cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
NGC 3690B
NGC 3690B, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. Sb/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Xarici keçidlər
NGC 3690B
Cavanşir Əhmədov (əsgər)
Cavanşir Əhmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidməti
Cavanşir Əhmədov 8 iyul 2019-cu ildə təhsilini donduraraq, müddətli hərbi xidmətə yollanmışdır. Xidmətin bitməsinə 3 ay qalmış, 27 sentyabr 2020 - ci ildə Vətən müharibəsi başlamışdır və Cavanşir Əhmədov müxtəlif istiqamətlərdə döyüşlərə qatılmışdır. Qubadlı, Zəngilan və Laçın rayonları istiqamətində gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. 2020-ci ilin 4 noyabr tarixində Laçın rayonunun Səfiyan kəndində vuruşmuşdur, hətta qolundan yaralansa belə, yarasını sarıyıb, yenidən döyüşə davam etmişdir. Yaralı olduğu halda, döyüş yoldaşına kömək etmək istəyərkən, güllə böyrək nahiyyəsinə tuş gəlmişdir və Cavanşir Əhmədov həlak olmuşdur. Cavanşir Əhmədovun nəşi 26 noyabr 2020-ci il tarixində ailəsinə təhvil verilmişdir və böyük izdihamla Bərdə rayonunun Alpoud kəndində dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavanşir Əhmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavanşir Əhmədov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Cırtdan zirehli
Görünüşü
Bədənin uzunluğu 26 ilə 33 sm arasındadır. Bunun 10–14 sm quyruğudur. Təxminən 12 sm hündürlüyə malikdir. Qulaqları 13 mm-dir. Çəkiləri 900 qramdır. Tünd qəhvəyi zirehə və yaxşı inkişaf etmiş pənçələrə malikdir. Təhdid edildikdə zirehli balaca qabığına sıxılır.
Yayılması
Cırtdan zirehli Mərkəzi və Cənubi Argentinada, qərbdə — Çilinin And dağlarındakı alp çəmənliklərin, cənubda — Magellan boğazına qədər olan ərazilərdə yaşayırlar.
Həyat tərzi
Gündüz həyat tərzi keçirən tənha heyvandır. Otlaqlarda və qumlu torpaqların quru ərazilərində dayaz dərinlikdə özlərinə dəliklər qazırlar. Bəlkə də qış yuxusuna gedə bilən yeganə zirehlidir. Qışda cırtdan zirehllər yazın başlanğıcına qədər, xüsusilə cənubdakı yaşayış yerlərində yuvalarının içində qışlayırlar.
Qidalanması
Əsasən onurğasızlarla qidalanırlar: böcəklər və qurdlar. Kiçik kərtənkələ və ya gəmiricilər kimi kiçik onurğalılarla da qidalana bilərlər. Bəzən bitki və mamır yeyirlər.
Çoxalması
Dişi iki aylıq hamiləlik dövründən sonra iki-üç bala doğur. Altıncı həftədən etibarən balalar təkbaşına yemlənə bilir və 9 ilə 12 aylıq olduqda cinsi yetkinliyə çatır. Cırtdan zirehlinin bilinən ən böyük yaşı 9 ildir.
Qoruma statusu
Pataqoniyada cırtdan zirehli nisbətən tez-tez ovlanır. Səbəb isə insanların onun ətinə dəyər verməsidir. Pataqoniyada əhali sıxlığı az olsa da, bu növün populyasiyası əhəmiyyətli dərəcədə azalmışdır. Beynəlxalq Təbiətin və Təbii Sərvətlərin Mühafizəsi Birliyi cırtdan zirehlini sıx ovlanması və təbii mühitindəki dəyişikliklər səbəbiylə həssas növlərə yaxın bir növ olaraq təsnif edir.
NGC 718
NGC 718, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mahir
Mahir — Kişi adı.
Tom
Tom — kişi adı.
NGC 6725
NGC 6725, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Teleskop bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azekurazukuri
thumb|300px|[[Şosoin Azekurazukuri üslubuna nümunədir. ]]
Qopmuş burnu
Qopmuş burnu — Türkiyənin Qara dəniz sahillərində burun. Artvin ilinin Hopa şəhəri ərazisində yerləşir. Burun Sultan Səlim dağının Qara dənizə daxil olan hissəsində Batumi şəhərindən 18 verstх = 19,20 km aralıda qərarlaşır. Vaxtı ilə burundan Rusiya imperiyası ilə Osmanlı imperiyası arasından keçən sərhəd başlayırdı.
Azekurazukuri
və ya qısaca azekura – Yaponiya memarlıq üslubu. Tarixi erkən əsrlərə gedib çıxır. Bu üslubdan əsasən taxta tikililərin – anbarların (kura) tikintisində istifadə olunur.
Qopmuş burnu
Mənbə
Коп-мыш // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. ,
Elnur Həsənov
Elnur Elman oğlu Həsənov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidməti
Elnur Həsənov 2010-2012-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin "N" saylı hərbi hissəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. Həmin illərdə kiçik çavuş, manqa komandiri kimi fəaliyyət göstərib.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elnur Həsənov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin, Xocavəndin, Laçının və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Elnur Həsənov noyabrın 8-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. Ağstafa Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılaraq hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Həsənov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.
Habelə, Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirmiş, düşmənin əsas qruplaşmalarını və texnikasını məhv etməklə qoşunlarımızın döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elnur Həsənov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edilmişdir.
NGC 4484
NGC 4484, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 1939
NGC 1939, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış kürəşəkilli ulduz topasıdir. Göy üzündə Masa bürcü istiqamətində yerləşir. GCL tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Strateji Raket Qoşunları
Strateji Raket Qoşunları (rusca: Ракетные войска стратегического назначения) Rusiya Silahlı Qüvvələri nə tabe olan xüsusi hərbi birləşmədir. Vəzifəsi Rusiya Federasiyası nın müxtəlif bölgələrində yerləşdirilmiş qitələrarası ballistik raketlərə nəzarət etməkdir. Bu qoşunlar ilk dəfə Sovet Silahlı Qüvvələri nin tərkibində yaradılmış, 1991-ci ilin dekabrında SSRİ-nin dağılmasından sonra isə Rusiyanın tabeçiliyi altına keçmişdir.
Strateji Raket Qoşunları 17 dekabr 1959-cu ildə düşmənin nüvə silahları nı, hərbi və sənaye obyektlərini sıradan çıxarmaq məqsədilə yaradılmışdır. Bu qoşunlar SSRİ-nin tabeçiliyi altında olan bütün növ ballistik raket lərə nəzarət edirdi.
