cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qoşabulaq (Göyçə)
Tarixi
Kənd rayon mərkəzi Basarkeçərdən 2 km məsafədə yerləşir. 19 aprel 1991-ci ildə kəndin adı Şadcrek qoyulmuşdur.
Qoşabulaq kəndi Göyçə gölünün şərqində rayon mərkəzindən 6 km cənub-şərqdə dəniz səviyyəsindən 2023 m hündürlükdə yerləşir.
Kənd rayon mərkəzindən cənub-şərq tərəfdə yerləşirdi. Kənddə Pirki(Bruki), Cəlali, Şaulki tayfa-aşirətindən olan kürdlər də yaşayırdılar. Kürd evlərin sayı 50-dən çox idi. Kürdlər Qoşabulağa XX əsrin əvvəllərində Kefli kəndindən məcbur olub köçmüşdülər. Kefli kəndi Basarkeçərin cənubunda, Basarkeçərdən təxminən 3 km aralıda, Basarkeçər-Daşkənd yolunun sağında Qırma deyilən qayaliq dağın ətəyində yerləşirdi. XX əsrin əvvəllərində Basarkeçər və Qırxbulaq(Akunq) ermənilərinin təcavüzü nəticəsində yer-yurdlarndan didərgin düşmüş, Türkiyə, Rusiya, Qazaxıstan, Özbəkistan, Qırğızıstana səpələnmiş, yalnız kiçik bir qrupu Qoşabulaq və Qayabaşı kəndlərində məskunlaşmağa məcbur olmuşlar. Kürdlər rayonun Göysu kəndində də yaşayırdılar. Ermənilər dəfələrlə Kefli kəndinin izini yox etmək üçün dəfələrlə "meliorasiya" işləri aparmışdılar. Ən sonda 1988-də onlar kəndin qəbristanlığını dağıtmağa başladılar. Kəndin keçmiş sakini Lətif oğlu Əhməd etiraz etdi. Dağıntı bir müddət dayandırılsa da, noyabrda qaçaqaç düşəndə qəbristanlıqdakı traktorların səsi yenidən eşidilməyə başladı. Beləliklə, erməni vandallar bir kəndi, onun qəbristanlığını yer üzündən sildilər və bir eli, obanı məhv etdilər.
Ərazisi
Kənd rayon mərkəzindən 6 km cənub — şərq tərəfdə yerləşmişdir. Kənd Qayabaşı kəndi ilə 2 km şərq tərəfdən, Sarıyaqub kəndi ilə 4 km cənub-şərq tərəfdən, Daşkənd kəndi ilə 4,5 km şimal tərəfdən həmsərhəddir. Kəndin adı yarandığı ilk gündən, 1988-ci ilin dekabrına qədər Qoşabulaq olub və dəyişdirilməmişdir. Kəndin adının mənası isə kəndin mərkəzindəki 2 bulağın adı ilə bağlıdır. Tayfa ağsaqqallları, kəndin adını həmin bulaqlara görə Qoşabulaq adlandırılmışlar.
Tarixən kəndin ərazisi 4000 hektardan çox olmuşdur.
Kəndin eni 1 km, uzunluğu isə 2 km — dir. Kəndin mərkəzində keçmiş klub və idarə binasının arxasında çox, böyük daşlardan hörülmüş Alban məscidinin qalıqları vardır. Məscidə müqəddəs "Pir" kimi inanır və məbədin təmizliyinə riayət edərdilər. Məbədin üzərindəki " Qrabar" əlifbası ilə yazılan yazılardan bir daha aydın olur ki, Qoşabulaq kəndinin ərazisində III–V əsrlərdə yaşayan Alban Türklərinin tarixini sübut edən dəlillər vardır. Kənd mağazasından 15–20 m məsafədə yerləşən köhnə qəbiristanlıq dakı daşların böyüklüyü insanı heyrətə gətirirdi. Həmin daşlardan üzərində "Qrabar" əlifbası ilə yazılan yazılar vardır. Buradan bir daha aydın olur ki, həmin qəbiristanlıq
Alban Türklərinin qəbirstanlığı olmuşdur. Baş daşları çox iri və ağır olduğundan 60–70 sm-dən çox hissəsi torpaq qatları ilə örtülmüşdür. Kəndin ərazisində qədim yurd yerlərinin qalıqları vardır. Məşədi Əlinin evindən təxminən 200 m aralıda yarı qazma damlar vardır. Onun yanında olan keçmiş su dəyirmanı, Daşkənd kəndindən gələn su ilə işləyirdi. Göytəpə deyilən yurd yerində yaşayış məskəni olduğu açıqca hiss olunurdu. Hündürlüyü 10–15 m olan qayalıqlardan bulaqlar çıxırdı ki, onların suları birləşəndə su dəyirmanlarını işlədirdi. Kəndin ərazisində 7 su dəyirmanı olmuşdur. Onlardan 2-si tamamilə uçub dağılmış, 5-i isə işləyirdi. İşləyən 5 su dəyirmanından kənd əhalisi ilə birlikdə qonşu kəndlərin də əhalisi istifadə edərdilər.
Kəndin ərazisində adları Türk toponimlərindən ibarət çox gəzməli və mənzərəli yerlər, içməli suları olan çaylar və bulaqlar vardır. Kəndin dağı Sarı Yer yaylağının sərhəddində yerləşirdi. Yaylağın otarağı "Topallıqla" o qədər zəngin idi ki, qışda orada bir neçə sürü qoyun və mal naxırını saxlamaq mümkün idi. Yaylağın qutaracağında güclü bulaqlar var idi. Bulaqları suları birləşərək "Daşağan çayını" təşkil edirdi. Kiçik bulaqların isə xalq tərəfindən qoyulmuş qədim adları vardır: Sarı bulaq, Lilparlı bulaq, Qaradaş dağında obadan 300–400 m yüksəklikdə dağın yamacında yerləşən Qarabulaq, yaylaqda isə Camış uçan, Çataq və başqa yerlər vardır. "Qarabulaq" deyilən ziyarətgaha çobanlar və kənd əhalisi ziyarətə gələr, bulağın suyundan içərdilər. Suyun içindən dəmir pul, kəhrəba muncuq, düymə götürərdilər.
Kəndin 1500 hektardan çox torpaq sahəsi olmuşdur. Ondan 900 hektarı əkənək, yerdə qalan 600 hektarı isə biçənək sahələridir. Basarkeçər rayonu ilə Daşkənd kəndinin sərhədlərində yerləşən "Qırma" adlanan ərazidə -Kefli kəndində yaşayan Kürdlər müsəlman olduqlarına görə erməni daşnaqları tərəfindən sıxışdırılaraq incidilirlər. 1931-ci ildə onları Qoşabulaq kəndinə köçürürlər. 1931–1988-ci ilə qədər kənddə azərbaycanlılar kürdlərlə birlikdə yaşadılar. Sonralar isə kürdlər azərbaycanlılar kimi erməni daşnaqları tərəfindən məskunlaşdıqları Qoşabulaq kəndindən zorla çıxarılaraq qaçqın düşdülər. Onlar hal-hazırda Xanlar rayonunun Göyçəkənd kəndində və İsmayıllı rayonunun Sultankənd, Üçtal, Qalagah kəndlərində Şəmkir rayonunun Çənlibel kəndində məskunlaşaraq azərbaycanlılarla birlikdə yaşayırlar.
Əhalisi
1922-ci ildə 387 nəfər, 1926-cı ildə 291 nəfər, 1931-ci ildə 383 nəfər, 1988-ci ildə 1800 nəfər əhalisi olmuşdur.
1988-ci ilə qədər əhalisi azərbaycanlılar olan kənddə hal-hazırda ermənilər yaşayırlar.
1988-ci ilin soyqırımınıda kənddən həlak olanlar. Əliyev Firuddin Alı oğlu (1936), Cəfərov Tapdıq İsmayıl oğlu (1950), Abbasova Rüxsarə Əli qızı (1979).
