cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dünya alimlər kuboku
Yarışların formatı
Regional mərhələdə. (hər dəyirmi dəyişir, lakin adətən 20,000-ə bərabərdir) Bölgədəki bir dövrdə bir "jest" atmaq (güclü nöqtə performansı ilə) Müstəsna bir çarpayı üçün müraciət edin (yalnız fövqəladə hallarda verilir) Yale Universitetində Çempionlar turnirinə qoşulmaq üçün komandalar:
Qlobal Round-də bir nöqtə barəsində (adətən 25,000 bal, ancaq dəyişə bilər) Müsabiqədə həm böyük, həm də kiçik diviziyalar var. Bir şagirdin yaşı 14 yaşın altındakı tələbələrin gənc bölmələrə qatılarkən, 15 yaş və yuxarı yaşda olan şagirdlər isə yüksək səviyyəli bölmələrdə iştirak edə biləcəklər. ü Bir uşağın istədiyi təqdirdə üst səviyyədə iştirak edə bilər. Regional yarışlarda hər iki diviziya eyni vaxtda iştirak edir, yeniyetmələr yalnız yaşlılara qarşı böyüklər və yaşlılarla qarşılaşırlar. Qlobal Dövrdə bölmələr birbaşa üst səviyyədən bir gün əvvəl hər bir yarışda rəqib olur. Çox hallarda, Junior Kapanış Töreni, Kapanış Töreni'nden bir gün əvvəldir.
Yarışlar
Hər Dünya Olimpiya Kuboku Regional Turniri dörd əsas hadisədən ibarətdir: alimlərin çağırışı, əməkdaşlıq yazı, komanda müzakirəsi və alimlərin kuboku. Bu dörd əsas hadisə ilə yanaşı, seçmə turnirlərdə əlavə tədbirlər keçirilir. Bu fəaliyyətlər həm sosial, həm də akademikdır və Dünya Olimpiya Kubokunun icma aspektini möhkəmləndirməyə çalışır.
İyunun sonunda dünyanın dörd bir yanından gələn qruplar Qlobal Round üçün bir araya gəlir. Qlobal mərhələdə proqramın qlobal ictimaiyyətinin mənasını daha da inkişaf etdirərək, dörd əsas hadisənin yanaşı, bir hədiyyə ovu (Scholar's Scavenge), mədəni bir sərgi (Scholar's Fair) və rəqs (Scholar's Ball) kimi ictimai hadisələr əlavə edilir.
Alimlərin çağırışı
Scholar's Challenge, hər bir fərdi yarışmacının 60 dəqiqə ərzində tamamlanması üçün verilmiş 120 suallıq bir çox seçim imtahanıdır. Mükafatlar, hər mövzuda ən yaxşı alimlərə və ümumi Challenge üçün hər iki qrupa və fərdlərə verilir.
2015-ci ildə WSC Scholar Challenge-a etibarlılıq faktoru üçün yeni bir element təqdim etdi. Normal çox seçimli sınavlar sual başına bir cavabı seçməyə imkan verirsə, müəyyənlik faktoru alimlərə hər bir sual üçün bir neçə cavab seçməyə imkan verir. Atılan balların sayı seçdiyiniz cavab sayına görə tərs mütənasibdir. Məsələn, əgər bir alim bir seçim seçsəydi və düzəldərsə, bir nöqtə vururdular. Əgər onlar iki cavab seçsəydilər, biri düzgün idi, onlar 1/2 bal toplayırdılar. Əgər onlar üçü birini seçsəydilər,bir nöqtənin 1/3 hissəsi və s. Vaxt bitən bir tələbə bütün beş cavabda kölgə sala bilər və avtomatik olaraq bir nöqtənin 1/5ini qazanır.
Xarici keçidlər
Alpaka fan klubu
Şahzadə Mononoke
— Studio Ghibli tərəfindən 1997-ci ildə buraxılan tam metrajlı animasiya filmi. Rejissor və ssenari müəllifi Hayao Miyazaki, bəstəkar Co Hisayşidir. Film Yaponiyada ilin ən gəlirli filmi olmuş, ABŞ-də 2 million dollar, ümümilikdə isə 150 million dollar qazanmışdır.
Məzmun
Yaponiyada odlu silahının yarandığı Muromaçi dövrüdür. Emişi xalqı va həmçinin baş qəhrəman Aşitakanın yaşadığı Naqo kəndi böyük caduya məruz qalandan sonra demona çevrilən bir qabanın hücumuna məruz uğrayır. Kəndini müdafiə edərkən Aşitaka qabanı öldürür və cadunun bir hissəsi onun sağ əlində qalır. Müdrik qadın qabanın qəzəblənməsinin səbəbini bildikdə Aşitakanın öləcəyini söyləyir. Aşitaka saçlarını kəsib sadiq antilopu ilə kəndi tərk edir və demonun qəzəblənməsinə səbəb olanın axtarışına çıxır.
Musiqi
Filmin əsas musiqisi Co Hisayşinin "Legend of Ashitaka" bəstəsidir. Miyazaki maşınla gedərkən "Mononoke Him" bəstəsinin ifaçısını seçdi. Müğənninin ifası ona heyran etdi. Bu kontrtenor Yoşikazu Mera idi. Mahnın mətnini Miyazaki özü yazdı, Mera mahnını necə ifa etməsini soruşanda Miyazaki dedi ki, bu mahnını Aşitaka Sana öz fikirlərində oxuyur.
Roma imperiyasında xristianların təqibi
thumb|300px|"Xristian əzabkeşlərinin son duası". Müəllif: [[Jan-Leon Jerom. 1883-cü il.]]
Roma imperiyasında xristianların təqibi — bütün Roma imperiyasında xristianlara qarşı b.e. I əsrindən başlayaraq b.e. IV əsrinə qədər davam edən sporadik və adətən lokal xarakter daşıyan təqiblər. Roma ilkin olaraq Roma paqanizmi və ellinistik din ənənələrində çoxtanrılı bir imperiya idi. Xristianlıq imperiyada yayıldıqca Roma imperator kultu ilə ideoloji qarşıdurmalara girmişdir. İnancları bütlərə sitayişi qadağan etdiyi üçün paqanların ilahiləşdirilmiş imperatorlara və ya digər tanrılara qurban vermək kimi əməlləri xristianlar üçün qeyri-əxlaqi idi. Dövlət və vətəndaş cəmiyyətinin digər üzvləri xristianları dövlətə xəyanətə, müxtəlif dedi-qodulardan ortaya çıxan cinayətlərə, qeyri-qanuni toplantılara və Romada mürtədliyə səbəb olan əcnəbi kultun tətbiqinə görə cəzalandırırdı.
Romada ilk lokallaşmış təqib imperator Neronun (54–68) dövründə baş vermişdir. Daha ümumiləşmiş təqiblər Mark Avrelinin (161–180) dövründə gerçəkləşmişdir. Yaranan sakitlikdən sonra təqiblərə imperatorlar Desi Trayan (249–251) və Trebonian Qall (251–253) tərəfindən davam edilmişdir. Desinin dövründə xristianların təqibi xüsusilə genişmiqyaslı olmuşdur. İmperator I Valerianın (253–260) dövründəki təqib onun İran–Roma müharibələri zamanı baş tutan Edessa döyüşündə Sasani imperiyasının şahənşahı I Şapur (240–270) tərəfindən əsir götürülməsi ilə sona çatmışdır. Onun xələfi Qallien (253–268) təqiblərə müvəqqəti olaraq son qoymuşdur.
