cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Göl qurbağası
Eşitmə orqanı
Amfibilərdə balıqlardan fərqli olaraq, daxili qulaqdan başqa orta qulaq və orta qulağın xarici dəliyini örtən təbil pərdəsi vardır. Artıq dərəcədə kiçilmiş hiomandibulare orta qulağa keçmiş və üzəngini (stapes) əmələ gətirir. Autostil kəllə tipinin meydana gəlməsi və qəlsəmə qapaqlarının reduksiyası hiomandibulareni çənənin asılmasından və qəlsəmə qapaqlarına dayaq olmasından azad edir. Üzənginin bir ucu təbil pərdəsinə, digər ucu isə oval pəncərəyə söykənir. Pərdəli labirint olan daxili qulaqda endolimfa mayesi vardır ki, bu maye içərisində xırda həcmli kristallar (otolitlər) yerləşir. Burada üç iri qulaq daşı vardır. Onlardan biri iri, ikisi isə nisbətən kiçikdir. Bu üç qulaq daşları amfibilərin yaşından asılı olaraq həcmcə artmış olur. Onların kəsiyində olan konsentrik dairələrlə amfibilərin yaşını da təyin etmək olar. Digər hiss orqanlarından mikroskopik həcmdə olan dad tumurcuqları, yan xətt orqanı (sürfə mərhələsində) və su onurğalıları üçün xarakterik olan bir cüt kisəşəkilli qoxu orqanı vardır. İlk dəfə ambifilərdə təbil pərdəsi üzə çıxıb. Rezenatorlar səsi 20 dəfəyə qədər artırırlar. Qurbağada rezenatorlara baxmaqla onun cinsini müəyyən etmək olar. Çünki rezenatorlar yanlız erkək qurbağalarda olur.
Sinir sistemi
Su mühitindən quru mühitinə keçid prosesi qurbağada sinir sisteminin müəyyən qədər mürəkkəbləşməsinə səbəb olmuşdur. Belə ki, amfibilərin baş beyninin yarımkürələrə ayrılması və balıqlara nisbətən yaxşı inkişaf etməsi, eyni tipli hərəkətlərlə əlaqədar olaraq beyinciyin zəif inkişaf etməsi özünü aydın göstərir. Amfibilərdə ilk beyin tağı-arxipallium meydana çıxmışdır. Ön beyin nisbətən yaxşı inkişaf etmiş və tam iki yarımkürəyə ayrılmışdır. Hər bir yarımkürədə ayrıca boşluq kimi beynin yan mədəcikləri əmələ gəlir. Ara beyin akuladakına nisbətən kiçikdir və ön beyindən hələ tam ayrılmamışdır. Orta beyin digər hissələrə nisbətən yaxşı inkişaf etmişdir. Beyincik kiçik olub, orta beyindən arxada, dördüncü beyin mədəciyi boşluğu nahiyəsində yerləşir (şəkil 298). Baş beyindən, sümüklü balıqlarda olduğu kimi, 10 cüt sinir çıxır (I–X). Belə ki, XI cüt (əlavə sinir) sinir ümumiyyətlə inkişaf etməmiş, XII cüt sinir (dilaltı sinir) kəllə qutusunun xaricindən çıxır. Qurbağada onurğa beyni sinirlərinin sayı da 10 cütdür. Bunlardan birinci 3 cütü bazu kələfinin əmələ gəlməsində iştirak edərək, ön ətraflarının innervasiyasını təmin edir, sonrakı yeddi cüt bel-oma kələfinin əmələ gəlməsində iştirak edir.
Yayılması
Şimali Afrikada, Ön və Orta Asiyada, Qafqazda, Krımda, Cənubi və Mərkəzi Avropada yayılmışdır.
Yuxarı Adyaman
Yuxarı Adyaman — İrəvan quberniyasının Yeni Bayazid qəzasında, indi Qaranlıq (Martuni) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 5 km cənub-qərbdə, Göyçə gölünün sahilində yerləşir. «İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 7.XII.1945-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Verin Getaşen qoyulmuşdur.
Əhalisi
Burada 1897-ci ildə ermənilərdən başqa 12 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
XX əsrin əvəllərində azərbaycanlılar deportasiya edilmişdir. Kənddə indi ermənilər yaşayır. Ermənilər buraya 1828-1829-cu illərdə Türkiyənin Alaşkert bölgəsindən köçürülmüşdür.
İşgəncələrə və digər qəddar, qeyri-insani, yaxud ləyaqəti alçaldan davranış və cəza növlərinə qarşı Konvensiya
thumb|right|300px|Konvensiyanı imzalayan ölkələr {{legend|#008000|İmzalananlar və təsdiqedicilər}} {{legend|#00ff00|imzalayan, lakin təsdiqlənməyən}} {{legend|#b9b9b9|imzalamayan və ya təsdiq etməyən}} İşgəncələrə və digər qəddar, qeyri-insani, yaxud ləyaqəti alçaldan davranış və cəza növlərinə qarşı Konvensiya — hər vəziyyətdə işgəncə qadağan edilməsi, şəxslərin ciddi işgəncə riski altında olduqları ölkələrə təhvil verilməsini qadağan etmək və işgəncə vermə məcburiyyətinin müəyyənləşdirilməsi 1984-cü ildə qəbul edilmiş və 1987-ci ildə qüvvəyə minmiş BMT konvensiyasıdır. Konvensiyanın icrasına on mütəxəssisdən ibarət İşgəncələrə Qarşı Komitə nəzarət edir; Konvensiyanın iştirakçı dövlətlərinin hesabatlarını şərh edir və konvensiyanın 21 və 22-ci maddələrinə əsasən bəyanat verərək komitənin müvafiq səlahiyyətlərini tanıyan iştirakçı dövlətlərə qarşı şikayətləri araşdırır. 1992-ci ildə konvensiyaya 2020-ci ildən etibarən qüvvəyə minməyən dəyişikliklər qəbul edildi.
2002-ci ildə Konvensiyanın isteğe bağlı protokolu qəbul edildi və 2006-cı ildə qüvvəyə mindi, İşgəncə və Qeyri-insani və ya ləyaqəti alçaldan rəftar və ya cəzanın qarşısının alınması üzrə Avropa Konvensiyası modelləşdirilmiş səfərlər mexanizmi yaradıldı. Bu funksiyalar İşgəncələrə Qarşı Komitənin İşgəncələrə Qarşı Mübarizə və İşgəncə Əleyhinə Komitənin digər qəddar, qeyri-insani və ya ləyaqətini alçaldan rəftar və ya cəza qarşısının alınması üzrə Alt Komitə tərəfindən həyata keçirilir. Həmçinin, protokol iştirakçı dövlətlər üçün milli bir qoruyucu mexanizm qurma öhdəliyini müəyyənləşdirir.
Qalib Cəfərov
Qalib Cəfərov (7 aprel 1989, Temir, Aqtöbe vilayəti, Qazaxıstan SSR, SSRİ) — qazaxıstanlı həvəskar-boksçu, dünya və Asiya çempionu. Qazaxıstan Respublikasının əməkdar idman ustası.
Həyatı
Qalib Cəfərov 7 aprel 1989-cu ilda Temir şəhərində azərbaycanlı ailəsində anadan olub. Kudayberqen Jubanov adına Aqtöbə Dövlət Universitetinin "bədən tərbiyəsi və idman" fakültəsini bitirib.
1994-cü ildə gənclər arasında Ümümqazaxıstan oyunlarının qalibi olub.
2001-ci ildə Belfast şəhərində keçirilən dünya çempionatında gümüş, iki il sonra Banqkok şəhərində keçirilən dünya çempionatında isə qızıl medal qazanıb.
2004-cü ildə Asiya çempionu olub.
Asiya Oyunlarının gümüş (Pusan, 2002) və bürünc (2006, Doha) mükafatçısıdır.
