cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eltac Əlizadə
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Eltac Əlizadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzuli və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə könüllü olaraq savaşıb. Eltac Əlizadə oktyabrın 27-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Tovuz rayonunun Çatax kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Eltac Əlizadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət və fədakarlıq göstərdiyinə, habelə təşəbbüskar və qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Eltac Əlizadə ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Eltac Əlizadə ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Tarix Dostiyev
Tarix Meyrut oğlu Dostiyev — Azərbaycan-sovet arxeoloqu,  tarix elmləri doktoru (2004), BDU-nun "Arxeologiya və Etnoqrafiya" kafedrasının dosenti
Fəaliyyəti
Azərbaycan MEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunda baş laborant, kiçik elmi işçi, aparıcı elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. 1982-1984-cü illərdə Moskva Dövlət Universitetinin Arxeologiya kafedrasında təcrübəçi-tədqiqatçı olmuş, orta əsrlər arxeologiyası üzrə ixtisaslaşmışdır. 1990-cı ildən Bakı Dövlət Universitetinin Azərbaycanşünaslıq elmi tədqiqat mərkəzində çalışır. Şabran, Quba-Xaçmaz arxeoloji ekspedisiyalarında fəal iştirak etmiş, Müşkür və Şəmkir arxeoloji ekspedisiyalarının rəhbəridir. 3 monoqrafiya, 3 kataloq, 2 dərs vəsaiti, 190 elmi məqalənin müəllifidir. Çoxcildli Azərbaycan arxeologiyası VI cildinin əsas müəllifi və cildin məsul redaktorudur. 1990-2008-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetində “Arxeologiyanın əsasları”, “Azərbaycanın arxeoloji landşaftları”, “Azərbaycan arxeologiyası” fənləri, “İslam arxeologiyası”, “Azərbaycanın orta əsrlər arxeologiyası”, “Azərbaycanın orta əsr maddi mədəniyyəti” seçmə fənləri üzrə mühazirələr oxuyub, “Arxeologiyanın əsasları”, “Azərbaycan arxeologiyası” fənləri, “Köməkçi tarix fənləri” üzrə proqramlar tərtib edib.Azərbaycanşünaslar Müstəqil Birliyinin sədrinin birinci müavini, “Azərbaycan arxeologiyası” jurnalının baş redaktor müavinidir.
Tədqiqat sahəsi
Əsas tədqiqatları maddi mədəniyyət tarixinə, Azərbaycanın orta əsr şəhər və kəndlərinin sosial-iqtisadi və siyasi tarixinə həsr olunmuşdur.1981-ci ildən orta əsr arxeoloji abidələrinin çöl tədqiqatlarında iştirak edir. Arxeologiya fənni üzrə lüğətin hazırlanması Azərbaycanın ənənəvi məişət və mədəniyyətinə dair izahlı arxeoloji lüğətinin tərtibi üzrə elmi tədqiqat işi davam etdirilib, “Qayaüstü rəsmlər, geyim və bəzəklər” mövzusu üzrə lüğət tərtib olunub. Məlum olduğu kimi Azərbaycan qayaüstü rəsmlərin aşkarlanıb tədqiq olunduğu 78 ölkədən biridir. Qobustan, Abşeron, Kəlbəcər, Gəmiqaya qayaüstü rəsmlərinin araşdırılması və elmi ədəbiyyata daxil edilməsi arxeologiyanın bu sahəsi üzrə azərbaycan dilində bir sıra istilahların yaranması ilə əlamətdar olmuşdur. Lüğətdə həmin terminlərin izahına geniş yer verilmişdir.
Beynəlxalq seminar, simpozium və konfranslarda iştirakı
Azərbaycanda, Rusiya Federasiyasında, Gürcüstanda, Qırğızıstanda, Türkmənistanda, Türkiyədə və İran İslam Respublikasında keçirilən beynəlxalq elmi konqres, konfrans və simpoziumlarda məruzələrlə Azərbaycan arxeologiya elmini təmsil etmişdir. İslam dövrü mülki monumental memarlığı Azərbaycanın arxeoloji irsində. // Şirvanşahlar sarayı: tarix, həqiqətlər, mülahizələr. Elmi – praktik konfrans. Tezislər toplusu. Bakı, Elm və Təhsil, 2015, s. 13-15“Arxeoloji irs və onun bəzi məsələləri”// “Qarabağın arxeoloji irsi” Beynəlxalq Elmi konfrans, Bakı. 28-30 noyabr 2016-cı il Orta əsr Şəmkir şəhərinin memarlığına dair // Müasir və tarixi şəhərlər II Beynəlxalq Konfrans, Bakı, 1-2 dekabr, 2017
Çernobayevka
Çernobayevka (Чорнобаївка) — Ukraynanın Herson vilayətinin Belozerski rayonunda şəhər tipli qəsəbə. Herson Beynəlxalq Hava Limanı şəhərin kənarında yerləşir.
Coğrafiya
Çernobayevka Ukraynanın cənubunda, Şərqi Avropa düzənliyinin Qara dəniz ovalığında çöl zonasında yerləşir. Qəsəbə rayon mərkəzindən 8,3 km şimal-şərqdə, rayon mərkəzindən 10 km məsafədə yerləşir. Kəndin şimal kənarında Herson-Nikolayev xəttində Çernobaevka dəmir yolu stansiyası yerləşir. E-58 Rostov-na-Don - Odessa magistral yolu Çernobayevkadan keçir.
Tarix
Herson-Nikolayev magistralında yerləşir. Bu, iki yaşayış məntəqəsinin birləşməsi nəticəsində yaranmışdır: bu marşrutun əks tərəflərində yerləşən Çernobayevski və Qusakovskiy Xutor. O, birbaşa regional mərkəzlə - Xersonla həmsərhəddir, bir şəkildə onun peyk şəhəridir. Göstərici və ərazi baxımından bir çox şəhər və qəsəbələri üstələyən, say baxımından Ukraynanın ən böyük kəndlərindən biridir. 2001-ci il siyahıyaalınmasında əhalinin sayı 9,275 nəfər olmuşdur.
Yerli şura
75024, Herson vilayəti, Belozerski rayonu, Çernobayevka k, Oktyabrskaya küç. 44.
Əhalisi
2022-ci ilə görə icmanın əhalisi: 15984 nəfər.
2001-ci ilin köhnə məlumatlarına görə, Çernobayevkada 9275 nəfər yaşayırdı. Əhalinin ana dilləri aşağıdakı cədvəldə göstərilir:
Görkəmli şəxsləri
Zorin Viktor Serqeyeviç - sərbəst güləş üzrə Ukrayna idman ustası, sərbəst güləş üzrə SSRİ idman ustası.
Dmitri Konstantinoviç Motornı (2 noyabr 1927 - 30 iyul 2018) - Sovet və Ukrayna kənd təsərrüfatı istehsalının novatoru, Herson vilayəti, Belozerski rayonu, Kirov adına kolxozun sədri. İki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1966, 1986). Ukrayna Qəhrəmanı (2002).
Bavariya varisliyi müharibəsi
Bavariya varisliyi müharibəsi (3 iyul 1778 – 13 may 1779) — Avstriyanın Habsburq monarxiyası ilə Saksoniya və Prussiya ittifaqı arasında Vittelsbax sülaləsinin Bavariya qolunun yox olmasından sonra Bavariya Elektoratının varisliyi ilə bağlı mübahisə. Habsburqlar Bavariyanı əldə etməyə çalışırdılar, lakin ittifaq onlara qarşı çıxaraq Vittelsbaxların başqa bir qoluna üstünlük verdi. Hər iki tərəf böyük orduları toplasa da, müharibədə yeganə döyüş bir neçə xırda çəkişmə oldu. Bununla belə, minlərlə əsgər xəstəlik və aclıqdan öldü, Prussiya və Saksoniyada münaqişəyə Kartoffelkrieg (Kartof müharibəsi) adı verildi; Habsburg Avstriyada bəzən Zwetschgenrummel (Gavalı təlaşı) adlanırdı.
