cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Prinston Universiteti
Tədris prosesi
Tələbələr 4 sahəyə aid olan iki fənni öyrənməlidirlər: dəqiq elmlər, ictimai elmlər, incəsənət və ədəbiyyat, tarix, fəlsəfə və ilahiyyat. 1-ci kursun proqramı tələbələrdə savadın yüksəldilməsi və sərbəst düşüncə bacarığının inkişaf etdirilməsi üçün "İnşa" fənninin öyrədilməsini nəzərdə tutur. Təhsil planı elmi təhlil elementinə malik işlərin və diplom işinin yazılmasını nəzərdə tutur. Hazırlığın keyfiyyəti test və imtahanların köməyi ilə yoxlanılır. Maraqlıdır ki, Prinston Universitetində bütün yazılı imtahanlar "vicdan sistemi" ilə aparılır: tələbələr vicdanla imtahan verməyə söz verirlər, bunun üçün də müəllim imtahanın gedişinə nəzarət etmir. O, sadəcə imtahan vərəqlərini paylayır, suallara cavablar verir və auditoriyanı tərk edir, sonda isə vərəqləri toplamaq üçün qayıdır. Hər bir tələbə işini imzalayarkən yazır: "Vicdanıma and içirəm ki, imtahan zamanı vicdan kodeksini pozmamışam".
İncəsənət bakalavr dərəcəsini aldıqdan sonra məzun müəyyən departamentdə doktoranturada (aspiranturada) qala bilər. 4-5 illik təhsildən sonra fəlsəfə doktoru dərəcəsi verilir. İlk 2 ildə aspirantlar diplomdan sonra 3-4 kurs təhsil alır və ümumi imtahan verirlər, sonda onlar magistr dərəcəsi alırlar. Əlavə 2-3 il dissertasiya hazırlığına həsr olunur. Bunun üçün xüsusi komitənin razılığı olmalıdır, yalnız belə olan halda namizəd fəlsəfə doktoru dərəcəsi almaq üçün müdafiəyə buraxılır.
Məşhur məzunları
Mübaliğəsiz demək olar ki, Prinston Universiteti Amerikanın milli fəxridir. Cek Qourmanın "Milli təhsil standartları" adlı müstəqil reytinqinə əsasən Prinston Universiteti mühəndislik fizikası, riyaziyyatı, fəlsəfəsi və s. istiqamətləri üzrə ABŞ-nin ən yaxşı universiteti olub. Bu universitetin məzunları arasında Amerikanın bir neçə prezidenti və 30 Nobel mükafatı laureatı var: fizika üzrə Nobel mükafatçısı Albert Eynşteyn burada işləyib və mühazirələr oxuyub. ABŞ-nin iki prezidenti – Ceyms Medison (1771) və Vudro Vilson (1874), Barak Obamanın həyat yoldaşı, ABŞ-nin birinci xanımı Mişel Obama, keçmiş dövlət katibləri Corc Şuls və Ceyms Beyker, sabiq müdafiə naziri Donald Ramsfeld, yüzdən artıq senator, konqresmen, 44 qubernator, X-effektlilik konsepsiyasının təməlini qoymuş Amerika iqtisadçısı Harvi Leybenstayn, Fildsov mükafatı laureatı olmuş Amerika riyaziyyatçısı Con Milnor, iqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatçısı Con Neş, diaqramın yaranması, elementar hissəciklərin çevrilməsinin təsvirinə görə fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı Riçard Feynman, Hollun kəsr kvant effektinin ixtirasına görə fizika üzrə Nobel mükafatçısı Daniel Sui, süni intellekt sahəsində uğurlarına görə Tyurinq mükafatçısı olmuş amerikalı alim Con McKarti, aktyor Uentuort Miller, Böyük Ferm nəzəriyyəsinin ixtiraçısı Endryu Uayls, "Kompton effektinin" yaradıcısı Artur Kompton, filosof, yazıçı, mədəniyyətşünas Kvame Entoni Appia, Stalin haqqında kitab yazmış Robert Taker və Buxarin haqqında siyasi bioqrafiyanın müəllifi Stiven Koen, yazıçı Nina Nikolayevna Berberova Prinston Universitetinin məşhur məzunlarındandırlar. Con Markoninin, Aleksandr Bellin, Enriko Ferminin, Robert Oppenqeymerin adları bu təhsil ocağı ilə bağlıdır.
XX əsrin ikinci yarısından Prinston Universitetinin Vilson tərəfindən tərtib edilmiş qeyri-rəsmi şüarı dəyişdirilərək belə səslənir:
Prinston Universiteti bu sözləri öz fəaliyyəti ilə təsdiqləyərək bütün dünyanın ən böyük və nüfuzlu beynəlxalq tədris mərkəzlərindən birinə çevrilib.
Xarici əlaqələri
Universitet ABŞ-nin səkkiz ən nüfuzlu ali məktəblərini birləşdirən Sarmaşıq Liqasına daxildir.
Reytinqi
Bu universitet 2001-2008-ci illərdə "News and World Report" (USNWR) jurnalı tərəfindən aparılan araşdırmalara əsasən ABŞ-nin ən yaxşı universiteti seçilib.
Mehrimah Sultan (II Mahmudun qızı)
Mehrimah Sultan — 30. Osmanlı sultanı II Mahmud un altıncı qızı.
Həyatı
Mehrimah Sultan 10 iyun 1812-ci ildə dünyaya gəldi. Atası Osmanlı sultanı II Mahmud, anası isə Hoşyar Sultan dır. Dünyaya gəlişi eyni ildə anadan olan bacısı Şah Sultan və Şahzadə Bəyazid ilə birlikdə imperiyanın hər tərəfinə elan edilmişdir. 6 aprel 1836-cı ildə mühüm dövlət adamlarından Səid Mehmed Paşa (ö. 1869) ilə nikahlanmışdır. Şeyxülislam Məkkəyizadə Mustafa Əfəndi nin kəsdiyi nikah əsnasında sultanın vəkili olaraq dövrün Darüssəadə ağası Abdullah ağa və hərəm ağaları ndan Osman ağa iştirak etmişdir. Cütlüyün toy mərasimi isə 28 aprel 1836-cı ildə Dolmabağça sarayı nda baş tutmuş və 9 gün davam etmişdir. Toy mərasiminin ardından qardaşları Şahzadə Əbdülməcid və Şahzadə Əbdüləziz Sədabad qəsri ndə sünnət edilmişdir.
Sos (Xocavənd)
Sos — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Sos kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Sos kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Toponimikası
Mənbələrdə Sos Qarabağın Keçəz nahiyəsində kənd kimi qeyd olunub. 1928-ci ildə İrandan gəlmə ermənilər burada yerləşdirilmişdir. İrəvan əyalətinin Göyçə mahalında Sos, Laçın rayonunda Sus və Sus-Zabuq, Qax rayonunda Suskənd, Şahbuz rayonunda Sələ-Sus, Ordubad rayonunda Nüsnüs kəndində Susdərə, Kəlbəcər rayonunda Susuzluq və başqa adlar ilə mənaca eynidir. Bu adlar iki cür izah oluna bilər:
Tarixi abidələri
Sos kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmışdır:
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Monqol imperiyası
Monqol imperiyası, köhnə mənbələrdə Monqol feodal imperiyası — XIII əsrdə yaranmış monqol imperiyası.
Tarixi
1235-ci ildə nəvəsi Batı xan Avropanın cənub-şərqinə yürüş etdi. O, Xəzər və Azovdan başlayaraq Rusiyanı cənub-şərq çöllərinədək işğal etdi və 1237-ci ildə Ryazanı, 1238-ci ildə Vladimir şəhərlərini ələ keçirdi. 1240-ci ildə Kiyev və Volın şəhərlərini də tutdu. 1251-ci ildə Batı xanın köməyi ilə Münke xaqan oldu. Artıq orduda üsyanlar baş verməyə başladı.
