cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Asiman Allahverdiyev
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Mətanət Musayeva
Mətanət Musayeva — coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru, hidrometeoroloq.
Həyatı
Musayeva (Əzizova) Mətanət Ağayar qızı 4 iyul 1968-ci ildə Əli Bayramlı şəhərində (indiki Şirvan) ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1975-ci ildə Qazıməmməd şəhəri 6 N-li məktəbdə 1-ci sinifə getmiş və 1985-ci ildə həmin məktəbi əla qiymətlərlə bitirmişdir Həmin il sənədlərimi Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq) Hidrometeorologiya İnstitutuna vermiş və qəbul olmuşdur. 1990-cı ildə institutun Qurunun hidrologiyası fakültəsini mühəndis hidroloq ixtisası üzrə bitirmişdir. Həmin il Hidrometeorologiya Komitəsində işə başlamış və qisa müddət ərzində texnik vəzifəsindən şöbə rəisi vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. 2002-ci ildə AMEA-nın akademik H.Ə. Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunda elmi işçi vəzifəsində çalışmışdı. 2008-ci ildə ETSN-nin Milli Hidrometeorologiya Departamentində şöbə rəisi vəzifəsində işləmişdir. 2008-2012-ci illərdə aspiranturanı bitirib.2014-cü ilin 26 sentyabrında AMEA-nın akademik H.Ə. Əliyev adına Coğrafiya İnstitutunda "İqlim dəyişmələrinin Böyük Qafqazın şimal-şərq yamacında qar-buz örtüyünə təsirinin qiymətləndirilməsi" mövzusunda dissertasiya müdafiə etmiş və coğrafiya üzrə fəlsəfə doktoru elmisi dərəcə almışdır.
Ailəsi
Oğlu Orxan Vüqar oğlu Quluzadə 1995-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Kipr Türk Cumhuriyyətinin Dövlət Universitetində oxuyur. Qızı Aydan Vüqar qızı Quluzadə 1997-ci ildə anadan olub. Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetində oxuyur.
Elmi əsərləri
seriyası Bakı 2012, №3 Bakı, 2011
Şikari dastanı
Şikari dastanı – qəhrəmanlıq mövzusunda olan bu dastan islamiyyətin yayılması motivi əsasında yaranmışdır. Dastan keçən əsrin 60-70- ci illərindən etibarən Təbriz aşıqları tərəfindən sürəkli repertuarlara salınmış, ancaq dastanın həcmi böyük olduğundan yalnız müəyyən qolları məclislərdə aşıqlar tərəfindən söylənilmişdir. Dastanın tam variantda ifa edilməməsi nəticədə müxtəlif mətnlər arasında əlaqəsizliyə gətirib çıxarmış, daha sonrakı mərhələdə tam mətninin toplanılmasında müəyyən çətinliklər yaratmışdır. Azərbaycan türkcəsinin Təbriz şivəsində söylənən “Şikari” dastanı Aşıq Yədullah tərəfindən öz ustadının dilindən alınaraq bugünkü variantında qorunub saxlanmışdır.
“Şikari” dastanı ənənəvi qəhrəmanlıq dastanlarına uyğun çoxşaxəli qollar üzərində qurulmuşdur. Dastanın məzmunu şah Daranın oğlu Şikarinin İslam dinini yaymaq uğrunda mübarizəsi ilə bağlı olaraq müxtəlif ölkələrə səyahətini, eyni zamanda ailə-məişət məslələrinin də yer aldığı hadisələri əhatə edir. “Şikari”də hadisələrin inkişaf nöqtəsi bir çox dastan və nağıllarda motivləşən iki qardaşın rəqabətindən başlanır. Belə ki, Rum şahı Daranın Ərçə adlı oğlu qardaşı Şikarinin atası tərəfindən vəliəhd seçilməsini qəbul edə bilmir, ov bəhanəsiylə Şikarini saraydan uzaqlaşdırıb uzaq bir səhrada quyuya salır. Şah Daraya isə Şikarini ovda şirlərin parçalaması xəbərini verir. Keyvan tacir tərəfindən quyudan azad olunan Şikari onunla birlikdə ölkələri dolaşıb İslamı yaymaq uğrunda mübarizəyə qoşulur. “Kitabi-Dədə Qorqud” dastanlarında olduğu kimi, burada da dastan qəhrəmanının ətrafına müdrik ağsaqqallar və adlı-sanlı igidlər toplaşırlar. Şikari İslama dəvət etdiyi ölkələrin ədalətlə idarə olunmasını təmin edir və rəiyyətin sevimlisinə çevrilir.
Tam 55 saat ərzində dinlənilərək səsli fayllardan götürülən dastanda 18 ustadnamə, 225 qoşma və 65 bayatı mətni qeyd olunmuşdır. Şeir şəkilləri bu strukturda əsasən 4+4+3, 6+5, 4+4 heca şəkillərinə uyğun verilmişdir. Aşıq şeiri şəkilləri aşıq Yədullah da daxil olmaqla ayrı-ayrı aşıqların repertuarından müxtəlif nümunələrlə zənginləşdirilmiş, hadisələrə uyğun olaraq mətnə bayatı nümunələri əlavə edilmişdir. Dastanda hadisələrarası ustadnamələr, eləcə də aşığın bu və ya digər hadisəyə münasibətini ifadə edən sujetdən kənar nümunələr əsasən Xəstə
Qasım, Aşıq Ələsgər, Aşıq Şəmşir, Aşıq Mənsur, Xəstə Bayraməli və b. aşıqların şeirlərindən götürülmüşdür.
Lyudmila Xristeseva
thumb|"Müharibənin qeyri-qadın üzü" sərgisi, Stokholm, İsveç Ordusunun Muzeyi (2016). Lyudmila Xristeseva (Людміла Хрысцесева, bədii təxəllüsü L. Xristeseva/ L. Christeseva/ Л. Христесева/; ) — Belarus mənşəli İsveç rəssamı. 2001-ci ildə Belarusun Vitebsk Dövlət Texnologiya Universitetində incəsənət və tekstil dizaynı üzrə magistr dərəcəsi aldıqdan sonra Xristeseva İsveçə köçdü və İsveç dizayneri Lars Vallinin yaradıcı heyətinə qatıldı.
Xristeseva Stokholm Universitetində moda tarixi və nəzəriyyəsi üzrə magistr dərəcəsini qazanmışdır. Onun dissertasiya mövsusu Pussy Riot olmuşdur, elmi işində o, dəbli aksesuar balaklavanı müxalif fikirlərin kommunikasiyası vasitəsi kimi istifadə etmişdir. O, həmçinin "Konstfack" Ali İncəsənət Məktəbində təhsil almışdır.
Fərqli mədəniyyətlərdə qadınlıq mövzusundakı "Sustainidentuty" sərgisi Qazaxıstanda (2015) və Belarusda (2016) yerli diplomatik korpusun dəstəyi ilə təqdim edilmişdir. Tualdan hazırlanmış yüksək moda prototipləri olan heykəllərin Ordu Muzeyində (2016), Amerikanın Stokholmdakı səfirinin iqamətgahında, Şimali Ölkələr Muzeyində (2017-2018), eləcə də Rusendal bağında ( 2018) sərgisi baş tutmuşdur. 2017-ci ildə Xristeseva İsveç İnstitutu üçün ”Ingmar Bergman and his legacy in fashion and art” sərgisinin prodüseri kimi çıxış etdi. Sərgi, İnqmar Berqmanın yubiley ilində İsveç səfirliklərinin dəstəyi ilə, dünya muzeylərində və sənət qalereyalarında nümayiş olunmuşdur. 2018-ci ilin yayında "Bergmancenter" Lyudmila Xristesevanı Forö adasında "Yenilməz qadınlıq" sənət layihəsini təqdim etməyə dəvət etdi.
