cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vüqar Rüstəmov
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Rüstəmov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Kryuziy-le-Mepiyya
Kryuziy-le-Mepiyya  — Fransada kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Pon-de-Vel kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01136.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 55 km şimalda yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 27 km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2010-cu ildə əhalinin sayı 818 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə (15–64 yaş) əmək qabiliyyətli 514 nəfər arasında 411 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 103 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstəricisi% 80.0, 1999-cu ildə 73,0% idi). 411 aktiv sakindən 396 nəfər işləyirdi (215 kişi və 181 qadın), 15 işsiz (4 kişi və 11 qadın) var. 103 hərəkətsiz olanlardan 38 nəfəri şagird və ya tələbə, 40 nəfəri təqaüdçü, 25 nəfəri başqa səbəblərdən hərəkətsiz qalmışdır nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Akif Nağı
Akif Nağı — azərbaycanlı siyasətçi, tarix elmlər namizədi, dosent; əvvəl Qarabağ Azadlıq Təşkilatının sədri, sonra isə Azad Vətən Partiyasının sədri.
Həyatı
13 avqust 1957-ci ildə Ağdam rayonunun Papravənd kəndində anadan olub.
Orta məktəbi həmin kənddə bitirib daha sonra Bakıya gəlib. Bakıda 1 saylı evtikmə kombinatında işləmişdir. 1976–1978-ci illərdə Sovet ordusunda, Baltik flotunda xidmət etmişdir. 1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Tarix fakültəsinə daxil olub, 1982-ci ildə təhsilini davam etdirmək üçün Moskva Dövlət Universitetinə daxil olub.
1985-ci ildə oranı bitirib, həmin ildən Azərbaycan Politexnik İnstitutun (indiki Texniki Universitet) tarix kafedrasında işləmişdir. 1991-ci ildə dissertasiya müdafiə etmiş, tarix elmləri namizədidir.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
2004-cü ilin iyun ayında erməni zabitlərinin Bakıya səfərinə etiraz olaraq aksiya keçirdib, həbs olunub. Həbsdə olduğu vaxt universitetdən uzaqlaşdırılır.
1993-cü ildə Qarabağ Azadlıq Hərəkatının İdarə Heyətinin üzvü, sonra həmsədri olub. 2000-ci ildə Qarabağ Azadlıq Hərəkatı Qarabağ Azadlıq Təşkilatına çevrilmişdir. Həmin zamandan təşkilatın sədridir.
15 may dövlət çevrilişinin ardından hakimiyyəti tam ələ alan Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Ali Sovetin Rəyasət Heyətində dəyişikliklərə getmiş, Tamerlan Qarayev 18 may 1992-ci il tarixində Ali Sovetin sədrinin müavini vəzifəsindən azad edilərək sədrin birinci müavini seçilmişdir. Çevrilişdən sonra yeni rəhbərlik prezident seçkiləri keçirmək qərarı almışdır. Bu dövrdə Azərbaycan Xalq Cəbhəsindən istefa verərək öz müşaviri və bacanağı Rasim Musabəyov ilə birgə iqtidaryönlü Doğru Yol Partiyasını təsis etmişdir. Doğru Yol Partiyasının Təsis Konfransı 30 yanvar 1993-cü il tarixində keçirilmişdir. Konfransda Tamerlan Qarayev sədr, Rasim Musabəyov sədr müavini, Siyasi Şura üzvü, Akif Nağı isə partiyanın katibi seçilmişdir.
Akif Nağı seçkilərdə namizədliyini 9 saylı Binəqədi ikinci seçki dairəsindən vermişdir.
Akif Nağı uzun müddət Müsavat Partiyasının Məclis və Divan üzvü olub.
Zöhrabbəyovun evi
Zöhrabbəyovun evi ― Şuşanın məşhur soylarından biri Zöhrabbəyovların nəslindən olan Abbasqulu bəy Zöhrabbəyovun evi. Ev Şuşa şəhərində Ocaqqulu küçəsində yerləşir və XIX əsrdə tikilib.
Tural Rəşidov
Tural Fazil oğlu Rəşidov (30 may 1989; Tülü, Balakən rayonu — 16 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Zöhrabbəyovun evi
Tarixi
Evin sahibi Zöhrabbəyovlar soyunun nümayəndəsi II gildiya taciri Abbasqulu bəy Zöhrabbəyovdur. Abbasqulu bəy Kərbəlayı Mirzə Əkbər bəy oğlu 1868-ci ildə Şuşa şəhərində doğulub. İbtidai təhsilini molla yanında aldıqdan sonra təhsilini mədrəsədə davam etdirib. Evin tikintisini Abbasqulu bəyin atası Kərbəlayı Mirzə Əkbər bəy başlayıb. Sonradan Mirzə Əkbər dünyasını dəyişdikdən sonra Abbasqulu bəy evin tikintisini tamamlayıb.
Tural Rəşidov
Həyatı
1995-2006-cı illərdə Balakən rayonunun İ.Nəsimi adına 2 saylı tam orta məktəbində təhsil alıb.
Zöhrabbəyovun evi
Tarixi
Sovet işğalından sonra Abbasqulu bəyin evi müsadirə edilir özü isə ailəsi birlikdə Bakıya köçür. Sonradan bu ev şəkil qalereyasına çevrilib.
Tural Rəşidov
Həyatı
Ailəli idi. Üç oğlu yadigar qaldı.
Serder Serderov
Serder Mukayloviç Serderov — Rusiya futbolçusu, yarımmüdafiyəçi. Xorvatiyanın «İstra 1961 » klubunun oyunçusu. 10 mart 1994-cü ildə Mahaçqala şəhərində anadan olub.
Tural Rəşidov
Hərbi xidməti
Tural Rəşidov 2007-ci ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
Zöhrabbəyovun evi
Tarixi
8 may 1992-ci ildə erməni silahlı qüvvələri tərəfindən Şuşa işğal edildikdən sonra bina talan edilib, şəbəkədən pəncərələri və divar rəsmləri yoxa çıxıb. 28 illik işğal dövründə bina baxımsızlıq ucbatından dağıntılara məruz qalıb.
Serder Serderov
Klub karyerası
Serder ilk dəfə futbolla Mahçaqalanın doğma RSDYŞOR-2 komandasında məşğul olmağa başlamış. Onun ilk məşqçisi Qamal Babayev olmuşdur. Daha sonra "Anji"nin uşaq komandasında oynamışdır.
Tural Rəşidov
Hərbi xidməti
2007-2009-cu illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin “N” saylı hərbi hissəsində xidmət edib.
Zöhrabbəyovun evi
Memarlıq xüsusiyyətləri
3 mərtəbəli evin iri və geniş şüşəbəndi başdan ayağa antik rəsmlərlə bəzədilib. Hər mərtəbədə 200–250 nəfərlik zal, şüşəbənd, yataq otağı, uşaq otağı, buxarılı aşbazxana, ayaqyolu var.
Serder Serderov
Klub karyerası
Pyatiqorskidə keçirilən yeniyetmələrin turnirində Serderova MOİK nümayəndələri diqqət yetirmiş və daha sonra komandaya dəvət etmişlər. 15 yaşında komandanın əvəzedici heyyətində məşqlərə dəvət olunur. 2010-cu ildə isə Rusiyanın gənclər çempionatında debüt edir. 11 martda Serder «Amkar»la olan oyunun 74-cü dəqiqəsində oyuna çıxımış, ancaq bu komandanın məğlubiyyətdən qurtarmasına kömək ola bilməmişdir. Sezon yekununda gənc ordu klubu turnir cədvəlində 14-cü yerlə kifayətlənmişdir.
