cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Alma şüşəqanad kəpənəyi
Yayılması
Orta və Cənubi Avropa, Kiçik Asiya, Şimali Afrika, Rusiya, Ukrayna, Zaqafqaziya, İsveçdə yayılıb. Azərbaycanın Quba, Xaçmaz, Gəncə, Qazax, Şabran rayonlarında geniş yayılmışdır.
Konstantin Şulqan
Həyatı
1989-cu ildə Minsk Ali Hava Hücumundan Müdafiə Mühəndisliyi Ali Məktəbini bitirmişdir.
Məhəmməd Bədi
Məhəmməd Bədi — Misirli siyasətçi.
Konstantin Şulqan
Həyatı
1991-ci ildən 2008-ci ilədək Belarus Dövlət İnformasiya Təhlükəsizliyi Mərkəzində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.
Məhəmməd Bədi
Həyatı
Məhəmməd Bədi 7 avqust 1943-cü ildə Misirdə anadan olub.Qahirə universitetini bitirib.1965-ci ildə “Müsəlman qardaşlar” hərəkatının üzvü olduğu üçün həbs edilib.
“Müsəlman qardaşlar” hərəkatının dini lideri Məhəmməd Bədi 2014-cü ildə avqustun 20-nə keçən Misirin paytaxtı Qahirədə həbs olunub. Məhəmməd Bədi iyulun 24-dən axtarışda idi.Misir ordusu iyulun 3-də prezident Məhəmməd Mursini devirərək hakimiyyəti ələ alıb, konstitusiyanın qüvvədən düşməsinə qərar verib. Konstitusiya Məhkəməsinin sədri Ədli Mənsur dövlət başçısı səlahiyyətləri əldə edib. Onun qarşısında yeni konstitusiya qəbul etmək, parlament, prezident seçkiləri keçirmək öhdəliyi qoyulub.
Bu qərarla razılaşmayan “Müsəlman qardaşlar” hərəkatı ay yarımdır hökumət qüvvələri ilə toqquşur. Avqustun 14-dən toqquşmalar daha qanlı xarakter alıb. Ölkədə fövqəladə vəziyyət və komendant saatı (axşam saat 7-dən səhər saat 6-dək küçəyə çıxmaq yasağı) tətbiq olunub, amma qırğın dayanmır.
Konstantin Şulqan
Həyatı
2008-ci ildən 2018-ci ilədək Belarus Respublikasının Prezidenti yanında Əməliyyat Analitik Mərkəzində zabit vəzifədə xidmət etmiş, 2016-cı ildə həmin Mərkəzin sədr müavini vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
O, 18 avqust 2018-ci ildə Belarus Respublikasının rabitə və informasiyalaşdırma naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Tomas Cekson
Tomas Penfild Cekson  — Amerika dairə hakimi, Kolumbiya dairəsi.
Ceksonun hökmü: MS Windows əməliyyat sistemini istehsal edən şirkətə və Office və digər Microsoft proqram təminatını istehsal edən şirkətə bölünməkdə günahkardır. MS həmçinin Birləşmiş Ştatlarda mövcud olmaq və ticarət etmək hüququna görə 4,5 milyard ABŞ dolları ödəməyə borcludur.
Hökm Apellyasiya Məhkəməsi tərəfindən ləğv edilib. Yekun hökm: ittihamların yalnız bir hissəsi əsaslandırılıb
Asetilendikarbon turşusu
Asetilendikarbon turşusu - rəngsiz kristal maddədir;dihidrat əmələ gətirir.
Kimyəvi xassələri
H2SO4 və p-toluolsulfoturşunun iştirakında spirtlərlə diefir, PCl5 və NH3-lə müvafiq olaraq dixloranhidrid və diamid əmələ gətirir. Sirkə turşusu mühitində PCl5-in köməyi ilə xlorlaşdırdıqda xlorfumar və dixlorfumar turşularının qarışığı, KMnO4-dən istifadə etməklə oksidləşdirdikdə isə oksalat turşusu əmələ gətirir. Butadienlə dien sintezinə daxil olaraq heksadien-1,2-dikarbon turşusuna çevrilir. Asetilendikarbon turşusunun trimerləşməsi nəticəsində mellit turşusu əmələ gəlir. Pd/BaSO4 üzərində katalitik hidrogenləşməsi reaksiyanın aparılma şəraitindən asılı olaraq malein və ya kəhraba turşusunun alınması ilə nəticələnir. A.t.-nin dimetilefirinin hidrazinlə və ya alifatik diazobirləşmələrlə təsirindən pirazol törəmələri, hidroksilaminlə təsirindən oksazol törəmələri, azidlərlə və HN3-lə təsirindən isə 1,2,3-triazollar əmələ gəlir, məs. :
Alınması:
Asetilendikarbon turşusunu KOH-ın α, β-dibromkəhraba turşusuna (çıxım 80%) və ya qələvinin spirtdə məhlulunun α-xlormalein və ya α-xlorfumar turşusuna təsirindən alırlar. A.t.-nin dimetilefiri güclü lakrimatordur (gözyaşardıcı), dəridə irinli yaralar əmələ gətirir.
Tətbiqi
Asetilendikarbon turşusu mellit və alkoksifumar turşularının, dienlərin sintezində aralıq məhsuludur.
Tiflopsixologiya
Tiflopsixologiya — kor və zəifgörən uşaqların psixi inkişaflarının qanunauyğunlarını öyrənən xüsusi psixologiyanın bir sahəsidir. Tiflopsixologiyanın tədqiqat obyekti -kor və zəifgörən şəxslərdir. Tiflopsixologiya görmə pozulmaları olan şəxslərin xüsusiyyətlərini və qanunauyğunluqlarının ,informasiya qıtlığının çatışmazlığını təmin edən kompensator proseslərin formalaşmasını, görmə qüsurunun psixi inkişafa təsirini və görmə qüsuru olan uşaqların inkişaflarının yaş aspektlərini öyrənir. Tiflopsixologiyanın bir elm kimi ayrılması və inkişafı korların xüsusi məktəblərdə təliminin təşkili ilə bağlıdır. İlk dəfə belə məktəb 1784-cü ildə Parisin Qayu şəhərində açılmışdır. Korların psixologiyası ilə fransız psixologiyasının materialist istiqamətinin banisi D.Didro tərəfindən öyrənilmişdir.
Vitte
Vitte — soyad.
Sen-Priyest-d'Andlo
Sen-Priyest-d'Andlo  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Qanna kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vişi.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 134 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 76 nəfər (15-64 yaş) arasında 55 nəfər iqtisadi fəal, 21 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 72.4%, 1999-cu ildə 71.6%). Fəal olan 55 nəfərdən 51 nəfər (30 kişi və 21 qadın), 4 nəfər işsiz (1 kişi və 3 qadın) idi. 21 hərəkətsiz 7 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 11 nəfər təqaüdçü, 3 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Disforiya
Disforiya — əhval-ruhiyyənin acıqlı, kədərli, hər şeydən narazı halda enməsidir. Belə vəziyyət keçirən xəstə olduqca tez əsəbləşir, ən cüzi səbəbdən özündən çıxaraq ətrafdakıları təhqir edir, gərginlik yarada bilir. Onların qəfləti aqressiv hərəkətlətinin qarşısını almaq məqsədilə lazımı tədbirlər görülməli, ilk növbədə xəstəxana şəraitində tibbi nəzarət təşkil olunmalıdır. Disforiya halı epilepsiya zamanı, kəllə travması keçirmiş alkoqoliklərdə və bir sıra başqa xəstəliklərdə təsadüf edilir.
Vesli Mitçell
Vesli Kler Mitçell — ABŞ iqtisadçısı və statistiki, Harvard məktəbinin nümayəndəsi.
