cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yarpaqsız cuzqun
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 2 m-ə qədər olan koldur. Yaşıl budaqlarının qabığı qırmızımtıl və ya alabəzək-qonur, mərciməkli, otvarı budaqları en kəsikdə dairəvi, nazik, yaşıl və ya açıq yaşıl, hamar, 2-6-ya qədər topa halında budaqların buğumlarından çıxır. Buğumarası hissələrin üst tərəfi ağ, pərdəvari, kənarlı, kütuclu, sonralar isə iki dilimə bölünən, qınvarı yarpaqaltlığı borusu ilə nəhayətlənir. Yarpaqları xırda, 2–3 mm uzunluqda, asan tökülən, yarımdairəvi, uc hissədən azca genişlənmişdir. Zoğları otvari, düz buğumlu, yarpaqsızdır. Çiçəklərin 2-si (1-3) birlikdə yarpaq qoltuğundan çıxaraq, uzunluğu 4–5 mm olan, çılpaq və aşağı yarısı buğumlu olan çiçək saplaqlarında yerləşir. Çiçək yanlığının hissələri qeyri-bərabər, xaricdəkilər enli-yumurtavari, uzunluğu 3 mm, arxa tərəfdən yaşıl, kənarlardan geniş, ağ bürüncəkli, daxildəkilər nisbətən ensiz, qısa və ağ, arxa tərəfdən çəhrayıdır. Meyvəsi kürəvi olub, ikiqat qanadlıdır. Uzunluğu 15–20 mm, eni 14–18 mm-dir. Fındıqcıqların tilləri küt, azca irəli çıxıq, qanadların kənarları bütöv və ya çətin seçilən, dəyirmi dişli olmaqla demək olar ki, bütöv, qanadların səthi çılpaqdır.
Niderland
Etimologiyası
Hollandiya adı əslində yalnız ölkənin şimal-qərb qisimindən Birləşmiş Hollandiya Krallığının ən əhəmiyyətli əyaləti olan Hollandiya Əyalətindən gəlməkdədir. qısaca Hollandiya olaraq adlandırılmaqdadır. XIX əsrin ikinci yarısından etibarən bu əyalət iki əyalətə bölünmüş vəziyyətdədir: Şimal Hollandiya (Paytaxt: Haarlem) və Cənub Hollandiya (Paytaxt: Den Haag). Hollandiya tərəfindəndə "Hollandiya" ifadəsi yalnız bu iki əyalət üçün istifadə edilər. Bunun xaricində "Hollandiya" daha çox, insanların özlərini təyin etdikləri lağlağı bir addır. Hollandiyanın xaricindəki ölkələrdə Hollandiyalılar ümumiyyətlə "Hollandiyalı" olaraq adlandırılarlar və Hollandiya turizim sənayesi və digər sənayelər də ölkələrini "Hollandiya" olaraq satışa çıxarmaqdadırlar (həm İngiliscədə, həm də Almancada). Hollandiya əyalətindən gəlməyən Hollandiyalılar, adı verən bölgə olan Hollandiyanın ölkənin geri qalan hissələrində hər kəs tərəfindən sevilmədiyi üçün, "Nederland" üçün "Hollandiya" adına və "Nederlander" üçün "Hollandiyalı" adına müəyyən bir antipatiya bəsləməkdədirlər. İngiliscə "Dutch" adı, "duutsc" kimi Orta Hollandiya formalarından ortaya çıxmışdır. "duutcs" və "dietsc" kimi Orta Hollandiya formaları xalq arasında danışılan ləhcələrin adlarıdır və bu ləhcələrin, rəhbərliyin, elmin və kilsənin dili olan Latıncadan ayırd edilməsinə yaramışlar. "Dutch" və "duutsc" formaları Almanca bir söz olan "deutsch" ilə əlaqəlidir, eyni mənşədən gəlir. 2019-cu ildə Niderland hökuməti "Hollandiya" adından tamamilə imtina edilməsi barədə qərar qəbul edib. Qərar 2019-cu ilin sonuna kimi qüvvəyə minəcək.
Yarpaqsız cuzqun
Ekologiyası
May ayında çiçəkləyir, meyvəsi  iyun aylarında yetişir.
Niderland
Tarix
Niderland inqilabı gedişində Utrext Birliyinə bağlı Şimal Hollandiya əyalətləri (Cənub Hollandiya, Zeeland, Utrext, Gelderland, Overijssel, Groningen və Friesland) 26 iyul 1581-ci ildə İspaniya kralı II Filipdən müstəqilliklərini elan etdilər.
Yarpaqsız cuzqun
Azərbaycanda yayılması
Abşeron yarımadası qumluqlarında az-az təsadüf edilir. “Qırmızı kitaba” daxil edilməsi vacibdir.
Niderland
Tarix
Sürətlə inkişaf edən Hollandiya artıq 1600-cü ildə 10.000 gəmiyə malik idi və bütün XVII əsrdə onlar Şimali Avropa donanmasının böyük hissəsini təşkil edirdilər. Onlar İspaniya, Fransa, İngiltərə və Baltik dənizi arasında mal daşıyanlar idilər. Fransa limanları arasındakı yük daşımalarının çoxu hollandların əlində idi. Onlar şərab almaq üçün Bordoda məskən salmışdılar, üzümçülərə borc pul verirdilər və tezliklə Fransanın özündə çoxlu üzüm plantasiylarına sahib oldular. Hollandlar Şpitsbergen ətrafındakı suları tədqiq etmişdilər və demək olar ki, Arktika balina ovunu öz inhisarına almışdılar. Holland gəmiləri Cənubi Amerika yolu ilə Sakit okeana daxil olmuşdular, burada Buynuz körfəzini keçib onu holland dilində Hoorn adlandırmışdılar. 1602-ci ildə Ost-İndiya şirkətini yaradaraq onların tacirləri Hindistanda və uzaq şərqdə getdikcə daha artıq qaydada portuqaliyalıların yerini tutdular. 1619-cu ildə hollandlar Yava adasında Hollandiyanın latın adı olan Bataviya şəhərini saldılar. Ədviyyat adalarında tapdıqları ingilisləri əzab verərək öldürdükdən sonra hollandlar İndoneziyada qaldılar və buranı tədricən öz müstəmləkələrinə çevirdilər. 1600-cü ildən bir az sonra hollandlar Yaponiyaya gəlib çıxdılar, lakin xristian nüfuzunun siyasi nəticələrindən qorxan yaponlar 1641-ci ildə hollandlardan başqa digər bütün avropalıları Yaponiyadan qovdular, hollandlara isə məhdud fəaliyyət üçün Naqasaki yaxınlığındakı adada qalmalarına icazə verdilər. Hollandiya iki əsrdən artıq bir müddət ərzində Avropanın Yaponiya ilə yeganə əlaqə həlqəsi olaraq qaldılar.
Yarpaqsız cuzqun
İstifadəsi
Yarpaqsız cuzğunun oduncağı sıx, ağır, yaxşı cilalanır, kömür hazırlanır, tərkibində tannidlər vardır. Yaşıllaşdırmada çox az halda istifadə olunur.
Niderland
Coğrafiyası
frame|right|Niderlandın xəritəsi Mövqe: Qərb Avropa, Şimal Dənizi sahilində, Belçika və Almaniya arasında yerləşir. Coğrafi mövqesi: 52 30 Şimal paraleli, 5 45 Şərq meridianı. Xəritədəki mövqesi: Avropa. Sahə: 41,526 km² cəmi: 1,027 km. sərhəd qonşuları: Belçika 450 km, Almaniya 577 km. Sahil sulları 451 km. İqlimi: Ilıman; dəniz iqlimi, yazlar sərin və qışlar ılıman keçər. Ərazi quruluşu: Əksəriyyətlə sahil bölgəsində alçaq düzənliklər və düzlüklər, cənub-şərqdə təpəliklər iştirak edər. Dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi: ən alçaq nöqtəsi: Prins Alexanderpolder −7 m; ən yüksək nöqtəsi: Vaalserberg 322 m. Təbii qaynaqları: Təbii qaz, neft, işlənə bilər ərazi. Ərazi istifadəsi: əkinçiliyə uyğun torpaqlar: %21.96. daimi əkinlər: %0.77. digər: %77.27 (2005 məlumatları). Sulanan ərazi: 5,650 km² (2005 məlumatları). Təbii fəlakətlər: Su basqınları.
