cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atabəylər Memarlıq Kompleksi
Atabəylər Memarlıq Kompleksi — Naxçıvan şəhərində yerləşən, şəhər Atabəylərin paytaxtı olan zaman əsas qoyulmuş nəhəng memarlıq kompleksi. Kompleksə Atabəy hökmdarlarının sarayı, Divanxana, Naxçıvan Cümə Məscidi, Mömünə Xatun türbəsi, Mədrəsə, giriş baştağı və digər yardımçı binalar daxil olmuşdur. Dövrümüzə kompleksdən yalnız Mömünə Xatun türbəsi çatmışdır.
Mömünə Xatun türbəsi
Əcəmi Əbubəkr oğlunun dövrümüzə çatmış ən gözəl əsəri olan Möminə xatun türbəsi bu gün də orta əsrlər Naxçıvan şəhərinin əzəmətini əks etdirir. Naxçıvan memarlıq məktəbinin, bədii memarlıq səviyyəsinin bir şahidi kimi Naxçıvanın mərkəzində yüksəlir.
Memar bu türbəni Yusif Küseyir oğlu Türbəsindən 24 il sonra inşa etmişdir. Ona görə də bu sənət əsərində memarın ustalığının, müdrikliyinin artması ilə yanaşı sifarişçinin gücü, böyüklüyü də əks olunmuşdur. Mömünə Xatun türbəsinin ümumi quruluşu – sərdabə və qüllə, kompozisiyanın inkişaf yolu, memarlıq tutumlarının düzümü öncəki türbədə olan sayaq, dəyişməz qalır. Bununla birgə Memar Əcəmi, yeni, zəngin ifadə vasitələri ilə bu əsərinə bənzərsiz, daha yüksək bədii görkəm vermişdir.
Möminə xatun türbəsinin üzərindəki ornament bəzəkləri sənətkarın tükənməz fantaziyaya malik olduğunu göstərir. Bütün səthlərin ornamenti müxtəlifdir. Sənətkar təkrara yol verməmişdir. Lakin onun məharəti orasındadır ki, müxtəlifliklə bərabər bütün ornamentləri eyni səciyyədə yaratmış və beləliklə, abidənin ümumi vəhdətini saxlaya bilmişdir.
Möminə Xatun türbəsi iri ölçüləri, monumental biçimləri, dinamik silueti ilə böyük bir memarlıq kompleksinin dominantı idi. Türbəni örtən mürkkəb naxış şəbəkələrinin arasındakı ən kiçik boşluq belə gəclə doldurulub içində bitkisəl naxışlar yonulmuşdur. Bu səbəbdən türbənin bayır səthləri parlaq Naxçıvan günəşi altında bir-birindən gözəl, bir-birindən zəngin kölgə tülünə bürünür, bu tülün çeşni və tonları gün ərzində günəşin hərəkətinə uyğun olaraq saysız dəyişir. Mömünə Xatun türbəsinin bədii memarlıq surətində şahanə əzəmət və böyüklüklə insan ölçüsü və lirik incəlik heyrətləndirici uyarlıqdadır.
Naxçıvan Cümə Məscidi
XX əsrin əvvəllərində uçularaq məhv edilmiş bu nadir memarlıq abidəsinin plan-məkan quruluşu haqqında XIX əsrdə çəkilmiş rəsmlər və foto təsvirlər aydın təsəvvür yaradır.
Foto sənədlərə əsasən Naxçıvan cümə məscidinin məqsurəsinin üç yandan yerləşgələrlə dövrələndiyi bəlli olur. Ancaq bu yerləşgələrin necəliyini daydınlaşdıran dəlillər yox dərəcəsindədir. Bu baxımdan V. A. Engelqardın XIX yüzildəki məlumatı maraq doğurur. Onun yazdığına görə
"Bu türk məscidi yonulmuş daşdan qurulmuş tağları olan iri tikilidir və onun içərisində yüksək işlməli müxtəlif yapma (gəctəraşlıq) naxışlar görünür. Binanın bir bölümü artıq uçmuşdur, qalanı sə uçmaq təhlükəsindədir. Ondan 50 sajen (təqribən 107 m) aralıda vaxtilə bu məscidə aid olan və yanlarında hər biri 10 sajen ( təqribən 42 m) ucalıqda qoşa minarəli qapı var. Məscidlə qapı arasındakı məkanı əvvəllər məscidə aid olan yardımçı tikililər tutrmuş, indi isə bu tikililər artıq olmayanda elə təsəvvür yaranır ki, qapı ona çox yaxın olan xüsusi qülləyə (Mömünəxatun türbəsi) məxsusdur."
Bu yazılı təsvirə əsasən qoşa minarəli baştağın müxtəlif tikililərlə, yəqin ki, mədrəsə hücrələri və sütunlu qalereyalarla, cümə məscidinə birləşdiyini və bu baştağın məscid həyətinə açıldığını güman etmək olar.
Baştağ
thumb|200px|right|Baştağın və minarələrin görünüşü Tarixi mənbələrdən Atabəylər memarlıq kompleksinə mədrəsənin daxil olması bəllidir. Şübhəsiz ki, həmin mədrəsə cümə məscidi ilə birbaşa bağlı imiş. Qoşa minarəli baştağın Atabəylər kompleksi tərkibindəki dini-xatirə tikililərinin (məscid, türbə, mədrəsə) toplandığı iri həyətin alaqapısı olması ehtimal edilir.
Atabəylər memarlıq kompleksinin ilk tikililəri saray binası və divanxana olmuşsa, son tikilisi dövrümüzə ancaq təsvirləri çatmış giriş baştağı olmuşdur. Şərqşünas N. Xanıkov XIX yüzildə bu baştağı görmüş və qapısı üstündəki kitabədən onun "1187 – ci ildə Azərbaycan Atabəylər dövlətinin atlı qoşununun başçısı və vergi yığanı əmir Nurəddin" tərəfindən tikdirildiyini oxumuşdur. Həmin kitabə "memar Əcəmi Əbubəkr oğlu Naxçıvaninin əməli" ifadəsi ilə bitirmiş. İri giriş tağı yanlardan dayaz və uca tağçalarla, yuxarıdan yazı qurşağı ilə qapanan mütənasib biçimli baştağın künclərindən silindrik gövdəli minarələr ucalırmış. İslam memarlığı tarixində belə quruluşlu ilk baştağlardan biri olan bu Naxçıvan abidəsi Azərbaycan dini memarlığının orta XI – XII əsrlərdə necə yüksək mərhələyə çatdığının göstərgəsidir. Belə baştağ kompozisiyası sonrakı yüzillərdə İslam ölkələrinin çoxunda aparıcı bədii memarlıq fəndinə çevrildi.
Eldənizlər sarayı
Eldənizlər sarayı Naxçıvan şəhərində yerləşmiş Orta əsrlərə aid tarixi memarlıq abidəsi olmuşdur. Saray böyük Azərbaycan memarı Əcəmi Əbubəkr oğlu tərəfindən inşa edilmiş Atabəylər memarlıq kompleksinə daxil olmuş, lakin dövrümüzə kimi gəlib çatmamışdır. Tədqiqatçılar XIII əsrin XX illərində yazılmış “Əcaib əd-dünya” əsərində adı çəkilən “Darülmülk”ün (“Dövlətxana”) Eldənizlər sarayı olduğu qənaətinə gəlmişlər. Saray Möminə Xatun türbəsinin yaxınlığında yerləşmişdir.
Nam Yon-Sin
Nam Yon-Sin (d. 27 avqust 1990) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Nam Yon-Sin Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun üçündə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 10-cu yerdə başa vurdu.
