cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mirzə Cahangir xan Qaşqay
Həyatı
Ayətullah Qaşqayinin dini təhsilə başlamasının ibrətamiz hekayəti var: Yay fəslində Qaşqay köçəriləri yaylağa köçmüşdülər. Cahangir xan digər köçərilərlə birgə özünə lazım olan əşyaları almaq üçün İsfahan şəhərinə gedir. Bu zaman o, sınmış tarını da tarsaza göstərmək qərarına gəlir. Ətrafdakı şəxslərdən birindən (Bu şəxs böyük arif və şair Humay Şirazi idi) tarsaz dükanı yerini  xəbər alır. Humay Şirazi ona tarsazın dükanını göstərdikdən sonra deyir: "Tarın təmirə ehtiyacı olduğu kimi, insan nəfsinin də təmirə ehtiyacı var. Get elmlə məşğul ol ki, o, ən yaxşı əməldir". Şirazinin sözündən bərk təsirlənən Qaşqayi köçərilərdən ayrılıb, İsfahanın "Sədr" mədrəsəsində təhsilə başlayır. O, 40 yaşında təhsilə başlasa da dövrün ən böyük filosoflarından biri olur.
O, İsfahanda mərhum Ayətullah Məhəmmədrza Səhba Qumşeyinin xüsusi tələbələrindən idi. Ayətullah Qumşeyi Tehrana hicrət edərkən Qaşqayi də onunla birgə səfər edir.
Ayətullah Cahangir xan müxtəlif ustadlardan təhsil alıb. Yuxarıda qeyd etdiyimiz kimi, Ayətullah Məhəmmədrza Səhba Qumşeyi onun xüsusi müəllimi olub. Qumşeyi İsfahanın tanınmış filosof və airflərindən sayılırmış. Cahangirxanın digər ustadları sırasında Vəli Hüsyünəli Tubsərkani, Hac Şeyx Məhəmmədbaqir Nəcəfi Məscidşahi, Molla Heydər Səbbağ Ləncani, Mirzə Məhəmmədhəsən Nəcəfi, Molla İsmail İsfəhani, Mirzə Əbdülcavad Həkim Xorasani kimi şəxsiyyətlərin adı mövcuddur.
Əqli və nəqli elmlərdə, xüsusi ilə fəlsəfədə böyük elmi dərəcəyə nail olan Ayətullah Cahangirxan Qaşqayi İsfahanın Sədr mədrəsəsində tədris etməyə başlayıb. O, həftədə iki gün riyaziyyat və astronomiya, bəzən isə Nəhcül-bəlağədən dərs verib. Habelə, o, dini mədrəsələrdəki ali dərsləri də tədris edib. Ayətullah Qaşqayinin tələbələri sırasında Molla Məhəmməd Cavad Ayinəyi, Seyid Məhəmmədəli Əbtəhi Sədəhi, Mirzə Cavad İbnurrza, Üsuli-fiqh elminin böyük ustadlarından olan Aqa Ziyauddin Əraqi, Hacaqa Rəhim Ərbab, Abdullah İşraq, Mirzə Mustafa Cəfər Təyyari, böyuk Şiə mərcəyi-təqlidlərindən olan Seyid Əbulhəsən İsfəhani, şeyx Noxudəki adı ilə məşhur olan Şeyx Həsənəli İsfəhani, Mirzə Məhəmməd Baqir İmami, Hüsyen Əmin Cəfəri Dəhqani, Əsədullah İzəd Gəşsəb, Şiə dünyasının böyük müctəhidi Seyid Hüseyn Burucerdi, Əli Bafqi, Məhəmməd Həsən Biçarə Bidəxti, Mirzə Mehdi Bidabadi İsfəhani, Seyid Salif Təvəssüli Tarmi, Hac Mirzə Məhəmməd Əli Həkim İlahi Sultanabadi, Məhəmmədəli Xansari, Seyid Məhəmməd Rəzəvi Kaşani, Məhəmmədəli Zahid Qumşəyi və s. kimi alimlərin adlarını çəkmək olar.
Ayətullah Cahangir xanı  tanıyanlalrın dediklərinə görə, ömür böyu heç kəs onun qəzəblənməsini, kobud söz dilə gətirməsini görməyib. Öz cavanlıq ruhiyyəsini heç vaxt unutmayıb. Qocalıq çağlarında da at çapmağa, tir atmağa maraq göstərirmiş. Sağlamlığını qorumaq üçün hər gün müəyyən məsafəni piyada qət edirmiş. Sədr mədrəsəsinin tələbələri onu mehriban ata kimi sevirmişlər.
Ayətullah Burucerdi bu böyük filosof haqqında deyir: "Biz kənc olarkən gizli şəkildə onun "Əsfar" (Molla Sədranın məşhur əsəri) dərsində iştirak edirdik".
Şeyx Abbas Qumi deyir: "Həkim Qəşqayi gözəl alim, fazil mütəfəkkir idi. Əqli və nəqli elmlərdə, irfanda kamala çatmışdı. O elm və əməldə elə uca məqama yiyələnmişdi ki, müxtəlif şəhərlərdən böyük alimlər onun dərsində iştirak etməyə gəlirdilər".
Hacı ağa Rəhim Ərbab deyir: "Mərhum Xan yəqində bənzərsiz idi, mən eləsini görməmişəm. Fəlsəfə, əqli, nəqli elmləri mükəmməl bilirdi. Çox gözəl əxlaqlı idi, tələbələrlə çox mehriban davranırdı, onların tərbiyəsi ilə ciddi məşğul olurdu. Həftənin üçüncü günlərində yalnız əxlaq dərsi verirdi. Gözü tox adam idi. Ehtiyaclı olduğu halda belə heç kəsdən pul almazdı. İrfanı mükəmməl bilirdi. Özü də əsl arif idi".
Ayətullah şəhid Mürtəza Mütəhhəri yazır: "Mərhum Xan, elm və fəlsəfədə əldə etdiyi yüksək məqamdan əlavə, həm əxlaqi dqəiqliyi və həm də təqvası ilə hamıya örnək olmuşdur. Ömrünün sonuna qədər sadə sibas geyinirdi. Şagirdləri, tanışları onu həddindən artıq çox sevirdilər". Ayətullah Cahangir xan Qaşqayi qaraciyər xəstəliyindən hicri-qəməri təqvimi ilə 1327-ci (1906 m) ildə 85 yaşında Sədr mədrəsəsində vafat edib. Təntənəli dəfn mərasimi, Ayətullah Məhəmmədtəqi Nəcəfinin qıldığı meyyit namazından sonra "Aqaseyd Məhəmməd Türk" təkyəsində dəfn edilib.
Aleksandr Baryatinski (canişin)
Aleksandr İvanoviç Baryatinski — Rusiya hərbçisi, Qafqaz canişini.
Həyatı
Aleksandr İvanoviç Baryatinski 1815-ci ildə doğulmuşdu.
Aleksandr Baryatinski 1879-cu ildə vəfat edib.
A. İ. Baryatinski və çərkəzlər
1857-ci ildə Qafqaz ordusunun o zamankı baş qərargah rəisi general-adyutant D.A.Milyutin dağlıların Şimal-Qərbi Qafqazdan köçürülməsi və boşalmış ərazilərə kazakların, ermənilərin və Rusiya İmperiyasının mərkəzi hissəsində yaşayanların yerləşdirilməsi təşəbbüsü ilə çıxış etdi. 1861-ci ildə isə artıq knyaz A.İ.Baryatinski həmin vaxt üçün Rusiya İmperiyasının hərbi naziri olan D.A.Milyutinə təklif etdi ki, “Qafqaz yaylasını həmişə düşmən olan əhalidən xilas etsin və bununla da gözəl və əlverişli torpaqları bizim kazak əhalimiz üçün açsın”.