Qaçqınlıq
1905–1907-ci illərdəki I qaçqınlıq zamanı kənd əhalisi doğma yurdlarından çıxarılaraq Şəmkir, Goranboy və başqa yerlərdə məskunlaşmışlar. Əhali 1907-ci ilin yazında yenidən doğma kəndinə qayıtmış, az bir hissə isə məskunlaşdıqları ərazilərdə qalmışdır. Kəndin təxminən 30–35 evi, 100–120 nəfərə yaxın əhalisi olmuşdur. 1918–1920-ci illərdəki II qaçqınlıq zamanı kənd əhalisi doğma yurdlarından çıxarılaraq qaçqın düşmüşdürlər. Kənd əhalisi Topaşan və Kəlbəcər yolları ilə çıxaraq Şəmkir, Kəlbəcər, Gədəbəy, Samux və başqa yerlərdə məskunlaşmışdır. Əhali 1921-ci ilin yazında yenidən doğma kəndinə qayıtmış, az bir hissəsi isə məskunlaşdıqları ərazilərdə qalmışdır. Kəndin təxminən 45–50 evi, 180–200 nəfərə yaxın əhalisi olmuşdur. 1948–1953-cü illərdəki III qaçqınlıq zamanı kəndin 120 evi və 370 nəfərə yaxın əhalisindən 70 evi, 280–300 nəfərə yaxın əhalisi Azərbaycanın Tərtər rayonunun Borsunlu kəndində məskunlaşmışdır. Əhalidən 70 evin 68 evi 1954–1955-ci illərə qədər yenidən doğma kəmdinə qayıtmış, 2 evi isə məskunlaşdıqları Borsunlu kəndində qalmışdır. Qaçqınlıq zamanı kəndin 120 evi, 370 nəfərə yaxın əhalisi olmuşdur.
1988–1991-ci illərdəki IV qaçqınlıq zamanı kənd əhalisi doğma yurdlarından çəxarılaraq qaçqın düşmüşdür. Əhali Bakı, Gəncə, Bərdə, Tərtər, İsmayıllı, Yevlax, İsmayıllı, Göygöl, Şəmkir və başqa yerlərdə məskunlaşmışlar. Kənd əhalisi, bu günə qədər məskunlaşdıqları yerlərdə yaşayırlar. Kəndin 500-dən çox evi, 2500 nəfərə yaxın əhalii olmuşdur.
İqtisadiyyatı
Əkinçilik və heyvandalıq
Karxana avtomobilləri
thumb|250px|Karxana avtomobilləri
Karxana avtomobilləri (Mədən avtomobilləri) — maksimal kütlələri (maksimal ox kütlələri), ölçüləri və başqa xətti parametrləri ümumi istifadədə olan avtomobil yollarından istifadəyə icazə verməyən iriqabaritli və ağırçəkili avtomobil nəqliyyatı vasitəsi.
Karxana avtomobillərinin ölçülərinin və başqa xətti parametrlərinin, kütlələrinin və ox kütlələrinin minimal hədləri "Azərbaycan Respublikasının ümumi istifadədə olan avtomobil yolları ilə hərəkət edən avtonəqliyyat vasitələrinin icazə verilən qabarit və çəki parametrləri" ilə müəyyən olunur.
Branislav Nuşiç adına Həvəskar Dram Teatrı
Branislav Nuşiç adına Həvəskar Dram Teatrı   Bosniya və Hersegovina Dövlətinin Tesliç şəhərində yerləşən yerli teatrlatdan biridir. thumb|Branislav Nuşiç adına Həvəskar Dram Teatrı. səhnənin yuxarıdan görünüşü.
Tarixi
Branislav Nuşiç adına Həvəskar Dram Teatrı Tesliç şəhərində çox məşhurdur.Bu teatr rəsmi olaraq 16 fevral 2008-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır.1992-1995-ci illərdə ölkədə müharibə olduğu illərdə, Tesliç şəhərində mədəniyyət "ölmək" üzrə olduğunda bu teatrın yaradılması şəhər mədəniyyətinin dirçəlişində təməl daşı rolunu oynadı. Bir qrup şəhər əhalisi ( teatrın əsasını qoyan şəxslər) öz mədəniyyətlərini davam etdirmək və öz beynəlxalq imicini dünyaya yaymaq üçün teatr mədəniyyətini inkişaf etdirməyi qərara aldı. Teatrın bərpası bitdiyi dövrdə 15 nəfərdən ibarət həvəskar aktyor qrupu ilk şouları olan "Народни посланик" tamaşasını təqdim etdi. Onların əziyyəti hədər getmədi. Öz şəhərlərinə teatr mədəniyyətinin geri dönüşünü izləmək üçün gələnər üçün teatrın tutumu yetmədi.Həmin ildə də teatr üzvləri Laktaşi ərazisində yeni səhnəciklər və hədiyyələrlə zəngin olan ilk teatr karvanı həyata keçirdi. 2009-cu ildə teatr üzvəri 7-14 yaşlarındakı uşaqlar üçün aktyorluq dərsləri keçməyə başladı və bu uşaqlar teatrın gələcək Respublika Srpska və Bosniya federasiyasında keçirilən festivalların fəal iştirakçıları oldu.
Başlanğıc
Baxmayaraq ki, teatr rəsmi olaraq 2008-ci ildə fəaliyyətə başlayıb, Tesliç öz küçə sənəti ilə məşhur olmuşdur. 1958-1990-cı illərdə Teslicdə yaşamış Marko Mudornja səhnəcikləri yaradan, öz rəhbərliyi və idarəediciliyi ilə teslic əhalisini məmnun qoyan şəxs kimi tanınır. O, bütün əhalini- gəncləri, uşaqları,tələbələri, işçiləri, yaşlıları bir araya gətirdi və incəsənətin ifadəsinin möhtəşəm yolunu göstərdi.
Gödəkdərə
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 313 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Əfqanıstan rabitəsi
Əfqanıstan əhalisi informasiya mübadiləsi aparmaq və dünya xəbərlərindən təcrid olunmuşlar. 25 ildən artıq davam edən vətəndaş müharibəsi nəticəsində informasiya texnologiyaları sahəsində dövlət proqramı həyata keçirilməmişdir. Hətta, ölkədə kompüterləşmənin səviyyəsini dəqiq göstərmək mümkün deyil.
Ağkənd (Dərələyəz)
Tarixi
Kəndin əhalisi 1918-ci ilə qədər yalnız türklərdən və azərbaycanlılardan ibarət olmuşdur. 1918-ci ildə kəndin əhalisi ermənilər tərəfindən kənddən qovulmuşdur. Sovet hökuməti qurulduqdan sonra, 1922-ci ildə əhalinin bir hissəsi geri qayıtmış və kənddə ermənilərlə qarışıq yaşamışlar. Ağkəndə ilk erməni ailələri (ilkin olaraq 172 nəfər) 1922–1925-ci illərdə məskunlaşmağa başlayıblar. XX əsrin 30-cu illərində kəndin azərbaycanlı əhalisi sıxışdırılıb çıxarılmışdır. 1966-cı ildə kənd ermənicə Aşotavan adlandırılmışdır. Bəzi mənbələrə görə kəndin keçmiş adı Əxikənd olmuşdur,
Əfqanıstan rabitəsi
Əfqanıstanda radio, teleqraf və telefon kimi ilk telekommunikasiya vasitələri ötən əsrin 20-ci illərində meydana çıxmışdır. 1928-ci ildə Əfqanıstan Elektrikrabitə Beynəlxalq İttifaqına qoşuldu. Sonra isə rabitənin inkişafını təmin edən və sahəni tənzimləyən Kommunikasiya Nazirliyi yaradıldı. Nazirlik yaranandan sonra elektrikrabitə vasitələri və servisinin inkişafı gözləndiyi halda, hadisələr tərsinə cərəyan etdi. 1929-cu ildə Kabil radiostansiyası darmadağın edildi. Məhəmməd Nadir şahın rəhbərlik etdiyi zamanlarda əhali köçəri həyat tərzi keçirdiyi halda, rabitənin inkişafına laqeyd münasibət hökm sürürdü. Telekommunikasiyanın inkişaf mərhələsi 1933-cü ildə Məhəmməd Zahir şahın ölkəyə rəhbərlik etdiyi zaman Əfqanıstan iqtisadiyyatında bir sıra dəyişikliklər baş verdi. 1941-ci ildə ölkədə "Əfqanıstan radiosu" yeni radioyayım mərkəzi yaradıldı. Ölkədə hərbi çevrilişlərin hökm sürməsinə baxmayaraq telefon və teleqraf rabitə sistemi fəaliyyət göstərməyə başladı. Lakin bu sistemdən hökumət və bir sıra sənaye maqnatları istifadə edə bilirdilər. 1996-cı ildə taliblərin hakimiyyətə gəlməsi ilə telekommunikasiya növbəti tənəzzülə uğradı. Ölkəyə televiziya, kinematoqraf, musiqi, peyk televiziya antenlərinin gətirilməsi belə qadağan olundu. Beləliklə, XX əsrin əvvəllərində ölkədə əhali üçün kütləvi informasiya vasitəsi "Əfqanıstanın şəriət radiosu" oldu.