XII əsrin axırlarında Xubilay xanın dövründə isə Çinin cənubu da işğal edildi. Paytaxt Qaraqorumdan Pekinə köçürüldü. XIV əsrdə üsyanlar və çəkişmələr nəticəsində imperiya dağıldı və yerində müstəqil dövlətlər yarandı.
Monqol dövləti 1220-ci ildə Azərbaycana I yürüşünü etdi və Zəncanı, Ərdəbili, Sərabı, Şamaxını tutdu. Onlar Təbrizdən üç dəfə xərac aldılar, sonra isə Marağanı talan etdilər. Volqaboyunda bulqarlara məğlub olduqdan sonra Monqolustana qayıtdılar.
1225-ci ildə Xarəzmşah Məhəmmədin oğlu Cəlaləddin Azərbaycana yürüş etdi və Eldənizlər dövləti süqut etdi. 1231-ci ildə monqollar Azərbaycana ikinci dəfə yürüş etdilər və Cəlaləddinin ağalığına son qoydular. Onlar Marağını, Gəncəni, Şəmkiri, Tovuzu və Bakını tutdular. Monqolların üçüncü yürüşü Hülaki xanın başçılığı ilə 1256-cı ildə baş verdi. Onlar Azərbaycanı və Bağdadı ələ keçirdilər. İşğal olunmuş ərazilərdə Hülakilər (Elxanilər) dövləti yarandı. Dövlətin mərkəzi Azərbaycan oldu. Dövlət Təbrizdən idarə olunurdu. Sonra digər Monqol dövləti — Qızıl Orda Azərbaycan ərazisinə yürüş etdi.
Cuci xanın dövlətindən törəyən ölkələr
Cığatayın dövlətindən törəyən ölkələr
Tulunun dövlətindən törəyən ölkələr
Mazama nemorivaga
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Məmməd Məmmədyarov
Məmmədyarov Məmməd Məmmədqulu oğlu – dövlət xadimi, inqilabçı. Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurmaq uğrunda fəal mübariz.
Həyatı
Məmməd Məmmədyarov 1875-ci ildə Bakının Maştağa kəndində anadan olub. 1902-ci ildə Kommunist Partiyasına qəbul edilib. 1903-cü il ümumi iyul tətilinin təşkilatçısı, 1906-cı ildən Neft Sənaye Fəhlələri İttifaqı idarə heyətinin üzvü, 1917-ci ildən Bakı Sovetinin üzvü olub. 1917-ci ilin sonunda S. Martikyan, M. Plşakov, A. Baqdasarovla birlikə qırmızı qvardiyanın təşkilində fəal iştirak edib.
Məmmədyarov haqqında məlumat tapmaq indi biraz çətin olsa da biz 1958-ci ildə nəşr olunmuş "Azərbaycan Kommunist Partiyasının tarixi" kitabının I cildinin 311-ci səhifəsində onun Mart hadisələrindəki rolu haqqında məlumat alırıq: "Mart vuruşları günlərində M. Məmmədyarov, Mikoyan… və başqa bolşeviklər sovet hakimiyyətini müdafiə edənlərin ilk sıralarında idilər. Müsavatçılarla vuruşmalarda A. Mikoyanın və M. Məmmədyarovun qızıl qvardiya dəstələri xüsusilə fərqlənmişdi. Bu dəstələr "dikaya diviziyanın" Nikolayevski küçəsində (İndiki İstiqlaliyyət küçəsi) "İsmaliyyə" binasında yerləşən ştabına, habelə müsavatçıların səngər etdikləri İçərişəhərə hücum edirdilər".
Bakıda əhaliyə qarşı qırğının dövründə Azərbaycan milli qüvvələrinin "İsmaliyyə" binasında yerləşən qərargahına hücum edən dəstələrdən birinə M. Məmmədyarovun rəhbərlik etdiyi qeyd olunur.
Bunun səbəbini M. Məmmədyarov özü həmin hadisələrdə iştirakı haqda yazır: "1918-ci ilin mart hadisələri baş verən zaman bizim qızıl qvardiyamız sayca hələ az idi. Mart hadisələri günlərində Maştağa mollaları məscidlərdə bolşeviklərə qarşı "müqəddəs müharibə" elan edirdilər. Onlar deyirdilər ki, dindarların düşməni olan bolşevikləri öldürmək günah deyil, deyirdilər ki, kim bolşevik Məmmədyarovu öldürsə, cənnətə düşəcək. Bundan sonra Maştağa qoçusu Əzizin başçılığı ilə bir dəstə adam mənim mənzilimi mühasirəyə aldı və məni həbsxanaya saldılar" (Bax: "Sovet hakimiyyəti uğrunda", Bakı, Azərnəşr, 1967).
O, sonradan həbsxanadan qaçaraq Bakıya gəlmiş və Stepan Şaumyanın rəhbərliyi altında Bakı Kommunası ilə sıx əməkdaşlıq etmişdir.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti elan edildikdən sonra M. Məmmədyarov Gəncə istiqamətinə hücuma keçən bolşevik qoşunlarının tərkibində vuruşub. O, özü bu barədə belə yazır: "Korqanov yoldaşın komandanlığı altında bizim qızıl qoşunlarımız Kürdəmir cəbhəsində dayanmışdı. Mərkəzi Komitənin sərəncamı ilə mən, Sultan Əliyev, Mahmud Ağayev, Hənifə Hüseynov və başqaları səfərbərliyə alınıb Kürdəmir rayonuna göndərildik… Kəndlərdə sovetlər təşkil etdik və qızıl ordu üçün yeni qüvvələr səfərbərliyə aldıq. Bir ay belə işlədik" (Bax: "Sovet hakimiyyəti uğrunda", Bakı, Azərnəşr, 1967).
Bu məsələ barədə digər mənbədə belə yazılıb: "Bakı qəzasının Maştağa və Şubanı kəndlərində M. Məmmədyarovun və D. Bünyadzadənin rəhbərliyilə azərbaycanlı kəndlilərindən dəstələr düzəldilmiş və bu dəstələr qızıl ordu hissələrinə daxil olmuşdular.
Bakı partiya konfransının qərarına uyğun olaraq 28 iyul 1918-ci ildə Bakı Xalq Komissarları soveti 1883–1892-ci illərdə anadan olmuş bütün vətəndaşların qızıl orduya çağırılması haqqında öz əmrini elan etdi. Bu əmrin müsəlman əhali arasında həyata keçirilməsində M. Məmmədyarov mühüm rol oynamışdı.
O özü bu barədə belə yazır: "Caparidze yoldaş mənə məsləhət gördü ki, Maştağaya gedib özümün bütün sənədlərimi götürüm, ailəmi yerbəyer edim, sonra isə hamı ilə birlikdə Həştərxana yola düşmək üçün şəhərə qayıdım. Mən Maştağaya gələrkən, artıq burada türk generalı Təlfüt paşanın qərargahı yerləşmişdi. Qoçu Əziz və onun köməkçiləri olan mollalar türklərin yanında fəxri adamlar idi. Onlar qərargaha xəbər verdilər ki, "bolşeviklərin başçılarından biri" olan Məmməd Məmmədyarov Maştağaya gəlmişdir. Məni həbs etdilər və Paşanın yanına gətirdilər, o isə heç bir şey soruşmadan mənə 75 çubuq vurulmasını əmr etdi. Üçüncü gecə həmin zirzəmiyə on altı nəfər rus bolşevik yoldaşı gətirdilər, lakin onlar burada çox qalmadı. Onları apardılar və bir qədər sonra atəş səsləri eşidildi". Məmmədyarov bu dövr haqqında yazır: "…Yoldaşlarımızdan coxsu bu işgəncələrə tab gətirə bilməyib dəyənək zərbəsindən öldulər… Sultan Əliyev həlak oldu. O, sözun tam mənasında qan aparmaqdan öldu. Nizami Səttar oğlu, Hacı Əli Məmməd oğlu, Fərəməz Həmzə oğlu, A ğaverdi və başqaları da aclıqdan və kötəkdən öldulər….". Buna baxmayaraq Məmmədyarov sağ qalır.
