cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andrey Yerşov
Fəaliyyəti
Sovet alimi, nəzəri və sistem proqramlaşdırmanın pionerlərindən biri, Sibir informatika məktəbinin yaradıcılarından biri, SSRİ EA-nın akademiki Andrey Petroviç Yerşovun işləri nəinki SSRİ-də, həm də bütün dünyada hesablama texnikasının formalaşmasına və inkişafına böyük təsir göstərmişdir.
1993 Qadınlar arasında İslam Oyunları
Qadınlar arasında İslam Oyunları ilk dəfə 1993-cü ildə İranın Tehran və Rəşt şəhərlərində keçirilmişdi. Oyunlarda 10 ölkədən 407 idmançı, 46 komanda, 190 hakim və 2 beynəlxalq müşahidəçi iştirak etmişdilər.
Dəniz qızları (film, 1990)
Dəniz qızları (ing. Mermaids.) — 1990-cı ildə rejissor Riçard Benjamin tərəfindən çəkilmiş, film debütündə Şer, Bob Hoskins, Winona Ryder, Michael Schoeffling və Christina Ricci'nin rol aldığı Amerika ailə komediya-dram filmidir. 1990-cı ilin dekabrında buraxılan "Mermaids", xüsusilə Qızıl Qlobus Mükafatına namizəd oldu. Patty Dannın 1986-cı ildə yazdığı eyni adlı romanına əsaslanan və 1960-cı illərin əvvəllərində cərəyan edən filmin süjeti, azğın anası və gənc bacısı ilə Massaçusets dəki kiçik bir şəhərə köçən nevrotik bir yeniyetmə qızdan bəhs edir.
Apollon Kutateladze
Apollon Karamanoviç Kutateladze — Sovet, gürcü rəssam-rəssam, qrafika rəssamı. SSRİ xalq rəssamı (1970).
Həyatı
Potidə gimnaziyada, sonra "Qafqaz Rəssamları Təşviq Cəmiyyəti"nin məktəbində (1914–1915), Tiflisdə N.V.Sklifosovskinin (1915) rəngarlıq-rəssamlıq məktəbində təhsil almışdır.
1916-cı ildə könüllü olaraq hərbi xidmətə getdi. 1916–1921-ci illərdə Zakariya Tuşmalişvilinin alayında poruçik rütbəsində xidmət etmişdir. 1921-ci ildə Gürcüstan Müstəqillik Müharibəsinin iştirakçısı olmuşdur. Müstəqillik müdafiəçiləri məğlub olduqdan sonra o, Metexi qalasında həbsdə saxlanılmış güllələnmədən son anda xilas olmuşdur.
1922–1926-cı illərdə Tbilisi Rəssamlıq Akademiyasında G.İ.Qabaşvili, E.E.Lansere, İ.A.Şarlmandan təhsil almış, ardınca Leninqradda təlim keçmişdir.
1920-ci illərin əvvəllərində o, "Nialgi" (Krokodil, Tiflis) satirik jurnalının redaksiyasında işləmişdir.
İZO-Rəssamların Azad Həmkarlar Təşkilatının məsul katibi (1922–1926) çalışmışdır. 1930-cu ildə "Sarma" Gürcüstan İnqilabçı Rəssamlar Assosiasiyasının həmtəsisçisi olmuşdur.
1943-cü ildən Tbilisidə yaşayıb fəaliyyət göstərib, Tbilisi Rəssamlıq Akademiyasında dərs deyib, 1946-cı ildən professor, 1959–1972-ci illərdə Rəssamlıq Akademiyasının rektoru olub.
O, qeyri-adi enerjili, istedadlı təşkilatçı, diplomat, böyük bəstəkar idi, o, nəinki bu statusdan məhrum olmaq üzrə olan və faktiki olaraq ləğv olunmaq üzrə olan Tbilisi Rəssamlıq Akademiyasının statusunu müdafiə edə bildi, həm də Akademiyanın yeni korpusuna çevrilən səkkiz mərtəbəli binanın tikintisi və orada yeni fakültələr açılmasına nail oldu. Apolon Kutateladze yadadıcı rəssam kimi isə çoxfiqurlu kompozisiyanın misilsiz ustası idi. Sərhədsiz təxəyyül və şifahi rəsm üçün heyrətamiz istedad ona ən görkəmli rəssamların qısa müddətdə tamamlamaq üçün bir neçə il çəkəcəkləri irimiqyaslı təsviri təsvirlər yaratmağa imkan verdi. Onun sərgidəki şəkilləri xüsusi maraq doğururdu.
Gürcüstan SSR Rəssamlar İttifaqı İdarə Heyətinin üzvü, SSRİ Rəssamlar İttifaqı İdarə Heyətinin üzvü və SSRİ Rəssamlıq Akademiyasının müxbir üzvü (1967) seçilmişdir.
Apollon Kutateladze 1972-ci il iyunun 25-də Tbilisidə vəfat etmişdir. Yazıçılar və ictimai xadimlərin Didube panteonunda dəfn edilmişdir.
Yaradıcılığı
Tarixi rəsmlər:
Məişət rəsmləri:
Xatirəsi
Tbilisidə bir küçə Apollon Kutateladzenin adını daşıyır.
NGC 6519
NGC 6519, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Oxatan bürcü istiqamətində yerləşir. *Grp tipli. tərəfindən ildə 15.75 sm (6.2 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İşxan Sağatelyan
İşxan Sağatelyan  - erməni siyasətçi, Ermənistan parlamentinin vitse-spikeri, Yenidən Doğulan Ermənistan Partiyasının sədri.
Yaşıl zona
Yaşıl ilə bağlı terminlər — Populyasiyanın sayı optimum səviyyəyə qədər bərpa olunduğu üçün Qırmızı kitabdan çıxarılan bitki və heyvan növlərinin siyahısı.
Yaşıl zona
Şəhər və yaşayış məntəqələri ətrafında olan təbii və süni meşələr, meşə-parklar. Yaşayış məntəqələri ətrafında havanı sağlamlaşdırır, küləkdən, tozdan, tüstüdən, qazdan mühafizə edir, bəzi əlverişsiz təbii iqlim amillərini mülayimləşdirir və əhalinin istirahət yeri hesab olunur. Azərbaycan Nazirlər Sovetinin qərarı ilə (28 yanvar 1983-cü il, 4 №-li qərar) Azərbaycanın dağlıq rayonlarında şəhərlərin, digər yaşayış məntəqələrinin və sənaye müəssisələrinin ətrafında 38,6 min hektar (o cümlədən meşə-park hissəsi 8,3 min ha, meşə-təsərrüfatı hissəsi 30,3 min ha), düzən rayonlarda isə 8,5 min ha hektar (o cümlədən meşə-park hissəsi 6,9 min ha, meşə-təssərüfatı hissəsi 1,6 min ha) təbii və süni meşələr, meşə-parklar yaşıl zona kimi ayrılmışdır.
"Payızgülü" ordeni
"Payızgülü" ordeni, – Yaponiyada verilmiş olan ən yüksək səviyyəli ordendir. Orden 1876-cı ildə təsis edilmişdir. Texniki cəhətdən mükafatın yalnız bir səviyyəsinin olmasına baxmayaraq, onu ya zəncirə taxılmış "yaxalıq" formasında, ya da qanadlarla müşayiət olunan "böyük kordon" formasında təqdim edirlər. Bu orden Avropada verilən ordenlərdən fərqli olaraq, alan şəxsə ölümündən sonra da təqdim edilə bilər.
Hempton Kort
Hempton Kort Sarayı- Londonda yerləşən saray-park ansamblıdır.
Şəhər mərkəzindən 18 km məsafədə (1965-ci ilədək - Midlseks qraflığı), Riçmond-apon-Tems rayonunda, Temza çayının sol sahilində yerləşir.
