cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seymur Quliyev
Həyatı
Dostumu azad elə, özündə əsgərlərinə əmr ver ki, kəndin tərk etsinlər, sonra isə səni sağ-salamat yerinə qaytaracağıq. ÖLümündən qorxuya düşən rus zabiti Seymurla razılaşır və zəif səslə deyir: “Sizin kimi oğlu olan vətən heç vaxt basılmaz”. Sırxavənd kəndi düşmən əlinə keçdikdən sonra S.Quliyev döyüşçü yolunu Şirin Mirzəyevin komandanlıq etdiyi batalyonda davam etdirir. Çox keçmir ki, öz qorxmazlığı, cəsarəti, döyüşkənliyi və bir təcrübəli kəşfiyyatçı kimi bütün batalyon əsgərlərini hörmətini qazanır. Fərrux, Pircamanl, Xromord, Cinli, Xaçın-Dərbənd, Əliağlı kəndlərində şücaətlər göstərirdi. Daşbaşı yüksəkliyinin alınmasında böyük rol oynadı. İki nəfər girov əsgərimizi xilas etdi. 1992-ci il ilunun 10-da Sırxavənd kəndi istiqamətində ordumuzun genişmiqyaslı hücumu başlanır. Həmin əməliyyatın təşkilində Seymur həmkəndliləri Həsən, Ələmdar, Fərhad və Bilalla kəşfiyyata getmiş və düşmənin qüvvə və mövqeləri diqqətlə öyrənmişdi. Bu döyüşdə əfsanəvi qəhrəmanlıq göstərən Seymur kəndin azad olunmasında düşmənin bir texnikasını və bir neçə quldurunu məhv etdi. Cəsur döyüşçü Seymnur Quliyev Marquşevan, Leninavan, Çaylı, Çardaqlı, Qısavet, Mehmanə, Sərsəng su anbarı, Umudlu, Zəylik, Qozlu, Moqavuz, Dəmirli, Qazançı, Dovşanlı, Manikli, Xatınbəyli və Baş Güney kəndlərinin “vışka”, “qlobus” yüksəkliklərinin erməni quldurlarından təmizlənməsində döyüşlərin önündə getmişdi.
8 may 1994-cü il 3 N-li sovxoz ərazisində düşmənin irimiqyaslı hücumunun qarşısının alınmasında S.Quliyev öndə olan igidlərdən biri idi. Tərtərin işğalını qarşısına məqsəd qoymuş düşmənin mərkli planının pozulmasında S.Quliyevin də xidmətləri danılmazdır. Bu qanlı döyüş onun qəhrəmanlıqlarla dolu döyüş yoluna son döyüş günü oldu. Seymur haqqında “Dağlarda şimşək çaxır” kitabı çapdan çıxmış, mətbuat səhifələrində yazılar dərc edilmişdir. Məzarı Bakıxanov qəsəbəsindəki şəhidlər xiyabanındadır.
Bulbophyllum brevilabium
(Bulbophyllum brevilabium) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum brevilabium növü Yeni Qvineya üçün endemik növdür.
29 saylı Səbail seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 29 saylı Səbail seçki dairəsi — Bakıda seçki dairəsi. Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən müəyyən edilmiş 125 dairədən biridir. Səbail rayonunu əhatə edir.
Donni Montell
Donatas Montvidas ( 22 oktyabr 1987, Vilnüs, Litva) və ya səhnə adı ilə Donni Montell — Litva müğənnisi və bəstəkarı. Litvanı Bakıda keçirilən 2012 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində "Love is Blind" mahnısı ilə təmsil etmiş və finalda ölkəyə 70 xalla 14-cü yeri qazandırmışdır.
Donni Montell Litvanı bir daha İsveçin paytaxtı Stokholmda keçirilən 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində "I've Been Waiting for This Night" mahnısı ilə təmsil etmiş və ölkəsinə final mərhələsində topladığı 20 xalla 9-cu yeri qazandırmışdır.
Həyatı
Donatas Montvidas Litvanın Vilnüs şəhərində anadan olmuşdur. Onun anası gimnast, atası isə "Plackartas" rok qrupunda təbilçi olaraq fəaliyyət göstərmişdir. Montvidasın böyük bacısı peşəkar rəqqasədir. Montvidas uşaq yaşlarından musiqiyə maraq göstərmişdir. O, altı yaşında ikən vokal müəllimi Donatası azyaşlı musiqiçilərin yarışması olan “Dainc dainelė” (“Mahnıların mahnısı”) yarışmasına göndərmişdir. Montvidas yarışmada ifa etdiyi "Aš kiškelis mažas" mahnısı ilə müsabiqənin laureatı olmuşdur. O, 2013-cü ildə ailə həyatı qurmuşdur və bir qızı və bir oğlu var.
Musiqi fəaliyyəti
Donni Montell uşaq yaşlarından Maykl Ceksonun və rok qrupu Queen-in pərəstişkarı olmuşdur. O, həm də Freddi Merkyurinin yaradıcılığına heyran olduğunu da söyləmişdir. Montvidas eyni zamanda onun ən böyük ilham qaynağının atası olduğunu bildirmişdir.
Şükrulla xan Mərəndi
Şükrulla xan Mərəndi və ya Şüca Nizam — Mərənd hakimi, Məşrutə əleyhidarı.
Həyatı
Şükrulla xan Cənubi Azərbaycanın Mərənd şəhərində anadan olmuşdu. Mədrəsə təhsili almışdı. Mülkədar idi. Xeyli kəndləri, qışlaqları, yataqları, yaylaqları vardı. Məhəmmədəli şah Qovanlı-Qacar Təbrizdə vali olarkən onunla dostlaşmışdı.
Şükrulla xan Mərəndi Məşrutə inqilabının əleyhidarlarından idi. Səttar xana qarşı çıxmışdı. 1907-ci ilin 20 iyunda Şüca Nizam, Əmir Ərşad, Əmir Əşair, Hacı Fərəməz xan Təbrizə hücuma keçmişdi.
O, Heydər xan Əmioğlu tərəfindən öldürüldü.
Fəaliyyəti
Məhəmməd Əmin Rəsulzadə onun haqqında yazırdı: "Eynüddövlənin müvafiqlərindən olan Şücai-Nizam Mərəndi işğal etmişdir. Cülfa yolu onun nəzarətinə düşüb heç kəsi əvvəldən rüsxət olmamış buraxmıyorlar. Mərqum* başına quldurlar cəm edib kəndləri talan, məxluqi yəğma ediyor. Onun bir ədəd topu və yüzə kimi müsəlləh quldurları vardır.
Şüca onu öldürmək istədi. Amerika konsulu burada ikən məzkurə mühafizədə bulunmadı… Şüca onu öldürmək istəmişsə də müşar ileyhi qəhrəmananə surətdə qaçıb özünü o vəhşinin cəngali-ğədrindən xilas etmişdir.
Təbrizlilərə və Səttarxana xəbər verilibdir ki, bu xüsusda konsulun rəftarına protesto edilsin. Aldığımız xəbərlərdən anlaşılır ki, təbrizlilər konsulun bu hərəkətindən mütəhəyyic olmuşdurlar.
Rus konsulu Şücai-Nizama tərəfdar kimi görünür. Şayələr var ki, şah İngiltərəyə qaçmaq istəyir".
Poli Genova
Genova eyni zamanda Bolqarıstanın The Voice və The X Factor musiqi yarışmalarında münsif olaraq iştirak etmişdir. 2015-ci ildə o, Sofiyada keçirilən 2015 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsinə aparıcılıq etmişdir.
