cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qravitasion relyef forması
Xəzər sahilində uçqunlar
Kiçik ölçülü uçqunlar və sürüşmələr  düzənlik çayları sahillərində, əsasən, allüvial-prolüvial  çöküntülərdə  müşahidə edilir. Uçqunlar Böyük Qafqazın alçaqdağlıq qurşağının cənub-şərq qurtaracağında geniş inkişaf edib, Beşbarmaq dağı ərazisində, Qobustanda və Sumqayıtçay, Tuğçay, Gilgilçay, Vəlvələçay və b. çayların dərələrində yayılmışdır. (Budaqov, 1973). Onlar, əsasən, monoklinal və sinklinal relyef formalarının yamaclarında inkişaf etmişdir.
İmmun sistemi
Antigenin tanınması
Bunun əksinə olaraq B hüceyrəsi antigeninə aid reseptor B hüceyrə səthində bir antikor molekuludur və antigen emal etmədən bütün patogenləri tanıyır. B hüceyrəsinin hər bir gərginliyi fərqli bir antikor ifadə edir, buna görə də B hüceyrəsi antigen reseptorlarının hamısı bədənin istehsal etdiyi bütün antikorları təmsil edir.
Qravitasion relyef forması
Xəzər sahilində uçqunlar
Böyük Qafqazda uçqunların geniş yer tutmasının əsas səbəblərindən biri burada müxtəlif istiqamətli qravitasion-tektonik çatların fəal olmasıdır.
Relyef əmələgətirici proseslər
Relyef əmələgətirici proseslərin intensiv inkişafı ilə əlaqədar yamacların geri çəkilməsi nəticəsində çatlı əhəngdaşı və qumdaşı layları dağılaraq, yamac boyu aşağıya doğru hərəkət edir. Bəzən onlar yamaclarda  "Daş dənizi"əmələ gətirir (Qobustan, Abşeron yarımadası və s.). ki, onların da bir qismi (Böyükdaş, Kiçikdaş, Çınqıldaş və s.) dəniz abraziyasının müasir relyefdə saxlanmış yadigarlarıdır.
Nihal Atsız
İrqçilik-Turançılıq iddiası
Millət Məclisində, 5 avqust, 1942- ci il günü verdiyiniz nitqdə:"Biz Türkük, Türkçüyük və daima Türkçü qalacağıq. Bizim üçün Türkçülük bir qan məsələsi olduğu qədər də bir vicdan və kültür məsələsidir" demişdiniz. Türk tarixi ilə məşğul olmuş biri kimi deyə bilərəm ki, nə irqimizin, nə də dövlətimizin tarixində Türk millətçiliyi rəsmi bir ağızdan bu qədər dəqiq sözlərlə heç bir zaman deyilməmişdir. Bu sözlərin Türkçü çevrələrdə necə sevinclə qarşılandığını izah etməyə ehtiyyac yoxdur. Fəqət ardınca bir il yarım keçməsinə baxmayaraq, biz, bu Türkçülüyün işə keçmədiyini görməkdən doğan bir sıxıntı içindəyik. Fikirlər iş halına gəldiyi zaman mənalıdır. Buna ülkü (məqsəd) deyirik. İşə alınmayan fikirlər isə xam xəyaldan başqa bir şey deyildir. 70 ildən bəri işlənə-işlənə bu günki vəziyyətinə çatan, güclü Türkçülüyün artıq tətbiq sahəsində də özünü göstərməsi zamanı əlbəttə gəlmişdir"
Qravitasion relyef forması
Relyef əmələgətirici proseslər
Uçqunlar Kişçay, Kürmükçay, Talaçay, Balakənçay, Dəmiraparançay, Girdimançay və digər çay hövzələrində daha geniş yayılmışdır. Yan silsilənin Şahdağ, Qızılqaya, Buduq, Girdədağ və başqa sinklinal  platolarının yamaclarında geniş yayılmış uçqun materialları Qızılqaya və Şahdağ arasında  yerləşən Qusarçay dərəsinə  doğru istiqamətlənmişdir (Kuçinskaya, Tarixazər, 2014, Tarixazər, Ələkbərova, 2014).
Kiçik Qafqazda uçqunlar alçaqdağlıq qurşaqda, xüsusilə onun şimal-şərq kənarlarındakı monoklinal tirə və yüksəkliklərin yamaclarında müşahidə edilir. Orta və yüksəkdağlıq qurşaqlarda uçqunların əksəriyyəti qırılma və pozulmalarla mürəkkəbləşmiş dik yamaclarda inkişaf etmişdir. İri qaymalı uçqunlar, əsasən, Murovdağ silsiləsinin yüksək zirvələrinin (Hinaldağ, Camış, Murovdağ, Ağqaya və s.) yamaclarında, Kəpəz dağının şimal yamacında inkişaf etmişdir. Uçqunlar həmçinin Qarabağ sisiləsinin Qırxqız dağlarının, Böyük Kirs və Ziyarat zirvələrinin yamaclarında, Zəngəzur, Dərələyəz silsillələrində isə  Sinor, Küküdağ, Keçəldağ, Salvartı, Qazangöldağ, Qapıcıq, Yağlıdərə, Ayıçınqıl və başqa - dağların yamaclarında müşahidə edilir. Böyük Qafqazda olduğu kimi Kiçik Qafqazda da uçqunlar qravitasion-tektonik mənşəli olub, seysmoaktiv hərəkət zonalarında daha fəal təzahür edir.
Qarabağ vulkanik yaylasında müşahidə edilən uçqunlar, əsasən. nəhəng stratovulkanların yamacında, həmçinin lava örtüyü və lava axınlarının kənarlarında inkişaf etmişdir (Pəriçınqıl, Ayıçınqıl və s). Uçqunlar Talış dağlıq ərazisində  Peştəsər və Talış silsilələrinin yamaclarında da geniş yayılmışdır.
Qravitasion mənşəli relyef
Qravitasion mənşəli relyef  formalarından ufantı konusları Böyük və Kiçik Qafqazın yüksəkdağlıq qurşağının dik yamaclı qayalıq zonasında fiziki aşınmanın olduqca intensiv getdiyi bir şəraitdə yaranır. Adətən dik yamacların və qayaların ətəyində müxtəlif həcmli süxur parçalarının toplandığı ufantı konusları ilə yanaşı çınqıl adlanan "daş axınları" müşahidə edilir. Konkret şəraitdən asılı olaraq "daş axınlarının" eni, uzunu, həmçinin mexaniki tərkibi çox müxtəlif olur.
Nihal Atsız
İrqçilik-Turançılıq iddiası
Atsız, aprel, 1944-cü ildə, Orhun jurnalının XVI sayında, Şükrü Saracoğlu na xitabən II açıq məktubunu yayımlayaraq Əhməd Cavad Əmrə, Pertev Naili Boratav, Səbahəddin Əli, Sədrəddin Cəlal Antelin Marksist fəaliyyətlərdə olduqlarını və Milli Təhsil nazirinin  bu kommunistləri qoruduğunu irəli sürərək dövrün Milli Təhsil naziri Həsən Əli Yücəl i istefaya çağırdı. Bu məktub Türkçülər arasında böyük səs-küyə səbəb oldu. İstanbul və Ankara da antikommunist mitinqlər keçirildi. Buna cavab olaraq Həsən Əli Yücəl 7 aprel, 1944- cü ildə Atsızın Boğaziçi Liseyindəki ədəbiyyat müəllimliyi işinə son verdi.
Orhun jurnalı Nazirlər Kabinetinin qərarə ilə yenidən qapatıldı. Səbahddin Əli, dostu və həmçinin də Atsızın da yaxın dostu olan  Orxan Şaiq Gökyayın təkidlərinə baxmayaraq, Atsızdan şikayət etdi. Əleyhinə məhkəməyə şikayət olunan Atsız, qatarla Ankara ya getmiş və Türkçü gənclər tərəfindən stansiyada böyük coşqu ilə qarşılanmışdı.
