cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əsədi Tusi
Həyatı
Əsədi Əbu-Nəsr Əli ibn Əhməd Tusi məşhur fars-tacik şairidir. XI əsrdə Xorasanda hərc-mərclik yarandı. Səlcuqlular İranın qərbindən Kiçik Asiyaya doğru hərəkət etdilər. Buna görə fars dili geniş şəkildə yayıldı və Azərbaycan üslubu yarandı. Xorasanda yaranmış vəziyyətə görə bir çox farsdilli şairlər Xorasandan Azərbaycana köç etdi, o cümlədən Əsədi Tusi Təbrizə gəldi.
Əsədi Tusi ömrünün mühüm hissəsini Azərbaycanda (əsasən Naxçıvanda və Gəncədə) keçirmişdir. O, əsərlərinin çoxunu Naxçıvan hakimi Əbu-Düləfə həsr etmişdir. Əbu-Düləfin Əsədiyə səxavəti isə dillər əzbəri olmuşdur.
O, "Lüğəti-fürs"ün ("Fars lüğəti"nin) müəllifi idi və bir çox kitabların tərtibçisi olub.
Əsədi Tusi 1072-ci ildə vəfat edib. Təbrizdə “Məqbərətül şüəra” (“Şairlər məqbərəsi”)də dəfn olunmuşdur.
Kaliko pişiyi
thumbnail|right Basqın bir ağ rəngin üstündə sarı və qara rəngli nöqtəciklər və ya desenlerin olduğu pişiklər Calico pişiyi olaraq adlandırılır. Bir pişik cinsini deyil rəng şablonunu təyin.
ABŞ-da Calico pişiyi olarakanılan bu cür, İngiltərədə isə "tortoiseshell və ağ" olaraq adlandırılmışdır.
CALICO tipində pişiklər əksəriyyətlə dişidir. Çünki pişiklərin rənglərini təyin X xromosomlarının və dişilərdə X xromosomundan iki ədəd var. Kişi pişiklərdə bir ədəd X və Y xromosomu vardır və Y xromosomundan rəng xüsusiyyəti yoxdur. Bunun istisnası xxy kromozomlarına sahib pişiklərdir. Ancaq bu pişiklərin də demək olar ki, hamısı, qısırdır.
Başda Van pişiyi və Ankara pişiyi olmaq üzrə 40-a yaxın pişik irqi mənsubları, CALICO pişiyi tipində tük rəng və naxışlarını sahib ola bilməkdədir.
Füzuli (ad)
Füzuli — Azərbaycanda daha çox işlədilən kişi adı.
Qütb xaşxaşı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Adolf Vindaus
Adolf Vindaus (25 dekabr 1876, Berlin – 9 iyun 1959, Göttingen) — Almaniya kimyaçısı, Kimya üzrə Nobel mükafatı laureatı (1928).
Həyatı
Adolf Vindaus 25 dekabr 1876-cı ildə Berlin şəhərində anadan olmuşdu. 1928-ci ildə alim Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Adolf Vindaus 9 iyun 1959-cu ildə Göttingen şəhərində vəfat edib.
Pavianlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Yarıkərlər
Yarıkərlər — xanlıqlar dövründə Azərbaycanda kəndli kateqoriyası. Aztorpaqlı və torpaqsız kəndlilər divan və ya feodal torpaqlarını ağır şərtlərlə icarəyə götürürdülər. İcarənin belə forması paydarlıq adlanırdı. İcarə haqqının həcmi feodalın icarədarı toxum, avadanlıq və işlək heyvanlarla nə dərəcədə təmin etməsindən asılı idi. İcarə haqqı məhsulun 1/2 hissəsindən 3/5 hissəsinə (bəzi hallarda isə 2/3 hissəsinə) qədər çatırdı. Paydarlığın geniş yayılmış forması məhsulun yarısını vermək şərti ilə olan icarədarlıq idi. Belə icarədarlar "yarıkərlər" adlanırdı.
Səni axtarıram (film, 1981)
Məzmun
Film-tamaşada Elçinlə (Yaşar Nuri) Gülnar (Firəngiz Mütəllimova) ilk dəfə tanış olurlar. Əvvəlcə sözləri düz gəlməsə də, sonralar bu çəkişmə məhəbbətə çevrilir. Lakin atasının sözündən çıxa bilməyən Gülnar məhəbbətini atasına qurban verməli olur.
Beyt Aghiyon
Beyt Aghiyon — İsrail Baş nazirinin rəsmi iqamətgahıdır. Şəhərin mərkəzi ilə Talbiya məhəlləsi arasında yerləşən Rehavianın böyüdülmüş Qüds məhəlləsindəki Balfour küçəsinin küçə küncündə, Smolenskin küçəsində yerləşir.
Tarixi
Bina İsgəndəriyyə şəhərinin varlı sakini olan yəhudi-yunan taciri Eduard Aghiyon üçün inşa edilmişdir. Yəhudi-Alman memarı Riçard Kufmann tərəfindən tərtib edilmiş və 1936-1938-ci illər arasında inşa edilmişdir.
1941-ci ildə Yuqoslaviyanın Kralı II Pyotr burada yaşayırdı. 1948-ci ildəki Ərəb-İsrail müharibəsi zamanı İrgun döyüşçüləri üçün xəstəxana kimi xidmət edirdi.
Mücühəftəran
Mücühəftəran — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Əhalisi 347 nəfərdir ki onunda 184 nəfəri kişi, 163 nəfəri qadındır.
Aksa (kanton)
Aksa — kanton, Fransanın Langedok-Russilyon bölgəsində yerləşən Od departamentinə tabedir. Limu rayonuna daxildir.
Gürlevik şəlaləsi
Gürlevik şəlaləsi Türkiyədə Ərzincanın 23 km cənub-şərqində yerləşir.1950-1953-cü illərdə Dövlət Su İşləri (DSİ) tərəfindən, 3,040 KW gücünə sahib şəlalənin aşağı hissəsində, su elektrik stansiyası tikilib. Növbəti illərdə, 1965-ci ildə əlavə olaraq Gürlevik su elektrik stansiyasının su tutumu 3.866 1 / san yüksəldildi.
Aksa (kanton)
Kantonun INSEE kodu 1103-dir. Aksa, kantonunda əsas olan 14 kommuna mövcuddur.
Gürlevik şəlaləsi
İstinadlar
Turkish Embassy.org - Republic of Turkey
Aparteid
296x296px|thumb|right|[[Fayl:Apartheid.jpg|612x612px|Apartheid]]
Aparteid, apartheyd (afrikaans dilində apartheid – ayrı yaşamaq) — irqi ayrı-seçkiliyin ən kəskin formasıdır. Bir qrup əhalinin yaşamaq üçün zəruri olan hər şeydən məhrum edilməsidir. Aparteid genosidi xatırladır və onun bir növüdür. CAR-ın hakim dairələri tərəfindən 20-ci əsr də "ağdərili" olmayan əhaliyə qarşı həyata keçirilən ifrat irqi və milli diskriminasiya və seqreqasiya siyasəti. Aparteidin məqsədi azlıq təşkil edən ağ əhali tərəfindən qeyri-avropalıları istismar etmək və milli-azadlıq mübarizəsinə qarşı güclü maneələr yaratmaq idi. 1910-cu ildə Cənubi Afrika haqqında aktın qəbul olunması Aparteid sisteminin əsasını qoydu. Cənubi Afrika İttifaqında irqçi Millətçi partiya hakimiyyətə gəldikdən sonra (1948) rəsmi dövlət siyasəti kimi tətbiq edildi. 1950–54-cü illərdə seqreqasiyanı kəskinləşdirən bir sıra qanunlar qəbul olundu. 1959-cu ildə qəbul olunmuş "Bantuların özünüidarəsinin inkişafı haqqında qanun"a əsasən Afrika əhalisinin parlamentdə təmsil olunmasına son qoyuldu, bantustanlar yaradıldı. 20-ci əsrin 70-ci illərində Afrika Milli Konqresinin rəhbərliyi altında milli və sosial əsarətə qarşı hərəkat geniş vüsət aldı. BMT dəfələrlə sənədlər qəbul edərək Aparteidi bəşəriyyətə qarşı cinayət kimi qiymətləndirdi. 80-ci illərdə Cənubi Afrikada Aparteidə qarşı hərəkatın dünya ölkələrinin əksəriyyəti tərəfindən dəstəklənməsi yerli hökuməti irqçilik siyasətini yumşaltmağa məcbur etdi. 1990-cı ilin əvvəllərinə qədər CAR-ın hakim dairələri aparteid siyasətini yerli əhaliyə qarşı aparmışdır. 90-cı illərin əvvəllərində CAR-ın prezidenti F.V. de Klerk Aparteidin tədricən ləğvinə başladı. CAR-ın "ağ" əhalisi arasında 1992-ci ildə keçirilən referendumdan və 1994-cü ilin demokratik seçkilərindən sonra Aparteid tamamilə ləğv olundu.
