cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bir vaxtlar Hollivudda (film, 2019)
Bir vaxtlar Hollivudda filminin premyerası 21 May 2019-cu ildə Kann Film Festivalında baş tutdu ;  film 26 iyul 2019-cu ildə ABŞ-da və 14 Avqust 2019-cu ildə isə İngiltərədə nümayiş edildi. The Hollywood Reporter jurnalı filmi “Tarantinonun 60cı illərin Los Ancelesinə sevgi məktubu” adlandıraraq, tənqidçilərin film haqda fikirlərinin ümumilikdə müsbət olduğunu və filmin aktyor heyəti seçiminin uğurlu olduğunu yazdı. Bununla belə, filmin sonluğu ilə bağlı tənqidçilərin bəziləri arasında fikir ayrıseçkilikləri oldu.
Süjet
1969-cu ilin fevral ayında Hollivud aktyoru Rikk Dalton — 1950-ci illərin Vestern janr televiziya serialı Bounty Law'nun keçmiş ulduzu —  karyerasının bitməsindən qorxur. Prodüser Marvin Şvortz ona italyanların çəkdiyi Vestern janrda filmlərə çəkilməyi məsləhət görür, Dalton isə bunu öz nüfuzuna yaraşdırmır. Daltonun dostu və dublyoru, müharibə veteranı olan Kliff But pitbull cinsindən olan iti Brendi ilə treylerdə yaşayır. Kliff Daltonu öz maşını ilə şəhərdə gəzdirir, çünki Dalton sərxoş vəziyyətdə maşın idarə etdiyi üçün sürücülük vəsiqəsi müvəqqəti olaraq əlindən alınıb. But arvadının ölümündən bəri filmlərdə çəkilmək üçün demək olar ki, rol əldə bilmir, şayiələr gəzir ki, həyat yoldaşını məhz o özü qətlə yetirib.
Aktrisa Şaron Teyt və həyat yoldaşı, rejissor Roman Polanski Daltonun qonşuluğundakı evə köçürlər. Dalton öz statusunu bərpa etmək üçün məşhur cütlüklə dostluq etmək xəyalları qurur. Həmin gecə Teyt və Polanski Cey Sebrinqlə birlikdə Playboy malikanəsində məşhurların iştirakı ilə keçirilən bir əyləncə gecəsinə gedirlər.
Daltonun avtomobilini idarə edərkən But yolüstü maşınına gənc bir qızı mindirir. But qızı bir vaxtlar Bounty Law filiminin  lentə alındığı Spon Rançosunda düşürdür. But rançoda yaşayan çox sayda hippi gənclərini (Menson Ailəsi) gördükdə onların ranço sahibi Corc Spondan sui-istifadə etdiklərindən şübhələnir və “Ciy-ciy” Fromun etirazlarına baxmayaraq, Spona baş çəkməyə israr edir. Spon qətiyyətlə Butu hippilərin onun qayğısına qaldığına inandırır.
Dalton, yeni çəkilən Lanser serialının pilot seriyasında cinayətkar obrazını canlandırır və onunla birlikdə seriala çəkilən səkkiz yaşlı Trudi Freyzer ilə söhbət zamanı emosiyalarını saxlaya bilmir. Dalton daim içki içdiyi üçün çəkiliş zamanı səhnələrin birində öz dialoqunu xatırlaya bilmir. Treylerində özünə çox qəzəblənən Dalton çәkiliş meydançasına qayıdır və nümayiş etdirdiyi çox təsirli bir performansdan sonra Freyzer və rejissor Sam Uonameykerdə müsbət təəssürat yaradır və Daltonun özünə inamı artır. Daltonun The F.B.I.-nin qonaq aktyor kimi dəvət olunduğu bir seriyada çıxışını seyr etdikdən sonra Şvorts onu Serco Korbuççinin növbəti Qərb, Nebraska Cim filminin baş qəhrəmanı rolunda çəkilməyə dəvət edir. Dalton dublyoru Butla birlikdə Avropada altı ay ərzində qalır və bu müddət ərzində daha iki filmə çəkilir və italyan ulduzu Françeska Kapuççi ilə evlənir.
Los-Ancelesə qayıtdıqdan sonra Dalton artıq Buta onun xidmətlərinin haqqını maliyyə cəhətdən ödəyə bilməyəcəyini bildirir və onlar yollarını ayırmağa razılaşır. Birlikdə içki içməyə gedən dostlar Daltonun evinə qayıdırlar, Kapuççi evdə yatır. But iti Brendini gəzintiyə çıxarır. Bu vaxt isə Uotson, Syuzan Atkins, Linda Kasabyan və Patrisiya Krenvinkel Teytin evindəkiləri öldürməkçün maşınlarını evin yaxınlığında saxlayır. Dalton maşının səsini eşidir və çölə çıxaraq qəzəblə onlara bu ərazini tərk etməyi əmr edir. Öz əsl planlarını dəyişən dəstə indi Daltonu öldürmək qərarına gəlir, Atkins bu ideyanı Hollivudun özünün onlara "öldürməyi öyrətməsi" ilə əsaslandırır.
Kasabyan son anda maşınla oradan qaçır və ərazidə qalan üç qrup üzvü Daltonun evinə soxulub  Kapuççi və But ilə qarşılaşırlar. Onları Spon rançosundan xatırlayan But iti Brendiyə onlara hücum etməyi əmr edir və onlar birlikdə Krenvinkel və Uatsonu öldürür, Atkinsi isə ağır yaralayırlar. Əlində silah olan Atkins çölə çıxaraq büdrəyir və qulaqcıqlarla musiqi dinləyən və içəridə baş verənlərdən tamamilə xəbərsiz olan Daltonu dəhşətə gətirir. Bir film çəkilişindən sonra özündə saxladığı odlu silahı gətirən Dalton atəş açaraq Atkinsi yandırır. But xəstəxanaya yerləşdirildikdən və Kapuççi yenidən yuxuya getdikdən sonra Sebrinq Daltonla baş verənlər barədə söhbət edir. Teyt Daltonu evindəki qonaqları Sebrinq, Ebigeyl Folger və Vojzix Frikovski ilə birlikdə içki içməyə dəvət edir.
İstehsal öncəsi
11 İyul 2017-ci tarixində Kventin Tarantinonun növbəti filminin Menson Ailəsinin tərətdiyi cinayətlərdən bəhs edəcəyi açıqlandı. Tarantino filmdə baş rolları ifa etmələri üçün üçün Bred Pitt və Cennifer Lourensə müraciət etdi. Marqo Robbinin Şaron Teyt roluna çəkilməsinin nəzərdə tutulduğu da bildirildi. Samuel L. Ceksonun da filmin əsas rollarından birini canlandıracağı və Pittin cinayətləri araşdıran detektiv rolunda çəkiləcəyi barədə söhbətlər gəzirdi. Leonardo DiKaprionun Tarantinonun film üçün seçdiyi aktyorların əsas siyahısında olduğu ortaya çıxdı. Qısa müddət sonra, studiyaların 1960-cı illərin sonu və 1970-ci illərin əvvəllərindəki Los-Ancelesdə qurulan çəkiliş meydançalarını yaratmaqları üçün hələ də təkliflər irəli  sürmələri barədə xəbərlər yayıldı.
11 Noyabr 2017-ci il tarixində Sony Pictures filmin distribyutorluq haqlarının onlara məxsus olduğunu bildirdi.
Lazar Xrebelyanoviç
Lazar Xrebelyanoviç (Лазар Хребељановић; ) — Serbiyanın sonuncu müstəqil knyazı.
Senecio minutifolius
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Modern.az
Modern.az İnformasiya Agentliyi  — 2009-cu il sentyabrın 1-də yaradılıb. Hazırda Azərbaycanın onlayn media məkanında sayılıb-seçilən informasiya agentliklərindən biridir. Agentlik Azərbaycanda, regionda və dünyada baş verən hadisələr barədə oxucularına operativ məlumatlar verir, reportaj, araşdırma, müsahibə və digər janrlarda materiallar təqdim edir.
