cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cənubi Florida Universiteti
Tarixi
Cənubi Florida Universiteti reklamlarda daha çox bir araşdırma universiteti olaraq nəzərə çarpır və bu istiqamətdə çox yaxşı tanınan universitetdir. Universitet 1980-ci illərdə Con Lott Brown rəhbərliyi altında olarkən, ABŞ-dəki ən böyük araşdırma qurumlarından biri idi. Rektor Brown, Cim Strangeini Dil-ədəbiyyat fakültəsinin dekanı, Andor Szentivanyini də tibb fakültəsi dekanı olaraq seçdi. Həmçinin, basketbol komandasının idarə edilməsi üçün universitet tarixinin ən məşhur məşqçilərindən biri olan Li Rouzu komandaya gətirdi.
Universitet kampusunda yerləşən iki xəstəxana – H. Li Moffitt Xərçəng Mərkəsi və USF Psixiatriya Mərkəzi və araşdırma xəstəxanası onun dövründə qurulmuşdu. Brownun gördüyü son önəmli iş immunolojist Robert A. Good ilə birlikdə qurduğu Uşaq xəstəxanasının yaradılmasıdır.
CFU-nun futbolçulardan ibarət yığma komandası ilk futbol oyununu 1997-ci ildə oynayıb, komandanın heyəti də 1999-cu ildə qurulub.
Universitet 50-ci ildönümünü 2006-cı ildə qeyd etmişdir. Bunların bir qismi bəzi özəl hadisələr, tələbə birliklərinin gördüyü işlər, Desmond Tutu, Fernando Çavez, Judi Şepart və Ann Koulter kimi bəzi önəmli qonaqların gəlməsini əhatə edirdi. Kampus fəal birlikləri, Dane Cook, Brus Bruse və Moniqu kimi bəzi komediyaçıları da gətirməyə nail olmuşdu. Eyni birlik Winter Wonderland, Yacht Party və Movies on the Lawn kimi bəzi ənənələri də başlatmışdı.
Tələbələr
2007-ci ildə, 34,447 bakalavr tələbəsi (75%), 8,338 magistr tələbəsi (19%), 1,980 dərəcəsi olmayan dinləyici (4%) və 479 tibb tələbəsi (1%) Cənubi Florida Universitetində təhsil alırdılar. 2008-ci ilin payız aylarında isə təhsil müəsissəsinə 38,562 yeni tələbə qeydiyyat olarkən, bir təhsil ilindəki tələbə sayındakı artım nəzərə çarpırdı: hətta bu say bəhs olunan ildə Florida universitetləri arasında müqayisədə rekord olaraq göstərilirdi.
2007-ci ildə
Bu zaman kəsiyində 1-ci kurs tələbələrinin 3797-si universitetə ilk dəfə gələn tələbələr olmuşdur. Universitetə qəbul edilən bu tələbələrin qiymət ortalamaları təxminən 3.71, SAT imtahan ortalaması 1148 idi. Tələbələrin 88%-i Florida Parlaq İstiqbalı təqaüdü alır. Bu tələbələrin 32%-i isə 18 yaş və daha kiçikdir. 1-ci kurslara aid olan 3,574 tələbə Floridadan 430 müxtəlif məktəbdən, 57 qəsəbədən gəlir. Eyni tələbələr üçün etibarlı olan bir başqa gerçək də, Floridadan olmayan diğər tələbələr Amerikadan 37 fərqli əyalətdən gəlməsi idi.
Tələbə profili
2007-ci ilin payız ayları etibarı ilə universitetdəki tələbələrin 65%-ni (29,578) ağ dərili tələbələr, 12%-ni (5,277) Afro-Amerikan tələbələr, 12%-ni (5,331) İspan əsilli tələbələr, 6% Asiya qrupu əsilli tələbələr (2,582), 1% Amerikan yerli əsilli tələbələr (201) təşkil edirdi. Tələbələrin toplam sayının 5%-i də etnik vəziyyətini bəyan etməyən tələbələr tərəfindən təşkil olunurdu.
Reytinqi
U.S. News & World Report adlı müəssisə, universiteti Amerikada 3-cü sıra universitetlər qrupunda göstərmişdir. Collegeprowler.com adlı internet saytı universitetə B — qiymət vermiş və Arizona Əyalət Universiteti, Loyola və Mississippi Əyalət Universiteti kimi universitetlərə bərabər göstərilmişdir. Princeton Review həmçinin, universiteti ən yaxşı cənub universitetləri arasında göstərmişdir.
CFU Fiziyoterapiya ve Reabilitasiya elmləri universiteti də 200 universitet arasından Amerika reytinqində 69-cu olaraq qərarlaşıb. Floridadan bu tərzdə, bu qədər yüksək bir səviyəyə çıxan üç universitetdən biridir. (Digər universitetlər Mayami Universiteti və Florida Universitetidir.)
CFU tibb bacısı hazırlayan fakültəsidə 2003-cü ildə 115-ci o, 2007-ci ildə isə bir qədər irəliəyərək 72-ci sıraya yüksəlmişdir.
U.S. News & World Reportun etmiş olduğu Amerikanın Ən yaxşı Araşdırma Universitetləri araşdırmasında bu universitetdən dörd fakültə yer alıb və bunlar təhsil fakültəsi, Tibb bacısı hazırlayan fakültə, sənaye psixologiya və təşkilati psixologiya fakültələri olub; təhsil fakültəsi ABŞ-də 45-ci yerdə, sözü gedən psixoloji fakültələri də ABŞ-də 10-cu yerdə qərarlaşıb.
Princeton Review, Cənubi Florida Universiteti ölkədəki ən təşəbbüskar universitetlər arasında 9-cu sırada göstərmişdir.
Universitetin quruluşu
Cənubi Florida Universitetinə 18 fakültə, təhsil mərkəzi və institut aiddir. 7 fakültə bakalavr təhsili verir.
Kampus həyatı
Cənubi Florida Universitetinin Tampa kampusu tələbələri sinif və şəxsi həyatlarında, həm də şəxsi uğurları üçün bir çox xidmətlər və lazımi resurslar ilə təmin edir. Tələbə İşlər şöbəsini adı altında, Cənubi Florida Universitetində tələbələr üçün on-kampus (mənzil), müxtəlif yeməklər, istirahət zonaları, səhiyyə xidmətləri, və daha çox xidmətlər fəaliyyət göstərir
Digər kampuslar
Cənubi Florida Universitetinin üç kampusu vardır. Bunlar Sankt-Peterburqda, Sarasotada və Lakelanddadır. Həmçinin, Tampa şəhər mərkəzində də, CFU-nun bir mərkəzi ofisi yerləşir. 1974–1997-ci illəri arasında Fort Myersde bir dördüncü kampus olsa da bu kampus sonra Florida Gulf Coast Universitetinə daxil olmuştur.
Sankt-Peterburq Kampusu
Bu kampus 1965-ci ildə Sankt-Peterburq şəhərinin mərkəzində tikilib. İlk adı Bayboro kampusu olmuşdur. 2006-cı ildə Cənubi Florida Universiteti bu müəssisəni özünə qatıb. CFU adı altında altında təhsilə 2006–2007-ci tədris ilində başlayıb.
Dəniz (albom)
Dəniz – Azərbaycan müğənnisi Zülfiyyə Xanbabayevanın albomu. 80 dəqiqəlik kompakt-diskə 18 mahnı daxildir.
Cənubi Florida Universiteti
Lakeland Kampusu
Kampus 1988-ci ildə tikilmişdir. 2000-ci ilin sonrası tələbələrə 20-dən çox müxtəlif fakültədə təhsil almağa imkan yaradılıb. Təhsil verdiyi fakülələr Dil-ədəbiyyat fakültəsi, İdarəetmə fakültəsi, Mühəndislik fakültəsi və Kompüter elmləri fakültələridir. Kampusda həmçinin, bir çox fərdi dərs, seçilmiş dərs, internetlə əlaqədar bəzi kurslar, sertifikat programları və Tampa kampusu ilə ortaq bəzi programlar vardır.