Həyatı
Vesli Kler Mitçell 5 avqust 1874-cü il tarixində ABŞ-nin İllinoys ştatında yerləşən Raşvill şəhərində anadan olmuşdur. O, 1909–1912-ci illərdə Kaliforniya Universitetinin, 1914–1919 və 1922–1944-cü illərdə isə Kolumbiya Universitetinin professoru olmuşdur. Mitçell 1920–1945-ci illərdə Milli İqtisadi Tədqiqatlar Bürosuna başçılıq etmişdir. Onun üçün təsviri-statistik metod, iqtisadi proseslərə empirik yanaşma, kapitalizmin obyektiv iqtisadi qanunlarını nəzərə almamaq xarakterikdir. Mitçell iqtisadi sikllərin tədqiqatçısı kimi tanınmış Mitçell kapitalist iqtisadiyyatının böhransız inkişafının mümkünlüyünü sübut etməyə çalışmışdır. O, 1929–1933-cü illər iqtisadi böhranından sonra "tənzimlənən kapitalizm" nəzəriyyəçilərindən biri olmuşdur. Mitçell 29 oktyabr 1948-ci il tarixində, 74 yaşında ABŞ-nin Nyu-York şəhərində vəfat etmişdir.
Alisa (personaj)
Alisa və ya Elis – Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində və Alisa güzgü arxasında əsərlərinin baş qəhrəmanıdır. Personajın prototipi Alisa Plezens Liddell adlı şəxsdir.
Rai Sport
«Rai Sport» — «RAİ» şirkətinin sahibləndiyi və idman verilişlərini yayımlamış İtaliya dövlət telekanalı. Telekanal yayıma 1 fevral 1999-cu ildə başlamışdır. Telekanal İtaliya və beynəlxalq idman tədbirlərini Mux Rai 2-də DTT kanal 58 vasitəsilə yayımlamışdır. Həmçinin «IPTV» və «Sky Italia» telekanalında da yayım olmuşdur.
18 may 2010-cu ildə qardaş telekanal «Rai Sport 2» bağlanmışdır.
Verilişləri
Telekanal «Rai Sport» telekanalında yayımlanan proqramları bir saat tez yayımlayırdı. Tg Sport gündəlik nəşrində 3 dəfə təkrarı göstərilir. Birinci hər gün saat 09:00-da, ikincisi bazar ertəsindən şənbə gününə qədər 14:30-da, sonuncusu isə bazar ertəsindən cümə gününə qədər 23:30-da yayımlanır.
Onlardan bir neçəsi aşağıdakılardır:
Mələk Abbaszadə
Həyatı
Mələk Abaszadə 1990-cı ildə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun kino aktyoru fakültəsini bitirib. 3 mart 1999-cu ildən Səməd Vurğun adına Rus Dram teatrın aktrisasıdır. Türkiyədə xoreoqraf Bilge Tususun xoreoqrafiya kursunu bitirmişdir.
Teatrda işlədiyi müddətdə bir neçə rollarda çıxış etmişdir: Sanni (B.Sleyd "Çestvovaniye"), Sevər (Hidayət "Mənzil"), Ədilə Kərimova (Elçin "Poçt şöbəsində möcüzələr"), Ayşa Yüzbaşova (M.İbrahimbəyov "Neft bumu").
Mələk Abaszadə bir çox kliplərdə çəkilib. İbrus teatrında rollar oynamışdır.
⠀⠀⠀⠀⠀ ⠀⠀⠀⠀⠀
Dunay dalğaları (tort)
200px|thumb|"Dunay dalğaları" tortu albalı şirəsi ilə Dunay dalğaları — albalılı yağlı xəmirdən və kərə yağ kremindən tort. Tort ikiqatlıdır: üst qat — qəhvəyidir, kakao əlavə olunur, aşağı qat — parlaqdır. Şirniyyat üçün formada olan iki qat xəmirin üstündə albalı (konservləşdirilmiş) qoyulur. Albanının ağırlığı altında, xəmir qatları qarışdırılır və "dalğalar" forması təşkil edir. Bişirildikdən sonra, tort krem və ya pudinq yağı ilə örtülür, sonra dalğaların imitasiyası ilə şokolad şirəsi (bəzən albalı suyu) əlavə olunur.
Fransa coğrafiyası
Fransa 551.500 km²-lik sahəsilə Türkiyə,Rusiya və Ukrayna dan sonra Avropa nın dördüncü böyük ölkəsidir. Avropa qitəsinin qərb ucunda, 42°-51° şimal en dairələri arasında kobud şəkildə altıbucaqlını xatırladan bir sahəni tutur. Həm şimaldan cənuba, həm də qərbdən şərqə təxminən 1.000km uzunluğundadır. 3.427km sahil uzunluğuna sahib olan Fransanın Manş Dənizi, Şimal Dənizi, Atlantik Okeanı və Aralıq Dənizinə sahili vardır. Şimal-şərqi başqa, başlıca olaraq çaylar (Reyn), dənizlər və dağlardan (Yura Dağları, Alp dağları,Pireney dağları) ibarət olan təbii sərhədlərlə əhatə olunmuşdur.
Quru sərhədləri
Fransanın Avropadakı ərazilərini əhatə edən Metropoliten, Fransanın ümumi quru sərhədləri 2.889 km uzunluğundadır; Fransanın xaricdən gətirilmiş rayonlarından, Cənubi Amerikada Fransız Guyanasının Braziliyayla 649 km, Surinamla 556 km, Kariblərdəki Sent Martin Hollandiyaya bağlı Sint Maartenlə 10,2 km-lik sərhədi var.
Səth şəkilləri
Fransa geoloji baxımdan üç əsas hissəyə ayrılır: Plato görünüşlü massivləri təşkil edən qoca dağ qalıqları, şimal və qərbdə tortul düzənliklər, cənubi və cənub-şərqi gənc dağlar ilə bunların arasında uzanan dağ düzənliklər.
Qoca dağlar
left|thumb|302x302px|Meuse Çayının Fransız Ardennesinde çəkdiyi meandr.
Rəvan Məlikov (şəhid)
Rəvan Əliabbas oğlu Məlikov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Məlikov Rəvan Əliabbas oğlu 06 mart 1993-cü ildə Kürdəmirdə anadan olub.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
O, Vətən müharibəsində torpaqlarımızın işğaldan azad olunmasında igidlik göstərərək Cəbrayılın azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib. 01 oktyabr 2020-ci ildə Cəbrayıl rayonunun Rüzügar kəndinin azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə həlak olub.
Turakolar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Kimyəvi təkamül
Qeyri canlı materialların təşəkkülü nəticəsi kimi sadə canlı sistemin yaranması haqqındakı təsəvvürlər ancaq son zamanlar zənginləşdi. Bu təsəvvür yolunda əhəmiyyətli şaxə 1953-cü ildə ilk dəfə əsas bioloji molekulların ən sadə kimyəvi reaksiyalar nəticəsində yaranması mümkünlüyünü göstərən Miller-Yuri təcrübəsində təqdim olundu. Bu vaxtdan başlayaraq alimlər kimyəvi təkamülün çoxlu digər yollarını təklif etdilər. Bu ideyalardan bir neçəsini göstərmək olar, lakin yadda saxlamaq lazımdır ki, bunların hansının düz olması haqqında vahid bir fikir yoxdur. Biz ancaq bunu dəqiq bilirik ki,bu proseslərdən biri, yaxud hec kimin ağlına gəlməyən digəri planetdə ilk hüceyrənin yaranmasına gətirdi. (Pansermiya – həyatın digər yerdə yaranması təsəvvürü düz olmadığı halda turşular və əsaslar başlığında müzakirəyə baxmaq olar )
İlk sıyıq — Miller-Yuri təcrübələrində göstərilənlərə bənzər proseslər nəticəsində atmosferdə molekullar yarandı ki, onlar da sonra yağışla okeana düşdü). Burada (yaxud, ola bilər qabarma nəticəndə yaranan su hövzəsi) isə hələ bizə məlum olmayan proseslər molekulların təşəkkülü nəticəsində ilk hüceyrənin yaranmasına gətirdi.
