cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hallasan
Ekosistem
Hallasan uzun müddət materikdən təcrid edilmiş olduğuna görə burda olan bitki və heyvan növləri bənzərsiz və materikdəki bitki və heyvan növlərindən fərqli olmuşdur. Dağın yüksəkliyi burda müxtəlif bitki növlərinin yetişməsinə səbəb olur. Dağ həm aşağı yüksəkliklərdə yetişən həm də yuxarı yüksəkliklərdə yetişən bitkilər üçün məskənə çevrilmişdir. 50-dən artıq unikal bitki növü Cecu adasında, xüsusilə Hallasanın yuxarı yüksəklik bölgəsində yetişir. Dağda müxtəlif heyvan növləri də yaşayır. Dağın coğrafiyasına görə, eyni növlər min illər ərzində fərqli yollarla inkişaf etmişdir. Bitki növləri kimi, soyuq və isti iqlimlərdə yaşayan heyvan növləri də dağdan yaşayış yeri kimi istifadə edir. Hallasandan yaşayış yeri olaraq istifadə edən cəmi 160 quş növü var. Bunlardan yalnız 19 növ təbii abidə sayılır və hökumət tərəfindən qorunur. Qarğalar əsasən yürüyüş yolunda görülür. Dağda cəmi 3,315 həşərat növü var. 254 hörümçək növü də burda yaşayır. Bir araşdırmada hörümçəklərin yaşayış yerinin daha çox dağın şimal tərəfində cəmləşdiyi ortaya çıxmışdır. Gənələr dağda yaşayır və Cecu sakinlərinə uzun müddət ərzində zərər vermişdir. Gənələrin vurduğu ziyan bu günlərdə də davam edir. Altı gənə növü ev heyvanlarına zərər verir.
Məbəd
Dağ adadakı ən qədim Buddizm məbədi olan Qvanımsa'nın (관음사/觀音寺) evidir. Məbəd ilk əvvəl Qoryo sülaləsi, Kral Munconqun (문종) dövründə (1046-1083) tikilmişdir. Koreyadakı bir çox məbəd kimi Qvanımsa da 1702-ci ildə dağıdılmış və 200 il bağlı qalmışdır. Məbəd 1908-ci ildə yenidən quruldu. Bu Cecu adasında Buddizmi yenidən yaydı. Məbədin xaricində 1948-1950-ci illər arasında baş verən Cecu üsyanı qurbanlarının xatirəsini yad etmək üçün bir xatirə yeri var. Bura adanın ən çox ziyarət edilən yerlərindən biridir.
İşxan
İşxan — ad.
NGC 7556
NGC 7556, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Rapanuilər
Rapanuilər — Pasxa adasında yaşayan yerli xalq. Polineziya mədəniyyətinin ən şərqdə yerləşən nümayəndələri olan rapanuilərin 60%-ə yaxını Pasxa adasında, qalan hissəsi isə Çilinin materikdə yerləşən hissəsində məskunlaşmışdır. Yerlilər ana dilləri ilə yanaşı, Çili İspan dilində də danışa bilirlər. 2002-ci ildə aparılan siyahıya almaya görə 3304 nəfər rapanuili Pasxa adasının Hanqa Roa kəndində yaşayır. Rapanuilərin əsas gəlir mənbəyi adada yerləşən moai adlanan heykəllərə görə adaya gələn turistlərdən əldə olunan vəsaitdir.
Rapanui fəalları öz müqəddəratlarını təyin etmə və adaya sahib olmaq haqları üçün mübarizə aparırlar. 2010-2011-ci illərdə Pasxa adasında dəniz parkının yaradılmasına etiraz edən rapanui fəalları ilə Çili polisi arasında toqquşmalar yaşanmışdır.
Afşin Noruzi
Afşin Noruzi (22 aprel 1985) — İranı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Afşin Noruzi İranı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 65-ci pillənin sahibi olub.
Anqaslar
Anqaslar (özlərini keranq və ya karanq adlandırırlar) – Mərkəzi Nigeriyada xalq.
Ümumi məlumat
Çad və Kamerundada yaşayırlar. Ümumi sayları 250 min nəfərdir (1995). Böyük zənci irqinə aiddirlər. Dilləri Arasiya dil ailəsinə daxildir. Dil və mədəniyyətlərinə görə, ankve və sura xalqlarına qohumdurlar. Dindarların əksəriyyəti müsəlmandır, ənənəvi etiqadlarını saxlayanlar da var. Əsasən, toxa əkinçiliyi (kalış, darı, çəltik, qarğıdalı, batat, maniok və s.), dağlıq rayonlarında isə maldarlıqla məşğuldurlar. Sənətkarlıq da inkişaf etmişdir.
Petrova-Biryokanın binası (Rostov-na-Donu)
Tarixi
Yazıçı 1932-ci ildən Rostov-na-Donu şəhərində kitab mətbəəsində çalışırdı.
Arxitekturası
Bina M. Q. Fomin və İ. E. Savinin evlərinin yerində 1928-ci ildə inşa edilmişdir. Bina konstruktizm stilinə sahibdir. Birinci və ikinci mərtəbələrdə pəncərələr məhəccərlərlə qorunur. Bina yeddi mərtəbədən ibarətdir. Kərpiçdən inşa edilmişdir. Dmitri İliç Petrov bunanın ikinci mərtəbəsində 17-ci mənzildə yaşayırdı. 1978-ci ildə binanın fasadına memorial lövhə vurulmuşdur. Memorial lövhədə yazılır: «Bu binada 1943 — 1960-ci illərdə yazıçı Dmitri İliç Petrov (Biryok) yaşayıb və fəaliyyət göstərmişdir. 1900 - 1977».
Nazimabad (Əhər)
Nazimabad - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 250 nəfər yaşayır (58 ailə)
Təyyarə Şəhidləri abidəsi
Təyyarə Şəhidləri abidəsi ( — Türkiyənin İstanbul şəhərinin Fateh bölgəsində yerləşir, Osmanlı Hava Qüvvələrinin uçuş qəzalarında şəhid olan ilk əsgərlərinə həsr olunmuş xatirə abidəsidir. Türkiyədə, "şəhid" ifadəsi müharibə əsnasında şəhid olan insanlar üçün böyük şərəfdir.
Abidə, Fələstində ardıcıl iki monoplanın düşməsindən, 1914-cü ilin əvvəlində İstanbuldan İskəndəriyyəyə ekspedisiya uçuşunda olan dörd hərbi aviatordan üçünün həlak olmasından dərhal sonra ucaldılmağa başlamışdır. Sütun şəklində olan abidənin açılışı 1916-cı ildə baş tutmuşdur. Hər il Şəhidlər Günündə abidənin önündə hərbi anım mərasimi keçirilir.
Tarixi
Balkan müharibələrindən sonra Osmanlı imperiyası hökuməti, imperatorluğun sərhədlərində güclü ekspedisiya işinə başladı. İstanbuldan Misirin Qahirə və İsgəndəriyyə şəhərlərinə dörd hava qüvvəsi monoplanının uçuşu təxminən 2500 km (1600 mil) məsafəni qət edəcəkdi. Təyyarələr 8 fevralda San Stefanodakı (müasir Yeşilköy, hazırda Atatürk Beynəlxalq Hava Limanı ərazisi) Aviasiya Məktəbindən İstanbula uçuşa başladı. on February 8 manned by two aviators each.