Erkən illəri və Bon-Bon
Poli Genova 10 fevral 1987-ci ildə Bolqarıstanın paytaxtı Sofiyada anadan olmuşdur. 1991-ci ildə musiqi karyerasını başlatdıqdan sonra o, 1995-ci ildə Bolqarıstanın Bon-Bon uşaq musiqi ansamblına üzv seçilmişdir. Qrupun üzvü olaraq Poli qrupun adını daşıyan uşaq televiziya proqramına da aparıcılıq etmişdir. O, Bon-Bon qrupu ilə birlikdə Qeorqi Xristov, Yordanka Xristova və Neli Ranqelova kimi Bolqarıstanın tanınmış ifaçıları ilə bir səhnəni paylaşmışdır. Poli Zlatniyat Orfey festivalında Neli Ranqelova ilə duetinə görə Bolqarıstanın BNT telekanalı tərəfindən xüsusi mükafata layiq görülmüşdür. 1997-ci ildə Bon-Bon qrupu Vitebskdə keçirilən Slavyan Bazarı festivalında iştirak etmişdir. Poli Genova 2001-ci ildə qrupdan ayrılmışdır.
Poli Genova Lyubomir Pipkov adına Milli musiqi məktəbini bitirmiş və orada klarnetdə ifa etməyi öyrənmişdir. Daha sonra o, Krastyo Sarafov adına Milli Teatr və kino incəsənəti akademiyasına daxil olmuşdur. Genova BMT Uşaq Fondunun "Möhtəşəm altılıq" layihəsinin üzvü olmuşdur.
2009–2015: Avroviziya 2011 və X Factor Bulgaria
2009-cu ildə Poli Genova "One Lifetime Is Not Enough" mahnısı ilə Bolqarıstanın BNT telekanalının 2009 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi üçün təşkil etdiyi milli seçim turunda iştirak etmiş və ikinci yerə layiq görülmüşdür. Daha sonra ifaçı növbəti dəfə 2011-ci ildə "Na Inat" mahnısı ilə Bolqarıstanın Avroviziya milli seçim turuna qatılmış və yarışmada qalib gələrək, ölkəsini həmin mahnı ilə Almaniyanın Düsseldorf şəhərində keçirilən 2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququ əldə etmişdir. Genova mübarizə apardığı yarımfinal mərhələsində 19 ölkə təmsilçisi arasında 12-ci yerdə qərarlaşaraq, müsabiqənin final mərhələsinə adlaya bilməmişdir.
Avroviziyada iştirakından sonra ifaçı Bolqarıstanın X Factor musiqi yarışmasında münsiflər heyətinin üzvü olaraq iştirak etmişdir. 2013-cü ildə Genovanın 1, 2, 3 adlı debüt albomu işıq üzü görmüşdür.
Poli Genova eyni zamanda Bolqarıstanın paytaxtı Sofiyada keçirilən 2015 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsinə aparıcılıq etmişdir.
2016-hal-hazırda: Avroviziya 2016 və The Voice Bulgaria
thumb|150px|Poli Genova Avroviziya 2016 səhnəsində 19 fevral 2016-cı il tarixdə Poli Genovanın İsveçin paytaxtı Stokholmda keçirilən 2016 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində ölkəsini yenidən təmsil edəcəyi Bolqarıstanın BNT telekanalı tərəfindən rəsmi olaraq elan edilmişdir. . 21 mart 2016-cı il tarixdə müğənninin Stokholm səhnəsində ifa edəcəyi mahnı olan "If Love Was a Crime" dinləyicilərə təqdim olunmuşdur. Mahnı Avroviziya fan saytlarından əsasən müsbət rəylər qazanmışdır. Poli Avroviziyadan öncə "If Love Was a Crime" mahnısı ilə Riqa, Amsterdam, Təl-Əviv və London səhnələrində çıxış etmişdir. Genova bu mahnı ilə ölkəsinə iştirak etdiyi 10 il ərzindəki ən yaxşı nəticəsini 4-cü yeri qazandırmışdır.
Avroviziyada iştirakın ardınca Genova Sofiyada Arena Armeec-də 12,000 izləyici qarşısında konsert proqramı ilə çıxış etmişdir. O, eyni zamanda Avroviziya mahnısı ilə Bolqarıstanın BG Radio Music Awards 2016 mükafatlandırma mərasimində çıxış etmişdir. 2016-cı ilin iyun ayında ifaçı Londonda konsert proqramı ilə çıxış etmişdir. Genova Afinada keçirilən 2016 MAD Video Music Awards mükafatlarında mərasimində tanınmış Yunanıstan müğənnisi Demy ilə birlikdə səhnə almışdır. O, eyni zamanda Maltada keçirilən 2016 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsində interval akt olaraq çıxış etmişdir. 2017-ci ildə ifaçı Bolqarıstanın The Voice səs yarışmasında münsiflər heyətinin üzvü kimi iştirak etmişdir.
Andrey Babayev
Andrey Avanes oğlu Babayev — 27 dekabr 1923-cü ildə Azərbaycan SSR Martuni rayonunun Msmna kəndində anadan olmuşdur. 1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında Qara Qarayevin sinifini bitirmişdir. 1958-ci ildə Əməkdar İncəsənət Xadimi Fəxri adına layiq görülmüşdür. "Oktyabr" (1947), "Partiya haqqında mahnı" (1954), "Qartal qalası" (1957), "Bağdasar dayı" (1964) kantatalarının, bir çox simfonik əsər və mahnıların, Azərbaycan xalq çalğı alətləri orkestri üçün 2 süitanın, kinofilmlərə musiqinin və s. əsərlərin müəllifidir. Andrey Babayevin yaradıcılığı Azərbaycan xalq musiqisinə əsaslanır. "Pıçıldaşın, ləpələr", "Nazəndə sevgilim", "Bakılı qız", "Kimlər gəldi, kimlər getdi" kimi populyar mahnılar yazmışdır. O, Tacik, Türkmən, Hind və b. xalq melodiyaları da işləmişdir. 21 oktyabr 1964-cü ildə Moskvada vəfat etmişdir.
Xarici keçidlər
http://www.kino-teatr.ru/kino/composer/sov/33985/bio/
Tahir Hüseynov
Tahir İsmayıl оğlu Hüseynоv — Azərbaycan yazıçısı, Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi (1990).
Həyatı
Tahir İsmayıl-oğlu Hüseynov 1930-cu il yanvarın 1-də Borçalı mahalının Qaçağan kəndində sadə kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1947-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsinin jurnalistika şöbəsinə daxil olmuşdur.
1952-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakültəsini Jurnalistika ixtisası üzrə bitirib.
1952-ci ildə ali təhsilini başa vurduqdan sonra əmək fəaliyyətinə radioda jurnalist kimi başlayan Tahir Hüseynov bədii yaradıcılıqda qələmini əvvəlcə poeziya sahəsində sınayır. 1954-cü ildə hekayə janrına üstünlük verərək dövrü mətbuatda ilk hekayəsi olan "Qonşular" işıq üzü görür.
1953-cü ildən başlayaraq T.Hüseynov müxtəlif qəzet və jurnalların redaksiyalarında jurnalistlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. 1956–1963-cü illərdə Tiflisdə çıxan "Şərqin şəfəqi" qəzetində və müxtəlif rayon qəzetlərində çalışmışdır.
Tahir Hüseynovun bir yazıçı kimi əsas yaradıcılığı hekayə və povestlərdən ibarətdir. 1964-cü ildə ilk kitabı olan "Səadətimi axtarıram" nəşr olunur. Sonralar bir-birinin ardınca "İnsan düşünür" (1973), "Nigaran baxışlar" (1978), "Təzə məhəllədə" (1981), "Gecikmiş heykəl" (1983), "Borçalı əhvalatları" (1984), "İnsan dünyaya gəlir" (1987), "Çətin görüş" (1990) kitabları işıq üzü görür. Yazıçının yaradıcılığının əsas xüsusiyyəti real həyat səhnələrini təbii boyalarla çatdırmaqla oxucunu yaşadığımız məkan və zaman haqqında düşündürməktədir.