Strukturu
2017-ci ilin yanvar ayına olan məlumata əsasən Strateji Raket Qoşunlarına aid aşağıdakı birliklər fəaliyyətini davam etdirir:
Ruslan Tağıyev
Ruslan Fuad oğlu Tağıyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ruslan Tağıyev 1982-ci il iyunun 12-də İsmayıllı şəhərində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun polkovnik-leytenantı olan Ruslan Tağıyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Laçının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Ruslan Tağıyev noyabrın 4-də Laçın döyüşləri zamanı şəhid olub. II Şəhidlər Xiyabanında dəfn olundu.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan Tağıyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan Tağıyev ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan Tağıyev ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan Tağıyev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan Tağıyev ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Avropa burnu
Avropa burnu — Cəbəli-Tariqnin cənubunda yerləşən burun. Burunda hərbi istehkam, dini tikili və Stanislav Sikorskinin memorialı yerləşir. Yarımadanın şərqi boyunca Dadli Uort tuneli keçir.
Asteriks və Obeliks Sezara qarşı (film, 1999)
Asteriks və Oburiks Sezara qarşı — 1999-cu ilin Fransız komediya filmlərindən məşhur film. Ən çox gəliri olan filmlərdən biri.
Məzmun
Yuli Sezar bütün ölkələri udduqdan sonra bir yeri qazana bilmir. Orada iksir olur. Sezar iksiri ələ keçirmək istəyir. Ancaq Asteriks və Oburiks buna imkan vermir və onların fonunda hadisələr baş verir.
Aktyorlar
Kristian Klaiver-Asteriks Jerar Depardye-Obeliks Roberto Beniq-Yakaryusus Laetit Kasta-Farfara Claude Piéplu-Sehirfiks Michel Galabru-Başçı Toptoriks Pierre Palmade-Kakofoniks Gottfried John-Sezar Marianne Sägebrecht-Dediks Jean-Pierre Castaldi-Şarus Jean-Yves Thual-Masteriks Daniel Prévost-Memoks Arielle Dombasle-Xanım Ektoropiks Simth Jhon-Ektopiks Jean-Roger Milo-Tamotomatiks Jean-Jacques Devaux-Palamutiks Hardy Krüger junior-Trajiks Didier Cauchy-Brutus
NGC 7624
NGC 7624, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Alqami kanalı döyüşü
Alqami kanalı döyüşü — Qara Yusifin başçılıq etdiyi Qaraqoyunlularla Əmir Teymurun nəvəsi Əbubəkr ibn Miranşahın başçılıq etdiyi Teymuri qoşunu arasında 1402-ci ilin sonlarında Bağdadı və İraqı ələ keçirmək uğrunda baş vermiş döyüş.
Arxa plan
Elxanilərin rəqib monqol tayfaları olan Çobanilər, Cəlairilər, Müzəffərilər və İncuidlərə parçalanmasından sonra baş vermiş daxili mübarizə və xarici müdaxilələr onları Əmir Teymurun işğalları üçün ideal hədəfə çevirmişdir. 1393-cü ildə yürüşə çıxan Teymur İran, İraq, Azərbaycan, Ermənistan, Gürcüstanı işğal edib yağmaladıqdan sonra 1396-cı ildə Səmərqəndə geri döndü. O, İran Müzəffərilərini bu yürüş zamanı süquta uğratdı. Lakin o, Sultan Əhməd Cəlair komandanlığındakı Cəlairiləri və ona tabe olan türkmən konfederasiyasının başçısı Qaraqoyunlu Qara Məhəmməd Türemişi, onun oğlu Qara Yusifi ortadan qaldıra bilmədi.
Nəhayət, o bu ikiliyə qarşı yürüşə başladı. Lakin Osmanlı dövləti onları qaçqın kimi qəbul etdi. Bu əsnada Misirin Məmlük sultanı Nəsrəddin Fərəc Teymurun elçisini qeyri-qanuni formada həbs etdirdi. Lakin o, bu iki düşməni aradan götürməmiş Sultan Əhməd və Qara Yusifə tərəf yönəlmədi. Suriyaya hücum edən Teymur oranı Məmlüklərdən işğal etdi və İraqa geri döndü. Bağdadı 1401-ci ilin 20 iyununda mühasirəyə alıb yandırdıqdan sonra Gürcüstana yönəldi və 20 iyul 1402-ci ildə Ankarada Sultan I Bəyazidi məğlub etdi.
Bu hökmdarların döyüşü zamanı Sultan Əhmədlə Qara Yusif yendən İraqa geri döndülər. Lakin bu iki qüvvə arasındakı gərginlik Sultan əhmədi Tikritə qaçmağa sövq etdi, Qara Yusif isə Bağdadı ələ keçirdi.
Döyüş
Teymur tez bir zamanda nəvəsi Əbu Bəkr Mirzəni İraqda Teymuri hakimiyyətini bərpa etməyə göndərdi. O, qoşunla irəlilədi və Alqami kanalının sahilində - Bağdadla Hillah arasında Qara Yusifin qoşunu ilə qarşılaşdı. Qara Yusif igidliklə döyüşsə də, 1402-ci ilin sonlarında məğlub oldu.
Nəticə
Sultan Əhməd və Qara Yusif İraqdan yenidən qaçmağa məcbur oldular və bu dəfə Misirə yönəldilər. Lakin siyasi səbəblərə görə Sultan Nəsirəddin tərəfindən həbs edildilər. Sultan onların həbs edilməsi barədə Teymura məlumat verdi. Teymur onların ona təhvil verilməsini tələb etsə də, onun bu istəyi rədd edildi. Həbsdə birlikdə olan bu iki lider dostlaşdılar və razılığa gəldilər ki, onlar həbsdən sağ xilas ola biləcəkləri təqdirdə Sultan əhməd Bağdadı, Qara Yusif isə Azərbaycanı götürəcək və orada özünə hökmdarlıq quracaqdır.
1405-ci ildə Teymur vəfat etdikdən sonra Məmlük sultanı onların ikisini də onu ali suzeren kimi tanımaq şərti ilə azad etdi. Azad edildikdən sonra hər iki şəxs onu öz hakimləri kimi tanımaqdan imtina etdi. Sultan əhməd Hillaha gəldi və burada təşkil etdiyi üsyanla Bağdadı Teymuri canişinindən geri aldı. Eynisini Qara Yusif Azərbaycanda etdi və hakimiyyəti ələ aldı.
