cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adam (İberiya çarı)
Adam — İberiya çarı. Onun üç illik hökmranlığı orta əsr gürcü salnamələrində az xatırlanmışdır. Adam haqqında başqa yerdə məlumat verilməmişdir. Professor Kirill Tumanov Adamın 132–135-ci illərdə hakimiyyətdə olduğunu təklif edir. Müasir alimlər padşahın adının qədim Qafqaz hakim və zadəgan ailələrində qeyri-adi bir ad olmayan Radamistin təhrif olunmuş forması olduğunu güman edirlər.
Debra Uinqr
Debra Winger An Officer and a Gentleman filmi ilə daha çox məşhurluq qazanmış ABŞ aktrisasıdır
Firdovsi
Firdovsi (, tam adı: Əbülqasim Həsən bin Əli Tusi, farsca: حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی) — İran ədəbiyyatının simalarından biri.
Firdovsi Sultan Mahmud Qəznəvinin zamanında yaşamışdır. O əsərlərində Ərəb sözlərindən yayınmağa cəhd etmiş ilk İran şairlərindən biridir. Dünya şöhrətli "Şahnamə" əsəri üzərində 30 il zəhmət çəkmiş və dünya ədəbiyyatının ən gözəl incilərindən birini yaratmışdır.
Firdovsi fars dilindən əlavə, həm də ərəb və pəhləvi dillərini də kamil bilmişdir.
Qocalar-quldurlar (film, 1971)
Qocalar-quldurlar  — rejissor Eldar Ryazanovun 1971-ci ildə çəkdiyi sovet bədii filmi.
Firdovsi
Teymur və Firdovsi
Firdovsinin 30 ilə yazdığı "Şahnamə" poeması İranın VII əsrədək olan tarixini özündə əks etdirir. Bu əsər 60 min beytdən ibarətdir və əfsanəvi İran-Turan müharibələrindən bəhs edir.
Rəvayətə görə, Qəznəvilər dövlətinin ən qüdrətli hökmdarı Sultan Mahmud əsərin hər beytinə bir qızıl pul verəcəyini deyir, lakin "Şahnamə"ni oxuyandan sonra bəyənmir və Firdovsiyə hər beyt üçün qızıl yox, gümüş pul verir. Bundan sonra Firdovsi sultana həcv yazır və doğma yurdunu tərk edir.
Rusif Ağayev
Rusif İbrahim oğlu Ağayev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri. 2016-cı ildə Aprel döyüşləri zamanı şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Firdovsi
Teymur və Firdovsi
1020-ci ildə vəfat edən Firdovsi Tus şəhərindəki bağında dəfn edilir.
Rusif Ağayev
Həyatı
Rusif Ağayev 1987-ci ilin 16 aprel günündə Lənkəran şəhərinin Hirkan kəndində anadan olub.
Jozef Nqyut
Jozef Dion Nqyut — 2019-cu ilin yanvarında təyin edildikdən sonra hazırda Kamerunun 9-cu Baş naziri olan Kamerunlu siyasətçi. O, 2009-cu ildən bu vəzifədə çalışan Filemon Yanqı əvəz edib.
Rusif Ağayev
Hərbi xidməti
Rusif Ağayev məktəbi bitirdikdən sonra, sənədlərin Ali Hərbi Akademiyaya verdi. Lakin lazım olan balı yığa bilmədi və 2005-ci ildə hərbi xidmətə yola düşdü. Azərbaycan Hərbi Dəniz Donanmasında xidmətə başladı. 6 ay hərbi xidmət keçdikdən sonra özünü nümunəvi əsgər kimi tanıtdı. Azərbaycanın sabiq müdafiə naziri Səfər Əbiyev Rusif Ağayevin xidmət etdiyi hərbi hissəyə gəlir və əsgərlərin təlim tərbiyəsi, gün güzəranı ilə maraqlanır. Bu zaman Rusif Ağayev hərbi təzim edərək, nazirə xüsusi təyinatlı qüvvələrin tərkibində xidmət etmək istədiyini bildirdi. Nazirin adyutantı onun adını öz dəftərçəsinə qeyd etdi. Sınaqlarda uğurla keçən 12 hərbçi arasında Rusif Ağayevdə olur və öz muradına çatır.