Budapeşt Beynəlxalq Biznes Məktəbi
Budapeşt Beynəlxalq Biznes Məktəbi — Macarıstanda və Böyük Britaniyada qeydiyyatdan keçmiş ali təhsil müəssisəsidir. 1991-ci ildə macar iş adamı prof. İştvan Tamaş tərəfindən yaradılıb, Macarıstanın paytaxtı Budapeşt şəhərində fəaliyyət göstərir, Avstriyanın paytaxtı Vyanada da korpusu var. International Business School Budapest (Macarıstan) The University of Buckingham (Böyük Britaniya) ilə birgə Budapeşt və Vyana şəhərlərində bakalavr və magistratura pillələri üzrə ali təhsil verir, bundan əlavə dil kursları və yay məktəbləri də təşkil edir.
Haqqında
Ali məktəbdə dünyanın 80-dən çox ölkəsindən (o cümlədən Azərbaycandan) 1200-dən çox tələbə ingilis dilində təhsil alır. Tələbələrə Erasmus proqramı çərçivəsində 18 Avropa Birliyi ölkəsində 66 partnyor universitetdə bir semestr təhsil almaq seçimi verilir, hər semestrdə təhsil göstəricilərindən asılı olaraq növbəti semestr üçün güzəştlə təhsil almaq mümkündür. Universitetin tələbələrinin təhsil aldıqları zaman və məzun olduqdan sonra 300-dən çox nüfuzlu partnyor şirkətdə (IBM, BMW, Deutsche Bank, Vodafone, Sony, PwC və s.) yüksək səviyyəli işlər tapırlar.
Budapeşt
Universitetin Budapeştdə 4 mərtəbədən ibarət müasir şəhərciyi - kampusu var. Burada tədris üçün vacib olan auditoriyalar, inzibati bina, kitabxana, tədqiqat mərkəzi və konfrans zalından əlavə tələbələrin əyləncəsi və istirahəti üçün hər cür şərait var. Kampusdakı aerobika zalı, pab, solarium, möminlər üçün dua otağı, fitnes zalı, teatr, restoran, kompüter zalı, incəsənət studiyası kimi obyektlər var.
Ali məktəbin yataqxanasının universitetin həyətində olması tələbələrə maneəsiz dərslərə və kitabxanaya getməyə şərait yaradır. Yataqxanada qalmaq istəyən tələbələr öz arzularından asılı olaraq bir və ya iki nəfərlik otaqlarda qala bilərlər.
Vyana
2013-cü ildən Universitetin Vyanada da yeni kampusu fəaliyyətə göstərməyə başlayıb.
Təhsil xərcləri
Tələbələr bütün xərclərini (təhsil haqqı, sığorta, viza, nəqliyyat, yemək, qalmaq xərcləri və s.) özləri ödəməlidirlər. Ali məktəbdə hər semestrdə təhsil göstəricilərindən asılı olaraq növbəti semestr üçün güzəştlə təhsil alma imkanı mövcuddur.
Sənəd qəbulu
[[Şəkil:IBS Study in Hungary exclusive agency certificate.jpg|300px|thumb|"Study in Hungary" - Ali məktəbin Azərbaycanda nümayəndəsi]] Azərbaycanlıların bu ali məktəbdə təhsili "Study in Hungary" layihəsinə bağlıdır. İndiyə qədər 50-dən çox Azərbaycanlı bu ali məktəbə daxil olub.
Othonna humilis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mahmud Əbilov
Əbilov Mahmud Əbdülrza oğlu — hərbi xadim, general-mayor.
Həyatı
Mahmud Əbdülrza oğlu Əbilov 1898-ci il sentyabr ayının 15-də Qusar rayonunun Ukur kəndində anadan olmuşdur. Yeniyetməlik dövründə valideynlərini itirmiş və kənd rus məktəbində cəmi iki sinif oxumuşdur. 1920-ci ildə XI Qızıl ordunun tərkibində döyüş yoluna başlayan Əbilov Azərbaycanda və Gürcüstanda əksinqilabçı qüvvələrin darmadağın olunmasında iştirak etmişdir. Bakı və Tiflis hərbi məktəblərini bitirmişdir (1921, 1930).
Görkəmli hərbi xadim M.Əbilov ömrünün 36 ilini Vətənə xidmətə sərf edərək sıravi əsgərdən general-mayor rütbəsinədək yüksəlmiş, bir çox hərbi birləşmələrdə müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. Böyük Vətən müharibəsi başlayanda 146-cı əlahiddə atıcı briqadanın komadiri, 1943-cü ildə Kaluqa şəhərində 146-cı atıcı briqadasının əsasında təşkil edilmiş 70-ci atıcı diviziyasının komandiri vəzifələrinə təyin edilmiş, Pribaltika, Çexoslavakiya və Macarıstanda gedən döyüşlərdə rəşadət göstərmişdir.
M.Əbilov Faşizm üzərində qələbədən sonrakı illərdə bir sıra atıcı diviziyalara komandanlıq etmiş və 1955-ci ildə Sovet Ordusu sıralarından tərxis olunmuşdur. Lakin tərxis olunduqdan sonra da o, Müharibə Veteranları Komitəsində böyük iş aparmışdır. SSRİ Ali Sovetinin və Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmiş, Azərbaycan Kommunist Partiyasının Mərkəzi Komitəsinin üzvü olmuşdur.
M.Əbilov 2 dəfə “Qızıl Ulduz bayrağı”, 2-ci dərəcəli “Kutuzov” ordenləri ilə təltif edilmişdir. Mahmud Əbilov 1972-ci il yanvar ayının 2-də vəfat etmiş, Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur.
1998-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin imzaladığı sərəncama əsasən general-mayor Mahmud Əbilovun 100 illik yubileyi təntənəli şəkildə qeyd olunmuşdur. Sərəncama əsasən Qusar şəhərinin mərkəzi parklarından birinə Mahmud Əbilovun adı verilmiş, burada onun büstü qoyulmuşdur. Generalın doğma kəndi Ukurda onun möhtəşəm abidəsi ucaldılmış, kənddəki məktəbə adı verilmişdir. 2015-ci ildə faşizm üzərində qələbənin 70 illik yubileyi münasibətilə çəkilmiş “Kiçik kəndin böyük generalı” adlı sənədli film Mahmud Əbilova həsr edilmişdir.
Fundiseius hapoli
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
ISO 3166-2:AZ
ISO 3166-2:AZ — geokodları təyin edən standart Beynəlxalq standartlaşdırma təşkilatı.
Azərbaycanın birinci səviyyədə geokodları
Azərbaycanın inzibati ərazi bölgüsü üzrə 1 respublika və 11 şəhərin geokodları Azərbaycanın inzibati ərazi bölgüsü üzrə 59 rayonun geokodları.
Azərbaycanın ikinci səviyyədə geokodları
Azərbaycanın inzibati ərazi bölgüsü üzrə 7 rayonunun geokodları
Blanş Monye
Blanş Monye — Fransanın Puatye şəhərində anası tərəfindən yaşadığı evin kiçik bir otağında 25 il saxlanılmış fransız qadın. Monye 25 il ərzində günəş işığı düşməyən otaqda tək saxlanılmışdır.
Həyatı
Blanş Monye 1849-cu ildə Fransada anadan olmuşdur. 1876-cı ildə Monye Fransa cəmiyyətinə yeni-yeni addımlarını atan gənc xanım kimi tanınırdı. Gənclik illərində özündən yaşça böyük hüquqşünasla münasibət qurması anası tərəfindən xoş qarşılanmamışdır. Anası öz işində uğursuz olan və yaşça böyük bir şəxslə qızının görüşməsini və ailə həyatı qurmasını arzulamırdı.
Hörmətlii prokuror, sizi misli görülməmiş bir hadisə ilə bağlı narahat edirəm. Xanım Monyenin evində gizli şəkildə saxlanılan bir xanım haqqında danışıram. Qadının vəziyyəti çox pisdir və aclıqdan ölüm təhlükəsi ilə qarşı-qarşıyadır.
