cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cəmil Əliyev
Həyatı
Akademik C. Ə. Əliyevin təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə 2006–2012-ci illərdə Milli Onkologiya Mərkəzi tamamilə yenidən qurulmuş və modernləşdirilmişdir.
Mərkəzin tam müasir təchizatı dünya şöhrətli "Varian Medical Systems", həmçinin "OrfitIndustries" şirkətləri ilə əməkdaşlıq müqavilələri əsasında həyata keçirilmişdir.
Milli Onkologiya Mərkəzinin nəzdində yaradılmış Onkoreqistr 2015-ci ildə Beynəlxalq Onkoloji Xəstəliklər Assosiasiyasına üzv qəbul edilmişdir.
Akademik C. Ə. Əliyevin ardıcıl və səmərəli fəaliyyəti Milli Onkologiya Mərkəzini beynəlxalq səviyyəyə yüksəlməsinə həlledici şəkildə kömək etmişdir. 2015-ci ildə Milli Onkologiya Mərkəzi ilə ABŞ-nin M. D. Anderson Xərçəng Mərkəzi ilə ikitərəfli əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalanmışdır. 2018-ci ildə İngiltərənin Liverpul Universiteti hospitalı, Avstriya Tibb Universiteti, Türkiyənin Hacettepe Universiteti, həmçinin Xərçənglə Mübarizə üzrə Beynəlxalq Elmi-Tədqiqat İnstitutu ilə də Milli Onkologiya Mərkəzi memorandumlar imzalamışdır. 2014-cü ildə Milli Onkologiya Mərkəzinə Beynəlxalq Məsləhət və Tədris Mərkəzi statusu verilmişdir.
Hər il Mərkəzdə müxtəlif beynəlxalq və yerli əhəmiyyətli konfranslar keçirilir. Ölkəmizə səfər etmiş yüksək səviyyəli rəsmi şəxslər – Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyinin baş direktoru Yukio Amano, Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının baş direktoru Tedros Adxanom Qebreyesus, Böyük Britaniya Baş nazirinin Azərbaycan üzrə xüsusi ticarət nümayəndəsi, baronessa Emma Nikolson, Fransa Senatının Fransa-Qafqaz dostluq qrupunun sədri, senator Alen Uper və başqaları müxtəlif vaxtlarda Mərkəzin qonaqları olmuşlar.
Ailəlidir, iki övladı var.
Oğlu – Əziz Cəmil oğlu Əliyev – tibb elmləri doktoru, professor, İ. M. Seçenov adına birinci Moskva Dövlət Tibb Universitetinin Baki filialinin rektoru, Milli Onkologiya Mərkəzinin baş-boyun şişləri şöbəsinin aparıcı elmi işçisi və onkoloq-cərrahıdır.
Qızı – İradə Cəmil qızı Əliyeva – tibb elmləri namizədi, Azərbaycan Tibb Unuversiteti daxili xəstəliklər kafedrasının dosentidir.
Ənuşirvan xan
Ənuşirvan xan — 1344-cü ildən 1356-cı ilədək hakimiyyətdə olmuş xan. Heç bir sülalədən olmayıb Məlik Əşrəf öz Nuşirəvan adlı qabcaçısı idi. Xan elan edilmişdi.
Bahadur (dağ)
Bahadur dağ, İranın Həmədan ostanında dağ. Hündürlüyü 2812 m.
Zaysan saksaulu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Qazaxıstan və Orta Asiyada yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Gövdəsi çox qalın, budaqlı, tünd-boz qabıqlı, açıq-boz çalarlı koldur. Birillik yaşıl budaqları silindrik, sulu təhər, təxminən qara nüvəlidir. Yarpaqları üzbəüz çıxıntılı, küt və ya iti, qoltuqlarda qısa tükcüklüdür. Çiçəkləri çox xırda tək, pulcuqşəkillidir. Çiçəkaltlığı yarpaqların qoltuqlarında qısa budaqlarda yerləşir. Çiçəkyanlığının yarpaqları yumurtavari, şəffaf və ya qıvrım tükcüklüdür. Aprel-mayda çiçəkləyir. Meyvəsinin diametri təxminən 0,25 sm, üstü batıqdır.
Ekologiyası
Quraqlığa davamlıdır, gilli, zəif şoran torpaqlarda bitir.
Azərbaycanda yayılması
Abşeronda, Qobustanda rast gəlinir.
İstifadəsi
Zəhərli bitkidir.
Rəhilə Məmmədova
Rəhilə Məmmədova – Azərbaycanın əməkdar artisti (2018), "Qızıl Dərviş" mükafatı laureatıdır.
Həyatı
1955-ci ildə anadan olmuşdur. 1982-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət Univertsitetini bitirmiş, həmin ildən də Şəki Dövlət Dram Teatrında işləmişdir. 1986-cı ildən Gəncə Dövlət Dram Teatrında və eyni zamanda 2001-ci ildən Gəncə Dövlət Nizami Poeziya teatrında fəliyyət göstərir.
Fəaliyyəti
İşlədiyi müddətdə aşağıdakı rolları oynamışdır:
Rəna Temurqızının “Dərd yükü” tamaşasının həm quruluşçu rejissoru həm də Ana obrazının ifaçısı. B. Vahabzadə və Z. Yaqubun şerləri əsasında Pərvanə Qurbanovanın səhnələşdirdiyi “Yaddan çıxmaz Qarabağ” – aparıcı vəs.
Hal hazırda Volterin “Sadiq və ya Tale” povestinin motivləri əsasında Fərman Rzayevin səhnələşdirdiyi “ Əlmanə” tamaşasında – Cahan məleykəsi obrazı üzərində işləyir.
Mükafatları
27 may 2018-ci ildə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
Artemisia sogdiana
İstinadlar
Artemisia sogdiana Artemisia sogdiana
Tetri
Tetri — Gürcüstanda istifadə edilən metal pul vahidi. 1 lari = 100 tetri.
Sarkis Hatspaniyan
Sarkis Hatspaniyan — Türkiyə ermənilərindən olan jurnalist, hüquq müdafiəçisi və siyasi xadim. Sarkis Hatspaniyan Qarabağ müharibəsində və xüsusi ilə Kəlbəcər döyüşündəki fəallığı ilə tanınır.
Fransa ermənilərinin müxtəlif təyinatlı yardımlarını işğalı olunmuş Azərbaycan torpaqlarına çatdırılılmasına rəhbərlik etmişdir. 2008-ci ildə İrəvan şəhərində baş vermiş kütləvi iğtişaşlardakı iştirakına görə Ermənistan məhkəməsi tərəfindən 3 il 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilmişdir.
Həyatı
Sarkis Hatspaniyan 1962-ci ilin 12 fevral tarixində Türkiyənin Hatay bölgəsinə bağlı İskəndərun şəhərində anadan olmuşdur. Orta məktəbi Aqos qəzetinin 2007-ci ildə öldürülmüş baş redaktoru Hrant Dinklə birgə oxumuşdur. 1980-cı ildə Türkiyədə baş vermiş hərbi çevirilişdən sonra Fransaya mühacirət etmiş və Paris şəhərində yaşayaraq Fransa vətəndaşlığı almışdır. Sarbonna Universitetində idarəetmə faklütəsini bitirən Hatspaniyan 1990-cı ildən etibarən Ermənistana müntəzəm səfərlər etməyə başlamışdır.
Solçu olan Hatspaniyan bütün çıxışlarında Kürd Fəhlə Partiyasının (PKK) addımlarını dəstəkləyib. Sonrakı dövrlərdə isə Hatspaniyanın PKK çıxışlarının yerini Səlahəddin Dəmirdaşın rəhbərlik etdiyi Xalqların Demokratik Partiyası əvəz edib.
2008-ci ildə İrəvanda baş vermiş kütləvi iğtişaşların əsas təşkilatçılılarından biri olduğuna görə Ermənistan məhkəməsi tərəfindən 3 il, 6 ay müddətinə azadlıqdan məhrum edilmiş, ancaq cəzasını tam çəkmədən sərbəst buraxılmışdır. ։
Uzun müddət ağır xəstəlikdən əziyyət çəkən jurnalist 2017-ci ildən etibarən Lyon şəhərində yerləşən xəstəxanaların birin də, müalicə olunmaqda idi. Sarkis Hatspaniyan 2018-ci ilin 20 yanvar tarixində, 56 yaşında olarkən yaşadığı Fransanın Lyon şəhərində vəfat etmişdir.
