cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Misir heroqlifləri (B qrupu)
B qrupuna 7 oturmuş qadın heroqlif daxildir. Burada doğuş da çöməlmiş şəkildə göstərilmişdir. Bu həm də Qədim Misirdə doğuş zamanı vəziyyəti göstərir.
Fərzili
Fərzili (əvvəlki adı: Fərzəli) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 27 mart 2001-ci il tarixli, 110-IIQ saylı Qərarı ilə Cəlilabad rayonunun Astanlı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Fərzəli kəndi Fərzili kəndi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Kəndin tam adı Kərbəlayı Fərzəli olmuşdur. Yerli əhalinin məlumatına görə, Kərbəlayı Fərzəli həmin kənddə məskunlaşmış maldar ailələrin başçısının adı olmuşdur. XIX əsrin axırlarında həmin ailələrin qışlaq yerində oturaqlaşması nəticəsində yaranmış yaşayış məntəqəsi Fərzəlinin adı ilə adlandırılmışdır. Oykonim 1917-ci ildə Fərzili variantında da qeydə alınmışdır. Kəndin adı 2001-ci ildən Fərzili kimi rəsmiləşdirilmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Fərzəliçayın sahilində, düzənlikdə yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 737 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Akrobatika Gimnastikası 2015 Avropa Oyunlarında — (Qarışıq, temp hərəkətləri)
Akrobatika Gimnastikası 2015 Avropa Oyunlarında — Qarışıq (Cütlük, Temp hərəkətləri) — akrobatika gimnastikası üzrə Bakıda Milli Gimnastika arenasında keçirilən yarışların təsnifat mərhələsi.
Təsnifat mərhələsi 17 iyun tarixində Milli Gimnastika Arenası nda baş tutdu. Final isə 4 gün sonra 21 iyun tarixində baş tutdu. Yarışlarda 9 ölkənin 11 gimnastı mübarizə apardı.
Yarışların qızıl medalını 29.300 xal toplayan Rusiya Federasiyası təmsilçiləri qazandı. Gümüş medalı 28.690 xal toplayan Belçika nın təmsilçiləri qazandı. Bürünc medalı isə 28.650 xal toplayan Böyük Britaniya təmsilçiləri qazandı.
Albaniyanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı
thumb|500px|right|[[Albaniyanın səfirlik xəritəsi. {{legend|#FF0000|Albaniya}}{{legend|#2F3699|Albaniya səfirliklərinin yerləşdiyi ölkələr}}]]
Albaniyanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı - Albaniyanın xarici ölkələrdə yerləşən diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısını özündə birləşdirir. Siyahıda fəxri konsul vəzifəsinə sahib şəxslərin yaşadığı ölkələr qeyd edilməyib. Albaniyanın dünyanın dörd qitəsində yerləşən 43 səfirliyi və 6 müvəqqəti akkreditə olunmuş nümayəndəliyi mövcuddur.
2013-cü ildə keçirilmiş seçkilərdən sonra ölkənin Xarici İşlər Naziri Dmitri Buşati hökumətin iqtisadi böhran səbəbindən bəzi ölkələrdə yerləşən səfirliklərini bağladığını açıqlamışdır. 2014-cü ildə Albaniya Kuala-Lumpur (Malayziya), Lissabon (Portuqaliya), Sarayevo (Bosniya və Herseqovina) və Yeni Dehli (Hindistan) də yerləşən səfirliklərini bağlamışdır.
Afrika
thumb|right|[[Albaniyanın Çinin paytaxtı Pekin şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|right|[[Albaniyanın Danimarkanın paytaxtı Kopenhagen şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|right|[[Albaniyanın Çexiyanın paytaxtı Praqa şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|right|[[Albaniyanın Makedoniyanın paytaxtı Skopye şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|[[Albaniyanın Bolqarıstanın paytaxtı Sofiya şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|right|[[Albaniyanın İsveçin paytaxtı Stokholm şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|right|[[Albaniyanın Avstriyanın paytaxtı Vyana şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|right|[[Albaniyanın Polşanın paytaxtı Varşava şəhərində yerləşən səfirliyi.]] thumb|right|[[Albaniyanın Amerika Birləşmiş Ştatlarının paytaxtı Vaşinqton şəhərində yerləşən səfirliyi.]]
Qar-e-dosar
Mağaranın uzunluğu 385 m, eni 265 m, hündürlüyü isə 70 m-dir. Mağaranın ümumi sahəsi - 81 500 kv.m-ə çatır.
İşıq diodu
İşıq diodu — elektrik enerjisini işıq enerjisinə çevirən p-n keçidli diod. Dioddan düz cərəyan axdıqda elektron və deşiklərin p-n keçidi və onun yaxınlığında intensiv rekombinasiya nəticəsində şüalanma yaranır. Bu effekt adlanır və işığın rəngi (fotonun enerjisinə uyğun) yarımkeçiricinin qadağan edilmiş zonasının enerjisi ilə müəyyən edilir.
İşıq diodlarının sahəsi çox kiçikdir (1 mm2-dən daha az) və tamamlanmış optik komponentlər özünün şüalanma quruluşunu formalaşdırmaq üçün istifadə oluna bilər. 1962-ci ildə praktiki elektron komponentlər kimi meydana çıxan işıq diodları ilk əvvəllər aşağı intensivlikli infraqırmızı işıq şüalandırırdılar. İnfraqırmızı işıq diodları hələ də uzaq məsafədən idarə olunan sxemlərdə elementlərin ötürülməsi üçün istifadə olunur. Müasir işıq diodları görünən, ultrabənövşəyi və infraqırmızı kimi müxtəlif dalğa uzunluğunda çox yüksək parlaqlıqlı işıq vermə qabiliyyətinə malikdir.
İlk əvvəllər işıq diodları tez-tez kiçik közərmə lampalarını əvəz edən elektron cihazlar üçün indikator lampaları kimi istifadə edilirdi. İşıq diodlarının inkişaf etdirilməsi ətraf mühitin məqsədli şəkildə işıqlandırılmasında onları istifadə etməyə imkan yaradır. İşıq diodları közərmə lampalarından bir sıra üstünlüklərə malikdirlər. Bu üstünlüklərə aşağı enerji sərfi, uzun müddətli istifadə, təkmilləşdirilmiş fiziki etibarlılıq, kiçik ölçü və daha sürətli kommutasiyanı misal göstərə bilərik. İşıq diodları müasir dövrümüzdə aviasiya işıqlandırması, avtomobil faraları, reklam, ümumi işıqlandırma, kameralar, işıqlı divar kağızı kimi müxtəlif tətbiqlərdə istifadə olunur. İşıq diodları həmçinin yüksək kommutasiya normalarına görə qabaqcıl informasiya kommunikasiya texnologiyalarında istifadə olunur.
Arpağ
Arpağ — türk və altay mifologiyasında və xalq kültürlerinde əfsun mənasını verir. Sirrli söz, mistik dua, sehr deməkdir. Arbağ (Arba) və ya Arvağ (Arva) olaraq da deyilər. Yenə eyni kökdən törəyən Arvas, Arbaş, Arbış, Arbuz sözləri də eyni mənaları ehtiva edir. Arbağçı deyilən efsuncular tərəfindən oxunur. Xəstələrə yaxşılaşdırmaq, pislikləri və pis ruhları savuşturmak üçün edilən dua. Məsələn ilanın zehrinin təsirini yox etmək və ya ilan, əqrəb kimi heyvanların sokmasını qarşısını almaq üçün edilən və oxunan arpağlar vardır. Bu arpağlar nəticəsində ilanın və ya əqrəbin soxmadığı inancı Anadoluda bu gün belə geniş yayılmışdır. Arbamak və ya Arvamak (əfsun etmək) feli Anadoluda xalq ağzında istifadə davam etməkdədir. Göz boyamaq (göz rəngləmək), gözbağı etmək, sehr etmək deməkdir. Bir sıra sehrli sözlər və dualarla obyektlərin və insan həyatının təbii axışını təsir məqsədlər.