Qocalar-quldurlar (film, 1971)
Məzmunu
Tragikomediya janrında olan bu film Nikolay Myaçikov (Yuri Nikulin) başda olmaqla bir qrup qocanın quldurluq fəaliyyətindən bəhs edir.
Jozef Nqyut
Həyatı
Nqyut Kamerunun ingilis dilində danışılan Cənub-qərb bölgəsində anadan olub və eyni zamanda yerli qəbilə rəisidir.
Rusif Ağayev
Ölümü
Rusif Ağayev 2016-cı ilin aprel ayında baş verən dördgünlük müharibədə böyük qəhrəmanlıq göstərmiş, Talış yüksəklikləri uğrunda gedən döyüşlərdə düşmənə sarsıdıcı zərbələr endirmişdir. Öz əsgər yoldaşlarını qurtaran zaman başından aldığı snayper gülləsindən qəhrəmancasına şəhid olmuşdur. Ölümündən sonra Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif olunmuşdur
Jozef Nqyut
Həyatı
Nqyut Kamerunun Cənub-qərbində yerləşən Bonqonq Barombidə anadan olub. 1966–1971-ci illərdə Buea İkidilli Liseyində təhsil alıb və burada "A Advanced" səviyyəsini Baş Təhsil Sertifikatı alıb. 1973–1977-ci illərdə II Yaunde Universitetində aspirantura təhsili aldı və oranı hüquq diplomu ilə bitirdi. Sonra 1977–1978-ci illərdə Londonda Kraliça Meri Universitetinə qəbul oldu və burada hüquq üzrə magistr dərəcəsi aldı. 1978–1982-ci illərdə İngiltərədə Vorvik Universitetində hüquq üzrə doktorluq proqramını keçdi.
Sambek çayı
Sambek çayı (deyilişdə. Sambeçka ) — Rusiyanın Rostov vilayəti ərazinindən axan çay. Çay Azov dənizinə daxil olan Taqanroq körfəzinə tökülür. Çayın uzunluğu 19,2 metr təşkil edir.
Jozef Nqyut
Fəaliyyəti
1980-ci ildən etibarən II Yaunde Universitetinin professorudur. 1991-ci ildə Qabaqcıl İdarəetmə və Magistratura Məktəbinin direktoru vəzifəsində çalışıb. 1997-ci ildə Xarici İşlər Nazirinə nazir nümayəndəsi olaraq kömək etdi və beləcə siyasətlə məşğul olmağa başladı. 2018-ci ilin mart ayında Respublika Məclisində Xüsusi Vəzifələr Naziri təyin edildi. 4 yanvar 2019-cu il tarixində Prezident Pol Biya tərəfindən Baş nazir olaraq təyin olundu.
Sambek çayı
Tarixi
1771-ci ildə Sambek çayı Don kazakları ilə Taqanroq komendantlığı arasında mübahisə ptedmeti idi belə ki, hər kəs balıq balıq ovunun onlata verilməsini istəsədə dövlət onların hər ikisinə çayda balıq ovunu həyata keçirməyi qadağan etmişdir
Çayın adı Peterburq elmlər akademiyasının akademiki İoqann Anton Qildenştedt 1773-1774 -ci il qeydlərində çəkilir.
Hidrologiya
Sambek kifayət qədər iri yatağa malik bir su axarıfır. Bu səbıbdən onu tam olsraq çay adlandırmaq mümkündür. Ətrafə üçüncü dövr çökmə suxurları ilə örtülüdür. Çayın aşağı axarları dəniz səviyyəsi ilə eyni hündürleyə malikdir. Çay qış ayları donur.
