cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yoros qalası
Tarixi
Qalanın ilk tikintisinin, qüllələrindən birində Grekcə kitabədən Bizans dövründə olduğu başa düşülür. Qala 1305-ci ildə Şile qalası ilə birlikdə Osmanlıların, 1348-ci ildən etibarən Qara dəniz ticarət yolunu əllərində saxlayan geniyalıların hakimiyyətinə keçmişdir. Bu dövrdə bir sıra əlavələrlə genişləndirilən qala, "Genuya qalası" adlandırılır.
Sarıtala
Sarıtala — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Sarıtala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 7 mart 2012-ci ildə Ağacqala kəndi Sarıtala kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla Ağacqala kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.
Yoros qalası
Tarixi
Şərqi Roma imperiyası zəif düşdükdən sonra qala geniyalıların əlinə keçmiş və uzun müddət onların əlində qalmışdır. Bu üzdən bir Genuya qalası olduğu inancı yaranmışdır. Qalanın örtdüyü sahə İstanbul ətrafındakı digər bütün qalaların tutduğu sahədən çox daha böyükdür. Daxili təbəqə qüllələrin bəziləri hələ yaxşı vəziyyətdədir və divarlarda yunanca yazılar gözə çarpar. Adının haradan gəldiyi qəti olaraq bilinmir. "Müqəddəs yer" mənasını verən Hierondan gəldiyi deyilməsi olduqca geniş olmaqla yanaşı, antik dövr tanrılarından Zevsin sifəti olan "əlverişli küləklər" mənasına gələn ouriostan gəldiyi də iddia edilir. Həmçinin Yoros adının birbaşa "dağ" mənasını orostan gəldiyi də güman edilir.
Sarıtala
Toponimikası
Kənd XVIII əsrdə Xınna (indiki Yanıqlı) kəndindən çıxmış Ələkbər, Qasım və Ələsgər adlı qardaşların Sarıtala adlanan yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmış­dır. Talanın adı isə torpaq örtüyünün rəngi ilə bağlı olmuşdur.
Yoros qalası
Tarixi
Qapısı üzərində yer alan və tarixi oxunmayan geniyalıların dövrünə aid Latın bir kitabədə:
Sarıtala
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Yoros qalası
Tarixi
"Tarixində Genuyalı Vincenzo Lercari müqəddəs burun üzərindəki bu qalanı təmir etdirib" yazılmışdır. Həmçinin qala divarlarında bir sıra Genuya gerblərinin olması da buranın bir müddət Genuyalıların əlində olduğuna bir işarədir.
Sarıtala
Mədəniyyəti
Kənddə Sarıtala kənd kitabxana filialı, Sarıtala kənd klubu, Sarıtala poçt şöbəsi (AZ6036) fəaliyyət göstərir.
Yoros qalası
Tarixi
İldırım Bəyazid 1391-ci ildə İzmitdən yürüşə çıxaraq Yoros qalasını almış və qalanı bir baza kimi istifadə edərək, İstanbulun fəth hazırlıqları üçün Anadolu qalasını inşa etdirmişdir. İnciciyan İstanbulun fəthi zamanı şəhid olan əsgərlərin məzarlarının, qalanın bir az qarşısındakı ağaclıq sahədə olduğunu yazır.
Sarıtala
Təhsil
Kənddə Zabit Məmmədov adına Sarıtala kənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir. 96 şagird yerlik modul tipli tam orta məktəbin quraşdırılmasına 5 aprel 2018-ci il tarixli "Ağstafa, Daşkəsən, Gədəbəy, Göygöl, Tovuz və Şəmkir rayonlarında təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar tədbirlər haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı"na əsasən 425 000 manat vəsait ayrılmışdır.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Sarıtala kənd xəstəxanası yerləşir.
Yoros qalası
Tarixi
1399-cu ildə Fransız Marşalı Boucicaut, Qaradəniz boğazı girişinə etdiyi yürüşdə bu qalanı almaq istəmiş, amma bacarmayaraq geri çəkilmişdir. Osmanlı İmperatorluğunun çöküş dövründə Çələbi Mehmet, qardaşı Musa Çələbi ilə taxt döyüşü zamanı 1414-cü ildə, Bizans İmperatoru II. Manuel Palaiologosdan yardım istəmiş, Bursadan Yorosa gəlmiş və bir müddət burada yerləşdirmişdir. Daha sonra imperatorun göndərdiyi gəmiyə minərək Yorosdan Rumeliyə keçmişdir. İspaniya kralının elçisi olan Ruy Gonzales də səyahət qeydlərində, Clavijo Əmir Teymurun yanına getmək üçün boğazdan keçərkən, burada gördüyü qalanın son dərəcə mənalı olduğunu, içərisində hərbi bir qarnizonun olduğunu bildirir. II Bəyazid (1481–1512) Yoros qalasını təmir etdirmiş və içinə "Yoros Qalası Məscidi" deyilən bir ibadətgah tikdirmişdir. Bu zaman qala mühafizəçisi olan Mehmet Ağa da bir hamam tikdirmişdir. Osmanlı arxivindəki 1576-cı il tarixli bir sənəddə, qala ilə birlikdə buradakı məscid, bulaq və hamamın da təmir edildiyi yazılır. Alman səyyah M.Heberer 1580-ci illərdə çıxdığı səfərdə İstanbula da uğramış və kitabında bu qalanın çox yaxşı bir vəziyyətdə olduğunu yazmışdır. İnciciyan, XVIII əsrin sonları ilə XIX əsrin əvvəllərində Yoros qalasının içində 25 evlik bir məhəllə var, qvardiya olaraq da bir qalanı qoruyan 20 nəfərlik bir əsgər bölüyünün burada xidmət etdiyini bildirir. Qala XIX yüzüllükdə tamamilə tərk edilmişdir. thumb|200px|Yoros qalası (1838)
1971 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
1971 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi — sayca 16-cı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsidir. Dananın ifa etdiyi "All Kinds of Everything" mahnısı ilə 1970 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmasının ardınca 1971-ci ildə İrlandiya müsabiqəyə ilk dəfə ev sahibliyi etmək hüququ qazanmışdı. Müsabiqə ölkənin paytaxtı Dublin şəhərində Gaiety Theatre arenasında keçirilmişdir. Müsabiqə 1971-ci ilin 3 aprel tarixində baş tutmuşdur.
Bu İrlandiya dövlət kanalı RTÉ-nin yayımladığı ilk rəngli proqramm olaraq tarixə düşmüşdür. 1971-ci ildə Malta adası Avroviziyaya ilk dəfə qoşuldu. Eyni zamanda Avstriya iki illik, Finlandiya, İsveç, Norveç və Portuqaliya isə bir illik fasilədən sonra müsabiqəyə geri döndü. 18 ölkənin iştirak etdiyi müsabiqədə Monako təmsilçisi Severin ifa etdiyi "Un banc, un arbre, une rue" mahnısı ilə Avroviziya 1971-in qalibi olmuşdur. Bu Avropanın cırtdan ölkələrindən olan Monakonun Avroviziyada ilk və yeganə qalibiyyəti idi.
İsfəndan (Komican)
İsfəndan — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Mərkəz bəxşinin İsfəndan dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 379 ailədə 570 nəfəri kişilər və 601 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 1.171 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Şans (film, 2004)
Məzmun
Film müəllim Qəninin (Elçin Məmiyev) başına gələn əhvalatlardan bəhs edir.
Nazim Tapdıqoğlu
Nazim Tapdıqoğlu (tam adı:Nazim Tapdıq oğlu Vəlişov; d. 26 yanvar, 1963) — tarixçi, toponimist, “Qızıl Qələm” mükafatı laureatı, Bakı Slavyan Universitetinin “Azərbaycanşünaslıq” tədris-mədəniyyət mərkəzinin elmi işçisi.