M. Məmmədyarov 1920-ci ilin əvvəllərindən etibarən Balaxanıda milli hökumət əleyhinə iş apararaq, fəhlələrdən ibarət dəstələr düzəldərək daxildə təxribatlar törətməklə məşğul olur.
Bakı XI ordu tərəfindən işğal olunduqdan sonra Maştağa kəndində Qızıl Orduya qarşı müqavimət güclü olduğuna görə komandan Ostrovskinin əmri ilə kənddə mühasirə vəziyyəti elan edilir və M. Məmmədyarov milli qüvvələri məhv etmək üçün Maştağaya göndərilir. O Maştağaya gələn kimi kəndin ağsaqqallarını, mollalarını, din xadimlərini və kənddə böyük hörmət sahibi olan qoçu Əzizi həbs etdirib onlardan qisas alaraq hamısını güllələyir.
O, sovet hakimiyyəti illərində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb və 1933-cü ildə öz əcəlilə vəfat edib. Onun qəbri Bakıda, Fəxri Xiyabandadır.
Axiniphyllum
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Qızıl böcək (hekayə)
Qızıl böcək — Edqar Allan Po tərəfindən yazılmış qısa hekayə. Əsər 1843-cü ildə Philadelphia Dollar Newspaper nəşriyyatında nəşr edilmişdir.
Ayapana
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Mazama pandora
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
NGC 2020
NGC 2020, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. EN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Qaramanoğlu Şəmsəddin bəy
Qaramanoğlu Şəmsəddin bəy (ö. 1352) — Qaramanoğulları bəyliyinin bəyi.
Hacı Murad Yagizarov
Hacı Murad Hacı Əhməd oğlu Yagizarov — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycan SSR xalq artisti (1982), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı, Humay mükafatçısı,  Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrının aktyoru, Şamaxı xanı Mahmud ağanın nəticəsi.
Həyatı
Hacı Murad Hacı Əhməd oğlu Yagizarov 18 iyul 1939-cu ildə Bakıda anadan olub. Hələ məktəbdə oxuduğu dövrdə dram dərnəyində çıxış etmişdir. Çıxışı izləyən görkəmli aktyor Ələsgər Ələkbərov ona Teatr İnstitutuna daxil olmağı məsləhət görür. M.A. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun aktyorluq fakültəsində Məhərrəm Haşımovun kursunda təhsil alıb (1958–1962). 1962-ci ildən Səməd Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Rus Dram Teatrında işləyir.
Bayan-Öndör
thumb|right|190px|Bayan-Öndür sumunun Uverxanqay aymakında yerləşməsi
Bayan-Öndör (Баян-Өндөр) — Monqolustanın Uverxanqay aymakında yerləşən sumdur. Aymakın paytaxtından 120 kilometr məsafədə, Bumbat qəsəbəsinin mərkəzində yerləşmişdir. Əhalisi 5100 nəfərə bərabərdir. Ulan-Batordan 303 km məsafədə yerləşmişdir. .
Relyefi
Sumun səth sahəsi çoxlu kələ-kötürlüklə zəngindir. Sumda çoxsaylı dağarası şoran çökəkliklərə rast gəlmək olar. Bu da sum üçün xarakterik əlamətlərdən biridir.
Zirvələr:
Göllər:
Vadilət:
İqlimi
Kəskin-kontinental iqlimə malikdir. Yanvarda orta temperaturu - 15°-25°С, iyulda - +14°+20°С bərabərdir. İldə orta hesabla 150-200 millimetr yağıntı düşür.
Flora və fauna
Çöl bitkiləri üstünlük təşkil edir. Cüyürlər, canavarlar, tülkülər, tarbaqanlar və kəkliklər yaşayırlar.
Təsərrüfat və mədəniyyət
Yem bitkilərinin əkinləri daha böyük sahəni əhatə edir. Sumda məktəb, xəstəxana, mədəni və ticarət-xidmət edən mərkəzlər fəaliyyət göstərir. Sarı-çəhrayı əhəngdaşıyla və duzla zəngindir.
Conni Keş
Conni Keş (R. J. R. Keş; ) — amerikalı müğənni, gitaraçı, aktyor və yazıçıdır. O ümumilikdə 90 milyondan artıq disk satmaqla bütün zamanların ən çox satan musiqi ifaçılarından biri olmuşdur. ilk olaraq xatirələrə  kantri ikonu kimi gəlsə də, onun Rok-n-roll, rockabilly, blüz, Blüz xalq və incil janrlarında musiqiləri var.
Kamal Xarazi
Kamal Xarazi-20 Avqust 1997 - 24 Avqust 2005-ci il tarixləri arasında İranın Xarici İşlər Naziri olan islahatçı siyasətçi və diplomatdır.
Mazama rufina
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Bresye
Bresye  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Sent-Etyen-de-Sen-Juar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38056. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 89 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 395 ilə 525 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 460 km cənub-şərqdə, Lion dan 60 km cənubda, Qrenobldan 39 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Ayapanopsis
— dəstəsinin  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Spitakşen (Xocavənd)
Spitakşen — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən 2 oktyabr 1992-ci ildə işğal edilmişdir. Kənd 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycan ordusu tərəfindən azad edilmişdir.
67 saylı Zərdab-İmişli-Ucar seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 67 saylı Zərdab-İmişli-Ucar seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında 2000-ci ilə qədər mövcud olmuş seçki dairəsi.
Mazama bororo
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
67 saylı Zərdab-İmişli seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 67 saylı Zərdab-İmişli-Ucar seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında 2005-ci ilə qədər mövcud olmuş seçki dairəsi.
2000-ci il Milli Məclis seçkiləri
2000-ci ildə 67 saylı Zərdab-İmişli seçki dairəsindən Səyyad Aran Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinə deputat seçilmişdir.
Brion (İzer)
Brion  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Sent-Etyen-de-Sen-Juar kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38060. Kommunanın 1999-cı il üçün əhalisi 138 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 466 ilə 724 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 460 km qərbdə, Lion dan 65 km cənubda, Qrenobldan 35 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Protey amöbası
Protey amöbası (Amoeba proteus) — İbtidailərin Lobosa  sinfinə daxil olan yarımsinifdir.