Yastıqobu
Yastıqobu — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Niderland
Əhalisi
Əhali: 16 491 461 (iyul 2006 məlumatları). Əhalinin artım tempi: 0,49% (2006 məlumatları). İmmiqrantların nisbəti: 2,72 immiqrant/1 000 nəfər əhali (2006 təxmini). Körpə ölüm nisbəti: 4,96 ölüm/1 000 doğulan körpə (2006 təxmini). Orta həyat müddəti: Cəmi əhali: 78,96 il. kişilərdə: 76,39 il. qadınlarda: 81,67 il (2006 məlumatları). Uşaqların orta sayı: 1,66 uşaq/1 qadın (2006 təxmini). HIV/AIDS – xəstəliklərinə tutulan yetkin sayı: 0,2% (2001 məlumatları). HIV/AIDS – xəstəliklərindən ölənlərin sayı: 100 (2003 məlumatları). Demonim: Niderlandlı. Əhalinin etnik dağılımı: 91% Hollandiyalı, 9% Türk, Faslı və digər. Din: Katoliklər 27%, Protestantlar 15,7%, Müsəlmanlar 5,7%, digər 2,3%, ateistlər 48,2%. Dil: Niderland dili.
Bulbophyllum micholitzii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İtaliya sümürgəni
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Xəlfəli (Sabirabad)
Xəlfəli — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Dünya Ağalarova
Dünya Ağalarova Əkbər qızı (12 dekabr 1906, Şamaxı - 15 avqust 1981) – Azərbaycanın ilk geolog qadını, professor (1965).
Xəlfəli (Sabirabad)
Yerli əhalinin əksəriyyəti tərəkəmələrdir. Məhəmmədhəsən bəy Vəliyev-Baharlının 1923-cü ildə yazdığı "Azərbaycan: Coğrafi-təbii, etnoqrafik və iqtisadi mülahizat” adlı kitabda Xəlfəli barədə söz açılır. Müəllifin iddiasına görə bu kəndin formalaşdıran Şahsevən tayfalarıdır. Onlar Şah Abbasın hakimiyyətə gəlişindən sonra İrandan Şimali Azərbaycana köçüblər. Azərbaycanın bir çox yerlərində bu tayfa özünə məntəqə qurub. Məsələn, günümüzdə İmişli rayonunun Xəlfəli kəndi ilə Sabirabadın bu kəndi demək olar eyni tayfalar, qan qohumlarıdır. Şuşanın Xəlfəli kəndində yaşayanların bu kənddə yaşayanlarla əlaqəli olmasını ağsaqqallar söyləsələr də, hələ ki bu faktı təsdiq edəcək materaial yoxdur ( çox güman ki araşdırmanın ciddi aparılmaması ucbatından). Kənddə oturaq həyat əsasən Sovet ittifaqı qurulandan, daha dəqiqi kolxozlaşma başlayandan sonraya təsadüf edir. Kolxoz sistemi yaranandan sonra əhalinin tərəkəmə həyat tərzinə son qoyulur.
Dünya Ağalarova
Haqqında
Dünya Ağalarova 12 dekabr 1906-cı ildə Şamaxı şəhərində anadan olmuşdur. Dünya Ağalarova 1932-ci ildə Azərbaycan Neft İnstitutunun geoloji şöbəsini bitirmişdir. Ağalarova Azərbaycanın neftli-qazlı vilayətlərinin pliosen çöküntülərinin mikrofaunasını öyrənməyə başlamış ilk alim-paleontoloqlardandır.
Xəlfəli (Sabirabad)
Bu kəndin ərazisində 19-cu ərsin ortalarından 20-ci əsirin 20-30cu illərinədək "malokan"lar yaşayıb. Daha sonra onlar kənddən müxtəlif səbəbdən uzaqlaşıblar. Bu gün kənddə bir nəfər də "malokan" yaşamır, onları xatırladan heç bir işarə də qalmayıb.
Dünya Ağalarova
Əmək fəaliyyəti
Dünya Ağalarova tələbə olduğu dövrdə-1930-cu ildə Azərbaycan Neft İnstitutunda mikrofauna üzrə laborant kimi işləməyə başlamışdır. 1949-1951-ci illərdə Ağalarova Elmi-Tədqiqat Geoloji-Kəşfiyyat Neft İnstitutunda və Neft Texnikumunda müəllim işləmişdir. 1951-1954-cü illərdə Dünya Ağalarova Türkmənistan Elmlər Akademiyası Geologiya İnstitutuna çalışmış və həmçinin orada paleontolgiya şöbəsinə rəhbərlik etməklə yanaşı, Türkmənistan Dövlət Universitetində paleontologiyadan mühazirələr oxumuşdur. O, 1954-cü ildə Bakıya qayıdır və neft çıxarılması üzrə AzETİ-də böyük elmi işçi işləyir. 1960-cı ildən ömrünün sonuna kimi stratiqrafiya laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir.
Xəlfəli (Sabirabad)
1952-cü ildə Cəlilabad rayonun İranla sərhəd kəndlərində yaşayan bəzi tayfalar Xəlfəliyə köçürülüb. Təxmini hesablamalara görə onlar indi kəndin 60 faizini təşkil edir.
Dünya Ağalarova
Əmək fəaliyyəti
Onun məhsuldar qatın mikrofaunistik xarakteristikası üzrə tədqiqatları böyük əhəmiyyət daşıyırdı. O, məhsuldar qatı bir sıra horizontlara bölməyə, mikrofaunada endemik formaları ayırmağa, məhsuldar qatın formalaşması əsrində hövzənin bionomik şəraitini və paleocoğrafi vəziyyətini səciyyələndirməyə müvəffəq olmuşdur. Ağalarova tərəfindən məhsuldar qatın, pontun, akçaqılın mikrofaunalarını, sonralar daha qədim çöküntüləri çox dəqiq öyrənməsi onu bir-birindən uzaq olan kəsilişlərdəki eyni yaşlı çöküntüləri korrelyasiya etmə ideyasını gətirdi.
Dünya Ağalarova öz tədqiqatları ilə kaynozoyun stratiqrafik sxeminə əhəmiyyətli düzəlişlər gətirdi. Qazılmaqda olan quyularda qazmanı saxlamadan onlardan çıxan gil məhlulunun mikrofaunasını öyrənmək ideyası da Dünya Ağalarovaya məxsusdur ki, bundan da böyük iqtisadi səmərə əldə edilmişdir. Ağalarova mikrofaunanı öyrənərkən foraminifer və ostrokodların filogensiyasını korrelyasiyasına, inkişafına və məhvinə, dəyişkənliyinə aid olan praktiki və nəzəri məsələləri həll edirdi. Azərbaycan və Türkmənistan mezokaynozoyunun mikrofaunasının 50 il ərzində öyrənilməsinin nəticələri onun monoqrafiyalarında, məqalələrində və soraq kitabçalarında öz əksini tapmışdır.
Xəlfəli (Sabirabad)
1977-ci ilədək kənddə 9 illik orta məktəb, ondan sonra isə 11 illik tam təhsilli orta məktəb fəaliyyətdədir. Klub, məişət evi, kitabxana, stadion kimi mədəniyyət obyektləri Sovet İttifaqının dağlması ilə fəaliyyətin dayandırıb, bu gün belə obyetlər kənddə ancaq xatirə formasında yaşayır. Mərkəzi Seçki Komissiyasının məlumatına görə Xəlfəlidə 1205 seçici var. Bu rəqəmə əsasən kənd əhalisinin sayının 1500-dən artıq olduğunu demək olar.
Qarabağ müharibəsindəki döyüşlərdə kənd 3 şəhid verib. Atəşkəs dövründə kənddən daha 2 əsgər həyatını ön xəttə itirib. Hazırda kənddəki orta məktəb Nazirlər Kabinetinin qərarına əsasən ( N 197, 14 aprel 1993 tarixli) ilk şəhid Teymur Nurullayevin adın daşıyır.
https://www.infocenter.gov.az/page/voters/?s=64&sm=2
Güllələnmə təxirə salınır!... (film, 2002)
Güllələnmə təxirə salınır! — Rejissor Ələkbər Muradovun filmi.
Məzmun
Həyat onları özgə cür yaşamağa və tanımağa məcbur etmişdi. Zaman o kəslərin taleyinə biganə idi, cəmiyyət o adamlara inanmaq istəmirdi. Onlar isə çətin gündə insanların köməyinə çatmaq üçün qəribə bir yol seçmişdilər...