Zağlıca (Bostanabad)
Zağlıca — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 59 nəfər yaşayır (25 ailə).
Tailand bayrağı
Taylandın bayrağı beş üfüqi zolaqdan ibarətdir: qırmızı (yuxarıda), ağ, mavi (2 qat enində), ağ və qırmızı.
Qırmızı Tay xalqının, Ağ Buddizmin və Mavi Tay Krallığının nişanıdır.
Bayraq 28 sentyabr 1917-ci ildə qəbul edilmişdir.
Piktet-Spenqler reaksiyası
Piktet-Spengler reaksiyası - β-aril-                  etilaminin aldehid və ya keton ilə kondensasiyaya məruz qaldığı və sonra həlqənin bağlandığı kimyəvi reaksiyadır. Reaksiya ilk dəfə 1911-ci ildə Amé Piktet və Teodor Spenqler   (22 fevral 1886 - 18 avqust 1965) tərəfindən kəşf edilmişdir.[1] Ənənəvi olaraq protik həlledicidə turşu katalizatoru qızdırma zamanı istifadə olunurdu[2], lakin sonradan reaksiyanın aprotik mühitdə daha yüksək məhsuldarlıqla getdiyi öyrənilmişdir.[3] Piktet-Spenqler reaksiyasını Mannix reaksiyasının xüsusi halı hesab etmək olar. Bu reaksiyanın hərəkətverici qüvvəsi turş mühitdə aldehid və aminin kondensasiyası nəticəsində yaranan iminium ionunun elektrofilliyidir. Bu, əksər hallarda turşu katalizatoruna ehtiyacla izah edilir, çünki imin həlqəsi bağlanmaq üçün kifayət qədər elektrofil deyil, lakin iminium ionu bu reaksiyaya daxil olur. Piktet-Spenqler reaksiyası həm sənayedə, həm də biosintezdə geniş istifadə olunur. Aşkar olunduğu gündən bəri alkaloid və üzvi sintez sahələrində əhəmiyyətli bir reaksiya olaraq qalmışdır, burada bir çox β-karbolinlərin alınmasında istifadə edilmişdir. Təbii Piktet-Spenqler reaksiyası adətən striktosidin sintaza kimi bir fermentindən istifadə edir. Bioloji xammal kimi amin turşusu triptofan və müxtəlif aldozalar istifadə olunur. İndol və ya pirol kimi nukleofil aromatik həlqələr mülayim şəraitdə yüksək məhsul verir, fenil qrupu kimi daha az nukleofil aromatik həlqələr isə daha az məhsul verir və ya daha yüksək temperatur və qüvvətli turşu tələb edir. Piktet-Spenqler reaksiyası, tetrahidroizoxinolini meydana gətirən xlorid turşusunun katalizatorluğu ilə fenetilamin və dimetoksimetanın reaksiyasıdır. Piktet-Spenqler reaksiyası bərk fazaların birləşmələr kimyasına böyük müvəffəqiyyətlə tətbiq edilmişdir.[4][5] Aril-β-etanol ilə analoji reaksiya oksa-Piktet-Spenqler reaksiyası adlanır.[6] Mündəricat 1. Reaksiya mexanizmi 2. Çevrilmə 2.1. Piktet-Spenqler tetrahidroizoxinolin sintezi 2.2. N-asilinium ionu Piktet-Spenqler reaksiyası 2.3. Asimmetrik Piktet-Spenqler reaksiyası 3. İstinadlar
Reaksiya mexanizmi
Reaksiya mexanizmi ilkin mərhələdə iminium ionunun (2) əmələ gəlməsi və ardınca          3-mövqeyində indolların gözlənilən nukleofilliyinə uyğun olaraq, spirotsiklin (3) alınması üçün elektrofil əlavə edilməsi ilə baş verir. Ən yaxşı miqrasiya qrupunun köçürülməsindən sonra deprotonasiya məhsulu (5) alınır.
Piktet-Spengler tetrahidroizoxinolinin sintezi
Bir indolun 3,4-dimetoksifenil qrupu ilə əvəz edilməsi nəticəsində Piktet-Spenqler tetrahidroizoxinolinin sintezi baş verir. Reaksiya şərtləri ümumiyyətlə indol variantında daha sərtdir və xlorid turşusu, triflüorasetal turşusu və ya qüvvətli turşuların püskürdülməsini tələb edir.[7][8]
N-asiliminium ion Pictet–Spengler reaksiyası
Piktet-Spenqler reaksiyası qüvvətli turşunun katalizatorluğu ilə, aralıq N-asilinium ionunu meydana gətirən iminium ionunun asilləşdirilməsi ilə gedir. N-asilinium ionu çox güclü elektrofildir və aromatik həlqə sistemlərinin çoxu yüksək məhsuldarlıqla mülayim şəraitdə tsiklləşəcək.[9]
Tadalafil N-asilinium birləşməsi Piktet-Spenqler reaksiyası vasitəsilə sintez olunur.[10] Bu reaksiya AuCl3 və AgOTf katalizatorlarının iştirakı ilə də aparıla bilər.[11] Asimmetrik Piktet-Spenqler reaksiyası Piktet-Spenqler reaksiyası formaldehiddən başqa bir aldehidlə aparıldıqda yeni bir mərkəz yaranır. Bir neçə substrat və ya köməkçi diasteroselektiv Piktet-Spenqler reaksiyaları müəyyən edilmişdir.[12][13] Bundan əlavə, asimmetrik Piktet-Spenqler reaksiyalarında katalizator kimi tətbiq edilən xiral (optik aktiv birləşmələr) Bronsted turşusunu nəşr etdilər.[14] Triptofanlar: diastereo idarə olunan reaksiya Enantiopur triptofan və ya onun qısa zəncirli alkilefirlərinin reaksiyası 1,2,3,4-tetrahidro-β-karbolinin alınması ilə nəticələnir ki, burada C-1-də yeni xiral(optik aktiv) mərkəz C-3 karboksil qrupuna görə ya sis-, ya da trans- konfiqurasiyasını qəbul edir. Sis- vəziyyət kinetik olaraq idarə olunur, yəni daha aşağı temperaturda həyata keçirilir. Yüksək temperaturda reaksiya dönəndir. C1 və C3 üçün 13C NMR siqnalları trans məhsullara nisbətən sis məhsullarında aşağıya sürüşür.(bax: Sterik sıxılma effekti).[3][15]
Ağacovanlar
Ağacovanlar(Cossidae) uzun bığ böcəklər – müxtəlifqanadlılar yarımdəstəsinin gecə kəpənəkləri fəsiləsinə aiddirlər. Primitiv damarlanmış qanadlarının uzunluğu açıq halda 220 millimetrə çatır. Müxtəlif rənglidirlər. Şimal yarım kürəsində yaşayan növlərinin rəngi, əsasən, qonurumtul və ya bozdur. 600-ə qədər növü vardır.
Bütün qitələrdə, Asiya və Afrikanın tropik qurşaqlarında isə daha çox yayılmışdır. Ağacovanların tırtılları çılpaq, ətli, ağ, sarı və ya qırmızı rəngdə olur; ovmaqla oduncaqda uzun şırımlar açır və ağacı yararsız hala salır; ot bitkilərinin kök, soğanaq və gövdəsində az rast gəlir. İnkişaf dövrü, adətən, 2 və ya 3 il davam edir. Meyvə bağlarına və meşə əkinlərinə, əsasən, budağagirən   Ağacovanlar yaxud yeyici ağacqurdu (Zeuzera pyrina) və  qoxulu  (üfunətli) Ağacovanlar (Cossus cossus) zərər verir.
