cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nankin qırğını
Matsuianın müdafiəsi
Matsui öz ifadəsində göstərdi ki, o, zabitlərinə qırğınları araşdırmaq və lazımi tədbirlər görmək əmrini verib. Lakin məhkəmədə o, qoşunlarda nizam-intizam və mənəviyyatla bağlı səlahiyyəti olan bir vəzifə tutmadığı üçün əsgərlərin davranışının onun səlahiyyətindən kənar olduğunu bildirdi.
1995-ci il avqustun 15-də Yaponiyanın təslim olmasının 50-ci ildönümündə baş nazir Tomiiçi Murayama ilk dəfə olaraq Yaponiyanın müharibə zamanı hərəkətlərinə görə rəsmi və açıq şəkildə üzr istədi. O, Yaponiya təcavüzü və onun Asiya xalqlarına vurduğu əziyyətə görə üzr istəyib. O, bütün sağ qalanları, eləcə də həlak olanların qohumlarını və dostlarını ürəkdən başsağlığı verməyə dəvət edib. Həmin gün baş nazir və imperator Akihito Tokionun Nippon Budokan Arenasında matəm çıxışları edib. İmperator başsağlığı verib və ümid etdiyini bildirib ki, belə vəhşiliklər bir daha təkrarlanmayacaq. “Nankinə təcavüz” kitabının müəllifi İris Çan Murayamanı ondan gözlənilən yazılı üzr istəmədiyi üçün tənqid edib. O, çinlilərin "Yaponiya tərəfindən Çinə heç vaxt birmənalı və səmimi üzr təklif ediləcəyinə inanmadığını" və Yaponiyanın yazılı üzr istəməsinin beynəlxalq ictimaiyyətə ən yaxşı siqnal olacağını söylədi.
Matsui iddia edirdi ki, o, heç vaxt çinli hərbi əsirlərin edam edilməsini əmr etməyib. O, həmçinin məhkəmədə bildirib ki, intizam pozuntularına görə əsgərləri cəzalandırmaq üçün diviziya komandirlərinə əmr vermiş və bu göstərişlərin onlar tərəfindən yerinə yetirilmədiyini bilmirdi. Məhkəmədə şahzadə Asakanı qorumağa cəhd edərək Matsui hər şeydə diviziya komandirlərini günahlandırdı
Verdikt
Matsui 55-ci bənd üzrə mühakimə olundu və onu yüksək rütbəli zabitlərdən biri olmaqda “[müharibə qanunlarına və adətlərinə] riayət etmək üçün adekvat addımlar atmaq üçün [onun tabeliyində olan zabitlərə münasibətdə] qanuni vəzifəsinə bilərəkdən və ehtiyatsızlıqdan etinasızlıq göstərməkdə ittiham olundu "
Yaponiya Nankini işğal edərkən xarici işlər naziri olmuş Koki Hirota “ümumi plan və ya sui-qəsdin tərtib edilməsində və ya həyata keçirilməsində” (1-ci bənd) iştirakda, “Çin respublikasına qarşı aqqressiv müharibə və beynəlxalq qanunları, müqavilələri, razılaşmaları və onlara qarşı təminatları pozan müharibə" aparmaqda ”(27-ci bənd) və 55-ci bənd üzrə günahkar bilinib.
Cəza
General Hisao Tani Nankin müharibə cinayətləri tribunalı tərəfindən ölüm cəzasına məhkum edildi.
Yaddaş
1985-ci ildə Nankin bələdiyyəsi qətliam qurbanlarının xatirəsini yad etmək və onları məlumatlandırmaq Nankin qətliamının yaddaş zalını üçün (en:Nanjing Massacre Memorial Hall) yaratdı. O, on min cəsədin çuxuru (wàn rén kēng) kimi tanınan minlərlə cəsədin basdırıldığı yerin yaxınlığında yerləşir.
1995-ci ildə Daniel Kvan ( Los-Ancelesdə “Unudulmuş Holokost” adlı foto sərgi təşkil etmişdi.
2005-ci ildə Yon Rabenin Nankindəki keçmiş evi "Yon Rabe və Nankin təhlükəsizlik zonası üçün Xatirə Zalı" olmaq üçün təmir edildi. Açılış 2006-cı ildə baş tutub.
13 dekabr, 2014-cü ildə Çin Nankin qətliamı ilə əlaqədar özünün ilk Yaddaş Gününü keçirtdi.
9 oktyabr 2015-ci ildə qətliamla bağlı sənədlər YUNESKO tərəfindən Sülh yaddaşının irs siyahısına daxil edildi.
Mədəniyyət və incəsənətdə
Həm Çin, həm də Yaponiya hərbi cinayətlərin tarixiliyini tanıyır. Bununla belə, onların müxtəlif tarixçilər və siyasətçilər tərəfindən necə təsvir olunduğu ilə bağlı mübahisələr hələ də bu ölkələrin ikitərəfli münasibətlərində gərginliyə gətirib çıxarır və həmçinin Yaponiya ilə regionun digər ölkələri arasında, məsələn Cənubi Koreya ilə problemlər yaradır.
Soyuq müharibə
1970-ci illərə qədər Çin Nankin qırğını haqqında dünyaya nadir hallarda xatırladırdı. AyrisÇan özünün “Nankinə təcavüz” kitabında bunu Soyuq Müharibə dövründə Yaponiya ilə ticarət əlaqələrinin Mao üçün daha vacib olması ilə izah edir. Lakin tərəflər ara-sıra qətliamdan bir-birini şeytan qismində təsvir vermək üçün istifadə ediblər.
Yaponiyada debatlar
Yaponiyanın Nankin qətliamı ilə bağlı baxışları illər ərzində müharibə illərində 1950-1960-cı illərdə ortaya çıxmağa başlayan hadisələrin yapon iştirakçılarının etirafları və sənədləri vasitəsilə tamamilə inkar və ört-basdır edilməsindən, ölkədəki qırğını minimuma endirməyə doğru dəyişdi. Sonra tarixi yenidən yazmaq və təhrif etmək vaxtı gəldi və XX əsrin 90-cı illərində bəzi məmurlar Nankindəki zorakılığın tarixiliyini tamamilə inkar etdilər.
Müzakirələrin çoxu 1970-ci illərdə baş verdi. Bu müddət ərzində yaponlar Çinin Nankinlə bağlı bəyanatlarını tənqid edərək, Pekinin şəxsi ifadə və təsvirlərə həddən artıq etibar etdiyini bəyan edirdilər. Çin hökuməti tərəfindən uydurma, süni şəkildə hazırlanmış və ya yanlış olaraq Nankin hadisələri ilə əlaqələndirilmiş Tokio Məhkəməsində təqdim edilən dəfn qeydlərinin və fotoşəkillərin düzgünlüyünə şübhələr ifadə edilmişdir.
1970-ci  Asahi Shimbun qəzeti üçün İkinci Dünya Müharibəsi zamanı (o cümlədən Nankin qırğını) yapon əsgərləri tərəfindən törədilən müharibə cinayətləri haqqında yazılar yazmışdır. Bu nəşrlər ifrat sağçı müəlliflərin tənqidinə səbəb oldu. Cavab olaraq,  və Akira Suzuki  Nankin qırğını inkarçı hərəkatını ilhamlandıran iki mübahisəli və hələ də tez-tez istinad edilən əsərlər yazdılar.
1984-cü ildə Nankindəki müharibə cinayətləri ilə bağlı iddiaları təkzib etmək üçün Yaponiya Ordusu Veteranları Assosiasiyası (Kaikoşa) 1937-1938-ci illərdə bu şəhərdə xidmət etmiş yapon əsgərləri ilə müsahibə apardı. Amma veteranlar ittihamları inkar etmək əvəzinə, qətliamların baş verdiyini təsdiqləyərək, onların iştirakını etiraf edərək, açıq şəkildə təsvir ediblər. Sorğuların nəticələri 1985-ci ildə assosiasiyanın “Kaiko” jurnalında üzrxahlıqla yanaşı dərc olundu: “Müharibənin çətinliyinə və hərbi psixologiyanın xüsusiyyətlərinə baxmayaraq, bu cinayətkar qırğınlar haqqında eşidəndə sadəcə söz tapa bilmirik. Müharibə zamnı orduda iştarak edən hamımız Çin xalqından üzr istəyirik. Bu, həqiqətən də təəssüf doğuran bir barbarlıq hərəkəti idi".