L. Xristeseva eyni zamanda Stokholmda "UN Women Sverige" (2017) üçün "HeforShe Arts Week" təşəbbüskarı və prodüseridir (2017). Moda həftələri münasibəti ilə 2018-ci ilin payızında Lyudmila “Fashion Speaks” ("Moda danışır") adlı yeni layihəsinə başladı, orada o, narıncı tualları "Orange Day" aksiyasının rəssamlıq təşəkkülü kimi təqdim etdi. Adı "Narıncı gün" mənasını verən aksiya "BMT-qadınlar" tərəfindən yaradılıb və qadına qarşı şiddəti dayandırmağa çağırır.
28 avqust 2019-cu ildə Xristeseva, görkəmli İsveç qadınlarını bacılıq ideyası ətrafında birləşdirdi və onları “”Fashion Speaks: 100 shades of nature” adlı layihəsində iştirak etməyə dəvət etdi. Dəvət olunanlar arasında İsveç mədəniyyət prodüseri Ulrika Skuq Holmqord də yer almışdır. Stokholmun qəlbində, "Strandvägen allé"də bu qadınlar "Historia Naturalls" adlı Belarus markasından ekoloji təmiz paltar kolleksiyasını nümayiş etdirdilər. Bu layihənin iştirakçıları arasında İsveçin Belarusdakı səfiri Kristina Yuhannesson və Qadın Hüquqları Təşkilatının qurucusu Mariya Rəşidi də var idi.
Müqəddəs Boris və Qleb kilsəsi
Müqəddəs Boris və Qleb kilsəsi — Belarusiyanın Qrodno şəhərindəki ən köhnə tikilidir. Qara Ruteniya memarlığının yeganə sağ qalan abidəsidir. Bu memarlıq üslubu digər Pravoslav kilsələrindən divarda xaç və ya digər fiqurlar yaratmaq üçün düzülmüş göy, yaşıl və ya qırmızı rəngli daşlarla bəzədilmiş fasadı ilə fərqlənir.
Memarlıq
Kilsə altı dairəvi sütun tərəfindən dəstəklənən çarpaz damlı bir binadır. Binanın xarici binanın özü kimi dairəvi formalı künclərə sahib sütunlarla dəstəklənib. Yandakı çıxıntılarda iki pilləkən aşkar edilmişdir və bunların məqsədi aydın deyil. Döşəmə dekorativ naxışlar təşkil edən keramik kafel ilə döşənmişdir. Daxili adətən Şərqi pravoslav kilsələrində rezonator kimi xidmət edən, lakin bu tikilidə dekorativ görüntü üçün vurulmuş saysız-hesapsız küplərlə örtülmüşdür. Bu səbəbdən mərkəzi salon heç vaxt rənglənməmişdir.
Tarixi
Kilsə 2004-cü ildə kilsə UNESCO-nun Ümumdünya irsinin Müvəqqəti siyahısına daxil edilmişdir.
Mayya incəsənəti
300px|thumb|right|Baş meydan Kopana Mayya incəsənəti — Mezoamerikan Mayya sivilizasiyasının incəsənəti.
Yaranması və xüsusiyyətləri
Mayyalılar sənət əsərlərini taxta və daş alətlərinin köməyi ilə yaradırdılar, dəmirdən yalnız eramızın 11-ci əsrində istifadə etməyə başlamışdılar, ancaq İspanların fəthi Mayyalılar arasında metal alətlərin yayılmasının qarşısını aldı.
Hər Mayya krallığının özünəməxsus regional məktəbləri var idi. Bu məktəblər öz krallığında izlənilməsi tələb olunan tərz və incəsənət ənənələri yaradırdılar..
Mayya sənət əsərləri insanın qüdrəti və əhəmiyyəti barədə fikirləri əks etdirir. Bir çox sənət əsəri real həyatın xüsusiyyətlərini əks etdirməyə çalışırdı, canlı görüntülər yaradırdı. Təsviri sənət Mayya elitası tərəfindən ideoloji silah kimi istifadə olunurdu, Mayya allahlarının sonsuz güc sahibi olduqları iddia edilirdi. Əsərlərin çoxu padşahların və elitanın gücünü və böyüklüyünü öyərək, Mayya tanrılarının məhdudiyyətsiz gücə sahib olduğunu müdafiə edirdi. Mayya padşahları onları ucaltmaq məqsədi ilə müəyyən qaydalara uyğun olaraq təsvir edilirdi.
Çox sayda Mayya sənət əsəri Hernan Kortesin Meksikanı fəth etməsindən sonra ispanlar tərəfindən məhv edildi. Buna baxmayaraq, Mayya sənəti müasir Meksika, Honduras və Qvatemala sənətinə böyük təsir göstərmişdir. İspan binaları əsasən əcdadlarının memarlığını və heykəltəraşlığını xatırlayan hindular tərəfindən inşa edilmişdir. Mayya incəsənət ənənələri hindulara nəsildən-nəslə ötürülmüşdür. Ancaq Mayya təsviri sənəti unuduldu, ona maraq yalnız Bonampaka və Teotiuakan fresklərinin kəşfindən sonra ortaya çıxdı.
Digər xalqların təsiri
250px|thumb|left|Olmeklərin Mayyaya təsirini sübut edən abidələrindən biri, Monte-Altoda nəhəng baş fiqurları Maya sənətinin inkişafının erkən dövründə Mayyanın şimal və mərkəzi bölgələrinə Olmek mədəniyyətinin təsiri olmuşdur, lakin bu zəif təsir idi. Xüsusilə, o dövrdə Olmek mədəniyyətinin təsiri altında Mayyalılar yuvarlaq heykəllər yaratmışdılar.
Mayyanın cənub bölgələri Teotiuakan mədəniyyətinin təsirini güclü hiss edirdilər, üstəlik bu olduqca güclü bir təsir idi. Ola bilsin ki, cənub Mayya padşahlarının bəziləri Teotiuakan əsilli idilər, yaxud da Teotiuakan cənub Mayyalılar üzərində iqtisadi, siyasi və ideoloji bir dominantlığa sahib idi.
Ərazinin coğrafi xüsusiyyətlərinin təsiri
Coğrafi mühit də həmçinin Mayya sənətinə təsir edirdi. Rəssamın imkanlarının sayı və həm də ilhamı ondan asılı idi. Bundan əlavə, müəyyən ərazilərin xüsusiyyətləri sənətin təbiətinə təsir edirdi. Məsələn, Yukatan yarımadasının şimalında Mayya abidələri üzərində çoxlu sayda yağış tanrısı Çaakanın maskaları var idi. Buna səbəb bu ərazidə suyun az olması idi.
Memarlıq
Mayya memarlığı arkalar, daxili tağlar, simmetrik və nizamlı fiqurlar, habelə üslub verilmiş xarici bölməylə fərqlənirdi.
