cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Səttar Axundov
Həyatı
Səttar Axundov 1914-cü ilin aprel ayında Qaryagin qəzasının Alxanlı kəndində ruhani ailəsində doğulmuşdur. O, ömünün 34 ilini yaradıcılığa sərf etmişdir. 1942-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü idi. İndiyədək dramaturqun M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrında ("Zərif tellər" 1951), Naxçıvan, Gəncə, Xankəndi ("Dostlar") və başqa dövlət teatrlarında, habelə bir sıra xalq teatrlarında 35 əsəri tamaşaya qoyulmuşdur.
Yazıçının 1941-ci ildə yazdığı "Çətin dərə" pyesinin mövzusu sovet adamlarının alman-faşist işğalçılarına qarşı vətənpərvərlik müharibəsindən götürülmüşdür. Əsər 1942-ci ildə tamaşaya qoyulmuş və böyük müvəffəqiyyət qazanmışdır. "Çətin dərə" və "Qayğı" (1944) pyesləri M. Qorki adına Gənc Tamaşaçılar Teatrında oynanılmışdır. S. Axundov bundan başqa iyirmidən artıq birpərdəli pyesin müəllifidir. Onun kiçik həcmli pyesləri, əsas etibarilə, Azərbaycan kəndlərində gedən geniş quruculuq işlərini əks etdirirdi.
Uzun müddət xalq yaradıcılığı evində işləməsi Səttar Axundovu Azərbaycanın xalq özfəaliyyət teatrlarına yaxınlaşdırmışdır. O, özünün kiçik pyeslərini yazarkən rayon mərkəzlərindəki klub və mədəniyyət evlərinin səhnə imkanlarını, habelə həvəskar artistlərin ifaçılıq səviyyəsini nəzərə almışdır. Bir çox şəhər və qəsəbələrin gəncləri S. Axundovun əsərlərini zəhmətkeşlər qarşısında tamaşaya qoymaqla həm onların ideyalarından qidalanmış, həm də teatr mədəniyyəti ilə yaxından tanış olmuşlar. Bu əsərlər isə dinləyici, oxucu və tamaşaçıları vətənə, əməyə, dostluq və sədaqətə, əxlaq prinsiplərinə məhəbbət, ictimai-mədəni inkişafın yolunda əngəl olanlara, vətənin düşmənlərinə nifrət ruhunda tərbiyələndirirdi. Səttar Axundov 1949-cu ildən respublika xalq yaradıcılığı evində folklor şöbəsinin (poeziya bölməsində) baş metodisti işləyirdi. Onun bu sahədəki fəaliyyəti də çox səmərəli idi. O, 150 min misra aşıq şeiri, bayatı, atalar sözü, 15 dastan, 100 xalq nağılı və s. toplayıb nəşr etdirmişdir. 12 min misradan ibarət "Aşıqlar", "Dəniz haqqında nəğmə", "Çoban Əfqan", "Aşıq Bilal" və s. kitablarını da S. Axundov tərtib etmişdir.
Ədib yaradıcılığının hər iki qolunu ömrü boyu davam etdirmişdi. Həm xalq poeziyası nümunələrini toplayır, həm də yeni-yeni dram əsərləri yaratmışdı. Onun yazmış olduğu "Düşərgədə nişan" komediyasını Ağdam Dövlət Dram Teatrı öz repertuarına daxil etmişdi. Böyük sənətkar "Həyasız qonaq" komediyasını yazıb bitirmişdi.
Fəaliyyəti
S.Axundovun şəxsi fondundakı materiallar əsasən folklora aiddir. 30 ildən çox çalışdığı bu işdə aşıq yaradıcılığını arayıb-axtarmış, 200-dən çox aşığın yazı nümunələrini toplamışdır. O, ədəbiyyata Böyük Vətən müharibəsi illərində (1941-1945) qələmə aldığı "Çətin dərə" adlı əsəri ilə gəlmişdir. Gənclərin cəbhədəki qəhrəmanlığından danışan bu əsər 1942-1943-cü illərdə M.Qorki adına Gənc Tamaşaçılar Teatrında tamaşaya qoyulmuşdur. Sonralar isə "Qayğı", "Dostlar", "Məhəbbət nişanı", "Məzəlizadələr", "Almasın qızları", "El gücü, sel gücü", "Nişan üzüyü" və s. pyesləri Naxçıvan, Gəncə, Ağdam, Xankəndi, Mingəçevir, Lənkəran Dövlət Dram teatrlarında tamaşaya qoyulmuşdur. "Zərif tellər" isə Akademik Milli Dram Teatrında göstərilmişdir.
Yazıçının dram əsərləri ilə yanaşı, bir çox hekayələri də diqqəti cəlb edir. "Araz əfsanəsi", "Güllü xalça" və s. hekayələri Azərbaycanın qədim xalçaçılıq sənətindən və digər maraqlı mövzulardan bəhs edir. Folklor şöbəsinin müdiri işlədiyi zaman Aşıq Teymur, Aşıq Ədhəm, Şeyda Əziz, Əli Məsimov, Aşıq Bisavad, Nəbi Bayramov, Alxan Babayev və başqalarının şeirlərini toplamışdır. Mir Mehdi Xəzaninin XIX əsrdə topladığı şeirlər dəftəri də çox maraqlıdır. Həmin dəftərdə Q.B.Zakir, M.S.Səbahi, M.P.Vaqif, Aşıq Pəri, Həsən Əli oğlunun şeirləri hələ də öz araşdırıcılarını gözləyir. S.Axundovun səliqəli arxiv sənədləri arasında aşıqların III qurultayının materialları da diqqəti cəlb edir.
S.Axundov irihəcmli pyeslərlə yanaşı 25-dən çox kiçikhəcmli pyesləri də vardır. Onun hələ sağlığında nəşr olunmuş "Dağlarda", "Məhəbbət nişanəsi", "Kənd ulduzları", "Günlər dayanmışdı", "Qaragilə", "El oğlu" kitablarından başqa Xalq yaradıcılığı evinə təqdim etdiyi bir neçə kitabı da var.
Bulbophyllum philippinense
(Bulbophyllum philippinense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nərimankənd (Gədəbəy)
Nərimankənd (əvvəlki adı: Orconikidze) — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Gədəbəy rayonunun Orconikidze kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Orconikidze kəndi Nərimankənd kəndi, Orconikidze kənd inzibati ərazi dairəsi Nərimankənd kənd inzibati ərazi dairəsi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Gədəbəy rayonunun eyniadlı i.ə.v-də kənd. Dağlıq ərazidədir. Memorial toponimdir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 924 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Ayın fazaları
thumb|right|200px|Ayın fazaları Ayın fazaları — Günəşin Ayı işıqlandırmasının periodik olaraq dəyişməsi vəziyyətləri.
Ayın fazaları, Yerdəki müşahidəçinin gördüyü Ayın görünən üzünün, Ayın tam görünən səthinə nisbətini göstərir. Ay Yer kimi, özü işıq şüalandırmır. Səthinə düşən Günəş şüalarını əks etdirməklə işıqlanır. Bu səbəbdən, Ayın Yer və Günəşə görə mövqeyindən asılı olaraq müəyyən bir hissəsi işıqlı qalan səthi isə qaranlıq görünür.
Ay, Hilal, Aypara və Bədirlənmiş ay formasında görünür ki, bunlara Ayın fazaları deyilir.
Ayın görünən üzünün bütöv şəkildə işıqlanması-Bədirlənmiş Ay adlanır, bu faza Ayın Yerə baxan üzünün Günəşin qarşısında gəldiyi vaxtda baş verir.
Ay Günəşlə Yer arasında olduqda Ayın görünən üzü tamamilə işıqsız qalır və Yerdən görünmür bu hala Yeni Ay fazası deyilir. Təqribən 2 həftədən sonra Ay tədricən Bədirlənmiş Ay fazasına gəlir. İlk Yeni aydan 29,5 gün sonra Ay təkrar Yerlə Günəş arasındakı yerinə qayıdır və təkrar Yeni Ay müşahidə olunur.
