cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Disqrafiya
Təsnifatı
Disqrafiya demək olar ki, həmişə disleksiya, diqqət çatışmazlığı pozuntusu və ya şifahi və yazılı dil öyrənmə əlilliyi kimi digər öyrənmə qüsurları və ya neyroinkişaf pozuntuları ilə müşayiət olunur və bu, disqrafiyanın növünə təsir edə bilər. Turet sindromu və dispraksiya disqrafiklər arasında çox rast gəlinən diaqnozlardandır.
İnkişaf disqrafiyası əvvəlcə yalnız disleksik şəxslərdə baş verən bir xəstəlik olaraq təsvir edilmişdir. Tədqiqatçılar disleksiya olmadan baş verən müxtəlif növlərin olduğunu aşkar edənə qədər XX-ci əsrin ortalarına qədər disqrafiya ayrı bir növ kimi öyrənilməmişdir.
Disqrafiyanın üç əsas növü var:
Disleksik
Disleksik disqrafiyanı (bəzən linqvistik disqrafiya adlanır) digər növlərdən fərqləndirən bir neçə xüsusiyyəti var. Disleksiya-disqrafiyası olan insanlarda adətən fonemik xarakter daşıyan şifahi və yazılı orfoqrafiya zəif olur. Onların yazdığı sözlər çox vaxt oxunmur, əlavə və ya silinmiş hecalar və ya hərflər olur və sözlərin ortasında hər bir sözü tanınmaz hala gətirə bilən lazımsız böyük hərf və ya böyük boşluqlar olur. Onlar həmçinin əlifbanın heç bir hərfinə bənzəməyən simvollar daxil edə bilərlər. Disleksik-disqrafik şəxslər kifayət qədər yaxşı surətdə işləməyə malikdirlər və onların rəsm çəkmək qabiliyyəti saxlanılır. Onların barmaqlarını vurma sürəti (incə motor problemlərini müəyyən etmək üçün bir üsul) normaldır, bu da beyincik zədəsindən qaynaqlanmadığını göstərir. Şifahi icra funksiyasının pozulması da pozuntunun bu forması ilə əlaqələndirilir.
Araşdırmalar göstərdi ki, disleksik disqrafiyası olan oğlanlar, ilk növbədə, dil qüsurlarından daha çox motor planlaması ilə mübarizə aparırlar, lakin digər növlərlə müqayisədə linqvistik/disleksik disqrafiyanın yayılması aydın deyil.
Hərəkəti
thumbnail|Disqrafiya diaqnozu çətin ola bilər, çünki əl yazısı əvvəlcə aydındır, sonra tədricən pisləşir və yazan tənbəl kimi görünür. Hərəkət disqrafiyası (bəzən periferik disqrafiya adlanır) xırda motorika bacarıqlarının olmaması, zəif çeviklik, zəif əzələ tonusu və ya müəyyən edilməmiş hərəkət bacarıqsızlığı ilə əlaqədardır. Hərəkət disqrafiyası həm hərəkəti, həm də hərəkət yaddaşını pozur. Yazının formalaşması çox qısa yazı nümunələrində məqbul ola bilər, lakin bunun yerinə yetirilməsi üçün həddindən artıq səy və əsassız vaxt tələb olunur və bu, əlin artritə bənzər kimi gərginliyinə səbəb ola biləcəyi üçün əhəmiyyətli bir müddət davam edə bilməz.
Ümumiyyətlə, başqa sənəddən köçürülsə də, onların yazı işləri zəif olur və ya oxunmur. Bu insanların xırda motorika bacarıqları ilə bağlı problemləri olduğunu göstərir. İnkişaf koordinasiya pozuntusu olan şəxslər disqrafik ola bilər və motor disqrafiyası dispraksiyanın əlaməti kimi xidmət edə bilər. Motor disqrafiyası barmaqların düzgün tutulmasına mane olur və qələmin düzgün tutulmaması səbəbindən yazı əyilir. Orta yazma sürəti disqrafiyası olmayan insanlardan daha aşağıdır, lakin yaşla yaxşılaşır. Motorika bacarıq çatışmazlıqları disqrafiyanın ümumi səbəbi kimi görünür. Pozuntusu olan uşaqların 78%-də kinematik çətinliklər, 58%-də isə təzyiq bacarıqları ilə bağlı problemlər olur.
Məkanı
Məkan disqrafiyası olan insanlarda məkanı dərketməsində qüsur olur. Məkan qavrayışının bu şəkildə pozulması oxuna bilməyən yazı, düzgün olmayan hərf məsafəsi və rəsm qabiliyyətinin ciddi şəkildə pozulması ilə nəticələnir. Onların normal şifahi orfoqrafiya və normal barmaq vurma sürəti var ki, bu da bu növün xırda motorika bacarıqlarına əsaslanmadığını göstərir. Əslində, simptomlar burada sadalananlardan fərqli ola bilər. Beynin sağ yarımkürəsi zədələnmiş insanlarda məkan disqrafiyası inkişaf edə bilər.
Digərləri
Tədqiqatçılar digər növ təsnifat sistemlərini təklif etmişlər; bura fonoloji disqrafiya, dərin disqrafiya və dayaz disqrafiya daxildir, lakin bununla məhdudlaşmır.
Simptomları
Disqrafiyanın simptomları çox vaxt göz ardı edilir və ya tələbənin tənbəl, həvəssiz, diqqətsiz və ya narahat olması ilə əlaqələndirilir. Disqrafiya diaqnozu qoymaq üçün aşağıdakı simptomların hamısı olmasa da, bir çoxu olmalıdır:
• Zəif oxunuş
• Həddindən artıq silmələr
• Xətlərin və kənarların səhv istifadəsi
• Kağız üzərində səhv məkan planlaması
• Yazmaq üçün görmə qabiliyyətinə çox güvənmə
• Qeyri-standart hərf ölçüləri və formaları
• Şifahi işarələrdən asılılıq
• Yazarkən detallara diqqətsizlik
• Qarışıq böyük və kiçik hərflər
• Əl yazısı və çap hərfləri arasında keçid
• Hərflərin formalaşmasını əvvəlcədən vizuallaşdırmaqda çətinlik
• Yavaş yazma sürəti
• Hərflərin uyğunsuz forması və ölçüsü və ya yarımçıq hərflər
• Homofonları anlamaqda və düzgün yazmaqda çətinlik
• Orfoqrafiyaya və yazıya mane olan əl yazısı vərdişləri
• Bəzən tamamilə yanlış sözlərdən istifadə etmə
• Yazarkən cümlə quruluşu və ya qrammatika qaydalarına riayət etməklə bağlı problemlər yaranır, lakin danışarkən yox
• Qələmi sıx, yöndəmsiz və ya ağrılı tutuşu və ya yazarkən ağrı hissi (barmaqlarda, biləklərdə və ovuclarda)
• Biləyin, əlin, bədənin və ya kağızın qəribə tutması (məsələn, qolu L formasına əymək, kağızı o biri əllə tutmaq)
• Sinxronizasiya çətinlikləri, məsələn, eyni zamanda yazmaq və düşünmək kimi.