1941-1945-ci illər müharibəsindən sonra bir qrup gənc "varlıların" əllərindən artıq mal-dövlətlərini alıb kasıblara paylayır. Eyni zamanda onlar qadın və gəlinlərin, xüsusilə ərləri cəbhəyə getmiş ana və bacıların namusunu qoruyurlar...
Tetraedr
thumb Tetraedr: Düzgün çoxüzlü. Üzlərin sayı 4, forması üçbucaq. Tillərin sayı 6, təpə nöqtələrin sayı 4-dür. Bir nöqtədən çıxan tillərin sayı 3-dür. Daxilə çəkilmiş çevrənin radiusu:
Güllələnmə təxirə salınır!... (film, 2002)
Məzmun
Hüquqi baxımdan bu cavanlara "oğru" damğası vurulsa da, camaatın əksəriyyəti onların bu hərəkətinə haqq qazandırır... Filmdə həmin gənclərin cinayət tərkibli xeyirxah əməllərindən söhbət açılır.
Yaxa Dəllək
Yaxa Dəllək — Azərbaycan Respublikasının Sabirabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Güllələnmə təxirə salınır!... (film, 2002)
Sponsor
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi
Tetraedr
İstinadlar
Tetraedr
( / ) bölək deməkdir
H= √6a/3
h apafem = a√3 /2
Eupatorium ramosissimum
Eupatorium ramosissimum Eupatorium ramosissimum Eupatorium ramosissimum
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qurban Əli
Qurban Əli — Şirvanşah şahzadəsi.
Hakimiyyət uğrunda mübarizə
Haqqında çox məlumat yoxdur.
Göydərək (Heris)
Göydərək kəndi - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanının kəndlərindəndir. Kənd 11 avqust 2012-ci il tarixində zəlzələ nəticəsində tamam dağılıb.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 154 nəfər yaşayır (35 ailə).
Cəfərqulu xan Naxçıvanski
Cəfərqulu xan Naxçıvanski — görkəmli ictimai-siyasi xadim. Ehsan Xan Kəngərlinin nəvəsi, Kəlbəli Xan Naxçıvanskinin oğlu, Hüseyn Xan Naxçıvanskinin qardaşı, Cəmşid Naxçıvanskinin atası.
Fəaliyyəti
II Kalbalı xanın digər oğlu Cəfərqulu xan Naxçıvanski 1860-cı il fevralın 17-də Naxçıvanda anadan olmuşdur. İlk təhsilini çarın Paj korpusunda almışdır. Hərbi xidməti dövründə 1877-ci il iyunun 10-dan ulan alayının leyb-qvardiyasında kornet, sonra isə 15-ci Tver alayında poruçik rütbəsində qulluq etmişdir. O, Mərkəzi Asiya, Ərzurum və Ahaltəkədə hərbi əməliyyatlarda yaxından iştirak etdiyinə görə 1881-ci ildə ştabs-kapitan rütbəsi almışdır. Hərbi xidmətlərinə görə III dərəcəli "Müqəddəs Stanislav", IV dərə- cəli "Müqəddəs Vladimir", III dərəcəli "Müqəddəs Anna", II dərəcəli "Mü- qəddəs Stanislav" ordenləri ilə təltif edilmişdir
Cəfərqulu Xan Naxçıvanski Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Naxçıvan bölgəsinin ictimai-siyasi həyatında və bölgənin qarşılaşdığı problemlərin həllində mühüm rol oynamışdır. Cümhuriyyətin yaranması ərəfəsində və onun fəaliyyətinin ilk çağlarında Naxçıvan Milli Komitəsinin sədri kimi bölgənin erməni təcavüzündən müdafiəsində, əhalinin daşnakların törətdikləri qırğınlardan xilas edilməsində fəal iştirak etmişdir. Araz-Türk Cümhuriyyətinin süqutundan sonra Kalbalı xan və Kərim xan Irəvanski ilə birlikdə mahalda yeni qurum–Müvəqqəti hökumət yaratmış və onun sədri olmuşdur.
Naxçıvandakı ingilis general-qubernatoruna ünvanladığı 1919-cu il 26 fevral tarixli məktubda Osmanlı qoşunlarının getməsindən sonra ermənilərin bölgə üçün təhlükə yaratmasından və mahalın Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətindən aralı düşməsindən ciddi narahatlıq, diyarın ana torpaqla – Azərbaycanla birləşə bilməsi üçün şəraitin təmin olunması istəyi ifadə olunmuşdur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti rəhbərliyinin razılığı və Irəvan quberniyası müsəlmanları həmyerlilər cəmiyyətinin tapşırığı ilə 1919-cu ilin fevralında Bakıdan Naxçıvana gələn Mirabbas Mirbağırovla və yerli hökumətin silahlı dəstəsinin komandanı Kalbalı xanla birlikdə mahalın erməni-daşnak silahlı dəstələrindən müdafiəsi və onun tezliklə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinə qatılması məsələlərini ingilis general-qubernatoru ilə müzakirə etmişdir. Naxçıvan bölgəsində 1919-cu ilin may–iyun aylarında ingilislərin dəstəyi ilə elan olunan "erməni idarəçiliyi"nin ləğvinə, bununla da mahalın daşnaklar tərəfindən işğalının əngəllənməsinə çalışmışdır
Mahalın sovetləşdirilməsi prosesinin ilk çağlarında Naxçıvan Milli Şurasının sədri kimi yenə də bölgənin türk-müsəlman əhalisinin ermənilərdən müdafiəsi işində fəallıq göstərmiş, lakin tezliklə sovet hökuməti tərəfindən təqib olunmağa başlamış, "qardaş qırğınlarının təşkilatçısı" və "antisovet təbliğatçısı" damğaları ilə 1920-ci il avqustun sonlarında Naxçıvan Inqilab Komitəsi tərəfindən həbs edilərək, Bakıya göndərilmişdir. 1920-ci il oktyabrın 5-də qardaşı Rəhim xan Naxçıvanski ilə birlikdə Azərbaycan Müvəqqəti Inqilab Komitəsinin rəhbərliyinə ərizə ilə müraciət edərək, haqsız repressiyaya məruz qaldığını bildirsə də, azadlığa buraxılmamış, sonralar Şuşa həbsxanasına göndərilmiş və orada da vəfat etmişdir.
Zaməddin Ziyadoğlu
Zaməddin Ziyadoğlu (tam adı:Həmişəyev Zaməddin Ziyad oğlu; ) — şair, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
Həyatı və təhsili
Həmişəyev Zaməddin Ziyad oğlu 1947-ci il 1 aprel-də Qazax rayonunun Xanlıqlar kəndində anadan olmuşdur. İlk təhsilini öz doğma kəndlərində alıb. Bakıda neft texnikumunu bitirmişdir. Sonra Moskavada Sosial Münasibətlər Akademiyasının məzunu olmuşdur.
Əmək fəaliyyəti
Gənc neftçi kimi əmək fəaliyyətinə Neft Daşlarında başlamışdır. 25 il Neft Daşlarında işləmişdir.
Bədii yaradıcılığı
Şeirləri, publisist məqalələri, yumorlu hekayələri, poemaları “Neft daşları”, “Vışka”, “Qaradağ”, “İki sahil”, “Xalq qəzeti”, “Azərbaycan”, “Yeni Azərbaycan”, “Müstəqil Respublika”, “Respublika”, “Şərq”,“Ədalət”, “Göyəzən”, “Dəli Kür” qəzetlərində, “Məshəti”, “Kulina” jurnallarında, ədəbiyyat, o cümlədən müxtəlif mədəniyyət və ədəbiyyat portallarında dərc olunub. “Neftçi” Ədəbi Məclisinin sədridir.Yüz iyirmidən çox neftçi-şairi “Neftçi” Ədəbi Məclisi ətrafında birləşdirə bilmişdir.Otuz dörd qələm sahibinin kitabının redaktoru və ön söz müəllifi olmuşdur. Şeirləri 50-yə yaxın tanınmış şairin kitabına salınmış, publisistik yazıları, müsahibələri, bədii yaradıcılıq nümunələri Azərbaycan, Türkiyə və Rusiyanın 100-dək qəzet, jurnal və dərgisində çap edilmişdir.
