cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rusiyada faydalı qazıntılar
Uran
Rusiya Federasiyası uran xammalının ümumi sübut edilmiş ehtiyatlarına görə dünyada yeddinci yerdədir (2011-ci ildə uran ehtiyatları 487200 ton, dünyada payı 5,3% -dir). 2002-ci ildə Rusiya Federasiyasının Dövlət Balans Hesabında 54 uran yatağının ehtiyatları nəzərə alındı. Bunlardan yalnız 16-sı ümumi qiymətləndirmə dəyəri 180 min ton olan balans hesabatına verilir. Bu ehtiyatların böyük hissəsi Transbaikaliyadakı Streltsovski filiz rayonunun 15 yatağında cəmləşib və yeraltı mədən üçün yararlıdır. Əldə edilmiş istehsal səviyyəsində bu yataqların ehtiyatları 15–20 il ərzində kifayət edəcəkdir. RF-nin dövlət büdcəsində nəzərdən keçirilən başqa bir Dalmatovskoye uran yatağında, yeraltı yeraltı yaltaqlama ilə işləmək üçün əlverişlidir, balans ehtiyatları çox məhduddur və 20 il ərzində ildə 500 min ton uran istehsal etməyə imkan verəcəkdir.
Qızıl
Rusiyanın proqnozlaşdırılan ehtiyatları — 25 min tondan çox qızıl dünyada ikinci yerdədir (Cənubi Afrikadan sonra 60 min ton, dünyada 110–180 min ton).
Rusiyanın beş böyük (> 300 t) Au yatağı var. Rusiya Federasiyasında 200-dən çox ilkin və 114 kompleks qızıl yatağı kəşf edilmişdir (2000). Rusiya Federasiyasındakı qızıl ehtiyatları balansının böyük hissəsi (73,6%) Şərqi Sibir (Bodaibo qızıl yatağı) və Uzaq Şərq bölgələrində (xüsusən də Bamsk qızıl filiz yatağı) cəmləşmişdir. Ümumi metal ehtiyatının 80% -i filiz yataqlarında, 20% -i isə allüvial yataqlarda. Rusiya Federasiyasında müxtəlif genetik tipli qızıl filiz yataqları var. Skarn Sibirdə (Olkhovskoye) tanınır. Filiz cəsədləri apofiz tərəfindən mürəkkəbləşən linzalar və damarlarla təmsil olunur. Ən çox yayılmış hidrotermal yataqlardır, bunların arasında müxtəlif qızıl-kvars birləşmələri fərqlənir. Qızıl kvars-sulfid əmələ gəlməsinə yataqlar daxildir: Berezovskoye (Ural), Darasunskoye (Transbaikaliya). Gələcək perspektivli vulkanogen hidrotermal yataqlar platformaların daxilindəki Archean opiolit süxurlarında və gənc geosinklinal andesit-liparit komplekslərində (Sakit okean filizi bölgəsi) yerləşir. Qızıl-kvars-xalsedon-sulfid əmələ gətirmə yataqları (Baleyskoye, Transbaikaliyadakı Taseevskoye) fond işləri, xətti damar zonaları və okr ilə təmsil olunur. yayılmış filiz halosu olan damarlar. Burada qızıl filizləri filiz sütunları təşkil edir. Qızıl-gümüş-kvars-adulyar forma Karamken yatağına aiddir. (Oxotsk-Çukçi vulkanik kəmər). Sibirdə qızıl filizlərinin sənaye yataqları olan Prekambrianın metamorfik qara karbon şistləri geniş inkişaf edir. Maqadan vilayətində, Saxa Respublikasında, Şərqi Sibirdə, Transbaikaliyada qızıl süpürgəçilər təsbit edildi və tədqiq edildi, bunların arasında allüvial olanlar ən böyük əhəmiyyətə malikdir.
Gümüş
Rusiya mənbələrinə görə, Rusiya dünyada gümüş ehtiyatına görə birinci yerdədir. Əsas olanlar (73%) əlvan metalların və qızıl yataqlarının mürəkkəb filizlərində cəmlənmişdir. Gümüş yataqları ehtiyatların 27% -ni təşkil edir. Mürəkkəb yataqlar arasında ən çox gümüş miqdarı (ümumi ehtiyatının 23,2% -i) mis pirit (Gaiskoe, Uzelskoe, Uralsdakı Podolskoe, sümüklərində gümüşün miqdarı 4–5 ilə 10–30 q / t arasında dəyişir) ilə xarakterizə olunur. Şərqi Sibir İqtisadi Bölgəsindəki Gorevski, Ozerny, Kholodninsky, Nikolaev, Smirnovskiy və Primorye'nin qurğuşun-sink yataqlarında orta filiz miqdarı 43 q / t olan gümüş ehtiyatlarının 15,8% -i var.9.0–9.5% ehtiyat. Çita bölgəsindəki polimetall filizləri Novoshirokinskoye, Pokrovskoye, Vozdvizhenskoye, Altay ərazisindəki Rubtsovsk, Korbaliikhinskoye və Oktyabrskoye, Talnaxskoye və Udokanskoye yataqlarının digər sulfid mis-nikel yataqlarının yataqlarında bağlanmışdır. Bu yataq qrupundakı gümüşün miqdarı 4,5 ilə 20 q / t arasında dəyişir. 16 yataq gümüşə aiddir, filizlərdə ortalama gümüşün miqdarı 400 q / t-dən çoxdur. Gümüş filizlərinin əsas ehtiyatları (təxminən 98%) Oxotskda yerləşir. Çukchi və Şərqi Sixote-Alin vulkanik zonaları. Bütün sənaye gümüş filiz yataqları post-magmatikdir və vulkanik-hidrotermal birləşmələrə aiddir. Gümüş-qızıl formalaşmasının yatağı Oxotsk-Çukotka vulkanik kəmərindəki Xakanjinsk, gümüş-qurğuşun meydana gəlməsi Yakutiyanın gümüş-polimetalik yataqlarının Mangazey qrupudur.
Surma
Surma ehtiyatları baxımından (dünyanın 8% -i) Rusiya dünya ölkələri arasında (Çin və Tacikistandan sonra) üçüncü yeri tutur. Sürma ehtiyatları baxımından Rusiya Federasiyası bütün MDB ölkələrini qabaqlayır. Qızıl-stibium filizlərində antimon miqdarı yüksəkdir — 18–20% -ə qədər (digər ölkələrdə 1–1,5 ilə 5–10% arasında). Surma əsasən Yenisey silsiləsində (Razdolninskoye və Udereyskoe), Yakutiyada (Sarilax, Sentachanskoe) damar tipli hidrotermal yataqlarda lokallaşdırılmışdır.
Merkuri
Civə filizlərinin hidrotermal yataqları Şimali Qafqazda (Perevalnoye, Saxalinskoye, Belokamennı və başqaları), Kuznetsk Alatau (Bilosipivskoye), Altay dağlarında (Çağan-Uzunskoye, Aktaşskoye), Tuvada (Çazadirskoye, Terotat-Khoyuk), Qərbi Palyanskoye və Alov, Koryak yaylasında (Tamvatneyskoye, Olyutor, Lyapganai və başqaları), Kamçatka yarımadasında (Chempurinskoye və başqaları), Saxalin adasında (Svetlovski).