Yaponiyanın baş naziri və imperatoru tərəfindən üzrxahlıq və başsağlığı
Tokiodakı Yasukuni Muzeyində Nankinqə verilən qısa istinada görə, yapon generalı öz adamlarına xarici yaşayış məntəqələrini və mülki şəxslər üçün “təhlükəsiz zona”nı qeyd edən xəritələr verib və ciddi hərbi nizam-intizam əmri verib. Ziyarətçi belə bir nəticəyə gəlməlidir. Muzey yalnız qeyd edir ki, “Mülki geyimdə tutulan çinli əsgərlərə qarşı sərt rəftar edilib”.
Yapon rəsmiləri tərəfindən qətliamın inkarı
1994-cü ilin mayında Yaponiyanın ədliyyə naziri Şigeto Naqano Nankin qırğını “saxtalaşdırma” adlandırdı.
19 iyun 2007-ci ildə Yaponiya Liberal Demokrat Partiyasından olan 100-ə yaxın deputat qrupu Nankin qırğınının saxtalaşdırıldığını elan edərək, yapon əsgərlərinin iştirakına dair heç bir sübut olmadığını iddia etdi. Onlar Pekini bundan “siyasi reklam” üçün istifadə etməkdə ittiham ediblər.
20 fevral 2012-ci ildə Naqoya şəhərinin meri Takaşi Kavamura Nankinqdən gələn nümayəndə heyətinə qətliamın "heç vaxt baş vermədiyini" söylədi. İki gün sonra o,    "Mən deyirdim ki, yüz minlərlə insanın kütləvi qətli olmayıb” deməklə özünün əvvəlki ifadəsinə düzəliş verdi. 2013-cü il aprelin 1-də yenidən məsələ ilə bağlı sual yarananda, o, öz sözünün üstündə israr etdi. Seçkiqabağı debatlar zamanı Kaşamura bildirib ki, onun mövqeyi dəyişikliklərə məruz deyil.
24 fevral 2012-ci ildə Tokio qubernatoru Şintaro İşihara da Nankin qırğınının baş verdiyinə inanmadığını bildirdi. O bildirib ki, onun fikrincə, bu qədər qısa müddətdə bu qədər insanı öldürmək mümkün deyil. Onun fikrincə, reallıqda 10.000 nəfər həlak olmuşdur.
3 fevral 2014-cü ildə Yaponiyanın NHK telekommunikasiya şirkətinin idarə heyətinin üzvü Naoki Hyakuta heç bir qətliam olmadığını demişdi O deyirdi ki, ayrıca insidentlər baş vermişdir, lakin kütləvi qırğınlar olmamış və Tokio Tribunalının 200.000 rəqəmini tənqid etmişdir.
Beynəlxalq münasibətlərə təsiri
Nankin qırğınının xatirəsi 1970-ci illərin əvvəllərindən bəri Çin-Yaponiya münasibətlərində əsas gərginlik olub. Təhsil və mədəniyyət sahəsində ikitərəfli əməkdaşlıq, beynəlxalq ticarət, bu ölkələr müharibədən sonra əlaqələrini normallaşdırdıqdan sonra Yaponiya ÇXR-in əsas ticarət tərəfdaşına çevrildiyi vaxtdan əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır. İki ölkə arasında ticarət dövriyyəsinin həcmi hər il 200 milyard ABŞ dollarını ötür. Buna baxmayaraq, bir çox çinlilər hələ də Nankin qırğını da daxil olmaqla İkinci Dünya Müharibəsi zamanı törədilmiş hərbi cinayətlərdən qaynaqlanan yaponlara qarşı inamsızlıq və düşmənçilik hisslərini yaşayırlar. Bu inamsızlıq hissi yaponların baş vermiş vəhşilikləri etiraf etmək və üzr istəmək istəmədiyi inamından qaynaqlanır.
Takashi Yoşida Çin, Yaponiya və Qərb ölkələrində siyasi mənzərədə və “milli maraqlar” anlayışında baş verən dəyişikliklərin Nankin qırğınının kollektiv yaddaşını necə dəyişdiyini təsvir edir.
Yaponiyanın bir çox baş nazirləri İkinci Dünya Müharibəsi zamanı da daxil olmaqla Yaponiyanı müdafiə edən döyüşçülərin və digərləri ilə yanaşı Nankin qırğınının iştirakçılarının şərəfinə Yasukuni məbədini ziyarət etdilər. Məbəd muzeyindəki stendlər ziyarətçilərə heç bir qırğın olmadığını bildirsə də, mülki paltar geyinmiş çinli əsgərlərə “sərt münasibət” göstərilib. 2006-cı ildə Yaponiyanın keçmiş baş naziri Juniçiro Koizumi Çin və Cənubi Koreyanın xəbərdarlıqlarına baxmayaraq, məbədi ziyarət etdi. Onun bu səfəri etmək qərarı hər halda beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən çox az həvəslə qarşılandı. Bununla belə, Koizumi müharibəni və ya Yapon militarizmini tərifləmək niyyətində olduğunu inkar etdi. Çin Xarici İşlər Nazirliyi onu “Çin-Yaponiya münasibətlərinin siyasi əsaslarına zərbə vurmaqda” ittiham edib. Cənubi Koreya nümayəndəsi isə Tokionun bu ölkədəki səfirinin etiraz notası təqdim edilməsi üçün çağırılacağını bildirib.
Nankin qırğını və milli kimlik
Takashi Yoshida bildirir ki, “Nankin hər üç xalqın [Çin, Yaponiya və ABŞ] etnik qürur və kimliyin əsaslarını qorumaq və yenidən formalaşdırmaq cəhdlərini önə çəkərək, dəyişən daxili və milli dəyərlərdən asılı olaraq müxtəlif növ əhəmiyyət kəsb edir"
Yaponiyada
Yaponların əksəriyyəti Nankin qırğını zamanı ölkə ordusunun vəhşiliklər törətdiyini bilir. Bəzi rəsmilər və yazıçılar bu hadisəni açıq şəkildə inkar edərək, bunu anti-yapon hərəkatını inkişaf etdirmək üçün lazım olan təbliğat uydurması kimi qınayıblar. Qırğına münasibət bir çox cəhətdən yaponların sağ və solçuları arasında ayırıcı xəttə çevrilib. Birincilər imperiya ordusuna xas olan və xüsusi diqqətə layiq olan “vəhşilikləri” hesab edirdilər. Sonuncu, Perrinin Yaponiyanı "kəşf etməsini" və atom bombalarını daha əhəmiyyətli hadisələr elan etdi.
Yaponiya hökuməti hesab edir ki, dinc əhalinin kütləvi qırğını, talan və digər zorakılıq aktlarının Yaponiya ordusu tərəfindən törədildiyini inkar etmək mümkün deyil. Lakin onun fikrincə, qurbanların ümumi sayını demək çətindir. 2010-cu ildə Yaponiya-Çin Birgə Tarix Tədqiqat Komitəsinin iclasında Yaponiya tərəfi 40.000 və 20.000 təxmini hesablamalarla mülki əhalinin maksimum sayının təxminən 200.000 olmasından danışdı.
Bununla belə, hər şeyə bu millətçi baxış, Nankin qırğınını təsvir edən Yapon dərsliklərində işlərin vəziyyəti ilə təsvir olunduğu kimi, Nankinqdə baş verənlərin geniş yayılmış anlayışını əks etdirmir. Əsas versiyalarda onlar çinlilərlə müştərək tarix komitəsinin işinin məhsullarına bənzəyir, lakin müxtəlif versiyalarında müəlliflər qırğınları fərqli şəkildə şərh edirlər, baxmayaraq ki, onlar adətən yandırma və digər cinayətləri tanıyırlar, lakin cinsi əlaqəni ifadə etmirlər. onların bir çoxunun təbiəti və günahkarların müharibədən sonrakı tribunallar tərəfindən cəzalandırılmasına diqqət yetirilir.