Haqqında
Fərqli təqdimatları, özünəməxsus layihələri, müsahibə və araşdırmaları ilə populyarlıq qazanan portal həm də gündəlik və operativ xəbər buraxılışları ilə məşğuldur.
Modern.az İnformasiya Agentliyi Azərbaycanda və dünyada baş verən hadisələrə qərəzsiz, obyektiv yanaşması, bitərəf mövqeyi oxucu auditoriyası tərəfindən rəğbətlə qarşılanır.
Modern.az İnformasiya Agentliyi bir media qurumu olaraq ötən 9 il müddətində təkcə Azərbaycanda deyil, ölkə xaricində yaşayan soydaşlarımız tərəfindən də izlənilən xəbər ötürücüsünə çevrilib.
Hər gün on minlərlə oxucunun ziyarət etdiyi Modern.az portalının təsisçisi və baş direktoru Elşad Eyvazlı, baş redaktoru Əfqan Qafarlıdır.
Modern.az İnformasiya Agentliyi həm də jurnalistika da ilk addımlarını atanlar üçün bir məktəb olub. Peşəkar jurnalistikaya Modern.az İnformasiya Agentliyində başlayan bir çox jurnalistlər hazırda müxtəlif KİV-lərdə fəaliyyətlərini uğurla davam edirlər.
Grevillea victoriae
(Grevillea victoriae) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Başıxordalılar
—  aləminin  tipinə aid heyvan yarımtipi.
30 növlə təmsil olunmuşdur. Xarakterik nümayəndəsi dənizin qumlu, dayaz yerlərində, dibdə yaşayan neştərçədir (Branchiostoma lanceolatum). Uzunluğu 8 sm-ə qədərdir. Neştərçələrdə baş, beyin, çənə, ürək olmur. Əsas skeleti xorda təşkil edir, ayrıcinsiyyətlidir. Mayalanma suda baş verir. Neştərçələr filtrator orqanizmlərdir. Qida kirpikciklərin hərəkəti ilə ağız dəliyinə yönəldilir və onun vasitəsilə su axını ilə birlikdə sorulur. Neştərçələr fitoplankton, şaxəbığcıqlı xərçənglər, infuzorlar, diatom yosunlar, ibtidai xordalılar və onurğasızların sürfələri ilə qidalanır. Azərbaycan faunasında bu canlılar qeyd edilməmişdir.
Sadavat
Sadavat — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Qutanlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Senecio sundtii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bağlama (ədəbiyyat)
Azərbaycan şifahi xalq ədəbiyyatında Aşıq Ələsgərin bağlamaları  məşhurdur. Misal:
Lenin bayrağı (qəzet, Nuxa)
Lenin bayrağı — 8.05.1962-ci il − 30.06.1965-ci il tarixləri arasında Nuxa (Şəki) şəhərində nəşr olunmuş qəzet.
Bağlama (ədəbiyyat)
Yerin, göyün, ərşin, kürsün, insanın Künhü, bünövrəsi ay nədən oldu? Yeri göydən, göyü yerdən kim seçdi? Hikmətin dəryası ay nədən oldu? Aşıqlar deyişmə zamanı şeir texnikasını nümayiş etdirdikdən sonra bir-birinə üstün gələ bilmədikdə qıfılbəndə keçirlər. Bu halda hətta aşıqlar bir-birini bağlayarsa, bağlayan tərəf başqasının sazını əlindən almaq haqqına çatır.
Lenin bayrağı (qəzet, Nuxa)
Tarixi
"Nuxa fəhləsi" qəzetinin bazasında yeni bir qəzet kimi yaradılmış, ilk nömrəsi 8 may 1962-ci il tarixdə işıq üzü görmüşdü. "Lenin bayrağı"nın nəşr olunduğu dövr ərzində "Nuxa fəhləsi" çap edilməmişdi. Amma əgər "Nuxa fəhləsi" Azərbaycan KP Nuxa şəhər komitəsi və rayon zəhmətkeş deputatları Soveti icraiyyə komitəsinin orqanıydısa (6 may 1962-ci il), "Lenin bayrağı" Azərbaycan KP MK-nın və Azərbaycan SSR Nazirlər Sovetinin qəzeti olmaqla, Nuxa məhəlli kolxoz-sovxoz istehsalat idarəsi yanında rayonlararası qəzet kimi nəşrə başlamışdı. "Nuxa fəhləsi"nin həftədə 3 sayı çap olunmuşdusa (1961), "Lenin bayrağı" əvvəlcə bir müddət həftədə 4 dəfə çap edildi. "Nuxa fəhləsi" kimi, "Lenin bayrağı"nın da redaktoru Məhyəddin Abbasov idi. O cümlədən, nəşri dayanmış "Nuxa fəhləsi" qəzetinin digər ştatlı əməkdaşları da "Lenin bayrağı" qəzetinin redaksiyasında əmək fəaliyyətlərini davam etdirirdilər. "Lenin bayrağı" qəzeti nəşrə başladıqdan 7-8 ay sonra, Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 4 yanvar 1963-cü il tarixli fərmanı ilə Nuxa rayonunun ərazisi, Nuxa şəhəri istisna olmaqla, Vartaşen rayonuna birləşdirildi. 2 il sonra isə Nuxa rayonu, əvvəlki hüdudlarında yenidən bərpa edildi. Bu iki il müddətində "Lenin bayrağı" qəzetinin redaksiya ofisi əvvəlki kimi yenə də Nuxa şəhərində yerləşmişdi və qəzet yalnız Nuxa mətbəəsində çap olunmuşdu. Sadəcə, "Lenin bayrağı" 175-ci sayından (17.03.1963) 457-ci sayınadək (17.01.1965) Vartaşen Kolxoz-Sovxoz İstehsalat İdarəsi Partiya Komitəsinin, Nuxa Şəhər Partiya Komitəsinin, Vartaşen Rayon və Nuxa Şəhər Sovetləri İcraiyyə Komitələrinin orqanı olmuş, o dövrlərin rayon qəzetləri kimi həftədə cəmi 3 dəfə çıxmışdı. "Lenin bayrağı" qəzetinin 30 iyun 1965-ci il tarixli 525-ci sayından sonra, bu qəzet bir daha çap edilmədi. Əvəzində, 2 iyul 1965-ci il tarixdə "Nuxa fəhləsi"nin nəşri bərpa edildi. Bundan sonra "Vartaşen kolxozçusu" qəzeti "Lenin bayrağı" adlandı və Sovet dövrünün sonuna qədər həmin ad altında nəşr olundu.
Bağlama (ədəbiyyat)
Azərbaycan xalq poeziyasında qıfılbəndlə bağlı müəyyən qənaətlər formalaşıb.
Bağlamalar geniş xalq kütləsinin bədii təfəkkürünün məhsulu olaraq əsrlər boyu xalqın zehni inkişafında müstəsna rol oynayıb. Tapmacalar əsasən qıfılbəndlərin bir qolu olub, bayatı şəklində də işlədilir.
Qədimdə tapmacaların çoxu mənzum, həm də xalqın ictimai, iqtisadi və məişəti ilə sıx bağlı olub. Xüsusilə sehrli nağıllarda konflikt çox hallarda tapmacalar vasitəsilə həll edilib.
Deyişmənin əsas mərhələsində qıfılbəndə, bağlamaya müraciət edən sənətkarların istifadə etdikləri nümunələrin hamısı eyni səviyyədə, eyni məzmunda olmayıb. Bəzən dinlə bağlı din xadimləri tərəfindən danışılan əfsanələri “qıfılbənd-bağlama” adlandıraraq qarşılaşdıqları aşıqlara deyiblər. Bu cür qıfılbəndlərin düzəlməsi o qədər də çətin olmurdu. Qıfılbəndlərdə ümumiyyətlə, insanların gündəlik həyat tərzi, məişəti və təbiət hadisələri ilə bağlı olan məsələlərə də müraciət edilir. Qaydaya görə, qıfılbənd deyən sənətkarın və cavab verən tərəfin sözləri seçmə, mənalı olmalıdır. Qıfılbəndi açmaq ənənəvi qaydaya uyğun olmalıdır. Hər bəndin son misrasındakı qafiyə və rədifə uyğun ifadə seçilməlidir. Şeirin bölgü və qaydalarına əməl edilərək qıfılbəndin ruhunu saxlamaq tələb olunur. Həyati məsələlər üzərində qurulan qıfılbəndləri düzəltmək çətin olduğu dərəcədə də çavabı tapmaq çətindir. Dövrün bilikli ustad aşıqları dərin fitri istedada malik olduqlarından real hadisələrdən doğan qıfılbəndlər (burada: bağlama) düzəldiblər. Eyni zamanda başqalarının düzəltdikləri bağlamanın mənasını izah etməkdə də ustalıqlarını göstəriblər. Qurbani, Abbas Tufarqanlı, Sarı Aşıq, Xəstə Qasım, Aşıq Alı, Aşıq Ələsgər, Aşıq Şenlik, Aşıq Mustafa, Aşıq Abdulla, Şəmkirli Aşıq Hüseyn, Molla Cümə və bir çox ustad aşıqlar bağlamadan ustalıqla istifadə edib və yeniliklər gətiriblər.
