cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycan
Memarlıq
Azərbaycan memarlığı Şərq və Qərb elementlərindən ibarətdir. X–XII yüzillikərdə Azərbaycanda müxtəlif memarlıq məktəbləri yaranmışdır. Bunlar Aran, Təbriz, Naxçıvan, Şirvan, Abşeron memarlıq məktəbləridir. Bu memarlıq məktəbləri arasında ümumi üslub yaxınlığı var idi. Mütənasib quruluşlu, zəngin dekorlu qülləvarı türbələr və digər tikililərdə Naxçıvan məktəbinin üslub özəllikləri əksini tapıb. Bu məktəbin ən yüksək zirvəsini Naxçıvandakı Yusif Küseyir oğlu türbəsi və Möminə Xatun türbələrinin, eləcə də hazırda mövcud olmayan dini tikililər kompleksinin müəllifi memar Əcəmi Naxçıvani yaradıcılığı təşkil edir.
Müasir Azərbaycanda Qız qalası və Şirvanşahlar Sarayı kimi bir çox qədim memarlıq xəzinələri indiyə kimi qorunub qalmışdır. Sovet dövrü Azərbaycan memarlığının ilk mərhələsi Bakı ətrafında fəhlə qəsəbələrinin (Binəqədi, Bakıxanov, Montin, Məmmədyarov) salınması ilə əlaqədar olub. Fabrik, zavod, anbar binaları, liman, körpü, vağzal və s. tikililər Azərbaycanda sənaye-nəqliyyat qurğuları memarlığının yaranmasına səbəb olmuşdur.
Qarabağ müharibəsi nəticəsində Qarabağ və ətraf ərazilərdə Azərbaycanın külli miqdarda memarlıq abidələri məhv edilmişdir. Müstəqillik qazanandan sonra da, Azərbaycanın ən görkəmli yerlərində müasir memarlıq ansamblları yaradılmış, şəhərin simasını müəyyən edən Heydər Əliyev Mərkəzi, Bakı Kristal Zalı kimi müasir binalar, Alov qüllələri, SOCAR Tower kimi göydələnlər tikilmişdir.
Teymur İlyaslı
İlyaslı Teymur Məmməd oğlu — kimya elmləri doktoru.
Azərbaycan
Mətbəx
Azərbaycan mətbəxi — təkcə xörəklər, onların hazırlanma texnologiyasının üsulları deyil, həm də maddi mədəniyyətin əsas hissəsidir. Azərbaycan mətbəxi — mətbəx mədəniyyətini, onun tarixini, fəlsəfəsini, süfrə psixologiyasını, adətləri, fiziologiyanı, gigiyenanı, kimyanı, avadanlığı, etikanı, estetikanı, poeziyanı və mətbəxin sair aspektlərini, eləcə də Azərbaycan xalqının tarixən ətraf mühitlə tam harmoniyada yaşadığı ərazilərdə yaratdığı praktik vərdişləri özündə ahəngdar şəkildə birləşdirir. Azərbaycan xalqının dühası ilə onun tarixən yaşadığı indiki Azərbaycan Respublikası, Azərbaycanı, İrəvan xanlığı, Zəngəzur və Göyçə mahallarının torpaqlarında, Gürcüstanda azərbaycanlıların qədimdən bəri yaşadıqları Borçalı bölgəsində, Dağıstan ərazisində və onun ətrafında yaradılmışdır.
Teymur İlyaslı
Həyatı
1948-ci il oktyabr ayının 10-da Gürcüstan respublıkasının Borcalı mahalınında anadan olmuşdur. 1966-cı ildə orta məktəbi bitirib ADPU-nun kimya fakultəsinə qəbul olmuş, 1970-ci ildə oranı bitirib Dəvəci rayonunda müəllim işləmişdir. 1979-cu ildə namizədlik, 1992- ci ildə doktorluq dərəcəsi almışdır. Disertasiya mövzusu:”Arsen xalkogenidləri əsasında yeni şüşəvari və kristallik materiallarının sintezinin nəzəri əsaslarının işlənməsi” olmuşdur.
Azərbaycan
İdman
thumb|150px|2019-cu ildə [[Teymur Rəcəbov Dünya Şahmat Kubokunu qazanıb]]
Teymur İlyaslı
Təhsili, elmi dərəcə və elmi adları
sintezinin nəzəri əsaslarının işlənməsi»
Azərbaycan
İdman
Ənənəvi idman növü olan güləş Azərbaycanın milli idman növü hesab edilir. Azərbaycanın digər ənəvi oyunlarına nərd, çövkən və zorxana daxildir. Ölkədə döyüş sənətləri olan cüdo, karate və boks ilə məşğul olan xeyli insan var. 2015-ci ildə Azərbaycan ilk Avropa Oyunlarına ev sahibliyi etmişdir. 2017-ci ildə Bakı şəhərində 2017 İslam Həmrəyliyi Oyunları keçirilmişdir. 1996-cı ildən Azərbaycan Olimpiya Oyunlarında təmsil olunur və indiyə kimi 7 qızıl, 25 gümüş və 43 bürünc medalı qazanmışdır.
Teymur İlyaslı
Tədqiqat sahəsi
Qeryi-üzvi materialşünaslıq, Fiziki-kimyəvi analiz, çox komponentli sistemlərin tədqiqi, şüşəvari maddələrin tədqiqi.
İş yeri və ünvanı
Bakı şəhəri, Bakı Dövlət Universiteti AZ-1073/1, Akademik Zahid Xəlilov küçəsi – 23 indeks: AZ 1148
Azərbaycan
İdman
Azərbaycan dünyada şahmat ölkələrindən biri kimi tanınır. Ölkənin kişilər üzrə şahmat yığması üç dəfə Avropa çempionu, qadın yığması isə Avropa çempionatının bürünc medalçısıdır. 2016-cı ildə Bakıda 42-ci Şahmat Olimpiadası keçirilib. 2019-cu ildə qrossmeyster Teymur Rəcəbov Dünya Şahmat Kubokunu qazanıb.
Voleybol hazırda ölkədə ən məşhur idman növlərindən biridir. Azərbaycanın Azərreyl və Lokomotiv Bakı Avropa Qadınlar CEV Çağırış Kubokunun qalibi olmuşlar. Ölkədə digər populyar idman növlərindən futzal, gimnastika və cüdonu qeyd etmək olar.
1992-ci ildə Azərbaycan Premyer Liqasının qurulmasından sonra futbol daha populyarlıq əldə etmişdir. Azərbaycandan UEFA Çempionlar Liqasında və UEFA Avropa Liqasında "Qarabağ", "Qəbələ" və "Neftçi" isə Avropa Liqasının qrup mərhələsində dəfələrlə iştirak edib. 2019-cu ildə Avropa Liqasının finalı Bakı Olimpiya Stadionunda keçiriləcək. 2021-ci ildə Bakı UEFA Avro 2020-nın qrup mərhələsi və 1/4 finalına ev sahibliyi edəcək.
Duala
Duala — Kamerunun ən iri şəhəri və Littoral regionunun mərkəzi.
Metiltsikloheksan
Metiltsikloheksanın izomeri yoxdur. Onun ikiəvəzli homoloqu dimetiltsikloheksanın, habelə hər hansı başqa ikiəvəzli tsikloheksan törəməsinin dörd izomeri ola bilər.
Alınması
Metiltsikloheksan neft məhsullarının tərkibində olur. Toluolu hidrogenləşdirməklə almaq olar.
Bulbophyllum chrysotes
(Bulbophyllum chrysotes) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum chrysotes növü Papua-Yeni Qvineya üçün endemik növdür.
Kinqmen rifi
thumb|250px|Kinqmen rifi Kinqmen rifi- Amerika Birləşmiş Ştatlarının Sakit okeanda yerləşən qeyri-məskun adası.
Amerika dələsi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Jurinea stenophylla
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bakı xan sarayı
Bakı xan sarayı və ya Bakı xanlarının evi — İçərişəhərdə yerləşən XVII–XVIII əsrlərə aid saray tipli yaşayış binaları kompleksidir. Kompleksin inşasına 1754-cü ildə Əbdülrəhim bəy və Mehdiqulu bəyin sifarişi ilə başlanılmışdır. Kompleksin ilk tikililəri Böyük Qala küçəsi boyunca tikilmiş, sonrakı yüzillik ərzində, yəni XIX əsrin sonlarına kimi həyət istiqamətində də tikililərin sayı artırılmışdır.