Qelles burnu
Qelles burnu — Türkiyənin Gelibolu yarımadasının cənub-qərbində yerləşir. Sahillərini Egey dənizinin suları yuyur.
Tarixi
1915-ci ildə Çanaqqala müharibəsi zamanı ingilislər və fransızlar buruna qoşun çıxarmışlar. Hazırda burada memorial kompleks yerləşir.
NGC 5470
NGC 5470, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ramid Hacıyev
Ramid Nəriman oğlu Hacıyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin mayoru, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ramid Hacıyev 1987-ci il fevralın 11-də Cəbrayıl rayonunun Mirək kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun mayoru olan Ramid Hacıyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Ramid Hacıyev oktyabrın 16-da Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub. II Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ramid Hacıyev ölümündən sonra "Qarabağ" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ramid Hacıyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ramid Hacıyev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Şair Ağacan
Həyatı
Ağacan Cabbarlı 1886-cı ildə Dağ Borçalının Gümrü nahiyəsinə daxil olan Qaraisə kəndində dünyaya gəlmişdir. İlk təhsilini mollaxanada almışdır. Sonralar ruhani təhsili almasına baxmayaraq, Ağacan ömürlük yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. Gülxanım adlı bir qız ilə ailə qurmuşdur. Sonralar Ağacan arvadını və oğlunu itirmiş, əmisi qızı Zəhra ilə evlənmişdir. Onun Zəhra xanımdan iki oğlu — Ənvər və Şəmistan, iki qızı — Pərlan və Göyçək dünyaya gəlirlər. Onlar 1911-ci ildə Borçalının Quşçu kəndində yerləşirlər. O, ərəb, fars dillərini bildiyi üçün yerli mollaları tənqid etmişdi. Buna dözməyən kənt mollaları bir gecə Ağacanın yaşadığı qazma-dama su bağlayırlar. Evini su basdığını və kənd mollalarının ona qarşı çıxdıqlarını başa düşən Ağacan oradan qonşu Qaçağan kəndinə köçməli olur. Bu vaxtlarda o şeir yaradıcılığı ilə daha çox məşğul olmağa başlayır.
Səbəbi hələ də düzəməlli bəlli olmayan hadisələrlə əlaqədar 1949-cu ildə Ağacan ailəsi ilə birlikdə Sibirə, Tomsk vilayətinə sürgün edilir. İki ildən sonra, 1951-ci ildə orada vəfat edir. Həyat yoldaşı Zəhra sürgündən dönəndə xəlvətcə Ağacanın sümüklərini məzardan çıxardaraq özü ilə bərabər Borçalıya-Qaçağana gətiriir, illərlə bu sirri heç kimə açmır və sümükləri gəlinlik sandığında saxlayır. 1958-ci ildə, şairin oğlu Ənvər vəfat edir. Yas mərasimində evdə qənd axtarılan zaman Zəhranın Sibirdən gətirdiyi Ağacanın sümükləri bir bağlamada ortaya çıxır. Artıq sirrin açıldığını görən Zəhra hər şeyi etiraf edir və Ağacanın sümüklərini oğlu Ənvərin cənazəsi ilə eyni gündə Qaçağan kənd qəbristanlığında dəfn etdirir.
Niyazinin ev-muzeyi
Tarixi
Niyazinin ev-muzeyi təşkili haqqında əmr Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən 1990-cı ilin dekabrın 28-də verilmişdir. 18 sentyabr 1994-cü ildə ümummilli lider Heydər Əliyevin iştirakı ilə muzeyin açılışı oldu. Maestro Niyazi bu mənzildə 1958-ci ildən ömrünün sonunadək yaşayıb-yaratmışdır. Muzeyin mudiri Bayramov Rza Rafiq oğludur.
Ekspozisiya
Mənzil muzeyi 5 otaqdan ibarətdir: bunlardan 3-ü (yemək, yataq və iş otağı) memorial otaqlardır. Onlar Maestronun dövründə olduğu kimi qorunub saxlanılmışdır. Digər 2 otaq — ekspozisiya və artistik qonaq otağı məqsədilə istifadə olunur. Ekspozisiya otağında Niyazinin uşaqlığından başlayaraq həyatının son illərinədək həyat və yaradıcılığını əks etdirən foto-şəkillər, not əlyazmaları, afişalar, proqramlar və s. eksponatlar nümayiş etdirilir. Qonaq otağında Niyazinin ictimai fəaliyyətini əks etdirən foto-şəkillər, müxtəlif illərdə Maestroya bağışlanmış və muzey tərəfindən əldə olunmuş rəngkarlıq əsərləri nümayiş etdirilir.
Niyazi muzeyində hal-hazırda:
Mersedes Yellinek
Adriana Manuela Ramona Yellinek (ləqəbi Mersédes olub; ) — Avstriyalı iş adamı Emil Yellinekin qızı, "Mersedes" avtomobil markası onun şərəfinə adlandırılıb.
Ailəsinin üçüncü uşağı idi. Anası Raxel Qoqqman Senrobert (Rachel Goggmann Cenrobert, 1854–1893) əlcəzairli Səfərad yəhudilərindən idi. Onun babası Adolf Yellinek Vyana şəhərinin baş ravvini olmuşdur. Onu evdə "Mersedes" (Ladino dilində "şəfqət", "məlahət" deməkdir) çağırırdılar. Avstriyalı bankir və Qotlib Daymlerin avtomobil firmasının təsisçisi olan atası müəssisədə buraxılan avtomobil markasını qızının şərəfinə adlandırmışdır. "Mersedes" "Daymler"in əvvəlki modellərinin elementləri əsasında hazırlanmışdır, onun texniki yenilikləri ştamplanmış rama və giriş klapanlarının mexaniki ötürücüsü idi, amma sonradan şirkət onlardan imtina etməli oldular. Maşının idarə edilməsi qeyri-adi dərəcədə asan və ən əsası istismarda etibarlı idi. O vaxtdan "Daymler" kompaniyası "Mersedes" adını daha tez-tez istifadə etməyə başladı, firmanın bütün sonrakı modelləri bu marka altında çıxdı. Bu seriyadan olan ilk avtomobil 1901-ci il istehsalı "Mercedes 35 PS" olmuşdur. 23 fevral 1902-ci ildə "Mercedes" sözü rəsmi əmtəə nişanı kimi qeydə alındı. Həmin ildə Parisdə keçirilən avtomobil sərgisində stendlərin birində Mersedesin portreti asılmışdı. 1903-cü ilin iyununda Emil Yellinek "Yellinek" soyadını "Yellinek-Mersedes"ə dəyişmək üçün rəsmi icazə aldı.
