cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dəlilər (Osmanlı imperiyası)
İlk vaxtlar
XVI əsrin birinci yarısında Balkanlarda Malkoçoğlu Bali bəyin, Mehmet bəyin və Bosniya sancaqbəyi Qazi Xosrov Paşanın dəli dəstələri var idi. Mohaç döyüşünə Qazi Xosrov Paşa digər qoşunlarla birlikdə 10.000 dəli gətirmişdi. Xosrov Paşa bu qədər böyük dəli korpusu yaratan ilk şəxs idi. Onun yaratdığı dəli dəstəsinin effektivliyi digər bəylərbəylərin də Xosrov Paşanı təqlid etməyə məcbur etdi. XVII əsrdə Tiryaki Həsən Paşa və Lalə Mehmet Paşanın dəliləri Avstriyaya qarşı yürüşlərdə fərqləndilər. Dəli süvarilərin təşkili Anadoluya da yayıldı. Burada dəlilər vəzirlər və bəylərbəylərə tabe idilər. Fransa kralının elçisi Markiz de Nuanteli IV Mehmedlə görüşdə müşayiət edən Antuan Qallan Sultan sarayını 3000 dəlinin qoruduğunu bildirir. Lakin bu, digər mənbələr tərəfindən təsdiqlənmir. İstanbulda bir səfir missiyası ilə olan Paul Rikonun hesabatına görə, IV Mehmed dövründə, 100–400 dehli böyük vəzirin gözətçisi kimi xidmət etdi. İstanbulda bir səfir missiyası ilə olan Paul Rikonun hesabatına görə, IV Mehmed dövründə, 100–400 dəli sədrəzəmin gözətçisi kimi xidmət edirdi.
Dəlilər xidmət etdikləri bəylərbəy və ya bəydən sabit olaraq məvacib alırdılar. Paul Rikoya görə, XVII əsrin ortalarında bir dəlinin gündəlik maaşı 12 və ya 15 akça təşkil edirdi. Daha sonralar yazan italyan Luici Marsilya dəlilərin yalnız aktiv döyüş əməliyyatları zamanı ödəniş aldıqlarını qeyd edirdi.
Ləğv edilməsi
XVI və XVII əsrlərdə Dəlilər dövlətə sədaqətlə xidmət etmişdilər, Lakin sonradan digər hərbi birliklər kimi nizam intizamı itirərək idarə olunmaz hala gəldilər. Əsas problem, dəlilərin bu və ya digər valinin şəxsi mühafizəsinin bir hissəsi olması idi. Valinin vəzifədən alınması ilə isə dəlilərdə işdən çıxarılırdılar. Bununla da onlar başqa bir ağa axtarmalı və ya başqa bir iş tapmaq məcburiyyətində qalırdılar. Ümumilikdə isə bu dəlilər üçün problem deyildi, çünki yüngül müntəzəm süvarilərə daim ehtiyac olurdu. Beləliklə, iş imkanlarının yüksək olduğu klassik (yüksəliş) dövrdə bu elə də çox problem yaratmırdı. Lakin, sonrakı əsrlərdə bu muzdluların daha böyük problemə çevrilməsinə səbəb oldu.
Dəlilərin nəzarətdən çıxmasının yaratdığı təhlükə XVIII sonu XIX əsrin əvvəllərində ən yüksək həddinə çatdı. Belə ki, onların pozucu fəaliyyəti Anadolu əhalisi üçün ciddi bir problemə çevrilmişdi. Bunlar II Mahmudun sədrəzəmı Yusif Ziya Paşanı Misir səfərindən Hələbə qayıtdığı zaman dəlilərin yenidən təşkili barədə qərar verməyə sövq etdi. O, onlardan bəzilərini Bağdada göndərdi, yanında qalanları tərxis etmədi, üzü ilə bərabər İstanbula apardı və Üsküdardakı kazarmalara yerləşdirdi. Rumelindəki gürcüəsilli Osman Paşanın çoxsaylı fanatik dəliləri də İstanbula gətirildi və Davud Paşanın kazarmalarında yerləşdirildi. Bir müddət sonra İstanbulda olan 200 bayrak dəli Bağdada göndərildi.
Dəlilər sonuncu dəfə 1828–1829-cu illər Rusiya-Osmanlı müharibəsində fərqlənməklə, XVI əsrdəki öz sələflərini xatırlatdılar. Bu haqda ətraflı müharibəni türklər tərəfdən izləyən Ser Adolfus Sleyde yazmışdı. O, dəlilərin cəsarətinə və atlarına heyran qalmışdı. Onun sözlərinə görə, dəlilərdən biri hətta sədrəzəmin həyatını xilas etmişdi:
1829-cu ildə Rus-Osmanlı müharibəsindən sonra, 2000 dəli, 18 dəlibaşı və bir haitabaşının (dəstənin lideri) komandanlığı altında Anadoluya doğru hərəkət etdilər və Konya bölgəsinə toplaşaraq yenidən soyğunçuluq etməyə çalışdılar. Orduda islahatlar aparmağa qərar verən Sultan II Mahmud, Asakiri Mənsurəyi Məhəmmədiyyə süvari hissələrini yaradandan sonra Dəliləri hərbi birlik kimi ləğv etdi. Silahlarını yerə qoyub, dinc həyata keçmək əmrini yerinə yetirməyənlər darmadağın edildilər. Karaman valisi Əsəd Paşa, Konya valisi Süleyman Paşanı, Dəlilər üzərinə göndərdi. Ağşəhər yaxınlığındakı döyüşdə Dəlilər məğlub edildi, Dəlibaşı öldürüldü.. Sağ qalanlar Misir və Suriyaya qaçdılar. Məsələni uğurlu həll etdiyi üçün Süleyman bəyə qiymətli müşket hədiyyə edildi.
Görünüşləri
250px|thumb|right|Nikola Nikolanın "Les Navigations, pérégrinations et voyages faicts en Turquie…" qravürasında əks olunmuş Dəli, 1579-cu il
Dəlilər vahimə yaradan geyimlər geyinirdilər, silahları da qorxulu idi və müxtəlif ölçülü aksesuarları ilə dəhşətli xarici görünüşə malik olurdular. Bütün bunlar əsas məqsədə — düşməni qorxutmağa xidmət edirdi. Bəzən yalnız görünüşləri düşmən ordusunu dəhşətə gətirirdi. Antuan Qallan 1672-ci ildə osmanlıların Polşa üzərinə yürüşə getməsini müşahidə etmiş və Dəlilərin xarici görünüşünün ətraflı təsvirini vermişdir:
Cəlalzadə Mustafa Çələbi özünün "Tabakat əl-Məməlik fidarcat əl-Məsəlik" əsərin Səməndər bəyi Malkoçoğlu Bali Bəyin xidmətində olan dəlilərdən bəhs etmiş və onların görünüşlərini təsvir etmişdir. Dəlilər əyri xənçərlərlə, içibükük qalxanlarla və yəhərlərinə bağlanmış nizələrlə və ya süngülərlə silahlanmışdı. Sonrakı dövrlərdə tapança və ya tüfənglə silahlanmış Tüfəngçilər Dəlilərdən ayrıldılar. Dəlilər kaftar və ya bəbir kimi vəhşi heyvanların dərisindən hazırlanmış üzərində qartal lələkləri olan qalpaq taxırdılar. Həmçinin onların qalxanları da lələklərlə bəzədilmişdi. Atların üzərində olan yəhər və sərilən parça aslan, pələng və tülkü dərilərindən, şalvarları isə canavar və ya ayı dərilərindən hazırlanırdı. Çəkmələri şiş uclu və hündürdaban olub dana dərisindən hazırlanmışdı. Bu çəkmələr sərhədlik və ya sərhəd çəkmələri kimi tanınırdı. Bellərində iki qanad, bir yay və oxlar asılmışdı. Dəlilərin atları gücü və dözümlülüyü ilə fərqlənirdi.
