cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Taus Baqurayev
Bioqrafiyası
Federal qoşunlar Çeçenistan ərazisindən çıxarıldıqdan sonra Taus müstəqil Çeçenistan Respublikasının Naurski rayonunun administrasiyasının rəhbəri təyin edilir. 1997-ci ilin iyununda Maskadovun fərmanı ilə o, vəzifəsindən kənarlaşdırılır.
Çeçen İçkeriya Respublikasının “Koman Siy” (“Millətin Şərəfi”) ordenilə təltif edilmişdir.
Avstraliya geologiyası
250px|thumb|right|Avstraliyanın geoloji xəritəsi.
Avstraliya geologiyası — Avstraliyanın hüdudları daxilində mövcud olan geoloji quruluş. Materikin çox hissəsi Kembridən əvvəlki platformadır. Platforma kristallik qalxanlardan (qərbdə Qərbi Avstraliya və mərkəzi hissədə Masqreyv), sineklizlərdən, onları birləşdirən qədim qırışıqlıq (Alt Proterozoy) zonasından ibarətdir. Üst Paleozoyda və Mezozoyun birinci yarısında Avstraliya platforması qədim Qondvana materiki ilə bitişik olmuşdur. Kembridən əvvəlki bünövrə üzərində yatan Alt Paleozoy çöküntüləri şimal hissədə Böyük Artezian hövzəsinin Triad, Yura kontinental çöküntüləri və Təbaşir (dəniz) çöküntülərinin qalın qatı ilə örtülür. Avstraliyanın qərb sahilində Kembridən əvvəlki süxurların üzərində metamorfikləşməmiş Üst Paleozoy (kontinental) və Yura (dəniz) çöküntüləri yatır. Cənub-şərqdə Nallarbor düzənliyində Kembridən əvvəlki bünövrəni Təbaşir, Paleogen və Neogen çöküntüləri örtür.
Tasmaniya adası və Avstraliyanın dağlıq şərq hissəsi Hersin qarışıqlığından ibarətdir. Burada Paleozoy çöküntülərinin qalın kompleksli şimal-şərq və şimal-qərb istiqamətindəki qırışıqlarla pozulmuşdur. Üst Təbaşir dənizi transqressiyası Paleozoy yaşlı dağların aşağı hissələrini örtmüş, Kaynozoydakı sonrakı qlaxma prosesləri isə Şərqi Avstraliya dağlarının müasir relyefini əmələ gətirmişdir. Böyük Suayırıcı silsilədə qalxma ilə yanaşı, geniş sahədə vulkan püskürmələri də olmuşdur.
Südlü plov
Südlü plov bir neçə üsulla hazırlanır.
Tərkibi
1 kq düyü, 2 litr süd, duz, zəfəran, 100 qram kişmiş, 100 qram xurma, 350 qram kərə yağı, bal, qaymaq – zövqə görə.
Hazırlanması qaydası
Südlüplov ətsiz, yalnız südlə bişirilir. Düyü təmizlənir, xırdası çoxdursa, aşsüzəndən keçirilir. Düyü isti suda təmiz yuyulur. Bir hissə düyüyə iki hissə süd götürülür. Süd qaynadıqdan sonra içinə düyünü tökülür, qarışdırılır, bir az duz vurulur. Rəngi saralanadək zəfəran tökülür, yenidən qarışdırılır. Düyü bişənə yaxın içinə yuyulmuş kişmiş, xurma, zövqə görə bir az şəkər tökülür, ehtiyatla qarışdırılır. Düyü yumşalıb, südü çəkildikdən sonra, dəmə qoyulur. Başqa bir qazanda kərə yağını dağ edilib, dibinə qazmaq qoyulur, süddə bişmiş düyünü qazmağın üstünə töküb yağlanır və dəmə qoyulur. Südlüplov, adətən, bal və qaymaqla yeyilir. Südlü plovun hazırlanmasının digər bir üsulu aşağıdakı qaydadır.
Tərkibi
Hisə verilmiş kütüm — 182q, düyü — 100 qram, ərinmiş yağ — 40 qram, süd — 250 qram, buğda unu — 20 qram, kişmiş — 50 qram, ərik qurusu — 50 qram, xurma — 25 qpam, şəkər — 20 qram, yumurta — 10əd., zəfəran −0,1 qram, duz.
Hacımahmud (Nir)
Hacımahmud — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 187 nəfər yaşayır (38 ailə).
Mnesikl
Mnesikl — qədim yunan memarı. E.ə. V əsrin ikinci yarısında yaşamışdır. Yüksək klassika dövrü nümayəndəsi olmuşdur. Afina Akropolu ansamblının tikintisində iştirak etmiş, e.ə. 437–432-ci illərdə Propiley darvazalarını tikdirmişdir.
Minyonlar (cizgi filmi, 2015)
Minyonlar — 2015 ABŞ ailə, animasiya filmidir.
Süjet
Minyonlar zamanın əvvəlindən mövcud olan, sarı təkhüceyrəli orqanizmlərdən yalnız tarixin ən pis ağalarına xidmət etmək üçün mövcud olan varlıqlara çevrilən kiçik, sarı canlılardır. , lakin onlar təsadüfən Tirannosaurus, mağara adamı, Firon və Count Drakula da daxil olmaqla, bütün ağalarını öldürürlər. Onlar Rusiyada olarkən Napoleona top atəşi açdıqdan sonra təcrid vəziyyətinə salınır və mağaranın içində yeni həyata başlayırlar, lakin uzun illərdən sonra minionlar kədərlənir və xidmət edəcək bir usta olmadan həvəssiz olurlar. Öz ləyaqətini və məqsəd hissini bərpa etmək üçün Kevin adlı bir minion yeni usta axtarmaq üçün Stüart və Bob adlı iki minionu işə götürür.
1968-ci ildə Nyu-Yorka üç səyahət, gecəni bir univermaqda bitirirlər və təsadüfən Orlando, Florida, Florida ştatındakı bütün bədxahlar və pis adamlar üçün bir konvensiya olan Villain-Con-u reklam edən yaramazlar üçün gizli kommersiya yayımını kəşf edirlər.. Ertəsi gün onlar oğru ailəsi olan Nelsonlar ilə avtostopla gəzməyə nail olurlar. Konqresdə onlar gözlənilmədən onları işə götürən və Londondakı evinə aparan inanılmaz dərəcədə məşhur və populyar nəzarətçi Scarlet Overkill-i görürlər. Qoşulmaq üçün qalan minionlara zəng vururlar. Skarlet İmperator Dövlət Tacını Kraliça II Yelizavetadan oğurlamağı planlaşdırır və Minionları oğurladıqları təqdirdə mükafatlandıracaqlarını, oğurlamadıqları təqdirdə isə onları öldürəcəyini vəd edir.
Onun əri Herb onları soyğunda kömək etmək üçün ixtiralarla təmin edir, lakin onlar London Qülləsinə girəndə az qala tutulacaqlar. Təqib Bobun özünü və dostlarını müdafiə etmək üçün onu sərbəst çəkərək təsadüfən Daşdakı Qılınca çırpılmasına gətirib çıxarır ki, bu da Bobun Kraliçanı taxtdan uzaqlaşdırıb Kral olmasına səbəb olur. Başqasının taxt oğurlamaq arzusunu həyata keçirməsindən qəzəblənən Scarlet Minionlarla qarşılaşır, buna görə də Bob onun xeyrinə taxtdan imtina edir. Tacqoyma mərasimindən əvvəl Skarlet üçlüyü zindanda həbs edir və Herb üçlüyə işgəncə verməyə çalışır, lakin onlar onun tacqoyma mərasimində Skarletdən üzr istəmək niyyəti ilə qaçırlar.
