cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aşıq Məhəmməd Rzayev
Həyatı
1920-1928-ci illərdə Qazax rayonunun Çaylı kəndində yaşamışdır. 1928-ci ildən ömrünün axırına qədər Tovuz rayonunda yaşamışdır.
Aşıq Məhəmməd Rzayev 1903-cü ildən 1910-cu ilə kimi aşıqlığı qardaşı aşıq Əsəddən öyrənib. Misilsiz havaşünas kimi tanınıb.
O, qoşma, gəraylı, təcnis, müxəmməs və digər şeir janrlarında yazıb-yaradıb. Aşıq Məhəmməd bir çox aşıqların kamil sənətkar kimi yetişməsində əlindən gələni əsirgəməyib.
1968-ci ildə vəfat edib.
Creed (film, 2015)
Creed Amerikan idman,dram filmidir. Aron Kovinqton və Rian Kooqler birlikdə yazdığı,həmçinin co-stars tərəfindən hazırlanan Rocky Balboa filminin yeddinci seriyasıdır.Filimdə Maykl B. Cordan ,Tessa Tomson, Filisiya Raşad ,Tonny Bellev,Silvestr Stallone kimi aktyorlar rol alıb.Filmin çəkilişlərinə İngiltərənin ,Liverpul şəhərində başlandı ardınca,Rockynin vətəni olan Filadelfiyana da davam etdi.Filmin premyerası Rocky filminin premyerasının 40 ci il dönümündə 25 noyabr 2015-ci  tarixinə təyin olundu.
Mövzusu
Adonis Consn Creed, Apollo Creedin nigahdan kənar dünyaya gələn oğludur.Anası ona hamiləykən atsının və bir neçə il sonra ansının dünyasını dəyişməs səəbbində 13 il uşaqlar evində yaşayır.Bundan sonra 1998-ci ildə Apollo Creedin həyat yoldaşı-Meri Anna Onun ziyarətinə gəlir və onu öz hmiayəsinə götürür.17 il peşəkar boksçu olmağa xəyalı quran Creed işlədiyi firmada vəzifəsinin yüksəlməsinə baxmayaraq istefa edir.Bundan sonra atasının dostu və rəqibi Rocky Balbao ilə görüşmək və onu məşq etdirməsi ümidi ilə Filadelfiyaya gedir.Balbao yaşının artıq olduğu üçün onu məşq etdirməkdən əvvəl imtina etsədə sonradan bu fikrindən daşınır və onun məşqçisi olur.
Cümə məscidi (Mərənd)
Mərənd Cümə Məscidi – Güney Azərbaycanın Mərənd şəhərində yerləşən və əsası XII əsrdə qoyulmuş məscid kompleksi. Kompleksin özəyini təşkil edən Mərənd məqsurəsində XIV əsrdə Elxani hakimi Əbu Səid Bahadır xanın sifarişi ilə böyük yenidən qurulma işləri aparıldığından abidə həm də Əbu Səid Camisi adıyla tanınmışdır.
Uzunsov biçimli planından Mərənd cümə məscidinin bir neçə mərhələdə tikildiyi aydın görünür. Məscidin böyük sahəli ibadət salonu dayaq-günbəz konstruktiv sistemi üzrə tikilmişdir. Bu sütunlu salonun içərisində səlcuq məqsurəsi daha qabarıq gözə dəyir. Mərənd məqsurəsi, mehrab olan üzü bütöv, qalan üç üzünün hər birində iki sivri açırım olan günbəzli salondur (8,0 x 8,0). Sonralar üç yandan ona artırılan günbəzaltı məkanlar məscidin ümumi planına trapesvari biçim vermişdir.
Mərənd cümə məscidinin məqsurəsinin tikinti kitabəsi qalmamışdır. Buna baxmayaraq plan-məkan quruluşuna görə mütəxəssislər onu XII əsrin ortalarının əsəri hesab edirlər. Bu abidə XIV əsrdə Elxani hakimi Əbu Səid Bahadır xanın dövründə genişləndirilmiş və onun interyeri yenidən bəzədilmişdir. Həmin çağda Səlcuq məqsurəsinin mehrabı yapma gəc bəzəyi ilə tamamilə yenidən qurulmuşdur. Nizam Bəndgir Təbrizinin hicri 731 – ci ildə (miladi 1330 – 1331) yaratdığı mehrab kompozisiyası (eni 2,70 m, hündürlüyü 4,60 m) Mərənd cümə məscidini məşhurlaşdıran nadir gəctəraşlıq əsəridir.
Mərənd məqsurəsinin günbəzini üç yandan dövrələyən günbəzlər alçaq olub kərpicdən hörülmüşdür. Məqsurənin öz günbəzi isə tamamilə uçulmuş və indi onun salonu atma tirlərlə örtülüdür. Məqsurə cümə məscidinin özəyi, eləcə də kompozisiya və ideya mərkəzi olduğundan ilk halda onun günbəzi məscidin yayğın tutumu üzərində yüksəlirmiş.
Smirnenski burnu
thumb|Cənubi Şetland adalarında İngilis boğazının yerləşməsi. thumb|Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
Smirnenski burnu (, ‘Nos Smirnenski’ \'nos 'smir-nen-ski\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən şərqdə yerləşən buzlaqlardan azad olan burundur. Burun Nelson boğazından 1.1 km aralıda, Qarinya buxtasından şiaml-qərbdə yerləşmişdir.
Burun Perelik burnundan 1.2 km şimal-qərbdə, Batuliya burnundan 4.4 km şimal-qərbdə, Treklyano burnundan 1.42 km şərqdə, Uqarçin burnundan 4.7 km şərqdə, Nevell burnundan isə 8.11 km cənub-şərqdə yerləşmişdir.
Burun Bolqarıstanlı yazıçı Xristo Smirnenskinin (1898–1923) adını daşıyır.
Yerləşməsi
Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.
Mədə xərçəngi
Mədə xərçəngi — mədənin selikli qişasının epitel hüceyrələrində əmələ gələn bədxassəli şişdir. Əvvəl ümumi zəiflik, iştahın azalması, arıqlama, anemiya, psixi depressiya meydana çıxır. Ağrı sindromu şişin mədənin pilorik və kardial hissəsinə yayıldıqdan sonra əmələ gəlir. Mədə dibinin xərçəngi də uzun müddət simptomsuz gedə bilər. İlk şikayətlər enterokardia tipli agrılar olur. Proses diafraqma və plevraa keçdikdə təkrarlanır. Daha sonra mədə xərçəngi üçün xarakter olan gecikmiş.
Yaranma səbəbləri
Hal-hazırda mədə xərçənginin yaranma səbəbi tam aydın deyil. Lakin müasir inkişaf nəzəriyyəsi mədənin selikli qişasının Helicobakter Pylori infeksiyalarının mühüm rolu olduğu qənaətindədir. Risk faktorları kimi xroniki qastrit, mədədə cərrahi əməliyyatın aparılması, vitamin B12 çatışmazlığı anemiyası, genetik meyillilik göstərilir. Mədədə adenomanın inkişafı, xroniki qastritin nəticəsi olaraq mədənin selikli qişasının atrofiyaya məruz qalması və mədənin xroniki xorası, mədə xərçənginin yüksək risk faktoru hesab olunur.
