cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nurlana Cəfərova (atıcı)
Karyerası
Nurlana Cəfərova 2015-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında I Avropa Oyunlarına qatıldı. Nurlana Cəfərova, stend yarışlarının təsnifat mərhələsində 65 xal topladı və 19 atıcı sırasında 18-ci yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı. Komanda halında stend yarışlarında isə Nurlana Cəfərova, Emin Cəfərov ilə birgə 87 xal topladı və təsnifat mərhələsində 11 atıcı sırasında sonuncu, 11-ci yeri tutaraq mübarizəni dayandırdı.
Nurlana Cəfərova 2017-ci ildə Azərbaycan bayrağı altında IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarına qatıldı. Nurlana Cəfərova, stend yarışlarının finalında 42 xal topladı və 6 idmançı sırasında 2-ci yeri tutaraq IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarının gümüş medalını qazandı.
NGC 4290
NGC 4290, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Oysxara cümə məscidi
Oysxara cümə məscidi (Ойсхар маьждиг) — Qudermes rayonunun Oysxara qəsəbəsinin tarixi mərkəzi hissəsində yerləşən məscid. Məsciddə ibadət zamanı beş minə qədər insan yerləşə bilər.
Tarixi
Oysxara qəsəbəsindəki köhnə Cümə məscidi 1998-ci ildə tikilib. 2017-ci ilin əvvəlində Oysxara kəndinin sakinləri köhnə məscidin bu qədər sayda dindarı qəbul edə bilmədiyi üçün yeni məscid tikmək xahişi ilə respublika rəhbərinə müraciət ediblər. 2017-ci ilin may ayında Oysxara kəndinə Çeçenistan Respublikasının başçısı Ramzan Kadırov baş çəkdi, onun girişində yeni xəstəxana, məscid və idman kompleksinin tikintisi təşəbbüsü ilə çıxış etdi.
Respublikanın ilk prezidenti Əhməd Kadırovun anadan olmasının 69-cu ildönümünə təsadüf edən məscidin təntənəli açılışı 21 avqust 2020-ci ildə baş tutdu.
Təsviri və inşası
Oysxara cümə məscidi Mərkəzi Asiya memarlıq üslubunda tikilib. Bu səbəbdən tikintiyə Özbəkistandan olan rəssamlar və sənətkarlar cəlb olunub. Cümə məscidi öz növbəsində Buxara üslubunda tikilmiş Şali şəhərindəki "Müsəlmanların fəxri" kafedral məscidinə bənzədilərək ucaldılıb. Əsas binanın üç tərəfdən U formalı çərçivə şəklində hazırlanmış üç giriş qapısı var. Məscidin binası kvadrat formadadır və iki zirzəmili ikimərtəbəli binadır. Məscid beton monolitdən tikilib, əsas mərtəbədən əlavə eyvanlar da var. Qranit və türk mərmərindən başqa tikintidə yalnız rus tikinti materiallarından istifadə edilmişdir.
Oysxara cümə məscidi 4 hektar ərazidə tikilib. Məscid binası ona bitişik ərazi ilə birlikdə 15 minə qədər ibadətə gələn şəxsləri qəbul edə bilər. Məscidin mərkəzi hissəsi böyük zərli günbəzlə bəzədilib. Onun künclərində hündürlüyü 36 metrə çatan dörd ayrı minarə var. Məscidin əsas girişində böyük tağ və möhtəşəm pilləkən vardır. Məscidin əsas ibadət zalı içəridən böyük günbəzlə taclanır. Məscidin tən ortasında imamın xütbə oxuması üçün iri minbər qoyulub.
Məscidin mərkəzi zalının günbəzi altında böyük çilçıraq quraşdırılıb. Məscidin bütün daxili işıqlandırma sistemi daxili dizayna ahəngdar və yumşaq şəkildə qarışaraq, dekorasiyanı tamamlayır və məscidin daxilində incə görünüş yaradır. İç tərəfdə günbəz asma gips tavanla bəzədilib, qızılı, rəngli rəsm və xəttatlıqla zəngin şəkildə bəzədilib. Dini ibadətgah müasir akustika sistemi ilə təchiz olunub. Məscidin yaxınlığında bir az məsafədə dəstəmaz üçün bina yerləşir. . Рядом с мечетью на небольшом отдалении расположено здание для омовения
Hesablama buludları
Hesablama buludları – kommunikasiya texnologiyalarının köməyi ilə böyük təşkilatlarda yerləşən çoxsaylı kompüterlərin (server, kompüter, data mərkəz və s.) hesablama və yaddaş resurslarının klasterləşməsi və virtuallaşmasını həyata keçirməklə, istifadəçilərin verilənlərinin emalı və yadda saxlanmasına xidmət edən hesablama sistemidir.
Ədəbiyyat
R. Əliquliyev, T.Fətəliyev. Vətəndaş Elmi. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2018, 150 s.
Xarici keçidlər
Cloud computing
cloud computing
Antifunqal
Antifunqal — antimikotik dərman olaraq da bilinən antifunqal kandidiaz, kriptokok, meningit kimi ciddi sistem infeksiyaları və digər mikozları müalicə etmək və qarşısını almaq üçün istifadə olunan bir farmaseptik funqisid və ya funqistatikdir. Bu cür dərmanlar ümumiyyətlə həkim resepti ilə alınır, ancaq bir neçəsi reseptsiz mövcuddur.
Növləri
İki növ antifunqal var: yerli və sistemik. Ümumiyyətlə yerli antifunqallar müalicə olunan xəstəlikdən asılı olaraq lokal yolla tətbiq olunur. Sistemli antifunqallar ağızdan və ya venadan qəbul olunur. Klinik olaraq azol antifunqallardan yalnız bir qismi sistemik istifadə olunur. [1] Bunlara ketokonazol, itrakonazol, flukonazol, fosflukonazol, vorikonazol, posakonazol və izavukonazol daxildir. [1] [2] Azol olmayan sistemik antifun-qallara aid nümunələr arasında griseofulvin və terbinafin var.
Polienlər
Polien çoxsaylı ikiqat rabitələrə malik olan bir molekuldur. Bir polien antifunqal, bir hidroksillənmiş qrupa sahib olan makrotsiklik bir poliendir. Bu, polien antifunqalları amfifilik hala gətirir. Polien antimikotikləri göbələk hüceyrə membranındakı sterollarla, əsasən ergosterolla bağlanır. Bu, hüceyrə membranının keçid temperaturunu (Tk) dəyişdirir və bununla da membranı daha az maye, daha çox kristal vəziyyətə çevirir. Nəticədə hüceyrənin tərkibinə monovalent ionlar (K +, Na +, H + və Cl−), kiçik üzvi molekullar sızır və bu hüceyrənin ölməsinin əsas səbəblərindən biri hesab olunur[3]. Heyvan hüceyrələrində ergosterol əvəzinə xolesterol var və bu səbəbdən daha az həssasdırlar. Bununla birlikdə, terapevtik dozalarda, amfoterisin B insanın zəhərlənmə riskini artırır, həmçinin heyvan membranındakı xolesterolla birləşə bilər. Amfoterisin B venadaxili vurulduqda nefrotoksikdir. Polienin hidrofob zənciri qısaldıqca sterolla bağlanma aktivliyi artır. Hidrofob zəncirin daha da azalması polienin heyvanlar üçün zəhərli olmasına səbəb ola bilər. Alilaminlər [5] ergosterol sintezi üçün tələb olunan başqa bir ferment olan epoksidazı inhibə edir. Nümunələr arasında amorolfin, butenafin, naftifin və terbinafin var[6] [7] [8].
