cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Osetin-inquş münaqişəsi
1990-cı illər
1992-ci il 4 iyun tarixində "Rusiya Federasiyası daxilində İnquş respublikasının yaradılması haqqında" 2927-1 saylı Qanun qəbul edildi. .
Taliya (muza)
Zevs kərsəng cildində onun könlünü alaraq Taliyanı özünə arvad etmişdir. Heranın zəhimindən qorxaraq muza Taliya Etnada Palikləri dünyaya gətirmiş və yerin tərkində gizlətmişdir. Palikləri buna görə Etnada qaynayan iki isti bulağın ruhları da adlandırırlar.
Osetin-inquş münaqişəsi
Qarşıdurmaya aparan hadisələr
thumb|right|Mübahisəli ərazilərin xəritəsi
Oktyabrın 24-də İnquşetiyanın paytaxtı Nazran şəhərində İnquşetiyanın üç rayon şurasının və Şimali Osetiyanın Priqorodnı rayon deputatlar qrupunun birgə iclası "İnquş xalqının iradəsini ifadə edən və Şimali Osetiyada yaşayan qohumlarını qorumaq üçün" Rusiya qanunlarına zidd bir qərar qəbul etdi:
Bu qərar könüllü birliklərə rəhbərliyi İnquşetiyanın üç rayonunun daxili işlər idarələrinə həvalə etdi. Həmçinin təhlükəsizliyi təmin etmək üçün Priqorodnı rayonunda yaşayan könüllülərə və inquşlara "şəxsi odlu silah və digər silahlardan istifadə …" icazəsi verilirdi. Buna cavab olaraq Şimali Osetiya SSR Ali Soveti, inquş dəstələrinin tərksilah edilməsi və bütün yaşayış məntəqələrinin blokadadan azad edilməsi tələbi irəli sürdü. Əks təqdirdə respublika qvardiyasından və könüllü bölmələrdən istifadə edərək hərbi əməliyyat keçirməklə hədələdi.
Hərbi əməliyyatlar
150px|thumb|left|131-ci Maykop briqadasının emblemi 1992-ci il oktyabrın 30-da günorta saatlarında Daçnoye kəndində inquş Yandiev qətlə yetirildi. Həmin günün axşamı Kambileyevka və Oktyabrskoe (Priqorodnı rayonu) kəndlərindəki inquş məhəllələri ağır pulemyotlardan atəşə tutuldu. 30-31 oktyabr tarixlərində Daçnoye, Oktyabrskoe, Kambileyevska, Kurtat kəndlərində osetin və inquş silahlı dəstələri arasında qarşıdurmalar baş verdi. Oktyabrın 31-də səhər saat 6.30-da İnquşetiyadan Priqorodnı rayonunun ərazisinə girən silahlı dəstələr Çermen kəndi yaxınlığında Rusiya Federasiyası Daxili İşlər Nazirliyinin daxili qoşunlarının mövqelərini əhatəyə alaraq əsgər və zabitləri tərksilah etdilər. Sonra onlar yol polisi və kənd polis şöbəsinə hücuma keçdilər. Bundan bir neçə gün sonra Şimali Osetiya SSR-nin Priqorodnı rayonunda, Vladiqafqaz şəhərində və qonşu kəndlərdə, bir tərəfdə osetin (Cənubi Osetiya da daxil olmaqla) könüllülərinin, digər tərəfdə inquş könüllülərinin (o cümlədən İnquşetiyadan gələnlər), sonra isə Rusiya Federasiyası Daxili İşlər Nazirliyinin daxili qoşunlarının bölmələrinin iştirakı ilə silahlı toqquşmalar baş verdi. Silahlı toqquşmalar girov götürmə, qətllər, təcavüz, talan və evlərin dağıdılması ilə müşayiət olunurdu.
Noyabrın 1-də Rusiya Prezidenti Boris Yeltsin münaqişə bölgəsinə o cümlədən, ilk döyüş təcrübəsini qazanan 131-ci Maykop briqadası daxil olmaqla hərbi hissələri yeritdi. Elə həmin gün Boqatryov tərəfindən inquş əhalisinin xilası üçün fövqəladə komitə təşkil edildi. Məhz onun fəaliyyəti sayəsində müharibə bölgəsindən vaxtında təxliyə olunan çox sayda inquşun həyatını xilas etmək mümkün oldu. Hər iki respublikada müvəqqəti icra orqanı quruldu. Noyabrın 2-də Rusiya Prezidenti "Şimali Osetiya SSR və İnquş Respublikası ərazisində fövqəladə vəziyyət rejimi haqqında" fərman verdi. .
Hər iki tərəf 1992-ci ildəki silahlı qarşıdurmanı fərqli şəkildə şərh edir. Şimali Osetiya SSR Ali Sovetinin 1992-ci ilin noyabr ayındakı XVIII sessiyasının və 1993-cü ilin mayında osetin xalqının II Qurultayının materiallarında silahlı qarşıdurma "əvvəlcədən hazırlanmış, diqqətlə planlaşdırılan, texniki cəhətdən təchiz edilmiş, Şimali Osetiya inquş əhalisinin əksəriyyəti tərəfindən dəstəklənmiş inquş dəstələrinin suveren Şimali Osetiya SSR-ə qarşı xain təcavüzü" şəklində təqdim edilmişdir." Tarix elmləri doktoru R. Bzarov "Şimali Osetiya tarixinə dair hekayələr" kitabında yazır:
1993-cü ilin fevral ayında keçirilən inquş xalqının fövqəladə qurultayının materiallarında və İnquşetiya Respublikası Milli Məclisinin qərarında, 1992-ci ilin payız hadisələri "İnquş əhalisinin Şimali Osetiya ərazisindən zorla deportasiyası, Priqorodnı rayonunun və Vladiqafqaz şəhərindən inquşların etnik təmizlənməsi" kimi qiymətləndirilmişdi.
Stokton (Kaliforniya)
Stokton - Kaliforniya ştatında şəhər, ABŞ.
Osetin-inquş münaqişəsi
Nəticələri
220px|thumb|right|Nazranda Xatirə memorialı Rusiya prokurorluğunun bildirdiyinə görə, hərbi əməliyyatlar zamanı münaqişə nəticəsində 608 nəfər (490 inquş və 118 osetin) həlak olmuşdur. Ölənlər arasında 41 qadın (33 inquş, 5 osetin), 15 yaşına qədər uşaqlar — on iki nəfər (hamısı inquş olmaqla, 60 yaşdan yuxarı insanlar — 49 nəfər (42 İnquş, 7 osetin) təşkil etmişdir. 939 nəfər yaralanmış (457 inquş və 379 osetin), daha 261 nəfər itkin düşmüşdü (208 inquş və 37 osetin. İnquşların kompakt şəkildə yaşadığı Priqorodnı rayonunun 15 kəndindən 13-ü təmamilə dağıdıldı. İnquş xalqının mədəni və tarixi dəyərlərinin 90%-i itirildi. Rusiya Millətlər Nazirliyinin məlumatına görə, münaqişə zonasında maddi ziyan təxminən 20 milyon dollar təşkil edib. Politoloq S.M.Markedonov hesab edir ki, ümumi maddi ziyan 12 milyard rubl həcmində qiymətləndirilməlidi(1992-ci ilin qiymətləri əsasında.
Münaqişə nəticəsində Vladiqafqaz və Priqorodnı rayonunun inquş əhalisi (Karts, Maiski və Ezmi sakinlərinin bir hissəsi istisna olmaqla) demək olar ki, tamamilə Şimali Osetiyadan İnquşetiyaya qaçdılar. Şimali Osetiyanı ziyarət edən "Kommersant" qəzetinin xüsusi müxbirləri gördükləri barədə yazırdılar:
İngilis dilli mənbələrdə 1994-cü ilin iyunun 30-na qədər münaqişə qurbanlarının ümumi sayı 644 nəfər göstərilir.
Həlak olan inquşlar Nazrandakı qəbiristanlıqda dəfn edildilər. 2012-ci ildə burada "1992-ci ilin payız qurbanlarının xatirəsi" adlı abidə açıldı.