Həyatı
Nazim Tapdıqoğlu 1963-cü ildə Füzuli şəhərində doğulub. 1970-1980-ci illərdə 1 saylı Füzuli şəhər orta məktəbində oxumuşdur. 1981-1983-cü illərdə Rusiya Federasiyasında hərbi xidmətdə olmuşdur. Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun Mədəni-Maarif fakultəsini, Bakı Dövlət Universitetinin Tarix fakultəsini müvəffəqiyyətlə bitirmişdir. Politologiya və Sosiologiya elmləri üzrə tam kurs keçmişdir. Nazim Tapdıqoğlu həm də pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olur. Dövri mətbuatda 1977-ci ildən etibarən şeir, məqalə, oçerk, və publisistik yazıları ilə çıxış edir. 1993-cü ildən onomastikanın tərkib hissəsi olan toponomika ilə, xüsusilə, ermənilər tərəfindən işğal olunmuş ərazilərimizin toponimlərini, onların mənalarını, mənşəyini, yayılma areallarını öyrənməklə məşğuldur.
Müxtəlif sahələrə aid 52 kitabın müəllifidir.
Ailəlidir. Üç övladı var.
Kaskina döyüşü (rəsm əsəri)
Kaskina döyüşü (it. Battaglia di Cascina) — italyan rəssam Mikelancelo tərəfindən 1506-cı ildə çəkilmiş, amma daha sonra itmiş rəsm əsəri.
Mənşəyi
Mikelancelo bu əsəri yaratmaq vəzifəsini Florensiya dövlət adamı Pyero Soderini tərəfindən almışdır. Bu əsərin Köhnə sarayda Sinqusento divarında freska şəklində olacağı düşünülmüşdür. Əsərin qarşı divarınında isə Leonardo da Vinçi Anqiori döyüşünün rəsm etməli idi. İki döyüş də orta əsrlərdə Florensiyanın qazandığı ən əhəmiyyətli döyüşlər idi. Kaskina döyüşü 28 iyul 1364-ci ildə Florensiya ilə Piza arasında baş vermişdir və Florensiyanın qələbəsi ilə başa çatmışdır. Döyüş zamanı minlərlə pizalı öldürülmüş və 2000 əsir alınmışdır.
Haqqında
Mikelancelo bu əsərini heç vaxt tamamlaya bilməmişdir, əvəzində üzərində kopiyaları olan kartonlar yaratdı. Kartonlar bir çox rəssam tərəfindən kopya edildi. Ən məşhur kopiyası şagirdi Sanqallonun idi. Mikelancelonun əsərə hazırlıq rəsmləri də günümüzə qədər çatmışdır. Mikelancelonun bioqrafiki Corci Vasariyə görə əsər Mikelancelonun rəqibi Bartolommeo Bandinelli tərəfindən qısqanclıq səbəbindən təxrib edilmişdir.
Mikelancelo savaş səhnəsinin başlanğıcını Piza orusunun hücumları və Florensiya ordusunun heyrətlənməsi ilə təsvir etmişdir. Piza ordusunun hücum sədalarına cavab olaraq Florensiya əsgərlərinin Arno çayında çıplaq üzdüklərini rəsm etmişdir.
Rafflesia speciosa
(Rafflesia speciosa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Plavnikovıe adaları
Plavnikovıe adaları — Kara dənizində, Taymır yarımadası sahillərində yerləşən adalar qrupu. Qrupa iki iri ada daxildir — Kruqlıy adası və Pessovıy adası. Bundan əlavə axripelaqa daxildir: Podkov, Severnıy Plavnikovıe, Utinıy, Kosterin, Baranov, Nosatıy və başqaları. Ada relyefi zəif təpəlidir. Ən hündür zirvəsi Kruqlaya dağıdır (75 m). İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarı ərazisində yerləşir.
Siyasi azadlıq
Siyasi azadlıq — vətəndaşın əsas hüququ.
Marksist fəlsəfədə görə dərk edilməyən qanunlar "kor"zərurət kimi təzahür edirlər.İnsan öz tarixinin başlanğıcında hələ təbiətin sirlərinə nüfuz edə bilmədiyi üçün dərk edilməyən zərurətin qulu olaraq qalırdı,hələ azad deyildi.Obyektiv qanunları nə qədər dərindən öyrənirsə insan öz fəaliyyətində o qədər şüurlu və azad olur.
Azadlığın marksist tərifi XVII əsrin niderland filosofu B.Spinozanın  tərifi ilə üst-üstə düşür:"Azadlıq dərk edilmiş zərurətdir".Spinozanın müasiri  T.Hobs hesab edirdi ki,azadlıq müqavimətin olmamasıdır.Onun fikrincə insanın azadlığı nəyi isə gerçəkləşdirməyə can atan iradənin müqavimətə rast gəlməməsidir.Russo deyirdi:"Azadlıq-bərabərlik olmadan yaşaya bilməz".
Rus yazıçısı Dostoyevskinin dediyinə görə azadlıq insan üçün ən əzablı qayğıdır;insan və insan cəmiyyəti üçün-heç nə,heç vaxt azadlıq qədər ağır yük olmamışdır.İnsan azad olandan sonra tələsik axtarır ki,kimin qarşısında diz çöksün və azadlıqdan xilas olsun.Kant göstərir ki,azadlıq hərfən və mahiyyətcə ideyadır.O,mütləq hamı üçün azadlığı nəzərdə tutur.Bütün cəmiyyəti azad etmədən hansısa tək bir adamın təcrid olunmuş azadlığı ağlasığan bir şey deyil.Hegel azadlığı əsl daxili ziddiyyət hesab edirdi.Onun fikrincə azdlıq odur ki,insan yalnız özündən asılı olsun.
Yonca yoğunayağı
Yonca yoğunayağı — Buğumayaqlılar tipinin Pərdəqanadlılar dəstəsinin Yoğunayaqlılar fəsiləsinə aid olan növ.
Xarici quruluşu
Yetkin yonca yoğunayağı 2 mm böyüklükdə həşəratdır. Bədəni qara rəngli olub, ayaqlarının baldır və pəncələri sarıdır. Bığcığı 8 buğumludur. Əsas buğum o birilərinə nisbətən xeyli uzundur. Saplaqlı qarıncığa malikdir. Qarıncıq yumurtavarıdır, parlaqdır. Qanadları şüşə kimi şəffafdır və kənarlarında külli miqdarda tükcüklər vardır. Yumurtası olduqca kiçik (0,04 mm uzunluqda, 0,02 mm enində) olub, ovalvarı, yarımşəffaf və saplaqlıdır. Sürfəsi ağ rəngli və ayaqsızdır. Yaxşı inkişaf etmiş qəhvəyi rəngli üst çənələrə malikdir. Uzunluğu 1,5–2 mm-dir.
Həyat tərzi
Bu həşərat yoncadan başqa, üçyarpaq yonca və xəşəmbüllə də qidalanır. Yonca yoğunayağı sürfə fazasında mədəni və yabanı yonca toxumları daxilində qışlayır. Bu sürfələr yazda toxum daxilində pup halına keçir. Həmin puplardan aprel ayının ikinci və üçüncü ongünlüklərində yetkin fərdlər çıxmağa başlayır. Onlar toxumların qabığını girdə halda gəmirərək xaricə çıxır və müxtəlif bitki çiçəklərinin nektarı ilə qidalanır. Bir müddət keçdikdən sonra dişi yoğunayaqlar süd yetişmə dövründə olan paxlalı bitkilərin paxlalarına tək-tək yumurta qoyur. Bu məqsədlə dişilər yumurtaqoyanları vasitəsilə paxlanın qabığını deşir və yumurtalarını toxumların üzərinə tökür. Hər bir dişi yoğunayaq 16-65 yumurta qoya bilir. Yumurtanın rüşeym inkişafı 3-5 günə başa çatır və əmələ gələn sürfələr həyatının sonuna qədər bir toxumla qidalanır və başqasına keçmir. Sürfələrin bir qisminin diapauza halına keçməsi ilə əlaqədar olaraq heç bir nəsil inkişafını tam başa vurmur. Sürfələr yalnız gələn ilin yazında inkişafını davam etdirir.