Etimologiya
(Ar) kökündən törəmişdir. Arbamak felindən törədilmişdir. Çaşdırmaq mənası vardır. Kökte araya girmək məzmunu tapılar. Cadu edən adam, ruhlarla və ya fövqəltəbii güclərlə insanların və təbii proseslərin arasına girməkdədir. Ər kökü isə çatmaq (çatmaq) mənasını saxlayar ki, gizli məlumatlara və varlıqlara çatmaq deməkdir. Tungusca Ar; etmək, çalışmaq mənalarına gəldiyi kimi, qorxu, kötüruh görmək kimi mənalarda daşıyır. Monqol Ar kökü yol, üsul məzmunu saxlayar.
10000 manatlıq əsginas
10000 manatlıq əsginas — Azərbaycanda 1994-2006-cı illərdə işlədilən milli əsginaslardan biri. Cəmi 1 dəfə (1994-cü ildə) dövriyyəyə buraxılmışdır.
Tarixi
10000 manatlıq əsginaslar yalnız bir dəfə – 1994-cü ildə Azərbaycan Milli Bankı tərəfindən ölkədə nağd pul dövriyyəsinin nizamlanması, nağd pula olan tələbatın optimallaşdırılması məqsədilə dövriyyəyə buraxılmışdır. Bu əskinaslar Almaniyada "Giesecke & Devrient" şirkəti tərəfindən çap edilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən 7 fevral 2005-ci il tarixdə imzalanmış "Azərbaycan Respublikasında pul nişanlarının nominal dəyərinin və qiymətlər miqyasının dəyişdirilməsi (denominasiyası) haqqında" Fərmanla 1992-2001-ci illərdə dövriyyəyə buraxılmış əsginaslar - eyni zamanda 1994-cü ildə dövriyyəyə buraxılmış 10000 manatlıq əsginaslar 2006-cı ildən başlayaraq dövriyyədən çıxarılmışdır.
Təsviri
thumb|Əsginasın üzərində təsvir olunmuş [[Şirvanşahlar sarayının real vəziyyəti]] Əsginasın ön tərəfində Şirvanşahlar sarayının ümumi görünüşü təsvir olunmuşdur. Əsginasın arxa tərəfində isə ənənəvi olaraq milli ornamentlə haşiyələnmiş çərçivədə rəqəm və söz ifadəsində banknotun nominal dəyəri verilmişdir.
Ölçüləri
10000 manatlıq əsginasın ölçüləri 130×65 mm idi.
Metamizol
Metamizol ya Novaminsulfon pirazolon törəməsi, qeyri opiad ağrıkəsici. Yüksək analgetik (ağrıkəsici) və antipiretik (hərarətsalıcı) təsirə malikdir. Sensibilizasiya, təzyiqin düşməsi və nadir hallarda aqranulositoz kimi əlavə təsirlərə də malikdir. 1922 ci ildə firması tərəfindən Novalgin adı ilə istehsalına başlanılmışdır. Metamizol qəbul edilmə yollarından asılı olaraq müxtəlif: daxilə qəbul üçün tablet, məhlul, düz bağırsağa yeritmək üçün şam, vena və əzələ daxilinə inyeksiya üçün ampula formasında istehsal olunur.
Təsiri
Siklooksigenaza fermentini və prostaqlandin sintezini aşağı salaraq analgetik (ağrıkəsici), antipiretik (hərarətsalıcı) və zəif antiflogist (iltihab əleyhinə) təsir yaratmış olur. Bu xüsusiyyətlərinə görə əsasən cərrahi əməliyyatdan sonrakı və xərçəng şişləri ilə əlaqəli ağrılara, yüksək hərarətə, spazmalara qarşı effektli təsirə malikdir. Spazmolitik effektinə görə kolik (tutma) şəkilli ağrılarda xüsusən də öd kisəsi və sidik kisəsinin koliklərində geniş istifadə edilir. Metomizol və onun əsas metoboliti 4-N-metilaminoantiprin periferik təsirlərilə yanaşı siklooksigenazanı aşağı salmaqla mərkəzi sinir sistemindəki kannabionid reseptoruna təsir etmək xassəsinə də malikdir.
Aqranulositoz
Kəskin aqranulositoz sümük iliyində əsasən ağ qan cisimciyi leykositlərdə qranulositozun və bəzən yanaşı qanyaratma prosesinin pozulması (Neytropeniya) ilə müşayət olunur. Bu da öz növbəsində immunitetin zəifləməsinə səbəb olur. İlk simptomlara selikli qişalarda (yuxarı tənəffüs yollarında) baş verən iltihablar (xoralar), hərarət, titrətmə kimi əlamətlər aiddir. İltihablaşmış ocaqlar infeksiyalaşaraq sepsislə nəticələnə bilir. Bu zaman bu halı aradan qaldırmaq üçün antibiotiklərdən, qan və G-CSF (qranulasion koloniyasını stimullaşdıran faktor) transfuziyasından istifadə edilir. Metamizol qəbulu dayandırıldıqdan sonra bəzən öz-özünə aradan qalxır. Bu fəsadla bağlı mortalitet 10% təşkil edir.
Digər fəsadlar
Metamizol xüsusən də parenteral yeridildikdə nadir hallarda (< 0,1 %) sensiblizasiyaya, anafilaktik şoka, bronxial astma tutmalarına səbəb ola bilər.
Metamizol digər qeyri opiad analgetik: asetilsalisil turşusu (aspirin) və diklofenakla nisbətdə mədədə narahatlıq törətmir və ona qarşı həlimdir. Demək olar ki mədə xorası kimi fəsadlar törətmir. Metamizolun vena daxilinə sürətlə yeridilməsi qan təzyiqinin kəskin düşməsinə və kollapsa səbəb ola bilər. Dərman aludəçilik opiadlar kimi yaratmır. Lakin onun uzun müddət qəbulu orqan pozğunluğuna məsələn, böyrək funksiyasının pozulmasına za kəskin böyrək çatmamazlığı, ürəkbulanma, qusma, sidiyin rənginin tündləşməsi, huşun qarışması kimi əlamətlər, psixi pozğunluqlar da meydana çıxa bilər.
Əks göstəriş
Metamizola qarşı senseblizasiya olduqda, profiriya və böyrək çatmamazlığı zamanı, G6PD – qlukoza-6- fosfat-dehidrogenaza çatmamazlığında preparatdan istifadə qəti, üç yaşına qədər uşaqlarda, hamiləlik və əmizdirmə dövründə, qanyaranma prosesi pozğunluqlarında nisbi əks gıstərişdir.
Farmakokinetikası
Mədə-bağırsaq sistemindən asan sorulur. Bağırsaq divarında aktiv metobolit şəklində 4-N-metilaminoantipirinə hidrolizə olunur. Qanda tam şəkildə və ya dəyişilməmiş metamiyola rast gəlinmir. Hətta vena daxilinə yeridildikdə belə dəyişilməmiş metamiyola az miqdarda rast gəlinir. Metamizolun aktiv metobolitinin zülalla birləşməsi 50-60% təşkil edir. Qaraciyərdə metobolizmə uğrayaraq, böyrəklər vasitəsilə xaric olunur. Terapevtik dozada ana südündə təyin edilir. Plazmada yarımparçalanma müddəti təxminən 2,5 saatdır.
Grevillea flexuosa
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulon-Biyankur
Bulon-Biyankur — Fransada şəhər. Parisin cənub-qərbində sənaye peyki.
Coğrafiyası
Sena çayının döngəsində, Bulon meşəsinin kənarındadır.
Tarixi
1924-cü ilə qədər Bulon-sür-Sen adlanırdı. Şəhərdə 1920–30-cu illərin tikililəri (memarlar Le Korbüzye, J. Fidler, J. Pinqusson və b.) saxlanılmışdır.
