cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Volin qırğını
Volin qırğını və ya Volin və Şərqi Qalisiyada Polşa qırğınları (Pol: Rzeź wołyńska, Ukr: Volins'ka tragedіya) - İkinci Dünya Müharibəsi zamanı nasistlərlə əməkdaşlıq edən millətçi Ukrayna Üsyan Ordusunun etnik baxımdan polyak olan mülki əhaliyə qarşı olan soyqırımıdır. Volindəki qırğın daha çox polyak xalqına qarşı yönəlmiş olsa da, digər etnik qruplar da bu qətliamdan öz paylarını almışdırlar. 1939-cu ilin martında Polşanın nəzarəti altında olan torpaqlarda ilk dəfə faşistlərin başlatdığı qırğın, nasistlərin Ukraynaya soxulması ilə oradakı millətçi üsyançı ordu tərəfindən davam etdirilmişdir. Sovet İttifaqı tərəfindən azad edilmiş Polşanın 1943-cü ilin iyulunda əks hücuma keçməsi ilə qırğınlar başa çatdırılmışdır. Polşa hökuməti bu hadisələri soyqırım kimi qiymətləndirmişdir.
Hadisələrin inkişafı
Tarixçilər bildirirlər ki, bu hadisələrin mənşəyi XVI-XVIII əsrlər arasında polyaklarla ukraynalılar arasında baş verən münaqişələrə əsaslanır. Polşanın hakimiyyəti altında olan Qərbi Ukraynada sosial ədalətsizlik, kəndli üsyanları və bu üsyanlara qarşı repressiya siyasəti iki xalqın düşmənçiliyinin kifayət qədər qədim olduğunu göstərirdi. Aydın idi ki, ukraynalılara müstəqil dövlət qurmağa ilk növbədə polyaklar mane olurlar. Polşanın milli siyasətində muxtariyyət, hüquq və azadlıqların tanınması, torpaq islahatı kimi məsələlərdə müsbət irəliləyişlərə işarə edilməmişdir. Polşa hakimiyyəti altında olan torpaqlarda milli azlıqların etnik qruplarının ictimai həyatda fəal mövqe tutmasına mane olan millətçi münasibət idi.
Volin qırğınına qədər olan hadisələrin başlanğıcı 1939-cu ildə Polşanın Nasist Almaniyasının hakimiyyəti altına düşməsi ilə başlamışdır. Almanlar Polşada apardıqları etnik təmizləməni Ukrayna ərazisinə daxil olduqdan sonra oradakı millətçi qrupları geniş formada təşkilatlandıraraq daha geniş ərazilərə yaymışdırlar. Stepan Banderanın rəhbərliyi ilə Ukraynada yaradılmış millətçi Ukrayna Üsyan Ordusu həm Sovet hakimiyyətinə, həm də Ukraynadakı bütün etnik qruplara qarşı sistemli qırğın hərəkatına başlamışdır. Polşa hökuməti Volin qırğınının qurbanlarının sayının 36 750 nəfər olduğunu bildirir. Tarixçilər 30-40 min arasında bir rəqəmdən bəhs edirlər. 1944-cü ildə Polşa Silahlı Qüvvələri bu qırğına cavab olaraq 2000-ə yaxın mülki ukraynalını öldürmüşdür.
1992-ci ildə Polşa nümayəndə heyətinin Ukraynada apardığı təhqiqatlar zamanı 600-ə yaxın kütləvi məzarlıq aşkar edilmişdir. 2003-cü ildə hadisələrin 60-cı ildönümündə Ukrayna və Polşa hökumətləri müştərək bəyanat yayaraq bu faciəli hadisələri pisləmişdirlər.
Taman yarımadası
Taman yarımadası — Rusiyanın cənub hissəsində, Krasnodar diyarının ərazisində yerləşir.
Coğrafi yerləşməsi
Taman yarımadası şimaldan Taman körfəzi (Azov dənizi), qərbdən Kerç boğazı, cənubdan Qara dəniz suları ilə yuyulur. Relyefi əsasən düzənlikdir, sahilləri körfəzlərlə parçalanmışdır. Üstəlik burada həm də çoxlu sayda palçıq vulkanlarına rast gəlmək olar. Antik dövrdə yarımada bir-birindən boğazlarla ayrılan adalar şəbəkəsindən ibarət olmuşdur. Yarımadanın relyefi, flora və faunasına Kuban deltası böyük təsir göstərir.
Tarixi
Yarımada ərazisində ilk insan izləri Alt paleolit dövrünə təsadüf edilir (2,1—1,8 mln il öncə). thumb|слева|right|228px|Kuban deltasının xəritəsi, 1870 il
Qədim dövrlərlə ərazi Skiflər tərəfindən məskunlaşılmışdır. Antik dövrdə bölgə Bosfor çarlığının ərazinə daxil idi. Burara yunanlar, sarmatlar və yahudilər yaşayırdı. Yarımadada qədim yunan Germonassa və Fafaqor koloniyaları yerləşirdi. IV əsrdə yarımada Hunların, bir müddət sonra Böyük Bolqar xanlığının, VII əsrin ortalarından isə xəzərlərin hakimiyyəti altına keçmişdir. 969-cu ildə Xəzər xaqanlığı Kiyev knyazlığı tərəfindən məğlub edildikdən sonra onların nəzarətinə keçir. Rusların burada təşkil etdikləri Tmutarakan knyazlığı XII əsrdə mövcudluğunu dayandırmışdır. Buraya artıq çərkəzlər və qismən abxazlar məskun olmuşdur. 1239-cu ildə yarımada ərazisində yerləşən yaşayış yerlərini monqollar darmadağın edirlər. Bundan sonra bölgə Genuyanın nəzarətinə keçmişdir. Onlar bölgəni 1483-cü ilə qədər idarə edə bilmişdilər. Bölgəni sonradan Krım xanlığı idarə edir. 1783-cü ildən idarəçilik Osmanlı imperiyasının nəzarətində olur. Rusiya-Türkiyə müharibəsi sonrası Rusiya imperiyasına birləşdirilir. II Yekaterina 1788-ci ildə zaparoje kazaklarının Kerç və ya Taman yarımadasına yerləşdirilməsi haqda fərman verir. 25 avqust 1792-ci ilə dənizdən kazaklar yarımadaya köç edirlər.
İqtisadiyyat
Taman yarımadası zəngin neft və təbii qaz ehtiyyatlarına malikdir. Burada hətta anapait mirealı çıxarılır ki, onu bəzən tamait adlandırırlar. Burada inşa mərhələsində olan Taman limanı Rusiyanın cənubunda ən böyük limanlarından biri olmalıdır.
Yarımada iqtisadiyyatının əsası üzümçülük və şərabçılıqdır. Burada müxtəlix növ və çeşiddə şərab hazırlanır. Son zamanlar turizm inkişaf etmişdir.
Altıncı donanmaya qarşı etiraz aksiyaları (Türkiyə)
Türkiyədə altıncı donanmaya qarşı etiraz aksiyaları – İstanbul səfəri zamanı ABŞ-nin VI Donanmasındakı əsgərlərinə qarşı edilən hərəkətlərin ümumi adıdır.
1967-1969-cu illər arasında Bəyoğluda amerikalı əsgərlərin papaqlarını götürmək, üzərinə qırmızı boya atmaq, formalarını ülgüclə doğramaq və ya küncə sıxışdırıb döyməklə başlayan anti-imperialist hərəkətlər, əsgərlərin dənizə atılmasına qədər davam etmişdir.