Cumuə surəsi
əl-Cumuə (Cümə) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 11 ayədir)
Üç Günbəz türbəsi
Tarixçəsi
Üç Günbəz türbəsinin adının müxtəlif yozumları olsa da onlardan elmi əsası olan yeganə fikir abidənin vaxtilə içində olduğu üç qülləvari türbə qrupundan yadigar qalması və təklikdə əsgi adı daşımasıdır. H. Qəzvini "Zeyle tarixe qozide" əsərində (1330) Marağa vilayətində "Se günbəd" adını çəkməsi bu türbənin, ya da türbələr qrupunun o çağda böyük nüfuz daşıdığına və ellikcə tanındığına işarədir.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Üç Günbəz türbəsinin plan biçimi bayırda dairəvi, daxildə isə kvadratdır. Konusvari biçimi olmuş bayır günbəzi dağılmışdır. Onun yarızirzəmi xarakterli sərdabəsinin və üst qülləsinin qapı gözləri üst-üstədir. Abidənin silindrik tutumunun kürsülüyütutum, ya da tikinti materialı ilə ayrılmamışdır. Onun daşla hörülmüş alt hissəsi üst kameranın döşəməsindən xeyli yuxarı qalxır və bütün hündürlüyün üçdə birinə yaxındır.
Üç Günbəzin başqa bir özümlüyü inkişaf etmiş iri baştağının olmasıdır. İç kameranın bütün eni ölçüsündə bayıra çıxarlan və gövdəni tamamlamış yazı qurşağınacan qalxan böyük baştağ olduqca plastik biçimlərlə işlənmiş, incə naxışlar və kufi xəttli kitabələrlə bəzədilmişdir Silindrik tutuma birləşmə tərzi və ümumi biçimcə Dairəvi türbənin baştağına bənzəsə də Üç Günbəzin baştağı daha iri ölçülü və mürəkkəb profillidir. İri stalaktit yuvaları ilə tamamlanan və çevrəsi zəngin süslənən sivri tağça baştağın içəriyə giriş qaısına doğru dərinləşən səthlərini öz ətrafında birləşdirir. Baştağ hər cəhətdən türbənin kompozisiya dominantıdır.
Aleksandr Baryatinski (canişin)
Mülki məsələləri
Qafqaz canişini – General-Feldmarşal Knyaz Baryatinski tərəfindən 31 mart 1861-ci ildə təsdiq edilmiş “Qafqaz və Zaqafqaziyada Karantin - gömrük hissəsinin yenidən təşkili və idarə edilməsi barədə Əsasnamə”yə görə, Bakı Karantin - Gömrük idarəsi Bakı Karantin-Gömrük kontoruna çevrilmiş və yeni yaradılmış Bakı Karantin-Gömrük dairəsinə tabe edilmişdir. Dairənin idarə edilməsi üçün 3 (Dairənin rəisi, tapşırıq üçün məmur və katib) ştat ayrılmışdır.
Erigeron schnackii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Naib Əminov
Əminov Naib Xalıq oğlu  — biologiya elmləri doktoru, professor,  Genetik Ehtiyatlar İnstitutunun Molekulyar sitogenetika şöbəsinin  müdiri (2000). ,
Əsas elmi nailiyyətləri
Buğdanın təkamülü və filogenezinə dair 80-dən çox əsərin müəllifidir. 1982-ci ildə buğdanın ikinci genomunun donorunun Aegilops speltoides olması haqda irəli sürdüyü fikir indi molekulyar səviyyədə öz təsdiqini tapmışdır. Bir kitabın və iki monoqrafiyanın, o cümlədən “Buğda genomlarının təkamülü” monoqrafiyasının müəllifidir. Dənli-taxıl bitkilərinin mədəni və yabanı növlərinin toplanması üzrə 1962, 1968 və 1970-ci illərdə Ümum-Rusiya Bitkiçilik İnstitutu ilə Genetika və Seleksiya institutunun birgə təşkil olunmuş ekspedisiyalarının, 2008-ci ildə isə Beynəlxalq ekspedisiyanın fəal iştirakçısı olmuşdur.
Genetik tədqiqatlarda formaəmələgəlmə mənbəyi kimi istifadə olunan yeni genom strukturuna malik sintetik buğda amfidiploidləri (AABDRR, AADDSS, AABBSS) yaradılmışdır. Yeni sintetik şaxəlisünbüllü tetraploid buğda növünün (T. abscheronicum Aliyeva et Aminov) və biri bərk, digəri yumşaq olmaqla, iki buğda sortunun müəllifidir. İran mənşəli Ae. speltoides Tausch –in tetra- və heksaploid buğdaların B genomunun donoru və habelə Ph-geninin zəif supressoru olduğu eksperimental olaraq sübuta yetirilmişdir. Genom strukturlarının eyniliyinə baxmayaraq, meyozu tənzimləyən genlər sisteminin hər bir növ üçün avtonomluğu müəyyən edilmişdir.
Seçilmiş əsərləri və monografiyaları
Bir kitabın və iki monoqrafiyanın, o cümlədən “Buğda genomlarının təkamülü” monoqrafiyasının müəllifidir. Dənli-taxıl bitkilərinin mədəni və yabanı növlərinin toplanması üzrə 1962-ci, 1968-ci və 1970-ci illərdə Ümumrusiya Bitkiçilik İnstitutu ilə Genetika və Seleksiya institutunun birgə təşkil olunmuş ekspedisiyalarının, 2008-ci ildə isə Beynəlxalq ekspedisiyanın fəal iştirakçısı olmuşdur.
Onun rəhbərliyi altında 5 elmlər namizədi hazırlanmışdır. Hazırda 3 aspirantın elmi rəhbəri və bir doktorantın elmi məsləhətçisidir.
Munafiqun surəsi
63-cü surə
əl-Munafiqun (Münafiqlər) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 11 ayədir)
Qara Bağ: Ermənistan və Azərbaycan sülh və savaş yollarında
Qara Bağ: Ermənistan və Azərbaycan sülh və savaş yollarında — britaniyalı jurnalist və yazar Tomas de Vaalın 2003-cü ildə çap olunmuş kitabı.
ABŞ səfirliyinin maliyyə dəstəyi ilə 2008-ci ildə Azərbaycan, 2014-cü ildə isə erməni dilinə tərcümə olunub.
Haqqında
Kitabda Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin kökləri, son müharibə zamanı Qarabağda və ümumilikdə regionda baş verən olaylar, danışıqlar və vasitəçilik prosesi bitərəf müşahidəçi prizmasından araşdırılır. Kitabın əksər hissəsi müəllifin Cənubi Qafqaza 6 aylıq səfəri vaxtı bölgədə apardığı 120 orijinal müsahibənin materiallarına əsaslanır. Əsərdə Moskva və ABŞ-nin Siyasi Büroya dair arxivinin ilkin mənbələrinə də müraciət edilmişdir. Əsərin fəsilləri münaqişənin sovet dövründə Ermənistan və Azərbaycan rəhbərləri tərəfindən həll edilməyərək necə dərinləşdirildiyini, Siyasi Büronun münaqişəni həll etməkdə səriştəsizliyini, müharibənin necə başlayıb necə başa çatmasını, beynəlxalq ictimaiyyətin bu münaqişəni niyə həll edə bilməməsini ətraflı şəkildə təsvir edir.
Kalağaylı
Kalağaylı — Azərbaycan Respublikasının Ağsu rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kalağaylı Ağsu rayonunun Padar inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir. Tədqiqatçıların fikrincə, oykonimin əsli Qalaqayınlıdır, kəndin əhalisinin Sabirabad rayonundakı Qalaqayın kəndindən olduqlarını bildirir. 1917-ci ildə tərtib olunmuş inzibati ərazi bölgüsündə Göyçay qəzasında Kalaqa (İsmayıllı) və Kalaqaylı (Kürdəmir) adlı iki kənd qeydə alınmışdır. Bunlardan biri indiki Qalagah, digəri isə Qalagahlı (Kalağaylı) kəndləridir. Oykonim "Qalagahdan gəlmişlər" mənasındadır.
Tovuz Şəhidlər Xiyabanı
Tovuz Şəhidlər Xiyabanı — Tovuz şəhərində Azərbaycanın müstəqilliyi və ərazi bütövlüyü uğurunda şəhid olanların dəfn olunduğu məzarlıq.
Xiyaban 1992-ci ildə Tovuz şəhərində yaradılıb.