Bakı xan sarayının dövümüzə çatmış ilk tarixi planında beş daxili həyət ətrafında formalaşmış geniş yaşayış kompleksi əksini tapıb. Xan ailəsinə məxsus olmuş ilk böyük həyət birinci yerləşir. Onun ərazisini mərkəzində kiçik hovuzu olan bağ tutur. Kompleks ərazisinə daxil olan çoxsaylı binalardan dövrümüzə yalnız fasadı Böyük qala küçəsinə baxan tikililər və həyətdə iki müstəqil bina çatmışdır.
Bakı xan sarayı ərazisində ilk dəfə bərpa işlərinə 1985-ci ildə başlanılmış, paralel olaraq, 1985–1986-cı illərdə həm də abidə arxeolji baxımdan öyrənilmişdir. Arxeoloji tədqiqatlar zamanı kompleks ərazisindən çoxlu sayda maddi-mədəniyyət nümunələri, yeraltı su yolları və Yeraltı hamam aşkarlanmışdır. 2015-ci ildən kompleks ərazisində arxeoloji tədqiqatlar və konservasiya işlərinə başlanılmışdır. 2018-ci ildən başlayaraq Bakı xanlarının sarayı bərpa olunmaqdadır.
Tarixi
XVIII əsrdə Azərbaycan xanlıqlarının formalaşmasından sonra saray tipli tikililər əsasən Şəki, Qarabağ, Gəncə, Quba və Bakı xanları tərəfindən (Naxçıvan və Lənkəran xan sarayları xeyli gec tikilmişdi, Dərbənd xan sarayı isə Quba xanı Fətəli xan tərəfindən tikdirilmişdi) inşa etdirilmişdir. Bakı xan sarayı şəhərin qədim nüvəsi olan İçərişəhərdə tikilmişdi. Saray Şərqi Avropa üslubunda tikilmiş, divarları möhtəşəm rəsmlərlə, tavanları isə bitki ornamentləri və döyüş səhnələri ilə bəzədilmişdir. L. S. Bretanitskiy də sarayın interyerlərinin gözəl rəsmlərlə bəzədilməsinə diqqət çəkərək yazır: "Sarayın divarlarında yağlı boyalarla işlənmiş və daha sonra qızıl suyuna çəkilmiş rəsmlər böyük qiymətə malikdirlər."
Kompleksin inşasına 1754-cü ildə Əbdülrəhim bəy və Mehdiqulu bəyin sifarişi ilə başlanılmışdır. Kompleksin ilk tikililəri Böyük Qala küçəsi boyunca tikilmiş, sonrakı yüzillik ərzində, yəni XIX əsrin sonlarına kimi həyət istiqamətində də onların sayı artırılmışdır. Ə. Salamzadənin fikrincə saray kompleksinin inşası üçün ən uyğun tarix XVIII əsrdir. Lakin, tədqiqatçı ehtimalla deyir ki, kompleksin bir hissəsi, xüsusilə Əbdülrəhim bəyin evi XVII əsrdə tikilmiş ola bilər. Bakı qalasının 1738-ci ildə tərtib edilmiş planında hazırda sarayın yerləşdiyi ərazidə saray olması qeyd edilir.
Rusiya imperiyası dövründə
1806-cı ildə Bakı xanlığının Rusiya imperiyası tərəfindən işğal edilməsindən sonra Xan sarayında rus döyüş qarnizonu yerləşdirilir. Azərbaycanın SSRİ tərkibinə qatılmasına kimi sarayın birinci həyətində bulaqlar və bağ mövcud idi. Kompleks ərazisinə yaşayış binaları ilə yanaşı kiçik məscid binası və yeraltı hamam da daxil olmuşdur.
1850-ci illərə kimi Bakı xan sarayının öz görkəmini yaxşı qorumasına Prussiya və Rusiya dövlət xadimi Avqust fon Hakstauzen şahidlik edir: "Qalada, Bakının sonuncu müstəqil xanı olan Hüseynqulu xanın sarayı vardır. Mərkəzində böyük darvaza yerləşən bu böyük dördbucaqlı kompleks hazırda komendantın evidir və Avropa zövqü ilə bəzədilmişdir."
Arxeoloji tədqiqatlar və restavrasiya işləri
2016-cı ildən Bak xan sarayı və Yeraltı hamam ərazisində təmizləmə və arxeoloji qazıntı işlərinə başlanılmışdır. Burada XI–XIII əsrlərə aid dulus küplər, çoxlu sayda monoxrom (təkrəngli) və polixrom (çoxrəngli) qab qırıqları, ocaq yerləri tapıldı. Arxeoloji qazıntı və kəşfiyyat zamanı, eləcə də torpaq təmizləməsi zamanı saxsı borulardan səliqə ilə çəkilmiş yeraltı su kəməri aşkar edilib. Şimal-cənub istiqamətində uzanan boruların bir-birinə geydirilməsi texnikası ilə ərsəyə gələn su kəməri texnikası XIV əsrə aid idi. İçərişəhərdə şəhər mədəniyyəti IX əsrdə formalaşıb. Beş əsr sonra isə belə bir texnika əsasında kəmər qurulub.
2018-ci ildən Bakı xan sarayı kompleksinə daxil olan binaların restavrasiya və konservasiyasına başlanılıb.
Saray kompleksinin memarlığı
Bakı xan sarayı haqqında ətraflı məlumatlar 30 oktyabr 1809-cu ildə həyata keçirilmiş ölçmə işləri və çertyojlar sayəsində dövrümüzə çatmışdır. Çertyojlarda "Xan sarayı və qaçmış bəylərin evləri" adlandırılan kompleksin ətraflı planları, fasadları və kəsimləri verilmişdir. Xan sarayı kompleksi Bakı qalasının Şamaxı qapısından girdikdə sol tərəfdə yerləşir.
Bakı xan sarayının dövrümüzə çatmış ilk tarixi planında beş daxili həyət ətrafında formalaşmış geniş yaşayış kompleksi əksini tapıb. Xan ailəsinə məxsus olmuş ilk böyük həyət birinci yerləşir. Onun ərazisini mərkəzində kiçik hovuzu olan bağ tutur. Plana yazılmış izahlarda həmin bağ "keçmiş xan bağı" kimi qeyd edilmişdir. Digər iki həyətdəki evlərdən biri "Əbdülrəhim bəyin evi", digəri isə "Mehdiqulu bəyin evi" adlandırılmışdır. Digər iki həyətdəki evlərin kimə məxsus olması qeyd edilməmişdir.
Kəsimlər və fasadlardan məlum olur ki, həyətlər ətrafında qruplaşmış yaşayış binaları ikimərtəbəli olmuşlar. Planlaşdırma xüsusiyyətlərinə görə kompleksə daxil olan binalar iki tipə bölünür. Birinci tipə aid olan binalar qarışıq planlaşdırma xüsusiyyətinə malikdir və bu baxımdan İçərişəhərdə yerləşən Şirvanşahlar sarayının plan xüsusiyyətlərini xatırladır. İkinci qrupa aid olan binalar isə birsıralı planlaşdırma xüsusiyyətinə malikdir.
Planlar və fasad təsvirlərindən görünür ki, yaşayış binaları kompleksin həyətlərinə yönəlmiş iri pəncərələrə malik olmuşlar. Mehdiqulu xanın evinin ikinci mərtəbəsindəki pəncərə yerində dövrümüzə çatmış xarakterik çərçivələrdən bəlli olur ki, evlərin pəncərələri şəbəkə texnikası ilə yığılmışdır. Ə. Salamzadə yazır ki, ən azından Xan sarayının balaxanasının şəbəkə pəncərələrə malik olduğunu əminliklə demək olar.
Xan sarayının həyət fasadı asimmetrik həll edilməklə, kompleks ərazisinə girişi təmin edən böyük tağlı darvazanın vurğulanmasına hesablanmışdır. Sarayın birinci mərtəbəsində yerləşən kar nişlərin üstündə düzbucaqlı pəncərələr yerləşmişdir.