Ağkənd (Dərələyəz)
Əhalisi
2001-ci ildə Ermənistan hökuməti tərəfindən həyata keçirilən siyahıyalmanın nəticələrinə görə kənddə 449 nəfər yaşayır. Hal-hazırda kəndin bütün əhalisi buraya sonradan gəlmiş ermənilərdən ibarətdir.
Əfqanıstan rabitəsi
1983-cü ildə Əfqanıstanda 31200 telefon xətti mövcud idi, yəni hər bir nəfərə bir telefon düşürdü. 1998-ci ildə ölkə paytaxtı Kabildə 21000 telefon xətti var idi. Ölkədə beynəlxalq rabitə xəttinin məhdud olması nəticəsində Kabil, Məzari-Şərif, Herat, Qəndəhar, Cəlilabad arasında rabitə yerüstü radiorele xətləri və peyk stansiyaları vasitəsilə yaradılırdı.
Ölkədə telekommunikasiyanın inkişaf etdirilməsinin vacibliyini nəzərə alaraq hökumət bir sıra işlər həyata keçirir. Əfqanıstanın Rabitə Nazirliyi telekommunikasiya proqramı çərçivəsində 100 milyon dollar dəyərində 15 layihə hazırlamışdır. Bununla yanaşı, Kabil- Qəndəhar-Məzari-Şərif- Gündüz arasında fiber-optik rabitə kabelinin çəkilişi planlaşdırılıb. Həmçinin Kabil və Qəndəharın Pakistan xətti ilə birləşdirilməsi nəzərdə tutulmuşdur. ABŞ-nin Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi milli telekommunikasiya sistemlərinin yaradılması məqsədilə Əfqanıstan Rabitə Nazirliyinə 14,2 milyon dollar sərmayə ayırmışdır. Bu layihə nəticəsində telefon rabitəsi və internetə qoşulma imkanları genişlənəcək. Əfqanıstan Rabitə nazirinin məlumatına əsasən, telekommunikasiya sisteminin bərpa olunması ilə əlaqədar Ümumdünya Bankı 3 milyon dollar dəyərində qrant ayırmışdır.
Ölkədə hərbi əməliyyatların aparıldığı bir zamanda "Ericsson" kompaniyası 2002-ci ildə GSM mobil rabitə standartının təqdim olunması üçün Kabildə avadanlıq quraşdırmışdır. 5 min abunəçinin qoşulması ilə bağlı "Ericsson" kompaniyası R250 modeldə 200 telefon aparatını da təqdim etmişdir. Mobil telefon əhalinin ən çox əldə etdiyi əşyadır. "Afqan Wireless Communications" ölkədə ötürücülər quraşdırmışdır. Bundan başqa, kompaniya ölkədə simsiz rabitəni inkişaf etdirmək niyyətindədir. Ölkədə "ROSHAN", "ACC" kimi mobil rabitə operatorları fəaliyyət göstərir.
Əfqanıstanda peyk rabitə sistemindən istifadə edilir. Bu rabitə sistemləri "İnmarsat" və "Globalstar" kompaniyaları tərəfindən həyata keçirilir.
Mənbə
Economia do Afeganistão
Dağlıq Qarabağ fiziki-coğrafi rayonu
Dağlıq Qarabağ fiziki-coğrafi rayonu - Qarabağ silsiləsi nin şimal, şimal - şərq yamac larını əhatə edib, onun suayrıcından başlamış Ön Kiçik Qafqaz maili düzənliklərinə kimi davam edir. Şimalda Tərtərçay dərəsi, Cənubda Gəyən maili düzənliyi ilə sərhədlənir. Rayon un mütləq yüksəkliyi 500-600 m-lə 2700-2800 m arasında dəyişib alçaq və orta dağlıqdan ibarətdir. Bu yüksəkliklər daxilində alçaqdağlığın çöl və meşə - çölləri, ortadağ meşələri və subalp tipli dağ - çəmənləri şaquli iqlim keçidlərində bir - birini əvəz edir. Qırxqız zirvəsindən (2679m) şərqdə Qarabağ silsiləsi nin relyef i alçaqdağlıqdan və yamac lar genişlənərək meylliyi azaldığından bütün yüksəklik landşaft qurşaqlarının aridləşməsi və arid landşaftların ortadağlığa tərəf miqrasiyası baş verir. Alçaq və ortadağlıq qurşaqda bir sıra struktur - denudasion çökəkliklərin ( Sirik, Dovşanlı, Aterk, Xankəndi və s.) və geniş çay dərələrinin formalaşması sayəsində burada yaşayış məntəqələrinin  və təsərrüfat sahələrinin (bağçılıq, əkinçilik) yerləşdirilməsi üçün əlverişli relyef şəraiti vardır. Rayon ərazisi heyvandarlığın, əkinçiliy in inkişafında mühüm rol oynayır.
Hidrokarbonatlı Turşsu, Şarlan mineral bulaqları və dağ - iqlim kurort əhəmiyyətinə malik olan Şuşa şəhəri kurort təsərrüfatının inkişafı üçün böyük imkanlara malikdir. Rayon ərazisi tikinti materialları (qum, üzdaşı, mərmər) ilə zəngindir.
Vilayət Əliyev
Vilayət Hüseyn oğlu Əliyev  — Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin elmi işlər üzrə prorektoru, filologiya elmləri doktoru, professor, əməkdar müəllim.
Həyatı
Vilayət Əliyev 1938-ci il avqust ayının 23-də Şəki rayonunun Daşbulaq kəndində anadan olmuşdur. Ailələri dəfələrlə repressiyaya məruz qalmışdır.
1962-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmiş, elə həmin ildə Azərbaycan EA-nın Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun türkologiya ixtisası üzrə aspiranturasına daxil olmuşdur.
Elmi fəaliyyəti
Tanınmış türkoloq, akademik Məmmədağa Şirəliyev Azərbaycan və özbək dillərinin müqayisəli qrammatikası üzrə mövzu müəyyənləşdirmiş və gənc tədqiqatçıya görkəmli türkoloq, akademik Qəni Əbdürrəhmanovu elmi rəhbər məsləhət bilmişdir. Elmi axtarışlar onu Daşkənd şəhərinə gətirmiş, türk dünyası ilə yaxından tanış olmağa, özbək dilini öyrənməyə imkan yaratmışdır. Daşkənd şəhərində çalışarkən tanınmış və şöhrətli eloğlumuz, şair, dramaturq, alim, professor Maqsud Şeyxzadə ilə yaxından tanış olmuşdur. Sonralar bu tanışlıq dostluğa çevrilmişdir. Maqsud Şeyxzadənin iki cildlik bədii əsərinin Azərbaycan dilinə tərcüməsində fəal iştirak etmişdir. Bu dostluq və Özbəkistandakı türk mühiti onun bir şəxsiyyət kimi yetişməsinə təkan vermiş və gənc tədqiqatçını türkçülük, azərbaycançılıq ideyaları ilə zənginləşdirmişdir.
