cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mustafa İshaq Buşaki
Araşdırma və karyera
Bu iki təsir bir-birinə uyğun olmalıdır, çünki eyni əsas cazibə nəzəriyyəsinə əsaslanır. Nəşr kosmik sürətlənmənin səbəbi kimi qaranlıq enerji ilə dəyişdirilmiş cazibə qüvvəsini müqayisə edən və cazibə nəzəriyyəsini kosmoloji miqyasda sınaqdan keçirmək üçün kosmoloji parametrlər arasındakı uyğunsuzluqlardan istifadə edən ilk nəşrlərdən biri idi. O və əməkdaşları daha sonra kosmoloji miqyasda ümumi nisbiliyin sınaqdan keçirilməsinə dair bir sıra nəşrlər yazdılar və onun bu mövzudakı işi 2018-ci ildə jurnalda ümumi nisbiliyin sınaqdan keçirilməsi sahəsində tədqiqatların cari vəziyyəti haqqında icmal məqaləsi yazmaq dəvəti ilə tanındı. Nisbilikdə Yaşayan Rəylər.
İshak-Buşaki və əməkdaşları Sloan Rəqəmsal Səma Tədqiqatından alınan spektroskopik qalaktika nümunəsindən istifadə edərək "daxili kəsmə -- qravitasiya kəsimi" tipli qalaktikaların genişmiqyaslı daxili düzülməsini ilk dəfə aşkar etdilər. O və əməkdaşlar həmçinin Kilo-Degree Survey-də fotometrik qalaktika nümunəsində özünü kalibrləmə metodundan istifadə edərək bu daxili düzülmələrin ilk aşkarlanmasını həyata keçirdilər.
İshak-Buşaki və əməkdaşı qalaktikaların daxili düzülüşü və onun zəif qravitasiya linzalanmasına təsiri haqqında icmal məqaləsi yazıblar. O və bir əməkdaşı, Uyğunsuzluq İndeksi (IOI) adlı kosmoloji məlumat dəstləri arasında uyğunsuzluğun yeni riyazi ölçüsünü və bu cür tədbirlərin əhəmiyyət səviyyəsinin yeni Baysian şərhini təklif etdi.
Əli Seyidov
Əli Seyidov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, müddətdən artıq xidmət edən hərbi qulluqçusu, Vətən müharibəsi şəhidi
Həyat
Seyidov Əli Rahim oğlu 1999-cu il iyulun 11-də Bakı şəhərində anadan olub. 2006-cı ildə Rixard Zorge adına 90 saylı orta məktəbdə təhsil almağa başlayıb. Kikboksinq və ağır atletika üzrə yarışlarda birincilik qazanıb. 15 qızıl, 6 gümüş, 3 bürünc medalın sahibi olub. 2018-2019-cü illərdə hərbi xidmətdə olmuşdur.
Mustafa İshaq Buşaki
Tədqiqat qrantları və maliyyələşdirmə
Tədqiqat məqsədləri üçün İshak Buşaki qrantlar və tədqiqatlar üçün maliyyə vəsaiti almışdır. O, kompüter şəbəkəsinin yaradılması üçün ilk maliyyəsini alıb.
Əli Seyidov
Hərbi xidməti
Hərbi xidməti bitirdikdən sonra müqavilə ilə Azərbaycan ordusunda müddətdən artıq xidmət (MAXE) keçirdi. Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Əli Seyidov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Tərtər-Suqovuşan döyüşlərində savaşıb. 2020-ci il oktyabrın 4-də Tərtər-Suqovuşan döyüşlərində qəhrəmancasına şəhid olub. 2020-ci il oktyabrın 10-da Bakıda Bülbülə şəhidlər xiyabanında dəfn olunub.
Mustafa İshaq Buşaki
Tədqiqat qrantları və maliyyələşdirmə
O, həmçinin 2009-2013-cü illərdə rəhbərlik etdiyi “Kosmologiya və Layihəsi” üçün NASA Astrofizika Nəzəriyyəsi Proqramından 180.000 ABŞ dolları məbləğində maliyyə vəsaiti alıb.
Əli Seyidov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Seyidov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Seyidov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Mustafa İshaq Buşaki
Tədqiqat qrantları və maliyyələşdirmə
"Kosmologiya və Qaranlıq Enerji" (2010-2013) layihəsinin bir hissəsi olaraq qaranlıq enerji ilə bağlı tədqiqatlar üçün əlavə maliyyə alınıb.
astrofizika və effekti (2011-2014) sahəsində təxminən 222.000 dollar dəyərində layihəni maliyyələşdirib.
Bu sahədə başqa bir layihə də Milli Elm Fondu tərəfindən 2015-ci ildən 2018-ci ilə qədər təxminən 270.000 ABŞ dolları ilə dəstəkləndi.
2014-2017-ci illərdə kosmologiya sahəsində bir layihə üçün 125.000 dollar maliyyə ayırdı.
Üzvlüklər
İshak Buşaki bir neçə elmi qurumun üzvüdür:
Dünkerk uğrunda döyüş
Tarixi
250px|thumb|left|1940-cı il may 21- iyun 4 tarixində döyü. əməliyyatlarının sxem xəritəsi. 1930-cu illərdə Fransanın hərbi naziri olmuş A.Majinonun təklifi ilə Almaniya, Lüksemburq və qismən Belçika sərhədində uzunmüddətli fortifikasiya qurğuları sistemi tikildi. Bu istehkamlardan ibarət müdafiə sisitemi nazirin adı ilə Majino xətti adlandırıldı. Xətt 1929-1936-cı illərdə tikilib 1940-cı ilə qədər təkmilləşdirilmişdi. Lonqüyondan(Lonqvi yaxınlığında) Belfora qədər keçən əsas müdafiə zolağına, uzunmüddətli qurğular daxil idi və cəbhə boyu 400 km yaxın, dərinliyə isə 6–8 km idi. Onun qarşısında 4–14 km dərinlikdə təchizat zolağı yerləşirdi. Qoşunların idarəsinin asanlığı və müdafiənin yüksək dayanıqlığı üçün Majino xətti istehkam rayonlara və sektorlara bölünmüşdü. Bu xətt Almaniyanın Fransa-Almaniya sərhədindən keçməsini dayandırmaq və Belçikaya ola biləcək hücumun qarşısını almaq və yaxud ləngitmək üçün tikilmişdi. Bu müddətdə isə Fransa ordusunun ən yaxşı bölmələri buraya gətiriləcəkdi. Beləliklə, gələcək hər hansı bir müharibə Birinci Dünya müharibəsinin təkrarlanmasının qarşısını alaraq Fransa ərazisindən kənarda baş verəcəkdi. Majino xəttinin şimalındakı ərazi, Fransa generalı Filipp Petenin "xüsusi müddəalar" alındığı müddətcə "keçilməz" elan etdiyi sıx meşə ilə örtülmüş Ardenn bölgəsi ilə əhatə olunmuşdu. O, meşədən hər hansı bir güclü hücumun təşkil oluna bilməyəcəyinə əmin idi. Fransa ordusunun baş komandanı Moris Hamelin də bölgənin təhlükəsiz olduğuna əmin olaraq, "ordan heç vaxt böyük əməliyyatlar təşkil edilə bilməz" deyə qeyd edirdi. Üstəlik Fransa-Belçika sərhədində istehkamların olmaması rəqibə Majino xəttini şimaldan yandan keçmək imkanı verirdi. Bütün bunlar ərazinin müdafiəsiz qalmasına gətirib çıxardı. 250px|thumb|right|Fransa-Belçika sərhəddini keçən alman qoşunları Almaniyanın ilk hücum planına görə ilk olaraq Belçika və Hollandiya işğal olunmalı və Majino xətti dolayısıyla yan keçilməli idi. O zaman Alman Ordusu A Qrupunun Baş Qərargah rəisi olan Erix fon Manşteyn fərqli üstün bir plan xülasəsini hazırladı və general-feldmarşal Gerd fon Rundştedt vasitəsi ilə onu Alman Baş Komandanlığına təqdim etdi. Manşteynin planına görə tank bölmələri Ardenlər üzərindən hücuma keçməli, sonra Maas çayı üzərində köprülər salmalı və sürətlə İngilis kanalına (La-Manş və Pa-de-Kale boğazı boğazları) çatmalı idilər. Bununla almanlar Belçikadakı Müttəfiq orduları arasındakı əlaqələri kəsəcəkdilər. Planın bu hissəsi daha sonra "Sichelschnitt" ("oraq kəsmə") adı ilə məşhur oldu. Adolf Hitler Manşteynlə fevralın 17-də görüşdükdən sonra bu gün "Manşteyn Planı" olaraq bilinən plana əlavələrini edərək dəyişdirilmiş bir versiyasını təsdiqlədi.