Sibir şorgiləsi
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 30-80 (100) sm, bəzən şaxələnmiş budaqlı, gövdəsi bozumtul-ağ qabıqlı koldur. Cavan budaqları bir-birindən 1,5-3 (4) sm məsafədə yerləşir. Yarpaqları dəstələrdə 2-4 ədəd olmaqla yerləşir, kürəkvari-neştərvari və ya uzunsov, əks-yumurtavari, uzunluğu 7-13 mm, eni 1,5-2,5 (4) mm-dir. Çiçəkləri xırda, ağ, mövsümi, qısa tükcüklü, budaqların uclarında qalxanvari dixazilərə yığılmışdır. Kasacıqları yarısınadək kəsik, hissələri təxminən 1 mm, yumurtavari, kütdür. Ləçəklərin uzunluğu 3-4 mm, uzunsovdur. Çəyirdəkləri tünd göy şirəli, qara, təxminən şarşəkilli və ya enli-yumurtavaridir. Çəyirdəkləri təxminən 5 mm, yumurtavari, kütdür. Bitki böcəklər, arılar və başqa həşəratlarla tozlanır. Meyvələri yumurtavari formalı, qırmızı, yetişəndə tünd göy rəngli, şirəli, diametri 5 mm-dir.
Azərbaycanda yayılması
Bəzi rayonlarda rast gəlinir.
İstifadəsi
Sibir şorgiləsi tipik halofitdir (yəni, şoran torpaqlara üstünlük verən bitkidir). Təbiətdə meyvələri quş və heyvanlar üçün yemdir. Sibir şorgiləsinin giləmeyvələri askorbin turşusu ilə zəngindir, qida boyası alınır. Bitkidə olan alkaloidlər spazmolitik, gipotenziv və sedativ təsir göstərir. Tibet təbabətində meyvələri oynaq xəstəliklərində istifadə edilir.
Nigar (Kirman)
Nigar — İranın Kirman ostanının Bərdsir şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 9,291 nəfər və 407 ailədən ibarət idi.
Aişə Sultan (III Əhmədin qızı)
Aişə Sultan (Osmanlıca: عیسائی بن احمد سلیمان) (d. 1713 - ö. 3 oktyabr 1776) — 23-cü Osmanlı sultanı III Əhməd in qızı. Eyni illərdə yaşayan əmisi II Mustafa nın qızı Aişə Sultan la qarışdırılmaması üçün Kiçik Aişə Sultan olaraq anılır.
Həyatı
Aişə Sultan 1713-cü ildə Topqapı sarayı nda dünyaya gəlmişdir. Atası dövrün Osmanlı sultanı III Əhməd, anası isə xanımlarından Əminə Qadınəfəndidir. 1724-cü ildə hələ 11 yaşında ikən atasının silahdarı Mehmed Paşa yla nişanlandı. Nişan mərasiminin ardından Mehmed Paşa Rumeli bəylərbəyi təyin edildi. Toy mərasimi isə 22 may 1728-ci ildə Topqapı sarayı nda baş tutdu. 1730-cu ildə baş verən Patrona Xəlil üsyanı nəticəsində sədrəzəm Nevşəhərli İbrahim Paşa edam edilmiş, atası Sultan Əhməd isə taxtdan endirilmişdi. Həmin ilin oktyabrında əri Mehmed Paşa sədarətə gətirilsə də, 3 ay sonra vəzifədən alındı və Hələb bəylərbəyliyi nə gətirildi. 6 illik xidmətin ardından Hələb də vəfat etdi.
Ay brilliant (film, 2015)
Ay brilliant tammetrajlı bədii filmi rejissor Kənan Mahmudov tərəfindən 2015-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Azad Azərbaycan TV və İlk medianın istehsalıdır. Filmdə hadisələr "Bozbash Pictures"dən tanıdığımız 5 əsas qəhrəmanın ətrafında cərəyan edir. Əsas rolları İlkin Həsəni, Ramil Babayev, Elşən Orucov, Azər Baxşəliyev, Nicat Rəhimov, Şamil Süleymanov və Pərvin Abıyeva ifa edirlər.
Aişə Sultan (III Əhmədin qızı)
Həyatı
İlk ərinin vəfatından sonra Aişə Sultan 1740-cı ildə sabiq sədrəzəm Topal Osman Paşa nın oğlu Əhməd Ratib Paşa ilə nişanlandı və toy mərasimi 1742-ci ilin dekabrında baş tutdu. Ərinin 1758-ci ildə vəfatıyla yenidən dul qaldı. Bu evlilikdən bir qızı dünyaya gəldi.
Ay brilliant (film, 2015)
Məzmun
Filmdə hadisələr "Bozbash Pictures"dən tanıdığımız 5 əsas qəhrəmanın ətrafında cərəyan edir. Filmin qəhrəmanlarından olan Şirin (Nicat Rəhimov) təsadüfən mafiyadan oğurlanmış medalyon əhvalatının qurbanına çevrilir. Nəticədə məsələni həll etmək istəyən Şirinin dostları — qohumları Şəmi (İlkin Həsəni), Şöşü (Ramil Babayev), Fəlakət (Elşən Orucov) və Şirinin özü Hacı (Şamil Süleymanov) adlı mafiya başçısının əsiri olurlar. Bütün bu hadisələrin fonunda Topal (Sərdar İsgəndərov) adlı başqa mafiya başçısı da məsələyə qarışır.
Aişə Sultan (III Əhmədin qızı)
Həyatı
İkinci ərinin də vəfatından sonra Aişə Sultan üçüncü və sonuncu dəfə Silistrə sancaqbəyi Mehmed Paşa ilə evləndi. Toy mərasimi 16 yanvar 1759-cu ildə baş tutdu. Aişə Sultan 3 oktyabr 1776-cı ildə vəfat etdi və Yeni məscid dəki Validə Turhan Sultan türbəsi nə dəfn olundu.
Ay brilliant (film, 2015)
Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Kənan Mahmudov Ssenarist: Ənvər Abbasov, Samid Ağayev, Kənan Mahmudov Operator: Bəhruz Əliyev Prodüser: İlkin Həsəni Rəssam: Mehriban Əfəndi Bəstəkar: Tərlan Məmmədhüseynov
Rollarda
İlkin Həsəni — Şəmi Ramil Babayev — Şöşü Elşən Orucov — Fəlakət Nicat Rəhimov — Şirin Azər Baxşəliyev — Ağsaqqal Şamil Süleymanov — Hacı Pərvin Abıyeva — Şəms Sərdar İsgəndərov — Topal Şəhanə Yusifova — Ağsaqqalın sevgilisi
Angeln
Anqlların ehtimal edilən tarixi vətənidir. Xalqların böyük köçü dövründə, III əsrdən başlayaraq V əsrin ortalarına kimi qonşu alman tayfaları sakslar, yutlar, frizlər o zaman əsasən xristianlaşdırılmış Roma kelt qəbilələri ilə birlikdə Böyük Britaniya adalarına köçürüldülər. Yerli əhalini sıxışdıran anqllar orada üç krallıq yaratdı: şimali anql — Nortumbriya, orta anql — Mersiya və Şərqi İngiltərə. Eramızın VII—X əsrlərində anqllar və sakslar vahid anqlosaks adı altında müasir ingilis millətini əmələ gətirmişdir.
Coğrafiya
Şimaldan Danimarka ilə sərhədlənir. Relyefi buzlaq dövrünə auid moren təpələrdən ibarətdir. Ərazidə əsasən fıstıq meşələri ilə örtülmüşdür.
İqtisadiyyat
Yarımada ərazisində kənd təsərrüfatı yayılmışdır. Əsasən ev donuzu və anqler cinsi inəklər saxlanılır.
117 saylı Oğuz-Qəbələ seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 117 saylı Oğuz-Qəbələ seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Erigeron scoparioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Bulbophyllum heteroblepharon
(Bulbophyllum heteroblepharon) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təğabun surəsi
ət-Təğabun (Qarşılıqlı aldanma) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 18 ayədir)
Spinozavr
Spinozavr - 95 milyon il əvvəl yaşamış və dünya tarixində ən böyük yırtıcı olmuş dinozavr.
Kəşfi
Spinozavrın qalıqlarına ilk dəfə 1915-ci ildə Misirdə rast gəlindi. Həmin vaxt 2 metr uzunluğunda onurğalar və bir alt çənə tapılmışdı. Düz 90 il onun hansı növ olduğu məlum olmadı. Sonra 2005-ci ildə Mərakeşdə həmin alt çənəyə uyğun gələn üst çənə tapıldı və bunun yeni növ olduğu məlum oldu.
