cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Viniplast
Viniplast — polivinilxloridin əsasında əldə olunan plastik kütlədir. Polivinilxloriddən əlavə onun tərkibinə  istismar zamanı dağılmanın qarşısını alan stabilləşdiricilər və emalı asanlaşdıran yağlayıcı maddələr əlavə olunur. Bəzən viniplastın tərkibinə rəngləyicilər, doldurucular və fiziki- mexaniki xassələri dəyişmək üçün modifikatorlar əlavə edilir.
Viniplastlar onun  təşkiledicilərin köməyi ilə hazırlanırlar. Emal zamanı qarışıq ya ilkin olaraq  qranulatlar şəklində hazırlaır, ya da o bir başa  kütləyə preslənir. Alınacaq məhsulun formasından asılı olaraq müxtəlif emal üsulları tətbiq olunur: hamar lövhələr presləmə ilə, lentlşəkilli viniplast yayma ilə, kiçik ölçülü profilli məmullar təzyiq altında tökməklə, boru, profilli və dalğalı təbəqələr qranulatları basmaqla  əldə olunur.
Viniplast rəngsiz materialdır, o yanmır və hər hansı iyə malik deyil, yaxşı mexaniki emal oluna bilir. Asanlıqla qaynaq olunabilməsi viniplastdan olan hissələrin əlverişli birləşdirilə bilir. Viniplast beton, metal və ağac səthlərinə asanlıqla yapışdırıla bilir, 20—80°С arasında izoləedici material kimi istifadə etmək mümüknüdür. Viniplastın sıxlığı 1,2-1,40 g/cm³ arasında, dartmada möhkəmliyi 40—60, sıxmada isə 80—160 N/mm2 arasında meyillənir. Elastiklik modulu 1000–3500 N/mm2-dır. Nisbi uzanması 10-25%-i təşkil edir.
Güllücə (Ağdam)
Güllücə — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Güllücə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Mollahacılı
Mollahacılı — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Güllücə (Ağdam)
Güllücə kəndi 1994-cü il aprel ayının 16-da Ermənistan ordusu tərəfindən işğal olunub.20 Noyabr 2020-ci il işğaldan azad olunub
Mollahacılı
Tarixi
Kənd 1993-cü ildə yaradılmışdır.
Güllücə (Ağdam)
Tarixi
1930-cu ilə qədər Güllücə kəndi Yelizavetpol quberniyasının Cavanşir qəzasının tərkibində olub.
Mollahacılı
Toponimikası
Mollahacılı Göyçay rayonunun Qızılağac inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir. Yaşayış məntəqəsi molla hacı nəslinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonim "Molla Hacının nəslindan olanlar, mollahacılılar” mənasındadır.
Güllücə (Ağdam)
Tarixi
Güllücə kəndi rayon mərkəzindən 26 km. şimalda, Papravənd kəndindən 10km. şərqdə, Qarabağ düzündə yerləşir. Əslən Qarabağdan olan tanınmış yazıçı Süleyman Sani Aundovun “Nurəddin”  adlı əsərində Güllücə kəndinin adı çəkilir, kəndin gözəlliyindən söz açılır; yazıçı təxəyyülünün kiçik əlavələri nəzərə alınmazsa, Axundov, Ağdamın  Güllücə kəndi  barədə yazıb. Ermənistanın Amasiya rayonunda da Güllücə adlı azərbaycan kəndi var. Lakin Ermənistandakı yüzlərlə digər azərbaycanlı kəndi kimi, Amasiyadakı Güllücədə də azərbaycanlı qalmayıb artıq.
Mədəniyyəti
Güllücə kəndinin şimalında tunc və dəmir dövrlərinə aid olan Töyrətəpə kurqanları, kəndin cənubunda isə ilkin orta əsrlərdən qalma Karvansaratəpə və Çaparyeri adlanan qədim yaşayış məskəninin qalıqları var. Güllücə və Suma kəndlərinin arasında müqəddəs yer – Güllücə ocağı adlı ziyarətgah mövcuddur. İşğala qədərki dövrdə Güllücə kəndində klub, orta məktəb, 2 kitabxana, 2 uşaq bağçası, xəstəxana, rabitə şöbəsi, telefon stansiyası, şərab zavodu və müxtəlif ticarət-iaşə obyektləri var idi.
Əhalisi
İşğala qədər(16 aprel 1994-cü il) Güllücə kəndində 2143 nəfər əhali yaşayırdı. Əhalinin əsas məşquliyyəti heyvandarlıq, taxılçılıq, üzümçülük və baramaçılıq olub.
Adi oleandr
Təbii yayılması
Oleandrın vətəni — qərbdə Mərakeş və Portuqaliyadan şərqdə cənubi Çinə qədər quru və yarımquru subtropiklərin geniş zolağıdır. Təbii halda Aralıq dənizi sahili ölkələrində, Yaponiyada və Hindistanda yayılan 3 növü məlumdur.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 6 m olan həmişəyaşıl kol və ya kiçik ağacdır. Budaqlanan gövdələri qonur rəngli, yumru qabıqlarla örtülmüşdür. Yarpaqlarının uzunluğu 12 sm olub, neştərvari formalı, bozumtul-yaşıl rənglidir, üzbəüz və ya dəstələrdə 3-4 ədəd lansetvari və ya xətvari, kənarları bütöv və ya oyuqlu, qısa saplaqda, çılpaq, dərili, açıq orta damarcıqlıdır. Çiçəkləri parlaq, iri, beşləçəkli, qalxanvari çiçək qruplarında yerləşmişdir. Yayda çiçəkləyir. Əsasən toxumla, qələmlə, pöhrələrlə çoxaldılır.
Ekologiyası
İşıqsevən, tezboyatan, suya həssas, torpağa az tələbkardır. Bitki quraqlığa davamlı, istisevəndir.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycan florasında adi oleandr növü mədəni şəraitdə becərilir. Mərkəzi Nəbatat Bağının kolleksiya sahəsində mövcuddur.
İstifadəsi
Dekorativ bitki kimi yaşıllaşdırmada istifadə edilir.Çiçəkləyəndə dekorativ görünür. Yarpaqlarının şirəsi zəhərlidir, yarpaqlardan alınan neriolin və kornerin preparatları ürək-damar sistemi xəstəliklərinin müalicəsində istifadə olunur.
Duroplast
Duroplast — yüksək səviyyəli sıxlıqlı struktura malik polimer materialdır. Aldığı formada bərkidikdən sonra bu material deformasiya edilə bilmir. Xarici təsirə çat və dağılma ilə reaksiya verir. Duroplast heç bir mayedə həll olunmur, bəzi hallarda əridilə bilir. Bu materialın növləri kimi aminoplastı, penoplastı və polyesteri göstərmək olar. Aşağı maya dəyəri, yüksək sıxlığı onun təkcə avtomobil və elektrotexnika sənayesində yox, həmçinin bir çox sahələrdə həm dizayn, həm də qoruyucu rolunda örtük kimi tətbiq etməyə imkan verir.
Paraqvay vətəndaş müharibəsi (1947)
Paraqvay vətəndaş müharibəsi (1947) Guerra civil Paraguaya de 1947 və ya Quarrani ingilabı .Hərbi konfilikt siyasi-ictimayi qüvvələrin toqquşması nəticəsində 1947- ci illin mart və avqust ayları ərzində baş verir.
