cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gülnaz Abdullazadə
Yaradıcılığı
Gülnaz Abdullazadə Azərbaycan və dünya musiqisinin fəlsəfi problemlərinə və Azərbaycan bəstəkarlarının yaradıcılığına dair bir sıra əsərlərin müəllifidir. Öz elmi-nəzəri konsepsiyalarında muğamların və folklor musiqisinin fəlsəfi mahiyyyətinə əsaslanır. "Musiqi sənətinin fəlsəfi mahiyyəti" (Bakı, 1985), "Musiqi, insan, cəmiyyət" (Bakı, 1991), "Azərbaycan fəlsəfəsi" (həmmüəlliflə, Bakı, 1993), "Hegelin musiqi estetikası" (Bakı, 1999) monoqrafiyalarının müəllifidir.
"Azərbaycan muğamlarının fəlsəfi mahiyyəti" (Bakı, 1983), "Qədim və orta əsrlərin musiqi mədəniyyəti" (Bakı, 1996) adlı monoqrafiyalarında; 4-7 noyabr 1997-ci ildə IV Uluslararası Türk Kültürü Konqresində "Üzeyir Hacıbəyovun milli musiqi haqqında estetik düşüncələri" (Ankara, Atatürk Kültür Mərkəzi), 13-16 noyabr 2002-ci ildə Uluslararası Avropada və Türk Cumhuriyyətlərində musiqi mədəniyyəti və tədrisi konqresində "Avropa not sistemli peşəkar musiqinin Şərq şifahi ənənəli peşəkar musiqisi ilə müqayisəsi və onların inteqrasiya yolları" (Ankara, Qazi Universiteti) adlı məruzələrində; "Üzeyir Hacıbəyov: Şərq-Qərb dialoqu" ("Azərbaycan milli musiqisinin tədqiqi problemləri" (elmi məqalələr toplusu), III buraxılış, Bakı, Elm, 1999) və "Avropa not sistemli peşəkar musiqinin Şərq şifahi ənənəli peşəkar musiqisi ilə müqayisəsi və onların inteqrasiya yolları" ("Azərbaycan milli musiqisinin tədqiqi problemləri" (elmi məqalələr toplusu), V buraxılış, Bakı, Elm, 2004) məqalələrində "Hacıbəyov" fenomeninə tarixi-nəzəri və elmi qiymət verilmiş, onun həyatı, yaradıcılığı, Şərq-Qərb musiqi mədəniyyətinin inteqrasiyası prosesində oynadığı rol tədqiq edilmiş, Azərbaycan muğam ladlarının sistemləşdirilməsinin özünəməxsusluğunun üslub cəhətləri və s. problemlərə dair tarixi və nəzəri cəhətdən münasibət bildirilmişdir.
G.Abdullazadənin elmi, pedaqoji və ictimai fəaliyyəti ilə yanaşı, bəstəkar kimi də çoxlu əsərləri var. Bunlardan "Azərbaycan xalq mövzusu əsasında 15 vokaliz", "Fortepiano üçün prelüd və sonatina", "Fortepiano triosu", "Üç hissəli simfoniya" və başqa əsərlərini göstərmək olar. Hal-hazırda professor G.Abdullazadə BMA-nın Elmi işlər üzrə prorektorudur.
Sərdar məscidi (Urmiya)
Sərdar məscidi və ya Saatlı məscid — Qacarlar dövründə Urmiyada Əbdül Səməd xanın sifarişi ilə tikilmiş tarixi məscid.
Haqqında
thumb|250px|Sərdar məscidinin interyeri Sərdar məscidi və ya Saatlı məscid Qacarlar dövründə tikilib. Kərpicdən tikilən məscidin əsas hissəsi böyük bir zaldan ibarətdir. Məscidin daxilində olan 22 metrlik şəbistanı 12 daş sütun saxlayır. Bu sütunlar müxtəlif naxışlarla bəzədilib. Məscid 1951-ci ildə təmir olunanda onun girişində böyük bir saat quraşdırılıb. Bundan sonra məscid el arasında Saatlı məscid adlandırılıb.Məscid daxildən və xaricdən müxtəlif rəngli və naxışlı kaşılarla bəzədilib.
Dağlar Günü
Dağlar Günü — beynəlxalq səviyyədə dağlarla əlaqədar problemlərin həllinə diqqət artırmaq məqsədi ilə keçirilən tədbir.
BMT-nin qərarına əsasən 2002-ci il dünyada Beynəlxalq Dağlar ili adlandırılmışdır. Buna uyğun olaraq növbəti illərdə beynəlxalq səviyyədə dağlarla əlaqədar problemlərin həllinə diqqət artırılmışdır.
BMT-nin Baş Assambleyasının təşəbbüsünə əsasən 2003-cü ildən başlayaraq dünyada 11 dekabr Beynəlxalq "Dağlar Günü" kimi qeyd olunur. Dünyada hər il belə adlı günün keçirilməsinin məqsədi başlıca olaraq dağ sistemlərinin qlobal miqyaslı əhəmiyyətinin cəmiyyət qarşısında bir daha qaldırılmasıdır.
"Dağlar Günü" hər il bir başlıq altında qeyd olunur. 2007-2008-ci illərdə keçirilən dağlar günü dağlarda iqlim dəyişikliyinə və ərzaq təhlükəsizliyinə həsr olunmuşdur.
2009-cu il dekabrın 11-i "Dağlar fəlakət təhlükəsinin idarəedilməsi" adlandırılmışdır. Dağlarda kənd təsərrüfatı üçün yararlı otlaqların mövcudluğu və təbii fəlakət təhlükələrinin olması burada insan fəaliyyətinin tənzimlənməsini tələb edir. Təbii ki, bunu həyata keçirmək üçün milli səviyyədə müvafiq inkişaf strategiyası hazırlanmalıdır və ona əsasən mərhələlər üzrə tədbirlər planı tərtib olunmalıdır.
Teymur bəy Həsənbəyov
Teymur bəy Həsənbəyov (1861-?) — xalq qəhrəmanı, məmur, hüquqşünas.
Həyatı
Teymur bəy Abbasqulu bəy oğlu 1861-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini molla yanında almışdı. Sonra Bakı real məktəbində oxumuşdu. Qəza idarəsində xidmətə başlamışdı. Ağdam nahiyəsinin polis pristavı vəzifəsində çalışmışdı. Gəncənin polismeystri olmuşdu. 1905-1906-cı illərdə camaatı erməni silahlı çetelərinin əlindən qurtarmışdı.
Teymur bəy Həsənbəyov kollej qeydiyyatçısı, titulyar müşavir, kollej asesssoru, saray müşaviri, kollej müşaviri, mülki müşavir mülki çinlərini daşıyırdı.
O, 17 dekabr 1916-cı ildə vəfat edib.
Ailəsi
Teymur bəy Fatma xanım Ata xan qızı Əbraxanova ilə ailə qurmuşdu. Abbas bəy, Maqsud bəy adlı oğulları, Dilruba xanım, Səmayə xanım, Sara xanım və Xurşid xanım adlı qızları vardı.
Qəhvəyi dağ-meşə torpaqları
Qəhvəyi dağ-meşə torpaqları — inkişaf etdiyi kserofit meşə və kolluqlar iqlimi Aralıq dənizi iqlim tipinə yaxındır.
Yayıldığı ərazilər
Böyük və Kiçik Qafqazın orta və alçaq dağ qurşağını, Naxçıvan MR, Qanıx-Əyriçay vadisi və Lənkəran rayonunu əhatə edir. Dəniz səviyyəsindən 600-1200 m hündürlükdə, güclü parçalanmış dağlarda, bitki örtüyü yaxşı inkişaf etmiş meşəaltı və kserofil ot örtüklü palıd-vələs meşələri altında inkişaf etmişdir. Bu torpaqlar Lənkəran rayonunda 400-600 m yüksəkliklərdə əsasən cənub yamaclarda palıd-vələs meşələri altında yayılmışdır.