Ölçüləri
Spinozavrın kəllə sümüyünün ölçüsü 1.75 metr idi. Ümumiyyətlə onun uzunluğu 17 metr idi və bu dinozavrın Reksdən 4 metr daha uzun olması deməkdir. Kütləsi isə 11 tona qədər çatırdı. Vətəni Şimali Afrika olmuşdur.
Qidalanması
2010-cu ildə aparılan analizlər göstərdi ki, Spinozavrlar digər yırtıcıların əksinə həyatlarının böyük hissəsini suda keçirirmişlər və suda ovlanırdılar. O, İxtiafaqos idi, yəni balıqyeyən. Əsasən çaylarda qədim qılınc balığı növü olan onkopristislərlə qidalanırdı. Spinozavrın timsahlara bənzər bənzərlikləri var idi. 2008-ci ildə bilindi ki, Onların da suda ovlanmaq üçün burunlarında xüsusi dəliklər var idi. Beləcə onlar qurbanlarını görmədən belə onları ovlaya bilirdilər.
Edinburq hersoqu
Edinburq hersoqu  — Şotlandiyanın paytaxtı Edinburqa görə verilən britaniya hersoq titulu. Britaniya kral ailəsində yeni hersoq titullarından biridir. XVIII əsrdən, Böyük Britaniyanın birləşməsindən sonra yaranıb. 1764—1834-ci illərdə titul Qloster hersoqu titulu ilə birləşdirildi.
Bütün tarix boyu titulu 6 nəfər daşıyıb.
Talaq surəsi
65-ci surə
ət-Talaq (Boşanma) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 12 ayədir)
Hədid surəsi
57-ci surə
əl-Hədid (Dəmir) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 29 ayədir)
Surənin adı 25-ci ayədə işlənən "hədid", yəni dəmir sözündən götürülüb.
Bismillahir-rəhmanir-rəhim!
1. Göylərdə və yerdə nə varsa, (hamısı) Allahı təqdis edib şə’ninə tə’riflər deməkdədir. O, yenilməz qüvvət sahibi, hikmət sahibidir!
Erməni Qriqorian Kilsəsinin Bakı yeparxiyası
Bakı yeparxiyası — Erməni Qriqorian kilsəsinin Azərbaycan SSR və Mərkəzi Asiya ərazisində yurisdiksiyası olan keçmiş kilsə inzibati vahidi. Şamaxı yeparxiyası nın əsasında yaradılmışdır. Vaxtilə yeparxiyaya tabe olmuş Müqəddəs Qriqori kilsəsi qalmışdır.
Hədid surəsi
2. Göylərin və yerin hökmü Onun əlindədir. Dirildən də, öldürən də Odur. O, hər şeyə qadirdir!
Erməni Qriqorian Kilsəsinin Bakı yeparxiyası
Tarixi
1945-ci ildə isə Mir Cəfər Bağırov un təkidi ilə Şamaxılı yepiskop Vardges Baxşıyeviç Qriqoryan tərəfindən yaradılmışdır. Bakı-Türkistan yeparxiyası adlanan bu yeni inzibati vahidin ərazisi Orta Asiyanı və Azərbaycanın bir hissəsini əhatə edirdi. Daha sonra isə Qarabağ və Gəncə də Bakı yeparxiyasına tabe edilərək bütün Azərbaycan Bakı yeparxiyasına tabe edilmiş oldu. Sovet hakimiyyətinin dinə qarşı siyasətinə görə yeparxiyada ancaq Gəncə və Bakıda dini ayinlər icra edilirdi. Son yepiskop Anania Arabacıyan fəaliyyətinə 1989-cu ildə son vermişdir.
Hədid surəsi
3. Əvvəl də, axır da, zahir də, batin də Odur. O, hər şeyi biləndir! (Allah Öz əzəli elmi və qüdrəti ilə hər şeyi görüb bildiyi halda, Özü görünməz, dərkolunmazdır. Allahın varlığı aşkar, mahiyyəti isə tamamilə gizlidir).
4. Göyləri və yeri altı gündə xəlq edən, sonra ərşi yaradıb hökmü altına alan Odur. O, yerə girəni də, (yerdən) çıxanı da, göydən enəni də, (göyə) qalxanı da bilir. Siz harada olsanız, O sizinlədir. Allah sizin nə etdiklərinizi görəndir!
5. Göylərin və yerin hökmü Onun əlindədir. (Bütün) işlər (axırda) ancaq Allaha tərəf qaytarılacaqdır!
6. Gecəni gündüzə, gündüzü də gecəyə qatan Odur. O, ürəklərdə olanları biləndir!
7. (Ey insanlar!) Allaha və Peyğəmbərinə iman gətirin. Sizi varis etdiyi maldan (Onun yolunda) xərcləyin. Sizdən iman gətirib (mal-dövlətini Allah yolunda) sərf edənləri böyük bir mükafat gözləyir!
8. Peyğəmbər sizi Rəbbinizə iman gətirməyə çağırdığı halda, sizə nə olub ki, Allaha iman gətirmirsiniz? Hələ bundan da əvvəl (Allah sizi ulu babanız Adəmin belində, yaxud ruhlar aləmində olduğunuz zaman yalnız Ona iman gətirəcəyiniz barəsində) sizdən əhd almışdı. Əgər (əvvəl-axır) iman gətirəcəksinizsə, (elə indidən gətirin - bu sizin üçün daha yaxşıdır!)
9. Sizi zülmətlərdən nura (küfrdən imana) çıxartmaq üçün Öz bəndəsinə (Muhəmməd əleyhissəlama) açıq-aşkar ayələr nazil edən Odur. Allah sizə şəfqətlidir, mərhəmətlidir!
10. (Ey insanlar!) Sizə nə olub ki, (mal-dövlətinizi) Allah yolunda xərcləmirsiniz? Halbuki göylərin və yerin mirası (bütün sərvəti, eləcə də siz öləndən sonra qoyub gedəcəyiniz malın hamısı) ancaq Allahındır. Sizlərdən (mal-dövlətini) fəthdən (Məkkənin fəthindən) əvvəl (Allah yolunda) sərf edənlər və (müşriklərə qarşı) vuruşanlar (başqaları ilə) eyni deyillər. Onlar (mallarını Allah yolunda) fəthdən sonra sərf edib döyüşənlərdən dərəcə e’tibarilə daha üstündürlər. Bununla belə, Allah onların hamısına (həm birincilərə, həm də ikincilərə) ən gözəl mükafat (Cənnət) və’d buyurmuşdur. Allah sizin nə etdiklərinizdən xəbərdardır!
12. O gün (qiyamət günü, ya Peyğəmbər!) mö’min kişilərin və qadınların (səmimi e’tiqadları və dünyada etdikləri yaxşı əməllər müqabilində nail olduqları iman) nurunun onların önlərindən və sağ tərəflərindən axıb şö’lə saçdığını (qıl körpüsü üstündə onlara yol göstərdiyini) görəcəksən. (Mələklər onlara deyəcəklər: ) "Bu gün sizin müjdəniz (ağacları) altından çaylar axan cənnətlərdir. Siz orada əbədi qalacaqsınız!" Bu, böyük qurtuluşdur (uğurdur)!
13. O gün münafiq kişi və qadınlar iman gətirənlərə: "(Bizi bir az) gözləyin ki, nurunuzdan bir qədər işıq alaq!" - deyəcəklər. (Onlara istehza ilə) belə cavab veriləcəkdir: "Geriyə dönüb işıq axtarın!" (Bu sözlərdən sonra) onların (mö’minlərlə münafiqlərin) arasına qapısının içəri tərəfində mərhəmət və bayır tərəfində əzab olan bir sədd çəkiləcəkdir.