Memarlığı
30-cu illər muzeyi (1998-ci ildə yaradılmışdır; 1920–30-cu illərin boyakarlıq, heykəltaraşlıq, dekorativ-tətbiqi sənət kolleksiyası) fəaliyyət göstərir. Avtomobil (o cümlədən “Reno” zavodları) və aviasiya sənayesi; dəzgah və alətlər, elektrotexnika və elektron məhsulları, kimyəvi preparatlar, telefon aparatları; ətriyyat istehsalı inkişaf etmişdir.
Helsinki FK
HİK — Finlandiyanın futbol klubu.
Tarixi
1907-ci ildə yaranmışdır.
Avropa kuboklarında iştirakı
== Uğurları ==
Pinus dalatensis
(Pinus dalatensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio sessilifolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dərman bitkilərinin siyahısı
A
ağlarotu, acıçiçək, acıyonca, acıqovuq, acıqıjı, acılıqotu, adiant, adi dazı, adi zirə, akasiya , albalı, alça alışan, alkanna, alma, aloe, andız, anxuza, anis, ardıc, armud, artişok, asırqalotu, at əvəliyi, atıl-batıl, atşabalıdı, ayıdöşəyi, aylant, ayrıqotu
B
Bağayarpağı, bağ səhləbi, badam, badımcan, ballıbaba, balqabaq, baldırğan, balzamin, ballınanə, barkhauziya, başınağacı, başlıqotu, bat-bat, bədrənc, bəlğəmotu, bənövşə, birəotu bigəvər, biyan, bozaqgülü, boyaqotu, boymadərən, boranı, böyürtkən, bulaqotu, buğda
C
Canavargiləsi, cil, cincilim, cirə, cirəgülü, Cökə
Ç
Çayyovşanı, çaytikanı, çəpişotu, çətiryarpaq, çətənə, çınqılotu, çiyələk, çobanyastığı, çoğan, çovdar mahmızı, çödükotu, çuğundur,
D
Dağlaləsi, dağnanəsi, dağrazyanası, dağçətiri, dağtərxunu, dazıotu, dalamaz , damotu, danaya, daşdələn, dəfnə, dəfnəgilənar, dəvəayağı, dəvədabanı, dəvətikanı, dəliçətənə, dəlibəng, dəmirtikan, dəmrovotu, dərgil (qəhvəyi itburnu), dəstərək, diricəalaq, dişqurtlayan, dişəvər, dovşanalması, dovşandodağı, donuzquyruğu, durna otu
Ə
Əzvay, əvəlik
F
Feyxoa, fındıq, fıstıq
G
gicitkən, gənəgərçək, gəndəlaş, gərməşov, gəvən, göyəmotu, güləbrişin, güləvər, güldəfiz, güllücə, gülünbahar, gülxətmi, günəbaxan, gücotu
H
Heyva, herniyar, hulu
X
Xanımotu, xaçgülü, xaş-xaş, xədicəgülü, xəndəkotu, xəşənbül, xırmırmaya, xımı (pasternak), xına, xınagülü (balzamin), xırdazirə, xoruzgülü, xurma
İ
İvançay, iydə, ilankölgəsi, innab, inciçiçəyi, isitməotu, istiot – Bibər , itboğan, itburnu, ixtiyarı
J
Jasmin
K
Kartof, karapodium, kamfora darçını , kasnı, keşniş, kəcəvər, kəklikotu, kələm, kəndir, kəpənəkçiçək, kərəviz, kərmək, kəvər, kibridotu, kiksiya, knikus, köpəkdili, külançar, küncüt, küstüşam
Q
Qabaq, qaysı, qaytarma (bağlıcaotu), qambat, qantəpər qaragilə, qaraqınıq, qaraqaytaran, qarağat, qarasarmaşıq, qaratikan, qaraçöhrə, qarayonca, qaraçörəkotu, qarğı, qarğıdalı, qarpız, qatırquyruğu, qaxotu, qıjı, qılınclıot, qızılağac, qızılboya, qızılcıq, qızılsəbət, qızılgül, qızılçətir, qırmızıdil, qırxbuğum (yolotu), qıfotu, qovaq, qovun, qoz, qoyunqıran, qulançar, qurdotu, qurdpəncəsi, quşarmudu, quşqonmaz, quşşəppəyi, quşüzümü
L
Limon, limonotu, lərgə, ləçəkotu, lobya
M
mayaotu, maqnoliya, mahmızçiçək, mayasarmaşıq, maklyura, meniant, meşəgilası, mərəcüyüd, məryəmnoxudu, mərcanotu, mollabaşı, moruq, murdarça, mürgüotu,
O
Odotu, ononis, oldürgən, otsarmaşıq
Ö
Ödotu, öküzboğan, öksəotu, ögeyana
P
Palıd, pambıq, pərpərən, pion (buynuzbaş), pişikotu, pişiknanəsi, pıtraqotu, püstə,
R
Razyana, Reyhan, Remeriya, Rəvənd, Rozmarin, Rus alçası
S
Sabunotu, sarağan , sarımsaq, sarmaşıq, sədo, səfərotu, səhləb, səna, sərv, sferofiza sığırquyruğu, sincanotu, sofora, soğan, solmazçiçək, söyüd, subibəri (qırxbuğum), sumaq, südotu, sümürgən, sürvə (ada çayı), süsən
T
Tayaotu, tikanlı kəvər, toyçiçəyi, tozağacı, toppuztikan, tuya, tut, tütün, toppuzlu
V
Vaxtsızçiçək, vələs
Y
Yalançı cirə, yatıqqanqal, yasəmən, yemiş, yemişan, yerkökü, yovşan, yonca (üçyarpaq)
Z
Zanbaq, zeytun, zəncirotu, zəfəran, zəyərək, zəravənd, ziyilotu, zirinc, zirə, zoğal
Grevillea floripendula
(Grevillea floripendula) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio ludens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Pinus eremitana
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mahmud bəy Mahmudbəyov
Mahmud bəy Mahmudbəyov — müəllim, Zaqafqaziya (Qori) Müəllimlər Seminariyasının məzunu.
Həyatı
Mahmud bəy Polad bəy oğlu 1863-cü ildə Şamaxı şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini məhəllə məktəbində almışdı.1874-cü ildə Şamaxı şəhərindəki "Məclis məktəbi"ndə təhsilini davam etdirmişdi. 1879-cu ildə Zaqafqaziya (Qori) Müəllimlər Seminariyasının hazırlıq sinifinə daxil olmuş, 1883-cü ildə bitirmişdi.
1883-cü ildə Qori seminariyasını bitirdikdən sonra bir neçə il Bərdə, Tərtər, Şamaxı şəhərlərində müəllimlik etmiş, 1890-cı ildə Bakıya köçmüşdür. Ömrünün sonunadək (1923) burada müəllimlik etmişdir.
Mahmud bəy Mahmudbəyov "Rəhbər" jurnalının redaktoru idi. Bu jurnalın ilk nömrəsi 1906-cı il sentyabrın 24-də çıxmışdır. Jurnal ilk nömrəsini baş məqaləsində gələcək proqramı haqqında danışmışdır. Elmin və maarifin inkişafı məsələlərinə xüsusi əhəmiyyət verən jurnal yazırdı: "Yaşadığımız əsr bir əsrdir ki, müntəzəm məktəbi, milli ədəbiyyatı, müəyyən məsləkdə ictimai məişəti və hər cür iqtisadi mücadiləyə hazırlığı olmayan millət məişət mücadiləsində tez-gec məhv olasıdır. Bir vaxt var idi ki, qüvvəli bir millət müsəlləh olub qol gücü ilə o biri zəif milləti özünə qul… edirdi. Lakin indi bir millətin o birisinə… ağa olması qol gücü ilə deyil, məktəb, ədəbiyyat, elm, ictimaiyyət və bunlar kimi mənəvi qüvvələr ilədir".
