cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dövlətin tipologiyası
Sivilizasiya yanaşması
Sivilizasiya yanaşması, universalizmdən fərqli olaraq, dövlətlərin fərqli yollarla inkişaf etdiyinə inanır və ortaq bir inkişaf yolu tutmur. Sivilizasiya yanaşmasında əsas meyar mədəni amildir (din, dünyagörüşü, dünyagörüşü, tarixi inkişaf, əhatə edən mənzərənin xüsusiyyətləri, adətlərin orijinallığı və s.). Arnold Toynbi sivilizasiyaya aşağıdakı tərifi verdi:
Əvvəlcə Toynbi 100-ə qədər müstəqil sivilizasiya təsbit etdi, lakin sonra onların sayını iyirmiyə endirdi. Sivilizasiyalar öz inkişafında bir neçə mərhələdən keçir:
Novcadeh-i Kuh (Bostanabad)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 700 nəfər yaşayır (108 ailə).
Ədli tibb
Ədli tibb  — təbiət elmləri sahəsindəki tibbi və digər biliklərin hüquq mühafizə və ədliyyə orqanlarının ehtiyacları üçün tətbiqi ilə məşğul olan xüsusi bir tibb sahəsi. Ədli tibb xüsusi bir tibb elmidir, qanunda nəzərdə tutulmuş istintaqda sübut mənbəyi rolunu oynayan tibbi faktların meydana gəlməsi, aşkarlanması üsulları, araşdırılması və qiymətləndirilməsi üsulları haqqında elmi biliklər sistemidir. Məsələn, məhkəmə tibbi müayinələrinin aparılması yalnız qəfil ölümün səbəbini və ya günahkarın tapılmasını deyil, həm də atalığın, əlaqənin dərəcəsini müəyyənləşdirməyə və bioloji izləri ətraflı araşdırmağa kömək edir.
Ədli tibb — hüquq mühafizə orqanlarının vəzifəli şəxslərinin fəaliyyətində ortaya çıxan biyomedikal xarakterli məsələlərə əsaslanan elmi biliklər, araşdırma metodları və faktların (obyektlərin, proseslərin, hadisələrin) ekspert qiymətləndirilməsi sistemini təşkil edən tibb sahəsidir. Məhkəmə icraatı zamanı həll olunur və praktik sağlamlığın bəzi xüsusi vəzifələri vardır.
Tarixi
Ədli tibbinin mənşəyi qədim zamanlara gedib çıxır. Cəsədin yarılması haqqında bəhs edən və bizə çatan ilk mənbə "Suşruta Samhita" Hindistan tibb traktatıdır (eramızdan əvvəl I əsrin əvvəlləri); Roma həkimi Antistiusun e.ə. 44-cü ildəki öldürülmüş Qay Yuli Sezarın cəsədinin müayinə ilə bağlı hesabatı da qorunub saxlanılmışdır. 1247-ci ildə Çin alimi Sun Tzı tərəfindən cinayətlərin yuyulmasına dair qeydlər ”adlı beş cildlik işin işığını gördü, bu cinayətlərin istintaqında tibbi biliklərin tətbiqi ilə bağlı bir növ dərslik idi. Orada cəsədin müayinəsi, müxtəlif növ silahların vurduğu yaraların fərqləndirici xüsusiyyətləri və qurbanın boğularaq boğulub öldürülməməsinin necə müəyyənləşdiriləcəyi barədə mühüm məlumatlar var idi. Avropada, məhkəmə tibbinə dair ilk elmi əsərlər XVII əsrin əvvəllərində meydana gəldi və bunlardan ən məşhuru 1621-ci ildə Romada müasir atası olaraq tanınan Paolo Tsaxiya tərəfindən nəşr olunan "Ədli Tibb" kitabıdır.
Avropada əsrlər boyu ölüləri açmağın qadağan olunduğuna görə, həkimlər bunu gizli bir şəkildə, inisiyaların bir dairəsində etmək məcburiyyətində qaldılar, çünki insan bədəninin alçaldılması üçün ağır cəza təhdid edildi. Bu yarılmalardan biri Rembrandt tərəfindən "Doktor Tulpanın Anatomiya Dərsi" tablosunda canlandırılmışdır.
Yaşayan şəxslərin ədli tibb müayinəsinin təyin edilməsi və təşkili üçün əsaslar
Qurbanların, şübhəlilərin, təqsirləndirilən şəxslərin və digər şəxslərin müayinəsi ən çox görülən məhkəmə tibbi ekspertizası növlərindən biridir. O təyin edildi:
Ədli tibb predmeti
Məhkəmə tibbi ekspertizasının nəzəri əsası kimi məhkəmə tibbinin mövzusu, ilk növbədə aşağıdakı bölmələrin elmi və praktik inkişafıdır:
Fəlsəfənin yoxsulluğu
«'''Fəlsəfənin yoxsulluğu. M.Prudonun “Yoxsulluq fəlsəfəsi”nə cavab'''»  — Karl Marksın əsəri.
Tarixi
Əsər 1847-ci ilin əvvəlində Pyer-Jozef Prudonun "İqtisadi ziddiyyətlər sistemi və ya yoxsulluğun fəlsəfəsi" (Système des contraditions économiques ou Philosophie de la misère, 1847) kitabının tənqidi kimi yazılmışdır.
İyulun əvvəlində Parisdə Frank və Brüsseldə Foqler tərəfindən fransız dilində nəşr edilmişdir. Marksın sağlığında əsər yenidən çap olunmamışdır. İlk dəfə 1885-ci ildə Ştutqartda alman dilində nəşr edilmişdir. 1848-ci ildə “Fəlsəfənin yoxsulluğu”nu Rusiyaya idxal etmək üçün senzuradan icazə alınmışdır. Essenin mövzusu olan senzura Rusiyaya şamil edilməmişdir və “kifayət qədər mücərrəd fərziyyələri” təmsil edirdi.
Marksın ilk çap əsəridir ki, burada o, Prudonu tənqid formasında öz iqtisadi təliminin başlanğıc nöqtələrini və eyni zamanda, onun və F. Engelsin yaratdığı tarixi materialist idrakının əsaslarını göstərmişdir. Marks əsərində ilk dəfə olaraq məhsuldar qüvvələrlə istehsal münasibətləri arasındakı əlaqəni birbaşa formalaşdırır; ictimai istehsal münasibətlərinin nəzəri ifadəsi, abstraksiya kimi iqtisadi kateqoriyaların materialist izahını verir. Marks gələcək izafi dəyər nəzəriyyəsi üçün ilkin şərtlər yaradır. Marks kitabı haqqında yazırdı :
Virus proqramları
Virus xarici yaddaş qurğularından (disketlərdən), elektron poçt və ya digər İnternet resurslarından istifadə edilən zaman təhlükə yarada bilər, bu zaman lazım olmayan və tanımadığınız məktubları və resursları maksimum dərəcədə az istifadə etməniz məsləhətdir.
Tarixi
Kompüter virusları təxminən 1980-ci illərin əvvəllərində meydana çıxmışdır. "Kompüter virusu" termini 1984-cü ildə ABŞ-də keçirilən informasiya təhlükəsizliyi üzrə 7-ci konfransda Fred Koen tərəfindən işlədilmişdi.
Virus proqramlarının təsnifatı
Virusları aşağıdakı əlamətlərə görə təsnif etmək olar:
Virusların yaradılması
Hər gün 10-15 yeni növ virus meydana çıxır. Virusların miqdarı həndəsi silsilə üzrə artı təxminən 500 virus, 1992-ci ildə - 3 000, 1994-cü ildə - 5 000, 1996 – 9 000, 1999 – 30 000, 2001 – 50 000, 2004-cü ildə 112 000-dən çox virus məlum idi.
Kompüter viruslarının sayının artması ilk növbədə onunla bağlıdır ki, proqramlaşdırmanı bir qədər öyrəndikdən sonra istənilən şəxs virus yaza bilər. Bu işdə ona leqal və qeyri-leqal ədəbiyyat, virusların yazılması üçün xüsusi proqram təminatı kömək edə bilər. Hətta müxtəlif mutasiya generatorları mövcuddur ki, birinci kurs tələbəsinin yaratdığı sadə virusdan onun köməyi ilə mürəkkəb virus yaratmaq olar.
