cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zaha Hadid
Həyatı
Çoxlu beynəlxalq yarışın qalibidir, Honkonqda (1983-cü il) Peak Klub və Uelsdə (1994) Cardiff Bay Opera House onun işlərindəndir. 2002-ci ildə Hadid Sinqapurun şimali baş planını layihələşdirmək üçün beynəlxalq layihə yarışını uddu. 2005-ci ildə, onun layihəsi Bazelin, İsveçrənin yeni şəhər kazinoları üçün yarışın qalibi oldu. 2004-cü ildə isə Hadid Pritzker Memarlıq mükafatını alan birinci qadın memar oldu. Britaniya Ensiklopediyasının redaksiya heyətinin üzvüdür. O 2006-cı ildə Beyrutun Amerikan Universitetindən fəxri elmi dərəcəsini almışdır.
Hadid Azərbaycanda da layihə gerçəkləndirmişdir. Bakıdakı Heydər Əliyev Mərkəzinin dizaynı ona məxsusdur. O,2014-cü ildə Heydər Əliyev mərkəzinin dizaynına görə London muzeyinin mükafatına layiq görülüb.
O, Azərbaycan Memarlar İttifaqının Fəxri üzvü seçilmiş və akademik Mikayıl Hüseynov adına medalla təltif olunmuşdur.
Zaha Hadid 31 mart 2016-cı ildə Mayamidə xəstəxanalardan birində bronxit xəstəliyindən müalicə alan zamanı ürək tutmasından vəfat etmişdir.
Nadirin Simindən ayrılması (film, 2011)
Nadirin Simindən ayrılması, ssenari müəllifi və rejissoru Əsgər Fərhadi olan, 2011-ci ildə Qızıl Qlobus mükafatın qazanan və Leyla Hatəmi, Peyman Məadi, Şəhab Hüseyni, Sarə Bayat və Sarina Fərhadinin oynadığı İran dram filmi. Boşanmış bir orta sinif İranlı cüt və həyat yoldaşın yaşlı atası üçün alt sinif bir sorğu tutmasını izləyən çəkişmələri mövzu edinmektedir.61.Berlin Beynəlxalq Film Festivalında ən yaxşı film sahəsində Qızıl Ayı və ən yaxşı aktyor ilə ən yaxşı aktrisa sahələrində Gümüş Ayı qazandı, beləcə Qızıl Ayı qazanan ilk İran filmi oldu. 2012 ildə 69.Qızıl Qlobus mükafatlarında ən yaxşı xarici dil film mükafatın qazandı. Film həmçinin İran film seçimi şurası tərəfindən 2012 Oskar mükafatlarının, ən yaxşı xarici dil film mükafatında iştirak etmək üçün təqdim edilmişdir və Oskar mükafatını əldə etmişdir.
Məzmun
Nadir və Simin 11 yaşlı qızları Tirmə ilə birlikdə Tehranda yaşayırlar. Şəhərli orta sinif xarakterə sahib olan ailə dağılmaq üzrədir. Simin qızı Tirmənin İrandakı mövcud şərtlər altında böyüməsini istəmədiyi üçün əri və qızıyla birlikdə ölkəni tərk etmək istəyir. Ancaq Nadir eyni fikirdə deyil. Çünki ailəylə yaşayan və Alzheimer xəstəsi olan atası üçün nigarandır. Nadirin İranda qalmağa qərar verməsi Simini o dərəcədə narahat edir ki, Simin boşanma iddiası irəli sürmək qərarına gəlir.
Məhkəmə ailənin yaşadığı problemləri bilib boşanmaya əsas görmür və Siminin müraciətini geri qaytarır. Bu səbəbdən Simin ailəsindən ayrılaraq valideynlərinin evinə qayıdır. Simin məsləhət görür ki, hər gün bankda işləyən və atasını evdə tək qoymağa məcbur olan Nadir Raziyə adlı gənc, kasıb və çox dindar bir qadını evinə qulluqçu kimi götüsün. Lakin Raziyə əsəbi bir xasiyyətə sahib olan əri Höccətin razılığını almadan dərhal işi qəbul etmir. Raziyənin ailəsi pula möhtac vəziyyətdədir, odur ki, Raziyə ikinci uşaq ilə hamilə olduğuna baxmayaraq təklifi qəbul edir və işlədiyi yerə qızıyla birlikdə gedir.
Bir gün Tirmə evə qayındanda babasını yataq otağında yerdə, qolları yatağa bağlanmış və bihuş görür. Raziyə isə evdə olmur. Bir qədər əvvəl Nadir evdə yox ikən Simin hambalların zəhmət haqqını ödəmək üçün evdən pul götürmüşdü. Raziyə evə qayındanda Nadir onu atasını tək qoyub getməsindən ötür danlayır və evdən yox olan pulun oğurlamasında günahlandırır. Raziyə günahsız olduğunu iddia edir və həmişəlik çıxıb getməzdən əvvəl həmin gün ona düşən maaşı tələb edir. Çox əsəbiləşən Nadir Raziyəni evindən maaşsız qovur.
Daha sonra Höccətin bacısı Siminə zəng vurub Raziyənin uşağını itirdiyindən və hal-hazırda xəstəxanada yatmağından xəbər verir. Raziyə və yoldaşı iddia edirlər ki, Nadir Raziyəni qapıdan eşiyə itələyəndə Raziyə pilləkəndən yıxılıb uşağı salmışdır. Buna görəə Nadiri məhkəməyə verirlər. Əgər məhkəmə Nadiri günahkar hesab etsə, Nadir bir ildən üç ilə qədər həbs cəzası ala biləcək. Nadir Raziyəni atasını qoyub getməkdə günahlandırır və onun hamilə olduğunu bilmədiyini söyləyir, Raziyə isə bunu inkar edir. Nadiri haqlı çıxaran bir ifadəni Tirmənin müəlliməsi verir, amma dərhal Höccət tərəfindən hədələnir. Höccət aqresif hərəkətləri səbəbindən məhkəmədən çıxarılınca, Raziyə onun depressiyada olduğunu və bu depressiyanı aradan qaldırmaq üçün dərmandan istifadə etdiyini müstəntiqə bildirir. Digər tərəfdən Nadir Raziyənin qızından öyrənir ki, qızın valideynləri həkimin qəbulunda olduğuna görə evdə deyillər. Bu xəbər və Höccətin əsəbi davranışı Nadiri əslində Höccətin Raziyəyə tətbiq etdiyi zor haqqında düşündürür.
Tirmə atasını qorumaq üçün bilə-bilə yanlış ifadə verir. Bundan xəbər tutan Simin qızının təhlükəsizliyindən narahatlıqlandığı üçün çalışır ki, Raziyə və Höccət ilə itkini qarşılamaq üçün maddi bir razılaşmaya gəlsin. Nadir isə Siminin bu hərəkətinə qarşı çıxır: onun fikrincə bu, Nadiri hamıya günahı boynuna almış kimi təqdim edəcək. Siminlə bu haqda söhbət edib qərara gəlir ki, razılığın xatirinə Raziyənin hamiləliyindən guya xəbəri olduğunu boynuna alsın. Raziyənin isə əksinə Nadirin günahkar olduğu haqda ciddi şübhələri vardır. Nadirgildə işlədiyi zaman Nadirin atası evdən xəlvəti çıxıb gedəndə Raziyə onu küçələrdə axtarmağa çıxmışdı. Məlum olur ki, o günü Raziyəni avtomobil vurmuş və ilk ağrılarını da həmin günün gecəsi yaşamışdır.
Sonda hamı, Höccətin borc verənləri də daxil olmaqla, Raziyəylə Höccətin evində toplaşır. Ancaq Nadir bu vəziyyətdən çox narahatdır və Raziyədən tələb edir ki, o, məhz Nadirin güc tətbiq etməsi nəticəsində uşağı itirdiyinə Qurana əl basaraq and içsin. Raziyə isə Höccətin israrlarına baxmayaraq düşünür ki, yalandan and içsə günaha batar və bu günah gələcəkdə onların tək qızını təhlükəyə sala bilər. Bu vəziyyət qarşısında Höccət sanki dəli olur, baş-gözünü döyməyə başlayır və evdən ayrılır.