Nadir metalların və elementlərin filizləri
Rusiya Federasiyasındakı Kola yarımadasında, Qafqazın dağətəyi ərazilərində, Uralsda, Sibirdə və Uzaq Şərqdə müxtəlif genetik tipli məlum yataqlar, filiz hadisələri və minerallaşma zonaları mövcuddur. Şərqi Sibirin tantal tərkibli pegmatitlərində tantalın yüksək miqdarı qeyd olunur. Müxtəlif mənbələrə görə, Rusiyada təxmin edilən berilyum ehtiyatları dünyanın üçdə birini təşkil edir (yəni təxminən 650 min ton), əksəriyyəti Şərqi Sibirdə (Buryatiya, Xabarovsk diyarı) cəmləşmişdir. Germaniumun yüksək konsentrasiyaları dəmir filizlərində və kömürdə olur. Rusiya dünya ölkələri arasında niobiumun proqnoz ehtiyatlarında (Braziliyadan sonra) 2-ci yeri tutur. Rusiyada unikal Tomtor yatağı var ki, bu da dünyanın niobium pentoksid ehtiyatının 58% -ni təşkil edir. [Mənbə göstərilməyib 2305 gün] Rus tantalının 100% -i hazırda hasil olunur.
Mədən və kimyəvi xammal
thumb|left|Barit thumb|left|Kalium duzu thumb|left|Flüorit. Rusiya Federasiyasının mədən və kimyəvi xammalı barit yataqları, fosfat filizləri, potaş, kalium-maqnezium və qaya duzları, natrium sulfat və təbii soda, yerli kükürd, bor filizləri və digərləri ilə təmsil olunur. Stratiform barit və barit tərkibli polimetalik yataqları Qütb Uralda, Qərbi Sibirdə, Xakasiyada yerləşir. Bor xammalının sənaye yataqları endogen və ekzogen tiplərlə təmsil olunur — məsələn, Primorye yataqları. Rusiyadakı ən yaxşı barit yatağı, Vorkuta şəhərindən 95 km cənubda olan Polar Uralsda Xoilinskoye. 2000-ci ildə yatağın ümumi ehtiyatları 9,2 milyon tona çatır, filizdəki BaSO4-in miqdarı 85,44% -dir. Barit filiz yataqları, Orta və Yuxarı Devonik fleşoid terrigen-karbonat-silisli təbəqələrdə lokallaşdırılmış lay yataqları və linzalardır. Xoylinskoye yatağının əsas ehtiyatları üç filiz gövdəsində cəmləşmişdir: Qərb (orta gücü 3,5 m), Mərkəzi (6,4 m) və Şərq (15 m). Sahə faktiki olaraq açılmadan açıq üsulla inkişaf etdirilə bilər.
Rusiya Federasiyası kalium duzları ilə zəngindir, əsas yataqları sulfatsızdır (xlorid). Təsdiq edilmiş kalium ehtiyatlarının təxminən 95% -i bir yataqda — Perm ərazisindəki Verxnekamsk duzlu hövzəsində paylanır. Əsas kalium mineralları sylvin və karnallitdir. Kalium duzları mina üsulu ilə 250–350 m dərinlikdə qazılır. Filizlərdə K2O-nun orta miqdarı Kanada yataqlarına nisbətən 17% azdır. Duz-günbəz strukturları ilə əlaqəli sahələr (məsələn, Elton) da məlumdur. İrkutsk bölgəsindəki Nepa-Gazhensky kalium daşıyan hövzədir.
Qaya duzunun çöküntü yataqları rezervuar və lensdir (Usolskoye, Şərqi Sibirdəki Ziminskoye). Göl yataqlarından ən böyüyü Elton, Xəzər bölgəsindəki Başkunchak, Kuchuk gölü, Kulundinskoe gölü, Ebeyty və Qərbi Sibirdəki digər göllərdir. Kükürd mənbələri yerli kükürdün, hidrogen sulfid qazlarının (Orenburq və Həştərxan yataqları), kükürd dioksidinin, kükürd piritlərinin (pirit) və polimetall filizlərinin yerli yataqlarıdır. Bundan əlavə, kükürd Uzaq Şərqin vulkanik süxurlarında mövcuddur: Kamçatka (Maletoyvayamskoye) və Kuril Adalarında (Yeni).
RF flüoritlərlə zəngindir. Rusiya flüorit ehtiyatlarının ümumi həcminə görə dünyada 5-ci yeri tutur (Çin, Meksika, Cənubi Afrika və Monqolustandan sonra) (5,6%) və təsdiq edilmiş ehtiyatlarda dördüncüdür. Rusiyada flüspor ehtiyatlarının təxminən 40% -i Primorsky ərazisindəki Voznesenskoye və Pogranichnoye yataqlarında cəmləşmişdir ki, bu da flüorit konsentratının istehsalının 80% -ni təmin edir. Filizlərdə 20–70% fluorit var, lakin mürəkkəb mineral tərkibində fərqlənir. Transbaikaliyanın damar kvars-kalsit-fluorit yataqları böyük sənaye əhəmiyyətinə malikdir: Kalanguiskoye, Solnechnoye, Usuglinskoye, Abagatuyskoye, Naranskoye və s. Demək olar ki, bütün sənaye hidrotermal yataqları. Böyük flüorit yataqları tez-tez karbonat süxurları ilə birləşir (Primorye'nin Voznesensky rayonu). Sibirdə, Kayaginskoe, Busichanskoe və digər flüor yataqları aşkar edilmişdir.
Rusiya Federasiyasının fosfat filizləri apatitlər və fosforitlər ilə təmsil olunur. Rusiyada P2O5 ehtiyatları — dünyanın 4,6%. Ölkədə dünyanın apatit filiz ehtiyatlarının üçdə ikisi var. Yüksək keyfiyyətli apatitlərin ən əhəmiyyətli mənbələri Murmansk bölgəsində tədqiq olunur (kompleks apatit-nefelin filizlərinin Xibiny qrupu). Filizlərdə P2O5 miqdarı 7,5–19% -dir. Kola yarımadasında apatit tərkibli dəmir filizi olan Kovdorskoye yatağı işlənilir. Apatit və apatit kompleks filizlərinin yataqları Uralsda (Volkovskaya), Krasnoyarsk Bölgəsində (Maymecha-Kotuiska apatitonos əyaləti), İrkutsk bölgəsində (Biloziminskoe), Buryatiyada (Oshurkovskoye), Trans-Baykal Bölgəsində (Kruçinski) yerləşir. Rusiya Federasiyasındakı ən böyüklərindən biri Vyatka-Kama platforma tipli fosforit yatağıdır. Kingisepp yatağı (Leninqrad bölgəsi), Yegoryevskoye (Moskva bölgəsi) və Polpinskoye (Bryansk bölgəsi) əhəmiyyətli ehtiyatlara malikdir.
Qeyri-metal sənaye xammalı
Rusiya Federasiyasının bağırsaqları bu xammalın müxtəlif növlərinə (asbest, qrafit, mika və s.) Zəngindir. Asbest yataqları müxtəlif genetik və mineraloji tiplərlə təmsil olunur, lakin xrizotil asbest yığılması böyük sənaye əhəmiyyətinə malikdir. Ən əhəmiyyətli yataqlar arasında Uralsdakı Bazhenovskoye, Krasnouralskoye və Kiyembayskoye, Aktanyakskoye, Sayanskoye və Transbaikaliyadakı Molodejnoye'de Saychkoye və Ilchirskoye var. 370px|thumb|Brusit, Bazhenovskoye yatağı Qrafit yataqları Uralsda, Şərqi Sibirdə və Uzaq Şərqdə tanınır. Çöküntülərin üstünlük təşkil edən hissəsi metamorf və metamorf tiplidir (Urals, Noginskoye, Kureyskoye, Soyuznoye və Şərqi Sibirdə və Uzaq Şərqdəki digərləri). Şərqi Sayansdakı, nefelin massivi ilə məhdudlaşmış Botogolskoye yatağı qarışıqdır. Kristal filizləri olan ən böyük yataqlar Uralsdakı Taiginskoye, İrkutsk bölgəsindəki Bezymyannoye və amorf yataqları ilə Krasnoyarsk ərazisindəki Kureyskoye və Noginskoye.
