cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qapalı sınıq xətt
Qapalı sınıq xətt — birinci və sonuncu təpə nöqtələri üst-üstə düşən sınıq xətt adlanır.
Drakula 3D (film, 2012)
Drakula 3D — 2012-ci ildə istehsal olunmuş film.
Tərəf
Tərəf — çoxbucaqlını əmələ gətirən sınıq xəttin qonşu təpə nöqtələrini birləşdirən düz xətt parçasıdır.
Avto Radio (Azərbaycan)
Avto Radio – 3 oktyabr 2013-cü il tarixində Avto FM adı ilə fəaliyyətə başlayıb 1 sentyabr 2016-cı il tarixində Avto Radio adı ilə yayımlanan radio kanalıdır.
Milli Televiziya və Radio Şurasının 2 aprel 2013-ci il tarixli qərarı ilə Nəqliyyatı İntellektual İdarəetmə Mərkəzinə radio yayımı üçün 6 il müddətinə xüsusi razılıq (lisenziya) verilmişdir.
Bacəlan dili
Bacəlan dili (Bacəlani), — İran və İraqda danışılan dildir.Şimal qərb iran dillərinin Zaza-Gorani qrupuna aiddir.
Alaqaranlıq naharı (film, 1998)
Alaqaranlıq naharı – 1998-ci ildə istehsal olunmuş Yaponiyanın Erotik filmidir.
Məzmun
Filmdə cavan iki bacılardan və onları yanında işləməyə götürən kişidən danışılır. Böyük bacı tərəfindən kiçik bacı yoldan çıxır. Kiçik bacı daha çox seksual fikirlərdən fikirləşməyə başlayır...
Boqe adası
Boqe adası (Bogø) — Baltik dənizidə, Danimarkaya məxsus olan ada. Ölkənin cənub-şərqində yerləşir. Adanın sahəsi 13.07 km², əhalisi isə 1097 nəfər təşkil edir (2015). Dəniz-mülayim iqlimə malikdir. Yayı mülayim, qışı isə yumşaq keçir.
Şiyəkəran
Şiyəkəran — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Kəndin ərazisi 1300 hektar, əhalisinin sayı 5000 nəfərdən çoxdur.
Kənddə 2 tam orta məktəb fəaliyyət göstərir.
Bunlar Şiyəkəran kənd O.Yəhyayev adına 2 saylı tam orta məktəb və Şiyəkəran kənd N.Gəncəvi adına 1 saylı tam orta məktəblərdir.
Əlavə olaraq kənddə mədəniyyət evi,poçt şöbəsi,kitabxana və başqa tikililər vardır.
Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik və maldarlıqdır.
Əsasən kənd çəltikçiliklə məşhurdur. Ətirli Astara düyüsü yüzilliklər ərzində yerli əhalinin ən qiymətli ərzaq məhsulu olub. “Sədri”, “Ənbərbu”, “Haşimi” və digər çəltik növlərindən hasil olan düyü məhsulları öz ətri, dadı və bərəkəti ilə seçilib.
Rayonda çəltikçilik əsasən Şiyəkəran, Artupa, Suparibağ, Ərçivan, Səncərədi, Pensər, Kakalos və digər kəndlərdə inkişaf etdirilir.
Çəltikçiliyin inkişafı ilə bağlı Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin köməkliyi ilə rayona müvafiq texnika və digər avadanlıqlar gətirilir. Xüsusən çəltik toxumunun səpin üsulu ilə əkilməsi üçün yerlərin hazırlanmasına diqqət artırılıb.
Etimologiyası
Şiyə komponenti dini təriqəti bildirir, kəran isə talışca «kənd», «evlər» deməkdir. Şiyəkəran kəndi «Şiələr məskunlaşan kənd» mənasındadır.
Şiyəkəran kəndinin qədim adlarından biridə "Pütəsər"dir, mənası naxışlı başlar və yaxud qızıl başlar kimi anlaşılmaqdadır.
Şuvi
Şuvi — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Şahzadə külliyəsi
Şahzadə külliyəsi və ya Şahzadəbaşı külliyəsi — İstanbulda XVI əsrə aid külliyə. Osmanlı sultanı Qanuni Sultan Süleyman tərəfindən inşa etdirilən külliyə məscid, mədrəsə, imarət, sübyan məktəbi və karvansaraydan ibarətdir.
Şuvi
Etimologiyası
Keçmiş adı Kəndıvan olmuşdur. Toponim Şüvi şəxs adı və kənd sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır.
Şahzadə külliyəsi
Tarixi
Osmanlı sultanı Qanuni Sultan Süleymanın Manisa sancaqbəyi ikən vəfat edən oğlu Şahzadə Mehmedin adına inşa etdirdiyi Şahzadə külliyəsi memar Sənan tərəfindən hazırlanmışdır. İnşasına 1543-cü ilin iyununda başlanmış, ilk olaraq Şahzadə Mehmedin dəfn olunduğu türbə tamamlanmışdır. Ardından 23 may 1544-cü ildə təməli atılan məscid 1548-ci ilin avqustunda ibadətə açılmışdır. Bu müddət ərzində külliyəyə aid olan mədrəsə, imarət, sübyan məktəbi və karvansarayın inşası tamamlandı. Külliyədən nisbətən aralı yerləşən imarət və sübyan məktəbi isə Dədəəfəndi küçəsində yerləşir. 1613 və 1633-cü illərdə baş verən güclü yanğının ardından zədələnən külliyə binaları IV Murad tərəfindən təmir edilmiş, bu əsnada şadırvan gümbəzi də yenilənmişdir. 1718 cə 1782-ci illərdəki yanğınlarda isə minarənin bütün taxta konstruksiyası yanmış, 1916 və 1953-cü illərdə bəzi türbələrdə və məsciddə qismən restavrasiya işləri görülmüş, 1994–1999 illəri arasında külliyədə əsaslı təmir işləri aparılmışdır.
Məscid
Memar Sənanın baş memar ünvanıyla inşa etdirdiyi ilk əsər olan bu məscid bir-biriylə simmetrik olan 2 bərabər hissədən – məscidin ana binası (harim) və avlu (meydança) ibarətdir. Məscidin ana binası 4 yarım gümbəz üzərində dayanan vahid gümbəzlə tarazlıqdadır. Bu birləşmələr dolğulu tağlarla təmin edilmişdir. Formalaşmış künclər isə kiçik gümbəzlərlə örtülüdür. Ana gümbəzin divarlardan olan asılılığını aradan qaldıran memar Sənan bu səbəblə divarlarda çox sayıda pəncərələr yerləşdirmişdir. Mütənasib planı ilə Osmanlı memarlığının ən önəmli nümunələrindən olan məscidin ikinci bölümü isə klassik üslubda hazırlanmışdır.
Mədrəsə
İnşa kitabəsinə görə, 1546-cı ildə tamamlanan mədrəsə 20 otaqdan ibarətdir. Uzun müddət qız yataqxanası olaraq istifadə edilən mədrəsə sonuncu restavrasiyadan sonra restoran olaraq istifadə edilir.
Karvansara
Erkən dönəm xüsusiyyətlərini özündə birləşdirən karvansara 2 tabxana (emək yeyilən yer) və ahırdan ibarətdir. Tabxanalar ortadakı fənərli gümbəzlə örtülü meydançanı əhatə edən gümbəzli 4 bölümdən ibarət olub, uzun müddət Vəfa liseyinin laboratoriyası olaraq istifadə edilmişdir. Ahir bölümü isə 8 gümbəzlə örtülü olub, düzbucaqlı plana malikdir.
İmarət və Sübyan məktəbi
Meydançanın ətrafında yerləşən və anbar, tualet və hər biri 6 gümbəzlə örtülü mətbəx və yeməkxana bölümlərindən ibarət olan imarət binası uzun illər İstanbul Universiteti Mətbəəsinə ev sahibliyi etmişdir. Bina hal-hazırda baxımsız vəziyyətdədir. Kvadrat plana malik sübyan məktəbi isə hal-hazırda vəqf binası olaraq istifadə edilir.