Lightstorm Entertainment
Lightstorm Entertainment — film istehsal edən şirkət. Əsası 1990-ci ildə ABŞ-də Ceyms Kemeron tərəfindən qoyulmuşdur.
Neştərçələr (fəsilə)
Neştərçələr — Başıxordalılar  və ya kəlləsizlər  yarımtipinə aid olan yeganə fəsilə. ( Fəsilənin az-çox tanınmış nümayəndəsidır.
Aktaş (Xaybulla)
Aktaş kəndi (Аҡташ) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu İvanov kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Aktaş kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %.
Ruben Rubenov
Ruben Qukasi Rubenov (Mkrtçyan) — sovet partiya və dövlət xadimi. Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü, Azərbaycan Kommunist partiyasının I katibi (1933).
Həyatı
Ruben Rubenov 1937-ci il sentyabrın 15-də həbs olunub. Həmin il noyabrın 27-də terror aktları təşkil etməkdə və əks-inqilabi terrorçuluq fəaliyyətində iştirakda ittiham olunub və SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyasının qərarı ilə haqqında ölüm hökmü çıxarılıb. Ölüm hökmü çıxarılan gün Moskvadakı Donskoy qəbristanlığında güllələnib.
1954-cü il noyabrın 17-də SSRİ Ali Məhkəməsinin hərbi kollegiyasının qərarı ilə ölümündən sonra bəraət alıb.
Grevillea vestita
(Grevillea vestita) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tatlar (Ağdaş)
Tatlar — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Kral Şir 3: Hakuna Matata (cizgi filmi, 2004)
Kral Şir 3: Hakuna Matata (, ABŞ-da:The Lion King 1½) — 2004-cü ildə istehsal olunmuş cizgi filmlərindən biridir. Cizgi filmin tam tərcüməsi "Kral Şir 3: Problem yoxdur" kimi səslənir. Cizgi film Tim Stoppardın "Rozenkrants və Gildenştern ölüdürlər" pyesinin analoquna bənzəyir. Cizgi filmindəki bir çox səhnələr çox qarışıq təsvir olunur.
Məzmun
Cizgi filmin bu seriyasında əsas qəhrəmanlar Timon və Pumbadır. Bu seriyada Timon və Pumbanın ilk görüşü təsvir olunur. Həmçinin, Timonun anası və dayısı Maks cizgi filminin bu seriyasında göstərilir. Cizgi filmində ilk seriyadan çoxlu səhnələr vardır...
Senecio supremus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ramon Muntaner
Ramon Muntaner — katalan əsgər və həyatından bəhs edən "Xronikalar"  əsəri ilə tanınan yazıçı, tarixçi. "Xronikalar" əsərində o, Katalan kompaniyasında komandir kimi başına gəlmiş hadisələrdən də söhbət açmışdır. O, Pereladada anadan olmuşdur.
Əsəri
thumbnail|left|"Xronikalar" əsərinin əlyazması. Katalan kompaniyası Rojer de Florun başçılığı altında olan yüngül piyadalardan ibarət ordu idi və araqon və katalan muzdlu əsgərlərindən qurulmuşdur. Bu əsgərlər almoqavarlar kimi də tanınırdılar. Rojer bu kompaniyanı Konstantinopolda yunanlara türklərə qarşı döyüşməkdə kömək etmək üçün başlatmışdı.
Ramon Muntanerin "Xronikalar" əsəri 4 Möhtəşəm katalan xronikasından biridir. Bu xronikalarla XIII-XIV əsrdə Araqon koronasındakı və Kataloniyadakı hərbi və siyasi vəziyyəti öyrənmək mümkündür. Muntaner öz əsərini 1325–1332-ci illərdə qələmə almışdır. Əsərin bir çox səhifələrində Efesdən, Troyadan, Gelibolu yarımadasından və İstanbuldan bəhs edilir.
Ramon Muntaner 1336-cı ildə İbizada vəfat etmişdir.
1000 manatlıq sikkə
1000 manatlıq sikkə — Azərbaycan Respublikasının xatirə sikkələrindən biri.
Mixail Nikolayev
Mixail Efimoviç Nikolayev (rusca: Михаил Ефимович Николаев, ) — 1991-ci ildən 2002-ə qədər Saxa Respublikasının (Yakutiya) prezidenti, Rusiya Federal Məclisi Federasiya Şurası sədrinin müavini, VI çağırış Federal Məclisi Dövlət Dumasının üzvü.
Həyatı
Mixail Nikolayev 13 noyabr 1837-ci ildə Yakutiya SSR-də anadan olmuşdur.
O, əmək fəaliyyətinə 1961-ci ildə Omsk Dövlət Baytarlıq İnstitutunu bitirib baytar kimi başladı. Daha sonra isə işini komsomol kimi davam etdirdi:Komsomol rayon komitəsinin birinci katibi, Komsomol Yakutiya Regional Komitəsinin Komsomol orqanlarının şöbə müdiri,Yakutiya Komsomol Şəhər Komitəsinin birinci katibi oldu.
1963-cü ildən 1991-ci ilə qədər(Sov.İKP bağlanana qədər) Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü oldu.
1969–1971-ci illərdə Sov. İKP-in Ali Partiya Məktəbində təhsil alıb.
1975-ci ildən 1979-cu ilə qədər Yakutiya SSR Nazirlər Şurasının sədr müavini olmuşdur.
1979–1985-ci illərdə Respublika Kənd Təsərrüfatı naziri olmuşdur.
1985-ci ildən 1989-cu ilə qədər Sov. İKP-in Yakutiya Regional Komitəsinin katibi, kənd təsərrüfatı məsulu oldu.
dekabr 1989-cu ildə o, YaSSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin sədri seçilib.
aprel 1990-cı ildə YaSSR Ali Sovetinin sədri seçildi. Ali Soveti YASSR IX–XI çağırış müavini və Yakutiya XII çağırış xalq müavini oldu.
20 dekabr 1991-ci ildə 76,7% səslə Yakutiyanın ilk prezidenti seçildi.
16 yanvar 1992-ci ildə eyni zamanda Respublika hökumətinə rəhbərlik edib.
1996-cı ildə, yenidən səslərin 58,96% -i yığaraq ikinci dəfə prezident seçildi.
Birinci və ikinci çağırış Federasiya Şurasının üzvüdür.28 yanvar 2002-ci il Saxa Respublikası(Yakutiya) Federal Məclisinin Federasiya Şurasının nümayəndəsi təyin edildi və Federasiya Şurasının başçısı seçildi. fevral 2007-ci ildə yenidən Saxa (Yakutiya) Respublikasının Prezidenti Federasiya Şurası Respublika Saxa nümayəndəsi təyin edildi.
Iyul 2010-cu ildə Saxa Respublikası (Yakutiya) prezidenti Borisovun fərmanı ilə Saxa Respublikası (Yakutiya) dövlət müşaviri təyin edildi.
dekabr 2011-ci ildə o, "Vahid Rusiya" Federal Məclis VI çağırış Dövlət Dumasına seçilmişdir. Regional siyasət üzrə Dövlət Duması Komitəsinin və Şimal və Uzaq Şərq problemləri üzvüdür.
