cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Təkbuynuzun sirri
Təkbuynuzun sirri - Belçikalı Hergénin komiksi Tintinin macəralarının 11-ci hissəsidir.
Sidneyə 714 nömrəli reys
Bir çox Tintin macərası kimi bu macəra da əvvəl "Le journal de Tintin" jurnalında hissə-hissə nəşr olunmuş, daha sonra albom halına gətirilmişdir. "Sidneyə 714 nömrəli reys" Erjenin 1983-cü ildə ölümündən əvvəl tamamladığı sondan ikinci albomdur.
Bu macərada Tintin və dostları kosmos konqresinə qatılmaq üçün Avstraliyaya yola düşürlər. Hava limanında zəngin şəxs tərəfindən öz təyyarəsinə dəvət edilirlər. Təyyarə havada ikən qaçırılır və Sakit okeandakı bir adaya endirilir. Bu zaman onlar köhnə düşmənləri Rastapopoulas ilə qarşılaşırlar.
Tarixi
"Sidneyə 714 nömrəli reys" macərası Belçikada çıxan həftəli komiks jurnalı olan "Le journal de Tintin"də 27 sentyabr 1966-cı ildən 28 noyabr 1967-ci ilə qədər bölümlər şəklində nəşr olunmuşdur. Bir il sonra — 1968-ci ildə eyniadlı kitab şəklində yayımlanmışdır. Həm jurnalda, həm kitabda rəngli çap olunmuş və səhifə sayısı 62 olmuşdur.
İndiyədək "Sidneyə 714 nömrəli uçuş" yapon və katolon dilləri də daxil olmaqla 28 dilə tərcümə olunub.
Mövzu
"Sidney"ə 714 nömrəli uçuş Erjenin siyasi olmayan mövzularla məşğul olduğu İkinci dünya müharibəsindən sonrakı dövrə aid albomlarından biridir. Bu dövrdə Erje irqçiliyi, diktatorluğu, insan alverini qınamışdır.
"Sidneyə 714 nömrəli uçuş" albomunda Erje silah alverinə diqqət çəkmək istəyir. Bu macərda Erje milyoner Laszlo Karreydas obrazını əsl həyatda yaşayan fransız təyyarə istehsalçısı Marsel Dasso əsasında yaratmışdı. Erje dünya iqtisadiyyatının qaranlıqlarını da aydınladır: Laszlo Karreydasın İsveçrədəki gizli hesabları ortaya çıxır. Kimsəsiz adada Karreydası tibbi yollarla işgəncə verən Dr. Krollspell nasist alimi, "ölüm mələyi" ləqəbli Dr. Cosef Menqeleyə bənzədilir.
Hekayə
Səyahət zamanı Karreydasın şəxsi katibi Spaldinq və iki adamı təyyarəni ələ keçirib Sakit okeanda kiçik vulkanuk adaya endirirlər. Bu ada uydurma Sondeneziya dövlətinin Kiçik Sunda adalarından biridir. Bir müddət sonra məlum olur ki, bu işin arxasında Tintinin keçmiş düşməni Rastapopoulos dayanıbmış. Onun məqsədi Karreydasın İsveçrədəki gizli hesabını ələ keçirməkdir.
Tintin və dostlarını yaponlara aid köhnə hərbi sığınacaqda həbs edirlər. Rastapopoulosun adamı Dr. Krollspell nasist alim Dr. Cosef Menqelenin üsulları ilə Laszlo Karreydası sorğuya tutur. Ona "həqiqətlə deməyə məcbur edən" iynə vurur. Amma doza o qədər yüksək olur ki, hesabın şifrəsini demək əvəzinə uşaqlığında etdiyi pislikləri, acgözlükləri, qəddarlıqları danışmağa başlayır. Dr. Krollspellun uğursuzluğundan əsəbləşən Rastapopoulos onun üstünə yeriyir, amma iynə ona da girincə o da etiraflar etməyə başlayır.
Təyyarənin enişi zamanı öldürüldüyü zənn edilən Milunun köməyi ilə xilas olan Tintin və dostları adadakı telepatik səsin rəhbərliyində heykəllərlə dolu mağaraya daxil olurlar. Dağ daha çox ibadətgaha bənzəməkdədir. Tintin və dostları kəşf etdikləri gizli mexanizmlərlə vulkanın dərinliklərinə endikləri zaman düşmənləri də onları izləməyə davam edir. Rastapopoulosun pis əməllərini eşidən Dr. Krollspell Tintinin tərəfinə keçir. Qrup yoluna davam edərkən "Space Week" yazarı rus Mik Ezdanitoff (İngilizce versiyonunda Kanrokitoff) ilə qarşılaşırlar. Onları bura gətirən səsi telepatik ötürücü ilə Ezdanitoff yollamışdır. Belə texnologiyanı ona yadplanetlilər vermişdilər. Adanın keçmiş sakinləri isə yadplanetliləri tanrı bilib onlara ibadət etmişdilər. Mik Ezdanitoff yadplanetlilərin etibar etdikləri bir neçə şəxsdən biridir.
Rastapopoulos Tintini tutmaq üçün mağardakı keçidləri partlayıcı ilə yox etmək istəyir, amma bu vulkanik hərəkətliliyə səbəb olur. Rastapopoulos və dostları kauçuk salla aradan çıxırlar. Tintin və dostları isə vulkanın kraterində ilişib qalırlar. Bu zaman Ezdanitoff əvvəl onlara telepatik hipnoz edir, sonra yadplanetlilərin istifadə etdikləri bir uçan boşqabı köməyə çağırır. Beləliklə Tintin və dostları xilas olurlar. Ezdanitoff hipnoz altındaki dostlarını Rastapopoulos və adamlarının kauçuk salına yerləşdirir, saldaki pis adamları isə bilinməyən tərəfə aparır. Bir xilasedici təyyarə salı görür və onları xilas edir. Cakartadakı xəstəxanaya aparılan Tintin və dostları heç nə xatırlamır. Sadəcə Milunun yaddaşından bu hadisə silinməyib. Yadplanetlilərlə birlikdə olduqlarının tək sübutu Turnosolun cbində unutduğu yad cisimdir.
Tərcümə olunduğu dillər
"Sidneyə 714 nömrəli reys" indiyə qədər 28 dilə tərcümə olunub:
Saxalin vilayəti
Saxalin vilayəti — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.
Amblyseius herbicoloides
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Viburnum rufidulum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Baccharis plummerae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ryazan vilayəti
Ryazan vilayəti — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.
Avstriya Silahlı Qüvvələri
Avstriya silahlı qüvvələrinin (SQ) ümumi sayı təqribən 54,5 min nəfərdir (2005); quru qoşunlarından (QQ) və hərbi-hava qüvvələrindən (HHQ) ibarətdir. SQ-in ali baş komandanı prezidentdir. Sülh şəraitində orduya müdafiə naziri (mülki şəxs) rəhbərlik edir. Müdafiə nazirinin və ölkə hökumətinin baş hərbi müşaviri baş qərargah rəisidir (peşəkar hərbçi). Avstriyanın SQ-i dinc şəraitdə toplantı və təlim keçirən nizami qoşundan və milis dəstələrindən ibarətdir. SQ-in döyüş tərkibinə QQ-nın, HHQ-nın komandanlıqlarının qərargahları, federal ərazilərin və Vyana şəhərinin komandanlıqları, həmçinin mərkəzə tabe olan idarə və hissələr daxildir.
Sahil adaları
Sahil adaları — Laptevlər dənizidə, Krasnoyarsk diyarı ərazidində yerləşən adalar qrupu. Şimal Torpağı arxipelaqının tərkibinə daxildur. Adalar Amba buxtasında Bolşevik adasının yaxınlığında yerləşir. .
Adalar qrupu iki adadan ibarətdir: Bolşoy və Malıy. Adalar adasında bir kilometr məsafə vardır. Bolşoy adası (iri ada) cənubda, Malıy (kiçik ada) şimalda yerləşir.