Şəxsiyyəti təhqir iddiasının 26 aprel, 1944-cü ildəki ilk iclası toqquşmalarla keçdi. Bundan sonra 3 may, 1944-cü ildə edilən ikinci iclasda tələbələr içəri buraxılmamış, bu səbəbdən də tələbə nümayişləri olmuş və yüzlərlə adam tutulmuşdu. Məhkəmənin 9 may, 1944-cü ildə edilən qərar iclasında Səbahəddin Əli yə "vətən xaini" dediyi üçün 6 aylıq cəza almış Atsızın cəzası, hakim tərəfindən "milli təhrik" səbəbilə 4 aya endirilmiş və 4 aylıq bu cəzada ertələnmişdi. Atsız, cəzasının ertələnməsinə rəğmən 9 may, 1944-cü il tarixindı məhkəmədən çıxarkən həbs edilmişdir.
1944-cü ilin, 19 mayında prezident İsmət İnönü Atsızı ittiham edən məşhur nitqini söylədi. Bundan sonra Atsız və 34 dostu 1 nömrəli məhkəmədə mühakimə olunmağa başlamışdır. Aralarında Alparslan Türkeş kimi zabit, universitet professorları, müəllim, həkim və universitet tələbələrinin olduğu müttəhimlər, sonradan hücrələrdə işğəncə gördüklərini iddiaa etmişlərdir. 7 sentyabr, 1944-cü il günü məhkəmə başlamış, "İrqçilik-Turançılıq iddiası" adı verilən və həftədə 3 gün olmaqla 65 iclasda davam edən məhkəmə, 29 mart 1945-ci ildə sonlanmış və Atsız 6 il, 5 ay həbsə məhkum edilmişdir.
Atsız, bu qərarı apelyasıyaya verdikdən sonra, məhkəmə onun cəzasını pozmuş, beləcə Atsız bir il yarım həbsdə olduqdan sonra, 23 oktyabr, 1945-ci ildə azad buraxılmışdır.
Dava sonrası
Aprel, 1947-ci ildən, 1949- cu ilə qədər özünə iş verilməyən Atsız, keçinmək üçün kitablarının böyük bir hissəsini satmağa məcbur qalmışdır. Bir müddət Türkiyə Yayınevində işləyən Atsız, Türk-Rus savaşlarının icmalı olan "Türkiyə heç vaxt boyun əyməyəcəkdir" adlı kitabını da Sururi Ermete adlı şəxsin adı ilə nəşr etdirməyə məcbur edilmişdir.
Atsızın qrup yoldaşı, prof. Dr. Tahsin Banquoğlu Milli Təhsil naziri olandan sonra, Atsızı Süleymaniyyə kitabxanasına mütəxəssis kimi iş vermişdir. thumb|Atsız və dostları kürdlər əleyhinə yazdıqlarına görə çağırıldıqları məhkəməyə gedərkən Bir müddət burada işləyəndən sonra, 1950-ci ildə Demokrat Partiyanın hakimiyyətə gəlməsindən sonra 21 sentyabr, 1950-ci ildə Heydərpaşa Liseyinə əbəbiyyat müəllimi kimi işə qəbul edilmişdir.
4 may, 1952-ci ildə, Ankara Atatürk liseyində vermiş olduğu "Türkiyənin Qurtuluşu" mövzulu bir konfrans səbəbilə, Cumhuriyyət qəzeti Atsızın əleyhinə xəbərlər verməyə başlamışdır. Haqqında nazirlik tərəfindən araşdırma başladılan Atsızın nitqinin elmi olduğu təsbit edilmişdir. Lakin Atsız 13 may, 1952-ci ildə, Heydərpaşa liseyindəki ədəbiyyat müəllimliyi işindən alınaraq, əvvəlki kitabxana işinə geri qaytarılmışdır. 1969-cu ulə qədər burada çalışmışdır.
1950-1952-ci illərdə yayımlanan həftəlik Orkun jurnalı nın baş redaktorluğunu etdi. 1962-ci ildə qurulan Türkçülər Dərnəyi nin başqanı oldu. 1964-cü ildən vəfatına qədər Ötükən jurnalı nı çap etdirdi.
Dövrün prezidenti Cevdet Sunay, Qaziantepə gedərkən bir işçinin ona, "hökumət nümayəndələri ərəb lərə torpaq verirlər, ama biz türk lərə yox" deməsinə cavab olaraq, " türk torpaqlarında yaşayan hər kəs türkdür." demiş, Atsız buna cavab olaraq, Ötükən jurnalı nın 1967-ci ildə, yayımlanan 40-cı sayından etibarən, "Danışıqlar I", "Danışıqlar II", "Danışıqlar III", "Müstəqil kürd dövləti propoqandası", "Şərq mitinqlərində pərdə arxası", "Satılmışlar-Moskvanın əlaltıları" adlarıyla nəşr etdirdiyi məqalələrində Marksislərin şərq bölgələrində gizli təşkilatlanmalarda olduqlarını iddia etmiş, ərəb lə türkü bir tutduğuna görə hökuməti tənqid etmişdir. Bu məqalələr   haqqında araşdırma başladılmışsa da, cinayət tərkibi tapılmamışdır.
Ancaq bu yazılar səbəindən, Ankara küçələrində Atsız əleyhinə hazırlanmış bildirilər paylanmış və eyni gündə də Adalət partiyasının Diyabəkir dən olan deputatı, mitinqində Atsızı ağır şəkildə tənqid etmişdir.
İmmun sistemi
T limfositlərində antigen təqdimatı
Həm B hüceyrələri, həm də T hüceyrələri xüsusi hədəfləri tanıyan reseptor molekullarını daşıyırlar. T hüceyrələri patogen kimi bir "qeyri-spontan" hədəfi tanıyır, yalnız antigenlər (patogenin kiçik parçaları) işləndikdən sonra və böyük bir histokompozisiya kompleksi (MHC) adlı bir "öz" reseptoru ilə birlikdə.
Hüceyrə vasitəçiliyi toxunulmazlığı
T hüceyrələrinin iki əsas alt növü var: qatil T hüceyrəsi və köməkçi T hüceyrəsi. Bundan əlavə, immun cavabın modullanmasında rol oynayan tənzimləyici T hüceyrələri var.
Artemisia congesta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İmmun sistemi
Qatil T hüceyrəsi
Killer T hüceyrələri, viruslara (və digər patogenlərə) yoluxmuş və ya başqa bir şəkildə zədələnmiş və ya funksiyasız olan hüceyrələri öldürən T hüceyrələrinin bir hissəsidir. B hüceyrələrində olduğu kimi, hər T hüceyrə növü fərqli bir antijeni tanıyır. Öldürücü T hüceyrələri, T hüceyrə reseptorunun (TCR) başqa bir hüceyrənin MHC Sinif I reseptoru ilə bir kompleksdə bu xüsusi antijeni bağladığı zaman aktiv olur. Bu MHC-nin tanınması: antigen kompleksi T hüceyrəsində CD8 adlı bir reseptora kömək edir. Bundan sonra T hüceyrəsi MHC I reseptorlarının bu antigeni daşıdığı hüceyrələri axtarmaq üçün bədən boyu gəzir. Aktiv bir T hüceyrəsi bu hüceyrələrlə təmasda olduqda, hədəf hüceyrənin plazma membranında məsamələr meydana gətirən perforin kimi sitotoksinləri buraxaraq ionların, su və toksinlərin daxil olmasına imkan verir. Qranulalar (bir proteaz) adlı başqa bir toksinin tətbiqi hədəf hüceyrəni apoptoza təşviq edir. Əsas hüceyrələrin T hüceyrələrinin öldürülməsi virusların çoxalmasının qarşısını almaq üçün xüsusilə vacibdir. T hüceyrələrinin aktivləşdirilməsi ciddi şəkildə idarə olunur və adətən çox güclü MHC antigen aktivləşdirmə siqnalı və ya "köməkçi" T hüceyrələri tərəfindən təmin olunan əlavə aktivasiya siqnalları tələb olunur.