Fazaların təbiəti
Fazaların dəyişməsi orbit üzrə hərəkəti zamanı Ayın qara kürəsini Günəşin işıqlandırması ilə şərtlənib. Bu isə Yer, Ay və Günəşin bir-birinə nəzərən yerləşməsinin qarşılıqlı olaraq dəyişməsindən yaranır.
Dəryavar
Tarixi
Dəryavar Yardımlı rayonunun Yardımlı qəsəbə inzibati ərazi vahidində kənd. Peştəsər silsiləsinin ətəyindədir. Yerli əhali oykonimi Dərəyəvo kimi tələffüz edir, XIX əsrə aid ədəbiyyatda isə kəndin adı Dəriki formasında qeydə alınmışdır. Tədqiqatçılara görə, kəndin adı Talış zonasında Xlll əsrdən məlum olan qədim Drik mahalının adından, -yə birləşdirici hissəsindən və var (yer, məskən) sözlərindən ibarət olub, "Drik mahalından gələnlərin məskəni" mənasındadır. Kəndin ilk sakinləri də elə Drik mahalından köçüb gəlmiş ailələr olmuşlar.
Columbia University Press
Columbia University Press — universitet nəşriyyatı.
Backlink
Backlink — SEO (axtarış mühərriki optimizasiyası) edilərkən istifadə olunan və dünyada ən çox istifadə olunan söz. Qısa desək, bir veb saytdan digərinə verilmiş bir keçiddir. Google kimi axtarış motorları sıralama faktorlarından biri olaraq backlinklərdən istifadə edir. veb sayt nə qədər çox yüksək DA (Domain Authority) malik backlinki olarsa istifadəçilər üçün o qədər faydalı olduğuna inanırlar. Yüksək keyfiyyətli yəni yüksək DA reytinqinə malik backlinklər bir veb saytın sıralama mövqeyini və axtarış motorları nəticələrində (SERP- Search Engine Result Page) görünməsini artırmağa və ilk sıralarda çıxmasına kömək edə bilər. Backlinklər üçün istifadə olunan ​​mətnə anchor text deyilir. Xüsusi açarsözləri axtarış motorlarında üst sıralarsa çıxarmağa çalışdığınız zaman, anchor texlərin böyük köməyi olur.
Backlinklərin növləri
Backlinklərin iki əsas növü var və biri digərindən daha vacibdir: Nofollow və Dofollow backlink. thumb|301x301px
Nofollow etiketi axtarış motorlarına linki görməməyi tapşırır. Bir saytdan digərinə heç bir dəyər ötürmürlər. Yəni, ümumiyyətlə axtarış sıralamalarınıza və ya irəliləməyinizə köməkçi olmurlar.
Dofollow backlinklər hər kəsin istədiyi backlink növüdür. Yalnız yüksək DA malik veb saytlardan gələn backlinklərin ən çox dəyər verdiyini unutmayın. Bu cür backlinklər axtarış motorlarında veb saytınızın reytinqini yaxşılaşdırmağa kömək edə bilər.
Bununla yanaşı pis və ya ‘zərərli’ hesab olunan backlinklər də mövcuddur. Bu tip backlinkər şübhəli, spam veb saytlardan gəlir və ya axtarış motorlarının xidmət şərtlərini pozaraq əldə edilir. Bu tip backlinklər Google’un saytınızı cərimələməsinə və ya hətta Google indeksindən silinməsinə səbəb ola bilər. Unutmayın ki, əsas şərt backlinklərin sayı deyil, sıralamada fərq qoyan backlinklərin keyfiyyətidir.
İstinadlar
Backlink nədir və necə alınır?
Təkamül alqoritmləri
Təkamül alqoritmləri — təbii seçmə proseslərindən istifadə edən və modelləşdirən süni intellektdə bir istiqamət (təkamül modelləşdirmə bölməsi).
Alqoritmlərin növləri
Hamısı bioloji təkamül nəzəriyyəsindəki əsas prinsipləri — seleksiya, mutasiya və çoxalma proseslərini modelləşdirirlər. Agentlərin davranışı ətraf mühit tərəfindən müəyyən edilir. Bir çox agent ümumiyyətlə populyasiya adlanır. Belə bir populyasiya ətraf mühitin müəyyən etdiyi obyektiv funksiyaya uyğun olaraq seçim qaydalarına uyğun olaraq inkişaf edir. Beləliklə, əhalinin hər bir agentinə (fərdi) ətraf mühitdə uyğunluğu dəyəri verilir. Yalnız ən uyğun növ cinsidir. Rekombinasiya və mutasiya agentlərin ətraf mühitə uyğunlaşmasına və uyğunlaşmasına imkan verir. Bu cür alqoritmlər uyğunlaşdırıcı axtarış motorlarına aiddir.
Təkamül alqoritmləri funksional optimallaşdırma kimi tapşırıqlarda uğurla istifadə edilmişdir və asanlıqla riyazi dildə təsvir edilə bilər.
Sənayədə istifadəsi
Təkamül alqoritmləri kombinator optimallaşdırmada, xüsusən səyahət satıcısı problemi, çanta qablaşdırma problemi, qırılma nömrələri, ən müstəqil dəst və eskiz qrafikləri kimi klassik NP tam problemlərinin həllində istifadə olunur.
Musiqidə təkamül alqoritmlərinin istifadəsi, ilk növbədə müxtəlif dövrlərin məşhur insanları tərəfindən musiqi alətlərini çalmağı simulyasiya edərkən fəal şəkildə öyrənilir.
Siquaye (Yuxarı Provans Alpları)
Siquaye (, Segoier) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. La-Mot-dyu-Ker kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Forkalkye.
INSEE kodu — 04207.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 86 nəfər təşkil edirdi.
IV Pyotr
IV Pyotr Asen — İkinci Bolqarıstan imperiyasının ilk hökmdarıdır. Fyodor adı ilə anadan olmuşdur. II İsaak Angelosun vergiləri artırmasına reaksiya olaraq valaxlar və bolqarları birləşdirərək qardaşı İvanla üsyana başlamışdır. 1185-ci ildə başlayan bu üsyanda Fyodor üsyançılar tərəfindən IV Pyotr adı ilə çar elan olunmuşdur.
Üsyanın gedişi
1186-cı ilin baharında Bizans ordusuna məğlub olan üsyançılar ənənəvi paytaxt Preslavı ələ keçirə bilməmişdilər. İmperator qalibiyyət sərxoşluğu ilə Konstantinopola qayıdandan sonra kumanların dəstəyini alan Pyotr ordusu ilə müqavimətsiz qalan Bolqarıstanı yenidən ələ keçirdi. Həmin vaxtlar Bizansın öz içində başlayan üsyanlar 1187-ci ilin sentyabrına qədər üsyanı nəzarətsiz qoydu. Elə bu il də imperator Bolqarıstanın müstəqilliyini tanımalı oldu.
Hakimiyyəti
Üçüncü Səlib yürüşü gedişində I Fridrix Barbarossa ilə ittifaq quran Pyotr Bizans ordusunu dəfələrlə zəiflətməyə nail olmuşdu. Pyotr qalibiyyətlərinə mükafat olaraq 1189-cu ildə qardaşı I İvan Aseni imperator elan edərək, özü taxtdan könüllü çəkildi lakin tacı vermədi. İkili hakimiyyət yarandı. 1196-cı ildə İvanın öldürülməsi ilə hakimiyyətə qayıdan Pyotr qatil İvankonu Bizansa qovdu. 1197-ci ildə Pyotr özü də öldürüldü və yerinə kiçik qardaşı Kaloyan keçdi.
