cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qalib Qurbanov
İctimai fəaliyyəti
1997-ci ildən Rabitə Nazirliyinin (51%) təsisçiliyi ilə yaranmış "Azerin" MMC-nin təsisçilərindən biri, eyni zamanda baş direktorudur.
2013-ci ildən İnformasiya Texnologiyalarının İnkşafı Dövlət Fondunun Muşahidə Şurasının üzvüdür. 2015-ci ildən Rabitə və Yüksək Texnologiyaları Nazirliyinin "Yüksək Texnologiyalar Parkı"-nın Ekspertlər Şurasının üzvüdür.
Qalib Qurbanov 2021-ci ilin iyul ayında Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyi yanında İctimai Şuraya üzv, daha sonra isə İctimai Şuranın sədr müavini seçilmişdir.
Mükafatları
21 aprel 1995-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin fəxri fərmanı ilə təltif olunmuşdur.
6 dekabr 2021-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının rabitə və informasiya texnologiyaları sahəsi işçilərinin təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Bakı yarmarkaları (1920-ci illər)
thumbnail|Dördüncü Bakı yarmarkası, 1925-ci il ([[Dördüncü Bakı yarmarkası (film, 1925)|Filmdən fraqment).]] Bakı yarmarkaları — 1920-ci illərdə Bakıda təşkil olunmuş beynəlxalq ticarət tədbirləri.
İştirakçılar
Sentyabrın 15-də hələ yarmarkanın açılışı ərəfəsində 37 ticarət firması qeydiyyata düşmüşdü. Onlardan 16-sı dövlət, 2-si kooperativ, 19-u xüsusi firmalar idi. 9 firma Rusiya və yerli, 4 firma İran firması idi. 4 firma təsadüfü müqavilələrlə işləyən firmalar idi. Noyabrın 15-də isə — yarmarkanın bağlandığı vaxt artıq 150 firma fəaliyyət göstərirdi ki, bunlardan da 28-i dövlət, 2-si kooperativ, 120-si xüsusi firmalar idi. Xüsusi firmalardan 45-i rus və yerli, 16-si İran, 5 xarici, 55-i təsadüfü firmalar idi.
Xarici iştirakçılar
1922-ci il sentyabrın 14-də RSFSR-in İrandakı səlahiyyətli nümayəndəsi bütün İran tacirlərinə müraciət edərək bildirir ki,
"Sentyabrın 15-də Bakı şəhərində yarmarka açılacaq… Tacirlərin yarmarkaya gəlməsi sərbəstdir və xarici ticarət orqanlarının icazəsi olmadan həyata keçirilir."
Həmçinin, 1922-ci il oktyabr ayının ortalarında yarmarkanın lisenziya bürosu "Zakvneştorq"dan Bakı yarmarkası zamanı "Rosvneştorq", "Zakvneştorq", "Sentrsoyuz" və "Zaksoyuz"dan alınmış Qərbi Avropada istehsal olunan malların İrana maneəsiz ixracına icazə verildiyini bildirən teleqram almışdır.
İran tacirləri Bakı yarmarkalarına pambıq, düyü, yun, mum, tumac, quru meyvələr, gənəgərçək yağı, kitrə və s. gətirmiş, Bakıdan isə qənd, parça, şüşə və rezin məhsulları, kağız, dəmir və polad məmulatları və s. aparmışlar.
İranla yanaşı bu yarmarkalarda Türkiyə və Əfqanıstan tacirləri də iştirak etmişdirlər.
Ticarət dövriyyəsi
Birinci Bakı Yarmarkasının ümumi dövriyyəsi 1865 min rubl, yük dövriyyəsi isə 494252 pud olmuşdur.
İran tacirləri yarmarkaya 138885 pud mal gətirib, buradan vətənə 69594 pud mal apardılar. İranla ticarət dövriyyəsi 220 min rubla bərabər idi.
Növbəti yarmarkalar
1923-cü ildə Bakı Yarmarkası binalarının layihələrində milli memarlıq ənənələri öz əksini tapmışdır.
1925-ci ilin aprel ayında açılan Bakı Yarmarkasının sifarişi ilə "Dördüncü Bakı yarmarkası" adlı film çəkilmişdir. Filmdə yarmarkadan görüntülər əks etdirilmiş, SSRİ-nin Şərqdəki xarici ticarət problemlərinə toxunulmuşdur.
Bu yarmarkalar 1927-ci ildə SSRİ və İran arasında ticarət sazişinin bağlanması üçün də zəmin yaratmışdır.
1927-ci ilin oktyabr ayında Paris şəhərinin Ticarət Palatası Zaqafqaziya Xalq Ticarət Komissarlığına müraciət edərək, Bakı yarmarkaları haqqında müfəssəl məlumatın göndərilməsini xahiş etmişdir.
Dinq Liren
Dinq Liren  — Çin şahmatçısı, qrosmeyster (2009), Şahmat üzrə 17-ci Dünya Çempionu (2023-cü ildən). Dörd yaşından şahmat oynayır. O, tarixdə ən yüksək reytinqli Çin şahmatçısı və eyni zamanda üçqat Çin çempionudur. Şahmat üzrə dünya çempionu olan ilk çinli.
Şahmat karyerası
6 iyun 2009-cu ildə, 16 yaşı olarkən o, kişilər arasında ən gənc Çin çempionu adını qazandı. 2011-ci ilin aprelində Dinq Liren yenidən ölkə çempionu adını qazanır və bir il sonra bu qələbəni təkrarlayır.
2011-ci il Dünya Kubokunun ilk raundunda Uesli Soya məğlub olaraq mübarizəni dayandırıb.
2015-ci il Tata Steel Şahmat turnirində Dinq Liren Maqnus Karlsenlə heç-heçə edərək yalnız yarım xal fərqi ilə Karlsendən sonra yarışın ikincisi olur.
Şişman firəngotu
(Lobelia inflata)  cinsinə aid bitki növü.
Oklahoma hücumu
Oklahoma hücumu - Amerika Birləşmiş Ştatlarının Oklahoma ştatının mərkəzi Oklahoma Siti şəhərində 1995-ci ilin 19 aprel tarixində, yerli vaxtla saat 09:02-də gercəkləşdirilmiş terror aktı. Partlayıcı maddələrlə yüklənmiş yük maşının Alfred Murrah federal binasının qarşısında partladılması nəticəsində, üçü doğulmamış körpə olmaqla 168 nəfər həlak olmuş, 680-dan çox şəxs müxtəlif dərəcəli bədən xəsarətləri almışdır.
Terror hücumunun hədəfi olan Alfred Murrah binasının partlayışdan 7 saniyə sonra 1/3-lik hissəsi dağılmışdır. Oklahoma hücumu 11 sentyabr terror aktlarına qədər Amerika Birləşmiş Ştatları tarixi ərzində baş vemriş ən dəhşətli terror hadisəsi olaraq tanınmışdır. Hadisə ABŞ ordusunun ehtiyatda olan hərbiçisi Timoti MakVeikq və onun köməkçisi Terri Nikolas tərəfindən törədilmişdir.
Partlayışdan sonra 90 dəqiqə ərzində MakVeik Oklahoma şossesinin patrul işçisi Çarli Hencer tərəfindən avtomobili nömrə nişanı olmadan idarə etdiyi üçün saxlanılıb və qanunsuz silah saxladığına görə həbs edilib. Məhkəmə sübutları tez bir zamanda MakVeik və Nikolsu hücumla əlaqələndirib; Nikols həbs olunub və bir neçə gün ərzində hər ikisinə qarşı ittiham irəli sürülüb. Maykl və Lori Fortierin sonradan cinayət ortağı olduqları müəyyən edilib. Körfəz müharibəsinin veteranı və ABŞ milis hərəkatına rəğbət bəsləyən MakVeiq binanın qarşısında saxladığı partlayıcılarla dolu icarəyə götürdüyü "Ryder" yük maşını partladıb. Nikols bombanın hazırlanmasına kömək etmişdi. ABŞ federal hökumətini bəyənməməsi və 1992-ci ildə Yaqut Silsiləsi hadisəsinin və 1993-cü ildə Vako mühasirəsinin idarə edilməsindən narazı olması ilə motivasiya olan MakVeiqin hücumu Texas ştatında, Vakoda, Devid şöbəsinin filialında mühasirəni bitirən yanğının ikinci ildönümünə təsadüf etdi.