O, həmçinin bir sıra dövlət şirkətlərinin direktorudur. Buna misal olaraq Beynəlxalq İctimai Hərəkatı,"Şərq Ölçü", Milli İctimai Komitəsi, "Rusiya Ailə"nin prezidentini göstərmək olar.
Ailəsi
Nikolayev Fedora Nikitiçna ilə evlidir, üç uşağı və nəvələri var.
Amur meşə pişiyi
Amur meşə pişiyi (Uzaq Şərq meşə pişiyi (Felis euptilura)) — pişiklər fəsiləsindən məməli heyvan.
Şeyx Cavid
Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Şeyxül-İslam Allahşükür Paşazadə 13 oktyabr 2015-ci ildə Cavid Məmmədovu Əjdərbəy məscidinin axundu təyin etmişdir.
Bahadur Mehralıoğlu
Bahadur Mehralı oğlu (1883 – 5 dekabr 1962) — Azərbaycan xanəndəsi.
Həyatı
Bahadur Mehralı oğlu 1883-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdu. 1928-ci ildə ailəsi ilə birlikdə Ağdama köçmüşdü. Bahadur artıq 20 yaşından bir xanəndə kimi Qarabağ məclislərində məşhurlaşmışdı. Onu tez-tez Şəkiyə, Şamaxıya, Gəncəyə, İrəvana, Tiflisə, hətta İrana dəvət edirdilər. Toy məclislərindən başqa, o, həmçinin Şuşada və Ağdamda keçirilən Şərq konsertlərində çıxış edirdi.
thumb|left|250px Bahadur Mehralı oğlu usta xanəndə kimi geniş səs diapazonuna malik idi. O, bütün muğamları pəsdə və zildə asanlıqla oxuyurdu. F.Şuşinskinin yazdığına görə o, Qarabağ məktəbinin bütün ifaçılıq qaydalarına ciddi riayət edər, hər şeyi ölçüb-biçər, artıq xallar vurmazdı. Bahadur guşəxanlıqda, söz seçməkdə, qəzəlxanlıqda usta idi. Səsi o qədər cingiltili və qaltanlı idi ki, çox uzaq məsafədən eşidilərdi. Püxtələşmiş xanəndə tarın bütün pərdələrində asudə gəzişər, xüsusilə Heydəri kimi coşğun zəngulə tələb edən muğamı çox sərbəst oxuyardı. Deyilənlərə görə Bahadır Mehralı oğlu Şuşada Çanaqqalada Qarabağ Şikəstəsini oxuyanda şəhər bulvarında çıxış edən Xan Şuşinski onun səsini eşidib Qarabağ Şikəstəsini oxumağa başlardı. Aralarındakı uzaq məsafəyə baxmayaraq, hər iki xanəndə səs-səsə verib zəngulələr vurarmış. (Azərbaycan gəncləri, 28 aprel, 1984.) Bahadır Mehralı oğlu bir sıra görkəmli sənətkarlarla- xanəndələrdən Seyid Şuşinski, Zülfü Adıgözəlov, Xan Şuşinski, Pəsxan Cəlil, tarzənlərdən Abbasqulu ağa Cavanşir, İsi Əliyev, Allahyar Cavanşirov, qarmonçalanlardan Lətif Əliyev, Abutalıb Kərbəlayı Muxtar oğlu, Yusif Yusifovla çiyin-çiyinə çalışmış, neçə-neçə el şənliklərini, toyları, konsertləri birgə keçirmişlər. O, dəfələrlə Azərbaycan və Zaqafqaziya miqyasında təşkil olunan musiqi və xalq yaradıcılığı olimpiadalarında iştirak etmiş, fəxri fərman və mükafatlara layiq görülmüşdür. 1936–1945-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının solisti olmuşdur. Bahadır Mehralı oğlu həm də gözəl müəllim idi. 1930-cu illərdə Ağdamda hələ musiqi məktəbi olmadığı bir dövrdə şəhər pionerlər evinin nəzdində xanəndəlik dərnəyi təşkil etmiş və ətraf kəndlərdən də istedadlı uşaqları bu dərnəyə toplamışdır. Bununla da Ağdamda ilk musiqi təhsilinin demək olar ki, təməlini qoymuşdur.
Ustad xanəndə Bahadır Mehralı oğlu Qarabağda çox sayda musiqiçilər yetişdirib tərbiyə etmişdir ki, onların adı mədəniyyətimizin görkəmli nümayəndələri sırasında çəkilir. Əbülfət Əliyev, Qədir Rüstəmov, Aydın Məmmədov, Niqay Bayramov, Barat Fərhadov və b. onun yetirmələridir. Sara Qədimova, Mütəllim Mütəllimov, Hacıbaba Hüseynov, Fatma Mehralıyeva, Rəhilə Həsənova, Şövkət Ələkbərova, Şahmalı Kürdoğlu, Paşa Əsədov, Hafiz Sədrzadə kimi görkəmli müğənni və xanəndələrimiz Bahadır Mehralı oğlunun muğam yolundan bəhrələnmişlər. Bahadur Mehralı oğlu 1962-ci ildə vəfat edib.
Ədalət Hüseynov
Ədalət Hüseynov (tam adı: Ədalət Abuş oğlu Hüseynоv) — Azərbaycan diasporunun nümayəndəsi.
Həyat və fəaliyyəti
Ədalət Hüseynov 1947-ci ildə martın 13-də Masallı rayonunun Qızılağac kəndində anadan olmuşdur.
1969-1972-ci illərdə kənd orta məktəbində müəllim, 1972-1974-cu illərdə Masallı rayonun LKSM-in katibi, 1974-1992-ci illərdə Milli Təhlükəsizlik orqanlarında xidmət etmişdir. 1990-1995- ci illərdə Ali Sovetin deputatı olmuşdur. 2006-cı ildə Ümumrusiya Azərbaycan Konqresinin Həştərxan Regional Şöbəsinin sədri olmuşdur. 2007-ci ildə Ümumrusiya Azərbaycan Konqresinin Rəyasətinin qərarı ilə "Ən yaxşı regional şöbəsinin rəhbəri" nominasiyası üzrə "İlin adamı" elan edilib. 2014-cu ildə Russiya Federassiyasinin Həştərxan Şəhər Dumasının qərarı ilə "Həştərxan şəhərinin Fəxri Vətəndaşı" adına layiq görülmüşdür. Ədalət Hüseynov həmçinin dəfələrlə Həştərxan Vilayətinin mükafatları-"Həştərxan vilayətinin qarşısında xidmətlərinə görə" ordeni və Həştərxan vilayətinin Qubernatorunun "Peşəkar xidmətlərinə görə" fəxri nişanı ilə təltif olunub. O, Knyaz Vladimirin abidəsinin ucaldılmasında göstərdiyi köməyə görə 2013-cü ildə Moskva və Bütün Rusiyanın Patriarxı Kiril tərəfindən Müqəddəs Vladimir ordeni ilə təltif edilib. Hal-hazırda Rusiya Federasiyasının Federal Təhlükəsizlik Xidmətinin istefada olan polkovnikidir.
2011-ci il iyulun 4-də Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Sərəncamı ilə Azərbaycan diasporunun inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikasının "Tərəqqi" medalı, həmçinin 2012-ci il martın 6-da isə Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyası arasındakı dostluq əlaqələrinin inkişafı sahəsindəki xidmətlərinə görə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir. Həmçinin 2017- ci ilin martin 10-da Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Ədalət Hüseynovun 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilməsi haqqında sərəncam imzalayıb.
Sərəncamda qeyd olunur ki, Azərbaycanla Rusiya arasında dostluq əlaqələrinin inkişafındakı xidmətlərinə və diaspor quruculuğu sahəsindəki səmərəli fəaliyyətinə görə Ədalət Abuş oğlu Hüseynov 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilsin.
Zaporojya vilayəti
Zaporojya vilayəti və ya Zaporojye vilayəti — Ukraynanın şərqi cənubda yerləşən vilayət.
Eldar Ryazanov
Eldar Aleksandroviç Ryazanov — Rusiya və Sovet kinorejissoru, ssenarist, aktyor, prodüser və şairi. SSRİ xalq artisti (1984).