Tural Rəşidov
Hərbi xidməti
2010-cu ildən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Cəlilabad rayonuna yerləşən “N” saylı hərbi hissəsində “gizir” hərbi rütbəsində xidmət edirdi.
Serder Serderov
Klub karyerası
2011-ci ilin iyun ayında MOİK rəshbərliyinə Yuventus FK-dan rəsmi transfer təklifi gəlmiş, ancaq Serder buna etiraz etmişdir.
22 noyabr 2011-ci ildə Çempionlar Liqasının qrup oyunlarında moskva klubunun əsas heyətində fransanın Lil l klubuna qarşı ilk debüt oyununa çıxmışdır. Serdar oyunun sonuna yaxın meydana daxil olmuşdur.
Zöhrabbəyovun evi
Şəkilləri
Erməni işğalından sonra evin vəziyyəti:
Serder Serderov
Klub karyerası
2012-ci ilin 10 iyulunda Serder Serderov rəsmən mahaçqalanın Anji klubuna transfer olundu.
1 sentyabr 2012-ci ildə keçirilən gənclərin turnirində Krılya Sovetov komandasına qarşı poker etmişdir.
Anjinin əsas heyətində 2012-ci ilin 27 sentyabrında debüt etdi. Rusiya Kuboku çərçivəsində keçirilən turnirdə Ural komandasına qarşı oynadı. 103-cü dəqiqədə meydana daxil olan Serder oyun sonrası 11 metrlik zərbələrdə qolla yadda qalmış. Yekunda komandası növbəti mərhələyə keçmişdir. 31 oktyabr 2012-ci ildə Rusiya Kubokunun 1/8 final oyununda Krılya Sovetov komandasına qarşı 79-cu dəqiqədə meydana daxil olmuşdur. 87-ci dəqiqədə Serder qol vuraraq komandasına qələbə qazandırmışdır. Premer liqada ilk debütü 18 noyabr 2012-ci ildə baş tutmuşdur. Rostov komandasına qarşı 80-cı dəqiqədə meydana daxil olmuşdur.
Tural Rəşidov
Hərbi xidməti
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri olan Tural Rəşidov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayıl və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.
Tural Rəşidov oktyabrın 16-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Balakən Şəhidlər Xiyabanında torpağa tapşırılıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsində xüsusi xidmətlərinə və işğal olunmuş ərazilərin azad olunması zamanı düşmənin məhv edilməsi üzrə qarşıya qoyulmuş döyüş tapşırığını yerinə yetirən zaman göstərdiyi qəhrəmanlıq nümunəsinə görə, həmçinin hərbi qulluq vəzifəsini yerinə yetirən zamanı igidliyin və mərdliyin nümayiş etdirilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 09.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Rəşidov ölümündən sonra "Qarabağ" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Rəşidov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Rəşidov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Rəşidov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İvars Biçkoviçs
İvars Biçkoviçs — Latviya Respublikası Ali Məhkəməsinin hazırkı Baş hakimidir.
1980-ci ildən 1985-ci ilədək Latviya Universitetində təhsil almışdır.
1983-cü ildə Aizkraukle rayonunun Aqrobiznes Assosiasiyasının baş hüquq məsləhətçisi vəzifəsində çalışıb. 1985–1987-ci illərdə Sovet ordusunda xidmət edib. 1987-ci ildə Aizkraukle rayonu Xalq Məhkəməsinin hakimi olub.
Latviya müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra, Ali Məhkəmənin Cinayət Problemləri Palatasının sədri (1996–2008) və 2008-ci ildən isə Latviya Respublikası Ali Məhkəməsinin Baş hakimi oldu.
Gürcüstan Milli Qvardiyası
Gürcüstan Milli Qvardiyası (GMQ) (gürcü: საქართველოს ეროვნული გვარდია, sak'art'velos erovnuli gvardia) Gürcüstanın Müdafiə Qüvvələrinin bir hissəsidir. Xarici təhdidlərə, vətəndaş iğtişaşlarına və təbii fəlakətlərə cavab vermək vəzifəsi daşıyır. Həmçinin ehtiyatda olanların səfərbərliyindən də məsuldur.
Müəssisə
GMQ 1990 -cı il dekabrın 20 -də Prezident Zviad Qamsaxurdianın indiki Gürcüstan Müdafiə Qüvvələrinin yaradılması əmrindən sonra quruldu. 1991 -ci ilin yanvarında Sovet Prezidenti Mixail Qorbaçov Ali Sovetin sədri Anatoli Lukyanov vasitəsi ilə Qamsaxurdiyaya Mühafizəçilərin yaradılmasını qadağan etməyi tapşırdı. Sovet Ordusunun rəsmi qəzeti Krasnaya Zvezda, Milli Qvardiyanı lağa qoyan "Cənab Prefektorlar və Cənab Qvardiyaçılar" başlıqlı yazı yayımladı. Birinci və İkinci Qvardiya Briqadalarının iştirakı ilə qarovulun ilk hərbi paradı 30 aprel 1991 -ci ildə Boris Paiçadze Stadionunda keçirildi, burada 70 ildən sonra ilk dəfə gürcülər vətənlərinə sədaqət andı içdilər. Parada polkovnik Avtandil Tskitişvili rəhbərlik edirdi və kiçik bir süvari dəstəsinin keçməsi nümayiş olundu. Daha sonra parad komandiri tərəfindən polkovnik Qoqi Papavadzeyə (Milli Qvardiya Baş Bölməsinin rəisi) qarovulun yeni bayrağı təqdim edildi. Həmin gün Silahlı Qüvvələr Günü kimi qeyd olunur. Tenqiz Kitovani daha sonra GMQ rəhbəri təyin edildi. GMQ əsasən könüllülər və daha təcrübəli gürcü zabitlərindən ibarət idi, o vaxt Sovet Ordularında xidmət edirdi və yeni yaradılan Gürcüstan Quru Qoşunlarında xidmət etmək üçün Gürcüstana qayıtdı. Beləliklə, həmin dövrdə Sovet Gürcüstanında sonradan nizami silahlı qüvvələrin əsasını təşkil edəcək ilk milli hərbi birləşmə yarandı.
Erkən illər
Milli Qvardiya, demək olar ki, yaranandan Gürcüstan siyasətinə birbaşa qarışdı. 1991 -ci ilin avqustunda, qurulduqdan qısa müddət sonra GMQ Qamsaxurdia və Kitovani tərəfdarları arasında bölündü.
Milli Qvardiyanın bölmələri 1990 -cı illərin əvvəllərində Gürcüstan Vətəndaş Müharibəsi, Cənubi Osetiya və Abxaziya qarşıdurmalarında iştirak edən böyük bir hərbiləşdirilmiş qüvvə idi.
21-ci əsr
ABŞ -ın Avropa Komandanlığı tövsiyələrindən sonra Milli Qvardiyaya yeni vəzifələr, funksiyalar və quruluş verildi. 2007 -ci ilin yanvar ayından etibarən Gürcüstan Milli Qvardiyası 554 veterandan ibarət idi.
Azərbaycanın kosmik proqramı
Azərbaycanın kosmik proqramı — Azərbaycan hökumətinin Azərbaycanın kosmik qabiliyyətlərini inkişaf etdirmək işi.