1940-cı il may ayının 10-da Majino xəttinin yarılmasından və Niderlandın kapitulyasiyasından sonra mayın 14-də alman komandanlığı uğurlarını daha da genişləndirməyə başladı. General-feldmarşal Fyodor fon Bokun rəhbərliyindəki B Qrupu ordusu, Belçika ərazisinə hücum etdi, Rundştedtin rəhbərliyindəki A Qrupu ordusunun üç tank korpusu cənuba tərəf dönərək İngilis kanalına tərəf yönəldi. Britaniya ekspedisiya qüvvələri Beliçika sərhədindən Belçika daxilindəki Dyle çayı boyunca mövqelərə doğru irəliləyərək, mayın 10-na qədər B Qrupu hissələri ilə döyüşlər keçirdi. Belçika və Fransadakı mövqelərini qoruya bilmədiyindən BEQ-nə mayın 14-ü tarixində Şelda çayına doğru çəkilməyə başlamaq əmri verildi. Mayın 17-də Parisə səfəri zamanı Baş nazir Vinston Çörçil Qamelindəki fransız qoşunlarının ehtiyat qüvvələri olmadığını öyrənəndə təəccübləndi. Mayın 19-da general Qort Fransa Birinci Ordusunun komandanı və Müttəfiq qüvvələrin ümumi koordinatoru fransız general Qaston Biyotla görüşdü. Biyot fransızların almanlar ilə dəniz arasında əsgər olmadığını bildirdi. Qort dərhal Kanal boyunca təxliyənin ən yaxşı çıxış yolu olduğunu bildirdi və yaxşı liman imkanları olan ən yaxın yer kimi Dünkerkə geri çəkilməyi planlaşdırdı. Bataqlıqlar ilə əhatə olunmuş Dünkerk köhnə istehkamları və Avropada böyük insan kütləsini qəbul edə biləcək ən uzun qum çimərliyi ilə tanınırdı. Mayın 20-də Çörçillin təklifi ilə, admiralallıq mövcud olan bütün kiçik gəmilərin Fransaya getməyə hazır olmasını təşkil etməyə başladı. Arras döyüşü ilə mayın 21-də mütəffiqlərin Almaniya ordusunun hissələri arasında əlaqəni kəsmək cəhdləri uğursuzluğa məruq qaldıqdan sonra, Lord Con Qortun komandanlığı altındakı İngilis Ekspedisiya Qüvvələrinin hissələri, 16-cı korpusun bir hissəsi olan Fransa birlikləri və Belçika qoşunlarının qalıqları Dünkerk şəhərinin ərazisində mühasirəyə düşdü.
Döyüşlər
Mayın 24-nə qədər Almanlar Bulon limanını tutdular və Kaleni mühasirəyə aldılar. General-mayor Rudolf Veielin komandanı olduğu 2-ci Tank Diviziyasının mühəndisləri Kanal Xətti üzərində beş körpü tikdilər və yalnız bir ingilis taboru Dünkerkə gedən yolu qorumağa təhkim edilmişdi. Mayın 23-də Dördüncü Ordu komandanı generalfeldmarşal Günter fon Klügenin təklifi ilə Gerd fon Rundştedt, cinahlarının zəifliyindən və irəlidəki qoşunların təminat məsələsindən narahat olaraq tank bölmələrini dayandırmağı əmr etdi. O, Dünkerkin ətrafındakı bataqlıq ərazinin tanklar üçün yararsız olacağından da narahat idi və onları sonrakı əməliyyatlar üçün qorumaq istəyirdi (bəzi bölmələrdə tank itkiləri 100-ün 30-50 nisbətində idi). Hitler də narahatlıq içində idi və mayın 24-də Ordunun A Qrupunun baş qərargahını ziyarət edərkən əmri təsdiqlədi.
Hərbi-Hava qüvvələri marşalı Herman Görinq Hitleri Lüftvaffenin (Ordunun B Qrupuna kömək edirdi) mütttəfiqlərin ordu birləşmələrini məhv edəcəyinə inandırmışdı. Lakin bunu eşidən General Franz Halder təyyarələrin uçuşunun hava şəraitinə bağlı olduğunu və onların heyyətinin çox yorulduğunu bilərək təccüblənmişdi. İki həftəlik döyüşdən sonraLüftvaffenin bunu bacarmadığı bəlli oldu. Rundştedt isə kodsuz göndərilən başqa bir əmr verdi. Əmr saat 12:42-də Kral Hərbi Hava Qüvvələri (RAF) Y xidməti kəşfiyyat şəbəkəsi tərəfindən tutuldu: "Furerin əmri ilə ... Arrasın şimal-qərbindəki hücum Lens – Betune – Aire– St Omer-Qravelin ümumi xətti ilə məhdudlaşdırılmalıdır". Kanal keçilməyəcək. Həmin gün Hitler Lüftvaffenin mühasirəyə düşmüş müttəfiq qüvvələrini məğlub etməsi və təxliyələrini dayandırması üçün 13 saylı direktivi verdi. 26 may saat 15:30-da Hitler tank qruplarına irəliləmələrini davam etdirməyi əmr etdi, lakin əksər bölmələr hücuma keçmək üçün 16 saat ləngidilər. Hücumun gecikməsi müttəfiqlərə təxliyə üçün həyati müdafiəni qurmağa vaxt verdi və almanların müttəfiqlərin Lilldən geri çəkilməsini dayandırmasına mane oldu.
Hücumun dayandırılması əmri tarixçilər tərəfindən xeyli müzakirə mövzusu olmuşdur. Quderyan Dünkerkə vaxtında hücum əmrinin verilməməsini Almaniyanın Qərb Cəbhəsində əsas səhvlərindən biri hesab edirdi. Rundştedt bunu "müharibənin ən böyük dönüş nöqtələrindən biri" adlandırdı və Manşteyn isə "Hitlerin ən kritik səhvlərindən biri" kimi xarakterizə etmişdir. İngilis tarixçisi B.H.Liddell Hart müharibədən sonra bir çox generallarla bu mövzuda söhbət etmişdir və Hitlerin bu məsələdə strateji düşüncəsinin mənasını izah etmişdir. O, Hitlerin Britaniya əsgərlərinin Avropanın qitə hissəsini tərk etdikdən sonra bir daha geri dönməyəcəklərinə inandığını bildirmişdi.
Təxliyə
Sahildə yığılmış müttəfiq qoşunlarını fəlakət gözlədiyi anda, Hitler tanklara hücumu dayandırmasını əmr etdi. Herman Görinqin bütün səylərinə baxmayaraq Lüftvaffe müttəfiq qüvvələrini məhv edə bilmədi.