Kipr problemində ABŞ-nin mövqeyi, Vyetnam müharibəsi, ABŞ-nin Yaxın Şərqdə israilyönlü mövqeyi və Ərəb-İsrail müharibələri, ABŞ əsgərləri üçün fahişəxanaların rənglənməsi 1960-cı illərin gənclərini ABŞ əleyhinə mövqe tutmağa vadar etmişdir. ABŞ-nin Aralıq dənizindəki gücü olan VI Donanma gənclərin aksiyalarının hədəflərindən birinə çevrilmişdir. Bu nümayişlər 1967-ci ilin iyununda İstanbulda başlanmış və zaman-zaman təkrarlanmışdır.
Bunlara cavab olaraq Mehmet Şevket Eygi kimi yazıçıların təhriki, Kommunizmlə Mübarizə Dərnəyi və Milli Türk Tələbələr Birliyinin rəhbərliyi altında 1969-cu il fevralın 16-da “Qanlı bazar günü” kimi tanınan hücum baş vermişdir. Tarixçi Feroz Əhməd bu hadisə zamanı sağçı təşkilatlardan danışarkən onları “mütəşəkkil faşist zorakılığının nümunəsi” kimi təsvir etmişdir.
Ukrayna Reyxkomissarlığı
thumb|Ukrayna Reyxkomissarlığı Reichskommissariat Ukraine və ya Ukrayna Reyxkomissarlığı — İkinci dünya müharibəsində Nasist Almaniyasının Sovet İttifaqına hücumundan sonra Alfred Rozenberqin rəhbəri olduğu Şərq Nazirliyinin (Almanca: Das Reichsministerium für die besetzten Ostgebiete: RMfdbO) tabeliyində 1941-ci ilin iyun ayında işğal edilmiş Ukrayna SSR ərazisində yaradılmış olan inzibati ərazi vahididir.
thumb| Ukraynaca “Xilaskar [[Adolf Hitler|Hitler” yazılmış Nasist propaqanda afişası]]
Hasköy
Hasköy — Muş ilinin ilçəsi.
Milli tərkibi
Hasköydə əsasən ərəblər yaşayır.
İqren yarımadası
İqren yarımadası (Ігренський острів)— Dnepr şəhərində, Dnepr çayının sahilində. Yarımada ərazisində paleolit dövrünə aid abidələr nüəyyən edilmişdir. 1928-ci ildə Dnepr şəhərin hazırkı ərazisində ilk qədim rus şəhəri aşkarlanmışdır. Bu şəhər XIII əsrdə monqol yürüşləri zamanı darmadağın edilmişdir. Belə ehtimal edilir ki, məhz burada 1660-cı ildə İvan Sirko Qızıl Orda dövlətinin qoşunlarını məğlub etmişdir.
Avstraliya teatrı
thumb|right|250px|[[Sidney Opera Teatrı.]]
Avstraliya teatrı — Avstraliyada və ya avstraliyalılar tərəfindən yaradılmış səhnə sənətinin tarixi. Teatr Avstraliya mədəniyyətinin mühüm bir hissəsidir. Bu sənət qitəyə müstəmləkəçilik dövründə gəlmiş, Britaniya və İrlandiya teatrlarının ən yaxşı ənənələrini özündə cəmləşdirərək aborigen mədəniyyəti ilə inkişaf etmişdir. Avstraliya yazıçıları və teatr xadimləri son iki əsrdə Avstraliya mədəniyyətini və qitənin xarakterini dünya səhnəsinə çıxarmışdır.
Avstraliyada dünyaca məşhur Sidney Opera Teatrı yerləşir.
Tarixi
Xalq məişət oyunları, "korrobori" (süjetli mərasim rəqsləri) deyilən tamaşalar Avstraliya İttifaqı teatrının əsası sayılır. Sidneydə ilk teatr tamaşası 1789-cu ildə olmuşdur (məhbuslar barakda Corc Farkuarın "Əsgər toplayan zabit" komediyasını tamaşaya qoymuşlar). Avstraliya İttifaqında peşəkar teatr truppası 1796-cı ildə yaradılmışdır. Teatr tamaşalarında musiqi və rəqsə çox yer verilirdi. 1830–1840-cı illərində ölkənin böyük şəhərlərində teatrlar təşkil edilmiş, əsrin ikinci yarısında isə teatr inhisarları yaranmış, həmçinin opera sənət inkişaf etmişdir. XX əsrin əvvəllərində demokratik "repertuar teatrları" yaradılmışdır. Ölkənin teatrlarında Avstraliya dramaturgiyasının (A. Sommervill, B. Deyvis, M. Efford və başqaları) pyesləri tamaşaya qoyulur. İkinci Dünya müharibəsindən sonra Sidneydə mütərəqqi "Yeni teatr", 1967-ci ildə isə daxili teatr truppası ("Müstəqil teatr") yaradıldı. Daimi teatr binalarının çatışmaması və maddi çətinliklər milli teatrın inkişafına maneçilik törədir. Teatrların əksəriyyəti kommesiya məqsədi güdür. Mütərəqqi ictimai istiqamətli yarıprofessional teatrlarda var. Professional balet sənəti 1850-ci illərin sonu, 1860-cı illərdə inkişaf etmişdir. Son illərdə Avstraliya İttifaqı teatrlarının repertuarında milli dramaturgiya əsas yer tutur. Dramaturqlardan C. Hibberd, A. Byuzo, B. Okli və başqalarının əsərlərində müasir, milli-tarixi və satirik mövzular öz əksini tapmışdır. Teatrlarda, həmçinin Vilyam Şekspir və Anton Çexovun pyesləri tamaşaya qoyulur. 1974-cü ildə Sidneydə aborigen aktyorlar tərəfindən aborigen dramaturqların birpərdəli pyesləri müvəffəqiyyətlə oynanılmışdır. Ölkədə aktyor və rejissor hazırlayan Dram Sənəti İnstitutu fəaliyyət göstərir.
Əngələvit
Angeğakot — Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.
Tarixi
Mənbələrdə adı  Əngələvit,  Angelaut,  Angeğaqot,  Engələyurd  kimi  qeydə alınan  kənd  qədimdən  Türk-Oğuz  boylarının  ana yurdu  olmuşdur.
Abidələri
Zəngəzur mahalı  ərazisində,  Qarakilsə  (02.03.1940-cı  ildən  -  Sisian) rayonunun  Əngələvit  (erməni  tələffüzündə  -  Angeğaqot)  kəndinin  köhnə qəbiristanlığında orta yüzillərə aid türk-xristian qəbirüstü abidələri. Bu abidələr öz forma rəngarəngliyinə görə diqqəti cəlb edir.
Əhalisi
Bura ilk ermənilər  XIX  yüzilin  əvvəllərində  Ġrandan  köçürülüb  gətirilmişlər. Sovet dövründə kəndin adı Angeğaqot kimi rəsmiləşdirilmişdir.
Çində vətəndaş müharibəsi
Çin vətəndaş müharibəsi — Çin Respublikası qüvvələri ilə Çin kommunistləri arasında 1927-1950-ci illərdə (fasilələrlə) baş vermiş silahlı qarşıdurmalar seriyası. Müharibə 1927-ci ildə Şimal yürüşündən sonra, Çan Kayşinin rəhbərlik etdiyi Qomindanın sağ qanadının qərarı ilə Qomindan ilə ÇKP arasındakı ittifaqın pozulan zaman başladı.
