cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Anadangəlmə yod çatışmazlığı sindromu
Terminologiya
Kretinin etimologiyası qeyri-müəyyəndir. Bir neçə fərziyyə mövcuddur. İngilis lüğətlərində verilən ən çox yayılmış törəmə, orada salamlaşma olan Chrétien ("(a) Christian ") sözünün Alp fransız ləhcəsində tələffüz edilməsidir. Oksford İngilis Lüğətinə görə, fransızca terminin "insan məxluqu"na tərcüməsi "xristian" etiketinin vəhşi heyvanlardan fərqli olaraq, əziyyət çəkənlərin insanlığını xatırlatdığını nəzərdə tutur. Digər mənbələrə görə, Xristian insanın “Məsih kimi” günah işlətmək qabiliyyətini təsvir edir, bu da belə hallarda doğru ilə yanlışı ayırmaq qabiliyyətinin olmamasından irəli gəlir.
Typhlodromips neoshi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Təşkilat (dəqiqləşdirmə)
Təşkilat – [fr. orqanisation – nizami şəklə salıram]:
Typhlodromips neoswellendamensis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Qız monastırı
Qız monastırı - Şuşa şəhəri ərazisində yerləşən, XVIII-XIX əsrlərə aid tarixi monastır kompleksi.
Müsəlmanların fəxri məscidi
Məhəmməd peyğəmbər adına Müsəlmanların fəxri məscidi (Мухьаммад Пайхамаран цӀарах маьждиг) — Çeçenistan Respublikasının Şali şəhərinin mərkəzində XXI əsrdə tikilmiş Avropada ən iri dini ibadətgah. Avropanın ən böyük məscidində 30 minə qədər, ətraf ərazilərdə isə 70 minə qədər adam yerləşə bilər. Müsəlmanların fəxri məscidi cümə məscidi ststusuna malikdir.
Tarixi
2012-ci ildən şəhərin mərkəzində, Şali-Siti çoxmərtəbəli kompleksinin yanında 5 hektar sahədə layihə üzrə analoqu olmayan yeni məscidin tikintisi fəal şəkildə aparılmağa başlandı. Məscidin layihəsi üzərində Özbəkistandan memarları çalışırdılar. 23 avqust 2019-cu il tarixində respublikanın ilk prezidenti Əhməd Kadırovun doğum gününə təsadüf edən məscidin təntənəli açılışı oldu.
Memarlığı
Hündürlüyü 43 metr olan günbəzi və 63 metr hündürlüyündə minarələri olan bina, istidə işığı əks etdirməsi və sərinlik verməsi ilə seçilən Yunanıstanın Tasos adasından alınan qar kimi ağ mərmərlə örtülmüşdür. Çəkisi iki ton yarımdan çox olan səkkiz metrlik mərkəzi çilçıraq və 395 lampa "Svarovski" daşları və qızılı ilə bəzədilib.
Müsəlmanların fəxri məscidinin ətrafında geniş əraziyə malik park salınıb. Park 5 hektar əraziyə malikdir. Parkda 12 fəvvarədən ibarət kompleks yaradılıb. Burada 2000-ə yaxın dekoraitv və nadir ağaclar əkilib. Parkda güllərdən ibarət xüsusi hissə düzəldilib ki, bu da əsl qızılgül dərəsini xatırladır.
Məscid Məhəmməd Peyğəmbərin adını daşıyır. Qeyd edək ki, əvvəlcə məscidlərə respublika rəhbəri Ramzan Kadırovun adının veriləcəyi planlaşdırılırdı. Lakin rəsmi açılış mərasimində məscidin adı Məhəmməd peyğəmbərin adına olacağı elan edilmişdir.
Müsəlmanların fəxri cümə məscidinin memarlığı iki üslubu — klassik İslam memarlığı və Mərkəzi Asiya xüsusəndə Buxara üslubunu birləşdirir. Məscidin layihəsinin müəllifi Özbəkistanda məscidlərin yaradılmasında iştirak etmiş özbək memar Abdukaxar Turdiyevdir. O, məscidin layihəsində Səmərqənd və Buxara memarlığının elementlərindən istifadə edib.
Məscidin istiqaməti müsəlmanların əsas ziyarətgahı olan Məscidül-Hərama (ehtiyat məscidi) tərəf yönəlib. Şali şəhər cümə məscidi içərisi də geniş şəkildə ağ mərmərlə bəzədilib. Məscidin divarında mərmərdən həkk olunmuş minbər və dua taxçası tikilmişdir. Qeyd edək ki, ağ mərmərdən hazırlanmış mehrab Məkkəyə yönəlib, namaz zamanı möminlərə istiqamət göstərir. Məscid hündürlüyü iyirmidən çox və diametri 43 metr olan böyük günbəzlə taclanır. Əsas günbəzin ətrafında əlavə üç günbəz də vardır. Məscidin ümumi sahəsi 6000 kvadratmetrdən artıqdır. İnsan tutumu isə 30 min nəfərdir. Məscid ətrafında dəstəmaz almaq üçün ayrıca bina var. Məscidin künclərində azan oxumaq üçün hər birində 2 eyvan olan 4 minarə yüksəlir.
Məscidin tikintisində ən müasir tikinti texnologitalardan istifadə olunub. Onun memarlıq-bədii işıqlandırmasını məşhur "Griven" şirkəti həyata keçirib.
Murad Ağqoyunlu
Murat Ağqoyunlu (20 may 1973, Bursa, Türkiyə) — türkiyəli aktyor.
Bioqrafiya
Bursa Tobav Gənclik Teatrında başlayan teatr çalışmalarını, Bursa Dövlət Teatrı, Tevfik Gelenbe Teatrı, Teatr Ti, Teatr Çisenti, Buqay Yapım Produksiya Teatrında keçirdikdən sonra, "Qodotyu İzləyərkən" oyunuyla qatıldığı Gökhan Səmizin qurduğu E.S.E.K. topluluğu ilə "Üçüncü Növdən Yaxın Sevgilər" oyununda da işlədi. "Bizimkilər", "Koltuk Sevdası", "Cəsur Kuşku" və "İki Arada" adlı seriallarda oynadı. 2005-ci ildə Okan Bayülgənin Televiziya Makinası adlı talk şouda hər həftə sketçlər canlandırdı. TRT üçün uşaq proqramları etdi. "Dar Alanda Qısa Paylaşmalar", "Çaqqallarla Rəqs", "Sağ Salim", "Sağ Salim 2: Sil Başdan" adlı kinoteatr filmlərində rol aldı. 2011-ci ildə Səksəndördün "Söylə" musiqisinin klipində yer aldı.
Vüqar Hacıyev
Həyatı
Hacıyev Vüqar Aydın oğlu - 1983-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Səsi lirik tenordur.
2004-cü ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət İnstitutunun Musiqili teatr aktyoru fakwltəsini bitirmişdir.
2003-cü ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına aktyor vəzifəsinə qəbul olunmuşdur. Teatrda işlədiyi müddət ərzində E.Sabitoğlu "Bankir adaxlı"da nümayəndə, Mustafayev "Volqalı canan""da şair Qaynar, O.Rəcəbov "Əlin cibində olsun"da Qəşəm, R.Əkbərin "Bəydullanın möhtəşəm toyu"nda Qeybulla, S.Fərəcov "Bir günlük siğə"də Xəlil kimi obrazları özünəməxsuz ustalıqla oynamışdır.
V.Hacıyev "Azərbaycanfilm" kinostudiyasının istehsalı olan "Küçələrə su səpmişəm" və "Yalan" filmlərinə çəkilmişdir.
Subaydır.
