalə çap etməli idi. İki dəfə ailə həyatı quran aktrisa, elə ikisində də boşanmağa qərar verib. İlk dəfə 2000-ci il dekabrın 31-də müğənni ailəsindən olan Kris Robinsonla nikaha girir. Toy məclisində yalnız dost və yaxınlar iştirak edirdi. Bu xoşbəxt cütlük 3 il sonra o, boşanmağa qərar verir. Bu nikahdan onun Rayder adlı bir oğlu da var. "O, mən və onun dostları" filmində Keytin sevgilisi rolunu canlandıran Ouen Uiolson, elə həyatda da sevgilisinə çevrildi. Onlar ailə qurdular, lakin bu nikah da uzun çəkmədi. Maraqlı faktlardan biri də odur ki, "Doqquz" filmində baş rola görə Enn Xetuey və Siyenna Miller kimi məşhur aktrisalar mübarizələr aparsalar da sonda bu rol Keyt Hadsona verildi.
Ağ saray
Tarixi
Sarayın möcüzələrindən biri damdakı hovuz idi, ondan mənzərəli reaktiv şəlaləsi axır. Hovuza su Taxtakaraça dağ aşırımından qurğuşun növ vasitəsi ilə verilirdi. Təxminən 300 il əvvəl dağılmış Aksarayın giriş portalının tağı Orta Asiyada ən böyüyü idi. Bu əzəmətli tikilidən bu günə qədər yalnız iki ayri-ayri dirək salamat qalmışdır. Saray böyük bir ərazini tuturdu:yalnız bir əsas həyətin eni 120–125 m, uzunluğu isə 240–250 m idi. Binanın salamat qalmış elementlərinin nisbətlərinin hesablanması əsas portalın 70 — m çatdığını göstərir. 1404-cü ilin avqustunda Kastiliya kralının səfiri Ruy Qonzales de Klavixo Ak-saray sarayını ziyarət etdi. O, bunu bela təsvir edib: Sarayın çox uzun girişi və çox hündür darvazaları var və burada, girişdə sağ və sol tərəfdə müxtəlif naxışlarla düzülmüş kaşılarla bəzədilmiş kərpic tağlar var idi. Bu tağların altında sanki qapısı olmayan kiçik otağlar yəni döşəməsi kirəmitlə döşənmiş (girintilər) var idi və bu, hökmdar sarayda olanda insanların orada otura bilməsi üçün edilirdi. Bu darvazaların dərhal arxasında başqaları, onların arxasında isə ag bayraq daşları ilə döşənmiş və zəngin şəkildə bəzədilmiş qalereyalarla əhatə olunmuş geniş həyət var idi və həyətin ortasında böyük bir gölməçə var və bu həyətin eni üç yüz addımdır və onun vasitəsi ilə onlar sarayın ən böyük otağına daxil oldular, orada qızıl, göy rəngli kirəmitlərlə bəzədilmiş çox böyük və hündür bir qapı açılırdı. Qapının üstündə isə ortada günəşə qarşı bir şir var idi və kənarlarında da eyni təsvirlər var idi. Səmərqənd ağasının gerbi idi. Özbəkistanın müstəqillik illərində sarayın qalan hissələrində bərpa işləri aparılmışdır. Teymurilər dövrünə aid Keşin digər abidələri ilə birlikdə saray YUNESKO-nun Ümümdünya İRS Siyahısına daxil olmuşdur.
Gənc Buxaralılar
Gənc Buxaralılar – 1916-cı ildə Buxara xanlığında burjua-millətçi hərəkatın iştirakçıları. Baxışları cədidizmə uyğun idi.
