cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Seyid Məhəmməd Musəvi Ərdəbili
Babası
Onun babası Ayətullahül-üzma Seyyid Murtəza Xalxali Ərdəbili öz dövrünün mərcəi-təqlidi idi. O Nəcəf-əşrəf şəhərindən Ərdəbilə qayıt­dıqdan sonra böyük bir elmi mədrəsə təsis etdi. Bu məntəqənin tanın­mış şəxsiyyətlərindən çoxu bu mədrəsədə elm öyrənmiş və yüksək el­mi dərəcələrə nail olmuşlar. Bərəkətli mədrəsənin şöhrəti o qədər dillər əzbəri oldu ki, Cənubi Azərbaycandan əlavə Qafqaz, Qarabağ, Bakı, Şirvan, İrə­van, Naxçıvan, Lənkəran və bu kimi başqa yerlərdən də elm və mərifət öyrənmək istəyənlər buraya axışdılar! Bu alim və tələbələrin çoxu sovet hakimiyyətinə tabe olan məntəqələrdən idilər. Hakimiyyətdə olan ate­ist, kommunist və marksistlər məscid, hüseyniyyə və dini mədrəsələri məhv edir, alimləri isə qətlə yetirir və ya sürgün edirdilər. Şeyx Mürtəza Ənsarinin tələbələrindən olan Seyyid Murtəza Xəlxali bir çox kəramət sahibi idi. O hicri qəməri tarixi ilə 1317-ci ildə dünyası­nı dəyişdi və öz əcdadının dəfn edildiyi Ərdəbilin qədim tikintilərin­dən olan "Cümə məscidi" adlanan mədrəsədə dəfn edildi.
Atası
Onun atası Ayətullahül-üzma Seyyid Məhəmməd Təqi Müfti-şiə Ərdə­bil məntəqəsinin rəhbəri və mərcəi-təqlidi idi. Fiqh və usul elminə aid çoxlu əsərlər yazmışdır. Bunlardan "Şəcərətüt-təqva" və "Zəxirətül-üq­ba" adlı iki əməli göstəriş risalələrini misal göstərmək olar. Birinci risa­lə hicri qəməri tarixi ilə 1336-cı il zil-hiccə ayının 18-də və ikinci risalə isə hicri qəməri tarixi ilə 1344-cü ildə çap olunub. O Axund Xorasani, Seyyid Kazim Yəzdi və Seyyid Məhəmməd Fişarəki İsfahaninin tələbə­lərindən olub. Böyük alim, hicri qəməri tarixi ilə 1361-ci ildə vəfat et­mişdir.
Anası
Onun anası "Seyyidül-üləma" ləqəbi ilə məşhur olan seyyid Baqir Ərdə­bili Nəcəfinin qızıdır. Seyyid Baqir Ərdəbili Nəcəfi hicri qəməri tarixi ilə 1325-ci ildə öz ustadı, görkəmli mərcəi-təqlid Şeyx Məhəmməd Təqi Şirazidən dərs almağa nail olmuşdur. Seyyid Baqir Ərdəbili Nəcəfi Ayətullah Seyyid Həbibullah Əthari Ərdəbilinin oğlu, mühəqqiq Kərə­ki Amulinin bacısı oğlu olan müctəhid, Seyyid Hüseynin nəvələrindən­dir. Mühəqqiq Kərəki Amuli Səfəvi padşahı şah Təhmasibin zamanın­da yaşamışdır.
Əmiləri
Biz burada onun əmilərindən ikisini qeyd etməyi məqsədəuyğun bili­rik: Birinci: Kamil fəqih olan Ayətullah Seyyid Əhməd Muctəhid. O Şeyx Həsən Mamaqani və Fazil Şərəbyaninin tələbələrindən idi. Keçmişdə möminlərin iqtisadi vəziyyəti çətin olan vaxt öz uzaqgörənliyi və gözəl tədbirləri ilə onların vəziyyətini nizamlayırdı. İkinci: Ayətullah Seyyid Musa Fəqih Murtəzəvi. Abid, arif və zahid olan bu şəxs öz görkəmli ustadlarından və tanınmış mərcəi-təqlidlər­dən olan Ayətullah Seyyid Əbulhəsən İsfahani, Mühəqqiq Naini və Mühəqqiq İraqidən ictihad icazəsini almışdır.
Cavanlıq dövrü
Hicri qəməri tarixi ilə 1361-ci il zil-qədə ayının 29-da İmam Məhəm­məd Təqinin (ə) şəhadətinə təsadüf edən gün Ayətullahül-üzma Müf­ti-şiənin atası dünyasını dəyişdi. Onun vəfatı münasibəti ilə ümumi əzadarlıq elan olunaraq, qırx gün matəm məclisi bərpa olundu. Bu məc­lisin sonuncu günü Müfti-şiə İslamın əziz Peyğəmbərinin (s) libası sa­yılan, ruhanilik libasını geyinmək iftixarına nail oldu və görkəmli din xadimi, mərcəi-təqlid olan Ayətullahül-üzma Seyyid Yunis Ərdəbili əm­maməni ona təqdim etdi. O zaman, Ərdəbil şəhərində sakin olan Sey­yid Yunis sonradan müqəddəs Məşhəd şəhərinə köçdü. Hicri-qəməri tarixi ilə 1363-cü ildə o, alim əmisi Seyyid Musa Fəqih Mürtəzəvinin icazəsi ilə atasının "Bazar məscidi" kimi məşhur olan məscidinin və "Seyyid Əhməd məscidi"nin axundluğunu öz öhdəsinə götürdü. Cavanlıqda xoşrəftar, gözəl əxlaqlı, eyni zamanda alimlərin nəslindən olduğu üçün əhali onun İmamlıq etdiyi camaat namazına xüsusi bir eh­tiram və izdihamla yetişir və xüsusi hörmət edirdilər. Camaat özünün və ya ailəsinin problemlərini həll etmək üçün ona mü­raciət edirdilər. Bunlardan əlavə o, camaat arasında təqva və iffəti, alim və tələbələr arasında isə fəzilət və ədalətli alim kimi tanınırdı.
Əxlaqi xüsusiyyətləri
O, adətən az danışır, elmi müzakirə və ya Allah zikrindən başqa söh­bət etmir. Məclislərdə, qədim alimlərin davranış tərzi, onların həyatın­dan ibrətli hadisələr yaxud fiqhi məsələlər və hədislər danışır. Həmişə düşünür və təqva yolunu tutur. O, düz danışan, müstəqil fikirli və öz rəyini sərbəst şəkildə bəyan edən bir şəxsdir. Xalqın, xüsusi ilə öz dostları arasında təqva və ibadətlə özünə rəğbət qazanmışdır.
Təhsil dövrü
Ayətullahül-üzma Müfti-şiə cənabları, güclü zəkaya malikdir, elm və təhsildə zərif elmi məqamları belə gözdən qaçırmır. Dahi və zəkalı ol­ması, onun simasından açıq-aşkar hiss olunur. O, ibtidai, orta və ali di­ni təhsilini Ərdəbil şəhərinin böyük alimlərindən almışdır. Onların da bir çoxu onun atası Ayətullah Seyid Məhəmməd Təqi Müfti-şiənin tələ­bələrindən idilər. O, Şeyx Murtəza Ənsarinin qələmə aldığı "Ər-rəsail" kitabını Ayətul­lah Şeyx Qulam Hüseyn Qərəvidən və Şeyx Murtəza ibn Məhəmməd Əmin Ənsarinin yazdığı "Əl-məkasib" kitabını isə, öz əmisi Ayətullah Seyid Musa Fəqih Murtəzəvidən dərs almışdır.
