cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yardarlıq
Yardarlıq — torpaq icarəsi forması; torpaq mülkiyyətçisinə icarə haqqı məhsulla ödənilir. Xırda kənd təsərrüfatı istehsalçılarının, əsasən, kapitalizməqədərki və zəif inkişaf etmiş kapitalist istismarı formasını xarakterizə edir. Kapitalist istehsal münasibətlərinin yaranması şəraitində yardarlıq feodal torpaq icarəsindən kapitalist torpaq icarəsinə keçid forması idi. Yardarlıq feodalizm qalığı kimi bir sıra inkişaf etmiş kapitalist ölkəsində (ABŞ, İtaliya, İspaniya) hələ də qalmaqdadır. Şərqin bir çox ölkəsində (məsələn, Hindistanda) yardarlıq icarə münasibətləri formaları arasında mühüm yer tutur. Oktyabr inqilabından əvvəl Azərbaycanda yardarlıq yarımicma formasında mövcud olmuşdur.
Formula
Formula – [lat. formula – forma, qayda] 1)düstur; 2)hüquqda hər hansı hüquq qaydasının, hüquq münasibətinin, qanunun və i.a. dəqiq ümumi tərifi; formula müəyyən şəraitdə bütün xüsusi hallara əlavə edilir.
Mütəvəlli
Əmlakın vəqf edilməsi "vəqfnamə" adlanan xüsusi fərmanla rəsmiləşdirilirdi. Vəqfı idarə edən şəxs mütəvəlli və ya nazir adlanırdı. Bu vəzifə irsi də ola bilərdi. Vəqf edilmiş əmlak,irsi nə satüa,nə bağışlana,nə də girov qoyula bilərdi.
Süpürgə
250px|thumb|Süpürgə və xəkəndaz
Süpürgə qədim zamanlardan vardır.Onunla daha cox evi təmizləyirlər.Yalnız evi yox həyətidə təmizləmək üçün həyət süpügəsidə vardır.İndi müasir dövrdə tozsorandan istifadə olunur.
Kontinuum
N natural ədədlər çoxluğu L çoxluğunun müəyyən altçoxluğuna qarşılıqlı birqiymətli inikas etdirilə bilər. Amma natural ədədlər çoxluğu L çoxluğunun özünə qarşılıqlı birqiymətli inikas etdirilə bilməz. Beləliklə, L çoxluğu natural ədədlər çoxluğundan güclüdür.
Kontinuum gücə həm də n ölçülü fəzanın düz xətlərinin nöqtələri çoxluğu malikdir.
[0,1] parçasında təyin olunmuş funksiyalar çoxluğunun gücü kontinuum gücdən böyükdür.
Uzun illər boyu riyaziyyatçılar belə bir problemi həll etmiş və çalışmışlar: “Elə bir çoxluq varmı ki, gücü hesabidən böyük olsun, kontnuumdan kiçik olsun”.
Keçən əsrin 60-cı illərində amerikan riyazıyyatçısı P.Koen və ondan asılı olmayaraq və demək olar ki, eyni vaxtda çex riyazıyyatçısı P.Vopenka isbat etdilər ki, o cür çoxluğun varlığı və yoxluğundan heç biri çoxluqlar nəzəriyyəsinin qalan aksiomlarına zidd deyil (bu ona oxşayır ki, paralellik aksiomunu, yaxud onun inkarını qəbul etmək həndəsənin qalan aksiomlarına zidd deyil).
Ədəbiyyat
1. M.Mərdanov, S.Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.
2. "Azərbaycan Sovet Ensklopediyası" I-X cild, Bakı 1976-1987.
Adi hekayə (film, 1999)
Adi hekayə filmi rejissor Devid Linç tərəfindən 1999-cu ildə ekranlaşdırılmışdır. Əsas rolları Riçard Farnsuort və Sissi Speysek ifa edirlər.
Məzmun
İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı olan qoca Elvin Streyt qızı Roza ilə birgə Ayovada yaşayır. Günlərin bir günü o 600 km uzaqlıqda-Viskonsində yaşayan qardaşı Laylın insult keçirdiyini öyrənir. 10 illik küsülülüyü unudaraq onu ziyarət etmək qərarına gəlir. Gözləri zəif gördüyündən onun sürücülük hüququ yoxdur, avtobusla getməyə nifrət edir. Nəhayət, o 1966-cı ilin qazon traktoru ilə yola düşmək qərarına gəlir.
Yolda Elvinə müxtəlif adamlar köməklik göstərir və o, qardaşı ilə görüşməyə nail olur.
İsa bulağı
İsa bulağı — Şuşa rayonu ərazisində məşhur bulaqlardan və tarixi yerlərdən biri.
İsa bulağı Şuşa şəhərindən iki kilometr aralı, dəniz səviyyəsindən təqribən 1500 metr hündürlükdə, meşədə yerləşir. Azərbaycan təbiətinin nadir incilərindən sayılır. Bu hidronim haqqında yerli əhalinin məlumatına görə, bulaq XVIII əsrdə ilk dəfə onu qalın meşəlikdə üzə çıxarmış İsa adlı əkinçinin adını daşıyır.
Bərpası
Vətən müharibəsindən sonra İsa Bulağı Şuşa Şəhəri Dövlət Qoruğu İdarəsi tərəfindən tam bərpa edilib.Bulağın özü mərmərdən hazırlanıb, İsa Bulağı sözü isə milli ornamentlə yazılıb və bulağın su təminatı da tam bərpa olunub.
Petrogale concinna
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Maddalena Muçumeçi
Maddalena Muçumeçi — İtaliyanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Maddalena Muçumeçi, İtaliya yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Final görüşündə Yunanıstan yığmasını 11:10 hesabı ilə məğlub edən İtaliya yığması, Afina Olimpiadasını qızıl medalına sahib oldu.
Daha sonra Maddalena Muçumeçi, İtaliya yığmasının heyətində 2008-ci ildə Çinin ev sahibliyində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Beşinci pillə uğrunda görüşdə Çin yığmasına 8:10 hesabı ilə məğlub olan İtaliya yığması, XXIX Yay Olimpiya Oyunlarını altıncı pillədə başa vurdu.
Formal
Formal – 1)rəsmi, qanuni formaya uyğun olan. Məsələn, formal sübut, formal təsir; 2)yalnız forma (zahir) üçün olan, işin həqiqi vəziyyəti ilə hesablaşmayan, rəsmiyyətçilik xatirinə olan. Formal məntiq – təfəkkürün elementar qanun və formaları haqqında elm.
Formal məntiq – təfəkkür haqqında elm.
Ignite (mahnı)
Qəbul
2016-cı ilin iyulunda Charapedia istifadəçiləri tərəfindən bu mahnı qadın müğənni tərəfindən ifa olunan ən yaxşı 11-ci (143 səs) anime mahnısı seçilmişdir.
İrəc İskəndəri
İrəc İskəndəri(d. 1908, ö. 1985 ) - İranlı kommunist siyasətçi idi. Qacar şahzadəsi olaraq fransız təhsili almışdı. O, İran Tudə Partiyasının baş katibi və parlamentin bir üzvü idi. 1946-cı ilin yayında o, Qəvam koalisiya kabinetində Ticarət və Sənaye naziri seçildi.
Nadar
Nadar (fr. Nadar, əsl adı Qaspar Feliks Turnaşon, fr. Gaspard-Félix Tournachon; 6 aprel 1820 – 21 mart 1910) — məşhur fransız fotoqrafı, karikaturaçısı və hava səyyahı.
Ficus pallida
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Petrogale godmani
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Vətənin yüksək səması altında (film, 1987)
Məzmun
"Vətənin yüksək səması altında", "1000 il" və "Yaddaş" filmləri kinotrilogiyaya daxildir. Bu filmlərdə Azərbaycan tarixi (qədim dövrlər, Qafqaz Albaniyasında minillik çarlıq və XII əsrdən XVI əsrə qədərki dövr) öz əksini tapmışdır.