Film haqqında
"Boşanma" Berlində "Qızıl şir" qazanmaqla nəzərləri özünə cəlb edə bilmişdi. Film boşanmaq üçün məhkəməyə müraciət edən Simin və əri Nadirin işlərinə baxılması ilə başlayır. Boşanma səbəbi soruşulur. Səbəb isə Siminin İranı tərk etmək istəməsi, Nadirin isə onunla gəlmək istəməməsidir. Birinci səbəb də məhz Siminin (bir iranlı qadının) öz ölkəsini tərk etmək istəməsidir. Onun dilindən olmasa da simasından (rejissorun aktyor seçimi mükəmməldir) aşkar bezmə, azad olmaq çırpıntısı, mübarizəsi hiss olunur. Simin isə səbəbi konkret demir. Onu əri Nadir isə xanımı kimi güclü və mübariz deyil. Sıradan bir ər, ata və oğuldur. O da yorğundu, qaçmaq istəyir, lakin qorxur. Qula çevrilib və getmək istəməməsinə hər cür don geyindirir. Əsas səbəb isə ahıl yaşlı, xəstə atasıdır. Atasına olan sevgisi ona hər şeydən önəmlidi. Məhkəmənin onları boşamaması Siminin qarşısını ala bilməz. O nəyin bahasına olursa-olsun ölkədən getmək istəyir. O da bu mübarizəsinə görə hər şeyi, hətta öz qızından da keçməyə hazırdı. Nadir isə işləməlidir. Bunun üçün atasına baxıcı qadın tutur. Elə hər şey bu hadisədən sonra dramatikləşir. Maraqlı faktlardan biri də odur ki nə Nadir, nə də Simin namaz qılmırlar. Sondakı səhnələrin birində Qurana əl basma epizodu isə islam dəyərlərini yüksəldib.
Cavid Xıdırov
Cavid Nəbi oğlu Xıdırov — Azərbaycan alimi, kimya üzrə elmlər doktoru, professor.
Həyatı
C.N.Xıdırov 1933-cü il iyunun 20-də Gürcüstan Respublikası Marneuli rayonunun Kəpənəkçi kəndində kəndli ailəsində doğulmuşdur. 1939-1947-ci illərdə Kəpənəkçi kənd orta məktəbində səkkizillik təhsil aldıqdan sonra Marneuli şəhər Pedaqoji Texnikumunun birinci kursuna daxil olmuşdur. 1951-ci ildə texnikumu əla qiymətlərlə bitirərək Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun təbiət fakültəsinə qəbul olunmuş, təhsil illərində Stalin təqaüdü ilə oxumuş və 1955-ci ildə oranı fərqlənmə diplomu ilə başa vurmuşdur. Fakültə Elmi Şurasının zəmanəti ilə Kimya kafedrasının aspiranturasına qəbul olunmuşdur. 1958-ci ildə aspiranturanı bitirdikdən sonra həmin kafedrada assistent vəzifəsində saxlanılmışdır. 1959-cu ildə o, yolu ilə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (EA) nəzdində yenicə təşkil olunmuş Neft-Kimya Prosesləri İnstitutuna (NKPİ) mühəndis vəzifəsinə keçirilmişdir.
Cavid Xıdırov 2005-ci il noyabrın 19-da vəfat etmişdir.
Mikania citriodora
Mikania citriodora Mikania citriodora Mikania citriodora
Qurultaydan qurultaya (film, 1985)
Məzmun
Film Azərbaycan Respublikasının xalq təsərrüfatının bütün sahələrində əldə etdiyi nailiyyətlərdən danışır.
Mikania citriodora
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Cavid Xıdırov
Elmi fəaliyyəti
C.N.Xıdırovun əmək və elmi fəaliyyəti 1959-cu ildən Azərbaycan EA NKPİ ilə bağlı olmuşdur. 1964-1965-ci illərdə kiçik elmi işçi, 1966-1978-ci illərdə böyük elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır. O, 1964-cü ildə “Aromatik spirtlərin bəsit efirlərinin və onların törəmələrinin sintezi və tədqiqi” mövzusunda namizədlik, 1988-ci ildə isə Moskvada Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Bitkiləri Kimyəvi Mühafizə Vasitələri İnstitutunda Bioüzvi kimya, təbii və fizioloji fəal maddələrin kimyası ixtisası üzrə “Fenol, aromatik yağ sırası spirt və qlikol efirlərinin məqsədyönlü sintezinin elmi əsaslarının və bu özüldə pestisidlərin işlənib hazırlanması” mövzusunda doktorluq dissertasiyalarını müdafiə etmişdir. 1992-ci ildə həmin ixtisas üzrə ona professor adı verilmişdir.
Elmi Tədqiqatları
Professor C.N.Xıdırov 1979-cu ildən ömrünün sonuna qədər Bioloji fəal maddələrin sintezi və texnologiyası laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir. O, zərif-üzvi sintez sahəsində ixtisaslaşmışdır. Onun fundamental elmi-tədqiqat işləri fizioloji fəal maddələrin kimyası və texnologiyasına həsr edilmişdir. Professor C.N.Xıdırovun apardığı tədqiqat işləri 150 elmi əsər, o cümlədən 40 müəlliflik şəhadətnaməsi və 4 xarici (ABŞ, AFR, İngiltərə, Fransa) patentdə öz əksini tapmışdır. Onun rəhbərliyi ilə 5 elmlər namizədi hazırlanmışdır.
Təltif və mükafatları
C.N.Xıdırov keçmiş SSRİ-nin Kimya sənayesinin fəxri kimyaçısı diplomuna layiq görülmüş və “Kimya sənayesinin əlaçısı” döş nişanı ilə təltif edilmişdir. O, respublikanın Əmək veteranıdır.
Tintyava zirvəsi
thumb|Triniti yarımadasının yerləşməsi.
Zirvə cənubi Bolqarıstanda yerləşən Tintyava şəhərinin adını daşıyır.
Ölü buz
Ölü buz
Ölü buz (və ya ölü buzlaq)-buzlağın qidalanmasının azalması ilə əlaqədar sürətlə geri çəkilməsi nəticəsində ondan ayrılaraq, hərəkətsiz qalan buz kütləsinə deyilir. Səthi buzlaq çöküntüləri (morenlərlə) ilə örtüldükdə ərimədən, hərəkətsiz qalaraq ölü buza çevrilir. Azərbaycanda Bazar düzü dağının yamacında yerləşən "Murkar" buzlağı ölü buzdur.
Suxoy adası
Suxoy adası — Şimal Torpağı arxipelaqı ərazisinə daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.
Yerləşməsi
Laptevlər dənizini ərazisində, Oktyabr İnqilabı adasının şərq sahillərində yerləşir. Maksimal hündürlük 29 metrdir. Naydyonış adasından 1,8 km cənub-şərqdə yerləşir. Dairəvi formaya malikdir. Diametri 1,8 km təşkil edir. Sahilləri düzdür. Burada göl və çay yoxdur.
Metaseiulus juniperoides
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Əlixan bəy Cavanşir
Əlixan bəy Cavanşir – (?-1612), hərbi mühəndis
Həyatı
Tarixçi yazır: "İkinci qəziyyə Əlixan bəy Cavanşir və qardaşı Mirzəhüseyn bəyin ölümü ilə bağlıdır. Cavanşir eli Qarabağ tərəkəmələrindəndir. Cavanşir otuz iki oymaqdan ibarət olan Otuziki elinə bağlıdır ki, onların babaları o elin əmirləri olublar. Onların ailəsi, oymaq və elləri rumluların istilası zamanı Qarabağda qalmışdılar. Mirzəhüseyn bəy də rumlulara tabe idi.