1965-ci ildə Daşkənd şəhərində "Özbək və Azərbaycan dillərində feli sifət" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını Maqsud Şeyxzadənin və akademik Məmmədağa Şirəliyevin qatıldığı Müdafiə Şurasında özbək dilində çox böyük uğurla müdafiə etmişdir. 1990-cı ildə isə Bakıda "Azərbaycan dilində felin təsriflənməyən formaları" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
1960-cı illərdən dilçilik sahəsində fəaliyyət göstərir. Elmi tədqiqatları Azərbaycan dilçiliyi və türkologiya ilə bağlıdır. 200-dən çox elmi məqalənin, "Azərbaycan dilində felin təsriflənməyən formaları", "Məsdər", "Azərbaycan dilində feli sifət", "Azərbaycan dilində feli bağlama", "Azərbaycan dilində felin perifrastik formaları", "Toponimika", "Azərbaycan toponimiyası", "H. Əliyevin dil siyasəti", "Zəngəzurda qalan izimiz" kimi kitabların müəllifidir. Azərbaycan EA-nın nəşr etdirdiyi 3 cildlik "Müasir Azərbaycan dili" əsərinin müəlliflərindən biridir. "Deportasiya", "Kitabi-Dədə Qorqud – 1300", "Qədim Naxçıvan – 75", "Urud", "Filologiya məsələləri", "Pedaqoji Universitetin xəbərləri" və digər elmi-publisistik əsərlərin elmi redaktorudur. 1997-ci ildən ADPU-nun elmi işlər üzrə prorektorudur. Filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almaq üçün Azərbaycan MEA-nın Dilçilik İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi və Azərbaycan MEA-nın Birləşmiş İxtisaslaşdırılmış Müdafiə Şurasının həmsədridir.
Nikita Boqoslovski
Nikita Vladimiroviç Boqoslovski — Sovet və Rusiya bəstəkarı, dirijor və pianoçu, SSRİ xalq artisti (1983).
Həyatı
Nikita Vladimiroviç Boqoslovski 22 may 1913-cü ildə Sankt-Peterburqda anadan olmuşdur. 1930-cu ildə Leninqrad konservatoriyasının eksternat sinfinə daxil olmuş və 1934-cü ildə orada A. Qlazunovun sinfini müvəffəqiyyətlə başa vurmuşdur.
Onun bəstələdiyi musiqilər bir çox məşhur filmlərdə səslənmişdir. "İki döyüşçü", "Qırıcı təyyarələr", "Aleksandr Parxomenko", "Böyük ömür", "Müxtəlif talelər" kimi ekran əsərləri onların sırasına aid edilə bilər. Onun musiqilər bir çox animasiya və sənədli filmlərdə və müxtəlif tamaşalarda da işlədilmişdir.
Boqoslovskinin musiqisində o, bir istedadlı bəstəkar kimi öz şəxsi fikirlərini ifadə edirdi. O, 1983-cü ildə SSRİ xalq artisti fəxri adına layiq görülmüşdü.
İsgəndər Mahmudov
İsgəndər Mahmudov — özbək əsilli Rusiya milyonçusu, dünyanın ən zəngin adamlarından biri. Ona "Rusiyanın mis padşahı" deyirlər. Çünki ölkənin mis istehsalının demək olar ki, yarısı, sink istehsalının 2/3-si, metal kirayəsi biznesinin isə 1/4 hissəsi onun əlindədir. "Forbes"in 22 iyun 2014-cü ildə açıqladığı siyahıda 6,5 milyard dollar sərvəti ilə 23-cü sırada yer almışdır.
Həyatı
İsgəndər Mahmudov 5 dekabr 1963-cü ildə Özbəkistan SSR-in Buxara şəhərində anadan olmuşdur. Buna görə də bəzən onun Buxara taciki olduğu da deyilir. Kiçik yaşlarında ailəsi Daşkəndə köçdüyündən bütün uşaqlığı və gəncliyi orada keçmişdir. Anası universitetlərdən birində xarici dil müəlliməsi, atası isə tikintidə mühəndis işləmişdir. Beləliklə, ailənin maddi təminatı pis olmayıb.
İsgəndər Mahmudov 1980-ci ildə məktəbi bitirdikdən sonra Daşkənd Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb dili bölməsinə daxil olub. Həmin dövrdə bu fakültə SSRİ-nin silahla təhciz etdiyi Şərq ölkələrində işləmək üçün mütəxəssislər yetişdirirdi. Buna görə də bəzi mənbələrdə İsgəndər Mahmudovun hətta hərbi xidmətə getmədiyi də yazılır.
Yaxın Şərqdə
Universitet illərində aktiv tələbə olması xüsusi xidmət orqanlarının diqqətini çəkir. İsgəndər Mahmudov dörd dil — özbək, rus, ingilis, ərəb dillərini bilir. Təhsilini bitirdikdən sonra onu SSRİ Xarici İqtisadi Əlaqələr Nazirliyində baş mühəndis vəzifəsinə götürürlər. 1984-cü ildə işi ilə əlaqədar onu əvvəlcə Liviyaya göndərirlər. Orada il yarım işləyir. Daha sonra 2 il İraqda fəaliyyət göstərir. Bu arada rəsmi sənədlərdə onun İraqdakı iş yeri kimi tikintiylə məşğul olan sovet departamentində yanında "əsas mühəndislik idarəçiliyi" kimi göstərilmişdir, lakin reallıqda həmin ərəfədə onun silah təchizatı ilə məşğul olduğu, İraq, Misir, Suriya, Yəmən kimi ölkələrdə hərbi obyektlərin tikintisinə rəhbərlik etdiyi deyilir. Əslində, adi tərcüməçi üçün bütün bunlar çox geniş səlahiyyətlərdir, amma bir fakt da var ki, Şərqə göndərilən mütəxəssislərin heç də hamısı ərəb dilini İsgəndər qədər mükəmməl bilmirdilər. İş adamının özü də bunu gizlətmir:
"İraq, Misir, Suriya və Yəmənə göndərilən, ərəb dilini yaxşı bilən tərcüməçilər yalnız tərçüməçi deyildilər. Onlar həm də qərar verən səlahiyyətli şəxslər idi".
Rusiya mətbuatının İsgəndər Mahmudovun Yaxın Şərq ölkələrindəki fəaliyyətinə dair irəli sürdüyü başqa bir versiya da onun DTK casusu olmasıyla bağlıdır. Media iddia edir ki, iş adamı İraq və Liviyada tərcüməçi kimi yox, məhz casus kimi fəaliyyət göstərmişdir.
"Uzbekintorg"da
O, ilkin kapitalını adi istehlak mallarının satışından toplayıb, amma bəzi mənbələrdə İsgəndər Mahmudovun biznes tarixçəsinin "ərəb dövründən" başladığı irəli sürülür. Belə ki, Şərqdə onun əslən tacikistanlı olan, özü kimi "tərcüməçilik" edən Serqo Kərimovla tanış olduğu, sonradan həmkarının biznesini İsgəndərə etibar etdiyi deyilir, amma həmin dövrdə belə bir şəxsin mövcudluğu təsdiqlənmir, lakin hər iki halda, İsgəndər Mahmudov 4 illik ərəb dövründən böyük pullarla qayıdır. Bunun da 1988-ci ilə — yenidənqurma illərinin əvvəlinə təsadüf etməsi onun varlanma şansını artırır.
Həmin ildə rəsmi iş kimi Daşkənddəki "Uzbekintorg" dövlət ticarət səhmdar cəmiyyətinə dəvət olunur. Sözügedən müəssisə milli kvota çərçivəsində ölkə üçün zəruri malların alınması ilə məşğul olmaqla bərabər özbək pambığının, eləcə də uranın satışını həyata keçirirdi. Beləliklə İsgəndər Mahmudov ilk biznes təcrübəsini "Uzbekintorg"da toplayır. Özbəkistanın kriminal aləminin yəhudi əsilli nümayəndələrini Mixayil və Lev Çernim qardaşlarını özünə ortaq seçərək biznesdə ilk addımlarını atmağa qərar verir. Qeyd edək ki, Daşkəndin qeyri-leqal biznes sahəsində geniş təcrübəyə malik olan Mixayil və Lev Çernim qardaşları "Rusiyanın alüminium kralları"dır və İsrail vətəndaşlarıdır. Bəzi mənbələrə əsasən Mahmudov Mixaillə hələ İraqda "tərcüməçilik" edərkən tanış imiş.
Rusiyada
1991-ci ildə Mixayil Çernim biznesini Moskvada davam etdirməyi qərara alır. Bu ərəfədə ona xaricilərlə ünsiyyəti bacaran mütəxəssis lazım olur. Ona görə də İsgəndər Mahmudov qardaşların alüminium biznesi ilə məşğul olan "Trans World Group" şirkətində işləməyə başlayır, lakin 1996-cı ilin sonu 1997-ci ilin əvvəlində Mixayil Çernim ortaq biznesdən kənara çəkilir. Mahmudov da şirkətdəki vəzifəsindən istefa verərək öz biznesini qurur. O, mis ticarətinə başlayır. Eyni zamanda o, Sənaye-Maliyyə Şirkəti olan "Meta Tools"da direktor vəzifəsini icra edir, lakin Mahmudov orada da çox qalmır və 1996-cı ildə "Aİ dağ-mədən və emalı zavodu"nun baş direktoru vəzifəsinə keçir.
