cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Üzüm ilbizi
Quruluşu
Tənək ilbizlərində bədən spiralvari burulmuş bütöv çanaq içərisində yerləşir. Spiral sağtərəf istiqamətində bir neçə dövrə vurur. Onun zirvəsi distal tərəfdə, əks tərəfində isə çanağın ağzı yerləşir. Çanaq sarımtıl-qonur rəngdədir, üzərində uzununa zolaqlar olur, assimetrikdir. Çanağın içərisində ilbizin bədəni yerləşir. Onun ağız hissəsindən baş və ayaq xaricə açılır. Başın ön tərəfində ağız dəliyi olur. Başın bel tərəfində bir cüt göz çıxıntıları, onların zirvəsində isə gözlər yerləşir. Sağ göz çıxıntısının alt tərəfində cinsi dəlik var. Çanaq ağzının sağ tərəfinin yanında tənəffüs və anal dəliyi olur. Bədən kisəsinin birinci dövrəsini qaraciyər tutur. Axırıncı dövrə ən iri olub, mantiya qatında formalaşmış və orada böyrək, ürək, qan damarları yerləşir. Mantiya, mantiya boşluğunu əhatə edir. Mantiya boşluğu qapalıdır, xarici mühitlə tənəffüs dəliyi ilə əlaqələnir. Mantiya boşluğunda mantiya kompleksi orqanları tənəffüs, qan-damar sistemi və böyrək yerləşir. Mantiya boşluğunun arxa hissəsində ürək olur. O, qulaqcıq və mədəcikdən ibarət olub, aorta ondan başlanğıc götürür. Mantiya qatının daxili tərəfində yerləşən qan-damar sistemi şaxələnərək ağciyəri yaradır. Tənək ilbizinin həzm sistemi ağız dəliyi ilə başlayır, ağız boşluğuna keçir və ondan sonra udlaq gəlir. Udlaq qalın əzələvi divara malikdir. Udlağın dib hissəsindən önə doğru hərəkətli dilcik uzanır. Onun üzərində radula, yaxud sürtkəc  olur. Radula çoxlu miqdarda buynuz dişciklərdən təşkil olunmuşdur. Bunlar eninə sıralarda yerləşir. Dilcik radula ilə xaricə uzanaraq qidanı qaşıyır. Udlağa ağızsuyu vəzilərinin axarları açılır. Udlaqdan sonra qida borusu olur. Onun arxa hissəsi geniş və uzun çinədanı əmələ gətirir. Bunun üzərində isə ağızsuyu vəziləri yerləşir. Qida mədədə həll olduqca qaraciyərə keçir, orada daha yaxşı həll olub, şirəsi sorulur və müəyyən  qədər ehtiyat qlükogenə  çevrilir. Cinsi sistem hermotfroditdir, tək cinsi vəzə malikdirlər. O, müxtəlif vaxtlarda həm toxum, həm də yumurta hüceyrəsi hazırlayır. Dişi və erkək cinsi dəliklər bir-birinə yaxın yerləşir və ümumi kloaka dəliyi ilə xaricə açılır.
Miqel de Unamuno
Bioqrafiyası
Yazıçı, filosof, ictimai xadim Miqel de Unamuno i Xuqo 1864-cü ildə İspaniyanın Bilbao şəhərində dünyaya gəlmişdir. Madrid Komplutense Universitetininin Fəlsəfə və Ədəbiyyat bölümündən məzun olduqdan sonra Salamanka Universitetində yunan filologiyası kafedrasında dekan (1891–1901), daha sonra Universitetin rektoru vəzifəsinə təyin edilmişdir (1901–1914). Monarxiya əleyhinə fikirlərinə görə bu vəzifəsindən istefa etdirilən Unamuno, universitet idarəsi tərəfindən dekanlıq, rektorluq vəzifəsinin icraçısı statuslarına gətirilsə də, 1923-cü ildə Primo de Riveranın hərbi çevrilişindən sonra siyasi təzyiqlərlə bütün vəzifələrindən yenidən istifa etməli olur, ardınca isə sürgünə göndərilir (1924). Bir müddət Kanarya adalarında, daha sonra Parisdə, sürgün həyatı yaşayan don Miqel, Fransa-İspaniya sərhəddində yerləşən Endaya şəhərinə köçür və 1930-cu ilə qədər orada yaşayır.
1931-ci ildə İspaniyada II Respublikanın qurulmasından sonra, Miqel de Unamuno yenidən Salamanka Universitetinin rəhbəri təyin olunur. Yeni qurulan hökumətdə ona təklif edilən Mədəniyyət nazirliyi vəzifəsini bir müddət icra etsə də, sonradan ideoloji səbəblərdən bundan imtina edir. Ölkədəki sosial-ideoloji vəziyətdən ciddi narahatlıq keçirən Unamuno, hökumətin anti-demokratik siyasətini də tənqid etməkdən qalmır. 1936-cı ildə General Frankonun başçılığındakı üsyanın ilkin mərhələsində üsyana dəstək versə də, daha sonra bu fikrindən daşınır. Frankistləri nəzərdə tutaraq açıqca "Siz qalib gələcəksiniz, lakin ürəyimiz fəth edə bilməyəcəksiniz" deyərək ziyalı mövqeyini qorumuşdur.
Bütün bunlardan sonra yaşlı filosof üsyançılar tərəfindən ev həbsində saxlanılmış, qısa müddətdən sonra isə Miqel de Unamuno vəfat etmişdir. (1936)
Fəaliyəti
Ədəbi fəaliyətinə esselər yazaraq başlayan Unamunonun əsərlərində ispan cəmiyətinə hakim olmuş ictimai durğunluq tənqid edilir, ölkənin çevrilişin astanasında olduğunu tipik bir "98 Nəsli" yazıçısı kimi ortaya qoyulurdu. İspaniyanın çoxəsrlik tarixinə yaxından bələd olan yazıçı, "iki tarix" konsepsiyasını ortaya qoyurdu: Rəsmi tarix və "intrahistoria" olaraq adlandırdığı, bilinən tarixin ardındakı, insanların, xalqın ənənəvi həyatının tarixçəsi. Unamunonun əsərlərində, xalq tarixin, əsl milli ənənələrin daşıyıcıları idisə, feodallar, burjua və monarxiya üzvləri isə saxtakar, rəsmi tarixin təmsilçiləri idi.
Unamuno, "intrahistoria" anlayışını ilk dəfə bədii olaraq "Müharibədə sülh" (Paz en la guerra, 1897) əsərində ortaya qoymuşdur. Əsərin adından da göründüyü kimi, müəllif bu əsərində L. Tolstoyun "Müharibə və Sülh" epopeyasından təsirlənmişdir. Qeyd etmək lazımdır ki, Unamuno ömrünün sonuna qədər Tolstoyun fikirlərinə daima müraciət etmişdir. 2-ci Karlist Müharibə dövründə (1873–1876) Bilbaonun karlistlər tərəfindən işğal günlərindən bəsh edən bu əsər müasir ispan ədəbiyatının inkişafında mühüm yer tutur. Unamunonun həmin dövrə 9 yaşında ikən canlı şahid olması artıq uşaq yaşlarından İspaniyanın düşdüyü vəziyətin ağırlığını və ondan çıxış yollarını düşünməyə başladığını deməyə əsas verir. Qardaş qanının axıdılması; öz qanunları ilə yaşayan xalqın ali ispan cəmiyətində baş verən hadisələrdən təcridi əsərin əsas mövzularındandır. Unamuno fəlsəfəsinə görə tarix və "gizli tarix" (intrahistoria) hər addımda qarşı-qarşıya gəlir, yolları kəsişir.
İspan xalqının düşdüyü acınacaqlı vəziyətdən çıxış yolunun sosializmdə olacağına ümid edərək, Unamuno bir müddət K. Marks fikirləriylə yaxından tanış olur. Marksizmin bütün həyati problemlərin kökündə sanki iqtisadiyatın durduğu fikrinə qarşı, o, sosializmdən imtina edir, çünki onun fikrincə problemlərin kökündə daha çox mənəviyat dayanırdı. Bütün bu fikirlərdən sonra onun ədəbi həyatında yeni bir səhifə açılmağa başlanır və "Həyat bir röyadır. İspaniyanın dirçəlişi haqqında mülahizələr" (1898) essesində ilk dəfə bu yöndəki fikirlərini açıqlayır.