Rusiya Federasiyasındakı bir çox çiçək növündən, muskovit, phlogopit və vermikulit əsasən sənaye əhəmiyyətlidir. Muskovitin bütün sənaye yataqları qranit peqmatitləri ilə genetik əlaqəlidir. Phlogopit yataqları post-magmatik və ya hidrotermaldır. Vermikulitin yığılması qalıqdır, dəmir-maqnezium mikalarına zəngin olan qaranlıq süxurların hava qabığında əmələ gəlir. Muskovit daşıyan pegmatit damarları ilə təmsil olunan Mamsk-Chuisky və Kola-Karelsky siçan daşıyan bölgələrin yataqları sənaye əhəmiyyətlidir. Flogopit və vermikulitin ən böyük yataqları Kola yarımadasında (Kovdorskoe yatağı), Yakutiyada (Aldan qrupu), İrkutsk bölgəsində (Slyudyansk yatağı) və Krasnoyarsk Bölgəsinin şimalında (Gulinskoye) yerləşir. Bundan əlavə, Uralsda (Potaninsky) və Yakutiyada (İnaglinsky) vermikulit yataqları var.
Rusiya Federasiyasındakı maqnezit ehtiyatları Uralda və Şərqi Sibirdə cəmləşmişdir. Uralsın Proterozoy yataqları (Satka yataqları qrupu), Yenisey silsiləsi (Udereisk qrupu, Verxoturivskoye yatağı) və Prisayaniya (Savinskoye yatağı, Onotskaya qrupu) ilə əlaqəli apokarbonat kristal maqnezit yataqları böyük sənaye əhəmiyyətinə malikdir. Yüksək maqnezium tərkibli (46% -ə qədər) Satka yataqları qrupu böyük sənaye əhəmiyyətinə malikdir. Rusiya Federasiyasındakı talk ehtiyatları Uralsda, Qərbi və Şərqi Sibirdə yerləşir: talk (70% -ə yaxın talk) və talk daşları (35–70%). Bunların arasında hiperbasit və karbonat növlərinin yataqları diqqət çəkir. Birinci növ yataqlar, dəmir böyük çirkləri səbəbindən xammalın nisbətən aşağı keyfiyyəti ilə xarakterizə olunur (Urals: talk daşları Şabrovskoe və Syrostanskoe, talk talk Vedmedevskoe). Karbonat süxurlarının və yüksək keyfiyyətli xammalın metasomatizmi ilə əlaqəli depozitlər Qərbi Sibirdəki Alguyskoye və Svetly Klyuch, Şərqi Sibirdəki Kirititeyskoye və Onotskoye'nin talk yataqlarıdır.
Kaolin yataqları Cənubi Uralsdakı Eleninskoye və Kyshtymskoye (Kyshtym city) yataqları, Primorsky ərazisindəki Gusevskoye və Amur bölgəsindəki Chalganskoye yataqlarıdır. Bundan əlavə, çini daş, odadavamlı gillər, kvars qumu, karbonat süxurları (təbaşir, əhəng daşı, dolomitlər və digərləri), gips və anhidrit, perlit, bikofit və başqaları var.
Qiymətli və bəzək daşları
thumb|Topaz thumb|Opal Rusiya Federasiyasında, əsasən endogen mənşəli qiymətli və yarı qiymətli daşların ehtiyatları müəyyənləşdirilmiş və tədqiq edilmişdir. Depozitlər qrupu qranit (beril, topaz, turmalin, morion və başqaları) və zərərsizləşdirilmiş peqmatitlər (zümrüd, aleksandrit, fenakit, safir və yaqut), həmçinin greysen (topaz, beril) və hidrotermal damarlar (qaya bülluru, ametist, sitrin) ilə əlaqələndirilir. və başqaları), qədim havaların qabıqları (nəcib opal, xrizopraz, firuzə, malaxit). Uralsda (Polkovnik Dağında) və Altayda, Leyla Lazuli, Şərqi Sayansdakı jade, Çita bölgəsindəki charoit, Uralsdakı rhodonit və malaxit, zərgərlik və bəzək agatı (Şimali Timan), placer carnelian və digər rəngli xalsedonların digər növləri var. (Buryatiya, Amur bölgəsi), ametist fırçaları (Ağ dəniz bölgəsi). Urals, Altay, Xakasiyadakı və Rusiya Federasiyasının digər bölgələrindəki Kibik-Kordon yataqlarında çoxsaylı mərmər və breccia mərmər yataqları tədqiq edilmişdir; of Urals və Arxangelsk bölgəsində ofiocalcite, yaşıl larchit, serpentinit, bəzəkli gips, selenit və anhidrit, Uralsdakı rhodonit.
Qeyri-metal tikinti materialları
Qeyri-metal tikinti materialları qum-çınqıl materialların (tikinti qumları, çınqıl, qum-çınqıl qarışığı), divar və üzlük daşları — ümumilikdə (2000-ə yaxın) 100-ə yaxın mineral xammal ehtiyatları ilə təmsil olunur. Sənaye yataqları allüvial, dəniz, buzlaq, aeolian genezisi (qum və qum-çınqıl) yataqları ilə əlaqələndirilir. Dövlət balansında 8500-ə yaxın yataq nəzərə alınır ki, bunun da 80% -i kərpicdən döşənmiş, genişlənmiş gil, əhəng üçün xammal və tikinti materialları yataqlarının payına düşür. Ən böyük yataqlar Moskvada istismar olunan Sychevskoye (ehtiyatları 162.9 milyon m³), ​​Kirovdakı Kirsinski (124.8 milyon m³) və Smolensk (104.5 milyon m³) bölgələrində Vyazemskidir. Qum və çınqıl yataqlarının çoxu allüvial yataqlarla məhdudlaşır. Bina daşlarının yataqları Şərqi Avropa platformasında (Baltik Qalxanı), Sibir Platformasında (Aldan Qalxanı), eləcə də platforma örtüyünün çöküntü və vulkanik süxurlarında (karbonat süxurları və çınqıllar) yerləşir. Qranit, qranodiorit, siyenit, qneys-qranit, bazalt, andezit, vulkanik tüf və s.) Üzlük material kimi istifadə olunur. Rusiya Federasiyasının yeraltı sementində xammalın böyük ehtiyatları var.
Geotermal ehtiyatlar
Termal su yataqları bir sıra su anbarları və qırıq su sistemləri ilə məhdudlaşır. Mezozoy-kenozoyik terrigen-karbonat çöküntülərində (İskit, Qərbi Sibir platforması sahələri və Saxalin adasının artezian hövzələri) və qırılma sistemlərində (Baykal çökəkliyi, müasir vulkanizm əraziləri) su anbarları ən praktik əhəmiyyət daşıyır. Bu ərazilərin termal suları quyularla 1000–3500 m dərinlikdə açılır. Bu suların temperaturu 35–120 °C, vulkanizm bölgələrində 150–250 °C və daha çoxdur. Suyun minerallaşdırılması 1 ilə 35 q / l, ətraf ərazilərdə 100 q / l və daha çox. Rezervuar su sistemlərində proqnozlaşdırılan istilik ehtiyatları ildə təxminən 3,4 milyard GJ olan rezervuar təzyiqini (istifadə olunan istilik suyu vurmaqla) saxlayarkən, təxminən 963 milyon GJ / il nasos istismarı ilə, təxminən 44 milyon GJ / il özünü axıdılması şərtləri ilə. Sınıq su sistemlərinin istilik ehtiyatları (100 °C-yə qədər olan temperaturda) ildə 54,5 GJ təşkil edir.
Grevillea alpivaga
(Grevillea alpivaga) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ganba no Boken
Ganba no Bōken — Osamu Dezaki tərəfindən yaradılmış yapon anime serialı.