Haqqında
Protey amöbası Amoebina  dəstəsinə aid  olub, sərbəstyaşayan  Sarkodinlərin  ən  iri  nümayəndəsidir. Onlar durğun, çürümüş  bitki  qalıqları  və  yarpaqla  çirklənmiş  sularda  yaşayırlar. Bunların ölçüsü  0,5 mm -ə yaxındır. Bədən örtüyü  olmadığından  sitoplazma  yavaş-yavaş  bu  və ya  digər  istiqamətdə  doğru  axır və  bunun  nəticəsində  fərdin  bədən forması daima  dəyişilir. Amöbdə sitoplazma  iki  qata  diferansasiya  etmişdir. Xarici qat - ektoplazma şəffaf, qatı, homogen quruluşa malik  olub, amöbün  bütün bədənini əhatə edir  və  onu  xarici  təsirlərdən mehafizə  etmək  funksiyasını  yerinə  yetirir. Daxili qat - endoplazma tutqun, duru  və  dənəvər  quruluşa  malikdir. O daim hərəkətdə, yaxud  axma  vəziyyətində  olur. Qatlar arasında hər  hansı  bir  sərhəd  təşkil  edən  struktur yoxdur. Amöbün bədəninin  hər  hansı  bir  tərəfindən  sitoplazma  axaraq. yalançı ayaqlar, yaxud psevdopodilər  əmələ  gətirir. Bunun nəticəsində  amöb  bir  yerdən  başqa  yerə  doğru  hərəkət  edir. Belə hərəkət  amöbvari  hərəkət adlanır. Sitoplazmada formalaşan  yalançı  ayaqlar  bədən  səthinə  çatdıqda  onun  ön  tərəfinin endoplazması  ektoplazmaya  çevrilir, yalançı  ayaqlar  uzanan  zaman  isə  ektoplazma  bədən  daxilində  endoplazmaya  keçir. Beləliklə, sitoplazmanın qatlarının  diferensasiyası  baş verir. Amöblərin növləri, psevdopodilərin  sayı  və  formasına  görə  fərqlənirlər. Yalançı ayaqlar  qısa, uzun, küt, uclarından  sivri və s. formalarda  olur. Bu xarici  mühit  şəraitində  çox  asılıdır. Amöbün bədənində nüvə, qida vakuolları, yığılıb - açılan  vakuollar  vardır. Onlar ikiyə  bölünmə  yolu ilə  qeyri-cinsi  çoxalma  xassəsinə  malikdir. Bu proses  nüvənin  mitotik  bölünməsi ilə  baş  verir. İnsanın bağırsağında  və  bir  sıra  heyvanların  daxilində  parazit  amöb  növləri  yaşayır. İnsanda onlar iki cür  parazitlik edir; bağırsaq amöbası - Entamoeba  coli  və  ishal  amöbü – Entamoeba  histolytica. Axırıncı bağırsaq  koliti amöbiaz  xəstəliyinin  törədicisidir. İnsanın bu  parazitlərə  yoluxması sistalar vasitəsilə baş  verir. İshal amöbası  4  nüvəli, bağırsaq amöbası isə 8 nüvəli sistaya malikdir.
Xarici keçidlər
Amoeba proteus
Xuraman Hacıyeva
Xuraman Abdulla qızı Hacıyeva — Azərbaycan aktrisası, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (1999).
Həyatı
Xuraman Hacıyeva 7 mart 1945-ci ildə Ucar rayonunun Müsüslü kəndində doğulub. Orta məktəbdən dram dərnəklərində iştirak edib. 1964-cü ildə Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun aktyorluq fakültəsinə daxil olub. İkinci kursda oxuyanda "Arşın mal alan" bədii filmində Asya roluna çəkilib. 1966-cı ildə təhsilini yarımçıq qoyaraq Gəncəyə gedib və buradakı DDT-də aktrisa işləməyə başlayıb. Gəncədəki Dövlət Pedaqoji İnstitutunun tarix-filologiya fakültəsini bitirib. Gəncə teatrında maraqlı rollar qalereyası yaradıb. 1972-ci ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrının truppasına daxil olub. Bir müddət Naxçıvan DMDT-də aktrisalıq edərək (1998-2001) və maraqlı rollar yaradaraq yenidən GTT-yə qayıdıb. GTT-də oynadığı Ceyran ("Yolda", Hüseyn Arif), Qızılgül ("Aycan", Xanımana Əlibəyli), Rəna ("Təzə şagird", Qılman İlkin), Eyzəngül ("Şirinbala bal yığır", Salam Qədirzadə), Gülsüm ("Yadındamı?", Altay Məmmədov), Gülzar ("Tamahkar", Süleyman Sani Axundov), Cemma ("Ovod", Etel Lilian Voyniç), Humay, Ceyran ("Komsomol poeması" və "Çaloyna", İsgəndər Coşqun), Firəngiz ("Məhəbbət novellası", Şamil Xurşud və Əşrəf Hacıyev), Yetər ("Hacı Qəmbər", Nəcəf bəy Vəzirov), Mərcan, Şirin ("Mənim nəğməkar bibim" və "Yazığam, sevmə məni", Əkrəm Əylisli), Cəvahir xanım, Nəzakət ("Büllur sarayda" və "Sən həmişə mənimləsən", İlyas Əfəndiyev), Səkinə ("Ərizə", Əli Əmirli), Zərnigar ("Sınaq pillələri", Ramiz Heydər), Nərgiz ("Bir sahilin adamları", Xalidə Hasilova), Pəri ("Kiçik təpə", Nəbi Xəzri), Sona xanım ("Qonşu qonşu olsa...", Rəşid bəy Əfəndiyev) səhnə obrazları aktrisanın yaradıcılıq nailiyyətləri sayılır.
Teatrdakı fəaliyyətinə görə Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti (9 fevral 1979) və xalq artisti (9 oktyabr 1999) fəxri adlarına layiq görülüb.
15 fevral 2005-ci ildə Bakıda qəflətən vəfat etmiş və Ucar rayonunda dəfn olunmuşdur.
Mazama temama
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Frenki de Yonq
Frenki de Yonq — Hollandiyalı futbolçu. Niderland milli futbol komandası və Barselonada çıxış edir.
Lui Ruselye
Lui Teofil Mari Ruselye - Fransız səyyah, fotoqraf və arxeoloq. Ruselye XIX əsrin ortalarında Hindistana etmiş olduğu səfərlər və orada gördükləri ilə bağlı yazdığı xatirələrlə daha çox tanınmışdır. Fotoqrafiya sənətində mühüm dönüş nöqtələrindən biri kimi qəbul edilmiş qaranlıq otağın əsas yaradıcılarından və ilk istifadəçilərindən sayılır. Ruselye tərəfindən çəkilmiş fotoqrafiya nümunələrinin bir çoxu bu gün də yüksək dəyərə və maddi qiymətə sahibdir. Bir çox fotosu dövrünün tanınmış ədəbi və mədəni jurnalları tərəfindən qravür halına salınmış və istifadə olunmuşdur.
Həyatı
Lui Ruselye 1845-ci ildə Fransanın cənubunda yerləşən Perpignan şəhərində anadan olmuşdur. Atası karqo yüklərinin daşınması ilə məşğul olan varlı bir ticarətçi idi. Parisdə ilkin təhsilini aldıqdan sonra Almaniyanın Heydelberq şəhərində yerləşən Heydelberq Universitetinə yollanmışdır. Fotoqrafiya sənəti ilə maraqlanan Ruselye qısa zamanda Parislə bağlı müxtəlif fotoların çəkilməsinə nail olmuşdur. Eyfel qülləsinin tikinti prosesini göstərən bir çox fotonun Lui Ruselyeyə məxsus olduğu məlumdur.
Çəkilmiş fotoların daha yaxşı görünməsi və görüntü parlaqlığının artırılması üçün XIX əsrdə yaradılmış və fotoqrafiyanın inkişafına misilsiz təkan vermiş qaranlıq otaq texnologiyasının ilk istifadəçilərindən və bunu dönəminin fotoqrafları arasında yayanlardan biri də Lui Ruselye olmuşdur.
Hindistana səfər
thumb|left|200px|Lui Ruselye [[Hindistana səfəri zamanı yerli hind geyimində. (1867)]]
Lui Ruselyenin Fransada məşhurlaşmasına Hindistana gerçəkləşdirdiyi səfərlər və həmin səfərlər əsasında çəkilmiş olduğu maraqlı fotoqrafiya nümunələri və yazdığı səyahət qeydləri səbəb olmuşdur. 1864-1868-ci illər aralığındakı dörd il ərzində Hindistanda qalmış fransız fotoqraf bu müddət ərzində ölkənin Alvar, Baroda, Bhopal və Udaypur kimi dövrünün böyük və əhəmiyyətli şəhərlərinə səfər etmişdir. Səyyahın Racastan ştatında yerləşən irili-xırdalı onlarla şəhərə də səfərlər gercəkləşdirdiyi məlumdur. Pəncab və Nepal krallığı da səyyahın ziyarət etdiyi yerlərin arasında olmuşdur.
thumb|right|200px|Lui Ruselye, belçikalı səyyah Juls Henri Şkamburq ilə birlikdə yerli xalqın geyimində. Ruselye [[1865-ci ilin may ayından, 1868-ci ilin sentyabr ayına qədər Şkamburqla yol yoldaşı olmuş və belçikalı səyyah, fransız fotoqrafı demək olar ki, Hindistanda olduğu müddər ərzində müşayiət etmişdir.]]
