cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ev atı
At nəqliyyat vasitəsi kimi
Ən vacib karvan yolları Azərbaycandan kecdiyinə gorə buraya coxlu tacirlər gəlirdilər. XVII əsrdə Azərbaycanda olan ingilis taciri Antoni Cenkinson qeyd edirdi ki, təkcə osmanlılar hər dəfə buradan 400-500 at yuku ipək aparırdılar. Holland dənizcisi Yan Streys yazırdı ki, Dərbəndlə Şamaxı arasında hərəkət edən karvanın tərkibində 1800 at, xeyli dəvə, ulaq və başqa yuk heyvanları var idi.
48 sinonim adı var
Kiçik Asiya ağac qurbağası
Xarici əlamətləri
Uzunluğu 45-50mm-ə çatır. Gözünün altında qara xal yoxdur. Burun dəliklərindən başlayan ağ haşiyəli qara zolaq bədənin yanları ilə axıra qədər uzanaraq bədəni bel və qarın hissəyə ayırır. Şərqi ağac qurbağasından fərqli olaraq qasıq nahiyədə xətt ilgək şəkli əmələ gətirmir. Temperaturdan və fondan asılı olaraq rəngini dəyişir.
Yayılması
Şimali-Qərbi Afrikadan Şimali İran və Cənubi Qafqaza qədər Ön Asiyada yayılmışdır. Azərbaycanda qərb, cənub və şərq rayonlarında rast gəlinir. Respublikada ilk dəfə Menetriye tərəfindən 1830-cu ildə Lənkəran ətrafında qeydə alınmışdır.
Aktivliyi
Gizli həyat tərzi keçirir. Günün əksər hissəsini bitkilərin üstündə hərəkətsiz oturur, toranlıq vaxtı ov etməyə başlayır. İlin çox hissəsini fəal olur. Çoxalması: Kürütökmə aprelin sonunda başlayıb bir aya yaxın davam edir. Dişi topa şəklində hissələrlə minə qədər kürü qoyur. Metomorfoz 2,5 aya yaxın davam edir. Cinsi yetkinliyə 3-4 yaşında çatır. Qışlamaya adətən noyabrda gedir. Ağac köklərinin altında, yuvalarda və başqa sığınacaqlarda qışlayır. Mart-aprel ayında qışlamadan oyanır.
Qidalanması
Zərərli həşaratları məhv etməklə xeyir verir. Əsasən həşaratlarla və hörümçəklərlə qidalanır. Kürü və çömçəquyruqları göl qurbağası tərəfindən yeyilir. Düşmənləri quşlar və su ilanlarıdır.
Milan (soyad)
Milan — soyad.
Nigar Helmi Abbasbəyli
Nigar Helmi Abbasbəyli (21 fevral 1975, Bakı şəhəri) — Azərbaycan Rəssamlar Ittifaqının üzvü, UNESCO nəznində Beynəlxalq Profesional Rəssamlar Ittifaqının üzvü (IAA/AIAP). "Miras" qrupunun yaradıcısı və kreativ direktoru.
Həyatı
Nigar Helmi Abbasbəyli 21 fevral 1975-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1992-ci ildə Mədəniyyət və Incəsənət kollecin, 1998-ci ildə Xəzər Universitetinin Beynəlxalq jurnalistika və inglis dili filologiya və tərcuməçiliyi fakültəsini, 2007-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir.
Şəxsi həyatı
Məmməd Abbasbəyli ilə ailəlidir. 3 övladları var.
Mirzə Nəsrulla Əmirovun nəticəsidir.
Karyerası
Nigar Helmi öz sənətkarlığını yaradıcı təşəbbüskarlığı ilə birləşdirmək üçün köhnə arzusunu həyata keçirərək orijinal "Miras" brendini yaratmışdır.
Avar-andi-sez dilləri
Avar-andi-sez dilləri — nax-Dağıstan dillərinin qolu. Burada geniş şəkildə fərqlənən avar dialektləri, andi və sez dilləri birləşdirilir. Avar-andi-sez dilləri içərisində avar və andi dilləri əhəmiyyətli dərəcədə yaxınlıq nümayiş etdirir, onlar avar-andi qrupunda birləşdirilir, sez dilləri isə xüsusilə seçilir. Sergey Starostin hesab edirdi ki, lak dili müasir avar-andi-sez dilləri ilə uzaqdan qohumdur. Dilçi Yevgeni Bokaryov avar-andi-sez icmasını sadəcə olaraq "avar" adlandırırdı.
Dərketmə
Dərketmə (qnoseoloji) — insanın öz əqli və fiziki qabiliyyətlərinin öyrənilməsi və anlamasıdır. Bu zaman bütün bilik və fəaliyyətlər insanın özü-özünü anlamağa yönəldilir.
İnsan öz qəlbi və ruhunun kəşfindən çox, dünya və cəmiyyətin qanunlarını, onu  əhatə edən aləmin sirlərini kəşf edə bilmişdir.
Özümüz haqqında bir çox şeyləri bilmirik: məsələn, ekstrasenslərin müəmmalı xüsusiyyətləri; cadugərlik və magiyanın mövcudluq sirləri, telepatiya hadisəsinin izah edilə bilməməsi, telekinez (məsafə çərçivəsində fikirlərin ötürülməsi), gələcəyi görə bilməyi və digər insan potensiyasının açılmamış sirləri hələ bizlər üçün maraq doğurur. Bütün bunlar bir neçə illər məkanımızda dilə gətirilməyən problemlər olmuşdur. İnsanın özündə möcüzə gizlətmədiyi həmişə təlqin olmuşdur. Lakin, əslində insan öz sirli daxili aləmi ilə maraq dairəsindədir. Əgər elə olmasaydı insan əsərləri ilə dünya sivilizasiyasına möhtəşəm sənət nümunələri bəxş etməzdi.
Rus döyüş gəmisi, sikdir get
thumb|Ukraynanın [[Dnepr (şəhər)|Dnepr şəhərindəki bir küçədə "Rus döyüş gəmisi, sik get" yazılmış bir lövhə.]]
Rus döyüş gəmisi, sikdir get (, Russki voyenni korabl, idi naxuy) — 2022-ci il fevralın 24-də rus qoşunlarının Ukraynanın İlan adasına hücumundan əvvəl adadakı sərhəd mühafizəçilərinin son sözləri. Özünü döyüş gəmisi kimi təqdim edən rus kreyseri Ukrayna sərhəd mühafizəçilərini təslim olmağa çağırdıqdan sonra aldıqları cavab belə olmuşdur. Adadakı on üç sərhədçi təslim olmaqdan imtina etdikdən sonra, rus əsgərləri 42 hektarlıq adayı əvvəlcə döyüş gəmiləri, daha sonra isə hərbi təyyarələri ilə bombalamışdırlar.
Səs yazısı internetdə ajertaj yaratmış və müxtəlif sosial media platformalarında çox sürətlə yayılmış və o vaxtdan bu ifadə həm Ukrayna hərbçiləri, həm də işğala etiraz edən mülki şəxslər tərəfindən mitinqlərdə istifadə edilən şüarlardan birinə çevrilmişdir. Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski İlan adasındakı əsgərlərə ölümlərindən sonra Ukraynanın ən yüksək milli titulu olan Ukrayna Qəhrəmanı adını verəcəyini açıqlamışdır.
28 fevral 2022-ci ildə Ukrayna Hərbi Dəniz Qüvvələri öz Facebook səhifəsində adanın bütün sərhədçilərinin sağ olduqlarını və Rusiya Hərbi Dəniz Qüvvələri tərəfindən saxlanıldığını bildirmişdir.