Müttəfiqlər yaranmış fasilədən məharətlə yararlandılar. Onlar müdafiəni təşkil edə bildilər və dəniz vasitəsilə Britaniya adalarına təxliyə olundular. Evakuasiyanın ilk günündə yalnız 7669 müttəfiq əsgəri təxliyə edildi, lakin səkkizinci günün sonunda 800-dən çox gəmidən ibarət tələsik yığılmış bir donanma ilə ümumilikdə 338,226 min nəfər xilas edildi. Təxliyə əməliyyatında Britaniya Kral Donanmasının 39, Kanada Kral Donanmasının 4, ən azı üç Fransa Donanması hərbi gəmisi və müxtəlif mülki ticarət gəmiləri iştirak etmişdi. Təxliyə məqsədi üçün Müttəfiq komandanlığı dəniz və ticarət donanmalarının bütün mövcud gəmilərini səfərbər etmişdi. Bu əməliyyata 693 Britaniya İmperiyası və təxminən 250 Fransa gəmisi cəlb olunmuşdu. Təxliyyə zamanı Fransa 68.000 əsgərini itirdi və demək olar ki, bütün tanklarını, maşınlarını və hərbi avadanlığını sahildə qoymalı oldu. Çörçil iyunun 4-də ki, çıxışında ölkəyə səslənərək “bu qurtuluş əməliyyatına qələbə anlayışı verməmək üçün çox diqqətli olmalıyıq. Müharibələr təxliyələr ilə qazanılmaz" demişdi.
Döyüş rəqəmlərdə
Britaniya mənbələrinin məlumatına görə təxliyə zamanı Dünkerkdən Britaniya adalarına çatdırılanlar: 250px|thumb|right|Dünkerk döyüşü xatirə kompleksi. 198 229 nəfər britaniyalı hərbçi 139 997 nəfər fransız hərbçi.
Əməliyyat zamanı 262 Lüftvaffe təyyarəsi vurulmuşdu.
İtkilər
Britaniya İmperiyasının canlı və silah-sursatla itkiləri:
Dünkerk medalı
Dünkerk xatirə medalı 1960-cı ildə Dünkerk şəhəri adından Fransa Milli Qurtuluş Birliyi və Flandriya Sektoru Veteranları tərəfindən təsis edilmişdir. Medal əvvəlcə yalnız Dünkerkin fransız müdafiəçilərinə verilirdi. Lakin 1970-ci ildə Dünkerk cəbhəsində xidmət edən ingilis qüvvələri və onların xilasetmə dəstələri üzvləri, o cümlədən "kiçik gəmilər"də könüllü olaraq xidmət edən mülki şəxslər də medal alanlar arasına daxil edildi.
Bürüncdən olan medalın dizaynı bir tərəfdən Dunkerk şəhərinin görünüşünü və arxa tərəfdən "Dunkerque 1940" yazısını əhatə edir.
NGC 3967
NGC 3967, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kasa bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ağazeynal Qurbanzadə
Ağazeynal Alı oğlu Qurbanzadə — Coğrafiya elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Ümumi olaraq 103 adda əsərlərinin müəllifidir. Bundan 25-i dərslik, dərs vəsaiti və 5 monoqrafiyadır.
Toqquşma hadisəsi
thumb|300px|Böyük bir kosmik toqquşma hadisəsinin vizuallaşdırılması. Yerlə bir neçə kilometr radiuslu meteorit arasında ola biləcək toqquşma milyonlarla nüvə bombasının yaradacağı enerjiyə və dağıdıcı qüvvəyə malik olardı.
Toqquşma hadisələri və ya kosmik toqquşma (ing: impact event) böyük meteorit, asteroid, kometa və ya digər astronomik obyektin Yer və ya başqa planetlə toqquşması hadisəsi kimi müəyyən edilmişdir. Qeydə alınmış tarix boyu yüzlərlə kiçik toqquşma hadisəsi (yaxud partlayan kometalar) qeydə alınmışdır ki, onlardan bəziləri ölüm, yaralanma, maddi ziyan və ya digər mühüm regional nəticələrlə nəticələnmişdir. Okean və ya dənizdəki toqquşma hadisəsi həm dənizdə, həm də sahil xətti boyunca dağıdıcı olan nəhəng sunami dalğalarına səbəb ola bilər.
Sonuncu böyük toqquşma hadisəsi eramızdan əvvəl 700-cü ildə Estoniyada olmuş və bu toqquşma nəticəsində Kaali krateri yaranmışdır.
Elm dünyası həqiqi meteorit toqquşmalarından xəbərdar olduqdan bəri, meteorit toqquşmaları elmi fantastika dünyasında istifadə edilən mühüm elementlərdən biri olmuşdur və saysız-hesabsız kompliyator nəzəriyyəsinin formalaşmasına səbəb olmuşdur.
DirectX
DirectX multimedia proqramını, xüsusən də video oyunlarını rahat, sürətli və uyğun şəkildə hazırlamaq üçün Microsoft tərəfindən yaradılmış tətbiqi proqramlaşdırma interfeysidir (API). Hazırda ən aktual rəsmi versiya DirectX 12-dir. Onun ehtiva etdiyi bəzi komponentləri aşağıdakı kimi ümumiləşdirmək olar:
Əliabad (Xudabəndə)
Əliabad - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 587 nəfər yaşayır (144 ailə).
Naxçıvan Muxtar Respublikasında 2015-ci il Azərbaycan parlament seçkiləri
V çağırış Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi üçün 2015-ci ildə Azərbaycanda keçirilmiş parlament seçkiləri. Bu seçkilərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası üzrə 7 seçki dairəsi təşkil olunmuş və 7 deputat seçilmişdir. Seçki nəticələri Mərkəzi Seçki Komissiyasına istinadən yerləşdirilmişdir.
Əvvəlki seçkilər
2010-cu il parlament seçkiləri Naxçıvan Muxtar Respublikası üzrə 7 seçki dairəsində keçirilmişdir. Seçilmiş 7 deputatdan 5-i Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü, 1-i Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası üzvü, 1-i isə bitərəf olmuşdur.
Ümumi nəticələr
Bu seçkilərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası üzrə ötən seçkilərdən fərqli olaraq Ədalət Partiyası və Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası mübarizəyə qoşulmuş, Azərbaycan Demokrat Partiyası mübarizədən kənarlaşmış, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası isə ümumi seçkiləri boykot etmişdir. Hakim Yeni Azərbaycan Partiyası isə vahid namizədlər siyahısı üsuluna müraciət etmiş və bəzi dairələrdə müstəqil namizədləri dəstəkləmişdir.
İzmit körfəzi
250px|right|thumb İzmit körfəzi — Mərmərə bölgəsində Mərmərə dənizinin şərq ucunda yer alan körfəz. Şimalında qərbdən şərqə doğru; Pendik, Duzla, Darıca, Eskihisar, Gebze, Dilovası, Hərəkat, Körfəz və izmit ilə əhatə olunmuşdur. Cənubu isə, Gölməçə, Değirmendərə, Halıdərə, Qaramürsəl və Yalova qədər uzanır. İzmit körfəzinin uzunluğu 48 km, eni 2–10 km, sahəsi 300 km², ən dərin yeri 183 m-dir. Şimalında Kocaeli yaylası, Cənubunda Samanlı Dağları yer alır.
Sahillər
Körfəzin cənub sahillərində Samanlı dağlarının şimal yamaclarında şərq-qərb istiqamətli dar və dik quruluşlu bir sahil yaranmışdır. Meylin çox olduğu sahədə sürətli axan qısa boylu axar sular ərazini dərincə aşındırır. Gölməçədən Armudlu yarımadasının Qələm burnuna qədər bu sahilinin formalaşmasına səbəb olan amil Şimali Anadolu Fayıdır. Dik sahillər və Herseqovina ətrafında yerini delta və lagün quruculuğuna qoyur.