Müxtəlifzirehlilər
Müxtəlifzirehlilər (Heterostraci) — qoşaburundeşiklilər (Diplorhina) sinfinə aid olan balığabənzər çənəsizlər yarımsinfi; dibyanı yaşayan balığabənzər heyvanlar. baş və bədənin ön hissəsi müxtəlif ölçülü ayrı-ayrı üçqatlı lövhələrdən təşkil olunmuş sümük zirehlə, qalan arxa hissəsi isə pulcuqlarla örtülü idi. Qoşa burun dəlikləri kəllənin ön hissəsində yerləşir və ağız boşluğuna açılır. Yalnız quyruq üzgəci olmuşdur. Gec kembri-gec devon.
Kursk vilayəti
Kursk vilayəti — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.
Tərlan (Komican)
Tərlan — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Milacerd bəxşinin Xosro Beyg dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 59 ailədə 62 nəfəri kişilər və 83 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 145 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Polşa Xalq Respublikası
Polşa Xalq Respublikası  — Qərbi Avropada yerləşən monolit slavyan dövlətidir. Ərazisi 312.679 km², əhalisi 38 milyondur. Sərhədləri: quzeydə - Baltik dəniz və Kalininqrad şəhəri (Königsberg), qərbdə - katolik Litva (2.8 milyon) və ortodoks Belarus (9.5 milyon), güney-doğuda - ortodoks Ukraina (42 milyon), güney-batıda - katolik Çexiya (10 milyon) və katolik Slovakiya (5.4 milyon), quzey-batıda - katolik Almaniya (82 milyon). "Pole" slav dillərində "çəmən", "polyane" - "çəmən insanları" anlamına gəlir. Polşa 2004-cü ildən bəri Avropa Birliyinə daxil olsa da avronu qəbul etmir, öz milli valyutaları olan zloty-nı istifadə etməyə davam edirlər. Qorxurlar ki, avronun qəbulu iqtisadiyyatlarını bir az da çökdürə bilər.
Milli azlıqlar (tatarlar, yəhudilər, almanlar və slav azlıqları) çox cuzi saydadır və çoxdan assimilə olublar. Deyilənə görə, ərəb və alman dillərindən fərqli olaraq, polyak dilində "anlaşılmayan dialektlər" yoxdur, yalnız əsas dildən çox cuzi fərqlənən ağızlar ("qovor") var. Bunun səbəbini Avropa xalqlarının tarixboyu bir birilə daim savaş içində olmaları, polyaklarınsa ən çox almanlar və ruslarla savaşmalarında görürlər. Ən çox isə beyinlərində almanlarla olan savaşlar qalıb. Holokostda yalnız yəhudilər deyil, başqa xalqların da həlak olduğunu deyirlər. Almaniyada polyaklar çoxdur, əsas pul qazanmağa görə gələrlər, tarixdən, siyasətdən heç danışmazlar və tez müddətdə germanlaşarlar. Yenə öz dediklərinə görə, Polşa polyakları daha millətçi olurlarmış. Almaniyanın Şərqində bəzi şəhərləri keçmiş polyak şəhərləri sayırlar: Leipzig (Lipska), Dresden (Drježdźany). Bir də Ukrayna və Belarus dövlətlərinin əski polyak torpaqlarında yarandığını da deyirlər.
Katolikdirlər və latın qrafikasıyla yazırlar, çünki katolikliyi romadan qəbul ediblər. Xristianlaşma X əsrdə başlayıb, XIV-XV əsrdə bitibmiş. Polyakların xristianlaşması I Meşko (960-992) adlı bir knyazın adı ilə bağlayırlar.
Polşa tarixində önəmli yeri Reç Pospolita (1569-1795) adlı Polyak Krallığı və Böyük Litva Knyazlığının birləşməsi sonucu meydana gələn federativ birlik tutur. Reç Pospolita (latınca "Res Publica" - ümumi iş / şey - ifadəsinin təhrif olunmuş biçimi) Yagellonlar dövlətinin davamı idi. Osmanlı ilə çox savaşırdılar, bu savaşlarda türkdilli tatarlardan istifadə edirdilər. Səbəb isə türk xalqlarının dünya tarixində yeganə atlı xalq olmaları və slavların piyada olmaları idi. Atlı xalq olan Osmanlılara yalnız başqa atlı türk xalqı güc gələ bilərdi. Məhz bu hərbi asılılığa görə Reç Pospolita Qərbi Avropa dövlətləri içində müsəlman və yəhudi saxlayan yeganə dövlət idi. Tatarlar orada 3 dini təriqətə qulluq edirdilər: islam, yəhudilik (karaimlər) və qriroryan-xristianlıq (türkdilli polyak erməniləri).
Osmanlılar və tatarlar polyakların geyim modasına və memarlığına təsir edirlər. O stilə "sarmat stili" deyilir. Polyak zadəganları Şlyaxta özlərini sarmatların torunları hesab edirdilər. "Şlyaxta" sözü alman dilində "schlachten" (heyvan kəsmək) kimi, polyak dilində isə 2 anlama gəlir (1. soy, şəcərə; 2. heyvan kəsmək). Ruslarda olan krepostnoe pravoya oxşar fenomen polyaklarda da olub. Kəndlilər şlyaxtaya aid idilər, ancaq münasibətləri yaxşı olubmuş. Torpaqdan, heyvandan gələn gəlirləri yarı-yarı bölürmüşlər. Şlyaxta savaşmağı və katolikliyi yaymağı özünə müqəddəs vəzifə hesab edirdi və Rusiya torpaqlarını "geri alıb" oralarda katolik təriqəti yaymaq istəyirdi.
XVII əsrdə sarmatizm ideyaları Ukrayna kazaklarına da keçir. XVIII əsrdə "sarmatizm" sözü Polşada mənfi anlam (cahillik, kobudluq) daşıyır. SSRİ dağılandan sonra isə yenidən müsbət anlam alaraq, "neosarmatizm" şəklində polyakların içində vətənsevərlik duyğularını artırmaq üçün kullanılır.
II Dünya Savaşı sonrası Polşa 36 il ərzində Varşava paktının üzvü olur. Bu anlaşma Qərbi Almaniyanın NATOya birləşməsinin cavabı olaraq SSRİ və 7 digər ölkə arasında imzalanır (Şərqi Almaniya, Rumıniya, Polşa, Bolqarıstan, Çexoslovakiya, Macarıstan, Albaniya).
Qırışvariyarpaqlı başınağacı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Mərkəzi və Qərbi Çindir.
Botaniki təsviri
HÜndürlüyü 3 m-ə çatan, yarpağını tökən, həmişəyaşıl ağac və ya koldur. Yarpaqları qalın, yumurtavari-uzunsovdan, uzunsov lansetvariyədək dəyişir, parlaq, qırışlı, qalın, boz və ya sarımtıl keçə ilə örtülmüşdür, kənarları bütöv, uzunluğu 19 sm-ə çatan, aydın görünən damarcıqlıdır. Çiçəkləri sarımtıl-boz, uc qalxanvari çiçək qruplarında yerləşib, diametri 20 sm-dək olur. May ayında çiçəkləyir. Çiçək çətrində olan giləmeyvələri müxtəlif vaxtlarda yetişir. Meyvələri yumurtavari, xırda, əvvəlcə qırmızı, sonra qara, parlaq olur. Uzunluğu 0,8 sm-ə çatır.
Ekologiyası
Tez böyüyür, kölgəyə, şaxtaya, quraqlığa davamlıdır. Torpağa tələbkar deyil.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bir çox rayonlarında yaşıllaşdırmada mədəni şəraitdə rast gəlinir.
İstifadəsi
Bağ və parklarda geniş istifadə olunan, gözəl yarpaqlı, həmişəyaşıl başınağacıdır. Yaşıllaşdırmada tək-tək və ya qrup halında əkilir.
