cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əbu Huzeyfə
Sehlə binti Süheyl ilə evlənir və Həbəşistana iki hicrətdə iştirak edir. Sonra Məkkəyə qayıdır və hicrətə qədər orada qalır. Bədr, Uhud və Xəndək döyüşlərində və digər bütün hərbi əməliyyatlarda iştirak etmişdir. O, atası Ütbə ibn Rəbiəni Bədrdə döyüşündə duelə çağırır, lakin Məhəmməd onun atası ilə döyüşməsini istəmir.
Əbu Huzeyfə 633-cü ildə Yamama döyüşündə şəhid olur.
Əstindar-i Ülya
Əstindar-i Ülya — İranın Qəzvin ostanının eyniadlı şəhristanının Kuhin bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı ildə əldə edilən məlumatına görə, kənddə 23 nəfər yaşayır (8 ailə).
Müştəqin (Nir)
Müştəqin — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 319 nəfər yaşayır (76 ailə).
Təsviri sənət muzeyi
Təsviri Sənət Muzeyi müraciət edə bilər:
Əstindar-i Vusta
Əstindar-i Vusta — İranın Qəzvin ostanının eyniadlı şəhristanının Kuhin bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
İnişouen yarımadası
İnişouen — İrlandiyanın şimalında Doneqol qraflığında yerləşən yarımada. Burda ökənin ən ucqar nöqtəsi olan Malin-Hed burnu yerləşir. Ən böyük şəhəri Bankrana şəhəridir.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|İnişouen yarımadası
İnişouen yarımadasının sahəsi 884,33 km² təşkil edir. Şimaldan Atlantik okeanın, şərq və qırbdən isə Loh-Foyl körfəsi ilə əhatələnir. Ən hündür nöqtəsi Sliv-Snaft (, 615 m) dağıdır. Yarımadanın iqlimi adsnın daxili hissələrinə görə yumşaqdır. Yayı isə əksinə soyuq olur.
Yarımada ərazisində bir necə havan yerləşir buradar da balıqçıları özünə cəlb edir.
Əhalisi
2006-cı ilə olan məlumata görə İnişouen yarımadasında 31802 nəfər yaşayır. Bu isə 1996-cı ilə nisbətdə 8.4 % artım olmuşdur. Ən böyük şəhəri olan Bankranada 3394 nəfər yaşayır (2006)
NGC 4516
NGC 4516, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Canbəyim Xatun
Canbəyim Xatun (d. - ö.1468-ci il) - Qaraqoyunlu hökmdarı Cahanşah ın həyat yoldaşı, diplomat, dövlət xadimi. Canbəyim Xatun XV əsrin xarici və daxili siyasətində mühüm rolu olan, oğulları ilə Cahanşah arasında yaranan ixtilafların həllində öz təsirini göstərən, eləcə də sultanlığın mövcudluğunun qorunub saxlanılması üçün ciddi səylər göstərən mühüm şəxsiyyətlərdəndir. Hüseyn Katib “Tarixi-i Cədid-i Yezd” adlı kitabında Canbəyim Xatundan bəhs edərək “İki dünyanın qulu, şərafətli Canbəyim Xatun” ifadələrinə yer vermişdir.
Həyatı
Fərman və vaqiyənamələrdə Cahanşahın həyat yoldaşı və uşaqlarının anası kimi qeyd edilən Canbəyim Xatunun kimliyi ilə bağlı mənbələrdə çox az məlumat var. O Tağəddin Rəcəb ibn Əfridunun qızıdır. Canbəyim Xatunun Cahanşah ilə etdiyi evlilikdən Pir Budaq, Məhəmməd-i Mirzə, Əbu Yusif Mirzə, Əbul Qasım Mirzə, Ferruxzad Mirzə və Dövlət Sultan adlı övladları dünyaya gəlmişdi. Mənbələrdə onun doğum ili qeyd olunmasa da, H.871/M.1468³-də Cuşin qalasında ögey oğlu Həsən Əli tərəfindən öldürüldüyünə dair məlumatlar var. Qəbri Təbriz dəki Müzəffəriyyə mədrəsəsindədir. Hüseyn Kərbəlayinin “Ravzatü'l-Cinan ve Cennatû'l-Cenan” əsərində, Canbəyim Xatunun dəfn olunduğu yerdən bəhs edir, “Onun (Cahanşahın) cənazəsi Müzəffəriyyədə, yəni həyat yoldaşı Canbəyim Xatunun binalarından biri olan Təbrizd əki Məscid-i Kebudda, övladlarının çoxu ilə birlikdə dəfn edilmişdir.“
Mənbələrdə Canbəyim Xatunun adına ilk dəfə Cihan şahın Ayn əl-Arusdakı düşərgəsində bir Osmanlı səfirini qəbul etməsi və Diyarbəkir səfəri ilə əlaqədar rast gəlinir. Onun 858/1454-cü ildə Yusif Bahadır xanla birlikdə Yəzdə səfəri haqqında daha ətraflı məlumat var. Bu rəvayət heç bir şübhə yeri qoymur ki, Canbəyim Xatunun bu səfərdə siyasi məqsədi varidi. O, Qurban bayramı şənlikləri fonunda Kirman idarəsinin oğlu Pirbudaqdan Yusif xana keçməsini təmin etmiş, Yəzd valisini öz məqamında təyin etmiş və Pirbudağın Şiraza getməsinə nail olmuşdu.
Dövlətin daxili siyasətində, xüsusən də Cihanşahla oğulları arasında gedən çəkişmələrdə Canbəyim Xatunun sözü dinlənilib və rəğbət bəslənilib. Əslində, Cahanşah ona qarşı üsyan edən oğlu Həsən Əlinin ölkədən çıxarılması, hətta dəfələrlə öldürülməsi əmri versə də, ögey anası Canbəyim Xatun hökmdardan onun bağışlanmasını istədiyi üçün Həsən Əlini bağışlanmışdı. Pirbudaq Bağdadda müxalifətə başlayanda Cahanşah Həsən Əlini Canbəyim Xatuna tapşıraraq, Bağdadı Pirbudağın əlindən almaq üçün Həsən Əlini Suriya sərhəddinə aparmağı əmr etmişdi. Bu xahişlə Canbəyim Xatun Həsən Əlini Bağdad tərəfindən keçirib Suriyaya göndərdi (1461). Sonrakı il Şirazda (1462) üsyan qaldıran Pirbudaq çətin vəziyyətdə qalaraq atasına məktub göndərib ondan daha qan tökülməməsini xahiş edir. Canbəyim Xatun isə Şiraz a gedən oğluna nəsihət verərək onu Bağdada qaytarır və Cahanşahla oğlu arasında müqavilə bağlanmasını təmin edir. Müqaviləyə əsasən Cahanşah Şirazı ona təslim etsə də, atasının əmr və qadağalarına əməl etdiyi məlum olduqdan sonra Şirazın idarəsinə geri qayıtmalı idi.
Cahanşahın ölümündən (1467) sonra sultanlıq mübarizəsində olan Qaraqoyunlu Mirzələri arasında baş verən hadisələrdə Canbəyim Xatunun təsiri də görünür. Belə ki, İsgəndərin oğullarının atası Cahanşahın ölümündən sonra qiyam qaldırdığı xəbərini eşidəndə Maku qalasından çıxan Həsən Əli əmirlər, nökərlər və ətrafına toplaşan 180 nəfərlə birlikdə Təbrizə gəlir və Qaraqoyunlu dövlətinin yenidən təşkili üçün fəaliyyətə başlayır. Həsən Əli təşkilatlanmaqla məşğul olarkən İsgəndər bəyin qızları Arayis və Şah Saray qardaşları Hüseyn Əlinin hakimiyyətini elan etdi. Xəbəri eşidən Canbəyim Xatun qardaşı Qasımı Həsən Əlini dəstəkləmək üçün Təbrizə göndərir. Hüseyn Əlini isə Sahibabadda öldürüb, İskəndərin qızlarını həbs etdirir. Beləliklə taxt-tacı Həsən Əliyə təhvil verir. Lakin Həsənəli Əmir Neymətullah-1 Sanini Cuşin qalasına göndərib taxt-tacı ona təslim etmiş, dəfələrlə həyatını xilas edən ögey anasını, yəni Canbəyim Xatunu öldürdür.