Konfiliktən öncəki vəziyyət
1940-ci ildə Hurinyo Moriniqo hakimiyyətə gəlir.O konsitutsiyanın ləğvi və siyasi partiyalatın fəsliyyətinə qadağa qoyur.Prezidentın bu addımı ölkədə kütləvi tətillərə,itayətsizliklərə və tələbə cıxışlarına səbəb olur.Asunsonda 1944-cı ilin fevral və aprel aylarında kütləvi tətillər baş verir.1945-ci ildə Moriniqo həmkarlar ittifaqının üzərinə hər işçinin maaşinin 3% Dövlət sosial təminat fonduna verməsi haqqında fərman verir.Ölkə itayətsizliklər girdabına düşür.Ancaq cıxışlar qəddarlıqla yatırılır və cıxışçılar Cakoda yerləşən düşərgələrə göndərilir (700 nəfər).Bu cıxışlar Moriniqonu müəyyən geri addım atmağa məcbur olur.Belə ki bir çox partiyaların fəaliyyətinə icazə verilir.Leyboristlər və Febreristlər partiyasın fəaliyyəti leqallaşır.Həmcini dövlət orqanlarında işləyən və nasistlərə meyl edən şəxslər dövlət idarəçiliyindən uzaqlaşdırılır.Söz azadlığı bərpa edilir.Kolorado və Febreristlər müştərək ölkəni idarə edir.1946-ci ildə Moniriqo vədləri tam yerinə yetirmir.1946-ci ilin Moriniqo və Kolorado partiyası ilə "Qion Poxo"nun yardımı sayəsində dövlət cevrilişinə cədh göstərir.Febreristlər 11 fevralda hökumətdən getdiyini bildirirlər.Bundan sonra siyasi partiyalara qarşı təqib başlayır.Partiyalar qadağan edilir.Bu da öz növbəsində vətəndaş müharibəsinə gətirib cıxarır.Febreristlər ,Liberallar və Kamunistlər öz aralarında razılığa gələrək koalisiya yaradılır.Rafael Franko üsyana başçılıq edirdi.Üsyanın əvvəlində sakitliyini qoruyan ordu işə müdaxilə etməli olur.Kolorado istisna olmaqla bütün partiyalar bu üsyana dəstəkləyir.Bankirlər ,ordunun 11 diviziyasından dördü üsyançılara qoşulur.Hökumət Kolorado partiyası tərəfdarları,3 kavalerlər eskadronu ,Asunsonda yerləşən 3 diviziya və Paraquaridə artileriya diviziyasına malik idi.
Müharibə
8 mart 1947-ci ildə Konsenson və Cakoda yerləşən qüvvələr müxalifətə dəstək verir. Müvvəqəti hökumət qurulur. Onun başçısı polkovnik Vilaqra seçilir. Üsyançılar demokratik təsisatlar və azad seçkilər tələb edirlər. Döyüş bölgəsinə hər iki tərəf öz arsenalında olan güvvələrini yeridir. Bu toqquşmalar 5 ay müddətində davam edir. Üsyançılar hökumət qüvvələrinə ağır zərbə vurur və paytaxta qədər gəlsədə sonda məğlub olurlar. Məğlubiyyatın əsas səbəbi üsyançıların rəhbərliklərində birliyin olmaması və rəhbərlik üstündə gedən mübarizə olur. Moniriqo hökumətinə Argentina və ABŞın maddi və hərbi yardımıda az təsir göstərmir. Hətta dövlət tərəfində vuruşan kavalerlər eskadronuna ABŞ hərbi ataşesi rəhbərlik edirdi.
Nəticə
Kolorado partiyası ölkədə tək partiya elan edilərək ,digər partiyaların fəaliyyətinə qadağa qoyulur. Bu müharibədə 55,000 insan ölür.Bunu 50,000 mülki vətəndaş təşkil edirdi.5,000 insan islah əmək düşərgələrində həbs edilir.150,000 insan ölkəni tərk edərək miqrantlara cevrilir.
Havay monax suitisi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Xariçi görünüşü
Uzunluğu 225 sm, rəngi isə tünd qəhvəyi və ya tünd boz-qəhvəyi olur. Dişilər isə nisbətən açıq rəngdə olurlar. Erkəklər bir qayda olaraq dişilərdən iri olur.
Yayılması
Havay suitiləri Havay adalarının şimal-qərbdə yerləşən atol atol adalarında yayılmışdır. Əsasən Kure, Perl end Hermes, Frenç Friqat Şols, Miduey adalarında yaşayırlar. Əvvəllər isə hətta Kayay, Havay, Niihau, Oahu adaları sahilləri ərazisində də yaşayırdılar.
1958–1996-cı illərdə onların sayı 60% azalmışdır. 2004-cü ildə isə onların sayı 1400 başa çatmışdır. Əvvəllər onların sayının azalmasının səbəbi kütləvi ovlanma idisə, indi isə balıqçı torlarıdır. ABŞ-da qanunla qorunur. Əsasən balıq və Molusklarla qidalanır.
Çoxalması
Bu növün balavermə dövrü dekabrdan avqust ayına qədər davam edir. Ən aktiv dövr aprel may aylarıdır. Balanın çəkisi 16 kq, uzunluğu 125 sm olur. Onlar qara yumşaq kürkünü 3–5 həftə ərzində dəyişir. Rəngləri gümüşü-boz-mavi alır. Kürək nahiyyəsində isə gümüşü-ağ ləkə vardır. Dişilər iki ilə bir bala verir. Çütləşmə dönəmi may noyabr aylarını əhatə edir.
Sedat Balkanlı
Sedat Balkanlı — Türkiyə milli komandasının və "Qalatasaray"ın veteran futbolçusu. Sedat müdafiəçi olsa da, başla vurduğu qollarla ad-san qazanıb. Komanda yoldaşları ona "qızıl baş" ləqəbini veriblər. 1994/95 mövsümündə "Qalatasaray"ın heyətində hər 8 qola başla imza atıb. Balkanlı peşəkar futbolçu karyerasında "Qaziosmanpaşa", "Konyaspor", "Bursaspor", "Eskişeherspor" və "Fənərbaxça"nın da şərəfini qoruyub.
Onun ölümünə milyon nəfərdə bir rast gəlinən dəhşətli əsəb xəstəliyi (ALS) səbəb olub. Sedat bu əlacsız xəstəliyə 1997-ci ildə, 32 yaşında ikən düçar olub. Həmin vaxt həkimlər onun maksimum 2 il yaşaya biləcəyi barədə rəy veriblər. Əsəb xəstəliyi ilə mübarizə aparan Sedatın vəziyyəti tədricən pisləşməyə başlayıb. O, öncə danışmaq, daha sonra yerimək qabiliyyətini itirib. Ardından veteran futbolçunun gözlərindən başqa bütün orqanları sıradan çıxıb.
Cryptocarya chinensis
(Cryptocarya chinensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Progeriya
Progeriya – Erkən yaşlanma xəstəliyi, HGPS — Hutchinson-Gilford progeriya sindromu
Haqqında
Progeriya çox nadir bir xəstəlik olub erkən yaşda qocalma ilə müşayiət olunan bir xəstəlikdir. Bu xəstəlik mutasiya nəticəsində əmələ gəlir, nadir hallarda irsi xarakter də daşıya bilir. Progeriya dedikdə erkən yaşlanma nəzərdə tutulsa da, bu xəstəliyi çox zaman HGPS (Hutchinson-Gilford progeriya sindromu) da adlandırırlar. Xəstəlik praktik olaraq qarşısıalınmaz nəticələrə gətirib çıxarır. Belə ki, bu xəstəliklə doğulan uşaqların əksəriyyəti 13 yaşına çatana kimi vəfat edirlər. Onların bədənində böyük insanın fiziki inkişafına məxsus xüsusiyyətlər, qocalıq sürətlə baş verir. Baş verən əlamətlərdən başlıcası – vaxtından əvvəl dazlıq, sümüklərin nazikləşməsi, artrit və ürək xəstəlikləridir. Xoşbəxtlikdən progeriya az təsadüf olunan xəstəliklərdəndir. Dünyada cəmi 48 nəfərdə rast gəlinir. Amma bəzi məlumatlara əsasən, bir ailədə 5 uşağın hamısında bu xəstəlik müşahidə olunub. Bu xəstələr ürək xəstəlikləri və iflic kimi səbəblərlə dünyalarını dəyişirlər. Ortalama yaşam müddəti 13 ildir. Amma bəzən 20, hətta daha çox yaşaya bilirlər. Bəzi xəstələr isə daha erkən həyatlarını itirirlər.
Tarixi
Bu xəstəlik ilk dəfə 1886-cı ildə Jonathon Hutchinsonda aşkarlanmışdır. 1897 ci ildə Hastings Gilfordda da eyni xəstəlik üzə çıxmışdır, beləliklə bundan sonra xəstəlik bu iki adamın soyadları ilə əlaqədar olaraq Hutchinson- Gilford progeriya sindromu adlandırıldı.
Simptomları
Progeriyalı uşaqlarda simptomlar ilkin aylarda üzə çıxır. İlkin simptomlar uşağın fiziki olaraq düzgün formalaşmaması (yəni çəkisinin az olması və həmçinin çəkisinin kifayət qədər arta bilməməsi) və sklerodermaya bənzər dəri vəziyyəti şəklində təzahür edir. Bunlardan qeyd etdiyimiz ilk simptomun(digər adı ilə FTT-failing to thrive) səbəbləri iki yerə bölünür : endogen və ekzogen.
