cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Təcrübə
F. Bekona görə təcrübə
"Baxmayaraq ki, hisslər bizi çox vaxt aldadır,  onlar insan fəaliyyəti ilə birləşdikdə bizə kifayət qədər bilik verə bilərlər; və bu  instrumentlər vasitəsi ilə əldə olunmaqdan daha çox ( bəli, instrumentlər də kifayət qədər xeyir gətirir), bizim hissiyat orqanlarımız üçün tanış olmayan obyektləri, hiss edə bildiyimiz obyektlərlə uzlaşdıran eksperimentlərlə əldə olunur"
Kanta görə təcrübə
thumb|169x169px|İ. Kant Alman klassik fəlsəfəsinin banisi hesab edilən İmmanuil Kant da təcrübə yolu ilə əldə edilən biliyin düşüncələrə əsaslanmağı haqqında fikirlərini qələmə almışdır.
Marksa görə təcrübə
Karl Marksın fəlsəfəsində, təcrübənin əldə edilməsi, akkumulasiya sı, translasiya sı (ötürülməsi) və inkişafı təcrübə işindən, yəni şüurlu, məqsədyönlü fəaliyyətdən asılıdır. Təcrübə işi və onun nəticəsində əldə edilən təcrübə, subyektiv və obyektiv olanın sintezi kimi düşünülür.
Millə görə təcrübə
Mill F.Bekkonun induktiv metodunu inkişaf etdirib. O öz işlərində təcrübə (eksperiment) və müşahidə anlayışlarının dixotomiyasını fəlsəfəyə daxil edir. Müşahidə  formalaşmamış, deskriptiv bilikdir. Təcrübə eksperimentini isə Mill daha böyük əhəmiyyət verir: Müşahidə və eksperiment arasında olan ilkin və ən böyük fərq, eksperimentin müşahidəni genişləndirə bilməsidir. Eksperiment bizə yanlız mühitə və vəziyyətə daha çox dəyişiklik etmək imkanı yaratmır, o həm də bizə minlərlə vəziyyətdə sırf bizə müəyyən bir mövhümün işləmə qanununu açmaq üçün lazım olan mühitin yaradılmasında kömək edəcək dəyişiklikləri etməyə imkan yaradır.
Fiziki təcrübə
Fiziki təcrübə ətraf mühitdəki dəyişiklikləri müşahidə etməyə əsaslanır. Başqa sözlərlə desək, fiziki təcrübə xarici dünyanın obyektlərinin müşahidə olunması ilə bağlıdır və onunla da sərhədlənir. Sensualizm, Empirik bilikləri düşüncə vasitəsi ilə ümumiləşdirib, sistemə salan fəlsəfi anlayışdır. Sensualizm bütün növ biliklərin hiss üzvləri vasitəsilə əldə edilməsi konsepsiyasıdır. Bu konsepsiyaya görə, hisslər, qavrayış və yaddaş təklikdə cism və hadisələr haqqında biliklərin əsasini təşkil edir. İlkin biliyin düşüncə ilə ümumiləşdirilməsinə, biliklərin formalaşdırılmasına gətirir.
Kondilyak əmin idi ki, bütün elmlərin əvvəllində bizim hisslərimiz və düşüncəmiz vasitəsi ilə qəbul etdiyimiz sadə fikirlər dayanır.
Mental təcrübə
Mental təcrübə bütün şüursuz idrak prosessləri daxil olmaqla, dərk etmə, yaddaş, emosiyalar, iradə, təsəvvür kimi anlayışlarda inkişafını tapan təfəkkür və şüur nümunələrini özünə aid edir. Mental təcrübə ilə fiziki beynin əlaqələri böyük fəlsəfi mübahisələr meydanı yaradır.
Bəziləri beyni mental təcrübənin əsası və səbəbi adlandırır, digərləri isə beyini sadəcə düşünmək üçün lazım olan şərt kimi görür.
Riyaziyyatçılar kummulativ mental təcrübənin canlı nümunələridir. Onlar öz işlərinə və bacarıqlarına çox böyük reallıq hissi ilə yanaşırlar. Riyazi realizm və realizm ümumilikdə riyazi anlayışları və həqiqətləri insan şüurundan asılı olmadan var olan mövhümlər kimi qəbul edir.
Dini (mistik) təcrübə
thumb|212x212px|səhər meditasiyası Təcrübənin digər növlərindən Dini təcrübəni ayırmaq lazımdır. Onu fərqli edən xüsusiyyəti hisslərin subyektivliyidir. Bu subyektivlik səbəbi ilə bu növ təcrübə translasiya edilə bilməz. Müxtəlif dini ənənələr öz davamçılarını dini təcrübəyə fərqli yollarla gətirir, bu təcrübəni yaşamaqlarına, qəbul etməklərinə, yozmaqlarına və qiymətləndirmələrinə kömək edirlər. Bəzi ənənələrdə bu təcrübəyə simvolik əhəmiyyət verilir ("Təbiətin bir hissəsi olmaq" fikri kimi), bəzi ənənələrdə isə bu təcrübənin əhəmiyyəti böyükdür ( Tanrını görmək və ya Tanrılaşmaq kimi fikirlər).
Sosial təcrübə
Sosial təcrübənin yığılmasında və inkişafında həyatın özü və cəmiyyətdə böyümə yardım edir.
İstinadlar
Folk psychology and the philosophy of mind
Bekon, F. Əsərləri iki cilddə. Т. I. АН СССР, Fəlsəfə institutu. М.: «Мысль», 1971, С. 68.
Aristotel - "Metafizika"
Kant İ. Təmiz təfəkkür tənqidi. СПб.: «Наука», 2008 — (Слово о сущем.)
Новейший справочник необходимых знаний.
Кондильяк, Э.Б. дэ. Сочинения в трёх томах. Т.I. АН СССР, Институт философии. М.: «Мысль», 1980.
Visente Aleysandre
Visente Pio Marselino Aleysandre — ispan şair.
Həyatı
İspan şairi Visente Aleysandre-i-Merlo Seviliyada, dəmir yol tikintisi mühəndisinin ailəsində anadan olmuşdu. 1913-cü ildə Madriddəki Tereza Kollecini ("Kolexio Tereziano") bakalavr dərəcəsi ilə bitirmişdi. Ali təhsil almaq üçün Madrid universitetinin hüquq fakültəsini seçsə də, daha çox ispan ədəbiyyatı seminarlarında iştirak edirdi. Sevdiyi müəlliflər sırasına Homer, Şiller, Dostoyevski və b. daxil idilər. Sonralar bu siyahıya ötən əsrin əvvəllərində ispandilli ölkələrdə çox populyar olan Nikaraqua modernist-şairi Ruben Dario da əlavə edilmişdi.
Universiteti hüquqşünas və iqtisadçı ixtisası ilə bitirdikdən sonra Visente bir müddət Madrid ticarət məktəbində çalışmış, hətta hüquq və iqtisadiyyata dair məqalələr çap etdirmişdi. Bununla yanaşı, çapı haqqında ciddi düşünmədiyi şeirlər də yazmışdı. Və poeziyaya bağlılığını sirr kimi hamıdan gizli saxlamışdı.
Visente Aleysandrenin həyatını müəyyən mənada rus sovet yazıçısı Nikolay Ostrovskinin taleyi ilə müqayisə etmək olar. İspan şairi də "Polad necə bərkidi"nin müəllifi kimi gənc yaşlarında bir sıra ağır xəstəliklər keçirərək yarımşikəst vəziyyətə düşmüşdü. Lakin erkən yaşda vəfat edən Ostrovskidən fərqli olaraq, Madrid ətrafındakı kiçik villasında yataq xəstəsi kimi yaşayan Visente Aleysandre kifayət qədər uzun və məhsuldar ömür sürmüşdü.
Dostlarının təkidi ilə ilk şeirlərini 1927-ci ildə mətbuata vermişdi. Qarsia Lorka ilə tanışlıq Aleysandreni də müasir ispan ədəbiyyatı tarixinə "1927" adı altında daxil olan ədəbi cərəyanın qurucuları sırasına gətirmişdi. Həmin dövrdə Visente daha çox freydizmlə maraqlanır və psixoanaliz təlimi yaradıcısının əsərlərini diqqətlə öyrənirdi. Sürrealizm və freydizm təsiri onun 20-ci illərin sonlarında yazdığı və yalnız 1935-ci ildə çap etdirdiyi "Yer ehtirasları" kitabındakı şeirlərdə aydın hiss olunurdu.