XVIII əsrdə Dəlilərin paltarları dəyişdi: onlar qara quzu dərisindən hazırlanmış 26 santimetr uzunluğu malik çalmaya bükülmüş uzunsov qalpaqlar taxmağa başladılar.
Quruluşu
Əlli altmış dəlinin daxil olduğu bayraqlar ( sözündən) təşkil edilirdi. Bir neçə bayraqdan ibarət qruplara dəlibaşı rəhbərlik edirdi. Ağanın (zabit) dəstəsinə cəlb edilən çağrışçı ocağın (bölük) qaydalarını öyrəndikdən və xidmət etmək arzusunu təsdiqlədikdən sonra, iman (dini) və dövlətə xidmət və döyüşdə əzmkarlıq andı içirdi. Duaetmə daxil andiçmə mərasiminin sonunda, xidmətə qəbul olunan şəxs aga-çırağı (ağanın şagirdi) rütbəsini alırdı və dəli papağı xüsusi mərasimlə onun başına qoyulurdu. Andını pozan, qaydalara tabe olmayan və ya döyüş meydanından qaçan dəli qovulurdu və papağından məhrum edilirdi.
Dondurulmuş münaqişə
thumb|[[Dnestryanı, Krım, Abxaziya, Cənubi Osetiya və Donbasın dondurulmuş münaqişə zonalarını (1-5 nömrəli), eləcə də Dağlıq Qarabağı (Azərbaycan daxilində nisbətən tünd kölgəli bölgə kimi göstərilir), Şimali Kipr (Kipr daxilində daha yüngül rəngli bölgə) və Kosovo (Serbiya daxilində göstərilən bölgə) əks etdirən 2022-ci ildə Rusiyanın Ukraynaya təcavüzündən əvvəlki Şərqi Avropanın geosiyasi xəritəsi İsrail, Fələstin və Qolan təpələri vurğulanmasa da, xəritədə görünür. Dünyanın başqa yerlərindəki dondurulmuş münaqişə zonaları bu xəritədə görünmür.]]
Dondurulmuş münaqişə — beynəlxalq münasibətlərdə aktiv silahlı münaqişənin sona çatdığı, lakin heç bir rəsmi sülh müqaviləsinin və ya digər siyasi çərçivənin münaqişəni qane edəcək şəkildə həll etmədiyi bir vəziyyət. Ona görə də hüquqi baxımdan münaqişə hər an yenidən başlaya bilər, qeyri-təhlükəsizlik və qeyri-sabitlik mühiti yarada bilər.
Bu termin ümumiyyətlə postsovet münaqişələri üçün istifadə olunur, lakin tez-tez digər genişlənmiş və həll olunmamış ərazi mübahisələrinə də şamil edilir. Ortaya çıxan de-fakto vəziyyət münaqişə tərəflərindən hər hansı birinin bəyan etdiyi rəsmi mövqeyə uyğun ola və ya uyğun gəlməyə bilər. Məsələn, Koreyanın bölünməsində həm Cənubi Koreya, həm də Şimali Koreya rəsmi olaraq bütün yarımadaya iddialarını irəli sürürlər; lakin iki ölkənin nəzarət zonaları arasında dəqiq müəyyən edilmiş sərhəd mövcuddur.
Dondurulmuş münaqişələr bəzən qismən tanınan dövlətlərlə nəticələnir. Məsələn, dondurulmuş Gürcüstan-Osetiya münaqişəsinin məhsulu olan Cənubi Osetiya Respublikası beş BMT üzvü də daxil olmaqla səkkiz başqa dövlət tərəfindən tanınır; bu qurumların digər üçü qismən tanınan dövlətlərdir.
Postsovet ərazilərində
1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından sonra bəzi postsovet dövlətlərinin ərazilərində bir sıra münaqişələr yarandı, burada adətən yeni beynəlxalq sərhədlər yerli əhalinin etnik mənsubiyyətinə uyğun gəlmirdi. Bu münaqişələr əsasən “dondurulmuş vəziyyətdə” qalmışdır, mübahisəli ərazilər beynəlxalq səviyyədə mənsub olduqları və hələ də həmin əraziləri öz ərazilərinin bir hissəsi hesab edən ölkələrdən başqa qurumların faktiki nəzarəti altındadır. Dnestryanı müharibəni (1990-1992) başa vuran atəşkəsdən bəri Rusiyanın təsiri altında olan separatçı Dnestryanı respublika Moldova ərazisinin ən şərq zolağına nəzarət edir. Respublika beynəlxalq səviyyədə tanınmayıb və Moldova əraziyə iddia etməkdə davam edir.
Dağlıq Qarabağ
thumb| [[İkinci Qarabağ müharibəsi|2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsindən əvvəl Dağlıq Qarabağ regionunda vəziyyət]] Dağlıq Qarabağ beynəlxalq səviyyədə Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi tanınır, lakin regionun əksər hissəsi Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikasının Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti əsasında yaradılmış etnik əksəriyyəti erməni olan de-fakto müstəqil dövlət tərəfindən idarə olunur. 1988-ci ildən Ermənistandakı Qarabağ hərəkatı bölgənin Ermənistana verilməsi üçün mübarizə aparırdı. 1991-ci ildə Dağlıq Qarabağ Azərbaycandan "müstəqilliyini elan etdi". Sonrakı Birinci Dağlıq Qarabağ Müharibəsi zamanı 1994-cü ilə qədər "Dağlıq Qarabağ Respublikası" nəinki öz varlığını müdafiə edə, həm də ərazisini əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirə və ona bitişik Azərbaycan ərazilərini işğal etməklə həlledici şəkildə Ermənistanla quru sərhədi yarada bildi. 1994-cü ildən sonra bu vəziyyətdə münaqişə praktiki olaraq donmuş vəziyyətdə qaldı; 2017-ci ildə Dağlıq Qarabağ Respublikası "Artsax Respublikası" adlandırıldı. 2020-ci ildə münaqişə yenidən kəskinləşdi və irimiqyaslı müharibə başlandı, atəşkəs imzalandıqdan sonra Azərbaycan Dağlıq Qarabağ və ətraf əraziləri demək olar ki, bütünlüklə geri qaytardı.