1998-ci ildə Mahmudov iş adamı Oleq Deripaska ilə yaxınlaşır. Həmin tarixdən 2002-ci ilədək "Sibirski alüminium"un baş direktoru olur. Hansı ki, 1999-cu ildə Deripaska bu şirkətin prezidenti funksiyasını yerinə yetirirdi. 1999-cu ilə Anrey Kozitsının "Uralelektromed"də rəhbərlik etdiyi Direktorlar Şurasına daxil olur. Həmin ildə ortaqlarının dəstəyi ilə bu müəssisənin bazasında "Ural dağ-mədən və metallurgiya" şirkətini yaradır. Biznesmen şirkətə özü rəhbərlik edir. 2002-ci ildə isə şirkət holdinqə çevrilir. Hazırda həmin holdinq bazarda Rusiya Federasiyasının mis hasilatının 40 faizini reallaşdıracaq mövqeyə sahibdir.
Sərvəti
İsgəndər Mahmudov mis dağ-mədən sənayesi ilə məşğul olan 20-yə yaxın müəssisənin sahibidir. O, Rusiyanın mis bazarının 40 faizinə nəzarət edir. Mis bazarının qalan 60%-i isə "Norilsk Nikel"in nəzarətindədir. Konkret olaraq "Ural dağ-mədən və metalurgiya" şirkətinin səhmlərinin 50 faizi, "Transmashholding"in səhmlərinin 22 faizi, "Kusbassrazrezuqol"ın səmlərinin 60 faizi, "Transqrupp"un səhmlərinin 33 faizi Mahmudova məxsusdur. O, Rusiya milyarderləri Anrey Kozitsın, Andrey Bokarev, Sergey Qlinka, Maksim Liksutov ilə ortaqdır.
Mahmudovun şəxsi sərvətinin həcmi heç də az deyil. İllər üzrə "Forbes"in siyahısında onun varidatı belə dəyərləndirilib:
Ailəsi
İsgəndər Mahmudov 2 dəfə evlənib. Özbək əsilli, bəzi mənbələrdə isə Buxara yəhudisi olan birinci həyat yoldaşından hələ Moskvaya köçməzdən əvvəl boşanıb. Bu evlilikdən onun Cahangir adlı bir oğlu var. Cahangir özü anasıyla birgə qonşuluqdakı villada yaşayır. Milyarder ikinci dəfə isə tatar əsilli top-model Marqarita İldusova ilə evlənib. Bu evlilkdən milyarderin uşağı olmayıb.
Maraqlı faktlar
Akulalara simpatiya ilə yanaşan İsgəndər Mahmudovun ən böyük hobbisi dənizdir. Həm də akulalara aid hər bir əşyanı kolleksiya kimi toplayır. O, hətta akula ilə birgə dənizdə də üzüb. Özü bu haqda belə deyir:
"Bu balıq mənim xoşuma gəlir. Artıq uzun müddətdir dalğıclıqla məşğul oluram. Altmış metr dərinliyədək üzməyi bacarıram. Ən böyük xəyalım akula ilə birgə üzüb ona toxunmaq idi. Arzuma çatdım. Akula həqiqətən çox ağıllı canlıdır. Heç vaxt ilk hücuma keçmir. Onları incitmək olmaz".
Onun 100 milyon avro dəyərində "Predator" adlı yaxtası var. 73 metr uzunluğunda olan yaxtanı Niderlandın "Feadship" şirkəti istehsal edib.
Açeh
Açeh — İndoneziya əyalətidir, Sumatranın şimal ucunda yerləşir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Banda Açehdir. Hindistanın Andaman və Nikobar adalarına yaxındır və onlardan Andaman dənizi ilə ayrılır. Xüsusi bir muxtariyyət verilib, Açeh dini baxımdan mühafizəkar bir məkandır və şəriət qanunlarını rəsmi olaraq tətbiq edən yeganə İndoneziya əyalətidir. Bu bölgədə on yerli etnik qrup var, ən böyüyü Açeh xalqıdır və bölgə əhalisinin təxminən 80% -dən 90% -ə qədərini təşkil edir.
thumb|left|Açeh
Açeh İndoneziyada İslamın yayılmasının başlandığı yerdir və İslamın Cənub-Şərqi Asiyada yayılmasının əsas amilidir. İslam Açehə (Fansur və Lamuri Krallığı) eramızın 1250-ci ilində çatdı. XVII əsrin əvvəllərində Açeh Sultanlığı Malakka boğazı bölgəsində ən varlı, güclü və inkişaf etmiş bir dövlət idi. Açeh keçmiş Hollandiya kolonistləri və daha sonra İndoneziya hökuməti də daxil olmaqla, xarici müstəqillik və nəzarətə qarşı müqavimət tarixinə malikdir. Açeh bəzi qiymətləndirmələrə görə qaz ehtiyatlarının dünyanın ən böyük ehtiyatlarından biri olduğunu söyləyən neft və təbii qazın əhəmiyyətli təbii ehtiyatlarına malikdir. Açeh əyalətin qərb sahillərinin çoxunu viran edən 2004-cü ildə Hind okeanında baş verən zəlzələ və sunaminin ən yaxın ərazisi idi. Təxminən 170.000 indoneziyalı öldü və ya itkin düşdü. Fəlakət İndoneziya hökuməti ilə Azad Açeh Hərəkatı (GAM) arasındakı sülh razılaşmasının çökməsinə kömək etdi.
The U-Krew
The U-Krew - 1984-1990-cı illərdə mövcud olan ABŞ-nin hip-hop janrında ifa edən musiqi qrupudur. Tam adı "The Untouchable Krew" kimi səslənən əsası 1984-cü ilin oktyabr tarixində qoyulmuşdur. Qrupun "Ugly" mahnısı Qaranlıq mələyi filmində səslənilmişdi.
Mollacəlilli
Mollacəlilli (əvvəlki adı: Yeni Əlibayramlı) — Azərbaycan Respublikasının Göygöl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Xanlar rayonunun Yeni Əlibayramlı kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Yeni Əlibayramlı kəndi Mollacəlilli kəndi, Yeni Əlibayramlı kənd inzibati-ərazi vahidi Mollacəlilli kənd inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Keçmiş adı Molla Cəmilli olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi rayonun ərazisində inqilabçı Əli Bayramovun adı ilə bağlı ikinci kənd olduğu üçün belə adlandırılmışdır.
Mollacəlilli kəndinin adının yaranması bir zamanlar bu kəndə yaşayan əslən Göygöl rayonunun Aşıxlı kəndindən olan Cəlil adlı molla ilə bağlıdır. Məhz molla Cəlilin xatirəsinə kəndin adı Mollacəlilli adlandırılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Kiçik Qafqazın ətəyində yerləşir.
Dağətəyi bölgə olduğundan havalar adətən küləkli olur. Yayı çox isti olsa da qışı mülayim keçir. Yayda az miqdarda yağış və qışda da az miqdarda qar yağır. Axar çay və gölün olmaması səbəbindən burada yay vaxtı güclü istilər olur.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1936 nəfər əhali yaşayır.
Mədəniyyəti
Köhnə qəbirstanlıqda Sömastalı ocağı var ki, günümüzdə də ziyarət edilir.
Conatan Li Riçes
Conatan Li Riçes — Dünyanın ən maraqlı insanlarından biridir. O, bir çox məşhur adamları, məşhur şirkətləri məhkəməyə verib. Riçes bu vərdişi ilə bütün dünyada tanınır.
EvroBrun (Formula-1 komandası)
thumb|300px|EvroBrun komandasının loqosu EvroBrun ( ing. EuroBrun ) İtaliya-Isveçrə yarış komandası olub Senago, Milan, İtaliyada yerləşirdi. Qrup? 76 avtomobil ilə 46 Qran Pridə iştirak etmişdir. Komanda, 1987-ci ildə, keçmiş yarışçı və mühəndis Walter Brun tərəfindən yaradılmışdır.