Təxmini 1514-cü ildə Kralın əsabəsi Tomas Uolsi üçün tikilən sarayı 1529-cu ildə VIII Henriyə hədiyyə etmişdir. XVII əsrin ikinci yarısında Hempton Kortu ingilis Versalına çevirməyi arzulayan III Vilhelmin krallığı zamanı, memar K.Renom tərəfindən barok tərzdə inşa edilmişdir.
1760-cı ilədək krallıq iqamətgahı kimi xidmət göstərmişdir. "Tarixi Krallıq sarayları" fondunun nəzarəti altındadır. Fransa parkının sahəsi 60 ha ərazidə yerləşir. Krallıq kolleksiyasından olan əntiq əşyaların, Mantenyanın, Rafaelin, Böyük Breygelin və başqalarının rəsm əsərləri mövcuddur.
Tarixi
250px|thumb|left|Sarayın qərb və cənub fasadları
Sarayın tarixinin başlanğıcı kral VIII Henrinin əsabəsi - Kardinal Tomas Uolsinin 1514-cü ildə əvvəllər qospitalyerlər (İoannçılar, eləcə də Yerusəlim, Rodos, Malta- Müstəqil Hərbi Müqəddəs İoann ordeni) ordeninə aid olan torpaq sahəsini alması ilə başlamışdır. Sonrakı 7 ildə Uolsinin 200 min qızıl "qızılgüllü kron" pul xərclədiyi renessans və qotik tərzlərdə inşası davam etmişdir. 2002-ci ildə memarlıq üzrə Britaniyalı tarixçi alim Conatan Foyl Uolsinin seçimlərinə tərkibinə saray memarlığını daxil edən kardinallar üçün yardım olan "De Cardinalatu"-nun təsiri böyük olmuşdur. Uolsinin fikirlərinin həyata keçirilməasində bir qrup italyan ustalar çalışmışdır.
1529-cu ildə kardinalın sarayı ilkin memarlıq stili qorunub saxlanılmaqla genişləndirilərək və yenidənqurma işləri aparılaraq VIII Henrinin xidmətinə verilmışdir. 1530-cu illərdə Böyük zal və Kral tennis kortu inşa edilmişdir. 1540-cı ildə ikinci daxili həyətin darvazası diametri 4.6 m olan atstronomik saatla bəzədilmişdir. 1537-ci ildə gələcək kral olan VI Eduardın dünyaya gəlişi zamanı VIII Henrinin üçüncü həyat yoldaşı Ceyn Seymur dünyasını dəyişdi. Növbəti yüzilliklərdə Hempton Kort gələcəkdəki bütün ingilis monarxlarının əsas şəhərdənkənar iqamətgahı sayılmışdır.
1647-ci ilin noyabr və dekabr aylarında burada I Karl təcrid edilmişdir. Onun edam edilməsindən sonra saray respublikanın mülkiyyətinə çevrildi. Monarxlığın restavrasiyasından (bərpasından) sonra III Vilhelm və II Marianın burada Versal sarayı timsalında barok tərzdə saray inşa etdirmək qərarına gəlmədən öncə saray bir müddət boş qaldı. Sarayın genişləndirilməsi və tikilib başa çatdırılması işini ingilis memarı Kristofen Ren icra etmişdir. Eyni zamanda sarayın qarşısında Hollandiyadakı Hett Looya bənzər labirintli fransız parkı qurulmuşdur. 1694-cü il II Marianın vəfatından sonra Kralın Hempton Kortun restavrasiya edilməsinə marağı itdi və təmir işləri dayandırıldı. Kral II Georq (1760-cı ildə dünyasını dəyişmişdir) Hempton Kortda yaşamış axırıncı monarx olmuşdur. Onun zamanında da sarayın interyerinin tərtibat işləri davam etmişdir.
XIX əsrin əvvəllərində Hempton Kort getdikcə tənhalaşdı, belə ki, romantizm epoxası zamanı VIII Henrinin yaşadığı otaqlar təmir edilmiş kraliça Viktoriya isə sarayı ziyarət etmək üçün geniş kütləyə açıq elan etmişdir. Həmin vaxtda isə sarayın idarə edilməsi Krallıqdan Böyük Britaniya hökumətinin idarəsinə keçirilmişdir. 1998-ci ildən bəri Hempton Kort "Tarixi Krallıq sarayları" fondunun idarəsinə verilmişdir.
Ətraf mühitin gigiyenası
Ətraf mühitin gigiyenası - gigiyenanın ətraf mühit şəraitinin əhalinin sağlamlığına təsirini və insanın sağlamlığın; saxlamaq nöqteyi-nəzərincə ətraf mühitin optımallaşdınlması kriteriyasmı (ölçüsünü) öyrənən sahəsi. Bəzən düzgün olmayaraq təbiətin (ətraf mühitin) mühafizəsi kimi də işlədilir.
Ətraf mühitdə zərərli maddələrin miqdarinin gigiyenik normalaşdırılması
Ətraf mühitdə zərərli maddələrin miqdarinin gigiyenik normalaşdırılması — ətraf mühitin müxtəlif obyektlərində zərərli maddələrin insan üçün zərərsizlik dərəcəsinin əsaslandırılması. Ətraf mühit də zərərli maddələrin gigiyenik mümkün konsentrasiya həddi kriteriya kimi istifadə olunur.
Röyal Aslanov
Röyal Elzar oğlu Aslanov (17 may 2001; Abulbəyli, Tovuz rayonu — 30 sentyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Röyal Aslanov 2001-ci il mayın 17-də Tovuz rayonunun Abulbəyli kəndində anadan olub.
Röyal hələ üçüncü sinifdən güləş və boksla məşğul olub. Tümendə oxuyarkən də idmanla məşğul olmağa davam edib. Boks üzrə şəhər və vilayət yarışlarına qatılıb, fəxri yerlər tutub. 2017-cı ildə boks üzrə 16-17 yaşlı gənclər arasında ikinci yerə, 2018-ci ilin may ayında birinci yerə çıxıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Röyal Aslanov 2019-cu ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
Vətən müharibəsinə qədər Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Goranboy rayonunda yerləşən “N” saylı hərbi hissəsində xidmət edirdi.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Röyal Aslanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.
Röyal Aslanov sentyabrın 29-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Tovuz rayonunda torpağa tapşırılıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Röyal Aslanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Rəhim Hüseynzadə
Rəhim Məmməd oğlu Hüseynzadə — Azərbaycanlı jurnalist, Azərbaycan Mətbuat Şurasının keçmiş icra katibi. "Zərdabi" Mətbuat Mərkəzi İctimai Birliyinin sədri, Azərbaycan Respublikasının əməkdar jurnalisti (2005).
Həyatı
Rəhim Məmməd oğlu Hüseynzadə 1951-ci ildə mart ayının 3-də Gəncə şəhərində doğulub. O, 1958–1968-ci illərdə Gəncə şəhər 5 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1973-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini, 1983-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasının (keçmiş Bakı Ali Partiya Məktəbi) fərqlənmə diplomu ilə bitirib
1973–1977-ci illərdə yeni yaradılmış Neftçala rayonunda nəşrə başlamış "Gündoğar" qəzetinin, 1977–1992-ci illərdə "Qələbə" Salyan rayon qəzetinin şöbə müdiri işləyib. Peşəkar jurnalist kimi Rəhim müəllim SSRİ Jurnalistlər İttifaqının və Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının 30-a yaxın mükafatına, 1985-ci ildə isə "Qızıl Qələm"ə layiq görülüb.