Virusların yayılması
2 noyabr 1988-ci ildə ABŞ-də altı min kompüterin işini iflic etmiş Morris soxulcanı şəbəkəyə buraxılmışdır. Bu virusun müəllifi ABŞ-nin Kornel Universitetinin aspirantı Robert Morris (Robert Morris) idi. 26 iyul 1989-cu ildə 24 yaşlı amerikalı tələbə Robert Morris kompüter virusunun hazırlanması və işə salınmasında ittiham edilmişdir. Morris cinayət məsuliyyətinə cəlb edilmiş ilk virus müəllifidir. 1988-ci ilin noyabrında Morrisin şəbəkə soxulcanı ABŞ-də 6000 kompüterin işini iflic etmişdi. Hal-hazırda bu virusun kodu olan disket Bostonun Elm Muzeyində saxlanılır. Maraqlısı budur ki, Morris hal-hazırda Massaçusets Texnoloji İnstitutunun professorudur.
6 mart 1992-ci ildə ən məşhur yükləmə virusu olan Mikelancelo virusu aktivləşmişdir. Amsterdamdan olan bir gənc “Stonad” adlı ziyanverici proqramı elə dəyişdirmişdi ki, o, yalnız bir dəfə – ayın 13-ü cümə günündən (6 mart 1992-ci il) bir həftə əvvəl “işini görsün”. Bu hadisəni araşdıran jurnalistlər gördülər ki, bu tarix Buonarotti Mikelancelonun ad gününə təsadüf edir və virusu buna uyğun olaraq Mikelancelo virusu adlandırdılar.
1999-cu ildə ilk dəfə dünya miqyasında virus epidemiyası yaranmışdı. Melissa virusu on minlərlə kompüteri yoluxdurmuş və 80 milyon dollar ziyan vurmuşdu. Bu insidentdən sonra dünyada antivirus proqramlara böyük tələb yarandı. 2000-ci ilin mayında Melissanın rekordunu bir neçə saat ərzində milyonlarla kompüteri yoluxdurmuş I Love You! virusu təzələdi. Praktik olaraq virusla "yoluxdurmaq" mümkün olmayan fayl növü qalmamışdır. Artıq mobil telefonları və proqram təminatından istifadə edən digər qurğuları yoluxduran viruslar da sürətlə yayılır.
Virus müəllifləri təkcə texnoloji zəifliklərdən deyil, "psixoloji" zəifliklərdən də istifadə edirlər. Tədqiqatlar göstərmişdir ki, "Anna Kournikova", "Sean Connery", "Julia Roberts", "Elvis Presley Lives", "Explicit Hot Porn" kimi viruslardan əziyyət çəkmiş hər beşinci İnternet istifadəçisi edilmiş xəbərdarlıqlara baxmayaraq həmin adlı qoşma faylları açmışdılar.
Virus proqramlar 3 məqsəqlə yaradılır: intiqam, kommersiya, özünü təsdiq. Virusun aşkar edilməməsi üçün o çox kiçik həcmə malik olmalıdır. Odur ki, virus proqramları çox zaman Asembler proqram dilində yazılır.
Mənbə
Y N.Imamverdiyev, "İnformasiya təhlükəsizliyi", AMEA-nın İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu
İslam Əlizadə
İslam Qafar oğlu Əlizadə — kimya elmləri doktoru, professor.
Həyatı
İslam Əlizadə 10 iyun 1910-cu ildə anadan olmuşdur. O, 1931-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Təbiət fakültəsinin Kimya şöbəsinə qəbul olunmuş və oranı 1935-ci ildə bitirmişdir. İslam Əlizadə həmin ildə təyinat ilə Qusar şəhəri Pedaqoji Texnikumunun tədris-hissə müdiri təyin edilmişdir. O, 1937-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Kimya fakültəsinin aspiranturasına qəbul olunmuş və bir ildən sonra Kazan Dövlət Universitetində elmi tədqiqatlarmı davam etdirmişdir.
Fəaliyyəti
İslam Əlizadə 1941-ci ildə namizədlik, 1965-ci ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. O, 1942-ci ildə Üzvi kimya kafedrasına dosent seçilmişdir. İslam Əlizadə 1945–1946-cı illərdə BDU-nun aspirantura şöbəsinin müdiri, elmi işlər üzrə prorektorun köməkçisi vəzifələrində işləmişdir. O, 1947–1952-ci illərdə Kimya fakültəsinin dekanı olmuşdur. İslam Əlizadə 1952–1954-cü illərdə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin Üzvi kimya kafedrasının dosenti vəzifəsində işləmişdir. İslam Əlizadə 1954–1960-cı illərdə BDU-nun kimya fakültəsi Üzvi kimya kafedrasına rəhbərlik etmişdir. O, 1969-cu ildə "Üzvi kimya" ixtisası üzrə professor elmi adına layiq görülmüşdür.
Yalançı şüur
Yalançı şüur — sinfi münasibətlərin obyektiv şəkildə müəyyən edilmiş təsvirini ifadə edən marksist konsepsiya “baş üstə”. Marksın əsərlərində “yalançı şüur” (Engels belə deyir) ifadəsi yoxdur, lakin Marks “dönüşmüş şüur ​​formalarına” və bununla əlaqədar olaraq ideologiya və əmtəə fetişizminin müvafiq anlayışlarına böyük diqqət yetirirdi.
İslam Əlizadə
Fəaliyyəti
İslam Əlizadə etilen, dietilen və tetraetilen qlikollar xlorbrom-metilləşdirilərək qlikolların müvafiq dixlormetilləşmiş efirlərini sintez etmiş, dixlormetilefirlər əsasında tetrakarbetoksidialkil efirlərin, dörd əsaslı turşuların sintez üsulunu işləyib hazırlamışdır. İslam Əlizadənin rəhbərliyi ilə tsiklik sulfonların alınması və xassələrinin tədqiqi sahəsində sistemli işlər aparılmışdır. Onun elmi-tədqiqat işlərinin nəticələri 100 elmi əsərdə, o cümlədən 1 kitabçada və 5 müəlliflik şəhadətnaməsində öz ifadəsini tapmışdır.
Yalançı şüur
Yalançı şüur ​​termini məzlum siniflər tərəfindən ictimai münasibətlərin dərk edilməsində sistematik təhrifi ifadə edir; bu təhrif ictimai istismar, hökmranlıq və tabelik münasibətlərini gizlətmək üçün yaranır, mövcuddur və saxlanılır.
İslam Əlizadə
Fəaliyyəti
İslam Əlizadə 1943–46-cı illərdə BDU Həmkarlar Təşkilatının sədri, Elmi Şuranın və bir sıra ixtisaslaşmış müdafiə şuralarının üzvü olmuşdur. İslam Əlizadə "Qafqazın müdafiəsinə görə", "Böyük Vətən müharibəsi illərində əmək rəşadətinə görə" və digər medallarla təltif edilmişdir.
Yalançı şüur
Terminin yaranması
İlk dəfə "yalançı şüur" termini Fridrix Engelsin Frans Mehrinqə yazdığı məktubda keçir. O yazırdı: İdeologiya — mütəfəkkir deyilən şəxsin şüurla olsa da, saxta şüurla həyata keçirdiyi prosesdir. Onu fəaliyyətə sövq edən əsl hərəkətverici qüvvələr ona naməlum olaraq qalır, əks halda bu, ideoloji proses olmazdı. O, özü üçün yalançı və ya zahiri hərəkətverici qüvvələr haqqında fikirlər yaradır. Söhbət düşüncə prosesindən getdiyi üçün onun həm məzmununu, həm də formasını xalis təfəkkürdən - ya özündən, ya da sələflərinin düşüncəsindən alır. O, yalnız əqli materialla məşğul olur; o, əlavə təfərrüatlara varmadan bu materialın təfəkkürlə yarandığına inanır və ümumiyyətlə, təfəkkürdən başqa, daha uzaq və müstəqil mənbəyi öyrənmir. Məsələyə bu cür yanaşma ona öz-özünə aydın görünür, çünki onun üçün hər bir hərəkət son təhlildə təfəkkür üzərində qurulmuş kimi görünür, çünki təfəkkür vasitəsilə həyata keçirilir.