Bu dövrlədə Miqel de Unamuno həyata dair şəxsi düşüncələri ilə bağlı mənəvi böhran da yaşamağa, dini, Tanrı inancını sorğulamağa başlayır, hətta intihara doğru sürüklənir, lakin himayəsindəki uşaqları, ailəsini fikirləşərək bu fikrindən daşınır. Əslində, Unamuno inanc burulğanına hələ Madriddə tələbə ikən düşmüş, və həmin mənəvi çalxantılardan aqnostik olaraq çıxmışdı, lakin yaşının 40-a yaxınlaşdığı vaxtlarda yaşadığı həmin böhran onu gah dinə yönəldir, gah da "Tanrı dinsizdir" deyərək dindən uzaqlaşdırırdı. Həmin dövrdə yazdığı məqalələrdə, esselərdə də Unamuno ölümsüzlük, Tanrı, insan iradəsi, özünütəsdiq kimi mövzular işlənmişdir.
Salamanka Universitetinin rektoru olduqdan sonra yazdığı "Üç esse" (Tres ensayos), "Hamı bir nəfər" (Todo un hombre), "Mənzərələr" (Paisajes) vs. publisistik əsərlərində, "Sevgi və pedaqogika" (Amor y pedagogía) romanında cəmiyətin tənqidi açıq şəkildə ortaya qoyulmuşdur.
1905-ci ildə, Unamuno, onun ən parlaq fəlsəfi romanlarından biri sayılan "Don Kixot və Sançonun Həyatı" romanını nəşr edir. "Milli İncilimiz" dediyi, Miqel de Servantesin "La Mançalı Don Kixot" romanının müxtəlif bölümlərinə yazdığı fəlsəfi şərhlərlə Servantesin ölümsüz əsərinə olan heyranlığını da ortaya qoymuşdur.
Tənqidçilərin onun romanlarına qarşı üslub baxımından xoş rəylər almadığından xəbərdar olan Miqel de Unamuno, öz romanlarına "nivola" deməyə başlayır və ilk nivolasını 1914-cü ildə yayımlayır. "Duman" adlı əsərində eksiztensialist nöqteyi nəzərini roman qəhrəmanları vasitəsiylə oxuculara çatdıran müəllif, əsərin sonunda özünü də romanın içinə qataraq, oxucularda Tanrıya, insana, həyata, ölümə, ali iradəyə vs dair bir çox sualların yaranmasına səbəb olur.
1917-ci ildə Miqel de Unamuno, digər məşhur əsəri "Abel Sançes" romanını yayımlayır. Abel və Xuakin adlı iki dost arasında baş verən çəkişmə, rəqabət, paxıllıq, ambisiya, hərislik, özünütəsdiq kimi mövzunu, bir çox dinlərdə də mövcud olan "Habil və Qabil" qardaşlarının hekayəsi, xeyir və şərin mübarizəsi, ilə paralelləşdirərək, Unamuno mükəmməl bir əsər ortaya qoymuşdur.
Unamuno öz yaradıcılığına bənzər məsələlər ilə "Tula xala" (Tía Tula) əsərində yenidən müraciət etmiş və bu əsərini 1920-ci ildə yayımlamışdır.
The Fame Ball Tour
The Fame Ball Tour — Lady Gaga-nın The Fame Monster albomundakı mahnılara verilmiş konsert turu.
Bu tur indiyə kimi ən yaxşı keçirilmiş turlardan bir hesab olunur. Həm də bu tur təzə çıxan müğənninin ən çox qazanc gətirmiş turu hesab olunur.
Haqqında
Tur 27 noyabr 2009-da başlamış,6 may 2011-ci ildə sona çatmşdır. Bu vaxt ərzində 119 şov baş tutmuşdur. Bunlardan 6-ü Avropa-da, 15-i Okeaniya-da,4-ü Asiya-da baş tutub. Bu vaxt ərzində Gaga 227.4 milyon ABŞ dolları gəlir əldə edib.
Malthonica lenkoranica
Malthonica lenkoranica — Malthonica cinsinə, Çala hörümçəkləri fəsiləsinə aid Hörümçək növü.
Azərbaycanın endemik canlısıdır. Adını yayıldığı ərazinin adından götürülmüşdür.
Qısa məlumat
Kiçik ölçülü hörümçəkdir. Erkəkləri 11,10 mm uzunluğa malikdir.
Anthemis plebeia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aleksandr Solonik
Aleksandr Viktoroviç Solonik — rus killeri, hər iki əli ilə sərrast şəkildə atəş açmağı bacaran tətikçi. 1990-cı illərin əvvəllərində Orexovskaya bandası tərkibində onlarla cinayət törətmiş və digər kriminal hadisələrlə əlaqəsi olmuşdur. O, 1994-cu ildə həbs edilmiş, yalnız 1995-cı ilin iyulunda Moskva şəhərinin maksimum ciddi rejimdə mühafizə olunan Matrosskaya Tişina təcridxanasından qaçmağı bacarmışdır. 1997-ci ilin yanvarında Solonikə qarşı təşkil edilmiş sui-qəsddən sonra cansız bədəni Afina yaxınlığında tapılmışdır.
Həyatı
Aleksandr Solonik 1960-cı ilin 16 oktyabrında Rusiyanın Kurqan şəhərində anadan olmuşdur. Uşaq yaşlarından döyüş sənətləri və oldu silahlara marağı olmuşdur. Sovet qüvvələrinin Almaniya hissəsində yerləşən tank alayında hərbi xidmət keçmişdir.
Bazarda atışma
Soloniki geniş kütlə əsasən 1994-cü il oktyabrın 6-da günün günorta çağı, yəni saat 15.10-da Moskvanın “Petrovski – Razumovski” metrostansiyası yaxınlığında yerləşən bazarda dörd milis əməkdaşını güllələdikdən sonra ələ keçəndə tanıyıb. Bu vaxtadək Kurqanlı Rembo artıq Tümendə yerli avtoritetlər – Priçinin və Maşkini, Moskvada qanuni oğru Qlobusu, onun yaxın məsləkdaşı Bobonla cangüdəni Qoldini və “Qara Kardinal” ləqəbli avtoritet Otari Kvantrişvilini qətlə yetirmişdi. Bazara nəzarət edən "Bumeranq" təşkilatının əməkdaşları Solonikin başçılıq etdiyi şübhəli dəstənin hücumu haqqında tələsik zəng vuraraq milis şöbəsinə xəbər verdilər. İki dəqiqə sonra operativniklər, mayor Vasili Sısuştanov, kapitan İqor Neçayev və leytenant Sergey Yermakov artıq “İmpuls”un qarşısında idilər. Qırmızı poqonluların ofisə girib sənədlərini təqdim etmək xahişinə Solonik və cangüdəni sakitcə başlarını tərpətməklə razılıqlarını bildirdilər, hətta nəzakətlə bir-birlərinə yol da göstərdilər. Milisləri çaşdıran da elə bu nəzakətli rəftar oldu. Ofisin qapısı örtülən kimi Solonik qolunda tutduğu plaşın altından atəş açmağa başladı. Bir andaca polislər yerə sərildilər. Neçayev başından aldığı yaradan yerindəcə keçindi. Güllələr Sısuştamovun bədənində üç dəlik açdı: kürəyi, yanbızı və biləyində. Yermakovun qarın nahiyəsi və çiynindən ağır güllə yarası almışdı. "Bumeranq"ın hər şeylə maraqlanan əməkdaşı da ağır yaralanaraq yerdə çapalayırdı. Yoxlamaya gələnlərdən biri də silah çıxarmağa macal tapmadı. Bir neçə saniyə sonra Solonik və cangüdəni bazardakı camaata qarışaraq hadisə yerindən uzaqlaşmağa çalışırdı. Qovhaqov başlandı. “Bumeranq”ın əməkdaşları qatillərin ardınca düşərək izləməyi davam etdirdilər.
"Bumeranq"ın əməkdaşı Andrey Demkin:
“Petrovsk” bazarındakı atışmada Solonik ağır yaralanmışdı. Həkimlər onun deşilmiş böyrəyini kəsdilər. Qara ciyərində də zədələnmələr vardı. Botkinsk xəstəxanasının reanimasiya şöbəsindən Petrovka-38-in təcridxanasına gətirilən Makedonski sonradan “Matrosskaya Tişina”da ayrıca kameraya yerləşdirildi. Onun buradakı həyatına “Tişina” zekləri həsəd aparırdılar. Solonikn istifadəsində rəngli televizor, soyuducu, mikrodalğalı soba, kompüter vardı. Hətta yeməyi onun üçün sifarişlə restorandan gətirirdilər.
