cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Andrey Orlov
Andrey Aleksandroviç Orlov (28 may 1998-ci ildə anadan olub) — Rusiya Peşəkar Futbol Liqası təmsilçilərindən olan Leninqrad klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən Rusiyalı peşəkar futbolçudur.
Karyerası
Orlov öz peşəkar karyerasında debütünü 18 iyul 2018-ci ildə Leninqrad klubu ilə Rusiya Peşəkar Futbol Liqasında Kazanka Moskva klubuna qarşı oyunda etmişdir.
Ageratina sundbergii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Vasili Sleptsov
Vasili Alekseyeviç Sleptsov, 31.7.1836-4.4.1878)—Rusiya yazıçısı.
Bulbophyllum johnsonii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yapon yovşanı
Yapon yovşanı -  cinsinə aid bitki növü.
Barski meşəsi
Axmerovski meşəsində üstünlük təşkil edən əsas ağac növləri palıd və cökədir.
Ageratina tambillensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sincabaoxşar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Qafqaz çubuqlucası
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3 m olan koldur. Zoğları sarı və ya qırmızımtıl-sarıdır. Gövdənin qabığı qəhvəyi-qonur, çatlayan və soyulandır. Yarpaqları nazik, yaşıl, uzunsov, ellips və ya neştər formalı, 3,5-8 sm uzunluqda, uc tərəfdən sivri, əsası dairəvi, kənarları az gözə çarpan dişli, çılpaq və ya alt tərəfdən tüklüdür. May ayında 20-25 gün ərzində çiçəkləyir. Çiçəkləri ağımtıl rəngli, çox ətirli, 2-3,5 sm diametrində olub, 14 sm uzunluqda salxımvari çiçək qrupuna toplanmışdır. Çiçək qrupunun oxu və kasayarpaqları çılpaq və ya tüklüdür. Sütuncuğu çox hallarda tüklü, yarıya qədər bitişmiş olur. Kasayarpaqları və ləçəkləri 4-dür. Erkəkcikləri çoxlu miqdarda, qısa və ya uzun, az və ya çox bitişikdir. Sütuncuqlarının uzunluğu təxminən yarıya qədər bitişmişdir. Meyvəsi iyul ayının axırında yetişir. Toxum və qələmlərlə artırılır.
Ekologiyası
Tez böyüyür, soyuğa davamlı, torpağa tələbkar deyil, ancaq dərin, humuslu və nəmişli torpaqlarda daha yaxşı inkişaf edir. Qaza və tüstüyə davamlıdır, budanmanı yaxşı keçirir.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın şimal bölgələrində mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi
Qafqaz çubuqlucası qazon əkinlərində, tək-tək və qruplarla əkildikdə gözəl görünür. Çubuqlucanın çiçəklərindən alınan ekstraktdan yeyinti və ətriyyat sənayesində istifadə edilir. Qurudulmuş çiçəkləri çaya xoş ətir verir. Onlardan salatları və qənnadı məmulatlarını ətirləndirmək üçün istifadə edilir. Dekorativ bitki kimi çubuqluca parklarda və bağlarda becərilir.
Badam
Badam yarımcinsinin 40 növə qədər ağac və kolu məlumdur. Azərbaycanda 4 növü yayılmışdır. Badam yabanı halda Orta Asiyada, Dağıstanda, Azərbaycanda bitir. Naxçıvanın dağlıq hissələrində yabanı badamlıqlar vaxtilə böyük sahələr tutmuşdur. "Badamlı" adını daşıyan suyu ilə məşhur olan kənd keçmişdə yabanı badamlıqla əhatə olunduğu halda, indi əl çatmayan yerlərdə azacıq badam ağacları qalmışdır.
Qeyd etmək lazımdır ki, mədəni badam sortları yabanı badama çox yaxındır və ancaq meyvələrinin böyüklüyü, qabıqlarının nazikliyi ilə fərqlənirlər. Badam yarpaqlar əmələ gəlməmiş mart-apreldə (bəzən fevralda) çiçəkləyir.
Çiçəkləri tək-tək və ya 2-4 ədəd bir yerdə toplanmış olur. Çiçəkləri iri beşləçəkli, rəngi ağ və ya ağımtıl-çəhrayıdır.
Badamın meyvələri iyul-avqustda yetişir. 4-5 yaşından məhsul verir, 130 il və daha çox yaşayır. Meyvəsinin uzunluğu 2,5-3 sm-dir. Mədəni sortlar nisbətən iri olur. Meyvəsi yumurtavari, yanlarından basılmış, təpəsi küt və ya şişmər, çox vaxt əyri olur. Meyvənin üzəri çəyirdək ətrafı ətli hissə ilə örtülmüşdür. Bu, yaşılımtıl, üzəri tüklü olub, yetişəndə yarılır və içindən çəyirdəyi çıxır. Qabığı qalın, bərk və ya nazik olur. Rəngi boz-sarıdan tünd qəhvəyiyədək dəyişir. Badamın bir və ya iki ləpəsi olur. Ləpəsi ağımtıldır, sarı-qəhvəyi pərdə ilə örtülmüşdür. Islandıqda bu qabıq asanlıqla ayrılır. Dadı xoş, yağlı və şirindir.
Badamın tərkibində 40-60% yağ (qurumayan), 20-30% zülali maddə, 13% karbohidrat, 3,6% sellüloza, 2,3% minerallı maddə, 15 mq% B1 vitamini vardır. Yabanı halda bitən badamın əksəriyyəti acı olur. Onların tərkibində 2,5-3,5% amiqdalin qlükozidi vardır. Bu qlükozid orqanizmdə qlükozaya və sinil turşusuna parçalanır. Sinil turşusu isə qüvvətli zəhərdir. Ona görə də acı badam qida üçün sərf edilməməlidir.
Uzunlar (Loru)
Uzunlar — Tiflis quberniyasının Loru-Borçalı qəzasında, indi Allahverdi (Tumanyan) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 12 km məsafədə yerləşir.
Toponimi
Toponim eyniadlı tayfa adı əsasında formalaşmışdır, quruluşca sadə etnotoponimdir.
BAR (Formula-1 komandası)
British American Racing (BAR), 1999-2005-ci illərdə fəaliyyət göstərmiş komanda Tirrell komandasını satın aldı və ilk ildə Supertec mühərriklərindən istifadə etdi. Formula 3000 seriyasının çempionu olan braziliyalı Rikardo Zonta tərəfindən ilk testlər Tyrrell 026 avtombili üzərində aparılıb, lakin sonradan BAR, Harvey Posteltweitin başçılıq etdiyi ʻʻTyrrellʼʼ dizayn xidmətlərindən imtina etdi. Sonralar, Honda ilə əməkdaşlığa başladılar və bu növbəti 6 ili əhatə etdi.
Tarixi
1998-ci ildə Craig Pollock və British American Tobacco tütün şirkəti tərəfindən təsis edilmişdir. Baş qərargah Brackley, Northamptonshire, Birləşmiş Krallıqda idi.Komanda, Lucky Strike və 555 markalarını nümayiş etdirmək məqsədilə sahibi olan və sponsorluq edən British American Tobacco plc. (BAT) adına layiq görülmüşdür. BAT, Lucky Strike markası ilə sponsorluq əməkdaşlığı davam etdirildi, lakin dünyada yeni tütün reklamı tənzimləmələri səbəbiylə, 2006-cı il mövsümünün sonunda Lucky Strike sponsorluğu Formula 1'dən tamamilə çıxarıldı.
1999 mövsümündə BAR, Honda'nın 2000-ci ildən etibarən komandanı mühərrik ilə təmin etməli olduğunu elan etdi. Honda ilə bağlanmış müqavilə yalnız mühərrik ilə təmin etmək deyil, həmçinin Honda personalının Brackley bazasında komanda ilə bərabər işləyəcəyini ifadə edirdi. Honda ilk dəfə 1992-ci ildən Formula 1-də iştirak etdi. 2004-cü ilin noyabr ayının ortalarında Yapon avtomobil istehsalçısı Honda, komandanın 45% -ni və 2005-ci ilin sentyabrında komandanın yeganə sahibi olmaq üçün qalan hissəsinin 55% -ni satın aldı. Nəticədə, BAR, Honda 2006 Formula 1 mövsümündə Honda Racing F1 komandası oldu.