Dəniz (albom)
Hazırlanması
Alboma Mikayıl Vəkilov, Hüseyn Abdullayev, Kamal, Minayə xanımın, Vüqar Camalzadə, Gövhər Həsənzadə, Muxtar, Emil Şahin, İsa Məlik, Emin Kərimi, Sahib Məmmədov, Günel Sərdar qızı və Emin Məcnunbəylinin mahnıları daxil edilib.
Cənubi Florida Universiteti
Akademik profil
2007-ci ildən etibarən, universitetdə 89 bakalavr programı, 91 magistr programı, 36 doktorantura programı və bir professionallıq dərəcəsi programı (tibb sahəsində) fəaliyyət göstərir.
Dəniz (albom)
Hazırlanması
Albom üçün foto-sessiya Xəzər dənizinin sahilində fotoqraf Emil Ağayev ilə həyata keçirilib. Müğənninin stili və qrimi illər boyu əməkdaşlıq etdiyi "Trend studio" tərəfindən yerinə yetirilib.
Cənubi Florida Universiteti
Akademik profil
2006-cı ildə universitetə yeni başlayan tələbələrin 80%-i universitetdə qalıb təhsilinə davam etmişdir. Həmin ildə statistikaya əsasən, 19 tələbəyə bir müəllim düşmüşdür. Eyni ildə həmçinin, 6 ildə məzun olmaq faizi 49% təşkil etmişdir.
Müəllim profili
CFU-dakı təhsil işçilərinin 87%-i dərəcələrinin başqa universitetlərdə almışdır. Bu rəqəmin 62%-ni professorlar təşkil edir. Dərs deyən müəllim sayı 1,937-dir. 1,303 nəfər müəllim yalnız araşdırma ilə məşğul olan əlavə təhsil işçilərindən formalaşıb. Həmçinin, 183 nəfər doktorantura dərəcəsin aldıqdan sonra işə başlayan təhsil işçiləri fəaliyyət göstərir. Eyni zamanda, universitetdə 1,763 nəfər məzun və 1,419 bakalavr tələbəsi valantyor olaraq çalışır. (Rəqəmlər 2006–2007 akademik ili üzrə qeyd olunub.)
Kitabxanalar
Universitetə aid biri əsaslı olmaqla, 6 ayrı kitabxana fəaliyyət göstərir: Tampadakı mərkəz kitabxana ; Sankt-Peterburqdakı Poynter kitabxanası; Sarasotadaki Jane Bancroft Cook kitabxanası; Lakeland kampusundakı yeni açılan kitabxana və özəl kitabxanalardır. Özəl kitabxanalar Shimberg Sağlamlıq kitabxanası və Florida Ruhi Sağlamlıq İnstitutu kitabxanalarıdır.
İdman
thumb|270px|CFU Sun Dome, Kampusundakı idman müsabiqələrinin və bəzi fəaliyyətlərin həyata keçirildiyi yer. Universitet, Böyük Şərq Konfransına 2005-ci ildə qoşuldu. Cənubi Florida Buğaları əsasən, beyzbol, voleybol, basketbol, futbol, Amerikan futbolu, tennis, atletizm və qolf kimi idman növləri üzrə mübarizə aparır.
Komandalar
Universitetdə 17 idman növü üzrə həm kişilər həm də qadınlardan ibarət komandalar mövcuddur:
Basketbol
Universitetin basketbol komandası 1971-ci ildə qurulub. İlk oyunları 74–73 Stetson Universitetinə qarşı qalibiyyətlə başa çatdı. İlk sezonda turniri 8 qalibiyyət 17 məğlubiyət ilə başa çatdı. Kişilərdən ibarət basketbol komandasının məşqçisi Stan Heazdır və bu posta 3 aprel 2007-ci ildə gəlmişdir. Bu tarix komandanın yeni bir dövrə başladığı tarix olaraq da hesab olunur. Heaz, 7 il boyunca universitet basketbolu səviyyəsində məşqçilik etmiş və 3 dəfə də NCAA turnirlərində iştirak etmişdir. Universitet komandasındakı ilk sezonunda Heathin iki oyunçusu Böyük Şərq Konfransında mükafatlar almışdır. Bu oyunçular, universitetin sonuncu kursunda təhsil alan Kentrell Gransberry və birinci kursda təhsil alan Dominique Jonesdur. Bu oyunçular, Dominique Jones All Rookie adlı bəzi oyunçuların seçilərək formalaşdırdığı komandaya da dəvət olunmuşdur. 43 yaşındakı məşqçi Heaz, Cənubi Florida Universitetinə Arkansas Universitetində 5 sezon baş məşqçilik edəndən sonra gəldi. Onun məşqçilik etdiyi dövrdə Arkansas Universiteti basketbol komandası arxa-arxaya iki dəfə NCAA turnirlərində uğurlu nəticələr əldə etmişdir. Arkansas Universiteti son iki sezonunda 20 qalibiyyət qazanaraq çempionata getməyə vəsiqə qazanmış və NCAA-da qərarlaşmışdır.
Amerikan futbolu
Universitet komandası, Amerikan futbolu oynamağa 1-AA liqasında 1997-ci ildə oynamaya başladı və sonra 1-A liqasına 2001-ci ildə çıxa bildi. Sonra, 2003-cü ildə Amerikan Konfransına çıxdı və nəhayət, 2005-ci ildən bu yana oynadığı Böyük Şərq Konfransına çıxdılar.
Bunadan əlavə olaraq futbol komandasının uğurlar qazanıb, tezliklə böyük dərəcə alması uninversitetdəki hərkəs tərəfindən dəstəkləndi. Nəhayət, komanda üçün universitet kampusunda 18 milyon dollar dəyərində bir idman mərkəzi açıldı. Amerikan futbolu komandası Tampadakı oyunlarını Raymond James Stadionunda və Tampa Bay Buccaneersin meydanında oynayır.
10 ildir ki, futbol komandasında Jim Leavitt məşqçilik edir. 24 sentyabr 2005-ci ildə komanda, Louisville Universitetini məğlub edərək, həm Böyük Şərq Konfransında ilk qalibiyyətini qazanmış həm də 9-cu pilləyə qədər yüksəlmişdir. Bundan başqa CFU buğaları, West Virginia Universiteti, Obern Universitetikimi reytinq cədvəlində yüksək pillələrdə olan bir çox universitet komandasını da məğlub edərək sıralamalarda adını yüksək yerlərə daşımışdır.
16 sentyabr 2007-ci il tarixində "Obern"i məğlub edən buğalar, ilk dəfə ölkə çərçivəsində sıralamlarda özlərinə yer tapmışdır. Bəzi mənbələrə görə 23-cü sıraya qədər, bəzi qaynaqlara görə isə, 24-cü sıraya qədər yüksəlmişdir. Komandanın bu uğuru, komandaya 1-A liqasına çıxaraq ən tez şəkildə sıralamada yer tapan komanda olma xüsusiyyətini qazandırmaqla bərabər ABŞ çərçivəsində də bir rekorddur.
2008-ci ildə Cənubi Florida "buğa"ları 10-cu sıraya qədər yüksəlmişdilər.
Qolf
Qadınlardan ibarət qolf komandasının məşqçisi Marki Korneqay olmuşdur. 2001-ci ildə Missisipi Universitetindən məzun olan Korneqay, yanvar ayında 2007-ci ildə Cənubi Florida Universitetinin qadınlardan ibarət qolf komandasının başına gətirildi. O, Buradan əvvəl Cənubi Karolina Universitetində köməkçi məşqçilik edirdi. Həmçinin, 2006–2007 illərdə İlin Köməkçi Məşqçisi mükafatına namizəd kimi göstərildi.
Futbol
Komandanın məşqçiliyini, 2005-ci ildə cənub bölgəsində ilin məşqçisi seçilmiş olan Bay Şorelu Georgi Kiefer edir. Kiefer, Komandanın başına 21 yanvar 2002-ci ildə gələrək universitet komandasının 40 illik tarixində altıncı məşqçi olmuşdur. Kieferin rəhbərliyi altında olan komanda 29 dəfə Amerika çərçivəsində sıralamda yer tutan komandalar ilə qarşı qarşıya gəlmiş, 14 qalibiyyət, 11 heç-heçə və 4 məğlubiyyət almışdır. Cənuibi Florida Universitetinin kişilərdən ibarət futbol komandası St. Cons komandasını 2008-ci ildə, Böyük Şərq Konfransı oyunları daxilində məğlub etmişdir. Bu qələbədən sonra NCAA universitetlər arası çempionatda son 8 komanda ilə birgə qalmış, amma sonra Wake Forest Universitetinə qarşı oynadığı oyunda məğlub olmuşlar.
