cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Narva çayı
Əsas məlumatları
Çayın boyunca olan şəhərlər: İvangorod (Rusiya), Narva və Narva-Yıesuu.
Gəmişilik üçün yararlıdır: Narva Su Elektrik Stansiyasının (14.9 km) və Narva su anbarının (15 km) altında. Bütünlüklə çay axınının 40% gəmiçiliyə yararlıdır. Əsas qolları: Plyussa, Rosson
Etimologiya
Çayın adını Veps dili ilə müqayisə edən M. Fasmerin ən populyar etimologiyası Narvaine "astana" mənasındadır. Saitlərin əvəzlənməsini nəzərə alaraq Baltik mənşəli ümumi hidronimik kökdən Nar/ Ner -dən əməlkə gəlməsi deyilir. Nəhayət qədim alman dilindən narva “dar” mənasında olan sözdəm meydana gəlməsi deyilir. Əksər hallarda dar boğazlara da Narva deyilir.
1681, 1684 , 1900 , 1900 , 1905 və 1933-cü il xəritələrində çay Narova kimi göstərilmişdir.
Çay 1927-ci ildə Estoniya tərəfinin təşəbbüsü ilə adlandırıldı. 1927-ci il "Starı Narvski Listok" qəzeti bu hadisəni belə təsvir edir: "Ana Dili Akademik Cəmiyyətinin təklifinə və Virskago Dairə İdarəsinin qərarına (" Riigi Teataja "1927 № 5) əsasən "Narova" sözünün əvəzinə bundan sonra "Narva" sözü istifadə ediləcəkdir. Buna görə adlar belə olacaqdır:Ust Narova–Ust-Narva; Narova çayı–Narva çayı; Narovo dairəsi-Narva dairəsi.
1976-cı ildə xəritədə Narva çayı kimi göstərilmişdir.
Fauna
thumb|«Narva Losos 2014» balıq ovlama yarışması Narva balıqla zəngindir. Burada Rutilus, xanı, çapaq, adi durnabalığı, qızılüzgəc və başqa balıq növləri Çud gölü və Narva su anbarında olduğu kimidir.
NGC 3068
NGC 3068, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Salvia parryi
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia patens
(Salvia patens) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Jaramilloa
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Alternativ
Ədəbiyyat
Əliquliyev R.M., Şükürlü S.F., Kazımova S.İ., Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər // Bakı. İnformasiya Texnologiyaları nəşriyyatı. 2009. 201 s.
I Triumvirat
Birinci Triumvirat (e.ə. 60-53-cü illər) — Roma Respublikasının üç məşhur siyasətçisi, Qay Yuli Sezar, Qney Pompey və Mark Krass arasında yaradılmış qeyri-rəsmi ittifaqdır. Bu ittifaq sayəsində Qay Yuli Sezar İlliriya və Qalliyanı beş illiyinə idarə etmək imtiyazına sahib oldu və Qalliyanın İşğalına başlaya bildi. E.ə. 56-cı ildə Triumvirat Lukka Yığıncağında yeniləndi. Beləliklə, Sezar Qalliyanı, Pompey Hispaniyanı, Krass isə Suriyanı növbəti dəfə 5 illiyinə idarə etmək imtiyazı qazandı. I Triumvirat E.ə. 53-cü ildə Krassın ölümü ilə başa çatdı və Sezarla Pompeyi qarşı-qarşıya gəlməsinə səbəb oldu.
Appianın versiyası
Appiana görə e.ə. 60-cı ildə Sezar Hispaniyadakı valiliyindən qayıtmışdı və oradakı qələbəlrinə görə triumf keçirtməklə mükafatlandırılmışdı. O bunu qeyd etmək üçün şəhər divarlarından çöldə hazırlaşırdı. Sezar həmçinin növbəti il seçiləcək konsulluğa namizəd olmaq fikrində idi. Lakin, namizədlər özlərini şəhərin içində nümayiş etdirməli idilər, Sezar isə hələ də hazırlıqlarını bitirməmişdi. Namizədin şəhərə daxil olub, triumf üçün geri qayıtması isə qeyri-qanuni idi. Sezar onun əvəzinə başqasının iştirakı üçün icazə istədi, ancaq bu da qanunlara zidd hesab olundu. Namizədliyi elan etmək üçün son gündə, Sezarın əleyhdarlarından olan Gənc Kato çıxışını edən vaxt, Sezar triumfdan imtina etdi və şəhərə daxil olaraq öz namizədliyini irəli sürdü. Həmin vaxt Pompey şərqdə Üçüncü Mitridat Savaşlarında əldə etdiyi yaşayış məntəqələrinin istifadəsi üçün Senatın təsdiqini ala bilməmişdi. Bir çox senator Pompeyə həsəd apardıqları üçün bu addımı atmışdı, onlardan biri də Lusi Lisini Lukull idi. Krass bu məsələdə Lukull ilə əlbir olmuşdu. Senatın bu hərəkətinə qəzəblənən Pompey Sezarla dostlaşdı və konsulluq üçün ona dəstək verəcəyinə söz verdi. Sezar sonra Krass və Pompey arasındakı münasibətləri düzəltdi və bu üç ən güclü adam maraqlarını birləşdirdi.
Sinsinnati
Sinsinnati  — ABŞ-nin Ohayo ştatının cənub-qərbində, Hamilton dairəsində şəhər. Ohayo və Kentukki ştatlarının sərhədində, İndiana ilə sərhədə yaxın Ohayo çayında yerləşir. 1788-ci ildə Almaniyadan gələn mühacir lər tərəfindən qurulmuşdur. Əhalisinin, 2010-cu ilə görə, 296.943 nəfər (ABŞ-nin 55-ci ən böyük şəhəri), şəhərətrafı bölgələri – 2.155.137 nəfər (21-ci ən böyük) olması, Sinsinnatini ştatın ən çox məskunlaşdığı üçüncü şəhərinə çevirir; əhalinin təxminən 53% -i ağlardır.
I Triumvirat
Plutarxın versiyası
Plutarx aydınlıq gətirir ki, zəfər qazananlar triumfa qədər şəhərdən kənarda, konsulluğa namizədlər isə şəhərdə olmalı idilər. Onun adından çıxış edən bir dostu vasitəsilə qiyabi qeydiyyatdan keçmə variantı rədd edildi və Sezar konsulluğa üstünlük verdi. Appian kimi, Plutarx da Katonun Sezarın ən sərt rəqibi olduğunu yazır. O, həm "Katonun Həyatı", həm də "Pompeyin Həyatı" kitablarında yazır ki aqrar qanun layihəsinin keçməməsindən sonra Pompey, plebey tribunlarından və gənc avantüristlərdən kömək istədi, onlardan ən pisi Publius Klodius Pulxer idi. "Sezarın Həyatı"nda o yazır ki, Sezar şəhərə daxil olduqdan az müddət sonra Krass və Pompeyi uzlaşdırmağa və konsulluq siyasətinə inandırmağa çalışırdı, çünki onlar ən nüfuzlu iki adam idi. Sezar onlara dedi ki, əgər üçünün də gücü onda birləşsə, hökumətin idarə formasını dəyişdirmək mümkün olar.
Sinsinnati
XIX əsrin əvvəllərində, Sinsinnati, ölkənin mərkəzində, ölçüsü və sərvət baxımından şərq sahilindəki şəhərlərlə rəqabət aparan ilk Amerika şəhəri idi. İlk böyük kontinental şəhər olaraq bəzən "ilk təmiz Amerika şəhəri" adlanır. Əvvəlcə, avropalıların və ya şərq sahilindəki şəhərlərin təsiri olmadan inkişaf etdi. Bu və ya digər şəkildə, XIX əsrin sonlarında, su nəqliyyatından dəmiryoluna keçid ilə, Sinsinnatinin inkişafı əhəmiyyətli dərəcədə yavaşladı və dənizdən uzaq bir başqa şəhər Çikaqo tərəfindən əhali və əhəmiyyət baxımından üstələndi. Əsasən 1850-1900-cü illər arasında qurulan Over-Reyn rayonu uzun illərdir Alman mühacirlərinin mərkəzi olmuşdur və hazırda ABŞ-nin Tarixi Yerləri Milli Reyestrinə daxil edilmiş ən böyük tarixi ərazilərdən biridir. Sinsinnati zəngin tarixi memarlıq kolleksiyası ilə tanınır.
