cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İngilis-Misir Sudanı
Mehdiyyə üsyanı
150px|thumb|left|İngilis-Misir Sudanının səhrası poçtu markasında, 10p (1927) Tofiq Paşanın Britaniya işğalına razılığı bütün Misir və Sudanda dözülməz vəziyyət yaratdı. İngilis qoşunlarının əksəriyyəti İsgəndəriyyə, Qahirə və Süveyş kanalı da daxil olmaqla Misirin şimalında cəmləşmişdi. Amma Sudanda qoşun az idi və nəticədə orada üsyan başladı. Misir xedivi Tofiq Paşa ingilis, general Çarlz Corc Qordonu Sudanın general-qubernatoru təyin etdi. Dini lider Məhəmməd Əhməd (Məhəmməd ibn Abdullah) 1881-ci ildə özünü “Mehdi” elan edərək və türk-Misir bürokratiyasına qarşı üsyana rəhbərlik etdi. Mehdi vergilərin ləğvini elan etdi osmanlılara və misirlilərə qarşı müqəddəs müharibə (cihad) üçün ordu yaratmağa başladı. Qərbi və mərkəzi Sudanın tayfalarını birləşdirməyə çalışdı. Üsyan həm siyasi, həm də dini xarakter daşıyırdı. Üsyan Xartumun tutulması və 1885-ci ildə ingilis generalı Çarlz Corc Qordonun ölümü zamanı pik həddə çatdı. Tofiq Paşa ordusu və İngiltərə qüvvələri demək olar ki, bütün Sudandan geri çəkilməyə məcbur oldu və Məhəmməd Əhməd teokratik dövlət qurdu.
İngilis-Misir kondominiumu 1899-1956-cı illər
250px|thumb|right|1948-ci ildə İngiltərə-Misir Sudanının əyalətləri. Gələcək Cənubi Sudan əyalətləri qırmızı rəngə boyanıb Mehdiyyə üsyanının ‎məğlubiyyətindən sonra Tofiq Paşanın oğlu II Abbas Hilmi Paşa və britaniyalılar Sudan üzərində nəzarəti bərpa etmək qərarına gəldilər. Birləşmiş ingilis-Misir ordusuna komandanlıq edən Herbert Kitçener 1896-1898-ci illərdə hərbi kampaniyalara rəhbərlik etmişdir. Kitçenerin kampaniyasının pik həddi Omdurman döyüşü oldu. Bu döyüşlə Sudanın yenidən əsarət altına düşməsi rəsmiləşdi. İngiltərənin Misirdəki təsirinin rəsmi olaraq məsləhət xarakteri daşıdığını nəzərə alsaq (baxmayaraq ki, əslində bu, daha birbaşa idi), ingilislər Sudandakı rollarının rəsmiləşdirilməsində təkid edirdilər. Beləliklə, 1899-cu ildə Sudanın rəhbəri Böyük Britaniyanın icazəsi ilə təyin edilmiş misirli generalın olduğu müqavilə qəbul edildi. Amma əslində ingilislər misirli və sudanlı millətçiləri sevmirdi, ona görə də Sudan əslində Britaniya imperiyasının koloniyası idi. İngilislər “parçala, hökm et” siyasətinə əməl edərək Misirli Məhəmməd Əlinin dövründə başlayan Nil vadisinin birləşmə prosesini tamamilə dayandırmaq və ərazilərin daha da sıx birləşməsinə mane olmaq istəyirdilər.
Bu siyasət Sudan daxilində də tətbiq edildi. 1924-cü ildə bu ərazi faktiki olaraq iki yerə bölündü: ərəb dilinin üstünlük təşkil etdiyi müsəlman şimalı və ingilis dilinin üstünlük təşkil etdiyi animist-xristian cənubu. 1910-cu ildə Lado anklavının ərazisi Sudana birləşdirildi.
Böyük Britaniyanın Misirdə uzun sürən işğalına görə, narazılıq getdikcə daha da artdı. Misir hakimiyyəti Misir və Sudandan ibarət bərabərhüquqlu birləşmiş dövlət yaratmaq istəyirdi. 1914-cü ildə Misirdə Osmanlı hakimiyyətinə rəsmi son qoyulduqdan sonra Hüseyn Kamil, ondan sonra hökmranlıq edən qardaşı I Əhməd Fuad kimi özünü Misir və Sudanın sultanı elan etdi. Dövlətin adı dəyişdirilərək Misir və Sudan Krallığı adlandırılanda vahid dövlət yaratmaq təkidi yenidən ortaya çıxdı, lakin ingilislər buna mane oldular.
Əyalətləri
İngiltərə-Misir Sudanı səkkiz əyalətə bölünürdü. Lakin əyalətlər yaradılanda onların sərhədləri qeyri-müəyyən idi. Yalnız İkinci Dünya müharibəsinin başlaması ilə əyalətlərin ərazisi və sərhədləri dəqiqliklə müəyyən edildi. Səkkiz əyalətə bunlar daxil idi: Mavi Nil, Darfur, Ekvatoriya, Kassala, Xartum, Kurdufan, Şimali və Yuxarı Nil. 1948-ci ildə Bəhr əl Qəzəl Ekvatoriya əyalətindən ayrıldı.
Kondominiumun rəhbərləri
250px|thumb|right|General-qubernatorun bayrağı
Kondominiumun ləğvi və müstəqilliyə gedən yol
250px|thumb|right|Afro-Asiya Konfransı zamanı istifadə edilən Sudanın müvəqqəti bayrağı (aprel 1955) 1936-cı ildə Misirin işğalının başa çatmasına baxmayaraq (Süveyş kanalı zonası istisna olmaqla) ingilislər Sudandakı qüvvələrini saxlamağa davam edirdilər. Misir hökuməti birgə idarəçiliyin ləğvi barədə dəfələrlə bəyanatlar verirdi. Onlar Britaniya işğalının qeyri-qanuni olduğunda təkid edirdilər. I Faruq özünün Misir və Sudan kralı kimi tanınmasını israr edirdi, lakin ingilislər bunu etməkdən boyun qaçırırdılar.
1954-cü ildə Böyük Britaniya və Misir hökumətləri Sudanın müstəqilliyini tanıyan saziş imzaladılar. Britaniya-Misir müqaviləsinə əsasən, 1956-cı il yanvarın 1-də Sudan Misirlə 136 illik müttəfiqliyə və 55 illik Britaniya hakimiyyətinə son qoyaraq, suveren dövlət oldu.
Suçuların xəstəxanası (Taqanroq)
Suçuların xəstəxanası — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən tarixi arxitektur bina. Bina Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi ev 41-43 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin sonları inşa edilmişdir. Binanın hazır ki, vəziyyəti idealdır. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bir mərtəbədən ibarət olaraq müxtəlif dekor elementləri ilə işlənmişdir. Bina iki villanın birləşdirilməsi ilə meydana gəlmişdir.
Tarixi
İki mətəbədən ibarət olan bina Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi ev 41-43 ünvanında yerləşir. Bina XIX əsrin sonlarında inşa edilmişdir. ХIХ əsrin əvvəllərində binanın yerləşdiyi ərazidə böyük bağ yerləşirdi. Onun sahibi rəssamlar akademiyasının rektoru, dairə məhkəməsinin üzvü Fedor Martos idi. Bu bunanın sahiləri haqqda kifayət qədər məlumat vardır. Bina haqqında ilk məlumat 1880-ci illərə aiddir. O zamanlarda binanın sahibi Aleksandra Danilovna Qirs olmuşdur. Onun əri saray məsləhətçisi, Taqanroq şəhər tikinti komitəsinin üzvü olmuşdur. 1899-ci ildə binanın üç sahibi vardı: Aleksandra Danilovna Qirps, Rıdina və kollec məsləhətçisi Yekaterina Petrovna. Aleksandra Danilovna və Yekaterina Petrovna müvafiq olaraq 90 və 89 yaşları vəfat etmişdir. ХIХ əsrin sonlarından bina tacir Dmitri Yeqoroviç Manusiyə mənsub olmuşdur. 1910-cu ildə binanı Yakov Vasileviç Sotnik olmuşdur. Sotnik 76 yaşında 23 sentyabr 1916-cı ildə vəfat etmişdir. Bina onun vərəsələrinə keçmişdir. 1925-ci ildə bina milliləşdirilmişdir. Binanın sahibəsi olmuş Lyubov Andreevna Yakov Vasilevin həyat yoldaşı olmuşdur. O, 1914-cü ildə 64 yaşında vəfat etmişdir. Binanın bir hissəsini rus dili müəlliməsi Mariya Vasilevna icarələmişdir.