Antraxinon
Antraxinon — neft-kimya sintezində qiymətli nəhsullardan olub, boyaq maddələrinin alınmasında, kənd təsərrüfatı və sellüloza-kağız sənayesi materiallarının alınmasında istifadə olunur. Antraxinonun sintezində əsas üsul antrasenin və koks-kimya zavodlarında daş kömürün istehsalı zamanı əmələ gələn antrasen saxlayan fraksiyaların oksidləşməsi üsuludur. Bu zaman antraxinon tərkibli məhsullar, kifayət qədər qarışıq saxladığı üçün antraxinonun ayrılması çətinlik törədir və iqtisadı cəhətdən əlverişli olmur. Bu nöqteyi-nəzərdən antrasenin və antrasen fraksiyasının hidrogen-peroksidlə mis-vanadium oksidləri katalizatoru iştirakilə 700C-də oksidləşməsi reaksiyasını aparmışlar. Antrasen fraksiyasının oksidləşməsində substratın oksidləşdiriciyə mol nisbətının hesablanması tərkibdə olan birləşmələrin miqdarından asılı olaraq aparılır. Müəyyən olunmuşdur ki, antrasen fraksiyasının tam konversıyası üçün oksidləşdiricinin miqdarı kimyəvi təmiz antrasenin oksidləşməsinə lazım olan miqdardan iki dəfə artıq götürülür. Bu, oksidləşdiricinin əlavə miqdarının fenolların, naftalinin, fenantrenxinonların oksidləşməsinə sərf olunması ilə tsiklik diketonların -o- və p- benzoxinonların, naftoxinonların, fenantrenxinonların əmələ gəlməsi ilə əlaqədardır. Nəticədə 98% cıxımla, tərkibində 3,5–5,0% antraxinon saxlayan AXK-5 (antraxinon tərkibli katalizator) alınır. "Xam" antrasenin nitrat turşusu (60%) və hidrogen-peroksid (30%) qarışığı ilə maya fazada oksidləşməsini 950C temperaturda sirkə turşusunda aparmışlar. Beləliklə 62% cıxımla və tərkibində 68–7-% antraxinon olan AXK-70 sintez olunmuşdur. Kimyəvi təmiz antrasenin ve xam antrasenin ozonla maye fazada oksidləşməsini qatılığı 1–2% olan ozonla ozon tərkibli qazlarla aparmışlar. Məhsulun çıxımı 46% təşkil etmişdir. Müəyyən olunmuşdur ki, AXK alinması üçün ən perspektiv xammal "xam" antrasen və koks- kimya sənayesi tullantıları, oksidləşdirici kimi isə ozon, nitrat turşusu və hidrogen –peroksid qarışığı, qalvanika sənayesinin tullantıları götürülür. Antrasenin qaz fazada 360–3800C –də V2O5, K2SO4, Fe3O4 katalizatoru iştirakı ilə antaxinonun alınması reaksiyası tədqiq edilmişdir. Bu üsulla alınan AX yüksək təmizlik dərəcəsi ilə alınmışdır. Çatışmayan cəhəti kristallaşma ilə bağlı olaraq kiçik xüsusi səthə malik olduğuna görə aşağı katalitik aktivliyə malik olmasıdır.
Ədalət və İnkişaf Partiyası
Ədalət və İnkişaf Partiyası (, qısa AK Parti kimi tanınır) — Türkiyədə mövcud olan siyasi partiya. Partiyanın sədri 21 may 2017-dən bəri Rəcəb Tayyib Ərdoğandır.
Tarixi
Partiya 14 avqust 2001-ci ildə Rəcəb Tayyib Ərdoğan tərəfindən qurulmuşdur. Partiya 2002, 2007 və 2011-ci ildə keçirilən Parlament seçimlərinin qalibi olmuşdur. Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Abdulla Gül, Binəli Yıldırım və Bülənt Arınc partiyanın öndə gələn şəxsləridir. 3 noyabr 2002-ci ildə keçirilən Parlament seçimlərində Ədalət və İnkişaf Partiyası 34,29% səslə birinci seçildi. 550 nəfırlik Milli Məclisdə 365 yer qazandı. 22 iyul 2007-ci il Parlament seçimlərində 46,58% səslə Partiya yenə birinci seçildi. 2007 seçimlərində millət vəkili sayı 22 nəfər azaldı. 12 iyun 2011-ci ildəki seçimlərin qalibi 49,83% səslə ƏİP oldu. Bu dəfə isə millət vəkili sayısı 327 oldu.
Bayrağı və emblemi
Ədalət və İnkişaf Partiyasının emblemi sarı və qara rənglərdən ibarət olan lampadır.
Xitin
Xitin — Xitin (C8H13O5N)n (/ˈkaɪtɪn/ KY-tin) qlükozanın amid törəməsi olan N-asetilqlükozaminin uzun zəncirli polimeridir. Təbiətdə ən çox yayılmış ikinci polisaxarid (yalnız sellülozadan sonra), göbələklərin hüceyrə divarlarının, xərçəngkimilər və həşəratlar kimi artropodların ekzoskeletlərinin və molyuskların radulaların, sefalopodların dimdiklərinin və qladiuslarının əsas komponentidir. O, həmçinin ən azı bəzi balıqlar və lissamfibiyalar tərəfindən sintez edilir. Xitinin strukturu sellüloza ilə müqayisə oluna bilər, kristal nanofibrillər və ya bığlar əmələ gətirir. Funksional olaraq keratin proteini ilə müqayisə edilə bilər. Xitinin bir sıra tibbi, sənaye və biotexnoloji məqsədlər üçün faydalı olduğu sübut edilmişdir.
Etimologiya
İngiliscə "xitin" sözü 1821-ci ildə yunanca χιτών (khitōn), örtük mənasını verən fransızca "xitine" sözündən yaranmışdır.
Bənzər "xiton" sözü qoruyucu qabığı olan dəniz heyvanına aiddir.
Kimya, fiziki xassələri və bioloji funksiyası
Xitinin quruluşu 1929-cu ildə Albert Hofmann tərəfindən müəyyən edilmişdir. Hofman Helix pomatia ilbizindən əldə etdiyi xitinaz fermentinin xam preparatından istifadə edərək xitini hidroliz etdi.
Xitin azot ehtiva edən dəyişdirilmiş polisaxariddir. Bu vahidlər kovalent β-(1→4)-bağlar əmələ gətirir. Beləliklə, xitin hər monomerdə bir hidroksil qrupunun bir asetilamin qrupu ilə əvəz olunduğu sellüloza kimi təsvir edilə bilər. Bu, bitişik polimerlər arasında hidrogen bağlarını artırmağa imkan verir, xitin-polimer matrisinə artan güc verir .
Saf, dəyişdirilməmiş formada xitin şəffaf, elastik, elastik və kifayət qədər güclüdür. Bununla belə, əksər artropodlarda o, ilk növbədə böcək ekzoskeletinin çox hissəsini təşkil edən aşılanmış zülal matrisi olan sklerotin kimi kompozit materialların tərkib hissəsi kimi tez-tez mutasiyaya uğrayır. Xitin xərçəngkimilərin və molyuskların qabıqlarında olduğu kimi kalsium karbonatla birləşdirildikdə daha güclü kompozit əmələ gətirir. Bu kompozit material təmiz xitindən çox daha sərt və sərtdir və təmiz kalsium karbonatdan daha güclü və daha az kövrəkdir. Saf və mürəkkəb formalar arasındakı digər fərqi tırtılın gövdəsinin çevik divarını (əsasən xitin) böcəyin sərt, yüngül elitronu ilə (çox miqdarda sklerotin ehtiva edən) müqayisə etməklə görmək olar.