2004-cü ildə Afinada, 2008-ci ildə isə Pekində keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarının iştirakçısıdır.
2013-cü ildən Uralsk şəhərində olimpiya ehtiyatları hazırlığı mərkəzinin direktoru işləyir
Terens Kemp Makkenna
Terens Kemp Makkenna  — Amerikalı müəllif, filosof, etnobotanist, mistik, psixonavt, müəllim və təbii olaraq meydana gələn psixhedel bitkilərinin məsuliyyətli istifadəsinin tərəfdarı və öz sözləri ilə anarxist və skeptik.
Leonardo DiKaprionun filmoqrafiyası
Filmoqrafiya
thumb|upright=1.2| 200px|alt=A photograph of Leonardo DiCaprio in 2002|DiKaprio 2002-ci ildə thumb|upright=1.2| 200px|alt=
NGC 5422
NGC 5422, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İkiçiçək dağlaləsi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu. "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU A2c+3c. Nadir növdür.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi 7-17 sm hündürlüyündə bitkidir. Soğanaq böyük deyi l,1-1,5 sm diametrində, xaricdən parlaq qonur, dərivari, daxildən yüngül hörümçək toruna bənzər qınla örtülmüşdür. Gövdə nazik, çilpaq, yarpaqlar 2 ədəd, dar-neştərşəkilli və ya xətvari, böyük hissəsi oraqvari əyilmiş göyümtüldür. Çiçəkləri 1 ədəd, bəzən 2, çiçəkyanlığı yarpaqcıqları 1,5-2,5 sm uzunluğundadır. Erkəkcik çiçəkyanlığından kiçikdir. Sapı sarı, 2-2,5 dəfə tozcuqdan uzundur. Qutucuq 1-1,5 sm uzunluğundadır.
Bioloji, ekoloji, fitosenoloji xüsusiyyətlər
Bozqırlarda və orta dağ qurşaqlarında, qış otlaqlarında, quru-otlu yamaclarda, gilli, çınqıllı, daşlı yerlərdə yayılır. Çiçəkləməsi aprel, meyvələməsi may ayına təsadüf edir. Kseromezofitdir.
Yayılması
Qobustan, Abşeron, Kür-Araz ovalığı, Naxçıvan düzü (Duzdağ, Darıdağ, Aracıq dağ ətəklərində).
Məhdudlaşdırıcı amillər
Əhali tərəfindən intensiv toplanması və zoogen amillər.
ABŞ-də din
ABŞ-də din — ABŞ konstitusiyasına edilən birinci dəyişiklik dinin azad həyata keçirilməsinə zəmanət verir və qurulmasına uyğun olaraq Konqresi qanunların qəbul edilməsinə qadağa qoyur.
İkiçiçək dağlaləsi
Mühafizə tədbirləri
Təbii ehtiyatları azdır. Mühafizəsi üçün xüsusi tədbirlər hazırlanmayıb. Yasaqlıqların yaradılması vacibdir.
ABŞ-də din
2013-cü ildəki sorğuda amerikalılar 56%-i dinin "onların həyatında çox önəmli rol" oynadığını demişdilər, bu rəqəm də digər inkişaf etmiş ölkələrdən çok daha yüksəkdir. 2009-cu il Qellap sorğusunda amerikalıların 42%-i həftəlik və ya demək olar ki, həftəlik kilsədə iştirak etdiyini söylədilər, bu rəqəm ən az Vermontda olmaqla 23% və ən çox Missisipidə olmaqla 63% dəyişir.
Xermeslər
Xermeslər — buğumayaqlılar tipinin bərabərqanadlılar dəstəsinə aid olan fəsilə.
Xarici görünüşü
Kiçik mənənələrdir. Bığcıqlar müxtəlif saylı buğumlara malikdir. Qanadsızlar və sürfələr 3 buğumlu olub 2 rinariya, qanadlılar isə 5 buğumlu olub 3-4 rinariya malikdir. Qanadlıların bədəni geniş ovalformalı, qonur rəngdədir. Bığcıqlar 5 buğumlu olub, 3 ədəd böyük olmayan rinariya malikdir. Qarın terqiti üzərindəki vəzlər iri sahələrdə yerləəşir və onların kənar üstlüyü tamamilə olmur. Bədənin uzunluğu 1,60-1,65 mm-dir. Eni isə 0.70-0.80 mm-dir. Ön qanadlarda 3, arxadakında isə bir əyri damar vardır. Qarın hissədə 5-6 cüt miqdarında nəfəsgah yerləşir. Yumurtaqoyan bikri dişilər qısa, konusvari, üç qatlı yumurta borusuna malikdir. Normal dişilər və erkəklər sürfəşəkilli olubxortuma malikdir. Normal dişilərin bığcığı 4 buğumludur.
Həyat tərzi
Mənənələr çam ağacı üzərində düz olan fır əmələ gətirir. Sentyabr ayında AMEA Botanika bağında çam ağacı üzərində sürfələrə də rast gəlinmişdir. Xermeslər adətən ikiillik və yaxud tam olmayan həyat tərzinə malikdir. İl müddətində 2-3 nəsil verməklə iynəyarpaqlı bitkilərlə əlaqədardır. Əsasən bir. Bəzən də iki yaçlı sürfələr qışlayır. Azərbaycanda xermeslərin 1-ci cinsə mənsub olan 1 növü yaşayır. Cins: Pineus Shimer, 1869. Bu cinsin mənənələri çam bitkisi üzərində yaşayır, çam ağacı üzərinə köçür və burada tam olmayan həyat tərz keçirməklə yaşayırlar.
Yayılması
Dünyada 14,Qərbi Avropa, Şimali Afrika, Yaponiya Avstraliya, Yeni Zellandiyada, Azərbaycanda yayılmışdır. Azərbaycanda isə 1 növü Pineus pini L. (Macg.), 1819 – Çam mənənəsi yüksək dağ zonasında Qəbələ rayonu müşahidə edilmişdir.
Vilayət Cəfərov
Vilayət Cəfərov — Şərqşünas, ərəbşünas, tərcüməçi, filologiya elmləri doktoru, professor
Həyatı
Vilayət Abbasqulu oğlu Cəfərov 15 may 1940-cı ildə Azərbaycanın Tovuz rayonunun Bozalqanlı kəndində anadan olmuşdur. A. S. Puşkin adına Tovuz şəhər orta məktəbində təhsil almışdır. 1960–1965-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb şöbəsini bitirmişdir. Universiteti bitirdikdən sonra 1965–1967-ci illərdə Yəməndə, 1978–1981-ci illərdə İraqda tərcüməçi kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2002-ci ildə "İraqda neoklassik poeziya" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edərək, filologiya elmləri doktoru adını almışdır. Uzun müddət AMEA-nın Ziya Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunda Ərəb filologiyası şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. O, elmi yaradıcılıqla, tərcümə fəaliyyətilə yanaşı, pedaqoji sahədə də çalışmış, müxtəlif dövrlərdə Bakı Dövlət Universiteti, Qafqaz Universiteti və Təfəkkür Universitetlərində mühazirələr oxumuşdur. AMEA-nın Ziya Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutunda "Dünya ədəbiyyatı" ixtisası üzrə fəaliyyət göstərən Müdafiə Şurasının üzvü, Seminar Komisiyasının sədri kimi fəaliyyət göstərmişdir. Onun rəhbərliyi altında 10-dan artıq dissertasiya müdafiə olunmuşdur.
Yaradıcılığı
Vilayət Cəfərovun araşdırmalarında ərəb ədəbiyyatın öyrənilməsi, araşdırılması və təbliği xüsusi yer tutur. Onun müxtəlif dövrlərdə nəşr olunmuş "Cəmil Sidqi əz-Zəhavi" (1983), "İraqda neoklassik poeziya" (1998), "Əliqılınclı zülfüqar" (2000), "Qürbətdə yaranan dostluq" (2005) və başqa kitabların müəllifidir. Vilayət Cəfərov həmçinin tərcümə yaradıcılığı ilə də məşğul olmuş, ərəb ədəbiyyatından xeyli sayda bədii və elmi əsərləri Azərbaycan türkcəsinə çevirmişdir.