Mənbə
Vüqar Hacıyev
Pil boğazı
Pil boğazı - Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan Somerset adasını Uels Şahzadəsi  adasından  ayırır. Şimal-Qərb keçidinin bir qolunu təşkil edir. Lankaster boğazı, Barrou boğazı, Pill boğazı, Franklin boğazı, Larsen körfəzi, Viktoriya (boğaz), Kuin-Mod körfəzi, Dis boğazı, Koroneysen körfəzi, Dolfin və Yunion boğazı və Amudsen körfəzi bu keçidin əsasını təşkil edir. Kanadanın şimalında Nunavut vilayəti ərazisində yerləşir. Mərkəzi hissədə eni 23 km təşkil edir. Boğazın şimalı istisna mərkəz və cənub hissədə Lok, Vivion, Preskott, Poudor, Ortik və Hibson adaları vardır. Şimalda Barrou boğazı, cənub hissədə isə Bello və Franklin boğazları ilə birləşir. Boğaz avqust ayında buzdan azad olsa da yenidən sentyabrın ortaları donur.
Cənubi Anyuy silsiləsi
Cənubi Anyuy silsiləsi, Anyuy silsiləsi — Rusiya Federasiyası nın Çukotka Muxtar Dairəsi ərazisində dağ silsiləsi.
Haqqında
Sibir in şimal şərqində, Böyük və Kiçik Anyuy (Kolıma çayı nın qolları) çayları arasındadır. Uzunluğu təqribən 380 km. Hündürlüyü 1779 m-ədəkdir. Qranit intruziyaları ilə yarılmış Üst Yura və Trias yaşlı qumdaşı, şist və argillit lərdən ibarətdir. Qədim buzlaşma izləri var. Yamaclarında tundra bitkiləri, çay dərələri boyunca nadir qaraşam meşələri, zir vələrində dağ-tundra landşaftı yayılmışdır.
Tağı bəy Şirinbəyov
Tağı bəy Şirinbəyov — Azərbaycan xalqı və milləti qarşısında böyük xidmətləri olan şəxslərdən biri. Çar hökuməti, erməni quldurlarına qarşı mübarizə aparmışdır.
Python regius
— əsl pitonlar cinsinə aid ilan növü.
Tağı bəy Şirinbəyov
Həyatı
Tağı bəy Şuşada məşhur olan Şirinbəyovlar soyuna məxsusdur. Bu soyun ulu babası Əlinağı bəydir. Əlinağı bəy Şuşa şəhərində yaşamışdır. Əlinağı bəy Mehri xanımla ailə qurmuş, onların bu nigahdan Şirin bəy adlı oğulları dünyaya gəlmişdi. Şirin bəy Əlinağı bəy oğlu 1794-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuş, ilk təhsilini Molla yanında almışdır. Ticarətlə məşğul idi.
Şirin bəyin törəmələri Şirinbəyov soyadını daşıyırdılar. Şirin bəy Kərbəlayı Tükəzban xanımla ailə qurmuş, onların Hüseyn bəy, Həsən bəy, Tağı bəy, Zeynal bəy, Məhəmməd bəy adlı oğulları dünya gəlmişdir.
Şirin bəyin üçüncü oğlu Tağı bəy 1840-cı ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini mollaxanda almışdı. Sonra rus-tatar məktəbində təhsilini davam etdirmişdi. Türk, fars, ərəb, rus və fransız dillərini bilirdi. Ticarətlə məşğul idi. Tağı bəy II gildiya tacir idi.
Tağı bəy Şirinbəyov əsasən Rusiyanın Vladiqafqaz, Petrovsk (indiki Mahaçqala) şəhərlərində ticarətlə məşğul idi. Məlumdur ki, Şuşa şəhərinin xarici ticarətinin inkişafı və çiçəklənməsini Rusiya ilə bağlayırlar. Amma bir çox rus məmurları ticarət karvanlarının təhlükəsiz hərəkətlərini təmin etmək əvəzinə, özləri də quldurlarla birləşir, talan edilmiş malları bölmək məqsədilə ticarət yolları üzərindəki karvanların talan edilməsinə şərait yaradırdılar. Çar hökumətinin qanunlarına görə, tacirlər basqınlara məruz qalanda yerli hakimlər talan edilmiş malları ya tapmalı, ya geri qaytarmalı və yaxud da ticarət hesab kitabına uyğun qiymətlə onun dəyərini ödəməli idilər. Müsəlman tacirlərə barmaqarası baxan çar çinovnikləri günü-gündən daha da azğınlaşırdılar.
Çar hökumətinə qarşı mübarizəsi
Tağı bəy Şirinbəyovun haqqı pozulduğundan hökumətdən qaçaq düşərək, qardaşı Kərbəlayı Məhəmməd bəyin dəstəsinə qoşulur. Sonra özü müstəqil qaçaq dəstəsi yaradır. 1880-ci ilə aid polis məruzələrindən aydınlaşır ki, Tağı bəyin qaçaq dəstəsində Kərbəlayı Dadaş Hacı Hüseynəli oğlu, Nəsir Kərbəlayı Namaz oğlu, Bəşir Məşədi Abış oğlu, Nəsir Əmiraslan oğlu, Kərbəlayı Həsən Kərbəlayı Mehdiqulu oğlu adlı adamlar da var idi.
Aparılan araşdırmalar göstərir ki, qaçaqlıq həyatı yaşayan Tağı bəyin dəstəsinin daldanacaq yeri Xənəzək və Cəmilli arasındakı meşəlik idi.
Tağı bəy Şirinbəyov 7 aprel 1872-ci ildə Şuşa qəbirstanlığının yanında Yurkovskini cəzalandırmışdı. Tağı bəy Şirinbəyov dəstəsi ilə 1881-ci ildə gecə basqınlarının birində qaravul nəfərlərindən sıravi Akim Fişenkonu yaralamışdı.
1886-cı ildə Tağı bəy Şirinbəyov Gəncədə həbsxanaya salınır. Ona 5 il iş kəsildikdən sonra, sürgünə göndərilir.
Xeyriyyəçilik fəaliyyəti
Tağı bəy Şirinbəyov sürgündən dönəndən sonra Bakı şəhərində yaşamağa başlayır. Şəhərin bazarlarında bir neçə dükan açıb, istifadəyə verir. Sonra Tütün fabriki açır. Tez bir zamanda iş adamı kimi tanınır. Qardaşı Kərbəlayı Həsən bəyin övladlarını Bakıya dəvət edir. Şəhərin görkəmli guşələrində torpaq sahəsi alıb, evlər tikdirir. O, kapitalını ancaq bina tikintisinə deyil, həm də xalqının maariflənməsinə, onun mədəniyyət səviyyəsinin yüksəldilməsinə sərf edir. Tağı bəy Şirinbəyovun fabrik və ticarət müəssisələrinin illik ticarət dövriyyəsi artıq 200 min rubla çatmışdı.
Tağı bəy Şirinbəyov Qarabağda olduğu kimi, Bakı şəhərində də kasıblara yardım edirdi. O, kimsəsizlərə, evsiz-eşiksizlərə, kasıblara, qoca və xəstələrə arxa durur, təhsil almağa imkanı olmayan uşaqlara əl tutur, onların oxumasına yardım et-mək kimi humanist ideyalara qulluq edirdi.
Tağı bəy Şirinbəyov Bakı şəhərində “Qarabağlılar” məscidinin tikintisinə xeyli vəsait ayırmışdı.
Tağı bəy sahib olduğu azad sahibkarlığını, iş imkanını genişləndirmək istəyirdi, lakin erməni qatil və quldurları imkan vermədilər.
Ailəsi
Tağı bəy Şirinbəyov Göyçək xanımla ailə qurmuşdu. Onların bu nikahdan Böyükkişi bəy adlı oğlu, Tükəzban xanım, Zəhra xanım adlı qızları dünyaya gəlmişdi.
Bordo (rayon)
Bordo  — Fransanın Akvitaniya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Jironda. Suprefektura — Bordo. Rayonun əhalisi 2006-cı ildə 933 025 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 212 nəf / km². Rayon ərazisi — 4397 km².