Hazırda bina 41 və 43 nömrəsi altında su nəqliyyatı, balıqçılıq təsərrüfatı işçiləri üçün xəstəxanası yerləşir.
Arxitektur xüsusiyyəti
Qreçeskaya küçəsi ev 41-43 ünvanında yerləşən bina iki mərtəbədən ibarətdir. Əsas girişlərin üzərində eyvan vardır. 43 saylı binanın ikinci mərtəbsində yerləşən pəncərələrin kənarları qəsr daşları ilə işlənmişdir.
Ədəbiyyat
Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.
Qurd Təpə (Urmiya)
Qurt Təpə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 316 nəfər yaşayır (85 ailə).
Mihalis Yannakakis
thumb Mihalis Yannakakis (Yunanca: Μιχάλης Γιαννακάκης; d. 13 sentyabr 1953, Athens, Yunanistan ) — Columbia Universitesinin Computer Science departimantənda bir profesordur. Yannakakis 2005 ilində Donald E. Knuth mükafatına sahib olmuşdur.
Memar Sinan tərəfindən tikilmiş cümə məscidlərinin siyahısı
sağ|thumb|[[Memar Sinanın en önəmli əsərlərindən biri olan Süleymaniyyə məscidi]] Bu siyahı, Osmanlı memarı Memar Sinan tərəfindən layihələndirilib, tikilmiş cümə məscidlərinin siyahısıdır. Siyahıdakı 77 məsciddən 39-u İstanbulda yerləşir.
Arxa plan
Memar Sinan 1539-cu ildə sədrəzəm Ayaz Mehmed Paşa tərəfindən Osmanlı imperatorluğunun baş memarı təyin edilmişdir. Sinan 1588-ci ildə ölümünə qədər vəzifəsində qaldı və üç sultanın hakimiyyəti dövründə: I Süleyman (1520-66), II Səlim (1566–74) və III Murad (1574–95) xidmət edib. Sinan öz xatirələrində Teẕkiretü'l-bünyān adlı əsərində 80 cümə məscidi (böyük məscid) və 400-dən çox kiçik məscidi daxil olmaqla 698 binanı layihələndirdiyini bildirir. Əslində o, imperator memarlarından ibarət qrupa rəhbərlik edirdi və tikilən binalar kollektiv iş sayılırdı. Sinan özü sultan üçün aparılan böyük tikinti layihələrində iştirak edirdi. Bunlar Ədirnədəki Şahzadə külliyəsi (1543–48), Süleymaniyyə məscidi (1548–59), Qırxçeşme su işleri (1561–65), Qanuni Sultan Süleyman Körpüsü (1565–67) və Səlimiyyə məscidləri (1568–74) idi. Bu tarixdən sonra o, III Muradın dövründə böyük tikinti işləri aparmamış, yaşlandığı üçün işi başqa memarlara həvalə etmişdir.
Arya İnkeri Makkonen
Arya İnkeri Makkonen — Finlandiyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2017-ci ildən)
Ürək döyüntüsü (serial)
Kalp Atışı, MF Yapım tərəfindən, 2017–2018-ci illər arasında Show TV-də yayımlanan, baş rollarda Gökhan Alkan , Öykü Karayel , Ali Burak Ceylan, Hakan Gerçek və Merve Çağıranın yer aldığı, rejissoru Yusuf Pirhasanın olduğu dram, romantik və tibbi Türk serialıdır. Serial 28 yanvar 2018-ci ildə yayımlanan 28-ci bölümü ilə sona çatdı. 2016-cı ildə Cənubi Koreyanın "Doktors" dramından uyğunlaşdırılıb.
Mövzu
Eylül Erdem məktəbli olarkən məktəbə getmək istəməyib və məktəbdə daim problemlər yaşadığı üçün atası onu nənəsinin yanına aparıb. Eylül nənəsinin yanında bir müddət qaldıqdan sonra həkim olmaq qərarına gəlir. Ali Asafla ilk nənəsinin yanında tanış olmuşdur və Ali Asaf həm də onun məktəbdə müəllimidir. İllər sonra müəllimi Ali Asafla yenidən qarşılaşır və ona aşiq olur.
Yayım təqvimi
Qeyd: Serial 1-dən 26-a kimi cümə günü saat 20:00-da, finalı olan 27-ci və 28-ci seriyası ilə bazar günü saat 20:00-da yayımlandı.
Apeni
Apeni Tiflis quberniyasının Telavi qəzasında çay adı.
Həmçinin bax
Tiflis quberniyası
NGC 6302
NGC 6302, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıqdır. Göy üzündə Əqrəb bürcü istiqamətində yerləşir. PN tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Marin Mittus
thumb|Marin Mõttus 2022 Marin Mittus — Estoniyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2017-ci ildən)
Sərab nahiyəsi
Sərab nahiyəsi — XIV əsr-1990 inzibati nahiyə. Sərab xanlığının bölgələrindən biri.
Tarixi
Elxanilər dövləti Azərbaycan vilayətinin Sərab tüməninin nahiyəsi olmuşdur.
1724-ci ilin icmal dəftərinə görə Ərdəbil əyalətinə tabe olan Ərdəbil livası Həştrud nahiyəsində aşağıdakı kəndlər mövcud idi: Mərkəzi Sərab şəhəridir.
118 kənd və 1 məzradan ibarət idi.
İranın Şərqi Azərbaycan ostanının 20 şəhristanından biri Sərab şəhristanı oldu.
Hökumə Sultanova
Hökumə İsmayıl qızı Sultanova — Azərbaycan ictimai-siyasi və dövlət xadimi, Azərbaycan Qadınlar Şurasının rəhbəri, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1954–1958), Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında İncəsənət İşləri İdarəsinin rəisi (1947–1951).
Həyatı
Hökumə İsmayıl qızı Sultanova 1909-cu ildə Bakının Qara Şəhər qəsəbəsində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Atası vəfat etdikdən sonra o, doqquz yaşında olarkən böyük qardaşı inqilabçı Qasım İsmayılovun himayəsində böyümüşdür. Azərbaycanın sovetləşməsindən sonra 1-ci və 2-ci dərəcəli məktəblərdə oxumuş, ictimai işlərdə çalışmış, 1924-cü ildən Lenin komsomolu sıralarına qoşulmuşdur. 1928–1932-ci illərdə Azərbaycan Lenin Kommunist Gənclər İttifaqı Mərkəzi Komitəsinin şöbə müdiri işləmiş, sonra isə bu mərkəzi komitənin katibi olmuşdur. 1930-cu ildən ÜİK(b)P (Sov. İKP) üzvü olan Hökumə İsmayılova 1936-cı ildə Marksizm-Leninizm İnstitutunu bitirmişdir. Daha sonra o, Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsində mədəni-maarif şöbəsi müdirinin müavini vəzifəsinə irəli çəkilmiş, ardınca bu şöbənin müdiri olmuşdur. Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Sovetində qrup rəhbəri olmuşdur.
Hökumə Sultanova Stalin repressiyaları dövründə SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığı Xüsusi Müşavirəsinin göstərişinə əsasən 23 iyul 1938-ci ildə əks-inqilabi-millətçi təşkilatın iştirakçısı kimi təqsirli bilinərək həbs edilmişdir. 9 avqust 1939-cu ildə onun işinə yenidən baxılmış, işi sübuta yetirilmədiyi və əməlində cinayət tərkibi olmadığı üçün SSRİ XDİK Xüsusi Müşavirəsinin 28 dekabr 1939-cu il tarixli orderi ilə azad edilmişdir.
