cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Puşkinin ölümünə Şərq poeması
Poemanın orijinalı
Poema fars dilində qəsidə növündə yazılıb, əlli beytdən ibarətdir. Bir-birinə qafiyə olan bütün sətirlər on dörd hecadan ibarətdir. Əlyazma çox yaxşı halda qorunub saxlanılıb və qeyd olunan cəhətlərindən biri də onun rahat və sərbəst oxunmasıdır. Poemanın aşkarlanmış əsli saxlanılması üçün SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan filialının Tarix, Dil və Ədəbiyyat İnstitutuna verilmişdir. Onun fotosurəti 18 noyabr 1936-cı ildə "Bakinski raboçi" № 267 (5066) qəzetində paylaşılmışdır, həmçinin Bakının digər mətbuat orqanlarında da yerləşdirilmişdir.
Əsərin təhlili
thumb|Puşkinin sonuncu atəşi. [[Adrian Volkovun rəsmi.]] Tənqidçi Yaşar Qarayev və filosof Fuad Qasımzadə qeyd edirlər ki, bu əsər Şərqdə rus ədəbiyyatına həsr olunan ilk əsərdir. Daha Səməd Vurğun yazırdı: "Biz bununla fəxr edirik ki, Şərqdə Puşkinin dünya poeziyasında əhəmiyyətini ilk dəfə böyük Mirzə Fətəli tərəfindən dərk edilmiş və sevə-sevə vəsf edilmişdir. Biz buna görə ona əbədi minnətdarıq ."
Şeiri təhlil edən Seyfulla Əsədullayev qeyd edir ki, şərq poetik ənənəsinə görə, onun birinci hissəsində poetik rəmzlər və obrazlar üstünlük edirlər, həcminə görə daha böyük olan ikinci hissədə isə daha çox poetik tənqidi janrının elementlərinə rast gəlinir .
Əsədullayevin fikrincə, müəllifin poemadaki rəyləri və müşahidələri onu sübut edir ki, Axundov Puşkinin yaradıcılığı ilə yaxından tanış idi və onun şöhrəti haqqında xəbərdar idi . Belə ki, Axundov "Söz ordusu başçısı Puşkin" yazaraq şairin yaradıcılığına öz qiymətini verir, onun dünya şöhrətini vurğulayır — "Çindən tutub Tatara qədər dolaşırdı şöhrəti diyarbədiyar", həmçinin yazır ki "O Puşkin ki, nüktəyə başlayan zaman hər bucaqdan qopardı, coşqun alqışlar...". Elegiyada "Qafqaz", "Tilsim" və "Baxçasaray fontanı" kimi Puşkinin əsərlərinin adları çəkilir.
Ədəbiyyatşünas Mikayıl Rəfili qeyd edirdi ki, poemada Axundovun Puşkinin ölümünə qarşı olan dərin və səmimi kədəri hiss olunur, müəllif şairin yaradıcılığına hörmət və məhəbbətlə yanaşdığı açıq görsənir. Rəfili Axundovun poemasını Lermontovun "Şairin ölümü" şeiri ilə müqayisə edərək, yazır ki, Axundovun əsərində daha çox ağı, poetik qüssə və oxucuda Puşkinə məhəbbət və rəğbət oyadan lirika var. Lermontov öz nifrət və kədərini ifadə etmək üçün güclü, ifşa edən və qəzəbli sözlərə əl atır, Axundov isə bədii effekti yaratmaq üçün poemanın lirikası, rənglərin gözəllikləri və incəlikləri, şərq poeziyasının səciyyəvi xüsusiyyəti olan təbiətin obrazlarını istifadə edir. Lermontov və Axundovun əsərlərini Rəfili Puşkinin müasirləri tərəfindən onun ölümünə yazılan ən mükəmməl poetik abidə adlandırır.
Ədəbiyyatşünas Nadir Məmmədov poemanın mənzum formasını klassik şərq poeziyasına xas olan aydın ifadə edilmiş şərq romantika ruhu, müqayisələr, metaforalar və epitetlərlə, həmçinin şeirin ornamentlərinin parlaqlığı və əcaibliyi ilə xarakterizə edir. Onun fikrincə, əsərin bədii forması və strukturu tamamilə ənənəvidir və özündə yenilik gətirəcək heçnə daşımır. Məmmədov qeyd edir ki, poemanın bədii gücü və dəyəri ilk növbədə onun materialının yeniliyi və kəsərində, məzmunun dərin hissləri və emosionallığındadır.
Çin feniksi
Feuxuan, həmçinin "Avqust Xoruzu" adlandırılır, çünki bəzən Çin zodiakında xoruz yer tutur. Qərb dünyasında Çin feniksi və ya sadəcə olaraq Feniks kimi adlandırılır.
Məna
Qədim və müasir Çin mədəniyyətində, onlar əjdaha ilə yanaşı tez-tez toy və kral hakimiyyətində bəzək kimi rast gəlmək olar. Bu ona görə edilir ki, çinlilərdə ər və arvad arasındakı xoş münasibətlər əjdaha və feniks simvolu sayılır. Bəzi adət-ənənələrdə feniks yaxşı vaxtlarda peyda olur, ancaq çaxnaşmalar zamanı gizlənir. Digər adət-ənənələrdə isə feniks yalnız yeni eranın başlanğıcını bildirmək üçün görünürdü. Çin və Yaponiyada feniks imperator evinin simvolu idi və "od", "günəş", "ədalət", "sədaqət" və "itaəti" təsvir edirdi.
III Filip (çar)
Filip Arridey — Makedoniya çarlığının şəriki, II Filipin oğlu, Makedoniyalı İsgəndərin böyük ögey qardaşı.
Həyatı
Əsl adı Arrideydir. Makedoniyalı İsgəndər ilə eyni ildə doğulmuş, lakin fərqli anaları olmuşdur. İlk dövrlərinə aid məlumat yoxdur. Qardaşının ölümü zamanı Babildə idi. Perdikkas İsgəndərin oğlunun doğumunu gözləməyi təklif edərkən digər sərkərdə Meleaqr hakimiyyətə Arrideyin gəlməsini dəstəkləyirdi. Meleaqr öldürülsə də uzlaşma olaraq Arridey, III Filip adı ilə şərik hökmdar elan olundu.
Hakimiyyəti
Arrideyin şərik-hökmdar olması xəbərini eşidən bacısı Kinana öz qızı Evridikanı ona vermək üçün Babilə tələsdi. Perdikkas bunun olmasına icazə verə bilməzdi, bunun üçün də öz qardaşı Alkedası Kinananı öldürmək üçün göndərdi. Lakin bu qətl orduda narahatlıq yaratdı və Perdikkas bu evliliyə icazə verməli oldu. Antipaterin qəyyum seçilməsindən sonra yeni çar Makedoniyaya qayıtmalı oldu. Filip bundan sonra həyat yoldaşının təsiri ilə qərar verməyə başladı.
Daxili münaqişələr
Antipaterin oğlu Kassandr və Poliperxon arasındakı münaqişədə əvvəlcə birinci, daha sonra sonuncunun tərəfini tutan Evridika Makedoniyalı İsgəndərin anası tərəfindən həbs olundular. E.ə. 317-ci ilin 25 dekabrında Filip ögey anası Olimpiada tərəfindən edam olundu.
Ceyms Hetton
Ceyms Hetton (3 iyun 1726 – 26 mart 1797) — şotland əsilli geoloq, həkim, kimyaçı və təbiyyətşünas. Müasir geologiyanın və geoxronolgiyanın banisi olan Hetton, həmdə aktualizm və plutonizm nəzəriyyəsinin yaradıcısı hesab olunur.
Həyatı
Ceyms Hetton 1726-cı ildə Şotlandiyanın Edinburq şəhərində anadan olmuşdur. Atasını tez itirən Hatton Edinburq Kral məktəbini bitirmiş və 14 yaşında Edinburq universitetinin hüquq fakultəsinə daxil olmuş. 18 yaşında fizika labaratoriyasında assistent olmuş, sonra Parisə gedərək orda üç il yaşamışdır. 1749-cü ildə Leyden Universitetində tibb elimləri doktoru olmuş.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar həkimi
Azərbaycan Respublikası əməkdar həkimi — səhiyyə sahəsində xüsusi xidmətlərinə görə müalicə-profilaktika, sanitariya, sanatoriya-kurort müəssisələrinin, elmi-tədqiqat institutlarının, apteklərin, əczaçılıq zavodlarının, aptek anbarlarının və digər səhiyyə idarələrinin bu sahədə azı iyirmi il işləmiş işçilərinə verilən fəxri ad.