1936-cı ilin dekabrında Qomindan generalları Çjan Syuelan və Yan Xuçen, "Sian insidenti" adlandırılan hadisə zamanı Çan Kayşini həbs etdi, hər iki tərəfin yapon işğalçılarına qarşı mübarizəyə diqqət yetirməsi üçün kommunistlərin atəşkəs təklifini qəbul etməsini məcbur etdi. Yaponiya üzərində qələbədən sonra vətəndaş müharibəsi yenidən canlandı.
Martini-Henri
Martin təklüləli tüfəng növüdür. Orijinal adı Martini-Henri idi və 1871-ci ildən İngilis ordusunda istifadə edilmişdir. Silah, özünü təkmilləşdirən Fridrix von Martini və Aleksandr Henrinin adını daşıyır. Osmanlı ordusu tərəfindən 93 müharibəsində ruslara qarşı istifadə edilmişdir. Martini-Henri Martin və Hekimoğlu da daxil olmaqla, bir çox xalq mahnısının mövzusu olmuşdur.
Böyük Üzen çayı
Böyük Üzen çayı (Үлкен Өзен, Қараөзен) — Rusiyanın Saratov vilayəti və Qazaxıstanın Qərbi Qazaxıstan vilayəti ərazisindən axan daxili hövzəyə aid çay.
Təsviri
Çayın uzunluğu təqribən 400 kilometrdir (daşqınlar zamanı 650 km-ə çatır ). Hövzəsinin sahəsi 14,300 km²-dir.
Başlanğıcını Obşı Sırtın cənub-qərb yamaclarından götürür. Axarının yuxarı hissəsində cənub-qərbə axır, Solyanka çayı ilə birləşdikdən sonra cənub-şərqə tərəf dönür. Qazaxıstanda çay Kamış-Samara adı ilə tanınan geniş göl və bataqlıqlar ərazisində axır.
Böyük Üzen çayına Altata qolu sol tərəfdən birləşir. Sakrıl gölündən Böyük Üzen çayının sağ hissədən kiçik bir kanal ona bağlanır.
Çay yatağı olduqca dərindir, sahillər dik, Jalpaktalda astanalar vardır. Yuxarı axarda suları il boyu çirindir, orta, aşağı hissələrdə isə yazın sonunda, payızda, qışda acı-duzlu və istehlak üçün yararsız olur.
Bir versiyaya görə Böyük Uzen qədim zamanlarda cənuba doğru geri çəkilən Xəzər dənizinin hövzəsinə aid olmuşdur. Kamış-Samara gölü isə Xəzər dənizinin buxtalarından biri idi.
Böyük Uzen balıqlar çoxdur. Bahar daşqınları aşağı hissədə geniş bataqlıqlaşmış çəmənliklər əmələ gətirir. Burada qış vaxtı yüz minlərlə qoyun və on minlərlə at qışlayır.
Tarixi
Rusiya Vətəndaş müharibəsi illərində buradakı qırmızı birləşmələr (Çapaev və Furmanovun rəhbərliyi ilə) və ağlar (Ural kazakları) arasında şiddətli döyüşlər getmişdir. Qırmızılar Slamixinskaya kəndini (indiki Jalpaktal kəndi) ələ keçirmişdilər.
Etimologiyası
Çayın qazaxca adı Qara-Ozen, yəni Qara (quraqlıqda qurumayan) çaydır.
Arxeologiya
Arxeoloji baxımından olduqca zəngin ərazidən axan çay boyunca Böyük Üzen abidələri, o cümlədən orta əsr məzarlıqları ilə birlikdə dəfn kurqanları məlumdur. Mokrinski məzarlığının arxeoloji tədqiqatları zamanı Qızıl Orda dövrünə aid gümüş sikkələr tapılmışdır.
Çayın sağ sahilində Oroşoye qəsəbəsindən 150 m cənubda və Alexandrov Gayadan 1,5 km şimalda Algay neolit düşərgəsi vardır.
Çayın uçurumlarında və alt hissəsində bir mamontun qalıqları tapılmışdır.
Trokaynı (Lukta)
Trokaynı— Polşanın şimalında, Varm-Masuriya Voyevodalığının Ostroda qraflığının tərkibində, Lukta qminasından kənd. O, Luktadan təxminən 8 kilometr şimalda, Ostrodadan 21 km şimal-şərqdə və regional paytaxt Olsztyndan 27 km qərbdə yerləşir.
Varto
Varto — Muş ilinin ilçəsi.
İstanbul sülh müqaviləsi (1879)
thumb|310x310px|27 yanvar 1879-cu ildə İstanbul sülh müqaviləsinin imzalanması. Bu rəsm əsəri [[Bolqarıstan|Bolqarıstanın Pleven şəhərindəki Panorama Hərbi Tarix Muzeyində saxlanılır.]]
1879-cu il İstanbul sülh müqaviləsi ( və ya İstanbul Barışı, ) — Rusiya və Osmanlı imperiyaları arasında 8 fevral 1879-cu ildə İstanbul şəhərində imzalanmış müqavilə. Müqaviləni imzalamaqda Rusiyanın Osmanlı sultanı II Əbdülhəmidə səfiri Aleksey Lobanov-Rostovski, Osmanlı Xarici İşlər naziri Aleksandr Karateodori Paşa və Osmanlı İmperiyası Dövlət Şurasına sədrlik edən nazir Əli Paşa müqaviləni imzalayanlardır. Bu, San-Stefano müqaviləsinin birbaşa davamıdır.
Hamidu Keyta
Hamidou Keyta — fransalı, peşəkar futbolçudur. Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Qarabağın futbolçusudur.
Sent-Etyen
Hamidu Keyta 13 yanvar 2017-ci ildə Sent-Etyenin heyətində Liqa 1 -də Lillə 1–1 bərabərə qalan matçda peşəkar debüt etdi.
Zirə
Hamidu Keyta Zirə ilə 1 il 6 aylıq müqavilə bağladı. Zirənin heyətində ilk dəfə Azərbaycan Kubokunun ¼ final mərhələsinin cavab matçında Səbailə qarşı matçda çıxış edib. Həmin matçda 66-cı dəqiqədə meydana çıxıb. 72-ci dəqiqədə isə həmin matçda özünün 1-ci, komandasının 3-cü qolunu vurub. Matç Zirənin 4–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. İlk dəfə 90 dəqiqə meydanda olduğu matç Azərbaycan Premyer Liqasının Zirə-Neftçi matçıdır. Həmin matç Zirənin 2–0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Hər iki qolu Hamidu Keyta vurub. Zirənin heyətində Azərbaycan Premyer Liqası 2021–2022 mövsümündə gümüş medal qazanıb.
Böyük Qafqaz keçidi
thumb|250px|[[Beşbarmaq dağı]]Böyük Qafqaz keçidi — tarixi və coğrafi ədəbiyyatda Dağıstanın müasir Dərbənd şəhərindən Azərbaycanın Sumqayıt şəhərinə qədər Xəzər dənizi boyunca sahil zolağının adı. Böyük Qafqaz dağları ilə Xəzər dənizi arasında yerləşən keçid müxtəlif yerlərdə eni 25 ilə 80 km arasında dəyişir.
Bu Şimali Qafqazdan Cənubi Qafqaza, Böyük Qafqazın şərq yamacları boyunca keçən düz bir keçiddir.
Böyük Qafqaz keçidi Qafqazı keçmək üçün iki qədim yoldan biridir - digəri dağlıq Dəryal keçididir (məşhur Hərbi Gürcüstan yolunun XIX əsrdə çəkildiyi Daryal dərəsindən keçir).
Fiziki coğrafiyada ərazi Samur-Dəvəçi ovalığına adlanır; Samur-Dəvəçi kanalı (Samur-Abşeron kanalının əsas hissəsi) kimi Sumqayıt və Abşeron yarımadasına qədər uzanır.