Sonra jurnal Azərbaycanda belə mənəvi qüvvələrin inkişafına kömək göstərəcəyini bildirir: "Məqsədimiz məktəblərimizin müntəzəmliyinə, millətimizin məişət meydanında, elm və mərifət yolunda irəli getməsinə və milli ədəbiyyatdan xəbərdar olmasına əlimizdən gələn qədər rəhbərlik etməkdir".
Jurnalın cəmi 5 nömrəsi (1906-cı ildə 4, 1907-ci ildə 1) çıxmasına baxmayaraq, öz səhifələrində bir sıra ictimai-siyasi məsələlər qaldırmışdır. M. Mahmudbəyov "Bizə nə lazımdır" sərlövhəli publisist yazısında 1905-ci ilin inqilabi hadisələrindən sonra Azərbaycanda əmələ gələn dirçəliş və oyanmanın mənzərəsini verməyə çalışmış, qarşıda duran vəzifələri şərh etmişdir.
Fəaliyyəti
Mahmud bəy Mahmudbəyov "Yeni əlifba" kitabının müəllifi idi.
Mahmud bəy Mahmudbəyov Müəllimlər qurultayında iştirak etmişdi. Qurultayın Xalq Maarif Nazirliyinə təqdim etdiyi təkliflər əsasında bütövlükdə məktəb islahatı və xüsusi olaraq təhsilin məzmunca milliləşdirilməsini əsas tutan proqram və dərslik islahatı üzrə müvafiq proqram hazırlamaq məqsədilə hökumət komissiyası yaradılır. 1919-cu il noyabrın 7-də Xalq Maarif Nazirliyi yanında yaradılan hökumət islahat komissiyasına xalq maarif nazirinin müavini Həmid bəy Şahtaxtinski (sədr,) Nurməmməd bəy Şahsuvarov, Azad bəy Əmirov, Fətulla bəy Rzabəyev, Sultan Məcid Qənizadə, Abdulla bəy Əfəndizadə, Sara xanım Yaqubova, Sara xanım Xuramoviç, Əhməd bəy Pepinov, Xədicə xanım Ağayeva, Məhəmməd ağa Şahtaxtinski, Cabbar bəy Orucəliyev və Saleh bəy Vəkilov daxil idilər. Hökumət bu komissiya qarşısında növbəti dərs ilinin əvvəlinə kimi məktəb islahatı, o cümlədən təhsilin məzmunu ilə bağlı məsələlərin həlli üzrə hökumət proqramını hazırlamaq missiyası qoymuşdu. Komissiya öz işini başa çatdırana kimi milli hökumət devrildisə də, həmin məsələlər üzrə müəyyən işlər də görə bildi. Belə ki, bu komissiyanın təşəbbüsü və rəhbərliyi ilə 1919-cu ilin dekabrında Bakıda keçirilmiş müəllim seminariyaları, xalq maarifi inspektorları, ali, ibtidai və orta məktəb müdirlərinin 15 günlük müşavirəsində ümumtəhsil müəssisələrində istifadə olunan dərsliklər məsələsini geniş müzakirə edərək müəyyən təkliflər hazırlandı. Bununla yanaşı, müxtəlif fənlər üzrə, o cümlədən Mahmud bəy Mahmudbəyovun sədrliyi ilə ana dili və ədəbiyyat fənni (7 nəfər) üzrə, Pənah Qasımovun sədrliyi ilə tarix fənni (2 nəfər) üzrə, Səməd bəy Acalovun sədrliyi ilə riyaziyyat fənni (4 nəfər) üzrə, Cəmo bəy Gəbrayılbəylinin sədrliyi ilə təbiət fənni (8 nəfər) üzrə komissiyalar yaradıldı. Azərbaycan hökuməti dərslik islahatı sahəsində işləri stimullaşdırmaq məqsədilə ana dilində dərslik hazırlayan komissiyalara dövlət büdcəsindən ayrıca vəsait ayrılması barədə qərar da qəbul etmişdi.
Ərbuğa
Ərbuğa — türk mifologiyasında yarı insan, yarı buğa olan varlıq. "Arbuğa, Yarbuğa" və ya "Ərboğa", bəzən də Arboğa olaraq adlandırılar. Dişi olanları üçün "Işbuğa" deyilər. (Iş sözcüyü monqolcada dişilik bildirir.) Buğa və Bugu sözcüyü bir çox Türk ləhcəsində Geyik mənasında da istifadə edilər, bu səbəblə bəzən yarı insan, yarı maral olaraq görülə bilər. Yarı insan və yarı heyvan olan varlıqlara dünyada bir çox mədəniyyətdə rast gəlinir. Kimilərində alt qisim heyvan, diyarın yuxarısı insandır, bəzilərində isə baş, heyvan başı biçimindeyken alt tərəf insan şəklindədir. Türk mifologiyasına yunan mədəniyyətinin təsiri ilə girmiş olması ehtimal edilir.
Əryund
Türk mifologiyasında yarı insan, yarı at olan varlıqlara isə Aryund adı verilər. Aryunt, Aryond, Əryunt olaraq da bilinər. "Yaryunt" olaraq da ifadə edilər. (Söz; Ər/Ar "insan, kişi" və Yund/Yunt "at" sözlərinin birləşmiş halıdır. Dişi olanları üçün "Işyunt" istifadə olunur.)
Etimologiya
Ər/Ar/Yar kökü (yəni İnsan, Kişi mənaları) və Buğa sözlərinin birləşmesiylə yaranmışdır. Ar kökü bu dünyaya aid olmayan varlıqları ifadə edir. Yar/Zar sözcüyü monqolcada yarım mənasını verər.
Yaxınını sev (roman)
Yaxınını sev  Alman yazıçısı Erix Mariya Remark tərəfindən 1939 cu ildə yazılmış roman. Roman Avropada I dünya müharibəsindən sonrakı dövrdən, Almaniyada NSAFP-nin hakimiyyətə gəlməsindən, “üçüncü növ” millət sayılan yəhudilərin ağır və faciəli həyatından bəhs edir. Əsərdə yəhudilərin gündəlik qayğıları, onlara qarşı münasibət, işdən azad edilmələri, hüquqlarının pozulması, sənədlərinin əllərindən alıb ölkədən çıxarılması kimi tarixi hadisələr bədi şəkildə təsvir edilmişdir. Böyük bir mühacir ordusu ölkəni tərk etmiş olur. Tezliklə emiqrant dalğası bütün Avropanı bürümüş olur. İnsanlar bir ölkədən digər bir ölkəyə qeyri qanuni yollarla, saxta sənədlərlə qaçmağa məcburdurlar. Romanda müəllif bütün bu ağılasığmaz hadisələr fonunda həmin dövrün insanlarının ağır talelərinə baxmayaraq həyatı sevmək əzmində olduqlarını göstərmişdir. Yazıçı Fransaya və oradan da ABŞ-a səyahət edərkən romanı nəşr elətdirir. Alman dilində ilk nəşr 1941 ci ilin sentyabrında işıq üzü görür. 1941 ci ildə roman əsasında rejisor Con Kromvel tərəfindən “So Ends Our Night” adlı film çəkilmişdir. Filmdə Yozef Ştayn rolunda Fredrix Marx çəkilmişdir. 1953 cü ildə nəhayət roman Almaniyada işıq üzü görür.