Avqust Diokletianın (283–305) hakimiyyəti dövründə aparılan kampaniya xristianların son ümumi təqibi idi. Bu, Avqust Qalerinin (310–313) Serdika fərmanını imzalamasından və və Avqust II Maksimin Dazanın (310–313) vəfat etməsindən sonra da imperiyanın bəzi yerlərində davam etmişdir. Böyük Konstantin (306–337) rəqibi Maksensini (306–312) 312-ci ilin oktyabrında Mulvi körpüsündə döyüşdə məğlub etdikdən sonra həmimperator Lisini ilə birlikdə bütün dinlərin tətbiqinə icazə verən, o cümlədən xristianlığa tolerantlığı bərqərar edən Milan fərmanını (313) vermişdir.
Roma cəmiyyətində din
250px|thumb|right|İmperator [[Mark Avreli (161–180) və imperator ailəsinin üzvləri german tayfalarına qarşı mübarizədə uğura görə Yupiter məbədi önündə qurban verirlər.]]
Roma imperiyasının erkən dövründə (e.ə. 27–b.e. 476) Roma dini politeist və yerli xarakter daşıyırdı. Hər bir şəhər Qədim Yunanıstandan götürülmüş və romalaşmış tanrılara və ilahələrə sitayiş edirdi. Bu polis-din sistemi "qədim şəhərin ümumi strukturlarına daxil edilmiş və ondan ayrılmaz şəkildə qurulmuşdur". Odur ki, "siyasi və ya vətəndaş kimliyindən ayrı heç bir dini kimlik yox idi və dinin mahiyyəti inancdan çox rituala köklənmişdi". Özəl din və onun ictimaiyyətdə tətbiqi dövlət məmurlarının, ilk növbədə senatın nəzarəti altında idi. Din romalı olmaq üçün zəruri amillərdən biri idi, onun tətbiqi geniş yayılmış və siyasətlə iç-içə idi.
Ənənəvi Roma politeizminin bu formasına dəstək e.ə. I əsrdə azalmağa başlamışdı. Dövrün müxtəlif yazıçı və tarixçilərinin yazdıqlarına görə, bu, boş və təsirsiz hala gəlmişdi. Müharibə və işğallar kimi xarici amillərin və ənənəvi dinin formal mahiyyəti və siyasi manipulyasiyası kimi daxili amillərin birləşməsinin politeizmin yavaş-yavaş tənəzzülünə səbəb olduğu təxmin edilir. Bu, insanların şəxsi həyatlarında boşluq buraxmışdı və bu səbəbdən onlar bu boşluğu imperator kultu, müxtəlif misteriyalı kultlar, idxal olunan şərq dinləri və xristianlıq kimi digər ibadət formaları ilə doldurmalı olmuşdular.
Bu, Roma dövlətinin dini təhlükə kimi qəbul edilən hər şeyə cavab verməsi üçün nümunəyə çevrilmişdir. B.e. I əsrində münəccimlər, filosoflar, ritorika müəllimləri, yəhudilər və İsida kultunun üzvləri vaxtaşırı sürgün edilirdi. Druidlər də xristianlar kimi eyni rəftara məruz qalmışdılar.
Səbəblər və amillər
Almaniya alimləri tərəfindən irəli sürülən ikinci nəzəriyyə "coercitio", yəni vadaretmə nəzəriyyəsidir. Burada hesab edilir ki, xristianlar Roma vilayət hakimləri tərəfindən nizam-intizamı qorumaq məqsədilə öz güclərindən adi yolla istifadə etmək ilə cəzalandırımışdılar, çünki xristianlar "milli mürtədlik və ənənəvi Roma dinindən imtinaya səbəb olan yad bir kult" gətirmişdilər. Digərləri bunu müəyyən edilmiş nizama ümumi nifrət və qurulmuş hakimiyyətə itaətsizliklə əvəz etmişdilər. Bütün bunlar proseduru adi məhkəmə formaları olmadan birbaşa polis müdaxiləsi və ya diqqətəlayiq cinayətkarlara qarşı inkvizisiya, həbs və cəza kimi xarakterizə edir.
Üçüncü yanaşmada xristianların uşaq qətli, insest, magiya, qeyri-qanuni toplantı və dövlətə xəyanət kimi xüsusi cinayətlərə görə mühakimə olunduqlarını iddia edilmişdir. Sonuncu, onların Roma imperatorunun ilahiliyinə sitayiş etməkdən imtina etmələrinə əsaslanan ittiham idi. Şervin-Vayt qeyd etmişdir ki, "bu üçüncü rəy adətən məcburiyyət nəzəriyyəsi ilə birləşdirilirmişdir, lakin bəzi alimlər bütün xristian təqiblərini bir cinayət ittihamı ilə, xüsusən də dövlətə xəyanət və ya qeyri-qanuni toplaşmaq və ya əcbəbi kultun tətbiqi ilə əlaqələndirirlər". Zərərli dedi-qoduların mövcud olmasına baxmayaraq, bu nəzəriyyə sonrakı alimlər tərəfindən üç nəzəriyyə arasında ən az qəbul olunanıdır.
İdeoloji qarşıdurma və kimlik
thumb|"[[Romalı Kalepodi|Kalepodinin əzabkeşliyi". Qravüra.]]
Klassika üzrə professor Cozef Pleşiya qeyd etmişdir ki, təqiblərə ideoloji münaqişə səbəb olmuşdu. Sezar ilahi hesab olunurdu. Xristianlar yalnız bir ilahiliyi qəbul edə bilirdilər və bu sezar deyildi. Kerns ideoloji münaqişəni belə təsvir etmişdir: "Məsihin müstəsna suverenliyi sezarın öz müstəsna suverenliyinə dair iddiaları ilə toqquşmuşdu".
İdeologiyaların bu toqquşmasında "adi xristian daimi denonsasiya təhlükəsi və edama gətirib çıxaracaq ittihamlarla həbs olunma ehtimalı altında yaşayırdı". Cozef Brayant iddia etmişdir ki, xristianlar üçün öz dinlərini gizlətmək və romalı kimi davranmaq asan deyildi, çünki dünyadan imtina onların inanclarının bir aspekti idi və "çoxlu ənənəvi normalar və axtarışlardan uzaqlaşmağı" tələb edirdi. Xristianlarda hələ də "şər"in əsarətində olanlarla təmasdan qaçmaq kimi ciddi əxlaq normaları var idi. Xristian kimi həyat gündəlik cəsarət tələb edirdi, çünki onlar "Məsihin radikal seçimi və ya dünyanın saysız-hesabsız üsullarla mömin üzərində məcbur edilməsi" ilə üzləşirdi.
Romada vətəndaşların il boyu dövlət dininin çoxsaylı şənliklər, yürüşlər və qurbanlardan ibarət ayinlərində iştirak edərək Romaya sədaqətlərini nümayiş etdirmələri gözlənilirdi. Hər halda, xristianlar bunu edə bilmirdilər və buna görə də onlar antisosial və təxribatçı olan qeyri-qanuni bir dinə mənsub olaraq görüldülər.