Qum şəhərinə köçməsi
Hicri qəməri tarixi ilə 1367-ci ildə müqəddəs Qum şəhərinə köçdü və o dövrün görkəmli mərcəi təqlid və dahi alimlərinin dərslərində iştirak et­di. Biz burada onların bəzilərinə işarə edirik: - Ayətullahül-üzma Seyid Hüseyn Təbatəbai Burucerdi cənablarının fiqh elminin "Namaz" mövzusu dərslərində iştirak etmişdir. - Ayətullahül-üzma Seyid Məhəmməd Höccət Kuhkəməri cənablarının fiqh elminin "Müamilə" mövzusu dərsində iştirak etmişdir. - Ayətullahül-üzma Seyid Ruhullah Musəvi Xomeyni cənablarının "Üsul" dərsində iştirak etmişdir. - Ayətullahül-üzma Seyid Məhəmməd mühəqqiq Damad cənablarının fiqh elminin "Təharət" mövzusundakı dərsində iştirak etmişdir. - Əllamə Seyid Məhəmməd Hüseyn Təbatəbainin "Təfsir" və "Fəlsəfə" dərslərində iştirak etmişdir. O zaman Ayətullahül-üzma Müfti-şiə təkcə təhsillə deyil, həm də təd­rislə məşğul olurdu. O, ali səthdə "Ər-rəsail", "Əl-məkasib 1" "Kifayə­tül-üsul 2" və "Mənzumə" kitablarını tədris edərək görkəmli tələbələr yetişdirdi.
Vətənə qayıdışı
Hicri-qəməri tarixi ilə 1379-cu ildə Ərdəbilin tanınmış dindarlarından bir dəstəsi Nəcəf şəhərinə gedərkən Ayətullahül-üzma Həkimin görü­şünə getdilər. Onlar görüş əsnasında Ayətullahül-üzma Həkimdən Ayətullah Müfti-şiəni öz nümayəndəsi olaraq Ərdəbilə göndərməyi xa­hiş etdilər. Mərhum Həkim, onun Nəcəf-əşrəfdə qalmasını istəməsinə baxmayaraq camaatın təkidini və ona olan ehtiyacı nəzərə alaraq, onla­ra razılıq verib Ayətullah Müfti-şiəni Ərdəbil şəhərinə yolladı. Hicri qəməri tarixi ilə 1380-ci ildə dahi şiə alimi Ayətullahül-üzma Bu­rucerdi vəfat etdi. Bundan sonra Cənubi Azərbaycanda yaşayan mö­minlər, Ayətullahül-üzma Həkimin şəri və ictimai məsələlərdə fətva və nəzərlərini bilmək üçün, Ayətullah Müfti-şiəni vasitəçi bilərək ona mü­raciət edirdilər. Ayətullahül-üzma Müfti-şiə bir il yarım Ərdəbil şəhərində qaldıqdan sonra, öz tədqiqat və təhqiqat işlərini təkmilləşdirmək üçün Nəcəf-əş­rəf şəhərinə qayıtdı.
Nəcəf-əşrəf şəhərindən çıxarılması
Hicri qəməri tarixi ilə 1396-cı ildə İraqın hakim rejimi Nəcəf-əşrəf elmi hövzəsinin bağlanması barədə qərar qəbul etdi. Çoxlu alim, müctəhid və filosofları özündə cəm edən bu hövzə, Əhli-beyt (ə) məktəbinin möhkəm elmi sütunlara malik olan bir mərkəzi idi. O zaman milliyyəti İran, Hindistan, Türkiyə, Pakistan və Əfqanıs­tan tələbələrin "əcnəbi" olma bəhanəsi ilə deportasiya olunması əmri verildi. Bundan əlavə bəzi tanınmış şəxsiyyətlər həbs edildi və ya nəza­rətə alındı. O cümlədən Ayətullahül-üzma Müfti-şiə bir çox alim və tə­ləbələrlə birgə neçə gün həbsxanada saxlandıqdan sonra İrana deporta­siya edildilər.
Qum şəhərinə qayıtması
O, İrana qayıtdıqdan sonra, şəri vəzifəsinə əməl etmək, dərslə məşğul olmaq, nəfsi saflaşdırmaq, kitab yazmaq, camaatın ehtiyaclarını təmin etmək və ictimai problemlərini həll etmək üçün, Qum elmi hövzəsi və Həzrət Məsumənin (ə) hərəmi yaxınlığında məskunlaşdı. Şiə aləminin görkəmli mərcəi təqlidi Ayətullahül-üzma Xoyi vəfat et­dikdən sonra, Ayətullahül-üzma Səbzvari, müctəhidlik icazəsi vermək, İranın daxilində və xaricində şəri vəkil və nümayəndə təyin etmək və məsələ və suallara cavab vermək vəzifəsini Ayətullahül-üzma Müfti-şiə cənablarına tapşırdı.
Əsərləri
Ayətullahül-üzma Müfti-şiə, dərslərində iştirak etdiyi ustadlarının fiqh və üsul dərslərini əxz etmiş və onları toplayaraq izah etmişdir. Onun bu əməyi hövzə və fənn alimləri tərəfindən bəyənilmiş və yük­sək qiymətləndirilmişdir. Onun aşağıda sayılan əsərlərindən birinci beş əsəri Qum şəhərində, di­gərləri isə Nəcəf-əşrəf şəhərində olduğu dövrdə qələmə alınmışdır: - "Kitabül-bey" (alver hökmləri), Ayətullahül-üzma Höccət cənabları­nın ali səth üçün nəzərdə tutulan dərsinin izahı. - "Kitabüs-səlat" (namaz hökmləri), Ayətullahül-üzma Seyid Hüseyn Təbatəbai Burucerdi cənablarının ali səth üçün nəzərdə tutulan dərsi­nin izahı. - "Kitabüt-təharət" (təharət kitabı), Ayətullahül-üzma Seyid Məhəm­məd mühəqqiq Damad cənablarının ali səth üçün nəzərdə tutulan dər­sinin izahı. - "Elmül-üsul" (üsul elmi). O, bu kitabda Ayətullahül-üzma Seyid Ru­hullah Musəvi Xomeyni cənablarının ali səth üçün nəzərdə tutulan üsul dərsini, xüsusilə "Məbahisul-əlfaz" və "La cəbrə və la təfviz" böl­məsini əqli və şəri dəlillərlə izah etmişdir. - Təliqatül-ustazil-əllamə", "Mənzumə" və "Əsfarül-ərbəə" kitabının fəl­səfi əsasları barədə Əllamə Seyid Məhəmməd Hüseyn Təbatəbainin nəzərlərinin izahı. - "Səfər və camaat namazı" və həccin mühüm məsələlərinin bəzisi haq­qında Ayətullahül-üzma Seyid Mahmud Şahrudi cənablarının ali səth üçün nəzərdə tutulan dərsinin izahı. - Ayətullahül-üzma Seyid Əbulqasim Xoyi cənablarının ali səth üçün nəzərdə tutulan üsul dərsinin tam izahı. - Ayətullahül-üzma Şeyx Hüseyn Hilli cənablarının "Bey" (alver), "Xi­yarat" (ixtiyarlar) və "Ürvətül-vüsqa" kitabının "Təharət" bölməsinin ali səth üçün nəzərdə tutulan dərsinin izahı. - "La zərər və la zirar" qaydası haqqında risalə. - Axund Xorasaninin "Kifayətül-üsul" kitabının şərhi. - "Əl-libasül-məşkuk" (şəkkli paltar) risaləsi. - "Fürıf ül-ilmül-icmali" adlı risalə. - Fiqh elmində olan "iqrar", "Riza" və başqa mühüm qaydalar haqqında risalə. - "Əl-fiqhül-məbsut" kitabı. Alim bu kitabda fiqhi məsələlərə xüsusi tərzlə yanaşmış və onları araşdırmışdır. Kitabın əvvəlində Quran ayələ­ri, hədislər, üsul elminin qanunları və şəri dəlillər özünə geniş yer al­maqla yanaşı, onlar izah edilmiş və əməli göstərişlər ətraflı şəkildə şərh olunmuşdur. - "Tovzihül-məsail" (əməli göstərişlər) risaləsi. Bundan əlavə bu görkəmli alim əxlaq elmində və nəfsin saflaşdırılması haqqında bir sıra kitablar yazmışdır ki, hələ çap olunmayıb. Allah Təaladan istəyirik ki, o kitabların çap olunmasında yardımçı ol­sun!