Şinzo Koroki
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 16 oyun keçirib.
Mirfateh Zəkiyev
Mirfateh Zəkiyeviç Zəkiyev – tatar türkoloq, filosof, dilçi, ictimai xadim və müəllim. Tatarıstan Respublikasının Elmlər Akademiyasının üzvüdür.
Fəaliyyəti
Tatarca və digər türk dilləri məsələsində araşdırmalar etmişdir. Zəkiyevin türk xalqları barədə araşdırmaları da vardır. Tatar dilinin akademik qramatikası adlı geniş həcmli əsərində taat dilinin qramatik əsaslarını incələmişdir.
Zəkiyev ön türk dillərinin hind-avropa dillərinin çıxış nöqtəsi olduğunu iddia etməkdədir. Zəkiyevə görə, şumercə, antik yunanca, islandca, etruskca və kritcə türk kökənli dillər olmuşdurlar. Bundan əlavə, şumerlər, skiflər və sarmatlar da türk olmuşdurlar.
Ageratina tarmensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bulbophyllum johannulii
(Bulbophyllum johannulii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kolxida
Kolxida (Kolheti krallığı) antik gürcü dövlətidir.
Eyni dövrdə Yunanlılar Qərb Gürcüstanda, Qaradəniz sahilində yeni məskunlaşmalar (koloniyalar) qurdular. Bu məskunlaşmalar bunlar idi: Pazisi (təxminən olaraq bu günki Poti şəhəri yaxınlarında),
Dioskuria (Sohumi), Pitiunti (Biçvinta), Gienosi (Oçamçire). Koloniyalarda yerli əhali ilə Yunanlılar arasında canlı bir ticarət vardı. Kolhetidən Yunanlılar ağac-meşə məhsulları (Kolhetidəki ağac növləri gəmi istehsalında ən yaxşı vəsait sayılırdı), kətan (yelkən istehsalında istifadə edirdilər) və qızılın da aralarında tapıldığı dəyişik metallar götürürdülər. Ayrıca kölə də aparırdılar. Bunların qarşılığında Kolhetiyə dulusçuluq məhsulları, bəzək əşyası, zeytunyağı, şərab kimi məhsullar gətirirdilər.
Koloniyalar sayəsində Kolhetinin canlı bir ticarəti və o dövrdə dünyanın qabaqda gələn sivilizasiyası olan Yunan dünyasıyla mədəni əlaqələri vardı. Yunan dünyasıyla əlaqəsi Kolhetinin mədəni və iqtisadi inkişafına iştirak edirdi. Vani, Sairhe, Dablagomidə yerli əhali tərəfindən qurulmuş olan şəhərlərin, Yunanların qurduğu şəhərlərin gerisində olmadığı ortaya çıxmışdır. Bu günki Kutaisinin yaxınında tapıldığı sanılan Aiakutaia şəhəri, bunların başında gəlirdi. Kolhetidə gümüş pulun basılması da Kolhetinin çox inkişaf etmiş olduğunu göstərməkdədir. Bu pulu yerli əhali istifadə edirdi. Az inkişaf etmiş bir xalqın pul istifadə etməsi söz mövzusu ola bilməyəcəyinə görə, pulun varlığı da yüksək inkişaf etmişlik səviyyəsini işarə edər. Kolhetidə ortaya çıxarılan pula elm adamları "Kolhuri tetri" (Kolheti ağı) adını verdilər. Kolheti sərhədləri xaricindəki yerlərdə də "Kolhuri tetri"yə rast gəlinmiş olması, onun xarici ticarətdə də istifadə edildiyini göstərər.
Kolhetinin, Yunan dünyası xaricində Şərq ölkələriylə də əlaqəsi vardı. İ. Ö. VI. əsrdə İranda güclü bir dövlət ortaya çıxdı. İran dövləti sərhədləri içində Kartveli boylarının yaşadığı yerlər də vardı. İranlılar Kartveli boylarına vergi öhdəçiliyi qoydular. Kolhetini İran krallığı ələ keçərmiş deyildi, amma Kolhlar hər beş ildə bir dəfə İranlılara 100 qız və 100 oğlan göndərirdilər. Beləcə Kolhlar, təcavüzkar qonşularıyla barış içində yaşayırdılar.
Datian
Datian — Qafqaz Albaniyasının paqan çarı. Bacısı Satanik çar Artakseslə evlənmişdir. Bu haqda məlumat "Alban ölkəsinin tarixi" əsərində verilmişdir. Atasının ölümümdən sonra adı bilinməyən qəsbkar tərəfindən taxtdan məhrum edilmişdir. Artaksesin köməyi ilə hakimiyyətə qayıtmışdır. Xristianlığı qəbul etmiş Suxias və əsgərləri onun dövründə edam edilmişdir.
Adı
"Alban ökəsinin tarixi"ndə adı verilmir. "Şəhid Suxias və əsgərləri" əfsanəsində adı Datiandır.
"Alban ökəsinin tarixi" əsərində
Artakses Yervanda hücum edəndə, Yervand Albaniyanın Uti vilayətində idi. Ordusunu orada saxlayıb, Artakses öz şəhərinə qayıdır. Orada Alban ordularını yanına dəvət edir, onlarla Göyçə (Sevan) gölünün sahilinə gəlib və onların köməyi ilə Yervandan qovub, Erməniyyəni işğal edir. Elə bu vaxtlarda albanlar bütün dağlı qəbilələri və gürcülərin bir qismi ilə ittifaq yaradıb, nəhəng qoşun toplayır və erməni torpağına hücum edirlər. Artakses də öz ordusunu yığır və onlara qarşı çıxaraq, Kür qırağında düşərgə salır. Ağır döyüş başlanır və Alban çarının oğlu Artaksesin əlinə əsir düşür. Çar oğlunun əvəzinə o, bacısını, Satinik adlı çar qızını alır və sülh bağlayaraq Erməniyyəyə qayıdır. Az bir vaxtdan sonra Satinikin atası vəfat edir və taxtını bir qəsbkar tutub, qızın qardaşını ölkədən qovur. Artaksesin Sibat adlı mürəbbisi qəsbkarı qovub, taxtı Satinikin qardaşına qaytarir, özü isə böyük qənimətlə və çoxlu əsirlərlə Erməniyyəyə qayıdır.
"Şəhid Suxias və əsgərləri" əfsanəsində
300px|thumb|right|Şəhid Suxias və əsgərləri Datianın atası bacısı Satenikanı nişanlısı Ermənistan hökmdarı Artaksar (88–123) ilə evləndirmək üçün cehizlərlə yüklü karvanla birlikdə Artaşat şəhərinə yollayır. Karvanın içində hökmdarın Baqadras adlı sərkərdəsi və 16 əsgər şahzadəni qorumaq üçün yerlərini almış olurlar.
Yolda gedərkən Bizanslı bir rahib olan Xrisos ilə qarşılaşırlar. Xrisos sərkərdə və əsgərləri xaç suyuna salaraq xristian adlarını verir. Baqadras adını dəyişib Suxias qoyur. Əmrindəki əsgərlər də Andreas, Anastasius, Talale, Fyodor, İvkirion, İordan, Kondrat, Lusian, Mimnan, Nerenci, Polievkt, Yaqub, Foka, Domenti, Viktor və Zosima adlarını götürərək xristian dininə girirlər.
Xrisos özü bütpərəstlər tərəfindən öldürüldükdən sonra Suxias özü dini yaymağa başlayır. Əsgərlərlə birlikdə Sukaketi dağında, Baqrevandi kəndinin yaxınlıqlarında məskən salırlar. Asketik həyat tərzi sürməyə başlayırlar.
Bu arada taxta yeni çıxmış, Satenikanın qardaşı yeni Albaniya çarı Datian itmiş əsgərləri axtarmaq üçün əmrindəki sərkərdə Barnabasa əmr edir ki, axtarışa keçsin. Barnabas Suxiası tapandan sonra onu Albaniyaya çağırsa da əsgərlər imtina edir. Barnabas buna görə də özü ilə gələn əsgərlərə əmr edir ki, Suxias və digərlərini həbs etsinlər. Suxias və 16 xristian əsgər sərkərdənin əmrilə əl-ayaqları kəndirə bağlanılaraq gərilir və yerə mismarlanır. Daha sonra bədənləri tikə-tikə doğranaraq dağın ətrafına saçılır.