Qayıqsürmə
Universitetin ölkə çərçivəsində tanınan bir qayıqçılıq programı var və komandanın məşqçiliyini 1988 Yay Olimpiya Oyunlarında, Seulda qızıl medal qazanan idmançı Allison Colli edir.
Universitet və tələbə mediyası
1961-ci ildə "Tampa Times" adlı yerli qəzetin kampusa uyğun gələn versiyası dərc olunmağa başlanıldı. Amma günümüzdə yalnız günortadan sonraları çıxan bir qəzet növüdür. Bu qəzet dərc olunandan sonra, "The Oracle" adlı tələbə qəzeti 6 sentyabr 1961-ci il tarixində dərc olunmuşdur. Sözü gedən qəzet əvvəllər həftədə bir dəfə dərc olunsa da sonralar həftədə 4 dəfə dərc olunmuşdur.
Diğər tərəfdən, universitetin WBUL (AM) adında bir radio stansiyası vardır və mərkəzi Marshall Tələbə Mərkəzində yerləşir. WUSF (FM) adında bir başqa stansiya da kampusun daxilində yerləşir. Bu stansiya FM yayın edir və klassik və caz musiqi yayınlayır.
Universitetin televiziya kanalı WUSF-TV-nin mərkəzi universitetdə yerləşir. Bu kanala yerli şirkətlər və bəzi özəl müəssisələr adından töhfə verir. Kanal təxminən 50 ildir Tampa bölgəsində yayımlanır. Tam zamanlı iş görən işçilərin yəni sıra, xüsusiylə informasiya fakültəsindən və digər fakültələrdən də bəzi tələbələr yarım iş saatı olaraq kanalda çalışırlar. Hətta bəzi tələbələr keçdikləri dərslərin bir hissəsi olaraq da kanalda çalışırlar.
Sənət
thumb|right|150px|[[Martin Lüter, CFU.]] CFU Müasir Sənətlər muzeyi müasir sənətin bəzi nümunələrini universitet kampusunda nümayiş etdirir. Bu muzeydə yer alan əsərlər tələbələr və təhsil nümayəndələri tərəfindən hazərlanır və 3 ildə bir münsiflər heyəti tərəfindən bir çox namizəd arasından seçilir. Universitetdə həmçinin, Graphicstudio adlı məşhur rəssamların əsərlərını özündə birləşdirən studiya da vardır.
Bu sənətkarlar arasında Roy Liçtensteyin, Robert Rausçenberq, Ceyms Rosenquist və Allan McCollum kimi məşhurlar da vardır. Həmçinin, universitetin "Art House" adlı bir proqramı da mövcuddur. Bu proqramda sənət universiteti tələbələri, əsərlərə hər kəsin baxa biləcəyi bir sərgiyə qoyurlar və əlbəttə ki, bu sərgiyə çıxan əsərlər də münsiflər heyəti tərəfindən seçilir. Sərgi hər il davamlı olaraq nümayiş etdirilir.
Musiqi
Cənubi Florida Universitetinin musiqi məktəbi, universitetin qurulduğu 1956-cı ildən indiyə kimi fəaliyyətini davam etdirməkdədir. 2006-cı ildə universitetin musiqi məktəbi "Robert Helps Festival" və "Bəstə Yarışması"nı həyata keçirmişdir. Festival pianino və bəstə professoru olan Robert Helpsin adını daşıyır və hər il fevral ayının ikinci həftəsində keçirilir. Beynəlxalq səviyyədə keçirilən bu bəstə yarışması gənc musiqiçilər arasında keçirilir və yarışmada qalib olan gənc musiqiçiyə 10.000 ABŞ dolları məbləğində pul mükafatı verilir. Festivalın daxilində tələbələr və təhsil nümayəndələri tərəfindən sərgilənən performaslar, təqdimatlar yer almaqdadır. Bununla yanaşı Sevgililər günü də festivalın keçirildiyi həftədə olduğundan, ayrıca bir Sevgililər günü konserti təşkil olunur. Üçüncü Robert Helps festivalında Augusta Read Thomas, David del Tredici, Wes York, Vivian Perlis və Carol Rodland kimi bəzi musiqiçilər tərəfindən performanslar nümayiş etdirilir.
Yerləşdirmə
Kampusda yaşamaq tələbi son illərdə artsa da, uninversitetdə tələbələrin sadəcə 13%-i (təxminən 4,300 tələbə) universitetin kampus daxilindəki yataqxanalarında qalır. Bir çox tələbə kampusdan əlavə yaşamanın daha rahat və ucuz olacağını düşünüb, kampusa yaxın olan özəl yataqxanalarda və evlərdə yaşamağı üstün tuturlar. Bu tələbələrin yaratdığı tələbə sayı, universitet tələbələrinin böyük bir qismini təşkil edir.
Əvvəlki illərdə universitetdə qurulan bəzi villa tipində evlər, yunan hərflərini daşıyan tələbə klubları, yataqxanaları universitetdən kənarda yerləşən bəzi özəl və böyük tələbə yataqxanaları, tələbələrə yerləşmə baxımından bir çox imkan təklif edir. Kampus daxilindəki yataqxanaların çoxu 1960–1965-ci illər arasında tikilmiş və hər binaya bir Yunan hərfi ilə ad verilmiştir. Daha sonraları bəzi özəl təşkilatlar bu yerləşmə ilə bağlı xəbərdar olub, investisiya qoymuşlar və universitetin yerləşdiyi Tampa bölgəsinə bir çox yerləşmə imkanı yaradan tələbə yataqxanası tikmişlər.
Universitetdə yerləşən bəzi yataqxanaların adları "Beta Hall", "Betty Castor Hall",, "Kosove Apartments"dir. Adında Yunan hərfi olan yataqxanaların yerləşdiyi yerə "Andros Complex" deyilir və həmçinin, binaların adları delta və mu hərfləri arasındakı Yunan əlifbası hərflərindən götürülmüşdür.
Tikintisi daha gec başlayan "Cypress Suites", "Maple Hall", "Holly Apartments" və "Magnolia Apartments" 1990-cı illərdin sonlarında qurulmuşdur. Son olaraq tikilən "Cypress Complex"in tikintisi 2004-cü ilin yayında başa çatmışdır.
Bundan əlavə, 2009-cu ilin payızında yeni tikilən "Magnolia Hall"ın tikintisinin tamamlanması gözlənilir. Bu binanın da tamamlanması ilə universitet rəhbərliyi, universitetdə ilk ili olan tələbələrin univesitetdə qalmasını məcburi edəcək və yeni tələbələrin universitet həyatına uyğunlaşması daha asan olacaq. Bu halda, Hillsborough, Pasco və Pinellas kimi universitetə yaxın yerlerdə yaşayan tələbələrin daxil edilməməsi gözlənilir.
Yunan hərfli tələbə birlikləri
Dünyanın bir çox yerində adı iki ya da üç Yunan hərfindən ibarət olan sosial tələbə birlikləri vardır. Bu sosial birliklərə sadəcə bakalavr tələbəsi olan və bəzi şərtləri yerinə yetirmiş tələbələr qəbul edilir. Hər birliyin bir məqsədi vardır və hər birlik eyni adı daşıyan başqa universitetlərdəki birliklərlə informasiya əlaqəsi halındadırlar. Amerikadakı bir çox universitet tutumuna görə bu birlikləri təmin edir. Original adı "Fraternity ve Sorrority" olan bu birliklərə üzv olmaq, tələbələr üçün çox vacibdir.
Cənubi Florida Universiteti tələbə sayı çox olan bir universitet olduğun görə daxilində bu klublardan bir çoxunu birləşdirir.
Tələbələrin üzv ola biləcəyi Yunan klubları
Yalnız kişi tələbələrin üzv ola bildiyi klublara fraternity deyilir. Söz latınca bir kəlmə olub qardaşlıq mənasını ifadə edir. Bu birliklərə sadəcə kişilər üzv olsa da, hər birliyin qızların formalaşdırdığı başqa bir klubla ortaq çalışır.
