cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Doqmit (Fallout)
Qəbulu
"Kotaku" saytının jurnalisti Oven Qud Doqmiti "franşizanın ən simvolik personajlarından biri", eyni zamanda seriyanın "emosional olaraq ən uyğun xüsusiyyətlərindən biri" adlandırmıdşır. Skott Rocers tərəfindən yazılmış "Səviyyə adlamaq!: Möhtəşəm videooyun dizayn bələdçisi" kitabında "partiya üzvlərinin insan olmasına ehtiyac yoxdur" mövzusunu müzakirə edilərkən Doqmit nümunə götürülmüşdür. "UGO Team" 2008-ci ildə Doqmitin "Fallout" seriyasındakı "personajların mübahisəsiz çempionu" olduğunu və yalnız onların yox, həm də bütün videooyun sənayesinin sevimli bir it olduğunu bildirmişdir. Elə həmin il "Bit-tech" internet portalının mütəxəssisi Co Martin Doqmiti "bütün zamanların ən yaxşı videooyun qeyri-oyunçu personajı" siyahısında 6-cı yerə layiq görmüşdür. Martin Doqmitin oyunçuların "məhz sağ qalma şansı daha çox olsun deyə bir videooyununun əhəmiyyətli hissələrini yenidən yükləyəcək və təkrar oynayacağı" tək videooyun personajı olduğunu yazmışdır. "The Escapist" yazıçısı Mayk Figel 2009-cu ildə Doqmiti "Fallout" kainatının ən sevilən personajı adlandırmışdır. O, Doqmitin "qayğısız bir çöllükdəki mənəvi bir kompass" olduğunu qeyd etmişdir. Doqmit 2010-cu ildə "The Escapist" internet portalının əməkdaşı Liza Foylz, 2012-ci ildə "PlayStation Official Magazine" jurnalının əməkdaşı Maykl Perri, 2013-cü ildə "Kotaku" saytının əməkdaşı Corco Vas, 2014-cü ildə "Paste" internet portalının əməkdaşı Brayan Teylor və "Bild" qəzetinin işçiləri daxil olmaqla bir çox publikasiya tərəfindən tərtib edilmiş "ən yaxşı videooyun itləri" siyahılarına daxil edilmişdir. "IGN" jurnalisti Rayan MakKeffri "Fallout 4" videooyununda geri qaytarılmasını ən çox istədiyi şey olaraq Doqmiti seçmişdir. "Kotaku" mütəxəssisi Loren Rouz personajı "videooyunların əsl ən yaxşı oyunçuları olan ən yaxşı heyvan yoldaşlardan biri" hesab etmişdir.
"Fallout 4" videooyununda Doqmit obrazını canlandıran River adlı it "The CW" tərəfindən keçirilən "Dünya it mükafatları"nda "2015-ci ilin ən yaxşı videooyun iti" mükafatına layiq görülmüşdür. "ThinkGeek" şirkəti 2018-ci ildə Doqmitin heykəlini hazırlamış, onu satışa çıxarmışdır.
Əhmədxan Sultan
Həyatı
Atası etnik lak, anası etnik krım tatarı olan Əhməd Xan 1920-ci ilin 25 oktyabr tarixində Krımda yerləşən Tavrida Quberniyasına bağlı Alupka adlı sahil qəsəbəsində anadan olmuşdur. Əhmədxanın şəxsi səyləri nəticəsində ailəsinin bir çox fərdi Krım tatarlarının deportasiyasından xilas olmağı bacarsa da, qardaşı QULAQ düşərgələrinə göndərilmiş və bir müddətdən sonra burada vəfat etmişdir.
İkinci dünya müharibəsinə qırıcı təyyarə pilotu kimi qatılan Əhmədxan qısa zamanda özünü müsbət tərəfdən göstərməyi bacarır. Müharibə dövründə ümumilikdə 150-dən çox hava hücumundan iştirak edərək, fərdi şəkildə 30, qrup şəklində isə 19 alman qırıcı təyyarəsini zərərsizləşdirmişdir. Müharibədən sonrakı illərdə test pilotu olaraq peşəsinə davam etmişdir.
Əhmədxan 1971-ci ilin 1 fevral tarixində növbəti test uçuşunu gercəkləşdirdiyi zaman baş verən qəza nəticəsində həlak olmuşdur. Həyatı boyunca 100-dən çox test uçuşu gercəkləşdirmişdir. İkinci dünya müharibəsi dövründə göstərdiyi xidmətlərə görə SSRİ hökuməti tərəfindən bir çox ali mükafat və ordenlərə layiq görülmüşdür.
Bunlardan; iki dəfə verilmiş Sovet İttifaqı Qəhrəmanı, üç dəfə verilmiş Lenin ordenini, Aleksandr Nevski ordeni, Vətən Müharibəsi Ordeni, "Qırmızı Ulduz" ordeni və "Şərəf nişanı" ordeni kimi mükafatları göstərmək olar. Əhmədxan Sultan Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adına layiq görülmüş yeddi krım tatarından biridir. 2013-cü ildə çəkilmiş Haytarma adlı filmdə Krım tatarlarının deportasiyası və Əhmədxan Sultanın həyatı ekranlaşdırılmışdır.
Tarix-i güzidə
Tarix-i güzidə və ya Tarix-e qozide ("Seçilmiş tarix" ) — Həmdullah Qəzvini tərəfindən yazılmış və 1330-cu ildə tamamlanan İslam tarixinin dünyanın yaradılmasından 1329-cu ilə qədərki hissəsini əhatə edən əsər. Quru, sadə üslubda yazılmış və Qiyasəddin ibn Rəşidəddinə həsr edilmişdir.
"Tarix-i güzidə" çox məşhur olmuşdur və onun çoxlu nüsxələri mövcud idi. Onların çoxuna Avropa kolleksiyalarında rast gəlinirdi. 1903-cü ildə Jül Qantin tərəfindən qismən fransız dilinə tərcümə edilmişdir. Eduard Qranvil Braun 1910-cu ildə tam nəşrini və 1913-cü ildə qısaldılmış ingilisdilli versiyasını nəşr etmişdir. 1960-cı ildə Əbdülhüseyn Nəvai "Tarix-i güzidə"nin tam versiyasını nəşr etdirmişdir.
Zeynalı (Sayınqala)
Zeynalı - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 142 nəfər yaşayır (28 ailə).
Akapa
Akapa  —  Gürcüstanın Abxaziya bölgəsinin Suxumi ərazisində yerləşən kənd. Dəniz səviyəsindən 200 m hündürlüktə, Qara dənizdən 10 km və Suxumidən 12 km uzağlıktadır.
2008-ci ildə Rusiya Federasiyası tərəfindən işğal edilib.
Jolanda Kodra
Jolanda Kodra (1910 — 1963) — Alban yazıçısı və tərcüməçisi. Alban dilində ilk yazan qadınlardan biri idi (Selfice Çiu, Musine Kokalari). Jolanda Kobra bir çox tanınmış alban yazıçılarının əsərlərini italyan dilinə tərcümə etmişdir.
Bioqrafiyası
Jolanda 1910-cu ildə, Roma şəhərində, italyan ailəsində anadan olub. O, ssenarist və rejissor Enrico Guazzoninin qardaşı idi. Jolanda liseydə oxuduğu zamanı idman müəllimi Malo Kodra ilə tanış oldu. Malo Kodra Girokastrodan (Albaniya) olan tələbə idi. Malo Kodra Jolandanı tezliklə Albaniyaya aparır. O qısa zamanda alban dilini öyrəndi və eyni zamanda məşhur alban jurnallarında (Hylli i Dritës, Përpjekja shqiptare, Fryma və s.) şeir və məqalələrini yazmağa başladı.
İkinci Dünya Müharibəsindən sonra italyan dilinə tərcüməçi kimi işləməyə davam etdirmişdir. Eyni zamanda bir çox əsərləri rus dilinə tərcümə etməyə başladı. 1962-ci ilə qədər ona kommunist rejimini öyrənmək və vətəninə getmək qadağan edilmişdir.