Ruselye 1863-cü ilin 20 iyun tarixində Marsel limanından Britaniya imperiyasına aid Vectis adlı və əsasən Şərq istiqamətində hərəkət bir yük gəmisi ilə yola çıxmışdır. Səyyah, gəminin səfər zamanı Malta adasında dayandığını və Süveyş kanalını istifadə edərək Qahirə və Ədən şəhəri istiqamətində hərəkətini qeyd etmişdir. Bu şəhərlərdə də, dayanan gəmi bəzi yüklərin boşaldılmasından və yeni sərnişinlərin mindirilməsindən sonra Hindistan istiqamətindəki səfərinə davam etmişdir. Ruselyenin Hindistanda olduğu ilk şəhər Bombey şəhəri olmuşdur. Səyyah Bombey şəhərinə 1863-cü ilin 8 iyul tarixində çatmışdır.
Bombeydə olduğu müddət ərzində Belçikadan gəlmiş bir başqa səyyah Juls Henri Şkamburq ilə tanış olmuşdur. Ruselye 1865-ci ilin may ayından, 1868-ci ilin sentyabr ayına qədər Şkamburqla yol yoldaşı olmuş və belçikalı səyyah, fransız fotoqrafı demək olar ki, Hindistanda olduğu müddər ərzində müşayiət etmişdir. Şkamburq daha sonra Kəlküttə şəhərində aparılmış geoloji araşdıramlara qoşulmuş və fransız səyyah öz səfərlərinə tək davam etmişdir.
Səfərdən öncə səyyahın məqsədi Hindistanda cəmisi 6 ay müddətində qalmaq və səyahət etmək idi, ancaq Ruselyenin Hindistanı tərk etməsi səfərindən dörd il sonra baş tutmuşdur. Ruselye ingilis fotoqrafı Samuel Borndan sonra Hindistanda bu qədər uzun müddət qalmış ikinci avropalı hesab olunmaqdadır. Hər iki fotoqraf tərəfindən Hindistanda çəkilmiş olan fotoqrafiya nümunələri dünya miqyasında bir çox qəzet və jurnallar tərəfindən dəfələrlə istifadə olunmuşdur. Ruselye Hindistan gəldikdən sonra, 1865-ci ilin oktyabr ayında fotoqrafiya ilə peşəkar formada məşğul olmağa qərar verir.
Səyyah tərəfindən belə bir qərarın verilməsinin əsas səbəbi səyahət etdikləri yerlərdə yazmış olduğu qeydlər, günlükləri ilə bağlı idi. Belə ki, günlərdə təsvir edilən yerlərin yazılı və ya əllə çəkilmiş təsvirləri kifayətedici hesab olunmurdu və mənzərəni tam olaraq ifadə etmirdi. Xüsusilə, səyyahın Dabhoi yaxınlığında yerləşən malikanənin xarabalıqlarını ziyarət etdikdən sonra bu çatışmamazlığı daha çox hiss etdiyi ehtimal olunur. Səyyah bu məsələ ilə bağlı öz xatirələrində yazmışdır;
Səyyah bu məqsədlə tezliklə Baroda şəhərinə qayıdır və fotoqrafiya ilə məşğul olmaq üçün Bombey şəhərində zəruri olacaq bütün avadanlıqları sifariş edir. Lui Ruselye Barodada olduğu müddətcə fotoqrafiya sənətinin bütün sirrlərini və xüsusiyyətlərini ən xırda detalına qədər, səbirli bir şəkildə öyrənir. Hindistanda olduğu müddət ərzində səyyah tərəfindən 600-dən çox foto çəkilmişdir.
Səfərlərindən sonra
Hindistandan qayıtdıqdan sonra Ruselye mərkəzi Paris şəhərində yerləşən və Goupil & Cie olaraq adlandırılan sənət qalereyasında işə başlamışdır. Səyyah, burada əsasən Hindistanda çəkmiş olduğu və sayı altı yüzdən çox olan fotoqrafiya əsərinin çapı və qravür formasına salınması prosesləri ilə məşğul olmuşdur. Ruselye ilə Hindistan səyahəti adlı kitabın üzərində çalışan səyyah dövrünə görə bahalı hesab olunacaq unikal bir işin üzərində çalışırdı. 1870-ci ildə Fransa–Prussiya müharibəsinin baş verməsi kitabın üzərindəki fəaliyyətin, yarımçıq dayandırılması ilə nəticələnmişdir və sənət qalereyasının yerləşdiyi bina toqquşmalar nəticəsində zərər gördüyünüdən bir çox fotoqrafiya nümunəsinə ciddi zərər dəymişdir.
Bütün baş verənlərə baxmayaraq, Ruselye tərəfindən çəkilmiş və XIX əsrin məzərələrini özündə birləşdirən bir çox fotoqrafiya nümunəsi günümüzə qədər, ilkin keyfiyyətini saxlamqla qoruna bilmişdir. 1873-cü ildə Hachette'nin Le Journal de la jeunesse adlı qəzetin baş redaktoru kimi çalışmışdır. Sözügedən qəzet, 10-15 yaşlarındakı uşaq və gəncləri maarifləndirmək və əyləndirmək məqsədi daşıyırdı. Qəzet həftəlik olaraq, Paris şəhərində nəşr olunmuşdur. Uzun müddət bu qəzetdə fəaliyyət göstərmiş Lui Ruselye, Birinci Dünya müharibəsi başlamasından bir il sonra 1915-ci ildə qəzeti bağlamaq məcburiyyətində qalmışdır.
O, həmçinin Hachette nəşriyyatı tərəfindən çap edilmiş Cogrofi terminlərin və izahlarının verildiyi bir kitabın çap olunmasına da rəhbərlik etmişdir. Dövrünün tanınmış akademik çevrələrində mütəxəssis kimi çalışmışdır. 1875-ci ildə Hachette nəşriyyatı tərəfindən çəkilmiş və əsasən Ruselyenin fotolarının istifadə olunduğu Hindistanın rajaları adlı qravürlü jurnal nəşr edilmişdir. Jurnalda, səyyah tərəfindən verilmiş səyahət qeydləri, qravürlər, xatirələr və ən əsası həmin dövrə qədər Qərbi Avropa və xüsusi ilə Fransa üçün naməlum olan Hindistan haqqında maraqlı fotoqrafiya nümunələri öz əksini tapmışdır. Çap edilmiş jurnal Fransada böyük maraqla qarşılanmışdır və təkrar nəşrləri həyata keçirilmişdir.
1876-cı ildə Paris şəhərində Tereza Trotignon adlı qadınla evlənmişdir. Bu evlilikdən dörd övladı olan Ruselyenin övladı sırası ilə 1877, 1878, 1881 və 1891-ci ildə doğulmuşdur. XIX əsrdə Hindistanla bağlı ən çox fotoqrafiya nümunəsinin fransız səyyah və fotoqraf Lui Ruselye tərəfindən çəkildiyi ehtimal olunmaqdadır.