Hipotermiya
thumb|250px|[[Napoleon Bonapartın Rusiya səfəri zamanı əsgərlərin böyük bir qismi hipotermiya səbəbindən məhv olmuşdur.]] Hipotermiya — insan bədənində temperaturun aşağı düşməsi nəticəsində yaranan simptom. Hipotermiya insanın uzun müddət soyuq şəraitdə qalması nəticəsində yaranır. Leysan, külək və qar kimi faktorlar hipotermiyanın yaranmasının əsas səbəblərindən hesab olunur. Gəmi qəzalarının bir çoxunda insanlar ehtimal olunduğu kimi boğulmadan deyil, hipotermiyadan vəfat etmişdir. Məsələn Titanik gəmisində olan 1.800 sərnişin -40 dərəcə havada, 10 dəqiqə ərzində hipotermiya səbəbindən həlak olmuşdur.
Saar regionu
Saar bölgəsi, Birinci Dünya Müharibəsində Almaniya İmperiyasının məğlubiyyətindən sonra imzalanan Versal sülh müqaviləsi (Versailles) ilə qurulmuş yarı müstəqil inzibati bir bölgədir. Bir müddət Fransanın hakimiyyəti altında mövcud olmuş və 1935-ci ildən Almaniyanın və ya rəsmi adı ilə yeni qurulmuş Nasist Almaniyasının idarəsi altında kiçik bir region olaraq idarə edilmişdir. 1945-ci ildə başa çatmış İkinci dünya müharibəsində müttəfiq dövlətlərin qələbəsindən sonra İşğal Almaniyasının hakimiyyəti (hüquqi və beynəlxalq idarəetmə forması) altında bir protektorat (Saar Protektoratı) olaraq müstəqilliyinə qovuşmuşdu, ancaq 1957-ci ildə yenidən Qərbi Almaniyanın hakimiyyəti altına düşmüşdü. Bu gün yenə də Almaniya Federativ Respublikasının və ya geniş yayılmış adı ilə Almaniyanın ən kiçik regionu olaraq Saarland adı altında mövcudluğunu davam etdirir.
Robert Balard
Robert Balard - ABŞ dəniz donanmasının istefada olan dənizçisi. 1985-ci ildə Atlantik okeanı 4.000 metr dərinliyində Titanik gəmisinin qalıqlarını aşkarlamışdır.
Carcharhinus longimanus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
NGC 2374
NGC 2374, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Böyük Köpək bürcü istiqamətində yerləşir. II3p tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Elnur Kərimov
Elnur Umbay oğlu Kərimov — Azərbaycan aktyoru, əməkdar artist.
Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının Kalmıkiya Respublikasına səfəri zamanı, qarşılıqlı yaradıcılıq müqaviləsinə əsasən mədəni əməkdaşlığın inkişafına və möhkəmləndirilməsi sahəsindəki şəxsi töhfələrinə görə Elnur Kərimova Kalmıkiya Respublikası Baş nazirinin şəxsi "Təşəkkürnamə"si təqdim olunub.
Uşaqlıq illəri
Elnur Kərimov 1981-ci il sentyabr ayının 11-də Bakı şəhərində doğulub. Atası Umbay Kərimov Bakıda, 2 nömrəli avtobus parkında işləyib. Anası Solmaz Kərimova isə 1969-cu ildən Azərnəşrdə korrektor vəzifəsində çalışıb. 3 yaşından bacı və qardaşları ilə birlikdə Yuri Qaqarin adına Pionerlər Sarayında rəqs və xüsusi ilə nağara dərnəyində musiqi ilə məşğul olub. 1986 ci ildə Yuri Qaqarin adına Pionerlər Sarayının 50 illik yubileyində Heydər Əliyev Sarayında nağarada solo "çırtma qaytağı" ilə çıxış edib. 1988-ci ildən "Dənizçilər Klubu" Mədəniyyət Sarayının ansamblına ən gənc nağara ifaçısı kimi dəvət alıb.
1989-cu ildə Krasnovodsk və Şevçenko şəhərlərində keçirilən "Azərbaycan Mədəniyyəti Günləri"ndə iştirak edib.
1989-cu ildə xüsusi istedadına görə indiki Əfsər Cavanşirovun qərarı ilə İncəsənət Gimnaziyasına imtahansız qəbul edilib. Burada "simli alətlər", "nəfəs alətləri", "vokal", "aktyorluq" kimi müxtəlif sənət dərsləri alıb. Gimnaziyada təhsil aldığı müddətdə "Şəhriyar" yubiley tamaşasında, Şəhriyar, "Məhəmməd Füzuli" yubileyində Füzuli, Məmmədkamal Kazımovun quruluş verdiyi Sultan Məcid Qənizadə "Xor-Xor" tamaşasında "Rüstəm bəy", Ənvər Əblucun quruluş verdiyi Üzeyir Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" operettasında "Qoçu Əsgər" rollarını oynayıb. Gimnaziya şagirdlərinin ifasındakı "O olmasın, bu olsun" tamaşası AzTV-nin qızıl arxivində saxlanılır. Gimnaziyada təhsil aldığı müddət ərzində Kunq Fu To`A idman növü ilə məşğul olub və paytaxt birincisi olub.
Peşəkar fəaliyyəti
İncəsənət Gimnaziyasında aktyorluq təhsili aldıqdan sonra 1999-cu ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin dram və kino aktyorluğu fakültəsinə daxil olub. Universitetdə Gülşad Baxşıyevadan teatr sənətinin, Ənvər Vəliyevdən səhnə danışığının və Ənvər Əblucun kino incəliklərini öyrənib. Bir il sonra 2000-ci ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrına dəvət alıb. 2000-ci ildə Gənc Tamaşaçılar Teatrında təcrübə keçən Elnur həmin ildən aktyorluq fəaliyyətinə başlayıb. 2001-ci il fevral ayının 14-də "Qarışqa şıllaq atdı" tamaşasında Elbənd rolunda uğur qazanaraq, teatrın kollektivinə qəbul edilib.
Sonralar teatrda bir çox tamaşalarda həm epizodik, həm də baş rollarda çıxış edibr. Teatrda oynadığı rollar silsiləsinə Xeyir ("Xeyir və Şər"), Ərköyün qaz balası ("Ana qaz"), Məmməd ("Cənnətin üç alması"), Tülkü ("Tıq-tıq, tuk-tuk"), Əlibala ("Əlibala və qırx quldur"), Mirzədadaş ("Dələduz") və s. obrazlar daxildir.
İlk dəfə 2003-cü ildə İsi Məlikzadənin əsəri əsasında hazırlanmış, quruluşçu rejissor Nicat Feyzullayevin "Küçələrə su səpmişəm" filmində Bəhmən rolunda çıxış edib. 2007-ci ildə isə Oqtay Mirqasımovun quruluşu əsasında "Günaydın, mələyim" filmində Rəhman obrazını canlandırıb.
2009-cu ildən Gənc Tamaşaçılar Teatrının Bədii Şurasına üzv seçilib.
Müxtəlif televiziya kanallarında "Bərəkətli olsun" (Space TV), "Düşərgə" (İctimai TV), "Səhər görüşləri" (AzTV), kimi verilişlərin aparıcısı kimi fəaliyyət göstərib.
2021-ci ildən Bakı Dövlət Sirkində çalışır. Çalışdığı müddətdə "Zəfər Sərgisi", "Dəmir Yumruq" kimi layihələrdə yaxından iştirakçı olub və layihələrin uğurla keçirilməsində töhfələri var. Bakı Dövlət Sirkində keçirilən "Hünər Meydanı" layihəsində həm aparıcı həm də təşkilatçı kimi fəaliyyəti olub.
2022-ci il Beşinci Xarıbülbül Musiqi Festivalı nın aparıcısı olub.
Mükafatları
Hal-hazırda Gənc Tamaşaçılar Teatrı Həmkarlar Komitəsinin "Gənclərlə iş üzrə" katibidir. Mədəniyyət işçiləri Həmkarlar İttifaqının mükafatına layiq görülüb.