14. (Münafiqlər divarın içəri tərəfində olan mö’minləri) səsləyib deyəcəklər: "Məgər biz (dünyada) sizinlə birlikdə deyildikmi?!" (Mö’minlər) belə cavab verəcəklər: "Bəli (bizimlə birlikdə idiniz). Lakin siz özünüzü (nifaqla, ikiüzlülüklə) fitnəyə saldınız (fitnəyə salıb məhvə düçar etdiniz), siz (mö’minlərin başına bir fəlakət gəlməsini) gözləyirdiniz və (Allahın birliyinə, Muhəmməd əleyhissəlamın peyğəmbərliyinin həqiqiliyinə) şəkk edirdiniz. Allahın əmri (ölümünüz) gəlib çatanadək sizi xam xəyallar (tamah) aldatdı. Sizi Allah barəsində (Allah rəhmlidir, bütün günahlarınızdan keçər, sizə heç bir cəza verməz deyə) o tovlayan (Şeytan) tovladı!
15. (Ey münafiqlər!) Bu gün artıq nə sizdən, nə də kafirlərdən (günahlarınızın bağışlanması üçün) heç bir fidyə qəbul olunmaz. Məskəniniz Cəhənnəmdir. Sizə yaraşan odur. Ora necə də pis sığınacaqdır!"
16. İman gətirənlərin qəlblərinin Allahın zikri və haqdan nazil olan (Qur’an) üçün yumşalması vaxtı gəlib çatmadımı?! Onlar özlərindən əvvəl kitab verilən kimsələr (yəhudilər və xaçpərəstlər) kimi olmasınlar. Onlarla (öz peyğəmbərləri arasında) uzun bir müddət keçmiş və (öyüd-nəsihəti unutduqları üçün) qəlbləri sərtləşmişdir. Onların çoxu (Allaha asi olan) fasiqlərdir!
17. (Ey insanlar!) Bilin ki, Allah torpağa öldükdən sonra təzədən can verir. Biz ayələri sizə belə müfəssəl izah etdik ki, bəlkə, ağlınız başınıza gəlsin!
18. Şübhəsiz ki, sədəqə verən kişi və qadınlar, Allah yolunda gözəl (könül xoşluğu ilə) borc verənlər üçün (əməllərinin savabı) qat-qat artırılacaqdır. Onları həm də cox qiymətli bir mükafat (Cənnət) gözləyir!
19. Allaha və peyğəmbərinə iman gətirənlər - məhz onlar öz Rəbbi dərgahında olan siddiqlər (özündə-sözündə doğru olanlar) və şəhidlərdir. Onların (qiyamət günü) öz mükafatları və (qıl körpüsü üstündə onlara yol göstərəcək) öz nurları vardır. Kafir olub ayələrimizi yalan sayanlara gəldikdə isə, onlar cəhənnəmlikdirlər.
20. (Ey insanlar!) Bilin ki, dünya həyatı oyun-oyuncaq, bər-bəzək, bir-birinizin qarşısında öyünmək və mal-dövləti, oğul-uşağı çoxaltmaqdan ibarətdir. Bu elə bir yağışa bənzəyir ki, onun yetişdirdiyi bitki (məhsul) əkinçilərin xoşuna gələr. Sonra o quruyar və sən onun saralıb-solduğunu, daha sonra çör-çöpə döndüyünü görərsən. (Dünya malına aldananları) axirətdə şiddətli əzab, (dünya malına uymayanları isə) Allahdan bağışlanma və razılıq gözləyir. Dünya həyatı aldanışdan (yalandan) başqa bir şey deyildir.
21. (Ey insanlar!) Rəbbiniz tərəfindən bağışlanmağa və genişliyi yerlə göyün genişliyi qədər olan, Allaha və Onun peyğəmbərlərinə iman gətirənlərdən ötrü hazırlanmış Cənnətə nail olmaq üçün (yaxşı əməllər etməkdə) bir-birinizi ötüb keçməyə çalışın. Bu, Allahın dilədiyi kimsəyə əta etdiyi lütfdür (mərhəmətdir). Allah çox böyük lütf (mərhəmət) sahibidir!
22. Yer üzündə baş verən və sizin öz başınıza gələn elə bir müsibət yoxdur ki, Biz onu yaratmamışdan əvvəl o, bir kitabda (lövhi-məhfuzda) yazılmamış olsun. Bu, Allah üçün çox asandır!
23. Bu sizin əlinizdən çıxana kədərlənməməyiniz və sizə də verilənə sevinib qürrələnməməyiniz üçündür. Allah özünü bəyənən, (özü ilə) fəxr edən heç bir kəsi sevməz!
24. O kəslər ki, həm özləri xəsislik edər, həm də xalqa xəsis olmağı əmr edərlər. Kim (Allahın əmrlərindən, öyüd-nəsihətindən) üz döndərsə (ancaq özünə zərər edər). Həqiqətən, Allah ehtiyacsızdır, şükrə (və tə’rifə) layiqdir! (Onun bütün əməlləri bəyəniləndir!)
25. And olsun ki, Biz peyğəmbərlərimizi açıq-aşkar dəlillərlə (mö’cüzələrlə) göndərdik. Biz onlara birlikdə (Allahın hökmlərini bildirən səmavi) kitab və ədalət tərəzisi (şəriət) nazil etdik ki, insanlar (bir-biri ilə) ədalətlə rəftar etsinlər. Biz həddindən artıq möhkəm olan və insanlara fayda verən dəmiri də icad (nazil) etdik (mə’dənlərdən çıxartdıq) ki, Allah (Özünü) görmədən Ona (onun dininə) və peyğəmbərlərinə kömək göstərənləri (dəmirdən düzəlmiş silahlarla kafirlərə qarşı vuruşan mücahidləri) bəlli etsin. Həqiqətən, Allah yenilməz qüvvət sahibi, qüdrət sahibidir!
26. And olsun ki, Biz Nuhu və İbrahimi (peyğəmbər) göndərdik, peyğəmbərliyi və kitabı (Tövratı, Zəburu, İncili və Qur’anı) onların nəslinə verdik. Onlardan doğru yolda olan da vardır, çoxu isə (Allahın itaətindən çıxmış) fasiqlərdir!
27. Sonra onların ardınca (Musa, İlyas, Davud, Süleyman, Yunis və başqa) peyğəmbərlərimizi yolladıq. (Onlardan sonra) Məryəm oğlu İsanı göndərib ona İncil verdik. Onun ardınca gedənlərin qəlblərində bir-birinə şəfqət, mərhəmət oyatdıq. Onlar özlərindən rahiblik (tərki-dünyalıq) icad etdilər. Biz onu (rahibliyi) onlara vacib buyurmamışdıq. Onlar bunu Allah rizasını qazanmaq üçün etdilər, lakin ona layiqincə əməl (riayət) etmədilər (İncili təhrif edib İsanı Allah bildilər, Muhəmməd əleyhissəlamın peyğəmbərliyini dandılar). Biz onlardan iman gətirənlərin mükafatlarını verdik. Onların çoxu isə (Allaha asi olan) fasiqlərdir.
28. Ey iman gətirənlər! Allahdan qorxun və Onun peyğəmbərinə iman gətirin ki, (Allah) sizə Öz mərhəmətindən iki pay versin, sizə (qıl körpüsü üstündə) getməyiniz üçün nur bəxş etsin və sizi bağışlasın. Allah bağışlayandır, rəhm edəndir!
29. (Muhəmməd əleyhissəlama iman gətirməyən) kitab əhli bilsin ki, onlar Allahın lütfünə (mərhəmətinə, dilədiyi kimsəyə peyğəmbərlik əta etməsinə) heç bir vəchlə mane ola bilməzlər. Şübhəsiz ki, lütf (mərhəmət, ne’mət) Allahın əlindədir, onu istədiyinə bəxş edər. Allah çox böyük lütf (kərəm) sahibidir! [Və ya: kitab əhli Allahın lütfündən heç bir şeyə nail olmayacaqlarını, həqiqətən, lütfün (mərhəmətin) Allahın əlində olduğunu, Allahın da onu istədiyi kimsəyə bəxş etdiyini bilmədikləri üçünmü küfrdə israr edib dururlar? Halbuki bunu çox ə’la bilirlər].