Onun 1995-cı ilin 5 iyulunda Moskva şəhərinin maksimum ciddi rejimdə mühafizə olunan həbsxanasından qaçması Rusiyanın güc strukturlarına böyük bir zərbə vurmuşdur.
Ölümü
1997-ci ilin 37 yanvarında Solonikin Afina yaxınlığında sui-qəst nəticəsində öldürüldüyü xəbəri yayılmışdır. Onun meyiti tapıldıqdan bir gün sonra Afina qəzetlərində qalmaqallı, sensasiyalı başlıqlar dərc olunmaqda idi. Ən azı səkkiz qətldə günahkar olduğu bildirilən, 1988-ci ildə məhkəmə zalından, 1990-cı ildə həbs düşərgəsindən, 1995-ci ildə isə Moskvanın ciddi rejimli "Matrosskaya Tişina" qapalı qazamatından qaçan, Rusiyanın bütün xüsusi orqanları və “İnterpol” tərəfindən axtarılan Makedoniyalı Saşanın həyatı belə sona çatmışdır. Buna baxmayraq rəsmilərin həmin cansız bədənin Solonikə aid olduğunu heç bir zaman təstiqləməmişdir.
Cynometra brachyrrhachis
(Cynometra brachyrrhachis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Typhlodromus ilicis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Arpadüzü
Arpadüzü (əvvəlki adı: Kolxozaşen) — Azərbaycan Respublikasının Xocavənd rayonunun Arpadüzü kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Xocavənd rayonunun Kolxozaşen kəndi Arpadüzü kəndi adlandırılmışdır. 2 oktyabr 1992-ci ildən 10 noyabr 2020-ci ilə kimi Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin işğalı altında olmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsinin nəticələrinə əsasən imzalanmış 10 noyabr 2020-ci il tarixli üçtərəfli bəyanata uyğun olaraq Arpadüzü kəndi Rusiya sülhməramlı qüvvələrinin nəzarətinə keçmişdir.
Toponimikası
1828-ci ildə İrandan köçürülmüş ermənilər yerləşdirildikdən sonra kəndin adı "Arbaduz" şəklini almışdır. 1939-cu ildən Kolxozaşen (Kilxoz kəndi) adlandırılmış, 1992-ci ildə isə dəyişdirilərək Arpadüzü kimi rəsmiləşdirilmişdir. Kənd öz adını ərazidəki "arpa əkilən duz, col" mənalı eyniadlı sahədən almışdır.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Mangifera acutigemma
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Helix
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Növləri
Helix yarımcinsi
Pelasga yarımcinsi
Cornu yarımcinsi
? yarımcinsi
Yusif Akçura
Türkçülük ideyasının öndə gedən təmsilçilərindən olan Yusif Akçura elmin müxtəlif sahələlərində çalışmışdır. Yazdığı elmi və publisistik əsərlərə görə qısa müddətdən sonra bir vaxtlar mühacirət etməli olduğu Türkiyədə yenidən sevilməyə başlamışdır.
Həyatı
Yusif Akçura 1876-cı ildə Rusiyanın Ulyanovsk vilayətinin Simbirsk şəhərində anadan olmuşdur. Y. Akçura iki yaşında olarkən çuxa istehsal edən fabriki olan atası Həsən Akçurin vəfat edir və ardınca anası Bibi Qəmər Banu xanımın xəstəliyi ilə əlaqədar olaraq ailə 1883-cü ildə İstanbula köçür. Yusifin anası burada dağıstanlı Osman bəylə evlənir və Osman bəy Y.Akçuranın təlim-tərbiyəsi ilə yaxından məşğul olmağa başlayır. Burada Y.Akçura 1883–1886-cı illərdə ibtidai məktəbi, 1886–1892-ci illərdə isə orta məktəbi bitirir. 1892–1896-cı illərdə isə İstanbul Hərbiyyə məktəbində təhsilini davam etdirir. Hərbiyyə məktəbində oxuyarkən Yusif Akçura yeni-yeni formalaşan türkçülük hərəkatları ilə maraqlanmağa, dövrün ideoloqlarının əsərlərini oxumağa başlayır. Ona təsir edən ilk şəxs tez-tez evlərində qonaq olduğu, əmisi qızı Zöhrənin həyat yoldaşı olan türk dünyasının məşhur şəxslərindən olmuş İsmayıl bəy Qaspıralı olur. Eyni zamanda Yusif Akçura Vələd Çələbi, Nəcib Asim bəy, Bursalı Məhəmməd Tahir kimi türkçülərin irsini mənimsəyir və Osmanlı tarixini və fransız dilini dərindən öyrənir.
Qısa zamanda Yusif Akçuranın fəal fəaliyyət göstərməsi onun Gənc türklər hərəkatı ilə əlaqəsi olduğu iddia edilərək tezliklə həbs edilməsinə səbəb olmuşdur. 1897-ci ildə Sultan Əbdülhəmidin əmri ilə Trablisə sürgün edilir. İttihad və Tərəqqi partiyasının sultanla apardığı danışıqlardan sonra Yusif Akçuraya intizam verilir və o, bundan istifadə edərək dostu Əhməd Fərid bəylə birlikdə Parisə mühaciət edir. 1899–1903-cü illərdə Fransanın Siyasi Elmlər Akademiyasında təhsil alan Y.Akçura burada tanınmış Avropa alimlərindən dərs alır, eyni zamanda Fransada böyük gücə malik olan Gənc Türklərlə əlaqələrini möhkəmləndirir. Təhsilini tamamladıqdan sonra Türkiyəyə dönməsi qadağan olunduğu üçün 1904-cü ildə Rusiyaya dönür və 1908-ci ilə qədər burada qalır.
Əqrəb (bürc)
Əqrəb (lat. Scorpius) - zodiakal bürc. 500px|thumbnail|left| Əqrəb (bürc) (Latınca:Scorpius)
Yusif Akçura
Həyatı
Bu dövrdə Yusif Akçura "Kazan müxbiri" adlı qəzetin redaktoru olur, "Rusiya müsəlmanları ittifaqını" yaradır, türkçülüyə aid ən məşhur yazılarını yazır. Dumaya millət vəkili seçiləcəyi üçün, bu prosesin qarşısını almaq məqsədilə 1906-cı ildə həbs edilir. Hadisədən sonra 1908-ci ildə Osmanlıda məşrutiyyənin elanından sonra İstanbula qayıdır. Bu dövrdə türkçü dərnəklərin qurulmasında iştirak edir, "Türk yurdu" dərgisini yaradır. Cumhuriyyətin elanında qədər bir sıra vəzifələrdə çalışan Y.Akçura TBMM-ə millət vəkili seçilir və 1932-ci ildən ölümünədək Türk Tarix Qurumu adlı dövlət təşkilatına rəhbərlik edir. Yusif Akçura 1935-ci ildə İstanbulda ürək tutmasından dünyasını dəyişir.
Fəaliyyəti
thumb|left|250px|Yusif Akçura Ədirnəqapı məzarlığında yerləşən qəbri.
Mangifera andamanica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yusif Akçura
Fəaliyyəti
Yusif Akçuranın ilk yazısı Rusiya ilə Osmanlı türklərinin bir-birilərini tanıması məqsədilə yazdığı 1897-ci ildə, İstanbulun "Məlumat" dərgisində nəşr olunan "Şəhabəddin Mərcani" adlı bioqrafiya xarakterli məqalədir. İstanbulda oxuyarkən tətil vaxtlarını Kazanda və Simbirskidə keçirən Y.Akçura Rusiya türklərinin həyatını öyrənir, dövrün tanınmış öndərlərindən Qəyyum Nasirin, Şəhabəddin Həzrətin və ən əsası qohumu İsmayıl bəy Qaspıralının düşüncələrini mənimsəyirdi. Parisdə yaşadığı dönəmlərdə milliyətçi aydınlarla olan tanışlıqları onun fikirlərini daha da qətiləşdirir və məhvə doğru gedən Osmanlıdan xilas olmanın ancaq milliyətçiliklə mümkün ola biləcəyini dərk edirdi.