Hereti
Adı
D.Musxeleşvili Şərqi Gürcüstanın tarixi coğrafiyasına dair kitabında ərazini "Hereti" adı ilə təqdim etsə də, qeyd edir ki, "Gürcü mənbələrində X əsrə qədər Hereti barədə heç bir məlumat yoxdur . D.Musxeleşviyə görə gürcülər bu dövləti ən yaxın qonşularının, qədim alban tayfalarından biri olan her tayfasının adı ilə, ərəblər onu paytaxtı Şəki şəhərinin adı ilə, ermənilər və bizanslılar isə onu bu yerdə daha əvvəl mövcud olmuş Albaniya çarlığının adı ilə tanıyırdılar . Hereti xoronimi Herov adlı alban qəbiləsinin adından götürülmüşdür və yalnız gürcü mənbələrində öz əksini tapmışdır.Lakin bugün Qubada yaşayan Qrız kənd sakinləri danışdıqları Qrız dilində kəndlərini Hered özlərinə isə Her deyirlər böyük ehtimal ki bu dilin və Qrız kəndinin bugünə qədər qalmağı onların nə vaxtsa Azərbaycanın şimal qərbindən Qubaya köç etmə ehtimalı verir
Ərazisi
Hereti əyaləti şərqdə Qafqaz dağlarına, qərbdə Kür çayına, şimalda Telebdən yuxarıdakı Tke-Tba yaxud Qulqula gölünə, cənubda isə Alazan və İori çaylarının hövzəsinə kimi uzanan bir ərazini əhatə edirdi. Heretinin şimal və şimal-şərq sərhədləri barədə yazılı mənbələrdə heç bir məlumat yoxdur.
Əhalisi
Hereti ərazisi əsasən herlər, suclar, çilblər və lpinlər tərəfindən məskunlaşmışdı. Bütün bu tayfalar alban tayfa ittifaqına daxil idi. Gürcü mənbələri herlər və gürcülərin ayrı xalqlar olduğunu bildirir və “kartvellər” və “herlər” arasındakı fərqləri göstərirlər. Zaqafqaziyada yaşayan əhalinin qan qruplarının öyrənilməsi sahəsində aparılan tədqiqatlar göstərir ki, Alazan-Əyriçay vahəsində, eləcə də Şamaxı zonasında yaşayan kexetlərin və azərbaycanlıların qan qruplarının gen sıxlığı bir-birinə son dərəcə yaxındır. Mütəxəssislər bunu onunla izah edirlər ki, Hereti əvvəllər alban ittifaqının ərazisi olmuş və bu da həmin zonada yaşayan əhalinin genetik fondunun formalaşmasında böyük rol oynamışdır.
Tarixi
Moisey Kalankatlının müəllifi olduğu "Alban ölkəsinin tarixi"ndə Qafqaz Albaniyası katolikosu IV Davudun (822-853) həmdövrü olmuş  hansısa Şəki hakimindən bəhs edilir, amma həmin Şəki hakiminin adı çəkilmir.
Osman ibn Əffanın xəlifəliyi dövründə (644-656) isə ərəblər Salman ibn Rəbiənin konandanlığı altında Qafqaz Albaniyasına da hücum etmiş, Kür çayını keçərək Qəbələni tutmuş, sonra isə Şəkkən (Şəki) və Kəmibəranın hökmdarları ilə vergi ödəmələri şərti ilə müqavilə bağlamışlar.
740-750-ci illərdə ərəb istilaçılarına qarşı mübarizədə göstərilən qəhrəmanlığa görə, Kartli hakimi (erimstavari) Arşil Heretinin idarəsini zadəgan sülaləsi olan Baqrationilərə tapşırmışdı. Son Kartli hakimləri İohann və Cuanşerin ölümündən sonra, Hereti hakimləri müstəqilliklərini elan edərək, 787-ci ildə paytaxtı Şəki şəhəri olan müstəqil knyazlığın əsasını qoydular. Mənbələrdə bu knyazlıq Hereti knyazlığı və ya Şəki knyazlığı adlandırılır. 893-cü ildə Arranşahik sülaləsindən şahzadə Qriqor Hammamın hakimiyyətə gəlməsindən sonra knyazlıq çiçəklənmə dövrünü yaşamışdır. Qriqor Hammamdan sonra hakimiyyətə onun oğlu II Atrnerseh gəlmişdir. Həmin dövrdə Hereti knyazlığının güclənməsi qonşu gürcü hakimlərini narahat edirdi. Buna görə də, Kaxetiya knyazlığının hakimi I Kvirike (892-918) 915-ci ildə Abxaziya hökmdarı III Konstantin ilə birləşərək Hereti hakimi II Atrnersehə (897–943) qarşı müharibə elan etdi. Birləşmiş gürcü hərbi qüvvələri Heretini tutaraq parçaladılar. Lakin qısa müddət sonra II Atrnerseh itirdiyi bütün əraziləri geri qaytararq birləşdirdi. II Atrnersehin varisi İşxanik (943-951) knyazlığı Klarjeti (918–941) knyazı IV Qurgenin bacısı olan anası Dinarla birgə idarə etmişdir. Onların hakimiyyəti dövründə Hereti Azərbaycanda hakimiyyətə gəlmiş Salarilər sülaləsindən vassal asılılığını qəbul etməli olur. 950-ci ildə Salarilər dövlətindəki feodal çəkişmələrindən edən İşxanik müəyyən edilmiş vergiləri ödəməkdən imtina edərək, müstəqilliyini bəyan edir.
İşxanikdən sonra hakimiyyətə gələn İohann Sənəkərimin (951-959) dövründə keçmiş Qafqaz Albaniyasının şimal-qərb torpaqları hesabına Heretinin ərazisi bir qədər də genişlənir. İohann Sənəkərimin ölümündən sonra yerli sülalə başa çatır və Hereti Kaxetiya hökmdarı II Kvirikenin (929–976) hakimiyyəti altına düşür. Daha sonra Hereti David (976-1010) və gürcü kralı III Baqratın mübarizə meydanına çevrilir. Lakin Heretini gürcü krallığına tabe etmək daha sonra hakimiyyətə gəlmiş III Böyük Kvirikeyə (1010–1037) qismət olur və o, 1020-ci illərdə Heretini özünə tabe edir. 1104-cü ildə Qurucu David Gürcüstan krallığında hakimiyyəti əlinə aldığı zaman Hereti kraldan asılı bir knyazlıq olur. Lakin, Azərbaycanda Atabəylər dövlətinin qurulması ilə gürcülərin Hereti üzərində təsiri başa çatır. Daha sonra isə Hereti Elxanilərə tabe olur. XIV əsrdə artıq tarixə çevrilmiş Hereti ərazisi yarım müstəqil Şəki hökmdarlığının tərkibinə qatılır. Bundan sonrakı dövrdə Azərbaycanda hakimiyyəti ələ alan Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu və Səfəvilər sülalələrinə tabe olur. XVIII əsrdə Hereti ərazisində Şəki xanlığı adlı feodal dövləti formalaşır.
Çaxnaşma
Çaxnaşma, bir affekt növü, doğru ya da yalan təhlükə ilə birgə gələn dəhşət duyğusudru. Çaxnaşmaya düşdüyü zaman insan keçirdiyi böyük qorxu nəticəsində özünü düşüncəli kontrol edə bilmir.
Zəngçiçəyi
(Campanula)
Cinsin adı latınca campana zəng sözündən əmələ gəlmişdir. Bu bitkinin çiçək tacının formasiyası ilə izah olunur. Gülçülükdə istifadə olunan 110 növdən ikiillik bitki kimi zəngçiçəyinin 2 növü yayılmışdır. Piramidaşəkilli zəngçiçəyi (C. pyramidalis) hündürlüyü 120 sm, salxıma yığılmış balaca, göy, bəzən ağ çiçəkləri olan ot bitkisidir. Sıx zəngçiçəyi (C. Glomerata) hündürlüyü 60 sm, bənövşəyi, bəzən ağ çiçəkləri olan bitkidir. Çiçəkləri bəzən yuxarı yarpaqların qoltuğunda bitir. Zəngçiçəyini toxumla çoxaltmaq olar. Çox vaxt bitkini pöhrələrlə çoxaldırlar. Bitkinin möhkəm olması və çox çiçəkləməsi üçün ona mineral gübrələr vermək və əkindən sonra 2 həftə ərzində çoxlu sulamaq lazımdır.
