cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Videman-Frans qanunu
Nəzəriyyənin məhdudiyyətləri
Bir çox yüksək təmizlikli metallarda temperatur azaldıqca həm elektrik, həm də istilik keçiriciliyi yüksəlir. Bəzi materiallarda (məsələn, gümüş və ya alüminiumda) L-in qiyməti də temperatura nəzərən azala bilər. Ən təmiz gümüş nümunələrində və çox aşağı temperaturda L 10 faktor qədər azala bilər.
Kənaraçıxma
2011-ci ildə N. Veykham və başqaları aşkar etdi ki, kvazi-birölçülü litium-molibden bənövşəyi bürünc Li0.9Mo6O17-nin metal fazasındakı istilik və elektrik Holl keçiriciliklərinin nisbəti azalan temperaturla fərqliləşir və Videman-Frans qanununa uyğun gələn adi metallardakından beş dəfə daha böyük qiymətə çatır. Bu onun spin-yük ayrılması və özünü Lüttinqer mayesi kimi aparması ilə əlaqədardır.
Molekullar üçün Videman-Frans qanunu
burada,
molekullar üçün Lorens ədədi, \lambda isə elektron köçürmə üçün yenidənqurulma enerjisidir.
Zülfüqar Rüfətoğlu
Əhmədzadə Zülfüqar Rüfət oğlu (22 iyun 1958, Bakı) — Şirbalanın məhəbbəti filminin ssenari müəllifi, Səhər  qəzetinin təsisçilərindən biri, "Mavigözlü ögey ana" kitabının müəllifi Qızıl qələm mükafatlı azərbaycanlı jurnalist, yazıçı. Uzun illər BBC Azərbaycan xidmətində fəaliyyət göstərib.
Həyatı
Zülfüqar Rüfətoğlu 1958-ci il iyunun 22-də Bakı şəhərində anadan olub. 1965-1975-ci illərdə 172 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1975-ci ildə həmin məktəbi qızıl medalla bitirib. 1975-1980-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Xarici Dillər İnstitutu nda təhsil alıb, 1980-ci ildə buranı fərqlənmə diplomi ilə bitirib. Hərbi xidmətdən sonra 1985-ci ildə "Azərbaycan qadını" jurnalında jurnalistika fəaliyyətinə başlayıb. 1986-cı ildə isə "Sovet kəndi" qəzetində, 1987-ci ildən isə "Kommunist" qəzetində fəaliyyətə göstərib. "Kommunist" qəzetinin əlavəsi olan və 1989-cu ildən çıxan "Səhər" qəzetinin yaradıcılarından biri olub. Müxtəlif illərdə "Xalq qəzeti" və "Azərbaycan" qəzetlərində çalışıb. 1990-cı ildə "Kommunist" qəzetinin ən gənc şöbə müdiri olub. 1990-cı ildə atası Rüfət Əhmədzadənin pyesi əsasında "Şirbalanın məhəbbəti filminin ssenarisini yazıb. 1985-1994-cü illər arasında bir çox mahnı sözləri bəstələyib. Emin Sabitoğlu, Eldar Mansurov, Cavanşir Quliyev kimi bəstəkarlarla birgə çalışıb. 1991-ci ildə "Qızıl qələm" mükafatı na layiq görülüb. 1980-1994-cü illər ərzində isə "Elm və həyat" jurnalında dilçiliklə bağlı yazdığı məqalələr dərc olunub. 1993-cü ildə "Röyter" agentliyi nin kurslarında dəvət olunub vəö burada təhsil alıb. 1994-cü ilin dekabr ayından isə BBC Azərbaycan xidmətində işləməyə başlayıb. 1996-cı ildə Qarabağ müharibəsi başlandığı tarixdən sonra Ermənistan a, Şuşa və Xankəndi nə səfər edən ilk azərbaycanlı jurnalistdir. Bu səfərindən sonra 10 hissədən ibarət "Atəşkəs kölgəsində" radiooçerklər silsiləsi yaranıb. 2000-2001-ci illər ərzində BBC Azərbaycan xidmətinin prodüseri kimi fəaliyyət göstərib. Daha sonra BBC Azərbaycanın əsas müxbirlərindən biri olub. Fəaliyyət göstərdiyi müddətdən burada "Çətin sual", "Sənin səsin" adlı həftəlik proqramları yaradıb. 2014-cü ildə ağır xəstələnərək komaya düşüb. Bundan sonra müstəqil jurnalist kimi fəaliyyət göstərir.
Ailəsi
Azərbaycanlı şair, publisist, tərcüməçi və ictimai-siyasi xadim Zülfüqar Əhməd oğlu Əhmədzadə Zülfüqar Rüfətoğlunu babasıdır. 1918-ci ildə "Hümmət” təşkilatının üzvü olmuş, Azərbaycanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra bir çox vəzifələrdə işləmişdir. O, 1920-1922-ci illərdə Lerik rayonu Qosmalyon kəndində İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1922-1923-cü illərdə Lənkəran qəzasında Torpaq şöbəsinin müdiri, 1923-1925-ci illərdə Lənkəran rayonu Maarif Şöbəsinin müdiri, 1925-1926-cı illərdə Laçın rayonunun, 1926-1928-ci illərdə Zaqatala rayonunun, 1928-1929-cu illərdə Ağdam rayonunun İcraiyyə Komitəsinin sədri seçilmişdir. Zülfüqar Əhmədzadə 1929-1930-cu illərdə Lənkəran Rayon Pedoqoji Texnikumunun direktoru vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1930-cu ildə isə o, Mərkəzi Komitəya çağrılmiş və Astara Rayonu İcraiyyə Komitəsinin sədri təyin edilmişdir. 1937-ci ildə SSRİ cinayət məcəlləsinin 64-cü maddəsiylə: "Sovet hökumətinə qarşı silahlı mübarizə aparan təşkilatın üzvü kimi” ittiham olunuraq həbs edilib sürgün edilir. 1942-ci ildə sürgündə dünyasını dəyişib.
Qardaşı Rəşad Əhmədzadə Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrının direktoru 2011-ci ildən isə "UNİMA" Azərbaycan Milli Mərkəzinin Prezidentidir. 9 mart 2017-ci ildə Azərbaycanın Əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülüb.
Xürənc (Piranşəhr)
Xürənc - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 640 nəfər yaşayır (116 ailə).
Vilyam Şokli
Vilyam Bredford Şokli (William Bradford Shockley; ) — Amerikalı fizik, tranzistorun müəlliflərindən biri, Fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı (1956).
Həyatı
Vilyam Bredford Şokli 13 fevral 1910-cu ildə Londonda anadan olmuşdur.
Fəaliyyəti
Tranzistorun müəlliflərindən biri, amerikalı fizik Vilyam Bredford Şokli 1956-cı ildə fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. 1963-cü ildən 1975-ci ilə qədər o, Stenford Universitetinin professoru vəzifəsində çalışmışdır.
Mükafatları
thumb|Con Bardin, Vilyam Bredford Şokli və Valter Brattain, 1948-ci ildə.
Ümümdünya QİÇS Günü
Ümümdünya QİÇS Günü Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının tibb dünyası ilə bağlı təşkil etdiyi səkkiz beynəlxalq gündən biridir. 1995-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının prezidenti tərəfindən QİÇS probleminə diqqəti cəlb etmək üçün deklorasiya imzalanmışldır. 2013-cü ilin məlumatına əsasən virusun ilk aşkarlandığı 1981-ci ildən 2012-ci ilə qədər Qazanılmış İmmun Çatışmazlığı Sindromunun səbəb olduğu xəstəliklərdən 36 milyon insan vəfat etmiş, 35.3 milyon insan isə HİV daşıyıcısı kimi həyatlarına davam etməkdədir.