Tanınmış məzunları
Cənubi Florida Universitetində həm Amerika, həm də dünya səviyyəsində məşhur olan bir sıra şəxslər təhsil almışdır
Barselona FK muzeyi
Barselona FK muzeyi 1984-cü il 24 sentyabrda prezidenti Yosep Luis Nunez tərəfindən açılmışdır. 2000-ci ildə onun sələfi Xoan Qaspart tərəfindən muzey Prezident Nunez muzeyi olaraq adlandırıldı. 2010-cu il 15 sentyabrda uzun müddətlik təmir işlərindən sonra muzey yenidən açılmışdır.
Yenidən təmir olunduqdan sonra muzey 3 bölməyə ayrıldı ki, buraya 3D kino görünən və eşidilən ekrana toxunuşlu bölmə və "Barselona" klubunun tarixi barədə məlumat verən bölmə daxildir. Birinci bölməyə foto kolleksiyalar, sənədlər və kuboklar olan interaktiv şüşə divar daxildir ki, məhz bu ekrana toxunaraq sərgilənənlər barədə məlumatı oxumaq mümkündür. Şüşə divar lazer texnologiya ilə təchiz edilmişdir. İkinci bölmədə isə Salvador Dali, Xoan Miro və Antoni Tapiyes kimi yerli sənətkarların şəxsi incəsənət kolleksiyaları nümayiş etdirilir. Üçüncü bölmədə isə Futbolart Collection klubun sahib olduğu hər bir kubok və ya onun bənzərini nümayiş etdirir.
Bayanaul Milli Parkı
Bayanaul Milli Parkı ― Qazaxıstanın Pavlodar vilayətinin cənub-şərqində, sənaye baxımından inkişaf etmiş Ekibastuz şəhərindən 140 kilometr məsafədə, Mərkəzi Qazax dağlarının yamacında yerləşən milli park. 1985-ci ildə yaradılmış Bayanaul Milli Parkı Qazaxıstanın ilk milli parkı olmuşdur. Park Bayanaul dağ silsiləsində tapılan təbii flora və faunanı qorumaq və bərpa etmək üçün yaradılmışdır. Parkın ümumi sahəsi 68 453 hektardır.
Məhəmməd Pişnamazzadə
Axund Fərəcullah Pişnamazzadə — axund.
Bayanaul Milli Parkı
Coğrafiya
Park Qazaxıstan alçaq təpəliyində yerləşir. Bu dağlar Paleozoy dövründə formalaşmışdır. Bayanaulun ən yüksək nöqtəsi Akbet dağıdır (1 027 m). Rəvayətə görə, dağ sevmədiyi birinə ərə verildiyi üçün özünü dağın zirvəsindən atan Akbat adlı qızın şərəfinə belə adlandırılmışdır.
Parkın ərazisində nisbətən böyük ölçülü dörd şirin su gölü var: Sabındikol, Jasıbay, Torayqir və Birjankol. Bunların xaricində ərazidə bir çox kiçik göl daha mövcuddur və bunlardan bəziləri quru mövsümdə xeyli dayazlaşır.
Flora
Parkda dörd növ bitki örtüyünə rast gəlmək mümkündür: meşə, meşə-çöl, çöl və çəmən.
Fauna
Bayanaul Milli Parkında arxar, cüyür, porsuq və sincab da daxil olmaqla 40 növ məməli və 50-ə yaxın quş yaşayır. Park xüsusilə qorunmaya ehtiyacı olan və Qırmızı Kitaba daxil edilmiş nadir və nəsli kəsilməkdə olan arxar populyasiyası ilə tanınır.
Parkdakı quşlar arasında durna, qu quşu, vağ və dovdaq var. Qeyd edilmiş yırtıcı quşlara qartal və çalağan daxildir.
İqlim və ekoloji bölgə
Bayanaulun iqlimi isti yayı olan rütubətli kontinental iqlim olaraq təsnif edilmişdir. Bu iqlim yüksək mövsümi teperatur fərqliliyi və isti yay ilə xarakterizə olunur. Parkdakı orta illik temperatur 3,2° C-dir. Yanvar aynın orta temperaturu -13,7° C, minimum termpetauru isə -17,8° C-dir.
İyulun orta temperaturu 14,6°-dir və maksimum 32,6° C-ə çatır. Əraziyə düşən illik yağıntı miqdarı 340 mm-dir.
Turizm
Bayanaul yaxınlıqdakı şəhərlərin sakinləri üçün turizm mərkəzidir. Parkda çox sayda sanatoriya və istirahət zonası mövcuddur. Lakin bu ərazilərin əksəriyyəti yalnız ən ibtidai infrastrukturla təchiz olunmuşdur və yaşayış şəraiti müasir standartlara uyğun deyil. Xüsusilə də, kanalizasiya sistemi və kotteclərdə içməli su və ya hövzə mənbəyi yoxdur.
Parkın bir çox ərazisinə bələdçi turlar təklif olunur. Burada nisbətən kiçik bir ödəniş müqabilində ( 2007-ci il tarixinə görə 500 KZT) parkın əsas görməli yerlərini - "müqəddəs mağara", "daş baş", "kişi ləyaqəti" qayası və s. görə bilərsiniz.
Danimarka azərbaycanlıları
Danimarka azərbaycanlıları — tarixi Azərbaycandan kənarda yaşayan etnik azərbaycanlıların təşkil etdiyi Azərbaycan diasporunun Danimarkada yaşayan hissəsinin adı.
Diaspora təşkilatları
Hazırda bu ölkədə azərbaycanlıların bir sıra cəmiyyət və birlikləri fəaliyyət göstərir:
Qeyd olunan qurumların əsas fəaliyyət istiqamətləri Danimarkada Azərbaycanı layiqincə təmsil etmək, ölkənin üzləşdiyi problemlər, Dağlıq Qarabağ münaqişəsi, Ermənistanın təcavüzkar siyasəti, eləcə də zaman-zaman Azərbaycan xalqına qarşı törədilən soyqırım siyasətini danimarkalılara çatdırmağa yönəlib. Həmçinin, paralel olaraq Azərbaycanın zəngin tarixi-mədəni irsi, mədəniyyəti də həmin qurumlar tərəfindən Danimarka ictimaiyyətinə çatdırılır.
Zağlı
Zağlı — Azərbaycan Respublikasının Şabran rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.
Danimarka azərbaycanlıları
Tədbirlər
28 may Respublika Günü də dünyanın hər bir ölkəsində olduğu kimi Danimarkada da azərbaycanlılar tərəfindən geniş qeyd edilir. Bu bayram ənənəvi olaraq hər il Hillerod şəhərinin mərkəzindəki "Torvet" meydanında qeyd edilir.
Zağlı
Mədəniyyəti
Kənddə tarixən Quba-Şirvan xalça tipinin Quba qrupuna aid olan "Zağlı" çeşnisi və eləcə də "Pirəbədil","Herat Pirəbədil" və Çiçi kəndinin adını daşıyan "Qollu Çiçi", "Sırt Çiçi" və"...gül Çiçi" xalçaları toxunmuşdur. Kəndin əhalisinin vətən müharibəsindən sonra kəskin azlması və yerli qadınların başqa kəndlərə ərə getməsi nəticəsində "Zağlı" çeşnisinin toxunmamasına, digər xalçaların isə nadir halda toxunmasına gətirib çıxarmışdır. Kənddə ev tikmə mədəniyyəti tarixən çox qədimdən inkişaf etmişdir. Kənddə evlər əsasən "Ayı balası" adlanan çay daşından seçilərək düzəldilmiş kərpiclərdən tikilib. Evlər zəlzələyə davam etsin deyə xüsusi palıd tirlərlə hörülüb.