Əlavə təsirləri
Dəyişmiş ostrogen səviyyələri və qaraciyər zədələnməsi kimi yan təsirlərin xaricində bir çox antifungal dərman insanlarda allergik reaksiyalara səbəb ola bilər. [23] Məsələn, azol dərman qrupunun anafilaksiyaya səbəb olduğu bilinir.
Bir çox dərmanlarla qarşılıqlı təsiri də var. Xəstələr hər hansı bir dərmanın əlavə məlumat vərəqələrini ətraflı oxumalıdırlar. Məsələn, ketokonazol və ya itrakonazol kimi azol antifungal (digər funksiyalar arasında) toksinləri və dərmanları bağırsağa atan P-qlikoproteinin həm substratları, həm də inhibitorları ola bilər. [24] Dırnaq xəstəliyini müalicə etmək üçün oral antifungal müalicə tətbiq etməzdən əvvəl göbələk infeksiyasının təsdiqlənməsi lazımdır. [25] Dırnaqlarda şübhəli göbələk infeksiyası hallarının təxminən yarısı qeyri-göbələk səbəbidir. [25] Ağızdan müalicənin yan təsirləri çoxdur və xəstəliyi olmayan insanlar bu dərmanları qəbul etməməlidirlər. [25] Azollar göbələklərin hüceyrə membranında fəaliyyət göstərən antifungal qrupdur. Bəzi azollar göbələk hüceyrə membranının keçiriciliyini birbaşa artırır.
Sahil Hüseynov
Sahil Habil oğlu Hüseynov (12 iyun 2001; Xocavənd, Ağcabədi rayonu, Azərbaycan — 11 oktyabr 2020; Aşağı Seyidəhmədli, Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əsgər Sahil Hüseynov 12 iyun 2001-ci ildə Ağcabədi rayonunun Xocavənd kəndində dünyaya göz açmışdır. Əslən Xocavənd rayonundandır. İlk təhsilini kəndin 1 saylı tam orta məktəbində almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Sahil Hüseynov 2019-cu ildə həmin məktəbi bitirmiş və hərbi xidmətə yollanmışdır. 2020-ci ilin 12 iyulundan başlayan Tovuz döyüşlərində Sahil də iştirak etmiş, döyüş tapşırığını yerinə yetirərək fərqlənmişdir.
27 sentyabr 2020-ci ildən başlayan Vətən Müharibəsində də iştirak edən əsgər Sahil Hüseynov Füzuli döyüşlərində vuruşaraq döyüş tapşırığını yerinə yetirmişdir. O, 11 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonunun Aşağı Seyidəhmədli kəndində düşmənin minaatandan açdığı güllə nəticəsində həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sahil Hüseynov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyi, sona qədər döyüşdüyü və tapşırıqların yerinə yetirilməsində fərqləndiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli sərəncamına əsasən Sahil Hüseynov ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sahil Hüseynov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Adil Babayev (filoloq)
Adil Babayev (tam adı: Adil Məhəmməd oğlu Babayev; d. 28 aprel 1938, Naxçıvan MSSR, Ordubad rayonu, Dırnıs) — Filologiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin, Azərbaycan Prezidenti yanında Dövlət Dil Komissiyasının , AMEA Orfoqrafiya Komissiyasının üzvü.
Həyatı
Adil Babayev 28 aprel 1938-ci ildə Naxçıvan MSSR-nin Ordubad rayonunun Dırnıs kəndində anadan olmuşdur.
Elmi fəaliyyəti
1962-ci ildə ADU-nun Filologiya fakütəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Elə həmin ildən bu günə kimi Azərbaycan Dillər Universitetində işləyir.
1969-cu ildə namizədlik, 1996-cı ildə filologiya üzrə namizədlik və doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Dilçilik, ədəbiyyatşünaslıq, jurnalistlik, habelə bədii yaradıcılıqla məşğul olur. O, Dilçilik və ədəbiyyatşünaslıq sahəsində məhsuldar çalışır. İndiyədək onun 20 kitabı, 24 proqramı, 200-ə qədər müxtəlif xarakterli məqaləsi çap olunmuşdur. Ali məktəblər üzrə 4 dərsliyin alternativsiz müəllifidir.
Nəriman Yusifov
Nəriman Həbib oğlu Yusifov — uzun müddət SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətində məsul vəzifələrdə işləmiş dövlət xadimi və Azərbaycan SSR-nin ədliyyə naziri.
Adil Babayev (filoloq)
Elmi fəaliyyəti
12 nəfər elmlər namizədinin elmi rəhbəri, 3 nəfər elmlər doktorunun məsləhətçisi, 40 nəfərin opponenti olmuşdur.
Nəriman Yusifov
Həyatı və fəaliyyəti
Nəriman Həbib oğlu Yusifov 1926-cı ildə Vedibasar mahalının Böyük Vedi kəndində anadan olub.
Adil Babayev (filoloq)
Bədii yaradıcılığı
Heydər Əliyevin ikinci dəfə hakimiyyətə gəlməsindən bəhs edən "Koroğlunun Çənlibelə qayıdışı" pyesi Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrında 2008-ci ildən bəri fasiləsiz göstərilir.
Nəriman Yusifov
Həyatı və fəaliyyəti
Bakıda hüquq təhsili aldıqdan sonra bir müddət müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Daha sonra 1966–1978-ci illərdə 12 il Moskvada, Kremldə SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin aparatında məsul vəzifələrdə işləyib. Sonradan Azərbaycana gəldikdən sonra bir müddət Bakı şəhər prokuroru, sonradan isə Azərbaycan SSR ədliyyə naziri vəzifələrində işləyib.
Adil Babayev (filoloq)
Bədii yaradıcılığı
Yazdığı "Sarı Gəlin" pyesi 1989-cu ildən Azərbaycan televiziyasında göstərilir. İndi Naxçıvanda tamaşaya qoyulmuşdur.
"Apardı sellər Saranı" müəllifin son pyesidir. Bu pyesi 1918-ci ildə Naxçıvanın Andranik qoşunlarının qırğınından xilas etməsinə həsr edilmişdir.
Nəriman Yusifov
Həyatı və fəaliyyəti
Təqaüdə çıxdıqdan sonra Moskvada işlədiyi illər haqqında "12 il Moskvada — Kremldə" adlı kitab yazıb. Kitabda müəllif Şevardnadze, Voroşilov, Georqadze, marşal Budyonnı, Kosıgin, Rudenko ilə bağlı xatirələrini qeyd edib.
21 noyabr 2018-ci ildə uzun sürən xəstəlikdən sonra 92 yaşında vəfat edib.
Berq boğazı
Berq boğazı — Aral dənizindəki keçmiş boğaz, Şimali Aral dənizi (Kiçik Aral) və Cənubi Aral dənizi ilə (Böyük Aral) birləşdirir. Əvvəllər Kokaral adasının şərq tərəfini qurudan ayırırdı. Boğazın ərazisində Sırdərya çayı Şimali Arala tökülür. Qazaxıstanın Qızılorda vilayətinin Aral rayonu ərazisində yerləşir. Aral dənizinin öyrənilməsində böyük töhfə verən hidroloq Lev Berqin adını daşıyır.