Hökumə Sultanova sonrakı illərdə mətbuat sahəsində fəaliyyət göstərmiş, "Hücum", "Şərq qadını" jurnallarının redaktoru olmuşdur, 1941–1947-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatının direktoru vəzifəsində işləmişdir. 1947–1951-ci illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında İncəsənət İşləri İdarəsinin rəisi, 1952–1954-cü illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Azərbaycan SSR Baş Mətbuat (Litoqrafiya) İdarəsinin rəisi, 1954-cü ildən isə Nazirlər Soveti sədrinin müavini (bu vəzifədə ilk azərbaycanlı qadındır) vəzifələrində çalışmışdır.
Hökumə Sultanova 1981-ci ilin noyabr ayında vəfat etmişdir.
Ailəsi
Hökumə Sultanova əslən İsmayıllının Lahıc kəndindəndir. O, inqilabçı Qasım İsmayılovun, Azərbaycan SSR xalq maarifi komissarı Ağa Sultanovun və Azərbaycanın ilk təyyarəçilərindən olan Yaqub Sultanovun bacısıdır.
Xadım Həsən Paşa
Xadım Həsən Paşa (ö. 15 aprel 1598) — III Mehmed dövründə 5 ay 6 gün Osmanlı imperiyası nın sədrəzəm i olmuş dövlət adamı.
Peaky Blinders (teleserial, 2014)
Peaky Blinders — Birinci Dünya Müharibəsindən sonra İngiltərənin Birminhem şəhərində fəaliyyət göstərən "Peaky Blinders" adlı dəstə haqqında cinayət-dram televiziya serialıdır. Ssenari rejissoru Stiven Nayt, prodüseri Kerin Mandabah və Tiger Aspect Prodakşındır. Serial əsasən dəstə lideri Tommi Şelbi ilə Killian Mörfinin canlandırdığı yeni təyin olunmuş detektiv arasındakı hadisələrə diqqət çəkir.
Xadım Həsən Paşa
Həyatının ilk illəri haqqında məlumat yoxdur. Əndərun da yetişmiş, sarayın hərəm xədimlərindən biri olmuşdu. Ardından baş xəzinədar olmuş, 1580-ci ildə vəzir liklə Misir bəylərbəyliyi nə təyin edilmişdir. Ancaq 3 il qaldığı bu vəzifədə zülmkar olması və bəzi rüşvət məsələlərinə adının qarışması səbəbilə vəzifədən alınmış, bir müddət Yeddiqüllə zindanları nda həbs tutulmuşdur. Bu əsnada mal-mülkü müsadirə edilən Həsən Paşa, Validə Nurbanu Sultan a olan yaxınlığı və saraya göndərdiyi hədiyyələr sayəsində bağışlandı və Anadolu bəylərbəyliyi ilə paytaxtdan uzaqlaşdı. Bu vəzifədə ikən Gəncə mühasirəsində iştirak etdi və ardından 1588-ci ildə Şirvan bəylərbəyi oldu. Haqqındakı şikayətlər səbəbilə vəzirliyi ləğv edilsə də, çox keçmədən yenidən bağışlandı. 22 yanvar 1594-cü ildə qübbə vəzirliyinə təyin edilərək paytaxta çağırıldı. Sultan Mehmed in 1596 tarixli Əyri səfəri əsnasında İstanbul naibi olaraq xidmət etdi. 3 noyabr 1597-ci ildə Kürəkən İbrahim Paşa nın yerinə sədarətə gətirildi. Bəzi mənbələrdə üçüncü vəzirlikdən gözlənilmədən sədarətə gəlməsində Validə Safiyə Sultan ın yardımı olduğu qeyd olunur.
Bir çox tarixi mənbədə kindar və rüşvətxor olaraq anılan Həsən Paşanın yüksək dərəcəli dövlət vəzifələrini açıq şəkildə satışa çıxardığı, alınan rüşvətin bir hissəsini isə Validə Safiyə Sultan a təqdim etdiyi bilinir. Üstəlik bütün bunları öz diliylə bir çox məclisdə deməkdən çəkinməmişdir. Sədarəti boyunca hər həftə Validə Safiyə Sultan a hədiyyələr göndərən Həsən Paşa, saray xədimlərindən Qəzənfər ağaya düşmənlik bəsləyirdi. Digər yandan şeyxülislamlığa Rumeli qazəsgəri Baki Əfəndi ni və ya Anadolu qazəsgəri Qaraçələbizadə Hüsam Əfəndini (Qaraçələbizadə Əbdüləziz Əfəndi nin atası) gətirmək istədiyi üçün padşah lələsi Xoca Sadəttin Əfəndi nin düşmənliyini qazanmışdı. Nəhayət, saraydakı düşmənlərinin apardığı propaqanda nəticəsində 9 aprel 1598-ci ildə Bostançıbaşı Fərhad ağa tərəfindən ələ keçirildi. Bir neçə gün sonra Yeddiqüllə zindanları nda edam olundu (15 aprel 1598). Cənazəsi vəsiyyətinə əsasən, inşa etdirdiyi Xədim Həsən Paşa külliyəsinin bağçasına dəfn edilmişdir.
Harmandöven (İğdır)
Harmandöven — Türkiyənin İğdır ilinin İğdır ilçəsinə daxil olan kənd.
Tarixi
kəndin adı 1918-ci il mənbələrində Harmaşen, 1928-ci il qaynaqlarında Germaşov və 1946-ci ildə isə Germeşof olaraq keçməkdədir. Kəndin öncəki adı çevrədə yetişən germeşof bitkisinin adından gəlməkdədir. 1960-cı ildə sonra "Harmandöven" adını almışdır.
Coğrafiyası
İğdırdan 39 km uzaqlıqdadır. Kəndin qüzeyində Karvansaray məhəlləsi və Nişanqaya; şərqində Mezraa; qərbində Asma; güneyində isə Şərqi Bəyazidin Qucaq kəndi yer alır.
Əhalisi
1886-cı il məlumatına görə kənddə 251 nəfər kürd yaşayırdı. Kəndin Karvansaray adlı məhəlləsində isə o dönəmdə 211 kürd yaşamışdır.
Rəşad Babayev (şahmatçı)
Rəşad Babayev — Azərbaycan şahmatçısı, beynəlxalq qrosmeyster. Şahmat üzrə yeniyetmələr arasında Azərbaycan yığmasının məşqçisidi.
Faiq Qarayev
Faiq Əli oğlu Qarayev (d. 11 yanvar 1959, Ağstafa, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan voleybol oyunçusu və məşqçisi.
Azər Mustafazadə
Azər Abdulla oğlu Mustafazadə — Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı direktoru; Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü.
Faiq Qarayev
Erkən illəri
Voleybolla Bakı şəhəri 70 nömrəli məktəb-liseyində yeddinci sinifdən məşğul olmağa başlayıb. Öz məktəbi ilə Bakı və Azərbaycan çempionu olub. İlk voleybol məşqçisi Yuri Alekseyeviç Qlotkov olub.
Azər Mustafazadə
Həyatı
Azər Mustafazadə 1939-cu il martın 27-də Bakıda ziyalı ailəsində dünyaya göz açıb. Orta məktəbi doğma Bakıda bitirdikdən sonra həmin il Moskvada M. Qorki adına Ədəbiyyat İnstitutuna daxil olur və 1964-cü ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirir. Həmin ildən də əmək fəaliyyətinə başlayan A. Mustafazadə bir neçə il "Literaturnıy Azerbaydjan" jurnalında şöbə müdiri və məsul katib vəzifəsində işləyir. 1968–1971-ci illərdə isə SSRİ Yazıçılar İttifaqının orqanı olan nüfuzlu "Literaturnaya qazeta"nın Azərbaycan üzrə xüsusi müxbiri təyin edilir. O, bu vəzifəsindən istifadə edərək işlədiyi müddətdə Azərbaycan ədəbiyyatı, mədəniyyəti və incəsənəti haqqında dəfələrlə dəyərli yazılar yazaraq qəzetin səhifələrində çıxış edir, Azərbaycanın ziyalılarını SSRİ oxucusuna tanıtdırırdı.