Əşlə
Əşlə — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Multimedia Qalereyası (AMEA)
400px|thumb|right|multimedia qalereyası Multimedia Qalereyası - AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunda yaradılmış və AMEA-da keçirilən bütün tədbirlərdən çəkilmiş şəkil və video-fayllarının toplanması və saxlanmasını həyata keçirən qalereya.
Yaranma səbəbi
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) yarandığı dövrdən görkəmli elm xadimlərinin fəaliyyətinin əks olunmamasının səbəbi, foto və s. materialların olmaması və ya kifayət qədər az olmasıdır. 2003-cü il science.az portalının fəaliyyət göstərməsi ilə AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun mütəxəssisləri tərəfindən müxtəlif tədbirlərdən fotoşəkillər çəkilmişdir. Çəkilən şəkillərin, videomaterialların bulud texnologiyalarında etibarlı şəkildə qorunub saxlanmasına ehtiyac duyulurdu. AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun mütəxəssisləri tərəfindən hazırlanmış Multimedia Qalereyası bütün bu resursları toplayaraq lazım olan informasiyanı açar sözlərinin köməyi ilə asanlıqla əldə etməyə imkan yaradır.
Fəaliyyəti
Multimedia Qalereyası AR Prezidentinin elm sahəsinə qayğısını əks etdirən AMEA Rəyasət Heyətinin rəsmi görüşləri, eləcə də AMEA-nın keçirdiyi mötəbər tədbirlərdən materialları özündə əks etdirir. AMEA-nın institut və təşkilatlarında keçirilən konfrans və iclaslar, görüşlər, hesabatlar və s. Multimedia Qalereyasında strukturlaşdırılmış şəkildə toplanır. AMEA-nın institut və təşkilatlarının yeni avadanlıqlarla təchizatını əks etdirən fotomateriallar dövlətin elmə qayğısının bariz nümunəsidir. Qalereya eyni zamanda çoxşaxəli axtarış imkanlarına malikdir. Multimedia Qalereyasına ElmTV tərəfindən çəkilmiş videolar yerləşdirilir. Burada AMEA RH və AMEA-nın müxtəlif qurumları tərəfindən keçirilən mühüm elmi tədbirlər haqqında video-informasiya yayımı ətraflı əks olunur.
Fiziki imkanları
İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun Multimedia Qalereyası böyük yaddaş imkanlarına malikdir. Hal-hazırda 72299-ə yaxın şəkil və 417 videolamaterial yerləşdirilib. Bu resurslar açar sözlərin köməyi ilə asanlıqla əldə olunur. Qalereya adminlər vasitəsilə idarə olunur, materiallar tədbirin adı, məkanı və tarixinə uyğun yüklənir və axtarışı asanlaşdırmaq üçün digər açar sözləri yazılır, şəkil və videolar axtarışa hazır vəziyyətə gəlir. İstifadəçilər üçün də açar sözləri vasitəsilə axtardığı materialı əldə etmək mümkündür
Əlif Hacıyev
Əlif Lətif oğlu Hacıyev — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Xocalı soyqırımı şəhidi.
Erkən illəri
Əlif Hacıyev 1953-cü il iyunun 24-də Xocalı şəhərində doğulmuşdur. O, ailənin üçüncü övladı idi. Uşaqlıqdan çörək qazanardı və balıq tutardı.
1970-ci ildə məktəbi bitirərək, Xankəndi şəhərində sürücülük peşəsinə yiyələnmişdir. 1971-ci ildə ordu sıralarına çağırılmışdır. Hərbi xidməti Minsk şəhərində keçmişdir. 1973-cü ildə ordudan tərxis olunaraq, Xankəndi Avtonəqliyyat Müəssisəsində sürücü işləmişdir. 1974–1984-cü illərdə Belorusiya DİN-nin və Azərbaycan SSR DQMV-nin daxili işlər orqanlarında müxtəlif vəzifələrdə işləmişdir. 1976-cı ildə SSRİ DİN-nin Frunze adına Xüsusi Orta Milis Məktəbinə daxil olmuşdur. 1979-cu ildə həmin məktəbi bitirmiş, 1981-ci ildən təhsilini SSRİ DİN-nin Akademiyasında davam etdirmişdir.
DQMV-də işləyərkən uzun müddət fəaliyyət göstərən gizli millətçi mərkəzi ifşa etməyə çalışmışdır. Buna görə də erməni millətçiləri onu saxta ittihamlarla günahlandıraraq, 10 il həbs cəzasına məhkum etmişdilər. Ermənilər onun sırıqlısının cibinə saxta pul qoyaraq, əməliyyat qrupu təşkil edib öz kabinetində həbs etdirdilər. Cəzasını çəkmək üçün Rusiyanın Nijni Tagil şəhərinə göndərilmişdir. 1987-ci ildə onun işinə yenidən baxılmış, 10 il həbs cəzası 6 ilə endirilmişdi. O, 1989-cu ilin fevral ayının 20-də əfv olunaraq azadlığa çıxdı.
Şəxsi həyatı
1981-ci ildə Əlif Hacıyev Qalina xanım ilə ailə həyatı qurmuş və ömrünün sonuna qədər onunla evli idi. Zərinə və İradə adlı qızları yadigar qalıb.
Ficus pantoniana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əlif Hacıyev
Qarabağ müharibəsi və döyüşlərdə iştirakı
Hacıyev 1990-cı ildə Xocalıya qayıdır və Dağlıq Qarabağ üzrə Təşkilat Komitəsində, Qarabağa Xalq Yardımı Komitəsində fəaliyyət göstərərək erməni millətçilərinə qarşı mübarizəsini yenidən davam etdirir. O, 1990-cı ilin dekabr ayında daxili işlər orqanlarına yenidən bərpa olunur və Xocalı hava limanı xətt daxili işlər bölməsinə rəis təyin edilir. Eyni zamanda Xocalı hava limanının komendantı olur. Gördüyü işlərinə görə 1991-ci ilin dekabr ayında ona mayor rütbəsi verilir.
Xocalı hava limanının strateji əhəmiyyətini başa düşən ermənilər hava limanını zor gücü ilə ələ keçirməyə çalışırlar. Bunun üçün Xankəndindən içərisində 100-ə yaxın erməni döyüşçüsünün olduğu iki avtobus gəlir. Ermənilər hava limanını mühasirəyə alır və axşam saat 10-a kimi oranı boşaltmaq üçün azərbaycanlılara vaxt verirlər. O zaman Xocalı hava limanında növbədə cəmi 30-a yaxın əməkdaş var idi. Hava limanını əldən verməmək üçün Əlif Hacıyev zirək üsul işlədir. O, hava limanı binasındakı otaqların birində səsgücləndiricinin qarşısına keçir və əmr veririr ki, "filan batalyon filan cəbhəyə, filan batalyon filan cəbhəyə və s. keçsin". Ermənilər elə başa düşür ki, burada azərbaycanlılardan ibarət böyük bir polk var. Buna görə də hava limanını tərk etmək məcburiyyətində qalırlar.
Ölümü
1992-ci ilin fevralın 25-də Əlif Hacıyev və onun dəstəsi səhər saat beşə qədər düşmənə ciddi müqavimət göstərdilər. Amma döyüşlər qeyri-bərabər qüvvələr arasında gedirdi. O, həmin gecə meşədə sakinləri yola salıb geri qayıdanda, balaca bir oğlan uşağına papağını hədiyyə edib. Ona demişdi ki,
Qayıtsam, papağımı qaytararsan. Yox, əgər qayıtmasam, papağımı yadigar saxlayarsan.