UEFA Çempionlar Kuboku finalı 1992
UEFA Çempionlar Kuboku finalı 1992 Çempionlar Kuboku 1991/1992 turnirin final oyunu idi. Oyun 20 may 1992-ci ildə Londonun Uembli Stadionunda keçirilmişdir. Finalda "Sampdoriya" ilə "Barselona" klubları qarşılaşmışdılar. "Barselona" oyununun əlavə olunmuş vaxtında 1–0 hesabı ilə qalib gəldi, yeganə qolun müəllifi Ronald Kuman olmuşdur. Bu nəticə ilə Barselona turnirdə ilk zəfərini qazandı. Bununla da "Barselona" turniri qazanan ikinci ispan klubu oldu
Əbu Təbarə-yi yek
Əbu Təbarə-yi yek — İranda, Xuzistan ostanında, Həftkel şəhristanının Rüğeyvə bəxşinin Rüğeyvə dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 34 ailədə 65 nəfəri kişilər və 72 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 137 nəfərdir.
Tatyana Qubina
Tatyana Qubina (d. 15 noyabr 1977) — Qazaxıstanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Tatyana Qubina, Qazaxıstan yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində beş görüşün beşində də məğlub olan Qazaxıstan yığması, Sidney Olimpiadasını altıncı pillədə başa vurdu.
Daha sonra Tatyana Qubina, Qazaxıstan yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində üç görüşün üçündə də məğlub olan Qazaxıstan yığması, Afina Olimpiadasını 8-ci pillədə başa vurdu.
Xosro Beyg
Xosro Beyg — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Milacerd bəxşinin Xosro Beyg dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 538 ailədə 930 nəfəri kişilər və 954 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 1.884 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Əbu Təbarə-yi do
Əbu Təbarə-yi do — İranda, Xuzistan ostanında, Həftkel şəhristanının Rüğeyvə bəxşinin Rüğeyvə dehestanında kənd. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 73 ailədə 148 nəfəri kişilər və 151 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 299 nəfərdir.
Ennri (Val-d'Uaz)
Ennri — Fransada bələdiyyə, region — İl-de-Frans, departament  — Val-d'Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Valle-dü-Sosseron. Əhalisi — 2,062 nəfər (1999).
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 31 km şimal-qərbində, Serji bələdiyyəsinin 6 km şimal-şərqində yerləşir.
Azərbaycan–Türkiyə sərhədi
Azərbaycan-Türkiyə sərhədi — iki ölkə arasında uzunluğu 15 km olan sərhəd. Bu hər iki ölkə üçün ən qısa sərhəd xəttidir. Sərhəd Türkiyədə İğdırın cənub-şərqində və Naxçıvan MR-in şimal-qərbindən keçir. Sərhəd Rusiya və Türkiyə arasında 1921-ci ilin martın 16-da bağlanmış müqavilə əsasında yaradılmışdır. Sərhəd xətti Araz çayı boyunca müəyyən edilmişdir.
Coğrafiyası
Araz çayı boyu sərhəd uzanır. Dərhal yaxınlığında olan torpaq düz və inkişafsız, dörd xətli yol və iki gömrük keçid məntəqəsi var. Sərhəddən təxminən 7 km aralı Azərbaycan Respublikası daxilində Sədərək yaşayış məntəqəsi yerləşir. Türkiyə tərəfdə isə ənyaxın yaşayış məntəqəsi 28 km məsafədə yerlşən Aralıq kəndidir.
Keçid
22 may 1992-ci ildə Araz çayı üzərində 2 ölkənin sərhəd keçid məntəqələrini birləşdirən Ümid körpüsü istifadəyə verilib.
Alan Derşovitz
Həyatı
Alan Derşovitz dünyada ən məşhur vəkillərdən biridir və o mülki hüquqların qorunması ilə bağlı sayı-hesabı bilinməyən işlərdə müvəffəqiyyət qazanmışdır. "Newsweek" ona şəxsiyyət hüquqların ən görkəmli müdafiəçisi adını vermişdir. "Time" onu ədliyyənin müqəddəs İudası kimi təsvir etmişdir. Bütün bunlar göstərir ki, Derşovitz tarixdə ən möhtəşəm və hal-hazırda fəaliyyət göstərən vəkillərdəndir.
Alan Derşovitz 1962-ci ildə Yel Hüquq məktəbini bitirmişdir orada o, Yel Hüquq jurnalının baş redaktoru olmuşdur. Sonradan Harvard Hüquq məktəbi ilə əməkdaşlığa başladı və Harvard Hüquq məktəbinin tarixində ən cavan hüquq üzrə professoru oldu (28 yaşında).
Vəkillik fəaliyyəti dövründə o cinayət işlərə və ölkədə ən səs-küylü işlərə qatılmışdır (o cümlədən, Patrisiya Herst, Leona Helmsli, Mayk Tayson və OJ Simpson). Onun mülki hüquqların qorunması ilə bağlı görülən işlərinə görə Anti-diffamasiya Liqası tərəfindən William O Douglas First Amendment mükafatı verilmişdir.
Baxmayaraq ki, Derşovitzin hüquq fəaliyyəti həmçinin çox ziddiyyətli və mübahisəli olmuşdur, mülki hüquqların qorunmasında bir-çox şübhəli anlar olmuşdur, onun məhkəmə döyüşləri və təcrübəsi miras kimi şübhəsiz gələcək nəsillərə örnək olacaq.
Tula vilayəti
Tula vilayəti — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri. İnzibati mərkəzi Tula şəhəridir. Tula bölgəsi Rusiya Federasiyasının tərkib hissəsidir və Mərkəzi Federal Dairənin bir hissəsidir [7]. Rusiyanın mərkəzinin iqtisadi cəhətdən ən inkişaf etmiş bölgələrinə aiddir. Tula bölgəsi 25,7 min kvadrat metr ərazini əhatə edir. kilometr. Şimaldan cənuba bölgənin ən böyük ərazisi 200 kilometr, qərbdən şərqə 190 kilometrdir. Bölgənin inzibati mərkəzi Tula şəhəridir. Yarandığı il - 1146. 1 yanvar 2020-ci il tarixə olan əhali - 1491,9 min nəfər, o cümlədən şəhər - 74,8%, bu da bölgədəki şəhərsalma səviyyəsinin yüksək olduğunu göstərir. Bölgə əhalisinin etnik tərkibində ruslar üstünlük təşkil edir. Tula mərkəzindən Moskvanın mərkəzinə qədər məsafə - 185 km; Tulanın şimal kənarından (Tula "Krasnye Vorota" girişi) Moskvanın cənub kənarına (Yuzhnoye Butovo) - 150 km. Bütün bölgənin şimaldan cənuba uzunluğu təxminən 200 km, qərbdən şərqə isə 190 km-dir.
Sərhədlər: şimalda və şimal-şərqdə - Moskva ilə, şərqdə - Ryazan ilə, cənub-şərqdə və cənubda - Lipetsk ilə, cənubda və cənub-qərbdə - Orel ilə, qərbdə və şimal-qərbdə - Kaluga bölgələri ilə.
Bölgənin həddindən artıq coğrafi nöqtələri bunlardır: şimalda 54 ° 50 'şimal enlemi (Yasnogorsk bölgəsi), cənubda 52 ° 51' şimal enlem (Efremovsky rayonu), qərbdə 35 ° 51 'şərq uzunluğu (Belevsky rayonu), şərqdə 38 ° 57 'şərq boyu (Kimovski bölgəsi).
Bizim mayaklar (film, 1961)
Bizim mayaklar qısametrajlı sənədli filmi rejissor Niyazi Bədəlov tərəfindən 1961-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Film maldarlıq sahəsində respublikamızda ən yüksək göstəricilər əldə etmiş yeddiilliyin qabaqcıllarına həsr olunmuşdur.
Tula vilayəti
Əhalisi
1 466 127 nəfər. (2020).
Bizim mayaklar (film, 1961)
Məzmun
Film maldarlıq sahəsində respublikamızda ən yüksək göstəricilər əldə etmiş yeddiilliyin qabaqcıllarına həsr olunmuşdur. Filmdə Qax rayonunda dağlar qoynunda yerləşmiş Sarıbaş kəndinin timsalında kənd zəhmətkeşlərinin həyatı və əmək fəaliyyəti, qayğıları öz geniş əksini tapmışdır.