"Türkçülüyün tarixi" adlı əsərində özü haqqında olan bölmədə Yusif Akçura yazır: Parisdə ilk görüşdüyü türk milliyyətçilərindən Doktor Şərafəddin Məğmumi mərhum, ona Osmanlı siyasətinin çürüklüyündən, müxtəlif ünsürlərin anlaşmasının mümkün olmamasından, türk milliyyətçiliyindən başqa heç bir sağlam fikir olmadığından, Batılıların ümumiyyətlə Doğu və türk düşmənliklərindən, mədənilərin dillərinə doladıqları ədalət və insaniyyət sözlərinə inanmanın tam bir axmaqlıq olacağından və bütün bu gerçəkləri ona Parisdəki həyatı və müşahidələrinin təlqin etdiyindən bəhs etmişdir.
Yusif Akçuranın türkçülüklə bağlı görüşlərini əks etdirən ilk yazısı 1904-cü ildə Qahirədə yayımlanan "Türk" qəzetində türkçülüyün manifesti hesab olunan 32 səhifəlik "Üç tərzi-siyasət" adlı məqaləsidir. Məqalə həmin qəzetdə mübahisəyə səbəb olmuş və bir neçə müəllif ona cavab yazmışdır. Bu məqalənin əsas məqsədi artıq parçalanmağa başlayan Osmanlı İmperiyasını ayaqda saxlamaq üçün verilən 3 təklif qeyd edilmişdir. Yusif Akçura türk tarixi haqqında elmi əsər yazmış ilk şəxs hesab edilir. "Türkçülüyün tarixi" əsəri ilk dəfə olaraq Akçuranın özünün naşiri və baş yazarı olduğıdıru "Türk yolu" adlı illik nəşrdə 1928-ci ildə nəşr edilmişdir.
Yusif Akçura əsərinin bəzilərində Mirzə Fətəli Axundzadənin fəaliyyətinə toxunmuşdur. Mirzə Fətəli Axundzadə haqqında danışarkən onu türkçülük hərəkatına daxil olan bir aydın kimi nəzərdən keçirilməsinə tam əmin olmadığını qeyd edir, lakin onun türk dili üçün verdiyi təklifləri, xüsusən əlifba islahatı ilə bağlı Türkiyədə Keçəçizadə Fuad Paşaya təqdimatını qeyd edir. Y.Akçura yazır: Axundzadənin əsərlərini gözdən keçirə bilmədim. Həyatı və əsərlərindən bəhs edən şəxslər, Mirzənin komediyalarını Azərbaycanda danışılan dil ilə yazdığını bildirirlər. Elə bir dil ki, xalq və yüksək təbəqə, kəndli və şəhərli hər kəs anlarmış, süsdən uzaq, saf və həqiqi Azəri ləhcəsindən Mirzə əsərlərində ustalıqla istifadə etmiş imiş. Bu vəziyyətdə Axundzadə Mirzə Fətəli dildə feilən türkçülük etmiş olur. Fəqət Mirzənin türk milliyyətçiliyi ilə bağlı düşüncə və görüşlərinə dair mənim əlimdə ciddi məlumatlar yoxdur.
Mikania rotunda
Mikania rotunda Mikania rotunda Mikania rotunda
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dərəşəhr
Dərəşəhr — İranın İlam ostanının şəhərlərindən və Dərəşəhr şəhristanının mərkəzidir. 2011-ci ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 24,961 nəfərdən ibarət idi. Bu şəhərin əhalisi lurlar və ləklərdən ibarətdir və lur və lək dillərində danışırlar.
Tofiq Hüseyn
Tofiq Hüseyn, Tofiq Yadulla oğlu Hüseynov - Azərbaycan şairi, publisist, Azərbaycanın Əməkdar Jurnalisti, “Tərəqqi” medalına layiq görülüb (2005).
Həyatı
Hüseyn Tofiq Yadulla oğlu 1946-cı ildə Masallı rayonunun Məmmədxanlı kənddində anadan olub. 1967-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universtitetini bitirəndən sonra təyinatla Əli Bayramlı şəhərinə göndərilib, burada çıxan “İşıq” qəzetində ədəbi işçi kimi əmək fəaliyyətinə başlayıb. Şöbə müdiri, məsul katib vəzifələrində işləyib.
1990-cı ildə alternativ Əli Bayramlı Şəhər Sovetinə deputat seçilib. 1991-cı ildə yeni yaradılan Hacıqabul rayonunda “Hacıqabul” qəzetinin ilk baş redaktoru təyin olunub. 1993-cı ildə “Həyat”qəzetinin cənub bölgəsində, 1997-cı ildən hal-hazıra kimi “Respublika” qəzetinin Muğan-Şirvan bölgəsində xususi müxbir kimi çalışır. Mətbuatda səmərəli fəaliyyətinə görə 2005-cı ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə “Tərəqqi” medalına, 2013-cü ildə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülüb.
Ədəbi fəaliyyəti
Ədəbi fəaliyyətə 1964-cı ildə ADU-nun “Lenin tərbiyəsi uğrunda“ qəzetində dərc olunan “Yarpaq “şeiri ilə başlayıb. 1965-cı ildə Xəlil Rza Ulutürkün “Uğurlu yol” u ilə Masallı rayon qəzeti “Çağırış” da dərc olunan sil-silə şeirləri ədəbi iştimaiyyət tərəfindən rəğbətlə qarşılanıb. Sonrakı illərdə görkəmli söz ustaları Bəxtiyar Vahabzadə, Nəbi Xəzri, Tofiq Bayram, Cabir Novruz, Qulu Xəlilli, İlyas Tapdıq, Məmməd İsmayıl, Sabir Rüstəmxanlı, Tofiq Abdin, Əjdər Ol və başqaları tərəfindən müxtəlif qəzet və jurnallarda ədəbi yaradıcılığı yüksək qiymətləndirilib. 8 şeir və publisistik məqalələr kitabının, sənədli povestin müəllifidir. Ailəlidir, 2 övladı, 3 nəvəsi var.
2 sentyabr
1901–cari
thumb|[[Salma Hayek]]
thumb|[[İslam Kərimov]]
Baş hərf
thumb|right|250px|Latın qrafikalı "A" hərfi (baş və adi hərflə yazılışı) Baş hərf — digər hərflərlə müqayisədə daha iri ölçüdə yazılan hərf. O digər qrafika ilə işlənir.
Bir çox dillərdə baş hərflər cümlənin başlanğıcında, xüsusi isimlərdə və şeirlərdə hər sətirin əvvəlində yazılır. Bəzi hallarda xüsusi ayırmaq üçün hansısa söz və ya cümlə ancaq baş hərflə yazıla bilər.
Nuşibilər
Nuşibi (弩失畢) — Qərbi Göytürk xaqanlığında yaşayan On ox türklərinin bir qolu. Digəri tulular idi. 5 tayfadan ibarət olan və xaqanlığın şərqində yaşayan bu topluluqla bağlı Çin salnamələri 651-766cı illərdə bəhs edir.
Boyları
Nuşibilərə təyin edilən boylar teginlərlə idarə olunurdu.
Xaqanları
(Bitmiş olanı davam etdirən xaqan)
Cynometra cauliflora
(Cynometra cauliflora) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qız (bürc)
Qız (lat. Virgo) — zodiakal bürc.
Tranzitor işemik həmlə
Tranzitor işemik həmlə və ya  tranzitor işemik hücum-  kəskin infarkt(toxuma ölümü) olmadan işemiya  səbəbli  nevroloji  disfunksiya epizodlarıdır. TİH zamanı nevroloji simptomlar 24 saat ərzində keçib gedir, əks halda xəstəyə  İşemik insult diaqnozu  qoyulur.
Əlamət və simptomlar
Simptomlar insanlar arasında müxtəlif  ola bilər. Ən çox rast  gəlinən  simptomlara  keçici  görmənin itirilməsi,  nitqin çətinləşməsi, ətraf əzələlərində zəiflik, ətraflarda hissi pozulmalardır.Başgicəllənmə də müşahidə oluna  bilər.
Sülh Bulağı əməliyyatı
Sülh Bulağı əməliyyatı (bəzi mənbələrdə Sülh Mənbəyi əməliyyatı və ya Sülh Çeşməsi əməliyyatı kimi tərcümə olunur) — Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin və Azad Suriya Ordusunun Suriyanın şimalında tək tərəfli muxtariyyət elan edən Rojavadakı silahlı qüvvə olan Suriya Demokratik Qüvvələrinə qarşı başladılan hərbi əməliyyat. Əməliyyatın başladığını elan edən Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan əməliyyatın "PKK/YPG və İŞİD terror təşkilatlarına qarşı " başladıldığını açıqlamış və məqsədinin  "Türkiyənin cənub sərhədində yaradılmasına çalışılan terror koridorunu yox etmək və bölgəyə sülh və hüzur gətirmək " olduğunu bildirmişdir.