Əlif Hacıyev yenə gücünə, adamların etibarına və etimadına inanıb geri çəkilmədi. İlk növbədə dinc əhalini nisbətən təhlükəsiz yerə çatdırmağa cəhd göstərdi. Qanlı döyüş gecəsində adamların bir hissəsini Ağdamın Şelli kəndinə çatdıra bildi. Amma hələ də təhlükədə xeyli adam vardı və bu adamlar Əlif Hacıyevin yolunu gözləyirdi. Belə məqamda Hacıyev bir an belə dinclik tapmırdı, qətiyyətlə yenidən geriyə döndü. Avtomatın darağını dəyişərkən erməni gülləsi Əlif Hacıyevin qəlbinə sancılır.
Onun cəsədi Xocalıda 5 gün böyürtkən kolunun dibində qalmışdı. Onun Nazim adında işçisi, Hacıyev vurulanda böyürtkən kolunun dibində onun yerini rahatlayıb, sırıqlısını da üstünə örtmüşdü. Nazim oradan Əlif Hacıyevin cəsədini götürəndə ermənilərdən biri deyib ki: "Əgər bilsələr bu Əlifin meyididir, ermənilər onu sizə verməyəcəklər". Ona görə də, Hacıyevin cəsədini maşında o biri meyidlərin altında gizlədib gətirmişdi.
Bakının Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
İrsi və xatirəsi
Bakının Nizami rayonundakı küçələrdən biri onun adını daşıyır. Haqqında "Əlif. Xocalı" adlı sənədli film çəkilib.
Təltif və mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 iyun 1992-ci il tarixli 831 saylı fərmanı ilə mayor Əlif Lətif oğlu Hacıyev ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür.
Xanməmmədli (Neftçala)
Xanməmmədli — Azərbaycan Respublikasının Neftçala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Neftçala rayonunun Qaçaqkənd inzibati ərazi vahidində kənd. Bala Kür çayının sahilində, Salyan düzündədir. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin birinci yarısında Şorsulu kəndindən ayrılmış xanməmmədli nəslinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.
Tarixi
Qaçaqkənd inzibati ərazi vahidində kənddir. Bala Kür çayının sahilindədir. Salyan düzündədir, Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin birinci yarısında Şorsulu kəndindən ayrılmış xanməmmədli nəslinə mənsub ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.
Petrogale inornata
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Villem Rubruk
Villem Rubruk və ya Qilom de Rubruk – flamand səyyahı, Fransiskançılar ordeninin üzvü, rahib.
Təqribən 1220-ci ildə (bəzi məlumatlara görə 1210 ya 1230-cu ildə) Flandriyanın Rubruk (yerli adı Reysbrukdur; indiki Brüssel yaxınlığındadır; həmin adın latın variantı olan «Rubruk»u səyyah özünə soyad götürmüşdür) kəndində anadan olmuş, təqribən 1270-ci ildə vəfat etmişdir.
мини|300п|Rubrukun səyahət yolu|thumb|right Rubruk Roma papası IV İnnokenti (1243-1254) və Fransa kralı IX Lüdovik (1226-1270) tərəfindən Qaraqorumda Böyük Monqol hökmdarı Munke xanla (1251-1259) diplomatik danışıqlar aparmaq üçün yola salınmışdı. O, səfərə çıxarkən Yaxın Şərqdə VII Xaç müharibəsi (1248-1254) gedirdi. Fransa kralı IX Lüdovik də bu zaman Ön Asiyada idi; fransız səlibçilərinə başçılıq edirdi. Ondan əvvəl Andre Lonjümönü monqol sarayına yola salınmışdı. Lonjümönün uğursuz səfərindən sonra Rubruk da monqol sarayına göndərildi. Özündən əvvəl monqol sarayına göndərilmiş Ciovanni Karpini və Andre Lonjümö kimi Rubruk da Xaç müharibələrində (1096-1270) səlibçilərə qələbə qazandırmaq üçün monqolları arxadan səlcuqlara qarşı qaldırılmalı idi. Bu yolla monqolların başını xristian dünyasının xeyrinə qarışdırmaq mümkün olsaydı, eyni zamanda onların Avropa üçün törətdiyi təhlükə də öz-özünə aradan qaldırılmış olardı. Bundan başqa, monqol sarayında təkallahlı dinə meyil göstərildiyini bilən Roma papaları monqol hökmdarları ilə xristianlığın qəbulu barədə də danışıqlar aparmaq niyyətində idilər.
1253-1255-ci illərdə Böyük Monqol İmperiyasının paytaxtı Qaraqoruma səyahət zamanı Vilhelm Rubrukun qarşısında vəzifələr qoyulmuşdu. Rubruk mənzil başına getmək üçün əvvəlcə səfər yoldaşı italyan rahibi Bartolomeo ilə birlikdə 1252-ci ildə Fələstindən IX Lüdovikin hərbi düşərgəsindən Konstantinopola gəldi. O, burada Latın imperatoru II Balduinlə görüşdü, ondan müvafiq məktub-zəmanət aldıqdan sonra 1253-cü il mayın 7-də səfərinə davam etdi.
Konstantinopoldan sonra Krıma gəldi, bütün yarımadanı keçib Azov sahillərinə, oradan isə Qıpçaq düzündən (Donla Volqa arasındakı düzlərdən) keçib monqolların indiki Volqoqrad yaxınlığındakı ordugahına – Saray-Batuya (indiki Həştərxan vilayətindəki Selitrennoe kəndi) yetişdi. Fransa elçisi Batu xan tərəfindən qəbul olundu.
Buradan isə o, Orta Asiya vasitəsilə Böyük xanın iqamətgahına – Qaraqoruma yola salındı. 1253-cü il dekabrın 27-də o, artıq, Böyük Monqol imperiyasının paytaxtı olan Qaraqorum şəhərində idi. Lakin əvvəlki xristian missionerləri kimi Rubruk da nə monqolları qərb dövlətlərinin tərəfində İslam aləminə qarşı Xaç müharibələrinə cəlb edə bildi, nə də monqol sarayına xristianlıq toxumu səpməyə müvəffəq oldu. Əksinə, Böyük xan tələb etdi ki, Fransa kralı onun qarşısında vassallıq – asılılıq andı içməlidir. Beləliklə, Monqol hökmdarlarından rədd cavabı alan səyyah 1254-cü il iyulun 10-da Qaraqorumdan geriyə yola düşdü (yol yoldaşı Bartolomeo isə Qaraqorumda açılmış katolik kilsəsində “müqəddəs borcunu” yerinə yetirmək – katolikliyi yaymaq üçün qaldı). Balxaş gölünün şimalından keçib Volqaboyuna çatan Rubruk buradan cənuba doğru endi və Azərbaycana gələn karvan yolu ilə Dərbəndə, oradan da Şamaxı və Muğan düzü vasitəsilə Naxçıvana yetişdi. IX Lüdoviqin elçisi Naxçıvandan sonra Kiçik Asiyaya, oradan Kiprə, sonra Antioxiyaya, nəhayət, 1255-ci il avqustun 12-də Trablisə (Tripoliyə) çatdı. Səyyahın Qaraqorumdan Trablisə gəlib çatmasına bir il bir aydan çox vaxt lazım gəlmişdi. Lakin səyyah burada kral IX Lüdoviki tapa bilmədi. O, müharibədə Misir sultanına əsir düşmüş, külli-miqdarda vəsaitlə özünü satın alıb Fransaya qayıtmşdı. Beləliklə, səyyah Suriyanın Akkona (Akka) şəhərində qalıb özünün məşhur səyahətnaməsini yazdı. Rubruk səyahətnaməsi, onun Asiya ölkələri barədə şəxsi müşahidələrinə əsaslanan maraqlı məlumatları Avropada Şərq haqqında, xüsusən, Böyük Monqol İmperiyası barədə biliklərin genişlənməsində mühüm rol oynadı. Rubruk səyahətnaməsi 1589-cu ildən başlayaraq dəfələrlə müxtəlif Avropa dillərində nəşr olunmuşdur.