1992–1996-cı illərdə yerli idarəetmə qurumunda işə cəlb edilib-- Salyan rayon icra hakimiyyəti başçısının köməkçisi və məsləhətçisi vəzifələrində işləyib.1998-ci ildə yenidən media sahəsində fəaliyyətə qayıdıb. O, müstəqil nəşrlər olan "Kriminal", "Vaxt", "Hürriyyət" qəzetlərində çalışıb. 2000-ci ildən "Qırxçıraq" regional qəzetinin baş redaktoru olub və 2003-cü ildə Azərbaycan Mətbuat Şurasının yaradılmasında fəal iştirak edib.
Rəhim hüseynzadə 2004-cü ildən 2017-ci ilə kimi Mətbuat Şurasının icraçı katibi çalışıb. "Zərdabi" Mətbuat Mərkəzi İctimai Birliyinin sədridir.
Rəhim Hüseynzadə milli jurnalistikamızın inkişafında göstərdiyi xidmətlərə görə 2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Əməkdar jurnalist" fəxri adına layiq görülüb.
Pyotr Yudin
Pyotr Borisoviç Yudin — sovet aktyoru. Azərbaycan SSR xalq artisti (1955), RSFSR-in əməkdar artisti (1941), Stalin mükafatı laureatı (1951).
Həyatı
25 dekabr 1892-ci ildə (6 yanvar 1893-cü il) Yeni Mərgilan şəhərində anadan olmuşdur. Səhnə fəaliyyətinə 1915-ci ildə Fərqanə şəhərində başlamışdır. Daşkənd, Aşqabad, Voronej, Yaroslavl, Arxangelsk və Kazan teatrlarında çalışmışdır. 1931—1946-cı illərdə Maksim Qorki adına Nijni Novqorod Dram Teatrında işləmişdir, 1946-cı ildə isə Səməd Vurğun adına Azərbaycan Dövlət Akademik Rus Dram Teatrında. 17 iyul 1977-ci ildə vəfat etdi. Bakıda İkinci Fəxri Xiyabanda dəfn edildi.
Avram Herşko
Avram Herşko və ya Ferens Herşko — yəhudi əsilli macar həkim və biokimyaçı.
Həyatı
Avram Herşko 1937-ci ilin dekabr ayının 31-də Macarıstanın Karçaq şəhərində anadan olmuşdur. 1950-ci ildə ailəsi ilə birgə İsrailə köçmüş və günümüzdə də burada yaşamaqdadır. Avram Herşko 1965-ci ildə Qüds Universitetində tibb təhsili aldıqdan sonra 1969-cu ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etdi. Hal-hazırda Hayfada İsrail Texnologiya İnstutunun tibb fakültəsinin professorudur. 2004-cü ildə "uvikvitin protein deqredasiya"sının kəşfinə görə Aaron Çexanover və İrvin Rozla birlikdə Nobel Kimya Mükafatına layiq görülmüşdür.
Ermənistan kilsə memarlığı
thumb|[[Müqəddəs Ripsime kilsəsi (VII əsr), Üçkilsə, Armavir mərzi, Ermənistan]] Ermənistan kilsə memarlığı — I əsrdə Ermənistan yaylasında xristianlığın həvarilik dövründən yaranmış erməni kilsə tikililərinin memarlıq üslubu. Son 1,900 il ərzində inkişaf etdirilmişdir. Kolumbiya Universitetindən ermənişünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, professor Tiqran Kuyumcuyanın fikrinə görə, erməni kilsə memarlığının özünəməxsus milli üslubu VI əsrin sonu və ya VII əsrin əvvəllərində yaranmışdır. Onun iddiası ondan ibarətdir ki, bu, Bizans, romanesk və qotika və ya daha az tanınan Efiopiya, Skandinaviya və slavyan üslubları konkret olaraq formalaşmazdan əvvəl, çox güman ki, xristian memarlığında ilk milli üsluba çevrilmişdir.
Ənənəvi erməni kilsələrinin təsnifatı
Yuxarıda qeyd olunan ümumi xüsusiyyətlər çərçivəsində, ayrı-ayrı kilsələr zamanı, məkanı və onun memarlarının yaradıcılığını əks etdirə bilən əhəmiyyətli dəyişikliklər nümayiş etdirir. Toros Toramanyan XX əsrin əvvəllərində bu variasiyaları tədqiq etdiyi zaman aşağıdakı klassik üslubları fərqləndirmişdir:
Opartsi
Opartsi — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında,indi Cəlaloğlu (Stepanavan) rayonunda kənd.
NGC 7228
NGC 7228, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kərtənkələ bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Virmuni dehestanı
Virmuni dehestanı — İranda, Gilan ostanının Astara şəhristanının Mərkəz bəxşində inzibati ərazi vahidi. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən dehestan inzibati cəhətdən 21 kəndi əhatə edir.
Ətraf mühitə ekoloji ziyan
Ətraf mühitə ekoloji ziyan — ətraf təbii mühitin çirklənməsi, onun resurslarinin tükənməsi, ekoloji sistemin dağılması, maddələr mübadiləsi və enerjinin pozulması, cəmiyyət və təbiətin harmonik inkişafı və s. kimi ətraf təbii mühitin vəziyyətinin neqativ dəyişməsi.
Ətraf mühitə texnoloji təsir
Ətraf mühitə texnoloji təsir biosferə ən təhlükəli təsirdir.
Ətraf mühitə zərərli təsir
Ekoloji sistemin ayn-ayn komponentlərinin kəmiyyət və keyfiyyətcə dəyişməsinə, ekoloji tarazlığın pozulmasına səbəb olan kimyəvi,bioloji, zərərli fiziki, texniki, dağ-mədən işlərində texnologiyanın pozulması, təbii resurslar- xassəsi müxtəlif əhali qrupu üçün (məs., uşaqlardan israfçılıqla istifadə edilməsi ilə müşayiət böyüklər, sağlam-xəstə, aboriqen-liqrant olunan fəaliyyət.
Ole-Yohan Dal
Ole-Yohan Dal — Türinq mükafatı laureatı Norveçli alim.
Həyatı
OleYohan Dal 12 oktyabr 1931-ci ildə gəmi kapitanı ailəsində Mandalda (Norveç)də anadan olmuşdur. Ondan başqa, ailə iki övladı var idi.
Fəaliyyəti
Hesablama sistemləri nəzəriyyəsi sahəsində ixtisaslaşmış norveçli alim OleYohan Dal 2001-ci ildə Kristen Nyuqordla (Kristen Nygaard) birgə "Simula 1" və "Simula 67" proqramlaşdırma dillərinin yaradılması zamanı obyektyönümlü proqramlaşdırmanın inkişafına təkan verən ideyalarına görə Türinq mükafatına layiq görülmüşdür.
Ziya Nurməmmədov
Ziya Zabil oğlu Nurməmmədov (29 avqust 2001, Sığırlı, Kürdəmir, Azərbaycan — 13 oktyabr 2020, Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ziya Nurməmmədov 2001-cü ildə Kürdəmirin Sığırlı kəndində anadan olub. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 2020-ci ildə hərbi xidmətə çağırilıb.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Ziya Nurməmmədov Füzuli döyüşlərində savaşıb. Ziya Nurməmmədov 2020-ci il 13 oktyabr tarixində Füzuli istiqamətində gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olub. Kürdəmirdə dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ziya Nurməmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ziya Nurməmmədov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli sərəncamı ilə Ziya Nurməmmədov "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Rəqs edən meşə
Rəqs edən meşə — Rusiyanın Kalininqrad vilayətində, Kurş dilində yerləşən qeyri-adi şam meşəsi. Digər meşələrdən fərqli olaraq Rəqs edən meşədə ağaclar müxtəlif formalar (ürək, halqa və s.) əmələ gətirir. Ağacların bu formada olmasının səbəbi bilinmir. Bir versiyaya görə ağacların bu vəziyyətdə olmasının səbəbkarı Rhyacionia buoliana növündən olan güvədir. Yerli versiyaya görə Rəqs edən meşə qumların hərəkətini izləyir.
Bənzər meşələr Qazaxıstan və Danimarkada da var.