Birinci komandanın təyyarəsi, Blériot XI, 27 fevralda Dəməşqdən Qüdsə Təbəriyyə gölü yaxınlığındakı Əl-Səmra tərəfindən uçan istiqamətdə qəzaya uğradı; pilot dəniz donanması leytenantı Fethi bəy və dənizçisi birinci topçu leytenantı  Sadık bəy öldürüldü. İkinci komandanın təyyarəsi olan Deperdussin TT, 11 martda havaya qalxdıqdan qısa müddət sonra Jaffa yaxınlığında Aralıq dənizinə düşdü. İkinci topçu leytenantı Nuri bəy öldürüldü, digər aviator İsmayıl Haqqı bəy isə qəzadan xilas oldu.
Hər üç qurban Dəməşqdə basdırıldı. Təbəriyyə gölünün yaxınlığında qəza yerində abidə ucaldıldı.
Dizaynı və tikintisi
250px|thumb|left|Abidənin 2016-cı ildə çəkilmiş foto şəkili Hökumət imperatorluğun paytaxtında Osmanlı hərbi aviasiyasının ilk şəhidlərinin xatirəsinə xatirə abidəsi tikməyə qərar verdi. Abidə üçün seçilən yer, İstanbulun Fateh səmtində, o zaman bələdiyyə binasının (hazırda İstanbul Yanğın Mübarizə İdarəsinin əsas binası) qarşısında, Bozdoğan kəmərinin yaxınlığındakı park idi.
Memorialın təməl daşını 2 aprel 1914-cü ildə Hərbi nazir Ənvər paşa qoymuşdur. Abidənin inşaatı iki il davam etdi və 1916-cı ildə açıldı. Məşhur türk memarı Vedat Tək tərəfindən dizayn edilmiş konik sütunlu abidədə ağ mərmərdən düzəldilmiş qırıq üst hissə var. Qırıq olan üst hissə uçuş missiyasının natamam statusunu simvollaşdırır. Tuncdan hazırlanmış dəfnə budağı sütunun aşağısında düzəldilmişdir. Abidə 7.50 m (24.6 ft) hündürlüyündədir. Sütunun dayandığı mərmər əsasən iki əks tərəfinin hər birinə böyük tunc medal əlavə edilmişdir. Bir medalda qurbanların adları və zabit rütbələri yazılmışdır. Digər tərəfində də, Bəyazit qülləsi və İstanbul mənzərəsi relyefli monoplan təsvir edilmişdir.
Anım günü
Abidədəki ilk anım mərasimi 1916-cı ildə açılış günündə edildi. Lakin 1926-cı ilə qədər ümumiyyətlə heç bir tədbir keçirilmədi.
16 fevral 1925-ci ildə Mustafa Kamal Atatürk tərəfindən Türk Hava Qurumunun qurulmasının ardından, 27 yanvar 1923-cü ildə təlim uçuşu zamanı şəhid olan pilot mayor  Mehmet Fazıl bəy və kiçik zabit  Mehmet Emin bəyin şərəfinə aviasiya şəhidlərinin anım günü olaraq qəbul edildi. Anma çərçivəsində Türkiyənin hava məkanındakı bütün uçuşlar həmin anım günü günorta saatlarında bir saatlıq dayandırılmalı idi. 27 yanvarda anım günü üçün tədbirlər 1935-ci ilə qədər davam etdi.
Yanvar Türkiyədə ən soyuq aylardan biri olduğu üçün anım mərasimləri demək olar ki, keçirilmir. 1935-ci ildən anma günü, polkovnik Fəthi bəyin, jurnalist Həsən Təhsin və daha 9 nəfərin 1919-cu ildə İzmirin Yunan qüvvələri tərəfindən işğalı zamanı öldürüldüyü gün - 15 may tarixinə dəyişdirildi.
2002-ci ildə, aviasiya şəhidlərinin anma günü, daha çox şəhidlərin Anım Günü ilə tarixini dəyişdirərək 18 mart 1915-cil Çanaqqala hərbi səfəri gününə görə, 18 mart döyüşü anılaraq 18 marta dəyişdirildi. O vaxtdan bəri, aviasiya şəhidləri millətinin istiqlalı naminə həyatını itirən bütün digər qurbanlarla birlikdə anılır.
Əşrəf Hüseynov
Əşrəf İsgəndər oğlu Hüseynov — riyaziyyatçı, Azərbaycanın Əməkdar Elm Xadimi, akademik.
Həyatı
Əşrəf Hüseynov 1939–1965-ci illərdən Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) "Funksiyalar nəzəriyyəsi və cəbr", sonra isə "Funksiyalar nəzəriyyəsi funksional analiz" kafedrasının professoru, müdiri vəzifələrində çalışmış və riyazi analiz, diferensial tənliklər, inteqral tənliklər, riyazi fizika tənlikləri, həqiqi dəyişənli funksiyalar nəzəriyyəsi və qeyri-xətti funksional analizin müxtəlif məsələlərinə dair xüsusi kurslar-mühazirələr oxumuşdur.
Azərbaycan riyaziyyatçıları Əşrəf Hüseynovun Azərbaycan Dövlət Universitetində qeyri-xətti funksional analiz mövzusunda oxuduğu müxtəlif kursların təsiri altında qeyri-xətti analizlə məşğul olmuşdur. Onun rəhbərlik etdiyi seminarlar həmin sahənin Azərbaycanda inkişaf etməsində böyük rol oynamışdır. Bu seminarlarda qeyri-xətti tənliklərin həllinin budaqlanması nəzəriyyəsi, onların həlli üsulları, kvazi-xətti, parabolik və hiperbolik tənliklər üçün qarışıq məsələlər, sinqulyar operatorların struktur xassələri, qeyri-xətti sinqulyar inteqral tənliklər və analitik funksiyalar üçün qeyri-xətti sərhəd məsələləri nəzəriyyəsi, sinqulyar-inteqral tənliklərin ədədi həlli kimi elmi istiqamətləri yaranmış və inkişaf etdirilmişdir.
Akademik Ə. Hüseynov indiki MDB ölkələrinin ali təhsil ocaqlarında, Albaniyanın Tirana Universitetində ümumi və xüsusi kurslar oxumuşdur.
Azərbaycan dilində "İnteqral tənliklər" və "Çoxluqlar nəzəriyyəsi" dərsliklərinin müəllifidir.
Ailəsi
Əşrəf Hüseynovun qızı Sara Hüseynova riyaziyyat elmləri namizədi, Bakı Dövlət Universitetinin fizika-riyaziyyat bölməsində uzun illər dərs demişdir. Digər qızı Dilarə Hüseynova fizika-riyaziyyat elmləri doktorudur. Oğlu Zakir (1953) hazırda Almaniyada yaşayır.
Nəvəsi Elçin Sultanov biologiya elmləri namizədi və Azərbaycan Ornitoloji Cəmiyyətinin sədridir. Nəticəsi Aysel Sultan Almaniyada fəlsəfə elmləri doktoru və dosentdir. Digər nəticəsi — Vəfa Pənahova — Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.
Xatirəsi
Azərbaycan Respublikası Prezidenti 15 noyabr 2017-ci il tarixində Akademik Əşrəf Hüseynovun 110 illiyinin qeyd edilməsi haqqında Sərəncam imzalamışdır.
