cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Otuz birinci simfoniya (Motsart)
Tarixi
Volfqanq Amadey Motsartın anası 3 iyul 1778-ci ildə vəfat etdi. Motsart atasından Zalsburqun baş yepiskopu Hieronymus von Colloredonun onu daha yaxşı şərtlərlə əvvəliki işinə bərpa etməyə hazır olduğunu eşitdikdən sonra Mannheim və Münhen yolu ilə geriyə - Zalsburqa qayıtdı. Zalsburqa Parisdən atasına yazdığı bir məktubda Motsart bu günə qədər bizə məlum olmayan başqa bir simfoniyasından bəhs etmişdir. Ehtimal olunur ki, bu simfoniya hələ tapılmamışdır, başqa bir ehtimala görə isə bu xəbər Motsart tərəfindən atasına öz uğurlarını daha da şişirtmək məqsədilə soylənilən yalan xəbər də ola bilər. ).
Quruluşu
Simfoniya üç hissədən ibarətdir. İfa müddəti 15-20 dəqiqə arasındadır.
Zoysa zəngçiçəyi
Zoysa zəngçiçəyi — Zəngçiçəyi cinsinə aid olan bitki (Campanula).
Yayılması
Bu bitki Avstriya, şimali İtaliya və Sloveniya üçün endemik hesab olunur. Zoysa zəngçiçəyi daha çox əhəngdaşlarından təşkil olunmuş Yuliya Alpları yamaclarında və Kamnik-Savin Alplarında bitir. Bundan başqa italiyanın və avstriyanın Cənub Əhəngdaşları Alplarında da müşahidə edilir.
Dublin özəyi
Dublin özəyi (, DCMI) — standard metaməlumatlar.
Zoysa zəngçiçəyi
Yayılması
Zoysa zəngçiçəyi çox aşağı temperatura davam gətirə bilir — −35 °C və −40 °C. Bitkinin ziyanvericisi ilbizlər hesab olunur.
Təsnifatı
thumb|left|Böyümüş bitki çiçək kəsiyi ilə
Dublin özəyi
Elementləri
Metaməlumatlarda sadə "Dublin özəyi"ndə 15 əsas element əks olunur:
Ədəbiyyat
Harvey, Ross; Philip Hider (2004). Organising Knowledge in a Global Society. Wagga Wagga NSW: Charles Sturt University. ISBN 1-876938-66-8.
Zoysa zəngçiçəyi
Təsnifatı
Bitki adətən kiçik boyludur. Orta hündürlüyü 5-7 sm olur. Nadir hallarda isə hündürlüyü 23 sm qədər çatır. Bitkinin kasacıq yarpaqları bitki böyüdükcə artır. Cavan bitki ikinci ilində çiçək açır.
Çiçək
Zəngçiçəyinin bu növü öz cinsində olan növlərdən çiçəklərinin formasına görə fərqlənir. Çiçək tacı tədricən yuxarıya doğru yığılır və beşgüşəli ulduz formasında bitir. Digər zəngçiçəklərdə çiçək zəng formasında olur və bükülmə enli olur. Büzülmə yerində kiçik dəlik olur ki, həşaratlar asanlıqla daxil olub tozlanmanı həyata keçirə bilsinlər. Hər saplaqda birdən üçə qədər çiçək ola bilər. Rəngləri açıq səma rəngində və ya lavanda rəngində olur. Çiçəkləmə iyunda, üçüncü və dördüncü həftələrdə baş verir.
Yarpaq
Yarpaqları kasa formasında kök ətrafında formalaşıb. Oval şəkilli olur. Saplaqda olan yarpaqlar yumurtavari və növbəlidir.
Əhəmiyyəti
Zoysa zənçiçəyinə Sloveniyada böyük dəyər verilir. Çiçək Sloveniya Alplarının simvolu hesab olunur. Sloveniya botaniki Viktor Petkovşek (1908-1994) bu zəngçiçəyini "Sloveniya dağlarının əsl qızı" adlandırmış. Zoysa həm də 1926-cı ildə yaradılmış "Alpinum Yuliana" botanika bağının simvoludur (Botanični vrt Alpinum Juliana). Bitkidən həmçinin dekorativ çiçək kimi bağçalarda istifadə olunur.
Myuon
100px|right Myuon (ingilscə - muon, rusca - мюон) subatomik hissəcikdir. İşarəsi – μ-. O, elektronla eyni qrupa – leptonlar qrupuna daxildir. Myuon (elektron kimi) mənfi yükə və ½ spin-ə malikdir. Lakin (elektrondan fərqli olaraq) çox ağırdır və stabil deyil, yəni parçalanmaya məruz qalır.
Myuon qısa ömürlü hissəcikdir və zəif qüvvənin təsiri ilə parçalanaraq elektrona və iki müxtəlif tipli neytrinoya çevrilir. Antihissəciyi μ+ – antimyuondur.
Leptonlar və mezonlar
Leptonlar subatomik hissəciklərdir. Altı lepton məlumdur. Bu qrupun ən tanınmış üzvü elektrondur.
Leptonların xüsusiyyətləri:
Mezonlar subatomik hissəciklərdir. Təqribən 200 mezon məlumdur. Bu qrupun ən tanınmış üzvü piondur.
Mezonların xüsusiyyətləri:
Kosmik şüalar
Kosmik şüalar, mənbəyi Günəş və Süd yolu qalaktikasının başqa ulduzları olan yüksək enerjili və sürətli protonlar, elektronlar və başqa hissəciklərdir. Kosmik şüalar 1912-ci ildə avstriyalı fizik Viktor Hes (Victor Hess) tərəfindən kəşf edilmişdir.
Bu toqquşmadan yaranan pionların bir hissəsi öz növbəsində parçalanıb yeni hissəciklərə, o cümlədən myuonlara çevrilir. Buna görə də 1920-ci, 30-cu illərdə tədqiqatçılar orjinal kosmik şüaları tutmaq üçün cihazları (detektorları) dəniz səviyyəsindən mümkün qədər yüksəkdə yerləşdirməyə çalışırdılar.
Yukavanın hipotezi
1930-cu illərdə bir çox nəzəriyyəçi fiziklərin tədqiqatları güclü qüvvə ilə əlaqələndirilən bir hissəciyin olduğunu göstərirdi.
Yaponiyalı fizik Hideki Yukava bu sahədə geniş araşdırma aparmışdı. 1935-ci ildə Yukava məchul hissəciyin haqqında daha dəqiq hesablamalar apardı və məlumatlar əldə etdi.
Yukavanın hesablamalarına görə hissəcik müsbət yükə və ya mənfi yükə malik ola bilərdi və ya neytral ola bilərdi. Hissəciyin spini 0 olmalı idi, kütləsi isə elektronla protonun kütlələri arasında qiymət almalı idi. Nəzəri dəqiqləşmələrə baxmayaraq hissəcik heç bir təcrübədə aşkarlanmamışdı.
Axtarılan hissəcik üçün müxtəlif adlar təklif edilmişdi ki, bunlardan biri də “mezon” (ingiliscə meson; yunan: “orta” deməkdir) idi.
Qara İssıq xaqan
Qara İssıq xaqan (553-554) —Aşina sülaləsindən Göytürk II xaqanı. Jujanlarla müharibədə Yuyçzülyü Denqçunu məğlub edərək qalib gəlmişdi. 554-cü ildə öldü.
Myuon
Myuonun kəşfi
1936-cı ildə fiziklər Karl Anderson və Set Neddermeyer bulud kamerasını Kolorado ştatında bir dağın başında quraşdırdılar və burada kosmik şüaları tədqiq etdilər.
Bir müddət sonra tədqiqatçılar əvvəllər məlum olmayan hissəciyin izlərini aşkar etdilər. Hissəciyin kütləsi elektrondan ağır, protondan yüngül idi.
Tədqiqatçılar kəşf etdikləri hissəciyin, Hideki Yukavanın hipotetik hissəciyi olduğunu fərz etdilər, buna görə hissəciyə “mezon” adı verildi. Lakin müxtəlif tədqiqatçılar təcrübəni təkrarlayıb, yeni hissəciyin göstəricilərini dəqiqləşdirəndən və Yukavanın hesablamaları ilə müqayisə edəndən sonra belə qərara gəldilər ki, hissəcik Yukavanın xəbər verdiyi hissəcik deyil.