Təltif və mükafatları
”Əmək veteranı” medalı, keçmiş SSRİ və Azərbaycan Həmkarlar İttifaqının 40-dan artıq Fəxri fərmanı ilə təltif edilmiş, o, “Səməd Vurğun”, “Qızıl qələm”, “Əliağa Şıxlınski”, “XXI əsrin neftçisi” mükafatları laureatı olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyinin bərpasının 20 illiyi ilə əlaqədar Azərbaycan Respublikası Prezident İlham Əliyevin 18 oktyabr 2011-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Zaməddin Ziyad oğlu Həmişəyev ölkənin ictimai-siyasi, sosial-iqtisadi və mədəni həyatında xidmətlərinə görə “Tərəqqi” medalına layiq görülmüşdür.
Gülzar İmaməliyeva
Gülzar İmaməliyeva (d. 5 dekabr 1907, Qroznı-ö.1997) – həkim-infeksionist, Cənubi Qafqazda bruselyoz xəstəliyini öyrənən ilk azərbaycanlı qadın alim, tibb elmləri doktoru, professor.
Həyatı
İmaməliyeva Gülzar Manaf qızı 5 dekabr 1907-ci ildə Çeçenistanın Qroznı şəhərində anadan olmuşdur. O, 1963-cü ildə tibb elmləri doktoru, 1967-ci ildə isə professor adını qazanmışdır. Gülzar İmaməliyeva 1997-ci ildə vəfat etmişdir.
Fəaliyyəti
Gülzar İmaməliyeva Cənubi Qafqazda bruselyoz xəstəliyini öyrənən ilk azərbaycanlı qadın alim olaraq bilinir. O. 1973-cü ildən Azərbaycan Dövlət Tibb İnstutunun infeksion xəstəliklər kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Tədqiqatı, əsasən, brusellyoz xəstəliyinin və endemik qayıdan yatalağın müalicəsi və profilaktikasına həsr olunmuşdur. Alim 113-dən çox elmi işin, o cümlədən 2 monoqrafiyanın müəllifidir.
Dərman sümürgəni
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hulusi Akar
Hulusi Akar  — Türkiyənin sabiq milli müdafiə naziri (2018-2023).
Həyatı
Ordu generalı Hulusi Akar, 1972-ci ildə Türkiyə Quru Qoşunları Məktəbini və 1973-cü ildə Quru Qoşunları Piyada Məktəbini bitirmişdir. 1973–1980-ci illərdə müxtəlif birliklərdə və Quru Qoşunları Hərb Məktəbində Komanda Korpus Komandanlığı və Məlumat Əməliyyat xidmətinin zabiti vəzifələrində çalışmışdır. 1982-ci ildə Quru Qoşunları Hərb Akademiyasından, 1985-ci ildə Silahlı Qüvvələr Akademiyasından, 1987-ci ildə ABŞ Silahlı Qüvvələri Qərargah Kollecindən məzun oldu.
Ali Baş Qərargahda daxil olmaqla müxtəlif qərargahlarda və birliklərdə Hərəkət və Təhsil rəisi, İcra zabitliyi və şöbə müdiri vəzifələrini icra etmişdir. Bundan başqa Quru Qoşunları Hərbi Akademiyanın Tədris işçisi və 1990–1993-cü illərdə İtalyanın Napoli şəhərində Müttəfiq Qoşunları Cənub Bölgə Komandanlığı Qərargahında Kəşfiyyat zabiti vəzifələrini icra etmişdir. 1993–1994-cü illərdə Türkiyə Quru Qoşunları Komandanlığının Xüsusi Qələm və Mətbuat, İctiamiyyətlə Əlaqələr Şöbəsi müdiri, 1994–1997-ci illərdə Ali Baş Qərargahın Xüsusi Qələm müdiri vəzifələrini yerinə yetirmiş, 1997–1998-ci illərdə isə Bosniya və Herseqovina Türk Vəzifə Qüvvələri Komandanlığında işləmişdir.
1998-ci ildə Briqada generalı rütbəsi ilə təltif edilmiş və bu rütbə ilə 1998–2000-ci illərdə Tuncəlidə Daxili Müdafiə Briqada Komandanlığı, 2000–2002-ci illərdə İtaliyanın Napoli şəhərində Müttəfiq Qoşunları Cənub Bölgə Komandanlığı Qərargah Plan və Prinsiplər şöbəsində işləmişdir. 2002-ci ildə general-mayor rütbəsi ilə təltif edilmişdir.
General-mayor rütbəsi ilə 2002–2005-ci illərdə Quru Qoşunları Komandanlığı, 2005–2007-ci illərdə Quru Qoşunları Hərbi Akademiyası Komandanlığı vəzifələrini icra etmiş və 2007-ci ildə xidmətlərinə görə general-leytenant rütbəsi ilə təltif edilmişdir.
General-leytenant rütbəsi ilə 2007–2009-cu illərdə Quru Qoşunları Maddi-Texniki Təchizat Komandanlığı, 2009–2011-ci illərdə III Kolordu Komandanlığı vəzifələrini icra etmişdir. 2011-ci ildə Ordu generalı rütbəsinə yüksəlmişdir.
2011–2013-cü illərdə Baş Qərargahın rəis müavini vəzifəsini icra etmişdir. 2013-cü il 3 avqust tarixində Quru Qoşunları Komandanlığı vəzifəsinə təyin edilmişdir.
2015-ci il 18 avqust tarixində Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələri Baş Qərargah rəisi vəzifəsinə təyin edildi.
9 iyul 2018-ci ildə Türkiyənin Müdafiə naziri təyin olunub.
Bulbophyllum micranthum
(Bulbophyllum micranthum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum elegantulum
(Bulbophyllum elegantulum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əkmələddin Naxçıvani
Əkmələddun Müəyyəd bin Əbubəkr bin İbrahim əl Naxçıvani ət-Təbib (ö. 1302–ci ildən sonra) — XIII əsr həkimi.
Həyatı
Məlum olduğu kimi, XI əsrin ikinci yarısından başlayaraq Azərbaycan və Anadoluda səlcuq türkləri fəthlərini genişləndirmiş, beləliklə, Ön Asiyada böyük Səlcuq dövləti qurulmuşdur. Məhz səlcuqlar dövründə Orta Asiya, Anadolu, Azərbaycan və Xorasanda xeyli sayda saray, məscid, mədrəsə, hamam, türbə, imarət, zaviyə, körpü, karvansara, xəstəxana inşa edilmiş və bunlar o dövrün memarlıq abidələri kimi özünəməxsus ortaq üsluba malik olmuşlar.
Türkiyə Cümhuriyyətinin qədim Konya şəhəri uzun müddət Rum sultanlığının paytaxtı olmuşdur. Səlcuq hökmdarlarından xüsusilə I Əlaəddin Keyqubad zamanında Anadoluya, əsasən, İran, Azərbaycan və Orta Asiyadan elm və sənət adamları gəlib yerləşmişlər. Bu dövrdə Cəlaləddin Ruminin atası şeyx Bahaəddin Vələdin Karamandan hökmdarın dəvəti ilə Konyaya gətirilməsi də təsadüfi olmamışdır. Həmin dəvət məktubunun arxiv materialları içərisindən aşkara çıxarılması dediklərimizi təsdiq edir. Həmçinin qaynaqlarda bu dövrdə digər türk ölkələrindən gəlib Anadoluda yaşayıb-yaratmış Hübeyş Tiflisi, Nəcməddin Naxçıvani, Əkmələddin Naxçıvani, Qəzənfər Təbrizi, Şəms Təbrizi, Hüsaməddin Çələbi kimi elm və mədəniyyət adamlarının adına tez-tez rast gəlirik.
Bunlardan Nəcməddin Naxçıvani Konya Səlcuqlu dövlətində hökmdarın vəziri mərtəbəsinə qədər yüksəlmişdir. Həmin dövrdə Azərbaycandan, xüsusilə Naxçıvandan çıxmış bir sıra alim və sənətkarlar Təbriz və Anadoluda xidmət etmiş, parlaq şəxsiyyət kimi yetişmişlər.
Anaxanım Xanlarova
Anaxanım Hüseynbəy qızı Xanlarova — İlk qadın korrozionist alim
Həyatı
Dünya miqyasında tanınmış alim qadınlarımızdan biri texnika elmləri doktoru, professor Anaxanım Hüseynbəy qızı Xanlarovadır. Onun metalların korroziyası və mühafizəsi sahəsindəki elmi nailiyyətləri yüksək dəyərləndirilmişdir. O, neft-qaz mədən qurğularının korroziyadan mühafizəsi üsullarını yaradaraq qurğunun əsas təmirlərarası müddətini iki dəfədən artıq uzatmağa müvəffəq olmuşdur.