Krım
2014-cü ildə Ukrayna hələ də paytaxtdakı genişmiqyaslı zorakılıqlardan sağalarkən Krım rus qoşunları tərəfindən ilhaq edildi və qısa müddət sonra Rusiya Federasiyasının tərkibinə daxil edildi. Bu, geniş şəkildə yarımadanın Rusiya tərəfindən ilhaqı kimi qəbul edilir və çox güman ki, başqa bir postsovet dondurulmuş münaqişə ilə nəticələnəcək.
Donetsk və Luqansk
2014-cü ilin mart ayının əvvəlindən, 2014- cü il Ukrayna inqilabı və Avromaydan hərəkatının ardınca, Ukraynanın Donetsk və Luqansk vilayətlərində Rusiyanın dəstəklədiyi hökumət əleyhinə separatçı qrupların etirazları, birlikdə Donbas adlanır. 2014-cü ilin fevral-mart aylarında Krımın Rusiya Federasiyası tərəfindən ilhaqından sonra baş verən və Ukraynanın cənubunda və şərqində daha geniş paralel etirazlar qrupunun bir hissəsi olan bu nümayişlər özünü elan edən Donetskin separatçı qüvvələri arasında silahlı qarşıdurmaya çevrildi İlkin etirazlar əsasən yeni Ukrayna hökumətindən narazılığın yerli ifadələri olsa da, Rusiya onlardan istifadə edərək Ukraynaya qarşı koordinasiyalı siyasi və hərbi kampaniyaya başladı. Rusiya vətəndaşları 2014-cü ilin aprel ayından avqust ayına qədər Donetskdə separatçı hərəkata rəhbərlik edib və onlara Rusiyadan gələn könüllülər və maddi-texniki dəstək verilib.
Dnestryanı, Abxaziya və tanınmamış Donetsk Xalq Respublikası və Luqansk Xalq Respublikasının Ukraynanın şərqindəki Donbas bölgəsindəki ərazilərə faktiki nəzarəti ələ keçirdiyi Donbasdakı hazırkı müharibə arasında oxşarlıqlar olsa da, Donbasdakı münaqişə hələ dondurulmuş münaqişə deyil. Çünki atəşkəsin pozulması döyüşləri aşağı tempdə saxlayır. Lakin bəzi ekspertlər bu münaqişənin də donmuş gələcəyini proqnozlaşdırırlar.
Rusiya 21 fevral 2022-ci ildə DXR və LPR-ni tanıdığını elan etdi və fevralın 24- də Ukraynaya genişmiqyaslı işğala başladı və vəziyyəti hərbi münaqişəyə çevirdi.
Kəşmir
thumb| Hindistan 1947-ci ildə imzalanmış qoşulma sənədi əsasında bütün keçmiş knyazlıq Cammu və Kəşmir əyalətinə iddia edir. Pakistan əhalisinin əksəriyyəti müsəlman olduğuna görə Cammu və Kəşmirə, Çin isə Şaksam Vadisi və [[Aksayçin|Aksai Çinə iddia edir.]] Hindistan və Pakistan mübahisəli Kəşmir bölgəsi üzərində 1947, 1965 və 1999 -cu illərdə ən azı üç müharibə aparıblar. Hindistan bölünmədən sonra imzalanmış Qoşulma Sənədinə (Cammu və Kəşmir) uyğun olaraq keçmiş knyazlıq Cammu və Kəşmir əyalətinin bütün ərazisinə iddia edir ki, bunun da təxminən 43%-i Hindistan tərəfindən idarə olunur. Pakistan bölgənin müsəlman əhalisinin əksəriyyətinə əsaslandığını iddia edir və Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurasının 47 saylı qətnaməsi əsasında plebisit keçirilməsini istəyir. Pakistan regionun təxminən 37%-nə nəzarət edir, qalan ərazi Çin Xalq Respublikası tərəfindən idarə olunur; onun bir hissəsi Çin-Hindistan müharibəsi zamanı işğal edilmiş, bir hissəsi isə Pakistan tərəfindən ÇXR-ə verilmişdir.
Materik Çini və Tayvan
Çin və Tayvan arasındakı münaqişə 1949-cu ildən bəri dondurulub. Heç bir atəşkəs və ya sülh müqaviləsi imzalanmayıb və vətəndaş müharibəsinin qanuni olaraq başa çatıb-çatmaması ilə bağlı müzakirələr davam edir. Rəsmi olaraq, həm Pekində yerləşən Çin Xalq Respublikası (ÇXR), həm də Taypeydə yerləşən Çin Respublikası (ROC) özlərini bütün Çinin yeganə qanuni hökuməti hesab edirlər. Sonuncu xüsusilə beynəlxalq miqyasda əksər ölkələr və dövlətlər tərəfindən tanınmasa da, Tayvanda və bir sıra digər adalarda faktiki müstəqil administrasiya olaraq qalır və ÇXR-in de-fakto administrasiyası Çin Xalq Respublikasında, Honq Konq və Makaodadır.
Koreya
Koreya münaqişəsi 1953-cü ildən, atəşkəs Koreya müharibəsini bitirdikdən sonra dondurulmuşdu. Həm Şimali Koreya, həm də Cənubi Koreya hökumətləri bütün Koreya yarımadasına iddia edir, faktiki nəzarət isə Koreyanın Demilitarizasiya Bölgəsindəki hərbi demarkasiya xətti boyunca bölünür. Həm Şimali, həm də Cənubi Koreya bir-birini tanımasa da, digər xalqların böyük əksəriyyəti tərəfindən tanınır.
İsrail, Fələstin və Qolan təpələri
thumb|290x290px| C sahəsi (mavi) 2011-ci ildə tam İsrailin nəzarəti altında olan [[İordan çayının qərb sahili|Qərb Sahilinin bir hissəsidir]] Ərəb-İsrail münaqişəsi İsrail və onun ərəb qonşuları, o cümlədən Fələstin Milli Administrasiyası arasında çoxillik münaqişədir. İsrail Fələstin dövlətçiliyini, bəzi ərəb ölkələri və qrupları isə İsraili tanımaqdan imtina edir. İsrail Şərqi Qüdsə faktiki nəzarət edir və beynəlxalq səviyyədə tanınmasa da, onun ayrılmaz ərazisi olduğunu iddia edir. Eynilə, Colan Təpələrinin əksəriyyəti hazırda faktiki olaraq İsrailin nəzarəti və mülki idarəsi altındadır, halbuki beynəlxalq ictimaiyyətin əksəriyyəti bu iddianı rədd edir. ABŞ 2019-cu ildə prezident Donald Trampın elanı ilə İsrailin Qolan təpələri üzərində suverenliyini rəsmən tanıyıb. Bununla belə, son illərdə bir neçə ərəb dövləti və İsrail İran-İsrail münaqişəsinin bir hissəsi kimi İran İslam Respublikasını və onun səlahiyyətlilərini tutmaq üçün ittifaq yaratmışdılar.
Kipr
thumb|200x200px| Bölünmüş Kiprin xəritəsi Kipr mübahisəsi 1974-cü ildən bəri dondurulub. Kiprin şimal hissəsi faktiki olaraq Şimali Kipr Türk Cümhuriyyətinin nəzarəti altındadır, lakin bu, Türkiyə istisna olmaqla, beynəlxalq səviyyədə tanınmır.