7 iyun
1601–1900
thumb|[[Çarlz Renni Makintoş]]
1901–cari
thumb|[[Məlik Dadaşov]]
thumb|[[Gülağa Məmmədov]]
Tüntül
Tüntül — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Oykonimin türk dillərindəki "ocaq, tüstü, ev" mənalı tüntü sözündən olması güman edilir.
Tarixi abidələri
Kənddə İkinci Dünya müharibəsi iştirakçılarının şərəfinə qəhrəman əsgər heykəli ucaldılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Dəmiraparançayın sahilində, Alazan-Əyriçay çökəkliyində, rayon mərkəzindən 10 km. aralıda yerləşir. Şimal tərəfdən Nohurqışlaq, cənub tərəfdən Yengicə kəndləri ilə əhatələnmişdir. Şərqindən Vəndamçay, qərbindən isə Dəmiraparançay axır.
Kənddə mülayim iqlim hakimdir.
Yaşı 300-ü keçmiş çinar ağacı ilə yanaşı adları Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na düşmüş bir çox ağac və bitki növləri vardır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2618 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini meyvəçilik, taxılçılıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Kənddə içməli su üçün iki artezian quyusu qazılıb.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət evi və 256 nömrəlik elektron ATS mövcuddur.
Təhsil
Kənddə 1 uşaq bağçası və Muşviq Murtuzov adına 240 şagird yerlik orta məktəb fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə 1 məscid mövcuddur.
Senecio longilinguae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Barebone sistemi
thumb thumb Barebone sistemi-(slenq) yalnız korpus və ana lövhədən ibarət olan (yaddaşı, yaxud disk qurğuları olmayan) sistemdir. Belə sistemin bazasında masaüstü kompüter, server, yaxud xüsusi tələblərə uyğun başqa bir kompüter qurmaq olar.
Ədəbiyyat
İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Çarpanak adası
Çarpanak adası — Van (Türkiyə) gölündə kiçik bir ada. Adada XV əsr erməni kilsəsi Ktuts (xarabalıqları) yerləşir. Ada hazırda yaşayış mövcud deyil.
Cəngan (Cəlilabad)
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 598 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Əhməd ağa Gülməmmədov
Əhməd ağa Gülməmmədov — müəllim, Zaqafqaziya (Qori) Müəllimlər Seminariyasının məzunu.
Həyatı
Əhməd ağa Gülməmməd ağa oğlu Gülməmmədov 17 aprel 1878-ci ildə Qazax qəzasının Salahlı kəndində ağalar/bəylər zümrəsindən olan xırda mülkədar ailəsində doğulmuşdu. Qarayazı qoruğunda meşəbəyi işləyən ataları Gülməmməd ağa zəmanəsinin gözüaçıq adamlarından idi və övladlarına rus təhsili verməyi qərara almışdı. Əhməd ağa ibtidai təhsilini Salahlıda Əhməd ağa Mustafayevin müdir olduğu kənd məktəbində almışdı.
Tiflis Sünni Ruhani Mədrəsəsinin fondunda atası Gülməmməd ağa Osman ağa oğlunun 1891-ci il tarixli ərizəsinə rast gəldik: oğlu Əhmədin (9 yaş) və Mahmudun (8 yaş) dövlət hesabına mədrəsəyə qəbul olunmasını xahiş edir. Əhməd ağanın çox sonralara aid yazılarına əsaslansaq, uşaqların Tiflisdə məktəbə qoyulması ideyasını Gülməmməd ağaya onunla bir yerdə meşəbəyi işləyən Xatisov adlı erməni dostu veribmiş və bu işdə Gülməmməd ağaya kömək edibmiş.
Gülməmməd ağa 1893-cü ildə dünyasını dəyişdikdən sonra Əhməd ağa öz böyük qardaşı Məmməd ağanın himayəsinə keçmişdir. Əhməd ağa Tiflisdə müəyyən müddət oxuduqdan sonra 1897-ci ildə Zaqafqaziya(Qori) Müəllimlər Seminariyasının aşağı hazırlıq sinfinə qəbul olunur. 1902-ci ildə buranı bitirən 8 məzundan biridir. Onun sonrakı həyatı maariflə bağlı olmuşdur.
Əhməd ağa Gülməmmədov 1902–1904-cü illərdə Zaqatala qəzasının Balakən, Almalı, Car Tala məntəqələrində müəllim işləmiş, az zaman içərisində bacarıqlı müəllim, xeyirxah ziyalı kimi yerli əhalinin hörmətini qazanmışdı..
1904-cü ildə ailə vəziyyəti ilə bağlı Salahlıya dönməli olan Əhməd ağa 1906-cı ilin yanvarından 1918-ci ilə qədər kənddə Mədinə xanım Vəkilovanın (Qiyasbəyli) açdığı qız məktəbində türk dilindən dərs deyirdi. Qəzanın fəal müəllimlərindən olmuş, pedaqoji konfranslarda dəfələrlə maraqlı məruzələrlə çıxışlar etmişdi.
Qori Seminariyası Qazaxa köçürüldükdən sonra Firudin bəy Köçərli, Əhməd ağa Mustafayev və sair tanınmış pedaqoqlarla çiyin-çiyinə burada çalışır. Seminariyada dərs deyərkən Səməd Vurğun, Osman Sarıvəlli, Möhsün Poladov, Əsgər Xasməmmədov, Məcid Şərifov, Osman Cəfərov, Hüseyn Nəsibov kimi sonralar parlamış adamlar onun sevimli tələbələrindən olmuşdular.
Sovetləşmədən sonra Çaylı və Orta Salahlıda açılan məktəblərdə müəllimlik etmiş, 1923-cü ildə yenidən Seminariyaya dəvət olunmuş, 1927-ci ilə qədər — yəni həbs olunan günədək burada çalışmışdır.
Əhməd ağa 17 mart 1927-ci ildə həbs olunmuşdu. Onun barəsində DSİ orqanlarının əlində olan məlumata görə, "1925-ci ildə gizli fəaliyyət göstərən antisovet Müsavat Firqəsinə üzv olmuşdur, Qarsda yaşayan qardaşı, keçmiş zabit Osman ağa və qardaşı oğlu Gülməmməd ağa Gülməmmədovlarla yazışır". Əhməd ağa "AzÇK" kollegiyasının 15 mart 1928-ci il tarixli qərarı ilə 3 il müddətinə həbs cəzasına məhkum edilir.
Əsl səbəb isə, yuxarıda deyildiyi kimi, onun "ÇK"nın təklifindən imtina etməsi idi. Qazax "ÇK"sında Osman ağanın və Gülməmməd ağanın şəxsiyyətinə ciddi maraq vardı. "AzÇK" onların Türkiyə vətəndaşlığına keçdiklərindən, orduya xidmətə qəbul olunduqlarından xəbərdar idi.
Həbsdə yatan Əhməd ağa 1 il 6 aydan sonra ərizə yazıb könüllü olaraq sürgünə yollanır (28 oktyabr 1928-ci il). Moskvanın paylayıcı Butırka həbsxanasında onun üçün sürgün yeri Cənubi Uralın Şadrinsk şəhəri (indiki Kurqan vilayətində rayon mərkəzi) müəyyən olunur..
Sürgün yerində rəsmi orqanlara — AzDSİ prokuroruna, ÜRMİK sədri Mixail Kalininə ərizə verərək günahsız yerə həbs olunduğunu göstərir və azad edilməsini xahiş edir. Əhməd ağa göstərirdi ki, o, heç vaxt Müsavat Firqəsinin üzvü olmayıb. Qardaşı Osman ağa və qardaşı oğlu Gülməmməd ağa barəsində 1920-ci ildən 1926-cı ilə qədər heç bir məlumatı olmayıb. 1926-cı ildə onlardan qəfildən məktub alıb, yazıb xahiş edirlərmiş ki, sovet orqanlarına müraciət etsin, Vətənə qayıtmaq istəyirlər, əgər icazə verilərsə, qayıdıb gələcəklər. Əhməd ağa bu məktubu götürüb lazımi orqanlara müraciət etməyə başlayır. Bu müraciət isə sonradan onun özünün əleyhinə çevrilir.