Tarix
Ağaclar 1960-cı illərdə əkilib. İkinci dünya müharibəsindən öncə nasistlər bu ərazidən planerizm üçün istifadə edirdilər.
Yakob Ziv
Yakob Ziv (Jacob Ziv; ) — İsrailli elektrik mühəndisi.
Həyatı
Yakob Ziv 27 noyabr 1931-ci ildə Britaniyanın idarə etdiyi Fələstində Tiberias şəhərində anadan olmuşdur.
Fəaliyyəti
Yakob Ziv 1954-cü ildə Texnion-İsrail Texnologiya İnstitutunu və 1957-ci ildə elektrik mühendisliyini, 1962-ci ildə Massachusetts Texnologiya İnstitutu bitirmişdir. O, İbrahim Lempellə birlikdə LZ ailəsi kayıpsız məlumatların sıxılma alqoritmlərini inkişaf etdirmişdir. LZ77 sıxma alqoritminin müəlliflərindən biri, israilli kompüter üzrə alim Yakob Ziv 2008-ci ildə "BBVA Foundation Frontiers of Knowledge Awards" fondunun təsis etdiyi İnformasiya-Kommunikasiya Texnologiyaları Mükafatı ilə təltif edilmişdir.
Toros Toromanyan
Toros Arutyunoviç Toromanyan (həmçinin Toramanyan, ; ) — erməni mənşəli Osmanlı və SSRİ memarı və arxeoloqu, Ermənistan memarlıq tarixinin tədqiqatçısı. Ermənistan SSR əməkdar elm xadimi (1933).
Həyatı
1864-cü ildə Osmanlı imperiyasının Şapin-Karahisar şəhərində anadan olmuşdur. O, Konstantinopol Rəssamlıq Akademiyasını bitirdikdən sonra Konstantinopolda, sonra 1896-cı ildə köçdüyü Bolqarıstanda, həmçinin Rumıniyada şəxsi və ictimai binaların layihələndirilməsi ilə məşğul olmuşdur.
1902-ci ildə Toramanyan Aniyə ekspedisiyada iştirak etmək təklifini qəbul etmişdir. O, 1903-cü ildə buraya gəlmiş və Nikolay Marrın ekspedisiyasına qoşulmuşdur. 1904-cü ildə Toramanyan arximandrit Xaçik Dadyanın dəvəti ilə Zvartnots kilsəsinin qazıntılarına qoşulmuşdur. O, 1905-ci ildə tədqiqatının nəticələrini "Zvartnots məbədi" əsərində dərc etmişdir.
1921-ci ildə Ani Türkiyə ərazisinin bir hissəsi olduqdan sonra Toramanyan orada tədqiqat aparmaq imkanını itirmişdir. 1923-cü ildə Ermənistan SSR-də Qədim Abidələrin Mühafizəsi Komitəsi təsis edilmiş, Toramanyan onun üzvü olmuşdur. O, komitənin tərkibində Üçkilsə kafedralının yenidən qurulmasında iştirak etmişdir.
Toromonyan 1930–1932-ci illərdə İrəvanda Ermənistan Tarix Muzeyinin memarlıq şöbəsinə də rəhbərlik etmişdir. O, Dünya Erməni Konqresinin üzvü olmuşdur. 1934-cü ildə vəfat etmişdir.
Gülağa Aslanlı
Gülağa Qulam oğlu Aslanlı və ya Gülağa Qulam oğlu Aslanov — Müsavat Partiyasının Mərkəzi İcra Aparatının sədri, Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Seçki Komissiyasının sabiq üzvü.
Həyatı
Gülağa Qulam oğlu Aslanlı 24 fevral 1952-ci ildə Masallı rayonunun Mollaoba kəndində anadan olmuşdur. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetini bitirmişdir. Fizika elmləri üzrə fəlsəfə doktorudur. Rus dilini və Osmanlı Türkcəsini bilir. Ailəlidir.
Siyasi fəaliyyəti
Gülağa Aslanlı 20 noyabr 1992-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Əbülfəz Elçibəy tərəfindən imzalanmış 331 nömrəli fərmanla Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı və Ərzaq Nazirliyinin "Biyan" Birliyi bazasında yaradılmış Azərbaycan Respublikasının "Biyan" İstehsalat Birliyinin baş direktoru təyin olunmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin imzaladığı 1036 nömrəli sərəncam ilə "Biyan" İstehsalat Birliyi ləğv edildiyi üçün Gülağa Aslanlı 2001-ci il martın ayının 22-dən "Biyan" İstehsalat Birliyinin baş direktoru vəzifəsindən azad olunmuş hesab edilmişdir.
Mərkəzi Seçki Komissiyasında
Gülağa Aslanlı 8 oktyabr 2010-cu il tarixində Müsavat Partiyasının namizədi olmuş, parlamentdə təqdimatı Müsavat Partiyasının millət vəkili İkram İsrafil tərəfindən icra edilmişdir. Bütöv Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyasının namizədi Mikayıl Rəhimov və bitərəflərin namizədi Arifə Muxtarova ilə birlikdə Müsavat Partiyasının və Azərbaycan Xalq Partiyasınln namizədi Gülağa Aslanlının namizədliyi səsverməyə qoyulmuş və keçirilən səsvermədə iştirak edən 95 deputatdan 93-nün lehinə, 1-nin əleyhinə səs verməsi ilə onlar Mərkəzi Seçki Komissiyasının əsas üzvü seçilmişdirlər.
Ərəb salatı
250px|thumb|Ərəb salatı
Ərəb salatı və ya Ərəbistan salatı, ərəb ölkələrinə, ümumilikdə Ərəb mətbəxinə məxsus olan yemək növüdür. Müxtəlif meyvə və ədviyyatların qarışığından ibarət olub, çox vaxt məzə kimi süfrəyə verilir. Ərəb salatları siyahısına Əlcəzair mətbəxindən "Əlcəzair salatı" (Salata Jaza'iriya) və "Qara zeytun və narıngi salatı" (Salatat Zaytoon), Tunis mətbəxindən "Salata Maçviya" (qovrularaq bişirilmiş bibər, pomidor, sarımsaq, soğan, zeytun və tunes balığı), Suriya və Livandan "Artişok salatı" (Salataf Khurshoof) və "Çuğundur salatı" (Salatat Shamandar), Fələstin və İordaniyadan "Avokado salatı" kimi salatlar daxildir. Ərəb dünyasında yeyilən digər məşhur Ərəb salatlarına Fatuş və  Tabuli aiddir.
Gülağa Aslanlı
Seçkilərdə
Gülağa Aslanlı 2005-ci il parlament seçkilərində ilkin seçki ilə Azadlıq Blokunun 71 saylı Masallı kənd seçki dairəsi üzrə deputatlığa namizədi seçilmişdir. Həmin dairədən Elmira Axundova deputat seçilmişdir.
Ərəb salatı
Woman's Day (Qadınlar Günü) jurnalında verilmiş salat reseptinə xırda doğranmış pomidor, xiyar və soğan daxildir. Əksər hallarda salata cəfəri qatılır, yeni sıxılmış limon suyu və zeytun yağı əlavə olunur. Ərəb salatına heç vaxt kahı qatılmır. Soğan istisna olmaqla, ərəb salatlarına qatılan heç bir tərəvəzin qabığı təmizlənmir, hazırlanmış salat dərhal süfrəyə verilir. Salatın yanında süfrəyə ərəb çörəyi pide, eləcə də limon suyu və yağ qarışığına sumax qatılaraq verilə bilir.