Mersedes Vyanada yaşamış və iki qalmaqallı boşanma ilə məşhur idi. O, musiqi ilə məşğul olurdu və yaxşı səsi vardı, amma atası kimi maşın həvəskarı deyil idi. 1929-cu ildə sümük xərçəngindən vəfat etdi.
Onun qardaşı Raul Ferdinand Yellinek (1888–1939) avstriyalı yazıçı idi.
NGC 6439
NGC 6439, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıqdır. Göy üzündə Oxatan bürcü istiqamətində yerləşir. PN tipli. tərəfindən ildə 38.1 sm (15 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 4693
NGC 4693 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. Scd tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Həbibə Soltanova
Həbibə Soltanova Bayraməli qızı (d. 4 sentyabr 1948-ci ildə Bakının Maştağa qəsəbəsi) —  coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru.
Həyatı
Soltanova Həbibə Bayraməli qızı 1948-ci ildə Bakının Maştağa qəsəbəsində doğulmuşdur. 1966-cı ildə orta məktəbi bitirmişdir. 1966-1971-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) geologiya-coğrafiya fakultəsində təhsil almışdır. coğrafiya müəllimi ixtisası üzrə bitirmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Əmək fəaliyyətinə Azərbaycan Dövlət Universitetində başlamışdır. 1972-ci ildən BDU-nun «Xarici ölkələrin iqtisadi və siyasi coğrafiyası» kafedrasında(2004-cü ilin iyul ayından «Xarici ölkələrin iqtisadi-siyasi coğrafiyası və turizm» kafedrası adlanır) baş laborant.
Elmi fəaliyyəti əsasən xarici ölkələrin iqtisadi-siyasi coğrafiyası istiqamətində olmuşdur. Respublika, regional və beynəlxalq konfranslarda (Türkiyə Respublikasının Çanaqqala Universiteti-1997-ci il, İran İslam Respublikasının Yəzd şəhəri-2000-ci il) məruzələrlə çıxış etmişdir. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyində Coğrafiya bölməsi üzrə Metodiki Şuranın, Coğrafiya fakultəsinin Elmi Şurasının, Tədris-metodik Şurasının üzvüdür. Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyətinin Rəyasət Heyətinin üzvü və Coğrafiya Cəmiyyətinin BDU filialının sədridir. Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən fəxri fərmanlarla təltif olunmuşdur. «Qızıl Qələm» mükafatı laureatıdır. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə «Tərəqqi» medalı ilə təltif olunmuşdur.
Elmi əsərləri
1. Курортно-туристические ресур-сы Азербайджанской Республики и перспективы развития курортной системы География и туризм. Сб.науч.
Трудов. Выпуск 1.Пермь, 2005
2.Müasir ekoturizmin inkişaf potensialı. BDU, Xəbərlər, №1, 2003
3.Пroblems of rekreational development and forminq resort-tourist somplexon the coast of the Caspian sea. Caspian Жournal of natural resources.№1, Сeason year, 2003.
4.Azərbaycan Respublikasında kənd turizminin imkanları və inkişaf perspektivləri, Azərbaycan Coğrafiya Cəmiyyətinin əsərləri. XI cild. Azərbaycanda müasir coğrafi tədqiqatlar. Bakı, 2007
5.Azərbaycan respublikasının turizm sahəsində beynəlxalq əməkdaşlığının müasir vəziyyəti, Bakı Universitetinin Xəbərləri. Bakı, 2008 №1.
6.Turizm-rekreasiya sistemləri və ətraf mühit.Azərb.Coğr.Cəm. AMEA akad. H.Ə.Əliyev ad.Coğr.İnstitutu Təbii-təsərrüf.sistem. ekoloji təhlük. Təmin.coğr.prob. Azərb.Coğr. Cəm. əsərləri XIV cild. Bakı.2009.
7.Su ehtiyatlarından istifadədə İİR-ın təcrübəsi. 2-ci Xəzər Beynəlxalq su texnologiyaları konfransının materialları. Azərbaycan, Bakı, 11 aprel 2014.
Xarici keçidlər
H. B. Soltanova
Nail İbrahimli
Nail İbrahimli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində pulemyotçu olaraq Murovdağın, Füzulinin, Cəbrayılın, Qubadlının, Zəngilanın, Laçının və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Laçın dəhlizi və Xudafərin körpüsü istiqamətində gedən döyüşlərdə istifadə etdiyi taktikalarla fərqlənmişdir. Müharibədə tərəflərin vəziyyətinin dəyişilməsi, qarşı tərəfin demoralizə olmasında rolu pulemyotçu kimi daha çətin tapşırıqları yerinə yetirməsi, müxtəlif uğurlu taktikalardan istifadə etməsi, döyüş aktivliyini artırması və beləliklə, döyüşdə qələbəni asanlaşdırması, döyüşün sonunu tezləşdirməsi idi. O, 8 noyabr tarixində Şuşa şəhəri istiqamətində gedən döyüşlərdə döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən həlak olmuşdur, həlak olması növbəti günlərdə təsdiqlənmiş və o, 12 noyabr tarixində Oğuz rayonunun Xaçmaz kəndində yerləşən Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Həyatı
Nail İbrahimli 1994-cü il martın 4-də Oğuz rayonunun Xaçmaz kəndində anadan olub. Onun ailədə Faiq adlı qardaşı olmuşdur. 2001–2011-ci illərdə V. İbrahimov adına 2 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil almışdır. Uşaq yaşlarından güləşlə məşğul olmuş, bir sıra turnirlərdə məktəbi təmsil etmişdir. Subay idi.
Hərbi xidməti
thumb|left|Nail İbrahimli hərbi xidmət zamanı|250x250px Nail İbrahimli 2012-ci il aprelin 2-də Oğuz Rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. 2012–2013-cü illərdə Azərbaycanın Fövqəladə Hallar Nazirliyinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. Xidmətini Quba rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində etmişdir. 2019-cu il oktyabrın 23-də sənədlərini Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarına təqdim edən İbrahimli həmin hərbi birləşmələrə daxil oldu. 3 ay Xudat şəhərində yerləşən "N" saylı hərbi hissədə kurs keçdikdən sonra eyni hərbi hissədə qoşunların xüsusi təyinatlı dəstəsinin "kiçik gizir"i kimi hərbi vəzifəsinə davam etmişdir. Daha sonra öz istəyi ilə Qazax rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmətdə olmuşdur. Kəşfiyyat qrupuna daxil edilən Nail İbrahimli təlimlərdə fərqləndiyinə görə xüsusi təyinatlılar bölüyünə daxil olmuşdur.