Zəmin
Türkiyə hökumətinin Şimali Suriyaya müdaxilə etmə təhdidinin ardından 2019-cu ilin avqust ayında Türkiyə ilə ABŞ arasında Suriya Demokratik Qüvvələrini Suriyada İŞİD-ə qarşı hərbi müdaxilədə kilid müttəfiqlərindən biri olaraq görən razılaşma əldə edildi. Razılaşma izləmə və ortaq patrul yolu ilə Türkiyənin "təhlükəsizlik narahatlığını" ələ alaraq gərginliyi ortadan qaldırmağı məqsədləyən təhlükəsiz bölgəni qurarkən, SDQ-nin o dövrdə nəzarəti altındakı ərazilər üzərində hakimiyyəti əlində tutmasına icazə verdi. Razılaşma ABŞ və SDQ tərəfindən müsbət qarşılansa da, Türkiyə razılaşmadan məmnun deyildi. Türkiyə hökumətinin məmnuniyyətsizliyi Türkiyənin təhlükəsiz bölgənin əhatə etdiyi sahəni genişlətmək, Türkiyənin ərazinin bir qismi üzərində nəzarətini zəmanətə almaq və ya milyonlarla qaçqını bölgəyə yerləşdirmək kimi bir neçə cəhdinə səbəb oldu. Bu cəhdlərin hamısı sərt SDQ müqaviməti və ABŞ tərəfindən edilən açıqlamalar nəticəsində uğursuz oldu.
ABŞ-Türkiyə quru patrul nəzarətinin rəsmi olaraq işə başlamasına, SDQ-nin düşərgələrinin sökülməsinə və YPG qüvvələrinin təhlükəsiz bölgənin bir qismindən geri çəkilməsinə baxmayaraq, Türkiyə və SDQ arasında münasibətlər daha da gərginləşdi. Türkiyənin razılaşmanın status-kvosundan duyduğu narahatlıq prezident Ərdoğanın SDQ-i hədəfləyən çıxışları ilə daha da çıxılmaz hal aldı. Nəhayət, Türkiyə hökuməti eyni ilin oktyabr ayında "son tarix"in başa çatdığını elan etdi.
Nigarançılıq (film, 1998)
Nigarançılıq — film-tamaşada harınlıq, yaltaqlıq, sədaqət, iman, fırıldaq hərəkətlər, hiylə, xəbislik, ikiüzlülük əks etdirilir.
Sülh Bulağı əməliyyatı
Zəmin
Türkiyənin son illərdə artıq öz təhlükəsizliyini sərhədlərindən kənarda təmin edilməsi konsepsiyasına üstünlük verməsi bir tərəfdən PKK/YPG terror qruplaşmasının Türkiyənin Suriya və İraq ilə sərhədlərində Aralıq dənizinə qədər uzanan hissəsində terror dövlətinin qurulması planlarını alt-üst etmək, bu məqsədlə terrorçuların yüzlərlə kilometr uzunluğunda dəhliz yaratmaq ideyalarını vaxtında neytrallaşdırmaq, onların sərhədyanı ərazilərə müdaxiləsinin və hücumlarının qarşısını almaq, digər tərəfdən isə iqtisadiyyatına ciddi yük olan 3.6 milyon nəfər Suriya vətəndaşlarının heç olmasa 2 milyonunu öz ölkəsinə qaytarmaq niyyəti ilə bağlıdır.
Nigarançılıq (film, 1998)
Qurbanəli bəy (Yaşar Nuri) çar Rusiyası çinovniklərinin quludur. Onlar öl desə, ölər, qal desə qalar. Qurbanəli bəy məclisdə sərxoş olandan sonra qonaqların hamısını öz evinə dəvət edir, lakin sərxoşun yaddaşı olmaz deyiblər. Bunu yaddan çıxaran bəy pis vəziyyətə düşür və biabır olur...
Rəşid bəy Sultanov
Rəşid bəy Sultanov — çar ordusunun polkovniki, Mirzə Sadıq bəy Sultanov və Fatma xanım Kəminənin oğlu.
Sülh Bulağı əməliyyatı
Türkiyə
Əsrlər boyu türk tayfaları, sonradan isə türk döyüş birlikləri tərəfindən döyüşlərdə “Aypara taktikası” adlanan metoddan geniş istifadə ediblər. Həmçinin bu taktika türklərin yaşadığı coğrafiyanın adı ilə “Turan taktikası” da adlandırılıb. Bu taktiki döyüş metodu müasir hərbi anlamda təyin edilən ərazidə düşmən birliklərinin digər bölmələr ilə əlaqəsinin kəsilərək təcrid edilməsini, onun müdafiə olunmağa vadar edilməsini, müdafiə olunan düşmən birliklərinin yerləşdiyi ərazinin havadan və qurudan mühasirəyə alınmasını, artilleriya və aviasiya zərbələri ilə getdikcə mühasirə radiusunun daraldılaraq düşmənin geri çəkilməyə məcbur edilməsini və ərazidən çəkilməyən qüvvələrinin zərərsizləşdirilməsini nəzərdə tutur. Düşmən qüvvələrin sayı onun müdafiəyə keçməsinə imkan vermədikdə, əvvəlcə hücum edib, sonra isə geri çəkilməklə rəqib qoşunlarını əvvəlcədən yaradılan pusqu zonasına cəlb edərək ona sarsıdıcı zərbə vurduqdan sonra “Aypara Taktikası” ilə əks hücuma keçmək də mümkündür.
Rəşid bəy Sultanov
Həyatı
Rəşid bəy Mirzə Sadıq bəy oğlu 1876-cı ildə Cəbrayıl qəzasının Saracıq kəndində anadan olmuşdu. Qarğabazar kənd məktəbində, sonra Aşqabadda əmisi Hacı bəy Sultanovun yanında hərbi məktəbdə oxumuşdu. 8-ci Türkistan Atıcı Alayında hərbi xidmətə başlamışdı. Kornet rütbəsindən polkovnik rütbəsinədək yüksəlmişdi.
Mükafatları
Rəşid bəy Sultanov Georgi xaçı ilə təltif edilmişdi.
Sülh Bulağı əməliyyatı
Türkiyə
Lakin TSQ-nin Suriya Milli Ordusu ilə keçirdiyi “Barış Pınarı” hərbi əməliyyatının keçirildiyi ərazi düzənlikdir, bu isə Türkiyənin zirehli texnikalarına yüksək manevr imkanları yaradır. Böyük ehtimalla “Aypara”nın bir cinahından TSQ, digər cinahında isə SMO hərəkət edir. Hərbi əməliyyatın teatrının relyefinə, coğrafi ərazinin miqyasına, cəlb edilən qüvvələrin tərkibinə və əməliyyatın məqsədlərinə görə hücum iki və daha çox istiqamətdən paralel olaraq da həyata keçirilə bilər. Bu tip əməliyyatın diqqət yetirilməsi vacib olan elementi, döyüş bölgəsinin təcrid edilməsini xüsusi nəzarətdə saxlanılmasından, düşmənin ehtiyat qüvvələrinin mühasirədə saxlanılan əraziyə müdaxiləsinə imkan verilməməsindən, mümkündürsə ehtiyatları cəmləşmə rayonlarında zərərsizləşdirməkdən ibarətdir. M4 magistralının nəzarətə götürülməsinin əsas məqsədi də “atəş kisəsi”ndə qalan döyüşçülərə kənardan ehtiyat qüvvələrin qoşulmasını istisna etmək məqsədi daşıyırdı.