Marks cəmiyyəti öz-özünə inkişaf edən bir sistem kimi anlayışı yaratdı və inkişaf etdirdi və bunun əsasında əsasən sosial quruluşun tipini və ona uyğun şüuru müəyyən edən iqtisadi münasibətlər sisteminin obyektiv xüsusiyyətlərinin təhlilinə əsaslanan bir sinif nəzəriyyəsini inkişaf etdirdi. ona: fərdin mənsub olduğu sinif onun mülkiyyət münasibətləri sistemində tutduğu yerə görə müəyyən edilir.
Bundan əlavə, insan həm də subyektiv xüsusiyyətlərə malikdir — düşüncələri və onun ətrafındakı dünyaya və özünə münasibətini formalaşdıran mənəvi həyatının digər prosesləri. Bu mənəvi konstruksiyalar onlarda təqdim olunan obyektiv reallığa az və ya çox dərəcədə uyğun gələ bilər.
Marks sosial mexanizmlərin necə yarandığını göstərir, onların fəaliyyəti cəmiyyətin müxtəlif təbəqələrinin şüurunda sistematik səhvlər, təhriflər və uğursuzluqlarla ifadə olunur. Əgər bu şüur ​​formalaşdıran mexanizmlər zəhmətkeş xalqa məlum olarsa və onlar çoxluq təşkil edirsə, onda onlar hakimiyyəti öz əllərinə almaq üçün bilərəkdən onları istismar edən sistemin çökdürülməsi uğrunda mübarizəyə başlayırlar.
Beləliklə, düşüncə, ideya və digər mənəvi formasiyaları formalaşdıran ictimai münasibətlər yalançı şüur ​​və ideologiya deyilənləri yaradır və təkmilləşdirir.
Marks və Engels “Alman İdeologiyası”nda ideologiyanı insanların öz dünyalarından xəbərdar olduqları ideyalar sistemi kimi araşdırırlar. Marksın əsas fikrinə görə, ideologiya, ümumən ictimai şüur ​​kimi, təfəkkür də maddi münasibətlərlə müəyyənləşir: “Əl dəyirmanı sizə başında syuzerin [yəni feodal] olan bir cəmiyyət verir, buxar dəyirmanı sizə sənaye kapitalisti olan bir cəmiyyət”.
İdeologiya sisteminin funksiyası — imtiyazlı təbəqənin hakim mövqeyini təmin etməkdir. “Kapital” əsərində əmtəə fetişizmi anlayışı təhlil edilir. Marks onları əmtəə istehsalı olan cəmiyyətdə real istehsal münasibətləri kontekstində deyil, əmtəənin “davranış” rolu baxımından dərk etdiyi zaman mövcud olan obyektiv zəruri illüziya kimi istinad edir. Beləliklə, Marks əmtəə fetişizminin ictimai əhəmiyyətli mistifikasiya kimi necə yaranıb fəaliyyət göstərməli olduğunu və bunun nəticəsində hökmranlıq və tabelik münasibətlərinin necə gizlədildiyini göstərir.
Daniel Payps
Daniel Payps  — Amerikalı tarixçi, publisist, yazıçı və siyasi şərhçi, İslam və Yaxın Şərq münaqişəsi üzrə mütəxəssis.
Bioqrafiyası
Harvard Universitetinin tarixçisi və Kremlinologiyaçı Riçard Payps və həyat yoldaşı İrenanın oğlu, Massaçusetsin Boston şəhərində 9 sentyabr 1949-cu ildə anadan olub, 1939-cu ildə Polşadan ABŞ-yə köçmüşdülər.
1967-ci ildə Harvard Universitetinə daxil oldu və 2 il riyaziyyat oxudu, sonra ixtisasını dəyişdirməyə qərar verdi və orta əsr İslam tarixi daxil olmaqla tarix öyrənməyə başladı. Vyetnam müharibəsinə qarşı solun nümayişlərini yersiz hesab etməsi ilə digər tələbələrdən seçilirdi. Üç il Misirdə olmaqla altı il xaricdə təhsil aldı.
1971-ci ildə bakalavr dərəcəsini, 1978-ci ildə isə fəlsəfə doktoru (Ph.D) almışdır.
Çikaqo, Harvard Universitetində və ABŞ Hərbi Dənizçilik Kollecində dərs demişdir. O, eyni zamanda ABŞ hökumətində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdı, bunlardan ikisi də ABŞ Prezidenti Corc Buş tərəfindən təyin olundu: Beynəlxalq Elmlər Şurasının sədr müavini. Fulbrayt və Amerika Sülh İnstitutunun idarə heyətinin üzvüdür. 1986-1993-cü illərdə Payps Xarici Siyasət Tədqiqat İnstitutunun direktoru vəzifəsində çalışmışdır.
İkinci Qahirə konfransı
thumb|300px|[[Franklin Ruzvelt, İsmət İnönü və Vinston Çörçill İkinci Qahirə konfransında, 4-6 dekabr 1943-cü il]] İkinci Qahirə konfransı — İkinci dünya müharibəsi dönəmində Türkiyənin müttəfiqlərə mümkün yardımı ilə əlaqədar Misirin paytaxtı Qahirə şəhərində 4-6 dekabr 1943-cü il tarixində keçirilmiş konfransdır. Görüş ABŞ prezidenti Franklin Ruzvelt, Böyük Britaniya baş naziri Vinston Çörçill və Türkiyə Respublikası prezidenti İsmət İnönü arasında keçirilmişdir.
Daniel Payps
Bioqrafiyası
İngilis dili ilə yanaşı, Payps fransızca danışır və ərəbcə və almanca oxuyur.
İkinci Qahirə konfransı
1941-ci ilə qədər Ruzvelt və Çörçill onunla razı idilər ki, Türkiyənin davam edən bitərəfliyi Berlin-Roma-Tokio oxunun Orta Şərqin strateji neft resurslarına çatmağının qarşısını kəsməyi ilə müttəfiqlərin maraqlarına xidmət edirdi. Lakin 1942-ci ilin sonuna qədər Berlin-Roma-Tokio oxunun erkən qələbələri Ruzvelt və Çörçilli Türkiyənin müttəfiqlərin tərəfində müharibədə iştirakı fikrini düşünməyə sövq etdi. Türkiyə müharibə ərzində ordunu layiqincə hazır vəziyyətə gətirmişdi və xüsusilə Çörçill türklərin Balkanlarda yeni cəbhəni açmasını istəyirdi. 1943-cü ilin 30 yanvarında Çörçill gizlincə İsmət İnönü ilə Türkiyənin Adana şəhərinin 23 km-də Yenice stansiyasında qatarda məsələni müzakirə etdi.
Daniel Payps
Siyasət
Payps, Amerika siyasətindəki neokonservativ istiqamətin təmsilçisidir.
İkinci Qahirə konfransı
Ruzvelt hələ də inanırdı ki, türk hücumu riskli ola bilər və nəhayət türk müvəffəqiyyətsizliyi müttəfiqlər üçün müsibətli təsirlərə yol aça bilərdi.
Daniel Payps
Siyasət
Geniş yayılmış bir sıra siyasi terminlərin müəllifidir: "yeni antisemitizm", "İslam döyüşçüləri" və "sui-qəsd".