Tarix
Sonra boğaz ilk dəfə Sirdərya sularının Böyük Arala keçməməsi üçün bir bəndlə bağlannır. İlk iki qum səddi fırtına nəticəsində məhv olur və 2005-ci ildə Dünya Bankından borc alan Qazaxıstan, Kokaral bəndi olaraq bilinən bir bənd inşa edir. Artıq suyu boşaltmaq və Kiçik Aral dənizinin səviyyəsini lazımı səviyyədə saxlamaq üçün zəruri bir axıntı əmələ gəlir. 2006-cı ilin yazında su tutarında planlaşdırılan səviyyəyə çatır. Kiçik Araldan Böyük Arala suyun axını əsasən yazda və yayın əvvəlində, Sırdəryadakı sel zamanı baş verir.
Murovdağ tuneli
Murovdağ tuneli — Toğanalı–Kəlbəcər avtomobil yolu üzərində yerləşən avtomobil tuneli. Tunel Kəlbəcər rayonu ərazisində, Murovdağ silsiləsinin işərisindən keçir. Murovdağ tuneli strateji əhəmiyyət daşıyır və uzunluğu 11,6 kilometrdır. Tunelinin təməli Azərbaycan prezidenti İlham Əliyev və vitse-prezidenti Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə 16 avqust 2021-ci ildə qoyulmuşdur.
İnşaası
İkinci Qarabağ müharibəsi bitdikdən dərhal sonra prezident İlham Əliyev işğaldan azad edilmiş ərazilərin sosial-iqtisadi inkişaf planının hazırlanması üçün tapşırıqlar vermişdir. Belə tapşırıqlardan biri də Kəlbəcər rayonuna yeni avtomobil yolunun çəkilməsi olmuşdur. Toğanalı-Kəlbəcər-İstisu avtomobil yolu başlanğıcını Göygöl rayonunun Toğanalı kəndindən götürməklə işğaldan azad edilmiş Kəlbəcər rayonunun ərazisindən keçir.
2–4 hərəkət zolaqlı, uzunluğu 81 km olan Toğanalı–Kəlbəcər–İstisu avtomobil yolunun genişmiqyaslı tikintisinə 23 iyul 2021-ci il tarixində başlanılmışdır. Göygöl və Kəlbəcər rayonlarını birləşdirən Toğanalı-Kəlbəcər-İstisu avtomobil yolunun layihə uzunluğu 80,7 km təşkil edir. Layihənin 13,5-ci km-lik hissəsindən Murovdağ silsiləsi başlanır və yüksəklik 1 700 m-dən Murovdağ zirvəsinədək 3 250 m-ə qədər artır. Burda qış fəslində güclü qar və şaxtalı hava şəraitində yolun təhlükəsiz istismarı mümkün olmaya bilər. Ona görə də çətin relyefə malik ərazidə 31.5 km-lik yolun tikilməsi əvəzinə bu hissənin Murovdağ silsiləsinin altından 11,6 km-lik tunel ilə keçilməsi daha məqsədəuyğun hesab edilib. Tunel bir istiqamət üzrə 2 hərəkət zolaqlı və 12 metr enində olacaq.
Magistral yolun üzərində yerləşən 11,6 kilometrlik Murovdağ tunelinin təməli İlham Əliyev və Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə 16 avqust 2021-ci ildə qoyulmuşdur.
İş həcmi və layihənin qısa müddət ərzində yekunlaşdırılması tapşırığı nəzərə alınaraq tikintini Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin “3 N-li Magistral Yolların İstismarı” MMC ilə subpodratçı şirkətlər olaraq yol tikintisi sahəsində ixtisaslaşmış Türkiyənin “Kolin İnşaat Turizm Sənaye və Ticarət” və “Cengiz İnşaat Sənaye və Ticarət” şirkətləri birgə icra edir. Murovdağ tunelinin sol hərəkət istiqaməti üzrə üst yarı hissədə 125 metr, sağ istiqamət üzrə üst yarı hissədə isə 115 metr qazma işləri aparılıb. Hazırda tuneldə qazma, partlatma və qırıcı üsulları ilə tunelin qaya qruntlardan ibarət hissələrin kənarlaşdırılması işləri davam etdirilir.
Elməddin Qasımov
Elməddin Aqil oğlu Qasımov (9 avqust 1999; Qarabağlı, Salyan rayonu, Azərbaycan — 27 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elməddin Qasımov 9 avqust 1999-cu ildə Salyan rayonunun Qarabağlı kəndində anadan olmuşdur.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elməddin Qasımov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Elməddin Qasımov 27 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Qasımov ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elməddin Qasımov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Çətir şəlaləsi
Çətir şəlaləsi — Şuşa rayonunda Daşaltı dərəsində yerləşir. Çətir şəlaləsi el arasında suyun yaratdığı nadir səsə görə “Şır-şır” şəlaləsi kimi də tanınır. Qarabağ separatçılarının rəsmisi Lusine Qaraxanyanın dediyinə görə İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra, şəlalənin olduğu ərazi neytral zona sayılır.
Könüllü hesablamalar
Könüllü hesablamalar – təqdim olunmuş könüllü hesablama resursları əsasında paylanmış hesablamalardır. Belə hesablama sistemləri qrid bazasında yaradılır.
Ədəbiyyat
R. Əliquliyev, T.Fətəliyev. Vətəndaş Elmi. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2018, 150 s.
Xarici keçidlər
Volunteer computing
What is volunteer computing?
Levent Ülgen
Levent Ülgen (8 avqust 1962, Konya, Türkiyə) — türk aktyoru.
Həyatı
Levent Ülgen 8 avqust 1962-ci ildə Türkiyənin Konya şəhərində anadan olub. Hacettepe Universitetini bitirib.
Yeddi ata
Yeddi ata (, «Yeddi baba»;, «Yeddi ata»; başqa mənası — «Yeddi əcdad»; ) — qazaxların, qırğızların və başqırdların şəcərə (шежіре, санжыра, шәжәрә) sistemi. Adətə görə, insan ən azı öz yeddi birbaşa əcdadının (ata, baba, böyük baba, və s.) adlarını əzbər bilməli. Yeddi ata sistemidə bir-birinə üst-üstə düşən əcdadlar olanlar şəxslərin evlənməsi insest sayıldığına görə, belə hallara cəmiyyətdə pis baxılır. Həmçinin, bu sistem həm yazılı, həm də şifahi şəkildə nəsillərin tarixini saxlayaraq, xalqların kimliliyin və ya xəyali icmaların formalaşmasında rol oynayır. Bu adəti saxlamağa kömək edənlər şəcərəçilər (шежіреші) idi. XIX əsrdə onlar qazaq qəzetlərində öz araşdırmaları çap etməyə başlayıblar. XX əsrdə Xalel Arğınbayev və Marat Mukanov kimi tarixçi etnoqraf olan şəcərəçilər Qazax Juzları haqqında araşdırmalar aparıb.
İndi Qazaxlar arasında yeddi ata ənənəsini saxlayanlar əsasən oralmanlar ilə Qazaxıstandan xaricdə yaşayan qazaxlardır. Məsələn, Çində yaşayan qazaxların 70%-dən çoxu öz yeddi əcdad nəsilini bilir.
İfadələr
Türk dillərdə yeddi nəsil ilə bağlı geniş terminologiya var
Qanunilik
Qazaxıstan Rusiya İmperiyası tərəfindən işğal olunanda, fiqh saxlanılıb, adətlər isə, o cümlədən yeddi nəsilnən bağlı qohumların niqahına qadağa getdikcə sərtliyini itirib. Müasir Qazaxıstan Respublikasıda da bu cür qanun mövcud deyil, yanlız bacı-qardaş arasında niqahlar qanuna ziddir.