Məzmunu
Nasistlərin hakimiyyətə gəlməsindən sonra pərən-pərənə düşən yəhudi əhalisi xilasını ölkəni qeyri qanuni yollarla tək etməkdə görür. Bu hadisələr fonunda yəhudi ətriyatçısının oğlu mühacirət etmiş, iyirmi bir yaşlı Lüdviq Kern Vyanada Yozef Ştayner ilə tanış olur. Kern Lüdviqnin atas yəhudi, anası isə macardır. O, Drezdendə dünyaya gəlmişdir. Vətəndaşlığı əlindən alınana qədər tibb fakultəsinin I kurs tələbəsi olmuşdur. Onun atasının kiçik ətriyyat laboratoriyası və dükanı vardır. Onların dolanışıqları pis keçmirdi. Nasislər hakimiyyətə gəldikdən sonra dəyişən siyasi mühit onları get-gedə fəlakətə sürüyür. Eyni küçədə olan rəqib ətriyyat dükan sahibləri Kern ailəsinə alverləri yaxşı getdiyi üçün qibtə və paxıllıq edirlər. Onların guya rejim əleyhinə olduqlarını hökumətə şikayət edirlər. Buna görə Lüdviqin atasını və onu vətəndaşlıqdan məhrum edirlər. Dükanı isə məcburi olaraq dəyər dəyməzinə satmalı olurlar. O vaxtdan ailə Praqa, Budapeşt və Vyana arasında qaçaqaçda olur. Anası macar olduğundan Budapeştdə qalmaq izini əldə edir və onlar bir müddət anasının qohumlarıgildə sığınacaq tapırlar. Burada da uzun müddət qala bilməyən ata və oğul Vyana ya gəlirlər. Vyananı tərk etmək məcburiyyətində qalaraq onların yolları ayrı düşür.
Yozef Ştayn I dünya müharibəsində iştirak etmiş, odun alovun içindən keçmiş, həyatda çox şey görmüş bir almandır. Lakin o da Kern Lüdviq kimi qaçaqaçdadır. Buna səbəb onun nasis rejiminə qarşı olan siyası baxışlarıdır. O, Mari adlı bir qadınla evlidir və siyası baxışlarının “qurbanı” olan Yozef öz ailəsindən və vətənindən didərgindir. Arvadını rejimdən qorumaq məqsədi ilə ondan boşanmağı təkid edir. Vyanaya gələrək ölmüş bir avstriyalı şəxsin adına olan saxta pasport əldə edir. Bu pasport ona bir il Avstriyada qalıb işləmə imkanı verir.
Kern Praqada təsadüfən ətriyyat dükanının yanından keçərkən, onların laboratoriyasının məhsulu olan ətriyyatları görüb, içəriyə daxil olub maraqlanır. Bu ətriyyatlar onu çoxdan belə məlumatı olmadığı atasının izinə salır. Ətriyyat dükanının sahibi ona bir yaşlı adamın müraciət etdiyini və həmin ətriyyatların reseptinə malik olduğunu və satmaq istədiyini ona söylədiyini Kernə deyir. Dükanda ona verilən yaşlı adamın qaldığı ünvana yola düşməyi qərara alan Kern bu ətriyyatlardan bir neçəsini 35% güzəştlə götürərək qapı-qapı düşərək onları satıb dolanışıq üçün qəpik-quruş qazanır.
Praqada sonuncu dəfə atasını görən Kern mühacir Rut Holland ilə tanış olur. Kern Ruta aşiq olur. Rut Holland da Almaniyadan mənşəyinə görə mühacirət edənlərdən biridir. Kern kimi o da tələbə olmuşdur. Bir müddət sonra Rut Vyanaya rəfiqəsinin yanına getməyi və orada universitetdə təhsilini davam etdirməyi qərara alır. Sevgililər Çexiyada bir-birindən ayrılsalar da Vyanada təzədən görüşürlər. Kern Ştaynerin köməyi ilə Vyanada bir sirkdə piyanoda çalmağı bacardığına görə köməkçi artist qismində işə düzəlir. Tamaşalarəın birində təsadüfən Rutla rastlaşır. Bir gün universitet qarşısında Rutu qarşılamağa gələn Kern antisemit poqromlarının şahidi olur. Polis gözü qarşısında baş verən bu ixtişaşlara müdaxilə etməyə tələsmir. Kern çətinliklə də olsa Rutun universitet binasından çıxartmağa nail olur. Lakin poqromçular Rutu yaxalayırlar. Bu zaman Kern əlbəyaxa nəticəsində onu qurtara bilsə də özü ixtişaşların iştirakçısı qismində həbs edilir. Ştaynerin köməyi ilə həbsdən çıxan Kern Avstriyadan çıxarılır. Çexiya sərhəddini keçdikdən sonra təzədən Ştaynerin köməyi ilə Vyanaya dönən Kern buradan Rutla birlikdə İsveçrəyə qaçırlar.
Parisə gələrək bir qədər rahatlıq tapırlar. Sonradan Parisə gələn Ştayn Kernə ümumdünya sərgisinin pavilyonunun tikintisində çlışmaq üçün işə düzəlməsinə yardım edir. Ştayner saxta Avstriya pasportu ilə ölüm ayağındakı arvadı ilə vidalaşmaq üçün Almaniyaya qayıdır. Xəstəxanada onun izinə düşmüş gestapoçulardan qaçarkən Ştayner özünü pəncərədən atır.
Grevillea fililoba
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bunud
Bunud — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kəndin adı keçən əsrə aid olan bir mənbədə Bunut formasında göstərilmişdir. XIX əsrin ikinci yarısında Vəndam kəndindən əmələ gəlmiş dörd kiçik məntəqədən biri-Buntdan söhbət gedir. Görünür Bunt məntəqəsi yaranmazdan əvvəl Bunut yer adı olub. Naməlum toponimlərdən sayılır və ümumiyyətlə mənası bəlli olmayan bu toponimlər Qafqaz mənşəli adlardır ki, zaman keçdikcə təhrif olunub, ya da Azərbaycan dilinin təsiri altında fonetik dəyişikliyə uğrayıb. Ancaq xalq yaddaşına əsaslansaq hər bir yurd yerinin yaranışı ilə bağlı fərziyyələr səslənir. Bu kəndin də qədim olduğu söylənilir. Hazırda 900 nəfər əhalidən ibarətdir. Əhali heyvandarlıqla məşğul olur, tərəvəz yetişdirir, taxıl sahələri, sarı buğda zəmilərinə xüsusi qulluq edirlər. Elektron ATS-i var.
Toponimikası
Bunud oyk., sadə. Qəbələ r-nunun Vəndam i.ə.v.-də kənd. Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. XIX əsrin əvvəllərində Vəndam kəndindən yaranmış dörd kiçik məntəqədən (Nohurqışlaq, Seyidqışlaq, Həzrə və Bunud) biridir. Yerli əhali oykonimi Bulud kimi tələffüz edir. Kənd əvvəllər Buludun suyu adlı kiçik çayın sahilində salınmış, sonralar buraya köçürülmüşdür. Adını kəndə vermiş çay da öz adını buludlu nəslindən almışdır.
Yaykar (Əbyəlil)
Yaykar (Күсем) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Bayım kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Oyuncaqların hekayəsi 2 (cizgi filmi, 1999)
Məzmun
Endinin tətil üçün bir kovboy düşərgəsinə getməsi əsnasında, onun oyuncaqları öz başına qalırlar. Bu müddətdə puldan başqa heç nə düşünməyən MakVuicin adlı kolleksiyaçı, Vudini qaçırır. Qaçırılan Vudi keçmişiylə bağlı bəzi gerçəklərlə üz-üzə gələrək köhnə və yeni yoldaşları arasında bir seçim etmək məcburiyyətində qalır. Dostları isə onu tapmağa qərara gəlirlər…
Misir heroqlifləri (C qrupu)
C qrupuna demək olar ki, bütün Qədim Misir tanrıların oturmuş, profildən olan təsvirli 20 heroqlif daxildir. Burada tanrılar başlarına qoyulmuş rəmzlərlə və ya tamamilə heyvan başları ilə təqdim olunur.
Fətullaqışlaq
Fətullaqışlaq — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Cəlilabad rayonunun Şiləvəngə inzibati ərazi vahidində kənd. 1917-ci ildə Fətullalı qışlağı adı ilə qeydə alınmışdır. Fətullalı XIX əsrdə talış zonasında yaşamış canşalı (cahanşahlı) tayfasının tirələrindən biri olmuş, kəndin ərazisi də həmin tirəyə mənsub qışlaq yeri imiş. Sonralar daimi yaşayış məntəqəsinə çevrilən kənd köhnə adını saxlamışdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 396 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Grevillea gariwerdensis
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xizək muzeyi
Ski Museu — Xizək ləvazimatlarının nümayiş olunduğu muzey. ABŞ-nin bu mövzuya aid ən böyük kolleksiyaya sahib muzeyi hesab olunur. Burada bütün eksponatlar xronoloji ardıcıllıqla düzülmüşdür. Bu ardıcıllıq Polşada xizək ləvazimatının inkişafında 120 il ərzində baş verən dəyişiklikləri göstərir.