Rubruk və Azərbaycan
Böyük Monqol xanı ilə danışıqlar aparıb qayıdarkən Rubrukun yolunun bir hissəsi Azərbaycandan düşdü. O, Azərbaycan ərazisinə Dərbənd keçidindən daxil oldu. Onun Azərbaycan haqqında ilk məlumatı Dərbənd haqqındadır. Səyyah Dərbəndi «Dəmir qapı» adlandırır və Dərbənd səddini Makedoniyalı İsgəndərin «barbar tayfaları»nın (yəni türkdilli tayfaların) cənuba – Azərbaycan ərazisinə axınının qarşısını almaq üçün çəkdirdiyini söyləyir. Səyyahın məlumatına görə, şəhər hələ o zaman şərqdə - Xəzərin sahilindən başlayıb, qərbdə dağın zirvəsinə qədər uzanırmış... Dağın zirvəsində isə möhkəm qala ucalırdı. “Bu şəhərdən aşağıdakı torpaq əvvəllər bu dünyanın əsl cənnəti hesab olunurdu”. Bundan sonra səyyah Xəzər sahilləri ilə “Şamaxı adlı böyük şəhər”ə gəldi, buradan “Muğan adlı böyük bir düzə” endi. Kür çayından bəhs edən səyyah “bu çayda əla qızıl balıqlar olduğunu” qeyd edir. Arazboyu ilə hərəkət edən Rubruk, nəhayət, qədim Azərbaycan şəhəri, “əvvəllər hansısa böyük bir şahlığın paytaxtı, çox böyük və çox gözəl bir şəhər olmuş” Naxçıvana yetişdi. Səyyah yazır ki, indi bu şəhər “tatarlar tərəfindən demək olar ki, səhraya döndərilmişdir”.
Bessatsu Shōnen Magazine
— Kodansha nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunan aylıq şonen manqası jurnalı. Jurnal yayım həyatına 2009-cu ilin sentyabrında Kodansha nəşriyyatının "Weekly Shōnen Magazine" adlı digər jurnalının spin-offu kimi başlamışdır.
Parma FK
"Parma" və ya rəsmi olaraq "Parma Kalço 1913" ( — Emiliya-Romanya regionunun Parma şəhərini təmsil edən İtaliya peşəkar futbol klubu. Hazırda İtaliyanın səviyyəcə 2-ci sayılan Seriya B-də çıxış edir.
1913-cü ilin dekabr ayında "Parma Futbol Klubu" adı ilə təsis olunan klubun ev stadionu 1923-cü ildən 27,906 yer tutumu olan Ennio Tardini stadionudur, hansına ki çox vaxtı qısa olaraq İl Tardini deyilir.
2003-cü ilin sonlarına baş verən Parmalat qalmaqalına görə klubun maliyyə problemləri başladı, nəticədə klubun baş şirkəti dağıldı və 2007-ci ilə qədər klub nəzarət edilən idarəetmə altında fəaliyyət göstərirdi. Klub 2015-ci ildə müflis elan edildi və Seriya D- də yenidən quruldu və 2018-ci ildə Seriya A-ya qayıtdı.
Dörd fəsil xalçaları
Dörd fəsil xalçaları — Təbriz xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları. Təbrizdə "Dörd fəsil" ənənəvi təsvirli xalçalar istehsal olunurdu (İlin dörd fəsli). Bu xalçalarda mövzu dəyişməz olaraq qalırdı, kompozisiya isə rəssasmın zövqü və baxışlarına uyğun dəyişirdi. Kompozisiyasına görə orta sahə hər biri ilin bir fəslini simvolizə edən ənənəvi dörd yerə ayrılır.
Təbriz xalçaçılıq sənəti
Təbriz xalçaçılıq sənətinin çiçəklənmə dövrü XII–XVI əsrlərə aiddir. Təbriz məktəbinin XVI əsr qızıl dövrünün 200-ə qədər şah əsəri miniatür rəssamlıq sənəti ilə toxuculuğun harmonik birləşməsi, peşəkar rəssam və xalçaçıların yüksək ustalığı ilə səciyyələnir. Təbriz xalçaları arasında saray üçün toxunan iri xalılar daha məşhur olub. Sərdabələri, məqbərələri bəzəmək üçün böyük ölçüdə xalçalar toxunub. Hətta xalçaların toxunmasında ipəkdən, bahalı daş-qaşdan da istifadə olunub. Xalça üzərində əks olunan hər bir ornamentin özünün simvolik mənası olub. Alimlər illərdir bunun tədqiqatı ilə məşğul olurlar.
Təbriz xalçaları  kompozisiya baxımından mürəkkəbliyi, naxışlarının incə və nəfisliyi, ən başlıcası isə dinamikliyi ilə göz oxşayır. Bu xalça qrupu incə naxışlı kompozisiyalarla yanaşı, həm də süjetli xalçaların toxunması ilə seçilir (“Leyli və Məcnun”, “Ovçuluq”, “Dörd fəsil”, Dərvişlər” və s.).
Təbrizdə “Dörd fəsil” ənənəvi təsvirli xalçalar istehsal olunurdu (Ilin dörd fəsli). Bu xalçalarda mövzu dəyişməz olaraq qalırdı, kompozisiya isə rəssasmın zövqü və baxışlarına uyğun dəyişirdi. Kompozisiyasına görə orta sahə hər biri ilin bir fəslini simvolizə edərək ənənəvi dörd yerə ayrılır. Xalçaların ən dəyərlisi onun ilmələrinin həm sayca, həm də çalarca zəngin olmasıdır ki, bu sahədə Təbriz xalçaları birinciliyini bu günə qədər qoruyub saxlayır.
Ficus panurensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Petrogale herberti
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Nadejda Zaxarova
Nadejda Dmitriyevna Zaxarova (9 fevral 1945-ci ildə anadan olmuşdur; Pskov vilayəti, Kudeverski rayonu, Qolovanovo kəndi) - sovet basketbolçusu. SSRİ əməkdar idman ustası (1970).
1958-1976-cı illərdə "Spartak" (Leninqrad) basketbol klubunda çıxış etmişdir. O, 1977-1978-ci illərdə 1978-ci ildə "Qızıl Diana" prizi uğrunda turnirin qalibi olmuş SSRİ gənclərdən ibarət yığma komandasının məşqçisi olmuşdur. N.Zaxarova Rusiyanın əməkdar məşqçisidir (1995). Hazırda basketbol üzrə Sankt-Peterburq 1 nömrəli Olimpiya ehtiyatları məktəbinin məşqçi müəllimidir. Əri SSRİ-nin əməkdar idman ustası Stanislav Qelçinskidir.
Şıxakəran
Şıxakəran — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Şıxakəran kəndi Xolmili kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla Şıxakəran kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.
Petrogale lateralis
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Übeyd mədəniyyəti
thumb|Son Übeyd mədəniyyətinə aid qab thumb|right|450px|(Eradan əvvəliki Avropa-Übeyd mədəniyyəti xərtənin sağ yanı altındadı, palıdı rənglə qeyd olunub.) Übeyd mədəniyyəti və ya Obeyd mədəniyyəti — enolit dövrünə aid mədəniyyət.
Ümumi məlumat
E.ə. V minillikdə Yaxın Şərqdə, xüsusilə Mesopotamiyada mədəni inkişafın yüksək səviyyədə olmuşdur. Məhz bu dövrdə ilk dəfə olaraq Mesopotamiyada qədim şəhər mədəniyyətinin meydana çıxdığını, Şumer mədəniyyətinin bünövrəsinin qoyulmuşdur. E.ə. V minillikdə Cənubi Mesopotamiyada mövcud olmuş Ubeyd arxeoloji mədəniyyəti e.ə. V minilliyin birinci yarısında daha da inkişaf edərək yayılmış və Mesopotamiyanın şimal əyalətlərini əhatə etmişdir.
