cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Manas
Ümumi məlumat
Qırğızların “Manas” dastanı dünya xalqlarının şifahi ədəbiyyatının möhtəşəm zirvələrindən biridir. Vətənin azadlığını, müstəqilliyini hər şeydən uca tutan, müqəddəs ata yurdunu yadellilərin işğalından qorumaq üçün xalqı mübarizəyə çağıran, türk xalqlarının həyat və məişətini, adət-ənənələrini, torpaq sevgisini özündə yaşadan “Manas” dastanı əsrdən-əsrə, nəsildən-nəslə keçərək bu günümüzə gəlib çatmışdır.
Abrau yarımadası
Abrau yarımadası — öz növbəsində cavan alçaq dağlıq olaraq ovalvari formaya malikdir və Qara dənizin daxilinə doğru uzanır.
Coğrafiyası
Yarımadanın təbii sərhədləri Anap buxtası, Qara dəniz və Semes buxtasıdır. Şərq hissədən sərhəd kimi Semes və Naskaqa çaylarının yatağını götürürlər. Yarımadanın sərhədindən Utriş çatı keçir. 5-7 min il öncə neydana gəlmişdir. Ərazisi aktiv zəlzələ zonasında yerləşir. Burada zəlzələnin güçü 8 bala çatır. Abrasiya sayəsində yarımada ırazisində iki yeni yarımada firmakaşır:Böyük Utriş və Kiçik Utriş. Yarımada ırazisində maksimal hündürlük 548,6 metrdir (Aryol). Digər zirvələr: Saxarnaya Qalava 540,0 m, Kobıla 531,6 m, Koldun 440 m, Şaxan 363,0 m. Buradan azax Sukko, Şinqar və Ozereyka çayları dərin dərələr əmələ gətirir. Burada Abrau, Suxoy liman, Beimyanı № 1, Beimyanı № 2 adlı gölləri vardlr. Ərazusi Utriş qoruğu ərazusinə daxildir.
Qışlaq-i Hacıavaz (Pərsabad)
Qışlaq-i Hacıavaz — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,072 nəfər yaşayır (208 ailə).
Kazuki Yoşinaqa
Kazuki Yoşinaqa (31 iyul 1999) — Yaponiyalı şort-trekçi. Kazuki Yoşinaqa Yaponiyanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Kazuki Yoşinaqa birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər 1500 m məsafəyə şort-trek yarışlarında iştirak etdi. Yoşinaqa yarışda penaltilərlə məğlub oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Rəşad Şiriyev
Rəşad Rasim oğlu Şiriyev (5 dekabr 2001; Bürsülüm, Lerik rayonu, Azərbaycan — 7 oktyabr 2020; Suqovuşan, Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Rəşad Şiriyev 5 dekabr 2001-ci ildə Lerik rayonunun Bürsülüm kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Rəşad Şiriyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Talışın və Suqovuşanın azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. 7 oktyabr 2020-ci ildə səhər saatlarında Talış-Suqovuşan istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı şəhid olmuşdur.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşad Şiriyev ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşad Şiriyev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Rəşad Şiriyev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
NGC 7429
NGC 7429, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Sefey bürcü istiqamətində yerləşir. III2p tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
SSRİ-də ilin futbolçusu
SSRİ-də ilin futbolçusu mükafatı SSRİ futbol liqasında hər mövsüm üzrə parlaq oyun nümayiş etdirmiş futbolçulara 1964-cü ildən 1991-ci ilədək təqdim edilən mükafatdır. Səsvermə həftəlik idman qəzeti olan Futbol qəzetinin jurnalistləri arasında keçirilirdi. Hər bir jurnalist ilin 3 ən yaxşı oyunçusunun adını qeyd edə bilərdi. Mükafatın təsisi ideyası Lev Yaşinin 1963-cü ildə Qızıl top mükafatını qazanmasından sonra yarandı.
Ərbətaş
Ərbətaş — Əlcəzairin şimalında, Bumerdes vilayəti ərazisində kommuna.
Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şimal hissəsində, dəniz səviyyəsindən 155 m yüksəklikdə, 32,7 km2 ərazidə yerləşir.
Kommuna paytaxt Əlcəzairdən təqribən 34 km cənub-şərqdə və Bumerdes vilayətinin inzibati mərkəzindən 20 km cənub-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 19 356 nəfər idi. Kommuna əhalisinin illər üzrə dinamikası:
Berne (rayon)
Berne  — Fransanın Yuxarı Normandiya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Er. Suprefektura — Berne.
Rayonun əhalisi 2014-cü ildə 168.369 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 52 nəf / km². Rayon sahəsi — 3,229 km².
Tarixi
1876 və 1881-ci illərdə o vaxtdan etibarən məşhur siyasətçi Ejen Janvye-de-la-Mott rayonun başçısı seçildi.
Tərkibi
Berne rayonun kantonları (22 mart 2015-ci ildən 31 dekabr 2016-ci ilə qədər):
Yeysk yarımadası
Yeysk yarımadası - Kuban-Önazov çökəkliyində, Krasnodar diyarı Yeysk rayonu ərazisində yerləşir. Üç tərəfdən Azov dənizi suları ilə əhatələnmişdir: Yeysk limanı, Taqanroq körfəzi, Yasen körfəzi, Beysuqski limanı. Yarımadanın relyefi düzəndir. Yarımadanın qutaracağında bir necə qumlu dillər yerləşir: Yeysk dili, Dolqaya dili, Kamışevat dili.
Qışlaq-i Salman və Alman (Pərsabad)
Qışlaq-i Salman və Alman — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 21 nəfər yaşayır (4 ailə).
Fuad Zeynalov
Zeynalov Fuad Elxan oğlu - kikboksinq üzrə Dünya və Avropa çempionu, Azərbaycan Respublikasının "əməkdar idman ustası", Azərbaycan Türkiyə qardaşlıq ödül gecəsində "ilin idmançı"sı.
Həyatı
1983-cü il 15 avqust tarixində Bakı şəhərində anadan olub.
2010-ci ildə Moldovanın paytaxtı Kişinyovda Avropa çempionatının k-1 low kik üzrə qələbə qazanıb.
Nikolay Danilov
Nikolay Danilov — Sovet alim-zooloqu, biologiya elmləri doktoru, professor; SSRİ Elmlər Akademiyası Ural Elmi Mərkəzi, Bitki və Heyvan Ekologiyası İnstitutunun Biogeosenotik Proseslərin Enerji Laboratoriyasının rəhbəri; Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı.
Fuad Zeynalov
Təhsili
1990–2000-ci illərdə Bakı şəhəri Xətai rayonu 63 saylı orta məktəbi oxuyub. 2001–2005-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasında təhsil alıb.
Nikolay Danilov
Beş monoqrafiya da daxil olmaqla 150-dən çox elmi əsəri dərc edilmişdir. Nikolay Danilov Akademik S. S. Şvartsın "Təkamülün ekoloji qanunları" adlı son monoqrafiyasının (əlyazmasının layihələri əsasında) çapa hazırlanması ilə bağlı iki illik əsərin müəllifidir.
Bioqrafiya
23 iyul 1920-ci ildə Perm vilayətinin Osa şəhərində anadan olub.