Göndərilən məktubda Parisin kübar cəmiyyətində uğurla təmsil olunmuş xanım Monyenin evində illərdir saxlanılan bir qadından söhbət gedirdi. Aristokrat ailəyə mənsub olması və cəmiyyətin bir çox mükafatlarına layiq görülməsi həmin zaman belə bir hadisənin baş verməsini mümkünsüz edirdi. Bir qrup polis məmuru evə basqın edərək, malikanəni axtarmağa başladı. Axtarışlar nəticəsində evin ikinci mərtəbəsində gizli girişi olan otaq aşkarlanır. Pəncərəsi icəridən bağlanan, nataməzlik icərsində olan otaqda ağır vəziyyətdə olan Blanş Monye aşkarlanır. Monyenin çəkisi illər ərzində 25 kiloqrama qədər düşmüş, ağır psixoloji sarsıntılar yaşamışdır.
Polis tərəfindən aparılan araşdırmalar nəticəsində məlum oldu ki, Monye 25 il ev həbsində saxlanıldığı müddət ərzində evdən çölə çıxmamış, anası və qardaşından başqa heç kimin üzünü görməmişdir. Parisdə və dünyada baş verən hadisələr haqqında da heç bir məlumat verilməmişdir. Hadisədən sonr Blanş Monyenin anası məhkəmənin hökmü əsasında həbsxanaya göndərilir. Hadisənin üstü açıldığı ayda Monyenin anası həbsxanada vəfat edir. Vəfatından əvvəl polis tərəfindən hər bir şeyi etiraf etməyə məcbur olmuş və öz əməlini qızının sözünə qulaq asmaması ilə əsaslandırmışdır.
Saxlanılan şəxslərin ifadələrinə əsasən, Blanş Monye cəzalandırılmaq məqsədi ilə evin ikinci mərtəbəsində yerləşən gizli otağda saxlanılmışdır. Həmin cəza sonradan izaholunmaz bir şəkildə qeyri-müəyyən müddətə qədər davam etmişdir. 1885-ci ildə Monyenin aşiq olduğu hüquqşünasın vəfat etməsi belə onun həmin otaqdan çıxarılmasına səbəb olmamışdır. Monyenin qardaşı Marseldə məhkəmə prosesi zamanı təqsirləndirilən şəxslərdən biri kimi dindirilmişdir. Məhkəmə Blanş Monyenin vəziyyətindən xəbərdar olması və bu barədə hüquq mühafizə orqanlarına məlumat verməməsi səbəbindən Mişelə 15 aylıq həbs cəzası verildi. Mişel isə Blanş Monyenin evdə həbs edilmədiyini, istədiyi vaxt otaqdan çıxmaq imkanın olduğunu, ancaq özünün bu imkandan istifadə etmədiyini iddia etmişdir.
Sleeping Dogs
Sleeping dogs oyunu 14 avqust 2012-ci ildə United Front Games firması tərəfindən hazırlanmış və Square Enix şirkəti tərəfindən satışa çıxarılmışdır. Oyun açıq-dünya aksion-macəra janrındadır. Oyunda əsas döyüşə üstünlük verilir. Sleeping dogs oyunu True Crime seriyalarının davamıdır. Bu oyunun əvvəlki adı True Crime:Hong Kong olmuşdur. Activision şirkətində oyunun tam başa gəlməsi üçün lazım olan büdcə olmadığından 2011-ci ildə oyunun hazırlanması işi dayandırılmışdır. 6 ay sonra bu oyunu Square Enix firması aldı və adını Sleeping dogs olaraq dəyişdi. Bir müddət oyun üzərində işləyərək 14 avqust 2012-ci ildə satışa çıxardı. Microsoft Windows platforması üçün olan versiya Windows XP əməliyyat sistemini dəstəkləmir.
Seyidağa Həbibov
Seyidağa Mircabbar oğlu Həbibov (d. 26 oktaybr 1919, Maştağa — ö. 1 iyun 1987, Bakı) — tanınmış şair-qəzəlxan.
Həyatı
Seyidağa Mircabbar oğlu Həbibov 1919-cu il oktyabrın 26-da Bakının Maştağa kəndində dünyaya göz açmış və ailənin yeganə övladı olmuşdur. O, öncə Cəfər Cabbarlı adına 187 nömrəli umumtəhsil tam orta məktəbində bir neçə il oxumuş, sonra təhsilini Bakıdakı Bədəl bəy adına orta məktəbində davam etdirmişdir. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 1937-ci ildə N.Nərimanov adına Azərbaycan Tibb İnstitutuna daxil olmuş, 3-cü kursdan təhsilini yarımçıq qoymuş, və 1940-cı ildə Azərbaycan Sənaye İnstitutuna (indi Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) daxil olmuşdur.
O, əmək fəaliyyətinə öncə Bakının Ramana kəndinin neft mədənlərində neftçıxarma ustası kimi başlamışdır. Daha sonra Buzovna neft mədənlərində baş mühəndis, Qaz kontorunun rəisi və “Buzovnaneft”də mədən müdiri kimi məsul vəzifələrdə çalışmışdır. Seyidağa ona tapşırılan bütün vəzifələrin öhdəsindən bacarıqla gəlmiş, özünü istedadlı, səriştəli təşkilatçı kimi tanıtmışdır. Onun neftçıxartma sahəsində göstərdiyi xidmətlər dövlətimiz tərəfindən layiqincə qiymətləndirilmiş, müxtəlif medallar və fəxri fərmanlarla təltif olunmuşdur.
Seyidağa haqqında bilgiləri təqdim edərkən tanınmış publisistlər – Vaqif Əliyevin “Ruhun qidası eşqdir” və Sona Xəyalın “Bakı gülzarının bülbülləri” adlı kitablarından istifadə olunmuşdur.
Ailəsi
Seyidağa 1952-ci ildə Bakının Məhəmmədli kəndindən olan Gülcahan Əhməd qızı (1927–2005) ilə ailə həyatı qurmuşdur. Şairin yeganə qızı Lalə var idi.
Sənəti
Seyidağa hələ uşaq yaşlarından, daha sonra yeniyetmə çağlarından şeirə, ədəbiyyata və incəsənətə böyük maraq göstərmişdir. Bu məşğuliyyət sonralar onun həyat tərzinə çevrilmiş, ömrünün sonuna kimi poeziya ilə məşğul olmuşdur. Ensiklopedik biliyə malik olan şairin istedadı bədii yaradıcılıq sahəsində özünü daha çox büruzə vermişdir. Məhəmməd Füzulinin, Seyid Əzim Şirvaninin, Əliağa Vahidin kitabları əlindən düşməyən Seyidağa bu mənəvi xəzinədən bəhrələnərək özü də klassik üslubda müxtəlif mündəricəli şeirlər yazmışdır. Onun qəzəlləri və satirik şeirləri “Azərbaycan”, “Kirpi” jurnallarında, “Azərbaycan müəllimi”, “Azərbaycan gəncləri”, “Ədəbiyyat və incəsənət” və s. kimi qəzetlərdə müntəzəm olaraq dərc edilmişdir.
1986-cı ildə “Yazıçı” nəşriyyatı tərəfindən hazırlanmış “Qəzəllər” toplusunda Seyidağanın 40-a yaxın qəzəli çap olunmuşdur. Kitabı tanınmış şair Məmməd İsmayıl tərtib etmişdir.
Əmək veteranı olmuş Seyidağanın qəzəlləri və müxtəlif səpkili şeirləri hələ sağlığında ikən xanəndələrin repertuarının bəzəyi olmuş və bu iş bu gün də davam etdirilməkdədir. Onun şeirlərinə müxtəlif mahnılar da bəstələnmişdir. Etiraf edək ki, bu mahnılardan ən çox sevilən və dillər əzbəri olanı sənətşünaslıq elmləri doktoru, professor Abbasqulu Nəcəfzadənin bəstələdiyi “Əhli müsəlmanım”dır (bəzən sadəcə, “Azərbaycanım” da deyilir). Mahnı Əməkdar artist Kəmalə Rəhimlinin ifasında daha çox sevilmiş və 2005-ci ildə Mosvada Ostankino TV-nin apardığı sorğu nəticəsində ilin ən gözəl mahnısı nominasiyasına layiq görülmüşdür. “Min bir mahnı” kitabında bu mahnının “Əhli müsəlmanım” adı ilə poetik mətni təqdim olunmuşdur.