Son illər dünya səviyyəsində aparılan təbliğat kompaniyaları nəticəsində virusun əvvəlki sürətlə yayılmasının qarşısı alınmışdır. Yeni növ dərman preparatlarının kütləvi istifadəyə verilməsi də virusun proflaktikasında yeni ümüdlər yaratmaqdadır. Bütün bunlara baxmayaraq QİÇS hər il 2 milyondan çox insanın ölümündə əsas səbəb kimi olmaqda qalır və bu insanlardan 270 mindən çoxu uşaqlardır.
Tarixi
thumb|right|200px|Ümümdünya QİÇS Günü ilə bağlı çap olunmuş [[poçt markası. (Rusiya, 1993)]] QİÇS-lə bağlı bir günün keçirilməsi ilə bağlı təklifi 1987-ci ilin avqust ayında Ceyms Bun və Tomas Netter vermişdir. Hər iki şəxs İsveçrənin Cenevrə şəhərində yerləşən Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının əməkdaşları idi. Bun və Netter ağıllarına gələn fikiri Birləşmiş Millətlər Təşkilatının HİV/QİÇS üzrə proqramının beynəlxalq direktoru Doktor Man ilə bölüşdülər və Doktor Man tərəfindən fikir bəyənilərək qəbul edilməsi üçün daha geniş müzakirələrə çıxarıldı. Ümümdünya QİÇS Günü ilk dəfə 1988-ci ildə qeyd edililmişdir.
San-Fransiskoda jurnalist kimi fəaliyyət göstərmiş Ceyms Bun Ümümdünya QİÇS Günü kimi 1 dekabr tarixinin qeyd edilməsini israr edirdi. Bun bildirirdi ki, 1 dekabr hər hansısa bir problemə diqqəti cəlb etmək üçün ən gözəl vaxtdır. Şimali Amerika üçün dekabr ayı ABŞ-da seçkilər ayı kimi məşhur olsada, ümumilikdə bütün dünyada milad bayramının yaxınlaşdığı ay kimi xatırlanır. İlk iki ildə körpələr və gənc insanlar hədəf qrup kimi götürüldü və təşkil edilən tədbirlərdə daha çox əhalinin bu kəsimi barədə danışıldı.
Foks qrup kimi uşaqların seçilməsi geniş tənqidlərə səbəb olsada, Qərbi Avropa və Şimali Amerika cəmiyyətlərində QİÇS-in təkcə əxlaqsız həyat tərzi keçirən insanlarda yox, eyni zamanda hər bir insanda ola biləcəyi fikrinin aşılanmasında köməklik etdi. 1996-cı ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının dəstəyi ilə fəaliyyətə başlayan Birləşmiş Millətlər Təşkilatının HİV/QİÇS üzrə proqramı bu tarixdən etibarən 1 dekabr Ümümdünya QİÇS Günündə təşkil ediləcək beynəxlaq tədbir və konfransların koordinasiya işini öz üzərinə götürdü.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının HİV/QİÇS üzrə proqramı 1997-ci ildə verdiyi qərar ilə təqvimin tək bir gününə fokslanmağın yerinə, il boyu davam edəcək tədbirlərin və görüşlərin keçirilməsini qərarlaşdırıldı. Buna baxmayaraq 1 dekabr tarixi dünya səviyyəsində QİÇS probleminə diqqəti cəlb etmək üçün əsas gün olaraq öz yerini qorumuşdur. Demək olar ki, hər il Roma Papası tərəfindən HİV müsbət olan şəxslərlə bağlı dəstək mesajları yayımlanır. Oxşar məzmunlu mesaj bir necə dəfə II İohann Pavel və XVI Benedikt tərəfindən yayımlanmışdır.
NGC 5208
NGC 5208, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Rakif Babayev
Rakif Cəlal oğlu Babayev - Birinci Qarabağ döyüşlərində iştirak edib.
Həyatı
1973-cü ildə Lerik rayonunun Vov kəndində anadan olub. On üç uşaqlı ailənin on birinci övladı idi.
Təhsili
Rakif Babayev 1980-ci ildə Vov kənd orta məktəbinin birinci sinfinə qəbul olunub,1990cı ildə məktəbin 10cu sinfini bitirib.
Hərbi xidməti
1991-ci ildə Lerik rayon Hərbi komissarlığı tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağrılaraq Qarabağ cəbhəsinə göndərilir. O,yenicə formalaşmağa başlayan Milli ordu sıralarında xidmətə başlayır. Rakifin döyüş yolu əsasən Ağdam cəbhəsindən keçir. Rakif Babayev döyüş yoldaşları ilə bərabər Ağdamın Yeni Əfirəli kəndindəki döyüşlərdə düşmənin xeyli canlı qüvvəsini və hərbi texnikasını sıradan çıxararaq məhv edir. Rakif Babayev 1993-cü il avqust ayının 9-da Ağdam rayonu uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmancasına şəhid olub. Şəhidin cənazəsi doğulduğu kəndə gətirilərək torpağa tapşırılıb.
Yenilik kəpənəyi
İnnovasiya kəpənəyi, bazarları, tələbatı, məhsul xüsusiyyətlərini və firmanın imkanlarını birləşdirən sistemdə layihə planlarında kiçik görünən təxribatların (narahatlıqlar və ya dəyişikliklərin) layihəni və ya bütün layihələr portfelini geri qaytarıla bilməyəcək qədər aşağı istiqamətləndirə biləcəyini təsvir edən bir metaforadır. texnologiya və bazarın təkamülü baxımından yol.
Mənşəyi
Bu metafora tədqiqatçılar Anderson və Joglekar tərəfindən hazırlanmışdır. O, xaos nəzəriyyəsində rast gəlinən daha ümumi "kəpənək effekti"nin xüsusi bir nümunəsi kimi düşünülmüşdür.
Bu necə işləyir
Yenilik kəpənəyi ona görə yaranır ki, bir çox innovasiya sistemləri daxili gecikmələri ehtiva edən bir neçə qeyri-xətti əks əlaqə dövrələri vasitəsilə bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədə olan çoxlu sayda elementdən ibarətdir və beləliklə, mürəkkəb bir sistem təşkil edir.
Narahatlıqlar firma daxilində və ya onun rəqibləri tərəfindən qəbul edilən qərarlardan yarana bilər və ya hökumət qanunvericiliyi və ya ətraf mühitin mühafizəsi qaydaları kimi xarici qüvvələr və ya neftin qiymətində gözlənilməz sıçrayışlar nəticəsində yarana bilər. Yenilik kəpənəyi nəticəsində innovasiya sisteminin necə təkamül etməsi son nəticədə innovativ firmanın uğur və ya uğursuzluğuna səbəb ola bilər.
Fizika, biologiya və ya sosiologiya kimi sahələrdə kompleks sistemlərin həm yoldan asılılığa, həm də yaranan davranışa meyilli olduğu məlumdur. İnnovasiya kəpənəyinin davranışını fərqli edən bazar seçimi, həmçinin paylanmış innovasiya parametrləri daxilində fərdi və qrup qərarlarının qəbulunda qərəzlilikdir ki, bu da fövqəladə davranışa təsir edə bilər. Bundan əlavə, biznesin əksər sahələrində menecerlər riski daha yaxşı idarə etmək üçün qeyri-müəyyənliyi azaltmağa çalışırlar. İnnovasiya şəraitində isə uğur yaradıcılığa əsaslandığı üçün menecerlər qeyri-müəyyənliyi aktiv şəkildə qəbul etməlidirlər. Bu, idarəetmə tapmacasına gətirib çıxarır, çünki innovasiya menecerləri və idarəetmə sistemləri kəpənək effekti potensialını təşviq etməli, lakin sonra onun nəticələrinin öhdəsindən gəlməyi öyrənməlidirlər.
