cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cahangir Zeynaloğlu
Əsərləri
Tədqiqatçının əsərləri məzmununa və araşdırma metodlarına görə ölkə tarixinin 1920-ci ilədək olan dövrünün işıqlandırılmasında ilk cəhd idi. Bu əsərlər indi də əhəmiyyətini itirməmişdir. Şübhəsiz, kitabların nəzəri səviyyəsi elə də yüksək deyildi, burada metodoloji səhvlər, yanlış müddəalar və nəticələr vardı. Bu da o dövrdə tarix elminin inkişaf səviyyəsi ilə izah olunur. Bununla belə, müəllif Azərbaycan xalqının qədim dövrlərdən XX əsrin 20-ci illərinədək tarixinin vahid konsepsiyasını hazırlamaq üçün az iş görməmişdir. Onun əsərləri Azərbaycanın tarixi inkişafına həsr olunmuş ilk ümumiləşdirici tədqiqatlardan biri kimi diqqəti cəlb edir. Azərbaycan tarixinin öyrənilməsinin ilkin mərhələsini səciyyələndirərkən qeyd edək ki, XX əsrin əvvəlləri ölkənin qədim və orta əsrlər tarixinə dair köhnə faktların sistemləşdirilməsi və yeni faktların əldə edilməsi dövrü, başqa sözlə, Azərbaycanın qədim tarixinin yenidən yazılması mərhələsi idi. O vaxt alimlər hər şeyi praktik olaraq sıfırdan başlamalı olmuşdular, amma artıq həmin illərdə gələcək tədqiqatların və elmi istiqamətlərin etibarlı təməli qoyuldu. Bu isə sonralar Azərbaycanın qədim, orta əsrlər, yeni və ən yeni tarixi kimi mühüm elmi bölmələri fərqləndirməyə imkan verdi. Ölkə tarixinin bir çox mühüm problemlərini planlı şəkildə və mərhələ-mərhələ tədqiq etməkdən ötrü yeni tarixçi kadrların yetişməsi üçün müəyyən müddət keçməli idi. Azərbaycanın qədim, orta əsrlər və yeni tarixinə dair ilk peşəkar elmi işlər ötən əsrin 50-ci illərində meydana çıxmağa başladı və bu əsərlər arxeoloji, etnoqrafik, epiqrafik və digər tədqiqatlara əsaslanırdı.
Dərin biliyə, tarixi mənbələrdən bacarıqla istifadə etmək qabiliyyətinə malik olan, ən başlıcası isə Azərbaycanı varlığı qədər sevən Cahangir Zeynaloğlu özündən sonra zəngin elmi irs qoyub getmişdir. Hələ layiq olduğu qiyməti almamış bu irs Azərbaycan tarixşünaslığında öz yerini tutacaq. Qədirbilən xalqımız isə doğma yurdun tarixinə, mənəvi dəyərlərinə, mədəniyyətinə sonsuz məhəbbət hissi bəsləmiş Cahangir Zeynaloğlunu həmişə hörmətlə xatırlayacaq.
Çanaqbulaq (Ərdəbil)
Çanaqbulaq — İranın Ərdəbil ostanında kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Germi bölgəsində, Muğan kəndistanında, Biləsuvar-Aslandüz avtomobil yolunun üstündədir.
HEAT
thumb|right thumb|sağ|Rus mənşəli 125 mm-lik BK-14m
Yüksək partlayıcılı tank əleyhinə mərmi ( (HEAT) və ya Kumulyativ mərmi - kumulyativ effektdən istifadə olunan əsas artelleriya təyinatlı mərmi növüdür. Zirehli (tank, pzm və sairə), eləcə də dəmir-beton hədəfləri vurmaq üçün nəzərdə tutulur. Kumulyativ mərmi korpusdan, partlayıcı doldurucudan, kumulyativ çuxurcuqdan, partladıcıdan və trasserdən ibarətdir. Yüksək çıxış sürətini Neuman effekti ilə istifadə edərək möhkəm və qalın zirehi daha təsirli bir şəkildə vurur. Səs sürətindən 25 dəfə daha sürətli hərəkət edərək, zirehə yüksək təsir göstərir. Mərminin xarici hissəsi metal astarla örtülmüşdür. İkinci Dünya Müharibəsi dövründə misdən istifadə edilmişdir. Mərmi tank zirehinə çatmazdan 2 metr əvvəl əsasən bölünür və dağılır. HEAT mərmisinin effekttivliyi əsasən döyüş başlığının diametri ilə mütənasibdir. Zirehin xaricində partlayan mərmi, sonra sanki zirehə bir barmaq ilə yumruq vurmaq kimi yüksək təsir göstərir. Bu təsir ilə zirehdə bir deşik açılır. Ümumiyyətlə, mərmi diametrinə nisbətən 150% ilə 250% arasındakı genişlikdə təsirli olur. Yeni versiya mərmilərdə bu nisbət 700%-ə qədər artır. HEAT mərmisi fırlanarsa, effektivliyi azalır. Buna görə də, mərkəzdənqaçma gücünü azaldacaq formada hazırlanır. Bu mərmilərin xüsusi dizaynları yivli toplarla və ya yivsiz toplarla atıla bilər. HEAT başlıqları idarə olunan raketlərdə, silah bombalarında və ya minaatan mərmilərində istifadə edilə bilər
Tarixi
İlk HEAT başlığı, ingilis istehsalı No. 68 adlı silah bombasında istifadə edilmişdir. Bunun daha da inkişaf etdirilmişi isə ABŞ istehsalı “Bazuka” və İngilis istehsalı PIAT minaatanları idi. Almanlar isə 1940-cı ilin yayında Panzer-IV və StuG III zirehli maşınlarının topu ilə atıla bilən 7,5 cm Gr. 38-i istehsal etdi. Bunu 1941-ci ilin yayında paraşüt qoşunları tərəfindən silah bombası olaraq istifadə edilən 7.5 cm Gr. 38 H1/A izlədi. 1942-ci ildə digər ordu hissələri tərəfindən istifadə edilmiş Gr. 38 H1/B istehsal edilmişdir. 1942-ci ildə Panzerfaust, 1943-cü ildə Puppçen və Panzerschreck kimi roketli tank əleyhinə silahlar istehsal edilmiş və müharibənin sonuna qədər Nasist Almaniyası tərəfindən istifadə edilmişdir.
Sevinc Bünyatova
Həyatı
Sevinc Bünyatova 1989-cu il oktyabrın 5-də Rusiyada anadan olub. Əslən Əmircan qəsəbəsindəndir. Bacısı Sevil Bünyatova da qılıncoynadandır.
Karyerası
Sevinc Bünyatova 2015-ci ilin 12-28 iyununda baş tutan I Avropa Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində beş görüşün beşində də qalib gələn Sevinc Bünyatova "A" qrupunu 1-ci sırada başa vurdu. Pley-off mərhələsində isə Sevinc Bünyatova əvvəlcə 1/8 final mərhələsində İtaliya nümayəndəsi Rebecca Carganonanı 15:8, sonra isə 1/4 final mərhələsində Ukrayna nümayəndəsi Alina Komaşuxa 15:11 hesabları ilə qalib gəldi və turnirin yarım-final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə Polşa nümayəndəsi Angelina Vatora 11:15 hesabı ilə məğlub olan Sevinc Bünyatova I Avropa Oyunlarının bürünc medalına sahib oldu.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli 1299 nömrəli Sərəncamına əsasən I Avropa Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Sevinc Yaqut qızı Bünyadova "Tərəqqi" medalı ilə təltif edildi.
Arturo Erardo Burkart
Arturo Erardo Burkart — Argentina botaniki.
Elmi fəaliyyəti
Arturo Erardo Burkart toxumlu bitkilər, yosunlar, qıjıkimilər üzrə ixtisaslaşmışdır.
Artemisia alpina
İstinadlar
Artemisia alpina Artemisia alpina
Athertonia
Növləri
SS 2 (*)
Qəpik (Azərbaycan)
Qəpik (Azərbaycan) — Azərbaycan Respublikasında mübadilə olunan pul vahididir və Azərbaycan manatının 1⁄100 hissəsini təşkil edir.