Əlamətləri
Mədə xərçənginin ilkin inkişaf mərhələsi adətən əlamətsiz olur. Çünki toxumalar o zaman ciddi xarakterli zədə almır və bu səbəbdən xəstə onun varlığından xəbəri olmur. Şikayətlər və xəstəlik əlamətləri adətən mədə xərçəngi ikinci və üçüncü mərhələlərdə olduqda başlayır. Mədə xərçəngi inkişaf etdikcə əlamətlər var ki, özünü büruzə verir. Mədə nahiyəsində intensivliyi və güclü olmayan ağrılar peyda olur. Az miqdarda qida qəbulundan sonra mədədə ağırlıq hissləri yaranır. Mədənin gec boşalması halları narahat edir. İştaha pozulur, xəstə arıqlayır, öyümə və qusma halları getdikcə intensivləşir. Mədə xərçəngi inkişaf etdikcə xəstəlik əlamətləri də artır. Xərçəng üçüncü mərhələyə keçdikdə mədə divarını tam olaraq zədələyir və yayılmağa başlayır. Şiş damarları zədələdikdən sonra mədədə qanaxmalar ola bilir. Nəticədə qan azlığı (anemiya) yaranır, iştaha düşür, ümumi zəiflik inkişaf edir. Əlbəttə bu əlamətlər mütləq xərçəng xəstəliklərində olmur, bu səbəbdən tam müayinə olunmamış xərçəng şişi barədə düşünmək lazım deyil. Yalnız tam müayinə metodları tətbiq olunandan sonra, biopsiya daxil olmaqla diaqnoz ya təsdiqlənir, yada ki, inkar edilir və faktla bağlı müalicə tətbiq olunur.
Diaqnoz
Mədə xərçənginin diaqnozunun yeganə təsdiqedici faktoru, şişin histoloji müayinəsidir. Əlavə müayinə üsulları ilə xəstəliyin xarakteri, həcmi və lokalizə sahəsi öyrənilir ki, müalicə tədbiri dəyərləndirilsin. Həmçinin mədə xərçəngində informatik məna daşıyan, qanın biokimyəvi və klinik analizlərinin olunması vacibdir. Müalicəni gecikdirmək və yaxud tam məlumatı əldə etməyincə tələsdirmək olmaz! Əgər xəstəni narahat edən məqamlar varsa, hələlik simptomatik müalicə metodlarından istifadə olunur.
Mədə xərçənginin müalicəsi
Müalicə mədə xərçənginin hansı mərhələdə olmasından, şişin həcmindən, əhatə etdiyi sahədən, digər orqanlara nüfuz etməsindən, həmçinin xərçəng hüceyrələrin limfa düyünlərinə yayılmasından və nəhayət geniş metastaz verməsindən asılıdır. Mədə xərçəngi zamanı hazırda üç əsas müalicə metodu tətbiq edilir. 1. Cərrahi yolla şişin götürülməsi. 2. kimyaterapiya. 3. Şüa terapiyası. Çox hallarda kombinasiya edilmiş müalicə üsulları tətbiq edilir. Müalicə üsulunu həkim onkoloq təyin edir və taktiki cəhətdən münasib müalicə planı tərtib edir. Plan üzrə hərəkət edərək addım-addım prosesin necə getdiyini izləyir. Çünki mədə xərçənginin müalicəsi zamanı plandan kənar situasiyalar var ki, yarana bilir. O zaman müalicə prinsipini pozmamaq şərti ilə əlavə müdaxilələr etmək lazım gəlir. Göründüyü kimi xərçəng xəstəsini müalicə etmək olduqca çətindir. Həkim xəstəni tam nəzarətdə saxlamaq üçün böyük əmək sərf etməklə yanaşı psixoloji gərginlik yaşayır. Əlbəttə ki, sonuncu ştrix əsl həkim ürəyi olan insanlara aiddir.
Müalicənin vacib şərtlərindən biri də xəstənin xəstəliyinə görə sarsıntı keçirtməsinin qarşısını almaqdır. Əgər xəstə sarsıntı yaşayır və stress keçirdirsə onun beyni orqanizm üçün çox vacib maddələrin sürətlə sərfinə səbəb olur. Nəticədə sürətlə zəifləyən xəstənin immun sistemi zəifləyir və orqanizmdə gedən maddələr mübadiləsi ləngiyir və yaxud tamamilə pozulur. Belə vəziyyətdə müalicəni adekvat aparmaq dəfələrlə çətinləşir. Məhz belə vəziyyətə düşən xəstənin orqanizmini sonradan aktivləşdirmək çətin olur və xəstə tükənir.
Profilaktika
Mədə xərçənginin profilaktikasında xərçəngönü xəstəlikləri xüsusəndə sekretor çatışmazlıqlarla gedən xroniki və atrofik qastriti vaxtında müalicə etmək lazimdır. Belə xəstələr ildə 2 dəfə qastroskopik müayinədən keçməlidir. Düzgün qidalanma rejimi olmalı, siqaret və alkoqoldan imtina etmelidir. Mədədə polip olduqda onlar cərrahi yolla çıxarılır. Mədənin kallyoz xorası olan xəstələrə xüsusi müşahidə tələb olunur. Əgər çapıqlaşma prossesi getmirsə belə xəstələr mütləq cərrahi yolla müalicə olunmalıdır.
Ayaqsız kərtənkələ
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Leqat (Qədim Roma)
Leqat (legatus, legare nümayəndə, təyin etmək mənasını verir) — Qədim Romada digər hökumdarlara və xalqlara göndərilən dövlət nümayəndəsi, elçi və ya səfir.
Quaş
thumb|200px|Məktəbli quaşı
FNSS ACV-15
ACV-300 — həm zirehli döyüş maşını, həm də zirehli transportyor olaraq istifadə edilməsi məqsədilə Türkiyənin müdafiə sənayesi şirkəti olan FNSS tərəfindən hazırlanan tırtıllı zirehli döyüş maşını ailəsi. ACV adını Azərbaycan dilindəki “Zirehli Müharibə Maşını” (ZMM) sözünün ingilis dilindəki “Armored Combat Vehicle” qarşılığının  qısaltmasından götürmüşdür. ACV-300, hazırlanarkən ABŞ istehsalı olan Təkmilləşdirilmiş Piyada Döyüş Maşını əsas götürülmüşdür. Texnika hal-hazırda Türkiyə, Malayziya və Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinin silahlı qüvvələrində xidmət edir. Əməliyyat mənzili 490 km, maksimum sürəti 65 km/s təşkil edir.
Quaş
Quaş (Sulu boya) — daha çox sıx və tutqun yapışqanlı, suda həll olunan rəngli boya növüdür.
Quaş termini əvvəlcə Fransada XVIII əsrdə yarandı, ancaq bu rəngin yaradılması texnikası çox-çox əvvəllər — orta əsrlərlərə Avropada istifadə olunurdu. Orta əsrlərlərə kitab miniatürləri artıq adi akvarellə kombinasiyada sulu boyayla yerinə yetirilirdi. İntibah dövrünün rəssamları eskizlər, kartonlar və başqa hazırlıq işlərləri üçün, həmçinin portret miniatürləri üçün sulu boyanın texnikasını tətbiq edirdilər. Sulu boyanın texnikasının çiçəklənməsi XIX əsrin sonu — XX başlanğıcına təsadüf edir. Rusiyada rəssamlar birliyinin "İncəsənət Dünyası" quaşın (sulu boyanın) dekorativ keyfiyyətlərindən istifadə edərək böyük sənət əsərləri yaratdılar.
FNSS ACV-15
Tarixi
FNSS şirkəti Quru Qoşunları Komandanlığının əməliyyat ehtiyaclarını ödəmək üçün AIFV texnikasını əsas götürərək ACV-300 modelini hazırlamışdır. İlk sınaq vasitəsi 1992-ci ildə hazırlanmışdır. Baza modeli olaraq götürülmüş AIFV texnikasının üstündə 25 mm-lik top və 7.62 mm-lik cütləşdirilmiş pulemyotla təchiz edilmiş bir adamlıq qüllə mövcuddur.