İqlimi
İsti yayı və mülayim qışı ilə səciyyələnir. Orta illik temperatur 8,4°-10,8°C, ən soyuq ayların temperaturu 1,2°-3,4°C arasında dəyişir. yağıntıların miqdarı 350-600 mm olub, əsasən yaz və payız fəsillərində düşür.
Lənkəran rayonunda bu torpaqlar alçaq dağlıqda, yarımrütubətli subtropik iqlim tipinin hakim olduğu ərazilərdə yayılmışdır. Lənkəran rayonunun cənub qurtaracağından fərqli olaraq şimal hissədində insanın antropogen təsiri nəticəsində meşələr qırılmış və onların yerində taxıl, noxud, kartof və digər kənd təsərrüfatı bitkiləri becərilir. Burada yayılan qəhvəyi torpaqlar dağ və düzən qəhvəyi torpaqlara ayrılır.
Yarımtipləri
Qəhvəyi dağ-meşə torpaqları fiziki-kimyəvi xüsusiyyətlərinə görə aşağıdakı yarımtiplərə bölünür:
Mobile TeleSystems
Mobil Telesystems və ya MTS (, abbr. МТС) — 31 dekabr 2009-cu ilə kimi 102,4 milyon abonenti ilə Rusiya və MDB-nin ən iri mobil operatoru.
thumb|Bir MTS Mağazası
Rzaqulu Abdullazadə
Abdullazadə Rzaqulu Abdulla oğlu (təxəllüsü Seyfi; 1894-1937) — rejissor, aktyor, teatr xadimi.
Həyatı
Rzaqulu Abdullazadə 1910-cu ildən teatr həvəskarları dəstəsində çalışmış, 1919-cu ildə Türkmənistanda Azərbaycan teatr truppasında rejissor və bədii rəhbər olmuş, həmin truppada Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" və "Arşın mal alan" musiqili komediyalarının, "Ölülər" pyesinin quruluşunu vermiş, baş rollarda çıxış etmişdir. Hacıbəyovun komediyalarının fars dilinə ilk tərcüməçisidir. 1921-ci ildə İrana köçmüş, Tehranda ilk teatrın təşkilində fəal iştirak etmişdir.
Tahirli (Cəlilabad)
Tahirli — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Coğrafiyası və iqlimi
Tahirli kəndinin iqlimi mülayim və qismən suptropikdir. Əsasən taxılçılıq, maldarlıq, kartofçuluq və üzümçülük inkişaf etmişdir.
Əhalisi
Əhalisinin əksəriyyətini gənclər və uşaqlar təşkil edir. Burada yaşlı təbəqə kənd əhalisinin 7–9 faizini təşkil edir. 2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 370 nəfər əhali yaşayır.
Senecio sterquilinus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Oğurca
thumb|left|150px|XIX əsrə aid xəritə Oğurca (Ogurjaly adasy) — Xəzər dənizinin cənub-şərqində yerləşir. Şimaldan cənuba doğru 42 km uzanır, eni 1-1,5 km təşkil edir. Qumluqlardan ibarətdir.
Adlanması
Ruslar adanın xiyara bənzəməsi ilə onu rusca “Oqureç” adlandırıblar. Əslində isə hələ 1392-ci ildə adada yaşayan oğurçalı türk tayfası ilə bağlıdır. Oğurçalı isə Dəniz qulduru mənasını verir. Doğrudanda 15-17 əsrlər ərzində dəniz quldurları fars karvanlarına basqınlar təşkil edirdilər.
Coğrafiyası
Qışda güçlü dalğalar adanın üzərindən keçərək onu bölür. Çələkən yarımadasından Çələkən Oğurçalı boğazı ayırır. Onun eni 15 kilometrdir. Şərqdən isə Türkmən körfəzi ilə əhatələnir. Adanın ümumi sahəsi 45 km² təşkil edir. Əsasən qunsallıqlarla örtülüdür. Bəzi yerlərdə ot və kollara rast gəlmək olar.
Sovet dönəmində ada yasaqlıq elan edilmişdir. Buraya Ceyranlar yerləşdirilmişdi. Sahil xəttində isə Xəzər suitisinə rast gəlinir. Onlar burada uğurla çoxala bilirlər.
Əhalisi
Adanın daimi əhalisi yoxdur. Səbəb isə su çatışmamazlığıdır. Vaxtı ilə ada ağır və yoluxucu xəstəliyə tutulmuş insanların atıldığı yer olmuşdur. Üstəlik balıqçıların dayanma məntəqəsi rolunu oynamışdır. Sovet dönəmində isə burada balıqçılıq qadağan edilmişdir.
Adanın şmalında mövcud olan yaşayış məntəqəsi hazırda dəniz suyu ilə yuyulur. Dalğalar adanı boğazlarla kiçik adalara bölmüşdür.
Kamni Çasovıe
Kamni Çasovıe adası — Rusiyanın Kamçatka diyarı ərazisində Olyutorski rayonu ərazisinə daxildir. Oxot dənizinə daxil olan Qlubokaya körfəzində yerləşir. 1885-ci ildə Fridolf Fabian Höök adaları xəritəyə salmışdır. O, adaları Dva Çasovıe olaraq adlandırır. Daha sonra onların üç olması müəyyən edildikdən sonra müasir adını alır.
Pinus durangensis
(Pinus durangensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Misir heroqlifləri (İ qrupu)
İ qrupu 15 heroqlifdən ibarət olub, bura gözlüklü ilan, kərtənkələ, qurbağa, çömçəquyruq, çanaqlıbağa, timsah və s. kimi təsvirlər daxildir.
Betpak-Dala
Betpak-Dala,, eləcə də Şimali Mirzəçöl — Qazaxıstanın Karağandı vilayəti, Cənubi Qazaxıstan vilayəti və Cambul vilayətini əhatə edən səhra. Betpak-Dala Sarısu, Çu çayları və Balxaş gölü əhatəsində yerləşir.
Adının mənası
Betpak-Dala türk dilində «batnak» - bataqlıq və ya fars dilində bedbaxt - bədbəxt, kasıb; türk dilində «dala»- tala, düzənlik deməkdir.
İqlimi
İqlimi kəskin kontinentaldır. Yağıntıların illik göstəricisi 100–150 mm-dir. Yay dövründə yağıntıların ancaq 15 % düşür. Yayı quru və isti, qışı mülayim soyuqdur. Yanvar ayının orta temperaturu —12 —14°С, iyulun isə 24 - 26°С-dir
Burkina-Faso şəhərləri
Burkina Fasoda şəhər və yaşayış məntəqələrinin siyahısı. thumb|right|250px| paytaxt [[Uaqaduqu ]]
Heydər Qədirov
Heydər Qədirov (tam adı: Heydər Əliheydər oğlu Qədirov) — riyaziyyatçı, iqtisadçı və elmşünas alim, iqtisad üzrə fəlsəfə doktoru.
Həyatı
Heydər Qədirov 22 may 1946-cı ildə anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Mexanika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir.
Reçitativ
Reçitativ — simmetrik ritmə tabə olmayan vokal musiqi forması və nəğməkar danışıq cinsi. Təbii nitqin intonasiya və ritmik şəklini ifadə edir.