Ceyms Hetton
Elmi fəaliyyəti
Ceyms yüksək müşahidə qabiliyyətin malik idi. Onun əldə etdiyi ən mühüm nəticələrdən biri qranit və bazaltların maqmatik mənşəli olması qənaətinə gəlməsidir. Bununla da o, plutonizm nəzəriyyəsinin əsasını qoyur. O, bu nəzəriyyəsi barədə əvvəlcə Edinburq kral elmi cəmiyyətdə məruzə edir. Sonra isə həmin məruzəni cəmiyyətin jurnalda dərc etdirir. Hetton Yerin tsiklik inkişaf modelini verir: thumbnail|right|Edinburq Kral Cəmiyyətinın jurnalın üz qabığı. Bu nömərədə Ceyms Hettonun "Yer nəızəriyyəsi"    əsəri çap olunubu
Hetton elmə uniformizm (aktualizm) adlanan "geoloji proseslərin saxlanması" prinsipini gətirmişdir. Sonralar bu fikiri onun varisi Çarlz Layel inkişaf etdirmişdir. Bu nəzəriyyə üzərində Hetton uzun müddət işlədikdən sonra ikicildlik " Yer nəzəriyyəsi" traktatı işıq üzü görür. Lakin öz həmkarlarının müsbət rəyini eşitməmiş Hetton dünyasını dəyişir.
Şərəfinə adlanıb
1970-ci ildə Beynəlxalq astronomiya cəmiyyəti Ayın görünməyən tərəfində olan bir krateri Hettonun adı ilə adlandırmş.
Koreya nərəsi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Phytoseius neoferox
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Qrenland dənizi
Qrenland dənizi - Qrenlandiyanın şərq sahili, İslandiyanın şimal bölgəsi, Şpitsbergen və Yan Mayen arxipelaqları arasında yerləşən dəniz. Dənizin sahəsi 1,205,000 km² bərabərdir. Dəniz Şimal Buzlu okean ərazisində yerləşsə də qismən Şimali Atlantik ərazisinə də daxil edilmişdir. Qrenland dənizinin ortalama dərinliyi 1,526 metrdir. Ən dərin nöqtəsi Norveçin Şpitsbergen adasının 140 km qərbində yerləşən Malloy çökəkliyidir. Malloy çökəkliyi 5,608 metr dərinliyindədir.
Muntazar əl Zeydi
thumb|250px|"Bu dul qadınlar və yetimlər və bütün İraqda oldürülənlərə görə" əl Zeydi bağırdı.
Muntazar əl Zeydi (ərəbcə: منتظر الزيدي‎; ) — ABŞ prezidenti Corc Uoker Buş və İraqın prezidenti Nuri əl Məliki görüşən mətbuatında ayaqqabı ataraq dünyada şöhrət qazanan iraqlı jurnalist
Muntazar əl Zeydi 2008-ci il 14 dekabrda Bağdadda keçirilən mətbuat konfransında o zaman ABŞ prezidenti olan Corc Buşa ayaqqabısını atıb. Əl Zeydiyə əvvəlcə 3 il cəza verilib, sonradan əvvəllər məhkum olunmadığı üçün bu müddət 1 ilə endirilib. Həbsxanada özünü nümunəvi apardığına görə jurnalist cazasının doqquzuncu ayında - 2009-cu ilin sentyabrın 15-də azadlığa buraxılıb.
Azərbaycan faunası: Qafqaz gürzəsi (film, 2002)
Azərbaycan faunası: Qafqaz gürzəsi qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Orman Çingizoğlu tərəfindən 2002-ci ildə çəkilmişdir. Lider televiziyası nda istehsal edilmişdir. Film nadir xüsusiyyətə malik, zəhəri insan üçün təhlükəli olan Qafqaz gürzəsindən bəhs edir.
Məzmun
Film nadir xüsusiyyətə malik, zəhəri insan üçün təhlükəli olan Qafqaz gürzəsindən bəhs edir. Qafqaz gürzəsi əsasən dağ və ön dağlıq meşələrdə, subalp və alp ərazilərində yayılıb.
Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Orman Çingizoğlu Operator: Rüfət Məmmədoğlu Prodüser: Elman Dadaşoğlu
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2002-ci ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Aristokratiya
Aristokratiya — (yunanca -aristos-yaxşı, alicənab + kratos-hakimiyyət)- dövləti idarəetmə formalarından biri, dövlət hakimiyyətinin imtiyazlı kübar azlığın əlində cəmləşdiyi idarəçilik formasıdır.
Haqqında
Tarixi ədəbiyyatda Aristokratiya termini ən çox aşağıdakı variantlarda izah olunur: 1.Cəmiyyətin imtiyazlı təbəqələri, tanınmış nəslin nümayəndələri (Romada patrisilər, Rusiyada boyarlar, zadəganlar, Polşada panlar, şlyaxtaçılar, Azərcaycanda xanlar, bəylər, ağalar və s.). 2.Dövlət idarəetmə forması-burada ali hakimiyyət tanınmış nəslin nümayəndələrinə məxsusdur. Antik siyasi fikir tarixində Aristokratiya Platon və Aristotel tərəfindən idarəetmə forması kimi təhlil edilmişdir, ona ən yaxşı idarəetmə növü kimi baxmışlar. Bu zaman hakimiyyət əsilzadələrin əlində cəmləşmiş olur. Bu idarəçilik forması quldarlıq cəmiyyətində mövcud olmuşdur. Antik dövrlərdə ilk dəfə Qədim Romada, Spartada bu kimi idarəetmə forması mövcud olmuşdur. 3. Aristokratiya anlayışı müasir dövrdə intellektual və mənəvi üstünlüyü əsalandıran elitist konsepsiya kimi də qəbul olunmaqdadır.
Mənbə
Politologiya. İzahlı lüğət. Bakı,2007. səh.14-15
Kozloduy buxtası
thumb|Cənubi Şetland adalarında İngilis boğazının yerləşməsi. thumb|Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
Buxta şimal-qərbi Bolqarıstanda yerləşən Kozloduy şəhərinin adını daşıyır.
Yerləşməsi
Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.
Xarici keçidlər
Kozloduy Cove.
Balaklava döyüşü
Balaklava döyüşü — 1854-cü ildə Krım müharibəsi zamanı Rusiya ilə müttəfiq qoşunlar arasında baş vermiş döyüş. thumb|right|390px|[[Balaklava döyüşü — 1854-cü il]].
Döyüşün gedişi
Döyüş 25 oktyabr 1854-cü ildə olmuşdur. Döyüşün əvvəlində Rusiya imperiyasının süvariləri osmanlıları məğlub edib, limana gedən yolu açmışdı. Orada rus süvarilərinin qarşısını almaq üçün az sayda türk qoşunu və Britaniya Kral Donanmasına aid 93-cü piyada alayı saxlanmışdı. Onlar iki sütunlu xətt yaradıb, şiddətli süvari hücumunun qarşısını ala bilmişdilər. 93-cü alayın əsgərləri qırmızı rəngli hərbi forma geyindiklərindən bu çarpışma "İncə qırmızı xətt" adıyla anıldı. Geri çəkilməyə məcbur olan 3500 rus atlısı "Ağır süvari briqadası"na tərəf yönəldi. 600 atlıdan ibarət bu briqada özlərindən 6 qat çox olan ruslara qarşı hücuma keçərək onları məğlub etməyi bacarır. İngiltərə ordusuna aid "Yüngül süvari briqada" isə topçu rus taboruna qarşı hücuma keçsə də, uğursuzluğa düçar olmuşdu.
Nəticə
Nəticə etibarilə, döyüş həlledici əhəmiyyətə malik olmadı. Müttəfiqlər Sevastopolu ələ keçirə bilməmiş, Rusiya isə həm mövqeyini, həm də silahlarını qoruya bilmişdi.
