cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elvin Əlimərdanov
Elvin İlham oğlu Əlimərdanov — Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elvin Əlimərdanov 1994-cü ilin dekabr ayının 12-də Sumqayıtda anadan olmuşdur. Orta məktəbi Gürcüstan respublikasının Bolnisi rayonun Saraçlı kəndində bitirmişdir. Subay idi.
Hərbi xidməti
Elvin Əlimərdanov 6 oktyabr 2020-ci il tarixdə könüllü olaraq cəbhəyə yollanmışdır. O 27 sentyabr 2020-ci il tarixində başlanan Vətən müharibəsi zamanı 16 oktyabr 2020-ci il tarixində Suqovuşanın azad edilməsi üçün aparılan döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş və Ermənistan ordusunun top atəşi açması nəticəsində səhid olmuşdur. Lakin Elvin Əlimərdanovun nəşi 2020-ci ilin 16 oktyabr tarixindən 1 dekabr tarixinədək tapılmamışdır. Şəhidin nəşi 1 dekabr 2020-ci il tarixində DNT analizi nəticəsində aşkar edilərək ailəsinə təhvil verilmişdir. Şəhid Elvin Əlimərdanov Xırdalan şəhər şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələrinin əsgəri Elvin İlham oğlu Əlimərdanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilib.
Maviqanad cürə
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Manora qalası
Manora qalası — Debal qalası kimi də tanınır; Talpur sülaləsi tərəfindən 1797-ci ildə Karaçi limanının mühafizəsi məqsədi ilə tikilən qala.
Haqqında
Bu qala 1839-cu ildə ingilislər tərəfindən ələ keçirilir və bununla da Karaçi ingilislərin nəzarəti altına düşür. Manora qalası Talpur sülaləsi tərəfindən 1797-ci ildə limanın mühafizəsi məqsədi ilə tikilib.
Bu liman vasitəsi ilə Oman və Bəhreynlə ticarət əlaqələri saxlanılırdı. Qala 90–110 fut hündürlükdə qaya üzərində tikilib, kiçik məscidi və dairəvi qülləsi də var idi. Qaladan Karaçi limanını təhdid edən və XIX əsrin əvvələrində ona hücumlar edən Qasimi piratlarına qarşı qorunmaq məqsədi ilə istifadə edilib.
Ost-Hind şirkəti Fars körfəzi üzərində nəzarətə yiyələnmək üçün piratları bəhanə edərək bu qalaya hücum etmişdir. 1839-cu il 1 fevral tarixində "Vellesli" Britaniya gəmisi Manora adasına lövbər atdı. 3 fevralda qalaya atəş açıldı. Britaniya qoşunları qalaya hücum edəndə məlum oldu ki, qalanı 4–5 nəfər qoruyur və onların da silahı yox idi ki, cavab atəşi açsınlar. Buna görə qala asanlıqla ələ keçirildi və Karaçi ingilislər tərəfindən işğal edildi. Qala ələ keçirldikdən sonra Karaçi limanının kapitanının iqamətgahı kimi istifadə edildi. 1865-ci ildə qalada Müqəddəs Paul kilsəsi tikildi. 1888-ci ildə köhnə qalanın böyük hissəsi bərpa edildi və oradakı qüvvələr möhkəmləndirildi. 1889-cu ildə ingilislər tərəfindən Karaçi limanına yaxınlaşan gəmilərə kömək məqsədi ilə mayak tikildi. 1947-ci ildə Pakistan müstəqillik əldə etdikdən sonra Manora qalası hərbi-dəmiz qüvvələrinin əsas bazasına çevrildi. Həmin vxtdan etibarən Manora adası hərbi şəhərcik kimi istifadə edilir. Bu adadan 250 km aralıda Ormarda Cinnə hərbi-dəniz bazasının açılışı ilə Manor qalasındakı hərbi-dəniz gəmilərinin yarısı oradan Cinnəyə köçürüldü. Manora — Debal qalası hazırda Pakistan dəniz piyadalarının əsas qərargahı kimi bu gün xidmət göstərir.
Məzrəsuyal silsiləsi
Məzrəsuyal silsiləsi - Şahbuz rayonu ərazisində, Naxçıvançay la Nursuçayın suayırıcısında yüksəkdağlıq silsilə. Zəngəzur  silsiləsi nin suayırıcısındakı Camal yüksəkliyindən (3204,3 m) qərbə ayrılan Toğluqaya qolunun qərb hissəsini təşkil edir və Naxçıvançayın dərəsi tərəfə enərək iki qola parçalanır. Ən yüksək zirvəsi Qoturdağ (hünd. 2050,8 m), ümumi uzunluğu 7 km-ə yaxındır. Silsilənin suayırıcısı hamardır və qədim düzlənmə səthinə cavab verir. Orta Eosen yaşlı çökmə və vulkanogen-çökmə süxurlar dan təşkil olunmuşdur. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz  seqmentinin Nursu mərkəzi əyilməsinin şimal-şərq cinahında yerləşir.
Rishtey Cineplex
«Rishtey Cineplex» — «Viacom 18» şirkətinin sahibləndiyi və Bollivud filmlərini yayımlayan Hindistan telekanalı. Telekanal 29 mart 2016-cı ildə «Airtel digital TV» platformasında yayıma başlamışdır.
2016-cı ilin iyun ayında «Viacom 18» şirkəti Böyük Britaniyada telekanalı yayımlayacağını açıqlamışdır. Telekanal 29 sentyabr 2016-cı ildə «UMP Movies» telekanalının əvəzinə «Sky» platformasında yayıma başlamışdır.
Telekanal 17 yanvar 2017-ci ildə «Freeview» platformasında yayıma başlamışdır. 1 iyul 2017-ci ildə isə həmin platformada yayımını dayandırmışdır.
Telekanal 3 oktyabr 2017-ci ildə «Virgin Media» platformasında yayıma başlamışdır.
Ana Mariya Arraez
Ana Mariya Arraez Perez — Venesuelalı qadın ağır atlet. 63 kq çəki dərəcəsində yarışır və beynəlxalq yarışlarda Venesuelanı təmsil edir. Ana Mariya Arraez dünya çempionatlarında iştirak etmişdir. Son dəfə 1998 Ağır atletika üzrə Dünya Çempionatında mübarizə aparmışdır.
Avroviziya Xor müsabiqəsi 2017
Avroviziya Xor müsabiqəsi 2017 — Avropa Yayım Birliyi (EBU) və İnterkultur tərəfindən təşkil edilən xor ifaçıları üçün ilk Avroviziya xoru müsabiqəsi.Tədbir Latviyanın aparıcı yayımçısı Latviyas Televizija (LTV) və Riqa Turizmin İnkişafı Bürosu tərəfindən hazırlanmışdır.
İştirakçı ölkələr
290px|thumb|left|İştirakçı xəritəsi.
Avropa Yayım Birliyi (EBU) ilkin olaraq müsabiqədə 7 ölkənin mübarizə aparacağını açıqlasada, 3 Aprel 2017-ci il tarixində, Uelsin iştirakı təsdiqləndikdən sonra bu say 9-a yüksəlmişdir.
Yarışma qaydaları
Avropa Yayım Birliyinə (EBU) üzv olan bütün ölkələr müsabiqədə təmsil olunmaq hüququna malikdirlər. İlk müsabiqənin qaydalarına əsasən, iştirakçı ölkələr davam etmə müddəti altı dəqiqədən çox olmayan xor əsərini canlı ifa etməlidir. Hər bir əsər tək və ya bir neçə parçadan yaxud da sərbəst janrdan ibarət ola bilər. 2017-ci il müsabiqəsinin qalibi, üç nəfərdən ibarət hakim münsiflər heyəti tərəfindən təyin edilmiş və qələbə qazanan xora, xüsusi kubok təqdim olunmuşdur.