Mətnin daha lirik olmasından və musiqi baxımından daha çox dolğunluq alaraq, forması genişlənməsindən aslı olaraq, reçitativ 3 cür olur:
Hər üç növdə düzgün, dərrakəli deklamasiya böyük əhəmiyyətə malikdir.
Vokal musiqisində birindən digərinə keçərək 3 aralıq reçitativ növündən tez-tez istifadə edilir. Hər reçitativdə mətn nəsr formasında ola bilər.
Operalarda və oratoriyalarda reçitativ adətən quru akkompanimentlə müşayiət olunur və ariyalar arasında bağlayıcı rol oynayır. Reçitativlərdə dramatik hadisələr əks olunur, ariyalarda isə personajların ona olan emosional reaksiyası.
Quru reçitativ
Quru reçitativin dörd rübündə bir ölçüsü var. Akkompaniment fiqurları olmayan fasiləli akkorddan ibarətdi və əhvali-ruhiyyənin ifadə etmir, ancaq müğənniyə tonallığ göstərişi verir və durğu işarələrini qeyd edir. Akkordlar əsasən reçitativin fasilə yerlərində götürülür. Bəzən aralarında fasilə olan iki cümlə arasına əhvali-ruhiyyəni ifadə edən fiquralı qısa riturnel qoyulur. Belə reçitativin çox az melodik məzmunu olur. Mətnin hər hecasına yalnız bir səs tələb olunur. Belə reçitativin Forması qeyri-müəyyəndir və tam olaraq mətndən asılı durumundadı. Müğənni onu sərbəst şəkildə ifadə edir, temp formasında yox. Tonallıqların əvəzlənməsi ixtiyaridi, amma ucqar tonallığlara tez tez və kəskin modulyasiyalar (əvəzləmə) etmək lazım deyil. Tonallığın dəyişikliyi mətnin fikir dəyişkliyi ilə uyğun gəlməlidir. Əgər reçitativin taktında akkord yoxdursa, onda kapelmeyster (xor kapellasının və ya orkestranın rəhbəri) dörd rübündə oynamır və yalnız bir çalma verir. Belə reçitativin vokal partiyası orta registrda yazılır, güclü dram əhvali-ruhiyyə məqamlarda bu registrdan çıxa bilər (yuxarıya və ya aşağıya)
Ahəngli reçitativ
Ahəngli reçitativ  (a tempo) 3/4, 4/4 və s. hesabda olur. Zəngin melodiyası olmayan reçitativin oxunuluşu zamanı, akkompaniment, dəyanılan yada ifa olunan akkord şəklində, başdan-başa gedir. Belə akkompanimentdə motiv, yəni rəsm, olmur. Forması qeyri-müəyyəndir, tonallıqların bir birini əvəzləməsi İxtiyaridi. Hər bir hecaya bir nota düşür. Belə reçitativ templə ifa olunur və dirijorluğu başdan-başa edilir.
Nəğməkar reçitativ
Nəğməkar reçitativ reçitativin ən inkişaf etmiş formasıdı. Vokal partiyası melodik məzmunla fərqlənir. Bəzən bir hecaya iki və ya daha artıq səs düşə bilər. Ahəngli reçitativ kimi modulyasiya planı ilə məhdudlaşdırılmıyıb. Forması daha çox sərbəstdı. Əvvəlki reçitativlə ilə müqayisədə, akkompanimentin musiqi məzmunu  həm harmoniya, həm də ritmik cəhətdən zəngindir, həmçinin burada bir fiqura (motiv) keçirilir.
Şahvəlilər
Şahvəlilər — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Bərdə rayonunun Xanərəb kənd Sovetindən Şahvəlilər kəndi Əmirli kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Bərdə rayonunun Şahvəlilər kəndi Əmirli kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Şahvəlilər kənd Soveti yaradılmışdır.
Tarixi
Kəndin tarixi Sultan Mahmud Qəznəlinin dövrünə gedib çıxır. Kənddə tanınmış Qarabağ seyidləri yerləşmişdi.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Xaçınçay sahilində yerləşir. Kəndin ərazisində Sultanbud yasaqlığı var. Ağdam rayonunun Ayaq Qərvənd kəndi ilə həmsərhəddir.
Təhsil
Bərdə rayon Dilqəm Əliyev adına Şahvəlilər kənd tam orta məktəbi 2016/2017-ci tədris ilində Azərbaycan Respublikasında məktəblilərarası fənn olimpiadasında coğrafiya və kimya fənlərindən 1-ci və 2-ci yeri tutaraq məktəbin nailiyyətlərini daha da artırmışlar. İdman sahəsində də Mirəli Nəsirov 9 yaşlı idmançılar arasında qızıl və gümüş medal qazanmışdır.
Senecio martirensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Altıncı simfoniya (Motsart)
Motsartin altınci simfoniyası Volfqanq Amadey Motsart tərəfindən 1767-ci ildə (müəlifin 11 yaşı var idi) yazılmışdır. Müəlifin avtoqrafı olan əlyazma hazırda Polşanın Krakov şəhərində yerləşən Yagellon universitetinin Kitabxanasında saxlanılır. .
Tarixi və ilk ifası
11 yaşlı Motsart simfoniyanı Vyanada yazmağa başlamış, lakin 1767-ci ilin payızında şəhərdə çişək epidemiyası tüğyan etdiyinə görə onlar ailəliklə Moraviya şəhəri olan Olomoutsa köçməyə məcbur olmuşlar. Ailə xəstəlikdən qaçsa da, balaca Motsart çiçək xəstəliyinə tutulmuşdur. Olomouts universitetinin rektoru qraf Podstatski onun müalicəsini təşkil etmiş və 2 ay sonra Motsart sağalmışdır. 30 dekabr 1767-ci ildə Brno şəhərində Zalsburq arxiyepiskopunun qardaşı qraf Şrattenbaxın təşkil etdiyi konsertdə ilk dəfə olaraq Motsartın altıncı simfoniyası səsləndirilmişdir. Bu konsertdə Motsartın bacısı, 15 yaşlı Mariya Motsart da ifaçı kimi iştirak edirdi.
Yerli din xadimi öz qeydlərində yazırdı ki, şəhərin "Taverna" adı ilə məlum olan binasında Brno sakinləri üçün təşkil olunmuş musiqili konsertdə Zalsburqdan olan 11 yaşlı oğlanın və onun 15 yaşlı bacısının müxtəlif musiqi alətlərindəki ifaları ilə iştirakçıları necə heyran etdiklərinin şahidi oldum.
Bu hadisə münasibətilə hazırda da hər il Brno şəhərində 11 yaşlı gənc pianoçuların müsabiqəsi təşkil olunur. .
Quruluşu
Simfoniya 4 hissədən ibarətdir.
Dəymədağıldı (Bərdə)
Dəymədağıldı — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Dəymədağıldı Bərdə r-nunun ġirvanlı i.ə.v.-də kənd. Qarabağ düzündədir. Bəzən Dəymədağlı variantında işlənir. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, oykonim XIX əsrdə Cavad qəzasında yaşamış kəbirlilərin arıqməhəmmədli tayfasının eyniadlı tirəsinin adı ilə bağlıdır. 16 ailədən ibarət olan bu tirə Ağburun adlı yerdə yaşamışdır. XIX əsrdə Azərb.-da bu tirənin adını daşıyan 6 kənd olmuşdur.