Bundan əvvəl isə müəllifin "Dodağa bənzəyən qılınclar" (1932), "Ölüm və məhəbbət" (1933) kitabları işıq üzü görmüşdü. Vinsente Aleysandre yaradıcılığının ən yaxşı nümunələrindən sayılan "Ölüm və məhəbbət" nə qədər qəribə səslənsə də, əslində erotik şeirlər toplusu idi. Bu toplu 1933-cü ildə hətta ədəbiyyat üzrə İspaniyanın milli mükafatına layiq görülmüşdü.
İspaniyadakı vətəndaş müharibəsi sənət adamlarının taleyində fərqli izlər buraxmışdı. Lorka frankoçular tərəfindən güllələnmişdi (Visente bu xəbəri eşidəndə şairin ruhuna ithaf etdiyi "Öldürüldü!" elegiyasını yazmışdı), bir sıra yazıçı və şairlər vətəndən didərgin düşmüşdülər. Təbii ki, Visente Aleysandre xəstəliyinə görə heç yerə gedə bilməmişdi. Lakin müharibə ondan da yan keçməmişdi. Şairin yaşadığı ev dağıdılmış, əsərlərinin çapına qadağa qoyulmuşdu. İstənilən halda yataq xəstəsi olan bu mübariz ruhlu insanı susdura bilməmişdilər. Hər şeyə rəğmən Aleysandre yeni əsərlər yazmışdı. İspaniya Akademiyası isə əsl elmi hünər göstərərək 1950-ci ildə frankoçuların təqib etdiyi şairi öz üzvü seçmişdi.
Aleysandrenin müharibədən sonrakı poeziyasında bədbinlik və düşkünlük əhvali-ruhiyyəsi tədricən öz yerini humanizmə və yüksək insani dəyərlərə inama və onların tərənnümünə vermişdi. Şairin "Cənnətin kölgəsi" (1944), "Vahid dünya" (1950), "Ürəyin tarixçəsi" (1954), "Boşluğun hökmündə" (1962), "Son haqqında şeirlər" (1968), "İdrak haqqında dialoq" (1974) kitablarındakı şeirlər xoşbəxtliyin və gözəlliyin hökm sürdüyü xəyali dünya haqqında poetik utopiyalardan ibarət idi. Şübhəsiz, əlil arabasına bağlanıb qalmış bir insanın bu cür işıqlı duyğularla yaşamasının özü onun daxili təmizliyinə və saflığına dəlalət edirdi.
Vinsente Aleysandre 1977-ci ildə "iki dünya müharibəsi arasında ispan poeziyası ənənələrini dirçəltməsinin parlaq nümunələri olan, insanın vəziyyətini müasir cəmiyyətdən tutmuş kosmik genişliyə qədər böyük bir müstəvidə əks etdirən diqqətəlayiq poetik yaradıcılığına görə" Nobel mükafatı qazanmışdı. İsveç Akademiyasının üzvü Karl Raqnar Qirov təqdimat çıxışında şairi "İspaniyanın mənəvi həyatının heç zaman qurumayan çeşməsi" adlandırmışdı.
Laureatın arzusu ilə mükafatı onun adından əsərlərinin İsveç dilinə tərçüməçisi Xurxe Xosto Padren qəbul etmişdi. Visente Aleysandrenin Nobel mükafatı alması xəbəri İspaniyaya çatanda kral Xuan Karlos şairin evinə gələrək onu təbrik etmiş və İspaniya mədəniyyəti qarşısındakı mühüm xidmətlərinə görə III Karl ordeninin Böyük Xaçı ilə təltif olunduğunu bildirmişdi.
Həyatını subaylıqla, ailəsiz və övladsız başa vuran Visente Aleysandre 86 yaşında, Madriddəki evində vəfat etmişdi.
Ulu Temburonq Milli Parkı
Ulu Temburonq Milli Parkı — Bruneydə yaradılmış ilk milli park. 1991-ci ildə qurulmuşdur. Milli park Bruneyin şərqində, Temburonq dairəsinin Amo mukimində yerləşir. Temburonq dairəsinin 40 %-lik hissəsini əhatə edir, sahəsi 550 km2-dir. Milli park Batu Apoy Meşə Qoruğunun içərisində yerləşir. Ulu Temburonq Milli Parkında böyük cəngəlliklər var və buna görə də "Bruneyin yaşıl cavahiri" ləqəbi ilə tanınır. Milli park "sultanlığın uğurlu meşə qoruğu siyasətinin gözəl nümunəsi" hesab olunur. Milli parkdan axan əsas çaylar Temburonq və Belalonq çaylarıdır. Qoruq ərazisi Bruneyin ekoturizm mərkəzi hesab olunur və burada Ulu Ulu kurortu yerləşir. Temburonq dairəsində həmçinin Peradayan Meşə Qoruğu yerləşir.
Coğrafiya
Ulu Temburonq Milli Parkı Bruneyin Temburonq dairəsində yerləşir. Milli park cənubdan Malayziyanın Saravak ştatı ilə sərhəddədir. Milli park ovalıq və meşə ərazisindən ibarət 550 km2 sahəni əhatə edir. Bura Bruneyin şərq hissəsinin hündürdə yerləşən ərazisidir. Milli parkın cənubu daha dağlıqdır, hündürlük bəzən 1.800 metrə qədər çata bilir. Şimal nisbətən daha alçaqdır. Milli park ərazisindən bir çox çay axır və bu çaylar ensiz dərələr əmələ gətirir. Qoruq ərazisinin şimalında sahil regionu yerləşir.
Milli park ərazisinə ancaq Temburoq çayı vasitəsilə, Bruneyin paytaxtı Bandar Seri Begavandan başlayaraq barkasla çatmaq mümkündür. Barkasla çıxılan səyahətdə ilk dayanacaq Banqar şəhəridir. Burada Saravakdan axan Limbanq çayı Bruney körfəzinə tökülür və mənsəbdə bulanıq estuari əmələ gəlir. Banqardan sonra növbəti dayanacaq Batanq Duridir və buradan barkasla Temburanq çayı ilə parka daxil olmaq olar. Barkaslar təcrübəli İban əhalisi tərəfindən idarə olunur. Yol boyunca qayalarla və qum dayazlıqları ilə qarşılaşmaq mümkündür. Milli parkda ərazini gəzmək üçün geniş taxta döşənək sistemi salınmışdır və bu sistemin uzunluğu 7 kilometrdir. Yol boyunca məlumatlandırıcı lövhələr var.
Fauna
Ulu Temburonq Milli Parkında məməlilər, quşlar, kəpənəklər və cücülər, sürünənlər yaşayır. Milli parkda yaşayan ən məşhur heyvan növü quyruqsuz, boz rəngli Müller qibbonudur. Onu əsasən meşələrdə görmək olar. Burada ən geniş yayılmış sincab növü kiçik cırtdan sincabdır və onu tez-tez insan məskənlərinin yaxınlığında görmək mümkündür. Qara ləkəli qaya qurbağasının da (Staurois natator) milli park ərazisində göründüyü bildirilmişdir. İlan növlərindən ən geniş yayılanı məbəd gürzəsidir. O, əsasən ağacların başında görünür.
Qalın tüklü-pipikli kərgadandimdik (Anorrhinus galeritus), Malay kalaosu (Buceros rhinoceros), buynuzdimdiklər, sarı-qara buynuzdimdik (Eurylaimus ochromalus) və salanqanlar milli parkın əsas quş növləridir.
Milli parkda 400 kəpənək növü aşkarlanmışdır, onların çoxu nadirdir. Ən məşhuru Bruk troqonopteradır. Ona Ceyms Brukun şərəfinə "ağ racə" adı verilmişdi.
Sahil
thumbnail|300 px|right|[[Polşa.Baltik dənizi sahili.]]