Tofiq Əfəndiyev
Tоfiq Əfəndiyеv-yazıçı, İlyas Əfəndiyevin qardaşı
Tоfiq Mir Məhəmməd əfəndi оğlu 31 mаrt 1922-ci ildə Qаryаgində (Hаzırкı Füzuli şəhərində) dünyаyа gəlmişdi. Оrtа məкtəbi bitirəndən sоnrа Qаryаgin Pedoqoji Tехniкumunа dахil оlmuşdu. Tехniкumu tаmаmlаyаndаn sоnrа müхtəlif məкtəblərdə müəllim işləmişdi. (1941-1948). Sоnrа "Аzərbаycаn müəllimi" qəzеtində хüsusi müхbir vəzifəsində çаlışmışdı. (1948-1951). Аzərbаycаn Dövlət Pedoqoji Хаrici Dillər Institutunun ingilis dili şöbəsində təhsilini dаvаm еtdirmişdi (1951-1955). Bir müddət Bакı şəhəri 7 nömrəli məкtəbdə müəllim (1955-1959), Аzərbаycаn Dövlət Tеlе-Rаdiо Vеrilişləri Коmitəsində ədəbi-drаm vеrilişləri bаş rеdакsiyаsındа bаş rеdакtоr işləmiş, sоnrа yаzıçı кimi bütün qüvvəsini ədəbi fəаliyyətə həsr еtmişdi.
Tоfiq Əfəndiyеvin əsərləri: Аğ çiçəкlər (hекаyələr və оçеrкlər), Bакı, 1962, Dаğ yоlu (rоmаn), Bакı, 1965, Cənub mеhi (rоmаn), Bакı, 1969, Prокurоr (rоmаn), Bакı, 1976, Münаqişə (rоmаn), Bакı, 1980, Qаrа qаpılаr (rоmаn), Bакı, 1984.
Parque do Sabia
Parque do Sabia (Estádio Municipal Parque do Sabiá) — Braziliyanın Uberlandia şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 53,350 nəfərdir. "Uberlandia" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.
Tarixi
Açılışı 27 may 1982-ci ildə olmuşdur.
Nadköröş
Nadköröş — Macarıstanın Peşt medyesində yerləşən rayon.
Muravey (motosikl)
"Muravey" — sovet üç təkərli (3 × 2) yük skuteri. 1959—1995-ci illərdə Tula Maşınqayırma Zavodunda minik skuterlərinə əsasında istehsal olunan bir neçə model var idi.
Nadköröş
Yanoş Aran 1851-ci ildə burada dərs demişdir. Rayonda onun adına muzey fəaliyyət göstərir.
Muravey (motosikl)
2020-ci ildən etibarən TMZ-də "Muravey" ("Qarışqa") markası altında kabinli dörd təkərli elektrik arabacıq istehsal edir.
Qara çalağan
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Azərbaycan Respublikasının qırmızı kitabına düşmüşdür.
Meşədə və hündür qovaq, palıd, tut, qarağac, vələs kimi ağaclar olan bağlarda nəsil verir, yem üçün isə əsasən açıq sahəyə uçur. Azərbaycanda nəsil verən populyasiyası mart ayında gəlir, dekabrda köçüb gedir. Apreldə hündür ağacda (10–20 m) yuva tikir, 2 - 3 ədəd qonur xalları və cizgiləri olan ağ rəngli yumurta verir. Birinci yumurtadan dişi quş kürt düşür, 30 gündən sonra balalar çıxır. Onlar 40 - 42 gün yuvada bəslənilir. Adətən axırıncı bala ölür, 1 - 2 bala pərvazlanır. Çalağanın yem spektri genişdir: meyvə, tərəvəz, cücü, kərtənkələ, ilan, siçan, leş, ərzaq tullantısı və s. Yemini yerdən, sudan və ağacdan götürür. Yem üçün yuvasından 5–6 km uzaqlaşa bilir.
XХ əsrə qədər adi saylı quş olub. ХХ əsrin birinci yarısında dağətəyi seyrək meşələrdə adi saylı, kəndlərdə və bağlarda isə nadir olub. 1970-ci illərdən sonra Кür-Аraz düzənliyində, o cümlədən, Kürqırağı tuqay meşələrində nəsil verməkdən məhrum olub. ХХI əsrin əvvəlində Azərbaycanda nəsil verən populyasiyası 240 quşdan ibarət idi, indi isə 150 quş qalıb. Son 10 ildə 37,5 % azalıb.
Ovlanması qadağandır. Hirkan və Altıağac Milli Parklarında, Turyançay Dövlət Təbiət Qoruğunda, Çuvand Dövlət Təbiət Yasaqlığında nəzarət altında saxlanılır.
Sinonimləri
thumb|200px|right thumb| Milvus migrans
Enliyarpaq zәngçiçәyi
Hündürlüyü 1 m-dən yuxarı, gövdəsi düz, sadə,çılpaq və ya kifayət qədər seyrək tüklüdür,uzununa-zolaqlı çoxillik ot bitkisidir. Kökü liflidir,südlü şirəsi vardır.
Yarpaq
Yarpaqları çılpaq, bəzən nahamar olur, uzunluğu 7-12 sm, eni 3-6 sm-dir, alt tərəfdən tutqundur, kənarları qeyri-müntəzəm iki növ mişarvaridir; kökətrafı yarpaqlar yumurtaşəkilli-uzunsovdur, qaidə hissəsi ürəkşəkillidir, gövdə yarpaqlarına nisbətən daha uzun dişlidir; aşağı gövdə yarpaqları qısa saplaqlı, yumurtaşəkilli və sivriləşmişdir, yuxarı yarpaqlar oturaq, daha ensiz və demək olar ki,tamkənarlıdır.
Çiçək
Çiçəkləri iridir, saplaqlıdır, yuxarı yarpaqların qoltuğunda bir ədəd olmaqla yerləşmiş, düzdür, ensiz, demək olar ki,sünbülşəkilli və nisbətən seyrəkçiçəkli salxım əmələ gətirəndir. Tac göy və ya bəzən, demək olar ki, ağ rəngdədir. Uzun yumşaq tüklərdən ibarət olan qıfşəkilli daxili şırımlıdır.
Meyvə
Qutucuq üç deşiklə açılır, yumurtaşəkilli və enəndir. Toxumları yumurtaşəkilli, yastıtəhər və tutqun-sarı rəndədir.
Çiçəkləməsi
İyun-İyul
Meyvə verməsi
İyul-Avqust
Azərbaycanda yayılması
BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, KQ şimal, KQ mərkəzi. Yuxarı meşə və subalp qurşağında.
Yaşayış mühiti
Yarpaqlı və qarışıq meşələrdə, subalp yüksəkotluqlarda rast gəlinir.
Qumru Teymurova
Teymurova Qumru Teymur qızı — Tibb xidməti podpolkovniki, hərbi həkim, İkinci dünya müharibəsi iştirakçısı.
Həyatı
Qumru Teymurova 1920-ci il dekabrın 24-də Azərbaycanın Şuşa şəhərində doğulub. Birinci Leninqrad Dövlət Tibb İnstitutunun hərbi-dəniz tibb fakültəsinə qəbul olub, 5 illik tibb təhsili alıb.
Müharibə vaxtı Qumru Teymurova hərbi kommissarlığa ərizə ilə müraciət edib. Onu Hərbi-Dəniz donanmasına göndərdilər. Qızılbayraqlı Xəzər hərbi-Dəniz Donanmasında xidmət etməyi təklif etdilər. Burada bir qədər işləyəndən sonra onu bir qrup həkimlə Qorki şəhərində yola saldılar. Burada o, hərbi qospitalda xidmətini davam etdirdi. Hərbi qospital Həştərxana köçürülür. Burda Qumru xanlm komandalığın əmri ilə sualtı qayıqlar divizyasına həkim təyin olunurdu.
"Döyüş xidmətlərinə görə", Qafqazın müdafiəsinə görə" və s. medallarla təltif olunub.
Müharibədən sonra Q. Teymurova Qırmızı Bayraqlı Xəzər Donanmasının tibb müəssisələrində xidmətin davam etdirmiş, 1951-ci ildən Azərbaycanın hərbi komissarlığında xidmət göstərməyə başlamışdır.
