cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
"Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə
266.Əliyev Raqif Əli oğlu – gizir - 15.12.2020
267.Əliyev Vüsal Məhəmmədəli oğlu – gizir (ölümündən sonra) - 15.12.2020
268.Əmirli Tofiq Şəmsəddin oğlu – gizir (ölümündən sonra) - 15.12.2020
270.Həbilov İsrayıl Rövşən oğlu – gizir - 15.12.2020
271.İlyasov Rəşid Bəxtiyar oğlu – gizir - 15.12.2020
272.İsmayılov İsa Vaqif oğlu – gizir - 15.12.2020
273.Qasımov Baba Əhməd oğlu – gizir (ölümündən sonra) - 15.12.2020
274.Qasımov Vüsal Məhərrəm oğlu – gizir - 15.12.2020
275.Qazıyev Pərvin Akif oğlu – gizir - 15.12.2020
276.Qiyasov Fair Fikrət oğlu – gizir - 15.12.2020
277.Quliyev Səbuhi Nadir oğlu – gizir - 15.12.2020
278.Məmmədov Emin Vətən oğlu – gizir (ölümündən sonra) - 15.12.2020
279.Məmmədov Ravid Rantik oğlu – gizir - 15.12.2020
280.Mirzalıyev Nəcməddin Bulud oğlu – gizir - 15.12.2020
281.Nəcəfov Emin Məhərrəm oğlu – gizir - 15.12.2020
282.Rüstəmov Mehran Ağarəhim oğlu – gizir - 15.12.2020
283.Seydimov İsmayıl Qüdrət oğlu – gizir - 15.12.2020
284.Səmədov Nicat Şahin oğlu – gizir (ölümündən sonra) - 15.12.2020
285.Tağıyev Tural Tacəddin oğlu – gizir - 15.12.2020
286.Tarverdiyev Rəşid Aslan oğlu – gizir - 15.12.2020
287.Verdiyev Emin Tofiq oğlu – gizir - 15.12.2020
288.Vəliyev Sehran Nizami oğlu – gizir (ölümündən sonra) - 15.12.2020
289.Yavərli Cəbrayıl Murad oğlu – gizir - 15.12.2020
290.Yusifbəyli Yusif Sabir oğlu – gizir (ölümündən sonra) - 15.12.2020
291.Zeynalov Samiq Famil oğlu – gizir - 15.12.2020
292.Abuzərov Elvin Sənhan oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
294.Əliyarov Rəşad İntiqam oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
295.Əliyev Müşfiq Şahin oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
296.Fətullayev Saleh Zahid oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
297.Həsənzadə Elşad Eldar oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
298.Xosrovzadə İlkin Azay oğlu – kiçik gizir (ölümündən sonra)  - 15.12.2020
299.İbrahimov Emil Etibar oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
300.Qasımov Elmin İntiqam oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
301.Qəhrəmanov Bayram Yasin oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
302.Məhərrəmov Pərvin Arzu oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
304.Muradov Bəhruz Daxil oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
305.Rəhimov Kənan Vasif oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
306.Rzalı Daşqın Elşad oğlu – kiçik gizir (ölümündən sonra)  - 15.12.2020
307.Süleymanov Yusif Ruhulla oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
308.Şıxıyev Səyyad Abdul oğlu – kiçik gizir (ölümündən sonra)  - 15.12.2020
“Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi” Dövlət Tarix-Memarlıq qoruq-muzeyi
"Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi" Dövlət Tarix-Memarlıq qoruq-muzeyi — Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin sərəncamı ilə 1964-cü ildə yaradılmışdır. Sarayın inşa edilməsinin əsası Şirvanşah I İbrahim tərəfindən XIV əsrdə qoyulmuş, digərləri tərəfindən davam etdirilmişdir.
"Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə
310.Yunusov Seyfur Zahid oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
“Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi” Dövlət Tarix-Memarlıq qoruq-muzeyi
Muzeyin tarixi
Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi 1957-ci il aprelin 23-də Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 206 saylı sərəncamı ilə qoruq elan edilib. "Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi" Dövlət tarixi — memarlıq qoruq — muzeyi 1964-cü ilin yanvar ayının 3-də Nazirlər Sovetinin 3 saylı sərəncamı ilə yaradılıb."Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi" Dövlət Tarix-Memarlıq qoruq-muzeyi Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin yanında "İçəri şəhər" Dövlət Tarix-Memarlıq Qoruğu İdarəsinin müstəqil qurumu olaraq fəaliyyət göstərir. Saray Kompleksi 2000-ci ildə UNESCO-nun Dünya Mədəni İrs Siyahısına daxil edilmiş, 2013-cü ildə isə həmin təşkilat tərəfindən gücləndirilmiş mühafizə statusu almışdır. ,
"Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə
311.Zöhrablı Təbriz Atamoğlan oğlu – kiçik gizir  - 15.12.2020
“Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi” Dövlət Tarix-Memarlıq qoruq-muzeyi
Saray Kompleksi
XI–XVI əsrlərdə mövcud olmuş Şirvanşahlar dövlətinin hökmdarlarına məxsus Şirvanşahlar Sarayı XV əsr memarlığının şah əsəri orta əsr mədəniyyətinin, elmin, sənətin və bütün mənəvi gözəlliklərin ucalığını özündə ehtiva edən yeganə saraydır. Saray Kompleksi 52 otaqlı saray binasını, Divanxana, Seyid Yəhya Bakuvi türbəsi, Key Qubad məscidinin qalıqları, Şərq Portalı, Saray məscidi, Şirvanşahların ailəvi türbəsi və Saray hamamı abidələrini özündə birləşdirir. Saray Yaşayış binasının I mərtəbəsində otaqların sayı 27 idi. Burada saray kitabxanasına xidmət edən xəttat və rəssamların otaqları, dəftərxana, mətbəx, xidmətçi otaqları, ərzaq otaqları, və s. yerləşirdi. Vaxtilə 25 otağı olmuş II mərtəbədə isə taxt-tac otağı, zəngin kitabxana, şirvanşah və ailəsinə aid istirahət və s. otaqlar vardı. Şirvan daim diqqət mərkəzində olmuş, bərəkətli torpaqları yadellilərin çəkişmələr meydanına çevrilmişdi. Çox təəssüflər olsun ki, əsrlər keçdikcə saray əldən-ələ keçmiş, varidatı talan edilərək, müxtəlif yollarla başqa ölkələrə daşınmış, daşınmaz varidatı isə vəhşicəsinə məhv edilmişdir. Səyyahların məlumatları, eləcə də saray ərazisindən tapılmış lekal formalı şirli kaşı nümunələri təsdiq edir ki, saray eksteryerdən mavi bəzəkli günbəzlərə malik imiş. Bədr Şirvaninin Divanından aydın olur ki, sarayın əsas günbəzi digərlərindən fərqli olaraq qızıl təbəqəsi ilə üzlənibmiş. Günbəzlərin səthindəki çox nəfis işlənmiş, mavi-qızılı çalarlı, şəbəkə naxışlı kaşılar günəş şüaları altında göydəki ulduzlar təki bərq vurarmış. Sarayın bütün tikililəri əhəng daşı olan yerli badamdar daşından inşa edilmişdir. Daşların bir-birinə pərçim edildiyi kütlə möhkəmliyi, hörgü sırası isə mütənasibliyi və səliqəsi ilə hər zaman heyrət doğurmuşdur. Bu gün Saray otaqlarında qurulmuş ekspozisiyalarda rəqəmsal texnologiyalardan istifadə edilməklə, sarayın əsrlər öncə dağıdılmış günbəzinin kaşı bəzəkləri, hökmdar taxtı, animasiyalı orta əsr miniatürü və s. nümayiş etdirilir, saray əhlinin, qulluqçuların gündəlik həyat tərzi əks olunur. , "Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi" Dövlət Tarix-Memarlıq qoruq-muzeyi aşağıdakı hissələrdən ibarətdir.
"Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə
312.Məmmədov Saleh Mustafa oğlu – baş çavuş (ölümündən sonra)  - 15.12.2020
“Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi” Dövlət Tarix-Memarlıq qoruq-muzeyi
Divanxana
Divanxana (XV əsr) Şirvanşahların saray kompleksinin ən klassik əsəridir. Abidənin incə daşoyma arabeskaları əsrlərdir ki, ziyarətçiləri valeh edir. Naxışların relyef dərinliyi bəzi yerlərdə 4–5 sm-ə çatır. Portalın sağ və sol haşiyəsindəki altıguşəli medalyonlarda orta əsr ərəb "kufi" xətti ilə müsəlmanların müqəddəs sözləri yazılmışdır ki, onlar da özü-özlüyündə rombları əmələ gətirmişdir. Divanxananın o dövrün siyasi hadisələri ilə əlaqədar yarımçıq qalmış inşaatı bu gün də təyinat funksiyasına dair müzakirələr doğurur.
Seyid Yəhya Bakuvinin türbəsi
Seyid Yəhya Bakuvinin türbəsi (XV əsr) Saray kompleksinin orta həyətində yerləşir. Səkkizguşəli türbə el arasında "Dərviş" türbəsi kimi də tanınır. Bir çox ehtimallara görə, türbə Azərbaycanın Şirvan bölgəsində dünyaya göz açmış məşhur alim Seyid Yəhya Bakuvinindir. Bütün dünyada tanınmış bu alim ensiklopedik biliyə malik ilahiyyatçı, həm də tanınmış sufi olmuşdur. Seyid Yəhyanın əsasən ərəb dilində yazmiş olduğu, fəlsəfə, tarix, astronomiya, təbabət və riyaziyyata dair elmi əsərləri hazırda dünya kitabxana və muzeylərini bəzəyir.
Key Qubad Məscidi
Sarayın orta həyətində Key Qubad Məscidinin (XIV əsr) konservasiya edilmiş fraqmentləri qalmaqdadır. Abidə Azərbaycanlıların 1918-ci il mart soyqırımı zamanı erməni daşnakları tərəfindən atılmış artilleriya mərmisi ilə dağıdılmışdır. Ehtimal ki, məscid XIV əsrdə yaşamış Şirvanşah I Keyqubad tərəfindən tikilmişdir.
Sultan Murad darvazası
Sultan Murad darvazası (1585–1586) saray kompleksinin XVI əsrə aid olan yeganə abidəsidir. Bu abidə Şirvanşahlar dövləti devrildikdən sonra türklərin Bakıda olması dövrünün yeganə nümunəsidir. Portaldakı pannoda memarın adı həkk edilmişdir: "Ustad-sənətkar Əmirşah Vəlyankuhinin darvazası".
"Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə
314.İbrahimov İsrafil Zülfiqar oğlu – kiçik çavuş (ölümündən sonra)  - 15.12.2020
“Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi” Dövlət Tarix-Memarlıq qoruq-muzeyi
Şah Məscidi
Şah Məscidinin (1441–1442) minarəsinin hündürlüyü 16 metrdir. Kitabəsində bu minarənin XV əsrdə Şirvanşah Xəlilullah tərəfindən tikdirildiyi qeyd edilmişdir. Təəssüf ki, minarənin daş şərəfəsi də XVIII yüzillikdə rus çar donanmasının gəmilərindən atılmış mərmi zərbəsindən dağılmışdır. Məscidin üç girişi, qadın və kişilərin ayrı ibadət etməsi üçün iki otağı vardır. Əsas girişin qarşı tərəfində Məkkənin istiqamətini bildirən mehrab yerləşir.
"Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə
317.Quluzadə Orxan Pirverdi oğlu – kiçik çavuş  - 15.12.2020
“Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi” Dövlət Tarix-Memarlıq qoruq-muzeyi
Şah ailəsinə mənsub olmuş hamam
Şah ailəsinə mənsub olmuş hamam(1438) 1939-cu ildə aparılmış arxeoloji qazıntı işləri zamanı aşkar edilmişdir. O, bütün şərq hamamları kimi yarı yerin altında, yarı yerin üstündə inşa edilməklə, qışda isti, yayda isə sərin olurmuş. Hamamın otaqları vaxtilə günbəzlərlə örtülmüşdür. Divarlarında son dərəcə gözəl işlənmiş ornamentlərin izləri indi də nəzərə çarpır. Kaşı bəzəklərinin bəzi qalıqları təkcə sağ küncdəki otaqda qalmışdır.
"Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə
318.Məmmədov Şəhruz Şirməmməd oğlu – kiçik çavuş  - 15.12.2020
319.Şükürov Əziz Kamal oğlu – kiçik çavuş  - 15.12.2020
320.Əliyev Zamiq Ərşad oğlu – baş əsgər  - 15.12.2020
321.Mirzəxanov Ömər Roman oğlu -
321.Cəfərov Vüsal Sərhədxan oğlu – əsgər (ölümündən sonra)  - 15.12.2020
322.Hüseynov Nicat Adil oğlu – əsgər (ölümündən sonra)  - 15.12.2020
323.İbrahimov İmaməli Elman oğlu – əsgər (ölümündən sonra)  - 15.12.2020
324.Kirxlarov Nazim Nadır oğlu – əsgər (ölümündən sonra)  - 15.12.2020
325.Quliyev Zaman Muxtar oğlu – əsgər  - 15.12.2020
326.Mahmudzadə Səid Səlim oğlu – əsgər  - 15.12.2020
327.Musayev Siruz Firuz oğlu – əsgər  - 15.12.2020
329.Orucov Səbuhi Vahid oğlu – əsgər (ölümündən sonra)  - 15.12.2020
330.Rüstəmov Zaman Turab oğlu – əsgər  - 15.12.2020
331.Seyid-zadə Mirhüseyn Miryunis oğlu – əsgər (ölümündən sonra)  - 15.12.2020
== 2023 ==
Xalq Sarayı (Cibuti)
Xalq Sarayı — Cibuti şəhərində yerləşən bir abidə. Abidə, Cibutidə xalqın azadlığı üçün mübarizənin simvolu. Bu, ölkənin ən əhəmiyyətli dövlət rəmzlərindən birinə hörmət edən vətənpərvər bir abidədir.
