cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Leyla Əliyeva
Həyatı
30 aprel 2006-cı ildə Crocus Group kampaniyasının vitse-prezidenti və musiqiçi Emin Ağalarov ilə ailə həyatı qurub. Toydan sonra cütlük Moskva şəhərinə köçüb və Leyla Əliyeva orada ictimai fəaliyyət ilə məşğul olmaqa başlayıb. 10 may 2007-ci ildən Heydər Əliyev Fondunun Rusiya nümayəndəliyinin rəhbəridir. 19 dekabr 2007-ci ildə Rusiyada Baku jurnalını təsis edir və həmin jurnalında baş redaktoru olur. 8 may 2008-ci ildə Xocalıya ədalət kampaniyasını başlayır. 2008-ci ilin may ayından İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı Gənclər forumunun mədəniyyətlərarası dialoqunun baş koordinatoru vəzifəsində çalışır.
250px|thumbnail|left|[[Vladimir Putin Leyla Əliyevanı Puşkin medalı ilə təltif edir. 20 oktyabr 2015.]] 2015-ci ilin may ayında Leyla Əliyeva aclıqla mübarizə, ərzaq təhlükəsizliyinin təmin olunması, kənd təsərrüfatı, meşə və balıqçılıq təsərrüfatının səmərəliyinin artırılması, sağlam ərzaq sistemlərinin yaradılması kimi məqsədlərə nail olunmasında verdiyi töhfəyə görə BMT-nin Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatının Xoşməramlı səfiri adına layiq görülüb. 30 may 2015-ci ildə Leyla Əliyeva və Emin Ağalarov boşandıqlarını elan ediblər.
Təhsili
1989–2000-ci illərdə Bakı şəhərinin 160 saylı tam orta məktəbində orta təhsil alıb. Orta məktəbi bitirdikdən sonra isə həmin il Avropa Biznes Məktəbinə (ESB) daxil olub. O, İsveçrə və Böyük Britaniyada təhsil aldıqdan sonra 2006–2008-ci illərdə Rusiyada Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutunda politologiya fakültəsində dünya siyasəti üzrə magistr təhsili alıb
Heydər Əliyev Fondu
thumb|left|Mərkəzi Neftçilər Xəstəxanasında Cərrahiyyə və Orqan Transplantologiya Mərkəzi əsaslı təmirdən və texniki təchizatdan sonar açılışı Leyla Əliyeva 2011-ci ildən Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidentidir. Azərbaycanın birinci xanımı, Heydər Əliyev Fondunun prezidenti, UNESCO-nun və İSESCO-nun xoşməramlı səfiri, millət vəkili Mehriban Əliyeva və Fondun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva xeyriyyəçilik, təhsil, səhiyyə və digər məsələlərlə bağlı humanitar addımların təşəbbüskarlarıdır. Heydər Əliyev Fondu təhsil sahəsində məktəblərin, uşaq bağçalarının və uşaq evlərinin inşa edilməsi və yenidən qurulması, orta və ali məktəblərin dərsliklərlə təmin olunması, internat məktəblərində xeyriyyə tədbirlərinin həyata keçirilməsi, səhiyyə sahəsində yeni sağlamlıq müəssisələrinin inşası və yenidən qurulması, müalicə-diaqnostika, reabilitasiya mərkəzlərinin yaradılması, diabetli, talassemiyalı xəstələrə qayğı və onların müalicəsinin təşkil edilməsi, qanvermə aksiyalarının keçirilməsi, mədəniyyət sahəsində uşaq musiqi məktəblərinin inşası, bağçaların təmiri kimi böyük layihələrə imza atıb. Heydər Əliyev Fondu daim uşaqlar və onların problemlərini diqqətdə saxlayır, xüsusən də, valideyn qayğısından məhrum olan, fiziki qüsurlu uşaqların əsl himayəçisi kimi fəaliyyət göstərir.
"Xocalıya ədalət!" beynəlxalq təbliğat-təşviqat kampaniyası
Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə 2008-ci ildən başlayan "Xocalıya ədalət" beynəlxalq təbliğat-təşviqat kampaniyası çərçivəsində hər il silsilə tədbirlər reallaşdırılır. "Xocalıya ədalət!" kampaniyasının məqsədi qətliam haqqında həqiqətlərin dünyaya yayılmasına, faciənin Azərbaycan xalqına qarşı soyqırım kimi tanınmasına nail olmaqdır.
Leyla Əliyevanın müxtəlif ictimai qurumların rəhbəri, ayrı-ayrı humanitar təşəbbüslərin müəllifi kimi Azərbaycanda və dünyada gördüyü işlər hər kəsə məlumdur. Azərbaycanın müasir gəncliyinin ən layiqli, vətənpərvər təmsilçisi kimi bu Azərbaycan Respublikası Prezidentinin İşlər İdarəsinin 278 missiyanı üzərinə götürmüş Leyla Əliyeva Fondun Moskva filialına da yüksək səviyyədə rəhbərlik edir.
İslam Konfransı Təşkilatının gənclər forumu ilə birgə "Xocalıya ədalət!" Beynəlxalq kampaniyasına start verilməsi də Fondun Moskva filialının fəaliyyəti ilə bağlıdır. Tunisdə İSESCO-nun Baş Assambleyasının 10-cu sessiyasında imzalanmış protokol "Xocalıya ədalət!" Beynəlxalq Məlumat Təşviqat kampaniyasına dəstək verilməsi və dünya miqyasında təhsil, elm və mədəniyyət sahələrində birgə tədbirlərin həyata keçirilməsini nəzərdə tutur. Aksiyanın əsas məqsədi beynəlxalq birliyi Xocalı faciəsi haqda ədalətli məlumatlandırmaqdır. Həyata keçirilən ardıcıl və kompleks tədbirlərin məntiqi nəticəsi olaraq yalan və saxtakarlıq üzərində qurulmuş erməni təbliğat maşınının iç üzü ifşa olunur.
Xocalı faciəsinin soyqırımı olması faktı dünyanın bir çox ölkələrinin və beynəlxalq təşkilatların qərarlarında, qətnamələrində əksini tapıb. Kanada, Meksika, Kolumbiya, Peru, Pakistan, Rumıniya, Çexiya, İordaniya, Honduras və digər ölkələrin parlamentləri, ABŞ-nin 22 ştatının qanunverici orqanları və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı Xocalı soyqırımını tanıyıb. Bundan başqa, indiyədək Avropa, Asiya, Afrika, Şimali və Cənubi Amerikanın 70-dən çox ölkəsində Xocalı soyqırımı ilə əlaqədar tədbirlər keçirilib. Müxtəlif ölkələrin parlamentləri və dövlət qurumları qarşısında etiraz aksiyaları, piketlər, həmçinin seminarlar, konfranslar təşkil edilib, kitablar nəşr olunub, filmlər çəkilib.
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə dünyanın müxtəlif ölkələrində Xocalı soyqırımı qurbanlarının anım mərasimləri keçirilir. Bu aksiyaların iştirakçılarına Fond tərəfindən hazırlanmış Qarabağın və Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tarixindən bəhs edən materiallar, bukletlər, fotoalbomlar və kitablar paylanılır. Aksiyalar çərçivəsində ermənilərin vəhşiliklərindən bəhs edən sənədli filmlər nümayiş etdirilir, rəsm sərgiləri təşkil olunur. Hər il 26 fevralında Türkiyədə, ABŞ-də, Almaniyada, Avstriyada, Belçikada, Hollandiyada, Gürcüstanda və digər ölkələrdə keçirilən mitinqlər, anım tədbirləri, konfranslar, sərgilər, müsabiqələr ictimaiyyət arasında böyük əks-səda doğurmuşdur.