Aşağıdakı siyahıda, müsabiqənin qalib xorunu müəyyənləşdirmiş, peşəkar münsiflər heyətinin adları göstərilmişdir:
260px|thumb|lef|"Avroviziya Xoru 2017"nin loqosu.
İlk Avroviziya Xor Müsabiqəsinin biletləri 15 mart 2017-ci il tarixində satışa çıxarılmışdır.
Dirijorlar
Avroviziya Xoru Müsabiqəsinin ilk buraxılışında, təmsilçi xoru müşayiət edən dirijorların ölkələr üzrə siyahısı aşağıda təqdim edilmişdir:
Rövlan Muradov
Rövlan Muradov – Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən Qəbələnin futbolçusu.
Qəbələ
Qəbələdə ilk matçına 11 may 2019-cu ildə keçirilən Sumqayıt-Qəbələ matçında çıxıb.Matça start heyətdə başlayan Rövlan 78-ci dəqiqədə əvəzlənib. Eyni zamanda matçın 45-ci dəqiqəsində sarı vərəqə ilə cəzalanıb.Matç Sumqayıtın 1-0 hesablı qələbəsi ilə başa çatıb. Qəbələdə ilk qolunu isə 21 sentyabr 2019-cu ildə keçirilən Səbail-Qəbələ matçının 17-ci dəqiqəsində vurub. Matça start heyətdə başlayan Rövlan 78-ci dəqiqədə əvəzlənib.Matç 1-1 hesablı bərabərliklə başa çatıb.
Azərbaycan Dəniz Piyadaları
Azərbaycan Dəniz Piyadaları və ya Dəniz Piyada Taburu — Azərbaycan Respublikası Hərbi Dəniz Qüvvələrinin hərbi hissəsidir. Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin desant hücumu eskadronunun döyüş əməliyyatlarında xidmət edir. Əsas təlim bazası Bakı buxtasında yerləşən Böyük Zirə adasındadır.
Tarix
Birinci Qarabağ müharibəsində cəbhə xəttində əlavə qoşunlara ehtiyac olduğuna görə Hərbi Dəniz Qüvvələrinin dəniz və quru hissələrinin heyətindən dəniz alayı qurulur. Alay düşmənin Ağdamdakı hücumunun qarşısını almaq üçün 19 aprel 1994-cü ildə cəbhəyə göndərilir və döyüş tapşırığını uğurla başa vuraraq 25 iyulda geri dönür. ABŞ Hərbi Dəniz Qüvvələrinin nümayəndə heyəti bölüyün döyüş fəaliyyəti ilə tanış olmaq üçün 2009-cu il sentyabrın 15-dən 18-dək Bakıda olmuşdur. Bir sıra xarici ölkələrlə də təcrübə mübadiləsi aparılır.
İkinci Qarabağ müharibəsi
Hərbi Dəniz Qüvvələri üzvləri 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə döyüşlərdə iştirak etmişdir. Dəniz piyadaları Qubadlı rayonunun azad edilməsində iştirak edir. 2020-ci ilin dekabrın 10-da Azadlıq meydanında keçirilən Qələbə Paradında digər hərbçilərlə birlikdə fəxri keçid edir. Dəniz birləşməsinə Birinci dәrәcәli kapitan Zaur Quliyev rəhbərlik etmişdir. Kapitan Quliyev Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. Dəniz Qoşunlarının şəxsi heyəti tapşırığını yerinə yetirib dekabrın 1-də bazaya qayıdır. Bu səbəbdən Dəniz Qüvvələrinin Komandiri Vitse-Admiral Sübhan Bəkirov şəxsi heyyətə təşəkkür edir.
Solomon Kverkveliya
Solomon "Saba" Kverkveliya — Gürcüstan futbolçusu, Azərbaycan Premyer Liqasında çıxış edən "Neftçi" PFK-nın və Gürcüstan milli futbol komandasının yarımmüdafiəçisi.
Rubin Kazan
Kverkveliya "Zenit Sankt-Peterburq"da bir mövsüm keçirdikdən sonra 2011-ci ildə Rusiyanın digər klubu "Rubin Kazan"a keçmişdir. O, 22 iyul 2011-ci ildə Rusiya Premyer Liqasında, "Rubin Kazan" klubunun heyətində "Terek Qroznı" ilə oyunda debüt etmişdir.
Qaqra
Kverkveliya 8 aprel 2022-ci ildə Gürcüstana qayıtmış və "Qaqra" ilə müqavilə imzalamışdır.
Azərbaycanda tibb
Tarix
Azərbaycanda tibb tarixinin dərin kökləri var. Qədim insanlar müxtəlif xəstəliklərlə mübarizə aparmaq üçün, fövqəlgüclərə, sehrbazlığa inanırdılar. Azərbaycanda Azıx mağarasındakı daş dövrünə aid təsvirlər və piktoqraflar bu sehrbazlığa inancın sübutudur. Qədim insanlar müxtəlif xəstəlikləri müalicə etmək üçün dərman bitkilərindən istifadə edirdilər. Bu təcrübə, qədimdə Azərbaycan ərazisində yaşayan insanların arasındada yayılır. Bununla belə, ölkə ərazisində aparılan araşdırmalardan məlum olur ki müalicədə təkcə bitkilərdən istifadə olunmayıb. Azərbaycanda qədim dövrün həkimləri cərrahiyyə ilə də tanış idilər, insan bədəninin müxtəlif yerlərində şişlərin, sınıqların müalicəsinin primitiv üsulları ilə müəyyən təcrübəyə malik idilər. Məsələn, arxeoloq İdeal Nərimanov Ağdam rayonunun Əfətli kəndi yaxınlığındakı Çalağantəpə yaşayış yerində apardığı arxeoloji qazıntılar nəticəsində, eramızdan əvvəl IV minilliyə (enolit dövru) aid və üzərində trepanasiya izləri olan insan kəlləsi tapıb. Həmçinin 1971-ci ildə Daşkəsən rayonunun Xaçbulaq kəndində arxeoloq H. Kəsəmənli, tunc dövrünün sonu və dəmir dövrünün əvvəllərinə aid, üzərində trepanasiya əməliyyatı da aparılmış kəllə sümüyünü aşkar etmişdir. Kəllə sümüyünü müayinə edən R. Qasımov qeyd edib ki, "parietal sümüyün ön sümüyün birləşdiyi yerdə süni trepanasiya aparılıb".
VIII əsrdə Ərəb xilafətənin yaranmasından sonra, əsasən albanlar və irandilli xalqların yaşadığı Şirvan ərazisini ərəblər zəbt etdi. Vahid xilafət daxilində mədəniyyətlərin qarşılıqlı təsiri sayəsində həm elm, həm də mədəniyyət kimi tibbdə inkişaf etmişdir. Universitetlər, rəsədxanalar, kitabxanalar, məscidlər, xəstəxanalar meydana çıxdı. Məhz İslam dövründə tibb elminin ciddi yüksəlişi müşahidə olunur. O dövrdə Azərbaycanda məscidlərin nəzdində mədrəsələr fəaliyyət göstərib, burada ərəb və fars dilləri, din, riyaziyyat, xəttatlıq, tarix və ədəbiyyat dərsləri keçirilirdi. Tibb və kimyagərlik də öyrədilirdi. Yazılı abidələrdən məlumdur ki, hələ XII əsrdə müasir Azərbaycan ərazisində, tarixi Şirvanda, Şamaxı şəhərində məşhur həkim və əczaçı Kafiəddin Ömər ibn Osman (məşhur şair Xaqani Şirvaninin dayısı ) tərəfindən müalicə üsullarını öyrənən tibb məktəbi fəaliyyət göstərib. Burada təlimlə yanaşı, dərman bitkilərinin müalicəvi xüsusiyyətləri və onların köməyi ilə sağalması ilə bağlı araşdırmalar aparılıb.