Tarix
Xalq Sarayı, 1984-cü ildə Çin Xalq Respublikası (ÇXR) tərəfindən cibutililərə hədiyyə edilmişdir.
Şəhidlər Abidəsi və bayraq
Xalq Sarayı Meydanı, cibutililərin azadlığı uğruna şəhid olanlar üçün tikilən Şəhidlər Abidəsi-ni ehtiva edir.
Aqromexanika Elmi-Tədqiqat İnstitutu
Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Aqromexanika İnstitutu — Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetinin tabeliyində olan elmi-təqdiqat müəssisəsi.
Haqqında
Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin 7 yanvar 1958-ci il tarixli qərarı əsasında, о zaman yeni yaradılmış Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Elmlər Akademiyasının tərkibindəki sahə institutlarının mexanikləşdirmə şöbələrinin bazasında Azərbaycan Kənd Təsərrüfаtının Mexanikləşdirməsi və Elektrikləşdirilməsi İnstitutu yaradıldı.
1997-ci ildə institutun adı dəyişdirilərək «Aqromexanika» Elmi Istehsalat Mərkəzi, hazırda isə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 16 dekabr 1999-cu il qərarı ilə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat «Aqromexanika» Institutu adı altında fəaliyyət göstərir.
1980-ci il dekabrın 16-da Umummilli liderimiz Hеydər Əliyеv Gəncədə olarkən institut tərəfindən hazırlanmış müxtəlif qurğu, avadanlıq və maşınlarla tanış olmuş və öz müsbət münasibətini bildirmişdir.
Bütün bunların nəticəsi idi ki, institut 1986-cı ildə Azərbaycan Respublikası Həmkarlar Ittifaqı və Dövlət Aqrar Sənaye Komitəsinin keçici Qırmızı Bavrağını, 1986-87-ci illərdə isə Ittifaq ET institutları аrаsında ixtiraçılıq və səmərəli təklif üzrə keçirilən yarışın qalibi olmuşdur.
İnstitutun əməkdaşları tərəfindən 340-dan artıq ixtiraya keçmiş Sovetlər Ittifaqı, Rusiya Federasiyаsi və Azərbaycan Respublikasının müəlliflik şəhadətnaməsi və patenti, 80 adda yeni maşın və qurğu, 5 yeni texnologiya və mаşın kompleksi, 27 ədəd tövsiyə işlənib hazırlanmış, 38 yeni konstruksiyalı kənd təsərrüfatı mаşınları keçmiş ittifaq maşınlar sisteminə daxil edilmişdir ki, onlardan da 8-i keçmiş SSRİ-nin maşınqayırma zavodlarında seriya şəklində buraxılışa verilmişdir. Bu konstruksiyalara 7 Beynəlxalq sərgidə (SSRİ, ÇSSR, İran) 2 qızıl, 7 gümüş və 7 bürünc medal, 1 ixtiraya isə Fransa, Bolqarıstan və AFR-in patentləri alınmışdır.
İndiki adını 17 aprel 2015-ci ildən daşıyır. Həmin vaxta qədər Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Aqromexanika İnstitutu adlanırdı.
Beynəlxalq əlaqələri
Rusiyanın Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatı Maşınqayırma İnstitutu (BICXOM), Ümumittifaq Kənd Təsərrüfatının Elektrikləşdirilməsi İnstitutu (BIЕCX), Moskva Kənd Təsərrüfatı Mühəndisləri İnstitutu (MIISP), UNISEF fırması (Sankt-Peterburq), Gürcüstan Elmi-Tədqiqat Kənd Təsərrüfatının Mexanikləşdirilməsi və Elektrikləşdirilməsi Institutu ilə elmi əməkdaşlıq davam еtdirilir.
İnstitutun beynəlxalq elmi aləmdə də fəaliyyətinin izlənməsi üçün AZVAPA şirkəti tərəfindən rəsmi internet səhifəsi proqramlaşdırılmışdır. www.etai.edu.az linkinə daxil olaraq ətraflı məlumat əldə edə bilərsiniz.
Klel
Klel  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Matezin-Triyev kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38113. Kommunanın 2006-cı il üçün əhalisi 475 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 520 ilə 1 560 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 520 km cənub-şərqdə, Lion dan 125 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 45 km cənubda yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Yevgeni Protokovets
Yevgeni Georgiyeviç Protokovets — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini (1988–1989).
Həyatı
Yevgeni Georgiyeviç Protokovets 1931-ci il avqustun 20-də anadan olmuşdur. Əmək fəaliyyətinə 1954-cü ildə Novosibirsk metallurgiya zavodunun texnoloqu kimi başlamışdır. 1957-ci ildə Ural Politexnik İnstitutunu mühəndis-mexanik ixtisası üzrə bitirmiş, texnika elmləri namizədi elmi dərəcəsini almışdır.
Təhsilini başa vurduqdan sonra Yevgeni Protokovets Novosibirsk elektrotermik avadanlıq zavodunda sex rəisinin müavini, sex rəisi, baş texnoloq, baş mühəndis işləmişdir. 1965-ci ildə o, Ümumittifaq Elektrotermik Avadanlıq Elmi-Tədqiqat, Layihə-Konstruktor və Texnologiya İnstitutu xüsusi konstruktor bürosunun Bakı filialının baş mühəndisi vəzifəsinə keçirilmişdir. 1967-ci ildə o, Bakı elektrotermik avadanlıq təcrübə-eksperiment zavodunun baş mühəndisi təyin edilmiş, 1970-ci ildə zavodun direktoru vəzifəsinə, 1974-cü ildə isə "Azərelektroterm" İstehsal Birliyinin baş direktoru vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. 1988-ci ildə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti sədrinin müavini təyin edilmişdir.
Yevgeni Protokovets 1962-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü olmuş, Azərbaycan Kommunist Partiyasının XXXI qurultayında Azərbaycan Kommunist Partiyası Təftiş Komissiyasının üzvü seçilmişdir. O, 1982-ci ildə "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adına layiq görülmüş, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni, iki "Şərəf nişanı" ordeni və medallarla təltif edilmişdir.
Yevgeni Protokovets 18 oktyabr 1989-cu ildə avtomobil qəzası nəticəsində həlak olmuşdur. I Fəxri Xiyabanda dəfn edilmişdir.
Samarra döyüşü
Samarra döyüşü — dövrünü iki böyük hərbçisi olan Nadir xanla Topal Osman paşa arasında Bağdadın mühasirəsinin sonlanması ilə nəticələnən döyüş. Döyüşün nəticəsində Bağdad da daxil olmaqla, İraq Osmanlı hakimiyyəti altında qalmışdır. Bundan başqa Samarra döyüşü Nadirin fəaliyyəti dövründə məğlub olduğu ilk döyüş kimi də tarixi əhəmiyyətə sahibdir. Döyüş nəticəsində ümumilikdə iki ordu 50 min itki vermiş, habelə qələbə qazanmış Osmanlı ordusu da ağır itkilərlə üzləşmişdir. Nadir bu döyüşdə məğlub olsa da, sonradan baş vermiş Ağ-Dərbənd və ya Kərkük döyüşündə Topal Osman paşa nı  məğlub etməyi bacarmış, elə həmin döyüşdə də Topal Osman paşa öldürülmüşdür.
Arxa plan
1722-ci ildə Səfəvi imperiyasının əfqan üsyanı nəticəsində paytaxtının işğal edilməsindən istifadə edən Osmanlı ordusu imperiya ərazisinə daxil olaraq qərbdə böyük torpaqlar əldə etmişdilər. 1729-cu ildə Nadir xanın uğurlu döyüşləri nəticəsində Səfəvi hökmdarı II Təhmasib paytaxt İsfahanda taxta çıxarıldı və əfqanlar üzərində parlaq qələbə qazanıldı. Növbəti hədəf isə qərbdə imperiya torpaqlarını ələ keçirmiş Osmanlı imperiyası idi. 1730-cu ildə başlayan müharibənin ilk dövründə Nadir Osmanlı ordusu üzərində parlaq qələbə qazanaraq müharibəni İraq bölgəsinə keçirməyi bacarmışdı. Əsas hədəflərdən biri isə İraqın əsas şəhəri hesab edilən Bağdad şəhəri idi. Bağdad şəhəri Osmanlı imperiyasının bölgədəki əsas siyasi, iqtisadi və hərbi mərkəzi rolunu oynamaqda idi.
Bağdadın mühasirəsi və Topal Osman paşanın gəlişi
Bağdad əyalətinin hakimi Əhməd paşa ehtiyyatla Dəclə çayının sol sahilini ələ keçirdi. O, bu mövqenin Səfəvi ordusu nun qarısını almaqda nə qədər əhəmiyyətli olduğunu bilirdi. Nadir çayın şərq sahilində düşərgə saldı və adamlarının çox hissəsini düşərgənin içinə, ətrafına toplayaraq Osmanlılara qarşı hiylə işlətdi. Əslində isə, gecə vaxtı döyüşçülərin bir qrupu şimala doğru yola salındı.
15 fevralda Nadir 2.500 nəfərli döyüşçü ilə birlikdə Dəclə çayı nı keçərək, cənuba hərəkət edərək etməyə başladı. Onu daha bir 1.500 nəfərlik döyüşçü dəstəsi izləməkdə idi. Bu dəstə çayı keçən kimi körpü dağıdıldı. Nadirin Dəcləni keçdiyindən xəbər tutan Əhməd paşa dərhal qüvvələrini toplayaraq onu qarşılamağa yola düşdü. Nadirin kiçik döyüşçü dəstəsinə 3 min nəfərlik kürd, türkman və abdali döyüşçüləri daxil idi. Onlara qarşı gələn Osmanlı ordusuna isə, böyük artilleriya, süvari və yeniçəri qüvvələrindən təşkil edilmiş dəstələr daxil idi.
Türkman və kürdlər geri çəkilsələr də, abdalilər şimaldan körpü dağıdılmamışdan əvvəl onu keşməyi bacaran 1.500 nəfərlik dəstənin gəlib çatmasına qədər mübarizə apara bildi. Nadir onları nizamla sıraya düzərək döyüşə atıldı və Əhməd paşanın qüvvələrini aramsız olaraq geri çəkilməyə, sonda isə, Bağdada girib gizlənməyə məcbur edə bildi. Kürdlərin və türkmanların geri çəkilmələrinə qəzəblənən Nadir onlardan bəzilərinin cəzalandırılmaları əmrini verdi, abdaliləri isə mükafatlandırdı.
Osmanlı ordusu Bağdad ın içlərinə doğru geri çəkildikdən sonra şəhərin ətrafı Səfəvi ordusunun dəstələri ilə doldu və şəhər mühasirəyə alındı. Şəhər ətrafına gələn Səfəvi ordusu böyük səylə çalışaraq mühasirə üçün şəhər divarları boyunca 2700 ədədlik qüllələr ucaltdılar. Şəhər ətrafında 300 min Səfəvi ordusu mənsubu olduğu bildirilsə də, onlardan yalnız 100 mininin döyüşçü olduğu düşünülməkdədir.
Mühasirənin taleyi Bağdad da müəyyən edilmədi. Bağdaddan şimalda yerləşən Samarra şəhərində baş verəcək döyüşdə mühasirənin taleyinə qərar veriləcəkdi. Osmanlı dövləti Bağdadı mühasirədən xilas edə bilmək üçün toplaya biləcəyi ən böyük ordunu toplamış, əlində olan ən güclü general Topal Osman Paşa nı da ona komandan təyin edərək Nadirlə döyüşə göndərmişdi. Nadir yardım ordusunu gözləyib, müdafiə döyüşü aparmaq əvəzinə, təkəbbürlə şimala doğru getməyə başladı.
Döyüş
C.Hanveyə görə, Topal Osman paşanın qoşunu ilə gəlməsi xəbərini eşidəndə Nadir Mosulun Osmanlı hakiminə məktub göndərdi və həmin məktubda Topal Osman paşanın gəlməsinə münasibətini belə bildirdi:
Xəbər çatmışdır ki, Osmanlı sərkərdələrindən biri ahəstə yol gəlməkdədir (buradan anlayıram ki, o, igid adam deyil). Uzun müddətdir ki, yoldadır və mənim qələbələrimə mane olmaq istəyir. Ona xəbər çatdırıram ki, sürətlə gəlməsini istəyirəm və mən onun yolunu daha gödək etmək üçün qoşunumun bir hissəsi ilə onun qarşısına yollanıram. Bu kifayətdir ki, onu tələsməyə peşman edim. Mən onun həqir qoşununu nəinki əsir edəcəyəm, hətta özünü də südəmər uşaq kimi tutacağam
Nadirin göndərdiyi kəşfiyyatçılar böyük bir Osmanlı ordusunun Bağdada doğru gəldiyi xəbərini verdilər. İmamverdi xan Əfşar, Şahqulu bəy Qacar, Məhəmməd xan Qaracurlu kimi sərkərdələrin komandanlığı altında göndərilən ön dəstə Osmanlı ordusunun öndəki dəstələri ilə baş vermiş qısa toqquşma nəticəsində bir neçə Osmanlı döyüşçüsü əsr tutmağı bacardılar. Tutulmuş əsirlər də böyük bir ordunun Bağdada doğru gəldiyini təstiqlədilər.