İnquş əhalisinin sayı
Şimali Osetiya Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Nazirlər Sovetinin Statistika İdarəsinin məlumatına görə, 1 yanvar 1989-cu il tarixində Priqorodnı rayonundakı 16.529 nəfər də daxil olmaqla, Şimali Osetiyada 32.783 inquş millətinin nümayəndəsi yaşayırdı. 1989-cu il siyahıyaalmada da Şimali Osetiyadakı inquşların sayı 32.783 nəfər qeyd edilmişdi. SSRİ Ali Sovetinin Millətlər Şurasının 1990-cı il tarixli komissiyasının rəyinə əsasən Priqorodnı rayonunda təxminən 40 min nəfər qeydiyyata alınmış, onlardan da 17.5 min nəfəri inquş milliyəti nümayəndəsi idi.
31 oktyabr 1992-ci il tarixinə (münaqişə ərəfəsində) inquş əhalisinin sayına gəldikdə, burada Şimali Osetiyanın dövlət strukturları fərqli məlumatlar verir. Şimali Osetiya Daxili İşlər Nazirliyinin məlumatına görə, həmin anda respublikada 37,5 min inquş yaşayırdı. Şimali Osetiya Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə isə həmin vaxtda respublikanın inquş əhalisinin sayı 34,7 min idi. Daha kiçik rəqəm Şimali Osetiya MSSR-nın pasport xidməti tərəfindən verilir, onlara görə respublikada həmin anda 34.500 inquş qeydiyyata düşmüşdü.
Rusiya Federal Miqrasiya Xidmətinin məlumatına görə, İnquşetiyadakı rəsmi qeydiyyata alınan 46 minə qədər məcburi inquş köçkün var. İnquşetiyanın ərazi miqrasiya xidməti 64 min köçkün olduğunu bildirir. İnquş tərəfi, münaqişə ərəfəsində qeydiyyata alınanlar və məcburi köçkünlər arasındakı uyğunsuzluğu, Priqorodnı rayonunda yaşayan bütün inquşların yaşayış icazəsi almamaları, yəni rəsmi qeydiyyata alınmamaları ilə izah edir.
Nəticə
Münaqişədən keçən müddət ərzində tərəflər dəfələrlə onun nəticələrini aradan qaldırmaq üçün sazişlər imzalayıblar. Bunlardan sonuncusu Murat Zyazikovun 2002-ci ildəİnquşetiya prezidenti seçilməsindən sonra imzalanıb. Ancaq imzalanan müqavilələr bütün problemləri aradan qaldırmadı. İnquşlar qaçqınların Priqorodnı rayonuna qaytarılmasını və "Represiyaya uğramış xalqların bəraəti haqqında" və "İnquş respublikasının yaranması haqqında" federal qanunların icrasını tələb edirlər. İnquş tərəfi Şimali Osetiyanın qaçqınların geri qayıtması prosesini gecikdirdiyinə əmindir. Şimali Osetiyada isə inquşların qaçqın sayını artırdığına nanır və Priqorodnı rayonunda iki xalqın nümayəndələrinin birlikdə yaşamaları üçün hələ də lazımi mənəvi və psixoloji mühitin olmadığını göstərir.
Qaçqınların bir qismini geri qaytarmaq mümkün oldu, lakin bəzi kəndlərdə osetinlər inquşların geri qaytarılmasına müqavimət göstərirlər. Vəziyyəti Gürcüstan və Cənubi Osetiya arasında davam edən münaqişə daha da çətinləşdirdi. Çünkü, nəticədə Şimali Osetiyanın özü də Cənubi Osetiyadan olan osetin qaçqınlarını qəbul etməyə məcbur oldu.
Putinin prezidentliyi dövründə
200px|thumb|left|[[Murat Zyazikov — 2002-2008-ci illərdə İnquşetiyanın prezidenti.]] 2004-cü il oktyabrın 6-da Prezident Vladimir Putin "Şimali Osetiya-Alaniya Respublikası və İnquşetiya Respublikası arasında əlaqələrin inkişafı üçün dövlət orqanlarının fəaliyyətinin təkmilləşdirilməsi tədbirləri haqqında" fərman imzaladı. Fərmana görə Rusiya prezidentinin osetin-inquş münaqişəsinin nizamlanması üzrə xüsusi nümayəndəsi vəzifəsi və onun aparatı ləğv edildi. Qaçqın probleminin həlli vəzifəsi Rusiya Federasiyası Prezidentinin Cənub federal dairəsi üzrə səlahiyyətli nümayəndəsinin üzərinə qoyuldu.
2005-ci ildə osetin-inquş münaqişəsinin həlli problemi xüsusi aktuallıq etməyə başladı. Yerli özünüidarəetmə haqqında qanuna uyğun olaraq, federasiya subyektləri 31 mart tarixinə qədər bələdiyyələrin strukturunun yaradılması işini tamamlamalı və bunu qanuni şəkildə təsdiqləməli idilər. İnquşetiya Rusiyada respublikanın inzibati sərhədlərinin müəyyən edilmədiyi yeganə bölgə oldu, çünki İnquşetiya Xalq Məclisi "İnquşetiya Respublikasının bələdiyyələri haqqında" qanunu müzakirə etməkdən imtina etdi. Deputatların fikrincə, İnquşetiya bələdiyyələrinin sərhədləri əvvəllər ələ keçirilən torpaqların bu xalqlara qaytarılmasını nəzərdə tutan Qanunvericiliyə əsasən əvvəllər daxil olmuş ərazilər nəzərə alınmaqla təyin olunmalı idi. Ancaq bu qanun Rusiya qanunlarına ziddir. Çünki, Federasiya subyektləri arasındakı sərhədlər yalnız qarşılıqlı razılıq əsasında dəyişdirilə bilər. İnquşetiyanın Xalq Məclisi hesab edir ki, əvvəlcə "mübahisəli əraziləri" respublikaya qaytarmaq və yalnız bundan sonra bələdiyyələrin sərhədlərini müəyyənləşdirmək lazımdır.
2005-ci ilin mart ayında Dövlət Dumasının deputatları və İnquşetiyadan olan senatorlar prezident Putinə, Şimali Osetiya və Çeçenistan ilə sərhədlərin müəyyənləşdirilməsinə kömək etmək üçün prezident Putinə müraciət etdilər. Bənzər bir müraciət Rusiya Federasiyası Prezidentinin Cənub federal dairədəki o vaxtkı səlahiyyətli nümayəndəsi Dmitri Kozaka da edildi. Kozaka olunan müraciətdə "Priqorodnı rayonunun respublikaya qaytarılmasına" xüsusi diqqət yetirmək xaiş olunurdu. Aprel ayında, Dmitri Kozak Şimali Osetiya və İnquşetiya prezidentləri Aleksandr Dzasoxov və Murat Zyazikovu onun rəhbərliyi altında və Federal Miqrasiya Xidmətinin, Ədliyyə və "Dövləttikinti"nin iştirakı ilə hazırlanan "1992-ci il oktyabrında olan osetin-inquş münaqişəsinin həlli istiqamətində prioritetli birgə tədbirlər" planını imzalamağa dəvət etdi. Sənəddə qaçqınların geri qaytarılması və onların köçürülməsi yerləri, bu prosesə cavabdeh olan orqanlar və Rusiya Konstitusiya Məhkəməsində respublikalar arasındakı ərazi mübahisələrinin həlli mexanizmi ətraflı şəkildə göstərilmişdir.
Dzasoxov sənədin maliyyə bazası olmadığını və respublikada yeni bir gərginliyin yaranmasına səbəb ola biləcəyini iddia edərək onu imzalamaqdan imtina etdi. Eyni zamanda, "Beslan faciəsi"ndən sonra inquş qaçqınlarının geri qaytarılması prosesinin aktivləşməsinin respublika sakinləri tərəfindən səhv başa düşülə biləcəyini də etiraf etdi. Çünki Beslandakı məktəbi ələ keçirən terrorçular qrupunda olan inquşların ailələrinin nümayəndələri terror qurbanlarının ailə üzvlərindən üzr istəməmişdi. Belə bir fikir var ki, bu sənədi imzalamaqdan imtina etməsi Aleksandr Dzasoxovun 2005-ci il mayın 31-də istefasına gətirib çıxardı. Öz növbəsində Priqorodnı rayonunun geri qaytarılmasını tələb edən inquş "Axki-Yurt" ictimai hərəkatı tərəfindən İnquşetiyanın keçmiş prezidenti Murat Zyazikova təzyiqlər edilirdi.