İkinci Qahirə konfransı
İsmət İnönü öz ölkəsinin 1911-1922-ci illərdə, yəni 11 il ərzində fasiləsiz müharibələrə (İtaliya-Türkiyə müharibəsi, Balkan müharibələri, Birinci dünya müharibəsi və Türkiyə Qurtuluş Savaşı) uğrayaraq üzləşdiyi çətinlikləri çox yaxşı bilirdi və Türkiyəni müharibədən kənarda saxlamağı qərara aldı. İsmət İnönü həmçinin Türkiyə üçün maliyyə və hərbi yardımda əminlik, o cümlədən müharibədən sonra İosif Stalinin açıq şəkildə ərz edərək, türk dar boğazlarının sovet işğalına məruz qalacağı təqdirdə ABŞ və Böyük Britaniyanın Türkiyənin yanında olacaqlarına zəmanət istəyirdi. Sovet işğalı qorxusu və Stalinin türk dar boğazlarına nəzarət etmək arzusu Türkiyənin xarici əlaqələrdə bitərəfliyinə səbəb oldu və 1952-ci ildə NATO-ya üzv oldu.
Daniel Payps
Siyasət
Payps 5 redaksiya heyətinin üzvüdür, ABŞ Konqresinin bir çox komissiyalarının iclaslarında çıxış etmiş və ABŞ-də 4 prezident kampaniyasında iştirak etmişdir.
Bulbophyllum aschemon
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Momo (roman)
Duman Adamlar olaraq da bilinən Momo, Maykl End tərəfindən 1973-cü ildə nəşr olunan fantastik bir romandır. Söhbət zaman anlayışından və müasir cəmiyyətlərdə insanlar tərəfindən necə istifadə edilməsindən gedir.
Daniel Payps
Siyasət
1994-cü ildən Orta Şərq Rüblük toplusunu, 1999-cu ildən Orta Şərq Kəşfiyyat Bülleteni nəşr edən müstəqil araşdırma təşkilatı "Orta Şərq Forumu" nun qurucusu və rəhbəridir.
11 noyabr 2001-ci il tarixində başlayan bir il ərzində Daniel Payps, The Nation-a görə, sırasıyla 110 və 450 televiziya və radio verilişlərində terror mövzusunda şərh və çıxışlarla meydana çıxdı. Paypsın saytını ayda 140 ilə 160 min nəfər ziyarət edir.
Payps qeyd etmişdir: “Müharibəçi İslamın etdiyi bütün pisliklərdə 14 əsrlik bir tarixi olan bir İslamı, bir əsrdən az tarixi olan totalitar bir ideologiyanı günahlandırmaq səhv olar. Müharibə İslamı bir problemdir və mülayim İslam bu problemin həllidir ”.
Kitablar və vacib nəşrlər
Payps 12 kitabın müəllifidir, daha 11 kitabın həmmüəllifidir.
Conspiracy : How the Paranoid Style Flourishes and Where It Comes From (1997, Touchstone; paperback (1999) ISBN 0-684-87111-4) kitabı sui-qəsd nəzəriyyələrinə və onların Avropa siyasətindəki roluna həsr edilmişdir.
Momo (roman)
Süjet
Məhəllənin bu xoş atmosferi, Duman Adamların gəlişi ilə pozulur və nəticədə insanların vaxtını oğurlayan paranormal varlıqlar ortaya çıxır. Boz geyimli, boz dərili, keçəl kişilər surətində görünən bu qəribə varlıqlar özlərini Vaxta Qənaət Bankının nümayəndələri kimi təqdim edir və əhali arasında "Vaxta qənaət" ideyasını təbliğ edirlər: guya insanlardan aldıqları vaxtı banka yatırırlar və sonra faizlə birlikdə müştəriyə qaytarırlar. Duman Adamlar məhəllə xalqı ilə görüşüb onlarla zamana qənaət müqaviləsi bağlayırdılar, ancaq elə edirdilər ki, onlar gedəndən sonra görüşdükləri adam belə bir görüşün baş tutduğunu və Duman Adamları xatırlamırdı, ancaq müqavilə şərtlərini səbəbini anlamadan yerinə yetirirdi. Tədricən, Duman Adamların pis təsiri bütün şəhərə yayılır: həyat maraqsızlaşır, ictimai fəaliyyətlər, istirahət, sənət, təxəyyül və ya yuxu kimi vaxt itkisi hesab edilən hər şeydən məhrum edilir. Evlər və geyimlər hər kəs üçün eyni şəkildə hazırlanır və insanların həyatları təlaş içində keçir. Əslində, insanlar nə qədər çox vaxta qənaət etsələr, bir o qədər vaxt tapmırlar; qənaət etdikləri vaxt əslində onlardan oğurlanır özləri də bilmədən. Artıq insanlar dostları ilə, sevdikləri birlikdə olmağı, hətta düşünməyi belə vaxt itkisi sayırlar, Ancaq yenə də qənaət etdikləri vaxtın hara getdiyini anlaya bilmirlər.
Usta Hora vaxtı dayandırandan sonra Momoya yanında aparması üçün bir saat zanbağı verdikdə Momonun donmuş dünyada Duman Adamları məğlub etmək üçün tam bir saatı var. Gizli şəkildə onları yeraltı sığınacaqlarına qədər izləyir və onları məğlub edir. İnsanlardan oğurlanmış vaxtı onlara qaytarır.
Əsərdə toxunulan əsas mövzular
Momonun əsas mövzusu istehlakçılığın və stresin tənqidi olaraq qəbul edilə bilər. Lazımsız istehlak insanları boşluğa sürükləyir, daha çox pul və ya əşya Gigini xoşbəxt etməyə qadir olmadığı kimi bizi də xoşbəxt etmir. Bizi bu cür həyat tərzinə sövq edən gizli güclərin necə təhlükəli ola biləcəyini vurğulayır Maykl End.
Ende kitablarının çoxunda uşaqlar da vacib bir mövzudur. Momoda, böyüklərin cəmiyyəti ilə ziddiyyət yaratmaq üçün onlardan istifadə olunur. Uşaqlara oyun oynamağın vaxt itkisi olduğunu desək onlar bizə inanmazlar və bunu başa düşməzlər, buna görə də onlar Duman Adamların hədəfinə çevrilə bilmirlər. Müəllif burada həmçinin istehlakçıların diqqət mərkəzində olan Barbie gəlinciklərini ələ salır və bahalı oyuncaqları uşaqların xəyal gücünü tənbəlləşdirdiyi üçün qınayır.
Robert N. Pek, Momo'nun beş əsas elementə sahib olduğunu izah edir: vaxt ayırmaq, dinləmək, xəyal etmək, insanlar və musiqi.
Ədəbi əhəmiyyət
Filosof Devid Loy və ədəbiyyat professoru Lİnda Qudhivan yazdığı məqalədə Momonu "XX əsrin sonlarının ən diqqətəlayiq romanlarından biri" olaraq adlandırılır. Daha sonra bildirirlər " Momo haqqında ən heyrətamiz şeylərdən biri 1973-cü ildə nəşr edilməsidir. O vaxtdan bəri təsvir etdiyi müvəqqəti kabus bizim reallığımıza çevrildi. "
Kitab 1985-ci ildə ABŞ -da nəşr olunduqda, Washington Post qəzetindən Natali Babbit belə bir şərh verdi: "Uşaq kitabıdırmı? Amerikada yox. "
Bulbophyllum aschemon
Arealı
Bulbophyllum aschemon növü Kalimantan üçün endemik növdür.
İkinci Qahirə konfransı
Bəlkə də, Türkiyənin müttəfiqlərin tərəfində müharibəyə qoşulmasında tərəddüdünün ən böyük səbəbi Çörçillin Adanada vəd etdiyi maliyyə və hərbi yardımın miqdarının azalması idi. Britaniyalılar Saturn yardım planının kiçildilmiş bölgüsünü təklif edirdi.
Nəbiabad (Qürvə)
Nəbiabad — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
İkinci Qahirə konfransı
Çörçill yalnız 7 ay sonra Overlord əməliyyatı ilə üzləşdi, ABŞ hökumət üzvləri bu əməliyyata alternativ olan təhdidin aradan çıxması ilə rahatlaşdı.