Həyatı
Eldar Ryazanov 18 noyabr 1927-ci ildə Samarada Aleksandr Semyonoviç Ryazanov və Sofi Mixaylovna Ryazanovanın ailəsində anadan olmuşdur. Tezliklə bu ailə Moskvaya gəlir. 1930-cu illərdə ailə dağılır və gələcək kinorejissor anası ilə qalmalı olur.
Eldar Ryazanov hələ uşaqlığından kitab oxumağı çox sevirdi. Yazıçı olmaq niyyətində idi, səyahətlər haqqında düşünürdü. Hətta məktəbi qurtarandan sonra Odessa dəniz məktəbinə ərizə göndərmişdi. Lakin elə bu vaxtlar müharibə başladı və Eldar artıq cavab gözləmədi.
Çox keçmədən Eldar Ryazanov təsadüfən bir dostunun məsləhətilə ÜDKİ-nin I kurs tələbəsi oldu. O, Qriqori Kozinsevin emalatxanasında təcrübə keçirdi. Oradakı pedaqoqlar arasında həm də Ryazanova böyük ümidlər bəsləyən Sergey Eyzenşteyn var idi.
Yaradıcılığı
1950-ci ildə oranı bitirən Eldar kurs yoldaşı ilə birgə ilk sənədli filmini çəkir. Uğur qazanan bu filmdən sonra gənc rejissorlar diploma yiyələnirlər. Eldar Ryazanov düz 5 il sənədli kinoda çalışmışdır. Daha sonra müxtəlif kinojurnallar üçün kiçik kinosüjetlər çəkir.
1955-ci ildə Eldar Aleksandroviç Ryazanov "Mosfilm"in rejissoru olur. O, Sergey Qurovla birlikdə ilk sovet genişekranlı film-revyusunu çəkir. "Bahar səsləri" adlanan filmə eyni zamanda bədii epizodlar da daxil edilmişdi. Bir il sonra komedioqraf, "Mosfilm" kinostudiyasının rəhbəri İvan Pıryev Eldar Ryazanovu kinokomediya çəkməyə məcbur edir. Eldar Ryazanov ona 4 dəfə öz etirazını bildirsə də, Pıryev sözündən dönmür. Beləliklə, Ryazanov komediya rejissoruna çevrilir. E. Ryazanov "Ünvansız qız", "Qusar balladası", "Şikayət kitabını verin", "İtalyanların Rusiyada qeyri-adi sərgüzəştləri" filmlərinə quruluş verir. 1961-ci ildə isə birdən-birə 2 satirik lent çəkir. Bunlardan biri "Robinzon necə yaranıb", digəri isə "Heç yerdən olmayan adam" idi. Adı çəkilən ikinci filmdə Sergey Yurski və Anatoli Papanov kimi rus aktyorları çəkilmişdi.
Qolqəti
Qolqəti (əvvəlki adı: Yuxarı Qolqəti) — Azərbaycan Respublikasının Ağdaş rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Ağdaş rayonunun Yuxarı Qolqəti kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindəki Yuxarı Qolqəti kəndi Qolqəti kəndi, Yuxarı Qolqəti kənd inzibati-ərazi vahidi Qolqəti kənd inzibati-ərazi vahidi adlandırılmışdır.
Eldar Ryazanov
Yaradıcılığı
Sonrakı illərdə Ryazanov bir-birinin ardınca "Uğur ziqzaqı", "Qoca quldurlar", "Qəribə təsadüf və ya həmişə təmizlikdə", "İşdə məhəbbət macərası", "İki nəfərlik vağzal" filmlərini lentə alır.
Eldar Aleksandroviç Ryazanov öz kinematoqrafını yaratmışdı. Onun əksər filmləri bu gün də sevə-sevə xatırlanır. Lakin bundan başqa Ryazanov həm də 1979-1985-ci illərdə "Kinopanoram" verilişinin aparıcısı olmuşdur. Bundan başqa, onunla birgə televiziyada 200 müəllif proqramı hazırlanmışdır.
2015-ci ilin noyabrın 30-na keçən gecə Moskvada 88 yaşında vəfat etmişdir.
Senecio miser
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yarımsəhra landşaft kompleksi
Relyefi
Onun arealı Xəzər dənizi ilə 500-600 m. Mütləq hündürlüklər arasındaki ərazini əhatə edir. Yarımadanın qərb və mərkəz hissələrinin relyefi sinklinal dərə və çökəkliklərlə ayrılmış qabarıq antiklinal silsilələr, tirələr və yüksəkliklərlə xarakterizə olunur. Bu ərazilərdə Neogen və Dördüncü dövrün karbonatlı – terrigen çöküntüləri yayılmışdır. Burada həm də palçıq vulkanları çox inkişaf etmişdir. Yarımadanın şərq hissəsi əsasən düzənlik olub, orta-yuxarı-Dördüncü dövr və müasir çöküntülərlə örtülmüşdür. Nisbətən hündür relyef yarımadanın şimal-qərb hissəsində rast gəlinir (Qoyundağ – 333 m, Qaraheybət – 272 m), şərqə doğru isə relyef alçalır (Məqribi R.A., 1997). Yarımsəhra iqliminin məhsulu olan şoranlıqlar və duzlu göllər (Mirzaladi, Böyük Şor, Saray, Pirşağagöl və s.) yarımadanın landşaftları üçün xarakterik olub geniş yayılmışdır. Dənizin rütübətləndirici təsirinin aydın hiss olunduğu yarımadanın şərq hissəsində şoranlıqlara nadir halda rast gəlmək olur.
İqlimi
Yarımsəhra landşaftları yayılan ərazilər il ərzində 130-133 kkal/sm2 günəş istiliyi alır. Yay aylarında günəşli saatların miqdarı 990-1000 saata çatır. radiasiya balansının illik miqdarı 50-52 kkal/sm2 arasında tərəddüd edir. İyul –avqust aylarında orta temperatur 25-260C-yə, yanvarda +30C-yə qalxır. Maksimal temperatur yayda müşahidə edilir (+41-420C). Şimal və şimal-qərb küləkləri 25-30%, cənub küləkləri isə 15-20% təşkil edir. Yağıntının orta miqdarı 110-200 mm-ə çatır ki, onun da 8-10 mm-i yay aylarına düşür (İslamov, 19
Torpaq örtüyü
Alçaq dağlıq ərazilərdə boz və boz-qonur torpaqlar inkişaf etmişdir. Onların üzərində qarağan, ətli şoran, gəngiz qarışıq olan yovşanlı-efemerli assosiasiyalar yayılmışdır. Dağarası və sahilyanı düzənliklərin, həmçinin çökəkliklərin boz torpaqlarında qaraqan, dəvətikanı inkişaf etmişdir. Qumlu və şoran torpaqlarında bitki örtüyü ya yoxdur, ya da çox azdır.
Miloş Obiliç
Miloş Obiliç (Милош Обилић, ?-29.6.1389) —Serbiya knyazı.
Həyatı
28 iyun 1389-cu ildə Xaçlı ordusu ilə Osmanlı ordusu Skopyenin şimalında Kosovo düzənliyində böyük bir meydan müharibəsində girişdilər. I Kosovo döyüşü olaraq adlandırılan bu müharibədə Osmanlı ordusu ilə Xristian Serb, Bosniya, Əflak (Valaxiya), Macar və Xorvat birləşmiş ordusu səkkiz saat davam edən bir vuruşmağa başladılar. Xristian ordusu sonunda böyük bir təxribata uğradı. Müharibə bitdikdən sonra və ya müharibə zamanı Sultan I Murad, Serb Miloš Obilić tərəfindən xəncərlənərək şəhid edildi. Beləcə I Murat hərb zamanı öldürülən tək Osmanlı sultanı oldu.
Bir ölüm-dirim mübarizəsi halına girmiş olan vuruşma və hökmdara sui-qəsd hadisəsi Türk / Osmanlı və xarici qaynaqlarda çox fərqli şəkillərdə izah edilər: Bir çox Türkcə qaynaqda I Murad ənənəvi olaraq döyüş sahəsinin gəzərkən Serb despotu Lazar Xrebelyanoviçin kürəkəni olan yaralı Milosun xəncərinə hədəf olmuş; otağına aparılmış; amma qurtarıla bilməmiş ölmüşdür.