I Triumvirat
Triumviratın sonu
E.ə. 54-cü ildə Sezar Qalliyada, Krass isə Parfiyada hərbi səfərdə idi. Pompey triumviratın Romada qalan yeganə üzvü idi. Kato triumviratın əsas rəqibi idi və həmin il praetor seçilmişdi. Kato respublikadakı rüşvətxorluğu araşdırmaq üçün senatorlardan seçki təşviqatı xərcləri barədə hesabatı məhkəməyə təqdim etməyi tələb etdi. Bu həm seçilənləri, həm də pul alan əhalini hiddətləndirdi. Məhkəmə iclası zamanı Kato izdihamın hücumuna məruz qaldı, lakin çıxışı narahatlıqla da olsa sona çatdıra bildi. Kato daha sonra onu məşhur edəcək seçki təcrübəsi ilə bağlı bir razılaşma əldə etdi və sonra qanun pozuntularına qarşı seçkiləri izləmə hüququ əldə etdi. Pompey bunu gücünün azaldılması hesab etdi və tərəfdarlarını Katoya qarşı topladı. Buraya yenidən Pompeyin qatılan Klodius da daxil idi. E.ə. 54-cü ili Sentyabrında Sezarın qızı, Pompeyin həyat yoldaşı Yuliya doğuşdan bir neçə gün sonra vəfat etdi. Plutarx yazır ki, Sezar bu hadisənin Pompeylə yaxşı münasibətlərinin sonu olduğunu hiss etmişdi. Krassın Parfiyaya hərbi səfəri də xeyli çətin keçirdi. E.ə. 53cü ilin may ayında Krass Roma və Parfiya qoşunları arasında baş tutan Karr döyüşündə öldürüldü. Bu hadisə Birinci Triumviratın sonunu gətirdi. Növbəti illər respublikanın bu iki ən güclü şəxsi arasında Qədim Roma vətəndaş müharibəsi ilə keçdi.
Sinsinnati
Sinsinattidə Procter & Gamble, Kroger, Convergys, Chiquita, General Electrics Aviation, Macy's, Toyota North America, Kao Brands, Fifth Third Bank şirkətlərinin, habelə The United States Playing Card Company zavodunun baş ofisləri yerləşir.
Salvia pauciflora
(Salvia pauciflora) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Jasonia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Georgi Brim
Georgi Brim —	rəssam.
Jamesianthus
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Jamesianthus alabamensis S.F.Blake & Sherff
NGC 4044
NGC 4044, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. E1 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Salvia pauciserrata
(Salvia pauciserrata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Jaumea
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Druzlar
Druzlar və ya dürzilər (, təkdə ) — ismailliliyin şaxələrindən biri olan müsəlman dini təriqətinə aid ərəblər. Livan və Suriyada, az bir hissəsi isə İsraildə yaşayır. Druz təriqəti XI əsrin əvvəllərində Misir və Cənubi Livan ismailliləri arasında təbliğat aparan batini vaiz Dərazinin (təriqətin adı da buradandır) fəaliyyəti nəticəsində meydana gəlmişdir. Druzlar Fatimi xəlifəsi Hakimdə (996-1021) Allahın təcəssüm olunduğuna və ruhların ölməzliyinə inanırlar. Orta əsrlərdən başlamış son dövrədək druzlar nəsli aristokratiyaya və hakim əmir sülaləsinə malik olmuşlar. Druz əmirlərinin Livanda ən qüdrətli dövrü II Fəxr əd-din Məan (1590-1633) və II Bəşir Şihabın ((1788/89-1840) hakimiyyəti illərinə təsadüf edir. Maruni kəndliləri və onların feodal ağaları olan druz zadəganları arasındakı sinfi ziddiyətlər nəticəsində XIX əsrin 40-60-cı illərində Livanda Druz və xristian Marunilər arasında silahlı toqquşmalar baş verdi. XIX əsrin 2-ci yarısı-XX əsrdə Osmanlı İmperiyası hakim dairələrinin druz "sərbəstliyinə", "imtiyazına" (hərbi mükəlləfiyyətin olmaması, silah gəzdirmək hüququ, druz zadəganlarının sıravi druzlar üzərindəki qeyri məhdud hakimiyyəti və s.) son qoymaq cəhdləri tez-tez türklər əleyhinə çıxışlara səbəb olmuşdu. Fransanın mandatlığı dövründə (1920-1943) Suriya və Livan druzları antiimperialist mübarizədə iştirak etdilər. 1925-1927-ci illər Ümumsuriya milli üsyanının mərkəzi Cəbəl Druz idi. Üzvlərinin əksəriyyəti druzlardan ibarət olan Livan Tərəqqipərvər Sosialist Partiyası (1949-cu ildə təsis olunmuşdur) 1958-ci ilin yayında antiimperialist üsyanda fəal iştirak etmişdir. 70-ci illərdə Livanda baş verən hadisələr zamanı druzlar milli vətənpərvər qüvvələrin tərəfində çıxış edir, ölkənin birliyi və Fələstin qaçqınları probleminin ədalətli həll olunması uğrunda mübarizə aparırlar.
Salvia pentstemonoides
(Salvia pentstemonoides) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 5021
NGC 5021, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Maks Born
Maks Born — alman nəzəri fiziki və riyaziyyatçısı, kvant mexanikasının banilərindən biri. Fizika üzrə Nobel mükafatı (1954) luareatı. Dünyanın bir neçə elmi cəmiyyətinin üzvü, o cümlədən SSRİ Elmlər Akademiyasının xarici üzvü (1934).
Born kvant nəzəriyyəsində fundamental nəticələrin müəllifidir: o, matris mexanikasının yaradıcılarından biri olmuş, Şredinger dalğa funksiyasının ehtimal olunan bir şərhini təklif etmiş və dağılma kvant nəzəriyyəsinə (Born yaxınlaşması) və digər elmi fənlərə əhəmiyyətli töhfələr vermişdir. Kristal qəfəsləri dinamikası, bərk maddələrin, maye və qazların termodinamikası və kinetik nəzəriyyəsi, nisbilik nəzəriyyəsi və elastiklik nəzəriyyəsi məsələləri ilə məşğul olmuşdur. Kvant mexanikasının fikirlərini elmin müxtəlif sahələrindən (atomların və molekulların quruluşu, bərk vəziyyət fizikası və başqaları) verilən suallara tətbiq etmiş və xətti olmayan elektrodinamikanın (Born - İnfeld nəzəriyyəsi) qurulmasına cəhd etmişdir. Göttingen və Edinburqda Born böyük elmi məktəblər yaratmış və elmin fəlsəfi və sosial problemlərinə dair nəşrlər nəşr etmişdir. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra sülh uğrunda elm adamları hərəkatının yaradıcılardan və fəal iştirakçılardan biri oldu.
Jefea
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Salvia peregrina
(Salvia peregrina) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Jeffreya
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Jensia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Salvia piasezkii
(Salvia piasezkii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 6009
NGC 6009, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Şimali Koreyada COVID-19 pandemiyası
Şimali Koreya koronavirus barədə bir neçə məlumatları gizlədiyindən ilk koronavirus xəstəsinin bu xəstəliyə nə vaxt yoluxduğu bilinmir.