Vestminster Abbeyə yollandıqdan sonra Stüart və Bob düşən armaturdan sağ çıxan və onların edam edilməsini əmr edən Skarletin üzərinə təsadüfən çilçıraq ataraq tacqoyma mərasimini dayandırırlar. Stüart və Bob başqa yaramazlar tərəfindən əsir götürülür, Kevin isə meyxanada gizlənir. O, Skarleti televiziyada görür və söz verir ki, Kevin səhərə qədər görünməsə, Stüart və Bobu öldürəcək. Yaramazlar hələ də onu axtararkən, Kevin silah oğurlamaq üçün gizlicə Skarletin qalasına girir və təsadüfən Herb-in hazırladığı maşını işə salır və nəhəng Miniona çevrilir. Kevin Londonu tapdalayır, dostlarını xilas edir və digər Minyonlar Londona gələn kimi Skarletlə döyüşür. Skarlet böyük bir raket ataraq onları məhv etməyə çalışır, lakin Kevin onu udur. Scarlet və Herb raket paltarı ilə qaçmağa çalışırlar ki, Kevin onu tutsun və göyə çəkilsin. Raket nəhayət partlayır, görünür, Kevin, Skarlet və Herbi öldürür. Minyonlar liderlərinin itkisinə yas tutduqca Kevin sağ qalır və normal ölçüsünə qayıdır.
Kraliça taxtını və tacını geri alır. O, Bobu oyuncaq ayısı Tim üçün kiçik tac, Stüart elektrik gitara və Kevini cəngavərlik ilə mükafatlandırır. Hələ sağ olan Scarlet və Herb tacı yenidən oğurlayır, lakin gənc Qru onların üzərində dondurulmuş şüadan istifadə edir və raketlə işləyən motosikletdə tacla qaçır. Minyonlar onun axtardıqları patron olduğuna qərar verərək onun arxasınca qaçırlar.
Cıqcıq-i Ülya (Nir)
Cıqcıq-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 25 nəfər yaşayır (6 ailə).
Malulzadə Mehmed Əfəndi
Malulzadə Mehmed Əfəndi — Osmanlı tarixçisi, müdərrisi və şeyxülislamı.
Həyatı
1533-cü ildə dünyaya gəlmişdir. Atası Sultan Süleyman dövrünün qazəsgərlərindən Malul Mehmed Əmin Əfəndidir. Naqibüləşrəf olaraq xidmət göstərdiyi üçün Naqib ləqəbi ilə anılır. Uzun müddət dayısı Əbussuud Əfəndinin müridi olmuş, daha sonra qızıyla evlənərək kürəkəni olmuşdur. Əvvəlcə Bursada Qasımpaşa mədrəsəsində, ardından İstanbulda Piri Paşa mədrəsəsində müdərris oldu. 1561-ci ilin dekabrında Müftizadə Əhməd Çələbinin yerinə Sahn-ı səman, 1563-cü ilin fevralında Sultan Səlim mədrəsəsinə müdərris təyin edildi. Ardından qazılığa keçərək sırayla Hələb (may 1566), Dəməşq (iyun 1567), Misir (iyul 1569), Bursa (noyabr 1570) və Ədirnə (fevral 1572) qazısı oldu. 1573-cü ilin mayında Anadolu başqazısı oldu ancaq 1575-ci ilin oktyabrında bu vəzifəsindən öz istəyilə ayrıldı və dərviş həyatına keçdi. 1576-cı ilin iyulunda Bağdadizadə Həsən Çələbinin yerinə naqibüləşrəfliyə, 1579-cu ilin aprelində Rumeli başqazlığına gətirildi. Bir il sonra da Qazızadə Əhməd Şəmsəddin Əfəndinin vəfatının ardından şeyxülislam oldu (25 may 1580). Ancaq bilinməyən səbəblə 21 yanvar 1582 tarixində vəzifədən ayrıldı. Bəzi mənbələr bu istehfanın Malulzadənin öz istəyilə olduğunu, İbrahim Peçəvi başda olmaqla digər məşhur tarixçilər isə bu istehfanın pəırdə arxasında Xoca Sadəttin Əfəndinin olduğunu qeyd edir.
Şeyxülislamlıqdan ayrıldıqdan sonra naqibüləşrəfliyə davam edən Malulzadə Mehmed Əfəndinin səhhəti 1584-cü ilin yanvarında oğlu İshaq Əfəndinin vəfat etməsindən sonra pisləşdi. Nəticədə 14 yanvar 1585-ci ildə vəfat etdi və cənazəsi atasının Ədirnəqapıdakı məzarının yanına dəfn edildi.
"Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin 20 illiyi (1992-2012)" yubiley medalı
"Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin 20 illiyi (1992–2012)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı — Azərbaycan Respublikasının prezidenti tərəfindən 2011-ci il 15 noyabr tarixli 241-IVQD nömrəli Qanunu ilə təsdiq edilmiş dövlət təltifi.
Yubiley medalı ilə Azərbaycan Respublikasının gömrük orqanlarında vəzifələrini nümunəvi yerinə yetirən, xidmətdə yüksək nəticələr əldə edən gömrük orqanlarının əməkdaşları, habelə Azərbaycan Respublikasının gömrük işinin təşkilində, təkmilləşdirilməsində və möhkəmləndirilməsində xüsusi xidmətləri olan şəxslər təltif edilirlər.
Təltif edilən şəxslər
"Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin 20 illiyi (1992–2012)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə Azərbaycan Respublikasının gömrük orqanlarında vəzifələrini nümunəvi yerinə yetirən, xidmətdə yüksək nəticələr əldə edən gömrük orqanlarının əməkdaşları, habelə Azərbaycan Respublikasının gömrük işinin təşkilində, təkmilləşdirilməsində və möhkəmləndirilməsində xüsusi xidmətləri olan şəxslər təltif edilirlər.
Təltif edən orqan
Yubiley medalı ilə birbaşa Azərbaycan Respublikasının prezidenti və ya Azərbaycan Respublikasının Dövlət Gömrük Komitəsi təltif edir.
Taxılma qaydası
"Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin 20 illiyi (1992–2012)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda onlardan sonra taxılır.
Medalın ümumi təsviri
"Azərbaycan Respublikası Dövlət Gömrük Komitəsinin 20 illiyi (1992–2012)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş, ortası dairəvi olmaqla səkkizbucaqlı formalı, diametri 35 mm olan lövhədən ibarətdir.