Tula vilayəti
Faydalı qazıntılar
1,5 milyard ton (Ageevskoye, Smorodinskoye, Donskoy, Shchekino və Venev yaşayış məntəqələri yaxınlığında yataqlar) hesablanan Moskva Bölgəsi kömür hövzəsinin filiz yataqlarının təxminən yarısı bölgədə cəmlənmişdir.
Bizim mayaklar (film, 1961)
Məzmun
Müəlliflər burada bir neçə qabaqcıl adamın portretini yaratmışlar. Bunlar tanınmış sağıcılar Kəklik İsmayılova və Minayə Quliyeva, təcrübəli qarğıdalı yetişdirən Məmmədtağı İsmayılov, çobanlar-Nəcməddin və Şəmsəddin Sofiyev qardaşları, kolxoz sədri Həsən Mirzəyev və 107 yaşlı çoban Fətəlidir.
Tula vilayəti
Faydalı qazıntılar
Ümumi hesablanmış ehtiyatları ilə 20-dən çox stronsium filiz yatağı aşkar edilmişdir. 200 milyon ton
Bizim mayaklar (film, 1961)
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 170-179.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1961-ci ilin Azərbaycan filmləri 1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Körfəz Əməkdaşlıq Şurası
25 may 1981-ci il tarixində qurulan birlik Küveyt, Bəhreyn, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Oman dövlətlərindən ibarətdir. Bu ölkələrə tez-tez Gulf Cooperative Countries olaraq xitab edilir.
Bu dövlətlər arasındakı iqtisadi razılaşma 11 noyabr 1981 tarixində Ər-Riyadda imzalanmışdır. Bütün körfəz ölkələri bu birliyin üzvü deyil. İran xüsusilə daxil edilməmişdir və 2003-cü ilə qədər üzv ölkələr İrana qarşı bir təhlükəsizlik baryeri olaraq iştirak etmişdir. Yəmən 2006-cı ildən üzvlük üçün müraciət edir.
Birliyin məqsəd
Fars körfəzi ölkələrinin əməkdaşlıq şurasının üzvlərinin (Küveyt, Bəhreyn, Səudiyyə Ərəbistanı, Qətər, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, Oman) məqsədi:
Nazikbarmaq gekkonlar
Nazik barmaq gekkonlar — Gekkonlar fəsiləsinə aid cins.
Bədəninin uzunluğu 8 sm-dir. Uzun barmaqlara sahibdirlər.
Klassifikasiya və yayıldığı ərazilər
Bu cinsə 35 növ daxildir:
Cyrtopodion cinsinə Aralıq dənizi nazik barmaq gekkonları (Mediodactylus) daxil edilib.
Mənbə
DjVu, 48 Mb
Bizim milis (film, 1967)
Bizim milis filmi rejissor Seyfulla Bədəlov tərəfindən 1967-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film ictimai asayişin keşiyində durmuş milis işçilərindən söhbət açır.
Məzmun
Kinolent ictimai asayişin keşiyində durmuş milis işçilərinin çətin, lakin şərəfli işlərindən söhbət açır.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1967-ci ilin Azərbaycan filmləri 1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Plovdağ
Plovdağ abidələri Araz çayından 2, 0-2, 5 km şimalda, Gilançayın sol sahilində, eyni adlı dağın ətəklərində yerləşir. Gilançayın mənsəbini şərqdən və qərbdən əhatə edən dağlar lay-lay vulkanik daşlardan və boz rəngli gilli torpaqdan ibarətdir. Plovdağın daşlan yumşaq tərkibli tufit daşlar olduğundan həm orta əsrlərdə (qəbirüstü qoç heykəllər hazırlanarkən), həm də sonralar (Aza körpüsü tikilərkən) bu daşlardan istifadə olunmuşdur. Nəticədə, qədim dövrə aid siklopik tikililərin bir hissəsi dağıdılmışdır. Plovdağın zirvəsindən qopub tökülmüş. bir neçə tonluq nəhəng daşlar isə yaşayış yerinin dağa yaxın olan tərəflərini dağıtmışdır.
Plovdağ və onun ətrafında aparılan arxeoloji kəşfiyyat işləri göstərmişdir ki, dağın hər tərəfində qədim dövrə aid qəbirlər və yaşayış yerlərinin qalıqları vardır. Plovdağda hələlik iki yaşayış yerinin yerüstü konturları müəyyən edilmişdir. Bunlardan birincisi dağın cənub ətəyində, dağarası çökəklikdə, ikincisi isə dağın qərb ətəyində yerləşir. İkinci yaşayış yerinin divarları iri həcmli dağ daşlarından (siklopik) hörülmüşdür. Bu yaşayış yeri Gilançaya və əkin sahələrinə yaxın olduğundan dağıntıya daha çox məruz qalmışdır. Yaşayış yerlərinin dağın döşünə yaxın olan hissələri isə XX əsrin 60-cı illərində Dəstə arxı çəkilərkən müasir texnikanın köməyi ilə dağıdılmışdır. Plovdağda aşkar edilmiş bu iki yaşayış yerindən başqa nekropolların yerləşdiyi ərazilərdə də yaşayış yerinin əlamətləri izlənilir. Xüsusən, ikinci Plovdağ nekropolunun mərkəzi hissəsində, qəbirlərdən altdakı təbəqədə əmək alətlərinin, ocaq qalıqlarının və qəbirlər üçün xarakterik olmayan keramika nümunələrinin və Kür-Araz mədəniyyəti üçün səciyyəvi olan qulpların aşkar edilməsi burada ilk tunc dövrünə aid yaşayış yerinin olduğunu ehtimal etməyə əsas verir.
Kompleksin şərq tərəfində yerləşən 1№-li otağın cənub küncləri düzbucaqlı planda, şimal bucaqları isə əyrimçə (qövsvari) işlənmişdir. Otağın təqribən, ortasından, cənub divarından başlayaraq şimal istiqamətində arakəsmə divar işlənmiş və otaq iki hissəyə bölünmüşdür. Divar axıradək işlənməmiş, onun qurtaracağı ilə otağın şimal divarı arasında qapı yeri qoyulmuşdur. Bu qapı yerindən başqa otağın şimal-qərb küncünə qədər pilləkən işlənmiş və bununla da otağa yarımzirzəmi görkəm verilmişdir. Qədim bərpaya qədər otağın qərb divarında, pilləkənlə yanaşı eni 70 sm olan qapı yeri olmuş, lakin otaq dağıntıya məruz qaldıqdan sonra təkrar istifadə zamanı bu qapı yeri daşla işlənərək örtülmüş və otağa giriş yuxarıda qeyd etdiyimiz pilləkən vasitəsi ilə olmuşdur. Pilləkən iri həcmli daşlarla işlənmişdir. Döşəməyə yaxın pillələrin bəzi daşları sökülmüşdür. Pilləkənin hündürlüyü 1, -1, 2 m, eni isə 60-65 sm-dir.