Fuad Zeynalov
Hərbi xidməti
2006–2007-ci illərdə özü könüllü olaraq zabit kimi döyüş bölgəsində xidmət edib. Xidmət illərində o zamankı Azərbaycanın müdafiə naziri Səfər Əbiyev, korpus komandiri, hərbi hissəsinin komandirləri tərəfindən təltif edilib.
Nikolay Danilov
Bioqrafiya
1922-ci ildən Yaroslavl vilayətinin Rıbinsk şəhərində valideynləri ilə birlikdə yaşadı. 1938-ci ildə Rıbinsk 3 nömrəli orta məktəbi bitirdikdən sonra Leninqrad Dövlət Universitetinin bioloji fakültəsinə daxil olduur. 1941-ci ildə, universitetdə təhsilinin üçüncü ilindən sonra orduya könüllü olaraq gedir və Leninqrad bölgəsində düşmən cəbhələrinin arxasında fəaliyyət göstərən Vasileostrovski Könüllü Partizan Alayının 6 saylı dəstəsinə yazılır. Daha sonra Nikolay Danilov bir avtomobil mexanikası və sürücüsü olur. Baltikyanı dövlətlər azad edildikdən sonra Şaulayayski hərbi qeydiyyat şöbəsində sürücü işləyir.
Fuad Zeynalov
İdman kariyerası
İdmanın müxtəlif növləri ilə məşğul olub. 15 yaşında 1-ci dan qara kəməri alıb. Dəfələrlə respublika və beynəlxalq yarışların qalibi olub. 2000-ci ildən kikboksinq idman növü ilə məşğul olmağa başlayıb.
Mükafatları
2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının gənclər və idman naziri Azad Rəhimov tərəfindən "əməkdar məşqçi" adına və 2106-ci ildə Azərbaycan Respublikasının "əməkdar idman ustası" adına layiq görülmüşdür.
Nikolay Danilov
Bioqrafiya
1945-ci ildə ordudan tərxis olundur. 1947-ci ildə fərqlənmə diplomu ilə bitirdiyi universitetə bərpa edilir. Başlanğıcda Leninqrad bölgəsindəki ensefalit ocaqlarını tədqiq edən Eksperimental Tibb İnstitutunun ekspedisiyasının elmi işçisi olaraq çalışır. Sonra tədris üçün Ural Dövlət Universitetinin Sverdlovsk şəhərinə göndərilir. Zoologiya kafedrasında işləmiş, ornitologiya, zoogeoqrafiya, sahə zooloji tədqiqat metodları dərsləri vermiş, zoologiyada sahə praktikası aparmış və tədqiqat işi ilə məşğul olmuşdur.
1955-ci ildə "Orta Ural və Trans-Ural Quşları" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edir. 1961-ci ildə dosent olur. 1967-ci ildə "Subarktikada quşların mövcudluq şərtlərinə uyğunlaşma yolları" adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir və 1969-cu ildə professorluq dərəcəsi alır. Müəllimliyini 1985-ci ilə qədər davam etdirir. Nikolay Danilov elmi ilə yanaşı ictimai fəaliyyətlə də məşğul olmuşdur. Sverdlovskdakı Pionerlər Sarayı və Gənc Təbiətçilər Stansiyasının bioloji dairələri ilə əməkdaşlıq etmişdir. Akademik S.Svarts ilə birlikdə Sverdlovsk vilayətinin müəssisə və təşkilatlarının rəhbərləri üçün ekoloji təlim təşkil edir, təbiətin qorunması mövzusunda mühazirələr oxuyur. Bundan əlavə Moskva Təbiət Mütəxəssisləri Cəmiyyətinin, RSFSR-in Siyasi və Elmi Biliklərin Yayılması Cəmiyyətinin, Ümumittifaq “Bilik” Cəmiyyətinin və Ümumittifaq Ornitoloji Cəmiyyətinin üzvü olur. SSRİ Elmlər Akademiyası Faunanın Mühafizəsi Problem Şurasının Ekoloji Komissiyası Bürosunun, SSRİ Elmlər Akademiyasının Biogeosenologiya və Təbiətin Mühafizəsi Problemləri üzrə Elmi Şurasının, SSRİ Elmlər Akademiyası Ural Elmi Mərkəzinin Təbiətin Mühafizəsi üzrə Ural Komissiyasının üzvü, Ekologiya jurnalının redaksiya heyətinin üzvü olmuşdur.
Fuad Zeynalov
Mükafatları
2010-ci ildə Moldovanın paytaxtı Kişinyovda Avropa çempionatının k-1 low kik üzrə qələbə qazanıb. Hal-hazırda Sərhədçi İdman Olimpiya Mərkəzində kikboksinq üzrə baş məşqçi vəzifəsində çalışır.
Azərbaycan Sərhəd Qoşunlarının mayorudur.(Polkovnik-leytenant vəzifəsinə təyin edilib)
Dağlıq Qarabağın ətrafında Ermənistan işğalı altında olan Azərbaycan əraziləri
thumb| Zolaqlı sahələr − erməni separatçıları tərəfindən iddia edilən ərazilərdir (12.05.1994–27.09.2020) Dağlıq Qarabağın ətrafında Ermənistan işğalı altında olan Azərbaycan əraziləri – keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinə daxil olmayan, Birinci Qarabağ müharibəsi (1988–1994) dövründə Ermənistan tərəfindən işğal olunmuş və İkinci Qarabağ müharibəsi başlanana qədər işğal altında qalmış ərazi.
Ərazilər haqqında ümumi məlumat
12.05.1994–27.09.2020 tarixləri aralığında bu ərazilərin aid olduğu inzibati rayonlar:
İşğal olunmuş ərazilərin sahəsi və əhalisi
thumb|right| İşğal olunmuş [[Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti|DQMV ərazisi (açıq qırmızı rənglə göstərilib) və ətraf rayonların xəritəsi (1988-ci ildə mövcud olmuş inzibati ərazi bölgüsünə əsasən)
Cambul Cabayev
Cambul Cabayev (1846 – 1945) — Qazax akını, şairi, Stalin mükafatı laureatı.
Ufa yarımadası
Ufa yarımadası — Ufa və Ağidel çayları arasında yerləşən təpəlik ərazi. Çayların yatağının yerləşməsi ilə əlaqədar yarımada meydana gəlmişdir. Yarımada cənub-şərqdən şimal-qərbə 15 km uzanır. Eni isə müxtəlif hissələrdə müxtəlifdir. Məsələn: mərkəzdə 10 km, Oktyabr rayonunda 5 km, dağlıq hissədə isə 3,5 kilometrdən azdır.
Mexiko
Mexiko (Ciudad de México, Āltepētl Mēxihco) — Meksikanın paytaxtı. 2009-cu ilin əhali siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 8.84 milyon nəfər olmuşdur.
Bərdə Dövlət Rəsm Qalereyası
Bərdə Dövlət Rəsm Qalereyası — 1989-cu ildən fəaliyyətə başlayıb.
Tarixi
2008-ci ildən yeni binaya köcürülən Rəsm Qalereyası Bərdə şəhər Heydər Əliyev prospekti 95 ünvanında yerləşən ümumi sahəsi 173 kv.metr olan 2 otaqdan ibarətdir. Ekspozisiya-sərgi sahəsi 152 kv.metr, fonda saxlama sahəsi 21 kv.metrdir. Qalereyanın fondunda peşəkar, gənc və həvəskar rəssamların 50-ə yaxın əl işləri və rəsm əsərləri saxlanılır.