Osman ağa və qardaşı oğlu Vətəndən müsbət cavab gəlmədiyini görüb Türkiyə vətəndaşlığını qəbul etməli olurlar.
Şadrinskdə Əhməd ağanın ərizəsini araşdıran Rıskin belə bir rəy verir ki, "…heç bir antisovet fəaliyyətini büruzə verməyib, siyasi fizionomiyasını üzə çıxarmayıb, qısa müddətdən bəri sürgündə olduğundan onu siyasi tərəfdən öyrənmək mümkün deyildi, ona görə də vaxtından əvvəl azad edilmək vəsatətinə rədd cavabı verilsin".
Sürgün yerində Əhməd ağanın işinin üstünə üç il də artırılması, görünür, bu müraciətlərindən sonra olmuşdu. Beləliklə, sürgün məşəqqətləri 1934-cü ildə bitir, xəstə, qocalmış və zəifləmiş bir vəziyyətdə gedib Aşqabadda ailəsinə qovuşa bilir..
Əhməd ağa tutulanda oğulluğu — müəllim işləyən Əhməd ağa Vəkilov ailəni (anasını və bacısını) da götürüb təyinat yeri olan Lənkərana köçür. Bir müddətdən sonra nə fikirləşirsə, ana-bacısını da götürüb Türkmənistana pedaqoji işə yollanır. Görünür, onun bu addımı siyasi məhbusların ailəliklə sürgünə göndərilmə təcrübəsi qarşısında ehtiyat hissindən irəli gəlirdi. Hər halda, anası Salatın xanımı və azyaşlı bacısı Zəkiyyəni sürgün təhlükəsindən xilas etmiş olur.
Əhməd ağa ailəsinə qovuşduqdan sonra bir müddət Aşqabatda yaşayışlarını davam etdirirlər. Burada şəhər məktəbində direktor işləyən oğulluğu Əhməd Vəkilov ali təhsil almaq üçün 1935-ci ildə Bakıya gəlib ADU-nun təzəcə açılmış riyaziyyat fakültəsinə daxil olduğundan ailəliklə vətənə qayıtmalı olurlar.
Əhməd ağa Gülməmmədov öz müəllim dostu, xalq maarif komissarının müavini, köhnə ziyalılara xüsusi rəğbəti olan Pənah Qasımovun köməyi ilə 46 saylı şəhər məktəbinə müəllim təyin edilir. Lakin onu yenə rahat buraxmırlar. Tez-tez XDİK orqanlarına çağırıb Türkiyəyə həmin məktubu yazmasını, sürgündən qayıdanlardan xəbərçilik etməsini tələb edirlər, lakin razılıq vermir (onu rahat buraxmadıqlarını, tələblərinin məzmununu gizlicə Salatın xanıma deyirmiş).
Odur ki, 1937-ci il dekabrın 12-nə keçən gecə "sürgündən qayıdan müsavatçılarla əlaqələrini bərpa edib antisovet böhtançı xarakterli söhbətlər aparır" kimi şablon ittihamla həbsə alınmışdır. "Vay, köpək uşağı yenə gəldi!.." — gecəyarısı qapı döyüləndə arvadına belə deyib.
Bu həbsin istintaq materiallarından da göründüyü kimi, dindirmələr zamanı bütün ittihamları rədd edir, heç kəsin əleyhinə ifadə vermir. Dekabrın 31-də XDİK xüsusi üçlüyünün qərarı ilə bu 60 yaşlı kişiyə, ömrünün az qala 30 ilini xalq maarifinə həsr etmiş sadə xalq müəlliminə güllələnmə hökmü çıxarılır.
Adətən belə hökmlər çıxarıldıqdan bir-iki gün sonra yerinə yetirildiyi halda, müəllim Əhməd ağa Gülmməmədov barəsində nədənsə ləngiməyə yol verilmiş, hökmü aradan bir müddət keçəndən sonra — yanvarın 16-da icra etmişlər… Bəlkə də, onun "həmin" məktubu yazacağına ümidlərini itirməyiblərmiş…
Oğlu Fərhad Gülməmmədov 1956-cı ildə atasına bəraət hökmü alsa da, bu, onun özünə gərək deyildi, övladlarına isə, sadəcə, bir təsəlli idi.
Frigiya
Frigiya — Kiçik Asiyada tarixi dövlət. Paytaxtı əvvəlcə Kelen, sonra Qordion olmuşdur.
Tarixi
Frigiyalılar eradan əvvəl XIII-XII əsrlərdə Balkan yarımadasından Kiçik Asiyaya köçüb gəlmiş və Hett dövlətinə son qoymuşlar. Frigiyalıların bir hissəsi assur mənbələrində Urume, Urartu mənbələrində Arm (əslində Urartu mənbələrində "Armini" kimidir, lakin bu adın "ini" hissəsi urartu dilində yer adlarının sonlarına əlavə olunan şəkilçidir) adlanan əyalətdə məskunlaşmışlar. Arm toponimi Balkan yarımadasından köçüb gələnlərin sözüdürmü, yoxsa onlar Arm adlı ölkəyə gəlib oturmuşlar – bu aydın deyil. Erməni tarixçisi Q. Kapansyana görə "Arim" adını daşıyan Hind-Avropa mənşəli tayfa Balkan yarımadasından Kiçik Asiyaya, Hettlərin ölkəsinə, Hayasa adlı əyalətə gəlmiş, sonra isə eradan əvvəl, VII-VI əsrlərdə Erməni yaylasına, daha sonra Urartu ölkəsinə yayılmışdır. İ. M. Dyakonov yazır ki, "erməni" etnonimi Arm əyalətinin (ölkəsinin) adındandı.
Manna dövləti Frigiya hökmdarlığını darmadağın edərək, İoniya şəhərlərini viran qoyub Aşşur sərhədlərıni təhdid etdilər.
Senecio serpens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Söndürmə və qaraltma
Söndürmə, Qaraltma (Blanking) -görüntünün displeyə verilməsi zamanı elektron şüasının bir sətirdən o birinə keçid anında siqnalın qısa müddətli söndürülməsidir. Kompüterin monitorunda elektron şüası ritmik olaraq ekran boyunca qaçaraq şəkil “çəkir”. Şüa soldan sağa və yuxarıdan aşağıya dəqiq sinxronlaşdırmış sxem üzrə hərəkət edir. Sətrin sağ ucuna çatdıqda siqnal ani olaraq sönür ki, şüa növbəti sətrin başlanğıcına qayıtsın. Bu qayıdış üfüqi qayıdış, bu yerdəyişmə zamanı siqnalın verilməsindəki ani fasilə isə üfüqi qaraltma intervalı adlanır. Anoloji olaraq, siqnal displeyin sağ aşağı küncündə elə sönür ki, elektron şüası sol yuxarı küncə qayıtsın. Mövqenin belə dəyişilməsi şaquli qayıdış, uyğun fasilə isə şaquli qaraltma intervalı adlanır. Görüntünün ekrana verilməsi zamanı elektron şüası geri dönərkən iz qoymasının qarşısının alınması üçün qaraltma zəruridir.
Ədəbiyyat
İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Grevillea angustiloba
(Grevillea angustiloba) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio diemii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Astaf
Astaf — Azərbaycan Respublikasının Daşkəsən rayonunun Qabaqtəpə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Oykonim ast (aşağı, çökək) və af (a/ab/ob) sözlərindən düzəlib, "dərə çay" və ya "çay dərəsi" deməkdir.