Gedişat
Şimali Koreya bu dövrdə sərhədlərini bağlayan ilk ölkələrdən oldu.Hökumət geniş səyahət məhdudiyyətlərini tətbiq etdi,yanvar aylarının sonlarında turistlərin ölkəyə gəlməsi qadağan edildi.Sərhədin çox hissəsi bağlansa da, Dandonq və Sinicu arasındakı körpü bağlanmadı. Koreya bir neçə təchizat və avadanlıqları xəstəxanalara gətirdi.
12 fevralda karantin günü 14 gündən 30 günə qədər uzadıldı.Hökumət vaksinin tapılacağına qədər məktəbin,bazarların,restoranların,sərhədlərin bağlı qalacağını bildirdi.
Pxenyana qayıdan başqa ölkələrdə təhsil alan tələbələr üçün xəstəxanalarda yataqxanalar tikildi.
Kim Çen In ölkədə yeni xəstəxanaların tikilməsi barədə qərar verdi. Cənubi Koreya prezidenti Mun Çje İn ilə məktublaşdı. Tramp da Şimali Koreya ilə bu barədə çalışmağa hazır olduğunu bildirdi.
27 martda 2280 koreyalı karantində idi.
Şimali Koreya yoluxanlar,ölənlər və sağalanlar barədə bütün məlumatları gizlədiyindən hətta ÜST belə bu barədə məlumat yaymır.
Salvia plebeia
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Jungia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Alayuntlu boyu
Alayuntlu və ya Ulanyuntlu boyu, Oğuz Xaqan Dastanına görə Oğuz Türklərinin 24 boyundan biri və Qaşqarlı Mahmuda görə Divân-ı Lügati't-Türk'təki yirmi iki Oğuz boyundan onyedincisi Alayuntlulardır. Alayuntlu kəliməsi Ala-ala bədənli +  yunt-At(cinsi) + lu bu birləşmələrdən yaranmışdır.
Salvia plectranthoides
(Salvia plectranthoides) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia pogonochila
(Salvia pogonochila) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gəncə zərbxanası
Gəncə zərbxanası — Gəncə şəhərində yerləşən sikkə zərbxanası. Güman edilir ki, Gəncədə zərbxananın fəaliyyəti Sasani dövründən başlamışdır. Zərbxana 1804-cü ilə, Gəncə xanlığının süqutuna qədər fəaliyyət göstərmişdir.
Sasani və Xilafət dövrü
Sasani hökmdarı II Xosrov Pərvizin adından Gəncədə zərb edilmiş sikkəsi hazırda Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində qorunur. Sikkənin aversində II Xosrovun surəti, reversində atəşpərəst məbədinin təsviri verilmişdir. Şəklin ətrafında Gəncə zərbxanasının monoqrammı zərb edilmişdir.
Əməvi dövründə Gəncə zərbxanasında II Xosrovun sikkə tipləri əsasında sasani-ərəb dirhəmləri zərb edilmişdir. Bu tip sikkələr h. 77-ci il (696-cı il) Əməvi xəlifəsi Əbd əl-Məlik Mərvanın pul islahatına qədər zərb olunmuşdur.
Rusiya Dövlət Ermitaj Muzeyinin numizmatika fondunda h. 94-cü ildə (712–713-cü illər) xəlifə I Validin adından Gəncədə zərb edilmiş gümüş dirhəm qorunur. Sikkə üzərində Kufi xətti ilə – "Allahdan başqa Allah yoxdur" sözləri həkk olunmuşdur. Simvolun ətrafında: "Gəncə, 94-cü il" sözləri zərb edilib. Sikkənin digər tərəfində isə Quranın 112-ci (İxlas) surəsinin 1–4 ayələrindən: "Doğulmaz və heç kim Ona tay ola bilməz" sözləri yazılıb.
Məzyədi, Salari, Şəddadi dövrü
Abbasilər dövründə Arran canişinləri xəlifənin adını göstərməklə öz adlarından sikkələr zərb etdirmişlər. Xilafətin zəiflədiyi dövrdə Arrana başçılıq edən ərəb canişini Məhəmməd ibn Yəzid 859-cu ildə öz iqamətgahını Bərdədən Gəncəyə köçürmüş və Gəncədə öz adına gümüş dirhəmlər kəsdirmişdir.
X əsrin ortalarında Gəncə şəhəri Salarilərin və Şəddadilərin hakimiyyəti altına düşmüşdür. Bu dövrdə Gəncə zərbxanasında Şəddadi hökmdarlarının adından gümüş dirhəmlər zərb edilmişdir.
Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində Şəddadi hökmdarı Fəzl ibn Məhəmmədin hicri 404-cü ildə Gəncədə zərb etdirdiyi gümüş dirhəm qorunur. Sikkə üzərində dörd sətirdən ibarət müsəlman simvolu və "əl-Qadir billah" sözləri verilib. Simvolun ətrafında: 404 h. i. sözü yazılıb. Həmçinin sikkənin digər tərəfində – "Allahdan başqa Allah yoxdur, Məhəmməd Allahın rəsuludur/ xoşbəxt əmir əl-Mansur Fəzl ibn Məhəmməd Şəddadi" sözləri qeyd edilib. Həmçinin muzeydə Əli ibn Musa əl-Ləşkərin adından Gəncədə zərb edilmiş gümüş dirhəm də qorunur. Sikkə üzərində müsəlman simvolu və "əl-Kaim bi-əmr-İllah", "Gəncə zərbi, 425-ci il" və "Məhəmməd Allahın rəsuludur, əmir-əzəm Əli ibn Musa əl-Ləşkəri" sözləri zərb edilib. Çərçivənin ətrafında Quranın Tövbə surəsinin 33-cü ayəsi verilib.
Şavur ibn Nəsrin h. 443-cü ildə Gəncədə zərb etdirdiyi gümüş dirhəm də Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində qorunmaqdadər. Sikkə üzərinə müsəlman simvolu və "əl-Kaim bi-əmr-İllah" sözləri, onun ətrafında Quranın IX surəsinin 3-cü ayəsi zərb edilib. Sikkənin digər tərfinə isə "Şavur ibn Nəsr, əl-əzəm" sözləri yazılıb.
Səlcuqilər dövrü
XI əsrdə Səlcuqlar Şəddadilər dövlətini süquta uğradıb Gəncəni işğal etdikdən sonra şəhər Səlcuq canişinlərinin inzibati mərkəzinə çevrilmiş və Gəncə zərbxanasında səlcuq sultanlarının adından müxtəlif növlü sikkələr zərb edilmişdir.
XII əsrin 30–40-cı illərində Gəncə sultan Məsudun varisi əmir Davudun əmir əl-ümərası və atabəyi olan Qara Sunqurun iqamətgahına cevirilmişdir. Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində Qara Sunqurun adından 1139-cu ildə Gəncədə zərb edilmiş mis dirhəmi qorunur. Sikkə üz tərəfində: "Əl-Muktafi, əl-sultan, əl-əzəm, Səncər", ətrafında: "Gəncə 534-cü il". əks tərəfində isə: "Billah, əl-sultan, əl-müəzzəm, Məsud malik əl-üməra Qara Sunqur" sözləri zərb edilmişdir.
Eldənizlər, Xarəzmşahlar və Monqol hakimiyyəti dövrü
Qara Sunqurun ölümündən sonra Gəncə Atabəy Şəmsəddin Eldənizin hakimiyyəti altına keçmiş və onun oğlu Qızıl Arslanın iqamətgahına çevrilmişdir. Bu dövrdən başlayaraq Gəncə zərbxanasında Atabəy Şəmsəddin Eldəniz, Məhəmməd Cahan Pəhləvan, Qızıl Arslan, Əbubəkr və Özbəyin adından mis dirhəm və fuluslar zərb edilmişdir. Mis sikkələr iki tipdə- mis dirhəm və mis fulus şəklində zərb olunmuşdur. Mis dirhəmlər düzgün zərblə, üzərində "dirhəm", "sim" (gümüş) sözləri vurulmaqla, məcburi kursla tədavülə buraxılmışdır. Mis fuluslar düzgün olmayan zərblə kəsilmişdir. Sikkələrin üzərində Abbasi xəlifələrinin, İraq Səlcuq sultanlarının və Eldəniz atabəylərinin adları zərb edilmişdir.