Faiq Qarayev
Məşqçi fəaliyyəti
1984-cü ildən məşqçi fəaliyyətinə başlayıb. 1987-ci ildə Faiq Qarayevin baş məşqçilik etdiyi BMKZ (keçmiş "Neftçi") SSRİ 1-ci liqasından elitaya vəsiqə qazanıb, 1989/90-cı mövsümdə bürünc mükafata yiyələnib.
Azər Mustafazadə
Həyatı
Azər Mustafazadə 1972-ci ildən 1983-cü ilə qədər Moskvada SSRİ Yazıçılar İttifaqında Azərbaycan Ədəbiyyatı üzrə Şuranın məsul katibi vəzifəsinə irəli çəkilir. Bu vəzifəni şərəflə yerinə yetirən azərbaycanlı ziyalı ədəbi-bədii və tərcüməçilik fəaliyyətindən də qalmır, canla-başla Azərbaycanın ədəbiyyatının təbliğinə xidmət edir. Moskvada çalışdığı illərdə o, Mirzə İbrahimovun, Süleyman Rəhimovun, Fərman Kərimzadənin, Sabir Əhmədovun, Kamal Abdullanın və başqalarının əsərlərini rus dilinə çevirərək Moskvanın nüfuzlu nəşriyyatlarında çap etdirir. Bundan başqa, paytaxtda mühüm ədəbi-bədii tədbirlərin təşkil edilməsində və keçirilməsində xüsusi fəallıq göstərir.
Faiq Qarayev
Məşqçi fəaliyyəti
1991-ci ildə Türkiyədə olsa da, vətən üçün darıxan Qarayev 1992-ci ildə Bakıya qayıtdı. 1991-ci ildə komanda SSRİ kubokuna yiyələnib, 1993-cü ildə CEV kuboklar kubokunda 2-ci yer tutub. Onun məşqçiliyi altında Azərreyl QVK 2002-ci ildə Top-Komanda Kubokunu, 2011-ci ildə isə Avropa Qadınlar CEV Çağırış Kubokunu qazanıb.
Azər Mustafazadə
Həyatı
Azərbaycan mədəniyyətini, ədəbiyyatını və incəsənətini hər zaman yüksək dəyərləndirən Azərbaycanın böyük oğlu Heydər Əliyev həmin illərdə Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi idi. A. Mustafazadənin Moskvadakı fəaliyyəti Heydər Əliyevin diqqətindən yayınmamış, ona dəfələrlə rəsmi təşəkkür etmişdir.
Faiq Qarayev
Məşqçi fəaliyyəti
2015-ci ildə Azərbaycan qadın milli voleybol komandasının məşqçisi təyin olunub.
Azər Mustafazadə
Həyatı
Azər müəllimin Moskvadakı fəaliyyəti getdikcə genişlənir, tez-tez mühüm vəzifələrə irəli çəkilirdi, lakin 1983-cü ildə Vətənə – Azərbaycana dəvət olunur. Əvvəlcə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyat, Poliqrafiya və Kitab Ticarəti işləri Komitəsində sədr müavini təyin edilir və bundan başqa müxtəlif partiya vəzifələrinə irəli çəkilir.
Faiq Qarayev
Şəxsi həyatı
1989-cu ildə anasının 46 yaşında rəhmətə getməsi və ardınca Azərbaycanda siyasi qarışıqlıq onda xəstəliklərin əmələ gəlməsinə səbəb oldu.
Azər Mustafazadə
Həyatı
1990-cı ildə isə Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatı "Azərnəşr"ə direktor təyin edilir. Azər müəllim 20 ilə yaxındır ki, bu vəzifədə çalışır, Azərbaycanda kitabçılığın inkişafına xidmət edir.
Faiq Qarayev
Şəxsi həyatı
Qara Yanvar hadisələrinin ən fəal iştirakçılarından biri olub. 1990-cı il yanvarın 19-u axşam saat 9-un yarısında sürücü onu "Salyanski kazarma" adlanan yerə müalicə üçün apardı. 1 saat 45 dəqiqə müalicədən sonra ayılan Faiq Qarayev nə sürücüsünü, nə də maşın tapa bilmədi. Yolda "Volqa" avtomobilinin sürücüsü ilə köhnə İnturist otelində məskunlaşan komandasının yanına yollandılar. Telestudiyanın yanına çatanda rus əsgərləri onları saxladı. Rus əsgərlər onları maşından düşürüb, üstlərini yoxlayıb buraxdılar. Onlar maşına oturanda telestudiya Qarayevin gözünün qabağında partladı. Ondan sonra otelə gələnən Qarayev, oteldə heç kəsin olmadığını gördü. Həmin gecəni səhərə qədər oteldə qaldı.
Azər Mustafazadə
Həyatı
10 aprel 2014-cü ildə Azərbaycanda nəşriyyat işi sahəsində səmərəli fəaliyyətinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Portuqal Amerikası
Portuqal Amerikası  bəzən  kimidə adlanır və ya İngilis dilində Lusofon Amerikası — Anglo-Amerika, Fransız Amerikası və Hispanik Amerikası-ndan fərqli olaraq Portuqal dilində danışan insanlar və onların diaspora icmasıdır. Xüsusən də Amerikanın erkən Portuqal müstəmləkəsi olan Braziliyaya aid edilir.
Faiq Qarayev
Şəxsi həyatı
2014-cü ildə Qarabağ müharibəsinə aid verdiyi müsahibədən:
Portuqal Amerikası
Portuqaliya Cənubi Amerikanın (Braziliya, Koloniya do Sakramento, Uruqvay, Quanare, Venesuela) hissələrini müstəmləkə etdi. Həmçinin Şimali Amerikanın (Kanada, Nyufaundlend və Labrador və Yeni Şotlandiya) bölgələrini də müstəmləkə etməyə çalışsada uğursuzluqla nəticələndi.
Faiq Qarayev
Şəxsi həyatı
O vaxt Ankarada yeni məhəllədə yaşayırdım. Məşq prosesimi elə qurmuşdum ki, 8-in yarısı qurtarırdı. Hər axşam saat 8-də TRT-1 də xəbərləri səbirsizliklə gözləyirdim. Çünki Qarabağla bağlı xəbərlər gedirdi. Hər Qarabağdan xəbərlər gedəndə oturub ağlayırdım. İndiki kimi mobil telefon da yox idi. Gedib kart alırdım, iki qəpiklik telefonla evə zəng edib soruşurdum ki, salamatçılıqdır? Bunu tək mən yox, qürbətdə yaşayan hər kəs edib. Çünki vətən sevgisi insanın içində olur. O sevgi insanın içində yoxdursa, deməli insan yaşamır. Qərib ölkədə Azərbaycan kimsəsiz görünürdü.
Portuqal Amerikası
Braziliya portuqal cəmiyyətin mərkəzidir və Portuqaliya Amerikasının əksəriyyətinin portuqal mənşəyinin nöqtəsidir. Buraya bütün Amerikadakı icmalar və portuqal dilindən gələn dillər daxildir, çünki bu, Aruba, Bonaire və Curaçao, Surinam Saramaccanı və ya demək olar ki, sönmüş Braziliyanın Kupopia bölgələrində danışılan papiamentodur.
Portuqal dili roman dili olduğu üçün Portuqal Amerikası, xüsusən də Braziliya bəzi mənbələrdə Latın Amerikasının bir hissəsi hesab olunsada, bu termin daha çox İspan Amerikasına aiddir. Çünki dil yaxınlığından başqa Braziliya Latın Amerika icmasının mərkəzinə mədəni baxımdan kifayət qədər yaxın deyil.