Qısa satış
Qısa satış - İnvestorun sahib olmadığı və ya borca aldığı qiymətli kağızın satışı. Bu proses müəyyən qiymətli kağızların qiymətinin düşəcəyini güman edərək bu qiymətli kağızları borca götürülərək satılması və qiymət düşdükdən sonra isə satış qiymətindən daha ucuz alaraq sahibinə qaytarılması. Borca alınmış qiymətli kağızı yüksək qiymətə sataraq sonradan onu ucuz qiymətə geri almaqla gəlir əldə olunur.
Everett Şostrom
Everett Şostrom (1921-1992) - amerikalı Everett Şostrom (1921-1992) Amerikalı psixoloq, yazar və prodüser. Amerikan Psixoloji Assosiasiyasının prezidenti olub. 10 bitik müəllifidir. “Anti Karneqi və ya insan manipulyator” adlı kitabı milyonlarla insana özünə inam qazanmaqda kömək edib. E. Şostrom manipulyativ insan xarakterlərinin bölgüsü və özünüinkişaf konsepsiyasının yaradıcılarından biri olmuşdur.
Qaynaq
Antikornegi və İnsan Manipulyator
NGC 7575
NGC 7575, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qeyri-rezidentlər
Qeyri- rezidentlər— aşağıdakı şəxsləri əhatə edir.
Qeyri-rezidentin gəlirləri
Daimi nümayəndəliklə bilavasitə bağlı olmayan gəlirləri və daimi nümayəndəlik vasitəsilə əldə olunan gəlirləri özündə cəmləşdirir. 2-ci halda Azərbaycan mənbəyindən alınan gəlirlər üzrə vergi öhdəliklərini daimi nümayəndəlik özü yerinə yetirir və yalnız xalis mənfəətindən qeyri-rezidentə ödəmələr aparılarkən həmin ödəmədən 10 faiz dərəcə ilə vergi tutulur. Qeyd olunmalıdır ki, ikiqat vergitutmanın aradan qaldırılması haqqında beynəlxalq müqavilələrdə vergilərin aşağı dərəcəsi və ya vergilərdən tam azad olunması nəzərdə tutulduğu halda, xüsusi olaraq hazırlanmış inzibatçılıq qaydalarına əsasən müvafiq şəkildə təsdiqlənmiş formalar təqdim olunmaqla dividend, faizlər və royaltilər ödəmə mənbəyində vergiyə cəlb olunmadan azad edilə, vergiyə cəlb olunmuş digər gəlir növləri isə vergi tutulduqdan sonra qeyri-rezidentin vergi orqanına müraciətinə əsasən Nazirlər Kabineti müəyyən etdiyi qaydada geri qaytarıla bilər.
Rezident şəxslər
Aşağıda göstərilən tələblərin birinə cavab verən istənilən fiziki şəxs rezident sayılır. təqvim ilində üst-üstə 182 gündən artıq vaxtda həqiqətən Azərbaycan Respublikasının ərazisində olan; təqvim ili içərisində, yaxud bir təqvim ili ərzində xarici ölkədə Azərbaycan Respublikasının dövlət xidmətində olan;. vergi Məcəlləsinin 13.2.5.1-ci maddəsinin ikinci və üçüncü abzaslarında Azərbaycan Respublikasının ərazisində və xarici ölkədə (hər hansı birində) fiziki şəxsin olma müddəti 182 gündən artıq olmadıqda, həmin fiziki şəxs aşağıdakı ardıcıllıqla göstərilən meyarlarla Azərbaycan Respublikasının rezidenti sayılır:
Fiziki şəxs vergi ilində Azərbaycan Respublikasının ərazisində qaldığı son gündən etibarən bu vergi ilinin sonunadək olan dövr ərzində Azərbaycan Respublikasının qeyri-rezidenti sayılır, bu şərtlə ki, həmin şəxs bilavasitə növbəti vergi ilində Azərbaycan Respublikasının qeyri-rezidenti olsun;
Yusif Əzimzadə
Əzimzadə Yusif Əhmədulla oğlu — nasir, dramaturq, publisist, tərcüməçi, 1942-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Əməkdar incəsənət xadimi (1979).
Həyatı
Yusif Əzimzadə 1917-ci il fevralın 22-də Bakıda fəhlə ailəsində doğulmuşdur. Natamam orta məktəbi bitirib N.Nərimanov adına sənaye texnikumunun elektrik-mexanika şöbəsində təhsil almışdır (1930-1937). Həm də Bakı şəhər rayonlarının elektrik yarımstansiyalarında işləmişdir (1934-1937). Tələbə ikən öz şeirlərini "Ədəbiyyat qəzeti"ndə, "Gənc işçi", "Yeni yol" və "Azərbaycan gəncləri"ndə müntəzəm çap etdirmişdir. Onun əsərləri müstəsna hallarda "Ə.Yusif", yaxud "Y.Əhədoğlu" imzaları ilə çap olunmuşdur. Bakı hərbi məktəbini leytenant rütbəsi ilə bitirmişdir (1937-1939). Qərbi Ukraynanın azad olunmasında, ağ finlərə qarşı döyüşlərdə iştirak etmişdir. 1940-cı ildə xəstəliyinə görə tərxis olunub iki il "Abşeron kolxozçusu" qəzeti redaksiyasında ədəbi işçi, katib, 1942-1944-cü illərdə isə "Ədəbiyyat qəzeti"ndə, "İnqilab və mədəniyyət" jurnalında ədəbi işçi, nəsr şöbəsinin müdiri vəzifələrində çalışmışdır. Azərbaycan KP MK yanında Partiya tarixi İnstitutunun "Böyük Vətən müharibəsi" şöbəsində baş elmi işçi (1944-1945), M.Qorki adına Bakı Gənc Tamaşaçılar Teatrında ədəbi hissənin şöbə müdiri (1945-1947), "İnqilab və mədəniyyət" jurnalında tənqid şöbəsinin müdiri (1948-1951), Azərnəşr və Uşaqgəncnəşrdə bədii ədəbiyyat şöbəsinin redaktoru (1951-1952), "İnqilab və mədəniyyət" jurnalı, sonra "Ədəbiyyat qəzeti" redaksiyalarında məsul katib, "Göyərçin" jurnalının məsul redaktoru, "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetinin baş redaktoru, "Ulduz" gənclik jurnalında redaktor əvəzi və Azərbaycan Yazıçılar Birliyində bədii tərcümə üzrə məsləhətçi (1966-1971), "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində baş redaktor (1971-1978) olmuşdur. Bakı şəhəri və 26 Bakı komissarı adına rayon Sovetinin deputatı seçilmişdir (1971). "Anacan" pyesinə görə musiqili teatrların ümumittifaq festivalının laureatı diplomuna layiq görülmüşdür (1957). Keçmiş SSRİ respublikalarının teatrlarında "Çiçəklər səltənəti", "Anacan", "Nəsrəddin", "Aprel səhəri" və "Qonşular" dram əsərləri səhnəyə qoyulmuşdur. Onun tərcümə etdiyi pyeslər (Konstantin Simonovun "Rus məsələsi", Sergey Mixalkovun "Qırmızı qalstuk", Y.Soloviçin "Qəribə dilənçi", O.Bodıkovun "Qaraqum faciəsi", Ş.Xusainovun "Anam gəldi") Azərbaycan teatrlarında səhnələşdirilmişdir. "Pravda", "İzvestiya", "Trud" və "Literaturnaya qazeta" kimi mərkəzi qəzetlərdə müntəzəm çıxış etmişdir. Ümumittifaq Yazıçılar İttifaqının V qurultayına nümayəndə seçilmişdir. Moldaviyada Azərbaycan mədəniyyəti günlərində (1960), Bryansk, Voroşilovqrad və Qərbi Sibirin Tümen vilayətində Sovet ədəbiyyatı günlərində (1970, 1973, 1974) iştirak etmişdir. SSRİ medalları və Azərbaycan Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fəxri fərmanları ilə təltif olunmuşdur.