Vüqar Muradov (rəssam)
Vüqar Muradov — rəssam, Azərbaycan "Karikaturaçı Rəssamlar Birliyi"nin üzvü.
Həyatı
Vüqar Muradov 1967-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1986-cı ildə Ə.Əzimzadə adına Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirib. 1997-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 1989-cu ildən Respublikada və xaricdə – Vaşınqtonda, Tehranda, Moskvada, Parisdə, Lüksenburqda və başqa ölkələrdə sərgiləri və fərdi sərgiləri keçirilib. Dəfələrlə mükafatlar qazanıb, müxtəlif kataloqlarda əsərləri dərc olunub. Son illər karikatura janrı ilə də məşğuldur.
2007-ci ildən Azərbaycan "Karikaturaçı Rəssamlar Birliyi"nin üzvüdür.
Dualizm
Dualizm ( - ikili) — monizmin əksinə maddi və ruhi substansiyaları bərabər hüquqlu başlanğıclar hesab edən fəlsəfi təlim. Dualizmin əsas motivi çox vaxt materializmi və idealizmi barışdırmaq cəhdidir. Son nəticədə şüuru materiyadan dualistcəsinə ayırmaq idealizmə gətirib çıxardır. Dualizm Dekartın və Kantın fəlsəfəsi üçün səciyyəvidir.
Böyükağa Əzimov
Böyükağa Əliqulu oğlu Əzimov — kibernetika və hesablama texnikası sahəsində sovet alimi.
Həyatı
Böyükağa Əliqulu oğlu Əzimov 1924-cü il yanvarın 16-da Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Böyükağa Əzimov kibernetika və hesablama texnikası sahəsində sovet alimi, texnika elmlər doktoru (1963), professor (1964), Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1967) olmuşdur. 1946-cı ildən Sov.İKP üzvü, 1951-ci ildən respublikada hesablayan elektron maşınların (HEM) neftçıxarmada tətbiqi laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir. Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Elm və Texnika Komitəsi sədrinin müavini (1957–60), Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti Elmi-Tədqiqat İşlərini Əlaqələndirmə Komitəsi sədrinin birinci müavini və sədri (1961–1965), Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti elm və texnika şöbəsinin müdiri (1966–1972) olmuşdur. 1966-cı ildən Azərbaycan Dövlət Neft Sənayesi Elmi-Tədqiqat və Layihə İnstitutunda HEM laboratoriyası əsasında yaradılmış hesablama texnikası şöbəsinin müdiri olmuşdur. 1961-ci ildə "Texniki tərəqqi uğrunda" elmi-texniki jurnalın baş redaktoru olmuşdur. Tədqiqatları əsasən kibernetika üsullarına, avtomatlaşdırılmış idarə etmə sistemlərinə, neft mədənlərinin elektrik enerjisi ilə təchizinə və s. aiddir. Elmi kadrların hazırlanmasında xidmətləri olmuşdur.
B.Əzimov 300-dən artıq elmi məqalənin, 27 monoqrafiyanın müəllifidir.
"Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif olunmuş, "SSRİ neftçıxarma sənayesi əlaçısı" adına layiq görülmüşdür.
AMEA-nın müxbir üzvü Böyükağa Əzimov 1986-cı ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Azərbaycan Respublikası xarici işlər nazirinin müavini Araz Əzimovun atasıdır.
Ağkənd karvansarası
Ağkənd karvansarası — Zəngəzur mahalında əhalisi azərbaycanlılardan ibarət qədim abidə.
Ümumi məlumat
Ağkəndin yaxınlığında Səlim çayının sahilində Ağkənd Göyçə istiqamətində Böyük İpək yolu üstündə tikilmişdir.Abidə birqapılı zaldan ibarət olub,memarlıq quruluşu Səlim karvansarasına uyğundur.Tamamilə yerin altında,iç üzdən yonulmuş bazalt daşlarla inşa edilmişdir.Çöl hissəsi torpaq altında qaldığından adi daşlardan hörülmüşdür.Üçnefli binanın daxili sütunlarla üç hissəyə bölünmüşdür.Sahəsi 306.22 kvadrat metrdir.Abidənin İpək yolunu abadlaşdırmağa çalışan Elxani hökmdarları zamanı tikildiyini ehtimal etmək olar.
Somov dənizi
Somov dənizi - Cənub okeanının akvatoriyasında, Antarktidanın şərqində, Ross dənizi ilə Dürvil dənizi arasında yerləşir. Qərbdə dərinliyi 3.000 metrdir.
Sahəsi 1.150.000 km² təşkil edir. Orta temperatur yayda 0,1 C, qışda -8 (-10) C-dir. Sahilə yaxın Ballen adası yerləşir. Sahilində antarktik stansiyası olan Leninqradskaya fəaliyyət göstərir. Dəniz Sovet Antartik ekspedisiyasının rəhbəri olan Mixail Somovun şərəfinə adlandırılmışdır.
Salman Musayev
Salman Musa oğlu Musayev — Qafqaz müsəlmanlarının XI Müftisi.
Həyatı
1958-ci ildə Gürcüstan Respublikasının Dmanisi rayonunun Hamamlı kəndində doğulub.
1982-ci ildə Daşkənd İslam Universitetini bitirib.
1984-1985-ci illərdə Liviya «İslama dəvət» Universitetinin ilahiyyat fakültəsində təhsil alıb.
2002-ci ildə Gürcüstan Respublikasının «Şərəf» Ordeni ilə təltif olunub.
Müfti Hacı Salman Musa oğlu Musayev 1958-ci ildə Gürcüstanın Dumanisi rayonunun Hamamlı kəndində fəhlə aləsində anadan olub. Özbəkistanın Buxara şəhərindəki Mir Ərəb mədrəsəsini, Daşkənd İslam İnistutunu və Liviyadakı İslam Çağırışı Universitetini bitirib. Əvvəlcə Tbilisi "Cümə" məscidində imam-xətib, sonra Qafqaz (Zaqafqaziya) Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin xarici əlaqələr şöbəsində referant vəzifəsini icra edib.
Müfti Hacı Salman Əfəndi 1987-ci ildə Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədr müavini təyin edilir, 1989-cu il iyulun 25-də keçirilən Zaqafqaziya müsəlmanlarının IX qurultayında isə həmin idarəyə müfti vəzifəsinə seçilir.
Didye Droqba
Didye İv Droqba Tebili  — Kot-d'İvuar futbolçusu, Türkiyənin Qalatasaray klubunun hücumçusu və Kot-d'İvuar milli futbol komandasının kapitanı. Kot-d'İvuar futbol tarixinin ən yaxşı bomdbardiri. Qolların cəminə görə isə bu komandanın tarixində 4-cü yerdədir. İngiltərə Premyer-liqasında 100 qol vuran ilk afrikalı futbolçu.
Vinilxlorid
Vinilxlorid (xloretilen) - CH2=CHCl-halogenli doymamış karbohidrogendir.
Didye Droqba
Karyerası
Didye Droqba 1978-ci il martın 11-də Kot-d'İvuarda anadan olub. "Tito" ləqəbli oğlan 5 yaşında ikən əmisi ilə birgə Fransaya gəlir.