1967-ci ildə ordudan buraxılandan sonra o, 1979-cu ilədək, yəni ömrünün axırınacan Mərkəzi hövzə polikinikasında endokrinoloq həkim işləmişdir.
Qurdqulaq (Gorus)
Tarixi
Kəndin 1865-ci ildə Qubadlı rayonunun Hacılar kəndindən köçən adamlar tərəfindən salındığı güman olunur. Qurdqulaq Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Gorus rayonunun ərazisində yerləşmişdir.
1918-ci ildə Qurdqalaq kəndi ermənilər tərəfindən dağıdılmış, kənd camaatının bir hissəsi qətlə yetirilmiş, bir hissəsi isə (təxminən 70-80 ailə) Qubadlı və Cəbrayıl rayonlarına qaçmışlar. Sovet hökuməti qurulduqdan sonra Qurdqalaq camaatından 35-40 ailə yenidən Gorusa qayıdaraq, öz kəndlərini bərpa etmişlər.
Mədəniyyəti
Kənddə 1934-cü ildə ibtidai məktəb açılmış, 1935-ci ildə isə kolxoz qurulmuşdur. Kəndin klubu, məktəbi, kitabxanası, tibb məntəqəsi, mağazası, su dəyirmanı, idarə binası və s. sosial obyektləri var idi.
İqtisadiyyatı
1988-ci ildə kənddə 55 təsərrüfat olmuşdur.
Toponimikası
Toponim "qurd" türk etnonimi ilə türk dilində "dərə, çuxur, çökəklik" mənasında işlən "kulak" sözü əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Kəndin toponimləri
Qızılqaya, Bəbirin yeri, Uzun güney, Bəxtiyar dərəsi, Almalıq, Soyuq bulaq, Ağa çayı, Qiblə daşı və s.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən 26 km. cənub-şərqdə, Gorus-Qafan avtomobil yolunun sağ tərəfində, meşəliyin içərisində yerləşir.
Əhalisi
Kənd əhalisi bütünlüklə azərbaycanlılardan ibarət olmuşdur. Kənddə 1897-ci ildə 30 nəfər, 1904-cü ildə 54 nəfər, 1914-cü ildə 44 nəfər, 1926-cı ildə 37 nəfər, 1931-ci ildə 49 nəfər, 1979-cu ildə 248 nəfər, 1988-ci ildə 150 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ildə erməni quldur dəstələri Qurdqalaq kəndinı hücum edərək kənd əhalisinin bir hissəsini öldürmüşlər. Sağ qalan təxminən 70-80 ailə qonşu Qubadlı və Cəbrayıl rayonlarına qaçmışlar. Ermənistanda sovet hökuməti qurulduqdan sonra 35-40 ailə geri dönərək yenidən öz doğma kəndlərində məskunlaşmışlar.
İkinci Dünya müharibəsində Qurdqalaq kəndindən 27 nəfər iştirak etmiş, onlardan 21 nəfəri həlak olmuşdur.
Hazırda Qurdqalaq kəndinin sakinləri Bakı və Sumqayıt şəhərlərində, Abşeron, Beyləqan, Qubadlı və Füzuli rayonlarında məskunlaşmışlar.
Qarabağ uğrunda gedən döyüşlərdə Qurdqalaq kəndindən 4 nəfər şəhid olmuşdur: Babayev Nizami Hidayət oğlu, Ağayev Habil Kamil oğlu, Məmmədov Müşviq Yusif oğlu, Əsgərov Şahin Rəcəb oğlu.
2011-ci ilin məlumatlarına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Yumaqvari zəngçiçəyi
thumbnail
(Campanula glomerata) - cinsinə aid bitki növü.
Lamium amplexicaule
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum papilio
(Bulbophyllum papilio) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Samir Əsgərxanov
Sаmir Eldar oğlu Əsgərхаnоv - Azərbaycan publisisti, Həsənəli bəy Əsgərxanovun nəticəsi.
Həyatı
Aktual mövzuda publisistik yazıları ilə tanınırdı.
Sаmir Əsgərхаnоv  1998-ci  ildə  vəfаt  еdib.
Milli Təhlüкəsizliк Nаzirliyi оnun şərəfinə «Sаmir Əsgərхаnоv» müкаfаtı təsis еdib. Münsiflər heyətinin sədr müavini Məmməd Cəfərlinin sözlərinə görə, S.Əsgərxanov adına müsabiqə artıq bir neçə ildir ki, keçirilir və məhz bu il müsabiqəyə çoxlu maraqlı kitablar, monoqrafiyalar, elmi-tədqiqat məqalələri və işləri, heykəltəraşlıq nümunələri, şəkillər, sənədli filmlər və s. təqdim olunub. «Bütün bunlar erməni yalanına qarşı ideoloji mübarizədə mühüm əhəmiyyət kəsb edir"
Tüvik
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Əliqulukənd
Tarixi
Rayon mərkəzindən 7 km şərqdə, Gorus - Cəlaloğlu (Stepanavan) avtomobil yolunun sağ tərəfində yerləşir. Kəndin başqa adı Əliqulukənd, Aşağı Əliqulu, Əliqulu uşağı olmuşdur.
Tüvik
Təsviri
Göyərçin boydadır. Rəngi açıqdır. Beli qonur, qarın tərəfi ağ zolaqlı açıqkürəndir. Yanaqları bozdur. Dişisinin qarın tərəfindəki köndələn zolaqlar qəhvəyi-qonurdur.
Əliqulukənd
Tarixi
Kənd Əliqulu adlı şəxs tərəfindən salandığı üçün Əliquluşen// Əliqulukənd adlanmışdır. Toponimin birinci komponenti Əliqulu şəxs adından, ikinci komponenti türk dilində «tikinti, Əliqulu şəxs adından, ikinci komponenti türk dilində «tikinti, kənd, oba, yurd» mənasında işlənən şen sözündən ibarətdir. Antropotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir.
Tüvik
Yayılması
Avropa, Asiya və Afrikada yayılıb. Azərbaycanda yalnız Lənkəran düzənliyində (Vel kəndi) nəsil verməsi müəyyən edilib.
Əliqulukənd
Tarixi
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 1.VI.1940-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Azadaşen qoyulmuşdur.
Tüvik
Həyat tərzi
Hündür ağaclar olan seyrək, işıqlı meşədə və köhnə meyvə bağlarında məskunlaşır. Azərbaycanda öyrənilməyib. Arealının başqa yerlərindən əldə edilmiş məlumata görə gec gəlib, tez köçür. Aprel ayının axırında gəlir, sentyabrda uçub gedir. Ağacda yerdən 5–12 m hündürdə yuva tikir. Mayın axırında 3-4 ədəd yaşıl çalarlı süd kimi ağ yumurta verir. Dişi quş 33-35 gün kürt yatır. Avqustun əvvəlində pərvaz balaları müşahidə olunur. Yemini adətən açıq sahədə yerdən götürür: iri həşərat, sürünənlər, siçanabənzər gəmiricilər, bəzən quş ovlayır.
Simyan-la-Rotond
Simyan-la-Rotond (, Sumiana) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Provans Alpları. Kastellan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Kastellan.
INSEE kodu — 04208.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 568 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
Simyan-la-Rotond, aromatik bitkilərin becərilməsi üçün Fransada ən böyük kooperativə malikdir. 1979-cu ildə təsis edilmişdir. Lavanda dünya istehsalının 90% -ə qədərini istehsal edir. Kooperativ eyni zamanda adaçayı, nanə, ispanaq və tarragondan əsas yağlar istehsal edir.
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 378 nəfər (15-64 yaş) arasında 247 nəfər iqtisadi fəal, 131 fəaliyyətsiz (fəaliyyət göstərici 65.3%, 1999-cu ildə 69.9%) idi. Fəal olan 247 nəfərdən 220 nəfər (116 kişi və 104 qadın), 27 nəfər işsiz (11 kişi və 16 qadın) idi. 131 hərəkətsiz 27 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 60 nəfər təqaüdçü, 44 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Arif Məmmədov (nazir)
Arif Hüseynqulu oğlu Məmmədov — dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Ət-süd sənayesi naziri (1971–1985), Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı (1975–1989), Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi (1981).