1984-cü il mart ayının 6-da Bakıda vəfat etmişdir.
Elnur Allahverdiyev (futbolçu)
Elnur Allahverdiyev — Azərbaycan futbolçusu.
Təbriz üsyanı (1979-1980)
Təbriz üsyanı — İran İslam inqilabın dan sonra yaşanan hadisələr nəticəsində etnik haqların əldə edilməsi uğrunda İranda yaşayan Azərbaycan türkləri nin etirazları nəzərdə tutulur. Etirazlar Təbriz dən ətraf bölgələrə də yayılmış, bəzi yerlərdə hakimiyyət etirazçılar tərəfindən ələ keçirilmişdir. Üsyan və ya etirazlar sonradan rejim qüvvələrinin yardımı ilə yatırılmışdır.
Zəmin
İnqilabdan sonra Azərbaycan türklərinin çoxu özü də təbrizli olan Ayətullah Şəriətmədarini izləməkdə idilər. Şəriətmədarinin dinin hakim olmasına və din adamlarının yeni hökumətdə üstünlük əldə etməsinə qarşı idi və buna görə də, yeni kontitusiyanı qəbul etmirdi. Həmçinin tələblər içərisində etnik azlıqların hüquqlarının tanınması, onlara öz dillərindən geniş istifadə haqlarının verilməsi tələb edilirdi. Hətta üsyandan bir qədər əvvəl Təbrizdə və ümumiyyətlə Cənubi Azərbaycanda yaradılmış bəzi təşkilatlar Azərbaycana geniş muxtariyyət verilməsini tələb edirdi. Bunlara misal olaraq Şəriətmədari tərəfindən dəstəklənən və bəziləri tərəfindən elə Şəriətmədarinin partiyası hesab edilən, üzvlərinin mütləq əksəriyyətinin Azərbaycan türkləri olan Müsəlman Xalq Respublikası Partiyası da daxil idi. Partiyanın rəhbərlərindən biri Şəriətmədarinin oğlu Həsən Şəriətmədari idi.
Üsyanın başlaması
Brenda Şaffer etnik təməllər üzrə səfərbər olmanın göstəricisi kimi Ruhulla Xomeyni ilə mübarizə zamanı Azərbaycan türklərinin Ayətullah Şəriətmədariyə dəstək vermələrini göstərir. Bu gərginlik konstitusiya layihəsinin refendumu ərəfəsində özünün pik nöqtəsinə çatdı. Şəriətmədari Vilayəti-Fəqihə qarşı çıxırdı və bildirir ki, bu sistem hakimiyyətin bir nəfərin əlində cəmləşməsinə yol açacaqdır. O, həmçinin yerli haqların verilməsini də tələb edirdi. Azərbaycan türklərinin əksəriyyəti Şəriətmədarinin çağırışına və həddindən artır mərkəziləşmənin Azərbaycan türklərinin haqlarına uyğun gəlmədiyi qənaətinə əsasən 2 dekabr konstitusiya referendumunu boykot etdilər. İrandakı digər etnik azlıqların əksəriyyəti də belə etmişdi.
Xomeyni və onun partiyasına qarşı çıxmasından az sonra Şəriətmədariya qarşı dövlət nəzarətindəki mətbuat orqanları tərəfindən kompaniy abaşladıldı. 6 dekabr tarixində Xomeyni Şəriətmədari ilə ilə görüşdü və görüşdə yaşananlar ultimatum kimi dəyərləndirildi.
Ayətullah Şəriətmədarinin yeni konstitusiya təklifinə qəti müxalifətinə baxmayaraq, Təbriz radiosu onun adından çıxış edərək guya ayətullahnın insanları yeni konstitusiyanın lehinə səs verməyə çağıran fətva verdiyini elan etdi. Bununla Azərbaycan əhalisinin referendumun lehinə səs verəcəyi gözlənilirdi. Bunun yalan olduğu ortaya çıxdığı zaman Təbriz əhalisi etirazlara başladı və onlar yeni referendumu tanımadıqlarını, onun saxtalaşdırıldığını elan etdilər. Bundan sonra müxtəlif bölgələrdən insanlar Təbrizə axın edərək növbəti günə MSRP tərəfindən təyin edilmiş mitinqə hazırlaşmağa başladılar. Elə bu zaman Şəriətmədarinin Qumdakı evinə hücum edildiyi və onun mühafizəçilərindən birinin öldürüldüyü xəbəri insanları daha da qəzəbləndirdi. Beləliklə, 6 dekabr mitinqi təkcə təzə konstitusiyaya yox, eyni zamanda da Şəriətmədarinin evinə edilmiş hücuma etiraza çevrildi. Hökumət orqanlarına hücum edən təbrizlilər Təbriz radiosunu da ələ keçirdilər. Nümayişçilərin tələbləri və hərəkətlərinin intensivliyi göstərir ki, konstitusiya məsələsi və Şəriətmədarinin üzərinə hücum onların rejim əleyhinə fəaliyyətləri üçün təkan rolunu oynayırdı. Etirazın əsas səbəbləri sırasına Azərbaycan əyalətlərinə göndərilən məmurların təyinatı və mətbuat məsələsi idi. Etirazçıların mülki hava limanını ələ keçirməsindən sonra şəhərdə olan ordu etirazçılara müdaxilə etməkdən imtina etdi. Bundan başqa, şəhərdəki ordu birləşmələrindən bəziləri, xüsusən hərbi hava qüvvələrinə mənsub olan əsgərlərin bir qismi etirazçılara qatıldılar və Şəriətmədarini dəstəkləməyə başladılar.
Təbrizdəki əhalinin üsyanı qısa bir müddət ərzində Urmiya və Ərdəbildə də etirazlar başladı. Yerlərdəki MXRP qolları Şəriətmədarini Xomeyni ilə olan mübarizəsində dəstəklədiklərini bildirirdilər. Təbrizdəki etirazlardan ruhlanan Urmiya sakinləri kommunikasiya qülləsini ələ keçirməyə çalışsalar da, bunu son anda bacara bilmədilər. Ərdəbil yaxınlığındakı Germi məntəqəsində yerli əhali bütün hakimiyyət orqanlarını ələ keçirməyi bacardı. Həbsxanadakı bütün məhbuslar azad edildi və onların yerinə inqilabdan sonra yaradılmış İnqilab Keşikçiləri Korpusunun yerli mənsubları həbs edildi.
Üsyançılar insanları öz əyalətlərin işlərini idarə etmək istədiklərini bildirirdilər. Məsələn, radiodan elan edilən və MXRP tərəfindən hazırlanmış bəyanatda həm Ayətullah Xomeyninin, həm də mərkəzi hökumətin nümayəndələrinin əyalətdən qovulması tələb edilirdi. Bəyanatda kürd xalqı kimi Azərbaycan xalqının da hüquqlarına hörmət edilməsi tələb edilirdi. Təbrizdəki nümayişlər zamanı insanların səsləndirdikləri şüarlardan biri də İran xalqları üçün öz müqəddəratını təyin etmə prinsipinin tədbiq edilməsi barədə idi. Nümayiş iştirakçıları çıxışçılardan yalnız Azərbaycan türkcəsində danışmağı tələb edirdilər, əgər kimsə farsca danışmağa cəhd etsəydi o, dərhal etirazla qarşılanırdı. Yalnız Azərbaycandakı hərəkatı dəstəkləyən qeyri-azərbaycanlılara öz dillərində çıxış etməyə icazə verilirdi. thumb|250px|[[Məhəmməd Kazım Şəriətmədari|Ayətullah Şəriətmədari Ayətullah Xomeyni ilə. 1979-cu il.]]