Xarici mənbələrdən xüsusilə Serb anlatımlarına görə, isə bir Serb əsilzadəsi olan Miloşun görüş tələb etdiyi; bunun qəbul edilib sərbəst məiyəti ilə birlikdə I Muradın otağında hüzuruna çıxdığı və onun üzərinə atılıb onu xəncərləyib öldürdüyü yazılar.
Bu hadisələ əlaqədar əldə olan zamanına aid tək bir yazılı sənəd isə, Bosniya Kralı I Tvrtkonun Florensiya Senatına göndərdiyi 20 oktyabr 1389-cu il tarixli bir məktubdur. Bu məktuba görə müharibənin əvvəllərində Serb ağır süvarilerinin bir hücumunda 12 şəxsiyyətlik bir qrup Osmanlı ordusunu yarmağı bacarmış və bu 12 soylu süvarilər biri I Muradı öldürmüşdür.
Bu qaynaq qarışıqlığı səbəbindən hələ sirrini qoruyan bu sui-qəsd hadisəsi necə olursa-olsun, Şahzadə Bəyazidin müharibə sahəsindən çağırılıb otağda Sultan elan edilib özünə beyət edilməsi; tutulub əsir düşən Serb despotu Lazarın və yaxınlarının '"qarşılığı-misl" olaraq öldürülməsi I Muradın müharibə tam olaraq bitmədən bir sui-qəsdə məruz qaldığını açıqca göstərməkdədir.
Eksperimental psixologiya
Eksperimental psixologiya və ya təcrübi psixologiya — psixoloji tədqiqatlar və ona aid olan prosesləri empirik metodlar la tədqiq edilməsinə deyilir. Eksperimental psixoloqlar insan və ya heyvan subyektləri üzərində müxtəlif mövzular haqqında (sensasiya və hissi, yaddaş, idrak, öyrənmə, motivasiya, emosiya, inkişaf prosesləri, sosial psixologiya) tədqiqat aparırlar.
Vilhelm Vundt
Eksperimental psixologiya müasir bir akademik intizam kimi 19-cu əsrdə Wilhelm Wundt psixologiya sahəsinə riyazi və eksperimental yanaşmanı tətbiq edərkən ortaya çıxdı. Wundt, Almaniyanın Leipzig şəhərində ilk psixologiya laboratoriyasını qurdu. Hermann Ebbinghaus və Edward Titchener də daxil olmaqla, digər eksperimental psixoloqlar, eksperimental üsulları arasında introspeksiyanı əhatə edirdi.
Çarlz Bell
Charles Bell İngilis fizyoloq idi, və onun əsas töhfəsi sinir sistemi ilə bağlı araşdırma idi. O, dovşan üzərində etdiyi araşdırmaları özündə əks etdirən bir broşür yazır. Onun tədqiqatı nəticəsində, onurğa kordunun posterior (dorsal) köklərinə daxil olan duyğu sinirləri və onurğa beyinin ön (ventral) köklərindən meydana gələn motor sinirləri ortaya çıxdı. On bir il sonra, bir Fransız fiziloqu François Magendie, Bell-in araşdırmasından xəbəri olmadan eyni təsbitləri nəşr edir. Bell araşdırmalarını dərc etmədiyinə görə, bu kəşf Bell-Magendie qanunu adlandırıldı. Bell'in kəşfi, sinirlərin titrəmələri ya da ruhları ötürdüyü inancını inkar edirdi.
XX əsr
XX əsrin ortalarında behaviorism xüsusilə, psixologiya sahəsində Amerika Birləşmiş Ştatları nda dominant paradiqma oldu. Avropa psixologiyasına Sir Frederik Bartlett, Kennet Craiq, Bick Hick və Donald Broadbent kimi psixoloqlar təsir etdiyi üçün düşüncə, yaddaş və diqqət kimi mövzulara diqqət yetirilirdi və Avropada behaviorism daha az təsir daşıyırdı. Bu, koqnitiv psixologiyanın sonrakı inkişafı üçün də təməl qoydu.
XX əsrin ikinci yarısında psixologiyanın bir akademik sahə kimi genişlənməsinə görə "eksperimental psixologiya" sözü mənasını dəyişdi. Eksperimental psixoloqlar bir sıra metodlardan istifadə edirlər və özlərini məhz eksperimental yanaşma ilə məhdudlaşdırmırlar, çünki elm fəlsəfəsindəki inkişaflar eksperimentin müstəsna nüfuzuna təsiri göz qabağındadır. Əksinə, eksperimental metod artıq inkişaf etmiş və sosial psixologiya sahələrində, eləcə də əvvəllər eksperimental psixologiyanın bir hissəsi olmayan sahələrdə geniş yayılmışdır. Ancaq bir sıra məşhur, yüksək nüfuzlu öyrənilmiş cəmiyyətlər və elmi jurnallar, eləcə də bəzi universitetlərdə psixologiya təhsil kurslarında eksperimental psixologiya başlığından istifadə etməyə davam edir.
Metodologiya
Əsaslı metodologiya kompleks davranış və zehni proseslərin öyrənilməsi üçün vacibdir və bu, xüsusilə də, eksperimental dəyişənlərin diqqətlə müəyyən edilməsi və nəzarətinə kömək edir.
Psixologiya elminin bəzi əsas fərziyyələri
Elmi cəhətdən eksperimental psixologiya digər elmlərlə bir çox fərziyyələri bölüşür. Bunlar arasında aşağıdakılar var.
Empirizm
Elmin ən əsas fərziyyəyələrindən biri odur ki, dünyada baş verən hadisələr haqda faktlar həmin hadisələrin müşahidələrinə əsaslanmalıdır. Empirizm anlayışı, fərziyyə və nəzəriyyələrin apriori düşüncəyə, intuisiya əsaslanan deyil, təbii şəraitin müşahidələrinə qarşı sınaqdan keçirilməsini tələb edir.
Yoxlanılabilənlik
Empirizmlə yaxından əlaqəli bir digər fikir budur ki, elmi qanun və ya nəzəriyyə mövcud olan araşdırma metodlarına əsaən yoxlanılabilən olmalıdır. Əgər bir nəzəriyyə hər hansı bir metodla yoxlanıla bilmirsə, bir çox alim bu nəzəriyyəni mənasız hesab edir. Yoxlanılabilənlik inkarolunmanı yəni müşahidələrin bəzi metodlarla inkar olunmasını təsdiq edir. Psixologiyada yoxlanılabilənlik vurğulanır, çünki Freudun nüfuzlu və tanınmış nəzəriyyələri test etmək çətin idi.
Determinizm
Eksperimental psixoloqlar da, bir çox alimlər kimi, determinizm anlayışını qəbul edirlər. Bu, bir obyektin və ya hadisənin hzırdakı halının əvvəlki hallar tərəfindən müəyyənləşdirilməsi fərziyyəsidir. Başqa sözlə, davranış və ya zehni hadisələr adətən səbəb və nəticə baxımından ifadə edilir. Bir fenomen kifayət qədər ümumi və geniş şəkildə təsdiqlənərsə, bu "qanun" adlandırıla bilər; psixoloji nəzəriyyələr qanunların təşkili və inteqrasiyasına xidmət edir.
Qarışıqlıq
Elmin başqa bir rəhbər fikri, sadəlik axtarmaqdır. Məsələn, bir çox elm adamları razılaşır ki, əgər iki nəzəriyyə bir sıra eksperimental müşahidələrdə eyni şəkildə yaxşı işləyirsə, onların ikisindən daha sadə olanı seçilməlidir. Orta əsr ingilis filosofu William Occam tərəfindən sadəlik üçün erkən bir fərziyyə irəli sürülmüşdü və bu fərziyyəyə tez-tez Okkam ülgücü kimi istinad edilir.