Yalnız IV əsrdə bu sümüklər tapılaraq dağın üzərində kilsə tikilir. Şəhidlərin anım günü 15 apreldir.
Təhsil
Təhsil öyrənmənin, yaxud başqa sözlə bilik, bacarıqlar, dəyərlər, inanclar və vərdişlər qazanılmasının asanlaşdırılması prosesidir. Təhsil metodlarına hekayə danışma, müzakirə, öyrətmə, təlim vermə və birbaşa araşdırma daxildir. Təhsil əksərən təhsilverənin bələdçiliyi ilə həyata keçirilir, ancaq öyrənənlər özləri özlərinə də təhsil verə bilərlər. Təhsil rəsmi və qeyri-rəsmi üslubda həyata keçirilə bilər və kiminsə düşünməsi. hiss etməsi. yaxud fəaliyyət göstərməsi üsuluna formalaşdırıcı təsiri olan hər hansı təcrübə də təhsilə aid hesab edilə bilər. Öyrətmənin metodologiyasına pedaqogika deyilir.
Ümumilikdə rəsmi təhsil formal olaraq məktəbəqədər və ya bağça, ibtidai məktəb, orta məktəb və daha sonra kollec, universitet, yaxud şəyirdlik kimi mərhələlərə bölünür.
Təhsil almaq hüququ bəzi dövlətlər və BMT tərəfindən tanınmışdır. Əksər regionlarda müəyyən yaşa qədər təhsil icbaridir.
Bəzi ölkələrdə təhsil illərinin başlama tarixi
Təhsil geniş anlayışdır.Təhsil tərbiyə işinə xidmət etməklə, müxtəlif istiqamətlərdə bilikalma və ixtisasa yiyələnmə prosesini həyata keçirir. Təhsil bilik, bacarıq və vərdişlərə yiyələnməyin məzmununu, həcmini, səviyyəsini, müddətini və tipini müəyyən edir.
Drezden
Dresden  — Almaniyanın Saksoniya əyalətinin paytaxtıdır. O Elba çayının və Erzgebirqe təpəliyinin kənarında yerləşir. Əhalisi 505.514 nəfər, sahəsi isə 328,30 km²-dır. Sahəsinə görə Berlin, Hamburq və Kölndən sonra Almaniyanın dördüncü ən böyük şəhəridir.
Şəhərdə aparılan arxeoloji tədqiqatlar şəhər ərazisində hələ daş dövründə insanların yaşamasını göstərmişdir. Sənədlərdə isə Dresden ilk dəfə olaraq 1206-cı ildə qeyd olunur və bundan sonra şahlıq sarayına çevrilir.
Sahəsinin 63 %-i yaşıllıq və meşələrlə örtülümüş Dresden Avropanın ən yaşıl şəhərləri sırasına daxildir. Ən böyük park 1.8 km² əhatə edən mərkəzi "Groser Garten" edir. Şəhərin şimal-km meşələri "Dresdner Heide" hasara. Dresdeni dünyada məşhur edən içəri şəhərdə yerləşmiş tarixi abidələr kompleksi UNESKO tərəfindən qorunur.
Piroq
Piroq  Türk mətbəxiın ənənəvi ləzzətlərindəndir. Osmanlı dövründə məşhur olan piroq balkan ölkələrində də məşhurdur. Piroq təməl maddəsi kövrəkdir. İstəyə görə kövrəknın içinə pendir, qıyma, ispanaq ya da daha dəyişik tərəvəzlər qoyularaq hazırlanar.
Burek- ət, kartof və soğan.
Bundavera- balqabaqlı,
Zeljanica- ispanaqlı,
Krompiruša- kartoflu
Sirnica- pendirli.
Həmçinin bax
فطيرة 파이 Pâté Pie พาย (อาหาร) 餡餅 批
Kobra manevri
Kobra manevri — ilk dəfə 1980-ci illərdə Viktor Pugachev tərəfindən Suxoy Su-27 təyyarəsi ilə göstərilmişdir. Bu manevr, hava döyüşündə baş-başa döyüşlərdə (it savaşı) istifadə edilir. Müəyyən bir miqdar hündürlüyə çıxandan sonra sürəti anidən aşağı salmaq ilə bu manevr həyata keçirilir. Beləliklə də, arxadakı düşmən hərbi təyyarəsinin altdan keçərək irəliyə doğru hərəkətinə şərait yaradılır. Lingin irəliyə tərəf itələnməsi ilə də, düşmən təyyarəsinin arxasına keçərək atəş açmaq üçün əlverişli vəziyyətə keçmək mümkündür.
Manevrin mərhələləri
550px|Pugatşov-Kobrası
Manevr 4 mərhələdən ibarətdir:
Kobra manevrinin aviasiyaya olan təsirləri
Kobra manevi Suxoy Su-27-dən başlayaraq bütün Suxoy döyüş təyyarələrində və bəzi MiG döyüş təyyarələrində həyata keçirilə bilir. Qərb təyyarələri arasında manevri reallaşdırmağı bacaran təyyarələr:
Niyə mən müsəlman deyiləm (kitab)
Niyə mən müsəlman deyiləm (ing.Why I Am Not a Muslim) İbn Varraq tərəfindən yazılmış İslam və quranın tənqidi mövzusunda bir kitabdır. İlk dəfə "Prometheus Books" nəşriyyatı tərəfindən 1995-ci ildə ABŞ-da nəşr olundu. Kitabın adı Bertran Rassel a essesinə bir hörmət əlaməti olaraq belə adlandırımışdı. Rassel də dini tənqid mövzusunda "Niyə mən xristiyan deyiləm" (ing.Why I Am Not a Christian) kitabı ilə dinə qarşı baş qaldırmışdı.
Kövrək
thumb|right|300px Kövrək, oxlov ya da vərdənə ilə açılan, yumru və incə xəmir yarpağı. Un, su və az miqdarda yağ ilə edilər. Kövrək ilə edilən yeməklərə nümunə olaraq paxlava, piroq, güllaç və kövrək çörəyi verilə bilər.
Yaponiya Liberal Demokrat Partiyası
Yaponiya Liberal-Demokratlar Partiyası (, LDP) — Yaponiyanın siyasi partiyası. The Liberal Democratic Party is widely described as conservative:
Tarixi
LDP 15 noyabr 1955-ci ildə iki partiyanın birləşməsi nəticəsində yaranmışdır: Liberal və Demokratiklar. Partiyaların birləşməsi zərurəti ölkədə Yaponiya Sosial-Demokrat Patiyasının güçlənmiş mövqelərini zəyiflətməkdən irəli gəlirdi. Partiyanın ilk sədri 1956-cı ilin aprelində növbədən kənar qurultayda Yaponiyanın baş naziri İtiro Hatoyama seçilir. Bundan sonra partiya ölkənin aparıcı partiyasına çevrilir. Partiya sədrləri həmdə ölkənin baş naziri olmuşlar (Yohei Kono istisnadır).
Partiya 1955-ci ildən 1993-ci ilə qədər iqtidarda olmuşdur. 11 aydan sonra 1994–1996 illər ərzində Sosialist partiyası ilə koalisiya qururlar. 1996–2009 illər ərzində yenidən hakimiyyətdə olmuşdur.
2009-ci ildə seçkilərində hakim partiyaya çevilə bilmirlər. 2012-ci il seçkilərində yenidən iqtidara çevrilirlər.
Siyasi xüsusiyyətləri
Partiyanın əsas qüvvəsi kənd təsərrüfatı ilə bağlı insanlardır. Üstəlik partiyanı bürokratlar, iri şirkət rəhbərləri və onların işçiləri dəstəklənir.
Rəhbərlik
Partiyanın səfdri baş katibi təyin etmək hüququna malikdir. Siyasi rəhbərliyin, iqtisadi komitənin və icraetmə sovetinin rəhbəridir. Ölkənin idarə edilməsi üçün partiyaya seçiçilərin 50 % səsini toplamaq lazımdır.
