cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Areometr
thumb|right|200px|Dəniz suyunun areometrlə duzluluq dərəcəsini ölçən [[NASA əməkdaşı.]] Areometr — – maye (bəzən də bərk) cismlərin sıxlığını, məhlulların qatılığını (konsentrasiyasını) təyin edən cihaz. Areomet ölçmə üçün mayeyə daldırılan üzgəc tipli sıxlıq ölçənlərə aiddir. İş prinsipi Arximed qanununa əsaslanır. Şkalalı borucuq şəklində olan üzgəc ölçmə aparmaq üçün tədqiq olunan mayeyə daldırılır. Üzgəcin dalma dərinliyinə (onun sıxışdırıb çıxardığı mayenin həcminə) və çəkisinə görə mayenin sıxlığı təyin edilir; mayenin sıxlığı az olduqca dalma dərinliyi böyük olur. Təcrübədə sabit çəki areometri daha çox işlədilir və sabit həcm areometri tətbiq edilir.
Sabitçəki areometrlərinə şkalası sıxlıq vahidləri ilə dərəcələnmiş densimetrlər və məhlulun konsentrasiyasını ölçmək üçün şkalası həcm, yaxud kütlə %-inə dərəcələnmiş areometrlər aid dir. Bir çox mayelərin sıxlığının temprdan asılılığını nəzərə alaraq bəzi areometrlərin termometri də olur. Maye və qatışıq məhlullarda sıxlığı və qatılığı ölçən areometrlərə müxtəlif adlar verilir: məs, laktodensimetr südün yağlılığını, spirtölçən suda olan spirtin miqdarını, şəkərölçən şirələrdəki şəkərin miqdarını təyin edir. Gövdəsi çətinəri metallardan hazırlanmış areometr, o cümlədən densimetr bir sıra ərinmiş metalların və duzların sıxlığını ölçmək üçün işlədilir.
Sabit həcm areometrlərindən istifadə edərkən cihazın mayeyə daldırılan hissəsi sabitdə rinlikdə yerləşdirilir. Areometrin mayedə qeyd olunan dərinliyə (sıxışdırılan mayenin həcmini göstərən nişanadək) dalması üçün əlavə olunan, yaxud götürülən çəki daşlarının kütləsi ilə sıxlıq təyin olunur. Bərk maddələrin sıxlığını ölçmək üçün gövdəsinin aşağı hissəsində tədqiq edilən nümunə yerləşdirilmiş əlavə qabı olan areometrdən yəni areometrik tərəzi istifadə edilir.
Ayxan Məmmədov
Ayxan Rəfail oğlu Məmmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Ayxan Məmmədov 1998-ci il sentyabrın 11-də Şərur rayonunun Xanlıqlar kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Ayxan Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Ayxan Məmmədov sentyabrın 30-da Cəbrayıl döyüşləri zamanı şəhid olub. Şərur rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ayxan Məmmədov ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ayxan Məmmədov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Fiktiv kapital
Fiktiv kapital (Artificial capital, Fictitious capital) - Sahiblərinə müntəzəm gəlir  gətirən və qiymətli kağızlar bazarında real kapitaldan fərqli olaraq müstəqil hərəkət edən qiymətli kağızlarda (səhmlərdə, istiqrazlarda və s.) təqdim edilmiş kapital. Başqa sözlə, real kapitaldan (pul və ya avadanlıq formasında olan) fərqli olaraq dəyər deyil, yalnız gəlir almaq hüququnu ifadə edən kapitaldır. Fiktiv kapital sənaye kapitalının hərəkəti prosesində heç bir funksiyanı yerinə yetirməyərək, dəyərin və izaﬁ dəyərin yaradılması prosesində iştirak etməyərək, sahibinə izaﬁ dəyər əldə etmək hüququ verir. Beləliklə, ﬁktiv kapitalın hərəkəti fond bazarının fəaliyyət göstərməsinin əsasında durur. Tarixi baxımdan ﬁktiv kapital istehsaldan borc kapitalının təcrid edilməsi ilə və kredit sistemini təşkil edən xüsusi təsisatların əmələ gəlməsi zəminində yaranmışdır. Fiktiv kapitalın real kapitaldan ayrılması borc kapitalı əsasında baş verir, bunun nəticəsində borc kapitalı sahibinin əlində mülkiyyət titulu qalır, real olaraq isə bu kapitala fəaliyyətdə olan sahibkar sərəncam verir.
Xəqani Məmmədov (tarixçi)
Xəqani Məmməd oğlu Məmmədov — tarix elmləri doktoru,professor.
Həyatı
Xəqani Məmmədov 1954-cü il iyun ayının 18-də Azərbaycan Respublikasının Ağcabədi şəhərində anadan olmuşdur.
1960-cı ildə Ağcabədi rayonu Hüsülü kənd orta məktəbinin I sinfinə qəbul olunub.1968-ci ildə ÜİLKGİ sıralarına qəbul edilmişdir.1970-ci ildə Ağcabədi şəhər 1 saylı orta məktəbini bitirmişdir. 1970-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsinə qəbul olunur.1975-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirir.
Elmi-pedaqoji fəaliyyəti
1977-ci ildə göndərişlə Ağcabədi şəhər 7 saylı səkkizillik məktəbə tarix müəllimi təyin edilir.
1979-cu ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin aspiranturasının əyani şöbəsinə qəbul olunduğu üçün Ağcabədi şəhər 1 saylı orta məktəbin müəllimi vəzifəsindən azad olunur.
1985-ci ildə "Azərbaycan Kommunist Partiyasının zəhmətkeşlərin əmək tərbiyəsi" sahəsində fəaliyyəti (1976–1980-ci illər) mövzusunda müdafiə edərək tarix elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
1987-ci ildə müsabiqə yolu ilə "Sov. IKP tarixi" kafedrasına baş müəllim təyin edilir.
1989-ci ildə müsabiqədən keçdiyinə görə "Siyasi tarix" kafedrasının Təbiət fakültələri üzrə dosent vəzifəsinə seçilir.
1994-cü ildə Təbiət fakültələri üzrə "Siyasi tarix kafedrasının dosenti vəzifəsini tutur.
1995–2003-cü illərdə Bakı Biznes Universitetinin prorektoru və Humanitar elmlər kafedrasının müdiri vəzifələrini icra etmişdir.
1998-ci ildə "Azərbaycanda maarifçilik və milli hərəkat" (XIX yüzilliyin sonları -XX yüzilliyin əvvəlləri) mövzusunda müdafiə edərək tarix elmləri doktoru,alimlik dərəcəsi almışdır.
1999-cu ildə "Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi" kafedrasına dosent vəzifəsinə kеçirilir.
2000-ci ildə Müsabiqə yolu ilə "Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi" kafedrasının professor əvəzi vəzifəsini tutur.
2001-ci ildə Yeni Azərbaycan Partiyasına üzv qəbul olunur.
2004-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında fəaliyyət göstərən İxtisaslaşdırılmış Müdаfiə Şurasının yanında Elmi seminarın sədri təyin edilmişdir.
2005-ci ildə Azərbaycan Respublikası Prezidenti yanında Dövlət Idarəçilik Akademiyasında "Rəhbər kadrların ixtisasının artırılması" fakültəsinin dekanı vəzifəsinə təyin edilir.
2007-ci ildə Azərbaycan Müəllimlər Institutunun Ağcabədi filialına direktor təyin edilmişdir.
2015-ci ildə-Azərbaycan Kooperasiya Universitetində professor müəllim fəaliyyatinə başlamışdır.
Hal-hazırda ADPU-nun Azərbaycan tarixi kafedrasının professorudur.