Roma dini romalığı müəyyən edən əsas amil idi. Xristianların Roma tanrılarına qurban kəsməkdən imtina etməsi bu mədəni və siyasi xüsusiyyətə, həmçinin Romanın özünün təbiətinə qarşı bir etiraz kimi qəbul edilmişdi. MakMullen Yevsevidən sitat gətirərək yazmışdır ki, paqanlar "özlərini düzgün hərəkət etdiklərinə və xristianların ən böyük dinsizlikdə günahkar olduğumuza hərtərəfli inandırmışdılar". Vilkenin fikrinə görə, "romalıların politeist dünyagörüşü onları simvolik olaraq dövlət tanrılarına sitayiş etməkdən imtina etməyi başa düşməyə sövq etmirdi". MakMullen yazmışdır ki, bu, xristianların "daim müdafiədə" olduqları mənasına gəlirdi. Onlar fəlsəfəyə, məntiqə və əcdadların adət-ənənələrinə zidd ola biləcəyini düşündükləri hər şeyə müraciət edərək cavab versələr də, onlar Roma dinini etiqad edərək öz dinlərinə vəfalı qala bilməzdilər. Abel Biblioviçin əsərinə görə, romalılar arasında xristianlara qarşı qərəz o qədər instinktiv olmuşdu ki, nəticədə "xristian" adının etiraf edilməsi edam üçün kifayət qədər əsas ola bilərdi.
İnklüzivlik və eksklüzivlik
thumb|"[[Romalı Lavrenti|Müqəddəs Lavrentinin əzabkeşliyi". "Christian heroes and martyrs". 1895-ci il.]]
Erkən xristian icmaları sosial təbəqələşmə və digər sosial kateqoriyalar baxımından Roma könüllü assoasiyalarından daha çox inklüziv idi. Heterogenlik Həvari Pavelin yaratdığı qrupları xarakterizə edirdi və qadınların rolu o dövrdə iudaizmdə və ya paqanizmin hər iki formasında mövcud olan halından qat-qat böyük idi. Erkən məsihçilərə başqalarını, hətta düşmənləri də sevməyi öyrədilird. Bütün təbəqələrdən və növlərdən olan xristianlar bir-birini "qardaş" və "bacı" adlandırırdılar. Müxtəlif sosial təbəqələrin və mənsubiyyətlərin bu inklüzivliyi erkən xristianların İncil standartlarına uyğun olaraq yeni həyat tərzinə keçmək ümidi ilə yəhudilər və qeyri-yəhudilər arasında missionerlik işinin aparılmasının vacibliyinə dair inanclarından irəli gəlir. Bu, xristianlığın əleyhdarları tərəfindən "pozucuvə ən əsası Roma cəmiyyətinin ənənəvi sinfi və gendər əsaslı nizamı üçün rəqabət təhlükəsi kimi qəbul edilmişdir".
Edvard Gibbon iddia etmişdir ki, xristianlığı qəbul edənlərin öz ailələrindən və ölkələrindən imtina etməyə meylli olması, həmçinin onların tez-tez gözlənilən fəlakətlər barədə proqnozları paqan qonşularında qorxu hissi aşılamışdı. Rome & Jerusalem, p. 531, ISBN 978-0-14-029127-8 O, yazmışdır ki, "xristianlar İncil imanını qəbul etməklə qeyri-təbii və bağışlanmaz bir cinayət hesab edilən günahı öz üzərlərinə götürmüşdülər. Onlar adət və təhsil arasındakı müqəddəs bağları kəsmiş, ölkələrinin dini institutlarını pozmuş və atalarının doğru hesab etdiyi və ya müqəddəs saydıqları hər şeyi təkəbbürlə rədd etmişdilər".
Paqanların qərəzi
Bir çox paqan inanırdı ki, əgər mövcud paqan tanrılar lazımi qaydada rahatlandırılmasa və onlara ehtiram göstərilməsə, pis hadisələr baş verəcək. Xristianların varlığı daha geniş şəkildə tanındığı müddətdə onların yaşadıqları cəmiyyətlərin normal ictimai həyatında iştirak etmədiklərinə görə antisosial olduqları, tanrılara ibadət etməkdən imtina etdiklərinə görə münkir olduqları, tanrılar onlara kult təklif edə bilməyənlərə sığınacaq verən icmalara mehriban yanaşmadıqlarına görə təhlükəli olduqları qəbul edilmişdir. Bart Erman qeyd etmişdir:
MakDonald izah etmişdir ki, dinin şəxsiləşdirilməsi təqiblərin başqa bir amili olmuşdur. Xristianlar öz fəaliyyətlərini küçələrdən evlər, mağazalar və qadın mənzilləri kimi daha tənha ərazilərə daşımışdılar. Bununla onlar din, adət-ənənə və şəhərlər kimi ictimai institutlar arasındakı normal əlaqələri kəsmişdilər. MakDonald əlavə etmişdir ki, xristianlar bəzən gecə saatlarında gizli görüşlər keçirirdilər və bu da ictimai bir hadisə kimi dinə öyrəşmiş paqan əhali arasında şübhə doğurmuşdu. Xristianların "amansız cinayətlər", "mənəviyyatsızlıq" və "şeytani əməllər", xüsusilə də kannibalizm və insest ilə məşğul olmaları barədə şayiələr çoxalmışdı. Bu, onların Məsihin "qanını və bədənini" yemələri barədə yayılan dedi-qodulara və bir-birlərini "qardaş" ilə "bacı" adlandırmalarına əsaslanırdı
Roma hüquq sistemi
thumb|"Müqəddəs Lavrentinin imperator [[I Valerian|Valerian tərəfindən məhkum edilməsi". Müəllif: Fra Beato Anceliko. Təxminən 1450-ci il.]]
Tarixçi Coys Ellen Salisberi qeyd etmişdir ki, "64-cü ildən 203-cü ilə qədər baş tutan təqiblərin təsadüfi xarakteri təqiblərin hüquqi əsasını nəyin təşkil etdiyi barədə çoxlu müzakirələrə səbəb olmuş və cavab bir qədər anlaşılmaz olaraq qalmışdır". Kandida Moss bildirmişdir ki, Roma hüququndan ölçü vasitəsi kimi istifadə edən zaman əzabkeşliyinə dair "cüzi" sübut ortaya çıxır. Tarixçi Cozef Pleşiya iddia etmişdir ki, Roma qanunlarında xristianlara aid ilk məlumat Trayanın (98–117) hakimiyyəti dövrünə aiddir. Timoti Devid Barns və Ceffri de Sent-Krua Roma qanunlarında Desidən və III əsrdən əvvəl xristianlarla bağlı məlumat olmadığını iddia etmişdir. Barns qəbul etmişdir ki, təqiblərin hüquqi əsasının mərkəzi faktı Trayanın Pliniyə yazdığı reskriptdir. Trayanın reskriptindən sonra xristianlıq xüsusi kateqoriyada cinayətə çevrilmişdir.
Digər alimlər xristianların qırğına getməsinin presedentini Neronun hakimiyyəti dövrünə qədər gedib çıxdığına inanır. Barns izah etmişdir ki, Romada bununla bağlı hansısa bir qanun olmasa da, Nerondan əvvəl "xarici xurafatları boğmaq üçün kifayət qədər presedent" mövcud idi. Presedent sadəcə əcdadların tanrılarına sitayiş edilməli olduğu ilə bağlı güclü hisslərə əsaslanırdı. Belə bir hiss "qanun qüvvəsi əldə edə bilərdi", çünki ata-baba adətləri, yəni "Mos maiorum" Roma hüququnun ən mühüm mənbəyi idi. Cozef Brayantın fikrinə görə, "Neronun həyata keçirdiyi kütləvi edamlar belə bir presedent yaratmışdı və bundan sonra hansısa şəxsin sadəcə xristian olması belə dövlət məmurlarına ölüm hökmünü icra etmək üçün kifayət edirdi". Barns yazmışdır ki, "Pal Keresteş bu gün xristianların adi şəraitdə nə "ius coercitionis" (hakimin həbs etmə səlahiyyəti), nə də ümumi cinayət qanunu əsasında yox, Neronun hakimiyyəti dövründə tətbiq edilən və xristianları qadağan edən xüsusi qanun əsasında mühakimə olunduqları barədə demək olar ümumi bir razılığın olduğu iddia edir". Bu nəzəriyyə Tertulliana və Neronun yeni dinlərin tətbiqini qadağan edən daha əvvələ aid qətnaməsinə, hətta respublika dövrünə aid olan, Roma dövlətinin icazəsi olmadan yeni bir "xurafat"ın tətbiq edilməsini ölümcül cinayət hesab edən prinsipinə böyük əhəmiyyət verir.