Cənubi Qafqazda ilk peyk operatoru olan "Azərkosmos" Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 2010-cu il 3 may tarixli 885 nömrəli Sərəncamı ilə telekommunikasiya peykinin hazırlanması, orbitə çıxarılması, idarə olunması və istismar işlərinin həyata keçirilməsini təmin etmək məqsədi ilə təsis edilib.
2013-cü il fevralın 8-də Azərbaycan kosmosa Azerspace-1 adlı ilk süni peykini buraxıb.
Zəmin
thumbnail|right|[[Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası]]
Azərbaycanda kosmos səyahətinə elmi maraq, hələ İkinci Dünya müharibəsindən var idi. 1927-ci ildə Leninqrad Astronomiya İnstitutunun Cənub reqional müşahidə məntəqəsinin seçilməsi məqsədi ilə Azərbaycan SSR-də astronomik ekspedisiyaların aparılması məsələsi qərara alınmışdır. Bu məqsədlə 1930-cu ilin iyul-avqust aylarında həmin institutun əməkdaşları A.V. Markov və V.B. Nikonov, Azərbaycan elm cəmiyyətinin əməkdaşı İ.A. Benaşvili ilə birlikdə Xankəndi, Şuşa və Laçın rayonları ərazisində astroiqlimi öyrənmiş, lakin buludsuz gecələrin sayının kifayət qədər olmaması onları bu fikirdən daşındırmışdır. Nəticədə, astronomik müşahidə məntəqəsinin seçilməsi məqsədi ilə Azərbaycanın digər dağlıq rayonlarında müşahidələr davam etdirimə qərarı verilmişdir. Lakin yerli kadrların olmaması uzunmüddətli müşahidə işini təşkil etməyə imkan vermədi.
1938-ci ildə Leninqrad Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirən Həbibulla Məmmədbəylinin Bakı Dövlət Universitetində astronomiyanın ana dilində tədrisi, bu sahədə dərsliklərin hazırlanması, astronomiyanın geniş təbliği və 1946-1949-cu illərdə onun rəhbərliyi ilə Azərbaycanın müxtəlif rayonlarında (Kəlbəcər, Xızı, Daşkəsən, Şamaxı və s. ərazilərdə) apardığı ekspedisiyalar respublikada gələcək rəsədxananın yerinin seçilməsinə və astronomiya sahəsində mütəxəssislərin formalaşmasına kömək etmişdir.
Gələcək rəsədxananın yerinin müəyyənləşdirilməsi üçün 1953-cu ilin mart ayında Azərbaycan SSR EA-nın Fizika və Riyaziyyat İnstitutunun nəzdində Hacıbəy Sultanovun rəhbərliyi ilə sonuncu arasıkəsilməz ekspedisiyalar təşkil olundu və münasib yerin Şamaxıda olması haqqında yekun qərar elə həmin ilin iyununda verildi. 1959-cu ildə Astrofizika Sektoru və onun Pirqulu Astronomiya Stansiyasının əsasında, Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin qərarı ilə Şamaxı Astrofizika Rəsədxanası yaradılmışdır. 1960-cı ildən isə bu rəsədxana müstəqil elmi-tədqiqat institutu kimi Azərbaycan SSR EA strukturuna daxil edilmişdir.
thumb|left|175px|General [[Kərim Kərimov (general)|Kərim Kərimov]]
Kosmik aparatların yaradılmasında və dünyada ilk dəfə insanın kosmosa göndərilməsində Sovet kosmik proqramının banilərindən biri olan Kərim Kərimovun böyük rolu olub. Bunun nəticəsi kimi ilk kosmonavt Yuri Qaqarinin tarixi uçuşu uğurla başa çatdıqdan sonra Kərim Kərimov SSRİ-nin ən yüksək ordeni — Lenin ordeni ilə təltif olunmuşdu. 1945-ci ildən böyük mühəndis vəzifəsində çalışmağa başlayan Kərim Kərimov 1961-ci ildə general rütbəsi verilmişdir. O, 1965-ci ildə Kosmik Vasitələrin İdarəsinin rəisi, 1966-cı ildən isə Pilotlu Gəmilərin Sınaq Uçuşları üzrə SSRİ Dövlət Komissiyasının sədri vəzifələrinə təyin edilmişdir.
1977-ci ildə ABŞ-nin NASA-ya aid Voyager 1 peyki nəticəsində Azərbaycan muğamı kosmosa göndərilib. Amerikalı аstronоm Karl Saqanın hazırladığı Voyager qızıl plastinkasında Kamil Cəlilovun balaban ilə çaldığı "Muğam" (bəzən "Çahargah ahəngi" adlanır) adlanan kompozisiyası da var idi.
Azərbaycan astronomu və astrofiziki Nadir İbrahimov Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının 2 metrlik teleskopunda apardığı müşahidələr nəticəsində planetlərin (Mars, Venera və Yupiterin İo peyki) öyrənilməsində böyük nəaliyyətlər əldə etmişdir. O, Mars planetinin böyük qarşıdurması zamanı (Yerlə Mars planeti arasında ən qısa məsafə) onun irimiqyaslı, çoxsaylı təsvirlərini almış və planetin xəritəsini tərtib etmişdir. 1982-ci ilin avqust ayında Beynəlxalq Astronomiya İttifaqının Yunanıstanın Patras şəhərində keçirilən Baş Assambleyasında onun şərəfinə Mars səthindəki krater adlandırılmışdır. Diametri 87 km olan krater, Plato Tavmasiyanın şərqində yerləşir.
Füzuli Fərəcov ömrünün müəyyən hissəsini XXI əsrin uçan aparatlarının layihələşdirilməsinə və istehsal olunmasına həsr etmişdir. O, "Buran" kosmik gəmisinin füzelyajının yığımının iştirakçılarından biri olmuş və kosmik gəminin yaranması üçün çox böyük əmək sərf etmişdir. Kosmik gəminin yaranmasında həm də general Kərim Kərimov, akademik Tofiq İsmayılov, mühəndislər Bəfadar Babayev, İzzətəli Ağayev, Firdus Kərimov, "Molniya" dizayn ofisinin şöbə müdiri Nazim Quliyev və Baykonur kosmodromunda təhlükəsizlik məsələlərinə baxan Şakir Əsgərov iştirak etmişdir.
Kosmosa çıxan ilk Azərbaycan doğumlu kosmonavt — mənşəcə lak olan Musa Manarovdur. İlk uçuşunu 1987-ci il dekabrın 21-də kosmonavt Vladimir Titovun komandirliyi ilə "Mir" orbitlərarası stansiyasının "Soyuz TM-4" gəmisində bort mühəndisi kimi həyata keçirən Manarov Yerə düz 1 il — 365 sutka 23 saatdan sonra qayıdaraq kosmosda o dövr üçün ən uzun müddət qalan iki planet sakinindən biri olmuşdur. Bu qəhrəmanlığına görə ona Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilmişdir. İkinci dəfə kosmosda Manarov 1990-cı ilin 21 dekabrından 1991-ci ilin 26 mayınadək olmuşdur. 175 sutka 2 saat ərzində o, "Mir" orbital kompleksinin "Soyuz-11" gəmisində bort mühəndisi kimi Yer ətrafında fırlanmışdır. İki uçuşu ərzində Musa 7 dəfə açıq kosmosa çıxmış və birlikdə 34 saat 23 dəqiqə gəmidən kənar fəzada uçmuşdur.