Disqrafiyanın simptomları yaşla dəyişə bilər. Disqrafiya tələbələrdə emosional travmaya səbəb ola bilər, çünki onların yazısını oxuya bilmirlər və onlar həmyaşıdları ilə eyni səviyyəyə çatmadıqlarını başa düşürlər. Disqrafiya ilə birlikdə baş verə biləcək emosional problemlərə özünə inamın, effektivliyinin, motivasiyanın azalması, sosial fəaliyyətin pozulması, artan narahatlıq və depressiya daxildir. Onlar həmyaşıdları ilə eyni nailiyyətlərə sahib olmaq üçün əlavə səylər göstərə bilərlər, lakin çox vaxt zəhmətlərinin bəhrə vermədiyini hiss etdikləri üçün məyus olurlar. Disqrafiya yaşa, cinsə və zəkaya təsir göstərmədiyi üçün onu aşkar etmək çətindir. Disqrafiyanı aşkar etməyə çalışmanın əsas problemi insanların öz həmyaşıdları ilə eyni məqsədlərə nail ola bilməyəcəkləri üçün utandıqlarından səlis danışıq/dərketmə və güclü sintaksis kodlaşdırması arxasında öz əlilliklərini gizlətmələridir. Disqrafiyanın olması koqnitiv qabiliyyətlərin çatışmazlığı ilə əlaqələndirilmir və çox vaxt intellektual qabiliyyətli insanlarda rast gəlinir, lakin disqrafiya səbəbindən onların intellektual qabiliyyətləri çox vaxt aşkar edilmir.
Səbəbləri
Disqrafiyanın əsas səbəbləri tam başa düşülmür. Lakin o da məlumdur ki, disqrafiya genetik və beyin əsaslı bioloji xəstəlikdir. Xüsusilə, bu, sinir sisteminin spesifik inkişaf disfunksiyasından qaynaqlanan iş yaddaşı problemidir. Disqrafiyada insanlar yazı üçün lazım olan beynin müxtəlif sahələri arasında normal əlaqələri inkişaf etdirmirlər.
Disqrafiyası olan insanlar hərfləri və ya rəqəmləri yazmaq üçün tələb olunan hərəkətlərinin ardıcıllığını avtomatik xatırlamaqda və öyrənməkdə çətinlik çəkirlər.
Xüsusi öyrənmə əlillikləri irsi ola bilər. İnkişaf disfaziyası, inkişaf disqrafiyası və inkişaf disleksiyası olan uşaqlarda bu şərtlərdən biri olan ailə üzvlərinin olması ehtimalı daha yüksək ola bilər. Genetik tədqiqatlar göstərir ki, şifahi icra funksiyaları, orfoqrafik bacarıqlar və yazı qabiliyyəti genetik əsasa malikdir. 6-cı və 15-ci xromosomlardakı genlər SLD-də rol oynaya bilər, çünki onlar zəif oxuma, zəif yazı və fonemik şüurun azalması ilə əlaqələndirilir.
Eretriyanın mühasirəsi
Eretriyanın mühasirəsi (e.ə. 490-cı il) — Datis və II Artafernin Yunanıstana yürüşü zamanı yunan Eretriya şəhərinin İran qoşunları tərəfindən mühasirəyə alınması və ələ keçirilməsi.
İranlıların yunan ərazilərinə ilk zorla girmələrinin səbəbi yunanların İoniya üsyanında iştirak etmələri idi. Belə ki, eretriyalılar və afinalılar İran hökmranlığından qurtulmaq istəyən İoniya şəhərlərinə kömək üçün qüvvələr göndərmişdilər. Eretriyalılar və afinalılar Sardis şəhərini zəbt edib yandıra bildilər, lakin sonra ağır itkilərlə geri çəkilmək məcburiyyətində qaldılar. İran hökmdarı I Dara eretriyalılar və afinalılardan intiqam almağa qərar verdi.
Ioniya üsyanı Lada döyüşündən sonra tam yatırıldı və ondan sonra Dara Yunanıstanın fəthi üçün planlar qurmağa başladı. E.ə. 490-cı ildə Datis və II Artafernin komandanlığı altında hərbi dəniz qüvvəsini Egey dənizinə göndərdi. Daranın əmri Kiklad adalarının tabe edilməsi və sonra Afina və Eretriyaya qarşı cəza ekspedisiyaları həyata keçirməkdən ibarət idi. Egey dənizində müvəffəqiyyətli yürüşdən sonra iranlılar Evbeyaya yaxınlaşaraq Eretriyanı mühasirəyə aldılar. Mühasirə altı gün çəkdi və sonda Eretriya zadəganlarının beşinci kolonnası şəhəri iranlılara təslim etdilər. Daranın əmri ilə şəhər talan edildi və əhali əsarət altına alındı. Tutulan eretriyalılar İrana göndərildilər və Xuzistana müstəmləkəçi olaraq yerləşdirildilər.
Eretriyanı aldıqdan sonra İran donanması Afina tərəfə üzdü və Marafon buxtasında dayandı. Afina ordusu onlara qarşı hərəkət etdi və ilk İran istilasını bitirən məşhur Marafon döyüşündə qələbə qazandı.
Triin Narva
Triin Narva (doğ. 12 noyabr 1994, Tallin, Estoniya) — Eston şahmatçı. Qadınlar arasında FİDE ustası (2016).
Həyatı
Triin Narva şahmatçılar ailəsində anadan olub. O, estoniyalı şahmatçılar — Boris Rıtov və Merike Rıtovanın nəvəsi, FİDE ustası Yaan Narva və qadınlar arasında Estoniya çempionu (2011) Regina Narvanın qızı, qadınlar arasında beynəlxalq usta May Narvanın isə bacısıdır.
2004-cü ildən 2011-ci ilədək müxtəlif yaş qruplarında (U10, U12, U14, U16, U18) ardıcıl olaraq on iki dəfə şahmat üzrə yeniyetmələr arasında Estoniya çempionatının qalibi olub. 2003-cü ildən 2012-ci ilədək müxtəlif yaş kateqoriyalarında Estoniyanı yeniyetmələr arasında şahmat üzrə dünya və Avropa çempionatlarında təmsil etmişdir. Ən yaxşı nəticəsi — 18 yaşadək qızların qrupunda blits üzrə Avropa çempionatının bürünc medalı olmuşdur (2012). 2010-cu ildə blits və rapid üzrə Estoniya çempionu olub. Qadınlar arasında şahmat üzrə Estoniya çempionatında 3 gümüş (2010, 2011, 2012) və 2 bürünc medal qazanıb (2009, 2014). Beş dəfə Estoniyanı şahmat olimpiadalarında təmsil etmişdir (2010-2018).
Səmərqənd Dövlət Universiteti
Səmərqənd Dövlət Universiteti (Samarqand davlat universiteti) — Özbəkistanın Səmərqənd şəhərində ali təhsil müəssisəsi. Özbəkistanın və Mərkəzi Asiyanın ən qədim universitetlərindən biri, Özbəkistanın ikinci böyük universiteti (Daşkənddəki Özbəkistan Milli Universitetindən sonra). Universitetin binaları və çoxsaylı korpusları Səmərqənd şəhərinin mərkəzi hissəsində, Universitet bulvarında və ətrafında yerləşir.
Tarixi
Özbəkistan SSR Kommunist Partiyası Mərkəzi Şurasının 22 yanvar 1927-ci il tarixli fərmanı ilə Özbəkistan SSR-in paytaxtı — Səmərqənddə Özbək Pedaqoji İnstitutu təşkil edildi (1925–1930-cu illərdə Özbəkistan SSR-in paytaxtı Səmərqənd idi). Bu təhsil ocağı Sovet Orta Asiyadakı ilk ali təhsil müəssisələrindən biri idi. İnstitutun təşkili və inkişafı üçün Səmərqəndə, əsasən Moskva, Leninqrad və Kiyevdən SSRİ-nin Avropa hissəsindən professor və müəllimlər göndərildi. Universitetin qurucuları Sədrəddin Ayni, K. Abdullayev, V. L. Vyatkin və başqaları var idi.