Cəfərqulu xan Xoyski
Atasının adı ilə bağlı mübahisələr
Mayor Lisaneviç tərəfindən 1804-cü ildə tərtib edilmiş "Qarabağ xanlarının nəsil şəcərəsi"ndə İbrahim xanın nəvələrindən bəhs edilərkən qeyd edilmişdir ki, İbrahim xanın nəvələrindən birinin − Böyük xanın, anası xoylu Əhməd xanın qızı və Cəfərqulu xanın bacısıdır. Buradan isə belə çıxırdı ki, Cəfərqulu xanın atası Əhməd xandır?! Lakin son tədqiqatlara əsasən və bu tədqiqatlar əsasında tərtib olunmuş xoyskilərin mükəmməl nəsil şəcərəsinə görə Əhməd xan heç də Cəfərqulu xanın atası yox, əslində qardaşı imiş və onların  hər ikisinin atası Şahbaz xandır.
Həyatı
Atası Əhməd xanın 1786-cı ildə öldürülməsindən sonra qaçıb canını qəsdçilərdən qurtarmışdı. Qardaşı Hüseynqulu xan qəsdçilərin əlində qalmışdı. O İbrahimxəlil xan Cavanşirin kürəkəni olduğundan öldürülmədi. Digər qardaşları qılıncdan keçirildi. Cəsarət və şücaətdə  məşhur  olan  Cəfərqulu  xan  qısa  bir  müddətdə  böyük  qoşun  toplayaraq  qisas  almaq  və  xanlığı  xilas  etmək  üçün  müharibəyə  girişdi. Cəfərqulu xana  Marağalı  Əhməd  xan,  Urmiyəli Məhəmmdəqulu  xan  (Əhməd  xanın  kürəkəni)  yardım  edirdilər. Gürcü çarı  II  İrakli  dünbülü  tayfasının  hörmətini  qazanmaq  və  Xoy xanlığı ilə  Gürcü  çarlığı  arasındakı  münasibətləri nizama  salmaq  məqsədi  ilə  Cəfərqulu  xanın  sərəncamına  (1786-cı  ildə)  800  nəfər  məharətli döyüşçü  göndərdi. Qonşu xanlıqların  və  gürcü  çarının  yardımı  ilə  Cəfərqulu  xan  qısa  bir  vaxtda  düşmənləri cəzalandırdı  və  həbsdən  azad  etdiyi  böyük  qardaşı  Hüseynqulu  xanı  Xoy  xanlığının  taxtına  oturtdu.
Cəfərqulu xanın  düşmənlər  üzərində  çaldığı  qələbəyə  baxmayaraq,  Əhməd  xanın  hakimiyyəti  dövründə  Xoy  xanlığından  asılı  olan  bir  sıra  ölkələr  onun  ölümündən  sonra  asılılığa  son  qoydular.
Əsgər xan Əbdülməliki-Avşar Urmiya hakimi Məhəmmədqulu xan Qasımlı-Avşarın əlindən qaçıb Xoya sığınmışdı. Yaxını Əhməd bəyi Xoya göndərmişdi ki, Xoy xanının eşikağası Ibrahim xanı tapıb, desin ki, dost dostu yaman gündə tanıyar. Yaman günüm indidir. Əhməd bəy Murtazaqulu bəy və Mehrab bəyi götürüb, Xoya yollandı. Ibrahim xanı tapıb, onun vasitəsilə qəziyyəni Hüseynqulu xana danışdı. Hüseynqulu xan Məhəmmədqulu xanın təsirindən çıxmaq üçün girəvə gəzirdi. Ona görə qoşun tərtibi üçün sərkərdələrinə göstəriş verdi. Bir neçə gün ərzində qoşun hazır oldu. Qardaşı Cəfərqulu xanı qoşun başçısı təyin etdi. Göstəriş verdi ki, Urmiyaya gedib, əvvəlcə xoşluqla Əsgər xanın qardaşı Mirzə Əbülhəsən bəyi Məhəmmədqulu xandan istəsin. Əgər verməsə, zor işlədib, Urmiyanı dağıdıb qayıtsın. Cəfərqulu xan qoşunla Salmasa daxil oldu. Əsgər xan onun qoşunu orda qarşıladı.
Xoy qoşunu Urmiyanı mühasirəyə aldı. Avşar bəyləri Xoy qoşununun azğınlığını görüb qaladan çıxdılar. Savaş əsnasında sərkərdə Hacı Ibrahim Xoylunun atı ürküb avşarlara tərəf qaçdı. Onun ardınca da bir neçə nəfər sərkərdə getdi. Bu sərkərdələr Cahangir bəy, Ağası bəy, Əsəd bəy Dünbili idilər. Avşarlar onları tutub, öldürdülər. Avşar bəyləri Dünbili sərkərdələrinin başını Məhəmmədqulu xana ərməğan apardılar. Məhəmmədqulu xan Məhəmmədhəsən bəy Mahmudlu-Avşara və vuruşmada seçilən digər avşar bəylərinə xeyli ənam-ərmağan payladı. Əsgər xan bu savaşdan mütəssir oldu. Qardaş qırğınını dayandırmaq üçün el böyüklərinə məktub yazdı. Bildirdi ki, Urmiyaya qardaşı üçün gəlib. Mirzə Əbülhəsən bəyi alıb, qayıtmaq fikrindədi. Əfrasiyab sultan Zərza barışıq olduğunu görüb, məktubun xana yetişməsinə mane oldu. Avşar bəylərini növbədən götürüb, kürdlərlə əvəzlədi. Xana bildirdi ki, onlar Əsgər xana görə sənə xəyanət edəcəklər.
Mühasirənin üçüncü günü Cəfərqulu xan Dünbili qala divarlarına yaxınlaşıb, bildirdi ki, Mirzə Əbülhəsən bəyi verin qayıdıb, vilayətimizə gedək. Əfrasiyab sultan ətraf mahallardan yardım çağırdığından, Cəfərqulu xandan üç gün möhlət istədi. Üç gündən sonra ətrafdakı avşarlar və zərzalar gəlib yetişdilər. Məhəmmədqulu xanın qoşunu güclənib, savaşa hazır oldu. Şahməhəmməd bəy Kuhgiluyəli-Avşar qoşuna sərkərdə təyin olundu. Məhəmmədsəfi bəy Yorğanlı-Avşar Şahməhmməd bəy və Hüseyn bəy Qarahəsənli-Avşar Urmiya qoşunun başında savaş meydanına yollandılar. Bu zaman Əsgər xan Xoy qoşunundan aralanıb, avşar qoşununun önünə tək çıxdı. Onu görən avşarlar utanıb, başlarını aşağı tikdilər. Bayraqdar Məhəmmədsəfi bəy Yorğanlı bayrağını əlindən yerə saldı. Xoyun Heydəranlı tayfası bayrağın yerdə olmasını görüb, hücuma keçdi. Zərza cinahına girişib, oranı dağıtdı. Urmiya qoşunu məğlub olub, qalaya çəkildi.
Mühasirənin 12-ci günü Cəfərqulu xanla Əsgər xan yenidən Məhəmmədqulu xana məktub göndərdilər. Əvvəlki şərtlərini təkrar etdilər. Məhəmmədqulu xan onlara bildirdi ki, siz qayıdıb, Xoya gedin, mən Mirzə Əbülhəsəni buraxacağam. Onlar inanıb çəkilib, Xoya qayıtdılar. Onların getməyindən bir müddət keçməyinə baxmayaraq Məhəmmədqulu xan əhdinə vəfa etmədi.
Təbriz hakimi Xudadad xan Dünbilinin öyrətməsi ilə Mirzə Əbülhəsən bəyi öldürdü. Əsgər xan yenidən sarsıldı. Məhəmmədqulu xana qarşı mübarizəsini fəallaşdırdı. İnandığı adam Cəfərqulu xan Dünbili idi.
O dönəmdə Iranda güclənən  Ağaməhəmməd  xan  Qovanlı-Qacar (1795-1797) birər-birər  müstəqil  xanlıqları  məğlub  edib, bir bayraq  ətrafında  birləşdirirdi. O, 1792-ci ildə (1206 hicri qəməri) Azərbaycana hücum etdi. Sərab xanlığının hakimi Sadıq xan Şəqaqi məğlub olub, Qarabağa, Ibrahimxəlil xanın yanına qaçdı. Ibrahimxəlil xan Ağaməhəmməd xanın qüdrətindən çəkinsə də, ona itaət etmədi.