Treban (Alye)
Treban  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Le-Monte kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
INSEE kodu — 03287.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 396 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 247 nəfər (15-64 yaş arasında) arasında 186 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 61 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 75,3%, 1999-cu ildə bu göstərici 71.2%). Fəal 186 nəfərdən 166 nəfəri (92 kişi və 74 qadın), 20 nəfər işsiz (11 kişi və 9 qadın) idi. 61 hərəkətsiz 16 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 22 nəfər təqaüdçü, 23 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
NGC 2509
NGC 2509, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Göyərtə bürcü istiqamətində yerləşir. II1p tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Aqil Hüseynov
Aqil Habil oğlu Hüseynov (9 may 1995; Əhmədli, Beyləqan rayonu, Azərbaycan — 7 oktyabr 2020; Cəbrayıl, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Aqil Hüseynov 9 may 1995-ci ildə Beyləqan rayonunun Əhmədli kəndində Habil Hüseynovun ailəsində anadan olmuşdur. 2001–2012-ci illərdə orta təhsil almışdır. Ailəli idi, 2 övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Aqil Hüseynov Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Beyləqan rayon üzrə Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında, "N" saylı hərbi hissədə müddətli hərbi xidmət etmişdir. Hərbi xidmətini başa vurduqdan sonra müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Aqil Hüseynov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində rabitəçi olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin və Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, şəhid polkovnik Şükür Həmidovla birgə vuruşmuşdur. Aqil Hüseynov 7 oktyabr 2020-ci ildə Cəbrayıl istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Beyləqan rayonunda dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aqil Hüseynov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Kolin Farrel
Həyatı
Kolin Farrell 1976-cı il Mayın 31-i İrlandiyanın Castleknock qəsəbəsində dünyaya gəlib. 1,78 m boyunda olan aktyorun 2 əkiz bacısı (Claudine və Catherine) və 1 qardaşı (Eamonn Jr) var. Atası İrlandiyalı futbolçu olan Eamon Farrellin və Rita Farrellin ən kiçik oğludur. Bacısı Claudine Colinin şəxsi köməkçisi olaraq işləyir. Təhsilinə Castleknock’dakı St. Briged’s National School’da başlayır və Castleknock College ve Gormanstown College’də bitirir. 1980-cı illərin sonundan 1990-cı illərin əvvəlinə qədər Castleknock Celtic’də futbolçu olaraq oynayır. Kolin atası kimi futbolçu olmaq istəsə də drama məktəbi olan Gaiety School of Acting’e girməsi onun fikrini dəyişdirir. Beləliklə Colin aktyor olmağa qərar verir. 1996-cı ildə o bu məktəbdən məzun olmadan ayrılır və BBC’nin TV serialı Ballykissangel ‘da, 1998-1999-cu illər arasında Dierdre Purcell’in serialı olan Falling For A Dancer’ rol alır.
İlk illər
Kolin Farrel, 1999-cı ildə Tim Rothun ilk rejissorluq sınağı olan The War Zone və ardından 2000-ci ildə Thadedeus Sullivanın idarə etdiyi və Kevin Spaceyin də rol aldığı Ordinary Decent Criminalla tamaşaçı qarşısına çıxdı.
Heç şübhəsiz Kolin Farrell debütünü 2000-ci il istehsalı Joel Schemacherin idarə etdiyi və 1971-ci ildə Lousianadakı əsgərlərdən bəhs olunan Tigerland adlı döyüş filmiylə reallaşdırdı. Farrellin filmdə canlandırdığı Roland Bozz xarakterinin, özünün gerçək həyatdakı gem vurulamayan və diqqətləri üzərinə çəkən quruluşuyla üst-üstə düşməsi sayəsində olduqca yaxşı tənqidlər qazandı. Bu filmin ardından 2001-ci il istehsalı American Outlaws filmində Jesse Ceyms xarakterini canlandırdı. Bu filmlə Hollywooda transfer oldu.
2002-ci ildə təkrar Joel Schemacher filmi olan Telefon köşkü`ndə rol alan Kolin Farrel, artıq iyirmi yaşlarında Hollywoodun çox tələb olunan aktyorlarından birinə çevrildi. Filmin qəhrəmanı Styu Şeferd telefon köşkünün əsirinə çevrilir. Filmdə snayperin öldürməklə hədələdiyi adamdan bəhs olunur. Styu Şeferd və ya sadəcə Styu (Colin Farrel) telefon köşkünə girir və telefonu götürərkən naməlum şəxs deyir ki,əgər o köşkdən çıxsa öləcək... Filmdəki hadisələr real zamanda baş verir-film hadisələrin baş verdiyi ilk dəqiqədən son dəqiqəyədək tam təsvir olunur. Filmdəki hadisələr Nyu-Yorkda baş versə də film Los-Ancelesdə çəkilib. Baş rol Cim Kerri, Uill Smit, Mel Gibson, Toni Kertisə qismət ola bilərdi. Maykl Bey filmin rejissoru ola bilərdi. Film əsasən Nyu-York universiteti tələbəsinin 1996-cı ildə lentə aldığı "Xəttin sonu" adlı qısametrajlı filmin motivləri əsasında ekranlaşdırılıb. Snayperçinin tam aydın görünmədiyi səhnə əvvəlcə Ron Eldardın, sonra isə Kifer Sazerlendin iştirakı ilə çəkilib. Filmin premyerası 2002-ci il noyabrın 15-nə planlaşdırılmışdı. Amma Merilenddəki faciədən sonra film 2003-cü il aprelin 4-ü ekranlara buraxıldı. 1960-cı illərdə Larri Koen filmin konsepsiyasını Alfred Hiçkoka təklif edir. İdeya Alfred tərəfindən bəyənilsə də, qəhrəmanın niyə telefon köşkündən çıxa bilmədiyinin səbəbini tapa bilmirlər. Koen 1990-cı illərdə ssenarini yenidən vərəqləyir və snayperçi ideyasını fikirləşir. Larri Koen filmin ssenarisini bir aya yazıb. İrlandiyada film "Telefon qutusu" adı altında ekranlara çıxıb. Filmdəki bütün səhnələr ardıcıllıqla lentə alınıb. Film cəmi 12 günə lentə alınıb. 10 gün telefon köşkünün içindəki çəkilişlər üçün, 2 gün isə telefon köşkünün ətrafındakı çəkilişlər üçün lazım olub. Styu günahlarını etiraf etdiyi səhnə bircə dubla lentə alınıb. Keti Holmsla restorandakı kadr dubllararası fasilələrdə lentə alınıb. Ketinin baxışları rejissorun xoşuna gəlir və epizodu filmə əlavə etmək qərarına gəlir. Karyrasına 2002-ci ilin sonlarında, Bruce Willislə baş rollarını paylaşdığı Hartın müharibəsi ilə davam edən Farrel, eyni ildə, Tom Cruiseun baş rolda çəkildiyi Steven Spielberg filmi Minority Reportla da tamaşaçı qarşısına çıxdı.
2003-cü il istehsalı Daredevil və Al Pacinoyla oynadığı The Recruit, 2004cü il istehsalı detektiv macəra S.W.A.T. və Makedoniyalı İskəndər kimi bir çox polulyar filmdə rol alan Colin Farrel, tək başına filmləri apara bilən bir aktyor halına gəldi.
Colin 2003-cü ildə “People” jurnalının 50 ən gözəl insan sıralamasında və “Company”jurnalının “Dünyanın ən cazibədar” kişisi sıralamasında 6-cı olur.
Colin Farrelin 12 yaşından bu yana xroniki yuxusuzluq problemi var. Onun ən sevdiyi kitabın adı "Nietzsche Ağladığında"dır. Məşhur aktyor Colin Farrelin təyyarə qorxusu var.
Şəxsi həyatında isə 2001-ci ildə ingilis aktrisa Amelia Warnerlə evlənsə də eyni ili boşanırlar. Ardından Kanadalı model Kim Bordenave ilə birlikdə yaşamağa başlayır və cütlüyün 12 sentyabr 2003-cü il James adında bir oğulları olur. 2009-cu ildə isə aktrisa Alicja Bachleda-Curuś və Colinin Henry Tadeusz Farrell adında oğulları dünyaya gəlir. Cütlüyün münasibəti isə 2010-da bitir.
