cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Herniyar
İstifadəsi
Rusiyanın bir çox şəhərlərində bu bitkinin kökündən hazırlanan maye sabunla bir çox ev heyvanlarının yununu yuyurlar. Bitkinin tərkibində kumarin və onun törəmələri olan 0,2%-ni təşkil edən herniarinin metil efiri – C 10H 8O 2, kversetin, rutin, triqlükozid, arabinozid, kversetin flavonoidləri, triterpen saponinləri hidroliz olunaraq kvilay C 30H 46O 5, turşusuna çevrilən ramnoza, qalaktoza və qlükozid maddələri, 0,6% qatı efır yağı, alkoloid izləri, aşı və qatran maddələri tapılmışdır.
Tibdə tətbiqi
Hamar herniyardan alınan preparatlardan suçiçəyi xəstəliyində, böyrəyin müalicəsi və sidikqovucu vasitə kimi istifadə edilir. Otunu suya salıb çalxaladıqdan sonra sabun köpüyü əmələ gətirir. Bu su ilə əli yuduqda dəri çox yumşalır. Hamar herniyarı Avropa ölkələrinə ixrac edir, burada sidikqovucu vasitə kimi istifadə edirlər. Belarus xalq təbabətində sulu məhlulu ilə sarılıq zamanı, mədə ağrılarında, qrıja (yırtıq), uşaqlıq sallanmalarında, sidiklik qanaxmalarında, quduzluqda işlədilir. Diatezi və ekzeması olan uşaqlari qaynadilmiş məhlulu ilə çimdirirlər.
Xalq təbabətində istifadəsi
Xalq təbabətində suçiçəyi xəstəliyi zamanı sidikqovucu vasitə kimi, kəskin sidik kisəsi soyuqdəymələrində, həmçinin sarılıqda istifadə edilir. Ağır fıziki iş zamanı əmələ gələn əzələ ağrılarında, 10%-li cövhərindən içməyi məsləhət görürlər. Ot və kök hissəsindən hazırlanan cövhərindən antiseptik vasitə, soyuqdəymədə, revmatizmdə, artritdə sakitləşdirici kimi, həmçinin mədə pozuntularında, podaqra, kolit, yogun bağırsaq iltihabında, qıcolmada, ürəkkeçmə, əsəb, bağırsaq və s. xəstəliklərin müalicəsində geniş istifadə edilir. Otundan və toxumundan hazırlanan cövhərindən isteria, ürəkkeçmə xəstəliklərində, müxtəlif şişlərin müalicəsində, kökündən hazırlanan məhlulundan qaşınmaya qarşi istifadə edilir. Pörtlədilmiş yarpaqlarından təpitmə formasında əzilmiş yerlərə qoyur, damar soyuqdəymələrində yaş sarğı kimi istifadə edilir. Toxumundan hazırlanan spirtdən isə trixnoz əleyhinə işlədilir.
Bitkinin sulu çıxarışı yaxşı köpük verdiyinə və ətirli iyə malik olduğuna görə, onu yuyucu maddələrin əvəzedicisi kimi də işlətmək olar. Ətirli iyə malik olduğundan bundan ətriyyat və kosmetika sahələrində geniş istifadə edilir. Dermatologiyada yarasağaldıcı və büzüşdürücü vasitə kimi işlədilir. Ətirli suyu əlin dərisini yumşaldır, elastikliyini artırır. Bu xüsusiyyətlərinə görə hamar herniyar kosmetikada geniş istifadə edilir. Bitkidən quru və adi halda cövhər hazırlanır. Tüklərin inkişaf etdirilməsi üçün əla vasitə hesab edilir.
Dünyanın bir sıra ölkələrinin xalq təbabəti ilə məşgul olan tibb mütəxəssisləri herniyar bitkisinin soyuqdəymə nəticəsində baş verən xəstəlikləri məharətlə aradan qaldırmasını yüksək qiymətləndirirlər.
Herniyardan hazırlanan preparatlar kəskin xroniki prostatı, eləcə də böyrək və sidik kisəsində baş verən pozuntuları gözəl müalicə edir. Bitkinin adının “qrıjnik” adlandırılması təsadüf olmayıb. Ağır yük qaldıran fəhlələr yırtıq əmələ gəlməsin deyə, herniyardan hazırlanmış dəmləmələr və cövhərlər içərmişlər.
Herniyardan hazırlanan preparatlardan bakterisid kimi, soyuqdəymə zamanı, yarasağaldıcı, büzüşdürücü, sidikqovucu, ödqovucu və spazma əleyhinə geniş istifadə edilir.
Herniyardan müalicə preparatlarının hazırlanması.
Prostat vəzinin soyuqlamasında. 1 xörək qaşığı doğranmış herniyarı 1 stəkan qaynar suda dəmləyib, 1 saat saxladıqdan sonra süzün. Alınmış ekstraktdan gündə 4-5 dəfə yeməkdən sonra daxilə qəbul edin.
Prostat vəzinin adenomasında əlavə köməkçi vasitə kimi. 1 xörək qaşığı herniyar, qarğıdalı saçağı, peyğəmbər çiçəyi, 2 çay qaşığı qatırquyruğu, 5 çay qaşığı ot kəndəlaşının kök hissəsindən və tozağacı tumurcuğu götürün. Alınmış qarışıqdan 2 xörək qaşığı götürüb 1 litr qaynar suya töküb 20-30 dəqiqə isti yerdə dəmləyin və süzün. Sonra stəkanın 1/2 hissəsi qədər gündə 4 dəfə yeməyə 30 dəqiqə qalmış qəbul edin.
Sistit, sidik kisəsinin soyuqlamasında, nefritdə, ürək və böyrək ağrılarında. 2 xörək qaşığı doğranmış otundan götürüb qaynanmış suyun üzərinə töküb qaynama dərəcəsinə gətirib süzün və gündə 4 dəfə, stəkanın 1/2 hissəsi qədər daxilə qəbul edin.
Sidik kisəsində olan dasların kənar edilməsində. Bunun üçün 1 çay qaşığı doğranmış otun üzərinə 1 xörək qaşığı qarğıdalı saçağı, lobya qabığı, qırxbuğum əlavə edib qarışdırın. Sonra qarışıqdan 3 xörək qaşığı götürüb 0,5 litr qaynar suyun üzərinə töküb 30 dəqiqə zəif od üzərində dəmlədikdən sonra süzün. Alınmış ekstraktdan gündə 3 dəfə yeməyə yarım saat qalmış daxilə qəbul edin.
Podaqra, revmatizm, artrit, artroz zamanı. 1 xörək qaşığı doğranmış otu 0,5 litr qaynar suya töküb 5-7 dəqiqə zəif od üzərində saxladıqdan sonra süzüb gündə 3 dəfə yeməyə 30 dəqiqə qalmış stəkanın 1/2 hissəsi qədər daxilə qəbul edin.
Dermatit, ekzema, endodermitdə. 2 xörək qaşğı doğranmış otu 0,5 litr qaynar suya töküb 2 saat dəmləyib süzün. Alınmış ekstraktla zədələnmiş dərini yuyun.
Viti-Levu
Viti-Levu — Viti-Levu adalarının ən iri adasıdır. Viti Levu dillərində «Böyük ada» mənasini bildirir. Viti sözü sonradan dəyişilmiş formada Fici olmuşdur.
Coğrafiyası
thumb|left|Adaların topoqrafiyası Adanın sahəsi 10 338 km² təşkil edir. Şərqdən qərbə uzunluğu 146 km, şimaldan cənuba 106 km təşkil edir. Ölçülərinə görə Okeaniyada ölçüsünə görə 6 adadır. Ən yaxın materik Avstraliyadır (2700 km). Adanın şimalında Blaya dənizi yerləşir. Vanua-Levu adası digər adalardan Latu-i-ra və Kandavu boğazları ilə ayrılır. Adadan şimal-şərqdə Yasava adaları yerləşir.