Quaş
Quaş tipli rənglər ağ boyaqlara (ruşullara) rəngli piqmentlərin və yapışqanların əlavə edilməsiylə hazırlanır. Ağ rəngli sulu boya ilə (ruşulların) rəng qatışığından alınan quaşa tutqun rəng zərifliyi (lətifliyi) verir, amma boyadan istifadə zamanı onun qurudulması vaxtı bir qədər vaxt aparır ki, rəsm çəkmə prosesində hər bir rəssam bunu nəzərə almalıdır. Quaş tipli boyaların köməyi ilə tünd tonları işıqlı tonlarla əvəz etmək daha asan olur. Sulu boya işlənmiş (çəkilmiş) rəsm və ya təsvir rütubətli yerdə saxlanılan zaman daha daha tez rənglərin tonu dəyişir. Həmçinin quaşın istifadəsi zamanı ondan tünd rəng almaq üçün qalın qat çəkilərsə bir müddət sonra və yaxud da rəsmin istifadəsi zamanı müxtəif çatların əmələ gəlmə ehtimalı çoxalır.
FNSS ACV-15
Tarixi
FNSS Müdafiə Sənayesi tərəfindən yeni nəsil istehsal olunan ACV-lərə magistral yolda hərəkət etməsini asanlaşdıran rezin təkərlər quraşdırılmışdır. Bu yolla, nəqliyyat vasitəsinin mənzili artırılmış və daha yüksək yüklənmə və yedəkləmə qabiliyyətinə nail olunmuşdur. Bu vasitə tamamilə amfibiya maşın ola bilər. Avtomobilin standart avadanlıqlarına gecə görmə sistemi, NBC (nüvə, bioloji və kimyəvi) mühafizə sistemi və tüstü qumbaraatanı daxildir.
Quaş
Quaşla yalnız kağız üzərində deyil, həm də astarlanmış (yuyulub aparılmayan) qalın kətan üzərində, həmçinin parça, karton, faner üzərində işləməmək olar. Sulu boya dekorasiya rəsmində, müxtəlif eskizlərin işlənməsi vaxtı geniş tətbiq edilir. Ondan rəngli eskizlərin işlənməsi zamanı çox tez-tez istifadə edirlər. Quaşla işləmək rəsm işində rahatdır və eyni zamanda əhəmiyyətlidir, çünki iş prosesində düzəliş etmək üçün imkan vardır.
Dekorativ işlər və tamaşaların rəsmləşdirilməsi üçün işıq əks etdirən quaş (sulu boyalı rənglər) buraxılır. Bu rənglər ultrabənövşəyi və görülən bənövşəyi, göy və yaşıl şüalar təsiri altında işıq vermək qabiliyyətinə malikdir. Fluoressensiya quaşları şüalanma vaxtı öz parlaqlığını gücləndirməyə xüsusiyyətə malikdir və bu səbəbdəndə qaranlıqda dekorasiya effektləri yaratmaq üçün istifadə olunur.
FNSS ACV-15
Tarixi
Türk Ordusunun inventarında 2249 ədəd, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində 136 ədəd bu maşından mövcuddur. Malayziya Ordusu 2000-ci ildə fərqli modellərdə 211 ədəd ACV-300 sifariş vermiş və hamısı təslim edilmişdir.
FNSS və digər türk şirkəti olan DRB-Hicom Defence Technologies (Deftech) Malayziya üçün istehsal olunan AIFV avtomobilləri üçün əməkdaşlıq etmişdirlər. Malayziyaya məxsus ACV-300 avtomobillərinə Adnan ləqəbi verilmişdir. Bu ad İkinci Dünya Müharibəsi zamanı Sinqapur cəbhəsində vuruşan malayziyalı kapitan Adnan bin Saididən götürülmüşdür.
ACV-300 avtomobillərində müştərinin tələblərinə uyğun olaraq bir çox fərqli qüllə sistemi quraşdırıla bilər. Bundan əlavə, nəqliyyat vasitəsinin içərisindəki piyadaların xaricdəki hədəflərə atəş aça bilməsi üçün nəqliyyat vasitəsinin hər iki tərəfində kiçik döyüş pəncərələri də açıla bilər.
Adnan nəqliyyat vasitələrində RVH TacNav model GPS, LWD Avimo lazer xəbərdarlıq sistemi, Wegmann 76 mm qumbaraatan, NBC qorunma sistemi və SNVVS-2 model gecə görmə sistemləri mövcuddur.
Suriya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus Mi-17 helikopteri Azad Suriya Ordusu və Türkiyə artilleriyasının dəstəyi ilə ACV-300 istifadə edərək İdlib regionunda vurulmuşdur.
🇹🇷
Türkiyənin əlində 2249 (1.698 + 551) ACV-300 mövcuddur. Bəziləri Suriya vətəndaş müharibəsi dövründə Hökumət qüvvələri ilə mübarizə üçün Azad Suriya Ordusu qüvvələrinə verilmişdir.
Muradalılı
Muradalılı — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
FNSS ACV-15
🇸🇾
Suriya Ordusu İŞİD tərəfindən oğurlanan bir ACV-300 texnikasını ələ keçirmiş və hərbi inventarına əlavə etmişdir.
🇲🇾
Malayziyanın əlindəki 211 ədəd ACV-300 avtomobili aşağıdakı kimi təchiz edilmişdir: Bundan əlavə, Malayziya 48 ədəd ACV-300 və 8 ədəd ACV-S modellərindən sifariş vermişdir. Bu 8 nəqliyyat vasitəsində 120 mm-lik minaatan mövcuddur.
Yarımkeçirici cihazlar
Yarımkeçirici cihazlar elektriki komponent olub yarımkeçirici materiallardan xüsusi ilə silisium, germanium və qalium-arsenid kimi təbii yarımkeçiricilərdən hazırlanan cihazlardır. Elektron elektrik keçiricilikli maddələrin böyük qrupu, hansıların ki, xüsusi müqaviməti normal temperaturda keçiricilərin və dielektriklərin xüsusi müqavimətləri arasında yerləşir, yarımkeçiricilərə aid edilə bilərlər. Yarımkeçiricilərin elektrik keçirməsi yüksək dərəcədə xarici energetik təsirlərdən, həmçinin yarımkeçiricinin öz tərkibində olan hədsiz dərəcədə az miqdarda olan müxtəlif qarışıqlardan asılıdır. Yarımkeçiricilərin elektrik keçiriciliyinin temperaturanın, işığın, elektrik sahəsinin, mexaniki qüvvələrin, təsiri altında idarə olunması uyğun olaraq, termorezistorların (termistorların), fotorezistorların, qeyri-xətti rezistorların (varistorların), tenzorezistorların və s. iş prinsiplərinin əsasına qoyulmuşdur. Yarımkeçiricilərdə iki tip elektrik keçiriciliyinin – elektron (n) və elektron-deşik (p) olması p – n keçidli yarımkeçirici məmulatın əldə edilməsinə imkan verir. Bura müxtəlif tipli həm güclü, həm də kiçik güclü düzləndiricilər, gücləndiricilər və generatorlar aiddirlər. Yarımkeçirici sistemlər müvəffəqiiyyətlə müxtəlif enerji növlərini elektrik cərəyanı enerjisinə çevirmək üçün istifadə oluna bilərlər. Yarımkeçirici çeviricilərə misal kimi günəş batareyaların və termoelektrik generatorlarını göstərmək olar. Yarımkeçiricilərin köməyi ilə bir neçə on dərəcəlik soyutma da əldə etmək mümkündür. Son illər sabit cərəyanın alçaq gərginliyində elektron-deşik keçidlərinin rekombinasion işıqlanması siqnal işıq mənbələrinin və hesablayıcı maşınlarda informasiyanı xaric etmə qurğularının yaradılması üçün xüsusi əhəmiyyət kəsb etmişdir. Yarımkeçiricilər həmçinin qızdırıcı elementlər (silit çubuq) kimi xidmət edə bilərlər, onların köməyi ilə iqnitron düzləndiricilərdə katod ləkəsini həyacanlandırmaq olar, maqnit sahəsinin gərginliyini ölçmək (Xoll çeviricisi) olar, onlar radioaktiv süalanma indiqatorları və s. ola bilər.
