cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
IS əyrisi
Planlanan xərclər və cari xərclər
<MATH>T=T_0</MATH>
Bunları birləşdirsək planlaşdırılmış xərclərin yeni düsturunu alarıq:
<MATH>E= C(Y-T_0) + I_0 + G_0</MATH>
Yuxarıdakı şıkildən də görünür ki, planlaşdırılmış xərclər birbaşa olaraq istehlakdan (C) asılıdır.
Planlanan və cari xərclərin qrafik təsviri
I_0 və G_0 sabir olduğundan gəlir  (Y) sıfır da olsa, onların həcmi dəyişməz. Qrafik olaraq göstərsək, görərik ki, burada absis (Y) oxuna paralel əyrilər əmələ gəlir. (Bax: Şəkil 1)
Lakin, istehlak (C) isə gəlirdən (Y) asılıdır. Y artdıqca C də artır, yəni müsbət meylliliyə malikdir. Burada bir nüansı nəzərə çatdırmaq lazımdır: Gəlir olmasa, əhali minimum tələbatlarını başqa mənbələr (borc və s.) hesabına təmin edirlər. Yəni, istehlak gəlirdən asılı olmasına baxmayaraq, gəlir olmadıqda (Y=0) belə müəyyən istehlak (C_0 ) mövcüddur. Qrafik olaraq bunu mümkündür (Bax: Şəkil 2).
Planlanan xərclərin tərkib hissələrinin gəlirdən aslılığını əks etdirən qrafikləri birləşdirsək E-nin (planlaşdırılan xərclər) Y-dən (gəlir) aslılıq qrafikini (Bax: Şəkil 3) ala bilərik.
ÜDM-in bir neçə hesablanması üsulu (gəlir, xərc, istehsal) var. Amma sonda alınan rəqəmlər bir-birinə bərabər olmalıdır. Ordinat oxunda ÜDM-in xərc üsulu ilə hesablanmış həcmiləri, absis oxunda isə gəlir üsulu ilə hesablanmış həcmləri qeyd etsək onlar yalnı bir düz xətt üzərində bir-birinə bərabər olacaq (Bax Şəkil 4). Xətt üzərində olan nöktələr kordinat oxlarından eyni məsafə uzaqlıqdakı nöktələrdən təşkil olunduğundan 45 dərəcəlik meylliyə malikdir.
Son 2 qrafiki birləşdirək (Bax: Şəkil 5) :
Şəkil 5-də A nöktəsi milli iqtisadiyyatın tarazlıq nöqtəsidir. İqtisadiyyat həmişə bu tarazlıq nöktəsində olmur. Amma bəzi iqtisadi güclərin təsiri ilə iqtisadiyyat bu tarazlığa doğru irəlləyir. Misal da izah edək:
Fərz edək ki, iqtisadiyyatda istehsal tarazlıq nöktəsindən çoxdur. Bu halda nə baş verər: <MATH>Y_1</MATH> istehsal qarşısında <MATH>E_1</MATH>  həcmində məhsul alınıb. Alınan məhsulun istehsaldan az olması firmaların anbarlarında məhsulun artmasına səbəb olar və firmalar istehsalı azaldar.
Digər bir misala baxaq: Əgər iqtisadiyyatda istehsal tarazlıqdan az olduqda firmaların anbarlarındakı məhsulun həcmi azalar və istehsalı artırırlması qərarı verilər.
Planlanan xərclərin həcminin dəyişməsinə təsir edən amillər
İndi isə əvvəl sabit kimi qəbul etdiyimiz göstəricilər - G_0, T_0 , I_0 – dəyişdikdə planlanan xərclərdə və milli gəlirdə nə kimi dəyişikliklər baş verdiyinə nəzər yetirək.
Dövlət xərcləri (G)
Dövlət xərcləri (ΔG) artsa, planlanan xərclər əyrisi də bir o qədər yuxarı sürüşəcək. Qrafikdən (Bax: Şəkil 6) də görünür ki, milli gəlir (ΔY) hökumət xərclərindən daha çox artıb. Buna iqtisadi ədəbiyyatlarda multiplikasiya effekti deyilir.
ΔY/ ΔG – nisbəti dövlət xərclərinin multiplikasiyasıdır.
Bəs bu artım niyə baş verir? Bunun səbəbini istehlak funksiyasında axtarmaq lazımdır. Dövlət xərclərindəki artım gəliri müəyyən qədər artırır. C= C(Y-T) istehsal funksiyasından da görünür ki, gəlirin artması istehlakı artırır. Yəni dövlət xərclərindəki artarkən eyni zamanda istehlak xərcləri də artır. Bu səbəbdən modeldə dövlət xərclərinin yüksəldilməsi gəliri daha çox artırır.
Bəs bu artıqlıq nə qədərdir və necə ölçülür? Bunu müəyyənləşdirmək üçün gəlirdəki hər dəyişikliyi addımbaaddım izləmək lazımdır:
Dövlət xərcləri ΔG qədər artırsa, milli gəlir də ΔG qədər artar. Gəlirdəki bu artım istehlakı da MPC x ΔG qədər artırar.
Gəlirdəki ikinci artım gəliri yenidən MPC x (MPC x ΔG) qədər artıracaq və istehlakın artımı yenidən gəliri artıracaq sonra gəlirdəki artım istehlakı yenidən artıracaq. Bu zəncirvari proses sonsuza qədər davam edəcək amma hər dəfə artım daha az olacaq.
Dövlət xərclərindəki artım:	    ΔG
İstehlakdakı birinci dəyişiklik:    MPC x ΔG
İstehlakdakı ikinci dəyişiklik:     MPC^2  x ΔG
İstehlakdakı üçüncü dəyişiklik:	    MPC^3  x ΔG
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
____________________________________________________________________________________
ΔY = ΔG + <MATH>MPC</MATH> x ΔG + MPC^2 x ΔG + MPC^3  x ΔG+ .....
ΔY = (1+ <MATH>MPC</MATH>+ MPC^2 +MPC^3 +.....) x ΔG
ΔY/ΔG = 1+ <MATH>MPC</MATH>+ MPC^2 +MPC^3 +.....
Riyazi şəkildə sadələşdirsək aşağıdakı nəticəni alarıq:
ΔY/ΔG = 1/(1-MPC)
Misalla izah edək: Fərz edək ki, istehlaka meyllilik dərəcəsi MPC = 0,6-dır. Bu zaman multiplikator aşağıdakı kimi hesablanacaq:
Multiplikator = ΔY/ΔG= 1+ 0,6+ 0,6 2+ 0,6 3 +. . . = 1/(1-0,6) = 1/0,4= 2,5
Yəni dövlət xərclərinin 1 manat artması milli gəliri 2,5 manat artıracaqdır.
Vergilər (T)
Fiskal siyasətin digər bir aləti olan vergilərin azaldılması dövlət xərclərinin artırılması kimi gəliri öz həcmindən daha çox artıracaqdır. Yəni, sonda ΔY > ΔT nəticəsi alınır. Bu yenə də gəlir artımının multiplikasiya effekti ilə bağlıdır. Amma vergilərdə baş verən dəyişikliklər gəlir səviyyəsindəki dəyişikliklərlə tərs mütənasib olduğundan multiplikator mənfidir. Vergilərdək azalma gəlirə ilkin təsiri -MPC x ΔT səviyyəsində olur. Bu istehlak funksiyası ilə bağlıdır:
Qapalı iqtisadiyyat üçün ÜDM-in düsturunu yuxarıdakı açılışa uyğun yazsaq aşağıdakı nəticə alınar:
Yəni, dövlət xərclərindəki artım gəliri ilin olaraq ΔG qədər atırsa da, vergilərdəki azalma gəliri –MPCxΔT qədər artırar.