Köməkçi T hüceyrəsi
350px|thumb|right|T köməkçi hüceyrələrin fəaliyyəti: Antigen təqdim edən hüceyrələr (APC) II sinif MHC molekullarında (MHC2) antigeni təqdim edir. Köməkçi T hüceyrələri onları CD4 köməkçi reseptorunun (CD4 +) ifadələrinin köməyi ilə tanıyır. İstirahət edən bir köməkçi T hüceyrəsinin aktivləşdirilməsi, makrofajların sitokinləri və qatil T hüceyrələrinin və B hüceyrələrinin fəaliyyətini stimullaşdıran digər stimullaşdırıcı siqnalları (yaşıl oxlar) buraxmasına səbəb olur. B hüceyrələrinin və makrofagların stimullaşdırılması T köməkçi hüceyrələrin yayılmasına nail olur. Köməkçi T hüceyrələri həm təbii, həm də adaptiv immun reaksiyaları tənzimləyir və bədənin müəyyən bir patogenə hansı immun cavablarını verdiyini müəyyənləşdirməyə kömək edir. Bu hüceyrələrin sitotoksik aktivliyi yoxdur və yoluxmuş hüceyrələri öldürmür və ya birbaşa patogenləri təmizləmir. Bunun əvəzinə, digər hüceyrələri bu vəzifələri yerinə yetirməyə istiqamətləndirərək immun reaksiyasını idarə edirlər.
Köməkçi T hüceyrələri II Sinif MHC molekullarına bağlı antigeni tanıyan T hüceyrə reseptorlarını ifadə edir. MHC: antigen kompleksi, T hüceyrəsinin aktivləşməsinə cavabdeh olan T hüceyrəsi daxilində molekulları toplayan köməkçi hüceyrənin CD4 köməkçi reseptoru tərəfindən də tanınır. Yardımçı T hüceyrələri MHC ilə daha zəif bir əlaqəyə malikdir: qatil T hüceyrələri üçün müşahidə olunan antigen kompleksi, yəni köməkçi T hüceyrəsindəki bir çox reseptor (təxminən 200–300) bir MHC ilə birləşməlidir: köməkçi hüceyrəni aktivləşdirmək üçün antigen, tək MHC-də qatil T hüceyrələri, antigen molekulunun birləşməsi ilə aktivləşdirilə bilər. Köməkçi T hüceyrəsinin aktivləşdirilməsi antigen təqdim edən bir hüceyrə ilə daha uzun bir qarşılıqlı vaxt tələb edir. İstirahət edən bir köməkçi T hüceyrəsinin aktivləşdirilməsi bir çox hüceyrə növünün fəaliyyətinə təsir edən sitokinlərin sərbəst buraxılmasına səbəb olur. Köməkçi T hüceyrələri tərəfindən istehsal edilən sitokin siqnalları, makrofagların mikrobisid funksiyasını və qatil T hüceyrələrinin fəaliyyətini artırır. Bundan əlavə, köməkçi T hüceyrəsinin aktivləşdirilməsi T40-nin səthində ifadə olunan və adətən antikor istehsal edən antikorları aktivləşdirmək üçün tələb olunan əlavə stimullaşdırıcı siqnalları təmin edən CD40 ligand (CD154 kimi də tanınır) kimi molekulların tənzimlənməsinə səbəb olur.
Humoral immun cavab
thumb|right|Bir antikor iki ağır zəncirdən və iki işıq zəncirindən ibarətdir. Unikal dəyişkən bölgə, bir antikanın uyğunlaşmış antigenini tanımağına imkan verir. B hüceyrəsi, səthindəki antikorlar müəyyən bir xarici antijenə bağlandıqda patogenləri təyin edir. Bu antigen/antikor kompleksi B hüceyrəsi tərəfindən qəbul edilir və proteoliz tərəfindən peptidlərə çevrilir. Sonra B hüceyrəsi bu antijenik peptidləri səthdə II sinif MHC molekullarında nümayiş etdirir. MHC və antigenin bu birləşməsi, limfokinləri buraxan və B hüceyrəsini aktivləşdirən uyğun bir köməkçi T hüceyrəsini özünə cəlb edir. Aktivləşdirilmiş B hüceyrəsi bölünməyə başlayanda onun nəsli (plazma hüceyrələri) bu antigeni tanıyan milyonlarla antikor nüsxəsini ifraz edir.Bu antikorlar qan plazmasında və limfada gəzişər, antijeni ifadə edən patogenlərə bağlanır və onları tamamlayıcı aktivləşdirmə faqositlər tərəfindən məhv etmək üçün çalışır. Antikorlar həmçinin bakterial toksinlərə bağlanmaqla və ya bakteriyaların hüceyrələri yoluxdurmaq üçün istifadə etdikləri reseptorlara müdaxilə edərək çətinlikləri birbaşa neytrallaşdıra bilər.
İmmunoloji yaddaş
B və T hüceyrələri aktivləşib çoxalmağa başlayanda nəsillərinin bir hissəsi uzun ömürlü yaddaş hüceyrələrinə çevrilir. Bir heyvanın həyatı boyunca bu yaddaş hüceyrələri qarşılaşdığı hər bir patogeni xatırlayır və patogen yenidən aşkar edildikdə güclü reaksiya göstərə bilər. Bu "uyğunlaşa bilər", çünki bir insanın ömrü boyu bu patogenə yoluxma üçün bir uyğunlaşma olaraq meydana gəlir və immunitet sistemini gələcək çətinliklərə hazırlayır. Immunoloji yaddaş passiv qısamüddətli və ya aktiv uzunmüddətli yaddaş şəklində ola bilər. 350px|thumb|left|Bir immun cavabının müddəti ilk patogenlə qarşılaşmaqla başlayır (və ya ilkin peyvənd) və aktiv immunoloji yaddaşın formalaşmasına və saxlanmasına səbəb olur.
Fizioloji tənzimləmə
İmmunitet sistemi bədəndəki fizioloji tənzimlənmənin bir çox tərəfi ilə əlaqəlidir. İmmunitet sistemi də endokrin və sinir   kimi digər sistemlərlə sıx əlaqəlidir. İmmunitet, embriogenezdə (embrionun inkişafı) və toxuma bərpasında mühüm rol oynayır.
Hormonlar
Hormonlar immunitet sisteminin həssaslığını dəyişdirərək immunomodulyator kimi fəaliyyət göstərə bilər. Məsələn, qadın cinsi hormonları həm uyğunlaşma, həm də doğuş immun cavablarının immunostimulyatorları kimi tanınır. Bəzi otoimmün xəstəliklər, məsələn lupus eritematosus, qadınlara üstünlük verir və onların başlaması ümumiyyətlə yetkinlik dövrünə təsadüf edir. Bunun əksinə olaraq, testosteron kimi kişi cinsi hormonları immunosupressiv görünür. Digər hormonların immunitet sistemini, xüsusən prolaktin, böyümə hormonu və D vitamini tənzimlədiyi ortaya çıxır.
Nihal Atsız
Dava sonrası
Həsən Dincərin Ədliyyə naziri olduğu dönəmdə, nazirlik tədqiqat açmış və Atsız məhkəməyə verilmişdir. Məhkəmənin davam etdiyi 6 il içərisindı 12 mart (1971) çevrilişi olmuş və ardıyca hərbi idarə elan olunmuşdur.
İmmun sistemi
D vitamini
Bir T hüceyrəsi xarici bir patogenlə qarşılaşdıqda, D vitamini reseptorunu uzadır. Bu, əslində T hüceyrəsinin D vitamininin aktiv forması olan steroid hormonu kalsitriol ilə birləşməsinə imkan verən siqnal cihazıdır. T hüceyrələri ilə D vitamini simbiyotik bir əlaqəyə malikdir. T hüceyrəsi nəinki D vitamini reseptorunu genişləndirir, D vitamini əslində kalsitriolun steroid hormon versiyasına bağlanmaq istəyir, lakin T hüceyrəsi əvvəlcədən hormonun çevrilməsindən məsul olan CYP27B1 geninə aiddir. T hüceyrələri yalnız nəzərdə tutulmuş funksiyaları kalsitriola bağlandıqdan sonra yerinə yetirə bilər. CYP27B1 ifadə edən və bununla da D vitamini kalsidiolunu aktivləşdirən digər immun sistem hüceyrələri dendritik hüceyrələr, keratinositlər və makrofaqlardır.
Nihal Atsız
Dava sonrası
Uzun iclaslardan sonra məhkəmə, Ötükən jurnalı nın sahibi Atsızı və yazı işləri üzrə səlahiyyətli müdiri Mustafa Kayabeki 15 aylıq həbsə məhkum etmişdir. Məhkəmə başqanının qərara qatılmadığı və 2-1-lik əksəriyyətlə verilən bu qərar, apelyasiya müraciəti olunca, qüvvədən salınmış, lakin Ədliyyə nazirliyi 2-1lik qərarda israr edincə, qərar qüvvəyə minmişdir. Atsız və Mustafa Kayabek "Tashih-i karar" istəyində olsalar da, bu istəkləri məhkəmə tərəfindən qəbul edilməmişdir.