İlk neft ləkəsi — Miller-Yuri prosesləri lipidləri — balaca kürəciklər təşkil edən molekulları spontan olaraq yaradır (biz cox zaman şorbanın səthində damcıyabənzər formalar görürük). Hər bir kürəcikdə təsadüfi sayda molekullar toplaşır. Okean səthində milyonlarla qovuqcuqlardan biri enerji və material baxımdan düzgün molekul yığımı təşkil edə bilər ki, o da iki yerə bölünə bilər. Beləliklə ilk hüceyrə yarana bilər.
Tomas Kuk
Tomas Kuk — turizmin yaradıcısı. O, gələcəkdə turizmi və bununla bağlı digər anlayışları kəşf etmişdir. Bu kəşf təsadüfən baş vermişdir. Əslində T. Kukun belə bir niyyəti olmamışdı. O, keşiş idi. Yaşadığı dövrdə çox yayılan alkoqol və tütün aludəçiliyi ilə mübarizə aparmaq onun üçün çox əhəmiyyətli idi. Buna görə də bu tipli insanların diqqətini başqa bir yerə — səyahətə çəkmək qərarına gəlir.
Uşaqlıq illəri
Tomas Kuk 1808-ci ildə İngiltərənin Melbrun şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Con Kuk ailəsini meyvə-tərəvəz satmaqla dolandırırdı. Conun qəfil ölümü ailəni çıxılmaz vəziyyətə sürükləyir. Ailənin hətta başdaşı düzəltdirməyə belə pulu çatmamışdı. Çətinliklər üzündə T. Kukun anası ikinci dəfə evlənməyə məcbur olmuşdur. İkinci əri olduqca mehriban insan idi. Belə ki, T. Kuk ögey atasının səyi nəticəsində monastır nəzdindəki məktəbdə təhsil alır.
Gənclik illəri
T. Kuka babasının missionerlik fəaliyyəti çox böyük təsir göstərmişdi. O əvvəllər yerli baptist jurnalına çox sayda məqalələr göndərsə də, daha sonralar daha aktivfəaliyyətə başlayır. Onun əsas niyyəti qonşu kəndlərdə baptizm ideyalarını yaymaq idi. O bu uğurda səylə çalışır. 1829-cu ildə T. Kuk gündəliyində yazır ki, o, missionerlik üçün qət etdiyi 2692 millik yolun 2106 milini piyada qət etmişdir. Bir müddətdən sonra bir çox insan Tomasdan məsləhət almaq üçün onun yanına gəlirdi. Missionerlik fəaliyyətinin uğurlu olmasına sevinən Tomas bu fəaliyyətindən müəyyən məbləğdə qazanc əldə etdiyini fərqindəydi. Tomasın şəxsi hesablamalarına görə, o, həftədə 10 şillinq qazanırdı.
Alqolizmə qarşı müharibə
Tomasn alkoqolu iblis əməli hesab edirdi. Buna görə də alkolizmə qarşı müharibə elan etdi. O dövrdə içki içənlərinin sayının çox olması təbii idi. Çünki XVIII əsrdə İngilis qanunvericiliyi xarici içki olan brendinin idxalını azaltmaq üçün xalqı evlərdə spirt çəkilməsi üçün həvəsləndirirdi. 1840-cı ildə Derbi şəhəri ilə Raqbi şəhərləri arasında dəmiryolu çəkildi. T. Kukun marşrutu da elə bu istiqamətdə idi. T. Kukun gündəliyində yazdığı kimi İngiltərə tarixində ilk kütləvi dəmiryolu ekskursiyasına rəhbərlik etmək ona qismət olmuşdu. Ekskursiyada 570 nəfər iştirak edirdi.
Ağ Dovşan (personaj)
Ağ Dovşan  – Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində və Alisa güzgü arxasında əsərlərinin baş qəhrəmanlarından biridir. Ağ Dovşanın sayəsində Alisa "Möcüzələr ölkəsi"nə düşür.
Teymur Əliyev (əsgər)
Teymur İman oğlu Əliyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Şirzad Mirzəyev
Şirzad Mirzə oğlu Mirzəyev (1 avqust 1996; Göygöl, Azərbaycan — 27 sentyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Teymur Əliyev (əsgər)
Həyatı
Teymur Əliyev 26 mart 1991-ci ildə Göygöl rayonunun Toğanalı kəndində anadan olub. Əslən Göy-göl rayonunun Tülallar kəndindəndir.
Hərbi xidməti
2020-ci ilin Tovuz döyüşlərindən sonra iyul-sentyabr aylarında səfərbər olunan Teymur Əliyev sentyabr ayında çağırılmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Teymur Əliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Cəbrayılın, Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Ailəsi ilə sonuncu dəfə 7 oktyabr tarixində əlaqə saxlayan Teymur Əliyev Hadrut istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən həlak olmuşdur. Uzun müddət nəşi tapıla bilməmişdir. Nəşi 14 dekabr 2020-ci ildə Göygöl Şəhidlər Xiyabanında torpağa tapşırılmışdır.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Teymur Əliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Teymur Əliyev ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Teymur Əliyev ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Teymur Əliyev ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Teymur Əliyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Rokka Santo Stefano
Kommunanın əhalisi 1034 nəfər (2008), əhalinin sıxlığı isə 106 nəfər/km²-dir. Kommuna, 10 km² ərazini əhatə edir. Poçt kodu — 30. Telefon kodu — 06-dır.
Kommunanın himayədarı müqəddəs möhnətkeş Stefan hesab edilir. Bayramı 26 dekabr və 3 avqustda qeyd edilir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası:
NGC 5260
NGC 5260 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Texnofest
Texnofest (və ya Aviasiya, Kosmos və Texnologiya Festivalı) — Türkiyənin ən böyük aviasiya, kosmos və texnologiya festivalı.
Bayraktar-TB2 və Akıncı PUA-larının mühəndisi, Baykar şirkətinin texniki direktoru, "Qarabağ" ordenli konstruktor Səlcuq Bayraqdarın təşəbbüsü ilə Türkiyə Texnologiya Komandası Vəqfi ilə Türkiyə Respublikası Sənaye və Texnologiya Nazirliyi tərəfindən Türkiyənin milli texnologiyalarını inkişaf etdirmək məqsədi ilə təşkil edilən ilk və yeganə festivaldır. Ümumiyyətlə, festival milli texnologiyaların təbliği və inkişaf etdirilməsi, insanların bu sahədə məlumatlılığının artırılması məqsədi daşıyır. Buna görə də ictimaiyyət üçün açıqdır və pulsuzdur. Festivalda seminarlar, mükafat qazanan texnologiya yarışmaları, yerli texnologiya sərgiləri və beynəlxalq sahibkarlıq sammiti keçirilərkən; Paraşütçülük, Solo Türk, Türk Ulduzları, Bənövşəyi Bənövşə və bu kimi yerli və beynəlxalq təşkilatların hava şouları da keçirilir. Festival bir il İstanbulda, bir il isə Anadolu vilayətlərinin birində keçirilir. Bunun məqsədi İstanbula çata bilməyən insanlara festivala qatılmaq üçün töhfə verməkdir. Dünyada təşkil olunması gözlənilən festival bütün xalqlar tərəfindən maraqla qarşılanır.
Bir çox nazirlik və sədrliyin maraqlı tərəf olduğu festivalda maraqlı tərəf qurumları illərə görə dəyişir, lakin bu maraqlı tərəflər əsasən ASELSAN, ROKETSAN, Baykar, BMC, HAVELSAN, TÜBİTAK, STM, Türk Aerokosmik Sənayesi, TUSAŞ, Türk Hava Yolları, Türk Hava Qurumu, Türksat və Turkcell kimi tərəfdar və iştirakçılar olaraq; Boğaziçi Universiteti, İstanbul Texniki Universiteti, Yıldız Texniki Universiteti, Orta Doğu Texniki Universiteti, Qaradəniz Texniki Universiteti kimi bir çox universitet də akademik paydaşlar kimi iştirak etmişdir.