Limli (Şərqi Azərbaycan)
Limli — Güney Azərbaycanın Muğan məntəqəsinin Xoruzlu mahalında yerləşən kənddir. İndiki durumda 20 ailədən ibarətdir. Limlinin qonşu kəndləri bunlardır: Quzeydən Tumar, Doğudan İdəli, Güney Doğudan Ocaq qışlaq, Güneydən Aşağı Sümüklü, Güney Batıdan Yuxarı Sümüklü və Pecnallı, Batıdan Dəmirçixarabası və Daşbulaq.
Limli kəndində Cavanşir soyu daha çox yaşamışdır. Limlinin nüfusu keçən 50 ildə 100 oğuşdan (ailədən) ibarət olmuşdur. Ancaq şəhərlərə köç nəticəsində indi 20 ailədən ibarətdir.
Faiq Qarayev
Şəxsi həyatı
Subaydır.
Limli (Şərqi Azərbaycan)
Limliyə yaxın kəndlər bunlardır: Tıbılğa, Xəmmət, Təkbulaq, Kolankəndi, Balabəyli, Nəzərəlbulağı, Məstalbəyli, Qızqalası, Məscidli, Şahtəpəsi, İncilli, Onbirbəylər. Limli Biləsuvar və Germiyə yaxındır. Əhalisinin çoxu Parsabada, Ərdəbilə və Tehrana köçmüşdür. Limlidən Güntay Gəncalp (Cavanşir) adında bir yazıçı yetişmişdir. Qulamhüseyn Saidinin "Top" və Güntay Gəncalp (Cavanşir)in "Yağız qarışqalar" adlı əsərində bu kəndin adı keçər.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 153 nəfər yaşayır (34 ailə).
Sərxoş Əhməd Paşa
Sərxoş Əhməd Paşa (ö. 13 mart 1691) — Osmanlı sultanı IV Mehmed və II Süleyman ın dönəmində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi.
Əsli, doğum tarixi və saraya necə alındığı məlum deyil. Əndərun da yetişmiş, ardından Qara Mehmed Paşanın kəndxudası olmuşdur. 1674-cü ildə Özü, 1677-ci ildə Anadolu bəylərbəyi oldu. 1684-cü ildə vəzir rütbəsi aldı. 1684-cü ilin dekabrında Yanova mühafizəsi ilə vəzifələndirildi və çox keçmədən kaptan-ı dərya oldu. 1685-ci ilin dekabrında Hələb bəylərbəyi, 15 sentyabr 1687-ci ildə Bağdad bəylərbəyi, 1688-ci ilin sentyabrında isə Anadolu müfəttişi oldu. 1690-cı ildə Misir əyaləti nə təyin edilsə də, 1691-ci ilin martında burada vəfat etmişdir.
Xəlil Mutlu
Xəlil Mutlu (, əvvəlki adı — Xалил Алиев; 14 iyul 1973,, Postnik, Bolqarıstan) — Türkiyə ağır atleti, üçqat Olimpiya (1996, 2000, 2004), beşqat dünya və doqquzqat Avropa çempionu.
Baltaçı Həsən Paşa
Baltaçı Həsən Paşa (ö. 1700) — Osmanlı sultanı IV Mehmed, II Süleyman, II Əhməd və II Mustafa nın dönəmində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi.
Əsli, doğum tarixi və saraya necə alındığı məlum deyil. Əndərun da yetişmiş, ardından bostancılar bölümündə xidmət etmişdir. Ardından öncə Validə Turhan Sultan ın, 1683-cü ildə onun vəfatıyla Hasəki Gülnuş Əmətullah Sultan ın kəndxudası oldu. 1687-ci ilin martında vəzir liklə Misir bəylərbəyi oldu. Ancaq bir neçə ay sonra vəzifədən alınaraq Bağdad əyalətinə təyin olundu. 1688-ci ildə vəzifədən alınsa da, çox keçmədən yenidən Bağdada, ardından 1691-ci ildə Şəhrizor a təyin olundu. Rodos adası nın mühafizəsi ilə vəzifələndirildi və 1695-ci ildə təqaüdə ayrıldı. 1697-ci ildə vəzirliyi alınsa da, 2 il sonra geri qaytarıldı. 1700-cü ildə vəfat etdi.
Tommy Shelby
Tommy Shelby və ya Thomas Shelby BBC-nin Peaky Blinders seriyasındakı qondarma obrazı. İrlandiyalı aktyor Cillian Murphy serialda rol alan Tommy Shelby obrazını canlandırır.
Rejissor Steven Knight, Tommy Shelby rolu üçün Murphy'yi seçdi. Xarakter Birminghamda yaşayan bir Roman ailəsindən olan Bir Dünya Müharibəsi qazisidir. 1919-cu ildə Shelby ilə tanış olduq və hekayə əsasən Qreys ilə romantikası və Müfəttiş Campbell ilə ziddiyyəti ətrafında cərəyan edir. Beş il sonra Grace ilə evlənir, lakin Qreys qısa müddət sonra toylarında öldürülür. Shelby'nin Alfie Solomons ilə münasibətləri Peaky Blinders-dəki bir çox hekayənin əsas elementlərindən biridir.
Azərbaycan holdinqlərinin siyahısı
Azərbaycan holdinqlərinin siyahısı — Azərbaycanda fəaliyyət göstərmiş və göstərən holdinq və şirkətlər qruplarının siyahısı.
Firdovsi Seyidov
Həyatı
Seyidov Firdovsi Tatar oğlu 1948-ci il dekabr ayının 28-də Qərbi Azərbaycanın Qaraqoyunlu dərəsinin Çaykənd kəndində müəllim ailəsində anadan olmuşdur. 1964-cü ildə Çaykənd səkkizillik məktəbini, 1966-cı ildə isə Gölkənd orta məktəbinin onuncu sinfini bitirmiş və H.Zərdabi adınaGəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun kimya fakültəsini bitirmişdir. 1970-ci ildə fakültəni fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Təyinat ilə Tovuz şəhərinə göndərilmiş və orada az müddət müəllim işlədikdən sonra Azərbaycan Elmlər Akademiyası Y.H.Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuş, “Sintetik yağların kimyası və texnologiyası“ laboratoriyasında çalışmağa başlamışdır.
Ordu sıralarinda qulluq edib instituta qayitdıqdan sonra kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmağa başlamışdır. Aspiranturanı bitir-dikdən sonra 1979-cu ildə «Bitsiklik endometilen quruluşlu efirlər və onların sürtgü yağları kimi tədqiqi» mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə edərək “kimya elmləri namizədi” elmi dərəcəsi almışdır.
Secret Wars (komiks, 2015)
"Secret Wars" — 2015-ci ilin 6 mayında Marvel Comics tərəfindən nəşr olunan və hazırda da yayınlanan komiks. Gizli müharibələr Marvel dünyasında baş verən ən böyük hadisədir.
Firdovsi Seyidov
Həyatı
1992-ci ildə F.T.Seyidov “Neftkimyası” ixtisası üzrə “Yeni mürəkkəb efir tipli sintetik sürtgü yağları” mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Secret Wars (komiks, 2015)
Arxa plan
2015-ci ildə nəşr olunan bu komiksdən əvvəl 1984-1985-ci illərdə "Secret Wars" və davamı olan "Secret Wars II", 2004-cü ildə "Nik Furinin Gizli müharibələri" adlı eyniadlı komikslər də nəşr olunmuşdur. Marvel Comics 1985-ci ildə nəşr olunan "Secret Wars" komiksinin 30 illiyi münasibəti ilə yenə eyniadlı komiks nəşr etmək qərarı almışdır.
Firdovsi Seyidov
Həyatı
1994-1995-ci illərdə “Sintetik sürtgü yağları və xüsusi mayelər” laboratoriyasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1995-ci ildə İran İslam Respublikasına dəvət edilmiş və orada İran Elm və Texnologiya Mərkəzi Təbriz bölməsində baş müşavir vəzifəsində çalışmışdır.