Sayama hadisəsi
Qətl
1 may 1979-cü il tarixində 16 yaşlı Yoşie Nakata (yap. 中田 善枝) evə qayıdarkən itkin düşdü. Həmin gün axşam saatlarında naməlum şəxs qapısı önündə girov tələb edən məktub qoydu. Girov ¥2000000 (o vaxtın kursu ilə təxminən $55486) təşkil edirdi və cinayətkar pulu növbəti gün saat 12.00-da evinin yanına gətirməyini tələb edirdi. Təyin olunmuş vaxtda qızın bacısı (sonradan intihar törətdi) pulu mühafizə orqanlarının nəzarəti altında yerinə gətirdi. Cinayətkar qıza yaxınlaşıb onunla danışsa da, nəzarəti hiss edib yerindən uzaqlaşdı.
Mayın 4-ü səhər vaxtlarında Nakatanın cəsədi şəhər alleyasında bastırılmış tapıldı. İstintaq onun zorlanıb və öldürüldüyünü təsdiq etdi. KİV polisi sərt tənqid edib hadisəni həmin ilin aprel ayında baş vermiş Yoşinobu Murakoşinin oğurluğu ilə müqayisə etdi. Mayın 6-sı Nakatanın yaşadığı rayonda intihar hadisəsi baş verdi. Polis intihar edən kişinin qan qrupu cinayətkarın qan qrupu ilə eyni olduğunu söylədi. .
Həbs və məhkəmə prosessi
Mayın 32-də polis burakuların yaşadığı yerdə 21 yaşlı Kazuo İşikavanı (yap. 石川 一雄) Yoşie Nakatanı öldürməkdə ittihamlayaraq həbs etdi. Əvvəlcədən günahkar olduğunu inkar edən İşikava sonradan iyunun 20-də Nakatanı oğurlayıb öldürdüyünü və bir neçə başqa insanların oğurladığını da boynuna aldı. Lakin, sonradan Kazuo polisin ona başqa oğurluğları boynuna aldığı təqdirdə ona güzəştə gedəcəyini söz verib, sonradan isə verdiyi sözləri yerinə yetirmədiyini bəyan etdi.
İşikava və onun tərəfdaşları polisin ona hədə qorxu gəlməylə və bir aylıq izolyasiya etməklə Nakatanın oğurladığını etiraf etdirdilər. Həmçinin, İşikavanın dediyinə görə, polislər onun savadsız olduğundan istifadə edib ona vəkil tutmaq haqqı olduğunu deməyib, hətta imzalamalı olduğu "etirafı" belə özləri yazmışdılar.
Nəticədə Kazuo günahkar bilinib və ölüm cəzasına məruz qaldı. Sonradan ölüm cəzası ömürlük cəza ilə dəyişildi. Düzdür, sonradan onun tərəfdaşları onun 1994-cü ildə şərti azad olunmasına nail oldular. Həbsxanadan çıxdıqdan sonra İşikava cəzasının aradan qaldırılması lehinə kampaniyaya başladı. 2012-ci ildə o, "Mən „qatil“ möhürünü silmək istəyirəm". Onun tərəfinə məhkəmə İşikavanaın burakumin olduğu faktına əsaslanaraq onu günahkarlandırdığını söyləyən insan haqqları müdafiəsi qrupu da keçdi.
Pinus engelmannii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio steudelii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İlqar İbrahimov (aktyor)
İbrahimov İlqar Cəmil oğlu ( 3 mart 1959-cu il) — Azərbaycan aktyoru.
Həyatı
İlqar İbrahimov 1981-ci ildə M.Əliyev adına ADİİ-nin "dram və kino aktyoru" fakültəsinə qəbul olunub, 1985-ci ildə həmin fakültəni bitirib.
1978-ci ildən Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında aktyor işləyir.
1985-1996-cı illərdə M.Davudova adına Mingəçevir Dövlət Dram Teatrında aktyor işləyib.
1990-cı ildən Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının üzvüdür.
2001-ci ildən yenidən Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında aktyor işləyir.
Sumqayıt Teatrında oynadığı rollar: İ.İbrahimov "Yaxşı adam" – Əli,M.Moyame "Lotoreya" – Klud, M.Haqverdiyev "Fədakarlıq" – Zakir, Ə.Qiyas "Jəhənnəm eksperisi" – Bələdçi, M.F.Axundov "Hekayəti xırs quldurbasan"- Fok, G.Xuqayev "Ailə" – Juci, İ.Məlikzadə "Gəl qohum olaq" – Jamal, S.Rəhman "Əliqulu evlənir"- Kamal, N.Həsənzadə "Nabat xalanın çörəyi" – Əsgər Ə.Əmirli "Varlı Qadın" – Sarı Qarayev, Anar "Yaxşı padşahın nağılı" – Vəzir, Z.Xəlil "Balqabaq padşahın nağılı" – Vəzir və s.
Ümumilikdə 60-a yaxın rol oynayıb.
Açinkinkan adası
Açinkinkan adası — Sakit okeana daxil olan Berinq dənizi ərazisində yerləşən ada. Senyavin boğazında, Pekneqney buxtası, Çukot yarımadasının cənub-şərqində yerləşir. çukot dilindən tərçümədə — "kök" mənasını verir. Bu isə yaxınlığında yerləşən Merkinkan adasına nisbətə görə adlandırılmışdır — "Cılız".
İlk dəfə 1828-ci ildə Fyodor Litke tərəfindən Orlov adası olaraq xəritəyə salınmışdır.
Adada 1,3 min berinq qarabatdağı, iri qağayı, sakit okean təmizçisi kimi quşlar yuva qurur.
Ağaməmməd Abdullayev
Abdullayev Ağaməmməd Səməd oğlu (1909-1976) — dilçi alim, pedaqoq, pedaqoji elmlər doktoru (1958), professor (1960).
Fəaliyyəti
Azərbaycan dilinin tədrisi tarixi və metodikasına dair dərslik və monoqrafiyaların müəllifidir. "Azərbayсan dilinin tədrisi tarixindən" (1966) monoqrafiyasında Hacıbəyovun pedaqoji və publisistik fəaliyyətini, onun "Türki-rusi və rusi-türki lüğəti"ni (1907) ətraflı təhlil etmişdir.
Filipp Kirkorov
Filipp Bedrosoviç Kirkorov — sovet-rus estrada müğənnisi, aktyor, bəstəkar və prodüseri.
5 dəfə Rusiyanın ən populyar müğənnisi kimi "World Music Awards" mükafatının laureatı, 2002-ci ildə "Kinotavr" kinofestivalında "Dikanka yaxınlığındakı xutorda gecələr" (Вечера на хуторе близ Диканьки) müziklindəki roluna görə "Ən yaxşı kişi rolu" nominasiyasının qalibi.
Erməni əsilli bolqar müğənnisi Bedros Kirkorovun ailəsində dünyaya gəlmişdir. 1994–2005-ci illərdə Alla Puqaçova ilə evli olmuşdur.
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər — maddi nemətlərin istehsalı, bölgüsü, mübadiləsi və istehlakı üzrə müxtəlif ölkələrin təsərrüfat subyektləri arasında qarşılıqlı fəaliyyət sistemi.
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər ayrı-ayrı ölkələr, onların regional birlikləri, həmçinin ayrı-ayrı müəssisələr (transmilli və çoxmilli şirkətlər) arasında iqtisadi münasibətlərin çoxsəviyyəli təsərrüfat əlaqələri kompleksidir.
Əzel (Xaybulla)
Əzel kəndi (Әбделнасир) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu Tanalık kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Adı
10 sentyabr 2007-ci ilə qədər Qadel ferması adlanırdı.
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin predmeti kimi iki əsas tərkib hissəsi çıxış edir: Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin özü və bu münasibətlərin reallaşdırılması mexanizmi. Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər bir elm kimi xarici ölkələrin iqtisadiyyatını deyil, onların iqtisadi münasibətlərinin xüsusiyyətlərini öyrənir.
Əzel (Xaybulla)
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Əzel kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %.