Diod
thumbnail|Kvadrat formalı yarımkeçirici kristal diodun yaxından görünüşü (soldakı qara obyekt)
Diodun ən ümumi funksiyası əks istiqamətdə cərəyan maneəyə rast gələrkən, bir istiqamətdə elektrik cərəyanın keçməsini təmin etməkdir. Başqa funksiyasıda dəyişən cərəyanı sabit cərəyana çevirməkdir. Həmçinin radioda radio siqnalların amplitud modulyasiya hasilatını o cümlədən qəbul edilən siqnalların düzləndirməsidir. Vakuum boru diodları və yarımkeçirici diodlar təxminən eyni vaxtda radio qəbuledici detektorları kimi 1900-cü ilin əvvəllərində ayrı-ayrılıqda inkişaf edib. Diodların inkişafı iki istiqamətdə dərhal XIX əsrin üçüncü rübündə başlayıb: 1873-cü ildə britaniyalı alim Frederik Qutri termion (vakuum lampa) diodları fəaliyyət prinsipini həmçinin 1874-cü ildə alman alimi Karl Ferdinand Braun kristallik (bərk cisimli) diodun fəaliyyət prinsipini açıb. Termion diodların iş prinsipi 13 fevral 1880-ci ildə Tomas Edison tərəfindən yenidən açılıb və 1883-cü ildə patentləşdirilib (patent ABŞ № 307031). 1899-cu ildə alman alimi Karl Ferdinand Braun kristalı üçün düzləndirici patentini aldı. Təxminən 1900 illərdə Qrinlif Pikard kristal diodda ilk radio qəbul edici düzəltdi. Birinci termion diodu Britaniyada Con Ambroz Fleminqom 16 noyabr 1904-cü ildə (ABŞ patenti noyabr1905-ci il tarixli № 803684 saylı) patentini alıb. 20 noyabr 1906-cı ildə Pikard silisium kristal detektor (ABŞ patenti № 836531) patentini aldı Bu cür qurğun XIX əsrin sonlarında düzləndiriciləri adı ilə məlum idi və yalnız 1919-cu ildə, Vilyam Henri "diod" adlandırmağa başladı, yunan sözlərindən əmələ gəlib və "di" — iki, "odos" — yol deməkdir.
Diodların tipləri
İndiki zamanda ən çox yarımkeçirici diodlardan istifadə olunur. Diodların növləri:
Bir p-n keçidinə malik olan və iki elektrik çıxışı olan cihaza yarımkeçirici diod deyilir. Tətinatına görə diodlar aşağıdakı növlərə bölünür:düzləndiric diodlar, stablitronlar, varikaplar, tubel diodlar, Şottiki diodları və s. Konstruktiv texnoloji xüsusiyyətlərinə görə müstəvi nöqtəvari diodlar olurlar. Əksər diodlar iş prinsipi keçiddə baş verən hadislərə əsaslanır. Elektron -deşik keçidi, metal-yarımkeçirici təması və heterokeçidlər ən çox istifadə olunur. Yarımkeçirici dioda elektrik dövrəsində qeyri-xətti volt-amper xarakteristikasına malik ikiqütblü kimi baxmaq olar.
Düzləndirici Diodlar
Adi düzləndirici diodlar məhdud tezlik diapazonunda (50–100khs) dəyişən cərəyanı sabit cərəyana çevirmək üçün istifadə olunurlar. Diodlar düzünə cərəyanın orta qymətinə görə alçaq güclü, orta və böyük güclü diodlara bölünürlər. Hal-hazırda silisiumdan və germaniumdan hazırlanan müstəvi diodlar geniş istifadə olunur. Silisium diodları qadağan olunmuş zonanın eni böyük olduğuna görə kiçik əks cərəyana malik olurlar və germanium diodlarına nisbətən daha böyük əks gərginliyə dözürlər. Silisium doidlarında baza qatının müqaviməti böyük olduğundan yük cərəyanın eyni qiymətində germanium dioduna nisbətən düz oşulma rejimində gərginlik düşgüsü daha böyük olur.
Stablitron
frame|Zener diodun sxemlərdə işarəsi thumb|right|222px|Zener diod
Stablitronlar elektrik sxemlərində gərginliyi sabit saxlamaq üçün istifadə olunur. Onların volt-amper xarakteristikasının deşilmə hissəsində gərginliyin qiyməti cərəyandan zəif asılı olur. Bu cihazların xarakteristikalarının işçi hissəsi əks qoldur. Burada xarakteristika demək olar ki, cərəyan oxuna paralel olur və işçi gərginlik isə deşilmə gərginliyi hesab olunur. Bu cihazlar əvvəllər həm də dayaq diodlar adlanmışdır. Stablitronlar iş prinsipi p-n keçidində elektrik deşilmə hadisəsinə əsaslanır. Baza qatında aşqarlar yüksək konsentrasiyasında keçiddə selvari deşilmə, aşqarların yüksək konsentrasiyasında isə tunel deşilməsi baş verir. Birinci hal yüksək gərginlikli, ikinci isə alçaq gərginlikli stablitronlarda istifadə olunur. Silisium diodlarının xarakteristikasının düz qolunda da gərginlik sabit qaldığından (qırıq xətt) bu effekt stablitronların işində istifadə olunur.
Elektron simvolları
Dövr diaqramında yarımkeçirici diod üçün istifadə edilmiş simvol diodun tipini müəyyən edir. Diodların bəzi tipi üçün əlavə simvollar var, ancaq onlar arasındakı fərqlər kiçikdir.
Sahə tranzistorları
thumb|right|upright=1.8|Sahə tranzistorlarında baş verən proses Gərginlik artıqca rəzənin açılmasının nümunəsi.
Yarımkeçirici təbəqədən axan cərəyanı ona perpendikulyar istiqamətdə yönəlmiş elektrik sahəsi ilə idarə etməyə imkan verən yarımkeçirici cihazlar sahə tranzistorları adlanır. Belə tranzistorların işində yalnız bir işarəli yükdaşıyıcılar (elektronlar, yaxud deşiklər) iştirak etdiyindən, bəzən sahə tranzistorlarına unipolyar tranzistorlar da deyilir. Aralarından cərəyan axan elektrodlar giriş (istok) və çıxış (stok) elektrodları, üçüncü elektrod isə idarəedici elektrod (zatvor) adlanır. Sahə tranzistorunda girişlə çıxış arasındakı keçirici kanalın müqavimətini dəyişməklə kanaldan axan cərəyan idarə olunur.
Strukturundan asılı olaraq sahə tranzistorları iki qrupa bölünürlər: idarəolunan p-n keçidli və izoləedilmiş zatvorlu tranzistorlar. İzolə edilmiş zatvorlu sahə tranzistorları iki cür olur: induksiya olunmuş kanallı və mövcud kanallı tranzistorlar. Hər iki halda nisbətən yüksək müqavimətli yarımkeçirici altlıq üzərində əks keçiricilik tipinə malik olan və güclü aşqarlanmış oblastlar yaradılır. Bu oblastların üzərinə metallik elektrodlar çökdürülür: stok və istok. Onlar arasındakı məsafə bir neçə mikrometr olur. Zatvor keçirici kanaldan kanal üzərində yetişdirilən izolə qatı (oksid qatı) ilə ayrılır və istok — stok cərəyanına ancaq özünün elektrik sahəsi ilə təsir edir. Zatvor keçirici kanaldan SiO2, SiO2-Al2O3, SiO2-Si3N4 və s. kimi nazik (0,05–0,2 mkm) dielektrik təbəqələri ilə izolə edilir. Dielektrik təbəqə kimi altlıq materialın oksidindən istifadə olunduqda bu cür sahə tranzistorları metal — oksid — yarımkeçirici (MOY) tranzistorlar adlanır. Belə tranzistorlar həmçinin MDY (Metal- Dielektrik-Yarımkeçirici) də adlanır. Zatvor, dielektrik təbəqəsi və yarımkeçiricidəki cərəyan kanalı kondensator təşkil edir. Kanaldan axan cərəyan bu kondensatora tətbiq olunmuş gərginliklə idarə edilir. Bu kanal bütovlüklə əks tipli yarımkeçiricinin daxilində yerləşdiridir.