Sahilin morfoloji elementləri
thumbnail|left|Sahilin morfoloji elemntləri Sahillərin dəniz yaxud göl ləpədöyməsi dağılması, yuyulması abraziya adlanır. Əgər abraziyaya yüksək sahil məruz qalırsa, onda iki əsas sahil profili elementi- klif və benç yaranır. thumbnail|right|Üç qardaş kekuru.[[Kamçatka]] Klif — qaya süxurlarının sahil uçurumuna deyilir. Dalğalar yüksək sahilləri dəniz səviyyəsində yuyub oyur. Burda dalğa-ləpədöymə taxçasi (və ya oyuğu) əmələ gəlır. Qaya süxurlarında klifin hündürlüyü çox böyük ola bilər.Şərqi Kamçatkada və Oxot dənizi sahilboyunda klif 700 m-ə çatır. Əğər klif xeyli qalın çökmə qatlardan əmələ gəlirsə, o, çox halda sürşmələrlə və uçqunlarla mürəkkəbləşir. Dəniz səviyyəsinin alçalmadığı şəraitdə, uçqun sayəsində əsas sahil tədricən ləpədöymə xəttindən quruya doğru geriyə çəkilir. Sahili təşkil edən süxurlar yekcins olmadıqda dəniz dalğqası sahili adda-budda dağıdır. Ən davamlı süxurlar dənizdə qayalar, dirəklər formasında qalır. Onlar kekurlar adlanır. Xeyli zəif süxur sahillərində mənfi formalar — ovuqlar, taxçalar, kahalar yaranır. Əgər dalğa yümşaq çöküntülərdən təşkil olunmuş alçaq sahili dağıdırsa, klif əvəzinə sahil enişi əmələ gəlir.
Benç — dalğa taxçasından aşağıda olan zəif meyilli səthə deyilir. Benç də klif kimi, yalnız qaya süxurlarında deyil, dənəvər olmayan çökmə süxurlarda da yaranır. Bençin eni 5 km-ə ola bilir: 40 m-ə qədər gedir.
Çimərlik — benç üzərində olan məhsulların arası kəsilmədən sürtülüb xırdalanması və çınqıl, quma çevrilməsi nəticəsində əmələ gəlir. thumbnail|right|[[Kopakabana çimərliyi. Rio de Janeyro.]]. Bəzən çimərlik balıqqulağından ibarət olur. Çimərlik suyun ən alçaq səviyyəsi ilə ən yüksək səviyyəsi arasında yerləşir. Bu, qabarma və çəkilmə səviyyələri ola bilər, qabarma olmayan dənizlərdə və göllərdə isə — sakit havadakı səviyyə və fırtına dalğası səviyyəsi ola bilər. Çımərlik dəniz səviyyəsi altına keçir və tədricən sualtı yığıntıya çevrilir.
Sahilyanı sahə — dənizin yığıntı hüdudundaki hissəsinə deyilir. Bunu bəzən litoral da adlandırırlar.
Sahilboyu — dənizə toxunmayan,yəni klifdən kənarda qalan quru sahəsidir.
Beləliklə, qurudan dənizə keçiddə üç paralel zolaq ayrılır: Dayaz dənizlərdə sahildən uzaqda və okean dayazlıqlarında bankalar, sədlər, və tirələr əmələ gəlir. Banka əydəmli və çox böyük sahəli dayazlıqıdır. Məsələn: Şimal dənizində Dogger-Bank, Atlantik okeanında Nyufaundlend bankəsi. thumbnail|left|Arbat oxunun cənub hissəsi. Morfoloji cəhətdən say (bar) daha kəskin ifadə olunmuşdur. Sahil sayı sahildən müəyyən qədər aralı və sahil boyunca uzanmış ensiz yığıntı zolağıdır. Dənizin sayla ayrılmış hissəsi laquna adlanır. Sayın eni, adətən, 100–200 m-ə yaxındır.Uzunluğu yüz kilometrlərlədir. Meksika körfəzinin qərb sahilboyunca uzanan sayın uzunluğu 800 km-dir.
Dillər və oxlar ensiz qum zolaqlarıdır. Onlar Kalininqrad və Qdansk yanında (Baltik dənizində) və Azov dənizində ( Arbat oxu) yaxşı inkişaf etmişdir.
Sahillərin təsnifatı
Sahillərin böyük praktiki əhəmiyyəti olduğuna görə onların təsnifatı çoxdan yaradılmışdır və daim təkminləşdirilir. Parçalanma dərəcəsinə görə bütün sahillər buxtalı sahillərə və düz sahillərə bölünür. Buxtalı sahillərin konfiqurasiyası mürəkkəb, düz sahillərinki isə nisbətən sadədir.
Buxtalı sahillər
thumbnail|left|[[Avstraliya sahillərində rias tipli körfəz.]] thumbnail|rghit|Skorsbi fiordu. thumbnail|left|[[Naantali şəhəri yaxınlığında şxer sahil.]]
Düz və düzəlmiş sahillər
Nisbi düzxətliliyi olan sahillərə ilk düz yaxud sadəcə olaraq düz sahillər deyilir.
thumbnail|right|Mavi laqun.Ölüdəniz.[[Türkiyə]] thumbnail|left|[[Puerto-Rikoda manqrov sahili]]
Sahil proseslərində və sahil tiplərinin əksəriyyətində enlik zonallığı əlamətləri var. Rütubətli iqlimlərdə riaslı, limanlı və laqunalı sahillər ola bilir. Quru iqlimlərdə dəniz və səhra sərhəddində eol prosesləri və eol relyef formaları üstünlük təşkil edir. Fior, şxer sahillər isə adətən şimalda müşahidə olunur.
Nasist UNO-ları
thumb|sağ|300px|George Adamski, Reinhold Schmidt, Howard Menger və Stephen Darbishire tərəfindən fotoşəkilinin çəkildiyi iddia edilən vasitəyə bənzəyən Haunebu tipli Nasist uçan dairəsnin təsviri
Vril
Vril, Nasist Almaniyasının istehsal etdiyi iddia edilən uçan nəlbəki modelidir.
Bu şəhər əfsanəsinə görə almanlar İkinci Dünya müharibəsinin əvvəlində, xüsusən dünyada Hitlerin təşviqi ilə; İkinci Dünya Müharibəsində əhəmiyyətli fayda verəcək əhəmiyyətli hadisələri, ixtiraları və kəşfləri araşdırmaq üçün bir qrup topladılar. Komanda, Ararat dağının yaxınlığındakı bir əfsanəni araşdırmaq üçün Türkiyəyə gəldi. Region sakinlərin dediyinə görə, uçan dairə şəklində dolaşan bir obyekt Ararat dağına düşmüşdü. Komanda qazıntı işlərinə başladı və qısa müddətdə uçan dairəni tapdı. Şayiələrə görə, uçan dairə havada dövrə vururdu və istənilən fiziki müdaxiləyə tez reaksiya verirdi. Almaniyaya aparılmış uçan dairənin aparılmış tədqiqatlar nəticəsində alman versiyası istehsal edildi. Vril adlı bu insan istehsalı olan uçan dairə, yüksək sürətlərə çata bilir və daha az yanacaq sərf edirdi. Ancaq manevr qabiliyyəti yüksək olmadığı üçün müharibə zamanı çox fayda verməmişdir. Sonra layihəni həyata keçirən və adlarını işə verən Vril adlı təşkilat işi öz üzərinə götürdü. Beləliklə, Vril uçan dairələrinin inkişafı başladıldı. İkinci Dünya Müharibəsini Almaniya uduzduqdan sonra, Vril və daha sonra istehsal olunan Haunebu adlı uçan dairələrin konfiqurasiyası şəklində hazırlanan bir kosmik gəmi istehsal edildi və bu konfiqurasiya Vril -7 (2) “Vril-Odin” adlandırıldı. Daha əvvəl Vril təşkilatı, telepatik münasibətlərlə 68 işıq ili uzaqda olan Aldebaran adlı bürcdəki canlılarla ünsiyyət qurduqlarını söylədilər. Onlarla bir ittifaq qurduqlarını və onların üstün döyüş qüvvələrini dünyaya gətirərək və bunu müharibədə istifadə edərək biləcəklərini hökumətə söylədilər və Aldebarana getmək üçün icazə istədilər. Hitler və hökuməti Vril təşkilatına icazə verdilər, çünki onlar artıq məğlub olmuşdular. Müxtəlif şayiələrə görə, Vril -7 (2) “Vril-Odin” kosmik gəmisi 25 illik səyahətini başa vuraraq Aldebaran şəhərinə çatdı. Qalan nasistlər, çoxu gənclər və mühəndislərdən formalaşan hissə Marsa getdilər və orada bir baza qurdular. Amerikanın Marsda yoxa çıxan robotlarının bu baza tərəfindən məhv edildiyi şayiələr arasındadır. Marsdakı bu nasistlər, Aldebaran xalqının gəlməsini gözləyirlər. Və ya orada özlərinə yeni bir həyat qurmuşdurlar.