Əbdülrəhim bəyin evinin fasadı memarlıq baxımından daha yaxşı işlənmişdir. Bu bina üçün, fasadın ikiyaruslu tağlı bölünməsi xarakterikdir. Bu yanaşma, XVII əsrin dini və ictimai memarlığı üçün xarakterikdir. Ə. Salamzadə bu evin, kompleksin ən qədim hissəsi olması ehtimalını irəli sürür. Salamzadə 83 Bütün planlaşdırma xüsusiyyətləri və fasadlarının memarlıq həllinə baxmayaraq, Bakı xan sarayı kompleksinə daxil olan tikililər, Abşeron xalq yaşayış tikililəri və bəzi Ordubad evləri ilə ortaq xüsusiyyətlərə də malikdir. Kompleksə daxil olan tikililər hamısı daşdan tikilmişdir. Çertyojlarda evlərin hamısının düz taxta tavanla örtülməsi göstərilmişdir. Hündür günbəz formalı taxta tavan yalnız, giriş funksiyasını yerinə yetirən kiçik otaq üzərində olmuşdur.
Saray kompleksi ətrafında qəsrin və ya müdafiə divarlarının tikilməməsi, onun inşası üçün əlverişli yer seçilməsi ilə kompensasiya edilmişdir. Bir tərəfdən kompleks Şamaxı qapılarına yaxın yerləşir, digər tərəfdən isə, Xan sarayı birbaşa dənizə (hazırda Əziz Əliyev küçəsinin yerləşdiyi ərazidən) açılırdı. Beləliklə də, təhlükə yaranacağı halda, xan və onun ailəsi üçün iki çıxış yolu təmin edilmişdir.
Kompleks ərazisinə daxil olan çoxsaylı binalardan dövrümüzə yalnız fasadı Böyük qala küçəsinə baxan tikililər və həyətdə iki müstəqil bina çatmışdır. Ehtimal ki, küçəyə baxan pəncərələr sonradan açılmışdır. Kompleksin küçəyə açılan yeganə böyük qapısı və onun üstündə pəncərələr olmuşdur. Qapının üstündəki otaq yaşayış üçün nəzərdə tutulmamış və müşahidə yeri xarakteri (balaxana) daşımışdı. Sarayın divarları guşə daşından tikilmiş və suvanmışdır. Pəncərə yerləri arxitrav formalıdır. Xan sarayı 49.6 metr uzunluq, 28 metr en və 7 metr hündürlüyə malikdir.
Yeraltı hamam
2015-ci ildə həyata keçirilmiş qazıntı işləri nəticəsində hamam kompleksinin əsas hissəsi torpaqdan təmizlənmiş, memarlıq quruluşu təyin olunmuşdur. Həmin il bəzi otaqlarda təhlükəsizlik baxımından yalnız təmizlənmə işləri aparılmamış, yalnız bərkidilmə işləri görüldükdən sonra bu il onun tam torpaqdan açılması mümkün olmuşdur. 2016-cı ildə abidənin şərq hissəsində təhlükəli olan otaqların bərkildilməsindən sonra, arxeoloji qazıntı işlərinə başlanılmışdır. Kompleksin qərb hissəsindəki sahədə qazıntıların genişlənməsi nəticəsində 3 metr dərinliyində tikinti və divar aşkar olunmuşdu.
Xan bağı
Park ərazisində Azərbaycan florasının ayrılmaz ünsürləri olan Eldar şamı, çinar, sərv, ağcaqayın və digər ağaclar saxlanılmış, əlavə olaraq isə müvafiq sahədə gümüşvari küknar, ağ akasiya, leylan sərvi, adi yasəmən, Şərq tuyası, müxtəlif qızılgül kolları vardır.
Vikipediya. Virtual ensiklopediya (kitab)
'''Vikipediya. Virtual ensiklopediya''' — Vikipediyanın yaranma tarixinə, hazırkı vəziyyətinə və mövcud problemlərə həsr olunmuş kitab.
Ümumi məlumat
2010-cu ildə ilk dəfə nəşr olunan “Vikipediya. Virtual ensiklopediya” kitabında Vikipediyanın yaranma tarixi, hazırkı vəziyyəti haqqında məlumat verilir, mövcud problemlərə toxunulur. Kitabda ensiklopedik məqalələrin yaradılması üçün tətbiq edilən qayda və mexanizmlər geniş şərh edilir. Eyni zamanda, Vikipediya fəlsəfəsi, Vikipediya layihəsini idarə edən Vikimedia Fondunun fəaliyyəti və Vikipediyanın törəmə layihələri haqqında geniş məlumat verilir. Kitabda Vikipediyada məqalələrin yaradılması qaydalarına və ensiklopediyada qəbul olunmuş ümumi şablonlara həsr edilmiş məlumatlar da mövcuddur ki, onlardan istifadə etməklə sərbəst, müxtəlif mövzulara həsr edilmiş məqalələr yaratmaq və redaktələr etmək mümkündür. “Vikipediya. Virtual ensiklopediya” kitabında, həmçinin Vikipediyada baş verən informasiya müharibələri haqqında da geniş bəhs edilir, bununla bağlı problemlər açıqlanır və İnternet mühitində fəaliyyət göstərən digər populyar ensiklopediyalar haqqında da zəruri məlumatlar verilir.
Hacı Musa xan Həkimi
Hacı Musa xan Mirzə Əbülhəsən oğlu Həkimi — İran Kazak diviziyasının generalı.
Həyatı
Hacı Musa xan Həkimi Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Mirpənc (general) rütbəsinədək yüksəlmişdi. Nizamüssəltənə ləqəbini daşıyırdı.
Hacı Musa xan Həkimi Mirzə İbrahim xan Həkiminin böyük qardaşıdır.
Hacı Musa xan Həkimi 1909-cu ildən sonra Zəncan əyalətinin valisi təyin edildi. 1921-ci ildə Avropaya getmişdi.
Hacı Musa xan Həkimi 1944-cü ildə Tehran şəhərində vəfat edib. Zəhirəssəltənə gorgahında dəfn edilib.
Şəhabəddin Əhməd bəy Ramazanoğlu
Şəhabəddin Əhməd bəy Ramazanoğlu (? - 1416) - Ramazanoğulları bəyliyinin hökmdarı
Həyatı
İbrahim bəyin ölümündən sonra hakimiyyətə qardaşı Şəhabəddin Əhməd bəy keçdi. İbrahim bəyin hakimiyyəti dövründə Birecik bölgəsinin hakimi idi. O hakimiyyəti dövründə bəzən Məmlük sultanına kömək edir, bəzən də ona qarşı döyüşürdü.
Əhməd bəy hakimiyyətə gəldikdən sonra Xəlil bəy Zülqədər ilə ittifaq bağlayaraq Maraşı işğal edir. Hələb hakimi Yelboga vəziyyəti dəyişmək üçün müdaxilə etmək istəsə də Sultan Bərkukun ölümü ona mane oldu. 1401-ci ildə Əmir Teymurun Suriyadan getməsindən sonra Hələb şəhərinin azad edilməsində Məmlük ordusuna kömək etdi. Eyni zamanda Suriya ərəblərinin şəhəri mühasirəyə aldığı zamanda Hələb hakimi Dəmirdaşa köməklik göstərdi. Sultan Fərəc Əhməd bəyin xidmətlərinə görə ona müxtəlif hədiyyələr göndərdi. Ancaq 1402-ci ildə Hələb hakimi Dəmirdaşla Şam hakimi Tanrıverdinin sultana qarşı üsyanı zamanı Əhməd bəydə onlara kömək etdi. Ancaq yeni Hələb hakimi Tokmak üsyançıları məğlub etdi. Üsyan rəhbərləri Adanada gizləndilər. Sonradan Dəmirdaş bağışlanmasını istədi və təkrar Hələb hakimliyinə təyin edildi.
Sonralar Antakya əmiri Doğancıoğlunun üsyanı zamanı Hələb hakiminə köməklik göstərdi. Hələb hakiminin köməyi ilə Qaramanoğulları və Zülqədəroğulları ilə barışdı. Məmlük əmirlərindən Şeyx və Novruzun arasındakı mübarizədə Şeyxi dəstəklədi. 1410-cu ildə Sultan Fərəc əmirlər arasında ixtilafa son qoymaq məqsədilə Hələb şəhərinə gəldi. Əhməd bəy Hələbə gələrək sultanla görüşdü. Bir müddət sonra isə sultanla görüşmək üçün Qahirəyə getdi. Qahirədən döndükdən sonra Tarsusu Qaramanoğullarından aldı. Burada Sultan Məlikmüəyyəd Şeyxin adına xütbə oxutdurduqdan sonra şəhərin idarəsini oğlu İbrahim bəyə buraxaraq Adanaya döndü. 1416-cı ildə vəfat etdi.