Döyüşün təsiri və izləri
Bu döyüşə aid Alfred Tennisonun "Yüngül süvari alayının hücumu", Rudyard Kiplinqin "Yüngül süvari alayının sonuncusu" adlı şeirləri, Ayron Meydenin isə "Atlı cəngavər" mahnısı var. Döyüş zamanı ingilis əsgərləri öyrəşmədikləri sərt soyuqla rastlaşdığından, onlar üçün üzün yalnız gözləri və ağzı açıq olan xüsusi baş geyimi hazırlanmışdı. O zamandan bəri sərt soyuqlarda istifadə olunan həmin geyimin adı "balaklava" olaraq işlənir.
Etimologiya
Balaklava şəhərinin adının etimologiyası haqda iki yayğın versiya var. Birincisi, türk mənşəli olub, "balıq torbası" anlamındadır. İkincisi, Krım tatarcasından gəldiyi güman edilən "balıqlı hava" mənasındadır.
Anthemis abylaea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kütburun nərə
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Levi cisimcikli demensiya
thumbnail
Levi cisimcikli demensiya(LCD) — Parkinson xəstəliyi zamanı əmələ gələn demensiya ilə eyni patoloji əsasa malikdir. LCD baş beyin qabığındakı neyronlarda Levi cisimciklərinin, zülal axtalarının, α-sinuclein və ubikvitinin əmələ gəlməsi ilə əlaqədardır. Xəstəliyin spesifik simptomlarının dəyişkən olması ilə  bərabər ,əsas  xüsusiyyətləri  diqqət və oyanıqlığın variasiyası  ilə  koqnitiv dalğalanma,təkrarlanan görmə halyusinasiyaları və  Parkinson xəstəliyinin motor təzahürləridir.
Pontekorvo knyazlığı
Pontekorvo knyazlığı — 1805-ci ildə Napoleon Bonapart tərəfindən öz generalı Jan Baptist Bernadot üçün yaratdığı kiçik dövlət. Paytaxtı İtaliya nın Pontekorvo kommunası idi.
Jan Baptist
1805-ci ildə Austerlits döyüşü ndə göstərdiyi şücaətə görə 26 avqust 1806-cı ildə Jan Baptist Bernadot üçün yaradılmışdı. 1810-cu ildə Jan Baptist İsveç vəliəhdi seçiləndən sonra titulundan da imtina etmişdi. Titulun geri verilməsi müqabilində Napoleondan 1 milyon frank əldə etmişdi.
Lüsien Mürat
5 dekabr 1812-ci ildə atası Yoahim Mürat tərəfindən imperial əmr ilə bu titul verilmişdi. Lakin Müratın edamından sonra bu titul da ləğv olundu.
Ləğvi
1815-ci ildə Vyana konqresi nin qərarına əsasən ləğv olundu və ərazisi Papa dövləti nə verildi.
Vitakura
Vitakura — Çilidə şəhər. Əhalisi 81499 nəfərdir (2002).
Ərazi — 28,3 km², əhali sıxlığı — 2880 nəfər/km²-dir.
Arundati Roy
Arundhati Roy (24 noyabr 1961, Assam) - Hindistan yazıçısı. Müharibə eləhinə yazılmış əsərləri ilə tanınmaqdadır. Ən məşhur əsəri "Kiçik Şeylərin Tanrısı" (The God of Small Things) adlı romanıdır.
Həyatı
24 noyabr 1961-ci ildə Hindistanın Assam əyalətinin Şilonq şəhərində xristian ananın və hind atanın qızı kimi anadan olmuşdur. Aymanam kəndində anasının idarə etdiyi məktəbdə oxudu. 16 yaşında evini tərk etdi. Dehli Memarlıq Məktəbində oxudu, amma heç vaxt memarlığı sevmədi. Sonra məktəbdə oxuyan biri ilə evləndi. Daha sonra Beynəlxalq Şəhər İşləri Dairəsində işləməyə başladı. İtaliyaya getdikdən sonra yazıçı olmağa qərar verdi. İkinci həyat yoldaşı ilə birlikdə bir televizor kanalı üçün, Hindistanda tələbələrin həyatından bəhs edən və Fulan Deyvi haqqında çəkilən filmlər üçün senari yazdı. Son əsəri məhkəməyə verildi və idman müəllimi oldu. Bu zaman romanını yazmağa başladı. Uşaqlarından ilham aldığı bu romanını 5 il içində 1996-cı ildə tamamaladı.
1997-ci ildə yazdığı ilk və tək romanı "Kiçik Şeylərin Tanrısı" İngiltərədə Buker mükafatını qazandı və bu mükafata layiq görülən ilk hindli qadın oldu.
"Küçədəki İnsanın İmperatorluk Bələdçisi", "Ya çək dəftərini, ya da Kruz raketini" adlı kitabları da da siyasi mövzu daşıyır.
2002-ci ildə Lanan Mədəni Azadlıq mükafatı, 2004-cü ildə Sidney Sülh mükafatını qazanmışdır.
Tokio Texnologiya İnstitutu
Tokio Texnologiya İnstitutu — Yaponiyanın Tokio şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi; dünyanın ən nüfuzlu elmi-tədqiqat mərkəzlərindən biridir.
Tarixi
1881-ci il mayın 26-da, Meydzi hakimiyyəti bərpa edildikdən 14 il sonra Tokio şəhərində Tokio Texniki Peşə Məktəbi yaradılır. 1890-cı ildə həmin məktəb Tokio Texnikumu, 1901-ci ildə isə Tokio Ali Texniki Məktəbi adlandırılır. Meydzi hökuməti dövlətin inkişaf səviyyəsi üzrə Qərbi ötüb keçmək üçün, ilk növbədə, ölkədə modernləşmiş mühəndis və sənətkar hazırlığına diqqət ayırır. İlk vaxtlar məktəb Tokio şəhərinin şərqində Kuramae ərazisində yerləşir. Lakin 1923-cü ildə baş vermiş Böyük Kanto zəlzələsi zamanı məktəbin binaları dağıntıya məruz qalır. 1929-cu ildə məktəb Tokionun cənubundakı Ookayama ərazisinə köçürülür və Milli Universitet statusu qazanır.
II Dünya müharibəsindən sonra, 1949-cu ildə Yaponiyada yeni təhsil sistemi qəbul edilir. Ali məktəbin Tokio Milli Universiteti adı Tokio Texnologiya İnstitutu ilə əvəz olunur. Müharibədən sonrakı bərpa və yenidənqurma dövründə institut sürətlə inkişaf etməyə başlayır, yüksək səviyyədə ixtisaslaşmış mühəndis, alim, iş adamları yetişdirir. İnstitutun nəzdində yeni məktəblər, elmi-tədqiqat laboratoriyaları açılır. 1971-ci ildə institutun Səhiyyə Xidməti, 1975-ci ildə Fənlərarası Elm və Texnika Məktəbi, 1976-ci ildə Hesablama Mərkəzi, 1988-ci ildə Kusatsu-Şirane Vulkan Tədqiqatları Rəsədxanası və əcnəbi tələbələr üçün Təhsil Mərkəzi, 1990-cı ildə Biologiya Elmləri və Biotexnologiya Məktəbi, 1994-cü ildə İnformatika və Texnika Məktəbi, 1997-ci ildə Radioizotop Tədqiqat Mərkəzi, 1999-cu ildə Qabaqcıl Maliyyə Texnologiyaları Tədqiqatları Mərkəzi və digər müəssisələr yaradılır.
2004-cü ilin aprelindən Tokio Texnologiya İnstitutu müstəqil inzibati müəssisə kimi "Tokio Texnologiya İnstitutu Milli Universitet Korporasiyası" adı altında fəaliyyət göstərməyə başlayır.
Müasir vəziyyəti
thumbnail|Ookayama kampusu thumbnail|Suzukakeday kampusu Tokio Texnologiya İnstitutu üç kampusdan ibarətdir. Bunlar Ookayama, Suzukakeday və Tamaçi tələbə şəhərcikləridir. Ookayama kampusu Mequro palatasında (Tokio şəhərində 23 inzibati ərazi) Ookayama dəmiryolu stansiyasının yaxınlığında, Tamaçi kampusu Minato palatasının Şibaura rayonunda Tamaçi stansiyasının yaxınlığında, Suzukakeday kampusu isə Midori-Ku palatasının (Yokohama şəhərində 18 inzibati ərazidən biri) Naqatsuta-Ço ərazisində yerləşir.