İnstitutun ilk direktoru Nikolay Alekseyeviş Merkuloviç idi. Növbəti rektorlar A. Mustokayev, A. V. Kozırev olmuşdular.
1930-cu ildə təhsil müəssisəsi Özbəkistan Dövlət Pedaqoji Akademiyası adlandırıldı və bir qədər genişləndirildi. İlk rektoru, sonradan Stalin repressiyalarının qurbanı olan Qazaxıstanın Karnak kəndinin vətəndaşı Kərim Abdulaev (1931–1935) idi. 1933-cü ildə Pedaqoji Akademiyanın və Özbəkistan Dövlət Tibb İnstitutunun bazasında Sovet Orta Asiyanın ən böyük universitetlərindən birinə çevrilən Özbəkistan Dövlət Universiteti təşkil edildi.
1941-ci ildə 1460-cı illərdə Səmərqənd mədrəsəsində oxuyan dahi türk şairi, filosofu, Teymurilər Xorasanının dövlət xadimi — Əlişir Nəvainin 500 illiyi ilə əlaqədar olaraq Özbəkistan Dövlət Universitetinin adı verildi. Elə 1941-ci ildə də Böyük Vətən müharibəsinin başlaması səbəbindən universitet bağlandı. 1941–1944-cü illərdə de-fakto Səmərqənd Universiteti müvəqqəti olaraq Daşkənd Dövlət Universiteti ilə birləşdirildi.
Yenidən bərpası
1944-cü ildə Musa Muminovun təşəbbüsü və İosif Stalinin dəstəyi ilə universitet bərpa edildi. 1944–1951-ci illərdə M. Muminov görkəmli alimləri: S. Ayni, U. Tursunov, İ. Kukles, R. İskəndərov, İ. İ. Umnyakov, və başqaları kimi aparıcı alimləri universitetə cəlb edən rektor idi. O, həmçinin universitetin müəllim-professor heyətini Moskva və Leninqrad kimi elm mərkəzlərinə ezamiyyətə göndərilməsini təşkil edirdi.
1950-ci illərdən başlayaraq, universitetdə təhsil özbək dilində aparılmağa başlandı. 1961-ci ildə Özbəkistan Dövlət Universiteti Səmərqənd Dövlət Universiteti adlandırıldı. Həmçinin unuversitet Əlişir Nəvainin adını daşıyırdı.
Müxtəlif illərdə universitetin divarlarından onlarla böyük dövlət, mədəniyyət və elm xadimi, yazıçı və şair çıxmışdır. Bunlardan ən məşhurları Şərəf Rəşidov, Həmid Alimcan, Akademik İbrahim Muminov, Uyğun, Akademik Yəhya Gülyamov, Məhəmməd Asimi, Abdullo Qani, Mirtemir, Usman Nəsir, Manzura Sobirova, Xabib Yusufi, Vyaçeslav Skvortsov, Əbulikas Tixonov, Ayaçeslav Skvortsov, Narzikulov, Andrey Pak, Şakir Səlim, Maqalim Sübxankulov, Zarema Katuşeva, Həsən Pulat, Utkir Rəşid, Əlişir Xodjaev, Rano Uzakova, Ədhəm Həmdam, Şükür Sadullo, Amin Umarov və başqalarıdır.
Səmərqənd Dövlət Universitetinin "SamDU-nun Elmi Bülleteni" adlı jurnal şəklində öz nəşri var. Jurnal ildə 6 dəfə rus və özbək dillərində nəşr olunur. 2016-cı ilin may ayında Əlişir Nəvainin adı universitetin adından çıxarıldı. Bu qərar yeni bir universitetin — Əlişir Nəvai adına Daşkənd Dövlət Özbək Dili və Ədəbiyyatı Universitetinin açılışı ilə əlaqədar qəbul edildi.
1994-cü ildə SamDU-nun Xarici Dillər Fakültəsinin bazasında ilk rektoru Yu. N. Abdullayev olan Səmərqənd Dövlət Xarici Dillər İnstitutu yaradıldı.
Fakültələr
250px|thumb|right|Kitabxana binası 250px|thumb|right|Biologiya fakültəsinin binası. Zoologiya muzeyi də burda yerləşir. Hazırda Səmərqənd Dövlət Universiteti 10 fakültədən ibarətdir:
Allahverdi xan (erməni)
Allahverdi xan (vəfatı 1662) — erməni əsilli Səfəvi hərbi zabiti. Xosrov xanın oğlu hesab olunur və İmamverdi bəy adlı bir qardaşı var idi.
Qışlaq-i Məhəmmədbəy-i Süfla (Ərdəbil)
Qışlaq-i Məhəmmədbəy-i Süfla — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 23 nəfər yaşayır (4 ailə).
Siebera
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Haçasu (Sayınqala)
Haçasu - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,522 nəfər yaşayır (399 ailə).
İbrahimkəndi-i Vusta (Pərsabad)
İbrahimkəndi-i Vusta və ya Orta İbrahimkəndi — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 30 nəfər yaşayır (6 ailə).
Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri
Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru xətti — Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən Azəri-Çıraq-Günəşli, Şahdəniz yataqlarından Türkiyənin Ceyhan limanına, oradan Aralıq dənizi vasitəsilə Avropa bazarlarına nəqli kəməri.
Bundan əlavə, Türkmənistandan gələn xam neft də bu boru kəməri ilə nəql edilir və 2013-cü ilin oktyabr ayından etibarən Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri şirkəti (BTC Co) Qazaxıstanda hasil edilən Tengiz xam neftinin bir hissəsini də BTC boru kəməri vasitəsilə nəql etdirməyə başladı. Bütün Xəzər regionu üzrə strateji əhəmiyyətə malik olan Bakı-Tbilisi-Ceyhan Magistral İxrac Boru Kəmərinin işə salınması üçün intensiv işlər həyata keçirilmişdir. BTC boru kəməri regionda hasil edilən getdikcə artan neft həcmini dünya bazarlarına nəql etməyə imkan verir, çoxşaxəli beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlığın inkişafını və bu sahədə Azərbaycanın uzun müddətli maraqlarını dəstəkləyir.
Uzunluğu 1768 kilometr olan xəttin Azərbaycandan (443 km), Gürcüstandan (249 km) və Türkiyədən (1076 km) keçir. Boru xəttinin diametri Azərbaycan və Türkiyə daxilində 42 düym (106,68 santimetr), Gürcüstanda isə 46 düymdür (116,84 santimetr). Türkiyədə Ceyhan Dəniz Terminalına doğru son hissəsində boru xəttinin diametri azalaraq 34 düyməyə (86,36 santimetr) enir. thumb|right|250px|Poçt markası (2003). 1994-cü ilin sentyabr ayında Bakıda Azərbaycanın Dövlət Neft Şirkəti ilə dünyanın 11 böyük neft şirkəti arasında Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorundakı "Azəri-Çıraq-Günəşli" yataqlarının istifadə edilməsi barədə "Əsrin müqaviləsi" adlanan müqavilə imzalandı.
Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru xəttidən sonra Azərbaycanda və Qafqazda ən böyük layihə Bakı-Tbilisi-Qars dəmiryolu xətti dəmiryolu layihəsidir.