1991-ci ildə Azərbaycan Respublikasının müstəqilliyi bərpa edildikdən sonra, 1992-ci və 1993-cü illərdə ölkənin yeni pul vahidi olan Azərbaycan manatı ilə qəpik 5, 10, 20 və 50 nominallı sikkələr olaraq istifadəyə verilib.
İnflyasiya, qəpiyin 1990-ci illərdə və 2000-ci illərin başında dəyərini itirməsinə və dövriyyədən çıxmasına səbəb olsa da, qanuni ödəmə vasitəsinin statusu saxlandı.
28 dekabr 2005-ci ildə Yeni Azərbaycan manatı istifadəyə verilincə, qəpik yenidən bərpa edilib. Yeni qəpik 1, 3, 5, 10, 20 və 50 nominallı sikkələr olaraq istifadəyə verilib.
Yeni qəpikin 2005-ci ildə tədavülə buraxılan sikkə nümunələri
thumb|500px|Müqayisəli ölçüləri
Livan iqtisadiyyatı
thumb|Beyrut Mərkəzi Regionu
Livan iqtisadiyyatının əsas xüsusiyyətləri
Aralıq dənizi sahilində, mühüm yollar kəsilişindəki əlverişli coğrafi mövqeyi Livanı maliyyə bank sistemi inkişaf etmiş bir dövlətə çevirmişdir. 1943-cü ildən hakimiyyət başına gələn milli burjua nümayəndələri şəxsi kapitalın (həm xarici, həm milli) inkişafına meydan açan "Azad iqtisadiyyat" və "Azad bazar*" siyasəti yürütməyə başlayır. Livan biznesmenlərinin Qərb və Şərq arasında həyata keçirdiyi vasitəçilik və maliyyə əməliyyatları ölkənin tranzit-ticarət və turizm mərkəzlərindən birinə çevirmişdi. 1970-ci ilədək bu sahələr ölkənin milli gəlirinin 70 faizini verirdi. 1968-ci ildən sonra Livanın iqtisadiyyatı İsrail təcavüzünə və vətəndaş müharibəsinin dağıntılarına məruz qalmışdır.
Mütəxəsislərin fikrincə, 1996-cı ildən ölkənin ümumi daxili məhsulu artmağa başlamışdır. 1997-ci ildən ümumi daxili məhsulun dəyəri 13,5 mlrd ABŞ dollarına bərabər olmuşdur. İllik artım yüksək olmasa da, onun mövcudluğu mikroiqtisadi sabitlik siyasəti və bərpa prosesinə büdcə ayırmalarının müvəffə-qiyyətlə yerinə yetirilməsi ölkənin son onilliklərdəki sarsıntılardan dirçəlməsinə sübutdur. Dirçəlişin bariz nümunələrindən biri də budur ki, Livan iqtisadiyyatı 1997-ci ildə vətəndaş müharibəsinin başa çatdığı 1990-cı il ilə müqayisədə təqribən 70 faiz artmışdır. 2004-cü ildə Livanda ümumi daxili məhsulun həcmi 22,5 mlrd. dollara çatmışdır. Adambaşına düşən rəqəm isə 5 min dollara yaxın olmuşdur. ÜDM orta illik artım tempi 90-cı illərin ortalarında 5,4 faiz, 2004-cü ildə isə təqribən 2 faiz olmuşdur.
Təbii ehtiyatlar baxımından faydalı qazıntıların qətiyyən olmaması və tarixən formalaşmış beynəlxalq vasitəçilik funksiyasının mövcudluğu ölkənin təsərrüfat həyatının istiqamətlərini formalaşdırmışdır. Qabaqcıl mövqelər bunlardır: tranzit, xarici ticarət, nəqliyyat, beynəlxalq bank əməliyyatları və turizm. Ümumdaxili məhsul istehsalında kənd təsərrüfatı, meşəçilik və balıqçılığın payı 12, sənaye sahələrinin payı 21, müxtəlif xidmətlərin payı isə 67 faizdir. Məşğulluq strukturu baxımından iş qabiliyyətli adamların 7 faizi kənd təsərrüfatı, 31 faizi sənaye və 62 faizi isə xidmət sahələrində çalışır.
Sənayenin aparıcı sahələri
Neft emalı zavodları Sayda və Tripoli şəhərlərindədir. Bu müəssisələr tranzit kəmərlərə gələn xam neft əsasında işləyir. Mühüm sənaye müəssisələrinin əksəriyyəti Beyrut və onun ətrafında cəmlənmişdir. Bu bölgədə bir neçə toxuculuq müəssisəsi, qənnadı fabriki, alüminiumdan məmulatlar hazırlayan müəssisələr fəaliyyət göstərir. Livanda olan sənaye müəssisələrinin beşdə ikisi yeyinti sənayesinin payına düşür. Bu sahənin ən böyük müəssisələri şəkər, meyvə və tərəvəz konservləri istehsal edən zavodlardır.
Toxuculuq təsərrüfatın ən qədim sahələrindəndir. İpək parçalar yerli, pambıq parçalar isə əsasən Misir və Suriyadan idxal olunan xammaldan istehsal olunur. Beyrut və Tripoli yaxınlığında sement zavodları var. İdxal olunan hissələrdən hazır məmulatlar, məsələn, elektrik motorlar, soyuducu, televizor və s. yığılır.
Maliyyə sistemi və turizm Livan iqtisadiyyatının inkişaf etmiş sahəsi olub, Beyrut Yaxın Şərqdə ən iri maliyyə-bank mərkəzlərindən biri hesab olunur. 2002-ci ilədək Beyrutda 70 kommersiya bankı fəaliyyət göstərirdi. Sonradan ölkənin siyasi həyatının qeyri-sabitliyi üzündən həmin bankların böyük bir qismi Bəhreyn paytaxtı Manama və Küveyt paytaxtı Əl-Küveytə köçürüldü.
Kənd təsərrüfatının aparıcı sahələri
Livanda işləmək qabiliyyəti olanların təqribən 7 faizi iri torpaq sahibkarlığı üstünlük təşkil edən kənd təsərrüfatı sahələrində çalışır. Ölkədə təqribən 400 min ha sahə becərilir. Bunun dörddə biri suvarılır. Sitrus meyvələri, alma, zeytun və tərəvəz yetişdirilməsi nisbətən yaxşı inkişaf etdirilmişdir. Üzümçülük və tütünçülüyün də rolu az deyil. Hər il orta hesabla 330–360 min ton sitrus meyvələri (əsasən portağal və limon),200 min ton alma, 40 min ton zeytun yığılır. Əldə olunan məhsulun xeyli hissəsi qonşu Ərəb və Avropa ölkələrinə ixrac olunur. Dənli bitkilərdən arpa, buğda, texniki bitkilərdən şəkər çuğunduru və tütün əkinləri üstünlük təşkil edir.
Heyvandarlıq kənd təsərrüfatının geri qalmış sahəsidir. Quşçuluq və balıqçılıq nisbətən inkişaf etmişdir. Yerli əhalinin qida rasionunun əsasını buğda, paxlalı bitkilər və tərəvəz təşkil edir. Ərzaqla özünü təminat təqribən 30 faiz həddindədir.
Nəqliyyatı, xarici ticarəti və maliyyə sistemi
Qonşu ərəb ölkələrindən çıxarılan neftin bir qismi boru kəmərləri vasitəsilə Livan portuna gəlib çıxır. Beyrut, Tripoli və Sayda ölkənin ən böyük dəniz portları və magistral neft kəmərlərinin son nöqtələridir. Hava nəqliyyatına "Midl end eyrlayn" şirkəti nəzarət edir.