Jolanda Kodra 1963-cü ildə, vətəninə qayıtdıqdan bir sonra vəfat etmişdir.
Əsədulla Dibirov
Əsədulla Dibirov — Qafqaz müsəlmanlarının VII Müftisi.
Bioqrafiyası
Hacı İbrahim Əfəndi vəfat etdikdən sonra 1956-cı ildə Zaqafqaziya müsəlmanlarının IV Qurultayında Göyçay məscidinin imamı Əsədulla Dibirov Zaqafqaziya Müsəlmanları Ruhani İdarəsinə müfti seçildi. O, 1959-cu ilə qədər bu vəzifəni icra edib. Müfti Əsədulla Dibirov çalışdığı müddətdə sünni və şiə dindarları arasında ayrı-seçkiliyi pisləyib, müsəlmanları birliyə və sülhə çağırıb.
Ondan sonraki müfti Şərif Vəlizadə seçildi.
NGC 4365
NGC 4365, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. E3 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Xəfiyyə 2 (film, 2021)
Xəfiyyə 2 (Rom: Thupparivaalan 2) Vişalın prodüseri, rejissoru və eyni zamanda da baş rol ifaçısı olduğu hind döyüş trilleri detektiv filmidir. 2017-ci ildə çəkilmiş Thupparivaalan filminin davamı olan filmdə Prasanna və Ashya da rol almışdırlar. Filmin musiqisini İlaiyaraaja bəstələmişdir. Vişal rejissorluq debütünü daha əvvəl yaradıcı fikir ayrılıqları və maliyyə problemləri səbəbindən layihədən çəkilən Mysskin tərəfindən çəkilmiş bu filmlə etmişdir.
İstehsal
Əsas çəkilişlər 2019-cu ilin noyabr ayının əvvəlində Bristolda başlamışdır və ilk çəkiliş cədvəli bir ay sonra başa çatdırılmışdır. Mysskin və Vişal büdcə məsələlərinə görə ayrıldıqdan sonra filmin çəkilişləri 2020-ci ilin noyabrında Vişalın rejissorluğu ilə davam etdirilmişdir.
Musiqi
Filmin musiqisini İlaiyaraaja bəstələmişdir.
Erqaş Cümənbülbüloğlu
Erqaş Cümənbülbüloğlu (1870–1937) — cığatay (özbək) xalq şairlərindən biri.
İtaliya kampaniyası
İtaliya kampaniyası aşağıdakılara aid edilə bilər:
Mariya Ohisalo
Mariya Ohisalo — finlandiyalı dövlət və siyasi xadim, "Yaşıl İttifaq" Partiyasının sədri, Finlandiya Parlamentinin deputatı və Finlandiyanın daxili işlər naziri.
Həyatı
Mariya Ohisalo 1985-ci il martın 8-də Helsinki şəhərində anadan olub. Onun atası alcohol audəçisi idi. Buna görə də o və anası bir il sığınacağda yaşayıblar. Daha sonra onun valideynləri boşandı, anası isə yenidən evləndi.
2004-cü ildə orta təhsilini başa vuran Mariya Ohisalo, universitetə daxil olub. O, 2004–2009-cu illərdə Helsinki Universitetində sosial elmlər üzrə ali, 2009–2011-ci illərdə Helsinki Universitetində sosial elmlər üzrə magistr dərəcəsi alıb. 2017-ci ildə isə Mariya Ohisalo Şərqi Finlandiya Universitetində sosiologiya üzrə Ph.D dərəcəsi alıb.
Siyasi fəaliyyəti
Mariya Ohisalo 2008-ci ildə "Yaşıl İttifaq" Partiyasının sıralarında üzv seçildi. 2015-ci ilin iyununda isə o, partiyanın sədr müavini seçildi. 2017-ci ildə Ohisalo partiya sədri vəzifəsinə namizəd oldu. Səsvermə nəticəsində Touho Aalto qalib gəldi, Ohisalo isə sədr müavini seçildi. 2018-ci ildə Touho Aaltonun uzun sürən depressiyadan səbəbindən sədr vəzifəsindən istefa verdi, Ohisalo isə 2018-ci ilin noyabr ayına qədər sədr vəzifəsini icra elədi. 2019-cu il iyunun 15-də Mariya Ohisalo "Yaşıl İttifaq" Partiyasının sədri vəzifəsinə seçildi.
Mariya Ohisalo 2014-cü ilin may ayında baş tutan Finlandiya üzrə Avropa Parlamentinə seçimlərdə namizə oldu və 3.090 səs topladı.
2015-ci il aprelin 19-da baş tutan Parlament seçimlərində namizəd olsa da, 4.048 səs topladı və seçilə bilmədi. 2019-cu il aprelin 14-də baş tutan Parlament seçilərində isə 11.798 səs topladı və Finlandiya Parlamentinin deputatı seçildi.
2019-cu il iyunun 6-dan Finlandiyanın daxili işlər naziridir.
Çaharmahal dili
250px|thumb|right| Çaharmahal türkcəsi — türk dillərinin oğuz qrupuna aid olan, İranın Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanında, eləcə də İsfahan ostanının qərbində danışılan dil. Dili danışanlar Çaharmahal türkləridir. Dilçi alimlər bu dili "İsfahan ostanının türk dili" də adlandırırlar. Bu, oğuz türkcəsinin az tədqiq edilmişvə ümumiyyətlə təsnif edilməmiş, Azərbaycan və qaşqay dillərindən fərqlənən və daha çox ikinciyə yaxın olan çeşididir.
Arealı
İran Dillər Atlası Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanında danışılan dillərin arealının xəritəsini, eləcə də bir neçə linqvistik verilənlər xəritəsini dərc etmişdir.
center|thumb|350x350px|[[Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanı|Çahar-Mahal və Bəxtiyari ostanının linqvistik xəritəsi. Burada Çaharmahal dili (qaşqay dili ilə birlikdə) qəhvəyi rəngdə verilmişdir.]]
Falcon Heavy
Falcon Heavy — SpaceX şirkəti tərəfindən istehsal edilmiş təkrar istifadə edilən uçuş raketi. Falcon Heavy Falcon 9 raketinə əsaslanır.
Abbas Vəfadağlı
Abbas Əli oğlu Mazanov (ədəbi adı: Abbas Vəfadağlı; ) — Azərbaycanlı ictimai xadim, Krasnoselo rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri, şair, yazıçı, tədqiqatçı, istehsalat qabaqcılı.
Həyatı və fəaliyyəti
Abbas Vəfadağlı 1929-cu il martın 19-da Qərbi Azərbaycanda, Göyçə mahalının Cil kəndində anadan olmuşdur. Burada yeddiillik məktəbi bitirdikdən sonra sıravi kolxozçu kimi işləmişdir (1943-1946). 1946-cı "1941/45-ci ili şərəfli əməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
Doğma Cil kəndində kolxoz sədri (1962-1975), Krasnoselo rayon İcraiyyə Komitəsinin sədri (1975-1983), Cil kənd sovxozunda direktor (1983-1988) işləmişdir. Azərbaycanlılar ellikcə Azərbaycanın Xanlar rayonunun Şəhriyar kəndinə köçdükdən sonra isə orada kənd sovet sədri, Çaykənd kəndində kolxoz sədri (1991-1993), Şəhriyar kəndində sovxoz direktoru (1994), Xanlar rayonunda Kənd Təsərrüfatı İstehsalat İdarəsində rəis müavini olmuşdur (1994-1998). Hazırda fərdi yaradıcılıqla məşğuldur.
Ailəlidir. 8 övladı var.
Yaradıcılığı
Bədii yaradıcılığa kiçik yaşlarından başlamışdır. İlk mətbu şeiri "Arzular" 1965-ci ildə "Sovet Ermənistanı" qəzetində çıxmışdır. Bundan sonra dövri mətbuatda şeir, oçerk və məqalələrlə çıxış etmişdir. İlk qələm təcrübələrini Abbas Mazanov imzası ilə dərc etdirmişdir. 60-cı illərdən Vəfadağlı təxəllüsünü qəbul etmişdir.
Aşıq Bəhmən Göyçəli
Aşıq Bəhmən Göyçəli (tam adı: Bəhmən İbrahim oğlu Qarayev; 1 may 1901, Göyçə mahalı, Basarkeçər rayonu, Nərimanlı kəndi — 13 noyabr 1976) — ustad aşıq, şair.
Həyatı
Aşıq Bəhmən Göyçəli 1 may 1901-ci ildə Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Hüseynquluağalı (Nərimanlı) kəndində anadan olub. . Uşaq yaşlarından atasını itirən Bəhmən Göyçəli ağır güzəran keçirmişdir. İbtidai təhsilini mollaxanada almış, sonralar savadsızlığı ləğv etmə kurslarında oxumuşdur. Doğma kəndində sovet sədri, kolxozda briqadir, sıravi kolxozçu olmuşdur.
Gənclik dövründən el arasında aşıq-şair kimi tanınmış, toy-düyünlərə dəvət olunmuşdur. Gəraylı, qoşma, müxəmməs, qəzəl, divani, dodaqdəyməz, cığalı, təcnis və digər janrlarda yaratdığı şeirləri dillər əzbəri olmuşdur. "Kirpi", "Sovet Ermənistanı", "Azərbaycan gəncləri" və s. dövri mətbuat səhifələrində qoşmaları çap edilmişdir. Bir çox aşıq havası və dastan yaratsa da zəngin ədəbi irsi dərindən öyrənilməmişdir. Ədəbiyyat tarixində həm şair, həm də ustad aşıq kimi tanınan Bəhmən Göyçəlinin işıq üzü görən "Vətən, küsmə məndən" kitabında zəngin irsindən yalnız 25 qoşması, 7 gəraylısı, 9 təcnisi, 18 divanisi, 14 müxtəlif şeiri, Aşıq Alının, Xəstə Qasımın, Növrəs İmanın qıfılbəndlərini açması, 17 deyişməsi, 1 meracnaməsi, "Əfqan və Tufan", "Bəhmən və Humay" dastanları toplanıb çap olunmuşdur.
1996-cı ildə Bakıda anadan olmasının 95 illiyi qeyd edilmişdir.
Tsuquo Takahaşi
Tsuquo Takahaşi (d. 17 yanvar 1951) — Yaponiya diplomatı. 2013–2017-ci illərdə Yaponiyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri olmuşdur.
Aşıq Bəhmən Göyçəli
Vəfatı
1976-cı il noyabrın 13-də vəfat etmiş, Nərimanlı kənd qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.
Mehmed Fuad Köprülü
Mehmed Fuad Köprülü — Türk siyasətçisi, tarixçisi, ədəbiyyatşünası, professoru
Həyatı
Mehmed Fuad Köprülü (1890–1966) Azərbaycan ədəbiyyatının tədqiqinə 1918-ci ildən başlamışdı. O, 1925-ci ildə Bakıda keçirilən Türkoloji Qurultayda iştirak edib. İstanbul Universitetinin professoru olaraq hələ 20-ci illərin əvvəllərindən dünya şöhrətli türkoloq kimi tanınan Köprülü ədəbiyyata sosioloji metod prizmasından baxır, ümumtürk ədəbiyyatını Osmanlı, Azərbaycan və Orta Asiya bölgələri üzrə öyrənməyi təklif edirdi. O, dil faktorunu əsas götürür, Azərbaycan ədəbiyyatını Həsənoğludan başlamağı təklif edir, farsca yazan şairləri bu ədəbiyyata "qəbul etmirdi". Türkiyədə Azərbaycan ədəbiyyatının tanıdılmasında Əhməd Zəki Vəlidi Toğan, Mühiddin Birgen, Əhməd Cəfəroğlu, Səlim Rəfiq Rəfioğlu, Əbdülbaqi Gölpınarlı, Məhərrəm Ergin, Hüseyn Baykara, Əbdülvahab Yurdsevər kimi onun da töhfələri vardır. Özəlliklə də Əhməd Cəfəroğlunun "Azərbaycan Yurd Bilgisi" dərgisi səhifələrində sistemli təqdimatlar yer aldığı ayrıca qeyd edildi. Yavuz Akpınara görə, bu dərgidə çox ciddi məqalələr tapmaq olar. Yavuz Akpinar qeyd etdi ki, bu gün Türkiyənin özündə bir ayrıca "Azərbaycan ədəbiyyatı" var. Bu, heç də siyasi mühacirlərin yaratdığı ədəbiyyatla məhdudlaşmır. Qars ətrafı bölgələrdə "ikinci" bir Azərbaycan ədəbiyyatı, ağız ədəbiyyatı mövcuddur. Onların arasında "Qarapapaq Mehrəli bəy" dastanı çox məşhurdur. Bundan başqa, Amasiya yörəsində "şirvanlılar" və "qarabağlılar" deyə tanınan toplumun ağız ədəbiyyatı, yazılı ədəbiyyatı var. Yavuz Akpinarın məlumatına görə, hazırda Türkiyə ali məktəblərində, elm çevrələrində Azərbaycan ədəbiyyatına dair bir sıra araşdırmalar aparılır. Nəsimi, Əhməd Cavad, Yusif Vəzir Çəmənzəminli, Şəhriyar haqqında çalışmalar yürüdülür. Yavuz Akpinar dedi: "Bu gün Azərbaycan ədəbiyyatını Azərbaycana sıxışdırıb öyrənmək doğru olmaz. Burada bir lüzumsuz qısqanclıq var. Halbuki Azərbaycan — Türkiyə, Azərbaycan — Krım, Azərbaycan — Orta Asiya, Azərbaycan — Tatarıstan bağları çox güclüdür və bunlar nəzərə alınmalıdır". Yavuz bəyin fəaliyyətinə rektor Hamlet İsaxanlı, Pənah Xəlilov, Camal Mustafayev, Süleyman Əliyarlı, Kamil Vəli Nərimanoğlu, Firidun Cəlilov çox yüksək qiymət verərək, görülən və görüləcək işləri təqdir etdilər. "Türkiyədə böyük alimlər çoxdur, amma Yavuz Akpinarın yeri ayrıdır. Yavuz bəy 70-ci illərdən ədəbiyyatlarımız arasında körpü oldu, Mehmet Fuad Köprülüdən sonra bu sahədə ikinci isim Yavuz Akpinardır. Kim Türkiyədə Azərbaycan ədəbiyyatı barədə bir kəlmə yazırsa, Yavuz bəylə məsləhətləşir. O öz fəaliyyəti ilə bir akademiyanın işini görmüşdür" — bu sözləri onun barəsində professor Kamil Vəli Nərimanoğlu söylədi.
Süleyman Zeynalov (müğənni)
Süleyman Zeynalov — Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti
Həyatı
1953-cü ildə müəllim ailəsində dünyaya anadan olmuşdur. 1974-cü ildən professional səhnəyə qədəm qoymuşdur. Orta təhsilini Yasamal rayonu 161 nömrəli məktəbdə almışdır. Asəf Zeynallı adına Musiqi Texnikumunda, daha sonra isə M. Əliyev adına Dövlət İncəsənət İnstitutunda (indiki ADMİU) təhsil almışdır.
Musiqi fəaliyyəti
1974-cü ildən professional səhnəyə qədəm qoymuşdur. Orta məktəbdə təhsil aldığı illərdən elə səhnədə ilk çıxışları ilə diqqət çəkə bilmişdi. Görkəmli bəstəkar, Əməkdar incəsənət xadimi Əfsər Cavanşirovun "Bənövşə" xorundan başlayan musiqi ifasına başlamışdır. Amaliya Pənahova, Flora Kərimova, Firuzə İbadova ilə birgə çıxışlar edib. 1977-ci ildən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının kapella xorunda çalışan müğənni daha sonra "Azkonsert"in solisti kimi fəaliyyətini davam etdirib, burada 40 ilə yaxın çalışıb. Şövkət Ələkbərova, İslam Rzayev, Mirzə Babayev, Elmira Rəhimova kimi sənətkarlarla uzun müddət bir yerdə çalışıb. Təranə" gənclik ansamblına da solisti olub. Əməkdar incəsənət xadimi Gülarə Əliyevaın əhbərlik etdiyi "Dan ulduzu" instrumental ansamblında işləmişdir. 50-dən artıq ifası "qızıl fond"da qorunur.
Film və tamaşalarda iştirakı
Mirzə İbrahimovun "Kəndçi qızı" əsərinin tamaşasında Xalq artisti Sevda İbrahimovanın, İlyas Əfəndiyevin "Büllur sarayda" tamaşasında Oqtay Kazıminin bəstəsi olan mahnılar da ifasında səslənib. Xalq artisti Şəfiqə Axundovanın "Gəlin qayası" operasında balaca çoban, rejissor Ceyhun Mirzəyevin lentə aldığı "Fəryad" filmində oynadığı Şarl Aznaur içik planlı obrazını yaratmışdır.
Haqqında yazılanlar
Xalq artisti Tofiq Quliyev 1990-cı ildə "Bakı" qəzetində müğənni haqqında "Ürəkdən gələn səs" adlı məqalə dərc etdirib. Böyük bəstəkar məqalədə yazırdı:
İngiltərə burjua inqilabı
İngilis inqilabı, İngiltərə burjua inqilabı və ya İngiltərə vətəndaş müharibəsi — protektorat Kromvelin ölümü və monarxiyanın bərpa edilməsindən sonra 1642–1651-ci illərdə İngiltərədə baş verən mütləq monarxiyadan burjua respublikası quruluşuna keçid prosesi.
İnqilabın başlanması
thumb|345x345px|[[I Karl (İngiltərə kralı)|I Karl]] XII əsrin 40 illəri üçün İngiltərə əsasən aqrar ölkəsi olaraq qalırdı. Lakin burjua münasibətləri də inkişaf etməkdə idi ki, bu inkişaf sənayesinin bütün sahələrin əhatə edirdi. Manufakturalar meydana gəlir, xarici ticarət intensiv inkişaf edir, yeni-yeni müstəmləkələr ələ keçirilirdi. 1600-cı ildə Ost-Hind, 1606-cı ildə iki Virciniya, 1614-cü ildə «Avanvturist tacirlər» xarici ticarət kompaniyaları meydana gəldi. Lakin İngiltərə mütləqiyyəti yaranmaqda və inkişaf etməkdə olan burjua münasiəbtəlrinin yolunda əngələ çevrilmişdi. İngiltərənin siyasi tarixində Stüartlar sülaləsinin böyük rolu olmuşdur. Bu sülalə 1603-cü ildə hakimiyyətə gəlmiş vaxtilə kraliça Yelizaveta tərəfindən edam olunmuş kraliçanın bacısı Mariya Stüartın oğlunun adı ilə bağlıdır. I Yakov Stüart 1603-1625-ci illərdə, I Karl isə 1625-1649-cu illərdə hakimiyyətdə olmuş, məhz onların dövründəİngiltərənin Rusiyadan tutmuş Hindistana qədər nəhəng ərazilərdə agent və şirkətləri təsis olunmuşdu. Burjua inqilabı ərəfəsində Avropada başlıca rəqabət İngiltərə ilə Fransa və İngiltərə ilə İspaniya arasında gedirdi. Məlum olduğu kimi, XVI əsrin II yarısında Fransa kralı XII Lüdovikin Avropa diplomatiyası bilavasitə İngiltərənin maraqlarına toxunurdu. Lakin “məğlubedilməz armadanın” süqutundan sonra İngiltərənin Avropa siyasətində rolu artdı.Belə ki, “məğlubedilməz armadanın” aradan qaldırılması sonrakı 400 illik dövr ərzindəİngiltərənin xarici siyasətində kredo olan belə bir fikrin formalaşmasına səbəb oldu ki, ayrılıqda götürülmüş ingilis donanması 2 güclü Avropa dövlətinin donanmasının gücünə bərabər olmalıdır.Yalnız 1921-22-ci illər Vaşinqton konfransından sonra həmin qayda nisbi dəyişikliyə məruz qaldı.
Tüdorların xarici siyasət xətti XVII yüzilliyin əvvəlləri üçün İngiltərənin dəniz gücünün olduqca artmasına səbəb olmuşdu ki, sonrakı geosiyasət nəzəriyyəçiləri bunu İngiltərənin varlanmasının başlıca faktoru kimi qeyd edirdilər. Stüartlar sülaləsi hakimiyyətə gəldikdən sonra 1603-1614-cü illər arasındakı dövrdə 6 beynəlxalq şirkət təsis olunmuşdu ki, bunlar Qvineyadan Cənub-şərqi Asiyayadək müxtəlif ərazilərə yayılmışdı. İngiltərənin sürətlə varlanması gedişində Siti bankların dövlət siyasətinə təsiri güclənmişdi. Bu bankın ən güclü bankirlərindən biri Pimi kral Pim adlandırırdılar ki, bu şəxs parlament müxalifətinin başında dururdu. İngiltərədə yeni və köhnə rejim arasında mübarizə kralla parlament arasında mübarizədə təzahür edirdi. Parlament müxalifətinin görkəmli nümayəndələri Q.Hempdon, Pim, C.Eliton, E.Kok və başqaları idi (İngiltərə parlamentinin 500 nümayəndəsi var idi). Dövrün başlıca tələblərindən biri xarici siyasətin idarə olunmasında parlamentin səlahiyyətlərinin artırılmasindan ibarət idi. Yeni təsis olunmuş agent vəşirkətlər bütün imtiyazları əldə etməyə çalışırdılar və bu məqsədlə hakimiyyəyə təsir göstərirdilər. İngiltərədə daxili vəziyyətə gərginlik gətirən problemlərdən biri də formalaşmışənənəyəəsasən fəal xarici siyasət yeritmək üçün daxili vergilərin artırılmasının bilavasitə parlamentdən asılılığı məsələsi idi.
İngiltərənin siyasi tarixində Stüartlar sülaləsinin böyük rolu olmuşdur. Bu sülalə 1603-cü ildə hakimiyyətə gəlmiş vaxtilə kraliça Yelizaveta tərəfindən edam olunmuş kraliçanın bacısı Mariya Stüartın oğlunun adı ilə bağlıdır. I Yakov Stüart 1603-1625-ci illərdə, I Karl isə 1625-1649-cu illərdə hakimiyyətdə olmuş, məhz onların dövründəİngiltərənin Rusiyadan tutmuş Hindistana qədər nəhəng ərazilərdə agent və şirkətləri təsis olunmuşdu. Burjua inqilabı ərəfəsində Avropada başlıca rəqabət İngiltərə ilə Fransa və İngiltərə ilə İspaniya arasında gedirdi. Məlum olduğu kimi, XVI əsrin II yarısında Fransa kralı XII Lüdovikin Avropa diplomatiyası bilavasitəİngiltərənin maraqlarına toxunurdu. Lakin “məğlubedilməz armadanın” süqutundan sonra İngiltərənin Avropa siyasətində rolu artdı.Belə ki, “məğlubedilməz armadanın” aradan qaldırılması sonrakı 400 illik dövr ərzindəİngiltərənin xarici siyasətində kredo olan belə bir fikrin formalaşmasına səbəb oldu ki, ayrılıqda götürülmüş ingilis donanması 2 güclü Avropa dövlətinin donanmasının gücünə bərabər olmalıdır.Yalnız 1921-22-ci illər Vaşinqton konfransından sonra həmin qayda nisbi dəyişikliyə məruz qaldı.
İnqilabın birinci mərhələsi
1637-ci ildə Şotlandiyada üsyan başladıqdan sonra kral I Karl vəsait əldə edib üsyanı yatırmaq üçün 1640-cı ilin aprelində yenidən parlament çağırmağa məcbur oldu. Lakin cəmi üç həftədən sonra buraxıldığı üçün Qısamüddətli parlament adı ilə tarixə daxil oldu. Ölkədə mütləq monarxiyaya qarşı genişlənən siyasi mübarizə tezliklə I Karlı geri çəkilməyə vadar etdi. Şotland üsyanının yatırılması məsələsində kral parlamentdən dəstək qazana bilmədi. Çünki yeni vergilərin təyin olunması məsələsinə parlament razılıq vermədi. Şotland üsyanı İngiltərəyə iki tərəfdən ciddi zərər verdi: Birincisi, İngiltərə diplomatiyasının Avropa siyasətində mövqeləri zəiflədi, ikincisi, Şotland üsyanı İngiltərə puritanizminin güclənməsinə ciddi şəkildə start verməklə hakimiyyət elitasında bir sıra dəyişikliklərin əsasını qoydu. Tori və viqlərin yerində yeni parlament partiyaları olan independentlər və presvetrianlar formalaşmağa başladı. Qısamüddətli parlamentdən xarici və vergi siyasəti ilə bağlı heç bir yardım görməyən kral 1640-cı ilin sentyabrında təkrar parlament çağırmağa məcbur oldu və bu parlament 1653-cü ilədək mövcud olmaq üçün Uzunmüddətli parlament adı aldı. Beləliklə, ölkədə kral və parlament tərəfdarlarından ibarət iki siyasi düşərgə yarandı.
İnqilabın ikinci mərhələsi
Həbsdə saxlanılan kralın qaçması ölkədə vəziyyətin yenidən gərginləşməsinə səbəb oldu. Tampl qalasından qaçan kral yenidən öz tərəüfdarlarını və parlamentdən narazı qüvvələri toplamağa müvəffəq oldu. 1648-ci ilin fevralında cəmi üç ay davam edən II vətəndaş müharibəsi başladı. I Karl şotlandları da öz tərəfinə çəkərək arxanı möhkəmləndirdi və mübarizəni davam etməyə başladı. Lakin Kromvel dərhal genişlənməkdə olan hadisələrə reaksiya verdi və parlament ordusu avqustda Preeton yaxınlığında royalistlərin vəşotlandların birləşmiş qüvvələrini darmadağın etdikdən sonra müharbə başa çatdı. Kral I Karl əsir götürüldü və ciddi şəkildə mühafizə edilməyə başladı. Bu vaxtdan etibarən kralın taleyi ilə bağlı parlament müzakirələrinə start verildi. Kromvelin kralın edam edilməsi ilə bağlə təklifi müqavimətlə qarşılandıqdan sonra parlamenti prestveterianlardan təmizləmək üçün 1647-ci il 6 avqustda və 1648-ci il 5 dekabrda sayı 140 nəfərə çatan presveterianlar parlamentdən qovuldu. Bu hadisə tarixə «Prayd təmizlənməsi» adı ilə daxil oldu. Gərgin müzakirələrdən sonra 1648-ci ilin dekabrında parlament kralı mühakimə etmək üçün tribunal yaratdı. Tribunal kralı vətənə xəyanətdə ittiham edərək ona ölüm hökmü çıxardı və I Karl 1649-cu ilin yanvarın 30-da edam edildi. 1649-cu il mayın 19-da İngiltərə respublika elan edildi. 1653-cü ildə Uzunmüddətli parlamentin qalıqları qovulduqdan sonra xarici siyasət məsələləri başlıca olaraq Kromvelin əlində cəmləşdi.
İngiltərə tarixinin 1649-1653-cü illər dövrü I respublika (İndependent respublikası), 1659-1660-cı illər dövrü isə II respublika dövrü kimi səciyyələnir. Birinci respublikanın dövründə xarici siyasət məsələləri tam şəkildə Kromvelin əlində cəmləşmişdi. Onun Avropa siyasətində üç ölkə: Fransa, İspaniya və Hollandiya mühüm yer tuturdu. Kromvel Hollandiyadan İngiltərəyə ilhaq olunmağı tələb edirdi. İspaniyadan isə inkvizasiyaya son qoyulmasını və Amerika qitəsi ilə ticarətə başqa ölkələrə, o cümlədən dəİngiltərəyə də imkan yaradılmasını tələb edirdi. Bu dövrdə İngiltərədəki İspaniya səfiri Don Alonso Karden və Fransa səfiri Karulle böyük diplomatik iş aparırdılar. Edam edilmiş kralın Fransaya qaçmış arvadı Qenrietta-Mariya və ona bağlı saray dairələri Fransanın İngiltərə ilə yaxınlaşmasına göstərdikləri müqavimətə baxmayaraq, uzun sürən danışıqlardan sonra 1655-ci ildə Fransa ilə müqavilə bağlandı. Çünki kardinal Mazerini Kromvelə pul, edan olunmuş kralın ailəsini və ittifaq təklif etmişdi. Müqvilə hər iki ölkənin Avropa siyasətində ziddiyyətlərin yumşalmasına, İspaniya və Niderlanda qarşı isə birgə siyasətin yeridilməsinə imkan verirdi. İngiltərə ilə fəal rəqabət aparan Hollandiyanı sıradan çıxarmaq üçün Kromvel Naviqasiya Aktı adlı sənəd imzaladı (1651-ci il 5 avqust). Sənədə görə, İngiltərəyə mallar ancaq ingilis gəmilərində və adı akta düşmüş ölkələrdən gətirilə bilərdi. Hollandiyanın aktdan ciddi narazılığı 1652-54-cü illər ingilis-holland müharibəsinə gətirib çıxardı ki, bu müharibədə Hollandiya əzildi və təslim oldu. Sülhün şərtinə görə, Hollandiyanın çoxsaylı ticarət donanması İngiltərə bayrağı altında hərəkət etməli idi. Birləşmiş əyalətlərin Baş ştatlarının iclasında dövlət xadimlərindən biri obrazlı şəkildə demişdi ki, bunban sonra biz də, dəniz də ingilislərin himayəsindəyik.
1651-ci il 5 avqust Naviqasiya Aktından sonra İspaniya ciddi şəkildə narazılıqlarını bildirdi. İspaniyanın Kromveldən Franasaya qarşı istifadə etmək cəhdləri uğursuzluqla nəticələnməsi iki ölkə arasında münasibətlərin gərginləşməsini şərtləndirdi. Kromvel Kardeniyadan inkivizasiyaya (kilsə məhkəməsi) son qoyulmasını və Vest-İndiyaya (Amerika) gedən dəniz yolundan maneəsiz istifadə olunmasını tələb etdikdə səfir cavabında - bu mənim hökmdarımın iki gözünü istəmək kimi şeydir, -cavabını vermişdi. 1656-cı ildə İspaniya ilə başlanan müharibə Kromvelin ölümündən sonra qələbə ilə başa çatdı. Qul alverinin mərkəzi olan Yamayka adası İngiltərənin əlinə keçdi. İspaniya Avropa siyasətindən sıxışdırılıb çıxarılmağa başladı. İngiltərə burjua inqilabının 1653-1659-cu illər dövrü Kromvel protektoratlığı dövrü adlanır. 1653-cü il 16 dekabrda Kromvel respublikanın lord-protektoru (müdafiəçisi) elan olundu. Respublikanın konstitusiyası qəbul edildi. Ölkə başında general-mayor dayanan dairələrə bölündü. Respublikanı Dövlət Şurası və parlament idarə edirdi. 1657-ci ilin mayında protektorluq irsi elan edildi və lordlar palatası bərpa edildi. 1658-ci ilin payızında Kromvelin ölümündən sonra 1658-1959-cu illərdə oğlu Riçard Kromvel lord -protektor oldu. 1650-ci ildə İngiltərəni İspaniya və Fransa tanıdılar. 1649-1652-ci illərdə Kromvel İrlandiyaya yürüş edərək üsyanı qan içində boğdu, Dublin şəhəri qarət edilərək yandırıldı (üsyan İrlandiyada 1641-ci ildə başlamışdı). Kromvel 1653-cü illərdə İsveç, Danimarka və Portuqaliya ilə ticarət müqavilələri imzalanmışdı.
İnqilabdan sonrakı dövr. Şanlı inqilab
1659-cu il mayından 1660-cı ilin may ayına qədər davam edən II respublika dövründə İngiltərəni parlament təkbaşına idarə edirdi. 1660-cı il fevralın 3-də Şotland ordusunun komandanı general Monk ordusu ilə Londona daxil oldu, dövlət çevrilişindən sonra yeni parlament seçkiləri keçirildi. 4 aprel 1660-cı ildə II Karl xüsusi manifest - "Bred bəyənnaməsi" qəbul etdi. Bəyənnaməyə əsasən, vətəndaş müharibələrinin iştirakçıları əfv esilir, dini etiqad azadlığı elan olunur, torpaq üzərində sahibkarlıq hüququ təsdiq olunurdu. Beləliklə, parlament I Karlın oğlu II Karlı taxt-taca bərpa etdi. (1660-1685). Oğlu II Yakov (1658-1688) katolik idi. II Yakov və oğlu II Karl Stüartların əvvəlki qeyri-məhdud hüquqlarını bərpa etməyə çalışırdılar. Lakin hər iki kralın yeritdiyi siyasi xətt çox tezlikləİngiltərər parlamentində və hakimiyyət elitasında yeni müxalifətin meydana gəlməsini şərtləndirdi, ölkədə ictimai-siyasi vəziyyət yenidən olduqca kəskin xarakter aldı. Parlament partiyaları – torilər, viqlər və anqlikan kilsəsi Fransanın dəstəyindən istifadə edərək Stüartların qadın xətti ilə qohumlarından olan II Yakovun qızı Mariyanın əri protestant Oranlı Vilhelmə (o Hollandiyanın ştathalteri idi) müraciət edərək onu İngiltərəyə kral taxtına dəvət etdilər. 1688-ci il dekabr ayında Vilhelm (1688-1702) Londona daxil oldu və II Yakov tələsik şəkildə Londonu tərk etmək məcburiyyətində qaldı. Hakimiyyəti tamamilə ələ aldıqdan sonra 1689-cu il oktyabr ayında Vilhelm «hüquqlar haqqında» bill adlı parlamentin və kralın hüquqlarını müəyyənləşdirən sənəd imzaladı. 13 bənddən ibarət billdə xarici siyasət fəaliyyətinin bütün sahələri parlamentin prereqativinə çevrilirdi. Həmin sənəd İngiltərə parlament monarxiyasının təsis aktı hesab edilə bilər. Beləliklə, 1688-ci il «şanlı inqilabı» adlanan bu hadisə ilə də İngiltərə burjua inqilabı başa çatdı. İngilis tarixşünaslarınının «şanlı inqilab» adlandırdığı epizod 1688-1689-cu illərin hadisələri ilə bağlı olmuşdur. İngiltərə burjua inqilabının qələbəsi İngiltərənin dünya birinciliyi yoluna çıxmasını təmin etmişdi. İngiltərə tarixşünaslığı belə bir məsələdə həmrəydir ki, XVII əsrin sonları üçün inqilabdan sonra keçən 40 il ərzindəİngiltərə dünyanın ən böyük müstəmləkə dövlətinə çevrildi.
NGC 7308
NGC 7308, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fazil Yoldaşoğlu
Fazil Yoldaşoğlu — Özbəkistan şairi.
Həyatı
Fazil Yoldaşoğlu 1872-ci ildə Bulunğur rayonunun Layçə qışlağında yoxsul ailədə doğulmuşdur. Beş yaşından atasını itirən Fazil 19 yaşına qədər bəylərin qapısında işləmişdir. O, yerli şairlərdən Yoldaş, Köldaş və Suyarla dostlaşıb onlardan şairlik sənətini öyrənmişdir.
Fazil Yoldaşoğlu görüb-keçirdiyi hadisələri öz yaradıcılığında əks etdirmişdir. O, "Cizzəx tətili", "Mətkərim pəhləvan" poemalarının müəllifi kimi şöhrət qazanmışdır. Cığatay (özbək) ədəbiyyatı qarşısındakı ən böyük xidmətlərindən biri folklor nümunələrini-dastanları, nağıl və rəvayətləri yazıya almasıdır. Onun söyləməsi ilə 30-a qədər əsər-şifahi xalq ədəbiyyatı nümunəsi yazıya alınmışdır. Fazil Yoldaşoğlu 1955-ci ildə vəfat etmişdir.
Ən bahalı fotoşəkillərin siyahısı
Bu fotoşəkillər üçün ödənilən ən yüksək 30 qiymətin siyahısı (başqa cür göstərilmədiyi təqdirdə ABŞ dolları ilə). Bütün qiymətlərə işin aparılması üçün hərrac evi haqqı olan alıcının mükafatı daxildir.
İslam Şair Nəzəroğlu
İslam Şair Nəzəroğlu (1874-1953) — Özbəkistan şairi.
Həyatı
İslam Şair Nəzəroğlu 1874-cü ildə indiki Səmərqənd vilayətinin Narpəy rayonunun Ağdaş qışlağında çoban ailəsində doğulmuşdur. O, heyvandarlıqla məşğul olan atasına kömək etməklə yanaşı, səkkiz yaşından çalıb-oxumağa başlamış və məşhur Ernəzər Şairə şagird olmuşdur.
Ernəzər Şair var gücünü əsirgəmədən qəhrəmanlıq dastanlarını öz şagirdinə öyrətmişdir. Məsələn, İslam Şair «Xalbekə», «Gündoğmuş», «Alpamış», «Arzugül», «Rüstəm», «Şirin və şəkər», «Gündüzlə Ulduz» və başqa dastan və qoşmaları öz ustadından öyrənmişdir. Ernəzər Şair öz şagirdini Cümənbülbül və bir sıra xalq şairləri ilə tanış etmişdir.
O, 1953-cü ildə vəfat etmişdir.
Əhmədabad (Sayınqala)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,717 nəfər yaşayır (405 ailə).
İradə Xəlilova
İradə Xəlilova — biologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru, Xəzər Universitetinin rektoru.
Elmi fəaliyyəti
1983-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin biologiya fakültəsini bitirib. 2003-cü ildə Azərbaycan Tibb Universitetinin Biokimya şöbəsinin baş elmi işçisi olmuşdur. 2014-cü ilin iyul ayına kimi Yeni Zelandiyanın Otaqo Universitetinin Patologiya kafedrasının tədqiqat mərkəzində elmi işçi və baş elmi işçi kimi çalışmışdır. 2014-cü ilin sentyabr ayından XƏzər Universitetində biologiya elmləri kafedrasının müdiri kimi işə başlamış, 2015-ci ilin oktyabrında hüceyrə patologiyasının tədqiqat mərkəzinin direktoru təyin olunmuşdur. 20-dən çox elmi məqalənin müəllifidir.
Bild
“Bild” (“Das Bild”) — Almaniya da nəşr olunan ən iri gündəlik kütləvi qəzet.
Haqqında
1952-ci ildə mediamaqnat Aksel Sezar Şpringer tərəfindən təsis edilmişdir. 1971-ci ildədək “Bild Saytunq” (“Bild Zeitung”) adlanmışdır. Almaniya nın 29 iri mərkəzində, Malyorka və Qran-Kanariya adalarında həftədə 6 dəfə olmaqla (32 buraxılış) nəşr olunur. Mənzil-qərargahı Hamburq da yerləşir; baş redaktoru K. Dikmanndır (2005). Gündəlik realizə olunan tirajı 3,83 mln. nüsxədir (2005). 1956-cı ildən “Bild am Zonntaq” (“Bild am Sonntag”) həftəsonu buraxılışı 2,04 mln. nüsxə tirajla nəşr edilir. Əsas nəşrə əlavə kimi “Bild der Frau” (1983-cü ildən), “Auto-Bild” (1986-cı ildən), “Şport-Bild” (“Sport-Bild”, 1988-ci ildən), “Kom pyüter-Bild” (“Computer-Bild”, 1996-cı ildən) və s. xüsusi buraxılışları çap olunur.
Əhməd Xəlilov
Əhməd Paşa oğlu Xəlilov — Azərbaycan-sovet dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı.
Həyatı
Xəlilov Əhməd Paşa oğlu 1904-cü ildə Kürdəmir rayonu Beyi kəndində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 4 övladı olmuşdur.
1985-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
Əmək fəaliyyəti
1932-ci ildə Gəncə Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun aqronomluq fakültəsini bitirmiş, Göyçay rayon MTS-ndə baş aqranom, sonradan direktor müavini işləmiş, 1939-cu ildən Respublikanın Torpaq Komissarlığında aqranom. baş aqranom, 1941-ci ildən torpaq komissarının müavini, 1942-ci ildən kənd təsərrüfatı nazirinin müavini, Azərbaycan Respublikasının pambıqçılıq naziri vəzifələrində işləmiş, 1969-cu ildən pensiyaya çıxmış, 1973-cü ildən Dövlət Yer Quruluşu Layihə İnstitutunda direktor olmuş, 1982-ci ilə qədər bu vəzifədə çalımşmışdır.
Elmi fəaliyyəti
1958-ci ildə elmlər namizədi, 1969-cu ildə elmlər doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. Respublikanın əməkdar aqranomu fəxri adına, Şərəf Nişanı, Qırmızı Əmək Bayrağı ordenlərinə, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri fərmanına, Böyük Vətən müharibəsinin bir çox orden və medallarına və Ümum ittifaq Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisinin gümüş medalına layiq görülmüş, bir neçə çağırış Respublika Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir.
Babarəhim Məşrəb
Babarəhim Məşrəb(1657-1711)—Özbəkistan şairi.
Həyatı
Babarəhim Məşrəb (1657-1711) məşhur cığatay şairi, doğulduğu yerdən azadfikirlilik üstündə sürgün olunmuş, dərviş kimi Orta Asiya və Hindistanı gəzmişdir. Şeirlərində əyanları, məmurları, fitnəkar dindarları ifşa etdiyi üçün divanə çağrılmışdır. Bəlx hakiminin əmri ilə edam edilmişdir.
Babarəhim Məşrəbin yaradıcılığında sufilik ideyaları öz əksini tapmışdır. Şeirləri (qəzəl, müxəmməs, müsəddəs və s.) səmimiliyi, dilinin sadəliyi ilə seçilir. Rədifdən məharətlə istifadə etmişdir. "Nur mənbəyi" didaktik əsəri var. Filosof, sufi şair Babarəhim Məşrəb haqqında yazılmış qısa məlumat hər halda onun taleyi barədə müəyyən epizodları aydınlaşdırır.
Dövlət inhisarı
Dövlət inhisarı iqtisadiyyatda — bir dövlət qurumu və ya dövlət korporasiyasının müəyyən bir məhsulun və ya xidmətin yeganə təchizatçısı olduğu və rəqabətin qanunla qadağan olunduğu məcburi inhisar formasıdır. Bu, hökumətin yaratdığı bir inhisardır. Ümumiyyətlə, dövlət tərəfindən şəxsə və ya şirkətə inhisarın verildiyi dövlət tərəfindən verilən inhisardan fərqlənir.
Dövlət inhisarını istənilən səviyyəli hökumət – milli, regional, yerli idarə edə bilər; milli səviyyədən aşağı səviyyələrdə yerli inhisardır. "Dövlət inhisarı" termini ümumiyyətlə milli hökumət tərəfindən idarə olunan dövlət inhisarına aiddir, baxmayaraq ki, özəl qurumlar tərəfindən idarə olunan, lakin dövlət hökuməti tərəfindən qorunan və ya icazə verilən inhisarlara da aid edilə bilər.
Nümunələr
İskandinav ölkələrində zərərli sayılan bəzi mallar dövlət inhisarı yolu ilə paylanır. Məsələn, Finlandiya, İslandiya, Norveç və İsveçdə dövlət şirkətləri alkoqollu içkilərin satışında inhisara malikdirlər. Kazinolar və digər qumar müəssisələri də inhisara alına bilər. Finlandiyada hökumətin oyun avtomatları üzərində inhisarı var.
Hökumətlər tez-tez inhisarlar yaradır və ya onlara icazə verir və onlara patent verirlər. Bu, girişi məhdudlaşdırır və patent firmasına ixtiradan inhisar mənfəəti əldə etməyə imkan verir.
Dövlətin sənayedə nəzarət etdiyi və rəqabəti xüsusi olaraq Kanadada olduğu kimi qadağan etdiyi səhiyyə sistemləri dövlət inhisarlarıdır.
Akan dili
Akan dili – akanların dillərindən biridir. Mərkəzi və Cənubi Qanada yayılmışdır. Bu dildə 7 milyondan artıq adam danışır. Akan Dili kva dillərinin tano qolunun mərkəzi qrupuna aiddir və qohum abron dili ilə birlikdə akan yarımqrupunu təşkil edir. Daha geniş mənada "Akan" termini elmi ədəbiyyatda tano qolunun ümumi adı kimi işlədilmişdir və bu, hazırda akan xalqlarının adında saxlanılmaqdadır. Bu termindən çvi birliyinin adı kimi də istifadə olunmuşdur. Akan Dilindəki sait səslərə yüksəkliyinə görə çarpazlaşmış tipli ahəngdarlıq xasdır. Arxa damaq samitinin olmaması və ön palatal samitlərin (ky, gy, hy) dodaqlanan cütlüklərlə (tw, dw, hw) mövcud- luğu bu dil üçün səciyyəvidir. Akan Dilində qrammatik və leksik əhəmiyyətli 2 yumşaq ahəng var. Adlar tək və cəm kateqoriyalara ayrılır. Sintaksisi üçün seriallaşma xarakterikdir: cümlədə fellərin sırası növlərə görə bir-birinin ardınca düzülür və bu zaman subyekt və obyekt yalnız birincidə ifadə olunur. Yazısı latın qrafikası əsasındadır.
Çarlz P. Melvil
Çarlz P. Melvil — Britaniya akademiki. O, 2008-ci ildən Kembric Universitetində İran tarixi üzrə professordur, həmçinin Britaniya Farsşünaslıq İnstitutunun prezidentidir.
Vyetmin
Vyetmin — Ho Şi Min tərəfindən Vyetnamın Fransa və Yaponiyadan müstəqilliyi uğrunda mübarizə aparmaq üçün yaradılmış hərbi-siyasi təşkilat.
Zəmin
6 noyabr 1939-cu ildə Hind-Çin Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin (CPİK) VI plenumu keçirilmişdir. Burada Avropada artan hərbi münaqişə şəraitində fəaliyyət məsələlərinə baxılmış, hüquqi və yarı qanunidən yeraltı fəaliyyət üsulları və silahlı üsyana şərait hazırlamaq qərarına gəlinmişdir.
6 may 1941-ci ildə Yaponiya Fransa Hind-Çini ilə ticarət-iqtisadi müqavilə imzalamışdır. Fransanın nasist Almaniyasına təslim olduqdan sonra ölkənin cənubunda qurulan almanpərəst Vişi rejimi Vyetnama iddiaları olan Yaponiyaya güzəştə getmişdir. 14 iyul 1941-ci ildə yaponlar öz qoşunlarının Fransa Hind-Çininin cənub hissəsinə yerləşdirilməsi ilə bağlı danışıqlara başlamışdır. 23 iyul 1941-ci ildə Hind-Çinin birgə müdafiəsi haqqında Yaponiya ilə Fransa arasında müqavilə imzalanmışdır. 26 iyul 1941-ci ildə Yaponiya hökuməti bu müqavilənin mətnini dərc etmiş və 29 iyul 1941-ci ildə Yaponiyanın Hind-Çini işğalı başlamışdır.
6–9 noyabr 1940-cı ildə Dinbanqda HÇKP Mərkəzi Komitəsinin VII plenumu keçirilmiş, bu plenumda Hind-Çinin vahid antifaşist cəbhəsinin yaradılması haqqında qərar qəbul edilmişdir. Düşmən kimi "Fransa-Yaponiya militarist imperialist bloku" müəyyən edilmişdir.
Yaponlar fransız bölmələrini tərksilah etməyə başladıqdan sonra, 27 sentyabr 1940-cı ildə Bakşon bölgəsində HÇKP-nin yeraltı komitəsi üsyana başlamaq qərarına gəlmişdir. Fransa müstəmləkə qoşunlarının yerli bölmələri üsyançıların tərəfinə keçmiş və daha bir neçə fransız bölməsi tərksilah edilmişdir. Üsyançılar Monyedə hərbi postu tutmuş və silahlı dəstələrin yaradıldığını elan etmişdir. Buna baxmayaraq, bundan sonra yaponlar Fransa qoşunlarını tərksilah etməyi dayandırmış, vəzifələri dayandırılan fransız qoşunlarını buraxmış və üsyançılara qarşı döyüşməyə başlamağa icazə vermişdilər. Döyüşlər 13 noyabr 1940-cı ilə qədər davam etsə də, üsyan yatırılmışdır.
Namkidə üsyanın hazırlanmasında iştirak edən HÇKP-nin Sayqon Komitəsinin katibi Minh Khayın həbs olunduğu repressiya dalğası Namkidə üsyanın vaxtından əvvəl başlamasına səbəb olmuşdur. Üsyan 23 noyabr 1940-cı ildə başlamış və təxminən iki ay davam etmişdir.
Məhz burada, Konşonda üsyançılar əvvəlcə beşguşəli qızıl ulduzu olan qırmızı bayraq qaldırmışdılar.
Ayxan Heydərli
Həyatı
Ayxan Heydərli 1996-cı il dekabrın 26-da Beyləqan rayonunun Orta Əlinəzərli kəndində anadan olub. 2003-2014-cü illərdə K. Əliyev adına Orta Əlinəzərli kənd tam orta məktəbində təhsil alıb.
Hərbi xidməti
Ayxan Heydərli 2015-2016-cı illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Naxçıvan şəhərində yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2016-cı ildən isə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Ayxan Heydərli 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Ayxan Heydərli oktyabrın 6-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ayxan Heydərli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ayxan Heydərli ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
And içirəm, əzizim (film, 2016)
And içirəm əzizim (Rom: Sanam Teri Kasam) 2016-cı ildə Radhika Rao-Vinay Sapru duetinin rejissoru olduğu və Dipak Mukutun prodüseri olduğu Hindistan romantik faciə filmidir. Baş rollarda Harshvardhan Rane və Mawra Hocane oynamışdırlar. Film Erik Seqalın “Məhəbbət hekayəsi” romanının müasir versiyasıdır. Filmdə Sarasvatinin atası onu evdən qovduqdan sonra İnder heç nəyə baxmayaraq onun yanında dayanır və bu, onları bir-birinə yaxınlaşdırır. Ancaq taleyin onları ayırmaq üçün özünəməxsus planları mövcuddur.
Cənubi İran
Buraya Fars, Kohgiluyə və Boyer-Əhməd, Hörmüzgan və Buşehr ostanları daxildir. Bəzən Xuzistan və Kirman da bu regiona aid edilir. Ən böyük şəhərləri Şiraz, Bəndər-Abbas, Buşehr, Mərvdəşt, Cəhrüm, Yasuc, Fəsa və Bürazcandır.
İranın cənubu etnik cəhətdən müxtəlifdir. Burada farslar, lurlar, bəxtiyarilər, qaşqaylar, əçomilər, basirilər, bəluclar, ərəblər, ermənilər, afroiranlılar və yəhudilər yaşayır. Cənubi İran sakinlərinin əksəriyyəti İrandillidir. Cənubi İran fars xalqının yarandığı yerdir.
Munis Xarəzmi
Munis Xarəzmi(1778-1829) — Özbəkistan şairi.
Həyatı
Onun yaradıcılığı «Həmsöhbət sevgililər» divanında toplanmışdır. Divana «Bilik haqqında traktat» və «Xoşbəxtlik bağı» adlı tarixi əsərləri də əlavə olunmuşdur. Munis Xarəzmi və Məhəmmədrza Agahi (1809-1874) tərəfindən Xivə tarixləri öz poetik ifadəsini tapmışdır.
Bhotiya
Bhotiyalar, — bhotlar, bhutiyalar, bhotelər (hərfi mənada tibetlilər) – Cənubi Asiyada hazırda Tibetin mədəni təsir zonasında olan, yaxud olmuş, Tibet-Birma dillərində danışan müxtəlif etnik qrupların adı. Himalay dağlarının cənub yamaclarında məskunlaşmışlar.
1) Səkkəm bhotiyaları (səkkəmlilər). Hindistanda Səkkəm ştatında yaşayırlar. Cənubi Tibet dilinin Səkkəm ləhcəsində danışırlar. Tibet dilinin dialektlərində danışan tibetlilərin müxtəlif qrupları (humlalar, nubrilər, lhomilər və b.), həmçinin Tibet-Birma dillərinin yaxın Tibet (Qərbi Benqaliya və Nepalda şerplər, denconqpalar, amdolar, khampalar, yolmolar və b.) və Qərbi Himalay (Uttarançal ştatında cadlar, tolçhalar, marçhalar, coharilər, cetherolar, darmilər, çaudansilər, byansilər) qrupları dillərində danışan Şimal-Şərqi Hindistan və Şimali Nepaldakı xalqlar da bhotiyalara aid edilir. Tibet və Qərbi Himalay qruplarına (Uttarançal ştatında cadlar, tolçhalar, marçhalar, coharilər, cethoralar, darmilər, çaudansilər, byansilər) yaxın olan dillərdə danışan Şimal-Şərqi Hindistan və Şimali Nepalda yaşayan xalqlar (Qərbi Benqaliya və Nepalda şerplər, denconqpalar, amdolar, khampalar, yolmolar və b.) da bhotiyalara aid edilir. Sayları Hindistanda, müxtəlif məlumatlara görə, 80 min nəfərdən 200 min nəfərədək dir (2006), Nepalda 19,3 min nəfərdir (2001-ci il siyahıyaalması). Yazıları devanaqari və Tibet əlifbası əsasındadır. Hind, pahar, Nepal və s. dillərdə yayılmışdır. Hindistanda yaşayan bhotiyalar adivasi qrupuna daxildir.
2) Çox vaxt şarçoplar (396 min nəfər; dilləri shanqladır), bumtanqpalar (96 min nəfər; dilləri bumtanqkedir) və b. ilə birləşdirilən və dzonqke dilində danışan Butan bhotiyaları (357 min nəfər, 2005). Səkkəm bhotiyalarına yaxındırlar. Səkkəm və Butan bhotiyalarının əksəriyyəti buddist, Uttarançal bhotiyaları isə, əsasən, hinduistdirlər.
Adət ənənələri
Ənənəvi mədəniyyətləri Cənubi Asiyanın Himalayyanı vilayətlərindəki xalqlar üçün səciyyəvidir. Əsas məşğuliyyətləri terras əkinçiliyi, köçəbə maldarlığıdır (yak, keçi, qoyun, at). Səkkəmdə satış üçün ədviyyat becərilir. Muzdla iş yayılmışdır. Xalçaçılıq inkişaf etmişdir. Əvvəllər transhimalay ticarətində vasitəçilik etmişlər. Butanda kişilər uzun, enli köynəklər (qos) geyinir, qadınlar isə bədənlərini çiyinlərində gümüşsancaqlarla bərkidilən əlvan parçalarla (kira) bürüyürlər. İbadət zamanı qadınlar və kişilər sosial statuslarını əks etdirən müxtəlif rənglərdə şərflər örtürlər. Hindistan bhotiyalarının etnik qrupları, əsasən, endoqamdır. Ekzoqam nəsillər və liniclər saxlanılmışdır, levirat və sororat, gəlin üçün pul, yaxud iş ilə ödəmə, poliandriya da mövcuddur. Səkkəmdə ərdə olan qadınlar xüsusi şərf (ponqden) örtür, Uttarançalda isə burunlarına halqa (nath) taxırlar. Uttarançalda yaşayan hinduistlər yerli Nanda Devi ilahəsinə sitayiş edirlər.
Adıgözəl Gözəlov
Adıgözəl Xəlil oğlu Gözəlov — Azərbaycan-sovet partiya və dövlət xadimi, Naxçıvan MSSR Xalq Komissarları Sovetinin sədri (1943–1946), Azərbaycan SSR balıq sənayesi naziri (1954–1957).