Bir neçə il sonra kiçik qardaş olan Əlixan bəy cahanpənah şahın sarayına gələrək yaxınları zümrəsinə girdi və şahanə tərbiyə oldu. Dünyanı bəzəyən şah Azərbaycana hərəkət edəndə Mirzəhüseyn bəy mülazimləri içində idi, çünki o zaman könüllülər yox idi. Əmirlərin göstərişi ilə el ona tabe oldu. El və oymaqlar gəlib, o tərəfdə dayanır. Əlixan bəy müxtəlif vəzifələr alaraq Gəncənin təmir işlərinə başlayır.
Günlərin bir günü Gəncə hakimi Məhəmməd xan Ziyadoğlu səfərə çıxır. Onun şəhərdə olmadığından istifadə edib, qardaşını öldürmək fikrinə düşürlər. (Əlixan bəy) Cavanşir bir neçə nəfərlə Ziyadoğlunun evinə yollanır. Həmin vaxt Mirzəhüseyn bəy də orda idi. Ora yaxınlaşanda xanın qardaşı iztirabdan özünü Məhəmməd xanın hərəmxanasına atır. Əlixan bəy hörmət etməyib, onun ardınca hərəmxanaya daxil olur və ordaca öldürür. Qacar qazilərindən bir neçə nəfər və Ziyadoğlu soyundan olan mülazimlər bu hörmətsizliyə narazılıqla yanaşırlar. Nəhayət, adı çəkilən qazilər və xüsusən Saray bəy hücum edib, ədəbsizlikdə iştirak etmiş altmış-yetmiş nəfərə yaxın cavanşiri qılıncdan keçirirlər. Elə həmin anda Əlixan bəyi də tapıb, qılınclayırlar və həyatına son qoyurlar. O, özündən çox razı, məğrur və iddialı idi. Böyük qardaşının hesabına hünər göstərirdi və nəhayətdə öz mükafatını aldı.
Məhəmməd xan çöldən gəlib, məsələdən halı oldu. Mirzəhüseyn bəy rumlular dönəmində çox fəsadlar törətdiyindən onu yanında saxlamağı məsləhət bilmir və ölümünə fərman verir".
Əlixan bəy 1612-ci ildə Saray bəy Ziyadoğlu-Qacar tərəfindən öldürülüb.
Danimarka boğazı
Danimarka boğazı — Qrenlandiya adasını İslandiya adasından ayıran boğaz. Qrenland dənizini Atlantik okeanı ilə birləşdirir. Eni 260 km, uzunluğu 480 km təşkil edir. Dərinliyi 227 metrdir. İslandiya adası sahillərində İrminqur isti cərəyanı keçir. Qrenlandiya adası sahilindən isə Şərqi Qrenlandiya cərəyanı keçir. Bu boğazda 1941-ci ildə Britaniya kreyseri "Xud" və Alman "Bismark" gəmisi arasında döyüş baş vermişdir. Döyüş zamanı Xud kreyseri batırılmışdır.
Uzunluğu 50 km, ən dar yeri isə 50 km təşkil edir.
Qız-qov
thumb|250px|[[Qazaxıstanda Qız-qov oyunu]]
Qız-qov - Azərbaycanda ən çox yazqabağı (bayramqabağı) günlərdə, eləcə də digər mövsümlərdə əsasən gənclər arasında, geniş şəkildə oynanılan qədim oyunlarından biri olmuşdur.
Ümumi məlumat
Azərbaycanın qədim xalq oyunlarından biri olan Qız-qov oyunu daha çox Orta Asiyada və Qazaxıstanda yayılmışdır. Azərbaycanın bəzi bölgələrində bu oyunu Qız-qu adlandırırlar.
Oyunun qaydaları
Oyunda bir neçə cütlük atlı oğlan və atlı qız yarışırlar. Oyun üçün müəyyən edilmiş məsafənin birinci hissəsində ( bu məsafə adətən 300-400 metrə bərabər olur ) atlı oğlan qovub qıza çatmalı və onu öpməlidir. Əgər oğlan qızı öpə bilməzsə, onda qayıdanbaş qız əlindəki qamçı ilə oğlanı “cəzalandırır”. Oyunçulardan yaxşı at sürmək bacarığı tələb olunur.
Bu oyun komanda şəklində də keçirilə bilər. Oyunda icazə verilməyən yeganə şərt ondan ibarətdir ki, qızı öpməyə çalışan onun boynundan yapışa bilməz. Çünki, bu zaman qızın atdan yıxılmaq təhlüksəi var.
Qüllə
Qüllə -  sütunşəkilli uca tikili, bina və s.
Mikania erioclada
Mikania erioclada Mikania erioclada Mikania erioclada
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Zerumbet zəncəfili
(Zingiber zerumbet) - cinsinə aid bitki növü.
Biçənək aşırımı
Biçənək aşırımı - inzibati cəhətdən Şahbuz rayonu ərazisində, Zəngəzur silsiləsinin  suayırıcısında, Naxçıvançayın mənbə hissəsində olan aşırımdır (hünd. 2346,9 m). Biçənək kəndi ərazisində yerləşir. Öz adını yaxınlığında yerləşən kəndin adından götürmüşdür. Mühüm əhəmiyyət kəsb edən Naxçıvan-Laçın-Yevlax avtomobil yolu aşırım ərazisindən keçir. Naxçıvan ilə Azərbaycanın tazixi torpaqları olan Zəngəzuru birləşdirir.
Tarixi
Tarixi qaynaqlara görə, Biçənək aşırımı qədim və orta əsrlərdə Naxçıvandan Beyləqana və oradan da Bərdəyə gedən yolun üstündə idi. IX əsr ərəb tarixçilərinin məlumatına görə, Azərbaycanın şimal hissələrinə hücum edən ərəb sərkərdəsi Salman ibn Rəbiə öz qoşununu Beyləqana Biçənək aşırımı ilə aparmışdı. Bu aşırım Naxçıvanla Arranı birləşdirən yeganə yol olmuşdur.
Leonid Kanevski
Leonid Semyonoviç Kanevski — Rusiya aktyoru.
Quyunun yeraltı təmiri zamanı təhlükəsizlik texnikası (film, 1960)
Məzmun
Təbliğat filmidir. Film Azərbaycanın neft sənayesində quyuların yeraltı təmiri zamanı görülən texniki təhlükəsizlik tədbirlərindən danışır.
Film haqqında
Film Azərbaycan Neft Sənayesi Nazirliyinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Metaseiulus lindquisti
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Lardiqo zirvəsi
Lardiqo zirvəsi (връх Лардиго, ‘Vrah Lardigo’ \'vr&h lar-'di-go\) — Antarktidanın Qreyam torpağının Triniti yarımadası sahillərindən aralıda yerləşən, 1158 m hündürlüklü qaya zirvəsidir. Zirvə Sneqotin silsiləsinə daxildir.
Zirvə Bolqarıstanın Qara Dəniz sahillərində yerləşən Lardiqo burnunun adını daşıyır.
Yerləşməsi
Lardiqo zirvəsi -63.56167°N, -58.48167°W koordinatlarında yerləşmişdir. İqnatiyev dağından 10.06 km şimal-şərqdə, Kroun zirvəsindən 4.2 km şərqdə, Mareskot burnundan 9.63 km cənub-şərqdə, Tintyava zirvəsindən 13.17 km cənub-qərbdə, Hoçstetter zirvəsindən 10.62 km şimal-qərbdə yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.
Cahangir Gözəlov
Cahangir Rəcəb oğlu Gözəlov (16 dekabr 1909, Ağdam rayonu, Şıxbabalı kəndi – 7 sentyabr 1999, Bakı) – yazıçı, publisist, felyetonçu. 1935-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycanın əməkldar mədəniyyət işçisi (1969), Jurnalistlər Birliyinin "Qızıl Qələm" mükafatı lauriyatı (1977). Rəcəb Gözəlovun oğludur.