Üsyan Xomeyni Şəriətmədarini təhdid edib hərəkatın önünə keçməsini əngəlləməsindən sonra ciddi ziyan gördü. 6 dekabrda Xomeyni Şəriətmədarinin evini ziyarət etdi. Görüş zamanı o, Şəriətmədariyə bildirdi ki, İslami İnqilab Şurası şəhərdəki kommunikasiya qülləsinin 24 saat içində boşaldılmayacağı təqdirdə Təbrizin bombardman edilməsi barədə qərar qəbul etmişdir. Bununla eyni zamanda İnqilab Keşikçiləri Korpusunun bölmələri helikopterlə Təbriz Universitetinin həyətinə daxil oldular. Bura o zaman Şəriətmədari ilə mübarizədə Xomeynini dəstəkləyən İran azərbaycanlısı solçular tərəfindən nəzarət edilirdi. Yeni rejimin kürdlərlə mübarizəsində xeyli kürdün öldürüldüyünü bilən və bunun Azərbaycanda da olmasını istəməyən Şəritəmədari daha çox toqquşmanın qarşısını aldı. Şəritəmədarinin göstərişləri Azərbaycanda yalnız elan edildi. Elana görə guya Şəriətmədari və Xomeyni razılığa gəlmiş, Xomeyni Azərbaycanın daxili işlərinə qarışmayacağını, Şəriətmədari isə mərkəzin bölgəyə təyinatlarını qəbul etmişdir. Brenda Şafferə görə, razılaşmanın Şəriətmədarinin əyalətdəki təyinatlar üzərində nəzarəti təmin etməsi faktı daha bir sövdələşmənin əldə olunması fikrinin həqiqətə uyğun olmadığını göstərir. Ayətullah Şəriətmədari din xadimlərinin birbaşa siyasətə qarışmasının əleyhinə idi və beləliklə, özü üçün belə bir rol istəməzdi.
Şəriətmədarinin müraciətindən sonra 9 dekabr tarixində təbrizlilər ələ keçirdikləri obyektləri hökumət qüvvələrinə təhvil verdilər. Hakimiyyəti ələ alan Xomeyni tərəfdarları MXRP-ın mərkəzlərinə basqınlar etməyə və onun aktivistlərini həbs etməyə başladı. Onlara edilənin elanın saxta olmasını başa düşdükdən sonra etirazçılar yenidən rabitə qülləsini və digər yerləri ələ keçirdilər. Bundan sonra 5 həftə olar mühüm obyektləri öz əllərində saxlamağı bacardılar. Etirazçıların bəxti onda gətirmədi ki, Təbriz ətrafında olan və o dövrdə Xomeynini dəstəkləyən Tudəyə rəğbət bəsləyən bir əsgər Təbrizdəki rabitə qülləsinin fəaliyyətini məhdudlaşdırdı. Bununla da, Təbrizdəki üsyançıların xalqa müraciəti və onları səfərbər etməsi çətinləşdi. Buna baxmayaraq, 13 dekabrda Təbrizdə 700 min insan Şəriətmədarini dəstəkləyən nümayiş keçirdi. Etirazçıların tələblərindən biri də qeyri-azərbaycanlı əsgərlərin vilayət ərazisindən çıxarılması idi. 12 yanvar 1980-ci ildə MXRP-ın 11 liderinin edam edilməsindən və İnqilab Keşikçiləri Korpusunun partiyanın ofislərini ələ keçirməsindən sonra toqquşmalar daha da artdı. Şəriətmədari Xomeyninin MXRP-ni rəsmən ləğv etmək tələblərini qəbul etmədi. Şəriətmədari rejimin partiyanı ləğv etmək tələbinə kinayə ilə cavab verdi və bildirdi ki, mövcud hökumət siyasəti çərçivəsində buna ehtiyac yoxdur, çünki “özü bütün siyasi partiyaları amerikalı, sionist və antiinqilabçı kimi qələmə verə, onları qanunsuz elan edə bilər”; o, hakimiyyətin bu etiketlərdən istifadə edərək MXRP-yə böhtan atmaq cəhdlərini nəzərdə tuturdu. MXRP heç vaxt formal olaraq buraxılmayıb.
Nəticə
Brenda Şaffer 1979-cu ilin dekabrında yaşananları İrandakı Azərbaycan türklərinin yeni rejimə münasibətinin formalaşmasında mühüm rol oynadığını bildirməkdədir. O, yazır ki, Azərbaycan türkləri inqilabın onların dillərinə və kültürlərinə olan qadağaları ləğv edəcəyini düşünsələr də, bunda çox optimistik olduqlarını başa düşdülər. Həmçinin Azərbaycan türklərinin - xüsusən yaşlı və mühafizəkar olanların - hörmət etdiyi Ayətullah Şəriətmədarinin alçaldılması və kənarlaşdırılması yeni hökumətdən narazılığın daha da güclənməsinə yol açdı. Ervand Abrahamianın inqilabdan sonrakı ilkin seçkilərdə Azərbaycan bölgəsində seçkilərə qatılmanın aşağı səviyyədə olmasını yazmasına istinad edən Brenda Şaffer bunun Azərbaycan türklərinin seçkidə iştirakla hansısa dəyişikliyə nail ola bilməyəcəklərini düşünməsi ilə əlaqələndirir.
Tanrı ordusu (ABŞ)
Tanrı ordusu  — abortla mübarizə aparan bir xristian terror təşkilatı. HBO, təşkilat haqqında "Tanrı Ordusundakı Əsgərlər" haqqında sənədli film hazırladı.
Fəaliyyəti
Tanrı ordusunun əhatə edən ən etibarlı bilinən epizod 1982-ci ildə baş verdi. Ordunun üç üzvü, abort həkimi Hektor Zevallos və həyat yoldaşı Rozali Janı girov götürdü. Girovlar sağ-salamat sərbəst buraxılmışdır. Ordunun "Şərq Sahili Vahidi" 1985-ci ildə Merilend, Virciniya və Vaşinqtonda yeddi abort klinikasına qarşı Maykl Brey və iki ortağının hücumlarına görə məsuliyyəti öz üzərinə götürdü.
Tanrı ordusu, Erik Rudolfun abort klinikalarına qarşı 1997-ci il hücumlarına görə məsuliyyəti də öz üzərinə götürmüşdür.
Tolerantlıq qanunu
Tolerantlıq qanunu- Orqanizmin hər-hansı ekoloji amilin dəyişkənliyinə münasibətdə dözümlülüyüdür.
Y. Odumun izahı
Tolerantlıq qanunu 1975-ci ildə Y.Odum tərəfindən daha tam izah olunmuşdur: Belə ki, orqanizmlər bir amilə münasibətdə daha geniş, digər amilə münasibətdə isə daha dar tolerantlıq diapazonuna malik ola bilərlər. Bütün ekoloji amillərə münasibətdə geniş diapozonda tolerantlığa malik növlər adətən daha çox yayılanlardır.Əgər, bir ekoloji amil üzrə şərait qeyri-optimaldırsa, onda digər ekoloji amillərə görə də tolerantlıq diapozonu daralır. Həmçinin ayrı-ayrı amillərə və onların kombinasiyasına tolerantlıq diapazonu müxtəlif olur. Xüsusən də onu deyə bilərik ki, bütün orqanizmlər üçün artıb-törəmə dövrü böhranlı olduğuna görə, məhz bu ərəfədə limitləyici amillərin sayı da artmaqdadır.
Müasir ekoloji ədəbiyyatlarda (Odum,1975,1986; Fyodorov,Gelmanov,1980; Leviç və b.,1997) Şelfordun “tolerantlıq qanununa” Libix prinsipinin davamı və genişlənməsi kimi baxılır.