Üzv olduğu qurumlar və mükafatları
2000–2013-cü illərdə Amerika Birləşmiş Ştatları, Rusiya, Ukrayna, Belarusiya, Polşa, Almaniya, Türkiyə, İran, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri və Gürcüstanda elmi ezamiyyətlərdə olmuşdur.
2000–2007-ci illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunda və Bakı Dövlət Universitetində fəaliyyət göstərən İxtisaslaşmış Müdafiə Şuralarının üzvü olmuşdur.
2003-cü ildə Səmərəli elmi-pedaqoji fəaliyyəti nəzərə alınaraq Respublika Təhsil Nazirliyinin "Fəxri fərman"ı ilə təltif оlunur.
2008-ci ildə "Qızıl qələm" mükafatına layiq görülmüşdür.
2009-cu ildə "İlin nüfuzlu ziyalısı" fəxri adını alır.
2013-cü ildə Nyu-Yorkda Beynəlxalq Elmi Konfransda "Heydər Əliyev Müstəqil Azərbaycanın banisidir" Mövzusunda Elmi Məruzə ilə çıxışı.
Amerika Birləşmiş Ştatlarının qurucu ataları
thumb|300px|Con Trampull, "İstiqlaliyyət bəyənnaməsi" rəsmi, 1819 Amerika Birləşmiş Ştatlarının qurucu ataları  — Amerika dövlətçiliyinin yaranmasında və əsasının qoyulmasında mühüm rol oynamış amerika xadimləri qrupu.
Bəzi tarixçilərə görə, bura Amerika inqilabını təşkil edən və aparan ABŞ siyasətçiləri, hüquqşünaslar, dövlət xadimləri, əsgər və diplomatlar və ya sadəcə adi vətəndaşlar olaraq meydana gətirən On üç İngilis koloniyasının nümayəndələri daxildir.
1973-cü ildə tarixçi Riçard Morris aşağıdakı yeddi əsas Bani ataları təyin etmişdir: Con Adams, Bencamin Franklin, Aleksandr Hamilton, Con Cey, Tomas Cefferson, Ceyms Medison və Corc Vaşinqton.
Azad Veys-i Sülfa (Bicar)
Azad Veys-i Sülfa — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 60 nəfər yaşayır (15 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri təşkil edir.
Barış Əkinçiər
Barış Əkinçiər — Baris Ekincier, 2. Bundesliqa komandalarından Boxumda yarımmüdafiəçi və hücumçu mövqelərində çıxış edən Alman-doğumlu azərbaycanlı futbolçudur.
Klub karyerası
Barış Əkinçiər 24 mart 1999-cu ildə Almaniyanın ərazisinə görə dördüncü, əhalisinin sayına görə isə birinci vilayəti olan Şimali Reyn-Vestfaliya vilayətinin Merkiş rayonunun Hemer şəhərində azərbaycanlı və türk mənşəli ailədə anadan olmuşdur. Əkinçiər futbol karyerasına Şimali Reyn-Vestfaliyanın İzerlon 46/49 komandasında başlamış, sonra eyni vilayətin Essen şəhərini təmsil edən Rot-Vayss Essen klubuna keçmiş, nəhayət 2017-ci ildə Boxum şəhərinin eyniadlı klubunun — Boxumun gənclər akademiyasına qatılmışdır. Peşəkar karyerasına məhz bu klubda başlayan Barış 2017-ci ilin avqustunda Bayer Leverkusen ilə yoldaşlıq oyununda Boxumun əsas komandasında çıxış etdi.
Barış 2019–2020 mövsümünü icarə əsasında Avstriya 2-ci Liqa təmsilçisi Austriya Klaqеnfurtda keçirdi.
Beynəlxalq karyerası
Barış Əkinçiər 2016-cı ilin mayında Azərbaycanda keçirilən Futbol üzrə 17 yaşadək Avropa Çempionatında Azərbaycan U-17 komandasının heyətinə daxil edildi. 2017-ci ildə Azərbaycan U-19 millisində 3 oyuna çıxan Barış 2018-ci ildən Azərbaycan U-21 millisinə dəvət alır.
Şamil Atabəy
Şamil Atabəy 5.5.1925-20.11.1975
“Azərbaycan” jurnalında mətbu fəaliyyəti ilə məşğul olan legionerlərdən Şamil Atabəyin də adını çəkir. Şamil Atabəy yazılarında əsasən Stalin rejiminin tənqidi ilə məşğul olub. Özünün “Kommunistlərin “ideoloji işləri” məqaləsində isə göstərirdi ki, “Pravda” qəzetinin hər bir baş məqaləsi insanın şəxsiyyətini öldürən, insan vicdanına ləkə yaxan, insanı Kremlin kor bir aləti mənsəbinə endirən ən dəhşətli vasitədir”.
Daykovyet
Daykovyet (Ðại Cồ Việt) — Vyetnam ərazisində 969–1069-cu illərdə mövcud olmuş dövlət.
Tarixi
Dağınıqlıq dövründən ("12 şıkuan" mərhələsi, 945–968) sonra ölkəni birləşdirmiş və özünü vua (imperator) elan etmiş Din Bo Lin tərəfindən adlandırılmışdır. Daykovyetin yaradılması ilə vyetlər minillik fasilədən sonra yenidən imperiya iddialarını irəli sürmüşdülər. Daykovyetin paytaxtı 1010-cu ilədək Ninbin dağlıq əyalətində yerləşən Hoalı şəhərindən sonra isə Thanlonq şəhəri (indiki Hanoy) olmuşdur. 11-ci əsrin birinci yarısında Daykovyetin mərkəzləşdirilməsi başa çatmışdı. Dövlətin əsas inzibati və vergi ödəyən vahidi icma idi. Məmurların işə qəbulu Çindən mənimsənilmiş dövlət imtahanı sistemi vasitəsilə həyata keçirilirdi. İqtidarda olan təbəqənin hakimiyyəti ideoloji baxımdan 11-ci əsrdə formalaşmış ümumvyet sinkretik dini sisteminə əsaslanırdı. 1069-cu ildə Li sülaləsinin üçüncü imperatoru Li Than Tonq ölkəni Dayvyet adlandırdı.
Mona Lizanın replikaları
Leonardo da Vinçinin "Mona Liza"sı dünyanın ən məşhur sənət əsəri olmaqla, həm də ən çox replikaları və fərqli təfsirləri yaradılmış əsərdir. Leonardonun hələ sağlığında onun tələbələri və müasiri olan rəssamlar tərəfindən "Mona Liza"nın replikaları çəkilməyə başlayırdı. Dövrümüzə çatmış ən qədim versiyaların bəzilərinin Leonardonun özünün fırçasına aid olması iddia edilir və bu mövzu ilə əlaqəli alimlər arasında mübahisə aparılır. XX əsrin Marsel Düşan və Salvador Dali kimi önəmli sənətkarları "Mona Liza"nın təsviri üzərində öz estetikalarını tətbiq edərək törəmə əsərlər yaratmışlar. Bu gün də İntibah şah əsərlərinin replikalarının hazırlanması gənc rəssamların texnika və qabiliyyətlərini inkişaf etdirmək üçün istifadə etdikləri əsas üsullardan biri olaraq qalmaqdadır.