Conatan Li Riçes
Onun şikayətləri arasında ən çox gündəmə gələnlər bunlar olub:
EvroBrun (Formula-1 komandası)
Ümumi məlumat
Komanda iki yarış qrupunun, Walter Brun'a məxsus Euroracing team və Giampaolo Pavanello'a məxsus Brun Motorsport'un birləşməsi nəticəsində yaranıb. Komanda sportprototiplerden sonra, Formula 1 –də iştirak etmək qərarına gəldi. Sponsorluq Alman içki şirkəti olan Mast-Jägermeister tərəfindən olundu. Daha sonra, Walter Brun Reynard Motorsport şirkəti ilə iş birliyinə son qoyur. EuroBrun adlı yeni layihə 1987-ci ilin sentyabr ayında qeydə alınmışdır: tərəfdaşlardan hər bir komanda 50% -ə sahib idi. Komandanın bazası Milanda yerləşdirilmişdi.
Conatan Li Riçes
Corc Buş, Çe Qevara, Eyfel Qülləsi, Britni Spirs, Adolf Hitlerin Nasist partiyası, "Google", Roma İmperiyası, Platon, Skandinaviya Tanrıları və s.Beləki, Conatan Ri Riçes polisə şikayət etmə sayına görə Ginnesin Rekordlar kitabına düşüb.Adının rekordlar kitabına düşdüyündən xəbər tutan kimi o, bu kitabı da polisə şikayət edib. ABŞ-nin West Chester, Pennsylvania şəhərində yaşayır.
EvroBrun (Formula-1 komandası)
1989
1989-cu ildə maliyyə problemləri ilə bağlı komandada bir çox işçilər işdən çıxarıldı. Nəticədə, EvroBrun yalnız bir avtomobil və isveçrəli Gregor Foiteklə yarışa qatıldı. Bu dəfə daha müasir versiya olan ER188 istifadə olundu. Yalnız sonradan ER 189 təqdim olunsa belə nəticə dəyişmədi və çıxışlar uğursuz oldu.
1990
1990-cı ildə yarışa iki avtomobil çıxarıldı. Yarışçı Claudio Langes bütün mövsüm heç bir nəticə əldə edə bilmədi. 14 mərhələdən sonra komanda çempionatdan uzaqlaşdırıldı.
Test
Test ( sözündən) — yoxlama, sınaq.
Haqqında
Test məhdud zaman kəsiyində, müəyyən olunmuş məkanda, bərabər şəraitdə, vahid texniki təlimat və metodik göstərişlər çərçivəsində, çətinlik dərəcəsi getdikcə artırılan, keyfiyyətli, effektiv yoxlama-ölçmə materialları ilə təchiz olunmuş test tapşırıqları toplusuna məxsus sualların uyğun şəkildə cavablandırılması, qiymətləndirilməsi, nəticə çıxarılması, son nəticələrin statistik emalı, müqayisəli analizi və elmi-statistik təhlili prosesidir. Test vasitəsilə pedaqoji, psixoloji, sosioloji, tibbi, fizioloji, texniki, intellektual, fiziki və s. baxımdan hər hansı şəxsiyyətin və ya bir qrup şəxsin, komandanın müəyyən istiqamətdə və ya hərtərəfli inkişafı keyfiyyətləri və xüsusiyyətləri özəl olaraq aşkar olunur.
Test sualları birqiymətli şəkildə düzgün, səhv və ya buraxılmış şəklində cavablandırılır.
Tapşırıqların test formasında verilməsi üçün müəyyən tələblərə riayət edilməlidir:
Testologiya – test sistemləri nəzəriyyəsi və praktikası haqqında elmdir.
Testoloq – test sistemləri nəzəriyyəsinə bələd olan, müəyyən praktiki təcrübə keçmiş, müvafiq sertifikasiyaya malik pedaqoji diplomlu mütəxəssisdir.
Test Bankı – Müxtəlif müəlliflər tərəfindən hazırlanmış, müəyyən məqsədlər üçün istifadə olunmuş, aprobasiyadan keçmiş, spesifik özəlliklərlə zənginləşdirilmiş, nizamlı şəkildə sistemləşdirilmiş test tapşırıqları və testlər toplusudur.
Test Tapşırığı – didaktik və texnoloji baxımdan keyfiyyətli, effektli olan yoxlama materialıdır.
Testləşdirmə - Şagird müvəffəqiyyətlərinin, tələbə nailiyyətlərinin qiymətləndirilməsi, aşkar edilməsi, yoxlanılması, ölçülməsi və müvafiq nəticələrdən istifadə edilməsi üçün aparılan sınaq prosesidir.
Mərmərə regionu
Mərmərə Dənizi, təxminən 11.000 km²-lıq ərazisilə bu bölgənin daxilində yerləşir və bölgənin tam ortasını tutur. Mərmərə Bölgəsinin ümumi əhalisi TÜİK 2009-cu ilin əhali siyahıyaalınmasına görə 23 milyondan çoxdur. Mərmərə Bölgəsində sənaye, ticarət, turizm və kənd təsərrüfatı inkişaf etmişdir. Regionda ən inkişaf etmiş sənayesi, İstanbul-Bursa-Kocaəli illərində yerləşən sənaye fabrikalarının olmasıdır.
Əsas sənaye məhsulları kimi; Avtomobil parçaları, müxtəlif metal məhsullar, qida məhsulları, toxuculuq, hazır geyim, sement, kimya, kağız, neft-kimya məhsulları sayıla bilər. Şumlanmış sahələrin təxminən yarısı buğda və çuğundur dur. Bölgə, Türkiyənin günəbaxan istehsalının təxminən 73%-ni, qarğıdalı istehsalının isə təxminən 30%-ni həyata keçirir. Bağçılıq da xeyli inkişaf etmiş olub, Təkirdağ, Şarköy, Mürəftə, Avşa və Bozca Ada üzüm və üzüm şərabları ilə məşhurdur.
Bölgənin meşə sahə nisbəti 11.5%-dir. Ev heyvandarlığı və ipək böcəkçiliyi geniş yayılmışdır. Əhali və əhalinin sıxlığı, şərqdən qərbə köç səbəbindən çox yüksəkdir. Enerji istehlakı və turizm gəlirləri ən yüksək olan regiondur.
İstanbul, Mərmərə bölgəsinin sıx əhalili olmasında mühüm rol oynayır.
Tərkibi
İstanbul, Təkirdağ, Ədirnə, Kırklareli, Yalova, Kocaeli tamamilə bölgə hüdudları içində; Sakarya və Biləcik Qara dəniz regionunda torpaqları olub, bir hissəsi Mərmərə regionuna düşür. Mərmərə bölgəsinin ən böyük şəhəri İstanbuldur. Mərmərə Bölgəsindəki ən kiçik şəhər isə Yalovadır.
Dağlar
Mərmərə Bölgəsində Ulduz dağları, Biga dağları, Kapıdağ, Uludağ, Samanlı dağları, Domaniç Dağı, Qoru Dağları, İşıqlar dağı, Armutçuk dağı, Kazdağı, Almacıq dağları yerləşir. Bunların ən böyüyü Bursadakı Uludağdır. Hündürlüyü 2543 metrdir. Bundan başqa, bölgədəki Ədirnə ilində hər hansı bir dağ yoxdur.
Antonio Frilli
Antonio Frilli (? – ölüm 1902) — fərdi və ictimai sifarişçilər üçün mərmər və alebaster heykəllər üzrə ixtisaslaşmış florensiyalı heykəltaraşdır.
Həyatı və yaradıcılığı
right|thumb|140px|Antonio Frilli — [[Dante Aligyeri|Dante, Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyi.]] 1860-cı ildə o, Florensiyada ilk və xüsusi Atelyesini qurdu. O, Florensiyada bir neçə köməkçi ilə əzəmətli qəbirstanlıqlar və şəxsi villalar üçün böyük ağ Karrara mərmər və zərif orta ölçülü rənglənmiş alebasterlə işləyirdi. Onun əsərləri Florensiyada Porte Santi və Allori kimi məşhur qəbirstanlıqları bəzəyir. Ölümündən sonra Frilinin mərmər portreti atelyesinə həkk olunub və bu, Cimitero degli Alloridə ailə türbəsinə yerləşdirilib.