Həyatı
Baş mətbuat idarəsində bir müddət müvəkkil işləmiş, yeni pedoqoji sahədə fəaliyyət göstərmişdir. Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatının bədii ədəbiyyat şöbəsində redaktor (1935), Culfa beynəlmiləl dəmiryol orta məktəbində direktor (1936–1937), Ağcabədi rayon maarif şöbə müdiri (1938–1939), İsmayıllıda Diyallı kənd orta məktəbində direktor (1939–40), "Pioner" jurnalında məsul katib (1941), Ağdam 5 saylı beynəlmiləl orta məktəbində dərs hissə müdiri (1941–42) işləmişdir.
1942-ci ildən təqaüdə çıxanadək (1972) fasiləsiz olaraq "Kommunist" qəzetində çalışmışdır.
Üliger
Üliger (Monqol: Улгэр), monqol və buryat xalq mədəniyyətində nağıllara və mifoloji əhvalatlara verilən ümumi bir addır. Buryatlar və digər sibir qəbilələri arasında şifahi ənənələrinin əhəmiyyətli bir hissəsidir və digər funksiyaları arasında, Buddist əhvalatlarını şifahi olaraq çatdırmaq üçün də istifadə edilmişdir. Şifahi ənənə göz önünə alındığında, monqol ədəbiyyatında ağızdan ağıza köçürülən hekayələrin əhəmiyyətli bir qisimini meydana gətirərlər. Bu əhvalatlar, "Ülgerci" və ya "Üligerçin" (İngilis: ulgerchi və ya uligershin) deyilən kəslər tərəfindən xüsusilə yaylı alətlər yoldaşlığında oxunur.
Cahangir Gözəlov
Həyatı
1999-cu il sentyabrın 7-də Bakıda vəfat etmişdir.
Üliger
Üliger (Türkçe "Ülger") sözü şeir şəklindəki nağıl, fövqəladə öykü mənasını verər. Nəsilə nəsilə köçürülən əhvalatlardan ibarətdir. Monqolustanda 1960-ci ildə Üligerləri yığmaq üçün "Üliger Evi" (Monqol: Улгэрийн танхим, Rus: Палата Ульгэров) adı verilən xüsusi bir müəssisə yaradıldı. Burada hal-hazırda 250dən çox Üliger'in olduğu bilinməkdədir.
Cahangir Gözəlov
Yaradıcılığı
1934-cü ildə "Gənc işçi" və "Ədəbiyyat" qəzetlərində ilk dəfə hekayələri çap olunmuşdur. Bundan sonra müntəzəm olaraq dövrü mətbuatda hekayələrlə çıxış etmişdir. 1939-cu ildə "Güllünün çayı" kitabçası müsabiqədə mükafata layiq görülmişdür. Felyeton, satirik hekayə ustası olmuşdur. Əsərləri "Kirpi", "Krokodil", "Ədəbiyyat və İncəsənət", "Bakı", "Azərbaycan gəncləri", qəzetlərində vaxtaşırı dərc edilmişdir.
Üliger
Mövzular
Üligerler ümumiyyətlə tarixi və mifolojik qəhrəmanların əfsanələrini izah edərlər. Ümumiyyətlə qış aylarında tonqal ətrafında izah edilən bu əhvalatlarda ortaq bir motiv olaraq şəri ümumiləşdirən "Manqus" adlı bir əjdaha var.
Maraq görən Üligerler, Çingiz Xana istinad edilən hekayələr, atalar sözləri və dastanları da ehtiva edər. Gezer Xan Dastanı kimi uzun nağıllar günümüzdə belə monqol üligerçiler tərəfindən bu gün də əzbərdən oxunur. Geser Dastanı, yalnız monqol folklorunun bir hissəsi deyil, eyni zamanda Tibet və Çin tarixinin də ortaq ünsürüdür. Ancaq, növün şifahi təbiəti səbəbiylə, çox sayda variantlarının hər zaman olduğu rahatlıqla deyilə bilər.
Mikania clematidiflora
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Fuad Babayev
Fuad Babayev (tam adı: Fuad Yavər oğlu Babayev; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Həyatı
1967-ci il avqustun 14-ü Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1984-cü ildə Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun Tikinti-iqtisad fakültəsinə daxil olmuşdur. 1985-1987-ci illərdə Çexoslovakiyada hərbi xidmətə yollanmış, hərbi xidməti başa vurduqdan sonra Fuad Babayev təhsilini yenidən Azərbaycan İnşaat Mühəndisləri İnstitutunun Tikinti-iqtisad fakültəsində davam etdirmişdir. Qanlı Yanvar faciəsi ərəfəsində IV kurs tələbəsi idi. Bundan əlavə, 6 nömrəli tikinti idarəsində işləyirdi.
Subay idi.
Qanlı Yanvar faciəsi
Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Ünvan
Bakı, Talıblı küçəsi 318, mənzil 79.
Baraban
thumb|300px|Barabanlar Baraban - iki üzünə dəri çəkilmiş, içiboş, enli, silindrşəkilli, ağacla vurularaq çalınan musiqi aləti.
Əsaslar
600px|thumb|right| [[Sirkə turşusunun dissosiasiyası nəticəsində asetatın alınması modeli. Asetat CH3COO− ion vəziyyətində qalması və H+ protonun su ilə birləşməsi H3O+ ]]
Əsaslar — tərkibi bir və ya bir neçə hidroksid qrupu ilə birləşmiş metal atomu və ya müsbət yüklü atomlar qrupundan ibarət olan mürəkkəb maddələrə əsaslar deyilir. Əsasların ümumi formulu Me(OH)n-dir. Elektrolitik dissosiasiya nəzəriyyəsinə əsasən su məhlullarda dissosiasiya edərək anion kimi yalnız hidroksid ionu əmələ gətirən maddələrə əsaslar deyilir: Əsaslar suda həll olmalarına, turşuluğuna və qüvvətliliyinə görə təsnif edilir. Əsasların əksəriyyəti suda həll olmur. Suda yaxşı həll olan əsaslara qələvilər deyilir. Qələvi və qələvi-torpaq metalların hidroksiləri qələvilərdir. Əsasların qüvvətliliyi onların dissosiasiya qabiliyyəti, yəni -OH ionlarının qatılığı ilə müəyyən edilir. Tam dissosiasiya edən ən qüvvətli əsaslar qələvi metalların hidroksidləridir. Dövri sistemin əsas yarımqruplarında yuxarıdan aşağıya getdikcə əsasların qüvvətliliyi artır. Məsələn, 2-ci qrup elementlərinin hidroksidlərindən Be(OH)2 — amfoter, Mg(OH)2 — orta qüvvətli, Ba(OH)2 — qüvvətli əsasdır. Həm turşularla, həm də qələvilərlə qarşılıqlı təsirdə ola bilən hidroksidlərə amfoter hidroksidlər deyilir. Belə hidroksidlərə misal olaraq Al(OH)3, Zn(OH)2, Zr(OH)3, Fe(OH)3, Be(OH)2, Pb(OH)2 və s. əsasları göstərmək olar.
Əsasların adlandırılması
Sabit valentli metalların (Li, Na, Ca, Al və s.) əsaslarını adlandırarkən əvvəlcə *metalın adı* deyilir, **sonra** isə hidroksid sözü əlavə olunur. Məsələn: NaOH — natrium hidroksid, Ca(OH)2 — kalsium hidroksid. Dəyişkən valentli metalların (Fe, Mn, Pb, Cr və s.) hidroksidlərini adlandırarkən əvvəlcə metalın adı yazılır, metalın valentliyi rum rəqəmi ilə mötərizədə göstərilir və sonra isə hidroksid sözü əlavə olunur. Məsələn: Cu(OH)2 — mis (II) hidroksid, Fe(OH)3 — dəmir (III) hidroksid. Bu adlardan başqa bəzi əsaslar üçün tarixi adlardan da istifadə edilir. Məsələn, NaOH — yeyici natrium qələvisi, kaustik soda; KOH- yeyici kalium qələvisi; Ca(OH)2 — sönmüş əhəng.