Müasir dövrdə "Mona Liza"nın repilkaları daha çox əsərlər və ya onun müəllifi ilə bağlı sərgi və tədbirlərin təbliğ edilməsi üçün yaradılır. Liza del Cakondonun ictimai mülkiyyət hesab edilən və müəllif hüquqlarından azad edilmiş portreti həm də siyasi bəyanatlar verilməsi üçün istifadə edilmişdir. "Mona Liza"nın adının rəssamlıqla əlaqəsi olmayan şəxslər (məsələn, ABŞ müğənnisi Net Kinq Koulun ifa etdiyi "Mona Liza" adlı mahnı 1950-ci ildə Ən Yaxşı Orijinal Mahnı nominasiyasında Oskar mükafatına layiq görülmüşdü) tərəfindən istifadəsi də ictimayətdə maraq oyatmağa qadirdir. Saysız hesabda nəşr reproduksiyaları ilə yanaşı "Mona Liza"nın təsviri açıqca, qəhvə fincanları, köynəklər və digər əşyalar üzərində də istifadə olunur. Yaradılmasından beş yüz il keçməsinə baxmayaraq, "Mona Liza"nın məşhurluğu və təsiri hər reproduksiyanın hazırlanması ilə daha da artır.
Ərəfə
XVI əsrin əvvəllərində florensiyalı tacir Françesko del Cakondo Leonardo da Vinçiyə həyat yoldaşı Liza del Cakondonun portretini çəkməyi sifariş edir. Əsərin 1503–1506-cı illərdə işlənməsinə inanılır. 1797-ci ildən etibarən Leonardonun "Mona Liza" portreti ("Mona" və ya "Monna" orta əsr İtaliyasında qadına hörmətli müraciət forması olmaqla Azərbaycan dilind' "xanım" sözü ilə müqayisə edilə bilər) Luvr muzeyinin daimi ekspozisiyasına daxildir. Əsər fransız dilində "La Joconde", italyan dilində isə "La Gioconda" adları ilə də tanınır. Yeni tədqiqatlara əsasən, "Mona Liza"nın tarixi Vazarinin məlumatının əksinə olaraq, 1478-ci ildən əvvələ aid edilir. "Mona Liza"nın heykəllər və ofortlar da daxil olmaqla ən erkən replikaları XVI əsrə aid edilir. Lakin, tarixçi Donald Sassun XX əsrin əvvəllərində qeyd edirdi ki, "Mona Liza" qədim ustadın dünyanın ən məşhur muzeylərindən birində asılan əsərlərindən biri idi. Lakin, həmin dövrdə əsər ikonik statusa malik deyildi və Luvrun ən dəyərli əsəri sayılmırdı. 11 avqust 1911-ci ildə əsərin Luvrdan oğurlanmasından sonra mətbuat bu hadisəni geniş işıqlandırmış və əsər indiki statusunu almışdır.
"Mona Liza" ictimai mülkiyyətdə olduğundan onun təsvirləri müxtəlif variantlarda yayılmışdır. Əsərin adekvat modifikasiya nümayiş etdirən replika və ya təfsirləri ayrıca əsər hesab edildiyindən müəllif hüququ ilə qorunur. Bu cür törəmə əsərlərin ən gözəl nümunələrindən biri Marsel Düşanın 1919-cu ildə "Mona Liza"nın çap olunmuş nüsxəsinə bığ çəkməklə yaratdığı "L.H.O.O.Q" rəsmidir. "Mona Liza" müəllif hüquqları ilə qorunmadığından yeni tədqiqatlarda bu status Düşanın "L.H.O.O.Q" əsərinə də aid edilir. Buna görə də, müəllif hüquqları ilə bağlı əsərlərdə tez-tez "Mona Liza"ya istinad olunur.
Ayzeluort Mona Lizası
Leonardo da Vinçinin Luvr muzeyində saxlanan eyni adlı portret əsərindəki subyektin təsvir olunduğu yağlı boya ilə kətan üzərində çəkilmiş rəsm əsəri olan Ayzeluort Mona Lizası İtaliyadan Leonardonun orijinal əsəri kimi alınmış və yüz il Somerset qraflığında saxlanılmış əsər, 1913-cü ildə ingilis kolleksioner Hyu Bleykerin diqqətini cəlb etmiş və o portreti almışdır. Bundan qısa müddət sonra Bleykerin atalığı Con Eyr tərəfindən nəşr edilmiş monoqrafiyada Leonardonun "Mona Liza"nın iki versiyasını işləməsi və birinci versiyanın hazırda Ayzeluortda saxlanan (Bleykerin Qərbi Londondakı studiyası Ayzeluort ərazisində yerləşirdi) rəsm olmasını bildirir. Əsər 2012-ci ildə "Mona Liza Fondu" tərəfindən dünya ictimayətinə təqdim edilmişdir.
Əksər tədqiqatçılar əsərin XVI əsrdə Leonardo da Vinçinin özü tərəfindən çəkilməsini bildirirlər. 22 tədqiqatçının araşdırmalarından sonra nəşr edilmiş ortaq rəydə Ayzeluort Mona Lizasının əsas hissələrinin Leonardo da Vinçi tərəfindən işləndiyini təsdiq edilmişdir. 2015–2016-cı illərin akademik nəşrlərində də əsərin müəllifinin Leonardonun özü olması bildirilir.
Prado Mona Lizası
2011-ci ildə Madridin Prado muzeyi kolleksiyasına daxil olan əsərlər arasında "Mona Liza"nın mümkün ən erkən versiyasının aşkarlanması haqqında məlumat yayır. Kəşf zamanı muzeyin İtaliya İntibah Rəssamlığı Departamentinin direktoru olan Migel Falomir qeyd edir ki, yaxın vaxtda keçirilmiş bərpa işlərindən əvvəl muzey "əsərin əhəmiyyəti haqqında heç bir məlumata malik deyildi." Prado muzeyinin zirzəmisindən aşkarlanmış və "El Mundo" qəzeti tərəfindən "Mona Lizanın əkizi" adlandırılan əsərin Leonardonun orijinal işi ilə eyni vaxtda və eyni studiyada işlənməsi ehtimal edilir. Əsər qoz ağacından hazırlanmış panel üzərində çəkilmişdir. Portret 1819-cu ildə Prado muzeyinin əsası qoyulduğu dövrdən onun kolleksiyasına daxil olmuşdur.
Bərpadan sonra Prado Mona Lizasının əvvəlki bərpaçılar tərəfindən istifadə edilmiş qara boya və lak qatı altında qalmış detalları üzə çıxarılmışdır. Təsvir edilmiş mebel və parçaların keyfiyyəti, həmçinin peyzaj və üz cizgilərinin orijinal görüntüsü üzə çıxarılmışdır. Ehtimal edilir ki, Prado Mona Lizası Leonardonun orijinal əsəri haqqında daha dərin bilgilər verə bilər. Luvr muzeyinin mütəxəssisləri Pradoda aşkara çıxarılmış məlumatları dəstəkləmişlər. 2012-ci ildə müvəqqəti sərgi çərçivəsində Luvr Mona Lizası ilə yanaşı sərgilənməsi üçün Prado Mona Lizası Parisə göndərilmişdir.
220px|thumb|right| [[Salai — Mona Vanna. Luvr muzeyi ]]
Mona Vanna
2009-cu ildə Leonardonun Florensiya yaxınlığında yerləşən vətəni Vinçidəki "Museo Ideale"də keçirilmiş və "Mona Liza"dan ilhamlanmış əsərlərin sərgiləndiyi sərgidə Leonardonun orijinal əsərinə oxşar iki çılpaq əsər göstərilmişdir. Həmin iki əsərdən biri Leonardonun dövrünə aiddir və bəzi tədqiqtçılar onu Leonardonun fırçasına aid edirlər. Digər tədqiqatçılar isə əsərin Leonardonun tələbələrindən biri tərəfindən çəkildiyini qeyd edirlər. Tədqiqatçılar əsərin subyekti, müəllifi və mənşəyi haqqında mübahisə aparırlar. Çılpaq əsər Leonardonun bir neçə əsərinə də sahib olmuş Napoleon Bonapartın dayısına aid olmuşdur. Üz cizgiləri qismən oxşarlıq daşısalar da, landşaft, həmçinin kompozisiya və texniki detallar "Mona Liza"nın detalları ulə üst-üstə düşür.