Bundan başqa Astaf toponimini Ağstafa (yaxınlıqda yerləşən rayon) toponimi və onun daha qədim variantı olan, orta əsr qaynaqlarında qeyd edilən Axıstabad toponimi ilə də müqayisə etmək və əlaqələndirmək olar.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qaflanqala silsiləsinin ətəyində yerləşir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Mədəniyyəti
Kənddə Astaf kənd kitabxana filialı, Astaf kənd klubu fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə Astaf kənd tibb məntəqəsi yerləşir.
Qayınana (teleserial, 2011)
Məzmun
Filmdə qayınana gəlin münasibətləri əks etdirilir. Həmçinin onların yaxın qohumlarının və qonşularının başına gələn məzəli əhvalatlar da serialın süjet xəttini təşkil edir.
"Qayınana" serialında Afət xanım və onun ailəsində mənfi obraz yoxdur. Ümumiyyətlə, film bir qədər komikdir. Amma bu heç də serialın səviyyəsini azaltmır. "Qayınana" komediya deyil, serialdır.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Xarici keçidlər
Filmi izlə (1-24-cü seriyalar) Filmi izlə (25-100-cü seriyalar) Filmi izlə (101-155-ci seriyalar)
Cowboy Bebop
Cowboy Bebop — Şiniciro Vatanabe tərəfindən yaradılmış yapon anime serialı.
Məzmun
Film Takaki Tononun həyatının 10 ildən çoxunu əhatə edir.
Nazim Babayev (milli qəhrəman)
Nazim Abbas oğlu Babayev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi zamanı xüsusi fəallıq göstərmiş, Mart hadisələri zamanı dövlətçiliyimiz, suverenliyimiz uğrunda ömrünü qurban verərək şəhidlik zirvəsini fəth etmiş fateh.
Həyatı
Nazim Babayev 7 fevral 1975-ci ildə Salyan rayonu Qaraçala qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1992-ci ildə Salyan rayonu Aydıngün (indiki S. Qurbanov adına Yeni Uluxanlı) kənd tam orta məktəbini bitirir. 1993-cü ildə [[Milli Orduya çağırılır.
Döyüşlərdə iştirakı
Nazim Babayev torpaqlarımız uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmək üçün cəbhəyə yollanır. Nazim Füzuli, Tərtər bölgəsində vuruşmuşdur. 1995-ci il mart hadisələri zamanı gənc Nazim silahlı dəstələrin tərksilah edilməsində iştirak etmiçş və 15 mart 1995-ci il qardaş gülləsindən həlak oldu.
Subay idi.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 4 aprel 1995-ci il tarixli 307 saylı fərmanı ilə Babayev Nazim Abbas oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Salyan rayonu Qaraçala Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Xatirəsi
Qaraçala qəsəbəsi Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir. Salyan şəhərindəki küçələrdən biri onun adını daşıyır. Salyan şəhər parkında büstü qoyulmuşdur.
Grevillea annulifera
(Grevillea annulifera) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ariqiin çayı
Ariqiin çayı — Monqolustanın Xuvsqel aymakında axan çay. Çay Alaq-Erdene və Çandman-Under sumlarının sərhədlərinin yaxınlığındakı iki kiçik çayın birləşməsi nəticəsində Döm dağından başlayır və davam edir. Ariqiin çayı Tsaaqan-Üür sumunun mərkəzinin yaxınlığında Üür çayına qarışır.
Şəmsəddin Xanbabayev
Xan-Babayev Şəmsəddin Hüseynqulu oğlu — Azərbaycanlı ictimai-siyasi və dövlət xadimi.
Həyatı
Şəmsəddin Xan-Babayev 1939-cu il aprelin 1-də Naxçıvan MR-nın Ordubad rayonunun Aşağı Əndəmic kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini doğulduğu kənddə almışdır. 1959-cu ildə Azərbaycan Kommunal və Tikinti Texnikomunu bitirmişdir. 1964–1969-cu illərdə Azərbaycan Politexnik İnstitutunda təhsilini davam etdirmişdir.
Əmək fəaliyyətinə 1963-cü ildə Bakı şəhərindəki Ağac Emalı Kombinatında başlamışdır. 1965-ci ilədək II dərəcəli dəzgahçı, yığma sexinin ustası işləmişdir. 2 il Abşeron Rayon Kommunal Təsərrüfatı şöbəsində mühəndis olmuşdur. 1967-ci ildən Abşeron Rayon Təmir-tikinti idarəsində iş icraçısı, baş mühəndis, 1968-ci ildən həmin idarənin rəisi, 1976-cı ildən Naxçıvan MR Kommunal Təsərrüfatı nazirinin müavini, 1977-ci ildən Ordubad Rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1980-ci ildən Ordubad Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1983-cü ildən Naxçıvan Şəhər Partiya Komitəsinin birinci katibi, 1990–1992-ci illərdə Naxçıvan MR Dövlət Plan Komitəsinin sədri, Naxçıvan MR baş nazirinin müavini, 1992-ci ildən Naxçıvan Muxtar Respublikasının baş naziri, 2000–2004-cü illərdə isə Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi nazirinin müavini vəzifələrində çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 23 oktyabr 2004-cü il tarixli Sərəncamı ilə Xaçmaz Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin edilib.
30 mart 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni, 04 aprel 2014-cü il tarixli sərəncamı ilə "Şərəf" ordeni, 28 mart 2019-cu il tarixli sərəncaml ilə "1-ci dərəcəli əmək" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Ailəlidir, iki övladı var.
Şengen razılaşması
Şengen razılaşması — gömrük-sərhəd nəzarətinin ləğv olunması haqqında 14 iyun 1985-ci ildə 5 Avropa ölkəsi (Belçika, Niderland, Lüksemburq, Fransa, AFR) arasında Lüksemburqun Şengen şəhərində imzalanmış razılaşma. 26 mart 1995-ci il tarixindən qüvvəyə minmişdir. Şengen zonası ölkələri arasında sərhəd yoxlama məntəqələri ləğv olunmuş və Şengen vizası almış turist və qonaqların Zona daxilində sərbəst hərəkəti təmin edilmişdir.
Tarixi
İnsanların azad hərəkət prinsipi hələ 1957-ci il Roma müqaviləsində nəzərdə tutulmuşdur. Bununla belə, üzv dövlətlər tərəfindən həmin dövlətin vətəndaşlarının sərhəd keçid məntəqəsində pasport və gömrük yoxlamalarında nəzarət qalmaqda davam edirdi. Üzv dövlətlər arasında belə yoxlamalar barəsində mübahisə yarandıqdan sonra 14 iyun 1985-ci ildə Avropa İqtisadi Birliyinin beş üzv dövləti — Belçika, Niderland, Lüksemburq, Fransa, AFR müvafiq sazişi imzaladılar.
Şengen razılaşması Saarbücken müqaviləsinə əsaslanır. Belə ki, Almaniya-Fransa sərhədindəki nəzarət məntəqələrini keçərkən yük maşını sürücülərinin 1984-cü ildə həyata keçirdikləri etiraz nümayişlərindən sonra 13 iyul 1984-cü ildə Qərbi Almaniya kansleri Helmut Kol ilə Fransa prezidenti Fransua Mitteran iki ölkənin ortaq sərhədlərində səyahət edənlərə tətbiq olunan nəzarətin, yoxlamaların mərhələli olaraq aradan qaldırılması ilə əlaqədar Saarbücken müqaviləsini imzalamışdılar. Daha sonra Benilüks ölkələrinin də iştirakı ilə Lüksemburqun Şengen ərazisində bugünkü müqavilənin əsasını təşkil edən və 33 maddədən ibarət Şengen Sazişi imzalandı və ortaq sərhədlərdəki yoxlamaların azaldılması razılaşdırıldı. Qeyd etmək lazımdır ki, bəzi ölkələr, o cümlədən, Böyük Britaniya milli sərhədlərinin təhlükəsizliyini qorumaq məqsədilə müqaviləyə qoşulmamışdı. Böyük Britaniya və İrlandiyaya görə bu razılaşma "gizli miqrasiya" təhdidini artırır və ölkənin bütövlüyünü "qismən də olsa" pozur.