Yayılması
Azərbaycanda yonca əkilən bütün rayonlarda yonca yoğunayağı geniş yayılıb.
84 (ədəd)
Səksən dörd — say sistemində ədədlərdən biridir. Səksən üçdən sonra, Səksən beşdən əvvəl gəlir.
Məşədilər (Alakol, Tovuz)
Məşədilər — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Alakol kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Kənd məşədilər nəslinin indiki ərazidə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonim "Məşədi nəslindən olanlar, məşədigillər" mənasındadır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə Məşədilər kənd klubu fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Debit
Debit – vahid zamanda təbii, yaxud süni mənbələrdən (qazıma quyusu, adi quyu, bulaq və s.) alınan maye və ya qaz həcmi. Mayenin debiti l/san, yaxud m³/san, m³/saat, m³/gün-lə hesablanır. Debit uzun müddət ərzində gələn maye və qaz axınının müntəzəm olmasını xarakterizə edir.
Məşədilər (Alakol, Tovuz)
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Debit
Su quyularının məhsuldarlığı xüsusi debitlə (səviyyə 1 m-ə düşənəcən olan Debit) müəyyənləşdirilir. Suyun debiti ölçü qabları, müxtəlif konstruksiyalı su ölçənlər, özüyazan debitoqraf və s. vasitəsilə təyin edilir.
Məşədilər (Alakol, Tovuz)
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
David Miller (tenor)
David Miller (14 aprel, 1973, San Dieqo, Kaliforniya, ABŞ) — amerikalı tenor və İl Divo qrupunun üzvü.
Həyatı
Miller San Dieqoda anadan olsa da, Koloradoda böyüyüb. 1991-ci ildə orta məktəbi qurtarıb. Atasının təkidinə baxmayaraq, o hərbiyə getməyərək Oberlin Musiqi Konservatoriyasına daxil olur. 1995-ci ildə Konservatoriyanı mükəmməl qiymətlərlə və vokal və opera ifaçısı olaraq bitirir. 1996 −1997-ci illərdə Miller Pittsburq Opera Mərkəzinin üzvü idi.
1997-ci ildə Vaşinqtondakı çıxışından sonra diqqət mərkəzinə düşən Millər artıq 6 may 1998-ci ildə Ağ Evdə Bill Klinton qarşısında çıxış edir. Bundan sonrakı illərdə də onun çoxlu uğurlu çıxışları davam edib.
İl Divo
2003-cü ilin dekabrında o dörd kişi müğənnidən ibarət beynəlxalq İl Divo qrupuna qoşuldu. Qrupda ondan başqa fransız pop musiqiçi Sebastien İzambard, ispaniyalı bariton Karlos Marin və isveçrəli tenor Urs Büler yer alırlar.
Qrupun ilk albomu İl Divo adlanır. Albom 2004-cü ilin noyabrında işıq üzü gördü və bir ildən də az bir vaxtda beş milyondan çox satış həyata keçirildi. İkinci albom — Ankora 7 noyabr 2005-ci ildə Birləşmiş Krallıqda, üçüncü albom Siempre isə 21 noyabr 2006-cı ildə ABŞ-də, 27 noyabr 2006-cı ildə isə beynəlxalq satışa çıxarıldı.
Qurtuluş (toplu)
thumb|right|"Qurtuluş" toplusu (məcmuəsi)
"Qurtuluş" toplusu (məcmuəsi) — Azərbaycan siyasi mühacirlərinin Almaniyanın Berlin şəhərində nəşr etdikləri toplu.
Tarixi
İlk sayı 1934-cü ilin noyabrında, son - 51-ci sayı isə 1939-cu ilin yanvarında işıq üzü görmüşdür. "Qurtuluş" toplusu da digər siyasi mühacir nəşrlər kimi, bolşevik Rusiyasının əsarətində olan azərbaycanlılara müraciətlə nəşr edilirdi. Xüsusilə, hər il 28 May İstiqlalı, 27 Aprel İstila Günləri məcmuədə daha geniş əks olunurdu.
Topluda Azərbaycan xalqının tarixi, mədəniyyəti, türk dünyası, beynəlxalq məsələlər və s. barədə də dəyərli yazılar verilirdi. Məcmuədə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Mirzə Bala Məmmədzadə, Mir Yaqub, Hilal Münşizadə, B.Nuhoğlu, Almas İldırım, Cəfər Seyid Əhməd, Əhəd Əlizadə, Kərim Yayçılı və başqalarının məqalələri dərc olunurdu.
"27 Nisan" məqaləsi
B.Nuhoğlu "Qurtuluş" məcmuəsinin 1936-cı il 18-ci nömrəsində dərc etdirdiyi "27 Nisan" ("27 Aprel") məqaləsində yazırdı:
Çabar
Çabar — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Mərkəz bəxşinin İsfəndan dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 46 ailədə 72 nəfəri kişilər və 67 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 139 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Üçbarmaq tinamu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Kelli Rulon
Kelli Rulon (d. 16 avqust 1984) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Kelli Rulon, ABŞ yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Bürünc medal uğrunda görüşdə Avstraliya yığmasını 6:5 hesabı ilə məğlub edən ABŞ yığması, Afina Olimpiadasının bürünc medalına sahib oldu.
Daha sonra Kelli Rulon, ABŞ yığmasının heyətində 2012-ci ildə Birləşmiş Krallığın London şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə İspaniya yığmasını 8:5 hesabı ilə məğlub edən ABŞ yığması, London Olimpiadasının qızıl medalına sahib oldu.
Znamenski adası
Znamenski adası — ada Antarktidada, Viktoriya Torpağının Ots sahilidəndən bir qədər şimalda yerləşir.
Xüsusiyyətləri
Ada Rennik körfəzində, Rennik buzlağının şimalında yerləşir. Hündür ada, dairəvi formaya malikdir. Uzunluğu 4 km təşkil edir. İl boyu buzla örtülü olur.
Açılış tarixi
Ada ilk dəfə 1958-ci ildə Sovet Antarktika ekspedisiyasının Ots sahillərində apardığı araşdırma zamanı xəritəyə salınmışdır. Bölgədə yerləşən coğrafi adların böyük hissəsi ilk Sovet Arktika və Antarktika araşdırmaçılarının adını daşıyır. Ada Konstantin İvanoviç Znamenskinin şərəfinə adlandırılmışdır.
Rafflesia tengku-adlinii
(Rafflesia tengku-adlinii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii fəlakət filmi
Təbii fəlakət filmi - film qəhrəmanları qəzaya düşdüb və xilas olmağa çalışırlar. Spesifik növ triller və dram.Söhbət təbii fəlakət (qasırğa, zəlzələ, vulkan püskürməsi və s) barədə məlumat, həm də texnogen qəza (təyyarənin qəzaya uğraması, məsələn) barədə gedə bilər. 1990-cı illərdən başlayaraq inkişaf edən kompüter effektlərinin nəticəsində daha canlandırıcı və baxımlı filmlər çəkilməyə başladı,bunlara " Sürət ",Armageddon (film, 1998), tarixi fəlakət filmlərindən Titanik (film, 1997) kimi filmləri misal göstərmək olar.
Şeir mənim üçün bir kainatdır (film, 1984)
Məzmun
Kinolent SSRİ və Azərbaycan Dövlət Mükafatları laureatı, respublikanın xalq şairi Nəbi Xəzrinin çoxcəhətli fəaliyyətinə həsr olunmuşdur. Filmdə tanınmış şairin şeirləri səslənir, ölkənin şairləri, incəsənət xadimləri və alimləri həmyerlimizin yaradıcılığı barədə fikir söyləyirlər.