1225-ci ildə Xarəzmşah Cəlaləddin Azərbaycanı işğal edərək Eldənizlərin varlığına son qoymuş, Gəncəni iqamətgah seçərək burada öz adından pul kəsdirmişdir. Onun mis dirhəmləri 15,5 – 17,0 qr çəki ilə zərb edilmişdir. Bu sikkələr 1231-ci ildə monqolların Azərbaycanı işğal etməsinə qədər buraxılmışdır.
Monqol işğalları gümüş böhranına son qoymuş, 1231-ci ildən başlayaraq Azərbaycan zərbxanalarında monqol xaqanlarının adından gümüş dirhəm və mis fuluslar zərb edilməyə başlanmışdır. Sikkələrin aversində "Kaan əl-adil", "Uluq Manqıl", reversində müsəlman simvolu verilmişdir. Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində h. 642-ci ildə (1245–1246-cı illər) Gəncədə zərb edilmiş gümüş sikkə qorunur. Sikkə üzərində müsəlman simvolu, "Gəncə 642 h." sözü və əlində ox tutmuş süvari, onun üzərində isə "Ali monqol ulus bəyi" sözləri yazılıb.
1256-cı ildə Elxanilərin tərkibinə qatılmışdır. Bu dövrdən başlayaraq Gəncə zərbxanasında Hülakü xan, Abaqa xan, Əhməd Təkudər xan, Qazan xan, Olcaytu Məhəmməd sultan, Əbu Səid və b. adından gümüş və mis sikkələr zərb edilmişdir. Sikkələr yuxarı əyyarla zərb olunmuşdur.
Cəlairi Teymuri və Qaraqoyunlu dövrü
XIV əsrin ortalarında Azərbaycan torpaqları Cəlairilər dövlətinin tərkibinə daxil olmuşdur. Gəncə zərbxanasında Cəlairi hökmdarları Həsən Buzurq, Şeyx Üveys, Sultan Hüseyn və Sultan Əhmədin adından gümüş dirhəm və mis fuluslar kəsilmişdir. Cəlairi sikkələrinin zərbi, fasilələrlə 1410-cu ilə qədər buraxılmışdır.
XIV əsrin sonlarında Azərbaycan Qızıl Ordunun başçısı Toxtamış xan və Əmir Teymurun hücumlarına məruz qalmışdır. Bu mübarizədə Əmir Teymur qalib gələrək öz oğlu Miranşahı Azərbaycanın hakimi təyin etmişdir. 1386-cı ildən başlayaraq Azərbaycan zərbxanalarında Əmir Teymur və Soyurqatmış xanın adından gümüş dirhəmlər zərb edilməyə başlanmışdır. Dirhəmlər Cəlairilər dövlətinin pul-çəki sistemi ilə zərb edilmişdir. XV əsrin əvvəllərində Azərbaycanın pul dövriyyəsinə Cağatay pul sistemindən yeni sikkə vahidləri – təngə və miri nominalları daxil olmuşdur.
Əmir Teymurun ölümündən sonra onun imperiyası zəifləmiş, Cəlairi hökmdarı sultan Əhməd və Qaraqoyunlu tayfa birliyinin başçısı Qara Yusif Teymuriləri Azərbaycandan çıxarmışdır. Sultan Əhmədin hakimiyyətə dönüşü ilə Gəncə zərbxanası onun adından sikkə zərbini yenidən bərpa etdirmişdir. Bu sikkələr Cağatay pul-çəki sistemi ilə zərb edilmişdir.
1410-cu ildən başlayaraq Gəncə Qaraqoyunlu dövlətinin tərkibinə daxil olmuşdur. Bu dövrdən başlayaraq 1468-ci ilə qədər Gəncə zərbxanasında Qaraqoyunlu hökmdarları Qara Yusif, Pir Budaq, Qara İsgəndər, Əbu Səid, Cahanşahın adından təngə və dirhəmlər zərb edilmişdir. Qaraqoyunlu dövlətinin süqutundan sonra Gəncə zərbxanasında Ağqoyunlu hökmdarlarının adından gümüş təngə və dirhəmlər kəsilmişdir.
Səfəvi dövrü
XVI əsrin əvvəllərində Gəncə Səfəvilər dövlətinin tərkibinə daxil olmuş, bir az sonra Qarabağ bəylərbəyliyinin mərkəzinə çevrilmişdir. Bu dövrdə Gəncə zərbxanasında yeni tip sikkələr tədavülə buraxılmışdır.
Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin numizmatika fondunda I İsmayılın adından h. 916-cı ildə (1510–1511-ci illər) Gəncədə zərb edilmiş ikiqat gümüş şahi qorunur. Sikkə üzərində dairəvi çərçivədə "La ilahə illəllah, Məhəmməd rəsul Allah, Əli vəliüllah / 916" sözləri qeyd edilmişdir. Dairənin ətrafında altı ellips formalı seqmentdə on iki imamın adı verilib. Sikkənin digər tərəfində isə dörd guşəli çərçivənin daxilində "Şah / İsmayıl / Gəncə zərbi" çərçivənin ətrafında "Sultan əl- adil / sultan əl- kamil / sultan müzəffər / sultan əl-aləm" sözləri zərb edilib.
Yeni sikkələrin aversində şiə dini simvolu, on iki imamın adı, reversində şahın adı, epitetləri, "əl-həmd Allah" sözləri, zərbxananın adı və zərb tarixi zərb edilirdi. Səfəvi şahı I Abbasın hakimiyyəti illərində Səfəvilər dövlətində pul islahatı keçirilmiş və pul dövriyyəsinə "Abbasi", "Mahmudi", "Şahi", "Bisti" adlı gümüş pul nominalları buraxılmışdır. Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində I Abbasın adindan h. 996-cı ildə (1587–1588-ci illər) Gəncədə zərb edilmiş gümüş abbasi qorunur. Sikkə üzərində düzxəttli, nöqtəvari və yarpaqvari çərçivənindaxilində "La İlahə illəllah, Məhəmməd rəsul Allah, Əli vəliüllüh" onun ətrafında isə on iki imamın adı verilib. Sikkənin digər tərəfində isə çərçivənin daxilində "Allah onun hakimiyyətini daimi etsin / şah Abbas / Gəncə zərbi" sözləri verilib.
Səfəvi-Osmanlı müharibələri zamanı Gəncə Osmanlılar tərəfindən ələ keçirildiyi illərdə şəhərdə osmanlı sikkələri – beşliklər və onluqlar zərb edilirdi.
Əfşarlar dövrü
1736-cı ildə Nadir xan Əfşar Suqovuşan qurultayında özünü şah elan edərək Səfəvilərin varlığına son qoymuş. Bu dövrdən başlayaraq Gəncə zərbxanası Nadir şahın adından gümüş "Nadiri" sikkəsi zərb etməyə başlayır. Nadir şahın Mərkəzi Asiyaya və Hindistana yürüşündən sonra Azərbaycanın pul dövriyyəsinə yeni pul vahidi "rupi"daxil olur. Gümüş rupinin çəkisi 11,5 qr. idi və hər birinin çəkisi 5,37 qr. olan iki gümüş abbasiyə bərabər idi. Bu dövrdə Azərbaycan zərbxanaları, o cümlədən Gəncə zərbxanası Nadir şahın Hindistana yürüşünün şərəfinə çəkisi 17,5 qr. olan mis fuluslar zərb etməyə başlayır. Bu tip sikkələrə son zamanlar Gəncə, Şamaxı və Ağsu ərazisində aparılan arxeoloji tədqiqatlar zamanı daha çox rast gəlinir.