Fəaliyyəti
Qalereyada həvəskar gənclərdən və məktəbli şagirdlərdən ibarət, həftədə 2 dəfə olmaqla rəsm dərnəyi fəaliyyət göstərir. Bundan başqa xalçaçılıq sənətini yaşatmaq və gələn ziyarətcilərə göstərmək ücün xalça toxuma təbliğ olunur. Yay mövsümündə açıq havada turistlərə müxtəlif mədəni xidmətlərin və sərgilərin keçirilməsi ücün Qalereyanın qarşısından istifadə etmək daha məqsədə uyğundur.
Venla Lehtonen
Venla Lehtonen (10 mart 1995) — Finlandiyalı biatlonçu. Venla Lehtonen Finlandiyanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Venla Lehtonen birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında qadınlar 7.5 km məsafəyə sprint yarışlarında iştirak etdi. Lehtonen 25:13.7 saniyəlik nəticəsi ilə 87 atlet arasında 79-cu yeri tutdu və medalçılar sırasına düşə bilmədi.
Ərzev
Ərzev (, Arzew) — Əlcəzairin şimalında, Vəhran vilayətində kommuna və liman şəhəri.
Coğrafi mövqe
Kommuna vilayətin şimal-şərq hissəsində, dəniz səviyyəsindən 131 m yüksəklikdə yerləşir.
Kommuna ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təqribən 400 km qərbdə və Vəhran vilayətinin inzibati mərkəzindən 35 km şimal-şərqdə yerləşir.
Qaytaq usmiliyi
Qaytaq usmiliyi — V–XIX əsrlərdə müasir Dağıstan Respublikasının Qaytaq, Dahadayev rayonlarının bütün ərazisi və Serqoqalla, Dərbənd və Qayakənd rayonlarının bir hissəsini tutan qaytaqların və cənub qumuqların feodal dövləti.
Usmilik darginlərin məskunlaşdığı qaytağın şimalındakı dağətəyi əraziləri və qumuqların məskunlaşdığı sahil zonasının bir hissəsini ələ keçirirlər. Bu da onlara Dərbənd və Zaqafqaziyanı Şimali Qafqaz şəhərləri və Qara dəniz regionunun İtaliya koloniyaları ilə birləşdirən ticarət yoluna nəzarət etməyə imkan verirdi. Usmiliyin paytaxtı alınmaz bir dağda yerləşən qədim Qala-Köreyş qala şəhəri idi. XIV əsrin ikinci yarısında Usmilik Qızıl Orda tərəfdarı olduğu üçün Əmir Teymur dəhşətli hücumuna məruz qalır. Bu zərbədən yalnız XV əsrdə özünə gələ bilir.
XVI əsrin sonunda Usmiliyin iqamətgahı qaytağın düz hissəsindəki Məcəlis kəndinə köçürülür, bundan sonra Usmilin dağlıq hissəsində təsiri zəifləyir.
Titulun mənşəyi
Qədim zamanlardan Ulluçay hövzəsinin orta hissəsində Qaytaq usmiliyi mövcud olmuşdur. Hökmdarın "usmi" titulunun mənşəyi aydın deyil: bir versiyaya görə o, ərəbcə "ismi" ("şöhrətli"), digərinə görə "qardaş" mənasını verən dargin "usi" sözündəndir. Bu titul atadan oğula yox, ailənin ağsaqqallarından birinə keçirdi və bu da tez-tez namizədlər arasında toqquşmalara səbəb olurdu.
Erkən Orta əsrlər
VIII əsrdə Haydağ ərazisində Qureyşlilərin nümayəndəsi Əmir-Həmzə usmiyə çevrilir. Onun övladları daha sonra Qaytaqda hökmranlıq edir. Müsəlman hökmdarı olan Qaytaq usmiləri Səməndərə qədər torpaqlar alaraq, Xəzər xaqanlığı ilə ittifaqda olmağı Dərbəndlə eyni inanca malik olmaqdan daha sərfəli hesab edirdilər. Qonşu bütpərəst Zirigeranla vuruşan Qaytaq qaziləri onunla sərhəddə "Qüreyş qalası" mənasını verən Kala-Köreyş qalası qururlar. Qaytaq usmiliyi qonşusu Urkaraxın sahibliyi ilə X–XII əsrlərdə müharibələr aparırmışdır. Haydak Dağıstanın daxili siyasi həyatında mühüm rol oynayan ən güclü və nüfuzlu dövlətlərindən biri olur. X əsrin ikinci yarısı — XI əsrin birinci yarısının hadisələrini işıqlandıran Şirvan və Dərbənd tarixi, Dağıstanda yalnız üç ən güclü mülkdən bəhs edir: Dərbənd, Serir, Haydak. 10-cu əsrin ortalarında Səməndər hökmdarı Səlifan usmiliyin Aşağı Qaytaq kimi tanınan bir hissəsini tutur.
Məsudinin məlumatına görə, "Dağıstan" hicri 332-ci ildən (miladi 944-cü il) üç vilayət daxil idi ki, bunlardan biri Dərbənddən şimalda olan Qaytaq, paytaxtı Ənuşirvan tərəfindən qurulan Səməndər (Tərki) vilayətidir. Xəzər xaqanının iqamətgahı orada yerləşirdi. Salman ibn Rəbiə Qaytağı ələ keçirəndə xaqan öz iqamətgahını İdil şəhərinə köçürür. Səməndərin əhalisi əsasən xəzərlər, müsəlmanlar və yəhudilərdən ibarət idi. İbn Haukal yazır ki, ruslar hicri 358-ci ildə (miladi 969-cu ildə) Səməndəri ələ keçirərək, oradakı bir çox binaları və bağları dağıtmışlar.
1040-cı ildə Haydaklılar əl-Bab (Dərbənd) qalasını ələ keçirərək şəhər əmirini əsir götürürlər. Təxminən 25 ildən sonra Dərbənd əmirləri yerli tayfalara qarşı apardıqları mübarizədə dəstək tapıb Haydakda sığınacaq tapırlar. Təxminən XII əsrdə usmiliydəa memarlığı Yaxın Şərq və Orta Asiya nümunələrinə bənzəyən böyük Cümə məscidi tikilmişdir. Həmin əsrdə Urkaraxın mülkü üsmiliy tərəfindən ələ keçirilir. Qaytaq usmiliyininn tarixi mərkəzi və paytaxtı usmi-darqo dargin azad cəmiyyətləri ilə əhatə olunmuş keçilməz qaya üzərində yerləşən Kala-Köreyş idi.
Monqol istilası
1239–1240-cı illərdə Monqol İmperiyası Dağıstanı işğal edir. Bu zaman iki İslam dövləti olan Qaytaq və Qazıqumuq Şamxallığı arasında daxili çəkişmə gedir.
Monqollar usmiliyin də daxil olmaqla bütün düzən və dağətəyi Dağıstanı fəth etdilər. Bütün fəth edilmiş əhaliyə böyük vergilər qoyulur. İstila nəticəsində Qala-Köreyş dağıdılmış və əhəmiyyətini itirmişdir. Usmilik Qızıl Ordanın təsir dairəsində düşür. Urkarax usmiliyin paytaxtı olur.