Salman Musayev
Həyatı
Müfti Hacı Salman Əfəndi müsəlmanlar arasında böyük hörmətə malikdir. Dünyanın əksər müsəlman ölkələrində keçirilən ali məclislərin iştirakçısı olub. Qazandığı hörmət və nüfuzuna görə, uzun müddət "Hacı Əcdərbəy" məscidinin imam-xətib vəzifəsi ona həvalə olunub.
Vinilxlorid
Xassələri
Vinilxlorid havadan ağır, zəif xloroform iyli, rəngsiz qazdır, asanlıqla alışıb yanır. Vinilxlorid dixloretan, xloroform, efir, neft karbohidrogenlərində yaxşı, suda isə çox pis həll olur.
Didye Droqba
Karyerası
Fransada futbolun sirlərinə yiyələnməyə başlayan "Tito" ilk peşəkar müqaviləsini 1998-ci ildə Le-Man klubu ilə bağlayır. Daha sonra Genqam klubuna transfer olunan Droqba 2003-cü ildə Olimpik Marsel klubuna keçir. Yeni klubunun heyətində 35 oyuna 18 qol vuran Droqba dünya futbolunda özündən söz etdirməyi bacarır. Bu uğur Çelsi klubunun baş məşqçisi Joze Maurinyonun da diqqətindən yayınmır. Beləliklə 2004-cü ildə Çelsi klubuna transfer olunur.
Vinilxlorid
Sənayedə
CH≡CH + HCl →   CH2=CHCl CH2Cl−CH2Cl +NaOH  → CH2=CHCl+ NaCl+ H2O
Kimyəvi xassələri
CH2=CHCl + HCl  →   CH3−CHCl2
Tətbiqi
Vinilxloriddən alınan polivinilxlorid, eləcə də onun vinilasetat, vinilidenxlorid və s. vinil birləşmələri ilə birgə polimerləri sənayenin müxtəlif sahələrində geniş tətbiq olunan mühüm materiallardır. Plastik kütlə, sintetik lif, boya maddələri, süni dəri və s.istehsalında çox işlədilir.
Təhlükəsizliyi
Vinilxlorid keyidici narkotik maddədir. Havada az miqdarda olduqda insanın başı gicəllənir, çox olduqda isə insan şüurunu tamam itirir.
Salman Musayev
Həyatı
Dəfələrlə Məkkə ziyarətində olan Müfti Hacı Salman Əfəndi hal-hazırda bu vəzifəni icra edir.
Vinilxlorid
Mənbə
N.Ə.Səlimova, B.Ş.Şahpələngova. Ümumi kimya texnologiyası.Bakı 2013.
Didye Droqba
Karyerası
Droqbaya Fransa millisində oynamaq təklif olunsa da, o doğulduğu Kot-d'İvuarın yığmasında çıxış etməyə üstünlük verib və məhz buna görə də futbolçuya vətənində cəsur ürək ləqəbi veriblər.
2012-ci ilin qış transfer pəncərəsində o, Çelsi klubundan Türkiyənin Qalatasaray klubuna transfer olub.
Nailiyyətləri
Afrikada 2006-cı, 2007-ci və 2008-ci illərdə ən yaxşı futbolçu adına layiq görülüb.
Lavrazioterilər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəüstü.
Qol (mahnı)
Qol və ya digər adıyla "Milli Futbol" — Azərbaycanlı müğənni Aygün Kazımovanın mahnısıdır. Mahnının sözləri Namiq Qaraçuxurluya, musiqisi isə Aygün Kazımovaya məxsusdur. Çəkilişləri iyulun ilk ongünlüyündən başlayaraq, avqustun əvvəllərinə qədər davam edən klip xalq artistinin müqavilə əsasında çalışdığı Türkiyənin “DokuzSekiz Müzik Yapım” şirkətinin təşəbbüsü ilə “FilmLine” kompaniyasında istehsal olunub. Klipdə Aygün Kazımovanın vertolyotla Bakı səmasında çəkilişləri edilib.
Astragalus pycnostachyus
(Astragalus pycnostachyus) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fransa Statistika və İqtisadi Araşdırmalar üzrə Milli İnstitutu
Fransa Statistika və İqtisadi Araşdırmalar üzrə Milli İnstitutu (, qıs. INSEE və ya Insee)  — institut Fransada rəsmi statistika hesablamalarını və təhlilini həyata keçirir. İqtisadiyyat, Sənaye və məşğulluq Nazirliyi tərəfindən idarə olunur. Oktyabr ayından etibarən İnstitutun direktoru Jan-Filip Kotidir.
Ənvəri
Ənvəri, Əvhədəddin Əli ibn Məhəmməd Haravani (Farsca: انوری اوحد الدین علی ابن محمد)  — İran şairi.
Həyatı
Ənvəri 1126-cı ildə Əbivərddə anadan olmuşdu. Tusda mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı.
Yaradıcılığı
Mühəmməd Vakidi (740-823) xəlifə Ömərin zamanında, təqribən 638-639 – cu illərdə ərəb ordusunun Ərməniyyəni (Van gölü və ətrafı) fəthi zamanı Ərciş (Van) gölü yaxınlığında yaşayan xristian oğuzlardan və onların məleykəsi Turunc xatundan və onun islamı qəbul etməsindən söhbət açır. Eyni hadisə Ənvərinin yeganə nüsxəsi Paris Milli Kitabxanasında qorunan “Düsturnamə” əsərində də yer almaqdadır. Ənvəri eyni zamanda həmin bölgədə yaşayan oğuzların Oğuz Tümən adlı başçısını da yad edir.
Hekayət
Məşhur şair Ənvəri Bəlx şəhərində gəzişərkən görür ki, camaat bir nəfərin başına toplaşıb dinləyir. Bir az qulaq asandan sonra Ənvəriyə aydın olur ki, həmin adam onun şerlərini öz adına çıxıb oxuyur. Ənvəri şer deyən adamdan soruşur: «Oxuduğun şerlər kimindir?». Cavab verir: «Ənvərinin». Şair bir daha soruşur: «Heç Ənvərini görmüsənmi?». O adam utanmadan söyləyir: «Ənvəri elə mən özüməm də!». Şair bu həyasızlıq qarşısında mat qalıb deyir: «Şer oğrusu görmüşdüm, amma şair oğrusu görməmişdim».
Haute-contre
Tarixi
Səs ağırlıqlı belə ən travesti (portret aşağıda çoğaltılamaz və təmsil Pierre Jélyotte Rameau ən Platen qadın baş rol üçün edilmiş gəlmişkən bax) kişi yalnız rolları, tipik qəhrəmancasına və aşıkâne olanlar, eyni zamanda komik yerlərində, istifadə edilmişdir. Lully səsli kişi rolları lider, 14 komanda arasından 8 yazdı; Bir oldu Charpentier, Gluck, daha sonra, Rameau etdiyi kimi, səs-hissəsi üçün sıx ibarət olan, özünü haute-contre və.
On yeddinci əsrin sonunda, Lully opera ana rolları yaratdı Academie Royale də Musique qabaqda gələn hautes-contre, Bernard Clédiere və Louis Gaulard Dumesny vardı. On səkkizinci əsrin ilk yarısında qeydə dəyər hautes-contre iyirminci və otuzuncu Lully tərzi və opera canlandırdı əvvəlcə Jean-François Tribou, o cümlədən Daha sonra söz Pierre Jélyotte və onun yerinə, François Poirier və La Tour, bütün kimə Rameau adlı opera və Academie Royale də Musique üçün Lully oyanışı və səsləndirdi nəhayət məhkəməyə performansları əsas məşğul oldu Marc-François bêche. Bu Gluck onun ana haute-contre rollar yazdı kimin üçün Cozef Legros, gəldikdən sonra, Iphigenie ən Auli içində Orphee et Eurydice və Achilles 1774 distributivində baş rol daxil olan. Cour də və Barok dövrün Fransız yalnız cantatas Fransız fiyaka bu səs üçün musiqi geniş bir repertuarı var; Hautes-contre taille olaraq təyin olunmuşdur daha sıradan tenor, yuxarıda yer alan, eyni zamanda xor halında səsləndirdi.