Əkmələddin Naxçıvani
Həyatı
Əkmələddin Naxçıvaninin nisbəsi qaynaqlarda tam şəkildə aşağıdakı kimi işlənir: Əkmələddun Müəyyəd bin Əbubəkr bin İbrahim əl Naxçıvani ət-Təbib. Xalq arasında "Bəy həkim" təxəllüsü ilə tanınan Əkmələddin Naxçıvaninin tikdirdiyi məscid və dəfn olunduğu məzar-türbə səlcuqlar dövrünün qiymətli abidələrindən biri kimi qorunub saxlanmaqdadır. Eyni zamanda Konya şəhərinin qədim şəhər mərkəzində Əlaəddin təpəsi (bu təpə üzərində vaxtilə Səlcuq dövlətinin hökmdarı I Əlaəddin Keyqubadın sarayı mövcud olmuşdur – Ə.Ç.) yaxınlığındakı "Bəy həkim" məhəlləsində olduq, Əkmələddin Naxçıvani məscidini ziyarət etdik. Hələ Fateh Sultan Mehmet zamanı vəqfnamələrində bu ibadətxananın adı "Bey hekim mescidi" şəklində qeyd olunmuşdur (vəqfi-məscide-Begi həkim dər məhəlleyi-Dövlətxan – tərcüməsi: "Dövlətxan" məhəlləsində Bəy həkim məscidinin vəqfi – Ə.Ç).
Anaxanım Xanlarova
Həyatı
Professor Anaxanım Xanlarova məşhur Xanlarovlar nəslindəndir. Bakı xanlarından olmuş bu nəsil elmimizə, mədəniyyətimizə istedadlı şəxslər vermişdir. Atası Hüseynbəy Xanlarov gənclik illərində Avropada yaşamış və təhsil almışdı. Anası Şeyda Şamxorskaya zadəgan ailəsindən idi. Təhsilini dayısı maarifpərvər həkim Qara bəy Qarabəyovun yanında almışdı.
Milli adət-ənənələr əsasında gözəl ailə tərbiyəsi görmüş Anaxanım Bakıda 132 nömrəli orta məktəbi bitirdikdən sonra N.Nərimanov adına Bakı Sənaye Texnikumunda oxumuşdur. 1934-cü ildə isə Azərbaycan Dövlət Universitetinin kimya fakültəsinə daxil olmuşdur. Həmin dövrdə ölkədə özünü müsbət cəhətdən göstərən tələbələr praktiki işə cəlb edilirdi. Onlar üçün nəzəri biliklərini tətbiq etməyə şərait və maddi durumlarını yaxşılaşdırmağa imkan yaradılırdı. Tələbə Anaxanım 1936-cı ildə SSRİ Elmlər Akademiyası Azərbaycan filialının Kimya İnstitutunda laborant vəzifəsində işə başlayır. Həm bacarığını göstərir, həm də təcrübəli mütəxəssislərdən, alimlərdən öyrənir, axtarışlar aparırdı. Oxuduğu qrupa tanınmış müəllimlərdən professor Sadıq Hüseynov və Yusif Məmmədəliyev dərs deyirdi. Onlarla yanaşı, SSRİ Elmlər Akademiyasının akademiki Lopuxun və müxbir üzvü Krasusski mühazirələr oxuyurdu. Dərslər əsasən rus dilində keçirilirdi. Bu, bir tərəfdən gənc milli kadrların dərsləri mənimsəmələrinə çətinlik törətsə də, digər tərəfdən onların yeni dil öyrənmələrinə vasitə idi. Bakıda böyümüş Anaxanım rus dilini yaxşı bilirdi. Kəndlərdən gəlmiş tələbə yoldaşlarına bu dili öyrənməkdə və mühazirələri mənimsəməkdə kömək edirdi. O, 1939-cu ildə universiteti fərqlənmə diplomu ilə başa vurdu.
Əkmələddin Naxçıvani
Həyatı
Bəy həkim məscidi XIII əsrdə inşa edilmişdir və tipik səlcuq memarlığı elementlərini əks etdirir. Məscid bir neçə dəfə təmir və bərpa olunaraq hazırda məhəllə məscidi statusunda möminlərə xidmət göstərməkdədir. Məscidin orijinal qapı və pəncərə tağları nadir səlcuqlular dövrü memarlıq əsərləri kimi artıq uzun illərdir ki, Konya İncə Minarə Daş və Ağac Əsərlər Muzeyində mühafizə edilməkdədir. Məsciddəki orijinal mehrab 1899-cu ildə qaçaqmalçılar tərəfindən Almaniyanın Berlin şəhərindəki muzeyə aparılmışdır. Doğum tarixi və Anadoluya gəlib yerləşməyi dəqiq bilinməyən, amma Cəlaləddin Rumidən gənc olduğu ehtimal edilən Əkmələddin Naxçıvaninin Azərbaycanın qədim diyarı Naxçıvandan olduğu bir çox tədqiqatçılar tərəfindən dönə-dönə qeyd olunmuşdur. Sənədlərdən bəlli olduğuna görə, saraya gəlməmişdən əvvəl Əkmələddin Naxçıvani Kayseri daruşşifasında çalışmışdır.
Anaxanım Xanlarova
Elmi — tədqiqatlar
A.Xanlarova o dövrdə Azərbaycanın tanınmış kimyaçı alimləri — Lenin mükafatı laureatı V.F.Neqreyev, SSRİ Dövlət mükafatı laureatı Y.H.Məmmədəliyev, professorlar D.Mehdiyev və Ş.Ə.Əliyevlə birgə çoxşaxəli elmi tədqiqatlar aparmışdır.
Əkmələddin Naxçıvani
Həyatı
Bunu onun yetirməsi, Səlcuq dövlətinin münşilərindən olan Əbubəkrin məktublarından da görürük. Mövləviliklə bağlı əlyazmalarda Əkmələddin Naxçıvani Səlcuq hökmdarı Qiyasəddin Keyxosrovun hakimiyyəti dövründə (1264-1283) Konyadakı sultan sarayında baş həkim olmuşdur. Sənədlərdə onun ailəsi, varisləri haqqında məlumata rast gəlməsək də, bir oğlu olduğuna dair işarələr vardır.
Anaxanım Xanlarova
Elmi — tədqiqatlar
O, ilk illərdə yerli xammallardan gərəkli maddələrin alınmasına xüsusi diqqət yetirmiş, fısdıq qatranından korroziya inhibitoru, yarpaqsız böyürtkən kollarından anabazinsulfat alınmasını tədqiq etmişdir. Böyürtkən kollarından alınan maddə respublikamızın pambıq tarlalarında ziyanvericilərlə mübarizə aparmaq üçün lazım idi.
Əkmələddin Naxçıvani
Həyatı
Əkmələddin Naxçıvani dövrünün tanınmış təbibi idi. Təsadüfi deyil ki, səlcuqlar dövrünün təzkirəçilərindən Əhməd Əflaki Əkmələddin Naxçıvani və onun Mövlana ilə görüşləri haqqında bəhs edərkən yazır ki, zamanının Hippokratı mövlana Əkmələddin Təbib Mövlana Cəlaləddin Rumiyə mürid olmadan öncə Rum ölkəsi təbiblərinin böyüklərindən idi. O, sarayın baş həkimi vəzifəsində çalışmaqla yanaşı, həm də I Əlaəddin Keyqubad daruşşifasında tibbi kadrların yetişməsində əmək sərf etmişdir. Bu kadrlar məhz Əkmələddin Naxçıvaninin verdiyi sənəd əsasında ölkənin tibb müəssisələrində həkim işləyə bilərdilər. Mənbələrin verdiyi məlumata görə, kiçik Karatay mədrəsəsi bu böyük həkimə məxsus olmuşdur. Əkmələddin Naxçıvani dövrünün ən böyük təbibi kimi İbn Sina dühasının heyranı idi. Elə buna görə də o, İbn Sinanın məşhur "Qanuni-fit-tibb" əsərinə 1302-ci ildə təfsir, şərh yazmışdır. Müəllifin əlyazısı ilə qələmə alınmış və görkəmli türkoloq Fuad Köprülü kitabxanasında saxlanılan bu əlyazma nüsxəsinə əsaslanaraq ehtimal etmək olar ki, Əkmələddin Naxçıvaninin ölüm tarixi 1302-ci ildən sonraya təsadüf edir. Mövlana Cəlaləddin Ruminin dostları, həmsöhbətləri, müridləri çox olmuşdur. Ona hətta Səlcuq sultanlarından Müinəddin Pərvanə də ehtiram göstərirdi. Sufi şeyxinin sadiq və mötəbər dostlarından biri də Əkmələddin Naxçıvani idi.