2009–2019 Teatrların inkişafı dövlət proqramı çərçivəsində, "ASSİTEJ" milli mərkəzinin xətti və Gənc Tamaşaçılar Teatrının truppası ilə Rusiya Federasiyası Kalmıkiya Respublikasına qastrolunda "İki ölkə arasında mədəni əlaqələrin inkişafındakı xüsusi xidmətlərinə görə" Kalmıkiya Respublikasının ölkə rəhbərliyinin xüsusi, Mədəniyyət Nazirliyi və Teatr Xadimləri İttifaqı tərəfindən mükafat, diplom və döş nişanı ilə təltif olunub. İki ölkə arasında Teatr sahəsindəki uğurlarına görə "Stanislavski" 150 illik yubiley medalına layiq görülüb. Şimali Osetiya "Txapsayev adına Milli Dram Teatrı"nın diplomu ilə təltif olunub.
1 avqust 2018-ci ildə isə Azərbaycanın əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür. 10 may 2022-ci ildə və 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Cunot Dias
Cunot Dias — Dominik əsilli Amerika yazıçısı Massaçusets Texnologiya İnstitutunun yaradıcı yazı professoru və Boston Review-in bədii redaktoru. Cunot Dias Massaçusets Texnologiya İnstitutunun professorudur. O, həmçinin Gürcüstanda sənədsiz mühacirlərə orta təhsildən sonra təlimat verən könüllü təşkilat hesab edilən Azadlıq Universitetinin məsləhətçilər heyətində çalışır. Cunot Diasın buradakı vəzifəsi mühacirlərin təcrübələri, xüsusilə də Latın mühacirlərinin təcrübəsi ilə bağlıdır.
1968-ci ildə Dominikan Respublikasının paytaxtı Santo Dominqo şəhərində dünyaya göz açan və beş uşaqdan ortancılı olan Cunot Dias Santo Dominqonun yaxınlığında yerləşən Villa Juana səmtində yoxsul bir ailədə böyümüşdür."Diktator, kripto-faşist" xarakterli atası Cunot və qardaşlarını odlu silahla atəş etməyə və müxtəlif döyüş sənətlərini öyrənməyə təşviq edirdi. Uşaqlıq illərində Dias şəraiti olmayan, su qıtlığı, eləcə də vətəndaş ixtişaşları və çoxlu siyasi qətl hadisələri baş verən bir şəhərdə yaşayırdı. Diasda nağıllara və əfsanələrə maraq yaradan nənəsi ona lənət, ovsun və əcdadları haqqında fantastik nağıllar danışardı. Dias danışılanlara inanmasa da, bu hekayələr onun çox maraqlı idi. 1974-cü ildə Dominikan Respublikasının sabiq prezidenti Trujillonun keçmiş məsləhətçisi Coakin Balaquer yenidən prezident seçildikdə Dias ailəsi ilə birlikdə miqrant statusu əldə edərək ABŞ-nin Nyu-Cersi Parlin şəhərinə köçməyə qərar verir. 1980-ci illərdə atası ABŞ-yə daha əvvəl gedərək onları tərk etmiş və ailə uzun illər yoxsulluq içində yaşamağa məcbur olmuşdu. Buna görə Diasın anası ailənin gündəlik ehtiyaclarını qarşılamaq üçün şokolad fabrikində çalışmalı olur. İngilis dilini öyrənmək üçün müxtəlif mövzularda olan komiks və ədəbiyyatla maraqlanan Dias hələ uşaqlıq illərində məşhur amerikalıların tərcümeyi-halını oxuyar, Artur Konan Doyl kimi yazıçıların detektiv əsərlərini mütaliə edərdi. Orta məktəbdə aşağı qiymətlər aldığına görə digər şagirdlərə elə də yaxşı örnək olmayan Dias 90 gün dərs buraxsa da, 1987-ci ildə "Cedar Ridge" liseyindən məzun olur. O daha sonra "Kean" kollecində təhsil alır və bir il sonra Ratqersdə təhsilini davam etdirir. Bu illər ərzində Dias "Raritan River Steel" adlı polad zavodunda işləyir.
Ratqersdə birinci kursda təhsil alarkən, Toni Morrison və Sandra Sisneros kimi yazarların əsərlərini mütaliə edərkən yazar olmaq istədiyini anlayan Cunot Dias müsahibələrinin birində bildirmişdir : " İstədiyim tək şey yalnızca yazmaqdır, bu mənim missiyamdır". Dias bakalavr təhsilini bitirdikdən sonra Kornel Universitetinə qəbul olaraq magistr dərəcəsini əldə edir. İlk əsərləri sadəcə qısa əlyazmalardan ibarət olan yazarın diqqətini, professorlarından birinin köpək balığı hücumu senarili yazısını təqdim edən bir tələbəyə üstünlük verdiyini görəndə diqqətini fantastik üslubda yazmağa yönəldir. 1995-ci ildə "Negocios" adlı tezisi ilə magistr dərəcəsi alan Dias ilk nəsr əsəri "İsrail"i ("Ysrael") həmin ilin payızında "Story" adlı jurnalda çap etdirir.1996-cı ildə isə "Riverhead Books" nəşriyyatı tənqidi rəylərlə qarşılanan "Drown" ("Boğulma") adlı qısa hekayələr toplusu olan ilk kitabını nəşr edir. 1997-ci ildən Sirakus Universitetində ədəbiyyatdan mühazirələr deyən Dias, 2002-ci ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda professor titulunu qazanmaq üçün bu vəzifədən istefa edir.
İllərdir davam edən özünə nifrət və depressiyadan əziyyət çəkən Dias, ABŞ-ni, Nyu York şəhərini ruhi problemləri olan bir terrorçunun məhv etməsi ilə bağlı əsər yazmaq üçün özündə güc toplayır, lakin 11 sentyabr hücumlardan sonra bu əsəri yazmağı dayandırır. Bir müsabəsində "özgüvənsizlik, dəlilik və kənardan təyziq " ilə mübarizə apararaq növbəti kitabı " Qazanan olmağın əhəmiyyəti"ni (The Importance of Being Earnest) yazmağa çalışdığını deyən və Oskar Vayldın soyadını "Vao" kimi tələffüz edən Dias: "Və növbəti bildiyiniz, zavallı oğlanın hekayəsi haqqında bir çox düşüncələrə dalmışdım, bu oğlan əslində orta məktəbi bitirdikdən sonra qızlar tərəfindən sevilməyən mən ola bilərdim. . . Amma Oskar ağlımdan çıxmırdı və mən qızlara yanaşı, rəqs edə bilməyən, Dominikan toplumuna məxsus "bizim kişilər" stereotiplərin əksinə olan bir Dominikalı uşaq haqqında roman yazmaq istədiyimi başa düşdüm.
"Riverhead Books" tərəfindən 2007-ci ildə Diasın debüt romanı olaraq nəşr olunan "Oskar Oanun qısa möcüzəli həyatı" onun digər kitabı "Drown" nun nəşrindən təqribən 11 il sonra "John Sargent", "Sr. First Novel Prize", "The National Book Critics Circle Award", "The Pulitzer Prize for Fiction" mükafatlarına layiq görülür. 2012-ci ildə, "ümumi münasibətlər " mövzusunda ikinci hekayələr toplusu olan " Onu Necə İtirirsiniz" (" This Is How You Lose Her") çapdan çıxır və ABŞ-nin "New York Times", " USA Today, and The Washington Post" kimi xəbər və media qurumlarından müsbət şərhlər alır.