Riçard Norton
Riçard Norton - Avstraliya əsilli ABŞ aktyoru, kaskadyoru və döyüş sənətləri ustasıdır. Riçard Norton Dzü-do üzrə qəhvəyi kəmər, Zen Do Kay üzrə 8-ci dərəcəli qara kəmər və Karate üzrə qara kəmərə sahibdir. Əvvəllər "The Rolling Stones" musiqi qrupu, müğənni Devid Boui, aktyor Con Beluşi və bir çox məşhurların yanında qoruyucu kimi çalışmışdır. Riçard Norton Çak Norris, Sintiya Rotrok və Ceki Çanın yaxın dostlarından biridir.
25 oktyabr
1901–cari
thumb|[[Nəcibə Məlikova]]
Məsih (III hissə)
Məsih (HWV 56) – Georq Fridrix Hendel tərəfindən 1741-ci ildə yazılmış, üç hissəli ingilis dilli oratoriyadır. Bu məqalə oratoriyanın ikinci hissəsi və onun musiqisinin Çarlz Cennens tərəfindən yazılmış mətnlə uyğunlaşdırılması haqqındadır. Birinci hissədə Məsih haqqında peyğəmbərlik, çobanların müjdələnməsi və Məsihin yer üzərində əməlləri göstərilir. İkinci hissədə yeddi səhnədə İsanın əziyyətləri təsvir olunur. Oratoriyanın ən uzun səhnəsi olan “O, xor görüldü” səhnəsindən sonra İsanın ölümü, dirilməsi, yerə enməsi, İncillərin bu haqqda məlumatları səsləndirilir. Bu hissəyə həmçinin “Haleluya” xoru ilə başa çatan “Tanrının triumfu” hissəsi daxildir. Üçüncü hissədə isə Pavelin İsanın dirilməsini öyrənməsi və İsanın Cənnətdəki mövqeyindən bəhs olunur.
Məsih oratoriyası
Oratoriyanın librettosu Çarlz Cennens tərəfindən yazılmış, əsasən Kral Ceymsin Bibliyasının Əhdi-Ətiq hissəsinə, bəzi psalmlarda isə Ümumi İbadət Kitabına istinad edilmişdir. Mətni şərh edərkən Cennes qeyd edir: ''“...Mətnin subyekti digər bütün subyektlərdən üstündür. Mətnin subyekti Məsihdir...”''
Digər mənbələrlə əhatə olunması baxımından Məsih, Hendelin digər oratoriyalarından fərqlənir, bunun yerinə oratoriyada xristian Məsih təsvir olunur:
"Məsih tipik Hendel oratoriyalarından biri deyil; burada Əhdi-Ətiqə əsaslanan digər Hendel oratoriyalarından fərqli olaraq adlı obrazlar yoxdur və ola bilsin ki, bu hadisələrdə adları keçən şəxslərin xatirəsinə hörmət olaraq belə qəbul edilmişdir. Bu şəxslər üzərində qurulmuş dramadan daha çox, lirik metodlu ibadətdir; əsərin mətninin əsaslandığı mənbələr də daha çox narrativ xarakter daşıyır və onlarda dialoq yoxdur."
Struktur və qavram
Oratoriyanın strukturu liturgik il əsasında təşkil olunub; Birinci hissədə Advent, Milad və İsanın həyatı, ikinci hissədə Lent, Pasxa, Yüksəliş və Pentekost, üçüncü hissəədə kilsə ilinin tamamlanması, Məsihin dirilməsi və Cənnətdəki mövqeyi təsvir olunur. İstifadə olunmuş əsas mənbə Əhdi-Ətiq kitablarıdır. İsanın doğulması hadisəsi oratoriyada peyğəmbər Yesayanın (libretto üçün daha çox qəbul edilən mənbə olaraq) sözlərinə əsasən təsvir edilir. Bu səhnədə yalnız Çobanların müjdələnməsi səhnəsində Lukanın İncilinə istinad edilmişdir. Çobanlar və quzu səhnəsi oratoriyanın bir çox səhələrində görünür, məsələn: “O öz sürüsünü çoban kimi bəsləməlidir” ariyasında (yeganə uzun hissədir ki, İsanın yerdəki işlərindən danışırlır), İkinci hissənin açılışında (“Tanrının quzusuna nəzər yetir”), “Hamımız çobana bənzəyirik” xorunda və əsərin bağlanış xorunda (“Quzuya layiq”). Bəzən müxtlif Bibliya kitablarından olan məlumatlar bir səhnədə birləşdirilib, lakin əksərən birinci səhnədə - Xristian inancının elanı, ardıcıl üç hissə, reçitativ, ariya, xor - olduğu kimi, müxtəlif ardıcıl hissələr rabitəli mətn vasitəsiylə birləşdirilir.
Ümumi qeydlər
Aşağıdakı cədvəldə əsərin hissələri nömrələrlə göstərilmişdir. Məsihin hissələrinin nömrələnməsi üçün iki əsas sistem vardır: 1959-cu ilə aid tarixi Novello nəşri (əvvəlki nəşrlərə əsasən hazırlanmış 53 hissəli) və Hallische Händel-Ausgabe tərkibinə daxil olan Barenreiter nəşri. Müxtəlif hissələrdəki qısa reçitativlər nəzərə alınmasa, ümumilikdə əsər 47 hissədən ibarətdir. Aşağıdakı cədvəldə Novello nömrələri (Nov) birinci göstərilmişdir və hər hissənin qeydlər hissəsində individual Bärenreiter (Bär) nömrəsi də göstərilmişdir.
Qoboy və az halda trubaların istifadə olunduğu hissələrdə bass və ya simli açarın göstərilməsi ümumi mətnə təsir etmir. Açarların inkişafı və müxtəlif tempolar hər hissənin qeydlərində individual olaraq göstərilir. Hissələrin adları oriinal italyan dilində göstərilmişdir. Reçitativ və xor səhnə xüsusiyyətləri vurğulanmışdır.
Səhnə 1
Səhnə 1-də Eyyubun kitabı (Eyyub 19:25-26) və Pavelin Korinflilərə birinci məktubu (1 Korinflilər 15:20-22) əsasında İsanın dirilməsinin messianik təsviri verilir.
45
Bilirəm ki Xilaskarımız sağdı
“Bilirəm ki Xilaskarımız sağdı” soprano ariyası həm Eyyub, həm də Pavelin məlumatları əsasında yazılmışdır. Ariya musiqişünas Rudolf Steqliçin oratoriyanın birləşdirici motivi hesab etdiyi “artan dördlük” sırlaması ilə başlayır və “Mən bilirəm” ifadəsi dəfələrlə təkrarlanır. “İndi Məsih dirilmişdir” hissəsi aktavadan daha çox artan melodiya ilə verilmişdir.
46
“İnsana ölüm gəldiyindən bəri” xorunun Pavelin məlumatlarından götürülmüş mətnində iki dəfə ölmə və dirilmə təqdim edilir. Ümumiyyətlə Hendelin xromatik xəttlərlə A minorda yazdığı Grave a kapellasını  orkestrın müşayəti ilə C majorda ifa olunan Allegro ilə kəskin təzad yaradır.
Səhnə 2
Səhnə 2-də Pavelin Korinflilərə birinci məktubunun mətni əsasında Böyük məhkəmə günü Bədənin dirilməsi təsvir olunur. Accompagnato və Ariyada 1 Korinflilər 15:51-53-dən olan üç ayə verilir. Ariyanı “trubalar səslənəcək” musiqi ideyası ilə başlamaq üçün Hendel mətni ikinci ayənin ortasında bölür. Bu səhnə ilk dəfə Çıxış 19-da səslənir və trubaların səslənməsi kralın zala daxil olmasını göstərir. Korinflilər 15 ayəsi Brams tərəfindən də alman dilinə tərcümədə Alman rekviyemi əsəri üçün də istifadə olunmuş, lakin Brams trubalardan yox, trambonlardan istifadə etmişdir.