Fikrət Məmmədov (çavuş)
Həyatı
Fikrət Məmmədov 1982-ci il yanvarın 20-də Füzuli rayonunun Yuxarı Kürdmahmudlu kəndində anadan olub. Ailəli idi. 2 oğlu yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun çavuşu olan Fikrət Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Fikrət Məmmədov sentyabrın 28-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fikrət Məmmədov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fikrət Məmmədov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Elizabet Born
Elizabet Born — 16 may 2022-ci ildən etibarən Fransanın Baş naziri vəzifəsində çalışan fransız dövlət xadimi.
Altunhisar
Altunhisar — Niğdə ilinin ilçəsi.
Sübhan Abdurahmanlı
Sübhan Mahir oğlu Abdurahmanlı (18 oktyabr 1992; Bakı, Azərbaycan — 2 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Sübhan Abdurahmanlı 1992-ci il oktyabrın 18-də Bakı şəhərində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Sübhan Abdurahmanlı 2010-2012-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2012-ci ildən isə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Sübhan Abdurahmanlı 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Sübhan Abdurahmanlı oktyabrın 2-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. II Fəxri Xiyabanda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sübhan Abdurahmanlı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sübhan Abdurahmanlı ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Sübhan Abdurahmanlı ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Çarlinin böyük şüşə lifti (roman)
Çarlinin böyük şüşə lifti — İngilis yazar Roald Dahl tərəfindən 1972-ci ildə yazılan uşaq romanıdır. "Çarli və şokalad fabriki" adlı kitabın davamıdır. Hekayə şokoladçı Willy Wonka'nın böyük şüşə liftində Charlie Bucket'ın sərgüzəştlərindən bəhs edir. Kitab ilk dəfə 1972-ci ildə Alfred A.Knopf tərəfindən ABŞ-da və 1973-cü ildə George Allen & Unwin tərəfindən İngiltərədə nəşr edilmişdir. Əvvəlki kitabdan fərqli olaraq, bu kitabın heç bir filmə uyğunlaşdırılması həyata keçirilməyib. R.Dahl üçüncü kitab yazmağı düşünür, lakin onu bitirə bilmədi.
Məzmunu
Charlie fabrik sahibi Willy Wonka tərəfindən mükafatalandırıldığı üçün böyük ailəsi ilə birlikdə böyük şüşə liftə minərək səyahətə çıxırlar. W.Wonka lifti kifayət qədər yüksəkliyə gətirməyə cəhd edərkən, o, təsadüfən kosmosa çıxır və macəralarla dolu səyahət onları gözləyir.
Tomaş Frankovski
Tomasz Frankowski (16 avqust 1974-cı, Belostok, Polşa) — Polşa futbolçusu.
Milli karyerası
Tomasz Frankowski bir müddət Polşa U-18 komandasında çıxış etmişdir. O, həmçinin Polşa milli futbol komandası ilə üç yoldaşlıq görüşündə də iştirak etmişdir.
Tayfun (aerobatika eskadronu)
Tayfun aerobatika komandası Kral Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Uçuşlar üçün Eurofighter Typhoon təyyarəsi istifadə olunur.
Bor (Niğdə)
Bor (Bor) — — Niğdə ilinin ilçəsi.
Marks (dəqiqləşdirmə)
Yaşayış məntəqələri
Rene Kassen
Rene Samuel Kassen (5 oktyabr 1887 - 20 fevral 1976) İnsan Hüquqları Haqqında Ümumi Bəyannamənin müəllifi olan və Nobel Sülh mükafatı laureatı olması ilə tanınan fransız hüquqşünas.
Fransalı yəhudi tacirinin oğlu,Basklar ölkəsinin Bayonna şəhərində anadan olub,Birinci Dünya müharibəsində əsgər kimi xidmət edib. Qazilər üçün solçu, pasifist təşkilat "Birlik Federasiyasını" qurdu. İkinci Dünya müharibəsi əsnasında Londondakı Azad Fransa hökumətində xidmət etdi və 1944-1959-cu illər arasında Dövlət Şurasının üzvü idi. 1946-cı ildə BMT-nin İnsan Haqları Komissiyasına göndərilən Ümumdünya Bəyannaməsinin ilk tam layihəsindən məsul idi. Bu uğurlu işinin nəticəsində 1968-ci ildə Nobel Sülh mükafatını qazanacaqdı. Elə həmin il BMT Baş Məclisinin İnsan Hüquqları mükafatlarından birinə layiq görülmüşdür.
Həsən Abdullayev (çavuş)
Həsən Aydın oğlu Abdullayev (15 oktyabr 1990; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan SSR — 2 oktyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının baş çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Rene Kassen
Həyatı
1924-1938-ci illərdə Millətlər İttifaqında fransız nümayəndəsi olaraq,Kassen,tərksilahlanma və beynəlxalq münaqişələrin həllinə kömək etmək üçün inkişaf edən qurumlarda irəliləməyə çağırdı. İkinci Dünya müharibəsindən sonra Kassen Birləşmiş Millətlər Təşkilatına Ümumdünya İnsan hüquqları Bəyannaməsinin hazırlanmasına köməklik göstərməsi üçün təyin edildi. Kanadalı alim və hüquq professoru Con Piters Hamfri tərəfindən hazırlanmış hüquqlar siyahısından istifadə edən Kassen,sənədin strukturunu yaradan,giriş və prinsipləri özündə cəmləşdirən mətnin ilk tam layihəsini hazırladı.
Həsən Abdullayev (çavuş)
Həyatı
Həsən Abdullayev 1990-cı il oktyabrın 15-də Kəlbəcər rayonunun Zivel kəndində anadan olub.
Rene Kassen
Həyatı
BMT-nin İnsan Hüquqları Komissiyasında və Haaqa Arbitraj Məhkəməsində çalışdı.
Həsən Abdullayev (çavuş)
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Daxili İşlər Nazirliyinin Daxili Qoşunlarının çavuşu olan Həsən Abdullayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Həsən Abdullayev oktyabrın 2-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həsən Abdullayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həsən Abdullayev ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Rene Kassen
Həyatı
1947-ci ildə,Rene Kassen,ictimai xidmətlər tərəfindən tanınan Fransa İnzibati Elmlər İnstitutunu yaratdı. Fransız inzibati hüquq doktrinasının inkişafına kömək edən bir çox konfrans təşkil edən bu dərnəyin ilk prezidenti idi.
10 noyabr 1950-ci ildə,Corc Dey ilə Kərim Azkoulun yanında BM radiosunda şəkli çəkildi və Herald C.L. Roy,fransızca danışan ölkələrin istifadəsinə dair dəyirmi masada iştirak edir. Bu,bəlkə də daha maraqlı idi,çünki Azkoul və Kassen sionizm siyasəti ilə bağlı perspektivləri baxımından çox fərqli görüşlər sahibi idilər.
Kassen 1976-cı ildə Parisdə vəfat etdi və əvvəlcə Parisdəki Monparnas qəbiristanlığında dəfn olundu. 1987-ci ildə qəbri eqzqumasiya edildi və nəşi Parisdəki Panteon məbədinə köçürüldü.
İrsi
thumb|Fransanın Forbax şəhərindəki Kassenin büstü 2001-ci ildə Kassenin yəhudi mövqeli Beynəlxalq İnsan Hüquqlarını təbliğ edən CCJO RenéCassin cəmiyyəti quruldu. Rene Kassen medalı CCJO tərəfindən insan hüquqlarına böyük qlobal töhfə verənlərə verilir. Fransadakı İsrail İttifaqının başçısı olaraq yəhudilər üçün mülki hüquqların tətbiq olunmsında böyük işləri oldu və aktiv sionist idi. Qüdsdəki bir orta məktəb onun adını daşıyır.