Vətən müharibəsi
Sentyabrın 27-də saat 06:00 radələrində Ermənistan Silahlı Qüvvələri genişmiqyaslı təxribat törədərək cəbhəboyu zonada yerləşən Azərbaycan Ordusunun mövqelərini və yaşayış məntəqələrini iriçaplı silahlar, minaatanlar və müxtəlif çaplı artilleriya qurğularından intensiv atəşə tutmuşdur, nəticədə, həm mülki şəxslər, həm də hərbçilər arasından ölənlər və yaralananlar olmuşdur. Bu barədə məlumat Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevə bildiriləndən sonra günorta saatlarında Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin döyüş fəaliyyətinin qarşısını almaq məqsədilə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Komandanlığı tərəfindən cəbhəboyu zonada hücum əməliyyatlarının başlaması barədə qərar verilmişdir.
Azərbaycanın Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının kiçik giziri olan Nail İbrahimli döyüşlərin ilk günlərində cəbhənin Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Döyüşlərin nəticəsində sentyabrın 27-də qarşı tərəfin Ağdərə istiqamətində və Murov dağı silsiləsindəki hündürlüklərdə yerləşən postları darmadağın edilərək bir sıra hakim yüksəkliklər (Gamışdağ və Ömər aşırımı) nəzarətə götürülmüşdür.[7] Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin uğurlu əməliyyatı nəticəsində Murovdağ silsiləsindəki Murov zirvəsi işğaldan azad edilmişdir.[8] Nail İbrahimli bundan sonra Füzuli, Xocavənd, Qubadlı və Zəngilan istiqamətində aparılan əməliyyatlarda iştirak etmişdir. Onun iştirak etdiyi qoşunların xüsusi təyinatlı dəstələri bu istiqamətlərdə yerləşən strateji əhəmiyyətli və ya sərhədyanı məntəqələri işğaldan azad edirdi. Bu istiqamətlərdə gedən əməliyyatlar Azərbaycan tərəfinin həm ərazi bütövlüyünü, həm də qonşu ölkələrlə sərhədinin təhlükəsizliyini və azadlığını təmin edirdi. Döyüşlərin nəticəsində Füzuli şəhərinin və rayonun geniş bir hissəsinin azad edilməsindən sonra əsasən Dövlət Sərhəd Xidmətinin xüsusi təyinatlılarından ibarət olan dəstələr və kiçik gizir İbrahimlinin də üzvü olduğu dəstənin əks-hücumu nəticəsində Zəngilan şəhəri qısa müddət ərzində işğaldan azad olunmuşdur. Bundan əvvəl 18 oktyabr tarixində Azərbaycan Ordusu Cəbrayıl rayonunda yerləşən Xudafərin körpülərini işğaldan azad edilmişdir. Sərhədyanı ərazidə yerləşən və strateji cəhətdən önəm daşıyan, Arazboyu əməliyyatların mühüm hissələrindən biri olan bu əməliyyatlarda Nail İbrahimlinin uğurlu əks-hücum taktikaları, döyüşün və aktivliyin idarə olunması və pulemyotçu olaraq döyüşün öndən idarə olunması kim rolu olmuşdur. 22 oktyabr tarixində Zəngilan rayonunun Ağbənd qəsəbəsinin azad olunması ilə birlikdə Azərbaycan-İran sərhədinin də azad edildiyi bildirilmişdir. Kiçik gizir İbrahimlinin iştirakı ilə Qubadlı istiqamətində strateji yüksəkliklər, yaşayış məntəqələri, sərhədyanı ərazilər və Qubadlı şəhəri azad edildikdən sonra Laçın dəhlizi istiqamətində əməliyyatların aparılmasına başlanılır. İbrahimli bu döyüşlərdə iştirak etmiş və döyüşdə tərəflərin vəziyyətinin müsbətə və ya mənfiyə doğru dəyişdirilməsində mühüm rolu olmuşdur.
Ölümü
Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı, mayor Elvin Səfərovun dediklərinə görə, kiçik gizir Nail İbrahimli pulemyotçu kimi dəstədə çətin və vacib vəzifələri yerinə yetirmiş, döyüşdə əsas rolu oynamışdır, həmçinin, mayor Səfərov bunu da bildirmişdir ki, İbrahimlinin döyüşdə istifadə etdiyi silahı "Hücum" və "PK" pulemyotları olmuşdur. Ona və onun dəstəsinə bir çox mühüm əməliyyatlardan sonra Azərbaycan tərəfinin Şuşa istiqamətində irəliləməsinə şərait yaradacaq, döyüş aktivliyini artıracaq və avantaj və üstünlük qazandıracaq əməliyyatda mühüm tapşırıq verilir. "Nöqtə" əməliyyatında üstünlüyü əldə edən dəstə 8 noyabr 2020-ci ildə Şuşa şəhərinin mərkəzində növbəti tapşırığı icra edir. Bu tapşırıq nəticəsində üstünlük Azərbaycan tərəfinin olacaq və Şuşanın azad edilməsi üzrə əməliyyatlar sonlanacaqdı. Sağ və sol istiqamətdən edilən əks-hücumda tapşırıqda deyildiyi kimi, öndə əməliyyat aparan və tapşırığın mühüm hissəsini icra edən Nail İbrahimli 8 noyabr tarixində Şuşa şəhəri istiqamətində gedən döyüşlərdə döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən həlak olmuşdur, həlak olması növbəti günlərdə təsdiqlənmiş və o, 12 noyabr tarixində Oğuz rayonunun Xaçmaz kəndində yerləşən Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nail İbrahimliyə "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nail İbrahimli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nail İbrahimli ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nail İbrahimli ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Nail İbrahimli ​ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
NGC 1592
NGC 1592, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. S/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Davud Abasov
Davud Yalçın oğlu Abasov — Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının kiçik giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Davud Abasov 1999-cu il noyabrın 19-da Cəlilabad rayonunun Sabirabad kəndində Yalçın və Vəsilə Abasovların ailəsində anadan olub. 2007-2018-ci illərdə E. Yusubov adına Uzuntəpə kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Davud Abasov 2018-2020-ci illərdə Dövlət Sərhəd Xidmətinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2020-ci ildən isə "Kiçik gizir" hərbi rütbəsində xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun Sərhəd Qoşunlarının kiçik giziri olan Davud Abasov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Davud Abasov oktyabrın 16-da Cəbrayıl döyüşləri zamanı şəhid olub. Cəlilabad rayonunun Sabirabad kəndində dəfn olunub.