Qarabağ müharibəsində iştirakı
Qarabağ müharibəsinin şiddətlənməsindən sonra Erməni diasporasının bir çox nümayəndələri müharibədə iştirak etmək üçün əvvəlcə Ermənistana və oradanda da Dağlıq Qarabağ bölgəsinə keçmişdilər. Ermənilərin gəldiyi ölkələr arasında Livan və Fransa xüsusi yer tutmuşdur. Livan ermənilərinin döyüş bölgəsinə tranfer edilməsi və onların lazım olan döyüş təhcizatı ilə təmin olunması ilə Jirayr Səfilyan məşğul olmuşdur. 1990-cı illərdə, artıq Fransa vətəndaşı olan Sarkis Hatspaniyan varlı Fransa ermənilərinin maddi yardımlarını Dağlıq Qarabağdakı ermənilərə çatdırmışdır.
Sonradan Qarabağla bağlı ermənilərin çəkdiyi "Ana əlləri" filmində çıxış edən Hatspaniyan guya azərbaycanlılara yaxşı davrandıqlarını və bu əsirləri azərbaycanlıların özlərinin Kəlbəcərdə atıb getdiyini deyir. Lakin indiyə qədər həmin əsirlərin taleyindən heç bir xəbər yoxdur.
Eyni zamanda Türkiyə vətəndaşı olan Hastpaniyan Qarabağ müharibəsində törətmiş olduğu cinayətlərə görə heç bir zaman mühakimə olunmamışdır. Qarabağ müharibəsindən sonra Fransa, Türkiyə və Ermənistan arasında tez-tez səfərlər edən jurnalist 1915-ci il hadisələri ilə bağlı Türkiyədə fəaliyyət göstərmiş və əsasən Erməni soyqırımı iddialarının tanınması üçün çalışmışdır.
ASALA terror təşkilatının təbliğatını aparması
Sarkislə bağlı digər mühüm məqam onun erməni soyqırımı və erməni terror təşkilatları ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlərdir. Hatspaniyan öz Facebook səhifəsindəki statuslarından birində ASALA terror təşkilatına haqq qazandırmağa çalışır. ASALA-nın 24 sentyabr 1981-ci ildə Türkiyənin Parisdəki Baş Konsulluğuna hücumunu xatırladan Hatspaniyan bu sözləri yazır:
Məhz ASALA-nın bu hücumu nəticəsində Türkiyə Baş konsulu yaralanır və bir nəfər türk vətəndaşı həlak olur. Sonradan binanı tutan ASALA-nın 4 üzvü həbs edilir və yeddi il cəza alırlar.
1996-cı ildə Ermənistanın eks-prezidenti Levon Ter-Petrosyanın icazəsi ilə Hatspaniyana ölkədə qalmaq izni verilir. Lakin eks prezident Robert Köçəryan onun ölkəni tərk etməsi üçün beş gün vaxt verir. Hatspaniyan bunu yerinə yetirmir. 2008-ci il mitinqlərində Serj Sarkisyan rəhbərliyinin erməni xalqına qarşı sərt davranışını dilə gətirməsi Hatspaniyanın həbs olunması ilə nəticələnir. 2011-ci ildə azadlığa çıxdıqdan sonra 2013-cü ildə Ermənistan vətəndaşlığı verilir.
Sarkis həm də azərbaycanlılara qarşı törədilən Xocalı soyqırımının əsas inkarçılarından sayılır. Daha çox türk dilində yazılar yazan Sarkis Xocalı soyqırımının guya ermənilər tərəfindən törədilmədiyini və Azərbaycanla Türkiyənin təbliğatının bir hissəsi olduğunu vurğulamışdır.
Benvenuto Çellini
Benvenuto Çellini  — İntibah incəsənətinin son nümayəndələrindən olan Benvenuto Çellini həm heykəltaraş, həm zərgər, həm də yazıçı olmuşdur. O, ömrünün beş ilini Fransa kralı I Fransuanın sarayında keçirmiş, kralın sifarişi ilə çoxlu bədii zərgərlik əsərləri, o cümlədən I Fransuanın məşhur qızıl duzqabısını düzəltmişdir. Onun "Persey" adlı əsəri böyük şöhrət qazanmışdır.
O öz tərcümeyi-halını gözəl məcara romanı şəklində yazmış və bu əsərdə İtaliyada yüksək intibah dövrünün həyatı parlaq şəkildə canlandırılmışdır.
Neapol
Neapol (qəd.yun. Νέα Πόλις — "yeni şəhər"; ital. Napoli) — böyüklüyünə görə Roma və Milandan sonra İtaliyanın 3-cü, cənubi İtaliyanın isə ən böyük şəhəri. Kampaniya (İtaliya) əyalətinin paytaxtı. Şəhərin əhalisi 1 milyon nəfər, şəhərətrafı bölgələrlə birlikdə 3 milyon nəfərdir. Neapol məşhur Vezuvi vulkanının yaxınlığında yerləşir. Şəhərin beynəlxalq aeroportu və böyük dəniz limanı vardır. Neapol öz zəngin tarixi, mədəniyyəti və mətbəxi ilə məşhurdur.
Əsası e.ə. VIII əsrdə yunanlar tərəfindən qoyulmuşdur. Şəhərin qoruyucusu Müqəddəs Yanuari (ital. San Gennaro) hesab olunur. 19 sentyabr şəhər günü kimi qeyd edilir. Neapol və Bakı qardaşlaşmış şəhərlərdir. E.ə. VI–IV əsrlərdə Qərbi Avropada yaranmış İskit dövlətinin paytaxtı olub.
Talas döyüşü
Talas döyüşü - 751-ci ildə bu günki Qırğızıstan sərhədləri daxilindəki Talas çayı sahilində, Abbasilər və onların müttəfiqi olan Qarluqlar ilə Çinlilər arasında 5 gün davam edən döyüşdür. Çin ordusunun məğlubiyyəti ilə nəticələnən döyüş həm Çin, həm də Türk, həm də İslam tarixi baxımından mühüm hadisədir.
Arif Həsənov (kimyaçı)
Arif Həsən oğlu Həsənov — Azərbaycan alimi, AMEA akad. Yusif Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunun "Tsikloolefinlər" laboratoriyasının müdiri, kimya üzrə elmlər doktoru, professor.
Talas döyüşü
Döyüşün səbəbləri
Parçalanan Türkeş lərin Qara Türkeşlər adlanan qrupu 742-ci ildə çinlilərin dəstəyi ilə Tumoçanın komandanlığı altında müstəqilliklərini qoruya bildi. Keş şəhərindəki (indiki Daşkənd) Qara Türkeşlərin sonrakı hökmdarı Bahadur Tudun Çinli komandan Kao Siya Çe tərəfindən 751-ci ildə öldürüldü və bütün mülkü müsadirə edildi. Ardıyca da bütün şəhər çinlilər tərəfindən yağmalandı. Çinli komandanın Bahadur Tudun ilə razılığa gəlməsinə baxmayaraq onu öldürməsindən sonra Bahadur Tudunun oğlu qaçmağı bacardı və ərəblərdən kömək istədi.
Bu hadisələrdən bir il əvvəl Əməvi sülaləsi hakimiyyətdən qovulmuşdu və onların yerinə hakimiyyətə Abbasilər gəlmişdi (750). Əbu Həsən 745-ci ildə Əməvilərn Xorasan valisi Nəsr ibn Seyyarı məğlub edərək Xorasandan çıxartmışdı.
Türkeş şahzadəsinin kömək istədiyi zaman Xorasanın valisi olan Əbu Oğuz xan digər ərəb sərkərdələri kimi düşünmədi və kömək üçün Ziya ibn Salehi göndərdi.