Secret Wars (komiks, 2015)
Hekayə
Hekəyə üç hissədən ibarətdir:
Firdovsi Seyidov
Həyatı
F.T.Seyidov 28 may 2016-ci ildə vəfat etmişdir.
Secret Wars (komiks, 2015)
Məzmun
Hər şey Qara Panteranın İlluminati komandasını yenidən toplaması ilə başlamışdır. Qrup sonsuz sayda dünyaların tək-tək məhv olduğunu kəşf etmişdir. Bu hadisələrə İşğal adını verdilər. İşğallar iki fərqli kainatın iki fərqli dünyasının toqquşaraq parçalanması və bu səbəblə kainatların da yox olmasıdır. Amma dünyalardan biri məhv edilərsə, kainatlardan birini xilas etmək mümkün olacaqdır. Trilyonları xilas etmək üçün milyardları fəda etmək lazımdır.
Firdovsi Seyidov
Elmi fəaliyyəti
Professor tərəfindən yeni birləşmələr sintez olunmuşdur, və onlar sürtkü materiallarının komponentləri və əsası kimi sınaqdan keçirilmişdir.
F.T.Seyidovun institutda işlədiyi müddətdə əsas  elmi istiqa-məti – yüksək istismar xassələrinə malik yeni tipli sintetik sürtgü yağlarının alınması və onların istehsal texnologiyasının işlənib hazırlanmasından ibarət olmuşdur. Onun tərəfindən alitsiklik molekulaya malik birləşmələrin stereokimyası ilə triboloji xüsu-siyyətləri arasındaki qanunauyğunluqlar araşdırılmışdır. Apardığı araşdırmalara əsasən müəyyən etmişdir ki, alitsiklik birləşmələrin istismar xassələrində digər faktorlara nisbətən steriokimyəvi faktor üstünlük təşkil edir. F.T.Seyidov tərəfindən sistemli aparılmış tədqiqatlar nəticəsində geniş temperatur intervalında maksimum mütəhərrikliyə, yüksək termiki stabilliyə və digər müsbət istismar xassələrinə malik yeni sintetik sürtgü yağlarının hazırlanmasının nəzəri və təcrübi əsasları hazırlanmışdır. Onun rəhbərliyi ilə sintetik və yarımsintetik motor yağları, turbin mühərriklərində istifadə oluna bilən sürtgülərin texnologiyası işlənib hazırlanmışdır.
Secret Wars (komiks, 2015)
Məzmun
Bu zaman Doktor Strenc Rabum Alalı tapmış və onun əslində Doktor Dum olduğunu kəşf etmişdir. Dum hər şeyin başlanğıcına gedib Beyonderlərin təcrübələrini pozmaq istəmişdir. Dum və Strenc Beyonderləri məhv etmək üçün yola düşmüşdürlər.
Firdovsi Seyidov
Elmi tədqiqatları
Apardığı tədqiqatların nəticələri 86 elmi əsərdə, o cümlədən 19 müəlliflik şəhadətnaməsində öz əksini tapmışdır. O, 3 elmlər namizədi hazırlamışdır.
Secret Wars (komiks, 2015)
Məzmun
Bu zaman Strenc və Dum Beyonderlərlə döyüşmüşdür. Doktor Dum bütün Beyonderləri məhv etmiş, Biq Banq yaradaraq özünün tanrı olduğu yeni dünya başlatmışdır. Bu dünyanın adı Battleworlddur.
Firdovsi Seyidov
Elmi tədqiqatları
F.T.Seyidov bir sıra Beynəlxalq simpozium və konfranslarda, o cümlədən Kanada, İran və Rusiyada məruzələrlə çıxış etmişdir.
Secret Wars (komiks, 2015)
Battleworld diyarları
Qeyd: Mötərizələrdə diyarların baronları göstərilmişdir.
Firdovsi Seyidov
Mənbə
Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun alimləri: bioqrafik portret, elmə və təhsilə töhfələr. “Müəllim” nəşriyyatı. Bakı 2019. s.224-225.
Orxan Quluzadə
Həyatı
Orxan Quluzadə 1994-cü il iyunun 29-da Lənkəran şəhərində anadan olub. 2000-2011-ci illərdə Lənkəran şəhər Vaqif Əliyev adına 4 saylı humanitar təmayüllü məktəb-liseydə təhsil alıb. Ailəli idi, Ayla adında bir qızı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Orxan Quluzadə 2012-ci ilin iyul ayından 2014-cü ilin yanvar ayınadək Azərbaycan Quru Qoşunlarının Abşeron rayonunun Pirəkəşkül qəsəbəsində yerləşən 4-cü Ordu Korpusunda müddətli həqiqi hərbi xidmət keçib. 2018-ci ildən isə Azərbaycan Çevik Hərəkət Qüvvələrinin Yevlax briqadasında kiçik gizir kimi hərbi xidmətə başlayıb.
Azərbaycan Ordusunun Sərhəd Qoşunlarının kiçik giziri olan Orxan Quluzadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Zəngilanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Orxan Quluzadə noyabrın 8-də Zəngilan döyüşləri zamanı Şükürataz dağı istiqamətində şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Quluzadə "Qarabağ" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Quluzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Zəngilan rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Quluzadə ölümündən sonra "Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Xaldiya
Xaldiya — Qara dənizin Kiçik Asiya sahilində tarixi vilayət. Vilayət antik dövrdə orada yaşayan xaldlar xalqının adını daşıyır. Xaldiya 820-ci ildə burada eyniadlı femanı quran Bizans imperiyasına tabe idi. XIII əsrdə Trapezund imperiyası ilə vassal münasibətlərdə idi, lakin muxtariyyətini saxlamışdı. 1478-ci ildə, yəni Trabzonun süqutundan sonra Xaldiyanın böyük hissəsi Osmanlı imperiyasının hakimiyyəti altına keçmişdir. Daha qəddar hesab edilən Osmanlılardan xilas olmaq istəyən xaldiyalılar 1478-ci ildə Trapezund ilə dostluq əlaqələri olan Ağqoyunlu türklərinə tabe olmuş, ona görə də Osmanlılar Xaldiyanın bu hissəsinə yalnız 1514-cü ildə nəzarəti ələ keçirə bilmişdilər.
Coğrafiya
Əvvəlcə Gümüşxanə rayonunda yerləşən ərazilər Xaldiya adlandırılsa da, sonralar bu ad Trabzon şəhəri ətrafındakı bütün bölgəyə aid edilmişdir. Şimaldan bölgənin torpaqları Qara dənizin suları ilə yuyulur, şərqdən Lazika, cənubda Kappadokiya və Kiçik Ermənistan, qərbdə isə Pontun qərb hissəsi ilə həmsərhəddir. Xaldiyanın əsas şəhərləri sahilyanı ərazidə yerləşən Kerasunt və Trebizond idi.
Port Sudan
Port Sudan ( Būr Sūdān) — Sudanın şimal-şərqində yerləşən Qırmızı dənizdə liman şəhəri. Qırmızı dənizin ştatınnı inzibati mərkəzi. Sudanın Xartum aqlomerasiyasından sonra ikinci ən böyük şəhəri. Habelə bu dövlətin yeganə dəniz limanı. Ölkənin ixracatının böyük hissəsi (90%) Port Sudandan keçir: pambıq, mal-qara, yun və dəri, ərəb saqqızı buradan daşınır. Şəhərdə beynəlxalq hava limanı var.
Tarixi
250px|thumb|left|Port Sudanda sahildə yerləşən balıq restoranı Port Sudan 1905–1909-cu illər arasında İngiltərə-Misir və Sudanının rəhbərliyi tərəfindən tikilib. Şəhər 1905-ci ildə Britaniya hakimiyyəti tərəfindən cənubda yerləşən və limanı mərcanlarla örtülmüş qədim Suakin şəhərinin əvəzinə yeni dərin dəniz limanı kimi təsis edilib.
1906-cı ildə Port Sudan-Atbara xətti boyunca dəmir yolu xətti inşa olunub.
Limanla Xartum arasında neft kəməri 1977-ci ildə tikilib.