Həmin razılaşmadan beş il keçdikdən sonra 19 iyun 1990-cı ildə Moselle çayında "Şahzadə Marie-Astrid" gəmisində II Şengen müqaviləsi imzalandı. Bu, bir tərəfdən, I Şengen müqaviləsinin tətbiqi məsələlərini əhatə edir, digər tərəfdən, vahid daxili bazarda sərbəst hərəkəti və sərhəd nəzarət məsələlərini (ildə bir dəfə pasport nəzarətinin həyata keçirilməsi) həll edirdi.
Şengen razılaşması 1991-ci ilin oktyabr ayında keçirilən Berlin konfransında müzakirə edildi. Konfransda Şərqi Avropadan da (Polşa, Çexoslovakiya, Macarıstan, Litva, Ukrayna) nümayəndələr də daxil olmaqla 27 dövlət iştirak edirdi. Konfrans Qərb dövlətlərinin təşəbbüsü ilə Şərqdən gələn mühacirlərin qarşısının alınması, onların vətənə qaytarılması məsələləri ilə əlaqədar keçirilirdi. Bu məqsədlə, 1994-cü illərin əvvəllərindən başlayaraq, Şengen dövlətlərinin İcra Komitəsi müəyyən mənada mühacir axınını dayandırdı.
Şengen razılaşmasının yerinə yetirilməsi ilə bağlı öhdəliklər iştirakçı dövlətlər tərəfindən narkotik vasitələrin yayılmasına, terrora və digər cinayətkar əməllərə qarşı mübarizənin gücləndirilməsini zəruri edirdi. Bu məqsədlə 1995-ci ilin iyul ayında Avropol - Avropa Polis İdarəsi yaradıldı.
Şengen sazişləri əsasında, xüsusilə də 1990-cı il konvensiyasının tələbləri nəzərə alınmaqla xüsusi bir hüquqyaradıcı orqan - İcraiyyə Komitəsi təsis edilmişdir. Bu Komitə Şengen hüquq qaydalarının inkişafına xidmət edən mühüm əhəmiyyətli normativ aktlar, yəni qərarlar qəbul etmək səlahiyyətinə malikdir. Hazırda bu iki Şengen sənədi və İcraiyyə Komitəsinin 200-ə yaxın qəbul etdiyi normativ sənədlər Şengen hüququnun əsas mənbəyini təşkil edir.
Üzv ölkələr
Üzv dövlət olmaq üçün dövlətlər bir neçə şərtlərə cavab verməlidir:
Avropa İttifaqına üzv olan daha 9 ölkədə (Polşa, Çexiya, Slovakiya, Macarıstan, Latviya, Litva, Estoniya, Malta və Sloveniya) 21 dekabr 2007-ci ildən sərhəd nəzarəti ləğv edilmiş, 29 mart 2008-ci ildən isə hava sərhədlərindəki nəzarət aradan qaldırılmışdır.
Şengen vizasının mahiyyəti
Avropa Birliyinə üzv olmayan ölkələrin vətəndaşlarının Şengen zonasına səyahət etməsi Şengen vizasının tətbiq edilməsi nəticəsində asanlaşdırılıb. Şengen ölkəsinə səyahət edən zaman vahid viza sisteminin bir çox üstünlüyündən yararlanmaq olar. Şengen vizası ilə bir ölkəyə daxil olub bütün Şengen zonasında azad səyahət etmək mümkündür. Daxili sərhədlərin nəzarəti ləğv edilib. Lakin təhlükəsizliyi təmin etmək üçün Şengen zonasında bəzən nəzarətə də rast gəlinir. Daxili uçuşlar, yol və qatar səyahətləri də tədricən ölkədaxili səyahətlər kimi idarə olunur.
Hara müraciət etmək lazımdır?
Əgər siz yalnız bir Şengen ölkəsinə səyahət etmək istəyirsinizsə, o zaman yalnız həmin ölkənin səfirliyinə müraciət etməlisiniz. Şengen zonasının müxtəlif ölkələrinə səyahət etməyi nəzərdə tutursunuzsa, o zaman əsas istiqamətiniz olan ölkənin səfirliyinə müraciət etməlisiniz. Əgər siz müxtəlif Şengen ölkələrinə səyahət etməyi nəzərdə tutursunuzsa və onlardan heç biri sizin əsas istiqamətiniz deyilsə, o zaman siz ərazisinə birinci daxil olacağınız ölkənin səfirliyinə müraciət edirsiniz.
Nohurqışlaq
Nohurqışlaq — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 noyabr 2002-ci il tarixli, 384-IIQ saylı Qərarı ilə Qəbələ rayonunun Nohurqışlaq kəndi Tüntül kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Nohurqışlaq kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimikası
XIX əsrə aid məlumata görə, kənd Qəbələ rayonunun Vəndam kəndindən çıxmış ailələrin XIX əsrin ortalarında Nohurqışlaq adlı yerdə məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Nohurqışlaq Dəmiraparançay və Vəndamçayın daşqın sularından, yeraltı sulardan qidalanan böyük su anbarının adıdır. Pambıq tarlalarını suvarmaq üçün anbarın suyu xüsusi kanalla Göyçay çayına axıdılır. Toponim "qışlaqda olan göl" mənasındadır.
Tarixi
Kəndin tarixi təxminən XVII əsrin sonu, XVIII əsrin əvvəllərindən başlayır. Kənd ərazisi əvvəllər qışlaq kimi istifadə olunub, sonralar isə əhali oturaq həyat sürməyə başlayıb.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 6 km cənub-şərqdə, Dəmiraparançayın sahilində, Alazan-Həftəran vadisində yerləşir. Kənd şimaldan Böyük Qafqaz dağları ilə, şərqdən Vəndamçay və meşə massivi ilə, cənubdan Tüntül kəndi ilə, qərbdən isə Dəmiraparançay ilə əhatə olunub.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 3041 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini qoyunçuluq və maldarlıq təşkil edir.
Mühüm təsərrüfat əhəmiyyəti olan Nohur gölü 1950-ci ildə yaradılıb. Nohur göl ətrafındakı Sahil pansionatı kəndin yaxınlığındadır. Pansionatda çalışanların əksəriyyəti Nohurqışlaq sakinləridir.
Kənd yolunu Qəbələ-İsmayıllı magistral xətti ilə birləşdirən 2,5 km uzunluğunda hissəsinə asfalt vurulub.
Əhalinin içməli su ilə təmin olunması üçün artezian quyusu qazılıb, digərinə 25 tonluq su çəni qoyulub və 120 ailəyə su xətti cəkilib.
Mədəniyyəti
Kənddə 2008-ci ildə yeni tikilmiş stadion istifadəyə verilib. 256 nömrə tutumlu ATS quraşdırılıb.
Təhsil
Kənddə müasir avadanlıqla təhciz olunmuş 480 nəfərlik yeni orta məktəb binası istifadəyə verilib. Bundan başqa kənddə bir uşaq bağçası da fəaliyyət göstərir.
2011-ci ildə Nohurqışlaq kənd orta məktəbi respublika üzrə ilin məktəbi seçilib. Məktəbin yetirmələrindən indiyə kimi bir elmlər doktoru və ondan çox elmlər namizədi vardır.
Din
Kənddə Nohurqışlaq kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
İkinci Fəxri xiyabanda dəfn olunanların siyahısı
II Fəxri Xiyaban — Azərbaycanın görkəmli şəxslərinin dəfn olunduğu məzarlıq.