S/2015 (136472) 1
S/2015 (136472) 1 və ya MK2 — Makemake cırtdan planetinin peyki və Neptunxarici cisim. Müşahidə olunan 4%-lik albedoya sahib olduğu üçün diametrinin 175 km olduğu düşünülür və peyk Makemakedən 21000 km məsafədə yerləşən orbitində hərəkət edir. Peyk planet ətrafında 12 gün ərzində dairəvi olduğu ehtimal olunan orbitdə hərəkət edir. Habbl teleskopu ilə aparılan müşahidələr nəticəsində 2015-ci ilin aprel ayında kəşf olunmuşdur. Kəşf elmi ictimaiyyətə 26 aprel 2015-ci ildə açıqlandı. MK2-in kəşfi Makemakenin kütləsi və sıxlığının məlum olması üçün mühüm yenilik oldu.
Müşahidəsi
Müşahidələr nəticəsində məlum olmuşdur ki, peyk kömürlə müqayisə oluna biləcək qədər tünd rəngə sahibdir. Bu fakt Makemakenin Koyper qurşağında məlum olan ən parlaq ikinci kosmik cisim olması səbəbindən təəccüb doğurur. Bu görünüşün olmasının əsas hipotezlərindən biri peykin Günəşin təsirindən itirdiyi buz hissəciklərini özündə saxlaya biləcəyək qədər cazibə qüvvəsinə sahib olmaması göstərilir.
MK2-in orbitini müəyyən etmək üçün əlavə müşahidələrin aparılmasına ehtiyac var. Peykin orbitinin dairəvi olduğu müşahidə olunur. Əgər orbitin dairəvi olması təsdiq olunarsa, onun keçmişdə baş verən kosmik hadisə nəticəsində yaranması ehtimalı vardır. Əks halda peyk Makemakenin cazibə qüvvəsi tərəfindən tutulmuş hesab olunacaqdır.
Adlandırması
Peykin rəsmi kod adı kəşf olunduğu tarix və sırası ilə bağlı verilmişdir. Digər bilinən adı olan MK2 isə Makemake sistemində kəşf olunan 2-ci obyekt olduğu üçün verilmişdir.
Qazaxıstan Dövlət Qızlar Pedaqoji Universiteti
Qazaxıstan Dövlət Qızlar Pedaqoji Universiteti (QazDövQızPU)  — Qazaxıstanın Almatı şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Qazaxıstan Dövlət Qadın Pedaqoji İnstitutu 15 Avqust 1944-cü ildə qurulmuşdur. Açılışının əsası Qazaxıstan SSR Xalq Komissarları Sovetinin “Qazaxıstan qadın gəncləri arasından ixtisaslı müəllim kadrlarının hazırlanması haqqında” 457 saylı qərarı idi. Əvvəlcə üç fakültəni əhatə edirdi: fizika və riyaziyyat, tarix, dil və ədəbiyyat. 1945-ci ildə Təbiət Elmləri və Coğrafiya Fakültəsi, 1968-ci ildə Musiqi və Mahnı Fakültəsi açılmışdır. 1971-ci ildə Dil və Ədəbiyyat fakültəsi Filologiya fakültəsinə, Tarix fakültəsi isə Tarix və Pedaqoji fakültəsinə çevrildi. 1984-cü ildə Tarix və Təhsil Fakültəsi Tarix Fakültəsi və Məktəbəqədər Təhsil Fakültəsinə bölündü.
1954-cü ildən sonra institutun bağlanması məsələsi bir neçə dəfə qaldırıldı, çünki guya məqsədini yerinə yetirdi, lakin Qazaxıstan SSR rəhbərliyi universiteti saxlamağa qərar verdi.
2000-ci ildə institutda Tarix, Filologiya və İqtisadiyyat Fakültəsi ilə yanaşı Təbiət Elmləri və Təhsil Xidmətləri Fakültəsi meydana çıxdı. 2003-cü ildən bəri universitet özünün "Aktoty" adlı qəzetini nəşr etdirir.
2004-cü ildən bəri, 2005-2010-cu illər üçün Təhsilin İnkişafı Dövlət Proqramı çərçivəsində institutda orijinal keyfiyyət idarəetmə sistemi tətbiq olundu və kredit təhsil sisteminə, eləcə də iki pilləli mərhələyə keçildi. “bakalavr - magistr” tədris sistemi başladı. Qazaxıstan Respublikası Təhsil və Elm Nazirliyi yanında Milli Akkreditasiya Mərkəzinin reytinqində universitet 2006-cı ildən bəri pedaqoji təhsil müəssisələri arasında ikinci yeri tutur.
Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin 25 dekabr 2018-ci il tarixli 805 nömrəli Fərmanı ilə Qazaxıstan Dövlət Qadınlar Pedaqoji Universitetinə Milli statusu verildi.
Cəlal Allahverdiyev
Allahverdiyev Cəlal Eyvaz oğlu — Azərbaycan riyaziyyatçısı, əməkdar elm xadimi, Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı, AMEA-nın həqiqi üzvü, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Cəlal Allahverdiyev 1945-ci ildə Bakı şəhərində 1 saylı orta məktəbi bitirmiş, lakin Şuşada oxuduğu illər üçün qiymət cədvəli olmadığına görə attestatını ala bilməmişdir. 1946-cı ildə Şuşa şəhərində məktəbi ancaq "əla" qiymətlərlə bitirmiş və qızıl medala təqdim edilmişdir, lakin Maarif Nazirliyində riyaziyyat fənnindən "əla" qiymətini "yaxşı" ilə əvəz edərək gümüş medal vermişlər.
Elmi fəaliyyəti
Cəlal Allahverdiyev 1951-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirmişdir və Mstislav Keldışın rəhbərliyi ilə Moskva Dövlət Universitetinin aspirantı olmuş, 1957-ci ildə "Öz-özünə qoşma olmayan tənliklərin bəzi siniflərinin məxsusi və birləşmiş funksiyalar sisteminin tamlığı haqqında" adlı namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1968-ci ildə SSRİ EA Tətbiqi Riyaziyyat İnstitutunda "Spektral parametrdən rasional asılı öz-özünə qoşma olmayan operatorların məxsusi qiymətləri və məxsusi elementləri haqqında" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. SSRİ AAK tərəfindən ona 1969-cu ildə professor elmi adı verilmişdir.
Onun ən məşhur elmi nəticəsi Allahverdiyev teoremi adı altında bir çox kitablara, o cümlədən funksional analiz dərsliklərinə salınmışdır.
Cəlal Allahverdiyevin Milli Aviasiya Akademiyasının elmi məqalələr jurnalında tələbələri ilə birgə dərc edilmiş bir sıra əsərlərində kompyuterlərin iş prinsiplərinin nəzəri əsaslarının araşdırılması, təkmilləşdirilməsi, təbii dillərdə, o cümlədən Azərbaycan dilində kompyuterlə ünsiyyət mexanizmlərinin işlənib hazırlanması və Azərbaycan dilinin qrammatikasının təkmilləşdirilməsi, Azərbaycan dilinin formal qrammatikasının yaradılması istiqamətində fundamental məsələlər araşdırılmış və mühüm elmi nəticələr alınmış, deduktiv maşında qeyri-səlis çoxluqların təsviri və deduktiv nəticə alınmasının uyğun mexanizmi verilmişdir.