Fəaliyyəti
Arif Hüseynqulu oğlu Məmmədov 2 noyabr 1929-cu ildə Naxçıvan MSSR-in indiki Kəngərli rayonunun Şahtaxtı kəndində anadan olmuşdur və 1989-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir. Fəxri xiyabanda dəfn edilib. Naxçıvan Kənd təsərrüfatı texnikumunu (1949) və Moskva Ət-Süd sənayesi institunu (1954) bitirmişdir. Azərbaycan SSR Əməkdar mühəndisidir (1981).
Naxçıvan vilayət Ət tədarükü idarəsinin rəisi (1961–1962), Naxçıvan Ət kombinatının direktoru (1962–1963), Azərbaycan SSR Xalq təsərrüfatı Şürasının Ət-süd sənayesi idarəsinin rəis müavini (1963–1965), Azərbaycan SSR Ət-süd sənayesi nazirinin müavini (1965–1968) vəzifələrində işləmişdir. Qırmızı Əmək Bayrağı ordenli Bakı Ət kombinatının direktoru (1968–1971), Azərbaycan SSR Ət-süd sənayesi naziri (1971–1985), Azərbaycan SSR dövlət Aqrar-sənaye komitəsi sədrinin müavini (1985–1987) olmuşdur.
Mənbə
Şahtaxtı Xeyriyyə Cəmiyyəti.
Orconikidze rayonu (Ufa)
Orconikidze rayonu — Rusiya nın subyektlərindən biri olan Başqırdıstan Respublikası nın paytaxtı Ufa şəhərinin yeddi şəhər rayonundan biri. Orcoonikidze rayonu Ufa şəhərinin şimal-şərq hissəsində yerləşir.
Coğrafiya
Orconikidze rayonu Ufa şəhər dairəsi nin şimal-qərb hissəsində yerləşir. Rayonun cənubunda və qərbində Kalinin rayonu, cənub-qərbində isə, Oktyabr rayonu yerləşir. Orconikidze rayonunun ərazisi 14,600 hektardır.
Tarixi
Hal-hazırkı rayon ərazisində, Çernikov, Aniçkov, Boniye və başqa kəndlər yerləşirdi. Daha sonra ərazi, Boqorodskaya adı altında, Ufa rayonunun bir hissəsi halına gəlmişdi. Mühərrik və qazanxana-turbin zavodlarının Ufa yaxınlığında tikintisi ilə əlaqədar Başqırd MSSR Kiçik Rəyasət Heyəti, 23 dekabr 1931 tarixində Çernikov kənd şurası təşkil etmişdir. 1936-ci ildə bu ərazilər Başqırd MSSR-a aid olan Ufa şəhər dairəsi nə əlavə edilmiş, rayon mərkəzi Motornı kəndində yaranmışdır. Bununla birlikdə, ərazidə Ufa şəhər dairəsi nin tabeliyində olan bir rayonu yaradılmışdır. Yeni rayon Stalin rayonu adlandırılmışdır. 1941-cu ilin əvvəllərində rayon, SSRİ-nin ən böyük sənaye rayonlarından biri halına gəlmiş və rayon bölgüsü böyük bir məsələyə çevrilmişdi, lakin Böyük Vətən müharibəsi bütün planları dəyişdirdi. Böyük sayda işçilərin olmasıyla birlikdə, çoxlu sənaye müəssisəsinin şəhər mərkəzindən 15-20 km uzaqlıqda olması, şəhər sovetinin icra komitəsinin işini çətinləşdirirdi, ona görə də RSFSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fərmanı ilə 5 dekabr 1944 tarixli qərarı ilə, Stalin rayonu yenidən şəhər qəbul edilmişdir. Müharibədən sonra, şəhər sənaye, ərazi və əhali baxımından inkişaf etməyə davam edirdi. Buna görə rayonu bir neçə hissəyə bölmək məcburi olmuşdu. 25 fevral 1952 tarixində Çernikov şəhəri, RSFSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə üç rayona bölünmüşdür. Bunlar, Kalinin, Stalin və Orconikidze rayonları idi. 27 aprel 1952 tarixində rayonda, 118 deputat dan ibarət olan İşçi Şurası yaradılmışdır. İşçi Şurasına rayonun İcra Komitəsinin 11 üzvü seçilmişdi. O dövrdə Çernikov şəhərinin sərhədləri çox geniş idi və Ufa şəhərinin sərhədlərinə yaxınlaşırdı. Bu vəziyyət şəhərlərin birləşməsinin zəruriliyini və məqsədəuyğunluğunu şərtləndirən amillərdən biri idi. 24 iyul 1956 tarixində, Başqırd MSSR Ali Soveti Rəyasət Fərmanı ilə, Ufa və Çernikov şəhərləri birləşib, "Ufa" adlı vahid bir şəhəri əmələ gətirdi. Çernikov şəhərinin Orconikidze rayon şurası, Ufa şəhərinin Orconikidze rayon şurası olmuşdur.
İqtisadiyyat
Orconikidze rayonu neft emalı və neft-kimya müəssisələrinin konsentrasiyasıdır. Rayonda neft emalı, neft-kimya, kimya, energetika, mühəndislik, ağac emalı, yüngül sənaye və tikinti sənayesi kimi müəssisələri var. Rayonun Ufa şəhər dairəsi nin sənaye istehsalının ümumi həcmindəki payı 44%-dən çoxdur.
Elm
Rayon neft emalı, neft-kimya, mikrobiologiya, kimyəvi bitki mühafizəsi məhsulları, sənaye istehsalı proseslərinin inkişafı və dizaynı sahələrində böyük bir elmi mərkəzdir. Rayonda ümumilikdə, 15 sektoral tədqiqat, dizayn institutları və müəssisələr var.
Qarakollu
Qarakollu — Azərbaycan Respublikasının Füzuli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. 14 oktyabr 2020-ci il Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Tarixi
Qarakollu kəndi rayon mərkəzindən 13 km cənubda, Qarabağ silsiləsinin ətəyində, Qozluçayın sol sahilində yerləşir. 1600 nəfərə yaxın əhalisi var. Əhali taxılçılıq, baramaçılıq, heyvandarlıq və üzümçülüklə məşğul olur. Kənddə orta məktəb, kitabxana, xəstəxana, rabitə şöbəsi, avtomat telefon stansiyası, mədəniyyət evi və s. var. Qarakollu kəndinin də daxil olduğu mahalı öz tərkibində birləşdirən Qarabağ xanlığına 25 mahal daxil idi. Mahallardan biri də Qarakollu kəndinin də daxil olduğu Xırdapara-Dizaq mahalı idi. 1593-cü ilə aid olan Osmanlı mənbələrində Qarakollu kəndinin adı "Qaraküllü" kimi yazılmışdır. Yaşayış məntəqəsinin adı bəzi mənbələrdə "Qarakəlli" kimi qeyd olunur. Oykonimin tərkibindəki "qara" sözünün müxtəlif məna çalarları (böyük, geniş, uca, ağır, qoçaq, əzəmətli, qüdrətli, hündür, nəhəng, qaranlıq, güclü, başçı və s.) var. Güman etmək olar ki, Qarakollu adındakı kol komponenti tayfa adı ilə bağlıdır. Qarabağ xanı İbrahimxəlil xan Sarıcallı-Cavanşir bu kəndi qardaşı Talıbxan ağaya vermiş, o öldükdən sonra (1797-ci il) kənd onun övladlarına qalmışdır.
Toponimikası
Qozluçayın (Arazın qolu) sol sahilində, Qarabağ silsiləsinin ətəyindədir. Tədqiqatçılara görə, kəndin adı qara (burada "çoxlu" mənasında) va kol (kolluq) sözlərindən ibarət olub, "kolluq, kol-koslu yerdə salınmış kənd" mənasındadır. Məlumdur ki, Araz çayının yuxarı axarında adlarından biri Qarasudur. Arazın sağ qollarından biri də Qarasu adlanır. Qozluçay da Arazın qollarından biridir. Güman etmək olar ki, kənd Qozluçayın sahilində yerləşdiyindən Qaraqolu/Qaraqollu adlandırılmışdır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti kənd təsərrüfatı - əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq olub.
