cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gürcüstan qıpçaqları
Qafqaz qıpçaqları
Qafqaz qıpçaqları (və ya qafqaz tatarları) kökü qərbi qıpçaqlardan gələn türk xalqlarının Qafqazdakı nümayəndələridir. Bu gün noqaylar, qaraçaylılar, balkarlar, qumuqlar və urumlar kimi xalqlara ayrılır. Bundan əvvəl 10-cu əsrdə, 11-ci əsrin sonu - 12-ci əsrin əvvəllərində 70 il fasilə ilə 2 böyük qıpçaq köçü olmuşdur. Bunları bir-birilə qarışdırmamaq üçün gürcü mənbələrində köhnə qıpçaqlar (1118-ci ildə ilk gələnlər) və yeni qıpçaqlar (1185-ci ildə son gələnlər) şəklində qeyd edilmişdir. Monqollar 1220-1223 və 1235-1330-cu illərdə Qafqaz və Gürcüstana hücum etdilər.
Muzdlu döyüşçü kimi çıxış edən qıpçaqların cəsarəti və döyüş ruhu haqqında deyilənlər rus, macar, serb və gürcü ordularında yayılmışdır. Həmçinin qıpçaq mənşəli hökmdarlar rus, macar, bolqar, serb, gürcü və yunan taxtlarına çıxmışlar.
Buntürklər
Buntürklər qədim gürcü salnaməsində Moktsevay Kartlisay (მოქცევაჲ ქართლისაჲ) 10-cu əsrin sonlarında Kür çayı hövzəsində Sarkine, Kaspi, Urbnisi və Odzrake adlı kəndlərdə yaşadıqları qeyd edilir. Fransız təbiətşünası Brossetin fikrincə Buntürklər Turan tayfasıdır. Gürcü dilçi N.Y. Marra görə Buntürk yerli türk deməkdir. Bəzi alimlər buntürkləri Hun türkləri kimi göstərirlər.
Qədim qıpçaqlar
200px|thumb|right|15 min qıpçaq əsgəri sayəsində [[1121-ci ildə Səlcuqlulara qarşı Didqori döyüşündə qalib gələn gürcülər bu qələbəni hər gün sentyabr ayında Didgoroba იდგორობა) adlandırdıqları gündə qeyd edirlər. ]] Qara dəniz və Qafqazın şimalındakı çöllərdən enən kuman-qıpçaq türkləri ilə gürcülər arasında ilk qarşılaşma XI əsrdə baş verdi və ümumiyyətlə bu ilk münasibətlər sakit idi. Şimaldan gələn bu yeni türk tayfalrı gürcü mənbələrində çox vaxt qıpçaqlar kimi qeyd edilir, lakin nadir hallarda koman olaraq da qedy edildiyi məlumdur. Kiyev Rus dövlətinin tərkibində olan şərqi slavyanlar tərəfindən dəfələrlə məğlub edilən qıpçaqlar 1095-1106-cı illəri arasında qıpçaqların bir qismi Atrakın (Atraka ათრაქა, Artuq) başçılığı ilə qəbilələrini tərk edərək 750 km şərqə köç etdilər və alanların yanında yerləşdilər. Beləliklə, qıpçaqlar və onların cənub qonşuları olan gürcülər arasında təmas qaçılmaz oldu. 1106-cı ildə Baqrationi sülaləsindən olan gürcü kralı IV David ilk həyat yoldaşından boşandı və qıpçaq lideri Atrakın qızı Guranduht (Gurანდუხტი Guranduxṭi) və ya Guaranduht (გუარანდუხტი Guaranduxṭi) ilə evləndi. Daha sonra vahid dövlətin xaricində olan Tiflis Müsəlman əmirliyini öz hakimiyyəti altına salmaq və Gürcüstanı ələ keçirmiş Səlcuqlulara qarşı çıxmaq üçün qıpçaq döyüşçülərini ölkəsinə dəvət etdi. Dövrün yazıçısı Mateosunun yazdığına görə 1121-ci ildəki Didqori döyüşündə gürcü ordusunun tərkibində 15000 qıpçaq döyüşçüsünün olmuşdur. Dörd əsr boyu müsəlmanlar tərəfindən idarə olunan Tiflis qıpçaqlar sayəsində 1122-ci ildə Gürcüstan krallığı tərəfindən ələ keçirildi. Qıpçaqların gəlişinin dəqiq vaxtı heç bir yerdə qeyd edilməsə də qəbul edilən tarix 1118-ci ildir. Müasir gürcü tarixçilərindən biri olan akademik İvane Cavahişvili (ჯავახიშვილი ჯავახიშვილი 1876 - 1940), Qıpçakların Gürcüstana gəlişinin 1118-1120-ci illər aralığında davam etdiyini və qıpçaqların yay və qış vaxtları Gürcüstan ərazilərinə gəldiyini bildirir. Gürcü salnaməsində Kartlis tsxovrebada yazılan məlumata görə 40000 qıpçaq və 5000 qul Gürcüstana köçmüşdür. Gürcüstana ilk dalğa olaraq gələn bu qıpçaqları 70 il sonra gələn ikinci dalğa qıpçaqlardan ayırmaq üçün ilk gələnlərə qədim qıpçaqlar deyilir.
Heyvandarlıqla məşğul olan köçəri qıpçaqlar həyat tərzlərinə uyğun olduğu üçün sərhədyanı bölgələrə yerləşmişdir. Məskunlaşmış qıpçaqlar əsasən Səlcuqlularla sərhəd bölgələrinə yerləşdirildi. Davidin tarixçisinin qeydlərinə görə, digər ölkələrin elçiləri tez-tez hədiyyələr gətirər, sülh və ölkələrini qıpçaqlar tərəfindən qarət edilməməsini tələb edərdilər. Gürcü araşdırmalarının əksəriyyətində yayılmış fikirə uyğun olaraq Davidin iddiasına görə qıpçaqların Gürcüstan ərazisində yerləşməsi yaxşı bir şey idi, çünki onlar ölkənin siyasi və hərbi həyatında mühüm rol oynayırdılar. Davidin tarixçisi bir dəfə 15000 döyüşçüdən bəhs edir.
Yeni qıpçaqlar
150px|thumb|right|XII əsrdə [[Kumanlar|kuman-qipçaqların (Polovtsy) ərazisi şərqi slavyanların (Rusiyanın) cənubunda, Qara dənizin və Qafqazın şimalında yerləşirdi.]] 150px|thumb|left|Qıpçaqların keçib Gürcüstana gəldikləri [[Dəryal keçidi]] Rus salnamələrində verilən məlumata görə 1174-cü ildə qıpçaqlar Koçak və Qıpçaq Atrakın oğlu Konçakın rəhbərliyi altında Preyeslava hücum etmiş və 1177-ci ildə ruslardan asılı olan Berendeylərin 6 şəhərini almış, Rostovtsev yaxınlığındakı şərqi slavyan (rus) alaylarını məğlub etmiş və çox sayda əsir götürmüşdülər. Rusca bir kitabda Konçakın yanında odlu silahdan atəş açan bir əsgər və avtomatik ox atan mexanizmin olduğunu və bunların 50 əsgəri əvəz etdiyi qeyd edilir. İqor dastanı şərqi slavyanlarından olan Novqorod-Seversk knyazı İqor Svyatoslaviçin 1185-ci ildə kuman-qıpçaq birliklərinə qarşı uğursuz yürüşündən bəhs edir. 1186-cı ildən etibarən ruslar qıpçaqları qovmağa başladılar və bu səbəbdən qıpçaqlar Qafqaza və Gürcüstana köç etmişdilər. Qafqazda qıpçaqlar və Gürcüstan arasında birbaşa torpaq əlaqəsi yox idi və aralarında alanlar (bir qismi indiki osetinlərin əcdadlarını təşkil edən əsas xalqlardan biri.Digər bir qismi Türksoylu olmuşlar və əsasən indiki balkarların soykökündə iştirak etmişdir) var idi. Bu gün Gürcüstan (Cənubi Osetiya) və Rusiya (Şimali Osetiya-Alanya) arasındakı Kazbek dağının şərqində yerləşən Dəryal keçidi alanların nəzarətində idi və qıpçaqlar bu keçiddən istifadə edərək Gürcüstana köç etdi. III Georgi dövrünün qeydlərində qıpçaqlar zaman-zaman müharibələrə çağrılan bir qəbilə kimi xatırlanır. Gürcü salnamələri yeni və köhnə qıpçaqları ayırd edir. Georginin qızı və onun varisi Tamar dövründə (1184-1207) Kartlis tsxovrebada "yeni" qıpçaqlardan məlumat verilir. "Yeni qıpçaqlar" adı ilə yəqin ki, xristianlığı qəbul edən qıpçaqları adlandırılmışdır, çünki F.Sıxarulidzenin fikrincə, sonradan xristianlığı qəbul edən gürcülər də "yeni gürcülər" adlandırılırdı. Xristianlaşmış və gürcüləşmiş olan qıpçaq mülki şəxsləri "qıpçaqlığını itirmiş" gürcülər hesab olunurdu və aznavur adlanan gürcü zadəganlarının qanlı iğtişaşlarında əsas rol oynayırdılar. Bunların içərisindən çıxan və gürcüləşən qıpçaqlar arasında gürcü-qıpçaq ordusunun baş komandanı və daxili işlər naziri Kubasar və Kutlu Aslan fərqlənirlər. Gürcü ordusundakı muzdlu qıpçaq əsgərlərinin pullarını ödəmək üçün olan və sakıpçako adlanan verginin III Georgi dövründə yığılmağa başladığı təxmin edilir. Bu xəracı toplayan məmur mənasını verən "mosaqipcahke" termini IV David tərəfindən 1297-ci ildə yayımlanan sənəddə rast gəlinir. Yeni qıpçaqlardan bəziləri kral ordusuna qoşulmaqdan imtina edərək Gəncə və Aran kimi Azərbaycan bölgələrinə köçmüşlər. 1230-cu ildən başlayaraq monqolların gürcülərə üzərinə olan yürüşləri zamanı qıpçaqlar parçalandı və bəziləri monqol ordusuna qoşuldu.