1964-cü ildə yenidən Bakıya gələn Tahir Hüseynov "Təşviqatçı" jurnalında bir neçə il məsul katib vəzifəsində çalışdıqdan sonra tərcüməçiliklə maraqlanır və Azərbaycan Teleqraf Agentliyində (sonradan Azərinform) tərcüməçi-redaktor kimi fəaliyyət göstərir. 1983-cü ildə görkəmli özbək yazıçısı Şükrullonun "Cəvahirat sandığı" əsərini Azərbaycan dilinə tərcümə edib nəşr etdirir.
Tahir Hüseynov yaradıcılığının ən məhsuldar dövrü 1980-ci ildən ömrünün sonuna qədər çalışdığı "Azərbaycan" jurnalındakı fəaliyyəti ilə bağlıdır. Bu dövrdə o özünü bir dramaturq kimi sınamış və "Torpaq dərdi" povesti əsasında pyes yazmışdır. Həmin pyes Mingəçevir Dram Teatrında müvəffəqiyətlə tamaşaya qoyulmuşdu. Yazıçının sonuncu iri həcmli əsəri "Yanıq Abdullanın yuxuları" povesti 1991-ci ildə "Azərbaycan" jurnalında çap olunmuşdur.
Tahir Hüseynova 22 avqust 1990-cı ildə "Azərbaycan SSR əməkdar mədəniyyət işçisi" fəxri adı verilmişdir. O, 1958-ci ildən SSRİ Jurnalistlər İttifaqının, 1973-cü ildən isə SSRİ Yazıçılar İttifaqının üzvü idi.
Tahir Hüseynov 1993-cü il may ayının 8-də Bakıda vəfat edib və "Qurd Qapısı" qəbirstanlığında dəfn olunub. 2009-cu ildə yazıçının kitab şəklində nəşr olunmamış sonuncu əsəri "Yanıq Abdullanın yuxuları" ailəsi tərəfindən latın qrafikası ilə nəşr edilərək oxuculara təqdim edilmişdir.
Takaşi Kano
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Orucəli Həsənov
Orucəli Həsənov (1914-1991) — Azərbaycan jurnalisti, tənqidçi, ədəbiyyatşünas, filоlоgiya elmləri namizədi, Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının (Birliyinin) üzvü.
Həyatı
Bakıda fəhlə ailəsində dоğulmuş, оrta və ali təhsil almış, mətbuatda, əsasən, 1934-cü ildən fəaliyyət göstərmişdir. Həmin ildən "Ədəbiyyat qəzeti", "Maarif işçisi", «İnqilab və mədəniyyət", "Vətən uğrunda" qəzet və jurnallarında, Azərbaycan Dövlət Nəşriyyatında, respublika Nizami muzeyində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. Ərəb, fars, оsmanlı türkcəsi, rus dilləri və ədəbiyyatlarını dərindən bilmişdir. Çоxlu sayda əsərlərin müəllifidir.
IMI Tavor TAR-21
TAR-21 (qısaca Tavor) avtomat silahı — 5,56×45 mm NATO sursatı işlədən, tək-tək yada avtomatik olaraq atəş edəbilmə bacarığına sahib bir silah sistemidir. TAR-21 İsrail Silahlı Qüvvələrinin perspektiv döyüş avtomatı hesab edilir. 2006-cı ildən İsrailin Givati briqadasının, 2008-ci ilin Qolani briqadasının və 2010-cu ilin başlanğıcından isə Nahal briqadasının standart silahı olaraq işlədilir. MTAR-21 versiyasının gələcək 5 il içində İsrail Silahlı Qüvvələrinin standart döyüş silahı olacağı planlaşdırılıb.
TAR-21, 2008-ci ildən Azərbaycan Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin istifadəsindədir.
Xüsusiyyətləri
thumb|sağ|5.56 mm-lik IMI Tabor TAR-21 avtomatından istifadə edən Hindistan əsgəri
İstehsalçı ölkə:
İstehsalçı firma: İsrael Weapon Industries Ltd
Növü: avtomat
İstismar tarixi: 2001– davam edir
Boş olarkən ağırlığı: 2.8 kq
Dolu olarkən ağırlığı: 3.6 kq
Uzunluğu: 720 mm
Lülənin uzunluğu: 460 mm
Lülənin kalibri — 5.56 mm
Giliz: 5,56×45 mm NATO
Atış tipi: Qaz dövriyyəsi, dönər çaxmaq
Təsirli atəş məsafəsi – 550 metr
Güllənin başlanğıc sürəti – 910 metr/saniyə
Atəş tezliyi – 750–900 atəş/dəqiqədə
Atəş rejimi – avtomatik və tək-tək
Daraqın tutumu – 30 ədəd
Nişangah – Lazer və IR göstərici taxıla bilən ITL MARS
Bulbophyllum brevipes
(Bulbophyllum brevipes) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ranik Halle
Ranik Halle (və ya Andronik Saradşef,, )—rus əsilli norveçli jurnalist və bric oyunçusu. Ranik Halle 20 ildən çox Norveçin sağ mətbuat orqanının rəhbəri idi. Həmçinin, ölkənin ən məşhur bric oyunçularından olan Ranik, bric üzrə 12 qat Norveç çempionu və bir çox kitabların müəllifi olmuşdur.
Həyatı
Əsl adı Andronik Saradşef olan Ranik 1905-ci ildə avqust ayının 24-də Bakıda gürcü neftçi Sergey Saradşefin ailəsində dünyaya gəlmişdir. 11 il Bakıda yaşayan Ranikin anası həyat yoldaşının neft qəzasında ölməsindən sonra onun dostu norveçli Halfdan Halle ilə ailə həyatı qurmuşdur. Ranik Halfdan Halle tərəfindən övladlığa götürüldükdən sonra 1916-cı ildə ailəsi ilə birlikdə Norveçə köçmüş və Ranik Halle adını almışdır. Ranik Halle Osloda orta məktəbə başladı. 1923-cü ildə məzun olduqdan sonra Oslo Universitetində hüquq və sosial iqtisad ixtisası üzrə 3 il təhsil almışdır. Sonralar jurnalistikaya və siyasətə olan marağına görə universitetin tələbə birliyinə qoşulmuş və 1924-1927-ci ildə birliyin sədri olmuşdur.
Fəaliyyəti
1926-cı ildən "Norveçin gələcəyi" adlı jurnalda işləməyə başlayan Ranikin adı bu illərdə yeni meydana gəlmiş mühafizəkar propaqanda partiyası "Anavətən liqası" ilə sıx əlaqələndirilmişdi. 1931-ci ildə həftəlik qəzet olan "ABC" qəzetində çalışan Ranik qəzetdə "Anavətən liqası" leyhinə yazılar çap edir, partiyanın seçkilərdə məclisə daxil olması üçün çalışırdı. Onun bu səyləri nəticəsiz qaldı və partiya məclisə daxil ola bilmədi. Buna baxmayaraq mətbuatda çap etdiyi yazılar Ranikə böyük imkanlar yaratmışdı. Belə ki, 1936-cı ildə o, Norveçin məşhur günlük qəzetlərindən biri "Zamanın işarəsi" qəzetində yeni işə başlayır. Artıq 1940-cı ildə qəzetin baş redaktoru olan Ranik 1941-ci ilə yəni qəzet bağlanana qədər bu vəzifəni icra etmişdir. Müharibə illərində ailəsinin maddi vəziyyəti yaxşı olmadığında bric oyunu ilə bağlı yazılar yazıb qəzetlərdə çap etdirməyə başlayan Ranik 1954-1964-ci illər ərzində Norveç Bric Federasiyasının rəhbəri olmuşdur. 1964-ci ildən isə federasiyanın fəxri üzvlüyünə qəbul edilmişdir.