Sarımsaqyarpaqlı pişikotu
Valeriana alliariifolia Adams
Qısa morfoloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 7-100 (200) sm, gövdəsi düz, möhkəm, çox şırımlı, içi boş, 5-7 ədəd düyünaraları vardır, lap aşağıdakılar qısalmış olan, hündür, çoxillik çılpaq bitkidir. Kökümsovu
qalın və qısadır, qeyri-bərabər budaqlanmışdır.
Yarpaq
Yarpaqları gövdə üzərində (3) 5-7 (8) cüt olmaqla düzülmüş, kökətrafı və aşağı yarpaqları uzun saplaq üzərindədir, iridir, dəyirmi ürəkşəkillidir, qaidə hissəsi dərinürəkşəkillii
Meyvə
Meyvələrinin uzunluğu (3) 4-5 mm-dir, yastıdır, azacıq ürəkşəkilli əsası tədricən yuxarıya doğru daralmışdır, uzunsov və ya xətvariuzunsovdur, çılpaqdır; uçağanı 10-15 ədəd cod
tüklərdən ibarətdir, meyvənin ölçüsünə bərabərdir.
Meyvə verməsi
(İyul) Avqust-Sentyabr
Azərbaycanda yayılması
BQ qərb Şəki və Zaqatala r-n). Yuxarı meşə və subalp qurşaqlarında.
Yaşayış mühiti
Meşə talalarında və çəmənlərdə, rütubətli yerlərdə, çay sahilində, bulaqların yaxınlığında, qayalarda və tökməyerlərdə rast gəlinir.
Ərsilə
Ərsilə — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Yardımlı rayonunun Ərsilə kəndi Ərus kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Ərsilə kənd Soveti yaradılmışdır.
Toponimikası
Tədqiqatçıların fikrincə, oykonim keçmışdə Lənkəran qəzasında maldarlıqla məşğul olmuş ərus adlı icmanın adından və talış dilində kiçiltmə bildirən lə şəkilçisindən ibarətdir. S.Kazımbəy 1869-cu ildə qələmə aldığı "Cəvahirnameyi-Lənkəran" əsərində bu kəndin adını Ərsidə şəklində qeyd edir və kənd ərazisindəki məşhur ocaq haqqında geniş məlumat verir. Müəllif Ərsidədəki məşhur "Babül-Dərdə" ocağının dövlət başçıları tərəfindən "Uçtıq-Sufidəşt" adlandırıldığını qeyd edir. Çox güman ki, uçtıq sözü burada üç tuğ (üç bayraq) mənasındadır. Vaxtilə həmin ocaqda saxlanılan və dini mərasimlərdə - məhərrəm ayında gəzdirilən "üç ələm"ə işarədir.
Ərsilə toponiminin ikinci komponentindəki –lə topoformantının talış dilindəki –lə kiçiltmə şəkilçisi ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Toponimin tərkibindəki –lə şəkilçi deyil, "dağ" mənasında işlənən monqol dilindəki "ula" sözüdür. XIX əsrin II yarısında bu leksem -idə/-də şəklində göstərilmişdir. Bu da qədim ta//da //dağ sözünə uyğundur. Çöx güman ki, etnotoponimin ilkin forması Ərusdağ olmuş, sonralar monqol zamanında toponim təhrif edilərək Ərusula və nəhayət Ərsilə şəklinə düşmüşdür. Ərusula/Ərsilə "ərus tayfalarına məxsus dağ" deməkdir. O.Süleymanov Q.Potaninə istinad edərək bildirir ki, Monqol rəvayətinə görə, dünya yarananda hər tərəf su idi və sudan iki Sumer ula dağı boylanırdı. Monqol dilində "ula"- dağ deməkdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Burovar silsiləsinin ətəyində yerləşir.
Rusiyada Konstitusiya Referendumu (2020)
2020-ci il Rusiyada Konstitusiya Referendumu - 25 iyun və 1 iyul tarixləri arasında keçirilir. Koronavirus pandemiyasına görə bir dəfə təxirə salınan ümumxalq səsverməsi seçicilərin sağlamlıq təhlükəsizliyi nəzərə alınaraq, həftə ərzində və ölkə tarixində ilk dəfə olaraq onlayn formada keçirilir.
Dəyişikliklər
2020-ci ildə Federal Məclisə göndərdiyi mesajda Putin ölkənin Əsas Qanununa bir sıra dəyişikliklər təklif etdi. Sonradan təkliflər xüsusi yaradılmış işçi qrupu tərəfindən işlənib hazırlanandan sonra prezident müvafiq qanun layihəsini Dövlət Dumasının müzakirəsinə təqdim etdi. Mövcud Konstitusiyaya 171 dəyişiklik edilməsi planlaşdırılır. Təklif edilən dəyişikliklərə əsasən konstitusiyada prezidentlik müddətinin "sıfırlanması", yəni düzəlişlərin qüvvəyə minməsindən sonra indiki prezidentin də yenidən namizədliyini irəli sürməsi imkanının yaradılması (bu isə o deməkdir ki, Putin 2024-cü ildən sonra yenidən iki müddət, yəni 12 il prezident ola biləcək) nəzərdə tutulur.
Nəticə
Protokolların 100% emal olunduqdan sonra ümumi seçici fəallığının 67,97% təşkil etdiyi müəyyənləşib. Seçicilərin 77,92%-i (təxminən 58 milyon rusiyalı) dəyişikliklərin lehinə, 21,27%-i (təxminən 16 milyon nəfər) isə əleyhinə səs verib. Vladimir Putin 3 iyul tarixində ölkə konstitusiyasına dəyişikliklər edilməsi barədə fərmanı imzalayıb.
Şota Rustaveli heykəli (Tbilisi)
Tarixi
Heykəl 1942-ci ildə şairin adını daşıyan prospektdə ucaldılmışdır. Heykəlin postamenti mərmərdən, özü üsə bürüncdən hazırlanmışdır.
Təsviri
Şota Rustaveli ayaq üstə dayanmış vəziyyətdə və milli gürcü geyimində təsvir edilmişdir. Şair bir əlində bükülmüş kağız tutmuş, digər əlini isə sinəsinin üstünə qaldırmışdır. Postamentin aşağısında yerləşdirilmiş qabartma barelyefldə “Pələng dərisi geymiş pəhləvan” poemasından səhnə təsvir edilmişdir.
Everqleyds Milli Parkı
Everqleyds Milli Parkı — Amerika Birləşmiş Ştatlarında yerləşən milli park. Park UNESCO-nun Təhlükədə olan Ümumdünya İrsi və Ramsar siyahısındadır.
Yerləşməsi
Everqleyds Milli Parkı ABŞ-nın Florida ştatının Everqleyds və Florida Siti şəhərlərinin arasındakı Monroye, Kolliyer, Mayami-Deyd bölgələrini əhatə edir. Sahəsi 610 484 km²-dir. 2011-ci ildə milli parkı 934 351 nəfər ziyarət edib. Yellouston və Dit Valli milli parklarından sonra ABŞ-nin ən böyük üçüncü milli parkıdır.
Statusu
Milli parkın indiki ərazisi 30 may 1934-cü ildə qorunmaya alınmışdı. Ərazi 6 dekabr 1947-ci ildə milli park statusunu almışdır. 1979-cu UNESCO-nun Dünya irsi, 2010-cu ildə isə Təhlükədə olan Ümumdünya İrsi siyahısına daxil edilmişdir. 4 iyun 1987-ci ildən isə Ramsar siyahısındadır.
Hindarx
Hindarx — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun inzibati-ərazi vahidində qəsəbə.
23 oktyabr 2007-ci ildən Hindarx kəndi qəsəbə statusu almışdır və fəaliyyətini qəsəbə kimi davam etdirir. Hindarx qəsəbəsinin ərazisi 48.2 kv.km.-dir.