2018-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərinin Bağçalar rayonunda böyük ərazini əhatə edən Azərbaycan Dostluq Parkı açılmış və burada Xocalı soyqırımı abidəsi ucaldılmışdır. Xüsusi vurğulamaq lazımdır ki, qeyd etdiyimiz bu hadisələr Heydər Əliyev Fondunun Xocalı faciəsi ilə bağlı istər ölkə daxilində, istərsə də dünya miqyasında həyata keçirdiyi tədbirlərin bir qismidir. "Xocalıya ədalət!" kampaniyası çərçivəsində görülən işlər isə onun təşəbbüskarı Leyla Əliyevanın əsl vətənpərvərlik nümunəsinin göstəricisidir.
Rusiya Azərbaycanlı Gənclər Təşkilatı (RAGT)
18 aprel 2009-cu ildə Leyla Əliyeva Rusiyadakı Azərbaycanlı Gənclər Təşkilatının (RAGT) sədri vəzifəsinə seçilib. Azərbaycanın xarici siyasətində diaspor təşkilatlarınln güclənməsi, xaricdə yaşayan vətəndaşlar fəallığının artırılması və onların Azərbaycanın haqq işinə dəstək verilməsində iştirakının stimullaşdırılması, azərbaycanlıların yaşadıqları ölkələrdə ictimai-siyasi proseslərdə yer almasının təşviq edilməsi əsas hədəflərdən biridir. Bu mənada xaricdəki diaspor təşkilatlarımızın üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Leyla Əliyevanın rəhbərlik etdiyi Rusiyanın Azərbaycanlı Gənclər Təşkilatı (RAGT) bu istiqamətdəki fəaliyyəti ilə seçilir.
RAGT gəncləri təşəkkül və cəmiyyətdə özünütəsdiq yolu ilə savadlı və etibarlı şəkildə irəli aparan bir təşkilatdır. Artıq Rusiyanın 70-dən çox regionunda RAGT-ın bölmələri fəaliyyət göstərir. Özünün belə böyük coğrafi əhatə dairəsi və geniş maraqları sayəsində haqlı olaraq ümumrusiya təşkilatına çevrilmiş RAGT Rusiyada yaşayan minlərlə azərbaycanlı gənci ictimai fəaliyyətə cəlb etməyə nail olub və bunu davam etdirir. RAGT inamla təşkilatlanır, ölkəmizin hüdudlarından kənarda, o cümlədən Rusiyada Azərbaycanın imicinin formalaşması məsələsinə düşünülmüş, savadlı, proqram mövqeyindən yanaşır. Buna görədir ki, təşkilat tərəfindən həyata keçirilən layihələr cəmiyyətin ən müxtəlif təbəqələrini əhatə edir. Bu çərçivədə müxtəlif idman yarışlarını, gənclər arasında bilik olimpiadalarını, "Qanın milləti yoxdur" adlı layihəni, konfrans və sərgilərin təşkilini xüsusilə qeyd etmək lazımdır. RAGT Azərbaycanı Rusiyada ləyaqətlə təmsil edir və ölkələrinarasında münasibətlərin inkişafına töhfəsini verir.
Ətraf mühitin mühafizəsi naminə beynəlxalq dialoq ictimai birliyi (IDEA)
Leyla Əliyeva 12 iyul 2011-ci il tarixində Azərbaycanda və dünyada ekoloji məsələlər ilə bağlı ictimai maarifləndirmə işinin gücləndirilməsi ilə əlaqədar IDEA (Ətraf mühitin mühafizəsi naminə beynəlxalq dialoq) kampaniyasının əsasını qoyub. IDEA planetanın üzləşdiyi ekoloji problemlərin həllində gənclərin aktiv iştirakını təmin etməyi hədəfləyib. "Gələcək bizim əlimizdədir" şüarı ilə getdikcə fəaliyyətini daha da genişləndirən IDEA gənc nəsli müsbət və davamlı ekoloji dəyişiklik yaratmağa hazırlamaq naminə dialoq, fəaliyyət, liderlik və təhsil kimi başlıca prinsiplərə əsaslanır.
Bu kampaniya çərçivəsində onlarla müxtəlif layihələr həyata keçirilib. O cümlədən, Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə Maltada "Yer kürəsi uşaqların gözü ilə" sərgisi açılıb, Bakıda Dənizkənarı Milli Parkda "Məhəbbət ağacı" layihəsi reallaşdırılıb , "IDEA üçün ideyalar" layihə müsabiqəsi , Bakıda beynəlxalq foto müsabiqəsi keçirilib. Bundan başqa, IDEA tərəfindən tələbələr arasında ən yaxşı inşa müsabiqəsinin qalibləri mükafatlandırılıb, IDEA-nın təşəbbüsü ilə "Yer Kürəsi Günü"-də müxtəlif layihələrə imza atılıb. IDEA İctimai Birliyinin "Yer saatı" aksiyası da böyük maraqla qarşılanıb. Həmçinin, Heydər Əliyev Fondu və İDEA İctimai Birliyi ilə birlikdə "Ağacların kəsilməsinə yox" proqramı həyata keçirilib.
7 may 2014-cü il tarixində Bakıda IDEA İctimai Birliyi tərəfindən Qafqaz Biomüxtəlifliyi Sammiti (bəbir və digər pişikkimilərin mühafizəsi) təşkil olunub. IDEA "Panthera" təşkilatı ilə birgə Qafqaz bəbirinin qorunması istiqamətində yeni layihəyə başlayıb. Heydər Əliyev Mərkəzində "Afrikanın vəhşi təbiəti" mövzusunda sərgi açılmışdır.
Mədəniyyətlər arası dialoqa mühüm töhfə
Heydər Əliyev Fondunun Rusiya nümayəndəliyinin çoxşaxəli fəaliyyətində də mədəniyyətlərarası dialoq, tolerantlıq, multikulturalizm məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilir. Fondun Rusiya nümayəndəliyinin rəhbəri Leyla Əliyevanın dəstəyi ilə Moskvada "Qloballaşma şəraitində mədəniyyətlərin dialoqu. Bakı forumu" kitabının çapdan çıxması Azərbaycan reallıqlarını özündə ehtiva edən fakt kimi böyük diqqət və maraqla qarşılanmışdır. 2012-ci ilin noyabrında Londonda Leyla Əliyevanın təşəbbüsü ilə keçirilən "Avropa multikulturalizminin perspektivləri: Dinlərarası dialoq və dini tolerantlığın Azərbaycan modeli" mövzusunda konfrans Azərbaycanın bütün dünyada sülhün, firavanlığın təmsil olunması yönündə həyata keçirdiyi siyasətə sanballı töhfə olmuşdur.
Yaradıcılığı
Leyla Əliyeva fəal sosial və ictimai fəaliyyəti ilə yanaşı, yaradıcılıq sahəsində də dünyada tanınıb. O, aktiv bədii fəaliyyətlə bərabər, həm də dünyanın tanınmış tənqidçiləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilənən şəkillər yaradıb. Leyla Əliyeva artıq Paris, Berlin, London, Moskva şəhərlərində əsərlərini nümayiş etdirib.
Leyla Əliyeva rəssamlıq, rejissorluq kimi sahələrlə yanaşı şeirlərdə yazır. Leyla Əliyevanın öz babası Heydər Əliyevə həsr etdiyi Elegiya şeiri orta məktəblərin 5-ci sinif ədəbiyyat dərsliklərinə salınmışdır.
Leyla Əliyevanın "Sanki bir alovsan" şeirlər toplusu Türkiyənin nüfuzlu "BENGÜ" yayınları brendi ilə oxuculara təqdim olunan "Azərbaycan ədəbiyyatı"nın seçilən nəşrləri sırasına daxildir. Onun "Dünya yuxutək əriyir…" şeirlər kitabı Bakıda Azərbaycan dilində, Tehranda farsca, Londonda ingiliscə, "Ulduzlar göylərdə düzülsəydi sırayla" kitabı Moskvada rusca, Minskdə Belarus dilində nəşr olunub və geniş oxucu kütləsinin sevgisini qazanıb.