Tarixi
Bakı-Tbilisi-Ceyhan ilə əlaqədar ən əhəmiyyətli hadisələrdən biri 1999-cu il noyabr ayının 18-də İstanbulda keçirilən Avropa Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı (ATƏT) konfransında Azərbaycan Respublikası Prezidenti Heydər Əliyev, Gürcüstan Respublikası və Türkiyə Cümhuriyyətinin o zamankı Prezidentləri Eduard Şevardnadze və Süleyman Dəmirəlin iştirakı ilə "Xam Neftin Bakı-Tbilisi-Ceyhan Magistral İxrac Boru Kəməri vasitəsilə Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə ərazilərindən nəql edilməsi" haqqında saziş imzalanmışdır. 2006-cı ilin iyun ayından istismara verilən BTC boru kəməri Bakı-Tbilisi-Ceyhan Boru Kəməri Şirkəti (BTC Co) tərəfindən tikilib. BTC boru kəmərinin Azərbaycan və Gürcüstan ərazilərində yerləşən hissələrinin operatoru BTC Co.-nun səhmdarları adından BP, Türkiyədə yerləşən hissəsinin operatoru isə BOTAŞ International Limited (BIL) şirkətidir. BTC boru kəmərinin neftlə doldurulmasına 2005-ci il may ayının 10-da başlanıldı və xam neft Ceyhan terminalına 2006-cı ilin may ayının 28-də çatdı. Kəmərin doldurulması üçün təxminən 10 milyon barel neft tələb olunmuşdur. BTC boru kəməri ilə nəql edilmiş ixrac xam nefti yüklənmiş ilk tanker 2006-cı ilin iyun ayının 4-də yola salınmışdır.
Statistikası
Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti BTC layihəsində iştirak etmək məqsədi ilə "AzBTC Co." törəmə şirkətini yaratmışdır. Bu şirkət layihənin iştirakçıları olan neft şirkətlərinin konsorsiumu tərəfindən yaradılmış "BTC Company" şirkətində 25%-lik paya malikdir. "AzBTC Co." şirkəti daxil olmaqla, layihənin bütün iştirakçıları layihənin dəyərinin 30%-lik hissəsini öz vəsaitləri hesabına, qalan 70%-lik hissəsini isə beynəlxalq maliyyə institutlarından, ixrac kredit agentliklərindən və kommersiya banklarından cəlb edilmiş kredit vəsaitləri hesabına maliyyələşdirirlər. Azərbaycan dövləti adından Azərbaycan "BTC Co." şirkətindəki 80%-lik payın təmsilçisi kimi Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi (İN) çıxış edir.
Bu payın maliyyələşdirilməsi Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu tərəfindən həyata keçirilmişdir. BTC layihəsində Azərbaycan Respublikasının iştirakının təmin edilməsi ilə bağlı öhdəliklərin yerinə yetirilməsi, o cümlədən ölkənin iştirak payının maliyyələşdirilməsi ilə bağlı məsələlər "Bakı-Tbilisi-Ceyhan Əsas İxrac Boru Kəməri layihəsində Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin iştirak payının maliyyələşdirilməsi haqqında" Azərbaycan Respublikasının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin 30 iyul 2002-ci il tarixli Fərmanı ilə tənzimlənir. 2010-cu ildə kəmərlə illik nəqletmə ən yüksək göstəriciyə — 286 milyon 214 min barrelə çatıb. 2019-cu ildə Bakı–Tbilisi–Ceyhan boru kəməri vasitəsilə təqribən 31 milyon ton, yəni 233 milyon barrel xam neft ixrac edilib və həmin neft Ceyhan limanında 296 tankerə yüklənib. 2013-cü ilin oktyabr ayından etibarən BTC boru kəməri ilə yenidən müəyyən həcmlərdə Qazaxıstandan gələn Tengiz xam neftinin nəqlinə başlanılıb. Bundan əlavə, boru kəməri vasitəsilə digər xam neft və kondensat həcmləri də, o cümlədən Türkmənistan və Rusiya nefti nəql olunur. 2021-ci ilin birinci rübündə BTC üzrə əməliyyat xərclərinə təqribən 41 milyon dollardan çox, əsaslı xərclərə isə 6 milyon dollar sərf edilib.
"BTC Co."nun səhmdarları: BP 30,1 faiz, "AzBTC" 25 faiz, MOL 8,9 faiz (bu il aprelin 16-dan "Chevron" şirkətini əvəz edib), "Equinor" 8,71 faiz, "TPAO" 6,53 faiz, "Eni" 5 faiz, "Total" 5 faiz, "Itochu" 3,4 faiz, "Inpex" 2,5 faiz, "ExxonMobil" 2,5 faiz və "ONGC (BTC) Limited" 2,36 faiz təşkil edir.
2002-ci ildən 1 fevral 2007-ci il tarixinədək olan dövr ərzində ümumilikdə 298 milyon manat məbləğində vəsait Heydər Əliyev adına Bakı-Tbilisi-Ceyhan Əsas İxrac Boru Kəməri layihəsində Azərbaycan Respublikasının iştirak payının maliyyələşdirilməsinə yönəldilmişdir.
Qiyməti
BTC boru kəməri layihəsinin ilkin qiyməti 2,95 milyard ABŞ dolları həcmində nəzərdə tutulsa da, sonda bu rəqəm 4,3 milyard dollara çatıb, bank kreditlərini nəzərə aldıqda isə bu xərclərin 5 milyard dolları ötdüyü üzə çıxır. Layihənin bahalaşmasının bir sıra səbəbi var. Bunlardan biri tikinti xidmətlərinin qiymətinin artmasıdır ki, bu da neft və başqa enerji daşıyıcılarının qiymətinin artması ilə əlaqədardır. Bundan başqa, əlavə xərclər boru kəmərinin Gürcüstan və Türkiyə ərazisində tikintisi zamanı meydana çıxıb. Gürcüstanda Borjomi dərəsinin ekoloji təhlükəsizliyi ilə bağlı yaranmış qalmaqal müxtəlif vaxtlarda tikinti işlərinin 45 gün dayanmasına səbəb olub. Nəticədə təbiəti mühafizə işləri üçün təxminən 100 milyon dollar əlavə vəsait sərf olunub. BTC-nin Türkiyə ərazisindəki tikintisi ilə bağlı BTC Co. boru kəməri şirkətinin səhmdarlarına 333 milyon dollar həcmində əlavə vəsait ayırmalı olub. Kəmərin Türkiyə hissəsini tikən BOTAŞ şirkəti xərclərin artmasının səbəbini sifarişçinin- BP-nin göstərişi ilə bəzi yerlərdə layihənin dizaynına dəyişikliklər edilməsi, həmçinin ətraf mühitin qorunmasına dair əlavə işlərin görülməsi ilə izah edib. Öncə neftlə dolu ilk tankerin Ceyhandan 2005-ci ilin martında yola düşəcəyi planlaşdırılırdı. Sonra bu tarix müvafiq olaraq 15 may 2005-ci il, 1 oktyabr 2005-ci il, mart 2006-cı il, 31 may 2006-cı ilə keçirilib. Sonda Azərbaycan neftini daşıyan ilk tanker Ceyhandan 2 iyun 2006-cı ildə yola düşüb.
Sami Xedira
Sami Xedira  (Sami Khedira, سامي خضيرة 4 aprel 1987) —Tunisli alman futbolçusu. Sami Xedira Yuventus FK və Almaniya milli futbol komandasının oyunçusudur.
Bakı–Tbilisi–Ceyhan neft kəməri
Qiyməti
Kəmərin istismar müddəti 40 ildir və hazırda orta ötürücülük qabiliyyəti gündəlik 1,2 milyon barreldir. Səngəçal terminalından Türkiyənin Aralıq dənizi sahilindəki Ceyhan terminalınadək uzanan kəmərin çəkilməsinə təxminən 4,5 milyard dollar vəsait xərclənib. Hazırda kəmər vasitəsilə ildə 60 milyon ton neft nəql etmək mümkündür. Bakı-Tbilisi-Ceyhan boru kəməri Azərbaycan, Gürcüstan, Türkiyə və bütövlükdə bölgə, Avropa və ümumən dünya üçün iqtisadi və siyasi baxımdan, eləcə də enerji təhlükəsizliyi cəhətdən çox böyük əhəmiyyətə malik olmaqla yanaşı, Türkiyənin Qara dəniz boğazlarının həddən artıq yüklənməsinin də qarşısını alıb.