“Nankinin yaponiya ordusu tərəfindən işğalı zamanı çoxlu sayda çinlini qətlə yetirilib, qarət, talan, yandırma və hücumlar həyata keçirilib. Nankin qırğınının qurbanlarının sayını Tokio müharibə cinayətləri tribunalı daha sonra onu 200.000 olaraq təyin etdi və bu işdə qolu olan yaponları ciddi şəkildə günahlandırdı" deyə Yapon dərsliklərindən birində yazılmışdır.
Çində
Nankin qırğını müasir Çin milli kimliyinin yaradılmasında təməl daşı oldu Müasir çinlilər (ÇXR, Tayvan və diasporadakı Çin vətəndaşları da daxil olmaqla) tutduqları mövqe və ya fikirlərin bəzilərini izah etmək üçün Nankin qırğınına baxırlar. Bu milləti birləşdirən element savadlı kəndlilər və iri dövlət xadimləri üçün eynidir.
Materialların nəşri
2007-ci ilin dekabrında ÇXR hökuməti Nankin qırğını zamanı yaponlar tərəfindən öldürülən 13 min insanın adlarını dərc etdi. Sinxua Xəbər Agentliyinin məlumatına görə, bu, o dövrdə mövcud olan adların ən dolğun siyahısı idi. Səkkizinci hesabat Nankin qırğınının başlanmasının 70-ci ildönümünü qeyd etmək üçün dərc edilib. O, həmçinin qətllərə görə məsuliyyət daşıyan Yapon bölmələri və birləşmələrinin siyahısını və qurbanların ölüm səbəblərini ehtiva edir. Zhang Xianwen ( iddia edir ki, onun üçün məlumat "obyektiv, ədalətli və tarixin hökmünə tab gətirəcək Çin, Yapon və Qərb mənbələrindən" götürülüb. . Bu çıxış 55 cildlik “Nankinq qırğınına dair tarixi materiallar toplusu”nun bir hissəsidir ( (bax.南京 大 屠杀 史料 集)), bu qırğına həsr olunmuş yığıncaq.
İpatovski rayonu
İpatovski rayonu — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi İpatovo şəhəridir. Əhalisi 56 197 nəfərdir (2020).
Coğrafiyası
İpatovski rayonu ərazisi eyni adlı şəhər dairəsinin yerləşdiyi ərazidə, Stavropol yüksəkliklərinin şimal-şərq yamacları və Manıçeskaya ovalığının cənub-qərb hissəsi sərhədində yerləşir. Şimalda rayon Kalmıkiya Respublikası ilə, cənubdan Petrovski, cənub-qərbdə Trunovski, qərbdə Krasnoqvardeyski, şimal-şərq və şərqdən Apanasenkovski, cənub-şərqdən isə Türkmən rayonu ilə həmsərhəddir.
Bölgənin ərazisi şimaldan cənuba 67 km, qərbdən şərqə 112 km məsafədə uzanır. Rayon Stavropol diyarındakı ən böyük rayonlardan biridir, sahəsi 4039 km²-dir.
İqlim
İpatovski rayonunda iqlim yayda +44 ° C-ə qədər, qışda -34 ° C-ə qədər maksimum və minimum hava istiliyinin dalğalanma amplitüdü ilə kəskin kontinentaldır. Orta illik yağıntının miqdarı 320-412 mm-dir. Yağıntının miqdarı şimal-şərqdən cənub-qərbə keçdiyiniz zaman artır.
İpatovski rayonu quraq bölgələr kateqoriyasına aiddir. Yaz uzun, isti, iyulda orta aylıq temperaturu +24 ° C-dir. Yaz aylarında şərq küləyi Orta Asiya çöllərinin isti havasını gətirir. Quraqlıq və toz fırtınaları 15-20 m/s sürətlə başlayan külək sürəti ilə əlaqələndirilir. Müxtəlif intensivlikdə olan quraqlıq və quru küləklər İpatovski rayonu üçün tipik bir hadisədir.
Payız isti və uzun keçsə də, don çox tez-tez olur.
Hidroqrafiya
İpatovski rayonundakı çay şəbəkəsi zəif inkişaf etmişdir. Ən əhəmiyyətlisi Xəzər dənizin qapalı hövzəsinə aid olan Ayqurka qolu ilə Kalaus və Azov dənizi hövzəsinə aid Bolşaya Kuqulta (Yeqorlik çayının sağ qolu) çaylarıdır. Kiçik çaylar: Kevsala, Ayqurka, Calqa və Dunda.
Tarixi
13 fevral 1924-cü ildə Şimali Qafqaz diyarının Stavropol dairəsinin Vinodelenski rayonu olaraq qurulur. Ərazisini Stavropol quberniyasının Blaqodarnenski və Medvejenski rayonlarından ayırmaqla meydana gəlir.
7 avqust 1935-ci ildə Vinodelenski rayonu Stavropol diyarının Sovet ideologiyası uğrunda mübarizənin qəhrəmanlarının şərəfinə və bölgənin Ağ Qvardiyadan azad edilməsinin 15-ci ildönümü ilə əlaqədar regional aksiya çərçivəsində İpatovski (mərkəzi İpatovo kəndi) olaraq adlandırıldı.
21 yanvar 1943-cü ildə İpatovski rayonu alman faşist işğalçılarından azad edilir.
20 iyun 1957-ci ildə ərazinin İpatovski, Trunovski və Molotovski rayonlarına verilməsi ilə Dmitrievski rayonu ləğv edilir.
1 fevral 1963-cü ildə RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə mövcud olanın əvəzinə Stavropol diyarında İpatovskii kənd rayonu qurulur.
12 yanvar 1965-ci ildə RSFSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti qərar verir:
Arzqirski, Aleksandrovski, Apanasenkovski, Blaqodarnenski, Qeorqievski rayonu, İzobilnenski, İpatovski, Kochubeevski, Krasnoqvardeiski, Kursk, Levokumski, Mineralovodski, Novoaleksandrovski, Petrovski, Prikumski, Sovetski və Şpakov kənd sovetlikləri 4 oktyabr 2004-cü ildə "Stavropol diyarının bələdiyyələrə bir şəhər, kənd qəsəbəsi, şəhər dairəsi, bələdiyyə rayonu statusu verilməsi haqqında" qanuna uyğun olaraq İpatovski bələdiyyəsi təşkil edilir.
1 may 2017-ci ildən etibarən Stavropol diyarının 29 aprel 2016-cı il tarixli 48-kz qanununa əsasən İzobilnenski rayonunun bütün bələdiyyələri İzobilnensky şəhər dairəsinə çevrilir.
Ərazi vahidi statusunu qorudu.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 29 281 kişi (46,66 %) və 33 470 qadın (53,34 %) yaşayırdı.
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:
İqtisadiyyat
Kənd təsərrüfatı müəssisələrində 12,4 min baş mal-qara, 74,6 min baş qoyun vardır.
Saman Nəriman Cahan
Saman Nəriman Cahan (, d. 18 aprel 1991, Bünab, Şərqi Azərbaycan ostanı, İran) — hazırda Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Neftçi komandasının keçmiş cənubi azərbaycanlı yarımmüdafiəçisi, 23 yaşadək futbolçulardan ibarət İran millisinin keçmiş üzvü.
Klub karyerası
Əhalisi azərbaycanlılardan ibarət olan və əsasən Azərbaycan dilində danışılan bölgə olan Şərqi Azərbaycan ostanının Bünab ərazisində anadan olan Saman futbolçu karyerasına Təbrizin İran peşəkar futbol liqasındakı təmsilçisi Traktorda başlamışdır. Həmçinin onun peşəkar futbolçu kimi yetişməsində Təbrizin digər klubu Maşın Sazi və Tehranın Neft Tehran klublarının da böyük rolu olub. Peşəkar olaraq karyerasına 2012-ci ildə məhz Neft Tehran klubunda başlayıb. Həmin ilin ikinci yarısını icarə əsasında Göstəriş Poladda keçirən Saman, özünü yaxşı nümayiş etdirmiş və növbəti mövsüm Göstərişə transfer edildi.