Son orta əsrlərdə yaşamış Məhəmməd Bərgüşadi "Tibbi Nəbivi" əsərini yazmışdır. Bərgüşadi əsərinin birinci yarısını ərəb dilində, ikinci yarısını isə doğma Azərbaycan dilində yazıb. Bu kitab, Azərbaycan dilində tibb haqqında məlum olan ilk kitabdır. Birinci hissədə sinir xəstəlikləri də daxil olmaqla, demək olar ki, bütün orqanların xəstəliklərinin müalicəsi tövsiyə olunur. Bəzi hallarda, xəstəliyin əlamətlərinin təqdimatını qeyd edə bilərsiniz. İkinci hissədə əsasən bitki dünyasından olan dərmanların tərkibi təsvir edilmişdir. Kitabın üçüncü hissəsində müxtəlif xəstəliklər üçün pəhriz haqqında göstərişlər verilmişdir.
XV–XVI əsrlərdə tibbim inkişafı iki xüsusiyyətlə səciyyələnir. Birincisi, tibbin inkişafı, anatomik, fizioloji və gigiyenik istiqamətə daha yaxın olması, ikincisi, bütünlüklə həkim və təbiblərin əlinə keçən ənənəvi təbabətin məhv olmasıdır. Elmi tibbi fikrin yüksəlişinin bariz dəlili kimi böyük həkim hesab edilən Şamaxılı Mahmud ibn Məhmədi Dilşad Şirvaninin "Kəmal-namə", "Kamillik kitabı" və Azərbaycan dilində tibb dərsliyi (1437–1438) kimi əsərlər ola bilər. Qazi Nəciməddin Əhməd ibn Əbubəkr ibn Məhəmməd Naxçıvani İbn Sinanın "Kanonları" haqqında qiymətli şərhlərə malikdir. Tibb ədəbiyyatında görkəmli həkim və şair Sahab Seyid Məhəmməd Ordubadinin yazıları vardır. Bu dövrlərdə Şamaxıda Mirzə Məhəmməd Həsən Şirvani tibb məktəbi təşkil edir, bu məktəbdən sonralar Seyid Əli Təbrizi çıxır. Bu məktəb Azərbaycan ərazisində Türkmənçay müqaviləsinə qədər mövcud olmuş, bundan sonra ruhanilərin tələbi ilə dağıdılmışdır.
XVI əsrdə yaşamış Qarabağ əsilli azərbaycanlı həkim Yusif Qarabaği bir çox tibbi traktatlar, eləcə də İbn Sinanın "Tibb elmi kanonuna izahlar və şərhlər" kitabını yazmışdır. O, uzun müddət Orta Asiyada, Səmərqənd və Buxarada yaşayıb fəaliyyət göstərmişdir.
1712-ci ildə Məhəmməd Yusif Şirvani Azərbaycan dilində "Tibbnamə" ("Tibb kitabı") yazılmışdır.
XIX əsr azərbaycanlı həkimi Mirzə Məmmədqulu Qaibov Qarabağ xanının sarayında həkim işləmiş, məşhur Azərbaycan şairəsi Xurşidbanu Natəvanın baş həkimi olmuşdur. Qayıbov Azərbaycanda cərrahiyyə elminin əsasını qoyub.
Rusiya imperiyasında ilk Azərbaycan qəzeti olan "Əkinçi" qəzetinin müəllifi kimi Həsən Bəy Zərdabi Mirzə Fətəli Axundovla birlikdə o dövrdə ölkəni sarsıdan malyariya ilə bağlı əsərlər üzərində işləyirdi. Onun "Gigiyena" kitabı gigiyena sahəsində Azərbaycanın tibb üzrə ilk elmi tədqiqat əsəridir. 1914-cü ildə Azərbaycan dilində nəşr edilmişdir.
1918-ci ildə artıq müstəqil Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti yarananda, yeni Respublikanın Səhiyyə Nazirliyi yaradıldı, ona həkim Xudadat bəy Rəfibəyov rəhbərlik edirdi. Bu illər ərzində ölkədə, Bakı, Gəncə kimi şəhərlərdə onlarla yeni apteklər, xəstəxanalar açıldı. Xaricə təhsil almağa göndərilən bir çox Azərbaycan tələbələri də orada, əsasən Almaniya, Sankt-Peterburq, Moskva, Kiyev və digər şəhərlərdə tibb təhsili alırdılar.
1919-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin tibb fakültəsi ilə əsası qoyuldu, onun operativ cərrahiyyə kafedrasının ilk müdiri görkəmli cərrah, professor V. İ. Razumovski idi (1920-ci ilə qədər). Burada tibb tarixi də tədris olunurdu. Qısa müddətdə Razumovskinin rəhbərliyi ilə Xüsusi Hazırlıq Komissiyası təşkil edildi. Həmin ilin avqustunda qəbul imtahanları keçirildi və beləliklə, birinci sinif şagirdləri, gələcək həkimlər işə götürüldü.
Tibbi idarə etmə orqanları
Əsas səhiyyə idarəetmə orqanları bunlardır:
Səhiyyə Nazirliyinin strukturuna daxildir: Nazirlik, Bakı şəhər Səhiyyə Baş İdarəsi, Gəncə şəhər Səhiyyə Baş İdarəsi, Sumqayıt şəhər Səhiyyə Baş İdarəsi.
Statistika
2015-ci ildən 2019-cu ilə qədər Azərbaycanın ali təhsil müəssisələrində tibb ixtisasları üzrə ildə orta hesabla 1228 mütəxəssis, orta ixtisas təhsili müəssisələrində isə 1801 nəfər hazırlanır.
İcbari tibbi sığorta
Azərbaycanda, 1999-cu il oktyabrın 28-də "İcbari tibbi sığorta haqqında" Qanun qəbul edilib. Bu Qanun əhalinin tibbi sığortasının təşkilati, hüquqi və iqtisadi əsaslarını müəyyən edir, tibbi sığortanın subyektləri arasındakı münasibətləri tənzimləyir.
29 noyabr 2016-cı il tarixindən Mingəçevir, Yevlax və Ağdaşda icbari tibbi sığortanın pilot layihəsinin icrasına başlanılıb. 2021-ci il aprelin 1-dən icbari tibbi sığorta bütün ölkəyə şamil edilib.
2021-ci ilin dekabr ayına olan məlumata görə, icbari tibbi sığortanın əhatə etdiyi tibbi xidmətlər paketinə 2550 tibbi xidmət daxildir və icbari tibbi sığorta ölkə üzrə tam əhatə olunanda 3 550-dən çox xidməti əhatə edəcək.
COVİD-19 pandemiyası
27 fevral 2020-ci il tarixində virusun yayılması təhlükəsinin qarşısının alınması məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargah yaradılıb. Həmin gün xüsusi laboratoriyalar yerləşdirilib, İranla sərhəddə səyyar xəstəxanalar yerləşdirilib. Azərbaycanda ilk yoluxma halı 28 fevral 2020-ci ildə qeydə alınıb.
19 mart 2020-ci il tarixindən Azərbaycanda virusla mübarizə sahəsində işlərin hazırkı vəziyyəti haqqında məlumat verən COVID-19 ilə bağlı rəsmi internet saytı fəaliyyət göstərir.
Azərbaycan və ÜST
Azərbaycan 1992-ci ildə Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına üzv olub. 2004-cü ilin iyununda Azərbaycanda ÜST-un nümayəndəlik ofisi açılıb. ÜST-un Azərbaycan nümayəndəliyi İİV/QİÇS, vərəm, malyariya, quş qripi, peyvəndləmə, immunizasiya, səhiyyə müəssisələrinin beynəlxalq sanitar qaydalarına riayət olunmasının təmin edilməsi sahələrində fəaliyyət göstərir.