Vaveyla (pyes)
Vaveyla (pyes) — "Vaveyla" səhnə əsəri, 1926-cı ildə “Bakı İşçisi Kooperativ Nəşriyyatı” tərəfindən Bakıda çap edilmişdir.
İki pərdədən ibarət "Vaveyla" tragikomediya 1926-cı ildə qələmə alınmışdır. Əsərdə, din adı altında avam xalqı aldadan mollalar yazıçı tərəfindən tənqid edilir. Bundan başqa, yazıçı xalqı maariflənməyə, bu cür yalançı insanların oyununa gəlməməyə çağırır.
Əsərdə, İranda fərqli peşələrdə çalışan insanların Qafqazdakı insanların cahilliyindən faydalandıqları və onları aldatdıqlarından bəhs olunur. Molla Kazım İranda saxtakarlıq etməklə insanları aldatmaqla məşğuldur. Qafqaza gəldikdə hər yanda özünü mömin kimi təqdim edir. Burada insanları cəhalətə aparır və bu yolla pulunu qazanır. Özünü dini xadimi kimi tanıtsa da, əslində dindən xəbərsiz biridir. Nəhayət, xalqın içərisindən onun yalanlarını ifşa edən biri çıxır və bütün etdiklərinin hesabını ödətdirir.
Məzmunu
Hadisələr Fazil Dərbəndinin insanları şəhər meydanına toplayaraq nitq söyləməsi ilə başlayır. Özünü xalqa mömin kimi göstərməyə çalışır. Ona inanmayanların cəhənnəmdə yanacağına and içir. Məhərrəm ayından əvvəl günahlarını silmək üçün ağlamağı tövsiyə edir. Bu çıxış xalqa təsir edir və hamı ona inanmağa başlayır.
Fazil Dərbəndi ətrafındakı insanlarla birlikdə hadisə yerini tərk etdikdən sonra Molla Kazım ətrafındakı bir neçə nəfərlə hadisə yerinə gəlir. Yaşlı qadın Molla Kazıma yaxınlaşır və dərdinə çarə tapmağı xahiş edir. Bildirir ki, gəlini iki il evli olsa da, hələ də övlad sahibi deyil. Molla Kazım qadından bu axşam gəlinini onun evinə gətirməsini xahiş edir və dualar oxuyaraq ona kömək edəcəyini vəd edir. Qadının ardınca yaşlı bir kişi gəlir və o, Molla Kazıma yeni evləndiyi 14 yaşlı arvadının onun üzünə baxmadığından şikayətlənir. Molla Kazım ona bir dua yazır və onu dilinin altında saxlamağı məsləhət görür.
Yaşlı adamdan sonra cavan oğlan Molla Kazımın yanına gəlir və dərdini danışır. Evli bir qadına aşiq olduğunu və qadının ərindən ayrılması üçün bir dua yazmasını xahiş edir. Molla Kazım pul qarşılığında dua yazır. Gənc gedəndən sonra Molla Cabbar gəlir və Molla Kazıma Məhərrəm ayı xaricində meymun oynatmaqla çörək pulunu qazandığını söyləyir. Sonradan Molla Qurban da gəlir və öz aralarında Məhərrəm ayı hara getməyi planlaşdırırlar. Bu baxımdan, Azərbaycanda insanların onların yalanlarına daha çox inandıqlarını danışaraq ən qısa müddətdə ora getməyə qərar verdilər.
İkinci pərdədə hadisələr Qafqazın böyük şəhərlərindən birində baş verir. Məhərrəm ay olduğu üçün hamı ağlayır, üz-gözlərini cırırdı. Xüsusilə gənc kişilər kəfən geyərək “Ehli Beyit”ə olan sevgilərini sübut etməyə çalışırlar. Gənclər arasında yalnız Rəsul onları bu yoldan çəkindirməyə çalışırdı. Ancaq Molla Kazımın yalanları ilə beyinləri doldurulmuş kütlə onu dinləmir. Molla Kazım kütlə üzərində nüfuzunu artırmaq üçün əvvəlcədən bir erməni qadınla anlaşma qurur. O, erməni qadının sağlam oğlunu cəmiyyətə, kor kimi tanıtdırır. Sonra onu məscidə gətirir və camaatı uşağın gözlərini şəxsən açdığına inandırır.
O gündən sonra hamı Molla Kazımın nə qədər ağıllı olduğunu danışır. Bu vaxt kənardan qışqırıq səsi eşidilir və bir neçə gəncin "Ehli Beyit" uğrunda özlərinə vurduqları zəncirdən öldüyü aydın olur. Molla Kazım camaata ölən gənclərin şəhid olduğunu və cənnətə getdiyini söyləyir. Elə bu vaxt bir iranlı gəlir və Molla Kazımın əsl yalançı olduğunu sübut edir və ortalıq qarışır. İranlı boynundan yapışaraq onu döyməyə aparır. Camaat Molla Kazıma inandığı üçün peşman olur.
Molla Kazım surəti
Molla Kazım İranda fala baxan, Qafqazda isə mərsiyəxanlıq edən saxtakar bir insandır.
Haqvеrdiyеv mövhumat əlеyhinə “Vavеyla” adlı pyеs yazmışdır. Yazıçı “Vavеyla”da (1926) fazil dərbəndlilərin, mоlla kazımların, mоlla cabbarların – İrandan gələn bu hiyləgərlərin din adından düzəltdikləri qanlı səhnələri göstərir və ifşa еdir. İnsanları aldadaraq pullarını əlindən alan Molla Kazım, öz məsləyini belə izah edir:
Bu oyunda da, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin Mirzə Fətəli Axundzadənin ədəbi fəaliyyətindən təsirləndiyi görülür. Əsərin baş qəhrəmanı Molla Kazım, Mirzə Fətəli Axundzadənin komediyalarındakı "Molla İbrahim Xəlil", "Dərviş Məstəli Şah" və digər personajlarla eyni xüsusiyyətlərə malikdir. O da, Mirzə Fəthəlinin komediyalarındakı personajlar kimi, savadsız insanları din adı altında min cür oyuna, hiyləyə gətirir.
Dil və üslub özəllikləri
Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev "Vaveyla" pyesində tənqidi üslubdan istifadə edir. Bu yolla yazıçı, insanları cəhalətdən qurtulmağa və təhsil almağa dəvət edir. Tragikomediya üslubunda yazılmış əsərdə saxta ruhanilər müəllif tərəfindən tənqid olunur.
Oyunun dili hadisələrin baş verdiyi yerlərdən təsirlənir. "Ağa Məhəmməd Şah Qaçar" dramında olduğu kimi, İrandakı bəzi hadisələr müəllifin əsərdə daha çox ərəb və fars sözlərindən istifadə etməsinə səbəb olur. Bu yazar, əsəri daha orijinal etməyə çalışır. Əsərdə Fazıl Derbendi, Molla Kazım, Molla Cabbar və Kerbelayi Kadim dilindən bugünkü Azərbaycan türkcəsində istifadə olunmayan sözlər var:
“İsməu-ifhəmu-ya əyyühəl-qafilun”, “coşən-k əbir”, “mürəxxəs”, “əyal”, “təəşşüq”... Digər sözləri nümunə kimi göstərmək olar.