Qaramanlı eli
Qaramanlı eli — Azərbaycan xalqının etnogenezində iştirak etmiş qurumlardan biri.
Oklahoma hücumu
"OKBOMB" kimi tanınan rəsmi FTB araşdırması 28.000 müsahibə, 3.5 tonluq (3.200 kq) sübut və təxminən bir milyard məlumatı əhatə edirdi. FTB MakVeiqin evinə basqın edərkən, telefon kitabçasında tək bir telefon nömrəsi tapdı. FTB nömrəni bir ailənin olduğu bir evə qədər izlədi. FTB ev sahibi ilə müsahibə apardı və ev sahibinin bir neçə saatlıq məsafədə yerləşən ferma ilə telefon nömrəsini paylaşdığını, orada MakVeiqin bombardman üçün ləvazimat aldığını aşkar etdi. Bombaçılar 1997-ci ildə mühakimə olundu və həbs edildi. Ölümə məhkum edilən MakVeiq 2001-ci il iyunun 11-də ABŞ-nin İndiana ştatının Terre Haute şəhərindəki federal cəzaçəkmə müəssisəsində öldürücü inyeksiya ilə edam edildi. Nikols 2004-cü ildə ömürlük həbs cəzasına məhkum edildi. Maykl və Lori Fortier MakVeiq və Nikols əleyhinə ifadə verdilər; Maykl Fortier ABŞ hökumətini xəbərdar etmədiyi üçün 12 il həbs cəzasına məhkum edildi və Lori ifadəsi müqabilində ittihamdan toxunulmazlıq aldı.
Qaramanlı eli
Tarixi
Bəzi alimlər Qaramanlı soyunun Anadoludan, Qaraman bəyliyindən gəldiyini güman edirlər. Əslində belə deyil. XIV yüzilliyin sonlarında Bərdə və Gəncəni idarə еdən Tərəkəmə kələntərlərindən birinin adı Qaraman bəy idi. Qaraman bəy Qara Yusif bəy Baranlı-Qaraqoyunluya qulluq edirdi. Vəfat edəndən sonra vilayəti oğulları idarə etməyə başladılar. Elə bu dönəmdə Əmir Teymur Barlasın yürüşləri başlandı. Qaraman bəyin oğulları Yarəhməd bəy və Şirzad bəy Əmir Teymura qarşı çıxdılar. Lakin yenilib qaçdılar. Əmir Teymur Qarabağı özünün xas qışlağına çevirdi. Qaraman bəyin oğulları Qarabağda Əmir Teymurun vəfatından sonra göründülər. Şirzad bəy Teymurlulara tabe olub qulluq göstərsə də Yarəhməd bəy Qaramanlı yağılığından əl çəkmədi.
Ölkənin ayrı-ayrı vilayətlərində teymurlulara qarşı başlanan mübarizədən istifadə edən Şirvanşah I İbrahim 1406-ci ildə Kür çayını keçərək Gəncəni və Qarabağın böyük bir hissəsini nəzarət altına aldı. Qaynaqların qeyd etdiyinə görə, bu dövrdə Qarabağın hakimi Qaramanlı tayfasından olan Yarəhməd olmuşdu.
Bu zaman Gəncə və Qarabağ hakimi Yarəhməd Qaraman, Şirvanşah I İbrahim, Ərdəbil hakimi Bəstam Cagir, Şəki hakimi Seydi Əhməd Teymurlu Ömər mirzəyə qarşı mübarizədə öz qüvvələrini birləşdirdilər. Ömər mirzə birləşmiş qüvvələrlə döyüşə girməkdən çəkinərək geri döndüyü üçün Azərbaycanın şimal torpaqları Teymurlulardan tamamilə azad edildi. 1406-cı ilin mayında Şirvanşah I İbrahimTəbrizi ələ keçirsə də, Cəlairi Sultan Əhmədin Bağdaddan yürüş xəbərini eşidərək geri dönmək məcburiyyətində qaldı. Şirvanşah I İbrahimin Azərbaycan torpaqlarını birləşdirmək təşəbbüsü bir nəticə vermədi. Qarabağın Qaramanlı tayfaları Qaraqoyunlu tayfa ittifaqına daxil olaraq bu dövlətin siyasi tarixində əhəmiyyətli rol oynadılar. 1412-ci ilin dekabrında Qara Yusifin Şirvanşah I İbrahim, Şəki hakimi Seydi Əhməd və gürcü çarı Konstantinin birləşmiş qüvvələrinə qarşı döyüşdə Yar Əhmədin rəhbərliyi altında "Qaraman əsgərləri" yaxından iştirak etmişdi. Kür çayının sahilində baş verən bu döyüşdə Qara Yusif Qarabağ dəstələrinin yardımı ilə qələbə qazandı.
1420-ci ildə Qara Yusifin ölümü Teymuri Sultan Şahruxun Azərbaycanı işğal etməsinə şərait yaratdı. Aran Qarabağında qışlayan Sultan Şahruxun hüzuruna gəlmiş qonşu hakimlər arasında Qarabağ hakimi Yar Əhməd Qaramanla yanaşı qardaşı Şirzad da olmuşdu. 1421-ci ilin aprelində Sultan Şahruxun Qarabağı tərk etməsi ilə teymurilərə qarşı Gəncə və Bərdədə Yar Əhməd Qaramanlının üsyanı başladı. Teymuri tarixçisi Fəsih Xəvafi yazır ki, bu zaman Qara köpəkdə (hazırda Füzuli şəhərinin şimal-şərqində-T.N.) olan Sultan Şahrux oğlu Baysunqur Bahaduru Yar Əhmədə qarşı göndərdi.Əmir Yarəhməd dönmədən mübarizəsini davam etdirdi. Elə bu səyi ilə də sonralar Qaraqoyunlu dövlətində əmirəlüməra kimi yüksək vəzifə tutdu. Faruk Sümer yazır ki, Yar Əhməd Qaramanlı Gəncə-Qarabağ ətrafında Cağatay ulusundan vergi toplayan təhsildarlara hücum edərək mallarını əllərindən almışdı. Buna görə də, Şahrux Baysunquru Yar Əhmədin üzərinə göndərdi. O, Gəncəni tərk edərək Gürcüstan torpağındakı Esfərzən qalasına sığınsa da, aman verilərək Şahruxun hüzuruna gətirildi və əfv olundu. Fəsix Xəvafi yazır ki, Sultan Şahrux Qaraqoyunlu İsgəndərlə Aləşgərd döyüşündə vuruşan zaman Yar Əhməd Qaramanlı Bərdə qalasından gətirilərək edam olundu Qaraman bəyin uruğu sonralar Qaramanlı kimi tanındı. Qara Iskəndər bəy Baranlı-Qaraqoyunlunun böyük əmirlərindən biri də Piri bəy Qaramanlı idi. Piri bəy bir çox döyüşlərdə şücaətlə vuruşub ad-san qazanmışdı. Sonralar Qara Iskəndərdən üz döndərib Cahanşah bəyə qoşuldu. Qara Iskəndər bu dönüklüyü ömrünün dönərgəsi ilə bağlamışdı. Piri bəy Cahanşah bəyin ölümündən sonra ara savaşlarına qatılmadı. Bərdəyə çəkilib sakit gün-güzəran keçirməyə başladı. Ölkəsini oğulları idarə edirdilər. Həsənəli bəy savaşda yenilib Piri bəyin oğullarına pənahlananda onlar da nə edəcəklərini bir sürə tərəddüd etmişdilər. Bu barədə tarixçi Əbubəkr Tehrani yazır: "O, düşərgədən Bərdəyə qaçdı. Cahanşahın ölümündən sonra həmin viləyətin hakimi olmuş Piri Qaramaninin övladları (əvvəlcə) onu tutub Sahibqranın hüzuruna göndərmək istədilər, lakin sonra bu fikirdən daşınıb ona imkan verdilər ki, Ərdəbilə getsin və böyük şeyxlərin hüzuruna pənah aparsın. Qaramanlılar Ağqoyunlu dövlətinin süqutundan sonra Qızılbaşlara qoşuldular. Daha doğrusu Qızılbaşlar tayfa birliyinin ilk yaradıcıları arasında Qaramanlılar da vardı. I Şah Ismayıl Səfəvinin çevrəsində Qaramanlı əmirlərindən Bayram bəy, qardaşı Rüstəm bəy, Qılıc bəy, Bəhram bəy, Əhməd ağa və digərləri yer tutmuşdular.