Çap: 45m
Hündürlüyü: 22.50 m
İtələmə növü: Ehtimal - A = Vril-7 (1) də olduğu kimi Ehtimal - B = Y-7/0-Vril-7 (1) + Thule Tachyonator-7c-Hanebu-II (Hər ikisinin yaxşılaşdırılmış rekombinasiyası.) Sürət: mx. İşıq sürəti ilə = Tak.300000 km/sn (normal kosmik cazibə əleyhinə kosmik uçuşunda)
3x İşıq sürəti = Tak.900000 km/sn= kosmik kanal uçuşunda istifadə olunur
Ekipaj: 28 nəfər (14 kişi, 14 qadın)
Rumıniya şəhərləri
Rumıniya şəhərləri — 2002-ci ildə Rumıniyada 268 yaşayış məntəqəsi şəhər statusuna malikdir. 2002-ci ildən 2006-cı ilə qədər şəhər statusu 55 yeni yaşayış məntəqəsinə verilmişdir. Aşağıda 2002-ci il vəziyyətinə olan şəhərlərin siyahısı verilmişdir.
Noyşvanştayn qəsri
Noyşvanştayn qəsri — Almaniyada, Bavariya vilayətinin cənub-Qərbində, Füssen şəhərinin Hohenşvanqau kəndi ərazisində, hündür, sıldırımlı təpənin zirvəsində yerləşən XIX əsrdə inşa olunmuş neoroman üslublu qəsr-saraydır. Qəsr Bavariya kralı II Lüdviqin sifarişi ilə kral iqamətgahı olaraq və Rixard Vaqnerin xatirəsinin əbədiləşdirilməsi üçün inşa edilmişdir. Qəsrin inşası üçün lazım olan məbləğ Bavariya büdcəsindən deyil, II Lüdviqin şəxsi büdcəsindən ödənmişdir.
Həyata küskün kralın sığınacağı kimi inşa edilmiş qəsr, onun ölümündən sonra, 1886-cı ildə ictimai ziyarətə açılmışdır. Həmin dövrdən 60 milyondan artıq insan Noyşvanştayn qəsrini ziyarət edib. İl ərzində ortalama 1.3 milyondan çox ziyarətçisi olan abidə, yay günlərində bəzən gün ərzində 6000 ziyarətçi qəbul edir. Bir neçə filmin çəkiliş meydanı da olmuş qəsr Disneylandin Yatmış gözəl qəsrinin və sonrakı oxşar tikililərin də ilham mənbəyi olmuşdur.
Konsepsiya və mədəni əsas
Noyşvanştayn Romantisizm adlandırılan müasir memarlıq dəbinin və II Lüdviqin Rixard Vaqnerin operalarına olan sonsuz entusiazmının göstəricisidir.
XIX əsrin sonlarında bir çox qalalar və qəsrləri daha baxımlı etmək üçün yenidənqurma işləri aparılmağa başlanmışdır. Alman dövlətlərində Noyşvanştayna oxşar saray binası layihələri Hohenşvanqau qəsri, Lixtenşteyn qalası, Hohenzollern qalası və Reyn sahili ərazidə Stolzenfes qəsri kimi bir neçə layihə həyata keçirilmişdir. Noyşvanştayn qəsrinin inşa edilməsi layihəsi 1867-ci ildə edilmiş iki səfər zamanı Eysenax yaxınlığında Vartburq qəsrinin və Yugen Viollet-le-Dukun layihəsi əsasında Pierrefonds qəsrinin tarixi xarabalıqdan saraya çevrilməsi prosesinin müşahidə olunmasından sonra meydana gəlmişdi.
Kral görür ki, hər iki bina onun dostu olan bəstəkar Rixard Vaqnerin operalarındakı orta əsrlərin romantik qalalarını xatırladır. Vaqnerin Tenheyzer və Loenqrin operaları kralın qəsrin inşası haqqında son qərarı verməsinə təsir edir.
1868-ci ildə babası I Lüdviqin ölümündən sonra II Lüdviqə böyük bir miras qalır. Bu miras Münixdən uzaqda olan ailə torpağında sırf ailə mülkü olacaq bir bina inşa etmək və burada orta əsrlərə xas həyat sürmək arzusunu gerçəkləşdirmək üçün Lüdviqə memarlıq layihəsinə başlamağa təkan verir.
“Bu mənim niyyətimdir ki, qədim alman cəngavərlərinin qalalarının özünəməxsus xüsusiyyətlərini daşıyan Hohenşvanqau qəsrini bərpa edim və etiraf edim ki, mən həm də bir gün yaşaya biləcəyim bir məkanım olmasını istəyirəm [...]; mən istəyirəm ki, xüsusi qonaqlarımı orada yerləəşdirim; həmin yer bu zamana qədər mövcud olan bütün saraylardan gözəl olsun, müqəddəs və əlçatmaz olsun, ilahi qonaqların qarşılanması üçün zəngin bir məbəd və dünyada həqiqətən də xeyir-dua almış bir məkan olsun. Bu saray həm də Tanheyzeri (fondakı müğənnilər zalını) və Loenqrini (saray həyəti, açıq dəhlizi, şapel üzərindəki şimşək çaxmasını) xatırladacaq.”
Binanın dizaynı səhnə quruluşçusu Kristian Cenk tərəfindən işlənmiş, memar Eduard Riedel tərəfindən isə inşa edilmişdir. Texniki səbəblərə görə xaraba qalanın qəsrin planına daxil edilməsi mümkün olmamışdır. Qəsrin inşası ilə bağlı ilkin layihədə onun stilistik baxımdan Nyuremberq qalasına oxşaması nəzərdə tutulmuş, Vorderhohenşvanqau qalasındakı qədim saray kimi sadə olması təklif edilmişdi, lakin, həmin layihə kral tərəfindən qəbul edilmir, əvəzinə daha geniş, dəbədəbəli sarayla tamamlanan və Vartburq qalası formalı bir layihə hazırlanır. Kral hər bir xırdalıqdan xəbərdar olmaq və işə nəzarət etmək üçün israrla detallı plan tələb edir. Onun nəzarəti o səviyyəyə çatır ki, qəsri memarlarla yanaşı, kralın da yaradıcılıq işi hesab edirlər. right|300px|thumb|Noyşvanştayn layihəsinin şəkli, Kristian Cenk, 1869. Müasir memarlıq tədqiqatçıları Noyşvanştaynı XIX əsrin ən böyük saray tikililərindən biri hesab etsələr də, kitç olaraq Noyşvanştayn və II Lüdviqin digər binaları Avropa historisizminin əsas nümunələri hesab edilirlər. Maddi problemlər səbəbiylə oxşar layihələr olan Noyşvanştayn və Falkenştayn qalaları planlaşdırılmış səviyyədə tamamlanmamışdır.
İlkin olaraq qəsrin neoqotik stildə inşası planlaşdırılsa da, yekunda qəsr neoroman üslubunda inşa edilmişdir. Qəsrdə Tanheyzer və Loenqrin mövzuları tədricən Parsifal mövzularına keçir.
II Lüdviqin ölümündən sonra
left|300px|thumb|Noyşvanştayn 1886-cı ildə 1886-cı ildə II Lüdviq öldüyü zaman Noyşvanştayn hələ yarımçıq idi. Kral heç vaxt qəsrin kütlə üçün əlçatan olmasını planlaşdırmamışdı. Lakin kralın ölümündən altı həftə sonra, regent olan şahzadə Luitpold qəsrin kütlənin ziyarətinə açılması qərarını vermişdir. II Lüdviqin əmlak idarəçisi qəsrin 1899-cu ilə kimi tamamlanmasına çalışmışdır. Həmin dövrdən Birinci dünya müharibəsinə qədər, Noyşvanştayn qəsri Vittelsbax sülaləsinin stabil və xeyirli gəlir mənbəyi olmuşdur ki, bu baxımdan Noyşvanştayn Lüdviqin binaları arasında 1914-cü ilin əvvəllərinə kimi Bavariya kral ailəsinə ən çox gəlir gətirən tikilidir. Ziyatətçilərin səfərini daha maraqlı etmək üçün, ilk öncə sarayın əsas otaqları tamamlanmışdı. İlk dövrlərdə ziyarətçilərin sərbəst hərəkətinə də icazə verilmişdi.