İnnovasiya kəpənəklərinin necə "qovulduğu" idarəetmə baxımından yüksək dərəcədə aktualdır. Əksər kəpənəklər layihə daxilində və ya firma daxilində innovasiya portfeli üçün xeyli vaxt və resurs sərf etməklə "sadəcə" başa çatır. Bununla belə, bəzi kəpənəklər bütün sənaye seqmentində rejimi dəyişdirən fövqəladə nəticələri də ortaya çıxara bilər. Üstəlik, bu fövqəladə nəticələr yetişməyə başlayanda və bəzi hallarda pozucu yeniliklərə səbəb olduqda, onları idarə etmək olduqca çətin olur, Buna görə də, potensial innovasiya kəpənəklərinin təsirləri tamamilə ortaya çıxmazdan əvvəl innovasiya sisteminin formalaşdırılması çox vacibdir.
Ramiz Axundov
Ramiz Həbib oğlu Axundov — Azərbaycan kinorejissoru.
Həyatı
25 yanvar 1937-ci ildə anadan olub. Ramiz Axundov uzun müddət AzTV-də rejissor işləyib. Onun filmoqrafiyasında onlarla film, o cümlədən "Bakı arxipelaqı", "Bu, Səttar Bəhlulzadədir", "Habil Kaman", "Xəzər Atlantidası" və digər filmlər var.
Ramiz Axundov 26 dekabr 2015-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.
Elmira Axundovanın həyat yoldaşı idi.
Xoroq
Xoroq  — Tacikistanda şəhər, Dağ-Bədəxşan Muxtar Vilayətinin inzibati mərkəzi.
Coğrafiyası
Xoroq yarı quraq iqlim zonasının bir hissəsidir. İl ərzində az yağış yağır. Köppen iqlim təsnifatına görə, şəhərin iqlimi soyuq qışları olan mülayim enliklərin quru yarı quraq iqlimidir (BSk indeksi). İlin orta hava istiliyi 9.3 ° C, illik 276 mm yağıntı düşür.
İqtisadiyyatı
Xoroq ticarət, nəqliyyat və təhsil üçün vacib bir regional mərkəzdir. Şəhər Moyonşo Nazarşoyev Xoroq Dövlət Universiteti (XoSU), Orta Asiya Beynəlxalq Universitetinin (OABU) bir filialı və Aga Khan Foundation Liseyi kimi təhsil müəssisələrinə ev sahibliyi edir. OABU kampusunun inşasına 2015-ci ilin may ayında başlanacaq.
Pamir magistral yolu Xoroqdan keçir, şəhəri Düşənbə və Oşla birləşdirir. Vaxan Vadisi və Aliçur kəndindən keçən torpaq yol vardır. Kulma-Karokurum aşırımından keçərək şəhəri Çinlə birləşdirən və şəhərə əsas idxalatı təmin edən bir yol da vardır. Ağa Xan Vəqfi, şəhərdən 5 km məsafədə — Tem kəndində yerləşən Pənc çayında (İşkaşım, Şuğnan, Vanj, Darvaz və Pənc) 5 körpü inşa etmişdir.
Şənbə və bazar günləri açıq olan körpünün yanında bazar tikilib. Şəhərin kiçik hava limanı var.
İdman
1950-ci illərdə Tacikistan bandi çempionatı keçirildi, Xorogun öz stadionu var idi. Bu idman növündə matçların keçirildiyi ən yüksək dağlıq idman qurğusudur.
Turizm
Xoroq, Pamirin əsas turizm mərkəzidir və eyni zamanda turistlərin Pamirin əsas görməli yerləri üçün başlanğıc nöqtələrindən biridir. Hər il dünyanın müxtəlif ölkələrindən minlərlə turist təbiəti, əbədi qarla örtülü dağları, Sarez gölünü və Pamirin digər bölgələrini görmək üçün Pamirə gedir.
Natrium hidrofosfat
Natrium hidrofosfat – qeyri-üzvi birləşmədir, ortofosfat turşusunun və qələvi metalı natriumun turş duzudur.
Fiziki xassələri
Natrium hidrofosfat rəngsiz kristallar əmələ gətirir. Suda yaxşı, etanolda zəif həll olunur. Sulu məhlullar anionda hidroliz nəticəsində bir qədər qələvi reaksiya verir. Bir neçə kristalhidrat əmələ gətirir Na2HPO4•nH2O, burada n=2,7,12, kristallaşma suyunda müvafiq olaraq 95,48,1 və 35,1°C-də əriyir.
Tətbiqi
Natrium hidrofosfat qida sənayesində E339 əlavə kimi, pendirin hazırlanmasında emulqator kimi, südün jele halına gəlməsinin qarşısını almaq üçün istifadə olur. Makarona əlavə edilməsi, yeməyin hazırlanmasını sürətləndirir. Farmakologiyada tətbiq olunur.
Toksikliyi
Natrium hidrofosfat zəhərli xüsusiyyətlərə malik deyil. Bu birləşmənin qeydə alınmış preparatları insanlar üçün 4-cü təhlükə sinfinə aiddir.
Kiləsepyan (Piranşəhr)
Kiləsepyan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 319 nəfər yaşayır (43 ailə).
Böyük Adiliyyə mədrəsəsi
Böyük Adiliyyə mədrəsəsi - Dəməşqdə XIII əsrə aid mədrəsə'''. '''
Haqqında
Bu şafii mədrəsəsinin əsası Dəməşqdə Nurəddin Məhəmməd Zəngi tərəfindən qoyulmuşdur. Lakin, o vəfat edərkən, mədrəsənin inşası tamamlanmamışdı. Sonra onu Məlik əl-Adil Seyfəddin davam etdirmişdir. Sonra o da vəfat etmiş və bu işi onun oğlu əl Məlik əl-Muazzam başa çatdırmışdır. Mədrəsədə müdərris kimi çalışanlar qismində qazı Kəmaləddin Ömər Əbu Həfs ibn Bəndər ibn Ömər ət-Tiflisinin də adı çəkilir. Ömər ət-Tiflisi təqribən h.602 (1205)-ci ildə anadan olmuşdur. Ömər ət-Tiflisi Misir diyarına üz tutana qədər Qadı əl-Qudat (baş qazı) xoylu Şihabəddinin müavini vəzifəsində çalışmışdır. Misirdə h. 672 (1273)-ci ildə vəfat edənə qədər tədrislə məşğul olmuşdur.