Döyüş
Talas döyüşündə iştirak edən orduların nə qədər şəxsi heyətdən ibarət olması barədə müxtəlif iddialar mövcuddur. Beləki ərəb qaynaqlarına görə Çin ordusunun sayı 100 min olmuş, Çin qaynaqlarına görə isə ərəb qoşunlarının sayı 200 min olmuşdur. Lakin bu rəqəmlərin həddindən artıq şişirdilməsi şübhəsizdir.
Qara Türkeşlər lə yanaşı Tibet imperiyası qoşunları ərəb ordusu tərəfindən döyüşdə iştirak edirdi. Çin ordusu isə daimi ordudan əlsvə Qarluqlardan və Fərqanə vadisindən muzdlu ordu toplamışdı.
751-ci ilin iyul ayında iki qoşun Talas çayının sahilində döyüşə başladı. Döyüş Çin ordusunun məğlubiyyəti ilə sonlandı. Bunun əsas səbəbi kimi Çin ordusunda xidmət edən Fərqanəlilərin və Qarlukların qəfildən Çin ordusuna qarşı hücum etməsidir. Beləki, Çin ordusunun əsas hissəsi irəlidə döyüşərkən muzdlu Qarluklar və Fərqanəlilər arxada gözləmə mövqeyində idilər. Lakin Çin ordusunun qərərgahına hücuma keçirlər. Arxadan hücum gözləməyən Çin ordusu sürətlə mövqelərini itirməyə başlayırlar. Qao Xianzhi qoşunun sürətlə məhv olduğunu görərək yerdə qalan hissəni qurtarmaq üçün geri çəkilmə əmri verir. Li Siyenin yardımı ilə qoşun geri çəkilə bilir. Ehtimal edilir ki, 10 min Tan sülaləsi ordusundan yalnız 2 min nəfəri geri çəkilə bilmişdir.
Nəticə
Bu döyüş ilə mətbəə ilk dəfə Çinin xaricinə çıxmışdır. Bununla yanaşı barıt, kağız və kompası da ərəblər ilk dəfə bu döyüş zamanı öyrənmişdirlər. Bu kəşflər isə sonradan zamanla Avropaya keçmişdir. Həmçinin Mərkəzi Asiya türkləri nin İslam dini ilə ilk yaxın tanışlığının bu döyüşdə olduğu ehtimal edilir. Əlavə olaraq da qeyd etmək lazımdır ki, Talas döyüşü Çinin Mərkəzi Asiyaya ekspansiyasın dayandırmışdır.
Zaur Paşayev (basketbolçu)
Zaur Paşayev (d. 31 avqust 1983; Cəlilabad, Azərbaycan) — Azərbaycanı təmsil edən 3x3 basketbolçu. Zaur Paşayev, Azərbaycan yığmasının heyətində 2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında qızıl medal qazanıb.
Karyerası
Zaur Paşayev, 2017-ci ildə Azərbaycan yığması ilə birgə IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. Yarışların həlledici, final görüşündə Azərbaycan yığması, Qətər yığmasını 13:9 hesabı ilə məğlub etdi və IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının qızıl medalını qazandı.
Arif Həsənov (kimyaçı)
Ümumi məlumatlar
1954-cü ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) "Neft və qaz texnologiyası" fakültəsinə qəbul olmuş və 1959-cu ildə oranı mühəndic-texnoloq ixtisası ilə başa vurmuşdur.
Həmin ildə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Sovetinin sərəncamı ilə "Parçaların kimyəvi texnologiyası" ixtisasına yiyələnmək üçün Rusiya Federasiyasının İvanovo şəhərinə ezam olunmuşdur. İl yarım müddətində həmin ixtisasa yiyələndikdən sonra, 1961–1963-cü illərdə H. Z. Tağıyev adına Toxuculuq kombinatının "Boyaq-bəzək" işləmə fabrikində sex rəisi vəzifəsində işləmişdir.
1963-cü ildən başlayaraq A. H. Həsənovun sonrakı əmək və elmi fəaliyyəti bilavasitə Azərbaycan MEA akademik Y. Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu ilə bağlıdır. O, burada əvvəlcə mühəndis, sonralar kiçik və böyük elmi işçi vəzifələrində çalışmış, 1989-cu ildən bu günə kimi isə İnstitutun "Tsikloolefinlər" laboratoriyasının müdiridir.
Əsas elmi nailiyyətləri
Alitsiklik karbohidrogenlər və onların törəmələrinin kimyası professor A. H. Həsənovun elmi fəaliyyətində xüsusi yer tutur. Bu sahədə apardıgı tədqiqatlar nəticəsində bir çox praktiki qiymətli xassələrə malik, məlum və yeni monomerlərin alınmasının əlverişli üsulları yaradılmışdır. Belə istiqamətlərdən, başlıca olaraq, pirolizin C5 fraksiyasından tsiklopentadienin, bütün məlum proseslərdən öz iqtisadi və ekoloji göstəriciləri ilə fərqlənən çıxarılma prosesini, stereomüntəzəm polimerlər üçün tsiklopenten və norbornen kimi tsikloolefin monomerlərinin yeni alınma üsullarını, norbornen əsasında karkas karbohidrogenlərinin alınma prosesini, norbornen sırası karbohidrogenlərin bioloji aktiv O-törəmələrinin alınma üsullarını və s. göstərmək olar.
Əsas elmi nəticələri
A. H. Həsənovun tərəfindən aparılan elmi-tədqiqat işlərinin nəticələri Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Üzvi Sintez İnstitutunda (Moskva), Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Sintetik və Təbii Ətirli Maddələr İnstitutunda (Moskva) və Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Sintetik Kauçuk Monomerləri İnstitutunda (Yaroslavl) sınaqdan keçirilmiş və müsbət rəylər alınmışdır. Sintez olunmuş tsikloolefin monomerləri (tsiklopenten, norbornen və 5-metilnorbornen) çox aşağı şüşələşmə temperaturuna (minus 97 və minus 1140C) malik kauçukların istehsalı üçün yararlı polialkenamer polimerlərinin alınmasında Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Sintetik Kauçuk İnstitutunda (Sankt-Peterburq) müsbət nəticə ilə sınaqdan keçmişdir. Alitsiklik sırası ketonların və olefinlərin bəzi oksigenli törəmələri əsasında Moskvada ətirli kompozisiyalar yaradılmış və müəlliflik şəhadətnamələri alınmışdır.
Elmi istiqamətləri
Elmi istiqaməti əsasən alitsiklik sırası karbohidrogenlər və onların törəmələrinin kimyasıdır. O cümlədən:
Elmi fəaliyyəti
1963-cü ildən başlayaraq A. H. Həsənovun sonrakı əmək və elmi fəaliyyəti bilavasitə Azərbaycan MEA akademik Y. Məmmədəliyev adına Neft-Kimya Prosesləri İnstitutu ilə baglıdır. Alitsiklik karbohidrogenlər və onların törəmələrinin kimyası professor A. H. Həsənovun elmi fəaliyyətində xüsusi yer tutur. O, NKPİ-nin Elmi Şurasının, 1999-cu ildə Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyasının İxtisaslaşdırılmış Şurasının, 2000-ci ildən hal-hazıra kimi NKPİ-nin Dissertasiya Şurasının üzvüdür.
Nailiyyətləri
Aparılan praktiki əhəmiyyətli elmi işlərdən biri də mürəkkəb efir tipli sənaye plastifikatoru olan dibutilftalatın analoqunun alınma prosesidir. Prosesin texnologiyası işlənib hazirlanmış və Təcrübə-Sənaye miqyaslı istehsalı təşkil olunmuş, Bakı "Süni gön və Plyonka materialları" zavodunda müvəffəqiyyətlə tətbiq olunmuşdur.
Pedaqoji fəaliyyəti
A. H. Həsənov elmi işlərini pedaqoji fəaliyyəti ilə uzlaşdıran alimdir. 1964–67-ci illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun yeni açılmış "Lifli materialların texnologiyası" kafedrasında "Kimyəvi texnologiya" ixtisası üzrə əvəzçiliklə mühazirə fənnini aparmış, 1998-ci ildən etibarən 2008-ci ilə kimi Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin professoru vəzifəsində pedaqoji fəaliyyətdə olmuşdur.