Bəzi Azərbaycan xanları Ağaməhəmməd xanla yaxından əlaqə qurmağa çalışdılar. O cümlədən, Urmiyadan Hüseynqulu xan Imamqulu xan oğlu Qasımlı-Avşar, Marağadan Əhməd xan Müqəddəm, Irəvandan Məhəmməd xan Ziyadlı-Qacar, Xoydan Hüseynqulu xan Dünbili və Naxçıvandan Kəlbəli xan Kəngərli Ağaməhəmməd xanın baş vəziri Mirzə Məhəmmədşəfinin görüşünə gəldilər.
Ağaməhəmməd şah Qarabağda öldürüləndən sonra Cəfərqulu xan müstəqil olmaq fikrinə düşdü. Azad olmaq istəyən digər xanlar, Sadıq xan Şəqaqi və Məhəmmədqulu xan Avşar da ona qoşuldu.
Müstəqillik hərəkatı Xoyda başlandı. Hüseynqulu xan Dünbili qasidi Süleyman bəy vasitəsilə Urmiyaya, Məhəmmədqulu xana xəbər göndərdi ki, fəallaşsın. Məhəmmədqulu xan Avşar elinin ağsaqqallarını bir yerə toplayıb, məsləhət istədi. Avşar başçıları ona məsləhət verdilər ki, özü həmin xanların yanına gedib, işi dərindən öyrənsin. Sadıq xan Şəqaqi də qoşunu ilə Xoya gəldi. Hüseynqulu xan onu təntənəli qəbul etdi.
Məhəmmədqulu xanın dəstəsi Xoyun "Dağbağı"nda yerləşdi. Hüseynqulu xan, Cəfərqulu xan və Sadıq xan hamısı bir ağızdan Məhəmmədqulu xanı özlərinə rəhbər seçdilər. Onun sözündən çıxmayacaqlarına vəd verdilər. Ətraf xanlara məktub göndərib, ittifaqa dəvət etdilər. Irəvan hakimi Məhəmməd xan Ziyadlı-Qacara, Naxçıvan hakimi Abbasqulu xan Kəngərliyə, Meşkin hakimi Ata xan Şahsevənə, Marağa hakimi Əhməd xan Müqəddəmə çaparlar göndərib, Təbrizə çağırdılar. Məhəmmədqulu xan, Cəfərqulu xan və Sadıq xan Təbrizə yollandılar.
Fətəli şah Qovanlı-Qacarın ordusu Nikpey adlı yerə çatanda Cəfərqulu xan Dünbili Əsgər xanla Sadıq xanı öldürmək fikrinə düşdü. Əsgər xan bu qəsddən duyuq düşdü. Sadıq xanı da xəbərdar etdi. Hər ikisi qaçıb, şahın ordusuna qoşuldular. Sadıq xan Süleyman xan Etizaddövlə Qacarı araçı saldı ki, şah onları bağışlasın. Hər ikisi bağışlandı.
Əsgər xan Fətəli şah Qovanlı-Qacar tərəfindən ordunun bir bölməsinə sərkərdə təyin edildi. Üsyançı Cəfərqulu xan Dünbiliyə qarşı vuruşdu.
Bir müddət sonra Cəfərqulu xanın 300 nəfərlə ova getməsindən istifadə edən Fətəli şah Xoya qoşun göndərib oğlunu, arvadını və qardaşını girov götürdü. Cəfərqulu xan İrəvana getdi. Lakin tezliklə, vəliəhd Abbas mirzə ordusunun oraya üz tutduğunu eşidib həmin şəhəri də tərk etməyə məcbur oldu. 1804-cü ildə ruslar İrəvanı ələ keçirdikləri vaxt Cəfərqulu xan 200 nəfərlə onların qərargahına gəlib sədaqət andı içdi. Əvəzində general-leytenant rütbəsi və Çar Aleksandrın adından qiymətli hədiyyələrlə mükafatlandırıldı.
1806-cı ilin axırlarında isə ruslar Şəkinin xanı olmaq üçün Cəfərqulu xanı "dilə tutdular" (– bu ölkənin yerli xan sülaləsinə mənsub şəxslərdən artıq heç birisinin səmimiyyətinə inanmadıqlarına görə!) və Çar Aleksandrın 10 dekabr 1806-cı il tarixli fərmanı ilə onu rəsmi şəkildə Şəki xanı təyin etdilər. Yeri gəlmişkən, qeyd edək ki, Cəfərqulu xan hələ 1802-ci ildə, o vaxtkı Şəki hakimi Məhəmmədhəsən xanla müttəfiqlik nümayiş etdirmişdi. Onun yeni təyinatı ilə əlaqədar isə 10 minə yaxın tərəfdarı, yaxud rəiyyət və qohum-əqrəbası Şəki xanlığı ərazisində məskunlaşdı.
Tarixşünaslıqda Cəfərqulu xanla bağlı bir qədər inandırıcı olmayan belə bir müddəa da var ki, guya o, Xoydan xeyli erməni köçürmüş və bunlar Şəki xanlığı ərazisində 4-5 yeni kənd salıblarmış. Əslində isə 1824-cü il Şəki əyalətinin siyahıyaalma aktlarında yalnız Cəfərabad kəndi üzrə 93, Nuxa şəhəri üzrə isə 65 xoy mənşəli erməni ailəsinin qeydə alındığını görürük.
1804-1813-cü  illər   birinci   Rusiya-İran  müharibəsi zamanı  rus   qoşunlarına   qoşulan  Cəfərqulu   xan Dünbili  imperator I Aleksandr    tərəfindən   bahalı     brilyantla    bəzədilmiş   qızıl metal   və   qızıl  lələklə    təltif   edilmiş,  1807-ci  ildə general-leytenant   rütbəsi   ilə   təltif    edilərək,   həm   də Şəki  xanı  təyin   edilmişdi.
Cəfərqulu xan 8 ilə yaxın Şəki xanı olduqdan sonra 22 avqust 1814-cü ildə isitmə xəstəliyindən ölmüşdür.
Cəfərqulu   xanın   vəfatından   sonra   Şəki   xanlığını    onun   oğlu  İsmayıl xan   idarə   etmişdi. Şəki xanlığı  1819-cu  ildə   ləğv   edilmişdi.
Cəfərqulu xanın Quzey Azərbaycandakı törəmələri Xoyski soyadını daşıyırdılar.
Şəkidə tikdirdiyi karvansara və saldırdığı bağ
Cəfərqulu xan Nuxada bir karvansara tikdirmişdir. Çox güman ki, bu indi Şəki şəhərindəki "Yuxarı karvansara"dır. 1819-cu ilə aid sənədə əsasən isə "Xan karvansarası" adlanırdı. Karvansaradakı hər dükandan xana ayda 1 Şəki manatı məbləğində icarə haqqı ödənilirdi. Cəfərqulu xan Şəki xanlığı ərazisində "Xan bağı" deyilən bir bağ da saldırmışdır. Bu bağda dünyanın hər yerindən meyvə ağacları və bitkilər gətirilib əkilirdi. Cəfərqulu xan Nuxada Avropa standartlarına uyğun bir qala da inşa etdirmək istəyirdi, bu barədə təşəbüs irəli sürmüşdü, lakin dünyasını dəyişdi və arzusunu həyata keçirə bilmədi.
Ailəsi
Qafqaz Aktlarının VI cildindəki (I hissə) məlumatlara əsasən Cəfərqulu хanın 3 həyat yoldaşı olub. Bəyazid paşasının qızı (yaхud bacısı) Şərəf Nisə bəyim, Məhəmməd хan İrəvanskinin bacısı Səltənət bəyim və İbrahimхəlil хanın qızı Gövhər Ağa bəyim.
Övladları
Cəfərqulu xan Xoyskinin övladlarının anaları Şərəf Nisə bəyim olub. Gövhər Ağa bəyimin övladı olmayıb. Səltənət bəyimdən isə bir oğulluğu olub. .
Vladislav Şepelev
Vladislav Aleksandroviç Şepelev (19 iyul 2000-ci ildə anadan olub) — Rusiya Peşəkar Futbol Liqası təmsilçilərindən olan Leninqrad klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən Rusiyalı peşəkar futbolçudur.