Ruselye 84 yaşında olarkən 1929-cu ilin 19 noyabr tarixində Fransanın mərkəzində yerləşən Vineuil kommunasında vəfat etmiş və daha sonra isə Bur kommunasında dəfn edilmişdir. Görmüş olduğu işlər və fəaliyyəti səbəbindən Fransa dövləti tərəfindən "Fəxri Legion" ordeni və Akademik Palma nişanı ilə təltif edilmişdir.
NGC 2021
NGC 2021, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Tağaser
Tağaser — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbə inzibati ərazi dairəsində kənd. 2 oktyabr 1992-ci ildən 14 oktyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. Tağaser kəndi 14 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Oykonim fars dilindəki tağ ("dairə", "qübbə", "gümbəz" mənalarında) və sər ("baş" mənasında) sözlərindən ibarət olub (-a mənsubiyyət bildirir), "gümbəzin başında (yəni yuxarı hissəsində) yerləşən kənd" mənasındadır.
Tarixi abidələri
Tağaser kəndində aşağıdakı daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələri qeydə alınmışdır:
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
I Juan
I Juan və ya Avizli Juan  (d. 11 aprel 1357 – ö. 14 avqust 1433) — Aviz sülaləsinə mənsub ilk Portuqaliya kralı.
Xəzər parandrası
Xəzər parandrası (Caspian parandra) — Azərbaycan Respublikasının qırmızı kitabına düşmüş böcək, Sərtqanadlılar dəstəsinə, Uzunbığ böçəklər fəsiləsinə aid növ. Təhlükə həddinə yaxınlaşır, yaxın gələcəkdə təhlükəli vəziyyətə düşə bilər. Cinsin yeganə nümayəndəsidir. Azərbaycanın endemikidir.
Qısa təsviri
Böcək şabalıdı və ya qırmızımtıl – qəhvəyi rəngdədir, qanadüstlükləri çox parlaqdır. Bədəni bir qədər yastılaşmış formada olub, uzunluğu 12 –36 mm-dir. Bığcıqları qısadır, mandibulaları erkək fərdlərdə dişilərinkinə nisbətən daha irirdir və çox əyilmişdir. Pəncələri 5 buğumludur, 3-cü buğum enliləşməmiş və parçalanmamışdır. Bu da primitivlik xüsusiyyətidir.
Yayılması
Talış, Şimali - Qərb İran (Elburus dağı), Lənkəran bölgəsinin dağları (dəniz səviyyəsindən 35 m-dən – 1000 m-dək yüksəkliklərdə) və Xəzər dənizi sahili boyunadakı ovalıqları.
Sayı
1916-cı ildə M.Şidlovski tərəfindən Lənkəranda 8 fərd, 1926-cı ildə V.Nazarova tərəfindən 4 fərd, 1929-cu ildə K.Predum tərəfindən 10 fərd, 1936-cı ildə A.V.Boqaçev tərəfindən 15 fərd, həmin ildə K.Predum tərəfindən 7 fərd, 2010-cu ildə İ.Q.Kərimova tərəfindən Hirkan Milli Parkında 2 fərd qeydə alınmışdır.
Həyat tərzi
Söyüd, qovaq, cökə, palıd, qızılağac və s. Ağaclar bitən meşə sahələri. Generasiyası 3 illikdir. Yetkin fərdlər həm dağlıq meşələrdə, həm də Xəzəryanı ovalığın meşə sahələrinə rast gəlinir. Müxtəlif çürümüş ağacların nəm, ölü oduncağı içərisində yaşayır, gecələr buranı tərk edir. Böcəklərin uçuşu maydan avqustadək olur. Yumurtalarını çıxdıqları yolların divarlarına qoyurlar. Yumurtanın inkişafı iki həftəyə qədər davam edir. Sürfələri zəifləmiş oduncaq qatlarında yaşayır. Təbii düşmənləri və xəstəlikləri məlum deyil.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Hirkan Milli Parkına daxil edilməmiş ərazilərdə böcəyin yaşayış yerlərində qurumuş, çürümüş ağacların kəsilməsi məhdudlaşdırıcı amillərdəndir. Kolleksiyaçılar tərəfindən tutulması da Xəzər parandrasının sayına mənfi təsir göstərir.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Hirkan Milli Parkına daxil edilməmiş ərazilərdə də böcəyin yaşayış yerlərini qorumaq lazımdır. Xəzər parandrası çürümüş kötüklərin içərisində yaşadığına görə həmin ərazilərdən belə kötükləri çıxarmaq qadağan edilməlidir. Yaşayış ərazilərində say uçotu aparmaq üçün hər il monitorinqlər təşkil etmək lazımdır.
Amxerst (dairə)
Amxerst — ABŞ-nin Virciniya ştatında yerləşən dairə. 2010-cu ildə əhalinin sayı 32 353 nəfər təşkil edirdi. 1761-ci ildə quruldu, adını britaniya komandiri Ceffri Amxerst şərəfinə almışdır.
Coğrafiyası
Birləşmiş Ştatların siyahıyaalma bürosunun məlumatına görə, dairənin ümumi sahəsi 1 241 km²-dir, onlardan 1 228 km² quru, 13 km² və ya 1,0 % su obyektləridir.
Demoqrafiyası
2000-ci il siyahıyaalınmasına əsasən, dairədə 11.941 evdən 31.894 sakin və 8.645 ailə yaşayır. Əhalinin sıxlığı km2-ə 26 nəfərdir. Rayonda bina sıxlığı 1 km are olan 12.958 yaşayış binası var. Əhalinin irqi tərkibi: ağlar - 77,67%, afroamerikalılar - 19,79%, yerli amerikalılar (hindular) - 0,81%, asiyalılar - 0,35%, havayilər - 0,02%, digər irqlərin nümayəndələri - 0,41 %, iki və ya daha çox yarışın nümayəndələri - 0,94%. İspaniyalılar irqindən asılı olmayaraq əhalinin 0,96% -ni təşkil edirdi.
Ev təsərrüfatlarının ümumi sayından 31,70% 18 yaşınadək uşaqlar, ev təsərrüfatlarının 56,00% -i birlikdə yaşayan ailəli cütlüklər, ev təsərrüfatlarının 12.40% -i həyat yoldaşı olmayan tək qadınlar, ev təsərrüfatlarının 27.60% -i ev təsərrüfatları ailələrə aid deyil, ev təsərrüfatlarının 24,00% -i bir nəfərdən, 9,90% -i tək yaşayan yaşlı insanlardan (65 yaş və yuxarı) ibarətdir. Ev təsərrüfatlarının orta ölçüsü 2,51 nəfər, ailənin orta ölçüsü 2.95 nəfərdir.
Rayonun yaş quruluşu: 18 yaşdan 23,50%, 18 yaşdan 24 yaşa qədər 9,70%, 25 yaşdan 44 yaşa qədər 27,70%, 45 ilə 64 arasında 25,30%, 65 və yuxarı yaşda 13,80%. Rayon sakininin orta yaşı 38-dir. Hər 100 qadın üçün 91.10 kişi var. 18 yaşdan yuxarı hər 100 qadın üçün 87,10 kişidir.
Rayonda orta təsərrüfat gəliri 37 393 ABŞ dolları, hər ailəyə 42 876 ABŞ dolları təşkil etmişdir. Kişilərin orta qazancı bir qadın üçün 22155 ABŞ dollarına qarşı 31.493 ABŞ dolları idi. Adambaşına düşən gəlir 16 952 dollar olub. Ailələrin təxminən 8.00% -i və ümumi əhalinin 10.70% -i yoxsulluq həddində idi, o cümlədən gənclərin 13,20% -i (hələ 18 yaşa çatmayanlar) və 65 yaşdan yuxarı olanların 11.60% -i idi.