Coğrafiyası və iqlimi
Zağlı kəndi Azərbaycan Respublikasının şimal-şərqində, Şabran rayonunun dağlıq hissəsində, rayon mərkəzindən 18 km aralı olan dağ kəndidir. Kənd 650-700 metr dəniz səviyyəsindən yüksəklikdə yerləşir. Kənd enliyarpaqlı meşələrlə əhatələnmişdir. 3 tərəfdən yüksək dağlarla əhatə olunmuşdur. Kəndin yerləşdiyi təpə 2 tərəfdən cay yatağları ilə ayrılmış məşhur Neft (Nöyüt) dağının cənub yamacındadır. Kəndin cənub hissəsi Dəvəçi çayının vadisinə baxır və təmiz havada kənddən 30–35 km uzaqlıqda yerləşən Xəzər dənizi görünür.
Əhalisi
Zağlı kəndinin əhalisi tatlardır. Tat dili bu gündə məişətdə istifadə olunur. Dindarları müsəlman-sünnilərdir. Hal-hazırda kənddə 7 ailə yaşayır. Bu ailələr əsasən eyni kökdən olub, əksəriyyəti kəndin Alişanlı nəslinə mənsubdurlar.
Tarixi
Kəndin tarixi çox qədimdir. 1956-1957-ci illərdə kəndin yaxnlığında neft kəşfiyat işlərinin aparilması ilə əlaqədar yollar çəkilərkən müasir kənd qəbirastanlığının şimalında küp qəbirlər aşkar edilmişdir. Lakin sonralar arxeloji tədqiqatlar aparılmadı. Kənd qəbirastanlığında coxlu sayda daş sənduqələr vardır.
Vaxtı ilə kənd 7 məhəllədən ibarət olmuşdur. Hər məhəllədə böyük bir nəsil yaşamışdır və məhəllədə həmin nəsillərin ən tanınmış və ya nəsli yaratmış şəxsin adı ilə adlanmışdır. Məhəllə adları: Alişanlı, Davudlar, Qocalı, Mirzəli, Kəkəlılər.
Senecio gypsicola
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Levistik
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
I İlyas xəlifə
I İlyas xəlifə – Səfəvilər dövlətinin və Qızılbaşlar məmləkətinin qurucularından biri
Haqqında
I İlyas xəlifə Sivas vilayətində anadan olmuşdu. Mükəmməl savad almışdı.
1500-ci ildə başçılıq etdiyi Toxmaqlı oymağı ilə gəlib I Şah İsmayıla qoşulmuşdu. Hələ şahlıq taxtına əyləşməmiş İsmayıl İlyas xəlifəyə bol vədlər vermişdi.
I İlyas xəlifə Səfəvilər dövlətinin və Qızılbaşlar məmləkətinin qurucularından biridir.
I İlyas xəlifə I Şah İsmayılın vəfatından sonra I Şah Təhmasibə xidmət etmişdi və Qaradağda məskunlaşmışdı.
I İlyas xəlifənin I Şəmsəddin xəlifə adlı oğlu vardı.
Raqnhild Tori
thumb|Raqnhild Tori V Bakı Beynəlxalq Kitab Sərgi-Yarmarkasında Raqnhild Tori — Norveçli tərcüməçi.
Raqnhild Tori dahi Azərbaycan şairi Nizami Gəncəvinin "Leyli və Məcnun" poemasını ingilis dilinə uyğunlaşdırmışdır. Kitab qədim miniatürlərlə işlənərək, üç dildə - Azərbaycan, ingilis və rus dillərində nəşr olunmuşdur.
Ağsu rayonu
Ağsu rayonu — Azərbaycan Respublikasında inzibati-ərazi vahidi.
Etimologiyası
Tarix üzrə fəlsəfə doktoru Fariz Xəlilli yazır ki, Ağsu rayonunun Ülgüc kəndi yaxınlığında yerləşən orta əsr Ağsu şəhərinin adı XVI–XVII əsrdən tarixə bəllidir. 1735-ci ildə Nadirqulu xan (1736-cı ildən sonra Nadir şah) zəlzələ və ara müharibələrindən zərər çəkmiş və yararsız hala düşmüş Şamaxı şəhərinin əhalisini Ağsuya köçürüb, ciddi plan əsasında şəhəri yenidən tikdirib. Azərbaycanın tarixi-coğrafiyasını yazan Zəki Vəlidi Toğan bu haqda bildirir: "Nadir şah 1735-ci ilin martında Şamaxını tutduqdan sonra Şirvanın hökumət mərkəzini şəhərin 30 km cənubi-qərbində əvvəllər mövcud olan Ağsu qəsəbəsinə keçirib Şamaxının əhalisini də oraya köçürür. 1767-ci ildə hökumət mərkəzi az vaxt müddətinə Ağsudan Şamaxıya qaytarılsa da, həmin ildə yenidən Ağsuya gətirilmiş və 1795-ci ilədək burada qalmışdır". Həmin dövrdə və sonralar yaşamış yerli müəlliflər — Haşimi Şirvani, Zülali Şirvani, Ağa Məsih Şirvani, Şakir Şirvani, Hacı Zeynalabdin Şirvani, Abbasqulu ağa Bakıxanov, Seyid Əzim Şirvani və başqaları öz əsərlərində bir qayda olaraq bu şəhəri Ağsu adlandırıblar. Şəhərin rəsmi adı istər Nadir şah, istər Hacı Məhəmmədəli xan, istər Məhəmmədsəid xan, istərsə də Mustafa xan dövründə Ağsu olmuşdur. Xaraba şəhər şəhərin adı deyil, dağıldıqdan sonra bu cür adlanıb. Yeni Şamaxı isə heç bir rəsmi əhəmiyyət daşımır, Şamaxıya nisbətdə deyilib. Ağsu adı isə şəhərin rəsmi adı olub, tarixi əhəmiyyət daşıyır.
Ağsu adının oğuzlarla bağlı olması Şərqi Türküstan və Anadoluda olduğu kimi tarixən yaxınlığında Sincan adının çəkilməsi ilə əlaqələndirilir. Həqiqətən XX əsrin əvvəllərinə qədər Ağsu qəsəbəsinin yaxınlığında Sincan obasının yaşaması rəsmi sənədlərdən bəllidir. Hal-hazırda Çinin Sincan-Uyğur Muxtar Respublikasında ən böyük şəhərlərdən biri məhz, Ağsudur. Beləliklə, Ağsu adı oğuz türkləri ilə bu bölgəyə gətirilmiş, suyunun xüsusən yay aylarında duru olması səbəbi ilə toponim kimi işlədilmişdir.
A. Bakıxanov "Gülüstani-İrəm" əsərində qeyd edir ki, Nadir şah tərəfindən 1735-ci ilin may ayında Şamaxı şəhərinin 4 ağaclığında (37 km), mövqe etibarilə çox əlverişli olan Ağsu adlı yerdə yeni şəhərin əsası qoyuldu. Az bir zamanda şəhərin ətrafında hasarlar tikildi. Şəhərin qədim əhalisi də buraya köçürüldü və Ağsu Şirvan hakimlərinin mərkəzi oldu. Həmin qədim şəhərin qalıqları (hazırda "Xaraba şəhər" adlanır) müasir Ağsu şəhərinin cənubunda yerləşir. Şəhərin adı isə ərazisindən keçən "Ağsuçay"ın adı ilə bağlıdır. Əvvəllər şəhər tipli qəsəbə olan Ağsu 1967-ci ildə şəhər statusu almışdır.
Tarixi
Ağsu rayonu 8 oktyabr 1943-cü ildə təşkil edilmiş, 4 yanvar 1963-cü ildə ləğv edilib Kürdəmir rayonuna birləşdirilmiş, 6 yanvar 1965-ci ildə ayrılaraq yenidən müstəqil rayon olmuşdur.
Liqustikum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Ağsu rayonu
Əhalisi
Təxminən 77 min nəfərdən ibarət olan rayon əhalisinin ümumi sayının 49,1%-ni kişilər, 50,9%-ni qadınlar təşkil edir. Əhalinin 99%-i azərbaycanlılardan, 1%-i ləzgilərdən, türklərdən və s. ibarətdir. Əhalinin 28,9 %-i şəhərdə, 71,1 %-i kənd yerlərində yaşayır.
Əhalisinə görə ən böyük yaşayış məntəqələri Ağsu şəhəri, Gəgəli, Bico, Kəndoba, Kalva, Pirhəsənli və Ərəbuşağı kəndləridir.