Əsasların quruluş formulları aşağıdakı kimi yazılır:
HO — Ca — OH
Andrea Boçelli
Andrea Boçelli — İtalyan tenor, bəstəkar, müğənni və albom prodüseri. Müğənni Selin Dion onun haqqında: "Əgər Allahın oxumağa səsi olsa, bu səs Andrea Bocellinin səsinə oxşamalıdır" deyib. Prodüser və bəstəkar Devid Foster isə Andrea Bocellinin səsini "dünyanın ən gözəl kişi səsi" kimi təsvir edir.
1992-ci ildən bəri Boçellinin 90 milyondan çox albomu satılıb.
Zəif görmə ilə doğulan Boçelli, on iki yaşında futbol oynayarkən keçirdiyi qəza nəticəsində görmə qabiliyyətini tam itirib.
1994-cü ildə Sanremo Musiqi Festivalının "Yeni gələnlər bölümü"ndə "Il mare calmo della sera" mahnısı ilə qalib olmuşdur. Beynəlxalq şöhrətinə böyük təkan verən Con te partirò (Sağollaşmaq vaxtıdır) adlı mahnı ilə Avropada uzun müddət musiqi listlərinin, hit mahnıların başında yer almışdır.
SEOKAR-2 katalizatoru
Katalizator – Seokar-2 – diyircək şəkilli seolitsaxlayan alümosilikatdır.
Andrea Boçelli
1998-ci ildə adı People jurnalında dərc edilən "50 ən gözəl/yaraşıqlı insan" siyahısında yer alıb. 1999-cu ildə Qremmi Mükafatının Ən Yaxşı Yeni Sənətçi nominasiyası üzrə namizəd olub. "Quest for Camelot" animasi filmi üçün yazılmış, Selin Dionla duet oxuduğu "The Prayer" mahnısı ilə, Qızıl Qlobus Mükafatının Ən Yaxşı Orijinal mahnı nominasiyası üzrə qalib, Oskar Mükafatının Ən Yaxşı Orijinal Mahnı nominasiyası üzrə isə namizəd olmuşdur. "Secret Arias" albomu ilə Ginnesin Rekordlar Kitabına düşüb. Həmin albomla "ABŞ Klassik Albomlar" siyahısında 3-cü yerə sahibdir.
SEOKAR-2 katalizatoru
Tətbiqi
Neft fraksiyalarının katalitik krekinqində istifadə olunur.
Andrea Boçelli
Həyatı
İtaliyalı populyar musiqiçi, opera, pop, operatik pop və romantik musiqilərin mahir ifaçısı Andrea Boçelli 1958-ci il 22 sentyabrda dünyaya gəlib.
SEOKAR-2 katalizatoru
Hazırlanma texnologiyası
Alümosilikatın çökdürülməsi, seolitin hazırlanması və onun alümosilikata daxil edilməsi, diyircəklərin hazırlanması, ion mübadiləsi, yuma, diyircəklərin yuyulması və qurudulması.
Andrea Boçelli
Həyatı
Andreanın şərab istehsalçısı olan atası Alessandro, oğlunun musiqiyə marağının olduğunu görüb onu musiqi məktəbinə qoyur. 6 yaşından fortepiano çalmağı öyrənən Andrea, burada fleyta və saksofonda da ifa etməyi öyrənir.
SEOKAR-2 katalizatoru
Regenerasiya şəraiti
Fasiləsiz işləyən regenerator qurğusunda 680-7000C-də hava ilə.
Andrea Boçelli
Həyatı
Kiçik yaşlarından gözlərində problem olan Andrea hələ 6 aylığında bir neçə dəfə gözündən əməliyyat olunmuşdu, lakin bunların heç bir faydası olmur və 12 yaşında futbol oynayarkən baş verən bədbəxt hadisə nəticəsində o, görmə qabiliyyətini tamamən itirir. Ancaq yaşanan faciə Andreanın gələcəkdə uğur qazanmasına mane olmur.
SEOKAR-2 katalizatoru
Katalitik xassələri
Məhsulun çıxımı:
Andrea Boçelli
Həyatı
İki oğul və bir qız atasıdır. Hüquq fakültəsi məzunudur və dünyanın ən yaxşı üçüncü tenoru olaraq qəbul edilməkdədir.
SEOKAR-2 katalizatoru
Mənbə
Ф.М.Садыхов, Р.М.Алигулиев. Катализаторы, процессы нефтехимической и нефтепереработывающей промышленности. Баку, «Элм», 2000, с. 68
Andrea Boçelli
Karyera
Andrea hüquq sahəsinin ona yad olduğunu anlayır. O, yenidən musiqi sahəsinə üz tutur, tanınmış opera tenoru Franko Korellinin tələbəsi olur. İfaçının özü dediyi kimi: "Bir çoxlarının musiqi kayerasına son verdikləri yaşda mənim musiqi karyeram başladı." Bunun adı taledir və Andrea öz taleyinin ardınca gedirdi. Bu taleyin iştirakçılarından olan italyan rok ifaçısı Zucchero 1992-ci ildə Pavarotti üçün hazırlanmış "Miserere" mahnısını oxumaq üçün ifaçı axtardığı zaman Andrea peyda olur və tenor bu musiqini o qədər gözəl ifa edir ki, onun bu ifasını dinləyən Pavarotti bu gəncin kim olması barədə maraqlanır və beləliklə, Andrea uğur nərdivanının ilk pilləsinə qalxır.
1992–94. Sanremo musiqi festivalı və Il mare calmo della sera
1992-ci ildə məşhur italyan rok ifaçısı Zucchero Pavarotti üçün hazırlanmış "Miserere" mahnısını oxumaq üçün tenor axtarışına başlayır. Sonra kasetdə Bocellini dinləyən Pavarotti Zukeroya onun əvəzinə Bocellidən istifadə etməsini bildirir.
İstinadlar
<references group=*/>
Krakov Müasir İncəsənət Muzeyi
Krakov Müasir İncəsənət Muzeyi — Polşanın Krakov şəhərində yerləşən müasir incəsənət muzeyi. Muzey Lilov küçəsində keçmiş Şindler fabrikinin 4 istehsal binasından birində yerləşir. Muzeyin ilk direktoru sənətşünas Mariya Anna Potatskaya olmuşdur.
Tarixi
Müasir incəsənət muzeyinin yaradılması ideyası XXI əsrin əvvəllərində Krakov bədii cəmiyyətində geniş müzakirə olunmuşdur. 2005-ci ildə Krakov şəhər şurası Krakov şəhərində iflasa uğrayan "Unitra-Telpod" adlı elektrik istehsalı fabrikini satın alaraq öz mülkiyyətinə çevirdi. İkinci Dünya müharibəsi zamanı "Emailwarenfabrik (DEF)" adlanan bu müəssisə əvvəllər "Şindler fabriki" kimi də tanınırdı.
2005-ci ildə Krakov şəhərinin meri Yasek Mayxrovski Polşa Mədəniyyət Nazirliyinin yeni muzeyinin layihələşdirilməsinin maliyyələşdirilməsi barədə ərizə verdi. 2007-ci ildə fabrikin ərazisi iki hissəyə bölündü. Bu ərazinin bir hissəsi Krakov tarix muzeyinin sərəncamına verildi və burada "Krakov 1939-1945-ci illərdə işğal dövründə" adlı daimi sərgi təşkil olundu. Fabrikin ərazisinin ikinci hissəsi isə gələcək müasir incəsənət muzeyi üçün ayrıldı. 2007-ci ildə yeni muzey binasının tikintisi üçün müsabiqə keçirildi.
Fırtınaquşukimilər
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Krakov Müasir İncəsənət Muzeyi
Tarixi
Muzeyin tikintisinə 2009-cu ilin dekabr ayında başlanıldı və tikinti işləri 2010-cu ilin noyabr ayında başa çatdırıldı. 19 may 2011-ci ildə Krakov Müasir İncəsənət Muzeyinin açılışı oldu. Elə həmin gün muzeydə "İncəsənətdə tarix", "Bibliofiliya", "Krakov Müasir İncəsənət Muzeyinin kolleksiyası", "Vordemberge-Gildewart fondunun mükafatçı laureatları", "Maurisiya Qomulitskinin yaradıcılığı", "Madelayn Santenin fotoqrafiyası", Meçislav Poremskinin kitabxanası" adlı daimi sərgilər nümayiş etdirildi.