Mirası
Bəzi tarixçilər iddia edirlər ki, qıpçaqlar gürcü dilini asanlıqla öyrənmişlər və Davidin salnaməsindəki "Qıpçaqların əksəriyyəti gündən-günə xristian olur" kimi ifadələr qıpçaqlar tez assimilyasiya olunduğunu göstərir.
Gürcü yazılı əsərlərində və müxtəlif təhrir dəftərlərində rast gəlinən xüsusi adlar Marine Janashiaya görə gürcücəyə oğuz dil qrupuna daxil olan anadolu türkcəsi, azərbaycan türkcəsi və qafqaz türk dillərindən keçmişdir. Gürcülərin xəzərlər, peçeneqlər, qıpçaqlar və monqollarla təmasda olduqları tarixdən məlumdur. Qafqazda məskunlaşan türk tayfalarına aid xüsusi adlar svan dilində və Gürcüstanın dağlıq bölgələrindəki ləhçələrində də nəzərə çarpır. Yazılı mənbələrin olmaması səbəbindən qaraçay-balkarlara və qumuqlara aid olan bu xüsusi adların Gürcüstanın dağlıq bölgələrində ləhçələrə hansı əsrdə nüfuz etdiyini müəyyənləşdirmək mümkün deyil.
Gürcüstanda məskunlaşan bu qıpçaqların axısqa türklərinin əcdadlarından biri olduğu da iddia edilir. Ümumiyyətlə, qıpçaqlar Axısqa, Batumi və Şərqi Qara dəniz bölgəsinin türkləşməsində rol oynamışdılar.
Akdes Nimet Kuratın sözlərinə görə, ''Gürcüstana gedən kumanların çoxu geri qayıtmadı, orada qaldı və müxtəlif düzənliklərə yerləşdirildi. Şərqi Anadolu və Çıldır gölü ətrafındakı qıpçaqlar onların varisləridir''. Beləliklə, bu qıpçaqlar bugünkü axısqa türklərinin və Artvin, Ardahan, Oltu, Tortum və Narman xalqlarının etnik quruluşunda payı sahibi olmuşdur.
Oğuz və qıpçaq türklərinin qaynayıb-qarışdığı ərazilər Türkiyənin şimal-şərqində yerləşən Artvin ilinin Ardanuç, Artvin Mərkəz, Yusufeli, Şavşat mahalları, Ardahan Posof bölgəsi və Ərzurumun Çoruh çayı hövzəsində məkunlaşanlar ilə oxşar cəhətləri var.
Ağa Bəşirzadə
Ağa Bəşir oğlu Bəşirzadə — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR ticarət naziri (1968–1974).
Həyatı
Ağa Bəşirzadə 1914-cü ildə fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu və Sov. İKP MK yanında Ali Partiya Məktəbini bitirmişdir.
1933–1941-ci illərdə boru-prokat zavodunda elektrik texniki, mühəndis işləyən Ağa Bəşirzadə 1941–1943-cü illərdə Sovet Ordusunda xidmət etmiş, Böyük Vətən müharibəsinin iştirakçısı olmuşdur. 1943-cü ildən Türkmənistan SSR və Azərbaycan SSR daxili işlər nazirliklərində işləmiş, 1949-cu ildən Bakı Şəhər Komsomol Komitəsinin katibi, 1951-ci ildən isə Bakı metro tikintisində ÜİK(b)P MK-nın partiya təşkilatçısı olmuşdur. 1951–1965-ci illərdə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Neft Kəşfiyyatı İnstitutu direktorunun müavini, SSRİ Tikinti Bankı respublika kontoru müdirinin müavini Bakı Maliyyə Şöbəsinin müdiri vəzifələrində işləmişdir.
Ağa Bəşirzadə 1965-ci ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti ticarət şöbəsinin rəisi vəzifəsində çalışmış, 1968-ci ildən 1974-cü ilə qədər Azərbaycan SSR ticarət naziri, 1974-cü ildən 1986-cı ilə qədər isə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında SSRİ Xarici Ticarət Nazirliyinin müvəkkil idarəsinin sədri olmuşdur. O, 1940-cı ildən Sov.İKP üzvü olmuş, Azərbaycan SSR Ali Sovetinə (8-ci çağırış) deputat seçilmişdir.
Ağa Bəşirzadə 1986-cı ilin noyabr ayında vəfat etmişdir.
Helenizm
Helenizm və ya Olimpoizm 1990`cı illərdə ortaya çıxan əsas diqqəti 12 Yunan Tanrısına yönəldən Hellenistik dəyərləri qorumaya yönələn ənənəvi bir din və yaşam tərzidir.
thumbnail|Helenizm gerbi thumbnail|[[Salonikidə bir Helen məbədi]] thumbnail|Helen [[rahibi ayində]]
Birminhem Universiteti
Birminhem Universiteti — İngiltərənin Birminhem şəhərində Vest-Midlends vilayətində yerləşən ali təhsil müəssisəsi; ölkənin ən aparıcı ali təhsil ocaqlarından biridir.thumbnail|[[Təsviri İncəsənət Bərbərlik İnstitutunun binası]]
Reytinqi
"Times Higher Education World University Rankings"in 2010-cu il üzrə dünyanın ən nüfuzlu universitetləri arasında apardığı araşdırmaya əsasən, Birminhem Universiteti 145-ci, "QS World University Rankings"in açıqlamasına görə isə 59-cu yerdə qərarlaşmışdır.
Məşhur məzunları
Buranın məzunu olan məşhurlardan misal olaraq aşağıdakıların adlarını çəkmək olar:
NGC 7119B
NGC 7119B, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Durna bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Con Qont
Gentli Con ( — İngiltərə kralı III Eduardın və xanımı Enolu Filipanın həyatda qalan üçüncü oğlu. Orta əsrlər dövrünə xas ənənəyə görə, o da doğulduğu Gent şəhərinin adını ləqəb olaraq aldı. Monarx ailəsinə mənsub olması, strateji evlilikləri və atasının ona bəxş etdiyi mülklərlə Gentli Con dönəminin ən varlı adamlarından biri idi və həm atası III Eduardın, həm də qardaşı oğlu II Riçardın səltənətində nüfuz sahibi oldu. İlk Lankaster hersoqu olaraq, üzvləri onun ölümündən sonra İngiltərə taxtına çıxacaq Lankaster sülaləsinin banisidir.