Canlı təbiəti
Çayda çoxlu sayda balıq növü yaşayır. Onlar arasında çəkimilər üstünlük təşkil edir. Çayda çay xərçəngi və müxtəlif növ ördəkləri müşahidə etmək mümkündür.
Qızıl Qışlaq yaşayış yeri
Qızıl Qışlaq yaşayış yeri — Şahbuz rayonunun Qızıl Qışlaq kəndi yaxınlığında, Küküçayın sağ sahilində orta əsrlərə aid yaşayış yeri.
Ümumi məlumat
1986-cı ildə qeydə alınmışdır.Sahəsi 525 kvadrat metrdir. Cənub-qərb tərəfdən quru çay vadisi ilə məhdudlaşır. Yaşayış yerinin bir hissəsi yol çəkilərkən dağıdılmış, tikinti qalıqları aşkar olunmuşdur. Divar qalığının uzunluğu 3 metr, eni 1 metrdir. Yerüstü materiallar əsasən, çəhrayı rəngli gil məmulatından, həmçinin şirli qab qırıqlarından ibarətdir. Yaxınlığında üzüməzən daşlara təsadüf edilmişdir. Tapıntılara əsasən, yaşayış yerinin eramızın ilk əsrlərindən XIII-XV əsrlərədək mövcud olduğu ehtimal edilir.
Bənövşə Ağabalayeva
Bənövşə Mövlüd qızı Ağabalayeva — kolxozçu.
Həyatı
1941-ci ildə kəndli ailəsində anadan olmuşdur, azərbaycanlıdır, bitərəfdir, orta təhsili var.
1961-ci ildən Xaçmaz rayonundakı M. Qorki adına sovxozun fəhləsi olmuşdur, 1974-cü ildən "Ukrayna" sovxozun fəhləsidir.
Doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir (Xudat seçki dairəsi).
Spahi
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/82/SenegaleseSpahi.jpg/300px-SenegaleseSpahi.jpg|thumb|330x330px| Seneqal spahisinin təsviri. Spahi — Fransa ordusunun tərkibində olan yüngül süvarilə növü.
Seneqal spahisi
Məğrib spahi alaylarına əlavə olaraq, Fransa Qərbi Afrikasında iki spahi eskadronu yaradılmışdır. Sıravilər Seneqal və Fransa Sudanının (indiki Mali) yerli əhalisindən, zabitlər isə Şimali Afrika spahi bölmələrindən ezam olunmuşlar. 1928-ci ildə Seneqal spahiləri Atlı Jandarma olaraq yenidən təşkil edilmişdir. Seneqal Respublikasının müasir Milli Jandarmeriyası ənənələri və forması müstəmləkə dövrünün Seneqal spahilərinə aid olan mərasim eskadronu daxildir.
Kamerun kolobus
Kamerun Kolobusu
Qırmızı Kolobus cinsi olan primat ailəsinin meymun növündən biridir.
Təsnifat
Əvvəllər bu Qvineya Kolobusu ya da Qırmızı Kolobus bir alt növü hesab edilirdi.
Təsvir
BAşı qara,arxa qırmızı, ayaqları, yanaqları və qırmızı rəngli kuyruğu qara rəngdir. [1]
Yayılımı
Korup Milli Parkı, Kamerun, həmçinin Kross Milli Parkı,Nigeriya da daha çox rast gəlinir.[2] Dəniz səviyyəsindən 1400 metr yüksəklikdəki nəmli meşələrdə yayılmışdır. 20-dən 64-ə qədər sürüdə say təşkil edir.Əsasən yem olaraq yarpağı seçir.Təbiətin qorunması üzrə Beynəlxalq İttifaq bu növə "Kritik bir vəziyyətdə" müdafiə statusunu verdi. Qorunmasi üçün əsas ovçuluq yasaqlanmışdır. Bu növün böyük hissəsi Kamerun və Nigeriyada qorunan ərazilərdə yaşayır.
Xarici keçidlər
The IUCN Red List of Threatened Species.
Hüseynəli
Hüseynəli — ad.