Tokio Texnologiya İnstitutunun nəzdində 3 bakalavr məktəbi, 6 ali məktəb (magistr və doktorantlar, tədqiqatçılar üçün), 3 institut, 5 elmi-tədqiqat laboratoriyası, çoxlu sayda mərkəz fəaliyyət göstərir.
Bakalavr məktəbləri
Elm Məktəbi Riyaziyyat, Fizika, Kimya, İnformasiya elmləri, Yer və Planet elmləri departamentlərindən, Mühəndislik Məktəbi Metallurgiya, Orqanik və polimer materiallar, Qeyri-orqanik materiallar, Kimya maşınqayırması, Tətbiqi kimya, Polimerlər kimyası, Maşınqayırma mühəndisliyi və elmi, Mexanika və intellektual sistemlər mühəndisliyi, Mexanika-aerokosmik texnikası, İdarəetmə və sistemlər texnikası, Sənaye və sistemlər texnikası, Elektriklik və elektron mühəndislik, Kompüter elmləri, Vətəndaş və ekologiya mühəndisliyi, Memarlıq və inşaat texnikası, Sosial mühəndislik, Beynəlxalq inkişaf mühəndisliyi departamentlərindən, Biologiya və Biotexnologiya Məktəbi Bioelmlər, Biotexnologiyalar departamentlərindən ibarətdir.
Ali məktəblər
Elm və Texnika Məktəbi Riyaziyyat, Hissəciklər, nüvə fizikası və astrofizika, Sıxlaşdırılmış materiya fizikası, Kimya, Yer və Planet elmləri, Kimya və materialşünaslıq, Metallurgiya və keramika elmləri, Orqanik və polimer materiallar, Tətbiqi kimya, Kimya maşınqayırması, Mexanika elmləri və mühəndisliyi, Mexanika və idarəetmə texnikası, Mexanika-aerokosmik texnikası, Elektriklik və elektron mühəndislik, Fiziki elektronika, Kommunikasiya və kompleks sistemlər, Vətəndaş mühəndisliyi, Memarlıq və inşaat texnikası, Beynəlxalq inkişaf mühəndisliyi, Nüvə texnikası departamentlərindən, Dəqiq Elmlər üzrə İnteraktiv Tədqiqatlar Mərkəzindən, Təsvir Elmləri və Mühəndislik laboratoriyasından, Biologiya Elmləri və Biotexnologiya Məktəbi Həyat elmləri, Biologiya elmləri, Bioloji informasiya, Biomühəndislik, Biomolekulyar mühəndislik departamentlərindən, Fənlərarası Elmlər və Mühəndislik Məktəbi İnnovativ və ixtisaslaşdırılmış materiallar, Elektron kimya, Material elmləri və texnika, Ekologiya elmləri və texnika, Ətraf mühit quruculuğu, Enerji elmləri, Ekologiya kimyası və mühəndisliyi, Elektronika və və tətbiqi fizika, Mikromexanika mühəndisliyi, Hesablama məlumatı və sistemlər elmi, İnformasiya işlənməsi departamentlərindən, İnformasiya Elmləri və Texnika Məktəbi Riyaziyyat və hesablama elmləri, Kompüter elmləri, Mexanika və iqlim informatikası departamentlərindən, Qərar Elmləri və Texnikası Məktəbi İnsan sistemləri, Dəyər və qərar elmləri, Sənaye mühəndisliyi və idarəetmə, Sosial mühəndislik departamentlərindən, İnnovasiya Menecmenti Məktəbi Texnologiyaların idarəolunması, İnnovasiyalar departamentlərindən ibarətdir.
Tokio Texnologiya İnstitutuna Kimya Resursları, Dəqiqlik və Məlumat, Mikrosistemlər Elmi-Tədqiqat, Material və Konstruksiyalar, Nüvə reaktorları tədqiqatı laboratoriyaları, Birləşdirilmiş Tədqiqat, Qlobal Edge, Məhsuldar Lider İnkubasiyası Platforması institutları, filial kimi fəaliyyət göstərən Tokio Texnologiya İnstitutu Elm və Texnika Ali Məktəbi, Sağlamlıq, Tədqiqat və Təhsil Texnologiyalarının İnkişafı, Qlobal İnformasiya Hesablama, Aşağı Temperatur Fizikası, Fotoqalvanika Elmi-Tədqiqat, Tədris Müəssisələri Elmi, Vulkan Maye Tədqiqatları, Beynəlxalq Tələbə, Kvant Nanoelektronika Tədqiqatları, Yeni Nanomateriallar Tədqiqatları, Xarici dil Tədrisi, Asiya-Afrika Biologiyası, Bioloji Resurslar və İnformatika, Super-Mexaniki Sistemlər, Qabaqcıl Maliyyə Texnologiyaları, Struktur Mühəndislik Tədqiqatları, Beynəlxalq Yüksək Molekulyar Tədqiqatlar, Seysmik Şəhər Tikintisi, Böyükmasştablı İnformasiya Resursları, Layihələşdirmə və İstehsal Əməkdaşlığı və s. mühüm elmi-tədqiqat mərkəzləri daxildir.
Kitabxana sistemi
Tokio Texnologiya İnstitutunun kitabxana sistemi Yaponiyada ən zəngin elmi və texniki nəşrlərə malik olan kitabxanadır. 1977-ci ildə kitabxana Yaponiya Təhsil Nazirliyi (MEXT) tərəfindən texnologiya sahəsi üzrə Xarici Periodik Nəşrlər Milli Mərkəzi təyinatı alıb, həmin ildən etibarən mühüm beynəlxalq elmi konfrans və tədbirlər səviyyəsində minlərlə elmi iş və digər nəşrlər çap edir. 1998-ci ildə kitabxananın elektron xidməti yaradılıb. Bu xidmət institutun müxtəlif kampuslarında fəaliyyət göstərən beş kitabxananı birləşdirərək istifadəçilərin akademik resursları əldə etmələrini asanlaşdırır, onlara geniş imkanlar yaradır. Hazırda kitabxana sisteminə dəqiq elmlər və texnologiya sahəsinə aid 1 milyona yaxın kitab, 20 minə yaxın jurnal və s. daxildir. Qeyd olunan rəqəmlər mütəmadi olaraq artmaqdadır.
Yataqxanaları
Tokio Texnologiya İnstitutu yetərincə tələbə yerləşdirə biləcək rahat və yüksək şəraitlə təchiz edilmiş yataqxanalara malikdir. Bunlardan Şofu Qakuşa, Senzoku-ike Beynəlxalq, Şofu, Umeqaoka, Komaba Beynəlxalq yataqxanalarını, Tokio Beynəlxalq Mübadilə Mərkəzini qeyd etmək olar. Şofu Qakuşa yataqxanası oğlanlar üçün nəzərdə tutulub. Yataqxananın binaları Ookayama və Suzukakeday kampuslarında yerləşir. Senzoku-ike yataqxanası Ookayama kampusunun yaxınlığındadır, qızlar, eləcə də əcnəbi tələbə və tədqiqatçılar üçün nəzərdə tutulub. Əcnəbi tələbələr üçün Şofu yataqxanasında 46, Umeqaoka yataqxanasında 50, Komaba yataqxanasında 70, Tokio Beynəlxalq Mübadilə Mərkəzində 22 bir nəfərlik otaq mövcuddur. İnstitutda əcnəbi tələbələrin sayı 1000-dən artıq olduğundan tələbə yalnız bir il yataqxanada qala bilər. Təkcə Komaba yataqxanasında və Tokio Beynəlxalq Mübadilə Mərkəzində iki il eyni otaqda qalmağa icazə verilir. Hər il yeni qəbul olunan tələbələr həmin otaqlarda yerləşdirilir, yuxarı kurs tələbələri isə onlara təklif olunan özəl mənzillərdə otaq tuturlar. Ookayama kampusu yaxınlığındakı özəl mənzillərdə otaqların aylıq qiyməti 60000–70000 yen, Suzukakeday kampusu yaxınlığında isə 50000–60000 yen təşkil edir. Ookayama kampusunda yerləşən Beynəlxalq Ev yalnız tədqiqatçılar üçün nəzərdə tutulub.