Şimali Osetiyadan bu günə qədər kənarda qalan inquş qaçqınlarının sayı ilə bağlı ziddiyətli fikirlər mövcuddur. Onların maksimum sayı 20 min nəfər olaraq göstərilir. 8 aprel 2005-ci ildə "Kommersant" qəzetinə verdiyi müsahibədə Aleksandr Dzasoxov Federal Miqrasiya Xidmətinin o dövrdə 10.816 min nəfər qaçqın müraciətlərini qeydə aldığını demişdi. Eyni zamanda, onun sözlərinə görə, 2005-ci ilin əvvəlində Şimali Osetiyada yaşayan inquşların sayı, 1992-ci il qarşıdurması zamanı burada yaşayan inquşların ümumi sayından artıq olmuşdur.
2005-ci il avqustun 9-da Şimali Osetiya parlamenti Rusiya Federasiyasının Konstitusiya Məhkəməsində ərazi məsələlərinə dair "Repressiya olunan xalqların bəraəti haqqında" qanuna baxılması üçün müraciət etdi. Lakin bu tələb Konstitusiya Məhkəməsində baxılmaq üçün hələ də qəbul edilməmişdir.
2006 — 2007-ci illər
2006-cı il fevralın 8-də Rusiya Federasiyası Prezidentinin Cənubi Federal Dairəsində səlahiyyətli nümayəndəsi Dmitri Kozak ilə müşavirədə osetin-inquş münaqişəsinin nəticələrinin aradan qaldırılması üçün tədbirlər planı qəbul edildi. Ancaq məlum oldu ki, inquş məcburi köçkünlərinin geri qaytarılması planından yalnız osetin tərəfi razıdır. İnquşetiya Xalq Məclisi bu planı rədd etdi. Deputatların fikrincə, təklif olunan məskunlaşma inquşların konstitusiya hüquqlarını kobud şəkildə pozur. Çünki, inquşlar doğma evlərinə qayıtmaq əvəzinə, məcburi köçkünlərinə yeni torpaqlarda məskunlaşmaq təklif olunur. Üstəlik, bu köçürülmə prosesi illərlə sürə bilər. Bununla əlaqədar inquş parlamentinin deputatları Vladimir Putinə müraciət göndərdilər və orada onlar prezidentin səlahiyyətli nümayəndəsini açıq-aşkar osetin tərəfini tutmaqda ittiham etmişdilər.
Göstərilən məcburi köçkünlərin sayını qiymətləndirərkən nəzərə alınmalıdır ki, məcburi köçkün statusu müddətsiz deyil. Mövcud standartlara görə, onu vaxtaşırı uzatmaq (təsdiqləmək)lazımdır. Qeydiyyata alınan məcburi köçkünlərin sayının artımı həmişə dövlət dəstəyi göstərilən zamanı olmuşdur. Rusiya Federasiyası hökumətinin 30 dekabr 2005-ci il tarixli 846 nömrəli "Rusiya Federasiyası Hökumətinin 1998-ci il 6 mart tarixli 274 nömrəli Fərmanında dəyişiklik edilməsi haqqında" və Rusiya Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən təsdiq edilmiş "Məcburi sənəd verilməsi haqqında arayışın verilməsi və qeydiyyatı qaydası" osetin-inquş münaqişəsi nəticəsində evini itirmiş məcburi köçkünə dövlət dəstəyi və onun ödənilməsi şərtləri, məcburi köçkünlərə və onların yetkinlik yaşına çatmayan uşaqlarına dövlət dəstəyi verilirdi. Məcburi köçkünlərin həqiqi ailə üzvləri bu səbəbdən daim artırdı. Bundan əlavə, ər və arvadın məcburi köçkün olduğu ailələrdə boşanma halı olduğu halda, onların hər biri öz övladları ilə birlikdə ayrı yaşayış sahəsi hüququ əldə edirdi. Müvafiq olaraq qeydiyyata alınmalı ailələrin sayı da artırdı.
Osetin tərəfinin bildirdiyinə görə Şimali Osetiya məcburi köçkünlərin geri qaytarılmasına razıdır, lakin bu statusa sahib olan 7 mindən çox insanın (inquş məlumatlarına görə, demək olar ki, iki qat çoxdur), 4 mininin ərazidə əmlak sahibi olmaqları barıdı sənədləri yoxdur, 1200 nəfər isə Şimali Osetiya geri qayıtmaq istədikləri barədə hələ qəti qərar verməyiblər. 1100 nəfər isə bu yaxınlarda "su hövzələrinin mühafizə zonasına" düşmüş və hər kəs üçün qapalı olan ərazilərdə, habelə qaçqınların geri qayıtması üçün “açıq” olan yaşayış məntəqələrində yaşayırdı. Osetin tərəfinin fikrincə, "su hövzələrinin mühafizə zonası"nda yaşayan qaçqınlar digər yaşayış məntəqələrinə köçməyə dəvət edilmişdilər, lakin "dağıdıcı qüvvələr" bunun qarşısını alır. Digər bir ciddi problem Gürcüstan, Çeçenistan və Orta Asiyadan olan köçkünlərin, inquşların tərk etdiyi evlərin bir hissəsində məskunlaşmasıdı. Şimali Osetiya rəsmilərini narahat edən məsələ də onların bu evlərdən çıxarılacağı halda başqa bir gərginlik ocağının yaranması təhlükəsidi. Buna alternativ olaraq Çermen dairəsindən 7 kilometr məsafədə yerləşən Nazran yolunda, əsasən Maiski kəndi yaxınlığında kortəbii şəkildə qurulmuş bir qəsəbə yaşayanların köçürülməsi üçün xüsusi bir kənd "Novıy" salınmışdır. Bu qəsəbənin sakinləri humanitar yardım kimi alınan vaqon qoşqularında, Çermen dairəsinin yaxınlığında elektrik xətləri altında yaşayırdılar.
2006-cı ilin avqustunda Milli terrorla mübarizə komitəsinin rəhbəri Nikolay Patruşev, eyni zamanda bölgələrində terrorla mübarizə komissiyalarının rəhbərləri olan Cənubi Federal Dairə subyektlərinin rəhbərlərinin iclasında "Çeçenistanda uğurlu antiterror əməliyyatları terror fəaliyyətinin Çeçenistana bitişik bölgələrə keçməsi üçün bir təkan olmuşdur" deyə bildirmişdi. Əhalisinin daha çox silahlandığı İnquşetiya və Şimali Osetiyada terror hücumları intensiv hal almağa başlamışdır. Silah alveri ilə əlaqəli cinayətlərin sayı artıb. İnquşetiya və Şimali Osetiya arasında münasibətlər yenidən gərginləşmişdir. 2006-cı ilin yayında respublikalar arasında inzibati sərhəddə yerləşən yaşayış məntəqələrində bir sıra qətllər və partlayışlar törədilmişdir.
Medvedevin prezidentliyi dövründə
2009-cu ilin dekabrında ikitərəfli görüş zamanı İnquşetiya və Şimali Osetiya-Alaniya Respublikası Prezidentləri 2010-cu ildə Şimali Osetiya-Alaniya Respublikası və İnquşetiya Respublikası arasında mehriban qonşuluq münasibətlərini inkişaf etdirmək üçün birgə fəaliyyət Proqramı imzaladılar.
Ötkəm İsgəndərov
Ötkəm İsgəndərov — aktyor, Azərbaycanın əməkdar artisti (2005). Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Aktyor sənəti" fakültəsinin keçmiş dekanı, dosent, Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının pedaqoq-təşkilatçısı.