2003-cü ildə Bask Hökuməti,"Şəxsi və ya peşə yolu ilə İnsan Hüquqlarının təşviqi, müdafiəsi və açıqlanmasına güclü bağlılıq nümayiş etdirən insanları və ya kollektivləri ictimaiyyətə tanıtma və mükafatlandırmaq məqsədi ilə" Rene Kassen mükafatını yaratdı. Mükafat 10 dekabr Beynəlxalq İnsan Hüquqları günündə verilir.
Mauser C96
Mauser C96 — 1896-1937-ci illərdə Alman silah istehsalçısı Mauser tərəfindən istehsal edilmiş yarı avtomatik tapança. Silahın lisenziyasız nüsxələri XX əsrin birinci yarısında İspaniya və Çində istehsal edilmişdir.
C96-nın fərqli xüsusiyyətləri tətiyin qarşısındakı ayrılmaz maqazin, uzun lülə, ona qısa lüləli tüfəngin dayanıqlığını təmin edən və qobur və ya daşıma qutusu kimi istifadə olunan taxta stokdur.
Uzun lüləsi və yüksək sürətli patronu ilə Mauser C96 öz dövrünün digər tapançalarından daha üstün diapazona və daha yaxşı nüfuza malik idi.
Mauser şirkəti təqribən bir milyon C96 tapançası istehsal etmişdi, İspaniya və Çində istehsal edilən tapançaların sayı çox olsa da, dəqiq say yoxdur.
Çamardı
Çamardı — Niğdə ilinin ilçəsi.
NGC 872
NGC 872, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Talan həftəsi
Talan həftəsi, Yağmalama həftəsi və ya Qrabnedelya — 1920-ci ildə Aprel işğalından sonra Bakıda bolşeviklər tərəfindən törədilmiş və bir həftə boyunca davam etmiş talan hadisəsi.
Baş vermiş hadisələr
Yorq Babeorvski öz əsərində qeyd edir ki, bolşeviklər Azərbaycana işğalçı kimi gəlmişdilər. Onlar respublikanı qətllər və talan meydanına çevirmişdilər. Bir neçə ay davam edən terror özündən sonra qorxunc dağıntı izləri qoymuşdu.
İşğaldan sonra bolşeviklər insanların əmlakını müsadirə edir, onların qiymətli əşyalarını talan edirdilər. Müsadirə edilmiş və ya sahibləri öldürülmüş evlərə bolşeviklərin özləri köçürdülər. Bakı İcraiyyə Komitəsinin 1920-ci il dekabrın 23-də keçirilən iclasında bütün Bakının hərbçilərlə dolu olduğu və onların 10-12 mininin fərdi mənzillərdə yaşadıqları qeyd olunub.
XI qızıl ordunun xüsusi şöbəsi, digər cəza orqanları Azərbaycandakı partiyaların, müxtəlif siyasi təşkilatların rəhbərlərinin, üzvlərinin təqib və həbs olunmasını getdikcə gücləndirirdilər. Onlar Azərbaycan ziyalılarının nümayəndələrini təcrid edir və qırırdılar, yüzlərlə adam Solovetsk adalarına, Suzdala, Novqoroda və digər ucqar yerlərdəki həbs düşərgələrinə göndərildilər.
Təkcə ilk iki gün ərzində Bayıl həbsxanasında 300 (üç yüz) nəfərin güllələndiyi bildirilir.
Əsassız həbslər, insanların təqibi və şəhərlərin talanması daha sonra ölkə ərazisində onlarla üsyanın baş verməsinə səbəb oldu.
Bundan başqa varlıların əmlakını müsadirə etmək adı ilə evləri talayan qızıl ordulular çox vaxt bahalı restoranlarda içki məclisləri təşkil edir və sərxoş olduqdan sonra da şəhər əhalisinə problem yaradırdılar. Əsgərlərinin nizamsız hərəkətlərinə görə, sərxoş olmaqlarına görə isə XI Qızıl Ordu spirtli içki satanları günahkar görürdü. Belə ki, 23 iyun 1923-cü ildə Bakı şəhər qarnizonunun rəisi Bakı komendantına spirtli içki satan şəxsləri müəyyən etdikdə heç bir məhkəmə və araşdırmasız onların fəhlə-kəndli hökumətinin düşməni elan edib güllələnmələri haqqında əmr verir.
Qızıl ordulu əsgərlərin özbaşınalıqları o həddə çatır ki XI Qızıl Ordunun komandanı Mixail Levandovski 8 iyun 1920-ci ildə verdiyi 269 nömrəli qərarında qızıl ordulu əsgərlərin qarət və soyğunçuluq hadisələrində iştiraklarını təsdiqləyərək onların tez-tez məscidləri və müsəlmanlar üçün müqəddəs olan yerləri dağıtdıqlarını qeyd edir. Onların bu hadisələrdə daha çox ermənilərdən istifadə etdiyini də qeyd edərək insanların bu tip hallara görə onlarla mübarizəyə qalxdıqlarını yazır. Və qızıl ordulu əsgərləri həddindən artıq olan qəddarlıqdan və millətlərdən birinə himayədarlıq etməkdən uzaq durmağa çağırır.
16-23 oktyabr 1920-ci ildə keçirilmiş Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının II Qurultayında Nəriman Nərimanov burjuaziyaya qarşı aparılan ekspropriasiya zamanı yerli qaydaların və müsəlman əhalinin psixologiyasının nəzərə alınmasını təklif edir. O deyir ki ekspropriasiyanı zavodlara, fabriklərə, banklara, teatrlara qarşı aparmaq gərəkdir. Daha kişilərdən onların kostyumlarını, qadınlardan isə onların zinət əşyalarını və hətta bəzi radikal yoldaşlar tərəfindən tələb olunan alt paltarlarını almağa gərək yoxdur.
Şəhərin vəziyyəti
Əsgərlərin şəhərdə səkilərdə belə atla gəzməsi səkilərin dağılmasına səbəb olmuşdu. Yalnız 2 ay keçdikdən sonra 6 iyul 1920-ci ildə şəhərdəki qarnizon rəisi atlılara səki ilə getməyi qadağan etdi.
Nəriman Nərimanov Bakıya mayın 16-da gəlir. Bura gələndə onun məqsədi Şərqə nümunə olacaq bir respublika qurmaq idi ancaq, burada "Talan həftəsi"ni, XI ordunun özbaşınalıqlarını, qarət-talanı görərək ilk istefa ərizəsini yazır. Bununla bağlı Nəriman Nərimanov Stalinə yazdığı "Ucqarlarda inqilabımızın tarixinə dair" məktubunda yazır:
230px|thumb|left|[[Nəriman Nərimanov işğalçı XI qırmızı ordunun komandanları Mixail Levandovski və Mixail Yefremov ilə birlikdə. 1920-ci il.]]
1920-ci il sentyabrın 20-də Azərbaycanın Moskvadakı təmsilçisi Behbud ağa Şahtaxtinskinin Leninə ünvanlandığı məktubda bunlar qeyd olunub:
1921 -ci il fevralın 22-də isə özbaşına axtarışlar keçirilməsinin və ev əmlakının müsadirəsinin qarşısını almaq tədbirləri haqqında N.N.Nərimanovun imzası ilə əmr verildi.