Mədəniyyətdə
Şəkərim Kudayberdiyevin Қалқаман-Мамыр poemasında yeddi nəsildə əlaqəsi olan, qaydanı pozan sevgililər cütlüyü haqqındadır.
Nümunələr
(Ulu juz-Şapıraştı):
(Orta juz-Arğın-Tobıqtı)
(Aqsuyek-Törü)
Keyt Miller-Haydki
Erkən illəri
Keyt Miller-Haydki 16 noyabr 1981-ci ildə Avstraliyanın Kvinslend vilayətinin paytaxtı Brisben şəhərində anadan olmuşdur. O, 1998-ci ildə Müqəddəs Aydanın Anqlikan qızları məktəbinin məzunu olmuşdur. Daha sonra isə Keyt Kvinslend Musiqi Konservatoriyasına daxil olmuş, orada klassika üzrə təhsil alaraq konservatoriyanı bakalavr dərəcəsi ilə bitirmişdir. O, eyni zamanda Kvinslend Texnologiya Universitetində musiqi təhsili almışdır. Klassika üslubunda ifa edən müğənni kimi Keyt bir neçə mükafata layiq görülmüşdür: Elizabet Muir prizi (2000), Donald Penman prizi (2001), Linda Edit Allen Memorial prizi (2002) və Horas Kits prizi (2002). O, konservatoriyada ikən Cəhənnəmdə Orfey (2000), Venus və Adonis (2002) və Pilqrimin irəliləyişi (2002) operalarını ifa etmişdir. Keyt eyni zamanda Kvinslend operasında bir neçə dəfə çıxış etmişdir. O, ilk dəfə peşəkar opera sənətçisi kimi Brettanın Pisliyin dönüşü operasında Flora rolunda yer almışdır.
2000-2005: Karyeranın başlanğıcı, Elsewhere və mini-albomlar
2002-ci ildə solo fəaliyyətinə başlamazdan əvvəl Keyt bir neçə musiqi qrupunun üzvü olmuşdur. O, 2000-ci ildə Brisbendə yaranan Elsewhere qrupunun vokalisti və eyni zamanda bəstəkarı olmuşdur. Qrupun parçalanmazdan öncə bütün mahnılarının yer aldığı mini-albomu buraxılmışdır.
Keyt Miller-Haydki 2002, 2004 və 2005-ci illərdə Women In Voice adlı dini mərasimdə Pörli Blek, Marqret RoadNayt, Cenni Morris və Krissi Amflett kimi ifaçılarla bir səhnəni paylaşmışdır. Bundan sonra Brisbendə tanınmağa başlayan Keyt 2005-ci ildə Women In Voice mərasimindəki çıxışına görə Helphmann mükafatına layiq görülmüşdür.
2004-cü ilin iyul ayında Keyt özünün və hal-hazırkı həyat yoldaşı Keir Nuttall ilə birlikdə bəstələdiyi mahnıların yer aldığı Telegram adlı mini-albomunu buraxmışdır. 2005-ci ildə isə onun Comikaze adlı ikinci mini-albomu satışa buraxılmışdır.
2006-cı ildə Debora Konvoy Miller-Haydkini Broad Festival proektinə dəvət etmişdir. Proektdə Keyt və Debora ilə yanaşı Melinda Şnayder, Mia Dayson və Ella Huper yer almışdır.
Daha sonra Keyt Opera Avstraliyada Qilbert və Sallivan nəğmələri ilə çıxış etmişdir. Telegram albomunda yer alan "Space They Cannot Touch" mahnısının Avstraliyada hitə dönüşməsinin ardınca ifaçı klassikanı geridə buraxaraq, pop musiqisi ilə məşğul olmağa başlamışdır. Onun mahnıları radiolarda səslənməyə başlamış və Keyt minlərlə fanat qazanmışdır. Bunun ardınca ifaçı bir albom şirkəti ilə müqavilə əldə etmiş və Lean de Souza onun ilk meneceri olmuşdur. Keyt öz qrupu ilə birlikdə Avstraliyada konsert proqramları ilə çıxış etmişdir.
Avstraliyada turlarla yanaşı Keyt Vudford festivallarında çıxış etmiş və bir çox televiziya proqramlarında qonaq olmuşdur.
2008–2010: Curiouser albomu
thumb|upright|Keyt Miller-Haydki 2009-cu ildə 2008-ci ilin oktyabr ayında Keyt Miller-Haydkinin ikinci studio albomu olan Curiouser təqdim olunmuşdur. Los-Ancelesdə yazdırılan albom üzərində Keyt yoldaşı Nuttall ilə birlikdə çalışmış və albomda yer alan mahnıların bir çoxu iki aylıq müddətdə hazırlanmışdır. Albomun birinci mahnısı “Can't Shake It” Avstraliya hit-paradlarında 38-ci yerdə debüt etmiş və Keytin top 40-a daxil olan ilk sinqlı olmuşdur. Curiouser Avstraliyanın Top 50 albomlar siyahısında 8-ci yerdə debüt etmiş və 2-ci yerədək yüksələrək, ifaçının ilk Top 10-luğa daxil olan albomu olmuşdur.
2009-cu ilin aprel ayında Keyt Sidney Opera Teatrında baş tutan Jerry Springer: The Opera müziklındakı çıxışına görə tərifə layiq görülmüşdür. Bu çıxışının ardınca Keyt rejissor Tom Morrisdən Londonda baş tutacaq olan Con Adamsın Klinqhofferin ölümü operasında rol almasını təklif edir. İki aylıq məşqlərdən sonra o, 2012-ci ilin əvvəllərində iki həftə boyunca həmin operada səhnə almışdır. Keyt eyni rolda 2014-cü ilin oktyabr ayında Nyu-Yorkda, Metropoliten-operasında canlandırmışdır.
2008-ci ildə Keyt Miller-Haydki və Keir Nuttall birlikdə bəstələdikləri "Caught in the Crowd" mahnısına görə Beynəlxalq bəstəkarlar müsabiqəsində mükafat olaraq 25,000 ABŞ dolları qazanmışdır. Onlar müsabiqədə mükafatı qazanan ilk avstraliyalılar olmuşdurlar. Həmin mahnı Curiouser albomunun ikinci sinqlı olmuş və Avstraliya hit-paradlarında 33-cü yerədək yüksələ bilmişdir.
Onun "The Last Day on Earth" adlı növbəti sinqlı hit-paradlarda ilk üçlüyə yüksəlməyə nail olmuş və Keytin ilk Top 10 sinqlı olmuşdur. Sinqlın qazandığı uğur sayəsində Curiouser yenidən Top 50-yə daxil ola bilmiş və üç həftə boyunca iTunes-da birinci olmuşdur.
Amerikalı müğənni və bəstəkar Ben Foldsun xüsusi qonağı kimi Keyt Amerika və Avropada konsertlərdə çıxış etmişdir. Folds Keytin fanatı olduğunu söyləmişdir. 2010-2011-ci illərdə Keyt Koaçella Vadisində Musiqi və İncəsənət Festivalı, Lilith Fair və s. kimi dünya festivallarında səhnə almışdır.
2011–2012: Fatty Gets a Stylist və Nightflight
thumb|upright|Keyt 2013-cü ildə 2011-ci ilin iyun ayında Keyt birlikdə fəaliyyət göstərdiyi Fatty Gets a Stylist qrupu ilə birlikdə eyni adlı studio albomunu təqdim etmişdir. Albomun birinci sinqlı “Are You Ready?” Nyu-York lotoreyasının və Avstraliyanın Seven Network telekanalının reklam çarxında istifadə olunmuşdur.