Kosovo
Kosovonun statusu ilə bağlı mübahisə 1998-1999-cu illərdə Yuqoslaviya qüvvələri (Yuqoslaviya Federativ Respublikası ) və etnik alban olan Kosovo Azadlıq Ordusu arasında gedən Kosovo Müharibəsinin bitməsindən bəri donmuş qalır. Kosovo bölgəsi müharibədən bəri Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Kosovodakı Müvəqqəti İdarəetmə Missiyası tərəfindən müstəqil şəkildə idarə olunur. Kosovo birtərəfli qaydada 2008-ci ildə Serbiyadan müstəqilliyini elan edib, lakin Serbiya hələ də Kosovonu öz ərazisinin bir hissəsi hesab etdiyi üçün bütün dünya ölkələri tərəfindən tanınmır.
Eldar Sabiroğlu
Eldar Sabir oğlu Səfərov — Azərbaycanın dövlət,hərbi siyasi və ictimai xadimi, Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırış deputatı, YAP İcra Katibliyinin Siyasi təhlil və proqnozlaşdırma şöbəsinin müdiri (1994–2000), 1998-ci ildə prezident seçkilərində prezidentliyə namizəd Heydər Əliyevin mətbuat katibi, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovniki, Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəisi (2007–2013).
Həyatı
Eldar Səfərov 1957-ci il yanvarın 4-də Zəngibasar rayonunun Zəhmət qəsəbəsində anadan olub. Zəhmət qəsəbəsindəki orta məktəbi bitirmişdir. Ardınca Ermənistan Dövlət Pedaqoji İnstitutunda filologiya üzrə, Ali Partiya Məktəbində politologiya üzrə, Bakı Dövlət Universitetində isə hüquq üzrə ali təhsil almışdır.
1979–1980-ci illərdə Sovet Ordusunun həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur.
Rus, erməni, türk dillərini bilir.
Ailəsi
2 övladı var.
Əmək Fəaliyyəti
Eldar Səfərov 1975–1988-ci illər arasında "Sovet Ermənistanı" qezətində müxtəlif vəzifələrdə çalışmış, eyni zamanda qəzetin "Partiya Sovet quruculuğu" şöbəsinin müdiri, Partiya Təşkilatının katibi vəzifələrində çalışmışdır. 1991–1992-ci illərdə "Mədəniyyət" qəzetinin məsul katibi işləmişdir. 1992–1993-cü illərdə "Maraqlı"qəzetinin redaktoru vəzifəsində işləmişdir. 1994–1996-cı illər arası "Səs"qəzetinin siyasət şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Eldar Sabiroğlu "Dövran" qəzetinin qurucusudur.
Siyasi fəaliyyəti
1994–2000-ci illərdə Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) İcra Katibliyinin Siyasi təhlil və proqnozlaşdırma şöbəsinin müdiri olub.
1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan Parlament seçkilərində Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) siyahısı üzrə 19-cu sırada olan Eldar Sabiroğlu I çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Eldar Sabiroğlu Milli Məclisin İnsan hüquqları Daimi Komissiyasının və Azərbaycan—Pakistan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun üzvü olub.
1998-ci ildə prezident seçkilərində prezidentliyə namizəd Heydər Əliyevin mətbuat katibi və Partiyanın Mərkəzi Seçki Qərargahının üzvü olmuşdur.
2003–2007-ci illərdə İrəvan İctimai Birliyinin sədr müavini vəzifəsində çalışmışdı.
2007–2013-cü illər arası Azərbaycan Respublikasının Müdafiə Nazirliyinin mətbuat xidmətinin rəisi vəzifəsində çalışmışdır.
NGC 3312
NGC 3312, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Filyera
Filyera (Filiere) — Ticarət münasibətləri zamanı satıcı tərəﬁndən alıcı tərəfə göndərilən, əmtəənin müəyyən edilmiş müqaviləyə uyğun olaraq qəbul edilməsini təklif edən veksel, ticarət sənədi. Adi vekseldən fərqli olaraq ﬁlyera borc öhdəliyini təsdiq edən sənəd kimi deyil, müqaviləni təsdiq edən sənəd kimi təqdim edilir. Əmtəənin alınması üçüncü şəxsə ötürüldükdə ﬁlyera da üçüncü şəxsə təqdim olunur. Faiz hesablanmır.
Dünya sənin, dünya mənim (mahnı)
"Dünya sənin, dünya mənim" — Məmməd Arazın sözlərinə Niyaməddin Musayev tərəfindən bəstələnən mahnı
Haqqında
Şeir 1977–1978-ci illərdə Məmməd Araz tərəfindən yazılıb. Şeirə məşhurluq gətirən Niyaməddin Musayevin mahnı bəstələməsi olub. Niyaməddin Musayev mahnının necə yaranması ilə bağlı demişdir:
Niyaməddin Musayevin ifasında mahnı məşhurluq qazanmışdır. Youtube kanallarında 10 milyondan çox izlənmə olub. Ondan sonra mahnını müğənni Əhməd Mustafayev ifa etmişdir. 19 mart 2023-cü ildə "Səs Azərbaycan: Doğma nəğmələr"in qalibi Zülfü Əsədzadənin "Dərviş band" qrupu ilə birgə "Dünya sənin, dünya mənim" ifası sosial şəbəkələrin trendinə çevrilmişdir. .
Niyaməddin Musayev "Dərviş band" qrupunu tanıdığını və onların bu ifasını çox bəyəndiyini bildirib:
Türkiyəli müğənnilərin ifasında
Türkiyənin tanınmış müğənnisi Neşe Karaböcek ifa etmişdir.
Orijinal mətni
Bir taleyin oyununda cütlənmiş zərik, Yüz il qoşa atılsaq da qoşa düşmərik. Bir zərrənin işığına milyonlar şərik, Dünya sənin, dünya mənim, dünya heç kimin.
Çevrəsindən çıxsa əgər sevda fırfıran, Bir ümidin ətəyindən tutub da fırlan, Eşidərsən: pıçıldayır yıxılan, duran, Dünya sənin, dünya mənim, dünya heç kimin.
Bu get-gəllər bazarına dəvədi dünya, Bu ömür-gün naxışına həvədi dünya. Əbədiyə qəh-qəh çəkər əbədi dünya, Dünya sənin, dünya mənim, dünya heç kimin.
Ayaq saxla, dövrənə bax ötəri belə, Min illərdir Araz belə, Həkəri belə. Axşamların, səhərlərin təkəri belə, Dünya sənin, dünya mənim, dünya heç kimin.
Gülünclərə gülünc gələn bu ada güldüm, Yüyəninə hər əl yetən bu ata güldüm, Mən özümlə oynadığım şahmata güldüm… Dünya sənin, dünya mənim, dünya heç kimin. — may-iyun, 1986
Ankoric (Alyaska)
Ankoric — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Alyaska ştatının ən böyük şəhəri.
Ümumi məlumat
Sakit okeanda, Kuk körfəzi sahilində port. Nəqliyyat qovşağı. Beynəlxalq aeroport. 1915-ci ildə salınmışdır. 1964-cü ildə baş vermiş zəlzələdən sonra bərpa olunmuşdur. Ağac və balıq emalı, poliqrafiya sənayesi, yaxınlığında daş kömür şaxtaları (Matanuska rayonu), iki universitet, incəsənət və tarix muzeyləri, incəsənət mərkəzi var.