Xronik enfarktus, yüksək təzyiq və ağır revmatizmadan əziyyət çəkdiyi üçün Heydərpaşa xəstəxanasına göndərilən Atsıza, xəstəxana tərəfindən "cəzaevində qala bilməz" qərarı verilsə də, Ədliyyə nazirliyi tərəfindən tədbiq olunmasına icazə verilməmişdir.
İmmun sistemi
Yuxu və istirahət
İmmunitet sistemi yuxu və istirahətdən təsirlənir, yuxu azaldılması immunitet funksiyasına zərərlidir. İnfeksiyaya cavab olaraq istehsal olunan interleukin-1 və şiş nekrozu faktor-α kimi sitokinlər daxil olmaqla mürəkkəb geribildirim döngələri də gözlərin sürətli hərəkətinin (REM) tənzimlənməsində rol oynayır. Buna görə, infeksiyaya qarşı immun reaksiya REM yuxusuna nisbətən yavaş dalğalı yuxu artımını da daxil olmaqla yuxu tsiklində dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
Nihal Atsız
Dava sonrası
Bunun ardınca, Toptaşı həbsxanasına göndərilərək, 40-a qədər ən qatı cinayətkarlarla eyni otağa salınan Atsız, bir müddət sonra Sağmalçılar həbsxanasına göndərilmişdir.
Atsızın həbsə girəcəyinin dəqiqləşməsindən bir müddət sonra, universitet müəllimləri və tələbələrdən ibarət böyük bir qrup prezidentə məktub yazaraq, Atsızın əhv olunmasını xahiş etmişdir. Atsız özü isə, heç bir cinayət törətmədiyini, etdikləri barədə yenə də eyni düşüncədə olduğunu, yenə olsa, bir daha da edəcəyini bildirərək, heç kimdən əhv xahişi etməyəcəyini bildirdi. Lakin buna baxmayaraq, prezident Fəxri Korutürk öz səlahiyyətindən istifadə edərək Atsızı əhv etdi. 22 yanvar, 1974-cü ildə, Bayrampaşa həbsxanasından Atsız azad edildi.
Ölümü
thumb Atsız, 1975-ci ilin noyabr ayının ortalarında xəstə olduğundan şübhələnmiş, ancaq edilən müayinə və testlər nəticəsində bir xəstəlik tapılmamışdır. 10 dekabr, 1975-ci ildə, çərşənbə gününün axşamı, infarkt keçirmiş, çağırılan həkim bunu başa düşə bilməmiş, ertəsi gündə bir infarkt keçirərək, 11 dekabrda vəfat etmişdir. 13 dekabrda, Karacaahmet məzarlığında dəfn edilmişdir.
İmmun sistemi
Yuxu və istirahət
Yuxu məhrumiyyətinin mənfi nəticələrinə əlavə olaraq, yuxu və yuva qurmuş sirkadiyalı sistemin həm təbii, həm də adaptiv toxunulmazlığı təsir edən immunoloji funksiyalara güclü tənzimləyici təsiri olduğu göstərilmişdir. Əvvəla, erkən dalğa-yuxu mərhələsində kortizol, epinefrin və norepinefrin qan səviyyəsinin qəfil azalması leptin, hipofiz artım hormonu və prolaktin hormonlarının qan səviyyəsini artırır. Bu siqnallar iltihablı sitokinlərin interleukin-1, interleukin-12, TNF-alfa və IFN-qamma istehsalı yolu ilə bir iltihablı bir dövlət yaradır. Bu sitokinlər daha sonra immun hüceyrələrin aktivləşdirilməsi, yayılması və fərqlənməsi kimi immunitet funksiyalarını stimullaşdırır. Bu müddət ərzində sadəlövh və mərkəzi yaddaş zirvələri T hüceyrələri kimi fərqlənməmiş və ya daha az fərqlənmişdir (yəni, yavaş inkişaf edən adaptiv immun reaksiya zamanı). Bu təsirlərə əlavə olaraq, hazırda istehsal edilən hormonların (leptin, hipofiz böyümə hormonu və prolaktin) mühiti APC və T hüceyrələri arasındakı qarşılıqlı əlaqəni, Th1/Th2 sitokin balansını Th1, ümumi T hüceyrələrinin yayılmasını artırır və sadəlövh hüceyrələrin limfa düyünlərinə köçürülməsini dəstəkləyir. Bu mühitin Th1 immun cavabının başlaması ilə uzun müddətli immun yaddaşının formalaşmasına dəstək verəcəyi də düşünülür.
Nihal Atsız
Ölümü
Osman Ağa Məscidində cənaze namazı qılınqıdan sonra İmamın "Mərhumu necə bilirdiz" sualına, Fəthi Gemuhluoğlu yüksək səslə: "Bir musalla daşı (məscidlərdə ölü yuyulması üçün olan daş) Atsız qədər əsl ər insanı az görmüşdür, xoca əfəndi" demişdir.
İmmun sistemi
Yuxu və istirahət
Bundan fərqli olaraq, oyanan dövrlərdə sitotoksik təbii qatil hüceyrələri və CTL (sitotoksik T lenfosit) zirvəsi kimi fərqli effekt hüceyrələri hər hansı bir intruder patogenə təsirli bir cavab verə bilər. Kortizol və katekolaminlər kimi antiinflamatuar molekullar oyan aktiv vaxtlarda zirvəyə çatır. Pro-enflamatuar durumun neden uyku zamanı için ayrıldığına dair iki teori vardır. Birincisi, iltihab oyanma dövrlərində baş verərsə, ciddi idrak və fiziki pozuntulara səbəb olacaqdır. İkincisi, melatonin in olması səbəbindən iltihab yuxu zamanı baş verə bilər. İltihab çox miqdarda oksidləşdirici stresə səbəb olur və yuxu zamanı melatoninin olması bu müddət ərzində sərbəst radikal istehsalına aktiv şəkildə qarşı çıxa bilər.
Qidalanma və Şəkərli diabet
Bu, həddindən artıq bəslənmə, diabet və piylənmə kimi immunitet funksiyasına təsir etdiyi bilinən xəstəliklərlə əlaqələndirilir. Daha orta qidalanma, bəzi spesifik iz mineral və qidalanma çatışmazlığı da immunitet reaksiyasını poza bilər.
Nihal Atsız
Siyasi düşüncələri
Nihal Atsız, uşaqlıq dövründə Osmanlı imperiyası nın son illərinə, gənclik dövrü isə Türkiyə Cumhuriyyəti nin ilk illərinə şahidlik etmişdir. Yaşadığı dövrdə yüksəlişə keçmiş olan Türk millətçiliyinin təsiri altına girmiş və bu fikir axımının alovlu bir müdafiəçisi olmuşdur. Atsız, özünü Türkçü, milləti və Turançı olaraq tanımlamışdır. Türkiyə də 1960- ci illərdə və 1970-ciillərdə çox sayda ardıcıl toplamış olan sosializm axımına və İslamçılığa şiddətlə qarşı çıxmışdır. Yaşadığı dövrdə sol görüşlü kimsələr tərəfindən özünə çox dəfə "faşist" olduğu deyilsə də, lakin Atsız özünün bir faşist olmadığını, yalnızca bir Türkcü-Turancı olduğunu demişdir. Türk-İslam sintezini müdafiə edən Ülküçülərlə ortaq işlərdə olmamış və bundan qaçmışdır. Xas Türkçülüyün müdafiəçisi olmuşdur:
İmmun sistemi
Qidalanma və Şəkərli diabet
Bəzi yağ turşuları ilə zəngin olan qidalar sağlam bir immunitet sistemini gücləndirə bilər. Eynilə, fetusun qidalanması immunitet sistemində bir ömrün pozulmasına səbəb ola bilər.
Təmir və bərpa
İmmunitet sistemi, xüsusən də doğuşdan ibarət olan komponent, təhqirdən sonra toxuma bərpasında həlledici rol oynayır. Əsas aktyorlara makrofaqlar və neytrofillər daxildir, lakin digər hüceyrə aktyorları da vacibdir, o cümlədən γδ T hüceyrələri, təbii limfoid hüceyrələr (İLC) və tənzimləyici T hüceyrələri (Treglər). İmmun hüceyrə plastikliyi və iltihab əleyhinə siqnallar arasındakı tarazlıq toxuma effektivliyinin vacib tərəfləridir. İmmun komponentləri və yolları, məsələn, amfibiyalarda bərpada iştirak edir. Bir fərziyyəyə görə, bərpa olunan orqanizmlər bərpa olunmayan orqanizmlərə nisbətən daha az toxunulmazlığa sahib ola bilər.