Ada vulkan və materik məşəllidir. Adanın ən hündür nöqtəsi Тоmaniivi dağıdır (1324 m).
Ada Subekvatorial iqlimə malkdir. Orta illik tempratur 24 — 29°S, yağıntının miqdarı isə 2000–3000 mm təşkil edir. İl boyu eyni iqlim olsada qışda nisbətən quraq keçir. Burada adanın iqlimi rəngarəngdir. Manqrov meşələrinə rast gəlinir.
Əhalisi
Viti-Levu adasında böyük Hindistanlı diaspra mövcuddur.
İnzibati bölgü
Adada Ficinin 13 vilayətindən 8-i yerləşir. Adada yerləşən Mba, Nadroqa-Navosa və Ra vilayətləri Qərb dairəsinə, Naitasiri, Namosi, Reva, Serua və Tailevu vilayətləri isə Mərkəzi dairəyə daxildir. Adanın qərb hissəsi şəkər qamışı, şərqində isə südçülük istiqamətli maldarlıq inkişaf etmişdir.
Enes dili
Bir-birindən kəskin fərqlənən iki dialekti var — somatu (tundra, xantay, turuxan) və pe-bay (meşə, baixin, каrasin, маnqazey).
Qrammatikası ilə nenes dilinə və nqanasan diliə yaxındır və qohum dillər sayılır.
Enes əlifbası
Əlifbası 1980—1990-cı illərdə hazırlanıb. Rəsmi surətdə qəbul edilmənib, ancaq onunla üç kitab buraxılıb (o cümlədən məktəblilər üçün rus-enes lüğəti ).
«Таymır» qəzetində nadir hallarda enes dilində materiallar dərc edilir.
Bahar (Beyləqan)
Bahar — Azərbaycan Respublikasının Beyləqan rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 22 may 2007-ci il tarixli, 345-IIIQ saylı Qərarı ilə Beyləqan rayonunun Bahar qəsəbəsi Qəhrəmanlı qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu qəsəbə mərkəz olmaqla, Bahar qəsəbə inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Mil düzündə yerləşir.
Əhalisi
Əhali əsasən Cəbrayılın Horovlu kəndindən, Ermənistan Qəmərli rayonunun Qaraqoyunlu kəndindən, Vedi rayonundan köçüb gələn Azərbaycan türklərindən ibarətdir.
Kruzenştern boğazı
Kruzenştern boğazı — Sakit okeanına daxil olan Raykoke adasını Şiaşkotan adasından ayırır. Oxot dənizini Sakit okeanı ilə birləşdirir. Kuril adaları arası boğazlara nisbətən enlidir. Uzunluğu 15 km, ən dar eni isə 74 km təşkil edir. Dərinliyi 1764 m-ə çatır. Sahilində sıldırımlı və qayalıdır. Boğazın duzluluğu 32,5-34,2 ‰ təşkil edir. Boğazın sahəsi 40,84 km²-dir. Mərkəzi hissədə Lavuşki qayalıqları vardır. Cənub hissədə isə Qolovnin boğazı ilə birləşir. Boğaz səyyah İvan Kruzenşternin şərəfinə adlandırılmışdır. O boğazı keçərkən Nadejda gəmisi 1805-ci ilin mayında Lovuşki qayalıqlarına çırpılır, ancaq batmaqdan qurtula bilir. Sahillərində yaşayış məntəqələri yoxdur. Saxalin diyarının ərazisinə daxildir.
Mirzə Məhəmməd xan Borazcani
Mirzə Məhəmməd xan Borazcani (1873- 1930) — İran şairi, ədibi, siyasətçi.
Həyatı
Mirzə Məhəmməd xan 1873-cü ildə Borazcanda anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Doğma şəhərlərinin valisi olmuşdu. Qəzənfərüssəltənə ləqəbini daşıyırdı.
Mirzə Məhəmməd xan Borazcani ingilis təcavüzkarlarına qarşı İranın cənub vilayətlərində başlayan milli azadlıq hərəkatına qoşulmuşdu.
Çakutah yaxınlığında Dəştistan, Təngistan şeyxlərindən Zayir Xızır xan Əhrəmi, Borazcan kələntəri Şeyx Hüseyn xan Çakutahi və Qəzənfərüssəltənənin iştirakı ilə yığıncaq olmuşdu. Bu yığıncaqda işğalçı qoşunlara qarşı müqavimət göstərmək, onların daxili bölgələrə yürüşlərinin qarşısını almaq qərara alınmışdı.
Mirzə Məhəmməd xanın iştirakı ilə "Borazcan komitəsi" yaranmışdı.
1915-ci ilin iyul ayında baş verən Əhrəm döyüşünün ağırlığını, gərginliyini görən "Borazcan komitəsi" Qəzənfərüssəltənənin başçılığı ilə 300 mücahidi, kapitan Əxtərin komandanlığı ilə 300 jandarmı təngistanlıların yardımına göndərdi.
Hamı bir nəfər üçün (film, 1984)
Məzmun
Film SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı, tökmə ustası Sabir Musayevə həsr edilmişdir.
Balleni adaları
Balleni adaları — Üç böyük adadan və çoxlu sayda kiçik adalardan ibarət, insan yaşamayan arxipelaqdır. Vulkan mənşəli Cənub okeanı (Somov dənizi) və cənubdan Yeni Zelandiya ilə əhatələnmişdir.
Coğrafiyası
Arxipelaqa üç böyük ada daxil olur — Yanq, Bakl və Sterj adaları. Həmçinin bir çox xırda adacıqlardan və qayalardan ibarətdir.
thumb|left|200px|Bak adaları xəritədə (ortada) Adaların hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 1524 m yüksəkliyə qədər çatır. Ərazinin çox hissəsi buzlaqlarla örtülmüşdür. Arxipelaqın uzunluğu təxminən 160 kilometrə qədər uzanır.
Adalarda Adeli pinqvini və Antarktika pinqvininlərinin böyük koloniyaları yerləşir.
Adalar Antarktika haqqında konvensiyaya görə Yeni Zelandiyaya yaxın olan Antarktika ərazisinə (Rossa ərazisi) daxil edilmişdir.
Tarixi
Adalar 1839-cu ildə ingilis dəniz səyyahı Con Balleni tərəfindən aşkar edilmişdir. Səyyahın şərəfinə adalar bu cür adlandırılmışdır.
Ufotable
— Özünün budaq şirkətlərindən olan Telecom Animation Film vasitəsilə TMS Entertainment əməkdaşları tərəfindən 2000-ci ilin oktyabr ayında təsis edilmiş Yaponiya animasiya studiyası. Studiya Nakanoda, Tokioda yerləşir. Studiyanın bir çox işlərində (Ninja Nonsense, Futakoi Alternative, Coyote Ragtime Show, Gakuen Utopia Manabi Straight!, Tales of Symphonia, Kara no Kyōkai) gil animasiyasına rast gəlmək mümkündür.
Adam Oleari
İlkin soyadı Ölşlegel olsa da, sonradan bu soyadın latınlaşdırılmış variantı olan Olearius soyadını qəbul etmişdir.
Həyatı və səyahətləri
thumb|left|"Moskvaya səyahətin təsviri" kitabında [[Şamaxını təsvir edən qravür (1656)]] Oleari Maqdeburq yaxınlığındakı Aşerslebendə doğulmuşdur. Leypsiqdə təhsil aldıqdan sonra, III Fridrixin saray kitabxanaçısı və riyaziyyatçısı olmuşdur. Rus və ərəb dillərini bildiyinə görə 1633-cü ildə hüquqşünas Filip Kruzius fon Kruzenştern və Hamburqlu tacir Otto Brüggemanın başçılığı altında Rusiya və İrana göndərilən səfirliyə katib təyin edilmişdir. Səfirliyin məqsədi Holşteyn-Qottorp hersoqluğu ilə Səfəvi şahı I Səfi arasında ipək ticarətinə icazə verilməsinə dair müqavilə imzalamaq idi. Həmçinin, ticarət yolları Rusiya ərazisindən keçdiyinə görə rus çarının da icazəsi tələb olunurdu.