1918-ci ildə Bavariya respublika elan edildikdən sonra, qəsr ictimai yerlərin siyahısına salınmışdı. Vittelsbax sülaləsi ilə aparılan danışıqların nəticəsi olaraq Noyşvanştayn da daxil olmaqla II Lüdvikin bütün qəsr və sarayları dövlətin idarəsinə keçdi və bu günə kimi də Bavariya Dövlət Saray, Bağ və Göllər İdarəsi tərəfindən idarə olunur, gəlirləri isə Bavariya Maliyyə Nazirliyi tərəfindən qəbul edilir. Hohenşvanqau qəsri yaxınlığında yaradılmış Vittelsbax Kompensasiya Fondu ilə Vittelsbax sülaləsini gəlirlə təmin edir. Ziyarətçi sayı getdikcə artaraq 1939-cu ildə artıq 200.000 nəfərə çatmışdı.
Noyşvanştayn Romantisizm dövrünün simvollarından biridir. Qəsrdəki saray Disneylandin Yatmış Gözəl qalası üçün model olmaqla yanaşı, Helmut Koytnerin "II Lüdviq", Lukino Viskontinin "Lüdviq" və "Çitti Çitti Benq Benq" filmlərinin çəkiliş məkanı da olmuşdur. 1977-ci ildə Noyşvanştayn qəsri Qərbi Almaniya dövlətinin poçt markası üzərində təsvir edilmiş, 2012-ci ildə isə Almaniya Bundeslanderi üzərində Noyşvanştaynın təsviri olan 2 avroluq xatirə sikkələri buraxmışdır. 2007-ci ildə qəsr Dünyanın Yeni Yeddi Möcüzəsi səsverməsinin finalçılarından biri olmuşdur. Qəsr UNESCO-nun Dünya mədəni irsi siyahısına daxil edilməmişdir. Lakin, 2009-cu ildə Noyşvanştaynın Lüdviqin Linderof və Herrenximze sarayları və Rumınyadakı iki oxşar qəsr Peleş və Pelişor qəsrləri ilə birgə UNESCO-nun siyahısına salınması müzakirə olunmuşdu.
Bu gün ildə 1,3 milyondan çox turist qəbul edən Noyşvanştayn Avropanın ən məşhur turistik bölgələrindən biridir. Təhlükəsizliyin təmin edilməsi üçün hazırda qəsri yalnız 35 dəqiqəlik turlar vasitəsiylə ziyarət etmək mümkündür. İyundan avqusta kimi davam edən pik dövrdə Noyşvanştayn gün ərzində 6000 ziyarətçi qəbul edir. Bilet satışı Hohenşvanqaudakı bilet satışı mərkəzindən həyata keçirilir. 2008-ci ilə kimi qəsri ziyarət edənlərin ümumi sayı 60 milyon nəfərdən çox olmuşdur. 2004-cü ildə isə qəsrin gəlirləri €6.5 milyon olmuşdur.
Yerləşməsi
right|thumb|300px|Saulinq dağından (2,047 m) Şimala baxdıqda Almaniyanın Bavariya və Avstriyanın Tirol əyalətlərinin sərhəddində Forqqenze gölünün (1952) sahilində Şvanqau bələdiyyəsi, Noyşvanştayn və Hohenşvanqau qəsrləri görünür. Şvanqau bələdiyyəsi Bavariya vilayətinin cənubunda, 800 metr (2,620 fut) yüksəklikdə yerləşir. Qəsr cənuba, Avstriya sərhəddinə doğru uzanan Alp yüksəklikləri, şimalda isə sıldırım qayalıqlarla əhatələnir.
Orta əsrlərdə yaxınlıqdakı kənddən baxdıqda, bu ərazidə üç qala görünürdü. Onlardan biri Şvanştayn qalası adlanırdı. 1832-ci ildə, II Lüdviqin atası kral II Maksimilyan həmin qalanın xarabalıqlarını almış və yerində bu gün Hohenvanşqau qəsri kimi tanınan neoqotik sarayı inşa etdirmişdir. İnşası 1837-ci ildə tamamlanmış saray kral ailəsinin yay iqamətgahı olmuş, ailənin böyük oğlu olan Lüdviq burada doğulmuş və uşaqlığının böyük bir hissəsini burada keçirmişdir.
Vorderhohenşvanqau qalası və Hinterhohenşvanqau qalası Şvanştayn qalasından görünən sıldırım qayalı təpə üzərində, iki qonşu gölün (Alpsi və Şvansi gölləri) və kəndin yaxınlığında yerləşirdi. Xəndəklərlə torpaqdan ayrılan qalalarda zallar, saxlanclar və möhkəmləndirilmiş qüllələr olmuşdur. XIX əsrə qoşa qalaların xarabalıqları çatsa da, Hinterhohenşvanqau qalası Silfentrum sarayının qoruyucu məntəqəsi kimi istifadə olunmuşdu.
Ailə sarayından yuxarıda yerləşən xarabalıqlar kralın gəzintisi zamanı aşkar olunmuşdu. 1859-cu ildə o, həmin xarabalığı öz gündəliyində təsvir edir. Gənc kral hakimiyyətini bir qədər gücləndirdikdən sonra, 1864-cü ildə özünün uzun müddətli saray inşaatçılığı layihələrinin başlanğıcı olaraq iki qala xarabalığı yerində qəsrin inşasına başlayır. Lüdviq qəsri Yeni Hohenşvanqau adlandırır, yalnız onun ölümündən sonra qəsr Noyşvanştayn adlandırılmağa başlayır. Karıxdırıcı nəticə odur ki, Hohenşvanqau və Şvanştayn effektiv şəkildə yerlərini dəyişmişdi: Hohenşvanqau qalası xarabalıqları Şvanstayn qalası adlandırılmış, Hohenşvanqau qalası xarabalıqları yerində isə Noyşvanştayn qəsri inşa edilmişdi.
İnşası
left|thumb|400px|Noyşvanştayn qəsrinin planı 1868-ci ildə qoşa qalaların xarabalıqları tamamilə sökülmüş, saxlanc yerinin qalıqları isə partladılmışdır. 5 sentyabr 1869-cu ildə qəsrin özül daşı qoyulmuş, 1872-ci ildə qəsrin zirzəmisi tamamlanmış, 1876-cı ildə birinci mərtəbədə ümumi işlər yekunlaşdırılsa da, ilk olaraq "Geythaus" tamamlanmışdır. 1882-ci ildə qəsr bütövlükdə tamamlanmış, II Lüdviqin icazəsi ilə qəsr ərazisində sonrakı tikinti işlərində istifadə üçün bir neçə müvəqqəti yaşayış yeri də quraşdırılmışdır. 1874-cü ildə mülki işlərə rəhbərlik Eduard Riedeldən Goerq von Dollmanna keçmişdir. Sarayın açılış mərasimi 1880-ci ildə baş tutmuş, 1884-cü ildə isə kral yeni saraya köçmüşdür. Həmin il Dollmanın kralın gözündən düşməsindən sonra layihə rəhbəri Yulius Hofmann olmuşdur.
Ənənəvi kərpic hörgüsü ilə inşa edilmiş saray sonradan qaya daşları ilə üzlənmişdir. Künc hörgülərində əhəngdaşından istifadə olunmuşdur. Vürttemberqdəki Sklaitdorfdan gətirilmiş qumdaşı, portallar və pəncərə kənarlarının inşasında tətbiq olunub. Zaltsburq yaxınlığındakı Untersberqdən gətirilmiş mərmərlər isə pəncərələr, arka qabırğaları, sütunlar və kapitalların inşasında istifadə olunub. Taxt zalı üçün sonradan metal konstruksiyalı çatı qurulması lazım olmuşdu.