Leonardonun tələbəsi və sevgilisi olmuş Salai çılpaq "Mona Liza"nın "Mona Vanna" adıyla tanınan versiyasını işləmişdir. Salainin versiyası nə vaxtsa Leonardo tərəfindən çəkilmiş və hazırda itirilmiş hesab edilən çılpaq "Mona Liza"ya əsaslanmışdır. Tədqiqatçılar arasında Salainin "Mona Liza" üçün model olması haqqında da fikir vardır.
Leonardonun "Mona Liza"nı işlədiyi dövrdə fəaliyyət göstərmiş flamand rəssamı Yos van Kleve də "Mona Vanna" adlı çılpaq əsər çəkmişdir. Klevenin "Mona Vanna"sındakı fiqur Leonardonun "Mona Liza"sı ilə heç bir oxşarlığa malik olmasa da, rəssam Leonardonun mövzu və yanaşmasını təkrarlamışdır. XVI əsrin ortalarına aid edilən əsər hazırda Praqanın Milli Qalereyasının kolleksiyasındadır.
XX əsr
XX əsrdən başlayaraq "Mona Liza" satirik bəzəmələrin qurbanı olmağa başladı. 1883-cü ildə Artur Sapek (əsl adı Ejen Fransua Bonaventura) "Mona Liza"nı tənbəki çubuğu ilə təsvir edib. İnkorentlər sənət hərəkatı üzvlərinin əsərlərinin nəşr edildiyi (Gülüş) yumoristik jurnalında yayımlanmış əsər "Mona Liza"nın müasir istehza ilə təsvir edildiyi ilk sənət nümunələrindən biri olmuşdur. Sonrakı dövrdə avanqard sənətkarların "Mona Liza"nın oğurlanması ilə eyni dövrə düşən təfsirləri əsərin artan məşhurluğunu göstərir. Daha sonra dadaist və sürrealist sənətkarlar "Mona Liza"nı modifikasiya etməyə, bəzəməyə və karikaturalarda istifadə etməyə başlayırlar.
220px|thumb|right| [[Marsel Düşan — L.H.O.O.Q., 1919 ]] 220px|thumb|right| Sofi Matiss — Mona Liza (Beş dəqiqəyə gəlirəm), 1997
L.H.O.O.Q.
Dövrünün ən təsirli sənətkarlarından biri olan Marsel Düşan Leonardonun orijinal əsərinin printinə bığ çəkməklə, təsadüfən "Mona Liza"nın müasir təzahürü üçün standart yaradır. Düşan ilk dəfə redi-meyd nəzəriyyəsini işləmişdir: o, incəsənətlə əlaqəsi olmayan adi məişət əşyalarını bədii baxımdn yenidən tərtib edir və ya sadəcə qalereyaya yerləşdirərək yenidən adlandırırdı. "L.H.O.O.Q." redi-meydi üzərində "Mona Liza" təsvir edilmiş adi açıqcadır, Düşan qələmlə təsvirə bığ çəkərək onu başqa cür adlandırmışdır.
Düşanın parodiyası əsasında 1942-ci ildə Frensis Pikabia tərəfindən yaradılmış "Tableau Dada Par Marcel Duchamp" (Marsel Düşan üçün dadaist səhnə) adlı əsər "Mona Liza"nın təfsirlərinin ikinci nəslinə aiddir. 1954-cü ildə Düşanın "L.H.O.O.Q."-na istinad edən Salvador Dali, Filipp Halsmenlə birlikdə "Mona Liza"ya oxşar avtoportretini yaratmışdır. 1958-ci ildə İslandiya rəssamı Erro Dalinin "Un Chien Andalou" əsərindən də istifadə etməklə öz versiyasını yaratmışdır. Fernand Leger və Rene Maqrit kimi müasir sənət ustaları da öz ikonoqrafiyalarını tətbiq etməklə "Mona Liza"nın yeni versiasını yaratmışlar. Parodiyaların heç biri "Mona Liza"nı tənqid etməmiş, əksinə oun məşhurluğunu daha da artırmışdır. Düşanın bığlı "Mona Liza"sı sonrakı dövrdə də imitasiyalar üçün ilham mənbəyi olmağa davam edir. Müasir konseptual sənətkar Subod Qupta 2009-cu ildə yaratdığı "Et tu, Duchamp?" adlı əsərində Düşanın "L.H.O.O.Q." əsərinin üç ölçülü tunc heykəl formasını yaratmışdır.
Tur sonrası illər (1962–2000)
"Mona Liza"nın rəqəmlərlə rəsm versiyasını rəssam Süzanna Leysi 1977-ci ildə yazıdğı "Mona Liza ilə səyahət" adlı səfərnaməsində çəkmiş, Avropa və Mərkəzi Amerikanın əsas görməli yerlərində əsəri işləyərək sənədləşdirmişdir. 1980-ci illərdən XX əsrin sonlarına kimi "Mona Liza" yeni nəsil rəssamlar arasında istəklə işlənən təfsir mövzularından biri olmaqda davam etmişdir. 1980-ci illərdə məşhurlaşmış Jan-Mişel Baskiya və Kit Harinq kimi küçə rəssamları "Mona Liza"nı öz stillərinə uyğunlaşdıraraq "Federal Reserve Note" və "Apocalipse 7" əsərlərini yaratmışlar. Diyircəkli qələm rəssamlığı pionerlərindən olan Lenni Meys 1993-cü ildə "Pilot" şirkətinin sifarişi ilə "Mona a'la Mace" adlı replika yaratmışdır. Henri Matissin nəticəsi olan rəssam Sofi Matiss 1997-ci ildə çəkdiyi Mona Liza (Beş dəqiqəyə gəlirəm) adlı əsərində "Mona Liza" ya istinad etmişdir.
Müasir kommersalizasiya
200px|thumb|right| Lenni Meys — "Mona a'la Mace", diyircəkli qələm və kazğız, 1993 "Mona Liza"nın ikonik üzü illər ərzində hədiyyə kartlarından soyuducu maqnitlərinə kimi demək olar hər şey üzərində çap edilmiş, dəb və səhayət sənayelərində geniş istifadə edilmiş, dəfələrlə müxtəlif jurnal üzlərində çap olunmuşdur. Leonardo da Vinçiyə aid edilən dahi statusu əsər ətrafında mistikanın yaradılmasına əsas verən faktorlardan biri kimi dəyərləndirilir. Da Vinçinin orijinal "Mona Liza"sının gözləri Den Braunun "Da Vinçi şifrəsi" romanının üz qabığında istifadə edilmişdir. Roman əsasında çəkilmiş və 2006-cı ildə çıxarılmış eyni adlı filmin tizer-treylerində də "Mona Liza" portreti görünür, əsərin filmdə istifadə olunmuş replikası isə süjet xəttində kiçik rol oynayır. Vermeyerin "Mirvari sırğalı qız" əsəri ilə yanaşı "Mona Liza" müasir dövrün ən çox replikası hazırlanan əsəridir. XVI əsrin əvvəllərindən başlayaraq müntəzəm olaraq yaradılan çoxsaylı replika və reproduksiyalar məntiqi dairəni təsvir edir; məşhurluğuna görə əsər əyləncə sənayesndə geniş istifadə olunur və bu da onun məşhurluğunu daha da artırır.