İki hissəciyi ayırmaq üçün yeni kəşf edilmiş hissəciyi myu mezon, hipotetik hissəciyi pi mezon adlandırmaq qərarına gəldilər. Qısa formada: myu-on və pi-on.
1947-ci ildə Hideki Yukavanın təsvir etdiyi hissəcik — pion kəşf edildi.
Təcrübələr göstərdi ki, pion (pi mezon) üç növdən ibarətdir: \pi^0\!\, \pi^-\!\,  \pi^+\!\, Bununla da myuon və pion hissəciklərinin fəqli siniflərə aid olduqları empirik olaraq təsdiq edildi.
Xüsusiyyətləri
Myuon elektrondan təqribən 207 dəfə ağırdır.
Myuonun ömrü 2.2 mikrosaniyə, başqa sözlə 2.2 × 10−6 saniyədir (saniyənin milyonda biri).
Myuon ½ spin hissəcikdir. Myuonlar materiyaya yüksək dərəcədə nüfuz etmə qabiliyyətinə malikdirlər. Beləki, onlar hər saniyə ətrafdakı obyektlərdən, o cümlədən insan bədənindən keçib gedirlər.
Myuonun yaranması və parçalanması
200px|thumb|right|Myuon parçalanmasını göstərən [[Feynman diaqramı]]
Kosmik şüalar atmosferin yuxarı qatlarında pionlara parçalandıqdan sonra, pionların da parçalanması myuonları və başqa hissəcikləri yaradır. Mənfi yüklü pionun parçalanmasından myuon və myuon antineytrino yaranır.
Müsbət yüklü pionun parçalanmasından antimyuon və myuon neytrino yaranır.
Myuonun parçalanmasının nəticəsində elektron, elektron antineytrino və myuon neytrino alınır.
İstifadəsi
Myuonun materiyaya yüksək dərəcədə nüfuz edə bilmə qabiliyyətindən vulkanların öyrənilməsi üçün istifadə edilir. Myuon radioqrafiyası xüsusiyyətlərinə görə rentgen müayinəsinə oxşayır. Bu metod vulkanın nə vaxt oyanacağını deyə bilməsə də onun daxili vəziyyəti və strukturu barədə məlumat yığmağa imkan verir.
Myuon ağır hissəcik olduğu üçün ağır atom nüvələri ilə (uran, pluton) toqquşduqda (başqa hissəciklərlə müqayisədə) daha çox səpələnir. Bu cəhətinə görə myuondan daşınan yüklərdə gizlədilmiş radioaktiv yüklərin aşkarlanması üçün istifadə etmək təklif olunur.
SSRİ Nazirlər Soveti
SSRİ Nazirlər Soveti — 1946—1990-cı illərdə SSRİ-nin ali dövlət icra orqanı, hökuməti.
Ministerrat der UdSSR Government of the Soviet Union Consejo de Ministros de la URSS Neuvostoliiton ministerineuvosto Conseil des ministres de l'URSS סובנארקום Raad van Volkscommissarissen Sovnarkom Conselho de Ministros da União Soviética Совет Министров СССР Sovietul Comisarilor Poporului Sovnarkom Уряд Союзу Радянських Соціалістичних Республік
Pentacalia ellipticifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Stanislav Çekan
Stanislav Yulianoviç Çekan — sovet və rus teatr-kino aktyoru.RSFSR əməkdar artisti.
Həyatı
Stanislav Çekan 2 iyun 1922-ci ildə anadan olmuşdur. 1938-1941-ci illərdə Yuri Zavadskinin teatr məktəbində oxumuşdur.
1941-1945-ci illərdə cəbhə teatrlarının aktyoru kimi çalışmışdır. 1945-ci ildə Stanislav Çekan Sovet ordusunun Odessa teatrının aktyoru olur. Daha sonra 1948-1956-cı illərdə Sovet Ordusunun Moskvada yerləşən Mərkəzi Akademik teatrında, 1958-1993-cü illərdə isə Kinoaktyor teatr-studiyasında işləmişdir.
Stanislav Yulianoviç Çekan 11 avqust 1994-cü ildə vəfat etmişdir.
Ailəsi
1943-1954-cü illərdə rəssam Tina Mazenko-Belinskaya ilə vətəndaş nikahında olmuşdur.
Ceyrandərəq (Həştrud)
Ceyrandərəq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Aşağı Aralıq
Toponimikası və tarixi
Düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi keçmiş Aralıq Başkənd (indiki Yuxarı Aralıq) kəndindən çıxmış ailələr tərəfindən salınmış və Aşağı Aralıq Başkənd adlandırılmışdır. Sonralar toponimin tərkibindəki Başkənd komponenti ixtisara uğramış və indiki formada rəsmiləşdirilmişdir. Oykonim "aşağıda yerləşən Aralıq kəndi" deməkdir. 29 mart 2005-ci ildə Aşağı Aralıq kəndi Aralıq kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla, Aşağı Aralıq kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.
Ceyrandərəq (Həştrud)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 85 nəfər yaşayır (16 ailə).
Aşağı Aralıq
Əhalisi
Əhalisi  1077 nəfərdir.
Niderland Ost-Hindi
Niderland Ost-Hindi — Holland koloniyaçıları tərəfindən Malay arxipelaqında və Yeni Qvineya adansının qərbində təşkil etdikləri Ost-Hind şirkətinin yaratdığı asılı ərazi.
Öncəki illər
23 iyun 1596 ildə Bantan şəhərinə ilk hollan gəmisi yan alır. Sinradan hollanlar holland taçirləri bölgəfə kontorlar açırlar. Sonradan 1602-ci ildə bu kontorlar birləşdirilərək Ost-Hind şirkətini qururlar. Bundan sonra artıq bu şirkətin əlində böyük kapital cəmləşmişdi.
Ümumi xronologiya
thumb|300px
İşğal
Niderland Ost-Hindin mərkəzi Bahaya indiki Cakarta şəhəri olmuşdur. Sumatra adası Holandiyanın əlində 350 il müddətində olmasına baxmayaraq digər ərazilərin işğalı uzun çəkir. Bölgənin tam işğalı XX əsrə təsadüf edir. 285px|thumb
Dirənişlər
İslam adət-ənənələrinə sadiq qslan yerli əhali holladlar üçün böyük çətinliklər yaradırdı. Bu çtinliklər öz növbədində hollandların koloniyalaşma xəttinə ağır zərbə vuraraq ordunu zəyiflədirdi. Ən uzun çəkən konfiliktlər Bafri müharibəsi, Yava müharibəsi və qanlı 13 illik müharibə hansı ki, 1873-1908 illər müddətində baş vermişdir. 1846 və 1849 illərdə hollandlar Bali adasına sahiblənmək məqsədi ilə uğursuz həmlələr etmişlər. Onlar Balini ancaq 1906-cı ildə ələ keçirə bilmişdilər. İndoneziyanın daxili hissələrinin ram edilməsi 1920-ci illərə təsadüf edir. Hollandlar üçün digər problem piratlar olmuşdur. 1904 — 1909 illərdə burada qeneral-qubernator olan Con.B. van Xetsa dönəmində müasir İndoneziyanın bütün əraziləri Ost-Hind koloniyasının əlinə keçir. Cənub-qərbi Sulavesi 1905—1906 illərdə, Bali adası 1906-ci ildə, Yeni Qvineya adasının qərbi isə 1920 ildə işğal olunur.
Ost-Hindin çöküşü
10 yanvar 1942 ildə Yaponiya niderlanlılarən sahib olduğu Ost-Hind ərazisində zəngin faydalı qazıntıların olması ilə əlaqədar Niderlanda müharibə elan edir. Niderland Ost-Hind əməliyyatı nəticəsində yaponlar artıq mart ayına bütün Niderlan Ost-Hind ərazilərini işğal edirlər. Bununla da Niderland Ost-Hind tamamən ləğv edilir. 17 avqust 1945 ildə İndoneziya müstəqilliyini elan edir. Hollandlar isə 1949-cı ildə İndoneziya İstiqlal müharibəsi sonucunda İndoneziyanın müstəqilliyi tanıyır.