Özbəkistandakı Heydər Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin layihəsi ilə Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti, şairə Leyla Əliyevanın "Dünya yuxutək əriyir…" şeirlər kitabı Özbək dilinə tərcümə olunaraq Daşkənddə çap olunub. "Dünya yuxutək əriyir…" şeirlər kitabının tərtibçisi — ön sözün müəllifi Özbəkistandakı Heydər Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasovdur. Kitabda "ön söz"də vurğulanır ki, şairə Leyla Əliyeva öz əsərlərində yaşadığı mühitdə baş verən hadisələri, yaşanan ağrıları, həyatın işığını və qaranlığını, xeyirini və şərini, sevincini və kədərini, yaxşılığı və pisliyi səmimi poeziyanın dili ilə oxucuya çatdırır. Nəşrdə şairə Leyla Əliyevanın Özbək dilinə tərcümə olunmuş "Mənə güc ver Allahım", "Elegiya", "Tək deyilsən", "Sevgi və nifrət", "Kor olmuşam", "Şeirim" "İnsanlar", "Getmə", "Bakı", və s. çoxsaylı şeirləri ilk dəfə olaraq Özbəkistan oxucularına öz ana dillərində təqdim olunur.
Typhlodromus manipurensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Abdulla Sur
Həyatı
Abdulla Sur 23 iyul 1883–cü ildə Gəncədə anadan olmuşdur.
Təhsili
İlk təhsilini Gəncədəki Xeyriyyə Məktəbində almış, burada müxtəlif dünyəvi elmlərlə yanaşı ərəb və fars dillərini də öyrənmişdir. Çox gənc yaşda – 1899-da, təhsil aldığı məktəbin müəllimi olaraq işləməyə başlamışdır.
1906-cı ildə İstanbula getmiş və İstanbul Universitetində təhsil almışdır.
Dərin savadı, ədəbi zövqü və geniş mühakiməsiylə çox qısa zamanda bütün Gəncə ziyalıları arasında tanınmışdır.
Fəaliyyəti
İlk məqalələri 1903–cü ildə Tiflisdə nəşrə başlayan "Şərqi-Rus" qəzetində çap olunmuşdur. Həmin ildə Tiflisə köçərək, bu qəzetin təsisçisi işləyir. Onun yazıları qəzetin hər sayında yer alırdı. Abdulla Surun 1903-cü ildə başlayan mətbuat həyatı, qəzetçilik fəaliyyəti onun qısa ömrünün sonuna qədər davam etmişdir.
O, Qafqazın müxtəlif mətbuat orqanlarına A.Sur, Məhəmmədzadə, Qafqasiyalı, A.Tofiq, Gəncəli, Abdulla Məhəmmədzadə, Bir Adam və başqa imzalarla məqalələr yazmışdır. "Şərqi-Rus" bağlandıqdan sonra yenidən Gəncəyə qayıdan Abdulla Sur burada müəllimlik fəaliyyətini davam etdirir, eyni zamanda "Həyat" və "İrşad" qəzetlərinə ədəbiyyat və mədəniyyət mövzularında məqalələr yazır.
Latın ifadələri
Latın dilinin "ölü dil" sayılmasına baxmayaraq bu dilə aid bir çox söz və ifadələr digər dillərin leksikonunda, xüsusilə dini, elmi, hüquqi terminologiyada hələ də geniş istifadə olunmaqdadır. Yeni ümumiişlək söz və ifadələrin yaranmasında latın dilinin rolu çox olmuşdur. Təbabəti xüsusilə kimya, biologiya, anatomiya kimi elmləri, o cümlədən beynəlxalq hüququ latın söz və ifadələrsiz təsəvür etmək qeyri mümkündür. Latın ifadələri günümüzdə elmi və məntiqi fikirləri geniş auditoriyaya çatdırmaq üçün mühüm bir vasitəyə çevrilmişdir. Düzdür son zamanlar elm və texnikanın, iqtisadiyatın, ticarətin sürətlə inkişaf etməsi ilə meydana çıxan yeni termin və ifadələr ingilis dili əsasında formalaşsalar da latın dilindən digər dillərə oturmuş söz və ifadələr hələ də klassikliyini qoruyub saxlamaqdadır. Latın söz və ifadələri bu məqalədə əlifba sırası ilə təqdim olunmuşdur.
Abdulla Sur
Fəaliyyəti
Çağdaşları bu yorulmaz və istedadlı gənci, həm də gülərüz, xoşxasiyyət, milətçi və bütün tələbələrinin sevimli müəllimi olaraq xatırlayacaqlardı.
1906-cl ildə Abdulla Sur İstanbula gedir. İki il yarım burada yaşayaraq, İstanbul Darülfununda (Universitetində) ədəbiyyat müəllimi kimi çalışır. Türk qəzetlərində məqalələri çap olunur. Həyatının İstanbul vaxtında ən böyük və ən önəmli əsərini "Türk ədəbiyyatına bir baxış" kitabını yazmağa başlayır. Həcmi min səhifədən artıq olan bu kitabı bitirsə də, çap etdirmir. Əlyazma halındakı kitabın çox hissəsi itmiş, yalnız ayrı-ayrı parçaları qalmışdır.
İstanbulda 1908-ci ilin noyabr ayına qədər yaşayan Abdulla Sur burada Osmanlı ədəbiyyatı haqda araşdırmalar aparmış, İbrahim Şinasinin "Şair evlənməsi" əsərini Türkiyə türkcəsindən Azərbaycan türkcəsinə çevirmişdir. Rus dilində yazılmış olan coğrafiyaya dair bir kitabı da türkcəyə çevirmişdir. Bütün bunlardan əlavə üç cildlik bir antalogiya hazırlamağa başlamışdır.
Azərbaycana qayıtdıqdan sonra Abdulla Surun vətəninin mədəniyyət həyatına daha böyük qatqısı olmuşdur. O, 1910-cu ildə Gəncədə "Ədəbiyyat və Sənət" cəmiyyəti qurmuşdu. Bu cəmiyyətin əsas məqsədi istedadlı gəncləri üzə çıxarmaq, onların qarşıdakı təhsillərinə kömək etmək idi. Cəmiyyət yeni ədəbiyyat və sənət əsərlərini ortaya çıxarmaq üçün müsabiqələr də təşkil edirdi.
Klassik və çağdaş Azərbaycan və Osmanlı türk ədəbiyyatının problemleri ilə davamlı şəkildə məşğul olan Abdulla Sur, dilin və üslubun sadəliyi, başa düşülən olması məsələsinə olduqca böyük önəm verirdi. Buna görə də o, əsərlərini ərəb, fars və türk dillərinin sintezindən ibarət bir dildə yazan Əbdülhaq Həmid, Tofiq Fikrət, Məhəmməd Hadi kimi görkəmli şair və yazıçıların yaradıcılığını tənqid atəşinə tutur, onların işlətdikləri süni dilin əsərlərindəki fikrin və düşüncələrin başa düşülməsinə əngəl yaratdığını iddia edirdi.
XX əsrin tanınmış şairlərindən olan Əhməd Cavad Gəncədə Abdulla Surdan ədəbiyyat dərsləri almış və təsirində qalmışdır. Sur isə Firidun bəy Köçərlini özünün müəllimi saymaqla bərabər "Azərbaycan Ədəbiyyatı" əsərinin yazılmasında ona kömək etmişdir.
Qroznı rayonu
Coğrafiya
Rayon Çeçenistan Respublikasının mərkəzi hissəsində yerləşir. Şimalda Naurski və Şelkovski rayonları, şərqdə — Qudermes rayonu, cənub-şərqdə — Şali rayonu, cənubda — Urus-Martan rayonu ilə həmsərhəddir. Cənub-qərbdə Axçoy-Martano və Sunjenski rayonları, şimal-qərbdən Nadterek rayonu ilə sərhədə sahibdir. Rayonun mərkəzində onun tərkib hissəsi olmayan Qroznı şəhər rayonu yerləşir. Rayon şərqdə Arqun şəhəri ilə həmsərhəddir.