Brayant da bu fikirlə razılaşmış və əlavə etmişdir ki, "bu vəziyyət imperator Trayan ilə Kiçik Plini arasındakı məşhur yazışmalarda təəccüblü şəkildə təsvir edilmişdir". Trayanın Plini ilə yazışması həqiqətən də xristianların b.e. 110-cu ilindən əvvəl xristian olduqlarına görə edam edildiyini göstərir, lakin Plininin məktubları onu da göstərir ki, o dövrdə Roma qanunvericiliyində ümumiyyətlə xristianlığı cinayət olaraq müəyyənləşdirən ümumimperiya qanun mövcud deyildi. Tərcüməçi və "The Acts of the Christian martyrs Introduction" kitabının müəllifi Herbert Musurillyo bildirmişdir ki, Sent-Krua vilayət hakiminin xüsusi səlahiyyətlərinin lazım olan hər şey olduğunu iddia etmişdir.
Roma hüquq sisteminin qeyri-rəsmi və şəxsiyyətə əsaslanan təbiətinə görə, "bir xristiana qarşı məhkəmə iddiası qaldırmaq üçün prokuror, xristianlıq ittihamı və bu ittihamla cəzalandırmaq istəyən bir vilayət hakimi"ndən başqa heç bir şey lazım deyildi. Roma hüququ əsasən mülkiyyət hüquqları ilə bağlı idi, cinayət və ictimai hüquqda bir çox boşluqlar buraxılmışdı. Beləliklə, "cognitio extra ordinem" ("xüsusi araşdırma") prosesi həm məcəllə, həm də məhkəmənin buraxdığı hüquqi boşluğu doldurmuşdu. Bütün vilayət hakimləri vilayətdəki imperilərinin bir hissəsi olaraq bu formada məhkəmələr aparmaq hüququna malik idilər.
thumb|[[Senat|Roma senatının təsviri. Burada Siseron Katilina ilə mübahisə edir.|left]]
"Cognitio extra ordinem" halında "delator" adlanan təqsirləndirici vilayət hakiminin qarşısına müəyyən bir cinayətdə – bu halda xristian olmaqda ittiham edilmək üçün bir şəxsi gətirir. Bu təhvil verən şəxs mühakimə üçün prokuror kimi çıxış etməyə hazır olur və adekvat bir iş qaldırdığı halda təqsirləndirilən şəxsin əmlakının bir hissəsi ilə mükafatlandırıla bilərdi. Əks halda, o, "calumnia" ilə ittiham olunurdu. İşə baxmaqdan imtina etməkdə azad olan vilayət hakimi işə baxmağa razı olduğu halda, o, məhkəmə prosesini əvvəldən axıra qədər izləyir, arqumentləri eşidir, hökmü qərar verir və hökm çıxarırdı. Çox vaxt işin nəticəsi tamamilə vilayət hakiminin şəxsi fikrindən asılı olurdu. Bəziləri bacardıqları yerdə presedent və ya imperator rəyinə etibar etməyə çalışsalar da, Kiçik Plininin Trayana xristianlarla bağlı məktubunda sübuta yetirildiyi kimi, belə rəhbərlik çox vaxt əlçatmaz idi.
Bu vilayət hakimləri şəhərə asanlıqla daxil ola bilsələr belə, xristianların məsələsi ilə bağlı o qədər də rəsmi hüquqi təlimat tapa bilmirdilər. Desinin hakimiyyəti dövründə, 250-ci ildən başlayaraq aparılan antixristian siyasətlərdən əvvəl, xristianlara qarşı imperiya miqyasında heç bir fərman verilməmişdi və yeganə möhkəm presedent Trayanın Pliniyə verdiyi cavabda qoyulmuşdu. Orada yazılmışdı ki, təkcə "xristian" adı cəza üçün kifayət qədər əsas idi və xristianlar hökumət tərəfindən təqib olunmalı idi. Xristianların məhkəməyə gəlməmə və ya onun hökmünə tabe olmama ittihamları ilə məhkum edildiklərinə dair fərziyyələr var, lakin bu məsələ ilə bağlı sübutlar mürəkkəb xarakter daşıyır. Sardlı Meliton daha sonra iddia etmişdir ki, Antonin Piy xristianların lazımi mühakimə olmadan edam edilməməsini əmr etmişdir.
Xristian apologeti Tertullianın sözlərinə görə, Afrikadakı bəzi vilayət hakimləri təqsirləndirilən xristianlara bəraət hökmü çıxarmağa kömək etmiş və ya onları məhkəməyə təhvil verməkdən imtina etmişdir. Ümumiyyətlə, Roma vilayət hakimləri əzabkeşlərin çoxalmasındansa, mürtədlərin artmasına maraqlı idilər. Asiyada prokonsul olmuş Arri Antonin hərbi səfərlərinin birində bir qrup könüllü əzabkeş ilə qarşılaşmış, onlardan bir neçəsini edam etmiş və qalanlarına "ey yazıqlar, əgər ölmək istəyirsinizsə, iplərdən və ya uçurumlardan istifadə edə bilərsiniz" demişdir.
303-cü ildən 313-cü ilə qədər davam edən Böyük təqib zamanı vilayət hakimlərinə imperatordan birbaşa fərmanlar verilirdi. Xristian kilsələri və mətnləri məhv edilməli idi, xristianların ibadət üçün keçirdikləri görüşlər qadağan edilmiş və mürtədlikdən imtina edən xristianlar qanuni hüquqlarını itirmişdilər. Daha sonra xristian din xadimlərinin həbs edilməsi və imperiyanın bütün sakinlərinin tanrılara qurban kəsilməsi əmri verilmişdir. Yenə də bu fərmanlarda heç bir xüsusi cəza nəzərdə tutulmamışdı və vilayət hakimləri onlara verilən sərbəstliyi saxlamışdılar. Laktansi bildirmişdir ki, bəzi vilayət hakimləri heç bir xristian qanı tökmədiklərini iddia edirdilər. Odur ki, bəzi vilayət hakimlərinin fərmandan yayındığına və ya onu yalnız zəruri hallarda tətbiq etdiyinə dair sübutlar var.
Hökumət motivasiyası
Bir vilayət hakimi hansısa vilayətə təyin edilən zaman o, vəziyyəti "pacata atque quieta", yəni sakin və nizamlı saxlamaq vəzifəsi ilə tapşırılırdı. Onun əsas marağı xalqı xoşbəxt saxlamaq olurdu. Beləliklə, onun yurisdiksiyasında xristianlara qarşı iğtişaşlar yaranan zaman vilayət hakimi xalqın "qiyamlara və linçlərə qapılmaması" üçün onu sakitləşdirməyə çalışırdı.
250px|thumb|right|[[Titin triumf tağında Yerusəlimin süqutundan sonra əldə edilən qənimətləri təsvir edən relyefin yaxından görünüşü.]]