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər, ümumilikdə iqtisadi münasibətlər kimi insan fəaliyyətinin bir sferasıdır və o, təsərrüfat fəaliyyətinin ümumi qanunauyğunluqlarına tabe olur. Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər obyektiv olaraq əmək bölgüsü prosesindən, istehsalın və elmin beynəlxalq ixtisaslaşmasından, təsərrüfat fəaliyyətinin beynəlmiləlləşməsindən çıxış edir.
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərə milli təsərrüfatların iqtisadi cəhətdən qarşılıqlı əlaqə və asılılıq münasibətləri sistemi kimi də baxıla bilər. Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin formalaşması və inkişafı ayrı-ayrı ölkələrin iqtisadiyyatlarının qarşılıqlı əlaqə və asılılıqlarının güclənməsi ilə şərtlənir.
Bununla belə, bütün bu qarşılıqlı yaxınlaşma və əməkdaşlıq prosesləri ziddiyyətli, dialektik xarakter daşıyır. Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin dialektikası özünü onda göstərir ki, iqtisadi müstəqilliyə səy göstərmə, ayrı-ayrı ölkələrin milli təsərrüfatlarını inkişaf etdirmək istiqamətində həyata keçirdikləri məqsədyönlü tədbirlər son nəticədə dünya təsərrüfatının daha çox beynəlmiləlləşməsinə, milli iqtisadiyyatların xarici aləm üçün daha çox açılmasına, beynəlxalq əmək bölgüsünün dərinləşməsinə gətirib çıxarır.
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər milli iqtisadiyyatların bazar xarakterini də əks etdirir. Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin inkişaf etmiş bazar təsərrüfatı sahəsi kimi əlamətləri aşağıdakılardır:
Bununla yanaşı, Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər, onu digər iqtisadi münasibətlərdən fərqləndirən bir sıra xüsusiyyətlərə malikdir. Onların sırasına aşağıdakıları aid etmək olar:
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin öyrənilməsi onun makrosəviyyədə və mikrosəviyyədə mahiyyətinin açılışını tələb edir. Makrosəviyyədə beynəlxalq iqtisadi münasibətlər dünya təsərrüfatında milli iqtisadiyyatların əlaqələrinin forma və üsullarıdır: xarici ticarət, istehsal amillərinin beynəlxalq miqrasiyası və s.
Mikrosəviyyədə beynəlxalq iqtisadi münasibətlər beynəlxalq əmək bölgüsünə əsaslanan, xarici iqtisadi əlaqələrə istiqamətlənən milli iqtisadi vahidlərin xüsusi fəaliyyət sahəsidir. Milli istehsalçılar və istehlakçıların nöqteyi-nəzərindən beynəlxalq iqtisadi münasibətlər əmtəələrin, xidmətlərin, kapitalın, texnologiyaların ixracı, idxalı, təkrar ixracı, təkrar idxalı, istehsalın beynəlxalq kooperasiyası və s. kimi başa düşülür. Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin obyekti kimi çıxış edirlər:
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin milli iqtisadiyyatlar üçün əhəmiyyəti
Məlumdur ki, bəşəriyyətin əsas problemi məhdud resurslar şəraitində insanların fasiləsiz olaraq artan tələbatını maksimum dərəcədə tam ödəməyi təmin etməkdən ibarətdir. Ölkələrin əksəriyyətinin malik olduqları resursların məhdudluğu səbəbindən öz gücünə hər şeyi istehsal etmək iqtisadi cəhətdən məqsədəuyğun deyildir. Məhdud təbii, insan və maliyyə resurslarına malik ölkələrdə əhalinin zəruri tələbatını ancaq bu resurslara arxalanaraq təmin etmək çox çətin məsələdir. Belə bir şəraitdə beynəlxalq iqtisadi münasibətlər, regionlar, ölkələr arasında daimi və fasiləsiz xarakter kəsb edən mübadilə olmadan əhalinin artan ehtiyaclarını ödəmək praktiki olaraq mümkün deyildir. Bütün bunlar ölkələr arasında beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin mövcudluğunu zəruri edir, onun mili iqtisadiyyatlar üçün əhəmiyyətini şərtləndirir.
Hazırkı dövrdə hətta ən böyük və varlı ölkə üçün də bəşəri həyatın təmin edilməsi üçün beynəlxalq iqtisadi münasibətlər, ən müxtəlif əmtəə və xidmətlərlə beynəlxalq mübadilə, xarici ticarət mühüm əhəmiyyət kəsb edir. İstənilən ölkə mövcud şəraiti, malik olduğu amil və resursları cəmiyyətin yüksələn xətlə artan tələbatını ödəmək üçün istifadə etməlidir. Beləliklə beynəlxalq iqtisadi münasibətlər, onun formaları istənilən ölkə üçün zəruridir.
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin milli iqtisadiyyat üçün əhəmiyyətini qiymətləndirmək, milli təsərrüfatlar üçün xarici amilin rolunu müəyyən etmək məqsədilə beynəlxalq statistikada ölkənin xarici ticarətinin onun daxili istehsalına nisbəti göstəricisindən istifadə edilir ki, buna da xarici ticarət kvotası (XTk) deyilir:
XTk = XT/ÜDM x 100%
Burada XT – xarici ticarət dövriyyəsinin həcmi, ÜDM isə ümumi daxili məhsulun həcmidir. Kəmiyyət göstəricisi kimi həmçinin ixrac kvotasından (İxk) da istifadə edilir:
İxk = İx/ÜDM x 100%
Burada İx – ixracın həcmidir. Kifayət qədər yüksək ixrac kvotası bir qayda olaraq milli əmtəənin beynəlxalq bazarda rəqabət qabiliyyətliliyini əks etdirən göstəricidir.
Hüseyn xan Qacar
Hüseyn xan Qacar — Fars bəylərbəyi.
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin milli iqtisadiyyatlar üçün əhəmiyyəti
Digər bir göstərici kimi isə idxal kvotasını (İdk) göstərmək olar:
Hüseyn xan Qacar
Həyatı
Şiraza hakim Hüseyn xan Qacarın namizədliyi irəli sürüldü. Elə həmin il o, Şiraz hakimi oldu. Ancaq Zülqədər əmirləri ölkənin qorunması və idarə edilməsində üzərlərinə böyük öhdəlik götürdüklərinə görə növbəti il Şiraz hakimliyi və Farsda ulkaları yenə özlərinə qaytarılır.. .
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlər
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin milli iqtisadiyyatlar üçün əhəmiyyəti
İdk = İd/ÜDM x 100%
Burada İd – idxalın həcmidir. İdxal kvotasının yüksək olması ölkə iqtisadiyyatının həmin əmtəə üzrə bir o qədər xaici amillərdən asılı olduğunu xarakterizə edir.
Qeyd olunan göstəricilərin müqayisəsi milli təsərrüfat üçün xarici iqtisadi amilin rolunu, müəyyən dövr üçün onun dinamikasını müəyyən etməyə imkan verir.
Xarici ticarətin inkişaf göstəricisi kimi beynəlxalq tədqiqatlarda həmçinin adambaşına düşən xarici ticarət dövriyyəsi, həmçinin ixrac və idxal göstəricilərindən də istifadə edilir. Bu göstəricinin üstünlüyü ondadır ki, o, iqtisadiyyatın ayrı-ayrı sahələri, ölkənin müxtəlif regionları, konkret müəssisə və məhsul növləri üzrə hesablana bilər ki, bu da rayonların, müəssisələrin, sahələrin xarici iqtisadi əlaqələrdə iştirak payını, ehtiyatları və perspektivləri müəyyən etməyə imkan verir.