200px|thumb|right|Müxtəlif ölçülərdəki tranzistorlar
İnduksiya olunmuş kanallı sahə tranzistoru əvvəlkindən onunla fərqlənir ki, burada stok və istok arasında kanal mövcud deyil. Zatvorda gərginlik olmadıqda stok və istok arasında gərginliyin polyralığından asılı olmayaraq cərəyan axmır, çünki p-n- keçidlərdən biri həmişə əksinə qoşulur. Əgər zatvora istoka nəzərən müsbət gərginlik verilərsə, yaranmış eninə lektrik sahəsinin təsiri altında elktronlar stok və istko oblastlarından zatvor oblastının səthində toplaşacaq. Zatvora verilmiş gərginliyin müəyyən bir qiymətindən sonra zatvor oblastında toplaşan elektronların konsentrasiyası buradakı deşiklərin konsentrasiyasından çox olacaq və burada elektrik keçiriciliyin inversiyası baş verəcək, yəni nazik n-tip kanal formalaşacaq. Beləliklə istok-stok dövrəsində cərəyan yaranacaq. Zatvordakı gərginliyn artması ilə kanalın müqaviməti azalır və istok-stok dövrəsindəki cərəyan artır.
Bipolyar tranzistorların quruluşu və iş prinsipi.
Tranzistorlar, elektrik siqnalların generasiyası, çevrilməsi və gücləndirilməsi üçün nəzərdə tutulmuş yarımkeçirici cihaz olub iki növə bölünürlər: bipolyar tranzistorlar və unipolyar tranzistorlar. Bipolyar tranzistorlarda cərəyan keçirilməsində hər iki növ daşıyıcı: elektronlar və deşiklər iştirak edir. Unipolyar tranzistorlarda isə yalnız bir növ daşıyıcı ya elektronlar, ya da deşiklər iştirak edir. Bipolyar tranzistorlarda çıxış keçiriciliyi onun girişindəki cərəyanla idarə olunur. Bipoolyar tranzistor 1948-ci ildə amerika fizikləri Con Bardin və Volter Bratteyn tərəfindən icad olunmuşdur. Onlar amerikalı fizik Uilyam Şokli ilə birlikdə yarımkeçiricilərin tədqiqinə və tranzistor effektinin kəşfinə görə Nobel mükafatına layiq görülmüşlər.
Bipolyar tranzistorun iş prinsipi elektron-deşik keçidinin xassələrinə əsaslanmışdır. Strukturuna görə iki qrupa bölünürlər: p-n-p və n-p-n. p-n-p – tip tranzistorlarda iki kənar oblast p keçiriciliyinə, orta oblast isə n keçiriciliyinə malikdir, n-p-n – tip tranzistorda isə əksinə. Kənar oblastları uyğun olaraq E – emitter və K –kollektor, orta oblastı isə B — baza adlandırırlar. Normal halda tranzistorun keçidlərindən biri düz, o biri isə əks istiqamətdə qoşulur. Düz istiqamətdə qoşulan keçid emitter keçidi, uyğun kənar hissə və oradan götürülən çıxış (elektrod) emitter adlanır. Əks istiqamətə qoşulan keçid kollektor keçidi, uyğun kənar hissə və onun çıxışı kollektor adlanır. n-p-n- tipli tranzistorda emitter və kollektor cərəyanları (Ie və Ik) elektronlar, baza cərəyanı (Ib) isə deşiklər hesabına yaranır; p-n-p- tipli tranzistorda əksinədir.
Tristorlar
Trinistorlar idarə olunan tiristorlara deyilir. Bu cihaz, triod lampasında olduğu kimi, idarəedici elektroda malikolduğundan, buna triod tiristoru da deyilir. VAX-nın həm düz, həm də əks qollarında mənfi müqavimətli hissələrə malik olan tiristorlar simistorlaradlanır.
Yarımkeçirici işıq diodları
Yarımkeçirici işıq diodları elektrik enerjisini işıq enerjisinə çevirən p-n keçidli dioddur. İşıq diodları dövrəyə düz istiqamətdə qoşulur. Dioddan düz cərəyan axdıqda elektron və deşiklərin p-n keçid və onun yaxınlığında intensiv rekombinasiyası nəticəsində şüalanma yaranır. Yaranan şüaların böyük əksəriyyətinin xaricə çıxması üçün işıq diodları yarımkürə şəklində həzırlanır. İşıq diodları, şüalanma rekombinasiyası üstün olan yarımkeçirici materiallardan hazırlanır. Bu məqsədlə GaAs, GaP, SiC bərk məhlullarından istifadə olunur. GaAs diodlarının şüalanması yaxın infraqırmızı oblasta düşür (max=0,920,96 mkm), qalan diodlar görünən oblastda şüalanır. Həm də eyni bir yarımkeçiriciyə müxtəlif aşqarlar vurmaqla və bərk məhlullarda tərkibi dəyişməklə şüalanmanın rəngini dəyişmək olar. Görünən diapazonda işləyən işıq diodlarının əsas xarakteristikaları şüalanma parlaqlığının (B) və ya işıq şiddətinin (Iy) dioddan axan cərəyandan asılılıq əyrisi və spektral xarakteristikadır. İnfraqırmızı oblastda işləyən işıq diodları üçün parlaqlıq xarakteristikası əvəzinə şüalanma gücünün cərəyandan asılılıq əyrisindən istifadə olunur. İşıq diodları üçün həm parlaqlıq, həm də güc xarakteristikaları əsasən xətti xarakterlidir. İşıq diodlarının spektral xarakteristikası şüalanmanın parlaqlığının şüalanan işığın dalğa uzunluğundan asılılığını göstərir. Başqa sözlə, bu xarakteristika yaradılan şüaların spektrin hansı hissəsinə uyğun gəldiyini göstərir. İşıq diodlarının əsas parametrləri işıqlanmanın zaman sabiti (10–9san.) və f.i.ə.-dir (bir neçə faiz).
Fotoqəbuledicilər
Fotoqəbuledici – işıq selinin təsiri ilə hər hansı parametri dəyişən, yəni işığa reaksiya verən cihazdır. Hazırda iş prinsipi xarici və daxili fotoeffektə, eləcə də işığın istilik təsirinə əsaslanan müxtəlif fotoqəbuledicilər mövcuddur, lakin onlardan ən geniş tətbiq sahələri tapanlar daxili fotoeffektə əsaslanan cihazlardır.