Kəpənək qanadlarının tərəzilərində xitin, cütləşmə və yem axtarışı üçün fenotipik siqnal və rabitə rolunu oynayan müxtəlif parlaq rənglər istehsal edən fotonik xitin kristallarından tikilmiş giroid yığınları kimi təşkil edilir. Kəpənək qanadlarında olan xitinoz qiroidin kompleks dizaynı biomimikriya innovasiyası potensialına malik optik cihazlar üçün model yaradır. Cyphochilus cinsindən olan skarab böcəkləri də ağ işığı diffuz şəkildə əks etdirən son dərəcə nazik pulcuqlar (5-15 mikrometr qalınlığında) yaratmaq üçün xitindən istifadə edirlər. Bu tərəzilər işığın səpilməsinə xidmət edən, diametri yüzlərlə nanometr olan xitindən ibarət təsadüfi sıralanmış filamentlərdən ibarət şəbəkələrdir. Tərəzilərin qeyri-adi ağlığında çoxlu işıq səpilməsinin rol oynadığına inanılır.
Sağlamlığa təsiri
Protozoa, göbələklər, artropodlar və nematodlar kimi xitin istehsal edən orqanizmlər çox vaxt digər növlərin patogenləridir.
İnsanlar və digər məməlilər
İnsanlarda və digər məməlilərdə xitini parçalaya bilən xitinaz və xitinazaya bənzər zülallar var. Onlar həmçinin immun cavabı başlataraq patogenlə əlaqəli molekulyar modeldə xitin və onun deqradasiya məhsullarını tanıya bilən bir neçə immun reseptoruna malikdirlər.
Xitin ilk növbədə ağciyərlərdə və ya mədə-bağırsaq traktında olur, burada eozinofillər və ya makrofaqlar vasitəsilə anadangəlmə immun sistemini, həmçinin T köməkçi hüceyrələri vasitəsilə adaptiv immun cavabı aktivləşdirə bilir. Dəri keratinositləri də xitin və ya xitin fraqmentlərinə cavab verə bilər.
İmmun reaksiya bəzən xitin və onunla əlaqəli orqanizmi təmizləyə bilir, lakin bəzən immun reaksiya patoloji olur və allergiyaya çevrilir ev tozu gənəsi allergiyasının xitinə reaksiya ilə bağlı olduğu düşünülür.
Bitkilər
Bitkilərin həmçinin xitinə cavab verə bilən reseptorları var. İlk xitin reseptoru 2006-cı ildə klonlaşdırılmışdır. Reseptorlar xitin tərəfindən aktivləşdirildikdə, bitki müdafiəsi ilə əlaqəli genlər ifadə edilir və jasmonat hormonları aktivləşir ki, bu da öz növbəsində sistem müdafiəsini aktivləşdirir. Bəzi patogenlər bu reseptorlardan buraxdıqları xitini maskalayan xitin bağlayan zülallar istehsal edirlər
Adaptiv neyro-qeyri səlis çıxarış sistemi
Adaptiv neyro qeyri-səlis çıxarış sistemi — Takagi Sugeno qeyri-səlis çıxarış sisteminə əsaslanan süni neyron şəbəkənin növlərindən biri. Bu üsul 1990-cı illərin əvvəllərində inkişaf etdirilib. Həm neyron şəbəkələr, həm də qeyri-səlis məntiqin prinsiplərini özündə birləşdirəndən sonra, bu sistem vahid quruluşda hər ikisinin üstünlüklərini almaq üçün potensiala malik oldu. Onun çıxarış sistemi yaxın qeyri-xətti funksiyalar üçün öyrənmə qabiliyyətinə malik olan qeyri-səlis ƏGƏR-ONDA qaydalarının (İF-THEN) məcmusuna uyğundur. Deməli, ANFİS universal qiymət təyin edən sayılır. ANFIS-in daha səmərəli və optimal şəkildə istifadəsi üçün, genetik alqoritm vasitəsilə əldə olunan parametrləri istifadə etmək olar.
Nümunə
İki girişli və iki qaydalı sadə Takagi-Sugeno kontrolleri:
<tt>Əgər P11(x1) VƏ P12(x2) ONDA f1(x1, x2)
ƏGƏR P21(x1) VƏ P22(x2) ONDA f2(x1, x2)</tt>
Bu idarəetmə elementini reallaşdıran ANFİS  aşağıdakı kimi təsvir olunur:
center|thumb|550px| Yuxarıdakı sistemin eskizi
Alraun
Alraun — Avropa xalqlarının mifologiyasında mandraqoranın köklərində yaşayan humanoid mifik varlıqlar. Onlar aşağı dərəcəli ruhlardır.
Xüsusiyyətləri
Ümumi olaraq, onlar insanlara qarşı mehribandırlar, lakin təxribat törədə də bilərlər. Alraunlar pişiklərə, qurdlara və kiçik uşaqlara çevrilərək formasını dəyişdirə bilirlər. Onlar daha qəddar xasiyyətə malik olan, mədənlərdə və aditlərdə yaşayan koboldlara bənzəyirlər. Müasir alraunlar demonoloqlar tərəfindən mandraqoralardan insan məskənlərinə köçürülmüşdür. Onların xüsusiyyətləri poltergeystlərə oxşardır. İnsanlar evlərindən zibil çıxarıb süd içməsələr, alraunlar orada məskunlaşırlar. Odur ki, insanların alraunlardan qurtulması faktiki olaraq mümkün deyil. Onların evləri yansa belə, alraunlar onların ardınca yeni bir yerə gedirlər. Ümumiyyətlə, alraunlar animatistik dünyagörüşünü simvolizə edirdi. Buradakı antropomorfik simvolizm alraunların humanoid mandraqoranın kökləri ilə eyniləşdirilməsində əks olunur. Kökü yerdən qoparanda alraunların yüksək iniltisi eşidilir. Bu iniltiyi eşidən hər kəs ölümə məhkumdur, buna görə də alraunların qisasına tuş gəlməmək üçün kökü yerindən çıxarmaq məqsədilə itlərdən istifadə edirlər. Beləliklə, ölən insan yox, it olurdu. Alraun heykəlləri talisman kimi hazırlanmışdır.
Dolab (Xudabəndə)
Dolab - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Qarabağ Dirçəliş Fondu
Qarabağ Dirçəliş Fondu — Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərdə dayanıqlı məskunlaşma üçün müasir və layiqli həyatın təmin edilməsi, bütün sahələrdə quruculuq-bərpa və abadlıq işlərinin aparılması, habelə təhlükəsiz yaşayışın, səmərəli fəaliyyətin və rifahın davamlı artmasının dəstəklənməsi məqsədilə yaradılmış qurum. Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyevin 4 yanvar 2021-ci il fərmanı əsasında publik şəxs kimi yaradılmışdır.
Tarixi
2020-ci il sentyabrın 27-dən noyabrın 10-na qədər davam edən İkinci Qarabağ müharibəsi Azərbaycanın qələbəsi ilə bitdi. Nəticədə Azərbaycan xalqı böyük Zəfərlə ərazilərini Ermənistan işğalından azad etdi. Ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpası dövlətimiz üçün beynəlxalq hüququn və milli-mənəvi dəyərlərin aliliyinin nümayişi kimi yadda qaldı. Erməni qəsbkarları tərəfindən otuz ilə yaxın bir müddət ərzində işğal olunmuş ərazilərimizin maddi və mədəni sərvətləri talan edilmiş və dağıdılmışdır. İşğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası və yenidən həyata qaytarılması Azərbaycan dövlətinin qarşısında duran əsas vəzifələrdən biridir. Bu məqsədlə Azərbaycan Respublikasının prezidenti İlham Əliyevin 4 yanvar 2021-ci il fərmanı əsasında Qarabağ Dirçəliş Fondu publik şəxs yaradılmışdır.