Ağsu Tarix və Diyarşünasliğıq Muzeyində belə bir necə fulus qorunur. Sikkəsinin aversində nöqtəvari və düzxəttli çərçivənin daxilində, üzü sağa baxan fil, onun üzərində isə əlində əsa tutmuş insan təsvir edilib. Reversində isə nöqtəvari və düzxəttli çərçivənin daxilində "zərb / fulus" sözləri verilib.
Nadirin ölümüdən sonra 1773-cü ilə qədər Gəncə zərbxanasında Əfşar hökmdarları Adil şah, Şahrux və İbrahim şahın adından sikkələr kəsilmişdir. 1773-cü ildən Gəncə zərbxanasında Kərim xan Zəndin və III Təhmasibin adından sikkələr zərb edilmişdir. Sikkəllərin üzərində "Ya Kərim" sözləri zərb olunmuşdur.
Gəncə xanlığı dövrü
XVIII əsrin ortalarında Azərbaycan ərazisində yaranmış xanlıqlardan biri də Gəncə xanlığı olmuşdur. Xanlığın əsası Qacar tayfasının Ziyadoğullar sülaləsinin nümayəndəsi II Şahverdi xan tərəfindən qoyulmuşdur. II Şahverdi xanın hakimiyyəti illərində Gəncə zərbxanasında Nadir şahın gümüş sikkələrinə bənzər anonim pullar kəsilmişdir. Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində h. 1188-ci il (1774-cü il) Gəncədə zərb edilmiş anonim gümüş abbası qorunur. Sikənin averssində fars dilində – "Zamanın sahibi, İmam sikkəsi, qızılı gümüşə, gümüşü aya çevirdi". Reversində, "Gəncə zərbi, 1188", dairənin üzərində isə "Ya Kərim" sözləri zərb edilib.
Bəzi sikkələrdə "Ya Sahib əz-Zaman" şüarı zərb edilmişdir. Bu tip sikkələr 1785-ci ilə qədər buraxılmışdır. Sikkələrin orta çəkisi 3,89 qr. olmuşdur. 1794-cü ildən başlayaraq Gəncə zərbxanası yeni tip sikkələrin zərbinə başlayır və sikkənin aversində – "Ya Əli Vəli Allah" sözləri zərb edilirdi. 1796-cı ildən başlayaraq Ağa Məhəmməd şah Qacarın Azərbaycana hücumu ilə Gəncə sikkələrinin üzərində "Ya Məhəmməd" sözləri zərb edilməyə başlamışdır.
Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyində h. 1213-cü il (1799-cu il) Gəncədə zərb edilmiş gümüş 3 abbası qorunur. Sikkə üzərində "Ya Əli Vəli Allah" sözləri, dairəvi çərçivənin içərisində "Gəncə zərbi, 1213", dairənin çölündə "Ya Məhəmməd" sözləri zərb edilib.
1804-cü il yanvarın 3-də Gəncə xanlığı Çar Rusiyası tərəfindən işğal edildikdən sonra Gəncə zərbxanası da öz fəaliyyətini dayandırmışdır.
Salvia potaninii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 1150
NGC 1150, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Lukka yığıncağı
Plutarx yığıncağı belə təsvir ediri:
''Sezar Qalliyadakı məsələləri həll etdikdən sonra, Romadakı planlarını həyata keçirmək üçün qışı Po çayı ətrafında keçirməyi qərara aldı. Tək ona görə yox ki, buradakı vəzifəyə namizədlər onun gücündən və maddi köməyindən istifadə edərək xalqa rüşvət verib seçkilərdə qalib gəlməyə çalışırdı, həm də ona görə ki, buraya gələn nüfuzlu şəxslə onun gücünü artıracaq bütün addımları atırdılar. Onu Lukkada görmək üçün gələnlər arasında Pompey və Krassla yanaşı, Sardiniya valisi Appius, Hispaniya prokonsulu Nepos, yüz iyirmi liktor və iki yüzdən çox senator var idi. Məclisdə aşağıdakı məsələlər həll edildi: Pompey və Krass növbəti il üçün konsul seçilməli idi. Sezar onlara səs vermək üçün növbəti beş il Qalliyadakı komandanlığı və pul əldə etdi. Bu, ağıllı insanlar üçün çox qəribə görünürdü. Sezardan pul alan şəxslər də, senatı Sezara pul verməyə çağırırdı. Gənc Kato orada deyildi, o qəsdən bir missiya bəhanə edilərək Kiprə yola salınmışdı. Əvəzində isə Katonun sərt davamçısı sayılan Favonius yığıncaqda heç bir müxalif addım ata bilmədi.Çünki əksəriyyət Pompey və Krassdan qorxurdu və ümidlərini bağladıqları Sezarı razı salmağa çalışırdılar''.
NGC 5022
NGC 5022, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Büğdüz boyu
Büğdüz boyu — Oğuz Xaqanın Dastanına görə Oğuzların 24 boyundan biri və Qaşqarlı Mahmuda görə Divân-ı Lügati't-Türk'təki irmi iki Oğuz boyundan səkkizincisi; "Büğdüz"lərdir.
Oğuz türklərinin Üçoqlar qolundan bir boydur. Oğuzların müsəlmanlaşmağa başladıqları 10. əsirdən batıya köçdə önemli rol oynadılar. Daha çox Batı Anadoluya ve Orta Anadoluya gəlib yerləşdilər.
Büğdüz: "Hər kəsə təvaze göstərər və xidmət edər mənasındadır. Dəclə Kürdləri bəyi olub, Həzrəti Peyğəmbərə elçi gedən (622-623 illəri arasında Mədinəyə çatan), Bogduz-Aman Xanədanı nümayəndəsi və Kürmançın iki ana qolundan olan Boğlular, Yenikənd-Yabgularından onuncu əsrdəki Şahməlikin Atabəyisi olan Quzulu, Hələb Türkmənlərindən Büğdüzler bu boydandır.
Salvia potus
(Salvia potus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çuvaldar boyu
Çavuldur və ya Çuvaldar boyu — Oğuz Xaqanın Dastanına görə Oğuzların 24 boyundan biri və Qaşgarlı Mahmuda görə Divân-ı Lügati't-Türk'təki yirmi iki Oğuz boyundan yirmincisi; Çuvaldarlardır. Qaşqarlı Mahmudun lüğətindəki Oğuz boylarının adları, zamanlarındaki deyiliş şəkillərinə görə yazmışdır. Ankarada Yukarı Çavundur və Aşağı Çavundur kəndləri var. Ayrıca Türkmənistanda da Çavundur vilayəti var.
Bu boyların Üç Oxlar Qolundan (sol qolundan) Oğuz Xaqanın oğlu Göy Xanın soyundan gəldikləri kəbul edilir. Çuvaldar boyu Qaşqarlı Mahmudun "Man qışlaq" "Oğuz ölkəsində bir yer adı" şəklində təsvir etdiyi bölgəyə, Xəzər Dənizi sahilindəki yarım adaya gedərək yurd tutmuşlar və buraya Man qışlaq adını vermişlər. 1916 ilində Kilisli Müəllim Rüfətın yayımladığı Kitabi dədə qorquda Oğuzlarda "Çuvaldar" şəklində istifadə edilən bu boy adı, Türkmənçədə "Çovdur" olarak günümüzə gəlib çatmışdır. Günümüz Türkmənistanında "Çovdur" adını daşıyan çoxlu yer və yurd adları vardır.