Nadirin sayı dəqiq müəyyən etmək üçün apardığı kəşfiyyat fəaliyyəti səmərəsiz qaldı. Ə.Sərdadvərin yazdığına görə, 4 kilometr eni olan cəbhədə yerləşən Osmanlı qoşunları 7 sütuna bölünmüşdü. C.Hanvey isə Osmanlı qoşunlarının beş dəstəyə bölündüyünü yazırdı. Mövcud olan məlumatlara görə, Osmanlı qoşunlarının hər sütununa 20 ədəd top verilmişdi və onların mühafizəsi yeniçərilərə tapşırılmışdı. C.Hanveyə görə, Osmanlı qoşunlarının sağ cinahı yeniçərilərə, sol cinahı isə kürdlərdən və digər döyüşçülərdən ibarət dəstəyə tapşırılmışdı. Topal Osman paşa da düzülüşün mərkəzi hissəsindəki dəstənin rəhbərliyini öz üzərinə götürməklə həmin dəstənin arasında mövqe tutmuşdu. Avropa mənbələrinə istinad edən Q.Müqtədir isə göstərir ki, Topal Osman paşa topları, rumeli piyadalarını və yeniçərləri döyüş düzülüşünün mərkəzində yerləşdirdi və mərkəzin rəhbərliyini öz üzərinə götürdü.Döyüş düzülüşünün cinahları süvarilərin himayəsi altına alındı və bir süvari alayı avanqard kimi Dəclə çayı boyunca irəli çıxarıldı.
Nadir qoşunlarının döyüş düzülüşü haqqında da yekdil fikir mövcud deyildir. C.Hanveyə görə, Nadir döyüş meydanına gələndən sonra qüvvələrinin ciddi şəkildə qruplaşdırılması üçün kifayət qədər vaxta malik olmadı. Bununla belə, mövcud olan fürsətdən istifadə edib öz qoşunlarını 10 sütuna böldü. Avropalı tarixçi Şarl Pikletə istinadən Q.Müqtədir yazır ki, Nadirin qoşununda 10 min nəfər cəzayirçi və 30 min süvari var idi. Cəzayirçilər əsasən qaracurlu tayfasından, süvarilər isə əfşarlardan, türkmənlərdən və əfqanlardan ibarət idi. Topların və zənburəklərin sayı barədə məlumat verilməsə də onların da mövcudluğu və dəvələr üzərində daşınması haqqında məlumatlar vardır. Bunlardan başqa, Nadirin qoşununda ərəblərdən ibarət bir dəstə də var idi. “Aləm Araye Naderi”də daha geniş məlumat vardır. Burada bildirilir ki, Nadir qoşunları 50 min nəfər idi. Onlardan 30 mini cövşən geyinmişdi. Qalan 20 min nəfəri isə cəzayirçi idi. Yəni, belə güman etmək olar ki, piyada və süvarilərin əksəriyyəti soyuq silahlardan qorunmaq üçün əyinlərinə mühafizə təchizatı geyinmişdilər. Mənbənin məlumatına görə, qoşuna rəhbərlik İmamverdi xan Əfşara, Məhəmməd xan Beluca və başqalarına tapşırılmışdı. Eyni zamanda o da bildirilir ki, döyüşdən əvvəlki günün gecəsi Nadir öz qoşunlarını dəstələrə böldü və hər bir dəstəyə də təcrübəli bir sərkərdəni rəhbər təyin etdi. Bundan əlavə, Nadir 15 min nəfərdən ibarət ehtiyat dəstəsi yaratdı və bu dəstəyə əsasən cəzayirçilər daxil edildilər. Qoşunların önünə qacar, bayat və bəğayiri döyüşçüləri, arxa eşelona isə bəxtiyari və Herat döyüşçüləri yerləşdirildi. Cəbhənin sol cinahı Həsənəli xan və Rəcəbəli xanın rəhbərliyi altında olan İraq və Farsdan toplanmış qoşun dəstəsinə, sağ cinah isə əfqan dəstəsinə həvalə edildi. Cəbhənin mərkəzi hissəsində lur, fars, Sistan döyüşçüləri mövqe tutmuşdular. Ən qabaqda isə döyüşgənliyi ilə fərqlənən əfşarlar, qacarlar, Mərv və qaracurlu döyüşçüləri düşmən üzərinə hücuma başlamalı idilər. Qoşunun qruplaşdırılmasını başa çatdırandan sonra Nadir sərkərdələrini toplayıb qəti şəkildə tapşırdı ki, onun göstərişi olmadan kimsə atını yerindən tərpətməsin və Osmanlı qoşunu tərəfə nizə belə atmasın.
Bağdadı xilas etmək üçün göndərilmiş və Osmanlı imperiyasının nə böyük sərkərdələrindən biri hesab edilən Osman paşa öz dəyərini meydana gələn kimi hiss etdirməyi bacardı. O, Nadirin topyekün hücumunu tezləşdirmək üçün öz irəliləyişini və arxadakı mühafizə qüvvələrini gözlə görünə biləcək qədər azaltdi. Lakin gecələr bu mövqelər müvafiq olaraq gücləndirildi. Nadir öz süvarilərindən böyük bir dəstəni Osmanlı ordusunun sol cinahına hücum etmək etmək üçün göndərsə də, bu dəstələrin hücumu dəf edildi, çünki buradakı Osmanlı dəstələri daha çox sayıya və artilleriya qüvvələrinə malik idilər. Nadir bundan sonra təxminən 50 min nəfərdən ibarət olan döyüşçülərini bir araya gətirmək və cəbhə hücumu edərək Osmanlıları məğlub etməyə çalışdı. İntensiv hücumlardan sonra Osmanlı ordusunun mərkəz bölməsi öz çadırlarının və düşərgələrinin kənarına qədər geri çəkilməyə məcbur oldular, hətta bu zaman silahlarının və sursatlarının bir qismi qızılbaş ordusunun əlinə keçdi. Bu əsnada 2 min nəfərlik kürd dəstəsinin smanlı ordusu sıralarını tərk edərək qaçması Osman paşa üçün qələbəni demək olar ki, qeyri-mümkün etdi, lakin o, rehtiyyact birləşmələrdən 20 min nəfər gətirərək vəziyyəti öz xeyrinə dəyişə bildi. Bundan sonra irəliləyən Osmanlı ordusu əvvəlki mövqelərini bərpa etdi və itirdiyi silahları geri aldı.
Döyüş davamlı olaraq bir ordunun irəliləməsi, ardıyca digər ordunun əvvəlki itkilərini geri alması ilə davam etməkdə idi. Osman paşanın Osmanlı ordusunu ağıllı şəkildə arxaları Dəclə çayına doğru formada düzməsi nəticəsində onların suya ehtiyyacları təmin olunmaqda idi. Lakin bu Səfəvi ordusuna aid edilə bilməzdi və onlar Mesopotamiyanın yandırıcı günəşi altında getdikcə daha çox suya ehtiyyac hiss etməkdə idilər. Lakin onların bu ehtiyyacının qarşılanması mümkün deyildi. Osman paşanın mövqe seçimini özünü bir daha doğruldur və küləyin üzü günəşə doğru əsməyə başması ilə qum və toz kütləsi qızılbaş ordusunun üzünə ələnməyə başlayır. Bununla eyni zamanda qızılbaşlar üçün daha bir talesizlik baş verir və Nadirin ordusundakı ərəb döyüşçüləri meydanı tərk edərək qaçmağa başlayır.