Vüsal Şirinov
Həyatı
Vüsal Şirinov 2002-ci il martın 26-da Qusar rayonunun Ləgərqışlaq kəndində anadan olub.
Xromatin
thumb|360px|DNT sıxılmasının əsas strukturları: [[DNT, nükleosom, xromatin zolaqlarındakı 10 nm muncuqlar və metafaz xromosomu.]] Xromatin — Xromatin, eukariotik hüceyrələrdə olan bir DNT, protein və RNT kompleksidir. Əsas funksiyası uzun DNT molekullarını daha kompakt, daha sıx strukturlara qablaşdırmaqdır. Bu, tellərin dolaşmasına mane olur və hüceyrə bölünməsi zamanı DNT-nin möhkəmləndirilməsində, DNT zədələnməsinin qarşısının alınmasında və gen köçrülməsinin və DNT replikasiyasının tənzimlənməsində mühüm rol oynayır. Mitoz və meyoz zamanı xromatin anafazda xromosomların düzgün quruluşunu asanlaşdırır; bu mərhələdə görünən xromosomların xarakterik formaları, DNT-nin yüksək qatılaşdırılmış xromatinə bükülməsinin nəticəsidir.
Vüsal Şirinov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal Şirinov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Xromatin
Xromatinin əsas protein komponentləri, DNT-yə bağlanan və iplərin sarıldığı "lövbər" kimi fəaliyyət göstərən histonlardır. Ümumiyyətlə, xromatin təşkilatının üç səviyyəsi vardır :
Vüsal Şirinov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüsal Şirinov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Xromatin
Lakin bir çox orqanizm bu təşkilati qanunauyğunluqları izləmir. Məsələn, quşların sperma və eritrositlərində əksər eukarotik hüceyrələrə nisbətən daha sıx dolu xromatin var və tripanosomatoid protozoa xromatinlərini görünən xromosomlara ümumiyyətlə qatışdırmır. Prokarotik hüceyrələr DNT-lərini təşkil etmək üçün tamamilə fərqli strukturlara malikdirlər (prokarotik xromosomun ekvivalenti genofor adlanır və nükleoid bölgəsində yerləşir).
Xromatin şəbəkəsinin ümumi quruluşu əlavə olaraq hüceyrə dövrünün mərhələsindən asılıdır. İnterfaza zamanı xromatin, DNT-ni köçürən və təkrarlayan RNT və DNT polimerazlarına daxil olmaq üçün struktur olaraq boşdur. Interfaza zamanı xromatinin lokal quruluşu DNT-də mövcud olan xüsusi genlərdən asılıdır. Aktiv olaraq köçürülən ("açılmış") DNT-lərin bölgələri daha az sıx və euxromatin olaraq bilinən bir quruluşda RNT polimerazları ilə yaxından əlaqələndirilir, hərəkətsiz genləri olan ("söndürülmüş") bölgələr isə ümumiyyətlə daha sıxlaşır və heteroxromatindəki struktur zülallarla əlaqələndirilir. Metilasyon və asetilasyon yolu ilə struktur xromatin zülallarının epigenetik modifikasiyası da yerli kromatin quruluşunu və dolayısı ilə gen ifadəsini dəyişdirir. Xromatin şəbəkələrinin quruluşu hal-hazırda yaxşı öyrənilməyib və molekulyar biologiyada aktiv tədqiqat sahəsi olaraq qalır.
Xromatinin dinamik quruluşu və iyerarxiyası
thumb|Xromatin quruluşunun əsas vahidləri Xromatin hüceyrə dövrü ərzində müxtəlif struktur dəyişikliklərinə məruz qalır. Histon zülalları xromatinin əsas qablaşdırıcıları və təşkilatçılarıdır və xromatin qablaşdırmasını dəyişdirmək üçün müxtəlif post-translational modifikasiyalarla dəyişdirilə bilər (histon modifikasiyası). Dəyişikliklərin əksəriyyəti histonların quyruqlarında olur. Xromatinin mövcudluğu və sıxılma baxımından nəticələri həm dəyişdirilmiş amin turşusundan, həm də modifikasiya növündən asılıdır. Məsələn, histonların asetilasiyası boşalma və replikasiya və transkripsiya üçün xromatinin mövcudluğunun artmasına səbəb olur. Lisin trimetilasyonu ya artan transkripsiya aktivliyinə (histon H3 lizin 4 trimetilasyonu), ya da transkripsiyal repressiyaya və xromatinin sıxılmasına (histon H3 lizin 9 və ya 27-nin trimetilasyonu) səbəb ola bilər. Bir neçə tədqiqat fərqli dəyişikliklərin eyni vaxtda baş verə biləcəyini göstərdi. Məsələn, erkən məməlilərin inkişafında ikitərəfli bir quruluşun (histon H3-də lizin 4 və 27 trimetilasyonu ilə) iştirak etdiyi irəli sürülmüşdür.
Polikom qrup zülalları, kromatin quruluşunu modulyasiya edərək gen tənzimlənməsində rol oynayır.
DNT quruluşu
thumb|left|300px|A-, B- və Z-DNA strukturları. Təbiətdə DNT üç quruluş meydana gətirə bilər: A-, B- və Z-DNT. A- və B-DNT çox oxşardır, sağ əlli zəncirlar əmələ gətirir, Z-DNT isə ziqzaq fosfat onurğa sütununa sahib bir sol spiraldir. B-və Z-DNT arasındakı bağlama xüsusiyyətlərinə görə Z-DNT-nin xromatin quruluşunda və transkripsiyada xüsusi rol oynadığına inanılır.
B və Z-DNA qovşağında bir baza cütü normal bağlanmadan qopur. İkiqat rol oynayırlar: bir çox zülalın tanınma yeri və RNT polimeraz və ya nükleosomların bağlanmasından bükülmə stresini qəbul edən.
Bir ip üzərində nükleosomlar
thumb|left|150px|Nükleosomun quruluşunun cizgi filmi şəkli. PDB 1KX5-dən. From. Xromatinin əsas təkrarlanan elementi, yeri həlldəki saf DNT-dən daha qısa olan birləşdirici DNT hissələri ilə bir-birinə bağlı olan nükleosomdur.
Nükleozomlar, ümumi DNT paketindəki funksiyalarının tələb etdiyi kimi DNT-ni spesifik olaraq birləşdirir. Bununla birlikdə, nükleosomların yerini təyin edən DNT ardıcıllığı üçün böyük üstünlüklər var. Bu, ilk növbədə fərqli DNT ardıcıllığının fərqli fiziki xüsusiyyətlərindən qaynaqlanır: məsələn, adenin (A) və timin (T) daxili kiçik yivlərdə daha müsbət şəkildə sıxılır. Bu, nükleosomların əsasən hər 10 baza cütü (DNT zəncir təkrarı) ətrafında bir vəziyyətdə bağlana biləcəyi deməkdir.