Traktorda icarədə oynayıb yenidən Göstərişə qayıdan Saman 2016-cı ilin yayında Avstriya Bundesliqası təmsilçisi Volfsbergerə baxışa yollansa da, maliyyə problemləri səbəbindən onun transferi baş tutmadı. Saman 2016-17 mövsümündə yenidən qurulmuş Maşın Sazi komandasına qatıldı. Azadi stadionunda İstiqlalla oyunda məhz onun qolu sayəsində komandası Tehran təmsilçisi ilə heç-heçə etdi. Artıq o, tərəfdarlar tərəfindən İstiqlalın killeri kimi tanınırdı, çünki bu qol onun İstiqlala karyerası ərzində vurduğu növbəti qollardan biri idi.
4 yanvar 2017-ci ildə Nəriman Cahan rəsmi olaraq Fars Körfəzi Pro Liqasının liderlərindən biri olan Persepolis ilə 2 il yarımlıq müqavilə imzaladı. 13 yanvar 2017-ci ildə yeni komandası ilə Azadi stadionunda Saypaya qarşı keçirilən matçda debüt etdi.
Persepolisdə oynadıqdan sonra yenidən geri dönmək qərarına gəldi və Göstəriş Polad ilə 1 illik müqavilə bağladı.
Mahir Əhmədov
Mahir Əhmədov (tam adı: Əhmədov Mahir Əhməd oğlu; ) — Azərbaycanlı həkim, cərrah-oftalmoloq, tibb elmləri namizədi (2008), Azərbaycan Tibb Tələbələri Assosiasiyasının üzvü (1996–1999), Alman Oftalmoloji Cəmiyyətinin proyekt rəhbəri, Almaniyada dissertiya müdafiə etmiş ilk azərbaycanlı göz həkimi.
O, həkim-oftalmoloq kimi 2004–2006-cı illərdə Almaniyanın Mainz Universiteti Göz Klinikasında, 2006-cı ildə "OFKO" Göz Klinikasında, 2006–2009-cu illərdə Mainz Universiteti Göz Klinikasında fəaliyyət göstərib. Almaniyada işlədiyi vaxtlarda Alman Akademik Mübadilə Xidmətinin stipendiyasına layiq görülüb, Alman Oftalmoloji Cəmiyyətinin proyekt rəhbəri olub.
2008-ci ildə Qutenberq Universitetinin tibb fakültəsində dissertasiya müdafiə edib. Mahir Əhmədov Almaniyada tibb üzrə dissertasiya müdafiə edən ilk azərbaycanlı göz həkimidir. Həmin ildə tibb elmləri namizədi fəxri adına layiq görülüb.
İlk illəri
Mahir Əhməd oğlu Əhmədov 1 sentyabr 1978-ci il tarixində Qazax rayonunda anadan olub. Orta təhsilini Bakıda tamamlayıb. sentyabr 1985 – iyun 1995 tarixlərində Bakıda 167 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1995-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinin müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olub, 2001-ci ildə təhsilini tamamlayıb. 2001–2002-ci illərdə Göz Xəstəlikləri ETİ internaturasında təhsilini tamamlayan Mahir, 2002-ci ilin dövlət imtahanından oftalmoloq sertifikatı alıb.
Karyerası
1996–1999-cu illərdə "Azərbaycan Tibb Tələbələri Assosiasiyası" fəxri cəmiyyətinin üzvü olub. 2000–2001-ci illərdə "Unidet Nations Volunteers" proqramında volontyor, qaçqın uşaqlar üçün tibbi maarifləndirmə üzrə treninqlərdə, AİDS əleyhinə proyektlərdə trener kimi çıxışlar edib. 2002-ci ilin may-avqust aylarında "ECOS" qeyri-dövlət təşkilatlarında, Bərdə və İmişli rayonlarında qaçqınlar üçün tibbi maarifləndirmə üzrə treninqlərdə trener kimi fəaliyyət göstərib.
1998-ci ildə Göz Xəstəlikləri ETİ-da, 1999-cu ildə 19 saylı şəhər poliklinikasında, 2000-ci ilin iyununda 2 saylı şəhər xəstəxanası – "Daxili Xəstəliklər" şöbəsində, iyulunda eyni xəstəxananın "Ginekologiya" şöbəsində, avqustunda "Cərrahiyyə" şöbəsində praktikadan keçib.
2002–2004-cü illərdə həkim olaraq hərbi xidmətini (tibbi xidmətlə, – baş leytanant) başa vurub. 2004-cü ildə Almaniyanın Qutenberq Universitetinin tibb fakültəsinə daxil olaraq, 2005-ci ildə təhsilini başa vurub. 2006–2008-ci illərdə həmin universitetin aspiranturasında təhsil alıb. 2008-ci ildə Qutenberq Universitetinin tibb fakültəsində dissertasiya müdafiə edib. Mahir Əhmədov Almaniyada tibb üzrə dissertasiya müdafiə edən ilk azərbaycanlı göz həkimidir. Həmin ildə tibb elmləri namizədi fəxri adına layiq görülüb.
O, həkim-oftalmoloq kimi 2004–2006-cı illərdə Almaniyanın Mainz Universiteti Göz Klinikasında, 2006-cı ildə "OFKO" Göz Klinikasında, 2006–2009-cu illərdə Mainz Universiteti Göz Klinikasında fəaliyyət göstərib. Almaniyada işlədiyi vaxtlarda Alman Akademik Mübadilə Xidmətinin stipendiyasına layiq görülüb, Alman Oftalmoloji Cəmiyyətinin proyekt rəhbəri olub.
2009-cu ildən Azərbaycanda həkim-oftalmoloq kimi fəaliyyət göstərir. 1997-ci ildə Respublika Toksikologiya Mərkəzində iş təcrübəsindən keçib. 2009–2011-ci illərdə Mərkəzi Gömrük Hospitalında, 2011–2016-cı illərdə "Oksigen" Kliniki Hospitalında həkim-oftalmoloq kimi işləyib. 2016-cı ildən "Baku Medical Plaza"da fəaliyyət göstərir.
Vətən müharibəsi dövründəki fəaliyyəti
Mahir Əhmədov həkim-oftalmoloq kimi Vətən müharibəsi zamanı yaralanaraq göz problemləri yaşamış bir çox qazilərin əməliyyatlarını uğurla başa vurub. 2021-ci ilin yanvarında qazi İlkin Abdullayevin gözündəki zədə ilə bağlı əməliyyatı uğurla sonlandırılıb. İlkin Abdullayev sol gözündən partlayış nəticəsində kombinə olunmuş çoxsaylı qəlpəli yaralanmalar keçirtmişdi.
İlkin Abdullayev bir neçə dəfə yaralanıb. 6 noyabr tarixində Qırmızı Bazar istiqamətində gedən döyüşlərdə yaxınlığına düşən minamyot mərmisinin qəlpələri gözünə dolub. Qazi əməliyyatdan sonra sevincli hislərlə bildirib ki, "Əvvəlcə Əhmədbəylidə hospitalda, sonra da Papanində Hərbi Hospitalda əməliyyat edildim, amma problem tam həll olunmadı. Həkimlər risk etmədilər qəlpələri çıxarmağa. Çox həssas əməliyyat idi. "Baku Medical Plaza"nın rəhbərliyi və həkim-oftalmoloq Mahir Əhmədov sağ olsun, üzərlərinə götürdülər, uğurla reallaşdırdılar əməliyyatı." Mahir Əhmədov əməliyyatla bağlı ətraflı şəkildə bildirib:
Mahir Əhmədov Vətən Müharibəsi dövründə də yaralılara tibbi yardım göstərib. Həkim qeyd edir ki, "Baxmayaraq ki, müharibə bitib, qələbə qazanmışıq, yenə də qazilərimizə mümkün dəstəyi göstərməkdə davam edirik. Onların müayinələri və əməliyyatları tam ödənişsiz həyata keçirilir. İlkin Abdullayevin əməliyyatı da bu qəbildəndir."