Dəvrallı
Toponimikası
Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğətində yaşayış məntəqəsi "Davarlı" kimi qeyd olunmuşdur. Kəndin adı bu ərazidə qoyunçuluq və maldarlıqla məşğul olan əhalinin yaşaması ilə bağlı yaranmışdır.
Coğrafiyası və qilimi
Kənd Qabaqtəpəçayın sahilində, dağətəyi ərazidə yerləşir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Senecio longipilus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Avstraliya üçün endemik növdür.
Füzuli Hacıyev
Füzuli Hacıyev — Siyəzən Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (1995–2002), Lerik Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı (2002–2007), tarix elmləri üzrə fəlsəfə doktoru.
Həyatı
Füzuli Mirzə oğlu Hacıyev 1956-cı il aprelin 4-də Siyəzən şəhərində anadan olmuşdur. 1973-cü ildə Siyəzən şəhər 2 saylı orta məktəbini, 1977-ci ildə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun tarix fakültəsini, daha sonra isə aspiranturanı bitirmişdir.
1977–1992-ci illərdə Dəvəçi və Siyəzən rayonlarında orta məktəblərdə tarix müəllimi işləmişdir.
1992-ci ildə Dəvəçi Rayon İcra Hakimiyyəti başçısının humanitar məsələlər üzrə müavini, 1992–1995-ci illərdə Siyəzən Rayon Xalq Deputatları Sovetinin sədri, 1995–2002-ci illərdə Siyəzən Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı, 2002–2007-ci illərdə isə Lerik Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifələrində çalışmışdır.
1990–1995-ci illərdə Şabran (Dəvəçi) Rayon Xalq Deputatları Sovetinin və Siyəzən Rayon Xalq Deputatları Sovetinin deputatı olmuşdur.
2007-ci ilin aprel ayında SOCAR Eİ ekoloji təbliğat və sosial məsələlər şöbəsinin rəisi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
2000-ci ildə "XVIII-XIX əsrin birinci otuzilliyində Azərbaycan — Dağıstan münasibətləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək tarix elmləri namizədi elmi dərəcəsi almışdır.
Yeni Azərbaycan Partiyasının üzvü, bir kitabın (ali məktəblər üçün dərslik) müəllifidir. "Respublikanın neft və qaz sənayesinin inkişafında xüsusi xidmətlərinə görə" Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin Fəxri Fərmanına və "Ən yaxşı əyalət məmuru" nominasiyası üzrə mükafata layiq görülmüşdür.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 19 sentyabr 2016-cı il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan neft sənayesinin inkişafında xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilmişdir.
Ailəlidir üç qızı, bir oğlu var.
Grevillea aquifolium
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kataya adası
Kataya adası — Baltik dənizində, Botnik körfəzinin şimalında yerləşən ada. Adadan İsveç və Finlandiya arasında sərhəd keçir. Sahəsi 0,71 km² təşkil edir. İsveçin ən ucqar şərq nöqtəsini təşkil edir.
Senecio serra
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kataya adası
Əvvəllər İnakari adasından boğazla ayrılırdı. 1809-cu ilə qədər bu boğaz sərhəd rolunu oynayırdı. Dənizin səviyyəsinin enməsi ilə adalar birləşmişdir. İsveçə aid olan böyük adanın adı ümumi adaya verilir.
Adanın 2 km uzunluğa, 200–300 enə malikdir.
9 iyun
1901–cari
thumb|[[Conni Depp]]
thumb|[[Rəşid Behbudov]]
Səkinə binti Hüseyn
Aminə binti Hüseyn və ya Səkinə binti Hüseyn (سكينة بنت الحسين; ) — İmam Hüseyn və Rübab binti İmra əl-Qeysin qızlarıdır. Abdullah ibn Həsən onun həyat yoldaşıdır.
Alma xanım
Alma xanım — türk-monqol mifologiyasında döyüş tanrıçası. Xüsusilə monqollara döyüşçü tanrıça olaraq iştirak edir. Türk mədəniyyətində qadınların döyüşçülüyü məşhur olub, bu reallıq nağıllarda və mifologiyada də əks olunmaqdadır. Türk-monqol algılayışında qadın heç bir zaman evə bağlanılıb, saxlanan biri deyildir. İctimai həyatda aktiv rol alır. Monqol qaynaqlarında Alma Hatan (Alma Hatun) olaraq bəhsi keçər.
Avanturin
Avanturin — yaşıl, narıncı və mavi çalarlarda olan kvarsa deyilir. Yaşıl rəngli olanı daha geniş yayıldığından "aventurin" dedikdə, ilk ağla gələn məhz yaşıl rəngli daş olur. Aventurin, əsasən, Hindistan, Braziliya və Rusiyadan çıxarılır. Braziliyadakı yataqlardan əldə edilən daha dəyərli sayılır.
Alma xanım
Etimologiya
(Al) kökündən törəmişdir. Almaq hərəkətiylə əlaqəlidir. "Qırmızı Alma" təbirinin Türk fəth anlayışını işarələdiyi nəzərə alnırsa Alma sözcüyünün məzmunu daha doğru olaraq aydın ola bilər. Ayrıca yenə almaq felinin eyni zamanda fəth etmək demək olduğunu da nəzərə almaq doğru olacaq. Alağan, Algan, Alçu, Alkan, Almış, Alaman sözləri Türkçede fatih (ölkələri ələ keçirən) mənasını verər və insanlara da ad olaraq verilir.
Avanturin
Ümumilikdə, yarıqiymətli daş olsa da, qiymətli daşlara güclü rəqib sayılır. Zinət əşyalarının hazırlanmasında ondan geniş istifadə edilir. Hətta bəzən Hollivud ulduzları belə zümrüd, almaz kimi bahalı daşlar əvəzinə məhz aventurindən istifadə edirlər. Bəlkə də bunda, aventurinin qədim zamanlardan bəri şəfa qaynağı hesab edilməsinin rolu var. Belə ki, digər daşlarla müqayisədə aventurinin şəfalı xüsusiyyətləri daha çox olduğu düşünülür. Xüsusilə, mistik qüvvələrə inananlar bu daşı çox sevirlər.
Qədim zamanlardan bəri aventurin “şans daşı”, bəzən də “ulduz daşı” adlandırılıb. Cənubi Amerikada yaşayan şamanlar aventurini müqəddəs daş hesab edirlər. Onlar bir çox ritualları aventurin vasitəsi ilə həyata keçirirlər. Avropanın bəzi ölkələrində aventurin daşından 6-cı hissi qüvvətləndirmək, öncəgörmələr üçün istifadə olunub. Daş inasanın özünü daha xoşbəxt və azad hiss etməsinə səbəb olur.
Hər şəfalı daş kimi aventurin də ilk istifadədən öncə mütləq təmizlənməlidir. Onu axar su altında 5 dəqiqə saxlayın. Əgər aventurin hər hansı bəzək əşyasının üzərindədirsə, onu sirkəli su ilə silin. Daşı günəşin altında 24 saat saxlamaq da eyni effekti verir. Daş 20 gündən bir təmizlənməlidir.
Alqıma
1. Bir insan üçün yaxşı xahişlərdə etmək və bu məqsədlə Tanrıya yaxarmaq. Sözün təsir edici gücünə olan inancı ehtiva edər. Qədim türk anlayışına görə söz bir çox şeyi dəyişdirməyə qadir gücə malikdir. Yaxşı diləkdə etmək.
2. Bir şeyin bəyənildiyini və onyalandığını, xoşuna getdiyini göstərmə. Bu bəyənməyə göstərmək üçün əl çırpma. Bu davranışın yaxşı ruhları çağırmaq mənasında unudulmuş və itmiş bir məzmunu vardır.