Fatty Gets a Stylist albomu bir neçə ay ərzində Avstraliyada, Cənub şərqi Asiyada və Londonda Keytin və Nuttallın əməkdaşlığı nəticəsində hazırlanmışdır. Albom Avstraliyada 90-cı yerədək yüksələ bilmişdir.
13 aprel 2012-ci il tarixdə Miller-Haydkinin Nightflight adlı üçüncü studio albomu işıq üzü görmüşdür. Albom iTunes-da birinci, Avstraliyada albom siyahılarında isə ikinci yerə yüksəlməyə nail olmuşdur.
2013–hal-hazırda: O Vertigo! və aktrisalıq
2013-cü ildə Keytin "Ride this Feeling" mahnısı Brisben şəhər ittifaqının İqtisadi inkişaf bürosunun Brisben marketinq layihəsi üçün təşkil etdiyi "Brisbenə qonaq ol" reklam çarxında istifadə olunmuşdur. Həmin ilin aprel ayında o, İngiltərə milli operasında Mişel von der Aanın Batmış bağ operasında Ember rolunda çıxış etmişdir.
thumb|258x258px|Keyt Miller-Haydki Avroviziya 2019 səhnəsində 2013-cü ilin sentyabr ayında Keyt Sony Music leybl şirkətini tərk etdiyini bildirmişdir. O, eyni zamanda O Vertigo! adlı dördüncü studio albomu üzərində çalışdığını açıqlamışdır. Miller-Haydki albomdan gələn qazancın Böyük Sədd rifinin qorunması üçün bağışlanacağını elan etmişdir. Nəticədə albom yüksək miqdarda gəlir əldə edə bilmişdir.
2014-cü ildə Lindon Terraçini Opera Avstraliyanın Keytdən Con Marsenin uşaq kitabı olan Dovşanlar üçün opera yazmasını tapşırdığını bildirmişdir. Həmin opera ilk dəfə 2015-ci ildə Pert festivalında ifa olunmuşdur. Həmin ilin dekabrından etibarən Keyt Avstraliyanın ABC telekanalında yayımlanmağa başlayan Boşanma teleserialında rol almışdır.
O, 2017-ci ilin noyabrında tamaşaya qoyulan Mürielin toyu müziklı üçün mahnı bəstələmişdir. Daha sonra isə Keyt həyat yoldaşı Keir Nuttall ilə birlikdə Simon Filipsin On ikinci gecə tamaşasının mahnıları üçün musiqi yazmışdır.
2019: Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
2019-cu ilin yanvar ayında Keyt Miller-Haydkinin Avstraliyanın Avroviziya 2019 üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda iştirak edən on müğənnidən biri olduğu elan olunmuşdur. Fevralda baş tutan seçim turunda Keyt ifa etdiyi "Zero Gravity" mahnısı ilə ən çox səs toplayaraq, Avstraliyanı İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Keyt müsabiqə üçün aparılan uzun məşqlərdən sonra 14 may tarixində baş tutan yarımfinal mərhələsində 12-ci nömrə altında çıxış etmişdir. Nəticədə 261 xalla 1-ci yeri tutaraq, final mərhələsinə vəsiqə qazanmışdır. Müsabiqənin finalında bir daha öz mahnısını ifa edən Keyt 26 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı şouda 284 xal toplayaraq, 9-cu yerdə qərarlaşmışdır.
Şəxsi həyatı
2016-cı ildə Keyt Miller Haydki və həyat yoldaşı Keir Nuttallın Erni Edvard Miller Nuttall adlı ilk övladları dünyaya gəlmişdir.
Kaysan Külük xan
Kaysan Külük xan (d. 4 avqust 1281 - ö. 1311, Monqol dilində: Хөлөг хаан, Hülüg Khaan, Külüg qaγan),) - monqol imperatoru ve III Yuan sülaləsinin və Çin imperatoru. Atasının asdı Darmabala, anasının adı isə Kunqqırat Dağı idi. Darmabalanın ilk oğlu olmuşdur. Teymur Olcaydu xan ın 1307-ci ildəki ölümündən sonra Çin i mperatoru oldu. Monqol imperiyası onun dövründə parçalandı..
Adının mənası "Döyüşçü xan və ya Yaxşı At xandır"
Hakimiyyəti
1307-ci ildə Teymur Olcaydu xan ın ölümündən sonra taxt açıxdı. Onun hakimiyyəti dövründü Yuan sülaləsinin çöküşü sürətləndi və Monqol imperiyası parçalandı.
Onun dövründə üsyanlar çoxalmış və dövlət tənəzzül dövrünə qədəm qoymuşdur. Konfutsinin əsərləri monqol dilinə tərcümə edilmişdir. Dini buddizm idi.
Ölümü
1311-ci ildə 29 yaşında ikən Xanbalıq da vəfat etdi. Ölümündən sonra onun ona imperator Renhui Xuanxiao adı verildi və yerinə Buyantu xan keçdi.
Camal bəy Vəzirov
Camal bəy Yusif bəy oğlu Vəzirov — Sovet partiya və dövlət xadimi.
Həyatı
Yusif bəyin  üçüncü  oğlu  Camal  bəy 1881-ci ildə anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini mollaxanada almışdı. 1896-cı ildə  Bakı  real  məktəbinə  daxil  olmuşdu. 1905-ci ildə  real  məktəbi  bitirib,  Bakı  şəhər  dumasının  səhiyyə  şöbəsində  üçüncü  sanitar  müdiri  vəzifəsində  işləməşdi. Sonra iş  yerini  dəyişib,  Bakının    böyük  neft  sənayesi  rayonu  olan  Balaxanıda,  neft  mədənlərində  kantor  müdiri  vəzifəsində  çalışmışdı. 1914-cü il  iyun  ayının  19-da  qabaqcıl  fəhlə sinifi  kütləvi  surətdə  çar  ordusuna  səfərbərliyə  alındı, Camal bəy     o  cümlədən  doqquz  mindən  artıq  mədən  işçisi  orduya  aparıldı. Vuruşmalarda döyüş  drujinalarından  birinə  başçılıq  edən  Camal  bəy  "asayişi  pozduğuna"  və  "siyasi etibarsız"  olduğuna  görə  tətilin  əsas  iştirakçıları  sırasında  tutulub,  cəbhəyə  göndərildi. Tale onu  Türküstan  çöllərinə  atdı. Camal bəy  Cərco  şəhər  qarnizonundakı  birinci  əlahiddə  piyada  keşikçi  taqımında  xidmət  eləməyə  başladı. Camal bəy   Türküstanda  inqilabi  işlərdə  çalışırdı. İran fəhlələri  arasında  iş  aparmaq  üçün  yaradılan  "Ədalət"  sosial-demokrat  təşkilatı  ilə  əlaqə  bağlayırdı. 1919-cu ildə İran  işçilərinin  xahişi  ilə  Camal  bəy  "Ədalət"  təşkilatının  Cərco  şəhər  bölməsinə  sədr  təyin  olundu. Camal bəy  sonra  Cərco  vilayət  fövqəlalədə  komissiyasında  işləməyə  başladı. Buxara Xalq  Respublikası  möhkəmlənəndən  sonra  ailəsi  ilə  birlikdə  Bakıya  qayıtdı. Balaxanı-Sabunçu rayonunda  Azərbaycan  Föfqəlalədə  Komissiyası  orqanlarında  işlədi. 1925-ci ildə   Azərbaycan  Su  Təsərrüfatı  İdarəsinə işə  dəyişildi,  ömrünün  sonuna—1929-cu  ilədək  burada  çalışdı.