1918-ci ildə təşkilat dağıldı. 1920-ci ildə Daşkənddə "İnqilabçı gənc buxaralıların Türküstan mərkəzi bürosu" yaradıldı. "Gənc Buxaralılar"ın proqramında Buxarada əmir hakimiyyətini devirib demokratik respublika qurmaq nəzərdə tutulurdu. Buxara Kommunist Partiyası əmirə qarşı mübarizədə demokratik qüvvələri birləşdirmək məqsədilə "Gənc Buxaralılar"la ittifaqa girdi. Buxara Xalq Sovet Respublikası yaradıldıqdan sonra "Gənc Buxaralılar"ın sol qanadının nümayəndələri rəsmən kommunistlərlə birləşib, inqilabi hökumətə daxil oldular. "Gənc Buxaralılar"ın sağ qanadına mənsub olanların xeyli hissəsi basmaçılara qoşulub, Sovet hakimiyyətinə qarşı mübarizə apardılar.
Vinifred Addi
Vinifred Addi (17 mart 1973) — Qananı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Vinifred Addi Qananı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və cüt turnirdə 25-ci pillənin sahibi olub.
Yeni İngiltərə
Yeni İngiltərə  — ABŞ-nin şimal-şərqində yerləşən region.
Coğrafiya
Cənub-qərbi Konnektikutdan şimal-şərqi Menə qədər uzanan bölgənin sahili göllər, təpələr, bataqlıqlar, sulaq yerlər və qumlu çimərliklərlə səpələnmişdir.
Tarix
Yeni İngiltərənin məlum olan ən erkən sakinləri Şərqi Alqonkin dillərində danışan hindilər idi. Bu ərazidə Abenaki, Mikmak, Penobskot, Pekot, Moheqan, Narraqansett, Pokumtuk və Uampanoaq kimi tayfalar məskunlaşırdı.
1600-cü illərdən bəri fransız, Niderland, və ingilis alverçiləri Yeni dünyanın kəşfindən sonra burda metal, şüşə, parça və yerli qundu dəriləri ticarəti ilə məşğul idilər.
1616-cı ildə İngilis səyyah Con Smit bu ərazini "Yeni İngiltərə" adlandırıb. 1620-ci ilin noyabrın 3-də həmin ad rəsmiləşdirilib. Bu ərazidə əsas rolu 1629-cu ilin kral fərmanı təsis etdiyi Massaçusetts Körfəz Koloniuası oynayırdı. Onun əsas şəhəri isə 1630-cu ildə təsis olunan liman şəhəri Boston olub.
1633-cü ildən bəri, İngilis puritanları Massaçusetsdə ilk daimi yaşayış yerlərini yaratmağa başlayıblar. 1643-cü ilin mayın 19-da Massaçusets körfəzi, Plimut, Nyu Heven və Konnektikut birləşərək Yeni İngiltərə Konfederasiyası (rəsmən Yeni İngiltərə Birləşmiş Koloniyaları) adlı ittifaq yaradıblar.
Kolonistlərin yerli tayfalar ilə əlaqəli dəyişkən idi. Ən qanlı toqquşma Mistik qəliamı ilə nəticələnən 1637-ci ildə baş verən Pekot müharibəsi idi. 1688-1763 arasında Yeni İngiltərə Britaniya və Fransa arasındaki altı müharibədə, o cümlədən Yeni Fransaya qarşı iştrak edirdi. Son Fransız-hindu müharibəsi Paris müqaviləsi (1763) ilə yekunlaşıb.
Bölgədə Avropa kolonializmi və özəlliklə Pekot müharibəsi və Birinci Kolonial Müharibəsi hindilərin qula çevirməyi ilə nəticələnibdir. 1700-ə qədər kolonial Yeni İngiltərədə qeyri-ağ əməkçilərin böyük hissəsi hindlər idi. Əvvəl kolonistlərin böyük hissəsi kənd təsərrüfatı ilə məşğul idi və nisbətən özünü təmin edə bilirdi. Daha sonra isə, İngiltərədən istehsal malları idxal edən və əsasən əkənçiliklə məşğul olan cənub koloniyalarıdan fərqli olaraq, Yeni İngiltərə iqtisadiyyatında əl işi və ticarət üstünlük təşkil edirdi.