30 nanometrlik kromatin lifi
Bu səviyyəli xromatin quruluşunun, əsasən transkripsiyasına görə səssiz genləri ehtiva edən bir heteroxromatinin bir forması olduğuna inanılır. Elektron mikroskopik tədqiqatlar göstərir ki, 30 nm lif çox dinamikdir, beləliklə transkripsiyada iştirak edən RNT polimerazından keçərkən 10 nm muncuq ipi lifli quruluşa çevrilir. thumb|left|250px|Dörd nükleosom başına 177 ilə 207 bp arasında dəyişən DNT təkrar uzunluqları üçün təklif olunan 30 nm xromatin filament quruluşu. Linker DNT sarı, nükleosomal DNT isə çəhrayı rəngdədir. Mövcud modellər ümumiyyətlə nükleosomların lif oxuna dik olduğunu və bağlayıcı histonların içəridə yerləşdiyini fərz edirlər. Sabit 30 nm lif DNT boyunca nukleosomların nizamlı düzülüşünə əsaslanır. Bağlayıcı DNT əyilməyə və dönməyə nisbətən davamlıdır. Bu, bağlayıcı DNT-nin uzunluğunu lif sabitliyi üçün kritik hala gətirir, nükleosomların DNT-də lazımsız stres olmadan fırlanaraq istənilən istiqamətə qatlanmasına imkan verən uzunluqlara ayrılmasını tələb edir. Bu baxımdan bağlayıcı DNT-nin fərqli uzunluqları, xromatin lifinin fərqli qatlanan topologiyalarına səbəb olmalıdır. Yenidən qurulmuş liflərin elektron mikroskopiya şəkillərinə əsaslanan son nəzəri işlər bu nöqteyi-nəzərdən dəstəkləyir.
Xromatinin hüceyrə nüvəsindəki məkan təşkili
Xromatinin nüvənin içində yerləşməsi təsadüfi deyil — müəyyən ərazilərdə xromatinin müəyyən sahələrinə rast gəlmək olar. Ərazilər, məsələn, protein kompleksləri ilə bir-birinə bağlanan lamino ilə əlaqəli sahələr (LAD) və topoloji cəhətdən əlaqəli sahələrdir (TAD). Hal-hazırda Strings & Binders Switch (SBS) modeli və Dynamic Loop (DL) modeli kimi polimer modelləri nüvə içərisində kromatin qatlanmasını təsvir etmək üçün istifadə olunur.
Hüceyrə dövrünə bağlı struktur təşkilatı
thumb|left|Giemsa boyama istifadə edərək metafaz xromatinin klassik quruluşunu göstərən kişi-insan karyoqramı. thumb|Erkən mitozda insan qız xromatidlərinin kondensasiyası və çıxarılması
Xromatin və transkripsiya partlayışları
Xromatin və fermentlər ilə qarşılıqlı əlaqəsi araşdırılmış və bunun gen ekspresyonunda vacib bir amil olduğu qənaətinə gəlinmişdir. Rockefeller Universitetinin professoru Vincent G. Alfrey, RNT sintezinin histon asetilasyonla əlaqəli olduğunu bildirdi. Histonların uclarına yapışmış amin turşusu lizin müsbət yüklənmişdir. Bu quyruqların asetilasiyası, kromatinin uclarını neytral hala gətirərək DNT-yə giriş imkanı verir.
Alternativ xromatin təşkilatları
Çoxhüceyrəli heyvanlarda spermiogenez zamanı spermatid xromatin daha aralı, genişlənmiş, demək olar ki, kristal quruluşa çevrilir. Bu proses transkripsiyanın ləğvi ilə əlaqələndirilir və nüvə zülallarının mübadiləsini əhatə edir. Histonlar daha çox yerdəyişir və yerinə protaminlər (argininlə zəngin kiçik zülallar) qoyulur. Histonları olmayan maya bölgələrində transkripsiyadan sonra çox kövrək olacağı güman edilir; HMG qutusu zülalı olan HMO1, nükleosomsuz kromatinin sabitləşməsinə kömək edir.
Xromatin və DNT bərpa
Eukariotik DNT-nin xromatinə qablaşdırılması, fermentlərin təsir sahələrinə cəlb edilməsini tələb edən bütün DNT əsaslı proseslər üçün bir maneədir . Hüceyrə DNT təmirinin kritik prosesini həll etmək üçün kromatinin yenidən qurulması lazımdır. Eukariotlarda ATP-yə bağlı xromatin yenidən qurma kompleksləri və histonu dəyişdirən fermentlər bu yenidənqurma prosesi üçün istifadə olunan iki əsas amildir.
DNT zədələnmə yerində xromatin rahatlaması sürətlə baş verir. Bu proses, DNT-nin bir saniyədən az bir müddətdə zədələndiyi zaman görünməyə başlayan PARP1 zülalı tərəfindən başlanır, zədələnmədən sonra 1,6 saniyə ərzində maksimum yığılma yarısıdır. Yenidənqurma kromatin Alc1 daha sonra PARP1 məhsuluna sürətlə yapışır və zədələnmədən sonra 10 saniyə ərzində DNT zədələnməsinə çatır. Alc1 təsiri səbəbindən maksimum xromatin rahatlamasının təxminən yarısı 10 saniyədən sonra baş verir. Bu, MRE11 DNA təmir fermentinin 13 saniyə ərzində DNA təmirinə başlamaq üçün istifadə edilməsinə imkan verir.
2H2AX, fosforillənmiş H2AX forması, DNT zədələnməsindən sonra xromatinin dekondensasiyasına səbəb olan ilk mərhələlərdə də iştirak edir. Histon H2AX variantı insan kromatinindəki H2A histonlarının təxminən 10% -ni təşkil edir. γH2AX (serin 139 tərəfindən fosforillənmiş H2AX) hüceyrələrin şüalanmasından 20 saniyə sonra (ikiqat zəncirli DNT qırılmasının əmələ gəlməsi ilə) aşkar edilə bilər və maksimum γH2AX yığılmasının yarısı bir dəqiqədə baş verir. Fosforlaşdırılmış γH2AX olan xromatinin ölçüsü, ikiqat telli DNT qırılmasında təxminən iki milyon baz cütüdür. Öz-özlüyündə, γH2AX xromatin dekondensasiyasına səbəb olmur, lakin şüalandıqdan sonra 30 saniyə ərzində RNF8 zülalı γH2AX ilə əlaqəli olaraq aşkar edilə bilər. RNF8, bir nukleosom yenidən qurma komponenti və NuRD deasetilaz kompleksi ilə sonrakı qarşılıqlı əlaqəsi sayəsində geniş kromatin dekondensasiyası təmin edir.
DNT zədələnməsindən sonra rahatlandıqdan sonra DNT-nin düzəldilməsindən sonra xromatin təxminən 20 dəqiqə ərzində zərərdən əvvəl səviyyəyə yaxın bir sıxılma vəziyyətinə gətirilir.
Xromatin və düyünlər
Dekondensasiya olunmuş interfazalı xromosomların mahiyyətcə işarəsiz qalması bir sirr idi. Təbii ümid budur ki, ikiqat telli DNT hissələrinin bir-birindən keçməsinə imkan verən tip II DNT topoizomerazları olduqda, bütün xromosomlar topoloji tarazlıq vəziyyətinə çatmalıdır. Xromosomal ərazilər əmələ gətirən çox sıxlıqda olan fazalararası xromosomlarda topoloji tarazlıq yüksək düyünlü xromatin liflərinin əmələ gəlməsinə səbəb olmalıdır. Bununla birlikdə, xromosomların (3C) konformasiyasını tutma üsulları, interfaazalı xromosomlarda genom məsafəsi ilə təmasların məhv edilməsinin qlobusun qırışmış vəziyyəti ilə praktik olaraq eynisini təşkil etdiyini, uzun polimerlər meydana gəlmədən yoğuşduqda meydana gəldiyini göstərir. hər hansı bir qovşaq. Düyünlərin çox sıx olduğu kromatindən çıxarılması, sistemi topoloji tarazlıqdan çıxarmaq üçün yalnız enerji verməməli, həm də topoizomerazın vasitəçiliyi ilə parçalanmaları düyünlər əvəzinə düyünlərin effektiv şəkildə ayrılması üçün aktiv bir proses tələb edir. düyünləri daha da mürəkkəbləşdirir. Xromatin ilmə ekstruziyası prosesinin interfazalı xromosomlarda xromatin liflərinin aktiv birləşməsi üçün ideal olduğu göstərilmişdir. DNT kondensasiyası, in vitro və ya in vivo şəkildə DNA molekullarının sıxlaşma prosesinə aiddir. [1] DNT qablaşdırma mexanizminin təfərrüatları, canlı sistemlərdə gen tənzimlənməsi prosesində işləməsi üçün vacibdir. Kondensasiya olunmuş DNT tez-tez klassik seyreltilmiş məhlul konsepsiyasından proqnozlaşdırıla bilməyən inanılmaz xüsusiyyətlərə malikdir. Beləliklə, in vitro DNT kondensasiyası fizika, biyokimya və biologiyadakı bir çox proses üçün nümunə sistemdir. [2] Bundan əlavə, DNT kondensasiyasının tibb və biotexnologiyada bir çox potensial tətbiqi vardır. [bir]
Xromatin: alternativ tərifi
Valter Fleminq tərəfindən hazırlanan bu terminin bir neçə mənası var: Birinci tərif, molekulu yoğuran hər hansı bir DNT ilə əlaqələndirən zülallardan istifadə edərək bakteriyalar və arxeylər kimi həyatın digər sahələrində "xromatin" tərifinə imkan verir. Bu zülallara ümumiyyətlə nukleoidlə əlaqəli zülallar (NAP) deyilir; nümunələrə HU ilə AsnC / LrpC daxildir. Bundan əlavə, bəzi arxeylər həqiqətən homoloji olan eukarotik histonlardan zülallardan nükleosomlar istehsal edirlər.