Əmək fəaliyyəti
Cəlal Allahverdiyev 1957–1960-cı illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Fizika-riyaziyyat fakültəsində əvvəlcə müəllim, sonra isə baş müəllim işləmişdir. 1960-cı ildə Azərbaycan SSR EA-da yeni yaradılmış Hesablama Mərkəzində şöbə müdiri, sonra isə elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifələrində çalışmışdır. 1960-cı ildən AMEA Kibernetika İnstitutunun (indiki İdarəetmə Sistemləri İnstitutu) "İdarəetmənin riyazi məsələləri" laboratoriyasının müdiridir. 1969–1970-ci illərdə Azərbaycan SSR EA Kibernetika İnstitutunda elmi işlər üzrə direktor müavini, 1970–1988-ci illərdə həmin institutda direktor vəzifəsində çalışmışdır. 1988–1994-cü illərdə Bakı Dövlət Universitetinin elmi işlər üzrə prorektoru işləmişdir. 1994-cü ildən bu universitetin Tətbiqi riyaziyyat və kibernetika fakültəsinin "Əməliyyatlar tədqiqi və riyazi modelləşdirmə" kafedrasının müdiridir. 1975-ci ildə ABŞ, 1976-cı ildə isə Böyük Britaniyanın bir sıra universitetlərində mühazirələr oxumuşdur. 1996-cı ildə Hindistan, 1997-ci ildə isə Argentinada keçirilmiş məktəblilərin Beynəlxalq riyaziyyat olimpiadasında Azərbaycan komandasının rəhbəri olmuşdur. 1998–2000-ci illərdə İstanbul Universitetində çalışmışdır.
Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının elmi redaksiya şurasının üzvü olmuşdur.
Akademik, böyük alim Cəlal Allahverdiyev 19 yanvar 2017-ci ildə 87 yaşında Bakı şəhərində dünyasını dəyişib.
Makemake (mifologiya)
Makemake — rapanuilərin mifologiyasında yaradıcı tanrı.
Şamil İsmayıllı
Şamil Kamil oğlu İsmayəllı (4 yanvar 1993; Tərtər rayonu, Azərbaycan - 19 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) - Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Şamil İsmayıllı 1993-cü il yanvarın 4-də Tərtər rayonunun Dəmirçilər kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Şamil İsmayıllı 2016-cı ilin 2-5 aprelində baş verən döyüşlərdə iştirak etmişdir.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Şamil İsmayıllı 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak etmişdir. Şamil İsmayıllı oktyabr 10-da Suqovuşan ətrafında gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş qapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şamil İsmayıllı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Sinyaya veçnost (mahnı)
Sinyaya veçnost - Azərbaycan musiqiçisi Qara Dərvişin National Pearls albomuna daxil olan mahnısı.
Mahnı haqqında
Mahnının sözləri və bəstəsi Müslüm Maqomayeva, aranjemanı isə Qara Dərvişə aiddir.
Anql-Hindlilər
Anql–Hindlilər, (avrasiyalılar, ferinqlər, paranqlar, topaslar) – Hindistanda etnik qrup.
Ümumi mlumat
Sayı 45 min nəfərdən çoxdur (2000). Anql-Hindlilər avropalılarla (portuqallar, hollandlar, fransızlar, ingilislər və b.) hindlilərin qarışıq nikahları nəticəsində meydana gəlmişdir. Avstraliya, Kanada və Avropa ölkələrində də yaşayırlar. İngilis dilində danışırlar. Dindarları xristiandır. Əsasən şəhərlərdə yaşayırlar. İdarəçilik, təhsil, tibb, mədəniyyət, dəmiryolu nəqliyyatında və digər sahələrdə çalışırlar.
Yusif Məmmədov (riyaziyyatçı)
Yusif Məmmədov (Yusif Əbülfət oğlu Məmmədov; ) — Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirinin müşaviri (2016), Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin rektoru (2006—2016), əməkdar elm xadimi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü (2017), fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Yusif Məmmədov 24 yanvar 1950–ci ildə Qərbi Azərbaycanın Sisyan rayonu Dəstəgird qəsəbəsində anadan olmuşdur. 1966-cı ildə orta məktəbi qızıl medalla bitirərək, Azərbaycan Dövlət Universitetinin mexanika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuş, universiteti əla qiymətlərlə bitirdikdən sonra 1971-ci ildə təyinatla ADU-nun riyazi-fizika tənlikləri kafedrasında saxlanılmış, bu kafedrada assistentdən professor vəzifəsinədək yüksəlmişdir. 2000-2004-cü illərdə BDU-nun birinci prorektoru vəzifəsində çalışmışdır. 1974-cü ildə namizədlik, 1990-cı ildə isə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir.
2000-ci ildə Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə "Əməkdar elm xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdür.
2001-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü seçilmişdir.
Riyaziyyatçıdır, riyazi fizika və diferensial tənliklər sahəsində tanınmış mütəxəssisdir. 100-dən artıq elmi əsərin müəllifidir. Əsərlərinin xeyli hissəsi xarici ölkərin nüfuzlu jurnallarında çap olunmuşdur.
10 nəfər elmlər namizədi, 1 nəfər elmlər doktoru yetişdirmişdir.
YUNESKO-nun Elmi biliklərin və texnologiyaların etikası Azərbaycan Milli Komitəsinin üzvüdür.
Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissyasının riyaziyyat və mexanika ixtisasları üzrə ekspert şurasının sədridir.
Fəridə Məlikova
Məlikova Fəridə İsmayıl qızı — kamança ustası.
Həyatı
Fəridə Məlikova 7 dekabr 1967-ci ildə Sumqayıt şəhərində fəhlə ailəsində dünyaya gəlib. 1975-ci ildə orta məktəbin I sinfinə, eləcə 2 saylı incəsənət məktəbinə daxil olub. 1983-cü ildə S. Hacıbəyov adına musiqi texnikumuna daxil olub və 1987-ci ildə buranı fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Respublika musiqi ifaçıları müsabiqəsinin I dərəcəli, 1986-cı ildə Ü. Hacıbəyov adına birinci Respublikalararası müsabiqənin II dərəcli qalibi olub. 1987–1992-ci illərdə Ü. Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyasında Ü. Hacıbəyov təqaüdçüsü kimi təhsil alaraq fərqlənmə diplomu ilə bu təhsil ocağını bitirib. 1988-ci ildə ilk dəfə qadın üçlüyündə respublikanın xalq artisti Gülyaz Məmmədovanı müşayət edib və qadın üçlüyünün ilk təəssübkeşlərindən olub.
Yusif Məmmədov (riyaziyyatçı)
Həyatı
21 aprel 2006-cı ildən 6 may 2016-cı ilədək Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin rektoru işləmişdir.
7 may 2016-cı ildən Azərbaycan Respublikası Təhsil nazirinin müşaviri təyin edilib.
Keli Devis
Keli Devis — Avstraliyanı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Keli Devis Avstraliyanı 2008-ci ildə Pekin şəhərində baş tutan XXIX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 65-ci, Komanda turnirində isə 9-cu pillənin sahibi olub.
Yorğun arzular (mahnı)
Yorğun arzular — azərbaycanlı müğənni Aygün Kazımova mahnısıdır. Mahnının sözləri Kübra Kərimliyə, musiqisi Emin Kərimiyə aiddir. 2007-ci ildə Aygün Kazımova Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunda "Öpsən" adlı solo konsertində mahnını ifa etmişdir.