İndi isə bu dediklərimizi riyazi olaraq ifadə etsək, vergilərdəki azalmanın gəlirə olan cəmi təsiri belə olacaq :
Vergilərdəki azalma:             <MATH>-MPC </MATH> xΔT
İstehlakdakı birinci dəyişiklik: -MPC^2 x ΔT
İstehlakdakı ikinci dəyişiklik: -MPC^3  x ΔT
İstehlakdakı üçüncü dəyişiklik: -MPC^4  x ΔT
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
ΔY = <MATH>-MPC</MATH> x ΔT- MPC^2 x ΔT - MPC^3  x ΔT - .....
ΔY = (<MATH>-MPC</MATH>- MPC^2 -MPC^3 -.....) x ΔT
ΔY/ΔT = -( <MATH>MPC</MATH>+ MPC^2 +MPC^3 +.....)
Riyazi şəkildə sadələşdirsək aşağıdakı nəticəni alarıq:
ΔY/ΔT = -MPC/(1-MPC)
Misalla izah edək: Fərz edək ki, istehlaka meyllilik dərəcəsi MPC = 0,6-dır. Bu zaman multiplikator aşağıdakı kimi hesablanacaq:
Multiplikator = ΔY/ΔT= -0,6/(1-0,6) = -0,6/0,4= -1,5
Yəni vergilərin 1 manat azalması milli gəliri 1,5 manat artıracaqdır.
Faiz dərəcəsi, İnvestisiya və IS əyrisi
Planlanan xərclərin digər konponenti olan investisiyaların həcminin dəyişməsi IS əyrisinin formalaşdırılmasında açar rolunu oynayır. Belə ki, indiyə qədər izah olunan məsələlər IS əyrisinə keçmək üçün bir addım idi. İndi isə investisiyaların həcmindəki dəyişikliyin milli gəlirə necə təsir etdiyini və investisiya qouyuluşlarına ən çox təsir edən amilin nə olduğunu araşdıraq.
İnvestisiyaların həcminə təsir edən əsas amil faiz dərəcəsidir. Belə ki, investisiya funksiyasını aşağıdakı kimi göstərmək olar:
<MATH>I=I(r)</MATH>
Əgər faiz dərəcəsi yüksələrsə, investisiya həyata keçirmək üçün alınacaq borcun faiz xərci artacaq və sərmayə qoyuluşları azalacaq. Nəticə etibarı ilə investisiya funksiyasının qrafiki aşağıya doğru meyllidir (Bax: Şəkil 7 - a paneli).
Faiz dərəcəsi dəyişdikdə gəlirin necə dəyişdiyini müəyyən etmək üçün investisiya funksiyasını gəlir xərcləmə diaqramı ilə birləşdirə bilərik. Faiz dərəcəsi investiya ilə tərs mütənasib olduğundan faiz dərəcəsinin r_1 dən r_2 -yə yüksəlməsi investisiya həcmini I(r)_1-dən I(r)_2-yə endirəcəkdir. Planlanan investisiyaların həcmindəki azalma planlanan xərclər əyrisini Şəkil 7–b panelindəki kimi aşağıya doğru endirər. Planlanan xərclərdəki azalma gəlir səviyyəsini də <MATH>Y_1</MATH> -dən <MATH>Y_2</MATH> -ə enməsinə səbəb olar. Beləliklə, Fazi dərəcəsindəki artma gəlir səviyyəsini aşağı endirməkdədir.
Şəkil 7-c panelində göstərildiyi kimi IS əyrisi faiz dərəcsi ilə gəlir səviyyəsi arasındakı əlaqəni əks etdirir. Əslində IS əyrisi r ilə I arasındakı əlaqə ilə I və Y arasındakı əlaqəni özündə birləşdirməkdədir. IS əyrisi üzərindəki hər nöktə mal və əmtəə bazarındakı tarazlığı təmsil edir və əyri gəlir səviyyəsinin faiz dərəcəsindən necə asılı olduğunu əks etdirir. Faiz dərcəsindəki artımın investisiyaların, dolayısı ilə gəlir səviyyəsinin aşağı düşməsi ilə nəticələndiyinə görə IS əyrisi aşağıya doğru meyllidir.
Fiskal siyasətin IS əyrisinə təsiri
IS əyrisi verilmiş faiz dərəcəsində əmtəə və xidmətlər bazarını tarazlığa gətirən gəlir səviyyəsini əks etdirir. Amma gəlir səviyyəsi həm də, dövlət xərclərindən və vergilərdən də asılıdır. IS əyrisi sabit fiskal siyasət üçün çəkilir. Yəni dövlət xərcləri və vergilər sabit tutulur. Fiskal siyasət dəyişdikdə isə IS əyrisi öz yerin dəyişir.
Şəkil 8-də dövlət xərclərinin ΔG-lik artım IS əyrisini necə sürüşdürdüyünü görmək mümkündür. Bu şəkil sabit r faiz dərəcəsində dövlətin xərcləri artırmaq qərarının əmtəə bazarına necə təsir etdiyini göstərir. Dövlət xərclərinin artması planlanan xərclərində artırdığı üçün tarazlıq səviyyəsindəki milli gəliri – <MATH>Y_1</MATH>  daha yüksək səviyyəli <MATH>Y_2</MATH> -yə keçir.
Bu səbəbdən dövlət xərclərindəki artım nətisəcində IS əyrisini öz yerini (sağa) dəyişir.
Vergilərdəki bir azalma da eyni dərəcədə IS əyrisinin sürüşməsinə səbəb olur.
NGC 5951
NGC 5951, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sosialist Reyx Partiyası
Sosialist Reyx Partiyası (Sozialistische Reichspartei Deutschlands) - 9 oktyabr 1949-cu il tarixində AFR-də Otto Ernst Remer və Fritz Dorls tərəfində qurulmuş siyasi partiya. SRP 1952-ci ildə Almaniya Federativ Respublikasının Federal Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən qadağan olundu. Bu Qərbi Almaniya tarixində siyasi partiyanın qadağan olunmasının ilk təcrübəsi idi.
Atər mədəniyyəti
Atər mədəniyyəti — Şimali Afrikada(Mərakeş, Əlcəzair və Tunisin sahilyanı əzazilərindən Cənubi Böyük Səhradakı göllərədək) Mustye dövrünə aid arxeoloji mədəniyət. Başlanğıc tarixi 28–25 min il əvvələ aiddir, son dövr tarixi aydın deyil. A.m 1870-ci illərdə Bir-əl-Atərdə (Əlcəzair) aşkar olunmuş və adı da bu yerlə əlaqədardır. A.m.-ə adi nukleuslar, sivri ucluqlar, ikiuclu mat-qab, sapı və iti kənarları olan üçkünc alətlər tapılmışdır. Antropoloji tapıntıların neandertallara yaxın olması ehtimal edilir.
Ədalət liqası (film)
Film 2014-cü ilin oktyabr ayında Snayderin Terrionun yeni film üçün ssenari yazacağını bildirməsi ilə elan edildi. Əsas fotoqrafiya 11 aprel 2016-cı ildə başlayıb eyni ilin 14 oktyabr ayında başa çatdı. Filmin 17 noyabr 2016-cı ildə 2D, 3D və IMAX 3D formatlarında nümayiş olunacağı təyin edildi.