Turizm
Livan iqtisadiyyatında özünəməxsus yer tutur. 2003-cü ildə Livana təqribən 800 min xarici turist gəlmişdir. Turizmdən gələn gəlir təqribən 1,0 mlrd. həcmində olmuşdur. Livan ənənəvi turizm ölkəsidir. İkinci Dünya müharibəsindən sonra valyutaların sərbəst mübadiləsi, sadələşdirilmiş gömrük qaydaları, həmçinin qonşu ölkələrlə müntəzəm rabitə sayəsində turizm sahəsindən gələn gəlirlər 1950–1975-ci illərdə on dəfədən çox artmışdır. Sonrakı illərdə ölkədəki silahlı qarşıdurmalar və iri mehmanxanaların dağıdılması nəticəsində turizm tənəzzülə uğramışdır. 1990-cı illərin ortalarından Livan iqtisadiyyatındakı turizm sektorunun mövqeləri qismən bərpa olunmuşdur. 2005-ci ildə ölkəyə gələn turistlərin sayı 1,1 mln, turizmdən əldə olunan gəlir isə 5,4 mlrd. dollar təşkil etmişdir.
Bu göstəricilər daha yüksək ola bilərdi, lakin ölkə ərazisindəki qeyri-sabitlik turizmin daimi inkişafını məhdudlaşdırır.
Xarici ticarət
Ölkə iqtisadiyyatında xarici ticarət xüsusi əhəmiyyət kəsb edir. Dövlətin xarici siyasəti tərəfdaşların diversifikasiyasına və xarici investisiyaların cəlb edilməsinə yönəlmişdir. Mal ixracatının həcmi 2005-də 1,5 mlrd. dollar, idxal həcmi 7 mlrd. dollar olmuşdur. İxracat strukturunda əsasən meyvə və tütün (20 faiz), toxuculuq məmulatı (12 faiz), elektrik avadanlığı (10 faiz), zərgərlik məmulatları (10 faiz), kağız (8 faiz), dərmanlar və parfümeriya yer alır. Idxalın üçdə bir hissəsini ərzaq, dörddə bir hissəsini maşın və avadanlıq təşkil edir. Kütləvi istehlak malları, kimyəvi məhsullar və yanacaq idxal strukturunda üstünlük təşkil edir. Xarici ticarətdə əsas tərəfdaşları Avropa İttifaqı ölkələri, ABŞ və Fars körfəzi ölkələridir. Ölkənin pul vahidi-Livan funtudur.
Universitet Prezidentlərinin Beynəlxalq Assosiasiyası
Qurumun əsas məqsədi ali təhsil müəssisələrinin beynəlxalq missiyalarının və təhsil keyfiyyətini yüksəltməkdir.
Ümumi məlumat
Birlik qeyri-hökumət təşkilatı olaraq Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqtisadi və Sosial Şurasında və YUNESKO-da məsləhət hüququna malikdir. Mənzil-qərargahı Nyu-York şəhərində United Nations Plaza-da yerləşir.
Hər üç ildən bir universitetlərin rəsmi şəxslərinin iştirakı ilə assosiasiyanın toplantısı keçirilir.
Tarixi
UPBA 1964–cü ildə Amerika Birləşmiş Ştatları, Cənubi Koreya, Puerto-Riko, Filippin və Liberiyadan olan universitet rəhbərlərinin iştirakı ilə yaradılmışdır. Açılış konfransı isə 1965-ci ilin iyun ayında İngiltərənin Oksford şəhərində baş tutmuşdur.
Missiyası
UPBA-nın əsas missiyası bütün dünyada ali təhsilin izlənilməsi, universitet rəhbərləri arasında səmərəli şəbəkənin qurulması, təhsil yolu ilə sülh və beynəlxalq qarşılıqlı anlaşmanın təşviqidir.
Tərəfdaşlıqlar
UPBA Amerika Kollec və Universitetlər Assosiasiyası, Amerika Təhsil Şurası, Birlik Universitetlərinin Assosiasiyası, Asiya və Sakit okean Universitetləri Assosiasiyası, Dünya Sənət və Elm Akademiyası, Avropa Universitetləri Assosiasiyası, Beynəlxalq Universitetlər Assosiasiyası, Birləşmiş Millətlər İctimai İnformasiya Departmenti, Dünya Bankı, YUNESKO, Aralıq dənizi Universitetləri Birliyi və Avstraliya Universitetləri ilə əməkdaşlıq edir.
Azərbaycanla əlaqələri
2016-cı ilin əvvəlində Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin (ADNSU) rektoru, professor Mustafa Babanlı Beynəlxalq Universitet Prezidentləri Assosiasiyasının üzvü seçilib. O, həmin qurumda Azərbaycandan ilk və yeganə şəxsdir.
Li Frensis
Li Frensis — ABŞ aktyoru.
Keçəçilik
Keçəçilik — Qədim xalq sənəti növü
Keçənin yaranması
Xalq sənətinin ən geniş yayılmış növlərindən biri toxuculuqdur. Toxuculuğun tarixi isə bilavasitə keçənin yaranması və istifadəsi ilə bağlıdır. Çünki bəzi alimlər toxuculuq sahəsində apardıqları araşdırmalarda keçəçiliyin onun ilk rüşeymi olduğu qənaətinə gəlmişlər. Keçənin dəqiq nə vaxt və harada yaranıb istifadə olunduğu haqqında məlumat yoxdur. Araşdırmalar zamanı keçə sözünə ilk dəfə eramızdan əvvəl 1200-1100-cü illərdə aparılan Troya müharibələrindən bəhs edən Homerin “İlliada” əsərində rast gəlindiyi məlum olur. E.ə. V əsrdə yaşamış yunan tarixçisi Herodot sakların başda düz dayanan və keçədən tikilmiş ucu şiş papaq qoyduqları haqqında məlumat verir. Qeyd edək ki, ucu şiş keçə papağı azərbaycanlılar börk adlandırırdı.
Azərbaycanda keçəçiliyin tarixi
thumb|Keçə Keçədən Azərbaycanda ilk dəfə nə vaxtdan istifadə edilməsi haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Azərbaycanda aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı qədim dövrə aid keçə parçaları və onun hazırlanmasında işlədilən alətlər hələlik tapılmayıb. Amma ehtimal etmək olar ki, keçənin hazırlanması heyvanların əhilləşdirilməsi qədər qədimdir. Ancaq keçəçilik sənətinin təşəkkül tapmasında maldarlığın rolunu xüsusilə qeyd etmək lazımdır. Araşdırmalar göstərir ki, qədim dövrlərdə soyuq vaxtları insanlar isti olsun deyə adi yunu və ya yunlu dərini altlarına salıb üzərində oturardılar. Bu zaman yunun bir-birinə yapışdığını görüb keçə əldə etməyi öyrənmişlər. Mənbələrə əsaslanaraq qeyd edək ki, Midiyada yaşayan əhali başlarına uzun keçə papaq - "tiarı" qoyurdular. Ola bilsin ki, həmin dövrdə keçədən digər geyim dəstləri də hazırlanıb. Mingəçevir ərazisində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı e.ə. IV-III əsrlərə aid bir neçə tunc möhür tapılıb. Həmin möhürlərin üzərində olan insan rəsmlərindəki geyim nisbətən gödək keçə yapıncını xatırladır. Xüsusilə əlində çomaq, başında şiş papaq və gödək yapıncısı olan təsvir daha xarakterikdir. Keçəçilik Azərbaycanda kustar sənətkarlığın mühüm bir sahəsinə çevrilmişdir. Bu sahə dağ və dağətəyi ərazilərdə daha çox inkişaf etmişdir. Bu da belə yerlərdə qoyunçuluğun əsas məşğuliyyət sahəsinin olması bu sahənin inkişafına təkan verdiyini göstərir. Azərbaycan xalqının məişətində keçədən istifadə geniş yer tutmuşdur. Keçə məmulatlarından müxtəlif məqsədlər üçün istifadə edilmişdir. Əhali keçədən döşənəcək, at üçün tərlik, baş geyimi, yapınçı, ən əsası alaçıqların üstünü örtmək üçün istifadə etmişlər. Tədqiqatlar göstərir ki, lazım gələndə keçə türk döyüşçüsünün döyüş geyimi də olmuşdur.