Osetin-inquş münaqişəsi
Medvedevin prezidentliyi dövründə
Proqramda diqqəti ictimai təşkilatların, xüsusən gənclərin münaqişədən sonrakı həllində fəal iştirak etməsi, həll problemləri ilə bağlı çoxşaxəli məsləhətləşmələr və iki etnik qrupun gənclərinin həyata keçirilməsi üçün sosial şəraitin yaradılması göstərilirdi.
Ötkəm İsgəndərov
Həyatı və fəaliyyəti
Ötkəm İsgəndərov 1955-ci ildə Azərbaycanın Neftçala şəhərində doğulub. 1975–1979-cu ildə Moskvada Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun aktyorluq fakültəsini bitirib. Elə həmin ildən də "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında işləməyə başlayır. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının nəzdində fəaliyyət göstərən kinoaktyor teatr studiyasında çalışmışdır.
Sarıgüney
Sarıgüney — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Osetin-inquş münaqişəsi
2013-cü il tarixinə olan vəziyyət
Şimali Osetiyada 28 mindən çox inquş yaşayır. İnquşların yaşadığı yaşayış məntəqələri:
Sarıgüney
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmiş, 2020-ci ildə imzalanmış Dağlıq Qarabağ atəşkəs bəyənatına əsasən 25 noyabr 2020-ci ildə Kəlbəcər rayonunun digər məntəqələri ilə birlikdə işğaldan azad edilmişdir.
Novouzensk
Novouzensk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Saratov vilayətinə daxildir.
LOL (film, 2008)
Sujet
LOL — gülürəm-ölürəm deməkdir. Lolanı elə dostları çağırırlar. Tətildən sonrakı məktəbdə birinci gün gələn kimi, Lolanın gülməyə vaxtı yoxdur: sevdiyi oğlan onu tərk edir, anası isə yaşamağa imkan vermir...
Ağbaş siçanaoxşar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Sarımoğlu
Sarımoğlu — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Petrovsk (Saratov vilayəti)
Petrovsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Saratov vilayətinə daxildir.
Xoni
Xoni - Gürcüstanın qərbində, İmereti bölgəsində şəhər. Şəhərdə yaşayan 8987 nəfər əhalinin (2014-cü il) böyük əksəriyyəti gürcülərdən ibarətdir. Dəniz səviyyəsindən 114 metr hündürlükdə yerləşir.
2016 UEC Avropa Trek Çempionatı – Kişilər seçmə yarışı
thumb|200px|UEC Avropa Çempionu köynəyi
2016 UEC Avropa Trek Çempionatı – Kişilər seçmə yarışı — 2016 UEC Avropa Trek Çempionatında 18 velosipedçinin iştirakı ilə 20 oktyabr 2016-cı il tarixində baş tutan yarışdır.
Terpsixora
thumb|left|230px|[[Terpsixora, Jan Mark Nattiyer, (1739)]]
Terpsixora (yun. Τερψιχόρᾱ, lat. Terpsichorē) Yunan mifologiyasına görə Zevsin doqquz qızından (muzalardan) biri, rəqs muzasıdır. Əsasən təbəssümlü gənc qadın kimi, bəzən rəqs edərkən, əksər hallarda isə oturaq vəziyyətdə lira çalarkən təsvir edilmişdir.
Atributları: bir əlində lira. digər əlində isə mizrab; başında çələng. Sirenin və müğənni (nəğməkar) Linin anası sayılır.
Puqaçyov
Puqaçyov — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Saratov vilayətinə daxildir.
Otuziki mahalı
Otuziki mahalı mahalı — Qarabağ xanlığının 25 mahalından biri. Bu günə aid Azərbaycan Respublikası nın inzibati bölgüsünə əsasən bu tarixi mahlın ərazisi indiki Ağdam rayonu ərazisiylə əsasən uyğun gəlir.
Tarixi
Mahal 1747-ci ildə yaradılmışdır. Mərkəz olaraq isə Xıdırlı kəndi seçilmişdi. Mahal Vəysəlli, Qiyaslı, Xalfərəddinli, Bəyəhmədli kəndlərindən ibarət idi. Qərbdən İyirmidörd mahalı, şimaldan İyirmidörd mahalı, şərqdən Cavanşir mahalı, cənubdan II Kəbirli mahalı ilə qonşu olan Otuziki mahalı XVI əsrdə Qarbağda yaşayan 32 türk tayfasının ittifaqından formalaşmışdır. Güman edilir ki, bu ittifaqın başçısı Cavanşir tayfasından olmuşdur. Ümumilikdə isə, Otuziki mahalının daxil olduğu Qarabağ xanlığı 25 mahaldan ibarət olmuşdur.
Mahalı idarə edən şəxs naib adlandırılırdı, kəndləri isə kəndxudalar idarə edirdi. Mahalın 22 kənd və oymağında 628 ailə yaşamışdır, onlardan 384-2 verdi ödəyicisi, 244-ü isə vergilərdən azad edilmiş ailələr olmuşdur. Ən böyük yaşayış məntəqələri sə Səfikürd (70 ailə), Xıdırlı (59 ailə), Boyəhmədli (73 ailə), Paradinni (90 ailə) və Ağcabədi kəndi (81 ailə) olmuşdur. Mahala nəzarət edən şəxs minbaşı və ya qalabəyi adlanmaqda idi. Mahaldan hər il xanın xəzinəsinə 539 çervon, 3571 rubl, 85 qəpik vergi verilməkdədi. Əhalinin mütləq əksəriyyəti Azərbaycan türklərindən ibarət idi.
Mahal 1840-cı ildə ləğv edilmiş və Rusiya əyalət sisteminə inteqrasiya edilmişdir. 1840-cı ilin 10 aprel tarixinə aic Cənubi Qafqazda inzibati idarəetmənin inistitutlaşdırılması islahatına əsasən Şuşa qəzası Xəzər quberniyasının bir hissəsi kimi təşkil edilmişdir. Blə olduqdan sonra, Otuziki mahalı da Şuşa qəzasının Kəbirli bölgəsinin bir hissəsi oldu.
Adının kökü
1593-cü ilə bağlı bir Osmanlı qaynağında tayfanın adı çəkilir və qolları açıqlanır. Həmin qaynaqda Otuzikilərin yеrləşdiyi bölgələr: 1727-ci ilə bağlı bir Osmanlı qaynağında Otuziki еlinin iyirmi oymağının adı adı çəkilir və yaşam yеrləri göstərilir. Həmin oymaqlar: Otuziki еlindən iki Bayəhmədli oymağı həmin dönəmdə Şəmkirbasan nahiyəsində yaşayırdı. Savalanlı adlı bir oymaq da Şüturbasan nahiyəsində yaşamaqdaydı.
Hale
thumb|150px|Ən tezi II əsrdə düzəldilmiş [[Yunan|Greko-Buddist bir heykəl.]] thumb|200px|Son Axşam Yeməyi, (Simon Ushakov tərəfindən çəkilmiş rəsm əsəri (1685)) Halo, göy cisimlərinin ətrafında görünən işıq halqası. Xristianlıq başda olmaqla bəzi dini rəsmlərdə müqəddəs olaraq qəbul edilən şəxslərin başlarının ətrafına nurlu olduqlarını göstərmək üçün çəkilirdi.
Ağkürək siçanaoxşar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Dekorativ tətbiqi sənət
Dekorativ — tətbiqi sənət
bu sənətə el arasında "xalq sənəti" də deyirlər. Bu sənətin xalçaçılıq, batik (kəlağayı), qobelen, dulusçuluq (keramika), toxuma və bədii tikmə, zərgərlik, bədii şüşə, bədii oyma (ağac, metal, daş, sümük üzərində oyma) və digər növləri vardır. Dekorativ -tətbiqi sənət, həmçinin bədii sənətin müxtəlif növlərini əhatə edir. Onların arasında döymə sənəti və zərgərlik, metal üzərində işləmələr, ağac, daş və sümük üzərində oyma naxış, xalçaçılıq, hörmə sənəti, ornamental toxuculuq və basmanaxış, toxuma və bədii tikmələr və bir çox digərlərini göstərə bilərik.