Ailəsi
Şəhabəddin Əhməd bəy barədə qeydlərdə 3 oğlu (II İbrahim bəy, İzzəddin Həmzə bəy və Məhəmməd bəy) və 1 qızı olduğu məlumdur. Digər övladları barədə heç bir məlumat yoxdur. Övladları növbə ilə bəyliyi idarə etmişlər. Adı məlum olmayan qızı isə Məmlük sultanı Sultan Fərəc ilə evlənmişdi. Sonradan Baş xanım adına layiq görülmüşdür
Kurima
Kurima — Miyako qrupuna, Sakişima adalarına və Ryukyu arxipelaqına daxil olan kiçik ada. İnzibati cəhətdən Yaponiyanın Okinava prefekturası, Miyako qəzası və eyniadlı dairə ərazisinə daxildir.
Coğrafiya
Adanın sahəsi 2,84 км² ,ən hündür nöqtəsi 47 metr təşkil edir. 2011-ci il məlumatına görə adada 168 nəfər adam yaşayır. Əsas yaşayış məntəqəsi Kurima qəsəbəsidir.
Adanın ərazisi düzənlikdir. Ən hündür nöqtəsi 47 m təşkil edir. Miyakocima adası ilə körpü vastəsi birləşir.
Asku
Asku  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Aks-le-Term kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Fua.
INSEE kodu — 09023.
Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 129 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 83 yaşda olan (15-64 yaş arasında) 62 nəfər iqtisadi fəal, 21 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 74,7%, 1999-cu ildə 73.2%). Fəal olan 62 nəfərdən 54 nəfəri (28 kişi və 26 qadın), 8 nəfər işsizdir (5 kişi və 3 qadın). 21 hərəkətsiz 3 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 12 nəfər təqaüdçü, 6 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir. .
Spin-off
Mediada spin-off (və ya spinoff) termini radio proqramda, televiziya verlişində, teleserialda, filmdə, video oyunda, romanda və ya hər hansı bir layihədə yer almış hekayənin, baş vermiş bir hadisənin, obrazın və s. kiminin ayrıca olaraq sırf o barədə hazırlanmış versiyasıdır. İngilis dilində istifadə olunan bu terminin Azərbaycan dilində birbaşa tərcüməsi olmasada "(nəyinsə) bir hissəsi" mənasında başa düşülə bilər.
Daha dəqiq qavranması üçün aşağıdakı bir neçə nümunəyə nəzər salaq:
Risalətun-Nushiyyə
Əxlaqi-didaktik mövzuda yazılmış “Risalətun-nushiyyə” (“Nəsihətnamə”) 1307-ci ildə yazılmışdır. Əsər 563 beytdən və “Ağlın tərifi” (“Fi tərifil əql”) adlı kiçik bir nəsrlə yazılmış hissədən ibarətdir. Bu əsərin ilk 13 beyti bir (Fa’ilatün, failatün, fa’ilün), 550 beyti isə başqa (Məfa’ilün, məfa’ilün, fa’ilün) bəhrdə yazılmışdır. “Risalətun-nushiyyə” əsərinin ilk 13 beytində od, su, torpaq və küləkdən bəhs açılır. Kiçik parçada dörd ünsürdən hazırlanan insan, Tanrı (Padişah) tərəfindən can verilən ilk məxluqun - Adəmin torpaqdan, sudan, oddan, yeldən və candan əxz etdiyi sifətlər (xarakter) haqqında məlumatlar verilir: Padişahın hikməti gör neylədi, Od, su, torpaq və suya söylədi. Bismillah deyib, gətirdi torpağı, Ol arada hazır oldu ol dəği. Torpaq ilə suyu bünyad eylədi Ona Adəm deməgi ad elədi. Yel gəlib ardınca dəbitdi onu Ondan oldu cismi-Adəm, bil bunu. Od dəxi dəldikdə qızdırdı onu Çünki qızdı, cismə birləşdi cam. Əsərin kiçik nəsr hissəsində ağlın tərifi cənnət və cəhənnəm, o cümlədən 4 ünsür - torpaq, su, yel, od haqqında sufiyanə fikirlər özünə yer tapır. Y.İmrənin bu hissədə insan xarakterləri, kimlərin cənnət və cəhənnəm sakini olacaqları barəsində fikirləri də maraqlıdır. Əsərdə qeyd olunur ki, torpaqla su cənnətin, od ilə yel cəhənnəmin əlamətidir. Ona görə də torpaq və su ilə gələnlər cənnət, od və yel ilə gələnlər cəhənnəm sakini olacaqlar. Əsərin 550 beytlik əsas hissəsi isə “Ruh, ağıl və onlara bağlı əhvalın dastanı”, “Qənaətin dastanı”, “Qəzəbin dastanı” və “Ağlın dastanı” adı altında 4 yerə bölünür, alleqorik ifadə tərzində əxlaqi-didaktik mövzu aparıcılıq təşkil edir. Burada ruh, iman, nəfs, qəzəb və s. cəhətlərdən, onların xüsusiyyətlərindən danışılır, yaxşılıq-lara yiyələnməyin, pisliklərdən qurtarmağın yolları göstərilir: Nəyi sevər isən, umamn oldur, Necə sevməyəsən, sultanın oldur. və ya Qədimdən nəfsdir sultana asi Bir örnəkdir indi onun bəhasi. “Qənaətin dastanı” hissəsi maraqlı məzmuna malikdir. Qənaətin hakimliyi dövründə yolkəsənlərin, quldurların baş alıb getməsi Ağlı narahat edir. Ağlın məsləhətləri hər şeyə aydınlıq gətirir. Bu hissədə taxt-tacın, idarəçiliyin timsalında insanlara diqqətli olmaq, xeyirxahlıq etmək, iman göstərmək, haqq yolunu itirməmək və s. cəhətlərin faydasından danışılır. O cümlədən, təkəbbürün, nəfsin insanın, bütövlükdə cəmiyyətin bəlası, pisliklərin mayası olması haqqında da Ağlın dedikləri ən təsirli öyüd kimi diqqəti cəlb edir. Təkəbbürlü kişinin faydası yox, Qoymazsa lovğalığı, peşman olur çox. “Risalətun-nushiyyə” əsərindəki ideyalar bir irfan sahibinin simasında Yunus İmrənin insanları təmizliyə, saflığa, haqq yoluna səsləyən səsi, qaranlıqlarda yandırdığı işıqdır.
Aktiv
Aktivlər (assets) – mühasibat termini olub geniş mənada müəssisənin sahib olduğu bütün maddi varlıqları əhatə edir. Müəssisənin aktivlərinin cəmi "balance sheet" sənədində onun öhdəliklərinin cəminə bərabər olmalıdır. Beynəlxalq mühasibatlıqda aktivlərin aşağıdakı təsnifatı mövcuddur:
1. Bankda torpaq sahəsini girov qoymaqla kredit götürmək tələb olunursa; 2. Torpağı satmaq və ya onun özgəninkiləşdirməsini həyata keçirmək tələb olunursa (özgəninkiləşdirilmə -bir mülkün və s. dövlət və ya ictimai təşkilatlar xeyrinə zəbt edilməsi); 3. Müəssisənin nizamnamə fonduna üzvlük haqqı ödəmək zərurəti yaranıbsa; 4. Müəssisənin ailə üzvləri, səhmdarlar, pay sahibləri və ya şəriklər arasında bölünməsi təhlükəsi gözlənilirsə; 5. Kimsə mirasa sahib çıxarsa; 6. Müəssisənin biznes planını tərtib etmək tələb olunursa. Uzunmüddətli aktivlər — müəssisə tərəfindən əldə edilən və uzunmüddətli istifadə olunan aktivlərdir.
Aktivlər istifadə məqsədlərindən asılı olaraq qısamüddətli və uzunmüddətli qruplara bölünə bilər. Bir müəssisə üçün qısamüddətli aktiv digər bir müəssisə üçün uzun müddətli aktiv hesab oluna bilər.