Həzirə
Külliyənin həzirəsində 6 türbəylə yanaşı, fərqli dönəmlərə aid çox sayda məzar yerləşir:
Səbil və çeşmə
Külliyənin arxa qapısı önündə yerləşən klassik üslubdakı çeşmə Ayşə Sultan tərəfindən Bosniyalı İbrahim Paşa üçün 1603-cü ildə inşa edilmişdir. Rüstəm Paşa türbəsinin inşası əsnasında türbənin ön cəbhəsinə bitişik olaraq hazırlanan səbil isə 1916-cı ildə dağıdılmışdır. Külliyənin Dədəəfəndi küçəsinə baxan cəbhəsində 1682-ci ildə Safiyə Xanımsultan, Vəznəçilər küçəsinə baxan cəbhəsində isə Gövhər Sultan adına inşa olunan səbillər yerləşir.
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Cəlilabad filialı
AMİ Cəlilabad filialı
İlk tədris ilində filiala 2 ixtisas – "İbtidai təhsilin pedaqigikası və metodikası" və "Məktəbəqədər təhsilin pedaqogikası və metodikası" üzrə qəbul planı verilmişdir.
Hazırda filialda aşağıdakı ixtisaslar üzrə ilkin kadr hazırlığı aparılmışdır:
Filial eyni zamanda onun dislokasiyasına daxil olan rayonların pedaqoji kadrlarının ixtisaslarının artırılması və yenidənhazırlanması ilə məşğul olur. Dislokasiyaya daxil olan 7 rayon üzrə ixtisasartırma kursları və yenidənhazırlama təhsili təşkil edilmişdir. Filialın fəaliyyətinə ümumi rəhbərliyi direktorun sədr olduğu seçkili orqan-pedaqoji şura həyata keçirir. Filiala bilavasitə rəhbərliyi direktor həyata keçirir. Filiala rəhbərliyi dosent, fəlsəfə doktoru Xudayar Həzərxan oğlu Sultanlı etmişdir. O, Filialda 1 fakultə-"Pedaqoji fakültə", 3 kafedra – "Ümumelmi fənlər kafedrası", " Humanitar fənlər kafedrası", " Təbiət fənləri və onların tədrisi metodikası kafedrası", 4 şöbə — Tədris və tələbə şöbəsi — Ümumi şöbə — Kadrlar şöbəsi — Təsərrüfat şöbəsi, 3 kabinet – Kredit sistemi və tələbə nailiyyətlərinin qiymətlənidirlməsi kabineti — Əlavə təhsilə metodik xidmət kabineti — Müasir təlim metodları və dayaq məntəqələri ilə iş üzrə kabinet 2 kompüter mərkəzi və 2 Akt zalı – — 140 nəfərlik böyük zal — 60 nəfərlik kiçik zal Kitabxana — 4514 nüsxə dərslik, dərs vəsaiti, monoqrafiya, digər elmi və bədii ədəbiyyatlar vardı.
ADPU Cəlilabad filialı
Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun Cəlilabad filialı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 noyabr 2015-ci il tarixli, 1582 nömrəli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Müəllimlər İnstitutu Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinə qoşulması nəticəsində Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Cəlilabad filialına çevrilmişdir.
Qabil Əliyev (riyaziyyatçı)
Qabil Qəribxan oğlu Əliyev  — AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun Tətbiqi ritaziyyat şöbəsinin müdiri, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Əliyev Qabil Qəribxan oğlu 1935-ci il fevralın 18-də Azərbaycan Respublikası Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1962-ci ildə Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universisetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) mexanika-riyaziyyat fakultəsini bitirmişdir. 1963–1966-cı illərdə AMEA Riyaziyyat və mexanika institutunun aspirantı, 1966-cı ildə akademik A.A.İlyuşinin rəhbərliyi altında "Устойчивость нелинейно упругих армированных цилиндрических оболочек при натяжении связей" mövzusunda AMEA Riyaziyyat və Mexanika Elmi şurasında elmlər namizədi elmi dərəcəsini almaq üçün dissertasiyanı müdafiə etmişdir.1967–1979-cu illərdə M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin doktorantı olmuş və 1980-ci ildə "Теоретические основы гибких неметаллических труб на основе волокнистых структур и их приложение" mövzusunda, akademik A.A.İlyuşinin rəhbərliyi altında M.V.Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin Elmi şurasında doktorluq dissertasiyanı müdafiə etmişdir. 1961-ci ildən indiyə kimi AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda işləyir..1985-ci ildən professordur. Hal hazırda Tətbiqi Riyaziyyat şöbəsinin müdiridir.
Təhsili
1957–1962-ci ildə Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universiteti mexanika-riyaziyyat fakültəsi,tələbə
1963–1966-cı illərdə AMEA Riyaziyyat və Mexanika İnstitutu, aspiant
1967–1979-cu il Moskva Dövlət Universiteti, "Bərk Cisim" kafedrasında, doktorant
Elmi dərəcələri, elmi adları
1966-cı il- Fizika-riyaziyyat elmləri namizədi.(20.02.01-Deformasiya olan berk cisim mexanikası)
Dissertasiyanın adı: "Устойчивость нелинейно-упругих армированных цилиндрических оболочек при натяжении связей"
1980-ci il Moskva Dövlət Universiteti, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru.(20.02.01-deformasiya olan bərk cisim mexanikasıeхanikası). '''Dissertasiyanın adı:"Теоритические основы гибких неметаллических труб на основе волокнистых структур и их приложение" 1985-сi il -mexanika ixtisası üzrə professor.
Əmək fəaliyyəti
•1961–1963-cü illərdə elmi işçi AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunda,
1967–1970-ci illərdə böyük elmi işçi.
•1970–1992-ci illərdə AMEA-nın Riyaziyyat və Mexanika İnstitutunun "Kompozit mexanikası" şöbəsinin müdiri,
•1992–2007-ci illərdə Türkiyənin Marmara Universitetinin və Niqde Universitetinin Fən-Ədəbiyyat Fakultəsinin professoru,
•2007-ci ildən indiyə kimi AMEA-nın Riyaziyyat və mexanika institutunun "Tətbiqi Riyaziyyat"şöbəsinin müdiridir.
Mükafatları
•	Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Rəyasət Heyətinin Fəxri Fərmanı(2010-cu ildə),
•	SSRİ ixtiraçısı Fəxri döş nişanı(1984),
•	Türkiyə Respublikasının Prezidenti Əhməd Necdət Sezerin təşəkkürü(2002),
•	2013-cü ildə Avropa nəşr Mətbu Evi tərəfindən "Ən yaxşı vətənpərvər tədqiqatçı Alim" qızıl medalı ilə təltif olunub.