Qısa məzmun
Betmen Supermenə qarşı: Ədalətin şəfəqi'' hadisələrində özünü bəşəriyyət üçün qurban verən Supermendən sonra Brüs Ueyn və Şahzadə Diana Fləş, Aquamen, Siborq və yenicə dirilmiş Supermeni aralarına alaraq Steppenvolf və onun Yer kürəsində Parademonsdan olan ordusuna qarşı mübarizə başlayırlar.
Zəngir (Germi)
Zəngir — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
NGC 3200
NGC 3200, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 39.62 sm (15.6 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Ələvi Misri duası
Ələvi Misri duası (دعاء علوي مصري), Seyid Məhəmməd Ələvi Misri Seyid Şucaəddin oğlundan (سیدشجاع‌الدین) nəql olunmuş dua.
Seyid Bin Tavus Məhəcül Dəəvat kitabında bu duanı iki yolla nəql etmişdir.ilk yol: bir əski kitabda onun yazanı, adını Hüseyn bin Əli bin Hind deyən şəxsdən nəql edir: bu duanı Ələvi Misri 396h.q ilinin Şəvval ayında yazıb və onun sənədini belə zikr edir: مهج الدعوات و منهج العبادات,Kitab (مهج الدعوات و منهج العبادات ISBN 964-8125-31-7),({{lang-ar|ذكر ما نختاره من الدعاء لمولانا المهدي وعنه (ص) برواية أخرى‏
فمن ذلك الدعاء المع
NGC 6975
NGC 6975, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 30.48 sm (12 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Yager Development
Yager Development GmbH — mərkəzi Berlində yerləşən Almaniya videooyun istehsalçısı.
Tarixi
Yager 1999-cu ildə Uve Beneke, Roman Qolka, Filipp Şellbax, Timo Ulmann və Matias Vize tərəfindən təsis edilmişdir. Onlar ən yaxşı "Yager" (2003) və "Spec Ops: The Line" (2012) videooyunlarının istehsalçısı kimi tanınırlar. Studiya həmçinin "Deep Silver" ilə qismən "Dead Island 2"nin istehsalı üzərində iştirak etmişdir. Oyunun istehsal prosesinin üçüncü ilində studiya ilə şirkət arasında əməkdaşlıq dayandırılmışdır.
Şirkət 2020-ci ilin fevral ayında "Tencent Holdings"dən sərmayə almış və "Tencent"ə səhmlərinin kiçik bir hissəsini vermişdir. "Yager"in məlumatına görə, "Tencent"in qoyduğu sərmayə onların hazırkı və gələcək oyunlarının inkişafına və yayımına kömək etmək məqsədi daşıyırdı. "Tencent" 2021-ci ilin iyun ayında əksər səhmləri əldə etmiş və "Yager"dəki payını artırmışdır.
Adil Nağıyev
Adil Akif oğlu Nağıyev — müdafiəçi mövqeyində çıxış edən Azərbaycan futbolçusu. Hazırda Misli Premyer Liqasında çıxış edən "Şamaxı" klubunun şərəfini qoruyur.Müqavilə ilə Misli Premyer Liqasında çıxış edən "Səbail" klubuna məxsusdur.
Həyatı
Adil Nağıyev 11 sentyabr 1995-ci ildə Bakıda anadan olub.
Karyerası
27 dekabr 2018-ci ildə "Sumqayıt" klubunda karyerasına başladı.
9 avqust 2019-cu ildə "Səbail" klubu ilə bir illik müqavilə imzaladı.
3 avqust 2022-ci ildə "Səbail" klubundan "Şamaxı" klubuna 1 illik icarəyə verilib.
Milli komanda
26 may 2016-cı ildə Andorra millisinə qarşı yoldaşlıq oyununa çıxaraq millidəki debütunu etdi.
Statistics accurate as of match played 26 may 2016
Beynəlxalq
Azərbaycan U-23 millsi
Zaur Zeynalov
Zaur İlham oğlu Zeynalov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general mayoru, Aprel döyüşləri və Vətən müharibəsinin iştirakçısı, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı.
Haqqında
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 9 dekabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Zaur Zeynalova "Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı verildi.
Polşa Riyaziyyat Cəmiyyəti
Polşa Riyaziyyat Cəmiyyəti ( Polşa: Polskie Towarzystwo Matematyczne ) Polşa riyaziyyatçılarının əsas peşəkar cəmiyyətidir və Polşa riyaziyyatını Avropa Riyaziyyat Cəmiyyəti və Beynəlxalq Riyaziyyat İttifaqı çərçivəsində təmsil edir.
Tarixi
Cəmiyyət 2 aprel 1919-cu ildə Polşanın Krakov şəhərində yaradılmışdır. Əvvəlcə onun adı Krakov Riyaziyyat Cəmiyyəti adlanırdı amma 21 aprel 1920-ci ildə Polşa Riyaziyyat Cəmiyyəti olaraq dəyişdirildi. Onun əsası 16 riyaziyyatçı, Stanislaw Zaremba, Franciszek Leja , Alfred Rosenblatt , Stefan Banach və Otto idi.
Cəmiyyət yarandığı gündən əsas fəaliyyəti konfranslar və mühazirələr təşkil etməklə riyaziyyatçıları bir araya gətirmək olmuşdur. İkinci əsas fəaliyyət, aşağıdakılardan ibarət olan Annales Societatis Mathematicae Polonae salnamələrinin nəşridir:
Seriya 1: Riyazi Şərhlər
Seriya 2: Wiadomości Mathematicowe ("Riyaziyyat xəbərləri"), Polyak dilində
Seriya 3: Mathematica Applicanda ( 2012-ci ilə qədər əvvəllər Tətbiqi Riyaziyyat )
Stefan Banach mükafatı
Polşa Riyaziyyat Cəmiyyəti Stefan Banach mükafatını aşağıdakı laureatlara verdi:
1970: Roman Duda
Beynəlxalq Stefan Banach mükafatı
Beynəlxalq Stefan Banach Mükafatı ( Polyak : Międzynarodowa Nagroda im. Stefana Banacha ) Riyaziyyat Cəmiyyəti tərəfindən riyaziyyat elmləri üzrə ən yaxşı doktorluq dissertasiyalarına görə riyaziyyatçılara təqdim edilən illik mükafatdır. Mükafatın məqsədi riyaziyyat sahəsində "ən perspektivli gənc tədqiqatçıları təşviq etmək və maddi cəhətdən dəstəkləmək"dir. Mükafat 2009-cu ildə təsis edilib və məşhur Polşa riyaziyyatçısı Stefan Banachın (1892-1945) şərəfinə adlandırılıb. Mükafat laureatları həmçinin 25,000 zl (9,500 manat) məbləğində pul mükafatı alırlar. Laureatların siyahısı:
NGC 6117B
NGC 6117B, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şimal Tacı bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Vələmir quşları
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Haqqında
Xırda quşlardır. Dimdiyi konusvarı, bəzilərində küt və qabarıqdır. Dimdiyinin forması bu fəsilə üçün səciyyəvidir. Böyürlərdən basıq, kənarları dimdiküstü və dimdikaltı içəri batmışdır. Dimdiküstünün aşağı tərəfi dimdikaltının üst kənarına tamamilə deymir. Belə ki, o bucaq altina əyilmişdir. Uzunsov burun deşiklərində ensiz zarlı qapaq vardır. Şərq yarımkürəsindəki quşların quyruğunun ucunda çuxur vardır. Cinsi və yaş dimorfizmi yaxşı ifadə olunmuşdur. Yuvası fincanşəkilli açıq olub kollarda və ya yerin üstündə, bəzən yarıqlarda və ya hər hansı sığınacağın altında yerləşir. Yumurtaları bir qayda olaraq xallı, çox səciyyəvi cızıqlı və xətlidir. Bir qoyumda adətən 4-6 yumurta olur. Kürtyatma 11-14 gün çəkir. Cücələr 9-13 gündən sonra uçurlar. Dişi kürt yatır, yemləmədə isə hər iki valideyn iştirak edir. Açıq və yarımaçıq landşaftlarda məskunlaşır. 170-ə yaxın növünün əksəriyyəti Amerikada, qalanları Avrasiyada, bir neçəsi Afrikada yayılmışdır. Azərbaycanda yeganə vələmirquşu cinsinə aid olan 7 növ yaşayır. Tarla vələmirquşunun erkəyinin və dişisinin bədəninin uzunluğu uyğun olaraq 190 və 181, qanadları 100 və 92 mm, çəkisi 50-64 və 42,5 – 52 q-dır. Qalan növlərin bədəninin uzunluğu 155-190, qanadları 69–88 mm hüdudlarında, qamışlıq və bağ vələmirquşlarının çəkisi 30-31 q-dır. Vələmirquşlarının nəğməsi aydın, qısa, hündürdür. Yalnız daş vələmirquşunun nəğməsi sakit və nisbətən uzundur. Quruluşuna görə vələmirquşu nəğmələrinin 2 tipini ayırd etmək olar.