Çeçen düzünliyində yerləşir. Təbii şəraitə görə bölgə iki hissəyə bölünür — düzənlik və dağətəyi. Rayon ərazisi Terek çayından cənubda Terekvə Sunja dağları arasındadır. Rayonun şimaldan cənuba doğru uzunluğu 58,4 km, qərbdən şərqə isə 78,2 km-dir. Rayonun sahəsi — 1480.43 km²-dir.
Tarixi
1 avqust 1934-cü ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi "Çeçen-İnquş Muxtar Vilayətində mərkəzi Qroznı şəhəri olan yeni bir Qroznı rayonunun təşkili qərarına gəldi. Aşağıdakı rayonların ərazisi ona daxil edildi:
a) Petropavlovsk rayonu ləğv edildi və ərazisinə daxil olan Petropavlovka, İlyinki, Goryaçevodskaya, Pervomayskaya və Staro-Sunjenskaya kəndlərinin ərazisi ona birləşdirildi;
b) Urus-Martan rayonunun Berdıkel, Çeçen-aul, Novıye Aldı və Alxan-Kala kəndləri;
c) Nadterek rayonunun Köhnə Yurt kəndi;
ç) Qudermes rayonunun Yeni Yurt kəndi;
d) Qroznı Şəhər Sovetinin torpaqlarında yerləşən "Arqun" kolxozunun ərazisi
Yaşayış məntəqələri
Qroznı rayonuna ümumilikdə 40 yaşayış məntəqəsi daxildir.
Edenit
Haqqında
Edenit — ferroedenit izomorf seriyasının son üzvü. Ferroedenitdə Mg təmamilə Fe2+- lə əvəz olunmuşdur. Bu seriyanın bütün üzvlərində komponent kimi adi hornblend iştirak edir. Edenit ideal tərkibinə yaxın amfibollar Mg-la zəngin olan dəyişilmiş püskürmə süxurlarda; dolomitlər içərisində, kontakt metasomatik dəyişilmiş əmələgəlmələrdə biotit, şpinel və qranatla birlikdə rast gəlinir.
Şimal-şərqi Qap
Şimal-şərqi Qap  — Fransa da kanton, region — Provans-Alp-Kot-d'Azur, departament — Yuxarı Alplar. Qap dairəsinə daxildir.
Helen Şarman
Helen Şarman — Böyük Britaniya kosmonavtı.
Şimal-şərqi Qap
Kantonun INSEE kodu — 0527. Şimal-şərqi Qap kantonuna Qap kommunasının bir hissəsi daxildir.
Əhali
2007-ci ildə əhalinin sayı 6 619 nəfər təşkil edirdi.
Senna domingensis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Onun adı Serafino idi (film, 1974)
Məzmun
İkinci Dünya müharibəsi illərində İtaliyada faşizmə qarşı mübarizə aparan Beynəlmiləl Müqavimət Hərəkatı briqadasında azərbaycanlılar da iştirak etmiş, igidlik və şücaət göstərmişlər. Bu film vətəndən uzaqlarda hitlerçilərə qarşı vuruşan Tahir İsayev haqqındadır. Döyüş yoldaşları Tahir İsayevi "Serafino" çağırırdılar. O, "Fiamma Verdi" beynəlmiləl briqadasında italyanlar, fransızlar, ingilislər və ruslarla çiyin-çiyinə vuruşmuşdur.
Göstərdiyi igidliklərə görə T.İsayev yeddi İtaliya ordeni ilə təltif olunmuşdur. Onların arasında "Yaşıl məşəl", "Antonio Qramşi" ordenləri, "Qaribaldi ulduzu" vardır.
Əriş
Əriş — toxucu dəzgahına şaquli istiqamətdə (uzununa) çəkilən iplərdir (saplardır).
Toxuma prosesində əvvəlcə əriş saplar arğac saplarının arasından keçirmək üçün ərişlənir. Toxunan materiallarda (əsasən də xalça toxuculuğunda) uzununa müvazi gedən əriş əsas iplərdən biridir. Əriş saplar yun, ipək, pambıq, eləcə də at quyruğu, çətənə, qadının baş tükü və s.-nin qarışığından istifadə edilməklə alına bilər. Müasir dövrdə süni (sintetik) saplara daha çox üstünlük verilir.
Qərbi Azərbaycan press
Qərbi Azərbaycan press - qəzet
Müstəqil ictimai-siyasi qəzet
Redaksiya heyəti:
The Times
"The Times" — 1785-ci ildə qurulmuş Britaniya qəzeti. 1788-ci ildən bəri bu adla fəaliyyət göstərməkdədir. Dünyanın ilk qəzetlərindən bir olan "The Times", Birləşmiş Krallığın ən önəmli yayın quruluşlarındandır. Xarici siyasət başda olmaqla böyük bir oxucu kütləsi yaratmaqda önəmli bir siyası rolu vardır.
Mikania stenophylla
Mikania stenophylla Mikania stenophylla Mikania stenophylla
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
AN.T TV
AN.T TV — Mərkəzi qərargahı Stokholmda yerləşən əsasən Azərbaycan dilində fəaliyyət göstərən televiziya kanalı. Kanal 2019-ci ilin iyun ayının 1-dən beş dildə fəaliyyətə başlayıb.
Haqqında
AN.T TV 2019-cu ilin iyunun 1-dən fəaliyyət göstərməyə başlayıb. Kanalın təsisçisi və direktoru insan haqları fəalı, hüquqşünas Saleh Kamrani dir. Televiziyanın internet saytı Azərbaycan türkcəsi ilə yanaşı ərəbcə, rusca, ingiliscə və farsca xəbər və material yayımlayır. Verilişləri Stokholmdan yayımlansa da, kanalın proqramlarını dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan müxbir və jurnalistlər hazırlayır. AN.Tnin televiziya proqramları Yahsat peykindən 11900 üfüqlükdə və rəsmi saytında yayımlanır. Saytda istifadəçilərə siyasi, incəsənət, tarix, elm və texnologiya, idman, iqtisadiyyat, hüquq və ətraf mühit daxil olmaqla, ayrı-ayrı bölmələrdə ən son xəbərlər, hesabatlar və təhlillər təqdim edilir. Kanalın hədəfi bütün Azərbaycanın siyasi, sosial və mədəni sahələrində baş verən yenilikləri proqramlarda əks etdirməkdir. AN.T heç bir siyasi, sosial, mədəni, iqtisadi və dini təşkilatın maraqlarını müdafiə etmir və İranın daxili yaxud xaricində heç bir qrupa bağlı deyil.
24 sentyabr
1601–1900
thumb|[[İsmət İnönü]]
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[Tupak Amaru]]
Mustafa Əbu əl-Yazid
Mustafa Əbu əl-Yazid — «Əl-Qaida» terror şəbəkəsi qruplaşmanın Əfqanıstan qanadının lideri, 2001-ci il sentyabrın 11-də Nyu-Yorkda törədilmiş terror aktlarının əsas maliyyəçisi
Buxara yürüşləri
Buxara yürüşləri - Rusiya qoşunlarının 1866-1868-ci və 1870-ci illərdə Buxara əmirliyinə qarşı hərbi ekspedisiyaları.
Mustafa Əbu əl-Yazid
Mustafa Əbu əl-Yazid Üsəma Ben Ladenlə birlikdə «Əl-Qaida»nın yaradıcılarından hesab olunurdu. O, 2007-ci ilin mayından Əfqanıstandakı əməliyyatlara rəhbərlik edirdi. Yazid 2001-ci il sentyabrın 11-də Nyu-Yorkda törədilmiş terror aktlarının əsas maliyyəçisi sayılırdı.