Xalçaçılıq
thumb|qədim toxunmuş xalça Azərbaycan xalçaçılıq sənəti — bədii yaradıcılığın xalqın mənəvi həyatı və məişəti ilə sıx bağlı çoxəsrlik ənənələri olan ən maraqlı sənətdən biridir. Azərbaycanda Qarabağ, Qazax, Gəncə, Təbriz, Şirvan, Abşeron və Quba kimi böyük xalçaçılıq məktəbləri olub.
Batik
thumb|Kəlağayı
Şəki və Basqal kəlağayıları sırasında "Şah buta", "Saya buta", "Xırda buta" çeşidlərindən daha çox istifadə olunub. "Heyratı", "Soğanı", "İstiotu ", "Albuxarı", "Abi", "Yeləni" adlı əlvan kəlağayılar böyük şöhrət qazanmışdı.
Qobelen
Hiss və duyğuların sənətidir, düşüncə tərzidir. Qobelen dünyada geniş yayılmış, Azərbaycanda isə qədim xalq mədəniyyətinə aid süjetli xalça sənətidir. Qobelenin hazırlanma texnikasının əsasını öncədən çəkilmiş eskiz, fikir, ideya təşkil edir.
Toxuma və bədii tikmə
Bədii tikmə üçün yerli ipək və yun saplardan və yerli basmaqəliblərdən istifadə olunub. XIX-XX əsrin əvvəllərində bədii tikmələr üçün əsas rol oynayan material yerli istehsal olan qonovuz, darai və məxmər idi. Boyama üçün bitki mənşəli boyayıcılardan istifadə olunur. Azərbaycan bədii tikmələrində ən çox işlədilən bitki motivləri qızılgül, nərgiz, qərənfil, lalə, zanbaq, meyvə ağaclarının yarpaqları — nar, heyva, alça çiçəkləri, eləcə də sünbül və müxtəlif formalı yarpaqlardı. Bədii tikmələrdə əsasən quşların təsvirinə üstünlük verirlər. Bədii tikmə növündən ən geniş yayılmış forması piləktikmədir.
Bədii şüşə
Dekorativ əşyaların, vitrajların interyerdə öz əksini tapmasıdır. Təsviri sənətin qədim nümunələri arasında Mingəçevirdən, Şamaxıdan tapılmış müxtəlif tipli və formalı bədii şüşə məmulatı nümunələri Azərbaycanda şüşə istehsalının da mövcud olduğunu göstərir.
Bədii oyma
thumb|Bədii Oyma
Ağac, metal, daş, sümük üzərində oyma. Bədii oyma — dekorativ sənətin ən qədim və ən geniş yayılmış növlərindən biridi. Daş, ağac, sümük və başqa materiallar üzərində işlənir. Azərbaycanın ən qədim yaşayış məskənlərindən olan (Qobustan, Gəmiqaya və s.) daş üzərində oymaları bədii oyma sənətinin ilkin nümunələri kimi göstərmək olar.
Korpus-Kristi
Korpus Kristi (ing. Corpus Christi) - Texas ştatının cənub hissəsində yerləşən Amerika Birləşmiş Ştatlarının şəhəri.
UEFA Avro 1988
Futbol üzrə 8-ci Avropa çempionatı — final turniri 1988-ci il 10-25 iyun tarixində Almaniya Federativ Respiblikasının səkkiz şəhərində keçirilən futbol yarışı. Final turnirində 8 komanda iştirak etmişdir. Onlardan yeddisi seçmə mərhələsində qrup qalibləri olmuş komanda idi. AFR millisi isə çempionatın ev sahibi kimi final turnirinə birbaşa vəsiqə qazanmışdır.
Çempionatın keçirilmə sxemi dəyişməmişdir: komandalar iki qrupa bölünərək mübarizə aparmış, hər qrupda ilk iki yeri tutan komanda 1/2 finala vəsiqə qazanmışdır.
Avropa çempionu adına Niderland millisi layiq görülmüşdür. Final oyununda Niderland millisinin oyunçusu Rud Qullit və çempionatın bombardiri Marko van Basten SSRİ millisinin qapısından iki cavabsız top keçirmişlər.
Rtişevo
Rtişevo — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Saratov vilayətinə daxildir
UEFA Avro 1988
Simvolik yığma komanda
SSRİ finala qədər gəlib çıxsa da simvolik komandanın heyətini heç bir sovet oyunçusu daxil edilməmişdir.
Rtişevo
Əhalisi
1 yanvar 2010-cu ilə olan məlumata əsasən Rtişevoda 42,600 nəfər yaşayır. 1 hektara düşən əhalinin sıxlığı təxminən 13 nəfər təşkil edir.
Cimi Hendriks
Cimi Hendriks (tam adı Ceyms Marşall Hendriks, doğum adı Conni Allen Hendriks, 27 noyabr 1942, Sietl, Vaşinqton, ABŞ – 18 sentyabr 1970, Kensinqton, London, İngiltərə) — məşhur Amerika gitaraçısı və müğənnisi. Psixodelik rok, blüz rok, hard rok, eysid rok və heavy metal janrlarında ifa etmişdir.
Xvalınsk
Xvalınsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Saratov vilayətinə daxildir.
Alabamada aviasiya
Alabama ilk aviasiya hadisəsi 10 mart 1910-cu ildə Orvil Raytın Montqomeridə həyata keçirdiyi uçuşdur.
Aerokosmik
Albamada 73,000 iş yeri aerokosmik sahəyə əsaslanır.
Hökumət və hərbi
right|thumb|[[Maksvell Hava Qüvvələri Bazası|Maksvell Bazasının yuxarıdan görünüşü (1937-ci il).]]
Xəlifə Evi Muzeyi
Xəlifə Evi Muzeyi — Sudanın Omdurman vilayətində yerləşən muzeydir. Muzey Xəlifə Abdullah İbn Məhəmmədin (Torşin) keçmiş evidir. İki mərtəbədən ibarət olan ev ilk dəfə 1887-ci ildən 1888-ci ilə qədər, ikinci dəfə 1891-ci ildə olmaqla iki mərhələdə inşa edilmişdir. Tikinti İtaliyalı memar Pietronun nəzarəti altında Həmid Abdel Nur tərəfindən həyata keçirilmişdir. .
Şahkərəm (Kəlbəcər)
Şahkərəm, Şəkərəm — Azərbaycan Respublikasının Kəlbəcər rayonunun Başlıbel kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 25 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.
Tarixi
Kəlbəcər r-nunun Başhbel i.ə.v.-də kənd. Dəlidağın (Kiçik Qafqaz) ətəyindədir. Yerli əhalinin məlumatma görə, yaşayış məntəqəsini Laçın r-nunda vaxtilə mövcud olmuş Muncuqlu kəndindən köçüb gəlmiş ailələlr salmışlar. Şahkərəm bu ailələrin başçısının adıdır.
Uraniya (muza)
Uraniya (yun. Οὐρανία, lat. Ūrania, Ūraniē) yunan mifologiyasında astranomiya muzasıdır. Zevs və Mnemosinanın qızı və Himeneyin anasıdır.
Vilçek adası
Coğrafiyası
Ən hündür buzlağı 187 m-dir. Zirvə adanın şimal-qərbində yerləşir. İkinci buzlağın hündürlüyü isə 122 metrdir. Bu zirvə adanın cənub-şərqində yerləşir. Adanın buzdan azad maksimal hüdürlüyü isə 42 metrdir. Bu zirvə Şillinq burnunda yerləşir. Adanın ucqar nöqtələri: şimal — Zolotov burnu, qərb — Çillinq burnu, cənub — Orqel burnu, ucqar şərq nöqtəsində burun yoxdur.
Ətraf akvatoriyası
Ada ətrafını Barens dənizi yuyur. Sahillərində dərinlik 300 metrə çatır. Adanın şərq qutaracağından bir qədər aralı Eskimos rifi yerləşir. Cənubunda isə Lamon adası vardır.
Leksinqton
Leksinqton (ing. Lexington) - ABŞ-nın Kentukki ştatında şəhər.
Mavişapka uzunquyruq siçanaoxşar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Şixanı
Şixanı — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Saratov vilayətinə daxildir.
Sadıq Hüseynov (aktyor)
Sadıq Ömər oğlu Hüseynov (29 dekabr 1924 – 1 iyun 2003) — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1974).