Xatirəsi
2019-cu ildə Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Seyidağa Həbibovun 100 illik yubileyi qeyd olunmuşdur.
Bəylərbəyi
Bəylərbəyi — Səfəvilər dövründə əyaləti idarə edən qubernator.
Etimologiya
Fars dilinə keçmiş azərbaycanizmdir.
Tarixi
V. Minorski güman edir ki, bəylərbəyilik I Şah Abbas Səfəvinin hakimiyyəti dövründə meydana gəlmişdir. Onun fikrincə, həmin vaxta qədər Səfəvilər dövlətini hakimlər idarə etmişlər, halbuki bu termin və institut qabaqkı dövrlərdən mövcud idi.
Azərbaycan bu dövlətin tərkibində Cənubi Azərbaycan (paytaxtı Təbriz), Qarabağ (paytaxtı Gəncə), Şirvan (paytaxtı Şamaxı) və Çuxursəəd (paytaxtı İrəvan). Əyalətlərə mərkəzdən, şah tərəfindən təyin olunan bəylərbəyi başçılıq edirdi. Bəylərbəyilərin əsasən xan titulu olurdu. Əyalətlər vilayətlərə bölünürdü. Azərbaycan əyalətinin tərkibində Qaradağ, Ərdəbil, Urmiya və başqa vilayətlər vardı. Vilayətlərə hakimlər rəhbərlik edirdilər. Hakimlərin xan, bəzən də sultan titulu olurdu. Vilayətlər qəzalara bölünürdü. Qəzalara hakim və qazı başçılıq edirdi. Qəzalar mahallara ayrılırdı. Mahallara naiblər, bəzi hallarda isə məliklər rəhbərlik edirdilər. Mahallar nahiyələrə ayrılırdı. Nayiyələrə bəylər başçılıq edirdilər. Nahiyələr kənd və obalara bölünürdülər. Bu inzibati ərazilərə yerinə görə kədxuda, kovxa, yüzbaşı rəhbərlik edirdi. Əyalətlərdə olan ellərə yerinə görə elxanlar, elbəyilər, minbaşılar başçılıq edirdilər. Oymaqları kələntər adlanan oymaqbəyiləri idarə edirdilər. Bəylərbəyilik çox zaman irsi idarəçilik hüququna malik idi. Azərbaycanı (Cənubi Azərbaycanı) Türkmanlar, Qarabağı Qacarlar, Şirvanı Ustaclılar, Çuxursəədi isə Ustaclılar və Qacarlar idarə edirdilər. Bəylərbəyi əyalətin hakimi, silahlı qüvvələrin baş komandanı olduğuna görə xüsusi qızıl kəmər, zərli çalma, xalat, tuğ və təbil daşıyırdı.
Əsrlərin yadigarı (film, 1967)
Məzmun
Film qədim tarixi abidə, Abşeronun müdafiə qalalarından biri — Qız qalası haqqındadır.
Mustafa (Bakalı)
Mustafa — Başqırdıstan Respublikasının Bakalı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Mustafa kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Hüseyn Rəsulbəyov
Hüseyn Cümşüd oğlu Rəsulbəyov — hərbi xadim, artilleriya general-leytenantı, Azərbaycanın rabitə naziri.
Həyatı
1917-ci ilin 26 iyununda Dərbənddə poçt işçisinin ailəsində anadan olub. 1932-ci ildə Hüseyin Orconikidze şəhərindəki Rabitə və Yollar Politexnikumuna Siqnal, Mərkəzləşdirmə, Bloklama və Rabitə fakültəsinə (ORB) daxil olmuş və oranı siqnalizasiya və rabitə texnologiyası ixtisası mütəxəssisi kimi "əla" qiymətlərlə bitirmişdir. Bir müddət Mineralnıye Vodıdakı Şimali Qafqaz Dəmir yolunda uzaq rabitə mexaniki kimi çalışmış, 1936-cı ilin sentyabrında Leninqrad elektrotexnika siqnalizasiya və rabitə mühəndisləri institutuna oxumağa göndərilmişdir.
Hərbi karyerasının başlanğıcı
1938-ci ilin oktyabrından 1941-ci ilin mayına qədər Moskvada Qırmızı Ordunun Dzerjinski adına Artilleriya Akademiyasında təhsil almışdır. 1941-ci ilin mayında Akademiyanı bitirdikdən sonra Odessadakı Dəniz Qüvvələri Qrupuna göndərilmişdir.
İkinci Dünya Müharibəsi
Böyük Vətən müharibəsi zamanı Odessa, Kerç, Sevastopol və Şimali Qafqazın müdafiəsində iştirak etmişdir. Müharibə başlayanda o, 15-ci Hava Müdafiə Briqadasında rabitə cihazlarının mühəndisi kimi xidmət edirdi. 1943-cü ilin martına qədər bu vəzifədə çalışdı. 1943-cü ilin martından 1945-ci ilin mayına qədər Zaqafqaziya Cəbhəsinin 2-ci Hava Hücumundan Müdafiə Briqadasının artilleriya qrupunun rəhbəri olmuşdur.
Müharibədən sonrakı dövr
1945-ci ilin may ayından oktyabr ayına qədər Zaqafqaziya Cəbhəsinin 99-cu Hava Hücumundan Müdafiə Diviziyasının artilleriya qrupuna rəhbərlik etmişdir. 1945-ci ilin oktyabrından 1949-cu ilin fevralınadək Bakı Hava Hücumundan Müdafiə Ordusunun 1-ci diviziyasının artilleriya qrupunun rəisi olmuşdur. 1949-cu ilin fevralından 1950-ci ilin martınadək Bakı Hava Hücumundan Müdafiə Dəstəsinin rəis müavini vəzifəsində xidmət etmişdir.
1950-ci ilin martından 1960-cı ilin sentyabrına qədər Bakı Hava Müdafiə Dairəsinin Artilleriya Silahları İdarəsinin rəisi idi. 1960-cı ilin sentyabrından 1962-ci ilin fevralınadək Mühəndislik və Texniki Xidmət general-mayoru H. Rəsulbəyov, Bakı Hava Hücumundan Müdafiə Dairəsinin zenit-raket qüvvələrinin baş mühəndisi və komandir müavini vəzifəsini icra etmişdir. 1962-ci ilin fevralından 1966-cı ilin yanvarınadək Bakı Hava Hücumundan Müdafiə Dairəsinin zenit-raket qüvvələri komandirinin müavini olmuşdur.
1966-cı ilin yanvarından 1975-ci ilin avqustuna qədər Bakı Hava Hücumundan Müdafiə Dairəsinin zenit-raket qüvvələrinin komandanı idi. SSRİ Nazirlər Sovetinin 1968-ci il 19 fevral tarixli qərarı ilə H. Rəsulbəyova artilleriya general-leytenantı rütbəsi verilmişdir.
1962-ci ilin iyunundan 1963-cü ilin mayınadək və 1967-ci ilin iyun-avqust ayları aralığında Sovet hökumətinin tapşırığı ilə Bakı Dairəsinin Hava Hücumundan Müdafiə qüvvələrinin zenit-raket qoşunlarının bir qrup mütəxəssisi general H. C. Rəsulbəyovun rəhbərliyi ilə Misir Ərəb Respublikasında işgüzar səfərdə olmuş və bu ölkənin hava hücumundan müdafiə sistemlərinin qurulmasına kömək etmişdir.
General 37 il Sovet Ordusunda xidmət etdikdən sonra 1975-ci ilin 28 iyulunda hərbi xidmətdən ehtiyata buraxılmışdır.
1975-ci ildə Hüseyn Cümşüdoğlu Rəsulbəyov Azərbaycan SSR Rabitə naziri təyin edilmişdir. Bu vəzifədə o, ömrünün sonuna qədər çalışmışdır. Azərbaycan Ali Sovetinin deputatı olmuşdur. .