Yazıçı, uzun müddət keçdikdən sonra ilk dəfə "Vaveyla" pyesində nəzm nümunələri göstərir. Bu dəfə "Vaveyla" pyesində ədəbi fəaliyyətinin ilk dövrlərində daha çox istifadə etdiyi nəzm nümunələrindən istifadə edir. Buna nümunə olaraq meymun oynayan Molla Cabbarın şerini göstərmək olar:
Həmişə folklora bağlı olan Haqverdiyev əksər pyeslərində olduğu kimi bu pyesdə də atalar sözləri və deyimlərə yer vermişdir. Müəllif atalar sözləri və deyimlərdən yerində istifadə etməyi bacarır. Atalar sözləri və deyimlər əsasən Molla Kazımın dilindən deyilir:
Əsərdə diqqət çəkən məqamlardan biri də yad bir qadının Azərbaycan Türkcəsində danışmasıdır. Müəllif bunu əsərdəki bir erməni qadın simasında göstərir. Qarabağda doğulub böyüyən və oranın sosioloji vəziyyətinə bələd olanə Haqverdiyev, ətrafında çox sayda erməninin Azərbaycan türkcəsində danışdığının şahidi olmuşdur. Buna görə də, yazıçı erməni xarakterini uğurla yaratmağı bacarmışdı. Müəllif bir erməni qadının Azərbaycan türkcəsində şivə ilə necə danışdığını belə göstərir:
Cənub Qaz Dəhlizi
thumb|right|300px|Cənub Qaz Dəhlizinin xaritəsi Cənub Qaz Dəhlizi — Cənubi Qafqaz qaz boru kəmərini (Bakı-Tbilisi-Ərzurum) genişləndirmək, həmçinin Türkiyədə TANAP qaz kəmərinin tikintisini və Avropada TAP qaz kəmərini genişləndirilməsi üzrə layihədir. Bu layihə çərçivəsində hasil ediləcək təbii qaz Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə, Yunanıstan, Bolqarıstan, Albaniya ərazisindən və Adriatik dənizinin dibindən keçməklə İtaliyaya qədər 3500 kilometrdən artıq uzanan boru kəmərləri vasitəsilə çatdırılacaq.
İlk qazın 2018-ci ilin sonlarında Gürcüstan və Türkiyəyə təchiz edilməsi planlaşdırılır. Avropaya isə qaz təchizatının Azərbaycanda dənizdə ilk qaz hasil edildiyi vaxtdan bir ildən bir qədər çox müddət keçdikdən sonra gerçəkləşəcəyi gözlənilir. Cənub Qaz Dəhlizi boru kəməri sistemi elə layihələndirilib ki, gələcəkdə mümkün əlavə qaz həcmlərinin təchiz edilə bilməsi üçün onun ötürücülük gücü öz ilkin ötürücülük gücünün iki misli qədər artırıla bilər.
Əsas şirkətlər
Müxtəlif layihələrdə iştirak edən əsas şirkətlər: Axpo (İsveçrə), BOTAŞ (Türkiyə), BP (Böyük Britaniya), Enagás (İspaniya), Fluxys (Belçika), LUKoyl (Rusiya), Naftiran Intertrade (Iran), Petronas (Malayziya), SOCAR (Azərbaycan), Statoil (Norveç), Total (Fransa) və TPAO (Türkiyə).
Siqetkyoz adası
Siqetkyoz adası  — Macarıstanın şimal-qərbində, Kişalfyold ovalığında çay adası. Slovakiya ilə sərhəd boyunca, Slovakiyanın Böyük Jitnı adasının ortası ilə üzbəüz 50 km-dən çox uzanır. O, Dunay və onun sağ sahilindəki Moşoni-Duna (Moşonski Dunay) ilə həmsərhəddi. Ada allüvialdır, Dunay və Rab çaylarının allüviyasından əmələ gəlmişdir. Sahəsi 375 km²-dir, Macarıstanın ən böyük adasıdır. İnzibati cəhətdən Dyor-Moson-Sopron qraflığına aiddir. Keçmişdə Macarıstan Krallığının Moson və Dyor qraflıqlarına aid olmuşdur.
Bu ada gəzinti və velosiped sürmək üçün, Moşoni-Duna isə su turizmi (kayak və kanoe) üçün məşhur yerdir.
Flora
Kiçik qumlu silsilələr olan tipik bir təpəli düzənlikdən ibarətdir. Orta əsrlərdə burada sel meşələri üstünlük təşkil edirdi. Hazırda o, əsasən kənd təsərrüfatı landşaftıdır. Bərəkətli allüvial torpaqlara malikdir. Burada Dunay çayının və onun sağ qollarının qurudulmuş qumlu-çınqıllı çöküntülərində homojen çəmən-qara torpaqları əmələ gəlir. Əkinçilik üçün xüsusilə əlverişlidir, ona görə də ada adı jit (buğda) məhsullarından “Jitnı adası” olaraq adlandırılmışdır. Tərəvəzçilikdə kələm və bibər yetişdirilməsi üzrə ixtisaslaşıb.
Heyvanlar aləmi
Siqetkyoz ərazisi Dunayın Macarıstan hissəsindəki ən mühüm kürü tökmə yeridir.
Siqetkyoz Macarıstanın quş faunasının 57%-ni təşkil edən 206 quş növünə ev sahibliyi edir. Bunlardan 166 növ qorunur. Burada 134 növ yuva qurur.
Buz dövrünün yadigarı olan Microtus oeconomus Siqetkyozdə yaşayır. Burada Nəcib maral, az sayda cüyür, çoxlu sayda qaban var. Siqetkyoz Landşaft Qoruğu 1987-ci ildə Qyor-Moson-Sopron Şurası 9681,7 ha ərazisi olan Siqetkyoz Landşaft Qoruğunu (Szigetközi Tájvédelmi Körzet) qurulması haqqında qərar verir, bunun 1426,6 ha-sı qorunur.
Siqetkyoz adası Ferto-Xanşaq Milli Parkına aiddir.
İbrahim Məmmədov (kiçik çavuş)
İbrahim Nadir oğlu Məmmədov (1 aprel 1985; Goranboy rayonu, Azərbaycan SSR — 27 sentyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İbrahim Məmmədov 1985-ci il aprelin 1-də Goranboy rayonunun Rəhimli kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan İbrahim Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. İbrahim Məmmədov sentyabrın 27-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İbrahim Məmmədov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Romelu Lukaku
Romelu Menama Lukaku Bolinqoli İnter və Belçika milli komandasının heyətində çıxış edən belçikalı hücumçudur. O, Premyer Liqada çıxış edən futbolçular arasında 23 yaşı tamam olmadan 50 qol həddini keçən beş futbolçudan biri, həmçinin 24 yaşı tamam olmadan 80 qol həddini keçən dördüncü (xarici futbolçular arasında birinci) futbolçudur.
Lukaku öz futbolçu karyerasına Belçikanın yerli futbol klublarından biri olan Rupel Boom klubunda başlamışdır. Lukaku peşəkar futbolçu karyerasına başladıqda hələ 16 yaşı var idi və elə həmin il, yəni 2010-cu ildə Anderlext klubunun heyətində Belçika çempionluğunu qeyd etmişdir. O, 2011-ci ildə Belçikada ən yaxşı afrikalı və ya Afrika əsilli futbolçulara verilən "Ebony" mükafatını qazanmışdır. 2011-ci ilin yay transfer pəncərəsində isə İngiltərənin Çelsi klubuna keçmiş, lakin burada müntəzəm olaraq forma şansı qazana bilmədiyi üçün növbəti iki sezonu Vest Bromviç və Everton klublarında keçirmişdir. Lukaku 2014-cü ildə 28 milyon funt-sterlinq qarşılığında Evertona transfer olmuşdur. Üç il ərzində özünü bu klubda ən yaxşı şəkildə nümayiş etdirən futbolçu, 2017-ci ilin yay transfer pəncərəsində 85 milyon avro qarşılığında Mançester Yunayted klubu ilə müqavilə imzalamışdır.
Romelu Lukakunun ilk milli komanda debütü isə 2010-cu ildə baş tutmuşdur. O, Belçika milli yığmasının heyətində 2014-cü il Dünya Çempionatında və 2016-cı il Avropa Çempionatında iştirak etmişdir.