Мəlum olduğu kimi, Ubeyd mədəniyyəti protoşumerlərə və şumerlərə aid edilir. Şumer dili Hind-Avropa dilləri ilə qohum olmamış, onun türk dilləri ilə bağlı olmasına dair inkaredilməz dəlillər aşkar olunmuşdur. Bu mədəniyyət üçün xarakterik olan arxasıüstə uzadılmış skeletlərin Мesopotamiyada yayılması şumerlərin gəlişi ilə əlaqələndirilir.
Melaniya Qreqo
Melaniya Qreqo — İtaliyanı təmsil edən su poloçusu.
Amuda
Amuda — Suriyanın Əl-Həsəkə mühafəzəsinin Əl-Qamışlı rayonunun Amuda nahiyəsində şəhər. 2004-cü ildə keçirilmiş əhalinin siyahıyaalmasına görə, şəhərin əhalisi 26.821 nəfərdir.
Coğrafiya
Amuda Suriyanın Türkiyə ilə olan sərhədində, Əl-Həsəkə şəhərinin 83 km şimalında, Əl-Qamışlı şəhərinin 31 km şərqində, Əl-Qamışlı ilə Rəsulayn arasındakı yolun üzərində yerləşir. Amuda dəniz səviyyəsindən 461 metr yüksəklikdə yerləşir.
Ləçəkturunc xalçaları
Ləçəkturunc xalçaları — Təbriz xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
Ficus pulchella
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Budapeşt Tibbi Baytarlıq Universiteti
Budapeşt Tibbi Baytarlıq Universiteti — Macarıstanın paytaxtı Budapeştdə yerləşən dövlət universitetidir.
Mareeba dağ vallabisi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Aşqar
Aşqar - yanacağa, sürtkü materilallarına və s. az miqdarda əlavə edilən və onların istismar xassələrini yaxşılaşdıran preparatdır.
Kommutativlik xassəsi
Kommutativlik - Binar əməliyyatın ödəyə biləcəyi xassədir. Əgər binar əməliyyat olaraq "vurma" götürsək onda, kommutativlik xassəsini belə yazmaq olar:ab=ba
Aşqar
Tarix
Aşqarların yaranma tarixi yanacağın inkişafı və geniş tətbiqi ilə sıx bağlıdır. Birinci dünya müharibəsi zamanı benzin “Liqroin” kimi tanınan maye olub və onu antiseptik vasitə kimi apteklərdə satırdılar. O dövrdə yanacaqdoldurma stansiyaları mövcud deyildir, və avtomobil sahibkarları yanacaqı müvafiq ticarət  və kommersiya təşkilatlardan əldə edirdilər. Dünyada birinci “yanacaqdoldurma stansiyası” Almaniyanın Vislox şəhərində yerləşən aptek olmuşdu. Buradada 1888-ci ildə məşhur alman mühəndisi, dünyada birinci avtomobilin ixtiraşıcı Karl Bensın həyat yoldaşı avtomobilinin bakını doldurmuş və ilk dəfə Pforsxaym şəhərindən Manqeym şəhərinə avtomobillə səyahət etmişdir.
Tərs çay
Tərs çay və ya Tərs çay qışlağı - Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Qazax qəzasında, Dilican şəhəri yaxınlığında qışlaq.
Aşqar
Tarix
XX əsrin birinci yarısı avtomobil sənayesinin tarixində dünyanın bir çox ölkəsində avtomobil istehsalının başlanğıcı ilə xarakterizə olunur. Belə ki, məşhur avtomobil ixtiraçısı Henri Ford tərəfindən konveyer sisteminə qoyulmuş avtomobil istehsalının  təşkili və sonrakı inkişafı   yanacağın keyfiyyətinə qoyulan tələblərin artması ilə bağlı idi.
Kommutativlik xassəsi
Kommutativlik yunanca qarışdırmaq deməkdir. Buna görə kommutativlik yerdəyişmə qanunu da adlandırırlar.
Aşqar
Tarix
Birinci aşqar təqribən 90 il bundan əvvəl işlənib hazırlanmışdır. Bu - 1919-cu ildən aviasiya yanacağına  əlavə edilən və onun oktan sayını yüksəldən Ekstalin (M-metilalanin)  idi. 1929-cu ildə GM şirkəti tetraetilqurğuşunu detonasiyaya qarşı aşqarı kimi istifadə etməyə başladı. İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Almaniyada aşqarların üzərində daha çox işlənilirdi. Bu onunla bağlı idi ki, vermaxt tankların əksəriyyəti karburator mühərriklərə təchiz olunurdu. Həmçinin keyfiyyətli neft mənbəylərinin olmaması benzinin həddindən çox aşağı keyfiyyətə malik olduğuna gətirib çıxarırdı. Hal hazırda yanacağın ekoloji və istismar keyfiyyələtinə qoyulan tələblərin sərləşməsi dizel və benzin yanacağının istehsaıçıları tərəfindən xüsusi kompozisiyalı aşqarlardan istifadə edilməsini tələb edir.
Tərs çay
Əhalisi
1897-ci ildə burada 10 nəfər azərbaycanlı, 18 erməni, 4 rus yaşamışdır.
Kommutativlik xassəsi
Kommutativlik qanununa tabe olan əməliyyatlara ədədlərin toplanması və vurulmasını, çoxluqların birləşməsi və kəsişməsini, təkliflərin düzyunksiya və konyuksiyasını göstərmək olar.
Tərs çay
Əhalisi
XX əsrin əvvəllərində ləğv edilmişdir.
Aşqar
Aşqarların növləri
Aşqarların çoxu çoxfunksiyalıdır. Əmtəə yağlarında aşqarların ümumi miqdarı 15-20% təşkil edir. Aşqarların nəqlini, saxlanılmasını və baza yağlarında həll edilməsini asanlaşdırmaq üçün  tərkibində depressor və özlülük aşqarları olan  aşqar paketlərindən istifadə olunur. Adətən motor yağına aşağıdakı aşqarlar daxil olur:
Kommutativlik xassəsi
Kommutativlik qanununa tabe olmayan əməliyyatlara nümunə olaraq ədədlərin çıxılmasını və bölünməsini göstərmək olar.
Aşqar
Neft və neft məhsullarının donma temperaturunu aşağı salan depressor aşqarları
Bu qrup aşqarlar uzun molekulyar zəncirli və ağır molekulyar çəkili polimerlərdir.
Kommutativlik xassəsi
Ədəbiyyat
1. M.Mərdanov, S.Mirzəyev, Ş. Sadıqov Məktəblinin riyaziyyatdan izahlı lüğəti. Bakı 2016, "Radius nəşriyyatı", 296 səh.
Aşqar
Neft və neft məhsullarının donma temperaturunu aşağı salan depressor aşqarları
Təsir mexanizmi olduğuna görə parafinli neft və mazutlarda adətən aşağı temperaturlarda yaranan parafin kristallarının əmələ gəlməsinin qarşısını alırlar. Bu aşqarlar neft və neft məhsullarının donmasına səbəb olan kristalları modifikasiya edir və parafin matrisalarının böyüməsinin qarşısını alır.
Neft və neft məhsullarının boru kəmərlərindən ötürülməsi zamanı axıcılıq xassələrini yaxşılaşdırması üçün onlara depressor aşqarları əlavə edirlər. Depressor aşqarları neft və neft məhsullarının başqa xassələrinə heç bir təsir göstərmir və onların tərkibində olan aşqarlarla qarşılıqlı əlaqəyə girmirlər. Bu növ aşqarlar distillyasiya prosesində məhv edilir və alınan distillatın keyfiyyətinə heç bir təsir göstərmir.
Detergent-dispersləşdirici aşqarlar
Detergent-dispersləşdirici aşqarlar - şərti olaraq iki qrupa bölünür: küllü və külsüz.