Mübarizə tədbirləri: ağac gövdələrinə gil, əhəng və peyindən ibarət qarışıq sürtmək- Ağacovanların ağacların gövdəsinə yumurta qoymasının qarşısını almaq üçün; tırtılların ovduğu şırımları insektisidlərdə isladılmış pambıq və ya kəpitkə ilə tıxamaq; yoluxmuş budaqları budamaq və yandırmaq; tırtıllarla çox yoluxmuş ağacları kəsmək və yandırmaq. Azərbaycanda söyüd, qovaq, yasəmən və meyvə ağaclarına zərər verən 2 növü (C.coccus və C.terebra) geniş yayılmışdır. Soğan yonqarı növü soğan yumrularına zərər verir. Naxçıvan Muxtar Respublikasında Cənubi Qafqaz endemiki sayılan C. Fereiduni Gr. növünə isə az rast gəlinir.
İlanlıtəpə yaşayış yeri
Memarlıq üslubu
Yaşayış binaları dördkünc və yarımdairəvidir. Təsərrüfat tikintiləri onlara birləşikdir. Dairəvi formalı iki kiçik tikintiyə də rastlanmışdır. Binaların divarları və döşəməsi gillə suvanmış, bəzi yerlərdə qırmızı boya izləri qeydə alınmışdır. Yaşayış yerində bəzi sahələr əhənglə doldurularaq parıldayanadək cilalanmışdır. Keramika məmulatı bitki qarışığı olan gildən hazırlanmış, onların xarici səthi açıq sarı və qırmızı rənglə anqoblanmış, cilalanmışdır. Lakin cilasız və anqobsuz qablara da tez-tez rastlanır. Küpə tipli qabların bəziləri dairəvi, oval ştrixlər və üçbucaq şəkilli basma naxışla bəzədilmişdir. Tünd qəhvəyi rəngli qablardan birinin ağzının kənarı yapma naxışla bəzədilmişdir. Azərbaycanlıların qədim yaşayış məskənləri üçün dairəvi və düzbucaqlı arxitekturaya malik binalar xarakterikdir. Dairəvi formalı arxitektura başlıca olaraq Kür çayının orta axarlarından Araz çayınadək olan ərazilər üçün xarakterikdir. Gəncə-Qazax, Мil — Qarabağ və Naxçıvanda düzbucaqlı evlərin meydana çıxması Eneolit dövrünün son mərhələsinə aid edilir. İlanlıtəpədə hər iki tip arxitekturaya rastlanır. İlanlıtəpə, Kültəpə kimi abidələrdə obsidian üstünlük təşkil etmişdir. Yaşayış yerlərindən aşkar edilmiş əmək alətlərinin tədqiqi qədim əkinçilərin İlanlıtəpə obsidian yatağından istifadə etdiyini göstərir. Düzbucaqlı evlər, sümük toxalar İlanlıtəpə üçün səciyyəvidir. İlanlıtəpədə kurqanlar aşkar edilmişdir (B.M.Cəlilov, A.S.Ələsgərov). Bu kurqanların əksəriyyəti son tunc-ilk dəmir dövrünə aiddir.
Arxeoloji qazıntılar
1967–1968-ci illərdə Qaradağ düzənliyində, Xaçınçayın sağ sahilində yerləşən bir təbəqəli İlanlıtəpə yaşayış yerində Azərbaycan SSR EA Tarix İnstitutunun arxeoloji ekspedisiyası tədqiqatlar apararaq yaşayış məskənində iki tikinti qatı aşkara çıxardı. Abidədə aşkar olunan evlərin döşəməsi və divarlarında tünd qırmızı boyanın izlərinə rast gəlinibdir. Belə hallar Azərbaycanın digər eneolit dövrü abidələrində müşayiət olunmurdu. İlanlıtəpə yaşayış məskənində saxsı nümunələri, buynuzdan və sümükdən hazırlanmış toxa, sümük bizlər və s.tapılmışdır.
Şatelro (rayon)
Şatelro  — Fransanın Puatu-Şaranta regionun rayonlarından biri. Departamenti — Vyenna. Suprefektura — Şatelro. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 112 024 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 54 nəf / km². Rayon sahəsi — 2065 km².
Milli Təhsil Nazirliyi (Türkiyə)
Türkiyə Respublikası Təhsil Nazirliyi — Türkiyə Respublikası Prezidenti tabeçiliyində, 1739 saylı Milli Təhsil qanunu və 1 saylı Prezident fərmanı ilə inkişaf planları və dövlət təhsil proqramlarına uyğun olaraq milli təhsil xidmətlərinin aparılmasından məsul olan dövlət qurumu.
Nazirliyin vəzifələri
Təhsil Nazirliyinin əsas vəzifələri aşağıdakılardır:
Quruluş
Milli Təhsil Nazirliyinin təşkili və vəzifələri haqqında 3797 saylı Qanuna görə, mərkəzi, vilayətdaxili və ölkə xarici olmaq üzərə üç bölmədən ibarətdir. Milli Təhsil Nazirliyinin 81 vilayətdə və 850 qəsəbədə vilayət qurumları fəaliyyət göstərir. Təhsil Nazirliyinin 28 təhsil müşaviri ilə 22 ölkədə fəaliyyət göstərir. Bu ölkələr arasında ABŞ, Almaniya, Avstraliya, Azərbaycan, Belarus, Belçika, Çin, Fransa, Kosovo, Ukrayna, Küveyt, Serbiya, Rusiya yer alır. Müşavirliklərin əsas məqsədi, xaricdə yaşayan türk vətəndaşlarını lazımi dəstəklə təmin etmək, həmçinin Türkiyədə təhsil almaq istəyən xarici vətəndaşların sənədlərinin təsdiq olunmasıdır.
Arsakion
Arsakion (Аrsakeon, Αρσάκειον ή Αρσάκειο) — Yunanıstan və Albaniyada qeyri-kommersiya "Təhsil Dostları Cəmiyyəti" tərəfindən idarə olunan bir qrup özəl birgə təhsil məktəbinin adı. Buraya Afina, Psixiko, Aniksis, Saloniki, Patras, Yanina şəhərlərində və Albaniyanın paytaxtı Tirana şəhərində ümumi sayı 9 mindən çox şagirdi olan altı məktəb daxildir. Komotini və Kiprdə də kampusların tikilməsi nəzərdə tutulub.
Tarixi
thumb|left|[[Afinada Panepistimiu küçəsində 1846-1852-ci illərdə memar Lisandros Kavtadzoğlu tərəfindən tikilmiş Arsakion Qızlar Məktəbi. İndi Yunanıstan Dövlət Şurasının binasıdır.]] Təhsil Dostları Cəmiyyəti 1836-cı ildə Yunanıstan krallığı qurulduqdan sonra təhsildəki boşluğu qız məktəblərinin çatışmazlığını doldurmaq üçün yaradılıb. "Cəmiyyət"in yaradılmasının təşəbbüskarları arxeoloq və müəllim İohan Kokkonis, pedaqoq Georgios Gennadios və arximandrit Misail (Apostolidis) idi. “Təhsil Dostları Cəmiyyəti”nə Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsinin veteranları, yepiskoplar, siyasətçilər, nazirlərin məsləhətçiləri, hakim və alimləri daxil idi. İlk iştirakçılar arasında hakim Anastasios Polizoides, yazıçı Aleksandros Rangavis, müəllim İohann Vouros, nomarx Georgios Enian, Afina Universitetinin birinci rektoru Konstandin Sxinas, Nikolaos Kostis, general Theodoros Kolokotronis, general Dimitri Plaputas, Kanellos Delnis, Andreas Londos, milli himnin müəllifi Dionisios Solomos və s. var idi.