Colin Farrell özü haqqında isə belə deyir:”Mən ailəsini, vətənini hər şeydən çox sevən əsl irlandalıyam. Hollywood isə mənim yalnız iş yerimdir.”
Fərqanə Mehdiyeva
Fərqanə Habil qızı Mehdiyeva — Azərbaycan şairi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü (–2020), "Ulduz" jurnalının poeziya şöbəsinin rəhbəri (–2020). Prezident təqaüdçüsü.
Həyatı
Fərqanə Mehdiyeva 19 fevral 1964-cu ildə Salyan rayonunun Ərəbqardaşbəyli kəndində doğulub. Əvvəlcə Bakı Mədəni-maarif texnikumunun Rejissorluq fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə, daha sonra N.Tusi adına Pedaqoji Universitetin Filologiya fakültəsini bitirib.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü idi.
Fərqanə Mehdiyeva 2 may 2020-ci ildə Bakıda uzun sürən xərçəng xəstəliyindən dünyasını dəyişmiş, 3 mayda Bakıxanov qəsəbəsində dəfn olunmuşdur.
Yaradıcılığı
Yaradıcılığa erkən yaşlarından başlayıb. 1981-ci ildən respublika mətbuatında, radio, televiziya verilişlərində vaxtaşırı çıxışlar edib. İlk kitabı "Çəkdiklərim mənə bəsdi" 1999-cu ildə işıq üzü görüb. Sonrakı illərdə “Deyirlər dünya şirindi”, “Payızın yanında gözlərsən məni”, “İkimiz darıxsaq” kitabları ilə şeirsevərlərin ürəyinə yol tapıb.
Təltifləri
Azərbaycan Prezdenti Təqaüd Fondunun təqüdçüsü olub. O, həmçinin Rəsul Rza və Mikayıl Müşfiqin adına təsis edilmiş ödüllərə layiq görülüb.
Kənan Həsənov (əsgər)
Kənan Zirəddin oğlu Həsənov (1 yanvar 2001; Göygöl, Azərbaycan— 12 oktyabr 2020; Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Kənan Həsənov 1 yanvar 2001-ci ildə Göygöl rayonunun Şəhriyar kəndində anadan olmuşdur. 2006-ci ildə Lətif Məhərrəmov adına Göygöl rayonu Şəhriyar kənd tam orta məktəbin 1-ci sinfinə getmişdir. 2017-ci ildə həmin məktəbin 11-ci sinfini bitirmişdir. Subay idi.
Hərbi xidməti
2019-cu ilin iyul ayından "N" saylı hərbi hissədə həqiqi hərbi xidmət keçmişdir. Xidmətdə olduğu dövrdə 27 sentyabr 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsi başlayan zaman hərbi döyüşlərdə iştirak etmişdir. Kənan Həsənov 12 oktyabr 2020-ci il tarixdə Füzuli rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamı ilə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" və "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edilib.
Azərbaycan–Litva münasibətləri
Azərbaycan–Litva münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Litva Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
AXC dövrü
thumb|[[Vintsas Kreve]] Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Bakıda Pozenovskaya küçəsi 15 ünvanında Litvanın nümayəndəliyi yerləşmiş, nümayəndəliyə konsul Vintsas Kreve-Mitskəviçyus rəhbərlik etmişdir.
Sovet dövrü
Hər iki ölkə SSRİ-nin tərkibində müttəfiq respublika olmuşlar. Elə həmin dövrdə də onlar arasında iqtisadi və mədəni əlaqələr formalaşmışdır. SSRİ dağıldıqdan, postsovet məkanında müstəqil dövlətlər yarandıqdan sonra bu münasibətlər daha da inkişaf etməyə başlamışdır.
Diplomatik əlaqələr
1992-ci ilin oktyabrından 1995-ci ilin noyabr ayına qədər Litva dövlətində Azərbaycan Respublikasının Səlahiyyətli Nümayəndəliyi fəaliyyət göstərib və Litva Azərbaycanlıları Cəmiyyətinin sədri Mahir Həmzəyev Səlahiyyətli nümayəndə olub. (Mənbə: "Dünya Azərbaycanlıları" Ensiklopediyası, I cild. Bakı, "Azərbaycan" nəşriyyatı, 2006-cı il, səh.320. Buraxılışa məsul şəxs - Azərbaycan Respublikası Prezident Administrasiyasının rəhbəri, akademik Ramiz Mehdiyev).
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1995-cü ilin noyabr ayının 27-də qurulmuşdur.
Parlamentlərarası əlaqələr
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində Azərbaycan-Litva parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu fəaliyyət göstərir. Bu işçi qrupu 7 mart 1997-ci il tarixində "Azərbaycan-Baltikyanı ölkələri (Latviya, Litva, Estoniya) parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupu" adı ilə yaradılmış və ilk rəhbəri Yusif Vəkilov olmuşdur. Bu işçi qrupu indiki adla 5 dekabr 2000-ci il tarixindən adlandırılmışdır. 4 mart 2016-cı il tarixindən Kamran Nəbizadə işçi qrupunun rəhbəridir.
Viza
Litvaya gedən ümumi pasportlara, həmçinin xidməti və xüsusi pasportlar malik Azərbaycan vətəndaşları üçün Şengen vizası tələb edilir. Diplomatik pasportlar üçün 90 günə qədər viza tələb edilmir.
İqtisadi əlaqələr
Əmtəə dövriyyəsi (min doll.)
Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti (Azərbaycan)
Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti — antiinhisar, haqsız rəqabət, dövlət satınalmaları, açıq məkan istisna olmaqla reklam fəaliyyəti, standartlaşdırma, metrologiya, texniki tənzimləmə, uyğunluğun qiymətləndirilməsi, akkreditasiya, keyfiyyətin idarə edilməsi, istehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi və istehlak bazarına nəzarət sahələrində dövlət nəzarətini və tənzimlənməsini həyata keçirən qurumdur.
Haqqında
Azərbaycanda ilk dəfə Prezidentin 23 iyun 1992-ci il 3 nömrəli fərmanı ilə Antiinhisar Siyasəti və Sahibkarlığa Kömək Komitəsi yaradılıb. Həmin ilin avqustunda Komitənin Əsasnaməsi təsdiq olunub.
Həmin ildə Bazar İqtisadiyyatına keçidlə bağlı mühüm əhəmiyyəti olan "Sahibkarlıq fəaliyyəti haqqında" Azərbaycan Respublikasının qanunu qəbul edilib. Prezident "İnhisarçı müəssisələrin və birliklərin məhsullarının qiymətlərinin dövlət tərəfindən tənzimlənməsi haqqında" fərman imzalayıb.
2001-ci ildə milli lider Heydər Əliyevin fərmanı ilə Antiinhisar Siyasəti və Sahibkarlığa Kömək Komitəsi hüquqi şəxs statusunda İqtisadi İnkişaf nazirliyinin tərkibinə daxil edilərək Antiinhisar Siyasəti Departamenti kimi fəaliyyət göstərib.
2001–2006-cı illər ərzində prezidentin fərman və sərəncamları, Nazirlər Kabinetinin qərar və normativ sənədləri ilə Departamentin vəzifə və səlahiyyətləri xeyli dərəcədə genişlənib.