İstanbul 2018
İlk festival 20-23 sentyabr 2018-ci il tarixlərində İstanbul Yeni Hava Limanında baş tutdu. İMM-in məlumatına görə, bu festivalda təxminən 550 min insan iştirak edib. Festivalın ilk ilində 14 texnologiya müsabiqəsi keçirilib. Bu yarışlarda 2000 rəqib və 750 komanda iştirak edib. Həmçinin 2018-ci ildə TEKNOFEST çərçivəsində Travel Hackathon, HackIstanbul, Take Off Beynəlxalq Başlanğıc Sammiti və Dünya Drone Kuboku təşkil edilmişdir. Bütün müsabiqələr və seminarlarla yanaşı, iştirakçılar şaquli külək tuneli, uçuş şouları, planetarium və hava şarları kimi sosial tədbirlərlə də tanış oldular.
F-16 Solo Türk, Challenger 605, Aston Martin The New Vantage, Tesla P100DL, Lotus Evora 430 GT, Redbull Racing F1, Kawasaki H2R-nin yarışdığı Yarışların Yarışı ilk dəfə TEKNOFEST 2018-də baş tutdu. Kənan Sofuoğlu yarışı Kawasaki H2R ilə qazandı.
İstanbul 2019
İkinci festival 17-22 sentyabr 2019-cu il tarixlərində artıq xidmət göstərməyən Atatürk Beynəlxalq Hava Limanında baş tutdu. 3 milyon lirədən çox mükafat verilməsi planlaşdırılan festivala 122 ölkədən 17 min 373 komanda və 50 min rəqibin müraciət etdiyi açıqlandı. Əvvəlki ildə olduğu kimi, texnologiya və dron yarışları, müxtəlif səviyyəli tələbələr üçün tədbirlər, haker yarışları, robototexnika tədbirləri və müxtəlif hava şouları keçirilmişdir. Festival çərçivəsində ilk dəfə olaraq Cezeri Uçan Avtomobil sərgiləndi. Rusiyanın Suhoy Superjet 100, Beriev Be-200 və yeni nəsil sərnişin təyyarəsi MS-21 stasionar olaraq sərgiləndi. Beləliklə, MS-21 ilk beynəlxalq uçuşunu İstanbula etdi. Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus SU-35 döyüş təyyarəsi nümunəvi uçuş həyata keçirib. Rus Cəngavərləri Akrobatika Komandası Suhoy Su-30 təyyarəsi ilə festival çərçivəsində nümayiş uçuşu həyata keçirib. Beynəlxalq səviyyəli “Word Drone Cup” yarışları keçirildi. Festivala ümumilikdə 1 milyon 750 min nəfərin qatıldığı açıqlanıb.
Qaziantep 2020
Tədbirin 2020-ci ilin sentyabr ayında Qaziantepdə keçiriləcəyi açıqlandı. Tədbir 24-27 sentyabr 2020-ci il tarixlərində Qaziantepdəki Yaxın Şərq Sərgi Mərkəzində keçirildi. Teknofest 2019-da 19 fərqli kateqoriyada təşkil edilən Texnologiya Yarışmaları keçən ildən fərqli olaraq bu il 21 fərqli kateqoriya ilə müsabiqədə iştirak edib. Bu il festivala Biotexnologiya İnnovasiya Yarışması, Kənd Təsərrüfatı Texnologiyaları Müsabiqəsi, Ətraf Mühit və Enerji Texnologiyaları Müsabiqəsi, İntellektual Nəqliyyat Müsabiqəsi, Təhsil Texnologiyaları Müsabiqəsi, Helikopter Dizayn Müsabiqəsi və Reaktiv Mühərrik Dizayn Müsabiqəsi əlavə edilmişdir. Türkiyədəki COVID-19 pandemiyası səbəbindən builki festivalda yalnız müsabiqə iştirakçıları iştirak etmiş, festivalın paydaşlarının sayı isə 63-ə çatmışdır. Yarışda ilkin seçimdən keçən komandalara 5 milyon TL, qalib komandalara isə 3 milyon TL-dən çox maddi dəstək veriləcəyi bildirilib.
İstanbul 2021
Festival bir müddət əvvəl bağlanan Atatürk Beynəlxalq Hava Limanında 21-26 sentyabr tarixləri arasında keçirilib. Müsabiqəyə 200 000 müraciət daxil olub. Maraqlı tərəflərin sayı 74-ə yüksələrkən, simulyasiya, süni intellekt və pilotsuz uçuş aparatları kimi sahələrdə yeni rəqabət kateqoriyaları əlavə edildi. Dünyanın hər yerindən rəqiblər iştirak edirdi. Festivalda yerli avtomobil TOGG ilk dəfə ziyarətçilərə nümayiş etdirilib. Mükafatları prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Əziz Səncər (uzun illər xaricdə yaşayan və festivala qatılmaq üçün İstanbula gəlmiş) təqdim ediblər. Maddi dəstək və mükafatların 12 milyon TL olduğu bildirildi. Festivala azyaşlı uşaqlar və onlarla aviasevər axın edib. Kimisi nəfəsini tutaraq tamaşaları izləyib, kimisi fit və alqışlarla müşayiət edib.
Avaça körfəzi
Avaça körfəzi — Sakit okeanda, Kamçatka yarımadasının cənub-şərqində buxta. Uzunluğu 24 kilometr, eni (girişində) 3 kilometr, dərinliyi 26 metrdir. Avaça körfəzinin şimal sahilində Petropavlovsk-Kamçatski şəhəri (portu) var. Liman balıçılıq və yük daşımalarında istifadə edilən gəmiləri qəbul edir.
Texnofest
Samsun 2022
Festivalın 2022-ci ildə Samsunda keçiriləcəyi açıqlanıb.
Avaça körfəzi
Buxta ilk dəfə 1729-ci ildə Vitus Berinqin təşkil etdiyi Birinci Kamçatka ekspedisiyası zamanı kəşf edilmişdir.
Krasnoyarsk su anbarı
Ümumi məlumat
Su anbarının şimal sərhəddi Abakan şəhərinin yerləşdiyi rayondadır. Bu ərazidə Abakan çayı Yenisey ilə birləşir. Cənub sərhəddi isə Krasnoyarsk SES -in bəndi ilə bitir. Cənub və şimal sərhəddi arasındakı bir başa məsafə 250 km, ancaq ümumi uzunluq daha böyüküdür - 338 km. Su anbarının ən enli yeri 15 km-dir. Su səthinin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 243 metrdir.
Avaça körfəzi
Qısa təsvir
Dünyanın ən böyük buxtalarından biridir. Dünyanın istənilən tip gəmilərini qəbul edir. Avaçi körfəzinin qapalı hissəsini təşkil edir. Buxta 24 km uzunluğa və 3 km enə malikdir (girəcəkdə). Su səthinin sahəsi 215 km2-dir. Dərinliyi 25 metrdir. Buxtaya Avaça və Paratunka çayları tökülür. Sahillərində Petropavlovsk-Kamçatski və Vilyuçinsk şəhərləri yerləşir. Üstəlik burada Rusiyanın Sakitokean donanması yerləşdirilir. Buxtanın simvolu Tri Brata adalarıdır. Ada körfəzin girəcəyində onun Avaçi körfəzi ilə birləşdiyi ərazidə yerləşir.
Texnofest
Bakı 2022
thumb|Bakıda Texnofest 2022 Texnofest Azərbaycan 26-29 may tarixlərində "Bakı Kristal Zalı" və Dənizkənarı bulvar ərazisində keçirilib.