Muntiacus muntjak
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Dəniz qüvvələri
Bir dəniz qüvvəsi əsas olaraq dəniz döyüşü və amfibik döyüşlər üçün seçilmiş bir dövlətin hərbi qüvvələrinin bir qoludur; belə ki, dəniz — ya da okean yoluyla daşınan vuruşma hərəkatları və əlaqədar funksiyaları yerinə yetirər. Dəniz qüvvətlərinin strateji müdafiə etmədəki məqsədi düşmən qüvvələri tərəfindən dənizdə hücumunun qarşısını almaq. Dəniz qüvvələrinin strateji vəzifəsi eyni zamanda nüvə mərmilər istifadə edərək nüvə daşındırıcılığı içinə ala bilməsidir.
Polen Ünlü
Polen Ünlü (D. 1995, İstanbul - ö. 20 iyul 2015, Suruç) — Türk qadın fəal və vicdanı retçi. Sosialist fikirli olub heç bir təşkilata üzv deyildi.
Vicdani retçi Məşhur, 2015 Suruç saldırısı'nda həyatını itirmişdir. Cənazəsi ailəsinin də istəyi üzərinə, eyni hücumda həyatını itirən yoldaşı Xədicə Ezgi Sadet ilə birlikdə dəfn edilmişdir. Anısına,  Yenikapı Teatrı  tərəfindən Ankara, Didim, Bursa, Kocaeli və İzmirdə 18-27 dekabr 2015 tarixlərində  Polen Məşhur Teatr Belgeselleri Festivalı  'tarix.
Coronilla iberica
(Coronilla iberica) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bombey adası
Bombey adası — Hind okeanında yerləşən adalar qrupu. Hindistan ərazisində yerləşmişdir. Yeddi Bombey adaları arxipelaqına daxil olan adadır.
Yeddi Bombey adası
thumb|210px|left|1893-cü ildə Bombey adasının xəritəsi thumb|210px|left|Yeddi Bombey adası Bombey adası portuqal taciri və tədqiqatçısı olan Fransişku di Almeyda tərəfindən 1508-ci ildə adlandırılmışdı. Almeyda onu "Bom Bahiya" (portuqaldan — "Yaxşı körfəz") adlandırmışdır. 16-cı əsrdə arxipelaq Portuqaliya hakimiyyəti altında idi və 1662-ci ildə II Karlın Britaniya kraliçası olan Yekaterina Braqansskaya evləndikdən sonra cehizi kimi İngiltərəyə verilmişdi. Adada genişmiqyaslı işlərdən sonra körpü vasitədi ilə adanı Hindistanın materik hissəsiylə birləşdirdilər. İndi Bombey adası 1995-ci ilə qədər adanın adını daşımış Bombey şəhərinin adını daşıyır. Arxipelaqın əsas adası olaraq Bombey "Yeddi adanın" əsas Britaniya limanı hesab olunur. Malabar-Xill təpəsində Silxara sülaləsi zamanında tikilmiş Valkeşvar adlı qədim hindu məbədi bu adada yerləşir. Adada bir çox etnik qrup yerləşdirilirdi: maratxilər, parslar, qucaratlılar, müsəlmanlar, həmçinin Portuqaliyadan və İngiltərədən gəlmələr. Ada tez-tez, xüsusilə qabarmalar və çəkilmələr zamanı su altında qalırdı. Buna görə də 1782–1784-cü illər arasında Britaniya hakimiyyəti Vorli adasından ayrılmış Bombeyi yenidən birləşdirdi.
Coğrafiyası
Ada Hind okeanında yerləşmişdir və Ərəbistan dənizinin sularıyla yuyunur. Adanın sahəsi — 603 km²-dir. Dəniz səviyyəsindən hündürlüyü — 10 metrdən 15 metrə qədər çatır. Bombey adası özünün yerləşdiyi arxipelaqın mərkəzi hesab olunur. Ada cənubdan Kolaba və Kiçik Kolaba (Qarıların Adası) adalarına qədər uzanır. Şimaldan — hal-hazırda yerində çay olan Mazaqaon adası, Parel, Maxim və Vorli adaları ilə sərhəddir. Ada dörd körfəz ilə əhatə olunmuşdur: Vazai-Krik, Qorai-Krik, Malad-Krik, Tan-Krik. Adada çaylar yerləşmişdir: Daxisar, Oşivara, Poysar, Mitxi və göllər: Tulsi, Vixar, Povay. Materikdə yerləşən Ulxas çayının ağzı bu adada yerləşib. Adada dağlar yoxdur, amma 13 köhnə təpədən ibarət 22 təpə yerləşmişdir: Malabar, Kumbala, Antop, Seuri, Qilbert, Uorli, Pali, Mazaqaon, Sion, Maxakali, Qoandji, Pulşaçi, Salamati. Təpələrə ingilis variantında "-Xill" hissəsini (ingilisdən — "təpə") əlavə edirlər.
Fauna
Ada canlı varlıqların müxtəlifliyiylə məşhur deyil, çünki əsas onun hissəsi şəhər ərazisiylə tutulmuşdur. Bombeyin faunasında quşlar üstünlük təşkil edir:
NGC 160
NGC 160 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Qızlar üçün monastır
Qızlar üçün monastır, həmçinin Müqəddəs Stepan monastırı və ya Kusanots monastırı — Tbilisi də.
İndiki dövrdə Kvemo Betlemi adını daşıyır (Aşağı Vifleyem kilsəsi).
Tarixi
Monastırı Melik-Aşxarbek tərəfindən təsis edilib, onun atası Aslan (Xocini) Bebudyan XVII əsrdə Persiyadan Tiflisə köçmüşdür.
Melik-Aşxaru 1724-cü ildə Türklərlə döyüşdə öldüyünü iddia etdi. Nadir Şahın Hindistan kampaniyasındakı bir oğlu Melik Ağa atasının işini bitirmək qərarına gəldi, qurucusu və monastır monastırı idi. İlk binanın tikintisi 1727-ci ildə tamamlandı.
Əvvəlcə yalnız bir şapel tikildi. Abbess Qeyənə (1840-1875) nəzdindəki yazılarda göstərildiyi kimi yenidən qurulmuşdur. Bütün bunlardan bəhs edək ki, bütün məlumatlar 1917-ci ildə Tavad Aşxabab Bebudov tərəfindən tikilmiş əsl şapeldir. 1911-ci ildə vəfat edən Euphrosyne Abamelikianın epiqrafında 1727-ci ildə tikilmiş St Kantonun kilsəsi 1868 və 1910-cu illərdə bərpa edildiyi deyilir.
1988-ci ildən başlayaraq, Gürcüstan pravoslav kilsəsinin səlahiyyətindədir. 1991-1997-ci illərdə kilsənin içərisində sənətşünaslar D. Xidasheli və M. Çakvetadze tərəfindən çəkilmişdir.
Aviz sülaləsi
thumb|150px|Avislilər sülaləsinin gerbi thumb|[[Batalye monastrı — Avislilər sülaləsi krallarının qəbristanlığı.]] Avislilər sülaləsi— Portuqaliya kralları sülaləsi (1385—1580). Yan xətti Burqonlular sülaləsi.
Həmçinin bax
Ависская династия
Müqəddəs Georgi Kari kilsəsi
Müqəddəs Georgi Kari kilsəsi  — Tbilisinin tarixi rayonu olan Qədim şəhərin, Şavteli 4 küçəsində yerləşən pravoslav kilsə.
Tarixi
Burada birinci kilsə — Müqəddəs arxanqel — I Vaxtanq Qorqasali tərəfindən əsası qoyulmuşdur (V əsr). Monqollar tərəfindən məhv edilmiş, 1640-cu ildə çar Rostomun sifarişi ilə fərqli rekonstruksiya edilmişdir. 1991—1992-ci illərdə restavrasiya olunmuşdur.