Gentli Conun hərbi fəaliyyəti Yüzillik müharibə çərçivəsində Fransa və İspaniya ilə gedən döyüşlərdə başladı. O, ikinci evliliyi vasitəsilə Kastiliya taxt-tacına haqq iddia etdi və bir müddət özünü Kastiliya kralı olaraq elan etdi. Böyük qardaşı və atasının rəsmi varisi olan Qara şahzadə Eduardın səhhətinin pisləşməsinin ardından Gentli Con dövlət idarəsində mühüm vəzifələri öz üzərinə aldı və İngiltərənin güclü siyasi fiqurlarından biri halına gəldi. Ancaq hərbi çətinliklər və siyasi uyuşmazlıqlar Gentli Conla parlament və saray əyanları arasında siyasi mübarizəyə səbəb oldu.
Gentli Con, II Riçard səltənətinin ilk illərində və sonrakı siyasi çəkişmə dönəmində İngiltərə hakimiyyətindəki ən güclü simalardan biri oldu. Qardaşı oğlu olan kralla, içərisində öz oğlu Henrinin də olduğu üsyançı əsilzadələr arasında vasitəçi kimi xidmət etdi. Gentli Conun 1399-cu ildə ölümündən sonra bütün mülkləri geri alındı və atasının mirasından məhrum edilən oğlu vətən xaini elan edilərək sürgünə göndərildi. Oğlu Henri Bolinbruk mirasını geri almaq üçün çox keçmədən geri döndü və II Riçardı taxtdan endirərək İngiltərə kralı oldu.
Rövşən Məhərrəmov (əsgər)
Rövşən Rəhim oğlu Məhərrəmov    — Azərbaycanlı şəhid.
Həyatı
Məhərrəmov Rövşən Rəhim oğlu 1 dekabr 1973-cü ildə doğulub, 1980-cı ildə Mormor kənd natamam orta məktə-binin birinci sinfinə gedib. 1989-cu ildə məktəbi qurtarıb. 1993-cü ildə Gədəbəy çörək qənnadı müəssisəsində anbarda fəhlə işləyib. 1994-cü ildə hərbi xidmətə gedib. 1995-ci ildə Tərtər rayonunun Cəmilli kəndində şəhid olub.
Rusların Qafqaz ekspedisiyaları
thumb|400px|Rus [[Varyaqları və onların gəmiləri Qardarikidə, Rəssam: Nikolay Rerix.]] Rusların Qafqaz ekspedisiyaları və ya Xəzər ekspedisiyaları — qədim rusların 864–1041-ci illərdə Xəzər dənizi sahillərinə etdiyi hərbi basqınlardır. Ruslar IX əsrdə Serklandda ortaya çıxdılar. Onlar Volqa ticarət yolu boyunca tacir kimi səyahət edir və xəz, bal və kölə satırdılar. İlk kiçik miqyaslı basqınlar IX əsrin sonları-X əsrin əvvəllərində baş verdi. Ruslar 914-cü ildə ilk böyük miqyaslı basqınlarını etdilər; 500 gəmi ilə gələrək müasir İran ərazisindəki Qorqanı və qonşu əraziləri talan etdilər və qul və qənimət əldə etdilər. Qayıdanda müsəlman xəzərlər şimal basqınçılarına Volqa deltasında hücum etdi və onları məğlub etdi. Qaçanlar orta Volqada yerli tayfalar tərəfindən öldürüldü.
944-cü il ekspedisiyasında ruslar müasir dövrdə Azərbaycanda yerləşən Arranın paytaxtı Bərdəni işğal etdi. Ruslar bir neçə ay burada qaldı. Bu müddətdə onlar şəhərin sakinlərini öldürdü və böyük qənimət ələ keçirdi. Dizenteriyanın başlanması rusların qənimətlərlə birlikdə qaçmasına səbəb oldu. Kiyev şahzadəsi I Svyatoslav 965-ci ildə Xəzər xaqanlığını məhv edən növbəti hücuma başladı. Svyatoslavın hücumu rusların şimal-cənub ticarət yollarını əllərində tutmasının başlanğıcı oldu və bu regiounun demoqrafiyasının dəyişməsinə səbəb oldu. Basqınlar Xəzər dənizinə gedən yolu yenidən qurmaq üçün Səyyah İnqvar tərəfindən 1041-ci ildə edilən cəhdə qədər davam etdi.
Arxa plan və ilk basqınlar
thumb|left|350px|Əsas Varyaq ticarət yollarını göstərən xəritə: Volqa ticarət yolu (qırmızı) və Dnepr ticarət yolu (bənövşəyi). VIII–XI əsr ticarət yolları narıncı rəngdə göstərilib. Ruslar ilk olaraq tacir kimi Xəzər dənizinə bitişik müsəlman ərazilərini ziyarət etdilər. IX əsrin əvvəllərinə qədər qədim skandinavlar şimal-şərqi Rusiyada məskunlaşdılar. Burada onlar Volxov çayının Ladoqa gölünə girişindən təqribən 6 mil (9.7 km) cənubda Aldeyqya (slavyanca: Ladoqa) adlanan koloniya qurdular. Buradan onlar Dnepr ticarət yoluyla Bizans imperiyasıyla və Volqa ticarət yoluyla Xəzər dənizi ətrafı müsəlman əraziləri ilə ticarət etməyə başladılar. IX əsrin axırlarında ibn Xordadbeh təsvir edir ki, aşağı Volqadakı ticarət bölgəsində ruslar xəzərlərdən mal alır və onları Xəzər şəhərlərindəki bazarlarda satırdılar; bu tacirlər xəz, bal və kölə gətirirdilər. Hətta rusların kiçik qrupları öz mallarını satmaq üçün dəvə üzərində Bağdad qədər uzaq yerlərə gedirdi; onların avropalı kölələri onlar üçün tərcümə edirdi.
Tomas Nunen təklif edib ki, ruslar 800-cü il kimi erkən bir vaxtda Bağdada çatmışdılar; bu fikri Sankt-Peterburq yaxınlığındakı Peterhofda 804–805-ci ildən əvvələ məxsus olan sasani, ərəb və sasani-ərəb dirhəmlərinin tapılması dəstəkləyir. İbn Xordadbehin təsvirində ruslar "Sakalibanın bir növü"dür. Bu termin, əsasən, slavyanlar üçün istifadə edilir və qədim skandinav əleyhdarı alimlər bunu rusların skandinav yox, slavyan olmasının göstəricisi kimi izah edirlər. Qədim skandinav tərəfdarı alimlərin izahında Sakaliba sözü Mərkəzi, Şərqi, Şimal-şərqi Avropanın sarı saçlı, qırmızı sifətli bütün əhalilərinə aid edilir. Beləliklə, İbn Xordadbehin sözləri müəmmalıdır.
Rusların ilk Xəzər basqınları 864–884-cü illərdə Təbəristan hakimi olmuş Həsən ibn Zeydin dövründə baş verib. Ruslar Xəzər dənizində yelkən açdılar və onun şərq sahilinə, Abeskuna uğursuz hücum etdilər. Bu basqın böyük ehtimalla kiçik miqyaslı idi. İkinci basqın 909-cu il və ya 910-cu ildə baş verdi və əvvəlki hücum kimi hədəf Abaskun idi; bu ekspediyada yalnız 16 gəmi iştirak edirdi və kiçik miqyaslı idi. Üçüncü kiçik basqın 911-ci il və ya 912-ci ildə baş verdi.
914-cü il basqını
thumb|right|250px|IX əsrin ortalarından XI əsrin ortalarına qədər Xəzər dənizi ətrafında baş verəm rus basqınlarının yerləri. Mavi rəngdəki tarixlər əsas rus basqınlarının baş verdiyi tarixlərdir. Bənövşəyi kontur 913-cü il Xəzər işğalının təsir etdiyi əraziləri təyin edir. Dövlət adları təqribən 950-ci ili təsvir edir. Rusların ilk böyük miqyaslı ekspedisiyaları 914-cü ildə baş verdi. 500 gəmidən ibarət donanma xəzərlərin ölkəsindən Xəzər dənizinin cənub sahillərinə çatdı. Xəzərlərin torpağından sakitçiliklə keçmək üçün ruslar qənimətlərinin yarısını xəzərlərə söz verdilər. Onlar dəniz vasitəsilə Dnepr çayından Qara dənizə, sonra Azov dənizinə, ordan Don çayına keçdilər. Sonra yolla (bir-birinə yaxın iki çay arasında zolaqla) Volqaya, ordan da Xəzər dənizinə keçdilər.