Buxara yürüşləri
Yürüşlərin səbəbləri
Rusiya Krım müharibəsindən (1853-1856) sonra Mərkəzi Asiya və Qazaxıstanda öz işğalçılıq siyasətini xeyli genişləndirdi. Rusiya və İngiltərə Mərkəzi Asiya və Qazaxıstanı öz nüfuz dauirələrinə çevirmək uğrunda kəskin mübarizə aparırdılar. Buxara xanlığının Kokandın köməyinə gəlməsi ruslara bu torpaqlara yürüş üçün də bəhanə yaratmışdı. Buxara əmirliyi ilə toqquşmaya əsas səbəb də general-mayor M.Q.Çernyayevin komandanlığı altında rus qoşunları tərəfindən Mərkəzi Asiyada hakim strateji məntəqənin - Kokandın Daşkənd qalasının istila edilməsi oldu. Buna cavab olaraq Buxara hakimiyyətinin sərəncamı ilə əmirin yanına göndərilmiş Rusiya elçiliyi və bütün rus tacirləri həbs edildi. Rusların əmir Müzəffərəddinin qoşunlarını məğlub etməsi və əmirliyin ərazisinin bir hissəsinin, o cümlədən Xocənt, Ura-Tübə, Cizak şəhərlərinin işğalı (1866) Buxara tərəfini sülh danışıqlarına başlamağa məcbur etsə də, əmir ruslarıın şərtləri ilə razılaşmadı. 1867-ci ildə Rusiyanın Orta Asiyada işğal etdiyi bütün ərazilər Türküstan general-qubernatorluğu adı altında birləşdirildi. İmperator II Aleksandr tərəfindən müstəsna səlahiyyətlər almış general-leytenant K.P.Kaufman general-qubernator təyin edildi. .
Mustafa Əbu əl-Yazid
2010-cu il iyun ayının 1-də ABŞ-nin xüsusi xidmət orqanları terrorçu liderin Əfqanıstan-Pakistan sərhəddinin pilotsuz təyyarələrlə bombardman edilməsi nəticəsində öldüyünü açıqlayıb.
Buxara yürüşləri
Yürüşlərin səbəbləri
1867-ci il 1 sentyabrda general-leytenant K.P.Kaufman Buxaraya ultimatum mahiyyətli Rusiya-Buxara sazişinin mətnini göndərdi. Buxara tərəfi bu sazişi rədd etdikdən sonra 1868-ci ildə hərbi əməliyyatlar yenidən başlandı. 1868-ci ilin yazında Buxara əmiri rus qoşunlarına qarşı müqəddəs müharibə - cihad elan etdi. 1868-ci il 2 mayda rus qoşunları Buxara əmirliyinin Səmərqənd şəhərini işğal etdilər. Şəhərdə qarnizon yerləşdirən general-qubernator Kaufman əsas qüvvələri ilə Zirabulak yüksəkliyinə yollandı və burada Buxara ordusunu darmadağın etdi. Həmin gün Səmərqənddə Rusiyaya qarşı üsyan baş verdi və rus qarnizonu içqalada mühasirəyə alındı. Səmərqəndə qayıdan general-qubernator Kaufman üsyanı amansızcasına yatırtdı. Az sonra, 1868-ci il 23 iyunda Buxara əmiri Müzəfərəddin Rusiya-Buxara müqaviləsini imzalamağa məcbur oldu. Müqavilənin şərtlərinə görə, Buxara əmirliyi Rusiyanın protektoratlığına keçdi, Zirabulak yüksəkliyinə qədər bütün işğal olunmuş ərazilər Zərəfşan mahalı kimi Rusiyanın hakimiyyəti altında olan Türküstan general-qubernatorluğunun tərkibinə daxil edildi. Bundan əlavə, Buxara əmiri 500 min manat təzminat ödəməli, rus vətəndaşlarının azad ticarət etmək hüququnu və təhlükəsizliyini təmin etməli idi.
1870-ci il hərbi ekspedisiyası zamanı general-mayor A.K.Abramovun başçılığı ilə rus qoşunları Şəhrisəbz və Karşi ərazilərini işğal edərək yerli bəylərin çıxışlarını qəddarlıqla yatırdılar. Bu ərazilər itirilmiş torpaqların əvəzinə Buxara əmirliyinə birləşdirildi. Şaar müqaviləsi (1870) Rusiya imperiyasının Buxara əmirliyi ilə münasibətlərini qəti şəkildə müəyyənləşdirdi.
Tegenaria
Tegenaria — Çala hörümçəkləri fəsiləsinə daxil olan Hörümçək çinsidir.
Yayılması
Bütün dünyada yayılması göstərilir
Növləri
Hal-hazırda dünyada bu cinsə 106 növ daxildir:
Qlavnıy adası
Qlavnıy adası — Sedov arxipelaqı qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.
Yerləşməsi
Kara dənizində, Demyan Bednıy adalarının şərqində, Komsomoles adasından 6,6 km şimal-qərbdə yerləşir. Qlavnıy adasından şərqdə Kolokol adası və Krayniy adası (müvafiq olaraq 0,5 vvə 1 km) yerləşir. Adalar arasında qumlu say yerləşir. Qərbində, 1,4 km aralıda Raket adası yerləşir.
Təsviri
Uzunluğu 1,8 kilometr, eni isə 700 metr təşkil edir. Qrupun ən iri adasıdır. Bu isə adanın bu cür adlanmasına səbəb olmuşdur. Adanın sahilləri hamardır. Şərqi burun və körfəzlərlə parçalanmışdır. Şimalında kiçik göl vardır. Mərkəzi hissədə 11 m hündürlüyü olan qaya vardır. Şimal sahillərinə yaxın kiçik adsız adalar vardır.
Börqefyell Milli Parkı
Börqefyell Milli Parkı (Børgefjell nasjonalpark) — Norveçin Norland və Nur-Trendelaq bölgələrində yerləşən milli park. Şərqdən İsveç ilə sərhəddədir. 1963-cü ildə qurulmuşdur.
Coğrafiya
9 avqust 1963-cü ildə 100 km² sahədə qurulan milli park 1971 və 2003-cü illərdə genişləndirilmişdir. Hazırda sahəsi 1.447 km²-dir.
Biologiya
thumbnail|Yayda qütb tülküsü|left Parkda 300-ə qədər bitki növü vardır. Parkın böyük hissəsini tozağacılar təşkil edir. Küknar və şam ağaclarını da milli parkda görmək mümkündür. Börqefyelldə ən çox görünən yırtıcılar qırmızı tülkü, gəlincik, dələ və qaqımdır. Susamurunu da görmək mümkündür.
Parkda xeyli miqdarda qütb tülküsü yaşayır, Amma ən geniş yayılmış məməli qütb porsuğudur. Boz ayı və vaşaq da milli parkın daimi sakinlərindəndir. Parkın su bölgələri və bitki örtüsünə sahib torpaqlarla zəngin olması quşların geniş yayılmasına səbəb olmuşdur. Ən geniş yayılmış yırtıcı quş tüklüayaq sardır. Parkda sahil quşları, ördəklər və yağış quşlarını görmək də olar.
Psevdomorfozlar
Psevdomorfozlar - mineralogiyada mineralı təşkil edən maddəyə yad olan, zahiri kristalloqrafik formalı fərdlər. Əvvəlki mineralın sonradan həll olub çıxması nəticəsində yaranan boşluqların doldurulması (doldurma psevdomorfozlar) və ya əvvəldən yaranan mineralın formasını saxlamaq şərtilə kimyəvi əvəzolunma nəticəsində əmələ gəlir. Bu halda əvəz edən mineralın bir hissəsi əvəz olunanın tərkibinə daxil ola bilər. Əvvəlki maddə tam əvəz olunduqda sıxışdırılıb çıxarılma psevdomorfozlar adlanır. Üzvi qalıqlar üzrə də mineral psevdomorfozlar rast gəlir. Psevdomorfozlar mineralın mənşəyini göstərən mühüm kriterilərdən biridir.
Samir Ələsgərov
Samir Ələsgərov — Aktyor, rejissor, ssenari müəllifi.
Typhlodromus maracus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Anthemis tomentosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Darçın
thumb|240px|Darçın çubuqları və üyüdülmüş darçın Darçın — ədviyyat. Həmişəyaşıl tropik darçın ağacının cavan budaqlarının soyulub qurudulmuş qabığından alınır.