1№-li otağın şimal divarından cənub divarına qədər şərq divarına bitişik 60 sm enində və 40-50 sm hündürlüyündə daşla işlənmiş və üstündə yanı üstə qoyularaq gillə möhkəm bərkidilmiş sal daşlarla taxçalar düzəldilmişdir. Taxçaların yanlarına qoyulan sal daşlar gillə o dərəcədə möhkəm bərkidilmişdir ki, uçqun və dağıntı zamanı onlar yerlərindən belə tərpənməmiş, hətta taxçalara qoyulmuş bir neçə saxsı qab salamat qalmışdır. Taxçaların hamısının qabağı 8-10 sm hündürlüyü və 5-6 sm eni olan möhkəm gil qatı ilə tutulmuşdur. Şimaldan başlayaraq birinci və ikinci taxçalardan qazan fraqmentləri, üçüncü taxçadan isə tək qulplu, ağzı axırımlı miniatür boyalı qab aşkar edilmişdi. Dördüncü taxçanın bir neçə daşı sökülmüşdür. Ondan cənuba tərəf yerləşən beşinci taxçanın içərisindən və ətrafından iri həcmli qazana məxsus fraqmentlər aşkar edilmişdi. Ətrafa səpələnmiş qazan fraqmentlərinin vəziyyətinə əsasən, qazanın otaq dağıntıya məruz qaldıqdan sonra taxçadan qazılıb çıxarıldığını güman etmək olar. Qeyd etmək lazımdır ki, otağın bir neçə yerində sonrakı dövrlərdə qazılmış çala izləri vardır. Otağın cənub küncündə yerləşən taxçanın yan daşına söykənmiş vəziyyətdə təkqulplu, geniş oturacağa malik bir gil qab aşkar edilmişdir. Üç yerdən sınaraq ağzı üstə düşməsinə baxmayaraq qabın içərisindəki dən tökülməmişdir. Ehtimal ki, qab yıxılan zaman ağzı dəri və ya parça ilə bağlı olmuşdur.
Taxçaya yaxın otağın döşəməsindən bir ədəd üçayaq fraqmentləri aşkar edilmişdi. Üçayaq fraqmentlərindən qərbə tərəf otağın cənub-qərb küncünə yaxın çəhrayı rəngli iri həcmli küpün ağız və çiyin hissəsindən fraqmentlər tapılmışdı.
1№-li otağın şərq yarısının təqribən ortasında 70 sm diametri olan bir təsərrüfat quyusu vardır. Quyunun divarlarında ağzının eni 12 sm olan küt bir alətin izləri qalmışdır. Tunc dövründə bir qayda olaraq torpaqda qazılmış quyunun divarları isladılaraq üstü hamar daş alətlə döyəclənir və içərisində od qalanaraq bişirilərək möhkəmləndirilirdi. Lakin nə səbəbdənsə bu təsərrüfat quyusu qazıldıqdan sonra divarları döyülərək möhkəmləndirilməmiş və odda bişirilərək bərkidilməmişdir. Quyunun ağzı örtülü olmadığından içərisi 30 sm-ə qədər torpaq və küllə dolmuşdu. Torpaq və kül qatı götürüldükdən sonra altdan (5 kq-dək) dən daşında üyüdülmüş darı qalıqları aşkar edildi. Maraqlıdır ki, quyunun ağzı örtülü deyildi və ətrafda da quyunun ağzını örtmək üçün istifadə edilən sal daş tapılmadı. Qazıntı zamanı otağın döşəməsində quyudan qapıyadək bir neçə yerdə tala-tala dən qalıqları izlənirdi. Otağın tavanı uçaraq bu dən komalarının üstünə töküldüyündən yanğın onlara təsir etməmişdir. Bu mənzərədən belə nəticəyə gəlmək olur ki, yanğın və uçqundan bir qədər əyvəl və elə həmin vaxt bu otaqdan bəzi şeyləri çıxarmağa çalışmışlar. Quyudakı dənin bir hissəsi də məhz həmin vaxt tələm-tələsik quyudan çıxarılmışdır.
Təsərrüfat quyusu ilə 1№-li otağı iki hissəyə ayıran divar arasında, döşəmədə iri həcmli qazan fraqmentləri aşkar edildi. Düz oturacaqlı, dar gövdəli və ağzı azca kənara əyilmiş bu qazanın oturacaq hissəsi əhənglə təmir olunmuşdur.Belə ki, bəzi fraqmentlərin üzərində 2-3 sm qalınlığında əhəng qatı saxlanmışdır. Otağın divarlarındayanğın izləri çox azdır. Yanan, əsasən otağın tavanı olmuşdur. Otağınüstünü örtən tirlərin tam yanmamış qalıqları torpaqla, çırpı və küllə birlikdə döşəmədə 20-30 sm qalınlığında qat təşkil edirdi. 1№-li otağın qərb yarısına tərəf olan qapının ağzında boz rəngli küpün fraqmentləri aşkar edilmişdi. Bu fraqmentlərlə otağın döşəməsi arasında 30 sm-lik torpaq qarışıq kül qatı vardı. Kül qatının içərisindən saxsı qab sınıqları və düz oturacaqlı, düz divarlı manqal qırıqları tapılmışdır. Manqalın bir tərəfi rütubətdən çürüyüb ovulmuşdur.
1№-li otağın qərb yarısının daxili quruluşu şərq yarısınından fərqlənir. Qərb yarısının ortasında dirək yeri vardır. Dirək aşağıdakı üsulla basdırılmışdır: otağın döşəməsində çuxur qazılaraq dirək oraya qoyulmuş və yanları daşla, palçıqla bərkidilmişdir. Dirək yerindən 28-30 sm cənub-qərbə tərəf kiçik həcmli çölməyin bir hissəsi tapıldı. Çölməkdən bir qədər cənub-şərq tərəfdə üzəri qırmızı boya ilə naxışlanmış, düz oturacaqlı, qoşa qulplu bir qabın qırıqları aşkar edildi. Qırıqların çox hissəsi 65×75 sm ölçülərində bir sal daşın üstündə idi. Sal daşa yaxın daha bir təsərrüfat quyusu vardı. Çox güman ki, sal daşdan təsərrüfat quyusunun ağzını örtmək üçün istifadə olunmuşdur. Təsərrüfat quyusunun diametri 50-70 sm, dərinliyi 80 sm idi. Quyu təmizlənərkən içərisindən iri həcmli küp qırıqları, yanmış səbət hissələri, bir ədəd diametri 18 sm olan yumru formada yonulmuş dağ daşı və iri buynuzlu heyvanın bud sümüklərinin hissələri aşkar edildi. Təsərrüfat quyusunun yanındakı küpün fraqmentləri otağın müxtəlif yerlərində tapılır. Quyunun içərisində kül, torpaq və saxsı qab qırıqları bir-birinə qarışmışdır. Müəyyən edilib ki, quyunun ağzını örtən sal daş evin üstünün uçmasından bir az qabaq kənara çəkilmişdir, belə ki, əgər sal daş sonradan quyunun ağzından götürülsəydi bir başa döşəmənin üstündə üfüqi vəziyyətdə olmazdı. Bütün bu əlamətlər onu göstərir ki, sakinlər evin tavanı uçmamışdan bir az əvvəl təsərrüfat quyusundan dəni götürməyə cəhd etmiş, lakin uçqun, yanğın və ya bizə məlum olmayan başqa bir səbəbdən buna imkan tapmamışlar.
1№-li otağın şımal-şərq küncündə, qapı yerinə yaxın geniş ağızlı, üzəri qırmızı boya ilə naxışlanmış qab qırıqları, yanmış noxud, arpa, buğda və üzüm dənələri aşkar edildi. Qeyd etmək lazımdır ki, 1№-li otağının hər iki yarısının şimal tərəflərində yanğın izləri daha çox izlənilir. Yanğın nəticəsində əmələ gəlmiş kül qatı da otağın şimal tərəfində 30 sm-ə qədər, cənub yarısında isə 8-10 sm qalınlığındadır.
1№-li otaqdan qərbə tərəf, bu otağa bitişik daha bir tikili aşkar edilmişdir. Bu tikilidə yanğın əlamətləri yoxdur. Bu tikilinin şimal tərəfi 2 m enində və 3. 4 m uzunluğunda işlənmişdir. Qərb tərəfdə döşəmə səviyyəsindən başlayan bu hörgü şərqə tərəf maili şəkildə 1, 3 m-ə qədər yüksələrək 1№-li otağın pilləkəniilə birləşir. Hörgünün qərb tərəfində, şimal-cənub istiqamətində dağ daşları ilə 30 sm enində "kanalcıq" işlənmişdir. Hər iki tərəfdən bağlı olan bu "kanalcığın" hansı məqsədlə işləndiyini müəyyən etmək çətindir. Bu "kanalcıqla" 1№-li otağın qərb divarı arasındakı sahəyə daş döşənmişdir. Qazıntı zamanı burada saxsı qazan fraqmentləri və daş alətlər aşkar edilmişdi. Yanğın əlamətlərinin olmaması və tikilinin daxili planı qədim bərpadan sonra buradan məişət və ya təsərrüfat xarakterli tikili kimi, xüsusən həyət kimi istifadə olunduğunu ehtimal etməyə əsas verir.