Arsakion məktəbi Apostol Arsak tərəfindən idarə edilirdi və 1850-ci ildə onun adını alıb. "Cəmiyyət" 1842-ci ildə Afinada Andros adasında yerləşən Aqias (Həyat verən bulaqımızın xanımı) monastırının yaxınlığında torpaq sahəsi aldı. Arsakion məktəbinin binası 1846-1852-ci illərdə tikilmişdir. Dövrün ən məşhur yunan memarı Lisandros Kavtadzoğlu tərəfindən dizayn edilmişdir. Bu, əvvəlcə Afinanın mərkəzində, Panepistimiu küçəsindəki qızlar üçün internat məktəbi idi. Məktəbin nəzdində pedaqoji peşə məktəbi var idi. Məktəb məzunları 1913-cü ildə Makedoniyaya Balkan müharibələri zamanı Yunan ordusu tərəfindən azad edilənə qədər Yunan dili və mədəniyyətini dəstəkləmək üçün göndərildi.
Baron Maykl Tositsasın dul arvadı Eleni Tositsa 170.000 drahmaya torpaq alıb və Aniksisdə Arsakion qızlar məktəbinin tikintisinin maliyyə xərclərini üzərinə götürüb. Tikinti onun ölümündən sonra 22 fevral 1877-ci ildə tamamlandı və məktəb onun Tositsion ("Τοσίτσειον") adını aldı. Tositsa Eleninin məktəbinə 20.000 drahma vəsiyyət etdi. 1984-1989-cu illərdə Afinadakı Arsakion məktəbi bərpa edildi və bina Yunanıstan Dövlət Şurasına verildi. 1999-cu ildə Albaniyanın paytaxtı Tirana şəhərində Arsakion məktəbi açılıb, istifadəyə verildi.
NGC 2547
NGC 2547, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Yelkən bürcü istiqamətində yerləşir. II2p tipli. tərəfindən ildə 1.27 sm (0.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Xocalı abidələrinin siyahısı
Xocalı abidələrinin siyahısı- Xocalı tarixən insanların yaşayış məskəni olmuşdur. Rayon ən qədim dini, memarlıq və mədəniyyət abidələri ilə zəngindir
Zərrinqaba (Bostanabad)
Zərrinqaba — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 438 nəfər yaşayır (100 ailə).
Quba dialekti
Quba dialekti — Azərbaycan dialektlərinin mövcud bölgüsünə əsasən şərq qrupuna daxildir. Bu ləhcə Xəzərin qərb sahili zonasının şimal-şərq hissəsinin (Dərbənd, Quba, Bakı, Şamaxı, Salyan) şivələrini əhatə edir. Üç şivə qrupu fərqlənir: 1) Bakı-Şamaxı, 2) Quba, 3) Dərbənd. Filologiya elmləri doktoru, görkəmli dilçi Məmmədağa Şirəliyev Quba dialektinin Quba, Xudat, Qusar və Xaçmaz bölgələrinin şivələrini əhatə etdiyini bildirib.
Yeni Ostankov (Bakalı)
Yeni Ostankov — Başqırdıstan Respublikası nın Bakalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Köhnə Quruçev kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (86%) üstünlük təşkil edir.
Tay əlifbası
Tay əlifbası (tay: อักษรไทย, Rom: àksŏn thai) 44 samitdən ibarət heca yazısıdır. 18 sait və 6 qoşa səsli hərf vardır. Hərflərdən 8-i yalnız Pali və Sanskrit mənşəli sözləri yazmaq üçün istifadə olunur.
Bəzi samitlər üçün birdən çox variant mövcuddur. Əslində bunlar müxtəlif səslər üçündür, lakin illər keçdikcə aralarındakı fərqlər də yox olmuşdur.
Tay dilində müxtəlif tonlarda tələffüz olunan sözlər müxtəlif mənalara malikdirlər və 5 tondan ibarətdir. Sözlər arasında boşluqdan istifadə edilmir, bunun əvəzində cümlənin sonuna qoyulur.
Almalı (Bostanabad)
Almalı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 305 nəfər yaşayır (64 ailə).
Dəhnab (Bostanabad)
Dəhnab — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 195 nəfər yaşayır (46 ailə).
Məmmədağa Sərdarov
Məmmədağa Sərdarov — Siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru, İctimai xadim, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, şair-publisist.
Ailəsi
Həyat yoldaşı — Pakizə Əliş qızı Sərdarova 1945-ci ildə anadan olmuş, 2004-cü ildə vəfat etmişdir.
Fəaliyyəti
Elmi fəaliyyətə 1999-cu ildən başlamışdır. 2006-cı ildə "Müasir dövrdə Azərbaycanda miqrasiya prosesləri: siyasi aspekt" mövzusunda dissertasiya müdafiə etmiş və siyasi elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fəlsəfə İnstitutunda aparıcı elmi işçi, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru. Dörd monoqrafiyanın, 70-dən çox elmi məqalənin müəllifidir.
Tələbəlik illərindən ədəbi yaradıcılığa maraq göstərmiş, ilk şeiri 1961-ci ildə Bakı şəhərindəki 44 №-li məktəbin divar qəzetində dərc edilib. 1966-cı ildən mətbuatda çıxış edir. İlk məqaləsi 1966-cı ildə "Molodyoj Azerbaydjana" qəzetində çap edilmişdir. İndiyə qədər 170-ə yaxın məqalə, oçerk və felyetonu dərc olunub. Altı bədii-publisist kitabın müəllifidir.
Lo sistemi
Lo sistemi və ya Lou, həmçinin Lau  — Fransada Orleanlı II Filippin hökmdarlığı dövründə 1716-1720-ci illərdə Şotlandiya iqtisadçısı və spekulyator Con Lo (1671-1729) tərəfindən qurulan və ölkədə sonradan başlayan maliyyə böhranı ilə sona çatan maliyyə sisteminin adı.
Arxa fon
Fransanın maliyyəsi XIV Lüdoviqin davamlı müharibələri və israfçılığı, habelə vergi fermerlərinin qəsbkarlığı ilə o qədər darmadağın oldu ki, bu kralın hakimiyyətinin ikinci yarısında ölkə öz milli sərvətinin demək olar ki, yarısını, 30 il ərzində itirdi. Milli illik gəlir 1500 milyon livr azaldı və Fénelon belə deməyə haqlı idi: “Biz ancaq hansısa möcüzə ilə mövcud olmağa davam edirik; dövlət köhnəlmiş, dəyərsiz bir maşındır ki, ona verilən əvvəlki təkan sayəsində hələ də yellənməyə davam edir, lakin ilk zərbədə çökəcək.
Hökmdarlığının son illərində XIV Lüdoviq xəzinəni doldurmaq üçün aşağıdakılara əl atdı: zadəgan və başqa titulların satışı; yeni yaradılmış, bəzən gülünc və faydasız vəzifələrin satışı; sikkənin dəyərinin azalması; kağız pul emissiyası; ümumi vergiçilərdən ssudalar – lakin bu tədbirlər “böyük kral”ın öz varisinə miras olaraq qoyduğu maliyyə xarabalığının qarşısını ala bilmədi. Regentin israfçılığı o acınacaqlı vəziyyətdə heç nəyi dəyişmədi.
Sistem yaradıcısı
1671-ci ildə Edinburqda anadan olan Con Lou o dövrlərdə Böyük Britaniyada bankirlərin yerini tutan qızıl ustalarından birinin oğlu idi. İngilis bankı qurulanda (1694) Loun həmkəndlisi Uilyam Peterson vasitəsilə maliyyə və bank əməliyyatlarının sirlərinə daha da dərindən nüfuz etmək imkanı var idi, lakin sonra düşməni öldürdüyü duelə görə o, qitəyə qaçmağa məcbur oldu. Orada Amsterdamda, sonra İtaliyada, sonra Brüsseldə yaşamış və maliyyə biliklərini daha da genişləndirmişdir. Nəhayət, bir uğursuz cəhddən sonra ikinci dəfə 2,5 milyon franklıq sərvətin sahibi olmaqla, Orlean hersoquna öz xidmətlərini təklif etmək üçün Parisə köçdü.