Qızılqaya (Ərdəbil)
Qızılqaya — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,095 nəfər yaşayır (217 ailə).
Mala soğanı
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dortmund
thumb|300px|Borussia Dortmund stadionundan görüntü Dortmund — Almaniyanın Şimali Reyn-Vestfaliya torpağında şəhər.
Siyasət
Şəhərdə əsas güc Almaniya Sosial Demokrat Partiyasının əlindədir. 2004-cü ildə baş tutan seçkilərdə şəhər əhalisinin 41%i öz səsini Almaniya Sosial Demokrat Partiyasına verərək, partiyanı birinci ediblər. İkinci yerdə isə XDİ qərarlaşmışdır. Bu partiyaya şəhər əhalisinin 32%i səs verib. Üçün sırada isə Yaşıllar Partiyası qərarlaşmışdır. Bu partiya isə şəhər əhalisinin 11%inin səsini ala bilmişdir.
Nəqliyyat
Şəhərin şərqində orta böyüklükdə şəhərin havalimanı yerləşir. Şəhərin dəmiryolu vağzalı isə Almaniyadakı ən çox qatar qəbul edən stansiyalardan biridir. Avtomobil nəqliyyatı isə şəhərdə azlıq təşkil edir. thumb|300px|Dortmundun tarixi və müasir üzü
İdman
Dortmund şəhərində idman çox inkişa edib. Dortmund şəhəri Bundesliqada iddialı klub olan Borussia Dortmund klubuna ev sahibliyi edir. Bu klub, 1997-ci ildə UEFA Çempionlar liqasının qalibi olmuşdur.
Təhsil
Dortmundda iki əsas böyük universitet var. Əsas universitet olan Dortmund Universitetində 25.000-dən çox tələbə və 4.000-ə yaxın işçi heyəti mövcuddur.
İbrahimabad-i Cədid (Pərsabad)
İbrahimabad-i Cədid və ya Yeni İbrahimabad — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 2,006 nəfər yaşayır (432 ailə).
Həsənövlan (Sayınqala)
Həsənövlan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 34 nəfər yaşayır (6 ailə).
Allium scorodoprasum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şəbli (Ərdəbil)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 617 nəfər yaşayır (130 ailə).
Jelka Sviyanoviç
Jelka Sviyanoviç — Bosniya və Herseqovinanın serb əsilli siyasətçisi. 9 noyabr 2018-ci ildən bu yana Serb Respublikasının prezidentidir. 2013-2018-ci illərdə Serb Republikasının Baş Naziri olmuşdur.
Təhsil
Sarayevo Universitetinin Fəlsəfə Fakültəsində və Banja Luka Universitetinin Hüquq Fakültəsində oxumuşdur.
Kareyası
Jelka Sviyanoviç Bosniya və Herseqovinadakı AB Monitorinq Missiyasında İngilis dili müəllimi və baş tərcüməçi, köməkçi vəzifələrində çalışmışdır. Daha sonra Serb Respublikası Baş Naziri Milorad Dodikin Avropaya inteqrasiya və beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq məsələləri üzrə müşaviri vəzifəsini icra edir. Üstəlik koordinasiya və Avropaya İnteqrasiya şöbəsinə rəhbərlik etmişdir.
2010–2014 parlament seçkiləri zamanı Serb Republikası Milli Assambleyasının Avropaya İnteqrasiya və Regional Əməkdaşlıq Komitəsində xarici ekspert olur. 29 dekabr 2010-cu ildə Baş nazir Aleksandr Dzombiçin rəhbərlik etdiyi Serb Respublikası Hökumətində İqtisadiyyat və Regional Əməkdaşlıq Naziri vəzifəsini icra edir. 12 mart 2013-cü il tarixində Serb Republikasının Prezidenti Dodik tərəfindən bu dəfə Cümhuriyyətin yeni Baş Naziri olaraq təyin edilir. Respublikada bu vəzifəni icra edən ilk qadın olur.
2014-cü ildə Bosniyada keçirilən ümumi seçkilərdə Jelka Sviyanoviç hazırkı Müstəqil Sosial Demokratlar Birliyi-Demokratik Xalq İttifaqı-Sosial Partiya koalisiyasına Bosniya və Herseqovinanın Prezidiumuna serb üzvündən namizədliyini verir. Müxalifət namizədi Mladen İvaniçə məğlub olur və Serb Hökumətində Serb Republikasının Baş naziri vəzifəsinə yenidən təyin edilir.
Baxışları
Bosniya və Herseqovinadakı hər etnik qrup üçün xüsusi şəxsiyyət vəsiqələrinin istifadəsini dəstəkləyir.
Müharibə qurbanlarına simpatiya bəsləyir və Srebrenitsa üçün maddi köməyi dəstəkləyir.
Şəxsi həyat
Jelka Sviyanoviç Aleksandr Sviyanoviçlə evlidir. Onların iki oğlu var. Atası Bosniya serbi, anası isə xorvat əslidir.
Jelka Sviyanoviç 2 aprel 2021-ci ildə Bosniya və Herseqovinada pandemiya dövründə ilk doza COVID-19 vaksinini vurdurmuşdur.
NGC 6935
NGC 6935, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hindi bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
1905 idman gimnastikası üzrə Dünya Çempionatı
İdman gimnastikası üzrə ilk Dünya Çempionatı 1905-ci ildə Fransa nın Bordo şəhərində keçirilmişdir.
Holasu (Sayınqala)
Holasu - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,521 nəfər yaşayır (411 ailə).
Cakuren
və ya digər adı ilə – Yaponiya şairi və buddist keşişi. Səkkizinci imperiya antologiyası olan "Şin Kokinşu" (1205) əsərinin 8 müəllifindən biridir.
İlk illəri
Atası Şunkay məşhur şair Fucivara no Toşinarinin (Şunzey) balaca qardaşı idi. Şunkay 1150-ci ildə keşişlik etməyə başlayanda o, Şunzey tərəfindən oğulluğa qəbul edilmişdir. O, Şunzey davamçısı hesab olunurdu. Lakin Şunzeyin Nariie adlı qabiliyyətsiz oğlu və Fucivara no Sadaie adlı bacarıqlı oğlu olmuş, Sadaie 9 yaşına çatanda Sadanaqa Şunzeyin oğulluğundan çıxmış, din adamı olmuş və Cakuren adını götürmüşdür.
Yaradıcılığı
Cakuren həyatı boyunca saraydakı poeziya toplantılarında və müsabiqələrində aktiv iştirak etmişdir (xüsusilə, həyatının son 5–6 ilində). Keşiş olduqdan sonra müasiri Sayqyo kimi Yaponiya boyunca səyahətə çıxmış, səyahəti zamanı şeirlər yazmışdır. 1193-cü ildəki məşhur 600 raund poeziya müsabiqəsindəki iştirakı zamanı o, Şunzeyin şagirdlərini və ardıcıllarının maraqlarını rəqib Rokuco şairlərinə qarşı uğurla müdafiə etmişdir. Onun Rokuco şairlərindən biri olan Kenşo ilə deyişmələri, xüsusilə, məşhurdur.