Ruslar Abaskun ətrafındakı Qorqan regionuna hücum etdilər və getdikləri kəndləri qarət etdilər. Ruslar Xəzər dənizinin cənub-qərbi hissəsindəki adalara yaxın yerdə lövbər salanda onları məğlub etmə cəhdi alınmadı və onlar daha sonra istədikləri kimi hərəkət etmək və basqınlar həyata keçirməyə qadir oldular. Dəniz boyunca ruslar Bakıya basqın etdilər, üç günlük məsafədəki yerlərə qədər dolaşdılar. Onlar Arran, Beyləqan və Şirvan ərazilərini qarət etdilər. Bacardıqları qədər hər yeri soydular, qadın və uşaqları qul olaraq apardılar. Ruslar evə qayıdarkən onların etdiyi işlərin sədası onlardan qabaq gəlib çatdı. Volqa deltasında Xəzər xaqanlığının müsəlmanları və həmçinin bəzi xristianları onlara hücum etdi. Görünür, Xəzər xaqanı da bu hücumun edilməsinə razı idi. Məsudiyə görə qaçanlar Bərtaş və İdil bulqarları tərəfindən məğlub edildi.
944-cü il basqını
İlkin salnaməyə görə ikinci böyük miqyaslı basqın 944-cü ildə I İqor rusların ali lideri olduğu zaman baş verdi. 944-cü il ekspedisiyasında ruslar Kür çayında Qafqazın dərinliyinə doğru hərəkət etdilər, Salarilər dövlətinin hökmdarı Mərzban ibn Məhəmmədi məğlub etdilər və Aranın paytaxtı Bərdəni ələ keçirdilər. Ruslar hakimiyyətlərinin tanınması qarşılığında yerli camaata öz dinlərində qalmağa imkan verdilər; mümkündür ki, ruslar burda daimi qalmaq istəyirdilər. İbn Miskəveyhə görə yerli insanlar ruslara daş ataraq və onlarla pis davranaraq sülhü pozdular. Ruslar sakinlərdən şəhəri tərk etmələrini tələb etdi. Bu ultimatum rədd edildi və ruslar insanları öldürməyə və fidyə üçün çoxunu əllərində saxlamağa başladılar. Bu qırğın danışıqlar üçün qısa da olsa dayandırıldı. Ancaq danışıqlar da pozuldu. Ruslar Bərdə də bir neçə ay qaldılar və şəhəri qonşu əraziləri talan etmək və əhəmiyyətli dərəcədə qənimət toplamaq üçün mərkəz olaraq istifadə etdilər. right|thumb|300px|943–944-cü illərdə Bərdə şəhərinin alınması, N. M Koçerqin, 1947-ci il. Ruslar arasında xəstəliyin yayılmasına görə Bərdə şəhəri xilas oldu. İbn Miskəveyh yazır ki, ruslar "həddindən artıq burada bir çox növü olan meyvəyə mübtəla olmuşdular. Bu onlar arasında epidemiyaya səbəb oldu . . . və beləcə onların sayı azalmağa başladı." Ruslar arasında yayılan epidemiyadan ürəklənən müsəlmanlar şəhərə yaxınlaşdılar. Başçıları uzunqulaq sürən ruslar uğursuz həmlə etdilər. 700 döyüşçülərini itirdikdən sonra ruslar mühasirəyə düşməkdən qorxdular və Bərdə qalasına sığındılar. Burada onlar müsəlmanlar tərəfindən mühasirəyə alındılar. Xəstəlikdən və mühasirədən yorulan ruslar "öz məhəllərini qurduqları qalanı gecə vaxtı tərk etdilər, götürə biləcəkləri qədər xəzinə, daş-qaş və gözəl paltarları öz arxalarında daşıdılar, istədikləri oğlanları və qızları götürdülər və Kür çayına doğru hərəkət etdilər. Burada öz ekipajları ilə hazır şəkildə onları evlərindən bura qədər gətirən gəmilər və onların qənimətin bir hissəsini verdikləri 300 rus gözləyirdi." Bundan sonra müsəlmanlar rusların qəbirlərindən basdırılarkən yanlarında olan silahları çıxaltdılar.
Georgi Vernadskiy təklif edib ki, Oleq Veşiy Bərdəyə hücum edən rusların uzunqulaq sürən başçısıdır. Vernadskiy Oleqi Kembric sənədində adı çəkilən Helqu ilə eyniləşdirir. Sənədə görə Helqu gəmi ilə İrana gedib və 941-ci ildə uğursuz Konstantinopol hücumundan sonra orada ölüb. Ancaq Lev Qumilyov rusların lideri haqqında danışarkən fərziyyə yürüdür ki, bu lider 945-ci ildə İlkin salnamədə var-dövləti qeydə alınan, Varyaqlardan olan ataman Svenelddir.
Xəzər xaqanlığının dağıdılması
right|thumb|299px|Sarkeldə Xəzər qalasının yeri. [[I Svyatoslav tərəfindən təqribən 965-ci ildə dağıdılıb. 1930-cu illərdə Mixail Artamonovun rəhbərlik etdiyi ekskavasiyalar zamanı havadan şəkilmiş şəkil.]] Xəzərlər və ruslar arasındakı konfliktin kökləri haqqında mənbələr aydın məlumat vermir. Beləliklə, bir çox ehtimallar irəli sürülür. Ruslar Volqa ticarət yoluna nəzarəti xəzərlərdən almaqda maraqlı idilər, ona görə ki xəzərlər Volqa ilə daşınan mallardan vergi alırdılar. Eyni zamanda Bizansın təhriki də əhəmiyyətli rol oynadı. Xəzərlər erməni mənşəli Bizans imperatoru Roman I Lakapinin hakimiyyətinə qədər müttəfiq idilər. Roman I Lakapin imperiyasının yəhudilərini təqib etdirdi. Kembric sənədinə görə, Xəzər xaqanlığının hökmdarı İosif "çoxlu xristianları öldürərək" yəhudilərin təqib edilməsinə cavab verdi və Roman I Lakapin Oleq Veşiyi (Kembric sənədində Helqu adlanır) Xəzər xaqanlığı əleyhinə qızışdıraraq intiqam aldı.
965-ci ildə I Svyatoslav Xəzər xaqanlığına qarşı müharibəyə başladı. O, oğuzları və peçeneqləri bu yürüş üçün, bəlkə də Xəzər ordusunun güclü süvarilərinə qarşı durmaları üçün orduya aldı. Svyatoslav təqribən 965-ci ildə xəzərlərin Sarkel şəhərini dağıtdı və Krımdakı Kerç şəhərini soydu. O, sonra (böyük ehtimalla 968-ci il və ya 969-cu ildə) Xəzər xaqanlığının paytaxtı İdili də dağıtdı. Svyatoslavun yürüşündən sonra İdilə gələn qonaq yazırdı: "Ruslar hücum etdilər və nə üzüm, nə kişmiş qaldı, nə də budaqda yarpaq." İbn Havqəl Səməndərin talanmasını qeyd edən yeganə müəllifdir. Bundan sonra ruslar "Rum və əl-Əndəlus" üçün yola çıxdılar.
Svyatoslavun yürüşü Xəzər xaqanlığının tərəqqisini və müstəqilliyini gözlənilmədən sona gətirdi. Xəzərlərin imperiya gücünün məhv edilməsi Kiyev ruslarının çöllər və Qara dəniz boyunca davam edən şimal-cənub ticarət yollarında ağalıq etməsinə səbəb oldu. Bu ticarət yolları əvvəllər Xəzər xaqanlığının əsas gəlir mənbəyi idi. Svyatoslavunun yürüşləri meşə və çöl arasındakı keçici ərazidə demoqrafiya və mədəniyyəti böyük miqdarda dəyişərək Saltovo-Mayaki mədəniyyəti regionunda slavyanların məskunlaşmasını artırdı.