Ailəsi
Camal bəy  Əzizə  xanım  Muxtar  bəy  qızı  Nəsirbəyova  ilə  həyat  qurmuşdu. İki qızı,  bir  oğlu  (Sultan  bəy)  varıdı. Böyük qızı  Gülşən  xanım  1913-cü  ildə, kiçik  qızı  Dilguşə  xanım  1919-cu  ildə  anadan  olmuşdu.
Alkakolkum
Alkakolkum — Cənubi Qazaxıstan vilayətinin keçmiş Arıs rayonu ərazisində yerləşən qumlu massiv. Sırdərya çayının sağ sahilində qərarlaşır. Uzunluğu 65 km, eni isə 8–18 km arasında dəyişir. Ərazisində əsasən yovşan və cuzqun bitir.
Bellinqham (Vaşinqton)
Bellinqham - ABŞ-nin Uatkom əyaləti, Vaşinqton ştatında şəhər. Əyalətin ən böyük şəhəri və inzibati mərkəzidir. Böyüklüyünə görə ştat üzrə 13-cü, metropoliten ərazisinə görə isə 6-cı yerdə olan şəhərin 2010-cu il əhalininin siyahıya alınmə məlumatına əsasən 80885 nəfər əhalisi olmuşdu. Şəhərin indiki ərazisini əvvəlki Feyrheyvn, Uatkom, Sihom və Bellinqham təşkil edir.
Tarixi
Ərazidə uzun müddət Sahil Saliş dilində danışam Lummi, Nuksak və Semiyahmu qəbiləsindən olan hindular məskunlaşmışdı,. Onlar balıq, molyusk, maral və bitiki ilə qidalanırdılar,.
Şəhərin yaranması 19-cu əsrin sonlarına təsadüf edir.
İqlimi
Orta illik temperatur 10.9 °C-dir. Ən isti ay Avqust (orta aylıq temperatur 17.7 °C), ən soyuq ay Dekabrdır (orta aylıq temperatur 4.7 °C). Ən yüksək temperatur 33.3 °C, ən aşağı temperatur isə -15.6 °C olmuşdur.
Orta illik yağıntı miqdarı 896.6 mm-dir.
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına görə burada 80885 nəfər əhali, 34671 şəxsi təsərrüfat və 16129 ailə vardı. Əhalinin sıxlığı 1153.2 nəfər/km²-di. Burada 36760 ev var və evlərin sıxlığı 524.1/km²-di. Əhalinin etnik tərkibini 84.9%-i Ağ amerikalılar, 1.3%-i Afroamerikalılar, 1.3%-i Hindilər, 5.1%-i Asiyalılar, 0.3%-ni Okeaniya adalarından olanlar, 2.8%-i digər irqdən olanlar və 4.3%-i isə iki və daha artıq irqdən olanlar təşkil edirdi.
34671 şəxsi təsərrüfatın 21.1%-ində özləri ilə yaşayan 18 yaşından kiçik uşaq olanlar, 34.2%-ində evli ailə, 8.9%-ində əri olmayan qadın, 3.5%-ində arvadı olmayan kişi, 53.5%-ində isə ailəsi olmayanlar vardı. Şəxsi təsərrüfatın 35.3%-ində tək bir şəxs və 10.8%-ində isə tək yaşayan 65 yaşdan böyük şəxs vardı. Hər şəxsi təsərrüfatda ortalama 2.18 nəfər, hər ailədə isə ortalama 2.79 nəfər vardı.
Şəhər əhalisinin orta yaşı 31.3-dür. Əhalinin 15.6%-i 18 yaşdan kiçik, 23.5%-i 18-24 yaş arasında, 25.9%-i 25-44 yaş arasında, 22%-i 45-65 yaş arasında, 12.8%-i isə 65 yaşdan böyükdür. Əhalinin 48.8%-i kişi, 51.2%-i qadındır.
2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması
2000-ci il əhalinin siyahıyaalınması məlumatlarına görə burada 67171 nəfər əhali, 27999 şəxsi təsərrüfat və 13990 ailə vardı. Əhalinin sıxlığı 957.7 nəfər/km²-di. Burada 29474 ev var və evlərin sıxlığı 420.2/km²-di. Əhalinin etnik tərkibini 87.9%-i Ağ amerikalılar, 1.0%-i Afroamerikalılar, 1.5%-i Hindilər, 4.2%-i Asiyalılar, 0.2%-ni Okeaniya adalarından olanlar, 2.2%-i digər irqdən olanlar və 3.1%-i isə iki və daha artıq irqdən olanlar təşkil edirdi.
27999 şəxsi təsərrüfatın 23.1%-ində özləri ilə yaşayan 18 yaşından kiçik uşaq olanlar, 37.5%-ində evli ailə, 9.2%-ində əri olmayan qadın, 3.3%-ində arvadı olmayan kişi, 50.0%-ində isə ailəsi olmayanlar vardı. Şəxsi təsərrüfatın 33.0%-ində tək bir şəxs və 10.3%-ində isə tək yaşayan 65 yaşdan böyük şəxs vardı. Hər şəxsi təsərrüfatda ortalama 2.24 nəfər, hər ailədə isə ortalama 2.83 nəfər vardı.
Şəhər əhalisinin orta yaşı 30.4-dür. Əhalinin 17.7%-i 18 yaşdan kiçik, 23.9%-i 18-24 yaş arasında, 26.5%-i 25-44 yaş arasında, 19.5%-i 45-65 yaş arasında, 12.4%-i isə 65 yaşdan böyükdür. Hər 100 qadına 92.7 kişi, yaşı 18-dən böyük hər 100 qadına isə 90.5 kişi düşür.
Hər şəxsi təsərrüfatın orta illik gəliri $32,530, hər ailənin orta illik gəliri isə $47,196 təşkil edir. Kişilərin orta illik gəliri $35,288, qadınların orta illik gəliri isə $25,971 olmuşdu. Şəhərdə adam başına düşən illik gəlir $19,483 olmuşdu. Ailələrin 9.4%-i, əhalinin isə 20.6%-inin gəliri yoxsulluq həddinin aşağısındadır, bunların isə 17.2%-ini 18 yaşdan kiçik olanlar, 9.0%-ini isə 65 yaşdan böyük olanlar təşkil edir.
Qardaş şəhərlər
Belliqnham 7 şəhərlə qardaşlaşmışdır.
Montqomeri (Alabama)
Tarixi
Avropa kolonizasiyasından əvvəl Alabama qəbiləsi Alabama çayının sol sahilində yaşayırdı (sonradan dövlətin adı gəldi). Bu yerləri ziyarət edən ilk ağdərili insanlar İspan tədqiqatçısı Ernando de Soto idi. 1540-cı ildə rəhbərlik etdiyi bir ekspedisiya ərazini araşdırdı. Bölgəyə növbəti Avropa səfəri bir əsrdən çox müddət sonra, 1697-ci ildə Karolina ştatından Alabama çayına enən bir ekspedisiya meydana gəldi. Montqomeri ərazisindəki ilk daimi ağ yerləşmiş 1716-cı ildə orada məskunlaşmış Şotlandiya taciri Ceyms MakKuin idi. Yerli bir qəbilənin liderinin qohumu ilə evləndi və daha sonra uşaqları hindular arasında assimilyasiya edildi.