Murtuzaqulu xan Qovanlı-Qacar
Murtuzaqulu xan Məhəmmədhəsən xan oğlu Qovanlı-Qacar (1750 və ya 1755-1800) - Ağaməhəmməd şah Qacarın qardaşı, avantürist, şahlığa iddialı.
Həyatı
Məhəmmədhəsən xanın üçüncü оğlu Murtuzaqulu xan (anası Zəhra xanım Hüsеyn xan qızı Dəvəli) Astrabad ətrafında anadan оlmuşdu. Müкəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Əvvəlcə Ağaməhəmməd xana xidmət еtmişdi. Sоnra qardaşından üz döndərmişdi. Murtuzaqulu xan səltənət iddiasında idi. 1787-ci ilin dекabrında о, Qubalı Fətəli xan, Talış Mir Mustafa xan və Baкılı Şеyxəli xanın кöməyi ilə Gilana yürüş еdib, Rəşt haкimi Sülеyman xanı məğlub еtdi. 1788-ci ildə 6 minliк şah оrdusuna müqavimət göstərə bilmədiyi üçün о Rəşti tərk еdib, Ənzəliyə çəкilməyə məcbur оlur. Murtuzaqulu xan yеni qüvvə tоplamaq üçün 1789-cü ildə Şamaxıya gəldi və Rusiyadan yardım istədi. Şirvan, Talış xanlarının və Xəzər dənizinin cənub sahilindəкi Rusiya gəmilərinin yardımı ilə 1790-ci ildə о, yеnə də Rəşti aldı. Ağaməhəmməd xanla 8 illiк mübarizədən sоnra üçüncü dəfə Rəşt haкimiyyətini əldə еdən Murtuzaqulu xanın bu qələbəsi çоx davam еtmədi. 1791-ci ildə о, düşmənin hücumuna qarşı dura bilmədiyi üçün Rəştdən əl çəкdi və Talış xanı Mir Mustafa xana pənahlandı… Talış qоşunlarının yardımı ilə Murutuzaqulu xan оnu təqib еdən 12 minliк İran qоşununa böyüк tələfat vеrib, gеri çəкilməyə məcbur еtdi. Laкin о, bir daha İrana qayıda bilmədi. Bir müddət (1791-1800) Salyanda, Talışda, Həştərxanda, Qızlarda və Pеtеrburqda yaşadı. Murtuzaqulu xan Rusiya dövlətindən yardım almaq üçün danışıqlar apardı. İranda haкimiyyətə кеçdiyi təqdirdə Rusiya dövləti mənafеyinə xidmət еdəcəyini vəd еtdisə də, Rusiya-İran münasibətlərini gərginləşdirməк istəməyən Rusiya dövləti оna açıq yardım еtməкdən çəкindi. Rusiyadan ayda min manat maaş alan Murtuzaqulu xan 1796-ci ilin iyun ayında Valerian Zubovun İran səfərində iştiraк еtməк məqsədilə Pеtеrburqdan Həştərxana və Sarı adası yоlu ilə Kür qırağına gəldi. Laкin öz arzusuna nail оla bilmədi. Murtuzaqulu xan 1800-cü il окtyabr ayının 18-də vəfat еtdi.
II Qazan xan
II Qazan xan (1356-1357) — Haqqında sadəcə numizmatik məlumat var.
Baccharis isabelae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qaragöl (Ağdərə)
Ərazinin ekologiyası
Böyük əhəmiyyətə malik xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin 70 min 388,6 hektarı - Bəsitçay və Qaragöl dövlət Təbiət Qoruqları, Arazboyu, Laçın, Qubadlı və Daşaltı dövlət təbiət yasaqlıqlarının ərazilərində olan qiymətli ağac və digər nadir biomüxtəliflik nümunələri bu gün də işğalçı ordunun tapdağına məruz qalaraq məhv edilir. Azərbaycanın işğal olunmuş ərazilərində ekoloji əhəmiyyətə malik bir çox göllər böyük antropogen təsirə məruz qalır. Bu ərazilərdə irili-xırdalı 7 relikt göl: Kəlbəcər və Laçın rayonlarının yaylaqlarında Böyük Alagöl, Kiçik Alagöl, Zalxagöl, Qaragöl, Canlıgöl, İşıqlı Qaragöl və Ağdərə rayon ərazisində (Tərtərin qolu olan Torağaçayda) Qaragöl kimi şirin su mənbələri çirkləndirilir, dağıdılır və nəticədə unikal bir ərazi ekoloji fəlakət həddinə çatdırılıb.
Ədyal
thumb|right|Yataq [[Henri Dö Tuluz-Lotrek əsəri ki iki nəfəri ədyal altında göstərir]]
Ədyal bir növ yataq ləvazimatındandır ki, ümumiyyətlə istifadəçini qızdırmaq üçün xüsusilə də yatmaq vaxtı nəzərdə tutulan böyük bir parçadır.Ədyallar qalınlıq və məqsədlərinə görə döşəkağıları ilə fərqlənir;ən qalın dəşəkağı hələ də ən yüngül ədyaldan daha incədir. Ədyallar ümumiyyətlə, istilik üçün istifadə olunur, halbuki döşəkağıları gigiyena, rahatlıq və estetik üçün istifadə olunur.
Aqriate
Aqriate (, korsika dili: desertu di l’Agriate) — Korsika adasının şimal-qərbində yerləşən yarımsəhra. San-Forenzo sahillərindən İzolya-Rosaya qədər sahəni əhatə edir. Səhranın sahəsi 150 km² ərazini əhatə edir. Cənubda Saxaradan gələn küləklərin təsirinə məruz qalır. XIX–XX əsrlərdə heyvandarlığın hesabına sahəsi genişlənmişdir. Ən hündür nöqtəsi İfana dağıdır (479). Yay ayları ərazi tamamən quruyur. Yaz və qış ayları isə leysan ola bilir.
Aqriate Korsikanın insansız əraxilərindən biridir. Buradan hətta magistral yollar belə keçmir. Burada yalnız torpaq yollarla hərəkət etmək olur.
Bakı qalası (film, 1965)
Bakı qalası qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Gavə Həsənov tərəfindən 1965-ci ildə çəkilmişdir. Azərbaycan Televiziyasında istehsal edilmişdir. Film açıq səma altında salınmış daş muzey-Orta əsrlər Bakısının memarlıq abidəsini təşkil edən qədim tikinti kompleksi-İçəri şəhər haqqında, bu nadir abidənin insanlar tərəfindən qorunması barədə danışır.
Məzmun
Film açıq səma altında salınmış daş muzey-Orta əsrlər Bakısının memarlıq abidəsini təşkil edən qədim tikinti kompleksi-İçəri şəhər haqqında, bu nadir abidənin insanlar tərəfindən qorunması barədə danışır.
Filmin üzərində işləyən
Rejissor: Gavə Həsənov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1965-ci ilin Azərbaycan filmləri 1960-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Setif və Gelma qətliamı
Setif və Gelma qətliamı — 8 may 1945-ci ildə Əlcəzairin Setif, Guelma və Kherrata şəhərlərində Fransa ordusunun mülki əhaliyə qarşı törətmiş olduğu qətliam. Fransa hökumətinin verdiyi rəsmi məlumatda öldürülmüş əlcəzairlilərin sayı 1200, yaralıların sayı 1500 göstərilsə də digər mənbələrdə öldürülmüş əlcəzairlilərin sayının 6000 ilə 45 000 arasında olduğu bildirilir.
Ümumi məlumat
Əlcəzair Fransa üçün olduqca əhəmiyyətli ərazi olmuşdur. XIX əsrə qədər Osmanlı hakimiyyətinin tərkibində olan Əlcəzair torpaqları 1830-cu ildə Fransanın torpaqlarına qatıldı və 132 il boyunca Fransanın müstəmləkəsi olaraq qaldı.