Küllü detergent-dispersedici aşqarlar
Bu qrup aşqarlara alkilfenol, salisilat, alkilsalisilat və qismən tiofosafatlar daxildir.
Mühərrikin yüksək temperatur iş rejimlərində lazımi təmizliyini təmin edir.
Külsüz detergent-dispersedici aşqarlar
Yuyucu və dispersedici aşqarlara əsas etibari ilə müxtəlif metalların fenolyatları, əvəzolunmuş fenollar, onların sulfid və disulfidləri, əvəzolunmuş fenollar və formaldehidin kondensasiya məhsullarının fenolyatlarıdır.
Xitrıy adası
Xitrıy adası — Şimal Torpağı adaları qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.
Aşqar
Külsüz detergent-dispersedici aşqarlar
Detergent-dispersedici aşqarlar yağa dispersedici və yuyuculuq xassələri verir. Yağlara qoyulan əsas tələblərdən biri – mühərrikin hissələrində his və lak çöküntülərinin əmələ gəlmə meyilliyinin aşağı olmasıdır. Çöküntülərin yaranması mühərrikin istismarı zamanı yağların oksidləşmə stabilliyinin kifayət qədər az olması ilə izah olunur. Detergent-dispersedici aşqarların əlavə edilməsi mühərrikin aşağı temperatur iş rejimlərində qurum əmələ gəlməsinin qarşısını alırlar.
Detergent-disperedici aşqarların azalma səbəbi işlək yağda həll edilməyən kondensasiya olunmuş oksidləşmə məhsullarının yığılması ilə izah olunur. Eyni zamanda aşqarın qələvi ədədi aşağı düşür.Detergent-dispersedici aşqarların istehsalı bütün aşqar istehasılının 64% təşkil edir.
Xitrıy adası
Təsviri
Ada qərbdən şərqə 800 m məsafədə uzanıb. Eni 50–200 metr arasında dəyişir. Adada yüksəklik yoxdur. Sahillərində dərinlik 1 km məsafədə 100 metrdir.
Aşqar
Yeyilməyə qarşı aşqarlar
Sürtünməyə məruz qalan avtomobil mühərriyinin detallarına yağın yeyilməyə qarşı təsirinin artırılması üçün istifadə olunur.
Yeyilməyə qarşı aşqarların çoxu sinkin dialkilditiofosfat duzlarıdır.
Bu aşqarların aktiv inqrediyentləri detalların metal səthi ilə kontaktı nəticəsində  onların üstündə  mühafizəedici təbəqə yaradır. http://dic.academic.ru/
Oksidləşməyə qarşı aşqarlar
Bu aşqarlar - sinkin dialkil- və ditiofosfat duzları, külsüz ditiofosfatlar, müxtəlif metalların ditiokarbonatları, fenolun törəmələri və s.
Oksidləşməyə qarşı aşqarların təsir mexanizmi əmələ gələn azad radikalları stabil birləşmələrə çevirilməsi və hidroperoksidləri parçalanmasından ibarətdir. Bu aşqarlar yağın oksidləşmə sürətini və oksidləşmə məhsullarının yağda yığılma sürətini azaldır.
Paslanmaya qarşı aşqarlar
Yanacağın boru kəmərləri vasitəsilə nəql edildiyi, motorlu nəqliyyat vasitələrində və ya metal konteynerlərdə uzunmüddətli saxlanması, eləcə də dəniz və dəniz donanmasının gəmilərində geniş subasma zamanı mühafizəsi üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Mühafizəedici aşqarların rolu
Yanacaqların metallara korroziya təsiri yanacaqların korroziya məhsulları ilə çirklənməsinə səbəb olur, bu da yanacaqların nasosla vurulma qabiliyyətini və onların yeyilməyə qarşı xassələrini pisləşdirir. Bundan əlavə, boru kəmərləri, rezervuarlar və yanacaq baklarının materialı korroziya nəticəsində sıradan çıxır. Birbaşa qovulan yanacaqlarda mühafizəedici təsirə malik kifayət qədər heteroatomlu birləşmələr var. Tərkibində korroziyaya qarşı müqavimətin azaldılması ilə xarakterizə olunan spirt tərkibli yanacaqlara mütləq mühafizəedici aşqarlar əlavə edilməlidir. Bu cür yanacaqların istehsalının artması ilə əlaqədar olaraq mühafizəedici aşqarların rolu artır.
Tarixi
1930-cu illərin ortalarında, paslanmaya qarşı metal səthləri passivləşdirən natrium xromat və nitrit tətbiq olunurdu. 1946-cı ildə Sinclair Oil Co şirkəti ilk dəfə olaraq, yanacaqda həll olan PD-119 inhibitorunu tətbiq etdi. O vaxtdan etibarən, ABŞ-də bu aşqarın tətbiqi həcminə görə yanacaqlara əlavə olunan bütün aşqarlar arasında birinci yerdədir. 1990-cı illərin ilk yarısında ABŞ-da aşqarların illik orta istehlakı min tondan çox idi: paslanma inhibitorları - 40, antioksidantlar - 26, depressorlar -10, stabilizatorlar - 8, digər (yuyucu, antistatik, deaktivatorlarmetallar və s.) - 38. Yanacaqlara aşqarların tətbiq olunduğu yerlərdə onlar praktiki olaraq tətbiq edilmir, çünki ABŞ-da və digər inkişaf etmiş ölkələrdə çoxfunksiyalı yuyucu aşqarlar kifayət qədər səmərəlidir.
Təsir prinsipi
Korroziya kimyəvi və elektrokimyəvi yollarla baş verir. Birinci halda, proses ilk növbədə əvvəldən yanacaqda olan və ya oksidləşmə zamanı əmələ gəlmiş kimyəvi fəal birləşmələrin metallarına birbaşa təsiri nəticəsində baş verir. Bunlar aqressiv kükürd birləşmələri (merkaptanlar, hidrogen sulfidi, elementar kükürd) və üzvi turşulardır. Avtomobil yanacaqlarında bu növ aşqarlar istifadə edilmir. Standart yanacaqlarda korroziyaya səbəb olan komponentlər olmamalıdır. Elektrokimyəvi korroziya kondensasiya etmiş suyun təsiri nəticəsində fazalar arasındakı sərhəddə baş verir. Aşqarlar səthi-aktiv maddələr (SAM) olub təsir prinsipinə görə iki qrupa bölünür. Birincisi (nitratlı yağlar, ikivalentli metalların alkilsulfonatları) mühafizə olunan səthdə oksidləşdiricinin təsirinə mane olan möhkəm hemosorbsiya təbəqəsi formalaşdırır. İkincisi (üzvi turşuların efirləri və duzları və s.) yanacaq-su sərhəddində səthi gərginliyi azaldır və metalların yanacaqla nəmləndirilməsini artırır və bununla da suyu metalın səthindən çıxarır. Əmtəə mühafizəedici aşqarları çox vaxt hər iki növ SAM-dan ibarət olub sinergetik effektlər nümayiş etdirən kompozisiyalardır.
Effektlilik göstəricisi
Tərkibində aşqar olan yanacaqların korroziya aktivliyi aşağıdakı üsullarla müəyyən edilir:
Suyun kondensləşməsi şəraitində КТКВ (ГОСТ 18597-73) korroziya  xüsusi kolbada müəyyən edilir. Burada kolbaya aşqarlı yanacaq, metal (polad və ya bürünc) lövhə və ayrı bir qabda - su yerləşdirilir. Kolba (benzin üçün - 60 °C, dizel yanacaqları üçün - 120 °C-ə qədər) qızdırılır. Eyni zamanda, su tədricən buxarlanır və onun buxarları yanacağın üzərində yığılır. Sınaq 4 saat ərzində aparılır, bundan sonra korroziya nəticəsində lövhənin itirdiyi çəki müəyyən edilir.