Əklil çubuqlucası
(Philadelphus coronarius) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Qərbi Avropanın cənubunda yabanı halda yayılmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 3 m, çətirinin diametri 1,5-2 m olan koldur. Çətiri şaxələnmiş, orta sıxlıqdadır. Zoğları çılpaq və ya cavan vaxtı tüklə örtülmüş olur. Qabığı qəhvəyi-qonur rəngli olub, çatlayandır. Yarpaqları yumurtavari və ya uzunsov - yumurtavari, uzunluğu 4-8 sm, eni isə 1,5-5 sm-dir. Uc tərəfdən sivri, bünövrəsi enli, pazvari və ya dairəvi, kənarları seyrək dişli, üst tərəfdən çılpaq, alt tərəfdən isə tüklüdür. May ayında çiçəkləyir. Çiçəkləmə müddəti 20 gündür. Çiçəkləri ağ, çox ətirli, 2,5-3,5 sm diametrindədir. Ləçəkləri yumurtavari, 5-9 ədəd çiçəkləri salxımvari çiçək qrupunda toplanmışdır. Çiçək saplağı və yarpaqları çılpaq və ya tüklüdür. Sütuncuqlarının 2/3 hissəsi bitişik olur. Meyvəsi iyul ayının axırında yetişir. Meyvəsinin 1-7 ədədi birlikdə yarımçətirlərdə toplanmış, dördkünc qutucuqdur. Çox vaxt yaza qədər budaqların üzərində qalır. Toxumları çox xırda, narıncı-qırmızı rəngdədir. Həyat müddəti 30-50 ildir.
Ekologiyası
Torpağa tələbkar deyil, çox rütubəti sevmir. Tez zoğ əmələgətirmə qabiliyyətinə malik olduğundan sıx kollanır, ona görə vaxtaşırı kolları seyrəldilməli, meyvə verən gövdələr və 5-6 yaşlı budaqları kəsilməlidir. Sərt keçən qış zamanı zoğları şaxtadan donur, meyvə vermir. Kölgəyə və soyuğa davamlıdır.
Azərbaycanda yayılması
Azərbaycanın bəzi rayonlarında mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi
Gözəlliyinə, çiçəklərinin ətrinə görə bağ və parklarda, tək-tək və ya qrup əkinlərində, canlı hasarların salınmasında istifadə edilir. Uzun illər boyu (XVI əsrin ortalarından) becərilmə prosesində çoxlu miqdarda müxtəlif bağ formaları alınmışdır.
Kamfora yovşanı
Təbii yayılması
Qara, Azov, Baltik dənizlərinin sahillərində bitir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 20–100 sm olan, ağ tükcüklü yarımkoldur. Gövdələri çoxsaylı, yuxarı qalxan hissəsi busaqlıdır və kiçik çim əmələ gətirir. Bitki çoxillikdir; qısalmış sərilən, çılpaq budaqlara malikdir. Yarpaqları hər iki tərərfdən ağ tükcüklü, növbəli, lələkvari bölünmüş, ensiz, xətvari hissəli, səbətlərdən uzundur. Aşağı yarpaqları saplaqlı, ikiqat, üçər lələkvari, parçalanan,3–4 sm uzunluqdadır. Boruvari çiçəkləri qırmızımtıl və ya sarımtıl, çox xırda, ellipsvari-oval, uzunluğu 1–2 mm-dir. Səbətləri, adətən,2–5 mm uzunluqda, sallaq, gövdə budaqlarının uclarında süpürgələrdə yerləşir. Çiçək yatağı, adətən səbətdən uzundur. Sentyabr ayında çiçəkləyir, meyvələri oktyabr ayında yetişir.
Ekologiyası
Quru, şoran torpaqlarda çöl, yarımsəhra zonalarında təbaşir çöküntüləri olan yerlərdə bitir.
Azərbaycanda yayılması
Abşeronda dənizkanarı ərazilərdə rast gəlinir.
İstifadəsi
Tərkibində olan efir yağında sineol, pinen, borneol, kamfen, açılmayan səbətlərfə saponin, acı qlikozidlər, qatranlar, müxtəlif turşuların duzları, fitonsitlər vardır. O, sidikqovucu, qurda, soyuqdəyməyə və ağrıya qarşı təsirə malikdir; mədə-bağırsaq yolununfəliyyətini yaxşılaşdırır. Yovşanın quru otunun spirt məhlulu zədələnmələrdə kompres kimi və ovuşdurma üçün istifadə edilir.
Kövrək çörəyi
thumb|right|300px thumb|right|300px
Kövrək çörəyi paxlava, piroq istehsalında istifadə edilən kövrəkdən fərqlidir. Oxlov ilə açılmış xəmirin saç üzərində bişirilməsi ilə əldə edilər.
Kövrək çörəyinin ən əhəmiyyətli xüsusiyyəti dayanıqlı olmasıdır. Türk mədəniyyətində köməkləşərək bir səfərdə qonşu və qohumların da iştirakıyla edilər. Edildiyi zaman isə hər kəs üçün çox miqdarda edilər. Üst üstə düzülərək lay halında anbarlanar və üzəri örtülər. İstifadə ediləcəyi zaman üzərinə su səpilər bir az gözlədilərək yumşalması təmin edilər. yeyilməyə hazır hala gələn kövrək, eləcə yenilə bildiyi kimi, müxtəlif yemək vəsaiti olaraq da istifadə edilə bilər.
"Just Cause" əməliyyatı
Just Cause əməliyyatı — 20 dekabr 1989-cu ildə ABŞ-nin Panamaya hücümu. İşğal ərzində Panamanın de-fakto lideri Manuel Noryeqa amerikalı hərbçilər tərəfindən əsir götürülərək ABŞ-yə aparılmış, onun yerinə Guilermo Endara Qalimani vəzifəyə təyin olunmuşdur. İşğaldan sonra Milli Müdafiə Qüvvələri ( Fuerzas Armadas de Panama) dağıdılıb.
Əmaliyyatın gedişi
15 dekabr 1989 ildə Manuel Noryeqa Panama parlamentində çıxış edərkən ABŞ-la müharibə şəraitində olduğunu bildirdi. 17-18 dekabr 1989-cu ildə Corc Herbert Uoker Buş Doğru İş (İngiliscə: Just Cause) Əməliyyatı keçirməyi qərara aldı. 20 dekabr gecə saat 2 də Əməliyyat başladı. Səhərə Panamada yerləşən iki hərbi baza ABŞ-nin əlinə keçdi. Hərbi bazalar müqaviməti dayandırsalarda Panama hələdə müqavimət göstərirdi. 25 dekabrın səhəri müqavimət dayandırıldı və "Just Cause" əməliyyatı uğurla başa çatdı. Rəsmi məlumata görə əməliyyat zamanı Panamanın 400 vətandaşı həlak olub.
İtkilər
ABŞ ordusunun itkiləri 23 ölü, 324 yaralı olaraq hesablanmışdır, Panama tərəfinin itkiləri barədə isə dəqiq məlumat yoxdur. Amerikan təxminlərinə görə Noryeqaya bağlı qüvvələr bu əməliyyatda 205 nəfər itki vermişdir. Rəsmi Pentaqon açıqlamasına görə əməliyyat ərzində 510 nəfər panamalı mülki vətəndaş həlak olub.
Reaksiyalar
ABŞ-nin Panamanı işğal etməsi Kolumbiya xaricində qalan bütün Latın Amerikası ölkələri tərəfindən qınandı. Bu əməliyyat SSRİ və Çin tərəfindən də qınandı.
İlqar Bəylərov
İlqar Xıdır oğlu Bəylərov — azərbaycanlı memar, Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı, Azərbaycan Memarlar İttifaqı İdarə Heyətinin katibi, "IBA GROUP" memarlıq şirkətinin baş direktoru.
Həyatı və fəaliyyəti
İlqar Xıdır oğlu Bəylərov 31 iyul 1961-ci ildə Laçın şəhərində anadan olmuşdur.
1993–1998-ci illərdə "Asia Plus", 1998–2012-ci illərdə "ATTİLA KM"də direktor vəzifəsində çalışmışdır. Hal-hazırda "İBA GROUP LLC" memarlıq şirkətinin direktorudur.
İlqar Bəylərov, 2008-ci ildə "Ustad Memar" sertifikatına, 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikasının əməkdar memarı fəxri adına layiq görülmüşdür.
1985-ci ildən Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvüdür.
2007-ci ildən Azərbaycan Memarlar İttifaqı İdarə Heyətinin katibidir.
20 dekabr 2017-ci ildə Azərbaycanda memarlığın inkişafında xidmətinə görə, Prezident İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub.