Yeddi illik müharibədə Fransızların məğlubiyyətindən sonra İngilislərin indiki Alabama ərazisinə nüfuzu artdı. İngilislərin təzyiqi altında Alabama və əlaqədar tayfalar cənub-qərbə köçdü. Onların yeri şimaldan çerokilər və irokezlər hücumları altında geri çəkilən krik qəbilələri tərəfindən tutuldu.
Kriklər ərazini müstəmləkə salmağa, ağ köçkünləri öldürməyə və təsərrüfatları məhv etməyə müqavimət göstərdi. Buna baxmayaraq, avropalılarla uzunmüddətli təmaslar nəticəsində, qışqırıqlar arasında bir qrup insan meydana çıxdı və tədricən genişlənməyə başladı, yerli xalqın arxaik cəmiyyətini modernləşdirməyə çalışdı. Ənənəviçilər və yeniləşmə tərəfdarları arasındakı ziddiyyətlər əvvəlcə hind icmalarının içlərindəki vətəndaş müharibəsinə, daha sonra qışqırıqlar və onlara qoşulan qəbilələrin (Böyük Britaniyanın gizli dəstəyi ilə) Missisipi ilə Atlantik Okeanı arasındakı ərazidə ağları tamamilə məhv etmək cəhdinə səbəb oldu. Kriklər müharibəsi hindular üçün ən ağır məğlubiyyət oldu, bundan heç vaxt özlərinə gəlmədilər. 1814-cü ilin avqustundan etibarən Alabama genişmiqyaslı müstəmləkəçiliyə açıq idi və buraya bir miqrant axını töküldü. Montqomeri dairəsi 1816-cı ildə yaranmışdır.
General Con Skotun rəhbərlik etdiyi Amerikalı köçkünlərin ilk qrupu müasir şəhər mərkəzindən 3 kilometr aşağıda Alabama şəhərini qurdular. 1818-ci ilin iyun ayında dairə Məhkəməsi Fort Ceksondan oraya köçürüldü. Bundan qısa müddət sonra Andryu Dekster, şəhərin indiki şərqindəki Keçi Təpəsində Yeni Filadelfiyayı qurdu. Yeni Filadelfiya sürətlə inkişaf etdi və Skott və yoldaşları yaxınlıqda Şərqi Alabama adlandıraraq yeni bir şəhər qurdular. Əvvəlcə rəqib olan şəhərlər, 3 dekabr 1819-cu ildə birləşərək vahid Montqomeri şəhərini meydana gətirdi. 200px|thumb|left|Montqomeri, 1857-ci il
Pambıq ticarəti sayəsində şəhər sürətlə inkişaf etdi. 1822-ci ildə dairə mərkəzi oldu və 1846-cı ildə Alabamanın paytaxtı Tuskalusadan Montqomeriye köçürüldü.
Dövlətin paytaxtı olaraq Montqomeri milli siyasəti təsir etdi. 4 fevral 1861-ci ildə Alabama, Corciya, Florida, Luiziana, Mississippi və Cənubi Karolina təmsilçiləri Montqomeridə Amerika Konfederativ Dövlətlərini yaratmaq üçün bir araya gəldilər. Montqomeri, ölkənin ilk paytaxtı seçildi və Jefferson Davis, Konfederasiya Kapitolunun pillələrində prezident vəzifəsini icra etdi. 12 aprel 1865-ci ildə Selma döyüşündən sonra general-mayor Ceyms Uilsonun komandanlığı altında olan şimali qüvvələr Montqomeri zəbt etdi.
1886-cı ildə Montqomeri, ABŞ-də tramvaylar əsasında ictimai nəqliyyat sistemi quran ilk şəhər oldu. Bu, şəhərin həm də əhalisinin çox hissəsinin şəhərətrafı ərazilərə köçdüyü ABŞ-də birincilərindən biri olma səbəbi idi. Bununla birlikdə, burada eyni dərəcədə əhəmiyyətli bir rol ayırma zəiflədikcə daha da güclənən "ağların qaçışı" ilə oynandı.
1970-ci illərin ortalarından bəri Montqomeri tənəzzül dövrünə qədəm qoydu. Ağ sakinlərin şəhərətrafı ərazilərə getməsi vergi bazasının azaldılmasına, Afrikalı Amerikalıların sayının artmasına və geniş qara gettoların meydana gəlməsinə — cinayət və artan antiterror şəraitinin artmasına səbəb oldu və bu da öz növbəsində qalan ağları köçürməyə məcbur etdi.
Son illərdə Montqomeri, iqtisadiyyatını şaxələndirməyə çalışır. 2007-ci ildə qəbul edilmiş baş plana uyğun olaraq şəhər mərkəzində aktiv bərpa işləri aparılır. Əvvəllər tərk edilmiş binalar təmir olunur, sahil boyu ictimai istirahət yerləri yaradılır.
Coğrafiyası və iqlimi
Montqomeri, Alabama çayı üzərində Meksika körfəzinin sahil düzündə yerləşir. Şəhərin sahəsi 404.5 km², bunlardan 402.4 km² ərazidir.
Şəhər subtropik okean iqlimi zonasında, bu bölgəyə xas olan uzun, isti və yağışlı yay, qısa, mülayim sərin qışlar, mülayim bulaqlar və payızdır. Qar nadir hallarda olur və bir neçə ildən bir yağır.
İqtisadiyyatı
Montgomery-nin iqtisadi cəhətdən fəal əhalisinin dörddə biri dövlət sektorunda (müxtəlif federal, əyalət və bələdiyyə agentlikləri daxil olmaqla) çalışır. 2011-ci ilin yanvar ayı etibarilə şəhərin ən böyük işəgötürənləri:
Şəhər həm də sənaye əhəmiyyətini itirməyib; Şərqi Montgomeridə böyük bir sənaye kompleksi fəaliyyət göstərir. Maşınqayırma, qida sənayesi, pambıq emalı. Alış-veriş mərkəzi. Böyük dəmir yolu qovşağı (depo, lokomotivlərin və vaqonların istehsalı). Maksvell Hərbi Hava Qüvvələri bazası şəhərətrafı ərazidədir. Dövlət universiteti daxil olmaqla beş əsas kollec. Nüfuzlu qəzet "Montqomeri Advertayzer", 1828-ci ildə qurulmuşdur. 14 teatr, balet.
Nəqliyyat
Montqomeri, Atlanta, Dallas və Şarlott planlı sərnişin uçuşları ilə şəhərin 10 kilometr cənub-qərbində yerləşən kiçik bələdiyyə hava limanı Montgomery Regional Airport (IATA: MGM, ICAO: KMGM)tərəfindən xidmət göstərir.
Şəhərdən bir neçə dəmir yolu xətti keçir, ancaq sərnişin axını yoxdur.
Montqomeri dən keçən əsas yollar Dövlətlərarası I-65 və I-85, Expressways US 31, US 80, US 82 və US 231-dir. Şəhərlərarası avtobus xidmətləri Greyhound tərəfindən idarə olunur.
Şükür Səmədov
Şükür Səmmədov — Azərbaycanın xalq artisti (2005),Üzeyir Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyasının nəfəs və zərb alətləri kafedrasının dosenti
Həyatı
Səmədov Şükür Hacıbala oğlu 1965-ci il Şabran rayonunda anadan olub.
1986-cı ildən Azərbaycan Dövlət Opera teatrının simfonik orkestrində 1998-ci ildən isə Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət simfonik orkestrində klarnet qrupunun konsertmeysteridir. 2004-cü ildən Ü.Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət simfonik orkestrinin direktorudur.