Xatirəsinin əbədiləşdirilməsi
thumb|Hüseyn Rəsulbəyov Azərbaycan poçt markası üzərində Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Xalq Deputatları Sovetinin Dərbənd Şəhər Sovetinin İcraiyyə Komitəsinin 1985-ci il 23 aprel tarixli qərarı ilə şəhər prospektlərindən birinə general Hüseyn Rəsulbəyovun adı verilmişdir.
Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 1985-ci il 15 may tarixli qərarı ilə general-leytenant H. C. Rəsulbəyovun adı Bakı Elektrotexnika Rabitə Kollecinə verilmişdir.
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının 2017-ci il 26 iyun tarixli əmri ilə şəhərin yeni salınmış küçələrindən birinə general Hüseyn Rəsulbəyovun adı verilib.
2019-cu ildə Dərbənddə Böyük Vətən müharibəsi iştirakçısının dünyaya göz açdığı küçədə Hüseyn Rəsulbəyova abidə qoyulub.
Pol Breqq
Pol Breqq (6 fevral, 1895 - 7 dekabr, 1976; ingiliscə - Paul Chappius Bragg) naturopat, sağlam həyat tərzinin təbliğatçısı, Amerika Natural Gigiyena Hərəkatının pionerlərindən biri
Lotus corniculatus
(Lotus corniculatus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Katolikos Yeliazar
Katolikos Yeliazar — Albaniyanın XVIII katolikosu.
Katolikosluğu
Bu kürsüdə 6 il olmuşdur. Mxitar Qoş onun haqqında "bu kürsüyə Allah tərəfindən seçilmişdi" yazır.
İqamə
İqamə nin forması:
Əhli-sünnədə azandan və ilk sünnət namazından sonra, fərz namazından isə əvvəl oxunulur.
Şiələrdə vacibi namazın vaxtı daxil olandan sonra həmin namazdan qabaq iqamə oxunması müstəhəbdir və iqamə oxuyanda yaxşı olar ki, "Əşhədu ənnə Muhəmmədən rasulullah!"-dan sonra 2 dəfə "Əşhədu ənnə Əliyyən vəliyullah!" (Şəhadət verirəm ki, Əli Allahın vəlisidir) deyilsin.
Qaraağac nahiyəsi
Qaraağac nahiyəsi — Qarabağ ərazisində yerləşən qədim məntəqə. Hazırkı Ağdam və Ağcabədi bölgələrinin ərazisində yerləşib.
Tarixi
F.R.Xunci Sultan Yaqubun hakimiyyəti dövründən danışarkən yazır ki, o qış dövrünü ya Təbrizdə, ya da Qarabağda Qaraağacda keçirirdi. Ağqoyunlu tarixçisinin sözlərinə görə, Qaraağac "Təll Sultanın ətəklərində yerləşirdi və zirvəsi düşərgənin ortasında ulduzlara yüksəlirdi. Təəccüblüdür ki, meşənin ortasında ətrafı düzənlik olan belə bir zirvə necə yüksəlmişdi" Ağqoyunlu tarixçisi F.R.Xuncinin məlumatlarından məlum olur ki, bu ərazi Sultanbud torpaqlarında yerləşmişdi. Çünki, Qaraağaca gələn hökmdarı "Sultanbud torpaqları yenicə çiçək açmış gül-çiçəkləri ilə salamlamışdı". Nəzərə almaq lazımdır ki, Ağqoyunlu tarixçisinin xatırlatdığı Sultanbud torpaqları Bərdə-Ağdam yolundan şərqdə yerləşirdi.
Səfəvilər hakimiyyəti dönəmində Ağcabədi bölgəsi Qaraağac nahiyəsinə aid idi.
1593 cü ildə Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyaləti Xaçın sancağı inzibati–ərazi nahiyə
1593-cü ildə qələmə alınan Osmanlı vergi dəftərində Qaraağac nahiyəsinə bağlı kəndlərin siyahısı verilib. Həmin kəndlər bunlar idi: 1725-ci ildə qələmə alınan Mirzə Səmianın "Təzkirət əl-müluk" əsərinə görə Qarabağ bəylərbəyiliyi dövlətə 286149 tümən 435 dinar vergi ödəyirdi. Bu miqdardan Qaraağac qəzasının üzərinə düşən pay göstərilən kimidir.
Qaraağac nahiyəsi Osmanlı dönəmində, 1727-ci ildən sonra Bayat nahiyəsi adlandı.
Othonna rotundifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ordubadi
Ordubadi — çox işlədilən təxəllüs.
Bu təxəllüsü olan tanınmış insanlar
Topçaq
Topçaq düzü — Cəbrayıl rayonunun ərazisində yerləşir.
Erməni soyqırımının tanınması
Erməni soyqırımının tanınması — Erməni soyqırımı iddiasının dünya ölkələri tərəfindən tanınması prosesinə verilən ümumi ad. Həmin hadisələri "soyqırım" olaraq tanıyan suveren dövlətlərin siyahısı:
Topçaq
Ad açımı
Toponimik, etnonimik araşdırmalar göstərir ki, T o p ç a q\\Topçak\\ Tobıçak bir etnosun adıdır. İ. N. Berezin orta yüzilliklərə aid olan "İqor knyaz Severskiy" adlı kitaba yazdığı rəydə T o p ç a k \\ T o b ı ç a k adlı tayfa birliklərindən də bəhs etmiş, həmin adın "kök at"; mənasını göstərmişdir (Bax: Jurn. "Moskovityanin". SPb, 1984, VI, №22, s. 70). V.Radlovun fikrincə, Topçak – 1) "qüvvətli, gözəl at"; 2) "girdə", "dairəvi", "yumru" (V. Radlov. Opıt slovarya tyurkskix nareçiy. SPb., 1905, t. III, s. 1230) mənalarındadır. F. E. Korş t o p ç a k sözünün "xüsusi növ at " mənasında olduğunu göstərmişdir (F.E. Korş. Tureükie glementı v əzıke "Slove o polku İqoreve". -İzvestiə otdeleniə russkoqo əzıka i slovesçosti", t. VIII, kn. 4, SPb., 1903). Q. Yarrinq t o p ç a k sözünü "gözəl at, topçaq at", "boylu- buxunlu at", "qədd-qamətli at" mənasında izah etmişdir. Demək, bəzi araşdırmalarda "topçak" sözünün epitet olduğu qeyd edilir. Qazaxıstanın Kokçetav rayonunun Akmolin vilayətində Qaraqula- Tobuçaq adlı nəsil, tayfa indi də yaşayır. "İqor Polku"nda Topçak\\Tobuçaq sözü xüsusi ad kimi işlənmişdir. Topçaq sözünün mənşəyinə gəldikdə qeyd olunur ki, bu ad türk mənşəlidir, t o p – şar + çaq- kiçiltmə bildirən şəkilçi: t o p- ç a q "şarik, dairəvi; yumru şar. Çuvaşlarda Tepçek kişi adı kimi istifadə olunur. Elmi tədqiqatlar, göründüyü kimi, həmyerlimiz, yazıçı S. Əhmədlinin fikrinin doğru olduğunu sübut edir. Yəni, "Topçaq" düzü deyəndə, "yumru, dairəvi, şar şəkilli düz" nəzərdə tutulur. Görünür, bu ərazidə vaxtı ilə məskunlaşmış insanlar "Topçak" tayfalarının qalıqlarıdır. Maraqlıdır ki, məşhur Topçaq qarpızları da şar şəkilliolduğuna və xüsusi quruluşuna görə fərqlənirdi.
Fundiseius imbricata
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Pyotr Şmidt
Pyotr Pyotroviç Şmidt (Pēteris Šmits; 1869 - 5 iyun 1938) — şərqşünas, etnoqraf.