Endogen səbəblər-uşaqda olan əqli və fiziki pozğunluqlardan qaynaqlanır .Bu anadangəlmə qüsurlarla bağlıdır ,həmçinin həzm sistemi ilə bağlı bir sıra problemlər (qaz və turşuların geriyə axması) uşaqda ağrılı vəziyyətlə müşahidə olunub,kifayət qədər qidalanmamasına səbəb olur. Kistik fibroz(döş qəfəsi infeksiyaları, öskürmək, tez tez bəlğəmin əmələ gəlməsi, tənəffüsün tez- tez kəsilməsi ,dəridən duz tamının gəlməsi, yeməyə baxmayaraq, çəkinin az olması ilə müşayiət olunan əsasən ağciyərlərə, həmçinin mədəaltı vəzə, böyrəklərə, bağırsaqlara təsir edən bir xəstəlikdir) ishal, çölyak xəstəliyi(qarın ağrısı qabarıqlıq çəki ala bilməmək kimi şikayətlərlə özünü büruzə verən xəstəlikdir, əsasən buğda, arpa, çovdar, yulaf kimi taxıllarda olan qlüten zülalının həzm olunmamasından yaranır) progeriya xəstəliyinin daha da ağırlaşmasına səbəb olur. Qurdağızlılıq və dilin qatlanması da progeriya xəstəliyinin inkişafı üçün zəmin yaradır.
Progeriyanın ikinci əsas simptomu sayılan skleroderma autoimmun xəstəlikdir .Bu xəstəlikdə dərinin sərtləşməsi baş verir, xəstəliyin daha ağır formaları daxili orqanların zədələnməsinə gətirib çıxarır. 2–3 yaşa çatan progeriyalı uşaqlarda isə bədəndə tük örtüyünün tamamilə itməsi(dazlaşma),dayaz, çıxıqlı çənə, burnun sıxılmış vəziyyətdə olması ilə müşahidə olunur. Uşaq böyüdükcə bu xəstəlik daha kəskin şəkildə büruzə verir .Büzüşmüş dəri, damar kirəcləşməsi (ateroskleroz),böyrəklərin sıradan çıxması ,görmə qabiliyyətinin itməsi, ürək-damar problemləri sonrakı dövrlərdə üzə çıxan simptomlardan sayılır .Skleroderma progeriyanın ən spesifik simptomudur bu xəstəliyi olan uşaqların yaşlılar kimi kövrək sümükləri olur, yəni progeriyalı xəstələr üçün ən xarakterik xüsusiyyət büzüşmüş dəri, bədənə nisbətdə başın böyük olması, sifətin dar olması dimdiyəbənzər burun, kəllənin dərisində olan venaların açıq aydın görünməsidir.
Xəstəliyin səbəbi
Normal hüceyrədə və progeriyalı hüceyrələrdə gedən prosseslər fərqlidir: Yəni prosesin mexanizmini sadə dillə izah etsək, normal hüceyrədə prelamin müvəqqəti olaraq nüvəyə birləşməlidir, bunun pozulması progeriya xəstəliyini yaradır. 20-ci əsrin əvvəllərinə kimi progeriya haqqında məlumat çox az idi. 2003-cü ildə bunun səbəbinin LMNA genində baş verən mutasiya olduğunu kəşf etdilər və bu mutasiya sitozinin timinlə əvəz olunmasından qaynaqlanır .Bu mutasiya nəticəsində ölçücə normal RNT dən dəfələrlə kiçik RNT yaranır və yaranmış bu RNT nin translyasiyası nəticəsində əmələ gələn zülal da(prelamin A ) normal olmur və belə zülala farnezil qrupu uzun müddət bağlanır ,ondan ayrılmır. Nəticədə lamin A- nın yerinə xəstəliyin səbəbi olan progerin zülalı yaranır və bu progerin zülalı uzun müddət nüvəyə birləşir .Zəncirvari olaraq nüvəyə birləşən bu progerin lamin A dan fərqli olaraq nüvəyə möhkəmlik vermir(yuxarıda izah olunduğu kimi lamin nüvə üçün mexaniki dayaq rolunu oynayırdı, ancaq progerin bunu etmir) nəticə olaraq nüvə də qəribə forma alır və orqanizmdə bütün həyati proseslərə nəzarət edən nüvə artıq öz funksiyasını düzgün yerinə yetirə bilmir
Müalicəsi
Hələlik xəstəliyin müalicəsi tam aşkarlanmayıb, lakin bəzi sınanmış metodlar var ki xəstəliyin müalicəsində effektli sayıla bilər. Onlardan biri də böyümə hormonu ilə olan müalicədir. Belə ki bu hormon progerinin yaranmasını tormozlayır və həmçinin progeriyalı xəstələrin boyunun və çəkisinin artmasına kömək edir.
Həmçini xəstəliyin müalicəsində farnezil transferaza inhibitorlarından da istifadə olunur.
Tənbəki
(Nicotiana rustica) — cinsinə aid bitki növü.
Hipertrixoz
Hipertrixoz və ya qulyabani xəstəliyi — həddən artıq tüklənmə.
Bu xəstəlik üzdə uzun və qara tüklərin çıxması ilə müşahidə olunur. Xəstəlik insanı canavara bənzətdiyi üçün, bu xəstəliyə canavar sindromu da deyirlər. Xəstəlik insanın müxtəlif sahələrinin həddən artıq tüklənməsi ilə büruzə olunur.
Senecio randii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Məcəllə
Məcəllə (codex — kitab) — bir və ya bir neçə sahənin sitemləşdirilmiş normalarını özündə birləşdirən hüquqi akt. Məcəllənin strukturu əsasən sahənin sitemini əks etdirir.
Sahə haqqında qanunvericiliyin məcəllə ilə sistemləşdirilməsi sahə ilə bağlı müxtəlif normaların vahid normativ kompleksə salınma prosesidir.
Cryptocarya erythroxylon
(Cryptocarya erythroxylon) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fil xəstəliyi
Fil xəstəliyi və ya elefantiaz – İnsan bədəninin hər hansı bir hissəsinin hədsiz böyüməsi.
Fil xəstəliyi filarioidea ailəsinə daxil olan qurdlar tərəfindən törədilən parazitar xəstəlikdir. Bu xəstəlik parazitar xəstəliklərə aid olub, onu törədən qurdlar maralların orqanizmində yaşayır, ağcaqanadlar tərəfindən yayılır. Əgər alimlər maralların orqanizmində bu qurdun inkişafının qarşısını ala bilsə, insanlar arasında bu xəstəliyin qarşısını da almış olacaqlar. Tibdə elefantiyazis adlanan xəstəliyin açması "kobudcasına genişlənən üzvlər"dir. Bu xəstəlik kobudca genişlənmiş, ya da şişmiş ayaqlar və qollara sahib dramatik insan fotoşəkillərindən bilinir. İnfeksiyalı dişi ağcaqanad bir insanı dişlədiyində mikrofilarya deyilən qurd sürfələrini qana sala bilər. Mikrofilarya təkrar-təkrar törəyir və uzun illər boyu yaşaya biləcəyi qan dövranı yoluna yayılır. Sıx görülən xəstəlik əlamətləri infeksiya sonrası illər boyu görünmür. Parazitlər qan damarlarına yerləşdiyi kimi qan dövranını məhdudlaşdıra bilər və ətrafındakı toxumalarda qanın yığılmasına səbəb ola bilər. Tropik zonalarda rast gəlinən fil xəstəliyi (limfatik filariya) ağcaqanadlar tərəfindən törədilir. Bu xəstəlikdən dünyada 120 milyon insan əziyyət çəkir və bunlardan 40 milyonu ağır vəziyyətdədir. Yoluxmuş dişi ağcaqanad insan qanını sorarkən sürfələr qana keçir və bununla da bütün bədənə yayılır. Sürfələr əsasən limfatik toxumaları zədələyir, beləliklə, onların normadan artıq böyüməsinə gətirib çıxarır. Nəticədə bu xəstəlik zamanı qızdırma və güclü ağrılar baş verir. Hipertrofiyaya uğramış ayaqlar, əllər, sinə və cinsiyyət orqanları, bu xəstəliyin ümumi simptomlarından sayılır. İnfeksiyanın ən ümumi görülən əlamətləri isə həddindən artıq dərəcədə böyümüş qollar, qıçlar, genitalya və sinələrdir.