Adiliyyə mədrəsəsində digər bir azərbaycanlı, əsli Xoydan olan Şəmsəddin Əbül-Abbas Əhməd ibn əl-Xəlil ibn Səadə ibn Cəfəribn İsa da fəaliyyət göstərmişdir. Böyük sultan İsa ibn Məlik əl Adilin zamanında Şəmsədin Şama gəldiyi vaxt sultan ona böyük hörmət edərək, əhvalını soruşur və sözlərini diqqətlə eşidərdi. Sultan özü şəriət elmlərini və fiqhi bildiyi üçün Şəmsəddinə çox hörmət bəsləyər, onunla söhbət edərdi. Sonralar sultan ona Dəməşqdə yer verib, onun üçün maaş təyin etmişdir. Bir çox xadimlər onun yanında oxumuş və biliyindən faydalanmışlar. O, gözəl danışıqlı, iti düşüncəli, fəsahətli, bəlağətli, səxavətli və mərd bir adam idi. Onun müəllimi Fəxrəddin ibn Xətib Ərrey də onun yanına gəlmiş, onun da şagirdləri var idi. Sonralar böyük Sultan Şəmsəddini Dəməşqin baş qazısı təyin etmişdir. Buna baxmayaraq o, olduqca təvazökar və xoşsöhbət idi, namaz vaxtında namaz qılmaq üçün məscidə ayaqla gələrdi. Qazı Əbülabbas Əhməd ibn Xəlil ibn Səadə ibn Cəfər əl-Xuveyyi Dəməşqdə “əl-Adiliyyə” mədrəsəsində qiraət yolu ilə isnad zənciri kimi 14 mühəddisi sayaraq qeyd etdikdən sonra Peyğəmbər (s.a.s.) haqqında Aişənin söylədiyi hədisi nəql etmişdir. Şəmsəddin həmin mədrəsədə yaşamış və vəfat edənədək orada dərs demişdir. İbn Əbi Useybiyə onu “Sədr əl-İmam”, “kamil alim”, “qadı əl-qudat” kimi epitetlərin sahibi kimi qələmə verir. O, qeyd edir ki, Şəmsəddin orada fəqihlərə dərs demişdir. Bu işi h. 637/1239-cu ildə rəhmətə gedənə qədər davam etdirmişdir.
Xarici keçidlər
[http://tarixinstitutu.az/Web/uploads/books/books/2020/03/OrtasrlrdAzrbaycanalimlrininelmilaqlri.pdf Nərgiz Əliyeva. Orta əsrlərdə Azərbaycan alimlərinin elmi əlaqələri və tədris fəaliyyəti. Bakı: «Turxan» NPB, 2015.]
Vilyam Hiqinbotam
thumb|1958ci il. Tennis müsabiqəsi. Vilyam Hiqinbotam (William Higinbotham) - (25 oktyabr 1910 - 10 noyabr 1994) kompüter oyunlarından biri olan “Tennis for Two” (“iki nəfər üçün tennis”) proqramının müəllifi
Həytı
Vilyam Hiqinbotam 25 oktyabr 1910-cu ildə Bricport, Konnektikutda anadan olmuşdur, Nyu Yorkda yaşamışdır.
Fəaliyyəti
Amerikalı fizik, ilk kompüter oyunlarından biri olan “Tennis for Two” (“iki nəfər üçün tennis”) proqramının müəllifi Vilyam Hiqinbotam 1974-cü ildən ömrünün sonuna qədər “Nüvə materiallarının idarə edilməsi” jurnalının texniki redaktoru olmuşdur.
Mitch Pileggi
Mitch Pileggi, (5 aprel 1952), İtalyan əsilli ABŞ aktyoru
Mitch Pileggi — Walter Skinner rolu ilə Məxfi materiallar serialında məşhurlaşmışdır. Pilegginin çəkildiyi məşhur filmlər arasında; Dallas, Walker, Texas Ranger və Çin Çimərliyi filmləri də vardır.
Komandir Steven Cadwell rolunu canlandırdığı "Stargate Atlantis" adlı teleserial da çəkildiyi məşhur ekran əsərləri arasındadır.
Çexiya mətbəxi
Haqqında
Çex mətbəxi Çexiyanın tarixi və ən’ənələrilə çox sıx bağlıdır. Xörəklər köhnə slavyan reseptlərə uyğun bişirilir, və tez-tez Almaniya kimi qonşu ölkələrin tə’siri nəticəsində bir qədər dəyişdirilir. Uzun müddət ərzində Çexiya Avstriya-Macarıstan hökmranlığı altında olub ki, bu da ölkənin mətbəxinə əhəmiyyətli dərəcədə tə’sir göstərib. Çexiyanın mətbəxində həmçinin Slovakiya, Alman Bavariya və ya Polşa Silesiya kimi qonşu ölkələrin də təsirini duymaq asandı. Çexiyada gündəlik qida menyusu səhər yeməyi, nahar və şam yeməyindən ibarətdir. Nahar günün əsas yeməyini təşkil edir. O, masada mütləq olmalı olan şorbadan, əsas xörəkdən və desertdən ibarətdir. Hal hazırda bu ən’ənə daha az doyumlu, amma daha tez-tez qəbul edilən yeməklərlə əvəz olunur. Çex mətbəxində ən çox donuz, mal, quş əti, tərkibində çoxlu miqdarda yağ və ya qaymaq olan ətirli souslar, çörək, və dolğun ətli və ya balıqlı şorbalardan istifadə olunur. Çex süfrəsində olduqca populyar olan toyuq bulyonu və ya tomat şorbasının yanında cesnakova polevka adlanan sarımsaq şorbası, içalatdan hazırlanmış tripe – drstkova polevka şorbası və qulyaş şorbasını görmək olar. Qulyaş xüsusilə populyardır – o, ətirli, ədvalı souslarda pörtlənmiş ətdən hazırlanır. O, knedlik – çörək, maya və ya kartof qaluşkaları ilə verilir. Knedliklər kartof və ya düyünün əvəzinə istifadə olunur. Çex mətbəxində tərəvəzlər həmçinin çox sevilir, məsələn, qızardılmış gül kələmi – smazeny kvatak, kartof blinçikləri – bramboráky və ya noxud pyuresi – hrachova kase. Mazeni sır – sous və kartof qızartması ilə verilən çörək qırıntılarında qızardılan pendir də Çex mətbəxi üçün çox səciyyəvidir. Desertlərə gələndə isə, şirin knedliklərdən başqa, süfrəyə balaca piroqlar və blinçiklər – palacinki, və həmçinin içi şokoladlı və ya qozlu vaflilər və ya şirin kruassanlar qoyulur. Yalnız bu yaxında Çexlər, sağlam yemək meylin yayılması ilə bağlı, xörəklərində kifayət qədər tərəvəzlərin istifadə olunmasına fikir verməyə başladılar. İndi pomidor, xiyar və duzlu tərəvəzlərdən başqa, Çex süfrələrində yüksək qida dəyəri olan tərəvəz salatlarını görmək olar. Çex mətbəxində paxlalılar və kələm xüsusilə qiymətləndirilir. Çexiyada 500-ə yaxın pivə növləri var. Pilsner və ya Budüeiser kimi məşhur pivə evlərilə yanaşı, daha az tanınan brendlər və yerli pivə zavodları yüksək keyfiyyətli pivə istehsal edirlər. Pivə Çex ənənəsinin ayrılmaz bir hissəsidir. Nəinki pivənin qayırılması, hətta onun süzülmə və içilmə qaydaları rituala çevrilib. Bu sahənin qurmanları və mütəxəsissləri deyirlər ki, pivə yavaş-yavaş, tələsmədən süzülməlidir, çünki bundan ən vacib hesab edilən pivə köpüyün miqdarı və keyfiyyəti asılıdır.
Yuxarı Kilə (Piranşəhr)
Yuxarı Kilə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 279 nəfər yaşayır (55 ailə).