Nəbiabad (Qürvə)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 884 nəfər yaşayır (190 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
İkinci Qahirə konfransı
Konfransın sonunda Türkiyənin bitərəfliyi qərara alındı. Eyni zamanda regionda müttəfiq hava əməliyyatları üçün Adana yaxınlığında İncirlik Hərbi Hava Bazasının qurulmasına qərar verildi, lakin konstruksiya işləri İkinci dünya müharibəsinin bitməsindən sonra başladı. İncirlik Hərbi Hava Bazası sonralar Soyuq müharibə ərzində NATO üçün mühüm rol oynadı. Başqa bir qərar Birmada Yaponiya əleyhinə Anakim əməliyyatının təxirə salınması idi.
Ruzvelt və İsmət İnönü istədiklərinə nail oldular, belə ki Çörçill biraz məyus idi, çünki o inanırdı ki, türklərin müharibədə fəal iştirakı Balkanlarda almanların tezliklə məğlub olması ilə nəticələnəcəkdi.
Türkiyə, nəhayət 1945-ci ilin 23 fevralında müttəfiqlərin tərəfində müharibəyə qoşuldu, 1 martda Almaniya və Yaponiya ilə müharibədə olan dövlətlər Yalta konfransında elan ediləndən sonra Birləşmiş Millətlərə qəbul olundular. Halbuki, Türkiyə birbaşa hərbi əməliyyatlarda iştirak etmədi, müttəfiqlər üçün yardım və Berlin-Roma-Tokio oxuna qarşı siyasi-iqtisadi sanksiyalardan sui-istifadə edərək iştirakını məhdudlaşdırdı.
Nəğməli inqilab
Zəmin
İkinci Dünya müharibəsindən sonra Baltikyanı ölkələr əvvəlcə 1940-cı ildə, daha sonra isə 1944-cü ildə işğal və ilhaqdan sonra tam şəkildə SSRİ-nin tərkibinə daxil edildi. Mixail Qorbaçov 1985-ci ildə uğursuz Sovet iqtisadiyyatını stimullaşdırmaq və xüsusilə də istehlak malları, kooperativ biznesin liberallaşdırılması və xidmət iqtisadiyyatının genişləndirilməsi sahələrində məhsuldarlığı təşviq etmək ümidi ilə "qlasnost" (aşkarlıq) və "perestroyka" (yenidənqurma) siyasətini tətbiq etdi. Qlasnost islahatı Sovet İttifaqında siyasi azadlıqlara qoyulan məhdudiyyətləri ləğv etdi, hansı ki bu məhdudiyyətlər 1940-cı illərdə müharibə zamanı işğal edilən ərazilərdəki qeyri-rus xalqlarında problemlərə gətirib çıxarmışdı.
Moskva hökuməti tərəfindən əvvəllər gizli saxlanılan və bu günə qədər bilinməyən məsələlər ictimaiyyətə qəbul etdirilirdi; bu da öz növbəsində Baltikyanı ölkələrdə narazılığa səbəb olmuşdu. Əfqanıstandakı müharibə və Çernobıldakı nüvə qəzası ilə birlikdə baş verən hadisələr ictimaiyyət arasında partlayışa səbəb oldu və şikayətlər siyasi cəhətdən həlledici bir şəkildə dilləndirilməyə başlandı. Estoniyalılar fosfat mədənçiliyi kimi böyük Sovet inkişaf layihələri üzərində işləmək üçün xarici etnik qrupların üzvlərinin axın etməsinin milli kimliklərinə qarşı yaratdığı demoqrafik təhlükədən narahat idilər.
Qərbdəki mühacir icmaları ilə, həmçinin, xüsusən də Estoniyada Finlandiya ilə qeyri-rəsmi əlaqələrin yaradılması və Qərb həyat tərzini əks etdirən fin telekanallarına çıxışın əldə edilməsi də Sovet sisteminə qarşı narazılıqların artmasına gətirib çıxardı. 1980-ci illərin sonlarına doğru müxaliflər, millətçilər, dini icmalar və adi istehlakçılara qarşı təzyiqlər əhəmiyyətli dərəcədə azaldığından kütləvi nümayişlərin keçirilməsinə də imkan yaranmışdı.
Sovet rejiminə qarşı kütləvi nümayişlər, rejimin geniş şəkildə liberallaşdırılmasının milli həssaslıqları nəzərə almamasından sonra başladı. Moskva ümid edirdi ki, söz azadlığı və milli emblemlerə (məsələn, 1940-cı ilə qədərki yerli bayraqlara) qoyulan məhdudiyyətlərin aradan qaldırılmasına baxmayaraq, qeyri-rus xalqları SSRİ-nin tərkibində qalacaq. Ancaq vəziyyət o dərəcədə pisləşdi ki, 1989-cu ilə qədər xalqların Sovet İttifaqından tamamilə azad edilməsinə yönəlmiş kampaniyalar başladı.
Estoniya
Sovet hökumətinin ətraf mühit və cəmiyyət üçün potensial fəlakətli nəticələri olan Lyaene-Virumaa vilayətində fosforit istehsal etmək planı 1987-ci ilin fevral ayında ortaya çıxmışdı. Bu plan Fosforit Müharibəsi ictimai ekoloji kampaniyasının başlamasına səbəb oldu. 23 avqust 1987-ci ildə, Molotov-Ribbentrop paktının ildönümündə həmin paktın yayımlanması üzrə Estoniya Qrupu Tallinin Qədim Şəhər (Vanalin) rayonunda Hirvepark görüşü keçirərək Sovet hökumətindən məxfi protokolun açıqlanmasını və tənqid edilməsini tələb etdi.
Alo Mattiyzenin "Beş Vətənpərvər Mahnı" adlı silsilə əsərləri 1988-ci ilin mayında Tartu Pop Festivalında nümayiş olundu. İyun ayında Tallində Qədim Şəhər Festivalı keçirildi və festivalın rəsmi hissəsindən sonra iştirakçılar Mahnı Festivalı Meydanına gedərək birlikdə vətənpərvər mahnılar oxumağa başladılar. Mattiyzenin "Beş Vətənpərvər Mahnı"sı 26-28 avqust 1988-ci ildə Tallində keçirilən Rok Yay Festivalında yenidən ifa edildi. Sentyabrın 11-də Mahnı Festivalı Meydanında Estoniya Mahnısı Festivalı keçirildi. Estoniya İrsi Cəmiyyətinin sədri Trivimi Velliste ilk dəfə olaraq müstəqilliyi bərpa etmək arzusunu dilə gətirdi. 1988-ci il noyabrın 16-da Estoniya Ali Soveti Estoniyanın Suverenliyi haqqında Bəyannaməni qəbul etdi. 23 avqust 1989-cu ildə isə iki milyon insanın iştirak etdiyi, Baltik yolu adlanan insan zənciri Tallindən Vilnüsə qədər uzandı.
Nəğməli inqilab çoxsaylı etirazlar və müqavimətlərlə birlikdə dörd ildən çox davam etmişdir. 1991-ci ildə Sovet tankları müstəqillik yolunda irəliləyişi dayandırmağa çalışarkən, Estoniya Ali Soveti Estoniya Konqresi ilə birlikdə müstəqil Estoniya dövlətinin suverenliyinin bərpa olunduğunu bəyan edərək Sovet qanunvericiliyini rədd etdi. Əhali radio və televiziya stansiyalarını Sovet tanklarından qorumaq üçün insan qalxanı kimi sipər olmuşdular. Bu hərəkətlərlə Estoniya heç bir qan tökülmədən müstəqilliyini bərpa etdi.
Müxtəlif siyasi partiyalar arasında razılaşma əldə edildikdən sonra 1991-ci il 20 avqust axşamı gec saatlarda müstəqillik elan edildi. Estoniya televiziyasının yaydığı xəbərə görə, ertəsi gün Sovet qoşunları Tallin televiziya qülləsinə hücum etməyə cəhd etsələr də, uğursuz oldu. Həmin gün Moskvoda Boris Yeltsinin rəhbərlik etdiyi, demokratiya tərəfdarı olan kütləvi nümayişlər zamanı kommunistlərin sərt çevriliş cəhdi uğursuzluqla nəticələndi.