Yelena Topiya
Yelena Topiya — Kruya bölgəsini üç müddət ərzində suveren ölkə olaraq qoruyub saxlayan Topiya ailəsindən alban şahzadəsi; 1388–1392, 1394–1402 və 1403–1404-cü illərdə ölkəni idarə edib.
Həyatı
Şahzadə Yelena Topiya Karl Topiya və Voysava Balşanın böyük qızı idi. Onun ilk evliliyi venesiyalı zadəgan Marko Barbariqo ilə olub. Atasının ölümündən sonra, 1388-ci ildə, o, Kruya Qalasını və ətraf bölgəni miras aldı. 1392-ci ildə əri ilə Venesiya qoşunları arasındakı düşmənçilik nəticəsində Venesiyaya sadiq olan ögey qardaşı Nikita Topiya Kruya şəhərinə hücum etdi və onları Balşiç ailəsi arasında sığınacaq tapmağa məcbur etdi.
1394-cü ildə Osmanlılar tərəfindən Kruyanı idarə etmək üçün təyin edilən Konstantin Balşiç onunla evləndi. Konstantin Osmanlı vassalı kimi hökm sürdü və 1402-ci ildə öldürüldü. 1403-cü ildə Nikita Topiya Yelenadan qalanı ələ keçirdi. Konstantinin ölümündən sonra Yelena və oğlu Stefan əvvəlcə Venesiyaya getdilər, sonra isə bacısı Mariya ilə birlikdə yaşadılar.
Evlilikləri
Öncə Marko Barbariqo, daha sonra 1394-cü ildə Konstantin Balşiçlə evləndi. Onun Konstantindən Stefan Maramonte adlı oğlu oldu.
Məcmu tələb
Məcmu tələb əyrisi açıq bir iqtisadiyyatda bütün xərclərin cəmi kimi ifadə edilir :
AD= C+I+G+NX Bu halda AD əyrisi hər qiymət səviyyəsində ev təsərrüfatlarının, firmaları və dövlətin almaq istədiyi əmtəə və xidmətlərin həcmini əks etdirəcək. Başqa sözlə, AD əyrisi yuxarıda göstərilən bütün istehlak, investisiya, xalis ixrac və dövlət xərclərini təmsil edir. AD əyrisindəki dəyişmələrə səbəb ola biləcək amillər 3 qrupda əks olunur:
Gözləntilər
Ev təsərrüfatları gələcəkdə gəlirlərində artım gözləyirlərsə, daha çox istehlak edəcəklər. Bu məcmu tələbin artmasına gətirib çıxaracaq və AD əyrisi sağa sürüşəcək. Bunun əksi olaraq gəlirlərin azalması gözlənilirsə, AD əyrisi sola doğru hərəkət edəcək. Bu hal firmalara da aiddir. Belə ki, firmalar gələcəkdə iqtisadiyyatda canlanma gözləyirlərsə, investisiya yönümlü xərclərini artıracaqlar. Bu məcmu tələbdə artışa və AD əyrisinin sağa doğru irəlləməsinə səbəb olacaq. Əks halda AD əyrisi sola sürüşəcəkdir.
Xaricilərin gəlirləri və valyuta kursu
Valyuta kursu yüksəldikdə, yəni milli valyuta xarici valyutalar qarşısında dəyər itirdikdə ölkə daxilindəki məhsullar xarici ölkələrə nisbətdə ucuzlaşır. Belə olan vəziyyətdə xalis ixrac və məcmu tələb yüksəlir. Bu da AD əyrisinin sağa doğru hərəkət etməsinə səbəb olur. Valyuta kursunun düşdüyü halda AD əyrisi sola sürüşəcəkdir.
Xarici ölkələrin real gəlirləri çoxaldığda bu ölkələrin yerli məhsullara tələbi, yəni ixrac artacaqdır. Belə olan halda məcmu tələb artacaq və AD əyrisi sağa doğru hərəkət edəcəkdir. Diğər ölkələrdə iqtisadi durğunluq və böhran yaşanırsa, tələb əyrisi sola doğru sürüşəcəkdir.
Dövlət Siyasəti
A.	Vergiləri və transfertlər. Dövlət iqtisadiyyata müxtəlif yollarla müdaxilə edə bilər. Bunlardan biri fiskal siyasətdir. Əgər dövlət büdcə xərclərini yüksəldərsə, bu məcmu tələbi artırar. Vergilər də fiskal siyasətdə istifadə edilən alətlərdəndir. Dövlət vergiləri aşağı endirdiyi halda əhalinin sərəncamında qalan vəsait artar və eyni dərəcədə istehlak da artar. Bu məcmu tələbin artmasına və AD əyrisinin sağa sürüşməsinə səbəb olar. Transfertlər əhaliyə verilən maliyyə yardımıdır. Əgər bunun həcmində artım olarsa, ev təsərrüfatlarının gəliri artar, bu da məcmu tələbdə artıma gətirib çıxarar. Vergilər artarsa və ya transfertlər azalarsa, əhalinin sərəncamında qalan gəlir azalar bu da xərcləri, eləcə də mənmu tələbi azaldar. Bu isə AD əyrisini sola doğru sürüşdürər.
B.	Fazi dərəcəsi. Dövlət iqtisadiyyata müdaxilə etmək üçün monetar siyasətdən də istifadə edir. Mərkəzi banklar dövlətin iqtisadi siyasətinə uyğun qərar qəbul edən və fəaliyyət göstərən qurumlardır. Mərkəzi banklar iqtisadiyyata pulun miqdarı və faiz dərəcəsini tənzimləməklə təsir göstərirlər. Əgər iqtisadiyyatda faiz dərəcəsi endirilirsə, borc almaq xərci azalar və investorlar üçün əlverişli vəziyyət yaranar. İnvestisiyalardakı artım məcmu gəliri artırar və AD əyrisi sağa doğru hərəkət edər. Sərt valyuta siyasətinin tətbiqi ilə pul təklifindəki azalma yuxarıdakı nəticəsi əksinə çevirər.
Ağ quyruqsallayan
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Təsviri
Ağ quyruqsallayanların bədən uzunluğu 16–19 sm təşkil edir. Onlar üçün uzun quyruq xarakterikdir. Onların bədənlərinin üst hissəsi boz, aşağı hissəsi isə ağ rəngdə olması ilə seçilir. Başları ağ, boğaz nahiyəsi isə qara rəngdə olur. Ümumi çəkiləri cəmi 20–23 q təşkil edir. Adları quyruqlarının hərəkətinə əsasən verilmişdir.
Qidalanması
Qidalanmasının əsasını həşəratlar təşkil edir. Xüsusi ilə ikiqanadlılar dəstəsinə aid olan ağcaqanadlar və milçəklər üstünlük təşkil edir. Bununla yanaşı onlar Bulaqçılar və böcəklərlə də qidalanırlar. Bu növün nümayəndələri nadir hallarda giləmeyvə və toxumlarda qidalanırlar.
Çoxalması
Əsasən Avropa, Asiya və Şimali Afrikada yuva qururlar. İqlimi nisbətən isti olan regionlarda daimi olaraq yaşayırlar, Ancaq iqlimi nisbətən soyuq olan regionlarda isə köçəri həyat tərzi keçirmək məcburiyyətində qalırlar. Ağ quyruqsallayanlar nadir hallarda Alyaskada müşahisə edilirlər.
Naxçıvan MSSR-in SSRİ-dən çıxması
250px|thumb|right|Naxçıvan MSSR
Ağ quyruqsallayan
Çoxalması
Yuvalını əsasən gözə görünməyənn ərazilərdə, divar çatlarında, ağac oyuqlarında, binaların damında, saxlanc yerlərində qururlar. Dişilər 5–6 ağ rəngli, üzəri tünd-boz nöqtəli yumurta qoyur. Bu bəzən mövsümdə iki dəfə baş verə bilir. Dişilər yumurtalar üzərində 12–14 gün qırt yatır. Balaları hər iki valideyn bəsləyir. Balalar yumurtadan şıxdıqdan 15 gün sonra tam olaraq tüklənir və üçüşa hazır vəziyyətə gəlirlər.
Naxçıvan MSSR-in SSRİ-dən çıxması
Naxçıvan MSSR-in SSRİ-dən çıxması — 19 yanvar 1990-cı il Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin fövqəladə sessiyasında, muxtariyyətin Konstitusiyasının 81-ci maddəsinə əsaslanaraq (SSRİ-nin Azərbaycanın və Naxçıvanın suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün müdafiə etmək öhdəliklərinə əməl etməməsi və 1921-ci il çoxtərəfli Qars müqaviləsi nin şərtləri pozması səbəblərindən) SSRİ-nin tərkibindən ayrılması barədə qərar qəbul edib. Bununla da Naxçıvan MSSR Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqından ilk çıxan respublika olub.
Ağ quyruqsallayan
Çoxalması
Ortalama ömür müddəti 10 ildir. Qapalı şəraitdə isə bu 12 ilə qədər artır.
Naxçıvan MSSR-in SSRİ-dən çıxması
Tarixçə
Dağlıq Qarabağda erməni separatizminə qarşı SSRİ tərəfindən lazimi tədbirlər görülmədiyindən ermənilər artıq Naxçıvana da hücum etməyə başlayırlar. İlk hədəf Sədərəkdən 10 km aralı yerləşən və hər tərəfdən Ermənistanla sərhəd olan Kərki anklavı idi. Bu hadisələr 1988-ci ildə başlanır. 1989-cu il dekabrın sonlarında vəziyyət daha da gərginləşir. Kəndin üç yerində post qurulsa və hər postda 15 nəfər könüllü olsa da, bununla yanaşı, muxtar respublikanın digər rayonlarından bura kömək gəlsə də, bu, yaşayış məntəqəsini düşməndən qorumağa kifayət etmirdi. Çünki dörd bir tərəfi düşmənlə əhatə olunan kəndi qoruyan könüllülərin silahı da az idi. Daha sonra kəndin könüllülərə kəndin Sovet əsgərlərinin qoruyacağı deyilir. Könüllülər kəndi Sovet əsgərlərinə təhvil verdikdən sonra onlar da öz növbələrində kəndi ermənilərə verirlər.
Qərarın qəbulu
Uzun müzakirələrdən sonra Ali Sovetin fövqəladə sessiyası qərar qəbul etdi:
''SSRİ-nin Əsas Qanununun (Konstitusiyasının) 81-ci maddəsinə əsasən Azərbaycan SSR, o cümlədən Naxçıvan MSSR-in suverenliyi və ərazi btövlüyü müdafiə edilmədiyindən;
Azərbaycan SSR və Naxçıvan MSSR Ali Qanunvericilik orqanlarının İttifaq orqanlarına dəfələrlə edilən müraciətləri nəticəsiz qaldığından;
Ermənistan SSR tərəfindənedilən təcavüz nəticəsində muxtar respublikanın ərazi bütövlüyü pozulduğundan, vətəndaşlarının həyatı təhlükə altında qaldığından;
Türkiyə və Azərbaycan SSR, Ermənistan SSR, Gürcüstan SSR arasında RSFSR-in iştirakı ilə bağlanmış müqavilənin şərtləri kobud şəkildə pozulduğundan:
Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin fövqəladə sessiyası qərara alır:
1) Naxçıvan MSSR SSRİ-nin tərkibindən çıxaraq özünü müstəqil respublika elan edir.
2) Qars müqaviləsinin şərtlərinə uyğun olaraq Naxçıvan Muxtar Respublikasının ərazi bütövlüyünü qorumaq və kütləvi insan qırğınının qarşısını almaq məqsədi ilə Türkiyə respublikasına müraciət edilsin.
3) Yaranmış vəziyyətlə əlaqədar olaraq Birləşmiş Millətlər Təşkilatına, İran İslam Respublikasına, dünyanın bütün dövlətlərinə kömək məqsədi ilə müraciət olunsun.
4) Naxçıvan MSSR ərazisində olan SSRİ qoşun hissələri respublikadan çıarılsın.
5) SSRİ Ali Sovetindən tələb edilsin ki, Naxçıvan Respublikasına edilən təcavüzə son qoyulsun.
6) Sessiyanın qərarı Azərbaycan SSR və SSRİ respublikalarının nəzərinə çatdırılsın.
Naxçıvan MSSR Ali Soveti
Rəyasət Heyətinin Sədri:                                                           Səkinə Əliyeva.
Rəyasət Heyətinin Katibi:                                                         Həsən Xəlilov.
Naxçıvan şəhəri, 19 yanvar 1990-cı il.''
Sonrakı hadisələr
Qərar qəbul edildikdən sonra respublikanın müstəqilliyinin tanınması üçün dərhal İrana və Türkiyəyə nümayəndə heyəti göndərilir. Lakin Sovet DTK-sı Türkiyəyə keçmək cəhdinin qarşısını aldığına görə, yanvarın 21-də beş nəfərlik nümayəndə heyəti Culfa rayonunun Yaycı kəndindən Araz çayını keçərək İrana adlayır. Çətinliklə Təbrizə çatan naxçıvanlı deputatlar Türkiyənin İrandakı hərbi attaşesilə görüşməyə nail olurlar.
Nümayəndə heyəti İranda danışıqlar apardığı zaman muxtar respublikanın «Sovet Naxçıvanı» qəzeti müstəqilliklə bağlı qərarı dərc edir və ilk dəfə çox böyük tirajla- 40 min nüsxə ilə satışa çıxır. Naxçıvan televiziyası isə xəbərləri bir neçə əcnəbi dildə verir. Yanvarın 25-də İrana göndərilən nümayəndə heyəti əliboş geri qayıdır.
Yanvarın 27-də Moskva və Bakıdan Naxçıvana xüsusi qrup göndərilir və muxtar respublikaya güc tətbiq ediləcəyilə bağlı hədələr öz işini görür. Beləcə hər şey əvvəlki axarına qayıdır və 8 günlük müstəqillik sevincinə son qoyulur.
Səkinə Əliyevanın xatirələri
150px|thumb|right|Naxçıvan MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Sədri
Səkinə Əliyeva Naxçıvan MSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Sədri olmuş və Naxçıvan MSSR-nın SSRİ-dən ayrılması haqqında fövqəladə sessiyannı çağırmış, buna nail olmuş və onun imzalamışdır.
Elvin Qədirov
Həyatı
Elvin Qədirov 2001-ci il mayın 5-də Zaqatala rayonunun Yeni Suvagil kəndində anadan olub.
2007-2018-ci illərdə A.Qədirov adına 2 saylı Yeni Suvagil kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Elvin Qədirov 2019-cu ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
Vətən müharibəsinə qədər Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin “N” saylı hərbi hissəsində xidmət edirdi.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Elvin Qədirov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Ağdamın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Qədirov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Qədirov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 2960
NGC 2960, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ərtoğrul Günay
Ərtoğrul Günay (Ertuğrul Günay; — ) — Türkiyəli hüquqşünas, siyasətçi, iki dəfə Türkiyə Böyük Millət Məclisinin üzvü, eyni zamanda 2007–2013-cü illərdə Türkiyənin Mədəniyyət və Turizm naziri. 1992–1994-cü illər arasında Cümhuriyyət Xalq Partiyasında baş katib vəzifəsini icra etmişdir. 2004-cü ildə CHP-dən qovulmuş və 2007-ci ildə Ədalət və İnkişaf Partiyasına keçmişdir. Elə həmin il keçirilən ümumi seçkilərdə bu partiyadan millət vəkili seçilib. Türkiyə Cümhuriyyətinin 60 və 61-ci Hökumətlərində Mədəniyyət və Turizm Naziri vəzifəsində çalışmışdır. 2013-cü ilin sonunda 17 dekabr istintaqında alınan bəzi qərarları əsas gətirərək Ədalət və İnkişaf Partiyasından istefa vermişdir.
Həyatı
Ərtoğrul Günay 1 Mart 1948-ci ildə Ordu şəhərində anadan olub. 1969-cu ildə İstanbul Universiteti Hüquq Fakültəsini bakalavr dərəcəsi ilə bitirmişdir. 1977-ci ildə ən gənc deputat olaraq Cümhuriyyət Xalq Partiyasından Böyük Millət Məclisinin üzvü seçilmişdir. CHP-nin ən solçu deputatlarından biri sayılan Günay, 12 sentyabr 1980-ci il hərbi çevrilişindən sonra "İnqilabçı Yol" radikal solçu hərəkatı ilə əlaqədə olmaq ittihamı ilə həbs olundu.
Siyasi karyerası
Ərtoğrul Günay 2004-cü ildə partiyanın lideri Dəniz Baykalla (1970-ci illərdə Bülənt Ecevitlə qarşıdurmada onu dəstəkləməmiş, hətta partiya sədrliyinə namizəd də olmuşdu. ) qarşıdurmadan sonra partiyadan çıxarıldı. Keçmiş millət vəkili Məhəmməd Bekaroğlu ilə "sol-islamçı" ittifaqa girdi. Lakin bir müddət sonra Ədalət və İnkişaf Partiyasına qatıldı.
2007-ci ildə Ədalət və İnkişaf Partiyasıdan İzmir təmsilçisi kimi Türkiyə Böyük Millət Məclisinin üzvü seçildi. 2011-ci ildə yenidən millət vəkili seçildi. Ərtoğrul Günay 29 Avqust 2007-ci ildə 60-cı Hökumətdə Mədəniyyət və Turizm Naziri vəzifəsini aldı. Ərtoğrul bəy 61-ci Hökumət də təşkil ediləndə bu postu tutdu. Lakin 2013-cü ilin yanvarında hökumət dəyişikliyindən sonra baş verən hakim partiyanı vuran korrupsiya qalmaqalına cavab olaraq, 27 dekabr 2013-cü ildə vəzifəsindən istefa verdi.
Vətəndaş təşəbbüsləri və yazıları
Bosniya üçün "İnsanlıq Təşəbbüsü", "Şərq Konfransı" və "Yeni Siyasət Təşəbbüsü" kimi vətəndaş təşəbbüslərinə öncürlük etmişdir. Günayın, "Bosniyadan Böyük Məqalələr" və "Qarşı Siyasət" adlı iki kitabı vardır. O, hüquq və siyasətlə bağlı çox sayda məqalə və reportaj yazmışdır. Ərtoğrul bəy müxtəlif qəzet və jurnallarla da əməkdaşlıq etmişdir.
Şəxsi həyatı
Ərtoğrul Günay evlidir, iki övladı var.
Krım Muxtar Respublikası bayrağı
Krım Muxtar Respublikası bayrağı — 24 sentyabr 1992-ci ildən Krım Muxtar Respublikası bayrağı.
Hər filmimdə özümü görürəm. Eldar Quliyev (film)
'''Hər filmimdə özümü görürəm. Eldar Quliyev''' — rejissor Elvin Vəlimətovun Azərbaycan Televiziyasında çəkdiyi sənədli film.
Məzmun
Film kinorejissor, Azərbaycanın xalq artisti Eldar Quliyevə həsr olunur.
Film haqqında
Filmdə "Biri vardı, biri yoxdu", "Bir cənub şəhərində", "Ən vacib müsahibə", "Var olun, qızlar...", "Sevinc buxtası", "Babək", "Nizami", "Gümüşgöl əfsanəsi", "Burulğan", "Təxribat", "Nə gözəldir bu dünya...", "Girov", "İstanbul reysi" filmlərindəki kadrlardan istifadə edilmişdir.
İshaq xan Müfxəməddövlə
Mirzə İshaq xan Mirzə Əbdülqəni oğlu Xoyi (1870-?) — diplomat.
Həyatı
Mirzə İshaq xan Mirzə Əbdülqəni oğlu 1870-cı ildə Cənubi Azərbaycanın Xoy şəhərində anadan olmuşdu. Hacı Hüseynəli Xoyinin nəvəsi, Hacı Səfərəli Xoyinin qardaşı nəvəsi və Mirzə Cavad xan Sədəddövlənin əmisi oğludur. O, ibtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra mədrəsədə oxumuşdu. Fransız, ingilis dillərini bilirdi. Cavanlığında İranın Xarici işlər nazirliyində işə düzəlmişdi. Mirzə Mahmud xan Əlaülmülkün yanında xidmət etmişdi. 1891-ci ildə konsul kimi İranı təmsil etmişdi. 1896-cı ilədək bu vəzifədə çalışmışdı. 1900-cü ildə Müzəffərəddin şah Qacarın məiyyətində Avropada olmuşdu. Xarici İşlər naziri Mirzə Nəsrulla xan Müşirüddövlənin qızı ilə ailə qurandan sonra İranın ABŞ-də səfiri olmuşdu.
İshaq xan Müfxəməddövlə 1904-cü ilin mart ayında Tehrana dönmüşdü. Sonra İranın Argentinada səfiri olmuşdu.
Staniçno-Luqansk qoruğu
Staniçno-Luqansk qoruğu — Luqansk təbiət qoruğunun filialı, Staniçno-Luqansk rayonunun (Luqansk vilayəti, Ukrayna) ərazisindəki Pesçanoe kəndindən qərbdə yerləşir .
İdarənin əsas vəzifəsi Severski Donets çayının daşqın düzənliyinin təbii komplekslərinin qorunmasıdır.
Sahəsi 494 hektardır.
Məkan
Qoruq Seversk-Donetsk fiziki-coğrafi bölgəsində yerləşir. 50 metrə qədər yüksəklikləri əhatə edən bölgədə qərarlaşır.
Torpaq
Qoruğun demək olar ki, bütün ərazisi qara torpaqla örtülüdür, baxmayaraq ki, onun bir hissəsində qum təpələri var.
Hidrosfer
Qoruğun ərazisində sahəsi 2 hektar olan Soldatskoye gölləri və sahəsi 0,8 hektar olan Krasnenkoe və sahəsi 7,6 hektar olan Pesçanoe gölü var. Çaylar və göllər yağıntılar, yeraltı sularla qidalanır.
İqlim
Qoruğun iqlimi kontinental, quraqdır. Qoruqda orta temperatur yayda +21°C, qışda isə az qarla -24-30°C təşkil edir.
Fauna
Qoruğun faunası 49 növ məməli, 169 növ quş, 6 növ sürünən, 5 növ suda-quruda yaşayan, 29 növ balıqdan ibarətdir. Bir çoxu Ukraynanın Qırmızı Kitabına daxil edilmişdir.
Sahib Əhmədov (həkim)
Sahib Həsən oğlu Əhmədov — Alim, Dosent,Tibb universtetinin ictimai sağlamlıq fakültəsi Həmkarlar İttifaqı təşkilatının sədri.
NGC 5142
NGC 5142, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Sahib Əhmədov (həkim)
Həyatı
Əhmədov Sahib Həsən oğlu 1943-cü ildə Azərbaycan SSR, Masallı rayonu, Qasımlı kəndində anadan olub. Yeddioymaq kənd orta məktəbini bitirib. Həkimliyə olan sevgisi onu Bakı Tibb Məktəbinə gətirib. Orta ixtisas təhsilini başa vurduqdan sonra Masallının ən ucqar kəndlərində, Yolağac və Zuvandda feldşer işləyib. 1966-cı ildə Tibb universitetinə qəbul olub. 1972-ci ildə universteti bitirib və Masallı rayonunda sanitariya həkimi kimi işləyib. 1975-ci ilə kimi sanitariya şöbəsinin müdiri vəzifəsində işləyib. 1975-ci ildə kafedraya assistent seçilir. 1984-cü ildə "Azərbaycan Respublikası Subtropik şəraitində tərəvəzçilərin əməyinin fizioloji-gigiyenik xarakteristikası" mövzusunda dissertasiyası müdafiə edərək tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. 1992-ci ildən dosent vəzifəsində çalışır. 2006-cı ildən tibb universtetinin ictimai sağlamlıq fakültəsi Həmkarlar İttifaqı təşkilatının sədridir. 2010-cu ildə Həmkarlar İttifaqı Konfederasiyasının "Həmkarlar İttifaqında xidmətlərinə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur. Hazırda Azərbaycan tibb unversitetində dosent vəzifəsində çalışır. .
Kitabları
İndiyədək 80-dən artıq elmi əsər nəşr etdirmişdir ki, onların sırasında ilk dəfə nəşr olunan 432 səhifəlik "Kütləvi tibb ensiklopediyası", iki monoqrafiya, bir 264 səhifəlik izahlı lüğət, 3 dərslik, 4 metodik göstəriş və sair vardır. Tibb elminə aid bir neçə dərslik, elmi ədəbiyyatın redaktorudur.
NGC 4942
NGC 4942, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBcd tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Embu
Embu — Braziliyanın şəhəri.
NGC 1234
NGC 1234, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SBcd tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Zaur Ustac
Zaur Mustafa oğlu Mustafayev — şair, publisist, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, "Qızıl qələm" mükafatı laureatı, Azərbaycan Respublikası Prezident təqaüdçüsü (2019-cu ildən).
Həyatı
Zaur Ustac 1975-ci il yanvarın 8-də Bakı şəhərində anadan olmuşdur. İlk təhsilini Ağdam rayonunun Yusifcanlı kənd orta məktəbində almış, ardıcıl olaraq Bakı Dövlət Universitetində, Bakı Ali Birləşmiş Komandanlıq Məktəbində, Beynəlxalq İxtiraçılıq və Biznes İnstitutunda və Şamaxı Humanitar Kollecində davam etdirmişdir. Birinci Qarabağ müharibəsinin iştirakçısı və hal-hazırda ehtiyatda olan zabitdir.
Zaur Ustac 1988-ci ildən etibarən dövri mətbuatda çıxış edir.
Zaur Ustac "Yazarlar" jurnalının təsisçisi və baş redaktorudur. Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Qızıl qələm mükafatı laureatıdır.
Yaradıcılığı
Zaur Ustac yaradıcılığında nəzm və nəsr nümunələrinin payı bərabər bölünmüşdür. Yazar bədii əsərlərin, əlavə dərs vəsaitlərinin, vacib mövzularda publisistik yazıların müəllifidir. O həmçinin müxtəlif vaxtlarda nəşr olunmuş toplu və almanaxlarda, eyni zamanda ayrı-ayrı qrumların tərtib etdiyi metodik vəsaitlərdə yer almışdır.
Kitabları
• 2
NGC 5952
NGC 5952, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 4167
NGC 4167, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. Im tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Elman Rəfiyev
Elman Məmmədrza oğlu Rəfiyev — azərbaycanlı teatr və kino aktyoru, Azərbaycan Dövlət pantomima teatrının aktyoru, əməkdar artist
Həyatı
1988-ci ildə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin "Dram və kino aktyoru" fakültəsinə daxil olmuş və 1992-ci ildə universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1998-ci ildə Gürcüstanda Robert Sturuanın beynəlxalq sənətkarlıq kursunda təhsil almış, 2000-ci ildə Bolqarıstanda Sofiya Yay Akademiyasında "Bədənlər və zaman" seminarında iştirak etmişdir. 1992–1993-cü illərdə Dövlət Gənclər Teatrında aktyor işləmişdir. 1994–2000-ci illərdə Gənc Tamaşaçılar teatrının nəzdində fəaliyyət göstərən Bəxtiyar Xanızadənin rəhbərlik etdiyi "Dəli yığıncağı" Pantomima teatr-studiyasında, 2000-ci ildən Dövlət Pantomim teatrında direktor müavini vəzifəsində çalışır, həmçinin aktyorluq fəaliyyətini davam etdirir. O, Əli Əmirlinin "Meydan" (Zabit), R. Əlizadənin "Tıq-tıq" (Cuk), "Laləli düzən" (Abon), Bəxtiyar Xanızadənin "Nağaraçılar" (Sırtıq), "Kvaksafon" (Qurbağa), "Şərqə səyahət" (Aparıcı), "Yaponiyaya səyahət" (Diktor), "Hindistana səyahət" (Motosikletçi), "3 badam, 1 qoz" (Qoz), "Zibillik pərvanələri" (Şah, Skripkaçı), "Eşq" (Vərəq), "Kölgə" (Polis), S. Mrocekin "Karol xofu" (Baba), Ə. Haqverdiyevin "Kimdir müqəssir?" (Şeytan), M. Musabəyovun "Şəngül, Şüngül, Məngül" (Nağılçı, Dəmirçi), Q. Məsimovun, Muğam Trio Dizlər Müğənni Şeyx Əttar "Uçuş" (5-ci saliq), Çingiz Aytmatovun "Manqurt" (Aparıcı), Üzeyir Hacıbəyovun "Dulusçu" (5–mim), Antuan de Sent-Ekzüperinin "Balaca şahzadə" (Qızılgül), Alber Kamyunun "İnsan" (Mason, Hakim), A. Məmmədovun "Korlar" (2-ci Kor) tamaşalarında oynamışdır. Luici Pirandellonun "Səs" (Silvio), Vaqif Səmədoğlunun "Yaşıl eynəkli adam 2–3" (İnzibatçı), Anarın "Nigarançılıq" (Aşbaz Əli), Aqşin Babayevin "Nekroloq" (Ruslan), Ramiz Həsənoğlunun "Bəylik dərsi" (Məzhəkəçi), Şərif Qurbanəliyevin "Təklif" (II dələduz) televiziya tamaşalarında, İzzət Əzizovun "Qaz" (Kaliqula), Ramiz Həsənoğlunun "Hüseyn Cavid" (Gənc dramaturq) filmlərində çəkilmişdir. B. Xanızadənin "Arzular aləminə səyahət" elmi-tədris filmində – Kloun Nini rolunda oynamışdır. Klounada janrında axtarışlarını davam etdirir. Səhnə təxəllüsü Kloun Ninidir.
Elman Rəfiyev Dövlət Pantomima teatrında hazırlanan bütün tamaşaların və A. Şaiq adına Kukla Teatrında "Kral" tamaşasının musiqi tərtibatçısıdır. O, 2006-cı ildə Xəzər Universitetində Üzeyir Hacıbəyovun "Arşın mal alan" (ingilis dilində) operettasına, daha sonra isə Fikrət Əmirovun "Sevil" operasına quruluş vermişdir.
Elman Rəfiyev Gürcüstanda (Tiflis, 14–28 noyabr 1998-ci il, "Hamletsiz Hamlet" sənətkarlıq kursu; Tiflis, aprel 1999-cu il, "Teatr+Video" festivalı; Tiflis, 17 sentyabr–8 oktyabr 2000-ci il, "Qızıl maska" Beynəlxalq Teatr Festivalı; Tiflis, 16–19 iyun 2009-cu il, "Azərbaycan mədəniyyət günləri; Tiflis, 4–6 oktyabr 2009-cu il, Beynəlxalq Teatr Festivalı), Rusiyada (Moskva, 26–30 aprel 1999-cu il, "Azərbaycan mədəniyyət günləri"; İrkutsk, 30 avqust–8 sentyabr 2002-ci il, "Mimolyot" 6-cı Beynəlxalq Pantomima və Müasir Plastika Festivalı; Moskva, 17–19 aprel 2007-ci il, "Azərbaycan mədəniyyət günləri"; Moskva, 9–11 oktyabr 2007-ci il, "Bibliobraz" Beynəlxalq Festivalı), Fransada (Paris, 1999-cu il, "Dədə Qorqud-1300"; Paris, 23–25 may 2008-ci il, UNESCO "Leyli və Məcnun" layihəsi), Türkiyədə (Ankara, 18–28 noyabr 1999-cu il, 4-cü beynəlxalq teatr festivalı; Ankara, 7–17 noyabr 2001-ci il, 6-cı beynəlxalq teatr festivalı; Ankara, 17–27 oktyabr 2002-ci il, "Ethos" Uluslararası Teatr Festivalı; Trabzon, 1–13 may 2006-cı il, 7-ci Uluslar arası Karadeniz tiyatro festivalı), Bolqarıstanda (Sofiya, 18 iyul–4 avqust 2000-ci il, İfaçılıq sənətləri üzrə yay akademiyası – "Bədənlər və zaman", "Fildenkrayz metodu", "Ağ buto" seminarları), İranda (Tehran, 4–10 noyabr 2000-ci il, 1-ci Beynəlxalq Pantomima Festivalı; Tehran, 3–10 mart 2002-ci il, "Dostluq" teatr festivalı), Almaniyada (Potsdam, 17–23 iyun 2001-ci il, Unidram festivalında, "XXI-ci əsrin yuxuları" Sankt-Peterburq Mədəniyyət mərkəzinin Artur Şnitslerin "Pyerettanın örtüyü" beynəlxalq layihəsi; Berlin, 13–19 iyun 2008-ci il, "Azərbaycan mədəniyyət ili"), Hollandiyada (Amsterdam, 9–15 dekabr 2002-ci il, "Oud-Wesr Thuis Best" Beynəlxalq mədəniyyətlərarası festival), Avstriyada (Vyana, 10–14 aprel 2003-cü il, "Arzular aləminə səyahət" layihəsində; Vyana, 9–15 aprel 2007-ci il), Ukraynada (Kiyev, 7–14 may 2003-cü il, "Kiyev-Travnevi" 5-ci Beynəlxalq Teatr Festivalı), Tatarıstanda (Kazan, 30 may-6-iyun 2005-ci il, "Nouruz" Türkdilli xalqların teatr festivalı), Misirdə (Qahirə, 20–30 sentyabr 2005-ci il, 17-ci Beynəlxalq Eksperemintal teatr Festivalı; 10–20 oktyabr 2008-ci il, 20-ci Beynəlxalq Eksperemintal teatr Festivalı), Finlandiyada (İmatra, 14–17 iyun 2007-ci il, "Ağ və Qara" Beynəlxalq Teatr Festivalı), Ərəbistanda (Ər-Riyad, Dammam, Ciddəh 10–14 noyabr 2007-ci il, "Azərbaycan mədəniyyət günləri") beynəlxalq teatr festivallarında iştirak etmişdir.
2000-ci ilin aprel ayında Dövlət Pantomima Teatrının direktoru müavini, 2009-cu ildə isə direktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
9 may 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti fəxri adına layiq görülmüşdür.
Erken-Şaxar
Tərkibində yeganə yaşayış məntəqəsi olan inzibati ərazi vahidliyinə aiddir.
Coğrafiyası
Qəsəbə Noqay rayonunun şərq hissəsində, Kuban çayının sol sahilində, Kiçik Zelençuk çayının ona töküldüyü yerdən bir qədər yuxarıda yerləışir. Çerkesskdən 18–20 km şimal-qərbdə və Nevinnomıssk şəhərindən 31 km cənubda yerləşir. Qəsəbədə Nevinnomısskaya stansiyası vardır. Bu stansiya Nevinnomıssk-Cequta yolu üzərində yerləşir.
Cənubdan, cənub-şərqdən və şərqdən Erken-Şaxar Adıge-Xabl rayonunun torpaqları ilə əhatələnmişdir: cənubdan və cənub-qərbdən Adıge-Xabl kəndi, cənub-şərqdən Sadovoye kəndi. Qərbdə Erken-Şaxar demək olar ki, Erken-Xalq kəndinin torpaqlarına bitişikdir. Şimalda kənd Kuban-Xalq kəndi ilə həmsərhəddir. Onlar əslində bir yaşayış məntəqəsinə birləşmişdir. Yaşayış məntəqələrini dəmir yolu və bir küçə ayırır. Kəndin şimal və şimal-qərbində, Kuban çayının qarşı sahilində, Stavropol diyarının Belomeçetskaya kəndi yerləşir.
Qəsəbəd orta hündürlük dəniz səviyyəsindən 430 metrdir.