Bəylərbəyilik dönəmində Qaramanlılar Qarabağın hər köşəsində qərar tutmuşdular. 1593-cü ilə bağlı Osmanlı "təhrir dəftəri"ndə yazılır: "Böyükçay və Cisri- Xocabazarı ilə Abi-Kür nəhri məzburunda xudai tut toxmaçarı olub, qədimdən Qaramanlı və Kəsəmənli camaatlarının və Kəlbəli bəyin mülkü imiş Yenə həmin dəftərlərdə qeyd edilir ki, Axstabad nahiyəsinin (Ağstafa bölgəsi) Yalnızağac kəndində Qaramanlı camaatı əkinçiliklə məşğul olur. Həmin nahiyənin Xanlıq kəndində Qaramanlı tayfasının Rüstəmoğlu camaatı əkinçiliklə güzəran keçirirmişlər. Axstabad nahiyəsinin digər yerlərində də Qaramanlı elinin camaatı yaşayırmış. O camaata əmir Heydər ağa və Kəlbəli bəy başçılıq edirmiş. Bölgədə qərar tutan Xəlifəli oymağı da Qaramanlı elinə bağlıymış. Deməli Qazax və Ağstafa bölgələrində digər ellərlə yanaşı Qaramanlılar da yaşayıblar. Qazaxlı şair Mustafa ağa Arif yazırdı: Dad еylərəm, yеtən yoxdu fəryada, Dərdim olur günü gündən ziyada, Ağlaram hər zaman düşəndə yada, Bizim Qazax-Qaramanlar, ağlaram... Qaramanlı eli öncə müstəqil olmuş, sonra Qaraqoyunlu tayfa ittifaqına qoşulmuş, Qaraqoyunluların süqutundan sonra Ağqoyunlu tayfa ittifaqına qatılmış, Ağqoyunluların tarix səhnəsindən getdiyindən sonra Qızılbaş tayfa ittifaqına birləşmişdi. Qaramanlı elinin izlərinə Azərbaycanın müxtəlif yerlərində rast gəlinir.
Seks və Zen: 3D Ekstaz (film, 2011)
Seks və Zen: 3D Ekstaz ( 3D, Standart mandarin dili: Yù pútuán zhī tōuqíng bǎojiàn 3D, ) — 2011-ci ildə istehsal olunmuş erotik Honkonq filmidir.
Məzmun
Vey Yanşenq bütün seksual hissləri öyrənmək və onları hiss etmək istəyir. Bu səbəbdən "Əxlaqsızlıq qəsri"nə yola düşür...
Nectandra citrifolia
(Nectandra citrifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yandırıcı firəngotu
-  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan Respublikasının antropoloji və etnik tərkibi (kitab)
"Azərbaycan Respublikasının antropoloji və etnik tərkibi" və ya "Azərbaycan Respublikası əhalisinin antropoloji və etnik tərkibi" — 1919–1920-ci illərdə Versal Sülh danışıqlarında iştirak edən Azərbaycan nümayəndə heyətinin Parisdə nəşr etdirdiyi üç kitabdan biri.
Məzmunu
Bu kitabda Qafqaz ərazisində Azərbaycan əhalisinin məskunlaşması tarixi, Azərbaycan əhalisinin yaşadığı ərazilərin sahəsi, qonşu xalqlarla münasibətləri öz əksini tapmışdır. Kitabçada verilmiş rəqəmlər və faktlar "Qafqaz təqvimi"ndən, "Qafqaz xalqlarının yerləşdiyi ərazi və yerlər" külliyyatından, 1897-ci ildə nəşr olunmuş "Rusiyada əhalinin siyahıyaalınması" kitabından götürülmüşdür.
Yuxarı Qarxun (Yevlax)
Qarxun — Azərbaycan Respublikasının Yevlax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
18 aprel
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[Müqəddəs Pyotr bazilikasının interyeri]]
1901–cari
thumb|[[Ceyms Vuds]]
thumb|[[İsgəndər Aznaurov]]
Diplomatların Peşə Bayramı
Diplomatların Peşə Bayramı (Azərbaycan) — 9 iyul - Azərbaycan diplomatik xidmət orqanları əməkdaşlarının peşə bayramı günüdür.
Tarixi
Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanları əməkdaşlarının peşə bayramı gününün təsis edilməsi haqqında Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyev 24 avqust 2007-ci ildə № 2356 Sərəncamını imzalamışdır. Sərəncamda nəzərdə tutulurdu ki, müsəlman dünyasında ilk Demokratik Respublikanın yaradılmasında və müasir dövrdə müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurulması prosesində milli diplomatiyanın rolunu nəzərə alaraq və 1919-cu il 9 iyulda Azərbaycan Cümhuriyyəti Xarici İşlər Nazirliyinin katibliyinə dair müvəqqəti təlimatın qəbul edildiyini əsas tutaraq, hər il 9 iyul Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanları əməkdaşlarının peşə bayramı kimi qeyd edilsin.
Senecio haygarthii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Abid Bayramov
Abid Hacırza oğlu Bayramov — 1931-ci il martın 15-də Bakı şəhərində Binədə anadan olmuşdur.
Həyatı
Bayramov Abid Hacırza oğlu 1931-ci il martın 15-də Bakı şəhərinin Binə kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini başa vurduqdan sonra o, 1949-cu ildə Azərbaycan Dövlət Tibb Universitetinə daxil olur. 1955-ci ildə institutu bitirərək təyinat ilə Tacikistan Respublikasının Leninabad vilayətinin İsfara şəhərinə göndərilir.
Fəaliyyəti
1960-cı ilin axırlarında A. Bayramov təyinat müddətini başa vuraraq Bakı şəhərinə qayıdır. Azərbaycan Səhiyyə Nazirliyi onu indiki Abşeron əsəb xəstəlikləri sanatoriyasına həkim vəzifəsinə təyin edilir. 1966-cı ildən Azərbaycan Səhiyyə Nazirliyi yanında Elmi Tədqiqat laboratoriyasında elmi işçi kimi fəaliyyətini davam etdirir. 1968-ci ildə alimlik dərəcəsi almaq üçün Leninqrad Toksiologiya Elmi Tədqiqat İnstitutunun aspiranrğturasına daxil olur. 1971-ci ildə namizədlik dissertasiyasını müdafiə edərək tibb elmləri namizədi adını alır.1972-ci ildə doktorluq dissertasiyası medafiə edərək Leninqrad Toksiologiya Elmi Tədqiqat İnstitutunun doktoranturasına daxil olur.1996-cı ildən təqaüddədir.
Burn doqquzdonu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Valeh Müslümov
Həyatı
Müslümov Valeh Əlizaid oğlu 1968-ci il 2 sentyabrda Lerik rayonunda doğulmuşdur. 1983-ci ildə 2 saylı Lerik rayon orta məktəbini səkkizinci sinfini bitirmiş və Sumqayıt şəhər 17 saylı peşə məktəbində dülgər ixtisasına yiyələnmişdir. Bir müddət Tikinti Trestinin Səyyar Mexanikləşdirilmiş dəstəsində çalışır. 1986-cı ildə hərbi xidmətə çağırılır, 1988-ci ildə ordudan tərxis olunaraq Sumqayıta qayıdır.
Ailəsi
Subay idi.
Döyüşlərdə iştirakı
1991-ci ilin avqustunda DİN-nin Xüsusi Təyinatlı Milis Dəstəsində xidmətə başlayır. Şuşa, Tovuz və Qubadlıda keçirilən döyüş əməliyyatlarında iştirak edir. 1992-ci il aprel ayının 10-da Marquşevan kəndində gedən döyüşdə qəhrəmanlıq göstərir, qeyri-bərabər döyüşdə yaralanır, çoxlu qan itirdiyindən onun həyatını xilas etmək mümkün olmadı.
Mükafatları
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 iyun 1992-ci il tarixli 831 saylı Fərmanı ilə Müslümov Valeh Əlizaid oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" fəxri adı verilmişdir.