Saksoniyalı Mariya Amaliya
Saksoniyalı Mariya Amaliya  — İspaniya kralının xanımı.
Atası Reç Pospolita kralı III Avqust, anası isə Müqəddəs Roma imperatoru I Jozef in qızı Mariya Jozefina dır.
Qışlaq-i Seyidlərdadalıhüseynəli (Biləsuvar)
Qışlaq-i Seyidlərdadalıhüseynəli — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 31 nəfər yaşayır (8 ailə).
Marek Tsalka
Marek Tsalka (Marek Janusz Całka; ) — Polşanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2015–2019) ; Polşanın Koreyadakı sabiq fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2007–2011).
Həyatı
2 yanvar 1966-cı ildə Varşavada anadan olmuşdur.
1991-ci ildə Varşava Universitetini Tarix fakültəsi üzrə magistr kimi bitirmişdir.
İş təcrübəsi
1992 – 1993-cü illərdə — Polşa Şərq Araşdırmalar Mərkəzinin baş mütəxəssisi
1993 – 1996-cı illərdə — Polşa Xarici İşlər Nazirliyinin eksperti
1999 – 2000-ci illərdə — Polşa Respublikasının Budapeştdəki Səfirliyinin müşaviri
2000 – 2003-cü illərdə — Polşa Respublikasının Moskvadakı Səfirliyinin müşaviri
2007 – 2011-ci illərdə — Polşa Respublikasının Seuldakı Səfirliyinin Polşa Respublikasının Səlahiyyətli və Fövqəladə Səfiri
2011 – 2015-ci illərdə — Polşa Xarici İşlər Nazirliyinin Şərq Departamentinin Direktor müavini
02.2015 – 2019-cu illərdə — Polşa Respublikasının Azərbaycandakı Səfirliyinin Polşa Respublikasının Səlahiyyətli və Fövqəladə Səfiri
= Ailə = Ailəlidir, 1 uşağı var.
Baba Qasımov
Baba Əhməd oğlu Qasımov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Baba Qasımov 1989-cu il noyabrın 1-də Astara rayonunun Ərçivan qəsəbəsində anadan olub. Ailəli idi. Üç övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Baba Qasımov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Baba Qasımov oktyabrın 21-də Qubadlı döyüşləri zamanı şəhid olub. Astara rayonunun Ərçivan qəsəbəsində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Baba Qasımov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi zamanı döyüş əməliyyatlarının rəhbəri olan, düşmənin canlı qüvvəsinin məhv edilməsində rəşadət göstərən, vəzifə borcunu ləqayətlə və vicdanla yerinə yetirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Baba Qasımov ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Baba Qasımov ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Baba Qasımov ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Dan
Dan — ad.
İspaniyalı Mariya Xosefa Karmela
İnfanta Mariya Jozefina (Maria Josefa Carmela de Borbón y Sajonia) – İspaniya kralı III Karl ın ən böyük qızı. Neapol və Siciliya şahzadəsi olaraq dünyaya gəldi və atasının İspaniya taxtına çıxmasıyla İspaniya infantası oldu. Heç vaxt evlənmədi.
Qızılbulaq nekropolu
Qızılbulaq nekropolu — Şahbuz rayonunun Batabat yaylağı ərazisində erkən orta əsrlərə aid arxeoloji abidə.
Qışlaq-i Seyidlərdadalıyidallah (Biləsuvar)
Qışlaq-i Seyidlərdadalıyidallah — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 18 nəfər yaşayır (5 ailə).
Əliabad (Üşnəviyyə)
Əliabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 102 nəfər yaşayır (20 ailə).
Tural Qarayev
Tural Şahin oğlu Qarayev (29 aprel 1991; Qobustan rayonu, Azərbaycan SSR — 2 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tural Qarayev 1991-ci il aprelin 29-da Qobustan rayonunun Bəklə kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Tural Qarayev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Tural Qarayev oktyabrın 2-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Qobustan rayonunun Bəklə kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Qarayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Qarayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Sərəskənd-i Ülya (Həştrud)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 133 nəfər yaşayır (22 ailə).