2015-ci ildə Dias, "New Yorker" jurnalında yer alan eyniadlı qısa hekayəsinə əsaslanan "Monstro" (Monstro) adlı elmi-fantastik romanını çap etdirir. Çox hissəli olan və davamı gözlənilən roman yarımçıq qalır. 2015-ci ildə "Words on a Wire" redaksiyasına verdiyi bir müsahibədə Cunot Dias kitabın davamını yazmağı düşünmədiyini açıqlayır. meet-a-conversation-with-junot-diaz-test/
Roberto González Echevarría, "Latin American and Comparative Literatures", (Eds. Bainard Cowan and Jefferson Humphries), Poetics of the Americas: Race, Founding, and Textuality, Louisiana State University Press, Baton Rouge 1997
Kosovo əhalisi
Kosovo əhalisi — Kosovo Statistika Agentliyi Kosova əhalisinin sıxlığı, etnik mənsubiyyəti, təhsil səviyyəsi, əhalinin sağlamlığı, iqtisadi vəziyyəti, dini mənsubiyyəti və əhalinin digər cəhətləri kimi müxtəlif demoqrafik xüsusiyyətlərini izləyir. Adətən on illik fasilələrlə aparılmış siyahıyaalmalarla əhalinin demoqrafik xüsusiyyətlərini qeyd edir. 2008-ci ildə Kosovo müstəqillik elan edildikdən sonra aparılan ilk siyahıyaalmaya əsasən Şimali Kosovodan başqa Kosovonun daimi əhalisi 1.739.825 nəfərə çatmışdı.
Albanlar Kosovoda ümumi əhalinin 93% -dən çoxunu təşkil edir. Əhəmiyyətli milli azlıqlara bosniyalılar (1.6%), serblər (1.5%) və digərləri daxildir. 2015-ci ilin hesablamalarına görə, Kosovonun əhalisi 1.870.981 nəfərdir.
Kosovo Avropada ən gənc əhalisi olan ölkədir. BMT İnkişaf Proqramının son hesabatına görə, 2 milyon əhalisi olan ölkə əhalisinin yarısı 25 yaşdan kiçikdir. Hökumət məlumatlarına görə, əhalinin 65 faizdən çoxu 30 yaşdan kiçikdir. Kosovoda doğuş nisbəti Avropada ən yüksək olaraq qalsa da, əhali artımı olan yeganə bələdiyyələr Kosovodan cənubdakı alban azlığının anklavlarıdır.
Müntəzəm həyati statistika
Doğuşlar
Ölümlər
Təbii artım
Dil
thumb|2011-ci il siyahıyaalmasına görə əhalinin dil quruluşu Kosovo Konstitusiyasında təsbit edildiyi kimi alban və serb dilləri ölkədə rəsmi dildir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına görə vətəndaşların demək olar 95% -i alban dilində danışır. Ardınca Cənubi slavyan və türk dillərində danışırlar. Şimali Kosovonun siyahıya alınmasını boykot etməsi səbəbi ilə boşnak dili alban dilindən sonra ikinci ən böyük dil olması ilə nəticələndi. Bununla yanaşı, serb dili de-fakto Kosovoda ikinci ən çox danışılan dildir.
Din
Ölkədə rəsmi din yoxdur. Konstitusiya Kosovonı dini etiqad məsələlərində neytral olan və qanun qarşısında hamının bərabər olduğu, inanc, vicdan və dinə etiqad azadlığı təmin edən dünyəvi bir dövlət olaraq təsis edir.
2011-ci il Kosovoda əhalinin siyahıya alınması Kosovo serbləri tərəfindən (əsasən Serb Pravoslav Xristianları kimi tanınan), xüsusən Şimali Kosovoda boykot edildi. 2011-ci il siyahıyaalmanın nəticələri siyahıyaalmaya daxil olan əhali üçün aşağıdakı dini mənsubiyyətləri verdi :
Yaşayış məntəqələrinə görə 2011-ci ildə Kosovanın dini xəritəsi. Şimaldakı serblərin üstünlük təşkil etdiyi boz bölgə (Şimali Kosovo) ehtimal ki, əhalisinin çoxu pravoslavdır.|thumb|right
Bu rəqəmlər Kosovada fəaliyyət göstərən təsəvvüf və ya bektaşizm kimi fərdi təriqətləri təmsil etmir, bəzən ümumiyyətlə "İslam" kateqoriyası altında təsnif edilir.
Serb əhalisi əsasən Serb Pravoslavlardır. Katolik alban icmaları əsasən Qjakova, Prizren, Klina və Pes və Vitina yaxınlığındakı bir neçə kənddə cəmləşirlər. Slavyan dilli katoliklər ümumiyyətlə özlərini Yanyevci və ya kosovalı xorvatlar adlandırırlar. Kosovanın cənubundakı slavyan dilli müsəlmanlar Gorani xalqı kimi tanınır.
Ramin Quliyev (leytenant)
Həyatı
Ramin Quliyev 1998-ci il noyabrın 7-də Bakı şəhərinin Binəqədi rayonunda anadan olub. 2005-2013-cü illərdə Binəqədi rayonunda Q. Babayev adına 179 nömrəli tam orta məktəbdə, 2013-2016-cı illərdə isə Cəmşid Naxçıvanski adına Hərbi Liseydə təhsil alıb. 2016-2020-ci illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alıb.
Hərbi xidməti
Ramin Quliyev 2020-ci ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Ağdam rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində xidmət edirdi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ramin Quliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Homogenləşmə
thumb|400px|Homogenləşdirici klapan, yüksək təzyiqdə homogenləşdirmə üsulu Homogenləşmə iki və ya çoxfazalı sistemdə həyata keçirilən texnoloji prosesdir, bu proses zamanı kimyəvi maddələrin və fazaların heterofaz sisteminin həcminə paylanmasında heterogenlik dərəcəsi azalır.
Homogenləşmə və dispersiya anlayışlarını bir-birindən fərqləndirmək lazımdır. Homogenləşdirmə isteye bağlı olaraq dispers fazanı parçalayır (məsələn, toz halında bərk maddələrin qarışdırılması zamanı). Əksinə, dispersiya zamanı heterofaz sistem adətən eyni zamanda homogenləşir.
Homogenləşmə prosesində həm stabil, həm də qeyri-sabit heterofaz sistemləri əldə etmək olar. Mümkün və zəruri olduqda, stabilləşdirici maddələr heterofaz sistemlərə daxil edilir (məsələn, mikrokristal hidroksiapatitin istehsalında ammonyak tamponu).
Baxmayaraq ki, "homogenləşmə" termini adətən qarşılıqlı həll olunmayan maddələrin qarışdırılması proseslərinə münasibətdə istifadə olunur, məsələn, su - yağ, etil spirti - civə, həmçinin homogenləşdirmə həm bərk tozların qarışıqları (quru məhlul) və bir-birini həll edən komponentlərin qarışıqları, xüsusən nədənsə həll olunma sürəti yavaşladıqda məruz qala bilər.
“Homogenləşdirmə” termini hörgü elementləri (kərpic, daş, blok) və məhluldan ibarət hörgü kimi kompozit materialların hesablanması üçün materialların müqaviməti struktur mexanikasında da istifadə olunur. Homogenləşdirmə zamanı kompozit material şərti olaraq eynicinsli (homogen) ilə əvəz olunur, fiziki xüsusiyyətləri real material ilə tam üst-üstə düşür.
Cənubi Buq
Cənubi Buq — Ukraynanın cənub qərbində çay.
Sahəsi
Uzunluğu 806 km, hövzəsinin sahəsi 63,7 min km2.
Coğrafiyası
left|thumb|Varvarovski körpüsü Podol yüksəkliyi və Qaradənizyanı ovalıqla axır. Qara dənizin Dnepr limanına tökülür. Yuxarı axını bataqlıqlaşmış ərazidən keçir; orta axınında astanalar var. Əsas qolları: sağdan Kolıma, Savranka; soldan Sinyuxa, İnqul. Qarışıq mənbədən qidalanır. Ortaillik su sərfi Aleksandrovka kəndi yaxınlığında 87,6 m³/san. Noyabrdan fevraladək donmuş olur. Fevralın sonu mayın əvvəlinə qədər gursuludur. Cənubi Buq hövzəsində ümumi sah. 268 km² olan 4 min göl və su anbarları var. Mənsəbindən Vinnıtsia şəhərinədək gəmiçiliyə yararlıdır. Balıq (suf, durnabalığı, xulbalıq, çömçə balığı) ovlanır. Suvarmada istifadə olunur. SES-lər var. Xmel nitski, Xmilnık, Vinnıtsia, Hayvoron, Pervomaysk, Voznesensk, Mikolayiv şəhərləri Cənubi Buq sahilindədir.