Ad serveri
Ad serveri (name server) - İnternetdə başqa kompüterlərin istifadə edə bilməsi üçün domen adlarını IP-ünvanlara çevirən kompüter. Ad serverlərində başqa serverlərin göstəricilərindən ibarət verilənlər bazası olur. Onlar bütün dünyaya səpələnib və mürəkkəb iyerarxik struktura malikdir. Ad serverləri üç qrupa bölünür: lokal, kök və səlahiyyətli ad serverləri. Lokal ad serverləri hər bir İnternet provayderində var. Sayı onlarca olan kök ad serverləri lokal ad serverlərinin emal edə bilmədiyi sorğuları emal edir. Səlahiyyətli ad serverində verilmiş host qeydiyyata alınıb. Etibarlılığı yüksəltmək üçün host təkcə lokal serverdə deyil, bir neçə səlahiyyətli serverdə də qeydiyyatdan keçirilir.
Frakkiya Drakulaya qarşı (film, 1985)
Frakkiya Drakulaya qarşı — 1985-ci ildə istehsal olunmuş İtaliya filmidir.
Kosalar (Ağdam)
Kosalar — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Göytəpə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Kənd Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub. Kənd 20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycana qaytarılıb.
Dendrobium aqueum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ali-Yasin
Ali-Yasin — Məhəmməd peyğəmbərin Əhli-Beyti.
Qurani-Kərimin Saffat surəsinin 130-cu ayəsinin (سلـٰم على ال ياسين) hərəkəsiz oxunuş formalarından biri - "səlamun əla ali yasin" — "Ali-Yasinə salam olsun!" -dur.
Qremio Katanduvense FK
Qremio Katanduvense Futbol Klubu — Qremio Katanduvense kimi də tanınan, 8 mart 1999-cu ildə təsis edilən və San-Paulu ştatının Katanduva şəhərini təmsil edən Braziliya futbol klubudur.
Tarixi
Klub 8 mart 1999-cu ildə təsis edilmişdir. Klub 2006-cı ildə Paulista Liqasının İkinci Diviziyasını ikinci pillədə başa vurmuşdur.
Stadion
Qremio Katanduvense öz ev oyunlarını Estadio Munisipal Silvo Salles stadionunda keçirir. Stadionun maksimum tamaşaçı tutumu 16474 nəfərə bərabərdir.
Tanrının Müqavimət Ordusu
140px|thumb|right|Tanrının Müqavimət Ordusunun bayrağı Tanrının Müqavimət Ordusu ( - LRA) — həmçinin Tanrının Müqavimət Hərəkatı kimi də tanınan, bir militant qrup. Şimali Uqanda, Cənubi Sudan, Konqo Demokratik Respublikası və Mərkəzi Afrika Respublikasında fəaliyyət göstərir. Geniş insan hüquqları pozuntuları o cümlədən qətl, oğurlama, uşaq cinsi köləliyi, uşaqları hərbi əməliyyatlarda iştirak etməyə məcbur etməyə ittiham edilmişdir.
Əvvəlcə onlar cənubi Uqandalı təcrid hiss edən etnik qruplarının hesabına Uqandanın mərkəzi hökumətinə qarşı bəzi Açolilər tərəfindən icra edilən böyük bir silahlı müqavimət hərəkatının nəticəsi və davamı idi. İdeoloji cəhətdən,qrup Açoli millətçiliyi, Afrika mistisizm və xristian fundamentalizminin qarışığıdır.
Rayan Vayt
Rayan Ueyn Vayt ( d. 6 dekabr 1971; Kokomo, İndiana – 8 aprel 1990; İndiana, İndianapolis) — İİV/QİÇS virusuna yoluxduğu üçün oxuduğu məktəbdən çıxarılmasına qarşı apardığı mübarizə ilə Amerika Birləşmiş Ştatlarında milli simvol halına gələn amerikalı gənc. Rayan hemofiliya xəstəsi olduğu üçün qanköçürmə müalicəsi zamanı İİV-ə yoluxmuş olduğu iddia edildi.
Ona 1984-cü ilin dekabr ayında diaqnoz qoyuldu və yalnız altı ay yaşamaq ehtimalının olduğu təxmin edilirdi. Həkimlər Vaytın digər şagirdlər üçün təhlükəli olmadığını və məktəbə qayıda biləcəyini söyləsələr də, Kokomoda yaşayan valideyn və müəllimlər onun məktəbə qayıtmasına etiraz etdilər. QİÇS-in tədqiqatlarında və tanınmasında əhəmiyyətli töhfələri olan Rayan məktəb sisteminə qarşı hüquqi mübarizə apardı. Elton Con, Maykl Cekson və Fil Donahyu kimi bir çox məşhurlarla birlikdə medianın qarşısına çıxdı, həkimlərin nəzərdə tutduğunun əksinə beş ildən çox yaşadı və 1990-cı ilin aprelində, məktəb məzuniyyətinə bir ay qalmış vəfat etdi.
İlk QİÇS simptonlarına homoseksuallarda rast gəlindiyi üçün Rayandan əvvəl, bu xəstəliyin həmin cəmiyyət ilə birbaşa əlaqəli olduğu fikri olduqca populyar idi. Lakin Vayt ilə birgə bu düşüncə dəyişdi, İİV-ə yoluxmuş Mecik Conson, Rey qardaşları və Kimberli Berqalis kimi məşhurları da QİÇS-lə bağlı tədqiqatların aparılması və cəmiyyətin məlumatlandırılması üçün çalışmağa sövq etdi. Vaytın ölümündən qısa bir müddət sonra ABŞ Konqresi "Ryan White Care" qanununu hazırladı. İki dəfə təsdiq olunan bu qanun ABŞ-də QİÇS-lə yaşayan insanların ən böyük dəstəkçisi oldu.
Uşaqlığı və xəstəliyi
Rayan Cinni Eleyn Heyl və Hyuberta Ueyn Vaytın ailəsində, ABŞ-nin İndiana ştatının Kokomo şəhərində dünyaya gəlmişdi. Hələ üç günlük ikən həkimlər ona kiçik bir yaralanma əsnasında belə qanın durmamasına yol açan X xromosoma bağlı irsi qan xəstəliyi olaraq adlandırılan ağır hemofiliya A diaqnozu qoydu. Müalicəsi üçün bədəninə həftəlik amil VIII preparatının yeridilməsi gərəkli idi. Məhz tətbiq olunan bu üsul səbəbindən QİÇS xəstəliyinin o dövrdə yayıldığı düşünülür.
Rayan uşaqlıqda olduqca sağlam olsa da, 1984-cü ilin dekabrında kəskin sətəlcəm oldu. Bu xəstəliyin müalicəsi mərhələsində ona QİÇS diaqnozu qoyuldu. Tibb dünyası o vaxt QİÇS haqqında çox az məlumata malik idi. Alimlər həmin il HTVL-III adını verdikləri bir virus tapdılar və bu virus QİÇS-ə səbəb olan İİV idi. Rayana amil VIII müalicəsi zamanı HTVL-III infeksiyasının ötürülməsinin düşünülməsinə baxmayaraq, bu iddia təsdiqini tapmadı. Həkimlər bu virusa qarşı necə test edəcəklərini bilmirdilər və eyni zamanda, donorlar virusun qanla yoluxduğunu düşünürdülər. 1979-84-cü illər arasında hemofiliya xəstələrinin 90%-dən çoxuna İİV-ə yoluxdurulduğu düşünülürdü. Aparılan tədqiqatlardan sonra Rayanın T hücrə sayı 25 olaraq (bu say sağlam insanlarda təxminən 500-1200 arasındadır) müəyyənləşdirildi və ona QİÇS diaqnozu qoyuldu. Həkimlər Rayanın yalnız altı ay yaşayacağını təxmin edirdilər.
Rayan məktəbə qayıda bilməyəcək qədər xəstə idi, ancaq 1985-ci ilin əvvəllərində özünü daha yaxşı hiss etməyə başladı. O, 30 iyun 1985-ci ildə məktəbə qayıtmaq istədiyini bildirdi, ancaq məktəb müdiri Ceyms Smit bu təklifi rədd etdi. Bu hadisə Rayan və ailəsi üçün səkkiz aylıq məhkəmə icraatının başlanğıcı oldu.