Gülağa Aslanlı
Seçkilərdə
Gülağa Aslanlı 2020-ci il parlament seçkilərində Müsavat Partiyası sıralarından yenidən 10 saylı Binəqədi üçüncü seçki dairəsi üzrə deputatlığa namizəd olmuşdur. O, 531 səs (3,19%) toplayaraq seçkiləri bitərəf namizəd Madər Musayev, Aydınlar Partiyasından deputatlığa namizəd Qorxmaz İbrahimli, Müasir Müsavat Partiyasından deputatlığa namizəd Könül İsmayılova, bitərəf namizəd Rəbiyyə Məmmədova və bitərəf namizəd Kəramət Zeynalovun ardından 6-cı sırada tamamlamışdır.
Ərəb salatı
Fələstinlilər arasında bu salat Salatat əl-Bundura ("pomidor salatı") adı ilə tanınır və süfrəyə adətən düyü yeməkləri ilə yanaşı verilir.
Gülağa Aslanlı
Partiya fəaliyyəti
Gülağa Aslanlı 2010-cu ildə bitərəf olmuşdur, hal-hazırdaMüsavat Partiyasının üzvüdür. O, Müsavat Partiyasının VIII Qurultayında başqanlığa namizəd Arif Hacılını dəstəkləmişdir. Arif Hacılı sədr seçildikdən sonra, 30 dekabr 2014-cü il tarixində sərəncam imzalamış və Gülağa Aslanlını partiyanın Mərkəzi İcra Aparatı rəhbəri vəzifəsinə təyin etmişdir. O, bu təyinatadək Müsavat Partiyasının Seçki Departamentinin rəhbəri vəzifəsini daşıyırdı.
Ərəb salatı
Ərəb salatına oxşar salatlar Yaxın Şərqdə İran mətbəxinə məxsus  Şiraz salatı və türk dünyasında (Türkiyə, Azərbaycan) ənənəvi Çoban salatıdır. 350px|thumb|Ərəb salatları
Edmond Lanqli
Edmond Lanqli (d. 5 iyun 1341 — ö. 1 avqust 1402) — İngiltərə kralı III Eduardın və xanımı Enolu Filipanın həyatda qalan dördüncü oğlu. Orta əsrlər dövrünə xas ənənəyə görə, o da doğulduğu Lanqli sarayının adını ləqəb olaraq aldı. O, York ailəsinin banisi idi ancaq bu ailənin İngiltərə taxtındakı iddiası Edmondun kiçik oğlu Riçardın, qardaşı Lionelin nəticəsi Anna Mortimerlə evlənməsi ilə başladı. Bu ailənin Gül müharibəsindəki rəqibi olan Lankasterlər də yenə Edmondun digər qardaşı Gentli Conun şəcərəsindən gəlməkdə idi.
Gülağa Aslanlı
Partiya fəaliyyəti
Gülağa Aslanlı Müsavat Partiyasının IX qurultayında Partiya Məclisinin üzvü seçilmişdir. Məclisin 4 noyabr 2019-cu il tarixli ilk iclasında isə Partiya Divanının üzvü seçilmişdir.
Suxoy Su-37
Suxoy Su-37 (NATO kod adı: Flanker-F) Rusiyanın çoxməqsədli reaktiv mühərrikli qırıcı təyyarəsidir.
Su-37 tək nəfərlik, bütün hava şəraitlərində hərəkət edə bilən qırıcı və yerdəki hədəflərə hücum üçün nəzərdə tutulmuş hücum təyyarəsidir. Su-27 Flanker təyyarələrinin inkişaf etdirilmiş olan versiyasıdır. Su-27 iyirmidən artıq ölkənin silahlı qüvvələrində istismar edilən 4-cü nəsil SSRİ təyyarəsidir. Su-37 təyyarələrinin test modelləri ilk uçuşlarını 1996-cı ilin aprel ayında Moskva yaxınlarında yerləşən Zhukovsky sınaq uçuş bazasında həyata keçirib.
Su-37 təyyarələri SU-27 təyyarələrində olan bütün hava şəraitlərində çoxfunksiyalı sintetik şəkillərdə torpağın dəqiqliyinin pozulması, ərazinin xəritəsinin çəkilməsi və radarların təkmilləşdirilməsi kimi bir sıra xüsusiyyətləri özündə birləşdirmişdir. Təyyarənin “skeleti” yəni konstruksiyası tamamilə metaldan yaradılmış Su-27 təyyarələrinin əksinə olaraq, böyük miqdarda kompozit materiallarından yaradılmışdır. Əlavə olaraq, şaquli itələmə (yəni təyyarənin yuxarıya qalxması) ilə təchiz edilmiş AL-37FU motorları təyyarədə mövcuddur. Su-37 təyyarələrinin nəfəslikləri sadəcə olaraq maili formada qurula bilər və +15 -15 dərəcə ilə səfər edilə bilər, fəqət dönmə momentini artırmaq üçün fərqli dərəcələrdə də yaratmaq mümkündür. Su-37 ayrıca olaraq Rusiyanın ilk HOTAS (Hands On Throttle and Stick) sisteminə sahib təyyarəsi hesab olunur. Əlavə olaraq quyruq bölməsində təyyarənin arxasına raket atmağa izin verən radar da mövcuddur.
Mühərrik yalnız TVC ehtiva etməz, ayrıca olaraq klassik, əks və üfüqi manevrlər zamanı belə mühərrikin dalğalanmasına davamlılıq və güc verən, AOA-nın 180 dərəcəyə qədər yüksəlməsi təyyarəyə daha yaxşı etibarlılıq və manevr qabiliyyəti bəxş edir.
Su-37, gövdəsində olan 12 silah daşıma nöqtəsində hava-hava və hava-yer tipli raketləri daşıya bilər. Daşıya biləcəyi raket və bombanın miqdarı əlavə yükləmə rəfləri yerləşdirməklə 14-ə qaldırıla bilər.
Rusiya Silahlı Qüvvələri heç Su-37 təyyarələrindən sifariş verməmişdir, ancaq təyyarə xaricdə, hal-hazırda genişmiqyaslı şəkildə Suxoy korporasiyasının olduğu bazarlarda özünə müştəri tapa bilərdi. Çoxsaylı prototipləri yaradılmışdı, lakin təyyarə istehsal mərhələsində deyildi.
Su-37 təyyarələrinin inkişaf etdirilməsinə dair ən böyük fikir, layihənin maliyyə çatışmazlığı səbəbindən ləğv edilməsi olmuşdur. İki ədəd yaradılmış Su-37 prototipləri isə başqa bir Suxoy qırıcı təyyarəsi olan Su-35 (Flanker-Es) şəklində dəyişdirilmişdir.
Şa (alban hərfi)
𐔽 (səslənməsi: ; transkripsiyası: ˁ) — Alban əlifbasının 14-cü hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı (Şa) kimi verilmişdir. Tədqiqatçılar Jost Gippert və Wolfgang Schulzenin fikrincə bu hərf əslində udlaq samitidir. Onların fikrincə Udi dilindən fərqli olaraq, burada udlaqlaşma kök hecalardan əlaqəli morfemlərə qədər uzanan saitlərin supraseqmental xüsusiyyəti kimi qəbul edilməlidir.
Suxoy Su-37
Tekniki xüsusiyyətləri (Su-37)
300px|thumb|Suxoy Su-37
Ekipaj: Bir pilot
Şa (alban hərfi)
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Suxoy Su-37
Tekniki xüsusiyyətləri (Su-37)
Uzunluq: 22.183 m
Hündürlük: 6.43 m
Sahəsi: 62.0 m²
Boş çəkisi: 18,500 kq
Maksimum yükgötürmə qabiliyyəti: 35,000 kq
Mühərrik (reaktiv təyyarə): Lyulka AL-37FU
Reaktiv təyyarə tipi: turbofan
İstehsal sayı: 2
İtələmə gücü: 145 kN
Hərəkət mənzili: 3,700 km
Maksimum hündürlük: 18,000 m (59,100 ft)
Maksimum G yükü: 11+/5-
Silahlar: 1 ədəd 30 mm-lik GSh-30 topu (150 mərmi)
12 ədəd qanad və gövdə yerlərində 8,200 kq (18,080 lb)-a qədər sursat
Ermənistan tarixi
Ermənistan tarixi — müasir Ermənistan Respublikasının sərhədləri içərisində qalmış regionlarının tarixdən əvvəlki dövrlərdən bu günə qədərki tarixidir. Qədim Ermənistan tarixən erməni krallığı kimi tanınırdı. İmperiya Böyük Tiqranın hakimiyyəti dövründə inkişafının zirvəsinə çatdı. Ermənistan eramızın 300-cü ilində dünyada xristianlığı qəbul edən ilk ölkə olmuşdur.