Sonrakı ekspedisiyalar
right|thumb|200px|Qripsholm rünik daşları Səyyak İnqvarın ekspedisiyasında ölən skandinaviyalıları yad edir. 987-ci ildə Dərbənd əmiri Maymun yerli hakimlərə qarşı mübarizə aparmaq üçün ruslardan kömək istədi. Çoxu, ehtimal ki, təcrübəli əsgər olan ruslar 18 gəmidə gəldilər. Necə qəbul olunacaqlarını bilmədiklərinə görə onlar vəziyyəti öyrənmək üçün yalnız bir gəmi göndərdilər. Gəmi ekipajı yerli insanlar tərəfindən qətlə yetiriləndə ruslar Məsqət şəhərini soymaq üçün getdilər. 989-cu ildə eyni Maymunun rus tacirləri islama döndərmək və ya öldürmək üçün ona verməsini tələb edən yerli xətibin təklifini rədd etdiyi qeyd edilmişdir. Sonrakı mübarizədə Maymun şəhərdən çıxardıldı və rus əsgərlərini təslim etməyə məcbur edildi. Ancaq 992-ci ildə Maymun şəhər qayıtdı.
1030-cu ildə ruslar Şirvan ərazisinə yürüş etdilər. Gəncə hakimi Beyləqandakı üsyanı yatırmağa kömək etmələri üçün onlara çoxlu pul ödədi. Sonra ruslar evlərinə qayıtdılar. Bir mənbəyə görə, 1031-ci ildə ruslar qayıtdılar. Ancaq Bakı yaxınlığında məğlub edildilər və qovuldular. 1032-ci ildə ruslar yenə Şirvana yürüş etdilər; bu yürüşdə onların müttəfiqi alanlar və sərirlər idi. Yerli müsəlmanlar 1033-cü ildə rusları məğlub etdi. Bu basqınçıların hansı qrupa aid olması aydın deyil. Omelyan Priçak təklif edir ki, onlar Terekin estuarisi yaxınlığındakı mərkəzdən idarə edilirdilər və əsas evləri Tmutarakanda idi. Priçak həmçinin fərz edir ki, Xəzər hövzəsindən idarə edilən ruslar qısa müddət sonra Xarəzmdəki güc mübarizəsində oğuzlara kömək etdilər.
Səyyah İnqvarın saqası 1041-ci ildə vikinqlərin Xəzərə son ekspedisiyasını təsvir edir və böyük ehtimalla təqribən eyni vaxtda Bizans imperiyası və Gürcüstan krallığı arasında baş verən Sasireti döyüşü ilə bağlıdır. Bu döyüşdə varyaqlar da iştirak etmişdi; saqada əfsanə tarixi faktlarla birləşib. Bu ekspedisiya Səyyah İnqvar tərəfindən İsveçdən başlayıb. Səyyah İnqvar Volqa üzərindən sarazenlərin torpağına (qədim skandinav dilində Serkland) getdi. Bu yürüşlə bağlı olaraq sayı iyirmi altıdan az olmayan İnqvar rünik daşları var. Onlardan iyirmi üçü İsveçdəki Applandın Melaren gölü ərazisindədir. Bu rünik daşlar sarazen torpaqlarına İnqvarla birlikdə gedən isveçli döyüşçülərə aiddir. Bu ekspedisiyasının məqsədi, böyük ehtimalla, bulqarların və xəzərlərin artıq mane olmadığı qədim ticarət yollarını bərpa etmək idi. İnqvarın qardaşına həsr edilmiş daş göstərir ki, o, qızıl üçün şərqə gedib, ancaq sarazen torpaqlarında ölüb. Bundan sonra skandinaviyalılar Baltik və Xəzər dənizləri arasındakı yolu bərpa etmək üçün heç bir cəhd etmədilər.
Xaqani Şirvani 1173-cü il və ya 1174-cü ildə Şirvan işğalından bəhs edir. Xaqani qəsidələrində rusları və xəzərləri, rusları və alanları, rusları və sərirləri işğalçı olaraq adlandırır. Piter Qolden iddia edir ki, Xaqaninin adını çəkdiyi ruslar 73 gəmidə gələn Volqa piratlarıdır. Yevgeni Paxomov və Vladimir Minorski fikirləşir ki, işğal Dərbənd hökmdarı Bək-Bars b. Müzəffər tərəfindən başladılıb. Minorskiyə görə, Bek-Barsın təşəbbüsü Kiyevdən müstəqil idi və o, gələcək kazakların prototipi olan, cənubda dolaşan muzdlu dəstələrini istifadə etmiş olmalıydı. Şirvanşah I Axsitan Gürcüstan kralı III Georgiyə kömək və birləşmiş ordu üçün müraciət etdi. Bu orduda Axsitanın xalası oğlu, gələcək Bizans imperatoru Andronik Komnen də iştirak edirdi. Onlar işğalçıları məğlub etdilər və Şabran qalasını ələ keçirdilər. Gürcü mənbələri bu hadisə ilə bağlı rusların yox, xəzərlərin adını çəkir.
Nəticə
IX əsrin sonundan başlayan slavyan basqınları ilə Azərbaycan xalqı tarixdə ilk dəfə Xəzər dənizindən hücuma məruz qaldı. Azərbaycanda vahid dövlətin olmaması, daxili çəkişmələr, həmçinin Xəzərdə hərbi donanmanın yoxluğu bu hücumların qarşısını almağa imkan vermədi.
IFRS 4
BMHS (IFRS) 4 «Sığorta müqavilələri» — sığorta müqavilələrinin maliyyə hesabatlarında təqdim edilməsinə dair tələbləri təsvir edən, IASB tərəfindən 2004-cü ildə dərc edilmiş və 01.01.2005-ci il tarixindən qüvvəyə minmiş beynəlxalq maliyyə hesabatı standartı.
Tərifi
Sığorta müqaviləsi — baş verməsi qeyri-müəyyən olan gələcək hadisə (sığorta hadisəsi) sığortalıya mənfi təsir edərsə, sığortaçının sığortalıya kompensasiya ödəməyə razılıq verməklə sığortalıdan əhəmiyyətli sığorta riskini öz üzərinə götürdüyü müqavilədir.
Sığortaçı — sığorta müqaviləsinə əsasən sığorta hadisəsi baş verdikdə sığortalıya kompensasiya ödəməyə borclu olan tərəf.
Sığorta hadisəsi — sığorta müqaviləsi ilə nəzərdə tutulmuş, baş verməsi qeyri-müəyyən olan və sığorta riski yaradan gələcək hadisədir.
Sığorta riski — maliyyə riskindən başqa, müqavilə sahibi tərəfindən sığortaçıya ötürülən riskdir.
Maliyyə riski aşağıdakı amillərdən birinin və ya bir neçəsinin gələcəkdə dəyişə biləcəyi riskdir: verilmiş faiz dərəcəsi, maliyyə alətinin qiyməti, əmtəənin qiyməti, valyuta məzənnəsi, qiymət və ya məzənnə indeksi, kredit. reytinq və ya kredit indeksi və ya digər dəyişən, bir şərtlə ki, qeyri-maliyyə dəyişəni halında, bu dəyişən müqavilə tərəfi üçün səciyyəvi olmasın.
Birbaşa sığorta müqaviləsi təkrarsığorta müqaviləsi olmayan sığorta müqaviləsidir.
Təkrarsığorta müqaviləsi — seksentin verdiyi bir və ya bir neçə müqavilə üzrə seksentə dəyən zərərin əvəzinin ödənilməsi üçün təkrarsığortaçı tərəfindən bağlanmış sığorta müqaviləsi.
Təkrarsığortaçı — sığorta hadisəsi baş verdikdə, təkrarsığorta müqaviləsinə əsasən sedanta kompensasiya ödəməyə borclu olan tərəf.
Təsdiq edən təkrarsığorta müqaviləsi üzrə sığorta polisinin sahibidir.