Türk dünyasında keçəçilik sənəti
Qədim xalq sənəti olan keçəçilik təkcə Azərbaycan üçün deyil, bütün türk dünyasına xas olmuşdur. Altayda Pazırık kurqanlarında tapılmış keçə parçası buna bir daha subutdur. 1947-1948-ci illərdə Rudenko tərəfindən aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı e.ə. IV-III əsrlərə - Hun imperiyası dövrünə aid edilən keçə yəhər örtüyü aşkar edilmişdir. Bu tapıntı keçəçilik sənətinin qədimliyini və türk dünyasına məxsusluğunu sübuta yetirir. Qazıntılar zamanı Hun kurqanlarından tapılmış keçədən hazırlanan uzunboğaz çəkmə və corablar, geyim nümunələri ondan məişətdə geniş istifadə olunduğunu göstərir. E.ə. V əsr mənbələrində qeyd edilir ki, saklar (türklər-A.O) keçədən tikilmiş ucu şiş papaqlar qoyardılar. Ucu şiş keçə papağı azərbaycanlılar börk adlandırırdılar. Keçədən məişətdə istifadə olunması haqqında "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanında da məlumat var. Dastanda deyilir: "Kimin ki, oğlu-qızı yox, qara otağa qondurın, qara keçə altına döşəyin, qara qoyun yəxnisindən önünə gətirin".
Məişətdə keçəçilik
Müəyyən tarixi mərhələdə alaçıqları keçəsiz təsvir etmək mümkün deyildi. Yaylaqda yaşayış evlərinin hansı etnosa aid olması (türk, kürd, ləzgi) uzaqdan bəlli olurdu. Belə ki, azərbaycanlılara məxsus olan alaçıqlar keçə ilə örtülmüş və bir-birindən fərqlənərək iki cür olmaqla alaçıq və dəyə adlanırdı. Yaylaqdakı çadırların nəinki hər hansı bir etnosa, hətta hansı tayfaya məxsusluğunu da çadırların formasından və rəngindən təyin etmək mümkün idi. Azərbaycanın bir çox bölgəsində olduğu kimi Naxçıvanda da sənətkarlığın bu növü geniş yayılmışdır. Bölgədən topladığımız etnoqrafik çöl materiallarına görə ərazidə bəzi kəndlərdə keçəçi məhəllələri də mövcuddur.
Keçəni sаlаnа keçəçi, həllаc, həm də аtıcı deyərlər. Аtıcılıq аlətini düzəltmək üçün 8-9 metr qoyun bаğırsаğını (acı bağırsaq) bir neçə qаt bir yerdə eşib yаy üçün kiriş düzəldilirdi. Acı bağırsaq quruyandan sonra qatıq və ya süddə yumşaldılırdı. Yаy kirişinin uzunluğu bir metrdən аrtıq olur. Kiriş аğаcdаn düzəldilmiş yаyа bаğlаnır. Yаyın əltutаn yerində dördkünc tахtа kiriş vаsitəsi ilə yаyа bərkidilir. Аtıcının yаy kirişini vurmаq üçün 3-4 kq аğırlığndа toхmаğı olur. Аtıcı toхmаğını yаy kirişinə vurduqdа kiriş yunu didir. Keçə sаlmаq üçün «güzəm» yunundаn istifаdə edilirdi. Keçəçi ustаlаrın söylədiyinə görə, yаz yunundаn (sаçаqlı) keçə sаlmаq olmаz. Onа görə ki, sаçаqlı yun uzun olduğu üçün bitmir, yəni bir-birinə yаpışmır. 7-8 yunundаn (12-15 kq yundаn) bir keçə (yəni bir qəlib) hаzırlаnır. Аlаçığın üstünü örtmək üçün bir neçə qəlibi bir-birinə tikirdilər. Alaçığın baş hissəsini tutmaq üçün baş qəlibdən, yanlarını örtmək üçün yan qəlibdən, qabağını örtmək üçün isə qənşər qəlibdən istifadə edirdilər. Bu dа аlаçığın ölçüsündən аsılı olаrаq hаzırlаnırdı.
Keçə hаzırlаnаrkən həllаclаr çаlışırdılаr ki, хüsusən qаrа yundаn istifаdə etsinlər. Keçə qаrа olduqdа həm gec kirlənir, həm də qаrа keçədə hаvа keçirməmək хüsusiyyəti olduğu üçün soyuq havalarda alaçığın isti, yаydа sərin olmаsınа imkаn verir. Məişətdə keçədən döşəmə kimi də geniş istifаdə edilmişdir. Naxçıvanda aparılan sorğular zamanı məlum olmuşdur ki, keçənin basılma prosesi aşağıdakı qaydada icra olunur. Yunu yаy-kirişi ilə diddikdən sonrа onu аğ pаrçаnın (bezin) üstünə sərirlər. Bundаn sonrа hаmаrlаnmış, yonulmuş, düz silindirik аğаcа büküb hər iki tərəfindən bаğlаyırlаr. Bu аğаcın аdınа oх deyirlər. 5-6 nəfərin iştirаkı ilə onu аyаqlаyır, sonrа аyаqlаrı ilə vurа-vurа fırlаdırlаr ki, yetişsin (hazırlansın). Hərdən bir sаlınmış yunun üzərinə ilıq su (bu su bəzən sаbunlu dа olur) səpirlər ki, yun bir-birinə tez yаpışsın. Yun bitişib tam keçə halına gələnə qədər bu iş davam etdirilirdi. Yunun yаpışmаsı üçün küncləri toхmаqlа döyülürdü. Hazırlanan məhsul "qəlib" adlanırdı. Keçəçiliklə bağlı müxtəlif deyimlər də mövcuddur.
Atıcıyam yayım var, Çaxmağım var, qovum var. Yunu yığın, gətirin, Burda mənim ovum var. Və ya Həllacın var dişləri, Qırılmaz kirişləri, Vurun-vurun keçəni, Tamam olsun işləri. Dəymə-dəymə qoy dursun, Həllac görsün qudursun, Toxmağı güclü vursun.
Keçələrin hazırlanması prosesi
Keçə hazırlanarkən yerinin hamarlığı, genişliyi və rahatlığı da nəzərə alınmalıdır. Keçəçilik sənətində həllаclаr qohum-qonşunun qüvvəsindən də istifаdə edərdilər, çünki keçənin bаsılmаsı prosesində хeyli аdаmın iştirаk etməsi tələb olunurdu. thumb|Keçə nümunəsi Həllаclаr bəzən keçələrin ortаsınа nахış dа sаlırdılаr. Bunun üçün müəyyən rəngə boyаdılmış ipi keçənin üzərinə qoyub toхmаqlа döyərdilər. Belə olduqdа ip keçənin üzərinə həkk olunurdu. Keçələr yunun tərkibindən asılı olaraq ağ, qara və qəhvəyi rəngdə olurdu. Bunların içərisində isə ən qiymətlisi ağ rəngli yundan hazırlanmış keçələr sayılırdı. Bununla yanaşı, qırmızı, yaşıl, narıncı rənglərə boyanmış bəzəkli keçələr də hazırlanırdı. Belə keçələrə nəmənd deyərdilər. Nəmənd, heybə, yəhərüstü, tərlik və başqa keçələrin bəzəkləri əsasən zoomorf (dağ keçisi, ceyran, aslan, heyvanların döyüş səhnələri), həndəsi (romb, düzbucaq, üçbucaq), nəbati (budaq, gül-çiçək), kosmoqonik (ay, günəş, ulduz) ornamentlərindən, həmçinin "zəncir", "qoç buynuzu", "qaz ayağı", "ürək" və s. naxışlardan ibarət olurdu. Keçəçilik böyük gəlir gətirən sahədir. Xüsusən müasir dövrdə, turizmin inkişaf etdiyi bir vaxtda keçədən düzəldilmiş bəzəkli məişət əşyaları, baş geyimləri, gödəkcələr diqqəti daha çox cəlb edir. Digər tərəfdən hazırda Naxçıvanda qoyunçuluğun inkişafı bu sahənin və xalçaçılığın inkişafı üçün ciddi xammal bazasının olduğunu söyləməyə imkan verir.