thumb|left|Davud Abasovun məzarı|220x220px Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Davud Abasov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət göstərdiyinə, habelə qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Davud Abasov ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Davud Abasov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Jusepe de Ribera
Jose de Ribera (Jativa, İspaniya ; 17 Fevral 1591 - Napoli, İtaliya ; 3 sentyabr 1652) XVII əsrdə bütün karyerasını İspaniyada, sonra Romada və daha sonra Neapolda inkişaf etdirən rəssam və çap ustası idi. Qısa boyuna görə və köklərini bildirdiyi üçün əsərlərinə İspan, Valensiya və Setabense kimi imza atdığına görə və italyanlaşan adı Jusepe Ribera və Lo Spagnoletto (" El Españolito ") ləqəbi ilə də tanınırdı. Bəzən bunun üçün Latın terminologiyası 'Josephus Ribera'dan istifadə etdi.
Sapfo
Qərb ədəbiyyatının ilk qadın nümayəndələrindən olan Sapfo yazıçılığın hələ inkişaf etmədiyi, tarixçilərin hər şeydən əvvəl şəhərlərin və o zaman üçün güc sahibi olan kişilərin işləri ilə maraqlandığı bir dövrdə yaşadığı üçün onun haqqında bildiklərimizin çoxunu məhz öz şeirlərinə borcluyuq. Lakin bu, onun həyatı ilə bağlı çoxlu ziddiyyətli hekayələrin uydurulması üçün də şərait yaratmışdı.
Sapfo eramızdan əvvəl 630-cu ildə Lesbos adasındakı Eresosda doğulmuş və ömrünün böyük bir hissəsini adanın paytaxtı Mytilene’də keçirmişdi. Yunan lirik şairi olan Sapfo yazı üslubunun gözəlliyi ilə bütün əsrlərdə hamını özünə heyran etmişdi. Sapfo tarix boyu ən böyük qadın şairlərdən biri hesab olunur. Onun yaradıcılığı həm məhsuldar, həm də o dövrün təməlqoyma xarakterini daşıyaraq onun yolunu davam edən minlərlə başqa şair üçün nümunə olmuşdu.
Müasir dövrdə onun adı və doğulduğu yer həmcinslərini, yəni qadınları sevən qadınların adı ilə eyniləşmişdir. Bu gün də Sapfo çoxları üçün qadın homoseksuallığının bir simvolu sayılır. Bəzi mənbələrdə ümumi “lezbiyan” ifadəsinin onun doğulduğu Lesbos adasının adından qaynaqlandığı deyilir. Başlanğıcda bir kişi və bir qadın arasında sevgini izah edən bu söz, Sapfonun dilimizə olan təsiri ilə günümüzdə iki qadın arasındakı romantik sevgini izah edən “saf” sözü kimi işlədilir.
Sapfonun seksuallığının onun əsərlərinin tarixçiliyi ilə iç-içə olduğu üçün və onun cinsi oriyentasiyasının queer tarixi tədqiqatları üçün önəmli olduğundan onun cinsəlliyi geniş müzakirə olunmuş və ümumiləşdirilmişdir. Halbuki, bu onun əsərlərinin araşdırılmasına və təhlil edilməsinə kölgə salmamışdır. Təxminlərə görə, Sapfonun şeiriyyatı 10000 sətirdən ibarət olub 9 böyük kitabda birləşdirilmişdi, lakin onlardan yalnız 650-si günümüzə qədər gəlib çatmışdır. Sapfo daha çox musiqi ilə müşayiət olunmaq üçün yazılmış lirik şeirləri ilə məşhurdur. Suda, həmçinin Sapfo epiqramları, elegiakları və iambiklərinə də aiddir ki, bu epiqramlardan yalnız üçü mövcuddur. Sudaya aid olan iambik və elegiak şeirlər kimi daha sonra ortaya çıxan Ellinizm şeirləri də Sapfodan ilhamlanılmışdır. Məhz bu şeirlərinə görə tarix boyu ona “Onuncu Musa” və “Şairə” kimi adlar verilmişdi. 1204-cü ildə baş verən “Dördüncü Səlib” yürüşündə Konstantinopol və onun ətrafı ərazilərinin, eləcə də İsgəndəriyyə kitabxanasının dini liderlər tərəfindən yandırılması ilə Sapfonun əsərlərinin əksəriyyəti məhv olmuşdu. Günümüzə tam şəkildə isə “Afroditaya baxış” və “Tithonus” adlı şeirləri çatıb. 1870-ci ildə aparılan bir qazıntıda arxeoloqların tabutlara doldurulmuş şeir parçalarını tapması ilə, bəşəriyyət daha çox Sapfo şeiri ilə tanış olmuş oldu. Lakin arxeoloqlar bu şeirlərin doxsan faizinin müasir dünyaya çatana qədər itirildiyinə inanır. Qalan nədir ki? -Bir bütöv şeir və bir çox fraqment. Bu da tərcümə üçün yalnız bir neçə əlverişli sətir olduğu, kontekst bəlli olmadıqda ümumi mənanın bir birindən kəskin fərqlənən fikirləri yarada biləcək yalnız bir sözdən asılı olduğu hallarda dildən- dilə tərcümədə, həm təhlil etməkdə, həm də ümumi mənanı başa düşməkdə müxtəlif çətinliklər yaradır.
Sapfonun həyatı haqqında əlimizdə çox az məlumat var. Ənənəvi olaraq, Sapfonun qızına Cleis adını verməyindən onun anasının adının da məhz Cleis olduğu təxmin edilir. Sapfonun atasının adı isə daha az dəqiqdir. Sapfonun heç bir şeirində açıq şəkildə adını çəkməməsi ehtimalları zəiflətsə də, qədim yazılardan atasının ən erkən və ən çox təsdiqlənmiş adı Scamandronymus’dur. “Ovidin qəhrəmanları” əsərində atasının o yeddi yaşında öldüyü qeyd olunur. Sapfonun öz adının Aeolin dialekti də daxil olmaqla, müxtəlif variantlarda yazılışı mövcuddur, öz şeirindən götürülmüş forma isə PSapfodur.