Mənşəyi
Ermənilərin məlum olan ən qədim mənşəyi Urartulardır. Əksər dillərdə bu insanları təsvir etmək üçün "Ermənilər" adından istifadə olunsa da, ermənilər özlərinə "Hay" (erməni əlifbasında "Հայ", cəm formada "Hayer", "Հայեր") kimi müraciət edirlər; bu adın Hayk adlı əfsanəvi şəxsdən gəldiyi düşünülür. "Ermənistan" erməni dilində "Հայաստան" ("Hayastan") kimi yazılır. Erməni folkloruna görə, Hayk, Toqarma, Gomer və Yafətin nəslindən olmuş və Ararat dağının ətəyində yaşamışlardır.
İbtidai icma dövrü
Ermənistanın ibtidai icma dövrü tarixi daha böyük olan Zaqafqaziyanın tarixinə mənsubdur. Orada yaşayan insanları müəyyənləşdirən Qədim daş dövrünə mənsub olan izlər müəyyən edilmişdir. Neolit dövrünün eramızdan əvvəl 9500–6000-ci illər arasındakı dövrü qeyri-müəyyəndir. Son dövrlərdə həyata keçirilmiş olan qazıntılarda tapılan obsidyandan hazırlanmış alətlərin tapılması nəticəsində Kasah çayının sahilində yaşayan "Kmlo" adlı bir xalqın varlığı qeyd edilmişdir. Ancaq saxsı qabların izlərinə rast gəlinməmişdir.
Son orta əsrlər və yeni dövrdə
thumb|250px|sol|[[İrəvanda 1766-cı ildə inşa edilmiş olan Göy məscid.]] XV əsrin ikinci yarısından etibarən Ermənistan torpaqları Azərbaycan mənşəli Ağqoyunluların əlində idi. Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsən 1478-ci ildə öldükdən sonra bu dövlət zəifləməyə başladı. Şah İsmayılın yaratmış olduğu Səfəvi imperiyası güclənməyə başladı. 1501-ci ildə Ağqoyunlular Səfəvilər tərəfindən çox ağır bir məğlubiyyətə uğradıldılar. 1508-ci ildə Ağqoyunlular tamamilə məhv edildilər. 1514-cü ildə Osmanlılara qarşı aparmış olduqları Çaldıran döyüşündə məğlub olduqları üçün Səfəvilərin irəliləyişi yavaşladı. Ancaq Osmanlı imperiyası ilə Səfəvilər arasındakı ziddiyyətlər XVI–XVII əsrlər boyu davam etmişdir. Nəticədə indiki Ermənistanın ərazisi bu iki ölkə arasında dəfələrlə əl dəyişdirmişdir.
1639-cu ildə imzalanan və Səfəvi imperiyası ilə Osmanlı dövləti arasındakı sərhədləri təyin edən son müqavilə olan Qəsri-Şirin sülh müqaviləsi İrəvan ərazisini Səfəvi dövlətinə təhvil verirdi, lakin 1724-cü ildə Səfəvi dövlətindəki daxili proseslər ilə əlaqədar olaraq baş verən zəifləmə dövründə Osmanlı dövləti Rusiya imperiyası ilə razılaşdı və Səfəvi dövlətinin şimal hissəsi ruslarla bölüşdürüldü. Beləliklə, Ermənistan torpaqları bir daha Osmanlı imperiyasının tabeliyinə keçdi, lakin 1743-cü ildə Nadir şahın hakimiyyəti altında güclənən Səfəvi imperiyası, Osmanlı dövləti ilə bir müqavilə bağlayaraq Qəsri Şirin müqaviləsi ilə nəzərdə tutulmuş olan sərhədlərə qayıtmağa razılaşdılar. Beləliklə, Ermənistan torpaqları nəhayət Osmanlı işğalından azad edildi və yenidən Səfəvi hakimiyyətinə keçdi.
thumb|250px|[[Böyük Tiqran Ermənistan imperatoru]]
Müasir dövr
thumb|[[XI Qızıl Ordunun İrəvana daxil olması]]
thumb|250px|[[ABŞ prezidentlərinin siyahısı|ABŞ prezidenti Vudro Vilsonun layihəsinə əsasən Ermənistan Respublikasının Sevr müqaviləsi ilə yaradılmalı olan qərb sərhədləri]]
Rusiya Ermənistan ərazisini Armyanskii oblast (Erməni vilayəti) adlanan bir inzibati vahid halına gətirdi. 1828-ci ildə 18% civarında olan vilayətin erməni əhalisi, Rusiya rəhbərliyinin dəvət etdiyi İran ermənilərinin köç etməsi nəticəsində XX əsrin əvvəllərində 48% səviyyəsinə çatdı. Birinci Dünya müharibəsi dövründə Osmanlı imperiyasından qaçqın olaraq gələn ermənilərlə bu rəqəm 70% -ə çatdı. İran və Azərbaycan mənşəli xalqın regionu tərk etməsi nəticəsində əhali tədricən bugünkü Ermənistan Respublikasındakı erməni əhalinin əksəriyyət təşkil etdiyi formaya çevrildi.
1917-ci il inqilabından sonra dağılan Rusiya dövlətinin Qafqazdakı torpaqlarında yaranmış olan Zaqafqaziya Sovet Federativ Sosialist Respublikası 28 may 1918-ci ildə ləğv edilmiş və İrəvanda Ermənistan Demokratik Respublikası elan edilmişdir. 2,5 il davam edən müstəqillik dövründə iqtisadi, hərbi və siyasi böhranlarla sarsılan respublika, 1920-ci ilin noyabrında Türk və Sovet orduları tərəfindən eyni vaxtda işğal edilərək müstəqilliyini itirdi və 2 dekabr 1920-ci ildə Sovet İttifaqına qoşuldu və ərazisində Ermənistan Sovet Sosialist Respublikası adlı SSRİ-yə tabe olan kukla dövlət yaradıldı.
Sovet İttifaqının son dövründə, 1988-ci ildə, Ermənistan Sovet Respublikası ilə Azərbaycan arasında Dağlıq Qarabağ regionu ilə bağlı fikir ayrılığı yarandı. Azərbaycana məxsus, lakin əhalisinin əksəriyyəti erməni olan muxtar region olan Dağlıq Qarabağda ermənilər qiyam qaldıraraq müstəqil bir ayrı respublika yaratmış olduqlarını elan etdilər. Ermənistan və Azərbaycan müharibə astanasında ikən, hər iki respublikadakı Azərbaycan və erməni mənşəli etnik azlıqlar zorakılığa məruz qaldılar. Münaqişə davam edərkən 1990-cı ilin mayında Yeni Ermənistan Ordusu yaradılır və Sovet ordusundan ayrılaraq faktiki olaraq müstəqil bir orduya çevrilir.
Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Ermənistan 23 avqust 1991-ci ildə müstəqilliyini elan etdi. Getdikcə qızışan Ermənistan-Azərbaycan müharibəsində, Ermənistan Dağlıq Qarabağla Ermənistan arasındakı Laçın dəhlizini işğal etdi və faktiki olaraq Dağlıq Qarabağı özünə birləşdirdi. Azərbaycanın Ermənistana tətbiq etdiyi iqtisadi embarqo ölkədə böyük problemlərə səbəb oldu. 1993-cü ildə Türkiyə də Ermənistana qarşı embarqoya qoşuldu. Qarabağ müharibəsi 1994-cü ildə Rusiyanın araya girməsi tərəflər arasında atəşkəs müqaviləsinin imzalanması ilə başa çatdı.
2020-ci il müharibəsinə qədər Ermənistan beynəlxalq ittifaqın Azərbaycana aid olduğunu bildirdiyi Azərbaycan ərazisinin 20 faizini (Dağlıq Qarabağ və Laçın dəhlizi daxil olmaqla) işğal altında saxlamışdır. Bu vəziyyəti əsas götürən Türkiyə, Ermənistan Respublikası ilə diplomatik əlaqələr yaratmaqdan çəkinmiş və bu ölkə ilə sərhədlərini nəqliyyat vasitələrinin istifadəsi üçün də bağlatdırmışdır.
Vardablur
Vardablur — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında,indi Cəlaloğlu (Stepanavan) rayonunda kənd.
NGC 6239
NGC 6239, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Herkules bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Konisburqlu Riçard
Konisburqlu Riçard — 1. York hersoqu Edmond Lanqli və ilk xanımı Kastilyalı İzabella nın ikinci oğludur. İngiltərə kralı V Henri yə qarşı tərtiblənən sui-qəsddə adı hallanmış, bu səbəblə edam edilmişdir. 3. York hersoqu Yorklu Riçard ın atası, IV Eduard və III Riçard ın babasıdır.
Fizioloji funksiyalar
Fizioloji funksiyalar - insan, heyvan və bitki orqanizmlərinin, onların həyat fəaliyyətinin və ətraf mühitə uyğunlaşmalarının təmin edən müxtəlif istiqamətdəki fəaliyyəti.
Fizioloji quraqlıq
Ətraf mühitdə rütubətin bolluğu şəraitində temperaturun aşağı olmasilə əlaqədar bitki köklərinin suyu sorma qabiliyyətinin azalması
Simnanlılar
Simnanlılar — İranın Simnan ostanında yaşayan xalq. Onlar simnan dilində danışırlar və əsasən şiə müsəlmandırlar.Mazandaranlılara yaxından bağlıdırlar.
Fizioloji funksiyalar
Fizioloji ritm
Orqanizmlərin fasiləsiz fəaliyyətini saxlayan endogen bioloji ritmlər (ürək döyüntüsü, daxili sekresiyanın vəzifələrinin işi və s.)
Fizioloji sükut
Bitkinin və heyvanın belə həyaat dövründə maddələr mübadiləsi olduqca zəif gedir.
Fizioloji adaptasiya
Orqanizmin fiziologiyasında dəyişkənlik. Məs.yağ (piy) ehtiyatının oksidləşməsi yolu ilə dəvənin orqanizmi su ilə təmin etmə qabiliyyəti
Yaşar Abbasov
Bioqrafiya
1980-ci ildə Tovuzda anadan olan Yaşar Abbasov, 2012-ci ildən beynəlxalq dərəcəli hakimdir (FİFA referinin assistenti). 2001-ci ildə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin iqtisadiyyat fakultəsini bitirmişdir. 2006-cı ildən hakimlik etməyə başlayıb. Azərbaycan çempionatlarında həm Premyer-Liqada, həm də Birinci Divizion və əvəzedici heyətlərin oyunlarında hakimlik edib və hal – hazırda AFFA hakimlər komitəsində mütəxəssis vəzifəsində çalışır.
2014-cü ildə Macaristanda keçirilən U19 Avropa Çempionatının final mərhələsində, 2015 Gənclər komandaları arasında Avropa çempionatının seçmə mərhələsinin bir neçə oyunu idarə etmişdir. UEFA Avropa Liqasının təsnifat mərhələlərinin oyunlarını idarə etmişdir.
Çemes buxtası
Yaxşı havalarda (martdan noyabra qədər) bütün gəmilərinin lövbərlənməsi üçün əlverişlidir. Qışda buxtada güclü küləklər müşahidə olunur. Gücünə görə küləklər VI dərəcəyə daxildir.
Palasovun binası
Palasovun binası — Rostov vilayəti, Taqanroq şəhəri ərazisində bir mərtəbəli bina. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir. Bunun haqqında № 301 qərar 18 noyabr 1992-ci ildə qəbul olunmuşdur. Bina Mixail Dmitrieviç Alferakiyə mənsub olmuşdur.
Çemes buxtası
Tarixi
XIX əsrin ən böyük rus arxeoloqu, qrafinya P. S. Uvarova 1886-cı ildə Novorossiysk yaxınlığında arxeoloji araşdırmalar aparmış və "Səyahət qeydləri"ndə Çemes körfəzi və onun ətrafı haqqında bir çox qeydlər yazmışdır.
Coğrafiyası
Körfəz öz adını ona tökülən Çemes çayından almışdır. Körfəzin qərb hissəsini alçaq dağlıq ərazidən ibarət olan Abrau yarımadası təşkil edir. Sağda daha yüksək Markotx silsiləsi var. Sahil xəttinin uzunluğu 15 km, quruya 7 km uzanır, girişdə eni 9 km, orta hissədə 4,6 km, farvarter xətti boyu dərinlik —11,0–12,4 m, maksimum dərinlik — 27 m-dir. Bu da istənilən okean gəmilərinin buxtaya daxil olmasına imkan verir. Cənub-qərbdə sahillər alçaq, şimal-şərqdə hündür, az girintilidir. Körfəzin girişi şimal-qərbdən Sujuk adası, cənub-şərqdən isə Doob burnu ilə məhdudlaşır. Körfəzin ortasında, Penay burnu ilə üzbəüz, minimum dərinliyi 5–6 m olan Penay bankası var. Körfəzin şimal-qərb hissəsində Novorossiysk və dəniz limanı; şərqdə — Gelencik şəhər rəhbərliyinə tabe olan Kabardinka kəndi var. Payız və qışda qasırğalı külək — nord-ost (bora) — gəmiçilik üçün böyük təhlükə yaradır.
Palasovun binası
Tarixi
Bir mərtəbəli villa zirzəmiyə sahibdir. Bina Taqanroq şəhəri, Qreçeskaya ev 61 ünvanında yerləşir. Taqanroqda ХIХ əsrin üçüncü hissəsində inşa edilmişdir. Binanın sahibi Nikolay Dmitrieviç öldükdən sonra evin sahibi onun oğlu bəstəkar Axiles olmuşdur. Ondan sonra isə evin sahibliyi Sergey və Mixaila keçmişdir. Binanın korpusu enişdə, Ukraynski xiyabanı, Qreçeskaya küçəsində ucaldılmışdır. right|thumb|Binanın fasadı|286 px 1880-ci illərin sonları binanı yunan Anton Nomikos satın almışdır. 1910-cu ildən 1925-ci ilə qədər binanın sahibi İvan İvanoviç Minaev olmuşdur. O, binada həyat yoldaşı Yekaterina Petrovna ilə birlikdə yaşayırdı.
Çemes buxtası
İqlimi
Aralıq dənizində olduğu kimi soyuq mövsümdə körfəz üzərində yağıntıların miqdarı isti mövsümdəki yağıntıların miqdarını üstələyir. Körfəzin yamaclarında yayda quraqlıq olur və kserofit bitki örtüyü ilə örtülüdür.