Nəticə
400px|thumb|[[Kərkük döyüşü (1733)|Kərkük döyüşünün sxemi:1.Səfəvi piyada qoşunu Osmanlı ordusuna hücum edir və hər iki tərəf bir-birinə atəş açır. 2. Nadir xan Hacıbəy xanı 15.000 nəfərlik qoşunla Osmanlı ordusunun sol cinahı üzərinə göndərir. 3. Nadir bir digər 15.000 nəfərlik qoşunla Osmanlı ordusunun sağ cınahını da əhatələyir. Bununla da, ordunun mühasirəyə alınması tamamlanır.]] Qızılbaşlar demək olar ki, bütün qüvvələrinin yarısını döyüşdə itirmişdilər. Bundan başqa artilleriya bölməsinin hamısı itirilmiş, bunların böyük bir qismi də Osmanlı ordusunun əlinə keçmişdi. 30 min döyüşçü öldürülmüş və ya yaralanmış, 3500 döyüşçü əsir düşmüşdü (bunlardan 500-ü yerindəcə edam edilmiş). Qələbə Osmanlı ordusuna da baha başa gəlmişdi. Onlar bütün döyüşçülərinin 1/4 hissəsini itirmişdi. Şimal da Osman paşanın zəfərindən ürəklənən Bağdad ın mühasirəyə alınmış valisi Əhməd paşa şəhər qapılarından hücum edərək onları mühasirəyə almış Nadirin sərkərdəsi üzərində qələbə qazandı.
23 iyul 1733-cü ildə Topal Osman paşa triumf la Bağdada daxil oldu. Lakin bu qələbə Osmanlı ordusu üçün davamlı olmadı. 24-26 oktyabr 1733-cü ildə Kərkükün Ağ-Dərbənd vadisində baş vermiş döyüşdə Nadir Topal Osman paşadan intiqamını alaraq onun ordusunu darmadağın etdi.
Nurek
Nurek — Tacikistanda şəhər, paytaxt Düşənbədən 70 km cənub-şərqdə, əhalisi 30.900 (2019).
16 dekabr 1960-cı ildə Nurek kəndini regional tabe şəhərə (Ordjonikidzeabad bölgəsi) çevirərək Nurek Su Elektrik Stansiyasının inşası zamanı yaradıldı.
Coğrafiyası
right|thumb|Nurek su elektrik stansiyasının anbarı Nurek, Vaxş çayının üzərində, dəniz səviyyəsindən 885 m yüksəklikdə yerləşir. Şəhərə bir çox kənd və camaat daxildir (tərkibində bir neçə ailənin yaşadığı qəsəbələri belə adlandırırlar): Tutkavul, Kibil, Çaşma, Lanqar, Dukoni, Xocaabdulla, Navde, Daqana və Energetik.
Tarixi
12 iyul 1961-ci ildə Nurek respublika tabeliyində bir şəhər statusu aldı.
Əhalisi
Əhalisi 1 yanvar 2019-cu il tarixinə 30.900 nəfərdir.
Sənaye
Nurek SES: 1972-ci ildə istismara verilmişdir, bənd hündürlüyü 300 m, elektrik stansiyasının gücü 3000 MW, su anbarının səthinin sahəsi 98 km²
Nurek şəhərində bina və şəhərləri lazım olan hər şeylə vaxtında və tam təmin edən yeni bir iqtisadi əməkdaşlıq forması — "İşçi estafeti" yarandı. Bunun sayəsində Nurek SES -in birinci bloku 15 noyabr 1972-ci ildə, 1978-ci ilin dekabrında isə ucuz elektrik enerjisi istehsal edən stansiyanın son bloku istismara verildi. Qeyd edək ki, Nurek SES istifadəyə verildikdən sonra 292,5 milyard kilovat-saat elektrik enerjisi istehsal etmişdir. Təkcə 2004-cü ilin ilk 8 ayında 9,8 milyard kilovat-saatdan çox elektrik enerjisi istehsal edilmişdir. Nurek Su Elektrik Stansiyasının tikintisi nəticəsində Nurek su anbarı yaradıldı. Su anbarının doldurulmasına 1972-ci ildə başlanmışdır, sahəsi 98 kvadrat kilometr, həcmi 10,5 milyard kubmetrdir. m3 orta dərinliyi 107 metr və hündürlüyü 300 metrdir.
Ekoloji vəziyyəti
İnkişaf etmiş sənaye və əhalinin sürətli artımı Nurekdə çətin bir ekoloji vəziyyətə səbəb oldu: tullantıların toplanması üçün infrastrukturun olmaması səbəbindən şəhərin sanitariya standartlarına cavab verməyən zibilliklərlə dolu olduğu ortaya çıxdı.
Strateji obyektləri
Nurekdə, 2200 m yüksəklikdə, Rusiya Federasiyasının Aerokosmik Qüvvələrinə məxsus kosmik vəziyyət kəşfiyyat sisteminin "Okno" ("Nurek") (RSC) optik-elektron kompleksi yerləşir.
III Riçard
III Riçard (d. 2 oktyabr 1452 - ö. 22 avqust 1485) — İngiltərə və İrlandiya nın York sülaləsin dən olan son kralı. İngiltərə də orta əsrlər dövrü nü sonlandıran Gül müharibəsi nin həlledici döyüşü olan Bosvort döyüşündə məğlub oldu və öldürüldü. Uilyam Şekspir in "III Riçard" adlı tarixi pyesinin baş qəhrəmanıdır. Böyük qardaşı IV Eduard ın 1483-cü ilin apreli ndə vəfatından sonra taxta onun 12 yaşlı oğlu V Eduard çıxarıldı və qardaşının vəsiyyətinə uyğun olaraq Riçard gənc kralın naibi elan olundu. Ancaq 22 iyun tarixinə planlanan tacqoyma mərasimindən bir neçə gün əvvəl yeni kralın valideynlərinin nigahı qanunsuz, övladları isə qeyri-məşru elan edildi və beləcə taxtdan əl çəkdirildilər. 25 iyun da toplanan lordlar palatasının verdiyi qərarla Qloster hersoqu olan Riçard kral elan edildi. 6 iyul 1483-cü ildə baş tutan tacqoyma mərasiminin ardından devrilən V Eduard və kiçik qardaşı York hersoqu Riçard London qalası na həbs olundu və onlardan bir daha heç bir məlumat alınmadı. Gənc şahzadələrin əmiləri tərəfindən öldürüldüyü iddia edilsədə, bu barədə nə bir dəlil, nə də cəsəd tapılmadı. Səltənəti illərində III Riçarda qarşı 2 böyük üsyan baş verdi. Bunlardan ilki 1483-cü ilin oktyabrı nda IV Eduard ın sadiq müttəfiqi olan Bukingem hersoqu Henri Stafford tərəfindən başlansa da, üsyan qısa zamanda yatırıldı. Daha sonra 1485-ci ildə Henri Tüdor və əmisi Asper Tüdor topladıqları fransız birlikləriylə cənubi Uels də üsyan başlatdı və Bosvort düzənliyində III Riçardın ordusunu darmadağın etdi. Ələ keçirilən III Riçard öldürüldü və döyüşdə həlak olan son İngiltərə kralı olaraq tarixə düşdü. Ardından Henri Tüdor VII Henri adıyla taxta çıxdı.