Nərgizava nekropolu
Nərgizavada aparılmış arxeoloji tədqiqatlar
Akif Arif oğlu Quliyev
Azərbaycanın zəngin antik və ilk orta əsr abidələrindən biri də, Ağsu rayonunun Bico və Gəgəli kəndləri ərazisində, Gəgəli kəndindən təxminən 2 km cənubi-şərqdə, Bico və Gəgəli kəndlərinin sakinləri tərəfindən "Nərgizava" adlandırılan, Bicodərəsi ilə Yasamal adlı qobuluq ərazidə qədim yaşayış məskəni yerləşir. 10 hektardan geniş bir sahəni əhatə edən bu ərazinin böyük bir hissəsi Bico və Gəgəli kəndlərinin yerləşən Nərgizava abidəsidir. Hələ ötən əsrin 80–90-cı illərində yerli əhali öz həyətyanı sahələrində apardığı təsərrüfat işləri zamanı müxtəlif ölçülü saxsı qablara, tunc, gümüş və qızıl əşyalara, silahlara, insan və heyvan sümüklərinə rast gəlirdilər. Buradan tapılmış 100-dən artıq unikal əşya yerli sakinlər tərəfindən Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinə və Ağsu rayon Tarix və Diyarşünasliq Muzeyinə təhvil verilmişdir.
Nərgizava abidəsi 1998-ci ildən elmə məlum olsa da dövlət qeydiyyatına alınmamış və burada arxeoloji tədqiqatlar aparılmamışdır. 2008-ci ildə Oğuz-Qəbələ-Bakı su kəməri çəkilərkən Nərgizava abidəsinə məxsus 25-dən artıq küp qəbir təsadüfən aşkar edilmişdir. Nərgizava yaşayış yeri və ona məxsus nekropolun böyük bir hissəsi Gəgəli kənd sakinlərinin həyətyanı sahələrində aşkarlandığından abidə dağılmaq təhlükəsi ilə üzləşmişdir. Ərazinin böyük bir hissəsi Bico və Gəgəli kəndlərinin sakinləri tərəfindən uzun müddət əkin məqsədləri üçün şumlandığına görə, abidənin tarixi-mədəni təbəqəsi güclü dağıntıya məruz qalmışdır.
2009-cu il iyun ayında AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunun Şamaxı-Xınıslı ekspedisiyası Nərgizava abidəsində kəşfiyyat işlərinə başladı. Qazıntıda Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin elmi əməkdaşları da yaxından iştirak edirdi. Ərazi kol və tikanlardan təmizləndikdən sonra yerüstü materiallar toplandı. Onlar antik dövrə və ilk orta əsrlərə aid boz, qırmızı və qara rəngli müxtəlif saxsı qırıqlarından, heyvan və insan sümüklərindən, kül və kömür qalıqlarından ibarət idi.
Gəgəli kənd sakini Məhəmməd Mirzəyevə məxsus həyətyanı sahədə (5x10 m) aparılan qazıntı işləri zamanı 0,2 m dərinlikdən çox təbəqəli 22 torpaq qəbir aşkar edildi. Üst təbəqədəki qəbirlər vaxtı ilə, təsərrüfat işləri görülərkən dağılmış və qəbir materialları qarışmışdı. Ağır texnikanın təsiri aşağı təbəqələrdə də hiss olunurdu.
Skeletlər əsasən üzü cənub-şərqə, sağ böyrü üstə dəfn edilmişdilər. Demək olar ki, bütün skeletlərin yanında (uşaq qəbirlərindən başqa) bizim nərgizava tipli qablar adlandırdığımız dördqulplu küplər var idi. Bəzi qəbirlərdə avadanlıq yalnız bu dördqulplulardan ibarət idi. Kişi skeletlərinin yanından dəmir nizə ucluqları, bıçaqlar, qadın skeletlərinin yanından müxtəlif muncuqlar, dəmir sancaqlar aşkar edildi. Uşaq qəbirlərində daha çox miniatür qablar var idi. Bir sıra skeletin baş tərəfinə iri daşlar qoyulmuşdu. 1–4 saylı dağılmış torpaq qəbirlər. 0,4 m-dən çoxlu sayda antik dövrə aid saxsı parçaları, bir-birinə qarişmış dörd skelet fraqmentləri aşkar olundu. Bu sümük qalıqlari 1–4 saylı dağılmış torpaq qəbirlərin hissələri kimi qeydiyyata alındı. Qəbirlər tamamilə dağılmış və qarışmışdı. Aşkar olunmuş saxsı məmulatı ayrı-ayrı qabların oturacaq, yan, qulp və ağız hissələrindən ibarət idi. 5 saylı dağılmış torpaq qəbir. A2 kvadratında, 0,6 m dərinlikdən, üzü cənub-şərqə doğru bükülü halda, sağ böyrü üstə dəfn edilmiş qadın skeletinə rast gəlindi. Qadının boynundakı düzümdə təxminən 20-yə qədər muncuq var idi. Onların bir hissəsi çox aşındiğından dağıldı. Skeletin üzü qarşısında isə ağzı əyməli iki ədəd saxsı qab vardı.
V3 kvadratında 0,6 m dərinlikdən aşkar edilən 6 saylı torpaq qəbir uşağa məxsus idi. Sol böyrü üstə üzü cənub-şərqə dəfn edilmiş qız uşağının baş hissəsindən bir ədəd iri tunc asma-muncuq, dizi qarşısından isə bir ədəd əldə hazırlanmış tək qulplu, ağzı əyməli, qara rəngli miniatür saxsı parç və bir ədəd qırmızı rəngli saxsı kasa aşkar olundu.
7 saylı torpaq qəbir Q3 kvadratında 0,6 m dərinlikdən üzə çıxdı. Sağ böyrü üstə, üzü cənub-şərqə olmaqla bükülü vəziyyətdə qoyulmuş kişi skeletinin baş tərəfinə bir ədəd ucu şimal-qərbə istiqamətlənmiş dəmir nizə ucluğu qoyulmuşdu. Kəllənin arxasında, başdaşını xatırladan bir ədəd iri daş, üzünün qarşısında bir ədəd iri kasa, dizinin qarşısında isə bir ədəd nərgizava tipli qab var idi. 8 saylı torpaq qəbir. V1-Q1 kvadratında 0,6 m dərinlikdən aşkar edilən skelet sağ böyrü üstə, üzü cənub-şərqə dəfn edilmişdir. Başının ətrafında dolça, şar formalı, qırmızı rəngli, ağzı əyməli, iki qulplu süddan və nərgizava tipli dörd qulplu küp qoyulmuşdu. Küp yüksək təzyiq nəticəsində parçalanmışdı. 8 saylı torpaq qəbirin altından 11 saylı torpaq qəbir aşkar olundu. 9 saylı torpaq qəbir. B2 kvadratında, 0,6 m dərinlikdən sağ böyrü üstə, üzü cənub-şərqə dəfn edilmiş kişi skeleti aşkar edildi. Skeletin üzünün qarşısında və başının arxasında saxsı qablar qoyulmuşdu. Skeletin başının arxasındakı saxsı qabın sınıqları, kəllənin üzərinə düşmüşdü. Bu qəbirin avadanlığı yalnız saxsı qablardan ibarət olsa da, digərlərindən zənginliyi ilə seçilirdi. Bu qəbirdə iki ədəd nərgizava tipli dörd qulplu küp var idi. Bu küplərin üzərinə kiçik ölçülü qablar qoyulmuşdu. Qablar iç-içə qoyularaq qapaqla örtülmüş və şirvan tipli saxsı qabın içinə qoymuşdır.