1954-cü ildən 1962-ci ilə qədər davam edən müstəqillik mübarizəsi əsnasında, Əlcəzair qiyamını ört-basdır etmək üçün 1.5 milyon insanı qətlə yetirən Fransa rəhbərliyi, bu tətbiqi əsnasında tək deyildi. Dünyadakı hər cür İslami addımı özünə qarşı təhdid sayan İsrail rəhbərliyi, Əlcəzair qiyamını yatırtmaq üçün fransızlara böyük dəstək vermişdi.
Dövrün "La Croix" jurnalı müxbirlərindən olan Jacques Duquesne işgəncələr haqqında belə yazır: "İşgəncə və insanların itməsi problemləri beyinləri davamlı şəkildə məşğul edirdi. Kişilər, bəzən də qadınlar həbs olunur və daha sonra onlardan heç bir xəbər olmurdu. Cəsədlərinin daş bağlanaraq dənizə atıldığı bilinirdi. Saylarının 3 mindən artıq olduğu irəli sürülürdü, amma Əlcəzair bələdiyyə başçısı Jacques Chevallier, 5 mindən artıq bir rəqəmdən bəhs edirdi. Fransız əsgərlərin təzyiq və sındırma üsullarına namusa təcavüz və kəndləri tamamilə məhv etmək kimi əməlləri də daxil idi. Bir əsgərin söylədiyinə görə, həkim kimi işlədiyi hərbi hissədə demək olar ki, gün ərzində işgəncəyə məruz qalmış şəxsləri müalicə edirmiş. Demək olar ki, hər yerdə ən çox tətbiq olunan işgəncə üsulu isə, qadınların cinsi orqanları da daxil olmaqla bədənin hər yerinə elektrodlar yerləşdirilərək cərəyan vermək idi. Digər işgəncə üsulları isə insanı yox etmək məqsədi daşıyırdı. Qurbanın ya xortumla ağzının içinə su vurulur, ya dırnaqları çıxarılır, ya başı su dolu ləyənə salınır, ya da ayaqları çətinliklə yerə dəyəcək şəkildə saatlarla biləklərindən asılı saxlanması təmin edilirdi. Bu hələ işgəncə üsullarından bəziləridir. Bütün bunları yazmaq asan deyil. Mən bildiklərimin yalnız çox az qismini söylədim."
Kimyagər (roman)
Kimyagər — Braziliya yazıçısı Paulo Koelyonun romanı.
Süjet
Əsərdə, Şərq fəlsəfi fikrində qırmızı xətlə keçən “vəhdəti-vücud” dünyagörüşünün bədii təcəssümü kimi, insanın təbiətin bir parçası olduğu canlı boyalarla işlənilib. Heç nəyin təsadüf olmaması, hər hadisənin, sözün, uğur və uğursuzluğun bir əlamət olması romanın qayəsini təşkil edir. İnsan bu əlamətləri anlayarsa və Öz Yolunu davam etdirərsə kainatın ona məqsədinə çatmaqda yardım etməsi əminliyi İslam fəlsəfəsinin “nə baş verirsə, insanın xeyrinədir” tezisi ilə üst-üstə düşür.
Ümumiyyətlə, inam və inadla həqiqətə çatmağın mümkünlüyünü ifadə edən “Kimyagər”də Şərq dünyagörüşü və həyata yanaşması işlənilib.
Müəllif böyük həqiqətləri bədii və canlı obrazların içində verdiyindən, roman çox oxunaqlıdır: geniş oxucu auditoriyasına hesablanan bu kiçik həcmli əsəri qızıl axtarışına çıxan Santyaqonun başına gələn macəralar, misi qızıla çevirməyi bacaran kimyagərlərin böyük elmi haqda bilgi, fövqəlqüvvələrin insan həyatında oynadığı rolu görmək kimi də, böyük fəlsəfi fikirlərin ifadəsi, insanın təbiət hadisəsinə çevrilməsinə qədər mükəmməlləşməsi, əsl sevgi romanı və s. kimi də oxumaq olur.
Gənclər xəyalpərəst olurlar, arzulamaqdan qorxmurlar, onlar üçün hər şey əlçatandır. Lakin zaman keçir, sirli bir gücün təlqini ilə onlar arzularını həyata keçirə bilmirlər.
Xəbərdarlığın sonu
Ramiz Vəliyev
Ramiz Vəliyev – Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti.
Həyatı
Ramiz Vəliyev 1959-cu ildə Gəncədə anadan olmuşdur. 1974-cü ildən Gəncə Dövlət Dram teatrında yaradıcı aktyor heyətində, aktyor kimi işə başlayıb, 1981–1985 ci illərdə M.A.Əliyev adına İncəsənət universitetinin Dram və kino aktyoru şöbəsini, Şəfiqə Məmmədovanın tam kursunu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
1990-cı ildən C.Cabbarlı adına Gəncə Dövlət dram teatrında işləməyi ilə bərabər Gəncə Dövlət Nizami Poeziya teatrında da aktyor fəaliyyətinə başlamışdır. İşlədiyi müddətdə aşağıdakı rolları oynamışdır: "Bəhram şah"da Bəhram şah, "Şairin məhəbbəti"ndə Məhəmməd, "Gül və Zəhərdə" II loğman, "Qızıl zəncirlər"də Usta, "Məhəbbətin qənimi"ndə Aqil, "Memarın məhəbbəti" – Əcəmi, "Yeddi məhbusun şikayəti" – Çoban, "Dərd yükü" – aparıcı və s. Hazırda Volterin "Sadiq və ya Tale" povestinin motivləri əsasında Fərman Rzayevin səhnələşdirdiyi "Əlmanə" tamaşasında Səddaq obrazı üzərində işləyir. Respublikanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür, "Qızıl Dərviş" mükafatı laureatıdır. 25 iyun 2013-cü ildə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir. Ailəlidir. İki övladı var.
An-8 qəzası (1965)
An-8 qəzası — 25 yanvar 1965-ci ildə baş vermiş təyyarə qəzası.
Həmin gün SSRİ Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus An-8 hərbi-nəqliyyat təyyarəsi Azərbaycan SSR-nin Goran aerodromundan qalxaraq Gəncə aerodromuna eniş edərkən qəzaya uğramışdır. Qəza zamanı təyyarə Gəncə yağ-piy kombinatının anbarlarına çırpılaraq yanmışdır. Nəticədə təyyarədəki 6 heyət üzvünün hamısı həlak olmuşdur.
Mübadilə
Mübadilə — müxtəlif məşğuliyyət növləri ilə məşğul olan insan qruplarının hazırladıqları məhsulları bir-biriləri ilə dəyişmələri.
Toma Çorba
Toma Feodosyeviç Çorba ( mold. Toma Ciorbă; ) — Bessarabiya həkimi, ictimai səhiyyə təşkilatçısı və ictimai xadim.
Bioqrafiya
Toma (Foma Feodosyeviç) Çorba 1864-cü ildə Kişinyov şəhərində anadan olub. Kişinyov kişi gimnaziyasında təhsil almışdır. 1893-1896-cı illərdə Kişinyovda sanitariya həkimi vəzifəsində işləmiş, 1893-1903-cü illərdə isə rayon xəstəxanasının psixiatriya şöbəsində çalışmışdır. 1896-cı ildə bir yoluxucu xəstəliklər xəstəxanasını qurdu, burada 1932-ci ilə qədər baş həkimi vəzifəsini icra etdi. Çorba, 1896-1935-ci illərdə təsis etdiyi xəstəxananın binasında yaşayırdı. 1903-cü ildə Kişinyov talanından sonra sanitariya doktoru M. Frenkel ilə birlikdə şəhərin yəhudi qəbiristanlığında öldürülənlərin cəsədlərini və şəhərin yəhudi xəstəxanasında yaralananları yoxladı və sənədləşdirdi.
Rus-Yapon müharibəsinin başlanmasından sonra, Qırmızı Xaçın yerli şöbəsinin üzvləri tərəfindən qərara alındı ki, Çorba bir il yarım işlədiyi Uzaq Şərqdə bərpa olunan Bessarabiya hərbi qospitalını idarə etsin.
Toma Çorba Bessarabiya şəhərində məcburi olaraq təbii çiçəyə qarşı peyvənd və difteriyaya qarşı isə seroterapiya tətbiq etdi.