47
Bildirirəm, sizə sirr açıram
“Bildirirəm, sizə sirr açıram” D majorda yazılmış bass accompagnatodur. Hissənin sonuna yaxın səslənən trubaların siqnalı kimi motivlər və “son trubadan əvvəl” ifadəsi hissəni oratoriyanın ümumi musiqi məzmunu ilə əlaqələndirir.
48
Truba səslənməlidir
“Truba səslənməlidir” bass ariyası "Pomposo, ma non allegro" da capo aria forması ilə qeyd edilir. Oratoriyanın yeganə solo instrumental hissəsi olan bu musiqi hissəsində trubaların səsləndirdiyi motivi bass səslər daha da gücləndirir. “Və biz dəyişəcəyik” ifadəsində “dəyişəcəyik” sözü altı ölçüyə qədər dəyişən melizmalarla təsvir edilir. Orta hissədə “ölümsüzlük” sözü doqquz ölçüdə səkkiz melizmadan ilki kimi təqdim olunur.
Səhnə 3
Səhnə 3-də Səhnə 2-dəki mətn (Korinflilər 15:54-57) reçitativ, duet və xor şəklində davam etdirilir, daha sonra isə Pavelin Romalılara məktubundan (Romalılar 8:31, 33-34) “Xilasın zəmanəti” hissəsi əsasında yazılmış ariya ilə tamamlanır.
49
Sonra keçmək gərəkir
“Sonra keçmək gərəkir” alto reçitativi “ölüm qələbəsini qeyd edir” ifadəsi ilə bitir.
50
“Ölüm, sənin mərhəmətin hanı?” nəğməsi alto üçün E flat major və tenor üçün continuo bass xəttli səs üçün yazılmış simli alətlərsiz duetdir. Bu hissə soprano və alto üçün yazılmış "Se tu non lasci amore" (HWV 193, 1722) duetinə əsaslanır. Beləcə bölmənin London dinləyicilərinə Yuli Sezar operasının final səhnəsindəki sevgi duetini xatırlatmalı idi.
52
Əgər Tanrı yanımızda olsa, kim bizə qarşı çıxa bilər
Üçüncü səhnə “Əgər Tanrı yanımızda olsa, kim bizə qarşı çıxa bilər” hissəsi ilə tamamlanır. Oratoriyanın əvvəlki xor sıralamasından fərqli olaraq bu hissə solo soprano tərəfindən ifa olunur. Sona yaxın Hendel Martin Lüterin xor üçün yazdığı “Dərin kədərlə sənin üçün fəryad edirəm” himninin xarakterik intervallarından bir neçə dəfə istifadə edir və musiqini final xoruna istiqamətləndirir.
Səhnə 4
Dördüncü səhnədə Açılış kitabından uzun şerlə səmadakı varlıqların şükranlığı (Açılış 5:12:13) və genişləndirilmiş Amin duası ilə oratoriya tamamlanır.
III Leopold
III Leopold — Belçikanın 4-cü kralı, 1934-1951–ci illərdə Belçika kralı olmuşdur.
Həyatı
Kral I Albert və kraliça Elizabetin oğludur. 1901-ci il 13 noyabrda Brüsseldə anadan olmuşdur. 1926-ci ildə Stokholmda olarkən İsveç şəhzadəsi Astrid ilə qarşılaşmış və onunla evlənmişdir. Bu evlilikdən 3 övladı dünyaya gəldi. Şahzadə Astrid 1935-ci ildə yol qəzasında dünyasını dəyişdi.
1936-cı ildə alman təhlükəsi qarşısında Belçika hökuməti bitərəfliyini elan etdi. I Dünya Müharibəsi zamanı Almaniya Belçikanı işğal etdi. Bu hadisədən sonra Belçika hökuməti almanlara qarşı mübarizə aparmaq qərarına gəlməsinə baxmayaraq, kral III Leopoldun əmri ilə ölkə qeyd-şərtsiz Almaniyaya təslim oldu. Bu qərar krala əks olan qüvvələr tərəfindən narazılıqla qarşılandı.
1941-ci ildə Lilian Baels ilə evlənən kralın bu evlilikdən 3 övladı anadan oldu. 2-ci evlilikdən doğulan uşaqlar şahzadə titulu daşıyırdı lakin, kral taxtına varis hesab edirmirdilər.
1944-cü ildə alman ordusu Belçikadan çəkildi. Ölkədə kraal qarşı olan narazılıqlar səbəbindən III Leopold alman ordusunun köməyi ilə Almaniyaya qaçırıldı. Daha sonra isə Amerika ordusu tərəfindən Avstriyaya aparıldı. Belçika xalqı kralın ölkəyə qayıtmasını istəmirdi bu səbəbdən krallığa qardaşı Şahzadə Çarlzı vəkalət etdi.
Belçikada 1950-ci ildə keçirilən referenduma əsasən xalq III Leopoldun ölkəyə qayıtmasına qarşı cıxsa belə, kralın geri qayıtmasına icazə verildi. Bu hadisənin nəticəsində Belçikanın cənubunda usyan baş verdi. Üsyanı yatırtmaq üçün kral oğlu Şahzadə Baduini krallığa vəkalət etdi. 1951-ci ildə vəziyyətin düzəlməməsi nəticəsində kral taxtı rəsmi olaraq oğluna verdi. Oğlu evlənənədək krallığın işləriylə özü məşqul oldu. Daha sonra Argenteuildə yerləşən imarətgahına getdi və ömrünün qalan hissəsini elm və kəşflərə həsr etdi.
III Leopoldun 1983-cü ildə Belçikada vəfat etmişdir.
Xəzər Dəniz Neft Donanması
Xəzər Dəniz Neft Donanması — Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin strukturuna daxil olan qurum.
Haqqında
Xəzər Dəniz Neft Donanması Xəzər dənizində neft-qaz hasilatı proseslərinin tam təmin edilməsi, o cümlədən dəniz özüllərinin, estakadaların tikintisi, geoloji kəşfiyyat, neft-qaz kəmərlərinin çəkilişi, onların istismar dövründə təmiri, neft obyektlərinin yanğından mühafizəsi, neftçilərin iş yerlərinə çatdırılması kimi işləri yerinə yetirir, gəmilərin texniki istismar qaydalarına müvafiq olaraq onların vaxtında və keyfiyyətlə təmir edilərək Dəniz Registrinə təqdim olunması üçün tədbirlər görür, dəniz dibində və təkində mineral ehtiyatların kəşfiyyatı və hasilatı ilə əlaqədar digər xidmətlər göstərir.
Xəzər Dəniz Neft Donanmasının tərkibinə ixtisaslaşdırılmış gəmilər, gəmi təmiri emalatxanaları, yanğından mühafizə balonlarının və gəmi xilasetmə vasitələrinin təmiri, karvan növbə xidməti, qalıqların qəbulu, işlənməsi və təhvili sahələri daxildir.
SSRİ Nazirlər Sovetinin 31 oktyabr 1949-cu il tarixli "Xəzərdə dəniz neft istehsalının inkişafı haqqında" sərəncamı ilə "Azneft" birliyi, onun tərkibində isə SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyinin 4 noyabr 1949-cu il tarixli əmri ilə Üzən Vasitələr idarəsi yaradıldı.
Xəzər Dəniz Neft Donanmasının inkişafı yolu da məhz bu tarixdən başlanır. Həmin dövrdə "Artyomneft" və "Stalinneft" dəniz qazma trestlərinin üzmə vasitələri yeni yaradılmış idarənin tərkibinə keçilirdi. Bunlar əsas etibarilə "Transportnik", "Qəbələ", "BMK-90" tipli kiçik həcmli katerlər, buxar yedəkləri, "Gürganı" və "İliç Buxtası" özü hərəkət etməyən 20 tonluq üzən kranlar, taxta kərəçilər və özü hərəkət etməyən barjalar idi. SSRİ Neft Sənayesi Nazirliyinin 22 yanvar 1953-cü il tarixli əmri ilə Üzən Vasitələr idarəsi "Xəzərdənizneftdonanma" idarəsinə çevrildi.