Elmi məqamı
Ayətullahül-üzma Müfti-şiə cənabları, görkəmli alim və mərcəi təqlid­lərdən müctəhidlik icazəsini almışdır. Alimlərin onun üçün yazdıqları icazənamələrdə bu alimin elm və təqvada uca məqama sahib olması ba­rədə yazılar öz əksini tapır. O alimlər Ayətullahül-üzma Müfti-şiə cə­nablarının uca mənəvi-əxlaqi məqamlarını, təhqiqatçı, nəzər sahibi ol­masını və əxlaqi xüsusiyyətlərini xüsusi ilə vurğulamışlar. Hətta görkəmli mərcəi təqlid və alimlərin bəzisi onunla mühüm məsələ­lərdə məsləhətləşirdilər. Ayətullahül-üzma Seyid Mahmud Şahrudi hic­ri qəməri tarixi ilə 1390-cı il zil-qədə ayının 26-da onunla bağlı yazdığı məktubda bildirir: "Nəcəf elmi mədrəsəsinin ona və onun kimi böyük alimlərə ehtiyacı çoxdur. Buna görə mən onun Nəcəfdə qalmasını vacib sayıram".
İctimai xidmətləri
Ayətullahül-üzma Müfti-şiə cənabları imkansız şəxslərə xidmət və kö­mək etməkdə çox çalışır. O, məktəb və xeyriyyə cəmiyyətlərinin inşa­sında, məscid və tibb məntəqələrinin tikilməsində mühüm rola malik­dir. O bəzi alimlərə, ehtiyacı olan və imkansız şəxslər üçün nəzərdə tutu­lan xeyriyyə tədbirlərində xüms pulundan xərcləməyə icazə verib. Sonda mərhum Ayətullahül-üzma Səbzvari cənablarının onun şəxsiy­yəti haqqında buyurduğu sözlə kifayətlənirik: "Siz kamil və ləyaqətli şəxssiniz və sizin yaxşı işlərinizdən razıyıq".
Mingəçevir (film, 1950)
Məzmun
Film Mingəçevirdə aparılan quruculuq işlərindən bəhs edir.
Elton Quliyev
Elton Quliyev — Azərbaycanlı vəkil.
Həyatı
Elton Quliyev 1956-cı il fevralın 28-də Ağdam şəhərində qulluqçu ailəsində anadan olub. Atası Rasim Quliyev Şuşada papaqçı ailəsindən, anası Kübra xanım isə Şuşa bəylərinin nəslindən gəlirdi. Rasim Quliyev İkinci Dünya müharibəsində iştirak etmiş və müharibədən sonra Ağdamda işləməyə başlamışdı. Elton Quliyev də bu şəhərdə dünyaya gəldi. O, 1962–63-cü illərdə Ağdam şəhər 1 saylı orta məktəbdə, 1963–1972-ci illərdə Bakı şəhərinin 190 saylı orta məktəbində təhsil alıb. 1972-ci ildə S. M. Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsinin əyani şöbəsinə daxil oldu. Burada sonrakı həyatında yaxın dostuna çevrilən İsaxan Aşurovla tanış oldu. 1977-ci ildə həmin fakültəni bitirdikdən sonra təyinatla daxili işlər orqanlarına işə götürülmüşdür. 1977–1991-ci illərdə Bakı şəhər Daxili işlər idarəsində və Azərbaycan SSR Daxili İşlər Nazirliyində müstəntiq, baş müstəntiq, İstintaq bölməsinin rəisi, istintaq idarəsinin rəis müavini vəzifələrində çalışmışdır.
1991-ci ildə öz istəyilə daxili işlər orqanlarından çıxıb öz ixtisası üzrə işləmişdir. Aydın Məmmədov və Dilarə Əliyevanın Zaqatala-Qax yolunda avtomobil qəzası nəticəsində həlak olduğu işin istintaqı Elton Quliyevin müstəntiq kimi son işi oldu. Məsələnin adi avtomobil qəzası yox, sui-qəsd olduğu düşünülsə də, Elton Quliyev hadisənin yol-nəqliyyat qəzası olduğuna qərar vermişdi. O, 1996-cı ildən Azərbaycan Respublikasının Vəkillər Kollegiyasının üzvü idi.
O, 1979-cu ildə Mehbarə Quliyeva ilə evləndi. Quliyevlərin 2 övladı var.
Vəkillik fəaliyyəti
Elton Quliyev Daxili İşlər nazirliyindəki işindən istefa verdikdən sonra, bir müddət işsiz qalmışdı. 1992-ci ildən etibarən vəkil kimi fəaliyyət göstərməyə başlayan Quliyev 1996-cı ildə Vəkillər Kollegiyasının üzvü oldu.
Sabiq müdafiə naziri Rəhim Qazıyevin, Qarabağ qazilərinin, NİDA-çıların işi və digər siyasi motivli məhkəmələrdə vəkillik etmişdir. Ən son jurnalist-araşdırmaçı Xədicə İsmayılın məhkəmə prosesində iştirak etmişdi.
Ölümü
2014-cü ilin sonunda ona xərçəng diaqnozu qoyuldu. 2015-ci ilin əvvəlində Türkiyədə əməliyyat olunsa da, o ilin 16 dekabrında vəfat etdi. Onun cənazəsi Köhnə Yasamal qəbiristanlığında dəfn edildi.
Misirin yeni paytaxtı
Misirin yeni paytaxtı — 13 mart 2015-ci ildə Misir İqtisadi İnkişaf Konferansında İnşaat naziri Mostafa Madbuli tərəfindən elan edilən irimiqyaslı layihədir.
Yeni şəhər Qahirənin şərqində və İkinci Böyük Qahirə şəhərətrafı yolunun çölündədir. Hələ ki, şəhərə ad verilməyib. Planlara görə şəhər Misirin inzibati və iqtisadi paytaxtı olacaq. Sahəsi 700 km2-dir. Şəhərdə 5 milyona qədər insanın yaşayacağı və əsas hökumət departamentlərinin və nazirliklərinin, həmçinin xarici səfirlikləri burda yerləşməsi planlaşdırılır.
Rəsmi açıqlamadan əvvəl danışan Misirin İnvestisiya naziri Əşrəf Salman yeni paytaxtın Misir xəzinəsindən istifadə etmədən "özəl sektör şirkəti tərəfindən inkişaf etdirilməsi, təfsilatı ilə planlanlaşdırılması və icra edilməsinin" mümkünlüyü barədə danışıb. Daha sonra ortaya çıxdı ki, BƏƏ biznesmeni Mohamed Alabbar tərəfindən idarə edilən Capital City Partners firması da bu planlara cəlb edilib.
Populus guzmanantlensis
(Populus guzmanantlensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aspr-sür-Büeş (kanton)
Aspr-sür-Büeş  — Fransa da kanton, region — Provans-Alp-Kot-d'Azür, departament — Yuxarı Alplar. Qap dairəsinə daxildir.
Kantonun INSEE kodu — 0503. Aspr-sür-Büeş kantonuna cəmi 8 kommuna daxildir, onlardan ən əsası Aspr-sür-Büeş kommunasıdır.
Əhali
2007-cı ildə əhalinin sayı 1 877 nəfər təşkil edirdi.
Akaki Vasadze
Vasadze Akaki Alekseyeviç (1899 — 1978) — sovet gürcü aktyorudur, teatr rejissoru, pedaqoq. SSRİ-in Xalq artisti (1936) üç dəfə  Stalin mükafatı (1942, 1946, 1951)laureatı.
Tərcümeyi-hal
1909 — 1918 ci illərdə Kutaisi zadəgan gimnaziyasında oxudu.
1917 — 1918 ci illərdə Kutaisi teatrında rəssam-dekorator işləyirdi və eyni yerdə ilk dəfə səhnədə çıxış etməyə başladı.
1918 — 1920 ci illərdə Q. Djabadari adına Tbilisi dramatik studiyasında  və eyni zamanda Tiflis universiteti nin tarix fakultəsində oxuyurdu.
1920 — 1921 ci illərdə — Tbilisi dövlət dramının aktyorudur.
1921 ci ilin Yanvar — mart aylarında Batumi də Aspindzada batalyonun əsgəri1921 ci ilin mart-avqustu Batumi şəhər teatrının aktyorudur.
1921 ci ildən 1958 ci ilə qədər — Şota Rustavelinin adına Gürcü dövlət akademik teatrının aktyordur (Tiflis)  (1935 — 1942 ci illər teatrın bədii hissə müdiri, 1938— 1942  ci illər teatr direktoru, 1948 — 1955 ci illər teatrın əsas rejissoru).
1934— 1936 cı illərdə X. Nuradilova adına Çeçen dövlət dramatik teatrında (Qroznı) işləmiş çeçen artistləri qrupunu öyrədirdi.