Rəssamlıq
Mayya rəngkarlığının əsas məqsədi bəzək idi, bununla yanaşı rəssamlıq həm də müəyyən tarixi və dini məna daşıyırdı. Mayya rəsmləri Vaşaktun, Bonampaka və Palengedə tapılmışdı.
Musiqi
Mayya musiqisi dinlə əlaqədar olaraq konkistadorlar tərəfindən qadağan edilirdi və tənəzzülə uğradılırdı.
Heykəltaraşlıq
Katolik Kilsəsinin təcavüzünə baxmayaraq Mayya heykəltəraşlıq abidələrinin çox qismi sağ qaldı. Mayya heykəltəraşlığının əsas mövzusu tanrıların, padşahların və keşişlərin təsviri idi. Onların təsviri mümkün qədər ideallaşdırılırdı. Sadə insan isə əksinə olaraq alçaldılmış təsvir edilirdi. Mayya heykəltəraşlığı özündə stilləşdirilmiş və qabardılmış fiqurları birləşdirirdi. Mayyalılar heykəllərdən daha çox binaları bəzəmək üçün istifadə edirdi, buna nümunə olaraq Çiçen-İtsadakı piramidanı göstərmək olar.
Əhməd Kurniavan
Əhməd Kurniavan (31 Oktyabr 1979 – 10 Yanvar 2017) — Keçmiş peşəkar İndoneziya futbolçusudur. O, İndoneziya Super Liqası klublarından olan Arema Kronus klubunda qapıçı kimi çıxış etmişdir. Kurniavan həmin klubda qapıçı kimi çıxış edən Kurniya Meyqanın böyük qardaşıdır.
Terneuzen
Terneuzen - cənub-qərbi Niderlandın Zilandiya vilayətində Zilandik Flandersin mərkəzində yerləşən bir şəhərdir. 55 000-dən çox sakini ilə Zilandiya vilayətinin ən çox məskunlaşmış şəhəridir.
Etanizm
Erməni neopaqanizmi və ya etanizm  — Ermənistanda məqsədi ermənilərin qədim etnik dinini yenidən dirçəltmək olan neopaqan hərəkatları toplusu. Etanizmin davamçıları özlərini "etanos" adlandırırlar.
Tarixi
Erməni neopaqanizminin tarixi XX əsrin əvvəllərində filosof və hərbi-siyasi xadim Qaregin Njdenin "Tsağakron" (milli din) adlı əsərinin nəşri ilə əlaqədar başlamışdır. Bu inanclar 1991-ci ildə SSRİ-nin süqutundan dərhal sonra rəsmi forma almışdır. Ölkədə milliyətçiliyin yüksəlişindən sonra Slak Kakosyan "Arordineri Uxt" təşkilatını təsis etmişdir. Aşot Navasardyan da daxil olmaqla, Ermənistanın hakim Respublika Partiyasının yaradıcılarından bəziləri etanizmi dəstəkləmişdir.
Ceyden və Brent ilə qrup söhbəti (serial, 2020)
"Ceyden və Brent ilə qrup söhbəti" — ilk seriyası 2020- ci il 23 mayda yayımlanan veriliş-serial dır. Serialın əsas mövzusu COVID-19 koronavirus pandemiyasından sonrakı virtual əlaqələrdən başlayır.
Məzmun
Proqram oyun oynayan, meydan oxuyan və qonaqları ilə onlayn söhbət quran aparıcıları izlədir.
İstehsal
2020-ci ilin 6 mayında serialın çəkiləcəyi bildirilib. 23 mayda isə ilk mövsümün ilk seriyası yayımlanıb. Mövsüm 6-cı seriya ilə 27 iyunda bitib. İkinci mövsüm 5 sentyabrda başlayıb. Pandemiya bitənə qədər davam etməsi planlaşdırılır.
NGC 5566
NGC 5566, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Zaur Dövlətov
Həyatı
Zaur Dövlətov 9 mart 1995-ci ildə Abşeron rayonunda anadan olmuşdur. Əslən Lənkəran rayonundandır. Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin İnşaat fakültəsində ali təhsil almışdır. Müharibəyə qədər Türkiyənin Antalya ilinin Kəmər ilçəsindəki beşulduzlu otellərin birində animator olaraq çalışırdı. Subay idi.
Hərbi xidməti
Zaur Dövlətov bir müddət Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. Hərbi xidmətdən tərxis olunduqdan sonra mülki fəaliyyətinə davam etmişdir.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Zaur Dövlətov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin, Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Zaur Dövlətov 9 noyabr 2020-ci ildə Şuşa şəhəri istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı ağır yaralanmışdır və 3 gün sonra 12 noyabr tarixində müalicə aldığı xəstəxanada həlak olmuşdur.
Ulağan (Nəmin)
Ulağan — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Şahinabad (Urmiya)
Şahinabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 222 nəfər yaşayır (54 ailə).
Pətəxor (Nəmin)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 414 nəfər yaşayır (85 ailə).
Liatris
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Çoxillik ot bitkisinin 35 növü Şimali Amerikanın mərkəzi rayonlarında bitir. Gülçülükdə onların 5 növündən istifadə olunur. Sünbüllü liatris (L. spicata) hündürlüyü 200 sm-ə çatan, gövdəsi tükcüklərlə örtülü olan bitkidir. Zınqırovabənzər xırda çiçəkləri sıx sünbül çiçək qrupunda toplanmışdır. Boruşəkilli gülləri mavi, qırmızı, ağ rənglidir. Bu bitkinin vətəni Kanada və ABŞ-nin şərq vilayətləridir. Gülçülükdə 1732-ci ildən istifadə edilir. Liatrisi zoğlar və toxumla çoxaltmaq mümkündür. Toxumları martın axırlarında yeşiyə əkirlər. Liatrisi əkməzdən əvvəl torpağa gübrə vürmək lazımdır. Liatrisi şitillə də yetişdirirlər. Bitkiləri 35x40 sm sxem üzrə torpağa əkirlər. Bitki payızda ya da yazda kolun bölünməsi ilə asanlıqla çoxalır.
Bikol regionunda COVID-19 pandemiyası
Filippinin inzibati regionu olan Bikol bölgəsində ilk 3 yoluxma 27 mart 2020-ci ildə qeydə alınmışdır.
Tarixçə
Filippinin inzibati regionu olan Bikol regionunda ilk 3 yoluxma 27 mart 2020-ci ildə qeydə alınmışdır. Onlardan ikisi 50 və 53 yaşlı kişi, biri isə 48 yaşlı qadın idi. 1 aprelə qədər daha dörd hadisə də qeydə alındı.
Katanduanes adasında ilk yoluxma 19 apreldə 63 yaşlı qadının yoluxması ilə qeydə alındı. Yaponiyadan gəlmiş səyahət tarixçisi olan xəstə hələ 7 martdan buraya gəlmişdi. thumb 1 maydan etibarən bölgədə karantin sərtləşdirildi. Bundan 10 gün sonra Kamarinis Nortda ilk yoluxma hadisəsi qeydə alındı.
Masbate adası da ilk iki yoluxmasını 27 iyunda qeydə aldı. Bu xəstələrdən biri gənc və o biri də 1 yaşında olan körpə idi.
Galidzga
Qalidzga və ya Aaldzga  (abx. Aaldzga, gürcü ღალიძგა, Qalidzga) — Abxaziyadan axan  çay.