Tarixi
Darçının elmi adındakı növ adı olan "cinnamomum", yunancada "kinnamomon" sözündən yaranıb. Bəşər tarixinin ən qədim ədviyyatlarından biridir. Eramızdan əvvəl 3000 –ci ildə çinlilər tərəfindən  istifadə olunurdu. Avropada XVI-XVIII əsrdə ən dəyərli və bahalı ədviyyatlardan biri hesab olunurdu. Məşhur tacir Anton Fugger 1530 –cu ildə imparator V. Karlın borc sənətlərini onun gözləri qarşısında darçın ədviyyat çubuqlarından yaranan bir odla yandırmış, beləcə öz zənginliyini sübut eləmişdir.
Onun taleyi (film, 1991)
Film haqqında
Film Biləsuvar Rayonu Lenin Adına Kolxozun sifarişi ilə çəkilmişdir.
Embree buzlağı
Embree buzlağı — 20 mil uzunluğu olan, Antarktidanın Elsuort dağlarına daxil olan buzlaqdır. Buzlaq Heyl dağı, Devis dağı, Bentli dağının şərq yamacını, Anderson dağının şimal-şərq yamacını, Probuda silsiləsinin şimal-qərb yamacını əmələ gətirir. Sentinel dağlarının şimal mərkəzində yerləşmişdir.
Buzlaq 1956-cı ildə Cənub Qütbü Stansiyasının yaradılması haqqında ortaq olan General-mayor Henri Embreenin adını daşıyır.
Yerləşməsi
Embree buzlağı -77.98333°N, -85.16667°W koordinatlarında yerləşmişdir. Şmid dağından şimalda, Teqqe dağından şərqdə yerləşmişdir. ABŞ xəritəsinə 1961-cı ildə daxil edilmişdir.
Pisdər mağarası
Pisdər mağarası — Şərur rayonunun Axura kəndindən şərqdəki Tana qalası yaxınlığında arxeoloji abidə.
Yarım dairəvi formalıdır. Dərinliyi 10 m-dən artıqdır. Aşağı hissəsi torpaqla örtülmüşdür. Arxeoloji qazıntılar aparılmamışdır. Ehtimal ki, Pisdər mağarasından ibtidai insan məskəni kimi istifadə edilmişdir. Dərinliyi 10 m-dən artıqdır. Alt Triasın Qarabağlar lay dəstəsinin əhəngdaşılarından təşkil olunmuş yüksəkliyin yamacındadır. Mağaradan ibtidai insan məskəni kimi istifadə olunduğu ehtimal edilir. Tektonik cəhətdən Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentinin mərkəzi hissəsində, Tənənəm antiklinalının şərq qanadında yarləşir. .
Şimal-qərbi Qap
Şimal-qərbi Qap  — Fransa da kanton, region — Provans-Alp-Kot-d'Azur, departament — Yuxarı Alplar. Qap dairəsinə daxildir.
Əhali
2007-ci ildə əhalinin sayı 3 571 nəfər təşkil edirdi.
Erno Oşvat
Erno Oşvat — Macarıstan yazıçısı, redaktoru.
Həyatı
İlk əsəri 1897-ci ildə Esti Újság adlı macar qəzetində nəşr olundu. 1902-ci ildə Magyar Géniusz qəzetinin redaktoru oldu və onu bir milliyyətçi nəşrdən müasir macar ədəbiyyatının beşiyinə çevirdi. Daha sonra 20-ci əsrin əvvəllərində ən mühüm Macarıstan ədəbi jurnalının Nyuqat jurnalının təsisçi redaktoru oldu. 1929-cu ildə intihar etdi.
Mikania stevensiana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Senna gaudichaudii
(Senna gaudichaudii) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Valeri Çkalov
Valeri Çkalov (2 fevral 1904, Novqorod vilayəti – 15 dekabr 1938, Moskva) — Qızıl Ordu səma qüvvələrinin komandiri (1938), Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1936) , Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1934), "Lenin" ordeni laureatı (1930) , "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (1932) , "Fəhlə-Kəndli Qırmızı Ordusunun XX illiyi" yubiley medalı (1937).
Həyatı
Valeri Pavloviç Çkalov 2 fevral 1904-cü ildə Novqorod vilayətində anadan olmuşdur. Atası Pavel Pavloviç Çkalov emalatxanada işləyirdi. Anası İrina İvanovna Çkalova evdar qadın idi. 1910-cu ildə anası İrina İvanovna Çkalova vəfat etdi. O vəfat edəndə oğlu Valerinin 6 yaşı var idi.
Yeddi il Valeri ibtidai məktəbinə oxumağa getdi. Orta təhsil almış, amma gözəl yaddaşı və yaxşı riyazi qabiliyyəti ilə seçilirdi. Sakit, təmkinli xarakter daşıyırdı. Bir çox həmyaşıdları kimi, yaxşı üzürdü. 1916-cı ildə məktəbi bitirdikdən sonra atası onu texnikumda təhsilini davam etdirmək üçün onu göndərir. Lakin 1918-ci ildə məktəb müəllimlərinin çatışmazlığı və maddi çətinliklər üzündən oxuya bilmədi.Valeri evə qayıtdı və atasının yanında köməkçi kimi işləməyə başladı, sonralar ocaqçı işləməyə başladı.
Aviasiyada oxumaq
Valeri Çkalov 1919-cu ildə təyyarənin yığılması təlimi ilə əlaqədar Novqorada gedib. Valeri 15 yaşında könüllü olaraq işə başlayıb çilingər-quraşdıranı kimi təyyarəçinij yanında şagird kimi işləməyə başlayıb. 1921-ci ildə Çkalov SSRİ-nin təyyarə məktəbinin yönəldilməsinə nail olub. O, 1922-ci ildə təhsilini bitirdikdən sonra, təyyarəçilərin hərbi aviasiya məktəbinə göndərilmişdir. O, ilk dəfə "Avro 504" təyyarəsində ilk müstəqil pilot kimi işə başladı. Məktəbi bitirdikdən sonra, 1923-1924-cü illərdə hərbi təyyarəçilərin hazırlanması təcrübəsinə uyğun olaraq, yo, Moskva hərbi-aviasiya məktəbdə yüksək pilotaj təlim keçib, orada hərbi təyyarələr, qırıcıların yığılmasını mənimsəyib. Ali aviasiya məktəbində bomba atmanı və hava döyüş atışı kimi pilotaj təlim gördü. Təlimçi A.İ.Jukov Çkalovun aşağıdakı xarakteristikasını vermişdir:
«Çox yaxşı attestasiya ilə təhsilini bitirmişdir. Təyyarəçi və çox sakit adam idi. Nizam-intizamı pozmayan insan idi...»
1924-cü ilin iyununda hərbi qırıcı təlim üçün Leninqrad şəhərində xidmət keçmək üçün göndərilib. Xidmət zamanı o, məğrur və cəsur təyyarəçi kimi özünü göstərib. Riskli uçuşlar edib, buna görə dəfələrlə tənbeh alıb. Onun haqqında olan "Valeri Çkalov" filmi çəkilib. Filmin rejissoru və ssenaristi Yevgeni Barisenkodur.
Tegenaria ismaillensis
Azərbaycanın endemik canlısıdır. Əsasən İsmayıllı ərazisində yayılmışdır və ordada aşkarlanmışdır. Öz adınıda yerin adından götürmüşdür.
Qısa məlumat
Kiçik ölçülü hörümçəkdir. Erkəkləri 7,20 mm uzunluğa malik olurlar.
Pteridospermlər
Pteridospermlər - ali bitkilərin çılpaqtoxumlular sırası. Yarpaqlarının tipinə və bəzi anatomik xüsusiyyətlərinə görə ayıdöşəyilərə yaxın olub, onlardan toxum rüşeymlərinin olması ilə fərqlənir. Gec devon-yura. Sinonim: Ayıdöşəyikimilər.
Mövüc
Mövüc - (tumlu üzüm qurusu) Abşeronda geniş yayılan çərəz növüdür.