Aktiv qiymətləndirmə
Aktivlərin bazar dəyərinin qiymətləndirilməsi real parametrlərə əsaslanır. Bunun sayəsində kifayət qədər dəqiq məlumat əldə etmək mümkündür. Verilən məlumatlardan tam istifadə edilə bilər.
Həmçinin bax
Mühasibat
Fərhad Əsgərov
Fərhad Əsgərov — Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin (1997) və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (2002) üzvü. “Qızıl qələm” və “İti qələm” mükafatları laureatı. alt=|thumb| Əsgərov Fərhad Ramiz oğlu
Həyatı
Əsgərov Fərhad Ramiz oğlu 1960-cı il dekabr ayının 24-də Bakının Mərdəkan qəsəbəsində anadan olub. Mərdəkandakı 181 saylı orta məktəbi bitirib. M.Ə.Sabir adına Bakı Pedaqoji Texnikumunun məzunudur, ixtisasca texniki əmək və rəsmxət müəllimidir. Sonralar jurnalistika ixtisası üzrə də ali təhsil alıb. İlk əmək fəaliyyətinə 1980-ci ildə Kəlbəcər rayonunun Kilsəli kənd orta məktəbində müəllim kimi başlayıb. Həmin məktəbdə üç ay işlədikdən sonra könüllü olaraq əsgəri xidmətə gedib. 1980-82-ci illərdə Qazaxıstan Respublikası, Kızılorda vilayətinin Leninsk şəhərində - Baykonurda həqiqi hərbi xidmətdə olub. Əsgəri xidmətdən sonra Kəlbəcər rayonunun Seyidlər kənd orta məktəbində çalışıb. Daha sonra isə Bakının bir neçə məktəbində müəllim işləyib.
Fərhad Əsgərovun ilk məqaləsi 1978-ci ildə hələ tələbə ikən "Azərbaycan müəllimi" qəzetində dərc edilmişdir. Onun 1983-cü ildən başlayaraq mütəmadi olaraq informasiya və məqalələri işıq üzü görüb. Keçmiş İttifaqın dövründə onun müxtəlif sahələrlə bağlı informasiya və məqalələri “Azərbaycan müəllimi”, “Azərbaycan gəncləri”, “İdman”, “Bakı”, “Vışka”, “Bakinskiy raboçiy”, “Molodyoj Azerbaydjana” qəzetlərində, eləcə də “Mədəni maarif işi”, “Təşviqatçı” jurnallarında dərc edilib. Respublika radiosunda xeyli yazıları səsləndirilib. Respublikamızın müstəqilliyi illərində isə müxtəlif səpkili yazıları “Səhər”, “Açıq söz”, “7 gün +”, “Sərbəst düşüncə”, "Hürriyyət", "Mozalan", "Maarifçi", “Yurddaş”, “Yeni dünya”, “Azərbaycan dünyası”, “Karvan yolu”, “İnsan hüquqları”, "İncəsənət", "Mühakimə", "Demokratiya", "Ümman press", “El qəzeti”, “Hakimiyyət”, “Yeni təfəkkür”, “Paklıq”, “Nəbz” qəzetlərində işıq üzü görüb. O, bir qəzetdə çalışsa da, adları çəkilən qəzetlərlə əməkdaşlıq edib. 2005-ci ildə “Nüanslar” ictimai-siyasi publisistik qəzetini təsis edib. Qəzetin hər bir sayında verilən informasiya, məqalə və bədii yazılar öz obyektivliyi, maraqlı olması və oxunaqlığı ilə oxucuların diqqətini cəlb etmişdir.
Fərhad Əsgərov ədəbi yaradıcılığa hələ gənclik illərindən başlayıb. O, alleqorik janrda nağıl və poemalar, sənədli povestlər, monoloq, novella, olmuş hadisələr, gənclər, eləcə də kiçik yaşlı uşaqlar üçün hekayələr yazmışdır. O, həmçinin 50-dən çox oçerkin müəllifidir. Onun bədii əsərləri “Ulduz”, “Xəzan” jurnallarında, “Mir literaturı”, “Yeni təfəkkür”, “Nüanslar”, “Türk dünyası ağsaqqalları” qəzetlərində dərc edilmişdir. Fərhad Əsgərovun müxtəlif illərdə “Tale”, “Ötən günlər”, “Yurd həsrəti, Vətən sevgisi”, “Ya iskal Lyudmilu”, “Neslomlennıy repressiyami”, “Filin dərdi böyükdü”, “Ömür elə qısadır ki...”, “Prokuror-ümid qapısı”, “El ağsaqqalı”, “Ürəklərdən gələn səs”, “Qaranlıq meşədə gizli oyunlar”, “Əsl dost”, ”Seçilmiş əsərləri”, “Ömürdə izlər”, “Qara qızıl fatehi”, “Tyomnıye iqrı v tyomnom lesu” adlı kitabları işıq üzü görmüşdür. 2014-cü ildə 288 səhifəlik “İllərin nəfəsi” adlı kitabı çapdan çıxmışdır. Kitabda yazıçının müxtəlif illərdə yazdığı hekayələr, olmuş hadisələr, alleqorik nağıl və poemalar, oçerklərdən nümunələr, monoloq, novella toplanmışdır. Kitabda həmçinin yazıçı-jurnalistin müxtəlif qəzetlərdə dərc edilmiş məqalələrindən nümunələr də verilmişdir. Oxucuların ixtiyarına verilmiş bu kitabdakı əsərlər oxucuları düzlüyə, ədalətə, işdə məsuliyyətli olmağa və digər insani keyfiyyətlərə səsləyir.
Onun 96 səhifədən ibarət olan “Vicdan və nəfs” kitabı 2018-ci ildə çapdan çıxmışdır. Bu kitabda toplanmış 12 hekayəni və “Təsirləndiyim məqamlar” başlığı altında dərc edilmiş həyat düşüncələrini oxuyarkən məlum olur ki, müəllif yaşadığı cəmiyyətdə daim ədalət, düzgünlük, halallıq, insanlıq axtarır. "Vicdan və nəfs" kitabı 2021-ci ildə Azərbaycanda rus dilində də işıq üzü görmüşdür. O, həmçinin Rusiyanın Moskva şəhərində nəşr olunan "Rossiyskaya literatura" jurnalı ilə də əməkdaşlıq etmişdir. Rusiyada, Belarusiyada nəşr olunan jurnallarda və almanaxlarda, eləcə də Qazaxıstan Respublikasının Turkestan şəhərində nəşr olunan "Sara söz" jurnalında hekayələri, alleqorik əsərləri dərc edilmişdir.
Bir qız övladı var.
Tatarıstan əhalisi
2017-ci ilin statistik göstəricilərinə əsasən əhalinin sayı 3885253 min nəfərdir. Əhalisinin sayına görə Rusiya Federasiyasındakı xalqlar arasında 8-ci yeri tutur. Əhalinin sıxlığı 57,26 nəfər/kv.km-dir. Ümumi əhalinin 76,6%-ni şəhər əhalisi təşkil edir (2017-ci il).
Yaşayış məntəqələri
Tatarıstanın ən böyük şəhəri onun paytaxtı Kazandır. Bundan əlavə 26 şəhərinin əhalisi 10 mindən, 8-in əhalisi 50 mindən və 3-ün isə əhalisi 100 min nəfərdən çoxdur.
Əhalisi 10 min nəfərdən çox olan şəhərlər
Boksçu
thumb
Foks yarımadası
Foks yarımadası — Baffin Torpağının cənubunda yerləşən yarımada. Kanadanın Nunavut vilayəti ərazisinə daxildir. Yarımada Foks körfəzini Hudzon boğazından ayırır. Onun qərb qutaracağında olan Kuiun burnunda inuitlərə aid Keyp-Dorset kəndi vardır. Qərb sahillərində yerləşən İnuksuk Point inuksuklarla məşhurdur. Onların sayı yüzə çatır.
Yarımadanın uzunluğu 241 km, eni isə 80-161 km arasında dəyişir.
Yarımada ingilis araşdırmaçısı Lyuk Foksın şərəfinə adlandırılmışdır.