•	2016-cı ildə Rusiya Federasiya Təbiət Elmlərinin Birlikləri Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir,
•	2016-cı ildə Rusiya Federasiya Təbiət Elmlərinin Birlikləri Akademiyasının Böyük Pyotr ordeni ilə təltif olunub. •	2017-ci ildə Azərbaycan kütləbi informasiya Həmkarlar İttifaqı tərəfindən "İlin Alimi" medalı ilə təltif olunub
Elmi maraq dairələri
•	lifli armirlənmiş cisimlər və kompozit materiallar mexanika nəzəriyyəsi,
•	materialın fiziki-kimyəvi xassələrinin dəyişməsini nəzərə almaqla,polimer və kompozit materialların eksperimental-nəzəri mexanikasının nəzəriyyəsi,
•	kiçik ölçülü sistemlərdə kvant-mexanik effektlər nəzərə almaqla mayelərin hidrodinamika nəzəriyyəsi
Əsas elmi nəticələri
•	armirlənmiş cisimlər və kompozit k qeyri metal boruların layihələndirilməsinin nəzəri əsasları və onların tətbiqi;
•	fiziki-kimyəvi xassələrinin dəyişkənliyi nəzərə alınmaqla, polimer materiallardan hazırlanmış laylı və armirlənmiş konstruksiyaların möhkəmlik nəzəriyyəsi;
•	materıalın fiziki-kimyəvi xassələrinin dəyişməsini nəzərə almaqla, polimerlərin, kompozit materialların, həmçinin polimerləşdirilmiş liflər dəstəsinin fiziki-mexaniki xassələrini öyrənmək üçün eksperimental- nəzəri metod təklif edilmişdir;
•	polimer materialın fiziki-kimyəvi xassələrinin dəyişkənliyini nəzərə almaqla ümumiləşmiş Huk qanunu təklif edilmişdir;
•	materialların şişmə effektini nəzərə almaqla birölçülü konstruksiya elementlərinin dayaniqlıq kriteriyası təklif edilmişdir;
•	yeni mexaniki effektlər aşkar edilmişdir: materialın şişmə effektini nəzərə almaqla, polimer materialın kütləvi qüvvələrinin dəyişkənliyi; yalnız materialın şişmə effektinin təsiri altında çubuğun qabarması; bir neçə polimer materialın birgə deformsiyasının layların şişmə xarakterindən asıllığı-mexaniki effekti eksperimental və nəzəri təyin edilmişdir;
•	kimyəvi dəyişkən mühitlərdə elektromaqnit xassələrinin dəyişmə mexanizmi öyrənilmişdir;
•	elektromaqnit xarakteristikalarının (ε, μ, λ) 2 komponentli mayelərin kimyəvi dəyişkənlik xarakterindən riyazi asılılığı müəyyən edilmişdir;
•	ümumiləşmiş Maksvell tənliyı, yəni kimyəvi dəyişən mühitlərdə elektromaqnit dalğalarının yayılması tənliyi təklif olunmuşdur;
•	Kiçik ölçülü sistemlərdə kvant-mexanik effektlər nəzərə almaqla hidrodinamika nəzəriyyəsi yaradılıb.
•	Kiçik ölçülü sistemlərdə bir çinsli mayenin deyri çinsli mayeyə çevrilməsi səbəbi aşkar edilib; mayenin mexanik özəllikləri fiziki mühitdən aslılığının riyazi-fizik modeli təklif edilib; kvant-mexanik effektlərinin təsirini nəzərə almaqla ideal və özlü mayelərinin hidrodinamik tənliklər qurulub.
Məqalələr
150-dən çox elmi məqalənin müəllifidir.
Kardinallar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
29 yanvar
1601–1900
thumb|[[Anton Çexov]]
thumb|[[Yevgeni Leonov]]
Anxel Qomeş
Adilson Anxel Abreu de Almeyda Qomeş (31 avqust 2000-ci ildə anadan olub) — İngiltərə təmsilçələrindən olan Mançester Yunayted klubunda hücuma meylli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusudur. O, İngiltərənin U-16 və U-17 millilərinin kapitanı olmuşdur.
Gənclik karyerası
Qomeş mütəmadi olaraq məktəbli liqasında və U-18 komandasında əvəzedici kimi iştirak edirdi. Komanda ilə debütünü mövsümün sonuncu oyununda 14 yaşı olarkən etmişdir.
2016–17 mövsümü
2016-cı ilin sentyabr ayında Qomeş 2001-ci ildən bəri Mançester Yunaytedin akademiya səviyyəsində het-trik edən ən gənc futbolçu kimi tarixə düşmüşdür. O, görüşə ehtiyat oyunçular skamyasında start vermişdir. Qomeş həmçinin, 15 il, 11 ay və 29 günlüyündə klub tarixində qol vuran ən gənc üçüncü futbolçu olmuşdur. 2017-ci ilin aprel ayında Qomeş zədə qorxusu səbəbi ilə Dallas Kubokunu buraxmağa məcbur olmuşdur.
May ayında Qomeş U-18 komandası ilə çıxdığı 19 görüşdə 12 qol vurmaqla gənc oyunçulara verilən Cimmi Mörfi İlin Oyunçusu mükafatına layiq görülmüşdür. Növbəti gün o, Premyer liqada mövsümün final oyununda komandanın heyətinə düşmək üçün əsas komanda ilə məşqlərə başlamışdır.
Qomeş əsas komanda ilə debütünü 21 may 2017-ci ildə mövsümün son oyununda Kristal Palas klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, Ueyn Runini əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Mançester Yunayted rəqibinə 2-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. 16 yaş və 263 günlüyündə meydana çıxan Qomeş 1953-cü ildə Dankin Edvardsdan sonra Mançester Yunayted heyətində meydana çıxan ən gənc futbolçu olmuşdur. Qomeş 2000-ci illərdə anadan olanlar arasında Premyer liqada oyuna çıxan yeganə futbolçudur.
Milli karyerası
Qomeş İngiltərənin U-17 millisinə 2016-cı ilin avqust ayında çağırılmışdır. O, debütünü Belçika millisi ilə görüşdə etmiş və meydanda olduğu dörd dəqiqə ərzində qolla yadda qalmışdır. Həmin görüşdə İngiltərə rəqibinə 3-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Qomeş Xorvatiyaya qarşı ikinci görüşündə qol və assist ilə yadda qalmışdır. Həmin görüşdə İngiltərə rəqibinə 5-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Oktyabr ayında millinin Almaniyanı 8-1 hesabı ilə məğlub etdiyi oyunda Qomeş qolla yadda qalmışdır. Qomeş UEFA U-17 Çempionatının seçmə mərhələsində qolla yadda qalmış, lakin zədə səbəbindən 2017-ci ilin may ayında turnirdən uzaqda qalmışdır.
Oyun tərzi
Qomeş çıxdığı görüşdə hücuma meylli yarımmadfiəçi kimi çıxış edir. Onun oyun tərzi ilə bağlı olan yaradıcılığı, təmkini və driblinqi Ronaldinyo ilə müqayisə olunur. 2015-ci ilin yanvar ayında Nani Qomeşi Mançester Yunaytedin gələcək ulduzu kimi təsvir etmişdir. Mançester Yunaytedin yetirməsi olan Danni Vebber deyib: "Qomeş hələ çox kiçikdir, lakin o, digərlərindən əvvəl oyun anını görür. Anxel Pol Skoulz kimidir; o, öz ağlı, fərasəti ilə oyuna diqtə edə bilər."
Şəxsi həyatı
Qomeş Anqolada anadan olmuş və Portuqaliyanın U-21 millisinin formasını geymiş Gil Qomeşin oğludur. Qomeş atası Hendonda çıxış edən dövrlərdə Londonda anadan olmuşdur. Atası Salfrod Siti klubuna transfer olduqdan sonra Qomeş ailəsi ilə birlikdə Salforda köçdü. Bəzi məlumatlara görə, Qomeş keçmiş Mançester Yunayted klubunun yarımmüdafiəçisi Naninin əmisi oğlu və ya ailə dostudur. Onun əmisi oğlu, Valter Lopes de Souza Sion U-21 komandasının üzvüdür.
Senecio jarae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Turizm bazarı
Bazar - tələbin və təklifin görüş yeridir. Müvafiq olaraq turizm bazarı elə bir yerdir ki, burada turist tələbi turizm təklifi ilə görüşür.
Turizm bazarı
"Turizm terminlərinin izahlı lüğətində" turizm bazarı anlayışının 3 variantı verilir.
Turizm biznesi
Turizm biznesi aşağıdakı qruplara bölünür:
Turist tələbi
İnsanların mövcud olan qiymətlərlə ala biləcəkləri müəyyən turizm məhsulu və xidmətindən ibarət olan turizm tələbatının alıcılıq qabiliyyəti ilə təsdiq olunması.