Alp Qorxmaz
Alp Qorxmaz (d. 2 Mart 1981, Ankara), Türk kinoteatr və serial aktyorudur.
İlk təhsilini İstanbulda tamamlamışdır, orta təhsilini isə Çanaqqalada Tamamlamışdır.
Amerikada Universitet həyatına başladı. University of South Florida Radio Televiziya bölməsindən məzun olduqdan sonra Nyu-Yorka aktyorluq təhsili almağa getdi. Nyu-Yorkun ən lazımlı Broadvay muzikal məktəblərindən Neighborhood Playhouse School of Theatre də təhsilini tamamladıqdan sonra 2006-cı ildə Türkiyəyə qayıtdı. Gəldiyi hələ 1 ay olmamış Türkər İnanoğlu tərəfindən kəşf edilən Qorxmaz, Erler Filmin istehsalı olan Arxa Küçələr adlı serialda "Ali" obrazını canlandırmaqdadır. 2010-cu il Aprel ayının 2-ci həftəsində əsgərlik səbəbi ilə serialdan bir müddətliyinə ayrılmışdır. Vətənə olan borcunu qaytarıb, qısa dönəm olaraq Aprel 2010-cu ildə başlayıb Sentyabr 2010-cu ildə Bingöldə tamamlamışfır. İndi də Erler Filmin istehsalıı olan Arxa Küçələr serialında "Ali" roluna davam etməkdedir. Serialda Snayperçi Polis rolundadır. İlk kinoteatr filmi 2009-cu ildə Ertekin Akpınarın yönətdiyi Mələklər və Qumarbazlardır. 2-ci kinoteatr filmi isə 2012-ci il istehsalı Laz Vampir Tirakula, 3-cü kinoteatr filmi də Pəri Nağılıdır. 2011-ci ildə Özgür Ozan ilə birlikdə "Turkcell" reklamında rol almışdır.
Barbara Liskov
Barbara Liskov — hesablama sistemləri nəzəriyyəsi sahəsində ixtisaslaşmış amerikalı alim.
Həyatı
7 noyabr 1939-cu ildə anadan olmuşdur. Liskov 2008-ci ildə proqramlaşdırma dillərinin və sistem dizaynının nəzəri və praktiki əsasları sahəsinə verdiyi töhfələrə görə Türinq mükafatına layiq görülmüşdür.
Karxarin
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Ağdam Sənaye Parkı
Ağdam Sənaye Parkı 28 may 2021-ci il tarixində Qarabağın sənaye potensialının inkişaf etdirilməsi məqsədilə yaradılan sahibkarlıq fəaliyyətinin həyata keçirilməsi üçün zəruri infrastrukturu və idarəetmə qurumları olan, müasir texnologiyaların tətbiqi yolu ilə sənaye sahəsində rəqabətqabiliyyətli məhsul istehsalı, emalı (təkrar emalı) və satışı, habelə xidmətlər göstərilməsi üçün istifadə edilən, sahibkarların səmərəli fəaliyyətinə və inkişafına kömək edən ərazidir
Təbriz tüməni
thumb|[[Ərk qalası]]
Ağdam Sənaye Parkı
Tarix
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev mayın 28-də Ağdam Sənaye Parkının təməlini qoydu
Təbriz tüməni
H.Qəzvininin “Nüzhət əl qülub” əsərində verilmiş məlumatların təhlili göstərir ki, Təbriz Azərbaycan vilayətinin tərkibində bir tümənə çevrilmişdir. Belə ki, əsərin VIII bölümündə Azərbaycan vilayətinin tərkibindəki tümənliklər sırasında Təbriz, Naxçıvan, Pişkin, Xoy, Sərab, Marağa və Mərəndlə yanaşı Təbriz tümənin da adı çəkilmişdir. . Təbriz tüməni öz növbəsində mahallara bölünmüşdü. Tümən əmir tərəfindən, mahal isə mahal hakimi tərəfindən idarə edilirdi.
Ərazisi
Təbriz, Ucan, Təsuc nahiyələrinə bölünürdü
Ağdam Sənaye Parkı
Fəaliyyət
Sənaye Parkı qida sənayesi, kiçik sənaye və xidmət, iri sənaye müəssisələri, sosial və texniki zonalar, TIR parkı, tikinti materiallarının satışı bazası hissələrinə bölünəcək.
Burada tikinti materiallarının istehsalı müəssisələrinin yaradılması, kənd təsərrüfatı məhsullarının qablaşdırılmasının, meyvə-tərəvəz konservlərinin, ət və süd məhsullarının, şərab, yem, gübrə istehsalı və emalının, eyni zamanda, xidmət sahələrinin, soyuducu kameraların təşkili də planlaşdırılır.
Üstünlüklər
Ağdam Sənaye Parkında sahibkarlar üçün geniş biznes imkanları yaradılacaq. Sənaye Parkının rezidentləri qeydiyyata alındıqları tarixdən 10 il müddətinə əmlak vergisindən, torpaq vergisindən, gəlir və ya mənfəət vergisindən, istehsal məqsədilə idxal etdikləri texnikanın, texnoloji avadanlıqların və qurğuların idxalı zamanı ƏDV-dən və 7 il müddətinə gömrük rüsumlarından azad olunacaqlar. Sənaye Parkının rezidentlərinə əlavə güzəştlərin (xüsusi güzəştli bank kreditlərinin təmin olunması, sosial sığorta ödənişlərin subsidiyalaşdırılması, kommunal xidmətlərin endirimli tariflə təklif edilməsi, xammal idxalında gömrük və ya ƏDV güzəştləri) də verilməsi nəzərdə tutulur.
Təchizat
Subartezian quyusundan Sənaye Parkının sosial zonasına su xətləri çəkilib, işıqlandırılmasında günəş enerjisindən qidalanan panellərdən istifadə edilir. Əraziyə 10 kV-luq elektrik xətti çəkilib və 630 kV-luq komplekt transformator məntəqəsi quraşdırılıb. Belə ki, işğaldan azad olunduqdan sonra Ağdam şəhərində ilk elektrik enerjisi və su təchizatı sistemi Ağdam Sənaye Parkının ərazisində quraşdırılıb.
190 hektar sahəni əhatə edən Sənaye Parkının ərazisi mina və partlamamış hərbi sursatlardan tam təmizlənib
İdarəetmə
Ağdam Sənaye Parkının fəaliyyətinin təşkili, idarə edilməsi və inkişafı ilə bağlı tədbirləri Azərbaycan Respublikası İqtisadiyyat Nazirliyinin tabeliyindəki İqtisadi Zonaların İnkişafı Agentliyi həyata keçirir.
Killian Merfi
Killian Merfi — ifaçılıq karyerasına "The Sons of Mr." rok qrupunun solisti, piano çu və mahnı müəllif i kimi başladı. 1990-cı illərin sonlarında Merfi səsyazma şirkəti ilə müqaviləsini tərk edərək səhnədə oynamağa və qısa və müstəqil film lərdə rol almağa başladı. İlk diqqət çəkən film rolları arasında Disko Donuzları (2001) dramındakı Darren, 28 gün sonra zombi dəhşətindəki Cim (2002), qaranlıq komediyadakı John Interaction (2003), Qırmızı aksiyon filmindəki Cakson Rippner, və Patrik. Kitten "Braden" Plutonda səhər yeməyi "komediya dramında (2005). Sonuncudakı trans qadın roluna görə Musiqi li və ya Komediya da Ən Yaxşı Aktyor nominasiyasında Qızıl Qlobus mükafatına namizəd göstərildi və İrlandiya Film və Televiziya Ən Yaxşı Aktyor mükafatını aldı.