Materialların tikinti yerinə daşınması eşafort və buxar kranları vasitəsiylə sadələşdirilmişdi. Digər bir kran isə tikinti ərazisində istifadə edilirdi. Həmin dövrdə yenicə yaradılmış Texniki Yoxlama Assosasiyası Dampfkessel-Revisionsverein tez-tez tikinti yerində işləyən texnika vaxitələrinə baxış keçirirdi. right|thumb|300px|Noyşvanştaynda tikinti işləri, 1886-cı il İyirmi il ərzində qəsrin tikinti ərazisi region əhalisinin əsas iş yeri olmuşdur. 1880-ci ildə tikinti materiallarını istehsal edənlər və tikinti yerinə çatdıranlar sayılmadan, təkcə inşaat sahəsində təxminən 200-dən artıq işçi çalışırdı. Kralın xüsusi tapşırıqlar verdiyi və ya artıq inşa edilmiş hisslərin kralın tələbi ilə sökülərək başqa şəkildə inşa edildiyi zamanlarda gün ərzində çalışan işçilərin sayı 300-ə çatır, bəzi gecələrdə lampa işığında da çalışırdılar. 1879–1880-ci illərdə qəsrin tikintisinə 465 ton Zaltsburq mərməri, 1550 ton qumdaşı, 400.000 kərpic və 2050 kub metr taxta işlədilmişdi.
1870-ci ildən kral tərəfindən ödənilən aylıq ödəmələr əsasında bütün işçilər kiçik məbləğlə də olsa sığorta edilmişdi. Tikinti qəzaları zamanı (bütün tikinti ərzində 30 qəza baş vermişdi) zərər görənlər və ya ailəsi təqaüd alırdı.
1884-cü ildə kral hələ tikinti işləri tamamlanmamış saraya köçür, 1885-ci ildə isə 60 illiy yubileyi münasibəti ilə anası Mariyanı saraya dəvət edir. 1886-cı ildə sarayın xarici strukturu bütövlükdə tamamlanır.
Böyük ölçüsünə baxmayaraq Noyşvanştayn bütün kral hakimiyyətini qəbul edə bilmir, yalnız kralın şəxsi xidmətçiləri və qulluqçuları sarayda yerləşir. Həyətdəki binalar daha çox dekorativ xarakter daşımış və az istifadə olunmuşdur. Qəsrdəki saray II Lüdovikin yaşaması üçün teatral bir bina olaraq inşa edilmişdi. "Dostluq məbədi" olmaqla, qəsr həm də 1883-cü ildə vəfat etmiş Rixard Vaqnerin xatirəsini əbədiləşdirmək üçün inşa olunmuşdu. Ümumilikdə II Lüdviq bu sarayda yalnız 172 gün yaşaya bilmişdi.
Maliyyələşdirilməsi
Sarayın inşa prosesi davam etdikcə kralın arzu və tələbləri daha da artır, bu isə böyük maliyyə tələb edirdi. Layihənin dəfələrlə yenidən işlənməsindən sonra qəsrin inşasının ilkin layihədən dəfələrlə baha başa gələcəyi müəyyən edilmişdi. İlkin layihədə Taxt zalının daha sadə olması, əvəzində qonaq otaqlarının Məğrib mövzuları ilə bəzədilməsi nəzərdə tutulsa da, mənbə çatışmazlığı üzündən həyata keçirilməmişdir. Qəsrin tamamlanması əslində 1872-ci ilə planlaşdırılsa da, dəfələrlə təxirə salınmışdır.
Tipik orta əsr cəngavər saraylarının simvolu olan Noyşvanştayn II Lüdviqin yeganə nəhəng inşaat layihəsi olmamışdır. Bunun ardınca o, rokoko üslubunda Linderof sarayı və barokko üslubunda nəhəng Herrenkimze sarayını inşa etdirmişdir. Layihələr arasında ən kiçiyi olan Linderof 1886-cı ildə tamamlanmış, Noyşvanştayn və Herrenkimze isə yarımçıq qalmışdır. Hər üç layihə inşa üçün istifadə olunan maddi mənbənin tükənməsinə gətirib çıxarmışdı. Kral həyata keçirdiyi iinşaat layihələri üçün şəxsi mənbələrindən və gəlirlərindən instifadə etmişdi. Yayılmış şaiələrin əksinə olaraq, bu inşaatlar üçün Bavariya xəzinəsindən istifadə edilməmişdir. 1871-ci ildə Otto fon Bismarka siyasi meyllənmə başladıqdan sonra, əlavə iddialar da ortaya çıxmağa başlamışdı. right|thumb|320px|Qəsrin qış görüntüsü Qəsrin inşası üçün ilkin proqnozlaşdırmaya görə 3,2 milyon mark gərəkdiyi nəzərdə tutulsa da, kralın ömrünün sonuna kimi, Noyşvanştaynın inşasına 6,2 milyon mark xərclənmişdi. Tikintinin getdikcə daha çox xərc tələb etdiyini görən kral yeni kredit xətti açmağa məcbur olmuşdu. 1876-cı ildə iflas haqqında xəbərdarlıq etdikdən sonra, kralın heyət müşaviri başqasıyla əvəzlənmişdir. 1883-cü ildə kral hələ 7 milyon marka sahib olsa da, 1884-cü ilin yazında onun 7 1⁄2 milyon mark, 1885-ci ilin avqustunda isə artıq 6 1⁄2 milyon mark borcu var idi.
Borcları 14 milyon marka çatdıqdan sonra da, II Lüdviq memarlıq layihələrinin davam etdirilməsinə israr edirdi; Onun saraylarının kreditorlar tərəfindən ələ keçirilməsi halında, o, intahar edəcəyi ilə hədələyirdi. Aprel ayında o, Bismarkın məsləhətinə əməl edərək, pul qarşılığında parlament çağırılmasına razılıq verdi. İyun ayında Bavariya hökuməti, o zaman Noyşvanştaynda yaşayan kralı devirmək qərarına gəldi. 9 iyunda o hakimiyyətdən məhrum edilir, 10 iyunda isə Noyşvanştaynda, Geythausda ifadə komissiyası tərəfindən həbs edilir. Komissiyanın gözlədiyi kimi, o, qəsri əhatə edən jandarmeriya və yanğınsöndürmə briqadası tərəfindən xəbərdar edilmişdi. Bernard von Quddenin başçılıq etdiyi ikinci komissiya növbəti gün gəlmiş və kralın gecəyə kimi sarayı tərk etməli olduğunu bildirmişdi. II Lüdviq Bernard von Quddenin nəzarəti altına verilmişdi. 13 iyunda onlar hər ikisi sirli şəkildə, Berq qəsri yaxınlığındakı o qədər də dərin olmayan Starnberq gölündə boğularaq ölmüşlər.
Memarlıq xüsusiyyətləri
right|thumb|300px|Qəsrin Cənub-Şərqdən ümumi görünüşü. Həm xarici, həm də daxili quruluş baxımından qəsr olduqca dəbdəbəli görünüşə malikdir. Kralın memarlara təsiri, qəsrin hər addımında və hər bir tikilidə çox güclü hiss olunur, dizyn və dekorasiya isə kralın maraqlarını sərgiləyir. Saraydakı əsas otaqlara Taxt zalı, Lüdvikin otağı, Müğənnilər zalı və Qrotto daxildir. Ümumilikdə sarayın dizaynında Loenqrin haqqında alman əfsanəsi və Qu quşu cəngavər haqqında əfsanənin motivlərindən geniş istifadə olunub. Lüdvikin uşaqlıq və gəncliyini keçirdiyi Hohenşvanqau sarayında da bu saqaların təsvirləri vardır. Bu mövzular Rixard Vaqnerin operalarından götürülmüşdür. Sarayın otaqlarının əksəri dekorasiyasızdır. Belə ki, Lüdvikin ölümünə kimi otaqlardan yalnız on dördünün dekoru tamamlanmışdı. Sarayın yanında inşa edilən digər bir saray da kralın ölümü ilə yarımçıq qalmışdır. Zirzəminin mərkəzi meydanın altında olması nəzərdə tutulsa da, kral ailəsinin qərarı ilə onun inşası baş tutmamışdır. Zirzəminin özülləri indi də yuxarı həyət ərazisində görünməkdədir.