Turizmdə təklif
İstirahət və səyahət zamanı turistə lazım olan turizm və onunla əlaqədar xidmətlərin çeşidli toplusudur.
Məişət ekologiyası
Məişət ekologiyası — İnsan populyasiyasının mövcudluğu və inkişafını təmin edən, əhalinin sağlamlığının qorunması və inkişafına xidmət edən, adamların fiziki və mənəvi qüvvələrinin rekreatsiyasına şərait yaradan, onların təkrar istehsalını təmin edən, adamları mənəvi-psixoloji cəhətdən formalaşdıran və insanla ətraf mühitin qarşılıqlı təsir qanunauyğunluğu əsasında reallaşan sosial-bioloji, mənəvi-psixoloji şəraiti əhatə edən mikromühit kimi dəyərləndirilir.
"Məişət ekologiyası" anlayışı
150px|thumbnail|left|Sakit Hüseynov. Məişət ekologiyası Professor Sakit Hüseynov yazır ki, məişət ekologiyası anlayışı, başqa canlıların özünəməxsus yaşama yeri, insanın öz yaşama yeri, sosial-fəlsəfi baxımdan məişət şəraiti anlayışı kimi müəyyənləşdirilir. Bu mənada məişət ekologiyasını mənalandırarkən — insanın yaşma yeri olan mənzil-məişətin ekologiyası nəzərdə tutulur.
Yaşamaq üçün hər bir canlı orqanizmin özünəməxsus yer seçməsi, oradan qida, su və s. tapması, zaman həddi ilə bağlı olan fəaliyyəti, müəyyən səbəbdən bir yaşayış yerini başqa yaşayış yeri ilə dəyişməsi, canlı orqanizmlərin həyat tərzi adlanır. Orqanizmin xarici aləmin, obyektiv təsirinə — işığa, temperatura, küləyə, yağışa, qara münasibəti də onun həyat tərzinə aiddir. Bu münasibətləri də ekologiya öyrənir.
Məişət ekologiyasına təsir edən amillər çoxcəhətlidir. Mövcud elmi ədəbiyyatın təhlili və yaşadığımız real həyatın sosiloji cəhətdən araşdırılması nəticəsində məisət ekologiyasının çirklənməsi və gərginləşməsinin qarşısını almaq üçün görüləcək tədbirləri tipoloji cəhətdən şərti olaraq aşağıdakı kimi qruplaşdırmaq olar:
Məişət ekologiyasının qorunmasında bütün tədbirlərin həyata keçirilməsi ilə yanaşı, indiki şəraitdə əhali arasında ekoloji tərbiyənin genişləndirilməsinin mühüm əhəmiyyəti vardır.
Tatyana Şaumyan
Tatyana Lvovna Şaumyan — Sovet və Rusiya şərqşünası. Tarix elmləri namizədi, Rusiya Elmlər Akademiyası Şərqşünaslıq İnstitutunun Hindistan Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri. Tədqiqat maraqları Asiyada beynəlxalq əlaqələr və Hindistanın xarici siyasəti üzrədir.
Bioqrafiyası
Sovet alimi və jurnalisti Lev Stepanoviç Şaumyanın ailəsində anadan olub, Tatyanın babası məşhur inqilabçı, 26 Bakı komissarlarından biri Stepan Şaumyan olub. V. Q. Belinski adına 19 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1960-cı ildə Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirdi. Həmin il SSRİ Elmlər Akademiyasının Asiya Xalqları İnstitutuna (indiki Rusiya Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutu) daxil oldu. 1966-cı ildə tarix üzrə namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
2001-ci ildən Rusiya Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunda Hindistan Tədqiqatları Mərkəzinə rəhbərlik edir, burada o, həm də Müasir Problemlər Sektorunun müdiri vəzifəsində çalışır.
"Aziya i Afrika seqodnya" jurnalının redaksiya əməkdaşının üzvüdür.
Cek Sərçə
Kapitan Cek Sərçə ― "Karib dənizinin quldurları" film seriyasının əsas personajlarından biri. Personaj ssenaristlər Ted Elliot və Terri Rossio tərəfindən yaradılmış, Conni Depp tərəfindən canlandırılmışdır. Cek Sərçənin şəxsiyyətinin formalaşdırılması zamanı The Rolling Stones musiqi qrupunun gitaristi Kit Riçardsdan və "Looney Tunes" personajı Pepe le Püdən istifadə olunmuşdur. Personajın göründüyü ilk film 2003-cü il istehsalı "Karib dənizinin quldurları: Qara mirvarinin lənəti" filmi olmuşdur. Cek bütün növbəti filmlərdə də görünmüşdür: "Ölünün sandığı" (2006), "Dünyanın sonunda" (2007), "Qərib sahillərdə" (2011) və "Ölülər nağıl danışmır" (2017).
Filmlərdə Sərçə Yeddi dənizin quldur lordundan – Qardaşlıq yığıncağının 9 üzvündən biridir. O, fiziki güc əvəzinə ağlından istifadə etməklə və müzakirələr aparmaqla özünü çətin vəziyyətlərdən çıxara bilir, bacardıqca təhlükəli situasiyalardan yayınır və ancaq lazım olduqda döyüşə girişir. Cek Sərçə əvvəlcə tamaşaçılara ona üsyan edən Hektor Barbossa tərəfindən oğurlanmış Qara mirvari gəmisinin axtarışında olan quldur kimi təqdim olunur. Daha sonra qan borcu olduğu əfsanəvi Deyvi Consdan qaçmağa və Ost-İnd Ticarət Şirkəti ilə mübarizə aparmağa çalışır.
"Karib dənizinin quldurları" seriyası eyniadlı tema parkı attraksionundan ilhamlanaraq yaradılmışdır. Bu attraksion 2006-cı ildə yenilənmişdir və Cek Sərçə əlavə olunmuşdur. Disney's Hollywood Studios parkında onun şərəfinə adlandırılmış Kapitan Cek Sərçənin əfsanəsi adlı attraksion fəaliyyət göstərir. Bundan əlavə, personaj bir neçə spin-off romanının (məsələn, "Karib dənizinin quldurları: Cek Sərçə" uşaq kitab seriyası) baş qəhrəmanıdır.
Qara mirvarinin lənəti
Xilasetmə işləri planlaşdırıldığı kimi getmir və Barbossa Cek ilə Elizabeti 10 il öncə Ceki atdığı adaya atır. Elizabet rom çəlləklərini yandıraraq Krallıq donanmasına siqnal verir və xilas olurlar. Sərçə komandir Ceyms Norrinqtonla (Cek Devenport) şərt kəsərək onu Qara mirvariyə aparmağa razılıq verir. Norrinqton əvvəlcə Uilli xilas etmək təklifini qəbul etmir, lakin Elizabet bunun əvəzində onunla evlənəcəyini deyəndə bunu qəbul etməli olur. Muerta adasında quldurlara qarşı həlledici döyüşdən öncə Sərçə Astek xəzinəsindən bir qızıl sikkə oğurlayır və özünü ölümsüz edir. Döyüş zamanı Uill lənəti sındırır, Cek on ildir üzərində gəzdirdiyi tapança ilə Barbossanı öldürür. Donanmaya xidmət etsə də, Sərçə edama məhkum edilir.
Sərçənin Port-Royaldakı edamı zamanı Uill onu xilas edir, lakin onlar çox tez yaxalanırlar. Elizabet araya girir və Uillə olan sevgisini etiraf edir. Sərçə bu imkandan istifadə edərək hündürlükdən dənizə tullanır. Qara mirvari və onun yeni heyəti düz vaxtında onu almağa gəlir və Cek Sərçə yenə gəmisinin kapitanı olur. Sərçənin zəkasından təsirlənən Norrinqton adamlarına onu təqib etməməyi əmr edir.