Ranik Halle 1946-cı ildə sonralar həm baş redaktor, həm də sio olduğu "Hoyres Nəşriyat Evi"ndə işə başlamışdır. O burada siyasi yazılar yayımlamağı öz öhdəsinə götürmüşdü. Tezliklə nəşriyyatın qəzetləri 700 min tiraj toplamış və Halle geniş oxucu kütləsinə sahib olmuşdu. Bu hadisədən sonra ölkənin böyük nəşriyyat orqanlarının da rəğbətini qazanan Halle 1965-1971-ci illərdə Oslo Redaktorlar Assosiasiyasının prezidenti, 1965-1975-ci illərdə Norveç Nəşriyyat və Mühafizəkar Nəşriyyat Assosiasiyasıyaları idarə heyətinin üzvü vəzifələrini icra etmişdir. Ranik Halle 1948-1970-ci illərdə Milli Şuranın, 1970-1972-ci illərdə isə Mərkəzi Şuranın üzvü olmuşdur. Mühafizəkar qanadın lideri Kare Vilokla yaşadığı konfliklərə görə Ranik Halle 1971-ci ildə Hoyres Nəşriyyatındakı işindən istefa vermiş və 4 il sonra təqaüdə çıxmışdır.
Ölümü
Ranik Halle 1987-ci ildə uzun illər əziyyət çəkdiyi xərçəng xəstəliyinə görə vəfat etmişdir.
Mərzili kəndi və mərzililər (kitab)
Mərzili kəndi və mərzililər  — Ənvər Çingizoğlunun və jurnalist Asif Mərzilinin Mərzili obası haqqında yazdığı kitab.
Kitab haqqında
Jurnalist-etnoqraf Ənvər Çingizoğlunun və jurnalist Asif Mərzilinin işıq üzü görmüş "Mərzili kəndi və mərzililər" adlı kitabı Azərbaycan xalqının etnogenezində, maarifində və mədəniyyətində önəmli rol oynayan Mərzili obasının və oba camaatının yaşam tərzindən bəhs edir. XVIII, XIX, XX yüzilliklərdə Qarabağda, onun bir köşəsi olan Mərzilidə baş verən önəmli olaylar, həyat salnamələri bəlgələrin bəlirtisi ilə qələmə alınaraq oxucuların önünə çıxarılıb.
Qarabağın bağrında taxıl dolu mərəkləri, təknə dolu çörəkləri ilə ünlü olan bir oba var: Mərzili. Mərdlikləri, düşmənə sərtlikləri ilə tanınıblar. Həmişə ağ süfrə açıb, ağ çörək yeyiblər. Bir əlləri balda olub, bir əlləri yağda. Yedikləri qaymaq olub, gəzdikləri yaylaq. Yaylaqda yaylayıb, qışlaqda qışlayıblar. Yayda isti görməyiblər, qışda soyuq. Soyuq bulaqların üstündə alaçıq qurub, Allah yolunda qurban kəsiblər… Mərzili obasında ədalət həmişə öndə olub. El ağsaqqalları qoymayıblar ki, haqqın mizanı əyilə. Kasıbın danası dövlətlinin tayasına baxmayıb. Mərzilidə ağartı həmişə bərəkət rəmzi sayılıb. Heyvandarlıq bu obanın sevimli peşəsi olub. Dördayaqlıya kəc baxmayıblar ki, ac qalarlar.
Kitabda arxiv materiallarından bolluca istifadə edilməklə Mərzili kəndinin demoqrafik mənzərəsi yaradılıb. Qeyd edək ki, kitab geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulub.
Lost in the Echo
Lost in the Echo – Linkin Parkın beşinci studiya albomu olan Living Thingsdan çıxan 2-ci sinqldır. 19 oktyabr 2012 tarixində Warner Bros. Records tərəfinən çıxarılmışdır.
Sinqldakilər
Digital single
Promotional radio CD single
Yoşio Okada
(11 avqust 1926 – 22 iyun 2002) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 7 oyun keçirib.
Unannovu
Unannovu — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonu Fətəlipəyə kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib. Kənd 2020-ci ildə İkinci Qarabağ müharibəsinin sonucunda imzalanan atəşkəs bəyanatının nəticəsində işğaldan azad olunur. 2022-ci ilin avqustunda Laçın dəhlizini əvəz edən Rusiya sülhməramlılarının nəzarətində olan Ermənistan və Dağlıq Qarabağ arasında yeni dəhlizdə yerləşir.
İqtisadiyyatı
Əsas təsərrüfatı heyvandarlıq idi.
Əhalisi
2006-cı ilin statstikasına görə kəndin əhali sayı 100 nəfər olmuşdur.
Ruqon
INSEE kodu — 04171.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 114 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 78 nəfər (15-64 yaş) arasında 37 nəfər iqtisadi fəal, 41 nəfər fəaliyyətsiz olmuşdur (fəaliyyət göstərici 47.4%, 1999-cu ildə 66.0%). Fəal olan 37 nəfərdən 33 nəfəri (16 kişi və 17 qadın), 4 nəfər işsiz (2 kişi və 2 qadın) idi. Aktiv olmayan 4 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 20 nəfər təqaüdçü, 17 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Jurinea kapelkinii
Jurinea kapelkinii Jurinea kapelkinii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Toy boy (mahnı)
Toy boy — Aygün Kazımovanın "Duy" albomundakı mahnılardan biri.
Mahnı haqqında
Mahnının sözləri MC Murada, mahnının musiqisi və albomun musiqi prodüsseri gürcü musiqiçi Kakhaberiyə aiddir. Səsyazmalar Gürcüstanın məşhur "Bravo" studiyasında həyata keçirilib.
Fəxriyyə Evcən
Fəxriyyə Evcən — Türk aktrisası.
Şeyx Heydər
Şeyx Heydər (1460, Ərdəbil - 1488 Tabasaran, Şirvan) — Səfəvi təriqətini rəhbəri, Şah İsmayıl Xətainin atası, Səfəviyyə ordeninin başçısı.
Həyatı
Atası öləndə hələ doğulmamış olan Şeyx Heydər dayısı Uzun Həsənin sarayında doğulmuşdu. 9 yaşında dayısı Uzun Həsən tərəfindən Ərdəbilə göndərilmiş, 1471-ci ildə dayısının Dəspinə xatundan doğulmuş qızı Aləmşah bəyim ilə evlənmiş, Uzun Həsənin qaraqoyunlular və Teymuri sultanı Əbu Səidlə mübarizəsində fəal iştirak etmişdir.
Siyasi və hərbi mübarizəsi
Teymuri sultanı Əbu Səid 1468-ci ildə Uzun Həsənlə mübarizə aparmaq məqsədilə Heratdan çıxıb Qarabağa gəldi. Şirvanşah Fərrux Yasar əvvəlcə Əbu Səidə kömək göstərsə də, Uzun Həsənin hədələrindən qorxuya düşüb onunla ittifaqdan imtina edərək Uzun Həsənə qoşuldu. Ağqoyunlu hökmdarı başda olmaqla, Şirvanşah Fərrux Yasar və Ərdəbil hakimi, Cüneydin oğlu Şeyx Heydər Səfəvidən ibarət güclü ittifaq yarandı. Danışıqlar üçün Uzun Həsən Şeyx Heydəri Əbu Səidin yanına elçi göndərdi. O, geri qayıdıb Xorasan qoşunlarının həqiqətən ağır vəziyyətdə olduğunu təsdiq etdi və Uzun Həsəni Əbu Səid ilə sülh bağlamaq fıkrindən daşındırdı və 31 yanvar 1468-ci ildə baş verən döyüşdə Əbu Səidin qoşunları məğlubiyyətə uğradı, özü isə qaçdı, ancaq yaxanladı və edam olundu.
Şirvan maraqları
Şeyx Heydər də atası kimi Şirvanı tutmağa çalışırdı. O, Şirvanşahdan Cüneydin ölümünün qisasını almaq istəyərək "kafir" çərkəzlər əleyhinə mübarizə bəhanəsi ilə 10000 süvari qoşun topladı və Uzun Həsənin 1478-ci ildə ölümündən sonra yerinə keçən oğlu Sultan Yaqub dan Şirvanşah Fərrux Yasara məktub gətirməklə ondan Şirvan torpaqlarına daxil olan Dərbənddən keçərək, Dağıstana, çərkəzlər ölkəsinə getmək üçün icazə alıb yürüşə yollandı, oranı talan edərək çoxlu əsir götürdü və təntənə ilə Ərdəbilə qayıtdı. 1487-ci ildə çərkəzlər üzərinə ikinci dəfə basqın edən Şeyx Heydər 6000 nəfər əsir alaraq, eyni yolla Ərdəbilə döndü.