Noyşvanştayn qəsri 150 metr uzunluğu olan qaya üzərindəki bir neçə müstəqil tikilidən təşkil olunmuşdur. Həmin tikililərə müxtəlif müşahidə qüllələri, bəzək qüllələri, qəsr divarları, eyvanlar və heykəllər daxildir. Neoroman üslubuna uyğun olaraq pəncərələr dəbli triforiaları şəklində açılır. Qəsrdən Cənubda Tegelberq və Pöllat Corc, şimalda isə Alp dağları, onların ətəyindəki dağ gölləri görünür, bu isə qəsrin müxtəlif yerlərindən baxdıqda müxtəlif cazibədar mənzərələrin görünməsini təmin etməklə yanaşı, həm də kənardan qəsrə baxdıqda çox gözəl mınzərələrin yaranmasını təmin edir. Bu qəsrin, orta əsr cəngavər qalaları haqqında romantik ideala əsasən dizayn edilmənin nəticəsidir. Uzun əsrlərlə davam edən tikinti işləri və ilkin tikiliyə edilən əlavələr nəticəsində qarışıq bir kompleks halında dövrümüzə çatmış "real" qalalardan fərqli olaraq, Noyşvanştayn assimetrik, sabit və planlı quruluşa malikdir. Tipik qəsrlər üçün xarakterik olan bütün detallara malik olmasına baxmayaraq, tikilinin orta əsr qalaları kimi müdafiə xarakteri daşıdığını söyləmək çətindir.
Eksteryeri
left|thumb|230px|Sarayın damı Kompleksə hər iki tərəfdən iki mrətəbəli qüllələrlə əhatələnmiş Geythausdan daxil olunur. Şərqdəki darvaza divarı bütün qəsrdə yeganə divardır ki, yüksək kontrastlı rənglə bəzədilmişdir: eksteryer divarı qırmızı kərpicdən, həyətə baxan divar isə sarı əhəngdaşından hörülmüşdür. Dam karnizləri kiçik qüllələrlə tamamlanır. Geythausun yuxarı mərtəbəsi mərhələli keçidli frontonla tamamlanır və saraya köçdüyü ilk günlərdə burada məskunlaşan II Lüdviq hərdən burdan baxaraq qəsrin digər hissələrindəki tikinti işləri ilə tanış olur, zalların tamamlanmasını seyr edirdi. Geythausun birinci mərtəbəsi isə axır kimi istifadə olunmuşdur. right|thumb|230px|Reallaşdırılmamış kilsənin yerindən yuxarı həyətin görünüşü: solda Xanımlar evi, mərkəzdə Saray, sağda Cəngavərlər evi. Qeythausun keçidi düz əsas həyətə baxan Bavariya dövlət gerbi oyması ilə bəzədilmişdir. Həyət iki hissəlidir. Aşağı hissə Qeythausun şərq tərəfində yerləşir, Düzbucaqlı qüllədən və qaleyreya binasından şimaldakı əraziləri əhatə edir. Həyətin cənub hissəsi açıqdır və buradan qəsri əhatə edən dağların gözəl mənzərəsi görünür. Qərb tərəfdə həyət kərpicli hörgü ilə tamamlanır və buradan planlanmış kilsənin xor hissəsinə keçid var. Memarlıq kompleksinin planlanmasına görə mərkəzdə yerləşməli olan üç nefli bu kilsə 90 metr (295 fut) ərazini əhatə etməli idi, lakin həmin kilsə heç vaxt tikilməmişdir. Kənardakı pilləkənlə irəlilədikcə, həyətin yuxarı hissəsinə daxil olursan.
İnteryeri
right|thumb|300px|Sarayın üçüncü mərtəbəsinin planı. Dördüncü mərtəbədə Müğənnilər zalının yeri qırmızı rənglə verilmişdir. Əgər tikintisi tamamlansa idi, qonaqların yerləşdirilməsi, eləcə də xidmətçilər üçün nəzərdə tutulmuş otaqlar da daxil olmaqla, sarayda ümumilikdə 200-dən artıq otaq olmalı idi. Lakin onlardan cəmi 15 otaq və zal tamamlanmışdır. Sarayın aşağı mərtəbələrində idarəçilik və xidmətçilik otaqları yerləşirdi, bu gün isə saray idarəsi həmin hissədə yerləşir. Kralın yaşayış otaqları isə yuxarı mərtəbələrdə yerləşir: yaşayış otaqları üçüncü mərtəbədə, Müğənnilər zalının üstündədir. Yuxarı mərtəbədə bütün bir sahə Taxt zalıdır. Ümumilikdə sarayın bütün otaqlarının həcmi 6.000 kvadrat metrdir. left|thumb|180px|Taxt Zalının divarında Müqəddəs Georginin əjdaha ilə döyüşməsi səhnəsi. Noyşvanştayn sarayının otaqlarının interyeri alman historisizminin elementlərini özündə əks etdirir. Sarayın otaqları XIX əsrin ən müxtəlif texniki vasitələri ilə təchiz edilmişdir. Bunlardan ən diqqət çəkəni xidmətçiləri çağırmaq üçün batareyalı zəng sistemi və telefon xəttlərinin olmasıdır. Sarayın mətbəxində, içərisində istiliyin təsiri ilə avtomatik dönən şişlər quraşdırılmış Rumford sobası vardır. Buradan çıxan isti hava binanın otaqlarının istilik şəbəkəsində istifadə olunmuşdur. Dövr üçün yeniliklərdən biri kranlardan axan isti sular və avtomatik isinən tualetlərdir.
Ərazisinə görə Taxt zalından sonra ən böyük otaq Müğənnilər zalıdır. 27 Metr uzunluğu, 10 metr eni olan zal, sarayın şərq hissəsində, dördüncü mərtəbədə, kral otağının üstündə yerləşir. Bu zal Vartburq sarayının Müənnilər zalı və Bal zalının təsvirlərinin qarışığı şəklində dizayn edilmişdir. Bu zal kralın saraydakı ən sevimli otaqlarından biri olmuşdur. Düzbucaqlı otaq Loenqrin və Parzival mövzuları əsasında bəzədilmişdir. Otağın uzun divar hissəsində tribuna quraşdırılmışdır ki, bu da Vartburqun dizaynından götürülmüşdür. Otağın Şəraqdəki kiçik divarında sıratağlı kiçik səhnə quraşdırılmışdır ki, həmin səhnə də ifaçı səhnəsi (sängerlaube) kimi məlumdur. Ola bilsin ki, bu zal da Taxt zalı kimi, cəngavər mədəniyyəti və orta əsrlərin taxt sevgisini təsvir etmək üçün qalereya kimi nəzərdə tutulmuşdur. Bu zalda ilk tədbir 1933-cü ildə baş tutmuş və Rixard Vaqnerin ölümünün əllinci il dönümünə həsr olunmuşdur.
20 Metr uzunluğu, 12 metr eni olan Taxt zalı sarayın Qərb hissəsində yerləşir. 13 Metr hündürlüyü olan zal üçüncü və dördüncü mərtəbələri əhatə edir. Yulius Hofman bu zalın planını Münix saray kompleksi tərkibində olan Bütün müqəddəslər kilsəsinin planına uyğun olaraq dizayn etmişdir. Üç tərəfdən zal rəngarəng sıratağlarla bəzədilib, apsis tərəfində isə II Lüdviqin heç vaxt tamamlanmamış taxtı yerləşir. Taxt kürsüsü İsa, On iki həvari və altı kanonlaşdırılmış kralın təsvirləri ilə bəzədilmişdir. Divar rəsmləri Vilhelm Hosşild tərəfindən işlənmişdir. Döşəmə mozaikası isə yalnız kralın ölümündən sonra tamamlanmışdır. Şamdanlar Bizans tacı şəklində dizayn edilmişdir. Taxt zalı sakral təsir bağışlayır. Kralın arzusu ilə, kralların ilahi hakimiyyətinin təsdiqi kimi Kuzə zalı Parsifalla birləşdirilmişdir ki, bu da II Lüdvikin konstitusiyalı monarxiya rəhbəri kimi çox da uzun müddət əldə edə bilmədiyi monarxın qeyri-məhdud, suveren hakimiyyətinin simvolu idi. Otaqdakı sakral və şahanə mühit apsidakı altı kanonlaşdırılmış kral olan Müqəddəs Lui, Müqəddəs Stefan, Müqəddəs Edvard, Müqəddəs Vinçeslav, Müqəddəs Olaf, Müqəddəs Henrinin portretləri ilə daha dəqiq vurğulanır.