Şirvan tipli saxsı qablara Şirvan bölgəsi abidələrində tez-tez rast gəlinir. 9 saylı torpaq qəbirdən içərisində qapaqlı, dördqulplu küpə olan belə bir qab aşkar edilmişdir. Tək quplu qırmızı rəngli qab əldə hazırlanıb. Geniş ağzı içəri qatlanıb. Oturacağı dar, agız hissəsi genişdir. Ondan qazan kimi istifadə ediliyi ehtimal etmək olar. Buradan aşkar edilmiş saxsı küpənin dörd qulpu var. Qulplardan ikisi kiçik, ikisi isə onlardan nisbətən böyükdür. Kiçik qulplar şaquli, böyük qulplar isə üfüqi vəziyyətdədir. Tərkibində müxtəlif qatışıqlar olan gildən hazırlanmış qırmızı rəngli küpə ağzı qapaqla bağlı, digər bir qabın içinə qoyulduğu üçün nisbətən aşınmışdır. Onun agzındakı qırmızı rəngli saxsı qapaq əldə hazırlanıb. Ortasında qulp əvəzi çıxıntısı var. Üzərinə qırmızı boyaq çəkilmiş qapaq qabın ağzına kip otursun deyə, qapağın tinləri içəriyə qatlanıb.
10 saylı qəbir. D1-D2 kvadratında 0,8 m dərinlikdən aşkar olunmuş skelet dağılmış halda idi. Skelet sağ böyrü üstə, başı cənub-şərqə dəfn edilmişdir. Skeletin üzü qarşısında müxtəlif ölçülü saxsı qablara rast gəlindi.
11 saylı qəbir. B2 kvadratında 0,8 m dərinlikdən aşkar olunmuş skeletin üzü cənub-şərqə qoyulmuşdu. Başının arxasında 3 ədəd dəmir nizə ucu basdırılmışdı. Skeletin arxa tərəfində bir heyvan (it) basdırılmış, heyvanla nizələr arasında bir ədəd nərgizava tipli qab qoyulmuşdu. Qab yüksək təzyiq nəticəsində parçalanmışdı. Skeletin boyunundan bir ədəd iri muncuq aşkar olundu. 12 saylı qəbir. Q4 kvadratında 0,8 m dərinlikdən aşkar olunmuş skelet sağ böyrü üstə, üzü cənub-şərqə olmaqla dəfn edilmişdi. Üzünün qarşısında iki ədəd nərgizava tipli saxsı qab vardı. Qablardan birinin ağzı kiçik saxsı qabla örtülmüşdü. 13 saylı qəbir. D5 kvadratında 0,8 m dərinlikdən aşkar olunmuş skelet sağ böyrü üstə, üzü cənub-şərqə dəfn edilmişdi. Ayaq tərəfində bir ədəd nərgizava tipli qab qoyulmuşdu. Qab yüksək təzyiq nəticəsində parçalanmışdı. 16 saylı qəbir. A3-A4 kvadratında 1,0 m dərinlikdən aşkar olunmuş skelet sağ böyrü üstə, başı cənub-şərqə dəfn edilmişdi. Baş tərəfində bir ədəd nərgizava tipli qab var idi. Qab yüksək təzyiq nəticəsində parçalanmışdı. Skeletin çanaq sümüyünün arxasından dəmir bıçaq aşkar olundu. 17 saylı qəbir. Q9 kvadratında 0,4 m dərinlikdən aşkar olunmuş skelet sağ böyrü üstə, üzü cənub-şərqə dəfn edilmişdi. Qəbirin arxa tərəfində iki ədəd iri daş basdırılmışdı. Üzünün qarşısında bir ədəd nərgizava tipli qab var idi. Qab yüksək təzyiq nəticəsində parçalanmışdı.
18 saylı qəbir. Q8 kvadratında 0,4 m dərinlikdən aşkar olunmuş skelet sağ böyrü üstə, üzü cənub-şərqə dəfn edilmişdi. Ayaq tərəfində bir ədəd nərgizava tipli qab var idi. Qarşısında bir ədəd dəmir nizə ucluğu sancılmışdı. 19 saylı qəbir. V5 kvadratında 0,8 m dərinlikdən aşkar olunmuş uşaq skeleti sağ böyrü üstə, başı cənub-şərqə dəfn edilmişdi. Skeletin başının arxasında bir iri, 2 ədəd kiçik saxsı qab aşkar olundu. 20 saylı qəbir. B8 kvadratında 0,4 m dərinlikdən aşkar olunmuş skelet sağ böyrü üstə, üzü cənub-şərqə dəfn edilmişdi. Skeletin üz tərəfində müxtəlif ölçülü saxsı qablar qoyulmuşdu.
28 saylı qəbir. D4 kvadratında 1,40 m dərinlikdən aşkar olunmuş skeletin yalnız qabırğa sümüklərini və kəlləsindən bir neçə fraqmentini (dişlər və s.) qalın kül təbəqəsi arasında izləmək mümkün oldu. Meyid kremasiya edildiyindən, skeletin çox hissəsi yanaraq külə çevrilmişdir. Skeletin salamat qalmış hissələrinə və saxsı qabların düzülüş formasına görə, onun sağ böyrü üstə bükülü vəziyyətdə üzü cənub-şərqə dəfn edildiyi aydın olur. Skeletin aşağı ətrafları qazıntı sahəsindən şərqə doğru uzanaraq, D4 kvadratından kənara cıxırdı. Kəllə istiqamətində bir ədəd iri saxsı kasa, bir ədəd qapaqlı şirvan tipli gil qab, bir ədəd nərgizava tipli gil qab, iki ədəd kiçik ölçülü küp aşkar olundu. Skeletin yanından bir ədəd dəmir qarmaq, sinəsindən isə 4 ədəd müxtəlif formalı muncuq aşkar olundu.
29 saylı qəbir. V5-Q5 kvadratlarında 1,0–1,2 m dərinlikdən aşkar olunmuş skelet sağ böyrü üstə, üzü cənub-şərqə olmaqla bükülü vəziyyətdə dəfn edilmişdi. Skeletdə qismən yanğın izləri var idi. Sümüklər bir hissəsi qaralmış və çürüyərək torpağa qarışmışdır. Skeletin altında at sümükləri aşkar edildi. At sümükləri parçalanmış vəziyyətdə, qəbirin yerinə düzülmüşdilər. Buradan göründüyü kimi insan meyidi, hissələrə bölünmüş at cəmdəyi üzərində dəfn edilmişdir. Skeletin baş tərəfinə iki ədəd nərgizava tipli saxsı qab qoyulmuşdur. Saxsı qabların arasında skeletə əks tərəfdə bir ədəd dəmir nizə ucluğu basdırılmışdır. Həmin qablarla skelet arasına bir ədəd qara cilalı saxsı qab qoyulmuşdur. Dəfn zamanı meyidin üzərinə bir qədər torpaq toküldükdən sonra üzərində tonqal qalandığı burada aşkar olunmuş nisbətən qalın kül təbəqəsindən aydın olur.
30 saylı qəbir. Q10-D10 kvadratında 1,0 m dərinlikdən aşkar olunmuş skelet sol böyrü üstə, üzü şimal-qərbə olmaqla yarı bükülü vəziyyətdə dəfn edilmişdir. Dəfndən qabaq qəbirin yeri ağ gil məhlulu ilə suvanmış, sonra mərhum dəfn edilmişdir. Skeletin əllərinin qarşısından dəmir bıçaq aşkar olundu. Dizinin qarşısında qoyulmuş nərgizava tipli qabın yaxınlığından dəmir nizə ucluğu tapıldı. Nizə ucluğu əyilmiş vəziyyətdə qəbrə qoyulmuşdur. Skeletin çanaq sümüyünün üzərindən dəmir toqqa başlığı aşkar olundu. Skeletin baş tərəfinə bir ədəd saxsı kasa, bir ədəd kiçik ağzı əyməli qab, bir ədəd lüləli qab qoyulmuşdu. Bu qəbirdə nərgizava tipli qab skeletin dizinin qarşısında qoyulmuşdu. Qabın ağzını qapamaq üçün bir ədəd kiçik ölçülü ağzı əyməli qabdan istifadə olunmuşdu. Nərgizava tipli qabın qulpunun üzərində möhür izi var idi. Onun ağzını qapayan ağzı əyməli qabın qulpunun aşağısında Q formalı işarə var idi.
