Cambattista_Marino
Həyatı
Canbattista Marino 1569-cu ildə Neapolda anadan olmuşdur. o, çox tez-tez dəyişən, macəralarla dolu bir həyat keçirmişdir. Şair gah həbsxanalara düşmüş. Edam təhlükəsi qarşısında qalmış, gah da böyük zadəganların və kralların saraylarında yaşayaraq şöhrət və hörmət qazanmışdır. Atasa Cövan Françesko ədəbiyyat həvəskarı olan ziyalı bir hüquqşünas idi. Onun evində tez-tez Neapolun şair və yazıçıları toplaşardı. Belə bir şərait və mühit gənc Marinonun gələcəyini müəyyənləşdirmiş, onda şeirə həvəs oyatmışdır. Qoca Marino oğlunun hüquqşünas olmasını istəyirdi, ancaq Marino şeirə daha çox həvəs göstərir, Vergili, Aristo, Tasso, Sannadzaro kimi şairləri oxuyurdu. Şairin sonralar xatırladığı kimi, gənc yaşlarında o, həftədə bir dəfə Sannadzaronun qəbrini ziyarət edərmiş. Atası oğlundan bir şey çıxmayacağını yəqin edəndən sonra onu evdən qovur. Marino bu əhvalatı sonralar "Adonis" poemasında istehzalı bir təbəssümlə xatırlamışdır. O, ata evindən qovulandan bir qədər sonra dostlarının köməyi ilə hersoq İnniqo de Qevarın yanında üç il katib işləyir, sonra Neapol admiralı knyaz Matteo di Kandanın yanında işləyir. Katiblik sənəti ona şeirlə məşğul olmaq üçün xeyli sərbəst vaxt və imkan yaradırdı. Şən, hazırcavab, istiqanlı Marino Neapolda çoxlu dostlar qazanır, yüngül bir həyat keçirirdi. Varlı bir Neapol tacirinin qızı ilə sevgi macərası və gözlənilmədən qızın ölümü onun həbsxanaya düşməsinə səbəb olur. Markiz Mansonun köməyi ilə həbsdən qurtaran şair yeni bir təhlükəli işə düşür. Həbsxanada olan və ölüm gəzləyən bir dostunu xilas etməyə çalışan Marino arxiyepiskop adından saxta bir fərman düzəldir. Fırıldağın üstü açılır, xilas etmək istədiyi dostunu edam edirlər. Marinonu da belə bir aqibət gözləyirdi. Yenə də Mansonun köməyi ilə Marino Romaya qaçır. Romada Marino yüksək rütbəli ruhanilərin yanında qulluq edir. O cümlədən, kardinal Pyetro Aldobrandininin katibi olur. Kardinalla birlikdə Ravenna və Turinə gedir. Turin hersoqunun sarayında o daha böyük nüfuz və hörmət qazanır. 1609-cu ildə onu hersoqluğun ən yüksək mükafatı olan Müqəddəs Mavrini və Lazar ilə mükafatlandırırlar. Bundan sonra o, Kavaler /qəhrəman/ Marino adı ilə tanınır. Karl Emmanuelin yaxın adamlarından olan Qaspare Murtola adlı bir şair Marinonun şeirlərində tənqid edildiyindən bir neçə dəfə ona atəş açır, lakin Marinonu deyil, onun yanında olan bir gənci yaralayır. Hersoq onu həbs etdirir. Lakin Marino alicənablıqla öz düşmənini ölümdən qurtarır. 1611-ci ildə Marino özü həbsxanaya düşür. Marinonun həbs olunmasının səbəbi dəqiq məlum deyildir, lakin tədqiqatçılar belə hesab edirlər ki, bu, şairin dilinin dinc durmaması, şeirlərində Savoya hersoqunun özünü də tənqid etməsi ilə bağlıdır. Şairin dostları və pərəstişkarları bu dəfə də onu həbsdən qurtarırlar. Gözlənilmədən Marino Marqarita de Valuadan Parisə gəlmək haqqında dəvət alır. Şair sevinclə bu dəvəti qəbul edir və ləngimədən Parisə yollanır. İtalyan şairini Mariya Mediçinin sarayında hörmətlə qarşılayırlar. O, XIII Lüdovikin sarayında da böyük müvəffəqiyyət qazanır. Marino səkkiz il Parisdə yaşayır, fransız ədəbiyyatına güclü təsir göstərir. Teofil de Vio, Sent-Aman, Onore Dürfe, Madlena və Jorj de Snüderilor, Sirano de Berjerak kimi sənətkarlarla yanaşı Malerb özü də təsirdən yaxa qurtara bilmir. Bualo etiraf edir ki, "İtalyan muzasının məhsulu" olan barokko "hamının ağlını başından alaraq" fransızlar arasında təsəvvürə gəlməz bir sürətlə yayılmağa başladı. Marinonun yaratdığı yeni poetik üslub İtaliya və Fransadan sonra İngiltərə və İspaniyada geniş şöhrət qazandı. İspan dramaturqu Lope de Veqa Marinoya yüksək qiymət verərək ona ayrıca bir komediya həsr etmişdir. Lope de Veqa bütün müasir rəssamlardan Rubensi, bütün müasir şairlərdən Marinonu üstün tutmuş və yazmışdır: "Marino eşitmənin böyük rəssamı, Rubens görmənin böyük şairidir". Ölümündən bir il əvvəl İtaliyaya qayıdan şairi vətəninin şəhərlərində görünməmiş bir hörmətlə qarşılayırlar. Neapolda şair öləndə onu knyazlara məxsus bir təmtəraqla basdırırlar, bütün İtaliya şairə yas saxlayır.