Ştrelazund boğazı
Ştrelazund boğazı (Strelasund) - Rügen adasını materikdən ayırır. Baltik dənizi akvatoriyasında yerləşir. Uzunluğu 25 km, eni 1 km-ə yaxındır. Boğaz dayazdır və ən dərin yeri 4 m təşkil edir. Boğaz daxilində Delholm adası vardır. 1930-1936 ci illərdə boğaz üzərində Ryoqen körpüsü tikilmişdir. edilbirləşdirir. Körpü Ştralzund, Denholm və Ryogeni birləşdirir. 2004-2007 ci illərdə yeni Ştrelazundkverunq isşa edilmişdir. 1362-1369 ci illərdə Qanzey birliyinin donanması ilə Danimarka kralı IV Valder arasında döyüşlər baş vermişdir. 1370-ci ildə tərəflər arasında Ştalzund anlaşması imzalanıryerləşir.
NGC 6238
NGC 6238, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. Sc/P tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Suahili dili
Suahili, kisuahili  — Suahili xalqının danışdığı dil. Danışanların sayına görə ən böyük bantu dillərindən (150 milyon insan) və Afrika qitəsinin ən əhəmiyyətli danışıq dillərindən biri. Millətlərarası ünsiyyət dili olan suahili Şərqi və Mərkəzi Afrikanın geniş ərazilərində, şərqdə Hind okeanı sahillərindən qərbdə Konqo Demokratik Respublikasının mərkəzi vilayətlərinə, şimalda Somalidən cənubda Mozambikə qədər yayılmışdır.
Suahili Tanzaniyanın, Keniyanın və Uqandanın dövlət dilidir.
Suahili Afrika Brliyinin işçi dili statusunu almış yeganə dildir (2004-cü ildən). O, həm də Şərqi Afrika Birliyinin rəsmi dilidir.
Müasir suahili yazı üçün latın əlifbasından istifadə edir.
Adlandırılması
Kiswahili sözü ərəb dilindəki sāhil ساحل: sawāhil سواحل (sahil) sözünün cəm halıdır. wa- önşəkilçisi ilə birlikdə işləndiyində söz "sahil sakinləri"ni, ki- önşəkilçisi ilə birlikdə işləndikdə isə (Kiswahili — "sahil sakinlərinin dili") onların dilini bildirir.
Təsnifatı
Suahili bantu dillərindən biridir. Cozef Qrinberqin genetik təsnifatına görə bantu dilləri nigero-konqolez dil ailəsinin benue-konqolez qrupuna daxildirlər.
M. Qasrinin daxili təsnifatına görə, suahili dili G42 qrupuna Bantoid/Cənubi/Dar bantu/Mərkəzi/G — daxildir.
Sosiolinqvistik vəziyyət
150 px|thumb|Suahilinin yayılma xəritəsi Müxətlif məlumatlara görə suahili 2,5–5 milyon insanın ana dilidir. Bundan başqa 50–70 milyon insan ondan ikinci və ya üçüncü danışıq dili kimi istifadə edir.
Suahili Tanzaniyada (1967-ci ildə) və Keniyada (1974-cü ildə) rəsmi dil elan olunub. Uqanda hökuməti 1992-ci ildə bu dilin ibtidai məktəblərdə məcburi tədrisinə başlamış, 2005-ci ildə isə onu rəsmi diil elan etmişdir.
Dialektləri
Müasir standart suahili Zənzibar dialektinə əsaslanır. Suahilinin bir tərəfdən dialektlərini dialektlərindən, digər tərəfdən isə dialektlərini başqa dillərdən ayırmaq çox çətindir və onların siyahısına dair fikir ayrılıqları mövcuddur:
Yazısı
Müasir suahili latın qrafikası ilə yazılır. Bu əlifba Avropalı missionerlər tərəfindən XIX əsrin ortalarından bölgəyə gətirilmişdir. X əsrdən XIX əsrin ortalarına qədər isə suahili ərəb əlifbası ilə (köhnə suahili yazısı) yazılmışdır. Bu əlifba ilə suahili dilində yazılmış ən məşhur əsər XVIII əsrə aid olan "İrakli haqqında kitab" eposudur. İlk əsərin ilk əlyazısının tarixi 1728-ci ilə təsadüf edir.
Müasir əlifbada 24 hərf var, Q və X hərfləri istifadə olunmur, C hərfi isə sadəcə ch hərf birləşməsində istifadə olunur.
Qadınlar (roman)
Qadınlar — Amerikalı şair və nasir Çarlz Bukovskinin çoxsaylı cinsi macəralardan bəhs edən üçüncü romanıdır.
Məzmun
Burada, 1 nömrəli fəsildə ilk qadın personaj görünür, Lidiya Vance. Qəhrəman dəqiq vaxtı xatırlaya bilmir, lakin iddia edir ki, onlar təxminən altı il əvvəl, rəvayətçi poçt şöbəsindəki işindən çıxanda tanış olublar. Lidiya ilə tanışlıq Los-Ancelesdəki kitab mağazasında keçirilən ilk şeir oxunuşlarında baş verdi və münasibətlər bir neçə gün davam etdi və sonra yazıçı Vancenin evinə dəvət edir. Henri və Lidiya romanının təsviri — fırtınalı, seks, qalmaqallar, çoxsaylı ayrılıqlar və görüşlərlə doludur, kitabın demək olar ki, üçdə birini (əvvəlindən otuz ikinci fəsil daxil olmaqla) tutur. Onların münasibətlərinin inkişafı zamanı isə baş qəhrəmanın cinsi fəaliyyəti təkcə bir Vansla məhdudlaşmır, onun yatağına daha altı qadın nümayəndə girir. Roman Henrinin Saraya zəngi ilə bitir.
Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi
Azərbaycan SSR Əməkdar incəsənət xadimi — 25 mart 1928-ci ildə təsis edilmiş fəxri ad. Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti tərəfindən Azərbaycan mədəniyyətinin inkişaf etdirilməsi işində xüsusi fərqlənən incəsənət xadimlərinə verilirdi.
Çad Harli
Çad Harli — "Youtube" video paylaşma xidmətinin banislərindən biri və CEO-su.
1977-ci ildə məşhur "Youtube" video paylaşma xidmətinin banilərindən biri və keçmiş baş icraçı direktoru Çad Harli (Chad Meredith Hurley) anadan olmuşdur. 2006-cı ilin oktyabr ayında o, həmkarları Stiv Çen (Steve Chen) və Cavid Kərimlə (Jawed Karim) birgə "Youtube" sistemini 1,65 milyard ABŞ dollarına "Google" şirkətinə satmışdır. 28 oktyabr 2010-cu ildə Harli Youtube servisindən gedişini elan etdi. Bundan sonra Harli öz gücünü kişi geyimlərinin yaradılmasına yönəltdi. Belə ki, ictimaiyyətin fikrinə görə proqramçılar aləmindən gedən Harli, proqramçılar üçün geyim dizayn işlərinə başladı.
MixBit
Smartfonların köməyi ilə videonu redaktə etmək məqsədilə Harli və Çen 2013-cü ilin avqust ayında MixBit adlı kompaniya yaratdılar.
Ədəbiyyat
Əliquliyev R.M., Salmanova P.M. İnformasiya cəmiyyəti: maraqlı xronoloji faktlar. Bakı: “İnformasiya Texnologiyaları” nəşriyyatı, 2013, 169 səh.
Məkan Qəhrəmanov
Məkan Mübariz oğlu Qəhrəmanov (3 fevral 1999; Minaxorlu, Ağcabədi rayonu, Azərbaycan — 10 oktyabr 2020; Qarabağ, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Məkan Qəhrəmanov 3 fevral 1999-cu ildə Ağcabədi rayonunun Minaxorlu kəndində anadan olmuşdur. 2005-2016-cı illərdə Ağcabədi rayon Minaxorlu kənd orta məktəbində təhsil almışdır.