Typhlodromus celastrus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Akaki Vasadze
Tərcümeyi-hal
1958-dən 1969-cu ilə qədər — Lado Mesxişvili adına Gürcü teatrının(Kutaisi) bədii rəhbəri.
1969-dan 1978-ci ilə qədər — Rustavsko dramatik teatrının aktyor və rejissoru.
1923-cü ildən filmlərdə çəkilirdi.
1924-dən 1939-cu ilə qədər — Ş. Rustaveli adına Tiflis teatrı Dramatik studiyasının rejissor-pedaqoqu, 1939 — 1948 illərdə Ş. Rustaveli adına Tiflis teatr institutunda (1947-ci ildən — aktyor bacarığının kafedrası üzrə professor) pedaqoji işi aparırdı.
VKP (6) üzvü 1939-cu ildən. Gürcü SSR-ının hesablama sisteminin deputatı 1 — 4-cü çağırışlar.
A.A. Vasadze 3 aprel 1978-ci il Tiflisdə vəfat etmişdir, Didubiyskom-da dəfn edilmişdir, rəssamların, yazıçıların, ictimai xadimlərin və alimlərin basdırıldığı yer.
İran Traktorqayırma Şirkəti
İran Traktorqayırma Şirkəti — baş ofisi Təbrizdə yerləşən traktorqayırma şirkəti.
Zavod 1966-cı ildə Rumıniya ilə bağlanan dövlətlərarası müqavilə əsasında 1968-ci ildə yaradılıb. Zavodun ilk məqsədi tək və cüt differensial sürət qutusuna, 45-65 at gücünə malik 10000 ədəd traktor istehsal etmək idi. Təbriz traktor zavodu Yaxın və Orta Şərqin ən böyük traktor zavodudur. Burada istehsal, demək olar ki, bütünlüklə yerli ehtiyat hissələrinə əsaslanır.
1976-cı ildən Massey Ferguson tərəfindən ildə 13000 ədəd traktor yığılır. Hazırda şirkətin istehsal gücü illik 30000 ədədə qədər artıb.
1987-ci ildə zavod müxtəlif sənaye sahələri üçün tökmə məhsulları istehsal edə biləcək tökmə potensialının artırılmasna başladı. Hal-hazırda o, Orta Şərqdə ən böyük tökmə tutumu olan şirkətdir. 1990-cı illərdə zavod əsas məhsullarla yanaşı, kiçik yük maşınları və çənlər də buraxmağa başladı. Təbriz traktor zavodu, Rusiya və Türkiyədən tutmuş, Boliviya və Venesuelaya qədər traktor ixrac edir. İranın traktor tələbatının 95%-ni bu zavod ödəyir. Traktor zavodunun məşhur Traktor FK futbol komandası İranda Azərbaycan türklərinin qürur mənbəyidir.
Mirzə İsmayıl xan Mümtazəddövlə
Mirzə İsmayıl xan Əliəkbər xan oğlu Mümtazəddövlə (1880-1933) — İranın dövlət xadimi, nazir, hüquqşünas, birinci İran parlamentinin əsasını qoyan şəxslərdən biri və parlamentin IV spikeri.
Həyatı
Mirzə İsmayıl xan Əliəkbər xan oğlu 1880-ci ildə Təbriz şəhərində anadan olmuşdur. 1933-cü ildə 53 yaşında olarkən ürək tutmasından vəfat etmişdir.
Təhsili
İbtidai təhsilini doğma şəhərində, ali hüquq təhsilini İstanbul şəhərində almışdır.
Fəaliyyəti
İran Dövlət Departamentində işləmişdir. Sonradan isə Azərbaycan Demokratik Respublikasında baş konsul olmuşdur. Daha sonra İstanbul şəhərində İran dövlətini təmsil etmişdir.
Mirzə İsmayıl xan Mümtazəddövlə 1906-cı ildə İran Milli Məclisinə Cənubi Azərbaycandan nümayəndə seçilmişdir. O, bir neçə kabinetdə mədəniyyət, maliyyə, təhsil və ədliyyə naziri postunu tutmuşdur.
İran Konstitusiyasının müəlliflərindən biridir. Fransız dilini sərbəst şəkildə bilməsi və ixtisasca hüquqşünas olmaq İranın ilk konstitutsiyasının yazılmasında fəal şəkildə iştirak etməsinə səbəb olmuşdu. Konstitutsiyanı yazarkən Belçika konstitutsiyasından təsirlənmişdir.
Kantri
ABŞ kantri musiqisinin kökləri Britaniya adalarının xalq musiqisinə dayanır. İngilis, irland, şotland və uels poeziyası, folkloru, balladası və dənizçi nəğmələri Birləşmiş Ştatlarda milli musiqi adı ilə meydana gələn ilkin nəğmələrin bir neçəsinin əsasını təşkil edir. Buna baxmayaraq, ötən 5 əsr ərzində musiqinin müxtəlif regional və etnik janrları Amerika musiqisinə dərindən təsir etmişdir. Meksikadakı, Almaniyadakı, Polşadakı, Fransadakı amerikalıların və bir neçə başqa qrupların hamısının yerli musiqinin inkişafında böyük təsirləri olmuşdur.
Mənşəyi
Bu günkü yerli musiqinin mənşəyi 18-ci əsr Cənubi Amerikası hesab oluna bilər, çünki çox saylı ingilisdilli mühacir həmin dövrdə bu regiona köçürdü. 19-cu əsrin əvvəllərinə qədər bu ingilis təşəbbüsçülərindən bəziləri Texas qədər uzaq qərbə köçdülər. Əsasən kənd, aqrar cəmiyyət olan Cənub getdikcə urbanizasiyalaşan və sənayeləşən Şimaldan mədəni cəhətdən bir qədər ayrıldı. Nəticə etibarilə, cənublular öz ata-baba yurdlarının xalq musiqisi ənənəsini qoruyub saxlamağa meyilli oldular. Cənub xalq mahnılarının adətən Britaniya adalarının ənənəvi musiqisinə əsaslanmasına baxmayaraq, onlar Cənubun müxtəlif bölgələrində rast gəlinən müəyyən etnik və sosial təsirlərə görə əhəmiyyətli dərəcədə dəyişikliyə məruz qalmışdır. 19-cu əsrin ortalarına qədər “kantri musiqissi”nə Birləşmiş Ştatların digər ərazilərində və Cənub boyunca regiondan regiona kəskin fərqlənən müxtəlif üslublu növlər daxil idi.
Texas ştatının kantri musiqinə verdiyi töhfələr
Texasda kantri musiqi öz unikal cəhətlərini təkmilləşdirdi. 1820-ci ildə ingilisdilli mühacirlərin Texas vilayətinə gətirilməsilə bağlı Moziz və Ostinin Meksika hökuməti ilə razılığından sonra on minlərlə ağdərili özləri ilə birgə cənub folklorunu gətirərək növbəti 20 il ərzində Texasa axın etdi. Əksəriyyəti isə gələcəkdə Texasda kantri musiqinin unikal inkişafında əhəmiyyətli təsiri olacaq qaradərili qulları da özləri ilə gətirmişdi.
1920-ci ilə qədər radio, fonoqraf və hərəkət etdirilən şəkillərin getdikcə artması əvvəllər əsasən Cənub və Cənub-qərblə məhdudlaşan kantri musiqisinin bütün ölkə boyunca və hətta beynəlxalq bazarda geniş vüsət almasına kömək etdi. Kantri musiqisinin ilk məlum ticari rekordu 1922-ci ilə təsadüf edir. 1924-cü ildə Texas, Cefersondan olan Vernon Dolhart bir milyondan çox nüsxənin satışı üzrə ilk ölkə rekordunu qırmışdı. Tezliklə səsyazma ilə məşğul olan şirkətlər və Hollivud kinorejissorları gəlir gətirəcək ifaçı ulduz tapmaq üçün ölkəmiqyaslı axtarışa başladılar. Texasdan olan və ya Texasda yaşayan bu ulduzlardan Cen Otri, Deyl Evanz, Teks Riter və Cimi Rocers ən nüfuzlular sırasında idilər. Radionun və kinofilmlərdəki müğənni obrazlarının böyük şöhrət qazanması bu musiqi janrını beynəlxalq tamaşaçıya çatdırmağa və Texasın tarix və mədəniyyətinin daimi və güclü simvolu olan kouboy musiqisinin yaradılmasına kömək etdi.