İbrahim Əl-Həsən
İbrahim Əl-Həsən (22 avqust 1986) — Küveyti təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Daha sonra İbrahim Əl-Həsən Küveyti 2012-ci ildə London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu pillənin sahibi olub.
Anql-Kanadalılar
Anql-Kanadalılar – Kanadanın iki əsas xalqından biri.
Ümumi məlumat
Sayı 10,8 mln. nəfərdir (1995). B.Britaniya, ABŞ və s. ölkələrdədə yaşayırlar. İngilis dilinin Kanada variantında danışırlar. Dindarları xristianlardır. 16–20-cı əsrlərdə Avropadan (ingilislər, şotlandlar, irlandlar, almanlar, hollandlar və s.), sonralar isə ABŞ-dən köçüb gələn qrupların inteqrasiyası nəticəsində formalaşmışlar. Müasir mədəniyyətlərində Amerikanın təsiri güclüdür.
NGC 1519
NGC 1519, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Cin mikrorayonda (film, 1985)
Məzmun
Filmdəki hadisələr müasir şəhərlərdən birində baş verir. Nəşriyyat korrektoru Rüstəm Ağayev (Ötkəm İsgəndərov) içərisində cin yerləşdirilmiş qədim çıraq tapır. İstedadlı, lakin zəif xarakterli Rüstəm üçün bu çıraq göydəndüşmə olur. Cinin köməkliyi ilə gəncin işləri yoluna düşür: onun pyesi çapa hazırlanır, sevdiyi qız — Maya (Nataliya Tağıyeva) ona ərə getməyə razılıq verir, mənzilində çarhovuz peyda olur. Lakin Rüstəm hər şeyə özü nail olmaq istəyir. Cin öz "sahibini" atıb gedərkən ona bir sirr açır: insan öz gücünə inanmalı, möcüzə yaratmaq üçün onda güclü istək olmalıdır.
Filmdə rəmzi məna daşıyan cin obrazının müasir məkana daxil olması, müasir adamlarla ünsiyyətə girməsi bütünlüklə şərti xarakter daşıyır. Filmin izlədiyi ideya, aşıladığı fikir də məhz bu şərtilik fonunda çatdırırlır. Əlif Lam öz sahibinin yarımçıq işlərini tamamlamağa girişir, hər şeyi Rüstəm üçün əlverişli bir istiqamətə yönəldir. Lakin bu süni uğurların mənəvi zövq vermədiyini, yeknəsəq həyat ritminə məzmunlu heç nə əlavə etmədiyini görən Rüstəm Əlif Lamın köməyindən imtina edir. O başa düşür ki, insan həyatda hər çətinliyi özü aradan qaldırmalı, bu yolda yalnız öz gücünə, öz real imkanlarına arxalanmalıdır. Bunun üçün isə təkcə arzulamaq yox, həm də cəhd göstərmək, mübarizə aparmaq lazımdır. Əməllərinin heç bir nəticə vermədiyini görən Əlif Lam da axırda ibrətamiz bir nəticəyə gəlir: İnsan arzulamayanda, konkret məqsədə can atmayanda onun olan-qalan bacarığı da süstləşir, hərəkətdən qalır. Göründüyü kimi, filmin mərkəzində dayanan ideya mənəvi-psixoloji səciyyə daşıyır. O, fəaliyyətsizliyə, ətalətə qarşı yönəldilmişdir. (Əlisəftər Hüseynov)
Abılay Xan adına Qazaxıstan Beynəlxalq Münasibətlər və Dünya Dilləri Universiteti
Abılay Xan adına Qazaxıstan Beynəlxalq Münasibətlər və Dünya Dilləri Universiteti  — Qazaxıstanın ali təhsil müəssisəsi. Xarici dildə və beynəlxalq profildə mütəxəssislər üçün peşə təhsili verir.
Tarixi
Qazaxıstan Dövlət Müəllimlər Xarici Dillər İnstitutu, SSRİ hökumətinin 16 sentyabr 1940-cı il tarixli 1696 saylı qərarı ilə quruldu. 1941-ci ilin yayında institut müəllim qəbul etməyə və tələbələrin ilk qəbuluna hazırlaşmağa başladı.
1941-ci ilin sonunda institutun ilk nizamnaməsi təsdiq edildi, ona görə Qazaxıstan SSR Xalq Təhsil Komissarlığı tərəfindən təsdiqlənən müstəqil bir təhsil və elmi müəssisə idi. İnstitut üç fakültədən (İngilis, Alman, Fransız) ibarət idi, dekanları bu fakültənin aparıcı fənlərindəki professorlar və ya dosentlər arasından namizəd göstərildi və təkliflə Qazaxıstan SSR Xalq Təhsil Komissarlığı tərəfindən təsdiq edildi. institut direktorunun.
Qazaxıstan SSR hökuməti 1944-cü ilin avqust ayında 30 nəfərlik bir şərqlə "Şərq dilləri fakültəsinin təşkili haqqında" bir qərar qəbul etdi. Fakültə 3 il fəaliyyət göstərmişdir. Çinli müəllimlərə tələb olmadığı üçün fakültə bağlandı.
1944-cü ilin aprelindən institut Qazaxıstan Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutu adlandırıldı.
Abılay Xan adına Qazaxıstan Beynəlxalq Münasibətlər və Dünya Dilləri Universitetinin müasir adı 1998-ci ildə alındı ​​.
Andrey Sipilin
Andrey Sipilin (Andrey Vladimiroviç Sipilin) — Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin köməkçisi – Prezident Administrasiyasının Hərbi-texniki təminat məsələləri şöbəsinin müdiri. Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidentinin sabiq köməkçisi (2019—2022).
Həyatı və təhsili
1995—1999-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında, 2000—2002-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində, 2000—2004-cü illərdə isə Bakı Dövlət Universitetində təhsil alıb. Bakı Dövlət Universitetində hüquq, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetində isə biznes idarəetməsi və audit ixtisası üzrə təhsil alıb.
Əmək fəaliyyəti
2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsində İnformasiya Texnologiyaları şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışıb. 2004—2006-cı illərdə "McDermott Caspian Contractors Inc" şirkətində müxtəlif vəzifələrdə işləyib. Daha sonra "PAŞA İnşaat" MMC-də İnsan Resursları və İdarəetmə departamentinin direktoru vəzifəsində fəaliyyət göstərib.
2019—2022-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidentinin köməkçisi çalışıb.
2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin köməkçisi – Azərbaycan Respublikası Prezidenti Administrasiyasının Hərbi-texniki təminat məsələləri şöbəsinin müdiri təyin edilib.
Hüseyn kəndi (Əhər)
Hüseyn kəndi - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Yusif Rzayev
Rzayev Yusif Məmməd oğlu — əməkdar jurnalist, "525-ci qəzet"in baş redaktorunun müavini.
Həyatı
1968-ci il yanvar ayının 12-də Ağcabədi rayonunun Rəncbərlər kəndində anadan olub. 1975-ci ildə Rəncbərlər kənd orta məktəbinin 1-ci sinfinə gedib, 1985-ci ildə S.Bayramov adına Ağdam şəhər 1 saylı orta məktəbi bitirib. 1986-cı ildə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinə daxil olub. 1987-1989-cu illərdə Moskva vilayətində hərbi xidmətdə olub. 1993-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsini bitirib.