Məqsədi
“Qarabağ Dirçəliş Fondu” publik hüquqi şəxs kimi yaradılmasının əsas məqsədi Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş ərazilərinin bərpası və yenidən qurulması, habelə dayanıqlı iqtisadiyyata və yüksək rifaha malik regiona çevrilməsi istiqamətində həyata keçirilən tədbirlərə maliyyə dəstəyi göstərilməsini və sərmayələrin cəlb edilməsini, bu sahədə dövlət-özəl tərəfdaşlığının inkişafını təmin edən, eləcə də ölkə daxilində və ölkə xaricində zəruri təşviqat işlərini həyata keçirməkdir.
İşğaldan azad edilmiş ərazilərdə dayanıqlı məskunlaşma üçün müasir və layiqli həyatın təmin edilməsi, bütün sahələrdə quruculuq-bərpa və abadlıq işlərinin aparılması, habelə təhlükəsiz yaşayışın, səmərəli fəaliyyətin və rifahın davamlı artmasının dəstəklənməsi də əsas məqsədlərdəndir.
Maliyyələşməsi
Fondun vəsaitləri aşağıdakı mənbələr hesabına formalaşır:
Rəhbərlik
Prezidentin fərmanına əsasən Qarabağ Dirçəliş Fondunun fəaliyyətinə ümumi rəhbərliyi və nəzarəti həyata keçirmək üçün Müşahidə Şurası yaradılıb. Fondun fəaliyyətinə cari rəhbərliyi isə 3 üzvdən – sədr və onun iki müavinindən ibarət İdarə Heyəti həyata keçirəcək. Fondun təsisçisinin səlahiyyətlərinin həyata keçirilməsi Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə həvalə edilib. Həmçinin fondun nizamnaməsinin təsdiqi və nizamnamə fondunun miqdarının müəyyən edilməsi, onlarda dəyişiklik edilməsi, strukturunun təsdiqi, idarəetmə orqanlarının yaradılması, Müşahidə Şurası üzvlərinin, İdarə Heyəti sədrinin və sədrin iki müavininin vəzifəyə təyin və vəzifədən azad edilməsi, ləğvi və yenidən təşkili məsələləri də Azərbaycan prezidentinin səlahiyyətləri daxilindədir.
İdarə Heyəti
2021-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Fondun İdarə Heyətinin sədri vəzifəsinə Rəhman Hacıyev təyin edilmişdir.
Qafqaz Universiteti (Azərbaycan)
thumb|276x276px|right|Qafqaz Universiteti Qafqaz Universiteti — 1993-cü ildə Bakı şəhərində fəaliyyətə başladı. Universitet Azərbaycan və Türkiyə arasında elmi-mədəni əlaqələrin inkişafında mühüm rol oynayan "Çağ Öyrətim İşlətmələri" şirkətinin təhsil kompleksinin ən yüksək pilləsidir. 2017-ci il, yanvarın 16-da fəaliyyəti dayandırılmışdır.
Quruluş
1 may 1993-cü il tarixində başlamış Universitet Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 11 sentyabr 1995-ci il tarixində qeydiyyatından keçmişdir.
20 avqust 2002-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyi tərəfindən lisenziya verilmişdir.
Universitet şəhərciyi
Universitet, Bakı-Sumqayıt yolu üzərində Universitetə ayrılmış 20 hektar torpaq sahəsində inşa edilmiş yeni universitet şəhərciyinin müasir tədris korpuslarında 2003–2004-cü tədris ilinə başlayıb.
2006–2007-ci tədris ilində 10.500 m² tədris və 5.500 m² yataqxana olaraq cəmi 16 min m² binaya sahib olub.
150 nəfərlik seminar salonu və 360 nəfərlik akt zalı, müəllim və tələbələr üçün nəzərdə tutulmuş 700 nəfərlik yeməkxana, bufet və tibb məntəqəsi olmuşdur. Universitet şəhərciyində və Sumqayıt şəhərində yerləşən iki yataqxana tələbələrin sosial-məişət məsələlərinin həllinə təminat verib.
40 minə yaxın kitab fonduna sahib müasir kitabxanası və oxu zalı da tədrisin keyfiyyətinə müsbət təsir edən başlıca amillərdəndir. ABŞ Konqresi kitabxanası və dünyanın bir çox nəşriyyatları ilə birbaşa kitab mübadiləsinin həyata keçirilməsi mərkəzi kitabxananın kitab fondunu ildən-ilə zənginləşdirib.
Tədris sistemi
Birinci tədris ilində həyata keçirilən dil hazırlığı ilə birlikdə Universitetdə təhsil müddəti 5 il olmuşdur.
TSE-EN-İSO 9001:2000 keyfiyyət sertifikatı 2004-cü ildə növbəti Universitetin Azərbaycanda TSE-EN-İSO 9001:2000 keyfiyyət sertifikatı almış ilk və tək ali təhsil ocağı olub.
Mərkəzlər
Universitetin nəzdində Qafqaz Araşdırmaları İnstitutu da fəaliyyət göstərib.
Tərcümə bölməsi
Tərcümə (İngilis dili) bölməsinin məqsədi müasir dövrün tələblərinə uyğun olaraq ictimai-siyasi, iqtisadi, elmi-texniki, ədəbi və mədəni mövzularda tərcümə fəaliyyətini həyata keçirəcək peşəkar mütəxəssislər hazırlamaqdır. Bölmənin tədris planı və fənn proqramları hazırlanarkən bir sıra xarici ölkələrin və Azərbaycanın müvafiq ixtisas sahəsində əldə olunmuş zəngin təcrübəsi nəzərə alınmışdır. Kadr hazırlığı zamanı tələbələrə yiyələndikləri ixtisas üzrə lazımi nəzəri və praktiki biliklərlə yanaşı, müasir kompüter texnologiyalarının, əlavə iki dilin öyrədilməsinə və müasir elmi dünyagörüşün, davranış qaydalarının, estetik zövqün aşılanmasına xüsusi diqqət yetirilir. Tələbələrimiz İngilis və Azərbaycan dili ilə yanaşı, 3 il boyunca Alman dili tədrisi də almaq imkanına sahibdir.
Dörd illik programımız ilk iki ilində, dil qabiliyyətlərinin inkişafı, İngilis ve Azərbaycan dil quruluşlarının və mədəniyyət fərqlərinin öyrənilməsi və tərcümə prosesinə istiqamətlənmiş fəaliyyətlərin qiymətləndirilməsi istiqamətində dərslər verilir. Son iki ildə isə daha çox tətbiqi tərcümə proseslərinə üstünlük verilir.