Növbəti səfər zamanı Şeyx Heydər atasının qisasın almaq üçün Şirvanşaha müharibə elan etdi. Şirvanşah Fərrux Yasar qiymətli əmlakla ailəsini, habelə şəhər əhalisinin bir hissəsini Şamaxı yaxınlığındakı Gülüstan qalasına ötürdü, özü isə qızılbaşlar ilə döyüşə yollandı, ancaq Şeyx Heydər öz qoşunları ilə üzərinə hücuma keçəndə Şirvanşah Gülüstan qalasına çəkilməyə məcbur oldu. Qisas alan Şeyx Heydər Şamaxıda çoxlu adam qırdı və Şamaxını yandırdı. Sonra Heydər Gülüstan qalasını uzunmüddətli mühasirəyə aldı. Yeddi aya yaxın mühasirədə qalan Şirvanşah çıxılmaz vəziyyətə düşüb yardım üçün sultan Yaquba müraciət etdi.
Sultan Yaqub qayınatası olan Şirvanşaha yardım etmək qərarına gəldi. Sultanın yaxınlaşması xəbərini eşidən Şeyx Heydər tələsik Şamaxının ətrafını tərk edərək Şamaxıdan 6 km şimal-şərqdə yerləşən Cabaniyə çəkildi və oradan Dərbəndə tərəf yollandı. Şeyx Heydər Gülüstan qalasını mühasirədə saxlayarkən, Şirvanın müxtəlif yerlərinə dağılmış əmirlər Şirvan əyanlarından Kiçi Bəyin başçılığı altında toplaşaraq, üləmaların və zahidlərin razılığı ilə Şirvan qoşunlarından və əhalisindən 10000 nəfərədək adam yığıb Şeyx Heydərə qarşı cihad elan etdilər. Ancaq Şeyx Heydər Gülüstan qalasının mühasirəsindən əl çəkib, əksərən Şirvan kəndlilərindən ibarət bu qeyri-nizami qoşunu darmadağın etdi. Qızılbaş qoşunlarının tələsik getmələrini görən Fərrux Yasar Şeyx Heydərin qorxudan və ərzaq qıtlığından geri çəkildiyini güman etdi və onu təqib etmək məqsədilə qaladan çıxdı. Lakin onun qələbə çaldığını və qayıdıb Gülüstanın mühasirəsini davam etdirmək niyyətində olduğunu biləndə, Şirvanşah Şamaxıdan 20 km şimal-qərbdə yüksəklikdə yerləşən əlçatmaz Sulut qalasına sığınmağa məcbur oldu. Bu vaxt başda sərkərdə əmir Süleyman bəy Bicək oğlu və Ayba Sultan Yaqub olmaqla böyük qoşun Şeyx Heydərlə müharibədə Fərrux Yasara kömək etmək üçün Şirvana yollandı. Şeyx Heydər isə Dərbəndə doğru hərəkət edərək, onu mühasirəyə aldı.
Əmir əl-üməra Süleyman bəy Bicanoğlu qoşunları ilə viran edilmiş Şirvana daxil oldu. Şah Sulut qalası nı tərk edərək, qoşunun qalan hissəsi ilə əmirlərə qoşuldu. Süleyman bəy qoşunları ilə Şeyx Heydərin ordusu Təbərsəran da qarşılaşdı. 9 iyul 1488-ci il Şirvanşahın və Ağqoyunlu əmirlərinin birləşmiş qoşunları Şeyx Heydərin qızılbaşlılarına hücum etdi. Hər iki tərəf inadla vuruşurdu. Süleyman bəy vuruşmada yaralanıb, döyüşçüləri tərəfindən kənara çıxarıldı. Bu zaman Şeyx Heydər də oxla boynundan ölümcül yaralandı. Qızılbaşlar onu atdan endirib araya alaraq, düşmənin həmləsini dəf etməyə cəhd göstərdilər. Lakin qızılbaşların qüvvələri tükənmişdi və əmirin qoşunları onların cərgələrini pozdu. Qapıçı Əli ağa Şeyx Heydərin başını kəsərək əmirə gətirdi. Şeyxin həlak olduğunu görən qızılbaşlar döyüş meydanına qayıdaraq mərdliklə vuruşdular. Lakin əmirlərin və Şirvanşahların qoşunları onları məğlub və məhv etdilər. Sultan Yaqubun qərargahına göndərilən qasid döyüşün nəticəsi haqqında xəbərlə yanaşı, Şeyx Heydərin başını da apardı. Sultan Yaqub şeyxin başını bir neçə günlüyə tamaşaya qoyduqdan sonra anasına (Uzun Həsənin bacısına) verməyi əmr etdi.
Ailəsi
1471-ci ildə Aləmşah bəyim ilə evlənmiş və üç oğlu doğulmuşdu: Şeyx Heydərin Aləmşah bəyimdən 3 oğlu olmaqla yanaşı, digər bir arvaddan daha 4 oğlu olmuşdur. Onunla 1473-cü ildə evlənmişdi, öz əmisi Şeyx Fəridəddin Cəfər ibn Xacə Əlinin qızı idi: Qızları:
Zənci abxazlar
thumb|right|250px|Afrika abxazlarından olan bir ailə ([[1910)]]
Zənci abxazlar — Abxaziyada yaşayan Afrika mənşəli az saylı etnik qrup.
thumb|left|250px
Bahar (yataq)
Bahar yatağı — qaz-kondensat yatağıdır. Bakı şəhərindən 40 km cənub-şərqə doğru dənizdə yerləşir. Bu yataq 1968-ci il mart ayının 21-də kəşf olundu. "Bahar" qaz-kondensat yatağı 1969-cu ildən sənaye işlənməsinə verilmişdir. Yataqda məhsuldar horizontlar Balaxanı, Fasilə, Qirməkiüstü qumlu, Qirməkialtı lay dəstələridir. İşlənmənin əvvəlindən 1 aprel 2011-ci il tarixinədək 203 quyu qazılmışdır. Toplanmış hasilat 1 yanvar 2011-ci il tarixinə 16,9 milyon ton kondensat, 12,9 milyard m³ qaz olmuşdur. Hazırda yataq onun işlənməsi layihəsinə 1 milyard dollar yatırmış Bahar Enerji Əməliyyat Şirkəti tərəfindən istismar olunur. Bura müəssisənin karbohidrogenlərin hasilatı ilə məşğul olan iki mədənindən (sexindən) biri sayılır. Baharda 11 özül fəaliyyət göstərir. Bir-birindən 300-400 metrlik, bəzən bir kilometrlik məsafədə yerləşir. Hazırda "Bahar"da 9 quyu fəaliyyətdədir. Sutkada yataqdan 350-360 min kubmetr qaz, 20 ton kondensat alınır. Hasilatı artırmaq, sonra da onu sabit saxlamaq qarşıya qoyulmuş başlıca məqsəddir. 2012-ci ildə yataqdan hasil olunan qazın sutkada 850 min kubmetrə çatdırılması nəzərdə tutulub. Burada 6 quyu əsaslı təmir ediləcək və 3 yeni quyu qazılacaq. Bahar Enerji Əməliyyat Şirkəti 2011-2015-ci illər ərzində “Bahar-Qum-dəniz” saziş blokunda 58 yeni quyunun qazılmasını planlaşdırır. 2010-cu ilə qədər bu yataqda təxminən 16,8 milyon ton neft və 128,7 milyard kub metr təbii qaz istehsal edilib. İstehsalın pik həcmində yataqda 93 quyu fəaliyyət göstərirdi, quyuların sayı indi 16-ya enib.