Şəxsi həyatı
Mahir Əhmədov ailəlidir. O, azərbaycan, rus, ingilis, alman dillərini bilir. Mahir Əhmədovun atası Əhməd Əhmədov kimyaçı, anası isə müəllimədir.
Şimali Makedoniya
Şimali Makedoniya (mak. Северна Македонија; alb. Maqedonia e Veriut) və ya rəsmi adı ilə Şimali Makedoniya Respublikası (mak. Република Северна Македонија; alb. Republika e Maqedonisë së Veriut) — cənub-şərqi Avropada dövlət. Şimali Makedoniya Balkan yarımadasında dənizə çıxışı olmayan ölkədir. Şimal-şərqdə Serbiya, şimal-qərbdə Kosovo (qismən tanınan), qərbdə Albaniya, cənubda Yunanıstan, şərqdə isə Bolqarıstanla həmsərhəddir. Paytaxtı və ən böyük şəhəri Skopye şəhəri, ümumi sahəsi 25,713 kvadrat kilometrdir. Şimali Makedoniya keçmiş Yuqoslaviyanın tərkibində yer alan ölkələrdən biri olmuşdur və 8 sentyabr 1991-ci ildə öz müstəqilliyini elan etmişdir. Ölkə 1991-ci ildən 2019-cu ilin fevral ayınadək rəsmi olaraq Makedoniya Respublikası (mak. Република Македонија) adlandırılmışdır. Beynəlxalq aləmdə isə daha çox Keçmiş Yuqoslav Respublikası Makedoniya (mak. Поранешна Југословенска Република Македонија) və ya sadəcə Makedoniya (mak. Македонија) kimi tanınmışdır
Şimali Makedoniya 8 aprel 1993-cü ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatına üzv seçilmişdir, lakin Yunanıstan ilə Şimali Makedoniya arasında yaşanan ad mübahisəsinə görə təşkilat çərçivəsində ölkənin adı Keçmiş Yuqoslav Respublikası Makedoniya kimi göstərilməyə başlandı. Eyni ad bir çox beynəlxalq təşkilatlarda da istifadə olunmuşdur. 2018-ci ilin iyun ayında Yunanıstan və Makedoniya arasında Prespa müqaviləsi imzalanmışdır. Müqaviləyə əsasən hər iki tərəfin maraqlarına uyğun olaraq Makedoniyanın adı Şimali Makedoniya Respublikası ilə əvəz olunmuşdur. Ölkənin adının dəyişdirilməsi rəsmi olaraq 2019-cu ilin 12 fevral tarixində qüvvəyə minmişdir.
Şimali Makedoniya coğrafiyasının əsasını dağlar, dərələr və çaylar təşkil edir. Ölkə əhalisinin əsası makedonlardan təşkil olunmuşdur. Albanlar ölkənin 25%-ni təşkil edir. Şimali Makedoniyada eyni zamanda bəlli sayda türklər, romanlar, serblər, boşnaklar, arumınlar və bolqarlar da yaşayır.
Şimali Makedoniya parlamentli respublikadır və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının, Avropa Şurasının və 2020-ci ildən etibarən NATO üzvüdür. Şimali Makedoniya 2005-ci ilin dekabr ayından Aİ-yə üzv olmaq üçün danışıqlar aparır.
Adlandırılma
Yunanıstanın təzyiqləri nəticəsində ölkənin adı BMT-də Keçmiş Yuqoslaviya Respublikası Makedoniya kimi qəbul edilib. 12 iyun 2018-ci ildə Makedoniya və Yunanıstan hökumətləri 27 illik ad mübahisəsinə son qoymaq üçün ilkin razılığa gəliblər. Bu danışıqlar ölkənin Şimali Makedoniya Respublikası adlandırılması ilə nəticələnib.
Tarix
Bugünkü Makedoniya torpaqları, tarixdə bir çox dövlət və imperatorluğun sərhədləri içində olmuşdur. Bunlar içində Roma İmperatorluğu (sonrasında Şərq Roma İmperatorluğu) və Osmanlı İmperatorluğu, bölgədə hökm sürən imperatorluqlardandır.
600 ilə yaxın müddət Osmanlı suverenliyində qalan bölgə, XX əsrdə Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasının ən cənub hissələrini təşkil etmişdir.
1991-ci ildə muxtar respublika Makedoniya, Yuqoslaviya Sosialist Federativ Respublikasının daxili döyüşlərə girdiyi dövrdə müstəqilliyini elan etmişdir.
Coğrafiya
Hazırda ölkənin əsas sənaye və ticarət mərkəzidir. Makedoniyanın digər böyük şəhərləri bunlardır: Monastr, Kumanovo, Prilep, Qalxandalan, Ohri, Veles, İştip, Qoçanı, Gostivar, Ustrumca. Ölkə ərazisinin çox hissəsini dərin vadiləri olan dağlar, dik yamacları olan təpəliklər və meşə massivləri tutur. Ölkədə 50-yə yaxın təbii və süni göl, eləcə də hündürlüyü 2,000 metrdən artıq 16 dağ var. Makedoniya ərazisində olan ən böyük göl Oxrid gölü, ən uzun çay Vandar çayıdır.
Əhali
thumbnail|left|Skopye türklərinin bayrağı 30 iyun 2012-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən Makedoniya əhalisi 2.061.044 nəfər, bütün ölkə üzrə əhalinin orta sıxlığı isə 1 km²-ə 80.2 nəfərdir.
Milli tərkib
Makedoniya Respublikasının əhalisinin 2/3 hissəsini makedoniyalı slavyanlar, 1/4 hissəsini albanlar, 4 faizini türklər və təxminən 2,7 faizini serblər, rumınlar və qaraçılar təşkil edirlər.
Dil
Ölkə əhalisinin 68%-i rəsmi dövlət dili olan makedon dilində, 25%-i alban, 3%-i türk, 2%-i isə serb-xorvat dillərində danışır. Dini etiqadına görə Makedoniya əhalisinin 64%-i pravoslavdır. Müsəlmanlar ölkə əhalisinin 33%-ni təşkil edir. Makedoniyanın paytaxtı, eyni zamanda ən böyük şəhəri olan Skopyedə 380 min nəfər yaşayır.
Din
2002-ci il siyahıyaalınmasının yekunlarına əsasən əhalisinin 65 %-i pravoslav, 32 %-i müsəlman, 3 %-i əsasən katolik və protestant xrisitian və iudaistdir.
Ağanatiq (film, 2017)
Ağanatiq filmi rejissor Cabir İmanov tərəfindən 2017-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Film Planet Parni iz Baku Filmsin istehsalıdır. Filmdə iş belə gətirir ki, sıravi taksi sürücüsü Ağanatiq kriminal hadisənin şahidinə çevrilir. Qəhrəmanımız bu vəziyyətdən çıxmaq üçün köməyə yaxın dostlarını çağırır. Bütün gözlənilməz hadisələr də məhz bundan sonra başlayır. Filmdə əsas rolları Cabir İmanov, Bəhram Bağırzadə, Azər Məmmədzadə, Tahir İmanov, Ələkbər Əliyev və Tünzalə Ağayeva ifa edirlər.