Oqonyok (jurnal)
Oqonyok — həftəlik ictimai-siyasi, ədəbi-bədii, illüstrasiyalı jurnal. 1923-cü ilin aprelindən Moskvada nəşr edilir. İlk redaktoru M.F.Koltsov (1938), 1953-cü ildən isə A.B.Sofronov olmuşdur.
Şerri Li Biqs
Avstraliyalı Şerri Li Biqs 1990-cı il 1 sentyabr Cənubi Afrikanın Yohannesburq şəhərində dünyaya gəlib. 12 yaşındaykən ailəsi ilə Avstraliyaya köç edib və St Mary-nin Anqlikan Qızlar Məktəbinə qatılıb. Gənc yaşdan etibarən rəqs və baletlə maraqlanmış, Vivien model agentliyi tərəfindən təqib olunduqdan sonra 16 yaşında modellik işinə başlamışdır. 2011-ci ildə ölkəsində 'Miss Universe Avustralya' seçilərək birincilik tacını Cesinta Kampbelin əlində alıb. Dünya sıralamasında Miss Universe gözəllik yarışmasında ilk 10 finalçı arasına seçilmişdir.
Metaseiulus mahri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Mikania oblongifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Truba (musiqi aləti)
Truba (rus. Труба, it. tromba) - ucunda ağızlıq olan nəfəsli mis musiqi aləti.
Şerri Li Biqs
Xarici keçidlər
http://www.perthnow.com.au/entertainment/perth-confidential/new-world-awaits-was-latest-beauty/story-e6frg30l-1226090994560
Bakı Dövlət Universiteti
Bakı Dövlət Universiteti və ya qısaca BDU — Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin tabeliyində olan ali təhsil müəssisəsi. Azərbaycanın ilk ali təhsil müəssisəsidir.
Zəmin
1897-ci ilin sentyabr ayında Kiyev və Varşavada politexnikum açıldıqdan sonra, belə bir təhsil müəssisəsinin Zaqafqaziyada da açılması sahəsində danışıqlar başlanmışdı. Tiflisdə politexnikum açılması və ali məktəbin təşkilinə ianə toplanılması üçün Qafqaz canişinliyi nəzdində xüsusi Baş Komitə yaradıldı. Bu məsələ də xeyli müddət uzadıldı. 7 may 1910-cu ildə Xüsusi Baş Komitənin sədri məktubla Bakı, İrəvan, Yelizavetpol, Poti, Batum, Qroznı və b. şəhər dumalarına müraciət edərək, Tiflisdə Qafqaz Universitetinin açılması və hər il onun xərclərinin ödənilməsi üçün kömək göstərilməsi barədə xahiş etdi. Tiflisdə "Rus universiteti"ni açmaq üçün yerli Ali qadın kurslarının professorlarından ibarət komissiya yaradılır. Bu komissiyaya alim, cərrah və pedaqoq, üç universitetin — Saratov (1909), Tiflis (1918) və Bakı (1919) universitetlərinin yaradılmasında mühüm rol oynamış professor Vasili İvanoviç Razumovski (1857–1935) başçılıq edirdi. Komissiya universitetin layihə və smetasını hazırlayıb Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikası hökumətinin müzakirəsinə verdi.
Sonrakı hadisələri V.İ.Razumovski belə xatırlayırdı: "İşimiz qurtarana yaxın Qafqaz Zaqafqaziya Demokratik Federativ Respublikası kimi Rusiyadan ayrıldı və gürcülərdən, ermənilərdən və türklərdən ibarət qarışıq hökumət təşkil edildi. Xalq Maarif Naziri Fətəli xan Xoyski idi. Biz Tiflisdə rus universitetinin təşkili üçün apardığımız işdən istifadə etməyi həmin hökumətə təklif etdik. Nazir bizi dinlədi, Qafqazda rus universitetinin təsis edilməsinə rəğbətini bildirdi, lakin əlavə edib dedi: "Bəs niyə Tiflisdə? Tiflisdə Politexnikum var, indi də gürcü universiteti?.. Bəlkə universiteti Bakıda açmaq daha düzgün olardı?" O, bizim məlumat məktublarımızı nəzərdən keçirmək üçün götürdü və bizim məqsədimiz barədə Nazirlər Şurasına məlumat verəcəyini vəd etdi".
Təəssüf ki, o dövrdə yaranmış daxili və xarici vəziyyətlə bağlı Zaqafqaziya hökuməti bu məsələyə baxmağa imkan tapmadı. 1918-ci il mayın 26-da Zaqafqaziya Seyminin öz fəaliyyətini dayandırması nəticəsində üç müstəqil respublika — Azərbaycan, Gürcüstan və Ermənistan respublikaları yaradıldı.
Yaradılması
left|thumb|204x204px|Bakı Dövlət Universitetinin 1919-cu ildə gerbi Bakı Dövlət Universiteti 1919-cu il 1 sentyabrda Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin parlamenti tərəfindən təsis edilmişdir.
Tiflisdə fəaliyyət göstərən Ali qadın kursları 1918-ci ilin iyulunda üç fakültədən — təbiət, tarix-filologiya və tibb fakültələrindən ibarət olan Zaqafqaziya Universitetinə çevrildi. Professor V. İ. Razumovski tədrisin rus dilində aparıldığı bu universitetin rektoru vəzifəsinə seçildi. Universitetin rəhbərliyi sonrakı illərdə Yekaterindorf, İrəvan və ya Bakıda fəaliyyət göstərə bilməsi üçün danışıqlara başlayır. Belə bir vaxtda Fətəli xan Xoyskinin başçılıq etdiyi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökuməti Bakı şəhərində universitetin açılmasına böyük əhəmiyyət verirdi.
Azərbaycan hökuməti universitetin açılması üçün hər il 5 milyon, kənd təsərrüfatı institutu üçün isə 500 min rubl vəd edir. Bundan başqa, universitet kitabxanası üçün 300 min rubl, universitetə tam yararlı klinika və avadanlıqla yaxşı təmin edilmiş xəstəxana və s. verməyi də öhdəsinə götürür. Universitet şurasının iclasında ermənilər bunun əleyhinə olsalar da, çoxluq universitetin Bakıya köçürülməsi təklifini müdafiə edir.
1919-cu il sentyabrın 1-də Azərbaycan parlamenti ilk universitetin açılması haqqında qanun qəbul etdi. "Bakı şəhərində dövlət universitetinin təsis edilməsi haqqında" adlanan bu qanunda universitetin dörd fakültədən ibarət olması göstərilirdi: Şərq şöbəsi ilə birlikdə tarix-filologiya, fizika-riyaziyyat, hüquq və tibb fakültələri. Qanunun onuncu maddəsində deyilirdi ki, Bakı şəhərində Dövlət Universiteti 1919-cu il sentyabrın 1-dən açılmış hesab olunur. İctimaiyyətin narahatlığını nəzərə alaraq qanunun II maddəsinin 2-ci bəndində qeyd edilirdi ki, bütün fakültələrdə türk dili məcburi fəndir. Azərbaycan hökuməti universitet komissiyasının tövsiyəsini, Xalq Maarif Nazirliyinin təqdimatını nəzərə alaraq, 1919-cu il sentyabrın 8-də Bakı Dövlət Universitetinin rektoru və dekanlarının təsdiqi haqqında qərar qəbul edir. Qərarda operativ cərrahiyyə kafedrasının əməkdar professoru V. İ. Razumovskinin rektor, patoloji anatomiya kafedrasının professoru İ. İ. Şirokoqorovun, o olmadığı dövrdə isə müvəqqəti olaraq professor A. M. Levinin tibb fakültəsinin, tarixçi, publisist, ümumi tarix kafedrasının dosenti N. A. Dubrovskinin tarix-filologiya fakültəsinin dekanı təyin olunduğu göstərilir. İlk tədris ilində universitetə ştat üzrə lazım olan 104 nəfər, o cümlədən 43 professor və privat dosent cəlb etmək mümkün olmuşdu.