Roma imperiyasının siyasi liderləri də ictimai kult liderləri idi. Roma dini ictimai mərasimlər və qurbanlar ətrafında formalaşmışdı, şəxsi inam bir çox müasir dinlərdə olduğu kimi mərkəzi element deyildi. Beləliklə, xristianların şəxsi inancları bir çox Roma elitası üçün əsasən əhəmiyyətsiz olsa da, bu ictimai dini təcrübə onların fikrincə həm yerli icmanın, həm də bütövlükdə imperiyanın sosial və siyasi rifahı üçün kritik idi. Ənənəni düzgün tərzdə "pietas" olaraq təqdir etmək sabitlik və uğurun açarı idi. Beləliklə, romalılar əcdadların adətlərinə hörmət etməyi təbii olaraq düzgün hesab etdiklərindən öz hökmranlıqları altında olan icmalar tərəfindən tətbiq edilən kultların bütövlüyünü qorumuşdular. Bu səbəbdən romalılar uzun müddət son dərəcə müstəsna yəhudi məzhəbinə dözmüşdülər, baxmayaraq ki, bəzi romalılar bu məzhəbə xor baxırdılar. Tarixçi Haim Hillel Ben-Sasson "Kaliqula dövründəki böhran"ın (37–41) Roma ilə yəhudilər arasında "ilk açıq qırılma" olduğunu irəli sürmüşdür. Birinci Yəhudi müharibəsindən (66–73) sonra yəhudilərə yəhudi vergisini ödədikləri müddətcə öz dini etiqadlarına rəsmi icazə verilmişdir. İmperator Nervanın 96-cı ildə tətbiq etdiyi vergi dəyişikliyindən əvvəl Roma hökumətinin xristianları sadəcə yəhudiliyin bir təriqəti kimi görüb-görməməsi ilə bağlı tarixçilər arasında mübahisələr var. O vaxtdan etibarən, yəhudilər vergi ödədiyi halda, xristianlar vergi ödəmirdilər və bu, rəsmi səviyyədə fərqləndirmənin olduğuna dair ciddi sübutlar təqdim edirdi. Romalıların xristianlığa qarşı nifrətinin bir hissəsi daha çox onun cəmiyyət üçün pis olması mənasında yaranmışdır. III əsrdə neoplatonist filosof Porfiri yazırmışdır: "Necə ola bilər ki, hər bir xalqın, hər şəhərin bağlı olduğu əcdadlarımızın adət-ənənələrindən irtidad etmiş insanlar hər cəhətdən sayğısız və ateist olmasınlar? Onlar tanrı ilə döyüşənlər deyilsə, bəs kimlərdir"?
İudaizmdən fərqləndirildikdən sonra xristianlıq qədim və hörmətli dinin qəribə məzhəbi kimi qəbul edilmirdi. Bu, artıq xurafat idi. Xurafat romalılar üçün bu gün Qərb dünyasının əksər ölkələrində olduğundan daha güclü və təhlükəli məna kəsb edirdi. Onlar üçün bu termin nəinki fərqli, həm də cəmiyyəti aşındıran, "insan zehnini həqiqətən də onu dəli edəcək şəkildə narahat edən" və onu öz insanlığını itirməyinə gətirib çıxaran bir sıra dini ayinlər toplusunu nəzərdə tuturdu. Roma tarixində "xurafatçı" təriqətlərin təqibi demək olar ki, eşidilməmişdi. Adı açıqlanmayan bir əcnəbi kult e.ə. 428-ci ildə quraqlıq zamanı təqib edilmiş, e.ə. 186-cı ildə vakxanaliya kultunun bəzi təşəbbüskarları edam edilmiş, erkən prinsipat dövründə kelt druidlərə qarşı bəzi tədbirlər aparılmışdır.
Buna baxmayaraq, hər hansı bir xristian icmasının məruz qaldığı təqibin dərəcəsi yenə də yerli məmurun bu yeni "xurafat"ı nə qədər təhdidedici hesab etməsindən asılı idi. Bir çox dövlət məmuru xristianları onların inanclarına görə bəyənmirdi. Onlar məhkum olunmuş cinayətkara sitayiş edir, imperator dühasına and içməkdən imtina edir, öz müqəddəs kitablarında Romanı sərt tənqid edir və şübhəli şəkildə ayinlərini təklikdə aparırdılar. III əsrin əvvəllərində bir magistrat xristianlara demişdir ki, "mənim Roma dini haqqında pis danışan insanlara qulaq asmağa o qədər də gücüm çatmır".
Ümumi baxış
thumb|[[Sevastiyalı Vlasti Roma vilayət hakimi qarşısında mühakimə olunur. Luvr muzeyi, Fransa.]]
Erkən xristian icmasına qarşı aparılan təqiblər əvvəldən sporadik idi və lokal xarakter daşıyırdı. Roma hökuməti tərəfindən xristianlara qarşı təşkil edilən ilk təqib b.e. 64-cü ilində Böyük Roma yanğınından sonra imperator Neronun dövründə baş vermiş və bütünlüklə Roma şəhəri daxilində gerçəkləşmişdir. Roma imperatoru Qaleri tərəfindən 311-ci ildə verilən Serdika fərmanı şərqdə Diokletianın hakimiyyəti dövründə başlayan antixristian təqiblərə rəsmi olaraq son qoymuşdur. 313-cü ildə Milan fərmanının verilməsi ilə Roma dövləti tərəfindən xristianlara qarşı təqiblər dayandırılmışdır.
Bu təqiblər nəticəsində həyatını itirən xristianların ümumi sayı məlum deyil. Əsərləri bu hadisələrin əksəriyyəti üçün yeganə mənbə olan erkən kilsə tarixçisi Yevsevi "saysız-hesabsız sayda" və ya "miriadlarla" insanın həlak olmasından bəhs etmişdir. Valter Bauer Yevsevini buna görə tənqid etmişdir, lakin Robert M. Qrant bildirmişdir  ki, bu cür mübaliğələr İosif və dövrün digər tarixçiləri tərəfindən çox edildiyinə görə oxucular buna öyrəşmişdilər. Bundan başqa, Tertullianın 197-ci ildə yazdığı "Apologetik risalə" əsəri təqib olunan xristianları müdafiə etmək üçün yazılmış və Roma vilayət hakimlərinə ünvanlanmışdır.
II əsrin ortalarında xalq arasından cəmlənmiş dəstələr xristianlara hücum etməyə hazır idi. Təqiblərin rəqib məzhəblər tərəfindən təşviq edilməsi ehtimalı da istisna edilmir. 177-ci ildə Liondakı təqibdən əvvəl hücumlar, soyğunçuluqlar və daşqalaqlar ilə xarakterizə olunan dəstə halında zorakılıq baş vermişdir. Lukian yunan mistiki və Qlikon kultunun banisi olan Paflaqoniyalı Aleksandrın hiyləsi haqqında ətraflı formada yazmışdır. Lukianın Aleksandr haqqında yazdıqlarında xristianlar onun xüsusi düşməni və nifrətinin əsas obyekti kimi təqdim edilmişdir. İctimaiyyətin fikri onun qurduğu kultu ifşa etmək istiqamətində inkişaf edən zaman Aleksandr xalqı qorxutmaq üçün elan vermiş və bildirmişdir ki, "Pont ona qarşı ən mənfur təhqirləri söyləməyə cəsarət edən ateistlər və xristianlarla doludur". Aleksandr əlavə etmişdir ki, "tanrının lütfünü arzulayanlar onları daşqalaq etməlidir".