Bayazit Bikbay
Bayazit Bikbay  (başq: Баязит Бикбай; ) — Başqırd şairi, yazıçısı, dramaturqu, librettoçusu, Başqırdıstan Respublikasının Salavat Yulayev adına mükafatı laureatı
Həyatı
Bayazit Bikbay 9 yanvar 1909-cu ildə Orenburq vilayətinin Orenburq uyezdində yerləşən Kalta aulunda (Başqırdıstanın indiki Kuyurqazi rayonunun Yanı Kalta aulu) anadan olmuşdur. 1929-cu ildə Orenburq Pedaqoji Texnikumunu bitirmişdir. Təhsilini bitirdikdən sonra “Sesen” dərgisinin redaksiyasında, Tuymazinski rayonda çıxan “Lenin yolu” qəzetinin məsul katibi, “Başqırdıstan” qəzetinin şöbə müdiri, Ufa kitab nəşriyyatında bölüm başqanı,  “Oktyabr” jurnalının məsul katibi vəzifələrində çalışmışdır. Başqırdıstan Dram Teatrının ədəbi hissə rəhbəri, Başqırdıstan Yazıçılar Birliyinin katibi vəzifələrini tutmuşdur.
İkinci Dünya savaşı illərində səhhətinə görə cəbhədə ola bilməmişdir. Lakin onun “Yer üzünə həmd edirəm”, “Odlu misralar” şeir topluları hərbi mövzuda yazılmışdır.
Başqırd ədəbiyyatının və incəsənətinin inkişafındakı xidmətlərinə görə Bayazit Bikbay Qırmızı Əmək Bayrağı və “Şərəf nişanı” ordenləri ilə təltif edilmişdir. 1970-ci ildə ölümündən sonra Salavat Yulayev adına mükafata layiq görülmüşdür.
Bayazit Bikbay 2 sentyabr 1968-ci ildə vəfat etmişdir. O, Ufa şəhərindəki müsəlman qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Yaradıcılığı
Bayazit Bikbayın yaradıcılığı janr baxımından zəngin və çoxcəhərlidir. O, şeir, nəsr, dramaturgiya və publisistika ilə məşğul olmuşdur.
Qızlar bulağı (roman)
"Qızlar bulağı" romanı Yusif Vəzir Çəmənzəminlinin yaradıcılığında xüsusi yer tutur. "Nağıl içində nağıl" motivini xatırladan əsər Çoponun həyatının üç fərqli dövrünü əhatə edir. Çopo bütün həyatı boyu sanki dönüb-dolaşıb "Qızlar bulağı" ətrafında fırlanır. Çoponun mühafizəkarlıqdan kənar, azad mühiti eyni zamanda Azərbaycan milli kimliyini ifadə edir.
Bayazit Bikbay
Yaradıcılığı
1937-ci ildə yazdığı “Karluqas” musiqili dramı ilə dramaturgiya sahəsində də uğurla fəaliyyət göstərmişdir. 1938-1939-cu illərdə “Salavat” dramını yaratmışdır. Sonralar yazıçının librettosu əsasında bəstəkar Zahir İsmayılov “Salavat Yulayev” operasını yazmışdır. Müharibə illərində “Vətən çağırır” (“Ватан саҡыра”, 1943), “Bir ailənin övladları” (“Бер туғандар”, 1944) dramlarını yaratmışdır. Onun yaradıcılığında birpərdəli pyeslər, musiqili teatr üçün libretto xüsusi yer tutur.
Bayazit Bikbay həmçinin bədii nəsr yaradıcılığı ilə məşğul olmuşdur. “Günəşli gün” povesti əsasında yazdığı “Pul daşıyanda” (1958) romanı, habelə “Pul”, “Yaşayan bulaqlar” (1968),  “Akselyan töküləndə” romanları populyardır.