Çayın ümümi uzunluğu 483 km²-dir. Orta su sərfiyyatı - 29,4 m³/s.
Çayın mənbələri Abxaziyanın Gürcüstanın Sameqrelo-Yuxarı Svaneti bölgəsi ilə sərhədinə yaxın dağlıq ərazidə (Böyük Qafqaz) yerləşir. Çayın sol qolu - Aviçikva çayıdır - Bohurstou silsiləsinin qərb yamacları, Akiba dağının şimal-şərqində (2810,8 m) - r. Muzkvara Xocalı dağının yaxınlığında (3313,6 m) Xocalı silsiləsinin (Kodori silsiləsinin cənub hissəsi) cənub yamaclarıdır. Oçamçira şəhərinin cənub kənarında Qara dənizə tökülür.
Çay buzlaqlar və dəniz suları ilə qidalanır.
Çayın adı Meqrel dilində "sərhəd çayı" deməkdir. Qədim gürcü mənbələrində Eqris-tskali (“Eqris çayı”) kimi qeyd olunur.
Abxaz dilində Aaldzgadan tərcümədə : a - prefiks, al - qızılağac, dzga - duzlu çay deməkdir.
Eskalop
Eskalop  — müxtəlif mətbəxlərə aid edilən, adətən yumru, dairəvi şəkildə kəsilmiş ət (dana əti, donuz əti) tikələrindən ibarətdir. Eskalop üçün kəsilmiş ət dilimin qalınlığı 1—1,5 sm-dən çox olmur, nə unlanır, nə də qrillənir. Eskalop əsasən qarnir kimi istifadə olunur. Fransada, escalope sözü geniş yayılmışdır.
Mənşə
Eskalop termini Fransadan qaynaqlanır. Bu termin ilk dəfə XVII əsrdə Fransanın şimalında dialektik ifadə kimi yaranmışdı. Başlanğıc mənası qabıqlı qoz deməkdir: veau à l'escalope (dana ətindən eskalop). Eskalop bu gün də əsasən dana ətindən hazırlanmaqdadır.
Final (idman)
İdmanda qalibi müəyyənləşdirilən komanda və ya fərdi idman oyunlarında yekun hissə. Olimpiya sistemli idman oyunlarında finaldan əvvəl 32/1, 16/1, 8/1, dörddə bir, yarımfinal və final oyunları olur. Hər mərhələdə iki oyunçu (komanda) olur.
Erməni terroru və Qriqorian kilsəsi (kitab)
Erməni terroru və Qriqorian kilsəsi — 2019-cu ildə Azərbaycan və ingilis dillərində nəşr olunmuş kitab. Kitabda erməni kilsəsinin tarixi, bu xalqın milli-irqçi identifikasiyasının formalaşmasında kilsə amili, bundan əlavə, Qriqorian kilsəsi nin XIX-XX əsrlərdə Azərbaycan və Türkiyə ərazisində terror fəaliyyətində iştirakı və dəstəyinə dair türk, rus, ingilis, fransız mənbələrinə istinadən faktlar təqdim edilib.
Haqqında
Azərbaycan və ingilis dillərində nəşr olunmuş kitabda erməni kilsəsinin tarixi, bu xalqın milli-irqçi identifikasiyasının formalaşmasında kilsə amili, bundan əlavə, Qriqorian kilsəsinin XIX-XX əsrlərdə Azərbaycan və Türkiyə ərazisində terror fəaliyyətində iştirakı və dəstəyinə dair türk, rus, ingilis, fransız mənbələrinə istinadən faktlar təqdim edilib. Bundan başqa burada Qriqorian kilsəsinin erməni separatizminin ilk rüşeymi olması, erməni millətinin psixologiyası və iddiaları, qonşu xalqlara aqressiyasının kökündə hansı səbəblərin dayanması, ermənilərin türklərə qarşı iğtişaşlarında digər xristian missionerlərin fəaliyyəti açıb göstərilib. Kitab 2019-cu ildə tədqiqatçı-jurnalist, Anar Turan tərəfindən yazılıb. Kitabın elmi redaktoru tarix üzrə elmlər doktoru, professor Kamil İbrahimov, məsləhətçi Efiopiya Federal Demokratik Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı Fəxri Konsulu Ceyhun Ələkbərov, rəyçiləri, professorlar Qasım Hacıyev və Mais Əmrahovdur. Kitabı ingilis dilinə tərcümə edən Ceyhun Bayramlıdır. Redaktoru Elməddin Behbuddur.
İks-23
İks-23 — Marvel Comics tərəfindən yaradılmış xəyali super qəhrəman. İlk dəfə 2004-cü ildə "X-Men: Evolution" çizgi filmində, daha sonra "NYX" komiksinin 3-cü buraxılışında peyda olmuşdur.
Bioqrafiya
Şimal porsuğu kimi yeni silah hazırlamaq məqsədiylə Martin Satter məşhur genetik Sara Kinniyə onun oxşarını (klonu) yaratmaqa dəvət edir. Nəticədə Y-xromosomunu xilas edə bilmədiyinə görə qadın oxşarını yaratdı. Əvəldən Zander Rays buna razı olmadı, amma Martindən razılıq alan Sara layihəni davam etdirdi. Daha sonra Rays bunu öyrəndikdən sonra onu cəzalandırmaq məqsədi ilə ona qulaq asmadığına görə uşaqın daşıyıcısı olmasına məcbur etdi. Bağlı qapıda yetiştirilən X-23 silah kimi istifadə etməyə hazırlayırdılar, amma Kinni əllindən qələn hər şeyi edirdiki o silah kimi yox, insan kimi yetişdirsin. Yeddi ildən sonra Zander Rays mutasiyanı gücləndirmək üçün şüalanmayaş, daha sonra isə onun caynaqlarını adamantiumla ortdü. Daha üç ildən sonra isə onu ilk tapşırıqına göndərdi — prezidentliyə namizəd olan Qreq Consonu öldürmək idi. Daha sonra bir sıra tapşırıqları yerinə yetirirdi. Sonradan Zander Rays, Martindən layihəni ona verilməsinə razılıq verdi, amma Zander İks-23 Martinin ailəsini öldürməsini əmr etdi. Bundan sonra Zander, Saraya İks-23 minlərlə kimi yeni klonu göstərdi. Sara qərara gəlir ki, İks-23 ilə qaçmalıdı, amma bundan əvvəl X-23 tapşırdı ki, bütün klonları öldürsün. Daha sonra Zander, İks-23 triqqerlə zəhərləyərəq öz anasını öldürməsini məcbur etdi. Ölməzdən əvvəl Sara — X-23 Lora adı və əvvəldən yazılmış məktubu verdi. Məktubda Çarlz Ksavyerin, Loqanın və Ksavyerin məktəbinin şəkili var idi.
Gücləri
Şimal porsuğunun DNT-dən olduğu onun bütün gücləri ilə eynidi. Heyvani instinkt və reflekslərə sahibdir. Güclü qorxualma qabiliyyətinə sahibdir. Döyüş meydanında çox acımasızdır, insan öldürməkdən çəkinmir. Sürətli, dayanıqlı və çevikdir. Ən böyük üstünlüyü isə tez sağalma qabiliyyətidir. Döyüş zamanı yaralansa da tez bir zamanda yarası sağalır. Bütün xəstəliklərə qarşı dözümlüdür. Əllərinin hərəsindən iki, bir dənəsi isə ayaqlarda adamantium pəncə çıxarır. Bu pəncələr qırılmazdır, oda dözümlüdür.