Səfirlik 22 oktyabr 1633-cü ildə yola düşdü və Hamburq, Lübek, Riqa, Dorpat (5 ay burada dayanma), Reval, Narva, Ladoqa və Novqoroddan keçərək 14 avqust 1634-cü ildə Moskvaya çatdı. Burada onlar çar Mixail Fyodoroviçlə sərfəli müqavilə imzalayaraq hersoqun bu müqaviləni təsdiqləməsi üçün dərhal Qottorpa geri qayıtdılar.
thumb|[[Kazan şəhərinin təsvir edildiyi qravür]] Bu məsələ həll edildikdən sonra, səfirlik İrana getmək üçün 22 oktyabr 1635-ci ildə Hamburqdan yola çıxaraq, 1636-cı il martın 29-da Moskvaya çatmışdır. İyunun 30-da buradan ayrılaraq Nijni Novqorod yaxınlığındakı Balaxnaya yola düşmüş və burada Volqa çayında əvvəlcədən hazırlanmış gəmiylə Xəzər dənizinə və oradan cənuba hərəkət etməyə başlamışdır.30 iyul Volqanın aşağısıyla hərəkət edən gəmi güclü fırtınaya görə o zamankı Nizabad kəndində sahilə yan aldı.(Nizabad kəndi Xaçmazın indiki Niyazoba kəndidir) 14 noyabr 1636-cı ildə Dərbəndə hərəkət edən səfirlik, buradan cənuba doğru quru yolu ilə hərəkətə başladı. Dərbənddə olarkən Oleari yerli əhalidən bir sıra maraqlı rəvayətlər yazıya almışdır. Dədə Qorqud məzarını, Burlaxatun türbəsini ziyarət etmiş, hətta məzarların yerləşdiyi ərazini də təsvir etmişdir. Şamaxıda 3 ay şahın cənuba hərəkət etmələrinə dair icazə verməsini gözləmiş və Ərdəbil, Sultaniyyə və Qəzvindən keçərək 3 avqust 1637-ci ildə şahın paytaxt İsfahandakı sarayına çatmışdır. Səfirliyin üzvləri 16 avqustda Şah I Səfi tərəfindən qəbul edilirlər. thumb|left|"Moskvaya səyahətin təsviri" kitabında [[İsfahanı təsvir edən qravür (1656)]] Buradakı danışıqlar Moskvadakı kimi uğurlu alınmır və səfirlik 21 dekabr 1637-ci ildə İsfahanı tərk edib, Rəşt, Lənkəran, Həştərxan, Kazan, Moskva və s. şəhərləri keçərək geriyə qayıdır.
Səyahətdən sonra
thumb|[[Qottorp qlobusu — Adam Oleari tərəfindən düzədilən və ölümündən sonra I Pyotra hədiyyə edilən qlobus ]] İrandan qayıtdıqdan sonra Oleari saray kitabxanaçısı və riyaziyyatçısı kimi Qottorpda məskunlaşdı. 1643-cü ildə yenidən Moskvada olmuş və çar tərəfindən burada qalmaq barədə xahişi qəbul etməyərək Almaniyaya geri qayıtmışdır. Oleari öz dövrünün ən yaxşı alman nasirlərindən biridir. O, fars şairi Sədinin "Gülüstan" əsərini alman dilinə tərcümə edərək, "Persianisches Rosenthal" başlığı altında 1654-cü ildə Şlezviqdə nəşr etdirmişdir. Həmçinin o, fars dili lüğəti hazırlasa da, bu yalnız əlyazma şəklində qalmışdır.
Azərbaycanın neft strategiyası
Sabiq prezidenti Heydər Əliyevin 1969-cu ildə Azərbaycana rəhbər seçildikdən sonra sosial-iqtisadi həyatın bütün sahələrində olduğu kimi, neft emalı sənayesində də dərin keyfiyyət dəyişiklikləri baş vermişdir. 1969-cu ildən başlayaraq Azərbaycanın xalq təsərrüfatının bütün sahələri kimi neft və qaz sənayesinin də yüksək dinamik inkişaf mərhələsinə qədəm qoyması ilə səciyyələnir Bu dövrdə Azərbaycanın neft və qaz sənayesinin inkişaf tarixində yeni mərhələ başlayır.
70-80-ci illərdə Azərbaycanda neft sənayesinin inkişafına təkan verən 75 növdə 400-dən çox ağır yük qaldıran kran gəmisi, boruçəkən gəmilər, seysmik, sərnişin və s. gəmi növləri gətirildi. Xəzərdə 2500 t gücündə "Azərbaycan" kranı, "Xəzər" tipli özüqalxan, sonralar isə dənizin 200 m dərinliyindəki sahələrdə işləməyə imkan verən "Şelf" tipli yarımdalma üzən qazma qurğularının alınması nəticəsində dənizin daha dərin sahələrində zəngin neft və qaz yataqlarının kəşf olunmasına imkan yarandı. Nəticədə 60-cı illərin sonu ilə müqayisədə yeni 8 neft və qaz yataqları kəşf edildi, neft ehtiyatları iki, qaz ehtiyatları isə üç dəfə artırıldı. 1975-ci ildə neft və qazın ümumi hasilatı 27,1 mln. t-a (şərti yanacaq) çatdırıldı. 80-ci illərdə üzən qazma qurğularının sayı 11-ə çatdı və onlardan istifadə nəticəsində, indi Azərbaycan neftinin əsas hissəsini təşkil edən dənizin 80–350 m dərinlkdə yatan zəngin neft ehtiyatlarına malik olan yataqlar kəşf olundu (Günəşli, Çıraq, Azəri və b.).
Eyni zamanda neftayırma zavodlarının yenidən qurulmasına başlandı. "Azərbaycanda neftayırma sənayesinin yenidən qurulması" planı mərhələlərlə icra olunduqca, bu sahədə başlanan keyfiyyət dəyişiklikləri də genişlənərək dərinləşirdi. Məsələn, 1976-cı ildə "ELOU-AVT-6", 1980-ci ildə "Katalitik Riforminq", 1986-cı ildə "Neftin kokslaşdırılması", 1993-cü ildə "Katalitik Krekinq" qurğularının inşası, hələ sovet hakimiyyəti illərində onun rəhbərliyi ilə respublikamızda görülən digər işlər, yaradılan möhkəm təməl bu gün müstəqil Azərbaycanda dünya standartlarına uyğun neft sənayesinin formalaşmasına imkan yaratmışdır.
Bu dövrdə Dərin Dəniz Özülləri zavodunun Azərbaycanda, Bakıda tiklməsi üçün o zaman Sovetlər məkanında 450 mln. ABŞ dollarının ayrıldı, bunun üçün Moskvadan belə bir icazənin alınmasına nail olundu (bu zavodun Həştərxanda tikilməsi nəzərdə tutulmuşdu).
"Yeni neft strategiyası"nın nailiyyətlərinin aşağdakı istiqamətlərdə reallaşdığını göstərmək olar:
1. Azərbaycanın, neft-qaz layihələrinə beynəlxalq neft korporasiyalarının, bütövlükdə xarici işgüzar dairələrin, iri investisiyaların cəlb edilməsi hesabına dünyanın enerji daşıyıcıları bazarına sürətlə çıxışın təmin edilməsi;
Bu sazişlərin nəticəsi olaraq Azərbaycanın neft-qaz sənayesinə təxminən 60 milyard ABŞ dolları həcmində sərmayə qoyulması nəzərdə tutulmuşdur ki, bu da respublikamızın gələcək inkişafının əsl qarantıdır.
2. Azərbaycan neftinin dünya bazarına sərbəst və sürətli çıxışını təmin etmək üçün ixrac boru kəmərləri sisteminin yaradılması;
Hazırda hasil edilən neft dünya bazarlarına iki marşrut üzrə çıxarılır: Rusiyanın Qara dəniz sahilindəki Novorossiysk ə Gürcüstanın Supsa limanı vasitəsilə.