2011-ci ildə Merfi İrlandiyada Vaxtlar Teatrı Mükafatını, Ən Yaxşı Kişi Aktyor nominasiyasını və "Cənab" solo tamaşası üçün Ən Yaxşı Solo Performans Dram Masası Mükafatını aldı. İki oğlu olan Merfi Dublin də yaşayan İrlandiyalı sənətçi İvonn Makqinnes ilə evlidir.
Bretinyi müqaviləsi
right|thumb|314x314px| Fransa Bretinyi müqaviləsindən sonra: Fransız ərazisi yaşıl, İngilis ərazisi çəhrayı/ Bretinyi müqaviləsi 8 may 1360-cı ildə tərtib edilmiş və 24 oktyabr 1360-cı ildə İngiltərə kralı III Edvard və Fransa kralı II Con arasında imzalanmış müqavilədir. Geriyə nəzər saldıqda, bu, Yüzillik Müharibənin (1337–1453) birinci mərhələsinin sona çatması, eləcə də Avropa qitəsində ingilis gücünün zirvəsi kimi görünür.
O, Şartr yaxınlığındakı Bretinyi kəndində imzalanmış və daha sonra 24 oktyabr 1360-cı ildə Kale müqaviləsi kimi təsdiqlənmişdir.
Arxa plan
Puatye döyüşündə (19 sentyabr 1356) əsir götürülən Fransa kralı II Con London müqaviləsini yazmaq üçün İngiltərə kralı III Edvard ilə birlikdə çalışdı. Müqavilə Dofin Çarlz-a onu rədd etməyi tövsiyə edən Fransa Baş Ştatları tərəfindən pisləndi.
Cavab olaraq, bir il əvvəl ləğv edilmiş London Müqaviləsində iddia edilən üstünlüklərdən bir neçəsini əldə etmək istəyən Edvard Reymsi mühasirəyə aldı. Mühasirə yanvar ayına qədər davam etdi və təchizat tükəndiyi üçün Edvard Burqundiyaya çəkildi. İngilis ordusu Parisi əbəs yerə mühasirəyə almağa cəhd etdikdən sonra Edvard Şartra yürüş etdi və şərtlərin müzakirəsi aprelin əvvəlində başladı.
Şərtlər
right|thumb| Milli Arxivdə Kale Chest müqaviləsi, Kew. Bretinyi müqaviləsi 1360-cı il mayın 10-da Hôtel de Sensdə Dofin Çarlz və altı ingilis cəngavəri tərəfindən təsdiqləndi 14 iyun 1360-cı ildə İngiltərədə məhbus qalan II İohann və Puatye döyüşündə əsir olan digər fransız əsgərləri Uels şahzadəsi III Edvardın iştirak etdiyi ziyafətdə müqaviləni təsdiq etdi. Müqavilənin yekunlaşması 24 oktyabr 1360-cı ildə Kaledə baş tutacaqdı.
Bu müqaviləyə əsasən III Edvard Quyen və Qaskondan başqa Poito, Setonc və Aunis, Agenas, Periqord,  Limuzin,  Quercy,  Bigorre, Gauré qraflığı, Ango, Rouergue,  Montreuil-sur-Mer, Ponthieu,  Kale,  Sangatte, Ham və Kont qraflığını ələ keçirdi. İngiltərə kralı onlara sədaqət andı içmədən onları azad və aydın tutmalı idi. Bundan əlavə, İngiltərə kralının indi sahib olduğu bütün adalar artıq Fransa kralının hökmranlığı altında olmayacaqdı. Akvitaniya hersoqu titulu Akvitaniya Lordunun xeyrinə tərk edildi.
Onun tərəfində İngiltərə kralı Fransa taxtına olan bütün iddialarından imtina etdi. Bretigny'nin şərtləri bu qədər münaqişəyə səbəb olan feodal məsuliyyətlərini həll etmək üçün nəzərdə tutulmuşdu və ingilislərə gəldikdə, İngilis ərazilərini Aquitaine'nin genişləndirilmiş variantında cəmləşdirəcəkdi. İngiltərə, həmçinin 1228-ci ildə İngiltərə kralı tərəfindən onlardan məhrum edilmiş Koutans yepiskopunun Alderney hüquqlarını bərpa etdi.
II İohann fidyə müqabilində üç milyon ekus ödəməli oldu və bir milyon ödədikdən sonra sərbəst buraxılacaqdı. Bu hadisə bir livre turnuya (iyirmi sous) bərabər olan frankın ilk zərb edilməsi idi. Fidyəsinin ödənilməsinə zəmanət olaraq, Con iki oğlunu, Anjou hersoqu I Lui və Berri hersoqu İohannı, bir neçə şahzadə və zadəgan, dörd Paris sakini və hər birindən iki vətəndaşı girov verdi. Fransanın on doqquz əsas şəhəri.
Dağılma
Girovlar saxlanılarkən, Con fidyəni ödəməyə vəsait toplamaq üçün Fransaya qayıtdı. 1362-ci ildə ingilislərin nəzarətində olan Kaledə girov olan Conun oğlu Anjou Lüdovik əsirlikdən qaçdı. Beləliklə, onun girovu getdikdən sonra Con İngiltərədəki əsirliyə qayıtmaqdan şərəf duydu. 1364-cü ildə əsirlikdə öldü və onun yerinə oğlu V Çarlz keçdi. 1369-cu ildə III Edvardın müqavilənin şərtlərinə əməl etmədiyini bəhanə edərək Fransa kralı yenidən müharibə elan etdi.
1376-cı ildə III Edvardın ölümü zamanı ingilis qüvvələri cənub-qərbdə, Bordo ətrafındakı ərazilərinə geri çəkildi.
Nəticə
Müqavilə uzunmüddətli sülhə səbəb olmadı, lakin Yüzillik Müharibəyə doqquz illik ara verildi. Sonrakı illərdə fransız qüvvələri ingilis-navarralılara və Bretonlara qarşı döyüşlərdə iştirak etdi.
Qeydlər
<references group="lower-alpha" />
Otto (Yunanıstan kralı)
Otto — London Konvensiyasına əsasən 27 may 1832-ci ildə Yunanıstanda monarxiyanın qurulmasından 23 oktyabr 1862-ci ildə taxtdan salınana qədər Yunanıstan kralı kimi hökm sürən Bavariya şahzadəsi idi
Bavariya kralı I Lüdviqin ikinci oğlu Otto 17 yaşında Yunanıstanın yeni yaradılmış taxtına çıxmışdı. Onun hökuməti ilkin olaraq Bavariya saray məmurlarından ibarət üç nəfərdən ibarət krallıq şurası tərəfindən idarə olunurdu. Yetkinliyə çatdıqdan sonra Otto qəyyumların xalq arasında qeyri-populyar olduğunu öyrənəndən onları uzaqlaşdırdı və o, mütləq monarx kimi hökm sürdü. Tezliklə yunanlar konstitusiya tələbləri ilə çıxış etməyə başlayanda Otto 1843-cü ildə konstitusiyaya razılıq verdi.