Həyatı
Sadıq Hüseynov 29 dekabr 1924-cü ildə Kürdəmirin Atakişili kəndində anadan olub. 1974-cü ilə qədər teatrda işləyib. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının nəzdində fəaliyyət göstərən kinoaktyor teatr studiyasında çalışmışdır. 1990-cı illərdə uşaqların axşam verilişində müdrik Savalan baba obrazı ilə yadda qalıb. 1 iyun 2003-cü ildə vəfat edib.
Lockheed SR-71 Blackbird
Max 3,2 sürətlə uçmaq qabiliyyətinə malik SR-71 “Blackbird” istifadədə olduğu dövrün ən sürətli təyyarəsi idi. O, Soyuq müharibənin sonlarına yaxın istifadədən çıxarılan zaman belə onun sürətinə çata bilən ikinci bir təyyarə yox idi.
“Blackbird” ilkin olaraq 1990-ci ildə, Sovet İttifaqının dağılmasından az öncə təqaüdə çıxdı. Nəhayət Konqresin təkidi ilə ABŞ HHQ bu təyyarələrin üçünü qısa müddətliyinə, 1995-1998-ci illərdə yenidən istifadəyə verdi. 1999-cu ildə NASA təyyarə ilə tədqiqat missiyası həyata keçirdi və sonda o, başqa bir təyyarə ilə əvəzlənmədən istifadədən təmamilə çıxarıldı.
300px|thumb|Sierra Nevada silsiləsi ([[Kaliforniya) üzərindən uçan bir SR-71B təlim təyyarəsi (1994). Hündürdə yerləşən ikinci pilot kabinəsi təlim alan pilot üçün nəzərdə tutulmuşdur]]
SR-71 analoqsuz imkanlar təmin etsə də, ən böyük problemi çox yüksək xərcləri idi. Üstəlik ABŞ HHQ təyyarənin yeni nəsil Sovet HHM sistemlərinə qarşı mübarizədə sağ qala biləcəyindən şübhəli idi. Əslində struktur bu səbəblərdən dolayı Konqresin təkidinə qarşı xeyli etiraz da etmişdi.
Bu təyyarələrin istifadəsinin dayandırılması qərarı bir neçə faktora əsaslanırdı. Dövrün HHQ komandanı Larri Uelç bildirirdi ki, kəşfiyyat peyklərinin imkanlarının artması ilə SR-71-lər Sovetlərin SAM-5 yer-hava raketləri qarşısında aciz qala bilər. Eyni zamanda onların baxımı xeyli baha başa gəlir. Hələ Reyqan administrasiyasının HHQ komandanı Edvard Oldric bildirmişdi ki, bir SR-71 eskadrilyasının saxlanmasına çəkilən vəsaitlə iki taktiki qırıcı eskadrilyası saxlamaq olar.
Bəzi hesablamalara görə, SR-71-in bir saatlıq uçuşuna 200 min dollar xərclənirdi. Bu xərcin bir hissəsi ondan dolayı idi ki, o kiçik ixtisaslaşmış eskadrilya idi. Az sayda belə təyyarənin istehsalı və onun unikal dizaynı baxımını da baha edirdi. Onun saxlanması üçün həm də ixtisaslaşdırılmış logistik təlim tələb olunurdu ki, bu da 1989-cu ildə saatda 18 min dollara başa gəlirdi.
Lockheed SR-71 Blackbird qabaqcıl, uzunmənzilli, strateji Mach 3+ sürətinə kimi çıxa bilən kəşfiyyat təyyarəsidir. O dünyanın ən sürətli reaktiv təyyarəsidir. 1966-cı ildə istehsal edilmişdir. Təyyarənin adı əslində RS-71 olmalı idi, ancaq təyyarənin inkişaf mərhələsində ABŞ prezidenti Lindon Conson səhvən təyyarənin adını SR-71 kimi elan etmişdir. Bundan sonra prezidentin bu səhvini ört-basdır etmək üçün təyyarənin adını dəyişdirib SR-71 etmişdirlər. YF-12A təyyarələrindən təkmilləşdirilmiş 2 nəfərlik heyəti mövcuddur. Clarence “Kelly” Johnson tərəfindən konstruksiya edilmişdir. Radara görünməsinə baxmayaraq, olduqca sürətli olması onun ən böyük xüsusiyyətidir. Uzun məsafələrdə ən yaxşı qırıcı təyyarələrdən daha sürətlidir (Mach 3= Saatda 2.500 mil və ya 3.500 km-dən çox) və düşmən hücumlarından müdafiə oluna biləcək məsafədə (25.000 m və ya 95.000 feet hündürlükdə) uçmağı bacarır. Təyyarələr 1995-ci ildə xidmətdən tamamilə kənarlaşdırılmışdırlar.
Ayrıca olaraq bu təyyarələr radara tutulma ehtimalının azaldılması üçün qara rəngdə boyanırdı. Rəngi və xidmətinə görə (gizli kəşfiyyat məlumatları yığmaq) bu təyyarələrə “Blackbird” (“Qaraquş”) deyilmişdir. Aşkarlama cihazları, hava-hava və yer-hava tipli döyüş raketlərini yanıltmaq üçün nəzərdə tutulmuş olan sistemlər ilə bol bir şəkildə təchiz edilmişdir. infraqırmızı kameralar, istilik qəbulediciləri və üzərindən uçduğu sahənin görüntülərini anındaca çəkməyə xidmət edən qəbuledicilər ilə təchiz edilmişdir. Blackbird təyyarələrində olan qəbuledicilər saatda 155.000 km-dən artıq bir sahəni müşahidə etməyə imkan verirdi. SR 71-lər soyuq müharibə dövründə Rusiyanın gizli hərbi birləşmələrinin yerini müəyyənləşdirmək, nöqtəvi (yəni olduqca dəqiq) hədəf yerlərinin istiqamətlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün həyata keçirilmiş olan çox məxfi bir proqram olmuşdur. Bu çox vacib və gizli olan proqram 1991-ci ildə SSRİ-nin süqutunda mühüm bir rol oynamışdır. Buna oxşayan ABŞ kəşfiyyat təyyarələri və ELF ötürücü stansiyaları bunun kimi kəşfiyyat timlərinin bir parçası idi. 1990-cı illərdə həyata keçirilmiş olan testlərdə SR-71 təyyarəsi saatda 5682 km-dən artıq sürət yığmasına baxmayaraq, xarici səthində istilik 1500 F (təxminən 815 °C dərəcə) olduğu halda, təyyarənin hərəkətində hər hansı bir problemin olduğu görünməmişdi. SR-71 döyüş təyyarəsi baza olaraq A-12 əsas götürülərək yaradılmış və modernizasiya edilmişdir. Bu döyüş təyyarəsinin SSRİ-də rəqibi Tu-22 BLINDER (TUPOLEV) olmuşdur.
Ümumi xüsusiyyətləri
sağ|300px|thumb|Lockheed SR-71A [[reaktiv təyyarəsinin üçölçülü qrafik təsviri]]
Performans
thumb|Blackbird (Qaraquş) SR-71 [[reaktiv təyyarəsinin bəzi hissələri]]
Rekordları
1976-cı ildə 61-7958 seriya nömrəli SR-71 təyyarəsi 25.929 m hündürlüyə qalxaraq maksimum yüksəlmə rekordunu, ayrıca olaraq saatda 3529.6 km/saat sürət yığaraq “Mütləq sürət rekordu”nu qırmışdır. Bundan başqa SR-71 ABŞ-nin Nyu-York şəhərindən Böyük Britaniyanın London şəhərinə əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş rotada 1 saat 54 dəqiqə 56 saniyəyə çataraq bir daha rekord qırmağı bacarmışdır.
thumb|sağ|Havada olan bir Blackbird (Qaraquş)
Ero kavayi
və ya erokava — populyar "şirinliyin" (kavaiy) əksinə Qərbin cinsəllik anlayışlarını özündə əks etdirən Yaponiya subkulturası. 2005-ci ildə ortaya çıxan termin "ero" ("erotik" sözünün qısaltması) və "şirin" mənasını verən "kavayi" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmişdir..