Musayal
Musayal — Azərbaycan Respublikasının Gədəbəy rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Hindarx
Toponimikası
Hindarx kəndi Ağcabədi rayonunun əhalisi ən çox olan yaşayış məntəqəsidir. Kəndin İsmayilovlar, tağılar, hacızeyinlilər, fərruxbəylilər, xəlilbəylilər, misiruşağılar, bəşirlilər, verdiyevlər, hacızeynallı, məşədiağauşağılar, umud yüzbaşılar, hacıcabbarlar, hümbətalılar, mirzəlilər, həsənqulular, səfilər, kəlbaallahverdilər, rzalılar, ədillilər, bayramlılar, davudlularl ceyranlı və s. nəsilləri vardır. Yerli məlumata görə, bu yaşayış məntəqəsi XVI əsrdə yaranıb. Guya dahi Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin yeznəsi olan bir nəfər hindli, Boyat kəndinin yaxınlığından indiki kəndin ərazisinə arx çəkdirmiş və həmin arxın ətrafında yaranan yaşayış məntəqəsi də onun şərəfinə Hindarx adlanmışdır. Sonralar hindarxlılarla Füzulinin atası Suleyman kişi arasında nifaq düşdüyündən o, kürəkənini bələdçiliyi ilə ailəsini də götürüb İraqa köçmüşdür.Çox güman ki, toponimin belə izahı xalq etimologiyasıdır. Digər bir yerli məlumata görə isə buraya Hind Vəli adlı bir nəfər arx çəkmiş və sonralar arx onun adı ilə əlaqədar olaraq Hindarx adlanmışdır.Arxın bir nəfər hindistanlı mühəndisin çəkməsi ilə əlaqədar belə adlanması haqqında rəvayət də vardır. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, Hindarx hidronimi sanskrit dillərindəki ind sözündəndir. İnd komponenti "Böyük çay" "əsas çay" anlamındadır. Hindarx toponiminin elmi izahı hələ dəqiq müəyyənləşdirilməmişdir.
Musayal
Toponimikası
Musayal oyk., miir. Gədəbəy r-nunun Dəyəqarabulaq i.ə.v.-də kənd. Şahdağ silsiləsinin (Kiçik Qafqaz) ətəyindədir. Keçmiş adı Talakənd olmuşdur. Yaşayış məntəqəsi Yal Böyük Qarabulaq (indiki Rüstəm Əliyev) kəndindən olan Musa adlı bir şəxsə məxsus təsərrüfat sahəsində salındığı üçün belə adlandırılmışdır. Kənddə Daşkəsən r-nunun Qabaqtəpə kəndindən çıxmış bayramlı və Qarabağdan çıxmış möhsümlü nəsilləri məskunlaşmışlar.
Hindarx
Əhalisi
Əhalisi 16.998 nəfərdir. Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və heyvandarlıqdır 4 min 507 hektar ərazisi, Hindarx qəsəbəsində 1 tam orta, 2 ümumi orta məktəb, 1 uşaq bağçası, 2 kitabxana, 3 klub, uşaq musiqi məktəbi, 25 çarpayılıq xəstəxana, rabitə şöbəsi, poçt filialı və digər xidmət sahələri fəaliyyət göstərir.
Musayal
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 142 nəfər əhali yaşayır.
Hindarx
Arxeoloji abidələri
Tunc dövrünə aid Qazantəpə, Gorustəpə, Hüseynbəytəpə, Daşdəmirtəpə, Quştəpə və s.kurqanlar Hindarx kəndinin ərazisindədir.
Musayal
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Qamov yarımadası
Qamov yarımadası — Rusiya Federasiyasının Primorsk diyarı ərazisində yerləşən yarımada. Yarımada coğrafi baxımdan Primorsk diyarının cənub-qərb sahillərində yerləşir. Sahillərini Yapon dənizinin suları yuyur.
Qamov yarımadası Böyük Pyotr körfəzinin şərq sdahillərində qərarlaşır. Vityaz və Alekseevka buxtalarını Astafeva və Telyakovski buxtalarından ayırır. Yarımadanın şərq sahillərində Spaseniya buxtası yerləşir. Yarımadada Qamov burnu vardır ki, oda yarımadanın ən cənub nöqtəsini təşkil edir. Burunda mayak fəaliyyət göstərir. Yarımadada yerləşən digər burunlar:Babkin, Şuls (yarımadanın qərb nöqtəsi), Telyakovski, Astafev (yarımadanın ucqar qərb nöqtəsi). yarımadada çoxlu sayda elədə uzun olmayan axarlar vardır.
Yarımadanın relyefi əsasən dağlıqdır. Maksimal hündürlük 506 metrdir (Tumannaya dağı). Sahilləri sıldırımlı, qayalı və hündürdür. Yarımada sahillərinə yaxın ərazilərdə sualtı və üstü daşlar vardır.
Yarımada sahillərində dərinlik 60 metrə çatır. Cənub sahillərindən 500 metr aralıda Alekseev adası, 500 metr şərqə isə Astafev və Maksimov adaları yerləşir. Sahillərində yerləşən adalar: Vxodnıe adaları, Astafev adaları, Maksimov adaları, Tomyaşeqosya Serdçe adası, Alekseev adası, Arka qayası, Təhlükə Daşı, Klikov daşları, Taansev adası. Yarımada materikə Vityaz buxtasi ilə Astrafef buxtaları arasında yerləşən bərzəxlə birləşir. Qərbində Şuls Burnu yarımadası yerləşir.
Yarımadada Vityaz və Qamov mayakı adlı yaşayış məntəqələri fəaliyyət göstərir.
Yarımadanın şərq akvatoriyası özündə Astafev, Spaseniya, Orlinnuy, Telyakovski buxtalarını özündə birləşdirir. 500 metrlik bufer sahil hissəsi isə Uzaq Şərq Dəniz Qoruğu ərazisinə daxildir.
Tarixi
Qamov burnu 1854-cü ildə «Pallada» freqatında iştirak etmiş ekspedisiyaçılar tərəfindən kəşf edilmişdir. Burun Dmitri İvanoviç QAmovun şərəfinə adlanmdırılmışdır. Ətraflı şəkildə 1962-ci ildə Vasili Matveyeviç Babkinin təşkil etdiyi ekspedisiya zamanı araşdırılır. 1897-ci ildə yarımada sahillərində «Vladimir» gəmisi batır. Onun qalıqlarını ancaq 1996-cı ildə aşkarlamq mümkün olur. 1982-ci ildə yarımada sahilləeində hərbi-araşdırmaçı gəmi olan «Kvars» batmışdır
Maraqlı fakt
Qamov yarımadasında Dövlət rezidensiyasının inşası üçün Srednaya, Nerpiçya və Astafev buxtalrı ətrafında ərazinin ayrılması barədə akt qəbul edilir. Ancaq bu layihə icra olunmamış olaraq qalır. Rusiya Federasiyası Prezident işləri üzrə idarəsinin məlumatıına görə Dövlət Rezidesiyasi Boyarın buxtasında yerləşən Ruskiy adasına köçürülür. Burada Primorski diyarı qubernatorunun rezidendiyası yerləşirdi.
İmamqulubəyli (Ağcabədi)
İmamqulubəyli — Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 8 fevral 2000-ci il tarixli, 809-IQ saylı Qərarı ilə Ağcabədi rayonunun İmamqulubəyli kəndi Hindarx kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla İmamqulubəyli kənd inzibati ərazi vahidi yaradılmışdır.
Toponimikası
İmamqulubəyli yaşayış məntəqəsi XIX əsrin əvvəllərində 104 ailədən ibarət qaradolaq tayfasına mənsub olan ailələr tərəfindən salınıb. Çar hökuməti həmin ailələrin idarəsini İmamqulu bəyə 5 illiyə vermişdi. Bundan sonra həmin qaradolaq ailələri İmamqulubəyli adlanmışdır. Sonralar imamqulubəylilər bir neçə eyni adlı kəndlər yaratmışlar. Hazırda Ağdam və Bərdə rayonlarında da İmamqulubəyli kəndi vardır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Qarabağ düzündə yerləşir.