Həyatı
Pyotr Şmidt 1869-cu ildə anadan olmuşdur. 1891-1892-ci illərdə Moskvada rus dilini öyrənmiş, 1892-1896-cı illərdə Sankt-Peterburqda Şərqi Asiya dilləri üzərində çalışmışdır. 1895-ci ildə A. Belçenko ilə birlikdə «Sud'ba Minskoj dinastii na juge Kitaja» adb əsər yazmışdır. 1896-cı ildə bilgilərini artırmaq məqsədilə Pekinə göndərilmişdir. 1899-cu ildə Vladivostokda yenı qurulan Şərq İnstitutunda sinoloq olaraq çalışmağa başlayan Şmidt, 1902-ci ildə «Opyt mandarinsko; grammatiki» adlı əsərini nəşr etdirmişdir. Kitab ikinci dəfə 1915-ci ildə nəşr olunmuşdur. 1919 - 1920-ci illərdə Vladivostokda Uzaq Şərq Dövlət Universitetində dekan vəzifəsində çalışdıqdan sonra, 1920-ci ildə Riqa Latviya Universitetində professor vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1923-1924 və 1924-1925-ci illərdə Latviya Universitetinin fəlsəfə-filologiya fakültəsində dekan vəzifəsində çalışmışdır. 1927-ci ildə Uppsala Universiteti Şmidtə filologiya elmləri doktoru adını vermişdir.
Pyotr Şmidt 1898-ci ildə Pekində «Der Lautwandel im Mandschu und Mon- golischen» adlı yazı dərc etdirmişdir. Burada o, mancur, monqol və çin dilləri arasında əlaqələri gözdən keçirmişdir. «K istorii kitajskogo razgovornogo jazyka» adlı məqaləsində də çin və mancur dilləri arasında əlaqələrdən söhbət açılır. «Altaische Zahlwörter» adh yazısmda Altay dilində saylara aid maraqlı tədqiqatlar mövcuddur.
Pyotr Şmidt 1938-ci ildə Riqada 69 yaşında vəfat etmişdir.
Lotus crassifolius
(Lotus crassifolius) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tobizin burnu
Burun rus generalı İvan Romanoviç Tobizinin şərəfinə adlandırılmışdır (1808—1878).
Burun 30-50 metr hündürlüyə malikdir. Burunda mayak vardır.
Mənbə
Tobizin burnu
Alchornea
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Yu So-Yon
Yu So-Yon (d. 4 iyun 1996) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Yu So-Yon Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun üçündə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 10-cu yerdə başa vurdu.
Vaynştadt
Vaynştadt — Almaniyanın Baden-Vürtemberq torpağının Stuttgart inzibati dairəsində şəhər. Sahəsi 31.71 km2, əhalisi 26302 nəfərdir (2006).
Ağcakənd (Kəlbəcər)
Ağcakənd — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Ağcakənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1993-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 10 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan dövlət başçılarının imzaladığı üçtərəfli bəyənatdan sonra Ağcakənd kəndi 25 noyabr 2020-ci ildə boşaldıldı.
Etimologiya
Yerli əhalyə görə, kəndin adı kürd mənşəli Ağcanın adını daşıyır. Kəndin qurucularının kürd olmasına baxmayaraq onların adları türk mənşəlidir. Azərbaycanlı tarixçi Tural Həmidə görə, bunun əsas səbəbi Azərbaycan kürdlərinin yerli türklərlə sıx qaynayıb qarışması, hətta öz aralarında belə bu dildə danışmasıdır. Digər bir yerli məlumata görə, Laçın rayonunun Ağcakəndində yaşayan varlı adamlar mal-qoyun saxlamaq üçün bu kəndin yerləşdiyi ərazidən binə yeri kimi istifadə edirmişlər. Bu kəndin bir nəfər varlı sakini Ağca adlanan qızını ərə verir. Həmin qız öz həyat yoldaşı ilə yaşamaq üçün bu binə yerinə gəlir və kəndin bünövrəsini qoyurlar. Mənası "ağ rəng" deməkdir. Kəndin digər adı Kamyanlıdır. Kamyanlı burada məskunlaşmış nəslin adıdır. Başqa bir versiyaya görə, XIX əsrin əvvəllərində Laçın rayonunun Ağcakənd kəndindən çıxmış bir qrup ailənin burada məskunlaşması nəticəsində kəndin adı da dəyişdirilmışdir.
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdir. Kənd 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Əhalisi
Kənd formalaşan zaman əhalisi etnik kürdlər olmuşdur.
Trombositlər
Trombositlər - qanda mikro litrdə 200-300.000 nisbətində olur. Trombositlərin təxminən 30%-i dalaqda toplanır. Trombositlərin əsas funksiyası qanın laxtalanması ilə bağlıdır. Bundan əlavə onlar immunoloji reaksiyalar,məsələn;iltihab prosesində də iştirak edirlər. Trombositlərin hüceyrə nüvəsi yoxdur və bunlar laxtalanma üçün əhəmiyyətlidir. Trombosit qeyri-kafiliyi halında qanama görülər. Bu qanamanın əlaməti göyümsü ləkələrdir. Bu narahatlığın mütləq müalicəsi lazımdır əks halda təhlükəli ola bilər.
Trombositlər, qanın laxtalanmasında əhəmiyyətli vəzifəyə sahib olub, çox ədəddə granül ehtiva edən rəngsiz hüceyrə parçalarıdır. Megakaryosit deyilən sümük iliyinin böyük hüceyrələrinin parçalarından meydana gələr. Ortalama 10 günə qədər yaşayarlar. Ömürü dolan Trombositlər dalak və qaraciyərdəki makrofajlar tərəfindən yox edilər. Hər gün təxminən 200 milyon trombosit çıxarılar.Trombositlərin tərkibində bioloji aktiv maddələr olan sitoplazmatik qranullar olur.Onlarda qranulların 2 tipi müəyyənləşdirilmişdir. Bərk cisim və α qranullar. Bərk cismin tərkibində serotinin və ADP,α qranullarda isə proteazalar,kation zülallar və P-selektin toplanır.
Trombositlər bir-birinə və bağ toxuması ipliyi olan kollajene bağlanaraq laxta meydana gəlməsində rol oynayarlar. Laxtalanmasi 40-45% olur.
Fundiseius morgani
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Yozef Budens
Yozef Budens(Josef Budenz; 1836—1892) — alman dilçisi.
Həyatı
Yozef Budens 1836-cı ildə Almaniyada anadan olmuşdur. Marburq və Göttengen Universitetlərində oxumuşdur. Berlində W.Schott, Vyanada A.Boller kimi tanınmış alimlərin yanında çalışmış, Ural və Altay dilləri, xüsusilə türk və monqol dilləri üzərində tədqiqatlar aparmışdır. 1858-ci ildən Macarıstanda yaşamağa başlayır. Elmi marağı fin-uqor və Ural dillərinin morfologiyası olmuşdur. Macar Elmlər Akademiyasında işləmişdir. Dünyada ilk olaraq Budapeşt Universitetində «Altay dilləri» kursunu yaratmışdır. Fin-uqor və Ural dilləri üzrə çalışan çoxlu tələbə yetişdirmişdir. Çoxsaylı monoqrafiyaların və məqalələrin müəllifidir.
Yozef Budens 1892-ci ildə Budapeşt şəhərində 56 yaşında vəfat etmişdir
Əyri yolla qazanc (film, 1960)
Məzmun
Burada avtonəqliyyatda yol hərəkəti qaydalarını pozan sürücü haqqında, böyük sürətlə maşın sürməyin acı nəticələri, avtomaşından şəxsi məqsədlə istifadə olunması barədə danışılır.
Filmdə əyri yolla qazanc əldə etməyə və yüngül həyat sürməyə çalışan sürücülər tənqid olunur.