22 fevral 2017 Beynəlxalq Memarlıq Akademiyasının professorudur.
Maskasız sima
Maskasız sima — Sidni Şeldonun 1970-ci ildə yazdığı romandır.
Selenqin yovşanı
Selenqin yovşanı (Artemisia selengensis) - cinsinə aid bitki növü.
İstinadlar
Artemisia selengensis Artemisia vulgaris L
Qarğalar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Nizami Paşayev
Nizami Paşayev — Azərbaycan lı ağır atletdir. 4 qat Dünya və 1 qat Avropa Çempionudur. Azərbaycanı 2 dəfə (2004, 2008) Yay Olimpiya Oyunları nda təmsil etmişdir.
Həyatı
Nizami Paşayev 2 fevral 1981-ci ildə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası nın Gədəbəy şəhərində anadan olmuşdur. Ağır atletika karyerasına Rusiya da başlamışdır. İlk məşqçisi Nikifor Panayotidi və Sergey Poyrazyan olmuşdur.
Karyerası
Nizami Paşayev ilk uğurlarını 2001-ci ildə qazandı. O Dünya Çempionatında 3 gümüş və Avropa Çempionatında 1 qızıl medal qazandı. Amma Nizami Paşayev buna gədər Azərbaycanı 2000 Yay Olimpiya Oyunları nda təmsil etmişdir. Nizami Paşayevin əsas uğurları Olimpiya Oyunları ilə yox Dünya Çempionatı ilə bağlıdır. O 2002-ci ildə Polşa nın paytaxtı Varşava da Dünya Çempionu adını qazanmışdır. 3 ildə sonra isə bu uğuru Qətər in paytaxtı Doha şəhərində təkrarladı.
Avropa Çempionatında Nizami Paşayev 2001-ci ildə qızıl medal qazandı. Nizami Paşayev 2005-ci ildə İslam Həmrəyliyi Oyunları nın bürünc medalını qazanmışdır.
Nizami Paşayev Azərbaycanın üç rəngli bayrağını 2004 Yay Olimpiya Oyunları nın Açılış mərasimində aparmışdır.
Uğurları
Avropa Çempionatı - 2001 link=|20x20px, 2002 link=|20x20px'''
İslam Həmrəyliyi Oyunları - 2005 link=|20x20px
Fərdi mükafatlar
İlin ən yaxşıları mükafatı 2015
Çin təqvimi (film, 2012)
Çin təqvimi — film 2012-ci ildə Ceki Çanın rejissorluğu ilə çəkilmişdir.
Məzmun
Film, Jackie Chan'ın Köhnə Yay Sarayının tarixini və İkinci Tiryək müharibəsində ingilis və fransız əsgərləri tərəfindən talan edilməsi və məhv edilməsindən bəhs edir. Oğurlanan xəzinələr arasında Çin bürcünün heyvanlarının on iki tunc başı var.
Bu gün bürünc başlar hər biri milyonlarla avro qarşılığında hərraca qoyulur. Bürünc başları və digər oğurlanmış izləri təmin edən əsas şirkət MP Corporation-dir. JC (Jackie Chan), MP Corp tərəfindən itirilmiş bürünc başlıqları tapmağı tapşırır, bunların hamısını bərpa edə biləcəyi təqdirdə 10 qat bonus vəd edir. JC, National Geographic-dən Martin adlı bir müxbir olduğunu bəhanə edərək araşdırma qrupu ilə birlikdə təhsil məqsədləri üçün 12 eyni replika yaratmış professor Guan adlı bir adamı ziyarət edir. Yalnız qaldıqda, JC xüsusi bir əlcəkdən istifadə edərək çoxlu tunc Bürc heyvan başlarını tarayır ki, gizli təşkilatı onlardan həddən artıq real bir modeli təkrarlaya bilsin. Tarama etdikdən sonra iki bürünc başın harada olduğu haqqında daha çox məlumat əldə etmək üçün professor Guan tərəfindən tövsiyə edilən Coco adlı bir qadını tapmaq üçün Parisə gedir.
JC, partnyorları Simon (Kwon Sang-woo), David və Bonnie ilə birlikdə tunc başlıqlarından ikisini tapmaq üçün bir malikanəyə girirlər. JC, şifrəni gizli bir gizli kassaya açmağı bacarır və içəridə itirildiyi düşünülən bir çox digər qiymətli milli xəzinələri ilə birlikdə "Güllər" adlı iki bürünc başlığı tapır. Tezliklə JC-nin qapağı busted, lakin o, bütün qiymətlilərlə birlikdə ələ keçirməkdən yayınır. Ancaq Coco tərəfindən diqqət çəkir. Özünü izah etməyə vaxt tapmadan, Coco-ya malikanənin təhlükəsizliyindən qaçarkən onu gəmi evində qarşılamağı tapşırır. Qayıq evində Martin Coco-ya Çin üçün itirilmiş bütün izləri bərpa etməyə çalışan gizli bir şirkət üçün çalışdığını söyləyir. Saraydan olan mühafizəçilər gəmi evinə hücum edərək JC-yə hücum etməyə çalışırlar. Ancaq polis çağırılıb və hamısı həbs olunub. JC, Coco və Simon hər hansı bir səhvdən təmizlənir və sərbəst buraxılırlar.
Coco, JC və komandası Catherine (Laura Weissbecker) adlı bir qadına məxsus bir qalaya dəvət olunur. Onlara bilinməyən, malikanədəki mühafizəçilər şübhə ilə onları quyruqlamağa davam edirlər. Məlum olur ki, Köhnə Yay Sarayının dağıdılmasında iştirak edən və xəzinələri ələ keçirən gəmilərdən biri olan "Sarsılmaz" ın kapitanı Ketrinin ulu babasıdır. Bu məsələdə Ketrinlə üzləşən Coconu narahat edir. JC və komandası, Xoruzun Tunc başı da daxil olmaqla, qalada bir çox dəyərli xəzinə tapır və onları bərə ilə gəzdirməyi planlaşdırır. JC, Catherine'yə böyük babasının qalıqlarını tapmasına kömək edəcəyini vəd edir.
Növbəti gün, görünməmiş bir adada yerləşən Dağıdılmaz xəzinələrini axtarmağa başladılar. JC Coco və Catherine'nin komandasını adanı araşdırarkən geridə qalmağı tapşırır. Ancaq Coco və Catherine JC'nin Catherine'nin böyük babasının cəsədini öz başlarında axtarmaq əmrini yerinə yetirmirlər. Üzümlərin arasında dolaşırlar və bu, JC-ni onları xilas etməyə məcbur edir. Qrup təsadüfən Dağıdılmayan, daha bir neçə bürünc başlıq və çoxlu miqdarda qızıl (üstəlik Ketrinin ulu babasının qalıqlarını) aşkar edir. malikanə. Öz növbəsində, adanın yerli sakinləri, bir qrup quldur görünür və dərhal hamısını ələ keçirir. JC və onun komandası quldurlarla birlikdə beş mühafizəçini buraxaraq bir kasnaq sistemi ilə qurulmuş bir log vasitəsilə adadan qaçmaq üçün mübarizə aparır.
Yaxtaya qayıdan Coco təsadüfən JC-nin müəssisələrinin əsl səbəbini aşkar edir və ona qarşı çıxır. Sonradan təqribən səkkiz ton qızıl yuyan log çıxdı. Buna baxmayaraq, JC və komandası hələ də itirilmiş bürünc başların bir qismini bərpa etdikləri üçün mükafat alırlar. Güman ki, itkin düşmüş Dragon bürünc başının artıq MP Corp-un əlində olduğunu və bununla da böyük bonus tələb etməyi mümkün olmadığını bildikdə qrup qəzəblənir. Bu vaxt, Coco və tələbə yoldaşlarının milli xəzinələrin satışına etirazları tez bir zamanda kəskinləşdi və bütün dünyada diqqəti cəlb etdi. Coconun tələbələri MP Corp haqqında daha çox məlumat əldə etməyə çalışarkən, Coconun kiçik qardaşı da daxil olmaqla üçü tutulur. Coco kömək üçün JC-yə yaxınlaşır, amma JC qeyri-adi görünür.