Tələbə həyatı
Tokio Texnologiya İnstitutunda 80 klub və gənclər təşkilatı, eləcə də mədəni və idman birlikləri ("Los Guaracheros" latın caz qrupu, "Şin-qi-tay" (ruh-texnika-fiziki güc) karate, velosport klubu, "Chor Kleines" qarışıq xor qrupu, xizəkçilər qrupu, "Çağırış və yaratmaq" adlı (təyyarə və elektromobil yaradıcıları dəstəsi və s.) mövcuddur. Bu təşkilatlar həftənin üçüncü gününü çıxmaqla ödənişli fəaliyyət göstərir. Təşkilatlar yeni üzvləri aprel ayında qəbul edir, köhnə üzvlər üçün isə hər zaman açıq olur. Gənclərin dərsdən sonrakı həyatının səmərəli keçməsi üçün institutda bir çox tədbirlər görülür.
Əbdülxalıq Arrani
Əbdülxalıq əl-Arrani - fəqih, hüquqçu.
Həyatı
Əbdülxalıq ibn Əbülməali ibn Məhəmməd əl-Arrani Arranın baş şəhəri Bərdədə anadan olmuşdu.
Tokio Texnologiya İnstitutu
Kontingent
2009–2010-cu tədris ilində Tokio Texnologiya İnstitutunda ümumilikdə 9986 nəfər təhsilalan qeydə alınmışdır. Onların 4860 nəfərini bakalavr, 3484 nəfərini magistratura, 1524 nəfərini doktorantura səviyyələrində təhsil alan, 118 nəfərini isə instituta tədqiqat aparmaq üçün gələnlər təşkil edib. İnstitutda dünyanın 100-ə yaxın ölkəsindən 1149 nəfər əcnəbi tələbə təhsil alıb. Əcnəbi tələbələrin əksər hissəsi Çin, Koreya, Vyetnam, İndoneziyadan olan gənclərdir. Dünya üzrə institutun 90000-dən çox məzunu var.
Əbdülxalıq Arrani
Həyatı
Mosul və Əxlat (Xilat) şəhərlərində qanunşünaslıqdan dərs demişdi.
Tokio Texnologiya İnstitutu
Kontingent
Tokio Texnologiya İnstitutu yüksək intellektə malik gənc kadrlar hazırlayan elm və texnologiya mərkəzidir. Burada saysız-hesabsız elmi tədqiqatlar həyata keçirilir, dünyanın müxtəlif aparıcı universitetləri ilə layihələr hazırlanır. İnstitutun daha sürətli inkişafını təmin etmək məqsədi ilə bu təhsil ocağında ümumi təhsili genişləndirmək, tələbələri ən yeni texnologiyalarla təchiz etmək, gənclərdə yüksək etik hisslər aşılamaq, problemləri tez aşkarlamaq və həll etmək bacarıqlarını, müstəqil yaradıcılıqla məşğul olmaq və tədqiqatlar aparmaq keyfiyyətlərini gücləndirmək və s. üzrə yeni-yeni proqramlar qəbul edilir. İnstitutun missiyası qlobal insan potensialının inkişafına yönəldilib.
Tokio Texnologiya İnstitutunun prezidenti Keniçi İqa 2010–2011-ci tədris ilinin açılışında çıxış edərkən rəhbərlik etdiyi elm ocağı haqqında deyib:
Əbdülxalıq Arrani
Həyatı
O, 20 iyun 1236-cı ildə Şamın Dəməşq şəhərində vəfat edib.
Tokio Texnologiya İnstitutu
Kontingent
"Tokoday (Tokio Texnologiya İnstitutu) Yaponiyanın ən böyük milli elm və texnologiya universitetidir. 2011-ci ildə biz 130 illik yubileyimizi qeyd edəcəyik. Bizim məqsədimiz hər zaman cəmiyyətin inkişafına fayda vermək, yeni dəyərlər yaratmaqdan ibarət olub. Biz azadlıq və sərbəstliyə hörmət edir, haqq-ədalətin tərəfində durur, dünyanın inamını qazanmağa çalışırıq. Dünya dəyişir və insan həyatının keyfiyyətini yüksəldən daha yeni texnologiyalara tələbat yaranır. Bu isə bizim, Tokio Texnologiya İnstitutunun dünyada yerini daha da möhkəmləndirir. İndi bizim zamanımızdır. Gəlin cəmiyyətimizin rifahı yolunda birgə səylə çalışaq və bəşəriyyətə fərqli və yüksək səviyyəli elmi nailiyyətlər bəxş edək!"
Xarici əlaqələri
Tokio Texnologiya İnstitutu Avropa və Asiyanın aparıcı universitetləri arasında tələbə və alim mübadiləsi həyata keçirən LAOTSE beynəlxalq şəbəkəsinə daxildir.
Şərqi Asiya Tədqiqat Universitetləri Assosiasiyasının üzvüdür.
Büdcəsi
2009–2010-cu tədris ilində Tokio Texnologiya İnstitutunun illik gəlir və xərcləri 47983000000 yen olub. Gəlirlərin 45%-ni əməliyyat qrantları, 30%-ni sponsorların yardımları, 13,1%-ni təhsil haqqı və s. yığımlar, qalanlarını isə digər vəsaitlər, xərclərin isə 34,2%-ni əməkdaşların əməkhaqqı və digər xidmətlər, 30,3%-ni yardımlar, 13,4%-ni təhsil və tədqiqat, qalanlarını isə başqa məsrəflər təşkil edib.
Təhsil haqqı
2010–2011-ci tədris ilində Tokio Texnologiya İnstitutunda təhsil haqqı oxuyanlarını bakalavriat, magistratura və ya doktorantura dərəcələrində oxumalarından asılı olmayaraq 535800 yendir. Buraya tədqiqat aparmaq üçün gələnlər ildə 356400 yen ödəyirlər.
Tokio Texnologiya İnstitutu tələbələrə 50-dən çox təqaüd proqramı təklif edir. Təqaüd almaq üçün tələbə ərizə ilə instituta müraciət etməlidir. Əsas təqaüd Yaponiya hökumətinin təqdim etdiyi 7 kateqoriyadan ibarət MEXT təqaüd proqramıdır. Bu təqaüdə əsasən bakalavr pilləsində təhsil alanlar ayda 128000, magistratura pilləsində 157000, doktorantura pilləsində isə 158000 yen alırlar.
Reytinqi
Böyük Britaniyanın "Times Higher Education Supplement — QS World Universities Rankings" jurnalının 2009-cu ildə apardığı dünya universitetlərinin reytinqinə əsasən, Tokio Texnologiya İnstitutu Münhen Texniki Universiteti ilə birgə 100 ən yaxşı ali məktəb arasında 55-ci yerdə olmuşdur.
2010-cu ildə "Times Higher Education World University Rankings"in açıqlamasına əsasən Tokio Texnologiya İnstitutu dünyanın ən nüfuzlu universitetləri arasında 112-ci yerdə, "QS World University Rankings"in açıqlamasına əsasən isə 60-cı yerdə idi.
Məşhur məzunları
Buranın məzunu olan məşhurlardan misal olaraq aşağıdakıların adlarını çəkmək olar:
1982
Hadisələr
(???) – SSRİ Mərkəzi Komitəsinin qərarı ilə Azərbycanın Qazax rayonunun İncədərə yaylası, Kəmərli, Aslanbəyli, Qaymaqlı kəndləri ərazilərinin bir hissəsi Ermənistana verilir.
Ağbulaq-Goranlı (Çaroymaq)
Ağbulaq-Goranlı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. Qaraağac qəsəbəsindən 35 km cənub-şərqdədir.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 637 nəfər yaşayır (125 ailə).
Moran Mazor
Moran Mazor — 17 may 1991-ci ildə anadan olan İsrailli (Gürcü yəhudisi) müğənni.