1201-ci ildə o, keçmiş imperator Qo-Toba tərəfindən qurulmuş Poeziya Bürosunun üzvlüyünə seçilmişdir. Digər 5 üzv isə "Şin Kokinşu" antologiyasının tərtibatçısı seçilmişdir. Lakin bir il sonra Cakuren ölmüşdür. Cakurenin Şunzey və Sadaie poeziya məktəbləri ilə yaxınlığı öz unikal stilinin ortaya çıxmasına səbəb olmuşdur. Şunzeyin "köhnə tərz, yeni şərh" neoklassik yanaşmasını və estetik idealını qəbul edən Cakuren dövrün ən tanınmış işlərini ortaya çıxarmışdır. Onun şeirləri tənhalıq atmosferi yaradır. Cakurenin 117 şeiri "Senzai Vakaşu" antologiyasından (1188) başlayaraq müxtəlif imperiya antologiyalarına daxil edilmişdir.
Siloxerus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Prezident Heydər Əliyev gəmisi
Prezident Heydər Əliyev — Azərbaycan Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi QSC-ə (ASCO) aid olan gəmilərdən biri. Gəmi Ulu Öndər Heydər Əliyevin adını daşıyır.
Texniki göstəriciləri
Gəmis Azərbaycan Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi Qapalı Səhmdar Cəmiyyətinin nəqliyyat donanmasına məxsus ən nəhəng tankerlərdən biridir. Uzunluğu 149,9 metr, eni 17,3 metr olan tankerin tam yükgötürmə qabiliyyəti 13,8 min tondur. Gəmi maye yüklərin daşınmasında istismar edilir.
Poçt markası üzərində
right|thumb|200px|[[2008-ci ildə buraxılmış poçt markası]] 2008-ci ilin iyul ayının 21-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən Azərbaycan Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin 150 illiyinə həsr olunmuş 5 ədəd poçt markası təqdim edilmişdir. Qiyməti 20 qəpik, tirajı isə 20070 ədəd olan həmin markalardan biri "Prezident Heydər Əliyev" gəmisinə həsr olunmuşdur.
Təmirdən sonra
Gəmidə təmir zamanı tankerin sualtı və suüstü hissələri, göyərtəsi təmizlənərək rənglənib. Yük anbarlarında və ballast çənlərində gövdə-qaynaq işləri görülüb. Boru işləri yerinə yetirilib. Eyni zamanda köməkçi mühərriklər, boru sistemləri, mexanizmləri təmir olunub, yeni nasoslar quraşdırılıb. Gəmi üzrə elektrik-quraşdırma və avtomatika, eləcə də gövdə-qaynaq işləri yerinə yetirilib.
Bununla yanaşı, “Prezident Heydər Əliyev” gəmisinin heyətinə məxsus yaşayış otaqları, sanitar qovşaqlar və yeməkxanalar yenilənib.
Allium serra
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Allium shevockii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Karan (Sayınqala)
Karan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Yayçı (Ərdəbil)
Yayçı — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 261 nəfər yaşayır (51 ailə).
Yulian Draksler
Yulian Draksler  — Alman futbolçusu. Yulian Draksler Pari Sen-Jermen FK və Almaniya milli futbol komandasının oyunçusudur.
Həyatı
20 sentyabr 1993-cü ildə doğulub.
Qədir Nəsibov
Qədir Nəsibov (Nəsibov Qədir Əşrəf oğlu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin general-mayoru. Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyi Maddi-Texniki Təminat Baş İdarəsi rəisinin müavini – MTT qərargahının rəisi.
Həyatı
Qədir Nəsibov 1967-ci il iyulun 12-də Qərbi Azərbaycanda anadan olmuşdur.
Ailəlidir. Üç övladı var.
Şimali Savoniya
Şimali Savoniya  və ya rəsmi olaraq Şimali Savo (Pohjois-Savo; Norra Savolax) - Finlandiyanın vilayətidir. Bu vilayət Cənubi Savoniya, Mərkəzi Finlandiya, Şimali Ostrobotniya, Kaynuu və Şimali Kareliya ilə sərhəddir. Mərkəzi Kuopio şəhəridir. Vilayətdəki ən böyük göl Kallavesi gölüdür.
Mətbəxi
Regionun ənənəvi yeməyi balıq və piroqla doldurulan bekon əti kalakukkodur.
NGC 2161
NGC 2161, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Masa bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Azərbaycan gəmisi
Azərbaycan — Azərbaycan Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinə aid olan gəmilərdən biri.
Poçt markası üzərində
right|thumb|200px|[[2008-ci ildə buraxılmış poçt markası]] 2008-ci ilin iyul ayının 21-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən Azərbaycan Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin 150 illiyinə həsr olunmuş 5 ədəd poçt markası təqdim edilmişdir. Qiyməti 30 qəpik, tirajı isə 20070 ədəd olan həmin markalardan biri "Azərbaycan" gəmisinə həsr olunmuşdur.
Dağıstan Dövlət Universiteti
Dağıstan Dövlət Universiteti — Dağıstanın ən böyük ali təhsil müəssisələrindən biridir, böyük bir elm və mədəniyyət mərkəzidir. 1931-ci ildə Dağıstan Dövlət Pedaqoji İnstitutu olaraq qurularaq 1957-ci ilə qədər Dağıstanın Xalq şairi Süleyman Stalskinin adını daşımışdır.
Dağıstan Dövlət Universitetinə 16 elmi və təhsil mərkəzi, 18 fakültə, 97 şöbə, 4 şöbə, 2 muzey (bioloji və tarixi), fundamental kitabxana, bioloji stansiya və planetariya daxildir. Universitetdə 3000 -ə yaxın müəllim və işçi çalışır.
Ümumi məlumat
Universitetə ​​daxildir:
Tarixi
Çətin maddi şərtlərə, iş yerlərinin və yataqxanaların olmamasına baxmayaraq, tələbələrin çoxu birinci tədris ilini uğurla başa vurdular. Tələbələr instituta yeni işə qəbulla əlaqədar kəndlərdə aktiv iş aparmaq üçün xüsusi vəzifə ilə imtahan verərək respublikanın rayonlarına göndərildilər. 2 noyabr 1941-ci ildə Krım Dövlət Pedaqoji İnstitutunun müəllimləri, tələbələri və işçiləri təxliyə üçün Mahaçqalaya gəldilər. Dağıstan Pedaqoji İnstitutunun nümayəndələri gələnlərin yerindəcə yerləşməsinə kömək etdilər, tələbə yataqxanasında yerləşdirildilər və yeməklə təmin olundular. 10 noyabr 1941-ci ildə Dağıstan hökuməti iki pedaqoji institutu bir institutda birləşdirmək qərarına gəldi. Noyabrın 19-da Krımlı tələbələrin Dağıstan Pedaqoji İnstitutuna köçürülməsi ilə bağlı 167 nömrəli əmr imzalandı. Dağıstan Pedaqoji İnstitutunun bir çox müəllimi cəbhəyə yollandığı üçün şöbələrdə kadr çatışmazlığı var idi. Dağıstan Pedaqoji İnstitutunun bir çox müəllimi cəbhəyə getdi və şöbələrdə kadr çatışmazlığı var idi. Krımlar şöbə müdirləri təyin edildi: Zoologiya (professor V.M. Borovski), Riyaziyyat (E.F. Skvortsov), Marksizm-Leninizm (dosent F.S.Zaxoridski), Rus dili (dosent A.I. Germanoviç), dosent N.A.Lebedev Birləşmiş Pedaqoji İnstitutun distant təhsil şöbəsi üzrə direktor müavini oldular.