Ümmü Sələmə
Hind, Əbi Üməyyə Məxzumi qızı ləqəbi Ümmü Sələmə(ər:أم سلمة) olan islam peyğəmbərinin (s.a.s) zövcəsi. Ümmü sələmə alim birisi idi elə ki dini və Əhli-Beyti yaxşı tanıması üçün çoxlu kitablar oxuyub və hər sözü rahatlıqla təsdiqləməzdi. Buna görə də toplum arasında(قاریةالکتب) çox kitab oxuyan adı ilə məşhur olmuşdur.
Yaşayışı
Ümmü Sələmə və ilk əri Əbdüllah ibni Əbdüləsəd ilk müsəlmanlardan idi. Əri Uhud döyüşündə öləndən sonra peyğəmbərin xanımı oldu. Onun adı Əhli beytə görə hədislər nəql etdiyi üçün müsəlmanlar arasında məşhur olmuşdur. Bunun səbəbi də Fatimə binti Əsəd (Əlinin anası) vəfat etdikdən sonra Məhəmməd onu Fatimənin himayəçiliyinə verdi.
Rekista (kanton)
Rekista  — Fransa da kanton, region — Cənub-Pireneylər, departament — Averon. Rodez dairəsinə daxildir.
Kantonun INSEE kodu — 1225. Rekista kantonuna cəmi 7 kommuna daxildir, onlardan ən əsası Rekista kommunasıdır.
Əhali
2006-cı ildə əhalinin sayı 4 997 nəfər təşkil edirdi.
Çömçəquyruq
thumb|250px|Çömçəquyruqlar Çömçəquyruq — suda-quruda yaşayanların, xüsusən qurbağanın, inkişaf mərhələsi. Çömçəquyruqlar, adətən, tamamilə suda yaşayırlar.Yəni çömçəquyruq qurbağanın balasıdır
Qida kimi
Bəzi çömçəquyruqlar Çində, Peruda və Hindistanda qida kimi istifadə olunur, məsələn Oreolalax rhodostigmatus yaxud Telmatobius mayoloi qurbağanın çömçəquyruqları.
Çərəlilər
Çərəlilər — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 2009-cu il siyahıyaalınmasına əsasən kənddə əhali yaşamır.
Tarixi
Çərəlilər Bərdə rayonunun Mollalı inzibati ərazi vahidində kənd. Qarabağ düzündədir. Yaşayış məntəqəsini Qubadlı rayonunun Çərəli kəndindən gəlmiş ailələrin saldığı haqqında məlumat verilir. Etnotoponimdir.
Qarabulaq (İnquşetiya)
Coğrafiya
Şəhər İnquşetiya Respublikasının mərkəzində, Sunja çayının sol sahilində, Sunja rayon mərkəzindən - Sunja şəhəri - 9 km qərbdə, Maqas şəhərindən 22 km şimal-şərqdə yerləşir (yol ilə).
Qarabulağın cənub hissəsindən «Qafqaz» avtomagistralı keçir.
Qarabulağın cənub hissəsindən, avtomagistralın yaxınlığından Lesistı silsiləsi keçir. Bir neçə km şimalda isə Sunja silsiləsi yerləşir (Qarabulaq d., 723 мəm). Şəhərin şimal-şərq qutaracağında Sunja çayı Assa-Sunja kanalı ilə birləşir.
Şəhər dairəsinin ərazisi Sunja vadisi ilə yanaşı şimalda Sunja silsiləsi və ondanda şimalda Alxançur vadisinə qədər uzanır. Şəhər dairəsinin ən ucqar şimal nöqtəsi Alxançur kanalıdır.
Tarixi
Yaşayış məntəqəsi ilkin adını onun yaxınlığında əvvəllər inşa edilmiş Eldırxanov gözətçi körpüsündən almışdır. Qarabulaq adı isə adından göründüyü kimi türk mənşəllidir.
1860-ci ildə Qarabulaq Terek vilayətinin tərkibinə daxil idi. 1874-ci il məlumatına görə kənddə 227 ev və 1454 nəfər vardı. Burada provaslav kilsəsi, məktəb və neft quyuları fəaliyyət göstərirdi. 1895-ci ildə burada 1986 nəfər yaşayırdı. Kənddə kilsə, 2 məktəb, 4 dəmirçixana və 4 dəyirman vardı.
1917-ci ildə inquşlarla, Terek kazakları arası toqquşma baş vermişdir. Konfliktin səbəbi Birinci Dünya müharibəsindən qayıdan rus əsgərləri olur. Bununla belə 15 sentyabr tarixində tərəflər arasında гəbarışıq baş tutur. Bununla belə bu münaqişənin özəyi özünü Rusiya Vətəndaş maharibəsinə daşıyır.
1920—1929-cu illərdə kənd Sunja kazak dairəsinə daxil edilir. Bir müddət sonra isə Çeşen Muxtar Vilayətinə qatılır. Aralıqla,ərla Çeçen-İnquş Vilayəti, Çeçen-İnquş MSSR, Qroznı vilayəti və yenidən Çeçen-İnquş MSSR tərkibində olmuşdur.
1962-ci ildə şəhər tipli qəsəbə satusu almışdır.
Sovetlər dönəmində şəhər əhalisinin etnik tərkibindəki nisbət inquşların lehinə artır. Rusların sayında isə azalma müşahidə edilir.
1991-ci ildə Suja kazaklarının yenidən dirçəlişi baş verir. 1990-cı ildə ataman A. İ. Podlozlin Sunja kazakları komitəsini təsis edir. Ancaq aprel ayında Podkozlin öldürülür. Bundan sonra rus dilli əhalinin təhlükəsizlik tələbli mitinqləri başlayır. Bununla yanaşı kazaklarla inquşlar arasında aprel ayından qanlı toquşmalar müşahidə edilir. Yaz toqquşmaları rusların bölgəni tərk etməsinə rəvac vermişdir.
1995-ci ildə Qarabulaq şəhər statusu alır. Ayrıca şəhər dairəsi isə ancaq 2009-cu ildə təsdiq edilmişdir.
Əhali
Rusiya İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin proqnozlarına görə Qarabulağın əhalisi belə olacaqdır :
Qarabulaq — İnquşetiya ərazisində Nazran və Sunja şəhərlərindən sonra 3-cü ən böyük yaşayış məntəqəsidir.
Mədəniyyət
İnquşetiya Respublikasının Dövlət Təsviri Sənətlər Muzeyi Qarabulaqda yerləşir.
Tanınmış şəxsləri
Qarabulaqda dolğulanlar:
Karl Linney
Karl Linney (isveç Carl von Linné, lat. Carolus Linnaeus; ) — canlı orqanizmlərin təsnifləşdirilməsinin əsasını qoymuş məşhur İsveçli həkim, naturalist və fizik.
Həyatı
1739-cu ildən İsveç Kral Elmlər Akademiyasının üzvü, onun yaradıcılarından biri, 1762-ci ildən Paris Elmlər Akademiyasının və bir sıra digər elmi cəmiyyətlərin və akademiyaların üzvü olmuşdur.
Selsi şkalası
Selsi şkalası (şərti işarəsi: °C) — Beynəlxalq Vahidlər Sistemində (BS) Kelvin şkalası ilə bərabər geniş istifadə olunan istilik ölçü vahidi.
Rafflesia tuan-mudae
(Rafflesia tuan-mudae) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Selsi şkalası
Selsi şkalası 1742-ci ildə bu temperatur ölçü sistemini ilk dəfə təklif etmiş İsveç alimi Anders Selsinin (1701-1744) şərəfinə adlandırılmışdır. Onun təklif etdiyi şkalada suyun donma temperaturu 0°, qaynama temperaturu isə 100° müəyyən edilmişdi.
Lakin sonradan digər məşhur İsveç alimi Karl Linney (1707-1778) (bəzi mənbələrə görə isə Martin Ştremer) bu şkalanı bizim bu gün adət etdiyimiz şəklə salmışdır. Belə ki, o suyun donma temperaturunu 0°, qaynama temperaturunu isə 100° kimi təklif etmişdir.