thumb|250x250px|Bakı Dövlət Universitetinin ilk binası
Universitetin ilk rektoru, professor Vasili İvanoviç Razumovski sonralar bu təhsil ocağının fəaliyyətə başlamasının əhəmiyyətindən bəhs edərkən yazırdı: "Azərbaycan öz maarif ocağını yaratdı. Türk xalqının tarixinə yeni parlaq səhifə yazıldı. Avropa ilə Asiyanın qovuşağında yeni məşəl yandı. Bu böyük tarixi hadisənin şahidləri kimi biz özümüzü xoşbəxt hesab edə bilərik"
Sovet dövrü
1920-ci il may ayının 11-də xalq maarif komissarı Dadaş Bünyadzadənin universitetin rektoru V. İ. Razumovskiyə verdiyi sərəncamda universitetdə təlim və tərbiyə işinin lazımi səviyyədə saxlanılacağı göstərilirdi. Təzyiqlər V. İ. Razumovskini Bakını tərk etməyə məcbur etdi. Həmin il universitetə məşhur nevropatoloq, Moskva Universitetinin məzunu, sonralar akademik olmuş professor Sergey Davidenkov rektor təyin edildi.
Yerli kadrlara olan ehtiyacı nəzərə alan hökumət 1921-ci ilin may ayında təhslin türk dilində də aparılması barədə qərar qəbul etdi. Lakin bu cür qərarların qəbul edilməsinə baxmayaraq, universitetə, tədricən, təzyiqlər göstərilir, onun daxilində "təmizləmə" işləri aparılırdı.
1922-ci ildə Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı (SSRİ) yaradıldıqdan sonra Azərbaycan təhsili mərkəzə tabe etdirildi, universitetin müstəqillliyinə son qoyuldu.
1922-ci ildə universitetin adı dəyişdirildi və Azərbaycan Dövlət Universiteti qoyuldu. Bütün ölkədə olduğu kimi, universitetdə də təhsil sovet ideologiyasına xidmət edirdi.
1923-cü ildə Kazan Universitetinin tarix və fəlsəfə kafedrasını bitirmiş filosof və məntiqşünas, 1920-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin professoru Aleksandr Qulyayev BDU-ya rektor təyin edildi.
1923-cü ildə qəbul edilmiş nizamnamədə universitetin Şərq fakültəsi istisna olmaqla, digər fakültələrində bütün məcburi kursların və məşğələlərin rus dilində aparılması haqqında qərar qəbul edildi. Universitetdə bu prosesin başlanması birmənalı qarşılanmır, digər millətlərdən olan professor-müəllim heyəti bunu öz mənafeyinə təhlükə kimi qarşılayaraq, türk millətinin intellektual səviyyəsinin aşağı olması iddiası ilə çıxış edir.
1926-cı ildə ilk azərbaycanlı rektor Tağı Şahbazi təyin olundu. Lakin 1929-cu ildə onu kənarlaşdıraraq 1929-cu ildə rus alimi Vladimir Yelpatyevskini rektor təyin edirlər.
1930-cu ilin iyun ayında Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Sovetinin qərarı ilə Azərbaycan Dövlət Universitetinin fəaliyyəti dayandırıldı, onun ayrı-ayrı fakültələrinin bazası əsasında yeni müstəqil institutlar yaradıldı.1934-cü ilin may ayında Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Sovetinin qərarı ilə Dövlət Universiteti yenidən işə başladı.
Bununla belə, 30-cu illərin amansız repressiyaları universitetin milli ruhlu kollektivindən də yan keçmədi. Bu dövrdə yüzlərlə professor, müəllim, işçi və tələbəyə "xalq düşməni", türkçü, turançı, pantürkçü, panislamçı damğaları vuruldu. O illərdə amansız Stalin repressiyalarının qurbanı olmuş, Sibirin həbs düşərgələrinə sürgün olunmuş və ya güllələnmiş Ə. Nazim, A. Bukşpan, Ə. Qubaydullin, V. Xuluflu, B. Çobanzadə, T. Şahbazi, H. Şahtaxtinski, M. Ələkbərli kimi unudulmaz ziyalılarımız olmuşdur.
1937-ci ildə 2 dekan, 2 dekan müavini, 4 kafedra müdiri, kitabxananın direktoru, elmi katib, xüsusi hissənin müdiri, partiya və komsomol təşkilatlarının rəhbərləri, 8 professor, həmçinin Universitetin rektoru olmuş xalqımızın 4 ziyalısı (Tağı Şahbazi, Maqsud Məmmədov, Məmmədkazım Ələkbərli, Bala bəy Həsənbəyov) güllələnməyə məhkum edildi.
Universitetin 1920–1930-cu illərdə aparıcı müəllimləri yazıçı Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev, tanınmış şərqşünaslar — professor P. K. Juze, professor A. O. Makovelski, professor A. O. Mişel və digər alimlər olmuşlar. Həmin dövrlərdə universitet rəhbərliyinin dəvəti ilə Bakıya öz ixtisasları üzrə mühazirələr oxumaq üçün N. Y. Marr, V. V. Bartold, Şərq Elmlər Akademiyasının akademiki Fuad bəy Köprülüzadə universiteti ziyarət etmişlər. Məşhur həmyerlimiz, Nobel mükafatı laureatı Lev Landau 1922–1924-cü illərdə bu universitetdə təhsil almışdır.
1930-cu ildə Xalq Komissarlar Sovetinin qərarı ilə yenidən qurulma (reorqanizasiya) adı ilə universitet ləğv edildi və onun bazasında Ali Pedaqoji İnstitut yaradıldı. 1934-cü ildə Dövlət Universiteti yenidən işə başladı.
İkinci dünya müharibəsi illərində professor-müəllimlərin müharibəyə getmələri ilə bağlı kəskin çatışmazlıqlara baxmayaraq, universitet ölkədə öz öncül mövqeyini qoruyub saxlaya bildi. Universitet alimlərinin 1945-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının təşkil edilməsində xüsusi xidmətləri olmuşdur.
II Dünya müharibəsi universitetin də həyatına mənfi təsir etdi, tədris prosesi ağır vəziyyətə düşdü. 1941-ci il iyunun 22-də — müharibənin başlandığı ilk gündə universitetin rektoru Cəbrayıl Ağəli oğlu Ələsgərovun cəbhəyə getməsi bütün müəllim-tələbə kollektivi üçün bir çağırış oldu. 1940–41-ci dərs ilində universitetin bütün məzunları və 200 tələbə cəbhəyə yollandı.
Müharibənin ən ağır dövründə — 1941–1944-cü illərdə universitetə dos. Şamil Rəhim oğlu Əliyev rektorluq etmişdir. O illərdə universitet alimləri beynəlxalq əhəmiyyəti olan bir sıra kəşflərə imza atdılar. Bunlara ən parlaq misal akademik Yusif Məmmədəliyevin donmayan sürtkü yağlarını kəşf etməsini göstərmək olar ki, müharibə illərində hərbi aviasiya sənayesində Sovet təyyarələri üçün bu tapıntı həlledici rol oynadı.
1969-cu il noyabrın 1-də universitetin yaradılmasının 50 illiyi münasibəti ilə yubiley tədbiri keçirilirdi. Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi Heydər Əliyevin tədbirdə iştirak etdi və ana dilində nitq söylədi: "Azərbaycan universitetinin yaranması qabaqcıl qüvvələrin qələbəsi idi, doğma xalqı maarifləndirmək uğrunda, dünya mədəniyyəti və elm xəzinəsinin qapılarını onun üzünə açmaq uğrunda Azərbaycanın ən yaxşı oğullarının bir çox illər ərzində apardıqları mübarizənin yekunları idi".
SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyəti 1969-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini yaranmasının 50 illiyi münasibəti ilə Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni ilə təltif etmişdi.