XIV əsrin əvvəllərində Qaytaq Şirvanşahlar dövləti və Qazıqumuq şamxallığı ilə sıx əlaqədə olan mühüm bir knyazlıq idi. Dağıstanda monqolların qüdrətinin zəifləməsindən sonra usmilik nəinki Ordadan asılılığını dayandırdı, üstəlik, mülklərinin şimalındakı geniş dağətəyi zolağı da özünə birləşdirir. Bu usmiliyə Dərbənd və Zaqafqaziyanı Şimali Qafqaz şəhərləri və Qara dənizdəki İtaliyanın müstəmləkə şəhərləri, habelə Saray-Batu ilə birləşdirən ticarət yoluna nəzarət etməyə imkan verir.
Teymurləng işğalı və onun nəticələri
XIV əsrin sonunda, Teymur istilasından əvvəl usmi Sultan-Məhəmməd vəfat edir. Onun iki oğlu Sultan-Əlibəy və İlçi-Əhməd arasında hakimiyyət uğrunda mübarizə başlayır. Sultan-Əlibəy qələbə qazanaraq usmiyə çevriir, İlçi-Əhməd isə Şirvana qaçmalı olur. Döyüşdə Teymurun tərəfində fərqlənmiş və bunun üçün Bahadur, yəni qəhrəman ləqəbini almışdır. Samurun şimal-qərbindəki ərazilərdə Teymurun köməyi ilə öz əmirliyini qurur.
1395-ci ilin fevralında Teymurləng usmilik ərazisini işğal edir. Usmi Toxtamışla müttəfiqlik münasibətlərində idi və öz ordusu ilə Teymurləngin üzərinə yürüş etmişdi. Bu, Teymurun onun tamamilə məhv edilməsi əmrini verməsi üçün kifayət idi. Teymur Şami və İezdinin saray tarixçiləri əmrin sözün əsl mənasında yerinə yetirildiyinə şəhadət verirlər: "O, onların yan və kənarlarına elə hücum etdi ki, camaatın bir neçəsi belə qaça bilmədi və min birindən; bütün o əraziləri qarət etdi … və kəndlərini yandırdı. Fatehlər, kəndlər, sakinlər üçün əlçatan olan Qaytağın bütün ərazisində sözün həqiqi mənasında bütün canlılar məhv edildi. Dağıstana yollanan Toxtamış Qaytağın viran qaldığını eşidib təşviş içində geri çəkildi. Teymur Toxtamışın arxasınca getməyə başladı, lakin yolda Qaytaq usmiliyinin düzənliklərini xarabalığa çevirdi . Bəzi qaytaqlar Teymurun qoşunlarına qarşı Akuşa döyüşündə iştirak etmiş, bu döyüşdə dağıstanlıların birləşmiş qüvvələri məğlub olmuşdur.
XVI–XVII əsr
XVI əsrdə usmilər Həsən Əli, Sultan Əhməd Xan, sonra isə Xan Məhəmməd olur. Sultan Əhməd xanın rəhbərliyi altında usminin paytaxtı Urkaraxdan qumuq kəndi olan Məcəlisə köçürülür. XV əsrə qədər orta əsr mənbələrində tez-tez adı çəkilən qaytaqlar tam formalaşmış güclü xalq kimi Teymurdan dəhşətli zərbə alırlar: fars mənbələri bu xalqın hər min nəfərindən demək olar ki, birinin sağ qaldığını yazır. Təkcə müasir qaytaqlar deyil, düzənliyin türkdilli əhalisi, yəni qumuqlar da qaytaqlar adlanırdı. Onların məskunlaşdıqları ərazilər xeyli azalmışdı.
Usminin ölümündən sonra Sultan Əhməd xan dörd oğlu arasında uzun sürən çəkişmələr və Tarku şamxalının müdaxiləsi dövrü baş verir. Bu Qaytaq dövlətini zəiflətdir və usmilərin idarəçiliyinə təsir edir, qonşu cəmiyyətlər arasında usmilərin vəziyyətini pisləşdirir. Usmi iqamətgahını Aşağı Qaytaqa köçürdükdən sonra özünü bütün Qaytaq-Darqonun hökmdarı hesab etməkdə davam edir və əhalidən xərac tələb etməyə başlayır. Lakin cəmiyyətlərin əksəriyyəti: Muira, Qapşa, Qank, Kitaqana, İrçamun usmiyyə daxil olsalar da, feodallara vergi vermirdilər. Onlar azad, müstəqil hesab olunurdular, könüllü olaraq usmiyə dəstək verə bilirdilər. Lakin üsmi onları məcbur edə bilməzdi. Azad kəndlər arasında həm də Tərkəmdə yeganə uzden aulu olan Başlıkənd qumıq kəndi idi. Həmçinin öz qaraçı-bəylərinin idarə etdiyi Qəmri bölgəsinə daxil olan Utamış, Alxacdakənd qumuq kəndləri idi. İqamətgahın əvvəllər bəylərin hökm sürdüyü Aşağı Qaytaqa köçürülməsi ilə usmi hakimiyyəti xeyli zəifləyir. Dağlarda hökmranlıq etməyə başlayan bəylər orada usminn təsirini zəiflətməyə başladırlar. Buna baxmayaraq 1645-ci ildə dağlıq Qaytaqda usmi Rüstəm xan qardaşı oğlu Əmirxan Sultan Aşağı Qaytaqda ona qarşı çıxanda II Şah Abbasın timsalında özünə dəstək tapır.
1631–1632-ci illərdə Usmi Rüstəm xanın hakimiyyətinə iddialılar kəskinləşir. Bunlar "qardaşları Çyukuk, Ustarxan və oğlu Xan" idi. Rüstəm xana müxalifətdə "atalarının ölümündən sonra rəiyyət olaraq Qızılbaş şahın yanında olmaq" istəyən əmioğluları da var idi. Artıq qeyd edildiyi kimi, 1645-ci ildə Usmi Rüstəm xanın qardaşı oğlu Əmirxan Sultan İran şahı II Abbasın qoşunlarının köməyi ilə Rüstəm xanı dağlara itələyərək hakimiyyətini Aşağı Qaytağa qədər uzadır. Nəticədə Qaytaq iki hissəyə (Yengikəntlər və Məcalilər) bölünür, onların hökmdarları arasında mübarizə dayanmadan davam edir. Mübahisə nəticəsində gənc Yengikənt qolu, bütün böyük Məcalis qolunu məhv edir. Aydə-bək adlı sirdaşlarından biri tərəfindən xilas edilən gənc Hüseyn Xan istisna olur. Aydə-bək onu Şamxala aparır və Hüseyn xan həddin-qulluğa çatdıqdan sonra İrana gedir. Yalnız 1689-cu ildə usmi Əli-Saltanın Şah Süleyman Səfəvi xanın himayəsi üzərində qələbəsindən sonra, hətta əvvəlcə Başlını tutmağa müvəffəq olmuş, lakin sonra Əli-Sultan tərəfindən Qubaya sürgün edilmiş, burada xanlığı qurmuş və ölmüşdür. Bundan sonra Qaytaq yenidən birləşmişdir.