Məktəblərlə mübarizəsi
Russiavilledə bir çox valideyn Rayanın şəhərciyə girişini əngəlləmək üçün müqavimət göstərdi. 117 valideyn (məktəbdə cəmi 360 şagird vardı) və 50 müəllim Rayanın məktəbdən uzaqlaşdırılması üçün ərizə yazdı. QİÇS-lə bağlı məlumatın olmaması səbəbindən müdir və idarə heyəti digər şagirdlərin İİV/QİÇS olmaması üçün ərizələri münasib bildilər. Rayanın ailəsi bu qadağanı ləğv elətdirmək üçün iddia qaldırdı. Rayan ilk əvvəl İndianapolisdə yerləşən ABŞ Rayon Məhkəməsində iddia qaldırdı. Noyabrın 25-də İndiana Təhsil Departamenti və İndiana Sağlamlıq Şurasının verdiyi qərar tətbiq olundu və Rayanın məktəbə geri qayıtmasına icazə verildi.
1980-ci ildə İİV-nun hansı yollarla yoluxduğu hələ tam olaraq aydın deyildi. Alimlər virusun qanla yoluxduğunu bilirdilər, lakin hər hansı bir təsadüfi təmas yolu ilə keçə bilməzdi. 1983-cü ildə Amerika Tibb Dərnəyi "QİÇS-in ev əhalisinin yaxınlığı ilə yoluxa biləcəyi proqnozu" fikri ilə virusun asanlıqla yayıldığını düşünürdülər. QİÇS-lə yaşayan uşaqlara çox nadir rast gəlinirdi, Rayanın məktəbdən uzaqlaşdırıldığı vaxtda ABŞ Xəstəlik Nəzarət Mərkəzinin hesabatına görə, ABŞ-də 148 QİÇS-lə yaşayan uşaq var idi. Kokomoda bir çox ailələr Rayanın məktəbdə iştirakının qəbulolunmaz bir risk daşıdığına inanırdılar. 1986-cı ilin fevralında Rayanın məktəbə qayıtmasına icazə verilən bir gündə məktəbdə oxuyan 360 şagirddən 151-i məktəbə getməmişdi. Rayan qəzet paylayan kimi işlədiyi vaxtlarda virusun qəzet yoluyla yoluxacağını düşünən bir çox insan abunəliyini ləğv elətdirdi.
Milli nümayəndəsi
Rayanın sindromunun qəzet və televiziyalarda yayılması onun "milli uşaq" olmasını təmin etdi. 1985-87-ci illərdə ABŞ mediasında QİÇS-lə bağlı olan xəbərlərin sayı iki dəfə artdı. Orta məktəbdən çıxan Rayanın sindromu və yaşadığı problemlər qəzet və televiziyalarda tez-tez ön plana çıxmağa başladı. Rayan sindrom üçün ianə toplamağa və təhsil kampaniyaları təşkil etməyə başladı. Bu fəaliyyətləri onu QİÇS-in simvoluna çevirdi. Rayan bu xəstəliklə yaşayan uşaqlar üçün çoxsaylı yardım kampaniyalarına qoşuldu. Bir çox məşhur Rayan ilə birlikdə media qarşısına çıxdı. Rayan QİÇS-lə yaşayan və cəmiyyətdən təcrid olunmuş insanların sosiallaşmasına ömrünün qalan hissəsi boyunca kömək elədi. Müğənni Con Mellenkamp, Elton Con və Michael Jackson, aktyor Mett Fruer, dalğıc Qreq Luqanis, prezident Ronald Reyqan və həyat yoldaşı Nensi Reyqan, baş həkim Evertt Kup, İndiana Universitetinin basketbol məşqçisi Bob Nayt və basketbol oyunçusu Karim Abdul-Cabbar kimi şəxslər Rayan ilə dost oldular. Rayan da bir çox QİÇS-lə yaşayan uşaqlarla dost oldu.
Ömrünün qalan hissəsində Fil Donahyunun talk show-da tez-tez görünməyə başladı. Sonradan populyar olan "Müdir kim?" proqramının aparıcısı Alissa Milano ilə tanış oldu. Alissa Milano ona dostluq bilərziyi verib öpdü. Elton Con Cinni Rayana 16,500$ borc verdi. O, bu pulları geri almadı və Rayanın bacısının məktəb xərcləri üçün istifadə olunmasını istədi. Michael Jackson Rayana qırmızı Mustang kabriolet hədiyyə etdi.
1988-ci ildə prezident Reyqan QİÇS Komissiyasından əvvəl Rayan ilə danışdı. Rayan məktəbə qayıtmaq istədiyi ilk vaxtlarda qarşılaşdığı ayrı-seçkilikdən və həmçinin Siseronun qəsəbəsində çox gözəl qarşılanmağından danışdı. Rayan Kokomo və Siseroda QİÇS təhsilinin vacibliyini fərqli təcrübələrlə yaşadığını vurğuladı. 150px|thumb|left|1989-cu ildə Rayan rolunu canlandıran QİÇS-li dostu Lukas Haas (2007)
1989-cu ildə ABŞ televiziyası "Rayan Vaytın hekayəsi" adlı televiziya filmini çəkərək yayımladı. Rayan rolunda QİÇS-li dostu Lukas Haas, Cinni rolunda Cudit Layt, bacısı Andrea rolunu isə Nikki Koks canlandırdı və Rayanın filmdə qısa bir miniatür kamera görüntüsü vardı. Filmdə rol alan digər adlar: Sara Cessika Parker cazibədar tibb bacısı rolunda, Corc Dzundza həkim rolunda, məktəb rəhbərliyinə qarşı Rayanı hüquqi yolla müdafiə edən Corc K.Skott isə hüquqşünas rolundaydı. Nilsenə görə, film təxminən 15 milyon tamaşaçı tərəfindən izlənildi. Bəzi Kokomo şəhər sakinləri bu filmin haqsız yerə yerli xalqı ümumi olaraq pislədiyini dilə gətirdi. Film yayımlandıqdan sonra Kokomo Bələdiyyə Başçısı Robert T.Sargentə ölkə daxilindən şikayət məktubları gəldi.
1990-cı ilin əvvəlində Rayanın sağlamlığı kəskin şəkildə pisləşdi. Sonuncu dəfə xalqın qarşısına çıxdıqda, Kaliforniyada keçmiş prezident Ronald Reyqan və birinci xanım Nensi Reyqan ona ev sahibliyi etdi. Sağlamlığının getdikcə pisləşməsinə baxmayaraq, Rayan Reyqana universitetə daxil olmaq istədiyini bildirdi.
Ölümü
Rayan 1990-cı il martın 29-da məktəb məzuniyyətindən bir neçə ay əvvəl İndianapolisdə yerləşən Reyli Uşaq Xəstəxanasına tənəffüs yolu infeksiyası səbəbindən yerləşdirildi. Vəziyyəti daha da pisləşməyə başlamışdı. Xəstəxanada olarkən Elton Con onu ziyarət etdi. Rayanın yaxşı olması üçün minlərlə pərəstişkarı xəstəxanaya telefonla zəng edirdi. Rayan 1990-cı il aprelin 8-də vəfat etdi. İndianapolisdə "Meridian" küçəsində yerləşən "İkinci Previterian" kilsəsində dəfn mərasiminə 1500-dən çox adam qatıldı. Tabutu daşıyanlar arasında Elton Con, Amerika futbolçuları: Fil Donahyu, Hovi Lonq kimi şəxslər var idi. Elton Con “Skyline Pigeon” adlı mahnını Hemilton Hayts məktəb xorunun müşayiəti ilə səsləndirdi. Dəfndə Michael Jackson və birinci xanım Barbara Buş da iştirak etdi. Dəfn günü keçmiş prezident Ronald Reyqan Rayan hakkında "The Washington Post" qəzetinə müsahibə verdi. O, müsahibə zamanı söylədi ki, Rayanın QİÇS-ə qarşı apardığı mübarizə möhtəşəm idi və o, hər kəsin QİÇS-ə baxışını dəyişdirdi. Rayan anasının evinin də yerləşdiyi Siseroda dəfn olundu. Ölümündən bir müddət sonra məzarı vandallar tərəfindən dörd dəfə hədəf alındı. Vaxt keçdikcə Rayanın qəbri sevənləri üçün bir ibadətgah oldu.