Bürküt Ana
Bürküt Ana - türk mifologiyasında qartal tanrı. Burkut (Merküt, Markut, Mörküt, Börkit, Börköt, Bürgid) Ana olaraq da xatırlanar. Monqollar isə Bürgüd Ece və ya Bürged Ece deyərlər. Bundan başqa Qartal Ana və saxa dilinde Xotoy Ene olaraq da bilinər. Şamanları yer üzünə gətirmişdir. Şaman olacaq bir uşağın ruhu bir qartal tərəfindən udulur. Bu qartal günəşli bir bölgəyə köçür. Bu çəmənliyin ortasında qırmızı bir şam ilə quru bir qayın vardır. Qartal yumurtasını bu ağaclardan birinin təpəsinə buraxar. Bir müddət sonra yumurta çatlayar və içindən bir uşaq çıxır, ağacın altında olan bir beşiyi düşər. Buryatların ilk samanı Bürked adını daşıyır. İstədiyi zaman rahatlıqla o biri dünyaya keçə bilir. Bəzi türk tayfaları qartaldan törəndiklerine inanarlar. Yaxşı şamanlar qırmızı şam üzərindəki qırmızı yumurtadan, pis olanlar isə qara qayın üzərindəki qara yumurtadan çıxarlar. Bu qartal bütün ömrü boyu o samanı qoruyar və köməkçi olar. Bu quş o qədər böyükdür ki, ay onun sol qanadını, günəş də sol qanadını ancaq bağlayar. Sibir inanclarına görə Tanrı insanlara kömək etməsi üçün qartalı göndərmişdir. İnsanlar onun dilini anlamayınca da bir qartal Tanrının əmri ilə bir ağacın altında yatan qadını hamilə buraxar və onun uşağı şaman olar. Bürküt (Merküt) quşu şamana özündən keçərək etdiyi səfərdə yoldaşlıq edər. Uğu/Ügü: Bayquş, Tomurtka/Toğurtak: Ağacdələn, Laklağan/Laklagu: Leylək, Sandugaç/Sanduğaç: Bülbül, Toygar/Turgay: Tarlaquşu, Galu/Galagun: Qaz kimi digər quş növləri də əfsanə və nağıllarda tez-tez keçən canlılardır.
Etimologiya
(Bur / Mur) kökündən törəmişdir. Örtmək mənalarını ehtiva edən bürümək, burğu sözləri ilə eyni kökdən törəmişdir. Qartal deməkdir. Büreg sözü monqolcada qaranlıq deməkdir və Bürkütler çox vaxt qara rəngli olaraq izah edilir. Qartal üçün istifadə edilən qaraquş təbiri bunun ən gözəl nümunəsidir. Bur (Burh) sözü əlaqəsi də əhəmiyyətlidir. Bur, yaxşı ruh deməkdir.
Kəndoba
Kəndoba — Azərbaycan Respublikasının Ağsu rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kəndoba Ağsu rayonunun eyniadlı inzibati ərazi vahidində kənd. Şirvan düzündədir. Yaşayış məntəqəsi vaxtilə Qaraağaclı kəndinin yaxınlığında oba (müvəqqəti yaşayış məntəqəsi) olmuş, daimi yaşayış məntəqəsinə çevrildikdən sonra Qaraağaclı kəndi də ona birləşdirilmişdir. Kənd və oba komponentlərinin birləşməsindən düzəlmiş oykonim də buradan yaranmışdır.
Graptopetalum bellum
(Graptopetalum bellum) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təhrim surəsi
66-cı surə
ət-Təhrim (Qadağan) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 12 ayədir). Surə adını islam peyğəmbəri Məhəmməd in bəzi qidaları özünə qadağan etməsindən danışan 1-ci ayədən götürmüşdür.
Orxon əlifbası
Orxon əlifbası (həmçinin Qədim Türk əlifbası, Orxon-Yenisey əlifbası, Göytürk əlifbası) — VIII-X əsr lər arasında istifadə olunmuş türk əlifbası. Əlifba 1889-cu ildə Nikolay Yadrintsev tərəfindən təşkil olunmuş ekspedisiya Orxon vadisi ndə keçdiyi üçün belə adlandırılmışdır. Orxon abidələrindəki yazıların mətni ilk dəfə Vasili Radlov tərəfindən yayımlanmış və 1893-cü ildə Vilhelm Tomsen tərəfindən deşifr olunmuşdur.
Kökləri
Vilhelm Tomsen tərəfindən irəli sürülmüş və geniş olaraq qəbul olan fikir bu əlifbanın Arami əlifbası ndan törədiyidir. Tomsen həmçinin alternativ bir fikir olaraq bu əlifbanın Çin yazısı ndan törəmiş ola biləcəyini irəli sürür.
Yazılı abidələri
200-ə yaxın yazılı abidə və bir miqdar əlyazma dövrümüzə gəlib çatmışdır. VII - X əsrlərə aid olan bu abidələr əsasən müasir Monqolustan, Cənubi Sibir dəki Yenisey hövzəsi, Altay dağları və Sintszyan bölgəsində yerləşir. Qazaxıstan Respublikası Mədəniyyət və İnformasiya Nazirliyinin Dil Komitəsinə əsasən Orxon bölgəsində 54, Yenisey bölgəsində 106, Talas bölgəsində 15, Altayda 78 belə epiqrafik abidə mövcuddur. Əlyazma nümunələri isə Qədim Uyğur dili ndə yazılmışdır. Irk Bitig bunlardan biridir.
Quruluşu
Qədim türk dili sinharmonik dil olduğu üçün qalın və incə saitlər ¹ və ² olaraq qeyd olunmuş hissələrə ayrılmışdır.
Novdej
Novdej — İranın Kirman ostanının Mənucan şəhristanının Aseminun bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,510 nəfər və 1,210 ailədən ibarət idi.
Orxon əlifbası
Fontlarda
Windows 8 əməliyyat sistemindən etibarən Segoe UI Symbol fontunda Orxon əlifbasında yazmaq mümkündür.
Nəqədə şəhristanı
Nəqədə şəhristanı — İran İslam Respublikasının Qərbi Azərbaycan ostanının (vilayətinin) 17 şəhristanından biri. Şəhristanın inzibati mərkəzi Nəqədə (Sulduz) şəhəridir.
2006-cı ildə aparılmış əhalinin siyahıya alınmasının nəticələrinə görə şəhristanın əhalisi 117,831 nəfər (kişilər: 59,250 nəfər - qadınlar: 58,581 nəfər) olmuşdur. Nəqədə şəhristanında əsasən azərbaycan türkləri və qismən kürdlər yaşayırlar.
Nəqədə şəhristanının şəhərləri
Nəqədə şəhristanının iki şəhəri var:
Zirvə
Zirvə — dağ, dağ silsiləsi və ya dağ massivinin ən yüksək hissəsi. Tektonik quruluşundan, onu təşkil edən süxurların litoloji tərkibindən, denudasiya proseslərinin xüsusiyyətlərindən və s. asılı olaraq zirvələr pik, platoyabənzər və s. formada ola bilər. Dünyada ən yüksək zirvə Himalay dağlarında Comolunqma (Everest, 8848 m), Azərbaycan Respublikasında isə Bazardüzüdür (4466 m).
thumb|Dünyanın ən yüksək nöqtəsi - Comolunqma(Saqarmatxa, Everest).
thumb|Bazardüzü.
Geomorfoloji termin
Dağın, silsilənin, tirənin, təpənin ən yüksək hissəsi. Zirvə forması onu təşkil edən çöküntülərin litoloji tərkibindən, tektonik quruluşundan, denudasiya proseslərindən və s. asılı olaraq, yastı, günbəzvari, pik formalarında olur.
Korreya Pinto
Korreya Pinto (Correia Pinto) — Braziliyanın Cənub regionunun Santa-Katarina ştatında yerləşən bələdiyyədir. 2008-ci il məlumatlarına əsasən bələdiyyənin əhalisi 14838 nəfərdir. Ərazisi 651,614 кm²-dir. Əhalinin sıxlığı 26,1 nəfər/кm²-dir. Bələdiyyə 10 may 1982-ci ildə yaradılmışdır.
Yengikənd-i Xüşəmehr (Bünab)
Yengikənd-i Xüşəmehr — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bünab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,131 nəfər yaşayır (241 ailə).
Təzəkənd-i Xüşəmehr (Bünab)
Təzəkənd-i Xüşəmehr — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Bünab şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,814 nəfər yaşayır (421 ailə).
Alisa güzgü arxasında (film, 2016)
Alisa güzgü arxasında — rejissor Ceyms Bobinin, ssenari müəllifi Lind Vulverton və prodüser Tim Börtonun fentezi, macəra janrında çəkdiyi amerikan filmi. Film Luis Kerrollun eyniadlı əsərinin personajlarının motivləri əsasında çəkilmişdir. "Alisa möcüzələr ölkəsində" filminin davamıdır.