Muzeydə həmçinin qış idmanı mövzu haqqında müxtəlif kitablara da arst gəlmək mümkündür. Muzey 1995-ci ildə il bundan əvvəl Siklin şəhərində kolleksioner və yerli sakinlərin dəstəyi nəticəsində yaradılmışdı.
Senecio disjectus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qiyaslı (Qubadlı)
Qiyaslı — Azərbaycan Respublikasının Qubadlı rayonunun Tatar kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Qubadlı rayonunun Xocahan kənd Sovetindən Qiyaslı kəndi Tatar kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 28 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad olunub.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə, Zəngilan rayonuna çox yaxın bir yerdə yerləşir.
Stenkil sülaləsi
Stenkil sülaləsi İsveçi idarə etmiş ikinci tarixi sülalədir. Sülalənin üzvləri əvvəllər Qərbi Qotlandiya qrafları idilər. Sülalənin üzvü olan Stenkil Münsö nəslindən olan son kral Emund'un qızı ilə evlənərək hakimiyyəti ələ aldı.
Sonrakı tarix
Stenkil sülaləsinin hakimiyyətinin sona çatmasından sonra Erik sülaləsi və Sverker sülaləsi arasında hakimiyyət mübarizəsi başladı.
Grevillea georgeana
(Grevillea georgeana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İqnalina
İqnalina (Ignalina) — Litvada şəhər. İqnalina rayonunun mərkəzi.
Tarixi
Yazılı mənbələrdə İqnalina adına ilk dəfə 1810-cu ildə rast gəlinir ki, burada o, əyan İqnas Tizenxauzasın əldə etdiyi mülk torpaqları kimi təsvir olunur. Ehtimal olunur ki, şəhərin adı əyanın adının qısadılmış formasından-İqnyalisdən (danışıq dilındə İqnalis) götürülüb. Həmçinin İlqis gölündə batırılmış, knyaz Budrisin qızı Lina (və ya Alina) və əsir əhl-səlib olan İqnasın talesiz, insanlar tərəfindən lənət olunmuş məhəbbətləri barədə bir əfsanə mövcuddur: Allahların qəzəbinə uğrayaraq onlar yerin içinə girirlər, həmin yerdən isə bulaq suyu açılır. Göllərin və təpələrin arasında şəhərcik yarananda insanlar İnqas və Linanın məhəbbətini əbədiləşdirmək üçün onu İnqalina adlandırırlar.
İqnalina qəsəbəsinin yaranması və inkişafına Peterburq-Varşava dəmir yolunun çəkilməsi səbəb oldu, 1862-ci ildə isə burada dəmiryol vağzalı tikildi. Yeni dəmir yolunun çəkilməsi rayonun inkaşafının əsas amillərindən biri oldu və keçmiş mərkəz öz əhəmiyyətini itirdi. Bu gün şəhərin içərisindən keçən Vilniüs-Sankt-Peterburq dəmir yolu urbanizasiyanın xatirəsidir. Birinci dünya müharibəsi illərində yerli oduncağı Almaniyaya göndərmək məqsədilə almanlar İqnalinanı Vidzami və Tvaryaçusla birləşdirən dar raylı dəmir yolu çəkdilər. Müharibədən sonra İnqalina Polşanın ərazisinə daxil oldu, milli azlıq olan litvalılar isə mentalitetlərini qorumağa çalışırdılar. Müharibədən sonrakı illərdə çətin gedilə bilən Labanor meşə cəngəlliklərində bir sıra litva partizan dəstələri fəaliyyət göstərirdi.
Aukştaytiy milli parkının direksiyasının əsası arxitektur abidə, xalq barokkosunun nümunəsi olan, taxtadan düzəldilmiş qədimi Müq. Yuozapas kilsəsi ilə məşhur olan Paluşe kəndində qoyulub. Zəng qülləsi ilə birgə kilsə Litvanın ən gözəl və ən qədimi mərasimi arxitektur ansamblından birini təşkil edir. Paluşedə tunc dövründən (IV–VI əsrlər) qalanları nümayiş etdirmək məqsədilə Pilkapis rekonstruksiyası edilib. Bu ekspozisiyada yalnız şəhərin quruluşu deyil, həm də dəfn olunmuş qadın qalıqları, libaslar nümayiş olunur. Ekspozisiya ərazisində dəfn etmə ənənələrini əks etdirən rəsmli sərgilər təşkil olunur. Onun yanında isə daş dövründən qalan, rekonstruksiya olunmuş ev yerləşir ki, bu da Kryatuonas gölü ətraflarında arxeoloji tədqiqatlar nəticəsində tapılıb.
Parkda eyni zamanda arıçılıq muzeyi (1978-ci ildə yaradılıb) fəaliyyət göstərir və turistləri Litvada bu sahənin inkişafı, arıçılıq invertarları, müxtəlif dövrlərin arı pətəkləri, ən çox bal verən bitkilər və bal məhsulları ilə tanış edir. Təsərrüfat yerlərində arıçılıq bayramları təşkil olunur. Royus xutorunda yerləşən, bağban, professor Adomas Xrebniskisin evini də ziyarət etmək məsləhət görülür. Burada xeyli zamandır ki, Litva, Polşa, Belarusiya, Rusiyada məşhur olan, Cənnət adlandırılan eksperimental bağ çiçəklənir. Professorun 1922-ci ildən etibarən yaşadığı evinin dörd otağında ekspozisiyalar təşkil olunub. Otaqlardan birində professorun ən məşhur əsərləri və əlyazmaları, digərində isə məişət əşyaları sərgiyə qoyulur. Üçüncü otaqda isə A. Xrebniskisin şəxsi əşyalarını-şəkillərini, sənədlərini, ona ünvanlanmış məktublar, meyvə mulyajı və giləmeyvələr, professorun surətləri təsvir olunmuş vitrajları görmək olar. Dördüncü otaqda isə professorun qızı Mariyanın şəkilləri təsvir olunur. Seykinyay kəndində Kipras Pyatrauskasın doğulduğu və həyatının iki ilini yaşadığı doğma evi qorunur.
İqnalina rayonunda 30-dan çox malikanə var. Dauqyalişkisin məlikanəsi əlamətdar günləri xatırladır. 1511-ci ildə Virekşta gölünün sahilində Qoştautun əyanları qala-malikanə tikdilər. Onu Vitautas tərəfindən Krımdan gətirilən tatarlar müdafiə və mühafizə edirdilər. 1542-ci ildə varis Stanislovas Qoştautasın ölümündən sonra vərəsəlik onun həyat yoldaşı Barbora Radvilayteyə keçdi, o isə öz növbəsində mülkü ikinci həyat yoldaşı Litva Böyük knyazı və Polşa hökmdarı Jiqimantas Auqustasa vəsiyyət etdi. Sonralar malikanə dövlətə etdiyi xidmətlərə görə Kazimer Konstantin Plyatyarisə hədiyyə olundu. Dukştas malikanəsində isə XIX əsrin əvvəllərində Vilnyus universitetinin tələbəsi, filomat cəmiyyətinin əsasını qoyan, şair və geoloq Tomas Zanas yaşayırdı, şair Adomas Miskyaviçyus isə sıx-sıx qonaq olurdu.
Coğrafiyası
Vilnüsdan 110 km şimalda yerləşən Aukştaytiy regionunun bu şəhəri artıq əsrin ilk onilliyində su idman növləri həvəskarlarını, təbiətdə istirahəti sevənləri cəlb edən bir şəhərə çevrilmişdi.