Pul və kapital anlayışlarını qarışdıraraq və təcrübədən kredit vasitəsilə kağız əskinasların bir çox hallarda pulu tamamilə əvəz etdiyini bilən Con Lou hesab edirdi ki, kağız işarələr yaratmaqla kapital yaratmaq və bununla da ölkəni zənginləşdirmək olar. Fransadan uçuşundan sonra nəşr olunan xatirələrində o, kağız pulların nəzarətsiz çapının heç bir halda onun ideyası olmadığını, sadəcə olaraq, əvvəlcə Lo (iddia etdiyi kimi) bunu planlaşdıran bürokratlar və sadə siyasətçilər tərəfindən sistemindəki nasazlıq olduğunu iddia etdi. kağız əskinasları real pulla təmin oluna bilən məbləğdən yalnız 15-20% artıq emissiya etmək və belə bir vəziyyətdə bütün əskinaslar zamanla tam ödənilməli idi.
Orlean hersoqu tərəfindən dəstək
Daha sonra regentin köməyi ilə o, qraf d’Avonun prezidenti olduğu Fransa parlamentinin ciddi müqavimətini dəf edə bildi, Lo özəl bank yaratmağa icazə aldı (1716-cı ilin mayında), kapitalı o, öz vəsaiti hesabına formalaşdırmağı öhdəsinə götürdü və bunun vasitəsilə tədavül pullarını artırmağı, sələmçiliyə son qoymağı, Parislə əyalətlər arasında sikkələrin daşınmasını əvəz etməyi, əcnəbilərin Fransada etibarlı şəkildə pul yatırmalarını və məhsulların satışını və vergilərin ödənilməsini asanlaşdırmaq üçün əhali.
Bankın nizamnamə kapitalı hər biri 500 livr olan səhmlərə bölünmüş altı milyon livrdən ibarət idi. Bankın fəaliyyətinə veksellərin diskontlaşdırılması, əmanətlərin qəbulu və adsız biletlərin verilməsi daxildir. Bankın uğuru bütün gözləntiləri üstələdi və bu, Qanunun seyf notlarını 6%-ə diskont etməsi, adi artım tempinin isə həmin günlərdə 20-30%-ə yüksəlməsi ilə bağlı idi. Hökumət vergi yığanlardan və ümumi vergi fermerlərindən banknotlardan başqa heç bir şəkildə kral xəzinəsinə aşağıdakı töhfələri göndərmələrini tələb etdiyinə görə, sonuncular tezliklə beş qat daha yüksək məbləğə bilet vermək imkanı əldə etdilər.
Daha sonra qanun Orlean hersoqu Fərmandan (10 aprel 1717-ci il) alınmışdır ki, bu qanunla bank üzərində indiyədək mövcud olan nəzarət ləğv edilmiş, biletlərin verilməsi dövlət katibinin və özəl bankın (Banque générale) əlinə keçmişdir, kral bankına çevrildi (Banque royale).
Amberyö-an-Büje (kanton)
Amberyö-an-Büje  — Fransada kanton, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departamenti — En. Belle dairəsinə daxildir. Kantonun əhalisi 2007-ci ildə 21226 nəfər təşkil edirdi.
Kodu — 0101. Amberyö-an-Büje kantonuna 8 kommun daxildir və bunlardan əsas Amberye-an-Byuje kommunası hesab edilir.
Əhalisi
2007-ci ildə əhalinin sayı 21 226 nəfər təşkil edirdi.
Aqraveyn
Aqraveyn əsərlərin çoxunda yaraşıqlı və bacarıqlı döyüşçü olaraq təsvir edilir. Qəhrəman qardaşları Qaveyn və Qaretdən fərqli olaraq mənfi xarakter kimi görülür. O, Lanselot və Kral Arturun arvadı Qvinevra arasında olaraq eşq macərasını ortaya çıxarır. Aqraveyn Lanselotla kralıçanı bir yerdə tutmağa çalışır. Bir neçə versiyada Lanselot qaçmazdan əvvəl onu öldürür, digərlərində Lanselotun Qvinevranı xilas etmək istəyən müttəfiqləri onu öldürür.
Bir neçə hekayədə Ser Lamorak və Ser Dinadanın qətlində iştirak etsə də, "Ser Qaveyn və Yaşıl Cəngavər" hekayəsində "şah-şöhrətli" cəngavərlərdən hesab edilir. Müasir hekayələrdə isə, o ana qatili və qana susamış qorxaq olaraq təsvir edilir.
NGC 565
NGC 565, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 38.1 sm (15 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Laçın Kürd Respublikası
Laçın Kürd Respublikası — 20 may 1992-ci il tarixində Ermənistan hakimiyyətinin Laçın dəhlizinin işğalını hüquqi formaya salmaq məqsədilə Laçın rayonu ərazisində Vəkil Mustafayevin başçılığı ilə qurduğu qondarma tanınmayan dövlət. Kürdlər də, azərbaycanlılar kimi Laçının işğalı zamanı regiondan qovulduqlarından qondarma respublika 22 may tarixində süquta uğrayır.
Zəmin
9 may 1992-ci il tarixində Şuşanın işğalından sonra Azərbaycanda daxili siyasi gərginlik pik həddə çatmışdı. 14 mayda Azərbaycan Ali Sovetinin Milli Şurası növbədənkənar sessiyasında Ayaz Mütəllibov siyasi səhvlərə görə Şuşanın və Xocalının işğal olunduğunu bəyan edir. Elə həmin gün o, yenidən Azərbaycan Prezidenti seçilir, lakin bu, sadəcə bir gün davam edir. Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Mütəllibovun qayıdışını dövlət çevrilişi hesab edir və əhalini buna etiraz etməyə çağırır. 15 mayda Mütəllibov hakimiyyətdən uzaqlaşdırılır. 16 mayda Azərbaycanda vəziyyət Xalq Cəbhəsinin nəzarətinə keçir. Azərbaycan Ali Sovetinin Milli Şurası Yaqub Məmmədovun istefasını qəbul edir. 18 mayda İsa Qəmbər prezident seçkilərinə qədər dövlət başçısının səlahiyyətlərini öz üzərinə götürür.
Erməni qüvvələri 18 may 1992-ci il tarixində Laçın şəhərini işğal etmək üçün hücuma keçir və bununla da Ermənistanın cənubundakı Sünik mərzində yerləşən Gorus şəhərini Dağlıq Qarabağın regional paytaxtı olan Xankəndi şəhərinə birləşdirən Laçın dəhlizini nəzarətə götürməyi planlaşdırırdılar; Ermənistanı Dağlıq Qarabağa birləşdirən digər əsas yol Murov silsiləsindən keçirdi. Laçın şəhərinin özü zəif mühafizə olunurdu. Sonuncu Azərbaycan əsgərləri 16 mayda Laçını tərk edirlər. Azərbaycanın o vaxtkı müdafiə naziri Rəhim Qazıyevin sözlərinə görə, Laçında 7 BM-21 Qrad vahidi və çoxlu döyüş sursatı var idi, lakin erməni qüvvələrinə heç bir atəş açılmamış, Laçın uğrunda heç bir döyüş olmamışdır. Samvel Babayan özü təkid edir ki, Laçın üçün heç bir döyüş əməliyyatı planlaşdırılmamışdı. Onun sözlərinə görə, azərbaycanlılar Şuşanın işğalından sonra çaxnaşma vəziyyətində idilər. Babayana görə, Laçındakı Azərbaycan əsgərləri əhalinin ərazidən çıxa bilməsi üçün yalnız yüksəklikləri tutmağa çalışırdı. Nəticədə, 19 mayda erməni qüvvələri şəhəri işğal edir və onu dağıdır. Şəhərin təqribən 7,800 nəfərdən ibarət Azərbaycan və kürd əsilli sakini qaçqın düşür. Jirayr Liparityana görə beynəlxalq ictimaiyyət Laçının işğalına görə müəyyən dərəcədə şoka düşmüşdü.