Döyüş meydanından tapılan cəsədi Lester qəsəbəsinə aparıldı və burada sadə bir mərasimlə dəfn olundu. Ancaq İngiltərə inqilabı illərində məzar daşının oğurlandığına və cəsəd qalıqlarının Soar çayına atıldığına inanılırdı. Nəhayət, 2012-ci ildə III Riçard cəmiyyəti tərəfindən aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı cəsədi tapıldı və həm radiokarbon tarixləmə üsulu, həm də böyük bacısı Yorklu Anna nın məzarından alınan DNA nümunələri ilə cəsədin mərhum krala aid olduğu isbat olundu. Müvafiq prosedurun ardından cəsəd 26 mart 2015-ci ildə Lester kafedralına dəfn olundu.
IV Eduard dönəmi
Bu ilk illərdə belə Vorvik lordu qızları İzabel və Annanı kralın qardaşları ilə evləndirmək niyyəti var idi. Qədim ingilis ənənəsinə görə də, gənc aristokratlar gələcəkdə evlənəcəkləri xanımın ailəsində böyülüdüməli idi. Belə ki, kralın və gənc şahzadələrin atası olan Riçard Plantagenet də məhz bu ənənəyə uyğun böyüdülmüşdü. Ancaq kral Eduard la Vorvik lordu nun münasibətləri gərginləşdi və kral bu evliliklərə qarşı çıxdı. Buna baxmayaraq Riçardın kiçik qardaşı Corc lordun böyük qızı İzabellə 12 iyul 1469-cu ildə kralın icazəsi olmadan gizlicə evləndi və qaynatasının krala qarşı çıxardığı üsyana qatıldı. Riçard isə lordun kiçik qızı Anna ilə şayələri yayılsa da, kral Eduard a sadiq qaldı.
Vorvik lordu nun keçmiş Lankaster kraliçası Anjulu Marqarit ə sığınmasının ardından, kral Eduard və Riçard 1470-ci ilin oktyabrında Burqundiya ya qaçdılar. Buna səbəb isə 2 il əvvəl - 1468-ci ildə bacıları Marqarit in Burqundiya hersoqu Cəsur Karll a evlənmiş olması idi. Qardaşı ilə birlikdə hələ 19 yaşındakı Riçard, Barnet və Qlosterşir döyüşlərinə qatılaraq qələbə qazandı və 1471-ci ilin yazında kral Eduard hakimiyyətini bərpa etdi. Məhz bu dönəmdən etibarən mənbələrdə Riçardın çiynində içəriyə doğru bir əyilmənin müşahidə olunduğu qeyd edilir. 2014-cü ildə Riçardın qalıqlarının tapılmasının ardından aparılan araşdırmalar nəticəsində bu əyilmənin skolioz mənşəli olduğu sübut olundu.
Evliliyi və ailə münasibətləri
Qlosterşir döyüşündəki qəti York qələbəsinin ardından Riçard 12 iyul 1472-ci ildə Vorvik lordunun kiçik qızı Anna Nevillə evləndi. 1470-ci ilin sonunda Anna atasının Lankaster ittifaqının şərti olaraq VI Henrinin yeganə övladı olan Vestminsterli Eduard la evləndirilmişdi. Ancaq 17 yaşlı Eduard Qlosterşir döyüşündə, Vorvik lordu isə Barnet döyüşündə həlak olmuşdu. Riçardın bu evlilik planı qardaşı Corcun da etirazına səbəb olmuşdu. Bunun əsl səbəbi isə onun, Corcun 1469-cu ildə evləndiyi İzabelin bacısı və ortaq mirasçısı olması idi. Belə ki, ortada həm Vorvik lordluğu, həm də lordun xanımı və ailəsinin yeganə mirasçısı olan Anna Byuçempin sahib olduğu mülklər dururdu. Bu nigaha qarşı çıxmaması səbəbilə, Anna Nevil valideynlərindən ona miras qalan mülklərin böyük bir qismindən imtina etməli oldu. Buna baxmyaraq, 1473-cü ilin əvvəlində qəbul edilən parlament qərarı ilə Corc qardaşının imtina etməsilə əldə etdiyi Vorvik mülklərini də itirməyə başladı.
Cütlük yaxın qohum olduğu üçün nigahla bağlı Papadan icazə gözlənildi və lazımi icazə 22 aprel 1472-ci ildə gəldi. 1473-cü ilin iyununda Riçard qaynanası olan Anna Byuçempi sığınacaqdan çıxaraq öz yanına - Midlhama gəlməyə razı saldı.
Səttar
Səttar — Azərbaycanlı kişi adı.
Hayk Karkaryan
Həyatı
Hayk Avetisoviç Karkaryan 1904-cü ildə keçmiş Batum vilayətinin Şavşeti kəndində dəmirçi ailəsində anadan olmuşdur. Erkən yaşda valideynləri vəfat etdiyi üçün uşaq evinə verilmiş, burada komsomol yığıncaqlarına qoşulmuşdur. 1924-cü ildə komsomol sıralarına qatılmış, 3 ildən sonra isə komsomol təşkilatı tərəfindən oxumağa göndərilmişdir. 1931-ci ildən ÜİK(b)P üzvü olmuşdur.
1934-cü ildə işçi fakültəsindən məzun olduqdan sonra o, yeni açılmış Beriya adına mədənə (Zığ mədəni) işləməyə göndərilmişdir. O, burada qazma qrupunda həmkarlar ittifaqı komitəsinin sədri, sonra isə rayon mədən komitəsinin sədri vəzifələrində işləmişdir. Beriya adına mədəndən sonra qısa müddət ərzində Azərbaycan Kommunist Partiyası Kaqanoviç Rayon Komitəsində, sonra isə Qafqaz Neft Mədən İşçiləri Həmkarlar İttifaqının Mərkəzi Komitəsi aparatında işləmişdir. Kaqanoviç rayon partiya komitəsi plenumunun üzvü olmuşdur.
Hayk Karkaryan 1937–1939-cu illərdə Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri, 1939–1941-ci illərdə Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin üçüncü katibi işləmişdir. Sonra isə Mərkəzi Komitə katibinin yüngül sənaye üzrə müavini olmuş, Azərbaycan SSR yeyinti sənayesi naziri vəzifəsində çalışmışdır.
Hayk Karkaryan 1988-ci ildə vəfat etmişdir.
Joslen
Joslen — kişi adı.
Vaxtanq Beridze
Vaxtanq Vukoloviç Beridze (ვახტანგ ვუკოლის ძე ბერიძე;) — gürcü sovet sənətşünası, sənətşünaslıq doktoru, Gürcüstan Milli Elmlər Akademiyasının akademiki (1974), professor, Georgi Çubinaşvili adına İnstitutun direktoru. Tiflisin fəxri vətəndaşı (1986).
Həyatı
Vaxtanq Beridze 30 may 1914-cü ildə dilçi alim, daha sonra Tbilisi Universitetinin professoru və Gürcüstan SSR Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü Vukol Mixayloviç Beridze və müəllim Elizabet Çxeidzenin ailəsində anadan olub. Ailənin yeganə övladı olan Vaxtanqın xaç atası yaxın ailə dostu, məşhur gürcü alimi Dmitri Uznadze idi.