Müasir Port Sudanın ətraf ərazilərində qeyri-qanuni olaraq qaçqın məskənləri salınıb.
2020-ci ildə Rusiya prezidenti Vladimir Putin Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Port Sudanda 300 nəfərlik heyət və dörd döyüş gəmisi üçün bazanın tikintisinə başlayacağını açıqladı. Obyekt Rusiyanın ən azı 25 il ərzində ölkədə hərbi dəniz bazası olduğunu təmin edəcəkdi. Sudan rəhbərliyi tikintinin gələcəkdə davam etdirilməsinin mümkün olduğunu bildirsə də, plan sonda dayandırıldı.
2021-ci ilin oktyabr-noyabr aylarında Sudanda dövlət çevrilişindən sonra Beja qəbilə şurası şəhər limanlarının bir həftəlik blokadasına başladı. Hərbi rəsmilərlə danışıqlardan sonra blokada aradan qaldırıldı.
Coğrafi mövqeyi
Port Sudan Qırmızı dənizin qərb sahilində, sahil ovalığında yerləşir. Yaşyış məntəqəsinin mərkəzinin hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 62 metr təşkil edir.
İqlimi
Port Sudanda isti səhra iqliminə malikdir. Olduqca isti yayı və orta dərəcədə isti qışı var. Bu da Qırmızı dəniz təpələrindəki Arbat Vadisindən və duz buxarlanan tavalardan şirin suyun alınmasını tələb edir. Avqustda (ən isti ay) orta temperatur +34,5, fevralda +23,0-a düşür. Yağıntılar nadirdir, illik normanın yarısı noyabr ayına düşür. Ən yağışlı ay 182 millimetr (7,2 düym) ilə 1947-ci ilin noyabrı, ən yağışlı il isə 1923-cü ilin iyulundan 1924-cü ilin iyununa qədər 231 millimetr (9,1 düym) olub. Orta illik yağıntı 76 millimetrdir (3,0 düym) və 1983-cü ilin yanvarından 1984-cü ilin iyununa qədər heç bir yağış yağmamışdır. İl boyu orta temperatur (bütün gündəlik ən yüksək və gecə minimumlarının orta göstəricisi) 28,4 °C (83,1 °F) təşkil edir.
İqtisadiyyatı
Şəhərdə neft emalı zavodu var. Port Sudan təsərrüfatının əsasını liman təsərrüfatının saxlanması təşkil edir. Port Sudan ölkənin beynəlxalq ticarətinin 90%-ni həyata keçirir. Limanın illik yük dövriyyəsi təxminən 6 milyon ton (2010), o cümlədən 439 min TEU konteyneridir. Əsasən kənd təsərrüfatı məhsulları ixrac olunur: pambıq, ərəb saqqızı, küncüt, fıstıq, dəri sənayesi üçün xammal və s. ixrac olunur.
Həmçinin ölkənin cənubundakı yataqlardan və Cənubi Sudandan Heqliq-Xartum-Port Sudan neft kəməri ilə gələn neft və neft məhsulları ixrac olunur. Maşın və avadanlıqlar, tikinti materialları və s. idxal olunur. Port Sudanda Sudan Dəniz Limanları Korporasiyasının ofisləri, gəmiçilik şirkətləri, beynəlxalq şirkət Milli Təftiş və Tədqiqat Ofisi (yük ekspertizası) var.
İnzibati və biznes xidmətlərinin göstərilməsi böyük əhəmiyyət kəsb edir. Turizm biznesi və onu müşayiət edən infrastruktur inkişaf edir. Turizmin əsas növləri idman və rekreasiya (çimərlik tətilləri, dalğıc) təşkil edir. Bundan əlavə, Port Sudan Səudiyyə Ərəbistanına zəvvarlar üçün mühüm tranzit məntəqəsidir. 2007-ci ildən etibarən hər mövsüm Qırmızı Dəniz Villa Turizm və Marketinq Festivalı keçirilir.
Port Sudan yaxınlığındakı dəniz sahilində dəniz duzu hasil edilir və akvakultura fermaları fəaliyyət göstərir.
Nəqliyyat
Şəhər idxal və ixracı idarə etmək üçün müasir konteyner limanına malikdir. Liman Çin sahillərindən Süveyş kanalı vasitəsilə Aralıq dənizinə, oradan Mərkəzi və Şərqi Avropa ilə dəmir yolu əlaqəsi olan Triest Yuxarı Adriatik bölgəsinə qədər uzanan 21-ci Əsrin Dəniz İpək Yolunun bir hissəsidir.
Əsas hava limanı Port Sudan Yeni Beynəlxalq Hava Limanıdır. İndi Port Sudanı Atbara vasitəsilə Xartuma birləşdirən yol var. Port Sudan da Xartumla dəmir yolu əlaqəsinə malikdir. Ciddədən beynəlxalq bərə də xidmət göstərir.
Təhsil, mədəniyyət və idman
250px|thumb|right|Qırmızı dəniz universitetinin kampusu Şəhər 1994-cü ildə yaradılmış Qırmızı Dəniz Universitetinə ev sahibliyi edir. Onun tərkibində Dəniz Tədqiqatları İnstitutu, Beja xalqının mədəniyyətinin öyrənilməsi mərkəzi daxildir. Şəhərdə Dövlət Kütləvi Kitabxanası yerləşir.
Şəhərdə iki yerli futbol klubunun oynadığı 13 min yerlik "Port Sudan Stadium" idman arenası var.
Əhalisi
Əhali əsasən sudan ərəblərindən, o cümlədən yerli Beja xalqından, kiçik sayda Asiya və Avropalı azlıqlarından ibarətdir.
Görməli yerləri
Şəhərdə müstəmləkə dövründə tikilmiş fərdi tikililər (o cümlədən qubernator evi, poçt şöbəsi, ticarət mərkəzləri), Şeyx Ələm məscidi, Böyük Məscid qorunub saxlanılmışdır.
Şəhərdə həmçinin Xartum Roma Katolik Arxiyepiskopluğu (Katolik Kilsəsi), Sudan Daxili Kilsəsi (Baptist Dünya Alyansı) və Sudandakı Presviterian Kilsəsi (İslahatçıların Ümumdünya Birliyi) daxil olmaqla xristian kilsələri və məbədləri də var.
York hersoqu
York hersoqu — Birləşmiş Krallığın monarxial strukturunda olan əsilzadə ünvanlarından biri. XV əsrdən etibarən bu ünvan ənənəvi olaraq, İngiltərə (daha sonra Britaniya) monarxlarının ikinci oğul övladına verilir. Bu ünvan Şotlandiya krallığının monarxial strukturundakı Albani hersoqu ünvanı ilə ekvivalentlik təşkil edir. İngiltərə və Şotlandiya krallıqlarının 1707-ci ildə birləşməsinin ardından bu 2 ünvan bir müddət birlikdə verilsə də, York və Albani hersoqu ünvanı yalnız 3 dəfə yaradıldı.
Ünvan İngiltərə tarixində ümumilikdə 8 dəfə yaradıldı. Hal-hazırda ünvanın sahibi Birləşmiş Krallığın kraliçası II Elizabetin ikinci oğlu Şahzadə Endryudur. Ancaq hersoqun hal-hazırda yalnız 2 qız övladı var və evliliyi 1996-cı ildə xanımından boşanması ilə baş çatmışdır. Bu səbəblə, hersoqun yenidən evlənib oğul övladının dünyaya gəlməməsi halında, York hersoqu ünvanı onun vəfatının ardından yenidən ləğv ediləcək.
İlk verildiyi Edmond Lanqli istisna olmaqla, York hersoqu olan şəxslər ya taxta çıxaraq bu ünvanı səltənətlə birləşdirmiş, ya da oğul varisi olmadan vəfat etmişdir.