Prezident İlham Əliyevin 2009-cu ildə imzaladığı fərmanla Antiinhisar Siyasəti və İstehlakçıların Hüquqlarının Müdafiəsi Dövlət Xidməti yaradılıb. Daha sonra antiinhisar fəaliyyəti, haqsız rəqabət, təbii inhisarlar, reklam, istehlak bazarına nəzarətlə bağlı səlahiyyətlər qurumun tabeliyinə verilib.
2018-ci ilin aprelin 20-də imzalanan sərəncamla İqtisadiyyat Nazirliyinin strukturuna daxil edilən Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyi yaradılıb. Standartlaşırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsi Xidmətin tabeliyinə verilib. 2019-cu il 23 oktyabr tarixli qərarla isə Agentlik yenidən Dövlət Xidməti statusu alıb. Həmin ilin dekabrın 19-da Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti İqtisadiyyat Nazirliyinin strukturuna daxil edilib.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 yanvar 2016-cı il tarixli Fərmanı ilə 1997-ci il 16 may tarixində yaradılan və Azərbaycan Respublikasında dövlət vəsaitləri hesabına malların (işlərin və xidmətlərin) satın alınması sahəsində dövlət siyasətini həyata keçirən keçmiş mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı olan Azərbaycan Respublikasının Satınalmalar üzrə Dövlət Agentliyi ləğv edilərək vəzifə və funksiyaları, habelə istifadəsində olan dövlət əmlakı Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Antiinhisar İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidmətinə verilmişdir.
Fəaliyyət istiqamətləri
Azərbaycan Respublikasının İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidmətinin fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır:
Azərbaycan Standartlaşdırma İnstitutu
Azərbaycan Standartlaşdırma İnstitutu (AZSTAND) publik hüquqi şəxsi 10 fevral 2017-ci ildə milli standartlaşdırma qurumu kimi təsis edilib və standartların hazırlanması, tətbiqi, bu sahədə beynəlxalq təşkilatlarda təmsilçilik İnstituta həvalə edilib.
İnstitutun əsas fəaliyyət istiqamətləri:
Azərbaycan Respublikasının standartlaşdırma üzrə beynəlxalq və regional təşkilatlarında təmsil edilməsi:
2017-ci ildən İnstitut ISO-nun tamhüquqlu üzvü olmaqla yanaşı Beynəlxalq Elektrotexniki Komissiyanın (İEC) Müxbir ölkələr proqramında (Affiliate Country Program) iştirak edir, Avropa Standartlaşdırma Təşkilatında (CEN) Tərəfdaş standartlaşdırma orqanı (CSB) statusunda təmsil olunur.
Azərbaycan Metrologiya İnstitutu
Azərbaycan Metrologiya İnstitutu publik hüquqi şəxs 10 fevral 2017-ci ildə ləğv edilən Dövlət Metrologiya Xidmətinin bazasında yaradılıb.
İnstitutun əsas fəaliyyət istiqamətləri aşağıdakılardır:
Azərbaycan Akkreditasiya Mərkəzi
Mərkəz sınaq və kalibrləmə laboratoriyalarının, məhsulların, işlərin, xidmətlərin sertifikatlaşdırılması orqanlarının, şəxslərin sertifikatlaşdırılması orqanlarının, inspeksiya orqanlarının, idarəetmə sistemlərinin sertifikatlaşdırılması orqanlarının və etalon material istehsalçılarının akkreditasiyasını "Uyğunluğun qiymətləndirilməsi sahəsində akkreditasiya haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanununa və beynəlxalq standartların tələblərinə uyğun olaraq həyata keçirir.
Mən yaramazam 3 (cizgi filmi, 2017)
Mən yaramazam 3 — 2017 ABŞ ailə, animasiya filmidir.
Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti (Azərbaycan)
Azərbaycan Akkreditasiya Mərkəzi
Mərkəzin qarşısında duran əsas vəzifə milli akkreditasiya sisteminin beynəlxalq tələblərə uyğunlaşdırılması və uyğunluğun qiymətləndirməsinin nəticələrinin beynəlxalq tanınmasının təmin edilməsidir. Bu məqsədlə Mərkəz akkreditasiya sahəsində mövcud olan beynəlxalq və regional təşkilatlarla, digər ölkələrin akkreditasiya qurumları ilə sıx əməkdaşlıq edir.
Mən yaramazam 3 (cizgi filmi, 2017)
Süjet
Evli Anti-Villain League (AVL) agentləri Gru və Lucy Wilde Balthazar Bratt (keçmiş uşaq aktyoru yetkinlik yaşına çatdıqda "Evil Bratt" şousu ləğv edildikdən sonra supercani oldu) dayandırmaq üçün göndərilir. Dumont almazını oğurlamaqdan. Qru almazı geri alır, lakin Bratt qaçır. Bundan narazı qalan direktor Valeri Da Vinçi keçmiş direktor Silas Ramsbottomun yerinə keçərək Qru və Lüsini AVL-dən uzaqlaşdırır.
Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti (Azərbaycan)
Azərbaycan Akkreditasiya Mərkəzi
Mərkəz 2017-ci ilin noyabr ayından Avropa Akkreditasiya Təşkilatının (EA), 2018-ci ilin mart ayından isə Laboratoriyaların Akkreditasiyası üzrə Beynəlxalq Təşkilatın (İLAC) assosiativ üzvüdür.
Mən yaramazam 3 (cizgi filmi, 2017)
Süjet
Qru və Lüsi evə qayıtdıqda, övladlığa götürdükləri Marqo, Edit və Aqnesə işdən çıxarıldıqlarını söyləyirlər, lakin onları tezliklə yeni iş yerləri tapacaqlarına əmin edirlər. Gru super cani olmağa qayıtmaqdan imtina etdikdə və onun köməkçisi Dr. Nefario karbonitdə dondurulmuşdur, Melin başçılıq etdiyi Minionların əksəriyyəti onu tərk edir. yeni iş tapın. Dave və Jerry geridə qalırlar, lakin qalan Minyonlar film boyu bir neçə uğursuzluqla üzləşirlər və nəticədə həbsxanaya düşürlər.
Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti (Azərbaycan)
İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzi
"İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzi" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətinin əsas fəaliyyət istiqaməti malların mənşə ölkəsinin müəyyən edilməsi üzrə ekspertizaların keçirilməsi və nəticələrini təsdiq edən sənədlərin verilməsindən ibarətdir.
Mən yaramazam 3 (cizgi filmi, 2017)
Süjet
Fritz adlı eşikağası, Freedonia adlı uzaq bir ölkədə yaşayan Qrunun çoxdan itkin düşmüş əkiz Drunun dəvəti ilə Qrunun evinə gəlir. Ailə Dru ilə görüşmək üçün səyahət edir və onun böyük sərvəti və nəhəng malikanəsi təəccüblənir. Fritz bu uğuru böyük donuzçuluq biznesi ilə əlaqələndirir. Bu vaxt Bratt almazı yenidən oğurlayır, ondan "Şər Bratt" filminin ləğvi üçün qisas almaq üçün Hollivudu məhv edəcək nəhəng robota güc vermək üçün istifadə etmək niyyətindədir. Dru Qruya bildirir ki, onların ölən ataları "Keçəl Terror" kimi tanınan super cani olub, onun yaramaz fəaliyyəti və texnoloji inkişafı ailənin sərvətinin əsl mənbəyidir. Dru Qrudan ona necə cani olmağı öyrətməsini istəyir, lakin Qru köhnə yollarına qayıtmaqdan imtina edir. Lüsi bir ana kimi yeni vəzifələri ilə mübarizə apararkən, Dru və Qru, xüsusən də atalarının yüksək texnologiyalı avtomobilində əyləndikdən sonra daha da yaxınlaşırlar.