Plovdağ abidəsində yaşayış evi kompleksinin qazıntısı tunc dövrünə aid evlərin planı və interyeri haqqında müəyyən fikirlər söyləməyə imkan verir. Yaşayış evi kompleksinin qədim bərpadan sonrakı dövrü haqqında daha ətraflı mühakimə yürütmək olar. Arxeoloji tapıntılar və otağın daxili quruluşu göstərir ki, iki hissəyə bölünmüş 1№-li otaqdan ərzaq saxlamaq üçün, ondan qərbə tərəf olan tikilidən isə həyət kimi istifadə edilmişdir. ət cənubdan və qərbdən daş divarla əhatə olunmuşdur. Burada daşla işlənmiş "kanalcığın" (bəlkə do bu axur olmuşdur) olması və yerə daş döşənməsi burada ev heyvanlarının saxlandığını ehtimal etməyə əsas verir. Həyətin şimal tərəfində pilləkəni əvəz edən maili hÖrgü nə vaxtsa ikinci mərtəbənin də olduğunu göstərir. İkinci mərtəbədəki otaqdan yataq otağı kimi isifadə edilmişdir. 1№-li otağa-yəni ərzaq anbarına giriş ikinci mərtəbədən, yataq otağının şimal-qərb küncündə, döşəmədə olmuşdur. 1№-li otaqdakı kül qatının üstündə aşkar edilmiş saxsı qab fraqmentləri və başqa əşyalar da uçqun zamanı ikinci mərtəbədən buraya tökülmüşdür. Yaşayış evi kompleksinin demək olar ki, hər yerində rast gəlinən qədim bərpa izləri tikilinin bir neçə dəfə güclü dağıntıya məruz qaldığını göstərir. Yanğınla müşayət olunan axırıncı dağıntıdan sonra sakinlər bir daha binanı bərpa etməyə cəhd göstərməmişlər. Axırıncı dağıntının səbəblərini müəyyən etmək çətin olsa da bəzi arqumentlər bunun zəlzələ və ya başqa bir təbii fəlakət nəticəsində baş vermədiyini söyləməyə əsas verir.
Birinci, dağıntı zəlzələ nəticəsində baş versəydi sakinlər tələm-tələsik təsərrüfat quyularından ərzağı götürməyə cəhd etməzdilər: əvvəl canlarını qurtarar, zəlzələdən sonra isə gəlib lazım olan avadanlığı və ərzağı qazıb çıxarar, evi isə təmir edərdilər. İkinci, arxeoloji tədqiqatlar göstərdi ki, dağıntıdan sonra buraya bir daha heç kim yaxın düşməmiş, burada heç kim yaşamamışdır.Üçüncü, yaşayış evinin divarlarında zəlzələdən çat əlamətləri yoxdur.Beləliklə, yaşayış yerinin axırıncı dəfə zəlzələ nəticəsində dağılması ehtimalı olduqca azdır. Əksinə, Plovdağ yaşayış yerinin axırıncı dəfə düşmən hücumu nəticəsində dağıdılması və əhalisinin əsir aparılması ehtimalı isə daha ağlabatandır.
Son tunc dövründə baş vermiş yanğınla müşayət olunan bu dağıntıdan sonra Plovdağda yaşayış olmamışdır.Naxçıvan ərazisində aşkar edilmiş ilk və orta tunc dövrünə aid yaşayış yerlərinin böyük əksəriyyəti çaylara yaxın dağ ətəklərində və ya çox da hündür olmayan təpələrin üzərindədir. Son tunc və ilk dəmir dövründə bu vəziyyət dəyişməyə başlayır: yaşayış məntəqələri təbii müdafiəyə malik yerlərdə tikilir və ətrafı daş hasarla möhkəmləndirilirdi ki, bu hal Cənubi Qafqazın sinxron abidələrində də müşahidə olunur.
Yaşayış məntəqələrinin daxili quruluşuna gəldikdə, hələlik onların əvvəlcədən düşünülmüş plan əsasında salındığını söyləmək çətindir. Yaşayış evlərinin çox sıx yerləşdiyi və dar küçələri olan (əgər küçə demək mümkünsə) bu yaşayış məntəqələri təbii fəlakət və düşmən hücumları nəticəsində dəfələrlə dağıntıya məruz qalmış və hər dəfə yenidən bərpa olunmuşdur. Naxçıvanın orta və son tunc dövrünə aid yaşayış evləri, əsasən dördbucaqlı planda olmuşdur. Plovdağ yaşayış yerinin arxeoloji tədqiqi Naxçıvanın tunc dövrü yaşayış yerləri haqqında daha ətraflı məlumat əldə etməyə imkan verəcəkdir.
Səbzabad (Komican)
Səbzabad — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Milacerd bəxşinin Xosro Beyg dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 22 ailədə 47 nəfəri kişilər və 42 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 89 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Tver vilayəti
Tver vilayəti (1990-cı ilə qədər Kalinin vilayəti) — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.
Zəki Alasya
Zəki Alasya — əslən Kiprli, İstanbul doğumlu Türk teatr və film aktyoru. Kıbrıslı Mәhmәd Kamil Paşanın qardaşı oğludur. Zəki Alasya 8 may 2015-ci ildə müalicə olunduğu xəstəxanada qaraciyər xəstəliyindən vəfat etmişdir.
Karyerası
Robert Kolejidən məzun olan sənətçi sənət həyatına da 1959-cu ildə MTTB teatrında həvəskar olaraq başladı. Arena, Genar ve Ulvi Uraz teatrlarında çalışdıqdan sonra Haldun Taner, Metin Akpınar və Ahmet Gülhan ilə birlikdə Devekuşu Kabare Tiyatrosunun qurucuları arasında yer aldı.
Film çevirməyə 1973-cü ildən sonra başladı. Metin Akpınar ile birlikdə Türk sinemasında yeni bir ikili təşkil etdilər. Bir çox filmdə yer aldı və 1998-ci ildə Türkiyə Mədəniyyət nazirliyinin Devlet Sanatçısı unvanı almışdır. Salak Milyoner (film), Köyden İndim Şehire, Güler Misin Ağlar Mısın, Nereye Bakıyor Bu Adamlar, Hasip ile Nasip kimi filmləriylə bir komediya ustası olaraq ün qazandı.
Tanacetum argenteum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Zəki Alasya
Karyerası
Zəki Alasya ilk rejissorluq təcrübəsində önəmli yerə sahib olan 1977 və sonrası filmleri olan Aslan Bacanak, Sivri Akıllılar, Caferin Çilesi, Petrol Kralları, Doktor, Köşe Kapmaca, Vay Başımıza Gelenler ve Elveda Dostum yer alır.
İlyas Göçmənin şəkil dəftəri (kitab)
İlyas Göçmənin şəkil dəftəri — Səlim Babullaoğlunun şeirlər kitabı.
Məzmun
Qələm dostlarışairin yaradıcılığından bəhs edən məqalələrində Səlimin yazı tərzinin “kinematoqrafik xarakterindən” (yada salaq ki, müasir kino sənətinin əsasında məhz fotoqrafiya dayanmışdır), “sanki ruhun şəklini çəkməsindən” söz açıb. Amma Babullaoğlunun bədii istedadının bu cəhəti ilk dəfə məhz sözügedən silsiləyə daxil olan şeirlərdə bütün tamlığı və parlaqlığı ilə üzə çıxıb...
...Məhz bu tipli əsərlər nəhəng dünya ədəbiyyatı okeanına qovuşmağa gətirib çıxara bilər.