2014-cü ildə Allen Mirqədirov və daha 5 nəfər NASA komissiyası tərəfindən Marsa uçuşa maksimum bənzəyən təcrübə üçün seçilib. Təcrübədə Allen avadanlığın, o cümlədən kompüterlərin texniki vəziyyətinə, onun işlək vəziyyətdə olmasına və uçuş marşrutuna görə məsuliyyət daşıyıb. Ümumi vəzifələrdən başqa, onun öz təcrübəsi də olub. O, uçuş trayektoriyasını optimallaşdıran kompüter proqramının işlənib hazırlanması ilə məşqul olub.
Azərbaycanın peyk proqramları
thumb|[[Azerspace-1 süni peykin Kuru kosmodromundan buraxılışı]]
2008-ci ildə "Azərbaycanda kosmik sənayenin yaradılması və telekommunikasiya peyklərinin orbitə çıxarılması", 2009-cu ildə ölkədə kosmik sənayenin yaradılması və inkişafı üzrə Dövlət Proqramının təsdiq edilməsi haqqında prezident İlham Əliyevin sərəncamları bu sahənin inkişafında dövlətin kifayət qədər maraqlı olduğunu nümayiş etdirdi. Bunun ardınca prezident 2010-cu ildə "Azərkosmos" Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin təsis edilməsi haqqında Sərəncam imzaladı və həmin quruma telekommunikasiya peykinin istehsalı və orbitə çıxarılması, əsas və ehtiyat Yerüstü Peyk İdarəetmə Mərkəzinin yaradılması ilə bağlı xüsusi tapşırıq verildi. Azərbaycanda və Cənubi Qafqazda ilk peyk operatoru olan "Azərkosmos" mövcud olduğu iki il ərzində ölkədə teleradio yayım və telekommunikasiya xidmətlərinin göstərilməsi, hökumət və korporativ müştərilərin tələblərinə cavab verən yüksək etibarlı rabitə platformalarının təmin edilməsi istiqamətində iş apardı.
2013-cü il fevralın 8-də Azərbaycan kosmosa Azerspace-1/Afrikasat-1a adlı ilk süni peykini buraxıb. Fransa Qvianasında Kuru kosmodromundan reallaşdırılan ucuş gecə saat 01:36 və 02:20 arasında baş verib. Peykin adının Azerspace-1/Africasat-1a olmasının səbəbi, onun əhatə dairəsinə Orta Asiya, Avropa və Afrika regionunun da daxil olmasıdır. Peykin ərsəyə gəlməsi üçün 230 milyon Azərbaycan manatı xərclənib. Bu məbləğin 15 faizi dövlət büdcəsindən, qalanı kreditlərlə ödənilib. Fransanın COFACE İxrac Kredit Agentliyindən 98 milyon ABŞ dolları və ABŞ İxrac-İdxal (US Em-İm) Bankının zəmanəti ilə BNP Paribas bankından 116.6 milyon ABŞ dolları məbləğində kreditlər götürülüb.
Azərbaycanın üçüncü peyki olan Azerspace-2 2018-ci il sentyabrın 28-də kosmosa buraxılıb. Fransız Qvianasında yerləşən Kuru kosmodromundan orbitə buraxlan peyk sentyabrın 26-na keçən gecə saat 2:38 radələrində orbitə qalxıb. Peykin dəyəri 190 milyon ABŞ dollarıdır.
Layihələrin və nailiyyətlərin siyahısı
Azərbaycanın kosmik proqramı bir sıra layihələr həyata keçirmişdir:
Melissa Corc
Melissa Süzan Corc — Avstraliya-ABŞ aktrisası.
NGC 2610
NGC 2610, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıqdır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. PN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Yenilməz batalyon (film, 1965)
Yenilməz batalyon — Qılman İlkinin "Qalada üsyan" romanı əsasında Hüseyn Seyidzadənin quruluş verdiyi eyniadlı film.
Məzmun
Filmdə çar hökuməti tərəfindən o vaxt ucqar hesab olunan Azərbaycanın kiçik şəhəri Zaqatalaya sürgün edilmiş "Potyomkin" zirehli gəmisinin üsyankar matrosları ilə yerli inqilabçıların Rusiya imperiyasına qarşı birgə mübarizəsindən danışılır.
Mülkiyyət toxunulmazlığı
Mülkiyyət toxunulmazlığı — Mülkiyyət toxunulmazlığı prinsipinə əsasən, heç kəs qanunda və beynəlxalq hüququn ümumi prinsiplərində nəzərdə tutulan hallardan başqa əmlakından məhrum edilə bilməz.
Yenilməz batalyon (film, 1965)
Film haqqında
Film quruluşçu rəssam Rafiz İsmayılovun kinoda ilk işidir.
Mülkiyyət toxunulmazlığı
Azərbaycan qanunvericiliyində mülkiyyət toxunulmazlığı
Mülkiyyət hüququnun toxunulmaz olduğu həm Azərbaycanda əsas qanun olan Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında və eyni zamanda Azərbaycan Respublikasının tərəfdar çıxdığı «İnsan hüquqları və əsas azadlıqların müdafiəsi haqqında» Avropa Konvensiyasının 1 saylı protokolun 1-ci maddəsinə əsasən hər bir fiziki və hüquqi şəxs öz mülkiyyətindən maneəsiz istifadə hüququna malikdir. Heç kəs cəmiyyətin maraqları və qanunda, beynəlxalq hüququn ümumi prinsiplərində nəzərdə tutulan hallardan başqa əmlakından məhrum edilə bilməz.
Yenilməz batalyon (film, 1965)
Film haqqında
Film aktyor Muxtar Avşarovun kinoda ilk işidir.
Mülkiyyət toxunulmazlığı
Azərbaycan qanunvericiliyində mülkiyyət toxunulmazlığı
Göründüyü kimi, İnsan Hüquqları üzrə Avropa Məhkəməsi öz qərarlarında əmlakdan maneəsiz istifadəni mahiyyət etibarı ilə şəxsin mülkiyyət hüququnun tanınması və qorunması kimi müəyyən etmişdir. Eyni zamanda “Daşınmaz Əmlakın Dövlət Reyestri haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.1-ci maddəsində göstərilir ki, daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatı Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinə uyğun olaraq daşınmaz əmlaka hüquqların əmələ gəlməsinin, məhdudlaşdırılmasının (yüklülüyünün), başqasına keçməsinin və bu hüquqlara xitam verilməsinin dövlət tərəfindən tanınması və təsdiq edilməsi barədə hüquqi aktdır. Həmin Qanunun 2.2-ci maddəsində göstərilir ki, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsi ilə və bu qanunla müəyyən edilmiş qaydada daşınmaz əmlak üzərində hüquqların qeydiyyatı daşınmaz əmlakın dövlət reyestrində aparılır.
Yenilməz batalyon (film, 1965)
Film haqqında
Film yazıçı Qılman Musayevin Zaqatala qalasında saxlanılan matrosların inqilabi fəaliyyəti barədə "Qalada üsyan" romanı əsasında ekranlaşdırılmışdır.
Filmdə Azərbaycan hərbi dairəsinin hissələri iştirak etmişlər.
Mülkiyyət toxunulmazlığı
Azərbaycan qanunvericiliyində mülkiyyət toxunulmazlığı
Mülkiyyətin heç bir növünə üstünlük verilmir. Mülkiyyət hüququ, o cümlədən xüsusi mülkiyyət hüququ qanunla qorunur. Mülkiyyət insanın əşyaya münasibətini ifadə edir. Belə ki, mülkiyyətçi öz əşyası ilə bağlı digər, kənar şəxslərlə də münasibətdə olur. Buna görə də mülkiyyət təkcə insanın əşyaya münasibətində deyil, həmin əşya barəsində insanlar arasındakı münasibətlərdə özünü göstərir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasının 13- cü maddəsində öz əksini tapmışdır:
Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikasının Mülki Məcəlləsinin 152- ci maddəsində mülkiyyət toxunulmazlığı geniş təsnifatla verilmişdir. Maddə 152. Mülkiyyət hüququnun anlayışı və məzmunu:
Yenilməz batalyon (film, 1965)
Film haqqında
Film Şəkidə çəkilib.