Calyptranthes acutissima
(Calyptranthes acutissima) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vladimir (şəhər)
Vladimir  — Rusiyada şəhər, Vladimir vilayətinin və Vladimir şəhər dairəsinin inzibati mərkəzi. XII-XIV əsrlərdə Böyük Vladimir Knyazlığının paytaxtı olmuşdur. Rusiyanın Avropa hissəsindəki ən böyük turizm mərkəzlərindən biridir. Rusiyanın qızıl halqasına daxildir.
Çanaqbulaq (Meşkinşəhr)
Çanaqbulaq — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Coğrafi yerləşməsi
Meşkinşəhr şəhristanının Mərkəzi bölgəsində, Şərqi Meşgin kəndistanında, Meşkinşəhrdəndən 27 km cənub-şərqdədir.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 465 nəfər yaşayır (117 ailə).
Küçisfahan
Küçisfahan — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Küçisfahan əhalisinin əksəriyyətini giləklər təşkil edir.
Gürcüva
Gürcüva — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 11 dekabr 2012-ci il tarixli, 500-IVQ saylı Qərarı ilə Ağdaş rayonunun Məşəd kənd inzibati ərazi dairəsinin mərkəzi ləğv olunmuş Məşəd kəndindən Gürcüva kəndinə keçirilmiş və Məşəd kənd inzibati ərazi dairəsi Gürcüva kənd inzibati ərazi dairəsi hesab edilmişdir.
Toponimikası
Kəndin əsl adı Gürcüobadır. 1917-ci ildə Gürcüabad variantında qeydə alınmışdır. Yaşayış məntəqəsi XIX əsrin əvvəllərində Nuxa qəzasından gəlmiş ingiloy ailələrinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Oykonimin tərkibindəki gürcü etnik adı da əslində gürcü dilinin dialektində danışan ingiloylara aiddir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şirvan düzündə yerləşir.
Anonim şirkət
S.A. və ya SA, müəyyən ölkələrdə, çox vaxt rəsmi dil olaraq Roman dillərindən birinə sahib olan və mülki hüquqdan istifadə edən bir ictimai şirkət növünü müəyyənləşdirən termindir. Dilindən asılı olaraq, anonim şirkət, səhmdar cəmiyyət, anonim ortaqlıq, səhm şirkət, Böyük Britaniyanın Şirkətlər Haqqındakı Qanununa əsasən xalqa açıq ictimai şirkətə və Amerika Birləşmiş Ştatlarının Korporativ Qanununda göstərilmiş ictimai şirkət deməkdir. Tərəfdaşlıq və Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətlərdən fərqlənir.
Əvvəlcə səhmdarlar tam anonim ola bilər və səhmlərinə əlavə edilmiş kuponları verməklə divident əldə edə bilərlər. Başqa sözlə sənədi əlində saxlayan şəxsə divident ödənilir. Səhmlər özəl olaraq təhvil verilə bilər və buna görə şirkət rəhbərliyi səhmlərin kimə məxsus olduğunu bilməyə bilər.
Artemisia ammaniana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia ammaniana Artemisia ammaniana
Beauprea congesta
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Özbəkistan mədəniyyəti
Özbəkistan mədəniyyəti — Orta Asiyada mərkəzi və şimal-qərb hissəsində yerləşən Özbəkistan Respublikasının mədəniyyəti.
Özbəkistanın böyük tarixi malik zəngin mədəniyyəti var. Özbək mədəniyyəti Şərqin ən parlaq və orijinal nümunələrindən biridir. Türk xalqları içərisində özünəməxsusluğu ilə seçilən özbəklərin könül oxşayan xalq mahnıları, təsviri sənəti, zəngin mətbəxi, geyim mədəniyyəti və memarlığı var.
Tarixi abidələr
thumbnail|Buxara məscidi Ölkənin Daşkənd, Səmərqənd, Buxara, Xivə, Kokand, Şəhrisəbz və digər şəhərlərdə çoxsaylı tarixi abidələr, məscid və muzeylər mövcuddur.
Tarixi abidələri sırasında Bibixanım məscidi, Uluqbəy rəsədxanası və mədrəsəsi, Şahi Zinda məqbərəsi, Əmir Teymur və onun nəslinin uyuduğu Qur-Əmir mavzoleyi, Ağ-Sarayın adını çəkmək olar. Təkcə Buxarada 140-a yaxın arxitektura abidəsi var. Müxtəlif əsr və xalqlara məxsus tarixi abidələrin məkanı olan qədim Xivə 1967-ci ildə, İçan-Qala isə 1990-cı ildə UNESCO-nun mədəni irs siyahısına daxil edilib.
Müstəqillik dövründə qədim məscidlər bərpa olunub, yeniləri tikilib. Özbək xalqının şedevri və milli fəxri olan mədəni və tarixi abidələr bərpa olunmaqla yanaşı, çoxlu xatirə kompleksləri tikilib. Məsələn, İmam Əl-Buxari, Əl-Fərqaninin heykəlləri, Teymurilər muzeyi və çoxlu başqa abidələr Şərq memarlıq ənənələrini öz gözəlliyi, zərifliyi və parlaqlığı ilə fərqlənən müasir arxitekturanın nailiyyətlərilə birləşdirir.
Musiqisi
Özbək musiqisi müxtəlif janr və mövzularla xarakterizə olunur. Özbəklərin klassik musiqisi "Şaşməqam" (altı muğam) XVI əsrin sonlarında Buxarada formalaşıb. "Şaşməqam" Azərbaycan və uyğur muğamlarına yaxındır.
"Koşk" adlanan xalq musiqisi də özbəklərin milli-mənəvi dəyərlərindəndir. "Ev nəğmələri" adlanan bu mahnılar komik rəqslərlə də müşahidə olunur. Mahnının mətnlərini Şərqin milli poemalarının hissələri təşkil edir.
Ənənələr
Özbəklərə xas əsas xüsusiyyətlərdən biri qonaqpərvərlikdir. Nahar və ya şam yeməyinə dəvətdən imtina etmək düzgün sayılmır, qonaq üçünsə ən əsası dəqiqlikdir. Qonaq gedərkən hədiyyə olaraq suvenir və uşaqlar üçün şirniyyat aparmaq daha məqbul sayılır. Qonaqları ev sahibləri həyətdə qarşılayıb hal-əhval tutduqdan sonra evə dəvət edirlər. Süfrəyə öncə şirniyyat, sonra isə yeməklər verilir. Ümumiyyətlə, özbəklərdə çay içmə xüsusi mərasim hesab olunur. Çayı kişilər dəmləyib piyalələrdə süfrəyə verirlər. Əgər qonaq ev sahibinin yaxını, sevimlisidirsə, onun piyaləsinə çay az süzülür. Belə ki, çayını içən adam yenidən ona çay süzülməsini xahiş edir və beləliklə, bu hal bir neçə dəfə təkrarlanır. Digər qonaqlara isə çayla dolu piyalə verilir.
Müasir mədəniyyət
Özbəkistan 1991-ci ildə müstəqilliyini əldə etdikdən sonra mədəni inkişaf respublikanın dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri oldu. Ötən müddətdə Ölkənin mədəniyyəti öz məzmununa və prioritetlərinə görə əsaslı şəkildə inkişaf edib. Onun əsas istiqaməti etnomədəniyyəti və ümumbəşəri dəyərləri aktuallaşdırmaq oldu. Özbəkistan mədəniyyəti xalqın çoxəsrlik ənənələrinə, qədim irsə əsaslanır.
Müasir Özbəkistan mədəniyyətinin parlaq ifadələrindən biri çoxçeşidli janrlara malik ənənəvi xalq yaradıcılığıdır. Məsələn, bu gün dövlət ənənəvi sənətkarlığın inkişafına diqqət yetirir. Bu sahə sovet dövründə diqqətdən kənarda qalmışdı.
Hazırda keramika və dekorativ əl işi, ipək parça emalı, xalçaçılıq və qızıl tikmə naxışlar, zərgərlik sənəti və bədii metal, lak miniatürlər, ağac yonma, musiqi alətlərinin dekorativ işlənməsi və başqa sənət növləri yeni dövrünü yaşayır.