22 avqust 1991-ci ildə İslandiya Estoniyanın müstəqilliyini tanıyan ilk dövlət oldu. "İslandiya Meydanı 1" adlanan ərazidə Xarici İşlər Nazirliyinin fasadında həmin hadisəni əks etdirən lövhə yerləşir. Lövhədə deyilir: "22 avqust 1991-ci ildə İslandiya Respublikası Estoniya Respublikasının müstəqilliyinin bərpasını tanıyan ilk dövlət oldu". Bu ifadə eston, island və ingilis dillərində həkk edilib. Bəzi digər ölkələr isə vaxtilə Estoniyanın Sovet İttifaqına birləşdirilməsini tanımamışdılar.
Latviya
200px|thumb|right|Sovet Ordusunun Latviya Parlamentinə daxil olmasının qarşısını almaq məqsədilə qurulan [[Barrikadalar zamanı|barrikadalar. Riqa, Yakob küçəsi, 27 iyul 1991-ci il.]] 1980-ci illərin ikinci yarısında, Mixail Qorbaçov SSRİ-də siyasi azadlığa qoyulan məhdudiyyətləri aradan qaldıran "qlasnost" və "perestroyka" siyasətlərini tətbiq edərkən, Sovet rejiminə qarşı olan nifrət üçüncü Latviya Milli Oyanış hərəkatının başlamasına təkan verdi.
1986-cı ildə ictimaiyyətə məlum oldu ki, SSRİ Latviyanın ən böyük çayı olan Dauqava çayı üzərində digər bir su elektrik stansiyası inşa etməyi planlaşdırır və Riqada metro tikilməsi haqqında qərar qəbul edilib. Moskva tərəfindən planlaşdırılan bu layihələrin hər ikisi Latviyanın mənzərəsinin, mədəni və tarixi irsinin məhvinə səbəb ola bilərdi. Mətbuatda jurnalistlər ictimaiyyəti bu qərarlara etiraz etməyə çağırırdılar. Əhali buna dərhal reaksiya verdi və buna cavab olaraq 28 fevral 1987-ci ildə Ətraf Mühitin Mühafizəsi Klubu quruldu. 1980-ci illərin ikinci yarısında Ətraf Mühitin Mühafizəsi Klubu bölgənin ən təsirli kütləvi hərəkatlarından birinə çevrildi və Latviyanın müstəqilliyinin bərpası üçün tələblər irəli sürməyə başladı.
1987-ci il iyunun 14-də, 1941-ci il deportasiyalarının ildönümü günündə hələ bir il əvvəl qurulan "Helsinki-86" insan hüquqları qrupu əhalini Azadlıq abidəsinə (1935-ci ildə ucaldılıb. Latviyanın müstəqillik simvoludur.) gül dəstələri qoymağa çağırdı. Həmin gün sonralar Milli Oyanışın başlanğıc tarixi olaraq göstərildi. Bununla belə, bu tarixin 1985-ci ildəki Latviya Mahnı və Rəqs Festivalı ilə başladığını da bəzən qeyd edirlər; belə ki, bu zaman festivalın əsas hissəsi bitdikdən sonra Haralds Mednisin dirijorluğu ilə "Gaismas pils" mahnısının xor qrupları tərəfindən ifa edilməsi tələb olunmuşdu. Azad Latviya xalqının yenidən doğulmasından bəhs edən və ümumilikdə festivalın əsas ünsürlərindən biri hesab edilən bu mahnı repertuardan çıxarılmış, Sovet rəsmilərinin sevmədiyi həmin dirijor isə festivalın bağlanış mərasimindən uzaqlaşdırılmışdı. Buna baxmayaraq, Riqa Televiziyasında canlı yayımlanan festivalın gedişində "Gaismas pils" mahnısının ifasına davam edilmişdi.
1–2 iyun 1988-ci ildə Yazıçılar Birliyinin qurultayı keçirildi. Qurultayın iclasında cəmiyyətin demokratikləşməsi, Latviyanın iqtisadi suverenliyi, SSRİ-dən immiqrasiyanın dayandırılması, sənayenin transformasiyası və latış dilinin qorunması kimi məsələlər Birliyin nümayəndələri tərəfindən müzakirə edildi. Bu qurultayın gedişində müharibədən sonrakı Latviyada ilk dəfə olaraq 1939-cu ildən sonra Latviyanın taleyini müəyyən edən Molotov-Ribbentrop paktının məxfi protokolu ictimaiyyət tərəfindən qəbul edildi. Yazıçılar Birliyinin qurultayı ictimai rəyi bir növ oyatdı və ümummilli dirçəliş prosesinə əlavə stimul verdi.
1988-ci ilin yayında dirçəliş dövrünün ən əhəmiyyətli iki təşkilatı – Latviya Xalq Cəbhəsi və Latviya Milli İstiqlal Hərəkatı birləşməyə başladı. Qısa müddət sonra daha radikal yönümlü Vətəndaşlar Konqresi Sovet rejiminin təmsilçilərinə tam olaraq itaət edilməməsi ilə bağlı çağırış etdi. Bu təşkilatların hamısının ortaq bir məqsədi vardı: demokratiyanın və müstəqilliyin bərpası. 7 oktyabr 1988-ci ildə Latviyanın müstəqilliyini və məhkəmə sisteminin qurulmasını tələb edən kütləvi ictimai nümayiş təşkil olundu. 8 və 9 oktyabr tarixlərində Latviya Xalq Cəbhəsinin birinci qurultayı keçirildi. 200 min üzvü cəlb edən bu təşkilat müstəqilliyə qayıdışın əsas carçısı oldu.
23 avqust 1989-cu ildə, Molotov-Ribbentrop paktının 50-ci ildönümündə hər üç Baltikyanı ölkənin Xalq Cəbhələri böyük bir birlik nümayiş etdirərək Baltik yolunu reallaşdırdılar. Riqadan keçməklə Tallindən Vilnüsə qədər uzanan 600 km (373 mil) məsafədə bir insan "zəncir"i yığılmışdı. Bu, xalqın Sovet İttifaqından ayrılaraq müstəqillik əldə etməsinə çağırışının simvolik nümayişi idi.
18 mart 1990-cı ildə Ali Sovetə yeni seçkilər keçirildi və burada müstəqillik tərəfdarları qələbə qazandı. 4 may 1990-cı ildə Latviya SSR Ali Soveti iki müharibə arası dövrdəki Latviya dövlətinin və 1922-ci il Konstitusiyasının bərpasına çağıran "İstiqlal Bəyannaməsi" adlı sənəd qəbul etdi.
1991-ci ilin yanvarında kommunist tərəfdarı olan siyasi qüvvələr Sovet hakimiyyətini bərpa etməyə çalışdılar. Güc tətbiq etməklə yeni məclisi devirmək cəhdləri edildi. Latviyalı nümayişçilər Sovet qoşunlarının strateji mövqeləri yenidən ələ keçirməsini dayandırmağı bacardılar və bu hadisələr "Barrikadalar zamanı" adı ilə tarixə keçdi.
19 avqust 1991-ci ildə Moskvada dövlət çevrilişi cəhdi uğursuz oldu və Rusiyada demokratiya tərəfdarı böyük nümayişlər səbəbiylə görkəmli sovet funksionerlərindən ibarət kiçik bir qrup hakimiyyəti yenidən əldə edə bilmədi. Bu hadisə Latviyanın sürətlə müstəqilliyə doğru getməsi ilə nəticələndi. Çevrilişin uğursuzluğundan sonra Latviya Respublikası Ali Soveti 4 may 1990-cı ildə elan edilmiş tam müstəqilliyə keçid dövrünün 21 avqust 1991-ci ildə sona çatdığını elan etdi. Beləliklə də, Latviya 17 iyun 1940-cı il işğalına qədər mövcud olan dövlətçiliyini tamamilə bərpa etdi.