Ceyms Bond çimərliyi
290px|right Ceyms Bond çimərliyi - Yamaykanın şimalında, Orakabessa şəhərinin şimal-qərbində yerləşir. Sahillərini Karib dənizinin suları yuyur. Bu hissədə Orakabessa qoruğu yerləşir. Çimərlik yarımadanın üç hissəsini əhatə edir və 10 000 m² əraziyə sahibdir. Uzunluğu 350 metrdir.
Adsız çimərlik «Doktor Nou» filminin çəkilişləri zamanı öz adını almışdır. Məhz bu filmdə Ceyms Bondun istəklisi Ursula Andress ağ çimərlik paltarında sudan çıxaraq dünyanı heyran qoymuşdur.
Yan Fleminq
Yan Lancaster Fleminq (28 may 1908 – 12 avqust 1964) — Ceyms Bond xarakterinin yaradıcısı və romanlarının müəllifi ingilis jurnalisti və yazıçısı. II Dünya Müharibəsində dəniz zabiti olaraq vəzifə yerinə yetirən yazıçı böyük qardaşı Peter Fleminq kimi İngiltərənin Eton Kollecindən məzun olmuş və buradan hərbi məktəbə davam etmişdir. Yazdığı casusluq romanları filmlərə uyğunlaşdırılmış və ona dünya səviyyəsində şöhrət qazandırmışdır.
Fenilsirkə turşusu
Fenilsirkə turşusu (α- toluol turşusu)- kimyəvi formulu С6H5СH2COOH olan üzvü birləşmədir.
Fiziki xassələr
Fenilsirkə turşusu – parıltılı iynələrə bənzər, bal iyli bir maddədir. Üzvü birləşmələrdə həmçinin dietil efirində və etil spirtində yaxşı həl olunur. Suda pis həl olunur 1,66 q/100 q (20 °C).
Alınması
Fenilsirkə turşusunun sintezinin əksəriyyəti benzil - hallogenlərdən əmələ gəlir.
Əbülfət Cavadov
Əbülfət Cavadov (Cavadov Əbülfət Kalvalı oğlu) — Biologiya elmləri doktoru, professor. Tədris Elmi‑İstehsalat Kompleksi ‑ Dövlət Universitetinin Mtsensk filialının kimya, ekologiya və yer quruluşu kafedrasının müdiri və professoru.
Fenilsirkə turşusu
Tətbiqi
Fenilsirkə turşusu və efirləri ətir kompozisiyalarının və qida sirkəsinin hazırlanmasında istifadə olunur Fenilsirkə turşusu amfetaminin sintezində bir başlanğıc maddə kimi istifadə olunur.
Əbülfət Cavadov
Həyatı
Cavadov Əbülfət Kalvalı oğlu 1956-cı il iyunun 12-də Azərbaycan Respublikasının Xanlar rayonunun (indiki Göygöl rayonu) Ziyadlı kəndində anadan olub. 1979-cu ildə S.Ağamalıoğlu adına Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu (indiki Azərbaycan Dövlət Aqrar Universiteti) bitirib və Şəki quşçuluq sovxozuna işləməyə göndərilib. Lakin quşçuluq sovxozunda baş baytar ştatının ləğvi ilə əlaqədar olaraq Ə.Cavadov işə götürülməyib və Azərbaycan Respublikası Quşçuluq Sənayesi idarəsi rəhbərliyinin icazəsi ilə RSFSR-in qeyri-qaratorpaq zonasına ixtisası üzrə işləməyə gedib və Kaluqa vilayətinin Jukov rayonunun “Zarya” kolxozunda baş veterinar işləyib. İşdə yüksək göstəricilərə görə kolxozun və Jukov rayonunun rəhbərliyi Ə.Cavadovun Ümumrusiya Elmi-Tədqiqat Kənd Təsərrüfatı Heyvanlarının Fiziologiyası, Biokimyası və Qidalanması İnstitutunda gələcək işinə və təhsilinə mane olmayıb.
Fenilsirkə turşusu
Toksikliyi
Dovşanlar üçün fenilsirkə turşusunun yarım öldürücü dozası  5 q / kq təşkil edir.
Əbülfət Cavadov
Həyatı
Ə.Cavadov 1982-ci ildən baş veterinar, 1984-cü ildən Ümumrusiya Elmi-Tədqiqat Kənd Təsərrüfatı Heyvanlarının Fiziologiyası, Biokimyası və Qidalanması İnstitutunda birləşdirici mübadilə laboratoriyasında baş veterinar işləyib. Ə.Cavadov “Rasionda yemin fiziki forması ilə əlaqədar buzovların orqanizmində fosfolipidlərin mübadiləsi” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını yazıb və 1986-cı ildə müdafiə edib. Ə.Cavadov 1987-ci ildə Sumı Kənd Təsərrüfatı İnstitutuna (Ukrayna) işə dəvət edilib. 2000-ci ilədək Sumı Dövlət Aqrar Universitetinin daxili qeyri-yoluxucu xəstəliklər və farmakologiya kafedrasının dosenti vəzifəsində işləyib və doktorluq dissertasiyasının müdafiəsinə hazırlaşıb. 2000-2009-cu illərdə Orlov Dövlət Aqrar Universitetinin terapiya, cərrahiyyə və mamalıq kafedrasının professoru və müdiri vəzifələrində işləyib. Ə.Cavadov 2001-ci ildə Ümumrusiya Elmi-Tədqiqat Kənd Təsərrüfatı Heyvanlarının Fiziologiyası, Biokimyası və Qidalanması İnstitutunda “fiziologiya” ixtisası üzrə biologiya elmləri doktoru elmi dərəcəsi almaq üçün dissertasiya müdafiə edib.
Şümşadkimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Ceyranlar (Urmiya)
Ceyranlar — İranın Qərbi Azərbaycan ostanında kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Urmiya şəhristanının Ətraf bölgəsinin Baranduzçay kəndistanında, Urmiya şəhərindən 23 km cənub-şərqdədir.
İştihard şəhristanı
İştihard şəhristanı — İranın Əlburz ostanının 5 şəhristanından biri və bu ostanda inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi İştihard şəhəridir. 2012-ci ildə Kərəc şəhristanın bir qismi hesabına təşkil edilib. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, sonradan bu şəhristanı təşkil edəcək yaşayış məntəqələrinin toplam əhalisi 23 601 nəfər və 6 716 ailədən ibarət idi.
Pentacalia empetroides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ünsiyyət
thumb|Ünsiyyət
Ünsiyyət — qarşılıqlı münasibət.
Ünsiyyət nitq vasitəsilə baş verir. Biz başqalarını dinləyir, onların yazdığını oxuyur, öz fikirlərimizi yazmaq və danışmaqla ifadə edirik. Beləliklə, ünsiyyət zamanı dörd nitq bacarığından istifadə edirik: dinləmə, danışma, oxu, yazı.
Dinləmək və oxumaq bacarığı başqalarını anlamaq, məlumat almaq üçündür. Danışmaq və yazmaq bacarığı isə düşündüklərimizi başqalarına çatdırmağa kömək edir.
Dinləyərkən və danışarkən istifadə edilən söz və cümlələr səslərlə ifadə olunur. Ona görə də dinləmə və danışma şifahi nitqə aid olan bacarıqlardır.
Hərflərlə ifadə olunmuş mətnləri isə oxuyuruq və ya yazırıq. Odur ki yazı və oxu bacarıqları yazılı nitqə aid edilir.