Ölkə Prezidenti İslam Kərimovun 1997-ci ildə imzaladığı "Xalq bədii sənətlərinin və tətbiqi incəsənətinin sonrakı inkişafına dövlət dəstəyi haqqında" sərəncam bu sahənin inkişafına mühüm təkan verib. Həmin Sərəncama əsasən, bacarıqlı işçilərin assosiasiyası yaradılıb. Respublikada xeyli sayda dövlət və ictimai təşkilatlar, yaradıcı birliklər və eyni zamanda qanunverici mexanizmlər çoxəsrlik ənənəvi xalq incəsənətinin qorunması işini tənzimləyir. Milli mədəniyyət, incəsənət və ənənələrin inkişafı və populyarlaşması bir sıra böyük festivalların keçirilməsinə də imkan yaradır. Bu sıraya əsasən "Şark taronalari", "Asrlar sadosi", və digər festivallar daxildir.
Müasir mədəniyyət və incəsənətdə ən parlaq nümunələrdən biri "Özbəkistanın Mədəniyyət və İncəsənət Forumu" adlı fondun hər il keçirdiyi tədbirlərdir. 2004-cü ildə yaradılan fondun məqsədi özbək xalqının mənəvi irsini, milli mədəniyyətini, görkəmli mədəniyyət və incəsənət nümayəndələrinin potensialını birləşdirmək, gənc və yaradıcı nəsillərə dəstək verməkdir. Fond moda festivallarının təşkilinə xüsusi diqqət ayırır. Yaradıcılığın bu istiqamətində toxuculuq sənayesinin inkişafı ilə yanaşı, həm də milli dizaynın formalaşmasına yeni nəfəs verilir. Hər il "Milli paltarlar", uşaqlar üçün "Balojonlar, kiçkintoylar" və digər respublika festivalları çərçivəsində ölkə dizaynerlərinin işləri nümayiş etdirilir. Hər il keçirilən moda və incəsənət həftəsi — "Style.uz" dünya moda sənayesində mühüm tədbirlərdən birinə çevrilib. Moda həftəsinin ənənəvi qonaqları arasında dünya şöhrətli rəssamlar, musiqiçilər, zərgərlik və feşn-brend sahibkarları, eyni zamanda dünyanın şou-biznes ulduzları təmsil olunur.
Bayramlar və yubileylər
Özbək xalqı Novruz, Ramazan və Qurban bayramlarını geniş qeyd edir. Böyük alim-astronom Mirzə Uluqbəyin 615, Əmir Teymurun 660, böyük alim Əl-Fərqaninin 1200, məşhur ilahiyyatçı-alim imam Əl-Buxarinin 1225, məşhur xalq eposu "Əlpomış"ın 1000 illiyi, dahi alim, miniatür ustası Kəmaləddin Behzadinin 545, Buxara və Xivə şəhərlərinin 2500, Şəhrisab şəhərinin 2700, Səmərqəndin 2750, Daşkəndin 2200 illik yubileylərinin UNESCO səviyyəsində qeyd olunması böyük rezonansa səbəb oldu. İSESCO-nun qərarı ilə Daşkənd 2007-ci ildə "İslam mədəniyyəti paytaxtı" elan olunmuşdur.
Araukaniyanın işğalı
thumb|300px|Mapuce qəbilələrinə məxsus əraxilər.
Quş şəlaləsi
Quş — Rusiyanın Saxalin vilayətində, Kunaşir adasında yerləşən şəlalə. Quş şəlaləsi Kusirodan 254,5 km şimal-şərqdə yerləşir. Şəlalə Kuril qoruğunun əsas görməli yerlərindən biri hesab olunur. Şəlalə Quş (Ptiçaya) çayının Oxot dənizinə töküldüyü yerdə formalaşmış. Şəlalə Kunaşir adasının ən böyük və ən enli şəlaləsidir: Hündürlüyü 12 metr, eni isə 20 metr olan şəlalə yağışlı mövsümdə ən enli səviyyəsinə çatır. Şəlalədən yuxarıda bir çox mineral bulaqlar yerləşir. Bulaqların suyu çayın rəngini parlaq mavi rəngdən şəffaf rəngə qədər dəyişir.
Araukaniyanın işğalı
Araukaniyanın işğalı ― hərbi hərəkat olub Çili hökuməti tərəfindən həyata keçirilmişdir. Bu hərəkat 1862–1886-cı illəri əhatə etmişdir. Nəticədə bölgə Çilinin ərazisinə cevrilmişdir.
Quş şəlaləsi
Ümumi məlumat
Şəlalə və çay öz adını yaz aylarında ərazidə çoxlu quşların toplanmasına görə almış. Quş çayı yetərincə bol suludur (Kunaşir adasında ikinci böyük çay). Gur suyun töküldüyü yer qızılbalıqlararın kürüləmə yeridir. Kürüləmə zamanı balıqlar suda yetərincə çoxalır və quşların əraziyə toplaşmasına səbəb olur. Kunaşir adasında bu ərazi turistlərin sevimli məkanıdır. Şəlaləyə getmək yetərincə çətindir. Cənubi Kurildən əraziyə avtomobillə və ya su vasitəsilə gəlmək mümkündür. Korsakov şəhərindən (Saxalin) şəlaləyə paroxod üzür.
Araukaniyanın işğalı
Avropalıların ilk gəlişi
Yerli xalq olan Mapuce bölgəni Araukani adlandırır. Mapucelər uzun zaman İnk İmperiyasına qarşı mübarizə aparmışdır. Nəticədə isə bölgə öz istiqlaliyyətini qoruya bilmişdir. Bu ərazilərə ilk ayaq basan avropalılar İspanlar olmuşlar. Öz adətlərinə sadiq qalaraq ispanlarada boyun əyməmişdilər. Bu səbəbdən İspanlar Mapuce qəbilələrinə qarşı 300 il müharibə aparmışlar. Tarixə bu müharibə Araukaniya müharibəsi kimi düşür. XVI əsrdən başlanan müharibə XIX qədər davam etmişdir. İspanlar bir nəticə əldə edə bilmirlər. Buna baxmayaraq araukanının ucqar şimal hissəsi işğal edilsə də, XVIII əsrdən yenidən azad edilir. Elə həmin dövrdən ispanlarla yerli Mapuce gəbilə başçıları arasında iqtisadi və mədəni əlaqələr qurulur. Bundan sonra demək olar ki, böyük toquşmalar baş vermir. Hətta qubernator Ambrosini O'Xiqqins XVIII əsrin sonlarında bir necə qəbilə başçı ilə onların torpaqlarını İspan krallığına birləşdirilməsi haqqında razılıqda imzalanır. Ancaq onlar daxili müstəqilliyini qoruyub salayırdılar. Vəziyyət 1817-ci ildən dəyişir belə ki, Çili artiq müstəqil dövlətə çevrilir. Bunda sonra uzun zaman Çili bu məsələyə demək olar ki, fikir vermir. 1845-ci ildə Magellan boğazında limanın tikintisində artıq bölgəyə müdaxilə etməli olur.Üstəlik XIX əsrdə avropadan çoxlu sayda immiqrantın Çiliyə gəlməsi hökuməti yeni torpaqların istifadəyə verməyə vadar edirdi. Bu isə Mapuce qəbiləsinin torpaqları hesabına baş verirdi ki, bu da yeni toqquşmalara səbəb olurdu. Buna baxmayaraq Çili prezidenti Manuel Martin 1852-ci ildə yeni vilayyətin uaranması haqqında fərman verir. Faktiki olaraq isə bölgə Çilinin nəzarətində deyildi. Araukaniya torpaqları Biobio çayı şimaldan, Tollen çayı isə cənubda onun sərhədini təşkil edirdi.