Gru və Dru almazı oğurlamağa qərar verirlər; lakin Qru gizli şəkildə Da Vinçini onu və Lüsini yenidən işə götürməyə razı salmaq üçün onu AVL-ə gətirmək niyyətindədir. Onlar almazla çətinliklə qaçırlar və Lüsi tərəfindən xilas edilirlər. Qrunun əsl motivlərini öyrənən Dru, Qrunun ona cani olmağı öyrətdiyinə görə ona yalan danışdığı üçün inciyir. Bunun müqabilində Qru Drunun səriştəsizliyini təhqir edir və o, Freedoniadan ayrılacağını və münasibətlərinə son qoyacağını bildirir.
Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti (Azərbaycan)
İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzi
Azərbaycan Respublikasının gömrük ərazisindən malların ixracı zamanı gömrük rəsmiləşdirilməsi prosedurlarının həyata keçirilməsi üçün malın mənşə ölkəsini təsdiq edən "mənşə sertifikatı" tərtib olunur. Malın mənşə ölkəsi dedikdə malın tamamilə həmin ölkədə istehsal olunduğu və ya müvafiq qanunvericiliklə müəyyən olunmuş meyarlar əsasında kifayət qədər yenidən emala məruz qaldığı ölkə başa düşülür.
Mən yaramazam 3 (cizgi filmi, 2017)
Süjet
Lüsi kimi maskalanan Bratt uşaqları qaçırır və bir daha almazı alır. Qru və Dru fikir ayrılıqlarını bir kənara qoyub hiyləni anladıqdan sonra onun arxasınca düşürlər. Bratt almazla işləyən robotu ilə Hollivudu dəhşətə gətirir, şəhəri kosmosa çıxarmaq ümidi ilə onu super güclü saqqızla örtür. Bratt robotun lazeri ilə Qrunu öldürməyə cəhd edərkən Lucy qızları xilas edir. Dru robota girib onu içəridən söndürməyi bacarır və bu prosesdə az qala ölür. Bratt onu rəqs döyüşünə çağıran Qru ilə qarşılaşır, nəticədə Brattın silahlanmış keytarını oğurlayır və bununla da onu məğlub edir. Həbsdən qaçan Minionlar Qru ilə yenidən birləşirlər. Dru və Qru da barışırlar.
Gru və Lucy AVL-ə bərpa edildi. Yeni birləşmiş ailə Qrunun evində qeyd edir və Lüsi qızlarla əlaqə saxlayır və onları öz qızları kimi qəbul edir. Dru, minionların əksəriyyəti ilə birlikdə Qrunun təyyarəsini oğurlayır və uçur. Gru və Lucy, təqib etməzdən əvvəl onlara beş dəqiqəlik bir başlanğıc vermək qərarına gəldilər.
Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti (Azərbaycan)
İstehlak Mallarının Ekspertizası Mərkəzi
Malın mənşə ölkəsi ixrac olunan mallara tarif və qeyri-tarif tənzimlənməsini həyata keçirmək məqsədi ilə müəyyən olunur.
Regional bölmələr
Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidmətinin Abşeron, Gəncə-Qazax, Şəki-Zaqatala, Lənkəran, Quba-Xaçmaz, Aran, Dağlıq Şirvan, Yuxarı Qarabağ regional bölmələri fəaliyyət göstərir.
Avstraliya faunası
250px|thumb|right|Tasmaniya pələngi 1936-cı ildə nəsli kəsilmiş heyvan kimi qeydiyyata alınmışdır.
Avstraliya faunası — Avstraliyanın hüdudları daxilində mövcud olan heyvanlar aləmi. Avstraliya ərazisi xüsusi Avstraliya biocoğrafi sahəsinə daxildir. Avstraliyanın faunası qədim və yüksək dərəcədə endemikdir. Burada ali məməlilər, primatlar və yırtıcı heyvanlar (avropalıların gətirdiyi dinqo itindən başqa) yoxdur. Mezozoy və Kaynozoy dövrlərinə məxsus heyvanlar (kisəlilər və s.) qalmışdır. İbtidai məməlilərdən ördəkburun və yexidnaya təsadüf olunur. Heyvanların bir çoxu insanların təsərrüfat fəaliyyəti, ovçuluq və landşaftın dəyişməsi nəticəsində qırılmışdır. Materikə gətirilmiş adadovşanlarının Avstraliyada otlaqların xeyli hissəsini məhv etməsi kisəlilərin azalmasına səbəb olmuşdur. Kenquruların bir neçə növü qırılmış, kisəli canavar, vombatların bir neçə növünün nəsli kəsilməkdədir.
Mərziyə Üskuyi
Mərziyə Əhmədi Üskuyi – Azərbaycan şairi və ictimai xadimi.
Həyatı
Mərziyə Əhmədi Üskuyi Güney Azərbaycanın (İran) Təbriz yaxınlığında yerləşən Üskü qəsəbəsində anadan olmuşdur. Ali pedaqoji təhsil aldıqdan sonra üç il doğulduğu Üskü qəsəbəsində müəllim işləmişdir. Erkən yaşlarında bədii yaradıcılığa başlayan Mərziyə Üskuyi şeirlərini "Dalğa" təxəllüsü ilə yazmışdır. İran şah rejiminə qarşı mübarizə apardığına görə həbs edilmişdir. Həyatının məhbəs günləri haqqında xatirələrini yazmışdır.
NGC 526A
NGC 526A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Heykəltəraş bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Minyonlar: Qrüvitasiya (cizgi filmi, 2022)
Minyonlar: Qrüvitasiya – 2022 ABŞ ailə, animasiya filmidir.
Müqəddəs
ilk film hadisələrindən dərhal sonra, bu dəfə 1970-ci illərin əvvəllərində 12 yaşlı Qru şəhərətrafı qəsəbələrdə böyüyür. Vicious 6 kimi tanınan super cani qrupun fanboyu Gru onlara qoşulacaq qədər pis olmaq planını həyata keçirir. Vicious 6 öz liderini, əfsanəvi döyüşçü Wild Knuckles'ı qovduqda, Gru onların ən yeni üzvü olmaq üçün müsahibələr verir.
Hər şey yaxşı getmir və Qru Kevin, Stüart, Bob, Otto və digər Minionların köməyi ilə onlardan qiymətli daş oğurladıqdan və qəfildən özünü pis hiss edəndən sonra daha da pisləşir. şərin zirvəsinin ölümcül düşməni. Qaçışda Qru və Minyonlar bələdçilik üçün qeyri-mümkün bir mənbə olan Wild Knuckles-ə müraciət edəcək və hətta pis adamların da dostlarından bir az köməyə ehtiyacı olduğunu kəşf edəcəklər.
Səs yayımı
Bundan əlavə, hip-hop reper RZA açıqlanmayan bir rola çəkilib.
Trevol
Trevol  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. İzyor kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Mulen.
INSEE kodu — 03290.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1599 nəfər təşkil edirdi.