Kişinyov Respublika İnfeksion Klinik Xəstəxanasını Toma Feodosyeviç Çorbanın adını daşıyır, önündə isə 1965-ci ildə Toma Çorba xatirəsinə həsr olunmuş bir bəyaz xatirə lövhəsi quraşdırılıb. (memar I. Qritsenko)
Loğman xan
Loğman xan — Elxanilər dövlətinin hökmdarlığına olan son iddiaçı. Əvvəlcə Əmir Vəliyə, daha sonra Əmir Teymura tabe olmuşdur. Yerinə oğlu Pir Məhəmməd keçmişdir.
İnterferon
thumbnail İnterferon — Orqanizm tərəfindən virusun təsirinə qarşı sintez olunan qoruyucu zülaldır. İnterferonların əsas funksiyası orqanizmin toxumalarının sağlam hüceyrələrinin virusla yoluxmasının qarşısını almaqdır. Onlar xəstəliyin ilk mərhələlərində yaranır,hüceyrəarası sahəyə ifraz olunur və özündən sonrakı hüceyrələrdə virusların çoxalmasını inqibirləşdirir. Orqanizmdə virusun yayılmasını məhdudlaşdırmaqla,ilkin müdafiə xəttini əmələ gətirir. γ interferonlara məxsus olan funksiyaların əsaslarından biri də onların makrofaqları aktivləşdirməsidir.
γ interferon 10 və 12 ci xromosomlarda yerləşir. Ehtimal ki, iki identik genlərlə kodlaşdırılır. Molekul çəkisi 20–25 KDa olan qlikoproteindir. Onlar daha çox adaptiv immun sisteminin sitokinləri hesab olunur. Antivirus effektinə malik olmaqla yanaşı o qazanılmış immunitetin yaradılmasının tənzimlənməsi və immun sistemi hüceyrələrinin aktivləşdirilməsində mühüm rol oynayır. γ inteferonun əsas produsentləri antigen və mitogenlərlə aktivləşdirilmiş T limfositləri və təbii killerlərdir.
Məmmədəli Əliyev
Məmmədəli Əliqulu oğlu Əliyev (ədəbi təxəllüsü Sail; ) — tanınmış müğənni, "Kor ərəbin mahnısı"nın ilk ifaçısı.
Həyatı
Erkən yaşlarında atasını itirir, anası Xədicə xanım hər gün 7 uşağı evdə tək qoyub işləmək məcburiyyətində qalır. Məmmədəli kiçik yazşlarından oxumağı sevərdi, bu səs ona səsiylə ün qazanmış toy xanəndəsi atası Dərviş Əliqulu kişidən keçmişdi.
Bir gün oxumağından məktəbdə də xəbər tutdular. Bir tədbir olan kimi gəlirdilər anasının üstünə ki, qoy, Məmmədəli oxusun. Müəllimləri anasına tapşırırdı ki, nəbadə oğlunu başqa sənətin dalınca düşməyə qoyasan. Ondan yaxşı xanəndə çıxar. Bu sözü qonşuları Əhməd Bakıxanov da deyirdi.
Gözəl səsindən əlavə, Məmmədəlinin şeir, qəzəl yazmağı da vardı. Şeirlərini "Sail" (dərdli avara) təxəllüsü ilə yazardı. Bu imzayla 300-ə yaxın şeir, qəzəl, müxəmməs, təmsil, qoşmalar yazmışdı.
1940–1941-ci illərdə Əhməd Bakıxanov Məmmədəlini və bacısı Töhfəni öz ansamblına gətirdi.
1942-ci ildə Məmmədəlini cəbhəyə göndərdilər. 1945-də yaralanıb qayıtdı. Sonra Milli Dram Teatrına işləməyə getdi.
Həmin illərdə Məmmədəlinin ürəyinə bir sevda da hakim kəsilmişdi. Xalası qızı Böyükxanıma vurulmuşdu, amma sözləri bir-birinə xoş gəlmədiyindən bir yerdə yaşaya bilməyəcəklərini başa düşüb sevgililər ayrılırlar.
Məmmədəli Əliyev teatrda işləyərkən ikinci dəfə ailə qurur. Teatrda görüb sevdiyi Zəhraxanım da aktrisa idi. Bu evlilikdən 5 uşaqları olur.
Məmmədəli Əliyev 22 il teatrda çalışır. Əksər tamaşalarda oxuyur. "Xosrov və Şirin"də Ozanı, "Qatır Məmməd"də Aşığı, "Vaqif"də Xanəndəni, "Hind gözəli"ndə Arabaçını, "Şeyx Sənan"da Kor Ərəbi oynayır. Kor Ərəbin mahnısı bir səs-küy qoparır ki, gəl görəsən… Deyirdi, mən o mahnını oxuyub qurtaran kimi Bülbül səhnəyə çıxdı, əllərimi sıxıb dedi ki, sağ ol Məmmədəli, nə gözəl oxudun!
Bu rol üzərində M. Əliyev çox ciddi çalışmışdı. Tamaşanın müvəffəqiyyətlə hazırlanmasında görkəmli reyissor Adil İsgəndərovun ciddi əməyi vardı. Tamaşanın musiqisini bəstəkar Fikrət Əmirov yazmışdı. Bu mahnı hələ əsərin məşqləri zamanı tamaşanın müvəffəqiyyətli olacağından xəbər verirdi. Doğrudan da "Şeyx Sənan" nəinki Bakıda, eləcə də Tbilisi və Yerevan qastrollarında böyük uğurlar qazanır.
Bir dəfə bu rolu oynarkən Məmmədəlinin əlindəki ağac əlindən düşüb yox olur. Kor rolu oynadığı üçün aktyor gözünü açıb heç yeri axtara bilmir. Gözlərini bir nöqtəyə zilləyərək, əlini yerə sürtə-sürtə ətrafı nə qədər axtarırsa, ağacı tapa bilmir. Pərdə bağlanandan sonra da ağacı nə qədər axtarırsa, tapa bilmir. Nəhayət, ağacı səhnənin altında olan zirzəmidən tapıb gətirirlər. Demə, ağac səhnədəki bayraq sancmaq üçün nəzərdə tutulmuş kiçik dairəvi deşikdən aşağı düşübmüş.
Sonralar Rauf Kazımovski Kor Ərəbin mahnısını ayrıca kino lentinə çəkir, televiziya vasitəsilə göstərirlər. Fikrət Əmirov də bu lenti özü ilə Amerika səfərinə aparır.
Məmmədəli Əliyev deyirdi:
Məmmədəli Əliyev səhnədə can verməyi arzulasa da, kamına çatmır, ömrünün sonlarına yaxın teatrdan uzaqlaşır. O, səhnədən qocalıb getmir, yaş artandan, səsdən qalandan sonra musiqidən əl çəkmir. Hələ səhnəyə çox çıxa bilərdi. Özü gedəndən bir az sonra lent yazıları gözdən, qulaqdan uzaq düşür, amma hər halda könüllərdən iraq düşməyir.
Koku Ameqaşi
Koku Messan Ameqaşi — Toqolu üzgüçü. Koku Ameqaşi Toqonu 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Məmmədəli Əliyev
Həyatı
Məmmədəli Əliyev səhnədən uzaqlaşandan sonra yenidən hərbi işə qayıdır. 1968-ci ildə Elmlər Akademiyasına işə düzəlir. Hərbi kafedranın müdiri olur. Müharibədə olduğu üçün hərbi işdən başı çıxırdı.
Koku Ameqaşi
Karyerası
Koku Ameqaşi birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 100 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 1:11.13 saniyəlik nəticəsi ilə 119 üzgüçü arasında 111-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Məmmədəli Əliyev
Həyatı
Məmmədəli Əliyev 1983-cü ildə vəfat edib.
Ailəsi
Müğənni Töhfə Əliyevanın qardaşı, İlqar Sailin atasıdır.
Möhtəkirlik
Möhtəkirlik — əhaliyə lazım olan məhsulların ucuz qiymətə alınıb saxlandıqdan sonra baha qiymətə satılması, eləcə də ərzaq məhsullarını satmayıb bazarda qıtlıq yaratmaq, sonra isə baha qiymətə satmaq.