Səhvlər
Motros Romanov Rozanın dükanına daxil olub oturanda eynək onun gözündədir. Bir kadr sonra onu göstərəndə eynək gözündə yoxdur. Növbəti kadrda isə o eynəyi gözlərinin üzərindən yenicə götürür.
Ləkandəşt
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 216 nəfər yaşayır (48 ailə).
Krote
Krote  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Pon-de-Vel kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01134.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 350 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 60 km şimalda yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 28 km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 1722 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə 1146 əmək qabiliyyətli (15-64 yaş) insan arasında 898 nəfər iqtisadi cəhətdən aktiv, 248 nəfər fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstəricisi% 78.4, 1999-cu ildə 73.3% idi). 898 aktiv sakindən 841 nəfər işləyirdi (439 kişi və 402 qadın), 57 işsiz var (25 kişi və 32 qadın). 248 hərəkətsiz insan arasında 85 nəfər şagird və ya tələbə, 109 nəfər təqaüdçü, 54 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Hindustan
thumb|Hindistanın [[1914-ci il xəritəsi]] Hindustan ( Hindustān, Hindostān   — Hind + stan) — Asiyanın cənubunda yerləşən yarımada. Sahəsi 2 milyon km² yaxındır. Şimal sərhəddi Hind çayının deltasından Qanq çayının deltasına qədər uzanır. . Bəzən yarımadanın ərazisinə bütün platonu və dağları aid edirlər. . Yarımada Hindistannın böyük hissəsi, Pakistan və Banqladeşin bir hissəsi özündə birləşdirir. Qərbdən Ərəbistan dənizi, şərqdən Benqal körfəzi, cənubdan isə Lakkadiv dənizi onun sahillərini yuyur. Yarımadadan cənub-şərqində böyük Şri-Lanka adası yerləşir. Yarımada Hindistan yarımqitəsinin və Hindistan tavasının cənubunda yerləşir.
Yarımadanın cənub nöqtəsi Komorin burnudur.
Geologiyası
Cənub hissələri allyuvial çökəkliklər yerləşir. Malabar və Koromandel sahillərini buna misal çəkmək olar. Əsas çayları: Narbada, Tapti, Mahanadi, Qodavari və Qrişna.
Adlanması
Farslar yarımadanı və bütün bölgəni Hindustan adlandırmışlar, bu səbəbdən avropa dillərinə bu çür keçmişdir. XIX əsrdən avropalılar Himalay dağlarından Vindhya massivinə qədər əraziyə bu adı şamil etmişlər. İngilislər yarımadanı Cənubi Hindistan adlandırırlar. Rusların adladırdığı İndostan termini isə artıq arxaikləşmişdir.
YouTube Shorts
thumb|YouTube Shorts loqosu YouTube Shorts YouTube tərəfindən təklif olunan qısa formada video paylaşma platformasıdır. Platforma YouTube-un əsas xidməti kimi istifadəçi məzmununa ev sahibliyi edir, lakin videoların kəsilməsini 60 saniyə ilə məhdudlaşdırır. Yarandığı gündən bəri YouTube Shorts 5 trilyondan çox baxış toplayıb.
Nəsirabad (Kövsər)
Nəsirabad — İranın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Şarın Milli Parkı
Çarın Milli Park rəsmi olaraq, Şarın Kanyonu Milli Təbiət Parkı ― Qazaxıstanda Şarın kanyonu da daxil olmaqla Şarın çayı boyunca uzanan milli bir park. İncə təbəqələnmiş qırmızı çöküntü süxurlarından ibarət kanyonun ABŞ-dakı Böyük Kanyona bənzədiyi deyilir. Lakin Şarın kanyonunun ölçüsü daha kiçikdir: bir ucundan digər ucuna olan məsafə 50 km-dir. Təxminən 125 050 hektar əraziyə sahib olan park Almatı vilayətinin Enbekşikazax, Raymbeks və Uyqur rayonlarını əhatə edir. Milli park Almatı şəhərinin 200 km şərqində yerləşir.
Nəsirabad (Kövsər)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 98 nəfər yaşayır (28 ailə).
Şarın Milli Parkı
Park 2004-cü ildə kanyonun geoloji cazibəsinin, çayın və səhra sisteminin ekoloji kövrəkliyini və ətrafdakı arxeoloji sahələri qorumaq məqsədi ilə qurulmuşdur və bəzi hissələri istirahət üçün ayrılmışdır.
Topoqrafiya
Park uzun və incədir: 50 km məsafədə uzanaraq Şarın çayının hər iki sahilini qoruyur, lakin eni sadəcə 3 kilometrdir. Kanyonun dərinliyi 370 metrə çatır və dibi dəniz səviyyəsindən təxminən 1100 metr yüksəkdir.
Parkın müxtəlif alt sahələri üçün dörd səviyyəli qorunma tətbiq olunur: Qoruq sahəsi (9427,5 hektar), ətraf mühitin stabilizasiyası zonası (13 147,3 hektar), turizm və istirahət iölgəsi (77 739 hektar) və məhdud iqtisadi fəaliyyət bölgəsi (26 736, 2 hektar).
İqlim
left|thumb|300x300px| Şarın kanyonundan axan eyniadlı çayParkın iqlimim soyuq qışı və isti, quru yayı olan soyuq yarım-səhra iqlimi olaraq təsnif edilmişdir. Orta illik yağıntı 312 mm təşkil edir (maksimum yayda). Ərazinin orta temperaturu yanvar ayında -10.7 C, iyul ayında isə - 19.5 C-dir.
Bitkilər və heyvanlar
Parkda Paleogen dövründə Tyan-Şan dağlarının şimal yamaclarına yayılmış Soqdiana göyrüşünün (Fraxinus sogdiana) əvvəllər mövcud olmuş uzun meşə qurşağının qalıqları vatr. Bu ağaclar təxminən 5 000 hektar ərazini əhatə edir. Bir qədər yuxarıda dominant bitkilərin saksaul, Eurotia və acılıqotu olduğu unikal icma mövcuddur.
Alimlər milli parkda 32 növ məməli, 18 sürünən, 4 amfibiya, 100 quş və 1000-dən çox bitki qeydə almışdır və bunlardan 50-si nadir və ya endemikdir.
Harun Batukayev
Harun Mahmudoviç Batukayev — ilk peşəkar çeçen rejissoru, Çeçen-İnquş Dram Teatrının baş rejissoru, Cambul şəhərində Rus Regional Dram Teatrının qurucusu, Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının xalq artisti.
Həyatı
Harun Batukayev 23 sentyabr 1914-cü ildə Staraya Sunjada tacir ailəsində anadan olub. İbtidai sinif müəllimləri kurslarını bitirmişdir. Şali kəndində kənd müəllimi olaraq çalışmışdır.