Krasnoyarsk su anbarı
Ümumi məlumat
Su anbarına bir neçə yetərincə böyük çay tökülür: sağ sahildə — Tuba, Sisim, Sıda, sol sahildə — Biryusa. Anbar tikilənə qədər bu çaylar Yenisey çayına birləşirdi. Su anbarı tikildikdən sonra bir neçə körfəz formalaşdı. Bunlardan daha böyükləri — Tubin, Sıda, Karasuq, Sisim, Derben, Biryusin. Sahil boyu yerləşən qayalıqlarda bir çox mağaraların çıxışları mövcuddur. Bunlardan ən böyüyü Biryusin mağarasıdır. Onun uzunluğu 6 km-dir.
Krasnoyarsk su anbarının doldurulması prosesi 1967-1970-ci illərdə həyata keçirilmiş. Anbarın su ilə doldurulması nəticəsində Sibirdə ilk rus məskunlaşma məntəqəsi su altında qaldı. Müasir Krasnoturinsk rayonu ərazisində yerləşən xakas tayfalarının Abakan qəsri də su anbarının suları altında qalmış. Bundan başqa bölgədə mövcud olmuş qədim yenisey qayaüstü yazıların çoxu su altında qaldı.
Riçard Menninq Karp
Riçard Menninq Karp — hesablama sistemləri nəzəriyyəsi sahəsində ixtisaslaşmış amerikalı alim.
Krasnoyarsk su anbarı
Ümumi məlumat
Su anbarının ixtiofaunasına 26 balıq və çənəsizlərin bir növü olan Sibir minoqası daxildir.
Riçard Menninq Karp
Ədəbiyyat
Əliquliyev R. M., Salmanova P. M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
Bilgə xaqan abidəsi
Bilgə xaqan abidəsi və ya Bilgə xaqan kitabəsi, Türk dili nin ən qədim kitabələrindəndir. Orxon abidələri olaraq bilinən abidələrdən biridir. thumb|Bilgə xaqan abidəsinin kopyası, [[Qazi Universiteti.]] Bu abidə Bilgə xaqanın ölümündən (73)) bir il sonra oğlu Tenqri xaqan tərəfindən düzəldilmişdir. Bu abidədə də yazılanlar, Kültigin abidəsində olduğu kimi Bilgə xaqanın dilindəndir..
Ümumi məlumat
left|thumb|[[Orxon abidələri muzeyi. Monqolsustan.]] Abidənin hündürlüyü 3.8 metrdir. Şərq tərəfində 41 sətir, cənub və şimal tərəflərinin hərəsində 15 sətir mətn vardır. Beləcə türkcə yazılmış olan ümumi sətir sayı 71-dir. Qərb tərəfində isə Çincə bir yazı vardır. Şimal tərəfinin ilk 8 sətiri Kültigin abidəsi nin cənub tərəfindəki 11 sətir ilə eynidir. Bundan başqa şərq tərəfindəki ilk 24 sətir ilə Kültigin abidəsinin şərq tərəfindəki 30 sətir eynidir.
Bilgə xaqan abidəsi Kültigin abidəsi nə nisbətən daha çox ziyan görmüşdür, bu səbəbdən də bəzi hisssələrini tam oxumaq münkün olmur. Mətn Bilgə xaqanın öz dilindən verilir, bəzi yerlərdə abidəni yazan Yollıq xaqanın da dilindən sözlər qeyd olunub. Abidə 734-cü ildə ölən Bilgə xaqanı xatirəsinə 735-ci ildə oğlu Tengri xaqan tərəfindən yaradılmışdır. Abidə Bilgə xaqanın qardaşı oğlu Yollıq xaqan tərəfindən yazılmışdır. Çincə kitabənin altından Türkcə kitabə davam edir. Ancaq Çincə kitabə tamamən silindiyindən, nə yazıldığını oxumaq münkün deyil.
Abidə həm şevrilib, həm də zamanla parçalanmışdır, ən çox ziyan görmüş Orxon abidələri ndəndir. Ətrafında xeyli türbələr, heykəllər və balbal lar vardır.
Tədqiqi
Abidə 1889-cu ildə N.M. Yadrintsev tərəfindən kəşf edilmişdir. Bilgə xaqan abidəsi Kültigin abidəsi ilə birlikdə Koşo-Saydam abidələri adlanır. Bu abidə ilk dəfə V.V. Radlov və P.M.Melioranski tərəfindən 1897-ci ildə "Orxon ekspedisiyası əsərlərinin toplusu, IV" əsərində nəşr edilmişdir. Əsərdə hər iki abidənin V.V. Radlov tərəfindən təsviri verilir, P.M. Melioranski isə mətnlərin rus dilinə tərcüməsini, habelə abidələrin göytürk əlifbası ilə yeddi cədvəlinin müəllifidir. Bilgə xaqan abidəsi nin tam mətninin rus dili nə tərcüməsi, transkripsiya və orijinaldakı mətni ilə birlikdə, S.Y.Malov tərəfindən 1959-cu ildə edilmişdir. H.N. Orkun 1936-ci ildə Bilgə xaqan abidəsinin mıtn, transkripsiya və türk dili ndə tərcümə şəklində nəşr etdirmişdir. Abidəni ingilis dili ndə transkripsiya və tərcümə şəklində 1968-ci ildə Tələt Təkin nəşr etdirmişdir. Abidənin mətn, transkripsiya və türk dili ndə tərcümə şəklində nəşri dəfələrlə Məhərrəm Ergin tərəfindən həyata keçirilmişdir. Abidəni Azərbaycan dili ndə ilk dəfə Göytürk əlifbası ilə mətn, transkripsiya və Azərbaycan dili nə tərcümə, habelə giriş və qeydlər şəklində 1993-cü ildə Ə.Ə. Rəcəbov etmişdir. Bundan başqa onun Bilgə xaqan abidəsi haqqında və Bilgə xaqanın şəxsiyyəti haqqında məqalələri də çap edilmişdir. Mütəxəssislərin fikrincə Ongin, Kültigin və Bilgə xaqan abidələri Aşina soyuna mənsubdur. Qeyd etmək lazımdır ki, bu üç abidənin paleoqrafiyası və dili bir-birinə çox yaxındır.
Çerepovets
Çerepovets — Rusiyanın Voloqda vilayətində şəhər. Çerepovets rayonunun inzibati mərkəzi, daxil olmayan, regional əhəmiyyətli şəhər statusuna malik və şəhər rayonunu təşkil edir. Yaqorba çayının Şeksna çayı (Volqanın sol qolu) ilə qovuşduğu yerdə, Rıbinsk su anbarından çox uzaqda, Voloqdadan 124 km qərbdə yerləşir.
Əhalisi 301040 nəfərdir (06.01.2023-cü il tarixinə əsasən). Sahəsi 122 km²-dir. Şəhər şimaldan cənuba 13 km, qərbdən şərqə isə 21 km uzanır. Voloqda vilayətinin ikinci ən sıx şəhəridir. Şəhər öz sənayesi və ilk növbədə Çerepovets Metallurgiya Zavodu, daha sonra gübrə istehsal edən PhosAgro qrupunun müəssisələri ilə məşhurdur, Fesco kibrit fabrikinin məhsulları da ölkədə tanınır.
TLC Türkiye
«TLC Türkiye» — «Discovery Communications» şirkətinin 6 noyabr 2015-ci ildə «CNBC-e» telekanalının yerinə qurduğu teleseriallar və realiti şoular yayımlayan Türkiyə özəl telekanalı. Telekanalın günorta yayımı əsasən həyat tərzi mövzulu verilişlərdən, gecə yayımı isə Gəzən ölülər, Vikinqlər və Dolça kimi teleseriallardan ibarətdir.
Tamara Əliyeva
Tamara Şuqaipovna Əliyeva — Sovet və Rusiya çeçen aktrisası, müğənni, estrada rəqqasəsi, Çeçen-İnquş MSSR xalq artisti (1960), RSFSR-in əməkdar artisti (22.6.1978).