Maliyyə zəmanəti müqaviləsi müəyyən bir borclunun borc alətinin ilkin və ya dəyişdirilmiş şərtlərinə uyğun olaraq ödəmə müddətində ödənişləri həyata keçirməməsi səbəbindən müqavilə sahibinə dəyən zərərin əvəzini ödəmək üçün emitentin müəyyən ödənişlər etməsini tələb edən müqavilədir.
Əlavə imtiyazlar almaq üçün zəmanət verilməyən imkan - zəmanətli ödənişlərə əlavə olaraq əlavə imtiyazlar almaq üçün müqavilə hüququ[2]:
Sığorta öhdəliyi sığorta müqaviləsi üzrə sığortaçının xalis müqavilə öhdəlikləridir.
Dankan Lourens
Dankan de Mur və ya səhnə adı ilə Dankan Lourens  — Niderland müğənnisi və bəstəkarı. O, "Arcade" mahnısı ilə Niderlandı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmiş və nəticədə Niderlanda 5-ci Avroviziya qələbəsini qazandırmışdır.
Həyatı və musiqi karyerası
Dankan de Mur 11 aprel 1994-cü ildə Niderlandın Speykenisse şəhərində anadan olmuşdur. Dankan 13 yaşından etibarən musiqi ilə maraqlanmağa başlamışdır. O, öz musiqi karyerasını Tilburq şəhərində yerləşən Rok Akademiyasında bir neçə musiqi qruplarının üzvü olaraq başlamışdır. The Slick and Suited rok qrupunun üzvü kimi Dankan Eurosonic Noorderslag festivalında çıxış etmişdir. O, həmin Rok akademiyasında təhsilini 2017-ci ildə bitirmişdir.
2014: The Voice of Holland
2014-cü ilin avqust ayında Dankan Niderlandın The Voice səs yarışmasının beşinci mövsümündə dinləmələrdə iştirak etmişdir. İlkin dinləmədə Ed Şiranın "Sing" mahnısını ifa edən gənc Dankan İlse DeLanjın komandasında yer alaraq, növbəti mərhələyə adlamışdır. Yarışmada iştirakını uğurla davam edən Dankan finalın bir addımlığında münsiflərin seçimi ilə yarışmada iştirakını dayandırmışdır.
2019: Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2019-cu ilin yanvar ayında Niderlandın AVROTROS telekanalı Dankanın Niderlandı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edəcəyini elan etmişdir. Onun Avroviziyada ifa edəcəyi "Arcade" mahnısı 7 martda təqdim olunmuşdur. Lourens müsabiqə üçün aparılan uzun məşqlərdən sonra 16 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 16-cı nömrə altında çıxış etmişdir. Nəticədə 280 xalla 1-ci yeri tutaraq, final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdır. Müsabiqənin finalında bir daha öz mahnısını ifa edən Dankan Lourens 26 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı şouda 498 xal toplayaraq, Niderlanda 5-ci Avroviziya qələbəsi sevincini yaşatmışdır.
Şəxsi həyatı
Avroviziya finalından öncə keçirilən mətbuat konfransı zaman Dankan Lourens biseksual olduğunu açıqlamışdır: "Mən sadəcə ifaçı deyiləm. Mən insanam, mən yaşayan biriyəm, mən biseksualam, mən musiqiçiyəm, mənim qoruduqlarım var və mən kim olduğumu hər kəsə göstərmək fürsətini əldə etdiyim üçün özümlə qürur duyuram."
İtaka
Itaka (Yunanca, Ιθάκη) — İon dənizində yerləşən Yunan adası.
İtakanın əsas adasının sahəsi 96 km²-dir.Əhalisi 2011-ci ilə görə 3231 nəfərdir.
Etimologiya
İtaka adı qədim dövrlərdən bəri dəyişməz qalsa da, müxtəlif dövrlərə aid yazılı sənədlərdə adaya başqa adlarla müraciət edilir, məsələn:
Trakoniso, Takou, Tiakou (Bizans)
Tiaki (Venesiyadan əvvəlki Bizans)
Teaki(Venesiya dövründə)
Fiaki(Osmanlı dövründə)
Tarixi
Adada e.ə 2-ci minillikdən etibarən məskunlaşma var.Ehtimal olunur ki, Mikena dövründə Kefaloniyanın paytaxtı və Odissey tərəfindən idarə olunan kiçik krallığın paytaxtı olub.İtaka sonrakı dövrlərdə romalılar,Bizans imperiyası tərəfindən işğal olunub. Ardınca İtaka, 1797-ci ildə Campo Formio müqaviləsinə əsasən Fransa tərəfindən işğal edilmiş 1798-ci ildə isə rus-türk birliyinin komandirləri Fyodor Uşakov və Kadir bey tərəfindən azad olunub.Ada 1807-ci ildə yenidən Fransanın mülkünə çevrildi lakin,1809-cu ildə İngiltərə adanı işğal etdi. 1815-ci ildə bağlanılmış Paris müqaviləsinə əsasən İtaka Birləşmiş İyon Adaları Ştatlarının tərkibinə verildi. 1864-cü ildə bağlanmış London müqaviləsinə əsasən adalar Yunanıstanın tərkibə daxil edildi.
Coğrafiyası
İtaka adası Kefaloniyanın şimal-şərq sahilindən şərqdə yerləşir, oradan İtaka Boğazı ilə ayrılır. Adanın ümumi sahəsi 117.8 km²-dir.Ümumi sahil uzunluğu isə 101 km-dir.
Adanın məşhur sakinləri
Odissey
Platon Drakoulis
Lorenzos Mavilis
İoannis Metaksas
Həmçinin bax
Sardiniya
Krit
İstinadlar
https://www.britannica.com/place/Ithaca-island-Greece
http://www.greeka.com/ionian/ithaca/ithaca-geography.htm
https://art.nationalgalleries.org/art-and-artists/74358
Xarici keçidlər
http://ithaki.gr/
NGC 7000
NGC 7000, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Ququşu bürcü istiqamətində yerləşir. EN tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qurmuxi
Qurmuxi (Pəncapca: ਗੁਰਮੁਖੀ) Landa əlifbasından hazırlanmış və ikinci Siqh qurusu Guru Anqad tərəfindən standartlaşdırılaraq hal-hazırda da istifadə edilən abugidadır. Siqh əlifbası kimi tanınan Qurmuxi Hindistan Federasiyasının Pəncab əyalətindəki Pəncab dilinin rəsmi yazısı kimi istifadə olunur.
Müasir Qurmuxinin otuz beş orijinal hərfi, buna görə də otuz beş ümumi alternativ termini və ya painti, üstəgəl altı əlavə samiti, doqquz səsli vurğusu, burun səsləri üçün nəzərdə tutulmuş iki xüsusi vurğusu, əkiz samitlər üçün istifadə edilən xüsusi bir vurğusu və üç alt işarəsi mövcuddur.
Radikalizm (tarixi)
Radikalizm — 18-ci əsrin sonu və 19-cu əsrin əvvəllərində liberalizmin nəzdnindəki tarixi bir siyasi hərəkat, sosial liberalizmin öncüsü.
Radikal metodlardan istifadə edərək dəyərlər sistemi və inqilabi yollar çərçivəsində sosial dəyişikliyə və sosial strukturlara yönəlmiş siyasi prinsipləri müdafiə edir. Latınca "kök" mənasını verən radix sözündən götürülmüşdür. İstifadəsi sosial nizama çox böyük bir miqyasda təsir edən dəyişiklikləri ehtiva edən ifrat siyasi islahatlar etməyə cəhdlər etmək və ya dəstəkləməkdir. Radikalizm özü-özlüyündə ifrat bir siyasi görüşə inanmaq və ya ifrat bir siyasi baxışı dəstəkləmək ola biləcəyi kimi, ifrat olmayan və ya ifrat bir baxış kimi hələ doğulmamış bir siyasi düşüncəni ifrat elementlərlə dolduraraq onu yeniləmək ola bilər. Ekstremizm anlayışı subyektiv ola bildiyindən radikalizm anlayışı da subyektiv ola bilər.
On doqquzuncu əsr Siyasi Elm Ensiklopediyası (1881, 1889) radikalizmi "radikalizm prinsiplərindən çox praktikaları ilə xarakterizə olunur" kimi təsvir edir.