Mirası
Vayt 80-ci illərin sonu İİV-ə yoluxan ən tanınmış şəxslərdən biri idi. Aktyor Rok Hudsonla yanaşı o, İİV xəstələrinin ilk ictimai nümayəndələrindən birinə çevrildi. Bu problemlə əlaqəli olan daha sonrakı Rey qardaşları, Mecik Conson, Kimberli Berqalis kimi ictimai fiqurlarla birlikdə Rayan bu epidemiyanın ciddiliyi haqqında ictimaiyyəti məlumatdırmağa kömək etdi.
Rayanın ölümündən sonra çoxsaylı xeyriyyə təşkilatları formalaşdı. 1991-ci ildən keçirilən İndiana Universitetinin Rəqs marafonu mövcudluğunun ilk 18 ilində Reyli Uşaq Xəstəxanası üçün 5 milyon dollardan çox pul toplamışdı. Rayanın ölümü Elton Cona QİÇS-lə mübarizə üçün öz fondunu yaratmağa təkan verdi. Həmçinin o, öz mahnılarından birini gəlirlərini Reyli Uşaq Xəstəxanasına bağışladı. Cinni Heyl 1999-cu ildən 2000-ci ilədək mövcud olan Rayan Vaytın adına olan xeyriyyə fondunu yaratdı. İllik ianələr 300 000 dollara çatdı. 1992-ci ildə o, oğlunun həyatda olarkən yazdığı "Rayan Vayt: Mənim hekayəm" adlı kitabını nəşr etdi. Rayanın anası gələcəkdə maarifçilik fəaliyyətini internet-sayt vasitəsilə davam etdirdi.
1980-ci illərin əvvəllərində cəmiyyət QİÇS-i qəbul etmirdi, "homoseksualların problemi" və ya hətta "homoseksualizm üçün cəza" hesab edirdi, çünki ilk xəstələr seks azlıqları nümayəndələri arasında aşkar edilmişdi. Uyatın diaqnozu bir çoxlarına göstərdi ki, hər kəs bu problemlə üzləşə bilər. Rayan homofoblar tərəfindən QİÇS epidemiyasının "məsum qurbanı" kimi görülürdü, amma o və ailəsi həmişə bu terminə qarşı çıxıblar, çünki bu termin elə istifadə olunur və elə göstərilirdi ki, İİV-ə yoluxmuş homoseksuallar elə bil ki, bu xəstəliyə "layiqdir" və həmin xəstəliyin yayılmasında günahkardır. Rayanın anası "New York Times" qəzetinə müsahibəsində Rayanın sözlərindən sitat gətirdi: "Mən necə yoluxmağından asılı olmayaraq, QİÇS-lə yaşayan hamı kimiyəm". Cinni oğlunun gey ictimaiyyətinin dəstəyi olmadan bu qədər uzun yaşamayacağını vurğuladı.
250px|thumb|right|Prezident Barak Obama 2009-cu ildə Rayan Vayt İİV/QİÇS Müalicə Müddətinin Uzadılması Haqqında Qanun imzaladı.
Rayan Vayt "USA Today"in versiyasına görə XX əsrin son 25 ili ərzində ən nüfuzlu şəxslər siyahısında 24-cü yeri tutmuşdur, həmçinin Anna Frank və Rubi Brices ilə yanaşı İndianapolis Uşaq Muzeyində "Uşaqların gücü: Töhfə" adlı sərgidə təmsil olunmuşdur. 1993-cü ildə QİÇS problemi üzrə aktivist Larri Kramer müsahibəsində bildirib: "Mən balaca Rayan Vaytın bu xəstəliklə bağlı təsəvvürlərin dəyişdirilməsi üçün hər kəsdən daha çox şey etdiyini düşünürəm."
Albıs
Albıs - Türk mədəniyyətində cadugər. Albız, Albas, Alpas və monqolcada Almas, Anadoluda "Alkarısı" olaraq da bilinər. Albastıya səbəb olan qırmızı rəngli pis varlıq. Çirkin, saçları dağınıq, gözləri qanlı, uzun dırnaqlı, uzun boylu, çox qüvvətli olaraq təyin olunar. Dəvəylə güləşə biləcək qədər uzun olduğu deyilər. Qırmızı paltarlar geyər. Bəzi əfsanələrdə bir küpün içinə girərək orada yaşayır. Bəzən də çay kənarlarındakı kimsəsiz bölgələrdə və ya boş ağac kovuklarında yaşadığı deyilər. İri gözlüdür. Çox çox sayda ağır, dəmir bəzək vardır. Ən sevdiyi şey atların yalını hörməkdir. Tutmaq üçün paltarına və ya özünə iri bir iynə saplamaq lazımdır. Dəmirdən və dəmirçi qorxar. Lohusalara müsəllət olar və ölümlərinə səbəb olar. Qorunmaq üçün zahıların otaqlarında dəmir əşya alınır. Pislik etməkdən zövq alar. Etdiyi pisliklər albasmak təbiri ilə izah edilər. Ayaqları tərs olaraq təsvir edilir. Onunla danışan kam nə desə tərsini edər. Quyuya girərək itər. Bəzən də iynə batırılınca su olub bir quyuya doğru axar. uzun boylu, uzun barmaq və dırnaqlı, dağınıq saçlı, yağlı bədənli, əl və ayaqları kiçik, bir dodağı yerdə, bir dodağı göydə, çılpaq gəzən, döşlərindən birini geriyə atmış, təpəsində gözü olan çox çirkin, al köynək geyən bu varlıq Muğlada dənizdən çıxan və yalqız uşaqları oğurlayaraq dalğaların dibindəki evinə aparan bir qadın olaraq təsvir edilir. Gökçe Muncuk (Mavi Muncuq)dan çox qorxar, ki, gözmuncuğu anlayışının kökündə bu anlayış var. Monqolca mənası küp içinə girməyi də ehtiva edər. Buna bağlı olaraq küpləri içində saxlandığı fikri də var. Ağzında sehrli bir daş olan bir quş qılığına girə bilər. Öləcəyini anladığında özünü yaralar və axan qanından bir müddət sonra yeni bir Albıs doğular. Çeçen dilinə "Almaz" olaraq keçmişdir. Türklərdəki "Hal Ana" və Monqol "Gal Ana" (Atəş Ana) tamlamasıyla də əlaqəlidir. Şumerlerdeki Al Tanrısı ilə də əlaqəlidir. Bolqarlarda şeytan Ala olaraq adlandırılar. Şumerlərə görə insanların sinəsinə zərər verməkdə və nəfəsini kəsməkdən və bəla hopdurmaqdadır. Hıbılık adı verilən bir varlıq da Albısın xüsusiyyətlərini daşıyır. Bundan başqa Qızıl Albıs olaraq da bilinən bu aktivin iki növü daha vardır; Sarı Albıs və Qara Albıs.
Kapitan-leytenant
thumb|100px|Kapitan-leytenant rütbəsi ([[Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələri (1991–1999)]] thumb|100px|Kapitan-leytenant rütbəsi ([[Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələri) (2000–)]]
Albıs
Etimologiya
(Al) kökündən törəmişdir. Aldatmaq, aldatmaq və qırmızı rəng mənalarını ehtiva edər. Monqolca kökündə isə Al-Hal bənzəməsinə əlavə olaraq "Qal" (od) mənası da vardır. Yenə monqolcada Halah hərəkəti yandırmaq deməkdir.
Kapitan-leytenant
Kapitan-leytenant — Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrində zabit rütbəsi. Quru qoşunları və Azərbaycan Hərbi Hava Qüvvələrindəki ekvivalent rütbə kapitan rütbəsidir.
Mirsaleh Ağayev
Həyatı
Mirsaleh Ağayev 1964-cü il noyabr ın 3-də anadan olub. Badamdar qəsəbə dəki 239 saylı orta məktəbin məzunu olub.
Mirsaleh hər dəfə döyüşə girəndə sanki, düşməni son nəfərinədək məhv edəcəyinə inanırdı. Lakin 1992-ci il avqustun 14-də özü düşmən gülləsinə tuş gəldi. M.Ağayev aldığı ağır yaradan dünyasını dəyişdi. Beləliklə, Ağdərə rayonunun işğalçılardan təmizlənməsi uğrunda gedən qanlı döyüşlər zamanı Vətənin Mirsaleh adlı daha bir oğlu şəhidlik zirvəsini fəth etdi.