Yaqub Nəcəfov
Yaqub Məhəmməd oğlu Nəcəfov (7 iyul 2000; Culfa, Azərbaycan — 8 noyabr 2020; Şuşa rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Yaqub Nəcəfov 2000-ci il iyulun 7-də Culfa şəhərində anadan olub. 2017-ci ildən Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) təhsil alırdı. Quru Qoşunlar Fakültəsinin IV kurs Kursantı idi. 2020-ci ilin sentyabrda Vətən müharibəsinin başlaması ilə bağlı "kiçik leytenant" rütbəsi ilə müharibəyə yollandı. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik leytenantı olan Yaqub Nəcəfov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin, Cəbrayılın, Zəngilanın, Qubadlının və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Yaqub Nəcəfov noyabrın 8-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. Culfa şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Yaqub Nəcəfov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Yaqub Nəcəfov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Yaqub Nəcəfov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qədir Nəzərov
Qədir Xudabağış oğlu Nəzərov — Birinci Qarabağ döyüşlərində iştirak etmişdir.
Həyatı
1974-cü il yanvar ayının 31-də Lerik rayonun Cəngəmiran kəndində anadan olub.
Təhsili
1991-ci ildə Cəngəmiran kənd orta məktəbinin onuncu sinfini bitirib. Qədir orta məktəbi bitirdikdən sonra sənədlərini Bakı Ali Hərbi məktəbinə verir, lakin müsabiqədən keçə bilmədiyinə görə kəndə qayıdır.
Hərbi xidməti
1992-ci ilin iyun ayında Lerik rayon Hərbi komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağrılaraq Milli ordu sıralarına yola salınır. Qədirin döyüş yolu Ağdərə rayonundan başlayır. Qədir Nəzərov 1993-cü il fevral ayının 5-də Ağdərə rayonunun Mehmanə kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhidlik zirvəsinə ucalır. Şəhidin cənazəsi Lerik rayonunun Cəngəmiran kəndinə gətirilərək Xəlifə Zəkəriyyə qəbiristanlığının Şəhidlər kompleksində dəfn edilib. Lerik rayonundakı küçələrdən biri Qədir Nəzərovun adını daşıyır.
Annoya adası
thumb|left|250px Annoya adası — Vesterolen arxipelaqına daxil olan ən qərbdə yerləşən ada. Ada Annoy kommunasına daxildir. Norveçin ən böyük 10 adası siyahısına daxildir. Sahəsi 490 km²-dir. Maksimal hündürlüyü 705 metrdir. Ada eyni adlı körpü ilə Hinnoya adasın birləşir. Əhalisi 6828 nəfərdir (2001). . 1962-ci ildə Annoya raket paliqonu inşa edilmişdir.
Kiriniya qəsri
Kiriniya qəsri ― Kiprdə venesiyalılar tərəfindən köhnə limanın şərq ucunda, əvvəlki səlibçi istehkamının üzərində inşa edilmiş 16-cı əsrə aid qala.
Tarix
Kirina qəsri eramızdan əvvəl X əsrdən bəri mövcuddur. Qazıntılarda eramızdan əvvəl VII əsrə aid olan yunan izləri aşkar edilsə də, ərazi Roma hakimiyyəti dövründə şəhər halına gətirilmişdir. Sahədə aparılan araşdırmalar orijinal qəsrin 7-ci əsrdə, bizanslılar tərəfindən şəhərin yeni ərəb dəniz təhdidindən qoruması üçün inşa edildiyini göstərir. Qala tarixi mənbələrdə ilk dəfə 1191-ci ildə, İngiltərə kralı I Riçardın özünü imperator elan etmiş yerli valisi İsaak Komnini məğlub edərək Üçüncü Səlib yürüşünə gedərkən onu ələ keçirəndə qeyd edilmişdir.
Qısa bir müddətdən sonra Riçard adanı əvvəlcə Tampliyerlər ordeninə, daha sonra isə əmisi oğlu Luzuinyalı Qaya, Qüdsün keçmiş kralına satdı. Bununla da Kiprdə Kipr krallığının (1192–1489) 300 illik hakimiyyət dövrü başladı. Qəsr əvvəllər olduqca kiçik idi. Kirina qəsri 1208-1211-ci illər arasında Jan I İbelin tərəfindən genişləndirildi. Qəsrin əsas funksiyası hərbi istehkam idi və abadlıq işləri yeni giriş, kvadrat və nal şəkilli qüllələr, oxçular üçün pəncərələr və zindanlardan ibarət idi.
1570-ci ildə Kirina qalası Osmanlılara təslim oldu. Osmanlılar da qəsrə dəyişikliklər etsələr də, ingilislər işğalı zamanı bu dəyişikliklər aradan qaldırıldı. Qəsr bundan əlavə Osmanlı admiralı Sadık paşanın türbəsini ehtiva edir. İngilislər qəsrdən polis kazarması və təlim məktəbi olaraq istifadə etmişdirlər.
Mövcud xüsusiyyətlər
Qəsrin quru tərəfindəki xəndək eramızın 14-cü əsrindən əvvəl su ilə dolmuş və qala üçün liman rolunu oynamışdır.
Çxol Çon
Çxol Çon (əsl adı; təxəllüsü Sonqan; ) — Koreya şairi, siyasi xadimi. Yüksək dövlət vəzifələri tutmuş, lakin dəfələrlə təqib və sürgün olunmuşdur. Xanmun dilində (Çin yazılı dilinin koreyalaşdırılmış forması) 7 clidlik nəzm və nəsrəsərinin ("Sonqan çip"), Koreya dilində şer məcmuəsinin ("Soqan kasa") müəllifidir. Kasalarında (lirik poemalar) doğma təbiət gözəlliklərinin tərənnümü ilə yanaşı, avtobioqrafik motivlər, saray çəkişmələri də əksini tapmışdır.
Hisaşi Kimura
– Yaponiya astronomu. O, coğrafi enliklərin variasiyalarını müşahidə edərək onları hesablamaq üçün bərabərlik tərtib etmişdir.
Həyatı
Hisaşi Kimura 1870-ci ildə Yaponiyanın İşikava prefekturasının Kanazava şəhərində doğulmuşdur. 1892-ci ildə Tokio Universitetinin nəzdində olan Elm kollecinin astronomiya fakültəsindən məzun olmuşdur. Daha sonra Tokio Astronomiya Rəsədxanasında işləməyə başlamış və 1899-cu ildə Mizusava Enlik Rəsədxanasının ilk direktoru seçilmişdir. Bu rəsədxana Beynəlxalq Enlik Xidmətinin yaranması ilə əlaqədar olaraq qurulmuş 6 stansiyadan biri idi. Kimura burada qütblərin hərəkəti nəticəsində yaranan enlik variasiyalarını tədqiq etməyə başlamışdır.
Həmin dövrdə qütblərin hərəkətindəki dalğalanmanı ifadə etmək üçün iki termdən istifadə olunsa da, stansiyalarda müşahidə olunan variasiyalar gözlənilməz nəticələr vermişdi. Kimura 1902-ci ildə müşahidə olunan enlik variasiyalarının 3 termlə daha yaxşı ifadə olunacağını bildirmişdir və təqdim etdiyi term Kimura termi adlanmağa başlamışdır. Kimuranın 1902-ci ildəki qeydləri "Astronomical Journal" və "Astronomische Nachrichten" jurnallarında nəşr olunmuşdur.
Basketbol üzrə Avropa çempionatı 1987
Basketbol üzrə Avropa çempionatı 1987 — 1987-ci ildə Yunanıstanda FIBA Avropa tərəfindən sayca 25-ci dəfə keçirilən Avropa çempionatı. Turnir 3-14 iyun tarixlərində keçirilmişdir. Çempionata 12 milli komanda qatılmışdır. Bütün oyunlar Pirey şəhərindəki Sülh və Dostluq salonunda baş tutmuşdur.