FİFA Konfederasiyalar Kuboku
FİFA Konfederasiyalar Kuboku — Hər 4 ildən bir FİFA tərəfindən təşkil olunan beynəlxalq futbol turniri.
Selsi şkalası
Bu şkalanın tətbiqi barədə ilk yazılı qeyd 1745-ci ildə Karl Linneyin öz tələbəsi Samuel Naklerə yazdığı məktub hesab edilir. Məktubda Linney Uppsala Universitetinin Botanika bağında qeydə aldığı temperatur fərqləri barədə tələbəsini məlumatlandırır.
Əvvəllər Selsi şkalasında dərəcənin təyin olunması standart atmosfer təzyiqinin müəyyən edilməsindən asılı idi, çünki, suyun donma və qaynama temperaturları atmosfer təzyiqi ilə birbaşa bağlıdır. Bu hal hər hansı ölçü vahidinin standart olaraq qəbul edilməsi üçün əlverişli deyil.
Buna görə də Kelvin şkalasının temperaturun ölçülməsi üçün əsas ölçü vasitəsi kimi qəbul edilməsindən sonra Selsi şkalasında 1 dərəcənin müəyyən edilməsi qaydası dəyişmişdir. Yeni qaydaya görə Selsi şkalasında 1 dərəcə 1 Kelvinə bərabərdir. Selsi şkalasında 0 dərəcə elə müəyyən edilmişdir ki, suyun üçlü nöqtəsi (suyun eyni anda maye, qaz və bərk halda ola biləcəyi temperatur) 0,01° S-yə bərabərdir. Nəticədə Selsi və Kelvin şkalaları arasında bir-birinə nəzərən 273,15 vahid fərq vardır.
Sərtlik
thumb|Oxboyu F qüvvəsinin təsirilə yay \delta uzanmasına məruz qalır Sərtlik — tətbiq edilmiş qüvvənin təsiri altında cismin öz forma və ölçülərinin dəyişilməsinə müqavimət göstərmə qabiliyyəti.
Tamamlayıcı anlayış əyilgənlik və ya elastiklikdir: cisim nə qədər elastikdirsə, o qədər az sərtliyə malik olur.
Hesablamalar
Cismin sərtliyi (k) elastik bir cismin deformasiyaya qarşı göstərdiyi müqavimətin ölçüsüdür. Bir sərbəstlik dərəcəsinə (SD) malik elastik cisim üçün (məsələn, çubuğun uzanması və ya sıxılması) sərtlik aşağıdakı kimi müəyyən edilir:
burada
Beynəlxalq Vahidlər Sistemində sərtlik, adətən, metrdə nyutonla ölçülür. İmperial vahidlərində sərtlik, adətən, bir düymdə funtla ölçülür.
sərbəstlik dərəcəsi olduqda nöqtədəki sərtliyi təsvir etmək üçün matrisindən istifadə edilməlidir. Matrisdəki diaqonal şərtlər eyni sərbəstlik dərəcəsi boyunca birbaşa əlaqəli sərtliklərdir (və ya sadəcə sərtliklər), diaqonaldan kənar şərtlər isə iki fərqli sərbəstlik dərəcəsi (eyni və ya fərqli nöqtələrdə) arasındakı birləşmə sərtlikləridir. iki fərqli nöqtədə eyni sərbəstlik dərəcəsi. Sənayedə təsir əmsalı termini bəzən birləşmə sərtliyinə istinad etmək üçün istifadə olunur.
Qeyd olunur ki, çoxlu SD olan bir cisim üçün yuxarıdakı tənlik ümumiyyətlə tətbiq edilmir, çünki tətbiq olunan qüvvə təkcə onun istiqaməti (və ya sərbəstlik dərəcəsi) boyunca əyilmələri deyil, həm də digər istiqamətlərlə birlikdə olanları da yaradır.
Çoxlu SD olan bir cisim üçün, müəyyən bir birbaşa əlaqəli sərtliyi (diaqonal şərtlər) hesablamaq üçün müvafiq SD sərbəst buraxılır, qalan hissəsi isə məhdudlaşdırılmalıdır. Belə bir şəraitdə yuxarıdakı tənlik qeyri-məhdud sərbəstlik dərəcəsi üçün birbaşa əlaqəli sərtliyi əldə edə bilər. Reaksiya qüvvələri (və ya momentləri) ilə yaranan əyilmə arasındakı nisbətlər birləşmə sərtlikləridir.
Elastiklik tenzoru bütün mümkün uzanma parametrlərini təsvir edir və sürüşmə parametrləri elastiklik tenzoru vasitəsilə verilir.
Burulma sərtliyi
Burulmaya məruz qalan cismin burulma sərtliyi aşağıdakı kimi təyin olunur thumb|L uzunluqlu çubuq M momentinin təsiriylə \alpha bucağı qədər burulur. burada
SAE sistemində burulma sərtliyi adətən dərəcə başına düym-funt ilə ölçülür.
Elastiklik münasibəti
Materialın elastik modulu həmin materialdan hazırlanmış komponentin sərtliyi ilə eyni deyil. Elastik modul tərkib materialının xüsusiyyətidir; sərtlik strukturun və ya strukturun komponentinin xassəsidir və buna görə də bu komponenti təsvir edən müxtəlif fiziki ölçülərdən asılıdır. Yəni modul materialın intensiv xassəsidir; sərtlik isə materialdan və onun formasından və sərhəd şərtlərindən asılı olan bərk cismin geniş xassəsidir. Məsələn, gərginlik və ya sıxılma halında olan bir element üçün oxboyu sərtlik belədir
burada
(dartılma) elastiklik moduludur (və ya Yunq modulu),
elementin en kəsiyinin sahəsi
isə elementin uzunluğudur.
Tətbiqlər
Bir strukturun sərtliyi bir çox mühəndislik tətbiqlərində əsas əhəmiyyət kəsb edir, buna görə də elastiklik modulu çox vaxt material seçərkən nəzərə alınan əsas xüsusiyyətlərdən biridir. Əyilmə arzuolunmaz olduqda yüksək elastiklik modulu, elastiklik lazım olduqda isə aşağı elastiklik modulu tələb olunur.
Biologiyada hüceyrədənkənar matrisin sərtliyi durotaksis adlanan bir fenomendə hüceyrələrin miqrasiyasını idarə etmək üçün vacibdir.
Sərtliyin başqa bir tətbiqi dəri biologiyasında özünü tapır. Dəri quru çəkisinin təxminən 75%-ni təşkil edən hüceyrədənkənar zülal olan kollagenin yaratdığı daxili gərginliyi sayəsində strukturunu saxlayır. Dərinin elastikliyi elastiklik, sərtlik və yapışma kimi xüsusiyyətləri əhatə edən, onun möhkəmliyini və genişlənməsini təmsil edən maraq parametridir. Bu amillər xəstələr üçün funksional əhəmiyyət kəsb edir. Bu, dərinin travmatik zədələri olan xəstələr üçün əhəmiyyət kəsb edir, bununla da sağlam dəri toxumasının əmələ gəlməsi və patoloji çapıqla əvəzlənməsi hesabına elastiklik azaldıla bilər. Bu həm subyektiv, həm də Kutometr kimi bir cihazdan istifadə etməklə obyektiv olaraq qiymətləndirilə bilər. Kutometr dəriyə vakuum tətbiq edir və onun nə dərəcədə şaquli şəkildə şişə biləcəyini ölçür. Bu ölçmələr sağlam dəri, normal və patoloji çapıqları ayırd etməyə qadirdir və metod həm patofizioloji nəticələri, həm də müalicələrin dəriyə təsirlərini izləmək üçün klinik və sənayevi şəraitdə tətbiq edilmişdir.
Ernst Happel stadionu
Ernst Happel stadionu  — Avstriyanın paytaxtı Vyana şəhərində yerləşən və şəhərin ən böyük futbol stadionu. Stadion əslində futbol klubları tərəfindən sitifadə edilmir və Avstriya milli futbol komandası oyunlarını burada keçirir.