Moran Mazor 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində İsraili "Rak Bishvilo" mahnısı ilə təmsil edib, yarışmanın favoritlərindən hesab olunmasına baxmayaraq, İsrail yarımfinal mərhələsində 14-cü yeri tutaraq, finala vəsiqə qazana bilmədi.
Natiq Rüstəmov
Natiq Rüstəmov — şəhid.
Həyatı
Natiq 1974-cü il iyulun 20-də Quzanlı kənddində doğulub. Orta məktəbi 1991-ci ildə bitirib. Məktəbi bitirdikdən sonra bir müddət Ağdam tikinti idarəsində fəhlə işləyib.
Hərbi xidmətə 1992-ci il oktyabrın 6-da çağrılıb. Ağdamın və Ağdərənin kəndləri uğrunda sinif yoldaşı Səmədlə və həmkəndlisi Rafiqlə bir yerdə döyüşüblər.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar pilotu
Azərbaycan Respublikasının əməkdar pilotu — yeni aviasiya texnikasının öyrənilməsində, uçuş kadrlarının hazırlanmasında və uçuşların təhlükəsizliyinin təmin olunmasında böyük xidmətləri olan, ixtisası üzrə azı 25 il işləyən və ən azı 10000 saat uçuş yerinə yetirən Azərbaycan Respublikasının mülki aviasiya uçuş heyətinin üzvlərinə verilən fəxri ad.
Natiq Rüstəmov
Həyatı
Hətta Ağdərədə bir yerdə mühasirəyə düşüblər. Şahidlərin dediyinə görə, Natiq sinif yoldaşı Səmədi döyüş meydanından çıxarmaq istəyəndə sağ gözündən snayperlə vurulub. Hər üç yoldaş eyni gündə mühasirəyə düşərək həlak olublar.
Qalib ölkənin bir günü (film, 1947)
Məzmun
Filmdə sovet ölkəsinin həyatının bir günü-gün çıxandan ta gün batana qədər öz əksini tapmışdır.
Film haqqında
Bu kinolent ölkə studiyalarının müştərək istehsalıdır.
Librevil
Librevil — Qabonun paytaxtı (1960-dan) və ən böyük şəhəri. Şəhər Qvineya körfəzinın sahilində, Komo çayı üzərində yerləşir. Əhalisi 2005-ci ilin hesablamalarına görə 578 min nəfərdir.
Tarixi
1839-cu ildə fransızların bura gəlməsindən çox əvvəl bu ərazidə mponqve qəbiləsi məskunlaşmışdı. 1846-cı ildə satış məqsədilə qul daşıyan Braziliyaya aid "L'Elizia" gəmisi Loanqo yaxınlığında fransız donanması tərəfindən ələ keçirildi. Qullar azad edildilər və 1848-ci ildə həmin qullar tərəfindən adı fransız dilindən tərcümədə "azad şəhər" mənasını verən Librevilin əsası qoyuldu. 1934-1946-cı illərdə şəhər Fransız Ekvatorial Qvineyasında əsas liman şəhəri rolunu oynayırdı və 1940-cı ildə İkinci dünya müharibəsi dövründə Şarl de Qollun tabeliyindəki Fransa Müqavimət Hərəkatının Vişi hökumətinə tabe qüvvələrə qarşı həyata keçirdiyi "Qabon əməliyyatı"nın əsas məqsədi bu şəhər üzərində hakimiyyəti ələ keçirmək idi.
Phytoseius neohongkongensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Geri çağırış modemi
Geri çağırış modemi (callback modem) – gələn çağırışa cavab vermək əvəzinə, çağıran abonentin kod yığmasını və “otboy” verməsini tələb edən, bununla da çağırışı geriyə qaytarmaq imkanı verən modem növü. Sonra modem çağıran abonentin kodunu mövcud telefon nömrələrinin siyahısına görə yoxlayır. Əgər alınmış kod qeydiyyatda olan hər hansı nömrəyə uyğun gəlirsə, modem həmin nömrəni yığır və çağıran abonentlə birləşmə yaradır. Belə modemlərdən icazəsiz (sanksiyasız) erişimlərdən qorunmaq məqsədilə istifadə olunur.
Ədəbiyyat
İsmayıl Calallı (Sadıqov), “İnformatika terminlərinin izahlı lüğəti”, 2017, “Bakı” nəşriyyatı, 996 s.
Xarici keçidlər
Callback modem
Qırmızıdağ-1 (Qızıldağ)
Qırmızıdağ - Babək rayonu ərazisində dağ (hünd. 1004,2 m). Naxçıvan dağarası çökəkliyinin cənub-şərq qurtaracağındakı Nehrəm platosunun cənub-qərb kənarında zirvə. Nehrəm kəndi ndən 4,5 km cənub-şərq dədir. Orta Miosen in Tarxan regiomərtəbəsinin alt hissəsinə aid Çaşırdağ lay dəstəsinin vulkanogen süxur larından təşkil olunmuş  günbəzvari sıldırım yamac lı  yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin cavan çöküntüləri ilə örtülmüş Culfa qalxımının şimal-şərq qanadında yerləşir.
Millard Fillmor
Millard Fillmor — Amerika Birləşmiş Ştatlarının 13-cü prezidenti (1850-1853) və 12-ci vitse-prezidenti (1849-1850). Zakari Teylor vəfat edən günün səhəri, 1850-ci il iyunun 10-da vitse-prezident Millard Fillmor prezident səlahiyyətlərinin icrasına başladı. Sələfindən fərqli olaraq uzunmüddətli siyasi təcrübəyə malik Fillmor ənənəvi yolla çətin ki, prezident seçilərdi. Viqlər partiyasının liderləri ilə sıx əməkdaşlıq edərək daxili və xarici siyasətdə bəzi uğurlar qazanmasına baxmayaraq onun ikinci müddətə prezident seçilməsi üçün heç bir şansı olmamışdır. Fillmor 1856-cı il prezident seçkilərində iştirak etsə də uğur qazana bilməmişdir.
Erkən həyatı
Millard Fillmor 7 yanvar 1800-cü ildə kasıb fermer ailəsində dünyaya gəlib. Gələcək prezidentin ağır uşaqlıq dövrü atasına məxsus fermada keçib. Təsərrüfat işlərində ailəyə kömək etməsi səbəbindən ildə iki-üç ay təhsil ala bilib. Çətin fermerlik həyatının bəhrəsizliyini görən ailə başçısı övladlarına heç olmasa yaxşı sənət öyrətməyi qərara alır. Bu məqsədlə 14 yaşlı Millard dərzi emalatxanasında şagird olur. Lakin az müddətdən sonra yenidən doğma fermaya qayıdaraq ağac emalı sexində fəhləlik edir. Yaxınlıqda açılan kitabxana onda bütün həyatı boyu saxladığı mütaliə həvəsi oyadır. Çoxlu mütaliə etməsi 19 yaşında ikən ona məktəbdə təhsilini davam etdirmək imkanı verir. Elə bu məktəbdə də gələcək həyat yoldaşı, müəlliməsi Abigeyl Pauerslə tanış olur.
Siyasi fəaliyyəti
Buffaloda hüquq təhsili alaraq 1823-cü ildə vəkil işləməyə başlayır. Növbəti il siyasətlə məşğul olaraq, Con Kuinsi Adamsın tərəfdarı kimi tanınır. 1829-31-ci illərdə Antimason «Müstəqil bənnalar partiyası»nı Nyu-York parlamentində Eri dairəsinin deputatı kimi təmsil edir. Bu ərəfədə artıq dörd nəfərdən ibarət ailəsi ilə birlikdə Buffaloya köçür. Gələcək prezident qərbi Nyu-Yorkda viqlər partiyasının yerli şöbəsinin yaradıcılarından olaraq 1832-ci ildə konqresə seçilir. Nümayəndələr palatasının üzvü kimi əsasən H.Kleyin ideyalarının qızğın tərəfdarı olmuşdur.
1844-cü ildə vitse-prezidentliyə namizəd olmaq cəhdi viqlər tərəfindən dəstəklənmədiyi üçün həyata keçmir. Növbəti seçkilərdə, partiyanın Filadelfiyada keçirilən konventində, H.Kleyin köməkliyi sayəsində Fillmor, Z.Teylorla yanaşı vitse-prezidentliyə namizəd göstərilir. O, Nyu-York ştatında Teylorun seçkiönü kampaniyasına rəhbərlik edir. Teylor və Fillmor bir-birlərini şəxsən tanımırdılar və ilk dəfə yalnız uğurlu keçən seçkilərdən sonra görüşürlər. Qeyd edək ki, Fillmor, konqres üzvləri ilə məhrəm münasibətdə olmasına baxmayaraq, Teylor administrasiyası ona etinasız yanaşmışdı. Hətta doğma ştatı Nyu-Yorkda vəzifə bölgüsü aparılarkən belə onunla məsləhətləşməmişdilər.
Prezidentliyi
Fillmor prezident kimi 1850-ci ilin avqustunda Konqresə göndərdiyi məktubunda quldarlıq məsələsində Cənubla Şimalı barışmağa çağırır. Sentyabrda isə quldarlıq probleminin həllinə yönəlmiş və «1850-ci il kompromisi» adlanan qanunlar toplusunu imzalayır. Bu qanunlarla o, sələfi Teylordan fərqli olaraq, «xalqın suverenliyi» prinsipini təsdiq edir. Bu prinsipə əsasən quldarlığın ləğvi və ya qəbulu ştatın müstəsna hüququ kimi göstərilir. Barışdırıcı xarakter daşımasına baxmayaraq, qanunlar toplusu heç də birmənalı qarşılanmadı. Hətta Şimaldan olan viqlər belə burada Cənublu quldarlara böyük güzəştlər olduğunu bildirirdilər. Xüsusən şimala qaçan qulların tutularaq geriyə, öz sahiblərinə qaytarılmasını nəzərdə tutan maddə kəskin etiraz doğururdu.
1848-49-cu illərdə bəzi Avropa dövlətlərini respublika üsul-idarəsinin yaranması ilə nəticələnən milli-demokratik inqilablar bürümüşdü. Bir çox amerikalılar bunda ölkələrinin tarixi ilə paralellər görür və dövlətin bu hərəkata köməklik göstərməsini istəyirdilər. Fillmor administrasiyası bu çağırışlara reaksiya vermir və yalnız formal olaraq Köhnə Dünyada baş verən demokratik dəyişikliklərin tərəfdarı olduğunu bildirir. Uzaq Şərqə ticarət yolunun açılması məqsədilə Fillmor, 1852-ci ildə Metyü Perinin komandanlığı altında Yaponiyaya dörd hərbi gəmi göndərir. Hərbi gücünə güvənən Periyə 1854-cü ildə Kanaqava prefekturası ilə saziş imzalamaq nəsib olur. Bu sazişə əsasən Yaponiya limanları ABŞ ticarət gəmilərinə açıq elan edilir.
Viqlər partiyasının 1852-ci ildə keçirilən konventində Fillmorun namizədliyi təsdiqini tapmır. Xüsusilə «Qaçqın qullar haqda Akt»ı imzalaması onu partiyanın şimal qanadının dəstəyindən məhrum etmişdi. Partiyanın namizədi isə ABŞ-Meksika müharibəsinin məşhur iştirakçılarından olan general Uinfild Skott olur.
Prezidentlikdən sonrakı həyatı
Fillmorun siyasi məyusluğuna onun şəxsi faciəsi də əlavə olur. 1853-cü ildə, yeni seçilmiş prezident Pirsin inauqurasiya mərasimində Fillmorun xanımı Abigeyl bərk soyuqlayır və tezliklə dünyasını dəyişir. Buffaloya qayıtdıqdan bir il sonra yeganə qızı vəfat edir. Bu dərdləri qismən də olsa unutmaq məqsədilə o, Avropaya səfərə çıxır və hətta Roma Papasının qəbulunda olur. Səfərdən qayıtdıqdan sonra 1856-cı il prezident seçkilərində iştirak edir, yalnız 21 % səs toplaya bilir. Bu onun böyük siyasətdə son çıxışı olur. Buffaloya qayıdaraq yerli siyasətdə aktiv fəaliyyət göstərməyə başlayır.
Millard Fillmor 1874-cü il martın 8-də beyninə qan sızması nəticəsində vəfat etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının əməkdar tibb işçisi
Azərbaycan Respublikasının əməkdar tibb işçisi — yüksək peşəkarlığına görə müalicə-profilaktika, əczaçılıq, sanitariya, sanatoriya-kurort, elmi-tədqiqat və digər səhiyyə müəssisələrində tibb məntəqəsinin müdiri, tibb bacısı, feldşer, mama, diş texniki, rentgen texniki, laborant, feldşer-laborant, anestezist, instruktor-dezinfektor, sanitar-feldşer, həkim köməkçisi, entomoloq köməkçisi, tibbi statistik, tibb qeydiyyatçısı, müalicə-bədən tərbiyəsi üzrə instruktor və əczaçı vəzifələrində çalışan işçilərə səhiyyə sahəsində azı iyirmi il işlədikdə verilən fəxri ad.
Ayşegül Akdemir
Ayşegül Akdemir Türkiyənin İstanbul şəhərində anadan olub. Bir müddət Memar Sinan Universitetinin Dövlət Konservatoriyasının Balet fakültəsində oxuduqdan sonra baletə davam edib. Həmçinin bundan başqa İstanbul Akademiya İncəsənət Mərkəzində dekorasiya kostyum təhsili də alıb. Teatra Müjdat Gəzən Sənət Mərkəzi Aktyor studiyasında başlayıb və Ayla Algandan teatr bədən dili və plastik makiyaj təhsili alıb. Məzuniyyətdən sonra BKM-nin açdığı imtahan ilə seminar oyunçuları arasına qatılıb. Müxtəlif televiziya serialları, reklam və teatr oyunlarında oynayıb.
Qeysər Kaşıyeva
thumb|Qeysər Kaşıyeva və həyat yoldaşı [[Şirin bəy Kəsəmənli]] Kaşıyeva Qeysər Seyfulla qızı — Azərbaycan rəssamı. O, rəssamlıq təhsili almış ilk azərbaycanlı rəssam qadın hesab edilir.
Həyatı
Qeysər Seyfulla qızı Kaşıyeva 7 iyun 1893-cü ildə Tiflisdə anadan olmuşdur. Yeddi yaşında ikən Tiflisdəki qız pansionunda oxumuş, orada rus dilini öyrənmiş, sonra isə Qızlar Gimnaziyasında təhsil almışdır. Gimnaziyada oxuduğu illərdən onun rəssamlığa həvəsi yaranmış, eyni zamanda bədii qurama və bədii toxuma işlərinə də maraq göstərmişdir. 1907–1908-ci illərdə Tiflisdə incəsənəti təbliğ edən cəmiyyətin nəzdində rəssamlıq məktəbi oxumuşdur. Daha sonra məşhur rus rəssamı Riçard Zommer Qeysərin istedadını yüksək dəyərləndirərək ondan Moskvada təhsilini davam etdirməsini istəmişdir, lakin dövrün sərt tələbləri buna imkan vermədiyinə görə Qeysər Tiflis mühiti ilə kifayətlənməli olmuşdur. O, Tiflisdə yaradılmış Qadın Xeyriyyə Cəmiyyətinin bütün tədbirlərində iştirak edirdi. Belə tədbirlərin birində Qeysər Kaşıyeva Şirin bəy Kəsəmənli ilə tanış olmuşdu. Şirin bəy Qazax bəylərindən Çingiz bəyin oğlu idi. Tiflisdə hərbi gimnaziyada təhsil almış, bir müddət yüngül süvari alayında qulluq etmişdi. Daha sonra cütlük ailə həyatı qurmuş və bu evlilikdən onların qız övladı dünyaya gəlmişdir.
Azərbaycan Xalq Cumhuriyyətinin qurulmasından sonra Qeysər xanım 1918-ci ildən Tiflisdən Bakıya köçmüşdür. Sovet hakimiyyəti illərində o, Bakıda rəsm dərsləri verir, Şərq Qadəmə jurnalı üçün illüstrasiyalar çəkirdi. 1930-cu ildə Qeysər xanım ikinci dəfə, Zülfüqar Seyidbəyli ilə ailə həyatı qurmuşdur, lakin onun bu evliliyi də uzun sürməmiş, Zülfüqar bəy siyasi səbəblərə görə 1938-ci ildə həbs edilmişdir. Çox keçmədən onlar sürgün edildilər.