1686-cı ildə koloniyalarının müstəqil siyasətlərindən və onların böyüyən hərbi güvvəsindən narahat olar Kral II Ceyms Yeni İngiltərənin bütün koloniyalarıdan ibarət olan Yeni İngiltərə Dominionu təsis edib. 1688-ci ildə keçmiş Niderland koloniyaları olan Nyu York, Şərqi Nyu Cersi və Qərbi Nyu Cersi də bu dominiona birləşdirilib. Bölgənin kolonistlərinin alışdığı demokratik ənənələrinə zidd olaraq, bu birlik dənizin o tayından təsis olunub və qeyri-populyar idi.
Amerikalı coğrafiyaşünas Cedidaya Morz artıq inzibati olaraq vahid şəkildə mövcud olmayan Yeni İngiltərəni "erkən respublikanın yeganə mədəni bölgəsi" adlandırıb.
Əhali
thumb|Yeni İngliltərənin bölgələrinə görə ən böyük etnik qruplar 2010 ilnən müqayisədə 4,6%-lik artımın nəticəsində 2020 ildə Yeni İngiltərənin əhalisi 15 116 205 adam idi. Bölgənin əhalisinə görə ən böyük ştatı Massaçusets (7 029 917), ən balaca ştatı isə Vermontdur (643 077).
Din
Yeni İngiltərə ABŞ-nin ən qeyri-dini bölgəsidir. 2009-cu ildə Men, Massaçusetts, Nyu Hempşir və Vermont ştatlarında sorğulanan əhalinin yarısından az olan hissəsi dinin gündəlik həyatlarında vacib olduğunu qeyd etmiş. Konnektikut və Rod Aylend ştatları da, ən qeyri-dini on ştat arasındadır. Konnektikutda 55%, Rod Aylenddə isə 53% dinin gündəlik həyatlarında vacib rol oynadığı deyib. Amerikan Dini İdentifikasiya Sorğusu (ARIS) göstərir ki, Yeni İngiltərədə ABŞ-nin başqa bölgələri ilə müqayisədə faizinə görə daha çox katoliklər yaşayır. 1990-cı ildə bölgə əhalisinin 50%-i katolik idi, 2008-ci ildə isə 36%-i.
Dövri sistemin 11-ci qrupu
Dövri sistemin 11-ci qrupu — periodik cədvəldə 11-ci qrupda yerləşən elementlərdir. Bu qrupda 4 element yerləşir.
Dövri sistemin 10-cu qrupu
Dövri sistemin 10-cu qrupu — periodik cədvəldə 10-cu qrupda yerləşən elementlərdir. Bu qrupda 4 element yerləşir.
Narin (xörək)
Narin  — bəzi türkdilli xalqların ənənəvi ət yeməyidir. Ümumiyyətlə, yemək soğan sousu ilə incə doğranmış qaynadılmış ətdir, əksər hallarda incə doğranmış əriştə də əlavə olunur.
Qırğız mətbəxində
Narin ən qədim və məşhur ənənəvi qırğız yeməklərindən biridir. Xalq nağıllarında, mahnılarında və dastanlarında bu yeməyin adına istinadlar tez-tez rast gəlinir. Əvvəllər narin, demək olar ki, bütün bayramlarda, toylarda bişirilirdi. Narin ət yemək ritualının ayrılmaz hissəsidir. Ənənəvi orta əsrlərdəki narinin əsasını yabanı soğan, sarımsaq, göyərti və yağlı bulyondan hazırlanan çık sousu ilə bəzədilmiş incə doğranmış qaynadılmış ət təşkil edir. Daha sonra narinə əriştə əlavə olundu, belə bir narin yrmək növü sonradan "beşbarmaq" adı ilə məşhur oldu. Narin, "Нарынды қырғыз турасын" qırğız atalar sözündə xatırlanır və bu atalar sözü "Qoy narin qırğızları məst eləsin" kimi tərcümə olunur.