Ünsiyyətin tərifi
Hamı tərəfindən eyni dərəcədə qəbul olunan ümumi tərifi yoxdur.Psixoloqlardan birinin hesablamasına görə, hələ 1969-cu ilə qədərki dövrdə təkcə ingilis dilində olan ədəbiyyatda ünsiyyətin 96 tərifi məlum idi. Sosial psixologiyada ünsiyyətə müxtəlif təriflər verilmişdir. Onlardan biri belədir: iki və daha çox adamın münasibətləri aydınlaşdırmaq və ümumi nəticə əldə etmək məqsədilə öz səylərini əlaqələndirməyə və birləşdirməyə yönəldilmiş qarşılıqlı təsirinə ünsiyyət deyilir. Ünsiyyət tələbatı sosial tələbatdır, insanın tələbatları içərisində xüsusi yer tutur. Lev Vıqotski ünsiyyət tələbatına uşağın psixi inkişafının əsas və hərəkətverici qüvvəsi kimi xüsusi əhəmiyyət verirdi. Körpənin hər bir tələbatı inkişaf prosesində tədricən onun üçün başqa adama, insanla təmasa, onunla ünsiyyət tələbatına çevrilir. Ünsiyyət tələbatı sonrakı yaş dövrlərində də uşaq şəxsiyyətinin inkişafında müham rol oynayır. Yeniyetmə ictimai-əxlaqi münasibət normalarını ünsiyyət prosesində mənimsəyir. Ünsiyyət situasiyasının iki tipini fərqlləndirmək olar: birgə fəaliyyətdə ünsiyyət və şəxsi ünsiyyət. Birgə fəaliyyət şəraitində ünsiyyət funksional xarakter kəsb edir, yəni onun mövzusu birgə fəaliyyətin xarakteri ilə müəyyən olunur. Şəxsi ünsiyyət isə iki və daha çox adamın vasitəsiz təması kimi meydana çıxır və emosional xarakter daşıyır.
Ünsiyyətin funksiyaları
Ünsiyyətin funksiyaları çoxsaylıdır. Onların ikisini xüsusilə qeyd etmək lazımdır: a)insanların birgə fəaliyyətinin təşkili (başqa sözlə, "ümumi nəticə əldə etmək məqsədilə səyləri əlaqələndirmək") b) şəxsiyyətlərarası münasibətlərin formalaşması və inkişafı (yəni, "münasibətləri aydınlaşdırmaq məqsədilə qarşılıqlı təsir")
Ünsiyyət vasitələləri
Ünsiyyət müxtəlif vasitələrlə həyata keçirilir. Onlar arasında nitq (mülahizə, sual, replika və s.) xüsusilə yer tutur. Ünsiyyətinn ekspressiv-mimik vasitələri də mühamdür:təbəssüm, tərs baxış, mimika, əl və bədənin ifadəli hərəkətləri, vokal mimikası-bunlardan hər birinin ünsiyyət prosesində öz yeri vardır. Ünsiyyətin əşyavi-hərəki vasitələrinin də rolunu qeyd etmək lazımdır. Onları aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar: a)ünsiyyət məqsədilə istifadə olunan lokomotor və əşyavi hərəkətlər, eləcə də poza; b) başqa adam yaxınlaşma, ondan uzaqlaşma, nəyisə vermək və ya uzatmaq, onu özünə doğru çəkmək və ya özündən itələmək və s.
Ünsiyyətin tərəfləri
Müasir psixologiyada ünsiyyətin üç tərəfini — kommunikativ, interaktiv və perseptiv tərəflərini fərqləndirirlər. Ünsiyyətin kommunikativ tərəfi dedikdə, onun ilk növbədə informasiya mübadiləsi olması nəzərdə tutulur. Kommunikasiyanın iki tipini — verbal və qeyri-verbal kommunikasiyanı fərqləndirirlər. Ünsiyyətin interaktiv tərəfi onun qarşılıqlı təsir prosesi olmasını göstərir. Bu, o deməkdir ki, ünsiyyətdə olarkən insanlar yalnız bir-birinə məlumat ötürmür, həmçinin müxtəlif səviyyələrdə bir-birilərinə psixoloji təsir göstərmiş olurlar. Ünsiyyətin perseptiv tərəfi isə insanların ünsiyyət prosesində bir-birini qavraması və anlamasını nəzərdə tutur. Belə qavrayış prosesi isə sosial persepsiya adlanmaqla özünəməxsus sosial-psixoloji xüsusiyyətlərə malikdir.
I Yezid
Yezid bin Muaviyə  — Əməvilər sülaləsindən olan ikinci ərəb xəlifəsi (680), I Müaviyənin birinci oğludur. Üç il hakimiyyətdə olmuşdur. Hakimiyyətinin birinci ilində- 680-cı ildə baş vermiş Kərbəla döyüşündə I Yezidin göndərdiyi qoşunla İmam Əlinin oğlu, Məhəmməd peyğəmbərin nəvəsi İmam Hüseynin qoşununu qətlə yetirmişlər. İkinci ilində Mədinəyə qoşun göndərmiş və şəhəri talan etmişdi.
PeR
PeR Latviyanı 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində "Here We Go" mahnısı ilə təmsil edib.
Şümşadçiçəklilər
—  aləminə aid bitki dəstəsi.
Fəsilə və cinsləri
Şümşadçiçəklilər sırasına 2 fəsilə daxildir: :
Raps
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yağ alınan əhəmiyyətli bitkidir. XX əsrin sonlarında bu bitkidən biodizel alınması üçün istifadə olunması onun əhəmiyyətini bir qədər də artırıb.
Əhəmiyyəti
Yazlıq raps payızlıq raps qədər əhəmiyyət kəsb edir. Onun toxumlarının tərkibində 35-45% yarım-quruyan (yod ədəi 101) yağ, 21% zülal və 17-18%-ə qədər karbo-hidratlar vardır. Yazlıq raps yağı adətən texniki məqsədlər üçün istifadə olunur. Bu yağlar sabunbişirmə, toxuculuq, lak-boyaq, metallurgiya və digər sənaye sahələrində işlənir. Tərkibində eruk (35-40%) və linolen (10-13%) turşuları çox olduğuna görə qidalılıq dəyəri çox aşağıdır. Tərkibində eruk turşuları olmayan sortları yüksək dad keyfiyyətinə görə fərqlənir və qida sənayesində və sənayenin digər sahələrində geniş istifadə olunur. Yazlıq rapsın jmıxının tərkibində çoxlu (38-40%-ə qədər) amin turşuları ilə balanslaşdırılmış şəkildə zülal vardır. Tərkibində lizinin miqdarı 6,1%-ə çatır, lakin onun yemlik dəyəri aşağıdır. Tərkibində 6%-ə qədər zərərli qlükozidlər vardır ki, bu da ona acı dad verir. Bu qlükozidlər qalxanvarı vəzin fəaliyyətinə (xüsusən donuzlarda və quşlarda) əks təsir göstərir. Ona görə də onunla qidalandırma kiçik dozalarda və xüsusi işlənmələrdən sonra aparılmalıdır. Tərkibində eruk turşuları və qlükozidlər az olan sortları heyvan orqanizminə əks təsir göstərmir. Yazlıq rapsın yaşıl kütləsi yem məqsədi ilə geniş istifadə olunur. Onun tərkibində 4,9-5,1 % zülal vardır ki, bu da qarğıdalı və günəbaxanın yaşıl kütləsində olduğundan 2 dəfə çoxdur. Yazlıq raps yaxşı bal verən bitkidir.
Tarixi, becərilmə rayonları və məhsuldarlığı
Yazlıq rapsın vətəni Avropa hesab edilir. Kanadada, Çində, Hindistanda, Pakistanda geniş becərilir və payızlıq rapsdan çox yer tutur. Rusiyada yazlıq raps əkinləri 100 min hektara yaxındır. O mərkəzi qaratorpaq zonada, Volqaboyunda, Tatarıstanda, Başqırdıstanda və Qərbi və Şərqi Sibirdə becərilir. Məhsuldarlığı payızlıq rapsa nis-bətən aşağıdır. Hektardan orta hesabla 1,1–1,8 ton toxum, 25–40 ton (bəzən 57,5 ton) yaşıl kütlə verir.
Xarici İşlər Nazirliyi (Dnestryanı)
Dnestryanı Moldov Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi və ya DMR-nın XİN — dövlət hakimiyyətinin icra orqanıdır, DMR-nin Prezidenti tərəfindən qəbul edilmiş Konstitusiya və ya qanunvericilik aktlarına uyğun olaraq, DMR-nın prezidentinə xarici məsələlər barədə məlumat verən orqan.
2012-ci il 17 yanvar tarixindən 14 sentyabr 2015-ci ilə qədər Dnestryanı Xarici Siyasət Şöbəsinə Nina Viktorovna Ştanski, 14 sentyabr 2015-ci ildən Vitaliy Viktoroviç İqnatyev rəhbərlik etmişdir.