Ərdov
Ərdov — türk mifologiyasında su cini. Ərdoy, Ardov və ya Erdoy olaraq da bilinir. İnsana zərəri yoxdur. Bu aktivin uzaqlaşması üçün, ölü basdırıldığına məzarın başında üç gün işıq yandırılır. Geceleri atları qaçırır və səhərə qədər qaçdırıb qan tər içində buraxar. Uzun boylu, sarışın və çox gözəl bir qadındır. Su qaynaqlarında yaşadığına inanılır. Küncə sıkışınca bir quyuya və ya dərəyə girib itər.
Etimologiya
(Ar / Er) kökündən törəmişdir. Ar kökündə geridə olan, görünməyən mənası vardır. Arka, art sözləriylə eyni kökdən gəlir. Artma feli ilə də əlaqəli ola bilər. Tunguz-Mançu, monqol-Buryat və Türk-Altay dillərində iştirak edən və pis ruhlarla və o biri alamla ünsiyyətə keçməyi ifadə edən Ar kökündən törəmişdir.
İqnalina
Coğrafiyası
İqnalinanın gələcəyi-komfortlu yaşama, eləcə də mənalı asudə vaxt və istirahət üçün təchiz olunmuş kurort məkanıdır. İqnalina rayonu Baltik silsiləsində, 200-dən artıq göl olan dərə-təpəli landşaftda yerləşir. Ən hündür təpələr: Nyavayşay dağı (288 m), Budakalnis (285 m), Ladakalnisdən isə çox təsirli mənzərə açılır. Burada dini əhəmiyyəti, mifoloji mənaları olan dağlar da az deyil: Dimbyalayda Aqotos dağı, Benyuayda Ajuolo (Palıd) dağı, Birjiniskis kəndində Bajniçakalnis (Kilsə dağı), Kançioqina çayı yaxınlığında Buklos dağı, Ajuşiles kurqanı yaxınlığında Qaydje (Xoruz) dağı, Navikayda Karalyukalnis (Krallar), Poşyunayda Laumyu (Cadukərlər), Qedjunayda Piniqinis (Pullu) və digərləri. XVIII əsrin sonlarına kimi, İqnalinanın yaradılmağa başlandığı ərazinin iqtisadi mərkəzi müasir şəhərdən 4 km aralıqda yerləşən Paluşe idi.
İqnaliya barədə tez-tez söyləyirlər ki, bu təbiət sevənləri, istirahət edənləri və torpağın gözlərinə-göllərə heyran olanları cəzb edən yay şəhəridir.
Əhalisi
2001-ci ilin məlumatlarına görə şəhərin sakinlərinin sayı 6500 təşkil edirdi.
Çarxana (Qəbələ)
Çarxana — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 noyabr 2002-ci il tarixli, 384-IIQ saylı Qərarı ilə Qəbələ rayonunun Çarxana kəndi Hacıalılı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Çarxana kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimikası
1846-ci ilin məlumatına görə, yaşayış məntəqəsini XIX əsrin əvvəllərində maldarlıqla məşğul olmuş və sonralar oturaq həyata keçmiş çarxana (dörd evli) tayfası salmış və kənd də onların adı ilə adlandırılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qaraçayın sahilində, Hacallı düzündə yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 817 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini meyvəçilik, tərəvəzçilik və maldarlıq təşkil edir.
Mədəniyyəti
Kənddə Qara Əhmədovun ev-xatirə muzayi var.
Din
Kənddə Çarxana kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
İrəvan Quberniya Ruhani Məclisi
İrəvan Quberniya Ruhani Məclisi — Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin nəzdində İrəvan quberniyasında idarə.
Tarixi
İrəvan Quberniya Ruhani Məclisi 1829-cu ildə yaranmışdı. İrəvan şəhərində Göy məsciddə yerləşirdi. Məclis bir rəis və bir neçə üzvüdən ibarət idi.
İrəvan Quberniya Ruhani Məclisi quberniyanın Aleksandropol, Naxçıvan, Novobayazet, Sürməli, Şərur-Dərələyəz, İrəvan,Eçmiədzin və Ordubad qəzalarının müsəlmanlarına xidmət edirdi. Qəza qazılarını, Şəhər və kənd prixod axundlarını təyin edir, imtahan götürürdü.
İrəvan Quberniya Ruhani Məclisi quberniya ərazisində olan məscid, türbə, zaviyyə və digər dini tikiləri inşa və təmir edirdi. Şəhərdə məclisin nəzdindəki məscidlər: Göy məscid, Novruzəlibəy məscidi, Günnüklü məscid, Hüseynəli məscidi, Qala məscidi, Hacıbəyim məscidi, Şəhər məscidi, Zalxan məscidi.
İrəvan Quberniya Ruhani Məclisi quberniyada yaşayan müsəlmanların doğum və vəfat qeydlərini aparırdı.
İrəvan Quberniya Ruhani Məclisi 1918-ci ildə ləğv olunub.
Gülməmmədli (Cəlilabad)
Gülməmmədli — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
İrəvan Quberniya Ruhani Məclisi
Tarixi
Erməni tarixçisi Tadevos Hakopyan yazır ki, 1923-cü ildə İrəvandakı məscidlərdən və kilsələrədən əlyazmalar toplanaraq Eçmiədzin kilsəsindəki əlyazmalar fonduna təhvil verilmişdir. Məscidlərdə saxlanılan əlyazmalar əsasən ərəb və fars dillərində idilər. Onların böyük əksəriyyəti Quran və müsəlman dininə aid kitablar idilər. Həmçinin əlyazmalar içərisində ərəb və fars qrafikası ilə dünyəvi məzmunlu şeirlər və bədii yaradıcılıq nümunələri olmuşdu. Evlərdə saxlanılan əlyazmalarda tarixə aid qiymətli məlumatlar var idi.
Gülməmmədli (Cəlilabad)
Tarixi
I Şah Abbas zamanından yaranması iddia edilir. Kəndin adı yerli sakinlərin dediyinə görə Məmməd adlı adamın bu şoranlıq əraziyə köçməsi və bu ərazini gözəl bir yerə çevirməsi ( yəni güllü - çiçəkli bir yerə ) nəticəsində olmuşdur. Digər bir yerli rəvayətə görə isə Məmmədin qəmginliyi ilə bağlı bir yerli rəvayətdir (əsasən anası ilə bağlı bir rəvayət hesab olunur).
Toponimikası
Cəlilabad kəndi burada məskunlaşmış gülməmmədli nəslinin adını daşıyır.
500 manatlıq əsginas
500 manatlıq əsginas — Azərbaycanda 1993–2006-cı illərdə işlədilən milli əsginaslardan biri. Cəmi 1 dəfə (1993-cü ildə) dövriyyəyə buraxılmışdır.
Gülməmmədli (Cəlilabad)
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
500 manatlıq əsginas
Tarixi
500 manatlıq əsginaslar yalnız bir dəfə – 1993-cü ilin fevral ayında Azərbaycan Milli Bankı tərəfindən dövriyyəyə buraxılmışdır. Bu əskinaslar Fransa Mərkəzi Bankı tərəfindən çap edilmişdir. Əsginasın eskizlərinin müəllifi azərbaycanlı xalçaçı-rəssam Eldar Mikayılzadədir. O, buna görə almalı olduğu qonorarı Dövlət Müdafiə Fonduna keçirmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti tərəfindən 7 fevral 2005-ci il tarixdə imzalanmış "Azərbaycan Respublikasında pul nişanlarının nominal dəyərinin və qiymətlər miqyasının dəyişdirilməsi (denominasiyası) haqqında" Fərmanla 1992–2001-ci illərdə dövriyyəyə buraxılmış əsginaslar — eyni zamanda 1993-cü ildə dövriyyəyə buraxılmış 500 manatlıq əsginaslar 2006-cı ildən başlayaraq dövriyyədən çıxarılmışdır.
Gülməmmədli (Cəlilabad)
Mədəniyyəti
Əhali əsasən İslam dininə riayət edir. Qədim zamanlardan isə atəşpərəstlik buranın iqtidar dini mədəniyyəti olmuşdur.