Özbək və Qazax mətbəxlərində
Özbək narini, məşhur Orta Asiya plovu ilə özbək mətbəxində əhəmiyyəti rəqabət edən məşhur milli bayram yeməklərindən biridir. Əriştəli özbək narini bu günə qədər orijinal adını qoruyub saxlamışdır və əsasən Daşkənd mətbəxinin əsasını təşkil edir. At əti ümumiyyətlə ət kimi istifadə olunur, ondan da narına əlavə olunan ləzzətli qazı-karta kolbasa da hazırlanır. Özbək narinində xüsusi şəkildə bişirilmiş əriştə ətdən üstündür. Ət bulyonundan yoğurulmuş xəmir, yapışmaması üçün bitki yağı ilə yağlanır, daha sonra qatlanaraq nazik şəkildə kəsilir. Eyni qaydada da, qazax narini hazırlanır, Qırğızıstanın beşbarmağı və Qaraqalpaq beşbarmaq turamasının Talas versiyası hazırlanır. Sonra xırda doğranmış ət əriştə, qızardılmış doğranmış soğan, ədviyyat və bir az yağlı bulyon ilə qarışdırılır.
Uyğur mətbəxində
Uyğur atalar sözündə Narindən bəhs olunur: "Beşkərəmdən un, Avatdan duz, Artuşdan qızlar varsa, oh, nə ləzzətli bir narin yeməyi alınacaq."
Ət yumşalana qədər suda bişirilir, sonra bu ət incə doğranılır, bulyonda incə doğranmış əriştə bişirilir, doğranmış ətə bitmiş əriştə qarışdırılır, əvvəlcədən incə doğranmış soğan əlavə edilir. Daha sonra bibər,qaynar yağlı quzu ətinin bulyonu əlavə edilir, istiot da əlavə edilib, süzmə ilə yeyilir. Əti və xəmiri çox olduqda, narin daha dadlı olur.
Korney Çukovski
Nikolay Vasilyeviç Korneyçukov — rus yazıçısı.
Yaradıcılığı
Korney Çukovski  bədii  tərcümənin (poetik  tərcümə  bədii  tərcümənin  ən çətin sahəsidir) yüksək sənətkarlıq proqramını belə təsəvvür edirdi: tərcüməçinin yaradıcılıq ilhamı yalnız o vaxt səmərəli ola bilər ki, o, orijinaldan ayrılmasın, amma hərfən, yəni sözbəsöz, kəlmə-kəlmə tərcümə üsulundan yaxasını qurtarsın, təbəssümü təbəssümlə, musiqini musiqiylə, səmimiliyi səmimiliklə təcəssüm etdirsin, fikrin kəskinliyini, hissin dərinliyini, obrazın parlaqlığını, rənglərin və səslərin füsunkarlığını, intonasiyanın ahəngdarlığını oxucuya çatdırsın.
Canım Hoca Mehmed Paşa
Canım Hoca Mehmed Paşa — Osmanlı sultanı III Əhməd və I Mahmud dönəmlərində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi, Osmanlı kaptan-ı dəryası.
İlinka çayı (Çir)
İlinka çayı — Rostov vilayəti ərazisindən axan çay. İlinka çayı Çir çayının sağ qolunu təşkil edir. O isə öz növbəsində Don çayına tökülür. Çir çayının mənsənibə 228 km qalmış ona tökülür. Çyornaya çayının uzunluğu 12 kilometr təşkil edir. Hövzəsinin sahəsi isə 94,2 km²-dir.
Çay sistemi: İlinka → Çir → Don → Azov dənizi.
Təsviri
İlinka çayı öz başlanğıcını Rostov vilayətinin Bokovski rayonu, İlin xutoru ərazisindən başlayır. Torpaq yol boyuncu axır. Buradan Konkov xutoru istiqamətində axır. Konkov xutoru ərazisindən Çir çayına tökülür. Çay üzərində bənd atılaraq kiçik göllər hazırlanmışdır. Bokovski rayonu ərazisində yerləşın «Bokovski» kolxozu üçün İlin çayında balıqçılıq üçün su anbarı təşkil edilmişdir.
Çayın axdığı rayonlar: Bokovski.