Kvas
thumb|[[Çörək kvası nanə ilə|250x250px]] Kvas (,, ; lang-sk|kysel', kyselica, parovec}}, kwas, kisiel, żur, gira, kvass, kali) — turş ənənəvi slavyan içkisi.
Hazırlanması
thumb|330x330px|Ev üsulu ilə hazırlanmış çörək kvası Çovdar çörəyini nazik dilimlərə doğrayıb, qızdırıcı şkafda tünd-qəhvəyi rəng alana qədər qurutmalı. Suyu qaynadıb, çörək suxarisini isti-isti suya tökməli. Gündə iki-üç dəfə qarışdırmaq şərtilə 2 gün saxlayıb, sonra ikiqat tənzifdən süzmək lazımdır. Sıxılmış mayanı 2 xörək yaxşı qarışdırıb, üzərinə yarım stəkan ilıq su töküb, 20-25 dəq. saxlamalı və süzülmüş xörək suyunun üzərinə əlavə etməli. 1-2 gün saxlayıb qıcqırtdıqdan sonra kvası süzüb maya çöküntüsündən ayırır, lazım gələrsə süzür, balonlara töküb, kişmiş və şəkər əlavə edilir. Kvas dolu balon və ya bankalar soyuducuya qoyulur. 2-3 gündən sonra kvas içilmək üçün hazırdır.
Alma yuyulur, toxum kamerasından azad edilib, xırda doğranılır. Almanı iri gözcüklü sürtkəcdən də keçirmək olar. Üzərinə su töküb qaynayana qədər qızdırırlar, 4-5 saat saxlanılır və süzülür. Qızdırılmış məhlula ilıq suda həll edilmiş maya, şəkər və limon turşusu qatılıb, otaq temperaturunda 8-10 saat qızdırılır. Qıcqırmış kvas süzülür, maya çöküntüsündən azad edilir və soyudulur.
Çiyələyin üzərinə su töküb ocağın üstünə qoyun. Qaynara düşdükdən sonra söndürün. 20 dəqiqə saxlayın. Şəkər tozu, limon duzu qatıb qarışdırın, süzün. Butulkalara süzüb otaq temperaturunadək soyudun. Sonra hər butulkaya 5-6 kişmiş atın. Kvası iki-üç gün otaq temperaturunda, amma qaranlıq yerdə saxlayın. Günlərin sayı artıq da ola bilər, hər şey temperaturdan, kvasın qıcqırmasından asılıdır. Hazır olduqda kişmişlər yuxarı qalxacaq və köpük əmələ gələcək. Bundan sonra kvası 4-5 gün də soyuducuda saxlamaq lazımdır.
Südlü kvas
thumb|250x250px|Kvas
Suqun yarımadası
Suqun yarımadası — Novosibirsk vilayəti, Tandovo gölünün şimalında yerləşən yarımada. Uzunluğu 8 km, eni 0,5 km təşkil edir. Yerli əhəmiyyətli təbiət abidəsidir.
Təbiəti
Təbiət abidəsi ərazisində meşə-çöl zonası üçün qeyri-adi olan təbii bərpa olunan şam və ağcaqayın meşələrinin fraqmentləri vardır.
Qorunan bitki növləri
Burada nadir və nəsli kəsilməkdə olan bitki növləri yayılmışdır: Stípa pennáta, ural biyanı, Paeónia anómala, Lílium mártagon.
Qorunan heyvan növləri
Yarımadada böyük xallı qartal, kərkincək qızılquş, ördəktutan qızılquş, uzunquyruq yapalaqca, Maxaon, və s. kimi canlılar yaşayır.
Makao yarımadası
Təsviri
Yarımada 8,5—9,3 km² təşkil edir. Yarımadada 2013-cü ilə olan məlumata görə 504 300 nəfər təşkil edir. Yarımadanın ən hündür nöqtəsi 90 metrdir. Sahillərini Cənubi Çin dənizinin suları yuyur.
İnzibati bölgü
Yarımada beş freqeziyaya bölünür.
Naxçıvan qaya işarələri
thumb|300px|Naxçıvan qaya işarələri 2016-cı ildə Culfa rayonunun Ərəfsə və Milax kəndləri arasında Ağsal adlanan yerdə qaya işarələri tapıldı. Naxçıvanda ilk dəfə təsbit edilən bu işarələrin bənzərləri, Cənubi Azərbaycanda və Şərqi Anadoluda  çox yayğındır. Ağsalda üç qaya işarəsi tapılmışdır. İşarələrin hər biri qayanın üzərində oyulmuşdur. Bu işarələrdən biri dairəvi formadır. Bəzi hissələri bitkilərlə örtülü olduğundan hal-hazırda yaxşı görünmür. Diametri 0,65 metr olan bu işarə genişliyi 10 sm olan oluqdan ibarətdir və qaya səthindən 5 sm dərinlikdə oyulmuşdur. Şimal tərəfdə eni 5 sm olan bir axıtma kanalı vardır. Digər iki işarə daha yaxşı görüntüyə sahibdir. İkinci işarə oval formalıdır. Diametri 0,50 metr olan bu işarənin qərbə tərəf yönələn iki axıtma kanalı vardır. Üçüncü işarə oraq şəklindədir. Əsas qayanın səthindən 10 sm dərinlikdə yerləşən bu işarə, axıtma kanalı cənub tərəfdir və 20 sm genişlikdədir. Qaya işarələrinin axıtma kanallarının ümumi xüsusiyyəti bunların dərəyə tərəf yönəlmiş olmasıdır ki, bu da onlardan maye axıtma ehtimalına işarə etməkdədir. Qaya işarələrinin qəbirlər üzərində olması da bunlardan bir qisminin kült məqsədli istifadəsinə işarə etməkdədir. Hal-hazırda qaya işarələrinin yanında yerləşən ziyarətgahlar və bəzi işarələrin dilək çuxuru kimi istifadəsi bu fikirləri də dəstəkləyir. Ağsal qaya işaələrinin də ətrafında indiki kəndlilər tərəfindən ziyarət olunan dilək ağacının olması maraqlıdır.