İşğaldan sonrakı günlərdə şəhərdə talan başlamış və bir neçə gün davam etmişdir. Bakılılar davam edən bu talanı «Talan həftəsi» adlandırmışdılar. Soyğunçular evlərə, idarələrə basqın edir, arvadların qulaqlarından, boyunlarından qızıl bər-bəzəyi güclə çıxarır, qiymətli avadanlığı aparırdılar.
Yalnız 1920-ci ilin may ayının 1-də Rusiyaya "Buniyad" gəmisi ilə 67.528 pud neft, "Rus" gəmisi ilə isə 76.697 pud mazut göndərilmişdir.
Məhəmməd Əmin Rəsulzadə "Azərbaycan Cümhuriyyəti" əsərinin “Qızıl imperializm” başlıqlı X bölməsində bolşeviklərin Bakıya girdikdən sonra talan həftəsində banklardan oğurlanan, yağmalanan daş-qaşla, qızıl, gümüş, bəzək şeyləri, nağd puldan, Həştərxana daşınan mal, çeşidli şeylərdən başqa 300 milyon put (4 milyard 800 milyon kilo) neftlə 750 min pud (12 milyon kilo) pambıq, çoxlu ipək apardıqlarını qeyd edib.
1920-ci il 30 apreldən 2 maya qədər Bakıdan Həştərxana ümumilikdə 1.3 milyon pud neft aparan 12 paraxod yola düşüb. Volqa-Xəzər donanması Rusiyaya may ayında 15 milyon pud, iyun ayında 21.2 milyon pud neft və neft məhsulu çatdırıb. Aprel işğalından 1920-ci ilin oktyabr ayının sonuna qədər Azərbaycandan Rusiyaya göndərilən neftin həcmi ümumilikdə 145 milyon pud idi. }}
Talan həftəsində bir çox ziyalılar, milyonçular, siyasətçi və hərbiçilər də güllələnirlər. Murtuza Muxtarov Vrangel (indiki Əhməd Cavad) və Persidski (indiki Murtuza Muxtarov) küçələrinin tinindəki mənzilinə basqın etmiş iki bolşevikə atəş açmış. Anosov soyadlı əsgəri vurduqdan sonra ikinci güllə ilə də özünü vurur.
30 dekabr 1920-ci ildə Fəhlələrin yaşayış şəraitinin yaxşılaşdırılması üzrə fövqəladə komissiyanın verdiyi hesabata əsasən rəsmi şəkildə şəhər əhalisindən 10 pudu qızıl digər qismi isə gümüş olmaqla ümumilikdə 225 pud qiymətli əşya müsadirə olunub. Bundan başqa əhalidən çoxlu sayda brilyant və qiymətli daşlar eləcə də 4 min xalça da müsadirə edilib.
Hətta Anastas Mikoyan öz xatirələrində Bakıdan gedərkən ona Azərbaycanda partiya Mərkəzi Komitəsi tərəfindən adyal, balışlar və müsadirə olunmuş, qızıldan düzəldilmiş qadın saatının da verildiyini qeyd edib.
1921-ci ilin may ayında baş tutmuş Birinci Ümumazərbaycan fəhlə, kəndli, qızıl əsgər və matros deputatların Qurultayında Nəriman Nərimanov bir çox nümayəndələrin suallarını cavablandırıb. O suallardan birinə belə cavab verib:
Anton Dreksler
Anton Dreksler — sonradan NSDAP adı altında Adolf Hitlerin başçılıq etdiyi Almaniya Fəhlə Partiyasının qurucusu.
Həyatı
Dəmiryolçu oğlu olan Anton Dreksler 1902-1923-cü illərdə mexanik işləyib. 1917-ci ildə yeni yaradılmış Alman Vətənpərvərlər Partiyasına qoşulmuşdu. O, həmçinin Tule Alman Gizli Cəmiyyətinin üzvü idi.
Drexlerin siyasi mentoru MAN-ın direktoru, eyni zamanda Thule Cəmiyyətinin üzvü olan və əlavə olaraq Pangerman İttifaqının lideri olan doktor Pol Tafel idi. Həkimin əsas ideyası orta sinfin oxşar partiyalarından fərqli olaraq işçilərə əsaslanan millətçi partiya yaratmaq idi.
1918-ci ilin martında o, həmkarları ilə birlikdə “Yaxşı Dünya Uğrunda Azad İşçilər Komitəsi”ni (Freier Arbeiterausschuß für einen guten Frieden), həmin ilin sonunda isə mühafizəkar Siyasi İşçilər Dərnəyini (Müstəqil İşçilər Komitəsi) yaratdı.
5 yanvar 1919-cu ildə Karl Harrer ilə birlikdə Sternekerbrae pivə zalında Almaniya Fəhlə Partiyasını qurdu və 1920-ci il fevralın 24-də Milli Sosialist Alman Fəhlə Partiyası adı dəyişdirildi. 1919-cu ilin yanvarında Drexler "Proletar beynəlmiləlçiliyinin dağılması və ümumbəşəri qardaşlıq ideyasının süqutu" adlı məqaləsini dərc etdi. Həmin il “Mənim siyasi oyanışım. Gənc Hitlerin diqqət çəkdiyi Alman Sosialist İşçisinin Gündəliyindən" pamfletini yazdı.
Hitler Alman Fəhlə Partiyasının iclasında ilk dəfə göründükdən qısa müddət sonra fəal iştirakçı, 1921-ci ildə isə yeni sədr oldu. Nüfuzunu itirməkdə olan Drexler arxasınca digər sağçı partiyalarla birləşmək üçün danışıqlar aparmağa çalışdı. 25 iyul 1921-ci ildə Drexler Hitlerin təxribat fəaliyyəti haqqında polisə məlumat verdi. 29 iyul 1921-ci ildə Hitler partiyanın sədri seçildi. Drexler sırf simvolik olaraq "fəxri sədr" vəzifəsinə təyin edildi və bu vəzifəni 1923-cü ilə qədər saxladı, bu müddət ərzində Drexler partiyanı tərk etdi. Drexler 1923-cü ildə Pivə qiyamında iştirak etmədi. 1923-cü ildən partiyanın fəaliyyəti qadağan edildikdən sonra Drexler “Xalq Bloku”nun üzvü olub, 1924-1928-ci illərdə Bavariya Landtaqına seçilib. 1925-ci ildə partiyanın fəaliyyəti bərpa olunduqdan sonra onun fəaliyyətində iştirak etməyib, 1933-cü ildə nasistlər hakimiyyətə gəldikdən sonra yenidən partiya sıralarına daxil olub. 1934-cü ildə “Qan ordeni” (1923-cü il çevrilişi şərəfinə verilmiş xatirə medalı) ilə təltif edildi, lakin 1937-ci ilə qədər vaxtaşırı NSDAP tərəfindən keçirilən tədbirlərə dəvət olunsa da, artıq siyasətdə heç bir rol oynamadı. Ömrünün son illərində depressiyaya düşərək spirtli içkilərdən sui-istifadə edib, 1942-ci ilin fevralında Münhendə vəfat edib.
Hitler “Mein Kampf” əsərində onu “əsgər ruhlu olmayan”, “kifayət qədər həyat məktəbindən keçməmiş” və buna görə də zəif və şübhəli bir insan olaraq təsvir etmişdi.
Borisovka (Sisian)
Borisovka — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.