Yaranması və süqutu
Ermənistan hakimiyyəti Laçının işğalını hüquqi formaya salmaq, kürd amilindən istifadə edərək təkcə erməni azlığının yox, kürd azlığının Azərbaycandan müstəqillik uğrunda mübarizə apardığını göstərməyə çalışırdı. 20 may 1992-ci il tarixində burada qalan təxminən 60 kürd ilə birlikdə Laçın Kürd Respublikasının qurulduğunu elan edirlər. Həmin kürd qrupu Laçın, Qubadlı və Kəlbəcər rayonlarını əhatə edən bir kürd muxtariyyəti qurmaq istəyirdi. SSRİ dövründə Qazaxıstanda KQB agenti kimi işləyən Vəkil Mustafayev bu respublikanın baş naziri seçilir, onun kabinetinin bəzi üzvlərinin adları da açıqlanır. Məsələn, Karlan Çaçani Mədəniyyət Naziri, Emerike Sərdar İnformasiya Naziri və Şərəf Əşir Baş nazirin müavini elan edilir. Laçın Kürd Respublikasının qurulduğunu elan edən bu qrup Laçın şəhərində Kürdüstan bayrağı ucaldılır. Bunlara baxmayaraq, bu respublika 1 həftə belə yaşamır. Bunun əsas səbəbi regionda respublika üçün heç bir etnik dayağın olmaması idi. Kürdlər də, azərbaycanlılar kimi Laçının işğalı zamanı regiondan qovulmuşdular. Bu amil təkcə Azərbaycan yox, eyni zamanda ölkə xaricində yaşayan kürd diasporalarının etirazında görülmüşdür. Həmçinin, belə bir respublikanın qurulması milliyətçi erməni dövlət rəhbərlərinin maraqları ilə toqquşurdu. Bölgədə kürd dövləti yaratmaqla Ermənistan hakimiyyəti Birinci Qarabağ müharibəsində ermənilərin əsas arqumenti, "Qarabağın tarixən Ermənistana aid olması" iddiasını pozurdu.
Santa-Mariya Formoza
left|thumb| Palma il Vekkyo tərəindən yaradılmış "Müqəddəs Barbara digər müqəddəslərlə" poliptixi Santa Mariya Formoza Kilsəsi -Venesiyada, Kastello rayonunda kilsədir. Eyniadlı Santa Mariya Formoza meydanında yerləşir.
Kilsə 1492-ci ildə köhnə kilsənin yerində Mauro Koduççinin layihələsi əsasında inşa edilib. Memarlıq xüsusiyyətlərindən qabarıq krem rəngli apsidləri, zəng qülləsinin ətəyindəki qrotesk maskanı — məbədin bir çox barokko stilində olan detallarından birini qeyd etmək olar.
Kilsədə Venesiya rəssamlıq məktəbinin nümayəndələrinin bir neçə şah əsəri var. Bunlardan ən böyüyü Palma il Vekkyo tərəfindən çəkilən "Müqəddəs Barbara digər qüqəddəslər ilə" adlı poliptixidir. Bu əsər rəssamın ən yaxşı rəsmi hesab olunur. Digər bir şedevr, Bartolomeo Vivarini tərəfindən yaradılmış "Mizerkordiya Madonna" triptixidir. Bu əsər, 1473-cü ildə kilsə konqreqrasiyasının vəsait ayrılmasından sonra yaradılmışdı.
Entre-Rios
Çayarası — Cənubi Amerika nın Daxili düzənliklərində, Argentina nın şimal şərqində təbii vilayət.
Əhalisi
Əhalisi 1,235,994 nəfərdir. (2011)
Coğrafiyası
Parana və Uruqvay çayları arasında (27° və 34° c.e.-ləri arası) yerləşir. Səthi alçaq (hündürlüyü 50 –110 m) allüvial düzənliklərdən ibarətdir; şimal hissəsini göl və bataqlıqlar, mərkəzini və cənubunu səthi çay dərələri ilə parçalanmış düzənliklər və xırda təpəliklər tutur.
Azərbaycan pioneri (qəzet)
"Azərbaycan pioneri" qəzeti — Azərbaycan LKGİ MK və V. İ. Lenin adına pioner təşkilatı Respublika təşkilatı şurasının orqanı olan qəzet. Sovet Azərbaycanında ən məşhur uşaq qəzeti.
Tarixi
Keçmiş SSRİ dönəmində Azərbaycanda ən məşhur uşaq qəzetlərindən biri olan "Azərbaycan pioneri" 1938-ci il avqust ayının 1-də işıq üzü görüb. Qəzetin ilk redaktoru M. Əliyev olub. Ondan sonra isə müxtəlif illərdə çox qısa bir zaman kəsiyində Q. Həsənov və İ. Novruzov bu vəzifəni icra ediblər.
"Azərbaycan pioneri" özünün əsl intibah dövrünü 1946-cı ilin mayından yaşamağa başlayıb. Həmin vaxt qəzetə uşaq yazıçısı Eynulla Ağayev redaktor təyin olunub və o, 20 ilə yaxın bir müddətdə bu vəzifədə çalışıb. Eynulla Ağayevdən sonra qəzetə rəhbərliyi uşaq psixologiyasına yaxşı bələd olan, gənc nəslə həsr olunmuş bir çox kitabların müəllifi Əmrah Əmrahov öz üzərinə götürüb. Məlumatlara əsasən, Əmrah Əmrahov tam 22 il "Azərbaycan pioneri" qəzetinə rəhbərlik edib. Qəzet dörd yüz min, bəzi illərdə isə yarım milyona yaxın tirajla çap olunub. Müxtəlif illərdə "Azərbaycan pioneri" qəzetində görkəmli şairlərimiz Hikmət Ziya, Tofiq Mütəllibov, Vaqif Nəsib, yazıçı-fantast Emin Mahmudov, yazıçı-publisist Əli Səmədov və Əmir Mustafayev kimi ziyalılar çalışıblar. Zeynal Cabbarzadə, Hüseyn Abbaszadə, Cəmil Əlibəyov, Nəriman Süleymanov, Məmməd Araz, Nəriman Həsənzadə, Aqşin Babayev, Eldar Baxış, Tofiq Mahmud, Fikrət Qoca, İlyas Tapdıq kimi tanınmış şair və yazıçılar, qəzetin ən çox oxunan və sevilən müəllifləri olublar.
Qəzet fəaliyyət göstərdiyi illər ərzində uşaqlar və yeniyetmələr arasında hərbi vətənpərvərlik və idman sahəsində bir çox böyük tədbirlərin təşkilatçısı olub.
1990-cı il 20 yanvar hadisələrindən sonra redaksiya heyətinin qərarı ilə qəzetə "Savalan" adı verilib və həmin vaxtdan bu adla nəşr olunur.
Avtomobil yolu
250px|thumb|right|[[Amerika Birləşmiş Ştatları|ABŞ-nin Atlanta şəhərində avtomobil yolu.]]
Avtomobil yolu — avtomobillərin hərəkəti üçün salınan, yaxud uyğunlaşdırılan yol. Müasir avtomobil yolunda avtomobilin sürətli və intensiv hərəkəti təhlükəsiz, fasiləsiz və rahat olmaqla bərabər, yük və sərnişin daşınması ucuz başa gəlməlidir.
Tarixi
200px|thumb|right|Almaniyada avtomobil yolu. 1943-cü il.
İnşaatı
Avtomobil yolu layihələndirildikdə əvvəlcə iqtisadi hesablama və texniki kəşfiyyat aparılır. Yolda perspektiv hərəkətin intensivliyi və tərkibi, yolun texniki dərəcə və iqtisadi əhəmiyyəti tədqiqatla müəyyən edilir. Texniki kəşfiyyatda isə yol trassasının əlverişli vəziyyəti müəyyən olunur və layihə tərtibi üçün lazımi məlumat toplanır. Avtomobil yolunun layihəsi, əsasən, iki (texniki layihə və iş çertyojları), bəzən isə bir (iş layihəsi) mərhələdən ibarət olur.