Zenobiya (Ermənistan çariçası)
Zenobiya — İberiya çarı Radamistin həyat yoldaşı və Ermənistan çarı Mitridatın qızı.
55-ci ildə hamilə olan Zenobiya hakimiyyətdən devrilmiş Radamist ilə qaçmağa çalışmış, lakin qaçmağa davam edə bilməyən Zenobiya ərindən əsir düşməkdənsə həyatına son qoymasını istəmişdir. Radamist onu xəncərlə vuraraq cəsədini Araz çayına atmışdır, lakin Zenobiya ölümcül xəsarət almamış və yerli çobanlar tərəfindən Ermənistan çarı I Trdatın iqamətgahına aparılmışdır. Trdat onu mehribanlıqla qəbul etmiş və ona monarxiyanın üzvü kimi yanaşmışdır.
Bəkir Coşqun
Bəkir Coşqun - Türkiyəli jurnalist, yazıçı
Həyatı
Bəkir Coşqun 1945-ci ildə Türkiyənin Şanlıurfa bölgəsində məmur bir atanın övladı olaraq dünyaya gəlib. İlk, orta və lise təhsilini Şanlıurfada alıb. Ali təhsilini Ankarada Başkent Jurnalistika Özəl Məktəbində bitirib. Daha sonra 1974-cü ildə foto müxbiri olaraq işə başlayıb. O, polis müxbiri və parlament müxbiri kimi də çalışıb. 1978-ci ildə “Günaydın” qəzetində keçib. Bu qəzetdə “Doqquzuncu kənd” adlı köşəsində fəaliyyət göstərib. 1987-ci ildə isə “Sabah” qəzetində “Onuncu kənd” başlıqlı köşədə yazmağa başlayıb. 1993-cü ildə “Hürriyyət” qəzetində işini davam etdirib. Onun dörd kitabı işıq üzü görüb: “Dövlət”, “Vəkilimi istəyirəm”, “Pakoya məktublar” və “Mən Pako”. O, öz iti Pako adı ilə qələmə aldığı yazılar dərc etdirib. TRT-də yayımlanan “Pakoya məktublar” adlı serialı başda BBC olmaqla, altı Avropa İttifaqı ölkəsinin televiziyası tərəfindən alınıb. Heyvansevər xarakterilə də tanınan yazıçı, skripka çalmağı bacarıb, təbiət və dəniz həvəskarı olub. O, yay aylarında Ayvalığın Cunda adasında yaşayıb. B.Coşqun 9 sentyabr 2009-cu ildə “Hürriyyət” qəzetindən ayrılıb, həmin ilin 25 sentyabrnda “Xəbər türk” qəzetində köşə yazarı kimi fəaliyyətə başlayıb. Ancaq referendumda Ağ Partiya hökumətinin əleyhinə yazdığı yazılar səbəbindən təzyiqlə üzləşdiyini iddia edən yazıçının bu qəzetdəki işinə 20 sentyabr 2010-cu ildə son verilib. O, 3 noyabr 2010-cu ildə “Cümhuriyyət” qəzetində “Onuncu kənd” köşəsində yazmağa başlayıb.. B.Coşqun bu qəzetdə yazmağa davam edərkən 14 mart 2013-cü ildən ayrılaraq “Sözcü” qəzetinin heyətinə qatılıb.
Ölümü
2017-ci ilin oktyabr ayında ağciyər xərçəngi müalicəsi ilə əlaqədar yazılarına fasilə verən B.Coşqun o vaxtdan sonra səhhəti imkan verdiyi müddətcə “Sözcü” qəzetindəki köşə yazıları vasitəsilə oxucuları ilə görüşməyə davam edib. Son illərində ağciyər xərçəngindən müalicə alan yazıçı, 18 oktyabr 2020-ci ildə Ankara Şəhər Xəstəxanasında ağciyər xərçəngi səbəbiylə tənəffüs tutulmasından vəfat edib. O, doğulduğu Şanlıurfanın Tülmən kəndində dəfn edilib.
Tənqidlər və polemikalar
B.Coşqun 3 may 2007-ci il tarixindəki “Göbəyini qaşıyan adam” yazısına görə bir çox yazar tərəfindən antidemokratik olmaqla tənqid edilib. Onun 15 avqust 2007-ci ildə Əmin Çölaşanın yazılarına son verildikdən sonra “Hürriyyət” qəzetindən istefa verdiyi iddia edilib. Lakin yazıçı 16 avqust 2007-ci il tarixli yazısında istefa etməyəcəyini bildirib. Yazıçı “O, mənim “prezidentim” olmayacaq” adlı köşə yazısında Abdullah Gülün şəriət tərəfdarı olduğunu və bunun keçmişdə dediyi sözlərlə sabitləşdiyi fikrini bildirib. Bu yazıdan sonra Baş nazir Rəcəb Tayyib Ərdoğan "İstəməyən vətəndaşlıqdan çıxar!" deməklə böyük tənqidlərə səbəb olan bir bəyanat verib. Daha sonra yazıçı 2 avqust 2007-ci il tarixində R.T.Ərdoğana “Gedəcək yerim yoxdur” yazısı ilə cavab verib. Həmçinin B.Coşqun mətbuata verdiyi açıqlamalarda “Hara gedim? Dəvə versin, Ərəbistana gedim” deyərək satirik fikirlər söyləyib.
Kərim Əliyev (əsgər)
Kərim Qeyrətxan oğlu Əliyev (1 yanvar 2000; Fındığan, Xızı rayonu, Azərbaycan — 4 noyabr 2020; Qırmızı Bazar, Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Kərim Əliyev 1 yanvar 2000-ci ildə Xızı rayonunun Fındığan kəndində Birinci Qarabağ müharibəsi veteranı Qeyrətxan Əliyevin ailəsində anadan olmuşdur. 2006-2017-ci illərdə orta təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Kərim Əliyev 2018-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Xızı rayon bölməsi tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında, "N" saylı hərbi hissələrin birində müddətli həqiqi hərbi xidmət etmişdir. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra mülki fəaliyyətinə geri dönmüşdür.
2020-ci ilin 14 iyul tarixində Tovuz döyüşləri zamanı general-mayor Polad Həşimovun şəhid olmasından sonra səfərbərlik başlamış, Kərim Əliyev səfərbər olunmuşdur. 21 sentyabr 2020-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Xızı rayon bölməsi tərəfindən hərbi təlim toplantılarına çağırılmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Kərim Əliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində snayper olaraq iştirak etmişdir. Suqovuşanın, Cəbrayılın, Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Kərim Əliyev 4 noyabr 2020-ci ildə Xocavənd rayonunun Qırmızı Bazar qəsəbəsi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı şəhid olmuşdur. Cənazəsi doğulduğu Xızı rayonunun Fındığan kəndində dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kərim Əliyev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kərim Əliyev ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kərim Əliyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Səudiyyə şahinləri
Səudiyyə şahinləri Səudiyyə Ərəbistanı Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Şou zamanı 7 Hawker Siddeley Hawk təyyarəsi istifadə olunur.
Tarixi
Komanda 1998-ci ildə yaradılmışdır. İlk ictimai debüt 1999-cu ildə Səudiyyə Ərəbistanının 100 illiyi yubileyində olmuşdur. Komanda eyni təyyarələrdən istifadə olunduğuna görə Birləşmiş Krallığa məxsus Qırmızı Oxlar aerobatika komandası ilə müqayisə olunur. Xəbərlərdə keçmiş Qırmızı Oxlar pilotlarının Səudiyyə Şahinlərinin təliminə cəlb olunduğu barədə məlumatlar var.
Tofiq Yusif Avvad
Tofiq Yusif Avvad  — Livan yazıçısı.