Hərbi xidməti
Məkan Qəhrəmanov 2017-2018-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. Hərbi xidmətini Naxçıvan Əlahiddə Ümumqoşun Ordusunun tərkibində etmişdir. Hərbi xidmət müddətində 2018-cı il mayın 20-dən 27-nə qədər davam edən Günnüt əməliyyatında iştirak etmiş və fərqlənmişdir. Hərbi xidmətini 2020-ci ilin iyul ayında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olaraq davam etdirmişdir.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Məkan Qəhrəmanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Cəbrayılın, Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Məkan Qəhrəmanov 10 oktyabr 2020-ci ildə döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Ağcabədi rayonunun Minaxorlu kəndində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məkan Qəhrəmanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məkan Qəhrəmanov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Görkəmli Azərbaycanlılar panteonu
Görkəmli Azərbaycanlılar panteonu — Tbilisidə Azərbaycanın görkəmli ictimai xadimlərin dəfn olunduğu memorial qəbiristanlıq. Burada Mirzə Fətəli Axundov, Mirzə Şəfi Vazeh, Fətəli xan Xoyski, Həsən bəy Ağayev və s. kimi görkəmli şəxslər dəfn edilib. Panteon Botanika bağının ərazisində, köhnə müsəlman qəbiristanlığının yerində yerləşir.
Tarixi
Qəbiristanlıq "Gorxana" adı ilə XVII əsrdə yaradılıb. Şərqi Gürcüstan İrandan vassal asılılıqda olanda, qəbiristanlığın yerləşdiyi rayona seyidlər köçməyə başladılar, ona görə şəhərin bu rayonu Seyidabad adlanmağa başlandı. Həmçinin,Tiflisdə yaşayan bütün müsəlmanları elə bu qəbiristanlıqda dəfn edirdilər. thumb|left|300px|1858-ci il, Tiflisin köhnə müsəlman qəbiristanlığının görünüşü. Şəklin müəllifi Aleksey İvanitskiydi XIX əsrdə qəbiristanlığın ərazisi xeyli genişləndirilmişdir. Adı çəkilən şəxslərdən başqa qəbiristanlıqda general Abdulla-ağa Bakıxanov, Məmməd-Həsən Hacınski, yazıçı və publisist Əliqulu Qəmküsar, aktyor və rejissor İbrahim İsfahanlı, şair Mehdiqulu xan Vəfa, diplomat Behbud ağa Şahtaxtinski, İsa Sultan Şahtaxtinski, Adilə Şahtaxtinskaya, yazıçı və publisist Eynəli bəy Sultanov,  yazıçı və publisist Rzaqulu Nəcəfov, Hüseyn Əfəndi Qayıbov, Nazlı xanım Məmmədquluzadə, Həmzət bəy Qayıbov, Müzəffər Nərimanov, Fərəc bəy Sultanov, Mirzəli Abbasov, Abbas Qurbanov, Ənvər Xudaverdiyev, Mustafa Vəliyev, Yusif Hacızadə, Hüseyn Bəhmənov, Rzabala Rzayev kimi mədəniyyət, elm xadimləri və siyasətçilər də dəfn olunub, üstəlik Axundovun ailəsinin üzvləri, onun xanımı Tuba-xanım, oğulu Adil bəy və qızı Seyra, xanımının qardaş və bacıları və Mirzə Şəfi Vazehin xanımı da burada son mənzilini tapmışdılar. Onların bir çoxunun adları bu gün panteonun girişindəki abidəyə həkk olunmuşdur. thumb|163x163px|Tiflis müsəlman qəbiristanlığında seyid qəbri üzərindəki türbə. 1900-cu il, [[Jozef de Bayın şəkili.]] XX əsrdə müsəlman qəbiristanlığı söküldü. 1959-cu ildə qəbirstanlığa baş çəkən ədəbiyyatşünas alim Vaqif Arzumanlı nın sözlərinə görə, Azərbaycan xadimlərinin bir çoxunun məzarı burada yerləşirdi, eləcə də Vazehin türbə şəklində yarımdağılmış qəbiri və onun yanındaki bir neçə uşaq məzarları da olmaqla. 1964-1965-ci illərdə dəfn edilmişlərin qohumlarına qəbirlərin köçürülməsi barədə xəbər verilmişdir, çünki qəbiristanlığın yerində Botanika bağı qurmaq planlaşdırılırdı. Uzun illər sonra Arzumanlı yenidə Tbilisiyə yollandı, və gürcü tədqiqatçı İvan Yenikolopov un köməyi ilə o,100-ə yaxın məzarı tapa və şəklini çəkə bildi, o cümlədən 30-dən çox tanınmış azərbaycanlıların məzar yerləri aşkar edildi. Tbilisinin 70 yaşlı kökənli sakini Abdulayeva Fəridənin xatirələrinə görə, qəbiristanlıq ərazisində kiçik məscid yerləşirdi, hansı ki 1950-ci illərdə partladılmışdır. Tanınmış şəxsiyyətlərin yalnız bir neçəsinin məzarı salamat qaldı və bu ərazi "Görkəmli Azərbaycanlılar panteonu" adını alaraq Botanika bağının hissəsinə çevrildi. Salamat qalmış məzarların ən qədimi 1852-ci ilin noyabrında vəfat edən şair və mütəfəkkir, maarifçi və pedaqoq Mirzə Şəfi Vazehə məxsusdur,
1970-ci ildə Azərbaycan KP MK-nın birinci katibi Heydər Əliyev in Tbilisiyə səfəri zamanı qəbiristanlıqda Axundovun qəbri bir az abadlaşdırılmışdır.
Məkan Qəhrəmanov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məkan Qəhrəmanov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Məkan Qəhrəmanov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Görkəmli Azərbaycanlılar panteonu
Tarixi
Təşkil edilmiş bir neçə bərpa edilmələrə baxmayaraq, 2012-ci ilin əvvəlində panteon baxımsız vəziyyətə düşdü, lakin ilin sonunadək qəbiristanlıq Azərbaycanın Gürcüstandakı diplomatik nümayəndəliyinin səyi ilə yenidən qurulmuşdur.
CGTN (telekanal)
CGTN (China Global Television Netw ork - Çin Qlobal Televiziya Şəbəkəsi, əvvəllər CCTV News) — ingilis, rus və digər dillərdə beynəlxalq auditoriya üçün Çinin beynəlxalq xəbər telekanalı. 24 saat yayımlanır.
Hacıbəy Sultanov
Hacıbəy Sultanov (Sultanov Hacıbəy Fərəculla oğlu; 20 sentyabr 1921, Bakı, Şağan – 2008, Bakı) — elmlər doktoru (1967), AEA-nın həqiqi üzvü (1972), Əməkdar elm və texnika xadimi, Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının fəxri direktoru.
Həyatı
Akademik Hacıbəy Sultanov 2008-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
H.Sultanovun elmi fəaliyyəti astrofizika sahəsində müşahidələrin təşkili və təhlili ilə əlaqədardır. Mars və Yupiter planetlərinin orbitləri arasında yerləşən asteroidlərin mənşəyi ilə bağlı riyazi nəzəriyyənin müəlliflərindəndir. Aste- roidlər həlqəsinin Mars və Yupiterin arasında hərəkət edən bir neçə nisbətən böyük ilkin cisimlərin ardıcıl parçalanması nəticəsində əmələ gəldiyini əsaslan­dırmışdır.
Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının təşkili, yaşayış və inzibati binaların, qur­ğuların tikintisinin başlanması, teleskop və başqa astronomik cihazların sifa­rişi, istifadəyə verilməsinə, eləcə də kadrların hazırlanmasına mühüm töhfə vermişdir. Teleskopların (xüsusən 2-metrlik reflektorun) alınıb quraşdırılması, elmi və yaşayış binalarının tikilib istifadəyə verilməsi, hazırlanmış elmi-texniki kadrların artıq rəsədxanada müstəqil fəaliyyətə başlamaları məhz onun rəh­bərliyi altında yerinə yetirilmişdir.