Lerik rayonunda dəfn edilmişdir. Milli Qəhrəmanın adını daşıyan Lerik şəhər 2 nömrəli orta məktəbdə xatirə muzeyi açılıb.
Yuxarı Salamabad
Yuxarı Salamabad — Azərbaycan Respublikasının Yevlax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Rubbl (pişik)
Rubbl — 3 may 1988-ci ildən 3 iyul 2020-ci il tarixinə qədər yaşamış dünyanın ən yaşlı pişiyi. Rubbl Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edilmişdir.
Klaud Zid
Klaud Zid   — fransız rejissor. Parisdə anadan olub. O, operator və daha sonra [quruluşçu operator kimi işə başlayıb və 1971-ci ildə onun rejissorluq və ssenarist debüt edilib. O, "Ən Yaxşı Rejissor" həmçinin "Ən Yaxşı Ssenari" üçün irəli sürülüb, Oskar və Sezar mükafatını qazanıb.
İbrahim sultan Ziyadoğlu-Qacar
İbrahim sultan Ziyadoğlu-Qacar — qızılbaş sərkərdəsi, Qarabağ bəylərbəyi.
Həyatı
Ibrahim sultandan sonra Qarabağın bəylərbəyi qardaşı Yusif xəlifə oldu.
Dərbənd əmirliyi
Dərbənd əmirliyi — Dərbənd ərazisində olan qədim dövlət.
Dərbəndin ərəblər tərəfindən işğalı
Azərbaycanı tutmuş ərəblər "Bab əl-Əbvab" (və ya "əl-Bab" -"qapılar qapısı") adlandırdıqları sərhəd şəhəri Dərbəndi Xilafətin Qafqazdakı iri istinad məntəqəsinə çevirdilər. Uzun müddət bu şəhəri xəlifənin təyin etdiyi ərəb sərkərdələri idarə edirdilər. Onların başlıca vəzifəsi şimaldan olan hər bir hücumun, xüsusilə xəzərlərin müdaxiləsinin qarşısını almaq idi. IX əsrin ortalarınadək bu vəzifə xüsusi təyinatla yerinə yetirilirdi, lakin 851-ci ildə xəlifə əl-Mütəvəkkil Dərbəndi və onun ətraf vilayətlərini o zaman Azərbaycan, Arran və Ərminiyə hakimi olan Məhəmməd ibn Xalid ibn Yəzid əş-Şeybaniyə iqta payı kimi bağışladı. 861-ci ildə xəlifənin ölümündən sonra türklərin Bağdaddakı fəaliyyəti ilə əlaqədar Xilafət ərazisində çaxnaşmalar baş verdi. Müstəqilliyə can atan bir çox feodallar, o cümlədən Məhəmmədin mərkəzi hakimiyyətlə əlaqəsini tamam kəsərək, Şirvanı müstəqil elan etmiş qardaşı Heysəm ibn Xalid bundan istifadə etdilər.
869-cu ildə, qiyam etmiş türk əmirlərinə qarşı Xilafət mərkəzində mübarizə aparıldığı bir zamanda, Haşim ibn Suraka əs-Suləmi Dərbəndin müstəqil idarə edilməsinə nail oldu. O dövrün hadisələrini bizə çatdıran qaynaqda deyilir: "Əl-Mütəvəkkil öldürüldükdən sonra Xilafət parçalandığına, türk məvaliləri dövlətin idarəsini ələ keçirtdiklərinə görə, əl-Bab əhalisi və sərhədyanı vilayətlərin qazıları (yəni din uğrunda döyüşən əsgərləri) bir yerə yığılaraq, Haşimi öz əmirləri etdilər, ona böyük itaət göstərdilər"
Ərəb və yerli qaynaqların başqa məlumatlarından aydın olur ki, Haşimin sulaym nəslinə mənsub, mənşəcə ərəb olan sələfləri hələ VIII əsrin I yarısında Dərbənd şəhərinin siyasi həyatında fəal rol oynamış, onlardan biri Əsəd ibn Zafir əs-Suləmi 736-cı ildə xəlifənin fərmanı ilə Dərbənd hakimi təyin edilmişdi. Onun digər xələflərinin, Harun ər-Rəşidin hakimiyyəti dövründə Dərbənd hakimi olmuş Nəcm ibn Haşimin və onun Azərbaycan və Ərminiyənin ərəb hakiminə qarşı üsyan etmiş oğlu Həyyunun adları bu dövrdə Azərbaycanda baş vermiş böyük hadisələrlə bağlıdır.
Dərbənd əmirliyinin idarəedilməsinin quruluşu və xüsusiyyətləri
V.F.Minorskinin fikrincə, "Haşimilərə şimal sərhədyanı vilayətinin mühafizəçiləri kimi baxılsa da, ailə ənənələrinə görə onlar artıq yerli qəbilələrarası siyasətə qatılmışdılar. Haşimin özü əldə etdiyi hakimiyyətinə görə onu dəstəkləyən və ya seçilməsinə razılıq verən həmvətənlərinə borclu idi; bu vəziyyəti onu ictimai işlərin həllində məsləhət aldığı ağsaqqal və rəislərdən asılı vəziyyətə salırdı".
Şəhərin yüksək feodal dairələrinin yardımı və razılığı sayəsində hakimiyyətə gəlmiş müstəqil Dərbənd hakimi bu hakimiyyətin irsən onun övladlarına keçməsi hüququnu da təmin edə bilmişdi. Əmirdən başqa dövlətin idarəsində güclü rol oynayan rəislər vardı. Əmirlər hakimiyyətə seçki ilə gəlirdilər və rəislərin bəyənmədiyi bir əmir asanca devrilə bilərdi. Rəislik də atadan oğula keçən bir titul idi. Bəzən əmirin üstündə təsir qazanmaq üçün rəislər bir-biri ilə mübarizə aparırdı. Paytaxtı Dərbənd olan əmirlik 883-cü ildə xəlifə Əl-Mütəmid tərəfindən tanınaraq Bakının neft mədənlərini və duz göllərini idarə etmək haqqını əldə edərək sərhədlərini cənuba doğru genişləndirmişdi. Məhəmməd özü ölkənin idarəsi işindən əl çəkdi və Gəncəyə köçdü. Sonralar o, xə lifə əl-Müstəin (862-866) tərəfindən Bizansla sərhəddə Xilafət ordusunda xidmət etməyə çağırıldı.
İtaətə gəlməyən xristian və bütpərəst tayfaların əhatəsində yaşayan bu şəhər-dövlətin ərazisi şəhərin divarlarından çox da uzaqlaşmırdı. Bu ərazini yalnız divarlardan cənubda yerləşən torpaqlar hesabına, Xəzər sahili boyunca genişləndirmək olardı.
Əmirlər
Əmirlik Dərbənd Haşimiləri sülaləsi tərəfindən idarə olunurdu, dəfələrlə Şirvanşahlar və xarici əmirlər tərəfindən də idarə edilmişdir:
II Maymunun devrilməsindən və III Əbdülmalikin həbsindən sonra I Fəribürz əmirliyi Şirvanşahlar dövlətinə birləşdirdi.
İtaliyada islam
thumbnail|Roma məscidi, 2006-cı il. İtaliyada islam — İtaliya ərazisində islam dininin yayılmasını göstərir.
Tarixi
1995-ci ildə Romada ölkənin və Avropanın ən böyük məscidinin təntənəli açılışı olmuşdur. Onun inşa edilməsi barədə danışıqlar hələ 1930-cu illərdə aparılmışdır, lakin həmin zaman İtaliyanın rəhbəri olan Mussolini yalnız Məkkədə katolik kilsəsinin tikiləcəyi təqdirdə buna razılıq verəcəyini bildirmişdi. İndi isə məscid "qarşılığı olmadan" inşa edildi. Onun açılışında İtaliyada yaşayan 700 min müsəlmanın böyük əksəriyyəti iştirak etmişdir
Metyu Brayza
Metyu Brayza — Amerikalı diplomat. Bir müddət ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri və ABŞ-nin Azərbaycandakı səfiri olmuşdur.
Sevil Mehdiyeva
Mehdiyeva Sevil Hacı qızı — filologiya elmləri doktoru (1992), professor (2005), Əməkdar müəllim (2000), Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü.