Gerçək sevgi (film, 2003)
Gerçək sevgi — romantik komediya, Riçar Körtis ssenaristın debüt filmi.
Saundtrek
Kreyq Armstronq tərəfdən yazılmış saundrek bu mahnılardan ibarətdir:
Manuel Lokatelli
Manuel Lokatelli — İtaliyalı futbolçu. İtaliya milli komandasının və Sassuolo FK klubunun oyunçusu. Yarımüdafiə mövqeyində oynayır.
Su kəməri abidəsi (Rostov-na-Donu)
Su kəməri abidəsi — bürüncdən ibarət olan abidə Rostov-na-Donu şəhərində Musiqi məktəbinin qarşı tərəfində ucaldılmışdır.
Tarixi
Abidənin hazırlanması məqsədilə bürünc materialdan istifadə qərara alınmışdır. Onun hündürlüyü 2,2 metr təşkil edir. Abidə bir qadın görkəmində təsvir edilir. O, XIX əsrin geyimini geyinmiş bir şəhər sakinidir. O, suyu su kəmərindən vedrəyə doldurduğu an təsvir edilir. Bu simbol əbəs yerə deyildir. Belə ki, o zamanlar ailəni su ilə təmin etmək vəzifəsi qadınların üzərinə düşürdü. Bu səbəbdəndə bu təsvir eyni formada özünü təzahür edir. Abidə şəhərdə ilk su kəmərinin şərəfinə ucaldılmışdır. İlk su kəməri şəhərdə 1865-ci ildə çəkilmişdir. Rostov su kəmərlərini təzahür etdirir. Abidənin əsas heykəltaraşlarından biri Sergey Oleşnya olmuşdur.
Rostov icra başçısının fərmanına əsasən ilk su kəmərinin şərəfinə hazırlanmış abidənin təntənəli açılışı 2007-ci ilin avqustunda baş tutmuşdur. Açılış zamanı Rostov-na-Donuda ilk su kəmərinin açılışını əks etdirən teatral səhvə göstərilmişdir. Səhnədə çıxış edən aktyor Andrey Matveeviç Baybakovu təsvir edirdi. Bununla da şəhərdə su kəməri işləməyə başlamışdır.
Açılış mərasimində şəhərin mühüm şəxsləridə iştirak etmişdir. Burada Rostov-na-Donu şəhərininin mədəniyyət şöbəsinin rəhbəri Lyudmila Lisinisa və Rusiya su təminatı assisiyasının rəhbəri Aleksey Qolovaçevdə iştirak etmişdir.
Slak Kakosyan
Həyatı
Slak Kakosyan 25 yanvar 1936-cı ildə Ermənistan SSR-in paytaxtı İrəvan şəhərində anadan olmuşdur. Onun nəsli Taron vilayətindən Slkunyats sülaləsindən gəlirdi. Kakosyan 1961-ci ildə erməni dilinin saflığını qorumaq məqsədi daşıyan "Mesrop Maştots" tələbə təşkilatını yaratmışdır. 1964-cü ildə sovet hakimiyyəti onu Sibirə deportasiya etmişdir. Kakosyan İrəvan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini bitirmişdir. O, uzun illər Qaxsu kəndində erməni dili və ədəbiyyatı müəllimi, sonra İrəvanın müxtəlif universitetlərində müəllim işləmişdir. Kakosyan 1979-cu ildə sovet davranışına tabe olmadığı üçün ölkədən deportasiya edilmiş və ABŞ-da köçmüşdür. Burada o, Qaregin Njdenin həyat və yaradıcılığını öyrənmiş və "tsağakronizm" ideologiyasını qəbul etmişdir. Kakosyan 1988-ci ildə Ermənistana qayıtmışdır. O, 1990-cı ildə "etanizm" erməni neopaqan hərəkatı üçün bir icma yaratmışdır. Bu icma elə həmin il dövlət qeydiyyatına alınmışdır. Kakosyanın əsas əsəri "Saziş kitabı"dır. O, 24 avqust 2005-ci ildə vəfat etmişdir.
Puntlenddə COVID-19 pandemiyası
Puntlenddə koronavirus pandemiyası martdan bəri izlənilir.
Tarixçə
Somalidə bir dövlət olan Puntlenddə koronavirus pandemiyası martdan bəri izlənilir. Ölkədə pandemiya barədə xəbərlər çox izlənilirdi.
2 maya qədər Puntlenddə 8 yoluxma və 1 ölüm hadisəsi qeyd olundu. Puntlend səlahiyyətçiləri isə yoluxmanın daha çox olduğuna inanırdılar.
Mart ayında Somalinin bəzi şəhərlərində yoluxma halları qeyd olunanda səlahiyyətli şəxslər məscidləri bağlamaqdan imtina etdilər.
May ayında prezident və bir çox nazirlər testdən keçdilər və nəticələri neqativ çıxdı. Lakin, 25 may ayında koronavirusdan əziyyət çəkən ölkənin Kənd Təsərrüfatı naziri İsmayıl Qamadiid vəfat etdi.O, bir müddət Puntlenddə müalicə alsa da, vəziyyəti ağırlaşdığından Moqadişodakı xəstəxanaya yerləşdirilmişdi.
Xarici keçidlər
Kənd Təsərrüfatı Naziri koronavirusdan öldü
Puntlend və COVID-19
Cənubi Amerika Birləşmiş Vilayətləri
Cənubi Amerika Birləşmiş Vilayətləri (Provincias Unidas de Sud América) — Cənubi Amerikada, 1810 - 1830-cu illərdə mövcud olmuş dövlət. Dövlət May inqilabı nəticəsində La Plata vitse krallığının (bəzən Rio-de-la-Plata birləşmiş vilayətləri adlanır) ispaniyadan müstəqillik elan etməsi ilə meydana gəlmişdir. Bu dövlətin ərazisi muasir Argentina, Uruqvay kimi dövlətlərin bütöv ərazisi və Boliviya, Braziliyanın müəyyən vilayətlərini özündə birləşdirirdi.
Kosovo Elmlər və İncəsənət Akademiyası
thumb|Akademiyanın köhnə binası Kosovo Elmlər və İncəsənət Akademiyası — Kosovo Respublikasının Ali Elmi Təşkilatı.
Cənubi Amerika Birləşmiş Vilayətləri
Rio-de-la-Plata birləşmiş vilayətlərinin müstəqilliyi 25 may 1810-cu ildə May inqilabı zamanı baş verir. Bu zaman vitse kral qovulur və birnci xunta yaradılır. 9 iyun 1816-cı ildə San-Miqel-dе-Tukumanda konqres Rio-de-la-Plata birləşmiş vilayətlərinin adını dəyişdirilərək Cənubi Amerika birləşmiş vilayətləri (Provincias Unidas de Sud América) adlandırılır və rəsməb 1920-ci ilə qədər adını qoruyur.
1825-ci ildə birləşmiş vilayətlərdən Boliviya ayrılır. 1828-ci ildə isə Argentina və Braziliya müharibəsi nəticəsində Sisplata vilayəti müstəqil Uruqvay dövlətinə çevrilir. Bundan sonra dövlətin adı dəyişilərək Argentina Konfederasiyası adlandırılır.