"Mona Liza" və digər Qərb şah əsərlərinin kontrafakt istehsalı kustar sənaye üsuluna çevrilmişdir. Avropa və ABŞ bazarındakı tələbatı təmin etmək üçün Çin rəssamları məşhur Qərb şah əsərlərinin yüzlərlə replikalarını hazırlayırlar və "Mona Liza" ən məşhur tələblər arasındadır. Dar studiyalarda və ya uşaqların da yaşadığı evlərində çalışan həmin rəssamlar bir həftədə bir neçə yüz ABŞ dolları qazanır, onların çəkdiyi əsərlər isə poçtla sifariş sistemi vasitəsilə satılır. Qədim ustadların əsərlərinin əllə reproduksiyalarının hazırlanması gəlir qazanmağa imkan verməklə yanaşı, həm də rəssamlıq texnikasını təkmilləşdirməyə şərait yaradır.
"Mona Liza"nın ən geniş yayılmış satirizasiya variantları arasında Milad üçün qırmızı Santa papaqlarının əlavə edilməsi və ya Düşanın etdiyi kimi bığ çəkilməsidir. Digər məşhur variant isə "Mona Liza"nın başının Betti Bup kimi animasiya personajlarının başı ilə əvəz edilməsidir. Böyük Britaniya rəssamı Keralayn Şotton 2007-ci ildə "Great Moo-sters" adlı rəsmlər yaradaraq klassik əsərlərin əsas qəhrəmanlarını inək kimi təsvir etmişdir. Rəssam bildirir ki, "Mona Liza" haqqında sənədli filmə baxarkən belə əsərlər seriyası yaratmaq haqqında fikirləşmişdir. İnək motivinə əsaslanan rəssam əsərlərin adlarında da dəyişiklər etmiş, beləcə "Mona Liza" "Muu-na Liza"ya çevrilmişdir.
2003-cü ildə çıxarılmış "Elf" adlı filmdə Baddi adlı personaj Şimal qütbündə Santa-Lend inşa edərkən "Mona Liza" eskizi də çəkir. 2008-ci ildə çıxarılmış "Horton" adlı cizgi filmində Mer Ned MakDodd yeganə oğluna Jojo ailəsinin rəsm qalereyasını göstərir ki, buradakı əsərlərdən birində personajın nənəsi "Mona Liza" kimi təqdim olunur. 2015-ci ildə çıxarılmış "Mənim kiçik ponim: Ekveztriyadan olan qızlar. Dostluq oyunları" adlı filmdə Pinki Pay və Flutterşi adlı personajlar üzərində "Mona Liza" təsvir edilmiş tort bişirirlər.
Qeyri-ənənəvi təfsirlər
"Mona Liza" təsvirləri bəzən birbaşa və ya dolayısıyla müasir tədbirləri şərh etmək üçün vasitə kimi istifadə edilir. Leonardo da Vinçi və ya İntibah incəsənəti ilə bağlı sərgilərin təbliği üçün "Mona Liza" təsvirlərindən geniş istifadə edilir.
2009-cu idə Çindən olan zinətli əşyalar kolleksiyaçısı "Mona Liza" portretini qiymətli daş-qaşlardan yığmşdır. 30 il ərzində toplanmış 100.000 karatlıq müxtəlif rəngli daşlardan portretin hazırlanmasına 5 il sərf edilmişdir. Yekun əsər Şenyan şəhərindəki ticarət mərkəzlərindən birində ictimayətə təqdim edilmişdir. 2010-cu ildə sənətkar Kristen Kaminqs 10.000 əsəd marmelad istifadə edərək "Marmelad Mona" adlı əsərini yaratmışdır. Bundan sonra Kaliforniyadan olan marmelad istehsalçısı həm məhsullarını reklam etmək, həm də kolleksiyasını zənginləşdirmək üçün səkkiz şah əsəri belə təsvir edən kolleksiya yaratmağı sifari etmişdir. Kolumbusdakı Elm və Sənaye Mərkəzi seriyanı 2012-ci ildə baş tutmuş sərgidə təqdim edilməyə layiq hesab etmişdir.
2011-ci ildə rekord qırmaq üçün Nyu-Hempşirdən olan Endryu Nikols "Mona Liza"nın dünyada ən kiçik replikasını çəkmişdir. 70:1tezliyində yaradılmış əsər 7/11 mm ölçüyə malikdir. Bu əsər KİV-də marağa səbəb olsa da, onun həqiqətən də rekord qırması haqqında məlumat qeyd edilməmişdir. 2013-cü ildə Corciya Texnologiya İnstitutunun tələbəsi Keyt Kerrol əsərin "Mini Liza" adlı daha kiçik versiyasını yaratmışdır. Əsər, termokimyəvi nanolitoqrafiya adlı yeni elmi texnikanın nümayiş etdirilməsi üçün yaradılmışdır. "Mini Liza" cəmi 30 mikrometr ölçüyə malikdir.
2011-ci ildə Floridanın Deytona-Biç şəhərindən olan tələbələr sahildə yığılmış su bitkiləri qalıqlarını istifadə edərək "Mona Liza" təsviri yaratmışlar. Tullantıları sənət işinə çevirmək üçün iki tələbəyə təxminən bir saata yaxın vaxt lazım olmuşdur. Onların yaratdığı təsvir tədricən yuyulmuş və KİV-də yayılmış fotolardan başqa bir şey qalmamışdır.
Portuqaliya dizayneri Lui Silva 2012-ci ildə qadınlara qarşı zorakılığa qarşı kompaniya üçün hazırladığı afişada "Mona Liza"nı kədərli gözlər və tutqun mimika ilə təsvir edərək "Onun gülüşü olmadan yaşaya bilərsizmi?" yazmışdır.
Mozaika
Kompyuter erasının başlaması "Mona Liza"nın çoxsaylı nüsxələrinin yaradılması üçün yeni imkanlar vermişdir. Kompyuterin ana lövhə versiyaları ilə yanaşı, mozaika hazırlama texnikaları da yeni versiyaların işlənməsində tətbiq edilən əsas motivlərdən biridir. Rənglər və ölçüləri avtomatik analiz edərək mozaika yaradan texnologiyasının təbliğ edilməsi üçün 2012-ci ildə "Mona Liza"nın təsadüfi yığılmış fotolardan dijital foto mozaika versiyası yaradılmışdır.
Kanadalı sənətkar Robert MakKinnon Fransa rəssamı İnvayderin "Rubik's Cubism" effektini təkrarlayaraq kompüter fayllarını yüksək pikselləşdirməklə əldə etdiyi nəticədən 36x48 inç ölçülü "Mona Liza" mozaikası yığmışdır. Oxşar şəkildə mozaikanın yaradılması üçün həm də rəngli Lego kərpiclərindən istifadə edilmişdir. 2011-ci ildə Luisvill, Kentukkidəki Frazier Tarix Muzeyində keçirilmiş "Da Vinçi, Dahi" (Da Vinci, The Genius) adlı sərgi Lego sənətkarı Brayan Kortenin yaratdığı "Mona Liza" ilə diqqət çəkmişdir. Brik-art adlandırılan Erik Harşbarger kimi Lego inşaatçıları "Mona Liza"nın çoxsaylı replikalarını yaratmışlar.
2009-cu ildə Avstraliyanın Sidney şəhərində keçirilən festival zamanı səkkiz nəfərlik qrup üç saat ərzində 3.604 fincan qəhvədən "Mona Liza" portretini yığmışdır. Bu zaman mozaika eggekti qəhvəyə süd əlavə edilməsi və ya boş fincana quru qəhvə tökülməsi ilə əldə edilmişdi. Nəticədə əldə edilmiş iş "Mokka Liza" adlandırılmışdır. Çörək tostlarından əsərlər yaratmaqla məşhurlaşmış Moris "Tostmen" Bennet də "Mona Liza"nın mozaik təsvirini yığmışdır. 2010-cu ildə Honkonqda keçirilənfud-art festivalı zamanı həmin mozaikanın hazırlanması üçün Bennet 6.000 dilim çörək tostundan istifadə etmişdir.