Bununla yanaşı, vurğulamaq lazımdır ki, yuxarıda göstərilən indikatorlar beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin bütün formalarının milli təsərrüfata təsirini xarakterizə etməyə imkan vermir, çünki bu göstəricilər yalnız xarici ticarəti nəzərə alır. Təsadüfi deyildir ki, hazırda beynəlxalq iqtisadi təşkilatların mütəxəssisləri tərəfindən bu göstəricilərin təkmilləşdirilməsi istiqamətində işlər aparılır, onların xarici investisiyalar və milli istehsalın həcmi ilə əlaqələndirilməsinə çalışılır.
Ölkə iqtisadiyyatının beynəlxalq iqtisadi münasibətlərlə qarşılıqlı əlaqəsini müəyyən etmək üçün birbaşa investisiyaların əhalinin bir nəfərinə düşən həcmi göstəricisindən də istifadə edilir. Eyni zamanda, xarici ticarət göstəricilərinə uyğun olaraq xarici investisiyaların hər iki istiqamətdə axını üzrə də kvota göstəriciləri hesablanır və beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin milli iqtisadiyyatda oynadığı rolu xarakterizə etmək üçün istifadə edilir.
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin miqyasının genişlənməsi və rolunun artması ölkələrin qarşılıqlı asılılıq problemini daha da aktuallaşdırır. Ölkələrin qarşılıqlı iqtisadi asılılığı dedikdə beynəlxalq iqtisadi münasibətlər və milli iqtisadiyyatların qarşılıqlı təsiri altında ölkələrin sarsılmaz qarşılıqlı təsərrüfat əlaqələri başa düşülür.
Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin inkişaf amilləri və meylləri
Müasir dünya təsərrüfatının xarakterik cəhətlərindən biri beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin intensiv inkişafda olmasıdır. Bu özünü ölkələr, ölkə qrupları, ayrı-ayrı firma və təşkilatlar arasında iqtisadi münasibətlərin genişlənməsində və dərinləşməsində göstərir ki, bunu da əsasən aşağıdakı səbəblər şərtləndirir:
Yuxarıda sadalanan amillər, həmçinin qeyd olunmayan bir sıra digər amillər beynəlxalq münasibətlərin xüsusi altsistemi olan beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin inkişafını aktivləşdirir.
Ümumilikdə beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin bərqərar olmasına və inkişafına ciddi təsir göstərən beş amil bloku vardır. Beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin inkişafının birinci amillər bloku kimi ölkələr üzrə mövcud olan təbii-coğrafi fərqliliyi qeyd etmək olar. Hər bir ölkə faydalı qazıntı ehtiyatlarına, torpağın münbitliyinə, iqliminə görə müxtəlif şəraitə malikdir ki, bu da onlar üçün beynəlxalq iqtisadi münasibətlərə cəlb olunmanı və bu münasibətləri inkişaf eydirməyi zəruri edir.
Normal bazar qüvvələrinin fəaliyyətinə maneçilik törədən hərbi-siyasi amillər də mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Silah ixracının artımı son nəticədə beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin sağlam inkişafını dağıda bilər. Bu baxımdan ayrı-ayrı ölkələrə qarşı beynəlxalq qaydada razılaşdırılmış tam və ya qismən iqtisadi blokada və ya birtərəfli surətdə tətbiq olunan tədbirlər artıq nadir hal deyildir. Nəhayət, beynəlxalq iqtisadi münasibətlərin inkişafına maliyyə və iqtisadi böhranlar da mənfi təsir göstərir.
Əyricə (Bərdə)
Əyricə — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun Yeni Əyricə inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Tərtər çayının sahilində, Qarabağ düzündədir. Əsli Ayrıcadır. Kəndin ərazisi Ağdam rayonunun Xıdırlı kəndinə məxsus əkin yeri olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi həmin kənddən çıxmış ailələrin ayrılaraq əkin yerində məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Ayrıca "kənddən ayrılmış, xüsusi icma təşkil etmiş" deməkdir.
Kramer üsulu
Kramer üsulu — xətti cəbrdə xətti tənliklər sisteminin həlli üsuludur. Bu üsul 2021-ci ildə onu dərc etmiş Qabriel Kramerin adına adlandırılıb. Lakin Kolin Maklaurin də həmçinin bu üsulu 1748-ci ildə dərc etmişdi (və ehtimalən 1729-cu ildə bu üsul barədə bilirdi).
Təsviri
Tutaq ki, kvadrat xətti tənliklər sistemi (<yəni n məchullu n tənlik) verilmişdir
və əsas matrisin determinantı sıfırdan fərqlidir.
Tutaq ki, (1) sisteminin hər hansı bir həllidir. Onda (1) bərabərliklərini uyğun olaraq əsas matrisin \Delta determinantının hər hansı j sütunun elementlərinin  cəbri tamamlayıcılarına vurub və sonra alınan bərabərlikləri toplasaq alarıq:
burada i sütun elementlərinin j sütunun elementlərinin uyğun cəbri tamamlayıcılarına hasaillərin cəmi i \neq j olanda sıfıra və i=j olanda determinanta bərabər olmasını nəzərə alsaq son bərabərlikdən alarıq:
(3)
Əsas matrisin determinantından j sütununu sabit hədlər sütunu ilə əvəz etməklə (\Delta-nın bütün başqa sütunlarını saxlamaq şərti ilə) alınan determinantı \Delta _{j} ilə işarə edək.
Qeyd edək ki, (3)-ün sağ tərəfində elə həmin \Delta _{j} determinantı durur və bu bərabərlik aşağıdakı şəklə düşər:
Əsas matrisin \Delta determinantı sıfırdan fərqli olduğundan (4) bərabərlikləri aşağıdakı nisbətlərlə ekvivalentdirlər
.
Beləliklə əsas matrisin (2) determinantı sıfırdan fərqli olan (1) sisteminin həllərinin birqiymətli olaraq (5) düsturları vasitəsilə təyin edilir. Bu düsturlar Kramer düsturları adlanır.
Nəticə1. Əgər sistemin həlli yoxdursa, onun baş determinantı sıfırdır.
Təklə (Cəlilabad)
Toponimikası
Kənd Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim Səlcuqların təklə tayfasının adı ilə bağlıdır. Əvvəllər Türkiyədə yaşamış təklə tayfası Qazı xanın başçılığı ilə 1540-cı ildə Təklə Mirzəbaba I Təhmasibin (1524-1576) itaətini qəbul etmiş şahsevənlərin tərkibinə daxil olunmuşdu. XIX əsr mənbələrinə görə, təklələr Mil və Qarabağ düzlərində 14 tirə və müxtəlif nəsillərdən ibarət idilər. Sonralar onlar bir neçə qola ayrılmışdılar. Azərbaycan ərazisində təklə etnonimi vasitəsilə yaranmış oronimlər də mövcuddur: Təklə dərəsi (Masallı rayonu), Təklə dağı, Təklə təpəsi (Cəlilabad rayonu) və s.
Bələdiyyə
29 may 2009-cu il tarixindən etibarən Təklə kəndi Babalı və Abazallı kəndləri ilə birlikdə Təklə bələdiyyəsinə daxildir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 859 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Murad Aşurlı
Murad Aşurlı — azərbaycanlı alpinist. 2013-cü ilin 19 may tarixində Yer kürəsinin ən yüksək zirvəsi olan Everest zirvəsində üçüncü dəfə Azərbaycan bayrağını qaldıran şəxs olaraq tarixə keçmişdir.
Həyatı
Murad Aşurlı 1972-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
Ali təhsilini Moskva şəhərində aldıqdan sonra ABŞ-yə köçüb. O, son illər ABŞ-də aparıcı telekommunikasiya şirkətlərindən birinin top-meneceri vəzifəsində çalışırdı.