Konstantin Tix
Konstantin Tix — Çar, II Teodor Laskarisin kürəkəni. Mitso Asenin devrilməsindən sonra əyanlar tərəfindən taxta çıxarılmışdı. Əslən Asen sülaləsindən olmayıb, II İvan Asenin nəvəsi İrene Dukayana Laskarina ilə evli olduğu üçün bu soyadını götürmüşdür.
Hakimiyyəti
1257-ci ildə taxta çıxmışdı. 2 il sonra Macarıstanla müharibəyə tutuşmuş, 1261-ci ildə rusların köməyi ilə müharibədən qalib olaraq çıxmışdı. 1264-cü ildə Bizansa monqolların köməyi ilə hücum etsə də bundan bir gəlir əldə edə bilməmişdi. 1269-cu ildə bu dəfə Mariya Kantakuzene ilə evlənərək Bizansla ittifaq siyasətini güdməyə başlamışdı, lakin Mariyanın cehizi olaraq Nisebar bölgəsinin verilməməsi bu əlaqənin gələcəyi olmadığını göstərmişdi. Siciliya kralı Anjulu I Karl ilə ittifaq bağlamağa cəhd etmiş, imperator da bu cəhdə öz qızı Yefrosinanı Noğay xanla evləndirərək cavab vermişdi. II Lyon məclisində ölkəni katolikləşdirməyə cəhd etmiş, bu Bizans tərəfindən etirazla qarşılanmışdı.
Son illəri
Hakimiyyətinin son illərində atdan yıxılıb qismi iflic olan Konstantinin yanında hakimiyyəti əslində Mariya Kantakuzene əlində toplamağa başlamışdı. 1274-cü ildə Noğay xanın qarətləri ilə zəifləyən ölkə, 1277-ci ildə İvaylonun üsyanı ilə üzləşməli olmuşdu. Konstantin öz at arabasında İvaylo tərəfindən öldürülmüşdü.
Ailəsi
Konstantin üç dəfə evlənmişdir. İlk evliliyi barədə məlumatlar yoxdur. İkinci dəfə İrene Dukayana Laskarina evlənmiş, övladı olmamış. Mariya Kantakuzene ilə evliliyindən II Mixail doğulmuşdur.
Mənbələr
John V. A. Fine, Jr., The Late Medieval Balkans, Ann Arbor, 1987.
Riçard Eppel
Riçard Eppel ( 21 may 1963, Nyu-York, ABŞ)  — ABŞ ssenaristi, prodüseri və keçmiş müvəkkili. 2012-ci ildən bəri "Qriffinlər" teleserialının icraçı prodüseri və köməkçi şou-ranneridir. Eppel ali təhsilini Harvard Universitetində almışdır. 1985-ci ildə məzun olduqdan sonra hüquqşunas olan Eppel, 1994-cü ildə "Simpsonlar" teleserialına ssenarist olaraq işə alınmasından sonra, yazıçılıq karyerasına rəsmi olaraq başlamışdır. Eppel "Simpsonlar" üçün 7 seriyanın ssenarisini yazmışdır. Eppel "A.U.S.A" adlı bir animasiya sitkomunu yaratmazdan əvvəl, "Təpənin kralı"nda icraçı prodüsər olaraq işləmişdir. Eppel Set Makfarleyn və Mayk Henri ilə birlikdə "Klivlend Şou" adlı bir animasiya sitkomunu yaratmışdır. Bundan əvvəl "Berni Mek şou", "Qriffinlər" və "Amerikan ata!" seriallarında işləmişdir.
Ağadadaş Kərbəlayı oğlu
Ağadadaş Kərbəlayı oğlu (10 iyun 1926—13 dekabr 2008) — neftçi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1966).
Həyat və əmək fəaliyyəti
Ağadadaş Kərbəlayı oğlu 1926-cı ildə Bakının Maştağa kəndində anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1944-cü ildə "Leninneft" briqada trestində başlamışdır. Səngəçal Qazma İşləri İdarəsinin ustası olmuşdur. 1950-ci ildən Sov.İKP üzvü olmuşdur. AKP 28-ci qurultayında AKP MK-nın üzvü seçilmişdir. Sov.İKP 24-cü qurultayının nümayəndəsi, SSRİ Ali Sovetinin (V və VI çağırış) və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin (VII və VIII çağırış) deputatı olmuşdur. 23 may 1966-cı ildə sovet neft sənayesinin inkişafında göstərdiyi xidmətlərə görə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüş, 2 dəfə Lenin ordeni, "Qırmızı Əmək Bayrağı" ordenləri ilə təltif olunmuşdur. Ağadadaş Kərbəlayı oğlu 13 dekabr 2008-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Bənövşəli
Bənövşəli (əvvəlki adı: Mixaylovka) — Azərbaycan Respublikası nın Göygöl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 12 iyun 2018-ci il tarixli, 1190-VQ saylı Qərarı ilə Göygöl rayonunun Yeni Zod kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Mixaylovka kəndi Bənövşəli kəndi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Göygöl rayonunun Azad inzibati ərazi vahidində kənd. Dağətəyi ərazidədir.
Çar hökuməti nin ucqarlara, o cümlədən Azərbaycan a köçürmə siyasəti nəticəsində 1847-ci il də Saratov quberniyasının Mixaylovka yaşayış məntəqəsindən gəlmələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Yeni yaşayış məntəqəsinə gəlmələrin əvvəl yaşadıqları Saratovdakı Mixaylovkanın adı verilmişdir. Beləliklə, kəndin keçmiş adı Mixaylovka miqrasiyaya uğramış oykonim dir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 139 nəfər yaşayır.
İvaylo
İvaylo — Çar, üsyan rəhbəri.
Hakimiyyətə gəlişi
İvaylo sadə bir donuz çobanı idi. 1277-ci ildə iqtisadi problemlərə görə başlayan kəndli üsyanına rəhbərlik etmişdir. Elə həmin il Konstantin Tixi öz at arabasında öldürən İvaylo Bolqar əyanlarına öz hakimiyyətini məcbur qəbul etdirərək, 1278-ci ildə dul çariça Mariya Kantakuzene ilə evlənərək çar elan olunmuşdu.
Hakimiyyəti
Hakimiyyətə gələndən sonra monqollara qarşı müqavimət göstərə bilsə də Bizansın kömək etdiyi III İvan Asenin hücumuna qarşı dayana bilməmiş, geri çəkilməli olmuşdu. Tarnovoda İvana köməyə gələn Bizans ordusunu iki dəfə məğlub etmiş, lakin Noğay xanın yanına qaçmalı olmuşdu. 1281-ci ildə Noğay xan tərəfindən edam olunmuşdur.
Mənbələr
John V. A. Fine, Jr., The Late Medieval Balkans, Ann Arbor, 1987.
Vikipediyada gender bərabərsizliyi
2018-ci ildə aparılmış Vikipediyanın 12 dil versiyasını və Vikimedia Fondunun bəzi digər layihələrini əhatə edən sorğu zamanı sorğuda iştirak edən 3734 nəfərdən 90%-nin kişi, 8,8%-nin qadın olduğu, 1%-nin isə cinsi azlıqlara aid olduğu ortaya çıxmışdır. 2019-cu ildə Wikimedia Fondunun o zamankı baş direktoru Katherine Maher bildirmişdir ki, onun komandası qadınların ümumi redaktorların 15–20%-ni təşkil etdiyini ehtimal edir.
Vikipediyada qadınlarla bağlı məqalələrinin yaradılması, genişləndirilməsi, neytral və təfərrüatlı olması ehtimalı daha azdır. 2021-ci ildə aparılan bir araşdırma göstərmişdir ki, 2017-ci ilin aprelində dərc edilmiş bioqrafiyaların yalnız 17%-i qadınlara aid olduğu halda, silinməyə namizəd göstərilmiş bioqrafiyaların 41%-i qadınlara aid olmuşdur. Gender bərabərsizliyi Vikipediyaya ən çox irad tutulmuş mövzular arasındadır.