Fotorezistor. İşığın yarımkeçirici materialda məxsusi və aşqar udulması zamanı əlavə tarazsız yükdaşıyıcıları yaranır və yarımkeçiricinin keçiriciliyi artır (müqaviməti azalır). Bu hadisədən istifadə olunan yarımkeçirici rezistorlar fotorezistor adlanır Fotorezistorlar əsasən CdS, CdSe, PbS və PbSe materiallarından hazırlanır. İşıq kvantlarının təsirilə yarımkeçirici materialda əlavə elektron-deşik cütlərinin yaranması üçün fotonun enerjisi yarımkeçiricinin qadağan zolağının enerjisindən (Eg) böyük olmamalıdır
Fototranzistor
Optronlar. Daxilində şualandırıcı və fotoqəbuledicisi olan və bir-birilə optiki və konstruktiv əlaqəli yarımkeçirici optoelektron cihazı optron adlanır. Optronu təşkil edən elementlərə optocütlər deyilir. Optronun iş prinsipi enerjinin ikiqat çevirilməsinə əsaslanır. Giriş elektrik siqnalı ilə idarə olunan şüalandırıcıda elektrik enerjisi optiki şüalanmaya çevirilir. Çıxışda yerləşən fotoqəbuledicidə əksinə işıq şüası (enerjisi) elektrik cərəyanı və ya gərginliyi yaradır. Beləliklə, optronlarda giriş və çıxış siqnalları elektrik siqnallarıdır, yəni xarici dövrə ilə əlaqə elektrikidir, daxildə elementlər arası əlaqə optiki siqnallar vasitəsilə olur, yəni optronda giriş və çıxış dövrələri arasında qalvanik (elektriki) əlaqə yoxdur. Başqa sözlə, optronda çıxış və giriş dövrələri arasında əks əlaqə yoxdur. Elektron sxemlərində giriş və çıxış dövrələrinin bir–birindən qalvanik təcrid olunması, idarəolunmanın optik yolla olması və yüksək cəldliyi optronların ənböyük üstünlüyüdür. Optronun quruluş sxemi üç hissədən ibarətdir: şüalandırıcı (Ş), optik kanal (mühit) və fotoqəbuledici (FQ). Müasir optronlarda şüalandırıcı kimi işıq diodlarından istifadə olunur. Optronlarda işıq diodları əsasən GaAs, GaP və s. kimi materiallarından hazırlanır. Optronun keyfiyyəti enerjinin şüalandırıcıdan qəbulediciyə verilməsindən asılıdır. Şüanın itkisini azaltmaq üçün optronlarda immersion optik sistemdən istifadə olunur. Belə sistemdə şüalandırıcı, optik kanal və qəbuledici materiallarının sındırma əmsalları çox yaxın olmalıdır. Optronlarda optik mühit kimi xüsusi növ şəffaf yapışqandan istifadə edilir. Optronlarda fotoqəbuledici kimi fotorezistior, fotodiod, fototranzistor və fototiristorlardan istifadə olunur. Bu qəbuledicilər əsasən Si-dən hazırlanır. Si-dən hazırlanmış fotoqəbuledicilərin spektral həssaslığı görünən və yaxın infraqırmızı oblastı əhatə edir. Optronlarda çıxış siqnalını gücləndirmək üçün fotoqəbuledici kimi fototranzistor, fototiristor ilə bərabər tərkib tranzistoru və bəzən əlavə gücləndiricidən də istifadə olunur.
Duks
Duks (ducere sözündən götürülmüşdür, "başçı, rəhbər" mənasını daşıyır.) Qədim Romada dövlət titulu, legion ordu hissəsinin başçısı, əmr sahibi.
Katolikos II İyeremiya
Katolikos II İyeremiya - Albanların LXXXVII yaxud LXXXVIII katolikosu.
Katolikosluğu
Xaçın məliyi Baltazarın oğlu idi. Gəncəsər monastırında katolikos siyahısında göstərilir. 1676-cı ildə Katolikos IV Yakob Juğayetsi tərəfindən təsdiqlənmişdi. Lakin bu qərar Səfəvi sarayı tərəfindən diqqətə alınmayaraq yerinə Katolikos VI Simeon təyin olundu. Onun vaxtında İsrail Orinin bəzi gizli görüşləri Gəncəsər monastırında keçirilmişdi.
Coreopsis holodasya
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Cənub Tacı (bürc)
Cənub Tacı — göyün cənub yarımkürəsində bürc.
Xul
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi. Cinsə daxil olan balıqlar əsasən Qara və Xəzər dənizi hövzələrində yayılmışlar. Bu cinsə daxil olan iki növ Şimali Amerikanın Böyük Gölər hövzəsinə də gələ bilmişlər.
Növləri
Cinsə aşağıdakı növlər daxildir
Anna Zubkova
Anna Zubkova (d. 3 fevral 1980) — Qazaxıstanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Anna Zubkova, Qazaxıstan yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində üç görüşün üçündə də məğlub olan Qazaxıstan yığması, Afina Olimpiadasını 8-ci pillədə başa vurdu.
Oskar di Lovera
Oskar di Lovera ( 12 oktyabr 1958) — Argentinalı biatlonçu. Oskar di Lovera Argentinanı 1984-cü ildə Sarayevoda təşkil edilən XIV Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Oskar di Lovera birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 1984-cü ildə qatıldı. O, Sarayevoda baş tutan XIV Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər 10 km məsafəyə sprint yarışlarında iştirak etdi. Di Lovera 40:25.7 saniyəlik nəticəsi ilə 64 atlet arasında 59-cu yeri tutdu və medalçılar sırasına düşə bilmədi.
Coreopsis petrophiloides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Suvarilər rəisi
Suvarilər rəisi (Magister equitum suvari ordu komandiri) — Qədim Romada fövqəladə magistratlara aid dövlət tutulu eyni zamanda diktatorun müavini.
Qaz lampası
thumbnail
1897-ci ildə Londonun bir neçə nöqtəsində Pluto Lamp (qaz lampası) quraşdırılır. Bu aparatlar yalnız küçələri işıqlandırmaqdan ibarət olmur, eyni zamanda satış (vending) maşını kimi fəaliyyət göstərirdi — isti kofe, çay və kakao təklif edirdi. Bununla bərabər, avtomat-fanarda siqaret və qəzet də almaq mümkün idi. Həmçinin, bir başqa modelində Scotland Yard"a məktub göndərilməsi üçün teleqraf da quraşdırılmışdı. Bunların hamısı qaz ilə işləyirdi.
E.ə. IX əsr
'''E.ə. IX əsr'''
Şüa Hüseynov
Şüa Hüseynov (tam adı: Hüseynov Şüa Hüseyn oğlu; ) — 1967-1995-ci ilə qədər Respublika Ağır atletika Federasiyasının prezidenti, Azərbaycan Respublikasının "əməkdar müəllimi", Beynəlxalq dərəcəli hakim.
Həyatı
Hüseynov Şüa Hüseyn oğlu 1939-cu il fevralın 27-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur.
Təhsili
O, 1952-ci ildə 15 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra Gəncə İnşaat Texnikumuna daxil olmuş, 1956-cı ildə həmin texnikumu bitirmiş, 1958-ci ildə Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstiutuna daxil olub, 1962-ci ildə institutu bitirmiş, həmin ili Azərbaycan Dövlət Universitetinin Biologiya fakültəsinə daxil olmuş, 1967-ci ildə universiteti müvəffəqiyyətlə bitirmişdir.
Fəaliyyəti
1961-ci ildən Ali məktəbdə işləyir. 1967-ci ildə Azərbaycan DBTİ-da müəllim, baş müəllim 1969-ci ildə, elmlər namizdə 1974-ci ildə dosent (1980), 1994-cü ildən professor adına layiq görülmüşdür. 1978-2015-ci illərə kimi “Ağır atletika və boks” kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
50-dən çox elmi əsərin müəllifidir. Bu əsərlərdən 80 çap vərəqi həcmində tədris və tədris-metodiki vəsaitdir ki, idman mütəxəssisləri respublikamızda bu əsərlərldən səmərəli istifadə edirlər.
İdman fəaliyyəti
Ş.Hüseynov 1961-1966-cı illərdə Bakı şəhər Ağır Atletika Federasiyasının sədri və 1967-1995-ci ilə qədər Respublika Ağır atletika Federasiyasının prezidenti, 1995-ci ildən isə fəxri prezidenti olmuşdur.
Prezident olduğu müddət ərzində respublikamızın ağırlıq qaldıranları müxtəlif miqyaslı beynəlxalq yarışlarda yüksək nəticələr göstərmiş, 10 nəfərdən çox idmançımız keçmiş SSRİ, Avropa və Dünya çempionatlarında mükafata layiq yerlər tutmuşlar. Keçmiş SSRİ Xalqları Spartakiadasında 1967-ci ildə Azərbaycanın komandası XVII yerə çıxdığı halda 1986-cı ildə komanda VI yeri tutmuş və 2 idmançı Hafis Süleymanov, Rizvan Həsənov bürünc medala layiq görülmüşdər. 1989-cu ildə H.Süleymanov SSRİ, Avropa və Dünya çempionu olmuşdur.