Əbdürrəhman ibn Abdullah əl-Ərhəbi
Nəsil
Əbdürrəhman Abdullah Ərhəbinin oğlu idi. Ərhəb Banu Həmdan şiə qəbiləsinin məşhur qollarından biri idi. Əbdürrəhman Kufədə nüfuzlu şəxs idi, o, Əli ibn Əbu Talib  və Hüseyn ibn Əlinin səhabələri arasında idi. Onun adı müxtəlif formalarda Əbdürrəhman əl-Kudari, Əbdürrəhman ibn Abdullah əl-Ərhəbi  və Əbdürrəhman ibn Übeyd əl-Ərhəbi kimi bildirilmişdir.
Müslüm ibn Əqilin səhabəliyi
Hüseyn ibn Əli Yezid ibn Müaviyəyə beyət etməkdən imtina edib Məkkəyə gedəndə Kufə əhli Hüseyni Kufəyə dəvət etmək üçün məktub yazdılar. Əbdürrəhman ibn Abdullah və Qeys ibn Muşir kufəlilər tərəfindən 53 məktub, başqa bir xəbərdə deyildiyi kimi, Hüseynə 153 məktub və ya 50 məktub göndərənlərdən idi. Bütün bu məktubların məzmunu onu Kufəyə getməyə dəvət edirdi. Onlar Məkkəyə hicri tarixlə 10 və ya 12 Ramazan,60-cı il,ya da 680-ci ilin iyul ayı daxil oldular.
Kufəlilərin məktublarına cavab olaraq Hüseyn Kufəlilərin dəstəyinin həcmini ölçmək üçün Müslüm ibn Əqili Kufəyə göndərmək qərarına gəldi. Müslüm ibn Əqil Kufəyə səfərində Qeys ibn Musahir əs-Səidavi, Əbdürrəhman ibn Abdullah və Ümarət ibn Übeyd əs-Səluli ilə birlikdə idi. Müslüm ibn Əqil şəhid olduqdan sonra Əbdürrəhman gizli şəkildə Kufəni tərk etdi və Hüseynin karvanına qoşuldu.
Kərbəla döyüşündə
Aşura günü Əbdürrəhman Ömər bin Sədin ordusunun bəzi əsgərlərini öldürdü və yaraladı. Düşmənin ilk hücumunda şəhid olanlardan sayılır. Banu Əsəd cənazəsini digər Kərbəla şəhidləri ilə birlikdə şəhidlərin kollektiv məzarında dəfn etdi. Onun adı “Ziyarə ən-Nəhiyyə əl-Müqəddəsə”də Əbdürrəhman ibn Abdullah ibn əl-Kudari əl-Ərhəbi kimi çəkilir.
Şəxsi ad
thumb| [[Con Kennedi|Con F. Kennedinin nümunə kimi istifadə edilməsi ilə bağlı konvensiyaların adlandırılması diaqramı. Bu, ingilisdilli mədəniyyətlər üçün xarakterik bir strukturu göstərir. Digər mədəniyyətlər şəxsi adlar üçün başqa strukturlardan istifadə edirlər.]] thumb| İsveçdəki [[Riddarholm kilsəsi|Riddarholm kilsəsində kraliça Dezideriyanın sarkofaqı. Bu ad Dezire Klariyə doğulanda deyil, 1810-cu ildə İsveçin vəliəhd şahzadəsi seçildiyi zaman verilib.]] Şəxsi ad (həmçinin sadəcə olaraq ad kimi tanınır) insan adının hissəsidir, potensial olaraq şəxsiyyəti müəyyən edir və həmin şəxsi qrupun digər üzvlərindən fərqləndirir (adətən ailə və ya qəbilədə) ümumi soyadı olanlar arasında. Şəxsi ad adətən doğum zamanı və ya ona yaxın, adətən yeni doğulmuş uşağın valideynləri tərəfindən verilən ada aiddir. Xristian adı vəftiz zamanı verilən ilk addır.
Qeyri-rəsmi situasiyalarda verilən adlar tez-tez tanış və dostcasına istifadə olunur. Daha rəsmi situasiyalarda şəxsin soyadından daha çox istifadə olunur. 'Ad əsasında' və 'ad şərtlərində olmaq' idiomları kiməsə öz adı ilə müraciət etmək üçün xas olan tanışlığı ifadə edir.
Bunun əksinə olaraq, soyad normal olaraq irsi alınır və birinin yaxın ailəsinin digər üzvləri ilə eyni olaraq. Regnal adlar və dini və ya monastır adları tac alan və ya dini ordenə girən şəxsə verilən xüsusi adlardır; belə bir şəxs adətən bu adla tanınır.
Bnunis
Bnunis və ya Bununis — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indi Sisyan rayonunda kənd.
Abdulla Aliş
Abdulla Aliş — Tatarıstan sovet şairi, yazıçısı. Əsil adı Abdullah Bariev oğlu Alişevdir. O 15 sentyabr 1908-ci ildə Kayuki kəndində anadan olmuşdur. Onun uşaqlar üçün nağıllar, şeirlər və dramatik əsərləri vardır.
Tərcümeyi-hal
Abdulla 1908-ci ildə anadan olub. 1927-ci ildə Kazan torpaq-tikinti texnikomuna daxil olur. O meliorativ və usta işləyibdir. 1933-cü ildə jurnalistika ilə məşğul olmağa başlayır. O ilk dəfə "Pioner kalyame" (Pioner yazısı) jurnalında işləməyə başlayır. 1938–41-ci illərdə Kazan pedaqoji universitetində təhsil alır. 1939-cu ildə SSRİ yazıçılar birliyinin üzvü seçilir. Onun haqqında məlumatlar Tatarıstan Sovet respublikasının arxivində qalmışdır. 1941-ci ild müharibə dövründə radiokomitənin redaktoru olur. Müharibə başlayan dövrlərdə o orduda olub. 1941-ci ildə Bryanda əsir düşür. Bu zaman o Musa Cəlillə rastlaşır. 25 avqust 1944-cü ildə Berlində həbsxanada vəfat edir. 1965-ci ildə Kazan dövlət pioner təşkilatı onun adını daşıyır.
Yaradıcılığı
1931-ci ildə "Pioner həyatı" adlı nağıllar kitabını yazır. Bununla yanaşı onun "İşıq gölündə" (1933), "Dalğa" (1934) və "And" (1935) adlı povestləri və "Elgizlə ikimiz" (1940) "Mənim qardaşım" (1940) kimi şeir kitabları çap olunmuşdur. "Anamın nağılları"(1940) kitabı rus dilində tərcümə edilmişdir. 1934–35-ci illərdə "Qonşular" və "Ulduz" adlı pyeslərini yazmışdır. Əsir düşdüyü dövrlərdə "Ölüm mahnısı", "Doğma kənd", "Özüm haqqında mahnı" və s. şeirləri yazmışdır.
Abidəsi
Kazan 1 may meydanında onun və Musa Cəlilin abidələri qoyulmuşdur. 2002-ci ildə Berlində inqilab hərəkatının üzvlərinin abidəsi qoyulur. Burada Abdulla Aliş və Musa Cəlilin də heykəlləri öz yerini alır.
BASIC
BASIC dili – 1960-cı illərin ortalarında John Kemeney və Thomas Kurtz tərəfindən inkişaf etdirilmişdir. Hər nə qədər BASIC adının "Beginner's All_purpose Symbolic Instruction Code" sözlərinin baş hərflərindən yaradıldığı deyilsə də, bu sözlərin daha sonradan uydurulduğu fərz edilir. Yüksək səviyyəli dillərin ən köhnə və ən sadə olanlarından biridir. Bütün sadəliyinə qarşı, bir çox biznes sahələrində istifadə edilmişdir. BASIC dili də ANSI tərəfindən standartlaşdırılmışdır. Ancaq BASIC dilinin əlavə xüsusiyyətləri mövcuddur. Məsələn Microsoft firmasının yaratdığı Visual Basic dilinə Obyekt Yönümlü Proqramlaşdırmaya bağlı bir çox xüsusiyyət əlavə olunmuşdur. Ayrıca BASIC dilinin bəzi versiyaları tətbiqi proqramlarda (Məsələn Microsoft Excel və Microsoft Wordda) istifadəçinin xüsusiləşdirmə və avtomatlaşd;rma məqsədiylə yazacağı makroların yazılmasında istifadə edilən proqramlaşdırma dili olaraq da ümumi qəbul edilmişdir.