Nihal Atsız
Siyasi düşüncələri
''Haqqımda müxtəlif sözlər deyən insanlara və həqiqi fikrimi soruşanlara bunu demək istəyirəm ki, mən nə faşistəm, nə də demokrat. Mən, xarici qaynaqlı heç bir fikri mənimsəməyəcək qədər milli şüur və qürura malik bir Türkəm. Siyasi, ictimai məzhəbim Türkçülükdür.
İmmun sistemi
İnsan immunitetinin pozulması
İmmunitet sistemi spesifikliyi, induksiyasızlığı və uyğunlaşmanı ehtiva edən yüksək təsirli bir quruluşdur. Bununla birlikdə, ev sahibi müdafiəsində uğursuzluqlar meydana çıxır və üç geniş kateqoriyaya düşür: immun çatışmazlığı, otoimmunitet və həssaslıq.
İmmun çatışmazlığı
İmmun çatışmazlığı immunitet sisteminin bir və ya daha çox komponenti təsirsiz olduqda baş verir. İmmunitet sisteminin patogenlərə cavab vermə qabiliyyəti həm gənc, həm də yaşlılarda azalır, təqribən 50 yaşında immunozan səbəbiylə immunitet reaksiyaları azalmağa başlayır. İnkişaf etmiş ölkələrdə piylənmə, alkoqolizm və narkotik istifadəsi zəif immun funksiyanın ümumi səbəbləridir, bəslənmə isə inkişaf etməkdə olan ölkələrdə immun çatışmazlığının ən çox yayılmış səbəbidir. Kifayət qədər protein ehtiva etməyən diyetlər, pozulmuş hüceyrə ilə əlaqəli toxunulmazlıq, tamamlayıcı fəaliyyət, faqosit funksiyası, IgA antikor konsentrasiyası və sitokin istehsalı ilə əlaqələndirilir. Bundan əlavə, erkən yaşda timusun genetik mutasiya və ya cərrahi yolla çıxarılması nəticəsində ağır immun çatışmazlığı və infeksiyanın yüksək həssaslığı ilə nəticələnir.
Nihal Atsız
Siyasi düşüncələri
Cavanliq dövründəki bir fotosunda saçlarını daramaq təriznə görə Adolf Hitlerə bənzəmək istədiyi iddiaasına cavab olaraq isə bu sözləri demişdir:
''"...Həmid Şövkət bunlari bilir mi ? Bilmirsə mənim Hitlerizmə meyilli bir adam olduğuma nə səbəbdən hökm edər? Saçlarım bənzəyirmiş... Bu axmaqca iddia illərdən bəri bir çox səfehlər tərəfindən əleyhimə dəlil kimi istifadə olundu. Hətta evimdə Hitler in şəklinin asılı olduğu belə deyildi. Mən, xaricdən gəlmiş heç bir fikri qəbul etməyə tənəzzül etməyəcək qədər milli qurur və şüura sahib olduğumu, ictimai məzhəbimin Türkçülük olduğunu vaxtiylə yazaraq elan etdim. Daha neyləyə bilərəm ? Saçım Hitlerinkinə bənzəyir deyə məni Hitlerçi zənn edəcək qədər axmaqlıq edən minlərcə, bəlkə on minlərcə yazığa ayrı ayrı yaza bilmərəm ki... Həmid Şövkət heç vaxt unutmasın ki, bu vətənə bağlılıqda özünü mənimlə bir tuta bilməz. Çünkü ondan fərqli olaraq, mən bu torpağa əcdadımın qanı və xatirəsiylə bağlıyam."
İmmun sistemi
İmmun çatışmazlığı
İmmun çatışmazlığı da miras qala bilər və ya 'əldə' edilə bilər. Faqositlərin patogenləri məhv etmək qabiliyyətinin azaldığı xroniki qranulomatoz xəstəlik, irsi və ya anadangəlmə immun çatışmazlığının bir nümunəsidir. QİÇS və bəzi xərçəng növləri qazanılmış immun çatışmazlığına səbəb olur.
Otoimmunitet
Həddindən artıq immun cavablar immun disfunksiyanın digər ucunu, xüsusilə otoimmün pozğunluqları meydana gətirir. Burada immunitet sistemi özünü və özünü ayırd edə bilmir və bədənin bir hissəsinə hücum edir. Normal şəraitdə bir çox T hüceyrəsi və antikor öz "peptidləri" ilə reaksiya verir. Xüsusi hüceyrələrin (timusda və sümük iliyində olan) funksiyalarından biri gənc limfositləri bədəndə istehsal olunan öz antijenləri ilə təqdim etmək və özünü antijeni tanıyan otoimmunitetə ​​qarşı hüceyrələrin aradan qaldırılmasıdır.
Nihal Atsız
Partiyalar barədə
Türkçülükdən başqa heç bir siyasi görüşə yaxın belə durmayan Atsız, eyni zamanda millətçi partiya belə olsa, partiya fanatizminə qarşı çıxmışdır. Ona görə, siyasi partiyaların varlığı qalıcı deyildir. Fanatı olunacaq şey fikirlərdir, partiyalar yox.
''"Partiyalarda ülkü yoxdur. İqtidara keçmək və ya orada qalmaq üçün ən sərt hərəkətlərdən belə çəkinməzlər"
İmmun sistemi
Həssaslıq
Həssaslıq, bədənin öz toxumalarına zərər verən immun cavabdır. İştirak edən mexanizmlərdən və həssas reaksiya vaxtından asılı olaraq dörd sinfə bölünürlər (Tip I–IV). I tip həssaslıq, allergiya ilə əlaqəli, ani və ya anafilaktik reaksiya. Semptomlar yüngül narahatlıqdan ölümə qədər dəyişə bilər. I tip yüksək həssaslıq, antigen ilə kəsişdikdə mast hüceyrələri və bazofillərin deqranulyasiyasını işarələyən IgE vasitəçiliyi ilə həyata keçirilir. II tip yüksək həssaslıq, antikorların xəstənin öz hüceyrələrindəki antigenlərə bağlandıqda və onları məhv etmək üçün qeyd edərkən meydana gəlir. Buna antikor asılı (və ya sitotoksik) həssaslıq deyilir və bu, IgG və IgM antikorları ilə vasitəçilik edilir. Müxtəlif toxumalarda toplanan immun komplekslər (antigenlərin, tamamlayıcı zülalların və IgG və IgM antikorlarının yığılması) III tip yüksək həssaslıq reaksiyalarına səbəb olur. IV tip yüksək həssaslığı (hüceyrə vasitəçiliyi və ya gecikmiş tipli həssaslıq kimi də tanınır) adətən inkişaf üçün iki-üç gün çəkir. IV tipli reaksiyalar bir çox otoimmün və yoluxucu xəstəliklərdə baş verir, eyni zamanda əlaqə dermatiti (zəhər ivyası) da ola bilər. Bu reaksiyalar T hüceyrələri, monositlər və makrofaqlar tərəfindən vasitəçilik olunur.
İdiopatik iltihab
İltihab immunitet sisteminin infeksiyaya ilk reaksiyalarından biridir, lakin məlum səbəb olmadan baş verə bilər.
Nihal Atsız
Partiyalar barədə
1960-cı illər, 1970- ci illərdə, Türkiyə dəki partiyaların bir çox rəsmi olaraq millətçi-türkçü olduğu halda, Atsız o dövrün partiyaları barədə müsbət fikirdə olmamışdır:
İmmun sistemi
İdiopatik iltihab
İltihab, yaralı və ya yoluxmuş hüceyrələr tərəfindən sərbəst buraxılan eikosanoidlər və sitokinlər tərəfindən istehsal olunur. Eikosanoidlər arasında qızdırma və iltihabla əlaqəli qan damarlarının genişlənməsinə səbəb olan prostaqlandinlər və müəyyən ağ qan hüceyrələrini (lökositlər) cəlb edən lökotrienlər vardır. Ümumi sitokinlər ağ qan hüceyrələri arasında əlaqə üçün cavabdeh olan interleukinlərdir; kemotaksisi təşviq edən kimyokinlər; və ana hüceyrədəki protein sintezini maneə törətmək kimi antiviral təsiri olan interferonlar. Böyümə amilləri və sitotoksik amillər də sərbəst buraxıla bilər. Bu sitokinlər və digər kimyəvi maddələr infeksiya yerində immun hüceyrələri toplayır və patogenlər çıxarıldıqdan sonra zədələnmiş toxumaları sağaldır.