Həyatı
Tamara Əliyeva 1924-cü il sentyabrın 18-də Köhnə Ataqi kəndində anadan olub. 1938-ci ildə Çeçen-İnquş Dram Teatrında aktrisa kimi fəaliyyətə başlayıb. Teatrda qısa müddət sonra tamaşalardakı əsas rolları ona etibar etməyə başladılar. O, rejissor N.Əlibeqovun səhnələşdirdiyi Mixail Lermontovun “Dövrümüzün qəhrəmanı” romanının tamaşasında “Bela”; K. Trenevin "Yarovaya məhəbbət" və başqaları pyeslərdə əsas rolları ifa etmişdir. Daha sonra Çeçenistan-İnquşetiyanın əməkdar artisti Yaraqi Zubayrayevlə ailə həyatı qurmuşdur.
Böyük Vətən müharibəsi başlayan gün teatr Vedenoya qastrol səfərində idi. Kişi aktyorların əksəriyyəti Vedenodan birbaşa cəbhəyə könüllü olaraq getdilər. Onların arasında Çeçenistan-İnquşetiyanın əməkdar artistləri İsmayıl İbrahimov, Usman Qorçxanov, Usman Alxazov, rejissor Səid-Əhməd Alxazov, rəssam M.Maqomayev, Abuxaji Tulikov və bir çox başqaları var idi. Cəbhədən yalnız üç nəfər sağ qayıtdı: S.Qandayev, X.Bekmurzayev, X.Şaipov.
Yeni Uzen hadisələri (1989)
Yeni Uzen hadisələri və ya Yeni Uzen soyqırımı — 17-28 iyun 1989-cu ildə Qazaxıstan SSR-in Yeni Uzen şəhərində Qazax qrupları ilə Şimali Qafqazdan olan insanlar arasında millətlərarası toqquşmalar.
Tamara Əliyeva
Həyatı
Gəncliyinə və ya səhhətinə görə cəbhədə döyüşə bilməyən sənətçilər təbliğat-konsert briqadası yaradaraq Qızıl Ordu əsgərləri qarşısında çıxışlar etməyə başladılar. Aktyorlar bir neçə dəfə Şimali Qafqazın bütün cəbhə birləşmələrini gəzmişdilər.
Yeni Uzen hadisələri (1989)
Üsyan, güclü sosial narazılıq, geniş yayılmış xuliqanlıq, gənclərin üsyanı, anti-sovet təbliğatı və əsasən Qafqazdan olan insanlara qarşı yönəlmiş cəmiyyətlərarası toqquşmaların elementlərini özündə birləşdirdi. Ölənlərin dəqiq sayı məlum deyil (4-dən 200 nəfərə qədər rəqəmlər deyilir). Üsyanın arxivləri qismən məhv edildi, qismən təsnif edildi. Üsyan xüsusi təyinatlılar tərəfindən yatırıldı.
Tamara Əliyeva
Həyatı
Əsgərlərə “Oleko Dundiç” və “Adin Surxo” tamaşaları, ədəbi-musiqili kompozisiyalar nümayiş etdirilirdi. Teatrın adı verilən tankın düzəldilməsi üçün aktyorlar məvaciblərindən keçmişdilər. Fəal fəaliyyətlərinə görə aşağıdakı aktyorlar Çeçenistan-İnquş MSSR Ali Sovetinin fəxri fərmanları ilə təltif edildilər: Vaxa Tatayev, Əbdülhəmid Həmidov, Yaraqi Zubayrayev, A. Sadykov, M. Bazdayev, V. Dakaşev, Ömər Dimayev, A.İrimov, Mahmud Esambayev, A.İbrahimova, E.Qanukayeva, Aset İsayeva və Tamara Əliyeva. Mükafatlandırma mərasimindən iki həftə sonra çeçenlərin və inquşların deportasiyası başlandı.
Yeni Uzen hadisələri (1989)
Tarixi
1989-cu il iyunun 16-da Yeni Uzen şəhərində rəqs meydançasında bir qrup Qazax gənci ilə Qafqazdan olan insanlar arasında dava düşdü. Üsyan iyunun 17-də başladı.
Marqarita de Valua
Valualı Marqarita (Margaret of Valois; Marguerite de Valois) (d. 14 may 1553 – ö. 27 mart 1615) — Navarra və Fransa kralı IV Henri nin xanımı, Fransa kraliçası. O, eyni zamanda Fransa kralı II Henri və Yekaterina Mediçi nin qızı, II Fransisk, IX Karl və III Henri nin doğma bacısı idi.
Tamara Əliyeva
Həyatı
Deportasiya illərində əri ilə bir-birini itirdilər. Nəhayət, Əliyeva onu tapanda o artıq başqası ilə evli idi. Daha sonra yenidən ailə qurdu və ikinci evliliyindən bir oğlan uşağı dünyaya gətirdi. Lakin bu evlilik də uzun sürmədi. O, kukla teatrında işləməyə başladı. 1946-1952-ci illərdə müğənni, rəqqasə kimi çıxış etmişdi.
Yeni Uzen hadisələri (1989)
Tarixi
19 iyun tarixində Qazaxıstan SSR Ali Soveti şəhərdə komendant saatı tətbiq etdi. Toqquşmaları yatırmaq üçün zirehli personal daşıyıcıları, tanklar, döyüş helikopterləri və digər hərbi texnika cəlb edildi. Yalnız dördüncü gün iğtişaşları yatırmaq mümkün oldu. Bu hadisələr nəticəsində bir neçə nəfər vəfat etdi.
Tamara Əliyeva
Həyatı
1957-ci ildə vətənə döndükdən sonra yenidən doğma Çeçen-İnquş Dram Teatrında aktrisa kimi fəaliyyətə başladı. 1965-ci il mayın 1-də məşhur “Boj-Əli” tamaşasının premyerası baş tutdu. Tamara Əliyeva tamaşada baş qəhrəmanın həyat yoldaşı Züleyi canlandırırdı. Səhnəyə ilk çıxışından tamaşaçıları valeh etdi. O, çeçen qadını, zəhmətkeş, ocağın suveren məşuqəsini - şən, hazırcavab, möhkəm və qətiyyətli xarakteri ilə oynamışdı.
Yeni Uzen hadisələri (1989)
Tarixi
Diqqətəlayiq haldır ki, 1989-cu ildə Yeni Uzendəki qazaxların payı ilk dəfə yarıdan çox keçərək 50,6% (24,6 min) təşkil etmişdir.
Tamara Əliyeva
Həyatı
Əliyeva Çeçen-İnquş Dram Teatrının səhnəsində yüzə yaxın rol oynamışdır.
Marqarita de Valua
Fransa dakı katoliklər və kalvinistlər arasında sülh yaratmaq məqsədilə planlaşdırılan Marqaritanın Navarra kralı yla baş tutan evliliyi, nigahdan 6 gün sonra baş tutan Varfolomey gecəsi qətliamı ilə ləkələndi. Kiçik qardaşı Anju hersoqu Fransiskin hugenotlar üzərinə tərtib etdiyi hərbi əməliyyatlar əsnasında qardaşının tərəfini tutmuş, bu səbəblə ərinin dərin nifrətini qazanmışdır.
Navarra kraliçası olaraq əri və Fransa monarxiyası arasındakı münasibətləri tənzimləməyə çalışan Marqarita 2 saray arasında get-gəl edərək uzlaşma yaratmaq istəsə də, nəticədə öz evliliyi pozuldu. Ərinin ondan üz çevirməsinin ardından Marqarita 1585-ci ildə Navarradakı müxalif qüvvələrə və katolik birliklərə rəhbərlik etməyə başladı. Bu səbəblə əri Fransa kralı olsa da, Marqarita 20 il boyunca sürgündə yaşamağa məcbur oldu. Nəhayət, 1599-cu ildə yüklü miqdarda təzminat almaq şərtilə boşanmağa razı oldu.