Metyu Brayza
Metyu Brayza Stenford Universitetini və Fletçer Məktəbini bitirib. 1988-ci ildə diplomatik fəaliyyətə başlayıb. Metyu Brayza ABŞ Xarici Xidmətinə 1988-ci ilin avqustunda qoşulub. ABŞ-nin Poznandakı (Polşa) konsulluğunda, Varşavadakı səfirliyində çalışıb (1989–1991).
Sevil Mehdiyeva
Həyatı
Sevil Mehdiyeva 9 sentyabr 1942-ci ildə Lənkəran şəhərində anadan olmuşdur, 1959-cu ildə Bakının Nərimanov rayonundakı 57 saylı orta məktəbi bitirmiş, həmin ildə də Bakı Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur.
1967-ci ilin oktyabrından bu günə kimi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunun Azərbaycan dilinin tarixi (indiki Dil tarixi və dialektologiya) şöbəsində baş lobarant, baş elmi işçi, şöbənin müdiri vəzifələrində işləmiş, 2013-cü ildə Akademiyada, eləcə də Dilçilik İnstitutunda aparılan islahatlarla əlaqədar baş elmi işçi vəzifəsində çalışır.
Metyu Brayza
1991–1995-ci illərdə ABŞ Dövlət Departamentində, 1995–1997-ci illərdə ABŞ-nin Rusiyadakı səfirliyində diplomatik xidmət keçib. 1997–1998-ci illərdə ABŞ-nin Qafqaz və Mərкəzi Asiya ölkələrinə iqtisadi yardımı məsələlərinə kuratorluq edib.
1998–2001-ci illərdə ABŞ prezidenti və dövlət katibi yanında müşavir postunu tutub, Xəzər bölgəsində qaz kəmərlərinin tikilməsinə kömək məsələləri ilə məşğul olub. 2001-ci ildən Milli Təhlükəsizlik Şurasında çalışıb, ABŞ-nin Türkiyə, Yunanıstan, Kipr, Mərkəzi Asiya, Qafqaza yönəlik siyasətinə məsul olub.
Sevil Mehdiyeva
Həyatı
1974-cü ildən filologiya elmləri namizədidir, 1992-ci ildən filologiya elmləri doktorudur. 2005-ci ildən professordur. 2000-ci ildən Əməkdar müəllim, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.
Prof. S.H.Mehdiyeva 170-dən artıq elmi, elmi-metodik, elmi-kütləvi məqalənin, 4 monoqrafik tədqiqatın (Yazılı dastanların dili. “Şəhriyar” dastanının materialları əsasında. B., Elm, 1991; Folklor abidələrinin linqvo-poetik tədqiqi. Orta əsrlərdə yazıya alınmış Azərbaycan xalq dastanlarının əlyazmaları əsasında. B., Elm, 2003; Bayatıdan dastana. /Şifahi xalq yaradıcılığı janrları əsasında yazıyaqədərki Azərbaycan şifahi ədəbi dilinin tədqiqi – I fəsil) B., Elm, 2010; Ədə¬bi dil məsələləri 2012; 3 metodik vəsaitin, 14 kollektiv monoqrafiyanın, eləcə də çoxcildlik (4 cilddə) “Azərbaycan ədəbi dili tarixi”. B., Şərq-Qərb nəşriyyatı, 2007/ fundamental əsərin həmmüəlliflərindən və həmin dördcildliyin elmi redaktorudur. Prof. S.H.Mehdiyevanın elmi fəaliyyəti Azərbaycan ədəbi dili tarixinin inkişaf problemləri ilə əlaqədar olmaqla yanaşı, həm də folklor dilçiliyi problemlərinə həsr edilmiş və o, ardıcıl olaraq Azərbaycan xalq dastanlarının diaxronik-linqvistik-poetik tədqiqi üzrə elmi fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Metyu Brayza
2005-ci ildən ABŞ dövlət katibi müavininin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə köməkçisi vəzifəsində çalışıb, 2006-cı ildən Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülhlə həlli ilə məşğul olan ATƏT-in Minsk qrupunun həmsədri postunu tutub. 2009-cu ildə ABŞ dövlət katibinin Avropa və Avrasiya məsələləri üzrə müavini vəzifəsinə keçib.
Metyu Brayza 2007-ci ilin avqustunda beynəlxalq siyasət üzrə məşhur araşdırmaçı Zeyno Baranla ailə qurub.
Sevil Mehdiyeva
Həyatı
Həmin tədqiqatlar prof. S.H.Mehdiyevanın 1992-ci ildə müdafiə etdiyi “XVII-XIX əsrlərdə yazıya alınmış Azərbaycan xalq dastanlarının dili” adlı doktorluq dissertasiyasının əsasında durur. Müəllifin 2003-cü ildə Elm nəşriyyatında çap olunmuş “Folklor abidələrinin linqvo-poetik tədqiqi (XVII-XIX əsrlərdə yazıya alınmış Azərbaycan xalq dastanlarının əlyazmaları əsasında) monoqrafiyası həmin dissertasiyanın monoqrafik variantıdır.
Elmi fəaliyyəti
Prof. S.Mehdiyevanın rəhbərliyi ilə şöbədə son illərdə “Azərbaycan dilinin tarixi leksikologiyası”, “Kitabi-Dədə Qorqud”un dili”, “Azərbaycan dilinin tarixi frazeologiyası” kimi mövzular plan işi kimi yerinə yetirilmişdir. Hazırda onun elmi rəhbərliyi ilə “Azərbaycan dilinin tarixi onomastikası (XIII-XVIII əsrlər yazılı abidələrdə onomastik vahidlərin üslubi özəllikləri)” monoqrafik tədqiqat yekun¬laş¬dırılır. S.Mehdiyeva “Nəsimi dilində onomastik vahidlər və onların üslubi özəllikləri” mövzusu ilə həmin işin həmmüəlliflərindəndir. Prof. S.Mehdiyeva eyni zamanda istehsalatda olan “Azərbaycan dilinin tarixi lüğəti”, “Füzulinin poetik əsərlərinin izahlı lüğəti” adlı fundamental əsərlərin nəşriyyat işlərində məsul şəxs kimi həmin əsərlərin çap məsələlərinə nəzarət edir. Prof. S.Mehdiyeva AMEA Azərbaycan dilinin tarixi şöbəsində işlədiyi 45 il müddətində özünü ciddi, məsuliyyətli elmi işçi kimi doğrultmuş, onun göstərdiyi səmərəli elmi fəaliyyəti dövlət və kollektiv tərəfindən dəfələrlə fəxri fərmanlarla qiymətləndirilmişdir. O, gənc alimlərin respublika müsabiqəsinin qalibi kimi (1973, 25 oktyabr), eləcə də səmərəli elmi və pedaqoji fəaliyyətinə görə AMEA-nın fəxri fərmanlarıilə (25 oktyabr, 2002; 12 dekabr, 2005) təltif edilmişdir. Prof. Sevil xanım Mehdiyeva bu gün səriştəli elmi işçi olmaqla yanaşı həm də özünəməxsus bədii söz sahibi, ictimaiyyətin dəyərləndirdiyi anlarla bədii yazıların – “Ana!”, “Xari Bülbül!”, “Hardasan, Dədəm Qorqud!”, silsilə “Ağılar” və s. Sevil xanımı həm də bir qələm sahibi kimi səciyyələndirir. Hazırda prof. Sevil Mehdiyeva elmi fəaliyyətinin məhsuldar dövrünü yaşayır, İnstitutun elmi və ictimayi işlərində yaxından iştirak edir. Möhtərəm Prezidentimiz İlham Əliyevin Azərbaycan klassiklərinin ədəbi-bədii yaradıcılığı ilə bağlı İnstitutun keçirdiyi elmi konfranslarda “M.F.Axundzadənin üslub novatorluğu”, “Xan qızı Natavanın qəmli üslubu haqqında”, “Əkinçi” qəzetinin üslubi yenilikləri (yeni məfkurə yeni üslub tələb edir) mövzusunda elmi məruzələrlə çıxışlar etmiş, “Bir daha Nizami yaradıcılığında türk ruhu, türk məişəti haqqında” məqaləsini çapa təqdim etmişdir.