Suriya Demokratik Qüvvələri
SDQ silahlanmasında bir çox ciddi silah sistemləri mövcuddur. Onların bir hissəsi Suriyada davam edən vətəndaş müharibəsi illərində əldə olunub, digər bir hissəsi isə onları İŞİD-lə mübarizədə müttəfiq kimi qəbul edən Qərb ölkələri tərəfindən yüzlərlə tır vasitəsilə çatdırılıb. Onların arasında zirehli maşınlar, MILAN, TOW və “Javelin” kimi tank əleyhinə idarəolunan raket kompleksləri, 9K38 İqla (SA-18) daşınan zenit raket kompleksi, artilleriya vasitələri, mobil minaatanlar, PUA-lar, müasir snayper tüfəngləri, iriçaplı pulemyotlar, atıcı silahlar və s. mövcuddur. Təbii ki, bu silahlar bəzi itki risklərini özündə daşıyır, onlar Türkiyənin sərhədyanı yaşayış məntəqələrinə daha sıx tətbiq ediləcək, lakin heç bir halda bu təhdidlər Türkiyənin keçirdiyi əməliyyatı dayandıra bilməyəcək. Hərbi potensial baxımından, hətta Əsədin dəstəyi ilə belə münaqişə tərəflərini müqayisə etmək çətindir. Türkiyənin tək problemi 70 ilə yaxın NATO-da müttəfiq olduğu dövlətlərdən nəinki dəstək almaması, əksinə onların bir çoxunun SDQ cərgəsində yer almasındadır.
Suriya Demokratik Qüvvələrinin strukturlarında mövcud olan silahlı qrupların təkibində bir neçə müxtəlif vəzifələrə rast gəlinir. Təbii ki, burada ən əsas fiqur terrorçu qruplaşmanın rəhbəridir. İkinci və sonrakı fiqurlar isə təxminən aşağıdakı kimi formalaşdırılır:
SDQ-nin Suriya ərazisində keçirilən “Barış Pınarı” əməliyyatında fəaliyyətini təhlil etdikdə məlum olur ki, onlar öz qüvvə və vasitələrini, xüsusilə də ağır silahlarını, texnikalarını və sursat anbarlarını açıq ərazilərdə kompakt şəkildə deyil, yaşayış məntəqələrində daha geniş əraziyə dağınıq halda yerləşdirməyə üstünlük verirlər. Bu məqsədlə əsasən məktəblərdən və xəstəxanalardan istifadə edilir. Döyüşçülər və texnikaların hərəkəti əsasən qaranlıq düşdükdən sonra həyata keçirilməyə başlayır. Gündüzlər isə magistral yollardan kənar yerləşən səhralıq ərazi və yollarda hərəkət etməyi üstün tuturlar. Qətiyyən böyük qruplarla və ya kolonlarla hərəkət etmirlər, yerdəyişmə üçün pikap və motosikllərdən istifadə edirlər. Döyüşçülər zirehli texnikalara sahib olmalarına baxmayaraq, yalnız zəruri hallarda onlardan istifadə edirlər. Döyüşlərin gedişində əsasən hərəkətliliyə üstünlük verirlər və bunun sayəsində qüvvələrini mümkün qədər tez və gizli şəkildə TSQ-nin planlaşdırılan hücum istiqamətlərində cəmləşdirməyə çalışırlar.
SDQ-nin hazırda istifadə etdiyi digər döyüş taktikası məhdud görmə şəraitində çoxsaylı kiçik basqınlardır. Diversiya təxribat fəaliyyətlərindən və “partizan” döyüş taktikasından yararlanırlar. Bu metodu bəzən “vur-qaç” taktikası ilə qarışdırırlar, lakin bunlar bir-birinə bənzəsə də fərqli cəhətləri də mövcuddur. “Vur-qaç” qısamüddətli bir basqını nəzərdə tuta bilər, “partizan” taktikası isə rəqibin ərazisində uzun müddət passiv fəaliyyətdə olan qrupun konkret tapşırıq üçün uzunmüddətli istifadəsini nəzərdə tutur. Bu metodların hamısından istifadə edilir. Bəzən bu fəaliyyətlərin optimal sintezinə üstünlük verilir.
Gedişat
thumb|Cəbhə xəttinin dəyişilməsi|400px
9 oktyabr
Əməliyyat 9 oktyabr 2019-cu ildə Türk Hərbi Hava Qüvvələrinə tabe olan təyyarələrin hava hücumları və Suriya Demokratik Qüvvələrinin tabeliyində olan Təl-Əbyəz, Əl-Qamışlı, Rəsulayn və Eyn-İsa bölgələrini hədəfləyən top atışları ilə başlamışdır. 9 oktyabr tarixi eyni zamanda PKK lideri Abdullah Öcalanın 1998-ci ildə Hafiz Əsəd hökuməti tərəfindən Suriyadan qovulmasının ildönümüdür.
Gün ərzində Suriyadan Nusaybinə 6 raket atılmışdır. Hücumda 3 mülki şəxs ölmüşdür. Rəsuleyndə SDQ nəzarəti altındakı bölgədən Ceyranpınara 2 raket atılmışdır. Şanlıurfanın Ağcaqala, Birəcik və Ceyranpınar bölgələri ilə Mardinin Nusaybin qəsəbəsindəki bəzi nöqtələrə edilən hücumlarda 3 nəfər ölmüş, 46 nəfər də yaralanmışdır. Türk mənbələri hücumların SDQ tərəfindən həyata keçirildiyini bildirmişdir.
Bronxit
Bronxit (, bronx + -itis — iltihab) — bronx divarları selikli qişasının iltihabıdır. Bronxlar udulan havanı ağciyərlərə aparan müxtəlif diametrli şaxələnmiş boru şəbəkələrindən ibarət olaraq bronxial ağac adlanır.
Sülh Bulağı əməliyyatı
9 oktyabr
Sərhəddən xarici bombalamağa cavab olaraq SDQ sözçüsü Türkiyənin mülkiləri hədəf aldığını iddia etmişdir. Hava hücumlarına cavab olaraq SDQ ABŞ-ni Suriyanın şimalı üzərində uçuşa qadağa qoymağa çağırmışdır. SDQ həmçinin, əməliyyatın başlamasına cavab olaraq İŞİD əleyhinə olan əməliyyatları dayandıracaqlarını açıqlamışdır.
Bronxit
Bronxit tamamilə müstəqil xəstəlik olaraq inkişaf edə bilər (birincili bronxit), lakin o çox vaxt kəskin respirator infeksiyanın və ya soyuqdəymənin (ikincili bronxit) ağırlaşmasıdır və bronxların iltihabının bir xüsusiyyəti də ondan ibarətdir ki, bakterial infeksiyanın qoşulma təhlükəsi var.
Sülh Bulağı əməliyyatı
9 oktyabr
Günün sonunda Türkiyə Silahlı Qüvvələri əməliyyatın quru mərhələsinin Təl-Əbyəz da daxil olmaqla 3 nöqtədən başladığını elan etmişdir.
Bronxit
Tənbəki tüstüsü və toz bronxit xəstəliyi risqini artırırlar. Hətta "passiv siqaret çəkmə" xəstəlikdən sonra zəifləmiş orqanizm üçün son faktor olaraq bronxların iltihabını törədə bilər. Xüsusən də bu valideynləri siqaret çəkən uşaqlara aiddir. Bu halda bronxitdən əlavə uşaqlarda bronxial astma və pnevmoniya yaranması risqi artır. Orqanizmin immun sisteminin vəziyyəti də az rol oynamır, əgər immunitet zəifləmişsə, adətən payızda və ya yazda, "onun qapısı bütün küləklərə" açıqdır, başqa sözlə bronxitlə xəstələnmə təhlükəsi xeyli artır.
Simptomlar və gedişat
Bronxitin əsas əlaməti açıq, sarı, boz və ya yaşıl rəngli bəlğəmli öskürəkdir. Bəzi hallarda bəlğəmdə qan qarışığı olur. Öskürəkdən başqa bronxitin simptomları boğazda ağrı və spazmalar hissiyyatı, tənəffüsün çətinləşməsi, xırıltı və azacıq hərarətin olmasıdırlar.
Sülh Bulağı əməliyyatı
10 oktyabr
10 oktyabr 2019-cu il səhər tezdən Türkiyə Silahlı Qüvvələri rəsmən SDQ-ə hücuma başladı, bundan əlavə Suriyanın şimalında 181 hədəfi vurduqlarını və Türkiyə tərəfindən dəstəklənən 14.000 suriyalının hücumlarda yer aldıqlarını bildirdi. Günün irəliləyən saatlarında SDQ ilə Əl-Bab yaxınlarında Türkiyə dəstəkli Azad Suriya Ordusu arasında toqquşma çıxdığı bildirildi. Türkiyə dəstəkli Azad Suriya Ordusu Təl-Əbyəz bölgəsində irəliləyərək Tabatin və Əl-Muşrifah kəndlərini ələ keçirdi. Axşam saatlarında Türkiyə Silahlı Qüvvələri 11 kəndin nəzarət altına alındığını açıqladı. Türkiyədəki mətbuat "axşam 174 terrorçunun təsirsiz hala gətirildiyini" bildirdi.