Tarixi
Orta əsrlərdə York şimali İngiltərənin əsas şəhəri və 735-ci ildən etibarən York başyepiskopluğunun mərkəzi idi. Yorkşir isə İngiltərənin bölgədəki ən böyük əyaləti idi. York adı isə orta əsrlər dönəmində burada vikinqlər tərəfindən yaradılan kiçik Jorvik krallığının adından qaynaqlanır.
York hersoqu ünvanı ilk dəfə 1385-ci ildə İngiltərə kralı III Eduardın dördüncü oğlu Edmond Lanqliyə verildi. Onun ardından ünvanı alan oğlu Eduard isə 1415-ci ildə Azenkur döyüşündəki ölümünədək ünvanı daşıdı. Onun ölümünün ardından ünvan V Henri tərəfindən edam olunan qardaşı Konisburqlu Riçardın oğlu Yorklu Riçarda verildi. Yorklu Riçardın Gül müharibəsi illərində Veykfild döyüşündə ölümündən sonra ünvan onun böyük oğlu Eduarda keçdi ancaq Eduardın 1461-ci ildə IV Eduard adıyla İngiltərə taxtına keçməsi nəticəsində ünvan səltənətlə birləşdi.
Ünvan ikinci dəfə IV Eduardın ikinci oğlu olan Şahzadə Riçard üçün təsis edilsə də, o, qardaşının taxtdan endirilməsinin ardından London qalasına həbs olundu və əmisi III Riçard tərəfindən 10 yaşında ikən müəmmalı şəkildə qətlə yetirildi.
Ünvan üçüncü dəfə VII Henrinin ikinci oğlu Henri Tüdor üçün təsis edildi. Onun böyük qardaşı Artur Tüdorun 1502-ci ildə ölümü ilə Henri taxtın varisi oldu və 1509-cu ildə VIII Henri adıyla taxta çıxdıqdan sonra York hersoqu ünvanı yenidən səltənətlə birləşdi.
Ünvan dördüncü dəfə I Ceymsin ikinci oğlu Karl Stüart üçün təsis edildi. Onun böyük qardaşı Henri Frederikin 1612-ci ildə ölümü ilə Karl taxtın varisi oldu və 1625-ci ildə I Karl adıyla taxta çıxdıqdan sonra York hersoqu ünvanı yenidən səltənətlə birləşdi.
Ünvan beşinci dəfə I Karlın ikinci oğlu Ceyms Stüart üçün təsis edildi. Hal-hazırda ABŞ-də yeləşən Nyu-York şəhəri də məhz onun şərəfinə adlandırılmışdır. Böyük qardaşı II Karlın geridə varis buraxmadan vəfatının ardından II Ceyms adıyla taxta çıxdıqdan sonra York hersoqu ünvanı yenidən səltənətlə birləşdi.
XVIII əsr ərzində İngiltərə və Şotlandiya krallıqlarının birləşməsinin ardından York və Albani hersoqu ünvanları birləşdirildi və bu ünvanlar cüt halında 3 dəfə təsis edildi. Bu ünvanların cüt halındakı ilk sahibi I Corcun kiçik qardaşı Ernest Avqust oldu. Ancaq o, yepiskop olaraq fəaliyyət göstərirdi və övladı yox idi. Onun vəfatının ardından qoşa ünvanlar III Corcun kiçik qardaşı Şahzadə Eduarda təsis edildi. Ancaq o da heç vaxt evlənmədi və geridə varis buraxmadan vəfat etdi. Bu ünvanların qoşa halında üçüncü və son sahibi isə III Corcun ikinci oğlu Frederik Avqust oldu. O, Britaniya ordusunda komandir olaraq xidmət göstərdi və bir çox mənbədə "Yorkun Böyük Hersoqu" olaraq anılır. Buna baxmayaraq o da geridə varis buraxmadan vəfat etdi.
Bundan sonrakı illərdə ünvan yenidən tək halda təsis edildi. York hersoqu ünvanının yeddinci sahibi gələcəkdə VII Eduard adıyla taxta çıxan şahzadə Eduardın ikinci oğlu Corc oldu. Ancaq o da V Corc adıyla taxta çıxdı və beləcə ünvan yenidən səltənətlə birləşmiş oldu.
Ardından York hersoqu ünvanı V Corcun ikinci oğlu və gələcəkdəki kral VIII Eduardın kiçik qardaşı Şahzadə Albert üçün təsis edildi. Ancaq qardaşının taxtdan anidən çəkilməsi ilə Albert VI Corc adıyla taxta çıxdı və beləcə ünvan yenidən səltənətlə birləşmiş oldu.
Ünvan səkkizinci və hələ ki, sonuncu dəfə II Elizabetin ikinci oğlu Şahzadə Endryu üçün təsis edildi. Hal-hazırda hersoqun yalnız 2 qızı var və yenidən evlənib oğul övladının dünyaya gəlməməsi halında, York hersoqu ünvanı onun vəfatının ardından yenidən ləğv ediləcək.
Vüqar Novruzov (dövlət xadimi)
Vüqar Vahid oğlu Novruzov — Naftalan şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı.
Həyatı
Vüqar Novruzov 7 oktyabr 1980-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 2001-ci ildə Azərbaycan Texniki Universitetinin Mühəndis-menecmenti ixtisası üzrə bakalavr, 2004-cü ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin Mühasibat uçotu və audit ixtisası üzrə magistratura pilləsini, 2017-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının Dövlət və bələdiyyə idarəetməsi ixtisası üzrə magistratura pilləsini bitirib.
Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvüdür. Dövlət qulluğunun baş müşaviridir.
Ailəlidir, üç övladı var.
Əmək fəaliyyəti
Fəaliyyətinə 2002–2003-cü illərdə Azərbaycan Respublikasının Hesablama Palatasının Təşkilat şöbəsində böyük mütəxəssis kimi başlayıb. 2003–2007-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Hesablama Palatasının böyük mütəxəssisi, məsləhətçisi, aparıcı məsləhətçisi, sektor müdiri, 2007–2019-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Administrasiyasının Ərazi-təşkilat məsələləri şöbəsində məsləhətçi, baş məsləhətçi vəzifələrində çalışıb. Bakı şəhəri Xəzər Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının 27 sentyabr 2019-cu il tarixli 107 nömrəli əmri ilə Xəzər Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının müavini vəzifəsinə təyin edilib. 4 dekabr 2019-cu ildən Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı ilə Naftalan Şəhər icra başçısı təyin edilib.
Təltifləri
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 21 iyun 2017-ci il tarixli 3015 nömrəli Sərəncamı ilə "Dövlət qulluğunda fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Çələbi İsmayıl Paşa
Çələbi İsmayıl Paşa (ö. dekabr 1702) — Osmanlı sultanı IV Mehmed, II Süleyman, II Əhməd və II Mustafa nın dönəmində müxtəlif vəzifələrdə xidmət etmiş dövlət xadimi.
Əsli və doğum tarixi məlum deyil. Yeniçəri ocağı nda yetişmiş, ardından 1684-cü ildə Köstəndil sancaqbəyi, 1685-ci ildə isə Rumeli bəylərbəyi oldu. Bir müddət əsirlikdə qalmış, fidyə qarşılığı geri alındıqdan sonra Sayda valisi olmuşdur. 1690-cı ildə Konya, 1691-ci ildə Anadolu bəylərbəyi və İstanbul naibi olmuşdur. 1692-ci ildə Şam, 1694-cü ildə Krit, 1695-ci ildə Misir, 1697-ci ilin oktyabrında Bağdada təyin olundu. 1698-ci ilin oktyabrında Səfəvilər in Kərbəla nı işğal etməsinin ardından 1699-cu ilin mayında Van bəylərbəyi oldu və bu ünvanla Səfəvilər in üzərinə göndərildi. Ancaq 1701-ci ilin yanvarında Səfəvilər ə təslim olub onlara sığındı. 1702-ci ilin dekabrında İsfahan da vəfat etdi.
Qızıl marka
thumb|280px|Hamburq şəhərində 1911-ci ildə zərb edilən aid 3 marka
Qızıl marka — Almaniya imperiyası və Veymar Respublikasının pul vahidi.