Mükafat və təltifləri
Hacıbəy Sultanovr respublikanın Əməkdar elm və texnika xadimi fəxri adına layiq görül­müşdür.
Kamçatski körfəzi
Karaqin körfəzi — Sakit okeanda, Kamçatka yarımadasının şimal-şərqində yerləşir. Kamçatski yarımadası ilə Ozernoy yarımadası arasında qərarlaşır. Materikin daxilinə 74 km uzanır. Eni 148 km-dir. Bəzi hissədə dərinlik 2 min metrdir. Qabarmanın həcmi iki metrdir. Sahilləri alçaqdır. Burada Ust-Kamçatski limanı yerləşir.
Tarixi məlumat
Körfəz ilk dəfə 1729-cu ildə Vitus Berinq tərəfindən kəşf edilmişdir.
Psexako silsiləsi
Psexako(və ya Psekoxo ) — Soçi şəhərinin Adler rayonunda, Krasnaya Polyana kəndi yaxınlığındakı dağ silsiləsi. Şimal-qərbdən və qərbdən Laura çayının hövzəsi, cənub-qərbdən Lauranın qolu olan Axipse çayı, cənubdan isə Mzımta çayının hövzəsi ilə həmsərhəddir. Mzımta çayı da Lauranın qoludur. Silsilə Soçi şəhərinin 50 km-də yerləşir.
Silsilə tədricən cənub-qərbdən şimal-şərqə doğru yüksəlir. Silsilə şimaldan Pseaşxo massivinin yerləşdiyi Bzerpi silsiləsi ilə birləşir. Qafqaz Təbii Biosfer Qoruğunun ərazisi silsilənin şimal hissəsindən başlayır.
Psexako silsiləsinin hündürlüyü 1400–1600 metr arasında dəyişir. Silsilənin yamacları enliyarpaqlı və iynəyarpaqlı ağac növləri ilə örtülüdür. 1960-cı illərdə silsilədə ağac kəsimi həyata keçirilirdi.
Psexako silsiləsinin ətəyində Qazprom şirkətinin Dağ Turizm Mərkəzi yerləşir və silsilənin böyük hissəsi xizək kompleksinin yaradılması və inkişafı üçün Qazprom şirkətinə icarəyə verilmişdir. 2014 Qış Olimpiya Oyunları üçün inşa edilən obyektlər də bur ərazilərdə inşa olunub.
Psexako silsiləsinin yuxarı hissələrində 2014-cü il Qış Olimpiya Oyunları üçün biatlon və xizək meydançaları, həmçinin 2014-cü il Qış Paralimpiya Oyunlarında biatlon və xizək yarışlarına ev sahibliyi etmək üçün Laura xizək və biatlon kompleksi tikilmişdir.
Hazırda Psekhako silsiləsinin şimal-qərb yamaclarında üç xizək lifti, eləcə də xizək və snoubordla məşğul olmaq üçün yollar mövcuddur. Psexako stansiyası dəniz səviyyəsindən 1440 metr yüksəklikdə yerləşir.
Silsilənin iqlimi kəskin kontinentaldır. Yanvar ayının orta aylıq temperaturu −1,8 °C, iyul ayının orta aylıq temperaturu isə 15,3 °C-dir. İllik yağıntıların miqdarı 2023 mm-dir. Ən çox yağıntı noyabr-dekabr-yanvar aylarında düşür. Mütləq minimum temperatur yanvarda qeydə alınıb −22,5 °C. Mutləq maksimum isə dağ ətəklərində qeydə alınıb + 35 °C.
Elvin Əhmədov (şəhid)
Elvin Süleyman oğlu Əhmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2017-ci ildə Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin təxribatının qarşısını alan zaman şəhid olub.
Lublindəki Dominikan monastrı
Dominikan Monastrı Polşanın Lublin şəhərindəki ən böyük dini ansambldır, zəngin bir müqəddəsliyin sahibidir.
Elvin Əhmədov (şəhid)
Hərbi xidməti
Əsgər Elvin Əhmədov 2017-ci ildə, Fevral döyüşləri zamanı Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin təxribatını alan zaman yaralanıb, fevralın 27-si isə hərbi hospitalda şəhid olub. Fevralın 28-i isə Elvin Əhmədov doğulduğu Tovuz rayonunun Yanıqlı kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Əhmədov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Lublindəki Dominikan monastrı
Mərkəzi bina-Müqəddəs Xaç hissələrinin Bazilikası ( Polşa Bazyliką Relikwii Krzyża Świętego ) kimi də tanınan Müqəddəs Stanislaus, Yepiskop və həmçinin Müqəddəs Xaç hissələrinin Bazilikası ( Polşa Bazyliką Relikwii Krzyża Świętego ) kimi tanınan Şəhid Bazilikasıdır ( Polşa Bazylika św. Stanisława Biskupa Męczennika ). Bu, Lublindəki ən qədim kilsələrdən biridir və yerli arxeparxiya nın kiçik bazilika sıdır.
Elvin Əhmədov (şəhid)
Hərbi xidməti
Elvin Əhmədov ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə "Şücaətə görə" medalı ilə təltif edildi.
Lublindəki Dominikan monastrı
Monastr kompleksi Avropa mədəni irsinin abidəsi statusuna malikdir. 28 fevral 1967-ci ildən A / 244 nömrəsi ilə tarixi abidələrin milli reyestrinə daxil edilmişdir.
Tarixi
Lublindəki Dominikan monastrının yaranma tarixi 1253-cü ildir; Dominikanlılar bu şəhərə XIII əsrin 30-cu illərində Krakovdan gəliblər. Qotik üslubda olan monastr kilsəsi 1342-ci ildə Polşa kralı Böyük Kazimirin əmri ilə onlar tərəfindən tikilmişdir. Əvvəlcə iki nave və presviteriya vardı; Məbədin sahəsi 16-cı əsrdə artırıldı. Birliyin yaradılması haqqında Lublin İttifaqı nın imzalanmasından sonra burada ilk şükranlıq mərasimi keçirilib.
1420-ci ildə Kiyevdən buraya Həyat verən Xaç ın hissəcikləri gətirildi, onlar 1991-ci ilə qədər burada saxlandılar, emalatxana ilə birlikdə oğurlandılar. Kilsə 1575-ci ildə yanğında yandı, lakin tezliklə Lublin İntibahı üslubu nda yenidən quruldu. 21 iyun 1967-ci ildə Papa VI Pavel Lublindəki Dominikan kilsəsinə kiçik bazilika titulunu verdi.
Vyana qazometri
thumb|250px|Vyana qazometrlərinin ümumi görünüşü
Vyana qazometrləri — 1896-cı ildə Vyananın Simmering rayonunda tikilmiş qazometr binalarıdır.
Dörd oxşar strukturdan ibarət olan Vyana qazometrləri ölçülərinə və uzaqdan görünməsinə görə Simmerlinqin simvoludurlar. 1970-1978-ci illərdə Vyana qaz ehtiyacını təbii qazdan qarşılamağa başlayanda tərk edilmiş qazometrlər, 1999-cu ildən 2001-ci ilə qədər davam edən kompleks tikinti layihəsi ilə əyləncə mərkəzi, yaşayış kompleksi, tələbə yataqxanası və təşkilat-tərtib salonuna çevrilmişdir. Yenidən qurulma ilə Vyana qazometrləri dünyanın hər yerindən turistlərin və memarlıq mütəxəssislərinin ziyarət etdiyi bir turistik məkana çevrilmişdir. Klassik dizaynı ilə qazometrlər tarixi abidə kimi mühafizə olunurlar.
thumb|250px|Vyana qazometrləri
Xüsusiyyətləri
1984-cü ildə qaz anbarı funksiyasını itirdikdən sonra, binalar 1995-ci ilə qədər şəhərin mərkəzində fəaliyyətsiz qalmışdırlar. Konstruktorların qazometrlərin transformasiyası üçün təqdim etdiyi layihələr arasından seçilənlər 1999-2001-ci illər arasında həyata keçirilmişdir.