Externax
Externax - Lüksemburq kommunası.
Bahar (yataq)
Hasilatın bölünməsi razılaşması
Razılaşmaya əsasən Bahar Energy Ltd növbəti üç il ərzində bir kəşfiyyat quyusu qazacaq. Layihənin ilk mərhələsində 50 quyu qazılması nəzərdə tutulub. Əlavə olaraq qalan mövcud quyuların hamısında istehsalın bərpası işləri yerinə yetiriləcək. Layihənin ilkin mərhələsinin ARDNŞ-ə 2,5 milyard ABŞ dolları gəlir gətirəcəyi hesab edilir. Layihənin ikinci mərhələsi çərçivəsində Bahar yatağında Bahar-2 konstruksiyasında kəşfiyyat işləri görülməsi planlaşdırılıb.
Externax
Coğrafi mövqeyi
мини|180пкс|left|Narıncı rəng — Externax kommunası, qırmızı isə— kanton[[Externax (kanton)|Externax.]]Qrevenmaxer əyalətində yerləşir. Bu Externax kommunası Externax kontanına aiddir. Eyni adlı yaşayış məntəqəsidə buradadır. Bezən onu Eşternax deyə də adlandırırlar. Əsası 698-ci ildə ingilis monarxı Ripota tərəfindən qoyulub. O, əslən xristian misioner idi. Hər il onun şərəfinə Su günü oynayan parad keçir.
Bahar (yataq)
Hasilatın bölünməsi razılaşması
Razılaşmaya görə, layihə proqramı təsdiqlənərkən ARDNŞ bonus olaraq 2 milyon ABŞ dolları, hər 100 milyon barrel istehsala görə 1 milyon ABŞ dolları, kommersiya istehsalı başlayarkən 5 milyon ABŞ dolları və istehsal həcmi 2008-ci il göstəricilərindən 1,5 dəfə artıq olan zaman 2 milyon ABŞ dolları əldə edəcək. 2008-ci ildə bu yataqdan 54-55 min ton neft və 195 milyon kub metr təbii qaz istehsal olunub. Bahar Energy Ltd layihədə 80%, ARDNŞ isə 20% paya sahibdir. Əvvəlki proqnozlar onu göstərir ki, növbəti 5 il ərzində Bahar yatağında təbii qaz və kondensat istehsalı müvafiq olaraq 15% və 10% azalacaq, buna görə də istehsalın stabil səviyyədə saxlanılması üçün xarici investorların cəlb edilməsi arzuolunan idi. Bahar Energy Ltd-nin bu layihəyə 1 milyard ABŞ dolları sərmayə yatıracağı gözlənilir.
Externax
Əsas göstəriciləri
2008-ci ilin statistik məlumatlarına görə burada 5100 nəfər əhali yaşayır. 2150 ev təsərrüfat işləri görülür. Ərazinin sahəsi 20,49 km² -dir (53-cü yerdədi). Dəniz səviyyəsindən ən hündür nöqtəsi 393 m (65-ci yerdə), ən alçaq nöqtəsi isə 154 m (11-ci yerdə)-dir.
Hədiyyə Məmmədzadə
Hədiyyə Məmmədzadə (1892 Gürcüstanın Asxuri k.-1951Bakı) — Azərbaycan jurnalisti, maarifçi, pedaqоq, xeyriyyəçi.
Həyatı
Hədiyyə Xəlil qızı Bakıda 2-ci rus-müsəlman qız məktəbində oxumuşdur. 1909-cu ildə "Səadət" cəmiyyətinin Ağdaşda açdığı ilk qız məktəbində müdir işləmişdir. "Məktəb", "İşıq" jurnallarında çıxış etmiş, xalqı maarifə çağırmışdır. 1914-18 illərdə Tiflisdə Qafqaz müsəlman qadınları "Xeyriyyə cəmiyyətinin" təşkil etdiyi uşaq himayədarlığı evində tərbiyəçi işləmişdir. Ali təhsil aldıqdan sonra Bakıda, Zaqatalada və s. yerlərdə müəllimlik etmişdir.
Gürcüstanın Asxuri kəndində maarifçi ailəsində dоğulmuş, təhsilini kəndində və Bakıdakı rus-müsəlman məktəbində almış, əmək fəaliyyətinə müəllimlikdən başlamışdır. Bir müddət Ağdaşda ilk qız məktəbinin müdiri, Tiflisdə, Bakıda, Zaqatalada və b. yerlərdə məktəbdarlıq etmişdir. Hədiyyə Məmmədzadə mətbuata tələbəlik illərindən sоnra gəlmiş, "Məktəb" və "İşıq" jurnallarının təsisində iştirak etmiş, həmin jurnalların əməkdaşı və maarif işləri üzrə məsul vəzifədə çalışmışdır. Haqqında əldə ətraflı məlumat yоxdur.
Gencinin hekayəsi
Gencinin Hekayəsi (Genji Monogatari 源氏物語), XI əsrin başlanğıcında Murasaki Şikibu tərəfından yazılmış, Yapon ədəbiyatının ilklərindən biri. Bu roman dünyanın ilk romanı kimi qəbul edilir.
Şikibu "Gencinin hekayəsi"ni təxminən 1010-cu ildə, yapon sarayında saray xanımı olaraq tamamladı. Yapon sarayının akademik dili Çincə idi və saraydakı qadınlar tərəfindən gündəlik qeydlər aparmaqda işlədilən Yaponca əhəmiyyətsiz sayılırdı. Həm də nəsr, nəzm ilə bərabər sayılmırdı. Ancaq Gencinin Hekayəsi, Çincə və Yaponca nəzmə hakim olduğu gözə çarpan bir yazarın, zərif və yaradıcı xəyal gücünün məhsulu olduğu üçün fərqli reaksiya ilə qarşılaşdı. 54 bölümdən meydana gələn əsər, qəhrəmanın əfsanəsini axıcı bir dillə anladır. Əsas obrazın dilindən söylənən və saray dili ilə yazılmış 800 şeiri özündə birləşdirir.
Gencinin Hekayəsi, erkən dövr (Heyan dövrü) aristokrasiyası haqqında daha çox məlumat almağa imkan verir. Əsərdə dövrün əyləncə mədəniyyəti, geyim, gündəlik həyat və əxlaq anlayışı kimi mövzular önə çıxarılır. Saray əhalisindən, yaraşıqlı, səxavətli, yaxşı bir dost və sevgili olan Gencinin hekayəsi qələmə alınarkən, dövrün Yaponiyası da fərqli bir şəkildə təsvir edilib. Romanın böyük bir qismi Gencinin eşqlərinə ayrılmışdır və Gencinin həyatına girən hər bir qadın incəliyinə qədər təsvir edilib. Əsər insan duyğularına və təbiətin gözəlliklərinə böyük yer verir, ancaq hekayənin getdikcə qaralan tonu Buddizmdəki bu dünyanın keçici olduğu inancını daha çox əks etdirir.
Yunanıstan Statistika İdarəsi
Yunanıstan statistika idarəsi  — Yunanıstan ın Maliyyə Nazirliyinə tabe olan baş katiblik.
Ümumi məlumat
Yunanıstan statistika idarəsi əsasən demoqrafiya, məşğulluq və işsizliyə aid məlumatları, həmçinin səhiyyə, sosial sığorta, təhsil və s. ilə bağlı statistik məlumatları toplayır və fəaliyyət göstərir.
İdarənin baş sifarişçiləri — Yunan hökuməti, Avrop birliyi, beynəlxalq təşkilatlar (BMT, YUNESKO, İqtisadi əməkdaşlıq və inkişaf təşkilatı), fərdi tədqiqat institutları, alimlər, sahibkarlar və s.
Amerika Birləşmiş Ştatları tarixi
ABŞ tarixi Şimali Amerikada yaradılan dövlətin, keçdiyi tarixdir.