1929-1945
Stadionun təməl daşı 1928-ci ildə Avstriya Respublikasının 10 illiyi münasibəti ilə qoyulmuş və 1931-ci ildə 23 aya tamamlanmışdır. Stadionun dizaynını memar Otto Ernst Şvezer hazırlamışdır. Şvezer həm də Avropa ən böyük üzmə hovuzunun (400.000 m2) da memarı olmuşdur. Stadion o dövrün ən müasir stadionlarından biri idi. çünki cəmi 7-8 dəqiqəyə boşaldıla bilirdi. Başlanığıcda stadionun tutumu 60.000 nəfər idi. Nasist dövründə stadion hərbi məqsədlər üçün istifadə edilmişdir. Bura həbsxana və yəhudi vətəndaşların toplama yeri kimi istifadə olunmuşdur. Almaniyanın Polşaya hücumundan sonra 11-13 sentyabr 1939-cu ildə bu stadionda mindən çox Polşa doğumlu yəhudi həbsdə olmuşdur. Belə ki, onlar B sektorunun dəhlizində — tribunların altında həbs olunmuşdular.
1945-h.h.
Müharibədən sonra stadionda yenə idman tədbirləri keçirilməyə başlamışdır. 1956-cı ildə stadionun tamaşaçı tutumu Teodor Şül tərəfindən 92.708 nəfərə çatdırılsa da, 1965-cı ildə azaldılmışdır. Stadionda tamaşaçı rekordu 1960-cı ildə qeydə alınmışdır. Avstriya-SSRİ oyununu 92.706 nəfər izləmişdir.
1986-cı ildə stadion yenidən təmir olunaraq tamamilə oturacaqlarla təchiz olunmuşdur. Yenidən açılışda Avstriya Almaniyanı 4:1 məğlub etmişdir.
1964, 1987, 1990 və 1995-ci illərdə stadionda UEFA Çempionlar Liqasının final oyunları keçirilmişdir.
1970-ci ildə isə burada UEFA Kuboklar Kubokunun finalı — Mançester Siti-Qornik oyunu keçirilmişdir. Oyuna güclü yağış səbəbi ilə cəmi 7.968 azarkeş qatılmışdır.
Futbol üzrə Avropa çempionatı 2008
2008-ci ildə bu stadionda final oyunu da daxil olmaqla Avropa çempionatının final mərhələsinin 7 oyunu keçirilmişdir. İlk 3 oyunda Avstriya milli futbol komandası çıxış etmişdir. Stadion turnirə 2005-ci ildə uyğunlaşdırılmışdır. Yenidənqurmaya 39.600.000 € xərclənmişdir.
thumbnail|Avstriya-Xorvatiya oyunu
Futbol
Stadion əsasən futbol müsabiqələri üçün istifadə olunur. Avstriya milli futbol komandası oyunlarını ev oyunlarını burada keçirir. Klublar burada oyunlarını nadir hallarda keçirirlər. Ancaq ölkə kubokunun finalları və UEFA turnirləri istisna hallardır. Vyana derbisi — "Avstriya Vyana FK"-"Rapid Vyana FK" oyunları da burada keçirilir.
Stadion UEFA-nın 5 ulduzlu stadionlar kateqoriyasındadır.
Digər idman oyunları
Stadionda futbolla yanaşı tennis, atletizm və velosipedsürmə idman növləri də keçirilir. 1950-ci ildə bu stadionda Avropa Güləş Çempionatının finalında 35.000 nəfərin qarşısında Cozef Veydinqer Stefan Olekə (Fransa) qalib gəlmişdir.
16 iyul 2011-ci ildə 4-cü Dünya Amerikan Futbolu çempionatının finalı — ABŞ-Kanada oyunu keçirilmiş və 20.000 tamaşaçının önündə ABŞ 50-7 qalib gəlmişdir.
6-7 iyun 2014-cü il tarixlərində Dünya Amerikan Futbolu çempionatının əsas seçmə mərhələsinin 3 oyunu burada baş tutmuşdur.
Konsertlər
Stadionda konsertlərdə keçirilir və bu zaman stadionun ot örtüyünə 19.000 oturacaq əlavə oluna bilər. Stadionda Maykl Cekson, Madonna, AD/DC, Bon Jovi, Devid Boui, Guns N’ Roses, Pol Makkartni, Pink Floyd, Rolling Stones, U2, Robbi Vilyams kimi şəxs və qruplar konsert vermişdirlər.
Abdullah ibn əl-Əftas
Abdullah ibn əl-Əftas (d.? - ö.1045) — Əftasilər dövlətinin qurucusu (1022-1045).
Həyatı
Bərbərilərdən Miknasə qəbiləsinə mənsubdur. Kurtubanın şimalındəkı Fahsülbəllutda doğulmuşdu. Atasının adı Məhəmməd ibn Məsləmə (İbn Əftas) idi. Kurtuba Əməvi xəlifələrindən II Hakəmin azad edilmiş qulu olub Batalyevsdə müstəqil bir əmirlik quran Sabur onu özünə xələf seçdi. Saburun 10 şaban 413-cü (8 noyabr 1022-ci) ildə ölümünə görə əl-Mənsur ləqəbiylə başa keçən Abdullah, Batalyevsdə Əftasilər xanədanını qurdu.
Hökmdarlığının ilk illəri barış içində keçdi. Ancaq Abbadilərin qurucusu Qadi Məhəmmədin Bəcanı ələ kəçirərək torpaqlarını genişlətmək istəməsi, Abdullah ibn əl-Əftas ilə aralarının açılmasına səbəb oldu. Kadi Məhəmmədin oğlu İsmail ilə Karmunə (Carmona) əmiri Məhəmməd əl-Birzalinin birləşik qüvvələri Abdullahın oğlunun komanda etdiyi Əftasi ordusunu məğlub edincə, oğlu Məhəmməd əl-Əftas əsir alınaraq Karmunəyə göndərildi. Qazandığı uğurdan sonra Abbadi əmiri Məhəmməd və müttəfiqi Karmunə əmiri Kurtuba torpaqlarına hücum etdi. Nəticədə Abbadilər ilə Abdullah ibn əl-Əftas arasında bir barış imzalandı və Kadi Məhəmmədin izniylə Məhəmməd əl-Əftas sərbəst buraxıldı (rəbiüləvvəl 421/mart 1030).
Abdullah bu yənilginin intiqamını dörd il sonra hiyləli bir yola baş vuraraq aldı. Kadi Məhəmmədin oğlu İsmail komandasındakı bir orduya, Leon Krallığına hücum etmək üçün torpaqlarından sərbəstçə keçiş izni verildiyi halda, bir keçitdə qəflətən Abbadi əsgərləri üzərinə hücum edərək böyük bir qismini qətl etdi. İsmail bu qətli-amdan çox az sayda əsgərlə qurtulmağı bacardı. Kadi Muhaməd bundan sonra Abdullahın amansız düşməni oldu. Hökmdarlığının daha sonraki illəri haqqında bilgi olmayan Abdullah, 17 cəmaziyələvvəl 437-ci (30 noyabr 1045-ci) ildə öldü; yerinə oğlu Əbu Bəkir Məhəmməd əl-Müzəffərr keçdi.
Şeytanbazar (film, 1997)
Məzmun
Film ruhumuzun Tiflisdəki yadigarı — qədim Şeytanbazar məhəlləsinin özümlü mühiti haqqında kinoetüddür.