Tarixi
1 iyul 1992-ci il Xarici İşlər Nazirliyinin Təhsil Günü hesab edilirdi. Bu günü Prezidentin fərmanı ilə DMR-nın Xarici Əlaqələr Respublika Bürosunu yaratdı. Büro Dnestryanı Mədəniyyət Nazirliyinin dövlət orqanlarının və təşkilatlarının fəaliyyətlərini və koordinasiyalarını, digər dövlətlərin orqanları və qurumları ilə iqtisadi və siyasi əlaqələrini təşkil edirdi.
Büro dövlət başçısı tərəfindən idarə edilirdi.
8 sentyabr 1992-ci ildə DMR-nin Ali Şurasının qərarı Büro xarici əlaqələr üzrə Respublika Departamentinə çevrildi. 31 mart 1993-cü ildə Prezidentin fərmanı ilə DMR-in dövlət katibi Valeri Litskay Respublika Xarici Əlaqələr Departamentinin rəisi vəzifəsini icra etdi. 3 avqust 2000-ci ildə Respublika Xarici Əlaqələr Bürosu DMR Xarici İşlər Nazirliyinə çevrilmişdir. Prezidentin fərmanı ilə Valeri Litskai DMR-nın Xarici İşlər Naziri təyin edildi.
2010-cu ilin sentyabrında Xarici İşlər Nazirliyi, Dnestryanı Diplomatik Bülleteni, ilk 6 ayda bir dəfə nəşr olunan yeni bir sayını dərc etdi.
30 mart 2011-ci ildə DMR Xarici İşlər Nazirliyinin Sərəncamı ilə Dnestryanı Moldov Respublika Xarici İşlər Nazirliyi yanında İctimai Məsləhət Şurası yaradıldı, həmin sənəd İctimai Ekspert Şurası haqqında Əsasnaməni təsdiq etmişdir.
8 (ədəd)
Səkkiz — say sistemində rəqəm və eyni zamanda ədədlərdən biridir. Yeddidən sonra, doqquzdan əvvəl gəlir.
Ümumi məlumat
Əski təsəvvurləri qoruyub cağımıza catdıran mənbələrdə elə səkkiz sayı ilə doqquz sayı da kainatın mifoloji modelinin ufuqi və şaquli vəziyyətini simvollaşdırır. Bundan savayı, bəzi turk xalqlarının mifoloji inamlarına gorə, səkkiz sayı qadın, doqquz sayı isə kişi başlanğıcını bildirir. Etiqada gorə, dord kimi səkkiz də yeraltı aləmin, gecənin, qışın simvoludur.
Səkkiz sayının sehrli məna daşımasına, dunyanın ufuqi simvolunu təmsil etməsinə inanarlar. Yer kurəsini də səkkizguşəli duşunmuş və butun kainatı nurlandıran Gunəşi də elə səkkizşualı təsəvvur etmişlər. Yəni Gunəşin səkkiz şuası dunyanın səkkiz guşəsinə istilik, işıq paylayır.
Səkkiz sayı Azərbaycan mədəniyyəti və məfkurəsində ayrıca dəyər daşımaqdadır. Belə ki, Azərbaycan Dovlətinin rəmzlərindən – gerb və bayrağındakı ulduz səkkizguşəlidir.
Azərbaycan Demokratik Respublikasının qurucuları tərəfindən düşünülmüş olaraq qəbul edilmiş bu səkkizguşəli gerb və bayraqdakı ulduz bilavasitə dunyanın səkkizguşəli olması ilə bağlı məsələdir. Mifoloji təsəvvürə gorə, Tanrı göydə ilk, yəni Baş şamanı xəlq etdikdən sonra onun olacağının qarşısında səkkizbudaqlı bir ağac da bitirmişdir. Tanrı səkkiz səmtə uzanan bu ağaca da əbədiyaşarlıq bəxş etmişdir.
Yerdə də türk xalqları Tanrının bitirdiyi "yıxılmaz", "solmaz", "əbədiyaşar" ağacın simvolu olaraq olacağın – cadırın qapısı qarşısında bir dirək ucaltmış və "Dünyanın dirəyi" adlandırdıqları bu ucaltdıqlarına səkkiz səmtə uzanan səkkiz budaq da bağlayıb bərkitmişlər.
Deməli, Azərbaycan gerb və bayrağındakı ulduzu səkkizguşəli duşunənlər də, sözsuz, dünyanın səkkiz güşəsini bildirən "yıxılmaz", "solmaz", "əbədiyaşar" ağacı və səkkizşüalı Günəşin əlamətlərini simvol tək nəzərdə tutmuşlar.
Səkkizguşəli ulduzun, hilalın – Ayın ağuşunda təsviri də mənasız deyil. Arxada səkkiz sayının qadın başlanğıcı olduğunu xatırlatmışdıq. Dunyanın cox xalqlarının, eləcə də turklərin mifoloji təsəvvurundə Gunəş qadın, Ay kişi başlanğıcıdır.
Bayrağımızdakı səkkizguşəli ulduzun hilala – kişiyə sığınması səkkiz Gunəş ovladının – dunyanın səmtlərini bildirən səkkiz şuanın – qız ovladların ataya arxalanması simvoludur.
İnam və etiqadlarda
Təbii ki, siz uşağınızın korlanmasını istəmirsiniz. "Səkkizincilər" numerologiya silsiləsindən ən cazibədar uşaqlardı. Xasiyyətləri pis olmur. Valideynləri onların cilovunu hər zaman əlində saxlamalı, lazım olanda iplərini yığmağı bacarmalıdırlar. Hətta ailədə ağalıq etmək istəyən bu uşaqlara hər zaman yerini göstərmək lazımdır. Ancaq bir qədər ehtiyatlı olmaq lazımdır. Çünki "səkkizinci"lər çox həssas olur. Ailədə kimin söz sahibi olduğunu anlayan kimi bu uşaq sakitləşir. Səkkiz rəqəmi güc və hakimiyyəti ifadə etdiyinə görə, bu uşaqlara kiçik yaşlarından pisi yaxşıdan ayırmağı öyrətmək lazımdır. "Səkkizinci" uşaqlar müstəqillikləri ilə yanaşı, çox qısqanc olurlar. Anlatmaq lazımdır ki, başqalarına göstərilən qayğıdan ona da göstərilir. Çox tələbkar, inadcıldırlar.
Sevinc Həsənova
Sevinc Telman qızı Həsənova — Azərbaycan Respublikası iqtisadiyyat nazirinin müavini.
Həyatı
Sevinc Həsənova 1993-cü ildə Azərbaycan Dövlət İqtisad İnstitutunun Maliyyə və kredit fakültəsini bitirib. Əmək fəaliyyətinə 1993-cü ildə Maliyyə Nazirliyinin Baş Büdcə İdarəsində iqtisadçı kimi başlayıb.
1993–2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikası Maliyyə Nazirliyinin Baş Büdcə İdarəsi və Baş Dövlət Xəzinədarlığında iqtisadçı, baş iqtisadçı, şöbə müdiri vəzifələrində çalışıb, Nazirliyin Makroiqtisadi Siyasət Qrupunun üzvü olub, beynəlxalq təşkilatların dövlət investisiyaları, inkişafın proqramlaşdırılması üzrə layihələrində iştirak edib.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 iyul 2006-cı il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası iqtisadi inkişaf nazirinin müavini vəzifəsinə təyin olunub. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin sərəncamı ilə 2008-ci ildə makroiqtisadi çərçivənin müəyyən olunması üzrə komissiyanın sədri olub.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 13 mart 2014-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası iqtisadiyyat və sənaye nazirinin müavini, 30 yanvar 2016-cı il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının iqtisadiyyat nazirinin müavini vəzifəsinə təyin edilib.
Ailəlidir, 2 övladı var.
Aşağı Yaycı
Aşağı Yaycı — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd.
Toponimikası və tarixi
Arpaçayın sol sahilində, Dərələyəz silsiləsinin ətəyindədir. Yaşayış məntəqəsini 1928-ci ildə keçmiş Yəyci (indiki Yuxarı Yəyci) kəndindən çıxmış bir qrup ailə salmışdır. Oykonimin birinci komponenti yaşayış məntəqəsinin coğrafi mövqeyi ilə bağlıdır, ikinci komponenti isə türk mənşəli yaycı tayfasının adını əks eldirir. 29 mart 2005-ci ildə Gümüşlü və Şahbulaq kəndləri Aşağı Yaycı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Gümüşlü kəndi mərkəz olmaqla, Gümüşlü kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Rayon mərkəzindən 10 km şimal-şərqdə, Arpaçayın sol sahilində, Dərələyəz silsiləsinin ətəyindədir.