Din
XIII əsrdə Qaytağa katolik missionerləri, hətta daha sonra Gürcüstan və Ermənistandan missionerlər gəlir. Qaytaqlılar həm xristianlığı, həm də İslamı qəbul edirlər. Usmilər müsəlman idilər və qonşuları ilə Qazi müharibələrində vuruşurdular. İslamı digər qaytaqlılar arasında fəal şəkildə yayırdılar. 1370-ci ildə mənbələr yepiskop Lazar Tarkinskinin katolikliyi qəbul etmiş yunan inanclı keçmiş ləzgi yepiskopu olduğunu bildirir.
Hökmdarlarının siyahısı
Qaytaq usmilərinin sülaləsi İslam peyğəmbəri Məhəmmədin əmisi Həmzə ibn Əbdülmüttəlibin nəslindən olması iddia edilir.
NGC 4507
NGC 4507, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ceyhun İsmayılov (gizir)
Ceyhun Abbas oğlu İsmayılov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ceyhun İsmayılov 1985-ci il dekabrın 30-da Gəncə şəhərində anadan olub. 1993-2004-cü illərdə Gəncə şəhərində 44 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil alıb. Ailəli idi. Üç övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Ceyhun İsmayılov 2004-2006-cı illərdə Dövlət Sərhəd Xidmətinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2013-cü ildən "gizir" hərbi rütbəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Ruokkonun binası
Ruokkonun binası — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində iki mərtəbəli bina. Binada yaşayanlar dahi rus yazıçısı A. P. Çexovun ailəsi ilə əlaqədar olmuşdur.
Ceyhun İsmayılov (gizir)
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Ceyhun İsmayılov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Ceyhun İsmayılov oktyabrın 1-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Gəncə şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Ruokkonun binası
Adres: Taqanroq ş, Qreçeskays küçəsi, 100.
Ceyhun İsmayılov (gizir)
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun İsmayılov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Ruokkonun binası
Tarixi
Bina iki mərtəbədən ibarətdir. Taqanroq şəhəri Qreçeskaya küçəsi ev 102 ünvanında qərarlaşır. Binanın inşası XIX əsrin üçüncü rübünə təsadüf edir. Bina yenidən inşa edilmişdir. Əvvələr bina darvazanın önündə düzdə yerləşirdi və buradan daxili həyətə keçid vardı. 1880-ci illərin ortalarında bina tacir Konstatin Mussuriyə məxsus olmuşdur. Sonradan bina italiyalı David Yanuareviç Ruokkoya satılmışdır.
David Yanuareviç Ruokko əslən İtaliyada idi. David Yanuareviç Ruokko musiqi təhsilinə sahib birisi idi. O, bir necə alətdə sərbəst şəkildə çala bilirdi. Əsasən varlı ailələrin övladlarına musiqi təhsili verirdi. Taqanroq şəhər bağında olan orkestrin rəhbəri olmuşdur.
David Yanuareviç Ruokko öz oğlu Yevgenini skipkada sərbəst şəkildə çalmağı öyrətmişdir. O, bir müddət sonra Anton Pavloviç Çexovun dostunun böyük qızı Yevgeniya Dmitrieviç Saveleva ilə evlənmişdir. 26 avqust 1914-cü ildə onların Lyudmila adında qızları olmuşdur. Qastrol səfərləri zamanı qastrolda olan aktrisaların böyük qismi bu binada yaşayırdılar. Yazıçının atası Pavel yeqoroviç Çexov (1825—1898) David Yanuareviç Ruokkonu öz evinə dəvət edərən oğlu Nikolaya skripka dərsləri deməsini istəmişdir.
1910-cu ildən binanın sahibi Nikolay İvanoviç Demin olmuşdur. Onun həyat yoldaşı Aleksandra Vasilevna 20 noyabr 1910-cu ildə 42 yaşında ürək xəstəliyindən həlak olmuşdur. Deminlər ailəsi evdə oranjeriya saxlatırdı. Üstəlik onlar gül mağazaları belə vardı.
Hazırda bina yaşayış binası kimi istifadə edilir.
Əbdül-Malik Məcidov
Əbdül-Malik Məcidov — İçkeriyanın sələfi-cihad qanadının böyük əmirlərindən biri, separatçı, sələfiliyin tərəfdarı, tanınmamış ÇİR ordusunun briqada generalı, İçkeriya şəriət qvardiyasının əmiri (komandiri) , "Camaat islamiyə" çeçen cihadçılarının hazırlanması üzrə təlim mərkəzinə rəhbərlik etmişdir. Ruslan Gelayevin müavini olur.
Tanınmamış ÇİR silahlı birləşmələrinin strukturunda briqada generalı rütbəsinə qədər yüksəlmiş, İçkeriya Şəriət Qvardiyasının dəstələrinə rəhbərlik etmişdir. Gelayevin ən yaxın silahdaşı və onun İçkeriya hərbi əmiri vəzifəsində müavini olmuşdur.
Bioqrafiyası
Əslən Dağıstanlı olsada, mənşəcə etnik çeçendir. Bəzi mənbələrə görə isə Urus-Martan şəhərindəndir.
Birinci Çeçenistan müharibəsi
Birinci Çeçenistan müharibəsi zamanı "İslam xüsusi təyinatlı alayı"-nın tərkibində Urus-Martan uğrunda döyüşlərdə iştirak edir, Ruslan Gelayevin dəstəsinin üzvü olur. Bəzi məlumatlara görə, o, Budyonnovskda terror aktında iştirak etmişdir.
Müharibələrarası dövr
Birinci Çeçenistan müharibəsi başa çatdıqdan sonra o, "ÇİR-nın briqada generalı" titulunu alır və şəxsən özünün qurduğu ÇİR-nın "Şəriət mühafizəsi"-nə rəhbərlik edir. Həmin vaxt o, Çeçenistanın Urus-Martan rayonunda (yerli hərbi camaatın əmiri) iri silahlı birləşmələrin rəhbərlərindən biri olur, çeçen terrorçularının əsas liderləri ilə əlaqələri qurur. Mecidov faktiki olaraq nəzarət edilən ərazini Aslan Masxadovun başçılıq etdiyi Çeçen İçkeriya Respublikasının hakimiyyətinə qarşı silahlı müxalifətə çevirir, onun legitimliyi əvvəlcə açıq şəkildə tanımır.
O, Çeçenistanın dövlət quruluşu ilə bağlı sərt fikirləri ilə tanınır. O, respublika ərazisində şəriət qanunlarının dominant rolu ilə islam dövlətinin yaradılmasının tərəfdarı olur, bu əsasda vəhhabilərlə yaxınlaşır.
1998-ci ilin martında dünyəvi millətçilərin və radikal islam müxalifətinin nümayəndələri arasında daxili siyasi razılaşmalara əsasən, Masxadov hökumətində Mecidov Çeçen İçkeriya Respublikasının şəriət təhlükəsizliyi nazirinin müavini vəzifəsini tutur və burada o, eyni zamanda Cəzaların icrası şöbəsinə rəhbərlik edir. Eyni zamanda o, "Camaat İslamiyyə" terror təlim mərkəzinin rəhbəri olur.
1998-ci ilin iyununda Qudermesdə onun "mühafizəçiləri" ilə "Milli Qvardiyanın" döyüşçüləri Sulim Yamadayev və digər səhra komandirləri arasında baş vermiş silahlı toqquşmadan sonra o, Masxadovla münaqişəyə girir. Bundan sonra ÇİR Prezidenti Mecidovun rütbəsini aşağı salır, tərəfdarlarını oradan uzaqlaşdırır. Təhlükəsizlik qüvvələrinin bütün postları və tezliklə tamamilə "Şəriət mühafizəsi" qrupu dağıdılır.