Turnirin qalibi favorit sayılan SSRİ millisini həyəcanlı keçən əlavə vaxtda 103:101 hesabı ilə məğlub edən ev sahibi Yunanıstan olmuşdur. Bu Yunanıstanın ilk Avropa çempionluğu olmuşdur. Yunanıstan millisinin oyunçusu Nikos Qalis turnirin ən yaxşı oyunçusu seçilmişdir.
Məkan
Bütün oyunlar Pirey şəhərindəki Sülh və Dostluq stadionunda keçirilmişdir.
İştirakçılar
Turnirdə iştiraka 12 komanda haqq qazanmışdır. 7 komanda əvvəlki çempionatda iştiraka görə, 4 komanda seçmə mərhələdən sonra bu haqqı qazanmışdır. Yunanıstan isə ev sahibi kimi seçmə mərhələdən azad olunmuşdur.
NGC 2305
NGC 2305, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Uçan Balıq bürcü istiqamətində yerləşir. E2/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dəməşq Atabəylər mədrəsəsi
Dəməşq Atabəylər mədrəsəsi — XIII əsrə aid mədrəsə.
Haqqında
Dəməşqin qərbindəki Salihiyyə adlı məhəllədə Atabəylər mədrəsəsi və müşərrəf müqəddəs hədis evi yerləşirdi. Qazı İzzəddin əl-Hələbinin yazdığına görə onu Mosulun sahibi Nurəddin Arslan ibn Atabəyin qızı tikdirmişdi. Məliklərin şərəflisi Müzəffərəddin Musanın qadını Sultan əl-Məlik İzzəddin Məsud ibn Qütbəddin Maudid ibn Atabəy Zəngi ibn Ağ Sunqurun qızı Atabəyli Hacıxanım Xatun (v.e. h. 640/1242) mədrəsə və türbənin sahibəsi idi. Bu mədrəsədə dərs deyən müdərrislərdən biri Safiyəddin Əbu Abdulla Məhəmməd ibn Əbdürrəhim ibn Məhəmməd əl-Hindi əl-Urməvi əş-Şafii sayılırdı. Əş`ari məzhəbli bu urmiyalı mütəkəllim h. 644-cü ildə (1246) Hindistanda anadan olmuşdu. Ona qiraəti öyrədən anası tərəfdən babası fəzilətli insanlardan idi. O, h. 647-ci ildə (1249) Dehlidən çıxmış, həcc ziyarətinə getmiş, üç ay orada dolanmışdı. Sonra Yəmənə daxil olarkən oranın maliki əl-Müzəffər ona 400 dinar hədiyyə vermişdi. O,daha sonra h. 701-ci ildə (1301) Misrə çataraq dörd il orada qərarlaşmışdı. Oradan Antakiya yolu ilə Ruma səfər etmişdi. Rumda 11 il, Konyada 5 il, Sivasda 5 il, Kasyonda 1 il qalmışdı. Urmiyalı qazı Siracəddinlə görüşərkən ona ehtiram göstərmiş, sonra h.685-ci ildə Dəməşqə gələrək, oranı özünə yaşayış məskəni seçmişdi. Safuyiddin şeyxlər şeyxi rütbəsini almışdı. Urmiyalı alim Dəməşqdəki “Zahiriyyə”, “Cavaniyyə”, “Ruhaniyyə”,“Davləiyyə” və “Atabəkiyyə” mədrəsələrində dərs demişdi.
Əbdülqadir əd-Diməşqi onun fətva verməsini, qiraət, üsul, məntiq və təsnifat üzrə gərgin işlədiyini qeyd etmişdi. O, yazırdıki, insanlar onun və onun şagirdlərinin təsnifatından çox xeyir götürmüşlər. Onun bircə xətti pis idi. O, kitablarını Əşrəfi hədis evində saxlayırdı. Onda xeyirli və birləşdirə bilən bir qüvvə vardı. İbn Kəsir yazır ki, Safyuddin h. 725 (1324)-ci ildə vəfat etmişdi.
Tarixi ədəbiyyatda Qazı əl-Qudat Nəcməddin ibn Sasarinində urmiyalı Safiyuddin Əbu Abdulla ilə birlikdə Atabəkiyyə mədrəsəsində dərs deməsi haqqında da məlumat verilir. Urmiyalı müdərrisdən iki il əvvəl h. 725 (1324)-ci ildə vəfat edən Qadı əl Qudat (baş qazı) Nəcməddin ibn Sasari də bu mədrəsədə fəaliyyət göstərmişdi.
Əli Pormehr
Əli Pormehr — İranlı türk müğənni. İranın Ərdəbil ostanının Pormehr kəndində anadan olub.
Mahnılar
və s.
Adişi
Adişi Kutaisi quberniyasının Leçxum qəzasında (indi Mesti rayonunda) kənd adı.
Toponimkası
Adişi- Kutaisi quberniyasının Leçxum qəzasında (indi Mesti rayonunda) kənd adı. Əsli Edişə. Azərbaycanda Hadrut və Cəlilabad rayonlarında Edişə, Qars əyalətində Edişa kənd adları ilə mənşəcə eynidir. XIX əsrdə Şimali Qafqazda noqaylar içərisində Edişə tayfası vardı.
Sinqapur əhalisi
thumb|right|300px|Sinqapur əhalisi və onun artım qrafiki Sinqapur əhalisi — 5,535 milyon nəfərdir (2015). Sinqapur ərazisində həmçinin xeyli avropalılar və diğər qitələrdən olan millətlərin nümayəndələr var.
Çinlilər
Sinqapurda məskunlaşan ilk çinlilər gəldikləri bölgənin dialektiq qruplarını yaratmışlar. Əksəriyyət çinlilər min dilinin xokken dialektində danışır. Ümumi əhalinin 42 %-ni təşkil edirlər. Onların tarixi vətəni Şərqi Çindir. Əhalinin 23 %-ni isə çaoşan şivəsində danışan çinlilərdi. Onların vətəni Quandun əyalətidir. Hakka dilində danışan - 9 %, Haynan adasından olanlar isə ümumi əhalinin 6 %-ni təşkil edir.
Malaylar
Müasir sinqapur malayları Cohor və Malay sultanlığının, eləcədə müasir İndoneziya ərazisindən miqrasiya edənlərdi. İndoneziyadan daha çox Sulavesidən olan buqilər, Sumatradan olan minanqkabaular, yavalılar Sinqapurda üstünlük təşkil edirlər. Nadir hallarda malaylara ərəb tacirlərinin müasirlərinidə əlavə edirlər.
Hindlilər
Hindlilər termini dedikdə Sinqapurda Cənubi Asiya ölkələri — Hindistan, Pakistan, Banqladeş, Şri-Lankadan olan miqrantlar nəzərdə tutulur. Etnik baxımdan onlar çox müxtəlifdir. Üstünlük təşkil edənlər tamillər (Tamiland və Şimali Şri-Lankadan olanlar), malayalilərdir. Pəncablılar, teluqulər və benqalılar azlıq təşkil edir.
Təbii artım
1824-cü ildən 1860-cı ilə qədər Sinqapur əhalisi 11-81 min nəfər artmış və bu zaman etnik tərkib belə idi: çinlilər - 62 %, hindlilər - 16 %, malaylar - 14 %. XX əsrdə əhalinin artımı tempi yüksək olmuş və bunda immiqrantların rolu böyük idi. 1930-cu ildə qadınların immiqrasiyası ən yüksək səviyyəsinə çatmış və bu da, təbii artımın yüksəlməsinə səbəb olmuşdur.