Məşhur bir ədib olan və sənət adamlarına hamilik edən Marqarita sarayın mədəni həyatının inkişafında, xüsusilə də 1605-ci ildə sürgündən döndükdən sonra mühüm rol oynadı. Sürgün illərində öz xatirələrini qələmə aldı və bunu Avropa tarixində edən ilk qadın oldu.
Sayoko Yamaquçi
– Yaponiya modeli, aktrisası və dizayneri. Yaponiyanın ilk moda ikonalarından biridir.
Həyatı
Sayoko Yamaquçi 1949-cu ildə Yokohamada doğulmuşdur. Suqino dərziçilik məktəbindən məzun olduqdan sonra model kimi işləməyə başlamışdır. O, 1971-ci ildə Paris kolleksiyası üçün podiuma çıxan ilk yapon model olmuş və bu çıxışından sonra tanınmış Asiya modellərindən birinə çevrilmişdir. 1974-cü ildə "Newsweek" jurnalı onu "dünyanın ən yaxşı dörd modelindən biri" adlandırmışdır. 1970 və 1980-ci illərdə Nyu-York və Parisdə modellik etmişdir.
Yamaquçi Kenzo Takada və Kansay Yamamoto kimi Yaponiya modelyerlərinin şoularında çıxış etmişdir. Yamamoto müsahibələrinin birində bildirmişdi ki, "o, Yaponiya qadınlarının gözəl olduğunu hiss etdirən ilk şəxs olmuşdur". Yamaquçinin kare saç düzümü və uzun dar gözləri Qərb dünyasında Asiya gözəlliyinin simvollarına çevrilmişdir.
Yamaquçi 2007-ci ildə pnevmoniyadan ölmüşdür.
İrsi
Tokio Müasir İncəsənət Muzeyində ona həsr olunmuş sərgi təşkil olunmuşdur.
Akrilamid
Akrilamid (CH2=CHC(O)NH2) — praktiki əhəmiyyətə malik monomerdir.
Fiziki xassələri
Akrilamid ağ kristallik maddədir, 357.5K əriyir. Spirtdə, asetonda və suda yaxşı həll olur.
Alınması
Akrilamid ilk dəfə 1893-cü ildə Mure tərəfindən akril turşusunun xloranhidridinin benzolda məhluluna quru ammonyak daxil etmək yolu ilə alınmışdır:
H2C=CH-C(O)-Cl +2NH3 → H2C=CH-C(O)-NH2 + NH4Cl
Reaksiyadan ammonium xloridi kənarlaşdırdıqdan sonra akrilamid benzolda ağ kristallik şəklində olur.
H3C-O-CH2-CH2-CO-NH2 → H2C=CH-C(O)-NH2 + CH3OH
Tətbiqi
akrilamidin polimerləşməsindən istehsalatda poliakrilamid alınır. Bu polimer sənayedə alınan sellüloza kağızı əvəz edir. Poliakrilamid bir çox sənaye sahələrində, o cümlədədn yeyinti sənayesində, neftçıxartmada tətbiq olunur. Ondan lakların, boyaların, süni dərilərin və sintetik liflərin istehsalında da istifadə edilir.
Berntsen reaksiyası
Berntsen reaksiyası - diarlaminlərin karbotsiklik turşularla və ya onların törəmələri ilə turşu katalizi şəraitində kondensasiya yolu ilə 9-alkil və aril ilə əvəzlənmiş akridinlərin sintezi üsuludur. Reaksiya ilk dəfə Avqust Berntsen tərəfindən 1878-ci ildə benzoy turşusunun nitrilin difenilamin ilə qarşılıqlı təsir reaksiya nümunəsindən istifadə edərək amidin xassələri üzərində təcrübə işi aparılmışdır. [1]. Daha sonra, bu metod katalizator kimi karbotsiklik turşuların sink xlorid və polifosfor turşusunun diarilaminləri ilə kondensasiyasından istifadə etməklə təkmilləşdirilmişdir [2].
Reaksiyanın mexanizmi
Berntsen reaksiyasının mexanizmi uzun müddətdir müzakirə mövzusudur, əsasən reaksiyanın başlanğıc mərhələsinin iki alternativ yolu müzakirə olunur - diarlaminin N-asilasiyası, ardından amin qrupuna o-mövqedə molekul daxili C-asilasiya və ya birbaşa C-asilasiya. N-asillənmiş difenilaminlərin reaksiya şəraitində də akridinlər əmələ gətirdiyi göstərildi.Lakin N-asilatlı difenilaminlərin istifadəsi məhsulun miqdarını artırmadı; buna görə də hazırda birinci mərhələnin C-asilləşdirmə olduğuna inanılır. Polifosfor turşusu istifadə edildikdə və ya sink xlorid istifadə edildikdə kation əmələ gəlir [3]:
Tədbiqi və dəyişikliklər
Berntsen sintezinin aparılması üçün klassik metod difenilamin qarışığının ekvivalent və ya artıq miqdarda aromatik və ya alifatik karbotsiklik turşu ilə və bir neçə saat ərzində bir həlledici olmadığı təqdirdə 1,5-3 qat molekulyar sink xloridlə qızmasıdır. Uçucu karbotsiklik turşular halında reaksiya möhürlənmiş ampulalarda aparılır; qarışqa turşusundan istifadə edilərkən əvəz olunmamış akridinin miqdarı son dərəcə aşağıdır. Hidroksil ilə əvəz olunmuş difenilaminlər də sink xlorid ilə kataliz olunan reaksiyaya daxil olur, molekul daxili kondensasiya isə hidroksilin para-mövqeyinə keçir; məsələn, benzoil və 4-hidroksibenzoy turşusu ilə reaksiyalarda 3-hidroksidifenilamin yalnız 3-hidroksiakridinlər əmələ gətirir. 1960-cı illərdə Popp, eyni zamanda reaksiya və turşu ilə diarilamin 1: 2 nisbətində həlledici rolunu oynayan katalizator polifosfor turşusu kimi istifadə etməyi təklif etdi [2]. Bu modifikasiya, sintezi daha yüngül şərtlərdə (130-200 °C) həyata keçirməyə və reaksiya müddətini əhəmiyyətli dərəcədə azaltmağa imkan verdi; bəzi hallarda bu dəyişiklik kataliz şəraitində davam etməyən bir sintezi həyata keçirməyə imkan verir. sink xlorid ilə (məsələn, 4-aminobenzoin turşusunun bir turşu komponenti kimi istifadəsi). Bu metoddakı məhsullar karbotsiklik turşu anhidridlərindən istifadə etməklə artırıla bilər. Karbotsiklik turşular əvəzinə, onların turşu xloridləri hər iki metodda da istifadə edilə bilər. Levis turşuları ilə kataliz edildikdə, bəzi hallarda trixlorometil birləşmələri də bir turşu komponenti olaraq reaksiyaya daxil olur, məsələn, alüminium xloridin iştirakı ilə trixlorometilbenzen difenilamin ilə reaksiya girərək fenilakridin əmələ gətirir və eyni şəraitdə xloroform yüksək miqdarda akridin əmələ gətirir. % 7,6, Bu Berntsen reaksiyasında ən yüksək məhsuldar maaddə akridindir
Çeşir pişiyi (personaj)
Çeşir pişiyi  – Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində əsərinin baş qəhrəmanlarından biridir.
Rafiq Hacıyev (güləşçi)
Rafiq Sultan oğlu Hacıyev (doğ. 31 may 1947, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — sovet sərbəst güləşçisi, dünya çempionatının gümüş mükafatçısı, Avropa və SSRİ çempionu, Dünya Kubokunun qalibi və gümüş mükafatçısı, beynəlxalq dərəcəli SSRİ idman ustası, "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar məşqçisi", "Azərbaycan Respublikasının əməkdar bədən tərbiyəsi və idman xadimi".