Qızlar bulağı (roman)
Y.V.Çəmənzəminlinin repressiya qurbanına çevrilməsinin əsas səbəblərindən biri kimi göstərilən bu roman günümüzdə də aktuallığını qoruyur.
Bayazit Bikbay
Yaradıcılığı
Bütövlükdə Bəyazit Bikbay qırxa yaxın kitabın, şeir və poemanın, libretto və pyeslərin, hekayə, povest və romanların, habelə esse və elmi-publisistik məqalələrin müəllifidir. Ədibin "Seçilmiş əsərləri" beş cilddə (1969-1973) yayınlanmışdır.
Qızlar bulağı (roman)
Əsas personajlar
Çopo
Bayazit Bikbay
Yaradıcılığı
O, rus ədəbiyyatının Lev Tolstoy, İvan Turgenev, Maksim Qorki, Mixail Bubennov kimi yazarlarının əsərlərini başqırd dilinə tərcümə etmişdir.
Qızlar bulağı (roman)
Əsas personajlar
Nuşa
Bayazit Bikbay
Xatirəsinin əbədiləşdirilməsi
Başqırdıstanın Ufa şəhər sovetinin 1 mart 1984-cü il tarixli qərarı ilə Bayazit Bikbayın xidmətləri yüksək qiymətləndirilərək Ufa şəhərinin Oktyabr rayonundakı Sipailovo şəhərciyində yeni küçəyə adı verilmişdir. Ufanın Lenin küçəsində yazarın yaşadığı 47 saylı evin divarına başqırd və rus dillərində xatirə lövhəsi vurulmuşdur: “Bu evdə 1959-1968-ci illərdə görkəmli yazıçı, Başqırdıstan MSSR-in Salavat Yulayev adına mükafatı laureatı, Respublikanın əməkdar incəsənət xadimi Bəyazit Bikbay yaşamışdır”.
Qızlar bulağı (roman)
Əsas personajlar
Ceyniz
Varşava gettosundakı yəhudi oğlan
Varşava gettosundakı yəhudi oğlan — 1943-cü ildə baş tutmuş Varşava gettosu üsyanı zamanı çəkilən ən tanınmış fotoşəkildə görünən, SS-rottenfürer Yozef Blöşe onun istiqamətinə silah yönəltdiyi an əllərini yuxarıya qaldıran oğlan uşağı. Oğlan və digərləri gettonun ləğvinin son mərhələsi əsnasında sığınaqca gizlənmişdilər. Lakin alman hərbçilər onları saxlayır və zorla sığınacaqdan çıxarır. Fotoşəkil çəkildikdən sonra şəkildə görüntülənən bütün yəhudilər umşplaqplatsa aparılır, Maydanek həbs düşərgəsinə və ya Treblinka ölüm düşərgəsinə deportasiya edilir. Fotoşəkilin çəkildiyi dəqiq yer və fotoqrafı bilinmir. Fotoşəkildə qətiyyətlə müəyyən edilə bilən yeganə şəxs Blöşedir. Görüntü Holokost zamanı çəkilən ən ikonik fotoşəkillərdən biridir və oğlan daha sonra Holokostdakı uşaqları, eləcə də bütün yəhudi zərərçəkənləri təmsil etdi.
Qızlar bulağı (roman)
Əsas personajlar
Şair Milnir
Varşava gettosundakı yəhudi oğlan
Zəmin
thumb|left|[[Varşava Böyük Hərəkəti zamanı qatarlara minməyə məcbur edilən yəhudilər.]]