Bronxit
Simptomlar və gedişat
Gedişatdan asılı olaraq bronxit kəskin, xroniki və obstruktiv olur.
Kəskin bronxitin yaranmasından əvvəl hərarət artır, baş ağrısı, zəiflik, zökəm, boğazda öskürək və acışma, xırıltılı səs, sinəaltı ağrı, quru ağrılı öskürək, konyuktivit olur. Kəskin bronxitin əsas təzahürü əvvəlcə quru, sonra yumşaq və nəm öskürəkdir. Böyüklərdən fərqli olaraq uşaqlar bəlğəmi gətirə bilmirlər.
Sülh Bulağı əməliyyatı
10 oktyabr
Ədalət və İnkişaf Partiyası toplantısında deputatlar qarşısında etdiyi çıxışında Ərdoğan Avropa ölkələrinin hərbi əməliyyatı tənqid etməyə davam etmələri halında, xüsusilə də əməliyyatın işğal olaraq qiymətləndirildiyi təqdirdə 3.6 milyon qaçqını Avropaya göndərəcəklərini bildirdi.
Bronxit
Simptomlar və gedişat
Xroniki bronxit çox vaxt müalicəsi vaxtında və axıra qədər aparılmayan (həkim təyinatına əməl olunmayan) kəskin bronxitin nəticəsidir. Kiçik uşaqlarda və qocalarda (75 yaşdan yuxarı) kəskin bronxitin xronikiyə keçmə ehtimalı yüksəkdir.
Sülh Bulağı əməliyyatı
10 oktyabr
Əməliyyatların ikinci günündə SDQ-nin mülki şəxslərə hücumu nəticəsində 6 türk vətəndaşı öldürülmüş, 70 nəfər isə yaralanmışdır. Əməliyyatlar nəticəsində 70.000 nəfər öz yaşadıqları ərazilərini tərk etmişdir.
Bronxit
Simptomlar və gedişat
Xroniki bronxitin ilk mərhələsində öskürək yalnız səhərlər yataqdan qalxarkən – "bronxların səhər tualeti" – azacıq bəlğəmlə müşahidə olunur. Kəskinləşmələr ildə üç dəfədən az olmamaq şərtilə olur, digər vaxtlarda da öskürək Sizə sakitlik vermir. Xroniki bronxitin təhlükəliliyi ondan ibarətdir ki, xroniki iltihab zamanı bronxların divarları nazilir, boşluq genişlənir və bu ağ ciyər emfizemasına və bronxial astmaya gətirir.
Sülh Bulağı əməliyyatı
11-15 oktyabr
Oktyabrın 12-də kürdlər, Suriya prezidenti Bəşər Əsəd rejimi ilə sövdələşmə əldə etdiklərini bildiriblər. Həmin sövdələşməyə görə, Əsədin qoşunları 2012-ci ildən bəri Dəməşq tərəfindən nəzarət edilməyən və Türkiyə ilə sərhədədək uzanan ərəziyə irəliləyə bilər. Qoşunlar şimal-şərqdəki bazalarından sürətlə hərəkətə keçib. Əsəd tərəfdarları gizlətdikləri rejim bayraqlarını yenidən qaldırdılar. Kürdlərin nümayəndələri anlaşmanın “ağrılı kompromislər” hesabına əldə edildiyini açıqlayıb. Anlaşmaya görə Suriya ordusu Türkiyə ilə sərhədi nəzarətə götürməlidir, kürdlərin gələcək statusuna dair danışıqlar isə sonraya saxlanılır.
Bronxit
Simptomlar və gedişat
Obstruksiya (latınca "maneə" deməkdir) – bu boşluğun sıxılması nəticəsində bronxlardan havanın keçməsinin çətinləşməsi prosesidir. Obstruktiv bronxiti uzadılmış, nəfəs verildikdə məsafədən eşidilən fit səsi, quru xırıltıya görə tanımaq olar. Bu zaman öskürəyin intensivliyinin, ümumi halın, bədən hərarətinin rəqsi ola bilər. Bir aydan çox davam edən bronxit gedişatı uzunmüddətli hesab olunur. Bronxitinn tipik ağırlaşması sinusit və otitdir. Ən çox baş verən ağırlaşması pnevmoniyadır.
Sülh Bulağı əməliyyatı
11-15 oktyabr
Türkiyənin Milli Müdafiə Nazirliyinin verdiyi məlumata görə, əməliyyat başlayandan 15 oktyabra kimi 611 SDQ döyüşçüsü zərərsizləşdirilib, Suriyanın şimalında 2 rayon, 1 qəsəbə və 56 kənd nəzarətə götürülüb.
Bronxit
Simptomlar və gedişat
Bronxit müalicə olunmadıqda, xroniki obstruktiv ağ ciyər xəstəliklərinə keçid mümkündür (XOACX) – bu ağ ciyəri zədələyən bir-birinə bağlı bütöv bir xəstəliklər qrupudur. XOACX qrupuna xroniki obstruktiv bronxit (90 %), ağır bronxial astma (9 %) və birincili emfizema (1 %) aiddirlər və qeyd etmək lazımdır ki, XOACX xəstəlikləri geriyədönməzlikləri ilə xüsusiyyətlənirlər.
Qrafik reqressiya
Qrafik reqressiya — statistik proqnozlar qrafik reqressiyanın köməyi ilə də verilə bilər. Bu zaman prediktor ədədi qiymətlə və ya keyfiyyət xarakterli göstəricilərlə verilə bilər. Bu üsul təcrübədə geniş şəkildə istifadə olunur. Burada X3 predikantı, X1 və X2 prediktorlarının funksiyaları kimi verilir.
Bronxit
Diaqnoz
Bronxitin diaqnostikası heç bir çətinlik törətmir: xəstəlik necə deyərlər göz qabağındadır, dəqiq deyilsə qulaq asmaqla diaqnoz qoyulur. Həkim-pulmonoloq, sorğu sualdan və ağ ciyərə qulaq asdıqdan sonra sadəcə olaraq diaqnoz qoyur. Köməkçi üsullar kimi xarici tənəffüs funksiyaları araşdırılır, xəstəliyin törədicisini müəyyən etmək üçün bronxoskopiya və bəlğəmin analizi aparılır. Simptomları öskürək olan daha ciddi xəstəliklərin olmadığını müəyyən etmək üçün, məsələn vərəm və ya ağ ciyərin xərçəngi, Sizi rentgenoqrafiya və ya ağ ciyərin flüoroqrafiyasına göndərə bilərlər.
Müalicə
Bronxitin müalicəsi üçün həkim inhalyasiya, döş qəfəsinin masajını, müalicəvi bədən tərbiyəsi, fizioterapiya, həmçinin bəlğəmin qatılığını azaldan və öskürəyi asanlaşdıran (bəlğəmgətirici və mukolitik vasitələr) dərman preparatlarını və immunkorrektorlarını təyin edə bilər. Nadir hallarda öskürəkəleyhinə preparatlar təyin olunur. Bronxitdə antibiotiklər heç də həmişə təyin olunmur. Onlara lüzum olmasını yalnız həkim müəyyənləşdirə bilər. Hər şey xəstəliyin ağırlığından, törədicinin xüsusiyyətindən və xəstəliyin müddətindən asılıdır.