Su reyster xidmətinin məlumatı
Dövlət su reyster xidmətinin məlumatına görə çay Don hövzəsi dairəsinə daxildir. Çir çayına daxildir. Aid olduğu hövzə — Don çayı (Rusiyaya aid hövzəsi)
Boris Yefimov
Boris Yefimoviç Yefimov (doğum adı — ) — rus və sovet rəssamı, karikatura ustası. SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının akademiki (1975). Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1990). SSRİ xalq rəssamı (1967).
Aşağı İydəli (Çaypara)
Aşağı İydəli - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Boris Yefimov
Həyatı
Boris Yefimov 11 oktyabr-cü ildə Kiyev şəhərində anadan olmuşdur.
Aşağı İydəli (Çaypara)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 37 nəfər yaşayır (5 ailə).
Boris Yefimov
Həyatı
1922-ci ildən "İzvestiya", "Pravda" qəzetlərində və "Krokodil" jurnalında əməkdaşlıq etmişdir. 1966-cı ildən "Agitplakat" yaradıcılıq-istehsalat birliyinin baş redaktoru olmuşdur. Yefremov beynəlxalq mövzuda siyasi karikaturaların müəllifidir. Əsərləri albomlarda ("1924–1934-cü illərin siyasi karikaturaları" (1935), "Faşizm xalqların düşmənidir" (1937), "Hitler və onun güruhu" (1943), "Beynəlxalq reportaj" (1961), "Boris Yefimov "İzvestiya" səhifələrində. Yarım əarin karikaturaları" (1969) dərc olunmuşdur.
Boris Yefimov 1 oktyabr 2008-ci ildə Moskva şəhərində vəfat etmişdir.
Ailəsi
İki dəfə evli olub, böyük oğlundan iki nəvəsi və üç nəticəsi var.
NGC 7345
NGC 7345, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qarqan-i Süfla (Mahnişan)
Qarqan-i Süfla - İranın Zəncan ostanının Mahnişan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 91 nəfər yaşayır (19 ailə).
Qiuliano Peixoto
Qiuliano Peixoto (29 sentyabr 1975) — Braziliyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Qiuliano Peixoto Braziliyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və cüt turnirdə 25-ci pillənin sahibi olub.
Oleg Kenzov
Oleg Kenzov — ukraynalı müğənni, reper və teleaparıcı, X-faktor şousunun ikinci mövsümünün iştirakçısı.
Uşaqlıq və gənclik
Oleq Kenzov 19 avqust 1988-ci ildə Ukraynanın Poltava şəhərində anadan olub. O, milliyyətcə ukraynalıdır. Musiqi istedadı uşaqlıqda özünü büruzə verdi, o, ictimaiyyət qarşısında çıxış etməkdən həzz aldı və matinlərin ulduzu oldu.
Təhsil
Oleq Volodimir Korolenko adına Poltava Milli Pedaqoji Universitetində psixologiya və sosial təhsil ixtisası üzrə təhsil alıb.
Musiqi karyerası
16 yaşından etibarən Oleq şəhər klublarında çalışdı, həmçinin dostları ilə 17-ci Region qrupunu yaratdı. 2003-cü ildən bu komanda ilə birlikdə gələcək ulduz gənclərin müxtəlif yarışlarında iştirak edib. Bu hip-hop komandası Poltavada keçirilən nüfuzlu Krasnaya Ruta festivalının seçmə mərhələsinin iştirakçısı oldu
4 ildən Oleg Kenzov 2002-ci ildə yaradılmış Fundamental Change komandasına qoşuldu. Bu komanda klub mühitində tez bir zamanda populyarlıq qazandı. 2012-ci ildə Fundamental Change, Tony Ton qrupunun solisti ilə birlikdə I Am Alone mahnısının debüt videosunu yayımladı. Tezliklə Kenzova və komandaların yaradıcılıq yolları ayrıldı.