Fənərbaxça QVK
"Fənərbaxça" Opet (Universal sponsorun adı) — Acıbadem Qadınlararası Voleybol 1. Liqasında mübarizə aparan Türkiyə qadın voleybol klubudur. Fənərbaxça idman klubunun voleybol şöbəsidir. Qadın voleybol klubu idman klubunun Fənərbaxça Peşəkar Futbol Klubu və Fənərbaxça Ülker Basketbol Klubunun ardından ən çox vəsait yatırdığı kollektivdir. Klub ev oyunlarını "Burhan Fələk" idman sarayında oynayır.
Yekaterina Qerzaniç
Yekaterina Qerzaniç (d. 18 may 1972) — Qazaxıstanı təmsil edən su poloçusu.
Fənərbaxça QVK
Tarixi
Fənərbaxçanın Türkiyə çempionatında ilk çempionluğu 2009-2010 mövsümünə təsadüf edir. Elə həmin il sarı mələklər CEV Kubokunda üçüncülük yaşamışdı.
Yekaterina Qerzaniç
Karyerası
Yekaterina Qerzaniç, Qazaxıstan yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində beş görüşün beşində də məğlub olan Qazaxıstan yığması, Sidney Olimpiadasını altıncı pillədə başa vurdu.
Fənərbaxça QVK
Tarixi
2011-ci ildə komanda "Kulublararası Dünya Çempionatı"nın finalında Braziliya komandası Osaskuya qalib gələrək dünya çempionu oldu. Həmin il Avropa İndesit Çempionlar Liqasında üçüncü yer olan komanda növbəti mövsüm turnirin qalibi olaraq muzeyini daha bir kubokla zənginləşdirdi.
2014-cü ildə Fənərbağça CEV Kubokunda uğurlu bir mövsüm keçirmişdi. Finala gedən yolda Azəryol Bakını iki matçda da rüsvay edən sarı-lacivərdlilər heç bir oyunda set itirməyərək növbəti mərhələyə yüksəlmişdi. Finalda Rusiyanın Uraloçka-NTMK komandasına rəqib olan fənərbağçalılar səfərdə "3-2" hesabı ilə qələbə qazanmışdı. Evdə də eyni rəqibi "3-0" hesabı ilə yenən komanda ilk dəfə qazandığı kuboku azərkeşləri önündə qaldırmış və ikinci Avropa zəfərini qazanmışdı.
Heyəti
2013-14 mövsümü üçün
Qərb çay qorillası
Qərb çay qorillası və ya Çay qorillası — Qərb qorillasına (Gorilla gorilla) daxil olan bir yarımnöv.
Yayılması
Bu yarımnövə daxil olan canlılar əsasən Nigeriya ilə Kamerun arasında sərhəddə cəmləşmişlər. Tropik və subtropik enliyarpaq meşələrdə yayılmışlar. Afrikanın digər primatlarına nisbətdə daha həssas canlılar hesab edilirlər.
Digər yarımnövdən baş və dişinin quruluşu, boyunun 10–15 sm uzun olmasına və çəkisinin 20–35 kq artıq olmasına görə fərqlənirlər. Ayrıca yarımnöv kimi 2000-ci ildən bəri göstərilir. Bununla belə əvvəlki araşdırmalar da onların ayrı bir yarımnöv olmasını təsdiq etmişdir.
Qorunma statusu
Çay qorillalarının sayı 280 başdır. Onlar əsasən 11 nöqtədə cəmləşmişlər. İki yarımnövün arealını 250 kilometrlik məsafə ayırır. Bu yarımnövün qorunması üçün çalışmalar 2007-ci ildən başladılmışdır. Kamerun hökuməti bu məqsədlə Nigeriya ilə sərhəddə milli park təşkil etmişdir. Parkda 115 çay qorillası yaşayır.
Kurqan vilayəti
Kurqan vilayəti — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.
Pantoqraf
Pantoqraf — verilmiş fiqura homotetik fiqurların qurulmasında istifadə olunan cihazdır. Texnikada planların, çertyojların və s. surətini çıxarmaqda da bu cihazdan istifadə edirlər.
Turqud Marşal
Turqud Marşal (1908-1993)-Məşhur hüquqşünas
Həyatı
1933-cü ildə Hovard Universitetində hüquqi təhsilini almıdır. Marşal öz hüquqi təcrübəsini Baltimorda toplamağa başlamışdır. Ədətən mülki işlərlə məşğul idi. Tez bir zamanda dövlətin qabaqcıl vəkillərin birinə çevrildi. Onun Ali Məhkəmədə ilk qalibiyyəti 32 yaşında oldu.
Onun ən məşhur işlərindən biri Braun Təhsil Şurasına qarşı tarixi məhkəmə işini hesab etmək olar (1954-cü il). Nəticədə "Bölən lakin bərəbər olan" qanun ləğv edilmişdir.
Baccharis pohlii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Okavanqo çayı
Okavanqo nə dənizə, nə də gölə tökülür. Labirintvari şəkildə hərəkət edərək çayın 95 % Kalaxari səhrasının şimal-qərbində yoxa çıxır. Bu ərazini Okavanqo deltası adlandırırlar. Bu dünyada sahəsinə görə ən böyük deltalardan biridir. Deltanın sahəsi 15 000 km² təşkil edir.
Nadir hallarda çay suyunu Nqami gölünə çatdırır. 15-20 il ərzində çay suyunu Makqandikqadi çökəkliyinə çatdırır. Bura bir neçə min il öncə böyük göl ərazisi olmuşdur.
Okavanqo hövzəsində Moremi qoruğu yerləşir. Bura zəngin təbiəti ilə seçilir.
Viburnum tridentatum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kemerovo vilayəti
Kemerovo vilayəti — Rusiya Federasiyasının subyektlərindən biri.
Vaynona Rayder
Vaynona Rayder (ing. Winona Ryder/) — Peşəkar olaraq Winona Ryder kimi tanınan, Amerikalı aktrisadır. O, Qızıl Qlobus Mükafatı da daxil olmaqla bir neçə mükafatın sahibidir və iki Akademiya Mükafatına namizəd olub. O, əvvəlki filmlərində qəribə rollar alması, daha sonra 1990-cı illərdə daha görkəmli rollar oynaması ilə tanınır.
Möminə Xatun türbəsi
Möminə Xatun türbəsi — Azərbaycan Respublikası, NMR, Naxçıvan şəhərində yerləşən və həm də "Atabəy Günbədi" kimi tanınan tarix-memarlıq abidəsidir. Türbə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən dünya əhəmiyyətli abidə kimi qeydiyyata alımışdır. 1998-ci ildə Möminə Xatun türbəsi digər Naxçıvan türbələri ilə birlikdə UNESCO-nun Ehtiyat siyahısına daxil edilmişdir.
Səyyarə Mollazadə
Mollazadə Səyyarə Məmməd qızı — Filologiya elmləri doktoru, Professor
Sərdarabad (Komican)
Sərdarabad — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Milacerd bəxşinin Xosro Beyg dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 6 ailədə 12 nəfəri kişilər və 14 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 26 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Səyyarə Mollazadə
Həyatı
BDU-nu bitirib, 1965-ci ildən ATU-da işləyir, 39 il Azərbaycan dili kafedrasının müdiri olub.