Əsas rolları Mia Vasikovska, Conni Depp, Helena Bonem Karter, Ene Hetevey və Saşa Baron Koen oynayıb. Filmin ABŞ-də premyerası 27 may 2016-cı ildə baş tutdu. Film Alan Rikmanın xatirəsinə həsr olunmuşdur. Kəpənək Absolemin səsləndirilməsi onun kinodakı son fəaliyyəti olmuşdur.
Məzmun
Qəzəbli fırtına. Kapitanı Alice Kinqsli olan "Möcüzə" gəmisi quldurlardan uzaqlaşır. Alice hiylə ilə, düşmən gəmilərini quruya yan almağa məcbur edir və onları Londona istiqamət götürməyi əmr edir. Evə qayıtdıqdan sonra Alisa, katib Ceyms Harkortdan, Hamişin atası — lord Eskotun vəfat etdiyini eşidir. Hamiş əvvəllər Alisa ilə evlənmək istəyirdi. Həmin gecə onlar Hamiş gildə təşkil olunan böyük rəqs gecəsinə gəlirlər və Alisa öyrənir ki, onun anası Helen öz rəhmətlik əri Çarlzın şirkətinin 10%-ni evin kupçası ilə birlikdə satmışdır. Alisa, düşüncəsiz hərəkətinə görə anasını məzəmmət edir və həmişə öz gəmisində səyahət etmək arzusunda olduğunu söyləyir. Alisa köhnə dostu — keçmiş tırtıl və indi kəpənək Absolem ilə tanış olduğu evə qaçır. O güzgüdən keçərək, möcüzələr ölkəsinə düşür.
Səmadan yerə atılır və onun yolunu gözləyən doslarının və Ağ şahzadənin sarayına düşür. Onlar Alisaya Papaqçının meşədə gəzərkən ilk dəfə kağızdan hazırladığı papağı tapdığını söyləyirlər. Papaqçı bu papağı atası- Zanik Silindirə hədiyyə etmişdi və indiyəcən atasının onu tulladığını düşünürdü. İndi Tarrant Silindr, ailəsinin hələ də sağ olduğunu düşünərək, onları tapmaq istəyir.
Alisa onun yanına gedir və ailəsinin öldüyünü, onları geri qaytarmağın mümkün olmadığını deyir. Ancaq Papaqçı "Əsl Alisa mənə inanardı." söyləyir və onu qovur. Ağ Kraliça və Ağ Dovşan hansısa xronosfer və onunla keçmişə səyahətin mümkün olduğunu xatırladırlar. Mirana iddia edir ki, Papaqçının ailəsini ölümdən xilas etmək mümkün ola bilərdi. Köhnə bir saat vasitəsilə, Alisa başqa bir dünyaya keçir və Zamanın qalasında özünü tapır. İçəridə o, qəribə kiçik canlılarla və qalanın sahibiylə qarşılaşır.
Zaman nəinki ölkənin bütün sakinlərini izləyir, həm də kimin ömrünün bitdiyinə qərar verir. O, hər bir sakinin yaşadığı müddəti əks etdirən bağlı saatları "Mərhum vətəndaşların Yeraltı" salonundan asır. Zaman Alisanı görür və nə istədiyini soruşur. Alisa Papaqçını xilas etmək üçün xronosferi verməyi ondan xahiş edir, ancaq rədd cavabı alır. Xronosfer həm də, kiçik bacısından qisas almaq istəyən Qırmızı Kraliçaya da lazımdır. Qalanı tərk edərkən, Alisa xronosferi ələ keçirir və yola düşür. İrasibeta isə Zamana tapşırır ki, Alisaya çatsın və xronosferi ondan geri alsın.
Zaman okeanında səyahət edən Alisa, Mramorealski bacılarının tacqoyma gününə gəlib düşür və burada gənc Papaqçını görür. O mərasimdə, İrasibeta və onun böyük başına görə bütün zaldakıları güldürür. İrasibeta isə buna görə hamıdan öc alacağını söyləyir. Buna görə atası İrasibetanı, onu ölümündən sonra taxta çıxmaq hüququndan məhrum edir. Zanik Silindr oğlunun həmişə onu utandırdığını söyləyir və Tarrant küsüb gedir. Alisa onu dayandırmağa çalışır. Tarranta, ailəsini xilas etmək üçün heç bir iş görməsə onları itirəcəyini deyərək xəbərdarlıq edir. Ancaq buna baxmayaraq Tarrant çıxıb gedir.
Qalada Mirana Papaqçı ailəsindən üzr istəyir və axşam saat 6-da İrasibetanın yıxılıb saata çırpıldığı günü və o vaxtdan bəri bacılar arasında mübahisələrin yaşandığını xatırladır. Alisa İrasibetanın yıxılıb saata çırpılmasını dayandırmaq üçün həmin günə yola düşür. O, balaca Papaqçı ilə tanış olur və Papaqçı qıza şapka düzəltmək üçün evinə dəvət edir. Tarrantın hazırladığı kağız papaq atasının xoşuna gəlmir və atası onu tullayır. Alisa isə İrasibetanın görünməli olduğu yerə tələsir.
Zaman Papaqçı, Sonya və Mart Dovşanından Alisanın harada olduğunu öyrənməyə çalışır, ancaq onlar Zamanla zarafat edib əylənirlər. Zaman qəzəblənərək, onları "çay içməyə bir dəqiqə qalmış " zaman anına həbs edir. Zaman Alisanı tapır və xronosferi ondan geri almaq istəyir, ancaq Alisa güzgüdən keçib psixiatrik xəstəxanada peyda olur və anası bunu yalnız Alisanın xeyir üçün etdiyini söyləyir. Alisa buradan da qaçaraq o dəhşətli günə gəlib düşür və Papaqçı ailəsinin hələ də sağ olduğunu anlayır. Sən demə İrasibeta onları əsir götürübmüş.
Alisa möcüzələr ölkəsinə gəldiyi günə qayıdır, ancaq Papaqçının ölümcül olduğunu görür və ona yaxınlarının hələ də sağ olduğunu və onları tapmağın mümkün olduğunu xəbər verir. Papaqçı yenidən həyata qayıdır və Alisa ilə birlikdə ailəsini tapmaq üçün Qırmızı Kraliçanın yanına gedir. Qəhrəmanlar Papaqçının ailəsinin kiçildilmiş ölçüdə olduğunu və qarışqalar üçün terrariumda saxlandıqlarını öyrənirlər. İrasibeta, Zamanı həbs edib, xronosferi Alisadan alır və bacısı Mirananı özü ilə, onun yalan söylədiyi həmin günə qayıtmaq niyyəti ilə aparır. Zaman İrasibetaya öz uşaqlıq prototipi ilə qarşılaşa bilməyəcəyini, hər şeyin məhv olacağını söyləyir.
Ancaq keçmişdə belə, yetkin Mirana həqiqəti deyə bilmir və İrasibeta prototipi ilə qarşılaşacağı otağa daxil olur. Hər şey donmağa başlayır. Papaqçı və Alice Ağ Kraliçanı götürərək zaman okeanında səyahət edirlər və Zamanın qalasına yollanırlar. Ətrafdakı hər şey donmağa başlayır və Zaman Alisanın xronosferi geri qaytarıb qoymasına kömək etməyə çalışır, ancaq Alisa da donur. Xronosfer ilə yuva arasındakı əlaqə bərpa olunur və hər şey normala qayıdır. Mirana İrasibetadan üzr istəyir və onlar nəhayət barışırlar.
İstehsalı
250px|thumb|left|Filmin çəkilişləri zamanı Qloster şəhərinin doklarındakı gəmilərdən istifadə olunmuşdur (2014 avqust). 2012-ci il dekabr ayının 7-də "Variety" (rus.) qəzeti "Alisa möcüzələr ölkəsində" filminin ardının çəkilişi haqqında məlumat dərc etdi və Linda Vulverton növbəti filmin ssenaristi oldu. Növbəti ilin 31 mayında Disney, Ceyms Bobinə (ing.) "Alice in Wonderland: Into the Looking Glass" (işçi adı) fiminə rejissorluq etmək təklifi göndərdi.