Rayonda 2.068 nəfər qaçqın və məcburi köçkün məskunlaşmışdır. Bunlar Ermənistandan, Özbəkistandan və Ermənistan tərəfindən Azərbaycanın işğal olunmuş rayonlarından gələn əhalidir.
İnzibati bölgüsü
right|thumb|300px|Ağsu rayonunun xəritəsi
Rayonda 1 şəhər, 31 bələdiyyə və 79 kənd vardır.
Rotterdam limanı
Rotterdam limanı – Avropada ən böyük limanlardan biridir, Rotterdamda, Cənubi Hollandiya, niderlandlıların şəhərində yerləşir. 1962–ci ildən 2004–cü ilə kimi dünyanın ən çox istifadə edilən limanlarından biri idi. Lakin hazırda bu limanla müqayisədə daha çox Sinqapur və Şanxayın istifadə etdiyi yol işlədilir. 2004–cü ildə Rotterdam dünyada konteynerlərin emal edilməsinə görə yeddinci yer tuturdu.
Ağsu rayonu
Ərazi və coğrafiyası
Ağsu rayonu şərqdən və şimal-şərqdən Şamaxı, cənubdan Hacıqabul və Kürdəmir, qərbdən və şimali-qərbdən İsmayıllı rayonları ilə həmsərhəddir.
Ərazisinin sahəsi 1020,1 km²-dir.
Rotterdam limanı
105 kv.km ərazini əhatə edən Rotterdam limanı hazırda 40 km məsafəyə qədər uzadılmışdır. Bu şəhər limanının mərkəz tarixi hissəsini də təşkil edir. Daxilində Delfshaven, Maashaven, Rijnhaven, Feijnood komplekslərinı də birləşdirir. Limanın ətrafında Nieuw-Mathenesse, Waalhaven, Vondelingenplaat, Eemhaven, Botlek, Europoort, liman boyunca isə Calandkanaal, Nieuwe Waterweg və Scheur (Мааса Nieuwe aid son iki hissədir) yerləşir. Şimal dənizinin kənarında layihələşdirilən və Maasvlakte vilayətində yenidən bərpa edilən yerlər də olduqca çoxdur.
Ağsu rayonu
Ərazi və coğrafiyası
Coğrafi mövqeyinə görə Ağsu rayonu Şirvan düzündə və Böyük Qafqazın ətəklərində yerləşir. Rayonun relyefi şimalda və şimal-şərqdə dağlıq (Niyaldağ, Hinqar, Ləngəbiz silsilələri və s.), cənubda ovalıqdır (Şirvan düzü). Rayon ərazisindəki ən hündür zirvə Bico kəndi ərazisindəki, dəniz səviyyəsindən 929 metr yüksəklikdə yerləşən Sanqalan ("Səndələn" və ya "Bico dağı" da adlanır) zirvəsidir. Bu zirvə, həm də Ləngəbiz silsiləsinin ən hündür nöqtəsidir. Dağlıq ərazilərdə Paleogen və Neogen, düzənlikdə isə Antropogen çöküntüləri yayılmışdır. Gil yataqları mövcuddur.
Toxmaqlı oymağı
Toxmaqlı oymağı — Cənubi Azərbaycanın Qaradağ vilayətində yerləşən Ustaclı elinin oymaqlarından biri və Qaradağ xanları nın mənsub olduğu oymaq.
Əlibəy Novruzi
Əlibəy Nəzərəli oğlu Novruzi — Azərbaycan memarı, rəssam, Azərbaycan Memarlar İttifaqının üzvü, Azərbaycan Respublikasının əməkdar arxitektoru (1991), Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1978).
Ağsu rayonu
Ərazi və coğrafiyası
Rayonun ərazisindən Girdiman, Ağsuçay və onların qolları, Ağdarçay və Nazirçay keçir. Qərbdə Kükəş qobusu (Kür sellər oylağı) və ortada Cavanşir gölü, rayonun şərqə tərəf hissəsində kiçik Bicodərəsi çayı, cənubda Yuxarı Şirvan kanalı, onun Ağsu qolu yerləşir.
Əlibəy Novruzi
Həyatı
Əlibəy Novruzi 8 noyabr 1942-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1965-ci ildə Moskva Memarlıq İnstitutunu bitirib. Memarın əsas fəaliyyəti elə gənc yaşlarından, təhsilini bitirdiyi illərdən – 1967–1969-cu illərdən başlayır və bu yaş üçün qeyri-adi olan yeniliklərə imza ataraq ölkədə və ölkə hüdudlarından kənarda tanınmağa başlayır. .
Toxmaqlı oymağı
Tarixi
Toxmaqlılar əsas Qızılba tayfalarından biri olan Ustaclılar ın bir oymağıdırlar. Ustaclılar Bingöl yaylaqlarında İsmayıl Mirzə nin ordusuna qatılmış, Cabanı zəfərindən sonra köçərək Diyabəkir və Qaradağ da yerləşmişdirlər. Diyarbəkir Osmanlı imperiyası tərəfindən ələ keçirildikdən sonra oradakı Ustaclıların bir hissəsi Qaradağa və Xorasan a yerləşdirilmişdir. Qaradağda yerləşən Ustaclılar tayfanın toxmaqlı oymağına mənsub olduqları üçün zamanla toxmaqlı deyə adlandırılmışlar. Nadir şah ın ölümündən sonra yaradılan Qaradağ xanlığı nın xanları bu oymaqdan olmuş, sadəcə Qaradağlı nisbəsindən istifadə etmişdirlər.
Ağsu rayonu
Ərazi və coğrafiyası
İqlimi mülayim isti quru subtropikdir. Orta temperatur yanvarda −4 °C-dən l,5°Cyədək, iyulda isə 15–27 °C-dir. İllik yağıntı 340–800 mm-dir.
Rotterdam limanı
XX yüz illiyin birinci yarısında limanın mərkəzi qərbdən şimala doğru köçülürməyə başlanıldı. Nieuwe Waterweg Rotterdamdan Şimal dənizinə qədər qazıldı, çünki reyn və Mez arasında kanal yaratmaq fikrinə düşdülər. Nieuwe Waterweg 1872–ci ildə tam hazır oldu və kanalın sahilində ediləcək bütün işlər buraya köçülürdü.
Əlibəy Novruzi
Həyatı
Əlibəy Novruzi 3 il dalbadal SSRİ–nin "İlin ən yaxşı memarlıq layihəsi" müsabiqəsinin qalibi olub.
"Küləyin binada hərəkəti" mövzusunda dissertasiya yazıb.
600-dən artıq memarlıq layihəsinin, 400-yə yaxın rəsm əsərinin və 3 kitabın müəllifi olmuşdur.
Əlibəy Novruzi 2021-ci ildə vəfat edib. .
Ağsu rayonu
Ərazi və coğrafiyası
Torpaqları karbonatlı qəhvəyi dağ-meşə, dağ boz-qəhvəyi, açıq şabalıdı, boz və çəmən-boz tiplidir.
Dağlıq sahədə meşə və kolluqlar vardır. Qarabağın rəmzlərindən sayılan məşhur xarı bülbül çiçəyinə Ağsu rayonunun dağlıq ərazilərində də (xüsusən Bico dağlarında) daima rast gəlinmişdir.
Rayon ərazisində ayı, çöldonuzu, çaqqal, porsuq, canavar, tülkü və s. heyvanlara, kəklik, turac, qırqovul, çalağan və bu kimi digər quşlara, həmçinin gürzə, kələz, yelmar, koramal və başqa sürünənlər yaşayır.
16 kənd, 3 ərazi dairəsi dağlıq zonadadır. Rayonun inzibati mərkəzi olan Ağsu şəhəri Şamaxıdan 37 km cənub-qərbdə, Ağsu çayının sahilində yerləşir. Azərbaycanda "Ağsu" adlı çaylar çoxdur. Onların bu cur adlanmasının səbəbi çox sadədir, "təmiz, şəffaf su" mənasını verməklə yanaşı, həm də çay yatağında olan ağ rəngli, əsasən də əhəng mənşəli süxurlarla bağlıdır.
Taşiskari
Taşiskari — Gürcüstanın Xaşuri bələdiyyəsinin inzibati ərazi vahidində kənd.