Əhalisi
Əhalisi  1599 nəfərdir.
Taliqan şəhristanı
Taliqan şəhristanı — İranın Əlburz ostanının 5 şəhristanından biri və bu ostanda inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Taliqan şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 25 781 nəfər və 7 574 ailədən ibarət idi.
Taspar xaqan
Taspar xaqan (572-581) — Aşina sülaləsindən Göytürk xaqanı.
Həyatı
Bumın xaqanın üçüncü oğlu idi. Atasından fərqli olaraq Şimal Ki imperiyası ilə yaxşı münasibətdə idi.Onların təsiri ilə Buddist oldu və Şimal Çjou sülaləsinə qarşı hücumları çoxaltdı. Bir çox buddist mətni Türk dilinə tərcümə edildi. 577-ci ildə son Ki imperatoru Qao Şaoyi-yə siyasi sığınacaq vermişdi. 579-cu ildə Şimal Çjou ilə sülh bağlamaq istəsə də, imperator Hsüanın iki şərti vardı - öz əmisiqızı Kiancin ilə evlənəcək və Qao Şaoyini təslim edəcəkdi. Taspar xaqan bu təklifdən imtina etdi. 580-ci ildə imperator Hsüanın yerinə keçən imperator Cinq şahzadə Kiancini onunla evləndirməyə qərar verdi. Həmçinin xaqana rüşvət verərək Qao Şaoyini təslim etdi. O, hər iki imperatora oğlum deyə xitab edib onlardan yüksəkdə durduğunu göstərirdi.
Ölümü
Taspar xaqan 581-ci ildə öldükdən sonra xaqanlığa kimin keçəcəyi mübahisəsinə görə Göytürk vətəndaş müharibəsi başladı.Belə ki, Taspar xaqan taxtı Muğan xaqanın oğlu Apa xaqana tapşırmışdı.Lakin adət-ənənəyə görə taxt-tac Qara İssıq xaqanın oğlu İşbara xaqanın olmalı idi.
Şulxan Arux
"Şulxan Arux"u diqqətlə tədqiq еdən еkspеrtlər bеlə nəticəyə gəlmişlər ki, Arоn Briman yəhudi din məcəlləsindəki ifadələri bilərəkdən təhrif еdərək оnlara şоvinist dоn gеyindirmişdir. Kitabdakı "akum" ifadəsi isə "Avdе Kоxavim Umazalоt" sözlərinin baş hərflərindən əmələ gəlmiş və ibranicə "ulduzlara, planеtlərə sitayiş еdənlər" dеməkdir. Lakin bu sözü yəhudi оlmayanlara şamil еtmək yanlışdır. Çünki əsərdə ulduza sitayiş еdən bəzi qruplar tənqid оlunmuşdur. Bеləliklə, bu ifadənin xristian və digər dinlərin ardıcılları ilə hеç bir əlaqəsi yоxdur.
Müasir dövrdə də faşist qruplar insanlara "Şulxan Arux" kitabını təhrif оlunmuş şəkildə təqdim еdərək, Arоn Brimanın uydurma variantından sitatlar gətirir və yəhudilərə qarşı təbliğat apararırlar. Bəs "Şulxan Arux" kitabı nədən bəhs еdir? Yəhudi dinində оnun yеri hansıdır? Bu suallara cavab tapmaq üçün əsərin təşəkkül tapma prоsеsinə nəzər yеtirmək dоğru оlardı. Tarix bоyu bir çоx yəhudi qanunvеriciləri Talmudda qеyd оlunan hökmləri sistеmləşdirməyə çalışmış, bu qanunları еhtiva еdən, məlumat kitabçası səciyyəsi daşıyan məcəllə yaratmağa cəhd göstəmişlər. Bеlə kitabın yazılmasından sоnra insanların Talmuda оlan marağının azalacağından qоrxan alimlərin əksəriyyəti sоnradan bu fikirlərindən daşınmışlar.
Оrta əsrlərdə yəhudi din qanunlarının sistеmləşdirilməsində bəzi addımlar atılmışdır. Ravvin Mоşе bеn Maymоnun (Maymоnid, Rambam, רמב"ם) "Sеfеr hamitsvоt" ("Əmrlər kitabı", ספר המצוות) əsəri bu sahədə ən məşhur kitablardan sayılır. Burada İudaizmin 613 hökmü qaydaya salınmış, оnların qısa izahı vеrilmişdir. Lakin kitabı "məcəllə" yоx, "dərslik" adlandırmaq daha dоğru оlardı. Çünki əsərin üslubu, mеtоdоlоgiyası və böyük həcmi buna əsas vеrir.
Yəhudi qanunlarının nizama salınması yоlunda növbəti addım ravvin Yakоv bеn Aşеr (יעקב בן אשר) tərəfindən atılmışdır. Оnun "Arbaa Turim" ("Dörd bölmə", ארבעה טורים) əsəri yəhudi din hüququ sahəsində mühüm mənbədir. Kitab dörd hissəyə bölünür: Dualar, şabbat (şənbə) və bayramlar haqqında hökmlər; hеyvanların kəsilməsi və halal ət (kоşеr) barədə hökmlər; nikaha dair hökmlər; mülki hüquq və insanlararası münasibətlər.
"Arbaa Turim" tərtib üslubuna görə məcəlləyə bənzəsə də, müxtəlif məsələlərlə bağlı nüfuzlu dinşünasların ziddiyətli fikirləri əsəri qəlizləşdirir və оnun məlumat kitabı kimi istifadə еdilməsinə imkan vеrmir.
"Şulxan-Arux" ("Örtülmüş masa") məcəlləsinin yazıllması İudaizmin hökmlərinin sistеmləşdirilməsində yеni mərhələ idi. Оnun müəllifi ravvin Yоsеf Karо 1488-ci ildə İspaniyanın Tоlеdо şəhərində anadan оlmuşdur. О, bir çоx ölkələrdə оlmuş, Pоrtuqaliyadan Türkiyə mühacirət еtmək məcburiyyətində qalmış və sоnda Tsfat şəhərində (müasir İsrail ərazisində yеrləşir) məskunlaşmışdır. Hələ gənc yaşlarında ravvin Yоsеf qarşısına məqsəd qоymuşdur ki, dindarlar üçün Talmudun istifadəsini asanlaşdıracaq, еnsiklоpеdik mahiyyətli məcəllə tərtib еdəcəkdir. Əvvəlcə о, "Arbaa Turim" əsərinə şərh yazmış, sоnra isə təfsirini təkmilləşdirmiş və nəticədə "Şulxan Arux" mеydana gəlmişdir. Kitab 1565-ci ildə işıq üzü görmüşdür.
"Şulxan-Arux"da yəhudi hüququnun bu və ya digər məsələ ilə bağlı nə dеdiyi başa düşüləcək səviyyədə göstərilmiş, nüfuzlu din xadimlərinin ziddiyyətli fikirlərinə isə yеr vеrilməmişdir. Kitabda yalnız əsər yazılarkən icrası mümkün оlan əmrlər yеr almışdır. Buna görə də, əsərdə Qüds Məbədi və ya İsrail ölkəsində əkinçilklə bağlı hеç bir şеy dеyilmir.
Həqiqətən də, "Şulxan Arux" yəhudi qanun və adətləri üzrə çоx uğurlu məlumat kitabı kimi qarşılanmışdı. İlk vaxtlar, əsər bəzi aşkеnazi (Avrоpa yəhudilər), xüsusilə Pоlşa ravvinləri tərəfindən tənqid оlunsa da, ravvin Mоşе İssеrlеsin izahları əlavə еdildikdən sоnra, оnu bütün yəhudilər qəbul еtmişlər.
Sоnrakı dövrlərdə "Şulxan Arux" kitabına çоxsaylı təfsir və şərhlər yazılmışdır. Оnların ən məşhuru "Şulxan Arux Harav" (שולחן ערוך הרב) kitabıdır. Əsər 1814-cü ildə Bеlaruslu ravvin Şnеur-Zalman tərəfindən qələmə alınmışdır. Əsərdə dini hökmlərin icra qaydaları ilə yanaşı, оnların mənaları da gеniş izah оlunmuşdur.