Metyu Brayza
O, ABŞ-nin Qafqaz və Cənubi Avropa ölkələri ilə əlaqələri sahəsində məsuliyyət daşıyır. O, həmçinin Gürcüstandakı Abxaziya və Cənubi Osetiya separatçı münaqişələrinin sülh yolu ilə nizamlanmasına nail olmaq üçün ABŞ cəhdlərini irəli sürür və Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin nizamlanmasına irəli çəkilmısi üçün Avrasiya münaqişələri üçün xüsusi danışıqlarda işləyir.
ABŞ prezidenti Barak Obama Brayzanı Azərbaycana səfir postuna 2010-cu il dekabrın 29-da təyin edib. Metyu Brayza Azərbaycanda səfir kimi fəaliyyətini 2012-ci ilin yanvarın 3-də tamamlayaraq öz ölkəsinə geri dönüb. 2012-ci ilin martın 1-də Meytu Brayza Estoniyada yerləşən Müdafiə Məsələləri üzrə Beynəlxalq Mərkəzin (ICDS) direktoru təyin edilib. Brayza akademik işlərin koordinasiyası və istiqamətləri ilə yanaşı, mərkəzin ümumi işlərinə də rəhbərlik edəcək.
Diaqonal (voleybol)
thumb|right| Diaqonal oyunçu paralel zərbə ilə [[Blokçu (voleybol)|blokçunu aşmağa çalışır]]
Diaqonal — voleybolda mövqelərdən biri, voleybolçu ampluası. Bu mövqe voleybolda şərti olaraq hücumçu ampluasına bənzəyir. Hətta ismi diaqonal hücumçu da adlandırılır.
Diaqonal oynayan voleybolçu toppaylayıcı servis atarkən önə gəlir və adətən uzun pasla hücum edir, 2-ci zonada qərarlaşır. Bu oyunçu "4-2" və "6-0" taktikasında istifadə edilmir. Sadəcə "5-1" sxemində yer alır. Çünki "5-1" taktikasında sadəcə 5 hücumçu və 1 toppaylayıcı yer alır. Burada toppaylayıcının da çaprazında bir hücumçuya ehtiyac duyulduğundan diaqonal oyunçudan istifadə edilir. Əksər vaxt 2-ci zonadan hücum edir və 4-cü zonadakı rəqib oyunçularla mübarizə aparır. Bu da rəqibin 4-cü zonadakı hücumlarının qarşısını blokla almağa kömək edir. Bu vəzifəni də diaqonal oyunçu yerinə yetirir. 5-1 taktikasında hər mövqedən (liberodan başqa) iki oyunçu olduğu halda diaqonal mövqedən bir oyunçu olur. Bu da komandaların heyətində daha az diaqonal ampluasına sahib olan voleybolçunun olmasına gətirib çıxarır.
Xırdalan (pivə)
Xırdalan — Azərbaycanın məşhur pivə brendi. Xırdalan pivəsinin 2 növü vardır: Xırdalan klassik və Xırdalan Draft.
Tarixi
Xırdalan brendinin tarixi 2000-ci ilin əvvəlindən başlayır. Brend "Baltika-Bakı" zavodunun yerləşdiyi Xırdalan şəhərinin adının şərəfinə adlandırılıb. Bu gün "Xırdalan" ticarət nöqtələrinin 94%-də təqdim olunur və Azərbaycan Respublikasında liderlik etməyə davam edir.
Hazırlanması
Xırdalan ənənəvi reseptlə istehsal olunur - tərkibinə yalnız klassik inqrediyentlər: maya, mayaotu və su daxildir. "Baltika-Bakı" zavodunda quraşdırılmış müasir avadanlıq, pivəbişirənlərin ustalığı, o cümlədən ən yaxşı xammaldan istifadə Xırdalan pivəsini əlverişli qiymətə dəyişilməz yüksək keyfiyyət və əla dadla təmin edir.
Xırdalan pivəsi Azərbaycan istehlakçılarının üstünlük verdiyi dadların nəzərə alınması ilə işlənib hazırlanmışdır.
"Xırdalan Klassik" - Azərbaycanın ən populyar pivə brendidir, yalnız sudan, mayadan və mayaotundan istifadə etməklə pivəbişirmənin təmizliyi barədə gizli qanuna uyğun olaraq ənənəvi reseptlə bişirilmiş klassik açıq pivədir. Onun hazırlanması zamanı pivəyə nəcib acılığı verən acı mayaotu növlərindən istifadə olunur.
Müasir yüksək texnologiyalı avadanlıqla birlik təşkil edən ənənəvi resept istehlakçıya klassik lager pivəsinin dadından ləzzət almağa imkan yaradır.
Azərbaycanda "Xırdalan"a tələbatın olduğunu nəzərə alaraq, onu, şüşə butulka, PET qablaşdırma, alüminium banka və KEQ (çəllək süzmə pivə) daxil olmaq bütün növ istehlakçı taralarında istehsal edirlər. Pivənin dad və ətrini istehlakçıya çatdırmaq üçün yüksək temperaturların təsirini aradan qaldırmağa və eyni zamanda uzunmüddətli saxlama müddətini təmin etməyə imkan yaradan qoruyucu pasterizasiya rejimindən istifadə olunur.
Mükafatları
2009-cu ildə "Baltika-Bakı" zavodunda istehsal edilmiş Xırdalan brendi «Brand Award Azerbaijan» mükafatını almışdır və Azərbaycanda "Pivə" nominasiyasında ən yaxşı brend qəbul edilmişdir.
Nectandra coeloclada
(Nectandra coeloclada) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio hedbergii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Surxay İsmayılov
Surxay İsmayılov — Azərbaycanlı, Balakən rayonunda "Filizçay" polimetal yatağını kəşf edən geoloq.
Həyatı və təhsili
İsmayılov Surxay Yusif oğlu 15 may 1929-cu il tarixində Qasım İsmayılov (indiki Goranboy) rayonunun Kəpənəkçi kəndində Yusif və Mələk İsmayılovların ailəsində dünyaya gəlmişdir. Böyük qardaşı Gəray (1925-ci il təvəllüdlü) 1943-cü ilin fevralında müharibəyə yollanır və təxminən iki il sonra 1944-cü ilin oktyabrında itkin düşür. Atasız böyüdüklərindən 6 uşaqlı ailənin bütün yükü uzun illər böyük oğul kimi onun üzərinə düşür. Yuxarı siniflərdə ikən müəllim çatışmadığına görə məktəbdə aşağı siniflərə müəllimlik də edir. Orta təhsilini doğma rayonda alan S. İsmayılov 1946-cı ildə A.S. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) "Geoloji coğrafiya" fakültəsinə daxil olmuş və 1952-ci ildə oranı geoloq ixtisası alaraq bitirmişdir. O, "Beryaşen pirofillit yatağının minereloji-petroqrafik xarakteristikası" mövzusunda diplom işini uğurla müdafiə etmişdir.