Ağsu rayonu
Ərazi və coğrafiyası
Bakıdan Ağsuya gedən yol məşhur Ağsu aşırımından keçir. Uzunluğu 14 km olan, dəniz səviyyəsindən 900 m-ə qədər yüksəkliyi olan bu aşırım Böyük Qafqazın cənub ətəklərindəki Ləngəbiz sıra dağlarının orta hissəsində yerləşir. Aydın havada buradan ətrafa tamaşa edəndə Şirvan vadisinə gözəl bir mənzərə açılır. Bu yerlərin ucu-bucağı görünməyən əzəmətli mənzərəsi yolçuları heyran edir. Aşırım dumana bürünəndə isə buradan maşınla gedən adamların hər biri sanki buludların arası ilə hərəkət etdiyini güman edir.
Taşiskari
Əhali
2002 siyahıyaalmaya görə kəndin əhalisi 501 nəfər idi. 2014-cü ildə 360 nəfər yaşayırdı.
Ağsu rayonu
Ərazi və coğrafiyası
Ağsunun dağ kəndləri, xüsusən də Kalva, Suraxanı, Xatman, Dilman və Hacıman kəndləri turizm üçün əlverişli təbii-coğrafi mövqeyə malikdirlər.
Relyefi
Rayonun relyefi şimalda və şimal-şərqdə Niyaldağ, Hinqar, Ləngibaz silsiləsindən ibarət olub dağlıqdır. Cənub əraziləri Şirvan düzü ilə hüdudlanaraq ovalıq ərazilərdir. Ərazinin mərkəzi hissəsindən Ağsu çay, qərbindən isə Girdimançay axır. Ağsu şəhəri hər iki sahilində, Şirvan düzünün şimal-şərq qurtaracağında,Hinqar silsiləsinin ətəyində yerləşir.Rayonun dağlıq dağ ətəyi yerlərində karbonatlı dağ-meşə, dağ boz-qəhvəyi torpaqlar yayılmışdır.Düzən hissə açıq şabalıdı, boz və çəmən-boz torpaqlardan ibarətdir.
Taşiskari
Ədəbiyyat
gse: 9 609
Ağsu rayonu
Geoloji quruluşu
Dağlıq ərazilərdə Paleogen və Neogen, düzənlik yerlərində isə Antropogen çöküntüləri yayılmışdır.
Çayları və su hövzələri
Ağsu (mənbəyin hündürlüyü 2100 m), Girdiman (Mənbəyin hündürlüyü 2900).
Landşaftları və biomüxtəlifliyi
Ərazi yarımsəhra, quru bozqır, kolluq və dağ meşə landşaftlarından ibarətdir. İqlimi düzənlik hissədə mülayim-isti və quru subtropikdir.Dağlıq ərazilərdə yay bir qədər sərin, qış isə nisbətən soyuq və quraq keçir. Düzənlik ərazilərdə, ərazilərdə,əsasən, yovşanlı-şorəngəli yarımsəhra bitkiləri yayılmışdır.Şahdağ Milli Parkının bir hissəsi (keçmiş Pirqulu Dövlət Təbiət qoruğu) Ağsu rayonu ərazisinə düşür.Dilman şəlaləsi (Dilman kəndi) və Ağsu aşırımı çox gözəl geoloji-landşaft xarakterli təbiət abidələrindəndir.
Flora
Dendroflorası, əsasən, qafqaz vələsi(Carpinus causica), şərq fıstığı (Fagus orientalis) iberiya palıdı (Quercus iberica) və şərq palıdında (Quercus macranthera) ibarətdir.Meşələrdə, həmçinin, adi göyrüş (Fraxinus exselsior), çöl ağcaqayını (Acer campestre), çinaryarpaq ağcaqayın(Acer platanoides), qarağaclar (Ulmus carpinilfolia, U.minor.), qaraçöhrə (Taxus baccata), tozağac (betula sp.) söyüd (Salix sp.), şərq alması (Malus orientalis), Qafqaz armudu (Pyrus caucasica), çaytikanı (Hipophae rhamnoides), əzgil (Mespilus germanica), quşarmudu (Sorbus sp.), itburnu (Roza sp.), müxtəlif yemişan növləri, alça (Prunus divaricata), sumax (Rhus coriaria), sarağan (Cotinus sp.), zirinc (Berberis sp.) və s. ağac-kollar vardır.
Fauna
Cücüyüyünlərdən qafqaz uzunquyruq ağdişi (Crocidura gueldentstaediti), kirpi (Erinaceus concolor), köstəbəyə (Talpa levantis) rast gəlinir.Yarasalar nalburun (Rhinolophus blasii), itiqulaq şəbpərə (Myotis blythi), dağ gönlücəsi (Eptesicus serotinus) və s.növlərlə təmsil olunmuşdur.Ərazidə gəmiricilərin meşə sülüysini (Dryomys nitedula), sülüysin (Gilis gilis), sarı boğaz siçan (Apademus flovicolis) və s.növləri yayılmışdır.Yırtıcılardan canavar (Canis lupus), çaqqal (Canis aureus), tülkü (Vulpes vulpes), meşə pişiyi (Felis silvestris), qonur ayı (Ursus arctos), gəlincik (Mustale nivalis), porsuq (Meles meles) və s. növlər təsvir edilmişdir.Sürünənlərdən qafqaz kələzi (Laudakia caucasica), Levant irigürzəsi(Macrovipera Lebetina), müxtəlif kərtənkələlər, koramal vardır.Quşlardan qafqaz şahini (Falco peregrinus caucasica), qırqavul (Phasianus colchicus), qaratoyuq (Turdus merula), bildirçin (Coturnix coturnix), kəklik Perdix perdi) və göyərçinə (columba livia) rast gəlinir.
İqtisadiyyatı
Ağsu rayonu kənd təsərrüfatı rayonudur. İqtisadiyyatında heyvandarlıq, taxılçılıq, pambıqçılıq, meyvə və tərəvəzçilik mühüm yer tutur. Ərazisinin 75,2%-ni və ya 76742 hektarını kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlar, bundan 46,3%-ni və ya 35550 hektarını əkin yeri təşkil edir. Aparılan aqrar islahatlar nəticəsində rayonda 43892 nəfər mülkiyyətçi 36184 hektar əkin yeri və çoxillik əkmələr altında olan torpaqları əvəzsiz olaraq pay kimi almışdır. Sovxoz və kolxozlarda olan 17,8 milyard AZM (3,6 mln. AZN) dəyərində əmlak özəlləşdirilərək əmlakdan pay almaq hüququ olanlara verilmişdir. Rayonun məhsul istehsalının, pərakəndə əmtəə dövriyyəsinin, göstərilən pullu xidmətlərin 98–100%-i qeyri-dövlət sektorunun payına düşür. Rayonun təsərrüfat fəaliyyətinin əsasını kənd təsərrüfatı məhsulları təşkil edir. Rayon əhalisinin böyük əksəriyyətinin, yəni 70%-dən çoxunun məşğulluğu kənd təsərrüfatı məhsullarının istehsalı ilə bağlıdır. Rayonda hazırda əsasən taxılçılıq, pambıqçılıq, meyvə, bostan-tərəvəz istehsalı və heyvandarlıq sahəsi sürətlə inkişaf etdirilir. Ağsu rayonunda əsasən taxıl, pambıq, kartof, bostan-tərəvəz, günəbaxan, nar, üzüm və digər bitkiçilik məhsulları yetişdirilir. Respublikada aqrar islahatların gedişi ilə əlaqədar rayonda mal-qaranın özəlləşdirilməsi prosesi başa çatdıqdan sonra heyvandarlığın inkişaf səviyyəsi xeyli artmışdır. Rayon əhalisinin ət məhsuluna olan tələbatı rayon daxilində yetişdirilən heyvanların hesabına ödənilir. Son dövrdə quşçuluq məhsullarının istehsalı xeyli artmışdir.