Tibbdə manipulyasiya
250px|thumb|right|İmmunosupressiv dərman deksametazon İmmun reaksiya otoimmunitet, allergiya və nəqli rədd etməkdən arzuolunmaz reaksiyaların qarşısını almaq və immunitet sistemini (toxunulmazlığa) və ya xərçəngə böyük zərər verən patogenlərə qarşı qoruyucu cavabları stimullaşdırmaq üçün idarə edilə bilər.
Nihal Atsız
Partiyalar barədə
''"Türkçü lər bu gün ancaq Türkçü xarakteri olan partiyaları tutarlar. Türkçülük dən sapan heç bir parti Türkçü lər tərəfindən tutulamaz. Türkçü lüyün nə olduğu açıq-aşkar ortada olduğu üçün bu günkü heç bir partiya Türkçü deyildir"
Gardenia candida
(Gardenia candida) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ceyn Mensfild hekayəsi (film, 1980)
Ceyn Mensfild hekayəsi — 1980-cı ildə Dik Lauri tərəfindən çəkilmiş ABŞ filmidir. Film real hadisələr əsasında hazırlanmışdır.
İmmun sistemi
İmmunosupressiya
İmmunosupressiv dərmanlar, həddindən artıq toxuma ziyan meydana gəldikdə otoimmün pozğunluqları və ya iltihabı idarə etmək üçün istifadə olunur və orqan transplantasiyasından sonra transplant rəddinin qarşısını alır.
İltihab əleyhinə dərmanlar tez-tez iltihabın təsirini idarə etmək üçün istifadə olunur. Qlükokortikoidlər bu dərmanların ən güclüsüdür; Bununla birlikdə, bu dərmanlar mərkəzi piylənmə, hiperglisemiya, osteoporoz kimi bir çox arzuolunmaz yan təsirlərə səbəb ola bilər və onların istifadəsinə ciddi nəzarət edilməlidir. İltihab əleyhinə olan dərmanların aşağı dozaları metotreksat və ya azatioprin kimi sitotoksik və ya immunosupressiv dərmanlarla birlikdə istifadə olunur. Sitotoksik dərmanlar, aktivləşdirilmiş T hüceyrələri kimi bölünən hüceyrələri öldürərək immun reaksiyasını maneə törədir. Bununla birlikdə öldürmə bir-birindən ayrılmazdır və daim bölünən hüceyrələrə və orqanlara zəhərli yan təsir göstərir. Siklosporin kimi immunosupressiv dərmanlar T hüceyrələrinin siqnal ötürmə yollarını bloklayaraq siqnallara cavab verməsinə mane olur.
Peyvənd
Uzun müddətli aktiv yaddaş infeksiyadan sonra B və T hüceyrələrinin aktivləşdirilməsi yolu ilə əldə edilir. Aktiv toxunulmazlıq da peyvənd vasitəsilə süni şəkildə istehsal edilə bilər. Peyvənd etmə prinsipi (immunizasiya da deyilir) immunitet sistemini stimullaşdırmaq və bu orqanizmlə əlaqəli xəstəliyə yol açmadan müəyyən patogenlərə qarşı xüsusi toxunulmazlığı inkişaf etdirmək üçün bir patogendən bir antigen daxil etməkdir. Bu immun reaksiyasının qəsdən induksiyası müvəffəqiyyətlidir, çünki immunitet sisteminin təbii özəlliyini, həssaslığını da istifadə edir. Yoluxucu xəstəlik insan əhalisində ölümün aparıcı səbəblərindən biri olaraq qaldıqda, aşılama bəşəriyyətin yaratdığı immunitet sisteminin ən təsirli manipulyasiyasını təmsil edir. Viral peyvəndlərin əksəriyyəti canlı gərginləşdirilmiş viruslara əsaslanır, bir çox bakterial peyvənd zərərsiz toksin komponentləri daxil olmaqla mikroorqanizmlərin hüceyrə komponentlərinə əsaslanır. Hüceyrədənkənar peyvəndlərdən alınan bir çox antigen uyğunlaşma reaksiyasına güclü təsir göstərmədiyi üçün bakterial peyvəndlərin əksəriyyəti doğuşdan immunitet sisteminin antigen təqdim edən hüceyrələrini aktivləşdirən və immunogenliyi artıran əlavə köməkçi maddələrlə təmin olunur.
Xərçəng immunologiyası
250px|thumb|right|[[Makrofaqlar xərçəng hüceyrəsini (böyük, tüklü kütlə) təsbit etdilər. Xərçəng hüceyrəsi ilə qaynaşdıqdan sonra makrofaqlar (kiçik ağ hüceyrələr) şiş hüceyrəsini öldürən toksinləri vururlar. Xərçəng müalicəsi üçün immunoterapiya tibbi tədqiqatların aktiv bir sahəsidir. ]] İmmunitet sisteminin digər vacib rolu şişləri müəyyənləşdirmək və aradan qaldırmaqdır. Buna immun nəzarəti deyilir. Transformasiya olunmuş şiş hüceyrələri normal hüceyrələrdə tapılmayan antigenləri ifadə edir. İmmunitet sistemi üçün bu antigenlər xarici görünür və onların iştirakı immun hüceyrələrin çevrilmiş şiş hüceyrələrinə hücum etməsinə səbəb olur. Şişlərlə ifadə olunan antigenlərin bir neçə mənbəyi var; bəziləri servikal xərçəngə səbəb olan insan papillomavirusu kimi onkogen viruslardan, vulva, vegina, penis, anus, ağız və boğazdan, orqanizm normal hüceyrələrdə aşağı səviyyədə olur, lakin şiş hüceyrələrində yüksək səviyyədədir. özlərinə çatan zülallardır. Buna misal olaraq, yüksək səviyyədə ifadə edildikdə müəyyən dəri hüceyrələrini (məsələn, melanositlə ) melanoma adlanan şişlərə çevirən tirozinaz adlı bir ferment var. Şiş antigenlerinin üçüncü mümkün mənbəyi, hüceyrələrin böyüməsini və yaşamasını tənzimləmək üçün vacib olan, normal olaraq onkogenlər adlanan xərçəngə səbəb olan molekullara çevrilən zülallardır.
Orqanlar
İmmunitet sistemində aşağıdakı orqan və bədən hissələri önəmli rol oynayır.
Maya Bədəlbəyli
Maya Bədəlbəyli (1952-ci il Bakı şəhəri) — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Rusiya Yazıçılar Birliyinin üzvü, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü, Kaliforniya Poeziya Elmləri İnstitutunun üzvü, fəlsəfə doktoru.
Həyatı
Maya Bədəlbəyli 1952-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. O, Bakıda 6 saylı orta məktəbi bitirdikdən sonra M.F.Axundov adına Azərbaycan Rus Dili və Ədəbiyyatı Pedaqoji İnstitutuna (indiki Bakı Slavyan Universiteti) daxil olub.
Fəaliyyəti
Maya Bədəlbəyli universiteti bitirdikdən sonra Bakı Məişət Kondisioneri zavodunun nəzdindəki Texniki-peşə məktəbində rus dili və ədəbiyyatı müəllimi ixtisası üzrə çalışıb. O, 1979-cu ildə Azərbaycan SSR Ədliyyə Nazirliyinin Qanunlarının nəşrinin hazırlanması üzrə redaksiya heyətinin redaktoru vəzifəsinə qəbul olunub. 1982-ci ildən etibarən isə Azərbaycan Mədəniyyət Nazirliyində Mədəni-Maarif şöbəsinin baş müfəttişi vəzifəsində çalışıb. Bu dövrdə o, əhalinin xalq sənətinin inkişafında mədəniyyət müəssisələrinə praktiki yardım göstərmək məqsədilə Azərbaycanın, demək olar ki, bütün bölgələrində olmuşdur. Daha sonra Mədəniyyət Nazirliyində Sosiologiya Tədqiqat Qrupunun yaradıldığı vaxtdan qrupa Maya Bədəlbəyli rəhbərlik edib.