Həyatı
Rafiq Hacıyev 31 may 1947-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1961-ci ildən güləşlə məşğul olmağa başlayıb. Bir il sonra yarışlarda debüt edib.
1963-cü ildə Bakı çempionatının qalibi, Azərbaycan SSRİ çempionatının isə bürünc mükafatçısı olub.
1966-cı ildə Sovet Ordusu sıralarına hərbi xidmətə çağırılıb. Hacıyev idman dairələrində tanındığından, iki il yarım Şimali Qafqaz qoşunları ordusunun idman klubunda qulluq edib.
1970-ci ildə Avropa çempionatında qızıl, 1973-cü ildə isə isə gümüş medal qazanıb.
1970-ci ildə SSRİ kubokunda qızıl medal qazanıb.
1973-cü ildə ABŞ-nin Tolido şəhərində keçirilmiş Dünya Kubokunda, 1974-cü ildə isə Türkiyənin İstanbul şəhərində keçirilmiş dünya çempionatında gümüş medal qazanıb.
1974-cü ildə İspaniya-nın Las-Palmas şəhərində keçirilmiş Dünya Kubokunda qızıl medal qazanıb.
Sərbəst güləş üzrə SSRİ çempionatında 1969-cu ildə bürünc, 1970-ci ildə qızıl, 1971, 1972 və 1975-ci illərdə isə gümüş medal qazanıb.
Nona
Nona və ya Nonna — gürcü şəxs adı.
Elektrik yükü
Elektrik yükü — cisimlərin elektromaqnit sahələrinin mənbəyi olmaq və elektromaqnit qarşılıqlı təsirində iştirak etmək qabiliyyətini təyin edən fiziki skalyar kəmiyyət. Elektrik yükü ilk dəfə 1785-ci ildə Kulon qanununda tətbiq edilmişdir.
Beynəlxalq vahidlər sistemində (SI) elektrik yükünün ölçü vahidi — kulondur. Bir kulon 1 s vaxt ərzində 1 A cərəyanı olan keçiricinin kəsişməsindən keçən elektrik yükünə bərabərdir. Hər biri elektrik yükü (q1 = q2 = 1 C) olan iki cisim vakuumda 1 m məsafədə yerləşirsə, onda onlar 9⋅109 H qüvvəsi ilə qarşılıqlı təsir göstərirlər.
Tarixi
Hələ qədim zamanlarda yun üzərində geyilən kəhrəbanın (qədim yunanca ἤλεκτρον - elektron) yüngül əşyaları cəlb etdiyi məlum idi. Artıq XVI əsrin sonlarında ingilis həkimi Vilyam Gilbert sürtüldükdən sonra yüngül cisimləri cəlb edən, elektrikləşdirilmiş cisimləri adlandırdı.
1729-cu ildə Şarl Dyufe iki növ yükün olduğunu müəyyən etdi. Biri ipəyin üzərinə şüşə sürtməklə əmələ gəlir, digəri isə yunun üzərinə qatrandır. Buna görə də Dyufe ittihamları müvafiq olaraq "şüşə" və "qatran" adlandırdı. Müsbət və mənfi yük anlayışı Benjamin Franklin tərəfindən təqdim edilmişdir.
XX əsrin əvvəllərində Amerika fiziki Robert Milliken eksperimental olaraq göstərdi ki, elektrik yükü diskretdir, yəni hər hansı bir cismin yükü elementar elektrik yükünün inteqral qatıdır.
Erebidlər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Aechmophorus occidentalis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Çaun ovalığı
Çaun ovalığı (Чаунская низменность) — Rusiyanın Çukotka muxtar dairəsinin şimalında yerləşən ovalıq.
Tarixi məlumat
Çaun ovalığı haqqında ilk məlumatı kapitan Billinqs 1791-ci ilin qışında xizək üzərində keçərkən vermişdir. 1908-ci ildə ovalığın ərazisini rayon pKalinnikov tədqiq etmiş və bu barədə məlumatı kitabında dərc etmişdir. Bu bölgənin ətraflı coğrafi sxemi 1929-1931-ci illərdə S. V. Obruçevin ekspedisiyası tərəfindən tərtib edilmişdir.
Fiziki-coğrafi xüsusiyyətləri
Şərqi Sibir dənizinin sahillərinə doğru tədricən enən sahil düzənliyidir. Şimal hissəsi Çaun körfəzinin sahilinə qədər uzanır. Qərbdən Anyuy silsiləsi, cənubdan Çukot dağları və şərqdən Anadır silsiləsi ilə həmsərhəddir. Cənub hissəsində hündürlüyü 700 m-ə qədər olan dağətəyi silsilələr mövcuddur. Ovalığın sahəsi təxminən 60 min km²-dir. Ovalığın relyef çox vahidliyi ilə seçilir. çayların aşağı axarlarında düzənliyin hündürlüyü 2–3 m, mənsəbdən 15–20 km məsafədə isə 3–5 m  hündürlüyə malik düz allüvial düzənlikdir.
Hidrologiya
Hidroqrafik şəbəkə o qədər sıxdır ki, quru sahəsi axan suların və göllərin səthindən bir qədər böyükdür. Anyuy və Çukot dağlarından axan çaylar, Çaun ovalığında bir-biri ilə əlaqə quran çoxlu sayda qollara parçalanmışdır. Ən böyük çayları Palyavaam, Çaun, Puçeveem. Göllər termokarst mənşəlidir. Sahilləri güclü girirntili-çıxıntılıdır. Çaun ovalığının sahil düzənliklərinə xas bir xüsusiyyəti suyun çay kanallarına axması və göllərin qurudulması nəticəsində əmələ gəlmiş bir çox quru göl hövzəsi ilə qeyd olunur. Boşluqlar, dəniz, göl və çay terrasları qabarıq və çoxbucaqlı bataqlıqlar ilə zəbt olunur. Çay yataqları daim öz yerlərini dəyişir (daşqınlarda). Bütün düzənlik müasir qum, dəmir və çınqıl qatları ilə örtülmüşdür.
İqlim
Çaun ovalığının iqlimi dəniz, şiddətli və çox soyuqdur. Yarım ildən çox müddətdə radiasiya balansı mənfi olur. İllik yağıntının 251 mm-dir.
Ən soyuq ayların (yanvar-fevral) orta temperaturu −31.4 °C-dir. Sentyabrın sonunda sabit bir qar örtüyü formalaşır. Soyuq vaxtlarda Taymır və Yakut antiklonları üstünlük təşkil edir. Vaxtaşırı 30 m/s sürətlə dövri olaraq küləklər əsir. Güclü küləklər qarın yenidən paylanmasına səbəb olur. Buludlu səmanın tezliyi 30-40% -dir. Qış ayı ərzində orta hesabla 10–17 mm yağıntı düşür.
Yay qısa və sərin keçir. İyul-avqust aylarında orta temperatur + 8.5 °C olur. Yayda şaxta mümkündür. Tez-tez duman, çiskinli yağış müşahidə edilir. Nisbi rütubət 84% -ə qədər olur. Buludlu səmanın tezliyi 65-70 % -dir. Nəmin zəif buxarlanması yüksək nəmlik əmsalına səbəb olur.
Fauna və flora
çaun çökəkliyinin florasına ən az 320 növ borulu bitkisi daxildir. Ərazi tamamilə meşələrdən yoxsuldur. Bataqlıq ərazilərdə müxtəlif növ yosunlara rastlamaq mümkündür. Əsasən mamır və şibyə kimi bitkilərə rastlamaq mümkün olur. Cırtdan tozağacı və qızılağac cinsinə daxil olan növlər hündürlüyü 1 m olan kollar əmələ gətirə bilir.
Atom orbitalı
Atom orbitalı (elektron orbitalı) — verilmiş atom üçün Şrödinger tənliyinin həlli ilə alınan bir elektron dalğa funksiyası\psi; əsas orbital və maqnit - kvant m ədədləri ilə verilir.