Müğənninin yaradıcılıq karyerasında əsas addım 2011-ci ildə "X-factor" dünya istedad şousunun Ukrayna versiyasında iştirak etmək oldu. Seçmə mərhələdə o, Aleksandr Serovun "Mən səni göz yaşlarına qədər sevirəm" mahnısını ifa edərək yoluna davam edib. 2013-cü ildə Kenzov istehsal mərkəzi Lisa Vadim Vadimoviç Liditsa "FOXXSTUDIOS" ilə müqavilə bağladı. 2018 "Daddy's Tramp" mahnısı işıq üzü gördü.
2019-cu ildə aşağıdakı mahnılar buraxılır: "Kaifu", "Girl Jasmine", "RocketBombPetard"
Fikrət Zərgərli
Fikrət İsmayıl oğlu Zərgərli — tibb elmləri doktoru, professor. Respublikamızın tibb sahəsi milli kardiocərrahiyyənin banisi, Azərbaycanda ilk ürək cərrahiyyəsi məktəbinin yaradıcısı.
Süd qardaşlar
Süt qardaşlar - rejissorluğunu Ertem Əyilməzin üstləndiyi, Hüseyn Rəhmi Gürpınarın "Qulyabani" adlı romanı əsasında çəkilmiş 1976-cı il türk filmi.
Fikrət Zərgərli
Həyatı
F. Zərgərli 1929-cu ildə Bakı şəhərində anadan olub. Qısamüddətli xəstəlikdın sonra 1984-cü ildə vəfat edib.
Süd qardaşlar
Mövzusu
İllərdir heç kəsin sahib ola bilmədiyi malikanənin sahibi Mələk xanım süt oğlu Şaban zənn edərək Şabanın dostu Ramazanı evə alır. Amma əsəbi qardaşı Hüsaməddinə Ramazanı kürəkəni Bayram olaraq tanıdır. Malikanəyə həqiqi Şaban və həqiqi Bayramın gəlməsiylə işlər qarışır. Bayramın bacısı Bihtərə aşiq olan Şaban onun ardınca dolaşır. Bayramın atasının evə qulyabani gətirməsiylə işlər daha da qarışır. Məsələni həll edən Şaban, kürəkən Bayram və Ramazan medalla təltif olunur.
Fikrət Zərgərli
Təhsili
1947-ci ildə 6 №-li məktəbi gümüş medalla bitirib N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olub, 1949-cu ildə isə İ. M. Seçenov adına Moskva Tibb İnstitutuna keçib və həmin tibb müəssisəsini fərqlənmə ilə bitirib.
Karyerası
Bilik və savadına görə F. Zərgərlini Moskva Tibb İnstitutunun hospital cərrahiyyə kafedrasına dəvət etmişlər. Müvəffəqiyyətlə aspiranturanı bitirdikdən sonra o, 53 №-li Moskva şəhər xəstəxanasında təcili cərrahiyyə üzrə növbətçi cərrah kimi çalışırdı. Daha sonra isə 1967-ci ildə F. Zərgərli öz fəaliyyətini A. L. Myasnikov adına Elmi Tədqiqatlar İnstitutunda ürək cərrahiyyəsi bölməsi rəhbəri vəzifəsində davam etdirdi. 1966-cı ildə bir qrup cərrahlarla könüllü olaraq zəlzələnin nəticələrini aradan qaldırmaq məqsədilə Daşkəndə yola düşmüşdü. 1968-ci ildə "Fallo kompleksinin cərrahiyyə müalicəsi" mövzusunda doktor dissertasiyasını müdafiə etdi. Həmin dissertasiya ən ağır və geniş yayılmış anadangəlmə ürək qüsurlarından birinə həsr olunub. Azərbaycan SSR-in Səhiyyə Nazirliyinin dəvəti ilə 1976-ilin oktyabr ayında F. Zərgərli Bakıya qayıtmışdır. 1978-ci ildən etibarən o, Azərbaycan SSR Səhiyyə Nazirliyinin baş cərrahı oldu. Qısa bir müddətdə istedadlı alim Azərbaycanda nümunəvi cərrahi şöbə yaratmış, ürəyin ritm pozulmalarını, anadangəlmə və qazanılmış ürək qüsurlarının cərrahi üsulla müalicə metodlarını işləyib hazırlamışdır. Bu şöbə sonradan böyüyüb Respublika Kardiologiya Mərkəzinə çevrilmişdir. Müxtəlif illərdə Moskva və Bakı şəhərlərində F. Zərgərlinin rəhbər etdiyi şöbələrdə açıq ürək üzərində 1500 əməliyyat aparılmışdır.