1964-cü ildə Con Kemeni (John Kemeney) və Tomas Kurts (Thomas Kurtz) tərəfindən BASIC proqramlaşdırma dili yaradılmışdır. BASIC yüksək səviyyəli dillərin ən ilkin və sadə olanlarından biridir, sadəliyinə görə bir çox biznes sahələrində istifadə edilmişdir. Bu dil ABŞ Milli Standartlar İnstitutu (ANSI) tərəfindən standartlaşdırılmışdır, adının "Beginner's All_purpose Symbolic Instruction Code" sözlərinin baş hərflərindən yaradıldığı fərz edilir.
Standartlar
thumb|Üç müasir əsas variant: Mono Basic, OpenOffice.org Basic və Gambas
Nasist Almaniyasında homoseksuallıq
260px|thumb|Berlinin Moabit rayonunda nasist Almaniyasında homoseksualların təqib tarixini xatırladan lövhə Nasist Almaniyasında homoseksuallıq ictimaiyyətin nəzərindən tamamilə uzaqlaşdırılmış və ciddi şəkildə təqib edilmişdir. Veymar Respublikası dövründə çiçəklənən homoseksual subkultura (jurnal və qəzetlər, kafe və barlar, istirahət müəssisələri və tədbirlər) tamamilə məhv edilmişdir. Homoseksual kişilər sistematik olaraq izlənilir və qeydə alınırdı. 1935-ci ildə əhəmiyyətli dərəcədə sərtləşdirilmiş cinayət qanunları kişilər arasında bütün cinsi əlaqəni, hətta birbaşa fiziki təmas olmadan baş verən yaxınlığı da mühakimə edirdi. Və hətta həbs cəzalarını çəkdikdən sonra məhkumlar tez-tez "residiv"in qarşısını almaq üçün "qoruyucu" və ya "profilaktik" həbslər üçün konsentrasiya düşərgələrinə deportasiya edilirdilər. Lesbiyanlar kütləvi təqiblərə məruz qalmasalar da, tez-tez hakimiyyət tərəfindən ayrı-seçkiliyin başqa formaları ilə qarşılaşmışdılar.
Tədqiqatçılar nasist Almaniyası tarixində homoseksualların təqib olunduğu üç dövrü ayırırlar. Birinci dövr 1933-cü ildə nasional-sosialistlərin hakimiyyətə gəlməsi ilə başlayır və əxlaq uğrunda ümumi mübarizə, homoseksual subkulturanın tamamilə məhv edilməsi, aktiv anti-homoseksual dövlət təbliğatı və homoseksuallara qarşı ilk fərdiləşdirilmiş terror hadisələri ilə xarakterizə olunur. İkinci dövr 1935-ci ildə kişilər arasında eynicinsli cinsi əlaqəni cinayət hesab edən 175-ci bəndin sərtləşdirilməsi və onların sistematik cinayət təqibinin başlanması ilə əlamətdardır. Son dövr 1940-cı ildən başlayır və SS, vermaxt və polis üzvlərinə qarşı repressiv tədbirlərin artması, habelə həbsxanadan azad edilmiş bütün homoseksual kişilərin konsentrasiya düşərgələrinə kütləvi deportasiyasının başlanması ilə xarakterizə olunur.
Yatmış hermafrodit
Yatmış hermafrodit — həyat ölçülü, Hermafroditin təsvir edildiyi qədim mərmər heykəl. 1620-ci ildə italyan heykəltaraşı Covanni Lorenso Bernini heykəlin indi üzərində uzandığı döşəyi yonmuşdur. Heykəlin forması Veneranın təsvir edildiyi qədim heykəllərdən, həmçinin digər qədim çılpaq qadın heykəlləri, o cümlədən Dionis/Baxusun feminin ellinist heykəllərindən götürülmüşdür. Əsər ellinizm və Qədim Roma dövrlərində tez-tez müraciət edilən mövzulardan birində işlənmişdir və bu mövzuda işlənmiş bir neçə incəsənət nümunəsi dövrümüzə çatmışdır. Romadakı Santa-Mariya-della-Vittoriya kilsəsinin ərazisindən aşkarlanmış “Yatmış Hermofrodit” heykəli Kardinal Skipione Borgeze tərəfindən bəyənilmiş və Borgeze kolleksiyasına qatılmışdır. Sonradan “Borgeze Hermofroditi” fransızlara satılmış və bu günə kimi Luvr muzeyində sərgilənməkdədir.
“Yatmış Hermofrodit” ellinizm dövrü yunan heykəltaraşı Polikles (təxm. e.ə. 155) tərəfindən hazırlanmış orijinal bürünc heykəl əsasında Roma imperiyası dövründə hazırlanmışdır. Orijinal heykəl Plini tərəfindən “Təbii tarix” əsərində təsvir edilmişdir.
Orijinal Borgeze nüsxəsi
Qədim heykəl XVII əsrin əvvəllərində, Diokletiyan hamamı yaxınlığında yerləşən Santa-Mariya-della-Vittoriya kilsəsinin təməlində qazalntılar zamanı aşkarlanmış, həmin ərazinin vaxtilə Sallust bağlarının tərkibində olması bildirilmişdir. Heykəl kilsənin təməlinin qoyulması və ya şpaleraların qazılması zamanı üzə çıxarılmışdır.
1620-ci ildə Skipionenin protejesi Covanni Lorenso Bernini altmış skudi ödəniş qarşılığında heykəl üçün döşək hazırlamış və ağ mərmərdən yonulmuş həmin döşək o qədər realistik görünüşə malik olmuşdur ki, ziyarətçilər onun həqiqiliyinə inanaraq yumşaqlığını yoxlamaq istəmişlər.
Paulina Bonapartla evlənmiş şahzadə Kamillo Borgeze ailə kolleksiyasından olan bir neçə incəsənət nümunəsi ilə birlikdə “Borgeze Hermofroditi”ni də 1807-ci ildə fransızlara satmış, Fransada Luvr muzyində yerləşdirilmiş əsər ingilis şairi Alcernon Çarlz Suinberni 1863-cü ildə “Hermofrodit” adlı poemasını yazmağa ilhamlandırmışdır.
Qədim nüsxələri
1781-ci ildə “Yatmış Hermofrodit”in ikinci əsrə aid nüsxəsi aşkarlanaraq, Borgeze qalereyasında satılmış nüsxənin yerində yerləşdirilmişdir. 1880-ci ildə Romanın birləşdirilmiş İtaliyanın yeni paytaxtı elan edilməsi üçün aparılan inşaat işləri zamanı əsərin üçüncü mərmər variantı tapılmışdır. Həmin nüsxə hazırda Roma Milli Muzeyinin tərkibinə daxil olan Palaçço Massimo Alle Terme muzyində sərgilənir.
Heykəlin digər üç qədim nüsxəsi isə Florensiyadakı Uffitsi qalereyasında, Vatikandakı Vatikan muzeylərində və Sankt-Peterburqdakı Ermitaj muzeyində saxlanılır.