Anaxanım Xanlarova
Elmi — tədqiqatlar
Anaxanım Xanlarova müstəqil elmi-tədqiqat işinə sovet dövründə ilk kimya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almış həmyerlimiz Şıxbala Əliyevlə birgə Binəqədi yatağının yanar şistlərini öyrənməklə başladı. Əldə edilmiş nəticələr SSRİ EA Azərbaycan Filialının Xəbərləri məcmuəsində 1941-ci ildə işıq üzü gördü. Ş.Əliyevlə birgə işlərində Azərbaycan şistlərindən metalların korroziyasının qarşısını alan inhibitorların, eləcə də neft tullantılarından üzvi turşuların və fenolların alınmasını da tədqiq etdi.
1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsi dövründə Hər şey cəbhə üçün, hər şey qələbə üçün! şüarı altında işlər SSRİ məkanında geniş vüsət almışdı. Digər Azərbaycan tədqiqatçıları kimi Anaxanım Xanlarova da hərbi məqsədli tədqiqatlarla məşğul olmağa başladı. Respublikamızın yanar şistlərini öyrəndi. Gecə qaranlığında hərbi gəmiləri görmək məqsədilə istifadə edilən işıqlandırıcı maddənin alınması üsulunu müstəqil surətdə işləyib hazırladı.
Stirol praktiki əhəmiyyətli kimyəvi maddədir, tətbiq sahələri genişdir. Onu polimerləşdirməklə polistirol əldə etmək mümkündür. Buna isə sənayedə, məişətdə ehtiyac vardı. Polistirolu zəngin neft ehtiyatları mövcud olan ölkədə neft məhsullarından almaq iqtisadi cəhətdən səmərəli olardı. Gənc tədqiqatçı bu prosesin öyrənilməsi istiqamətində axtarışlar apardı. Yüksək elmi nəticələr əldə etdi. Həmin nəticələr əsasında namizədlik dissertasiyası yazdı. Neftdən stirol və polistirolun alınması mövzusunda dissertasiyanı uğurla müdafiə etdi. 1944-cü ildə alimlik dərəcəsinə layiq görüldü.
Əkmələddin Naxçıvani
Həyatı
Üçüncü məktubu Mövlana övladı Əmir Alimin maddi vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün Əkmələddin Naxçıvaninin hökmdardan xahiş etməsi ilə əlaqədar yazmışdır.
Bu məktublarda Mövlana Əkmələddin Naxçıvaniyə "həkimlərin böyüyü, həyat cövhərinin ən arınmışı, bəlaların və zəhərlərin dərmanı, ağıl ağaclarının meyvəsi, bədxah adamların meydana gətirmək istədikləri pislikləri yox edən, mərifət dəryasının cövhəri, hünərlər və gözəl iman sahibi, özü doğru oğlumuz, həkimlərin iftixarı, dinin və dövlətin Əkməli", – deyə müraciət etmişdir.
Anaxanım Xanlarova
Elmi — tədqiqatlar
1952–1968-ci illərdə dənizdə neft və qaz yataqlarının işlənməsi üzrə Dənizneftqaz Dövlət Elmi-Tədqiqat və Layihə İnstitutunda Korroziya laboratoriyasının, 1968–1971-ci illərdə Azərbaycan SSR EA-nın Qeyri-Üzvi və Fiziki-Kimya İnstitutunda İnhibitorla mübarizə laboratoriyasının müdiri işləmişdir. Sonra yenidən Dənizneftqaz DETLİ-yə qayıtmış və Korroziya şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
Əkmələddin Naxçıvani
Həyatı
Mövlana ilə Əkmələddin Naxçıvani arasındakı dostluq münasibətləri haqqında nisbətən ətraflı məlumatlara, əsasən, o dövrün təzkirəçiləri Ə.Əflaki və Sipehsaların, bu böyük Səlcuq həkiminin tələbəsi olduğu ehtimal edilən Əbubəkr Zakinin əsərlərində təsadüf edirik. Bu mənbələrdə göstərilir ki, Əkmələddin Naxçıvani Mövlanaya yüksək ehtiram və hörmətinin ifadəsi olaraq onun Rum rəssamları tərəfindən çəkilmiş portretlərini böyük məbləğdə pul ödəyərək alırdı. Əkmələddin Naxçıvani dəfələrlə Mövlananı müalicə etmiş və vəfatı zamanı Qəzənfər Təbrizli adlı digər bir saray həkimi ilə birlikdə onun yanında olmuşdur.
Anaxanım Xanlarova
Elmi — tədqiqatlar
O, Korroziya laboratoriyasının müdiri təyin ediləndə qarşıda bir sıra elmi və praktiki problemlərin həlli dururdu. Metalların korroziyadan mühafizəsini tədqiq edərkən onun üzərində yaranan antikorrozion örtük qatın dinamikasını aydınlaşdırmaq mühüm əhəmiyyət kəsb edirdi. Bu dinamikanı bilmək korrozionist mütəxəssislər üçün çox vacib olsa da, onu öyrənmək heç də asan deyildi. A.Xanlarova müasir və səmərəli üsulla, yəni, nişanlanmış atomlar üsulu ilə metallarda antikorrozion örtük qatın yaranma dinamikasını öyrəndi. Onun rəhbərliyi ilə dəniz neft-qaz avadanlıqlarının, sualtı boru kəmərləri və qurğuların metal konstruksiyalarının korroziyadan mühafizəsi nəzəri cəhətdən əsaslandırılmaqla təcrübi üsullarla tədqiq edildi. Yeni səmərəli tövsiyələrin işlənib hazırlanması və istehsalata tətbiqi istiqamətində geniş miqyasda elmi-tədqiqat və təcrübə-sınaq işləri yerinə yetirildi. Aparılmış elmi-tədqiqat işləri sayəsində dənizdə müxtəlif hidrometeoroloji sahələrdə yerləşən neft — mədən avadanlıqlarının polad konstruksiyalarında korroziyanın səbəbləri hərtərəfli araşdırıldı. Məhz bu tədqiqatların nəticəsində metal qurğuların ayrı-ayrı hissələrində, qovşaqlarında konstruktiv dəyişikliklər aparılması mümkün oldu. Həmin qurğuların etibarlı surətdə istismar müddəti artırıldı. O, əldə edilmiş elmi nəticələr əsasında elmi məsləhətçisi olmadan doktorluq dissertasiyasını yazdı. 1967-ci ildə Neft-mədən qurğularının korroziyası və onların suüstü zonasında mühafizəsi mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etdi. Onun bu işi təkcə elmi əhəmiyyət kəsb etmirdi, həmçinin böyük praktiki və iqtisadi əhəmiyyətə malik idi. Beləliklə, Anaxanım Xanlarova keçmiş SSRİ məkanında metalların korroziyası və mühafizəsi sahəsində texnika elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almış ilk qadın oldu.
Əkmələddin Naxçıvani
Həyatı
Əkmələddin Naxçıvani tez-tez Mövlananın böyük oğlu, atasından sonra mövləvilik təriqətinin şeyxi olmuş Bahaəddin Sultan Vələdlə (1226–1312) görüşər, onunla ədəbi və fəlsəfi söhbətlər edərdi. S.Vələd böyük təbibə ehtiramını "sən bu dövrdə tibb, hikmət və mərifətdə bir Əflatunsan, Yer üzünü dolanan alimlər sultanısan. Elə bir Bağdad xurmasısan ki, aləmə fəzilət meyvəsi verdin. Bu aləmdə birinin nəsibi tiryək, digərinin nəsibi zəhər olduqca ömrün dövlət, bəxt və səadətlə baqi olsun" cümlələri ilə ifadə etmişdir. Sultan Vələdin əsərində böyük həkimə 41 beytlik bir qəsidə həsr olunmuşdur. Bu qəsidənin ilk iyirmi iki beytinin baş hərflərindən "Ekmeleddin Müeyyed el-Nahcuvani" adı oxunur.