Yaş tərkibi
XX-XXI əsrdə, Sinqapur əhalisinin 7 % -ni 65 yaş və daha yaşlı olanlar təşkil edirdi. 2030-cu ilə olan proqnoza görə bu göstəri 19 %-ə çatacaq. Sinqapurda əmək qabiliyyətli əhalinin orta yaş həddi 36,5 yaşdır. (əvvələr — 31,8 yaş)
Eldar Şalıyev
Eldar Ağabala oğlu Şaliyev — Birinci Qarabağ döyüşlərində iştirak etmişdir.
Həyatı
1974-cü ildə Lerik rayonunun Ancəqəv kəndində anadan olub.
Təhsili
1981-ci il sentyabr ayının 1-də Bobla kənd illik məktəbinin 1-ci sinfinə daxil olub, 1989-cu ilin iyun ayında oranı bitirib. 1989 cu ilin sentyabr ayının 1-də Lerik rayonun 20-ci km. kənd orta məktəbinin 9-cu sinfinə daxil olub, 1991-ci ildə oranı bitirib. Həmin ilin sentyabr ayında Lerik rayon komissarlığının göndərişi ilə Lənkəran şəhərində yerləşən sürücülük məktəbinə daxil olub, 1992-ci ilin mayında oranı bitirib.
Hərbi xidməti
1992-ci ilin sentyabr ayında həqiqi hərbi xidmətə yola salınıb.Hərbi xidmətə Perekeşküldə yerləşən hərbi toplanış məntəqəsindən başlayıb. Burada təlim keçdikdən sonra Ağdərə rayonuna göndərilmiş, ordakı döyüşlərində iştirak edib. 1993-cü il mart ayında Ağdərə döyüşlərində ağır yaralanaraq Mərkəzləşdirilmiş Hərbi Hospitala gətirilib, lakin həyatını xilas etmək mümkün olmayıb. Beləliklə, 1993 cü il aprel ayinin 5-də Eldar şəhidlik zirvəsinə ucalıb. Təhsil aldığı Bobla kənd natamam orta məktəbi Eldar Şaliyevin adını daşıyır.
Əli Vəliyev (əsgər)
Əli Kamran oğlu Vəliyev (15 iyun 2002; Sumqayıt, Azərbaycan — 30 sentyabr 2020; Tapqaraqoyunlu, Goranboy, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əli Vəliyev 2002-ci ildə, iyunun 6-da Sumqayıt şəhərində dünyaya gəlib. Sumqayıt şəhəri 13 saylı orta məktəbdə təhsil almışdır. 2020-ci ildə həqiqi hərbi xidmətə çağırılmışdır.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Əli Vəliyev Goranboy rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. O, 2020-ci il sentyabrın 30-da Goranboy rayonu Tapqaraqoyunlu kəndi istiqamətində düşmən tərəfindən odlu silahla və diğər silah növlərindən atılan mərminin partlayışı nəticəsində şəhidlik zirvəsinə ucalıb. Sumqayıt Şəhidlər Xiyabanı'nda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Vəliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Vəliyev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Conatan Nolan
Həyatı və fəaliyyəti
Conatan Nolan Londonda anadan olub, lakin Çikaqoda böyüyüb. 1994-cü ildə İllinoys ştatındakı "Loyola Akademiyasını", 1999-cu ildə Vaşinqtondakı "Corctaun Universitetini" bitirib. Universitetdə oxyarkən "Memento Mori " adlı kiçik bir hekayə yazır. Qardaşı Kristofer Nolan həmin hekayənin motivləri əsasında "Memento" (2000) adlı film çəkir. Sonralar Conatan Nolan, "Prestij", "Qaran cəngavər" və "İnterstellar" ( Ulduzlararası ) filmlərində ssenarist kimi qardaşı ilə birlikdə çalışır. 2011-ci ildən Amerikan "CBC" kanalında yayımlanan "Person of Interest" serialının prodüseri, ssenaristi və yaradıcısıdır.
Şəxsi həyatı
ZSU-23-4 Şilka
23 mm-lik ZSU-23-4 “Şilka” zenit-raket kompleksi (rusca:Зенитная Самоходная Установка; ЗСУ-23-4 «Ши́лка») yüngül zirehlə və radar sistemi ilə təchiz edilmiş olan SSRİ istehsalı özüyeriyən zenit-raket kompleksidir. 1960-cı illərdə ZSU-57-2 özüyeriyən zenit-raket komplekslərinin yerini alması üçün yaradılmış və adını Rusiyada axan Şilka çayından götürmüşdür. 4 ədəd 23 mm çapında AZP-23 “Amur” kiçik ölçülü avtomatik topa sahibdir.
NGC 7166
NGC 7166, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Durna bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
ZSU-23-4 Şilka
İstehsalçı: SSRİ
İstehsalçı fima: MMZ (Mıtişçi adına Maşın Zavodu)
Tip: Özüyeriyən zenit-raket kompleksi
İstehsal tarixi: 1964 – 1982
Xidmətə giriş ili: 1965 – günümüzə
Ekipaj: 4 nəfər
İstehsal sayı: 6500 ədəd
Ölçüləri
300px|thumb|ZSU-23-4 Şilka Ağırlığı: 21 ton
Uzunluğu: 6.535 mm
Eni: 3.125 mm
Hündürlüyü: 2.576-3.572 mm
Klirens: 0.4 m
Müdafiə
Zireh qalınlığı: 9.2–15 mm qalınlıqda yayılmış polad
Tüstü bombaları
Performans
Dalış dərinliyi: 1 m
Xəndək keçmə: 2.5 m
Divar dağıtmaq: 0.7 m
Qalxma dərəcəsi: 30º
Motor: V-6R dizel, sıralı altı silindr, 4 gedişatlı havasız inyeksiya sistemli su ilə soyudulan 20 litrlik dizel
At gücü: 280 at gücü
Güc nisbəti: 14.7 at gücü/ton
Yanacaq çəninin tutumu: 520 litrl
Mənzili: 450 km
Dayandırılması (Asqı tipi): hidravlik amortizatorlu fərdi burulma bar
Maksimal sürət: 50 km/saat (şosedə), 30 km/saat (yolsuzluq şəraitində)
Gediş məsafəsi: 450 km (şosedə), 300 km (yolsuzluq şəraitində)
Yanacaq çəninin tutumu: 520 litr
Silahlanma
Kalibr: 23x152 mm
Mərminin çıxış sürəti: 980–1000 m/s
Atış tezliyi: 3400-4000 atış/dəqiqədə
Hədəfi məhvetmə uzaqlığı: 0.2–2.5 km
Atəş məsafəsi: 3 km
Mərmi sayı: 2000 ədəd
Mərmi növü: zirehdələn-yandırıcı-izburaxan (БЗТ), qəlpəli-fuqaslı-yandırıcı (ОФЗ), qəlpəli-fuqaslı-yandırıcı-izburaxan (ОФЗТ),
– 8 ədəd 72 mm çapında 9K38 “İgla” daşına bilən yer-hava tipli zenit-raket kompleksi
Kalibr: 72 mm
Raketin ağırlığı: 10.6 kq
Döyüş başlığının çəkisi: 1.3 kq
Döyüş başlığı: Qəlpəli-fuqaslı
İdarəetmə sistemi: Spekt infraqırmızı görüntüləmə (İİR)
Uçuş hündürlüyü: 3 km
Atəş məsafəsi: 6 km
Hədəfin sürəti: 320–360 metr/saniyə
Hədəfi məhvetmə hündürlüyü: 0.10–3.5 km
Hədəfi məhvetmə uzaqlığı: 5 km
Raket 6 saniyədə konteynerə yerləşdirilə və sistem 13 saniyədə növbəti atışa hazır ola bilər.