Qan hüceyrələri
Qan hüceyrələri - Eritrositlər (qırmızı qan hüceyrələri), leykositlər (ağ qan hüceyrələri) və  trombositlərdir. Hüceyrələrin 99 % -dən çoxunu eritrositlər meydana gətirər. Eritrositlər qanın oksigen daşıyan hüceyrələridir. Leykositlər bədəni infeksiyalara və xərçəngə qarşı qoruyan hüceyrələrdir. Trombositlər isə [[qanın laxtalanması] nda iştirak edirlər.
Othonna rufibarbis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Alchornea glandulosa
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Lotus dendroideus
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Antarktidada ərazi iddiaları
thumb|300px|[[Meri Berd Torpağı daxil olmaqla, Antarktidada ərazi iddialarını göstərən xəritə {{legend|#f88c19|Avstraliya}} {{legend|#ffd200|Argentina}} {{legend|#45bfe2|Çili}} {{legend|#0e38b4|Fransa}} {{legend|#049e62|Yeni Zelandiya}} {{legend|#b73db7|Norveç}} {{legend|#ec1111|Birləşmiş Krallıq}}]]
Antarktidada ərazi iddiası olan yeddi suveren dövlət var: Argentina, Avstraliya, Çili, Fransa, Yeni Zelandiya, Norveç və Birləşmiş Krallıq. Bu ölkələr Antarktika elmi müşahidə və tədqiqat obyektlərini müvafiq iddia edilən ərazilərə yerləşdirməyə meyl göstərdilər; Bununla belə, bir sıra bu cür obyektlər fəaliyyət göstərdikləri ölkələrin iddia etdikləri ərazidən kənarda yerləşir. Rusiya və ABŞ kimi iddiaları olmayan ölkələr isə digər ölkələrin iddia etdiyi ərazilərdə tədqiqat obyektləri inşa etdilər.
Süleyman (Avurğazı)
Süleyman  — Başqırdıstan Respublikası nın Avurğazı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Nuğazaq kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (100%) üstünlük təşkil edir.
Gəyən
Gəyən düzü — Cəbrayıl rayonu və Qubadlı rayonu rayonlarının arasında yerləşir.
Adın etimologiyası
Türk mənşəli addır. Tam aydın, işıq olmayan mənalarına malik olduğu bilinir. Bəzi mənbələrdə "gəyən" sözü süd kimi aydın gecə mənasında izah olunur. Şivələrimizdə bu söz genişlik, açıqlıq mənalarındadır. "Mal-qaranı gəyənlikdə bağladılar" deyərkən açıq yerlər nəzərdə tutulmuşdur. Xalq etimologiyasına görə də "Gəyən" adı düzün geniş, ucsuz-bucaqsız olması ilə əlaqədardır. Bu söz genişlik mənası ilə yanaşı, quraqlıq, susuzluq mənalarına da malikdir.
Sarı Aşığın aşağıdakı bayatısında bu söz həm geniş, həm də quraqlıq, susuzluq mənalarındadır.
Mən aşıq gəyən yerlər. Göyərmiş gəyən yerlər Mənə nişanə qaldı, Ayağın dəyən yerlər.
Toponimikası
Mil düzünün bir hissəsidir. Göyən çölü, Gəyən düzü də adlanır. Çölün qərb hissəsi İncəçöl, şərq  hissəsi  isə  Çaxmaqçöl  adlanır. Bir fikrə  görə,  oykonimin  əsli  Göyən olmuşdur. Kəndin ərazisi  yazda  və  payızda  göy  otla  zəngin  olduğundan keçmişdə  maldar  tayfaların  köç  vaxtı  dayanacaqları  olmuşdur. Oronim göy ("yaşıl  ot"  mənasında)  sözündən  və  məkan  bildirən  -an  şəkilçisindən  əmələ gəlib,  "göy  otlaq,  göylük"  mənasını  bildirir. Başqa bir  fikrə  görə,  göyən  sözü coğrafi  termin  olub,  "təpəliklərin  üstündəki  geniş  sahə,  çöl,  düz"  mənasındadır. Cənubi Azərbaycanda da Göyən kəndi qeydə alınmışdır.
Jatropha bullockii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Host (şəbəkə)
Öz-özlüyündə host jarqon terminidir, cihaz və onun fəaliyyəti haqqında heç bir informasiya daşımır. Host sözünün anlamı ancaq cihazın hansı xidmətin hostu olduğunu ehtimal edildiyində məna kəsb edir. Buna baxmayaraq çox vaxt xidmətin adının konteksdən anlaşıldığını güman edərək onu qeyd etmirlər.
Məsələn: USB protokolun icrasında, müştəri cihazlarında hər bir qrupun koordinasiyası ilə ayrıca USB Host Controller məşğul olur. Bu halda o USB host protokolu kimi çıxış edir. Digər tərəfdən, ixtiyari IP-ünvana ping komandası ilə sorğu verərkən, həmin ünvana malik və ICMP-paketə cavab xidməti göstərən kompüter host adlana bilər. Adətən əlavə izahsız host adı altında TCP/IP protokol hostu anlaşılır, yəni cihazın IP şəbəkəyə qoşulmuş şəbəkə interfeysi. Hər bir host kimi o da TCP/IP (IP-ünvan) xidmətləti ortamında unikal identifikasiyaya malikdir. TCP/IP protokol hostu ilə həmçinin məcburi olmayan mətn xüsusiyyəti də bağlana bilər (domen adı).
Şəbəkə bağlantısı dinamik olan kompüter oyunlarında və digər şəbəkə proqramlarında adətən rabitə seansının idarəsini təşkil edən iştirakçı host olaraq qəbul olunur, digər iştirakçılar isə onun yaratdığı seansa qoşulurlar (klient-server).
Lotus denticulatus
(Lotus denticulatus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əli Əliyev (bioloq)
Əli Əliyev (tam adı: Əli Əliyev Həsən oğlu; ) — bioloq, insan və fiziologiyası sahəsində tanınmış alim, BDU-nun İnsan və heyvan fiziologiya kafedra müdiri. Biologiya elmləri doktoru, professor.
Həyat
1938-ci ildə Naxçıvan MR-nın Sədərək rayonunda Sədərək qəsəbəsində anadan olub.1957-ci ildə orta məktəbi bitirib.1966-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indi ki Bakı Dövlət Universiteti) biologiya fakültəsini 1970-ci ildə isə aspiranturanı bitirmişdir. BDU-nun İnsan və Heyvan fiziologiyası kafedrasında müəllim, baş müəllim(1972–1982) dosent (1982–1983) professor(1993–1997) olmuşdur.1997-ci ildən həmin kafedranın müdiridir. Təkamülün müxtəlif pillələrində intero-elektrorsepetiv qıcıqların şəkər mübadiləsində plastikliyi və formalaşan mexanizimlərinin araşdırılması, epifiziologiyanın əsasını təşkil edir.120-dən çox elmi məqalənin,5 dərs vəsaitinin, o cümlədən orta məktəblərin 9-cu sinif üçün "Biologiya. İnsan və onun sağlamlığı" dərsliyinin (200 şərikli) müəllifidir. 1 patent ixtira edib. "Qapalı şəraitdə yetişdirilən quşların məhsuldarlığının artırması üsulu" mövzusun üzrə ixtirayə görə (01.2007.0031) 12.02.2007-ci ildə AR Standartlaşdırma, metrologiya və Patent üzrə Dövlət agentliyindən almışdır. "Azərbaycan ərazisində miqrasiya edən quşların yaz və payız köç vaxtlarında işıqlanma qanunauyğunluğu" mövzusunda əsərinə görə müəlliflik hüquqi şəhadətnaməsinə 12.04.2007-ci ildə layiq görülmüşdür (04/c-2600–07-qeydiyyat nömrəsi). Keçmiş SSRİ-nin Fizioloqlar Cəmiyyətinin XIV Qurultayının (1983) təşkilində fəal iştirakçı kimi təşəkkür almış, "XXI əsrin tanınmış alimi" Beynəlxalq diplomu ilə təltif olunmuş, "Vektor" Beynəlxalq Elm Mərkəzi Mükafat Komitəsinin qərarı ilə "Azərbaycanın tanınmış alimləri" Befnəlxalq layihəsinin qalibidir, Elmi uğurlarına görə BDU-nun və ATN-nin tərəfindən "Fəxri fərmanlə" mükafatlandırılmışdır (2007-ci il). TƏDQİQAT SAHƏSİ Təkamülün müxtəlif pillələrində bioloji sistemlərin (epifiz-hipotalamo-hipofizar-böyrək üstü vəzi sistemi) intero və eksteroseptiv stimulyasiyasının fiziki-kimyəvi əsaslarının neyroendokrin tənzimində bioritmlərin rolu problemləri tədqiqat sahəsidir
Par Mi-Ra
Par Mi-Ra (d. 20 aprel 1987) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Par Mi-Ra Cənubi Koreya yığmasının heyətində 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Qrup mərhələsində baş tutan beş oyunun üçündə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Rio-de-Janeyro Olimpiadasını 10-cu yerdə başa vurdu.