1930-cu illərdəki Böyük Böhran dövründə Texas təkamül eden kantri musiqiyə töhfə verməkdə davam edirdi. 1930-cu illər ərzində əslən Texasın Limston kəndindən olan Bob Uilz və Texasın Stefenvi şəhərindən olan Milton Braun indiyə qədər mövcud olan Amerika musiqisinin ən uzunömürlü və ən ecazkar növlərindən birini - qərb musiqisini yaratmaq üçün müxtəlif cür caz və xalq musiqilərinin təmsilçiləri ilə birgə fəaliyyətə başldılar. Qərb musiqisi ənənəvi balladaların və skripkada ifa edilen rils, vals, şotland və polyak musiqisi, klassik, caz və qəmgin notların melodiyalarının və mariaçidən böyük orkestr musiqisinə qədər çoxsaylı musiqi növlərinin təsirlərini əks etdirən instrumental bəstələrin qarışıq sintezindən ibarətdir. Qərb musiqi qruplarının geniş əhatə dairəsinə malik olmasında Uilsə, Brauna və digər musiqi növlərinin təmsilçilərinə onların etnik və coğrafi mənşəyindən asılı olmadan duyulan sevgi mühüm rol oynamışdır. Böhran dövründə öz işlərini radioda davam etdirmək üçün estrada müğənniləri müxtəlif və geniş dinləyici kütləsinin diqqətini cəlb edəcək bir çox musiqi növündə ifa etməyə məcbur oldular. Son nəticə kantri musiqisinin özəyinə nüfuz edən ecazkar musiqi növü kimi qəbul olunmuş “Texas musiqisi” və ya “Qərb musiqisi” kimi tanınan yeni bir musiqi növünün yaranması oldu.
Honki-tonk mahnıları
2-ci Dünya Müharibəsi dövrü kantri musiqisinə digər mühüm yeniliklər bəxş etdi. Sivil əhalinin sürətlə müharibəyə səfərbər olunması urbanizasiya və sənayeləşmədə kəskin artımla nəticələndi, çünki milyonlarla amerikalı kəndli fabrik və şirkətlərdə işləmək üçün şəhərlərə köçürdü. Kənd təsərrüfatından şəhər həyatına bu sürətli keçid “honki-tonk” adlanan kantri musiqisinin yeni bir növünün yaranmasında özünü büruzə verdi. Hələ də ilkin musiqi struktruna və ölkənin ənənəvi instrumentovkasına əsaslanmasına baxmayaraq, honki-tonk getdikcə urbanizasiyalaşan, sənayeləşən və mənəvi cəhətdən zəif olan cəmiyyətin problemlərindən daha açıq-aşkar şəkildə bəhs edirdi. Əvvəllər cəmiyyət içində açıq-aşkar şəkildə müzakirə olunmayan alkoholizm], xəyanət, boşanma və bu qəbildən olan digər sosial problemlər honki-tonk mahnılarının ümumi mövzusuna çevrildi. Bu dövrün ən mötəbər honki-tonk musiqiçilərindən bəziləri Texasdan idilər. Karnaj səhnəsində çıxış edən ilk yerli ifaçı Ernest Tabn 2-ci Dünya Müharibəsinin Honki-tonk erası kimi mövqe tutmasında xidmətləri olmuşdur. 1950-ci illərin sonuna kimi Texas sənətçiləri getdikcə [[pop musiqisinin ana xəttinə kantri musiqisinin motivlərini gətirməklə kantri musiqisi və pop musiqisi arasındakı kəskin fərqi tədricən aradan qaldırırdılar. Məsələn, Coni Hartonun “Batlle of New Orleans”, Cim Rivsin “He'll have to go”, Cimi Dinsin “Big Bad John” və Rocer Millerin “King of the Road” mahnılarının hamısı həm kantri həm də pop musiqisi cədvəllərində ən çox dinlənilənlər arasında idi. Hətta Texas əsilli Bak Ounsun super pop ulduzlarından olan "Beatles" qrupu tərəfindən yazılmış “Act Naturally” adlı bir mahnısı da var idi. 1970-ci illərdə Texasda amerikan musiqisinin istiqamətini həmişəlik dəyişəcək daha bir musiqi alt-janrı meydana gəldi. Ostindəki Amadil Beynəlxalq Mərkəzi və Soup Krik barı kouboylar, hippilər, velosipedçilər və kollec tələbələri üçün ağılar, kantri musiqisi, "rock and roll" da daxil olduğu müxtəlif musiqi növlərini sərbəst qarışdırmağa və dinləməyə imkan verən bir mühit təmin edirdi. Uil Nelson, Uaylon Ceningz və Kris Kristoferson kimi texaslı bəstəkar müğənnilər mütərəqqi ölkə hərəkatının irəliləməsinə öz töhfələrini vermişdirlər.
1980-ci illər kantri musiqisi
1980-ci illərdə kantri musiqisində daha mühüm irəliləyişlər baş verdi. 1948-ci ildə Seminolda dünyaya gələn Lari Getlin, 1948-ci ildə Hyustonda dünyaya gələn Barbara Mendrel və 1938-ci ildə Hyustonda dünyaya gələn Keni Rocerz kimi yerli texaslılar kantri-pop musiqisi ilə cədvəllərdə zirvəyə yüksəldikləri zaman, San-Markosda yaşayan kollecli dostlardan ibarət bir qrup demək olar ki, yerli musiqi aləmini zirvəyə daşıdılar. Mayk Deyli, Teri Heyl, Tomi Fut, Ron Keybel və Corc Streyt adlı tanınmayan ifaçıların da daxil olduğu “The Eyes in the Hole” orkestrı ənənəvi kantri musiqisi köklərinə qayıtmağa ruhlandırmaqla səhnəyə çıxmağa başladı. 1952-ci ildə Texas, Potitdə dünyaya gələn və yaxınlıqdakı Persolda böyüyən Corc Streyt Birləşmiş Ştatlar ordusunda olarkən boş vaxtlarında öz ifaçılıq qabiliyyəti üzərində işləyirdi, sonra isə kənd təsərrüfatı sahəsində dərəcə əldə etmək məqsədilə Cənub-qərbi Texas Dövlət Universitetində təhsilini davam etdirmişdi. Universitet və xüsusən San-Markosda Kent Finleyz Çetem küçəsində baş tutan şəhərətrafı konsertlər vasitəsilə Streyt və orkestrın sadiq pərəstişkarlarının sayı artdı. 1981-ci ildə Streyt AMK (Amerika Musiqi Kooperasiyası) studiyasında qeydiyyatdan keçdi və tezliklə ölkənin super ulduzuna çevrildi. Qərb musiqisində güclü bir təsirə malik olan və honki-tonkun əsaslarına söykənən “Fool Hearted Memory”, “Right or Wrong”, “Amarillo by Morning”in da daxil olduğu onun ən çox sevilən mahnılarından ibarət albomu minlərlə nüsxədə satıldı və yerli musiqinin daha ənənəvi sədalarına yenidən maraq oyatdı. 2006-cı ildə Streytə musiqi sahəsindəki xidmətlərinə görə rəsmi şəkildə “Hall of Fame” mükafatı verildi, 2009-cu ildə isə Dövlət Musiqi Akademiyası tərəfindən “Son 10 ilin ən yaxşı sənətçisi” adına layiq görüldü. 2010-cu ilə kimi Streytin 57 ən sevilən mahnılarından ibarət albomu bütün musiqi janrlarından olan təmsilçilər arasında dünya rekoru qırdı.
21-ci əsr kantri musiqisi
1990-cı illərdən 21-ci əsrə qədər Texasdan olan Li Ann Uamak, Klint Blek, Layl Lavet, Robert Erl, Jr.Cimi Deyl Cilmor, Cou Eli, Rendi Rocerz, Kevin Fouler, Rik Trevayne və saysız-hesabsız digər sənətçilər müvəffəqiyyətli karyera qurmaq üçün öz sələflərinin izlərindən gediblər. Bu gənc musiqi təmsilçiləri növbəti bir neçə il ərzində yerli musiqidə dərin və davamlı Texas təsirinin olacağından xəbər verirlər.
Kokalyane burnu
thumb|Cənubi Şetland adalarında Raggid adasının yerləşməsi. thumb|Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
23 (ədəd)
İyirmi üç — say sistemində ədədlərdən biridir. İyirmi ikidən sonra, İyirmi dörddən əvvəl gəlir.
Kokalyane burnu
Kokalyane burnu (нос Кокаляне, ‘Nos Kokalyane’ \'nos ko-'ka-lya-ne\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Raggid adası sahillərindən qərbdə yerləşən buzlaqlardan azad olan burundur. Boqomil buxtasından cənubda yerləşmişdir.
Burun qərbi Bolqarıstanda yerləşən Kokalyane şəhərinin adını daşıyır.
Tarn (departament)
Tarn — Fransanın cənubundakı Oksitaniya regionunun depatamentlərindən biri, ardıcıl sayı - 81, inzibati mərkəzi - Albi, Əhalisi - 387 099 insan (2010-cu ildə ki, departamentlər arasında məlumat - 63-cü yer) thumb|right|Tarn departamentinin topoqrafik xəritəsi.|332x332px
Coğrafiyası
Tarn departamentinin ərazisi 5758 km². Bura 2 rayon, 23 kanton və 319 kommun daxildir.
Departament vasitəsi ilə Tarn çayı axır.
Tarixi
Tarn 1790-cı ilin martında Böyük Fransa İnqilabı zamanı meydana çıxan ilk 83 şöbədən biridir. Bu köhnə Lanqedok əyalətinin ərazisində meydana gəlir və adı Tarn çayına əsasən adlandırılmışdır.
Klari sahili
Klari sahili  — Antarktidanın şərqində,  130°10' və 136°11' şərq uzunluğunda yerləşən ərazi.
David adası
David adası — Frans-İosif Torpağına daxil olan ada. İnzibati cəhətdən Arxangelsk vilayətinin Primorski rayonu ərazisinə daxildir.
Yerləşməsi
Arxipelaqın qərbində, Qeorq Torpağından 1.5 km cənub-qərbdə yerləşir. Ada dairəvi formaya malikdir. Diametri 500 metrdir. Adada yüksəklik və buz örtüyü yoxdur.
Cahanbanu Sultan
Cahanbanu Sultan (tam titulu: ''Bilqüs-zamani Ülyacənab, Naibəyi -Nəvvabi Səfəviyyə Cahanbanu Sultan Səfəvi)
25 dekabr
1601–1900
thumb|[[Hamfri Boqart]]
1901–cari
thumb|[[Ceyms Braun]]
Mikania perstipulata
Mikania perstipulata Mikania perstipulata Mikania perstipulata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Binəqədi rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemi
thumb|right|frame|Binəqədi rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemi (MKS) Binəqədi rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemi - Bakı şəhər Mədəniyyət və Turizm Baş İdarəsinin tabeliyində fəaliyyət göstərən Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemlərindən biri. Binəqədi rayon MKS-nin direktoru: Rəna Fikrət qızı Biləndərli
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 6 oktyabr 2008-ci il tarixli 3072 saylı “Azərbaycan Respublikasında kitabxana-informasiya sahəsinin 2008-2013-cü illərdə inkişafı üzrə Dövlət Proqramı” haqqında Sərəncamının Tədbirlər Planının 2.1.5 bəndinə uyğun olaraq 2011-ci ildə yaradılıb.
Binəqədi rayonunda yerləşən 8 kitabxana (V.Q.Korolenko ad. Mərkəzi Şəhər Gənclər Kitabxanası, 8-ci mkr. kütləvi kitabxanası, Ş.Qurbanov ad. kütləvi kitabxana, Biləcəri qəsəbə kütləvi kitabxanası, Hüseyn Cavid ad. kütləvi kitabxana, Xoca-Həsən qəsəbə kütləvi kitabxanası, Binəqədi qəsəbə uşaq kitabxanası və Süleyman Rüstəm ad. kütləvi kitabxana) bazasında Binəqədi rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sistemi (MKS) yaradılıb. Hal-hzırda MKS-də 7 kitabxana fəaliyyət göstərir.
Binəqədi rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin (MKS) tərkibində 6 şöbə - Oxuculara xidmət şöbəsi, Uşaq şöbəsi, İnformasiya resurs şöbəsi, Komplektləşdirmə və kitabişləmə şöbəsi, Metodika və biblioqrafiya şöbəsi, Kitabxana-biblioqrafiya proseslərinin avtomatlaşdırılması şöbəsi  fəaliyyət  göstərir.
Mərkəzi kitabxana
thumb||frame|Binəqədi rayon MKS-nin Mərkəzi Kitabxanası Binəqədi rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin Mərkəzi Kitabxanası (V.Q.Korolenko ad. Mərkəzi Şəhər Gənclər Kitabxanası) 25 noyabr 1928-ci ildən fəaliyyət göstərir. Ünvan: AZ 1008, Bakı şəh., Gəraybəyli küç., 71. E-mail: bineqedimks@gmail.com Tel.: (+ 994 12) 562-59-33 www.binagadi.cls.az
1 saylı kitabxana-filial
Binəqədi rayon MKS-nin 1 saylı kitabxana-filialı (8-ci mkr. kütləvi kitabxanası) 1 oktyabr 1972-ci ildə yaradılıb. 30 noyabr 1972-ci ildə kitabxanaya verilən S.M.Kirov adı 1975-ci ildə ləğv olunub, 2011-ci ildən Binəqədi rayon Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin 1 saylı kitabxana-filialı olaraq fəaliyyət göstərir. Ünvan: AZ-1130. 8-ci mikrorayon, N.Nərimanov küçəsi, ev 71B (23-B)
2 saylı kitabxana-filial
thumb||frame|Binəqədi rayon MKS-nin 2 saylı kitabxana-filialı Binəqədi rayon MKS-nin 2 saylı kitabxana-filialı (Ş.Qurbanov ad. kütləvi kitabxana) təqribən 1930-cu ildən inqilabçı P.A.Blyaxin adına kütləvi kitabxana kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2003-cü ildə isə görkəmli incəsənət xadimi Ş.Qurbanovun adını daşımışdır. 2011-ci ildən Binəqədi rayon MKS-nin 2 saylı kitabxana-filialı olaraq fəaliyyət göstərir. Ünvan: Az 1053, Binəqədi qəsəbəsi. G.Ramazanov küç.4
5 saylı kitabxana-filial
Binəqədi rayon MKS-nin 5 saylı kitabxana-filialı (Xoca-Həsən qəsəbə kütləvi kitabxanası) 1938-ci ildən kitabxana kimi fəaliyyət göstərmişdir. 2011-ci ildən Binəqədi rayon MKS-nin 5 saylı kitabxana-filialı olaraq fəaliyyət göstərir.
Əlaqə
Ünvan: AZ 1008, Bakı şəh., Binəqədi rayonu, A.Gəraybəyli küç. 71. E-mail: bineqedimks@gmail.com Tel.: (+ 994 12) 562-59-33
Miras (film, 1993)
Məzmun
Kinolent Bakı Toxuculuq Birliyinin keçmişindən və bugünkü işlərindən danışır.
Film haqqında
Film böyük xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevin adını daşıyan Bakı Toxuculuq Birliyinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Adana-Ceyhan zəlzələsi
1998-ci il Adana-Ceyhan zəlzələsi və ya 1998-ci il Adana zəlzələsi — 1998-ci ildə Adanada başa vermiş təxminən 6.2 bal gücündə zəlzələ.
Zəlzələ 27 iyun 1998-ci ildə, yerli vaxtla təxminən 16:55-də tarixən Kilikya kimi tanınan, Türkiyənin Cənubunda baş vermişdir.
Bu zəlzələ Türkiyənin 5-ci ən böyük şəhəri olan Adana və Adanın ən sıx məskunlaşmış bölgəsi olan Ceyhan və bu iki şəhər arasında Ceyhan çayı boyunca olan kəndlərdə 145 nəfərin ölümü, 1500 nəfərin yaralanması və minlərcə insanın evsiz qalmasıyla nəticələndi. Ceyhanda itki və zərərin çoxluğunun əsas səbəbi binaların mühəndislik baxımından qüsurlu inşasıdır. Ümumi iqtisadi itki 1 milyard ABŞ dolları dəyərində qiymətləndirilib.
24 (ədəd)
İyirmi dörd — say sistemində ədədlərdən biridir. İyirmi üçdən sonra, iyirmi beşdən əvvəl gəlir.
Mirzəxan
Mirzəxan — Kişi adı.
Həsən Mülkülü
Həsən Mülkülü — Şair.
Həyatı
Hüseynov Həsən Hüseyn oğlu 1904-cü ildə Tovuz rayonunun Aşağı Mülkülü kəndində zəhmətkeş bir ailədə dünyaya göz açıb. Onun atası Hüseyn kişi sadə kəndli olsa da, söz xiridarı idi. Babası Nəcəf, əmisi Məmmədcəfər isə el-obada aşıq kimi tanınırdı. Güzəranın ağırlığı üzündən məktəb təhsili görməyən, oxuyub-yazmağı öz gücünə öyrənən Həsənin sözlə ilk ülfəti də ailə mühitində yaranır.
Qocaman el sənətkarı 1994-cü il aprel ayının 6-da dünyasını dəyişib, Aşağı Mülkülü kənd qəbiristanlığına – ömür-gün yoldaşı Məleykə xanımın və nakam oğlu şair Əziz Məftunun yanına köçdü.
Typhlodromus cephalochaitosus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Yaramaz pişik Şərafəddin
Yaramaz pişik Şərafəddin və ya qısa adı ilə Şero — 1996-ci ildə yaradılmış komiks personajı. 1996-cı ildə Bülənt Üstün ölən pişiyi Şərafəddinin xatirəsinə işlədiyi "L-Manyak" jurnalında personajı yaratmışdır. 2001-ci ildə komiksçi "Lombak" jurnalına keçmişdir.
Şeronu təsvir edərkən onun bu qədər məşhur olacağına ağlına gətirməyən Üstün personajın Türkiyə üçün nisbətən daha sərt olduğunu qeyd etmişdir.
Hekayəsi
Şero İstanbul ilinin Cihangir səmtində yaşayan bəlalı bir pişikdir. Burada əsas personaj olan pişiklər danışmaq qabiliyyətinə malikdirlər. Yarı insan, yarı heyvan personaj olan Şərafəddin Tonquçun masturbasiya etdikdən sonra ətrafa tökülən spermasında oturan dişi bir pişikdən dünyaya gəlmişdir. Daha sonrakı zamanlarda 7 pişik tərəfindən təcavüzə uğramış dişi pişikdən Tacəddin adlı oğlunun olduğu məlum olmuşdur.
Populyar mədəniyyətdə
thumb|left Yaramaz pişik Şərafəddin xüsusilə Türkiyədəki gənclər arasında 1990-cı illərin sonlarında məşhurluq qazanmış və hekayələri paylaşılmışdır. "Ekşi Sözlük" kimi məşhur saytlarda tez-tez Qarfild və Hitkliff kimi uydurma pişiklərlə müqayisə olunmuşdur. Üzərində Şərafəddinin təsviri olan bir çox köynək satılmışdır. Bundan başqa onunla əlaqədar olan başqa məhsullar da çıxarılmışdır.
2002-ci ildən bu yana Şərafəddin haqqında 4 kitab albomu çıxmışdır.
Nil Karaibrahimgilin 2009-cu ildə çıxmış "Nil Kıyısında" adlı albomuna daxil olan "Seviyorum sevmiyorum" mahnısındakı "Yok ki senin bir yedeğin, Kötü Kedi Şerafettin!, Söyle nasıl kıydın bana?, Hem canındım, hem ciğerin" misralarında personajın adından istifadə olunmuşdur.
Film
Yaramaz pişik Şərafəddin haqqında Mehmet Kurtuluş və Ayşe Ünalın rejissor olduğu "Yaramaz pişik Şərafəddin" animasiya filmi 5 fevral 2016-cı ildə ekranlara buraxılmışdır.
Amerika cökəsi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Amerikanın cənub-qərbi ştatlarında geniş yayılmışdır. 1752-ci ildə İngiltərəyə gətirilmışdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 20-35 (45)m, gövdəsinin diametri 1,2 m-dək olan, şaxələnmiş çətirli, budaqları çox vaxt sallaq, boz və ya açıq qonur qabıqlı, yarpağı tökülən ağacdır. Tumurcuqları hamar, möhkəm, ucu biz, oval, tünd qırmızı rəngli, iki tumurcuq pulcuqludur. Yarpaqları sadə, növbəli, oval və ya ürəkvari formalı, uzunluğu və eni 10-15 sm (bəzən 25 sm-dək), uzun, nazik saplaqlı, kənarı iri dişli və ucu bizdir. Kiçik (diametri 10-14 mm), sarımtıl-ağ, ətirli çiçəkləri 6-20 ədəd sallaq, çətirşəkilli çiçək quruplarına yığılmışdır. Çiçəkləri düz, beş ləçəkli və kasayarpaqlı, çoxsaylı erkəkcikli və beş yuvalı yuxarı yumurtalıqdadır. Çiçəkləmə yayın əvvəli və ya ortası baş verir. Meyvələri yumru, açıq sarı rəngli, diametri 8-10 mm, quru qutucuqlardır.
Ekologiyası
Amerika cökəsi yumşaq iqlimi olan rayonlarda becərilə bilər.
Azərbaycanda yayılması
Respublıkamızda bəzi rayonlarda mədəni şəraitdə rast gəlinir.
İstifadəsi
Yarpaqları və çiçəkləri yeməlidir. Çiçəklərin aktiv maddələrinə flovonoidlər, efir yağları daxildir. Bol nektarı həşaratların müxtəlif növləri tərəfindən istifadə olunur. Taxta əşyaların, qatar korpuslarının düzəldilməsində istifadə edilir. Cökənin çiçəklərindən hazırlanan çay xoş qoxuya malikdir. Tərkibində büzücü təsirə malik olan taminlər vardır.
Yarımnövləri
[[SS 2 (*
Oroys
Oroys — E.ə. I əsrdə Albaniyada hökmdarlıq etmiş çar. Yunan-roma mənbələrində Oroys adlandırılsa da, əsl adı Aruzdur.Onun hakimiyyəti dövründə Albaniya ərazisinə Roma ordusu soxulmuşdur. Pompeyin rəhbərlik etdiyi Roma ordusu ilə Aruzun rəhbərlik etdiyi Albaniya ordusu arasında E.ə. 66 – cı ildə döyüş olmuşdur.Daha sonra İberiyaya doğru irəliləyən Roma ordusu ikinci dəfə E.ə. 65-ci ildə Alazan çayı sahilində Aruzun qardaşı Sebərin (yunan-roma mənbələrində Kosis) rəhbərlik etdiyi Albaniya ordusu ilə toqquşmuş və böyük itki verərək İberiya ərazisinə keçmişdir.
Hakimiyyəti dövründə baş verən hadisələr
E.ə. I əsrin birinci yarısında Roma sərkərdəsi Pompey Şərqə doğru hərəkət etmiş və Cənubi Qafqaz üçün təhlükə yaratmışdı. Onun başçılığı ilə romalılar Xəzər dəniz sahillərini tutmaq Albaniya ərazisindən keçərək Hindistanla Qara dəniz sahillərini birləşdirən ticarət yolunu ələ keçirmək istəyirdilər.
Kür çayı sahilində döyüş
Qney Pompey VI Mitridatın ardınca hərəkət edərək, albanların ölkəsinə gəlib çatdı. Tit Livi yazırdı:
"Mitridatı izləyən Qney Pompey ən ucqar və naməlum xalqlara-iberlərə və albanlara rast gəldi. Onlar yolu kəsdilər, lakin o, döyüşdə qələbə çaldı".
Plutarx isə xəbər verir ki,
"albanlar əvvəlcə Pompeyin onların ərazisindən keçməsinə razılıq verdilər. Lakin qış Roma ordusunu yaxalayanda və romalılar Saturnali bayramını qeyd edən zaman albanlar 40 mindən az olmayan ordu ilə Kür çayını keçdilər və onlara hücum etdilər."
Bu zaman alban hökmdarı Oroys idi. Ondan əvvəlki alban hökmdarlarının adları məlum deyildir. Düşünmək olar ki, Oroys Qafqaz   xalqları ilə  həmrəylik naminə  romalıların VI Mitridata qarşı hərəkətinə maneçilik törətmək istəmişdi, həm də Albaniyanı romalıların işğal etməsi təhlükəsi yarana bilərdi. Oroysun bayram günü Roma ordusuna hücumu təsadüfi deyildi. O, romalıların tətbiq etdiyi gözlənilməz və qəfil hücum taktikasını onlara qarşı işlədirdi. Lakin Oroysun közlənilməz həmləsi pis təşkil olunmuşdu. Əslində, albanların gözlənilməz hücumu baş tutmadı, çünki Pompey onların Kür çayını keçməsi barədə məlumat almış və ordunu üç hissəyə bölərək, hazır vəziyyətdə dayanmışdı. Roma dəstələrinə müvafiq surətdə Metell Keler, Luki Flakk və Pompey rəhbərlik etməli idilər. Albanlar əvvəl Kelerin və Flakkın dəstələrini təkləmək, sonra isə Pompeyə hücum etməyi qərarlaşdırdılar. Lakin Dion Kassinin məlumatına görə, Pompey albanların həmin sərkərdələrə hücum etməsi xəbərinin eşidən kimi, onların qarşısına çıxdı və gördü ki, albanlar artıq Kür çayını keçirlər. Döyüş başlandı. Oroys Metell Kelerin dəstəsinə hücumu öz üzərinə götürmüşdü. Lakin Pompey Kelerin köməyinə gəldi. Oroys döyüş təşəbbüsünü əldən verdi və Kelerin zərbələrinə məruz qaldı. Luki Flakkın  vəziyyəti  bir  qədər  çətin  oldu;  bu  zaman  Pompey birbaş  Oroysa  tərəf  hərəkət  etdi. Oroys kimi digər alban dəstələri də uğursuzluğa düçar oldular. Döyüşü uduzacağını başa düşən Oroys Kür çayını keçdi və döyüş meydanından uzaqlaşdı.Romalılar üzbəüz  sahilə  keçmədilər və hücum dayandırıldı. Beləliklə, E.ə. 66-cı ilin dekabr ayında romalılar ilə döyüş albanların uğursuzluğu ilə başa çatdı, Pompeylə müqavilə bağlandı.
Alazan çayı sahilində döyüş
Qney Pompey VI Mitridatı təqib edərkən iberlərlə döyüşməli oldu, onların məğlubiyyətə uğratdı və hökmdar Artokun iki oğlunu girov kötürdü. E.ə. 65-ci ilin əvvəlində, o, albanların üsyan qaldırması xəbərini aldı. Plutarx yazır ki, Qney Pompeyə albanların yeni qiyamı barədə məlumat çatdı. Qney Pompey hirs və qəzəb içində geriyə, onlara qarşı döndü. O, yenə Kür çayını çətinliklə keçdi və ordunu təhlükə qarşısında qoydu, çünki barbarlar çayın sahilinə uzun çəpər çəkmişdilər. Susuz çöllə uzun və əziyyətli məsafə (yol) keçəcəyini nəzərə alaraq, o, on min tuluğun su ilə doldurulmasını əmr etdi. Düşmənə qarşı gedən Qney Pompey onları Abanta (ind. Alazan) çayı yaxınlığında, artıq döyüş qaydasında düzülmüş gördü. Barbarların ordusu 60 min piyada və 12 min süvaridən ibarət idi. Dion Kassinin məlumatına görə, Qney Pompey albanları qəfil yaxalamaq üçün Armeniyanın ərazisi ilə hərəkət etdi. Ehtimala görə, o, indiki Ağstafa tərəfdən Kürün sahilinə çatdı. Buradan Alazan çayına doğru hərəkət etdi. Alazan çayının sahilində Pompeyi albanlar gözləyirdilər. Plutarxın məlumatına görə, alban  ordusunun  başında   hökmdarın  qardaşı   Kosis dayanmışdı. Yəqin ki, ilk döyüş əməliyyatını keçirmək Kosisə həvalə edilmişdi.
200px|thumb|left|[[Qney Pompey (Böyük) (E.ə. 106-E.ə. 48)]]
Döyüş meşədə başladı. Dəstənin bir hissəsinə hökmdarın qardaşı Kosis başçılıq edirdi. Dion Kassi   Pompeyin hərbi taktikası barədə yazırdı ki, o, öncə süvariləri yerləşdirdi, piyadaları   isə  onların   arxasında   qalxanla  dizi üstə  oturdaraq, səssiz-səmirsiz gözləməyi əmr etdi. Pompeyin məqsədi Oroysu tələyə salmaq idi. Pompeyin hiyləsini başa düşməyən albanlar süvarilərə hücum etdilər. Süvarilər qəsdən geriyə çəkilib, yan tərəflərə dağılışdılar. Bu məqamda   Pompeyin   piyada  dəstələri döyüşə atılaraq alban süvari dəstələrini mühasirəyə aldılar. Qanlı döyüş başlandı. Döyüşün gedişində Kosis Pomleyin dayandığı yerə çatdı və nizəsini ona atdı. Lakin nizə onun zirehli geyiminə dəyib yerə düşdü. Pompeyin atdığı nizə isə Kosisi ölümcül yaraladı. E.ə. 65-ci ildə baş vermiş bu döyüş romalıların qələbəsilə sona yetdi. Alban qoşununun qalan hissəsi qaçıb meşədə gizləndi. Pompey meşəni mühasirəyə aldı. Onun əmrilə meşə yandırıldı və orada gizlənən  alban döyüşçüləri həlak oldular. Appian yazır ki, əsirlərin arasında xeyli yaralı  qadınlar    vardı. Antik   müəlliflər  onları amazonkalar adlandırırdılar.
Alban süvari dəstələri və  Kosis  Pompeyin  qurduğu tələyə düşərək, məhv oldular. Oroys döyüşə girməyib dağlara çəkildi. Güman ki, o, yenidən müqavimət göstərmək niyyətində imiş. Lakin Pompey sülh yolu ilə albanları razı saldı. Antik müəllif  Flor    (II əsr)    yazır   ki, Pompey   "albanlara   mərhəmət göstərdi. O, Qafqaz altında düşərgə salaraq, Oroysa düzənliyə enməyi əmr etdi". Oroys Pompeyin yanına getmədi, lakin ona məktub və hədiyyələr göndərdi. Oroysun barışıq təklifini Pompey qəbul etdi. Burdan belə bir nəticə çıxır ki, Albaniya xalqı yazı ilə tanış idi və bunun ən böyük sübutu da Alazan çayı sahilində döyüşdən sonra Pompey və Oroys arasında olan məktublaşmalar oldu.
Əslində isə, albanların yenidən   üsyana   qalxması   və   yolun   çətinliyi   onu Xəzər dənizinin   sahilinə  çıxmaq    niyyətindən  daşındırmışdı. Pompey albanlarla sülh sazişinə gəldikdən sonra, ona müraciət edən digər tayfalarla da müqavilə bağladı. Ola bilsin ki, Pompey kaspilərlə də ittifaqa girmişdi. Dion Kassinin yazdığına görə, "Pompey albanlar ilə sülh sazişi, sonra isə elçilər vasitəsilə Kaspi dənizinə qədər Qafqazın bəzi başqa sakinləri ilə müqavilələr bağladı". Yadellilərə qarşı  müharibədə  albanlara  köçərilər  də  kömək  edirdilər, onlar Qafqaz Albaniyasının müqəddəratında böyük rol oynayırdılar. Bospor padşahlığında tezliklə VI Mitridata qarşı üsyan qalxdı. Üsyanın başında onun oğlu Farnak dayanırdı. E.ə. 63-cü ildə Mitridat həlak oldu. Bospor padşahlığı Roma hakimiyyəti altına keçdi.
Oroysun dövründə Alban ordusunun vəziyyəti
Strabon yazırdı ki, albanlar"...həm piyada, həm at belində, həm yüngül silahlanmış (zirehsiz), həm də zirehlənmiş halda vuruşurdular".
Kaliforniya yarımadası
Kaliforniya (Aşağı Kaliforniya və ya Kaliforniya yarımadası; Baja California) — Şimali Amerikanın qərbində (Meksikanın ərazisində) yerləşən uzun və dar yarımada. Şərqdə Sakit okeanan və Kaliforniya körfəzi ilə əhatə olunub. Uzunluğu 1200 km, maksimal eni isə 240 km. Burada Meksikanın iki ştatı yerləşir: Aşağı Kaliforniya və Cənubi Aşağı Kaliforniya. Sahəsi Appenin yarımadası qədərdi (təxminən 149 min km²) və Florida yarımadasından iki dəfə daha böyükdür.