Həyatı
Tofiq Yusif Avvad 28 noyabr 1911-ci ildə Osmanlı imperiyasında, indiki Livan ərazisində anadan olmuşdur. O, hüquq təhsili almışdır. Onun "Axsaq oğlan" (1936) və "Yunlu gödəkçə" (1937) kolleksiyalarına aid olan hekayələrinin mövzusu adi insanların həyatıdır. Avvad ərəb ədəbiyyatında sosial mövzulara toxunan ilk yazıçılardan biri idi. Bunlara "Yastı çörək" (1938) və "Beyrut dəyirmanları" (1972) romanlarını nümunə göstərmək olar. Avvad 1940–1950-ci illərdə əsasən ədəbiyyatşünas kimi fəaliyyət göstərmişdir. Onun "Turist və tərcüməçi" pyesi (1964) Milli Ədəbiyyat mükafatına layiq görülmüşdür.
Avvakum (ad)
Avvakum — ivrit mənşəli Bibliya adı.
Ancelina Colinin filmoqrafiyası
thumb|upright=1.2|alt=headshot of Angelina Jolie looking to the left and smiling|Coli [[San Diego Comic-Con festivalında, 2019|390x390px]]Ancelina Colinin filmoqrafiyası — ABŞ aktrisa və kinorejissoru Ancelina Colinin yer alıdığı ekran işlərinin siyahısı.
Uşaq yaşlarında atası Con Voytla birlikdə komediya filmi "Çıxış yolu axtarışında" (1982) filmində debüt etdi. 11 il sonra o, növbəti filmdə —aşağı büdcəli "Kiborq 2: Şüşə kölgə" (1993) filmində göründü, bu filmin satışı uğursuz oldu. Daha sonra o, elmi fantastika trilleri "Hakerlər" (1995) filmində yeniyetmə haker olaraq rol aldı. Colinin karyerası "Corc Volles" (1997) filmində ikinci planda oynaması ilə yaxşılaşdı və bu filmə görə o, "Ən yaxşı ikinci plan qadın roluna görə Qızıl qlobus mükafatı — Telefilm" əldə etdi. Növbəti il HBO telekanalının "Cia" (1998) filmində uğur qazandı. Model Cia Karanci rolunu canlandırdığına görə "Ən yaxşı aktrisa Qızıl qlobus mükafatı — Telefilm" mükafatı qazandı.
Coli "Uçuşları idarə edərkən" (1999) filmində yer aldı, filmin gəlirləri az olsa da, həmin ildə yer aldığı "Qorxunun hakimiyyəti" (1999) filmi kommersiya uğuru əldə etmişdir. Coli "Yarıda qalmış həyat" (1999) filmində ona "Ən yaxşı ikinci plan qadın roluna görə Qızıl qlobus mükafatı - kinofilm" və "Ən yaxşı ikinci plan qadın roluna görə Oskar mükafatı" qazandıran sosipatik ruhi xəstə rolunu canlandırdı. "60 saniyəyə qaçırmaq" (2000) soyğun filmində Nikolas Keyclə əks qütbdə canlandırdığı rol ona bu vaxta qədər ən çox gəlir gətirən rol oldu. Coli "Tomb Raider" videooyun seriyasına əsaslanan hərəkətli film "Lara Kroft: Sərdabələr oğrusu" (2001) filmində Lara Kroft adlı arxeoloq rolu ilə dünya miqyasında tanındı. Mənfi rəylər almasına baxmayaraq, film böyük uğur qazandı. Karyerası iki satış uğursuzluğu — erotik triller "Yoldan çıxarma" (2001) və romantik komediya "Həyat və ya ona bənzər bir şey" (2002) filmlərindəki rolları ilə davam etdi. Coli davam filmi olan "Lara Kroft: Sərdabələr oğrusu. Həyatın beşiyi" (2003) filmində Lara Kroft rolunu yenidən canlandırdı.
Coli "Sualtı dostlar" (2004) cizgi filmində səsləndirmə aktrisası olaraq yer aldı, ardınca "Mister və missis Smit" (2005) komediyasında Bred Pittlə əks qütbdə sui-qəsdçi rolunu canlandırdı. Daha sonra "Onun ürəyi" (2007) dram filmində Mariana Pörl obrazını canlandırdı və "Kunq-fu Panda" (2008) animasiya filmində səsləndirmə aktrisası olaraq yer aldı. İkinci dərəcəli rol aldığı "Son dərəcə təhlükəli" (2008) döyüş triller filmi satış uğuru qazandı. Növbəti yer aldığı film "Dəyişmə" (2008) dramında canlandırdığı Kristin Kollinz rolu ona "Ən yaxşı aktrisa üçün Akademiya mükafatı"na namizədlik qazandırdı. Bunun ardınca 2010-cu ildə ən çox gəlir gətirən trillerlərindən ikisi — "Solt" və "Turist" filmlərində baş rolda yer aldı. Coli 2011-ci ildə Bosniya müharibəsi zamanı məhəbbət hekayəsini əks etdirən "Qan və Bal diarında" romantik dram filminin rejissoru oldu və "Kunq-fu Panda 2" animasiyasında rol aldı. Colinin 2014-cü ildəki ən böyük kommersiya uğuru, dünya üzrə 758 milyon ABŞ dollarından çox gəlir əldə edən və eyniadlı rolu canlandırdığı qaranlıq fantezi filmi "Malefisenta" (2014) oldu. Onun sonrakı rejissoru olduğu filmləri "Məğlub olmayan" (2014) və "Əvvəlcə atamı öldürdülər" (2017) müharibə dramları oldu.
Filmoqrafiya
thumb|upright|alt=Picture of Angelina Jolie in costume on the set of her film "Changeling"|Coli "[[Dəyişmə (film, 2008)|Dəyişmə" filminin çəkilişləri zamanı. 2008-ci il.]]
NATO - Rusiya münasibətləri
Haqqında
Rusiyanın müdafiə naziri Sergey Şoyqu Rusiya sərhədi yaxınlığında NATO-nun artan fəallığına münasibət bildirib.
Şoyqu deyib ki, "Zapad-2017" təlimləri ilə bağlı Qərb mediasının yaratdığı səs-küy NATO-nun Rusiya və Belarus sərhədində artan fəallığını gizlətmək üçündür.
Nazir vurğulayıb ki, NATO getdikcə nüvə silahından istifadə yollarını inkişaf etdirir.
lakin Rusiya və Belarus rəsmi şəkildə bəyan edib ki, təlimlər müdafiə xarakterlidir və Şərqi Avropa dövlətlərinə təhlükə yaratmır.
Şalbazarı
Şalbazarı — Trabzon ilinin ilçəsi.
Planck uzunluğu
Plank uzunluğu (ℓP), Planck birimləri olaraq bilinən təbii ədədlər sistemindəki uzunluq vahididir və Plank vaxtına çarpan vakuumda işıq sürətinə bərabərdir.
Düsturu
{\displaystyle \ell _{\text{P}}={\sqrt {\frac {\hbar G}{c^{3}}}}\approx 1,616\;199(97)\times 10^{-35}{\mbox{ m}}}
Həmçinin bax
Fizika
Hacı Baba Haşımov
Hacı Baba Haşımov — Azərbaycanlı milyonçu
1874-cü ilin 24 iyulunda Bakıda əmanət kassası yaradılıb. İlk əmanət kassaları Rusiya Dövlət Bankının Bakı şəhər şöbəsinin tərkibində fəaliyyət göstərirdi. Şöbənin icraçı rəhbəri İvan Samsonoviç Xandojevski adlı şəxs idi. Uçot Komitəsinin tərkibində isə Hacı Zeynalabdin Tağıyev, Hacı Baba Haşımov, Hacı Şıxəli Dadaşov kimi tanınmış azərbaycanlılar da təmsil olunurdu.