Müasir avtomobil yolunun salınmasında kompleks mexanikləşdirmə tətbiq olunur, skrener, zreyder, buldozer, ekskavator, asfaltdöşəyən, betondöşəyən, özüboşaldan avtomobillər və s. maşın və mexanizmlərədn geniş istifadə edilir. Avtomobil yolu salınmasında inşaat-quraşdırma iləri ilə yanaşı, nəqliyyat işlərinin səmərəli təşkili və köməkçi istehsalat müəssisələri yaradılmasının da böyük əhəmiyyəti var. Bu müəssislələrdə daş və çınqıl çıxarılır, xırdalanır, ceşidlənir, qırmadaş, asfalt-beton, sement-beton və s. hazırlanır.
Əhəmiyyəti
Avtomobil yolları iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ölkələrdə avtomobil yolu təsərrüfat, siyasi-inzibati, mədəni, müdafiə əhəmiyyətli olub, müxtəlif texniki səviyyədə qurulmuş və təchiz edilmiş böyük bir şəbəkə təşkil edir. Avtomobil yolunun iqtisadiyyatda əhəmiyyəti birinci növbədə yük və sərnişin dövriyyəsi, həmçinin hərəkətin intensivliyi ilə müəyyən edilir. Təzə salınan və ya bərpa edilən hər bir yol iqtisadi cəhətdən sərfəli olmalı və daşıma dəyərini (top-kilometr, ya da maşın-kilometrin maya dəyəri) azaltmalıdır.
O olmasın, bu olsun (film)
O olmasın, bu olsun — 1956-cı ildə Hüseyn Seyidzadə tərəfindən çəkilmiş film.
Avtomobil sənayesi
250px|thumb|right|"[[Fiat" zavodu. Turin, İtaliya. 1961-ci il.]]
O olmasın, bu olsun (film)
Məzmun
Filmdə 1910-cu ildə Bakıda cərəyan edən hadisələr göstərilir. İki gəncin — Sərvər (Arif Mirzəquliyev) və Gülnazın (Tamara Gözəlova) böyük və ülvi məhəbbətindən, məhəbbətin pula, cəhalətə və feodal qalıqlarına qalib gəlməsindən bəhs olunur. Əsas qəhrəmanlarla yanaşı filmdə Rüstəm bəyin bir çox dost-tanışı: tacirlər, alverçilər, qoçular, mürtəce, satqın jurnalistlər də öz əksini tapır. Lakin rejissor mənfi qüvvələri belə insana sevdirməyə nail olmuşdur.
Avtomobil sənayesi
Avtomobil sənayesi — avtomobil, qoşqu, avtomobil mühərrikləri və ehtiyat hissələri istehsal edən maşınqayırma sahəsi.
O olmasın, bu olsun (film)
Film haqqında
Bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun eyniadlı operettası əsasında ekranlaşdırılmışdır.
Avtomobil sənayesi
Tarixi
Avtomobil sənayesi ümumiyyətlə, XIX əsrin axırlarında, SSRİ-də isə İkinci Dünya müharibəsindən əvvəlki beşilliklərdə yaranmışdır. SSRİ-də AMO-F-15 markalı ilk 1,5 tonluq yük avtomobili 1924-cü ildə Moskva Avtomobil Cəmiyyəti zavodunda buraxılmışdır. 1925-ci ildə Yaroslavl, 1931-ci ildə yenidən qurulmuş Moskva Avtomobil Cəmiyyəti və 1932-ci ildə Qorki avtomobil zavodları işə düşmüşdür. İkinci Dünya müharibəsi illərində Çelyabinsk vilayətinin Miass şəhərində işə salınan Ural Avtomobil Zavodu 1944-cü ildə 3 tonluq yük avtomobilləri istehsalına başlamışdır. Müharibədən sonra mövcud zavodların yenidən qurulması və genişləndirilməsi ilə yanaşı Minsk, Kutaisi, Ulyanovsk yük avtomobilləri, Lvov və Pavlovo avtobus zavodları tikilmişdir. 1959–1971-ci illərdə avtomobil sənayesi daha çox inkişaf etmişdir. Kremençukda 10-12 tonluq yükünü özüboşaldan və 12–14 tonluq kuzovlu avtomobil, Belorusiyada nəhəng (25–40, 74v80, 120 tonluq) yükünü özüboşaldan avtomobil, Zaporejyada mikrolitrajlı, İjevskdə və Tolyattidə azlitrajlı minik avtomobili, Likino-Dulyovo (Moskva vilayəti) və Kurqanda avtobus, Riqada mikroavtobus və s. istehsalı təşkil olunmuşdur. 1970-ci ildə Tatarıstan MSSR-də Kama Avtomobil Zavodunun tikintisinə başlanmış, 16 fevral 1976-cı ildə ilk KamAZ-5320 markalı 16 tonluq yük avtomobilləri buraxılmışdır. 1970-ci illərdə Moskva zavodları ZİL-130, ZİL-131, ZİL-133, ZİL-114, ZİL-117, ZİL-177B və "Moskviç" 2138, "Moskviç" 2140, Qorki Avtomobil Zavodu QAZ-53A, QAZ-66, QAZ-24, Ural Avtomobil Zavodu URAL-375, URAL-377,Ulyanovsk Avtomobil Zavodu UAZ-452D, UAZ-469, Minsk Avtomobil Zavodu MAZ-500A, MAZ-503A, MAZ-5549, Volqa Avtomobil Zavodu VAZ-2101, VAZ-2103, VAZ-2106, VAZ-2121 və s. markalı avtomobillər istehsal edirdi. Eyni zamanda, Azərbaycan SSR-də avtomobil ehtiyat hissələr istehsal edən, habelə avtomobil təmir edən zavodlar var idi.
O olmasın, bu olsun (film)
Film haqqında
Yengə rolunu oynayan aktrisa Münəvvər Kələntərli qapının dəliyindən içəri baxarkən qəflətən Sərvər çıxır və yengəni yerə yıxır. Bu məqamda yerə yıxılan aktrisa kiçik barmağını sındırmışdı. Lakin həmin çəkilişlər bitəndən sonra çəkiliş qrupu aktrisanın barmağının sındığını bilmişdilər.
Filmdə xanəndə Tükəzban İsmayılova "Segah" muğamı üstündə oxuyur.
Film Azərbaycanın ilk rəngli bədii filmidir.
Operettanı ilk dəfə 1918-ci ildə Vaqram Papazyan ilə S.Lakka filmə çəkməyə cəhd edir və Xanjonkovun o zaman yeni təsis olunmuş Yalta studiyasında çəkilişlərə başlanır. Lakin bu ilk film uğur qazana bilmədiyi üçün tez də sıradan çıxır.