Mataiva
thumb|200px|left|Atollun kosmosdan təsviri. Mataiva (Mataiva) — Tuamotu arxipelaqına daxil olan kiçik atoll (Fransa Polineziyası). Polizer adaları qrupuna daxildir. Tikehaudan 18 km, Rangiroadan 80 km şimal-şərqdə yerləşir.
Coğrafiya
Ada dairəvi formaya malikdir. Hündürlüyü 80 metrdir. Atollun sahəsi 16 km²-dir. Uzunluğu 10 km, eni 5,3 km-dir. Daxilində laqun vardır. laqunun sahəsi 25 km²-dir. laqunun dərinliyi 10 metrə çatır. Çökəklərdə fosfat alıqları aşkarlanmışdır. Bəzi hissələrdən laqun okean suları ilə birləşir. İqlimi rütubətli və tropikdir. İllik orta temperatur 24-30 °C, illik yağıntının miqdarı 2500 mm-dir.
Tarixi
«Mataiva» Polineziya dilindən tərcümədə «doqquz göz» mənasını verir. Makatea ilk dəfə 1820-ci ildə rus səyyahı Faddey Bellinshauzen tərəfindən kəşf edilir. O, adanı Lazarev atollu adlandırır.
İnzibati bölgüsü
İnzibati baxımından Ranqiroa kommunasına daxildir.
Əhali
2007-ci il məlumatına görə adada 204 nəfər yaşayır. Pohua əsas yaşayış məntəqəsidir.
İqtisadiyyat
Tikehau və Rangiroa adasının sakinləri Mataiva atolunu ziyarət edirlər. Yerli əhalinin əsas məşquliyyəti kənd təsərrüfatıdır (vanil yetişdirir).
Şamaxı Dövlət Regional Kolleci
Şamaxı Dövlət Regional Kolleci — Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olan orta-ixtisas təhsili müəssisəsi
Tarixi
Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 3 fevral 2016-cı il tarixli, 30 nömrəli Qərarına əsasən Şamaxı Humanitar Kolleci və Şamaxı Dövlət Sənaye-İqtisad Kolleci birləşdirilərək Şamaxı Dövlət Regional Kolleci adlandırılmışdır.
Senecio chodatianus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qaraxanlılar dövləti
Qaraxanlılar dövləti — 840–1212-ci illərdə Mərkəzi Asiyada mövcud olmuş Türk dövlətidir.
Tarixi
IX əsrdə Şərqi Türküstan, Yeddisu və Tyan Şan dağlarının şimal ətəklərində Aşina türk soyuna mənsub olan türk dilli qarluqlar yaşayırdilar. "Qarluq" türk sözü olub "qarlıq", "qar yığımı" mənasını verir.
Şərqi Qaraxanlılar dövlətinə Şaş, yaxud Çaç (sonrakı adı: Daşkənd), onun şərqində Talas, şimalında İsficab (Çimkənd), Yeddisu bölgəsi, Fərqanə vadisinin böyük bir qismi, Qaragölə tökülən Qaşğar çayı üzərindəki Ordu-Kənd, yaxud Qaşqar, onun cənubunda Yarkənd, İssık-Kulun qərbindən axan Çu çayının üzərində yerləşən Kuz-Ordu, yaxud Balasaqun, onun yaxınlığındakı Qara-Ordu, Balxaş gölünə tökülən İli çayının sahilindəki Almalıq, cənub-şərqdə Cunqariya bozqırları, Alagöl gölü, İrtış çayı,Təklə-Məkan səhrası, sərhədə yaxın Xotən şəhəri, Hindiquş və Qaraqorum dağları arasındakı Gilgit şəhəri daxil idi.
Xilafətin zəifləməsi Qaşqarda ilk türk-islam dövləti yaradan Qaraxanlıları da İran "şuubiya" hərəkatının açdığı yola cəlb etdi. Bu dövlətin təsisçisi Əbdülkərim Satuq Buğra Qaraxan Ərəb mədəniyyəti yerinə türk dili və mədəniyyətinin əsasını qoydu.
Qaraxanlı hökmdar sülaləsi əski Türğişxaqanlarının nəslindəndir. Türgişlər, əski qərbi Göytürklərinin ən güclü və əhəmmiyətli bir boyu olup son xaqanların hamısı bu boydan gəlmişdilər. Göytürklərin yıxılmasından sonra bunların töküntüləri də Doqquz Oğuz, Uyğurlara tabe bir xan olaraq yaşamışdır. Abbasi xəlifəsi Mənsur (754 – 775) zamanında,Qaşqar və Fərqanə hökmdarı olan və adı yaxşı oxunamayıb 'Kır xan' olması ehtimal olunan hökmdar Bağdada 'Bayır Çur' adında bir elçi göndərmiş və xəlifə ilə siyasi münasibətlərdə bulunmuşdu. Bu elçi Bağdadda ona israrla təklif olunan müsəlmanlığı rədd etmiş, öz dininin özünə daha dəyərli olduğunu söyləmişdi. 840-cı ildə Bilgə Bayınçur xan və 893-cü ildə oğlu Tafgaç Oğulçak xan, Abbasi imperatorluğuna tabe olan və Mavəraünnəhrdə olan Samanlılara hücum etmişlərsə də, geri oturmuşlar. Oğulçak xanın qardaşı olan Bəzir Arslan xanım oğlu Satuk Buğra xan zamanında Qaraxanlılar dövlət şəklini almışlar və islamiyəti qəbul etmişdilər. Satuk Buğra xan, böyük Türk hökmdarlarından birisidir. Xatirasi türklər arasında çox müqəddəs olaraq yaşamışdır. Samanlılardan bəzi şəhərlər almış və uzun zaman hökmdarlıq etdikdən sonra 955-ci ildə ölmüşdür. Bu surətlə Uygur dövlətindən başqa ona sınırdaş olan yəni bir müsəlman Türk dövləti daha doğurdu. Din ayrılığı bu iki türk dövlətini düşmən etməyə gecikmədi.
Toğan xan (999–1014)ın ilk xaqanlıq ilində Mavəraünnəhr tamamiylə fəth edilərək Samanlılar dövləti ortadan qaldırıldı. 1008-ci ildə Uyğurlardan Xotan alınaraq Uygur dövləti daha şərqə doğru itilib kiçildildi. Qaraxanlılar qərb və şərqdəki zəfərlərdən sonra cənuba da yayılmaq istədilər. Fəqət Bəlx civarında Qəznəlilərlə çarpışıb durdurdular. Qəznəlilər ordusunun türkləri bu savaşdan öncə Qaraxanlılar ordusuna qarşı Qaşğar türkcəsiylə nəğmələr söyləmişdilər. Toğan xan, qəznəlilər padişahı Sultan Mahmuda: 'Sən Hind kafirləriylə, mən də Türk kafirləriylə savaşaq' təklifində bulundu. Barışdılar.