KİV-də "Mona Liza"nın müxtəlif təsvirlərinin tez-tez işıqlandırılması Leonardonun özünə olan etibarsızlıq və onun ilhamlandırılan intirqası ilə əlaqələndirilir.
Asphalt 8: Airborne
Asphalt 8: Airborne — Asphalt seriyasının davamı kimi Gameloft tərəfindən yaradılan avtomobil yarışı oyunu. iOS və Android üçün 22 avqust 2013-cü ildə, Windows 8.1 və Windows Phone 8, BlackBerry üçün 13 noyabr, 2013-cü ildə, Tizen üçün 5 aprel, 2015-ci ildə yayımlandı.
Stiv Trevor
Stiv Trevor — General Steven Rockwell Trevor super qəhrəman Ecazkar qadın ilə birlikdə DC Comics tərəfindən nəşr olunan Amerikan Komiks jurnallarında görünən bədii bir xarakterdir. Xarakter William Moulton Marston tərəfindən yaradılmış və ilk olaraq All Star Comics # 8-də (1941-ci ilin dekabrında) yaranmışdır. Steve Trevor, Diana (Ecazkar Qadın) adlı "İnsan Dünya"sına tanıdan və Wonder Woman-ın Birləşmiş Millətlər Təşkilatındakı fəaliyyət göstərən adamı etibarlı dostu, sevgilisi və ortağıdır.
Banqladeş–Yəmən münasibətləri
Yəmən—Banqladeş münasibətləri — Yəmən və Banqladeş arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Hər iki ölkə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatı Parlamentləri Birliyi, İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının, UNESCO-nun üzvüdürlər. 2014-cü ildə Məhəmməd Əshab Uddin Banqladeşin Yəməndəki səfiri təyin edilib.
Tarix
15 iyun 1971-ci ildə Yəmən Xalq Demokratik Respublikası (Cənubi Yəmən) Banqladeşin müstəqilliyini tanıyır. Yəmən Xalq Demokratik Respublikası Banqladeşi tanıyan ilk ərəb dövləti olur (digər ərəb dövlətləri 1971-ci il müharibəsində Pakistanı dəstəkləyir). Çin Xalq Respublikası Cənubi Yəmən tərəfindən Banqladeşin müstəqilliyinin tanınmasına mənfi reaksiya verir və bu da bu ölkələr arasında münasibətlərin ciddi şəkildə soyumasına səbəb olur. Cənubi Yəmən də Banqladeşin Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına üzv olmaq üçün müraciətini dəstəkləyir.
1973-cü ildə Yəmən Ərəb Respublikası (Şimali Yəmən) Banqladeşlə diplomatik əlaqələr qurur. 1973-cü ildə Banqladeş Prezidenti Mucibur Rəhman Ərəb dövlətlərinin İsrail ilə müharibələrində onlara dəstək verir. Bu da Şimali Yəmənlə diplomatik əlaqələr qurmağın əsas səbəbi olur.
1975-ci ildə Banqladeşdə hərbi çevriliş baş verir və Şimali Yəmən Hundakar Muştək Əhməd hökumətini tanıyan ilk dövlətlərdən biri oluir. 1987-ci ilin iyulunda Banqladeş Prezidenti Hüseyin Məhəmməd Ərşad Şimali Yəmənə rəsmi səfər edən ilk Banqladeş lideri olmuşdur. Bu səfər zamanı ticarət əlaqələrini inkişaf etdirmək üçün dövlətlər arasında ikitərəfli əməkdaşlıq haqqında iki müqavilə imzalanmışdır.
Mədəni və coğrafi-siyasət
Yəmən və İordaniya əksəriyyətinə görə müsəlman ölkələrdir və İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının (İƏT) üzvüdürlər.
İqtisadi əməkdaşlıq
1990-cı illərdə Banqladeş ilə Yəmən arasında iqtisadi əlaqələr artan ticarət və əmək miqrasiyası ilə genişlənir. Banqladeş və Yəmən arasında ikitərəfli ticarət və sərmayələrin genişləndirilməsində qarşılıqlı maraqlarını ifadə edir. Banqladeş Yəmənə ixrac etdiyi məhsullar: dərman məhsulları, keramika, melamin, cut və parça, dəri məhsulları. Yəmən bazarında bu məhsullara böyük tələbat var. 2013-cü ildə Yəmənin Baş naziri Əbül Rəbbuh Mənsur Əl Hadi Yəmən Sahil Mühafizəsi üçün bir neçə Banqladeş patrul gəmisi almaqda maraqlı olduğunu bildirir.
Baba Gorgor (Qürvə)
Baba Gorgor — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 12 nəfər yaşayır (4 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri təşkil edir.
Paranormal
Paranormal termini "normal olmayan" mənasını verib, telepatiya, telekinez kimi ekstrasens fenomenləri, bilinən fizikokimyəvi qaydalarla izah edilə bilməyən hadisələri və bu hadisələrlə əlaqəli olan ekstrasens qabiliyyətləri ifadə etmək üzrə parapsixologiyada istifadə edilən bir termindir. Supranormal termininin yerini almaq üzrə ingilis ekstrasens tədqiqatçı Ualter Uateli Kerinqton (1884-1947) tərəfindən irəli sürülüb.
Paranormal qabiliyyətlərə yoqa terminologiyasında Siddhilər adı verilir.
Daynabuk
Daynabuk (ing. dynabook – dinamik kitab) — notbukların prototipi; ölçüləri cib dəftərçəsi boydadır.
Haqqında
1968-ci ildə hesablama texnikası sahəsində Amerikalı alim Alan Key (d. 1940) Daynabuku müxtəlif yaşlı uşaqlar üçün fərdi kompüter kimi təklif etmişdir. Daynabukun proqram təminatı Small -talk obyektyönlü proqramlaşdırma dili ilə hazırlanmışdır. 1989-cu ildə “Toshiba” şirkəti Daynabuk markalı notbuk istehsal etmişdir. 1990-cı illərin sonlarından A.Key Small talk əsasında Squeak proqram sistemi üzərində işləməyə başlamışdır. Daynabuk layihəsi üçün müasir dövrdə lazımi aparat təminatı olsa da, proqram təminatı və tədris kursları hələ də hazırlanmamışdır.
Arjantan (rayon)
Arjantan  — Fransanın Normandiya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Orn. Prefektura — Arjantan. 2015-ci il üçün əhalinin sayı 110605 təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 58 nəfər / km². Rayonun sahəsi — 1904,3 km².
Tərkibi
Arjantan rayonun kantonları (22 mart 2015-ci ildən):
Arjantan rayonun kantonları (22 mart 2015-ci ildən 31 dekabr 2016-ci ilə qədər):
Arjantan rayonun kantonlarıн (1 yanvar 2017-ci ildən):
Rayon (Almaniya)
thumb|Almaniyada rayonlar. Rayonların tərkibinə daxil olmayan torpaqlara tabe olan şəhərlər sarı rənglə qeyd olunmuşdur. ([[Qeyri-rayon şəhərləri (Almaniya)|Qeyri-rayon şəhərləri)]] Rayon (, Şimali Reyn — Vestfaliyada və Şlezviq-Qolşteyndə) və ya torpaq rayonları (, geri qalan torpaqlarda) — inzibati ərazi bölgüsü vahidi icmalara bölünmüşdür.