Radar sistemi
Radar kompleksi: RPK-2M
Radar: 1RL33M2
Avtomatik hədəf tapma məsafəsi: 20 km
İstifadə edən ölkələr
Azərbaycan
Anqola
Rusiya
Bolqarıstan
Əfqanıstan
Əlcəzair
Ermənistan
Vyetnam
Macarıstan
Monqolustan
Mərakeş
Mali
Mozambik
İraq
İsrail
İordaniya
İran
Hindistan
Qırğızıstan
Kuba
Laos
Liviya
Livan
Nigeriya
Polşa
Kamerun
Konqo Respublikası
Özbəkistan
Ukrayna
Eritreya
Efiopiya
Yəmən
Somali
Şimali Koreya
Çeçen mayakı
Çeçen mayakı — Xəzər dənizinin şimal-qərb hissəsində yerləşən Çeçen adasında mayak. Mayak 1863-cü ildə İngilis inşaatçılar tərəfindən inşa edilmişdir. Çeçen adasının yeganə tarixi abidəsidir. Mayak strateji obyekt statusuna malikdir.
Tarixi
250px|thumb|right|[[Çeçen adasında mayak, 1870-1880-ci illər]] Çeçenistan adasının qərb ucunda, Xəzər dənizinin qərb sahilində, Aqraxan yarımadasından üç mil şimalda, Çeçen mayak ucaldılıb.
Çeçen adasındakı mayak haqqında ilk məlumatlar, Rusiyaya səyahət edən və 1636-1638-ci illərdə Səfəvilər dövlətinə yollanan Şlezviq-Holşteyn səfirliyinin tərkibində olan alman səyyahı Adam Olearinin "Moskva səfərinin təsviri" əsərində qeyd edilmişdir Adam Oleari, bu adanın uclarından birində dörd dirəyin bir-birinə bağlandığını və onların üzərinin budaqları ilə örtüldüyünü bildirirdi. Адам Олеарий сообщал, что на Onların yanında gecə alovlandırılan iki böyük çuxur da vardı. Məlumdur ki, "dəniz gəmilərinin keçməsi üçün" adadakı alov haqqında 1723-cü ildə "dənizçilərin qeydlərində bir növ mayak təsvir edilirdi".
Yerli diyarşünasların məlumatına görə, indiki mayakın yerində kiçik bir taxta mayak mövcud olmuşdur.
Qeyd edək ki, hazırkı mayak Çeçen adasının yeganə tarixi abidəsidir. Masajın hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 41,1 metrdir.
Tikintisi
1855-ci ildə Həştərxan limanının komendantı, 1 -ci dərəcəli kapitan R.Q.Maşin, Xəzər dənizinin sahillərini araşdıraraq "dənizçilərin ada ilə paralel sahil boyunca şərqə doğru uzanan qayalardan qorunmasını" təklif etdi. R.Q.Maşin özü tikinti planını hazırlayaraq Dəniz Nazirliyi və Hidrografiya İdarəsinin müdirinə təqdim etdi. Mayakın inşasına 1859-cu ildə başlanıldı. Leytenant Kozlovski tikintiyə nəzarət edirdi. Tikintinin aparılması üçün xaricdən ingilis inşaatçılar cəlb olunmuşdu.
Tikintinin başlaması ilə əvvəlcə mayakın bönövrəsi qoyuldu. Ancaq 1860-cı il fevralın 22-dən martın 4-dək davam edən fırtına zamanı seçilmiş yer su ilə doldu üzən buz parçaları inşaat materiallarının boşaldılması üçün düzəldilmiş limanın çox hissəsini qoparıb sahilə atdı. Bu, Həştərxan limanının komendantının adanın qərb tərəfində mayakın tikintisi üçün daha yüksək bir yer seçməsinə səbəb oldu. 1860-cı ilin yazında inşaat materialları və işçilərin daşınmasına başlanıldı. Elə həmin il Fransadan 2-ci dərəcəli dioptrik cihaz gətirildi. Cihaz Baltik dənizi Mayak idarəsi müdirliyinin mayak quraşdırılması bölümünün ustası Jan İlves tərəfindən quraşdırılaraq tənzimləndi.
11 oktyabr 1863-cü ildə mayak parlamağa başladı. Mayak daşdan hörülmüş qırmızı rəngə boyanmış yuvarlaq bir qüllədir. Mayak işığının yandığı yerin hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 41.1 metr və bazadan 38 metr yüksəklikdədir. Mayak qülləsinin içərisində 196 pilləsi olan pilləkən və 5 pəncərə vardır. Mayakda bütün üfüqü işıqlandıran, yanıb-sönən daimi ağ işıq saçır. Qüllənin yaxınlığında daşdan tikilmiş işçilər üçün birmərtəbəli ev, hamam və anbar vardır.
Mayak bu bölgədə naviqasiyanı əhəmiyyətli dərəcədə təmin etsə də, Çeçen adasının qayaları yaxınlığında gəmi qəzaları baş verməkdə davam edirdi. Buna görə, qəzaya düşən gəminin ekipajına kömək məqsədilə mayakda xüsusi xidmət dəstəsi saxlanılırdı. Mayakda xilasetmə gəmisi və Bakı limanının komandiri tərəfindən təyin edilmiş dənizçilərin gücləndirilmiş komandandası var idi.
1959-cu ildə mayak yenidən quruldu. Mayak qülləsinin özü dəyişməz qaldı. .
1970-ci illərdə mayakda xüsusi işıq-optik aparat quraşdırıldı, o vaxtdan bəri Çeçen mayakı avtomatik rejimdə işləyir.
Çeçen mayakına xidməti Vorjakovlar ailəsi göstərir. Onlar irsi olaraq bu işi nəsildən nəsilə ötürürlər.
Mayak strateji əhəmiyyətini qoruyur. Bu səbəbdən onun ərazisi xüsusi qorunma zonasına daxildir. Mayaka giriş məhduddur.
Balamir Məmmədov
Balamir Şirməmməd oğlu Məmmədov — Birinci Qarabağ döyüşlərində iştirak edib.
Həyatı
1974-cü ildə Lerik rayonunun Küsəkəran kəndində anadan olub.
Təhsili
1989-cu ildə Küsəkəran kənd natamam orta və 1991-ci ildə Veri kənd orta məktəblərini bitirib.
Hərbi xidməti
1992-ci ildə Lerik rayon hərbi komissarlığı tərəfindən həqiqi hərbi xidmətə çağırılaraq cəbhə bölgəsinə göndərilib. Balamir Məmmədov Qarabağ cəbhəsinin müxtəlif istiqamətlərində gedən bir sira uğurlu əməliyyatlarda iştirak edərək torpaqlarımızın müdafiə olunmasında igidlik göstərib. Balamir Məmmədov 1993-cü ilin mart ayında Ağdərə rayonunun Çıldıran bölgəsi uğrunda gedən döyüşlər zamanı şəhid olub. Ölümündən sonra təhsil aldığı Küsəkəran kənd natamam orta məktəbinə onun adı verilib.