Qafqaz Universitetinin Pedagoji fakültəsi nəzdində fəaliyyət göstərən Tərcümə (ingilis dili) bölməsi digər bölmələrlə müqayisədə gəncdir. Adı çəkilən fakültə tərkibində fəaliyyət göstərən digər bölmələr müəyyən uğurlar əldə etdikdən və ildən ilə böyüyən universitetdə yeni bölmələr açılma zərurəti ortaya çıxdıqdan sonra 2004–2005 tədris ilində Tərcümə bölməsi açıldı. Nəzərə alsaq ki, Qafqaz Universiteti ölkə və dünyada cərəyan edən hadisə və fəaliyyətləri daima izləyir və diqqət mərkəzində saxlayir, belə vəziyyətdə Tərcümə (ingilis dili) bəlməsinin açılması heç də təsadüfi deyil. Globallaşan dünyada Azərbaycanın öz həqiqətlərini bəyan etməklə beynəlxalq məkana inteqrasiyası mərhələsində tərcümə və tərcüməçilər mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Azərbaycan təhsilinə və eləcə də cəmiyyətinə böyük töhfələr verən Universitetimiz bu məsələdə də həssasiyyət göstərərək adı çəkilən bölmənin açılmasına qərar verdi. Bölmə ilk dəfə 20 tələbə ilə fəaliyyətə başladı. 2007–2008 tədris ilində Azərbaycan Univeristetləri arasında ilk dəfə Sinxron Tərcümə Labaratoriyası istifadəyə verildi. Bu hadisə bölmədə tədris alan tələbələr üçün çox əla bir fürsət oldu, çünki məhz quraşdırılmış müasir və Beynəlxalq Konfranslarda istifadə olunan cihazlıar vasitəsi ilə tələbələr gələcək karyeraları üçün lazımı savadı toplaya bilirlər. Hal-hazırda bölmənin tədris planı Təhsil Nazirliyinin qəbul etdiyi standartlar əsasında formalaşır və bölmə digər universitetlərdə fəaliyyət göstərən tərcümə kafedraları ilə sıx əlaqə qurur. Hal-hazırda bölmədnin ştatında iki filologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru və 3 müəllim fəaliyyət göstərir. Bəzi dərslər isə saat hesabı əsasında ştatda olmayan müəllimlər tərəfindən keçiliri. 2011–2012 tədris ilində bölmədə tədrisə başlayan tələbələrin danışıq qabiliyyətlərini inkişaf etdirmək üçün ABŞ vətəndaşı olan mütəxəssis də fəaliyyətə başladı. Hal-hazırda bölmədə 100-dən yuxarı tələbə tədris alır. Onların gələcəkdə müxtəlif sahələrdə işləyə bilməsini təmin etmək üçün "Yazılı mətnin tərcüməsi", "Şifahi mətnin tərcüməsi", "Peşəkar tərcümənin əsasları", "Audio-Vidyo materyalların tərcüməsi", "Rəsmi sənədlərin və yazıların tərcüməsi", "Tibbi mətnlərin tərcüməsi", "Ədəbi mətnlərin tərcüməsi" kimi dərslərə geniş yer verilir.
Xarici əlaqələri
Universitet BP şirkətiylə sıx əməkdaşlıq edib.
24 may 2011-ci ildə BP şirkəti Qafqaz Universitetində beş laboratoriya açdı.
Qafqaz Universitetlər Birliyinin üzvü olmuşdur.
Fəaliyyətini dayandırması
Qafqaz Universitetinin təsisçilərinin 2017-ci il, yanvarın 16-da verdiyi qərarla ali təhsil ocağının fəaliyyəti dayandırılmışdır. Universitetdə təhsil olan tələbələrin yeni yaradılan Bakı Mühəndislik Universitetinə köçürülməsinə qərar verilmişdir.
Elvin Həsənov (əsgər, 1994)
Elvin Çingiz oğlu Həsənov  (d. 24 aprel 1994; Sumqayıt, Azərbaycan — ö. 16 mart 2014; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2014-cı ildə erməni silahlı bölmələrinin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid olumuşdur. Ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilmişdir.
Həyatı
Həsənov Elvin 1994-cı ilin 24 aprel tarixində Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. 2013-cü ildə Sumqayıt şəhərində yerləşən 34 saylı tam orta məktəbi bitirən Elvin Həsənov hərbi xidmətə getmişdir.
Hərbi xidməti
Əsgər Elvin Həsənov 2014-cı ilin mart ayında Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində baş verən atışma zamanı qəhrəmancasına şəhid olmuşdur. Martın 18-i isə Elvin Həsənov doğulduğu Sumqayıt şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında son mənzilə yola salınmışdır. Dəfn mərasiminə yüzlərlə şəhər sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgər, zabitləri və Müdafiə Nazirliyinin nümayəndəsi polkovnik Abdulla Qurbanidə qatılmışdır. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açılmış və əsgər Həsənov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırılmışdır.
Elvin Həsənov ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Naziri Zakir Həsənovun sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilmişdir.
NGC 2981
NGC 2981, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 30.48 sm (12 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 4180
NGC 4180, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Elmi fantastika filmi
Çox vaxt futuristik kosmik gəmilər, robotlar və ya digər texnologiya ilə müşayiət olunan elmi fantastika; yerdənkənar həyat formaları, yad planetlər və zamanda səyahət kimi xəyali hadisələrin spekulyativ və elmi əsaslı təsvirlərindən istifadə edən film janrıdır. Elmi fantastika filmi keçmişdən bu günə qədər siyasi və sosial mövzularda sosial tənqid və “bizi insan edən nədir?” kimi fəlsəfi problemlərin araşdırılması üçün tez-tez istifadə olunan bir film janrı olmuşdur.
İctimai qınaq
İctimai qınaq və ya sosial tənqid — sosial problemləri gündəmə gətirən bir tənqid üsuludur. Burada ədalətsizlik və güc anlayışlarına diqqət yetirilir. Sosial tənqid zamanı hansı metodun mənimsənilməsi ilə bağlı müxtəlif fikirlər mövcuddur. Bu vəziyyətə misal olaraq Karl Popper ilə Frankfurt məktəbi arasındakı fikir ayrılığını göstərmək olar.
Taha Akgül
Taha Akgül — olimpiyaçı, 125 kiloluq divizionda yarışan türkiyəli sərbəst güləşçi, Dünya və Avropa çempionudur. O, Karamanda Karamanoğlu Mehmetbey Universitetində bədən tərbiyəsi və idman üzrə təhsil almışdır.
Həyatı
Atası və qardaşının ardından Taha Akgül də 2003-cü ildə güləşə başlayıb. 2012-ci ildə təşkil edilən Yaşar Şərqi Beynəlxalq Güləş Turniri çərçivəsində 40 qızıl medal qazanıb. Serbiyanın Belqrad şəhərində keçirilən 2012 Avropa Güləş Çempionatında Taha Akgül ağırlıq kateqoriyasında çempion olub.
Taha Akgül, Gürcüstanın Tbilisi şəhərində keçirilən 2013 Avropa Güləş Çempionatında Avropa çempionu ünvanını qazanıb. Macarıstanın Budapeşt şəhərində keçirilən 2013 Dünya Güləş Çempionatında bürünc medal qazanıb.
2014 və 2015-ci ildə 125 kq-la dünya şöhrəti qazanıb. 2014-cü ildə Türk Güləş Federasiyası tərəfindən ilin ən yaxşı güləşçisi seçilib. 2016-cı il Olimpiadasında finalda Komeil Qasemini məğlub edərək qızıl medal qazanıb.
Avqust İffland
Avqust Vilhelm İffland (; ) — dövrünün ən böyük alman aktyoru, dramaturqu, rejissoru. İffland üzüyünün ilk sahibi.
Haqqında
Pastorun oğlu, atasının istəyi ilə dini təhsil aldı, lakin aktyorluq karyerasına üstünlük verdi. 1777-ci ildə Konrad Ekhofun rəhbərliyi altında teatrda aktyor kimi işə götürərək Qotaya köçdü. Ekhofun ölümündən sonra 1779-cu ildə Mannheim Teatrının dəvətini qəbul edir və burada məşhur aktyor olur və daha sonra qastrol səfərlərində Almaniya şəhərlərinə getməyə başlayır. 1792-ci ildə teatrın baş rejissoru oldu. 1796-cı ildə Höte nin dəvəti ilə Berlin ə səfər etdi, 1798-ci ildə Berlin Kral Milli Teatrının direktoru, 1811-ci ildən isə bütün teatr saray tamaşalarının baş rejissoru oldu.