Kosovo Elmlər və İncəsənət Akademiyası
Üzvləri
Kosovo Elmlər və İncəsənət Akademiyasının 24 tam ştatlı və 11 assosiasiyalı üzvü var. Elmi qurumun hazırkı prezidenti professor Mehmet Krajadır, vitse-prezidenti professor Payazit Nuşidir. İsuf Krasniki Kosovo Elmlər və İncəsənət Akademiyasının baş katibidir. Dilçilik və ədəbiyyat şöbəsinin müdiri şair və yazıçı Əkrəm Başa, İctimai Elmlər şöbəsinin müdiri tarixçi Yusuf Bayraktari, Təbiət Elmləri şöbəsinin müdiri Feizulax Krasniki və İncəsənət şöbəsinin müdiri heykəltaraş Luan Mulikidir. Alban-Amerika Nobel mükafatı laureatı Fərid Murad və Tereza Ana kimi görkəmli şəxsiyyətlər akademiyanın fəxri üzvü adına layiq görülmüşdülər.
Elvin Şıxəliyev
Elvin Sarvan oğlu Şıxəliyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən Müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elvin Şıxəliyev 6 iyun 1995-ci ildə Şirvan şəhərində anadan olmuşdur.
Hərbi xidməti
2013-cü ildə Şirvan Şəhər SHXÇDX-in çağırışı ilə həqiqi hərbi xidmətə yollanmışdır.Xidməti zamanı göstərdiyi şücaətə görə 4 dəfə tərifnamə elə təltif olunmuşdur.Manqa komandiri kursunu bitirib 2015-ci ildə isə hərbi xidmətini bitirmişdir.
Elvin Şıxəliyev Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixindən başlayan Vətən müharibəsində iştirak etmiş, Füzuli,Xocavənd, Cəbrayıl və Hadrut uğrunda gedən döyüşlərdə şücaət göstərmiş və həlak olmuşdur. Elvin Şıxəliyev oktyabrın 14-də Şirvan şəhər Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Şıxəliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Şıxəliyev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Şıxəliyev ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Şıxəliyev ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Jan Kasteks
Həyatı
Cənub-qərb fransız aksenti olan Kasteks Sandra Ribelayq ilə evlidir, dörd qızı var.
Siyasi fəaliyyəti
2010-cu ildən 2011-ci ilə qədər 2000-ci ildə Şərqi Pireneydə Pradesə bələdiyyə sədri seçilən Kasteks Səhiyyə Naziri Ksavye Bertran rəhbərliyi altında Fransua Fiyonun nazirliyində Baş Qərargah rəisi olaraq çalışdı. Raymond Subidən sonra, 2011–2012-ci illərdə Prezident Nikolas Sarkozinin rəhbərliyi altında Eliseyin baş katibi olaraq çalışdı. XHB-də 2012-ci il seçkilərində Fiyonu dəstəklədi.
Yerli səviyyədə Kasteks 2010–2015-ci illərdə Langedok-Russilyon bölgə müşaviri kimi çalışdı və 2015-ci ildən Şərqi Pireneyin şöbə müşaviri vəzifəsində çalışdı.
Kasteks 2017-ci ilin sentyabr ayında 2024 Olimpiadası və Paralimpiadasına idarələrarası nümayəndə təyin edildi, eyni zamanda Milli İdman Agentliyinin prezidenti təyin edildi. 2 aprel 2020-ci ildə Fransada COVID-19 pandemiyası dövründə tətbiq olunan karantin mərhələlərinin koordinatoru təyin edildi.
Kasteks sosial baxımdan mühafizəkar hesab edildiyi 2020-ci ilin əvvəlinə qədər Respublikaçıların üzvü idi. 3 iyul 2020-ci il tarixində Eduar Filippin istefasından sonra Kasteks Prezident Emmanüel Makron tərəfindən Baş nazir təyin edildi. Onun təyin edilməsi "iqtisadi baxımdan mərkəz-sağçı olaraq qəbul edilən kursun ikiqat artması" olaraq xarakterizə edildi. Kasteks daha sonra 6 iyul tarixində hökumətini açıqladı.
22 noyabr 2021-ci ildə Jean Castex, Covid-19 üçün müsbət test etdi və bir həftə müddətinə həbs edildi.
Rauf Məsimov
Rauf Qafar oğlu Məsimov (22 iyul 1992; Çatax, Tovuz rayonu — 9 noyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Rauf Məsimov 1992-ci il iyulun 22-də Tovuz rayonunun Çatax kəndində anadan olub. 1998–2009-cu illərdə X. Cəfərov adına Çatax kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Rauf Məsimov 2010–2012-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Rauf Məsimov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzuli, Cəbrayıl, Zəngilan və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə könüllü olaraq savaşıb. Rauf Məsimov noyabrın 9-da Xocavənd rayonu istiqamətində gedən döyüşlər zamanı şəhid olub. Tovuz rayonunun Çatax kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rauf Məsimov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rauf Məsimov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Sonic the Hedgehog (16-bit)
Sonic the Hedgehog (16-bit) — "Sonic Team" oyun kompaniyası tərəfindən 1991-ci ildə yaradılan, macəra oyunudur. İlk dəfə Şimali Amerika və Avropada 23 iyun 1991-ci l tarixində istehsal edilmişdi. Yaponiyada isə həmin ilin 26 iyul tarixində buraxılmışdı. Bu versiyada çoxlu sayda qrafikaların düzəlişi edilmişdi.
"Sonic the Hedgehog" videooyunu tənqidçilər tərəfindən müsbət rəy qazanmışdır. Videooyunun istehsalı kommersiya cəhətdən müvəffəqiyyət əldə etmişdir. Bu isə oyunların hazırlanması ilə məşğul olan "Sega Mega Drive/Genesis" kompaniyasını məşhurlaşdırmış və "Kirpi Sonik" personajı bu kompaniyanın rəmzinə çevrilmişdi. Videooyunun məşhurluğu digər seriyaların yaradılmasına şərait yaratmışdı.
Hekayə
Oyunun birinci seriyasında Kirpi Sonik ilk dəfə olaraq Həkim Ayvo "Eqqman"  Robotçu ilə üzləşir. Həkim Eqqman dünyanı ələ keçirmək üçün Sonikin dostlarını həbs edir və onlardan istifadə edərək, robotlarını bütün dünyaya yaymaq istəyir. Həmçinin, Həkim Eqqman "Haos Zümrüdləri"ni ələ keçirməyə çalışır ki, öz qüdrətini daha da artıraraq dünyanı çox asan ələ keçirə bilsin. Bu səbəbdən Sonik öz dostlarını və dünyanı xilas etmək üçün ilk növbədə Eqqmanın robotları, sonda isə onun özü ilə mübarizə aparmalıdır. Hal-hazırda Sonik adadan çıxan yeganə sağ canlıdır. Adadakı bütün canlılar Eqqman tərəfindən ələ keçirilmişdir. Sonik dostlarını xilas etmək üçün 7 raunddan keçməlidir. Hər raundda Sonik "Üzüyə" bənzər xalları qazanmalıdır ki, məğlub olmasın. Raundlarda 50 xal qazandıqdan sonra xüsusi raunda düşərək bonus qazanır. Kirpi Sonikin kiçik boyuna baxmayaraq Eqqmanın qurduğu bütün çətinliklərinə üstün gələrək, adadan qaçırılan canlıları xilas etməyə başlayır. Oyunun sonuncu raundun başa çatmasından sonra Sonik Eqqmanın daxili laboratoriyasına hücum edir. Sonik və Eqqman üz-üzə gələrək mübarizə aparmağa başlayırlar. Həkim Eqqman Sonikə "Silindrik qutu" ilə transportasiya, yəni, həm yuxarıdan, həm də aşağıdan hücum edir. Bu zaman isə Kürəvi lazer şüaları meydana çıxır. Kürəvi lazer şüalardan qorunmaq üçün Sonik onların arasında dayanmalıdır. Mübarizənin çətin olmasına baxmayaraq Sonik Eqqmanın hücumlarını dəf edir və onu məğlub edir. Hekayənin sonunda Sonikin bütün dostları şənlik edirlər. Həkim Eqqman isə əsəbindən kartları sağa-sola fırlatmağa başlayır.