Maya Bədəlbəyli Moskvada Ümumrusiya Azərbaycanlıları Konqresinin və Heydər Əliyev Fondununun tədbirlərində fəal iştirak edərək Rusiya xalqları arasında Azərbaycan mədəniyyətini təbliğ edir. Bu fəaliyyətinə görə Rusiya Federasiyası Dövlət Dumasının deputatı, Rusiya-Azərbaycan parlamentlərarası dostluq qrupunun rəhbəri D.İ. Saveliev tərəfindən bir neçə dəfə tərifnamələr alıb. O, könüllü olaraq Rudomino adına Dövlət Xarici Ədəbiyyat Kitabxanasındakı (Moskva) Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzində master-klass keçirir.
M. Bədəlbəylinin əsas fəaliyyət sahəsindən uzaq olan anlayışları qeyri-adi formalaşdırmaq qabiliyyətləri Lütfi Zadə, Rusiya Elmlər Akademiyasının akademikləri Kapitsa S.P., Spirkin A.G., Berkerev N.P., Kruglyakov E.P. kimi tanınmış mütəxəssislər tərəfindən yüksək qiymətləndirilib. Rusiya Müəlliflər Cəmiyyəti M. Bədəlbəyliyə əvvəllər akademik V.İ. Vernadski tərəfindən noosfer anlayışında yeni baxışa qeydiyyat hüququ haqqında təqdim edilən şəhadətnamədən fərqlənən şəhadətnamə vermişdir.
Yaradıcılığı
Maya Bədəlbəyli erkən yaşlarından yaradıcılığa meyl göstərib. Onun məktəb illərində şeirləri "Pionerskaya Pravda" qəzetində çap edilib. Həmçinin ilk dəfə olaraq "Gənc səslər" toplusunda şeirlərindən bir neçəsi nəşr olunub. Bununla yanaşı, Maya Bədəlbəyli Bakıda və Moskvada nəşr olunan şeirlər toplusunun müəllifidir.
Maya Bədəlbəylinin rəsm yaradıcılığı ilk dəfə 2000-ci ildə "Qız Qalası" qalereyasında olmuşdur və bu qalereyada Mədəniyyət Dostları Fondunun təşəbbüsü və dəstəyi ilə əsərlərinin ilk şəxsi sərgisi keçirilib. Rəssamın Heydər Əliyev Fondunun Rusiya nümayəndəliyinin və Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin M.İ.Rudomino adına Xarici Ədəbiyyat Kitabxanasında "Fırça və söz ustası" sərgisi keçirilib. Həmin sərgidə Maya Bədəlbəylinin yağlı pastellə çəkdiyi 30-a yaxın rəsm əsəri nümayiş olunub. Sərgi haqqında Heydər Əliyev Fondunun Rusiya nümayəndəliyinin humanitar proqramlar şöbəsinin rəhbəri Tamilla Əhmədova demişdir : Maya Bədəlbəylinin rəsmlərinin ilk sərgisi hələ 90-cı illərin ortalarında Azərbaycanın Rusiyadakı səfirliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilmişdi. Elə o zaman da rəsmləri görənlər rənglərin "üsyanı"na heyran qalmışdılar. Maya Bədəlbəyli rəngləri kağıza barmaqlarının ucu ilə həkk edir və beləcə qəlbindəki hisslərini birbaşa kağıza köçürür. Sərgiyə gələnlərin hamısı Maya xanımın qeyri-adi rəsm üslubundan danışır. Onun rəsmlərində düşüncə dərinliyi, incə hisslər əksini tapıb. Rəssamın inidiyədək çəkdiyi 250-dən çox rəsm əsəri dəfələrlə Bakıda və Moskvada sərgilənib. O, 2000-2018-ci illərdə Bakıda və Moskvada müxtəlif incəsənət sərgilərində, şəxsi və digər müəlliflərlə də iştirak edib.
Kitabları
Maya Bədəlbəyli həm də yazıçıdır. O, "Söz", "Dialoq", "Kainatın səsi", "Mən rezonansa düşən dalğayam" və digər kitabların müəllifidir. Həmçinin, müəllifin sərgi çərçivəsində təqdim etdiyi "Dalğınlıq" kitabında müəllifin şeirləri, esseləri, hekayələri, fəlsəfi-epik düşüncələri öz əksini tapıb. Kitabda müəllifin öz həyatında baş verən hadisələrlə birbaşa bağlı olan əsərlərə də rast gəlinir. 2002-ci ildə Moskva Beynəlxalq Kitab Sərgisində Ripol Classic nəşriyyat evi (Moskva) "Kainatın səsləri" kitabını təqdim etmişdir.
Haqqında çəkilən filmlər
Azərbaycan Televiziyası Maya Bədəlbəyli haqqında "Maya" və "Televernisaj " filmlərini çəkmişdir.
Mükafatları
Maya Bədəlbəyli fəal ictimai fəaliyyətinə görə Sülh Səfiri fəxri adına layiq görülüb. Həmçinin Maya Bədəlbəylinin dəfələrlə Rusiya Yazıçılar İttifaqı tərəfindən "İlin şairi" və "İlin rəssamı" fəxri adlarına namizədliyi irəli sürülüb.
Karabük ili
Karabük ili — Türkiyədə il.
Almanların Şimali Qafqazda vəhşilikləri (film, 1943)
Almanların Şimali Qafqazda vəhşilikləri qısametrajlı sənədli filmi rejissor Muxtar Dadaşov tərəfindən 1943-cü ildə çəkilmişdir. Film Bakı Kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Film alman-faşist işğalçılarının Şimali Qafqazda törətdikləri vəhşiliklərdən, 1943-cü ildə rus yazıçısı Aleksey Tolstoyun başçılığı ilə bu cinayətləri təhqiq edən dövlət komissiyasının fəaliyyətindən danışır. Çəkilmiş kinokadrlar ifşaedici materiallar kimi Nürnberq məhkəmə prosesində göstərilmiş və "Ordenli Azərbaycan" kinojurnalına da daxil edilmişdir.
Məzmun
Film alman-faşist işğalçılarının Şimali Qafqazda törətdikləri vəhşiliklərdən, 1943-cü ildə rus yazıçısı Aleksey Tolstoyun başçılığı ilə bu cinayətləri təhqiq edən dövlət komissiyasının fəaliyyətindən danışır. Filmdə faşistlərin Mineralnıye Vodı, Kislovodsk, Pyatiqorsk və Nalçik şəhərlərində törətdikləri vəhşiliklər təkzibolunmaz faktlarla ifşa edilir.
Film haqqında
Çəkilmiş kinokadrlar ifşaedici materiallar kimi Nürnberq məhkəmə prosesində göstərilmiş və "Ordenli Azərbaycan" kinojurnalına da daxil edilmişdir.
Filmin üzərində işləyən
Ssenari müəllifi: Muxtar Dadaşov Rejissor: Muxtar Dadaşov Operator: Muxtar Dadaşov Rejissor köməkçisi: İsmayıl Əfəndiyev
Məhəmməd Oraz
Məhəmməd Oraz — İran alpinisti. Everest dağın fəth edən ikinci İranlıdır. Anası azərbaycanlı və atası isə kürd idi.
Dırnaqtutan
thumb|300px|Müxtəlif növ dırnaqtutanlar Dırnaqtutan — əl və ayaq dırnaqlarını düzəltmək üçün istifadə edilən alət. Dırnaqtutanlar adətən paslanmayan poladdan, həmçinin plastik və alüminiumdan hazırlanır.
Artemisia copa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Discovery Channel
Discovery Channel Con Hendricks tərəfindən qurulmuşdur. Sənədli proqramlarıyla məşhur olan kanal ümumiyyətlə elm, texnologiya və tarix haqqında da verlişlər yayınlamaqdadır.
Karaman ili
Karaman ili — Türkiyədə il.
Aşkar
Tarixi
Aşkar Şamaxı rayonunun Quşçu inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Oykonim türk dillərində "döyüş atı", fars dilində isə "açıq, aydın, müstəqil" mənalarını ifadə edir. Burada aşkar sözü "müstəqil" mənasında işlənmışdır.