Fakultələri
2009-cu ilin avqust ayından etibarən Maliyyə və İqtisadiyyat fakültəsi və İqtisadi İdarəetmə fakültəsi yeni İqtisadiyyat fakültəsinə birləşdirildi. 2009-cu ilin sentyabrından Dağıstan Filologiyası fakültəsi Filologiya fakültəsinin bir şöbəsinə çevrildi. Ekologiya və Coğrafiya fakültəsi 2015-ci ildə Ekologiya və Davamlı İnkişaf İnstitutuna çevrildi.
NGC 3167
NGC 3167, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış Göy cismidir. Göy üzündə Kiçik Şir bürcü istiqamətində yerləşir. NF tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Dostum Hitler
Dostum Hitler (ー Waga Tomo Hittorā) — Yukio Mişimanın 1968-ci ildə dostluq və siyasət haqqında yazdığı pyes. Həmin ildə də səhnəyə qoyulmuşdur və 1969-cu ilin yanvar ayının axırına qədər səhnədə qalmışdır. 1968-ci ilin oktyabr ayının 13-də kitab şəklində çap edilmişdir.
Pyes haqqında
Pyesin süjeti 1934-cü ilin yayında Berlin kanslerliyində baş verir və Adolf Hitler, Qustav Krupp, Qreqor Ştrazer və Ernst Römün əhvalatlarından bəhs edir.
Süjet
Pyes Hitlerin Almaniya xalqı qarşısında çıxışı ilə başlayır, onun iki dostu Krupp və Röm çıxışı izləmək üçün içəri daxil olurlar. Onlar bir-biri ilə danışır və Krupp bəşər tarixinin irəliləyişlərini, o cümlədən Hitleri daha yaxşı liderə çevirmək üçün metaforik mənada istifadə etdiyi "dəmir buket"i müzakirə edirlər.
Sonradan Ştrazer səhnəyə daxil olur. Onun Römlə arası olmur, Krupp onların münasibətini "it və pişik" kimi təsvir edir. Ştrazer daha sonra müharibədən əldə edilən gəlirləri ölkəyə qaytarılmasının lazım olduğunu iddia edir. Röm qəzəblənir, və onu sosialist adlandırır. Hitler çıxışını bitirdikdən sonra onu gözləyən qrupa qayıdır və onlardan xalqın çıxışı ilə bağlı hesabatlarını alır, hamısı ona çıxışın mükəmməl olduğunu, hətta Hitlerə sənətkar belə adlandırırlar.
Hitler daha sonra Römlə təklikdə söhbət edir, və onların əvvəlləri necə yaxın olduqlarından danışır, lakin indi o ölkəni idarə etməklə çox məşğul olduğundan, ən çox güvəndiyi dostlarından biriylə "köhnə günlərdən" danışmağa artıq vaxtı yoxdur. Bundan sonra Hitler bir günlük siyasi həyatından uzaqlaşmağa qərar verir, buna görədə Röm Hitlerə hərbi lider olmaq haqqında bilməli olduğu hər şeyi öyrətməyə qərar verir.
İlham
Mişima "Uzun bıçaqlar gecəsi"ndə Ernst Römün öldürülməsindən ilham alaraq və Hitlerə qarşı bəslədiyi heyranlığı bu pyesdə əks etdirmişdir. Həmçinin bu pyesdən əvvəl Markiz de Sadın həyat yoldaşı haqqında səhnəyə buraxdığı tam qadın aktyor heyətinə sahib olan "Madam de Sad" adlı pyesinə davamçı olaraq tam kişi aktyor heyətinə sahib olan bu əsərini yazmaq qərarına gəldi.
Universitet bulvarı (Səmərqənd)
Yerləşməsi
Universitet Bulvarı Səmərqəndin mərkəzi hissəsində yerləşir. Universitet Bulvarının ortasında hündür ağaclar parkı var. Bu park sayəsində küçə iki hissəyə ayrılır. Bulvar Registan, Bustonsaroy, Şoxrux Mirzo, Mustakillik, Bəxtiyora Həmidov, Abdurahmon Cami, Orzu Mahmudov, Nurabad və Usman Yusupov küçəsləri ilə kəsiçir.
Tarixi
Əsas mərkəzi bulvar 60 sajen (128 metr) enində, 490 fit (1044 metr) uzunluğunda inşa edilmişdi. Bulvar ağcaqayın, qovaq, qarağac, akasiya və ailanthus ağacları ilə örtülmüş 3 parka sahib idi. Bulvar ərazisindən iki keçid yolu keçirdi.
Bulvar şəhər sakinlərinin istirahəti üçün mərkəzi yer kimi düşünülmüşdür.
Hərbi mühəndis, topoqraf və suvarma işçisi Alexander Nikolaeviç Çernevski Abramov bulvarının abadlaşdırılmasında iştirak edirdi. O, bulvarın qərb hissəsində hərbi qubernator Mixail İvanoviç Nevesskinin əmri ilə kollar əkmiş və fidanlıq salmışdır.
Rusiya imperiyası vaxtı bulvar "Abramovskaya", SSRİ dövründə "Maksim Qorki bulvarı" adlanırdı. Özbəkistan müstəqillik qazandıqdan sonra əvvəl bulvar "Abramov bulvarı", sonra isə indiki adı ilə "Universitet bulvarı" adlandırılmışdır.
Bina və tikililər
250px|thumb|right|Universitet bulvarında [[Əmir Teymurun heykəli]] 250px|thumb|right|Səmərqənd qadın gimnaziyasının binası, 1880-ci il. Hazırda SamDU, Biologiya Fakültəsinin binası. Zologiya muzeyi də burda yerləşir. 250px|thumb|right|"İpək Yolu" Beynəlxalq Turizm Universitetinin rektorluğunun yerləşdiyi bina
Kərkərə (Sayınqala)
Kərkərə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 177 nəfər yaşayır (30 ailə).
Allium siskiyouense
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erməni muflonu
Erməni muflonu və ya digər adları ilə Erməni qoyunu, Erməni vəhşi qoyunu , Erməni vəhşi qoyunu  və ya Transqafqaz qoyunu  (Ovis orientalis gmelini) — İran, Ermənistan və Azərbaycanın Naxçıvan bölgəsində endemik və təhlükədə olan məməli növü.
Terminologiya
thumb|225px|left|O. o. gmelini [[2012-ci ildə Ermənistan markasında]] Erməni muflonu ilk dəfə 1840-cı ildə Edvard Blit tərəfindən təsvir olunmuşdur. O, bu canlını 1774-cü ildə Samuel Qotlib Qmelin tərəfindən təsnif olunan Şərq qoyunu ilə eyniləşdirmişdir.
Yayılması və sayı
Erməni muflonuna şimal-qərbdə rast gəlinir. Erməni muflonları 1896 və 1906-cı illərdə Urmiya gölündəki Kobudan adasından Azərbaycandakı qubernatorlardan biri tərəfindən köçürülmüşdür. 1970-ci illərdə isə bu adadakı sayıları azalmışdır. 1970-ci ildə adada 3.500 muflon yaşadığı halda, 1973-cü ildə sayıları 1.000 olmuşdur. 2004-cü ildə isə İranın Zəncan ostanında Anguran Qoruma bölgəsində 1.658 erməni muflonu sayılmışdır. 2009-cu ilə olan məlumata görə Ermənistanda 200 muflon yaşayır.
Ermənistanda isə cənubda yerləşən Sünik mərzində rast gəlinir. (Daha az sayıda isə Ararat və Vayoc dzor mərzlərində)
Azərbaycanın Naxçıvan Muxtar Respublikasında isə sayılarının 200-300 olduğu güman olunur.