H.Əliyev hər iki neft kəmərinin çəkilməsi qərarını verdi. İlkin neft layihəsinin həyata keçirilməsi və onun dünya bazarına ixracı "Azəri", "Çıraq" və "Günəşli" yataqlarındakı işlərin intensivləşməsinə və Azərbaycanın karbohidrogen resurslarının işlənməsinə yeni investisiyaların cəlb edilməsi üçün şərait yaratdı.
1999-cu ilin noyabrında Türkiyənin İstanbul şəhərində keçirilmiş ATƏT-in Sammitində ABŞ, Türkiyə, Azərbaycan, Gürcüstan, Qazaxıstan və Türkmənistanın prezidentləri tərəfindən Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) "Əsas İxrac Neft Kəməri"nin çəkilişi haqqında dövlətlərarası Müqavilə imzalanmış və sonradan isə Türkiyə, Azərbaycan və Gürcüstan Parlamentləri bu Müqaviləni ratifikasiya etmişlər. 2002-ci ilin sentyabrın 18-də Bakıda, Səngəçal terminalında Heydər Əliyevin, Türkiyə və Gürcüstan prezidentlərinin iştirakı ilə Bakı-Tbilisi-Ceyhan ixrac neft kəmərinin təməl daşı qoyulmuş və tikintisinə başlanmışdır. BTC-nin Azərbaycan hissəsinin Gürcüstan hissəsi ilə birləşdirilməsi 2004-cü ilin oktyabrında baş tutdu.
Gələcəkdə bu kəmər nəinki Azərbaycan neftinin dünya bazarlarına çıxarılmasına imkan verəcəkdir, həmçinin "İpək yolu"nun və türkdilli ölkələrin də əsas magistral kəməri olacaqdır.
3. Azərbaycanın milli sərvəti olan neftdən gələn gəlirlərin gələcək nəsillər üçün toplanaraq artırılması, bu gəlirlərdən ölkəmizin cari sosial ehtiyaclarını, iqtisadi tərəqqi və inkişaf tələblərini nəzərə almaqla, bugünkü nəsillər üçün istifadə edilməsi;
Bu məqsədlə 1999-cu il dekabrın 29-da sabiq prezident Heydər Əliyev "Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunun yaradılması haqqında" fərman imzalamışdır. Dövlət Neft Fondu fəaliyyətə başlayandan indiyə qədər bu fonda bir neçə milyard ABŞ dolları məbləğində vəsait daxil olmuşdur.
İmamlı
İmamlı — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Yaşayış məntəqəsini imamlı nəslinə mənsub ailələr saldığı üçün belə adlandırılmışdır.
Azərbaycanın neft strategiyası
4. Yeni neft strategiyasının həyata keçirilməsinin nailiyyətlərindən biri də Qərbin qabaqcıl texnika-texnologiyasının Azərbaycana gətirilməsidir;
İmamlı
Tarixi
Bu adda türk mənşəli tayfanın olduğu güman edilir. Toponimikada bu zona üzrə eyni adda köhnə kəndin mövcudluğu da yazılıb. Qəbələ Oğuz yolunun yuxarı hissəsindədir və burada 400 nəfər əhali yaşayır. Əhalinin rifah halının yaxşılaşdırılması məqsədilə həlli vacib olan məsələlərə önəm verilir. Sakinlər tərəfindən fındıq bağları çox salınıb, heyvandarlığın vəziyyəti qənaətbəxşdir. Taxıl əkənlər, tərəvəz yetişdirən camaat torpaqla ünsiyyətdən həzz alırlar. Nəticədə isə hər kəsin qapısında inəyi, süfrəsində ağartısı, qışa tədarükü boldur. Bir sözlə həyat üçün lazım olan bütün nemətlərdən dadırlar. Kənddə narahatlıq doğuran problemlər qısa vaxt ərzində aradan götürülür. Əsas magistral yola yaxın olduğundan gediş-gəlişə problem yoxdur. Kənd başının mərkəzi yolla arası 2 km-dir. Elektron ATS qurulub və elektrik enerjisi fasiləsiz verilir. Sayğaclaşma prosesi aparıldığından camaat işlətdiyi enerjinin pulunu vaxtında ödəyir və işıq sarıdan korluq çəkmirlər. Kənddə icra nümayəndiliyi və bələdiyyə üçün təzə binalar tikilib.
Azərbaycanın neft strategiyası
Xüsusilə tikintidə və yataqların işlənilməsində, qazımada və istismarda tətbiq olunan yeni texnika, texnologiya və avadanlıqlar neft sənayesinə pozitiv təsir göstərmişdir. Azərbaycanda ilk dəfə olaraq Mərkəzi Azəri yatağında 48 quyunun qazılmasına imkan verən nəhəng və əzəmətli dərin dəniz özülü tikilib qurtarmaq üzrədir. Texniki baxımdan dünya miqyasında ən iri terminallardan biri Səngəçal terminalıdır və burada genişləndirmə ilə əlaqədar çoxlu obyektlər tikilmişdir. Səngəçal terminalına Azəri yatağından gələn 186 km-lik 800 mm sualtı neft və 187 km-lik 720 mm sualtı qaz kəmərləri tikilmişdir. Azərbaycanda yuxarıda adları çəkilən nəhəng tikililərin aparılmasında, onların başa çatdırılmasında "Tekfen", "Azfen", "Makdermot" və s. müəssisələrin rolu böyükdür. Azərbaycanda neft-qaz sektorunda fəaliyyət göstərən xarici şirkətlərdə, firmalarda 17 mindən artıq Azərbaycan vətəndaşı işləyir. Bunlardan Azəri-Çıraq-Günəşlidə bilavasitə çalışanların sayı 9500 nəfər təşkil edir.
Azərbaycan malik olduğu neft potensialı hesabına neftin hasilatını 2010-cu il üçün 40-45 milyon tona çatdıracağı proqnozlaşdırılır. Saziş dövründə işlənmədən ümumi gəlirin 100 mlrd. ABŞ dollarına qədər olacağı proqnozlaşdırılır. Yeni neft strategiyasının ən mühüm tərkib hissələrindən biri Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac boru kəmərinin çəkilişi ideyasının meydana qoyulması və onun reallığa çevrilməsidir.
Bidens mandonii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Proprioseiopsis athiasae
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Nikolay Poppe
Nikolay Poppe (d. 27 iyul 1897, Çifu, Çin — ö. 8 avqust 1991)— Monqol; Altay və Türk dilləri üzrə tədqiqatları ilə tanınmış Rus əsilli ABŞ-lı dilçi.
Həyatı
Sankt-Peterburq Universitetində Şərq dilləri fakültəsində oxumuşdu (1916–21). SSRİ EA-nın Şərqşünaslıq İnstitutunun Mongolistika şöbəsinin müdiri olmuşdu. Akademik olaraq Monqolustan, Şərqi Sibir, Özbəkistan, Azərbaycan və Şimali Qafqaz və başqa bölgələrə araşdırma səfərlərində olmuşdu (1926–40). 1933-cü ildə, daha 36 yaşındaykən ən genc üzv olaraq SSRİ EA-na qatıldı. II Dünya Savaşı sırasında olduğu Qafqazı işgal edən almanlar üçün tərcüməçilik etdi. Almanlar geri çəkilirkən ailəsini yanına alaraq onlara qatıldı. 1943–1945-ci illər arasında Berlin Universitetində Tatarca və Monqolca dərslər verdi. 1949-cu ildə ABŞ-yə köçdü. Daha sonra Vaşinqton Universitetinə keçdi (1949–1968) və buradan da təqaüdə çıxdı.
Andriyan Nikolayev
Andriyan Nikolayev — SSRİ təyyarəçi-kosmonavtı, iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı (1962, 1970), aviasiya general-mayoru (1970), texnika elmləri namizədi, Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası-nın üzvü (1957), Çuvaş
Həyatı
3 iyul 2004-cü ildə vəfat edib.