Ölünün sandığı
Birinci filmdəki hadisələrdən 1 il sonra Sərçə içində Kapitan Deyvi Consun (Bill Nayi) ürəyi olan Ölünün sandığının axtarışına çıxır. Deyvi Cons batmış Qara mirvarini sudan çıxardığı və Cek Sərçəni 13 il müddətinə kapitan etdiyi üçün Sərçənin ona qan borcu var. Bu borcu ödəmək üçün Sərçə Uçan Hollandiyalının göyərtəsində 100 il müddətində xidmət etməlidir, əks halda Deyvi Consun şkafında Kraken tərəfindən öldürüləcəkdir. Əgər o, Ölünün sandığını tapa bilsə ruhunu azad edəcək, Deyvi Consa və dənizlərə nəzarət edə biləcək.
Sərçə öz problemini həll etməyə çalışarkən Ost-İnd Ticarət Şirkətinin lordu Katler Bekketin (Tom Hollander) Sərçə ilə başqa planları var. Bekket də sandığı istəyir və Uill Törneri Sərçəni və onun sehrli kompasını axtarmağa məcbur edir. Törner Sərçə və onun heyətini Peleqosto adasında tapır: adada yaşayan adamyeyənlər Sərçəni yemək niyyətindədirlər. Onlar adadan qaçırlar və Tia Dalmaya (Naomi Harris) (daha sonra Kalipso adlı ilahə və Deyvi Consun keçmiş sevgilisi olduğu məlum olan sehrbaz qadın) gedirlər. Dalma Uillin gələcəyində kədər görür və Sərçəyə bir torpaq bankası verir. Deyvi Cons ancaq on ildən bir torpağa ayaq basa bilir, buna görə torpaq Sərçə üçün ən təhlükəsiz yerdir.
Sərçə Deyvi Consla yeni sövdəyə nail olur: onun ruhu əvəzinə 100 yeni ruh gətirəcəyinə söz verir. Cons razılaşır, amma Törneri gəmisində girov kimi saxlayır. Sərçə Tortuqada yeni heyət yığır, bu zaman Elizabet Suonn və içkiyə qurşanan Ceyms Norrinqtonla rastlaşır. Sərçə Elizabeti inandırır ki, əlindəki sehrli kompasla sandığı tapa biləcək və Törneri xilas edəcək. Onlar Krukes adasına yollanırlar və sandığın açarını oğurlayıb Consun gəmisindən qaçan Uilli tapırlar. Törner Consun ürəyini bıçaqlayıb atasını Consun xidmətçiliyindən qurtarmaq istəyir, amma Norrinqton ürəyi Bekketə çatdırmaqla karyerasını qaytarmaq niyyətindədir. Sərçə Deyvi Consu Krakeni çağırmamağa razı salmağa çalışır.
Consun adamları ilə döyüş zamanı Norrinqton ürəyi oğurlayır və Cons Krakeni çağırır. Krakenin hədəfində olan şəxsin Sərçə olduğunu dərk edən Elizabet onu Qara mirvarinin göyərtəsində tələyə salır: gəminin heyəti uzaqlaşarkən Sərçəni öpür və onun əlini dirəyə qandallayır. Kraken Sərçəni yeyir, gəmini və Sərçənin ruhunu Deyvi Consun şkafına çəkib aparır. Sağ qalmış heyət Tia Dalmanın evində yığışırlar. Tia Dalma Sərçəni xilas etməyin mümkün olduğunu bildirir: bunun eynisini Barbossanı həyata qaytarmaq üçün etmişdi.
Dünyanın sonunda
Qardaşlıq yığıncağında Elizabet ölmüş Kapitan Syao Feni quldur lordu kimi əvəz edir və Cek Sərçənin özünə səs verməkdən imtina etməsi nəticəsində Quldur kralı seçilir. Cek Sərçə atası Kapitan Tiqlə (Kit Riçards) qarşılaşır. Bekket və Cons ilə aparılan müzakirə zamanı Sərçə onlar tərəfindən tutulmuş Törner ilə dəyişdirilir. Filmin uzadılmış versiyasında Sərçə Bekket ilə müzakirə apararkən məlum olur ki, o, bir dəfə Qara mirvarini Bekketin komandirliyi altında üzdürüb, lakin qulları daşımaqdan imtina etdiyindən gəmini tərk edib. Kalipsonun yaratdığı su burulğanı zamanı Qara mirvari Uçan Hollandiyalı ilə döyüşməyə başlayır. Döyüş zamanı Sərçə ölümsüz olmaq üçün Consun ürəyini oğurlayır. Cons Törneri ölümcül yaralayanda Cek fikrini dəyişir, Törnerin ürəyi bıçaqlamasına şərait yaradır. Nəticədə, Deyvi Cons ölür və Törner Uçan Hollandiyalının kapitanı olur. Qara mirvari və Uçan Hollandiyalı birlikdə Bekketin gəmisini məhv edir. Filmin sonunda Barbossa Sərçəni Tortuqada tərk edərək və Syao Fenin xəritəsini özü ilə götürərək yenə Qara mirvarinin kapitanı olur. Lakin Sərçə xəritənin naviqasiya hissəsini kəsib özü ilə apara bilir və Gənclik bulağının axtarışına çıxır.
Qərib sahillərdə
Gənclik bulağını tapa bilməyən Sərçə onun adından istifadə edib heyət yığan şəxsi tapmaq üçün Londona gəlir. Təqlidçini axtararkən Qibbsi edamdan xilas edir, lakin Britaniya ordusu tərəfindən yaxalanır. Mühafizəçilər onu kral II Georqa təqdim edirlər. Sərçə burada Barbossanın artıq Britaniya donanmasına xidmət etdiyini öyrənib təəccüblənir. Sərçə onlara Gənclik bulağını tapmaqda kömək etməyi rədd edir və qaçır. Tezliklə yolu təqlidçisi ilə kəsişir: bu, onun keçmiş sevgilisi Ancelikadır (Penelopa Kruz). Ancelika onu atası Qarasaqqal (İen Makşeyn) tərəfindən idarə olunan Kraliça Annanın qisası gəmisinin göyərtəsində işləməyə məcbur edir. Qarasaqqal ona Gənclik bulağına gedən yolu göstərməyi əmr edir.
Sərçə gəmidə Qarasaqqala qarşı üsyan qaldırmaq istəyir, lakin istəyi baş tutmur, Ancelikanı pis atasından xilas edir. Təhlükəli su pəriləri ilə qarşılaşdıqdan sonra İspaniya donanması, Barbossa və Sərçə Gənclik bulağının yerini tapırlar. Ancelika ağır yaralananda Sərçə hiylə işlədərək Qarasaqqalın qızının həyatı qarşılığında canını fəda etməsinə səbəb olur, buna görə də Ancelika atasının ölümündə Sərçəni günahlandırır. Sərçə və Ancelika bir-birilərinə qarşı hislər bəslədiklərinin fərqindədirlər, lakin Sərçə Ancelikanın ondan atasının qisasını ala biləcəyindən ehtiyat edib onu kimsəsiz adada tərk edir. Eyni zamanda Qibbs normal ölçüsünə qaytarmaq ümidi ilə Qarasaqqalın kiçildilmiş gəmilər kolleksiyasından kiçildilmiş Qara mirvarini götürür. Yenə ölümsüz olmaq imkanını əldən verən Sərçə Gənclik bulağını tapan şəxs kimi özünə təskinlik verir.
Ölülər nağıl danışmır
Gənclik bulağının axtarışından artıq 5 il keçib. Cek özü üçün kiçik bir heyət yığıb, lakin Qara mirvari hələ də butulkadadır, yeni gəmisi Ölmüş qağayı heç sahili tərk etməyib, son planları isə uğursuz olub. Bunun əvəzində rəqibi Barbossa yeddi dənizin ən varlı və güclü qulduru olub.