Batukayev məktəbdə dram dərnəyi yaratmışdır. Bu dərnəyin uşaqları daim hər cür incəsənət yarışmalarında qalib gəlirdilər. Onda həvəskar rejissor istedadı görüldü və Proletbat klubuna rəhbərlik etmək üçün Qroznıya dəvət edildi. Batukayev tamaşaların mətnlərini və ssenarilərini özü yazıb, səhnədə quruluş vermişdir. Tədricən onun rəhbərlik etdiyi klub populyarlaşdı.
Batukayevin potensialını görən şəhər rəhbərliyi onu Moskvaya oxumağa göndərdi. O, 1936-cı ildə Moskva Dövlət Teatr Sənəti İnstitutunun rejissorluq fakültəsini bitirdi.
Peşəkar karyerasının başlanması
Qroznıya qayıdaraq Çeçenistan Dövlət Dram Teatrının direktoru oldu. Onun ilk əsəri — "Cəsur Kikila" pyesi Çeçen-İnquşetiyanın mədəni həyatında əhəmiyyətli bir hadisə idi. Tamaşa üzərində işləmək üçün bəstəkar Ömər Dimayev, şair Arbi Mamakayev, aktyorlar Yaraqi Zubayrayev, Əbuhacı Tulikov, İsmail İbrahimov, Aset İsayeva, Mövji Baduyev cəlb edilmişdir. Tamaşa hər dəfə anşlaqla keçirdi. Çeçen səhnəsi bu vaxta qədər hələ belə uğuru görməmişdi.
"Cəsur Kikila" tamaşasından sonra Nurdin Muzayevin eyni adlı əsəri əsasında "Kolxozçunun bayramı" səhnələşdirildi. Tamaşanın musiqisini Ömər Dimayev, şeirlərini isə Arbi Mamakayev yazmışdır. Xüsusi olaraq ifa üçün yazılan mahnıların bir qismi xalq arasında populyarlaşdı və müstəqil şəkildə yayılmağa başladı. Bu tamaşa da tamaşaçılar tərəfindən çox bəyənildi.
1937-ci ildə Çeçen ədəbiyyatının qurucularından Səid Baduyev "Petimat" pyesini teatra gətirdi. Premyera ərəfəsində, tamaşa artıq hazır olanda Baduyev həbs edildi. Onun bütün əsərləri qadağan edildi. Baduyevin əsərləri Çeçen-İnquş teatrının repertuarının əsasını təşkil etdiyindən, teatrın həyatı demək olar ki, tamamilə iflic oldu.
Teatr repertuarını yeniləməli oldu. 1938-ci ilin yeni teatr mövsümü üçün Nurdin Muzayevin eyni adlı əsəri əsasında "Aset", Bilal Səidovun "Zeynəb" pyesi əsasında "Zeynəb", gürcü dramaturqu Georgi Mdivaninin "Şərəf" tamaşaları hazırlandı. 1939-cu ildə Mixail Lermontovun 125 illiyi münasibətilə teatr "Dövrümüzün Qəhrəmanı" romanının "Bela" hissəsini səhnələşdirməyi qərara aldı. Batukayev bu tamaşaya böyük əmək sərf etdi. Tamaşa üzərində işləmək üçün rəssam E.Bernhard və bəstəkar A.Aleksandrov cəlb olundu. Bu tamaşada Batukayev özü də Azamat rolunu oynadı. Tamaşa, Batukayevin əvvəlki əsərləri kimi, tamaşaçılar və tənqidçilər tərəfindən rəğbətlə qarşılandı.
Harun Batukayev Çeçen xalqının tarixindən bəhs edən bir tamaşa səhnələşdirmək arzusunda idi. Uzun müddət idi ki, belə bir tamaşa səhnələşdirilməmişdi. Kömək üçün o, şair Maqomed Qadayevə müraciət etdi. Uzun müzakirələrdən sonra "Adin Surxo" dastanı seçildi. Ancaq bu məqamda Böyük Vətən müharibəsi başladı. Bir çox aktyor cəbhəyə çağırıldı. Batukayev də cəbhəyə getmək istəyində idi, lakin respublika rəhbərliyi onun xahişini rədd etdi. Ön cəbhədə konsert briqadalarının təşkili ona həvalə edildi. elə bu məqamda "Adin Surxo" pyesi lazımlı olduğu üzə çıxdı. Bu tamaşa teatr sənətçilərinin bütün cəbhə səhnələrini gəzdikləri proqramın vacib bir hissəsinə çevrildi.
Deportasiya illəri
23 fevral 1944-cü ildə çeçenlər və inquşlar deportasiya edildi. Batukayev və ailəsi Qazaxıstan SSRin Cambul bölgəsinə göndərildilər. Ailəsini dolandırmaq üçün Leninogorsk mədənlərindən birində şaxtaçı olaraq işə düzəlməli oldu.
Batukayev Çeçen-İnquş teatrının artistlərini axtardı və 1946-cı ilin sonunda azərbaycanlı bəstəkar Üzeyr Hacıbəyovun eyni adlı operettası əsasında Leninogorskda çeçen dilində "Arşin Mal Alan" operettasını səhnələşdirdi. Aktyor çatışmazlığı səbəbindən hər bir artist qadın rolları da daxil olmaqla bir neçə rol oynadılar. Tamaşaçılar tamaşaya təkrar-təkrar gəlirdi.
Əsərin uğurlu olmasını öyrənən şəhər rəhbərliyinin istəyi ilə tamaşa rus dilində səhnələşdirildi. Bu yeni tamaşa da eyni uğuru qazandı. Sonra tamaşa qazax dilində səhnələşdirildi. Qazax dilində Arşın mal alan eyni uğuru qazandı. Bunun ardınca şəhər rəhbərliyi ona Rus Dram teatrını yaratmağı tapşırdılar. Batukayev əvvəlcə imtina etsə də, sonradan razılaşmalı oldu. Beləliklə, Harun Batukayev Cambul şəhərində Rus Dram Teatrının yaradıcısı oldu. Hətta onun işi o qədər uğurlu idi ki, reabilitasiya qərarı veriləndə, o yeni tamaşa üzərində çalışması səbəbindən öz doğma torpağına qayıtması bir qədər gecikdi.
Vətənə qayıdış
Harun Batukayev 1958-ci ildə nəhayət vətəninə qayıda bildi. O vaxta qədər Çeçen-İnquş Teatrı Xalid Oşaevin eyni adlı əsəri əsasında "Aslanbek Şeripov" tamaşasını səhnələşdirmişdi. Batukayev "Cəsur Kikila" və "Petimat" tamaşalarını bərpa etməyə başladı. Bundan əlavə, Maqomed Musayevin pyesi əsasında hazırlanan "Terek dalğaları", Xalid Oşaevin eyni adlı əsəri əsasında hazırlanan "Axmar-Xacı" tamaşaları üzərində işləməyə başladı.
Tamaşaçını itirməmək və partiya orqanlarının ideoloji təzyiqini aşmamaq üçün kənd təsərrüfatı mövzusuna keçdi. Dağıstan dramaturqu Əmir Qurbanovun "Kaysarın toyu" tamaşası səhnəyə bel əyol tapdı.
Bundan əlavə, balkar dramaturqu İ.Bataşovun eyniadlı pyesi əsasında hazırlanan "Sultan Yolu" tamaşaları, Nurdin Muzayevin və digərlərinin eyniadlı pyesi əsasında hazırlanmış "Ən Bahalı" tamaşalarına da quruluş verdi.
Nurdin Muzayev və V.Vaynşteynin müharibədən əvvəlki illərdə yazdıqları "Mexaş-Mirzə" komediyası bərpa edildi.