Əsl tinamu
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Dayaq və hərəkət sistemi (Anatomiya)
Dayaq və hərəkət sistemi — İnsan skeletinin sümükləri birləşdirici toxumanin bir növü olan sümük toxumasından təşkil olunmuşdur. Sümük toxumasından sinirlər və qan damarları keçir. Onun hüceyrələrinin çıxıntıları vardır. Sümük toxumasının 2/3 hissəsi hüceyrəarası maddədən ibarətdir. O bərk və sıx olub xassəsinə görə daşa oxşayır. Sümük hüceyrələri və bunların çıxıntıları içərisində hüceyrəarası maye ilə dolmuş çox xırda "kanalciqlarla" əhatə olunmuşdur. Sümük hüceyrələri kanalcıqların hüceyrəarsı mayesi vasitəsilə qidalanır və tənəffüs edir. Dayaq hərəkət sistemini sümüklər və əzələlər təşkil edir. Əzələlər bu sistemin fəal hissəsi olub sümükləri hərəkətə gətirir. Sümüklər isə nisbətən passiv hissəsi olub daha cox dayaq funksiyası yerinə yetirir.
Ağadadaş Müniri
Həyatı
"Müniri" təxəllüsünün, "Münir" sözündən (ərəb sözüdür, mənaca, "işıq" deməkdir.) götürən şairin yazılarının bəziləri, inqilabdan əvvəl və sonra mətbuatda dərc olunmuşdur. ("Dirilik", 1916-cı il; "Türkcə qəzəllər" kitabı, 1917-ci il, "Ədəbi parçalar", 1926-cı il və s.)
Şairin bədii irsi, onun klassik şerin müxtəlif janrlarında yazdığı ədəbi nümunələrdən ibarətdir. Bu günə kimi, Bakı şairləri haqqında yazılan müxtəlif kitablarda, şairin bir neçə qəzəli çap olunsa da bütövlükdə əsərləri tədqiq olunmamış qalmaqdadır. Bu əsərlər Azərbaycan Əlyazmalar İnstitutunun fondunda saxlanılır.
O, Buzovnalı Məşhədi Azər və Haşım bəy Sağiblə dostluq etmişdir. Üç oğlu olmuşdur.
1940-cı ildə vəfat etmiş və Bakının Buzovna kəndində dəfn olunmuşdur.
Ailəsi
Xalq rəssamı Asəf Cəfərovun babasıdır.
Keyqubad məscidi
Binanın dəqiq tikilmə tarixi və funksiyası mübahisə mövzusudur. Şamil Fətullayev-Fiqarov qeyd edir ki, Keyqubad məscidi daha qədim binanın bünövrələri üzərində qurulmuşdur. Məscid 1918-ci il hadisələri zamanı ermənilər tərəfindən yandırılaraq məhv edilmişdir.
Məscid düzbucaqlı ibadət zalından və onun önündəki kiçik dəhlizdən ibarətdir. Zalın mərkəzində gümbəzi saxlayan dörd sütun olmuşdur. Məscidin düzbucaqlı planına vestibüllə birlikdə portal birləşirdi. Məqbərəyə girişlə yanaşı ibadətgah zalının cənub divarında mehrab yerləşirdi.
Tarixi
270px|thumb|left| Keyqubad məscidinin qalıqları Binanın dəqiq tikilmə tarixi və funksiyası mübahisə mövzusudur. Şamil Fətullayev-Fiqarov qeyd edir ki, Keyqubad məscidi daha qədim binanın bünövrələri üzərində qurulmuşdur.
S. Dadaşov və M. Hüseynov tərəfindən yazılmış “Bakının memarlıq abidələri” əsərində qeyd edilir: Türbə keçmişdə düzbucaqlı balaca bir binaya bitişik imiş. 1918-ci ildə yanmış olan bu binanı bəziləri məscid hesab edir. Lakin, ola bilsin ki, həmin bina sərdaba imiş. Türbə və ya məscid binasının daha əvvəl tikildiyini söyləmək çətindir. Lakin, istənilən halda, onlar arasında heç bir üzvi əlaqənin olmadığı şübhəsizdir. Bu binalardan biri digərinə əlavə edilmişdir, lakin bu artırmanın nə zaman edildiyi müəyyən edilməmişdir.
Kamil Fərhadoğlu isə “İçərişəhər” adlı kitabında yazır ki, “Keyqubad məscidi Dərviş türbəsi yanında ona bitişik bir məscid-mədrəsə binası olmuşdur.”
Məscid Seyid Yəhya Bakuvi tərəfindən mədrəsə kimi də istifadə edilmişdir. Məsciddə Bakuvinin tədris və ibadət etməsi barədə A. Bakıxanov yazır: “Onun ibadət etdiyi yücrə, işlədiyi məktəb və qəbri orada – məsciddədir.” Tədqiqatçı S. Aşurbəylinin yazdığına görə, Keyqubad Şeyx ibrahimin babası və yaxud atasının babası idi. Şirvanşah Keyqubad 1317-1343-cü illərdə hakimiyyətdə olmuşdur.
Məscid 1918-ci il hadisələri zamanı ermənilər tərəfindən yandırılaraq məhv edilmişdir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Məscidin cənub hissəsində türbə yerləşir. Məscid düzbucaqlı ibadət zalından və onun önündəki kiçik dəhlizdən ibarətdir. Zalın mərkəzində gümbəzi saxlayan dörd sütun olmuşdur. Məscidin düzbucaqlı planına vestibüllə birlikdə portal birləşirdi. Məqbərəyə girişlə yanaşı ibadətgah zalının cənub divarında mehrab yerləşirdi.
Sütunlarla zalın künclərini formalaşdıran üstləri tağtavanlarla örtülmüş kiçik qapalı məkanlara çevrilmişdi və interyer xaçşəkilli-günbəz həllini əldə etmişdi. Özünəməxsus orderin memarlıq təfsiri sayəsində sütunlar da həmçinin fərdi səciyyə əldə etdilər, Seyid Yəhya Bakuvi türbəsi ilə ayrılmaz surətdə bağlı olan məscidin həcmli-məkan kompozisiyası, həndəsi cizgilərin mükəmməlliyi və memarlıq elementlərinin təmkinliyi vasitəsilə xüsusi olaraq nəzərə çarpdırılaraq formaların xüsusi plastikasını əldə edir.
Türbə və Keyqubad məscidi ilə birlikdə orta həyət, özünün yerləşməsi səbəbindən bütün Şirvanşahlar saray kompleksində neytral mövqe tutur və sanki insanı aşağı həyətin tikililəri olan Şirvanşahlar türbəsi, Şah məscidi və Saray hamamı ilə görüşə hazırlayır.
Boyanka Kostova
Boyanka Kostova — Bolqar əsilli Azərbaycan ağır atletidir. Boyanka Kostova 2015-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Hyuston şəhərində keçirilən Dünya Çempionatının qızıl medalçısıdır. Boyanka Kostova həmçinin 2012-ci ildə Türkiyənin Antalya şəhərində, 2015-ci ildə Gürcüstanın Tbilisi şəhərində və 2016-cı ildə Norveçin Forde şəhərində baş tutan Avropa Çempionatlarının qızıl medalçısıdır.
2021-ci ildə Moskvada keçirilən Avropa çempionatında da birinci yeri tutan atletin dopinq testinin müsbət çıxması səbəbindən titulu əlindən alınıb. Bu, 29 yaşlı idmançının ikinci anti-dopinq qayda pozuntusu olduğu üçün onun yarış hüququ 8 il müddətinə dayandırılıb. 2022-ci ildə narkotik maddələrin satışında təqsirləndirilərək həbs edilib.
Həyatı
Boyanka Kostova 10 may 1993-cü ildə Bolqarıstanın Plovdiv şəhərində anadan olmuşdur. Ailənin yeganə qız övladı Boyanka Kostova 2008-ci ildən idman ilə məşğul olur.