Anaxanım Xanlarova
Elmi — tədqiqatlar
A.Xanlarova 10 il ərzində Korroziya şöbəsinə rəhbərlik etmişdir. 1979-cu ildə ona Materialların kimyəvi müqaviməti və korroziyadan mühafizəsi ixtisası üzrə professor elmi rütbəsi verildi.
Əkmələddin Naxçıvani
Həyatı
İstinadlar Məlumatlar tarix ü.f. doktoru Elnur Nəsirovun "Orta Əsrlədə Yaşamış Azərbaycanlı Alimlər" əsərindən götürülmüşdür.
Anaxanım Xanlarova
Elmi — tədqiqatlar
A.Xanlarova 1980-ci ildən 2006-cı ilədək Dənizneftqazlayihə DETLİ-də baş elmi məsləhətçi və Korroziya şöbəsində aparıcı elmi işçi vəzifəsində işləmişdir.
300-dən artıq dərc olunmuş elmi əsərin, o cümlədən ixtiralara görə 75 müəlliflik şəhadətnaməsi və patentin, rusca yazılmış 5 monoqrafiyanın həmmüəllifi olmuşdur. Onun Qoruyucu sürtkülər kitabı (Bakı, 1961-ci il) hidrotexniki qurğuların dəniz korroziyasından qorunması mövzusuna həsr edilmişdir. Digər dəyərli monoqrafiyası "Neytral mühitlərdə poladın korroziyadan qorunması" (Bakı, 1962-ci il) adlanır. A.Xanlarovanın işıq üzü görmüş üçüncü kitabı elmi məqalələrinin toplusundan ibarətdir (Protektor polimer örtüklər. Polimerlərin antikorrozion texnikada tətbiqi. Moskva, 1962-ci il). Bu topluda polimer maddələrdən hazırlanmış qoruyucu örtüklərin antikorrozion texnikada tətbiqi istiqamətindəki uğurlardan söhbət açılır. Onun Lenin mükafatı laueratı V.F.Neqreyev və R.H.Hacıyeva ilə birgə qələmə aldıqları Dəniz neft-mədən qurğularının korroziyadan mühafizəsi adlı monoqrafiya 1964-cü ildə Moskvanın Nedra nəşriyyatında çap olunmuşdur. Bu kitab sahə mütəxəssisləri tərəfindən çox yüksək dəyərləndirilmişdir və bu gün də əhəmiyyətini saxlamışdır. Elektrikötürücü hava xətlərinin korroziyadan qorunması (Moskva, Energetika, 1974-cü il) kitabında Xəzər dənizi şəraitində müxtəlif poladların korroziyasının xüsusiyyətləri şərh edilir.
Professor A.Xanlarova elmi kadrların hazırlanmasına da böyük əmək sərf etmişdir. Onun elmi rəhbərliyi altında doqquz nəfər namizədlik dissertasiyası işi yerinə yetirmişdir. Görkəmli alim Ümumittifaq konfranslarında, qurultaylarda, seminarlarda Azərbaycanı, xarici ölkələrdə Sovet İttifaqını yüksək səviyyədə təmsil edir, çıxışları böyük maraqla dinlənilirdi. Kifayət qədər uğurlar qazanmış və nüfuza malik olmuş Anaxanım Xanlarovanın həyatının ilk baxışda xoş keçdiyi təəssüratı yarana bilər. Əslində isə belə olmamışdır. Bəy ailəsinin nümayəndəsi kimi onun uşaqlıq və gənclik illəri bolşevik hakimiyyətinin ilk onilliklərinə təsadüf etmişdir. Bu isə özlüyündə onun həyatının həmin illərdə müəyyən məhrumiyyətlərlə bağlı olmasını göstərir. Böyük Vətən müharibəsi ərəfəsində ziyalı gənclə, ixtisasca mühəndis-metallurq olmuş Qasım Əlibaba oğlu Vəliyev ilə ailə qurmuşdur. Q.Vəliyev 1935-ci ildə Moskva Polad Ərintilər İnstitutunu bitirmişdi. Bakıda rəhbər vəzifədə çalışan, cəbhə üçün hərbi texnika istehsalı ilə məşğul olan yüksək səviyyəli bu mütəxəssisi heç də hamının gözü götürmürdü. 1941-ci ildə müharibə başlayarkən metal kombinatından da işçilər cəbhəyə göndərilirdi. Q.Vəliyev kombinatın fəaliyyətinə daha çox fayda verən əməkdaşları işdə saxlamağa çalışırdı. Daşnak məsləkli bir dəstə nankor erməni Qasım müəllim haqqında yalan, böhtan dolu məktublar yazaraq Moskvaya göndərmişlər. Guya Q.Vəliyev vəzifəsindən sui-istifadə edərək millətçiliklə məşğul olur, erməniləri cəbhəyə daha çox göndərir. Kremldə rəhbər vəzifələrdə çalışan ermənilərin dəstəyi ilə o, əvvəlcə işdən uzaqlaşdırılmış, sonra isə öldürülmüş və A.Xanlarovaya müəyyən təzyiqlər göstərilmişdir. Azərbaycanın hüquq-mühafizə orqanlarının rəhbərliyində çalışan qeyri-millətlərdən olan şəxslər onun qarşısına milli kadrlarımızın əleyhinə casusluq etmək tələbi qoymuşlar. O isə qəti şəkildə bu tələbi rədd etmiş, nəticədə faktiki olaraq özünü və iki körpəsinin həyatını təhlükə qarşısına qoymuşdur. İllərlə nəzarətdə saxlanmış və izlənmişdir. Hər cür məhrumiyyətlərə və çətinliklərə dözərək elmdə dəyərli uğurlar qazandığı kimi, övladlarını da vətən üçün faydalı adamlar kimi böyüdüb tərbiyə etmişdir. Uşaqlar da elmlə məşğul olmağa üstünlük vermişlər. Rəna xanım anasının yolu ilə gedərək korroziya sahəsində çalışmış və elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. Oğlu Ramiz isə fizikanı özünə tədqiqat sahəsi seçmişdir. Hazırda elmlər doktoru dissertasiyasının müdafiəsinə hazırlaşır.
Fəaliyyətinin qiymətləndirilməsi
Professor Anaxanım Xanlarovanın kimya elminin neft-qaz sənayesinin inkişafındakı böyük əməyi layiqincə qiymətləndirilmişdir. O, 1941–1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsindəki xidmətlərinə görə Rəşadətli əməyə görə medalına, həmin müharibədəki qələbəmizin 30 və 40 illikləri münasibətilə medallarla təltif edilmişdir, SSRİ-nin fəxri neftçisi və	Qaz sənayesinin fəxri işçisi adlarına layiq görülmüşdür. Onun adı SSRİ-nin Neft və Qaz Sənayesi Nazirliyinin Fəxri kitabına yazılmışdır. Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanları ilə də təltif edilən A.Xanlarova gənclər üçün yüksək mükafat sayılmış Lenin komsomolu mükafatı laureatı olmuş və SSRİ Nazirlər Sovetinin mükafatını almışdır. Prezident təqaüdçüsü idi. XX əsrin ikinci yarısının kataloq və ensiklopediyalarında Azərbaycanın elm xadimləri VİP person tərkibinə daxil olmuşdur.
Vəfatı
1915-ci il oktyabrın 21-də dünyaya göz açan A.Xanlarova 2007-ci il fevralın 7-də Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Əjdahanın qılıncı (film, 2015)
Əjdahanın qılıncı (, ing. Dragon Blade) — 2015-ci ildə Çin tarixi fəaliyyət filmidir. Filmin ssenaristi və rejissoru Daniel Li-dir və baş rolda Ceki Çan oynayır. Filmdə Çan, Han sülaləsi dövründə Qərb bölgələrinin Mühafizə heyətinin komandiri Huo An rolunu oynayır. Əjdahanın qılncı, Çin Yeni il tətil dövrünün ilk günü 19 fevral 2015-ci ildə IMAX 3D-də buraxıldı. Film 4 sentyabr 2015-ci ildə Lionsgate Premiere tərəfindən ABŞ-da yayımlandı.