İsrail Bayramov
İsrail (İsrayıl) Qərib oğlu Bayramov — Azərbaycan mühəndisi, Xəzər Dəniz Neft Donanmasının rəisi, "Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi" QSC-nin Xəzər Dəniz Neft Donanması üzrə Texniki direktoru, Azərbaycan Respublikasının əməkdar mühəndisi (2005).
Həyatı
İsrayıl Bayramov 3 may 1953-cü ildə Ermənistan SSR Quqark rayonunda anadan olmuşdur. 1971-ci ildə Qazaxın Muğanlı kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1971–1973-cü illərdə Ukraynanın Kirovoqrad şəhərində aviasiya hərbi hissəsində hərbi xidmətdə olmuşdur. 1974-cü ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunun inşaat fakültəsində daxil olmuş, 1980-ci ildə buranı İnşaat Mühəndisləri İnstitutunu məzunu olaraq bitirmişdir. 1985–1989-cu illərdə Odessa Dəniz Mühəndisləri İnstitutunda gəmi mexaniki ixtisası üzrə təhsil almışdır.
Əmək fəaliyyəti
İsrayıl Bayramov əmək fəaliyyətinə 1974-cü ildə Bakı şəhərində Sov.İKP XXI qurultayı adına gəmi təmiri zavodunda tornaçı şagirdi olaraq başlamışdır. 1976-cı ildə mexanika sexində texnoloq vəzifəsinə keçmiş, 1979-cu ildə tornaçılar sahəsində baş usta işləmişdir.
1990-cı ildə Xəzər Dəniz Neft Donanmasının texniki şöbəsində mühəndis işləməyə başlamışdır. 1995-ci ildən donanmanın texniki istismar xidmətinin rəis müavini olmuş, 1996-cı ildən texniki şöbənin rəisi işləmişdir. 1998-ci ildə ilk dəfə Qazaxıstanda neft çıxarılması üçün süni adanın salınmasında iştirak etmişdir. 1998-ci ilin sonlarında Xəzər Dəniz Neft Donanmasının baş mühəndisi təyin olunmuş, bu vəzifədə 2014-cü ilin fevral ayına qədər bu vəzifədə işləmişdir. 2014-cü ilin fevralından 2017-ci ilin 1 iyun tarixinədək donanmanın rəisi, 1 iyun 2017-ci ildən Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin texniki direktoru işləmişdir. 2020-ci ilin dekabrın 30-da təqaüdə çıxmışdır.
Müharibə və Silahlı Münaqişələr Zamanı Ətraf Mühitin İstismarının Qarşısının Alınması Beynəlxalq Günü
Müharibə və Silahlı Münaqişələr Zamanı Ətraf Mühitin İstismarının Qarşısının Alınması Beynəlxalq Günü hər il noyabrın 6-da qeyd olunan beynəlxalq gündür. Müharibələr və silahlı münaqişələr zamanı ətraf mühitdən sui-istifadənin qarşısının alınması üzrə Beynəlxalq Gün Kofi Atta Annanın baş katib olduğu dövrdə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Assambleyası tərəfindən 5 noyabr 2001-ci ildə müəyyən edilmişdir.
O vaxtdan bəri Baş katib Pan Gi Mun yazırdı: "Təbii ehtiyatların qeyri-davamlı istismarının silahlı münaqişənin alovlanması və maliyyələşdirilməsinə və sülhün kövrək əsaslarını pozmasına yol verməmək üçün dialoq və vasitəçilikdən tutmuş qabaqlayıcı diplomatiyaya qədər əlimizdə olan bütün vasitələrdən istifadə etməliyik" deyə bildirmişdir.
İstifadəsi
Azərbaycan Respublikasının insan hüquqları üzrə müvəkkili (ombudsman) bu gün ilə bağlı bir neçə dəfə bəyanat yayıb. 2018-ci ildə Azərbaycan Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat Xidməti Müharibə və Silahlı Münaqişələr Zamanı Ətraf Mühitin İstismarının Qarşısının Alınması Beynəlxalq Günü ilə əlaqədar şərh verib.
Çeçen Dövlət Universiteti
Çeçen Dövlət Universiteti — Rusiya tərkibindəki Çeçenistan Respublikasının Qroznı şəhərində klassik universitet.
SSRİ dövrü
Universitetin tarixi 7 fevral 1938 -ci ildə, Qroznı şəhərində Qroznı Müəllimlər İnstitutunun əsasının qoyulmasına vaxta təsadüf edir. İnstitutun tələbə kontingenti 120 nəfər idi. 1 sentyabr 1938-ci ildə müəllimlər institutu Çeçen-İnquş Dövlət Pedaqoji İnstitutuna çevrilmişdir. İnstitutun filologiya, tarix və fizika-riyaziyyat fakültələri var idi. İkinci Dünya müharibəsi başlayandan sonra institutun avadanlığı evakuasiya edilmişdir. Buna baxmayaraq, 1943-cü ilin ortalarında təhsil müəssisəsinin bərpasına başlanmışdır.
1955-ci ildə institut üçün böyük bir tədris binası tikilmişdir. 1957-ci ildə fizika və riyaziyyat fakültəsi üçün emalatxanalar gətirilmişdir. 1956-cı ildə institut bədən tərbiyəsi fakültəsini, 1958-ci ildə ibtidai təhsilin pedaqogikası və metodikası fakültəsini, 1960-cı ildə təbiət-coğrafiya fakültəsini və 1962-ci ildə xarici dillər fakültəsini açmışdır. 1960-cı ildə instituta yeni bir ad verilmişdir: Çeçen-İnquş Dövlət Pedaqoji İnstitutu. 1960-cı illərdə institutun maddi-texniki bazası gücləndirilmişdir. Burada 632 yerlik yataqxana tikilmiş, yeni sinif otaqları və laboratoriyalar yaradılmış, elmi avadanlıqlar xeyli artırılmış və təkmilləşdirilmişdir.
9 mart 1971-ci ildə institut Çeçen-İnquş Dövlət Universitetinə çevrilmişdir. Təhsil müəssisəsi Lev Tolstoyun adını almışdır. 1980-ci illərin ortalarına qədər universitetdə artıq 8 fakültə var idi. Bunlar tarix, filologiya, Roma-Almaniya filologiyası, iqtisadiyyat, fizika, riyaziyyat, coğrafiya, biologiya və kimya idi. 1990-cı ildə universitet daxilində tibb fakültəsi açılmışdır.
Postsovet dövrü
1991-ci ildən universitetdə hüquq və maliyyə və iqtisadiyyat fakültələri açılmışdır. 1995-ci ilin yanvarında, Birinci Çeçenistan müharibəsi zamanı universitet binalarına ciddi ziyan dəymişdir. Təhsil binaları xarabalığa çevrilmiş, kitabxana, botanika bağı, elmi laboratoriyalar, təhsil və istehsal bazaları, kompüter mərkəzi və mətbəə dağıdılmışdır. Buna baxmayaraq, dərslər geridə qalan bir neçə otaqda davam etmişdir.
28 fevral 1995-ci ildə universitetin adı Çeçen Dövlət Universiteti olaraq dəyişdirilmişdir. Birinci Çeçenistan müharibəsinin bitməsindən və Çeçenistanın müstəqilliyinin elan edilməsindən sonra universitet yeni hakimiyyət orqanlarına tabe olmuşdur. Universitet Rusiyanın təhsil sahəsindən çıxarılmış və maliyyə dəstəyindən məhrum edilmişdir. Buna baxmayaraq, universitet dağılan binalarda fəaliyyətini davam etdirdi. 1997-ci ildə universitetdə aqrotexnologiya fakültəsi açılmışdır. 1997-ci ilin noyabrında Urus-Martanda Çeçenistan Dövlət Universitetinin qiyabi fakültəsi açılmışdır. Oxşar fakültələrin respublikanın Şali və Şelkov rayonlarında açılması planlaşdırılırdı. 1997-ci ildə universitetdə yenidənqurma işlərinə start verilmişdir. 1998-ci ilin əvvəlinə qədər yataqxanada və universitetin iki tədris korpusunda təlim keçmək üçün binalar təmir edilmişdir. Həmin il ərzində üçüncü tədris korpusunun, eləcə də keçmiş internat məktəbinin binasının bərpası davam edirdi.