Quş şəlaləsi
Kuril qoruğu
Quruq daxilində Kiçik Kuril yasaqlığı yaradılmı. Kuril dövlət təbiət qoruğu nadir heyvanat və bitki növləri ilə diqqəti cəlb edir. Bir çox növlər Qırmızı kitaba düşmüş. Yapon ağcaqayını, Maksimoviç cökəsi və Maksimoviç tozağacı nadir növlərdən hesab olunur. Belə fərqli və zəngin fauna və floraya malik olmasının səbəbi Kamçatka yarımadasının, Saxalin və Hokaydo adalarının təsiridir. Maksimoviç tozağacı əsasən Yaponiya ərazisində üstünlük təşkil edir. Kök sistemi və oduncağı çox mğhkəm olur. Maksimoviç cökəsini dekorativ bitki kimi istifadə edirlər. Yapon inanclarına görə Budda bu ağacın altında peyğımbərliyə yüksəlmiş. Yapon ağcaqayınıda dekorativ bitkidir və çox ləng inkişaf edir. Yaz vaxtı qeyri-adi çiçəkləri ilə maraq doğurur. Kuril qoruğunda məməlilərin 80 növü, quşların 260 növü və balıqların 22 növü məskunlaşıb. Qoruq ərazisində yerləşən Tyatya vulkanı, Stolbçatıy burnu maraqlı təbiət abidələri hesab olunur. Ərazidə altmışa yaxın arxeoloji və etnoqrafik abidələr aşkar olunmuş. Burada xeyli qədim yapon tikililəri və yaşayaş məntəqələri mövcuddur.
Araukaniyanın işğalı
Araukaniya və Pataqoniya krallığı
1860-cı ildə Peresa Maskuanonun dönəmində fransız vəkil, tacır və fırıldaqcı Oreli Antuan de Tuman bir necə qəbilə başçısının dəstəyi ilə bölgədə Pataqoniya və Araukaniya krallığını yaradır. Tanınması üçün Napoleona müraciət edir. Buna cavab olaraq Maskuano general Karnelio Saaverde Rodrigesə hindulara qarşı aktiv müharibəyə başlamağı əmr edir. Ancaq hücumdan öncə məsələni diplomatik yollla həlli yolunun sınaqdan keçirməyi məsləhət görür. Qəbilə başçılarına müraciət edilərək bölgəni mədəniləşdirməyə maniə olmamasını istəyirlər. Bölgədə dəmir və adi yolların çəkilməsi, xəstəxana və məktəblərin tikilməsi nəzərdə tutulurdu. Bir müddət sonra Çili qoşunu Pataqoniya və Arakuani kralığının ərazisinə, daxil olaraq Tumanı həbs edirlər. Sonradan o pisixoloji dispanserə yatırılır, sonradan isə Fransaya qaytarılır ki, oradada ölür.
İlk istila
İlk istila hərəkatı Saaverdin başçılığı ilə başladılır və 1862–1869-cu illəri əhatə edir.
Quş şəlaləsi
Maraqlı faktlar
thumb|left|Quş şəlaləsi yaxınlığında ayı Balıqların kürüləmə dövründə şəlalə ətrafına tez-tez ayılar gəlir. Şəlalə Rusiyanın nadir geoloji abidələr sırasına daxildir. Quş şəlaləsi "Rusiya 10" müsabiqəsində iştirak etmiş.
Xüşkbicar
Xüşkbicar — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Xüşkbicar əhalisinin əksəriyyətini giləklər təşkil edir.
Lorisiferlər
—  aləminə aid heyvan tipi.
Sahil sularından tutmuş 7000 m-ə qədər dərinliklərdə yaşayır. Böyük fərdlərinin uzunluğu 250 mikronbəzi süfrələrinin uzunluğu 800 mikrona qədər ola bilir.
Artemisia amoena
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia amoena Artemisia amoena
Kinorinxlər
—  aləminə aid heyvan tipi. Çox kiçik ölçülərə malikdir və dənizlərdə lil çökmüş yerlərdə yaşayır. 130 növü məlumdur.
Xarici quruluşu
Uzunluğu 0,18–1 mm-ə qədər olan xırda qurdabənzər orqanizmlərdir. Bədən kiçik baş şöbəsindən, qısa boyun və uzun gövdədən ibarətdir. Bədəndə kirpikcuklər yoxdur və bərk xitin lövhələrdən ibarət zirehlə örtülmüşdür. Bu lövhələr bir-birinin ardınca düzülərək tacı xatırladır və bunun nəticəsində qurdun bədəni müəyyən dərəcədə buğumlu xarakter alır. O, 13 hissədən ( baş, boyun və 11 buğumdan və ya gövdə zonitlərindən) ibarətdir. Kutikuladan ibarət, bədən örtüyünün alt hissəsi sinsitial hipodermadan ibarətdir. Ümumi dəri-əzələ kisəsi yoxdur və əzələlər müəyyən funksiya daşıyan ayrı-ayrı əzələ dəstəsindən ibarətdir. Sinir sistemi udlaqətrafı sinir həlqəsi və uzununa yerləşən qarın sinir sütunundan ibarətdir, bədənin buğumlaşması özünün sinir sütununda onunla göstərir ki, qanqlioz hüceyrələr onun üzərində zonitlərə müvafiq kiçik yığınlar şəklində toplanmışlar. Bağırsaq (ön qütbdə ağız, arxada isə anal dəliyi yerləşir) düz borudan ibarətdir. İfrazat sistemi hər biri içərisində bir titrək alov olan bir cüt qısa, şaxələnməmiş protonefridilərdən ibarətdir. Cinsi sistem kinorinxlər ayrıcinslidir. Cinsi vəzlər cütdür və bunların cinsi axarları bədənin arxasındakı buğumda xaricə açılır. Bunlarda elə sürfələr vardır ki, onlarda zonitlərin sayı tam olmur. Heyvanın böyüməsi vaxtaşırı qabıqdəyişmə ilə müşayiət olunur. Belə ki, köhnə kutikula atılır və yeni zirehlə əvəz olunur. Kinorinxlərin ümumi quruluş planı onların ilk bədənboşluğu qurdlara aid olmasını sübut edir. Dəri örtüyünün kutikullaşmasına, qabıqdəyişmə yolu ilə böyüməsinə və udlağın quruluşuna görə kinorinxlər nematodları xatırladır, lakin bəzi əlamətlərinə görə qarnıkirpiklilərə oxşayır. Bundan başqa bəzi tədqiqatçılar kinorinxlərin tikanbaşlılarla, habelə tükqurdların və priapulidlərin sürfələri ilə müəyyən oxşarlığını qeyd edirlər.
Həyat tərzi
Bunlar cəmi 100 növdən ibarət, xırda dəniz qurdları qrupudur. Dib həyat tərzi keçirirlər. Onlara yosunların üzərində, dəniz lili və qumunda rast gəlinir.
Birminhem Siti FK
"Birminhem Siti FK" – İngiltərənin futbol klubu.
Beauprea crassifolia
(Beauprea crassifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Güvəkənd
Güvəkənd — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
"Ağ pələng"lə görüş (film, 1988)
'"Ağ pələng"lə görüş — qısametrajlı sənədli film.
Çanaqlı (Urmiya)
Çanaqlı — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
"Ağ pələng"lə görüş (film, 1988)
Rejissorlar Yalçın Əfəndiyev və Çayn Ayn Ça tərəfindən 1988-ci ildə çəkilmişdir. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Kinolent qardaşlaşmış şəhərlər-Azərbaycan respublikasının paytaxtı Bakı və Vyetnam şəhəri Vunqtaunun dostluğu haqqındadır.
Çanaqlı (Urmiya)
Coğrafi yerləşməsi
Urmiya şəhristanının Ətraf bölgəsində, Nazlı kəndistanında, Urmiya şəhərindən 18 km simal-qərbdədir.
"Ağ pələng"lə görüş (film, 1988)
Məzmun
Kinolent qardaşlaşmış şəhərlər-Azərbaycan respublikasının paytaxtı Bakı və Vyetnam şəhəri Vunqtaunun dostluğu haqqındadır. Burada göstərilir ki, Xəzər neftçiləri ilə Vyetnam neftçilərinin əməkdaşlığı ildən ilə möhkəmlənir. Vyetnam neftçilərinin bir çoxu Məşədi Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu bitirmiş və Xəzər neft mədənlərində təcrübə keçmişlər.
Çanaqlı (Urmiya)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 317 nəfər yaşayır (89 ailə).