Sərçə və heyəti San-Martendəki yeni bir bankı qarət etməyə cəhd edirlər. Qarət uğurlu olur, lakin kassanı aparan zaman bütün qızıllar yolda düşür və heyət Sərçəni tərk edir. Ümidini itirən Cek sehrli kompasını bir butulka içki ilə dəyişir. Lakin kompası buraxması ona qarşı böyük kin bəsləyən bir düşməninin oyanmasına səbəb olur: mərhəmətsiz və ölümsüz quldur ovçusu Kapitan Salazar. Çox uzun müddət öncə Cek hiylə yolu ilə Salazarı məğlub etmiş və onu heyəti ilə birlikdə Şeytan üçbucağına sürükləmişdir. Nəticədə, Salazar və heyəti ölümsüz yaşamağa məhkum olunmuşdur. Salazar qeyd edir ki, Cek gəminin göyərtəsində "kiçik quş" kimi hərəkət edirdi, "Sərçə" ləqəbi buradan gəlir. Salazarı məğlub etdikdən sonra Cek sehrli kompasını və digər xarakteristik əşyalarını əldə etmişdir.
Həbsxanaya atılan Sərçə Uill və Elizabet Törnerin oğlu Henri Törner tərəfindən ziyarət edilir. Henri Törner atasını Uçan Hollandiyalının lənətindən xilas etmək üçün Poseydonun əsasının axtarışındadır və Sərçədən kömək istəyir. Sərçə əvvəlcə tərəddüd edir, lakin Uill və Elizabet ilə keçmiş macəralarını yada salaraq razılıq verir. Növbəti gün Sərçəni gilyotin ilə edam etmək üçün meydana gətirirlər, lakin Henri və heyəti tərəfindən xilas edilir. Qadın astronom Karina da onlara qoşulur və üçü əsanın axtarışına çıxır. Barbossa Salazarı məğlub etmək üçün butulkasından Qara mirvarini çıxarır. Cek ilə Barbossanın söhbətindən məlum olur ki, Karina əslində Barbossanın qızıdır, Barbossa qızına daha yaxşı həyat vermək üçün onu balaca ikən yetimxanada tərk edib. Sərçə bu sirdən istifadə edərək Barbossaya qarşı şantaj etmək və kompası ilə 216 çəllək rom əldə etmək istəyir, amma uğursuzluğa düçar olur.
Sərçə, Henri və Karina əsanın yerini tapırlar. Salazar Sərçəni az qala öldürəcəkkən, onlar əsanı məhv edə bilirlər. Əsanın məhvi ilə Salazar və heyəti yenə ölümlü olur. Sərçə, Henri və Karina qaçırlar, lakin Barbossa həyatını fəda edərək Salazarı öldürür. Aralarındakı fərqlərə baxmayaraq Cek Barbossanın ölümünə yas tutur. Uill, Elizabet və Henri bir-birilərinə qovuşurlar, Cek Sərçə isə yenə kompasına və gəmisinə sahib olur.
Personajlar
"Qara mirvarinin lənəti" filminin ssenarisini yazarkən Ted Elliot və Terri Rossio Kapitan Cek Sərçəni Baqz Banni və Qrauço Marks üslubunda olan yan personaj olaraq düşünmüşdülər. Prodüserlər onu gənc Bert Lankaster olaraq görürdülər. Rejissor Qor Verbinski deyir: "İlk film idi və Cek filmə daha sonra daxil edilmişdi. Onun filmin digər personajları kimi filmin hekayəsində əhəmiyyətli rolu yox idi. O, öz yolu ilə gedir və digərlərinə təsir göstərirdi". Sərçə əxlaqlı və etik qulduru, Kapitan Barbossa isə onun əksi olaraq əxlaqsız qulduru təmsil edirdi. Onun əsl məqsədləri tamaçılara hələ də məlum deyildi və Sərçənin mənfi və ya müsbət personaj olması izləyicilərin yanaşmasından asılı idi. Sərçə Uill Törner ilə söhbətlərindən birində ona quldurların da yaxşı adam ola biləcəyini (Uillin atası kimi) deyir.
"Qara mirvarinin lənəti" filminin uğurundan sonra istehsalçılar ikinci filmin istehsalında çətinliklər yaşadılar. Verbinski deyir: "Sən sadəcə Cek Sərçə filmi istəmirsən. Bu, sarımsaqlı süd kokteyli içmək kimi bir şeydir. O, ədviyyatdır və çoxlu vicdanlı insana ehtiyacınız var…". "Ölünün sandığı" trilogiyanın süjet xəttini hərəkətləndirmək üçün yazılsa da, Sərçə Deyvi Cons tərəfindən təqib edildiyindən onun psixoloji vəziyyəti getdikcə gərginləşirdi və yazıçılar onun həm dənizdə, həm quruda təhlükədə olduğunu göstərmək üçün kannibalizm səhnəsini hazırladılar. Sərçənin Elizabet Suonna qarşı olan marağı onu çətinliyə salır və Sərçə bu film boyunca özünə buna görə özünə haqq qazandırmağa çalışır.
"Dünyanın sonunda" filmində Sərçə Deyvi Consun şkafında yaşadığı tənhalığa görə yavaş-yavaş ağlını itirməyə və ölümsüzlüyü arzulamağa başlayır. İkinci filmdəki düzgün şəxsiyyətinin onun ölümünə səbəb olmasından sonra Sərçə düzgün adam olmaq üçün tələb olunanları sorğulamağa başlayır. Bunu filmin ilk səhnəsindən görmək olar: Cekin davranışları getdikcə dəyişkən hal alır, hallüsinasiyaları şiddətlənir, sürgündə tənha olmasına baxmayaraq gəminin göyərtəsində onlarla "Cek Sərçə" görməyə başlayır. Lakin sonda iki "Cek Sərçə" qalır və onlar hansı yolu izləməli olduqları barədə mübahisə edirlər: ölümlülüyü yoxsa ölümsüzlüyü. Son hallüsinasiyada Cek özünü Uçan Hollandiyalıda həbs edildiyini görür və dürüst tərəfi qalib gəlir (çox güman ki, həbsxanada beynini itirən və onu axtaran dəniz bədheybəti bənzəri "gələcəyi" xoşuna gəlmədiyindən). "Dünyanın sonunda" filminin sonunda Sərçə Gənclik bulağının axtarışına çıxır (ikinci filmin ilkin konsepsiyası). Rossio 2007-ci ildə 4-cü filmin çəkilməsinin mümkün olduğunu, prodüser Cerri Brukhaymer isə marağının olduğunu bildirmişdi. Qor Verbinski də 4-cü filmin çəkilməsini çox arzulamışdı: "İlk filmdən bəri ortaya qoyulan bütün hekayə öz həllinə qovuşub. Əgər növbəti "Karib dənizinin quldurları" filmi çəkilsə, mən bütün diqqətimi Kapitan Cek Sərçənin macəralarının üzərinə yönəldəcəm".
Taxtanəkəran
Taxtanəkəran — Azərbaycan Respublikasının Astara rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Adın mənşəyi və tarixi
Toponim taxta komponenti və kəran isə talışca "kənd", "evlər" sözlərindən ibarətdir (Taxtalı evlər kəndi).
Cek Sərçə
Conni Depp
Ailə filmində çəkilmək istəyən Conni Depp Walt Disney studiyasının "Karib dənizinin quldurları" filmini çəkmək istədiyini eşitdikdən sonra 2001-ci ildə studiyaya yollandı. Depp keçmiş Hollivud janrının yenidən dirçəlməsinin mümkünlüyündən həyəcanlanmışdı və ssenarinin onun gözləntilərinu qarşıladığını gördü: "Qara mirvari"nin heyəti xəzinə axtarışında deyil, sadəcə onlara bulaşmış lənəti aradan qaldırmaq istəyindədir və ənənəvi üsyan artıq baş vermişdir. Depp rola 10 iyun 2002-ci ildə seçildi. Disney-in uşaqlarla bağlı reputasiyasına baxmayaraq prodüser Cerri Brükhaymer Deppin filmə yeniyetmə və yetkin izləyiciləri çəkmək üçün lazımı formanı verəcəyini düşünürdü.