1998-ci ilin iyulunda Çeçen İçkeriya Respublikası Nazirlər Kabineti Çeçen Pedaqoji İnstitutunun bağlanmasına qərar vermişdir. Pedaqoji institutun bütün maddi resursları və işçiləri Çeçen Dövlət Universitetinə köçürülmüşdür. Buna baxmayaraq, pedaqoji institutun müəllimləri öz institutlarını müdafiə etmiş və institutun bağlanması həyata keçirilməmişdir.
1999-cu ildə, İkinci Çeçenistan müharibəsi zamanı universitet yenidən zədələnmiş və fəaliyyəti dayandırılmışdır. Şəhərdə Rusiya hakimiyyəti bərpa edildikdən sonra, 2000-ci ilin aprelində universitet öz fəaliyyətini bərpa etmişdir. 6 may 2003-cü ildə universitet "Çeçenistan Dövlət Universiteti" Ali Peşə Təhsil Dövlət Təhsil Təşkilatı adı altında hüquqi şəxslərin vahid dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.
İşık Koşaner
Səbahəddin İşık Koşaner — Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin generalı. Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının 27-ci rəisi. Səbahəddin İşık Koşaner 2011-ci il iyulun 29-da Baş qərargah rəisi vəzifəsindən istefa vermişdir. İstefası həmən gün qəbul edilmişdir. O, 333 gün ərzində Baş qərargah rəisi vəzifəsində çalışmışdır.
Həyatı
İşık Koşaner 1945-ci ildə Türkiyənin İzmir şəhərində anadan olub. O, 1965-ci ildə Quru Qoşunları Hərbi Məktəbini, 1966-cı ildə Piyada Məktəbini bitirib. 1976-cı ilə qədər Türkiyə Quru Qoşunlarının bir neçə hərbi hissəsində növündə taqım və bölüyündə komandir olmuşdur. O, Eğirdirdəki Dağ Komando Məktəbi və Təlim Mərkəzi Komandirliyində təlimatçı kimi xidmət etmişdir. Koşaner 1974-cü ildə Atilla əməliyyatı zamanı Türkiyə Komando Briqadası tərkibinə taqım komandiri kimi qatılmışdır.
1978-ci ildə Koşaner Türkiyə Ordusu Baş qərargah Kollecini bitirdi. Daha sonra Ankaradakı Türkiyə Baş Qərargah yanında Xüsusi Əməliyyat Qüvvələrinin Komananı vəzifəsinə təyin edildi. Ardından Koşaner İtaliyanın Napoli şəhərində NATO-nun Cənubi Avropa Müttəfiq Qüvvələri Komandanlığının (AFSOUTH) Kəşfiyyat İdarəsində qərargah zabiti vəzifəsində çalışıb. İtaliyadan qayıtdıqdan sonra Koşaner 3-cü Ordu Komandanlığında Maddi-Texniki Planlaşdırma və Koordinasiya şöbəsinə komandir vəzifəsinə təyinat alıb.
Koşaner İngiltərənin Londondakı Kral Müdafiə Araşdırmaları Kollecini (RCDS) bitirdikdən sonra, Ankara Baş qərargah rəisinin Strateji və Qüvvələrin Planlaşdırılması İdarəsi daxilində Strateji Bölmənin rəhbəri vəzifəsinə təyin edildi. Polkovnik olaraq Ankaradakı Türkiyə Baş Qərargahında Xüsusi Təyinatlı Əməliyyat bölümünün Komandanı təyin edilməzdən əvvəl Türkiyə Ordusunun 8-ci Piyada Diviziyasındakı 131-ci Piyada Alayına komandanlıq etdi.
General rütbəsində
1992-ci ildə Koşaner Tuğgeneral rütbəsinə yüksəldildi və Lojistik Planlaşdırma İdarəsinin və daha sonra Türk Ordusunun 1-ci Komando Briqadasının komandanı təyin edildi. Koşaner, 1996-cı ildə general-mayor rütbəsi alaraq Türk Ordusu Akademiyasının komandanı təyin olundu. 2000-ci ildə o, general-leytenant rütbəsinə yüksəldi və Türkiyə Müdafiə Nazirliyinin müşaviri və daha sonra Şimali Kiprdə Türkiyə Sülh Qüvvələri Komandanı olaraq çalışdı.
Koşaner 2004-cü il avqustun 30-da ordu general rütbəsinə yüksəldi və Türkiyə Ege Ordusunun Komandanı və daha sonra Türk Baş Qərargahı Rəisinin müavini vəzifələrini icra etdi. 30 avqust 2006 tarixindən etibarən Jandarma qüvvələrinin komandanı vəzifəsinə təyinat aldı. 4 avqust 2008-ci ildə Ali Hərbi Şuranın qərarları ilə Türkiyə Silahlı Qüvvələri Quru Qoşunları komandanı vəzifəsinə təyin edildi.
8 Avqust 2010-cu il tarixində General İşık Koşaner Ali Hərbi Şuranın qərarı ilə Baş Qərargah rəisi təyin edildi. 30 Avqust 2010-cu ildə yeni vəzifəsinin icrasına başladı.
İstefası
Koşanerin bu vəzifədə qalma müddəti cəmisi 333 gün təşkil etdi. Yeni vəzifəni tutmasının bir il tamam olmamış istefa verdi. Belə ki, 29 iyul 2011-ci il tarixində, 1 avqust 2011-də Ali Hərbi Şuranın yığıncağı başlamazdan əvvəl İşık Koşaner, Quru Qoşunları Komandanı Erdal Ceylanoğlu, Dəniz Qüvvələri Komandanı Eşref Uğur Yiğit və Hava Qüvvələri Komandanı Həsən Aksay ilə birlikdə 2013-cü ilə qədər vəzifə müddətinə vaxt qalmasına rəğmən təqaüdə çıxmalarını istədilər. Baş qərargah rəisi vəzifəsindən istefa etməsinin səbəbini yazılı açıqlamasında açıqladı. Açıqlamada Balyoz və buna bənzər hadisələrdə həbs olunan hərbçilərə xitabən bunları demişdir:
Qeyd edək ki, təqaüd və istefa, Türkiyə Hərbi İdarəetmə Sistemində fərqli anlayışlardır. "New York Times"ın yazdığına görə onların istefa verməsinin əsas səbəbi "onlarla generalın həbs və istintaqa cəlb edilməsinə" etiraz etmək idi. Belə ki, bir ildən çox davam edən istintaq zamanı 40-dan çox general (hərbi komandirlərin onda biri)və yüksək rütbəli zabitlər nəzarətə alınmışdı. Ordunun zabitləri çevriliş cəhdində şübhəli bilinərək istintaqa cəlb edilmişdi. Bu səbəbdən ordunun yüksək rütbəli zabitləri ilə hökumət arasında bəzi fikir ayrılıqları var idi.
Bağır Rəfiyev
Rəfiyev Bağır Cəbrayıl oğlu — Azərbaycan operatoru, Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi (2018).
Həyatı
Bağır Rəfiyev 5 aprel 1959-cu ildə Bakıda anadan olub. ÜDKİ-nin kinooperatorluq fakültəsində təhsil alıb (1981). Hazırda Rusiyada çalışır. Rusiya istehsalı olan bir neçə filmin operatorudur: “Qaçmağı düşünürəm” (2003), “Kostya Qumankovun Paris məhəbbəti” (2004), “Tanker Tanqo” (2007).
Nəmrud (vulkan)
Nəmrud (, Sarakn, ) ― Şərqi Türkiyədə Van gölünə yaxın yerləşən yatmış vulkan. Vulkan bu bölgəni təxminən eramızdan əvvəl 2100-cü ildə idarə etdiyi deyilən Kral Nəmrudun adını daşıyır.
Nəmrudun ən güclü püskürmələri Pleystosendə meydana gəlmişdir. Holosen dövründə də sonuncusu 1650-ci ildə baş vermiş bir çox kiçik püskürmə olmuşdur. Vulkanın üst hissəsi üç krater gölünə ev sahibliyi edən böyük kalderadır.