Təqiblər III əsrin sonu və IV əsrin əvvəllərində, Diokletian və Qalerinin hakimiyyətləri dövründə kulminasiya nöqtəsinə çatmışdır. Onların apardıqları, miqyas cəhətdən tarixdə ən böyük hesab edilən antixristian siyasət Roma paqanlarının xristianlara qarşı gördükləri sonuncu böyük tədbiri idi. Qalerinin 311-ci ildə verdiyi Serdika fərmanı şərqdə xristianlığa qarşı Diokletian tərəfindən başladılmış təqibə rəsmi olaraq son qoymuşdur. Böyük Konstantin çox keçmədən hakimiyyətə gəlmiş və 313-cü ildə xristianlığı tamamilə qanuniləşdirmişdir. IV əsrin sonlarında I Feodosi xristianlığı Roma imperiyasının rəsmi dini kimi qəbul etmişdir.
İlkin təqiblər
thumb|left|"Xristianların təqibi". "Christian heroes and martyrs". 1878-ci il.
Əhdi-cədiddə Akila adlı bir yəhudi təqdim edilir. O, imperator Klavdi "yəhudilərə Romadan çıxmağı əmr etmişdi" deyə həyat yoldaşı Priskilla ilə birlikdə İtaliyadan gəlmişdi. Ed Riçardson izah etmişdir ki, bu sürgün Roma sinaqoqlarında mövcud olan fikir ayrılıqları küçələrdə zorakılığa gətirib çıxarırdı, Klavdi isə zorakılığa səbəb olanları ölkədən qovmuşdu. baş verib və Klavdi məsulları qovmuşdu. Bu hadisə 47–52-ci illərdə Klavdinin Roma ayinlərini bərpa etmək və xarici kultları sıxışdırmaq məqsədilə apardığı kampaniya ilə üst-üstə düşürdü. Svetoni qeyd etmişdir ki, Klavdi 49-cu ildə "yəhudilər"i ölkədən qovmuşdur, lakin Riçardson bildirmişdir ki, bunlar "əsasən xristian missionerləri və xristianlığa keçənlər", yəni "Chrestus" adlanan yəhudi xristianlar idi. Romanın yəhudi icmasının tərkibində xristianlar da mövcud idi.
Riçardson "xristian" termininin "yalnız 70-ci ildən sonra sənədlərdə hiss olunmağa başladığı"nı və ondan əvvəl "Məsihə inananların etnik və dini baxımdan tamamilə yəhudilərə aid edildi"yini qeyd etmişdir. Svetoni və Korneli Tasit bu hadisələrin səbəblərini təsvir edərkən "xurafat" və "günahlı ayinlər" terminlərindən istifadə edirdilər. Bu terminlər yəhudilərə yox, lakin adətən Məsihə inananlara şamil edilirdi. Roma imperiyası "yəhudi dini ayinlərinə maneəsiz riayət edilməsi"ni təmin edən çoxsaylı qanunlarla yəhudiləri qoruyurdu. Riçardson qəti şəkildə iddia etmişdir ki, Məsihə iman edənlər Klavdinin ölkədən qovaraq qurtulmağa çalışdığı "yəhudilər" idi.
Müasir akademiyada Neronun hakimiyyəti dövründən Desinin 250-ci ildə gördüyü genişmiqyaslı tədbirlərə qədər xristianlara təqibin izolyasiya olunmuş və lokal xarakter daşığı qəbul edilir. Xristianların imperatora ibadət etməkdən imtina etdiklərinə görə təqib edildiyi tez-tez iddia edilsə də, xristianlara qarşı ümumi nifrət onların Roma imperiyasında yaşayanlardan etmələri gözlənilən iki şeydən, tanrılara sitayiş etməkdən və ya qurban verməkdə iştirak etməkdən imtina etmələrindən formalaşdığı güman edilir. Yəhudilər də bu əməllərə riayət etməkdən imtina etsələr də, öz yəhudi mərasim qanunlarını icra etdikləri üçün onlara tolerant yanaşılmış və onların dini əcdad mahiyyəti ilə qanuniləşdirimişdir. Digər tərəfdən, romalılar qəribə ayinlərdə və gecə mərasimlərində iştirak etdikləri güman etdikləri xristianların təhlükəli və batil bir təriqət yetişdirdiklərinə inanırdılar.
Neronun dövründə
thumb|"İmanın triumfu". Müəllif: Ejen Romen Tirion. XIX əsr. Burada Neronun hakimiyyəti dövründə xristian əzabkeşləri təsvir edilir.
Korneli Tasitin qeydləri və sonrakı dövrün xristian ənənəsinə görə, Neron 64-cü ildə şəhərin bir hissəsini məhv edən və Roma əhalisini iqtisadi cəhətdən çökdürən Böyük Roma yanğınına görə xristianları günahlandırmışdır. Entoni A. Barrett yazmışdır ki ki, "böyük arxeoloji səylər son vaxtlar yanğın üçün yeni dəlillər ortaya çıxarıb, lakin onu kimin başlatdığını göstərə bilmir". Tasitin "Annallar"ında qeyd edilmişdir:
Tasitin bu qeydləri Neronun Böyük Roma yanğınına görə xristianları günahlandırmasını təsdiqləyən yeganə müstəqil dəlildir və ümumiyyətlə həqiqəti əks etdirdiyinə inanılır. Tasitin müasiri olmuş Svetoni müəllifi olduğu Neronun bioqrafiyasının XVI fəslində yazmışdır ki, "yeni və şeytani xurafata inananların sinfi olan xristianlara cəza verilmişdir". Buna baxmayaraq, o, cəzanın səbəbini göstərməmişdir. Ümumi olaraq qəbul edilmişdir ki, Vəhy Kitabında "heyvan rəqəmi"nin 666-ya çatması, latın dilində "Neron Kesar" (, ; mənası – "imperator Neron") kəlmələrinin ivrit əlifbasında yazılması, ardınca onların gematriyasının ölçülməsi ilə yaranmışdır. Bu, erkən xristianların Neronu müstəsna dərəcədə şeytani fiqur hesab etdiyini göstərir.
İngiltərə akademiki Kandida Moss və Kanada tarixçisi Brent Şou bu hesabların düzgünlüyünü mübahisə etmişdir. O, "The Myth of the Neronian persecution" məqaləsinin nəticə hissəsində yazmışdır:
thumb|"Neronun məşəlləri". Müəllif: [[Henrik Semiradski. 1876-cı il. Tasit qeyd etmişdir ki, Neron xristianları insan məşəli kimi istifadə etmişdir.]]
Onların arqumentləri bəzi klassikləri inandıra bilmişdi. Pol Midlton Şou və digər radikal fikirlər haqqında yazmışdır ki, "skeptisizmizi o qədər uzağa götürsək də, götürməsək də, aydındır ki, Neron və xristianlar arasında bir şey baş vermişdisə, bu, lokal xarakter daşımış və məhdud səviyyədə olmuşdur. Bu, beləliklə, xristianlara qarşı ilk hədəflənmiş təqib kimi böyük bir etiketə layiq olmaqda çətinlik çəkir".
Bir sıra xristian mənbələri Həvari Pavel və Müqəddəs Pyotrun hər ikisinin Neronun hakimiyyəti dövründə baş tutan təqiblər zamanı öldüklərini bildirir. Yevsevi tərəfindən sitat gətirilən Origen Adamant və Korinfli Dionisi daha sonra Pyotrun çarmıxa çəkildiyini və Pavelin başının kəsildiyini, eləcə də hər ikisinin eyni dövrdə öldüyünü qeyd etmişdilər. 95-ci ildə yazılmış Klementin korinflilərə epistolasında Pyotr və Pavelin əzabkeş olduqları bildirilmiş, lakin harada və nə vaxt olduqları qeyd edilməmişdir.