Otto hakimiyyəti boyu Yunanıstanın yoxsulluq problemini həll edə və kənardan iqtisadi müdaxilənin qarşısını ala bilmədi. Bu dövrdə Yunan siyasəti Yunanıstanın müstəqilliyinə zəmanət verən üç Böyük Dövlət — Böyük Britaniya, Fransa və Rusiya ilə əlaqəyə əsaslanırdı və Ottonun güclərin dəstəyini qorumaq qabiliyyəti onun hakimiyyətdə qalmasının açarı idi. Güclü qalmaq üçün Otto Böyük gücləri qıcıqlandırmamaqla yanaşı, Böyük güclərin yunan tərəfdarlarının hər birinin maraqlarını digərlərinə qarşı oynamalı idi. Yunanıstanın 1850-ci ildə və 1854-cü ildə Krım müharibəsi zamanı Osmanlı İmperiyasına hücumunu dayandırmaq üçün Britaniya Kral Donanması tərəfindən blokadaya alındıqda, Ottonun yunanlar arasında nüfuzu azaldı. Nəticədə, Kraliça Amaliyaya qarşı sui-qəsd cəhdi oldu və nəhayət, 1862-ci ildə Otto taxtdan salındı. 1867-ci ildə Bavariyada sürgündə öldü.
İlk illəri
Otto 1 iyun 1815-ci ildə Bavariya şahzadəsi olaraq Zalsburqdakı Mirabell sarayında doğulmuşdur. Valideynləri, o Şahzadə Lüdviq və Sakse-Hildburqhausenli Terezanın ikinci oğlu idi. Otto əcdadı Bavariya hersoqu II İohann vasitəsilə Komnenos və Laskaris Bizans imperator sülalələrinin nəslindən idi. Atası filellin idi və Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsi zamanı yunanlara əhəmiyyətli maliyyə yardımı göstərmişdi.
Zəif bədən quruluşu və qəzəbli xasiyyəti olan Otto eşitmə problemlərindən və bir qədər kəkələmədən əziyyət çəkirdi. On dörd yaşından müalicə üçün üçün İtaliyanın Livorno şəhərinə müalicəyə göndərildi. O, sadə bir kursant təhsili aldı, çünki atası onu kilsədə xidmət üçün nəzərdə tutmuşdu. Buna görə də onun dərsləri latın, fransız və alman dillərini öyrənmək, hesab və fortepiano öyrənmək, atçılıq və üzgüçülük məşqləri ilə nəticələndi. 1823-cü ildə babası kral I Maksimilian onu 12-ci Bavariya piyada alayının polkovnik-leytenantı təyin edəndə onun cəmi səkkiz yaşı var idi.
Oton və bacıları ataları tərəfindən qədim Yunanıstan sevgisi ilə tərbiyə olunurlar. Yeniyetmə ikən şahzadə Pindarın tərcümələri ilə məşhur olan alim və filellin Fridrix Thierschi müəllim kimi qəbul etdi. O zamanlar Yunanıstanı silkələyən müstəqillik hərəkatının şiddətli tərəfdarı olan ədəbiyyat adamı, şagirdinin Ellin tacı taxdığını görmə ehtimalını ilk dilə gətirdi. Hələ 1829-cu ildə o, qraf İoannis KapodistriasN 2-nin tabeliyində olan Yunanıstanda təhsilini bitirdiyini və təbəələrinin dilini və dinini öyrəndiyini təsəvvür edirdi. Bir neçə il Osmanlı İmperiyasına qarşı yunan üsyançılarına maddi dəstək verən I Lüdovikin bu ideyası dərhal qalib gəldi. Thiersch daha sonra Othonun namizədliyinin lehinə bir kampaniyaya başladı və bu kampaniyada ona dostu, isveçrəli maliyyəçi Jan-Qabriel Eynard kömək etdi10.
Yunanıstan taxtına təyini
Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsindən sonra üç Böyük güc 1829-cu il London Protokolunu tərtib etdi və bu protokola əsasən "irsi xristian şahzadə"nin hakimiyyəti altında muxtar Yunan dövləti yaradıldı. Boş qalan Yunanıstan taxt-tacı üçün çoxsaylı namizədlər, o cümlədən Fransa kralı I Lui-Filippin oğlu Nemur hersoqu Lui, Niderland şahzadəsi Frederik və Ottonun əmisi, Bavariya şahzadəsi Karl Teodor vardı. Ən sonda, onlar Saksen-Koburq-Qota knyazı Leopoldda razılaşdılar və 1830-cu ildə düzəliş edilmiş London Protokolunda Yunanıstanı onun hakimiyyəti altında tam müstəqil Krallığa çevirdilər. Əvvəllər həvəsli olsa da, Leopold Yunanıstanlı siyasətçi İoannis Kapodistriasın ona ölkənin iqtisadi vəziyyətinin pisliyi barədə dediklərindən sonra ruhdan düşmüşdü və buna görə də tacı rədd etmişdi. 1832-ci ildə Britaniyanın Xarici İşlər Naziri Lord Palmerston London konfransını çağırdı və bu konfransda tacı yeniyetmə şahzadə Ottoya təklif etdi və o, məmnuniyyətlə qəbul etdi. Bavariyanın Vittelsbax sülaləsinin Böyük güclərdən heç birinin hakim sülalələri ilə heç bir əlaqəsi yox idi və beləliklə, onların hamısını qane edən neytral seçim idi. Bu dövrdə böyük güclər yunanlarla məsləhətləşmədi, çünki Yunanıstan xaos içində idi və heç bir qrup və ya şəxs onsuz da onu təmsil etmək iddiasında ola bilməzdi.
Böyük güclər Ottonun atasından onu Osmanlı İmperiyasına qarşı düşmənçilik hərəkətlərindən çəkindirmək üçün təminat istədilər. Onlar həm də onun titulunun "Yunanların kralı" deyil, "Yunanıstan kralı" olmasını israr edirdilər, çünki birincisi o zamanlar hələ də türk hakimiyyəti altında olan milyonlarla yunan üzərində iddia demək olardı. 18 yaşı tamam olmamış gənc şahzadə 3500 Bavariya əsgəri (Bavariya Köməkçi Korpusu) və Britaniyanın HMS Madaqaskar freqatında üç Bavariyalı məsləhətçi ilə Yunanıstana gəldi. O, yunan dilində danışmasa da, yunan milli geyimini mənimsəyərək və adını "Oton" (bəzi ingilis mənbələri, məsələn, Encyclopædia Britannica onu "Otho" adlandırır) olaraq ellinləşdirərək qəbul etdiyi ölkəyə dərhal sevdirdi. Onun gəlişinin şahidi olmaq üçün minlərlə insan, o cümlədən Theodoros Kolokotronis və Aleksandros Mavrokordatos kimi müharibənin bir çox tanınmışları Nafplio limanına düzülmüşdü. Onun gəlişi əvvəlcə yunan xalqı tərəfindən əvvəlki illərin xaosunun sonu və yunan millətinin yenidən doğulmasının başlanğıcı kimi coşğu ilə qarşılandı.
Hakimiyyətinin ilk illəri
Ottonun bavariyalı məsləhətçiləri, Bavariyada maliyyə naziri kimi müvəffəqiyyətli olmuş qraf İosif Lüdviq fon Armansperqin başçılıq etdiyi Qəyyumlar Şurasında toplanmışdılar. Fon Armansperq Şuranın prezidenti və yeni Yunanıstan hökumətinin ilk nümayəndəsi (və ya baş nazir) idi. Qəyyumlar Şurasının digər üzvləri fon Armansperqin tez-tez sözünün çəp düşdüyü Karl von Abel və Georq Lüdviq fon Maurer idi. 1835-ci ildə kral yetkinliyə çatdıqdan sonra fon Armansperq baş katib təyin edildi, lakin yunan mətbuatı tərəfindən "baş kansler" adlandırıldı. Böyük Britaniya və Yunanıstan kreditlərinin alınmasında iştirak edən Rotşild bankı Armansperqdən maliyyə sərtliyi tələb edirdi. Tezliklə yunanların vergiləri Osmanlı dövründə verdiklərindən daha yüksək vəziyyətə gəldi ; xalq tezliklə bu xarici bürokratiya üçün "Bavarokratiya" sözünü istifadə etməyə başladı. Bundan əlavə Ottonun heç vaxt tacqoyma mərasimi olmadı, çünki o Yunan Pravoslav Kilsəsinə mənsub olmaqdan imtina etmişdi.