Ceyhun Məmmədov (əsgər)
Ceyhun Qafar oğlu Məmmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin MAHHXHQ (MAXE) əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ceyhun Məmmədov 20 oktyabr 1996-cı ildə Ağcabədi rayonunun Qaraxanlı kəndində anadan olmuşdur. 2004–2014-cü illərdə Ağcabədi rayon Qaraxanlı kənd tam orta məktəbdə təhsil almışdır.
Hərbi xidməti
Ceyhun Məmmədov 2014–2016-cı illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət etmişdir. Qusar rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmətini davam etdirmişdir. Ceyhun Məmmədov hərbi xidmət müddətində 2016-cı ilin aprelin 2-dən 5-nə qədər davam edən Aprel döyüşlərində yaxından vuruşmuş, fərqlənmişdir. 2018-ci ildən müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu idi. Beyləqan rayonunda yerləşən minaatan korpusda xidmət etmiş, minaatan kursunu keçmiş və minaatan vəzifəsinə başlamışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Ceyhun Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində minaatan olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin, Xocavəndin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Ceyhun Məmmədov 25 oktyabr 2020-ci ildə döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Ağcabədi rayonunun Qaraxanlı kəndində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Məmmədov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Məmmədov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Məmmədov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ceyhun Məmmədov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Klassik Yunanıstan
Klassik Yunanıstan (E.ə. V—IV əsrlər) — polis qurumunun ən yüksək inkişaf dövrü. Yunanların memarlıq, heykəltəraşlıq, vaza rəssamlığı, zərgərlik, poeziya, teatr sənəti, elm (astronomiya, həndəsə, fizika, zoologiya, tibb, psixologiya, məntiq, siyasətşünaslıq, sənət tarixi, ritorika, iqtisadiyyat, tarix, coğrafiya) sahələri üzrə nailiyyətləri bu dövrdə o qədər böyük oldu ki, onları təqlid etmək və nümunə götürmək istəyi yarandı. Buna görə bu dövr "klassik" adlanır, yəni təqlid etməyə layiq olan.
Hərbi-siyasi tarixi
Yunan-Fars müharibələrində (e.ə. 500-449) yunanların qələbəsi nəticəsində Afina şöhrət qazandı və Delos liqası (Afinanın rəhbərliyi ilə) yaradıldı. Afinanın ən qüdrətli dövrü, siyasi həyatının ən çox demokratikləşməsi və mədəniyyətin çiçəklənməsi Periklın hakimiyyətinə (e.ə. 443—429) təsadüf edir. Afina və Sparta arasında Yunanıstanda hegemonluq və ticarət yolları uğrunda mübarizə nəticəsində Afina və Korinf arasında yaranan ziddiyyətlər Afinanın məğlubiyyəti ilə sona çatan Peloponnes müharibəsinə (e.ə. 431—404) səbəb oldu. Sonradan Spartanın Yunanıstanda hegemonluğu Teben (e.ə. 371) tərəfindən mübahisə edildi. Sonsuz vətəndaş qarşıdurması Yunanıstanı zəiflətdi və Makedoniya kralı II Filip e.ə. 338-ci ilə materik Yunanıstanın demək olar ki, bütün polislərini nəzarət altına ala bildi.
Sosial-iqtisadi tarixi
Yunan polisinin iqtisadi əsasını şəhər (divar ilə dövrələnmiş və ticarət limanı, bazar (agora) və şəhər iqtisadiyyatına malik əhalisi sıx olan böyük yaşayış məntəqəsi) və polisin əkinçilik periferiyasının birləşməsindən ibarət idi. Əcnəbilərin köləliyi yunan polislərində geniş tətbiq olunurdu. Spartada ilotiya (yunan əkinçilərinin böyük hissəsinin dövlət köləliyi) üstünlük təşkil edirdi. Əkinçilərin bənzər köləlik və təhkimçilik formaları bəzi geridə qalmış digər aqrar yunan polislərində mövcud idi. Klassik Yunanıstanın iqtisadiyyatı kredit və uzaq dəniz ticarətinin böyük inkişafı və tarixdə ilk dəfə olaraq pulun geniş yayılması (mis, gümüş və qızıldan hazırlanan metal sikkələr) ilə fərqlənirdi. Yunan polislərinin əksəriyyətində çoxlu üzüm və zeytun yetişdirilirdi, balıqçılıq, heyvandarlıq, keramika sənəti, gəmiqayırma, metallurgiya və metal emalı inkişaf edirdi. Taxılçılıq böyük miqyasda yalnız materik Yunanıstanın bəzi ovalıq əraziləri (Lakonika, Beotiya, Fessaliya və Makedoniya), Siciliyadakı bəzi yunan koloniyalarında (Sirakuze, Aqrigent) və şimali Qara dəniz bölgəsində (Kimmer Bosforo, Tavr Xersonesi, Olviya) yetişdirilirdi.
Port Cekson
Port Cekson — Sidney Limanı, Orta Liman, Şimal Limanı və Leyn Kov çayı və Parramatta çaylarının sularından ibarət olan Avstraliyanın Yeni Cənubi Uels inzibati ərazisinə daxil olan Sidney ria və ya təbii limanı. Liman Tasman dənizinin (Cənubi Sakit Okeanın bir hissəsi) girişidir. Sidney Opera Teatrı və Sidney Liman Körpüsü burada yerləşir. Avstraliya materikindəki ilk Avropa məskunlaşma yeri və koloniyası olan Port Cekson, Sidneyin tarixində və inkişafında əsas rol oynamağa davam edir.
Apparel
thumb|300px|Gəmi nəqliyyatı appareli Apparel (fr. appareil – giriş) – 1) hərbi texnikanın (tank, top) və nəqliyyat vasitələrinin səngər və sığınacağa girib-çıxmasını asanlaşdıran eniş; 2) dəmiryol vaqonlarına avtomobil, traktor və s. nəqliyyat vasitələrinin yüklənməsini asanlaşdırmaq üçün həmin vaqonların döşəmələri səviyyəsində yerləşən maili platforma; 3) şəxsi heyət və texnikanın sahilə çıxması üçün gəminin burun tərəfində göyərtənin bir hissəsinin aşağı buraxılaraq maili vəziyyətə gətirilməsindən alınan eniş; 4) binaya, tikiliyə daxil olmaq üçün maili tava, çərçivə və ya istiqamətləndirici tamasa şəklində qurğu. Bu qurğuya pandus da deyilir.
Avantid
Avantid — Sikion tiranı. O, Aratın atası Klininin e.ə. 264-cü ildə öldürülməsindən sonra taxta çıxmışdır. Avantid sui-qəsddən sonra Klininin qalan dost və qohumlarının sürgün edilməsini və ya edam edilməsini əmr etmişdir. Özü e.ə. 251-ci ildə öldürülmüşdür. Ölümündən sonra atası Pasey tiran olaraq onun yerinə keçmiş, lakin sonradan Nikokl Paseyi öldürmüşdür.