Elmi fəaliyyəti
O, məşhur akademik B. V. Petrovski tərəfindən aparılan dünyada ilk əməliyyatlardan sayılan ürək anevrizması əməliyyatında yaxından iştirak etmişdir. Həmçinin, o, 150-dən çox elmi əsərlərin, məruzə və məqalələrin müəllifidir. Fikrət həkim dəfələrlə Almaniya, Bolqarıstan, Yuqoslaviya, Çexoslovakiya, Fransa və s. ölkələrdə "Ürəyin blokadasına" aid mövzularla simpoziumlarda çıxış edib.
Mineral Tədqiqat və Kəşfiyyat Ümumi Müdirliyi
Mineral Tədqiqat və Kəşfiyyat Ümumi Müdirliyi ( MTK,, MTA) — 14 iyun 1935-ci ildə 2804 nömrəli özəl qanun əsasında təsis edilmiş, hüquqi şəxs statuslu, özəl hüquq hökmlərinə tabe, Türkiyə Respublikası Enerji və Təbii Ehtiyatlar Nazirliyinə tabe ictimai-iqtisadi müəssisə. Qanun qəbul edildiyi zaman adı Mineral Tədqiqat və Kəşfiyyat İnstitutu ( MTİ,, MTE) idi, fəqət 1983-cü ilin dekabr ayında adı "Mineral Tədqiqat və Kəşfiyyat Ümumi Müdirliyi" olaraq dəyişdirilmişdir.
MTK istimar edilməsi üçün uyğun mədən və karxana ərazilərində tədqiqat aparmaq, istimar edilən mədən ocaqlarının daha səmərəli işlədilməsi üçün tədqiqatlar aparmaq, geoloji və geofiziki araşdırma və laboratoriya təhlilləri etmək, dağ-mədən sənayesi üçün peşəkar və texniki heyət və bacarıqlı işçi yetişdirmək məqsədilə qurulmuşdur. Minerallar üzrə tədqiqat aparmağa əlavə olaraq, 1975-ci ildən bəri MTK-nın məsafədən zondlama müəssisələri də fəaliyyət göstərir. Bu müəssisələri MTK Geofiziki Araşdırmalar Diviziyası və Türkiyə Elmi və Texnoloji Tədqiqat Şurası işlədir.
MTK Ankara şəhərində yerləşən mərkəzində olan ümumi müdir və onun dörd ümumi müavini tərəfindən idarə edilir. MTK-nın əsas xidmət diviziyaları – Geoloji Araşdırmalar, Geofiziki Araşdırmalar, Enerji Xammal Araşdırma və Kəşfiyyatı, Yonulma, Əlverişlilik Araşdırmaları, Mineral Analizlər və Texnologiyası, Dəniz və Ətraf Mühit Araşdırmaları Dairə Nazirliyi.
MTK 1936-cı ildən bəri iki dəfə "Mineral Tədqiqat və Kəşfiyyat Jurnalı" adlı sənədləri nəşr edir. Bu sənədlər 1950-ci ildən ingilis və türk dillərində nəşr edilir.
Mərqişə (Çaypara)
Mərqişə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Çaypara şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 260 nəfər yaşayır (57 ailə).
Dövri sistemin 12-ci qrupu
Dövri sistemin 12-ci qrupu — periodik cədvəldə 12-ci qrupda yerləşən elementlərdir. Bu qrupda 4 element yerləşir.
Ağır atletika üzrə Olimpiya oyunları mükafatçılarının siyahısı (kişilər)
Ağır atletika üzrə olimpiya medalçılarının tam siyahısı 1896-cı ildən 2008-ci ilə qədər