JC, "Güllər" artefaktının olması barədə MP Corp ilə əlaqə saxlayır və gizli otaqlara buraxılır. Nisanların demək olar ki, dəqiq dublikatlarının auksionlarda həqiqi qalıqları kimi satılacağı bütün zavodu gəzən JC, əsirlərin yerini müəyyənləşdirdi. Vicdansız xəzinə ovçusu Vulture'yi də orada olmağa davam edən bir rəqibi uzun müddət mübarizəyə çağırır, lakin bu, sona çatır. JC "Güllər" rəsmini ucuz qiymətə satmaq və üç girovun sərbəst buraxılmasını təmin etmək üçün MP Corp ilə sövdələşir. MP Corp imtina etdikdə, JC palataya gedən yolda mübarizə aparır. Növbəti döyüş zamanı bir ocaq, gözətçinin borularından birini yırtması səbəbiylə partlayır. Partlayış obyektin çox hissəsini dağıdır. Daha sonra JC rəsm əsnasında girov götürülmüş üç girovun sərbəst buraxılması və binaya dəymiş ziyanı ödəməmək üçün həll edir.
Bu vaxt, Dragon bürünc başının hərracda ən yüksək qiymətə sahib olacağı gözlənilir, lakin aktivist qrupların artan təzyiqi səbəbindən buna heç kim təklif vermir. Deputat Corp, bu qruplara bir dərs vermək təklifi ilə, ertəsi gün günorta saat 12: 00-a qədər heç bir təklif alınmadığı təqdirdə, missiyanı "Əjdaha Uçuşuna icazə verin" adlandıraraq, relikti aktiv bir vulkana atmaqla hədələyir. Son tarix bir teklif olmadan keçir və Vulture, üç göy dalğıcından ibarət bir qrupu reliktini vulkana atmağa vadar edir. JC müdaxilə edir və sonrakı hava ilə mübarizə, reliktini vulkana düşmədən xilas etmək üçün görünür. Hörmət əlaməti olaraq, Vulture qalıqları yayılmış JC-yə təhvil verir. MP Corp sahibləri "Güllər" rəsm əsərinə sahib olduqları üçün həbs olunurlar. JC sağ qaldı və bir xəstəxanada sağaldıldı və Vulture də daxil olmaqla hər kəslə yaxşı şərtlərdə. Film JC-nin həyat yoldaşını öpməsi ilə başa çatır.
Rollarda
thumb|406x406px|Film üçün Təqdimad tədbirdi [[Ceki Çan Zhanq Lanxin və Helen Yeo ilə.]]
Premyera
Filmin qala premyerası 12 dekabr 2012-ci ildə keçirildi və daha sonra 20 dekabr 2012-ci ildə Asiyada, 28 dekabr 2012-ci ildə Hindistanda yayımlandı.
ABŞ premyerası
thumb|343x343px|[[Ceki Çan Çin təqvimi filminin çəkilişləri zamanı]] İlkin olaraq film ABŞ teatrlarında 2013-cü ilin yayında bir müddət əvvəl Şimali Amerika tamaşaçılarının tempi və məzmununu optimallaşdırmaq məqsədi ilə Ceki Çan özü tərəfindən 20 dəqiqəlik redaktə edilərək yayımlanacağı açıqlandı. Bu buraxılış tarixi payıza qədər geri çəkildi; yenidən işlənmiş versiya, yalnız AMC Teatrları tərəfindən teatr sərgisi üçün 18 oktyabr 2013-cü ildə buraxıldı.
Gəliri
Xarici ölkələrin filmləri ilə rəqabətdə Çin təqvimi 11.7 milyon HK ($ 1.5 milyon) gəlir əldə etdi. Eyni zamanda Tayvan kassasında ən çox yer alan Çin filminə çevrilməkdədir. Film materik Çində ikinci yerə çıxdı (Taylandda itirdikdən sonra), kassada 145 milyon ABŞ dollarından çox gəlir əldə etdi və Çində ən yüksək qazanc verən yerli filmlərdən biri oldu.
Tənqid
Time Out Honkonq filmə "fəaliyyət dizaynından kənar olaraq hər hansı bir ölçüdə bir piyada filmi" adlandıran beşdən ikisinə verdi. South China Morning Post, filmə beşdən bir yarım ulduz verdi və qeyd etdi ki, "Çin təqvimi Çeki Çanın köhnə klassiklərindən birinin ucuz DVD-lərinə bənzəyir" və "Çin təqvimi keçmiş ulduz idmançı mübarizəsini izləmək kimidir. mənasız bir oyunda."
Sivers yovşanı
Sivers yovşanı (Artemisia sieversiana) - cinsinə aid bitki növü.
Ərkivan
Ərkivan — Azərbaycan Respublikasının Masallı rayonunun inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 mart 2013-cü il tarixli, 590-IVQ saylı Qərarı ilə Masallı rayonunun Ərkivan qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Ərkivan qəsəbəsinin ərazisindən 245,72 ha (bundan bələdiyyə mülkiyyətində olan 5,72 ha və xüsusi mülkiyyətdə olan 240,0 ha) torpaq sahəsi Masallı şəhər inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Masallı şəhərinin inzibati ərazisinə birləşdirilmişdir.
Tarixi
Azərbaycan Respublikası Masallı rayonunun Ərkivan qəsəbəsi respublikanın qədim yaşayış məntəqələrindəndir. Burada aşkar edilmiş tunc və dəmir dövrünə aid tapıntılar da bunu sübut edir.1985-ci ildə AMEA Tarix instutunun Paleolit arxeoloji ekspedisiyası professor Əsədulla Cəfərovun rəhbərliyi altında ilk dəfə viləş çayının sağ sahilində yerləşən Ərkivan ərazisində arxeoloji kəşfiyyat işləri aparmışdır. Bu tədqiqat zamanı Ərkivan ərazisində üst paleolit dövrünə aid daş məmulatı tapılmışdır. Bu tapıntı bizə Ərkivan ərazisində qədim insanların məskən salmasını söyləməyə imkan verir.
Ərkivan qəsəbəsi Masallı şəhərindən 2 km qərbdə, Viləş çayının sağ sahilində, Talış dağlarının ətəyində, Lənkəran ovalığında yerləşir. Lənkəran ovalığı isə Talış sıra dağları ilə Xəzər dənizi arasında qərar tutub.
Ərkivan qəsəbəsi Talış xanlığının 8 mahalından biri olan Dəştvənd mahalına daxil olmuşdur. Bu mahal qərbdən Talış dağları, şərqdən Xəzər dənizi və Muğan düzü, cənubdan bugünkü Boradigahın, şimaldan Göytəpənin ərazisini əhatə edən çox sərvətli bir məkan olub. Ərkivan isə bu mahalın mərkəzi, sanki üzük qaşı sayılıb. Bir sıra tədqiqatçılar isə ümumiyyətlə Dəştvənd və Ərkivanın eyni yer olduğunu bildirirlәr. S. Kazımbəyoğlunun fikrincə, "Talış xanlığının ən böyük mahallarından biri olan Ərkivan, xanlığın şimalında yerləşib, qərb hissəsi dağlıq, şərqi isə düzənlik olan bir mahal olmuşdur. Şimaldan və şimal-şərqdən Şirvan vilayəti, şərqdən Xəzər dənizi, cənubdan Lənkəran və dağlıq mahalları, qərbdən Səfidəşt mahalı və İranla sərhəd olmuşdur."
Dəştvənd mahalının adına görə bir çox tədqiqatçılar Ərkivanı çöl kənarı, dəniz kənarı olan yer adlandırır. Sоn illərə qədər kənddə bir neçə yerdə tapılmış lövbər qalıqları buranın dəniz kənarında yerləşən bir yaşayış məntəqəsi olması ehtimallarını daha da gücləndirir. Xəzərin səviyyəsinin son minilliklərdə 6-7 dəfə kəskin şəkildə yüksəlməsi, Lənkəran şəhəri özü də daxil оlmаqlа, bir sıra yerlərin su altında qalması bu fikri bir daha təsdiq edir.
Rus dilində çap edilmiş "Azərbaycanın tarixi coğrafiyası" kitabında XVI əsrə aid tərtib edilmiş xəritədə Ərkivan toponiminə də rast gəlinir.
Rus çarı I Pyotr (1672-1725) Ərkivan məntəqəsini Rusiya xadimlərindən "Kerç" ləqəbi ilə tanınan Bernard Aleksandroviçə hədiyyə etmişdi.