Afon
thumb|right|250px|Aynoroz 300px|right|thumb|Afon 3D
Afon ( - Müqəddəs Dağ) Cənubi-şərqi Yunanıstanın Halkidiki yarımadasından Egey dənizinə tərəf uzanan 3 dar və uzun yarımadan biri. Afon yarımadasının ərazisi dağlıqdır. Ən yüksək nöqtəsi yarımadanın ən cənubundakı Afon dağıdır. (2.033 m). Əhalinin əsasını Rahiblər təşkil edir. Burada 20 monastır vardır. Dövlətin idarəsi 20 monastırı təmsil edən 20 kişi və bir məclis tərəfindən idarə edilir. Əhalinin əsas gəliri zeytun və üzümdən əldə edilir. Afon əhalisinin hamısı kişilərdən təşkil olunub. Afona qadınların girmişi qadağandır.
20 Monastır
thumb|left|120px|Megísti Lávra'dan Freskler thumb|left|120px|Simonos Petra thumb|left|120px|Agiu Pavlu
Afon dağına qadınların girişi qadağası
Əgər Afon dağına getmək istəyirsinizsə, əvvəlcə pasportunuzun surətini Afondakı zəvvarlar bürosuna göndərməlisiniz. Hər gün 100 pravoslav və 10 qeyri-pravoslav kişi zəvvar Afondakı 20 monastrdan birində üç gün yaşamaq üçün buraya gəlir. Bura gəlmək qadınlara qadağan edilib. Kişilərsə bura yaxınlıqdakı iki yunan limanından bərə ilə gəlirlər.
Bu yerləri qadınlar üçün min il bundan əvvəl qadağan ediblər. Onlar yarımadanın yarım kilometrliyindən bu yana keçə bilməzlər.
“Afon dağı: Cənnətdə dirçəlmə” (Mount Athos: Renewal in Paradise) kitabının müəllifi Graham Speake deyir ki, bu dağın 972-ci ildə Bizans imperatoru İoann Tsimisxi tərəfindən tərtib edilmiş nizamnaməsində dişi heyvanların bura gətirilməsi qadağan edilir, amma qadın adı çəkilmir. Alimin sözlərinə görə, o vaxtlar qadınların kişi monastrına gəlməsi onsuz da qadağan idi.
Speake bunu da deyir ki, belə bir qadağan “nikahsızlıq öhdəliyinin” qorunması üçün ən yaxşı vasitə idi. Amma qadağanın pravoslavlıqla bağlı başqa əsasları da var.
Astragalus scaphoides
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Məmlüklər
Məmlüklər مملوك [təkdə] 'məxsus', مماليك [cəmdə]) — Misirdə türk, çərkəz və abxaz əsilli əsirlərdən təşkil olunmuş qulam qvardiyası. Bu qvardiyanın idarə etdiyi dövləti sülalə (1250–1517).
Tarixi
thumb|Məmlük bayrağıthumb|[[XVI əsr Məmlük süvarisi]] Məmlük söz mənasıyla ağ kölə deməkdir. Ancaq bu söz zamanla bir termini ifadə etmişdi. Savaş əsiri və ya satın alınanlardan təşkil olunan hökmdarın muhafız birliklərinə bu ad verilmişdir. İlk dəfə Abbasi xəlifələri türk əsilli Məmlükləri ordu sıralarına cəlb etmiş, zamanla bunlar güclənərək öz dövlətlərini qurmuşlar. Misirdə qurulan Tulunoğulları (Tulunlular) və Ixşidilər (Axşidlər) belə ortaya çıxmışdılar.
Misirdə qurulan Məmlük dövlətinin qurucusu İzzəddin Aybək də, Məmlük adı verilən Türkman əsilli sərkərdələrdən biriydi. Əyyübilərin son hökmdarı ölüncə taxta, xanımı Şəcərüddür keçmişdi. Ancaq bu durum hərbçilər və əyanlar arasında xoş qarşılanmadığından O, İzzəddin Aybək ilə evləndi. Ordu, İzzəddin Aybəki sultan elan etdi. Beləcə Əyyübilər sülaləsinə son verilmiş oldu (1250). Məmlüklər, Xaçlıları və o zamana qədər yenilməyən, məğlubiyyətin nə olduğunu bilməyən monqolları durduraraq, səlcuqlulardan sonra İslam dünyasının qoruyuculuğunu ələ aldılar. Aybəkdən sonra taxta çıxan Sultan Qotaz, Monqol-Erməni və Xaçlı müttəfiq ordusunu Eyn-Cəllüd savaşında məğlub etmişdi (1260). Bir Qıpçaq türkü olan Baybars, Suriyanı xaçlılardan (səlibçilərdən) qurtarmış, monqollara qarşı uğurlar qazanmışdır. Monqolların Abbasi xəlifəsini öldürməsinə görə, eyni ailədən birini xəlifə elan edərək, xəlifəliyi Misirə köçürmüşdü. Dönəminin ən güclü dövləti halına gələn məmlüklər arasında zamanla iç çəkişmələr başlamış və bu durumdan faydalanan çərkəz qulamları dövləti ələ keçirmişdir (1382). Osmanlı padşahı Yavuz Sultan Səlim, Misiri alaraq bu dövləti süquta uğratmışdır (1517).
Afon
Afon dağına qadınların girişi qadağası
"Bir rəvayətə görə göyərtəsində müqəddəs Məryəm olan gəmi Kiprə gedərkən tufana düşüb və dalğalar onu Afon sahilinə gətirib. Bu yer Məryəmin o qədər xoşuna gəlib ki, oğlundan bu torpağın ona verilməsini xahiş edib və oğlu bu ricanı yerinə yetirib” – deyir Speake
Qadağalar
"Rahiblər demək olar ki, ağartı yemirlər. Bir az pendir, bəlkə... Onu da salatda xoşlayırlar” – deyir Speake.
"Pasxa bayramında rahiblər toyuq yumurtası yeyirlər. Onlar yumurtaları qırmızıya boyayırlar. Amma yumurtanı kənardan gətirmək lazım gəlir, çünki burda toyuqların olması da qadağandır” – deyir alim.
Bir də vəhşi heyvanlar üçün istisna var, axı onlara nəzarət qeyri-mümkündür.
Oğlan uşaqlarına aid qaydalar da ayrıca təsbit edilib. Afon dağına gəlmək icazəsi üçün saqqal uzatmaq lazımdır.
Speake deyir ki, Bizans zəmanəsində də bura oğlan uşaqlarının və xədimlərin gəlməsi qadağan idi. Belədə kişi paltarı geyinmiş qadınları da aşkar etmək asan olur.
"Amma indi oğlanlar Afona çox gəlirlər, lakin onların yanında böyüklərdən kimsə, adətən ataları olur” – deyir Speake.
İstinadlar
https://www.bbc.com/azeri/analysis/2016/05/160528_women_mount_athos
İohann Yakob Kaup
İohann Yakob Kaup (Johann Jakob Kaup) — Almaniya zooloqu.
Opasnıe adaları
Yerləşməsi
Yaxınlığında yerləşən adalar: Bolşevik (42 km şərqdə), Oktyabr İnqilabı (50 km şimalda), Krasnoflotskie adaları (23 km şimal-şərqdə).
Təsviri
Adalar su altı silsilənin su səthinə çıxdığı ərazidir. Onlar naviqasiya üçün ciddi təhlükə təhlükə törədir.
Cənubi Amerika dırnaqlıları
Cənubi Amerikanın kaynazoy erasında cooğrafi izolyasiyası Cənubi Amerika dırnaqlıların nümayəndələri arsında əsaslı şəkildə təbəqələşmənin getməsinə səbəb oldu. Onlar arasında elə növlər var idi ki, müasir at, dəvə və kərgədanların hər birinə xas olan müəyyən xarici görünüşləri özündə əks elətdirirdi. Cənubi Amerika dırnaqlılarının ümumi əlaməti dişlərinin quruluşu və dırnaqlarının mövcudluğu olub. Bu heyvanlar otyeyən olub, yaşayış mühitindən asılı olaraq müxtəlif növ bitkilərlə qidalanıblar.
Gərmic
Gərmic - Azərbaycanda quru, isti, yerli külək. Dağlıq sahələrdə (Talış dağlarında) və dağətəyi düzənliklərdə müşahidə olunur. Ən çox payızda və yazın əvvəlində əsir. Gərmic kənd təsərrüfatı bitkiləri üçün zərərlidir.