Kay Donner
Kay Donner(Kai (Karl) Reinhold Donner; 1 aprel 1888, Helsinki, Finlandiya — 12 fevral 1935, Helsinki, Finlandiya) — Fin etnoqrafı, dilçisi və siyasətçisi.
Həyatı
1888-ci ildə anadan olmuşdur. Onun maraq dairəsi Ural dillərinin araşdırılmasıdır. «Beiträge zur Frage nach dem Urspnıng der Jenissei-Ostjaken», «Über das Alter der ostjakischen und vogulischen Renntierzucht» kimi bir sıra yazıların müəllifidir. Ural dillərilə yanaşı əski və yeni türk dilləri ilə də olduqca dərindən məşğul olmuşdur. Dilçi-alimin «Zu den ältesten Berührungen zwischen Samojeden und Türken» başlıqlı yazısı olduqca dəyərli bir əsərdir. Bu yazıda Donner samoyedlər və türklər arasında olmuş qədim əlaqələri işıqlandırmış və çuvaş xüsusiyyətləri daşıyan dilin ortaq türk dilindən ayrılmasından öncəki dövrləri haqqında maraqlı fikirlər söyləmişdir. Donner nəinki əski türk yazıları ilə, həmçinin türk dialektlərinin öyrənilməsi ilə də məşğul olmuşdur. Onun 1956-cı ildə nəşr edilmiş «Kaça» sözlüyü alimlər tərəfindən bəyənilmişdir. Alimin «Kefçe dil örnekleri» əsəri onun vəfatından sonra dərc edilmişdir.
Sent-Etyen-an-Devolüi
Sent-Etyen-an-Devolüi (, Sant Estève de Devolui) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Sent-Etyen-an-Devolüi kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05139.
Baharabad
Baharabad — Azərbaycan Respublikasının Beyləqan rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
Tarixi
Baharabad Beyləqan rayonunun Örənqala i.ə.v.-də qəsəbə. 1965-ci ildə üzümçülük sovxozunun malikanəsi yanında salınmış yaşayış məntəqəsi rəmzi olaraq belə adlandırılmışdır. Türkmənistanda Baxarden, Baxardək; Özbəkistanda Baxoristan; Ermənistanda Bahar toponimləri də bu qəbildən olan coğrafi adlardır.
Sent-Etyen-an-Devolüi
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 573 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatın əsasını kənd təsərrüfatı və heyvandarlıq (qoyun) təşkil edir. Qış turizmi inkişaf edir (xizək kurortu).
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 389 nəfərdən (15-64 yaş) 314 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 75 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 80,7%, 1999-cu ildə 82.0%). Fəal 314 nəfərdən 304 nəfər (177 kişi və 127 qadın), 10 nəfər işsiz (3 kişi və 7 qadın) idi. Aktiv olmayan 15 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 33 nəfər təqaüdçü, 27 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Arif Məhərrəmov (hərbçi)
Məhərrəmov Arif Vəli oğlu — Qarabağ qazisi, Çeçenistanın Milli Qəhrəmanı (1998).
Həyatı
1965-ci il sentyabr ayının 23-də Qərbi Azərbaycanın Göyçə mahalında doğulub. 1983-1985-ci illərdə Uzaq Şərqdə hərbi xidmətdə olub. 1988-ci ildən xalq hərəkatına qoşulub. 1990-cı ilin 20 yanvarında yaralanaraq I qrup əlil olub. Daha sonra 1992-1994-cü illərdə Qarabağda döyüşüb. Azərbaycan Respublikası prezidentinin təqdimatı ilə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı fəxri adına layiq görülsə də, rəsmən bu addan imtina edib. (səbəb: torpaqların hələ də işgaldan azad olmaması) 1994-1998-ci illərdə Çeçenisatanda döyüşlərdə iştirak edib. 1997- ci ilə Cövhərqala şəhərinin ilk fəxri vətəndaşı, 1998-ci ildə isə Çeçenistanın Milli Qəhrəmanı fəxri adını alıb. 2004-cü ildə Prezident yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasını bitirib.
Haqqında
Azərbaycanda Xalq hərəkatının vüsət aldığı zamalarda Arif Məhərrəmovun hərbi xidmətini yeni başa vurduğu illərə təsadüf edir. Məlumdur ki, o dövrün gəncləri bu yaşda karyera qurmaq haqqında düşündüyü halda xalq hərəkatına qoşularaq əlində olan bütün maddi imkanları bu yolda sərf etməklə başladı. O, vətən üçün ilk növbədə malından keçməyə əsla xəsislilk etmədi. Ermənilərlə ilk münaqişəsi də elə meydan hərəkatı dönəminə təsadüf edir.Arif Məhərrəmov İşlədiyi kollektivdə milliyyətcə erməi olan iş yoldaşı meydana yığılan əhalini təhqir etdiyində ona layiqli cavab vermiş (bıçaqla xəsarət yetirməklə) və hətta bunun ucbatından iş yerini itirmək məcburiyyətində qalmışdır. (O vaxt onu həbs təhlükəsindən Abşeron mehmanxasının həmin dövrdə direktoru olmuş Aqil Paşayev qurtarmışdı) Qarşıda isə onu daha çətin sınaqlar gözləyirdi.Qərbi Azərbaycandan gələn qaçqınların Qarabağda yerləşdirilməsi ideyasını irəli sürən və bu tələblə Bakı Sovetinin binası qarşısında (indiki Bakı şəhər İH) mitinqlərin təşkilatçısı olmuşdur. Nəticə istədikləri kimi olmasa da, tələblərini reallaşdırmaq üçün 1989-cu ildə dostları Ülvi, İlham, İbrahimlə birgə Qarabağa yola düşür. Tələblərini o vaxt Qarabağın hakimi mütləqi sayılan A.Volskiyə çatdırırlar. Təyin olunduğu gündən Qarabağa yalnız qara günlər bəxş edən bu adamla söhbət təbii ki, rahat olmur. Arif Məhərrəmov onu bu faciələrlə bağlı ağır ittiham edir. Nəticə acınacaqlı olur. Arif Məhərrəmov həbs edilir, yalnız Ağdam əhalisinin israrlı tələbi və deputat Eldar Bağırovun bu işə müdaxiləsi nəticəsində azadlığa buraxılır.
Oran sülaləsi
Oran və ya Оran-Nassaus sülaləsi  — Niderland krallığının 1815-ci ildən kral sülaləsi, Nassau knyaz evinin qolu. XVI əsrdən Oran şahzadəsi  Birləşmiş Vilayətlər Respublikasında stathauderlər seçilən nüfuzlu oliqarx ailəsidir. Sülalə rəngi kmi narıncı rəng qəbul edilib.
Arif Məhərrəmov (hərbçi)
Haqqında
Artıq bu xalq milli ayrı-seçkiliyin baş alıb getdiyi sovetlər ölkəsində Azadlğın qaçılmaz olduğunu daha aydın şəkildə dərk etməyə başladı. Və bu zaman bu xalqın köməyinə yenə də Arif Məhərrəmov çatdı. 20 Yanvar gecəsinin səhəri evinin qarşısına asdığı üçrəngli bayrağın sovet əsgərləri tərəfindən təhqir olunmağına dözməyərək əlisilahlı bu canilərin üstünə yeriyir, onlardan birinə vurduğu ağır zərbənin cavabı odlu güllələr olur, hətta bununla da kifayətlənməyib, onu ağır zirehli texnikanın (BTR) qarşısına atıb üstündən keçmək istədikdə buna mane olan xanımı da odlu silahlara tuş gəlir. Onu yaralı halda həbs edərək hərbi komendantlığa gətirirlər. Agır işgəncələr verib hərəkat liderlərinin üzünə durmağa vadar edirlər. Yoldaşını və 40 günlük körpəsini həbsxanaya gətirib gözünün önündə divardan divara çırpırlar. Azərbaycan müstəqillik qazandıqdan sonra Arif Məhərrəmov apardığı mübarizə meydanını səngərlə əvəz edir.