Tarix
Ero kavayi termini ilk dəfə Kumi Koda adlı müğənni tərəfindən istifadə olunmuşdur. Kumi Koda bu sözdən öz stili təsvir etmək üçün istifadə etmişdi.
Antonov (şirkət)
Antonov, və ya Antonov ASTC (Ukr: Авіаційний науково-технічний комплекс імені Антонова, АНТК ім. Антонова), köhnə adı ilə Antonov Dizayn Bürosu, Ukraynada yerləşən (1952-ci ildən bəri) təyyarə istehsalı və xidməti firmasıdır. Xüsusilə çox geniş gövdəli təyyarə modelləri istehsal etməkdə olan firma bir dövlətə məxsus müəssisədir. Antonov (model prefiksi An-) firması təxmini olaraq 22000 təyyarə modeli istehsal etmişdir və bunlardan minlərcəsi Şərq bloku ölkələrində və inkişaf etməkdə olan ölkələrdə istifadə edilməkdədir.
UNEC 2015 Tələbə İdman Oyunları
UNEC 2015 Tələbə İdman Oyunları — Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində (UNEC) "İqtisadçı Gənclər Akademiyası" İctimai Birliyinin təşkilatçılığı ilə Azərbaycan universitetləri tarixində ilk dəfə "UNEC I Tələbə İdman Oyunları" təşkil olunacaq. 11 idman növü üzrə UNEC-in fakültələrini təmsil edəcək 700-dən çox idmançı arasında yarışlar 14-24 dekabr tarixlərində təşkil olunacaq. Oyunların açılış mərasimi 14 dekabr, bağlanış mərasimi isə 24 dekabr tarixində baş tutacaq. Bütün yarışlar olimpiya qaydalarına uyğun aparılacaq. Oyunların mütəşəkkil təşkil olunması üçün çoxlu sayda könüllünün oyunlara cəlb olunması planlaşdırılır. İdman oyunları UNEC-in 85 illik yubileyi çərçivəsində təşkil olunur. Təşkilat komitəsi ilk öncə bazada qeydiyyatda olan idmançıları siyahılandıracaq. Daha sonra qruplara daxil olaraq həvəskar idmançılar siyahılandırılacaq və fakültələri təmsil edəcək idmançılar qərarlaşdırılacaq. Tələb çox olan idman növləri üzrə idmançıları fakültələr daxilində seçim turları təşkil edərək müəyyən olunacaq. Oktyabrın 12-dən idmançıların qeydiyyatı başlayacaq. İlkin mərhələdə qeydiyyatı 50 könüllü tələbə həyata keçirəcək. Oktyabrın sonunadək idmançıların siyahısı hazır olacaq və təlim-məşq toplantılarına start veriləcək.
İdman növləri
UNEC 2015 Tələbə İdman Oyunlarında 11 idman növündə yarışların keçirilməsi gözlənilir.
Erato
thumb|230px|left|Erato və lirası, Con Uliyam Qodvard
Erato (yun. Ἐρᾰτώ, lat. Eratō) qədim yunan mifologiyasında lirik poeziya - məhəbbət poeziyası muzası,  Zevs və Mnemosinain qızı
Qırmızıüz uzunquyruq siçanaoxşar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Sent-Pol (Minnesota)
Sent Pol (ing. Saint Paul) - şimal ABŞ-də şəhər, Minnesota ştatın paytaxtı.
Aleksander Dubçenko
Aleksander Dubçenko (Дубченко, Александр Сергеевич; ) — Rusiyalı velosipedçi.
Karyerası
Aleksander Dubçenko 2016 UEC Avropa Trek Çempionatında 1 km zaman yarışında iştirak etmişdir. O, Fransada baş tutan yarışlarda 1:02.639 saniyəlik nəticəsi ilə 10-cu yeri tutdu.
Triqonostilops
Triqonostilops — nəslikəsilmiş cins olaraq Astrapoterilər, Paleoseninin qədim eosen dövründə indiki Argentina ərazisində yaşamışdır.
T. wortmani növünün bütünlüklə kəllə sümüyü aşkarlanmışdır. Yaxşı qalmış aşağı ətraflarının sayəsində onlar astrapoter dəstəsinə aid edilir. Onun bədənin uzunluğu 1,50 metr təşkil edirdi. Bu cinsə aid növlərin dişləri aşkarlanmışdır. Dişləri ağızlarının kənarlarında yerləşirdi.
Dövlətə məxsus müəssisə
Dövlətə məxsus müəssisə (DMM) anlayışı dövlətdən dövlətə dəyişir, bununla birgə ümumi olaraq xalqa məxsus olan mənbələrdən istifadə etmək yolu ilə, iqtisadi məkanda fəaliyyət göstərən Dövlət Qurumlarını bildirir. Beynəlxalq ədəbiyyatda dövlət şirkəti olaraq keçən bu anlayış, sahibi olan hökumət adına ticarət fəaliyyəti ilə məşğul olan hüquqi şəxsi bildirir. Şirkətlərin hüquqi vəziyyəti hökumətin bir hissəsi olma və ya dövlətin önəmli bir səhmdarı olduğu səhmdar cəmiyyətlər arasında dəyişir. Dövlətə məxsus şirkətlər, əsasəndə dəmir yolları və telekommunikasiya, strateji mal və xidmətlər (poçt, silahlar), təbii ehtiyatlar və enerji, siyasi cəhətdən həssas olan iş, mətbuat, alkoqol və tütün məhsulları, tibb ilə bağlı olan məhsullar kimi təbii inhisar və infrastruktur sahələrində yayılmışdır.
Aleksandr Vasiukno
Aleksandr Vasiukno (1 iyun 1997) — Rusiyalı peşəkar kişi trek velosipedçisi. Aleksandr Vasiukno Rusiyanı beynəlxalq yarışlarda təmsil edir.
Karyerası
Aleksandr Vasiukno 2016 UEC Avropa Trek Çempionatında 1 km zaman yarışında iştirak etmişdir. O, Fransada baş tutan yarışlarda 1:02.106 saniyəlik nəticəsi ilə 9-cu yeri tutdu.
Taman xaqan
Arslan Taman xaqan və ya Heşana xaqan — Qərbi Göytürk xaqanlığının hökmdarı.
Ölümü
619-cu ildə Çində Şərqi Göytürklərin bir casusu tərəfindən öldürüldü.
Ekbatan
thumb Ekbatan (q. türk.: Aqbatan,,  , , , Nabonidin xronikası və Bisütun yazılarında Aqmatana) — Herodotun "Ἐκβάτανα" kimi qeyd etdiyi Midiyanın ən böyük şəhərlərindən biri. İ. M. Dyakonov yazır ki, bu şəhər qədim Midiyanın ürəyi idi. Şəhər mənbələrdə daha çox Astiaqın paytaxtı kimi xatırlansa da, digər maday hökmdarlarının hakimiyyəti dövründə də siyasi və mədəni mərkəz Ekbatan olub. Sonuncu Midiya hökmdarı Astiaqın Fars qiyamını yatıra bilməməsi nəticəsində farslar tərəfindən işğal olunub və bu hadisə Midiyanın süqutu ilə nəticələnib.
Farsların əlinə keçdikdən sonra isə, Əlvənd dağının ətəyində yerləşən gözəl şəhər Əhəməni hökmdarlarının yay iqamətgahı olub. Daha sonra şəhər Parfiya hökmdarlarının paytaxtı olub. Həmin dövrdə Parfiya dövlətinin mühüm zərbxanalarının yerləşdiyi şəhərdə çoxlu draxma və tetradraxma kəsilib. Şəhərdən həmçinin "Achmetha" adı ilə Tövratda da bəhs edilmişdir.
Mənbələrdə adı xatırlanan başqa bir Ekbatan şəhəri də vardır. Lakin bu iki şəhər qarışdırılmamalıdır. Onlardan biri Ekbatan / Həmədan – Midiyanın Azərbaycanda yerləşən paytaxtı, digəri isə Ekbatan / Həmət – Suriyada yerləşən və Herodotun dediyinə görə II Kambizin vəfat etdiyi şəhərdir. Midiyanın paytaxtı olan Ekbatan şəhəri e.ə. 330-cu ildə Makedoniyalı İskəndərin sərkərdəsi Parmenion tərəfindən işğal edilmişdir.