Milyonçu Hacıbaba Haşımovun oğlu Yaponiyada xoşuna gələn kazino binasını Bakıda, indiki Rus Dram Teatrı binasının yerində (Xaqani küçəsi) daş və taxta materialdan tikdirib. Burda kazino ilə yanaşı konsertlər verilib, musiqili-əyləncəli proqramlar göstərilib, tamaşalar oynanılıb. “Pelmel” teatrı binasında, əsasən rus və digər millətlərin teatr və musiqi həvəskarları, əcnəbi truppalar çıxış ediblər. Bina “Mikado” teatrı adı ilə də tanınıb.
Memar Rüfət Acalov bu şəxsin də tarixin yaddaşında qaldığını söyləyir: «Bakı qubernatorunun xüsusi əmri oldu. Milyonçu Hacıbaba Haşımova tapşırdılar ki, 800 qızıl pula bu darvazanı götürüb qoysun o birinin yanına. Sökülən divarın daşlarını da birinci divarın bərpasında istifadə etdilər. Şəhərin iki darvazası vardı: Qoşa Qala və Salyan qapıları. Bayır şəhər genişlənməyə başlayanda, çar hökuməti başqa darvazalar açdırdı – «Bazarnı»ya (indiki Azərbaycan prospektinə. –red.) çıxan və ardından «İçərişəhər» metrosunun arxasındakı darvazaları deyirəm»
1806-cı il oktyabrın yeddisində Şəhər idarəsi icazə verir ki, şəhərin Şamaxı darvazası yanında ikinci darvaza açılsın. Bu iş torq yolu ilə Hacıbaba Haşımova tapşırılır. Birinci dərəcəli tacir olan Hacıbaba Haşımovun həmin meydançada iki mərtəbəli gözəl bir binası da vardı.
Gənclər meydanında Qoşa qala qapısına yaxın olan bina milyonçu Hacıbaba Haşımovun evi olub. Klassik üslubda tikilən bina fasaddan dörd mərtəbəlidir. Tamaşa salonu üçüncü qatdadır. Sovetlər dönəmində "Siyasi Maarif Evi” adlanırdı.
Salmorexo
Tərkibinə pomidor, köhnə çörək, zeytun yağı, sarımsaq və sirkə daxildir. Pomidorun qabığı soyulur və digər ərzaqlarla birlikdə yeməyə qarışdırılır. Süfəryə soyutma yumurta ilə birlikdə verilir.
Görünüşünə görə salmorexo al-narıncı rəngdədir, çörək əlavə olunduğuna görə qaspaçoya nisbətən bir qədər qatıdır. İspan mətbəxində salmorexodan həm də sous kimi istifadə olunur. Əndəlusda bu yemək bir neçə adla tanınır. Salmorexo adətən, tapas kimi şüşə bakallarda süfrəyə verilir.
Kanar adaları mətbəxinə aid olan, tünd dadlı sous da salmorexo adlanır. Bu sousdan ət xörəklərini hazırlayarkən əti, xüsusilə dovşan ətini dadlandırmaq üçün istifadə də olunur. Sousun tərkibində əsas yeri duz, istiot və sarımsaq tutur.
Seyidlər (Meğri)
Seyidlər kəndi, Vardanazor (Vartanazur) — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Meğri rayonu ərazisində kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 9 km şimal-qərbdə yerləşir. XIX əsrin əvəllərində kəndin adı Vardanazor kimi rəsmiləşdirilimişdir.
Toponim seyidlər tayfa adı əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 36 nəfər, 1873cü üdə 316 nəfər, 1886-cı ildə 480 nəfər, 1897-ci ildə 506 nəfər, 1904 - cü ildə 439 nəfər, 1914 - cü ildə 1053 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ildə kənd erməni təcavüzünə məruz qalmış, qırğınlarla sakinləri deportasiya olunmuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra kəndi tərk edən azərbaycanlılardan sağ qalanlar ata-baba yurdlarına qayıda bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 177 nəfər, 1926-cı ildə 180 nəfər, 1931-ci ildə 243 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
1988-ci ilin noyabr ayında Ermənistan dövləti kəndin sakinlərini - azərbaycanlılar tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya etmişdir. İndi burada ermənilər yaşayır.
Ağa Ağayev
Ağa Əli oğlu Ağayev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ağa Ağayev 2001-ci il aprelin 4-də Qusar rayonunun Yeni Həyat kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Ağa Ağayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Ağa Ağayev oktyabrın 25-də şəhid olub. Qusar rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ağa Ağayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ağa Ağayev ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Tonya
Tonya — Trabzon ilinin ilçəsi.
Firudin mirzə Qovanlı-Qacar
Firudin mirzə Seyfulla mirzə оğlu Qovanlı-Qacar-Şahzadə-kapitan, Seyfulla mirzə Qovanlı-Qacarın oğlu
Həyatı
Şahzadə Firudin Mirzə 1890-cı ildə Tiflisdə anadan olub. Birinci Dünya Müharibəsi illərində general  Doxturovun  komandanlıq  etdiyi  altmış  altıncı Butırsk  süvari  alayında  xidmət  edib. 1916-cı ildə  döyüşlərdə fərqləndiyinə görə üçüncü dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordenilə (qılınc və bantla birgə) təltif olunub. 1919-cu il fevralın 23-dən Azərbaycan Milli ordusunda kapitan rütbəsilə xidmətə başlayıb. 1920-ci il aprelin 28- də Bakıda bolşevik-daşnak qoşunları ilə döyüşdə qəhrəmanlıqla həlak olub.
Slava Ukraini
thumb |[[Xarkovda müstəqillik abidəsi.]]
Korab-Koritnik Təbiət Parkı
Korab-Koritnik Təbiət Parkı ― Albaniyanın şərqində yerləşən təbiət parkı. Park nəsli kəsilməkdə olan heyvan və bitki növlərinin qorunmasına xidmət edən Avropa yaşıl kəmərinin bir hissəsini təşkil edir. Ərazi vadilər, çaylar, buzlaq gölləri, mağaralar, kanyonlar, o cümlədən sıx iynəyarpaqlı və enliyarpaqlı meşələrdən ibarət 555.5 m² dağlıq ərazinin əhət edir. Beynəlxalq Təbiəti Qoruma Birliyi (IUCN) parkı IV kateqoriyaya daxil etmişdir.
Slava Ukraini
Ukraynaya eşq olsun! və ya Slava Ukraini! (Ukraynaca: Слава Україні!, Rom: Slava Ukraini!) Ukraynanın suverenliyi və müqavimətinin simvolu kimi tanınan, 2018-ci ildən isə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin rəsmi salamı kimi tanınan Ukrayna milli salamıdır. Salamlamaya adətən "Qəhrəmanlara eşq olsun!" (Ukraynaca: Героям слава! Rom: Geroyam slava!) sözü də müşayiət edir.
Korab-Koritnik Təbiət Parkı
Korab-Koritnik Təbiət Parkı şimaldan Kosovo ilə sərhəddən başlayaraq cənubda Şimali Makedoniya sərhəddindəki Deşa dağlarına qədər uzanır. Təbiət parkı Korab dağlarının və Koritnik dağının adını daşıyır. Korab zirvəsi 2764 m yüksəkliyi ilə həm Albaniya, həm də Şimali Makedoniyanın ən yüksək zirvəsidir. Dağ həm də Avropada birdən çox ölkə üçün ən yüksək nöqtə olan iki zirvədən biri və Avropanın ən məşhur 18-ci dağ zirvəsidir. Zirvə paçalanmış dağ massividir və əsasən Paleozoy dövrünə aid şist və əhəng daşından və həmçinin Triasa aid ciddi şəkildə zədələnmiş gips süxurlarından ibarətdir. Dağın qərb yamacı dik qaya divarlarından, şimal yamacı isə dağınıq qayalardan ibarətdir.