Sapfonun xarici görünüşünə dair heç bir etibarlı portret günümüzə çatmamışdır. Hal-hazırda mövcud olan nümunələr isə sənətkarların şəxsi təxəyyülləridir. “Tithonus” şeirində o, saçlarını ağ, əvvəllər isə melaina, yəni qara kimi təsvir etmişdi. İkinci əsrə aid olan ədəbi papirusda isə o “pantelos mikra”- tamamilə kiçik bir formada təsvir edilmişdi. Alcaeus onu bənövşəyi saçlı kimi göstərir ki, bu qara saçları təsvir etmək üçün ümumi Yunan şair üslubudur. Bəzi alimlər isə bu ənənəni etibarsız sayırlar.
Sapfonun 3 qardaşı olduğu təxmin edilir:Erigyius, Larichus və Charaxus. Athenaeus’a görə Sapfo tez-tez Larichusu ən yaxşı ailələrin tutduğu Mytilene bələdiyyə binasına şərab ixrax etdiyi üçün tərifləyirdi. Bu da onların zadəgan bir ailədən olduqlarını düşünməyə imkan verir. Qədim bir ənənə Charaxus və misirli Rodopis arasındakı əlaqədən bəhs edir ki, hekayənin ən qədim mənbəyi olan Herodot Charaxusun Rodopisi böyük bir məbləğə fidyə verdiyini və bunun üçün Sapfonun onu qınayan bir şeir yazdığını bildirir. Sapfonun yazdığı iki fraqmentə istinadən onun Cleis adlı qızı ola bilər. Lakin bəzi alimlər Cleisin onun qızı olduğunu qəbul etmir. 132-ci fraqmentdə Cleis “pais” kimi təsvir edilmişdir ki, bu da övlad mənasını verməklə yanaşı, “homoseksual əlaqədə olan gənc sevgili ” mənasını da ifadə edə bilər. Bu da onun Sapfonun qızı deyil, daha çox sevgilisi olduğu nəticəsinə gətirir.
Suda’ya görə Sapfo Androslu Kerkylasla evlənmişdi. “Kerkylas” adı mənası “penis” olan kerkos sözündən, “Andros” isə Yunan adasının adı olmaqla yanaşı, insan mənasını verən “aner” sözündən götürülmüşdür. Adın mənasına baxsaq, bunun sadəcə komik bir şair tərəfindən uydurulmuş zarafat olduğu görünür.
Eramızdan əvvəl 600 ilə 591-ci illər ərzində Sapfo və ailəsi Lesbosdan Sicilyaya sürgün edilmişdir. Parian Chronicle’nin yazdığına görə bu sürgün ailənin siyasi elitalar arasındakı ziddiyyətə qoşulmasının nəticəsi ola bilər. Lakin sonradan onların sürgündən qayıtmalarına icazə verildi.
Sapfonu dərindən araşdırmaq üçün önəmli faktorlardan biri də məhz onun cinsəlliyidir. Bir çox alim onun heteroseksual olduğunu iddia etsə də, o queer mədəniyyətinin əvəzolunmaz bir hissəsidir. On səkkizinci əsrin sonundan- on doqquzuncu əsrin ilk üç rübü ərzində onun yaşadığı Lesbos adasının bu mövzu ilə bağlı güclü seksual mesajlar çatdırması və Sapfonun çoxsaylı erotik kontekstdə digər qadınların adlarını çəkməsi bu fikri dəstəkləyən arqumentlərdəndir. Ümumiyyətlə, Sapfo və onun müasirlərinin şeirləri ilə ada tarixi qeydlərdə öz cinsiyyətliliyi ilə tanınmış və boş əxlaq normalarının,qalmaqalların, cinsi ehtirasın mərkəzi kimi nüfuz qazanmışdı.
Yaşadığı dövrdə Yunanıstanda homoseksual münasibətlər indikindən daha çox qəbul edilirdi. Sapfo üçün isə bu o qədər də asan olmamışdı. Belə ki, o klassik Afina komediyasında xəyanətkar bir heteroseksual qadın kimi karikatura edilmişdi. Sapfonun homoerotizmini açıq şəkildə müzakirə edə biləcək ilk şahidlərin ifadələrinin yalnız Helenistik dövrünə qədər olan hissələri saxlanılmışdır. Bunlardan ən erkəni eramızdan əvvəl üçüncü əsrin sonları və ikinci əsrin əvvəllərində papirusa yazılmış “bəziləri tərəfindən qəbul olunmaz sayılan qadınlara qarşı sevgisi olduğu üçün günahlandırıldığını” bildirən fraqmentli bir bioqrafiyadır. Denys Page “bəziləri tərəfindən” ifadəsinin Sapfonun şeiriyyatının tam tərkibinin belə onun qadınlarla cinsi əlaqədə olduğunu izah edib etmədiyinə dair qəti dəlil gətirmədiyi fikrini irəli sürür. Əslində bu, qədim müəlliflərin Sapfonun qadınlarla cinsi əlaqədə olduğunu qəbul etməmələri,buna görə də inanmamaqları və onun homoseksuallığı gizlətməyə, hətta tarixdən silməyə çalışdıqlarını göstərir. Alimlər tanrıçaların erotik təsvirlərini onu rahib roluna qoyaraq izah edirdilər. Viktoriya dövründə isə onu bir qız məktəbinin müdiri kimi qələmə verməyə çalışmışdılar. Hətta onuncu əsrin sonlarında Suda Sapfonun “qadın şagirdləri ilə cinsi əlaqədə olması” böhtanı ilə ittiham olunduğunu yazır. Lakin hər iki mövqeyin onun kimliyinə aid olması ilə bağlı heç bir dəlil yoxdur. İllərlə davam edən nəzəriyyələrdən sonra homofobik tarixçilər yeni bir yola əl atdılar, onun şeirlərinin əslində avtobioqrafik olmadığı fikrini irəli sürdülər. Bəziləri, hətta müəllifi oxucu üçün dayaq hesab edilən şeirlər üçün yeni bir termin “lirik-I” yaratdığını belə iddia etmişdi. Əgər belə bir iddia doğru olsaydı, onda biz həqiqətən də Sapfo haqqında heç bir məlumat bilmirik. Bir çox alim isə onun şeirlərinin avtobioqrafik olduğunu qəbul etməkdən məmnun olduğu halda, onun seksuallığı haqqında fikir bildirməkdə tərəddüd edir.