Palasovun binası
Tarixi
Zirzəmiyə malik binanın fasadı qırmızı kərpicdən inşa edilmişdir. Bina 19-cu əsin 3-cü yarısında inşa edilmişdir. Korpusun sahibi tacir Aleksandra Anastaseva olmuşdur. left|thumb|Binanın fasadl|160 px Zirzəmili bir mərtəbədən ibarət olan bina Ukrayna xiyabanının Qreçeskaya küçəsin baxan istiqamətdə enişdə yerləşir. 1842-ci ildə Aleksandra Anastaeva taqanroqlu tacir Starvo Anastaseviç Anaastasevə ərə getmişdir. 1880-ci ilərdə binanı onlardan Savva Yegoreviç Oalasov satın almışdır. Palasov tütün və tütün məmulatlarınln satışı ilə məşğul idi. Onun Taqanroqun bir neçə rayonunda evi vardı. Binanın zirzəmisində general akarinin ailəsi yaşayırdı. O, hərbi prokuror idi.
ХХ əsrin əvvəllərində binanı Sumlu tacir satın alır. Dmitri Vasileviç Çerevkov Aleksandrovskinin küçəsində bir neçə dükanı vardı. Dmitri 28 dekabr 1906-cı ildə 62 yaşında dünyasını dəyişir. O, vəsiyyətnaməsində 60 min rublu kasıb şagirdlərə ərmağan etmişdir.
Dmitri Vasileviçin ölümündən sonra bina Xarlampiya və Spiridon İvanoviç Mussuri qardaşlarına dövr edilmişdir. Qardaşlar binaya 1925-ci ilə qədər sahiblənmişlər. Burada bir müddət Taqanroq kommersiya uçilişinin alman dili müəllimi Matvey İvanoviç Şmidt yaşamışdır.
Arxitektura
Düzbucaqlı formalı pəncərəyə malikdir. Pəncərələr iki korpus korpusdan ibarətdir. Əsas girişi Qreçeskaya küçəsinə baxır. Fasadı karniz və kolonnalarla bəzədilmişdir.
Sovet hakimiyyəti illərində bina milliləşdirilmişdir. Hazırda binada yaşayış mənzilləri yerləşir. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir
Nepentes
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
İndoneziya meşələrində yaşayan Nepenthes alata adlı küpə otu bitkisi ətrafında gəzişən böcəklər üçün maraq doğuran, amma təhlükəli bir kəşf qaynağıdır. Bitki küpənin ağzına qoyulan böcəkləri sürüşkən toxuması sayəsində birbaşa mədəsinə endirə bilir. New Phytologist jurnalında nəşr olunan tədqiqatlarında Laurence Gaume və heyəti bitkinin böcək tutma qabiliyyətini sınaqdan keçiriblər (New Phytologist (156, 479–489; 2002).Tədqiqatçılar bu tədqiqatlarında uçma qabiliyyəti olmayan  meyvə ağcaqanadı və qarışqaları istifadə etiblər. Bu iki canlı adi halda səthlərə çox güclü şəkildə yapışdıqları halda bitkinin daxili divarında yapışmağı bacara bilməyiblər. Böcəklər dərhal sürüşərək aşağı, bitkinin həzm şirəsinin olduğu hissəyə düşərək bitkiyə qida oldular. Bitkinin səthini elektron mikroskopu altında tədqiq edən alimlər daxili divarların balmumuna bənzər  maddəylə örtülü olduğunu kəşf etdilər. Adi halda ən hamar səthlərə belə asanlıqla yapışa bilən ağcaqanadların bu balmumuna yapışa bilməməsinin sirrinin isə mumun kövrəkliyində gizli olduğunu aşkar etdilər. Meyvə ağcaqanadı və ya qarışqa möhkəm səth kimi görünən balmumu ilə örtülü divara qonduqları anda ayaqlarının altındakı bölgə mikroskopik zərrəciklər şəklində tökülür və beləcə ayağın səthlə təmasını kəsirdi. Küpə otu bitkisinin ona yaxınlaşan canlıları ustalıqla tuta bilməsi və bunları tutmaq üçün sahib olduğu möhtəşəm dizaynın bir yaradıcısı olduğunu sübut edir.
Pavel Sakvarelidze
Pavel Sakvarelidze (პავლე დავითის ძე საყვარელიძე; ) — Gürcüstan siyasətçisi, Gürcüstan Təsis Məclisinin üzvü.
Həyatı
Ali təhsilini Rusiya və İsveçrə universitetlərində almışdır.
Rusiya Sosial Demokratik İşçi Partiyasının Menşevik fraksiyasının üzvü idi. İmereti-Sameqrelo partiyasının üzvü və təşkilatçısı. Partiya təxəllüsü "böyük Pavel" olub. 1905-ci ildə İmeretidə baş verən inqilabi çıxışlarda yaxından iştirak etmişdir. 1917-ci il noyabr ayından seçici vəzifələrdə işləmişdir, 1918-ci ildə Gürcüstan Demokratik Respublikası parlamentinin üzvü seçildi. Gürcüstanın İstiqlal Bəyannaməsini imzalamışdır. 12 mart 1919-cu ildə Gürcüstan Sosial Demokrat Partiyasının siyahısı üzrə Gürcüstan Təsis Məclisinin üzvü seçildi.
Lan (hərf)
left|thumb|𐔾 hərfi Mingəçevirdən tapılmış şamdan ayağında üçüncü sətrin sondan ikinci hərfi kimi 𐔾 (səslənməsi: ; transkripsiyası: L, l) — Alban əlifbasının 15-ci hərfi. Matenadaran MS 7117 əlyazmasında hərfin adı (Lan) kimi verilmişdir. Tədqiqatçılar Jost Gippert və Wolfgang Schulzenin fikrincə bu hərfin adı doğrudur. Fonetik olaraq Azərbaycan dilindəki L|L hərfi ilə eyni səsi bildirir. Tədqiqatçıların heç biri bu qrafikanın düzgün fonetik mənasına şübhə etmir. Rəqəm dəyəri 60-dır. Nümunələr :
Pavel Sakvarelidze
Həyatı
Vake qəbirstanlığında dəfn olunub.
Lan (hərf)
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Pavel Sakvarelidze
Şəxsi həyatı
Valerian Qunia onun qayınatası olub.
Şüalılar
Mənbə
'''B.İ.Ağayev, Z.A.Zeynalova. Onurğasızlar zoologiyası.''' Bakı, «Təhsil» 2008 , 568 səh
Xarici Kosmos Müqaviləsi
400 px|thumb|
Xarici Kosmos Müqaviləsi, rəsmi adı ilə Ay və digər Göy cisimləri daxil olmaqla, Kosmosun Kəşfi və İstifadəsində Dövlətlərin Fəaliyyətlərini İdarəetmə Prinsipləri Müqaviləsi — beynəlxalq kosmik hüququn əsasını təşkil edən müqavilədir. 27 yanvar 1967-ci ildə ABŞ, İngiltərə və Sovet İttifaqında imzalanması üçün açılan müqavilə, 10 oktyabr 1967-ci ildə qüvvəyə minmişdit. 2015-ci ilin sentyabr ayına kimi konvensiyaya 104 ölkə qoşulub. 24 ölkə müqaviləni imzalamış, lakin təsdiqləmə işlərini bitirməmişdir. Müqavilənin bəzi maddələri
Eyni prinsiplərə uyğun olaraq hazırlanan “Ay müqaviləsi”nin 11-ci maddəsində Ay və digər səma cisimlərinin Bəşəriyyətin ortaq mirası olduğu və Ayın səthində mülk iddiaları edilə bilinməyəcəyi açıq şəkildə bildirilmişdir. Türkiyə 2012-ci ildə bu sənədi imzalamışdır.
Nəticədə nə real insanlar, nə də dövlətlər beynəlxalq hüquq baxımından bu cür göy cisimlərinə iddia edə bilməzlər. Bundan əlavə, 21 Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvü tərəfindən tanınan Çin Respublikası (Tayvan), Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisinin 1971-ci ildə Çinin üzvlüyünü Çinə qaytarmasından əvvəl təsdiqlənmişdir.