Harun Batukayev tez-tez dramaturqla birlikdə işləyirdi, xam dramatik materialı səhnəyə çıxarır və bundan möhkəm bir tamaşa alınırdı. Buna görə də dramaturqlar özü ona müraciət edirdi. Batukayevin yaşadığı illər Çeçen dramaturgiyasının çiçəkləndyi dövrə düşmüşdü.
1960-cı illərin ortalarından 1990-cı illərin əvvəllərinə qədər respublika kukla teatrında çalışdı. Birinci çeçen müharibəsi zamanı mərmi atılması ilə yaşadığı ev yandı. İkinci çeçen müharibəsi başlayanda İnquşetiyaya, Troitskaya kəndinə köçdü və burada 1999-cu ilin oktyabrında vəfat etdi. Harun Batukayev elə o kənddə də dəfn edildi.
Kressen-Roşfor
Kressen-Roşfor  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Belle kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01133.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 374 nəfər təşkil edirdi.
NGC 6637
NGC 6637, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış kürəşəkilli ulduz topasıdir. Göy üzündə Oxatan bürcü istiqamətində yerləşir. V tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Starominski rayonu
Starominski rayonu — Rusiya Federasiyası, Krasnodar vilayətinin tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Starominskaya kəndidir.
Coğrafiyası
Starominski rayonu Krasnodar diyarının "şimal qapısı" adlanır - rayon mərkəzindən cəmi 20 km məsafədə, Rostov vilayəti ilə sərhəd Eya çayı boyunca yerləşir. Diyarın Kuşşevski, Kanevski, Leninqradski, Şerbinovski rayonları ilə, şimalda isə Eya çayı boyunca Rostov vilayətinin Azov rayonu ilə həmsərhəddir.
Nursultan Nazarbayev adına Beynəlxalq Hava Limanı
Nursultan Nazarbayev adına Beynəlxalq Hava Limanı  — Astana şəhərindən 16,7 km cənub-şərqdə yerləşən beynəlxalq hava limanı.
Neyəhmədbəy
Neyəhmədbəy — İranın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 283 nəfər yaşayır (55 ailə).
Starominski rayonu
Əhali
1 yanvar 2006-ci il tarixinə rayon əhalisi 41 072 nəfər təşkil etmişdir. Bunların hamısı kənd sakinləridir. Bütün əhali arasında kişilər 46,8 %, qadınlar 53,2 % təşkil edir. Ümumi əhalinin 24419 (59,5 %) nəfəri əmək qabiliyyətli insanlar, 22,5 %-i pensiyaçılardır.
İnzibati-ərazi vahidləri
Starominski rayonunda 5 kənd inzibati vahidliyinə 21 yaşayış məntəqəsi daxildir.
Nursultan Nazarbayev adına Beynəlxalq Hava Limanı
Tarixi
2015-ci il ərzində sərnişin sayı 3,366,560-a çatıb.
Terminallar
Yerli və beynəlxalq uçuşlar üçün ayrı terminal binaları mövcuddur. Hər iki terminal bitişikdir, bir otoparkı paylaşır və tranzit sərnişinlər üçün birləşən dəhlizə malikdir.
Starominski rayonu
İqtisadiyyat
Rayonun aqrar-sənaye kompleksinin əsas istiqamətləri kənd təsərrüfatı, heyvandarlıq, kənd təsərrüfatı məhsullarının emalıdır.
Nursultan Nazarbayev adına Beynəlxalq Hava Limanı
T1 — beynəlxalq terminal
Yeni beynəlxalq terminal 2017-ci ilin iyun ayında açıldı. Yeni terminalın planları əvvəlki mövcud terminal binasında qapıları tamamlayan 5-6 yeni gediş qapısını göstərir. Yeni terminalın açılması ilə sərnişin tutumunun ildə 7,5 milyona çatması planlaşdırılır.
Nur İnayət Xan
Nur Nissa İnayət Xan və ya Nora Beyker kimi tanınan Nur İnayət Xan (1 yanvar 1914 - 13 sentyabr 1944), II Dünya müharibəsində İngiltərə Xüsusi Əməliyyat Bürosunda xidmət edən ingilis casusu idi.
Madlen kod adı altında İngiltərə Xüsusi Əməliyyat Bürosunun agenti olaraq, İkinci Dünya müharibəsi dövründə Fransa Müqavimət hərəkatına kömək məqsədilə İngiltərədən işğal olunmuş Fransaya göndərilən ilk qadın operator oldu. İnayət Xan ona edilən xəyanət nəticəsində tutuldu və Daxau həbs düşərgəsində edam edildi. Ölümündən sonra Birləşmiş Krallığın ali ordenlərindən biri olan SOE-dəki xidmətinə görə George Cross a layiq görüldü.
Erkən həyatı
Dörd övladdan böyüyü olan Nur İnayat Xan 1 yanvar 1914-cü ildə Moskvada anadan olub.
Atası İnayət Xan Hind sultanlarının nəslindən olan müsəlman idi; valideynlərinin hər ikisi zadəgan nəslindən idilər və nəsillərində musiqiçilər var idi. Onun ulu babası Maysur əmirliyi hakimi Tipu Sultan idi. Avropada musiqiçi və sufizm müəllimi olaraq yaşadı. Anası Pirani Amina Bequm (Ora Rey Beyker), Nyu-Meksiko ştatının Albukerke şəhərindən olan və Amerikada gəzərkən İnayət Xan ilə tanış olan amerikalı idi. Ora Beyker, Amerikalı yoqi və alim Piyer Bernardın bacısı idi,İnayətlə görüşdüyü anda onun qəyyumu idi. Vilayət daha sonra “Qərbin Sufi Cəmiyyəti” nin başçısı oldu, daha sonra Beynəlxalq Sufi Cəmiyyəti və indi İnayət Cəmiyyəti adlandırıldı.
1914-cü ildə, Birinci Dünya müharibəsi başlamazdan bir müddət əvvəl ailə Rusiyadan Londona köçdü və Blumsberidə yaşadı. Nur Nottinq-Hildəki uşaq bağçasına getdi. 1920-ci ildə Fransaya köçdülər,Paris yaxınlığındakı Suresnesdə, sufi hərəkatının xeyirxahlarından birinin hədiyyəsi olan evdə yerləşdilər. 1927-ci ildə atasının ölümündən sonra depresiyaya düşən anasına və kiçik qardaşlarına dayaq olan Nur ailənin məsuliyyətini öz üzərinə götürdü.
Gənc qız olan Nur sakit, utancaq, həssas və xəyalpərəst biri kimi xarakterizə olunurdu. Sorbonnada uşaq psixologiyası üzrə təhsil alır və Nadiya Bulanjenin rəhbərliyindəki Paris Konservatoriyasında arfa və fortepiano üzrə musiqi təhsili alır. Nur şeir və uşaq hekayələri yazır və uşaq jurnallarında və Fransız radiosunda çalışır. 1939-cu ildə kitabı, buddist ənənələrinə istinad edən Jataka nağıllarından ilhamlanaraq yazdığı Twenty Jataka Tales Londonda nəşr olundu.
İkinci Dünya müharibəsinin başlamasından sonra, Fransa Alman qoşunları tərəfindən işğal edildikdə, ailə 22 iyun 1940-cı ildə Cornvaldakı Falmuta enərək Bordoya və oradan dəniz yolu ilə İngiltərəyə qaçdı. Başlanğıcda atalarının şagirdlərindən olmuş filosof Bezil Mitçellin Sauthemptondakı evində qaldılar.