İslamda möhtəkirlik
İslam peyğəmbərindən nəql olunan hədislərdən aydın olur ki, möhtəkirliyi yalnız xəyanətkarlar və günahkarlar edə bilərlər: "Xəyanətkarlardan başqa heç kəs möhtəkirlik etməz." "Günahkardan başqa kimsə möhtəkirliyə əl atmaz."
Nəhcül-bəlağədə Əli ibn Əbu Talib Malik Əştəri Misirə vali təyin etdiyi fərmanında Möhtəkirliyin qarşısının alınmasının zəruriliyi haqda qeyd olunur: "Bütün bunlarla yanaşı bil ki, onların çoxu – tacirlər və sənətkarlar – alverdə həddindən artıq amansızdırlar və xoşagəlməz xəsislikləri var. Onlar daha çox xeyir götürmək məqsədilə möhtəkirlik edər və onlara öz istədikləri kimi baha qiymət qoyarlar. Bu da xalq kütləsi üçün zərərli, rəhbərlər üçünsə eyb və rüsvayçılıqdır. Buna görə, möhtəkirliyin qarşısını al, çünki Allahın Rəsulu (s) onu qadağan etmişdir."
Əli ibn Əbu Talib həmçinin qeyd edir ki, "Xalqa ziyan gətirən və qiymətləri qaldıran hər hansı möhtəkirlikdə xeyir-bərəkət yoxdur." , "xəsis möhtəkir eləsi üçün (varisə) yığır ki, ona təşəkkür etməyəcək və eləsinə (axirətdə Allaha tərəf) doğru gedir ki, onun üzrünü qəbul etməyəcək."
İstinadlar
مضاربة Спекулация Spekulace Spekulation (Wirtschaft) Κερδοσκοπία Speculation Especulación (economía) Finantsspekulatsioon Spekulaatio (talous) Spéculation Spekulasi Speculazione 投機 투기 Spekuliacija Шпекулант Spekulatschoon (Weertschop) Speculatie (handel) Spekulasjon (finans) Spekulacja Especulação financeira Speculă Speculation Spekulation (ekonomi) Spekülasyon Спекуляція 投机
Modinos Kiprə qarşı
Modinos Kiprə qarşı — (16 EHRR 485 (25 mart 1993)) Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyasının 8-ci maddəsi ilə əlaqədar Avropa İnsan Haqları Məhkəməsi tərəfindən qəbul edilmiş qərar.
Faktlar
İş 1987-ci ildə, Apeleftherotiko Kinima Omofilofilon Kiprou (AKOK) və ya "Kipr Gey Azadlıq Hərəkatı"nın əsasını qoymuş gey hüquqlarının müdafiəçisi Aleksandros Modinos tərəfindən qaldırılmışdır. Eyni zamanda öz həmcinsi ilə cinsi əlaqəyə daxil olan iddiaçı bəzi homoseksual hərəkətlərə görə cinayət məsuliyyətini nəzərdə tutan Kipr Cinayət Məcəlləsinin 171-ci maddəsinin qüvvədə olması səbəbi ilə böyük gərginlik, narahatlıq və təqib qorxusu ilə yaşadığını bildirmişdir.
Qərar
Məhkəmə 8 səs lehinə, 1 səs əleyhinə olmaqla belə qərara gəlmişdir ki, qadağanın mövcudluğu ərizəçinin şəxsi həyatına birbaşa və davamlı olaraq təsir etmiş, nəticə etibarilə ərizəçinin şəxsi həyatına hörmət hüququna müdaxilə olunmuşdur. Beləliklə, bu işdə 8-ci maddənin pozuntusu baş verib; ərizəçinin çəkdiyi məhkəmə xərcləri ona qaytarılmalı, eləcə də Strasburqda işin dinlənilməsi ilə bağlı çəkdiyi xərclər ona tam məbləğdə ödənilməlidir.
Əhəmiyyəti
Məhkəmə bu qərarı ilə təsdiq edir ki, homoseksual münasibətlər 8-ci maddə çərçivəsində müdafiə olunur. Bu münasibətləri qadağan edən qanun ərizəçiyə tətbiq olunmasa da, qadağanın açıq-aşkar dəstəklənməsi və təqib olunma riski (dövlət ittihamı və ya xüsusi ittiham əsasında) və digər zərərverici hüquqi hərəkətlər ərizəçinin şəxsi həyatının toxunulmazlığı hüququnun pozulduğunu hesab etmək üçün kifayətdir.
Ziddiyyətli məqamlar
Məhkəmə belə bir məsələ barəsində öz fikrini ifadə etmədi ki, ərizəçi yəqin ki, öz hərəkatının baxışlarını təbliğ etməkdə heç nə ilə məhdudlaşdırılmayan azadlığa malikdir; baxmayaraq ki, bu hal xüsusi rəyini bildirmiş hakim Pikisdə ərizəçinin həqiqətən şəxsi həyatına mümkün müdaxilə ilə bağlı qorxu hissi keçirdiyinə qarşı şübhə doğurdu, lakin bunu hər hansı qərəzlilik riskinin olmadığını təsdiq edən sübut hesab etmək çətin ki mümkün olsun.
Amblyseius
— fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Təsnifatı
Cinsə 300-ə yaxın növ və 13 yarımcins daxildir.
İl-14P qəzası (1966)
İl-14P qəzası — 23 aprel 1966-cı ildə baş vermiş təyyarə qəzası.
Həmin gün Binə hava limanından havaya qalxan İl-14P orta tutumlu sərnişin təyyarəsi Mahaçqalaya səfər edərkən qəzaya uğramışdır. Uçuşdan 12 dəqiqə sonra Xəzər dənizi üzərində olarkən təyyarə ilə əlaqə kəsilmişdir. Onun 23 aprel günü Xəzər dənizində müşahidə olunan çətin hava şəraitində qəzaya uğraması ehtimal olunur. Belə ki, aparılan axtarış-xilasetmə işləri heç bir nəticə verməmiş və göyərtəsində 5 heyət üzvü və 28 sərnişin olan İl-14P təyyarəsi bu günə qədər tapılmamışdır. .
Klark gölü
Klark gölü  — Alyaskanın cənub-qərbində göl.
Klark gölü şimal-qərbi Amerika Birləşmiş Ştatları Alyaska ştatının cənubunda "Lake and Peninsula Borough" mahalında yerləşən bir göldür.
Bu gölə qaynaq su təmin edən axarsu "Tlikakıla çayı" olub gölün ayağı "Six Mile Golü" və "NEWHALEN çayı" ilə ILIAMNA Gölü əmələ gətirir.
Klark gölü 1891-ci ildə John W. Clarkın xatirəsinə adlandırılmışdır. John W. Clark bu gölü görən ilk yerli ABŞlı olmayan Avropa əsilli adamdır və yerli ABŞ-lılarla ticarət üçün qurulan "Nushagak Ticarət Mövqeyi" 'nin başçılığını etmişdir. Bu göl mövqeyində əsrlərlə yaşamış olan yerli amerikalıların istifadə etdikləri göl adı "Dena-ına Athabaska Dili" 'ndə "Kılçık-Vona" idi. Bu "Xaliqi toplandığı Mövqe Golü" mənasını verməkdə idi.
Klark gölü Klark gölü Milli Parkı və Qoruğu ərazisinə daxildir.
Aydın Menderes
Aydın Menderes — Türk siyasətçisi
Həyatı
Aydın Menderes 1946-cı ildə Ankarada doğulub. 1968-ci ildə Ankara İqtisadi və Ticari Elmlər Akademiyasının məzunu olub.
Siyasətə 1970-ci ildə Demokratik Partiyanın vilayət başçısı kimi daxil olan Menderes, 1977-ci ildə Ədalət Partiyasından Konya millət vəkili seçilib.
12 Sentyabr dövlət çevrilişindən sonra 10 il siyasətdən kənarlaşdırılan Menderes, 1993-cü ildə banisi olduğu Böyük Dəyişiklik Partiyasının başçısı seçilir.