Ersin Erçin
Ersin Erçin — Türkiyə diplomatı, Türkiyənin Braziliyadakı səfiri.
1982-ci ildə Türkiyə Xarici İşlər Nazirliyində çalışmağa başlayan Ersin Erçin qurumun Ankaradakı müxtəlif idarələrində, o cümlədən iqtisadi əlaqələr, beynəlxalq təhlükəsizlik, hərbi münasibətlər və tərksilah, Hərbi-Dəniz və Hərbi-Hava Qüvvələri İşləri və s. departamentlərdə işləyib. Bununla belə o, İqtisadi İnkişaf və Əməkdaşlıq Təşkilatı, BMT-də Türkiyənin nümayəndəsi olub, Xartum və Dəməşqdəki səfirliklərdə çalışıb.
2009-cu ildə o, Türkiyənin Braziliyadakı səfiri vəzifəsinə təyinat alıb. E.Erçin eyni zamanda Türkiyə prezidenti Abdulla Gülün Avropada təhlükəsizlik məsələləri üzrə xüsusi nümayəndəsidir.
Türkiyə prezidenti Abdulla Gül tərəfindən ATƏT-in dekabrın 1-2-də Astanada keçiriləcək sammitində E.Erçinin namizədliyini irəli sürməsi gözlənilir.
Dyun
alt=Erg chebbi, Mərakeş (Afrika)|thumb|320x320px|Erg chebbi, [[Mərakeş (Afrika)]] Dyun — dənizin, gölün və böyük çayların qumlu sahilləri boyunda əsən küləyin fəaliyyəti nəticəsində əmələ gələn assimmetrik qum təpəsi və tirələri.
Xarakteristikası
Dyunun küləktutar yamacı az meyilli, küləktutmayan yamacı isə dikdir. Dyunların səhraların eol relyef formalarından fərqi qumların həmişə nəm olmasıdır. Hakim küləklərin istiqaməti boyu ildə 1-20 m sürətlə hərəkət edə bilir. Dyunlar iqlim şəraitindən asılı olmayaraq müxtəlif coğrafi zonalarda təsadüf edilir.
Onun külək əsən tərəfi 16 dərəcəyə qədər, daha sərt tərəfi isə 35 dərəcəyə qədər olur. Dyunların hündürlüyü 1000–1500 metr olub, uzunluğu isə bir neçə 100 km-ə çatır. O, tək olduğu halda onun kənarı aypara formasında olur, uzun kənarları isə buynuzlar adlanır. Ümumiyyətlə dyun, daimi küləklərin hərəkət istiqamətinə perpendikulyar olur. Qumlu səhralarda tək tərəfli dyunlar birləşərək zəncirvari səhralar əmələ gətirirlər. Dyunun barxandan əsas fərqi ondan ibarətdir ki, onun möhkəm tərəfi bitki örtüyü ilə örtülə bilir və bütün gücə baxmayaraq o dəyişmir və küləyin əsməsi istiqamətinə tərəf yönəlir.
Dyunlar planetin müxtəlif torpaq və bitki zonalarında, çayların, göllərin və dənizlərin qumlu sahillərində geniş yayılmışlar. Dyünların əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdi ki, onlar küləyin köçürülməsi ilə hərəkət etmək qabiliyyətinə malikdirlər və daimi qüvvətli küləklərin təsiri ilə hərəkət edirlər. Dyunların sürəti ildə 20 metrədək ola bilər. Sahilyanı ərazilərdə onlar torpağa tərəf dərin hərəkət edirlər. Dyunların hərəkəti bir problemdir. Belə ki, onlar yolları, sahələri, otlaqları, kiçik yaşayış məntəqələrini basa bilirlər. Onlara qarşı mübarizə tədbirləri torpaqların bərkidilməsidir. Rusiyada ən yüksək dyunlar Dağıstan ərazisində, Mahaçqala yaxınlığında olub Sarıqum adlanır. Hündürlüyünə görə ikinci yerdə Kurş əyaləti durur ki, Rusiyanın Kalininqrad bölgəsindədir. Onlardan ən hündürü Efa dyunudur ki, alman müfəttişi Vilgelim Efanın şərəfinə adlandırılıb, hündürlüyü 6.5 metrə çatır.
Mühüd Orucov
Mühüd Qurban oğlu Orucov (d. 13 iyul 1984; Qazax, Azərbaycan — ö. 2 aprel 2016; Tərtər,Talış,Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin zabiti (kapitan).Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin Kəşfiyyat Tabor Komandiri. 2016-cı ildə Aprel döyüşləri zamanı qəhrəmancasına şəhid olub, ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edilib.
Həyatı
Kapitan Orucov Mühüd Qurban oğlu 1984-cü il iyul ayının 13-də Qazax rayonunun Fərəhli kəndində doğulub.
Təhsili
1991-ci ildə K.Kərimov adına orta məktəbin 1-ci sinifinə daxil olub. 1999-cu ildə C.Naxçıvanski adına hərbi liseyə daxil olub və 2002-ci ilədək təhsilini həmin liseydə davam etdirib. 2002-ci ildə H.Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbinə daxil olub və 2006-cı ildə həmin məktəbi qoşun kəşfiyyatı ixtisası üzrə bitirib.
Ailəsi
Mühüd Orucov ailəli idi, Anar və Vüqar adlarında əkiz oğlanları yadigar qalıb.
Hərbi xidməti
2006–2007-ci ildə Silahlı Qüvvələrin Təlim Tədris Mərkəzində zabit ixtisası kursunu bitirib. 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin qərarı ilə "N" saylı hərbi hissədə kəşfiyyat bölüyünün kəşfiyyat taqım komandiri vəzifəsinə təyin edilib. Elə həmin ildə öz arzusu ilə Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr kursunu keçmək üçün ezam olunub və kursu müvəffəqiyyətlə bitirib. Qısa zaman ərzində Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin kəşfiyyat tabor komandiri vəzifəsinədək yüksəlib. 2014-cü ilin avqust ayında uğurlu əməliyyatdan sonra Prezident İ.Əliyev M.Orucovla görüş zamanı ona xatirə olaraq saat bağışlamışdır.
Aprel döyüşləri
İştirak etdiyi məxfi əməliyyatlardan həmişə uğurla qayıtmış, onun sayəsində bir neçə düşmən təxribatının qarşısı vaxtında alınmışdır. Döyüş yoldaşları onu "Mixaylo" adlandırırdı. Son döyüşü 2016-cı ilin aprel döyüşlərində oldu.
İstinadlar
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Şurasının maliyyə yardımı və "Öyrədərək Öyrənirik" Gənclərin İntellektual İnkişafına Dəstək İctimai Birliyi nin təşkilatçılığı ilə icra olunan "Vətən üçün hazır ol!" layihəsi çərçivəsində çəkilmiş "Qarabağa doğru" sənədli filmi kapitan Mühüd Orucov, baş-leytenant Elvin Namazov və əsgər Orxan Əliyevin əziz xatirəsinə həsr olumuşdur.
Əziz Boran
Əziz Boran (tam adı: Əziz Boran Orduxan oğlu) — tarix elmləri namizədi, BDU-nun Azərbaycan tarixi (humanitar fakültələr üzrə) kafedrasının dosenti.
Həyatı
1954-ci il dekabrın 30-da Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Mərzili kəndində anadan olmuşdur. 1972-cı ildə Ağdam rayonunun Mərzili kənd orta məktəbi əla qiymətlə bitirmişdir.
Gərmsil
Gərmsil-Köpətdağın və Qərbi Tyanşanın ətəklərində yayda cənubdan və şərqdən əsən,quru isti fön tipli küləkdir. Gərmsil kənd təsərrüfatı bitkilərinə məhvedici təsir göstərir.
Təhmasib Əjdərov
Əjdərov Təhmasib Hüseyn oğlu — Azərbaycan və Ukrayna alimi; iqtisad elmləri doktoru (2002); işlədiyi dövrdə 1-ci dərəcəli Baş Dövlət Vergi Xidməti Müşaviri – Vergi Xidməti Generalı; sambo və qaçış üzrə idman ustası.