Qadın köməkçi hava qüvvələri
Nur, pasifist ideayalardan dərindən təsirlənsə də, o və qardaşı Vilayət nasist zülmünü məğlub etməyə kömək olmaq qərarına gəldilər: "Kaş ki, bəzi hindlilər bu müharibədə yüksək hərbi fərq qazansalar. Bir və ya iki nəfər Müttəfiqlər xidmətində çox cəsarətli və hamının heyran qala biləcəyi işlər göstərə bilsəydilər, ingilis xalqı ilə hindlilər arasında körpü yaratmağa kömək olardı.
1940-cı ilin noyabrında Nur Qadınların Köməkçi Hava Qüvvələrinə qatıldı və 2-ci dərəcəli təyyarəçi olaraq simsiz operator kimi təhsil almağa göndərildi. 1941-ci ilin iyununda bombardmançı təlim məktəbinə təyin olunduqdan sonra, özünü darıxdırıcı işdən azad etmək üçün komissiyaya müraciət etdi.
İngiltərə Xüsusi Əməliyyat Bürosu ( SOE)
thumb|right|Vanbou malikanəsi Daha sonra, Nur İnayət Xan Xüsusi Əməliyyatlar Bürosunun F (Fransa) bölməsinə üzv qəbul edildi və 1943-cü il fevral ayının əvvəlində Hərbi Hava Nazirliyinə, Hava Kəşfiyyatı Müdirliyinə göndərildi, Yeomenri İlk Yardım Korpusuna (Şahzadə Kral Könüllü Korpusu)(FANY) göndərildi və Surreydəki Qilford yaxınlığındakı Vanbou malikanəsinə, bundan sonra Buckinhemşirdəki Eylsberiyə, işğal edilmiş ərazidə rabitəsiz operator kimi xüsusi təhsil almağa göndərildi.
Üçbulaq (Kövsər)
Üçbulaq — İranın Ərdəbil ostanının Kövsər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Nur İnayət Xan
İngiltərə Xüsusi Əməliyyat Bürosu ( SOE)
Bu vəzifəyə göndərilən ilk qadın olacaqdı,cünki ondan əvvəl göndərilən bütün qadın agentlər kuryer kimi göndərilmişdi. Əvvəllər simsiz teleqrafiya (radioteleqraf) təhsili almış Nur, radio təlimlərinə yeni başlayanlar arasında üstünlük qazandı,o, həm cəld, həm də dəqiq çalışırdı.
Üçbulaq (Kövsər)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 39 nəfər yaşayır (6 ailə).
Nur İnayət Xan
İngiltərə Xüsusi Əməliyyat Bürosu ( SOE)
Nəhayət,agentlərə sonuncu məşq Gestapo sorğusu oldu,ələ keçirildikləri təqdirdə agentlərə onlar üçün hazır ola biləcək şeyin dadını vermək məqsədi daşıyan bəzi təcrübələr keçirilirdi. Nurun qaçan zabiti onun dindirilməsini "demək olar ki, dözülməz" hesab etdi və "qorxunc göründüyünü bildirdi ...o qədər boğuldu ki, az qala səsini itirdi "və bundan sonra" titrəyirdi və kifayət qədər ağarmışdı.
Nurun rəhbərləri onun gizli müharibəyə uyğunluğu barədə müxtəlif fikirlər söylədilər və təlim keçmiş rabitəsiz operatorlarını sahəyə cəlb etmək lazım olduğu üçün təhsili yarımçıq qaldı. Xanın "uşaq kimi" keyfiyyətləri, xüsusən mülayim davranışı və "hiyləgərliyi", SOE-nin təlim məktəblərindəki müəllimlərini çox narahat etirdi. Bir təlişi onun "iki üzlü" bir şey etmək istəməyəcəyini söylərkən, bir başqası isə "xarakterinə görə çox qadın kimi, bu işə çox istəkli, özünü şirkətin əhval-ruhiyyəsinə uyğunlaşdırmağa çox hazır olduğunu",digəri isə, yüksək qabiliyyətli,ürəyi yumuşaq,emosional,zəngin xəyal gücü olan biri olduğunu söyləyirdi.
Fiziki cəhətdən olduqca kiçik olan Nur müəllimlərindən bir sıra atletik təlimatlar da aldı: "Çox yaxşı işləyə bilər, amma digər tərəfdən də bacarıqsızdır. Tullanmaq üçün uyğun deyil." "Silahlardan çox qorxur, amma üstündə gəzdirməyə həvəslə çalışır."
Nur hərbi operatoru təhsili alırdı və bu sahədə kifayət qədər məlumatlıydı.Onun "yumruğu" və ya düymələrə toxunma tərzi,barmaqlarının soyuqdan şişməsi səbəbindən bir qədər ağır idi, amma sürəti günü-gündən yaxşılaşırdı. Bir çox istedadlı musiqiçilər kimi - Nur da arfa çalırdı - o, təbii siqnal ötürücü idi.
Bundan əlavə, Vera Atkins (F Bölməsinin kəşfiyyat məmuru), başqa bir təlim hesabatını asanlıqla təsdiqlədiyinə görə, Nurun öhdəliyinin lazımlı olduğunu israr etdi: "O, Qadın köməkçi hava qüvvələrində çıxılmaz vəziyyətə gəldiyini hiss etdi və müharibədə daha fəal, daha çox fədakarlıq tələb edəcək bir iş görmək arzusunda idi." Beləliklə, Suttilin tələbi ilk dəfə gələndə Vera Nuru təbii ki, ən gözəl seçim olaraq gördü və sahə təhlükəsizliyi və kodlaşdırma üzrə son təhsili qısaldılmalı olsa da, getməyə hazır olduğunu bildirdi. thumb|B MK II qəbuledici və ötürücü (B2 radio seti kimi də bilinir) Nurun missiyası xüsusilə təhlükəli missiya idi. Qadın kuryerlər o qədər müvəffəqiyyətli idilər ki, onları simsiz operator kimi istifadə etmək qərarı verildi,bu daha da təhlükəli bir iş idi, bəlkə də hamısından ən təhlükəli olan bir iş idi. Operatorun işi sahədəki dövrə ilə London arasında əlaqə yaratmaq, planlaşdırılmış təxribat əməliyyatları və ya müqavimət döyüşçüləri üçün silahların lazım olduğu yerlər barədə mesajlar almaq və ötürməkdən ibarət idi. Belə bir əlaqə olmadan hər hansı bir müqavimət strategiyasının koordinasiya edilməsi demək olar ki, mümkün deyildi, lakin operatorlar müharibə getdikcə yaxşılaşan,üzə çıxmada çox həssas idilər.
Çardaqlarda dayanan və ya yuyucu xəttinə bürünmüş antenalarla özlərini bacardıqları qədər gizlətmək,ötürücülərin açarına Morze əlifbasını vururdular və tez-tez mesajların alındığını söyləyən bir cavab üçün saatlarla tək gözləyirdi. 20 dəqiqədən çox hava yayımında qalsaydılar, siqnallarının düşmən tərəfindən alınması ehtimalı var idi və aşkarlama mikroavtobusları bu şübhəli siqnalların mənbəyini izləyəcəkdi. Operator yeri köçürdükdə, iri həcmli radioötürücü bəzən bir çamadanda və ya bir dəstə odunun içində gizlədilməli idi. Durdurulub axtarılsaydı, operatorda ötürücünü izah edəcək bir hekayəsi olmazdı. 1943-cü ildə bir operatorun ömrü altı həftə idi.