Oyun
Sonic the Hedgehog videooyunu 2D qrafiki əsasında hazırlanmışdır. Süjetə görə Sonik ilk dəfə olaraq dünyanı ələ keçirməyə çalışan Həkim Robotçu ilə qarşılaşır. Həkim Robotçu bandik adlı robotlar hazırlamaq üçün müxtəlif heyvanlardan istifadə etməyə başlayır və qüdrətini artırmaq üçün Haos Zümrüdlərini əldə etməyə çalışır. Kirpi Sonik isə onun planlarını pozaraq, dostlarını xilas etmək niyyətindədir. Videooyunun əsas elementlərindən biri Sonikin qızıl üzüklər toplamasıdır. Bu üzüklər onu düşmənlərindən qoruyur. Üzüklərin sayı 100-ə çatarsa, Sonik can qazanır. Oyunçu rəngarəngli altı oyunu keçməlidir.
Saundtrek
"Sonic the Hedgehog" videooyununun bəstəkarı Masato Nakamuradır. Videooyunun musiqiləri "J-pop" janrında ifa edən Yaponiyanın musiqi qrupu olan "Dreams Come True" tərəfindən ifa edilir. Musiqilərdə səs effektlərinin keyfiyyətli olmasından ötrü "Yamaha" firması tərəfindən hazırlanan "Yamaha YM2612" və "Texas Instruments" firması tərəfindən hazırlanan "Texas Instruments SN76489" adlı səsgeneratoru olan mikrosxemlərdən istifadə olunmuşdu. İlk dəfə "Sonic the Hedgehog" və "Sonic the Hedgehog 2" seriyalarının musiqi albomunun çıxış tarixi videooyunun 20 illiyində Yaponiyada 19 oktyabr 2011-ci ildə baş tutmuşdur. Musiqi albomu "Sonic the Hedgehog 1&2 Sountrack" adı altında "DCT Records" tərəfindən istehsal olunmuşdur. Birinci disk orijinal musiqiləri, ikinci disk isə orijinal musiqilərin demo versiyalarını ehtiva edir. Üçüncü diskdə isə "Dreams Come True" qrupu tərəfindən ifa edilən "Sweet Sweet Sweet" mahnısı vardır. Bu mahnının ingiliscə versiyası "Şirin arzular" kimi səslənir və həmin ildə ABŞ ifaçısı "Akon" tərəfindən mahnının remiks forması ifa edilmişdir. "Sweet Sweet Sweet" mahnısı "Sonic the Hedgehog" oyununun sonunda səslənir.
"History of Sonic: Birth of an Icon" adlı sənədli filmdə Nakamura qeyd edir ki, bu trekləri videooyun kimi yox, film kimi bəstələmişdir. Lakin "Mega Drive/Genesis" konsolları yalnız 4-kartrayc səslə musiqiləri səsləndirirdilər. Bu səbəbdən Nakamura musiqilər üçün xüsusi səs effektləri hazırlamışdır. "Green Hill Zone"zonası üçün hazırlanan musiqi treki "ScrewAttack" və "Computer and Video Games" resenziyasına görə "Bütün videooyunların ən yaxşı musiqi treki" sayılır. Bu albomdan başqa videooyunda səslənən bir sıra kompozisiyalar "Sonic the Hedgehog 10th Anniversary (2001)" və "History of Sonic Music 20th Anniversary Edition (2011)" albomlarına daxil edilmişdi.
İstanbul Ticarət Universiteti
İstanbul Ticarət Universiteti — 1992-ci ildə İstanbulda yaradılan vəqf universitetidir.
NGC 3368
NGC 3368, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 7.62 sm (3 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tos
Tos - İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, kənd.
İrəvan xanlığının Karpibasar mahalında kənd adı [159]. XIX əsrdə Eçmiadzin qəzasında Tos (133, 246), 1590-cı ilə aid türkcə mənbədə Tus kimdir (169, 79). 1728-ci ilə aid mənbədə də Tos çəkilir [170, 47] və onun Abdullah adlı mülkədara məxsus olması qeyd edilir. 1918-ci ildə kəndin əhalisi qovulmuş və kənd dağıdılmışdır. XIX əsrdə Kutais quberniyasının Şaropan qəzasında Tusi, Şimali Qafqazda Tus-Xoroy kənd adları (133, 249) ilə eynidir.
Qasım xanlarının siyahısı
1445-1681 illəri arasında mövcud olan dövlət müxtəlif xanədanlara mənsub olan xanlar tərəfindən idarə olundu. Dövlət 1506-cı ildən bəri Rusiyaya tabe idi. 1679-cu ildə sonuncu xan Seyyid Burhanın ölümündən sonra iki il Fatma Sultan Bikə tərəfindən idarə olunsa da onun ölümü ilə xanlıq tamamilə Rusiya tərəfindən ilhaq edildi.
Sözügedən dövlətin xanları, aid olduqları xanədanlar ilə birlikdə aşağıda təqdim olunur:
(Osmanlı dövlətinə tabe) Krım xanları xanədanı:
Qızıl Orda xanları xanədanı:
Qazax xanədanı:
Sibir xanları xanədanı:
Çaparaq inflyasiya
Yüksək sürətlə inkişaf edən inflyasiya.Qiymətlərin il ərzində 200%-dək artması.
Qeyri-bərabər, 10% dən 30% dək dərəcədə sıçrayışlı illik qiymət artımıdır. Hətta başlanğıc mərhələsində (əgər qiymətlərin artımı ildə 5–7% dən 15–17% -dək təşkil edirsə) belə inflyasiya artıq əhəmiyyətli problemlər yaradır, daha yüksək həcmdə olduqda isə təhlükəli olaraq təcili əks inflyasiya tədbirlərinin görülməsini tələb edir. Təsərrüfat proseslərini proqnozlaşdırmaq mürəkkəbləşir, hesablamalarda müxtəlif dollar ya avro olduğu bilinməyən ş. v. (şərti vahid) və sair istifadə olunur. Belə inflyasiya çox vaxt inkişaf etməkdə olan ölkələr də müşahidə olunur.
Solomon Aş
Solomon Aş (14 sentyabr 1907 - 20 fevral, 1996) — həmçinin Şlaym kimi tanınan Amerikalı Qeştalt psixoloq və ictimai psixologiyanın pioneri idi. Aş yaxşı bir yəhudi ailəsində, Varşava şəhərində Rusiya imperiyasına aid olan zaman anadan olub. O, 1920-ci ildə Birləşmiş Ştatlara mühacirət etmiş və 1928-ci ildə Nyu-York Şəhəri Kollecində psixologiya ixtisası üzrə bakalavr dərəcəsi almışdır. Kolumbiya Universitetində, 1930-cu ildə magistr dərəcəsi ve 1932-ci ildə doktora almışdır.