Müasir alimlər arasında Soppho’nun cinsəlliyi hələ də müzakirə olunur. Andre Lardinois bunu “Böyük Sapfo sualı” olaraq xarakterizə etmişdi. Sapfonun erkən tərcüməçiləri bəzən onun şeirlərini heteroseksuallaşdırmağa çalışmışdılar. Ambrose Philips 1711-ci ildə “Ode”nin “Afrodita”ya tərcüməsində Sapfonun arzu obyekti kimi kişi fiqur etmiş, 1781-ci ildə Alessandro Verri 31-ci parçanı Sapfonun Phaon’a olan sevgisi kimi şərh etmişdi. Və iyirminci əsrə kimi demək olar ki, bütün digər tərcüməçilər bu fikri izləmişdi. Friedrich Gottlieb Welcker Sapfonun digər qadınlara olan hisslərinin “tamamilə idealist və həssas olmayan” olduğunu iddia etmiş, Karl Otfried Müller 31-ci fraqmentdə dost sevgisindən başqa bir şey təsvir edilmədiyini yazmışdı. Glenn Most isə “Əgər Sapfonun qadınlara qarşı cinsi istəyi olsaydı, duyğularını təsvir etmək üçün hansı dildən istifadə edərdi” sualına, bu nəzəriyyənin doğru olduğu fikri ilə cavab vermişdi.
Sapfonun ölümünün dəqiq yeri, zamanı və səbəbi məlum deyil. Tez- tez təkrarlanan, ancaq ehtimal olunmayan bir əfsanəyə görə isə Sapfo gənc bir dənizçi Phaon’a olan qarşılıqsız sevgisindən ötrü Leucadian qayasından özünü ataraa həyatına son qoymuşdu.
Sapfo şair olaraq daxil olduğu cəmiyyətdə önəmli bir insana çevrildi. Onun sapfik icmada yeri təkcə simvolik deyil,eləcə də ədəbidir. Bir çox fəal qruplar onun adını daşıyır, haqqında kitablar yazılır, insanlar özlərini ona bənzətməyə çalışırlar. Bütün bunlar homoseksuallığın yeni deyil, əfsanələrin özləri qədər qədim olduğunu göstərir. Sapfo bu günün sosial və siyasi mühitində oxumaq, öyrənmək və mübarizə etmək üçün inanılmaz bir feminist fiqurdur. O queer tarixinin əsas mənbəyi, bəlkə də dövrünün yaradıcılığı günümüzə gəlib çatan yeganə qadın yazıçıdır.
Sapfo Yunanstanın ən məşhur lirik şairlərindən sayılırdı. Lesbos adasında dünyaya gələn Sapfo altı yaşında yetim qalanda qohumları onu olan hetera məktəbinə (gənc fahişələrə incəsənəti, rəqs və bədii qiraət, sevişmə qaydalarını öyrədən məktəb) verirlər. Burada onun şairlik qabiliyyəti üzə çıxır və tezliklə Sapfo kübar cəmiyyətin bəzəyinə çevrilir
Sapfonu “lezbiyan” sözünün yaradıcısı da hesab edirlər. Tarixdən onun qadınlarla da sevgi əlaqələrinin olması məlumdur. Sapfo öz şeirlərindən qadınlara olan sevgisindən məharətlə yazırdı. Sonralar onun Afrodita məbədində bakirə qızlar üçün məktəb yaratdığı məlumdur.
Özünə qəsd etmiş şairənin günümüzə çox az şeiri gəlib çatmışdır.
Daşkənd metropoliteni
Daşkənd metropoliteni (Toshkent metropoliteni) — Özbəkistanın paytaxtı Daşkənd də metropoliten xətlərini birləşdirən nəqliyyat sistemidir. SSRİ dövründə açılan 7-ci metrodur, 1977-ci ildən istifadəyə verilmişdir. Almatı metropoliten i ilə birlikdə Mərkəzi Asiya dakı iki metro sistemindən biridir. Köhnə Sovet metrolarının kimi çox dərindir və stansiyaları dəbdəbəli şəkildə dekorasiya edilmişdir.
Daşkənd metrosu 4 xətdən ibarət olmaqla, 59,5 kilometrdir və 43 stansiyadan ibarətdir. 2019-cü ilə qədər metro 71.2 milyon sərnişin daşımış və hər gün 189.200 sərnişini qəbul etməkdədir. Hər stansiyada 1 silahlı polis durur və metro ilə stansiyanın şəkillərinin qanunsuz çəkilməsinin qarşısını alır.
Tarixi
Daşkənd metrosunun yaradılması haqqında planların hazırlanması 1966-cı ilə düşünülməyə başlansa da, həmin ildəki Daşkənd zəlzələsi ndən sonra işlər 1968-ci ilə təxirə salındı. İlk xəttin inşasına 1972-ci ildə başlandı və bu xətt 6 avqust 1977-ci ildə istifadəyə verildi. İlk açılışda metro 9 stansiyadan ibarət idi. 1984-cü ildə ikinci xətt və 2011-ci ildə üçüncü xətt istifadəyə verildi. 4-cü xəttin inşası isə hələ davam edir. Təxminlərə görə 5 ildən sonra metro 1.4 dəfə böyüyəcək.
Barselona metropoliteni
Barselona metropoliteni — Kataloniyanın mərkəzi Barselonada şəhərin və şəhər ətrafının sürətli ictimai nəqliyyatının əsasını təşkil edən metropoliten.
NGC 3691
NGC 3691, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. SB/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Barselona metropoliteni
1924-cü ildə fəaliyyətə başlayan metro hal-hazırda ümumi uzunluğu 146 km olan 12 xətt üzrə 180 stansiyanı birləşdirir. Barselona metropoliteni 2 operator üzrə xidmət göstərir: TMB (kat. Transports Metropolitans de Barcelona) və FGC (kat. Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya — Kataloniyanın dövlət dəmiryolları) dəmiryolu şirkəti. Gediş haqqı 2,15 yevrodur (birdəfəlik bilet - komposterləndikdən sonra 1 saat 15 dəqiqə müddətində şəhərin bütün növ nəqliyyatında - avtobus, tramvay, funikluyor və d. istifadə edilə bilər. Bir neçə gediş üçün biletlərin alınmasında güzəştlər mövcuddur). 3 yaşından yuxarı uşaqlar üçün də böyüklər kimi biletə pul ödənilməlidir. Uşaq tarifləri mövcud deyil.