Jurnalist kimi əmək fəaliyytəinə 1990-cı ilin avqust ayıdan "Ədalət" qəzetində müxbir kimi başlayıb. Sonralar "Müxalifət" qəzetində müxbir, şöbə müdiri, "Respublika" qəzetində baş redaktor vəzifələrində işləyib. 1992-ci ilin noyabrında təsis edilən və nəşrə başlayan "525-ci qəzet"in ilk redaktoru olub.
Hazırda "525-ci qəzet"in" baş redaktorunun müavinidir. Bu illər ərzində Azərbaycanın müxtəlif mətbuat orqanlarında müxtəlif yazılarla çıxış edib. Azərbaycan Mətbuat Şurasının "Ali Media Mükafatına" layıq görülüb.
2015-ci ildə Azərbaycan Prezidentinin sərancamı ilə "Əməkdar jurnalist" fəxri adı ilə təltif edilib.
Ailəlidir. İki övladı var.
Hasan Kabze
Hasan Kabze (d. 26 may 1982, Ankara) — türk keçmiş futbolçusudur.
Qalatasaray
Çanaqqala Dardanelspor'da göstərdiyi performansla diqqət çəkən Kabze 2004–2005 mövsümünün yay transfer mövsümündə Qalatasaray'a transfer oldu və komanda üçün ilk qolunu 4 fevral 2005-ci ildə oynadığı Qaziantepspor matçında vurdu və 5–1 qalib gəldi. Superliqanın 33-cü həftəsində "Beşiktaş" a 2 qol vuraraq komandası ilə 2:1 hesablı qələbə qazanıb.
Rubin Kazan
left|thumb|312x312px| Hasan Kabze [[Rubin Kazan FK|"Rubin"də oynayarkən.]] 2007-ci il mövsümündə "Qalatasaray"a Karl-Haynts Feldkampın məşqçi kimi gəlməsi ilə komandada böyük dəyişiklik oldu. Hasan Kabze Necati Ateş, Cihan Haspolatlı, Orhan Ak, Emre Aşık kimi adlarla birlikdə komandadan ayrıldı. 9 avqust 2007-ci ildə Rossiyskaya 1,5 milyon avroya Premyer Liqa klubuna "Rubin" ə keçdi. Kazanda ilk qolunu Moskvanın "Spartak" ına vuran "Kabze", komandası ilə matçdan 3:1 hesablı qələbə ilə ayrılıb. "Rubin" tarixində ilk Rusiya Liqası çempionluğu heyətində yer alan və çempionat matçında etdiyi ötürmə ilə yadda qalan Hasan Kabze "Qalatasaray"dan sonra ölkə xaricində çempion olub. 2009-cu il mövsümündə bir daha çempionluq qazanan Həsən Kabze nəhayət Superkubok Rossii qazandı və 3 il Rusiyada oynadıqdan sonra Fransanın Montpellier komandası ilə 3 illik müqavilə imzaladı.
Montpellier HSC
2010-cu ilin iyulunda "Monpelye" yə keçən Hasan Kabze, ilk ilində zədələr və cəzalar istisna olmaqla, 23 qəbulda oynadı. O, fasilədə keçmiş komandası "Qalatasaray" dan təklif alsa da, klubdan ayrılmasına icazə verilməyib. O, həmin mövsüm kubok matçlarında vurduğu 3 qolla kubokda komandasının bombardiri oldu və komandasını tarixində ilk dəfə Liqa Kubokunun finalına çıxaran ad oldu. Finalda "Marsel"i 83-cü dəqiqədə buraxılan qolla məğlub edən "Monpelye" kuboku qazana bilməyib. 2011–12 mövsümünün əvvəlində Monakodan rəsmi təklif almasına baxmayaraq komandada qalmaq istəyən Hasan Kabze Həmin mövsüm komandada oynamaq şansı çox olmadı və 2011–12 mövsümündə Orduspor ilə müqavilə imzaladı.
Orduspor
20 yanvar 2012-ci ildə Orduspor ilə 1,5 illik müqavilə imzaladı. 2011–2012 mövsümündə Orduspor üçün 15 matçda 3 qol vurub.
Konyaspor
right|thumb|207x207px| Hasan Kabze Konyaspor'da oynayarkən. O, 2013-cü il avqustun 14-də "Konyaspor" la bir illik müqavilə imzalayıb.
Anson arxipelaqı
Anson arxipelaqı — Sakit okaenda, Yaponiya ilə Havay adaları arasında sahəni əhtə edən edir. Qrupa Ueyk rifi, Minamitori və bir neçə Kabus ada daxildir. Kabus adalar:
Hasan Kabze
Akhisar Belediyespor
1 iyul 2015-ci ildə Super Liqa komandalarından "Akhisar Bələdiyyəspor"a transfer olunub.
Anson arxipelaqı
Arxipelaq 1740—1744-cü illərdə dövrü dünya səyahətinə çıxarkən ispanlardan bölgə dənizlərinin xəritəsini əldə edən Corc Ansionun şərəfinə adlandırılmışdır.
Hasan Kabze
Milli komanda karyerası
Hasan Kabze 2006-cı il aprelin 12-də Türkiyə milli futbol komandasının heyətində Azərbaycana qarşı debüt edib. O, ilk matçında qol vurmağı bacarıb. Ümumilikdə 7 dəfə A millisində çıxış edən Hasan Kabze 2 qol vurub. O, həmçinin '05 Gələcək Kuboku üçün Türkiyə B komandasında 3 dəfə oynayıb. Şotlandiya, Almaniya və Çexiyaya qarşı oynayan futbolçu Şotlandiya və Çexiya millilərində hərəyə bir qol vurub və iki məhsuldar ötürmə edib. O, Türkiyə U-18 ilə 4 dəfə oynayıb. Həmin görüşlərdə də 2 qol vurub.
Nailiyyətlər
Türkiyə
Rusiya
Fransa
Tural Hümmətov
Tural Rövşən oğlu Hümmətov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tural Hümmətov 1998-ci il mayın 20-də Lənkəran rayonunun Tatoba kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Tural Hümmətov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Hadrut qəsəbəsinin, Füzulinin və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Tural Hümmətov noyabrın 7-də Şuşa döyüşləri zamanı şəhid olub. Lənkəran rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Hümmətov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Hümmətov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Selman Vaksman
Selman Abraham Vaksman (ing. Selman Abraham Waksman) — Amerika mikrobioloq və biokimyaçısı.1952-ci ildə Fiziologiya və Tibb üzrə Nobel Mükafatı laureatı. Karolinska İnstitutundan Arvid Volqren Nobel mükafatına layiq görülən. ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü (1942), Paris Elmlər Akademiyasının xarici üzvü (1955; 1937-ci ildən müxbir). Selman Vaksman 16 avqust 1973-cü il Woods Hole, Massaçusets, ABŞ -da ömrünün 85-ci ilində vəfat edib.