2009 Avropa Çempionatı
Boyanka Kostova birinci dəfə Avropa Çempionatına 2009-cu ildə qatıldı. Aprelin 3-dən 12-nə gədər keçirilən və Rumıniyanın paytaxtı Buxarest şəhərində baş tutan Avropa Çempionatına Boyanka Kostova Bolqarıstan bayrağı altında qatıldı. O Avropa Çempionatında mübarizəyə 53 kq. çəki dərəcəsində qatıldı. 15 idmançının mübarinə apardığı yarışda Boyanka Kostova birdən qaldırma yarışlarında birinci yanaşmadı 75 kq. sifariş etdi və onun öhdəsindən gəldi. Daha sonra 2-ci yanaşmada 78 kq. sifariş etdi və onunda öhdəsindən gəldi. Sonuncu 3-cü cəhddə isə o 80 kq. sifariş etdi. Amma o bu səfər uğurun ardını gətirə bilmədi və birdən qaldırma yarışlarını 78 kq. nəticə ilə 5-ci yerdə başa vurdu.
2010 Avropa Çempionatı
Boyanka Kostova karyerasında 2-ci dəfə Avropa Çempionatına 2010-cu ildə qatıldı. O Belarusun paytaxtı Minsk şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında iki gümüş və bir bürünc medal qazandı. 53 kq. çəki dərəcəsində mübarizə aparan Boyanka Kostova birinci yanaşmada birdən qaldırma yarışlarında 82 kq. sifariş etdi və onun öhdəsindən gəldi. 2-ci yanaşmadı 85 kq. və sonuncu 3-cü yanaşmada 87 kq. sifariş edən Boyanka Kostova ştanqların öhdəsindən məharətlə gəldi və Avropa Çempionatının bürünc medalını qazandı. Amma Boyanka Kostovanın nəticəsi daha yaxşı ola bilərdi. Beləki Boyanka Kostova gümüş medalı onunla eyni nəticə göstərən Belarus idmançısı Valiantsi Liaxavetsə şəxsi çəkisinə görə uduzdu.
Təkanla qaldırma yarışlarında Boyanka Kostova birinci yanaşmada 103 kq. sifariş etdi və onun öhdəsindən gəldi. Boyanka Kostova növbəti 2-ci yanaşmada isə 103 kq. sifariş etdi və onunda öhdəsinsən gəldi. Sonuncu 3-cü cəhdə 105 kq. sifariş verən Boyanka Kostova onunda öhdəsindən gəldi. Hər 3 ştanqın öhdəsindən gələn Boyanka Kostova təkanla qaldırma yarışlarında 2-ci yeri tutdu və Avropa Çempionatında özünün ikinci medalını qazandı. Boyanka Kostova iki hərəkətin cəmində isə 199 kq. nəticə ilə 10 idmançı arasında 2-ci yeri tutdu və Avropa Çempionatının gümüş medalını qazandı.
2010 Yeniyetmələrin Yay Olimpiya Oyunları
Təkanla qaldırma yarışlarında isə Boyanka Kostova biraz uğursuz başladı. O birinci yanaşmada 98 kq. sifariş versədə onun öhdəsindən gələ bilməyib. Boyanka Kostova 2-ci yanaşmadada yenə 98 kq. sifariş verdi və onun öhdəsindən gələ bildi. Sonuncu 3-cü cəhdə 107 kq. sifariş verən Boyanka Kostova onun öhdəsindən məharətlə gəldi və iki hərəkətin cəmində 192 kq. nəticə ilə Yeniyetmələrin I Yay Olimpiya Oyunlarının qızıl medalını qazanıb.
2015 Dünya Çempionatı
Boyanka Kostova karyerasında 3-cü dəfə Dünya Çempionatına 2015-ci ildə qatıldı. O Amerika Birləşmiş Ştatlarının Hyuston şəhərində baş tutan Dünya Çempionatında özünün birinci qızıl medalını qazandı. 58 kq. çəki dərəcəsində mübarizə aparan Boyanka Kostova yarışlara biraz uğursuz başladı. Birinci yanaşmada birdən qaldırma yarışlarında 109 kq. sifariş versədə onun öhdəsindən gələ bilməyib. Boyaka Kostova 2-ci yanaşmadı yenə 109 kq. sifariş verdi və ştanqı ram etməyi bacardı. Sonuncu 3-cü yanaşmada Çin Xalq Respublikasının idmançı Deng Mengrongun 110 kq. öhdəsindən gələ bilməməsi Boyanka Kostovaya Dünya Çempionatında birinci qızıl medalı qazandırdı. Boyanka Kostova isə üçüncü cəhdə 112 kq. sifariş verdi. Bu ştanqı o ram edəcəyi təqdirdə Boyanka Kostova 2006-cı ildən dəyişməyən 111 kq. Dünya rekordunu yeniləyəcəydi. Ştanqı məharətlə qaldıran Boyanka Kostova həm Dünya Çempionatında birdən qaldırma yarışlarında qızıl medal qazandı, həmdə yeni Dünya rekordunun sahibi oldu.
Təkanla qaldırma yarışlarında Boyanka Kostova birinci yanaşmada 136 kq. sifariş etdi və onun öhdəsindən gəldi. Boyanka Kostova növbəti 2-ci yanaşmada isə 140 kq. sifariş etdi. Amma o bu səfər ştanqı ram edə bilmədi. Sonuncu 3-cü cəhdə isə yenə 140 kq. sifariş verən Boyanka Kostova ştanqın öhdəsindən gəldi və Dünya Çempionatında ikinci qızıl medalını qazandı. Həm birdən, həmdə təkanla qaldırma yarışlarında qızıl medal qazanan Boyanka Kostova iki hərəkətin cəmindədə qızıl medal qazandı. Boyanka Kostova iki hərəkətin cəmində 252 kq. nəticə ilə qızıl medaldan yanaşı yeni Dünya rekordununda sahibi oldu.
2016 Avropa Çempionatı
Boyanka Kostova 2016-cı ildə birinci yarışına Norveçin Forde şəhərində qatıldı. Boyanka Kostova karyerasında 5-ci dəfə Avropa Çempionatına qatıldı. 58 kq çəki dərəcəsində körpücük üzərinə çıxan Boyanka Kostova birdən qaldırma yarışlarında birinci yanaşmada 95 kq. ağırlığı ram etdi və Avropa Çempionatının qızıl medalını özü üçün təmin etdi. Boyanka Kostova ikinci yanaşmada sifarişini 5 kq. artıraraq 100 kq. öhdəsindən məharətlə gəldi. Sonuncu üçüncü yanaşmada Boyanka Kostova 105 kq. ram etdi və ən yaxın izləyicisi Ukrayna idmançısını 15 kq. qabaqladı və Avropa Çempionatında birdən qaldırma yarışlarında qızıl medal qazandı.
Boyanka Kostova təkanla qaldırma yarışlarında birinci yanaşmada 120 kq ağırlığı ram etdi. Daha sonra ikinci yanaşmada sifarişini 10 kq artıraraq 130 kq öhdəsindən gəldi və Avropa Çempionatında təkanla qaldırma yarışlarında qızıl medal qazandı. Sonuncu üçüncü yanaşma heç bir əhəmiyyət kəsb etmədiyi üçün Boyanka Kostova ondan imtina etdi. Toplamda 253 kq nəticə göstərən Boyanka Kostova ən yaxın izləyicisi olan Rumıniya idmançısını 30 kq qabaqlayaraq iki hərəkətin cəmindədə Avropa Çempionatının qızıl medalını qazandı.
Müqəddəs Ambrosi
Həyatı
Xristian ilahiyyatçısı 340-cı ildə Roma İmperiyasının Qalliya vilayətinin mərkəzi Trevir şəhərində (indiki Almaniyanın Trir şəhəri) dünyaya gəlmişdir. Bəzi tədqiqatçılar onun atasının prefekt (vali) olduğunu irəli sürürlər. Ambrosiusun ailəsi Xristianlığı IV əsrin əvvəllərində qəbul etmişdi. Atasının vəfatından sonra Romaya köçərək, orada təhsil almağa başlamışdı. Bir müddət vəkil kimi çalışdıqdan sonra mərkəzi Mediolan (indiki Milan) şəhəri olan Şimali İtaliyanın prefekti təyin edilmişdir.