1992-ci ilin yanvarında yollanır döyüşlərə. Ağdamda Allahverdi Bağırovun könüllü özünümüdafiə batalyonunun tərkibində bir-birindən ağır əməliyyatlarda iştirak edir. Xocalı faciəsi zamanı Qaraqaya tərəfdə mühasirəyə düşmüş əhalinin böyük əziyyətlər, ağır döyüş əməliyyatları bahasına mühasirənin yarılaraq Ağdama sağ-salamat çatmasında böyük fədakarlıqlar göstərir. Və bu döyüşdə ağır yaralanır. Muxtar həkimin və Nizami həkimin sayəsində yaraları sağalır və ayağa qalxan kimi yenə səngərə qayıdır. Döyüşçü dostlarının ona "Sən artıq öz borcunu hələ 20 yanvarda vermisən vətənə. Son qanlı döyüşdə də artıqlaması ilə ödəmisən. Yorulmadınmı? Yetmədimi?" kimi etiraz dolu suallarına tək cavabı olur: "Mən vətənə xidmətdən yorulmuram!".
Azərbaycan Respublikasının o zamankı prezidenti Əbülfəz Elçibəyin fərmanı ilə döyüş əməliyyatlarında göstərdiyi fədakarlıqlar nəzərə alınaraq ona "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" fəxri adı verilir. Lakin, Arif Məhərrəmov Torpağı işğal altında olan kişinin özünə Milli Qəhrəman deməyə haqqı yoxdu deyərək bu addan rəsmən imtina edir. 1994-cü ilə qədər davam edən döyüş əməliyyatlarında daim ön sırada olan Arif Məhərrəmov yalnız atəşkəs haqqında saziş imzalandıqdan və bütün cəbhə boyu döyüş əməliyyatları dayandırıldıqdan sonra Bakıya dönür. Onun xaricdə müalicəsi üçün ayrılmış vəsaitləri də dəfələrlə Milli ordunun hesabına keçirir. Lakin intiqam, qisas hissi onu bir an da olsun rahat buraxm;r. Xüsusilə Xocalı faciəsində baş verən sərəfsizlikləri heç cür unuda bilməyən Arif Məhərrəmov üçün Çeçenistanda müharibənin başlanması yeni bir yol açır. Çeçenistanda Azərbaycanın adının qürurla daşıyan, göstərdiyi misilsiz xidmətlərinə görə Cövhərqalanın fəxri vətəndaşı və Çeçeinsatanın Milli Qəhrəmanı kimi fəxri adlarını almışdır.
JITTER
JITTER ~ дрожание ~ titreme ~ titrəmə-televiziya və kompüter disleylərində: siqnalın dayanıqsızlığı (dəyişkənıiyi)səbəbindən görüntünün azacıq titrəməsi və ya flüktüasiyası. Titrəyiş çox zaman displeyin açılma sətri ilə eyni qalınlığa malik olan üfüqi sətirlərdə yaranır.
Termopsis
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Bill Skarsqard
Həyatı
Bill Skarsqard 9 avqust 1990-cı ildə İsve çin Vellinqbay şəhərində məşhur kino ulduzu Stellan Skarsqord ın ailəsində dünyaya gəlmişdir. Orta təhsilini Södra Latın Məktəbində almışdır. Bill özünün aktyorluq karyerasına hələ 10 yaşında olarkən "Ağ suyun qəzəbi" filmindəki kiçik rolu ilə başlamışdır. Aktyor teatr və film sahəsində heç bir təhsil almasa da sonralar "Eşqin formulu yoxdur" filmi ilə böyük şöhrət qazanmışdır. 2013-cü ildə rol aldığı "Hemlok Qrov" adlı serial onun dünya miqyasında tanınmasına səbəb olmuşdur.
Proprioseiopsis badryi
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Mayak (Beyləqan)
Mayak — Azərbaycan Respublikasının Beyləqan rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə.
Bidens biternata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Azərbaycan 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında
Azərbaycan — 2016-cı ildə Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XV Yay Paralimpiya Oyunlarında. Azərbaycan Milli Paralimpiya Komandası 7-18 sentyabr tarixlərində baş tutan XV Yay Paralimpiya Oyunlarında 22 idmançı ilə 6 idman növü üzrə təmsil olundu.
Azərbaycan Milli Paralimpiya Komandası XV Yay Paralimpiya Oyunlarını 11 medalla (1 qızıl, 8 gümüş və 2 bürünc) başa vurdu. Komandanın heyətində cüdoçular Ramil Qasımov (qızıl), Bayram Mustafayev (gümüş) və Rövşən Səfərov (bürünc), yüngül atletlər Yelena Çebanu (2 gümüş və 1 bürünc), Kamil Əliyev (gümüş) və İradə Əliyeva (gümüş), həmçinin üzgüçülər Roman Saleh (2 gümüş) və Dmitri Saleh (gümüş) qardaşları medala sahib oldu.
XV Yay Paralimpiya Oyunlarında 1 qızıl, 8 gümüş və 2 bürünc medala sahib olan Azərbaycan Milli Paralimpiya Komandası medalların əyarına görə 48-ci pillədə, medalların sayına görə isə 33-cü pillədə qərarlaşdı.
Medalçıların siyahısı
Azərbaycan Milli Paralimpiya Komandası XV Yay Paralimpiya Oyunlarını 11 medalla (1 qızıl, 8 gümüş və 2 bürünc) başa vurdu. Komandanın heyətində cüdoçu Ramil Qasımov Paralimpiadanın qalib oldu.
Cüdo üzrə Azərbaycan yığması turniri bir dəst medalla başa vurdu. Yüngül atletlərdən ibarət yığma dörd gümüş və bir bürünc medala, üzgüçülərdən ibarət yığma isə üç gümüş medalla sahib oldu.
Üç medala sahib olan yüngül atlet Yelena Çebanu, bir Paralimpiada da üç medala sahib olan birinci Azərbaycan idmançısı oldu.
İdman növləri üzrə medal sıralanması
İdmançılar üzrə medal sıralanması
Komandanın yolasalma mərasimi
2016-cı il iyulun 18-də Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutacaq XXXI Yay Olimpiya Oyunları və XV Yay Paralimpiya Oyunlarına yollanacaq Azərbaycan yığmasının rəsmi yolasalma mərasimi baş tutdu. Mərasimə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, gənclər və idman naziri Azad Rəhimov və digər rəsmi şəxslər qatıldı.
Daha sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev, gənclər və idman naziri Azad Rəhimov, yunan-roma güləşi üzrə Dünya Çempionatının qalibi Rəsul Çunayev və Paralimpiya Oyunlarının qalibi İlham Zəkiyev çıxış elədi.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18 iyul 2016-cı il tarixli Sərəncamına əsasən Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutacaq XV Yay Paralimpiya Oyunlarında medal qazanan Azərbaycan idmançıları və onların məşqçiləri üçün pul mükafatının müəyyən edildi. Sərəncama əsasən Paralimpiada da qızıl medal qazanan idmançıya 200 000 ₼ (onun məşqçisinə 100 000 ₼), gümüş medal qazanan idmançıya 100 000 ₼ (onun məşqçisinə 50 000 ₼), bürünc medal qazanan idmançıya 50 000 ₼ (onun məşqçisinə isə 25 000 ₼) məbləğində pul mükafatı müəyyən edildi.
Milli Paralimpiya Komitəsinin üç lisenziyadan imtina eləməsi
thumb|192x192px|[[Xarici İşlər Nazirliyi (Rusiya)|Rusiya Federasiyası Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat Katibi Mariya Zaxarova]] Kütləvi surətdə dopinqdən istifadə elədiyi üçün XV Yay Paralimpiya Oyunlarına qatılmaqdan məhrum olunan Rusiya idmançılarının qazandığı lisenziyalar turnirə qatılan digər dövlətlərin arasında bölündü. Azərbaycana isə üç lisenziya verildi. Lisenziyalar London Paralimpiadasının qalibi olan cüdoçu Afaq Sultanovaya, London Paralimpiadasının bürünc medalına sahib olan yüngül atlet Hüseyn Həsənova və cüdoçu Ramin Əliyevə təqdim olundu. Hətta Azərbaycan Milli Paralimpiya Komitəsi tərəfindən həmin idmançılar üçün aviabiletlərdə sifariş olundu.