Yaşadığı mühit
Bu canlı əsasən orta və yüksək hündürlüklərdəki açıq sərt ərazilərdə, oval və dağlıq çöllərdə, qayalıq yarımsəhralarda, ot örtüklü yamaclarda və çəmənliklərdə yaşamağı sevir.
Yayı 6.000 metrə qədər hündülükdə, düz uzunmüddətli qarın aşağısında keçirirlər. Qışda onlar aşağı düşür və vadilərə qədər gələ bilərlər.
Onlar kiçik və ya da böyük sürülər şəklində yaşayırlar. Yayda qoca erkəklər tək yaşayır və ya ayrılmış qruplara qoşulur. 18 ilə qədər yaşaya bilərlər.
Qoruma tədbirləri
Erməni muflonu SSRİ Qırmızı kitabının I kateqoriyasında verilmişdi. Ermənistanda 1936-cı ildən ovlanması qadağan edilmişdir. 2011-ci ilə kimi Ermənistanda ovlanması 3 milyon dram (8.000 dollar) cəriməyə səbəb olurdu.
İranda ovlanması sentyabr-fevral ayları arasında qoruqların xaricində ancaq xüsusi icazə ilə mümkündür. Qoruqların daxilində ev heyvanlarının otlamasına sərt şəkildə nəzarət olunur.
Pyotr Hofmanski
Pyotr Hofmanski (Piotr Józef Hofmański; ) — Polşalı hüquqşünas, cinayət hüququ üzrə mütəxəssis, hüquq professoru. 2015-ci ildən Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin hakimi. Bundan əvvəl Pyotr Hofmanski Avropa Şurasında məsləhətçi işləyib. 11 mart 2021-ci ildən Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin sədri fəaliyyət göstərir.
Bioqrafiya
1956-cı ildə Poznanda anadan olub. 1978-ci ildə Nikolay Kopernik Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib. 1981-ci ildə fəlsəfə doktoru, 1990-cı ildə isə hüquq elmləri doktoru almışdır. Polşa Respublikası Prezidentinin 14 aprel 1997-ci il tarixli qərarı ilə ona hüquq professoru elmi adı verilmişdir. 1990–2002-ci illərdə Belostok Universitetində cinayət hüququ kafedrasının professoru olub, cinayət və cinayət prosessual hüququndan dərs deyib. 2003-cü ildən Yagellon Universitetində Cinayət Prosessual Departamentinin rəhbəridir. 1996–2015-ci illərdə Polşa Ali Məhkəməsinin hakimi olub.
2014-cü ilin dekabrında Nyu-Yorkda 2002-ci ildən fəaliyyət göstərən bu qurumun tarixində ilk qütblü kimi 2015–2024-cü illər müddətinə Haaqa Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin hakimi seçilib. Andiçmə mərasimi 2015-ci il martın 10-da Haaqada baş tutub. 11 mart 2021-ci ildə o, ICC-nin prezidenti seçildi. 2014-cü ildə Şərqi Avropa dövlətlərinin regional qrupundan "A" siyahısı üzrə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin hakimi seçilib.
Şəxsi həyat
Pyotr Hofmanski polyak, ingilis və alman dillərini mükəmməl bilir. Evlidir və üç qızı var.
Nəşrlər
Onun elmi maraqları cinayət prosesinin səmərəliliyi, cinayət prosesində fərdi hüquqların müdafiəsi, o cümlədən məcburiyyət tədbirlərinin tətbiqi ilə bağlıdır. O, 300-ə yaxın elmi məqalənin, o cümlədən Cinayət Prosessual Məcəlləsinə geniş şərhin müəllifi və həmmüəllifidir. Onun nəşrlərinin çoxu alman və ya ingilis dillərində yazılmış və nəşr edilmişdir.
Mükafatları
2000-ci ildə Gümüş Xaç mükafatını alır.
Dana Lombardi
Dana Lombardi — ABŞ oyun dizayneri. Əsas olaraq masa oyunları üzərində işləmişdir.
Karyera
Dana Lombardi 1979-cu ildə ilk dəfə satışa çıxarılmasından bəri üç ayrı buraxılışla nəşr olunan "Streets of Stalingrad" masa döyüş oyununu dizayn etmişdir. O həmçinin, "History Channel" telekanalının "Silah nağılları" verilişi kimi müxtəlif televerilişlərdə çıxışları ilə tanınır. Lombardi bir çox kitab, oyun və jurnalda redaktor, kartoqraf, qrafika rəssamı və dizayner kimi işləmişdir. O, 1996-cı ildən 2000-ci ilə qədər "Napoleon Journal" jurnalının naşiri vəzifəsində çalışmışdır.
Benedikt Hövedes
Benedikt Hövedes  (, 28 fevral 1988) — Alman futbolçusu, Şalke 04 FK və Almaniya milli futbol komandasının oyunçusu.
Əlilə (Germi)
Əlilə — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 430 nəfər yaşayır (90 ailə).
Yuxarı Xazay (Sayınqala)
Yuxarı Xazay — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 279 nəfər yaşayır (46 ailə).
Bəstəkar Qara Qarayev gəmisi
Bəstəkar Qara Qarayev — Azərbaycan Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinə aid olan gəmilərdən biri. Qara Qarayevin adını daşıyır.
Poçt markası üzərində
right|thumb|200px|[[2008-ci ildə buraxılmış poçt markası]] 2008-ci ilin iyul ayının 21-də Bakı şəhərində Azərbaycan Respublikası Rabitə və İnformasiya Texnologiyaları Nazirliyinin "Azərmarka" şirkəti tərəfindən Azərbaycan Dövlət Xəzər Dəniz Gəmiçiliyinin 150 illiyinə həsr olunmuş 5 ədəd poçt markası təqdim edilmişdir. Qiyməti 50 qəpik, tirajı isə 20070 ədəd olan həmin markalardan biri "Bəstəkar Qara Qarayev" gəmisinə həsr olunmuşdur.
NGC 4907
NGC 4907, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Hanlin Akademiyası
Hanlin Akademiyası ― VIII əsrdə Tan sülaləsinin imperatoru Hsüançunq tərəfindən Çanqanda qurulmuş akademik və inzibati ali təhsil müəssisəsi idi. Akademiyaya üzvlük saray üçün katiblik vəzifələri yerinə yetirən elit bir qrup alimlə məhdudlaşırdı. Onun əsas vəzifələrindən biri Çin klassiklərinin təfsirinə qərar vermək idi. Bu, hökumət bürokratlarının daha yüksək səviyyəli dövlət vəzifələrinə çatmaq üçün keçməli olduğu imperiya imtahanlarının əsasını təşkil etdi. Sarayda işləyən rəssamlar da akademiyanın üzvü idi.
Akademiya 1911-ci ildəki Sinxay inqilabınadək fəaliyyətini davam etdirdi.
Allium stellatum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Allium textile
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gelzenkirxen
Gelzenkirxen (Alman dili: Gelsenkirchen) - Almaniyada şəhər.
Əliləsər (Germi)
Əliləsər — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 169 nəfər yaşayır (32 ailə).
Rim Yaquzin
Rim Yaquzin — Sovet və rus etnoqrafı, başqırdların etnogenezi və etnik tarixi problemləri, eləcə də onların ənənəvi iqtisadiyyatı və sosial quruluşunun öyrənilməsi üzrə mütəxəssis. Tarix elmləri doktoru (1990), professor (1991).
Bioqrafiyası
5 noyabr 1941-ci ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Sterlitamak rayonunun Ayuçevo kəndində anadan olmuşdur.