Depp ssenari ilə ilk dəfə tanış olanda personajın çox zəif işlənməsindən təəccübləndi. O, XVIII əsr quldurlarını araşdırdı, müasir rok ulduzları ilə oxşarlığı gördü və performansını Kit Riçards əsasında modelləşdirməyə qərar verdi. Riçards daha sonra "Dünyanın sonunda" və "Qərib sahillərdə" filmlərində Cekin atası Kapitan Tiq kimi görünmüşdür. Verbinski və Brükhaymer Deppə qismən inanırdılar, çünki Orlando Blum ənənəvi Errol Flinn tipli personajı canlandıracaqdı. Depp filmin ən son səhnəsində işlətdiyi "İndi isə mənə o üfüqü gətirin" cümləsini özü fikirləşmişdi və filmin ssenaristi bu cümləni filmdə ən sevdiyi cümlə adlandırmışdı. Disney idarəçiləri əvvəlcə Deppin performansından çaşqın qalmışdılar, personajın gey və ya sərxoş olduğunu sorğulayırdılar. Filmin montaj edilməmiş səhnələrini izləyən Disney CEO-su Maykl Aysner Deppin filmi məhv etdiyini düşünmüşdü. Depp Disney-in idarəçilərinə cavab olaraq bildirdi ki, onlar ya onun seçimlərinə güvənməyi bacarmalıdırlar, ya da onun getməsinə icazə verməlidirlər. Bir çox şəxs Deppin filmə seçilməsinin yanlış olduğunu düşünürdü, çünki o, ənənəvi studiya sistemi ilə işləməyən öyrəşilməmiş aktyor idi.
Lakin Deppin performansı tənqidçilərin müsbət rəyləri ilə qarşılandı. Alan Morrison bu haqda: "Həddindən artıq möhtəşəm… Fiziki dəqiqlik və söz çatdırma baxımından bu, komediya performansında master səviyyədir". Rocer Ebert personajı yazıldığı kimi deyil, öz tərzi ilə canlandırdığı üçün Deppi alqışladı və Deppin performansını "hər atomunda orijinal" adlandırdı: "Hansısa başqa bir filmdə ona axşar bir quldur və ya insan olmayıb… Onun davranışları bütün ömrü boyu məşq etdiyini göstərir". Depp performansına görə ABŞ Kinoaktyorlar Gildiyasının mükafatına layiq görüldü, eləcə də, Qızıl Qlobus və Ən yaxşı kişi roluna görə Oskar mükafatına namizəd göstərildi. Film School Rejects bloqu filmin Deppi film ulduzundan çox, personaj aktyoruna çevirdiyini bildirdilər.
Deppin "Ölünün sandığı" filmində qayıdışı onun ilk ilk sikveli idi. Dru Makuini yazır: "Xatırlayırsız, Han Solonu "Ulduz müharibələri"ndə ilk dəfə görəndə o, necə möhtəşəm görünürdü? Bəs xatırlayırsız, "İmperiya" çıxanda o daha da necə möhtəşəm görünürdü? Bu, belə bir sıçrayış idi". "Ölünün sandığı" filmindəki performansına görə Depp MTV Film Mükafatını və Yeniyetmə Seçimi Mükafatını qazandı, eləcə də, İmperiya və Qızıl Qlobus mükafatlarına namizəd göstərildi. "Dünyanın sonunda" filmindəki performansına görə isə Ən yaxşı gülməli performansa görə MTV Film Mükafatını, eləcə də, Xalq Seçimi, Uşaqların Seçimi və Yeniyetmə Seçimi mükafatlarını əldə etdi. Depp növbəti filmlərdə də rolunu canlandırmaq üçün müqavilə imzalamışdır.
Makyaj və kostyumlar
thumb|Cek Sərçənin görünüşü üçün təklif olunan ilkin konsepsiya. Quldur estetikasına rok-n-roll üslubunda yanaşan Depp personajı üçün dredlok peruku geyinir. Bundan əlavə, qırmızı bandannadan və saçına taxmaq üçün müxtəlif əşyalardan istifadə edir (Depp Kit Riçardsın səyahətləri zamanı suvenir toplama vərdişindən təsirlənmişdi). Sərçənin dekorasiyasına "səkkizlik parçası" da daxildir. Sərçə gözlərinin ətrafına kayal sürtür, Depp bunu səfillər haqqında öyrəndikdən sonra istifadə etmək qərarına gəlib və onları quldurlarla müqayisə edib. O, günəş eynəyi rolunu oynayan kontakt linzalardan istifadə edir. Sərçənin bir neçə qızıl dişi var, bunlardan ikisi Deppə məxsusdur, halbuki onlar çəkilişlər zamanı çənəyə taxılıb. "Qara mirvarinin lənəti" filminin çəkilişləri bitdikdən sonra Depp onları çıxarmağı unutmuş və sikvel filmlərində də o dişlərlə görünmüşdür. Deppin performansının bütün aspektləri kimi Disney Deppin dişləri haqqında da narahatçılıq keçirmişdir. Sərçə öz keçi saqqalını ikihörüklü şəkildə saxlayır. Əvvəlcə onlar üçün məftildən istifadə olunurdu, lakin Deppin çox hərəkət etdiyi səhnələrdə onu hörükləri sabit qaldığından bundan imtina edildi. Sərçənin bədənində bir neçə döymə var. Sağ qoluna Katler Bekket tərəfindən quldur damğası vurulub, altında isə sərçə döyməsi var.
Depp personajın görünüşü üçün personaj dizayneri Penni Rozla işləmişdir. O, personajını filmdə unikal göstərmək üçün dəridən hazırlanmış trikorn geyinmək qərarına gəlmişdir (belə ki, filmdə başqa bir personaj dəri papaq taxmır). "Ölünün sandığı" filmindəki bir səhnədə papağın suda üzməsini göstərmək üçün onun kauçuk versiyasından istifadə olunmuşdur. Eyni kostyumu geyinmək Deppin xoşuna gəlmişdir və bütün seriya boyunca bir yüngül ipək tviddən hazırlanmış don geyinmişdir. Çimərlik səhnələri üçün isə çəkmələri dabansız və ya topuqsuz geyməyə razı salınmışdı. Rəsmi xəbərə görə "Qara mirvarinin lənəti" filmindən olan kostyumların heç biri salamat qalmamışdır, bu isə daha dözümlü kətan köynəklər yaratmaq imkanı yaratmışdır. Lakin onlardan biri hələ də İngiltərənin Vuster şəhərində bir sərgidə sərgilənmişdir. Roz üçün ən böyük çətinlik Sərçənin kəmərini düzəldənləri Türkiyədə tapmaq idi. Sərçə sikvel filmlərində əlavə kəmər geyinir, çünki Depp orijinal parça ilə uyğunlaşmayan yeni toqqanı bəyənmişdi.
Sərçənin silahları orijinal olaraq XVIII əsrə aiddir: qılıncları 1740-cı illərə, tapançaları 1760-cı illərə aiddir. Hər ikisi də Londonda istehsal olunub. Depp çəkilişlər zamanı iki tapançadan istifadə edirdi, bunlardan biri rezindən idi. Hər ikisi ilk filmin istehsalından sonra salamat qalmışdır. Sərçənin sehrli kompası sikvel filmlərində də görünmüşdür. Qor Verbinski kompasın diskinə qırmızı ox əlavə etmişdir. Kompas özünü normal kompas kimi aparmadığından, onu "çaşdırmaq" üçün maqnitdən istifadə olunmuşdur. Sərçə 4 üzük geyinir, bunlardan ikisi Deppə məxsusdur. Depp yaşıl üzüyü 1989-cu ildə almışdır. Qızıl üzük isə Deppin heyətə verdiyi 2400 illik üzüyün təqlidi idi, belə ki, orijinal üzük daha sonra oğurlanmışdı. Qalan iki üzük isə Sərçənin keçmişinə işıq saçırdı: qızıl-qara üzüyü Sərçə başdan çıxardığı bir ispan qadınından oğurlamışdı, yaşıl əjdaha üzüyünü isə onun Uzaq Şərqdəki macəraları ilə bağlıdır. Deppin əlavə ideyaları arasında ayaq barmaqlarından hazırlanmış həmail (çünki Peleqosto adasında onu yeməyə hazırlaşırdılar) və Deppin dostlarından birinə məxsus olan əsaya əsaslanan əsa var idi.
