Cəfər_Bünyadzadə
Həyatı və yaradıcılığı
Cəfər Bünyadzadə " Tuti" jurnalında Əli Nəzmi, Məmməd Səid Ordubadi, Əli Razı Şəmçizadə, Balaqardaş Əlimuradzadə kimi müəllifləri öz ətrafına toplaya bilmişdir. Təsadüfi deyildir ki, görkəmli yazıçı M.S.Ordubadi xatirələrinin birində 1913- 1915- ci illərdə ￼sürgündə olarkən Cəfər Bünyadzadə ilə məktublaşdığını yazır ki, bu da onların arasında möhkəm ünsiyyət, əlaqə olduğunu göstərir. " Tuti" jurnalının əvvəlinci nömrəsində redaksiya tərəfindən "Cehli- tuti" adlı başqa bir satirik jurnal da buraxmaq fikrində olduğu qeyd edilmişdir. Lakin həmin jurnalı buraxmaq mümkün olmamışdır. Professor Nazim Axundov adıçəkilən kitabında "Cehli- tuti" jurnalının Tağı Nağıyev və Cəfər Bünyadzadə tərəfindən çıxarılmasına Bakı şəhər bələdiyyə rəisi tərəfindən 10 iyul 1915-ci ildə 14009saylı şəhadətnamə verdiyini yazır(Axundov Nazim: Azərbaycan satira jurnalları. Bakı, "Elm", 1969, s. 93). " Tuti" dən bir neçə il əvvəl- 1910- cu il dekabrın 8- dən 1911- ci il martın 12- nədək Bakıda Dadaş Bünyadzadənin redaktorluğu ilə " Arı" satirik jurnalı da nəşr olunur. Həmin jurnalda iştirak edən gizli imzalardan biri də " Molla Sarsaqqulu" imzası olmuşdur. Bu haqda professor Nazim Axundov belə yazır: " Başqa satirik orqanlarda olduğu kimi, " Arı"da da açıq imza işlədilməmişdir. Əllidən artıq gizli imza içərisində ən çox nəzəri cəlb edən " Arı", "Xadim", "Əbülbəşər", "Molla Sarsaqqulu", " Qarınqulubəy" idi(Axundov Nazim: Azərbaycan satira jurnalları. Bakı, "Elm", 1969, s.114). Bu da Cəfər Bünyadzadənin "Tuti" nin nəşrindən əvvəl "Arı"da " Molla Sarsaqqulu" imzası ilə iştirak etdiyini göstərir. Qeyd etmək lazımdır ki, ondan əvvəl də C.Bünuadzadə 1909- cu il martın 13-də Bakıda işıq üzü görmüş " Zənbur" jurnalında satirik yazılarla çıxış etmişdir. Bu jurnalda onun "Tazə şeyx", " Adətlər" , "Xuliqan" və s.ünvanlı kiçik satiraları dərc olunmuşdur(Rauf Sadıxov: Sənətin izi ilə , "Elm və təhsil", Bakı- 2020, s.114). Cəfər Bünyadzadə " Tuti"nin redaktoru olarkən mollanəsrəddinçilərlə əlaqə yaratmağa və bununla da jurnalda gedən yazıların keyfiyyətini yüksəltməyə çalışmışdır. O, bu münasibətlə Gəncədən Əli Razı Şəmçizadəni və Əli Nəzmini jurnalda iştirak etməyə dəvət edir. Bu haqda görkəmli mollnəsrəddinçi Əli Nəzmi özünün mənsur " Keçmiş günlər" (xatirələr) əsərində belə yazır: Buraxmış çoxdandı əski bəyazı Bakıda "Tuti"də işləyir Razı. Bir məktub göndərib bu əski rəfiq "Tuti" də yazmağa etmişdi təşviq Həm də Bünyadzadə qeyd edib salam Yazmaqçın etmişdi o da isterham (Nəzmi Əli: Keçmiş xatirələr. Bakı, Adiloğlu, 2006, s.67- 68). Qəribədir ki, eyni vaxtda " Babayi- Əmir " satirik jurnalının redaktoru Əliabbas Müznib də həmin şairləri öz ətrafına toplamağa çalışmış və buna görə də onların arasında ixtilaf, hətta xoşagəlməz hadisələr də baş verir: Durdu bu jurnallar dimdik- dimdiyə, Hər biri Bakıda bir "mənəm" deyə Ümumi cəbhəni tam unutdular, Ədiblər ədəbsiz bir yol tutdular Cəfər də, Müznib də xeyli söyüldü Axırda ortada Razı döyüldü (Nəzmi Əli: Keçmiş xatirələr. Bakı, Adiloğlu, 2006, s.68). " Tuti" ilə digər satirik jurnallar arasında olan tənqidi münasibət haqqında Nazim Axundov belə yazır: "Tuti" mürəkkəb ictimai- siyasi şəraitdə buraxılırdı. Həmin dövrdə " Tuti" dən başqa " Babayi- Əmir", "Məzəli" və başqa satirik jurnallar da çıxırdı, " Babayi- Əmir" lə "Tuti" arasında müəyyən dövrdə, ayrı- ayrı ədəbi məsələlərə münasibətdə ziddiyət olmuşsa da, məsləkləri eyni idi(Axundov Nazim: Azərbaycan satira jurnalları. Bakı, "Elm", 1969, s.94).