1961-ci ildə fəaliyyəti dayandırılmış universitet nəşriyyatı 80-ci illərdə yenidən fəaliyyətini bərpa edir. Bu dövrdə universitet kitabxanasının inkişafına böyük önəm verilir. Fondunun fəaliyyət dairəsinin genişliyinə və zənginliyinə görə respublika kitabxanalarının metodik mərkəzi hesab edilən bu kitabxanaya 1974-cü ildə "Elmi Kitabxana" statusu verilmişdir.
Müstəqillik dövrü
1989–1993-cü illərdə BDU-da 5 dəfə rektor dəyişdirildi. 1993–1996-cı illərdə BDU-nun rektoru Murtuz Nəcəf oğlu Ələsgərov, 1996–1998-ci illərdə Misir Cümayıl oğlu Mərdanov universitetinin rektoru olmuşdur.
Prezident Heydər Əliyevin 13 iyun 2000-ci il tarixli fərmanı ilə universitetə özünüidarə (muxtariyyət) statusu verilmiş və həmin vaxtdan universitet fəaliyyətini öz nizamnaməsinə əsasən həyata keçirir.
Bakı Dövlət Universiteti Prezident İlham Əliyevin "Bakı Dövlət Universitetinin və Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin yenidən təşkili haqqında" 2017-ci il 21 iyun tarixli sərəncamı ilə Təhsil Nazirliyinin tabeliyində publik hüquqi şəxs statusu alıb. Bu sərəncamın tətbiqi ilə əlaqədar Bakı Dövlət Universitetinin özünüidarə statusu ləğv edilib.
Adının tarixi
1924-cü ildə universitetə Vladimir İliç Leninin adı verilir. 1939-cu ildə Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 16 aprel tarixli fərmanı ilə Azərbaycan Dövlət Universitetinə vaxtilə Azərbaycan Kommunist Partiyasına rəhbərlik etmiş Sergey Mironoviç Kirovun adı verilir. 1991-ci ildə isə Bakı Dövlət Universitetinə bu ali təhsil ocağının yaradılmasında fəal iştirak etmiş Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin adı verilmişdir. 2001-ci ildən Bakı Dövlət Universiteti adı ilə təsdiqlənmişdir.
Tərkibi
Tərkibində 4 institut, 16 fakültə fəaliyyət göstərir. Əvvəllər 2 filialı olsa da, hal-hazırda 1 filialı vardır. 2 Elmi-Tədqiqat İnstitutu, 3 Elmi-Tədqiqat Mərkəzi, 1 Elmi-Tədqiqat Hissəsi və 24 Elmi Tədqiqat Laboratoriyaları var.
thumb|350px|Bakı Dövlət Universitetinin yeni korpusu
Universitetin tərkibində çap avadanlıqları olan nəşriyyat, 6 muzey, 80 elmi-tədqiqat və tədris laboratoriyası, informasiya və tərcümə mərkəzi, idman — sağlamlıq kompleksi, poliklinika fəaliyyət göstərir. Burada həmçinin yataqxana və tələbə şəhərciyi var.
Kitabxana
Bakı Dövlət Universitetinin Elmi Kitabxanası respublikanın zəngin ali məktəb kitabxanalarından biridir. Bakı Dövlət Universiteti 1919-cu ildə yaradılmış və həmin ildə onun strukturunda önəmli yeri olan kitabxana təşkil olunmuşdur.
Universitetin kitabxansını yaratmaq üçün xüsusi komissiya təşkil edilmişdi. Komissiyanın 1919-cu ilin iyul ayında Bakı şəhər bələdiyyə idarəsinə müraciətinə əsasən indiki Musa Nağıyev adına xəstəxananın nəzdindəki, daha sonra Sabunçu xəstəxanası nəzdindəki kitabxana universitetə verilmişdi. Bundan əlavə, həmin dövrdə satışdan 120 min manatlıq kitab da alınmışdı. Universitet kitabxanasını genişləndirmək üçün komissiya tərəfindən eyni zamanda əhaliyə və ilk növbədə maarifpərvər ziyalılara müraciət olunmuşdu. Kitabxanada xüsusi türk şöbəsi yaradılmış, onu komplektləşdirmək üçün İstanbuldan 212 adda kitab gətirilmişdi.
Artıq 1920-ci ilin əvvəllərində kitabxananın fondunda 6 mindən çox kitab, 130 adda qəzet və jurnal var idi. Kitabxana fondlarının zənginləşdirilməsi sonrakı illərdə də davam etdirildi. Kitabxananın Şərq şöbəsinin təşkili üçün Azərbaycan SSR Xalq Komissarları Soveti 1922-ci ildə 7 min manat qızıl pul ayırımşdı. Bu vəsait hesabına 1924-cü ildə İstanbuldan 2000-dən artıq kitab alınmışdı. 1922-ci ildə BDU-nun Petroqrada ezam olunmuş, professorları buradan pulsuz olaraq 200 puddan artıq qiymətli elmi ədəbiyyat, o cümlədən Rusiya Elmlər Akademiyasının bütün nəşrlərin alıb gətirmişdilər.
Triatlon
Triatlon – qaçış, velosiped və üzgüçülük idmanlarını özündə birləşdirir. Bu idman növü 2000-ci ildən etibarən Olimpiya oyunlarına daxil edilib.
Bakı Dövlət Universiteti
Kitabxana
Universitetin elmi kitabxanası 2,5 milyondan artıq ədəbiyyatı olan fonda malik olmaqla, onun 12 qiraət zalı, 5 abonement şöbəsi var.
Triatlon
Triatlon sözü qədim yunan mənşəlidir.3 branşın bir yerdə edildiyi idman növüdür.Fərdi bir idman növüdür və idmançı hər bir branşa aid məsafəni bitirdikdə qaydalara uyğun olaraq geyimini dəyişmək üçün dəyişim nöqtəsinə gedir və digər branşlar başlayır. Atletin yalnız bir sahədə uğurlu olması kifayət deyil. Üstəlik, taktika və texniki səviyyəsini ən yüksək səviyyədə saxlayaraq, həm enerji, həm də dayanıqlığını saxlamalıdır.
Bakı Dövlət Universiteti
Lisey
Bakı Dövlət Universitetinin nəzdində 2007-ci ildən fəaliyyət göstərir.
Triatlon
Qaydaları
İdmançı ilk əvvəl 3.8 km məsafəni üzür, sonra 180 km-i velosipedlə qət edir və 42.195 km-i qaçır. Supertriatlon da var. Buraya 5 km üzgüçülük, 250 km velosipedlə qətetmə və 50 km qaçış daxildir.
Bakı Dövlət Universiteti
Lisey
"Ümumi Təhsil Mərkəzi-XXI əsr" və N. Nərimanov rayonundakı Bağça-Məktəb-Lisey Kompleksi ilə əməkdaşlıq haqqında müqavilə imzalanmışdır.
Altıağac Mərkəzi
Bakı Dövlət Universitetinin Altıağac Tədris-Təcrübə və İstirahət Mərkəzi Bakı Dövlət Universitetinin Azərbaycan Respublikasının Xızı rayonunun Altıağac qəsəbəsinin ərazisində yerləşən tədris-təcrübə və istirahət mərkəzidir. Əsasən Biologiya və Coğrafiya fakültələrinin tələbələri bu mərkəzdə təşkil olunan istehsalat təcrübəsində iştirak edirlər.
Mərkəzin əsası tədris-təcrübə bazası kimi qoyulmuşdur. 1990-cı ildən fəaliyyət göstərən bazada 2001-ci ildə əsaslı təmir işləri aparılmışdır.
Rus Mərkəzi
"Rus dünyası" Fondunun BDU-dakı Mərkəzi öz unikal strukturu ilə fərqlənir. Mərkəz öz fəaliyyətini yerləşdiyi ölkəyə görə uyğunlaşdırıb. Bütün lazımi avadanlıqlarla təchiz olunan Mərkəz daim yenilənərək əlavə materiallarla təmin edilir.
Rus Mərkəzinin fəaliyyəti müxtəlif yönümlüdür və sistemli şəkildə aparılır.