Məzmun
Əfsanəvi "Planet Parni iz Baku" KVN komandasının unudulmaz və sevimli obrazı-Ağanatiq (Cabir İmanov) bu dəfə yeni komediyada, tam fərqli performansda. Filmdə iş belə gətirir ki, sıravi taksi sürücüsü Ağanatiq kriminal hadisənin şahidinə çevrilir. Qəhrəmanımız bu vəziyyətdən çıxmaq üçün köməyə yaxın dostlarını çağırır. Bütün gözlənilməz hadisələr də məhz bundan sonra başlayır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Tahir İmanov, Ələkbər Əliyev, Mütəllim Həsənov, Məmmədəli Kazımov, Cabir İmanov Rejissor: Cabir İmanov Operator: Nadir Mehdiyev Prodüser: Tahir İmanov, Cabir İmanov Bəstəkar: Elçin İmanov
Rollarda
Cabir İmanov — Ağanatiq Bəhram Bağırzadə Azər Məmmədzadə Tahir İmanov Ələkbər Əliyev Tünzalə Ağayeva Emil Abbasov Şahin Nəsirov Ziba Şücai Elçin İmanov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2017-ci ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Bolqarıstan azərbaycanlıları
Bolqarıstan azərbaycanlıları — tarixi Azərbaycandan kənarda yaşayan etnik azərbaycanlıların təşkil etdiyi Azərbaycan diasporunun Bolqarıstanda yaşayan hissəsinin adı. Rəsmi siyahıyaalınma zamanı sadəcə türk olaraq qeydə alınır və Türkiyə türklərinin tərkibində hesablanırlar. Ev dilləri Azərbaycan dilinin Qars ləhçəsi olsa da təhsillərini bolqar və Türkiyə türkcəsində alırlar. Bu ölkədəki azərbaycanlıların tamama yaxını şiə qızılbaşdır. Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin (DAK-ın) bütün dünyada yaşayan azərbaycanlıların sayına dair 2006-cı ildə yayınladığı məlumatlara əsasən Bolqarıstanda 65,000 nəfər etnik azərbaycanlı yaşamaqdadır.
Bolqarıstanda diaspora təşkilatları
Azərbaycan Respublikasının Diasporla İş üzrə Dövlət Komitəsinin məlumatlarına əsasən Bolqarıstanda azərbaycanlılara aid diaspora təşkilatları aşağıdakılardır :
Yusuf Karş
Yusuf Karş — erməni əsilli kanadalı fotoqraf. Bir sıra şəxslərin portretlərini çəkmişdir.
NGC 7347
NGC 7347, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qızıl uçurum (film, 1980)
Qızıl uçurum — Azərbaycan filmi.
Texas
Texas — ABŞ-nin cənubunda yerləşən ştat. ABŞ-də ərazi böyüklüyünə görə Alyaskadan sonra 2-ci yeri tutur (696 241 km2) əhalisinə görə isə Kaliforniyadan sonra 2-ci yerdədir. (26 956 958 nəfər) Texas Amerikanın kənd təsərrüfatı, maldarlıq, təhsil, neft-qaz və kimya sənayesi, maliyyə institutlarının mərkəzlərindən biridir. Ştatın paytaxtı — Ostindir. ABŞ ştatları arasında abbreviaturası — "TX"-dir.
İspan müstəmləkəçiliyi
Avropadan olan İspanlar və digər köçkünlər məskunlaşmazdan əvvəl Texasın müasir ərazisi müxtəlif Hindu tayfalarının yaşayış yeri idi: Apaça, Atakapa, Bidai, Caddo, Komançi, Çeroki, Kayova, Tonkara, Viçita və Karankava. Apaçilər 1870-ci illərdə Texası tərk etd. Onlar ştatın xeyli ərazisini tutan son hindilər idilər. Hal-hazırda ABŞ hökuməti Texasın üç yerli tayfasını — Alabama və Kuşat tayfasını, Kikapu tayfasını və İslet Del Sur Pueblo qəbiləsini tanıyıb.
Qızıl uçurum (film, 1980)
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Texas
İspan müstəmləkəçiliyi
1519-cu ildə Texas sahili boyunca ilk dəfə Meksika Körfəzinin sahil xəttini xəritəyə çəkən İspan dənizçisi Alonso Alvarez de Pineda keçib. Texas torpağına (6 noyabr 1528-ci il) ayaq basmış ilk avropalı Konkistador Alvar Nunez Kabes de Vaka tərəfindən qəzaya uğramış bir gəmi oldu. Altı il Texasda yerli tayfalarla ticarət əlaqələri quraraq keçirdi. İlk məskunlaşma yeri 1682-ci ildə El Paso ' nın müasir yaxınlığında islet rayonunda ispaniyalılar tərəfindən yaradılıb. Bu anda, müasir Texas Şərq Luiziana onun koloniyası genişləndirilməsi Fransız tərəfindən mənimsənilir başladı. 18 fevral 1685-ci ildə fransız Rene-Rober kavalye Texas ərazisində Fransanın forpostu olan Saint-Louis Matagord körfəzində təsis etmişdir. 1690-da Alonso de Leon Rio Grande çayını keçdi və Texasın şərq hissəsində San Francisco de los Texas katolik missiyasını qurdu. Missiya San Antonio köhnə yol ərazisində yerləşən, müasir ABŞ ərazisində qədim nəqliyyat arteriyası. XVIII əsrin sonunda müasir Texasın bütün ərazisi Meksika ilə birlikdə yeni İspaniyanın İspan koloniyasının bir hissəsi idi.
XIX əsrin əvvəllərində Texasın şərqləri ABŞ-dən köçkünlərə çevrilməyə başladı. Austin mozes 800 km² əldə etmişdir; 3 yanvar 1823 Brazos çayı üzərində Stephen Austin (İndi "köhnə üç yüz"kimi tanınan) 300 Amerika ailələrinin bir koloniyası təşkil edib. 1821-ci ildə Texasın tərkibinə daxil olduğu Yeni İspaniya İspaniyadan müstəqillik əldə etdi və beləliklə Texas Meksika imperiyasının bir hissəsinə çevrildi.
Texas Respublikası
1830-cu illərin ortalarında Meksikada diktatura və qanunsuzluq dövlətin parçalanma həddinə çatmasına gətirib çıxardı: Texasla Yukatanın əraziləri Konstitusiya hüququna əsasən — ayrılmaq arzusunu ifadə etdi. 1835-ci ildə Meksika prezidenti general Antonio Lopes de Santa-Anna yeni konstitusiya təklif edib. Bundan başqa, o, amerikalılara təzyiqlərini artıraraq, tərksilah tələb edib və qeyri-leqal immiqrantların ABŞ sərhəd Ştatlarından zorla qovulmasını və torpaqlarının geri qaytarılmasını tələb edib. Meksika hökumətinin bu siyasəti Texas sakinləri arasında narazılığa səbəb olmuş və müstəqillik uğrunda müharibəyə səbəb olmuşdur.