2007-ci ildə Şimali Amerikanın ən yüksək nöqtəsi – Makkinli zirvəsini, 2013-cü ildə isə Everesti fəth edib.
Vəfatı
Ekspedisiyanın başlamasından əvvəl Murad “Finding your Everest” (“Öz Everestinin axtarışında”) adlı kitabı üzərində işi yekunlaşdırıb. Kitab yaxın gələcəkdə ABŞ-də dərc ediləcək.
Ailəsi
Azərbaycan Alpinizm Federasiyasının prezidenti İsrafil Aşurlının əmisi oğludur.
Senecio massaicus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Pinus hartwegii
(Pinus hartwegii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nomen nudum
Nomen nudum — növün elmi jurnalda çap edilmədiyi üçün elmi ad sayılmayan adıdır.
Lazerlə sinterləmə
Laserlə sinterləmə -LS üsulu kiçik ölçülü danəcikləri yerli qızdıraraq, əritməklə bir-birinə birləşdirmək yolu ilə verilmiş material qatını bərkitməyə əsaslanır. Bu üsulu yerinə yetirmək üçün materiala və qurğuya xüsusi tələbatlar qoyulur. LS üsulu toz metallurgiyasından məlumdur. Metallurgiyada sinterləmə üsulundan metal tozların uzun müddət böyük təzyiq altında yüksək temperaturda “bişirilərək “ xüsusi xassəli (məsaməli) material almaq üçün istifadə edilir.
Prototiplərin LS üsulu ilə hazırlanması klassik sinterləmənin yuxarıda qeyd edilən təsir vasitələrindən (təzyiq və vaxt) imtina edir. Prosesdə əsasən danəciklər qısa müddətdə lazer şüası ilə termiki tə`sirə məruz qalır. Danəciklər sərbəst şəkildə işçi lövhənin üzərində toz qatı şəklində yayılır. Onlar yerli olaraq əridilərək bir-biri ilə birləşdirilir. Sinterləmə prosesi əridilmiş hissəciklərin qatılığı və onların səthi gərginliyi ilə xarakterizə olunur. Bu parametrlər tətbiq olunan materialdan və temperaturdan asılıdır. Sinterləmə prosesi üçün demək olar ki, əridilə-bilən və soyuduqdan sonra bərkiyən butun materiallar tətbiq edilə bilər.
Əli Dehqan
Əli Əliqulu oğlu Turabi Dehqan (1910-1990)—Cənubi Azərbaycanın elm və mədəniyyət xadimi.
Merkinkan adası
Merkinkan adası (Меркинкан, Мэрвыкинкэн) — Sakit okeana daxil olan Berinq dənizi ərazisində yerləşən ada. Senyavin boğazı, Pekneqney buxtası, Çukot yarımadasının cənub-şərqində, Yanrakınnotdan 17 km cənub-şərqdə yerləşir. çukot dilindən tərçümədə — «Cılız» mənasını verir. Bu isə yaxınlığında yerləşən Açinkinkan adasına nisbətə görə adlandırılmışdır — «kök». İnzibati baxımından Çukotka muxtar dairəsi Providenski rayonu ərazisində yerləşir. Adanın mərkəzində Bob adlı göl vardır.
Əli Dehqan
Həyatı
Əli Əliqulu oğlu Turabi 1910-cu ildə Cənubi Azərbaycanın Urmiya şəhərində ruhani ailəsində doğulmuşdu. İbtidai təhsilini atasından almışdı.
Əli Dehqan "Sərzəmin-i Zərdüşt Rizaiyə" kitabının müəllifidir. “Urmu Zərdüşt peyğəmbərinin ölkəsi” kitabının müəlifi Əli Dehqan sonralar Urmunun təhsil idarəsinin rəisi olub. Öz yazdığına görə, o günlərdə 15-16 yaşda bir cavan olub. Baş verənləri ailəsi ilə birgə yaşayıb. Özəlliklə martın 17-də Urmunun müxtəlif küçələrindən keçib qohumlarının evlərində sığınacaq axtararkən 10000 nəfərin cənazəsini gördüyünü kitabın 517-i səhifəsində bəyan edir.
Merkinkan adası
İlk dəfə 1828-ci ildə Fyodor Litke tərəfindən xəritəyə salınmışdır.
Əli Dehqan
Həyatı
Əli Dehqan Urmuda xristiyanların müsəlmanları qırdığı haqqında geniş məlumat verib, o kitabının 155-ci səhifəsində yazır: “Baxmıyaraq ki, Urmuda xristianlar Cilo ve Daşnaq paltarında yerli Türk əhalini qıraraq kökünü kəsmək istəyirdi, amma burada qeyd edilməlidir ki, bu xoşagəlməz hadisələrin törənməsində əsas səbəbkarlardan biri xarici misyonerlər, o cümlədən Amerika və Fransadan gəlmiş zahirən məzhəb qulluqçularının erməni və başqa məsihiləri qızışdırıb müsəlmanların əleyhinə silahlandırması olub.”
Merkinkan adası
Adada 1,5 min berinq qarabatdağı, iri qağayı, sakit okean təmizçisi kimi quşlar yuva qurur.
Əli Dehqan
Həyatı
Əli Dehqan Urmiyadakı qırğın haqda yazır: "Sübh tezdən anam məni, məndən böyük iki qardaşımı və kiçik qardaşımı götürüb evin damına apardı. Erməni təcavüzündən qorunmaq üçün qadınlar və uşaqlar damlara çıxırdılar. Axşama qədər ac-susuz orada qalmalı olduq. Axşama yaxın xəbər yayıldı ki, qətliama son qoyulub. Biz aşağı düşərək evə qayıtdıq. Lakin evdə heç nə qalmamışdı, hər şeyi aparmışdılar. Çıraqları belə sındırmışdılar. Evin görünüşü adamda dəhşətli hisslər oyadırdı. Hələ özümüzə gəlməmişdik ki, birdən-birə evimizin qapısı çox möhkəm döyülməyə başladı. Anam bizi (4 uşağı) çörək bişirmək üçün istifadə olunan təndirin içinə qoyub özü də təndirə girdi. Anam deyirdi ki, ermənilər gəlsə, birinci məni, sonra uşaqlarımı öldürsünlər. Bu olaylar və onunla bağlı xatirələr o qədər dəhşətlidir ki, hələ də 80 il keçməsinə baxmayaraq, həmin hadisələri unuda bilmirəm".
Xoyda baş verənlər haqda da Əli Dehqan bildirir: "Qeyrətli Xoy əhalisinin həmin çətin günlərdə göstərdiyi qəhrəmanlıq təqdirəlayiqdir. Şəhərin düşmən əlinə düşməməsi üçün böyükdən kiçiyə qədər hamı döyüş meydanında qalıb vuruşmaq və bu yolda ölmək qərarına gəldi. Qəhrəman Xoy əhalisinin həmin ağır günlərdə vəşşi düşmən qarşısında göstərdiyi misilsiz müqavimət səhnələri insanda böyük qürur hissi oyadır".
Çəmənli (Cəlilabad)
Tarixi
Keçən əsrdə rayonun ərazisində Təzəkənd adlanan iki yaşayış məntəqəsi olmuşdur.
Çəmənli kəndinin əhalisi türksoylu Moran tayfasından ibarətdir. Moranlar 19-cu əsrdə Şahsevən tayfa ittifaqına mənsub idi.
29 may 2015-ci ildə Xanəgah kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Təzəkənd kəndi Çəmənli kəndi adlandırılmışdır.