Paralimpiadanın startına bir neçə gün qala isə Azərbaycan Milli Paralimpiya Komitəsinin rəhbərliyi Rusiya idmançılarının XV Yay Paralimpiya Oyunlarına qatılmaqdan məhrum olunmasının ədalətsiz qərar olduğunu və Beynəlxalq Paralimpiya Komitəsi tərəfindən verilən üç lisenziyadan imtina edəcəyini bildirdi.
Gənclər və idman naziri Azad Rəhimov lisenziya qazanmayan idmançıların Paralimpya Oyunlarına qatılmasının düzgün olmadığını bildirdi.
Rusiya Federasiyası Xarici İşlər Nazirliyinin Mətbuat Katibi Mariya Zaxarova isə Azərbaycana tərəfinə Rusiya paralimpiyaçılarından götürülən lisenziyalardan imtina elədiyi üçün minnətdarlığını bildirdi.
Komandanın heyəti
thumb|325x325px|alt=|Azərbaycan Milli Paralimpiya Komandası [[2016 Yay Paralimpiya Oyunları|XV Yay Paralimpiya Oyunları zamanı|left]] Azərbaycan XV Yay Paralimpiya Oyunlarında 6 idman növü üzrə 22 idmançı ilə təmsil olundu. Bu Azərbaycanın Paralimpiya Oyunlarında ən çox idmançı ilə təmsil olunduğu turnir oldu. Bundan əvvəl Azərbaycan 2012-ci ildə London şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan Paralimpiya Oyunlarında 21 idmançı ilə təmsil olundu. Komandanın heyətində 36 idmançıdan 5-i qadın idi. Bundan əvvəl 2012-c ildə baş tutan turnirdə də Azərbaycanı 5 qadın idmançı təmsil edirdi.
Əsrin müqaviləsi
400px|thumb|right|Əsrin müqaviləsi Əsrin müqaviləsi – 1994-cü ilin sentyabrın 20-də Bakıda "Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda "Azəri", "Çıraq" yataqlarının dərinlikdə yerləşən hissəsinin birgə işlənməsi və hasil olunan neftin pay şəklində bölüşdürülməsi" haqqında 13 iri neft şirkəti ilə bağlanmış müqavilə.
Azərbaycan 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında
Komandanın heyəti
Azərbaycan yığmasının heyətində ən çox yüngül atletlər — 12 nəfər və cüdoçular — 7 nəfər yer aldı.
Əsrin müqaviləsi
Müqavilənin bağlanması
1994-cü il sentyabrın 20-də Bakıda Gülüstan sarayında Xəzərin Azərbaycan sektorundakı "Azəri", "Çıraq", "Günəşli" yataqlarının dərin su qatlarındakı neftin birgə işlənməsi haqqında dəyəri 7,4 mlrd. dollar olan "məhsulun pay bölgüsü" tipli müqavilə imzalandı. Müqavilə öz tarixi, siyasi və beynəlxalq əhəmiyyətinə görə "Əsrin müqaviləsi" adlanmış, təxminən 400 səhifə həcmində və 4 dildə öz əksini tapmışdır. "Əsrin müqaviləsi"ndə dünyanın 8 ölkəsinin (Azərbaycan, ABŞ, Böyük Britaniya, Rusiya, Türkiyə, Norveç, Yaponiya və Səudiyyə Ərəbistanı) 13 ən məşhur neft şirkəti (Amoco, BP, McDermott, UNOCAL, ARDNŞ, Lukoil, Statoil, Exxon, Türkiyə Petrolları, Pennzoil, ITOCHU, Ramco, Delta) iştirak etmişdir. Bu müqavilədə Böyük Britaniyanın "British Petroleum" (qoyulacaq investisiyanın 17,12 faizi) və "Ramco" (2,08 faizi), ABŞ-nin "Amoco" (17,01 faiz), "UNOCAL" (11,2 faiz), "Penzzoil" (9,81 faiz), "McDermott" (2,45 faiz), Rusiyanın "Lukoil" (10,0 faiz), Norveçin "Statoil" (8,56 faiz), Türkiyənin "Türk petrolları şirkəti"nin (1,75 faiz) və Azərbaycan Neft Şirkətinin isə 20 faiz payı var idi. Bununla da "Yeni neft strategiyası" və doktrinası uğurla həyata keçirilməyə başlandı.
Azərbaycan 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında
Komandanın heyəti
Komandanın heyətində 22 idmançıdan 10 nəfəri Paralimpiya Oyunlarının debütantı idi. Paralimpiada təcrübəsi olan 12 idmançıdan 4 nəfəri isə bundan əvvəl turnirdə qızıl medallara da sahib olmuşdu — Paralimpiadanın qalibləri İlham Zəkiyev (cüdoçu), Ramin İbrahimov (cüdoçu), Oleq Panyutin (yüngül atlet) və Oloxan Musayev (yüngül atlet).
Əsrin müqaviləsi
Müqavilənin bağlanması
"Əsrin müqaviləsi" Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi tərəfindən təsdiq edildi və 12 dekabr 1994-cü ildə qüvvəyə mindi. İlk dəfə hesablanmış çıxarılabilən neft ehtiyatı 511 milyon ton olmuş, sonralar qiymətləndirici quyuların nəticələrinə görə bu ehtiyat 730 milyon tona çatmışdır və bununla əlaqədar yataqların işlənilməsinə tələb olunan sərmayə xərcləri 11,5 milyard ABŞ dolları qəbul edilmişdir; ümumi təmiz gəlirdən Azərbaycanın payına 80%, sərmayəçilərin payına 20% düşür.
Azərbaycan 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında
Komandanın heyəti
Komandanın heyətində milliləşdirilən idmançılar da var idi. Dörd il əvvəl London şəhərində (Birləşmiş Krallıq) baş tutan Paralimpiya Oyunlarında Azərbaycan yığmasının heyətində milliləşdirilən idmançı yer almamışdısa, bu səfər bu idmançıların sayı dörd idi — üzgüçülər Dmitri Saleh və Roman Saleh (Belarusdan), yüngül atlet Yelena Çebanu (Ukraynadan) və pauerliftinqçi Əhməd Rəzm Azər (İrandan). Milliləşdirilən idmançılardan Yelena Çebanu 2 gümüş və 1 bürünc medala, Dmitri Saleh 2 gümüş medala, Roman Saleh isə 1 gümüş medala sahib oldu.
Əsrin müqaviləsi
"Əsrin müqaviləsi"nin ilk günləri
"Əsrin müqaviləsi"nin ilk günlərindən başlayaraq Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat şirkəti yaradıldı və təsdiq olunmuş vahid proqram üzrə ARDNŞ ilə birgə işlərə başlandı. Bu saziş sonradan dünyanın 19 ölkəsinin 41 neft şirkəti ilə 30-dək sazişin imzalanması üçün yol açdı. "Əsrin müqaviləsi" həm karbohidrogen ehtiyatlarının miqdarına, həm də qoyulan sərmayələrin həcminə görə dünyada bağlanan ən iri sazişlər siyahısına daxil olmuşdur.
Azərbaycan 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında
Komandanın heyəti
Komandanın ən gənc üzvü 20 yaşlı cüdoçu Səbinə Abdullayeva, ən yaşlı üzvü isə 55 yaşlı atıcı Yelena Taranova oldu.