2 oktyabr 1835-ci ildə Texaslıların Gonzales şəhəri yaxınlığında Meksika süvari dəstəsi ilə toqquşması baş verdi və bu da hərbi əməliyyatların başlanmasına gətirib çıxardı. 28 oktyabr 1835-ci ildə Konsepsyon döyüşündə 90 texaslı 450 meksikalını məğlub edib. 2 mart 1836-cı ildə Amerika köçkünlərinin nümayəndələrinin toplantısında Meksikadan müstəqillik haqqında bəyannamə imzalanıb. Buna cavab olaraq, Meksika qoşunları San Antonio Alamo qalası döyüşündə, on üç günlük mühasirədən sonra azsaylı Texas qarnizonu demək olar ki, tamamilə məhv etdi. Ardınca, meksikalılar Lopes de Santa-Anna əmri ilə 27 mart 1836-cı ildə Ceyms fennini və Goliadada təxminən 400 texaslıları edam etdilər. Bu məğlubiyyət, öz növbəsində, Sam Houston rəhbərliyi altında San Jacinto (Lopez De Santa Anna əsir edilmişdir) 21 aprel 1836-cı il qazanan bir ordu yaratmaq üçün Texans İlham. thumb|243x243px|Texasın ərazisində yerləşən [[səhralar.]] 14 may 1836-cı ildə Texasın rəsmi nümayəndələri və Santa-Anna generalı Velasko şəhərində müstəqillik haqqında müqavilə imzalayıblar. Lakin Meksika hökuməti bu müqaviləni ratifikasiya etməyib, Meksikadan müstəqillik məsələsini açıq şəkildə tərk etdi (eyni zamanda müasir Texasın qərb hissəsi qeyri-müəyyən hüquqi statusa malik olmağa davam etdi). 1836-cı ilin sonunda konstitusiya qəbul edildi (köləlik hüququnu təsdiq edən) və Texas Respublika tərəfindən elan edildi. İlk prezident sem Hyüston oldu. Paytaxt bir neçə dəfə köçürüldükdən sonra 1837-ci ildə Hyüston hakimiyyət mərkəzi seçilib. Texas Respublikası beynəlxalq tanınma qazanmışdır. Eyni zamanda Meksikalıların Texasa reydləri davam etdi. 5 mart 1842-ci ildə Raphael Vasquez tərəfindən idarə olunan 500-dən çox adam sayında meksikalıların dəstəsi inqilabdan sonra ilk dəfə Texasa hücum etdi; San Antonio 'ya çatdıqdan sonra Rio Granda' ya geri çəkildi; 11 sentyabr 1842-ci il yarım minlik Meksika ordusu, Adrian Uoll tərəfindən idarə olunan, San Antonio ' nın bir hissəsini ələ keçirdi, lakin daha sonra əsirləri ələ keçirərək geri çəkildi. Toqquşmalar təxminən 10 il davam edib və Meksika hökumətinin mövqeyinin möhkəmlənib-möhkəmlənməsindən və ya zəifləməsindən asılı olub. ABŞ rəsmi olaraq bu mübarizəyə qarışmadı, baxmayaraq ki, minlərlə könüllü texaslılara kömək etmək üçün ABŞ-yə cəlb edildi. Meksika ilə Texas Respublikası arasındakı silahlı münaqişələr onun 1845-ci ildə ABŞ-yə qoşulmasından çox, Meksika-Amerika müharibəsində 1846–1848 ABŞ-nin qələbəsi ilə nəticələndi. Texas Meksikadan ayrıldığı zaman, əvvəlcə ABŞ-nin gec-tez bir hissəsi olmağı planlaşdırırdı (texaslılar arasında Texasın genişləndirilməsi ideyası da var idi, baxmayaraq ki, Sakit okeana qədər ərazisi olan böyük bir dövlətə çevrildi.
29 dekabr 1845-ci il tarixli müqaviləyə əsasən Texas ABŞ-nin 28-ci ştatı olub. Bundan əvvəl amerika hökuməti iki dəfə (1837 və 1844-cü illərdə) qoşulma xahişini rədd etsə də, 1844-cü ildə ABŞ prezidenti qoşulmanın tərəfdarı olan Ceyms Alaydır.
Texas ABŞ — ın tərkibinə birbaşa İttifaqın bərabər hüquqlu üzvü kimi qəbul edilmiş ilk və indiyə qədər yeganə beynəlxalq səviyyədə tanınmış müstəqil dövlətdir. Yüksək statusa malik Texas ABŞ-yə daxil olduqda, ABŞ üçün unikal olan bəzi xüsusiyyətləri ifadə etdi. Birincisi, dövlətin bütün torpaqları və bağırsaqları Dövlət xalqına məxsus idi, Texasda Federal torpaqlar yox idi. İkincisi, siyasi qeyri-sabitliyin qorxularından, Texas beş dövlətə bölünmə imkanını təmin etdi. 2009-cu ildə o zaman ştatın qubernatoru vəzifəsini tutan Rik Perri Texasın ABŞ-nin tərkibindən çıxmaq hüququnun olduğunu bəyan etsə də, bu hüququ şübhə altına alır.
XIX əsrin ikinci yarısı
ABŞ-nin tərkibinə daxil olan zaman Texas ərazisi müasir Texas ştatının bütün torpaqlarını, eləcə də 9 sentyabr 1850-ci il tarixli müqaviləyə əsasən Texasın xarici borcunun ödənilməsi kimi ABŞ hökumətinə verilmiş qeyri-yaşayış şimal bölgələrini (10 milyon dollar) əhatə edirdi. Sonradan bu Federal ərazilər Nyu-Meksikanın, Kolorado, Oklahoma, Kanzas və Vayominqin gələcək Ştatları arasında bölüşdürüldü.
Texasdakı döyüşlərin bütün sakinlərinə və veteranlarına torpaq sahələri və digər imtiyazlar verilsə də, immiqrantların xüsusi axını olmayıb. Avropadan mühacirlərin cəlb edilməsi üzrə xüsusi agentliklər yaradılmışdır: alman, fransız, isveç və Hollandiya agentlikləri var idi. Ən fəal immiqrasiya Almaniyadan gedib (bu barədə bir çox şəhərlərin adları — Frederiksberq, Aldorf, Nyu-Braunfels və s.). 1848-ci il Avropa inqilablarından sonra Polşalar, isveçlilər, norveçlilər, çexlər və fransızlar Alman köçkünlərinə qoşuldular. İmmiqrasiya artıb qədər İkinci Dünya müharibəsi.
Texas vətəndaş müharibəsi illərində Konfederasiyanın tərkibində olub (23 fevral 1861-ci ildə keçirilmiş referendumda Texas sakinləri ABŞ-dən 46 129 səs verib, 14 697–76% səs verib. Lakin Qubernator sem Hyuston konfederasiyaya and içməkdən imtina etdi və konvensiya yeni dövlət Hökumətini topladı. Məhz Texasda — 12 may 1865-ci ildə vətəndaş müharibəsinin son döyüşü baş tutub (texaslılar hələ bilmirdilər ki, general Robert Linin başçılığı ilə Konfederasiyanın qoşunları aprelin 9-da Virciniyaya təslim olub). 1870-ci ildə ABŞ Konqresi Texası yenidən ölkənin tərkibinə daxil etdi. 1876-da müasir Texas Konstitusiyası qəbul edildi.
XX əsr
thumb|253x253px|Stratford rayonuna yaxınlaşan tornado XX əsrin əvvəllərində Texas və Meksika körfəzində dövlətin iqtisadiyyatını yenidən formalaşdıran əhəmiyyətli neft ehtiyatları aşkar edilmişdir (Texasda ikinci Dünya Müharibəsinə qədər əkinçilik və əkinçilik üstünlük təşkil edirdi). 1910–20-ci illərdə Texasın sərhədyanı ərazisi Meksika inqilabından qatılmış Meksika quldurları tərəfindən hücuma məruz qalırdı. Böyük Depressiya illərində ştat həmçinin həyat keyfiyyətinin kəskin aşağı düşməsini yaşadı; buna 30-cu illərdə çoxsaylı toz fırtınaları əlavə edildi. Bütün bunlar Texas əhalisinin əhəmiyyətli axınına gətirib çıxardı.
İkinci Dünya müharibəsindən sonra Texas elmi Texnologiyalar, Təhsil və sənaye mərkəzlərindən birinə çevrildi. Hyustonda NASA Administrasiyası və uçuşların idarə edilməsi mərkəzi olan Lyndon Johnson adına Kosmik Mərkəz yerləşdirilib. 60-cı illərdə Texas tədricən segregasiya sistemindən imtina etməyə başladı-on ildən çox müddət ərzində qəbul edilən proses.
22 noyabr 1963-cü ildə Prezident Con Kennedi Dallas şəhərində qətlə yetirilib. Cinayətin indiyədək birmənalı izahı yoxdur. Onun vəzifəsini Texasdan ABŞ-nin keçmiş senatoru olan vitse-prezident Lyndon Conson tutub.
Yerləşməsi
Texasın Şərq və cənub hissəsi Primeksikan ovalığında (Meksika körfəzinin sahilində) yerləşir; qərbdə yüksələn bu, Eduards platosuna (835 m-ə qədər) və Lyano-estakadaya (1200 m-ə qədər) keçir. Uzaq qərbdə qayalı dağların (hündürlüyü 2665 m-ə qədər) yamacları başlayır.
Texasın ən böyük çayları: Red River, Triniti, Brazos, Kolorado və Rio Grande; mərkəzi və qərb hissələrində bir çox kiçik çaylar tez-tez quruyur.