İllərə görə əhalinin sayı
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 1069 nəfər əmək qabiliyyətli (15-64 yaş arasında) insanlar arasında 802 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 267 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 75.0%, 1999-cu ildə 75.0%). 802 aktiv şəxsdən 763 nəfər (403 kişi və 360 qadın) işləyir, 39 nəfər işsizdir (17 kişi və 22 qadın). Aktiv olmayan 267 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 121 nəfər təqaüdçü, 69 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Uşaq folkloru
Uşaq folkloru — uşaq folkloru nəsr, qiraət, mahnı və oyun əsərlərindən ibarət çox janrlı bir sistemdir. Uşaq folkloru dedikdə, hər şeydən əvvəl, şifahi xalq yaradıcılığının böyüklər və uşaqlar tərəfindən yaradılan elə nümunələri nəzərdə tutulur ki, uşaqların məişətini, oyunlarını, əyləncəsini, istirahətini, məşğuliyyətlərini, istəklərini, arzularını ifadə etsin və əhatə etdiyi mövzuları, ideyaları, forması, məzmunu, üslubu, hətta sözlərin seçilibdüzülməsi, ifadə tərzi körpələrin zövqünə, biliyinə, dünyaya baxışına, yaş səviyyəsinə, psixikasına uyğunlaşdırılsın.
Uşaq folklorunun növləri
Azərbaycan uşaq folklorunun tarixi kökləri ən əski inamlarla bağlanır. Birbaşa körpələrə ünvanlanan nəğmələr xalq poetik yaradıcılığının ilk ünsürləri- fallar, alqışlar, qarğışlar, dualar, yuxuyozmalarla yaşıddır. Uşaqlara təbii qüvvələrdən, fəlakətlərdən (soyuqdan, istidən, tufandan, yanğından), xəstəliklərdən qorunmağın, maddi nemətlər əldə etməyin yollarını göstərmək, yırtıcı heyvanların və yağıların qəfil hücumları zamanı ov alətlərindən, silahlardan istifadə etmək bacarığını aşılamaq folklor vasitəsi ilə həyata keçirilmişdir.
Azərbaycan folklorunun uşaqlarla bağlı inanclarının ən əski yazılı mənbəsi "Avesta" və Herodotun "Tarix" kitabıdır. Astiaq və Tomiris haqqında xalq söyləmələri əsasında tarixi hadisələri qələmə alan yunan tarixçisi Azərbaycanda (Midiyada) uşağın doğulması, bəslənməsi, oyunları, dünyabaxışı barədə maraqlı epizodlara müraciət etmişdir. Uşaq folkloru həm uşaqların öz yaradıcılığını, həm də böyüklər tərəfindən uşaqlar üçün tərtib edilmiş əsərləri əhatə edir. Bu bölgü uşaqların oyun və ritmik-intonasiya bacarıqlarının yaşdan asılı olması səbəbindən meydana gəlir. Erkən yaşda (doğuşun ilk günlərindən 3–3,5 yaşına qədər) bir uşağın emosional, motor və zehni inkişafı tamamilə böyüklərdən asılıdır. Yetkinlər azyaşlı uşaqlar üçün beşiklər və müxtəlif uşaq şerləri ifa edirlər. Uşaq folklorunun ikinci hissəsi orta və yaşlı uşaqlar üçün əsərlərdən ibarətdir. Bunlara oxunan və ya ritmik olaraq tələffüz olunan əsərlər daxildir: mahnı oxumaq, kəşfiyyatçılar, sayma qafiyələri, təmsillər, şerlər, komik mahnılar, həmçinin kəlamlar, dil bükücüləri, tapmacalar, nağıllar. Bəziləri böyüklər tərəfindən uşaqlar üçün tərtib edilmişdir, lakin bu növün əksəriyyəti uşaqların öz yaradıcılığıdır [1].
Ramazan Qafarlı Azərbaycan uşaq folklorunun janrlarını ədəbiyyatın ümumi janr bölgüsü sistemi ilə qruplaşdırmağı məqsədəuyğundur hesab edərək, bölgünü belə aparmışdır:
Terminologiya və alimlərin fikirləri
1926-cı ildə İrkutsk Universitetinin professoru Q.S.Vinoqradov ilk dəfə rus folklorşünaslığında "uşaq folkloru" ifadəsini ilk dəfə geniş tətbiq etdi və bildirdi ki, uşaq folkloruna həm uşaqların özləri tərəfindən bəstələnmiş əsərləri, həm də didaktik poeziyanı (böyüklər tərəfindən oxunan, uşaqları oxşayan kiçik həcmli lirik əsərlər) aid etmək məqsədəuyğundur. Bir qədər sonra beşik nəğmələri də uşaq folkloru kimi təqdim olundu (baxmayaraq ki, bəzi alimlər onları ailə lirik-məişət mahnıları hesab edirlər). Böyüklər arasında mövcud olan bəzi əsərlərin ilki və sakral mənasını itirmiş, bir qədər dəyişdirilmiş və sadələşdirilmiş formada uşaq folkloruna keçdikləri aşkar edilmişdir. Bütün folklor biliciləri bir fikir birliyinə gəldilər ki, uşaq folklorunda həm uşaqların, həm də böyüklərin uşaqlar üçün yazdığı əsərlər var. Bu baxımdan uşaq folkloru iki istiqamətdə: böyüklərin (nağıllar, tapmacalar, laylalar, oxşamalar və s.) və uşaqların yaradıcılığı (dolamalar, acıtmalar, öcəşmələr, oyun nəğmələri və s.) hesabına zənginləşir.
Uşaq folklorunun özünəməxsus xüsusiyyətləri var: mövzu, obraz, fikir seçimində uşaqların yaşla əlaqəli inkişafına uyğundur; hərəkətin müşayiəti ilə, oyun elementləri ilə şeir və nəsrin həmahəngliyi ilə xarakterizə olunur; əsərlərin əksəriyyəti (böyüklər tərəfindən uşaqlar üçün tərtib edilmişdir) tərbiyəvi məzmunludur [2].