1991-ci ildən Respublika Olimpiya Komitəsinin üzvü seçilmişdir.
Mükafatları
1989-cu ildə Azərbaycan Respublikasında idmanın inkişafında və pedaqoji kadırların hazırlanmasında xüsusi nailiyyətlərinə görə ona Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarına əsasən Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Bədən Tərbiyəsi və İdman Xadimi adı verilmişdir.
2001-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin fərmanı ilə Tərəqqi medalı ilə təltif olunmuşdur.
Azərbaycan Dövlət Bədən Tərbiyəsi və İdman Akademiyasının 80 illiyində Azərbaycan Respublikası prezidenti İlham Əliyevin fərmanı ilə « Əməkdar müəllim» adına layiq görülmüşdür.
Burbonlar sarayı
Burbonlar sarayı — Fransanın Parisdəki Milli Assambleyanın yerləşdiyi bina.
Tarixi
Razılıq körpüsünün qarşısında yerləşmiş Burbonlar sarayının fasadı Maden kilsəsinə və Razılıq meydanına baxır.Hazırda Milli Assambleyanın yerləşdiyi binada dörd arxitektorun dəsti xətti görünür:Cardinni 1722-ci ildə binanın tikintisinə başlamış, Lassürans işi davam etdirmiş, Ober və Qabriel onu 1728-ci ildə başa çatdırmışlar. Bina əsasən Burbonlar hersoqu XIV Lüdovikin qızı üçün tikilmişdir. Hersoqun qızı hətta binaya öz adını vermişdir. 1764-cü ildə həyəti daha da genişləndirilmiş vəziyyətdə və indiki görünüşdə şahzadə Kondenin şəxsi mülkünə çevrilmişdir.Binanın fasadını Napoleonun tapşırığı ilə arxitektor Puaye 1803-1807-ci ildə tikmişdir.Fasad nəhəng və hündür sütunlarla bəzədilmişdir.Onun girəcəyinin hər iki tərəfində Pryutun, Syüllinin, Kolberin və Aqessonun möhtəşəm heykəlləri qoyulmuşdur.Daxili incəsənət əsərləri ilə bəzədilmişdir.Romantizm dövrünün tanınmış rəssamı, Viktor Hüqonun yaxın dostu Delekrua 1838-1845-ci illərdə saray kitabxanasını "Sivilizasiya tarixi" mövzusunda çəkdiyi əsərlə daha da gözəlləşdirmiş, Qüdonun yaratdığı Didro və Volterin büstləri kitabxanaya qoyulmuşdur.Lil, Universitet, Varen və Qrenel küçələri məhəllənin tarixiliyini özlərində əks etdirmişlər.
Lil küçəsindəki Fəxri Legion sarayı 1787-ci ildə knyaz Salm üçün tikilmişdir.1871-ci ildə Kommuna dövründə bina tamamilə yandırılmışdır.Yalnız yeddi ildən sonra binanın əvvəlki görünüşünü bərpa etmək mümkün olmuşdur.Binada Fəxri Legion ordeni və digər Avropa ordenlərinin tarixinə dair sənədlər qorunub saxlanmaqdadır.
Antiklinorium
Antiklinorium - geosinklinal sistemlərində Yer qabığının qırışıqəmələgəlmə prosesləri ilə müşayiət olunan qalxması nəticəsində əmələ gələn iri mürəkkəb antiklinal quruluşlu strukturdur. İntensiv qırışıqlıq antiklinorium mərkəz hissəsində müşahidə olunur. En kəsiyi bir neçə antiklinal və sinklinal qırışığın növbələşməsindən ibarətdir. Uzunluğu yüz, eni on km-lərlə ölçülür. Antiklinorium oxu boyu qədim çökəklərə, bəzən böyük intruziya çıxışlarına təsadüf edilir.
Mənbə
Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679.
Qrid texnologiyaları
Qrid texnologiyaları - kommunikasiya texnologiyalarının köməyi ilə müxtəlif təşkilatlar daxilində yerləşən kompüterlərin istifadəsiz qalan hesablama resurslarından istifadə etməklə yaradılan paylanmış hesablama sistemləridir. Fundamental elmi tədqiqat işlərinin yerinə yetirilməsi zamanı meydana çıxan böyük hesablama və yaddaş resursları tələb edən mürəkkəb məsələlərin həllini həyata keçirən belə sistemlər yüksəksürətli əlaqə kanalına malik olan kompüter şəbəkələri (KŞ) əsasında yaradılır.
Voljski
Voljski— Aşağı Volqaboyu iri sənaye şəhərlərindən biri,Rusiyanın Volqoqrad Vilayətində, ikinci vilayət tabeli və Rusiya şəhərləri siyahısında sahəsinə böyüklüyünə görə 59-cu yerdə olan şəhər.Şəhərin əhalisinin sayı 325 895 nəfər(2016).Ümumi əhalisi 1,31,4 mln. nəfər olan Volqoqrad aqlomerasiyasının özəyini təşkil edir.Volqoqrad Şəhər mərkəzindən 20 kilometr şimal-şərqdə Axtub çayının sol sahilində Voljski hidro elektro stansiyası ilə Volqoqradın Traktorozavodski rayonuyla yanaşı yerləşir.
Qrid texnologiyaları
“Grid” sözünün ingilis dilindən tərcüməsi “şəbəkə” mənasını verir və ilk dəfə 1994-cı ildə amerikalı alimlər Foster və Keselman tərəfindən elmə gətirilmişdir. Bu sistemlərin işləmə mexanizmi analoji olaraq elektrik şəbəkələrindəki gərginlikdən istifadə olunma qaydalarına çox yaxındır. Belə ki, elektrik şəbəkəsindən istifadə zamanı istifadəçi öz cihazını şəbəkəyə qoşanda orada olan gərginliyin hansı elektrik stansiyasından gəldiyi ilə maraqlanmır. Eləcə də, fərdi kompüteri Qrid sisteminə qoşulmuş istifadəçilər də, eyni vəziyyətdə öz məsələlərinin sistemin hansı kompüterlərində həll edildiyini bilmirlər. Onlar məsələnin həlli üçün lazım olan vəsaiti ödəyir və müəyyən vaxtdan sonra nəticəni əldə edirlər.
Qrid sistemləri
Qrid sistemləri kompüter şəbəkəsinə qoşulmuş kompüterlərin hesablama gücündən istifadə etməklə yaradılan paylanmış hesablama şəbəkəsidir. Kommunikasiya avadanlıqlarından istifadə etməklə, fərdi kompüterləri bir-birinə qoşub internet şəbəkəsi üzərində virtual verilənlərin emal mərkəzi (VEM) şəbəkəsi yaratmaq mümkündür.
Qrid sistemlərin yaradılmasında iştirak edən istifadəçilərin fərdi kompüterlərinin hesablama resurslarından ödənişli və ödənişsiz istifadə etmək olar. Ödənişli istifadə edilən kompüterlərin istifadəsiz resurslarının satışa çıxarılması yeni bazar formalaşdırır. Qrid sistemində iştirak edən fərdi kompüterlər özlərinin hesablama gücü haqqında olan məlumatlarını sistemin mərkəzi kompüterinə göndərir və mərkəz də fərdi kompüterdən istifadə etdiyi halda istifadəçiyə buna uyğun haqq ödəyir. Belə bir baza ölkəmizdə hələ formalaşmasa da, artıq dünyanın müxtəlif ölkələrində bu istiqamətdə təcrübələr aparılır. Bu cür sistemlərin yaradılması üçün istifadə edilən əlaqə kanallarında məlumatın ötürülmə sürəti yüksək olmalıdır.