Buna baxmayaraq, Neron dövrünün təqiblərinin həqiqətə uyğunluğu tarixçilərin böyük əksəriyyəti tərəfindən dəstəklənir. Cozef Brayant qeyd etmişdir ki, "Neronun kütləvi edamları bir presedent yaratmışdır və bundan sonra dövlət səlahiyyətlilərinin ölüm cəzasını tətbiq etmələri üçün təqsirlənən şəxsin sadəcə xristian olması kifayət olmuşdur. Bu vəziyyət imperator Trayan və Kiçik Plininin məşhur yazışmalarında təəccüblü şəkildə təsvir edilmişdir. Bu, xristianların 110-cu ildən əvvəl də sırf xristian olduqları üçün öldürüldüyünü təsdiq etmişdir".
Neronun xristianları hədəf aldığı iddiasını dəstəkləyənlər Neronun xristianları yalnız mütəşəkkil şəkildə qəsdən od vurma ittihamı və ya xristianlıqla əlaqəli digər ümumi cinayətlərə görə cəzalandırdığını müzakirə edirlər. Tertullian "Millətlərə" əsərində "institutum Neronianum" (mənası – "Neron institutu") haqqında məlumat vermişdir və buna görə də alimlər Neronun hakimiyyəti dövründə xristianlara qarşı qanun və ya fərman yaradılmasının mümkünlüyünü müzakirə edirlər. Fransa və Belçika alimləri, həmçinin marksistlər tarixən bu fikri dəstəkləmiş və belə bir qanunun rəsmi fərman deyil, ümumi hüququn tətbiqi olduğu irəli sürmüşdülər. Bununla belə, bu fikir mübahisə mövzusu olmuşdur, çünki "institutum Neronianum" sadəcə antixristian fəaliyyətlərini təsvir etmiş, onlar üçün hüquqi əsas verməmişdir. Bundan başqa, Tertulliandan başqa heç bir yazıçı xristianlara qarşı qanun haqqında məlumat verməmişdir.
Domisianın dövründə
Bəzi tarixçilərə görə, yəhudilər və xristianlar Domisianın hakimiyyətinin sonlarına doğru (89–96) şiddətli təqiblərə məruz qalmışdılar. Ən azı bir əzabkeşlik hadisəsindən bəhs edən Vəhy Kitabı bir çox alimlərin fikrinə görə, Domisianın hakimiyyəti dövründə yazılmışdır. Erkən kilsə tarixçisi Yevsevi yazmışdır ki, Vəhy Kitabında təsvir olunan sosial münaqişə Domisian tərəfindən xristianlara qarşı edilmiş ifrat və qəddar sürgünlərin, edamların təşkilini əks etdirmişdir, lakin bu iddialar şişirdilmiş və ya saxta ola bilər. Laktansi müəllifi olduğu "De mortibus persecutorum" kitabının 3-cü fəslində Domisianın tiranlığından çətin fərqləndirilən formada bəhs etmişdir. Barns qeyd etmişdir ki, "Meliton, Tertullian və Brutti Domisianın xristianları təqib etdiyini bildirmişdilər. Meliton və Brutti heç bir təfərrüat verməmişdi, Tertullian isə sadəcə Domisianın tezliklə fikrini dəyişdiyini və sürgün etdiyi insanları geri çağırdığını yazmışdı". Tarixçilərin kiçik bir qismi Domisianın hakimiyyəti dövründə antixristian fəaliyyətinin az olduğunu və ya heç olmadığını müdafiə etmişdir. Domisianın hakimiyyəti dövründə baş tutan təqiblərin miqyası ilə bağlı tarixçilər tərəfindən konsensusun olmaması ondan irəli gəlir ki, təqiblər haqqında məlumatlar mövcud olsa da, bu hesablar üstüörtülüdür və ya onların etibarlılığı müzakirə mövzusudur.
Bu mövzuda çox vaxt Roma konsulu və imperatorun əmisioğlu Tit Flavi Klementin edam edilməsinə və onun həyat yoldaşı Flaviya Domisillanın Pandateriya adasına sürgün edilməsinə istinad edilmişdir. Yevsevi yazmışdır ki, Flaviya Domisilla xristian olduğu üçün sürgün edilmişdir. Bununla belə, Dion Kassinin hesabında o, yalnız başqaları ilə birlikdə yəhudiliyə simpatiyada günahkar bilinmişdir. Svetoni sürgündən ümumiyyətlə bəhs etmir. Keresteş ehtimal etmişdir ki, onlar iudaizmi qəbul etmiş və iudaizmə etiqad edən bütün şəxslərə tətbiq edilən "Fiscus Judaicus" vergisini ödəməkdən yayınmağa cəhd etmişdilər. Hər halda, Domisianın hakimiyyəti dövründə antixristian fəaliyyətləri haqqında heç bir hekayə hər hansı bir qanuni fərmana istinad etmir.
Trayan və Adrianın dövrlərində
thumb|220x220px|Üzərində Plininin adı qeyd olunmuş yazılı abidədən fraqment. [[Müqəddəs Amvrosiya bazilikası, Milan.]]
İmperator Trayan Pont xristianları ilə necə davranmaq mövzusunda Kiçik Plini ilə məktublaşmışdır. İlahiyyatçı Edvard Burton yazmışdır ki, bu məktublar o dövrdə xristianları qınayan qanunların olmadığını göstərir. "Əcnəbi xurafatları yatırtmaq üçün çoxlu presedent (ümumi hüquq)" mövcud idi, lakin "mühakimə formasını və ya cəzanı təyin edən ümumi qanun yox idi, nə də ki xristianlığı cinayətə çevirən hər hansı xüsusi qanunvericilik" mövcud deyildi. Buna baxmayaraq, Plini xristianların mühakimə olunmasının nadir hal olmadığını nəzərdə tutmuş və onun hakimi olduğu regionda yaşayan xristianlar quldurluq və ya zina kimi heç bir qeyri-qanuni hərəkətlər etməsələr də, Plini "hər hansı bir qanun səlahiyyəti olmadan insanları heç bir cinayətdə təqsirli olmadıqları halda öldürürdü." və imperatorunun onun hərəkətlərini qəbul edəcəyinə inanırdı. Trayan elə bunu da etmiş və onun hərəkətlərini təsdiqlədiyini bildirən məktub göndərmişdir. O, Pliniyə xristianları mühakimə etməyə davam etməyi, lakin ədalətin, eləcə də "dövrün ruhunun" maraqları naminə anonim ittihamları qəbul etməməyi tapşırmışdı. Xristian olduqlarını etiraf edən və mürtədlikdən imtina edən qeyri-vətəndaşlar isə "inadkarlığa görə" edam edilməli idilər. Vətəndaşlar mühakimə olunmaq üçün Romaya göndərilirdi.
Barns bildirmişdir ki, bu, xristianlığı "bütün digər cinayətlərdən tamamilə fərqli bir kateqoriyaya yerləşdirmişdi. Qanunsuz olan xristian olmaqdır". Bu, Burtonun "xristianlığa qarşı ilk reskript" adlandırdığı və Şervin-Vaytın haqqında bəhs edərkən "ümumi qanuna həlledici təsir göstərmiş" olduğu ehtimalını istisna etmədiyi rəsmi fərman olmuşdur. Buna baxmayaraq, orta əsr xristian ilahiyyatçıları Trayanı səxavətli bütpərəst hesab edirdilər.