Yaradıcılığı
Yaradıcılığının ilk dövründə Tiflisdə qadın xeyriyyə cəmiyyətlərinin keçirdiyi mədəni tədbirlər üçün afişa və məramnamələr tərtib etmişdir. 1907–1915 illərdə akvarel, qara tuş, karandaş və kömürlə çoxlu rəsm, portret və mənzərə çəkmişdir ("İ. Qonçarovun portreti", 1909, "Azərbaycan ziyalısı", 1912, "Göl sahili", 1914, "Küpəgirən qarı", 1915). Sovet hakimiyyəti illərində Əli Bayramov adına qadınlar klubunda çalışmış, "Şərq qadını" jurnalına illüstrasiyalar çəkmişdir. Rəsm albomları Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyində saxlanılır.
Təsviri sənətin rəngkarlıq və qrafika sahəsində fəaliyyət göstərmişdir. O, professioanal rəssamlıq təhsili alan ilk azərbaycanlı qadındır. Q. Kaşıyeva sənətin sirlərinə dünyaya göz açdığı Tiflisdə, Qafqaz İncəsənəti Təşviq Cəmiyyətinin nəzdindəki rəssamlıq studiyasında (1907–1908) yiyələnmişdir. O dövrün tanınmış rəssamları sayılan R. Zommer və O. Şmerlinqdən dərs alan Qeysər xanımın yaradıcılığı müxtəlif janrlarda çəkilmiş əsərlərlə zəngindir. Onun kömür, tuş, sulu və yağlı boya ilə çəkdiyi əsərlərin arasında "Ziyalı qadın", "Qoca keşıkçi", "Gürcü qızı", "Ovçu", "Yanğınsöndürən", "Qoqolun portreti", "Azərbaycan ziyalısı", "Küpagirən qarı", "İ. Qonçarovun portreti", "Azərbaycan ziyalısı", "Göl sahili" və s. realizm ənənələrinə tapınan əsərləri özünəməxsus icra sənətkarlığı ilə seçilir. O, "Şərq qadını" jurnalına (1923–1938-ci illərdə Bakıdaçap olunmuşdur) illyustrasiyalar da çəkmişdir.
Otuzuncu illərdə ərinin "xalq düşməni" güllələnməsindən sonra, özünün də həbs olunaraq sürgünə göndərilməsi onun zəngin bədii irsinin itib-batmasına səbəb olmuşdur. Qeysər xanımın bizim dövrə gəlib çatan azsaylı əsərləri Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyində saxlanılır.
Mikania barahonensis
Mikania barahonensis Mikania barahonensis Mikania barahonensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Perelik burnu
thumb|Cənubi Şetland adalarında İngilis boğazının yerləşməsi. thumb|Livinqston, Qrinviç, Robert, Snou və Smit adalarının topoqrafik xəritəsi.
Perelik burnu (нос Перелик, ‘Nos Perelik’ \'nos pe-re-'lik\) — Antarktidanın Cənubi Şetland adalarının Robert adası sahillərindən şərqdə yerləşən burundur. Burun Qarinya buxtasından cənub-şərqdə, Kozloduy buxtasından şimalda yerləşmişdir.
Burun Nelson boğazından 900 m şimal-qərbdə, Kitçen burnundan 1.4 km şimal-qərbdə, Smirnenski burnundan 1.2 km cənub-şərqdə yerləşmişdir.
Burun cənubi Bolqarıstanda yerləşən Rodof dağlarının Qolyam Perelik zirvəsinin adını daşıyır.
Yerləşməsi
Bolqarıstan xəritəsinə 2009-cu ildə daxil edilmişdir.
Rak Bishvilo
Rak Bishvilo — İsrailin 2013 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Phytoseius neomontanus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Politiya
Politiya  kəsb etdiyi əsas məna:
Tannenberq döyüşü
Tannenberq Döyüşü Almaniyanın Birinci Dünya Müharibəsindəki ən əhəmiyyətli qələbəsidir. 23–30 avqust 1914-cü il döyüşləri əvvəlcə rus istilasını dayandırdı və alman ordusuna öz qoşunlarını şərq cəbhəsindən qərb cəbhəsinə müvəffəqiyyətli bir şəkildə köçürməyə imkan verdi. Gecikən "Schlieffen Planı" nın uğurlu bir hissəsi demək olar ki, Almaniyaya qələbə gətirdi.Rusların qeyri-adekvat hücumları nəticədə Almaniyanın Tannenberq mühasirəsinə səbəb oldu və nəticədə ordunu 95.000 məhbus, 30.000 itki və 20.000 əsgər qarşılığında 10.000 qaçqın ilə Tannenberq bataqlığında tərk etdi.
Avqustun 22-də general Samsonovun 2-ci ordusu almanları bir neçə yerdən uğurla geri çəkdi. Ertəsi gün Alman 20-ci alayına hücum etdilər. Alay həmin gece Orlau-Frenkenau xəttinə çəkildi. Avqustun 24-də ruslar Orlau-Frenkenau xəttinə hücum etdilər, lakin bu dəfə yaxşı mövqe tutan almanlar onları dayandırdı. Bundan sonra rus generalı Aleksandr Samsonov alman qanadlarının zəifliyini hiss etdi və ordusunun çox hissəsini şimal-qərbə köçürdü. Ancaq 6-cı alayın əsas missiyası, Seeburg üçün şimala doğru getdi. Aleksandr Samsonov alman müdafiəsinin pozulduğunu və qısa müddətdə almanları məğlub edəcəyini düşündü və şifrələnmiş rabitələrdən imtina etdi, şifrələnməmiş rabitələrə keçdi. Ludendorff ve Hindenburg inanmaqda tərəddüd etsələr də, sonda inandılar.
Almanlar dərhal əks hücuma keçmək istədilər. Alman 1-ci alayı rus sol qanadına hücum ederkən XVII alay cənubdan hücum etməli idi. Bu ilkin qanun layihəsi idi. Ancaq general Fransua cəbhədə artilleriya dəstəyinin gəlməsini gözləməyi üstün tutdu və hücumu 27-si tarixinə təxirə saldı.
Almaniyanın əks hücumu
Avqustun 26-da 1-ci rus ordusu Königsberqə doğru irəliləməyə başladı və ciddi müqavimətlə qarşılaşmadı.Ertəsi gün general Hermann fon Françoisin rəhbərliyindəki qoşunlar Seeburg və Bischofstein bölgələrinə hücum etdilər və müvəffəqiyyətə uğradılar. Bu hərəkətlə rus 2-ci ordusunun sağ qanadı ifşa edildi. 27-də soldan yeni bir hücum edildi və 1-ci rus alayı həmin gecə geri çəkilməli oldu. Avqustun 28-də ruslar üçün əsas təhlükə başladı. 1-ci alay solda, 4-ci alay sağda olmaqla ikisi də geri çəkilməyə məcbur oldular. Hər ikisi sağda olan alay geri çəkilməyə başladı. Mərkəz böyük logistika problemləri yaşayırdı. Samsonov qoşunlarına cənub-şərqdə geri çəkilməyi və yenidən toplanmağı əmr etdi. Rennenkampda özünüzə kömək edə biləcəyinizi soruşdu. Ancaq çox gec idi, çünki general Von Fransua'nın qoşunları yaxşı inkişaf etmişdi. Rus 1-ci ordusu köməyə gələndə alman süvariləri onları dəf etdi. Digərləri 1-ci ordunu təhlükəli vəziyyətdə qoyub geri çəkildilər. Ertəsi gün müharibə bitdi. Samsonovun 2-ci ordusu məhv edildi və bir gün əvvəl intihar etdi. Yalnız 10.000 rus əsgəri qanadlardan qaçmağı bacardı. Almanlar 12 min itki itirib 500 silah ələ keçirdilər. Rus məhbuslarını daşımaq üçün altı qatar getdi.
388-ci atıcı diviziya
388-ci atıcı diviziya — Böyük Vətən Müharibəsi və Sovet-yapon müharibələri dövründə SSRİ-nin hərbi birləşməsi.