İlk illəri
Lukaku hələ beş yaşı olarkən Belçikanın "Rupel Boom" klubunda oynamağa başlamışdır. Dörd mövsüm burada çıxış etdikdən sonra "Liers" futbol klubunun skautları tərəfindən klubun gənclərdən ibarət komandasına transfer olunmuşdur. İki mövsüm burada qalan Lukaku meydana çıxdığı 68 oyunda 121 qol vurmağı bacarmışdır. 2006-cı ildə Liers klubu aşağı divizyona düşdüyünə görə "Anderlext" Lukaku da daxil olmaqla bu klubun 13 futbolçusunu öz heyətinə cəlb edir. Üç mövsümə yaxın Anderlextin gənclərdən ibarət komandasının heyətində çıxış edən Lukaku burada meydana çıxdığı 93 oyunda vurduğu 131 qolla fərqlənmişdi.
Anderlext
13 may 2009-cu il tarixində 16 yaşı tamam olan Lukaku "Anderlext" klubu ilə müddəti 2012-ci ilə qədər olan peşəkar futbolçu müqaviləsi imzalayır. Bundan cəmi 11 gün sonra o, Belçika çempionatında "Standard Lyej"lə qarşılaşmanın 69-cu dəqiqəsində debüt oyununa çıxır. Anderlext həmin oyunda rəqibinə 1-0 hesabı ilə məğlub olur.
Lukaku artıq 2009-2010 mövsümündə klubun daimi əsas heyət üzvlərindən birinə çevrilir. Peşəkar karyerası ərzində ilk qolunu 28 avqust 2009-cu ildə "Zülte-Varegem"lə qarşılaşmanın 89-cu dəqiqəsində vurmağı bacarır. O, həmin mövsümü 15 qolla Belçika çempionatının bombardiri olaraq tamamlayır və "Anderlext"in 30-cu dəfə ölkə çempionu titulunu qazanmasında pay sahibi olur. O, eyni zamanda həmin mövsüm ərzində UEFA Avropa Liqası turnirində vurduğu 4 qolla yadda qalır.
2010-11 mövsümü ərzində Lukaku iştirak etdiyi bütün turnirlər daxil olmaqla 20 qol vursa da, "Anderlext" ölkə çempionu titulunu əldən verməli olur.
Çelsi
thumb|upright|Lukaku "Çelsi" klubunda çıxış edərkən. 2013-cü il
Lukaku 2011-ci ilin avqust ayında təqribən 12 milyon avro (bonuslarla birlikdə 20 milyon avro) qarşılığında İngiltərə təmsilçisi "Çelsi" klubuna transfer olur və klubla 5 illik müqavilə imzalayır. "Çelsi"nin heyətində 3-1 hesablı qələbə ilə başa çatan "Norviç Siti" ilə qarşılaşmanın 83-cü dəqiqəsində Fernando Torres in əvəzinə meydana daxil olaraq debütünü gerçəkləşdirir.
Lukaku İngiltərə Liqa Kuboku nda ilk oyununu "Fulhem"ə qarşı keçirir. Həmin oyunda Çelsi rəqibini penaltilər seriyasında məğlub edərək növbəti mərhələyə yüksəlir. 13 may 2012-ci ildə o, ilk dəfə Premyer Liqa matçında meydana əsas heyətdə daxil olur və "Blekbörn Rovers"ə qarşı baş tutan həmin oyun zamanı bir məhsuldar ötürmə ilə yadda qalmağı bacarır. Buna baxmayaraq, bütün mövsüm boyu stabil forma şansı əldə edə bilmədiyinə görə klubu tərk etməyə qərar verir.
Vest Bromviç Albion (icarə)
thumb|upright|Lukaku "Vest Bromviç Albion"da çıxış edərkən. 2012-ci il
11 fevralda yekunda 2-0 hesablı qələbə ilə başa çatan "Liverpul"la oyunda o, Premyer Liqada 10-cu qolunu vurmağı bacarır. 23 fevralda 2-1 hesablı qələbə ilə başa çatan "Sanderlend"ə qarşı oyunda komandasının hər iki qolunun müəllifi olur. 19 may 2013-cü il tarixində artıq həmin mövsüm üçün Premyer Liqa çempionluğunu qarantiləyən "Mançester Yunayted"ə qarşı oyunda het-trik edərək komandasının 5-5 hesablı heç-heçə etməsində böyük pay sahibi olur. Bu oyun Premyer Liqa tarixində ən böyük hesablı heç-heçə olaraq yaddaşlarda qalır. 2012-13 mövsümündə İngiltərə çempionatında 17 qol vurmağı bacaran Lukaku bombardirlərin siyahısında 6-cı yeri tutmağa müvəffəq olur.
Everton
thumb|upright|Lukaku "Everton"da çıxış edərkən. 2014-cü il
2013-2014 mövsümü (icarə)
"Everton" 2013-cü ilin yay transfer pəncərəsinin son günündə Lukakunu 1 illik icarə əsasında heyətinə qatmağı bacarır. 21 sentyabr 2013-cü ildə "Vest Hem Yunayted"ə qarşı matçda debüt oyununa çıxaraq elə ilk görüşündəcə bir qol vurur və komandasının 3-2 hesablı qələbə qazanmasına nail olur. Bundan 9 gün sonra 3-2 hesablı qələbə ilə başa çatan "Nyukasl Yunayted"lə qarşılaşma zamanı vurduğu iki qolla fərqlənir.
2014-cü ilin yanvarında The Guardian nəşri tərəfindən açıqlanan siyahıda Avropanın ən perspektivli on gənc futbolçusundan biri olaraq təqdim olunur. 2013-14 mövsümü ərzində meydana çıxdığı 31 oyunda 15 dəfə fərqlənməyi bacaran Lukaku "Everton"un 72 xalla beşinci pilləni tutmasında əsas iştirakçılardan biri olur.
2014-2015 mövsümü
2014-cü ilin iyul ayında Lukaku "Everton"la klub rekordu sayılan 28 milyon funt-sterlinq qarşılığında 5 illik müqavilə imzalayır. Bu mövsümdə ilk dəfə 13 sentyabr tarixində keçmiş klubu olan "Vest Bromviç Albion"a qarşı oyunda qol vurmağı bacarır.
19 fevral 2015-ci ildə UEFA Avropa Liqasının 1/16 final mərhələsində 4-1 hesablı qələbə ilə nəticələnən İsveçrə təmsilçisi "Yanq-Boyz" komandasına qarşı oyunda "Everton"un heyətində ilk het-trikinə imza atır. O, 3-1 hesabı ilə başa çatan cavab oyununda da iki qolla yadda qalır. Həmin mövsümü UEFA Avropa Liqasında 8 qolla başa vuran Lukaku, "Red Bull Zalsburq" klubunun hücumçusu Alan Karvalyo ilə birlikdə bu turnirin bombardiri adına layiq görülür.
2015-2016 mövsümü
15 avqust 2015-ci il tarixində 3-0 hesabı ilə başa çatan oyunda "Sauthempton"un qapısından iki top keçirməyi bacarmışdır.
21 noyabrda 4-0 hesabı ilə başa çatan "Aston Villa" qarşılaşmasında da iki dəfə qol vurmağı bacaran Lukaku, Premyer Liqada 23 yaşı tamam olmadan 50 qol həddinə çatan beş futbolçudan biri olmuşdur. Bu vaxta qədər bunu bacarmış digər dörd futbolçu isə Robbi Fouler, Maykl Ouen, Ueyn Runi və Kristiano Ronaldo olmuşdur. 7 dekabr tarixində 1-1 hesablı heç-heçə ilə başa çatan "Kristal Palas"la qarşılaşmada komandasının yeganə qolunu vurmuşdur. Bu, onun bütün turnirlər daxil olmaqla "Everton" forması ilə meydana çıxdığı 100-cü oyununda vurduğu 50-ci qolu olmuşdur.
1 martda Villa Park stadionunda 3-1 hesablı qələbə ilə başa çatan "Aston Villa"ya qarşı oyunda bir qol vuran Lukaku bu mövsüm ərzində qollarının sayını 17-yə çatdıraraq "Everton" üçün yeni klub rekordu müəyyən etmişdir.