Elektrolitin iştirakı ilə (ВНИИ НП: С.К.Кюрегян, К.А.Демиденко) korroziyanın qiymətləndirilməsi daha sərt  üsuldur. Burada suyun əvəzinə dəniz duzunun 10%-li məhlulundan istifadə edilir. 60 °C-də aparılan sınaqlar zamanı yanacaq və su qarışığından 4 saat ərzində hava verilir. Mühafizəedici aşqarların müqayisəli qiymətləndirilməsi zamanı yanacaq əvəzinə etalon kimi qarılşıq İT (izooktan - 80% və toluol - 20%) götürülür. Üsul yanacağın keyfiyyətinin qiymətləndirilməsi üçün üsullar kompleksinə daxildir.
Pinkeviç üsulu
Pinkeviç üsulu (ГОСТ 5162-49) əsasən mühərrik yağları üçün işlənmiş və istifadə olunur, lakin aşqarlı dizel yanacaqlarının müqayisəli qiymətləndirilməsi üçün münasibdir, belə ki, sərt şəraitdə həyata keçirilir. Bunun sayəsində nümunələr arasındakı fərq daha aydın görünür. Üsulun mahiyyəti yanacaq və duzlu suyun (1.7% NaCl) 80 °C-də hava ilə fasilələrlə təmasda olmasından ibarətdir.
İstənilən halda, korroziya fəallığı tədqiq olunan metaldan hazırlanmış lövhə kütləsi itkisinin sahə vahidinə nisbəti kimi hesablanır.
Bəzən mühafizə əmsalı aşqar hesabına azalan korroziyanın aşqarsız yanacaqda metalın korroziyasına nisbəti ilə hesablanır.
Çeşidi
1970-ci illərdə metalların korroziyası inhibitoru kimi yanacaqlara küllü Akor-1, və təcrübi qaydada, НГ-203 и БМП (külsüz aşqar) kimi təqdim edilirdi. Əvvəllər bu aşqarlar yağlar  üçün hazırlanmışdı. Hazırda yanacaqlarda sınaqdan keçmiş bir sıra aşqarlar istifadə üçün tövsiyə edilmişdir. Akor-1 (ГОСТ 15171-78) 100 °C-də kinematik özlülüyü 65 mm2/s, küllülüyü 3,6-5,0% və qələvi ədədi 38 mg KOH/g olan tündrəngli yağlı mayedir. Norma suyun yoxluğu, mexaniki qarılıqlarn isə 0,08% -dən çox olmamasıdır. БМП-nin göstıriciləri: 50°С-də kinematik özlülüyü 7 мм2/с çox, Т alışma - 60°С-dən aşağı, küllülüyü 0,05%-dən çox, qələvi ədədi 2 мг КОН/г-dan yüksək, mexaniki qarışıqlar 0,05 %-dən çox  olmamalıdır, tərkibində su yoxdur. Aşqarın mühafizə effekti dizel yanacağında geniş tədqiq olunmuş və nəticədə məlum olmuşdur ki, sulanmış dizel yanacağına 0,02-0,04% aşqarın əlavə edilməsi poladın korroziyasını 50-70 dəfə, əlvan metalların korroziyasını isə 200-300 dəfə aşağı salır.
Detalların konservasiyası üçün yanacağa 2-5 %  НГ-203 aşqarı əlavə edilirdi. СИМ РЭН (0033) aşqarının komponenti kimi istifadə olunur. Танкор (ТУ 0275-483-04872688-2006) avtomobil benzinlərində istifadə üçün nəzərdə tutulmuşdur. Aşqar yaxşı mühafizəedici xassələrə (antioksidant və deaktivator) malikdir. Çox vaxt yuyucu aşqardan istifadə yanacağa mühafizəedici xassələr vermək üçün kifayər edir.
Nöqsanlar
Yanacağa küllü aşqarın, məsələn Акор-1-in maksimal effekt verən qatılıqda əlavə edilməsi mühərrikdə çöküntünün əmələ gəlməsinə səbəb olur. Bundan əlavə tərkibində belə aşqarlar olan yanacağın yanması zamanı ətrafa atılan bərk tullantıların miqdarı artır.
Aşqarların termoanalitik tədqiqatları
İntensiv şəraitdə inkişaf edən müasir texnika sürtkü materiallarının qarşısında sərt tələblər qoyur. Temperatur rejiminin ekstremaldəyişməsi şəraitində texnikanın istismarını təmin etmək motor yağlarının termooksidləşmə xassələrini artırmaqla mümkündür. Müasir motor yağlarını keyfiyyətli və yüksək termooksidləşmə xassələrinə malik olan aşqarlarla birgə istehsal etmək olar. Ona görə sənayedə istehsala tövsiyə edilən keyfiyyətli ИХП-130, AKİ-150 və AKİ-156 aşqarlarının termooksidləşmə xassələri öyrənilmişdir. Termoanalitik tədqiqatlar Macarıstanın Paulik, Paulik, Erdei sistemli OD-102T tipli derivatoqrafda, hava mühitində, qızdırmanı 100C/dəq sürəti ilə dəyişən dinamik rejimdə aparılmışdır. Etalon olaraq közərdilmiş alüminium oksid istifadə edilmişdir. Nümunələrin termooksidləşdirici stabilliyinin qiymətləndirmə kriteriyası kimi termoqravimetrik əyrilərlə müəyyən olunan temperatur artımı ilə onların itirilən çəki hissələrinə bərabər uyğun temperatur qəbul edilmişdir. Məsələn, T10% və T50% nümunələrin differensial termiki analiz (DTA) əyriləri ilə qeyd olunan termooksidləşdirici destruksiyasının 1-ci mərhələsinin sonu (2-cisinin başlanğıc temperaturu), həmçinin də onların termooksidləşdirici parçalanmasının ekzotermik effektinin başlanğıc temperaturudur. Axtarılan parametrlərin təyini zamanı nəticələrin orta kvadratik xətası 0.4 kəmiyyətini ötmür, eksperimentin nisbi xətası isə orta hesabla 1.2%-dən çox deyildir. Təcrübələrdən görünür ki, tərkibində karboksilat qrupu və ya kükürd atomu olan və müqayisə üçün tətbiq edilən МACK, ВНИИНП-714, ОЛОА-218А aşqarları və ИXП-130 (tərkibində azot atomu saxlayan), AKİ-150, AKİ-156 (tərkibində eyni zamanda həm karboksilat qrupu, həm də azot atomu saxlayan) aşqarlardan fərqli olaraq termostabilliyə görə geri qalır. AKİ-156 aşqarı daha yüksək termostabilliyə malikdir, belə ki, fenil radikalının mövcudluğu AKİ-150 aşqarına nisbətən onun termostabilliyini bir qədər artırır.
Mənuçöhr Mötəmidüddövülə
Mənuçöhr xan Xoca İç Ağası Mötəmidüddövülə Gürcü-Məhəmməd şah Qacar dövründə İsfahan, Bəxtiyari və Kirmanşahannın hakimi idi.Xristian olduğuna görə Mənuçöhr xan Mötəmidüddövülə Erməni kimidə tanınırdi. Mehdiqulu xan Zəimədövlə Təbrizi, Babüləbvab kitabında yazır, Mənuçöhr xan Mötəmidüddövlə, zahirdə müsəlman olmuşdur vəli batində xristian dinində idi. Qardaşı Süleyman xan Səhamüddövlə, Xuzistan və Kürdüstanın hakimi idi və qəbri Tehranın Müqəddəs Georg kilsəsindədir. Mənuçöhr Mötəmidüddövlə, Babın hamilərindən idi.
Vilvan
Vilvan — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Vilvanın kəndinin yaranması haqqında müxtəlif fikirlər var. Vilvan ərazisində aparılmış qazıntılar zamanı tapılmış keramika nümunələrinə istinadən bu yerlərdə eramızın IV əsrində yaşayış məskəni olduğunu tarixi faktlarla sübut edir. Təxminən 5-6 hektar ərzidə tapılmış maddi-mədəniyyət nümunələrinə əsasən ərazinin keçmişdə kənd məskənin qalıqları olduğu ehtimal edilir.