Nərgizava abidəsindən başqa Ağsu rayonu ərazisində Oğuz-Qəbələ-Bakı su kəməri çəkilərkən Bico, Qəşəd, Cavanşir kəndləri ərazisində də antik və ilk orta əsrlərə aid qəbir abidələri aşkar olunmuşdur. Ağsu şəhərinin şimal-şərqində yerləşən Şeyx Dursun qəbiristanlığı ərazisində orta əsrlərə aid dulusçu kurələri, bu ərazidən şimalda isə təsərrüfat işləri zamanı şirli saxsı qabların fraqmentləri üzə çıxmışdır. Gələcəkdə bu abidələrin tədqiqi üçün bura arxeoloji ekspedisiyaların təşkil edilməsi zərurəti yaranmışdır.
Muxtar Əbülyazov
Muxtar Əbülyazov — Qazaxıstanın enerji,ticarət və sənaye naziri (1998-1999). BTA bankının prezidenti .Və Qazaxıstan Seçim Partiyasının lideri .O, eyni zamanda Qazaxıstanda energetika, sənaye və ticarət naziri vəzifəsini tutmaqla yanaşı, dövlətə məxsus KEGOC-un (Qazaxıstan Elektrik Şəbəkə Əməliyyat Şirkəti) keçmiş rəhbəri idi .Ablyazov sədr vəzifəsini icra edərkən BTA Bankdan 6 milyard dolları mənimsəməkdə ittiham olunur. .2015-ci ildə Lyon bir Fransa məhkəməsi ekstradisiya qərarı verdi.Bununla birlikdə, 2016-cı ilin dekabrında Fransanın Ali məhkəməsi, Dövlət Şurası (Fransa)) Rusiya Siyasi hüquq pozuntusu səbəbi ilə ekstradisiya əmrini ləğv etdi.Ardınca Ablyazov Fleury-Mérogis Həbsxanasından azad edildi və hazırda Parisdə, Fransada yaşadığı güman edilir.İngiltərə Ali Məhkəməsi Ablyazov barəsində iki dəfə həbs qərarı çıxardı; ən son 25 İyul 2019, və 2012-ci ildə çıxarılan məhkəmə qərarına hörmətsizliyə görə məhkəmə qərarı ilə 22 aya qədər uzadıldı.
Həyatı
Ablyazov, Qazaxıstan Sovet İttifaqının tərkibində olduğu bir vaxtda, Cənubi Qazaxıstan vilayətinin Vannovka kəndində anadan olmuşdur. Atası Qabyl Ablyazov, (1935-ci il təvəllüdlü) mühəndis işləyib və texniki məktəbdə müəllim olub. Anası Rauza Tolebergnova, (1940-cı il təvəllüdlü) kitabxanaçı idi. Uşaq ikən kitab oxumağı və şahmat oynamağı çox sevirdi. Ablyazov, məmləkətindəki Lomonosov Regional School adlı bir rusdilli məktəbdə oxuyurdu, burada hər sinifdə üstün idi. Gecə də qismən bir kənd təsərrüfatında yükləyici kimi çalışırdı. 17 yaşında Ablyazov nəzəri və professor olmaq istədi. Abay Qazax Milli Pedaqoji Universitetində oxuyub, daha sonra kursun ikinci ilində Milli Tədqiqat Nüvə Universiteti MEPhİ-yə (Moskva Mühəndislik Fizika İnstitutu) keçib. Orada Ablyazov 1986-cı ildə məzun oldu və nəzəri fizika ixtisası aldı. Bitirdikdən sonra Əl-Farabi Universitetində kiçik elmi işçi kimi çalışmışdır.1987-ci ildə Ablyazov Alma Şalabayeva ilə evləndi.
1990-cı ildə Ablyazov Moskva Mühəndislik və Fizika İnstitutunda aspiranturaya qəbul edildi. Bu səbəbdən Qazaxıstan Milli Universitetində kiçik elmi işçi vəzifəsindən azad edildi.
Karyera
Ablyazov Sovet İttifaqının dağılması və Qazaxıstanın Müstəqilliyinin başlanğıcı dövründə işə başladı. İlk işi kompüter və surət maşınlarının alqı-satqısı idi. 1991-ci ildə Ablyazov ilk şirkətini qeydiyyata aldı və ilk qızının adı olan "Mədinə" adlandırdı.
1992-ci ildə Ablyazov Qazaxıstanın bütün bölgələrini duz, şəkər, çiçək, kibrit, çay, şokolad və dərman kimi məhsullarla təmin etməklə işinə başlamışdır. Bu işi həyata keçirmək üçün Ablyazov Astana Holdinq Qazaxıstan da qurulmuş və tərkibində olan: Astana-Şəkər, Astana-Qida, Aral-Duz, The Shymkent Makaron fabriki, Astana-Tibbi xidmət, Astana-Motors, Astana-Interotel, Astana-Bank, Ticarət Evi Zhanna.
1997-ci ildə Ablyazov dövlətə məxsus KEGOC rəhbəri təyin edildi. KEGOC rəhbər təyin edildiyi vaxt iflasa yaxın bir şirkət idi. Bir ildə dövlət şirkətini gəlirli hala gətirə bildi.
1998-ci ildə KEGOC rəhbəri olaraq Ablyazov Enerji, Sənaye və Ticarət naziri seçildi.
NGC 2109
NGC 2109, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Salvia prattii
(Salvia prattii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mezoarxey
Mezoarxey- 3,200 - 2,800 milyon il əvvəli əhatə edən Arxey Eonu dövründəki geoloji dövrdür. Avstraliyadan gələn fosillər, stratolitlərin, ilkin dəniz yosunlarının Mezoarxeydən bəri yer üzündə böyüdüklərini göstərir. İlk superqitə Vaalbara təxminən 2800 milyon il əvvəl bu dövrdə dağılmışdır.
Kürasaoda COVID-19 pandemiyası
Kürasaoda ilk koronavirus xəstəsi 13 martda təsdiq olunub.
Mezoarxey
Ən erkən riflər bu dövrdə və yəqin ki, stromatolitlər tərəfindən əmələ gəlmişdir. Bu dövrə aid süxurlarda aparılan oksigen izotoplarının təhlili 55-85 °C ətrafında bir okean istiliyinin, digər hava dəyərləndirmələri isə 50 °C-dən aşağı olduğu nəticəsinə gətirib çıxardı. Atmosferdəki azot qazının günümüzə köklü şəkildə bənzədiyi və karbon qazının təxminitəzyiqinin, ehtimal ki, 0.7 bardan aşağı olduğu düşünülür.
Kürasaoda COVID-19 pandemiyası
Gedişat
Kürasaoda ilk koronavirus xəstəsi 13 martda təsdiq olunub. Bu insan Niderlanddan Kürasaoya istirahət məqsədi ilə gedən 68 yaşlı kişi idi. Həmin gün onun həyat yoldaşında da bu xəstəlik aşkarlandı. O vaxtdan bəri cütlüklə əlaqədə olan hər kəs koronavirus testindən keçirildi.
Salvia prunelloides
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia przewalskii
(Salvia przewalskii) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia prionitis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia pseudomisella
(Salvia pseudomisella) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 4045
NGC 4045, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Salvia pulchella
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Salvia purpurea
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fındıqlı meşəsi
Fındıqlı Meşəsi — Güney Azərbaycanda meşə. Meşə bugünkü Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanında, Ərdəbil-Astara yolunda yerləşir.
NGC 253
NGC 253 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Heykəltəraş bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 10.67 sm (4.2 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti və ya qısaca ADPU — pedaqoji kadrların hazırlığı ilə məşğul olan dövlət ali təhsil müəssisəsi.