Red Hot Chili Peppers
Red Hot Chili Peppers — alternativ rok, fank-rok, rap-rok stillərində oxuyan ABŞ rok qrupu.
Cek Sərçə
Makyaj və kostyumlar
Seriyanın gedişatı zamanı Sərçə bəzi fiziki dəyişikliklərə məruz qaldı. "Qara mirvarinin lənəti" filmində Sərçə Barbossa ilə döyüşmək üçün özünü lənətlədi. Qara mirvari gəmisinin heyətində oynayan digər bütün aktyorlar kimi Depp də animasiyaçılara istinad olsun deyə kostyumda xüsusilə şəkildə çəkilmişdir. Daha sonra isə onun skelet kimi şəkilmiş səhnələri yenə, amma bu dəfə onsuz çəkilmişdir. Depp səhnəni hərəkət yaxalama mərhələsində yenə təkrarladı. "Dünyanın sonunda" filmində Sərçə özünü Deyvi Consun heyətinin üzvü kimi divara bağlanmış və bığayaqlılarla örtülmüş şəkildə təsəvvür edir. Verbinski bu dizaynın Sərçənin fərqli görünüşünü saxladığını müşahidə etmiş və onu 100 yaşından çox kimi təsvir edən ilkin dizaynlardan imtina etmişdir.
Red Hot Chili Peppers
Tarixi
Qrup 1983-cü ildə 4 yaxın dost tərəfindən təşkil olunub. Qrupun təşkilatçıları olan 4 yaxın dostun hər biri Fairfax High School ali məktəbində tanış olmuşdular. Hillel Slovak, Entoni Kidis, Fli və Cek Ayrons birlikdə yığışaraq Rhythm Lounge-da olacaq çıxışlarına hazırlaşırdılar. Onlar burda yalnız "Out in L.A." adlı mahnılarını ifa etdilər və bu mahnı onların sonraki canlı konsertlərində açılış mahnısı kimi istifadə olunurdu.
Cek Sərçə
Şəxsiyyət
Ssenaristlər Ted Ellison və Terri Rossioya görə Sərçə məqsədlərinə çatmaq üçün hiylələrdən və ağlından istifadə edən kələkbazdır, mübahisələri zorakılıqla yox, danışıqla başa çatdırmağa üstünlük verir. O, bir az sərxoş kimi gəzir, sözləri dolaşıq tələffüz edərək danışır, tez-tez əl hərəkətlərindən istifadə edir. Sərçə gözüaçıq, öz xeyrini yaxşı bilən və eksentrikdir. Krallığa məxsus Interceptor gəmisini oğurlamaqla Norrinqton və heyətini axmaq yerinə qoyur, leytenant Qrovsun bu etirafı etməsinə səbəb olur: "Bu, mənim gördüyüm ən yaxşı quldurdur". Norrinqton daha əvvəl "Sən, şübhəsiz, eşitdiyim ən pis quldursan" desə də, o da leytenantın bu tərifi ilə razılaşır: "Elə görünür". Üçüncü filmdə Sərçə Bekketin gəmisini çətin vəziyyətə salanda və qaçanda leytenant Qrovs ondan soruşur: "Sizcə, o bütün bunları qabaqcadan planlaşdırır yoxsa axarına buraxır?".
Red Hot Chili Peppers
Tarixi
Hillel Slovak 1988-ci ildə vəfat edir. Onun ölümündən sonra Cek Ayrons qrupu tərk edir. Sonradan o, Pearl Jam qrupuna üzv olur. Entoni və Fli qrupun fəaliyyətini davam etdirmək qərarına gəlir və qrup üçün yeni üzvlər axtarırlar. Qrupa 18 yaşlı və çox istedadlı gitarist Con Fruşante və təcrübəli zərbçi Çad Smit qoşulurlar. Və bundan sonra qrup böyük şöhrət qazanır.
Cek Sərçə
Şəxsiyyət
Bacarıqlı qılınc ustası olmasına baxmayaraq Sərçə döyüş zamanı ağlından istifadə etməyə üstünlük verir, ətrafındakı şəraitdən istifadə edərək vəziyyəti öz lehinə çevirir. Sərçə bunu belə əsaslandırır: "Danışa bilirsənsə, niyə dalaşasan?". O, qeyri-zoraki taktikalardan istifadə edərək düşmənlərini bir-birinə salır. Sərçə əvvəlcə danışıq tələb edir, düşmənlərindən onların ölümsaçan yanaşmalarını uzaqlaşdırır, onları daha böyük rəsmi görməyə sövq edir. O, tez-tez düşmənlərinin başını qarışdırmaq üçün qarışıq söz oyunlarından və sözlərdən istifadə edir. Deyilənə görə, məhz bu pasifizmi Barbossa və gəmi heyətinin ona qarşı üsyan qaldırmasının əsas səbəbi olub.
Red Hot Chili Peppers
Tarixi
1992-ci ildə Con Fruşante qrupu tərk edir, buna səbəb kimi o, qrupun artıq çox populyar olmasını göstərir. Ağır vəziyyətdə olan qrup bir il ərzində bir neçə istedadlı, lakin qrupun stilinə uymayan gitaraçı cəlb edir. Axtarışlardan sonra dəstəyə Deyv Navarro çağırılır və onunla 1995-ci ildə One Hot Minute albomu yazılır. Albom fanat və kritiklər tərəfindən müsbət qarşılansa da, maliyyə cəhətdən uğursuz olmuşdur.
Cek Sərçə
Şəxsiyyət
Personaj yaradıldığı və ya ən azından öz reputasiyasına töhfə verdiyi kimi təsvir olunmuşdur. Qibbs Uillə Sərçənin kimsəsiz adadan qaçmaq üçün özünü iplə iki dəniz tısbağasına bağladığını danışanda, Sərçə ipi öz saçlarından hazırladığını da hekayəyə əlavə edir. Əslində isə adadan rom alverçilərinin köməyi ilə qaça bilmişdi. "Pirates of the Caribbean: The Legend of Jack Sparrow" video oyunu bu cür nağıllara əsaslanır. Buna onun Nassaunu bir atəş belə açmadan talan etməsi hekayəsi də daxildir. Depp quldurlar üçün şöhrət daha vacib olduğu üçün onları rok ulduzlarına bənzətmişdir. Sərçə insanların ona "Kapitan" kimi müraciət etməsini israrla istəyir və tez-tez bu məşhur vəda cümləsindən istifadə edir: "Bu günü Kapitan Cek Sərçəni az qala yaxalaya bildiyiniz gün kimi xatırlayacaqsınız!". Norrinqton onu eşitdiyi ən pis quldur adlandıranda Sərçə cavab verir: "Amma ki, eşitmisən". "Qara mirvarinin lənəti" filminin kəsilmiş səhnəsində Sərçə "ölümsüz Kapitan Cek Sərçə" olmaq barədə fikirləşir. "Dünyanın sonunda" filmində də Sərçə ölümsüzlüklə maraqlanır, amma atası Kapitan Tiq bunun dəhşətli lənət ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edir. Ost-İnd Ticarət Şirkəti quldurları məhv edəndə Sərçə "sonuncu quldur Kapitan Sərçə Cek" olmağı xəyal edir.