Həyatı
Təhmasib Əjdərov 17 aprel 1964-cü ildə Bakıda anadan olmuşdur. Hərbi partiya məktəbini, Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun maliyyə-kredit, Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini əla qiymətlərlə bitirərək, iqtisadçı və hüquqşünas ixtisaslarına yiyələnmişdir. Sonralar Rusiya Federasiyasının Prezidenti yanında Dövlət Xidməti Akademiyasında təhsil almışdır.
Azərbaycanda vergi xidməti Maliyyə Nazirliyinin tərkibindən ayrıldıqdan sonra Baş Dövlət Vergi inspeksiyasında hüquq şöbəsinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır. Bir müddət sonra isə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərancamı ilə Baş Dövlət Vergi müfəttişliyinin rəis müavini təyin edilmiş, uzun illər həmin vəzifədə çalışmış, I dərəcəli Baş Dövlət Vergi Xidməti Müşaviri (vergi xidməti generalı) rütbəsinə qədər yüksəlmişdir.
Fransa, Almaniya, Avstriya və Türkiyədə vergi üzrə beynəlxalq ixtisasartırma kurslarını müvəffəqiyyətlə bitirərək, həmin ölkələrin sertifikatlarını almışdır.
1996-cı ildə İqtisadiyyat İnstitutunun aspiranturasını əla qiymətlərlə bitirərək namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir. Azərbaycan Respublikası Ali Attestasiya Komissiyasının 1997-ci il tarixli qərarı ilə Təhmasib Hüseyn oğlu Əjdərova "İqtisad elmləri namizədi" alimlik elmi dərəcəsi verilmişdir. Azərbaycanda vergi mexanizminin formalaşması və təkmilləşdirilməsi problemləri üzrə ilk tədqiqatçı alimdir.
Təhmasib Əjdərovun elmi əsərləri Azərbaycanda, Rusiyada, Ukraynada, Belarusiyada, Qazaxıstanda, Özbəkistanda, İranda və Türkiyədə nəşr edilmişdir. 15 elmi monoqrafiyanın, 10 broşuranın, 100-ə yaxın elmi məqalənin, bir sıra təlimat-instruksiya, proqram və qanun layihələrinin müəllifidir. Hazırda hüquq və iqtisadiyyat sahəsində elmi araşdırmalarını davam etdirir.
Azərbaycanda elmi fəaliyyəti
Təhmasib Əjdərov 1992-ci ildə AMEA İqtisadiyyat İnstitutunun aspirantı olmuş, 1996-cı ildə isə həmin aspiranturanı əla qiymətlərlə bitirərək, Azərbaycan Respublikasında "Bazar islahatlarının həyata keçirilməsində vergi mexanizminin rolu" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş, İqtisad elmləri namizədi alimlik elmi dərəcəsi almışdır. 1997-ci ildə isə həmin instituta doktorant qəbul edilmişdir. Onun "Vergi mexanizminin formalaşması və təkmillləşdirilməsi problemləri" adlı monoqrafiyası 1997-ci ildə "Elm" nəşriyyatında çapdan çıxmışdır.
Rəhim Müəzzinzadə Ərdəbili
Rəhim Müəzzinzadə Ərdəbili — görkəmli şiə müəzzin. Ərdəbildə dünyaya gəlibdir və atası Əbdülkərim Müəzzinzadə Ərdəbilidə müəzzin idi. Rəhim Müəzzinzadə Ərdəbilinin məşhur azanı Bayatı-Türk də söylənib və İran radio və televiziyasından yayılar. Səlim Müəzzinzadə Ərdəbilinin qardaşıdır.
Təhmasib Əjdərov
Azərbaycanda Vergi xidməti sisteminin qurulmasında rolu
thumb T.Əjdərovun "Vergi mexanizminin formalaşması və təkmillləşdirilməsi problemləri" adlı monoqrafiyasında gənc Azərbaycan dövləti üçün vacib olan vergi sisteminin formalaşmasının elmi nəzəri əsasları göstərilmişdir.
Elmi tədqiqatlarda beynəlxalq təcrübənin öyrənilməsinə xüsusi diqqət yetirmişdir. ABŞ, Kanada, İngiltərə, Fransa, Yaponiya, Danimarka kimi dövlətlərin vergi sistemini öyrənən iqtisadçı alim bu ölkələrin təcrübəsi və Azərbaycanın milli xüsusiyyətləri nəzərə alınmaqla respublika vergi sisteminin əsaslarını işləyib hazırlamışdır.
T.Əjdərov Azərbaycan vergi siteminin inkişaf mərhələlərini öyrənmiş və olduqca vacib praktik nəticələr çıxarmışdır.
Təhmasib Əjdərovun "Vergi mexanizminin formalaşması və təkmilləşdirilməsi" adlı monoqrafiyası 1997-ci ildə akademik Azad Mirzəcanzadənin təqdimatı əsasında Rusiya Dövlət Xidməti Akademiyasının nəşriyyatında rus dilində çap olunmuşdur. Sonrakı illərdə T.Əjdərovun iqtisadi və hüquqi məsələlərə dair daha 5 monoqrafiyası işıq üzü görmüşdür. T.Əjdərovun monoqrafiya və kitablarına Azərbaycanda, Mirzə Fətəli Axundzadə adına Azərbaycan Milli Kitabxanasında, Mərkəzi Şəhər Kitabxanasında (indiki Prezident Kitabxanası), Elmi-texniki Kitabxanada rast gəlmək mümkündür.
Azərbaycanda keçirilən, müxtəlif mövzulara həsr olunmuş elmi praktiki konfranslarda T.Əjdərov mütəmadi olaraq tezislərlə çıxış etmişdir.
Alimin "Azərbaycan Respubikasında vergi mexanizminin formalaşması və təkmilləşməsi problemləri" mövzusunda yazdığı doktorluq işi, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin 4 kafedrasının 28 sentyabr 2001-ci ildə keçirilmiş birgə iclasında müzakirə olunmuşdur. İclasda iştirak edən nüfuzlu alimlər T.Əjdərovun doktorluq işi barədə yüksək fikirlər bildirmişlər.
Ukraynada elmi fəaliyyəti
T.Əjdərovun 2003-cü ildə Kiyevdə nəşr olunan "İqtisadiyyatın inkişafı və vergi siyasəti" adlı monoqrafiyası Ukrayna alimləri tərəfindən maraqla qarşılanmışdır. T.Əjdərov Ukraynada çalışdığı müddətdə bu respublikada nəşr olunan nüfuzlu "Ekonomist" jurnalı ilə fəal əməkdaşlıq edib, onun səhifələrində məqalələr və şərhlərlə çıxış edib.
Təhmasib Əjdərovun elmi araşdırmalarının nəticələrindən MDB ölkərinin maliyyə və vergi orqanlarında geniş istifadə olunmuşdur.
İçtimai–siyasi faliyyəti
Orta məktəbdə təhsil aldığı dövrdə müxtəlif ümumrespublika fənn olimpiadalarında iştirak edib, tərifnaməylə təltif olunub. Məktəbin komsomol komitəsinin katibi kimi də fəaliyyət göstərib. İctimai işlərdə iştirakına görə, Azərbaycan Lenin Kommunist Gənclər İttifaqının rayon komitəsinin tərifnaməsi ilə təltif edilib. Orta məktəbi fərqlənmə ilə bitirib.
T.Əjdərov ordu sıralarında xidmət etdiyi dövrdə "Əlaçı Əsgər" nişanı ilə təltif olunmuşdur. Nümunəvi xidmətinə görə dəfələrlə valideynlərinə təşəkkür məktubları göndərilib. Zabalkalye hərbi dairəsi siyasi idarəsi yanında hərbi partiya məktəbinə oxumağa göndərilib. Burada oxuduğu dövrdə Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının sıralarına qəbul edillərək Hərbi partiya məktəbini uğurla bitirib.
thumb|left|Təhmasib Əjdərov vergi xidməti generalı olarkən