Əmək fəaliyyəti
1981-ci ildə Muxaxçay, 1 il sonra Çeder Axtarış Partiyasının rəisi vəzifəsinə keçirilmişdir. Son illərdə Azərbaycan SSR Geologiya İdarəsinin rəis müavini vəzifəsində çalışmışdır.Əmək fəaliyyət dövründə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni (1971), "Filizçay" yatağının kəşfinə görə "Yatağı ilk açan" (1970), "Geoloji süxurların əlaçısı" (1966) nişanı və digər fəxri fərman, fərqlənmə nişanları ilə təltif edilmişdir.Bütün ömrü boyu ağır şərtlərdə, kəskin hava şəraitində ekspedisiyalarda çalışaraq sağlamlığını da peşəsinə qurban vermiş və 1994-cü ildə cəmi 65 yaşında Bakıda vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Hal—hazırda bu yataq hələ də istismar edilmir. Amma onun barəsində yüksək məqsədli planlar dövlət tərəfindən hazırlanır. "Böyük və Kiçik Qafqazın Azərbaycan ərazilərinə düşən hissəsində əlvan metallardan mis, qurğuşun, sink, kobalt, civə, sürmə filizlərinin yataq və təzahürləri geniş yayılıb. Mis ehtiyatları əsasən Balakən-Zaqatala, Gədəbəy, Qarabağ və Ordubad filiz rayonlarında cəmlənib. Qarabağ mis—porfir yatağının ehtiyatları ümumi filiz ehtiyatlarının 4,7%-ni təşkil edir. Polimetal filiz (qurğuşun və sink) yataqları isə əsasən Balakən, Qazax və Ordubad rayonları ərazisində yerləşib. Avropada ən nəhəng yataq hesab olunan və dünyanın ən iri yataqları sırasına daxil olan "Filizçay" kolçedan—polimetal yatağının (Balakən rayonu) dəqiq kəşfiyyatı başa çatdırılıb və sənaye ehtiyatları təsdiq edilib. Yataq 95 milyon ton filiz ehtiyatına malikdir. Filizdə əsas qiymətli komponentlər mis (filizdə orta miqdarı 0,59%), sink (3,63%), qurğuşun (1,43%), gümüş (44,2 q/t), bismut, kadmium, kobalt, selen, tellur, indium və s. ibarətdir. Hesablamalara görə, "Filizçay" yatağının ehtiyatları dağ-mədən müəssisəsinin yüksək rentabelli fəaliyyətini 60 ildən artıq müddətə təmin edə bilər. Kobalt ehtiyatları Daşkəsən filiz rayonunda — "Hamamçay" və "Dəmir" dəmir filizi yataqlarında və "Filizçay" kolçedan—polimetal yatağında cəmlənib. Qeyd etmək lazımdır ki, uzun illər ərzində Daşkəsən yatağının istismarı nəticəsində Qoşqarçayın dərəsində 30 mln. tondan artıq tullantı yığılıb ki, bu tullantıların tərkibində külli miqdarda qiymətli kobalt vardır.
Ölü sayı
Ölü sayı — müəyyən hadisə zamanı ölənlərin ümumi sayı. Döyüşlərdə ölü sayı, təsdiq olunmuş ölü sayına əsaslansa da, bəzən bu yalnız təxmini hesablama ola bilər. Hərbi döyüşlər ilə birgə, termin həmçinin bir sıra ölümlərin cəlb olunduğu hər hansı vəziyyətdə də istifadə olunur, məsələn, seriyalı qatilin qurbanları.
Susdurucu atəş
Susdurucu atəş — hərb elmində, düşmənə atəş açıb, onu qısa döyüş qabiliyyətini məhrum etmək, döyüşdə meydanının görüntüsünə mane, koordinasiya və idarəedilmə dağınıqlığı hədəfi ilə istifadə olunan taktiki fənd.
Yusif xəlifə Ziyadoğlu-Qacar
Yusif xəlifə Şahverdi sultan oğlu Ziyadoğlu-Qacar — Qızılbaş sərkərdəsi, bəylərbəyi.
Həyatı
Yusif xəlifə gözünü açmağa macal tapmamış əmisioğlu Peykər sultan tərəfindən öldürüldü. II Şah Ismayıl Səfəvi 1577-ci ildə Peykər sultanı vəzifəsindən çıxarıb qorçusu Imamqulu bəy Yıva-Qacarı Qarabağa bəylərbəyi təyin etdi.
Senecio billieturneri
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qobulu relyef
Qobulu relyef — yastı, dalğalı relyefi və sıx qobu şəbəkəsi ilə səciyyələnir. Meylliyi suayrıcı sahəsində 1-1,50, yamacların yuxarı hissəsində 3-40, yamacların orta hissəsində 7-80-dən çoxdur.
Belçikada islam
thumbnail|Lebbeke məscidi, 2005-ci il. Belçikada islam — islam dini Belçika ərazisində.
Tarixi
1975-ci ildə ümumdünya neft böhranının qızğın çağında Belçikada "Brüssel İslam Mərkəzi" rəsmi fəaliyyətə başlamışdır. Bundan sonra Türkiyə öz nümayəndələri və pedaqoqlarını bu Mərkəzə göndərmişdir. Səudiyyə Ərəbistanı isə Belçika kralı tərəfindən ayrılmış ərazidə həmin dövr üçün Avropada ən böyük olan məscidi inşa etdirmişdir.
Nectandra cordata
(Nectandra cordata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ardıcıl dörd silindrli mühərrik
thumb|250px|Ardıcıl dört silindr mühərrikin hərəkətli hissələri thumb|bir silindr cərgəsində yan-yana yerləşən dörd silindrin tək bir [[dirsəkli val|krank mili çevirməsi]]
Ardıcıl dörd silindrli mühərrik (Inline-4, I4 və ya L4), eyni xəttdə dörd silindrin yerləşdiyi daxili yanma mühərriki növüdür. Ardıcıl dörd silindrli mühərriklərdə, bir silindr cərgəsində yan-yana yerləşən dörd silindr tək bir krank mili çevirir. Maili vəziyyətdə quraşdırılmış ardıcıl dörd silindrli mühərriklərə “maili dörd silindr” də deyilir.
Ardıcıl dörd silindrli mühərriklər, mükəmməl ilkin balansa sahib olduqlarına və mexaniki cəhətdən asan olduqlarına görə ekonom avtomobillərdə ən populyar mühərrik növüdürlər. Bununla birlikdə, mühərrikin zəif ikincil tarazlığı, xüsusilə kiçik həcmli mühərriklərdə aşağı səviyyədə titrəmə yaradır. Mühərrikin böyüməsi ilə bu titrəmələr artdığından, böyük həcmli mühərrik dizaynlarında dörddən çox silindr istifadə olunur.
Erik Norales
Erik Norales — Honduras futbolçusu
180 sm boya malik müdafiəçi Hondurasın müxtəlif yığmalarında oynayıb. U-20 və U-23-də özünü yaxşı tərəfdən göstərən Erik əsas komandaya da cəlb olunur. Bunadək U-20-nin heyətində 2005-ci ildə Hollandiyada baş tutan dünya birinciliyinin final mərhələsində də oynayıb. Burada 13 matça 2 qol vuran futbolçu 2008-ci ildə Pekində keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında və bu il təşkil olunan KONKAKAF "Gold Cup" turnirlərində əsas yığmanın şərəfini qoruyub. Özü də komandasını Pekinə məhz Norales çıxarıb. O, Olimpiya Oyunlarının seçmə mərhələsinin yarımfinalında oyunsonrası seriyada həlledici zərbəni vurmaqla, Pekinə vəsiqəni təmin edib.
Xəzər-Lənkəran klubunun transfer siyahısındadır.
Samuel Santos Lopez
Samuel Santos Lopez (Samuel Santos López; d. 13 dekabr 1938, Manaqua, Nikaraqua) — Nikaraqua Respublikasının xarici işlər naziri (2007-ci ildən).
Həyatı
13 dekabr 1938-ci ildə Manaqua şəhərində anadan olmuşdur.
Siyasi fəaliyyəti
2007-ci il yanvarın 10-da Nikaraqua Respublikasının xarici işlər naziri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Ömər Kafiəddin
Ömər ibn Osman Kafiəddin – mənşəcə Azərbaycan türklərindən olan məşhur təbib-alim. Şamaxıda Sağlamlıq evi yaradaraq orada fəaliyyət göstərmiş, oradan şöhrəti bütün Şərqə yayılmışdır.
Həyatı
Ömər Kafiəddinin təqribən 1080-ci ildə Şirvanın paytaxtı Şamaxı şəhərində anadan olduğu ehtimal edilir. O öz dövrünün ən görkəmli şəxsiyyətlərindən idi və onun bir alim kimi şöhrəti Şirvanın hüdudlarından çox-çox uzaqlara yayılmışdı. Kafiəddin yüksək savad sahibi olan bir adam idi, bir neçə dil bilir, fəlsəfə, ilahiyyat, astronomiya, riyaziyyat, təbabət, kimya və farmokologiya elmlərinə vaqif olmuşdu, mədrəsədə dərs deyirdi. Xaqani onun haqqında yazırdı:' "Əgər əmim qoymasa, məni heç şeytan da yolumdan azdıra bilməz. O, mədəniyyət və elm adamıdır. Su günəşin təsiri altında yüksəkliyə qalxan kimi mən də onun sayəsində ucalmışam. O, riyaziyyatın, fəlsəfənin dərin bilicisidir, demək olar ki, o, öz dövrünün Ərəstunudur." '
Belə bir rəvayət danışırlar: Ömər Kafiəddin öz müalicə mərkəzinin yaratmazdan qabaq şagirdlərinə tapşırır ki, bir neçə qoyun kəsib, Şamaxı ətrafında heyvan ağzı çatmayan yerlərdən assınlar. Bir həftədən sonra Kafiəddin atla bu yerləri bir-bir gəzir və görür ki, hər yerdə cəmdəklər korlanıb. Bircə Məlhəm adlanan yerdə asılan ət elə qalıb ki, sanki indicə kəsilib. Buradan Kafiəddin belə qərara gəlir ki, Məlhəmdə hava nəinki çox təmizdir, həm də müalicəvi əhəmiyyət daşıyır. Buna görə də o, özünün tibb akademiyasını məhz bu yerdə qurmaq qərarına gəlir.