Əbdülvahab Salamzadə
Əbdülvahab Salamzadə — azərbaycanlı memar, professor (1967), Əməkdar inşaatçı (1960), Əməkdar elm xadimi (1982), Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (1983).
Həyatı
Əbdülvahab Salamzadə 16 fevral 1916-cı ildə Şamaxıda anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətini 1944–1983-cü illərdə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət İnstitutunda davam etdirmişdir. Belə ki, o, 1951-ci ildən Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun Memarlıq tarixi və nəzəriyyəsi şöbəsinin müdiri, 1957-ci ildən isə direktor müavini olmuşdur.
Ədbülvahab Salamzadə Azərbaycan milli memarlıq tarixini öyrənən ilk alimlərdəndir, Naxçıvan, Şirvan memarlıq məktəblərin öyrənilməsində onun müstəsna xidmətləri olmuşdur, Təbriz və Arran memarlıq məktəblərinin elmi cəhətdən müəyyənləşdirilməsi, onların kəşfi isə bilavasitə akademik Əbdülvahab Salamzadənin xidmətidir.
Əbdülvahab Salamzadənin fəaliyyəti təkcə elmi-nəzəri yaradıcılıqla məhdudlaşmırdı. Alim bütün ömrü boyu Azərbaycanın bölgələrini gəzmiş, tarixi abidələrin vəziyyəti ilə tanış olmuş, onların ölçülərinin çıxarılmasında, bərpa eskizlərinin çəkilməsində iştirak etmişdir. O, 1962-ci ildən Azərbaycanın Tarix və Mədəniyyət Abidələrini Mühafizə Cəmiyyətinin sədr müavini idi. Tarixi abidələrin bərpa işlərində yaxından iştirak edirdi.
Əbdülvahab Salamzadə "Abidələr danışır" (Bakı, 1952), "Azərbaycan memarlıq abidələri" (Bakı, 1958), "Əcəmi Naxçıvani" (Bakı, 1976), "Arazboyu abidələr" (K. Məmmədzadə ilə birgə; Bakı, 1979) və elmə xidmət edəcək bir çox başqalarının müəllifidir. Həmçinin alimin M. Hüseynov və L. Bretanitski ilə birgə hazırladığı "Azərbaycan memarlıq tarixi" adlı fundamental əsəri isə (rus dilində; Moskva, 1963) Azərbaycan milli memarlıq tarixində müstəsna əhəmiyyətə malikdir.
Əbdülvahab Salamzadə eyni zamanda Azərbaycan şəhərsalma tarixinin ilk tədqiqatçısı olmuş, Şuşa, Şəki kimi qədim şəhərlərin şəhərsalma mədəniyyətini tədqiq etmişdir. O, həmçinin Molla Pənah Vaqifin 1982-ci ildə Şuşada açılmış türbəsinin müəllifidir. 1976-cı ildən ASE elmi redaksiya şurasının üzvü kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Əbdülvahab Salamzadə 1965-ci ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edərək sənətşünaslıq doktoru elmi dərəcəsinə layiq görülmüşdür. 1967-ci ildə professor elmi adını alan Salamzadə 1968-ci ildə Azərbaycan SSR EA-nın müxbir üzvü, 1983-cü ildə həqiqi üzvü seçilmişdir.
Akademik Əbdülvahab Salamzadə 19 avqust 1983-cü ildə vəfat etmişdir.
200px|thumb|2018-ci ildə buraxılmış Azərbaycan poçt markası
Eltay Quliyev
Eltay Əli oğlu Quliyev (3 iyun 1989; Goranboy rayonu, Azərbaycan SSR — 29 sentyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Eltay Quliyev 1989-cu il iyunun 3-də Goranboy rayonunun Quşçular kəndində anadan olub. 1995-2006-cı illərdə Gəncə şəhərində 33 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil alıb. Ailəli idi. Üç övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Eltay Quliyev 2007-2008-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2020-ci ildən isə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Eltay Quliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Eltay Quliyev sentyabrın 29-da Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub. Gəncə şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Eltay Quliyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Eltay Quliyev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan–Qvineya münasibətləri
Azərbaycan–Qvineya münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Qvineya Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1992-ci ilin mart ayının 11-də qurulmuşdur.
Viktor Adler
Viktor Adler — Avstriya Sosial-Demokrat Partiyasının liderlərindən biri. O, birinci partiya proqramının layihəsinin müəllifi olmuş, mədəni və milli muxtariyyət proqramının hazırlanmasında iştirak etmişdir. Adler 1918-ci ilin noyabr ayında qısa müddətə Avstriya hökumətində xarici işlər naziri olmuşdur.
Lvov
Lvov  — Ukraynanın Lvov vilayətinin inzibati mərkəzi. Ölkənin milli-mədəni və elmi-təhsil mərkəzidir, həmçinin böyük sənaye mərkəzi və nəqliyyat qovşağıdır. Qalitsiyanın və Qərbi Ukraynanın paytaxtı hesab edilir. Lvovun sahəsi təxminən 180 km²-dir.
Tarixi
Lvov XIII əsrin ortasında Rusiya çarı Daniil Romanoviç tərəfindən qurulmuşdur. Ən yayılmış versiyalardan birinə əsasən, öz adını şəhər Daniil Qalitskiydən almışdır, hansı ki, onu öz oğlu Levin şərəfinə adlandırmışdır.
Bütün öz tarixi boyunca Lvov heç vaxt adını dəyişməmişdir, ancaq el arasında, ona uyğun olaraq, ən müxtəlif epitetlər eşitmək olar: "Şir şəhəri" və ya "Şirlərin şəhəri", "Kral şəhəri", "Avropa tacının mirvarisi", "Şəhər-muzey", "Qaliçina paytaxtı", "kiçik Paris", "kiçik Vyana", "Ukrayna Pyemontu", "Banderştadt", "Ukraynanın mədəni paytaxtı" və sairə.
Təxminən 1272-ci ildə şəhər Qalisko-Volınski knyazlığının paytaxtı oldu. Orta əsrlər dövründə Lvov əhəmiyyətli ticarət mərkəzi idi.
Avstriya hökmranlığı dövründə Lvov Ukrayna və Polşa milli-azadlıq hərəkətlərinin mərkəzi oldu. Avstriya-Macarıstan dağıldıgdan sonar Lvov Qərbi Ukrayna Xalq Respublikasının paytaxtı oldu.
İkinci dünya müharibəsinə gədər şəhər Polşaya məxsus idi, lakin 1939-cu ildə Sovet İttifaqının və Almaniyanın arasındakı razılaşma nəticəsində (Molotovun — Ribbentropun paktı) Ukrayna SSR-ının tərkibinə daxil oldu.
Lvovun arxitekturasında, hansı ki, demək olar ki XX əsrin müharibələri zamanı zərər çəkməmişdir, müxtəlif tarixi dövrlərin bir çox avropa stilləri və istiqamətləri əks edilmişdir. 1527-ci və 1556-cı illərdə şəhər iki böyük yanğına məruz qalmışdır və bundan sonar qotik Lvovun praktik olaraq izləri qalmamışdır. Amma renessans, barokko və klassisizm dövrləri şəhərin arxitekturasında yaxşı təqdim edilmişdir. Avstriya moderninin stili – sesessii – Lvov üçün tipikdir, Ukrayna və Berlin moderninin, həmçinin ar-deko və konstruktivizm stilində tikilmiş bir neçə ev var.