Mecidov 1999-cu ilin martında Qroznı hava limanında Rusiya Daxili İşlər Nazirliyinin Çeçenistandakı xüsusi nümayəndəsi, general-mayor Gennadi Şpiqunun oğurlanmasına şəxsən rəhbərlik etməkdə ittiham olunur.
İkinci Çeçenistan müharibəsi
Federal qoşunlar Urus-Martan rayonunu işğal edəndə Əmir İdrisin silahlıları Rusiya silahlı qüvvələrinin hərbi kolonnalarına təxribat aksiyaları və silahlı hücumlar təşkil etməyə başlayır. Çeçenistan prokurorluğu Mecidovun adamlarını nmüharibədən əvvəlki Urus-Martan administrasiyasının məmurlarını, Əhməd Kadırovun başçılıq etdiyi Çeçenistan Respublikasının yeni güc strukturlarını dəstəkləyən hərbçilərin və yerli sakinlərin bütöv bir sıra qətllərində və oğurlanmasında şübhəli bilir.
İslam Saydayevin sözlərinə görə, Əbdül-Malik 2000-ci ilin qışında Qroznıdan ayrıldıqdan sonra Gelayevlə birləşir. Bundan sonra ilin sonunda Pankisi dərəsinə yollanır. Saydayevin qeyd etdiyi kimi, onların birliyi gözlənilməz olur, çünki Masxadovun hakimiyyəti dövründə onlar daxili çeçen siyasətində müxtəlif tərəflərdə idilər: Gelayev və onun tərəfdarları Masxadov və onun tərəfdarları, o cümlədən şəriəti ilə Əbdül-Malik Mevidovla müxalifətdə idilər.
2001-ci ilin martında Mecidovun tutulması ilə bağlı xəbərlər yayılsa da, sonradan təsdiqini tapmır.
Rusiya Prezidentinin İnformasiya İdarəsinin məlumatına görə, o, 2002-ci ildən daimi olaraq Pankisi dərəsi ərazisində olub, oradan Ruslan Gelayevin göstərişi ilə silahlıların maliyyələşdirilməsi və Gürcüstan ərazisindən Çeçenistana daşınması ilə məşğul olmuşdu r.
Gelaevlə birlikdə o, 2002-ci ilin avqust-sentyabr aylarında Pankisi dərəsindən yaraqlıların Çeçenistana köçürülməsinə rəhbərlik edir.
Çeçen separatçılarının saytı olan Kavkaz Center-in məlumatına görə, 2003-cü ilin iyulunda Mecidov Çeçenistanın cənubundakı dağlıq bölgələrdə İçkeriya Silahlı Qüvvələrinin Cənub-Qərb Cəbhəsinin Məclisi Şurasında səhra komandirlərinin iclasında video çəkilişdə görünür.
7 aprel 2007-ci ildə ÇİR Prezidentİ Dokka Umarovun fərmanı ilə Şəriət Mühafizəsi yenidən bərpa edilir. Üstəlik Mecidova yenidən briqada generalı rütbəsi verilir.
İslamçı mənbələrə görə, 19 fevral 2013-cü ildə öldürülmüşdür. Ancaq onun ölüm tarixi və yeri məlum deyildir.
Rəşid Nəsrullayev
Rəşid Qəzənfər oğlu Nəsrullayev (11 iyul 1993; Nic, Qəbələ rayonu, Azərbaycan — 2 noyabr 2020; Suqovuşan, Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Rəşid Nəsrullayev 11 iyul 1993-cü ildə Qəbələ rayonunun Nic qəsəbəsində Qəzənfər Nəsrullayevin ailəsində anadan olmuşdur. 1999-2010-cu illərdə Qəbələ rayon Nic qəsəbə 4 saylı tam orta məktəbdə təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Rəşid Nəsrullayev 2011-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında, "N" saylı hərbi hissədə müddətli həqiqi hərbi xidmətə başlamışdır. 2013-cü ildə hərbi xidmətdən tərxis olunmuşdur.
2020-ci ilin 14 iyul tarixində Tovuz döyüşləri zamanı general-mayor Polad Həşimovun şəhid olmasından sonra səfərbərlik başlamışdır. Rəşid Nəsrullayev də səfərbər olunmuş, hərbi təlim toplantılarına çağırılmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Rəşid Nəsrullayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü atıcı olaraq iştirak etmişdir. Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Rəşid Nəsrullayev 2 noyabr 2020-ci ildə Tərtər rayonunun Suqovuşan qəsəbəsi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşid Nəsrullayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşid Nəsrullayev ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəşid Nəsrullayev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Təklə-i Abbasabad-i Ülya (Pərsabad)
Təklə-i Abbasabad-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 342 nəfər yaşayır (69 ailə).
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti nümayəndə heyətinin İtaliyaya səfəri
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti nümayəndə heyətinin İtaliyaya səfəri - AXC rəhbərliyinin hərbi silah və sursat alınması üçün İtaliya krallığına 1919-cu ildə göndərdiyi nümayəndə heyətinin səfəri nəzərdə tutulur.
Nümayəndə heyətinin səfəri
Bu razılaşmalara uyğun olaraq, az sonra Azərbaycan hökuməti silah və hərbi sursat almaq üçün general İbrahim ağa Usubov başda olmaqla, Romaya bir heyət göndərmək arzusunu İtaliya tərəfinə bildirdi. Cənubi Qafqazdakı İtaliya missiyasının başçısı M.Qabba Azərbaycan xarici işlər naziri M.Y.Cəfərova göndərdiyi 6 sentyabr 1919-cu il tarixli məktubda kral hökumətinin bu heyətin İtaliyaya getməsinə razılıq verdiyini yazırdı. O, təklif edirdi ki, İtaliyaya ezam olunacaq şəxslərin sənədləri viza alınması üçün Tiflisdəki İtaliya konsulluğuna göndərilsin. Müvafiq sənədləşmədən sonra 1919-cu ilin noyabr-dekabr aylarında İ.Usubov başda olmaqla Azərbaycan hərbi heyəti Romaya ezam olundu. 14 oktyabr tarixində M.Y.Cəfərova göndərdiyi digər bir məktubda isə polkovnik Qabba İtaliya ilə Qafqaz arasında kommersiya xarakterli dəniz yolunun açıqlığını bildirirdi. O, məlumat verirdi ki, Triest limanından çıxan İtaliya gəmisi ayda iki dəfə, cümə axşamı və cümə günləri Batum və Poti limanlarında olacaqdır. Azərbaycan xarici işlər naziri M.Y.Cəfərova göndərdiyi digər bir məktubda polkovnik Qabba italyanların Cənubi Qafqaza köçürülməsinin mümkünlüyünü öyrənmək üçün İtaliya hökumətinin Qafqaza ezam etdiyi doktor Feliks Kalimaninin Azərbaycanda əmək ehtiyatlarının vəziyyətini araşdırmaq üçün Bakıya gələcəyini bildirirdi. О xahiş edirdi ki, bu məsələdə doktor Kalimaniyə köməklik göstərilsin, onun hökumət üzvləri ilə görüşləri təşkil edilsin və ölkənin iqtisadi həyatı ilə bağlı lazımi statistik məlumatlarla təchiz edilsin. Lakin bütün bunlar bir qədər sonrakı hadisələr idi.
Nəticə
AXC nümayəndə heyəti İtalyan höküməti ilə razılaşma bağlayaraq Azərbaycana geri döndü. Lakin Aprel işğalı nəticəsində Cümhuriyyətin süqut etməsinə görə İtaliya krallığından alınan hərbi silah və sursatlar bolşeviklərə qaldı. Çünki İtaliyadan göndərilən silah-sursat Azərbaycana çatdığı zaman, artıq Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti süqut etmişdi.
UEFA Avro 1976 (seçmə mərhələsi, 2-ci qrup)
UEFA Avro 1976-nın seçmə mərhələsinin 2-ci qrupunda Uels, Macarıstan, Avstriya və Lüksemburq milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin 1/4 mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Uels millisi qazanmışdır.
Oyunların nəticələri
Oyunların başlama vaxtı - yerli vaxtdır
Əulef
Əulef və ya Əulef-əl-Ərəb — Əlcəzairin cənubunda, Adrar vilayətində şəhər və kommuna. Eyniadlı dairənin inzibati mərkəzidir..
Coğrafi mövqe
Şəhər vilayətin şərq hissəsində, Böyük Səhranın mərkəzi vahələrindən birinin ərazisində, ölkənin paytaxtı Əlcəzairdən təxminən 1,095 km cənub-cənub-qərbdə yerləşir. Mütləq hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 275 m yüksəkdir.
İqlim
Şəhərin iqlimi quraq kimi xarakterizə olunur. İl ərzində yağıntı demək olar ki, yoxdur (orta illik miqdarı 10 mm-dir). Orta illik temperatur 25,9 °C-dir.
Jan Jak Russo
Jan Jak Russo — Fransız filosofu, yazıçı, bəstəkar. XVIII əsr Fransada "Maarifçilik" hərəkatının ən görkəmli nümayəndəsi, Ensiklopediyanın yaradıcılarından biri. 1789-1794 cü ildə Fransa Burjua inqilabı zamanı onun əsərləri Yakobinlərin əsas ideya dayağı olmuşdur.
Həyatı
1712-ci il iyunun 28-də Cenevrə şəhərində anadan olmuşdur. Russo anadan olduqdan 2-3 gün sonra anası vəfat etmişdir. Russonun 10 yaşı olarkən XVI-cı əsrdə Fransadan qaçıb İsveçrəyə sığınan, bir Fransız Prostestant ailəsindən gələn, Russonun doğumundan əvvəl 6 il boyunca İstanbulda saray saatsazlığı etmiş olan atası onu əmisi Bernarın himayəsinə vermişdir. Kilsə təhsili almışdır. Sınaq müddətindən sonra oymaçı ustası yanında şagird kimi fəaliyyət göstərmiş və bu sənətə yiyələnmişdir. 1728-ci ildə ustanın yanından qaçmış və yeni tanış olduğu xanım Varansın himayəsi altında Turin seminariyasına qəbul olunmuşdur. Lakin bir müddət sonra Russo buradan da qaçır və xanım Veresilisin evində xidmətçi kimi işləyir. Sahibin ölümündən sonra başqa evdə xidmətçi kimi işləməyə başlayır. Xidmətçi həyatını xoşlamayan Russo yenidən xanım Varansın yanına qayıdır. Xanım Varans onu dini təhsil almaq üçün seminariyaya qəbul etdirir.
Russonun musiqiyə olan həvəsi onun bu seminariyadan da qovulması ilə nəticələnir. Kilsə orqanisti onu şagird kimi yanına götürsə də bir ildən sonra Russo oradan aralanır. Bundan sonra adını dəyişir və fransız musiqiçisi kimi səyahətə başlayır. Lozannada öz kompozisiyalarından ibarət konsert təşkil etsə də bu rişxəndlə qarşılanır. Daha sonra Nevşateledə yaşamağa və bir neçə şagirdə dərs deməyə başlayır. 1742-ci ildə Parisə qayıdır və "mühacirətdə" olduğu müddətdə yazdığı dram əsərlərini və şerlərini nümayiş etdirmək niyyətinə düşür. O, həmçinin yeni not sistemini kəşf etdiyini elan edir,lakin bu heç kimi maraqlandırmadı, pyeslərini isə heç bir teatr nümayiş etdirmək istəmədi.
Pulunun qurtardığı bir vaxtda rəhmdil iezuit onu məşhur xanımların evinə salır, Russo öz şeirlərini xanımlar üçün oxuyur. Beləliklə,o, məşhur musiqiçi, yazıçı, elm xadimləri ilə həmçinin, gələcəkdə ensiklopediyanı birgə (həmçinin Dalamber ilə) yaradacaq gənc Didro ilə tanış olur. 1743-cü ildə Russo Fransanın Venesiyadakı səfirin katibi kimi fəaliyyət göstərir. Cəmi bir il fəaliyyət göstərən Russo Parisə qayıdır. Bu zamandan başlayaraq onda aristokratlara qarşı nifrət yaranır. 1744-ci ildə Parisə qayıdan Russo, bu şəhərdə var-dövlət sahibi olacağı ümidiylə musiqi sahəsində işləməyə başladı. Amma bəstələdiyi "Muses Galantes" (Şorgöz Sənət Pəriləri) adındakı operası, ona xəyal qırıqlığından başqa bir şey qazandırmadı. Bu dövrdə qaldığı oteldə paltaryuyan işləyən Tereza Le Vasser ilə tanış olub onunla yaşamağa başladı. Vasserlə — heç vaxt aşiq olmadığını etiraf etdiyi, oxumaq və yazmaq bilməyən bu qadınla münasibətini 30 il davam etdirdi. Bu münasibətdən 5 uşaq dünyaya gəlsə də, uşaqların hamısı Yetim Uşaq Evine göndərildi. Russo bu hərəkətinə görə peşmanlıq çəkdiyini, amma yenə də haqqlı səbəbləri olduğunu belə dilə gətirirdi: "Özüm yetişdirə bilmədiyim üçün uşaqlarımı dövlət təhsilinə buraxaraq, onları xəyalpərəst, var-dövlət ovçusu olmaq yerinə işçi və kəndli olmağa yönəltməklə, bir vətəndaş, bir ata kimi davrandığımı düşündüm və özümə Platon Cumhuriyyətinin bir üzvü olaraq baxdım. O gündən bu yana, dəfələrlə peşmanlığım mənə yanıldığımı göstərdi. Hər şeyi düşündükdən sonra, uşaqlarım üçün ən yaxşı olanını, ya da elə olacağını fikirləşdiyim şeyi seçdim. Mən də onlar kimi yetişdirilib baxılmağı istəyərdim yenə də istəyirəm. 1750-ci ilə Dijon akademiyası Russonu  "Elm və mədəniyyət haqqında mühakimələr" (Discours sur les arts et les sciences)'' əsərinə görə təltif edir. Bu əsərində Russo bir neçə radikal fikirlə çıxış etmişdir.