2015-ci ildə Vikipediyanın qurucusu Cimmi Uels ensiklopediyanın redoktorlarının ən azı 25%-nin qadınlardan ibarət olması ilə bağlı qoyduqları məqsədə çata bilmədiklərini açıqlamışdır. Vikipediyada qadın redaktorları həvəsləndirmək və qadınlarla bağlı mövzuların əhatə dairəsini artırmaq üçün "Edit-a-thon" və "Women in Red" kimi layihələr hazırlanmışdır.
Araşdırılması
2008-ci ildə dünya miqyasında aparılnmış ilk araşdırma zamanı bütün redaktorların 13%-nin qadınlar olduğu ortaya çıxmışdır. 2011-ci ildə aparılmış araşdırmada bu rəqəmin qlobal miqyasda 9%-ə qədər endiyi müşahidə edilmişdir. 2009-cu ildə Vikimediya Fondunun sorğusu göstərmişdir ki, ortalama fəaliyyəti olan bir kişi redaktorun bu rəqəmdən iki dəfə çox redaktəsi olduuğu halda, 500-dən çox redaktə edən redaktorların yanlız 6%-i qadınlardır.
Rəhimli (Gədəbəy)
Rəhimli — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kənd XVIII əsrin əvvəllərundə salınıb. Yerli əhalinin məlumatına görə, Rəhimli kəndini Sərdarlı nəslindən olan Qara Rəhim salmışdır.
Kəndə 1993-cü ildə Düz Rəsullu inzibati ərazi vahidiyinin tərkibində Rəhimli kəndi statusu verilmişdir.
Toponimikası
Gədəbəy rayonunun Düz Rəsullu i.ə.v.-də kənd. Şahdağ silsiləsinin ətəyindədir. Yerli əhalinin məlumatma görə, yaşayış məntəqəsini vaxtilə Qazax mahalının Qıraq Kəsəmən kəndindən köçüb gəlmiş Qara Rəhim adlı şəxs saldığı üçün kənd onun adı ilə adlandırılmışdır;
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 207 nəfər əhali yaşayır.
Mancur göyrüşü
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Şərqi Asiyada iynəyarpaqlı və enliyarpaqlı meşələrin əsas ağaclarından biridir. Rusiyanın Primorsk diyarı və Saxalin vilayətində, Koreyada, Çində, Yaponiyada yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Bu növ adi göyrüşə oxşardır. Hündürlüyü 25 m, diametri 1,5 m olan, birinci dərəcəli ağacdır. Gövdəsi düz, sütunvari, çətiri yuxarı qalxmış, enli-yumru, zərifdir. Cavan ağaclarda nazik yarıqlarla örtülmüş, yaşlandıqda rəngi bozdan tünd bozadək dəyişir. Zoğları və cavan budaqları tünd sarı və ya qonur rəngli, ağtəhər pulcuqlu, tumurcuqları qara və ya qara-qonur, çılpaqdır. Mayın əvvəllərində yarpaqları açılanadək çiçəkləyir, meyvələri sentyabrın axırları – oktyabrda yetişir, qış ərzində tökülür. Kök sistemi dərin, güclüdür. 400 ilədək yaşayır.
Ekologiyası
Soyuğa davamlıdır, ancaq cavan zoğları və yarpaqları yaz soyuqlarından əziyyət çəkir, işıqsevəndir, ancaq cavan bitki bir az kölgələnməyə dözür. Torpaqların nəmişliyinə və məhsuldarlığına tələbkardır.
Azərbaycanda yayılması:
Böyük və Kiçik Qafqazda təbii halda yayılmışdır.
Bulbophyllum rheedei
(Bulbophyllum rheedei) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. Bu bitki Hindistanda 800 metr yüksəkliklərdə baharın sonlarında və yazın əvvəlində qısa, dik, 1-2 çiçəkli bir çiçəklənmədə çiçək açan kiçik ölçülü, istidə böyüyən bir epifit olaraq tapılmışdır.
Mancur göyrüşü
İstifadəsi:
Oduncağı möhkəm, sənaye əhəmiyyətlidir. Tək və qrup əkinlərində istifadəsi məqsədyönlüdür.
Cəbəcilər
thumb|Cəbəci ocağına bağlı qapıqulu əsgəri, [[XVII əsrə aid miniatür]] Cəbəcilər Ocağı (Türkcə: Cebeci Ocağı) — Osmanlı ordusu nu təşkil edən Qapıqulu ocaqlarından biri.
Haqqında
Cəbəci sözü monqol dili ndən tərcümədə "silah, zireh" mənasını verən cəbə sözündəndir. Yeniçəri ocağı üzvlərini ox, kaman, qılınc, zireh, tüfəng, barıt, güllə kimi silah və döyüş sursatları ilə təmini, bunların istehsalı, təmiri və saxlanılması ilə məşğul olan ocağın adıdır. Quruluş tarixi dəqiq bilinməsə də, XV əsr in ortalarından mövcud olmuşdur.
Cəbəcilər ocağına üzvlər isə Yeniçəri ocağı nda olduğu kimi Əcəmi oğlanlarından seçilirdi. Ocağa yeni alınanlar öncə şagird, daha sonra isə usta adlanırdı. Ocaq nizamının pozulmasının ardından Əcəmi ocağından başqa, digər mənbələrdən də üzv seçilirdi. Hətta evlənməsinə icazə verilən cəbəcilərin övladları da qeyd olunurdu. Cəbəcilər ocağı da eynilə Yeniçəri ocağı kimi dəstələrdən ibarət olmuşdur. Bu dəstələrin sayı 66-ya çatırdı.
Ocağın ən yüksək rütbəli məmuru isə cəbəcibaşı adlanırdı. Ondan sonrakı rütbələr isə 4 kəndxuda və cəbəci başçavuşu idi. Ocaqdakı ən kiçik rütbəlilər isə ocağa bağlı dəstələrin rəhbərləri idi. Bundan başqa Cəbəcilər ocağında yazı işlərini aparan cəbəcilər katibi və maliyyə işlərini aparan kisədar da fəaliyyət göstərirdi.
Ordunun başında padşah vəya sərdar-ı əkrəm rütbəsiylə sədrəzəm səfərə çıxarsa, cəbəcilərin hamısı; əgər başqa biri sərdar rütbəsiylə səfərə çıxarsa, cəbəcilərin yalnız müəyyən qismi səfərə qatılırdı. Ocağa bağlı əsgər sayı dövr ərzində dəyişmişdir. Belə ki, I Süleyman dönəmində ocağa bağlı əsgər sayı 700, XVI əsr in sonlarında 4000, IV Murad dönəmində 7000-8000-ə çatsa da, daha sonra bu rəqəm 2500-ə düşmüşdür.
Cəbəcilər qış aylarında həftədə bir gün, yay aylarında isə həftədə iki gün tüfəng təlimi edirdilər. Maaşları digər qapıqulu ocaqlarında olduğu kimi ülufə adıyla 3 ayda bir verilən cəbəcilərin hər birinə əlavə olaraq ildə bir dəfə də 30 axcalıq "kaman pulu" adlanan maaş verilirdi. Cəbəcilərin qərargahları Aya Sofiya məscidi nin önündə idi.
Cəbəcilər ocağı Yeniçəri ocağı nın ləğvi ilə birlikdə 1826-cı ildə ortadan qaldırıldı. Ancaq çox keçmədən yeni bir tərtibatla Cebehâne-i Âmire adıyla bərpa olundu. Hazırlanan qanunnaməyə görə, cəbəcibaşı rütbəsi, "cəbəxanabaşı" ilə əvəzlənmiş, ocağın maksimum üzv sayı 1054 nəfər təyin olundu. Seçilən üzvlər 15-30 yaşlar arasında olmalı idi. Cəbəxanabaşından sonrakı rütbə isə cəbəxana naziri idi. Yeni tərtibata görə, cəbəci əsgərlər hər gün qərargahlarında məşq etməli, bazar ertəsi və cümə axşam ları isə Sultanəhməd meydanı nda tüfəng təlimi etməli idilər.
Cəbəxanada vəzifələndirilən bir şəxs 12 il çalışdıqdan sonra istərsə, təqaüdə çıxa bilərdi. Yaşlılıq vəya xəstəlik səbəbilə təqaüdə çıxanlar maaşlarının yarısı ilə, müharibədə yaralananlar 2/3-ü ilə vəya daha çox miqdarda pulla təqaüdə çıxa bilərdi.