Həyatı
Selman Vaksman 22 iyul 1888-ci ildə Vinnitsa yaxınlığındakı Novaya Priluka şəhərində kiçik kirayəçi Yakov Vaksmanın və univermağın sahibi Freida Vaksmanın (London əsilli) ailəsində anadan olub. Odessadakı 5 saylı gimnaziyanı bitirib. 1910-cu ildə ABŞ-yə mühacirət etdi. O, Kənd Təsərrüfatı Texnikumuna daxil olub, orada torpaq mikrobiologiyası ixtisası üzrə təhsil alıb. 1918-ci ildə Berklidəki Kaliforniya Universitetində fermentlərin kimyasını öyrənərək doktorluq dərəcəsi aldı. Onun sonrakı karyerası Nyu Cersidəki Rutgers Universiteti ilə bağlıdır. 1925-ci ildə dosent, 1931-ci ildə professor təyin edilmişdir .1932-ci ildə Amerika Vərəm Assosiasiyası Selman Vaksmandan vərəm çöpünün torpaqda necə parçalandığını öyrənməyi xahiş etdi. Alim bu prosesdən məsul olan antaqonist mikrobların olduğu qənaətinə gəlib. Dörd il ərzində Vaksman və onun həmkarları bakteriyalara təsir edə biləcək antibiotiklər axtarışında on minə yaxın müxtəlif torpaq mikroorqanizmini araşdırdılar. 1940-cı ildə elm adamları olduqca zəhərli olduğu ortaya çıxan aktinomisini təcrid etdilər. İki il sonra onlar vərəm patogenlərinə qarşı təsirli olduğunu sübut edən bir antibiotik olan streptomisini kəşf etdilər.1946-cı ildə bir neçə illik sınaq və təkmilləşdirmədən sonra streptomisin vərəm və vəba ilə mübarizədə geniş istifadə olunmağa başladı. Streptomisin çox qiymətli olduğunu sübut etdi, çünki sulfanilamid dərmanlarına və penisillinə davamlı bakteriyalara qarşı təsirli idi. Streptomisinin alınması digər alimləri yeni antibiotiklər axtarmağa sövq etdi. Dərmanların bu sahəsinin inkişafı Selman Vaksmanın işinin sözsüz nailiyyətləri idi. Bununla belə, bir əczaçılıq şirkəti tərəfindən streptomisinin satışından əldə edilən gəlirin bölüşdürülməsi zamanı streptomisini birbaşa kəşf edən Şats ilə antibiotikin tapılması üçün metodologiya hazırlayan Vaksman arasında münaqişəyə və davaya səbəb olub. Bunlara baxmayaraq eyni zamanda elmi jurnallardakı məqalələrdə və kəşfi təsvir edən patentdə hər ikisinidə əsas müəlliflər kimi göstərilir. Sonunda Şats qazancın bir hissəsini aldı, lakin Vaksman ilə münasibətlərini pozdu. 1952-ci ildə Vaksman "Vərəmin müalicəsində təsirli olan ilk antibiotik olan streptomisinin kəşfinə görə" fiziologiya və tibb üzrə Nobel mükafatını qazandı (baxmayaraq ki, Şats Nobel mükafatına layiq görülməmişdi).
Gülbahar Şükürlü
Şükürlü Gülbahar Müzəffər qızı — Azərbaycan musiqiçisi, qarmon sənəti ustası.
Həyatı
Gülbahar Şükürlü 20 martda Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Bakı şəhərindəki 26 saylı orta məktəbdə ilk orta təhsilini almışdır. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 4 nömrəli İncəsənət Gimnaziyasına daxil olmuş, təhsilini orada davam etdirmişdir. 2020-ci ilin sentyabr ayında başında aşkar olunan onkoloji şişə görə əməliyyat olunub. 2023-cü ilin yanvarında sənətçi xəstəliyin yenidən baş qaldırdığını bildirib.
Yaradıcılığı
16 yaşından qarmon sənəti ilə məşğul olan Gülbahar xanım el şənliklərində, məclislərdə çıxış edərək qısa müddət ərzində sevilən sənətçi xanımlardan biri olaraq özünəməxsus şirin ifası ilə çoxlarının qəlbinə yol tapmışdır.
Uzun müddət Azərbaycan Respublikasının Xalq artistləri Mələkxanım Əyyubova və Səkinə İsmayılova, sevilən müğənni Zöhrə Abdullayeva və başqaları ilə birgə çalışmışdır.
1993-cü ildə Azərbaycanın tanınmış müğənnilərindən biri olan Zöhrə Abdullayevanın təkidi ilə Gülbahar Şükürlü efirə çıxaraq Dövlət Televiziyasında 30 dəqiqəlik solo konsertlə çıxış edərək böyük tamaşaçı kütləsinin rəğbət və sevgisini qazanmışdır. Bununla da Gülbahar xanım daha da tanınaraq Dövlət Televiziyasında digər verilişlərə dəvət alaraq solo çıxışlar edir.
1998-ci ildə Gülbahar xanımın bəstələdiyi "Aytac" rəqsi ona xeyli uğur gətirmiş, ilk albomu da "Aytac" olmuş və Gülbahar xanımın ən uğurlu layihələrindən biri olmuşdur. 2000-ci ildə bu rəqs "İlin rəqsi" nominasiyası ilə mükafatlandırılmışdır. "Aytac" rəqsindən başqa Gülbahar xanım "Rusifi", "Ləman", "Rəvanə" rəqslərinin müəllifidir, lakin bütün bu rəqslər və ifalar içində Gülbahar xanıma ən çox uğur gətirən rəqs "Aytac" rəqsi olmuşdur. Bu rəqsə məşhur akkordeon ifaçısı Elşan Dadaşovla birgə klip də çəkilmişdir.
Yaradıcılıq dövrü ərzində Gülbahar xanımın 4 albomu işıq üzü görmüşdür. "Aytac", "Rusif", "Ləman" və "İnanmaram" albomları. İlk klip isə "Ləman" rəqsinə çəkilmişdir.
7 mart 2009-cu il Azərbaycan Respublikasında mədəniyyət sahəsində xidmətlərinə görə "Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülüb
Ailəlidir, 2 övladı var.
NGC 4628
NGC 4628, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Vətəndaş müharibəsi
Vətəndaş müharibəsi — ölkə daxilində müxtəlif qruplar arasında baş verən və əhalinin əksər hissəsini əhatə edən müharibə.
Elm günü
Elm günü — Hər il 27 mart tarixində Azərbaycanda qeyd olunur. Bu tədbir elmlə məşğul olar hər kəsin, bütövlükdə Azərbaycan elmi ictimaiyyətinin bayramıdır.
Haqqında
2018-ci il aprelin 9-da Prezident İlham Əliyev cəmiyyətin inkişafında elmin əhəmiyyətini nəzərə alaraq Azərbaycan Respublikasında “Elm günü”nün təsis edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb. Bu tarix ölkə üçün əlamətdar bir vaxta – AMEA-nın təsis olunduğu günə təsadüf etdiyi üçün xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Respublika həyatının müxtəlif sahələrinin inkişaf etdirilməsində, ictimai fikrin formalaşdırılması və möhkəmləndirilməsində, dövlət müstəqilliyi uğrunda mübarizə yollarında AMEA-nın böyük xidmətləri var. 1945-ci ildə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının yaradılması və fəaliyyəti ilə elm sahəsində daha böyük uğurlar əldə etməyə nail olub.
Azərbaycanda elmin inkişafı istiqamətində həyata keçirilən islahatlar Heydər Əliyevin Azərbaycanda siyasi hakimiyyətə qayıdışı ilə ölkəmizdə cəmiyyət həyatının digər sahələri kimi, elm də inkişafın yeni mərhələsinə qədəm qoyub. Azərbaycan elminin inkişaf etdirilməsinə dövlət səviyyəsində böyük qayğı göstərilib, ölkədə alimin və elmin nüfuzu yüksəlib. 2001-ci il 15 may tarixli Fərmanı ilə Azərbaycan Elmlər Akademiyasına Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası adı verilib.