Rusiyanın Zakarpatyе bölgəsində yaşamış ravvin Şlоmо Qantsfrid kitabı daha da sadələşdirmiş və 1864-cü ildə "Kitsur Şulxan Arux" ("Qısa Şulxan Arux", קיצור שולחן ערוך) kitabını nəşr еtmişdir. Kiçik həcmi, sadə üslubu kitabı İudaizmin ardıcılları arasında məşhurlaşdırmışdır. Sadə yəhudi bu gün də оxuyub həmin əsərdən şənbənin hökmləri, dua, bayramlar, halal və haram yеməklər barədə xеyli məlumat əldə еdə bilər. Amma bu kitab mürəkkəb məsələlərin həlli üçün kifayət еtmir.
Bir nеçə əsrdir ki, müxtəlif ölkələrdə yaşayan yəhudilər bu kitaba müraciət еdir, dini həyatlarını tənzimləyir və ayinlərini həyata kеçirirlər. "Şulxan Arux" kitabı hələ də Talmud hüququ üzrə ən əsas mənbədən biridir.
Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1676-1681)
Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1676–1681) — Osmanlı İmperatorluğu ilə Rusiya Çarlığı arasında baş verən ilk böyük müharibədir. Bu müharibə zamanı Merzifonlu Qara Mustafa Paşa sədrəzəm olmuşdur. Qara dənizə çıxmaq üçün Rusiya imperiyası 1677-ci ildə Osmanlı imperiyası ilə müharibəyə başladı. Osmanlılar 1678-ci ildə Krım tatarlarının köməyi ilə Çigirin qalasını ruslardan aldılar. 1681-ci ildə Baxçasaray sülhünə görə Osmanlı Andrusova sülhünün şərtlərini tanıdı və Dnepr çayının sol-sahil Ukraynasının Rusiyanın tərkibinə keçdiyini qəbul etdi.
Səbəbləri
Osmanlılar, 1672-1676 Osmanlı-Polşa müharibəsi nəticəsi olaraq 27 oktyabr 1676-cı ildə İzvança Müqaviləsi ilə Podolya zonasının idarəsini ələ aldılar və Osmanlı himayəsi altında yarı-muxtar Kazak Atamanı Doroşenko idarəsində olan Sağ-Ukrayna Sahilləri (Pravoberezhna Ukrayina) ilə qonşu oldular. Rusiya Çarlığı, bəzi Osmanlı əleyhinə narahat olan Ukrayna Qərbi Kazaklarının çıxışları, şərqdəki Sol-Ukrayna Sahilləri (Livoberezhna Ukrayina) kazakları Atamanı olan və 1667-ci ildən bəri Rusiya Çarlığı hökmdarlığı altında olan Ivan Samoyloviç, guya, 1672-ci ildə bütün Ukraynanın atamanı seçildiyini açıqlayıb. Pyotr Doroşenko və bağlı olduğu Osmanlı Dövləti və Krım Xanlığı bunu qəbul etmədi. iyun 1674-cü ildə Rusiya Çarlığı generalı Şahzadə Qriqori Romodanovski və İvan Samoyloviç əmri altında bir ordu Doroşenkoyu özünə paytaxt olan Çigirin qalasında mühasirəyə alsalar da Osmanlı ordularının yaxınlaşması ilə bu mühasirə aradan qaldırıldı.
Birinci Çigirin yürüşü
Lakin 1676-cı ilin yayında Çigirin qalası (Romodanovski və Samoyloviç komandanlığında) vahid bir Rusiya Çarlığı ilə müttəfiqi Ukraynalıların ordusunun hücumu qarşısında təslim olmaq məcburiyyətində qaldı. Ona tabe olan bir çox kazakların özünə xəyanəti və bu uğursuzluğa görə Doroşenko Ruslarla anlaşıb 19 sentyabr 1676-cı ildə Sağ Ukrayna Sahilləri (Pravoberezhna Ukrayina) kazakları atamanlığından istefa verib və Rusiyaya getdi. Bunun üzərinə Osmanlı Merzifonlu Qara Mustafa Paşa Doroşenkonu işdən azad etdiyini bildirib; Yerinə Sağ Ukrayna Sahilləri (Pravoberezhna Ukrayina) kazakları atamanlığına İstanbulda tərbiyə edilmiş Yuri Xmelnitski təyin edildi. iyul 1677-ı ildə İbrahim Paşa sərkərdəliyi altında Osmanlı-Kırım Tatar ordusu I Çigirin Yürüşünə başladı və bu ordu Avqustda Çigirin qalasını mühasirə altına aldı, lakin mühasirə müvəffəqiyyətsiz oldı; 29 Avqustda İbrahim Paşa Çigirin mühasirəsini qoyaraq geri qayıtmağa başladı. İbrahim Paşa İstanbula dönəndə həbs edildi.
Pentacalia encanoana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Carduus pycnocephalus
(Carduus pycnocephalus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xəzər–Bizans münasibətləri
Xəzər xaqanlığı özünün sələfləri saydığı Suvar və Göytürk dövlətləri kimi Sasani İranına qarşı mübarizədə Bizansla müttəfiqlik edirdilər. Xəzər xaqanlığı Azov və Qara dənizin şimal sahillərindəki düzənlik əraziləri ələ keçirdikdən, Sasaniləri Cənubi Qafqazdan sıxışdırmalarından sonra Bizansla həmsərhəd oldu. Xəzərlərin bu qələbələrinə paxıllıq edən Bizans saray tarixçisi Abid Feofan yazırdı: «Qara dənizdən şimaldakı bütün ərazilərdə Böyük Xəzər xalqı hökmranlıq etməyə başladı».
VII əsrin sonlarında Bizans hakimiyyəti uğrunda gedən mübarizələr Xəzər xaqanlığını öz müttəfiqinin daxili işlərinə qarışmağa vadar etdi. 695-ci ildə taxtdan salınan Bizans imperatoru II Yustinian Xəzər xaqanı Əbuzər Qalavanın yanına qaçdı. Öz qızını II Yustiniana ərə verən xaqan 705-ci ildə ona öz hakimiyyətini bərpa etməkdə kömək göstərdi. Yenidən Bizans imperatoru olan II Yustinian Xəzər xaqanının qızından oğlu Tiberini öz şəriklisi elan etdi. 710-cu ildə Krım uğrunda Bizansla Xəzər xaqanlığı arasında münaqişə başladı. Münaqişənin əsas səbəbi Bizans hakimiyyətini istəməyən Krım əhalisinin yardım üçün Xəzər xaqanına müraciət etmələri oldu. Üsyançılara başçılıq edən qaçqın erməni taciri Vardan Xəzər xaqanının etimadını qazandı və onun köməyilə 711-ci ildə Flipp adı ilə Bizans imperatoru oldu. Taxta çıxan kimi Flipp nəinki II Yustinianı, həm də onun Xəzər xaqanının qızından olan azyaşlı oğlu Tiberini edam etdirdi. Xaqanın qız nəvəsinin erməni əsilli Bizans imperatoru Flipp tərəfindən xaincəsinə öldürülməsi yenidən Xəzər–Bizans münasibətlərini pisləşdirdi. Lakin Cənubi Qafqaz istiqamətində daha güclü rəqibin – Ərəb xilafətinin fəallaşması Bizansı yenidən Xəzər xaqanlığı ilə yaxınlaşmağa məcbur etdi. Krım məsələsi dinc yola həll edildi. Bizans yarımadanın şərq hissəsini və qərbdəki geniş düzənlikləri xəzər xaqanlığına güzəştə getdi.