Öz prinsipləri əsasında yaşamağı üstün tutan Russo ona təklif edilən vəzifələrdən və əksər bahalı hədiyyələrdən imtina edir. Onun " Kənd Cadugəri" (Le Devin du village) adlı komik operası Fontenbloda tamaşaya qoyulur. Bu tamaşaya baxanlar arasında Fransa kralı da olur. Növbəti gün Russo təyin edilmiş audensiyaya getmədi — bu onun həbs olunması demək olardı.
Fikirləri
Russo ictimai müqavilə nəzəriyyəsini parlaq şəkildə populyarlaşdırmış və eyni zamanda ona bir sıra xüsusi cizgilər əlavə etmişdir. Russo bütün insanların bərabərliyini tanımayan və insanı anadangəlmə xudbin və qüsurlu varlıq hesab edən Aristotel və Hobbsu kəskin tənqid edirdi. Russo bildirirdi ki,:"Insan azad doğulur, lakin hər yerdə zəncirlənmişdir. Bu vəziyyətin səbəbi ədalətsiz ictimai quruluşda, konkret olaraq isə feodal qaydalarında və insanları bir-birinə düşmən etmiş xüsusi mülkiyyətdədir. Cəmiyyətdə mövcud ziddiyyətləri aradan qaldırmaq üçün insanlar arasında tarixəqədərki harmonik münasibətlərə qayıtmaq lazımdır."
Russo hesab edirdi ki, insanlar öz mülkiyyət və azadlıqlarını müdafiə etmək üçün ictimai müqavilə bağlayırlar. İctimai müqavilənin bağlanması nəticəsində vahid ictimai və mənəvi orqanizm — Dövlət meydana gəlir. Russoya görə, Suveren — xalqdır, onun iradəsi mütləqdir və dəyişikliyə məruz qala bilməz. Russo insanın fərdi təbiətindən başlayaraq sonda ictimai, kollektiv başlanğıcın insan hüquqlarından üstünlüyü ideyasına gəlib çıxır.
Beləliklə, Russonun nəzəriyyəsi bəşəriyyətin tarixində ən totalitar doktrinalardan birini təmsil edir. Russonun mütləq ümumi iradə haqqında tezisi sonralar Hegel, Marks və Leninin siyasi doktrinalarına ciddi təsir göstərmişdir. Russo bildirir ki,:"Cəmiyyətin bütün üzvlərinin razılığı ilə yaradılan və ümumi iradəni ifadə edən ali hakimiyyət insanların maraqlarına zidd ola bilməz, ona görə də hakimiyyətə cəmiyyət tərəfindən nəzarət edilməsindən heç söhbət də gedə bilməz." Russonun ümumi iradə haqqında nəzəriyyəsi Fransa və Rusiya inqilablarının birpartiyalı diktaturası və qanlı terrorunun ideoloji əsasına çevrildi.
Russo yazırdı ki,: "Əgər kimsə ümumi iradəyə tabe olmaqdan imtina edərsə, bütün orqanizm tərəfindən o buna məcbur ediləcəkdir.Bu, yalnız o deməkdir ki, onu zorla azad edəcəklər." O, təbii hüquq, təbii tərbiyə və təbii din nəzəriyyələrini irəli sürmüşdür. J.J.Russo uşağın yaş dövrlərini aşağıdakı kimi müəyyənləşdirmişdir: J.J. Russonun yaş dövrləri haqqında fikirləri onun tərbiyədə təbitəmüvafiqlik baxışlarından irəli gəlmişdir.
Milena Todorova
Milena Todorova (18 yanvar 1998) — Bolqarıstanlı biatlonçu. Milena Todorova Bolqarıstanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Milena Todorova birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında qadınlar 7.5 km məsafəyə sprint yarışlarında iştirak etdi. Todorova 25:33.6 saniyəlik nəticəsi ilə 87 atlet arasında 84-cü yeri tutdu və medalçılar sırasına düşə bilmədi.
Təklə-i Abbasabad-i Süfla (Pərsabad)
Təklə-i Abbasabad-i Süfla — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə yaşayış yoxdur.
Cənub İnşaatçısı FK
"Cənub İnşaatçısı" — Bakı şəhərini təmsil etmiş sovet futbol klubu. 1931-ci ildə Azərbaycan İnşaatçılarının Həmkarlar İttifaqı (AİHİ) nəzdində yaradılmışdı. 1931-1939-cu illərdə "Temp" adlanıb. 1940-cı ildə "B" qrupunun ləğv edilməsindən sonra respublika Birinci qrupuna keçmiş və bundan sonra ümumittifaq səviyyəsində heç vaxt çıxış etməmişdi.
Frank de Bur
Frank de Bur — Niderlandlı keçmiş futbolçu, Niderland millisinin baş məşqçisi.
Klub karyerası
Frank de Bur "Ayaks" futbol məktəbinin yetirməsidir. O, "Ayaks"da on il çıxış edib. Bu klubun heyətində 5 dəfə ölkə çempionu 2 dəfə isə ölkə kubokunun qalibi olub. Frank de Bur "Ayaks"ın heyətində həmçinin mümkün ola biləcək beynəlxalq turnirlərin hamısının — Çempionlar Liqası, UEFA Kuboku, UEFA Superkuboku və Qitələrarası Kubokun qalibi olub.
1998-ci ildə Frank İspaniyanın "Barselona" klubuna transfer olunub, ancaq burada "Ayaks"da olduğu kimi yüksək nailiyyətlərə nail ola bilməyib. Frank de Bur "Barselona"dan 2003-cü ildə qalmaqalla ayrılıb, beləki ki onun dopinq qəbul etdiyi ifşa olunub. Daha sonralar Frank əkiz qardaşı Ronald de Bur ilə birlikdə Türkiyənin "Qalatasaray", Şotlandiyanın "Reyncers", Qətərin "Əl Rəyyan" və "Əl Şamal" klublarında çıxış edib. Frank de Bur karyerasını 2006-cı ildə Qətərdə başa vurub.
Milli komanda karyerası
Fran de Bur milli komandada 1990-cı ildə debüt edib və onun heyətində 14 il çıxış edib. Millinin heyətində 1992, 2000 və 2004-cü illərdə UEFA Avropa Kubokunda, 1994 və 1998-ci illərdə isə FİFA Dünya Kuboku yarışlarında iştirak edib. Frank de Bur milli karyerasını bitirdiyini elan etdiyi ilədək Niderland millisinin kapitanı olub. Onu Niderland futbolu tarixində yetişmiş ən güclü müdafiəçilərdən biri hesab edirlər.
Frank de Bur milli karyerasını uğursuz başa vurub: Avro 2004-ün dörddəbir final mərhələsində İsveç millisi ilə oyun zamanı zədələnərək əvəzlənib, ancaq buna baxmayaraq zədəli olsa da, yarımfinal mərhələsində Portuqaliya millisi ilə görüşdə meydançaya çıxıb, bu görüşdə Niderland Portuqaliya millisinə 1:2 hesabı ilə məğlub olub.
Məşqçilik karyerası
Frank de Bur futboldan getdiyini 2006-cı ilin aprelində elan edib. 2007-ci ildə Frank "Ayaks"ın gənclərdən ibarət komandasının baş məşqçisi təyin olunub.
6 dekabr 2010-cu ildə "Ayaks"ın baş məşqçisi Martin Yolun istefasından sonra Frank de Bur klubda baş məşqçinin vəzifəsini icra edən təyin olunub.