Hər bir blokun üst mərtəbəsində yaşayış yerləri, mərkəzində iş yerləri, aşağısında isə alış-veriş yerləri daxil olmaqla layihələr hazırlanmışdır; alış-veriş mərtəbələri bir-biri ilə strukturlararası körpülərlə bağlıdır.
Blok A
Yenidən işlənmə layihəsi fransız memar Jan Nouvel tərəfindən hazırlanmışdır. Əsas giriş qapısı bu blokdadır.
Blok B
Onun yenidən funksionallaşdırılmış variantı memarlar Wolf D. Prix və Helmut Swiczinsky tərəfindən həyata keçirilmişdir. Ümumi istifadə sahəsi 5.850 m²-dir. Bu binada 1400 m² sahəyə malik 4200 nəfərlik iclas zalı və 199 ədəd bir nəfərlik və 24 ədəd iki nəfərlik otaqları olan tələbə yataqxanası yerləşir.
Blok C
92 rezidensiyadan ibarət, bol yaşıllıq sahəsi olan bu blok memar Manfred Wehdorn tərəfindən dizayn edilmiş və indiki formasını almışdır.
Blok D
Memar Vilhelm Holzbauer tərəfindən tikilən əlavə binada 119 mənzilin digər bloklarda olduğu kimi bir-birini görməməsinə xüsusi diqqət yetirilmişdir.
Qazqolder
Qazqolderlər və ya Qazometrlər — hava qazı, təbii qaz, mayeləşdirilmiş qaz və bioqaz kimi yanan qazları atmosfer təzyiqində və ətraf mühitin temperaturunda saxlamaq üçün istifadə edilən tikililərdirlər.
XIX əsrdə dünyanın bir çox yerlərində kömür qazı ilə işıqlandırma və isitmə xidmətlərini təmin etmək üçün qazometrlər tikilmişdir. Qazometrlərə yerüstü qaz konteynerləri, yeraltı saxlama çənləri və yeraltı mağaralar daxildir. Onlar ümumiyyətlə poladdan tikilmiş, ətraf mühitə vizual təsir göstərən böyük həcmli tikililərdirlər. Çox istifadə olunanların həcmi ümumiyyətlə bir neçə kubmetrdən başlayır və 350.000 kubmetrə qədər çatır. Böyük qazometrlər diametri təxminən 60 metr və həcmi 50.000 km³-ə qədər olan tikililərdirlər.
Tarixi
thumb|Grassbrook qazqolderi, [[Hamburq, Almaniya]]
İlk dəfə müasir kimyanın banisi Antuan Lavuazye 1789-cu ildə öz təcrübələrində qazı saxlamaq və qaz axını təmin etmək üçün qazometr adlı qab hazırlamışdır. Lavuazye qazometri kimi tanınan ilk istehsal qurğusunda saxlama sistemi yox idi. Qaz işıqlandırmasının ixtiraçısı Şotland mühəndisi Uilyam Merdok bu sistemi işləyib hazırlayıb. 1798-ci ildə ilk qazometr Birmingemdəki Soho fabrikinin kiçik qaz zavodunda quraşdırılmışdır.
1825-ci ildə alman sahibkar Fridrix Avqust Neuman Almaniyada Britaniya qaz şirkəti Imperial Continental Gas Association üçün ilk qazometrləri tikdirmişdir. Eyni şirkət 1863-cü ilə qədər Avropada yetmiş səkkiz qazometr quraşdırmışdır. Vyana qazometri və 200.000 m³ həcmi ilə öz dövrünün Avropasındakı ən böyük qazometri olan Grasbrook qazometri də tikilmiş qazometrlər arasında idi. İstanbulda kömür qazı istehsalı üçün Dolmabahçe, Kuzguncuk, Yedikule və Hasanpaşa Qazxanalarının bir hissəsi olaraq dörd qazometr tikilmişdir.
İşıqlandırma texnologiyasının dəyişməsi və enerji alternativlərinin inkişafı nəticəsində bütün dünyada Kömür Qazı Zavodlarının istehsalı və funksiyaları XX əsrin ikinci yarısından etibarən dayandırılmış; qazometrlərin istifadəsinə son verilmişdir.
M60 Patton
M60 Patton - ABŞ istehsalı tank. M60 “Patton” tankları 1960-70-ci illərdə, M1 Abramslarla əvəzlənmədən öncə ABŞ ordusunun tank filotiliyasının onurğasını təşkil edirdi. Əvəzlənməsinə baxmayaraq, 2019-cu ildə 19 ölkənin ordusunda 5 mindən çox “Patton” istifadə edilir. 2019-cu ilin əvvəlində “Raytheon” onun istismar müddətinin uzadılması paketini (SLEP) elan etdi. Buraya yeni mühərrik, atəşə nəzarət sistemi və 120 millimetrlik toplar daxildir.
Tarixi
M60 öz əsasını özündən əvvəlki M26 Pershing ağır tankından alır. Ondan İkinci Dünya müharibəsindən sonrakı dövrdə istifadə edilirdi. “Pershing” sonralar 90 mm-lik toplarla silahlandırılmış “Patton” seriyalı tanklara transformasiya edildi. Bu tanklara M46, M47, M48-i aid etmək olar. M60 isə 1960-cı ildə təqdim olundu və seriyanın sonuncu üzvü idi. Tank özünün daha ağır zirehi və uzaq mənzilli, 105 mm-lik M68 topu ilə Sovetlərin T-54 tanklarına qarşı mübarizə üçün layihələndirilmişdi. 50 tonluq M60-lar Üçüncü Dünya müharibəsi təhlükəsindən dolayı Avropaya yerləşdirilsə də, Vyetnam müharibəsində məhdud istifadə edildi. M60-lar ilk dəfə Yaxın Şərqdə istismar edildi. Yom Kippur müharibəsi zamanı İsrailin M60 tankları Qolan təpələrində 7-ci və 188-ci zirehli briqadanın xilasında Suriyanın 3 minlik tank bölmələrinə qarşı gərgin mübarizə apardı.
M60 “Patton” tankları 1960-70-ci illərdə, M1 Abramslarla əvəzlənmədən öncə ABŞ ordusunun tank filotiliyasının onurğasını təşkil edirdi. ABŞ ordusunda əvəzlənməsinə baxmayaraq, hələ də 19 ölkənin ordusunda 5 mindən çox “Patton” istifadə edilir. 2019-cu ilin əvvəlində “Raytheon” şirkəti bu tankların istismar müddətinin uzadılması paketini (SLEP) elan etdi. Buraya yeni mühərrik, atəşə nəzarət sistemi və 120 millimetrlik toplar daxildir.