Etimologiyası
thumb|220px|left|Ekbatan şəhərindən aşkarlanmış, [[Əhəmənilər imperiyası dövrünə aid qızıl öküz başlı riton]] İ. M. Dyakonov bu toponimin Midiya dilində (Midiya dilini İranmənşəli sayır) Hanqmatana adlandığını və ―yığıncaq yeri mənasını verdiyini yazır. Başqa yerdə müəllif bu toponimin İran dillərindəki ham ― bir yerdə, ―birlikdə  (Azərbaycan dilindəki ― hamı sözü) və kam – getmək  sözlərindən əmələ gəldiyini qeyd edir. Lakin İ. M. Dyakonov fars dilində "ham" sözünün qədim türkcə qamu (hamu) sözündən olduğuna diqqət yetirməmişdir. Başqa yerdə o yazır ki, Aqbatan elam dilindəki ―hanqmata, yəni midiyalıların ölkəsi sözlərindəndir. Q. Qeybullayev isə qeyd edir ki, "əslində Həmədan toponimi Akbatan adının təhrifidir: ―ak sözünün əvvəlinə ―h səsi əlavə olunmuş, ―batan sözü isə türk dillərində b-m fonetik qanununa görə ―matan şəklinə keçmiş və qədim Akbatan Haqmatan, sonra Həmədan formasına düşmüşdür. Deməli, Həmədanın – Aqbatanın qədim fars dili vasitəsilə ―yığıncaq yeri mənasında olması fikri yanlışdır."
Tarixi
Yunan mənbələrində qeyd edilir ki, şəhərin əsası e.ə. V əsrdə Midiyanın ilk hökmdarı (və ya Manna canişini) Deyok (assur mənbələrində Dayaukku) tərəfindən qoyulub. Deyok şəhərin ətrafına yeddi qatlı və hər qatı müxtəlif rəngli daşlardan inşa olunmuş qala divarı çəkdirərək, yaratdğı dövlətin mərkəzi elan edib. Herodot isə yazır:
"İndi Ekbatan adlanan və qala divarları nəhəng, güclü, bir-birinin üstünə yığılmış dairələri xatırladan şəhəri madaylar inşa ediblər. Qaladakı sarayın da planı qalanın planı kimidir, möhkəmləndirilmiş divarlar, künclərdəki mazqallı sipərlərlə mühafizə olunur. Ətrafdakı təbiət şəhərlə incə bir uyğunluq təşkil edir və bu daha çox sənət əsəri effekti yaradır. Qala divarlarının sayı yeddidir. Hökmdarın sarayı və dövlət xəzinəsi son axırıncı qala divarı içində yerləşir. Bayırdan birinci qala divar Afinanın qala divarına çox oxşayır. Həmin divar ağ, sonrakı qara, üçüncü qırmızı, dördüncü göy, beşinci divar isə narıncı rəngdədir. Son iki divar gümüşü və qızılı rənglərdədir. Bütü bu divarları Deyok inşa etdirmişdir."
Şəhərdə ilk arxeoloji tədqiqatlar 1913-cü ildə Charles Fosseyin rəhbərliyi ilə aparılmışdır. İkinci tədqiqat işləri isə 1971-ci ildə aparılmışdır.
Azərbaycan Respublikasının Təhlükəsizlik Konsepti
Giriş
Ümumilikdə, "Giriş" hissəsindən, "Təhlükəsizlik mühiti", "Azərbaycan Respublikasının milli maraqları", "Azərbaycan Respublikasının milli təhlükəsizliyinə təhdidlər", "Azərbaycan Respublikasının milli təhlükəsizlik siyasətinin əsas istiqamətləri" adlı dörd bölmədən və "Yekun müddəalar"dan ibarət olan Konsepsiya, sənədin "Giriş" hissəsində də bildirildiyi kimi, dövlətin müstəqilliyini, ərazi bütövlüyünü və demokratik inkişaf yolunu, strateji seçimi kimi Avratlantik məkana inteqrasiyasını, bununla yanaşı tarazlaşdırılmış xarici siyasətinin çoxşaxəliliyini vurğulayan, Azərbaycan Respublikasında şəxsiyyət, cəmiyyət və dövləti xarici və daxili təhdidlərdən qorumağa yönəlmiş siyasət və tədbirlərin məqsəd, prinsip və yanaşmalarının məcmusudur. Konsepsiyaya əsasən, Azərbaycan Respublikasının təhlükəsizlik mühiti deyildikdə, onun suverenliyi, ərazi bütövlüyü, sərhədlərinin toxunulmazlığı, milli maraqları, davamlı inkişafı, əhalisinin rifah və dəyərlərinin qorunmasına təsir edən amillərin məcmusu başa düşülür. Ermənistan tərəfindən hərbi təcavüzə məruz qalması ölkəmizin hazırkı təhlükəsizlik mühitində və milli təhlükəsizlik siyasətinin müəyyən edilməsində əsas amil hesab edilir. Sənəddə, eyni zamanda, respublikanın təhlükəsizlik mühiti üçün beynəlxalq terrorçuluq, qeyri-qanuni miqrasiya, transmilli mütəşəkkil cinayətkarlıq, insan alveri, narkotik vasitələrin qaçaqmalçılığı və kütləvi qırğın silahlarının yayılması kimi təhdidlərin mövcudluğunun dövlət qarşısında müəyyən vəzifələr qoyduğu da bildirilir.
Milli maraqlar
Konsepsiyanın "Azərbaycan Respublikasının milli maraqları" bölməsində xalqımızın fundamental dəyər və məqsədlərini, habelə insan, cəmiyyət və dövlətin tərəqqisini təmin edən siyasi, iqtisadi, sosial və digər tələbatların məcmusundan ibarət olan milli maraqlarımız aşağıdakı kimi sıralanır: -	dövlətin müstəqilliyinin və ərazi bütövlüyünün qorunması, onun beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədlərinin toxunulmazlığının təmin edilməsi; -	Azərbaycan xalqının vahidliyinin qorunub saxlanılması, azərbaycançılıq ideyasının təşviqi; -	vətəndaş cəmiyyətinin formalaşdırılması, insan hüquq və əsas azadlıqlarının təmin olunması; -	demokratik və vətəndaş cəmiyyəti təsisatlarının inkişafı, qanunun aliliyi, asayişin təmini yolu ilə dövlətin funksiyalarının yerinə yetirilməsinin gücləndirilməsi, əhalinin təhlükəsizliyinin qorunması; -	beynəlxalq öhdəlikləri yerinə yetirmək, qlobal və regional təhlükəsizlik və sabitliyə töhfə vermək üçün dəyərlərini bölüşdüyü beynəlxalq təşkilatlarla inteqrasiyaya yönəlmiş əməkdaşlığın inkişaf etdirilməsi; -	bazar iqtisadiyyatının inkişafı, onun hüquqi əsaslarının təkmilləşdirilməsi, iqtisadi sabitliyin təmin olunması məqsədi ilə daxili və xarici sərmayələr üçün əlverişli şəraitin yaradılması; -	təbii sərvətlərdən tam səmərəli istifadə edilməsi, davamlı iqtisadi inkişaf, ətraf mühitin qorunması, təhsil, elmi və texnoloji potensialın artırılması yolu ilə Azərbaycan xalqının gələcək inkişafının, əhalinin layiqli həyat səviyyəsinin və fiziki sağlamlığının təmin edilməsi; -	dünya azərbaycanlılarının bölüşdüyü dəyərlərə əsaslanan milli özünəməxsusluğun və həmrəyliyin möhkəmləndirilməsi; -	Azərbaycan xalqının mədəni-tarixi irsinin və mənəvi dəyərlərinin qorunması, eləcə də ümumbəşəri dəyərlərlə zənginləşdirilməsi, dilinin, özünüdərk, vətənpərvərlik və milli iftixar hissinin, intellektual potensialının inkişaf etdirilməsi.