Lvov yalnız öz arxitekturası ilə məşhur deyil. Məsələn, Lvov dəmiryol magistralı Ukraynada ən qədimdir. Lvov vağzalına birinci qatar Vyenadan 4 noyabr 1861-ci ildə gəlmişdir. Bir az sonra, 1880-cı ildə, şəhərdə Ukraynada birinci atlı tramvay buraxılmışdır.
Təhsil
Lvov Ukraynanın ən əhəmiyyətli təhsil mərkəzlərindən biridir. Onda üç böyük universitet və bir çox kiçik ali məktəblər fəaliyyət göstərir. Şəhərdə yalnız Ukrayna Milli Elmlər akademiyasının 8 institutu, 40-dan çox elmi-tədqiqat və layihə-konstruktor institutu, 3 akademiya və 11 ali təhsil müəssisəsi, 3 universitet və 100-dən çox orta təhsil müəssisəsi işləyir.
Lvovu öz mədəni həyatı ilə də məşhurdur. Şəhərin birinci peşəkar teatrı uzaq 1795-ci ildə açılmışdır. 1842-ci ildə Lvovda Skarbek Teatrı açılmışdır, hansı ki, o zaman böyüklüyünə görə Avropada üçüncü idi. 1900-cü ildə Lvovun qüruru – Lvov operası, teatr açıldı, hansı ki, indiyə qədər ölkənin ən gözəl teatrlarından biri olaraq qalır. Şəhərdə ümumilikdə 7 peşəkar teatr, 6 teatr-studiya və sirk fəaliyyət göstərir.
Hər il Lvovda iki teatr festivalı - “Zolotoy lev” ("Qızıl şir") – ölkənin ən böyük teatr festivalı və “Lectnitsa” ("Pilləkən") – gənc həvəskar teatr festivalı keçirilir. Hər oktyabrda isə şəhərdə səhnələşdirilmiş karnaval keçirilir.
Din şəhərin həyatında və tarixində böyük rol oynayır. Lvovda çox dünya dinlərinin kilsələri təqdim edilmişdir. Şəhərdə roma-katolik və Ukrayna qreko-katolik kilsələrinin idarəetmə mərkəzi yerləşir. Şəhərin əhalisi mürəkkəb dini struktura malikdir. Həmçinin Moskva patriarxatının Ukrayna pravoslav kilsəsinin, erməni apostol kilsələrinin, ortodoksal və reformist yəhudilərin, hasidlərin və bir çox protestant kilsələrinin dini təşkilatları var.
Əhalisi
Əhalinin sayına görə Lvov Ukraynada yeddinci yerdədir. 2012-ci ilin məlumatına görə şəhərdə 757 795 insan yaşayır. Şəhər əhalisinin 85%-i qadınlardan ibarətdir.
APDS
thumb|Sabot yarpaqları penetrasiyadan lülə çıxışından qısa bir müddət sonra ayrılan modern bir APFSDS mərmisi
thumb|[[Qanadcıqlarla sabitləşdirilmiş sabot mərmisinin işləmə diaqramı.]]
Zireh dağıdan sabot mərmi (ingiliscə: Armor piercing discarding sabot — APDS) zirehli hədəfləri məhv etmək üçün yivli lüləli silahlardan atılan kinetik enerji mərmisinin bir növüdür. APDS mərmiləri silahın nominal kalibrindən daha kiçik və fırlanaraq sabitləşən mərmini lülədən çıxan kimi mərmini tərk edən sabotlarla birlikdə daşıyır. Sabot, mərminin lülənin ortasında qalmasını təmin edir və yanan barıtın yaratdığı qazın mərmini itələməsini təmin edir. 1980-ci illərin əvvəllərinə qədər böyük çaplı tank silahlarında geniş şəkildə istifadə olunurdu, lakin bu gün zireh dağıdıcı finlə sabitləşdirilmiş sabot (APFSDS) mərmiləri ilə əvəz edilmişdir. Yivsiz toplarda istifadə olunan mərmilər səthdə sabitlənmiş bir zireh deşən alt mərmini daşıyır. Bununla birlikdə, APDS mərmiləri hələ də kiçik və ya orta çaplı silah sistemlərində geniş yayılmışdır. Müəyyən bir kalibr üçün bu tip sursat, bir silahın zireh nüfuzunu, zireh dağıdıcı (AP), zireh deşən, qapaqlı (APC) və ya zireh deşən, kapüşonlu, ballistik başlı (APCBC) mərmilərlə müqayisədə iki dəfə artırır. Sabotlu yüngül zireh dağıdıcı (SLAP) konsepsiyası bu texnologiyanı kiçik çaplı silahlara tətbiq edir.
Cuno (Alyaska)
237px|thumbnail|Cuno dağı Cuno - ABŞ-də şəhər,Alyaska ştatının inzibati mərkəzi. Əhalisi 33,026 min nəfərdir (2015)
Haqqında
Cuno şəhərinin materik hissəsi Qastino boğazı sahilində, Cuno dağının ətəyindədir. Cuno bələdiyyəsi ərazisinin tərkibinə boğazın qarşı sahilində yerləşən Aleksandr arxipilaqındakı Duqlas adası da daxildir (1970-ci ildən).
Akvafobiya
Akvafobiya və ya Hidrofobiya ifrat və əsassız su qorxusu ilə xarakterizə olunan psixoloji xəstəlikdir. Tipik olaraq, bu fobiya, bu yerlərdə mövcud olan çox miqdarda su səbəbindən, çimərliklərdən və ya hovuzlardan qorxmaqla əlaqədardır.
Bununla birlikdə hidrofobiya yalnız suya girmək, üzmək və ya çimmək qorxusu ilə məhdudlaşmır. Bu ifrat qorxudan əziyyət çəkən insan, su ilə təmasda olduğu hər hansı bir vəziyyətdən qorxa bilər. Bu hallara krandan axan su və sairə daxildir.
Əfşar imperiyasının parçalanması
Əfşar imperiyasınnı varis dövlətlərinin siyahısı
Zəndlər
Azərbaycan xanlıqları
Kartli-Kaxeti çarlığı
Gilan xanlığı
Bəxtiyarilər
Səfəvilər (yalnız de-yure)
Xozeymə əmirliyi
Nişapur xanlığı
NGC 6521
NGC 6521, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. E2 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azərbaycan–Ukrayna münasibətləri
Azərbaycan–Ukrayna münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Ukrayna arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
AXC dövrü
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Bakıda Nikolayevskaya küçəsi 8 ünvanındakı Mirzəbəyov qardaşlarının evində Ukraynanın nümayəndəliyi yerləşmiş, nümayəndəliyə konsul vitse-konsul Qolovan rəhbərlik etmişdir.