Tereza de la Parra
Tereza de la Parra (d. 5 oktyabr 1889, Paris — ö. 23 aprel 1936, Madrid) — Venesuela roman yazıçısı.
Ömər Kafiəddin
Həyatı
İndi də bu yeri Məlhəm düzü adlandırırlar. Azərbaycan alimi N. K. Kərəmov belə hesab edir ki, bu yerin adı dilimizdəki "məlhəm"-qiymətli dərman sözündəndir. Bu yerin adının mənşəyi barədə başqa bir ehtimal da var. Bu haqda belə bir rəvayət gəzir ki, guya Şamaxı ətrafında nə vaxtsa dəri xəstəliklərini möcüzəvi məlhəmlə sağaldan bir həkim yaşayırmış və "Məlhəm" adı da sonradan həmin yerə bu münasibətlə verilib. Kafiəddin müalicə, dərman istehsalı və həkim hazırlığı ilə məşğul olan təbib alimləri buraya öz yanında işləməyə dəvət edir. O, özü gözəl həkim, cərrah və əczaçı idi. Yaxın Şərqdəki digər oxşar müəssisələrdəki kimi, onun müalicəxanasında da əczaxana vardı. həkimlər, farmokoloqlar, müxtəlif ixtisaslı əczaçılar da burada yaşayırdılar. Eyni zamanda işə təzə götürülənlər, ixtisasını artıran həkim və əczaçılar, o cümlədən "cərrahi" adlanan cərrahlar, "kehali" adlanan okulistlər, "mücbiri", yaxud "müçabiri" adlanan travmatoloqlar və başqaları burada dərs keçirdilər.
Tereza de la Parra
Venesuela ədəbiyyatının ən görkəmli qadın ədiblərindən biridir. "İfigeniya" (1924) və "Mama Blankanın xatirələri" (1929) adlı iki əhəmiyyətli əsərini qələmə almış və əsərlərində XIX və XX əsrin Venesuela cəmiyyətini uğurla əks etdirmişdir.
İlk illəri
thumb|left|[[Karakas şəhərində yerləşən heykəli.]] 1889-cu ildə Parisdə anadan olmuşdur. Atası Venesuelanın Berlindəki səfiri Rafael Para Hernaiz, anası İzabel Sanoxo Espelos idi. Ailənin altı uşağından üçüncüsü idi.
Ömər Kafiəddin
Həyatı
O dövrün müalicə mərkəzlərində adətən, binaların dəhliz sistemi tətbiq olunurdu. Girişdə qəbul və prosedura otaqları, dəhlizin hər iki tərəfində palatalar və nəhayət, klinikanın axırında ölüxana yerləşirdi. Əsas bina təsərrüfat korpusu ilə açıq eyvan vasitəsi ilə birləşirdi. Həmin eyvan binada havanın tənzimlənməsini yaxşılaşdırır, lazım olduqda isə palata kimi istifadə olunurdu. Əsas binadan bir qədər qıraqda kiçik aptek yerləşirdi. Yaxınlıqda həkimlər və xidmətçilər üçün yaşayış evləri, həmçinin böyük aptek tikilirdi. Aptek, dərman hazırlanması üçün müxtəlif bitkilər əkilmiş bağçaya çıxırdı. M. A. Axundovun yazdığı kimi, "Akademiyada müxtəlif daxili və xarici xəstəliklərin müalicəsi üçün kif köbələklərindən istifadə olunurdu. Bu köbələklərin 17-yə qədər növü fərqləndirilirdi: çörək kifi, süd kifi, şirniyyat kifi, bal kifi və s."
Xaqani bir şerində əmisi haqqında danışarkən yazır: "O, mənə çox asan bir yolla başa saldı ki, "bir", "iki","üç","dörd","beş" nə deməkdir."Beş"-hissiyyat üzvləridir, "dörd"-dünyadakı başlanqıclar-su, hava, od və torpaqdır, "üç"-qeyri-üzvi təbiətdir, "iki"-cism və ruhdur, "bir"-Allahdır." Görünür, bu cür şəfa ocaqları Azərbaycanda çox populyar olub. Belə ki, "Məhsəti və Əmir Əhməd" dastanında Gəncədəki "bimaranə" adlanan xəstəxana təsvir olunur. Orada xəstələr həkimin qəbuluna düşmək üçün növbəyə dururlar.
Tereza de la Parra
İlk illəri
Uşaqlığı şəkər qamışı plantasiyasında keçdi. Səkkiz yaşında ikən atasını itirdikdən sonra İspaniyada yaşayan nənəsinin yanına köçdü. Bu ölkədə bir din məktəbinə daxil olmuş və katolik təhsili aldı. Ona təsir edən yazıçılardan olan Gi de Mopassan və Ramon Mariya del Vale-İnklanın əsərləri ilə ilk dəfə bu məktəbdə tanış oldu. Ailə 1910-cu ildə Venesuelaya qayıtdı. Bacıları evləndi, amma o evlənmədi. Otuz üç yaşına qədər dövrün tipik Venesuela yuxarı təbəqə qadınlarının həyat tərzini sürdü. Kilsə, xeyriyyə işləri ilə məşğul olmaq, opera, filmlərə getməkdən ibarət həyatı oldu. Bununla yanaşı bol-bol oxudu. Qüstav Flober, Stendal, Gi de Mopassan ilə müasir yazıçılardan Pyer Loti, Moris Meterlink, Alfons Dode, Anatol Frans vevə fransız qadın yazıçıları Marsel Tinayr, Kolett və Anna de Noaydan təsirləndi. Romen Rollanın "Xuan Kristobal" romanını xüsusilə bəyənirdi.
Ömər Kafiəddin
Həyatı
Öz fəaliyyətində Kafiəddinə oğlu Vəhidəddin Osman da böyük kömək göstərir. Osman ensiklopedik biliyə malik yaxşı həkim, cərrah və əczaçı idi. O həmçinin kamil filosof, ilahiyyatçı və şair kimi də tanınmışdı. Bundan başqa o, həm də istedadlı musiqiçi və musiqişünas idi. O, musiqi nəzəriyyəsini yaxşı bilir və müasir orqanın atası sayılan ərkənun alətində ustalıqla çalırdı. Osman Xaqaninin tərbiyəsində də fəal iştirak edirdi. İstisna edilmir ki, şair musiqi təhsilini Osmandan almışdır.
Tereza de la Parra
İlk illəri
1915-ci ildə Parisə səyahət etdi. Bu səyahət boyunca yazdığı qısa hekayələri Fru Fru təxəllüsü ilə "Universal" qəzeti və Parisdəki bəzi jurnallarda nəşr olundu. Bütün bunlar onu "İfigeniya" adlı romanını yazmağa hazırladı.
Özündən iyirmi yaş böyük olan Emiliya İbarra ilə dostluğu 1923-cü ildə başladı. 1916-cı ildə dul qalmış Emiliya İbarra onun himayədarı oldu; Tereza de la Parra ikinci anası kimi gördüyü dostunun yanına köçdü. Burada tez-tez təşkil olunan ədəbi məclislər onun ədəbi karyerasının irəliləməsinə köməkçi oldu. Tereza de la Parra daim səyahət edən bacısının məktublarını 1920-cu ildə bir jurnalda nəşr etdirdi. Bacısı Nyu-Yorkda bankir olan həyat yoldaşı ilə birlikdə 1919-cu ildə Yaponiya, Çin və Mancuriyanı gəzmişdi. Tereza de la Parra onun məktublarını fransız jurnal səyahət yazısı vəziyyətinə saldı; həmçinin aylıq bir jurnalda yazılar çap olunurdu.