İrəvan Quberniya Ruhani Məclisi
Üzvləri
Molla Məhəmmədbağır Qazızadə İrəvan Quberniya Ruhani Məclisində Abbasqulu Sultanhüseynbəyov, Molla Xəlil Qazızadə, Molla Abdulla Qazızadə, Molla Zeynalabdin Qurbanzadə, Pənah xan Makinski, Kərim bəy Münşiyev, Lütfəli bəy Qazıyev, Hüseyn bəy Məcnunbəyov, İsmayıl bəy Bağırbəyov, Şəfi bəy Mürsəlbəyov, Mehdi bəy Sultanov və digərləri ilə çiyin-çiyinə çalışmışdı.
15 iyun
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[Liza del Cokondo]]
1901–cari
thumb|[[Əzim Əzimzadə]]
500 manatlıq əsginas
Təsviri
Əsginasın arxa tərəfi elə həmin il dövriyyəyə buraxılmış 1000 manatlıq əsginasın arxa tərəfi ilə eyni üslubda milli ornamentlərə uyğun dizaynda hazırlanmışdı. Milli ornamentli çərçivə içərisində nominalın məbləği sözlə və rəqəmlə verilmişdir.
Ölçüləri
500 manatlıq əsginasın ölçüləri 125×63 mm idi.
Mühafizə elementləri
Saxta əsginasların dövriyyəyə buraxılmasının qarşısını almaq üçün bu əsginasa bir çox təhlükəsizlik ünsürləri daxil edilmişdir. Əsginasda su nişanı — üç alov təsvir olunmuşdu.
Böyük Kolumbiya
Böyük Kolumbiya (Gran Colombia) və ya Kolumbiya Respublikası – Venesuela, Yeni Qranada Respublikası və Ekvatorun müasir ərazilərini əhatə etmiş dövlət. Dövlətin quruçusu Simon Bolivar, Latın Amerikasında yaşayan yerli xalqları, vahid şəkildə birləşdirmək məqsədi ilə BKR adlı dövlət yaratmışdır. Dövlətin qurulmasına qarşı çıxan İspaniya dərhal hərbi müdaxiləyə başlamışdır. 1819-cu ilə qədər davam edən silahlı mübarizənin sonunda, Simon Bolivar qalib gəlmiş və üç dövlətin birləşməsindən yaranan Böyük Kolumbiya Respublikasının müstəqilliyini rəsmən elan etmişdir. Dövlətin ilk prezidenti olan Simon Bolivara BKR-in ən yüksək mükafatı Libertador (Xilaskar) ordeni verilmişdir. Birliyə daxil olan Venesuelanın digər iki dövlət üzərində üstünlük əldə etmək istəməsi, tərəflər arasında fikir ayrılığına səbəb olmuşdur. 1830-cu ildə Venesuela, Yeni Qranada Respublikası və Ekvadorun formalaşması ilə Böyük Kolumbiya Respublikasının fəaliyyətinə fikir ayrılığı səbəbindən son qoyulmuşdur.
20 manatlıq əsginas
20 manatlıq əsginas — Azərbaycanda işlədilən milli əsginaslardan biri. Cəmi 2 dəfə (2005 ve 2021-ci illərdə) dövriyyəyə buraxılmışdır.
Tarixi
20 manatlıq əsginaslar yalnız bir dəfə – 2005-ci ildə Azərbaycan Mərkəzi Bankı tərəfindən dövriyyəyə buraxılmışdır.
Mövzusu
Bu əsginaslar Qarabağ mövzusuna həsr olunmuşdur.
Yuxu Apnesi
Yuxu apnesi — yuxuda nəfəs kəsilməsi olaraq bilinən apne, həyatı təhdid edən uzun müddətli ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb olur. İlk dəfə 1965-ci ildə adı qoyulan apne, yunan dilində ‘nəfəs arzusu’ deməkdir. İki cür yuxu apnesi müəyyən olunub: birincidə beyin tənəffüsü başladan nəfəs alma əzələlərinə doğru siqnalları göndərə bilmir, digərində isə hava tənəffüs yollarında tıxanır. Apne əsnasında nəfəs almaq üçün həddindən artıq səy göstərildiyi üçün damarlar və ürək müqavimətə qarşı işləyir. O əsnada qandakı oksigen sıxlığı azalır. Ürəkdə bir sıra ritm pozğunluqları baş verir. Yuxuda ani ölümlər, yüksək təzyiq, ürək xəstəlikləri, infakt və ifliclər baş verir. Göründüyü kimi yuxu əsnasında insan həyatı bir çox təhlükə ilə qarşı qarşıyadır. Belə olduqda hər səhər sağlam olaraq yuxudan oyanmaq möcüzəvi haldır. Yuxuda olarkən insan, şüurunu və xarici mühiti hiss etmə bacarıqlarını qismən itirir. “Ölüm bənzəri” olan yuxudan şüurlu və bir gün əvvəlki vəziyyətinə qovuşmuş olaraq oyanmaq, qüsursuz görmək, eşitmək və hiss etmək düşünmək üçün möcüzəvi hadisələrdir. Gecə yatmaq üçün yatağına uzanan insan bu bənzərsiz nemətlərin səhər ona yenidən veriləcəyindən əmin ola bilməz. Bundan başqa insan hər hansı bir fəlakətlə qarşılaşmadan və ya sağlamlıq problemi olmadan oyanacağından da əsla əmin ola bilməz.
İşarələr və simptomlar
Yuxu apnesi olan insanlarda gündüz həddindən artıq yuxululuq (EDS) və diqqətliliyin pozulması ilə bağlı problemlər var. Bu xəstəlik sürücülük qəzaları və iş qəzaları riskini artıra bilər. Əgər, müalicə olunmazsa, insanlar diabet kimi digər sağlamlıq problemləri riski ilə üzləşirlər. Gündüz koqnitiv vəziyyətin pozulması səbəbindən davranış təsirləri ola bilər. Bunlara əhvali-ruhiyyə, döyüşkənlik, həmçinin diqqətlilik və enerjinin azalması daxil ola bilər. Bu təsirlər depressiyaya gətirib çıxara bilər.
20 manatlıq əsginas
Təsviri
Ağ kağızda, əsas rəngi yaşıl olmaqla əsginasın ön tərəfində qüdrət nişanəsi-qılınc, dəbilqə, qalxan və Sülh rəmzi "Xarı Bülbül" təsvir olunmuşdur. Həmçinin Azərbaycan Mərkəzi Bankının sədri Elman Rüstəmovun imzası da ön tərəfdədir. thumb|300px|center|1 manatlıq əsginasın üzərində [[Elman Rüstəmovun imzası]] Bu əsginasın arxa fonunda Azərbaycanın Avropaya inteqrasiyasının xəritələrlə təsviri, Azərbaycanın milli naxışları çap edilmişdir.
Yuxu Apnesi
İşarələr və simptomlar
Orta və ya ağır yuxu apnesi olanlar arasında diabet riskinin daha yüksək olduğuna dair sübutlar var. Nəhayət, əvvəllər sadalanan bəzi təsirlərə səbəb ola biləcək bir çox amil olduğundan, bəzi insanlar yuxu apnesi olduğunu bilmirlər və ya səhv diaqnoz qoyulur və ya simptomları tamamilə görməməzliyə vururlar.
Risk faktorları
Yuxu apnesi cinsi, irqi və ya yaşından asılı olmayaraq insanlara təsir edə bilər. Bununla belə, risk faktorlarına aşağıdakılar daxildir: Alkoqol, sedativlər və trankvilizatorlar da boğaz əzələlərini rahatlaşdıraraq yuxu apnesini inkişaf etdirə bilər. Tütün çəkən insanlarda yuxu apnesi heç vaxt çəkməmiş insanlardan üç dəfə çoxdur.
20 manatlıq əsginas
Ölçüləri
20 manatlıq əsginasın ölçüləri 141×70 mm-dir.