İlk amerikalılar
thumb|right|300px|Müasir ABŞ-nin yaranması Miladdan əvvəl 34-cü minilliklə 30-cu minilliklər arasında buz dövrünün ən yüksək çağlarında dünya sularının çoxu kontinental buz qatından ibarət idi. Bunun nəticəsi olaraq, Berinq dənizi cari səviyyəsindən yüzlərlə metr aşağı idi və Asiya ilə Şimali Amerika arasında Berinqiya adlı torpaq körpü var idi. Güman olunur ki, ən yüksək zirvə dövründə, Berinqiyanın 1500 kilometrə yaxın sahəsi var imiş. Nəm və ağacsız tundra olan bu sahə otlarla və bitkilərlə örtüldüyü üçün qədim dövrün adamları yaşamaq üçün ovladıqları iri heyvanları özünə cəlb edirmiş. Şimali Amerikaya gəlib çıxan ilk insanlar, demək olar ki, özləri də yeni qitəyə keçdiklərini bilməmişdilər. Min illər əvvəl onların əcdadları kimi, onlar da Sibir sahilləri boyu və daha sonra torpaq körpüdən keçərək, quş ovlamaqla məşğul olmuşlar. Alyaskadakı Şimali Amerika sakinləri min illər əvvəl böyük buzlaqlardan keçərək, indi Amerika Birləşmiş Ştatları adlanan yerə Cənuba yol açmışlar. Şimali Amerikada erkən həyat olduğunu təsdiq edən dəlillər tapılmaqda davam edir. Lakin Miladdan 12 min il əvvəl olan dəlillərin çox azına etibar etmək olar; məsələn, Şimali Amerikada bir qədər əvvəl tapılmış olan ovçu bərəsi də, demək olar ki, öz tarixini bu dövrdən götürür. Nyu Meksikoda Klovis yaxınlığında tapılan böyük ustalıqla hazırlanmış nizə dəmrənləri və başqa hissələr də bu dövrə aid ola bilər. Şimali və Cənubi Amerikanın bütün ərazisi boyu buna oxşar mədəniyyət abidələri tapılmışdır ki, bunlar da Qərb Yarımkürəsinin bir çox yerində Miladdan 10 min il əvvəl də, güman ki, artıq yaxşı həyat mövcud olduğunu göstərir.
Təxminən o dövrdə mamontlar yox olmağa başlamış və onların yerini erkən gəlmiş Şimali amerikalıların əsas ərzaq və sığınacaq mənbəyi olan bizonlar tutmuşdur. Zaman keçdikcə, çox ovlanmaq üzündənmi, yoxsa başqa təbii səbəblərə görəmi, müxtəlif növdən olan quşların da kökü kəsilmiş və erkən Amerika yeməyinin əsas hissəsini tərəvəz, giləmeyvə və başqa meyvələr təşkil etmişdir. Tədricən, ibtidai kənd təsərrüfatı sahəsində yem və ərzaq hazırlığı üçün ilk addımlar atılmışdır. İndi mərkəzi Meksikada məskunlaşmış hindular Miladdan təqribən 8 min il əvvəl taxıl, balqabaq və noxud əkib-becərərək, bu sahədə nümunələr göstərmişlər. Onların bu nümunələri yavaş-yavaş Şimala doğru yayılmışdır. Miladdan əvvəl 3000-ci ilə yaxın Nyu Meksikonun və Arizonanın vadilərində taxılın ibtidai bir növü yetişdirilirmiş. Sonra suvarmanın ilkin nümunələri və Miladdan 300 il əvvəl erkən kənd həyatının ilk əlamətləri meydana çıxmışdır. Miladdan sonra ilk yüzilliklərdə indi Arizona ştatında Feniks adlanan yerin yaxınlığında hohokumlar məskən salıb yaşamışlar. Onlar qalıqları bu gün Meksikada tapılan oyun meydançaları və piramidaya oxşar qəbirlər qazırmışlar, eyni zamanda, kanallar çəkir və suvarma sistemi yaradırmışlar.
Məskunlaşma dövrü 1493-1775-ci illərə aiddir. Şimali Amerikada ilk ingilis məskənlərinin salınması XVII əsrin əvvəllərinə aiddir. İngilis kralı I Ceymsin Vircinya şirkətinə verdiyi xəritə əsasında buraya gələn ingilislər 1607-ci ildə Ceymstaun koloniyasını saldılar. Şəhər 1610-cu ildə Ceyms çayının yuxarı hissəsində salınmışdı. 1607-1624-cü illərdə Ceymstauna köçən 14,000 nəfərdən 1624-cü ildə yalnız 1,132 nəfəri sağ qalmışdı. Bundan sonra İngiltərədən Şimali Amerikaya qaçıb gələnlərin də sayı artdı.
İngiltərədə rəsmi olaraq təqib olunan puritanların yeni qrupu 1630-cu ildə Massaçusets körfəzinin sahillərinə gəldi və təzə məskənlər saldılar. Onlar tədricən ölkənin şimalına gedərək bir neçə koloniya yaratdılar və bu koloniyaları Yeni İngiltərə adlandırdılar.
1632-ci ildə Potomak çayının şimalında Merilend koloniyası təsis edildi. Buraya protestantlarla yanaşı katoliklər də yerləşdirildilər. Merilenddə ilk idarəçilik təsisatlarının yaranması 1635-ci ilə təsadüf edir. Hindulardan zor və hiylə yolu ilə əldə edilmiş torpaqlar hesabına Atlantik okeanı sahillərində daha 13 ingilis koloniyası təşkil edildi.
Şimali Amerikadakı ingilis məskənlərində əhali sürətlə artırdı. Bunun əsas səbəbi İngiltərədə torpaqsızlaşan kəndlilərin və dini təqiblərə məruz qalanların buraya kütləvi şəkildə axıb gəlmələri idi. Şimali Amerikada əhalininin sürətli artımı nəticəsində 1643-cü ildə yeni koloniyalar birləşərək Yeni İngiltərə Konfederasiyası'nı yaratdılar.
1660-cı ildə kral II Çarlzın hakimiyyətinin yenidən bərpasından sonra İngiltərə öz diqqətini Şimali Amerikaya yönəltdi. Qısa müddət ərzində Şimali və Cənubi Karolinada (1670), Nyu Yorkda (1664), Nyu-Cersidə (1664), Delaverdə (1702), Pensilvaniyada (1681) və Nyu-Hempşir'də (1680) yeni koloniyalar yaradıldı. 1732-ci ildə avropalılar Corciyada da məskən saldılar. Bu koloniya ilk mərhələdə yaradılan 13 koloniyanın sonuncusu idi.thumb|300px|right|Şimali Amerikaya gələn ilk miqrant gəmisi Mayflower (May gülü) 1620-ci il
Hindularla mübarizə
İngilislər torpaq uğrunda mübarizəni torpaqların əzəli sahiblbaq, tənbəki kimi bitkiləri becərməyi onlardan öyrənirdilər. Hinduları qula çevirmək çox çətin idi, çünki onlar müstəmləkəçilərlə ölüm-dirim mübarizəsi aparırdılar. XVII əsrin əvvəllərindən XVIII əsrin əvvələrinədək kolonistlərlə hindular arasında böyük toqquşmalar baş verdi. 1636-37-ci illərdə Pouxatan müharibəsində, 1675-1676-ci illərdə Kral Filipp müharibəsində, 1712-1716-cı illərdə Karolinada hindu üsyanlarında kolonistlər qələbə çaldılar. Hinduların məğlub olmalarının əsas səbəbləri, qəbilələr arasında birliyin olmaması, silah çatışmazlığı, düşmənçilik kimi məsələlər müstəmləkəçilərin qələbə qazanmalarını xeyli asanlaşdırıdı. 1644-1676-cı illərdə aparılan müharibələr nəticəsində hinduların bir qismi fiziki olaraq məhv edildi,bir qismi isə qərbə tərəf sıxışdırıldı. Şimali Amerikada yaşayan yeri hindu tayfalarından müstəmləkəçilərə qarşı, uzun müddət mübarizə aparanlar, əsasən Apaçilər, Mohavklar, Cheyenne, Navaholar, Çerokilər kimi tayfalar olmuşlar. Xüsusi ilə bəzi tayfa başçıları apardıqları öz şəxsi mübarizələrinə görə tanınırlar. Bunlardan Oturan Buğa, Ceronimo, Qara Şahin, Tekumse, Qırmızı Bulud və digərlərini misal göstərmək olar.