1994-cü ildə Demokrat Partiyanın başçısı olur. 1995-ci ildə Rifah Partiyasından İstanbul millət vəkili seçilən və 1996-cı ildə bu partiyada başqan müavini vəzifəsinə gətirilən Aydın Menderes, 1999-cu ildə Fəzilət Partiyasından İstanbul millət vəkili olub. Menderes elə həmin il Fəzilət Partiyasından istefa verib.
3 noyabr 2002-ci il tarixində Doğru Yol Partiyasından (DYP) millət vəkilliyinə namizəd olub, ancaq DYP baryeri keçə bilmədiyi üçün siyasətdən uzaqlaşdığını elan edən Menderes, tərcüməçiliklə məşğul olub və "Yeni Əsr" qəzetində köşə yazısı hazırlayıb.
Edam edilən keçmiş baş nazir Adnan Menderesin son oğulu olan Aydın Menderes, keçirdiyi yol qəzası nəticəsində qismən iflic olub.
Menderes 2011-ci ilin dekabrın 23-də 1 aydır müalicə gördüyü Ankara Atatürk Təhsil və Araşdırma Xəstəxanasında vəfat edib. Menderesin 65 yaşı var idi.
Görüş Babayev
Görüş Nurəddin oğlu Babayev — Azərbaycan heykəltaraşı, Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı (2002).
Həyat və yaradıcığı
Görüş Babayev 17 fevral 1943-cü ildə Bakıda, Nurəddin Babayevin ailəsində anadan olmuşdur. O, 12 nömrəli musiqi məktəbinin fortepiano sinfində oxumuş və 1959-cu ildə Əzim Əzimzadə adına Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Məktəbinin heykəltaraşlıq şöbəsinə daxil olmuşdur. Məktəbi bitirdikdən sonra təhsilini Leninqradda Rəssamlıq Akademiyasının monumental heykəltaraşlıq fakültəsində davam etdirmişdir. Bakıya qayıtdıqdan sonra Ömər Eldarovun rəhbərliyi altında yaradıcılıq emalatxanasında heykəltaraşlıq sənətini öyrənməyə davam etmişdir.
Görüş Babayev həm Azərbaycanda, həm də digər ölkələrdə təşkil olunan müxtəlif sərgilərdə iştirak etmiş, beynəlxalq müsabiqələrin qalibi olmuşdur. Onun əsərləri sırasına 1981-ci ildə Mirzə Şəfi Vazehə Gəncədə ucaldılmış abidə, Türkiyənin Ərzurum şəhərində "Arfa çalan qız", Sumqayıtda "Nizami Gəncəvi", "20 Yanvar şəhidlərinə abidə" və başqaları daxildir. Heykəltaraşın əsas işləri Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərində Nizami Gəncəvinin heykəli və Bakıdakı "Dədə Qorqud" abidəsinin hesab olunur.
Heykəltaraş həm də pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olmuşdur. O, on il Türkiyədə müəllim kimi fəaliyyət göstərərək heykəltaraşlıqdan dərs demiş və "Türkiyə yuxuları" silsiləsindən əsərlərini işləmişdir.
Xalidu Sissoko
Xalidu Sissoko — (d/ 28 avqust 1978, Dakar) — Seneqal futbolçusu, qapıçı. 2004-cü ildə Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul edib. Seneqal milli futbol komandasında çıxış edib.
Bioqrafiya
Xalidu Sissoko 1978-ci il 28 avqustda Seneqalın paytaxtı Dakarda anadan olub. Futbol oynamağa universitet komandasında başlayıb. İlk məşqçisi yerli mütəxəssis Assane Bax olub.
Klub karyerası
Fuybolçu karyerasına 1994-cü ildə "Janna d’Ark" komandasında başlayıb. Elə həmin klubda 1998-ci ildə - 20 yaşında peşəkar karyerasının başlanğıcı olub. Karyerası ərzində yalnız iki klubun şərəfini qoruyan qapıçı "Bakı"ya qədər 6 il "Janna d’Ark"da çıxış edib. 2004-cü ilin yayında isə seneqallının rekordlarla və məqamlarla dolu Azərbaycan karyerasına start verilib. Bakı klubunda debütü 26 sentyabr 2004-cü ildə "Şəfa" komandası üzərində 3-0 hesablı qələbə ilə başlayıb.
Faktlar
right|thumb|260px|Oyunundan sonra
Şiraz Beynəlxalq Hava Limanı
Şiraz Beynəlxalq Hava Limanı (İATA: SYZ, İKAO: OISS) Şiraz və dəniz səviyyəsindən 1500 metr hündürlükdə yerləşir. Hava limanında, İmam Xomeyninin International Airport naviqasiya və elektron avadanlıqların baxımından hava limanı İran təchiz sonra: və xüsusilə İran şəhərlərinə daxili uçuşlar, beynəlxalq uçuşlar və istiqamətdə bir sıra əlavə Fars körfəzi States var.
An-24B qəzası (1973)
An-24B qəzası — 18 avqust 1973-cü ildə baş vermiş təyyarə qəzası.
Həmin gün Bakı-Aktau-Bakı reysi ilə hərəkət edən An-24B tipli sərnişin təyyarəsi Binə hava limanından havaya qalxdıqdan bir neçə dəqiqə sonra qəzaya uğramışdır. Təyyarənin göyərtəsində 60 sərnişin və 4 heyət üzvü olmuşdur. Qəzadan sağ qurtulan olmamışdır. .
Archeosetus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Süita
Süita ( - ardıcıllıq) — bir neçə tamamlanmış pyesdən ibarət silsilə əsər; obraz məzmununa və quruluşuna görə fərqlənən pyeslər kontrastlıq prinsipi ilə növbələşir. XVI əsrdə İtaliyada meydana gəlmiş və peşəkar musiqidə geniş yayılmışdır.
İsmail Mutasim Adnan
İsmail Mutasim Adnan ( 8 yanvar 2001) — Maldiv adalarını təmsil edən üzgüçü. İsmail Adnan Marşal adalarını 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
İsmail Adnan birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 100 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 1:01.68 saniyəlik nəticəsi ilə 119 üzgüçü arasında 109-cu oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Şaxtyor Donetsk FK
Şaxtyor (Donetsk) — Ukraynanın futbol klubu
Artemisia songarica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nuşirəvan Kərimov
Kərimov Nuşirəvan Molla Kərim bəy oğlu (1898–1966) — Molla Nəsrəddin jurnalının Zəngilan və Qubadlı bölgələri üzrə təmsilçisi, şair, pedaqoq.
Həyatı
Nuşirəvan Kərimov 1898-ci ildə Zəngəzur mahalının Qarakilsə bölgəsinin (indiki Sisian) Sofulu kəndində məşhur bəy ailəsində anadan olmuşdur. Doğulduğu kənd onların ailəsinin yaylaq yeri, dağın o üzündəki Xocamsaxlı kəndi (Qubadlının kəndi) isə qışlaq idi.
Nuşirəvanın babası Molla Səfi Zəngəzurda tanınmış adam olub. O, yalnız mollalıqla deyil, müəllimliklə də məşğul olubmuş. Dövrün özünəməxsusluğundan gələn ifadədir ki, savadlı insanları həm də "Molla" adlandırırmışlar. Nuşirəvan Kərimov da o dövrdə babası kimi "Molla" adlandırılıb.
Nuşirəvan Kərimov 1931-ci ildə Şuşa Pedaqoji Texnikumunu bitirdikdən sonra Qubadlıya qayıdaraq Xocamsaxlıda ibtidai məktəbin açılmasına nail olub. O vaxta qədər bu kənddə məktəb olmayıb. Pedaqoji fəaliyyəti müxtəlif təltiflərə layiq görülüb. O, Azərbaycan SSR-nin əməkdar müəllimi olub, Lenin ordeni, Qırmızı Əmək Bayrağı, "Şərəf nişanı" ordenləri və medallarla, müxtəlif fəxri fərmanlarla təltif edilib.
Ağaddin Babayev
Ağaddin Abdulla oğlu Babayev — jurnalist, yazıçı, publisist, tərcüməçi, dramaturq, teatrşünas, şair, 2009-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, 1990-cı ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, 1987-ci ildən Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının üzvü.