Məryəm Şeyxəlizadəxangah
thumb Məryəm Şeyx Əlizadə ( tam qanuni adı ilə Məryəm Şeyxəlizadəxangah ; ) — Güney Azərbaycanlı Üzgüçüdür, Azərbaycan Milli Üzgüçülük Komandasının üzvüdür. O ata tərəfdən Təbriz, ana tərəfdən isə Urmiyalıdır. Qadınlar arasında 100 metr məsafəyə kəpənək üzmək üçün 2020 Olimpiadasının seçmə vaxtını qarşılamış və Azərbaycan 2020 Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edəcəkdir.
Erkən həyat
17 iyul 2004-cü ildə Tehran şəhərində anadan olub. Üzməyə 3 yaşında başladı. 11 yaşında ikən, Təbrizdə keçirilən İslam ölkələri üzrə Azərbaycan şəhidləri kuboku kubokunun son yarışlarında 13 milli rekordu qırdı və ən sürətli qadın adını qazandı. İranda üzgüçülükdə. 11 yaşında Azərbaycan Üzmə Federasiyası tərəfindən dəvət alındı və karyerasını Azərbaycan Respublikasının Üzmə Milli Komandasında davam etdirmək üçün Bakı getdi. Məryəm, müxtəlif üzgüçülük yarışlarında və Budapeştdə beynəlxalq üzgüçülük yarışlarında iştirak etdikdən sonra bu idman növü üzrə Tokio 2020-yə vəsiqə qazandı. İran qadın üzgüçülük tarixində 43 ildən sonra Olimpiadaya vəsiqə qazanan ilk qadın kimi tanınır.
Nailiyyətlər
Məryəm Şeyx Əlizadə dünya yarışlarından sonra qadın üzgüçülüyündə bir neçə qiymətli yer tutdu. 1 il ərzində 3 dəfə Slovakiya Respublikasının sərbəst yarışlarında üçüncü yeri qazandı. Sonra Latviya sərbəst yarışlarında iştirak etdi və bir dəfə ikinci, bir də üçüncü yeri tutdu.
Lazim di qeyd edək ki Məryəm Şeyxəlizadə hal hazirda Azərbaycan Respublikasında Fina point(dünya Üzmə Federasiyası) üzrə 1-ci rütbədədi.
Konya İslam Həmrəyliyi Oyunları 2021
Məryəm Şeyx Əlizadə beşinci dəfə keçirilən İslam ölkələrinin Həmrəylik Oyunlarında iki medal qazanıb.
Səfəvi dövründə ticarət
Səfəvi dövründə ticarət — Səfəvilər dövründə ticarət əmtəə ilə mal mübadiləsi və malın nağd pulla (Səfəvi sikkələri və ya xarici gümüş) dəyişdirilməsi formasında həyata keçirilirdi.
Əsas xaricə satılmaq üçün göndərilən mallardan biri də ipək idi. Erməni, ingilis və holland tacirlər Səfəvi ipəyinin xaricə daşınmasında mühüm rol oynayırdılar. İpəkdan başqa xaricə göndərilən toxuculuq məhsullarına misal kimi dəvə, qoyun yunlarını, dərini, Çin modelində hazırlanmış və çini adlandırılan məmulatları, qızıl və gümüşdən hazırlanmış zərgərlik məhsullarını, xalçaları və digər dəyərli daş-qaşları göstərmək mümkündür. Bunun qarşılığında xarici ölkələrdən toxuculuq məmulatları ilə yanaşı, fincanlar, güzgülər, şüşələr, bəzəkli metal əşyalar, yazı kağızları Səfəvi imperiyasına gətirilirdi.
Rusiyaya göndərilən materiallara xam maddə halında ipək, ipək məmulatları, qılınclar, oxlar, incilər, polienlər, yəhərlər, müxtəlif boyalar və qurudulmuş meyvələr daxil idi. Rus tacirləri İsfahan və Qəzvin də daxil olmaqla, əsasən şimaldakı şəhərlərdə fəaliyyət göstərirdilər. Rusiyadan Səfəvi imperiyasına xəz, xam dəri, qırmızı ağac, kətan, emal olunmuş pambıq, mis, dəmir, metal, şüşə qablar və kağız gətirilirdi. Bundan başqa, Rusiyadan gətirilən əsas malların siyahısına şəkər, kürü və odlu silahlar da daxil idi. Səfəvi imperiyasından Osmanlı imperiyasına göndərilən malların siyahısına tütün, qeyri-ipək və ipək toxuculuq, qamış qab-qacaq növləri, kilimlər, polad, dəmir, almaz, saman və ağacdan hazırlanmış məmulatlar daxil idi.
Hindistana isə imperiya ərazisindən atlar, tütünlər, bütün növ qurudulmuş meyvələr, mürəbbə, turşu, çiçək, toxuculuq məmulatları, çini qablar və meyvə satış üçün göndərilirdi. Bunun qarşılığında Hindistandan gətirilən malların siyahısına ipəkdən hazırlanmış geyimlər, emal olunmuş pambıq, medal əşyalar daxil idi. Hindli tacirlər əksər imperiya şəhərlərində fəaliyyət göstərirdilər. Onların bir çoxu pul dəyişdirən və sələmçi kimi də fəaliyyət göstərirdilər.
Şah Abbasın dəyişiklikləri
I Abbasın əsas diqqət etdiyi məsələlərdən biri də imperiyanın iqtisadi vəziyyətini yaxşılaşdırmaq idi və bu sahədə böyük uğurlar da qazanmışdı. Şahın qarşısında duran ən önəmli vəzifələrdən biri də xarici ölkələrlə ticarət əlaqələrinin qurulması idi. Digər hədəfləri ilə birlikdə, Şah I Abbas Hörmüz və Bəndər Abbas kimi limanların ticarət limanları kimi fəaliyyət göstərmələrinə, xarici ticarət əlaqələrinin təhlükəsiz vəziyyətə gətirilməsinə nail ola bildi.
Bu tədbirlər xarici ölkələrlə ticarət əlaqələrinin o həddə genişlənməsinə gətirib çıxardı ki, bəzən Hörmüz limanında 300-dən çox gəmi dayanırdı. Bəndər Abbas və İsfahan Hindistan, Portuqaliya, Hollandiya və Böyük Britaniyadan olan iş adamları üçün də əsas fəaliyyət mərkəzləri idi. Səfəvilər dövründə Avropa tacirləri gömrük öhtəlikləri və gömrük rüsumlarından toxunulmazlıq kimi bir çox imtiyaz və üstünlüklərə malik idilər. Xarici tacirlərə atlardan başqa hər hansı malı ixrac etməyə icazə verilirdi. Biznesin inkişafı amillərindən biri də yolların təhlükəsizliyi idi. Tacirlər rüsum və gömrük rüsumlarını (malların qiymətinin 10 faizinə qədər) ödəməli idilər. Bundan əlavə, malı daha tez buraxmaq üçün “şahbəndərə” 4 faiz ödənilirdi. Qaçaqmalçılığın qarşısını almaq üçün müxtəlif qalalar və istehkamlar fəaliyyət göstərsə də, bunun qarşısının tam alınması mümkün olmamışdı.
Gündüz Abbaszadə
Gündüz Balaş oğlu Abbaszadə — Azərbaycanın idman jurnalisti, şərhçi. "Qarabağ" FK-nın mətbuat xidmətinin rəhbəri. Azərbaycanda UEFA Çempionlar liqasının ilk şərhçilərindəndir.