2013-cü ilin iyul ayında Conni Deppin Papaqçı rolunu davam etdirəcəyi açıqlandı. Həmin ilin noyabrında Mia Vasikovskayanın Alisa rolu üçün müqavilə bağladığı barədə məlumatlar ortaya çıxdı.
Noyabrın 22-də serialın 27 may 2016-cı ildə yayımlanacağı və Ceyms Bobinin rejissor olacağı açıqlandı. 21 yanvar 2014-cü ildə film "Alice in Wonderland: Through the Looking Glass" adlandırıldı. 21 yanvar 2014-cü il Saşa Baron Koen filmin aktyor heyətinə qatıldı. O, Zaman rolunu oynayacaqdı. 2014-cü ilin mart ayında Helena Bonem Karterin Qırmızı Kraliça rolunu davam etdirəcəyi təsdiqləndi. 2014-cü ilin mayında Ris İvans filmin qəhrəmanları sırasına qatıldı. O, Dəli Papaqçının atası rolunu oynayacaqdı.
Çəkilişləri
Filmin əsas çəkilişləri 4 avqust 2014-cü ildə "Shepperton Studios"da başladı.
Elə həmin ilin avqust ayında filmin çəkilişləri Qloster (rus.) şəhərinin doklarında(rus.) davam etdirildi — nəticədə 4 tarixi gəmi: "Kathleen and May", "Irene", "Excelsior" və "Earl of Pembroke" istifadə edildi. Sonuncu gəminin adı film üçün xüsusi olaraq "The Wonder" adıyla əvəz olundu. Основные съёмки завершились 31 октября 2014 года. Əsas çəkiliş 31 oktyabr 2014-cü ildə başa çatdı. Xüsusi effektlərin və filmin tərtibatı 26 yanvar 2015-ci ildə başa çatdı.
Premyerası
Filmin premyerası 10 may 2016-cı ildə Londonda baş tutdu; Mayın 27-də film ABŞ-nin kinoteatrlarında nümayiş olundu. Film 18 oktyabr 2016-cı ildə DVD, Blu-ray və rəqəmsal formatda yayımlandı (Walt Disney Studios Home Entertainmentin(rus.) distribyutorluğu vasitəsilə).
Musiqisi
Filmin musiqisi bəstəkar Denni Elfman (rus.) tərəfindən yazılmışdır və filmin buraxılış günü (27 may 2016) Walt Disney Records (rus.) etiketi ilə yayımlandı.
Musiqi siyahısı
"Just Like Fire" istisna olmaqla bütün musiqilər Danny Elfman tərəfindən yazılmışdır.
Tənqidi
Film kino tənqidçiləri tərəfindən əsasən mənfi rəy aldı. İcmal aqreqatoru Rotten Tomatoes, 215 rəy əsasında ortalama reytinqi 10-dan 4.6 olaraq 30% verdi. Metacritic, 100-dən 34% reytinqi olduğunu bildirdi.
Erigeron scopulinus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Şimali Koreya milli futbol komandası
Şimali Koreya milli futbol komandası — Koreya Xalq Demokratik Respublikasının futbol üzrə milli yığma komandası
Tarixi
1960-cı illərdə parlayan, DÇ-1966-dan sonra isə qəflətən yoxa çıxan və yalnız 1969-cu ilin dekabrında Əlcəzairlə yoldaşlıq matçı keçirən koreyalılar 1968-ci ildə Olimpiya Oyunları, 1968-ci ildə Asiya Kuboku, 1970-ci ildə isə dünya çempionatını qulaqardına vurmuşdular. Şimali Koreya millisinin belə qapalı qalmağı təbii ki, özünəməxsus rejimə malik ölkəyə xas məziyyətlərdən biri olduğundan sırf idman məqamları ilə izah edilməməlidir.
Ölkə yığmasının dünya çempionatındakı uğuru Kim Çen İrə siyasi karyeraya parlaq başlamağa imkan verdi. Gənc yaşlarına rəğmən, Şimali Koreyadakı "çuçxe" rejiminin banisinin oğlu ölkənin hakimiyyət elitasının ən yuxarı pillələrinə çıxdı və 30 yaşı tamam olmamış hakim partiya sədrinin müavini oldu. Təbii ki, belə sürətli yüksəlişdə futbol onun üçün ikinci plana keçdi, müəyyən mənada öz axarı ilə yaşamağa başladı.
Mulk surəsi
67-ci surə
əl-Mulk (Mülk və ya hakimiyyət) surəsi (Məkkədə nazil olmuşdur, 30 ayədir)
Şimali Koreya milli futbol komandası
Kal qalan "Çxollima"
Dünya çempionatlarının seçmə mərhələlərində qələbələr təki stabil nəticələr üçünsə "Çxollima" hələ yetişməmişdi. Asiya futbolunun səviyyəsinin çox aşağı olmasına rəğmən, yığma zəifdi.
Təbii, inkişaf resepti vardı. Bunun üçün ölkə çempionatı inkişaf etdirilməli, beynəlxalq matçlar oynanmalı, futbolçular yetişdirilməliydi. Bəla onda idi ki, belə inkişaf mütləq şəkildə məğlubiyyətlərlə müşayiət ediləcəkdi. Şimali Koreya rəhbərliyi isə bunu əsla istəmirdi. Gerçəkdən də, Cənubi Afrikada keçirilmiş dünya çempionatında Portuqaliya yığmasına biabırçı hesabla uduzmaq ağrılıdı, amma dünyanın sonu deyil. Lakin mundialın seçmə mərhəələsində Kampuçiya və ya Laos yığmasına, ya da Cənubi Koreya və yaxud İsrail millisinə uduzmaq rəsmi Pxenyan üçün həddən ziyadə pis nəticə olardı.
Məhz bu səbəbdən Şimali Koreya yığması şöhrətinin ən yüksək pilləsində kölgəyə çəkilərək öz mətində bişməyə başladı. Siyasi şərait də buna sövş edirdi.
O vaxt Şimali və Cənubi Koreya arasında münasibətlər həddən ziyadə pisləşdi, Pxenyandakı təcrid tədbirləri gücləndi. Məzkur vəziyyətdə futbolçuların qaçış riski və ya acı məğlubiyyətlərin ola biləcəyi beynəlxalq matçlar Pxenyan rejimi üçün əlverişsiz variantlardı.
Çox sonralar Şimali Koreya beynəlxalq matçlara qayıdanda bəlli oldu ki, "öz qüvvəsinə arxalanmaq" prinsipinə əsaslanan çuçxe siyasəti böyük futbolda tam tərsinə, pis nəticələr verir. "Çxollima" 1972-ci il Olimpiadası və DÇ-1974-cü ilin seçmə mərhələlərini keçə bilmədi. Bunun müqabilində 1974-cü ildə Asiya Oyunlarına düşən komanda normal futbol nümayiş etdirmədi.
Ölkə rəhbərliyi futbolda məğlubiyyətlərə daha normal yanaşmağa başladı, ya da başları futbola qatışmamışdı - bilinmir. Lakin məğlubiyyətlərdən sonra Şimali Koreya yığması yoxa çıxmadı.
Əksinə, komanda 1978-ci ilin Asiya Oyunlarında qızıl medalı Cənubi Koreya millisi ilə bölüşdürdü, sonra da 1980-cı ildəki Asiya Kubokunda 4-cü yeri tutdu. Di gəl ki, 1982-ci ildəki Asiya oyunlarında Şimali Koreya yığması yarımfinalda Küveyt millisinə uduzulan matçdan sonra hakimə hücuma görə iki illik diskvalifikasiyaya məruz qaldı.
"Pişiklər üzərində məşq"
2000-ci illərin əvvəllərində Şimali Koreya millisi üçüncü dəfə beynəlxalq matçlara qayıtdı. Həmin qayıdış 30 il əvvəlki hadisələri xatırladırdı. 2000-ci il Asiya Kubokuna dərhal qatılmaq cəhdinin uğursuzluğu, DÇ-2002-nin seçmə mərhələsinə qatılmaqdan imtina və sonra Tayland Kral Kubokunda "pişiklər üzərində məşq" və bu turnirdə üçüncü qələbə.