Əməli tərif
Edward C. Tolman və Clark Hull kimi behaviorism sahəsində tanınmış psixoloqlar operativlik ideyasını və ya operativ tərifini tanıtdılar. Əməliyyatın tərifi konkret konkret, baxılan prosedurlar baxımından müəyyənləşdirilməsini nəzərdə tutur. Eksperimental psixoloqlar, zehniyyət zəncirləri ilə müşahidələrlə əlaqələndirərək, zehni hadisələr kimi gözləməz hadisələri müəyyən etməyə çalışırlar.
Eksperimentlər
Tədqiqatlarda, insan subyektləri, tədqiqatçının təlimatlarına uyğun olaraq, vizual, səs və ya da digər stimullara cavab verir; heyvanlar isə müvafiq cavablar vermək üçün mükafatlar vasitəsilə "təlimatlandırıla" bilər. 1990-cı illərdən etibarən kompüterlər laboratoriyada stimul təqdimatını və davranış ölçüsünü avtomatlaşdırmaq üçün istifadə edilmişdir. Həm insanlar, həm də heyvanlar ilə davranış tədqiqatları adətən reaksiyanın vaxtını, iki və ya daha çox alternativ arasında seçimi və / və ya cavab dərəcəsini və ya gücünü ölçür; hərəkətləri, üz ifadələrini və ya digər davranışlarını da qeyd olunur. İnsan subyektləri ilə aparılan tədqiqatlarda, təcrübi prosedurlar zamanı, əvvəl və sonra yazılı cavablar alına bilər. Digər tərəfdən, psixofizioloji tədqiqatlar, fMRI, EEG, PET və ya oxşar kimi üsullardan istifadə edərək, bir stimul təqdim olunarkən beyin və ya (əsasən heyvanlarda) tək-hüceyrəli aktivliyin ölçülməsindən ibarətdir.
Kənar dəyişənlərə nəzarət, tədqiqaçı kənar təsiri nin potensial minimuma endirilməsi, adektvat nümunə ölçüsü, əməli təriflərdən istifadə, etibarlılıq və dəqiqlik haqda məlumatların vurğulanması, və nəticələrin müvafiq statistik təhlili psixologiyanın əsas eksperimental metodlarındandır. Bu məsələlərin dərk edilməsi demək olar ki, bütün psixologiya sahələrində nəticələrin təfsiri üçün vacibdir və psixologiya üzrə bakalavr proqramlarında adətən tədqiqat metodları və statistika üzrə zəruri dərslərdə keçilir.
Mühüm təcrübə eyni zamanda bir neçə fərziyyəni test etmək üçün nəzərdə tutulan bir tədqiqatdır. İdeal olaraq, bir fərziyyə təsdiq edilir və bütün digərləri rədd edilir. Lakin, nəticələr bir neçə fərziyyəyə də uyğun ola bilər və bu halda müvafiq fərziyyələrin sayını daraltmaq üçün gələcəkdə əlavə tədqiqatlar olunmalıdır.
Pilot tədqiqat, müxtəlif prosedurları nəzərdən keçirmək, eksperimental dəyişənlərin optimal dəyərlərini müəyyən etmək və ya eksperimental dizaynın zəifliklərini ortaya çıxartmaq üçün əsas tədqiqata başlamazdan əvvəl həyata keçirilə bilər. Pilot tədqiqatın eksperimental dizaynda olması vacib deyil; məsələn, öz-hesabat dan da ibarət ola bilər.
Sahə təcrübəsi iştirakçıların laboratoriya xaricində real şəraitdə müşahidə edilməsinə deyilir. Sahə təcrübəsində ətraf mühitin bir hissəsinin ( sahə ) idarəli bir şəkildə manipulyasiya edildir (məsələn, tədqiqatçılar uşaq bağçasında iki müxtəlif uşaq qrupuna müxtəlif növ oyuncaqlar verməklə) və sahə araşdırmalarından fərqlənir.
Keys üsulu, müsahibə, rəy sorğusu və təbii müşahidə kimi digər tədqiqat üsulları da psixoloqlar tərəfindən tez-tez istifadə olunur. Bunlar eksperimental üsullar deyil, çünki istənməyən xarici dəyişənlərdən təcrid olunmayıblar, nəzarət olunan dəyişənlər və s. kimi aspektləri yoxdur.
Etibarlılıq
Etibarlılıq müşahidənin tutarlılığını və ya alınan nəticələrin təkrarlabilənliyini ölçür. Məsələn etibarlılığı qiymətləndirmək üçün bir qrup iştirakçının bir zamanda ölçülməsi və nəticələrin ardıcıl olub-olmadığını yoxlamaq üçün onları ikinci dəfə sınaqdan keçirilməsindən ibarət olan "test-retest" ("test-təkrar test") üsulundan istifadə oluna bilər.
Dəqiqlik
Dəqiqlik bir təcrübədən əldə edilən nəticələrin düzgünlüyünü və dəqiqliyini ölçür. Dəqiqliyi müəyyən etmək üçün onu bir meyarla müqayisə etmək lazımdır. Məsələn, akademik qabiliyyət imtahanının dəqiqliyini müəyyən etmək üçün bu test bir qrup tələbəyə verilir və əldə olunan nəticələrin həmin qrupdakı fərdlərin sinif ortalamaları ilə əlaqəli olduğu aşkarlanır.
Senecio surculosus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Adonis (şair)
Əli Əhməd Səid Əsbər (علي أحمد سعيد إسبر‎; ) — Əsl adı Əli Əhməd Səid Əsbər olan hal-hazırda dünyanın yaşayan ən yaxşı ərəb şairlərindən biri, publisisti olan Adonis 1930-cu ildə işığı, məktəbi, yolu olmayan Suriyanın yoxsul Qəssabin kəndində, şiə təriqətli bir ailədə doğulmuşdur. Həyatının böyük hissəsini Livan və Fransada keçirən Adonis əsərlərini doğma ərəb dilində yazır, 20-dən artıq kitabın müəllifidir və “Yeni poeziya” hərəkatının öndə gedən nümayəndələrindən biri hesab olunur.
Həyatı və təhsili
Adonis, uşaq yaşlarından tarlada çalışmış, bununla yanaşı atası onu şeirlər əzbərləməyə həvəsləndirmiş və beləliklə, o öz şeirlərini yazmağa başlamışdır. Bu dövrdə onun əldə etdiyi bilik ərəb şeiri vurğunu olan atasınınn ona öyrətdiyi şeirlər və Quran bilgisiydi. Tarlada işlədiyi vaxtdan əlavə kənddə, böyük bir ağacın ətrafına toplaşan uşaqlara qoşularaq onlarla birlikdə ərəbcə yazmağı öyrənirdi. Bir gün yenicə müstəqillik qazanmış Suriyanın ilk prezidenti Şükrü əl-Qüvvətlinin kəndlərinə gələcəyini öyrəndikdə ona bir şeir yazmağı və onun qarşısında oxumağı, şeirini bəyənən Qüvvətlinin “oğlum, sənin üçün nə edə bilərəm?” deməyini xəyal etdi. Adonisin bu xəyalı ən bəsit filmlərdə olduğu kimi reallaşdı. Suriyanın türk əsilli prezidenti qarşısında öz yazdığı şeirini oxuyan 12 yaşlı oğlanı prezident, çox bəyəndi. Prezidentin “sənin üçün nə edə bilərəm?” sualına “oxumaq istəyirəm” cavabını verən Əli Əhməd Səid Əsbərin bundan sonrakı həyatı dəyişir. Müsahibələrinin birində Adonis belə deyir – “Bir şeir mənim həyatımı dəyişdirdi, düşündüm ki, şeirlə doğulmuşam. Şeir mənim həm anam, həm də atamdır. Bir şeir həyatımı dəyişdirə bildisə, dünyanı da dəyişdirə bilər”.