Ədəbiyyat
ენციკლოპედია თბილისი, თბ., 2002, გვ. 967
Xarici keçidlər
Müqəddəs Georgi Kari kilsəsi
Kari saint George church
Coronilla valentina
(Coronilla valentina) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yusuf Laval
Yusuf Laval (ləqəbi: Obaqol, ; ) — Nigeriya futbolçusu, Azərbaycan futbol klubu olan "Neftçi" PFK-nın hücumçusu.
36 Layan
Laval 2011-ci ildə Nigeriyanın Laqos şəhərini təmsil edən "36 Layan" FK-nın gənclər komandasının bir parçası olmuşdur. O, oyun üslubunun Obafemi Martins ilə oxşarlığına görə Obaqol ləqəbini qazanmışdır.
Lokeren
Laval 2017-ci ilin yayında "Lokeren" FK ilə 3+1 illik bir müqavilə imzalamışdır. Laval 14 aprel 2018-ci il tarixində, 3–0 hesablı qələbə ilə nəticələnən, Futbol üzrə Belçika çempionatında oynanılan "Eypen" matçında "Lokeren" üçün debüt etmişdir.
Neftçi
Laval 16 iyul 2020-ci il tarixində Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçisi "Neftçi" PFK ilə 2+1 illik bir müqavilə imzalamışdır.
İbrahim Yəzdi
İbrahim Yəzdi-(Fars dili: ابراهیم یزدی; 26 Sentyabr 1931   - 27 Avqust 2017) İranlı siyasətçi, əczaçı və Mehdi Bazargan müvəqqəti hökumətinin baş nazir müavini və xarici işlər naziri vəzifəsini icra edən diplomat idi.
Kərim Səncabi
Kərim Səncabi - Milli Cəbhəsindən olan İranlı bir siyasətçi idi.
Sümürgən
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Appomattoks (dairə)
Appomattoks — ABŞ-nin Virciniya ştatında yerləşən dairə. 2010-cu ildə əhalinin sayı 14 973 nəfər təşkil edirdi. 1845-ci ildə quruldu, adını Appomattoks çayının şərəfinə almışdır.
Coğrafiyası
Birləşmiş Ştatların siyahıyaalma bürosunun məlumatına görə, dairənin ümumi sahəsi 868 km²-dir, onlardan 862 km² quru, və ya 0,4 % su obyektləridir.
Demoqrafiyası
2000-ci il siyahıyaalınmasına görə, dairədə 5.222 ailədən 13705 nəfər və 4.012 ailə yaşayır. Əhalinin sıxlığı km2-ə 16 nəfərdir. Rayonda 5,828 yaşayış binası var, bina sıxlığı hər km² üçün 7 bina. Əhalinin irqi tərkibi: ağlar - 75,94%, Afrika Amerikalıları - 22,91%, Yerli Amerikalılar (Hindlilər) - 0,13%, Asiyalılar - 0,27%, Havaylar - 0,02%, digər irqlərin nümayəndələri - 0,26 %, iki və ya daha çox yarışın nümayəndələri - 0,56%. İspaniyalılar irqindən asılı olmayaraq əhalinin 0,47% -ni təşkil edirdi.
Ev təsərrüfatlarının ümumi sayından 32,20% 18 yaşınadək uşaqlar, ev təsərrüfatlarının 59.70% -i birlikdə yaşayan evli cütlüklər, ev təsərrüfatlarının 11.50% -i həyat yoldaşı olmayan tək qadınlardır, 24.60% ev təsərrüfatları ailələrlə əlaqəli deyil, ev təsərrüfatlarının 21.30% -i bir nəfərdən, 10.10% -i tək yaşayan yaşlılardan (65 yaş və yuxarı) ibarətdir. Ev təsərrüfatlarının orta ölçüsü 2.55 nəfər, ailənin orta ölçüsü 2.94 nəfərdir.
Rayonda ev təsərrüfatlarının orta gəliri 36,597 ABŞ dolları, hər ailəyə 41,563 ABŞ dolları olmuşdur. Bir kişinin orta qazancı bir qadın üçün 21,367 USD qarşı 31.428 ABŞ dolları idi. Adambaşına düşən gəlir 18,086 ABŞ dolları idi. Ailələrin təxminən 11.40% -i və ümumi əhalinin 8.70% -i yoxsulluq həddində idi, o cümlədən gənclərin 14.10% -i (hələ 18 yaşa çatmamışlar) və 65 yaşdan yuxarı olanların 21.50% -i.
Mustafa Rəşid paşa
Mustafa Rəşid paşa(13 mart 1800 - 7 yanvar 1858)—Osmanlı dövlətinin baş naziri, diplomat.
Həyatı
Mustafa Rəşid paşa 13 mart 1800-cü ildə İstanbulda anadan olmuşdu. Atası II Bəyazid Külliyesi vəqfləri ruznaməçəcisi Mustafa əfəndidir. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra bir müddət mədrəsədə oxumuşdu. Atasının vəfatından sonra dövlət məmuru olan dayısı İspartalı Seyid Əli paşanın yanında təhsilinə davam etmişdi.
Mustafa Rəşid paşa 7 yanvar 1858-ci ildə İstanbulda vəfat edib.
Mustafa Rəşid paşanın islahatları
Manifesti hazırlayan Rəşid paşa müəyyən mənada istədiyinə nail olmuşdu. Belə ki, bu qanunun hazırlanmasından əvvəl uzun müddət London və Parisdə olan Rəşid paşa, elə bir mexanizm formalaşdırmışdı ki, sultan hakimiyyətini köklü şəkildə sarsıtmadan xeyli məhdudlaşdırırdı. Burada sultanın nümayişkaranə şəkildə edam və əmlakın müsadirə edilməsi hüququndan imtina etməsi, əslində, ilk növbədə, Rəşid paşanın qələbəsi idi. Bu hüquq nazirlərə verilsə də, nazirlərin vəzifə fəaliyyətləri üçün yeni qanunlar hazırlanırdı ki, onlar bu sahədə özbaşınalıq edə bilməsinlər və məsuliyyət qarşısında olduqlarını nəzərdən qaçırmasınlar.
Mustafa Rəşid paşanın dövründə polis hakimiyyətinin də forması dəyişdirilirdi. Belə ki, polis ölüm hökmü vermək hüququndan məhrum edilirdi. Polis bu sahədə təcili, yaxud operativ fəaliyyətdən məhrum edilirdi. Bu onunla izah edilirdi ki, polis istədiyi vəziyyətlərdə məhkəmənin qərarı olmadan hər hansı bir vətəndaşa dair həbs qəti imkan tədbirləri həyata keçirə və ölüm hökmü çıxara bilməzdi. Qeyd etməliyik ki, Osmanlı imperiyasında XIX əsrin birinci yarısında tətbiq olunan bu demokratik prinsiplər bir sıra Avropa dövlətlərində XX əsrin ortalarında tətbiq olunmağa başlandı. Bu da hələ formalaşdırılması nəzərdə tutulan Avropa Birliyinə doğru atılan addımların tələbləri çərçivəsində, yeni yaradılacaq beynəlxalq hüquqi subyektin özündən əvvəlki dünya dövlətlərinin idarəetmə sistemindəki mütərəqqi cəhət və fikirlərə istinad etməsindən irləi gəlirdi. Bu mənada həmin dövr Osmanlı imperiyasında həyata keçirilən həmin islahatların İstanbul üçün çox böyük tarixi əhəmiyyəti var idi, ölkənin inkişaf etdirilməsində yeni mərhələ və səhifənin açılmasını səciyyələndirməklə bərabər onun üçün əsaslı zəmin yaradırdı.
Südotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi. Çoxillik ot, yarımkol və ya kol bitkisidir.
Coronilla glauca
(Coronilla glauca) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Muntiacus reevesi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Muntiacus crinifrons
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Coronilla juncea
(Coronilla juncea) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.