Qızlar bulağı (roman)
Əsas personajlar
Ərdica
Varşava gettosundakı yəhudi oğlan
Zəmin
Varşava Polşanın paytaxtıdır. Müharibədən əvvəl orada təxminən 380 min yəhudi yaşayırdı. Bu isə şəhər əhalisinin təqribən dörddə birini təşkil edirdi. 1939-cu ilin sentyabrında Nasist Almaniyasının Polşaya hücum və işğal etməsi ilə yəhudilər antisemit qanunlara tabe olmağa məcbur qalırlar. 1941-ci ildə 460 min yəhudi şəhərin yalnız 2,4%-ni təşkil edən Varşava gettosuna məcburi formada köçürülür. Rəsmi qida rasionu adambaşına gündəlik yalnız 180 kalori idi. Şəhərin "ari" tərəfində yaxalanmanın ölüm hökmü ilə cəzalandırılan bir cinayət olmasına baxmayaraq, insanlar qaçaqmalçılıq etməklə və qanunsuz emalatxanalar işlədərək sağ qalırlar.
1942-ci ilin ortalarında Varşava gettosundakı yəhudilərin əksəriyyəti Treblinka ölüm düşərgəsinə deportasiya edilir. Yəhudi Mübarizə Təşkilatı 1943-cü ilin yanvarında, almanların yenidən bir deportasiya prosesinə başladıqları zaman nasistlərə qarşı silahlı müqavimət göstərir. Yəhudilər sığınacaqlar qazmağa və gettoya silah qaçaqmalçılığı etməyə başladılar. 19 aprel 1943-cü il tarixində SS və polis rəhbəri Yurgen Ştropun komandanlığı altında təxminən 2 min əsgər oranı ləğv etmək üçün tanklarla gettoya daxil olur. Onlar zəif silahlanmış yəhudi üsyançıları tez bir zamanda məğlub edəcəklərini gözləyirdilər. Amma bunun əvəzinə, Holokosta qarşı ən böyük yəhudi müqaviməti olan Varşava gettosu üsyanı dörd həftə davam edir. Almanlara verilən tapşırıq gettonu yandırmaq, sığınacaqlara zəhərli qaz dolduraraq və partlayışlar törədərək yəhudiləri oradan çıxarmaq, yəhudiləri umşplaqplatsa yürütmək, daha sonra isə onları Maydanek həbs düşərgəsinə, ya da Treblinka ölüm düşərgəsinə deportasiya etmək idi. ABŞ-da yerləşən Holokost Memorial Muzeyinə görə, "ümidsiz görünən bu mübarizə … yəhudi xalqının tarixindəki ən əhəmiyyətli hadisələrdən biri olur".
Üsyanın yatırılması zamanı Ştrop Krakov şəhərində yerləşən ali SS və polis rəhbəri Fridrix Vilhelm Krügerə gündəlik icmallar göndərir. 689-cu propaqanda kampaniyası və Frans Konrad hadisələri sənədləşdirmək üçün fotoşəkillər çəkir. Henrix Himmler üçün şəxsi bir suvenir olan "Ştrop raportu" kimi alman hərəkətlərinin xülasəsi ilə birlikdə seçilmiş fotoşəkillər və icmallar tərtib edilir. Raportun tərtib edilmə məqsədi Ştropun komandir kimi səmərəliliyini təbliğ etmək və gettonu tez bir zamanda təmizləməməsinə bəhanə göstərmək idi. Raport üsyanın yatırılmasında iştirak edən SS hərbçilərinin, xüsusən də yəhudi döyüşçülər tərəfindən öldürülən on altı əsgərin guya göstərdikləri qəhrəmanlıqları xatirəsini əbədiləşdirirdi. Üsyan zamanı 7 mindən çox yəhudi güllələnir. Onların əksəriyyəti qeyri-sıravilər idi.
Raportun orijinal adı "Varşavada artıq yəhudi məhəlləsi yoxdur!" idi. Nasist propaqandasını əks etdirən raport yəhudiləri insanlıqdan çıxarır, onları "quldurlar", "bitlər" və ya "siçovullar" olaraq, sürgün və qətlləri isə "təmizləmə əməliyyatı" olaraq xarakterizə edir. Raporta görə, yəhudilər öldürülmək və ya qətl edilmək əvəzinə, "məhv edilir". Raportun üç nüsxəsi Himmler, Krüger və Ştrop üçün hazırlanmışdır. "Ştrop raportu"nun bir nüsxəsi Varşava şəhərində yerləşən Milli Xatirə İnstitutu (MXİ) tərəfindən saxlanılır. Fotoşəkil nəticədə məhkəməyə göstərilməsə də, başqa bir nüsxə Nürnberq prosesində sübuta yetirilir. Bu nüsxə Amerika Birləşmiş Ştatlarının Milli Arxivlər və Qeydlər İdarəsi (MAQİ) tərəfindən saxlanılır.