Araşdırılması
Yarımadanın bəzi sahələri Donald Bakster Makmillan tərəfindən araşdırılmışdır. O, 1921—1922-ci illərdə Skuner buxtasında qışlamışdır. 1927-ci ildıəə isə yarımadfanın şimalında Corc Putnam olmuşdur. İnteryeri isə Cozef Soper tərəfinddən 1928 və 1929-cu illərdə araşdırılmışdır. 1928—1929-ci illərdə Soper Keyp-Dorsetdə yaşamışdır. Yarımadanın kartoqrafiya işləri 1956 - 1957-ci illərdə başa çatmışdır.
20 mm-lik Anzio snayper tüfəngi
Lülənin kalibri - 20 mm
Giliz: 20x102 mm
Atəş məsafəsi – 4572 metr
Daraqın tutumu – 3 ədəd
Jurinea stoechadifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nəzakət Xəlilova
Həyatı
Nəzakət Xəlilova 9 may 1994-cü ildə Azərbaycanın Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Nəzakət Xəlilova əslən Laçın rayonundandır.
Karyerası
Nəzakət Xəlilova 2015-ci ildə önəmli yarışlarından birinə Bakı şəhərində qatıldı. O Azərbaycanı I Avropa Oyunlarında təmsil etdi. O birinci görüşdə 1/4 final mərhələsində Rumıniyalı Kodrina İonesku ilə üz-üzə gəldi. Kodrina İonesku ilə qarşılaşmadan Nəzakət Xəlilova 3-1 hesablı qələbə ilə ayrıldı və növbəti 1/2 final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Yarım-finalda onun rəqibi Litvalı samboçu idi. Ruta Aksionova ilə görüşdən Nəzakət Xəlilova qələbə ilə ayrıldı. 4-0. Finala vəsiqə qazanan Nəzakət Xəlilovanın bu mərhələdə rəqibi Rusiyalı Anna Xaritonova idi. Güclü Rusiyalı rəqibi ilə qarşılaşmadan Nəzakət Xəlilova 0-4 hesablı məğlubiyyətlə ayrıldı və 2015 Avropa Oyunlarının gümüş medalını qazandı.
Nəzakət Xəlilova 29 iyun 2015-ci ildə 2015 Avropa Oyunları nda qazanılmış yüksək nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanının inkişafında böyük xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.
Hacı Rəhim xan Çələbiyanlı
Hacı Rəhim xan Hacı Əli xan oğlu Çələbiyanlı (1820-1909)—Məşrutə inqilabı nın əleyhidarı, general, Cənubi Azərbaycanın Qaradağ bölgəsində yaşayan Çələbiyanlı eli nin elxanı.
Həyatı
Hacı Rəhim xan Hacı Əli xan oğlu 1820-ci ildə Qaradağ vilayətinin Kərmədüz mahalının Həsrətan kəndində anadan olmuşdu. 1877-ci ildə böyük qardaşını Çələbiyanlı elinin elbəyiliyindən və sərhəddar vəzifəsindən kənarlaşdırıb, özü yiyələndi. Qardaşı oğlu Kərim xan Rəşidəddövlə ölən günə qədər nə onu, nə də böyük oğlu Nüsrətəssultan Böyük xanı bağışladı.
1883-cü  ildə  Azərbaycan  əyalətinin  hakimliyini  Əmir  Nizam Həsənəli xan Gərrusini  təyin  etdilər. Həsənəli xanın  Qacarlar   səltənətində  rüşvət  almaqda   tayı-bərabəri  yox  idi. O, vəzifəyə   təyin  olunan  kimi  adamları   bir-bir  işdən  çıxarır,  sonra  böyük  məbləğdə  rüşvət   alıb,  yenidən   bərpa  edildi. Əmir Nizam  Rəhim  xanı  da   fərmanla  sərhədçibaşı  vəzifəsindən  azad  etdirdi. Rəhim xan şaha  layiq  bir  peşkəş  düzəldib  Həsənəli   xana  təqdim   etdi  və  yerində   qaldı. Həsənəli  xan  ona   üstəlik   mirpənc  (general-leytenant)  rütbəsi   və  Nüsrətüssəltənə  ləqəbini  verdi.
1886-cı  ildə  Rəhim   xanı  yenidən  Təbrizə   çağırıb  incitməyə  başladılar. Həsənəli   xan  ondan  külli  miqdarda  rüşvət   istəyirdi. Rəhim  xan  canını  güc-bəla   ilə  qurtarıb  Qaradağa  qayıtdı. Özünə  söz  verdi  ki,   bir  daha  Təbrizə   çağırışa   getməsin.
Müzəffərəddin şah Qacarın  Rəhim   xanı  görməyə   gözü  yox  idi. Lakin oğlu   Məhəmmədəli   Mirzə  Rəhim  xanı  böyük  məhəbbətlə  sevirdi. Hər dəfə  atasından  xahiş  edirdi  ki,  Nüsrətülsəltənəni  çox   incitməsin.
1906-cı ilin  sonlarında  Müzəffərəddin   şahın  xəstəliyi  gücləndi  və  tax-tacı  oğlu  Məhəmmədəli  mirzəyə   buraxırdı. Vəliəhd Təbrizdən  Tehrana  yollandı. Azərbaycan hakimliyinə  keçmiş  ədliyyə   naziri  Nizamülmülk  təyin  olundu.
Məşrutə hərəkatında iştirakı və öldürülməsi
Çələbiyanlılar 1906-1911-ci illər Məşrutə hərəkatı zamanı özlərinin quldurluğu ilə şan salmış Rəhim xanın fəaliyyəti nəticəsində beynəlxalq şöhrət qazandılar. Bu zaman Qacarların vəliəhd şahzadəsi vəliəhdliyi zamanı Təbrizdə yaşayır və Azərbaycanın valisi hesab edilirdi. O, şahzadə ilə bu zaman tanış olmuş, onun sevimlisinə çevrilmişdi. 1907-ci ildə Məhəmmədəli Mirzə Qacar atasının ölümündən sonra şah oldu və o, Tehrana daxil olarkən onu müşayət edənlərdən biri də Rəhim xan idi. Şah Rəhim xanı saray süvarilərinin komandanı (rīāsat-e savārān-e dīvānī ) təyin etdi. Bundan başqa NÜsrət-əl-Sultan və Sərdar-e Nüsrət titulları da Rəhim xana verildi.'  Müxbirüssəltənə, xatıratında bu ifadəni işlədir:"Qəməri 1327/ 1909-cu il tarixində Ərdəbil, Meşkinşəhr, Sərab, Xalxal və Qaradağ el və əşirətlərinin rəisləri bir araya gələrək, Rəhim xana; Həzrət-i Əcəl ləqəbi verib, ittifaqla özlərinə rəis seçdilər."Rəhim xan, onun böyük və ən sevimli oğlu Böyük xan bütün inqilab zamanı Məhəmmədəli şaha sadiq qaldılar və şah tərəfində döyüşən tayfalar içində ən güclü tayfa rəisi oldular. Təbrizin mühasirəsi zamanı Rəhim çələbiyanlılardan, məhəmmədxanlılardan və şahsevənlərdən təşkil etmiş olduğu dəstə ilə şəhərin şimalını ələ keçirmiş, oradan da bütün ətrafa yürüşlər təşkil etmişdi. Onun yürüşlər etdiyi yerlərə Kəleybərlə Culfa yolu arası da daxil idi. 1909-cu ilin iyulunda Məhəmmədəli şahın devrilməsindən sonra Rəhim xan və onun müttəfiqləri rus səfirliyində yaşayan Məhəmmədəliyə teleqram göndərərək onların yaşadıqları müddətdə heç kimə konstitusiya adı çəkməyə icazə verməyəcəklərini bildirirdilər. Rəhim xan həmçinin qaradağlıların və şahsevənlərin köməyi ilə Tehrana yürüş edəcəyi ilə hədələyirdi, lakin o, bunun əvəzinə 10 min nəfərlik tayfa ordusu ilə (Cənubi) Azərbaycanın şimal-şərqini ələ keçirdi. Səttar xanın rəhbərliyində toplanan təxminən 100 nəfərlik dəstə Təbrizdə toplanaraq təcili Ərdəbilə yollandı. Onların məqsədi şəhərin Rəhim xan tərəfindən ələ keçirilməsinin qarşısını almaq idi. Lakin bu qüvvələr daha üstün olan Rəhim xanın qarşısında dura bilmədilər və geri çəkildilər. 1909-cu ilin noyabrında Ərdəbil Rəhim xan tərəfindən ələ keçirildi.