Dövlət idarəsində rolu
Bir çox fərman, kitabə və vəqf qeydlərində Canbəyim xatunun adının və möhürünün qeyd olunması onun Qaraqoyunlu dövlət idarəsində ciddi səlahiyyət sahibi olduğunu göstərir. Məsələn, 1461-ci il ermənilərin Ağvan vilayətlərində məzhəb rəhbərliyi və bölgənin xristian keşişlərinin cizyədən və buna bənzər vergilərdən azad edilməsi ilə bağlı fərmanda Cahanşahla yanaşı onun həyat yoldaşının adı da yazılmışdır. Eyni şəkildə bəzi vəqf torpaqları bağışlanarkən, Cahanşahın həyat yoldaşı Canbəyim Xatun və qızı Dövlət Xatun kimi qadınların razılığı alınmış və adları vəqf qeydlərinə yazılmışdır. Bir digər vəqfnamənin sonunda vəqf edən şəxsin, Mirzə Yusifin bacısı olan Dövlət Sultan Xatunun təsdiqini və adını görürük. Bundan başqa bəzi rəsmi yazışmalarda da Cahanşah ilə birlikdə Canbəyim Xatunun adına və möhürünə tez-tez rast gəlinir. Canbəyim Xatunun özünəməxsus möhürü varidi. Möhürün üzərində yazırdı: “Uca Allah ki, dünyanıza halını verəndə fələyin qarşısında əyilməsinə məğrur olma, Xatun Can”.
Kaşan Meydan məscidinin qapısında yerləşən kitabədə “Süphan tanrının köməyi, dünya onun itaətində olan böyük sultanlar və onların ümmətləri boyunlarının surəti olan xaqan, Allahın bağışlayan kölgəsi, Əbül Müzəffər Cihanşah Bahadurxan və Hz. İsmət penah sultanət şiar Begüm hökmdarı-Allah onların səltənətinə və yurduna rəhmət eləsin“ şəklində başqa bir damğası da mövcud idi. Eyni kitabədə Canbəyim Xatunun insanların hüquqlarını qoruyan və onlara heç bir çətinlik vermək istəməyən ədalətli bir insan olduğu qeyd edilir.
Canbəyim Xatun hətta erməni xalqı tərəfindən də sevilir və hörmət edilirdi. Məsələn, bir erməni kolofonundaki ifadələrdən birində deyilir: “Krallar kralı Cahanşah, sultan və kraliça Bəyim Xatun katolikoslara şərəf verdilər, xələt geydirməklə onu təltif etdilər və Lusavoraçimiz Əziz Qriqorun müqəddəs əlini ona ərmağan edərək Patrik payəsində təltif etdilər.“ Bu ifadələrdən anlaşılır ki, Canbəyim xatun qeyri-müsəlmanlar tərəfindən də təqdir edilirmiş.
Bunlardan başqa, XV əsrdə monarxın həyat yoldaşı kimi Canbəyim Xatun Qaraqoyunlu dövlətinin xarici siyasətində mühüm rol oynamışdır. Uzun Həsən in getdikcə güclənən və tanınan bir şəxs olduğunu anlayan Cahanşah, Cahangirlə olduğu kimi onunla da sülh müqaviləsi bağlamaq üçün cəhdlər etdi. Bu müqavilənin danışıqları Canbəyim Xatun vasitəsilə aparılmışdır. Belə ki, Uzun Həsən Ayn əl Arusa getdiyi zaman Qara Paşa adlı bir şəxs, Cahanşahın həyat yoldaşı Canbəyim Xatun və Şeyx Kutlu bəyin oğlu elçi kimi gəlib Uzun Həsənə şahın tələblərini bildirmişdi. Uzun Həsən də Mövlana Şeyx Əhmədi dostluq və qardaşlıq şərtlərini yerinə yetirmək üçün yenidən Canbəyim Xatunun yanına göndərmişdir. 1455-ci ilin qışında qarşılıqlı elçilər gəlib getsələr də, razılığa gəlmək mümkün olmadı.
Memarlıq fəaliyyətləri
Canbəyim Xatun Cahanşahla birlikdə ölkənin yenidən qurulması ilə maraqlanmış və dövrün ümumi vəziyyəti ilə paralel olaraq mədəniyyət və incəsənət fəaliyyətləri ilə məşğul olmuş, alimlərə, sənətkarlara və ruhanilərə qayğı göstərmiş, onlar üçün müxtəlif şəhərlərdə hənkə, məscid və mədrəsə kimi vəqf qurumları tikdirmişdir. Eynilə, onun adına çoxlu vəqf qeydləri var. Məsələn, Cahanşah dövrünə aid Göy məscid in üzərindəki kitabədə onun Canbəyim Xatun və qızı tərəfindən tikildiyi barədə məlumat yazılıb. Mənbələrdə də Canbəyim Xatun Göy məscid və Müzəffəriyə adı ilə tanınan kompleksi tikən və qoruyan şəxs kimi görünür. Hər nə qədər bu tikintilərinin sifarişi Cahanşah tərəfindən verilsə də, vəqflərdə və “Sarıh əl-Süd”də yazılana görə, kompleksin arxasında duran ideya və onun tamamlanmasında hərəkətverici qüvvən Canbəyim Xatun idi. Vəqflərin bəyanatları heç bir şəkildə yazılı mənbələrlə ziddiyyət təşkil etmir. Göy məscid in Canbəyim Xatunun şəxsi məqbərəsi olaraq bağlarla, bazar binaları və öz su şəbəkəsi ilə təchiz olunmuş yeni məhəllənin mərkəzini təşkil etdiyi bizə məlumdur. Hüseyn Kərbəlai da “Ravzatü'l-Cinan” əsərində “Sanki imaret (Göy məscid) onun (Cahanşah ın) hörmətli həyat yoldaşı Canbəyim Xatunun himayəsi ilə tikilmişdir. Doğru və iffətli olan bu qadın dərhal bu türbədə dəfn edilmişdir” və Göy mədrəsənin onun səyi ilə tikildiyini və ölümündən sonra burada dəfn edildiyini bildirir.
Eləcə də Ərdəbil dəki Şeyx Sufi sarayı Cahanşah və həyat yoldaşı Canbəyim Xatunun əmri ilə inşa edilib. Daha sonra Cahanşahın kürəkəni Şeyx Cəfərin oğlu Xacə Əliyə ithaf edilmişdir. Məşhur səyyah Şarden də öz səyahət kitabında tikintinin Cahanşah dövründə aparıldığını yazır.
Bundan başqa Kaşan Meydan məscidinin qapısındakı ərəb yazısında Cahanşah ın adı ilə yanaşı, Canbəyim Xatunun da adı da yazılıb və ona təriflər verilib. Bu da onun xeyriyyəçilik, mədrəsə, məscid və yeməkxana s. tikintisinə verdiyi dəstəyi göstərən başqa bir nümunədir.
Cavid Abdullayev
Cavid Vahid oğlu Abdullayev – Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Cavid Abdullayev 2000-ci il aprelin 23-də Qax rayonunun Qaşqaçay kəndində anadan olub.
2006-2017-cı illərdə Qaşqaçay kənd tam orta məktəbində təhsil alıb.
2018-ci ildə Qax rayonunun Peşə liseyinə qəbul olub. Təhsilini yarım qoyaraq hərbiyə yollanıb.
Subay idi.
Hərbi xidməti
Cavid Abdullayev 2019-cu ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
Vətən müharibəsinə qədər Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin “N” saylı hərbi hissəsində xidmət edirdi.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Cavid Abdullayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzuli rayonunun azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.
Cavid Abdullayev oktyabrın 21-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Qax rayonunun Qaşqaçay kəndində torpağa tapşırılıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Abdullayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Abdullayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Cavid Abdullayev ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Ktulhunun çağırışı
"Ktulhunun çağırışı" — Hovard Fillips Lavkraft tərəfindən 1926-cı ildə yazılmış hekayə. Lavkraft qorxu janrında olan hekayə Ktulhu adlı bir tanrıdan və ona sitayiş edən qəddar bir kultdan bəhs edir. Hekayə ilk dəfə 1928-ci ilin fevral ayında "Weird Tales" pulp-jurnalında nəşr edilmişdir, ancaq Lavkraftın digər əsərlərində olduğu kimi hekayə müəllifin ölümündən sonra məşhurlaşmışdır. Hekayə Ktulhu mifologiyasının ilk buraxılışıdır. 2005-ci ildə hekayənin ilk film adaptasiyası nümayiş etdirilmişdir.
Obrazlar
Corc Qemmel Encell  protaqonistin babasının qardaşı. O, Ktulhu iblisanə kultu ilə əlaqədar olan qəribə hadisələri araşdırıb öyrənməyə başlayır. Corc Q. Encell sirli bir şəkildə vəfat edir. Encellin ölümünü onun nəvəsi araşdırmalı olur. Corc Qemmel Encellin adı H.F. Lavkraftın xalası Enni Qemvellə bir istinaddır.
Frensis Ueylend Turston  baş qəhrəman, Boston antropoloqu. O, babasının qardaşı olan Corc Encellin əşyaları arasında qədim tanrı Ktulhunun barelyefini tapır. Bundan sonra o, Ktulhu və Corc Q. Encellin ölümünü araşdırmağa başlayır. Frensis Ueylend Turstonun adı 1827–1855-ci illərdə Braun Universitetinin prezidenti olmuş Frensis Ueylendə bir istinaddır.
Henri Entoni Uilkoks  yarıyuxu vəziyyətində ikən tanrı Ktulhunun barelyefini hazırlayan heykəltaraş. Qarabasmalar yaşayan Uilkoks Encelldən kömək istəyir. H.F. Lavkraft onun soyadını öz nəslindən götürmüşdür. Personajın özü Gi de Mopassanın "Horla" hekayəsinə bir istinaddır.
Con Reymond Leqrass  Yeni Orlean polis müfəttişi. Leqrass və polis dəstəsi 1 noyabr 1907-ci ildə Böyük Ktulhuya sitayiş təriqətçiləri həbs etmişdir.
Kastro  yaşlı və metis olan Ktulhu kultu üzvü. O, Leqrassa kult barədə danışan yeganə üzvdür. Onun dəlisov hekayəsi müqəddəs Şambala haqda olan teosofik hekayələrə çox bənzəyir.
Qustaf İohansen  norçevli yelkənçi, "Emma" şxununun ikinci şturmanı. O, 1925-ci ilin mart ayında Sakit okeanın cənubunda yerləşən R'lehdə "ölü, ancaq yuxu görən" Ktulhunu sərbəst buraxırlar. Heyətin demək olar ki, bütün üzvləri ölür. İohansen Norveçə qayıtdıqdan sonra bu hadisəni təsvir edən bir əlyazma hazırlayır. O, qısa bir müddət sonra sirli şəkildə vəfat edir.
Məzmun
Hekayə bir-birləriylə əlaqəli üç hissədən ibarətdir. I hissə Gildə təcəssüm edilmiş qorxu, II hissə  Polis müfəttişi Leqrassın hekayəsi və III hissə  Dənizdən çıxan dəlilik. Hekayə Ktulhunu araşdıran bostonlu Frensis Turstonun rəvayətçiliyi ilə təqdim edilir.
Gildə təcəssüm edilmiş qorxu
Frensis Turston babasının qardaşı olan Braun Universitetinin dilşünaslıq üzrə professoru Corc Encellin 1926-cı ildə müəmmalı ölümündən sonra onun qeydlərini tapır. Qeydlər arasında "insanabənzər oktapod və əjdaha qarışığı" bir məxluqu təsvir edən barelyef də var idi. Bu barelyef rod-aylendli həvəskar heykəltaraş Uilkoks tərəfindən 1925-ci ilin mart ayında hazırlanmışdı. Heykəltəraş bu barelyefi yuxu vəziyyətində ikən hazırlanmışdı. Bu vaxtlarda Uilkoks "nəhəng bloklardan və havada uçan monolitlərdən təşkil olunmuş böyük siklop şəhərlər"dən ibarət əsrarəngiz qarabasmalar görürdü. Encell bütün dünyada kütləvi bir isteriyanın baş verdiyini öyrənir. Şəhər əhalisinin digər üzvləri də eynən bu cür qarabasmalar görürdü. Onlar əsasən rəssamlar, yazıçılar, heykəltaraşlar, memarlar və digər incəhissli ruha malik olan insanlar idi.
Səhərisi gün Uilkoks hazırladığı barelyefi görüb heyrətlənir və onu tez professor Encellin yanına aparır. Uilkoksun hazırladığı barelyef 1907-ci ildə Yeni Orleanda təriqətçi bir ayinə keçirilən polis reydində tapılan heykəlciyə çox bənzəyirdi.
Polis müfəttişi Leqrassın hekayəsi
Yeni Orlean şəhərində polis müfəttişi olan Con Leqrass 1908-ci ildə arxeoloq icmasının keçirdiyi beynəlxalq müşavirədə yaşılaçalan bir heykəlciyi nümayiş etdirir və onun nə olduğunu soruşur. Leqrass onu Ktulhu adlı bir tanrıya sitayiş edən iblisanə kulta keçirilən reyddə götürmüşdü. Bu kult tamamilə kişilərdən ibarət idi və qadın və uşaqları qurban verirdi. Kultistlərin beşini öldürüb və qalan 47-ni həbs etdikdən sonra Leqrass istintaqa başlayır, ancaq bir nəticə əldə edə bilmir. Kultistlərin hamısı dəli olmuşdular və inanclarına sadiq idilər.
Sorğu-sualda iştirak edən yeganə kultist Kastro idi. Kastro kultun üzvlərinin eyş-işrətlə məşğul olduğunu, orgiyalar keçirdiyini və insanları qurban verdiyini açıqlayır. O daha sonra kult üzvlərinin "Böyük köhnələr"ə ibadət etdiklərini və Ktulhu adlı nəhəng bir məxluqun qayıtmasını gözlədiklərini deyir. Kultistlər heykəlcikdə təsvir edilən məxluqu "Böyük Ktulhu" adlandırırdılar. Kastronun dediyinə görə Ktulhu ulduzlar müəyyən bir cərgədə düzüləndə qayıdacaq. Arxeoloqları təəccübləndirən kultistlərin işlətdiyi cümlə idi: Ph'nglui mglvnah Cthulhu R'leh vga'nagl fhtagn. Bu cümləsinin təxmini tərcüməsi belədir: "R'lehdəki evində, ölü Ktulhu yuxu görərək gözləyir". Müşavirədə olan akademiklərdən biri Prinston Universitetinin professoru Uilyam Çenninq Uebb bir eskimos tayfasının buna bənzər inanclara malik olduğunu deyir.
250px|thumb|right|[[Ktulhu və R'lehin təsviri.]]
Dənizdən çıxan dəlilik
Tədqiqatına davam edən Frensis Turston bir Avstraliya qəzetində 1925-ci il tarixli məqaləyə rast gəlir. Bu məqalə "Çevik" adlı tərk edilmiş bir şxun haqda idi. Turston İohan barədə yazılan qeydləri tapır.
İoahansen "Emma" şxununun ikinci şturmanı idi. O, 10 nəfərlə birlikdə səyahətə çıxır. Bu zaman bir qasırğa baş verir və şxunu yolundan yayındırır. Onlar "Çevik" adlı bir quldur gəmisinə rast gəlirlər. Bu gəminin heyəti tamamilə qaradərililərdən ibarət idi. Quldurlar yelkənçilərin evlərinə qayıtmaqlarını əmr edir. Yelkənçilər onların dediklərinə riayət etmədikdə quldurlar onlara hücum etdi. Yelkənçilər qalibiyyət əldə etdilər, ancaq şxunun bir yelkənçisi, birinci şturmanı və kapitanı həlak olmuşdu. Buna görə də İohan rəhbərliyi öz boynuna götürür. Gəmiləri çox ağır zədə görmüş yelkənçilər məcburən "Çevik" gəmisinə mindilər.
Yelkənçilər quldur gəmisində qorxu və nifrət yayan özgə bir pərəstişgah aşkar edirlər. Bu, Ktulhunun heykəlciyi idi və Yeni Orlean şəhərində polis müfəttişi Leqrassın kultistlərdən götürdüyü heykəlciyə çox bənzəyirdi. Yelkənçilər yollarına davam edirlər və nəhayət -47.15°N, -126.71667°W kordinatları yaxınlıqlarında naməlum bir ada-şəhərə çatırlar. Adadan sadəcə İohansen və bir digər yelkənçi sağ çıxır, amma İohansen digər yelkənçilərin ölüm səbəblərini açıqlamır.
Tədqiqatına Avstraliyaya səyahət edərək davam edən Turston "Çevik" gəmisində götürülən heykəlciyə baxır və digər ikisi ilə identik olduğunu təsdiqləyir. Turston İohansenin burada yox, Norveçdə olduğunu öyrənir. Norveçə gedən Turston İoahansenin "iki Laskar gəmiçi"ylə rastlaşdıqdan sonra qəfildən həlak olduğunu aşkar edir. İohansenin dul arvadı Turstona ərinin hazırladığı əlyazmanı verir. Əlyazmada yelkənçilərin aşkarladığı adanın "kabus ölü şəhər" R'leh olduğu yazılır. Onlar bu yeri görüb vahimələnmişdilər. Adanın həndəsəsi çox fövqəladə və qeyri-Evklid şəkildə idi.
Yelkənçilər nəhəng bir qapı görürlər. Onlar qapıya yaxınlaşdıqda onun heç də vertikal olmadığını görürlər. Onlar qapını açmağa çalışırlar, ancaq müvəffəqiyyətsiz olurlar. Qapı qəflətən açılır və oradakı üfunət və qorxu sərbəst buraxılır. Qapının girişində yenicə oyanmış Böyük Ktulhu peyda olur. Səkkiz yelkənçinin ikisi qorxudan ölür. Onların üçü Ktulhu tərəfindən əzilir. Digər üç yelkənçi qaçmağa çalışır. Onlardan biri küncdə ilişib qalır və Ktulhu tərəfindən öldürülür. Geridə qalan iki yelkənçi (onlardan biri İohansen idi) şxuna çatırlar, ancaq onlardan biri qorxudan dəli olur, saçları ağarır və gözündən qan gəlir. Həmin yelkənçi bir neçə gündən sonra vəfat edir. İohansen şxunu əməliyyata başladır, ancaq Ktulhunun yanında çox yavaş olduğunu anlayır. İohansen gəmini Ktulhuya tərəf çevirir və son sürətlə ona doğru sürür. Gəmi Ktulhu ilə toqquşur və onu yarqlayır, ancaq Ktulhu tez bir şəkildə sağalmağa başlayır. Buna baxmayaraq, İohansen oradan qaça bilir.
Bir neçə gün sonra R'leh yenidən dənizin dibinə batır və kütləvi isteriya sona çatır. İohansenin də müəmmalı bir vəziyyətda vəfat etdiyini öyrənən Turston babasının qardaşının həmin iblisanə kult tərəfindən qətlə yetirildiyini düşünür. O, Ktulhu pərəstişkarlarının yeni hədəfi olduğunu anlayır.
İlham
Ktulhu mifologiyası üzrə mütəxəssis Robert Prays 1830-cu ildə Alfred Tennison tərəfindən yazılmış "Kraken" sonetinin Lavkraftın yazdığı hekayə üçün əsas ilham mənbəyi olduğunu irəli sürür. Bu əsərlərin ikisi də uzunmüddətli bir yuxu görən və müəyyən vaxtda yenidən peyda olacaq nəhəng su məxluquna istinad verir. Prays Lavkraftın Lord Danseni tərəfindən 1905-ci ildə yazılmış "Peqana tanrıları" əsərini çox sevdiyini də qeyd etmişdir. Bu əsər yenidən oyanmasının qarşısını almaq üçün yatızdırılan qəddar bir tanrını təsvir edir. Praysın qeyd etdiyi Lord Danseni tərəfindən yazılan başqa bir əsər "Aralıq küçədə bir dükan" (, 1919) idi. Əsərdə "yatan tanrıların cənnəti" və "onlar hələ də dərin mürgüdə yuxulayan bəzi köhnə tanrıların danışmağını eşitdiklərinə görə məyyusdular" kimi cümlələrdən istifadə edilib.
ABŞ ədəbi tənqidçiləri Sunand Coşi və Deyvid Şults Lavkraftın başqa əsərlərdən də ilhamlandığını irəli sürmüşdür. Onlardan biri Gi de Mopassan tərəfindən 1887-ci ildə yazılmış "Horla"  hekayəsidir. Lavkraftın 1925–1927-ci illərdə yazdığı "Ədəbiyyatda fövqəltəbii qorxu" essesində əsərin antaqonisti olan Horlanı "başqalarının ağlına təsir edən və bəşəriyyəti özünə tabe etmək və onu məhv etmək üçün Yerə gələn yerdənkənar orqanizmlərə avanqardlıq edən … görünməz varlıq" olaraq təsvir edir. Lavkraftın ilham aldığı başqa bir əsər Artur Meken tərəfindən 1895-ci ildə yazılmış "Qara möhrün hekayəsi" əsəri idi. Bu hekayə də vahiməli qədim bir varlığı aşkar etmək üçün əlaqəsiz məlumatları (məsələn, qəzetin kəsilmiş parçası) bir araya gətirir. Coşi Abraham Merrit tərəfindən 1918-ci ildə yazılmış Lavkraftın həmişə haqqında "hay-küylə danışdığı" "Ay bataqlığı" əsərini də qeyd edir. Coşi "Merritin bəhs etdiyi ay qapısı açılanda personajları möcüzə və qorxu dünyasına aparması yelkənçilərin nəhəng qapını laqeydcəsinə açması və Ktulhunu R'lehdən sərbəst buraxmasına bənzəyir" deyir.
H.F. Lavkraftın Uilyam Skott-Elliot tərəfindən 1896-cı ildə yazılmış "Atlantida hekayəsi" və 1904-cü ildə yazılmış "İtmiş Lemuriya"  əsərlərindən də ilham aldığına inanılır. Lavkraft bu ədəbiyyt nümunələri 1926-cı ildə, "Ktulhunun çağırışı" hekayəsini yazmağa başlamazadan bir qədər əvvəl oxumuşdur.
İnkişaf və nəşr tarixi
thumb|281x281px|right|Hekayənin müəllifi [[Hovard Fillips Lavkraft|H. F. Lavkraft. Onun yaradıcılıq fəaliyyəti Lavkraft qorxu janrının yaranması ilə nəticələnmişdir.]]
Həkayə ilk dəfə "Weird Tales" pulp-jurnalının fevral 1928-ci il buraxılışında nəşr edilmişdir. Əsərə görə Lavkrafta 165 ABŞ dolları (indiki valyuta ilə təxminən 4.000 Azərbaycan manatı) verilmişdi. Növbəti ilin avqust ayında T. Everett Hayr tərəfindən tərtib edilmiş "Qaranlıqdan sonra ehtiyatlı ol!" antologiyasının bir parçası olaraq yenidən nəşr edilmişdir. Hayr əsərdən istifadə etmək üçün Lavkrafta 15 ABŞ dolları (indiki valyuta ilə təxminən 350 Azərbaycan manatı) ödəmişdi. Hekayə 1939-cü ildə Lavkraftın "Yad və digərləri" kolleksiyasının bir parçası olaraq nəşr edilmişdi. Bu buraxılışın tam olaraq, 1.268 nüsxəsi nəşr edilmişdir. Bundan sonra hekayə müntəzəm surətdə müxtəlif kolleksiyalarda və antologiyalarda nəşr edilməyə başlamışdır.
Lavkraftın "Ktulhunun çağırışı" əsəri digər dillərə onun ölümündən sonra XX əsrin növbəti illərində nəşr edilməyə başlamışdır. Hekayə alman, fransız, fin, ispan, italyan, Niderland, polyak, portuqal, rus, türk, ukrayn və yapon dillərində nəşr edilmişdir.
Qəbul
Nəşr edilmiş hekayə R. İ. Hovard tərəfindən (Barbar Konanın qurucusu) "ədəbiyyatın ən böyük uğurların biri olaraq yaşayacaq bir şahəsər" hesab edilmişdir. O, müəllif barədə "Cənab Lavkraft ədəbiyyat dünyasında özəl bir mövqeyə malikdir; o, bizim cılız görüş dairəmizdən kənarda olan dünyaları hər bir mənada kəsb edib" demişdir. Lavkraftın əsərləri üzrə mütəxəssis olan Piter Kennon hekayəni "şöhrətpərəst və mürəkkəb … qorxunun addımbaaddım kosmik proporsiyalara qalxdığı sıx və dərin düşüncəli bir hekayə" adlandırmışdır. O, əsəri "Lavkraftın insanın kainatındakı əhəmiyyətsiz yerini başa salan ən tutqun uydurma ifadələrindən biri" hesab etmişdir. Ədəbi tənqidçi E. F. Bleyler hekayəni "povest xarakterli fraqmentləşdirilmiş esse" olaraq təsvir etmişdir.
Layon Spreq de Kamp "Ktulhunun çağırışı" əsərini "sadə formada, rəvayətçinin nəsrində yazılmış möhtəşəm bir hekayə" adlandırmışdır. O, Lavkraftın bu əsərdə öz konsepsiyalarını ilk dəfə mənqitli şəkildə təqdim etdiyini də qeyd edir. Fransa roman yazıçısı Mişel Uelbek 1991-ci ildə yazdığı "H. F. Lavkraft. Bəşəriyyətə qarşı, həyata qarşı" kitabında hekayəni Lavkraftın "ən yaxşı işlərindən biri" adlandırmışdır. Onun fikrinə görə hekayə oxucunu "strukturunun zənginliyi ilə təəccübləndirir və heyran edir".
Qorxu janrında olan bir çox antologiyanın redaktoru və tərtibatçısı Stefen Cons hekayəni Lavkraftın ən önəmli əsərlərindən biri hesab edir. Kanada riyaziyyatçısı Bencamin K. Tipett İohansenin jurnalında təsvir edilən hadisənin "kosmos-zamanının əyilməsinin lokallaşdırılmış qovuqlarının nəticələri" olduğunu irəli sürmüş və uyğun bir riyazi model ola biləcəyini demişdir.
Adaptasiyalar və təsiri
2005-ci ildə hekayənin eyniadlı film adaptasiyası buraxılmışdır. Film 1920-ci illərin kinematoqrafiyasının estetikasını vermək üçün "mifoskop" üsulu ilə bir qrup Hovard Lavkraft azarkeşləri tərədindən çəkilmişdir. Az bir büdcə ilə çəkilmiş film çox yaxşı qarşılanmışdır.
2012-ci ildə hekayənin radiotamaşa adaptasiyası "Dark Adventure Radio Theatre: The Call of Cthulhu" buraxılmışdır. 77 dəqiqəlik olan bu radiotamaşa "" tərəfindən hazırlanmışdı.
1974-cü ildə argentinalı illüstrator Alberto Breşia hekayənin 11 səhifəlik bir komiks adaptasiyasını hazırlamışdır. Komiks 1975-ci ildə onun "Ktulhu mifologiyası" kolleksiyasında nəşr edilmişdir. 1988-ci ildə Britaniya illüstratoru Con Kulthart "Ktulhunun çağırışı" hekayəsinin qrafik adaptasiyasını hazırlanmışdır. 2017-ci ildə ssenaristliyini və illüstratorluğunu R. C. İvankoviçin etdiyi "Oxumağa yeni başlayanlar üçün H. P. Lavkraftın Ktulhunun çağırışı" adlı bir illüstrasiyalı uşaq kitabı nəşr edilmişdir.
2005-ci ildə hekayənin ilk videooyun adaptasiyası "Call of Cthulhu: Dark Corners of the Earth" PlayStation 2 və Xbox konsolları üçün satışa çıxarılmışdır, lakin 2006-cı ildə PC platformasına port edilmişdir. Videooyunun adına baxmayaraq, Ktulhu oyunda görünmür. Videooyunun süjeti Lavkraftın 1931-ci ildə yazdığı "İnnsmut üzərində kölgə" povestinə əsaslanıb və müəllifin digər əsərlərindən elementlər götürüb. 2018-ci ildə hekayənin ikinci videooyun adaptasiyası "Call of Cthulhu: The Official Video Game" Microsoft Windows, Xbox One və PlayStation 4 platformaları üçün satışa çıxarılmışdır. Videooyunun süjeti hekayəyə yox, 1981-ci ildə satışa çıxarılmış stolüstü oyuna əsaslanmışdır.
"Metallica" treş metal musiqi qrupunun "Ride the Lightning" musiqi albomundakı insturmental kompozisiyalarından birinin adı – "The Call of Ktulu". Musiqi qrupunun basisti Kliff Börton Lavkraftın bir azarkeşidir. "Draconian" dum metal musiqi qrupu "Dark oceans we cry" musiqi albomunun bir parçası olaraq "Cthulhu Rising" kompozisiyasını buraxmışdır.
Çihori döyüşü
Arxa plan
Döyüş IV Vaxtanqın (1442–1446) qısa müddət davam edən hakimiyyətindən sonra başlayan və çarlığın sonda parçalanması ilə nəticələnən ara müharibələri dövrünün zirvə nöqtəsi idi. Bu proses zamanı müxtəlif gürcü dövlətlərinin, knyazlarınin və bu dövlət qurumlarına rəhbərlik edən müxtəlif gürcü zadəganlarının son məqsədi bütün Gürcüstan üzərində öz hakimiyyətlərini qurmaq idi. Ara müharibələri uzun müddət dava etmiş və Gürcüstanın parçalanaıb, xeyli zəifləməsi ilə nəticələnmişdir.
Nəticə
Gürcüstanda mərkəzi hakimiyyət qəti olaraq zəiflədi. Yarım müstəqil knyazlıqlarda hakimiyyətə gələn bu sülalərdən bəziləri hətta bölgədə rus imperiya hakimiyyəti qurulana qədər hakimiyyətdə qalmağı bacardı.
Triqlav Gölləri vadisi
thumb|İkili göl. Triqlav Gölləri vadisi — Sloveniya ərazisində dağlıq vadi. Vadi Yulian Alpları ərazisində, ölkənin şimal-qərbində yerləşir. Triqlav vadisi Ticariça və Zelnariça, eləcə də cənub-qərbdən Triqlav dağı ilə əhatələnib. Vadinin digər adı Yeddi göllər vadisidir (Dolina sedmerih jezer). Əslində vadidə on göl var. Vadi əsasən meşə qurşağından yuxardakı əraziləri əhatə edir. Alp çəmənlikləri zonası həm də daşlıq relyefi ilə də diqqəti cəlb edir. Bu səbəbli vadini bəzən Daş Vadisi dəniz adlandırırlar (Долина камнитега моря).
Triqlav Milli Parkı
Triqlav Gölləri dərəsinində qoruma bölgəsi yaratmaq fikri ilk dəfə 1906 və ya 1908-ci ildə seysmoloq Albin Belar tərəfindən irəli sürülmüşdür. Amma bu təklif qəbul olunmamışdır, çünki qanun hər hansı təbiət ərazisinə girişin məhdudlanmasını qadağan edirdi. Triqlav Milli Parkı adı ilk dəfə 1926-cı ildə Fran Yesenko tərəfindən səsləndirilmişdir. 1981-ci ildə Triqlav Milli Parkı rəsmi olaraq qurulmuş və müasirləşdirilmişdir. Milli parkın sahəsi 838 km2 olmuşdur. 2010-cu ildə park ərazisinə Tolmin təpələri də əlavə olunmuşdur. Hazırda Triqlav Milli Parkının sahəsi 880 km2-dir (Sloveniya ərazisinin 4 %-i).
Fransua-Andre Danikan Filidor
Filidor (tam adı Fransua-Andre Danikan Filidor; ) — Fransız şahmatçısı və opera bəstəkarı
Bəstəkarlığı
Filidor 1732-ci ildə 6 yaşı olanda Fransa Kralı XV. Luis-in sarayındaki Kral Xoruna seçildi. İlk musiqi kompozisiyasını bu xoroda, 11 yaşında bəstələdiyi bildirilir. XV. Luisin her gün Kral xorunu dinləmək istədiyi; kralın gəlmeəini gözləyən zaman xorun üzvlərinin vaxtlarını şahmat oynamaqla keçirdikləri və gənç Filidorun da oyuna məhz bu səbəblə başladığı ifadə edilir.
Şahmat
Yaşadığı dövrdə hələ Şahmat üzrə Dünya Çempionu titulu təsis edilməməsinə baxmıyaraq, dövrünün ən böyük şahmat ustalarından biri sayılır. Filidorun yazdığı Analyse du jeu des Échecs (Şahmat Oyununun Təhlili) kitabı 100 ilə yaxın müddətdə standart şahmat kitabı olaraq qəbul edildi. O, həmdə daha sonralar onun adıyla adlandırılacaq Filidor müdafiəsinin yaradıcısıdı.
Mənfi ədədlər
Riyaziyyatda, mənfi ədəd sıfırdan kiçik olan həqiqi ədəddir. Mənfi ədədlər əks mənalılığı təmsil edir. Əgər, müsbət sağa hərəkəti göstərirsə, mənfi sola hərəkəti göstərir. Əgər, müsbət dəniz səviyyəsindən yuxarını göstərirsə, mənfi dəniz səviyyəsindən aşağını göstərir. Mənfi ədədlər çox vaxt hansısa zərərin və ya əskikliyin miqdarını göstərmək üçün istifadə olunur. Ödənməli olan bir borc mənfi qazanc olaraq düşünülə bilər, bir kəmiyyətin azalması mənfi artım olaraq düşünülə bilər. Əgər, bir kəmiyyət iki əks mənaya sahib ola bilərsə, onda bu mənaları, yəqin ki təsadüfi olaraq, mənfi və müsbət olaraq ayırmaq olar. Tibbi baxımdan, bir şişlə mübarizədə genişlənmə mənfi daralma olaraq düşünülə bilər. Mənfi ədədlər üçün hesablama qaydalarına əsasən, — (- 3)= 3 çünki əksin əksi ilkin olandır.
Mənfi ədəd, adətən, qarşısında " – " işarəsi ilə yazılır. Məsəslən, — 3 modulu üç olan bir mənfi kəmiyyəti təmsil edir. Sıfırdan böyük olan ədəd isə müsbət ədəd adlanır; sıfır nə müsbət nə də mənfi ədəddir. Bir ədədin müsbət olmağı qarşısına üstəgəlmə işarəsi qoymaqla vurğulana bilər, məsəslən, +3. Ümumiyyətlə, bir ədədin müsbətliyi və ya mənfiliyi onun işarəsi adlandırılır.
Sıfırdan fərqli hər bir həqiqi ədəd ya müsbətdir ya da mənfi. Müsbət, kəsr ədəd olmayan ədədlərə natural ədədlər, müsbət və mənfi, kəsr ədəd olamayan ədədlər isə (sıfırla birlikdə) tam ədədlər adlanır.
Mənfi ədədlər, çıxma əməlinin nəticəsi kimi
Mənfi ədədlərə, kiçik ədəddən böyük ədədin çıxılmasının nəticəsi olaraq da baxmaq olar. Məsələn, mənfi üç sıfırdan üçün çıxılmasının nəticəsidir:
0 – 3 = — 3.
Ümumiyyətlə, kiçik ədəddən böyük ədəd çıxmağın nəticəsi, modulu bu iki ədəd arasındakı fərqə bərabər olan mənfi ədəd olur. Məsəslən,
5 – 8 = — 3
Çünki 8 – 5 = 3.
Ədəd oxu
Mənfi ədədlər, müsbət ədədlər və sıfır arasındakı əlaqə, çox vaxt ədəd oxu şəklində göstərilir. Bu oxun sağ uzaq tərəfindəki ədədlər daha böyük, sol uzaq tərəfindəki ədədlər isə daha kiçikdir. Buna görə də, sıfır müsbət ədədlər sağında, mənfi ədədlər solunda olmaqla mərkəzdə yerləşir.
Qeyd edək ki, modulu böyük olan mənfi ədəd daha kiçik hesab edilir. Məsəslən, baxmayaraq ki, (müsbət) 8 (müsbət) 5-dən böyükdür və aşağıdakı kimi yazılır
8 > 5
−8 < — 5.
Buradan alınır ki, istənilən mənfi ədəd, istənilən müsbət ədəddən kiçikdir, beləliklə
−8 < 5 və — 5 < 8.
Mənfi ədədlər daxil olan hesablamalar
Toplama
İki mənfi ədədin toplanması ilə iki müsbət ədədin toplanması çox oxşardır. Məsələn,
(- 3) + (- 5) = — 8.
İdeya ondan ibarətdir ki, iki borc birləşdirilə bilər və modulu daha böyük olan tək bir borc alınar.
8 + (- 3) = 8 – 3 = 5 və (- 2) + 7 = 7 – 2 = 5.
Çıxma
Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, mənfi olmayan iki ədəd üzərində çıxma əməliyyatından sonra mənfi cavab almaq mümkündür:
ümumiyyətlə, müsbət ədədin çıxılması ilə modulu həmin müsbət ədədin moduluna bərabər olan mənfi ədədin toplanması eyni nəticəni verir. Buna görə də,
5 – 8 = 5 + (- 8) = — 3
və
(- 3) – 5 = (- 3) + (- 5) = — 8
Başqa bir tərəfdən, mənfi ədədin çıxılması, modulu həmin mənfi ədədin moduluna bərabər olan müsbət ədədin toplanması ilə eyni nəticəni verir. Buna görə də
3 – (- 5) = 3 + 5 = 8
(- 5) – (- 8) = (— 5) + 8 = 3.
Vurma
Ədədləri vurarkən, hasilin modulu həmişə vuruqların modulları hasilinə bərabər olur. Hasilin işarəsi isə, aşağıdakı qaydalara əsasən təyin edilir:
• Bir müsbət və bir mənfi ədədin hasili mənfidir.
• İki mənfi ədədin hasili müsbətdir.
Belə ki,
(- 2)x3 = — 6
(- 2)x(- 3) = 6.
Birinci nümunənin arxasındakı səbəb çox sadədir: üç ədəd – 2 –ni topladıqda nəticə — 6 olur:
(- 2)x3 = (- 2) + (- 2) + (- 2) = — 6.
İkinci nümunənin arxasındakı səbəb isə bir az mürəkkəbdir. İdeya ondan ibarətdir ki, bir borcun itirilməsi ilə bir qazancın əldə edilməsi eynidir.
İki mənfi ədədin hasilinin müsbət olması həm də vurmanın paylama qanununun ödənməsi üçün də vacibdir. İndiki halda, bilirik ki,
2x(- 3) = — 6 olduğuna görə, (- 2)x(- 3) hasili 6-ya bərabər olmalıdır.
Bu qaydalar başqa bir (ekvivalent) qaydaya aparır: istənilən axb hasilinin işarəsi a-nın işarəsindən aşağıdakı qaydalara əsasən asılıdır:
• Əgər a müsbətdirsə, onda axb hasilinin işarəsi b-nin işarəsi ilə eynidir və
• Əgər a mənfidirsə, onda axb hasilinin işarəsi b-nin işarəsinin əksidir.
Bölmə
Bölmə əməli üçün işarə qaydaları vurmada olduğu kimidir. Məsələn,
8 ÷ (- 2) = — 4
(- 8) ÷ 2 = — 4
(- 8) ÷ (- 2) = 4.
Hüseyn Məmmədov (professor)
Hüseyn Məmmədov (d. 02 iyun 1974, Şərur rayonu, Azərbaycan SSR) — Bakı Dövlət Universitetinin Fiziki elektronika kafedrasının professoru, fizika üzrə elmlər doktoru, Bakı Dövlət Universitetinin Elm və İnnovasiyalar üzrə prorektoru.
Təhsili
1996-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin məzunu olmuşdur.
1996–1999-cu illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Fiziki elektronika kafedrasının aspiranturasında təhsil alıb. 2000-ci ildə fizika-riyaziyyat elmləri üzrə namizədlik, 2017-ci ildə isə fizika üzrə elmlər doktoru dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
2020-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Fiziki elektronika kafedrasının professorudur.
Elmi və pedaqoji fəaliyyəti
2000–2006-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Fizika fakültəsinin Fiziki elektronika kafedrasının assistenti, 2006–2016-cı illərdə həmin kafedranın dosenti, 2016–2019-cu illərdə BDU-nun Fizika fakültəsinin dekan müavini, 2019–2020-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Həmkarlar İttifaqı Komitəsinin sədri vəzifələrində çalışıb.
2019-cu ildə "Bakı Dövlət Universitetinin 100 illiyi (1919–2019)" yubiley medalı və Azərbaycanda təhsilin və elmin inkişafındakı xidmətlərinə görə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
2020-ci ildən Bakı Dövlət Universitetinin Elm və İnnovasiyalar üzrə prorektorudur.
Hüseyn Məmmədov dünyanın bir sıra ölkələrində nüfuzlu Beynəlxalq elmi konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir. O, 150-dən çox elmi məqalənin, 3 kitabın müəllifidir və elmi rəhbər kimi, indiyədək 6 fəlsəfə doktoru dissertasiya işinin ərsəyə gəlməsində əməyi olmuşdur.
Almaz Məmmədova
Almaz Əli qızı Məmmədova — Azərbaycan filoloqu, filologiya üzrə elmlər doktoru, BDU-nun Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasının professoru.
Həyatı
1948-ci ilin oktyabr ayının 3-də Bakı şəhərində anadan olub. 1955-1965-ci illərdə Bakı şəhərində 172 saylı tam orta məktəbdə təhsil alıb və orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirib. 1965-1970-ci illərdə BDU-nun Filologiya fakültəsində təhsil alıb və universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirib. 1971-ci ildən Bakı Dövlət Universitetində çalışır. 1979-cu ildə BDU-nun əyani aspiranturasına qəbul olub. 1981-ci ildə ”Mədinə Gülgünün həyat və yaradıcılığı“ mövzusunda dissertasiya müdafiə edib və filologiya üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alıb. 1990-cı ildə dosent elmi adını alıb. 1997-ci ildə “Cənubi Azərbaycan ədəbiyyatının inkişaf mərhələləri (1946-1990-cı illər)” mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək filologiya üzrə elmlər doktoru elmi dərəcəsi alıb. 1999-cu ildə professor elmi adını alıb.
Əmək fəaliyyəti
1971-1978-ci illərdə BDU-nun Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasında laborant.
1978-1981-ci illərdə BDU-nun Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasında baş laborant.
1981-1985-ci illərdə BDU-nun Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasında müəllim.
1985-1990-cı illərdə BDU-nun Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasında baş müəllim.
1990-1999-cu illərdə BDU-nun Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasında dosent.
1999-2017-ci illərdə BDU-nun Müasir Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasında professor.
2017-ci ildən BDU-nun Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi kafedrasının professorudur.
Təsviri sənət
Haqqında
Xalq arasında incəsənət sözünün mənası bacarıq, ustalıq deməkdir.Təsviri sənət hər hansı bir əşyanı fəzada düzgün qeyd etmək və yaxud fikrindən keçəni təsvir etmək bacarığıdı.Təsviri sənət deyəndə insanın bədii yaradıcılığı nəzərdə tutulur. Təsviri sənətə daxildir:
Rəsm təsvirin əsasını təşkil еdir. Rəssam müəyyən tablоnu işləyərkən əşyaların fоrmasını, həcmini, mütitdə mövqеyini rəsm dilində əks еtdirir.Təsvirin həcmli, mühütin rеal görüntüsü üçün pеspеktiv və işıq-kölgə qanunlarına müraciət оlunur.Rəsm kоmpоzisiya ilə əlaqədardır.Kоmpоzisiya tablоnun ümumi quruluşu, ayrı- hissələrin əlaqəsi və оnların bir-birinə uyarlığı dеməkdir.
Tarixi
Təsviri sənətin ən qədim nümunələri arasında e.ə. VIII-V əsrlərdən qalmış Qobustan qaya təsvirləri, Kəlbəcər rayonunun Zalxa gölü ətrafında Ayıçınqılı və Pəriçınqıl dağlarındakı Tunc dövrünün başlanğıcına (e.ə. 3-cü minillik) aid rəsmlər, Ordubad şəhərindən şimalda Gəmiqaya dağlarındakı qayaüstü təsvirlər müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Qobustanın "Böyükdaş", "Kiçikdaş", "Cingirdağ", "Şonqardağ" və digər qayalarında həkk olunmuş rəsmlərdə, orada yaşamış qədim insanların həyat tərzi, məişəti, əməyi ilə əlaqədar təsvirlər xüsusi maraq doğurur.Burada ovçuluq, maldarlıq, əkinçilik və məişətin digər sahələri ilə bağlı müxtəlif süjetlər, səhnələr, insan və heyvan təsvirləri dinamik tərzdə həkk olunmuşdur. Qobustan qaya rəsmləri – piktoqramlar ibtidai icma quruluşundan feodalizm mərhələsinə kimi çoxəsrlik, uzun tarixi dövrü əhatə edir.
Təsviri sənətin qədim nümunələri arasında dulusçuluq, daş və metal məmulatlarını bəzəyən dekorativ naxışlar, rəsmlər, qabartmalar (relyef təsvirlər), heykəllər mühüm yer tutur.Bunlardan kürə formalı qab (Naxçıvan MR-nın Şahtaxtı kəndi), ikibaşlı maral fiquru (Xocavənd rayonunun Dolanlar kəndi), üzərində 5 fantastik heyvan təsviri cızılmış tunc qab (Gədəbəy), aypara şəklində qızıl yaxalıq (Ziviyə), qızıl cam (Urmiya gölü yaxınlığındakı Həsənlu təpəsi), Mil, Qarabağ düzlərindən tapılmış keramik qablar öz zərifliyi, bədii kamilliyi ilə fərqlənir (e.ə. VIII–VII əsrlər).
Heykəltəraşlıq sənəti
Heykəltəraşlıq sənətinin ən məşhur nümunələri arasında XIII əsrdə Bakı limanında tikilmiş Şirvanşahların "Bayıl qəsri", yaxud "Səbayıl" adlanan memarlıq abidəsi üzərindəki yazı və qabartma təsvirləri binanın dekorativ tərtibində həlledici rol oynamışdır. "Bayıl daşlarında" yazılarla birlikdə insan və heyvan (pələng, dəvə, at, öküz, quş) təsvirləri dərin oyma üslubunda işlənmişdir. Friz xarakteri daşıyan "Bayıl daşları" vaxtilə quruda yerləşən möhtəşəm memarlıq abidəsinin dekorativ elementini təşkil etmişdir.
Mədəni perspektivlər
thumb|Van Siçji qazları müşahidə edir; Tsyan Syuan; 1235–1307-ə qədər; əl ilə sürüşmə (kağız, mürəkkəb, rəng, qızıl); 9 1⁄8 x 36 1⁄2 düym; Böyükşəhər Muzeyi Avropada və ABŞ-da tez-tez üstünlük təşkil edən sənətlərin və dekorativ sənətlərin və ya sənətkarlıqların konseptual ayrılması bütün digər mədəniyyətlər tərəfindən paylaşılmır. Ancaq ənənəvi Çin incəsənəti, əsasən mənzərə ədəbiyyatı, alim cənablar və məhkəmə rəssamlığı və heykəltəraşlıq məktəblərinin ustaları arasında Çin rəsm əsərlərini fərqləndirərək müqayisə olunan fərqlərə sahib idi. Qərbdə əl işləri sayılan bir çox əşyaya, xüsusən keramika, yeşim oyma, toxuma və tikmə işlərinə yüksək status verilsə də, bu heç də ümumiyyətlə daha da əhəmiyyətini qoruyan bu əşyaları yaradan işçilərə şamil edilmədi. Qərbdən daha çox anonim olaraq. Bənzər fərqlər Yapon və Koreya sənətində edildi. İslam sənətində ən yüksək status ümumiyyətlə xəttatlığa, fars miniatürləri və əlaqəli ənənələrin memarlarına və rəssamlarına verilirdi, lakin yenə də çox vaxt məhkəmə məmurları idilər. Tipik olaraq, ən yaxşı Fars xalçaları, memarlıq plitələri və digər bəzək materialları üçün dizaynları Qərbdən daha ardıcıllıqla təmin edirdilər.
Latın Amerikası sənətində, yerli sənət sənətləri sosialist prinsiplərinə əsaslanan sənətkarlıqla qovuşduran Konstruktivist Hərəkatdan ilhamlanaraq XX əsrə qədər Avropa müstəmləkəçiliyi hakim idi. Afrikada Yoruba sənəti çox vaxt siyasi və mənəvi bir funksiyaya sahibdir. Çinlilərin sənətində olduğu kimi, Yoruba sənəti də ümumiyyətlə Qərbdə sənətkarlıq məhsulu olaraq qəbul ediləcək şeylərdən ibarətdir. Tekstil kimi ən çox bəyənilən təzahürlərindən bəziləri bu kateqoriyaya aiddir.
Naqqaşlıq və rəsm
Təsviri sənət kimi rəsm düz bir səthə boya tətbiq etmək deməkdir (məsələn, bir heykəl və ya dulusçuluq rəsmindən fərqli olaraq), bir çox rəng istifadə etmək. Qalan tarixə qədərki rəsm təbii daş səthlərə tətbiq olunurdu və divar rəsmləri, xüsusən də fresk texnikasından istifadə edilmiş yaş suvaqlarda son zamanlara qədər əsas forma idi. Taxta lövhələr və ya kətanlar üzərindəki portativ rəsmlər bir neçə əsrdir Qərb dünyasında, əsasən tempera və ya yağlı boya ilə çəkilən ən vacib əsərlərdir. Asiya rəssamlığında kağız daha çox istifadə olunurdu və Şərqi Asiyada monoxrom mürəkkəb və boyalarla rəsm ənənəsi üstünlük təşkil edirdi. Kitabda və ya albomda yerləşdirilməli olan rəsmlərə, istər Qərb tərəfindən işıqlandırılmış əlyazmalar, istərsə də Fars miniatürləri və onun türkcə qarşılığı və ya müxtəlif növ Hindistan rəsmləri üçün "miniatürlər" deyilir. Suluboya, kağız üzərində bir rəsm əsərinin qərb versiyasıdır; guaş, təbaşir və digər bənzər materiallardan fırçalarsız istifadə olunan formalar əslində rəsm üçün formalardır.
Rəsm — vizual sənətin əsas növlərindən biridir və rəssamların da rəsm vərdişlərinə ehtiyacı var. Ümumi alətlər bunlardır: qrafit qələmlər, qələm və mürəkkəblər, mürəkkəb fırçalar, mum ilə rəngli karandaşlar, rəngli qələmlər, kömür, təbaşir, pastellər, markerlər, stylus və ya gümüş nib kimi müxtəlif metallar. Rəsm və komikslər də daxil olmaqla, rəsmin bir neçə alt kateqoriyası mövcuddur.
Donni Yen
Donni Yen — Honkonq aktyoru, döyüş sənəti ustası, rejissor, prodüser və hərəkət xeoqrafı.
Yen Honkonq film ulduzlarından biridir. Yen Tai Çi, Boks, Kikboksinq, Citkundo, Hapkido, Taekvondo, Karate, Muay Tay, Güləş, Cüdo, Vin Çun və uşu sahələrini yaxşı bilir və bir sıra döyüş sənətlərində bacarıq nümayiş etdirdir. 2000-ci illərin əvvəllərində Asiyanın ən populyar film ulduzlarından biri olan Yen davamlı olaraq Asiyanın ən çox qazanan aktyorlarından biri olub. Yen 2013-cü ildə dörd filmdən və altı reklamdan 220 milyon Honkonq dolları (28.4 milyon ABŞ dolları) qazandı.
Yen, Çində Vin Çun-un populyarlaşmasına töhfə verdiyinə görə bir çoxları tərəfindən qiymətləndirilir. O, kassa uğuru qazanan İp Man filmində Vin Çun İp Man rolunu oynayır. Bu Çin qanadında və Asiyanın digər bölgələrində yüzlərlə yeni Vin Çun məktəblərinin açılmasına səbəb oldu. İp Manın böyük oğlu İp Çun, ailənin sənətini populyarlaşdırdığı və atasının irsinin xatırlanmasına imkan verdiyi üçün Yenə minnətdar olduğunu da qeyd etdi. Ayrıca Xarici filmində Çirrut İmve və Üç iks: Ksander Keycin qayıdışı filmində isə Xian rolunu oynadığı üçün beynəlxalq səviyyədə tanınmışdır.
Erkən həyatı
Gənc yaşlarında, anasının təsiri altında döyüş sənətlərinə marağı artdı və o, tai çi və digər ənənəvi Çin döyüş sənətləri də daxil olmaqla müxtəlif üslublarla məşqlər etməyə başladı. Yen doqquz yaşındaykən kunq-fu öyrənməyə başladı. Yen, məktəbi bitirdikdən sonra 14 yaşında uşu ilə ciddi şəkildə məşğul olmağa başladı. Valideynləri onun Bostonun Döyüş Bölgəsində çox vaxt keçirməsindən narahat olduqları üçün onu Pekin Uşu Komandası ilə birlikdə 4 illik təlim proqramı üçün Pekinə göndərdilər. Yen ABŞ-yə qayıtmağa qərar verdikdə, Honkonqa bir səfər reallaşdırdı və burada fəaliyyət göstərən xoreoqraf Yuen Vu-pinlə tanış oldu. Yen nəhayət on altı yaşında taekvondo öyrənməyə başladı.