"Ağ pələng"lə görüş (film, 1988)
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Cavanşir Məlikov Rejissor: Yalçın Əfəndiyev, Çayn Ayn Ça Operator: Valeri Kərimov
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 332.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1988-ci ilin Azərbaycan filmləri 1980-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Həsən Göyçəli
Kərimov Həsən Səməd oğlu — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, Əməkdar jurnalist, şair və publisist.
Həyatı
01.07.1937-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun İnəkdağı kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.
Avtobioqrafiya
"Atam İbrahimov Səməd Kərəm oğlu Böyük Vətən müharibəsində həlak olub. Anam İbrahimova Yaxşı Cahan qızının himayəsində böyümüşəm. 1945-ci ildə İnəkdağı 7 illik məktəbinin 1-ci sinfinə daxil olub 1952-ci ildə İnəkdağı kənd 7 illik məktəbinin 7-ci sinfini qurtarıb qonşu Zod kənd orta məktəbinin 8-ci sinfinə daxil olmuşam və 1955-ci ildə Zod kənd orta məktəbini bitirmişəm. 1959-cu ildə İrəvan Azərbaycanlı Kənd Təsərrüfatı Texnikumunun aqronomluq fakültəsinə qəbul olub 1962-ci ildə həmin texnikumu bitirmişəm və öz doğma kəndimizdə aqronom işləmişəm.
1963-cü ildə Azərbaycan Gəncə (Kirovabad) Kənd Təsərrüfatı Akademiyasının aqronomluq fakültəsinin qiyabi şöbəsinə daxil olub 1969-cu ildə alim-aqronom ixtisası alıb kolxozda baş aqronom işləmişəm.
1982-ci ildə rayon sovetinə deputat seçilmişəm və Partiya Təşkilat katibi işləmişəm. 1978-ci ildə İnəkdağı kənd kolxozunda Həmkarlar Təşkilatının sədri, 1983-cü ildə SSRİ Xalq Nəzarəti Komitəsinin üzvü olmuşam. Yaradıcılığa orta məktəbdə oxuduğum illərdən başlamışam. 1958-ci ildə Basarkeçər rayonunda çıxan "Bolluq uğrunda" qəzetində "Yaraşır" və "Kolxozun" adlı şeirlərimlə çıxış etmişəm.
1973-cü ildən mütəmadi olaraq "Sovet Ermənistanı" qəzetində şeir və təmsillərim dərc olunub. İrəvanda və Basarkeçərdə keçirilən aidiyyatlı tədbirlərdə şair kimi iştirakım üçün dəvət olunub şeirlərimlə çıxış etmişəm.
1987-ci ildə "Göyçə dağları" adlı kitabım redaktə olunmuş halda İrəvan Azərbaycanlı nəşriyyatına növbəyə qoyulub, ancaq işıq üzü görmədi. 1985-ci ildə Azərbaycanda "Ulduz" jurnalında şeirlərimlə çıxış etmişəm. Dəfələrlə Azerbaycan Radiosunda çıxışım olub. Nəhayət, 1988-ci ilin noyabrında qəddar erməni düşmənlərimizin təzyiqi ilə doğma yurd-yuvamızı tərk edərək Göyçəmizdən ayrıldım. Azərbaycanın Goranboy rayonunun Veyisli kəndində məskunlaşdım. Ancaq Vətən həsrəti qələmimi bir an da susmağa qoymadı. 14 kitab müəllifiyəm. 1993-cü ildən Goranboy rayonunda Əli Nəzmi ədəbi birliyinin üzvüyəm. 2007-ci ildə Goranboy rayon mədəniyyət evində 70 illik yubileyim dövlət səviyyəsində keçirilmişdir. 2003-cü ildə Gəncədə çıxan «Rəy» qəzetinin, "Dövlət və ictimaiyyət" qəzetinin redaktoru işləmişəm. 2003-cü ildən kiçik sahibkarlıqla məşğulam. 2013-cü ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi tərəfindən 75 illik yubileyim Gəncədə keçirilmişdir. 2014-cü ildə "Könül dünyam" adlı kitabımın təqdimatı keçirilmişdir.
1999-cu ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüyəm və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüyəm. "Qızıl qələm", "Şərəf", "Həsən bəy Zərdabi" mükafatlan laureatıyam. Azərbaycan Yazıçılar Birliyi qurultayının Gəncə Bölməsinə nümayəndə seçilmişəm. "Dövlət naminə" qəzetinin təsisçisi və Prezident təqaüdünə layiq görülmüş şairəm"
Şairin 70 illik yubileyi Goranboy rayon mədəniyyət evində, 75 ilik yubileyi isə Gəncə şəhərində təntənəli surətdə qeyd edilmişdir.
Yaradacılığı
"Ata yadigarı" Həsən Göyçəlinin sayca dördüncü kitabıdır. Məcmuəyə şairin son illərdə yazdığı poeziya nümunələri daxil edilmişdir.
Şairin istedad damarı kükrəyən selə, çağlayan çaya bənzəyir. Belə anlarda onların dadına qələmlə ağ kağız çatır. Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, beş kitab müəllifi Həsən Göyçəli də belə şairlərdəndir. Həsən Göyçəlinin (Kərimov Həsən Səməd oğlu) şeirlərində onun zəngin poetik dünyasından, poeziyanın bütün üslub axtarışlarından söhbət açılır. Həsən Göyçəli Göyçə mahalının görkəmli aşıqlarının və el şairlərinin yaradıcılığından bəhrələnərək Aşıq Ələsgər, Aşıq Alı, Növrəs İman poeziyasının işığında həm də aşıq şeirləri yazmışdır. Onun yaradıcılığında qoşma qafiyə, təcnis bayatı, müxəmməs və şeirin digər növləri xüsusi yer tutur.
Həsən Göyçəlinin (Kərimov Səmədoğlu) oxuculara təqdim etdiyi altıncı "Dünya türk dünyasıdır" şeirlər kitabında Vətənə məhəbbət, xalqa hörmət, el qayğısı ilə yaşamaq qabarıq şəkildə özünü göstərir. Eyni zamanda poeziyanın bütün formalarında ustalıqla yazılmış şeirlər bu kitabda verilmişdir. İnanırıq ki, kitab oxucuların rəğbətini qazanacaqdır.
İstedadlı şair Həsən Göyçəli oxuculara təqdim etdiyi "Qərib durnalar" şeirlər kitabı yaddinci kitabıdır. Kitabda Vətənə sevgi, məhəbbət təsvir edilmişdir.
Şairin sayca 15-ci kitabı 2017-ci il aprel ayında işıq üzü görmüşdür.
İstinadlar
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Ensiklopediyası
Çabüksər
Çabüksər — İranın Gilan ostanında yerləşən şəhər. Çabüksərin əhalisinin əksəriyətini giləklər təşkil edir.
Elin bayrağı (mahnı)
Elin bayrağı — azərbaycanlı müğənnilər Vüsal Hacıyev, Nurlan Növrəsli, Pərviz Abdullayev, Orxan Cəlilov, Emin Zeynallı tərəfindən ifa olunmuş mahnı. Mahnı klip ilə barəbər 28 may 2020-ci il tarixində nümayiş olunmuşdur.
Mahnı haqqında
Sözləri Əhməd Cavada, musiqisi isə Aygün Səmədzadəyə, aranjimanı isə Əvəz Muradova aiddir. Rejissor Vüsal Qarayev və Elnur Məmmədov tərəfindən tərəfindən mahnıya klip çəkilmişdir.
Artemisia amygdalina
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çapaqan (Meşkinşəhr)
Çapaqan — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 447 nəfər yaşayır (99 ailə).
Bəcirəvan (İmişli)
Bəcirəvan — Azərbaycan Respublikasının İmişli rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Kənd əhalisinin sayı 2304 nəfərdir ki, onun da 1158 nəfəri kişi, 1146 nəfəri isə qadındır.
Tacikistan mətbəxi
Tacik xalqının müasir həyatında cəlbedici məqamlardan biri onların bugünkü dövrdə də məişətdə öz milli adət-ənənələri və geyimləri ilə yanaşı milli mətbəxlərini qoruyub saxlamasıdır. Bu gün də taciklər milli yeməklərə üstünlük verirlər.