İmperator Adrian (117–138) Trayanın xristianlara qarşı siyasətini davam etdirməmişdi. Adriana görə, xristianlar öz etiqadlarına görə cinayət məsuliyyətinə cəlb edilməməli və yalnız and içməkdən imtina kimi konkret cinayətlərə görə təqib edilməlidir. Asiya prokonsulu Qay Minisi Fundana ünvanlanan və Əzabkeş Yustin tərəfindən qorunub-saxlanılmış reskriptdə Adrian fərman vermişdir ki, xristianları ittiham edənlər öz ittihamlarını sübut etmək yükünü daşımalı və əks təqdirdə böhtana görə cəzalandırılmalıdırlar.
Mark Avrelidən Frakiyalı Maksiminə
Mark Avrelinin hakimiyyətindən Frakiyalı Maksiminin hakimiyyətimə qədər olan dövrdə sporadik antixristian fəaliyyətlər baş tutmuşdur. Bu dövrdə də vilayət hakimləri təqiblərdə imperatorlardan daha mühüm rol oynamağa davam etmişdir. Problemlərə səbəb olan "imperator təşəbbüsü deyil, aşağıdan gələn təzyiq" idi. Bu, Roma tolerantlığının ümumən üstünlük təşkil edən, lakin buna baxmayaraq, davamsız sərhədlərini pozmuşdu. Rəsmi münasibət konkret hallarla üzləşmək üçün aktivləşdirilənə qədər passiv qalmışdı, bu aktivləşdirmə isə adətən lokal və vilayət səviyyəsinə məhdudlaşmışdı. Odur ki, simvolik olaraq qurban verməklə irtidad etmək xristianları azad etmək üçün kifayət olaraq qalmışdı. Xristianları ilkin məhkəmədən sonra təzyiq və mürtədlik imkanı ilə həbs etmək standart təcrübə olmuşdu.
Müşahidələrə görə, imperiyanın müxtəlif hissələrində təqiblərin sayı və şiddəti Mark Avrelinin hakimiyyəti dövründə, yəni 161–180-ci illərdə artmışdır. Madaura və Skilli əzabkeşləri onun dövründə edam edilmişdir. Mark Avrelinin özünün bu təqibləri nə dərəcədə yönəltdiyi, təşviq etdiyi və ya onlardan xəbərdar olduğu aydın deyil və tarixçilər tərəfindən çox müzakirə olunur.
Avrelinnin hakimiyyəti dövründə baş tutan təqibin ən gözəçarpan nümunələrindən biri 177-ci ildə Luqdunda (indiki Lion, Fransa) gerçəkləşmişdir. Burada b.e. I əsrin sonlarında imperator Avqust tərəfindən Üç Qall ziyarətgahı qurulmuşdur. Liondakı təqiblər xristianları bazar və termlər kimi ictimai yerlərdən uzaqlaşdırmaq məqsədilə qeyri-rəsmi bir hərəkat kimi başlamış, lakin sonda rəsmi fəaliyyətlə nəticələnmişdir. Xristianlar saxlanılmış, forumda mühakimə olunmuş və sonradan həbs edilmişdir. Onlar müxtəlif cəzalara məhkum edilmişdir. Bunlara heyvanlara yem edilmək, işgəncələr və həyat şəraitinin pis olduğu həbsxanalara salınmaq daxildir. Xristianlara mənsub olan kölələr məhkəmədə ağalarının insest və kannibalizm ilə məşğul olduqlarını bildirmişdir. Barns bu təqibi "mürtədlikdən sonra belə cəzalandırılan xristianlar" kimi nümunə göstərmişdir. Yevsevi qeyd etmişdir ki, İrineyə 177-ci ildə Lion kilsəsinin əzabkeşliyi gözləyən bəzi üzvləri tərəfindən Papa Elevferiyə ünvanlanmış məktub göndərilmişdir. İriney "Bidətə qarşı" əsərində təqiblərdən bəhs etməmişdir. Yevsevi bu barədə hadisələrdən təxminən 120 il sonra yazdığı "Kilsə tarixi" kitabında bəhs etmişdir. Turlu Qriqori bu təqibləri müəllifi olduğu "Əzabkeşlərin şöhrət kitabı" əsərində qismən əhatə etmişdir. Burada, demək olar ki, yalnız təqiblərin əzabekeşlərinin Qalliyada yaratdıqları möcüzələrdən bəhs edilmişdir.
left|thumb|150px|[[Lionlu Blandina|Müqəddəs Blandinanın əzabkeşliyi. O, Lion əzabkeşlərindən biri idi.]]
Roma imperiyasında Septimi Severin (193–211) hakimiyyəti dövründə xristianlara qarşı bir sıra təqiblər baş tutmuşdur. Onun hakimiyyəti dövründə yazan İsgəndəriyyəli Klement bildirmişdir: "... yandırılmış, dirəyə vurulmuş, başı kəsilmiş çoxlu sayda əzabkeş hər gün gözlərimizin önündə nümayiş edilmişdir". Ənənəvi baxış bu idi ki, Sever buna görə məsuliyyət daşımışdı. Bu, onun iudaizm və xristianlığı qəbul etməyi qadağan edən fərmanına əsaslanır. Bu fərmanın mövcud olması yalnız bir mənbədən – fakt və uydurmaların etibarsız qarışığı olan "Avqustun tarixi" kolleksiyasından məlumdur. Erkən kilsə tarixçisi Yevsevi Severi təqibçi kimi təsvir etmişdir, lakin xristian apoloqu Tertullian bildirmişdir ki, Sever xristianlara qarşı yaxşı münasibət bəsləmişdi. Tertullianın məlumatına görə, Sever bir xristianı şəxsi həkimi kimi işə götürmüş və tanıdığı bir neçə zadəgan xristianı zorakı dəstələrdən xilas etmək üçün müdaxilə etmişdir. Bəzi tarixçilər iddia edirlər ki, Sever öz hakimiyyətinin ilk illərində xristianlara qarşı əvvəlcə əlverişli siyasət yürütsə də, sonralar mövqeyini dəyişmiş və hakimiyyətinin onuncu ilində onları təqib etməyə başlamışdır. Alternativ olaraq, Yevsevinin Severi təqibçi kimi təsvir etməsi sadəcə onun hakimiyyəti dövründə çoxsaylı təqiblərin, o cümlədən Romanın Afrika vilayətində Felisitata və Perpetuyanın əzabkeşliyinin baş verməsindən irəli gəlmiş ola bilər. Hər halda, bunların Severin ümumimperiya miqyasdakı əməllərinin və ya fərmanlarının yox, lokal təqiblərin nəticəsi olduğu güman edilir.
Desinin hakimiyyətindən əvvəl başqa təqib halları da baş vermişdir, lakin 215-ci ildən sonra onların sayı nisbətən daha azdır. Bu, xristianlığa qarşı düşmənçiliyin azalmasını və ya mövcud mənbələrdəki boşluqları əks etdirə bilər. Severin hakimiyyətindən sonra baş vermiş təqiblərdən bəlkə də ən tanınmışı Frakiyalı Maksiminin (235–238) hakimiyyəi dövründə baş tutmuşdur. Yevsevinin məlumatına görə, 235-ci ildə Maksimin tərəfindən kilsə başçılarına qarşı həyata keçirilən təqib nəticəsində həm İppolit, həm də Papa Pontian Sardiniyaya sürgünə göndərilmişdir. Digər sübutlar göstərmişdir ki, 235-ci ildə gerçəkləşən təqib Kappadokiya və Pont üçün lokal xarakter daşımış, imperator tərəfindən hərəkətə gətirilməmişdir.
right|thumb|274x274px|"İnamın qələbəsi". Müəllif: [[Sent-Corc Heyr. Burada "damnatio ad bestias"ın ərəfəsində olan iki xristian təsvir edilmişdir.]]