S.Mollazadə bu qocaman ali təhsil ocağında baş müəllimlikdən kafedra müdirliyinə, ali təhsilli mütəxəssisdən elmlər doktoru, professora qədər yol keçmiş, universitetin Böyük Elmi Şurasının, həmçinin fakültə elmi şurasının üzvü kimi nüfuz sahibinə, ağbirçək təhsil-tərbiyə təşkilatçısına qədər yüksəlmişdir. Maraq doğuran cəhət odur ki, Səyyarə Mollazadə təkcə özünün elmi yüksəlişini düşünməmiş, rəhbərlik etdiyi kollektivin üzvlərinin də elmi uğurlar qazanmasına, inkişafına ciddi yanaşmışdır. Onun rəhbərliyi ilə 12 nəfər filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Hazırda kafedrada 17 müəllimdən 9-u elmlər namizədidir. Onlardan 6 nəfəri dosent vəzifəsində çalışır (nəzərə alaq ki, filologiya elmləri namizədi, dosent Rafiq Vəkilov və filologiya elimləri namizədi İradə Vəliyeva bu yaxınlarda vəfat etmişlər). Səyyarə xanım respublikamızda dilçi alim adına şöhrət gətirən ziyalılardandır. Anomastikanın mühüm bölmələrindən olan toponimiyanın Azərbaycan dilçiliyindəki müasir üstün mövqe qazanmasında onun araşdırmalarının rolu az deyildir. 1979-cu ildə doktorluq işi kimi müdafiə etdiyi "Azərbaycanın Şimal rayonlarının toponimiyası" adlı dissertasiyası nəinki Azərbaycan, hətta o dövrün sovet məkanında az-az rast gəlinən elmi işlərdən idi. Tarix, coğrafiya və dilçilik elmlərinin yanaşı müdaxiləsi ilə nəticə çıxaran toponimika araşdırmalarında dilçiliyin xüsusi çəkisinin üstün olduğu fikrini, məhz Səyyarə xanımın köklü tədqiqatları təsdiq edir. Toponimik vahid haqqında həqiqi-elmi fikri yalnız əsil linqvistik mövqedən yanaşma ilə söyləmək olar. Bunu fikri həm dilçi-toponimistlərlə bərabər, həm də tarixçi, coğrafiyaşünas alimlərimizin çoxsaylı araşdırmaları da təsdiq etməkdədir. Həmin 1999-cu ildə çap olunmuş "Azərbaycan toponimləri (ensiklopedik lüğət)" kitabında da görmək olar. Artıq 20-25 ilə yaxındır ki, respublikada toponimikaya aid müdafiə edilən namzədlik və ən çox da doktorluq işlərinin rəsmi opponentlərindən biri professor S. Mollazadə təyin edilir. Həmin əsas səbəbi Səyyarə xanımın elmi-nəzəri səviyyəsinə hörmətdirsə, başqa səbəbi onun xeyirxahlığı, elmi kadrların yetişməsinə olan böyük qayğısıdır.
S.Mollazadə Qaxın məşhur İlisu kəndində 1933-cü ildə doğulub. Atası Məmməd Fərhadov dövrünün savad sahiblərindən olub. Anası Səfiyyə xanım evdar qadın idi. Səyyarə 2-3 yaşında olanda atasının iş yerini Bakıya dəyişirlər və ailə Bakıya köçür. Müharibə başlayanda atası orduya səfərbər edilir. Buna görə də ailə təzədən İlisuya - babasının və nənəsinin yanına qayıdır. Çətin iqlim şəraiti, qıtlıq iki qocanı, cavan gəlini və üç bacını əsil sınağa çəkir. Səyyarə xanım o günləri həyəcansız xatırlaya bilmir, xüsusilə, nənəsi Pərinin müdrik kəlamlarını, nəvələri üçün ağır zəhmətə qatlaşmasını minnətdarlıqla yada salır. Ümumiyyətlə, Səyyarə xanımın ailəsi bu "diplomsuz diplomat" qadına borclu olduqlarını söyləyirlər; təmiz mənəviyyat, ağıllı mühakimə, həyata nikbin baxış bu qadını bütün kəndin ağbirçəyi, məsləhətçisi etmişdi. Səyyarə xanım söhbətlərində onu tez-tez xatırlayır, qanadlı ifadələrini, ağıllı məsəllərini nümunə gətirir, sözünü, məntiqini qüvvətləndirir. Elə indiki ahıllıq, müdriklik çağında özündəki ən müsbət keyfiyyətlərin daha çox Pəri nənəsindən gəldiyini dönə-dönə etiraf edir.
Səyyarə xanım 132 nömrəli məktəbdə oxuyub (atası müharibədən yaralı qayıdandan sonra yenidən Bakıya köçmüşdülər). Bu məktəbin müsbət ənənələri olub. Burada da onu gözəl müəllimlər, sədaqətli dostlar əhatə edib. Hər şeydən əvvəl, dil-ədəbiyyat müəllimi Bilqeyis xanımın əlahiddə müəllimlik məharəti Səyyarə xanımda daha çox müsbət keyfiyyətlərin yaranmasına səbəb olub. Səyyarə Mollazadə bu gözəl insandan, genişqəlbli müəllimindən danışanda vurğunluq və həyəcanını gizlədə bilmir (Bilqeyis Məmmədova məşhur folklorşünas professor Məmmədhüseyn Təhmasibin həyat yoldaşı idi). Səyyarə xanımın geniş dünyagörüşü və davranışı ilə nümunəvi olan rəfiqələri də var idi. Bunların çoxu ilə o, indi də sıx əlaqə saxlayır. Beləliklə, əsil əqidə sahiblərinin içində olan gənc Səyyarə o, zamankı ADU-nun filologiya fakültəsinə daxil olur. Axtarışlarla dolu tələbə həyatı Səyyarənin həyata baxışını daha da artırır, onu yetkin ziyalıya çevirir. Təsadüfi deyil ki, Səyyarə xanımın bir kursda oxuduğu tələbələr arasında sonralar hamının tanıdığı alimlər, ziyalılar da var idi: mərhum şairlər Xəlil Rza, Əliağa Kürçaylı, akademik Bəkir Nəbiev. İstedadlı jurnalist və yazıçı Əlfi Qasımov, nəğməkar şair İslam Səfərli, müğənni Gülağa Məmmədov Səyyarəgilin evinin istəkli qonaqları idi.
S.Mollazadə çox erkən ailə həyatı qurub. Dünyaya gətirdiyi iki övladına təkcə insanlıq dərsi keçməklə kifayətlənməyib, onlara əsil ana məhəbbətinin müqəddəsliyini aşılayıb.
Bəli, Səyyarə xanım nümunəvi bir ailənin xoşbəxt ağbirçəyidir. O həm də elmdə, ictimai həyatda özünəməxsus mövqeyi olan ziyalıdır. İndiyə kimi 150-dən artıq məqaləyə, 6 monoqrafiyaya imza atıb. Buraya onlarla dissertasiyaya yazılan opponent rəylərini, Türkiyənin, Rusiyanın müxtəlif şəhərlərində, respublikamızın elm və təhsil ocaqlarında təşkil olunmuş yığıncaqlardakı çıxışlarını da əlavə etsək, nə qədər zəhmət və təfəkkürün sərf edildiyini təsəvvür etmək olar.
Səyyarə xanım indi həyatının ən yüksək zirvəsində çoxlarına nəsib olmayan nailiyyətlərlə dolu müdriklik çağındadır. Mən bu yazı ilə onun həyat amalı, dünyaya, insanlara baxışı, ailədə, iş yerində, ictimai mühitdə tutduğu mövqe haqqında təsəvvür yaratmaq istədim. Filologiya elimləri doktoru, professor, ATU-nun Azərbaycan dili kafedrasının mudiri Səyyarə Mollazadə bütün şüurlu həyatını insanlara mümkün qədər çox sevinc anları bəxş etməyə, mənsub olduğu millətə, doğulduğu torpağa daha çox xeyir verməyə həsr etmiş, lazım gələndə öz mənafeyini qurban verməkdən də çəkinməmişdir. Görkəmli alimə, müdrik məsləhətçimizə xoş soraqlı illər, möhkəm cansağlığı, istəklilərinin tükənməyən qayğısı əhatəsində ürəyincə keçən ömür arzulayırıq.
Möminə Xatun türbəsi
1186-cı ildə memar Əcəmi Naxçıvani tərəfindən inşa edilmiş türbənin ilkin hündürlüyü 34 metr olsa da, onun çadırvari günbəzi dövrümüzə tamamışdır; buna görə də dövrümüzdə türbə 25 metr hündürlüyə malikdir (dövrümüzə çatmamış çadırvari günbəzsiz). Mömünə Xatun türbəsi Atabəylər Memarlıq Kompleksindən dövrümüzə çatmış yeganə abidədir.