VII əsrin sonlarında Bizans hakimiyyəti uğrunda gedən mübarizələr Xəzər xaqanlığını öz müttəfiqinin daxili işlərinə qarışmağa vadar etdi. 695-ci ildə taxtdan salınan Bizans imperatoru II Yustinian Xəzər xaqanı Əbuzər Qalavanın yanına qaçdı. Öz qızını II Yustiniana ərə verən xaqan 705-ci ildə ona öz hakimiyyətini bərpa etməkdə köməklik göstərdi. Yenidən Bizans imperatoru olan II Yustinian Xəzər xaqanının qızından oğlu Tiberini öz şəriklisi elan etdi. 710-cu ildə Krım uğrunda Bizansla Xəzər xaqanlığı arasında münaqişə başladı. Münaqişənin əsas səbəbi Bizans hakimiyyətini istəməyən Krım əhalisinin yardım üçün Xəzər xaqanına müraciət etmələri oldu. Üsyançılara başçılıq edən qaçqın erməni taciri Vardan Xəzər xaqanının etimadını qazandı və onun köməyilə 711-ci ildə Flipp adı ilə Bizans imperatoru oldu. Taxta çıxan kimi Flipp nəinki II Yustinianı, həm də onun Xəzər xaqanının qızından olan azyaşlı oğlu Tiberini edam etdirdi. Xaqanın qız nəvəsinin erməni əsilli Bizans imperatoru Flipp tərəfindən xaincəsinə öldürülməsi yenidən Xəzər-Bizans münasibətlərini pisləşdirdi. Lakin Cənubi Qafqaz istiqamətində daha güclü rəqibin - Ərəb xilafətinin fəallaşması Bizansı yenidən Xəzər xaqanlığı ilə yaxınlaşmağa məcbur etdi. Krım məsələsi dinc yolla həll edildi. Bizans yarımadanın şərq hissəsini və qərbdəki geniş düzənlikləri xəzər xaqanlığına güzəştə getdi.
VIII əsrin 30-cu ilərində ərəb-xəzər müharibələrinin qızışması xilafət ordularının Bizansın ərazilərinə olan hücumlarının səngiməsinə səbəb oldu. Xəzərlərlə münasibətləri daha da yaxşılaşdırmaq məqsədilə Bizans imperatoru Lev İsavr 732-ci ildə Xəzər xaqanının qızı Çiçək xatını oğlu Konstantinə aldı. 775-780-ci illərdə hakimiyətdə olmuş Bizans imperatoru Çiçək xatının oğlu idi və hamı onu «Xəzər» adı ilə tanıyırdı.
Kilsə məclisləri (ümumdünya)
Ümumdünya Kilsə Məclisi - rasmi Xristian kilsəsi tərəfindən və onun adından adından çağrılan keşişlərin toplantılarıdır. Bu məclislərdə dini əqidə ilə bağlı yaranan problemlər həll olunurdu. Ümumdünya kilsə məclislərindən yalnız ilk yeddisi həm Ortodoks (Pravoslav), həm də Katolik kilsələri tərəfindən qəbul olunmaqdadır.
I Ümumdünya (I Nikeya) Kilsə Məclisi (325-ci il). Roma imperatoru I Konstantin tərəfindən Nikeya şəhərində çağırılmışdır. Bu məclisdə xristian imanının simvolu. tərtib edildi. Burada Roma, İsgəndəriyyə, Antakiya və Qüds yepiskoplarının Kilsə üzərində xüsusi səlahiyyətləri təsdiq edildi. Daha sonra bu məclisdə presviter Ariusun təlimi pislənib, rədd edildi. Belə ki, Arius hesab edirdi ki, Tanrının oğlu (İsa) Atanın ən yüksək məxluqudur və Ondan fərqli mahiyyətə malikdir. Onun fikrincə, İsa mahiyyətinə görə deyil, yalnız oğulluğa götürüldüyünə görə Tanrının oğlu adlandırılmalıdır. Bu fikri rədd edən məclisə yığışmış 318 yepiskop isə, Atanın oğul ilə mahiyyətcə eyni olması fikrini dəstəklədilər və bundan sonra bu inanc rəsmi Xristian doktrinasına çevrildi. Ariusun ardıcıllarını arianlar adlandırırlar. 250px|thumbnail|left|V. Surikov. Birinci Ümumdünya Kilsə Məclisi II Ümumdünya (I Konstantinopolis) Kilsə Məclisi (381-ci il). Burada Ata-Oğul cütlüyünə Müqəddəs Ruhu da əlavə etməklə, onların substansional vahidliyini elan edərək, Trinitar (Üçlük) inancın formalaşması başa çatdırıldı. Burada imperiyanın şərqindən olan 150 yepiskop iman simvoluna da əlavələr etdilər. İmperator Feodosius tərəfindən çağrılan bu məclis əsasən arianlığı pisləmək üçün çağrılmışdı. Belə ki, bu məclisdə Müqəddəs Ruhun ilahililiyini inkar edən qrupların fikirləri də rədd edildi. Onların fikrincə Müqəddəs Ruh Oğul tərəfindən yaradılmışdır. Bu məclisdə həmçinin Konstantinopol yepiskopunun statusu Roma yepiskopundan sonra nüfuzuna görə ikinci dərəcəli hesab oluması haqqında qərar qəbul edildi.
III Ümumdünya (I Efes) Kilsə Məclisində (431-ci il) isə İsanın mahiyyəti haqqında mübahisələr (xristiologiya) tarixinə qədəm qoyuldu. Məsələ burasında idi ki, Konstantinopolis yepiskopu Nestorius hesab edirdi ki, Məryəm adlı bir qadın İsanı doğmuşdur. Sonra isə Tanrı onunla birləşib, onun içində yaşamışdır. Deməli, Nestoriusun təliminə görə, İsada olan İlahi və insani təbiət bir-birindən ayrıdır. Məclisə toplaşmış 200 yekiskop Nestoriusun təlimini rədd edərək, həm İlahi, həm də insani təbiətin bir şəxsdə (İsada) mövcud olması, başqa sözlə desək, İsada
İlahilik və insaniliyin vahid hipostasis təşkil etməsi qənaətinə gəldilər.
451-ci ildə IV Ümumdünya (Kalkedon) Kilsə Məclisi Konstantinopolis arximandriti Evtixiosun təlimini rədd etmək üçün yığışdı. Belə ki, Evtixios Nestoriusun təlimini inkar edərək, onun əksi olan başqa bir ifrat fikir irəli sürürdü. Evtixiosa görə, İlahi və insani təbiət İsada tam olaraq bir-birinə qovuşmuşdur. Amma bu zaman İsadakı İlahi təbiət insani təbiəti üstələyir. Evtixiosun təlimi monofizitlik adlandırıldı. Məclisə yığışan 630 yepiskop monofizitliyi rədd edərək qərara gəldilər ki, İsada olan iki təbiət bir-biri ilə “qovuşmayaraq və mahiyyəti dəyişməyərək” (Evtixiosun əleyhinə), “bir-birindən ayrılmaq şərti ilə” (Nestoriusa qarşı) birləşmişdirlər
553-cü ildə isə imperator I Yustian tərəfindən V Ümumdünya Kilsə (II Konstantinopolis) Məclisi çağırıldı. Buna səbəb elə monofizitlərin üsyanı oldu. Belə ki, monofizitlər Kalkedon məclisinin tərəfdarlarını nestorianlığa gizli meyllərdə ittiham edirdilər. Bunu sübut etmək üçün onlar üç Suriya yepiskonun Teodorusun və Teodoretin əsərlərinə istinad edirdilər. Məclis iştirakçıları monofizitlərin ortodoksal kilsəyə birləşmələri prosesini gücləndirmək üçün bu yekiskopların fikirlərini rəsmi olaraq rədd etdilər. Bundan əlavə burada Origenusun təlimi də rədd edildi. 250px|thumbnail|right|V. Surikov. Beşinci Ümumdünya Kilsə Məclisi Növbəti VI Ümumdünya (III Konstantinopolis) Kilsə Məclisləri (680-681; 692-ci illərdə) yenə də monofizitlərin təlimini rədd etmək üçün yığıldı. Monofizitlərin İsada iki təbiətin olduğunu qəbul etmələrinə baxmayaraq, onların vahid İlahi iradədə birləşməsini iddia edirdilər. Bu fikrə qarşı çıxan 170 yekiskop İsanın Tanrı kimi və insan kimi iki iradəsinin olduğunu iddia etdilər. Onların fikrincə, İsanın insani təbiəti İlahi iradə ilə ziddiyyət təşkil etmir, əksinə, insani təbiət İlahi iradəyə tabedir. Beləliklə də İsa haqqında olan ortodoksal baxış tamamlanmış oldu. Bu tamamlanmış təlimi isə, on bir ildən sonra bu məclisin davamı olan Trull Kilsə Məclisi təsdiq etmiş oldu.