Məzmun
Çinin şimal-qərbində, miladdan əvvəl 48 (İngilis dilində ekranda 50 e.ə.), Çinin İpək Yolu Müdafiəsi Heyəti adlanan bir təhlükəsizlik şirkəti, döyüşləri dayandırmaq və barışıq ideyasını təbliğ etmək niyyətindədir. Kapitan Huo An (Ceki Çan) bir döyüşü müvəffəqiyyətlə dayandırır. Qrup, Huo An'ın incə Uyğur həyat yoldaşı Xiuqin (Mika Van) yetimlər üçün bir məktəb müəllimi olaraq xidmət etdiyi adsız evlərinə qayıdır. Bununla birlikdə, hökumət qrupdakı birinin korrupsiyalandığına dair sübutlar ortaya qoyur və bu da bütün qrupun yıxılmış bir qala olan Wild Geese Gate-də tikinti işlərinə məhkum edilməsinə səbəb olur. Gəldikdən sonra qrup düşmüş bir Çin generalının türbəsində hörmət bəsləyir. Əvvəlcə Han nəslindən olan uşaq qulları idilər, ancaq general sonradan onları xilas etdi.
Çox keçmədən, Vəhşi Qazlar Qapısı, Roma İmperiyasından suya və ehtiyaclara ehtiyacı olan bir legion tərəfindən təhdid edilir, bunların arasında Publius (Jozef Waite) adlı kor bir oğlan da var. Roma generalı Huo An və Lucius (Cusack) arasında köhnəlmiş bir dueldən sonra, ikincisi içəri buraxılmağın qarşılığında şəhərə hücum etməməyi qəbul etdi. Legion yüksək mühəndislik bacarıqlarından inşaat işlərini sürətləndirmək üçün istifadə edir, Çin, Uyğur və Türk kimi bir neçə fərqli etnik qrupa bölünən sakinlərin mənəvi və xoşbəxtliyini artıran bir hərəkət. Huo An Luciusun elçilərinə Parfiya imperiyasına çatmaqda kömək etmək üçün adam göndərərək lütfü qaytarır. Daha sonra bir şənlik keçirilir və Huo An fəxri yüzbaşı edilir.
Lucius, o və Publiusun Publisi'nin qardaşı Tiberiusdan (Brody), atalarını, Roma konsulunu öldürən və Publius'u öldürən korlu bir əsgərdən qaçdığını və Tiberiusun konsul ola biləcəyini ortaya qoyur. Tiberius 100.000 əsgərlə yaxınlaşdıqda, Huo An Lucius'a kömək etməkdə israr edərək Tiberiusun tamamilə İpək Yolu üçün bir təhdid olduğunu qeyd etdi. Huo An möhkəmləndirmələr tapmaq üçün ayrıldıqdan bir müddət sonra, əvvəllər olan korrupsioner qrup üzvü Çin əsgərlərini Xiuqing'i öldürmək və Vəhşi Qazlar Qapısına hücum etmək üçün göndərir. Legion, Çin olmayan ticarət şəhəri Kreri'də, Tiberiusun düşərgə seçdiyi bölgədə həbsdədir. Tiberius Publiusun qətlinə davam edir.
Huo An və bir neçə sadiq Çin əsgəri təslim olmaq iddiası ilə Kroran şəhərinə yollanırlar, ancaq içəridə olduqdan sonra Roma legionunun qəfələrini məhv edirlər. Huo An Lucius'un xüsusi tək kamerasına girir, ancaq onu azad edə bilmir. Bir yanğın çıxır, bunun ardınca Lucius Huo An'ı 'məni evə apar' çağırır və Huo An yanğına çatmazdan əvvəl Lucius'u öldürmək üçün bir ox vurur. Huo An və Lucius'un əsgərləri mühasirəyə alındıqdan sonra, İpək Yolunun təhlükəsizliyini qorumaq əzmində olan hindular, xanlar, uyğurlar və türklər də daxil olmaqla bir sıra başqa xalqların orduları gəlib Tiberiusa qarşı vuruşurlar. Bununla belə, hətta onların birləşdirilmiş qüvvələri də üstün tərəf qazana bilmirlər. Nəhayət, əvvəllər gələn elçilər Publiusun atası ilə xüsusi bir müqavilə bağlayan və onun xatirəsinə qisas almaq niyyətində olan çox sayda Partfiyalılar ilə geri qayıtdılar. Tiberiusun əsgərləri döyüşmək istəyini itirirlər. Huo An Tiberiusu duelə çağırır və öldürür.
Luciusun legionunun igidliyini eşitdikdən sonra Çin imperatoru onlara Regum adını verməyi seçdikləri öz şəhərlərini yaratmaq hüququnu verir. Huo An'ı öz komandiri olaraq qəbul edirlər və Huo An da öz növbəsində türbəni həmin şəhərə köçürərək mərhum Roma generalına hörmət edir. Əsrlər keçdikcə şəhər kollektiv yaddaşlardan silinir. Ancaq müasir dövrdə Asiya Amerikalı arxeoloqlardan ibarət bir qrup saytın qarşısında büdrəyir və cüt Çin və Latın yazılarını açırlar.
Aktyorlar haqqında
Sadəcə deyə bilərəm ki, o əcnəbidir — siyahıdakı Hollivud ulduzu, böyük bir ad.
Nəticədə rol Con Kusak'a keçdi.
Çəkilişlər
Əjdahanın qılıncı üçün əsas fotoqraflıq 15 aprel 2014-cü ildə Çinin Hengdian şəhərində bəzi döyüş səhnələri ilə başladı. Tökmə heyəti istilik, ağır geyim və uzun çəkmə saatları səbəbindən çətin çəkiliş şərtləri ilə qarşılaşdı. İki gün sonra, Əjdahanının qılıncı üçün mətbuat konfransı, ulduz Ceki Çan və rejissor Daniel Li'nin qatıldığı və Çinin Lunar Yeni gününün ilk günü 19 fevral 2015-ci ildə İMAX 3D-də yayımlanacağını elan etdi. İl. Hengdiandan başqa Dunhuan və Qobi səhrasında istehsal baş verdi.
Film 65 milyon ABŞ dolları büdcəsi ilə çəkilmişdir. Film Sparkle Roll Media Korporasiyası, Huayi Qardaşları Media Korporasiyası, Şanxay Film Qrupu, Ev Media və Əyləncə Fondu, Tencent Video və Pekin Mədəni Varlıqları Çin Film və Televiziya Fondu tərəfindən maliyyələşdirilmişdir. Pekin Mədəni Varlıqları Çin Film və Televiziya Fondunun istifadəyə verilməsi üçün imzalanma mərasimi də orada baş tutdu, çünki Dragon Blade fonddan investisiya alan ilk filmdir. Filmin Çindən kənarda beynəlxalq yayılması Golden Network Asia tərəfindən idarə edildi.
Gəliri
Əjdahanın qılncı, doğma ölkəsi Çində kommersiya uğuru idi. 19 Fevral Cümə axşamı Çində açıldı və açılış günündə 18.7 milyon ABŞ dolları gəlir əldə etdi. 22 Fevral Bazar günü, Çinin kassasını (21.8 Cümə axşamı — Bazar günündən $ 54.8 milyon), 132.874 ekrandan və 8.14 milyon qəbuldan sonra üç günlük açılış həftəsonu keçirdi. Açılış həftəsi ərzində 72 milyon ABŞ dolları qazandı. Film 45.9 milyon ABŞ dolları (19% aşağı) qazandıqdan sonra növbəti həftəsonu üçüncü yerə düşdü. 15 mart 2015-ci il tarixinə Əjdahanın qılıncı tək Çində 120 milyon ABŞ dolları qazandı.
Tənqidi qəbul
Əjdahanın qılıncı qarışıq qəbul etdi, lakin genişmiqyaslı döyüş ardıcıllığı, istehsal dizaynı və həm Hollivud, həm də Şərqi Asiya kinosundan üslubları qarışdırmaq üçün təriflə qarşılandı. iyun 2020 tarixindən etibarən, film 4.62 / 10 ortalama reytinqi ilə 46 baxışa əsaslanaraq, baxış aqreqator veb saytında Rotten Tomatoes-da 37% təsdiqləmə reytinqinə sahibdir. Saytın konsensusunda deyilir: "Əjdahanın qılıncı gözəl səhnələşdirilmiş və xoreoqrafikdir, lakin döyüşlər arasında onun istedadlı aktyoru darıxdırıcı bir hekayə və səliqəli redaktə ilə üst-üstə düşür."