SSRİ dövrü
Hər iki ölkə SSRİ-nin tərkibində müttəfiq respublika olmuşlar. Elə həmin dövrdə də onlar arasında iqtisadi və mədəni əlaqələr formalaşmışdır. SSRİ dağıldıqdan, postsovet məkanında müstəqil dövlətlər yarandıqdan sonra bu münasibətlər daha da inkişaf etməyə başlamışdır.
Azərbaycan xalqı ilə Ukrayna xalqları arasında sıx münasibətlər mövcuddur. Bu münasibətlər tarixən mövcud olub və bu gün də davam edir. Azərbaycan xalqını Ukrayna Respublikasının Krım yarımadasında yaşayan türkdilli xalq-Krım tatarları ilə daha sıx tellər bağlayır. Krım türklərindən olan İsmayıl Qaspiralı, Mustafa Krımoğlu və s. Azərbaycanda hörmətlə yad edilir. Çar Rusiyası zamanı imperiya ərazisindəki bütün türk dilli xalqlar, o cümlədən azərbaycanlılar da rəsmi sənədlərdə Tatar adlandırılıb. Lənkəranda kazaklara abidə ucaldılıb. Ukraynalı ataman A.Qolovatı 1795-ci ildə Azərbaycanın cənub sərhədlərini qorumaq məqsədi ilə Azərbaycana gəlib və burada vəfat edib. 200 ildir Azərbaycan xalqı onun məzarını qoruyur. 1930-cu illərdə ukraynalılar da Azərbaycan xalqı kimi Stalin rejiminin repressiyalarına məruz qalıb. Ukraynada təxminən 500 min azərbaycanlı yaşayır. Bu ölkədə güclü Azərbaycan diasporu fəaliyyət göstərir. Onlar ictimai-siyasi proseslərdə fəal iştirak edirlər. Azərbaycanlılar rəhbər vəzifələrdə də təmsil olunublar.
İkitərəfli siyasi münasibətlər
250px|thumb|right|Ukraynanın Azərbaycandakı səfirliyi. MDB məkanında Azərbaycanın əsas strateji müttəfiqlərindən biri Ukraynadır. Azərbaycanla Ukrayna arasında nə dəniz, nə də quru sərhədlərin olmamasına baxmayaraq, iki ölkə arasındakı strateji müttəfiqlik münasibətləri durmadan möhkəmlənir və genişlənir. Ukrayna ilə Azərbaycan arasında diplomatik münasibətlər 31 yanvar 1992-ci ildə qurulub. Hər iki dövlət bir-birinin müstəqilliyini qısa müddətdə tanısa da, diplomatik nümayəndəliklərin açılması bir qədər sonraya təsadüf edir. Ukraynanın Azərbaycandakı səfirliyi 1996-cı il mayın 5-də fəaliyyətə başlayıb. Azərbaycanın Ukraynadakı səfirliyi isə 1997-ci il martın 17-də açılıb. Ölkələr arasındakı münasibətlər sürətlə inkişaf edib. 1995-ci ilin mart hadisələri zamanı Azərbaycanda bir qrup şəxs silahlı dövlət çevrilişi etməyə çalışdığı bir vaxtda martın 17-də Ukraynanın keçmiş prezidenti Leonid Kuçma prezident Heydər Əliyevə zəng vuraraq ona öz dəstəyini ifadə edib.
Bundan bir neçə gün sonra, 1995-ci il martın 23-də Heydər Əliyev Ukraynanın keçmiş baş nazirinin müavini Valeri Şumarovu qəbul edib. Görüş zamanı Ukrayna ilə Azərbaycan arasındakı münasibətlər və əməkdaşlığın gələcək forması müzakirə olunub. 1995-ci il mayın 9-da faşizm üzərində qələbənin 50 illik yubileyinə həsr olunmuş şənliklərdə iştirak etmək üçün Moskvada səfərdə olan Prezident Heydər Əliyev Ukrayna Prezidenti Leonid Kuçma ilə görüşüb. Görüş zamanı Azərbaycan–Ukrayna münasibətlərinin inkişaf etdirilməsi üçün prezidentlər və hökumət nümayəndələri səviyyəsində görüşün keçirilməsi barədə razılığa gəlinib. 1995-ci il iyunun 30-da Ukraynanın baş naziri Yevgeni Marçuk Azərbaycana gəlib və Prezident Heydər Əliyevlə görüşərək prezidentlər səviyyəsində keçiriləcək görüşün proqramını müzakirə edib. 1995-ci il iyulun 26-da Ukrayna Respublikasının Prezidenti Leonid Kuçma rəsmi səfərlə Azərbaycana gəlib. Səfər zamanı Leonid Kuçma Heydər Əliyevlə birlikdə qaçqın düşərgəsində olub, Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin (ARDNŞ) rəhbərliyi ilə görüşüb. Leonid Kuçma Heydər Əliyevlə birlikdə Azərbaycanın işgüzar dairələrinin nümayəndələri ilə görüşüb və Bakkondisioner İstehsalat Birliyi əməkdaşları ilə görüşdə çıxış edib. Səfərin nəticələri ilə bağlı keçirilən mətbuat konfransı zamanı prezidentlər iki ölkə arasındakı münasibətlərin inkişaf potensialının böyük olduğunu qeyd ediblər. Mətbuat konfransında Ukrayna Prezidenti Leonid Kuçma ölkəsinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədiyini qeyd edib. Prezident Heydər Əliyevin Leonid Kuçma ilə növbəti görüşü 1995-ci il oktyabrın 24-də Birləşmiş Millətlər Təşkilatının 50 illiyi ilə əlaqədar keçirilən tədbir zamanı Nyu-York şəhərində olub. Heydər Əliyev və Leonid Kuçma daha bir dəfə, 1996-cı il yanvarın 11-də Fransanın mərhum Prezidenti Fransua Mitteranın dəfn mərasimində görüşüblər. Heydər Əliyevin cavab xarakterli rəsmi səfəri isə 1997-ci il martın 24-25 baş tutub.
Səfər zamanı Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyevin Ukrayna Prezidenti Leonid Kuçma ilə təkbətək görüşü olub. Görüşdə Ukrayna-Azərbaycan münasibətlərinin perspektivi ilə yanaşı, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tənzimlənməsi məsələsi də müzakirə olunub. Ukrayna Prezidenti Leonid Kuçma bir daha Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli məsələsində Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəklədiklərini bəyan edib. Heydər Əliyevin Ukraynaya etdiyi rəsmi səfərin əhəmiyyətli nəticələrindən biri kimi, Ukrayna ilə Azərbaycan arasında tərəfdaşlıq münasibətlərinin dərinləşməsi haqqında bəyannamənin, hərbi-texniki əməkdaşlıq haqqında sazişin və neft-qaz sahəsində əməkdaşlıq haqqında memorandumun imzalanmasını göstərmək olar. 1996-cı il ərzində Ukrayna Ali Radası sədrinin birinci müavini Aleksandr Tkaçenkonun rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti, Ukraynanın mədəniyyət naziri Dmitri Ostapenko və digər Ukrayna rəsmiləri Azərbaycana səfər ediblər. 1997-ci il oktyabrın 10-da Azərbaycan, Ukrayna, Gürcüstan və Moldova prezidentləri GUAM adlı birliyin yaradılması haqda bəyannamə imzalayıblar.