Stereolitoqrafiya
Stereolitoqrafiya -SL (yunanca Stereos - "bərk, möhkəm" və lithos - "daş və yazmaq" sözlərini birləşməsindəndir) prototiplərin sürətli hazırlama üsulu olub, ən dəqiqidir. O sənayedə tətbiq olunan ilk və hal-hazırda geniş yayılmış RP üsuludur. Üsulunun praktiki tətbiqi eynicinsli mayenin polimerləşdirmə yolu ilə bərk cismə çevirilməsinə əsaslanır.
Adından göründüyü kimi bu proses fotopolimerləşməyə əsaslanir. Polimerləşmə prosesi dedikdə, mikro molekulların makromolekullara birləşməsindən ibarət olan zəncirvari proses başa düşülür. Ayrı-ayrı molekulların qarışığından ibarət mayedən (monomerdən) zəncirvari şəkildə bərkimiş süni material alınır. Monomerlər adətən karbohidrat birləşməsindən ibarətdir.
Polimerləşmə prosesini üç mərhələyə ayırmaq olar: Başlanğıc mərhələdə qətranda olan molekullar xaricdən verilən enerjinin hesabına radikal hissəciklərə bölünürlər. Bu hissəciklər, yəni elektronlar bir-biri ilə cütləşməyə can atırlar. Artma pilləsində elektronlar artiq monomerdəki cütləşmiş karbonla birləşməyə cəhd göstərirlər. Yeni əmələ gələn qrup başqa monomerlərlə reaksiyaya girərək polimer zənciri yaradır. Sonaçatma zamani zəncirvari proses dayanır.
Sterelitoqrafiya üsulunda polimerləşmə prosesini müəyyən sahə daxilində aparmag lazımdır. Bunun ücün xüsusu xassəyə malik monomerdən istifadə edilir. Verilmiş monomerə xüsusi inisiator əlavə etməklə xaricdən verilən işıq vasitəsilə polimerləşmə prosesi elə idarə edilir ki, yalnız işıq düşən sahədə proses gedir. Beləliklə verilmiş həndəsi formaya malik sahə bərkidilir.
Prosesi idarə etmək üçün lazer şüalarının parametrlərini bilmək vacibdir. Bu parameterlər şüanın təsir dərinliyi və buraxdığı izin həndəsi forması ilə təyin olunurlar.
Yohan Heyzinq
Yohan Heyzinq, Niderlandlı filosof və tarix professorudur. Fiziologiya professoru Dirk Heyzinqin ailəsində Qroningendə dünyaya gəlib. Anası Yakoba Tonkens Yohanın doğumundan iki il sonra öldü. Yohan Heyzinq Hind-german dillərini öyrənməyə başladı və təhsilini 1895-ci ildə tamamladı. Daha sonra müqayisəli dilçilik oxudu. Sanskrit dilinə hakim oldu. Dissertasiya işini təlxəyin Hind Teatrındakı yeri mövzusunda 1897-ci ildə etdi. 1902-ci ildə Orta əsrlərə və Renesansa yönəldi. Heyzinq Qərbi Avropa, Orta əsrlər və İntibah tarixi ilə əlaqədar tədqiqatlar vasitəsilə dünya şöhrəti qazandı. Ən məşhur əsərləri Orta əsrlərin payızı ( 1919 ) və Erasmus ( 1924 ). Sonradan, Homo Ludens ( 1938 ) adlı tədqiqat Heyzinqin ən məşhur əsəri oldu .Şərqşünas olaraq dərs verməyə davam edərək 1905-ci ildə Ümumi tarix və Niderland tarixi sahəsində professor oldu. 1942-ci ilə qədər bu vəzifədə qaldı. 1942-ci ildə, Niderland almanlar tərəfindən işğal edildikdə, Almanları ciddi şəkildə tənqid etdi. 1930-cu illərdə faşizmə qarşı çıxdı. O, ölümünə qədər natsistlər tərəfindən təcrid olunmuşdu. O Ernhemdə vəfat etdi. Nazi rəhbərliyi ölümündən bir neçə həftə sonra sona çatdı. Onun məzarı Oegstgeestdə islahatçı kilsənin qəbiristanlığında yerləşir.
Senecio steudelioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Misir heroqlifləri (L qrupu)
L qrupu 7 heroqlifdən ibarət olub, bura böcək, milçək, çəyirtkə, arı, qırxayaq, əqrəb və s. kimi təsvirlər daxildir.
Bella Beletskaya
Bela Beletskaya — aktrisa.
Həyatı
Bella Qeorqiyevna Beletskaya Ukrayna aktrisasıdır. Azərbaycanda və Gürcüstanda filmlərə çəkilib. Gürcüstanın əməkdar artistidir (1943).
Konyak
thumb|228пкс|справа|Konyak içkisi
Brendi (konyak) — süfrə şərabından hazırlanmış spirtin dincə qoyulmaqla yetişdirilməsindən alınan alkoqollu içki.
Konyak tünd spirtli içki olub, üzüm şərablarının destilləsindən alınmış konyak sprtini saxlayıb yetişdirməklə hazırlanır. Konyakla üzüm arağı eyni deyildir. Üzüm arağı üzümçülük qalıqlarından (cecə, maya və s.) hazırlanır. Digər tərəfdən konyak özünün qızılı-kəhrəba rənginə, xoşagələn ətrinə və s. görə üzüm arağından fərqlənir. Konyakın tündlüyü 40–57 h.% arasında dəyişir.
Konyak ilk dəfə, təqribən 300 il bundan əvvəl Fransanın Şaranta vilayətinin Konyak şəhərində istehsal olunmağa başlanmışdır. Bu bir növ təsadüfi olmuşdur. Fransa Şarant çayı vasitəsilə İngiltərə və Skandinaviya ölkələri ilə ticarət əlaqəsi saxlayırdı. Lakin, gəmidə çəlləklərlə şərabın daşınması çətin və baha başa gəlirdi. Digər tərəfdən zərif şaranta süfrə şərabları yolda və ticarətçilərin zirzəmilərində tez xarab olub, sıradan çıxırdı. Buna görə də şərabların qaynadılıb destillə edilməsi məsələsi ortaya çıxmış oldu. Destillə olunmuş material palıd çəlləklərdə müəyyən müddət qaldıqdan sonra yaxşı keyfiyyət əldə edirdi.
Sonralar daha az yer tutsun deyə, materialda ikinci destillə əməliyyatı da aparılmağa başladı. Lakin üzüm spirtinin palıd çəlləklərdə sistematik yetişdirilməsi hələ aparılmırdı. 1701-ci ildə Fransa ilə İngiltərə arasında başlanan müharibə 13 il davam etdi. Müharibə nəticəsində Fransadan bütün dəniz yolları bağlanmış oldu. Ona görə də konyak istehsalçı və tacirləri destillə olunmuş üzüm spirtinin çox hissəsini palıd çəlləklərdə saxlamalı oldular. Nəticədə onlar müəyyən etdilər ki, uzun müddətli saxlanma (13 il) dövründə məhsul möcüzəli buket və dad qazanır. Alınan içki tezliklə özünə alıcılar tapdı və çoxlu miqdarda spirt bazarda satılmaq üçün palıd çəlləklərdə yetişdirilməyə başlandı. Bununla da Konyak şəhərinin bu içkisi həddindən ziyadə məşhurlaşdı və istehsal olunduğu yerin adı ilə də adlandırılmağa başlandı.
Sonralar Şarantada alınan konyaklar böyük dünya şöhrəti qazanmış oldu. Təkcə onu qeyd etmək kifayətdir ki, hazırda orada istehsal olunan konyakın 80%-i ixrac olunur.