Qərbə axın dövrü
Qərbə axın dövrü 1789–1849-cu illərə aiddir. İstiqlaliyyət müharibəsi ABŞ-nin iqtisadi inkişafı üçün əlverişli şərait yaratmışdı. Buna təbii şərait, mülayim iqlim, geniş münbit torpaqlar, faydalı qazıntıların olması da kömək edirdi. ABŞ-nin okeanın o biri tərəfinə nisbətən hərbi xərcləri azaldırdı ki, bu da iqtisadi inkişafı şərtləndirən amillərdən biri idi. 1800-ci ildə prezident seçilmiş Tomas Cefferson'un hakimiyyəti dövründə dövlətçilik möhkəmləndirildi, seçki senzi ləğv edildi, borclular və məhbuslar üçün daha humanist qanunlar qəbul edildi. Qərbə doğru hərakat genişləndirildi. İngiltərənin Şimali Amerikadakı müstəmləkələrini geri qaytarmaq cəhdi 1812-ildə müharibəyə səbəb oldu.İngiltərə məğlub oldu və 1814-cü ilin dekabrında Kent müqaviləsi'ni imzaladı. Müqaviləyə görə İngiltərə ABŞ-yə öz müstəmləkəsi kimi baxmaq iddiasından əl cəkdi. 1812-1814-cü illər müharibəsi ABŞ tarixində ikinci istiqlaliyyət müharibəsi adlanır. XIX əsr'in əvvəllərində Avropada aparılan aramsız müharibələr ABŞ-yə öz ərazisini artırmaq imkanı vermişdi. Luiziana, Florida, Texas və Kaliforniya torpaqlarının hesabına ABŞ-nin ərazisini üç dəfədən çox artmışdı. Qərb torpaqlarının mənimsənilməsi ABŞ-də kapitalizmin inkişafı üçün geniş imkanlar açırdı. Buna hökumətin keçirdiyi islahatlar da kömək edirdi. İqtisadi inkişaf Şimal və Cənub ştatlarında fərqli yollarla gedirdi. Şimalda fermer təsərrüfatı üstünlük təşgil edirdi. Kənd təsərrüfatında kapitalizmin inkişafının fermer yolu ABŞ iqtisadiyyatının sürətlə inkişafına kömək edirdi. Cənub ştatlarında təsərrüfatın əsas forması zənci qulların əməyinə əsaslanan iri plantasiyalar idi. Şimal ştatlarında quldarlıq XIX əsrin əvvələrində kəğv edilmişdi, Cənubda isə saxlanırdı.
Vətandaş müharibəsi
thumb|200px|right|[[Amerika Birləşmiş Ştatları'nın 16-cı prezidenti (1861-1865) Avraam Linkoln]]
1823-cü ildə ABŞ prezidenti Ceyms Monro'nun müraciəti Konqresdə oxundu. Monro doktrinası kimi tanınan bu müraciət Müqqədəs itiffaqın İspaniyanın keçmiş müstəmləkələrində öz ağalığını bərpa etmək istəyinə qarşı irəli sürülmüşdü. Monro doktrinasında dünyanın Amerika və Avropa sistemlərinə bölünməsi prinsipi elan edilir, ABŞ-nin Avropanın daxili işlərinə qarışmayacağına təminat verilir, eyni zamanda Avropadan Amerika dövlətlərinin daxili işlərinə qarışmamaq tələb olunurdu. 1854-cü ildə Respublikaçılar partiyası yaradıldı. Quldarlıq əleyhdarlarının mərkəzinə çevrilmiş partiyada rəhbər rol sənaye burjuaziyasına məxsus idi. Partiyanın bazasını fermerlər və şəhərlilərin xırda burjuaziyası təşkil edirdilər. Onların tələblərindən biri torpaqlarda məskunlaşmaq istəyənlərin hamısına pulsuz torpaq sahələri palanması idi. thumb|200px|left|[[Amerika Konfederativ Ştatlarıının prezidenti Cefferson Devis]] 1860-ci ildə prezident seçkilərində Respublikaçılar partiyasından Avraam Linkoln prezident seçildi. Bu quladarların siyasi ağalığının sonu demək idi. Cənublular Linkolunun prezident seçilməsinə qiyamla cavab verdilər. Cənubi Karolina ştatı İttifaqdan çıxdığını elan etdi. Sonra daha altı ştat İttifaqdan çıxdı. 1861-ci ilin fevralında bu ştatlar ayrıca Konfederasiya halında birləşdilər. Missipi plantatoru Cefferson Devis yeni yaradılan dövlətin ilk və son prezidenti oldu. Bu zaman artıq ölkədə iki ordu və iki konqres fəaliyyət göstəridi. 1861-1865-ci illərin vətandaş müharibəsinin əsas səbəbi sənaye sahəsi üzrə inkişaf etmiş Şimalla, quldarlıq təsərrüfatının hökm sürdüyü Cənub arasında zidiyyətlərin kəskimləşməsi idi. Müharibənin birinci mərhələsində şimallılar bir sıra ciddi məğlubiyyətə uğradılar. Bu məğlubiyyətlərin əsas səbəbləri Avraam Linkoln hökumətinin quldarlığı ləğv etməməsi və ən əsası Homsedlər haqqında məsələnin həllini uzatması idi.
İkinci dövründə (1863-1865) Şimal ordusuna 190 min zənci əsgər daxil oldu. 250 min zənci arxa cəbhədə hərbi qulluğa cəlb edildi. Xalqın təzyiqi ilə Linkolin hökuməti 1862-ci ildə Konqresdə Homstedlər haqqında qanun qəbul edildi. Qanuna görə torpağı becərmək istəyən hər bir amerikalı pulsuz olaraq 160 akr (65 ha) torpaq sahəsi ala bilərdi. Avraam Linkolnin imzaladığı Azadlıq haqqında bəyannaməyə əsasən 1863-cü ilin yanvarın 1-dən quldarlığın ləğv edildiyi elan edilirdi. Bu iki mühüm qanunun qəbul olunması artıq Amerika Konfederativ Ştatları'ının güçünü zəiflətdi. 1863-cü ilin iyulunda cənublular Gettisberq və Missisipi çayı vadisindəki döyüşlərdə məğlub oldular. 1865-ci il aprelin 3-də Konfederasiyanın paytaxtı Riçmond şəhəri tutuldu. Həmin müharibədə tarixdə ilk dəfə zirehli gəmilərin döyüşü (1862-ci il martın 9-da) oldu. 1867-ci il martın 2-də Cənubun Yenidənqurması haqqında birinci qanun verildi. Müharibənin cənublular üçün məğlubiyyətlə bitməsi, onların bütün ümüdlərini məhv etdi. Şimalın qalib gəlməsinin bir sıra səbəbləri var idi. Ən əsası texniki üstünlük, əsgər sayı baxımından və silah təchizatına görədə şimal cənubu ən azı 2 dəfə qabaqlayırdı. Cənublular şimalın qalibiyyətinin əsas səbəblərindən birini Avraam Linkoln da görürdülər. 1865-ci ildə 14 aprel tarixində, Linkoln ailəsi ilə birlikdə Vaşinqton şəhərində yerləşən Ford teatrına getmişdir. Bu zaman gözlənilmədən aktyor Con Uilks Butun açdığı atəş nəticəsində Avraam Linkoln ağır yaralanmış, iki gün sonra isə vəfat etmişdir.