1918-ci ildən Beridze ailəsi Tiflisdə yaşayırdı. Burada Vaxtanq fransız məktəbinə getmiş və əlavə təhsil almışdır. Üçüncü sinifdə isə gürcü məktəbinə keçmişdir. O, "Pələng dərisindəki cəngavər"in fransız dilinə tərcüməsinin müəllifi Elizabet Orbelianidən (qız soyadı Baqrationi) fransız dilini öyrənmişdir. Konservatoriya müəllimi Yevgeniya Çernyavskayadan musiqi təhsili almışdır.
Əmək fəaliyyəti
V.Beridze 1936-cı ildən Tbilisi Dövlət Rəssamlıq Akademiyasıda dərs demişdir.
V.Beridze Gürcüstan Ensiklopediyası Baş Elmi Şurasının sədri olmuşdur.
Yanğınsöndürən Sem
Yanğınsöndürən Sem (Sam Tân; Fireman Sam) — Sem adlı yanğınsöndürən, onun yanğınsöndürən yoldaşları və uydurma Uels kənd Pontipandi (iki real şəhərin, Pontypridd və Tonipandinin portmantosu) kəndinin digər sakinləri haqqında İngilis cizgi uşaq televiziya serialıdır. Şounun orijinal ideyası Londondan, İngiltərədən olan iki keçmiş yanğınsöndürəndən gəldi, onlar ideyalarını konsepsiyanı hazırlayan rəssam və yazıçı Rob Liyə apardılar və şou sifariş edildi.
Vaxtanq Beridze
Əmək fəaliyyəti
Beridzenin əsərləri erkən feodal dövründən Gürcüstan tarixinə həsr edilmişdir.
Beridzenin tənqidi məqalələrində müasir tikinti, köhnə şəhər rayonlarının qorunması, tarixi irs və müasir milli memarlıq, məşhur gürcü rəssamlarının əsərləri müzakirə olunur. Əsərləri alman, italyan, ingilis və rus dillərində nəşr edilmişdir. Dəfələrlə Avropada elmi məzuniyyətlərdə olmuş, gürcü mədəniyyəti, incəsənəti və memarlığı haqda mühazirələr oxumuşdur.
Xatirəsi
Tiflis şəhərində Vaxtanq Beridzenin adına küçə vardır.
"Şərəf" ordeni ilə təltif edilənlərin siyahısı
thumb|250x250px
Nazim Nəsrullayev
Nazim Nəsrullayev (Tam adı: Nazim Mürsəl oğlu Nəsrullayev; d.14 aprel, 1959; Azərbaycan, Quba) — Fizika elmləri doktoru, dosent.
Təhsili
1980-cı ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (BDU) Fizika fakültəsini bitirmiş, 1988-ci ildə müdafiəyə etmişdir. Namizədlik dissertasiyasının adı:
2006-ci ildə müdafiəyə etmiş doktorluq dissertasiyası:
Əmək fəaliyyəti
A.F.İoffe adına Fizika Texnika İnstitutu, BDU-nun Ümumi fizika kafedrasında çalışmış, 1990-cu ildə ümumi fizika kursu (mexanika, molekulyar fizika, elektromaqnetizm, optika, atom fizikası); fizikanın tədris üsulları; bərk cisim elektronikası dərslərini tədris etmişdir. 25 məqalənin, 1 monoqrafiyanın, 1 kitabın, 3 patentin müəllifidir. Həmçinin Nazim Nərullayev Yetişdirdiyi elmlər namizədləri və doktorları da yetişdirmişdir.
Klona-sür-Varez
Klona-sür-Varez  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Russilyon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vyen.
INSEE kodu — 38114. Kommunanın 1999-cu il üçün əhalisi 1281 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 157 ilə 256 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 430 km cənub-şərqdə, Lion dan 39 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 80 km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
NGC 7165
NGC 7165 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
II Joslen (Edessa qrafı)
II Joslen (Josselin II) — sonuncu Edessa qrafı. Atası Edessa qrafı I Joslen, anası isə Kilikiya çarı I Konstantinin qızı Beatrisa idi.
Hələb yaxınlığındakı bir qala uğrunda gedən döyüşlərdə ağır yaralanan I Joslen idarəni oğlu II Joslenə təhvil verərək vəfat etdi. Bu əsnada Ön Asiya da güclənən zəngilər Hələb və Mosul torpaqlarını ələ keçirmiş, Edessa bölgəsi üçün təhlükə yaratmağa başlamışdılar. 1144-cü ildə Edessa qalasını mühasirəyə alan zəngilər 24 dekabr da qalanı ələ keçirdilər. Canını zorla xilas edən II Joslen 1146-cı ilin oktyabrında hakimiyyəti bərpa etmək üçün yenidən ayaqlansa da, cəmi 1 ay sonra yenidən məğlub edildi. 1150-cı ildə zəngilər tərəfindən əsir alındı və gözlərinə mil çəkilərək Hələbə aparıldı. Burada 1159-cu ildəki ölümünədək əsir tutuldu.
GamesRadar+
"GamesRadar+" (əvvəllər "GamesRadar") — çoxformatlı videooyun saytı. Bu, mütəmadi olaraq xəbərlər, resenziyalar, rəylər, videolar və oyun təlimatları dərc edir. Sayt ABŞ və Birləşmiş Krallıqda ofisləri olan "Future US"ə şirkətinə məxsusdur. Analoji "CheatPlanet" vebsaytı ilə birlikdə "GamesRadar" aylıq təxminən 3,25 milyon ziyarətçi kütləsinə malikdir.
Sayt videooyun təsvirlərinə peşəkar, lakin yumoristik yanaşması ilə tanınır. Adi xəbərlərlə yanaşı, komik məqalələr və videolar da dərc edir. Bundan əlavə, sayt "TalkRadar" layihəsi ilə "iTunes" vasitəsilə endirilən, videooyun sənayesindəki ən son hadisələri əhatə edən xəbərlər təqdim edir.
Format və üslub
"GamesRadar" hər gün bir çox xəbərlər, o cümlədən rəsmi videooyun xəbərləri, rəylər, resenziyalar və istehsalçılardan müsahibələr dərc edir. Saytdakı bir çox məqalənin üslubu çox vaxt yumoristik olur. Bəzi materiallar şəkillər və videomateriallarla müşayiət olunur. Bəzi məqalələr tamamilə satirikdir. Ən populyar bölmələrdən biri həftəlik yenilənən "Top 7" siyahısıdır. Burada videooyunların, videooyun sənayesinin və mədəniyyətin həm müsbət, həm də mənfi tərəflərini əks etdirilir.
Naxçıvanbank
Naxçıvanbank — "Naxçıvanbank" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti Azərbaycan Respublikasının ilk regional bankıdır və Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankı tərəfindən verilmiş 4 avqust 2008-ci il tarixli 252 saylı lisenziyaya əsasən, 11 sentyabr 2008-ci il tarixdən fəaliyyət göstərir.