İordaniya–Qətər münasibətləri
İordaniya–Qətər münasibətləri — İordaniya Haşimilər Krallığı ilə Qətər Dövləti arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
2017 Qətər diplomatik böhranı zamanı Səudiyyə Ərəbistanını dəstəkləyən İordaniya də Qətər ilə diplomatik əlaqələri kəsmiş, "Əl-Cəzirə" kanalının lisenziyası ləğv etmişdir.
Qarinya buxtası
thumb|Cənubi Şetland adalarında İngilis boğazının yerləşməsi. thumb|Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
Qarinya buxtası (, ‘Zaliv Garnya’ \'za-liv 'g&r-nya\) — 1.2 km uzunluğu olan və Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən şərqdə yerləşmişdir. Smirnenski burnundan cənub-şərqdə, Perelik burnundan şimal-şərqdə yerləşmişdir.
Yerləşməsi
Qarinya buxtası -62.37361°N, -59.37778°W koordinatlarında yerləşmişdir.
Gəldi kosa (film, 1988)
Məzmun
Burada yüngül və sərbəst formada azərbaycanlıların zarafatı və gülməyi xoşlamaları, baharı necə qarşılamaları, xalqın sevimlisi Kosanın baharın gəlişini tezləşdirmək üçün necə əldən-ayaqdan getməsi barədə danışılır.
Qulaqsız varanlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Gəldi kosa (film, 1988)
Film haqqında
Özünəməxsus plastik və səs həlli ilə fərqlənən filmin mövzusu folklordan götürülmüşdür.
Çarıqçı Bahadır
Həyat və yaradıcılığı
Çarıqçı Bahadır 30 il xanəndə kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bu illər ərzində o, Qarabağ kəndlərində ifa etmiş, tarzən Balaca Qrikor, Tatevos, Lazar Qabrielyan, kamançaçalan Mirzə və Makiç ilə uzun müddət əməkdaşlıq edərək Şuşa məclislərində çıxışlar etmişdir.
Bahadır həyatının son illərində tarzən Abbasqulu ağa və qarmonçu Kərbəlayı Lətif ilə əməkdaşlıq etmişdir. O, 1930-cu ildə Şuşada vəfat etmişdir.
Antiqorit
Antiqorit — mineral.
Coreopsis imbricata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Zəhərdişlər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Kazbek qutusu (film, 1958)
Məzmun
Mənzil-istismar idarəsinin rəisi Məmişov (Əliağa Ağayev) zahirən özünü işgüzar və diqqətli göstərir. O, yanına şikayət və ya xahişə gələnləri hörmətlə qarşılayır, onlara diqqətlə qulaq asır. Şikayətlər və xahişlər yadından çıxmasın deyə "Kazbek" qutusunun içində qeydlər aparır. Papirosları çəkib qurtarandan sonra həmin "Kazbek" qutusunu zibil yeşiyinə tullayır. Belə laqeyd hərəkətləri onun işdən çıxarılmasına gətirib çıxarır.
Qısametrajlı bədii filmdə bürokrat, insan talelərinə laqeyd olan mənzil-istismar idarəsi rəisi tənqid olunur.
Təməlqoyma
250px|thumb|right|Hants Point Kooperativ Bazarının Nyu-York şəhərində keçirilən təməlqoyma mərasimindən fotoşəkil (1962) Təməlqoyma və ya təməlatma mərasimi — binanın və ya hər hansı başqa layihənin tikintisinin ilk gününün qeyd edilməsini nəzərdə tutan, ənənəvi olaraq əksər ölkələrdə keçirilən mərasim. Belə mərasimlər çox zaman siyasətçilər və iş adamları kimi yüksək səviyyəli şəxslərin iştirakı ilə keçirilir. Təməlatma zamanı istifadə olunan faktiki kürəklər adətən xüsusi olaraq həmin mərasim üçün hazırlanır və bəzən qızılı rəngdə olur; həmin kürəklər sonralar nümayiş etdirilmək üçün nəzərdə tutulur.
Elektrik velosipedi
thumb|Pedego - elektrik velosipedi thumb|Dağ yolları üçün istifadə olunan elektrik velosipedi thumb|Moped stillində - elektrik velosipedi thumb|Almaniyada elektrik velosipedinin batterayasının yenidən qidalanması (yüklənməsi) üçün stansiya Elektrik velosipedi (və ya başqa adla elektrikli velosiped, elektriklə işləyən velosiped) - elektrik mühərriki ilə işləyən velosiped. Hal-hazırda dünyada müxtəlif növ elektrik velosipedləri var. Elektrik velosipedlərinin hamısını pedala sürmək mümkün olduğuna görə, onları motosikl kateqoriyasına aid etmirlər.
Elektrik velosipedləri yenidən doldurula bilən batteryalardan istifadə edirlər, yüngül mühərrikli velosipedlər 25–32 km/saat sürətlə, daha ağır mühərrikli velosipedlər isə 45 km/saat sürətlə gedə bilir. Bəzi ölkələrdə (misal üçün Almaniya) elektrik velosipedləri ənənəvi velosipedləri əvəzləyir. Digər qism ölkələrdə (misal üçün Çin) elektrik velosipedləri benzinlə işləyən moped və motosiklları əvəzləyir.
Kənd Təsərrüfatı İqtisadçılarının Beynəlxalq Assosiasiyası
Kənd Təsərrüfatı İqtisadçılarının Beynəlxalq Assosiasiyası — Kənd təsərrüfatının ümumi məsələləri üzrə beynəlxalq təşkilat
Yaradılması
Assosiasiya 1929-cu ildə Böyük Britaniyanın Totnes şəhərində təsis olunmuşdur.
Məqsədi
Kənd təsərrüfatı iqtisadiyyatı elminin inkişafına köməklik göstərmək və iqtisadi təşkilatlarınnəticələrinin tətbiqi, Assosiasiya üzvləri arasında informasiya mübadiləsinin təşkili, müxtəlif beynəlxalq konfransların və digər tədbirlərin keçirilməsi.
Təzəkənd (Laçın)
Təzəkənd — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Təzəkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
Təzəkənd kəndi dağətəyi ərazidədir. XIX əsrin axırlarında nisbətən dağlıq ərazidə yerləşmiş qızqaşdı kəndindən köçmüş əhali burada məskunlaşmışlar. Sonra qonşu kəndlərdən də ailələr həmin yerə köçmüşdür. Yaşayış məntəqəsi ətraf kəndlərdən sonra salındığına görə ona bu ad verilmişdir.
Azərbaycan Cumhuriyyəti süquta uğrayıb bolşeviklərin işğalına məruz qaldıqdan bir müddət sonra Şuşada qubernatorluq binası üzərində dalğalanan üçrəngli bayraq Firudin bəy Dəryal tərəfindən öz doğma kəndinə - Təzəkəndə gətirilir və uzun illər Azərbaycan müstəqilliyə qovuşanadək gizli saxlanılır.
1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. 1 dekabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Tanınmış şəxsiyyətləri:
General Firudin Bəy Dəryal - 1901-ci ildə Zəngəzur qəzasının Hacısamlı nahiyəsinin Təzəkənd kəndində anadan olmuşdur. , 1919-cu ildə Zəngəzurun erməni daşnaklardan təmizlənməsində, 24 may 1920-ci ildə Gəncədə bolşeviklərə qarşı başlanan üsyanda iştirak etmişdir. Daha sonra Türkiyədə mühacir həyatı yaşamış, 1200 nəfərlik azərbaycan süvari alayının heyəti ilə türkiyə şərq ordusunun sıralarında istiqlal savaşında döyüşüb, Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən "İstiqlal" ordeni ilə təltiv olunub. İzmir və İstanbul şəhərlərində hərbi komendant vəzifələrində çalışıb. 1989-cu ildə Türkiyədə vəfat etmişdir.
Mehdiyev Məhəmməd Fərman oğlu — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü.
1951-çi ildə Laçın rayonunun Ərdəşəvi kənd orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olmuşdur.1961-ci ildə orta məktəbi bitirmişdir.