Hazırda Ağsu rayonunda onlarla istehsal təyinatlı müəssisə mövcuddur. Bunlardan "Miri Grand" MMC, "Büllür" MMC, "Ağsu-Konserv-3" ASC, "Ağsu Konserv A-EM", "Mehman" MMC, "Şaban-Quşçuluq" MMC-nin adını çəkmək olar. O cümlədən, rayonda çörək sexləri, abadlıq işlərində istifadə edilən bardür və tamet istehsal edən sexlər, Kalva kəndində "Pərvanə" MMC və onlarla ticarət, iaşə, məişət və servis xidməti obyektləri, plastik qapı-pəncərə hazırlayan sex, onlarla digər obyektlər mövcuddur. İstehsal olunan məhsullar həm daxili, həm də xarici bazarlarda satılır. Rayonda üzüm emalı və ipək qurdu baraması emalı üzrə müəssisələr fəaliyyət göstərir. Ağsunun Bico, Pirhəsənli, Qəşəd kəndlərində toxunan xalçalar, xüsusən də Şirvan xalçaçılıq məktəbinin ən məşhur kompozisiyalarından olan Bico xalçaları çox məşhurdur. Rayonumuzda fəaliyyət göstərən Azqranata MMC-nin əsası 29 oktyabr 2011-ci ildə qoyulmuşdur.Sahəsi 8.8 ha yaxındır.Zavodun meyvə bağları 1000 ha ərazini təşkil edir.Burada çalışan işçilərin orta aylıq əmək haqqı 350 manat təşkil edir.Zavodda 60 çeşiddə şərab,30 çeşiddə araq, konyaklar,viskilər,xeyli çeşiddə şirə,kompotlar istehsal olunur və Cənubi Qafqaz Regionunda ilk dəfə olaraq Abqora istehsalına başlanılmışdır. Azqranat MMC-nin məhsulları ölkə hüdudlarından kənara-Almaniya, Slovakiya, Çexiya, Polşa, Rusiya, ABŞ, İngiltərə, Kanada, BƏƏ və Yaponiyaya da ixrac olunur.
Mədəniyyət
thumbnail|right|210px|XIX əsrin əvvəllərinə aid "Yeni Bico" xalçası Rayonda 69 ümumtəhsil məktəbi, 5 məktəbdənkənar və 8 məktəbəqədər müəssisə fəaliyyət göstərir. 6 xəstəxana, 18 ambulator-poliklinika, 22 feldşer-mama məntəqəsi əhaliyə səhiyyə xidməti göstərir. Rayonda 1 mədəniyyət sarayı, 10 mədəniyyət evi, 47 kitabxana, 1 uşaq musiqi məktəbi və tarix-diyarşünaslıq muzeyi vardır. Rayonda ilk dəfə 1954-cü ildə "Yeni həyat", 1961-ci ildə rayonlararası "İrəli" və 1966-cı ildə isə "Birlik" qəzetləri nəşr edilmişdir. Hazırda rayonda Ağsu rayon İcra Hakimiyyətinin orqanı olan "Ağsu" qəzeti buraxılır. Qəzet 13 yanvar 2003-cü ildə Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyində qeydiyyatdan keçmişdir.
Ağsu şəhərində 3 km aralıda yerləşən Şeyx Dursun məqbərəsi 1457-ci ildə ucaldılmışdır. Eləcə də Şeyx Mezid məqbərəsinin adını çəkmək olar ki, daha zəngin görkəmi bundan əvvəl adını çəkdiyimiz abidənin memarlıq simasını kölgədə qoyur. Şeyx Mezid məqbərəsinin fasadının və interyerinin tərtibatında müxtəlif rəngli kaşıdan istifadə edilmişdir. Şəhərdən bir qədər cənub-qərbdə "Ağ Gunbəz" məqbərəsi, Ağsunun şərqində – XVIII əsrə aid tikililərin xarabalıqları, Gürcüvan kəndində isə Qız Qalası turistlər üçün maraqlı obyektlər sayılır. Ağsu rayonu Azərbaycan mədəniyyət tarixinin nadir incilərindən sayılan, Şirvan xalçaçılıq məktəbinin ən məşhur kompozisiyası kimi tanınan Bico xalçalarının vətənidir. Bico xalçası hazırda rayonun inzibati ərazi vahidinə daxil olan Bico kəndinin adını daşıyır. Xeyli qədim tarixi olan Bico xalçaları sonralar Bico kəndindən başqa Qəşəd, Göylər, Pirhəsənli və Şirvanın digər məşhur xalçatoxuma məntəqələrində, eləcə də Qubada və İranda da istehsal olunub. (Hazırda Pakistanda da sənaye üsulu ilə toxunur) "Bico" xalçaları texniki və incəsənət nöqteyi-nəzərindən təkcə Şirvanda deyil, bütün Qafqazda ən məşhur xalça hesab edilir. XIX əsrin ikinci yarısında Azərbaycandan Nijni Novqorod şəhərinə ixrac olunan Bico xalçaları öz milli koloriti və mürəkkəb ornament kompozisiyası ilə diqqəti cəlb edirdi. Əsasən iki varinatda toxunmuş Bico xalçalarının ən məşhur olan birinci variantında orta sahənin kompozisiyası punktir xətlərlə doldurulmuş ornamentlərdən ibarətdir. 1 kv. m-də 220–300 min ilmə olan bu xalçaların sahə mərkəzi üçbucaqın üfiqi xətt boyunca iki böyük hissəyə, şaquli xətt boyunca orta ölçülü bir neçə rapportlara bölünmüşdür. Bico xalçaları hazırda Kanada, ABŞ, Çexiya, Rusiya, Türkiyə, İtaliya, Böyük Britaniya və s. ölkələrin bir çox məşhur muzeylərini və qalareyalarını bəzəyir. Azərbaycan Respublikası Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin dəstəyi ilə 2014-cü ildə Bico kəndində "Xalçaçı" peşə hazırlığı kursu fəaliyyət göstərmişdir.
Nəqliyyat
Rayon ərazisindən 80 kilometr uzunluqda respublika əhəmiyyətli avtomobil yolu keçir. 37 km uzunluğu olan Bakı-Şamaxı-Yevlax yolu ikinci kateqoriya, 18 kilometr uzunluğu olan Ağsu-Kürdəmir-Bəhrəmtəpə yolu üçüncü kateqoriyaya aiddir.
1987-ci ildə çəkilmiş və 2013-ci ildə bərpa edilən 25 km uzunluqdakı Ağsu-Bico-Göylər yolu bir çox kəndləri birləşdirməklə yanaşı qış aylarında Bakı-Şamaxı-Yevlax yolunun Ağsu aşırımından keçən hissəsinə əsas alternativ kimi istifadə edilir.
Saflorabənzər rapontikum
—  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki xarakteristikası
Saflorabənzər rapontikum çoxillik ot bitkisidir. Kökümsovlu, üfüqi istiqamətdə yerləşən, kökləri incə, zərif olub, çoxsaylıdır. Gövdəsi sadə, hündürlüyü 0,5-1,8 (2,2)m içiboş, oyuqlu, kiçik  şırımlı, hörümçək toruna bənzəyən naxışlı formasındadır. Yarpaqları zəif görünən hörümçək toruna və dərin lələyəoxşar bölümlü, uzunluğu 12-40 sm, eni isə 5-20 sm, iri ucluqlu, aşağı yarpaqları saplaqlı, zirvədəki yarpaqları isə oturaq, bütöv və iridişciklidir. Gövdənin zirvəsində tək, iri (diametri 3-8 sm) bənövşəyi rəngli səbətciyi vardır.
Subalp, alp çəmənliklərdə, yuxarı meşə qurşaqlarında (pöhrəliklərdə), enliyarpaqlı-sidr meşəliklərində, hündürotluq meşə çəmənliklərdə,  göl və çay sahillərində yayılmışdır.
Kökümsov və kökləri toxumları yetişdikdən sonra avqust-sentyabr aylarında toplanılır. Toplanıldıqdan 15-20 il sonra təkrar bərpa prosesi gedir. Xammal yaxşı ventiliyasiyalı yerlərdə 4-6 gün ərzində və ya 50-60оС temperaturda quruducu şkafda qurudulmalıdır.
Özünəməxsus zəif iyli, azacıq şirintəhər olub, qatranlıdır.
Havası yaxşı dəyişilən quru yerlərdə saxlanılmalıdır. Saxlanılma müddəti 2 ildir.