Ərdəbilin ələ keçirilməsi ilə Rəhim xan Azərbaycanın şimal-şərqinin işğalını başa çatdırdı, lakin burada öz hakimiyyətini möhkəmləndirməyi bacarmadı. Ərdəbilin ələ keçirilməsi xəbəri Tehrana çatan kimi konstitusiya rejimi Yeprem xanı və Cəfərqulu xan Bəxtiyarini 500 nəfərlik döyüşçü, 4 top ilə birlikdə Ərdəbilə göndərdi. Bu intizamlı orduya Sərab qarnizonu da qatıldı və birləşmiş ordu Rəhim xanın ordusunu asanlıqla məğlub etdi. Bunun səbəblərindən biri də Rəhim xan ordusunun qeyri-nizami olması ilə birlikdə, fərarilik hallarının artması idi. 1909-cu ilin dekabrında mərkəzdən gələn ordu nəinki Ərdəbili ger aldı, hətta çələbiyanlıların paytaxtı hesab edilən Əhəri də ələ keçirdi. Rəhim xan və köməkçiləri Arazı keçərək 1910-cu ilin fevralında Rusiyadan sığınacaq aldılar.
1911-ci ilin fevralında Rəhim xan geri dönərək konstitusiya rejiminə daha çox problemlər yaratmağa başladı. Lakin qısa müddət sonraTəbriz Əncüməninin rəhbərlərinin planı ilə şəhərdə tələyə salındı. Ala Qapıda yerləşdirilən Rəhim xan, daha sonra Ərk qalasına göndərildi. Bütün bu yerlərdə ona polis nəzarət edirdi. Nəhayət, Ramazan ayında, 1911-ci ilin sentyabrında Məhəmmədəli şahın öz taxtını geri almaq üçün uğursuz cəhdindən sonra edam edildi. Rəhim xanın ölümündən sonra Nasrülməmalik, “Sərdar-Nüsrət” ləqəblərini alan oğlu Böyük xan onun yerinə gəldi. Böyük xan da 1934-cü ildə Qaradağda vəfat etdi. Bundan sonra Hacı Rəhim xanın qardaşının oğlu Kərim xan Rəşidüddövlə, ardından Kərim xanın oğlu Əliqulu Kərimi elin idarəsini ələ aldı.
Rəhim xanın ölümündən sonra çələbiyanlıar Qaradağdakı nüfuzlarını itirdilər və hacıəlili tayfasının rəhbəri Sam xan Əmir Ərşad onun yerinə nüfuzunu daha da artırdı.
Haqqında şeirlər
Şair  və  jurnalist   Əliqulu Qəmküsar   yazır: Həldi yenə   Rəhim  xan  İranə,  barəkəllah! Çıxdı əcəb  igid  tək  meydanə,  barəkəllah!
Çün gördü  başpozuğluq  olmuş  bu  qövmə   pişə, Etmiş cəmaət   adət   qan  tökməyə   həmişə.
İştə bu  zalım  istər,  vursun  bübarə  tişə, Aləm  bütün  boyansın  al  qənə,  barəkallah!…
Hacı Rəhim xan  Çələbiyanlı  Məhəmmədəli şah  Qacarın  ağalıq   illərində  Qaradağın   hakimi  olmuşdu. Məhəmmədəli şah  qaçandan  sonra  onu   bu  vəzifədən  azad  etdilər. Şair Əli Nəzmi  şahın  dilindən  yazırdı: Ax! Sevgili xanə, a  gözəl  Şəmsi-imarə, Heyf  ki,  vida eləyirəm  ba dili-parə! Əfsus, sana  yol   tapa  bilməm  ki,  dübarə, İranlılar, altmış  neçə   oğlan  sizin  olsun! İstəklilərimdən də Rəhim  xan  sizin  olsun!..
Şair  Mirzə Əli Möcüz  Şəbüstəri  də  deyirdi:
Ailəsi
Rəhim xanın   Şücailəşkər,  Əli  xan,  Nüsrətulla  xan, Həbibulla  xan,  İzzətulla  xan,  Firuz  xan  və  Cəfər  xan  adlı  oğulları  vardı.
Bulbophyllum ciliatilabrum
(Bulbophyllum ciliatilabrum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum ciliatilabrum növü Madaqaskar üçün endemik növdür.
Roştxar
Roştxar— İranın Rəzəvi Xorasan ostanının şəhərlərindən və Roştxar şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,123 nəfər və 1,278 ailədən ibarət idi.
Keylum Vörti
Keylum Vörti — Kanadalı aktyor və müğənnidir.
Həyatı
Vörti Viktoriyada, Britaniya Kolumbiyasında doğuldu. O Lochside Elementar Palıd Ortasında və Claremont TƏRƏFLƏR Orta məktəblərində iştirak etdi. 9 yaşında o Tarlington Training Professional Uşaq sinfinə qəbul edildi və həftəsonu proqramında iştirak etmək üçün Vankuverə səyahət etdi. O dörd yaşında ikən Makaley Kalkini Evdə Tək filmində görəndən sonra o, aktyor olmağı istədi. O musiqini, notları, fortepianonu öyrəndi. O, 11 yaşında olanda Kanada Milli Gənc Bəstəkarının Mükafatını qazandı.
Əhməd xan Naxçıvani
Əhməd xan Əli xan oğlu Naxçıvani — İran Kazak diviziyasının generalı, İranın hərbi naziri.
Həyatı
Əhməd xan Əli xan oğlu Naxçıvani 1893-cü ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Atası mirpənc (general) Əli xan Naxçıvan şəhərindən gəlmişdi. İran Kazak diviziyasında xidmət etmişdi.
O, 1938-ci ildə Rza şah Pəhləvinin köməkçisi idi. 1944-cü ildə Hərbi hava qüvvələrinin rəisi kеçmiş hərbi nazir, Avropada təhsil almış gеnеral Əhməd Naxçıvani idi.
Əhməd xanın Əli xan adlı oğlu vardı.
Brahma Kumaris
Brahma Kumaris — Hind dilindən tərcümədə adı "Brahmanın qızları" mənasını ifadə edən qeyri-ənənəvi dini cərəyan "Brahma Kumaris Ümumdünya ruhani universiteti" kimi də tanınmışdır.
Cərəyanın banisi Dada Lehrac (1876-1969) hindli müəllim ailəsində dünyaya göz açmışdır. Gənc yaşlarından Heydərabad şəhərində zərgərlik mallarının satışı ilə məşğul olmuşdur. Altmış yaşında ikən Varanasi şəhərindəki dostlarından birinin evində meditasiya zamanı iki dəfə xəyal gördüyünü bildirmişdir.
Birinci dəfə, tanrı – Şivanı qırmızıya çalan qızılı rəngdə gördüyünü, ikinci dəfə isə ona dünyanın tezliklə məhv ediləcəyi və "qızıl əsr"in gələcəyi haqqında vəhyin göndərildiyini iddia etmişdir.
Gözəgörünmələrdən sonra Lehrac ticarəti buraxmışdır. Dünyanı yenidən quracaq böyük tanrı – Şivanın ruhunun Lehracın bədənində zühur etməsinə ilk dəfə onun həyat yoldaşı, qızları və gəlini inanmışlar.
1937-ci ildə Lehrac "Şri Prajapita Brahma" ("Tanrılar atası və dünyanın yaradıcısı") adını götürərək, yalnız qadınlardan ibarət "Brahma Kumaris"i yaratmışdır. O, 1938-ci ildə Kəraçi şəhərində cərəyanın "Om Mandali" adlı ilk mərkəzini təsis etmişdir. Lakin yarandığı ilk illərdən Lehraca sadiqlik andı içmiş qadınların ailələrində sabitlik pozulmağa başladığından, ictimaiyyətdə cərəyan rəhbərinə qarşı etirazlar baş qaldırmış, Lehrac əxlaqsızlıq, cadugərlik, hətta insanları hipnoz vasitəsilə təsir altında saxlamaqda ittiham edilmişdir. Pakistanın Hindistandan ayrılmasından sonra 1950-ci ildə brahminlər (cərəyan üzvləri özlərini belə adlandırmışlar) Racastan ştatının Maunt Abu şəhərinə köç etmişlər. 1952-ci ildə Abu dağının ətəyində rəsmi adı "Brahma Kumaris Ümumdünya ruhani universiteti" olan ofis inşa etmişlər.