Asiya və Afrika ölkələrinin Beynəlxalq Daşkənd kinofestivalında göstərilən kinokomediya o vaxt yüksək qiymət almışdı. Filmin xarici ekranlara çıxışı da uğurlu oldu. SSRİ Xarici Ölkələrlə Mədəni Əlaqələr İdarəsinin sədri A.Davıdov Azərbaycan Kinematoqrafçıları İttifaqının I katibi Hüseyn Seyidzadəyə göndərdiyi məktubunda yazırdı: ""O olmasın, bu olsun" filmi 40 ölkəyə, o cümlədən İran, İraq, Yuqoslaviya, Yaponiya, Avstriya, ABŞ, İsveçrə və Macarıstana satılıb". Daha sonralar film daha 10 ölkəyə satıldı. Bununla belə, kinolent Bakı kinoteatrlarında nümayiş etdirilərkən, respublika mətbuatında "Müvəffəqiyyətsiz film" başlıqlı kəskin tənqidi resenziya dərc edilmişdi. Çəkilişlər ilyarım davam edib və aparıcı aktyorlara o vaxtın pulu ilə hər çəkiliş günü üçün 60 manat qonorar veriblər. O vaxtlar Azərbaycana qastrol səfərinə gəlmiş hind kinematoqrafçıları bir neçə Azərbaycan filminə baxdıqdan sonra daha çox üstünlüyü Hüseyn Seyidzadənin filmlərinə vermişdilər. Hətta hind kinosunun yaradıcısı Rac Kapur onu Hindistana dəvət etmişdi: "Gedək Hindistana, orada film çəkərsən, səni milyonçu edərəm". "O olmasın, bu olsun" ekranlara çıxandan sonra kinoşünaslar filmi tənqid etmişlər: "Heç bir estetik qanuna tabe olmayan, mənasız və zövqsüz çəkilmiş səhnələr, lüzumsuz vuruşma, qaçışma, hay-küylər, eybəcər oyunbazlıqlar, gah naturalistcəsinə, gah da qeyri-inandırıcı şişirtmələr tərzində verilmiş əcaib kadrlar... Hər şeydən əvvəl isə filmdə Məşədi İbad obrazı yoxdur. Rejissor işinin pərakəndəliyi hər obrazda, hər kadrda özünü göstərir". ""O olmasın, Bu olsun" filmində tamaşaçıların etirazına səbəb olan qüsur... kinokomediyada olmayan, sonra əlavə edilmiş primitiv əhvalatlar — bazarda qoçuların davası, Rüstəm bəyin evində qonaqların qalmaqalı, hamamda verilən çirkin naturalist səhnələr və s. kimə lazım idi? Bu əhvalatlar filmdə o qədər işıq, o qədər hay-küylə verilmişdir ki, komediyanın əsasını təşkil edən ictimai motivlər kölgədə qalır... Filmdə tamaşaçıya təqdim edilən Məşədi İbad isə tamamilə başqadır... Bunun təqsiri rolun yanlış traktovkasındadır. Bəla burasındadır ki, rejissor necə çalmışsa, aktyor da elə oynamışdır".
Rejissor Hüseyn Seyidzadə filmdə baş rola-Məşədi İbad roluna aktyor Mirzəağa Əliyevi çəkəcəkdi. Lakin çəkilişlər yenicə başlamışdı ki, aktyor dünyasını dəyişdi. Bundan sonra rejissor yeni Məşədi İbadı-Əliağa Ağayevi tapmalı oldu.
2016-cı ildə Meksikanın paytaxtı Mexiko şəhərində Azərbaycan Kinosu günləri çərçivəsində nümayiş etdirilmişdir.
Xarici keçidlər
== Həmçinin bax= = O olmasın, bu olsun (operetta)
Kompleks birləşmələr
Kompleks birləşmələr- ( — kombinasiya, birlikdə) yəni kimyəvi reaksiyalarda atomun əsas valentlikləri ilə yanaşı, müəyyən şəraitdə əlavə valentliklərdə meydana çıxa bilər.
Koordinasion birləşmələr
thumb|Koordinasion birləşmə - sisplatin Koordinasion quruluşa malik olan maddələr koordinasion birləşmələr adlanır. Onların kristal  qəfəsində verilmiş  maddənin  ayrıca  molekulları  olmur,  qəfəsdə yerləşən hər bir atom (ion) müəyyən sayda bərabər məsafədə və eyni tipli kimyəvi rabitə ilə (ion,  kovalent,  metal) əlaqələnən qonşu  hissəciklərlə (atom,  ion) əhatə olunmuşdur. Koordinasion birləşmələr  məhlula  keçdikdə tərkib   hissələrinə ayrılmırsa,  belə koordinasion birləşmələr kompleks  birləşmələr hesab  edilir. . Mündəricat
Kompleks birləşmələrin yaranma tarixi
thumb|left|200px|Alfred Verner Kompleks birləşmələr haqqında ideyaları kimya elminə gətirən və onun nəzəri əsasını qoyan İsveçrə alimi Alfred Verner(1983 –cü il) olmuşdur. Onun koordinasion birləşmələr  sahəsindəki  elmi  nailiyyətləri  yüksək  qiymətləndirilmiş və o,  1913 –cü ildə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. Kompleks birləşmələr kimyasının inkişafında rus alimi L. A. Çuqayev və onun çox saylı şagirdləri  -İ. İ. Çernyayev, A. A. Qrinberq, V. V. Lebedinskinin, sonralar N.Q.Klyuçnikov, E.B.Qlikina və başqalarının rolu böyükdür.
Kompleks birləşmələrin alınması
right|thumb|kompleks birləşmə Bütün birləşmələr   kimi   kompleks   birləşmələrin  alınması  bir  çox  amillərdən asılıdır. Bunlardan mühitin  pH –nı,  temperaturu,  vaxtı,  həlledicinin  növünü  və oksidləşdirici   və ya  reduksiyaediciliyini,     katalizatorun     təsirini,   götürülmüş komponentlərin qatılığını və s. göstərmək olar. Kompleksin əmələgəlməsinin əsas səbəbi  ion –ion,  ion –molekul,  molekul –molekul arasında həm elektrostatik, həm də donor –akseptor qarşılıqlı təsirinin olmasıdır.
Kompleks birləşmələrin təsnifatı
Kompleks birləşmələrin tərkibi, quruluşu və xassələri çox müxtəlif olur. Buna görə də onların təsnifatı müxtəlif əlamətlərə əsasən verilə bilər. Daxili sferanın yükünün xarakterinə görə kompleks birləşmələr üç qrupa ayrılır:
Kompleks birləşmələrdə izomeriya
İzomeriya kompleks birləşmələrin kimyasında geniş yayılmış hadisədir. Bu hadisə eyni kimyəvi tərkibli maddələrin müxtəlif quruluşa və beləliklə də müxtəlif xassələrə malik olması ilə əlaqədardır. Kompleks birləşmələrdə izomeriyanın öyrənilməsi və inkişaf etdirilməsi sahəsində L.A.Çuqayevin tələbələri olan İ.İ.Çernyayev, A.A.Qrinberq və B.B.Lebedinski xüsusi rol oynamışlar. kompleks birləşmələrin izomeriyasının müxtəlif növləri məlumdur.
Həndəsi izomeriya
Bu növ izomeriya liqandların daxili sferada bir-birinə görə müxtəlif vəziyyətdə yerləşdiyi zaman müşahidə olunur. Həm də izomerlərin miqdarı, başqa sözlə liqandların yerləşmə variantlarının sayı bir tərəfdən kompleks birləşmənin quruluşundan, digər tərəfdən isə müxtəlif liqandların miqdarından asılıdır.
İzomeriya kompleks birləşmələrin kimyasında geniş yayılmış hadisədir.
Optiki izomeriya
Belə izomerlər bir-birindən optik aktivliklərinə görə fərqlənir. İşığın polyarizasiya müstəvisini fırlatma qabiliyyətinə malik birləşmələr optik aktiv birləşmələr adlanır. Optik izomerlərdən biri bu müstəvini sağa, o biri isə sola fırladır. Optik izomeriya asimmetrik, yəni heç bir simmetriya müstəvisi olmayan molekullarda müşahidə olunur. Optik izomeriyanı ilk dəfə 1921-ci ildə Verner müşahidə etmişdir.
Kompleks birləşmələrdə rəngin əmələgəlməsi
Kompleks birləşmələrin rəngi liqandın növündən və kompleksəmələgətiricidən asılıdır. Kompelksəmələgətiricinin energetik səviyyəsinin   şaxələnməsi  haqqında təsəvvürlər kompleks  birləşmənin  maqnit xassəsi  ilə yanaşı  onların rəngini –optiki xassələrini izah etməyə imkan  verir. Rəngin  yaranması d-elektronları  ilə sıx  bağlıdır.