Arslan Toğan xan (1014–1024) Qəznəlilərlə 1019-cu ildə yenə çarpışdı. Fəqət yenilib, məğlub oldu. Yusif Qadir xan (1024–1034) isə 1025-ci ildə Bəlx civarında Qəznəli Sultan Mahmudla görüşdü. İki böyük türk hökmdarı ittifaq etdilər. Yusif Qadir xanın qızını Qəznəli Sultan Mahmudun oğlu Sultan Məsudla evləndirdilər. İki dövlət Buxara və Səmərqənd ətrafında yaşayıb Qaraxanlı dövlətini çox da tanımayan Qaraxanlı xanzadələrinə qarşı müştərək bir siyasət işlətməyi qərarlaşdırdılar. thumb|297x297px|Qaraxanilər dövləti
Qaraxanlı müsəlman olmayan türklər arasında islamiyəti yaymaq üçün çox çalışırdılar. Buğra Təkin Süleyman Arslan xan (1034–1047) zamanında iddiki Qazaxıstan bozqırlarında oturan türklərdən 10 000-ə qədər ev müsəlman oldu. (1043) Bir neçə min çadır xalqı türk də 1046-cı ildə müsəlman olmamaq şərti ilə hökmdar xidmətinə girdilər. Eyni ildə müsəlman olmayan türklərdən 70.000 nəfərlik bir qüvvə Qaraxanlılara hücum etdi. Süleyman Arslan xan 40.000 nəfərlik ordusuyla onlara qarşı parlaq bir zəfər qazanıp qazi ünvanını aldı. 1047–1049-cu illər arasında xaqanlık edən Yığan Təkin Mahmud xanın əsil əhəmmiyəti Səlcuqlular dövlətinin ilk padişahı olan Toğrul bəyi ilk öncələri Mahmud xanın məiyətində idi. Fəqət o zaman Mahmud xan Qaraxanlıların xaqanı olmamışdı. Səlcuqlular dövləti qurulub qüvvətlənməsindən sonra Qaraxanlılar dövlətinin qərbdəki ölkələri yəni Mavərünnəhr onların idarəsində qaldı. Burada qaraxanlılar ailəsindən xanlar yaşayır,fəqət bu xanlar Səlcuqluların hakimiyətini tanıyirdı. Yəni bugünkü siyasi və mülki tələqqilərə görə anlaşılmaz bir durum doğmuşdu: Qaraxanlılar dövlətinin qərb bölümləri görünüşdə yenə Qaraxanlılar tabe olduğu halda Səlcuqlu dövlətinin də himayəsində yaşayır,Səlcuqlu sultanları buradaki xanların enib çıxmalarına qarışırdı. XII əsrin ortalarına doğru da doğrudan Qaraxıtaylar çıxaraq Qaraxanlıların ölkəsindən girmişdilər. 1141-ci il tarixində Səmərqənd civarındaki Katvan ovasında,böyük Səlcuqlular dövlətinin son imperatoru Sultan Səncərlə Qaraxanlıların müttəfiq orduları Qaraxıtaylara yenilib, məğlub oldular. Beləliklə Qaraxanlılar dövləti ortadan qalxmış oldu. Bu tarixdən sonra da Qaraxanlılar nəslindən bəzi xanlar Mavəraünnəhrdə yaşamışdılarsa da, Qaraxitaylara və daha sonra Xarəzmşahlara tabeydilər. Heç bir əhəmmiyətləri yoxdu.
Qaraxanilər dövləti 927-ci ildə meydana gəlmişdi. Qaraxanlılar İslam dinini qəbul etmiş ilk türk sülalələrindən biri idi. Qaraxanlı dövlətinin əsasını Qutluq Bilgə Qədir xan qoymuşdu. O özünü "Qara xan", yəni "Böyük xan" adlandırdığı üçün sülalə də onun adı ilə Qaraxanlı adlanırdı. Qaraxanlı dövlətinin ərazisi Balxaş gölündən başlayaraq Hindiquş dağlarına qədər olan torpaqları əhatə edirdi. Dövlətin paytaxtları Qaşqar, Balasaqun və Uzgen şəhərləri olmuşdu.
Yüksəlişi və dini
Adına dastan yazılmış bir Türk xaqanıdır. Eyni zamanda adına Məhəmməd tərəfındən dua edildiyinə inanılır. Məhəmməd Miraca çıxdığı gecə orada bütün peyğəmbərləri görmüşdür lakin birisini tanıyammamışdır. Bu kişiyi Cəbrailə göstərər və Cəbrail belə deyər: "Bu peyğəmbər deyil. Bu sizin vəfatınızdan 300 il sonra dünyaya gələcək olan bir ruhdur. Türküstandan müsəlmanlığı yayacak olan bu ruh "Abdul Kərim Satuk Buğra xaqan" adını alacaq. Satıq Buğra xan bu dini kifayət qədər genişlətmiş və yaymış və ortaya bir Türk-İslam dövləti çıxarmışdır.İslamında Türk mədəniyyətində çox böyük bir təsiri olmuşdur. Qaraxanlılar ümumən Ərəb əlifbasını qəbul etmişdir. O "Ribat" adı verilən karvansaralar tikdirmişdir. Türk-İslam əsəri olan kümbəzlər də ilk dəfə bu dövrdə görülür.
Bilgə Qul Qədir xanın böyük oğlu olan Bazir Arslan xan, ölkənin idarə edərkən Türk adətinə uyğun "Sol Yabqu" yəni ortaq xaqan olaraq qardaşı Bağa Tarkanı təyin etdi. Bayan çur xaqan Balasaqunu mərkəz edərək ölkənin şərq tərəfini qardaşı Bağa Tarkana, Tarazı mərkəz edərək qərb tərəfini nəzarəti altına aldılar. Şərq tərəfdə qalxan Çin təhdidi ilə Qaraxanlılar üçün ölkənin şərq sərhədləri nisbətən daha etibarlıydı. Halbuki qərb sərhəddində başlayan Samani təhlükəsi davam edirdi.Bilgə Qul Qədir xan dövründə susdurulan və Mavəraənnəhrə yürüşünün qarşısını alan Samanilər, Bazir Arslan xan dövründə də Qaraxanlı coğrafyası üzərində hakimiyyət qurmaq niyyətindəydilər.
Həsənqaydı
Həsənqaydı — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
20 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Toponimikası
Həsənqaydı oyk., mür. Cəbrayıl rayonunun Şükürbəyli inzibati ərazi vahidində kənddir. Düzənlikdədir. Vəlixanlı adı ilə də tanınır. Kəndi XIX əsrdə maldarlıqla məşğul olan vəlixanlı tirəsinə mənsub ailələr salmışlar. Yaşayış məntəqəsi Həsənqaydı adlı köhnə kənd yerində salmışdır. Toponimin Həsənqayadın oroniminin təhrif forması olduğu güman edilir. Həsən (ş.a.), qaya (yüksəklik, dağ) və din (yaylaq, düşərgə) komponentlərindən düzəlib, "Həsənqaya yaylağı" mənasındadır.
Barbur qraflığı (Alabama)
Barbur dairəsi — ABŞ-nin Alabama ştatının cənub-şərq hissəsində qraflıq. 2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatına görə əhalisi 27.457 nəfər olmuşdur. Qraflıq mərkəzi Kleyton şəhəridir. Virciniya qubernatoru olmuş Ceyms Barburun şərəfinə adlandırılmışdır.
Brayde zolaqlı balina
Brayda zolaqlı balina (Balaenoptera brydei) — Balinakimilər dəstəsinə Zolaqlı balinalar (Balaenopteridae) fəsiləsinə aid balina növü. Növün adı norveçli gəmi sahibi Yohan Bryodenin şərəfinə adlandırılmışdır.
Yayılması
Brayda zolaqlı balinaları digər Zolaqlı balina cinsinə daxil olan balinalardan fərqli olaraq, əsasən tropik qurşaqlar arasında yayılmışdır. Qütblərə miqrasiyası müşahidə edilməmişdir.
Xariçi görünüşü
Brayda zolaqlı balinalar ölçü baxımından kiçik balinalara daxildilər. Uzunluqları 12–14 metr, çəkiləri isə 16–25 ton arasında dəyişir. Bu canlının üzəri tünd-boz rəng çalarlarında olur. Bel üzgəci digər zolaqlı balinalardakı kimidir. Bu növün digər növlərdən əsas fərqi baş nahiyyəsində üç şiş olmasıdır.
Özünü aparması
thumb|left|250px|Величина полосатика Брайда по сравнению с человеком Bu balinalar cütlüklər halında əsasən qruplar şəklində yaşayırlar. Yaşadığı suların temperaturu +20° S təşkil edir. Miqrasiyası uzun yolu əhatə etmir. Əsasən qida məqsədi ilə edilir. Balıqlar, xərçəngkimilər və başıayaqlılarla qidalanırlar.
Təhlükə
1960-cı illərdə Şimal yarımkürəsində bu növün ovlanılmasına başlanılır. Ancaq digər növlərə nisbətdə az ovlanılırdı. Bu səbəbdən bu növ balinalar nəsli kəsilmə təhlükəsi olmayan növ kimi qeydə alınmışdır. Onların hazırda sayları 40–80 min baş olaraq qiymətləndirilir.
Takson
thumb|right|250px|Brayda zolaqlı balina Növ ilk dəfə 1913-cü ildə qeydə alınır və Balaenoptera brydei olaraq adlandırılır. Lakın sonra 1878-ci ildə qetdə alınan İden zolaqlı balinasının (Balaenoptera edeni) yarımnövü olaraq hesab edilir. Hətta Balaenoptera edeni olaraq adlandırılır. 1993-cü ildə bu canlıların genetik araşdırmaları nəticəsində fərli növ olmaları təstiqlənir. Balaenoptera brydei olaraq adı təstiqlənsədə bəzi mənbələrdə Balaenoptera edeni olaraq göstərilir.
Cryptocarya floydii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.