Rayon nümayəndələri kraystaq (Kreistag) adlanır, onlar əhali tərəfindən seçilir. Rayon nümayəndələri — deputatlardan (Kreistagsabgeordnete — Aşağı Saksoniyada, Brandenburqda, Qessendə və Şlezviq-Qolşteyndə), kraystaq üzvlərindən (Kreistagsmitglieder — Meklenburq-Qabağı Pomeraniyada, Şimali Reyn-Vestfaliyada, Reynland-Pfaltsda, Saarda və Türinqiyada) və ya kraystaqlardan (Kreisrat — Baden-Vütemberqdə, Bavariyada və Saksoniyada), peşəkar olmayan üzvlərdən (Ehrenamtliche Mitglieder, Saksoniya-Anxaltda) ibarətdir.
Tarixi
XIX əsr in əvvəllərində Fridrix fon Ştayn kənd yerlərində özünüidarə modelini tətbiq etməyə çalışdı. Onun təklifləri 1980-ci illərdə, Prussiya Vestfaliya vilayətləri (1886) və Reyn vilayəti (1887) bölgələrə bölündükdə həyata keçirilmişdir.
Birinci dünya müharibəsi ərəfəsində Almaniyanın ərazisində təxminən 1000 rayon mövcud idi.
Mübtəda budaq cümləsi
Mübtəda budaq cümləsi
Mübtəda budaq cümləsi ya baş cümlənin buraxılmış mübtədası əvəzində işlənir, ya da baş cümlədə işarə əvəzliy i ilə ifadə olunur və mübtədanı izah edir. Məsələn: Bəzən mübtəda budaq cümləsi baş cümlədən əvvəl gəlir və ona bağlayıcı sözlə bağlanır. Baş cümlədə mübtəda vəzifəsindən qarşılıq bildirən söz olur və ya təsəvvür edilir. Məsələn: (İnsanın ürəyindən keçən (nə?) gizlində qalmalıdır.)
Biofil
Biofillər — ətraf mühitə nisbətən canlı orqanizmlərdə daha çoxlu miqdarda toplana bilən kimyəvi elementlər və ya maddələr (sink, oksigen, fosfor və digər elementlər, həmçinin bir vast; onun çox pestisidlər). Çox vaxt Biofillərin canlı orqanizmlərdə konsentrasiyası (toplanma əmsalı) ətraf mühitə nisbətən yüz dəfə, min dəfə (yüz min dəfə) çox olur. Biofillərin orqanizmdə həddən mütləq artıq toplanması toksikozların əmələ gəlməsinə və ya hətta orqanizmin məhv olmasına səbəb olur.
Biofil elementlər
Orqanizmlərin geokimyəvi mühitdən (torpaq, su) udaraq həyat çirklənməsi, fəaliyyətində istifadə etdiyi elementlər. Biofil elementlər makroelementlərindən N, C, O, H, Ca, Mg, Na, К, P, S, Cl, Fe və mikroelementlərdən Си, Co,Mn, Zn, V, Ni, Mo, Se, F, Br, J və b. aiddir.
Biofilota
Müəyyən arealın flora və faunası.
Biofiltratorlar
Öz spesifik üsulu ilə qidalanaraq (fıltrasiya edərək) su mühitinin təmizlənməsində özünəməxsus rol oynayan su orqanizmləri. Məs. mikroskopik kalapus xərçəngciyi bir sutka ərzində 2 1 suyu təmizləyə bilir.
Tuqa qala kompleksi
Tuqa — İtum-Kali rayon mərkəzindən 33,5 km cənub-qərbdə, Tuqa kəndində (İtum-Kali rayonu), Maystinski silsiləsinin şərq yamacının yuxarı hissəsində Maystoyn-axk çayının sol sahilində yerləşən orta əsr aid qala kompleksi. Kompleks XIV–XVI əsrlərə aiddir.
Təsviri
Kaşkovun ziyarətgah-məqbərəsi (XIV–XVI əsrlər, Malxista dərəsi) fasaddan açıq, düzbucaqlı əsaslı və şaquli pilləli damlı, şimaldan cənuba kontur boyunca uzanan, 4×6,2 m ölçülü binadır. Döşəmədən dam silsiləsinə qədər hündürlüyü 5,5 m-dir. Divarlar əhəng ilə yonma daş və şifer plitələrdən hörülmüşdür. Divarların qalınlığı 0,65 m-dir. Fasadının eni 2,61 m olan giriş hissəsi yuxarıdan qövs tağ formasına malikdir. Həmçinin, daş plitələrlə döşənmişdir. Birbaşa tağın üstündə dar üçbucaqlı taxça var, onun üstündə 9 kiçik kvadratdan ibarət rombvari naxış var. Onların üstündə, damın ən üst hissəsinin altında dekor şəklində bir daş qoç başı qoyulmuşdur. Qövslü tağın hər iki tərəfində eyni bəzək formaları vardı; onlardan solda oalnı dağılsa da, onun izləri aydın görünür. Döşəmənin mərkəzində hündürlüyü 1,5 m olan yuxarı kamera ilə eyni ölçülərə sahib yeraltı kriptə aparan çuxur var.
Tuqa qala kompleksində ziyarətçilərə çeçen orta əsr yaşayış və dəfn memarlığının nümunələri göstərilir. Kompleks Arqun Muzey-Qoruğunun bölmələrindın biridir.
NGC 6236
NGC 6236, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Bənövşəyi
Bənövşəyi – rəng çaları.
Qırmızı + Mavi = Bənövşəyi
Bənövşəyi rəngin dünyaya hakim kəsilməsi Oxford küçələrini işıqlandıran gaz lampalarının City of London School da oxuyan bir şagirdin diqqətini çəkməsi ilə başlamışdı. Kimya dərslərinə böyük həvəs göstərən 13 yaşlı William Perk bu lampalara sərf edilən qazın kömürdən əldə edildiyini bilirdi. Buna görə kömürün daha hansı bilinməyən sirlərinin olması onu çox maraqlandırırdı. 1851-ci ildə apardığı təcrübələr nəticəsində o, daş kömür qətranından «anilin» maddəsini əldə etmiş, onu oksidləşdirmiş, nəticədə bənövşə rəngində bir boya maddəsi ortaya çıxarmışdı. Perk bənövşəyi və onun çalarları olan rəngləri bir qrupda birləşdirərək, qrupu «movein» adlandırmışdır.
Wassily Kandinsky'ye görə, bu rəng xəstəlik və üzüntünün göstəricisidir. Rənglər haqqında yazıları olan Johann Wolfgang von Goethe, bu rəngi yaşlılıqla əlaqələndirmişdi. 1989-cu ildə, 14-83 yaşlı insanlar arasında aparılan sorğu nəticəsində bənövşəyi rəng sevilməyən rənglər sırasında 3-cü yeri  tutmuşdu.
Çılğın kişi rəngi qırmızı ilə sakit qadın rəngi mavinin birləşməsi olan bu rəng orta dövrlərdə «zidliklərin birləşmə nöqtəsi» adlandırılırdı. Ametist, eritrit, kvars, kalkedon, fluorit, tansanit kimi qiymətli və yarı qiymətli daşlar bənövşəyi rəngi özündə əks etdirir.
Özünə güvəni təmsil edir. Amma unutqanlıq və səbirsizlik yarada bilir.
Kinooperator Xan Babayev (film, 2014)
Kinooperator Xan Babayev filmi rejissor Elvin Vəlimətov tərəfindən 2014-cü ildə ekranlaşdırılmışdır. Film Azərbaycan Televiziyasında istehsal edilmişdir. Film görkəmli kinooperator, Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının katibi Xan Babayevin 95 illik yubileyinə həsr olunur.
Məzmun
Film sovet kinooperatoru, Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının katibi Xan Babayevin həyatından bəhs edir.
Xan Babayev "Qırmızı Bayraq", "Qırmızı Ulduz", "Vətən müharibəsi" ordenləri və "Stalinqradın müdafiəsinə görə" medalı ilə təltif olunmuşdur.
Film haqqında
Filmdə "Neft kəşfiyyatçıları" sənədli filminin, "Doğma xalqıma", "Qara daşlar", "Ögey ana", "Böyük dayaq", "Yenilməz batalyon" bədii filmlərinin kadrlarından istifadə olunur.
Babaxan (Bicar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 84 nəfər yaşayır (16 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri təşkil edir.
Vasil Aprilov
Aprilov Vasil Yevstatiyev – bolqar maarif xadimi, pedaqoq, yazıçı. Moskva yunan məktəbində, Braşova alman gimnaziyasında və Vyana Universitetində (1807–09) təhsil almışdır. Qabrovoda ilk bolqar dünyəvi məktəbinin əsasını qoymuşdur (1835). Yeni bolqar ədəbi dilinin yaradılması hərəkatının iştirakçısı olmuşdur. Aprilov təlim-tərbiyənin ana dilin də aparılması prinsipini müdafiə etmişdir. Elmi, pedaqoji əsərlərin müəllifidir.
Spektrometr
thumb|XPS spektrometri Spektrometr fiziki hadisənin spektral elementlərini ayırmaq və onları ölçmək üçün istifadə olunan elmi cihazdır. Spektrometr tez-tez spektral komponentlərin bir formada qarışdırıldığı bir fenomenin davamlı dəyişənini ölçən cihazları xarakterizə etmək üçün istifadə olunan termindir. Gözlə görünə bilən işıqda spektrometr parlaq işığı ayıra bilər. Həmçinin, bu cihaz spektr kimi adlanan fərdi dar işıq lentlərini ayırmaq gücünə malikdir. Bir kütlə spektrometr qazda mövcud olan atomların və ya molekulların kütlələrinin spekrini ölçür. İlk spekrometrlər işığı fərdi rənglərə ayırmaq üçün istifadə edilmişdir. Spekrometrlər fizika, astronomiya və kimya üzrə ilk tədqiqatlarda hazırlanmışdır. Spektroskopiyanın kimyəvi tərkibi müəyyən etmək qabiliyyəti onun inkişafına təkan verdi və onun əsas istifadələrindən biri olaraq qalır. Spekrometrlər ulduzların və planetlərin kimyəvi tərkibini analiz etmək üçün astronomiyada istifadə olunur və spekrometrlər kainatın yaranması haqqında məlumat toplayırlar.
Spektromerlərə nümunə olaraq atomları, hissəcikləri və molekulları implus, kütlə və yaxud enerji ilə ayıran cihazları göstərmək mümkündür. Bu növ spekrometrlər kimyəvi analiz və hissəciklər fizikasında istifadə olunur.
Spektrometrin növləri
thumb|UV-də, elektromaqnit spektrinin görünən və yaxın infraqırmızı hissəsində deyterium lampası tərəfindən buraxılan işığın spektri.
Optik absorbsiya spektrometrləri
Xüsusilə optik spetrometrlər (sadəcə tez-tez “spektometrlər” adlandırılır) işığın intensivliyini dalğa uzunluğunu və yaxud tezlik funksiyası kimi göstərir. İşığın müxtəlif dalğa uzunluqları prizmada qırılma və yaxud difraksiya ilə ayrılır.Ultrabənövşəyi görünən spektroskopiya buna nümunə olaraq verilə bilər.
Bu spektrometrlər optik dispersiya hadisəsindən istifadə edirlər. Bir mənbədən gələn işıq davamlı spektrdən, emissiya spektrindən (parlaq xətlərdən) və yaxud absorbsiya (udma) spektrindən (tünd xətlərdən) mövcud ola bilər. Hər bir element müşahidə olunan xətlərin nümunəsində öz spektral izini buraxdığı üçün spektral analiz təhlil edilən obyektin tərkibini müəyyən edə bilər.
Optik emissiya spektrometrləri
Optik emissiya spektrometrləri (çox zaman EOS və yaxud qığılcım axıdılması spektrometrləri kimi adlanır) kimyəvi tərkibin çox yüksək dəqiqliklə müəyyən eedilməsi üçün metalların qiymətləndirməsi üçün istifadə olunur. Qığılcım, hissəcikləri plazmaya buxarlayan səthdə yüksək gərginlik vasitəsilə tətbiq olunur. Daha sonra həmin hissəciklər və ionlar müxtəlif xarakterik dalğa uzunluqlarında detektorlar tərəfindən ölçülən radiasiya yayırlar.
Elektron spektroskopiyası
Spektroskopiyanın bəzi formaları foton enerjisindən çox elektron enerjisinin təhlilini əhatə edir. X-şüalarının fotoelektron spektroskopiyası buna nümunədi.
Kütləvi spektrometr
Kütləvi spektrometr nümunədə olan qaz ionlarının kütlə-yük nisbətini və bolluğunu ölçməklə kimyəvi maddələrin miqdarını və növünü müəyyən etmək üçün istifadə olunan analtik cihazdır.
Uçuş vaxtı spektrometri
Kütləsi məlum olan hissəciklərin enerji spektri, uçuş vaxtı spektrometrində iki detektor arasında uçuş vaxtını təyin etməklə də ölçülə bilər. Alternativ olaraq, sürət məlum olduqda, kütlələr uçuş vaxtı kütlə spektrometrində müəyyən edilə bilər.
Maqnit spektrometri
Sürətli yüklənmiş hissəcik (yük q, kütləsi m ) sabit bucaqlı B maqnit sahəsinə daxil olduğu zaman Lorents qüvvəsi hesabına r radiuslu dairəvi yola doğru əyilir. Hissəciyin impulsu p ilə verilir p=mv=qBr burada m və v hissəciyin kütləsi və sürətidir. JK Danisz tərəfindən icad edilmiş yarımdairəvi spektrometrin fokuslanma prinsipi solda göstərilmişdir. Sabit bir maqnit sahəsi səhifəyə perpendikulyardır. Yarıqdan keçən p impulslu yüklü hissəciklər r = p/qB radiuslu dairəvi formalı yollara doğru əyilir. Məlum oldu ki, onların hamısı üfüqi xətti təqribi eyni yerdə, fokusda vurdular, burada bir hissəcik sayğacı yerləşdirilməlidir. Dəyişən B, bir alfa hissəcik spektrometrdəki, bir beta spektrometrindəki beta hissəciklərinin, bir hissəcik spektrometrindəki hissəciklərin enerji spekrtmetrini ölçmək və yaxud bir kütlə spekrometrindəki müxtəlif nisbi tərkibini ölçməyi mümkündür. Danisz dövründən başlayaraq yarımdairəvi tipdən daha mürəkkəb olan çoxlu sayda maqnit spektrometrləri yaradılmışdır.
Atanasio Aqirre
Atanasio Aqirre (Atanasio de la Cruz Aguirre Aguado 2 iyun 1801 - 28 sentyabr 1875) - Uruqvay dövlət xadimi, Prezident vəzifəsinin icra edən şəxs 1864-1865. Onun ilk siyasi çıxışları 1825-1828-ci illərdə azadlıq hərəkatı dönəmində olur. 1833-1838-ci illərdə isə o, hərbi komisar vəzifəsini icra edir. 1852-ci ildə Böyük müharibədən sonra deputat seçildikdən sonra 1861-ci ildə isə Senata seçilir. 1 mart 1864-ci il prezidentlik səlahiyyətlərinin bitməsi ilə əlaqədar Bernardo Prudensio Berronu əvəz edir. Onun bir illik hakimiyyəti dönəmində ölkədə vətəndaş müharibəsinin girdabına yuvarlanır.