Heydər Əliyev AMEA-nın keçdiyi yolu Azərbaycan xalqının tarixində böyük səhifə kimi dəyərləndirib:
Müstəqillik illərində elm
Müstəqillik illərində Azərbaycanda elmin inkişafı istiqamətində ardıcıl olaraq islahatlar həyata keçirilir. Nəticədə AMEA-nın strukturu, idarəetmə və təşkilati sistemi əsaslı olaraq təkmilləşdirilib, elmi müəssisələrin fəaliyyətinin məqsədyönlü koordinasiyası üçün mühüm işlər görülüb. Akademiyanın Rəyasət Heyəti ən aktual elmi, elmi-innovativ və elmi-təşkilati məsələlərin professional və multidissiplinar səviyyədə müzakirə olunduğu intellektual beyin mərkəzinə çevrilib. AMEA-nın strukturunda müasir dövrün tələblərindən irəli gələrək Molekulyar Biologiya və Biotexnologiyalar İnstitutu, Elm Tarixi İnstitutu, Qafqazşünaslıq İnstitutu, Neft və Qaz İnstitutu, Biofizika İnstitutu yaradılıb, bir sıra institutlar, o cümlədən Fəlsəfə İnstitutu, Hüquq və İnsan Haqları İnstitutu, Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu müasir elmi prioritetlər əsasında yenidən qurulub.
Müstəqillik illərində əldə edilən uğurlardan biri kimi Azərbaycanın kosmos dövlətinə çevrilməsini xüsusi qeyd etmək lazımdır. Bu nailiyyət ölkə rəhbərinin İKT sahəsində məqsədyönlü və uzaqgörən siyasətlərinin həyata keçirilməsi, eləcə də ölkəmizdə ən yeni texnologiyaların tətbiqinin reallaşdırılması sayəsində əldə olunub.
Azərbaycanda elmi fəaliyyət əsasən Milli Elmlər Akademiyasını, ali təhsil müəssisələrini, dövlət qurumlarının tərkibindəki elmi təşkilatları, qismən də özəl sektoru əhatə edir. Belə bir infrastrukturda qərarlaşmış elmi fəaliyyətin vahid prinsip əsasında idarə edilməsi üçün Respublika Elmi Tədqiqatların Təşkili və Əlaqələndirilməsi Şurası fəaliyyət göstərir. Respublika üzrə koordinasiya məsələlərinin geniş müzakirəsi məqsədilə Azərbaycan elminin tarixində ilk dəfə olaraq 2014-cü il dekabrın 19-da AMEA, Nəqliyyat, Rabitə və Yüksək Texnologiyalar və Təhsil nazirliklərinin birgə təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Alimlərinin I Qurultayı keçirilib.
Beynəlxalq elmi əməkdaşlıq
Müstəqillik illərində ölkəmizin beynəlxalq əlaqələrinin inkişafına, dünyada nüfuzunun artmasına adekvat olaraq beynəlxalq elmi əlaqələr sahəsində də xeyli uğurlar qazanılıb. Alimlərimiz beynəlxalq elmi qurultay, konfrans və simpoziumlarda elm və texnikanın aktual problemlərinə dair məruzələrlə çıxış edirlər. AMEA-nın təşəbbüsü və təşkilatçılığı ilə vaxtaşırı beynəlxalq elmi müşavirə və konfranslar keçirilir.
“Horizon – 2020”
Son illər AMEA-da ABŞ-nin, Almaniyanın, İtaliyanın nüfuzlu elmi mərkəzləri ilə birlikdə xeyli sayda beynəlxalq laboratoriyalar yaradılıb. Ölkədə informasiya cəmiyyətinin formalaşması və inkişaf tendensiyasına müvafiq olaraq e-Azərbaycanın tərkib hissəsi kimi e-elmin formalaşması istiqamətində də mühüm irəliləyiş əldə edilib, onun e-təhsil və digər onlayn mühitlərə inteqrasiyası təmin olunub. Mürəkkəb hesablama və böyük yaddaş resursları tələb edən elmi problemlərin həlli üçün “AzScienceNet”in bazasında böyük imkanlara malik verilənlərin emal mərkəzi yaradılıb. Bu şəbəkə Avropanın yüksək sürətli elm və təhsil üçün xüsusi internet şəbəkəsinə (GEANT) inteqrasiya olunub. Ölkə səviyyəsində elmi fəaliyyətin koordinasiyasının səmərəliyini artırmaq və informasiya təminatı bazasının formalaşması məqsədilə elmi problemlərin və dissertasiya işlərinin reyestrləri yaradılıb.
Elmin çağırışlarını yerinə yetirməyə imkan yaradan qanunvericilik bazası
Elmi fəaliyyət sahəsində hüquqi islahatların ən böyük uğuru Milli Məclisin 2016-cı il iyunun 14-də qəbul etdiyi və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2016-cı il 9 avqust tarixli Fərmanı ilə ölkədə tətbiq olunan “Elm haqqında” Azərbaycan Respublikası Qanunudur. Bu sənəd müstəqil dövlətimizin elm siyasətinin əsaslarını təşkil edir.
Ölkədə elmin populyarlaşdırılması istiqamətində bir sıra tədbirlər həyata keçirilir. Elmi yeniliklərə cəmiyyətin mütəmadi məlumatlandırılması üçün “Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının xəbərləri məcmuəsi” və “Elm dünyası” jurnalları təsis edilib, “Elm və həyat” jurnalının işi təkmilləşdirilib. Xatırladaq ki, 2014-cü il noyabrın 10-11-də AMEA-nın təşkilatçılığı ilə ölkəmizdə, eləcə də regionda ilk dəfə olaraq Bakı Elm Festivalı keçirilib. Festivalın keçirilməsində əsas məqsəd elmimizin nailiyyətlərini, yeni innovasiyaları nümayiş etdirmək, informasiya-kommunikasiya texnologiyaları və digər müasir innovativ üsullar əsasında elmin təbliğinə nail olmaq, cəmiyyətdə elmə olan marağı artırmaq, həmçinin elm-təhsil-istehsalat arasında əlaqələri gücləndirmək olub. Elmi gəncliyin əməyinin stimullaşdırılması istiqamətində də bir sıra mühüm addımlar atılır. Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin “Gənclər üçün Prezident Mükafatı”nın təsis edilməsi haqqında” 2013-cü il 2 iyul tarixli Fərmanına əsasən elm üzrə namizədini təqdim etmək səlahiyyəti AMEA respublikada aparılan fundamental tədqiqatların əsas mərkəzi kimi.
AMEA-ya həvalə
Bu gün AMEA respublikada aparılan fundamental tədqiqatların əsas mərkəzinə çevrilib. Akademiyanın tərkibində fizika-riyaziyyat və texnika elmləri, kimya elmləri, Yer elmləri, biologiya və tibb elmləri, humanitar elmlər və ictimai elmlər bölmələri fəaliyyət göstərir. AMEA-da 10 minə yaxın əməkdaş, o cümlədən 4939 elmi işçi, 664 elmlər doktoru, 2026 fəlsəfə doktoru çalışır. Akademiyanın 72 həqiqi üzvü və 112 müxbir üzvü var.