Cərəyan nümayəndələrinə görə, dünya həyatını daim təkrarlanan teatr tamaşası təşkil edir. Bitməyən dramın müəllifi və rejissoru Şivadır. Hər ruh əvvəlcədən müəyyənləşdirilmiş rolla təlimatlandırılır. Ruhlar – aktyorlar dünya səhnəsində rollarını oynamaq üçün kostyumlar – bədənlər geyinirlər. Beş min ildən bir tamaşa təkrarlanır ("dünya dövrü"). Cərəyanın təlimlərinə görə, "dünya dövrü" də öz növbəsində, hər biri 1250 il davam edən dörd "səhnə"yə bölünür: "Qızıl əsr"("Sat Yoqa"), "Gümüş əsr" ("Treta Yoqa"), "Mis əsr"("Dvapara Yoqa") və "Dəmir əsr"("Kali Yoqa"). Qızıl və gümüş əsrlər Cənnət, mis və dəmir əsrlər isə Cəhənnəm adlanır. Dünya tarixi və coğrafiyası bütün dövrlərdə eynilə təkrarlandığından keçmiş, indiki və gələcək zaman arasında heç bir fərq yoxdur. Onlar hesab edirlər ki, beş min ilin sonunda dünya fəlakətə uğrayacaq, bəşəriyyət məhv olacaq və yenidən "qızıl əsr" başlayacaq. Bu əsrdə brahmin olmayanlar yenidən doğulmayacaq, Lehracın idarə etdiyi yeganə dövlət, din və dil mövcud olacaq. Çətinliklər, xəstəliklər və müharibələr olmayacaq, təbiət daimi gözəllik əldə edəcəkdir. "Brahma Kumaris"in üzvlərinə görə, insanın özünü təkmilləşdirməsi və mənəviyyatını saflaşdırmasının əsas yolu, "Raca-Yoqa"dır ("böyük gəlir" gətirən ruhani təlim). Bu təlim klassik "Raca-yoqa"dan fərqlənir. Burada fiziki və tənəffüs məşqləri yoxdur. Cərəyanın metodunun digər üsullardan üstün olduğunu bildirmək üçün bu addan istifadə edilir. Dini anlayışlarına görə, "Raca yoqa"nın əsas məqsədi ruhun xilas olması deyil, tanrı ilə ünsiyyətdir. Lehracın təsəvvüründə üç cür – kobud, həssas və mütləq(absolut) dünyaları mövcuddur. "Raca yoqa" tanrı dünyasına səyahət etmək üçün əsas vasitədir və iki mərhələyə bölünür: birinci mərhələ, ilahi enerjinin mənbəyi hesab edilən və alnın ortasında yerləşən "gizli göz"ün meditasiyasıdır. Bu məşq üsulu insana ruhun əsas, bədənin isə onun qılafı olmasını başa salmağa xidmət edir. İkinci mərhələdə isə ruh bədəndən azad olaraq, "tanrı dünyası"na səyahət edir və təmiz işıqla təmin edildikdən sonra yenidən bədənə qayıdır.
Bu qeyri-ənənəvi cərəyanın mərkəzi ofisinin Abu dağının ətəyində yerləşməsi mənsublarının ruhlarını qidalandıran ilahi enerjinin orada toplanmasına inamla əlaqədardır. Onlara görə, dünyanın fəlakətə uğramasından sonra "qızıl əsr"in qədəm qoyduğu zaman Lehrac Abu dağında zühur edəcəkdir.
Gündə altı saat olmaqla, cərəyanın bütün nümayəndə heyəti ümumi meditasiya mərkəzlərində toplaşır. Mənsublarının yalnız müəyyən hissəsi (daimi üzvlər) mərkəzlərdə fəaliyyət göstərirlər. Onların böyük əksəriyyəti dünyəvi işlərini davam etdirirlər. Ümumiyyətlə, cərəyanın işinə yalnız qadın rəhbərlik edə bilər. Rəhbərlikdə yer alan üzvlər asketik (guşənişin, tərkidünya) həyat sürürlər. Onlar nikaha girmir, ağ paltar geyinir və güclü pəhriz saxlayırlar.
Qaradağ Neft-Qaz və Kimya Kompleksi
Qaradağ Neft və Qaz emalı zavodu - Qaradağ və Abşeron rayonlarının həmsərhəd ərazisində, Səngəçal terminalının yaxınlığında Dövlət Neft Şirkətinin yeni inşa edəcəyiyeni neft-kimya kompleksidir. Zavodun tikilməsi üçün 4200 hektara yaxın torpaq sahəsi ayrılıb. Kompleksin tərkibinə Qaz Emalı Zavodu (ildə 10 mlrd. kubmetr istehsal gücü), Neft Emalı Zavodu (ildə 10 mln. ton istehsal gücü), Neft Kimya Zavodu (ildə 1,8 mln. ton hazır məhsul), Enerji Bloku və s. yardımçı infrastruktur daxil olacaq. Burada neft, qaz, neft-kimya, neft emalı və neft enerji mərkəzi fəaliyyət göstərəcək. Neft Qaz və Kimya Kompleksində “Avro-5-6” standartlarına uyğun yanacağın istehsalı nəzərdə tutulur. NEZ-də А-92, А-95, А-98 avtomobil benzini, reaktiv və dizel yanacağı istehsal ediləcək.
Yüksək əlavə dəyər yaradan neft-kimya məhsullarının böyük hissəsinin ixrac olunması planlaşdırılır. Kompleksin istismara verilməsi ilə Bakı və Sumqayıt şəhərlərində yerləşən qaz emalı, neft emalı və neft-kimya sahələri üzrə köhnə istehsal güclərinin istismardan çıxarılması və demontajı mümkün olacaq. Kompleksin tikintisi təxminən 17 milyard dollar vəsaitə başa gələcək. Yeni Neft-Qaz Emalı və Neft-Kimya Kompleksinin təxminən 2020-ci ildən sonra istismara verilməsi planlaşdırılır.
2016-cı ildə verilən xəbərə görə SOCAR (Azərbaycan Dövlət Neft Şirkəri) Bakının Qaradağ rayonunda neft-qaz emalı və neft-kimya kompleksinin (OGPC) tikinti layihəsinin reallaşdırılmasına dair fəal fəaliyyətini müvəqqəti dayandırıb. Dünya bazarlarında neftin qiymətinin ucuzlaşması ilə əlaqədar bu qərar qəbul edilib. SOCAR H.Əliyev adına NEZ və “Azərikimya” İB-nin müəssisələrinin modernləşməsinə diqqət yönəldəcək.
Çarlton Heston
Çarlton Heston — ABŞ aktyoru.
Həyatı
Çarlton Heston 1950-ci ildə "Qaranlıq şəhər" nuar janrında çəkilmiş triller filmində qisasçı rolunu ifa etmişdi. Bert Lankaster "Dünyanın ən böyük şousu" filmindən sonra (1952) Hestonu Hollivudun irəlidə olan aktyorları sırasına çəkib gətirir. O, özünə tamam səciyyəvi bir tipaj seçmişdi. Ateist olan Lankaster Bibliya personajlarını oynamaqdan imtina edirdi və bu rolları Hestona verirdilər. O, dünya tarixinin ən əfsanəvi və təsirli anlarını göstərən filmlərdə çəkilmişdir. Heston 1956-cı ildə "On qadağa" filmində Musa peyğəmbəri, 1959-cu ildə isə ona "Oskar" bəxş etmiş "Ben-Hur" filmində Ben Huru ifa etmişdir. 1968-ci ildə Heston gözlənilmədən "Meymunlar planeti" fantastika filmində baş rolu oynamalı olur. Bu rolun sayəsində o, yeni tamaşaçı kütləsinə tanındı.
Çarlton Heston yeddi dəfə ABŞ Kinoaktyorlar Gildiyasının prezidenti seçilmiş və uzun müddət Amerika Kino İnstitutunun sədri vəzifəsində işləmişdir.
1998-ci ildə prostat vəzinin xərçəngindən müalicə alan Heston 2002-ci ildən – özündə olan Alsheymer xəstəliyinin əlamətlərini hiss edib bunu geniş kütləyə elan edəndən sonra ictimaiyyət arasına çıxmırdı.
Çarlton Heston 5 aprel 2008-ci ildə vəfat etmişdir.
Zəhərli heyvan
thumb|