Slava Ukraini
Şüar ilk dəfə XX əsrin əvvəllərində, 1917-ci ildən 1921-ci ilə qədər davam etmiş Ukraynanın Müstəqillik Müharibəsi zamanı ukraynalılar arasında çox populyarlaşdığı zaman müxtəlif formalarda ortaya çıxmışdır. 1930-cu illərdən, xüsusilə İkinci Dünya Müharibəsində Stepan Banderanın Ukrayna Millətçiləri Təşkilatı və Ukrayna Üsyan Ordusu başda olmaqla müxtəlif Ukrayna millətçi qrupları, daha sonra isə Soyuq müharibə dövründə Qərbdəki Ukrayna diaspor qrupları və qaçqın icmaları tərəfindən istifadə edilmişdir. Sovet İttifaqında bu ifadənin nasistlərlə əməkdaşlıq edən şəxslərin şüarı olduğu əsas gətirilərək qadağan edilmiş, sovet və daha sonra isə Rusiya hakimiyyəti tərəfindən nüfuzdan salınmağa çalışılmışdır. Sovet İttifaqının dağılması ilə əlaqədar olaraq yenidən gündəmə gəlmiş və xüsusilə 2014-cü ildən sonra Rusiya-Ukrayna müharibəsi zamanı demokratiya və Ukraynanın müstəqilliyini vurğulamaq üçün yenidən istifadə edilmişdir. Ukrayna Futbol Federasiyasının məlumatına görə, "Ukraynaya eşq olsun!" Ukraynada geniş yayılmış bir salamlaşma formasıdır. 2018-ci ildə "Ukraynaya eşq olsun! Qəhrəmanlara eşq olsun!" şüarı prezident Petro Poroşenkonun fərmanı ilə Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin rəsmi salamlaşması olmuşdur.
Korab-Koritnik Təbiət Parkı
Təbiət parkında rütubətli, soyuq qışı və quru, isti yayı olan mülayim, rütubətli kontinental iqlim hakimdir. Böyük yüksəklik fərqi ilə əlaqədar olaraq ərazidə zəngin iqlim müxtəlifliyi, flora və faunaya rast gəlinir. Meşələr enliyarpaqlı və iynəyarpaqlı ağac növləri və müxtəlif yabani çiçək növlərindən ibarətdir. Bitki örtüyü hündürlüyə görə dəyişir: dəniz səviyyəsindən etibarən qarışıq enliyarpaqlı meşələr, 400 - 900 m arasında palıd meşələri, 1000 - 2000 m arasında isə iynəyarpaqlı və fıstıq meşələri aydın seçilir. Dağ çəmənliklərinin yamacları daha çox yarpaqlı meşələrlə örtülmüşdür. Parkda ən çox yayılmış ağac növləri ağ şam, avstriya şamı, bosniya şamı, balkan şamı və qara qızılağacdır. Şərq vələsi, tüklü palıd, makedoniya palıdı və çöl ağcaqayınının da daxil olduğu palıd meşələrinə isə daha aşağı hündürlüklərdə rast gəlmək olar.
Slava Ukraini
Şüar 2022-ci ildəki Rusiyanın Ukraynaya hücumu zamanı müqavimət simvolu kimi dünya şöhrəti qazanmış və Norveç Silahlı Qüvvələrinin rəsmi bəstəkarı Markus Paus tərəfindən musiqi kimi bəstələnmişdir. O, həmçinin bütün dünyada Ukraynaya dəstək nümayişlərində istifadə olunur.
Korab-Koritnik Təbiət Parkı
Parkın faunası isə 37 məməli növü ilə təmsil olunur. Bölgədə qonur ayı, boz qurd, balkan vaşaqı, cüyür, qaban, gəlincik, meşə dələsi və sincab kimi böyük məməlilərə rast gəlinir. Park berqut, qərb tetrası, şahin, sar, qırğı, yapalaq, ağbaş kərkəs, adi bonazi tetrası da daxil olmaqla sıx quş populyasiyalarına ev sahibliyi edən yaşayış yerlərinə sahibdir.
Vəqfikəbir
Vəqfikəbir — Trabzon ilinin ilçəsi.
Snowpiercer (serial, 2020)
Qar yoluyla — 17 may 2020-ci ildə TNT-də premyerası edilən ABŞ istehsalı triller teleserial. Bong Joon-ho-nun rejissoru olduğu eyni adı daşıyan Jacques Lob,
Benjamin Legrand və Jean_Marc Rochette tərəfindən istehsal edilən 2013 Cənub Koreya-Çex filminə və 1982-ci ildə çıxan fransız cizgi romanı Le Transperceneige-yə bənzərdir.
Filmin davamlılığını yenidən başladan serial, dünyanın donmuş bir çox torpaq halına gəlməsindən yeddi il sonra insanlığın qalıqlarını daşayan dünyayı dolaşan böyük, davamlı hərəkət edən bir qatar olan Snowpiercer sərnişlərini izləyir. Serial: təbəqə savaşı, sosial ədalətsizlik və həyatda qalma politikalarını sorğulayır. Daveed Diggs və Jennifer Connelly, Mickey Sumner, Annalise Basso, Sasha Frolova, Alison Wright, Benjamin Haigh, Roberto Urbina, Katie McGuinness, Susan Park, Lena Hall, Sheila Vand, Sam Otto, Iddo Goldberg və Jaylin Fletcher ilə birlikdə ulduz. Rowan Blanchard, Steven Ogg və Sean Bean da ikinci mövsümün əsas kadrosuna qatılır.
TNT-də üç il ərzində təkmilləşdirilən serial, serial istehsalçıları ilə şəbəkə arasındakı istehsal fərqliliklərindən mənbələnən çox sayda istehsal problemi və gecikmə ilə qarşı-qarşıya qaldı. Serial 2020-ci ilin yazı üçün TNT-nin qardaş şəbəkəsi TBS-də yayımlanacağını və ikinci mövsüm üçün yeniləndiyini açıqladığı 2019-cu ilin may ayına qədər təkmilləşdirmə fəlakəti ilə qarşılaşdı. Ancaq, 2019-cu ilin sentyabr ayında şəbəkələri dəyişdirmə qərarı əksinə çevrildi.
Serialın ikinci mövsümü, 26 yanvar 2021 tarixində TNT və Netflix-də yer almağa başladı. İkinci mövsümün tamamı yayımlandı.
Məzmun
Snowpiercer, dünyanın donmuş bir torpaq halına gəlməsindən yeddi il sonra 2021-ci ildə quruldu və ildə bir dəfə dünyanı dolaşan 1001 vaqondan ibarət davamlı hərəkət edən bir qatarda yaşayan insanlığın qalıqlarını izləyir. Milyarder Wilford tərəfindən inşa edilən qatar sərnişinləri sərt şəkildə tətbiq olunan sosial iyerarxiya və balanssız məhdud pay bölgüsünə qarşı inqilabi mübarizə aparan siniflərə görə ayırır. Serial; təbəqə savaşını, sosial ədalətsizliyi və hıyatda qalma politikasını sorğulayır.
Hüseyn Rəsulov
Hüseyn Əvəz oğlu Rəsulov — Azərbaycan inşaatçı-mühəndisi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1977), Azərbaycan SSR əməkdar inşaatçısı, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin XI çağırış deputatı.