Şiriya burnu
Şiriya burnu — Yaponiyaya məxsus olan Honşu adasının şimal-şərq nöqtəsini təşkil edir. Şimokita yarımadasında, Hisaqidori və Aomori şəhərləri arasındakı sərhəddə yerləşir. Şimokito-Hanto parkı ərazisinə daxildir.
Yapon dənizi ilə Sakit okean arasında sərhəd Honşü adasında yerləşən Şiriya və Hokkaydo adasında olan Esan burunlarından keçir. в
Azan
Azan və ya əzan — kişi və qadının gündəlik vacib namazlardan qabaq azan deməsi müstəhəbdir. Digər vacib və müstəhəbb namazlar üçün isə, azan və iqamə şəri qanun deyildir, amma camaatla qılınan Fitr və Qurban bayramı namazlarından əvvəl üç dəfə "Əs-saləh" demək müstəhəbdir.
Polen Uslupehlivan
Polen Uslupehlivan – Türkiyə milli voleybol komandasında diaqonal mövqedə oynayan voleybolçu.
Azan
Deyilişi və tərcüməsi
Şiə müsəlmanlar azan oxunarkən "Əşhədu ənnə Muhəmmədən rasulullah!"-dan sonra 2 dəfə "Əşhədu ənnə Əmirəl mömininən Əliyyən vəliyullah" (Şəhadət verirəm ki, Əli Allahın vəlisidir) oxumağı yaxşı hesab edirlər.
Polen Uslupehlivan
Karyerası
Vakıfbank aşağı yaş qruplarında başladığı voleybolçuluğa adı çəkilən komandanın əsas komandasından davam etmişdir. Oyun təcrübəsi qazansın deyə, 2010–11 sezonunu Nilüfer Belediyesporda icarə əsasında oynamışdır. 2012-ci ildə doğma komandasına geri dönmüşdür.
Azan
Şəriət hökmləri
Kişi və qadın üçün müstəhəbdir ki, gündəlik namazlardan əvvəl azan və iqamə desinlər, amma Fitir və Qurban bayramı namazlarından qabaq müstəhəbdir ki, üç dəfə "əs-səlat", sair vacib namazlarda isə üç dəfə "əs-səlat" rəca niyyəti ilə deyilsin.
Polen Uslupehlivan
Karyerası
2012-ci ildə Türkiyə yığması ilə birlikdə 2012 London Yay Olimpiya Oyunlarında iştirak etmişdir. Bu hələ ki, voleybolçunun milli komanda da əldə etdiyi ən böyük uğurdur.
2012–13 sezonunu Vakıfbankla möhətşəm şəklində keçirir. Qazanıla biləcək bütün kubokları Polen və komandası həmin sezon aşağıda adı çəkilən turnirlərin qalibi olmuşdur: Türkiyə Qadınlararası Voleybol Çempionatı, Türkiyə Qadınlararası Voleybol Kuboku, Türkiyə Superkuboku, CEV Qadınlar Çempionlar Liqası və "Kulublar arası Dünya Çempionatı".
Azan
Şəriət hökmləri
Müstəhəbdir ki, uşağın dünyaya gəldiyi ilk gündə, yaxud göbəyi düşməzdən əvvəl sağ qulağına azanı, sol qulağına isə iqaməni desinlər.
Azan və iqamənin cümlələri arasında çox zaman fasiləsi olmamalıdır. Əgər onların arasında adi qaydadan artıq fasilə düşsə, yenidən demək lazımdır.
Əgər azan və iqamədə səs boğaza salınıb qina (yəni, toy məclislərində oxunan avazlar kimi) olsa haram və batildir, amma əgər qina olmasa, məkruhdur.
Əvvəlki namazla qılınan (ikinci) namazın azanı saqit olur. İstər o namazı əvvəlki namazla birlikdə qılmaq müstəhəb olsun, istərsə də olmasın. Deməli aşağıdakı hallarda azan saqit olur, ehtiyat-vacibə görə onu tərk etmək lazımdır:
1-Cümə günü əsr namazının azanı (cümə, yaxud zöhr namazı ilə birlikdə qılınarsa);
3-Məş"ərül-həramda olan bir kəsin Qurban bayramı gecəsinin işa namazının azanı (əgər onu məğriblə birlikdə qılıbsa);
4-Əsr namazını zöhrdən, işa namazını məğribdən dərhal sonra qılmalı olan müstəhazə qadının (əsr və işa) namazı;
Bu beş namazda azan o vaxt saqit olur ki, əvvəlki namazla fasiləsi olmasın, yaxud bu fasilə çox az olsun, amma zahirən, nafiləni qılmaqla zaman fasiləsi düşür. Əgər namazları bir-birindən ayrılıqda, hər birini onun öz fəzilətli vaxtında qılsa, hər ikisinin azan və iqaməsini oxumaq müstəhəbbdir.
Əgər hər hansı camaat namazı üçün azan və iqamə deyilmiş olsa, o camaatla birlikdə namaz qılan bir kəs öz namazı üçün azan və iqamə deməməlidir. Hətta əgər azan və iqaməni eşitməmiş olsa da, yaxud azan deyildiyi vaxt camaatın cərgələrində olmasa da.
Əgər namaz qılmaq üçün məscidə gedib orada təşkil olunan camaat namazının qurtardığını görsə, nə qədər ki, cərgələr pozulmayıb və camaat dağılışmayıb öz namazı üçün azan və iqamə deyə bilməz. (Bu o haldadır ki, camaat namazı üçün azan və iqamə deyilmiş olsun.)
Əgər bir yerdə bir neçə nəfər camaat namazına məşğul olsa, yaxud onların namazı təzəcə qurtarmış, cərgələri pozulmamış olsa və insan namazını furada, yaxud başqa camaatla təşkil olunan camaat namazı ilə qılmaq istəsə, beş şərt daxilində ondan azan və iqamə saqit olur:
1-Əvvəlki camaat namazı üçün azan və iqamə deyilmiş olsun;
2-Həmin camaat namazı batil olmasın;
3-Onun namazı camaat namazı ilə eyni məkanda olsun; (Deməli əgər camaat namazı məscidin içində olsa və insan məscidin damında namaz qılmaq istəsə müstəhəbdir ki, azan və iqamə desin.)
4-Onun namazı ilə camaat namazı–hər ikisi əda vaxtında olsun;
5-Onun namazı ilə camaat namazının vaxtı müştərək vaxtda olsun. Məsələn, hər ikisi zöhr və ya hər ikisi əsri qılsın;, yaxud camaatla qılınan namaz zöhr namazı, onun namazı isə əsr namazı olsun; yaxud o zöhr namazını qılsın, camaat namazında isə əsr namazı qılınsın.
Əgər bir kəs (qabaqkı məsələdə deyilən) ikinci şərtdə (yəni camaat namazının səhih olub-olmamasında) şəkk etsə, azan və iqamə ondan saqitdir, amma əgər yerdə qalan dörd şərtdə şəkk etsə, yaxşı olar ki, rəca niyyəti ilə azan və iqamə desin.