Əsrin müqaviləsi
"Əsrin müqaviləsi"nin ilk günləri
İmzalanmış neft sazişləri üzrə Azərbaycanın neft sənayesinin inkişafı üçün nəzərdə tutulmuş 64 milyard ABŞ dolları qoyuluşunun 57,6 milyardı dəniz yataqlarının mənimsənilməsinə və perspektivli strukturlarda axtarış-kəşfiyyat işlərinin aparılmasına yönəldilmişdir.
Azərbaycan 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında
Komandanın heyəti
Azərbaycan bayrağını XV Yay Paralimpiya Oyunlarının açılış mərasimində 2004 və 2008-ci illlərdə Paralimpiadanın qalibi olan cüdoçu İlham Zəkiyev apardı.
Əsrin müqaviləsi
"Əsrin müqaviləsi"nin həyata keçirilməsi
1995-ci ildə ilkin neft hasilatı layihəsi çərçivəsində Çıraq-1 özülü qərb standartlarına uyğun olaraq bərpa olundu və böyük maillikli quyuların qazılması məqsədilə bu özülün üst modulu modernizə edilərək yeni qazma avadanlıqları ilə təchiz olundu. Yeni qazma qurğusu laylara horizontal quyuların qazılmasına imkan verdi. Maksimal mailliklə qazılmış A-18 (inhirafı-5500 m), A-19 (inhirafı-6300m-dən artıq) və s. istismar quyuları böyük neft hasilatı ilə işə düşdülər. 1997-ci ildə Çıraq yatağından neft hasilatına başlandı.
Azərbaycan 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında
30x30px Atıcılıq
345x345px|2000–2016-cı illərdə baş tutan beş Paralimpiya Oyunlarında mübarizə aparan veteran idmançı, 55 yaşlı [[Yelena Taranova|thumb]] Rio-de-Janero Paralimpiadasında atıcılıq idman növü üzrə turnir 8-14 sentyabrda Milli Atıcılıq Zalında baş tutdu. Azərbaycanı bu idman növü üzrə bir idmançı — 2000-ci il Sidney Paralimpiadasında gümüş medala, 2004-cü il Afina Paralimpiadasında isə bürünc medala sahib olan Yelena Taranova təmsil elədi. Atıcılıq üzrə Azərbaycan yığmasının başq məşqçisi Əfqan Əhmədov idi.
Əsrin müqaviləsi
Əhəmiyyəti
thumbnail|Neft hasılatı üzrə "Əsrin müqaviləsi"nin 20 illiyinə həsr edilmiş marka 1999-cu ilin dekabrında Azərbaycanın "mənfəət nefti" ilə doldurulmuş ilk tanker dünya bazarlarına çıxarıldı. Bu neftin satışından əldə edilən valyuta sabiq prezident Heydər Əliyev tərəfindən yaradılmış Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fonduna daxil edildi. Şimal istiqamətindəki uzunluğu 231 km, diametri 720 mm olan Bakı-Novorossiysk neft kəmərinin Azərbaycan hissəsi bərpa və inşa edilmişdir və ilk dəfə 25 oktyabr 1997-ci ildə Azərbaycan nefti Novorossiysk limanına (Rusiya Federasiyasına) nəql olunmuşdur. Kəmər istifadəyə verilən gündən 2007-ci ilin sonunadək bu marşrutla 11 milyon 34 min ton neft nəql edilib.
Azərbaycan 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında
30x30px Atıcılıq
Sentyabrın 9-da Yelena Taranova Rio-de-Janero Paralimpiadasında mübarizə apardı. 10 metr məsafəyə SH1 növündə hava tapançasından atəşaçma turnirinin təsnifat mərhələsində Yelena Taranova 370 xal topladı və 20 idmançı sırasında beşinci pillənin sahibi oldu. Bununla da Taranova final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Final mərhələsində isə Yelena Taranova 148.8 xal topladı və Rio-de-Janero Paralimpiadasını dördüncü pillədə başa vurdu.
Əsrin müqaviləsi
Əhəmiyyəti
Qərb istiqamətində uzunluğu 837 km, diametri 530 mm Bakı-Supsa boru kəməri inşa edilərək, 17 aprel 1999-cu ildə işə salınmışdır. İstifadəyə verilən gündən 2007-ci ilin sonunadək Bakı-Supsa kəməri ilə 45 milyon 542 min ton neft nəql edilib. 1997-ci ildə Azərbaycanda neft hasilatı 9 milyon ton idisə, 2007-ci ildə bu rəqəm 40 milyon tonu keçmişdir.
Azərbaycan 2016 Yay Paralimpiya Oyunlarında
30x30px Atıcılıq
Digər turnirlərdə də Yelena Taranova medala sahib ola bilmədi. Yelena Taranova 25 metr məsafəyə SH1 növündə tapançadan atəşaçma turnirinin təsnifat mərhələsində 560 xal topladə və 13-cü pillənin sahibi oldu. 50 metr məsafəyə SH1 növündə tapançadan atəşaçma turnirinin təsnifat mərhələsində isə Yelena Taranova 502 xal topladı və 27-ci pillənin sahibi oldu. Bununla da Yelena Taranova XV Yay Paralimpiya Oyunlarını medalsız başa vurdu.
Əsrin müqaviləsi
Əhəmiyyəti
Xəzərin böyük dərinliklərində yerləşən sahələrdə dərin kəşfiyyat quyularının qazılması məqsədilə "Dədə Qorqud" (keçmiş "Kaspmorneft") yarımdalma üzən qazma qurğusu təmir və modernizə edilmişdir və 50–475 m dəniz dərinliyində 7620 m dərinliyinə qədər quyu qazmaq imkanına malikdir. Digər qurğu "İstiqlal" (keçmiş "Şelf-5") yarımdalma üzən qazma qurğusu təmir və modernizə edilərək, 50–700 m dəniz dərinliyində 7620 m dərinliyə qədər quyu qazmaq mümkün olmuşdur. Modernizə olunmuş qazma qurğularının köməyi ilə "Azəri-Çıraq-Günəşli" yataqlarında birgə aparılan işlər nəticəsində 6 kəşfiyyat quyusu qazıldı, bunların səhəsində sonradan neft ehtiyatları 30%-dən çox artırıldı. Bu qurğular 1996-cı ildə yaradılmış "Kaspian Drillinq Kompani" müştərək müəssisənin tərkibində "Şahdəniz" və "Azəri-Çıraq-Günəşli" yataqlarında öz işlərini uğurla davam etdirirlər. Xarici şirkətlər tərəfindən Azərbaycan üçün tikilmiş, Heydər Əliyev adına "Lider" qurğusunun köməyi ilə də texnika-texnoloqiya sahəsində böyük irəliləyişlər əldə edilmişdir.
1999-cu ilin noyabrında Türkiyənin İstanbul şəhərində keçirilmiş ATƏT-in Sammitində ABŞ, Türkiyə, Azərbaycan, Gürcüstan, Qazaxıstan və Türkmənistan prezidentləri tərəfindən Bakı-Tbilisi-Ceyhan (BTC) "Əsas İxrac Neft Kəməri"nin çəkilişi haqqında dövlətlərarası Müqavilə imzalanmışdır. 2002-ci il sentyabrın 18-də Bakıda, Səngəçal terminalında sabiq prezident Heydər Əliyevin, Türkiyə və Gürcüstan prezidentlərinin iştirakı ilə Bakı-Tbilisi-Ceyhan ixrac neft kəmərinin təməl daşı qoyulmuş və tikintisinə başlanmışdır. BTC-nin Azərbaycan hissəsinin Gürcüstan hissəsi ilə birləşdirilməsi 2004-cü ilin oktyabrında baş tutdu. 2006-cı il iyulun 13-də isə Türkiyənin Ceyhan şəhərində XXI əsrin ən böyük enerji layihəsi olan Heydər Əliyev adına Bakı-Tbilisi-Ceyhan əsas ixrac boru kəmərinin təntənəli açılış mərasimi keçirildi. BTC istismara verilən gündən 2007-ci ilin sonunadək Ceyhan limanından 36 milyon 796 min 555 ton Azərbaycan nefti dünya bazarlarına yola salınmışdır.