2002-ci ildən Bakı Musiqi Akademiyasında dərs deyir 2014-cü ildən nəfəs və zərb alətləri kafedrasının dosentidir.
Azərbaycan Dövlət Respublikasının prezidentinin fərmanı ilə 2002-ci ildə Respublikanın əməkdar artisti, 2005-ci ildən isə xalq artisti fəxri adlarına layiq görülüb.
7 may 2021-ci ildə, 10 may 2022-ci ildə və 6 may 2023-cü ildə Prezident Mükafatına layiq görülmüşdür.
Oğuz Kaan Salıcı
Oğuz Kaan Salıcı — Türkiyə siyasətçisi və politoloqu. CHP üzvüdür.
Eurasian Resources Group
Eurasian Resources Group (ERG) (Avrasiya Resursları Qrupu) — beynəlxalq şirkətlər qrupu, inteqrasiya olunmuş mədənçıxarma, emal, energetika və logistika müəssisələri ilə mineral ehtiyatların hasilatı və emalı sahəsində dünyanın aparıcı qruplarından biri. Aktivlərin əsas hissəsi Qazaxıstanda yerləşir. Əvvəllər Avrasiya Təbii Resurslar Korporasiyası (Eurasian Natural Resources Corporation, ENRC) kimi tanınan şirkət FTSE 100-də və London (LSE) və Qazaxıstan (KASE) birjalarında siyahıya alınmışdır. 2013-cü ildə korporasiya bu saytları tərk etdi.
Avrasiya Resursları Qrupu (ARQ) ENRC korporasiyasını satın alaraq, onun Qazaxıstandakı aktivlərini idarə etmək üçün Eurasian Group LLP-ni yaradaraq, onu açıq şirkət statusundan çıxarıb.
Tarixi
ENRC-nin aktivləri 1990-cı illərin ortalarında Qazaxıstanda özəlləşdirmə prosesi zamanı alınıb. Aktivlərin vahid şirkətlər qrupuna çevrilməsi 2006-cı ildə baş verdi — İngiltərə və Uelsdə qeydiyyatdan keçmiş holdinq şirkəti yaradıldı və qrupun aktivlərinin mülkiyyət strukturu sadələşdirildi.
2007-ci ilin dekabrında ENRC London Fond Birjasının əsas mərtəbəsində ilkin kütləvi təklif keçirdi, bundan sonra 2008-ci ilin martında FTSE 100 indeksinə qoşuldu.
2009-cu ilin dekabrında qrupun diversifikasiyası Afrikada inkişaf etməkdə olan mədən şirkəti olan Mərkəzi Afrika Mədən və Kəşfiyyat Şirkətinin (CAMEC) alınması ilə davam etdi. Şirkətin aktivlərinə mis, kobalt, kömür, boksit, platin və flüorit, habelə logistika daxildir. CAMEC-in mis və kobalt aktivləri Mozambik, Mali, Zimbabve və Cənubi Afrikadakı inkişaf layihələri ilə Konqo Demokratik Respublikasında (DRC) yerləşir.
2010-cu ilin fevralında ENRC Zambiyadakı neft emalı zavodu olan Chambishi Metals PLC (Chambishi) şirkətinin 90%-ni və ənənəvi olaraq Chambishi-nin mis və kobaltını bazara çıxaran Dubayda yerləşən marketinq və ticarət şirkəti Comit Resources FZE-də 100% pay aldı. Müqavilə 2010-cu ilin iyununda tamamlanıb. 2010-cu ilin avqustunda ENRC Qrupu Camrose Resources Limited-də (Camrose) 50,5% pay aldı. Şirkətin aktivləri DRC-də yüksək keyfiyyətli mis və kobalt yataqlarının işlənməsi üçün lisenziyalardır.
2010-cu ilin sentyabrında ENRC Qrupu Bahia Minerals BV-nin qalan səhmlərinin 50%-ni və Greystone Mineracao do Brasil Limitada (Greystone) şirkətinin birgə sahibi olan Block V Limited və Caera Minerals Limited-in dövriyyədə olan səhmlərinin 100%-ni almaq opsiyasını əldə etdi. BMBV layihəsinin yaxınlığında yerləşən yatağın işlənməsi üçün mədən lisenziyasına malik olan.
NGC 3504
NGC 3504, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kiçik Şir bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tədqiqat şəbəkəsi
Tədqiqat şəbəkəsi – elmi işlərə dəstək məqsədi daşıyır. Əksər tədqiqat şəbəkələri bir-biri ilə birləşib qlobal tədqiqat şəbəkəsi yaradır.
Ədəbiyyat
R. Əliquliyev, T.Fətəliyev. Vətəndaş Elmi. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2018, 150 s.
Xarici keçidlər
Research Networks
Education Research Network
Vild-Donald Gerye
Vild-Donald Gerye (31 mart 1989-cu ildə anadan olub) — Haitili peşəkar futbolçudur. Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Zirənin futbolçusu. Yarımmüdafiəçi mövqeyində çıxış edir. O, 2014 FİFA Dünya Kuboku təsnifat mərhələsində iştirak etmişdir.
Klub
6 iyul 2017-ci ildə Gerye Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Qarabağ klubu ilə iki illik müqavilə imzalamışdır.
Vild-Donald Gerye Qarabağ klubu ilə debütünü 11 iyul 2017-ci ildə UEFA Çempionlar Liqasının ikinci təsnifat mərhələsində Samtredia klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, ikinci hissədə oyuna daxil olmuş və 83-cü dəqiqədə qolla yadda qalmışdır. Həmin görüşdə Qarabağ rəqibinə 5-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
2021-ci ildə Ağdam təmsilçisi Geryeni qış fasiləsində komandanın düşərgəsinə gec qoşulduğu üçün əvəzedici heyətə göndərmiş və 20 min dollar cərimə etmişdi. Bundan sonra oyunçunun müqaviləsinə qarşılıqlı razılıq əsasında xitam verilib.
2023-cü ilin əvvəlində futbolçu “Sumqayıt” futbol klubu ilə razılıq əldə edib.
Trumanın şousu
Trumanın şousu Filmdə Cim Kerri, Laura Linney, Ed Harris və Nataşa Makelhon kimi ulduzlar yer alıblar.
Trumanın şousunun ABŞ-də gəliri 125,618,201 dollar, beynəlxalq gəliri 138,500,000 dollar, ümumi qazanc isə 264,118,201 dollara çatmışdır. Film ABŞ-də ilk nümayişə girdiyi həftə 31,542,121 gəlir əldə etmişdir.
Filmin mövzusu
Truman Burbank gözəl bir adada yaşayır, işi evi və həyat yoldaşı var. Ancaq Trumandan başqa hamsı bunların yalan və oyun olduğunu bilir. Trumanın gerçək saydığı həyatı əslində studiyalarda otuz ildir aralıqsız və reklam verilmədən 24 saat boyunca canlı olaraq televiziyada yayınlanmaqdadır.
Trumanın anası, atası və həyat yoldaşı ümumiyyətlə bütün ailəsi də saxtadır. Uşaqlığında belə film çəkilən kinostudiyadan başqa xarici dünyanın olmadığını Trumana razı salmağa çalışmışlar. Məktəblərində səyyahlıq kimi xarici dünya ilə tanış olmağa gətirib çıxara biləcək məsələləri öyrənməsinə icazə verilməmişdir. Sudan qorxmasına şərait yaratmaq üçün saxta atasının suda boğulması səhnəsi yaradılmışdır.