Silahlanma
– Ana silahı: 105 mm “M68” yivli top
Kalibr: 105 mm
Lülənin qalxma bucağı: –9º... +19º
Üfüqi tuşlama bucağı: 360º
Mərmi ağırlığı: 5.78 – 14.04 kq
Mərminin başlanğıc sürəti: 732 m/s
Atəş məsafəsi: 2 km
Maksimal atəş məsafəsi: 5 km
– 12.7 mm “M85” pulemyotu
Kalibr: 12.7 mm
Mərmi: 12.7x99 mm
Atış tezliyi: 400-625 atış/dəqiqədə
Güllənin başlanğıc sürəti: 880 m/s
Atəş məsafəsi: 1.9 km
Maksimal atəş məsafəsi: 6.7 km
– 7.62 mm “M73” pulemyotu Kalibr: 7.62 mm
Mərmi: 7.62x51 mm NATO
Atış tezliyi: 500-625 atış/dəq
Güllənin başlanğıc sürəti: 853 m/s
Atəş məsafəsi: 900 m
Maksimal atəş məsafəsi: 3.7 km thumb|[[Türkiyə Silahlı Qüvvələrinə məxsus olan M60A3 tankı]]
Rezo Qabriadze
Rezo Levanoviç Qabriadze (რევაზ (რეზო) ლევანის ძე გაბრიაძე; ) — Sovet və gürcü ssenaristi, dramaturq, rejissor, rəssam, heykəltaraş, Tbilisi Kukla Teatrının yaradıcısı. SSRİ Dövlət Mükafatı laureatı (1989).
Həyatı
Rezo Qabriadze 29 iyun 1936-cı ildə Kutaisi şəhərində anadan olub. 1964-cü ildə Tbilisi Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsini bitirib. 1967 — Moskvada ssenaristlər və rejissorlar üçün ali kurslarda təhsil almışdır. Tələbə olarkən İnquri Su Elektrik Stansiyasının tikintisində iştirak etmişdir.
"Doğan günəş" ordeni
— beynəlxalq əlaqələr, Yapon mədəniyyətinin təbliği, yapon mədəniyyəti sahəsindəki irəliləyişlər, rifahın təşviqi və ya ətraf mühitin mühafizəsi kimi səbəblərə görə verilən Yaponiya ordenidir. Orden Yaponiya hökumətinin 10 aprel 1875-ci il tarixli fərmanı ilə verilən ilk milli yapon ordeni olmuşdur. Doğan günəş dizaynı Yaponların “doğan günəş” konsepsiyasına paralel olaraq doğan günəş kimi güclü olmağın simvoludur 106px|thumb|Ordenin I dərəcəsi 106px|thumb|Ordenin II dərəcəsi 106px|thumb|Ordenin III dərəcəsi 106px|thumb|Ordenin IV dərəcəsi 106px|thumb|Ordenin V dərəcəsi 106px|thumb|Ordenin VI dərəcəsi 106px|thumb|Ordenin VII dərəcəsi 106px|thumb|Ordenin VIII dərəcəsi
Rezo Qabriadze
Yaradıcılığı
Rezo Qabriadze "Qəm eləmə!", "Mimino", "Qeyri adi sərgi", "Kin-dza-dza!", "Pasport" kimi 35-dən çox filmin ssenari müəllifidir.
1981-ci ildə Rezo Qabriadze Tbilisi Kukla Teatrının əsasını qoyub. Rezo rejissor, dramaturq, rəssam və heykəltaraş kimi pyeslər yazıb, kuklalar yaradıb və onları öz teatrının səhnəsində canlandırıb.
Xarici ölkələrdə
250px|thumb|right|Tbilisidə Qabriadzeyə həsr olunmuş kukla teatrı
1994-cü ildə Rezo Qabriadze "Volqanın nəğməsi" tamaşasına quruluş verib, sonradan Tiflisdə adı dəyişdirilib "Stalinqrad döyüşü" olub. Bu, 1996-cı ildə Dijonda (Fransa) premyerası olan onun ən diqqət çəkən əsərlərindən biridir.
2002-ci ildə o, Teatro Vidi Lozanna (İsveçrə) teatrında yenidən "Baharımın payızı" tamaşasına qayıdıb.
Solina gölü
Ümumi məlumat
Göl (su anbarı) 1968-ci ildə Solina bəndinin inşasından sonra formalaşmışdır. Bənd San çayının üzərində tikilib. San çayı Vislanın sağ qoludur. Gölün ümumi sahəsi km²-dır. Toplam 472 000 000 kub metr su tutumuna malikdir. Bu göstəricisinə görə Solina Polşanın ən böyük süni gölüdür. İlk su anbarının tikintisi layihəsi 1921-ci ilə aiddir. Ərazidə ilk geoloji və hidroloji araşdırmalar 1936-1937-ci illərədə həyata keçirilmişdir. İkinci Dünya müharibəsi aparılan işləri yarımçıq qoymuş və 1955-ci ildən işlər yenidən bərpa edilmişdir. Bəndin tikintisinə 1960-cı ildə start verilmişdir.
Rezo Qabriadze
Xarici ölkələrdə
2004-cü ildə Rezo Qabriadze Nyu Yorkdakı Barışnikov Rəqs Fondu üçün "Qadağan edilmiş Milad" və ya "Həkim və Xəstə" tamaşasını yazıb və rejissorluq edib. Onun premyerası Minneapolisdə, daha sonra "Linkoln Center"də və Cənubi Karolina ştatının Çarlston şəhərindəki Spoleto festivalında səhnələşdirilib.
Solina gölü
Ümumi məlumat
Maksimal dərinlik 60 metrdir. Sahil xəttinin uzunluğu 150 km, eni 2,5 km, uzunluğu isə 25 km-dir. Göl sahilləri çox girintili çıxıntılı olub buxtalarla zəngindir. Solina bəndinin hündürlüyü isə 82 metrdir. Bəndin uzunluğu 664 metr olub Polşanın ən hündür bəndi hesab olunur. Bəndin aşağısında nasos elektrostansiyası yerləşir. Dörd turbinli bu stansiyanın gücü 200 meqavattdır.
Rezo Qabriadze
Xarici ölkələrdə
Rezo Qabriadze 30 ildən artıq tamaşalarını dünyanın bir çox ölkələrində səhnələşdirib. O, iri beynəlxalq teatr festivallarında — Avinyon, Edinburq, Nyu-York, Toronto, Belqrad, Çarlston, Drezden, Moskva və digər şəhərlərdə iştirak edib.
Solina gölü
Ümumi məlumat
Gölün olduğu bölgə ölkənin populyar turizm mərkəzidir. Göl kənarında yerləşən üç yaşayış məskənində: Solin, Polyançik və Mışkovşada su idmanı həvəskarlarının sevimli məkanıdır. Suyun dərinliyi, şəffaflığı, meşəli-dağlı ərazilər bölgəni yetərincə cəlb edici edir. Yerli sakinlər gölü Beşada dənizi adlandırır. 1970-ci ildən ölkənin turizm şirkəti olan Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Turystyczne gölə bir neçə kiçik gəmi gətirdi və gölün xüsusi «Ağ donaması» yaradıldı. Gəmilər ilə göldə səfərlər həyata keçirilir.
Rezo Qabriadze
Xarici ölkələrdə
Qabriadze Teatrının proqramına beş tamaşa daxildir: "Mənim baharımın payızı", "Stalinqrad", "Ramona", "Marşal de Fantierin brilyantları" və "Rezo".
Qabriadze rəssam, heykəltaraş və kitab qrafikası ustasıdır. Onun əsərləri Moskvada, Sankt-Peterburqda, Parisdə, Renedə, Dijonda sərgilənib. O, Münhendə keçirilən "Eyzenşteyndən Tarkovskiyə" adlı sərgidə iştirak edib. Onun rəngkarlıq, qrafika və heykəltaraşlıq əsərləri ABŞ, Rusiya, Almaniya, İsrail, Fransa və Yaponiyada çoxsaylı ictimai və şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır.
Qabriadze SSRİ Dövlət Mükafatı (1989), Rustaveli Mükafatı (Gürcüstan), Nika, Triumf, Qızıl Maska (Rusiya) laureatı, eyni zamanda Fransa Respublikasının "İncəsənət və ədəbiyyat" ordeninin Kavaleridir.
Marina Dmitrevskayanın "Rezo Qabriadze teatrı" (2005) kitabı Rezo Qabriadzenin yaradıcılığına həsr olunub.