Sülh Bulağı əməliyyatı
Atəşkəs
Oktyabrın 17-də ABŞ vitse-prezidenti Mayk Pens və Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan arasındakı təkbətək görüş sonrası Türkiyə Suriyada keçirdiyi hərbi əməliyyatı 120 saatlıq dayandırmağa razılıq verib. Pens qeyd edib ki, ABŞ Türkiyənin Suriyada əməliyyat zonasından SDQ döyüşçülərinin çıxarılmasına kömək edəcək. Türkiyənin Xarici İşlər naziri Mövlud Çavuşoğlu “Barış bulağı” əməliyyatının dayandırılmadığını, sadəcə prosesə müvəqqəti ara verildiyini bildirib. Nazir bildirib ki, 120 saat ərzində SDQ Türkiyənin yaratmaq istədiyi təhlükəsizlik bölgəsindən tam çəkilməlidir. Yalnız bundan sonra “Barış bulağı” əməliyyatı dayandırıla bilər. Bundan başqa, Türkiyəyə qarşı ABŞ-nin sanksiyaları dərhal aradan qaldırılacaq. Eyni zamanda, SDQ-nin əlindəki ağır silahlar toplanmalıdır. Hərbi əməliyyatlarını dayandırmaq, Suriya və Türkiyə sərhədlərinin təhlükəsizliyini təmin etmək və suriyalıların öz torpaqlarına qayıdışına şərait yaratmaq üçün aparılan danışıqlardan əldə olunan nəticə 13 bənddən ibarətdir. ABŞ Prezidenti Donald Tramp buna görə Rəcəb Tayyib Ərdoğana təşəkkür edib. Ərdoğan verilən vədlərə əməl olunmazsa, 120 saatlıq müddət bitdikdən sonra hərbi əməliyyatlar daha qətiyyətlə davam etdiriləcəyini bildirib. O həmçinin SDQ-nin növbəti gün səhər saatlarından etibarən Suriyanın şimalında nəzərdə tutulan təhlükəsizlik bölgəsini tərk etməyə başladığını da deyib.
Türkiyənin Milli Müdafiə Nazirliyi məlumatına görə əməliyyat başlayandan oktyabrın 17-dək 702 SDQ döyüşçüsünü zərərsizləşdirilib. Həmin gün Suriya Quru Qoşunları Türkiyə ilə sərhəddə yerləşən, əvvəllər kürdlərin nəzarətində olan Kobani şəhərinə daxil olub. Hökumət qüvvələri Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin irəliləməsinin qarşısını almaq məqsədilə şimal sərhədi boyunca ərazilərə girdiklərini bəyan ediblər. Onların son beş ildə ilk dəfə olaraq Rakka şəhərini və Hələbin şimalındakı bir sıra yaşayış məntəqələrini də nəzarətə götürdüyü bildirilir.
20 oktyabr
Oktyabrın 20-də Təl-Əbyəz bölgəsində SDQ indöyüşçülərin atəşkəsi pozaraq təhlükəsizlik zonasında kəşfiyyat-müşahidə missiyası aparan Türkiyə hərbçilərinə atəş açması nəticəsində bir türk əsgəri şəhid olub, digəri isə yaralanıb. Həmin gün SDQ mühasirədə olduğu Təl-Əbyəz şəhərindən tamamilə geri çəkilib və şəhər Türkiyə ordusunun nəzarətinə keçib. Türkiyə Ordusu azad etdiyi Rəsulayn şəhərində terrorçulara məxsus yeraltı tunellər sistemi aşkarlayıb. Əsas girişi ərazidəki anbarların birinin içində olan tunel yerin təxminən 13 metr dərinliyindədir. Uzunluğu kilometrlərlə ölçülən yeraltı keçid sisteminin hündürlüyü 3, eni isə 2,5 metrdir.
21 Oktyabr
ABŞ prezidenti Donald Tramp Türkiyəyə qarşı onun başlatdığı “Barış pınarı” əməliyyatına görə hərbi güc tətbiq etməyə “tam ölçüdə hazır” olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, Ağ ev rəhbəri bu addıma “lazım gələrsə” əl atacaq. Lakin Dövlət Departamentinin rəhbəri Ankaranın məhz hansı hərəkətlərinin ABŞ tərəfindən güc tətbiqinə səbəb ola biləcəyini dəqiqləşdirməyib. Rəcəb Tayyib Ərdoğan isə çıxışında Türkiyənin terrorçularla bir masaya oturmayacağını və oktyabrın 22-də Soçidə Rusiya prezidenti Vladimir Putinlə Suriyadakı vəziyyəti müzakirə edəcəyini bildirib.
ABŞ ordusunun təxliyyəsi
ABŞ Prezidenti Donald Tramp 2018-ci ilin dekabr ayında ABŞ ordusunun Suriyadan tamamilə çıxarılacağını elan etsə də, bu proses həmin vaxt həyata keçmədi. Yalnız Türkiyənin əməliyyatının başlamasından 1 gün qabaq ABŞ ordusunun 50 əsgəri Türkiyə ilə sərhəd bölgəsindən çıxarıldı və bununla ABŞ ordusunun Suriyadan çıxarılması prosesi başlandı. Pentaqonun rəsmi saytında ABŞ Suriya sərhədlərindən kənarda İŞİD-ə qarşı mübarizəni davam etdirəcəyi bildirilib. ABŞ koalisiyası Suriyadan çıxdığı zaman özlərinə məxsus sursat anbarını, eləcə də digər hərbi avadanlıqları məhv edib. Oktyabrın 16-da ABŞ-nin regionda olan bütün hərbi personalı və taktiki-texniki avadanlıqları İraqa yola salındıqdan sonra F-15 markalı iki koalisiya döyüş təyyarəsi “Lafarge” sement zavodunda yerləşdirilmiş döyüş sursat anbarına aviazərbə endirib. Zavod əvvəllər Suriyada İŞİD-ə qarşı mübarizədə Koalisiya Qüvvələrinin qərargahı missiyasını yerinə yetirirdi. ABŞ qoşunlarının bir hissəsi C-130 təyyarləri ilə ərazidən çıxarılıb. İyun ayından Suriyada olan Britaniya Xüsusi Hava Xidmətinin Xüsusi Qüvvələrə Dəstək Qrupunun əsasən paraşütçülərdən ibarət olan naməlum bir sayda hərbi qulluqçusu da çıxarılanlar arasında olub. Həmçinin çıxarılan hərbi qulluqçular arasında az sayda fransızlar da olub. Oktyabrın 20-də ABŞ qoşunları Suriyanın şimal vilayətlərindən olan Hələb və Raqqa bölgələrini tamamilə tərk edib. 60 nəqliyyat vasitəsindən ibarət hərbi karvan Hələbin şimal-şərqində yerləşən Sarrin aerodromundan ərazini tərk edib. Əl-Qamışlı şəhərinin kürd sakinləri ABŞ ordusunun Suriyanın şimalından çıxarılmasından qəzəblənərək ABŞ hərbi maşınlarının ölkədən çıxan karvanına daş və tərəvəz atıblar.
Reaksiyalar
thumb|sağ|400px|Əməliyyata reaksiyalar; Tünd qırmızı: Açıq şəkildə qınayan, Türkiyəyə qarşı sanksiya eləyən/silah satışını dayandıran Qırmızı: Açıq şəkildə qınayan ölkələr Sarı: Narahatlığını bildirən Tünd boz: Tərəfsiz Göy: Dəstəkləyən
Türkiyədaxili
Əməliyyatdan bir gün əvvəl TBMM-də Xalqların Demokratik Partiyası xaricindəki bütün müxalifət partiyaları ordunun Suriyadakı vəzifə müddətini uzatmaq üçün "lehinə" səsindən istifadə etdi. Müxalif partiya lideri Maral Ağşənər (İYİ partiya), Kamal Kılıçdaroğlu (Cümhuriyyət Xalq Partiyası), Təməl Qaramollaoğlu (Səadət partiyası) və hökumətin şəriki olan Millətçi Hərəkat Partiyası lideri Dövlət Baxçalı hərbi əməliyyatı dəstəklədiklərini açıqladılar. Ağşənər, Qılıcdaroğlu və Baxçalı əməliyyatın başladılmasının ardından prezident Ərdoğan tərəfindən əməliyyat haqqında birbaşa məlumatlandırılmışdır.
Xalqların Demokratik Partiyası əməliyyatı qınadı, "son dərəcə təhlükəli və yanlış bir addım" olaraq qiymətləndirərək, "Türkiyənin təhlükəli və dərin bir tələyə sürükləndiyini" bildirdi.
Beynəlxalq
330px|thumb|Trampın Ərdoğana məktubu
ABŞ Prezidenti Donald Trampın türkiyəli həmkarı Rəcəb Tayyib Ərdoğana Türkiyənin Suriyanın şimalında “Sülh Çeşməsi hərəkatı”na başladığı 9 oktyabrda yazdığı təhdid dolu məktub ortaya çıxıb. Amerika lideri məktubunda qeyd edib:
İddialara görə bu məktuba ən yaxşı cavab kimi Ərdoğan dərhal Suriyada hərbi əməliyyatların başlandığını elan edib.