Əhalisi
13-22 aprel 2009-cu il Ümumazərbaycan əhali siyahıyaalınmasına əsasən Aşkar qəsəbəsində 34 nəfər (19 nəfəri kişilər, 15 nəfəri qadınlar) əhali yaşayırdı.
Babək Zəncani
Həyatı və fəaliyyəti
Babək Murtuza Zəncani 1974-cü ilin mart ayının 21-də Tehranda anadan olub.
Ailəsi haqqında və uşaqlığına dair məbbələrdə heç bir məlumat yoxdur. Ümumiyyətlə, fantastik zənginliyinə baxmayaraq, ölkəsində belə tanınmır. Bəzilərinin fikrincə, o, İran dərin dövlətinin yetişdirdiyi fədaidir.
Ərəb mənbələrinə görə, İranda konservatoriyanın tələbəsi olan gələcəyin iş adamının karyerası hərbi xidmətdən sonra başlayıb. İran ordusunun baş qərargahında xidmət edən Zəncani sonradan Mərkəzi Bankda işləyib. Belə ki, 1999-cu ildə İran Mərkəzi Bankının rəhbəri Mohsen Nourbakhshın xidməti sürücüsü olub.
Babək Zəncaninin zənginliyə gedən yolu haqqında irəli sürülən birinci versiya onun qoyun dərisi biznesi ilə məşğul olmasıdır. Yəni, Zəncani pulunu bundan çıxarıb. Lakin özü 13-14 yaşlarında ticarətə atıldığını, zərgərlik və valyuta dəyişmə məntəqəsi işlətdiyini iddia edir:
''"Ailəm varlıqlı olub. Atam "eBay"ın qurucularındandır. Əsgərlikdə olanda Mərkəz Bankın rəhbəri Mohsen Nourbakhshın xidməti şoferi işləmişəm. Hər gün əlimdən 17 milyon dollar keçirdi. Mində bir komissiya ilə gündə 17 min dolları bazara buraxırdım. Nourbakhsh öləndən sonra Türkiyədə qoyun dərisi satmağa başladım. Yarım dollara alıb 19 dollardan verirdim. Bir iranlının vasitəsiylə heç tanımadığım adama 4 milyon dollarlıq mal göndərdim. Pulumu ala bilmədim və müflisləşdim. Tehrandakı Evin həbsxanasına atıldım". ''
Kifayət qədər əzimli olan Zəncani iki illik həbsxana həyatı dövründə boş dayanmayıb. Türk dilini öyrənməyə başlayıb. Təbii ki, bu heç də məqsədsiz olmayıb. Azadlığa çıxdıqdan sonra qaçaq yollarla Türkiyəyə qayıdıb. Sırf 4 milyon dollarını geri qaytarmaq ümidi ilə:
"İzmirə getdim. Bir nəfər vasitəsilə bütün çeklərimi geri aldım. Qayıdanda İnqilab Gözətçiləri məni tutaraq yenidən həbsə atdılar. 16 gün yatdıqdan sonra zaminə buraxıldım. Pasport çıxarıb İzmirə yollandım.
''Burada böhran idarəçiliyi üzrə həm təhsil aldım, həm də idxal- ixracla məşğul olmağa başladım. Diş pastası, saqqız, ətir, şampun, nə tapsam, İrana göndərirdim. Çox keçmədən Türkiyə pasportu aldım. Kiçik-kiçik onlarla şirkət qurdum. İzmirdə çox böyük bir anbar kirayələyib iş həcmimi 150 milyon dollarlara çatdırdım". ''
"Qraf Kosmetika" şirkəti
Daha sonra Zəncani İranda kosmetika fabriki qurmaq istəyib. Lakin banklar pul verməyib. Bu zaman zəlzələdənmi, vəlvələdənmi B.Zəncaninin yenə bəxti gətirib. Bir türk bankirlə tanış olub. Həmin şəxs ona ticarəti banklar üzərindən etməyin daha sərfəliliyini başa salıb. Zəncanin dediklərindən:
''"Mənə bu işin yollarını, necə bank krediti ala biləcəmin yollarını göstərdi. Türkiyədəki şirkətlərimi genişləndirdim. "Kont Kosmetic" şirkətini qurdum". ''
Babək Zəncani "Kont Kosmetic" şirkəti ilə bərabər "Dış Ticaret Limited" şirkətini də yaradır. Getdikcə fəaliyyət sahəsini kosmetikadan tekstilə, plastikdən qızıl və ləl-cəvahirat idxalına, banklararası pul transfertlərinə qədər genişləndirir.
İran hökumətilə əlaqə
Babək Zəncaninin İran hökuməti ilə əlaqələrinə gəlincə, əslində hər şey 2010-cu ildə İnqilab Gözətçilərinin mühəndislik bölümü olan Xatəm əl Ənbiyanın ona müraciət etməsiylə başlayır. Zəncani öz bankı vasitəsilə 40 milyon dollar pulu xaricə çıxarır. O gündən sonra da dövlət təşkilatları Zəncaniyə müraciət etməyə başlayır. Özünün etirafına görə, bu işi bir neçə gün içində həll edir. Mində 7 komissiya ilə pul transferləri 1 milyard dolları aşır. Beləliklə, İran hökuməti ilə işgüzar əlaqələrin yolları açılır. Hətta bundan sonra Zəncaninin İranın kabinet yığıncaqlarına qatıldığı, neft naziri Rüstem Kasiminin işləri onunla birlikdə icra etdiyi deyilir.
Tacikistanda, Ərəb Əmirliyində, Malaziyada, Çində biznes
Zəncani Türkiyədəki şirkətlərdən qazandığı pullarla Tacikistanda, Ərəb Əmirliyində, Malaziyada, Çində iş qurur. İranda "Qeshm Air" hava şirkətinə, eləcə də "Sorinet Group"a (holdinq kosmetika, infrastruktur, bank, otelçilik, kommersiya aviasiya, tikinti materialları, məlumat texnologiyaları və beynəlxalq əmlakın inkişaf etdirilməsi sahələrində fəaliyyət göstərir), "Rah Ahan" Tehran futbol klubuna, Malaziyada "First İslamic Bankına", "International Safe Oil"ə, Ərəb Əmirliklərində Sorinet "Commercial Trust Bankers"ə, Tacikistanda "Kont Building" şirkətinə sahiblənir.
Qeyd edək ki, "Kont Building" şirkətinə "Kont Bank investment" bankı, Düşənbə avtovağzalı olan "Asian Express Terminal"ı, "Asian Express Airline" hava şirkəti, "Kont tourism Tajikistan" daxildir. Bundan əlavə şirkət Tacikistanda "Mərkəzi savdo" qipermarketləri tikməyə başlayıb. Ərazisi 3 hektar olan layihəyə 30 milyon dollar investisiya qoyduğu bildirilir. Yeri gəlmişkən, B.Zəncani ipinin üstünə odun qoyulmayanlardandır. Məsələn, ötən ilin yayında "Kont Building" şirkətinin yetkililəri Zəncaninin holdinqlə heç bir əlaqəsinin qalmadığını, səhmlərin "Kont Kosmetic" və "Dis Ticaret Limited Sirketi"nə satdığını açıqlayıblar. Hansıki, bu şirkətlər də iş adamının özünə məxsusdur.
64 şirkətdən ibarət olan "hörümçək toru"
Kifayət qədər sirli olan "Bəy Z"nin (kübar cəmiyyət onu belə adlandırır) əlinin böyük pullara çatdığı, Türkiyədə isə onlarla maliyyə şirkəti, hava şirkətində səhmləri, eləcə də bir flot neft tankeri olduğu məlumdur. İddialara görə, Zəncani bütün əlindəki vasitələrdən sanksiya altındakı İran neftini xaricə satmaq üçün yararlanıb. Belə ki, o, Dubay,Türkiyə və Malayziyadakı 64 şirkətdən ibarət olan "hörümçək toru"nu istifadə edərək milyonlarla barel İran neftini xaricə (Siqapur, Malaziya, Hindistan) satıb. Əldə edilən gəlir Zəncaniyə məxsus Malaziyada "First İslamic Bank"ı üzərindən leqallaşdırılıb. Bütün bu əməliyyatlar isə Avropa Birliyi və Amerikanın əllərini qulaqlarının ardına qoyub sanksiyalarla İranı çökdürəcəklərini düşündükləri zamanda baş verib: