cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Türk Dil Qurumu
Lüğət
Türk Dili Qurumu tərəfindən nəşr olunan "Güncel Türkçe Sözlük" adlı türk dilinin rəsmi lüğətinin 2005-ci il nəşrində 104.481 söz var idi ki, onlardan təxminən 86%-ı türk, 14% -ı xarici mənşəli idilər. Türk lüğətinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir etmiş xarici dillər arasında ərəb, fransız, fars, italyan, ingilis və yunan dilləri var.
Zaqatala Dövlət Təbiət Qoruğu
Zaqatala dövlət təbiət qoruğu - qoruq Baş Qafqaz sıra dağlarının cənub ətəklərinin orta hissəsində Zaqatala və Balakən rayonlarının ərazisində 1929-cu ildə 25,2 hektar ərazidə yaradılmışdır. Azərbaycanın Böyük Qafqaz silsiləsinin cənub yamacının şərqində yerləşir.Zaqatala qoruğu 1930-cu ildə, Baləkən qoruğu ilə birlikdə ayrıca qoruq olaraq yaradılmışdır. Qoruğun ərazisinin dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 650–3646 m arasında dəyişir. Qoruğun əsasın flora tərkibi dağlıq meşələrindən və dağlıq çəmənliklərindən ibarətdir.Müasir floranın mindən çox növü burada müşahidə olunur. Qoruğun ərazisi dəfələrlə dəyişmiş və hazırda 28 844 hektardır. Qoruqda 900-dən  artıq  bitki  növü  yayılmışdır  ki,  bu  da  Azərbaycan  florasının  1/6  hissəsini  təşkil  edir. Qoruq ərazisinin  60%-dən  çoxu  enliyarpaqlı  meşələrdən  ibarətdir. Qoruğun yaranmasının əsas məqsədi Böyük Qafqaz dağlarının cənub yamaclarındakı nadir bitkilərinin təbiət komplekslərinin qorunmasıdır.
Qoruqda palıd, vələs, fıstıq, qarağac, cökə, göyrüş, şabalıd, qoz, ayı fındığı, quşarmudu ağacları bitir. Bu meşələrdə dəmirqara, qara murdarça, zoğal, əzgil, alça, sarı rododendron, gəndalaş və başqa kol bitkiləri geniş yayılmışdır. Burada yaşı 200-250 il olan, hündürlüyü 30 m-ə çatan fıstıq ağacları vardır.
Qoruqda yayılmış bitki növlərindən 12-si, məməlilərdən vaşaq və kəpkər, quşlardan iri qırğı, bərqud, Qafqaz uları, Qafqaz tetrası Azərbaycanın "Qırmızı kitab"ına, yırtıcı quşlardan toğlugötürən, Qafqaz şahini dünya "Qırmızı kitab"ına daxil edilmişlər. Qoruğun nəzdində təbiət muzeyi fəaliyyət göstərir. Burada Dağıstan dağ kəli, qararaça, maral, cüyür, qaban, ayı, porsuq, tülkü, meşə pişiyi, vaşaq, sincab, gəlincik və s. məskunlaşmışdır. Zaqatala dövlət təbiət qoruğunun ərazisinin genişləndirilərək biosfer dövlət təbiət qoruğunun yaradılması günün ən ümdə məsələlərindən biridir. Bu barədə Azərbaycan Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi tərəfindən Nazirlər Kabineti qarşısında vəsatət qaldırılmışdır.
Qoruğun ərazisindən 3 böyük, bolsulu çay axır - Mazımçay, Balakənçay və Katexçay. Bu çaylar öz başlanğıclarını [[Böyük Qafqaz]] sıra dağlarının zirvələrindən götürür və Alazan-Həftəran vadisindən keçərək Qanıxçaya tökülürlər.
Zaqatala ərazisindən axan Katex çayının sahilləri qoruq ərazisində hər iki tərəfdən sərt qayalıqlar və sıldırımlarla əhatə olunmuşdur. Katexçayın qolları olan Roçigelçay və Kilsəçayın birləşdiyi yerdə bir müalicəvi əhəımiyyətli sulfatlı-mineral bulaq qaynayır. Bu bulağın yaxınlığında balaca bir yayla yaranmışdır. Həmin yaylada çox qədim bir kilsənin xarabalıqları vardır. Kilsəçayın axarı boyunca, bu xarabalıqlardan təxminən 800-1000 metr aralı çox böyük sahəyə malik Piçigel mağarası yerləşir. Qoruğun işçiləri bu mağaradan gecələmək məqsədi ilə istifadə edirlər. Mağaranın xarici görünüşü çox cəlbedici və yaraşıqlıdır, mağaranın üstündəki monolit qayalardan ibarət yapıq, çaya doğru uzanır, bu yapığın kənarlarında isə həmişəyaşıl sarmaşıqlardan ibarət "divar" sallanır. Mağaraya 200-250 adam rahatlıqla yerləşir. Bura həmişə quru olur. Mağaranın ətrafını isə fıstıq, vələs, çinar, cökə, qarağac və s. ağac növlərindən ibarət enliyarpaqlı qədim meşələr bürümüşdür.
Kilsəçayın Katexçaya qarışdığı yerdə, suları 20 metr hündürlükdən dar qayalıq dərəyə tökülən, çox əzəmətli, gözəl və kifayət qədər güclü şəlalə yaranmışdır. Bu şəlaləyə Qəbizdərə və yaxud Zaqatala şəlaləsi deyilir.
Ümumiyyətlə Zaqatala dövlət təbiət qoruğunun ərazisində 10 yaxın şəlalə var və 15-17 sayda müxtəlif sulfatlı-mineral bulaqlar qaynayır.
Yatro kimya
thumbnail
Yatro kimya — Kimya ilə tibbin birləşməsi. Yunanca "yatros" sözündən olub, mənası "həkim" deməkdir. Bu sahənin tədqiqatçıları xəstəliklərin baş verməsində əsas rolu orqanizmdə kimyəvi proseslərin pozulmasına aid etmiş və onların müalicəsi üçün kimyəvi maddələr tapmaq vəzifəsini qoymuşlar. Yatrokimyanın yaranması və inkişafı yatrokimyanın əsas müddəalarını formalaşdıran və Leyden Universitetində analiz üçün ilk kimyəvi laboratoriyanı açan Paracelsus, Ya.B.van Helmont və Sylviusun fəaliyyəti ilə bağlıdır. Yatrokimyanın nümayəndələri həzm proseslərinin öyrənilməsinə xüsusi diqqət yetirmişlər.
= istinadlar = 1. https://bigenc.ru. Böyük rus ensiklopediyası.
= Həmçinin bax =
Səməd Vurğunun Ev Muzeyi
Səməd Vurğunun Ev Muzeyi — Dahi Azərbaycan şairi, görkəmli dramaturq, alim, ictimai xadim, Səməd Vurğunun (1906–1956) ev-muzeyi Azərbaycanda yazıçı və bəstəkarların xatirəsini əbədiləşdirmək üçün yaradılmış ilk memorial muzeydir. Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tabeliyindədir.
Məzmun
Muzey XIX əsrdə inşa edilmiş yaşayış binasının III mərtəbəsində altı otaqlı mənzildə yerləşir. Səməd Vurğun ömrünün son iki ilini bu mənzildə yaşamış, gərgin yaradıcılıq və ictimai fəaliyyətlə məşğul olmuşdur.
Ötən müddətdə muzeyin fondu xeyli zənginləşmiş, yeni ekspozisiya bölmələri yaradılmış, şairin həyat və yaradıcılığı ilə bağlı gərgin araşdırmalar aparılmışdır. Toplama işi muzeyin fəaliyyətinin əsasıdır. Bu iş planlı surətdə, həm də ayrı-ayrı mövzular üzrə aparılır. Məhz bunun nəticəsində Vurğuna aid xatirə əşyaları, orijinal fotoşəkillər, rəsm əsərləri, əlyazmalar, tədqiqat əsərləri, hədiyyələr, ötən illərin qazet-jurnalları və s. materiallar muzeyin fondunu zənginləşdirmişdir. Hal-hazırda (2005-ci ildə) eksponatların ümumi sayı 16000-dən artıqdır.
Şairin vətənində — Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndində muzeyin filialı olan "Poeziya evi" fəaliyyətdədir. Muzey həmçinin Bakıda və rayonlarda şairlə bağlı təşkil olunan muzey və güşələrin yaranmasına və zənginləşməsinə yaxından köməklik göstərir.
Muzeydəki üç otaq — şairin iş otağı, qonaq və yataq otaqları onun sağlığında olduğu kimi saxlanılır. Digər üç otaqda isə Vurğunun həyat və yaradıcılığını, ictimai fəaliyyətini, xatirəsinin əbədiləşdirilməsini əks etdirən ekspozisiya yaradılmışdır.
Şairin iş otağı — kabineti. Hər şey sadə, hər şey adi. Yazı stolu, stullar, kitablarla dolu şkaflar. Yazı stolunun üstündə şairin son əlyazmaları, ömür vəfa etmədiyi üçün çəkə bilmədiyi papirosları, avtoqələmi, həyat yoldaşı ilə övladlarının birgə çəkdirdikləri fotoşəkil və şairin ən çox sevdiyi bənövşə gülünün rəmzi kimi kiçik səbətdə süni bənövşə qoyulmuşdur. "Vaqif", "Fərhad və Şirin", "İnsan", "Aygün" və bir çox başqa sənət inciləri, məqalələr, çıxışlar bir zamanlar bu yazı stolunun arxasında ərsəyə gəlmişdir.
Şairin qonaq otağı onun sağlığında olduğu kimi qorunub saxlanılır. Səməd Vurğun məşhur şair olmaqla yanaşı, həm də açıqürəkli insan, qonaqpərvər ev sahibi idi. Bu qonaq otağına tez-tez şairin dostları — yazıçılar, bəstəkarlar, rəssamlar, kənd zəhmətkeşləri və onun istedadının pərəstişkarları toplanırdı.
Otaqdakı royal da böyük marağa səbəb olur. Bu royalda vaxtilə Səməd Vurğunun əvvəlki mənzilində tez-tez qonaq olmuş Azərbaycan milli operasının banisi Üzeyir Hacıbəyov, eləcə də məşhur bəstəkarlarımızdan Qara Qarayev, Fikrət Əmirov, Səid Rüstəmov öz əsərlərini ifa etmişlər.
Qonaq otağında həmçinin 1944-cü ildə xalq rəssamı Mikayıl Abdullayev tərəfindən şairin ilk naturadan çəkilmiş portreti nümayış etdirilir. Səməd Vurğun burada öz bağında, dərin düşüncələr aləmində təsvir olunmuşdur.
Memorial otaqlarından sonuncusu şairin yataq otağıdır. Burada da hər şey sağlığında olduğu kimi qorunub saxlanılır…
O cümlədən bu muzeydə Səməd Vurğunun oğlu olan Vaqif Səmədoğlunun da yazı masası, skripkası, fortepianosu və digər əşyaları vardır.
Fəaliyyəti
Muzeydə əhatə dairəsi çox geniş olan kütləvi işlər də görülür. İldə iki dəfə, martın 21-də və mayın 27-də şairin "Xatirə günləri" keçirilir. Müxtəlif vaxtlarda Səməd Vurğunun xatirəsinə həsr olunmuş tədbirlərdə görkəmli elm və mədəniyyət xadimləri, şairin qələm dostları, o dövrün ədəbi gəncliyi iştrak etmişlər. Bir vaxtlar şairin xatirə məclislərində onun haqqında öz ürək sözlərini söyləmiş insanların əksəriyyəti indi özləri xatirələrdə yaşayırlar…
Şairlə bağlı tədbirlərlə yanaşı, ev-muzeyində ayrı-ayrı ədəbi hadisələrə, şairin qələm dostlarının yubileylərinə, tarixi günlərə həsr olunmuş tədbirlərin keçirilməsi, eləcə də bu tədbirlərdən bir çoxunun respublikada ilk dəfə olaraq məhz bu muzeydə (Azərbaycan Demokratik Respublikasının ildönümü: tədbir və sərgi — 1988, Hacı Zeynalabdin Tağıyevin anadan olmasının 150 illiyi: tədbir və sərgi — 1989) təşkil olunması respublika ictimaiyyətində xüsusi maraq doğurmuşdur.
Muzeyə gələn tamaşaçılar və tədbir iştirakçıları böyük şairin həyat və yaradıcılığını çox maraqla izləyir, onun səsinin lent yazısına böyük məhəbbətlə qulaq asır, şairi müxtəlif illərdə əks etdirən kino-xronikaya çox həyacanla bıxırlar. Onlar muzeydə keçirdikləri hisləri, şairə olan hədsiz məhəbbətlərini rəy kitablarında qeyd edirlər. Rəy kitablarında muzeyin fəaliyyəti də qiymətləndirilir, xoş ürək sözləri yazılır. Muzeyə ən böyük qiyməti Heydər Əliyev vermiş, rəy kitabına aşağıdakı sözləri yazmışdır: "Bu gün böyük şair Səməd Vurğunun 90 illik yubileyini qeyd edərkən 1975-ci ilin oktyabr ayını xatırlayıram. O günlər ölməz Səməd Vurğunun ev-muzeyinin təntənəli açılışı oldu. Ötən illər muzey Səməd Vurğunun həyat və yaradıcılığını təbliğ etmək üçün çox iş görüb, xalqımızın mədəniyyətinin inkişafına böyük xidmət göstərib. Əminəm ki Səməd Vurğunun ədəbi irsi daimi yaşayacaq. Muzey ölkəmizin görkəmli mədəniyyət ocağı kimi bu şərəfli işə bundan sonra da xidmət edəcəkdir."
Çin fotiniyası
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Cənub-Şərqi Asiyada, Çində yayılmış təxminən 40 yarımnövü vardır.
Ekologiyası
Nəmişli topağı sevmir, istisevəndir, temperaturun -120C-dən aşağı enməsinə pis dözür, daha aşağı temperaturda donur. Məhsuldar torpaqlarda yaxşı inkişaf edir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda, Talışda təbii halda yayılmışdır.
İstifadəsi
Yazda bol çiçəklənmə dövründə, payızda və qışda tünd yaşıllıq fonunda parlaq qırmızı meyvələrinə, yarpaqların rənginə və iri ağ çiçək qruplarına görə bütün mövsümlərdə çox dekorativdir. Tək-tək, qruplarda və canlı çəpərlərin tərtibatında istifadə edilir.
Şimali Bismark plitəsi
thumb|right|375x375px|Şimali Bismark plitəsi Şimali Bismark plitəsi — tektonik litosfer plitəsi olub 0,00956 steradion sahəyə malikdir. Adətən Sakit Okean plitəsinin tərkib hissəsinə daxil edilir.
Bismark arxipelaqının (Admirallıq adası, Mussau adaları və Yeni İrlandiya), Solomon dənizinin şimal-şərqi, Bismark dənizinin şimalı və Sakit okeanın az bir hissəsinin təməlini təşkil edir.
Şimalında Sakit okean plitəsi və Karolin plitəsi, qərbində Vudlark plitəsi və Cənubi Bismark plitəsi ilə əhatələnir. Üstəlik, Solomon plitəsi və Manus plitəsi ilə sərhəddə malikdir.
Yırğalanma
right|65px Rəqs verilmiş sistemin hər hansı bir təsir sayəsində tarazlığının pozulması və onu əvvəlki vəziyyətə qayatrmağa məcbur edən qüvvə nəticəsində yaranan hal dəyişməsidir. Sistemin rəqsi iki enerji forması arasında çevrilməyə əsaslanır. Hal dəyişməsi periodik baş verə bilər. Bu zaman sistem sərt vaxt intervalında öz ilkin vəziyyətindən keçir. Yırğalanmaının başqa tərifi, fiziki hal parametrlərinin vaxtdan asılı olaraq təsvir edən funksiyadır.
Rəqsin növləri
Xassəsindən asılı oaraq müxtəlif yırğalanma növləri fərqləndirilirlər:
Fiziki təbiətinə görə:
Yerfındığı
thumb Yerfındığı —  cinsinə aid bitki növü.
Yırğalanma
Rəqsin növləri
Təsir qüvvəsinə görə:
Yerfındığı
Əhəmiyyəti
Araxis və ya yerfındığı (Arachis hypogaea L.) toxumlarından ərzaq yağı (yeməli yağ) almaq üçün əkilib becərilir. Araxis toxumlarının tərkibində 60%-ə qədər yağ (orta hesabla 53%) və 35%-dən çox zülal vardır. Tərkibindəki zülalın miqdarına görə araxis ancaq soyadan geri qalır. Araxis yağı konserv sənayesində, marqarin alınmasın da, sabunbişirmə sənayesində və tibdə istifadə olunur. Araxis yağı yarımquruyan (yod ədədi 90-103) yağlar qrupuna aiddir. Orta hesabla bir ton qabıqlı araxis toxum- dan 226-317 kq. yağ alınır. Araxis yağı əsas etibarı ilə konserv və qənnadı sənayesində istifadə olunur. Üyüdülmüş araxis toxumları şokolad hazırlananda əlavə kimi tətbiq edilir. Qovrulmuş toxumları ərzaq kimi yeyilir və xırdalanmış halda bir çox qənnadı məhsullarına əlavə edilir. Yağın emalından sonra jmıxın tərkibində 45% zülal və 8% yağ olur. Ərzaqlıq sortları lobya dadı verməməlidir. Araxisin jmıxı və gövdəsi (bəlimi) heyvandarlıqda yem kimi istifadə olunur. Bəlimində 11%-ə qədər zülal var və qida keyfiyyətinə görə yonca və üçyarpaqdan geri qalmır. Eyni zamanda həm bəliminin, həm də meyvəsinin istifadə perspektivlərinə görə ABŞ-də araxis iribuynuzlu mal-qara və donuzlar üçün otlaq bitkisi kimi becərilir. Cecəsindən isə izolyasiya materialı və yanacaq kimi istifadə olunur.
Sistematikası
Yeni sistemləşdirmədə Arachis hypogaea növü 2 yarımnövə bölünür. A. hypogaea (Arachis asiatica) yarımnövünün 2 növmüxtəlifliyi vardır: hypogaea növmüxtəlifliyi Braziliya və Virciniya sorttipinə, hirzuta növmüxtəlifliyi isə Peru sorttipinə aid edilir. Bu yarımnöv (A. asiatica) sərilən gövdəli olmaqla toxumların sükunət dövrü 2 ilə qədər vegetasiya müddətləri isə 5-10 ay çəkir. A. fastigiata (Arachis americana) yarımnövünün də 2 növmüxtə-lifliyi vardır. Fastigiata növmüxtəlifliyi Valensiya sortti- pinə, vulqa-ris növmüxtəlifliyi isə İspan sorttipinə aid edilir.Bu yarımnöv (A. americana) az və çox miqdarda dik dayanan gövdələr əmələ gətirir, toxumların sükunət dövrü 50 günə qədər, vegetasiya müddəti isə 3-5 ay çəkir. Tropiklərdə ildə 2 dəfə məhsul verə bilər.
Paxlalılar (Fabacaea) fəsiləsinə daxil olmasına baxmayaraq Arachis cinsinin sistematikası çətinlik törədir. Əvvəlki sistemləşdirmə böyümə, budaqlanma və meyvəver- mə xüsusiyyətlərinə görə tərtib edilmişdir. Mutasiya, hibridləşdirmə və seçmə nəticəsində araxisin çox böyük müxtəlifliyi əmələ gəlmişdir. Təkcə Seneqalda araxisin 550-yə qədər, Konqoda isə 200-ə qədər növmüxtəlifliyi vardır.
Yırğalanma
Rəqsin xassələri
Аmplituda A\,\! (m) — yırğalanan ölçünün sistemin orta qiymətindən meyillənməsi.
Yerfındığı
Sistematikası
Mədəni araxis növü (Arachis hypogaea) yabanı halda məlum de-yildir. Bu növün yayılma arealı olduqca genişdir. O, tropik, subtropik iqlimə malik olan ölkələrdə yayıl- maqla bərabər mülayim (mötədil) iqlimli ölkələrin də bəzi bölgələrində becərilə bilir. Bütünlükdə bu cins geniş areala malik olması, müxtəlif torpaq-iqlim şəraitində ya-yılması ilə xarakterizə edilir. Araxis coğrafi cəhətcə 10 və 28 0 cənub enliklərində yayılmışdır.
Yırğalanma
Rəqsin xassələri
Sistemin halının dəyişdiyi hər hansı bir vaxt aralığına period deyilir.
Yerfındığı
Sistematikası
Yabanı araxis formaları çoxillikdir. Təkcə A. monticola birillik növdür. Arachis cinsinin ən çox rast gəlinən yabanı növləri aşağıdakılardır:
Yırğalanma
Rəqsin xassələri
Vahid zamanda baş verən yırğalanamların sayına tezlik f\,\! deyilir. O Hs (Hers, alman fizikinin şərəfinə) ilə ölçülür.
Yerfındığı
Sistematikası
1. Sərilən gövdəli araxis - Arachis prostrata Benth.
Yırğalanma
Rəqsin xassələri
Period T\,\! və tezlik f\,\! bir-birin əksinə olan ölçülərdir.
Yerfındığı
Sistematikası
2. Saçaqlı (pırpızlı ) araxis - Arachis villosa Benth.
Yırğalanma
Rəqsin xassələri
və
Yerfındığı
Sistematikası
3. Köküyumrulu araxis - Arachis tuberosa Bong.
Yırğalanma
Rəqsin xassələri
Çevrəvi hərəkətdə tezlik əvəzinə çox vaxt çevrəvi və ya tsiklik tezlik işlədilir \omega\,\! (Hs, san−1, dövr/san), 2\pi ərzində baş verən rəqsləri göstərir:
Yerfındığı
Sistematikası
4. Sarımtıl araxis - Arachis lutescens Krap. et. Rig.
5. Burkart araxisi - Arachis burkartii Handro
6. Bentam araxisi – Arachis benthamii Handro
7. Sürünən araxis - Arachis repens Handro
8. Dağlıq araxis - Arachis monticola Krapov. Et Rig. (tetrap-loid 2n = 40)
9. Haşiyəli araxis - Arachis marginata Gardn.
10. Paraqvay araxisi - Arachis paraguariensis Chod. et Hassl.
11. Quaran araxisi - Arachis goaranitica Chod. et Hassl.
12. Saçaqlı meyvəli araxis - Arachis villosulicarpa Hoehne
13. Marti araxisi - Arachis martii Handro
14. Xırda (kiçik) araxis - Arachis pusilla Benth.
Pipistrellus kuhlii
Yayılması
Cənubi Avropada, Afrikada, Asiyada yayılmışdır. Azərbaycanın 1800 m-ə qədər bütün ərazisində yaşayır. Düzənliklərdə və dağətəklərində ən çoxsaylı yarasadır. İl boyu rast gələn oturaq növdür. Xəzin rənginə və pərdənin alt kənarındakı ağ zolağın eninə görə (ortalama 5 mm) Şərqi Zaqafqaziyadan olan fərdlər B.k.lepidus blyth yarımnövünə aiddir.
Yaşayış yeri və sayı
Sinantrop həyat tərzi ilə bağlı olaraq yarımsəhralarda, dağətəyi və 1000 m-ə qədər dağ çölləri qurşaqlarında antropogen landşaftın tipik sakinidir. Onun bütöv məskənləri Samur-Dəvəçi, Lənkəran, Kür-Araz ovalıqları, Abşeron yarımadası, Ceyrançöl və Hacınohur düzləri, Şəki yaylası üçün səciyyəvidir. Burada gönlücələrin məskunlaşma sıxlığı tikililərin sayından asılı olaraq 1 km 2 -də 300–500 heyvan təşkil edir. Kiçik Qafqazın dağüstü kserofitlər qurşağında bu göstərici bir qədər az – 100-ə yaxın, Talış Zuvandında isə 10-dan azdır. Növün ən çox sayı Kür ovalığında qeydə alınmışdır. Burada ayrı-ayrı yaşayış məntəqələrində hər km 2 -ə 1000-dən artıq heyvan düşür. Onların sıxlığı Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğu sahəsində daha yüksəkdir. Bu isə Xəzər körfəzlərinin şirinləşmiş sahillərində ikiqanadlı həşəratların bolluğu ilə bağlıdır. Burada demək olar ki, bütün tikililərdə məskunlaşmışdır. Aran və aşağı dağlıq meşələr vilayətində yerləşmiş qəsəbələrdə bu gönlücənin sıxlığı hər km 2 -ə 100-dən (Lənkəran təbii vilayəti) 10–20-yə qədər (Quba-Xaçmaz massivi, Alazan-Avtoran vadisi) təşkil edir. 1500 m-dən yüksəklikdə onların sayı kəskin şəkildə azalaraq hər km 2 -ə heyvandan da az düşür. Bu cür böyük yayılma və saya XX əsrin ikinci yarısından, respublikanın arid vilayətlərinin geniş mənimsənilməsi və urbanizasiyasından sonra çatmışdır. Onlar tikilən binalarda məskunlaşır, çay vadiləri boyunca dağ çöllərinə yayılırlar. Hazırda bu növ şimala (Ön Qafqaz, Kalmıkiya, Aşağı və Orta Volqaboyu) və şərqə doğru (Türkmənistan) xeyli hərəkət etmişdir. Bir çox göstəricilərə onların məskunlaşma ocağı Azərbaycandır.
Sığınacaqları
Sığınacaqları tikililərlə sıx bağlıdır. Burada onlar demək olar ki, bütün divar boşluqlarında, qapı və pəncərə yarıqlarında, çardaqlarda və i.a. yaşayırlar. Erkəklər çox vaxt yarıqşəkilli sığınacaqlarda olurlar. Çoxalan dişilər daha geniş boşluqlara (qamış örtüklər, beton piltələr, tol, şifer, taxta və s. altındakı boşluqlar) üstünlük verir. Qış aylarında hər iki cinsdən olan heyvanların iri yığınları divarların dərin boşluqlarında tapılmışdır. Sığınacaqlarında havanın temperaturu 11–36 °C arasında dəyişərək, yayda 17,5–40, payızda 4–33, qışda 0–15 °C olur. Qış yuxusu dövründə temperatur çox vaxt xarici temperatura bərabər, ya da ondan 0,5–7 C çox, nadir hallarda 1–4o az olur. Heyvanların yığılma yerlərində maksimal temperatur saat 12-dən 18-ə, minimal isə 24-dən 6-ya qədər olur. Sərin vaxtlarda gönlücələr adətən çardaqların, divarların dar yerlərinə yığılırlar. Temperatur 30 C-dən yüksəyə qalxdıqda onlar sürünərək daha geniş havaçəkən sahələrə yayılırlar. Divar boşluqlarında və qamış örtüklərinin altında kəskin temperatur dəyişikləri olmadığından heyvanlar bu cür yerdəyişmələr etmirlər. Sığınacaqlarda gönlücələr özlərini səssiz aparırlar. Balalar doğulduqdan sonra uçuşa 5–10 dəqiqə qalmış, dişilər körpələrdən ayrıldıqda və qayıdarkən balalarını axtardıqda cırıldaşırlar. Narahat edildikdə heyvanlar gizlənir və narahatlıq amili aradan qalxana qədər uçmurlar.
Populyasiyanın tərkibi
Yazdan payıza qədər dişilər erkəklərdən ayrı yaşayırlar. Ancaq cavan erkəklər bəzən az sayda (4,7–3,8%) dişilərin arasında rast gəlinir. Erkəklər çox vaxt tək-tək olaraq oktyabrın ikinci yarısından dişilərə qoşulurlar. Yay yığınlarında yaşlı dişilərin sayı bir neçə fərddən 1000-ə qədər çataraq çox vaxt 20–50 fərd təşkil edir. Yarasaların başqa növləri ilə birlikdə aşkar edilməmişdir.
Çoxalması
Cütləşmə payızda baş verir (oktyabrın ortalarından). Qış aylarında tədqiq edilmiş fərdlərin toxumluqlarının böyüməsi müşahidə edilməmişdir. Cütləşmə dövründə fəal heyvanların generativ orqanları və ağızlarının küncü sekretlə sarı-narıncı rəngə boyanır. Erkəklər bu zaman özlərini səs-küylü apararaq özünəməxsus cəhcəhlə dişiləri cəlb edirlər. Dişilər həyatlarının birinci, erkəklər isə payızında cütləşmədə iştirak edirlər. Balalıqda sperma yaza qədər qalır. Mayalanma və rüşeymlərin inkişafı çox vaxt aprelin ortalarında (soyuq yazda daha gec) baş verir. Mayın ikinci yarısında rüşeymlər artıq formalaşmış olur. Balavermə iyun ayında, ən qızğın çağı isə ayın ikinci yarısında baş verir. Bu proses eyni yığınlarda 20–30 gün çəkə bilər. Azərbaycanda yaşayan fərdlər üçün yüksək məhsuldarlıq qabiliyyəti səciyyəvidir. Çoxalmada iştirak etməyən dişilərin sayı az olub 0–10,5% (ortalama 280 tədqiq edilmiş fərd üçün 3,2%) təşkil edir. Bir yaşlı dişiyə 1,6–2 rüşeym və ya bala düşür.
Qidalanması
Əvvəlcə sığınacaqların yaxınlığında yemlənərək, sonra bərabər şəkildə 2–3 km məsafəyə qədər müxtəlif tərəflərə uçuşurlar. Həm yaşayış məntəqələri hüdudlarında, həm də onlardan kənarda (əkinlərin, plantasiyaların üzərində, çöl və yarımsəhrada) ov edirlər. Bu gönlücələrin uçuşu sürətli, səssiz olub yanlara və aşağı kəskin atılmalarla baş verir. Həzm sistemi orqanlarında və ifrazatında ağcaqanadlar, milçəklər, sikadkimilər, xırda kəpənəklər (atəşböcəkləri, qarışçılar) taxtabitilər, böcəklər (stafilinlər, vizilçəklər) hörümçəklər, qarışqalar aşkar edilmişdir. Həmişə cücü komponentləri xırda kəpənəklər, böcəklər üstünlük təşkil edir. Bu növün qidasında 20 dəstədən və fəsilədən həşəratlar qeydə alınmışdır. Məskunlaşma sıxlığı çox yüksək olan aran və dağətəyi rayonlarının ayrı-ayrı qəsəbələrində onlar gecə ərzində 7,5–10 kq cücü yeməlidirlər ki, bu da onların bütün fəal həyat dövrü ərzində (7–8 ay) 1,8–2,4 ton təşkil edir.
SAFİR T-seriyası
SAFİR T-seriyası — Tüfəng Türkiyə istehsalıdır. Bu tüfəng "Safir Armas" şirkəti tərəfində "M16 colt" avtomatının bazasında istehsal olunan "T-14" ov tüfəngidir.
Photinia stenophylla
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NK Maribor
Maribor – Sloveniyanın futbol klubu.
Photinia tushanensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Photinia zhejiangensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Topaz Premyer Liqası 2016-2017
26-cı Azərbaycan çempionatı.
Kreml divarı nekropolu
Kreml divarı nekropolu — vəfat edənlərin külü üçün kolumbarium kimi xidmət edən Kremlin divarının yaxınlığındakı Moskva Qırmızı meydanında xatirə qəbiristanlığı. Sovet dövlətinin dövlət, partiya xadimlərinin və hərbi rəhbərlərinin 1917-ci il Oktyabr İnqilabının iştirakçılarının dəfn yeri. 1920-1930-cu illərdə burada xarici ölkələrin kommunist inqilabçıları: məsələn yazıçı və jurnalist Con Rid, Yaponiya Kommunist Partiyasının qurucusu Sen Katayama, inqilabçı Klara Setkin, alman siyasətçisi Frits Hekkert və başqaları da dəfn edilmişdir.
1974-cü ildən bəri nekropol dövlət tərəfindən mədəniyyət abidəsi kimi qorunur.
Nekropolun təsviri
Qırmızı Meydanın şimal hissəsinə baxan Nikolskaya və Spasskaya qüllələri arasındakı divara yaxın ərazilər dəfn üçün istifadə olunur və yandırılanların külləri üçün kolumbariem kimi istifadə edilir. Xalq arasında ona "Kommunarların Divarı" ləqəbi verilmişdir. Qranit lövhələrin arxasındakı boşluqlarda inqilabçıların, ilk komissarların, Kominternin üzvlərinin, hərbi komandirlərin, astronavtların və görkəmli elm adamlarının külü olan 114 küp var. İlk qranit lövhə 1925-ci il aprelin 5-də qoyulmuşdur: inqilabın qocalarından olan Ali İqtisadi Şura sədrinin müavini Miron Vladimirovun nəşinin külü divarın içinə hörülmüşdür. Bu lövhədəki yazı: "Fəhlə sinfinin azad edilməsi uğrunda mübarizə aparan, sosialist quruculuğunun fədakeşi Miron Konstantinoviç Vladimirov (yoldaş Leva)".
Çar dövrü
200px|thumb|right|1800-ci ildə Kremlin Nikolski qülləsi tərəfdən görünüşü Çar dövründə Kremlin divarı boyunca yalnız Spasski və Nikolskii darvazaları arasında on beş kiçik qəbiristanlıq var idi - bu zaman adi insanlar divarın yanında dəfn olunurdular. 1552-ci ildə çar İvan Qroznı Kreml xəndəyinin üstündəki Müqəddəs Üçlük Kilsəsində müqəddəsləşdirilmiş səfil Vasili Blajennınin dəfn mərasimində iştirak etmişdir. 1554-cü ildə bu yerdə onun adına məbəd (Vasili Blajennı kilsəsi)tikilmişdir. Qəbiristanlıqlardakı digər məbədlər XVII əsrin ortalarına qədər mövcud olmuşdur.
Qardaşlıq məzarlığı
200px|thumb|right|"Qardaşlıq məzarlığı" qazılması, 1917-ci il noyabr. Kreml məzarlığı şərti olaraq bir neçə hissəyə bölünür. Birincisi 1917-1925-ci illərdə eyni məzarda dəfn olunanlardır. 1917-ci il noyabr inqilabı zamanı üsyanda ölən 238 nəfər 75 metr uzunluqda olan məzarda dəfn olunub. Onlardan yalnız 57 nəfərin kimliyi bilinib. Daha sonra 1919-1925-ci illərdə eyni uzunluqda ikinci məzarlıq salınıb və bu məzarlıqda 122 nəfər dəfn olunub. Ümumilikdə 350 nəfərdən artıq insanın dəfn olunduğu bu iki məzarlıqda 110 nəfərin kimliyi məlumdur. Hər iki məzarlığın üzərinə qranit daşdan xatirə lövhəsi vurulub və üzərinə “Qardaşlıq qəbirstanlığı” sözü yazılıb.
Burada dəfn olunan şəxslərdən biri də Azərbaycanın görkəmli oğlu Nəriman Nərimanovdur. O, 1925-ci ildə Moskvada vəfat etdikdən sonra burada dəfn olunan sonuncu şəxslərdəndir.
1966-cı il dekabrın 3-də Alman qoşunlarının Moska yaxınlığında məğlubiyyətinin 25-ci ildönümü günü, Kremlin divarının yanında ilk əbədi alov peyda oldu. Burada naməlum əsgər dəfn edilmişdi. O Rusiyanın mərkəzi xatirə abidəsi oldu. Naməlum əsgərin məzarının qranit plitələrində bu sözlər yazılmışdır: “Sənin adın məlum deyil. Şücaətiniz ölməzdir.
"Qardaşlıq məzarlığı"nda dəfn olunanlar:
1917-ci il: Andreyev Pavlik, Baskakov T.A., Valdovski Y.M., Vever O., Virzemnek O.K., Voitoviç V.E., Elagin G.L., Zveynek Y. E., Kireyev A.A., Lisinova L.A., Mixaylov L.F., Morozov V.E., Saxarov, Snegirov N.M., Stepaçev I.G., Suxarev A.A., Şiryayev S.A., Şerbakov P.P.
"Dvinçilər": Sapunov E.N., Voronov A.P., Skvortsov G.A., Timofeev A.T., Zaporojets A.P., Nazarov I.A., Usoltsev M.T. [9], Trunov N.R., Gavrikov Y.V., Vladimirov S.V., İnyuşev A.A., Nedelkin T.F., Timofeyev G.
"Kremlçilər": Dudinski İ.A., Agafoşin S., Goryunov S., Zvonov, Zimin I., İvanov I., Kokorev S., Kosarev A., Kospyanik P., Kraşenilnikov V., Leşçikov A., Lizenko F ., Lısenkov F., Petuxov I., Romanov V., Rıjov M., Smirnov A., Sologudinov F., Soplyakov, Fedorov S., Xoxlov S., Tsiplyakov S., Şefareviç V.
"Samokatçiklər": Tomski G.V., Drozdov F., Yesaulov D.
1918-ci il: Vantorin A.İ., Tyapkin P.G., Yerov I.S., Baraseviç F.K., Gadomski A.V., Draudin M., Zasuxin P.A., Kvardakov A.V., Kuçutenkov A.A ., Pekalov S. M., Pryamikov N.N., Smilga İ.İ., Xorak A., Şvirkov E.P.
1919-cu il: Zveinek G.P., Zagorski V.M., Volkova M., İgnatova İ.M., Kvaş A.L., Kolbin, Kropotov N.N., Nikolaev A.F., Razorenov-Nikitin G.N ., Safonov A.K., Titov G.V., Xaldina A.N., Tankus S.N., Mokryak M.I., Stankeviç A.V.
1920-ci il: Podbelski V.N., Boşarov İ.İ., Xomyakov İ.M., Yanişev M.P., Osen A., Armand İ.F., Con Rid, Kovşov V.D.
aerovaqon qəzası: Abakovski V.İ., Artyom (Sergeyev F.A.), Gelbriç O., Konstantinov İ., Strupat O., Freeman D., Hevlett V.D.
1922-ci il: Afonin E.L., Jilin İ.Ya.
1923-cü il: Vorovski V.V., Vorovskaya D.M.
1924-cü il: Nogin V.P., Lixaçov V.M.
1925-ci il: Nərimanov N.
1927-ci il: Voikov P.L.
Lenin mavzoleyi
250px|thumb|left|Ağacdan tikilən ilk Lenin mavzoleyi, 1924-cü il. Kremlin ikinci məzarlığını Leninin mavzoleyi saymaq olar. 1924-cü ilin yanvarın 21-də Leninin vəfatından sonra gündəmdə olan ən vacib məsələlərdən biri rəhbərin adının əbədiləşdirilməsi olub. Söhbət təkcə onun şərəfinə abidə ucaltmaqdan, küçə, məktəb adı qoymaqdan getməyib. Leninin cəsədinin açıq şəkildə saxlanılması, rəhbərin qəbrinin yerləşdirilməsi üçün yerin müəyyənləşdirilməsi partiya qarşısında icrası təxirəsalınmaz olan məsələyə çevrilib. Digər tərəfdən, Mərkəzi Komitəyə ünvanlanan çoxsaylı teleqramlar və məktublar bu məsələnin həllinin xalqın tələbləri səviyyəsində həyata keçirilməsi zərurətini yaradıb.
Bu məqsədlə xüsusi komissiya yaradılıb. Qərara alınıb ki, Qırmızı meydanda xüsusi mavzoley tikilsin və Leninin açıq qəbri onun adını daşıyacaq mavzoleydə saxlanılsın. Dövrün siyasətçiləri arasında yeganə olaraq Trotski Leninin məhz bu cür əbədiləşdirilməsinə qarşı çıxaraq, bu işi ağılsızlıq adlandırıb.
Stalin isə mavzoleyin yaradılmasının, Leninin cəsədinin açıq şəkildə saxlanılmasının tərəfdarı olub. Mavzoleyin layihəsinin hazırlanması arxitektor Aleksey Şusevə həvalə olunub. Layihənin hazırlanmasına bir gecə, tikintiyə isə üç gün vaxt sərf olunub. Mavzoley ilk dəfə kub şəklində ağacdan tikilib.
Tikintidən sonra Leninin cəsədinin açıq şəkildə saxlanılması və mavzoleydəki qəbrin hansı formada olacağı barədə qərarlar qəbul olunub. Nəhayət, uzun müzakirələrdən sonra Leninin meyidinin balzamlaşdırılması kimyaçı alim Boris Zbarskiyə və xarkovlu anatom Vladimir Vorobyova tapşırılıb. Vorobyov əvvəl bu işdən imtina etmək istəyib. Aradan ötən iki ay müddətində cəsəddəki çürümələr bir anatom kimi onda narahatlıq yaradıb və o, meyidin balzamlaşdırılması prosesinin alınacağına şübhə ilə yanaşıb. Ancaq həmkarının inamlı təkidindən sonra razılıq verib. 250px|thumb|right|Qranitdən tikilmiş Lenin mavzoleyi Alimlər istər elmi, istərsə də siyasi cəhətdən olduqca mürəkkəb və həm də məsuliyyətli olan bu işin üzərində dörd ay çalışıblar. Son nəticədə onlar meyidin tam həcmini, formasını, toxuma strukturlarını saxlamaqla Lenini balzamlaşdırmağa nail olublar. İyulun 26-da dövlət komissiyası Leninin cəsədinə baxış keçirərək alimlərin işini yüksək qiymətləndiriblər. Ağacdan tikilmiş mavzoleydə temperaturu, rütubəti normal saxlamaq çətinlik yaratdığına və belə qeyri-sabit hava şəraitinin Leninin cəsədində problem yaradacağına görə, 1929-cu ildə mavzoley öz formasını saxlamaq şərtilə daşdan tikilib.
Mavzoleydə fəxri qaravulun yaradılması ilə bağlı Moskva hərbi qarnizonunun rəisi 26 yanvar 1924-cü ildə xüsusi əmr imzalayıb. Yalnız uzun illər sonra, 6 oktyabr 1993-cü ildə Moskva baş mühafizə idarəsinin rəisinin əmri ilə mavzoleydəki qaravul xidməti ləğv olunub. Leninin cəsədini daim nəzarətdə saxlamaq üçün SSRİ Səhiyyə Nazirliyində xüsusi elmi-tədqiqat laboratoriyası yaradılıb. Mütəxəssislərin son rəylərinə görə, Leninin cəsədi hələ bu gündən sonra da neçə onilliklər öz formasını itirməyəcək. Onun cəsədi bircə dəfə o da İkinci Dünya Müharibəsi illərində mavzoleydən çıxarılıb. Leninin nəşi 1941-1945-ci illərdə Tümen şəhərində saxlanılıb.
SSRİ dövründən fərqli olaraq mavzoleyə çanta, fotoaparat və digər əl əşyaları ilə keçməyə icazə verilir. Xüsusi keçiddə yoxlandıqdan sonra foto və video çəkilişlərin qadağan olunması haqqında xəbərdarlıq edilir. Mavzoleyə daxil olanda isə baş geyiminin çıxarılmasının mütləq şərt olması ziyarətçilərə başa salınır. Leninin nəşinin qarşısından keçəndə dayanmaq və əyilmək (baş əymək yox, sadəcə daha yaxından görmək) qadağandır.
Divarlardakı kül məzarlar
250px|thumb|right|Carlz Emil Rutenberq, 2005-ci il. Kreml məzarlığının üçüncü hissəsinə tanınmış ictimai, hərbi və dövlət xadimlərinin nəşinin yandırılaraq külünün Kreml divarlarına yerləşdirilən hissəsini aid etmək olar. Kremlin divarında yandırılan nəşlərin külünün yerləşdirilməsi 1925-ci ildə yaranan dəfn növüdü. Əvvəlcə Qırmızı Meydana "kül yerləşən küplər"inin gətirilməsi ayini ilə bağlı çətinliklər yaranırdı. Məsələn, SSRİ Ali İqtisadi Şurası sədrinin müavini Miron Vladimirovun cənazəsi zamanı onun külü divara doğru tabutda aparılmışdı. Sonralar cənazə törəni ənənəsi ləğv edildi.
Ümumilikdə burada 115 nəfərin nəşinin külü yerləşdirilib və üzərinə xatirə lövhələri vurulub.
Məzarlığın bu hissəsində daha çox ziyarət olunanlar kosmonavt Yuri Qaqarin və marşal Georgi Jukovdur. Məzarlıq bələdçisinin söylədiklərinə görə, bu şəxslərin qarşısında dayananların sayı daha çox olur. Sonuncu dəfə Kreml divarlarına 20 dekabr 1984-cü ildə marşal Dmitri Ustinovun nəşinin külü yerləşdirilib.
Xüsusi dəfn edilənlər
Kreml divarları qarşısında tabutda dəfn olunaraq məzarüstü büstləri qoyulan dövlət xadimlərinin məzarları bu qəbildəndir. Bu hissədə ilk dəfə olaraq 18 mart 1919-cu ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin sədri Yakov Sverdlov dəfn olunub. 1926-cı ilin sonunda isə Londonda vəfat edən Sovet səfiri Leonid Krasinin külü divara qoyuldu. Onunla vidalaşarkən təntənəli dəfn mərasiminin ənənəsi ortaya çıxdı.
Sonralar burada daha 11 nəfər, 3 noyabr 1925-ci ildə SSRİ İnqilabi Hərbi Sovetin sədri Mixail Frunze, 22 iyul 1926-cı ildə inqilabçı, hərbi xadim, SSRİ Birləşmiş Dövlət Siyasi İdarəsinin sədri Feliks Dzerjiniski, 6 iyun 1946-cı ildə SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri Mixail Kalinin, 5 sentyabr 1948-ci ildə Mərkəzi Komitənin katibi Andrey Jdanov, 1 noyabr 1961-ci ildə İosif Stalin (mavzoleydən çıxarıldıqdan sonra), 6 dekabr 1969-cu ildə SSRİ-nin müdafiə komissarı, marşal Kliment Voroşilov, 30 oktyabr 1973-cü ildə marşal Semyon Budyonnı , 29 yanvar 1982-ci ildə Mərkəzi Komitənin katibi Mixail Suslov, 15 noyabr 1982-ci ildə baş katib Leonid İliç Brejnev, 14 fevral 1984-cü ildə baş katib Yuri Andropov, 13 mart 1985-ci ildə baş katib Konstantin Çernenko dəfn olunublar.
Bu sırada daha çox ziyarət olunanlar İosif Stalin və Leonid İliç Brejnevdir.
Ümumilikdə isə nekropolda 400-dən çox insan "yatır", onlardan 50-i əcnəbi, iyirmidən çox millətin nümayəndəsidir.
Lenin məqbərəsinin sağındakı Kreml divarının yaxınlığında nəşi yandırılmadan tabutda və qəbirdə dəfn olunanlar. Belə dəfn olunublar:
Nekropolun dizaynı
259px|thumb|right|Kreml divarındakı məzarlar 250px|thumb|right|Nekropolda "Fəxri qaravul" 1918-ci ilin aprelində Moskva şəhər soveti Qırmızı Meydanda Proletar İnqilabı abidəsi və həlak olmuş döyüş yoldaşlarının xatirəsini əbədiləşdirmək üçün müsabiqə elan etdi. Elə həmin ilin iyun ayında ümumi və fərdi qəbirlərin dizaynı təsdiq edildi: nekropolu ərazinin qalan hissəsinin üzərində teras formasında qaldırılması planlaşdırılırdı. Senat qülləsinin divarına xatirə lövhəsi vuruldu, məzarların üstündəki torpaq təpələri bərabərləşdirildi, ərazi çəmənliklə örtüldü və çiçək dipçəkləri ilə bəzədildi. Həmçinin, rəyasət heyəti adından qəbirlərin yaxınlığında üç sıra cökə əkilərək, xiyabanda elektrik işıqlandırması quraşdırıldı.
Xatirə lövhəsi müsabiqəsibdə Sergey Konenkov qalib gəldi. Onun əsəri - bir əlində qırmızı bayraq, digərində xurma budağı olan "Qanadlı dahi" idi. Əsərin üzərində belə yazılmışdır: "Sülh və xalqların qardaşlıq mübarizəsində həlak olanlara" itihaf olunur. Abidənin açılışı 1918-ci il noyabrın 7-də inqilabın birinci ildönümünün qeyd olunması şərəfinə baş tutdu.
1924-cü ildə divarın yaxınlığında ilk kol və ağaclar əkildi. Sonralar Nikita Xruşovun dövründə burada meyvə bağı salmağa çalışdılar, lakin meyvə ağaclarının ətrafına intensiv olaraq onların barı töküldüyündən rəhbərlik fikirini dəyişdi. 1931-ci ilin payızında cökələr mavi küknarlar ilə əvəz edildi, vaxtaşırı quruyan ağaclar yenidən əkilirdi.
1946-cı ildə memar İsidor Fransız nekropolun dizaynının müəllifi oldu. Yakov Sverdlovun, Mixail Frunzenin, Feliks Dzerjinskinin, Mixail Kalinin məzarları üzərində qranit bordyurlarla bürünc dəfnə yarpaqları ilə bəzədilmiş büstlər və məzar daşları qoyuldu. "Qardaşlıq məzarlığı"nda dəfn edilmiş şəxslərin adı qeyd olunan xüsusi lövhələr vuruldu. Restavrasiya olunduqdan sonra ziyarətçilər qəbirlərə giriş əldə etdilər.
1973-1974-cü illərdə memarlar Qriqori Vulfson, V.Daniluşkin və heykəltaraş Pavel Bondarenkonun layihəsinə əsasən nekropolun genişmiqyaslı yenidən qurulması həyata keçirildi. Kütləvi məzarlığın ənənəvi forması qorunub saxlandı, lakin kompozisiya yeni memarlıq və heykəltaraşlıq elementləri ilə tamamlandı. Ümumi kompozisiyaya qranit şüarlar, mərmər plitələrə qoyulmuş dəfnə çələngləri, qranit çiçək vazaları əlavə edildi. Nekropolda 1973-cü ilə qədər dağ külü, yasəmən və yemişan əkilirdi. Onları da mavi küknarlarla əvəz etdilər. Hər büstün arxasında dörd ağacın əvəzinə bir dənə mavi küknar əkildi. Mavzoleyin tribunaları və qranitləri də yeniləndi. "Qardaşlıq məzarlığı" üçün monumental bəzək işləri Mıtışi sənət tökmə zavodunda düzəldildi.
Nekropolun köçürülməsi
İlk dəfə məzarlığın ləğvi məsələsi 1953-cü ildə Nazirlər Soveti və Sov.İKP Komitəsi tərəfindən qaldırılmış və müvafiq qətnamə qəbul edilmişdir. Divardakı küllərin, Lenin və Stalinin cəsədlərinin xüsusi tikilmiş Panteona köçürülməsi planlaşdırılırdı. Lakin bir müddət sonra layihə ləğv edildi. 2013-cü ildə Mıtişidə Federal Müharibə Memorial xiyabanı açıldı. Kreml nekropolunun divarında yerləşdirilən küplər və burada dəfn olunanların xiyabana köçürülməsi və onlar üçün xüsusi bir kolumbariumun yaradılması barədə fikirlər səslənməyə başladı. Lakin məzarların köçürülməsindəki əsas çətinlik qohumlarının razılığı olmadan yenidən dəfn edilməni qadağan edən federal qanunun olmasıdı. Belə ki,nekropol kompleksində olan "qardaşlıq məzarlarında" xeyli sayda şəxsiyyəti müəyyənləşdirilməyən insanlar dəfn edilmişdir. Həm də ki, divarın yaxınlığında dəfn edilmiş şəxslərin varisləri məzarların köçürülməsinə qarşı çıxaraq bunun ictimai narazılığa səbəb olacağını irəli sürərək yeni qəbiristanlığın tarixinin olmasını da israr edirlər.
Kann kinofestivalı
thumb|200px|Kann Film Festivalı, 2001 200px|thumb|Məşhurların fotoqrafçılara poza verməsi, Kann Film Festivalının bir hissəsidir. Kann beynəlxalq kinofestivalı və ya Kann Film Festivalı ( və ya qısaca ) — dünyanın ən məşhur kinofestivallarından biri. Fransanın cənubunda olan Kann şəhərində təşkil edilir. Əsas mükafatı Qızıl Palma Budağıdır.
Kann kinofestivalı ilk dəfə 1946-cı ildə 20 sentyabrdan 5 oktyabra kimi keçirilmişdir. Lakin sonralar may ayında keçirilməyə başladı.
Kann Film Festivalı Avropadakı ən əhəmiyyətli 3 əsas film festivalında biridir. Kann Film Festivalında hər il təxminən 20 film yarışırdı. Bu filmləri juri başçısı və juri üzvləri tərəfindən təltif olunur. Kann Film Festivalında verilən mükafatlar Qızıl Palma Budağı, Qran-pri, Qızıl Kamera, Jüri mükafatıdır.
İlk beynəlxalq film festivalı 1945-ci ildə Auguste və Louis Lumiere tərəfindən reallaşdırılacaqdı. Amma İkinci dünya müharibəsi səbəbindən təxirə salındı. Buna görə də Festival ilk dəfə 1946-cı ildə "Casino de Cannes"də edilmişdir. Siyasi qarışıqlıq üzündən 1968-ci ildə festival keçirilməmişdir.
Mükafatları
framed|right Ən fəxri mükafat ən yaxşı film üçün verilən "Qızıl palma budağı"dır.
Digər mükafatları bunlardır:
Həmçinin bax
76 -cı Kaan Film Festivalında vizyona girəcək filmlərin siyahısı: •Club Zero -Jessica Hausner •The Zone of İnterest - Jonathan Glazer •Fallen Leaves -Aki Kaurismaki •Olfa's Daughters -Kaouther Ben Hania •Asteroid City -Wes Anderson •Anatomy of a fall -Justin Triet •Monster -Kore -eda -Hirokazu •Il sol Dell'avvenire -Nanni Moretti •Last summer -Catherine Breillat •Kuru otolaryngology üstünde -Nuri Bilge Ceylan •La Chimera -Alice Rohrwacher •The Passion of Dodin Buffant -Tran Anh Hun •Rapito - Marco Bellocchio •May December -Todd Haynes •Youth -Wang Bing •The Old Oak -Ken Loach •Banel e Adama -Ramata -Toulaye / SY •Perfect days -Wim Wenders •Firebrand -Karim Ainouz
Bootstrap
thumb|Boostrap logosu
Bootstrap — veb səhifələri və tətbiqetmələri yaratmaq üçün istifadə olunan açıq mənbə alətidir və HTML və CSS vasitəsiylə yazı növləri, formlar, düymələr, navigasiya və başqa komponentlər üçün istifadə olunan xüsusi dizayn qəliblərindən ibarətdir. Əsas hədəf dinamik veb səhifələri, veb tətbiqetmələri yaratmaq və onların inkişafını sadələşdirməkdir. 2015-ci ilin iyun ayından etibarən 83000-dən yuxarı star və 33000-dən yuxarı "fork" sayı ilə GitHub-da ən popular məhsula çevrilmişdir.
Flandriya
Flandriya və ya Flandr vilayəti. Şimal dənizi sahilində yerləşən və tarixi Flandriya qraflığının ərazisini əhatə edən bölgə. Müasir Fransa, Belçika və Hollandiya ərazilərini əhatə etmişdir.
Mənşəyi
Franklar tərəfindən "sel altında qalmış" mənasında Polderler bölgəsinin sonradan yaranmış adı olduğu hesab edilir.
Tarixi
Flandriya qraflığı 843-cü ildə Verden müqaviləsi ilə Orta Frank krallığına, 870-ci ildə isə Meyersen müqaviləsi ilə Qərbi Frank krallığına verilmişdir. Formal olaraq Qərbi Frank kralı Daz Karldan (II Karl) asılı olan Flandriya qraflığının ilk qrafı Qraf Baodin olmuşdur.
1056-cı ildə V Baodinin dövründə Müqəddəs Roma imperiyası tərəfindən Ambaxten əyaləti və Aalst bölgələri feod olaraq alınır.
Pyrus anatolica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum mangenotii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Adi durnabalığı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Ortasaylı, yerli aborigen növdür.
Xarakterik morfoloji əlamətləri
Yanaqları pulcuqlarla tam örtülüdür. Bədənin yan tərəflərində boz və ya zeytuni rəngdə ləkələr olur. Bu ləkələr köndələn, bəzən çəpəki zolaqlar  əmələ gətirir. Şirin su balığıdır. Azərbaycan sularında ovlanan durnabalıqlarının iri fərdlərinin uzunluğu 80 sm-ə, kütləsi 5 kq-a çatır.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Bütün şirin sularda, çay və göllərdə, bəzən şortəhər sularda yaşayır. Azərbaycanda əksər fərdləri 5-6 ilə qədər yaşayır. Cinsi yetkinliyə 2-3 yaşında çatır. Erkən yazda bir dəfəyə kürü tökür. İnkubasiya dövrü 10 gün çəkir. Adətən gecələr kürü verir. Fərdi inkişaf forması tam çevrilmə şəklindədir. Həyat sikli kürü, sürfə, körpə və yetkin fərd şəklində olur.
Yayılması və Sayı
Azərbaycanda bir növlə təmsil olunmuşdur. Azərbaycanda Aşağı Kür hövzəsində, Mingəçevir su anbarında, Dəvəçi limanında, Kiçik Qızılağac körfəzində və Azərbaycanın cənub zonasından axan çayların aşağı axarlarında yayılmışdır. Ortasaylıdır, su hövzələrində ekoloji şəraitin pisləşməsi və intensiv ovlanması ehtiyatına təsir edir.
Cinsi statusu və çoxalma xüsusiyyətləri
Erkən yazda kürü tökməklə çoxalır. Azərbaycanda məhsuldarlığı 4.8 minlə 116.7 min ədəd kürü arasında dəyişir. Orta hesabla 62.5 min ədəd kürü verir. Yetkin fərdlər demək olar ki, hər il çoxalmada iştirak edirlər.
Düşmənləri
Digər yırtıcı balıqlar və balıqyeyən quşlar, balıq parazitləri.
Biomüxtəliflikdə rolu
Biomüxtəlifliyin bir kompanentidir. Körpələri digər yırtıcı balıqların qidasını təşkil edir. Su hövzələrində daha çox parazitlə yoluxmuş canlıları yeməklə təbiətdə sanitar rolunu oynayır.
İnsan həyatına təsiri
Ekoloji əhəmiyyəti müəyyənləşdirilməyib. Əmtəə keyfiyyətinə malikdir. Qiymətli vətəgə balıqlarını və onların körpələrini yeməklə balıqartırma təsərrüfatlarına ziyan verir.
Qəbul edilmiş və qəbul edilməsi vacib olan mühafizə tədbirləri
Su hövzələrinin çirkləndirilməsinə qarşı mübarizə aparılmalıdır, ehtiyatı və ovlanması tənzim olunmalıdır.
Növün qeydiyyat göstəriciləri
Azərbaycan ETBTI İxtioloji muzeyi, AMEA Zoologiya İnstitutu ixtiologiya laboratoriyasının kolleksiya fondu.
Kazım Kazımlı
Kazım Kazımlı (5 sentyabr 1993 - Lənkəran, Azərbaycan) − Azərbaycanlı gənc futbolçu, Xəzər-Lənkəran klubunun yetriməsi, Azərbaycan U-17 və Azərbaycan U-19 milli komandalarımızın üzvü.
Bulbophyllum glabrum
(Bulbophyllum glabrum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qurbançı
Qurbançı — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Qurbançı Baş Qafqaz dağ silsiləsinin ətəyində yerləşir. Qurbançı kəndinin əhalisi türk mənşəlidir və qədim zamanlardan etibarən əsasən heyvandarlıqla məşğul olmuşdur. Qurbançı kəndi ərazi vahidi kimi bir müddət Mərəzə rayonuna, sonradan Şamaxı rayonuna aid olmuş hal-hazırda isə Qobustan rayonuna aiddir. Bu kənd Bakı şəhərindən Şamaxıya gedən qədim karvan yolunun kənarında yerləşir. Qurbançı kəndi öz başlanğıcını bu kəndin yaxınlığında yerləşən qədim yaşayış məskəni olan Şəhərgah adı ilə məlum olan qədim yaşayış məntəqəsindən götürüb. Azərbaycan ərazisində “Şəhərgah” adı ilə tanınan bir neçə Orta əsr yaşayış yeri mövcuddur. Bunlardan biri də Qurbançı kəndi yaxınlığında, Qurbançıdan Qobustan şəhərinə gedən yolun sağında kənddən təqribən bir kilometr uzaqlıqda yerləşən yaşayış yeri olmuşdur. Şəhərgahın yerində hal-hazırda yerə batmış bir neçə iri daşlar və qəbir daşları vardır. Şəhərgah vaxtilə Bakıdan Şamaxıya və daha sonra Azərbaycanın qərb ərazilərinə gedən karvan yolunun üstündə olan mühüm əhəmiyyət kəsb edən bir şəhər olub. Bakıdan çıxan karvan axşama Cəngiyə (Bakı-Şamaxı yolunun 60-cı kilometrliyində) çatırdı və orada gecələyirdi. Səhəri gün isə bu karvan Cəngidən çıxaraq Müşkəmir, Şəmsəddim körpüsü (bu körpü indi də durur), Ağ nohur, Şəhərgah, Çalov, Cəyirli, Təklə istiqamətində Şamaxı şəhərinə doğru irəliləyirdi. Karvanın növbəti gecələmə məkanı (karvansara) Şamaxı şəhəri olub. Şəhərgah bu karvan yolunun üzərində olan mühüm və yeganə iri yaşayış məntəqəsi (Bakıdan Şamaxıya qədər olan yolda) olmuşdur. Şəhərgahdan xeyli küp qırıntıları, qədim əşyalar tapılmışdır.
Toponimikası
Kənd Baş Qafqaz silsiləsinin ətəyindədir. Oykonim XIX əsrin əvvəllərində maldarlıqla məşğul olmuş qurbançı elinin adındandır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 614 nəfər əhali yaşayır.
Pyrus bretschneideri
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Apple
Apple — 1976-cı il aprel ayının 1-də Stiv Cobs, Stiv Voznyak və Ronald Uayn tərəfindən yaradılan, hazırda dünyanın ən böyük proqram təminatçılarından biri olan kompüter firması.
Şirkətin mərkəzi ofisi ABŞ-nin Kaliforniya ştatının Kupertino şəhərində yerləşir. 2005-ci ildən etibarən şirkətə Stiv Cobs rəhbərlik etmişdir. Apple Macintosh, iPhone, Macbook, iPod və iPad şirkətin ən tanınan məhsullarıdır.