Litva
200px|thumb|left|[[Mixail Qorbaçovun Litva səfərindən görüntü. Şyaulyay, 12 yanvar 1990-cı il.]] 200px|thumb|left|Rok Marşı festivalında əylənən uşaqlar. Vilnüs, 28 iyul 1988-ci il 1956-1987-ci illərdə Sovet rejiminə qarşı açıq ictimai müqavimət nadir hallarda baş verirdi. 1970-80-ci illərdə bu müqavimət daha inadkar hal aldı. Bunun bir nümunəsi 1972-ci il Kaunas hadisələri ola bilər. Həmin dövrlərdə bir çox məşhur müğənnilər öz repertuarlarında Bernardas Brazcionis və Yustinas Marsinkeviçius kimi millətçi şairlərin yaradıcılığına müraciət edirdilər. 1987-ci ildə Rok Marşı festivalı da insanlar arasında bu mövzuda məlumatlılığı artırırdı.
1987-ci ildə Litvada müxtəlif təşkilatlar (əsasən ekoloji təşkilatlar) qurulmağa başlandı. 3 iyun 1988-ci ildə siyasi və ictimai hərəkat olan Sayudis quruldu. Bu hərəkatın bəzi təşəbbüskarları 1987-ci ildə qurulan ekoloji təşkilatların fəal üzvləri idi (məsələn, Ziqmas Vayşvila, Gintaras Sonqayla). Əvvəlcə bu təşkilat rejimi dəstəkləsə də, elə həmin ilin payızının ilk həftələrində Litva miqyasında hərəkatların genişlənməsindən sonra Litva Kommunist Partiyasına qarşı bir qüvvəyə çevrildi.
Buna cavab olaraq Sayudis daha mərkəzləşdirilmiş bir təşkilata çevrildi. Rejimə qarşı millətçi müxalifətin (əsasən Litva Azadlıq Liqasının) fəallaşması müxtəlif ictimai etirazlarla nəticələndi. Onlardan ən məşhuru 28 oktyabr 1988-ci ildə baş tutdu və zorakılıqla dağıdıldı. Nəticədə ortaya çıxan ictimai qəzəb Litva Kommunist Partiyasında istefalara (cəmi bir ildən bir qədər çox vəzifədə olmuş partiyanın o vaxtkı birinci katibi Rinqaudas Sonqayla da onların arasında idi) və daha mötədil şəxslərin partiyaya üzv olmasına səbəb oldu.
Litva Kommunist Partiyası rəhbərlik dəyişdikdən sonra 21 oktyabr 1988-ci ildə əvvəllər təsviri sənət muzeyi kimi istifadə olunan Vilnüs Kafedralını katolik cəmiyyətinə qaytarmaq qərarına gəldi. 18 noyabr 1988-ci ildə qanuna edilən dəyişikliyə əsasən Litva himni və Litva bayrağı rəsmi olaraq Litva Sovet Sosialist Respublikasının himnini və bayrağını əvəz etdi. Bunun ardınca Litva dili dövlət dili olaraq tanındı ki, bu da institusional səviyyədə ölkədə yeganə dövlət dilinin olması demək idi. Sonuncu dəyişiklik bəzi məmurların (məsələn, Litva Kommunist Partiyasının ikinci katibi vəzifəsində çalışmış Nikolay Mitkinin) vəzifədən kənarlaşdırılması üçün çox əhəmiyyətli idi, lakin eyni zamanda da polyak və rusdilli icmalarda gərginliyi artırmışdı.
SSRİ Xalq Deputatları Konqresinin seçilməsindən əvvəl, Sayudisə mediada daha çox məhdudiyyət qoyulurdu, lakin Litva Kommunist Partiyasının məğlubiyyətindən sonra (42 mandatdan cəmi 6-sını qazanır, digər yerləri isə Sayudis tərəfindən dəstəklənən namizədlər tutur) məhdudiyyətlər aradan qaldırıldı. İlin sonuna qədər Litva Kommunist Partiyası güc inhisarından əl çəkdi və 1990-cı ildə Litva SSR Ali Sovetinə azad seçkilərin keçirilməsinə razılıq verdi, hansı ki həmin seçkilərdə partiya məğlub olmuşdu.
Litva işğal edildikdən və Sovet İttifaqına daxil edildikdən əlli il sonra – 11 mart 1990-cı ildə SSRİ-dən ayrılaraq müstəqilliyini elan edən ilk respublika oldu və onun ardınca Latviya və Estoniyada həmin proses təkrarlandı. Bununla belə, İslandiya istisna olmaqla, beynəlxalq aləmdə, demək olar ki, bütün dövlətlər 1991-ci ilin avqustuna qədər Litvanın müstəqilliyini tanımaqdan çəkindilər.
Sovet ordusunun bu hadisələrə cavabı sərt oldu. 13 yanvar 1991-ci ildə Vilnüsdə Televiziya Qülləsini və Parlamenti Sovet qoşunlarından və tanklarından müdafiə edən 14 dinc nümayişçi öldürüldü, yüzlərlə adam yaralandı. Litvalılar bu hadisəni Qanlı Bazar adlandırırlar. Vətəndaşların intizamı və cəsarəti, eləcə də silahların, tankların və deşici güllələrin qarşısında mahnı oxumaları daha çox insan itkisinin qarşısını aldı və Litva vətəndaşlarının milli müstəqilliklərini qorumağa hazır olduqlarını dünyaya göstərdi.
Beynəlxalq təşkilatlar və bir çox dövlətlər 1991-ci ilin avqustunda dövlət çevrilişinin uğursuzluğundan sonra Litvanın müstəqilliyini tanımağa başladılar.
Məşhur inqilab mahnıları
Nəğməli inqilab dövründə Estoniyada, Latviyada və Litvada aşağıdakı mahnılar bəstələnmiş və geniş şəkildə ifa edilmişdir:
Smolensk döyüşü
Smolensk döyüşü və ya Smolensk strateji hücum əməliyyatı  — 1941-cü ilin iyul-sentyabr aylarında Şərq cəbhəsindəndə Sovet və alman "Mərkəz" qoşunları arasında baş vermiş döyüş. 2 ay ərzində döyüşlər 600–650 km nəhəng ərazidə aparıldı və sovet qoşunları məğlub olaraq böyük itki verdilər.
Qeysnab (Bostanabad)
Qeysnab — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 315 nəfər yaşayır (51 ailə).
Gerhard Domaqkın
Gerhard Johannes Paul Domakqın— alman pataloqu. Onun ən mühüm ixtiralarından biri ilk oral antibiotik olan Prontosil olub. 1939-cu ildə Fiziologiya və ya tibb üzrə "Nobel" mükafatına layiq görülüb.
Həyatı
30 oktyabr 1895-ci ildə Brandenburq da anadan olub. On dörd yaşına qədər atasının direktor köməkçisi olduğu Sommerfelddəki məktəbə gedib. Onun anası Martha Reimer 1945-ci il–evindən qovulana qədər Sommerfelddə yaşadığı Marşlarda əkinçilikdən gəlib. O, qaçqın düşərgəsində aclıqdan ölüb.
Fərid Zaməddinov
Fərid İmran oğlu Zaməddinov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Fərid Zaməddinov 1986-cı il mayın 11-də Oğuz şəhərində İmran və Nərgiz Zaməddinovların ailəsində anadan olub. 1992–2003-cü illərdə Oğuz şəhəri E.Abdullayev adına 2 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil alıb. Ailəli idi. Nəzrin və Nərmin adında 2 qızı, Aqşin adında isə 1 oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Fərid Zaməddinov 2003–2005-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2012-ci ildən müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi. 2016-cı ilin 2–5 aprelində baş verən Aprel döyüşlərində savaşıb.
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Fərid Zaməddinov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ döyüşlərində, həmçinin Talış qəsəbəsinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Fərid Zaməddinov noyabrın 10-da Talış istiqamətində snayper gülləsi nəticəsində şəhid olub. Oğuz Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
QOELRO
QOELRO (qıs. Rusiyanın Elektrikləşdirilməsi üzrə Dövlət Komissiyası, ) — 1917-ci il Oktyabr İnqilabından sonra Sovet Rusiyasının elektrikləşdirilməsi üçün dövlət planı. V.İ.Lenin təlimatı və rəhbərliyi altında Rusiyanın Elektrikləşdirilməsi üzrə Dövlət Komissiyası tərəfindən hazırlanmışdır. VIII Ümumrusiya Elektrotexniki Konqresi tərəfindən təsdiq edilmiş, Xalq Komissarları Sovetinin fərmanı ilə çağırılmışdır. Bir sıra qeyd və əlavələri olan QOELRO planı, 21 dekabr 1920-ci ildə "Rusiyanın elektrikləşdirilməsi planı haqqında" bir qərar qəbul edən Xalq Komissarları Şurası tərəfindən qəbul edildi.