Janrlar
Uşaq folklorunun bütün janrlarını təxminən üç qrupa bölmək olar:
Bəzi hallarda bir qrupa aid edilə bilməyən əsərlər var. Bu qrupların hər biri öz xüsusiyyətlərinə malikdir və daha kiçik alt qruplara bölünür. Hamısının ortaq xüsusiyyəti uşaq mövzusudur, 5 yaşınadək uşaqlar üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Azərbaycanda nəşri
Uşaq folklorunun toplanmasına, nəşrinə XIX əsrin 1-ci yarısından başlanmışdır. Lakin onun ilk nümunələrinə hələ toplanıb nəşr edilməzdən xeyli əvvəl klassik şairlərimizin əsərlərində rast gəlinir. Dahi Nizami Gəncəvi "Xəmsə"sində xalq uşaq oyunlarından, sehirli və heyvanlara aid nağıl motivlərindən gen-bol istifadə etmişdir. Məhəmməd Füzuli "Söhbətül-əsmar" ("Meyvələrin söhbəti") alleqorik poemasının mövzusunu el arasında geniş yayılan ibrətamiz əhvalatdan götürmüşdür. Məhəmməd Əmani, Qasım bəy Zakir, Abbasqulu ağa Bakıxanov və Seyid Əzim Şirvani kimi sənətkarlar tərəfindən müxtəlif dövrlərdə yazılan mənzum hekayələrdə də xalq təfəkkürünün təsiri özünü göstərir. Bütün bunlar klassik yazılı ədəbiyyatın Azərbaycan folklorundan qidalanması baxımından qiymətli faktlardır. Görkəmli söz ustadlarımızın qələmindən çıxan poema, təmsil və mənzum hekayələr nağıl süjetlərinə, folklorun ruhuna nə qədər yaxın olsa da, poetik sisteminə, dilinə,üslubuna, və başqa xüsusiyyətlərinə görə xalq yaradıcılığından fərqlənir. XIX əsrin əvvəllərində Avropada Qrimm qardaşları tərəfindən yandırılan folklor məşəli Rusiya vasitəsilə Azərbaycana keçmişdir. 40-cı illərdən başlayaraq əfsanə, nağıl, lətifə və dastanlar müntəzəm olaraq mətbuat səhifələrində özünə yer tapmışdı. Bu dövrdə uşaq folklorundan söhbət gedə bilməzdi. Lakin Azərbaycan folklorunun ilk toplayıсıları, əsasən, maarifçilər idilər. Onlar xalq yaradıcılığına müraciət edəndə, hər şeydən əvvəl, şagirdlərinin yaş səviyyəsinə, biliyinə, zövqünə uyğun, azsözlü, yığcam, lakonik və oyunlarla bağlı nümunələrlə maraqlanır, laylaları, tapmacaları, yanıltmacları, düzgüləri, sanamaları böyük həvəslə toplayıb nəşr edirdilər. Ümumiyyətlə, XIX əsrin II yarısında və XX əsrin əvvəllərində uşaq folkloru nümunələrinə daha çox aşağıdakı mənbələrdə təsadüf edilir:
Rus mətbuatında
Paşa Əfəndiyev "Azərbaycan folklorşünaslığının tarixi" adlı doktorluq dissertasiyasında yazırdı: "Folklorumuzun ilk nümunələri rus mətbuatında 1820–30-cu illərdə görünməyə başlayır. 1839-cu ildən sonra yavaş-yavaş bu nümunələrin sayı artır. 1840–50-ci illərdə isə müntəzəm olaraq materiallar çap olunur. Azərbaycan folklorunun, demək olar ki, əsas janrlarına dair nümunələr XIX əsr rus mətbuatından toplanıb nəşr edilmişdir. Biz burada atalar sözü, tapmaсalardan başlayaraq iri həcmli dastanlara qədər xalq ədəbiyyatımızın külli miqdarda janrlarına rast gəlirik". SSKQ / ССКГ- "Сборник сведение о Кавkазских горцах" ("Qafqaz dağları haqqında məlumat toplusu") məcmuəsində Azərbaycan folkloruna geniş yer ayrılmışdı. Toplayıcı A.Fon Potto "Природа и люди Закаталинского округа" ("Zaqatala qəzasının təbiəti və adamları") adlı məlumat xarakterli məqaləsi ilə çıxış edir və folklorumuz barədə müəyyən fikir söyləməyə cəhd göstərir. Məqalədə şifahi xalq ədəbiyyatımızın bəzi janırlarının təsvirindən sonra yazılır: "Nağılı dinləmək, təmsil və tapmacalara qulaq asmaq Zaqatala qəzasının adamları üçün böyük zövq mənbəyidir. Burada xüsusi nağılçılar var. Onlar bütün məclislərə çağırılır, bu və ya digər hadisə ilə əlaqədar nağıl, əhvalat danışırlar. Ən çox yayılan, söylənən nağıllardan aşağıdakıları misal gətirmək olar: ""Dəvənin zirəkliyi", "Tülkü və çaqqal", "Siçanla qurbağanın dostluğu", "Birə və milçək", "Kim hündürdüsə, o da böyükdür" və s. Uşaq folklorumuzun toplanıb nəşr edilməsi sahəsində ən böyük işi QƏXTDM ("Qafqaz əraziləri və xalqlarının təsvirinə dair materiallar toplusu" // СмомпК — "Сборник материалов для описания местностей и племен Кавказа") məcmuəsinin yaradıcıları və görkəmli Azərbaycan ədəbiyyatşünası Firudin bəy Köçərli görmüşlər. SMOMPK-ın ilk buraxılışından başlayaraq, demək olar ki, hər nömrəsində Azərbaycan uşaq folkloruna yer ayrılırdı. Belə ki, S.P.Zelinski Azərbaycanın qədim İrəvan qəzasının türk qadınlarından eşitdiyi xalq yaradıcılığı incilərini məcmuənin I buraxılışının II bölməsində "Татарская пословицы, поговорки, загадки и имена женшин" ("Tatar atalar sözü, məsəl, tapmaca və qadın adları") başlığı altında verir. Buradakı tapmacalar mövzularının rəngarəngliyi və quruluşu ilə maraq doğurur:
Bu gün çərşənbədir, Qəlbimə düşən nədir? Dəryadan tüstü qalxır - İçində bişən nədir? (Qəlyan)
SMOMPK-da uşaq oyun-tamaşaları da toplanıb nəşr edilmişdir. Şəki, Qəbələ, Cəbrayıl, Şamaxı və başqa şəhərlərin tarixi, etnoqrafiyası haqqında yazılan məqalələrin sonunda həmin ərazilərdən toplanan uşaq oyunlarının təsviri verilirdi.
İbtidai məktəb dərslikləri və qiraət kitablarında
XX əsrin ortalarında Azərbaycanın kənd və şəhərlərində orta əsr ətaləti hökm sürən mollaxanaların əksinə olaraq yeni tipli ibtidai təhsil ocaqları açılmışdı. Bu məktəblərdə şagirdlərə dünyəvi elmlər haqqında biliklər verməklə yanaşı, yazılı və şifahi xalq ədəbiyyatı nümunələri də öyrədilirdi. Uşaqların savadlanmasında, mənəvi cəhətdən sağlam yetişməsində XIX əsrin sonu və XX əsrin əvvəllərində çapdan çıxan müntəxabat, əlifba və qiraət kitablarının böyük rolu olmuşdur. Bunlar: A.Çernyayevski və S. Vəlibəyovun "Vətən dili" (II hissə, I nəşr, Tiflis, 1888); R.Əfəndiyevin "Uşaq bağçası" (I nəşr, İstanbul, 1898 və IV nəşr, Bakı, 1912), "Bəsürətül-ətfal" (Bakı, 1901); M.Mahmudbəyov və başqalarının "İkinci il" (Bakı, 1908 və 1912-ci il nəşrləri); A.Şaiqin "Uşaq gözlüyü" (Bakı, 1910 və 1919-cu il nəşrləri), "Gülzar" (Bakı 1912); Mirzə Abbas Abbaszadənin "Birinci il tatar əlifbası" (IV nəşr, Bakı, 1913) və A.Əfəndiyevin "Son türk əlifbası"nı (Bakı, 1919) Dərsliklərə, əsasən, uşaqların yaş səviyyəsinə, biliyinə uyğun folklor nümunələri salınırdı. .
Azərbaycan uşaq mətbuatında
Azərbaycan uşaq folkloru nümunələri XX əsrin əvvəllərində "Dəbistan", "Məktəb" və "Rəhbər" kimi uşaq jurnallarında dərc olunmağa başladı. Bu isə şagirdlərin məktəbdənkənar mütaliə işlərinə xeyli kömək etdi.