Texasın əksəriyyəti (mərkəz və şimal) çöllərin və çöllərin başladığı qərbdən getdikcə daha çox nadir olan kolla örtülü düzənliklərdir. Şərqdə və cənub-şərqdə savannahlar və palıd-şam meşələri (Luiziana ilə sərhəddə həddindən artıq cənub-şərq sahələri əhəmiyyətli dərəcədə bataqlıqdır) qorunub saxlanmışdır.
İqlimi
thumb|279x279px|Texasda iqlim tipləri. Texasın iqlimi iki zonadan ibarətdir: Cənub (sahili boyunca) subtropik, isti, tropik keçən uzaq cənub; mərkəzi və şimal yerlərində isti yay və sərin qış kontinental (yanvar orta temperatur 1 15oc, iyul 25 30c). Yağıntılar 1000–1300 mm-dən ildə 200–300 mm-ə qədər şərqdən qərbə doğru azalır. Texas mərkəzi hissəsində tez-tez tornado və ciddi zərər səbəb olan sahilində epizodik tropik siklonları ilə xarakterizə olunur.
Flora və fauna
Texas flora və faunası zəngindir. Ən çox maral və armadillo var. Texasda bir neçə milli qoruq vardır. Həm də ətrafda ilanlar görə bilərsiniz. Dağlıq ərazilərdə əqrəblər belə yaşayır.
Dövlətin inzibati Təşkilatının əsasları
Texas müstəqil ştat olaraq ABŞ-yə daxil olduğundan, bu ştat müstəqillik məsələsi ilə bağlı ümumxalq referendumu keçirmək hüququna malikdir. Həmçinin, Texas bayrağı-federal ilə eyni səviyyədə bayraq dirəyində olmaq hüququna malik olan yalnız bir ştatdır.
Texas qubernatoru Respublikaçı Qreq Ebbott. O, bu postu 2015-ci ilin yanvarında tutub və 2014-cü ilin dekabrında Demokratik partiyanın nümayəndəsi Uendi Devisə qalib gəlib. Senatda ştat iki Respublikaçı — Ted Kruz (2013-cü ildən) və Con Kornin (2002-ci ildən) təmsil edirlər.
İcra hakimiyyəti orqanı Qubernator, vitse-qubernator (leytenant-Qubernator), Torpaq üzrə müvəkkil ictimai münasibətlər müfəttişi, Ali prokuror, kənd təsərrüfatı üzrə Müvəkkili, üç nəfərdən ibarət dəmir yolu Komissiyası, xalq təhsilinin nümayəndələri və dövlət katibi ibarətdir.
Texasın ali qanunvericilik orqanı, həmçinin Nebraska ştatı istisna olmaqla, istənilən başqa dövlət kimi, ikipalatalı. Nümayəndələr Palatasında 150 nəfər, Senatda-31. Parlamentin aşağı palatasının rəhbəri-spiker, Senatın başında vitse-qubernator durur. Nümayəndələr palatası iki ildə yalnız bir dəfə müntəzəm iclaslara toplanır.
Texas məhkəmə sistemi dünyanın ən mürəkkəb biri kimi nüfuza malikdir, bunun səbəbi məhkəmə instansiyalarının çoxsaylı səviyyələridir və bir — birini üstələyən yurisdiksiyaların nüanslarıdır. Texas iki ən yüksək instansiya məhkəmələri var: Texas Ali Məhkəməsi — fiziki şəxslərin işlərinə baxır — və Texas Cinayət Məhkəməsi. Bəzi bələdiyyə qurumlarından başqa, bütün səviyyələrdə hakimlər səsvermə yerlərində seçilir, bundan sonra vəzifə qubernator tərəfindən təsdiq edilir. Dövlət cinayət ədalət Departamenti Huntsville yerləşir.
Texas 254 İlçe seçki komissiyaları tərəfindən idarə olunur. Belə bir komissiyanın başında, mahalın əhalisi tərəfindən seçilən dairə hakimidir.
Ştatın siyasəti
Texas siyasətində hazırda Texas Senatında və Nümayəndələr Palatasında yerlərin əksəriyyəti olan Respublika Partiyası üstünlük təşkil edir. Hər seçilmiş icra hakimiyyəti başçısı respublikaçıdır, eləcə də hər iki ali instansiya məhkəməsinin seçilmiş hər bir üzvü. Demokratlar 1994-cü ildən Texas seçkiləri qazana bilmədilər. Texasda seçilmiş Respublikaçı konqresmenlərin böyük əksəriyyəti, hər iki senator da respublikaçıdır.
İqtisadiyyat
İkinci Dünya Müharibəsinə qədər Texas iqtisadiyyatında kənd təsərrüfatı üstünlük təşkil etmişdir. İkinci Dünya müharibəsindən sonra ştat sürətlə sənayeləşməyə başladı. Onun iqtisadiyyatı (2000-ci il) əsasən informasiya texnologiyalarına, neft-qaz sahəsinə, elektrik enerjisinin, kənd təsərrüfatı fəaliyyətinin və emal sənayesinin hasilatına və ixracına əsaslanır. İki əsas iqtisadi mərkəz: Houston və Dallas—Fort-Uert metropolləri, onların yanında San Antonio və El Paso əhəmiyyətli iqtisadi rol oynayır. Houston-ın əsas ixtisaslaşma-neft-kimya sənayesi və kosmik texnologiyalar (NASA burada yerləşir), Dallas İnformasiya Texnologiyaları və kənd təsərrüfatı sənayesi mərkəzi isə.
Meksika Körfəzinin sahil zonasında balıqçılıq, neftçıxarma sənayesi, həmçinin turizm biznesi inkişaf edib. Mərkəzi və qərb hissələrində maldarlıq fermaları və aqrar təsərrüfatlar (qarğıdalı, pambıq) yerləşir. Ştatın şimal-qərb hissəsi bir çox xırda özəl neft hasilatı şirkətləri arasında bölünüb. Texas ərazisində qumar biznesi qadağandır.
2009-cu ildə ümumi məhsul Texas təşkil edib 1145 milyard dollar. ABŞ-nin[8]. Ştat iqtisadiyyatının artımı iş yerlərinin geniş spektri, yaşayış qiymətinin aşağı olması, yüksək yaşayış səviyyəsi, ştat vergisinin olmaması, biznesin güzəştli vergi tutulması və dövlət tərəfindən biznesə zəif müdaxilə ilə qızışdırılır. Əlverişli iqlim də az əhəmiyyət kəsb etmir
Fəlakət
Fövqəladə hallar-qəza, təbii fəlakət və digər hallar nəticəsində müəyyən ərazidə yaranmış şəraitdir. Bunun nəticəsində insan təlafatı,onun sağlamlığına və ətraf mühitə zərər, böyük maddi ziyan vurulur və insanların normal həyat şəraiti pozula bilir.
II Yan Kazimir
II Jan Kasimir (polyakca: Jan II Kazimierz Waza; almanca: Johann II Kasimir Wasa; litvaca: Jonas Kazimieras Vaza) (d. 22 mart 1609 — ö. 16 dekabr 1672) — Polşa kralı və Böyük Litva knyazlığının knyazı.
Həyatı
II Yan Kazimir 22 mart 1609-cu ildə Krakovda anadan olmuşdur 1648-ci ildə Polşa və Böyük Litva knyazlığı kralı olmuşdur. Reç Pospolitanın, Yuxarı Silesiya Opole knyazlığının, İsveçin isə 1648–1660-cı illər arasında hörmətli kralı olmuşdur. Polşada Jan Kazimierz kimi tanınır və bu ad geniş yayılmışdır. Kral olarkən paytaxt Varşava İsveçlilər tərəfindən işğal edilmişdir. II Jan isveçlilərə qarşı II Şimal müharibəsində iştirak etdi. Uğursuz olmuş müharibənin sonunda Polşa-Litva İttifaqı, İsveç, Habsburg və Brandenburq arasında Oliva müqaviləsi imzalandı.
Qarabulaq (Mərənd)
Qarabulaq — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Mərənd şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 124 nəfər yaşayır (29 ailə).
Daşlaşma
Daşlaşma — kövrək çöküntülərin bərk süxurlara çevrilmə prosesi.