Azərbaycan kulinariyasında mövücdən geniş istifadə olunur. Üzüm tumlu qurudulanda mövüc, tumsuz qurudulanda isə kişmiş adlanır. Ən yaxşı üzüm qurusu səbzə, şahani, ağ kişmiş, qara kişmiş və s.-dir. Üzümün növündən asılı olaraq, mövüc və kişmiş açıq-qəhvəyi, tünd qəhvəyi, qaramtıl rənglərdə ola bilir.
Hazırlanması
Mövüc hazırlamaqdan ötrü üzüm salxımı 15-20 dəqiqə müddətində isti duzlu suya salınır. Bundan sonra salxımlar qurudulur. Quruyandan sonra gilələyib qışa saxlayırlar. Digər bir qaydaya görə isə ağ şanı üzüm növünü yalnız günün altında qurutmaqla mövüc hazırlanır.
Digər üsula görə, üzümü tamam yetişdikdən sonra qurutmaq lazımdır. Yaxşı olar ki,qurutmaq üçün nəzərdə tutulan üzüm tənəkdə qalıb tamam yetişərək şirə salsın. Sonra üzümü tənəkdən dərib salxımda olan çürümüş və əzilmiş gilələri ayırırlar. Üzümü tez-tez o üz-bu üzə çevirməklə tabaqlarda 3 gün müddətində qızmar günəş altında qurutmaq məsləhət görülür. Tamam qurumuş üzüm gilələri asanlıqla salxımdan qopub tökülür.Həmin gilələri havada qurudub sonra qablara yığırlar,qışa saxlayırlar.Kölgədə qurudulmuş Mövüc uzun vaxt tələb etsə də daha keyfiyyətli olur.
Mahmud İbn İlyas
Mahmud İbn İlyas — Məşhur Azərbaycan təbiblərindəndir.
Həyatı
XIV əsrdə Təbrizdə anadan olmuşdu, sonralar Şiraza köçmüş və uzun müddət orada işləmişdi.
Tibb üzrə fundamеntal "Kitabül-havi fi еlmül-mədavi" ("Tibb еlmini tam əhatə еdən kitab") əsərinin və başqa qiymətli kitabların müəllifidir.
Minlərcə dərman bitkilərini və başqa təbii müalicə vasitələrini və müxtəlif müalicə üsullarını təsvir еtmişdi.
Bu alim İranda və başqa Şərq ölkələrində böyük şöhrət qazanmışdı.
Nəqliyyat protokollarının elementləri
Ünvanlama
Tətbiqetməyə uzaqdan qoşulmaq üçün istifadəçi hansına qoşulmağı bilməlidir.Belə vəziyyətdə nəqliyyat adresini müəyyən etməklə tətbiqetməni izləmək mümkün olunur.Şəbəkədə bu ünvanlar portlar adlanır.Nəqliyyat səviyyəsində bu ünvanları TSAP adlandırırlar.Şəbəkə səviyyəsində isə bu ünvanları NSAP adlandırırlar.İP ünvanlar bu NSAP-lara misaldır. thumb|297x297px Şəkildə NSAP,TSAP və nəqliyyat birləşmələri arasında əlaqə təsvir edilmişdir.Klient və host da öz daxilində TSAP ünvanlamaq üçün lokal TSAP yaradırlar.Her bir host və klientdə ayrı-ayrı TSAP və NSAP olmasının səbəbi nəqliyyat ünvanlarını bir-birindən ayırmaqdır.
Nəqliyyat zamanı baş verə biləcək senaryolardan biri də aşağıdakı ola bilər-
1.Bir poçt serveri prosesləri,gələn xəbərləri izləmək üçün host 2-də TSAP 1522 ünvanını saxlayır.TSAP ünvanına olan müraciət və qoşulma şəbəkə modelindən asılı olmayıb əməliyyat sistemindən asılıdır.Misal üçün bu "Qulaq As" əmri ola bilər.
2.Host 1-də tətbiqetmə poçt göndərmək istəyir.Bu zaman o TSAP 1208 ünvanı vasitəsilə təyinat ünvanı olan Host 2-də yaradılan TSAP 1522 ünvanına qoşulma istəyi göndərir.
3.Tətbiqetmə vasitəsilə poçt göndərilir.
4.Poçt server poçtun çatacağını bildirir.Host 2-də TSAP-a qoşulan və eyni NSAP-da qoşulmağı gözləyən istəklər də ola bilər
5.Qoşulma kəsilir. thumb Bəs host 1-də istifadəçi prosesi TSAP 1522-nin poçt portu olduğunu necə bilir? Mümkün hallardan biri budur ki, bu port uzun müddətdir poçt ünvanı kimi istifadə olunur və bütün şəbəkə bunu öyrənib.Göstərdiyimiz modeldə servisin bilinən TSAP ünvanları sıralanmış şəkildə bir faylda var.Bu UNİX əməliyyat sistemlərində /etc/services faylıdır ki, burada poçt servisi TCP 25 portuna aiddir.
Bu vəziyyəti idarə etmək üçün port xəritəsi yaradılır və burada xüsusi əməliyyatlar saxlanılır.Misal üçün bir istifadəçi əməliyyatının TSAP ünvanını tapmaq üçün əməliyyat port xəritəsinə müraciət edir.Burada servisin adını bildirdikdə port xəritəsi həmin servisin TSAP ünvanını qaytarır.
Sersin yaradılanda o ilk olaraq qeydiyyata alınmalıdır.Burada həm adı,həm də TSAP ünvanı qeyd edilməlidir.Sonra müraciət zamanı port xəritəsi öz verilənlər bazasında olduğu verilənlərə görə cavab verir.
Port xəritəsinə analoq olaraq telefon sistemindəki yönləndirmə operatorunu göstərmək olar.O da adların nömrələrlə ifadəsini təmin edir.TSAP ünvanları bu operator vasitəsilə bilinməsi vacibdir.Əks halda TSAP ünvanı bilmiyən operatordan lazımi informasiyanı almaq olmaz. thumb|338x338px Maşınlarda olan server proseslərinin çoxu nadirən istifadə olunur.Hər birinin TSAp adresini izləmək və aktivliyini davam etdirmək vacib deyil.Bunun adı ilkin əlaqə protokoludur.Amma bütün tanınmiş TSAP-ları bilən və uzaqdan idarə edn istifadəçilərə xüsusi proses serveri daha yaxşı alternativdir.Bu halda şəkildəki kimi proses yerinə yetirilir.Əgər TSAP bilinirsə,onda birbaşa qoşulur.Əks halda TSAP axtarılır və qoşulma yerinə yetirilir.
Qoşulma yaratmaq
Qoşulma yaratmaq sadə eşidilsə də əslində mürəkkəb bir prosesdir.İlk olaraq qoşulma təklifini göndərmək, sonra isə qəbul olunub olunmadığını gözləmək lazımdır.Əgər problem yaransa,onda gecikmələr,itkilər, paket sürətlərinin alması və korlanması ola bilər.
Təsəvvür edin ki,bir şəbəkə paketləri düzgün qəbul etmir və hər paket iki və ya üç dəfə göndərilir.Bəzi paketlər yolda qalır və ya çatması ləngiyir.Və ya göndərən yenidən göndərəndə bilinir ki, şəbəkədə gecikib və ya birdən getməyə davam edir.
Misal göstərək.İstifadəçi bank ilə rabitə yaradır və banka böyük məbləğdə pul köçürülməsinin bildirən paketi göndərir.Və istifadəçi sonra yenidən tamamlanmadığını görür və bu prosesi bir neçə dəfə yenidən yerinə yetirir.Və belə olduqda paketlər ən qısa yolla göndərilir və göndərənin rabitəsini kəsir və paketlər sürət olaraq bir neçə dənə çatır.Bank isə hər birinin ayrı ayrı əməliyyatlar olduğunu görür və pulları bir neçə dəfə köçürür.Buna görə də yüksək performaslı şəbəkə və düzgün alqoritmi protokollar dizayn etmək lazımdır.Bu problemərin heç biri xoşagələn deyil.Bu problemin həlli yollarından biri atılan nəqliyyat ünvanı istifadə etməkdir.Bu yanaşmada hər bir qoşulmada ayrı nəqliyyat ünvanı istifadə edilir və bu ünvan sonra bir daha istifadə olunmur.Və nəqliyyat yolunu bilməyən gecikən sürətlər nəqliyyata zərər verə bilmir.Ancaq bu yanaşmada nisbətən qoşulma mürəkkəbləşir.