Şeir onun həyatını dəyişdirsə də, hələ ki, şöhrət qazana bilmək üçün bu kifayət etmirdi. Yeniyetməlik illərində o, şeirlər yazıb müxtəlif qəzet və jurnallara göndərərdi, lakin onun şeirlərini nə Suriyada, nə də Livanda bir dəfə də olsun nəşr etdirmirdilər. Özünün dediyi kimi, 1947-ci ildə Adonis əfsanəsini oxuyur və hekayəni çox bəyənir. Əfsanədəki Adonis obrazı ilə özündə, öz taleyində bir bənzərlik görür. Qəzetlərin və jurnalların eynən “vəhşi bir qaban kimi” Əli Əhməd Səid Əsbəri öldürdüklərini və beləliklə, "Adonis”in doğulduğunu deyir. Qəzetlər, jurnallar Əli Əşbər adıyla qəbul etmədikləri şeirləri Adonis adıyla qəbul edərək nəşr edirlər. O andan etibarən Adonis klassik yunan adını – gülə çevrilmiş ölümcül yaralı oğlanı – öz talismanı kimi qəbul edir.
Beləliklə, Şükrü əl-Qüvvətlinin dəstəyi ilə o, 13 yaşında Fransız orta məktəbində təhsil almağa başlayır, kəndi tərk edir. Daha sonra, 1954-cü ildə Dəməşq Universitetinə daxil olur və fəlsəfə üzrə təhsil alır. Universitetdə təhsil alması ilə yanaşı Dəməşqdə nəşr edilən bir çox qəzet və jurnallarda redaktor vəzifəsində çalışır. Tələbəlik illərində Adonis tələbə hərəkatlarına qoşulur, müxtəlif siyasi çıxışlar edir. 1955-ci ildə siyasi fəliyyəti və Suriya Sosial Milliyyətçi partiyasına üzv olması səbəbindən 6 aylıq həbs cəzasına məruz qalır. Siyasi çətinliklər üzündən 1956-cı ildə şair Livana köçür, 1957-ci ildə isə Livan vətəndaşlılığına keçir. Burada o, mühacir yazıçılar və rəssamlardan ibarət zəngin bir cəmiyyət qurmuş, “Şeir” və “Muvafiq” adlı iki mütərəqqi ədəbi jurnalın əsasını qoymuş və bundan əlavə Sent Cozef Universitetində fəlsəfə doktoru adını qazanmişdır.
Yaradıcılığı
Adonisin yaradıcılığında sürrealizmin prinsipləri və mifik obrazların təsiri duyulur. Onun şeirlərində islamdan öncəki Aralıq dənizi sahillərində yaşayan qədim xalqların – şumerlərin, finikiyalıların, yunanların mədəniyyətləri ilə bağlı ünsürlərə rast gəlmək olar. Adonisin poeziyasının dili çox qəlizdir, orijinal və dolğundur, onun obrazları təxminən hər dəfə qeyri-adi və gözlənilməz atmosfer yaradaraq oxucunu təəccübləndirir, onun metaforaları isə həqiqi reallıqdan uzaq olmayaraq öz şəxsi aləmini yaradır.
S.X.Cayusinin sözlərinə görə, Adonisin yaradıcılığında məhz “Dəməşqli Mihyarın nəğmələri” (1961) şeirlər toplusu müasir ərəb poeziyası dilinin “böyük bir bölməsi” kimi qeyd olunur. Bir çox oxucuların gözündə 1961-ci il şeir toplusu indiyədək ən yaxşı toplu hesab olunur. Onun 400 səhifəlik ən qəliz kitabı – “Cəm formasında olan tək” (“Mufrad bi sığat-əl-cəm” 1977) oxucuların çoxu üçün “qapalı aləm” olaraq qalmışdır.
Adonis Ərəb şeirində formal strukturun ənənələrini pozaraq əsərlərini sərbəst şeir janrında yazmışdır. O, “Adonis: seçilmiş əsərləri” (2010, ingilis dilinə tərcümə edən Khaled Mattawa), “Dəməşqli Mihyarın nəğmələri” (1961/2008), “Əgər yalnız dəniz yata bilsəydi” (2002) və Beynəlxalq şeir forumunun Suriya-Livan mükafatına layiq görülmüş “Adonisin qanı” (1971) kimi çoxsaylı şeir toplularının, həmçinin, “Ərəb poeziyasına giriş” (2003) adlı elmi əsərin müəllifidir.
Şəhərlə bağlı mövzuya şair “Nyu York üçün qəbir” (1971) poemasında toxunmuşdur. C.X.Cayusi bu əsəri nəfis müasir ərəb poeması adlandırmışdır.
1995-2003-cü illər ərzində Adonis “Əl-Kitab” üzərində çalışır. Əsərdə şair öz ölkəsinə səyahət edir, Məhəmməd peyğəmbərin (s.a.s) ölümündən başlayaraq, özünün dəfələrlə müraciət etdiyi və ərəb tarixinin əhəmiyyətli dövrü hesab etdiyi IX əsr ərəb cəmiyyətinin tarixi və siyasətinə toxunur. “Əl-Kitab” 15 yüzillik ərzində davam edən ərəb sivilizasiyasında siyasi, dini və mədəni çətinliklər yaradan dastan deyil, geniş lirik-freska təsiri bağışlayan bir əsərdir.
Şairlikdən əlavə, Adonis həm də tərcüməçi (əsasən Sen-Jon Pers və İva Bonfuanın şeirlərini tərcümə edib), ədəbiyyatşünas və ədəbi tənqidçi, “Sufizm və sürrealizm” (1992) araşdırmasının müəllifi kimi məşhurdur. Adonisin şeirlərini fransız dilinə Ejen Qilvik və Etel Adnan tərcümə ediblər. E.Qilvik Adonisi öz dünyalarını yaradan bir tanrı ilə müqayisə etdiyi “Adonisin aləmi” şeirini yazmışdır.
Şair 1985-ci ildən Paris şəhərində məskunlaşıb, YUNESKO-da müşavir vəzifəsində çalışıb. 1995-ci ildə Beynəlxalq Nazim Hikmət Şeir mükafatıının ilk mükafatçısı olmuş, 2011-ci ildə isə Höte mükafatına layiq görülmüşdür. Dəfələrlə isə ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatına namizəd olub, lakin hələ bu mükafatı almayıb.
Əsərləri
1.“Dəməşqli Mihyarın nəğmələri” (1961) 2.“Cəm formasında olan tək” (1977) 3.“Əgər yalnız dəniz yata bilsəydi” 4.“Nyu York üçün qəbir” (1971) 5.“Sufizm və sürrealizm” (1992)
1995-ci ildə o Beynəlxalq Nazim Hikmət Şeir Mükafatını qazandı. 2011-ci ildə o Göte mükafatın qazandı.
Qədim alban ədəbiyyatı
Tarixi taleyin üzüdönüklüyündən Qafqaz Albaniyasının yerli mənşəli yazıları dövrümüzə qrabar (qədim erməni) dilində gəlib çatmışdır. Alban ədəbi ənənələrinin yaranıb formalaşmasında aparıcı rol xristianlığa məxsus idi. Yəni qədim Qafqaz ədəbiyyatı kim alban ədəbiyyatı da xristian ədəbiyyatı sayılırdı. X əsr də daxil olmaqla alban mənbələri başlanğıcdan alban dilində tərtib olunurdu. Bura alban dini rəvayət ədəbiyyatı (aqioqrafiya), məktub şəklində yazışmalar, konon ədəbiyyatı, qərarlar, salnamələr aiddir.Musa Kalankatlının "Alban ölkəsinin tarixi" əsəri də alban dilində yazmış, XII əsrdə qrabar dilinə tərcümə edilmiş, orijinalı isə məhv edilmişdir. Xristianlığın ilkin yayıldığı dövrdə alban dini ədəbiyyatı surfil ədəbiyyat kimi inkişaf etsə də, V–VI yüzilliklərdə yunanfil- ellin istiqamətdə inkişaf etməyə başlamışdı. Tədqiqatçıların fikeincə bu təsiryunanlara deyil, monofizit suriyalılara məxsusdur. Alabn ədəbiyyatı ilk növbədə əlverişli tarixi-mədəni bir mühitdə formalaşırdı. Bu Alban Arşakilərinin və onları əvəz etmiş Mehranilərin hakimiyyət başında olduqları, Albaniyanın avtokefal kilsəsinin fəaliyyət göstərdiyi bir dövr idi. Həmin dövrdə Ermənistan bir dövlət kimi ləğv edilərək canişinliyə çevrilmişdi.527-ci ildə isə Gürcüstan(İberiya)ləğv edilmişdi.