Qısaltma tez-tez Rusiyanın Elektrikləşdirilməsinin Dövlət Planı, yəni QOELRO Komissiyasının məhsulu olaraq deşifrə olunur və Rusiyada inqilabdan sonra qəbul edilən, həyata keçirilən ilk uzunmüddətli iqtisadi inkişaf planı olmuşdur.
İnqilabdan əvvəlki Rusiyada elektrik enerjisi sənayesinin inkişafı
Bəzi mənbələrə görə, Rusiyanın genişmiqyaslı elektrikləşdirilməsi üçün bir layihənin hazırlanması 1917-ci il inqilabından əvvəl, Sankt-Peterburq Elektrik Şirkətində işləyən alman mühəndisləri tərəfindən, Birinci İl ərzində. Dünya Müharibəsi (1914-1918), yüksək hərbi xərclər səbəbindən tətbiqə başlamaq mümkün deyildi. Digər mənbələrə görə, GOELRO planı, 1916-cı ildə yaradılan və 1930-cu ildə Enerji İnstitutuna çevrilən Rusiyanın Təbii Məhsul Qüvvələrinin Araşdırılması üzrə SSRİ Elmlər Akademiyası Komissiyanın Enerji Departamentinin inkişafına əsaslanır.
Artur Emmons Raymond
Artur Emmons Raymond (24 mart 1899, Boston Massaçusets — 22 mart 1999, Santa Monika, Kaliforniya) DC-3-ü dizayn edən heyətə rəhbərlik edən aviasiya mühəndisi idi.
Raymond Kaliforniyanın Pasadena şəhərində lüks bir otel sahibinin oğlu idi. Harvard Universitetində bakalavr dərəcəsini və 1921-ci ildə MTİ -da aviasiya mühəndisliyi üzrə magistr dərəcəsini bitirmişdir.
Raymond bütün karyerasını Douglas Aircraft Company- də keçirmişdir. Metal çilingər kimi başlayaraq, o, DC-1 -dən DC-8 — ə qədər bütün Duqlas təyyarələrinin dizaynına töhfə verərək baş mühəndis səviyyəsinə qədər yüksəldi. İkinci Dünya Müharibəsi zamanı o, bu müharibə üçün on minlərlə təyyarə istehsal edən böyük sahələri idarə etməyə kömək etdi.
Raymond daha çox dövlət subsidiyası olmadan və poçt daşımadan sərnişinləri daşıya bilən ilk təyyarə olan DC-3 "Dünyanı Dəyişən Təyyarə"nin aparıcı dizayneri kimi tanınır. DC-3-ün hərbi ekvivalenti C-47 idi. Avropada DC-3 "Dakota" kimi tanınırdı. 1934–1945-ci illər arasında təxminən 10.600 DC-3 və C-47 istehsal edildi və bu, onu bütün zamanların ən çox istehsal edilən təyyarəsi etdi. Raymondun ölümü zamanı təxminən 2000 DC-3 hələ də uçuşda idi və 400-ə yaxını hələ də kommersiya xidmətində idi.
1960-cı ildə Duqlasda təqaüdə çıxdıqdan sonra NASA 1969-cu ilə qədər Gemini layihəsi və Apollon proqramı üzrə xarici podratçılara nəzarət etmək vəzifəsini Raymond-a həvalə etdi. 1960-cı illərin sonlarında Boeing və digər aerokosmik firmalar ABŞ hökumətindən əhəmiyyətli subsidiyalar alaraq səsdən sürətli bir təyyarə yaratmağı təklif etdikdə, Raymond bu təyyarənin kommersiya baxımından əlverişli olmadığını bildirmişdi. ABŞ hökuməti 1971-ci ildə Amerikanın səsdən sürətli nəqliyyatının dizaynına subsidiya verməyi dayandırdı.
İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda Raymond AHHQ- ə qitələrarası müharibə haqqında düşünmək üçün bir təşkilat yaratmağı təklif etdi. Həmin təşkilat onun təsisçi üzvü olduğu Rand Korporasiyasına çevrildi. O, həm də Milli Mühəndislik Akademiyasının qurucu üzvü idi. 1991-ci ildə Milli Hava və Kosmik Muzeyinin Müvəffəqiyyət Kuboku ona təqdim olundu.
O, 100 illik yubileyinə cəmi iki gün qalmış vəfat edib.
Valter fon Brauxiç
Valter fon Brauxiç (Walther Heinrich Alfred Hermann von Brauchitsch; ) — 1938-1941-ci illərdə alman quru qoşunlarının baş komandanı, general-feldmarşal.
Türkədari (Bostanabad)
Türkədari — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bostanabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Qumlu (Qürvə)
Qumlu — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Türkədari (Bostanabad)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 771 nəfər yaşayır (158 ailə).
Qumlu (Qürvə)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 713 nəfər yaşayır (171 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Vaut Veqorst
Vaut Veqorst — İngiltərə Premyer Liqasında çıxış edən Mançester Yunayteddə icarə əsasında çıxış edir.
İnformasiya müharibəsi
İnformasiya müharibəsi — informasiya sistemlərinin kənar hücumlardan müdafiəsi, eyni zamanda qarşı tərəf üzərində informasiya üstünlüyü əldə etmək məqsədi ilə həyata keçirilən informasiya əməliyyatı. Bu tip informasiya əməliyyatlarına qarşı tərəfə məxsus informasiyaya, informasiyaya əsaslamış poseslərə və informasiya sistemlərinə zərər yetirməkdən ibarət fəaliyyət daxildir.
Yaxın gələcəkdə düşmən üzərində üstünlük informasiyaların alınması, onlara operativ reaksiyanın verilməsi, real vaxt çərçivəsində düşmənin iqtisadi və müdafiə obyektlərinə atəş və informasiya zərbələrinin vurulmasi ilə əldə olunacaq. Elm və texnikanın inkişaf etdiyi hazırkı dövrdə hərbi əməliyyatlar ərəfəsində vuruşan tərəflər bir birinin silahlı qüvvələrinin şəxsi heyətinin, həmçinin əhalinin mənəvi-psixoloji ruhunu sarsıtmaq üçün müxtəlif vasitələrindən istifadəyə üstünlük verirlər.
Bu təsir vasitələri arasında isə ən çox diqqət ayrılanı artıq bəzi inkişaf etmiş ölkələrin hərbi doktrinasında da öz əksini tapmış, informasiya təsirləridir.
Məhz bu təsirləri qiymətləndirən bəzi dövlətlər özlərinin «informasiya müharibələri» strategiyalarını hazırlayıb, müxtəlif əməliyyatlarda onu sınaqdan çıxarıblar. Digər mübarizə metodlarından fərqli olaraq informasiya müharibələri daha geniş spektrdə aparılır və bunun həyata keçirilməsində müxtəlif vasitələrdən istifadə olunur.
Hərbi analtiklərin gəldiyi qənaətə görə, hazırkı dövrdə informasiya müharibələri daha çox vuruşan tərəflərin informasiya vasitələrindən və texnologiyalarından (yalan, şantaj, hədələmə, ideoloji diversiya) istifadə edərək qarşı dövlətin siyasətinə qarşı narazılıq, şübhə, inamsızlıq yaratması, ordu və əhali arasında münasibətləri pisləşdirməsi formalarında həyata keçirilir. Bununla yanaşı informasiya texnologiyalarının fiziki məhvi də vacib məqamlardan sayılır. Bu da xüsusi silahların silahların, diversiya qruplarının və xakerlərin köməyi ilə həyata keçirilir.