1.Məhdudlaşdırılmış şəbəkə dizaynı
2.Paketin sayğacı
3.paketin zaman damğası
Praktikata paketin özünün və məlumatının da köhnəlməsini bildirilməsi lazımdır.Bunun üçün T period sabiti istifadə olunur.Bu internet üçün 120 saniyədir. Paketin sürətinin həmin zaman ərzində rədd olunmasını əmin etmək lazımdır.Bunun metodu isə Tomlinson təklif etdi.Bunu isə Sunshine və Dalal işləmişdirlər.
Metodunun əsasını mənbə üçün seqmenlərin sıra nömrəsi ilə adlandırılmasıdır ki, bu həmin T periodunda yenidən istifadə olunmayacaq.Period həmin sıra nömrələrinin sayını müəyyən edir.Və beləliklə sürətlərin qəbul olunub göndərilməsini qarşısı bu period ərzində alınır və T perioddan sonra paket silinir.Amma mürəkkəb şəbəkələrdə bu T böyük və prosesin mürəkkəbliyi isə çox ola bilər.
İstifadə olunan mənbə
Andrew S. Tanenbaum, David J. Wetherall, Computer Networks, 5th edition, 2010.
Takuya Onişi
Takuya Onişi — Yaponiya kosmonavtı.
Gümrah Ömər
Gümrah Ömər — Azərbaycan teatr rejissoru, "Səda" Tədris Teatrının Direktoru və Bədii rəhbəri(2017-ci ildən). Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin müəllimi.
Həyatı
1973-cü ildə Gürcüstan respublikasınında anadan olmuşdur. 1991-1996-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Dram teatrı və kino aktyorluğu" fakültəsində təhsil almış. 1995-ci ildən "Yuğ" Dövlət Teatrında aktyor, 2000-ci ildən rejissor kimi fəaliyyətə başlamışdır.2010-2013 illərdə Gəncə Dövlət Dram Teatrının, 2014–2017-ci il "Yuğ" Dövlət Teatrında baş rejissor vəzifəsində çalışıb, 2017-ci ildən "Səda" Tədris Teatrının direktorudur. 2017-ci ildən "Səda" Tədris Teatrında direktor və bədii rəhbər vəzifəsində çalışır. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Teatr Sənəti" fakültəsinin "Dram teatrı və kino aktyoru" kafedrasında müəllim vəzifəsində çalışır.
Typhlodromus marinus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Anthemis tricolor
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Alfred Marşall
Alfred Marşal ingilis iqtisadçı və öz vaxtının ən təsiredici iqtisadçılarından biri olmuşdur. Neoklassik iqtisadiyyatın tamamlayıcısı kimi tanınır. Onun "İqtisadiyyatın Prinsipləri" (1890) kitabı İngiltərədə üzün müddət dərslik kimi istifadə olunub. O, tələb və təklif, marjinal fayda və istehsalın xərcləri anlayışlarını qaydaya salınmış halda təqdim edir.
Həyatı
1842-ci ilin iyulun 26-da Bermondsey, London, İngiltərədə anadan olmuşdur.thumb|Elements of economics of industry, 1892 XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində mə'lum olduğu kimi dünya kapitalist iqtisadiyyatında ciddi dəyişikliklər baş verdi. Kapitalizm öz fərdi fəaliyyətini genişləndirib, ictimai xarakter almağa başladı. Belə şəraitdə baş verən iqtisadi hadisələrə klassik yanaşmaq metodundan fərqli olaraq, yeni yanaşma metodları baş verdi. İqtisadi hadisələr təkcə əmək-dəyər baxımından deyil, subyektiv psixoloji və faydalılıq baxımından qiymətləndirilməyə başladı. İqtisadi tədqiqatların belə yanaşılması ingilis iqtisadçısı Alfred Marşallın (1842–1924) əsərlərində aparılmağa başlanmışdır.
Kembric universitetinin professoru A. Marşallın "İqtisad elminin əsasları" (1890), "Sənaye və ticarət" (1922) əsas iqtisadi əsərləri kimi "son faydalılıq", "son məhsuldarlıq" ideyaları öz əksini tapmışdır. Neoklassik elmi cərəyanın banilərindən hesab olunan A. Marşall iqtisad elmində klassik iqtisadi nəzəriyyə ilə marjinalizmin inqilabi nailiyyətlərini sıxı surətdə birləşdirən iqtisadçıdır. İlk dəfə olaraq siyasi iqtisadı "ekonomiks" termini ilə əvəz etməklə, iqtisadi nəzəriyyəni praktika ilə qrafik metodla, riyazi yolla birləşdirməyə cəhd göstərən mütəfəkkirlərdəndir.
Siyasi iqtisadın predmetinin rifah halının maddi əsasının yaradılması və istifadə olunması fəaliyyətindən ibarət olduğunu qeyd edir. Avstriya iqtisadçılarından başlamış siyasi iqtisadın predmetinin iki müstəqil obyektə bölünməsini makroiqtisadiyyat və mikroiqtisadiyyatdan ibarət olduğunu əsaslandırır.
İqtisadiyyatın hərəkətverici qüvvələri sırasına iqtisadi sərbəstliyə və rəqabətə üstünlük verən A. Marşall iqtisadi məqsədlərin formalaşması prosesini əsaslandırır.
Fəaliyyəti
Marşall iqtisadi təliminin əsasında, ilkin marjinalistlər göstərdikləri bazarın tələb, təklif və qiymət amilləri arasındakı funksional asılılıq əlaqəsini nəzərə almaqla, o göstərmişdir ki, bu əlaqə sadə xarakter daşımır. O göstərdi ki, qiymətin aşağı düşməsi ilə tələb artır. Lakin qiymətin aşağı düşməsi ilə təklif də aşağı düşür, qiymətin artımı ilə isə artır. Ona görə də A. Marşall, sabit və yaxud müvazinatlı elə qiymətin olmasını göstərirdi ki, o tələb və təklif üst-üstə düşdüyü nöqtə ilə tuş gəlsin. Beləliklə, kəmiyyət qiymətləndirilməsinin əhəmiyyətini iqtisadiyyata gətirən Marşall, onun kasıb və dövlətlilər üçün daşıdığı əhəmiyyəti göstərmişdi. "Ekonomiks" adı ilə iqtisadi nəzəriyyəyə dəqiq elmlər kimi baxan Marşall, göstərirdi ki, iqtisadi həyata siyasi təsirlərdən, dövlət müdaxiləsindən kənar baxmaq lazımdır.
A. Marşall "Ekonomiksin prinsipləri" adlı əsəri ilə iqtisad elmində "müvazinatlı qiymət" anlayışı ilə bazar iqtisadiyyatında baş verən bütün funksional dəyişikliklərin sistemli yanaşma üsulunun əsasını yaratdı. İqtisadi fikir tarixində ən şəxsiyyətlərdən olan Alfred Marşall 1842-ci ildə Londonda bank işçisi ailəsində olmuşdur.
Atası Ulyams Marşall öz xarakterinə görə olduqca sərt, qəti və qəddar xarakterli, protestant ruhlu dindar bir şəxs idi. Onun sərt rəftarı ən çox qadınlara, xüsusən həyat yoldaşına idi. Təsadüfi deyildir ki, o hətta "kişilərin hüququ və qadınların borcu" adlı traktat da yazmışdır. Atasının olduqca ciddi həyat tərzini qəbul etmiş Alfred Marşall da olduqca çalışqan, zəhmətkeş bir gənc kimi təmkinliyi, düşüncəliyi və dərrakəliyi ilə fərqlənirdi.