Nəhəng mərasim zallarının qonşuluğunda II Lüdvikin yaşaması üçün bir neçə kiçik otaq da inşa edilmişdir. Kral mənzili üçüncü mərtəbədə, sarayın şərq hissəsindədir. Kral üçün səkkiz böyük otaq və bir neçə kiçik otaq dizayn edilmişdi. Şatafatlı dekorasiyasına baxmayaraq yaşayış hissəsi müasir otaq həcmi, yumşaq yataq dəstləri və mebelləri ilə müasir ziyarətçilər üçün heç də yad olmayan bir görüntü yaradır. Sarayın bu hissəsinin dekorunun işlənməsi zamanı II Lüdviq ictimai işlərlə məşğul olduğuna görə o qədər çox diqqət yetirməmişdir. Bununla belə, interyer dekorunda: divar rəsmləri, xalçaçılıq məhsulları, qarnitur və digər əl işlərində kralın sevdiyi mövzulara üstünlük verilmişdir ki, həmin mövzular da, müqəddəs kuzə əfsanəsi, Volfram fon Eşenbax və Rixard Vaqnerin ona həsr etdiyi incəsənət əsərləridir. left|thumb|145px|Saraydakı kiçik ailə kilsəsinin interyeri. Rəsmlər otağının şərq divarı Loenqrin əfsanəsi mövzuları ilə bəzədilmişdir. Şimal tərəfdə yerləşən mebellər: divan, stol, stullar və pavilion olduqca rahat və gözəl görünüşlüdür. Rəsmlər otağından sonra süni mağara gəlir. Mağarada süni şəlalə, "göyqurşağı maşını" adlandırılan alət və istixana var. Mağara Vaqnerin Tanhauzer operasındakı alman əfsanələrindən gələn Venera mağarasının təsviri kimi yaradılmışdır. Linderhof sarayındakı parkda da kral, buna bənzər, lakin daha böyük ölçülü mağara inşa etdirmişdir. Mağaranın qarşısında incə məhəbbət mövzuları ilə bəzədilmiş yemək otağı yerləşir. Mətbəx üçüncü mərtəbədə yerləşdiyinə görə, Noyşvanştaynda Linderhof və Herrenkimze saraylarındakı kimi xüsusi mexanizmlə yoxa çıxan masa quraşdırılması mümkün olmamışdır. Lakin, yemək otağı xüsusi lift vasitəsiylə mətbəxlə əlaqələndirilmişdir.
Yataq otağı yemək otağının qonşuluğunda yerləşir və kiçik ev kilsəsi nəzərə alınmasa qəsrdə Neoqotik üslubda olan yeganə otaqdır. Kralın yataq otağındakı dominant obyekt şəkillərlə bəzədilmiş nəhəng yataqdır. Kralın yatağı on dörd dülgər tərəfindən dörd illik çalışmalardan sonra palıd ağacından hazırlanmışdır. 11–12 iyun 1886-cı ildə Lüdviq həbs edildiyi gecə o otaqda idi. Kiçik ev kilsəsi isə Müqəddəs Luinin şərəfinə təqdis edilmişdir.
Sarayın aşağı mərtəbəsində yerləşən xidmətçi otaqları palıd ağacından hazırlanmış mebellərlə bəzədilmişdir. Otaqdakı stolun yanlarında hər birinin 1,80 metr uzunluğu olan iki yataq qoyulmuşdur. Otaqlar qeyri-şəffaf şüşəli pəncərələrlə dəhlizdən ayrılır ki, beləcə kralın görünmədən əsas pilləkəndən istifadə etməsi təmin edilir. Xidmətçilərə əsas pilləkəndən istifadə etmək qadağan edilmiş, lakin onlar üçün xüsusi, daha kiçik enə malik pilləkənlər inşa edilmişdir.
Yarımçıq qalmış layihələr
Lüdviqin ölümü zamanı, qəsrdəki sarayın tamamlanmasına çox az qalmışdı. Saray və Qeythausun eksteryeri əsasən tamamlanmışdı, lakin düzbucaqlı qüllə üzərində eşafot hələ də qalmaqda idi. Xanımlar evinin inşasına hələ başlanmamışdı, lakin 1892-ci ildə o, planlaşdırılmış qadın müqəddəslərin fiqurları olmadan tamamlanmışdı. Cəngavərlər evi həmçinin sadələşdirilmişdir. II Lüdvikin təsdiq etdiyi planda Cəngavərlər evinin sütunlarının ağac gövdəsi, başlıqlarının isə tac şəklində olması nəzərdə tutulmuşdu. Kompleksin əsas elementlərindən biri olan 90 metr (300 fut) uzunluqlu, yuxarı həyətdən üçnefli kilsənin üzəri ilə keçməli olan keçid vasitəsinin də yalnız özülü inşa edilmişdir. Bu element inşa edilmədiyindən Qeythaus ilə Xanımlar evi arasında əlaqə yoxdur. Kralın ölümündən sonra, terraslı qəsr bağları və fəvvarələr planı da ləğv edilmişdir.
Sarayda kralın yaşayış hissəsinin interyeri 1886-cı ilin sonlarına kimi demək olar ki, tamamlanmışdı, qalan hissələr olan lobbilər və koridorlar isə, 1888-ci ilə kimi sadə rəsmlərlə bəzədilmişdi. Kralın arzusu olan Məğrib zalı (Taxt zalının altında planlaşdırılmışdı) reallaşdırılmamış qalıb. Həmçinin, Vartburqdakı Cəngavərlər hamamı planına əsasən düzənlənmiş "Cəngavərlər hamamı" da inşa edilməmişdir. Bu hamam, orta əsr cəngavərlərinin vəftiz hamamı mərasiminin keçirilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdu. Xanımlar evində "Gəlin xoru", Sarayın ikinci və birinci mərtəbələrində qonaq otaqları və Ziyafət zalı da təxirə salınmış layihələr sırasındadır. Faktiki olaraq, Noyşvanştaynın inkişaf planı heç vaxt işlənməmişdir, hətta kralın ölümü dövründə belə saraydakı müxtəlif otaqların necə istifadə olunacağı müəyyənləşdirilməmişdir.
Rizvan Hümbətov
Həyatı
1 yanvar 1954-cü ildə Laçın rayonunun Güləbird kəndində doğulmuşdur. 1971-ci ildə Güləbird kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra Bərdə rayonunda sürücülük peşəsinə yiyələnmişdir. Hərbi xidmətini 1975-ci ildə başa vuraraq Laçın rayon avtobazasında sürücü kimi fəaliyyətə başlamışdır. 1991-ci ildə Laçın rayonunun könüllü özünümüdafiə dəstəsinə qoşulmuşdur. Rota komandiri Rizvan Hümbətov Malxələf, Susuzdağ, Qızartı, Koridor və digər döyüşlərdə xüsusi fərqlənmişdir. 8 oktyabr 1992-ci ildə Güləbirdə soxulmuş qulduların qovulmasında və 822 saylı düşmən tankının ələ keçirilməsində onun əvəzsiz rolu olmuşdur.
1992-ci il oktyabrın 31-də Səfiyan kəndi istiqamətində gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur. Sumqayıt şəhəri Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir. Ailəli idi. Üç övladı yadigar qalmışdır.
Təltifi
1997-ci ildə Güləbird kənd tam orta məktəbinə Rizvan Hümbətovun adı verilmişdir.
Komoe Milli Parkı
Komoe Milli Parkı — Afrika qitəsində, Kot-d'İvuarda milli park. Dünya irsi siyahısına düşə bilmişdir.
Haqqında
Komoe çayı ətrafındakı Komoe Milli Parkı bitki növlərindəki zənginliyi ilə məşhurdur. Eyni zamanda beynəlxalq qoruma altında olan quş növlərinin (qismən köçəri quşlar) və şimpanze, bəstəboy timsah kimi digər heyvanların da təbii həyat sahəsidir. 1,149,450 hektar sahəsi ilə geniş bir sahəni əhatə edir.
Qaçaq ovlanma, mal sürülərinin həddindən artıq otarılması səbəbləriylə 2003-cü ildə Təhlükədə olan Ümumdünya irsi siyahısına girmişdir.
Tiramin (Azərşəhr)
Tiramin — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Azərşəhr şəhristanı (Tufarqan) ərazisinə daxil olan kənd.