Kənddə atəşpərəstlik dinin əks etdirən tarixi, maddi-mədəniyyət abidələri də olmuşdur. Qədim məzarlıqda qəbirüstü abidələrdə günəş simvolları öz əksini tapırdı. Qəbirüstü nümunələr kompozisiyası, quruluşu, ornament motivləri baxımından atəşpərəstlik dövrünün abidələrindən idi. Kənddə gələn tarixçi-alimlərdən biri qəbirüstü abidələrin tünc və daş dövrünə aid olduğunu bildirmişdi. Təəssüf ki, bu yerlər baxımsızlıq üzündən dağıdılmışdı.
Yaddaş (film, 1989)
Məzmunu
"Yaddaş", "1000 il" və "Vətənin yüksək səması altında" filmləri kinotrilogiyaya daxildir. Bu filmlərdə Azərbaycan tarixi (qədim dövrlər, Qafqaz Albaniyasının minillik çarlığı və 12-ci əsrdən 16-cı əsrə qədərki dövr) öz əksini tapmışdır.
Vilvan
Tarixi
1988-ci ildə AMEA-nın Tarix İnstitutunun arxeoloqları tərəfindən aşkara çıxarılmış kurqanlara istinad etsək, deyə bilərik ki, Vilvanın yaranma tarixi 4 min ilə yaxındır.
Burj kafedralı
Burj kafedrali — Fransanın Burj şəhərində Müqəddəs Stefena həsr olunmuş Roman-Katolik kafedralı.
Vilvan
Toponimiyası
Tədqiqatçılar Vilvan kəndinin mənasını müxtəlif variantlarda izah edirlər. Bir qisim müəlliflərin yazdıqlarına görə Vilvan "güllü-çiçəkli yer", bəzi müəlliflərə görə, "gül becərən yer" mənasını verir. Vilvan talış dilində "Vılvon" sözündən yaranmışdır. "Vıl" talışca gül adlanır. Bu baxımdan kənddə "güllü-çiçəkli yer" adının verilməsi daha məqsədəuyğundur.
Fiziki-coğrafi mövqeyi
Vilvan kəndi Lənkəran rayonun inkişaf etmiş iri yaşayış məntəqələrindən biridir. Bu kənd Lənkəran-Boradigah şose yolu üstündə, rayon mərkəzindən 12 kilometr şimal-qərbdə yerləşir. Cənubdan İstisu qəsəbəsi, şərqdən Veravul, şimaldan Xarxatan və Cil, qərbdən Osakücə və Sinovli kəndləri ilə həmsərhəddir. Kəndin ərazisi 926 hektar təşkil edir. 448 hektarı pay torpağı kimi əhaliyə verilmişdir. 145 hektarı bələdiyyənin ehtiyat fonduna daxildir, 258 hektarı həyətyanı sahələr, 50 hektarı örüş yerləri təşkil edir. Perspektiv inkişaf fonduna 21,1 hektar sahə daxildir.
Ficus pumila
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vilvan
Əhalisi və məşğuliyyəti
1 yanvar 2020-ci il məlumatına görə, kəndin əhalisi 5095 nəfərdir. 2439 nəfəri qadındır, 41 nəfəri "Qəhraman ana"dır. 1051 ailə təsərrüfatı vardır. Kənd əhalisi etnik mənsubiyyətinə görə talışdır. Aralarında azəri-türkü, rus, tatar, ləzgi və tat və s. millətdən vardır. Əhali mehriban şəraitdə yaşayır. Xalqın keçmiş tarixi də milli birliklə bağlıdır.
Əhali çayçılıq, tərəvəzçilik və heyvandarlıqla məşğuldur.
Kəndin təbii şəraiti və iqlimi
Kəndin iqlimi yayı quraq keçən mülayim istidir. Orta temperatur yanvarda bölgəyə xas mənfi 3-4 dərəcə, yayda müsbət 30 dərəcə, bəzən daha çox olur. Vilvan məhsuldar torpaqları, bol su ehtiyatı, gözəl ab-havası və əsrarəngiz təbiəti ilə qədimdən insanları cəlb etmişdir.
1956-cı ilin may ayında Lənkəranın bir çox kəndlərində, o cümlədən Vilvanda qar yağmışdır. 2011 -ci ilin sentyabrın 18 və 19-da Veravulçaya keçən güclü sel nəticəsində kəndləri bir-birinə bağlayan körpülər sıradan çıxmışdır. 2015-ci il oktyabrın 18-dən 30-dək yağan yağışlar nəticəsində həyət və təsərrüfatlar su altında qalmışdır.
Böyük Vətən müharibəsinin veteranı
thumb|278x278px|Ağadadaş Səmədov — [[Böyük Vətən müharibəsi veteranı.]] 2008-ci il  iyulun 3-də Rusiya ilə Azərbaycanın aparıcı telekanalları, eləcədə informasiya agentlikləri Rusiya Prezidenti Dmitri Medvedevin ölkəmizə rəsmi səfəri çərçivəsində Lənkəran rayonun Vilvan kənd sakini, 84 yaşlı Ağadadaş Səmədovla görüşünü bütün dünyaya yaydılar. Həmin gün Rusiyanın dövlət başçısı Böyük Vətən müharibəsinin veteranı həmyerilimizə 2-ci və 3-cü dərəcəli “Şöhrət” ordenləri təqdim etdi və bunun çox xoş, şərəfli bir missiya olduğunu söylədi.
Rusiya Prezidenti veterana onun 1945-ci ilin fevral və iyul aylarında layiq görüldüyü "Şöhrət" ordenlərini təqdim etdikdən sonra Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev veteranı layiqli təltif münasibətilə təbrik etmişdir. Veteran Ağadadaş Səmədov təşəkkürünü bildirmiş, dövlət başçıları və "Şöhrət" ordeni kavaleri xatirə şəkli çəkdirmişlər.
Böyük Vətən müharibəsində Vilvandan 129 nəfər iştirak etmişdir, onlardan 77 nəfəri qayıtmışdır.
Din
Vilvan kəndində Allaha inam, dinimizə, peyğəmbər və imamlarımıza yüksək etiqad, inam var. Sakinlərin əksəriyyəti namaz qılır, oruc tutur. Burda yaşayanlar şiə mənsəbinə mənsub olanlardır. thumb|360x360px|Vilvan kənd məscidi Vilvanda ilk məscid 1848-ci ildə, köhnə gübrə anbarının yanında camaat tərəfindən tikilmişdir. Hal hazırkı məscid 1922-ci ildə tkilmişdir. Azərbaycan dövlət müstəqiliyini əldə etdikdən sonra kənddəki məscid yenidən təmir edilərək dindarların ixtiyarına verilmişdir. Təmir zamanı məscidin əvvəlki memarlıq üslubu saxlanılıb. Kəndin Molloba məhəlləsindəki məscid 1990-cı ildə Molla Bəhlul Axundovun təşəbbüsü və təşkilatçılığı ilə tikilmişdir.
İstinadlar
2. Hacı Etibar Əhədov - Günəşə boylanan Vilvan, Bakı-2020. 648 səh
Böyük Şamlıq
Böyük Şamlıq — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Qəribli kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Kəndin yaxınlığındakı Şəkərbəy dağlarının yamacları şam ağacları ilə zəngin olduğu üçün belə adlandırılmışdır. Buradakı böyük sözü ərazinin genişliyini bildirir.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Kiçik Qafqaz dağlarının yamacında yerləşir.
Azərbaycan şərabları
Azərbaycan şərabları - Azərbaycanda istehsal olunan şərablar.
Böyük Şamlıq
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Qotazquyruq dağ vallabisi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.