Jeremi Doku
Jeremi Doku — Belçika Birinci Divizounu təmsilçilərindən olan Anderlext klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Belçika futbolçusudur.
Anderlext
Doku öz futbolçu karyerasına Antverpen şəhərinin yerli klublarında start vermişdir. Doku 2012-ci ildə 10 yaşı olarkən Anderlext klubu ilə müqavilə imzalamışdır. O, öz peşəkar karyerasında debütünü 25 noyabr 2018-ci ildə 16 yaşı olarkən Sent-Trüyden klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 78-ci dəqiqədə Yari Verşereni əvəz etmişdir. Belçika Birinci Divizounu görüşündə Anderlext rəqibinə 2-4 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Tural Şıxızadə
Tural Ətraf oğlu Şıxızadə (30 may 2002; Diyallı, İsmayıllı rayonu, Azərbaycan — 13 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Jeremi Doku
Şəxsi həyatı
Doku Belçikada anadan olmuşdur. Valideynləri də Qana vətəndaşlarıdır. Doku Belçika U-17 millisi ilə 2018 UEFA Avropa U-17 Çempionatında iştirak etmişdir.
Tural Şıxızadə
Həyatı
Tural Şıxızadə 2002-ci il mayın 30-da İsmayıllı rayonunun Diyallı kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Tural Şıxızadə 2020-ci ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə idi.
Jeremi Doku
Klub
1 UEFA Avropa Liqası görüşləri daxildir. 2 Belçika Superkuboku görüşləri daxildir.
Tural Şıxızadə
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Tural Şıxızadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Tural Şıxızadə oktyabrın 13-də Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Şıxızadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Şıxızadə ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Əzizə Mikayılova
Əzizə Mikayılova — Azərbaycan Texniki Universitetinin professoru, filologiya üzrə elmlər doktoru.
Həyatı
Əzizə Mikayılova 1962-ci ildə əməkdar müəllim Nurqələm Mikayıl oğlu Mikayılovun ailəsində anadan olmuşdur, əslən Şamaxı rayonunun Göylər kəndindəndir. 1979-cu ildə Bakı şəhəri Yasamal rayonundakı 13 saylı orta məktəbi bitirərək Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Filologiya fakültəsinə daxil olmuş və oranı 1984-cü ildə fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur. Universiteti bitirdikdən sonra təyinatla Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Milli Münasibətlər İnstitutunda çalışmışdır.
1988-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunda Azərbaycan dili ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olmuş, 2001-ci ildə AMEA-nın müxbir üzvü, professor Afad Qurbanovun rəhbərliyi altında "Azərbaycan dilində ləqəblər (Şamaxı rayonunun materialları əsasında)" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş, filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
2009-cu ildə "XIX əsrin ikinci yarısında Azərbaycan ədəbi dilinin bədii üslubunun onomastikası" mövzusunda (Azərbaycan dili ixtisası üzrə) doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş və filologiya elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. Professor Əzizə Nurqələm qızı Mikayılova 2001-ci ildən etibarən Azərbaycan Texniki Universitetinin Azərbaycan dili və pedaqogika kafedrasında assistent, baş müəllim, dosent vəzifələrində işləmiş, 2013-cü ildən indiyə kimi həmin kafedranın professordur. Əzizə Mikayılova eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında da gənc nəsilə filologiya elminin dərinliklərinin tədris edir.
Professor Mikayılova üç monoqrafiyanın, beş dərslik və dərs vəsaitlərinin, proqramların, həmçinin çoxsaylı elmi məqalələrin müəllifidir. 2013-cü ildə Avropa Nəşr Mətbu evinin Qızıl medalı (ən yaxşı vətənpərvər tədqiqatçı alim) ilə mükafatlandırılmışdır.
Vəfatı
14 sentyabr 2020-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Vilyam Adams (şturman)
Vilyam Adams – XVII əsrdə Yaponiyada yaşamış ingilis dənizçi və tacir. Tokuqava İeyasu tərəfindən ona Miura yarımadasında torpaq verildiyi üçün Yaponiyada adı ilə tanınmışdır. O, Yaponiyaya çata bilən ilk ingilis şəxs hesab olunur.
Həyatı
Vilyam Adams 1564-cü ildə İngiltərənin Kent qraflığının Cillinhem şəhərində doğulmuş, gəmiqayırma sahəsində işləməyə başlamışdır. 1598-ci ildə bir holland flotuna şturman kimi qatılmış, bir neçə bədbəxt hadisədən sonra qəzalı vəziyyətdə olan gəmisi "Liefde" ilə 1600-cü ilin aprelində Yaponiyanın Kyuşu adasına çatmışdır.
Tokuqava İeyasu onunla dostluq əlaqələri qurmuş, onu maliyyə nümayəndəsi, xəbərverən, şturman, gəmiqayıran və tərcüməçi kimi vəzifələrə təyin etmişdir. Bunun sayəsində Adams Yaponiyada varlı şəxsə çevrilmiş, 80-ə yaxın xidmətçiyə və öz mülkünə sahib olmuşdur. Rəsmi iş çərçivəsində bütün Yaponiyanı gəzmişdir. İeyasunun dəstəyi ilə ingislərə və hollandlara məktublar yazmış, onları Yaponiya ilə ticarət etməyə dəvət etmişdir. Hollandlar 1611-ci ildə Yaponiyaya gələndə Adams tərcüməçi və nümayəndə qismində onlarla görüşmüşdür. O, ingilis tacirlərə də kömək etmiş, lakin onun Yaponiyadakı fəaliyyəti həmvətənlərinin xoşuna gəlməmiş, onu "milliləşdirilmiş yaponiyalı" hesab etmişdirlər. Adams Koxinxina, Siam və Okinavada da ticarətlə məşğul olmuşdur.
İeyasunun ölümündən sonra Adamsın Yaponiyadakı təsiri azalmışdır. O, 16 may 1620-ci ildə ingilis və holland ticarət postlarının yerləşdiyi Hiradoda ölmüşdür. Adams yapon qadınla evlənmiş və ondan iki uşağı olmuşdu.
İrsi
Adamsın Miura yarımadasındakı mülkü olan Hemi ərazisində hər il onun şərəfinə festival keçirilir. Burada onun həyat yoldaşının və uşaqlarının qəbirləri yerləşir. Onun həyatı bir neçə əsərin mövzusu olmuşdur. İngilisdilli yazıçı Ceyms Klavell 1975-ci ildə onun həyatı əsasında "Şoqun" romanını yazmışdır.
Makravəng
Makravəng - İrəvan xanlığının Dərəçiçək mahalında kənd adı XIX əsrin ortalarından sonra kəndin adı mənbələrdə çəkilmir. Azərbaycanca "Maqaravəng" adının təhrifidir.
Livadə
Livadə - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Şirakel nahiyəsi(Şörəyel livası)da kənd. Dərbənd kəndinin yaxınlığında yerləşən Livadə kəndi. Gəlir: 3.000 ağça. .
NGC 6303
NGC 6303, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. E4 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.