Fotoşəkil
Fotoşəkil Varşava gettosunda baş vermiş Varşava gettosu üsyanı (19 aprel–16 may tarixləri) zamanı çəkilmişdir. "Marki Şəhərətrafı Dəmiryolu" Varşavanın Qalıqlarını Müdafiə Assoasiyasının bir internet forumu müzakirəsində memarlıq detallarındakı oxşarlıqlardan, xüsusən də navalçadan ehtiyatla yerin Novolipiye küçəsi 34 ünvanı olduğunu müəyyən etmişdir. Bu iddialar 2018-ci ildə Maqdalena Kiçinska və Marchin Ceciç tərəfindən polyak dilində yazılan "İndi 43" kitabında müzakirə olunur. Fotoqraf ya Frans Konrad, ya da 689-cu propaqanda kampaniyasının bir üzvü idi. Albert Kuzian, Erhard Yozef Knoblax və Artur Qrimm 689-cu propaqanda kampaniyasında fotoqraf kimi çalışdılar. Kuzian fotoşəkilin müəllifi olduğunu iddia etmiş ola bilər. Polşada mühakimə olunan Konrad fotoşəkili sadəcə Adolf Hitlerə Ştropun üsyan zamanı törətdiyi vəhşiliklərdən şikayət edə bilməsi üçün çəkdiyini iddia edir, məhkəmə isə bu iddianı qəbul etmir. Yeddi yəhudini şəxsən öldürməklə və mindən çox yəhudini ölüm düşərgələrinə sürgün etməklə təsqirlənən Konrad edam cəzasına məhkum edilir. O, 1952-ci ildə edam olunur.
Fotoşəkildə silahlı alman əsgərləri tərəfindən sığınacaqdan zorakı şəkildə çıxarılan bir qrup yəhudi kişi, qadın və uşaq əks olunur. Fotoşəkilin orijinal yazısı "Zorla sığınacaqlardan çıxarıldı"dır. Burada yəhudilərin əksəriyyəti cır-cındır paltar geyinir və özəl əşyaları azdır. Onlar sığınacaqdan çıxarıldıqdan sonra umşplaqplatsa yürüdülürlər, daha sonra isə bir ölüm düşərgəsinə deportasiya edilirlər. Fotoşəkilin mərkəzində alt, ya da yeddi yaşında görünən, qəzetsatan papağı və dizinə qədər uzanan corab geyinmiş balaca bir oğlan var. SS-rottenfürer Yozef Blöşe öz avtomatını uşağa doğru yönəldir, uşaq isə təslim olmaq üçün əllərini yuxarıda tutur. Fotoşəkildə bir çox qarşı-qarşıya qalma halı əks olunub. Riçard Raskinin qeyd etdiyi kimi: "SS yəhudilərə qarşı, cinayətkarlara qarşı qurbanlar, hərbçilər mülki şəxslərə qarşı, güc çarəsizliyə qarşı, silah üzərindəki hədələyici əllərə qarşı təlsim olmaq məqsədilə yuxarıya qaldırılmış boş əllər, polad dəbilqələr çılpaq başlar və ya yüngül papaqlara qarşı, qarmaqarışıqlıq qorxuya qarşı, təhlükəsizlik əzaba qarşı, kişilər qadınlar və uşaqlara qarşı". Frederik Russoya görə, Ştrop fotoşəkili raporta daxil etməyi yəqin ki, bunun onun yəhudi-xristian mənəviyyatını aşmağı və onun günahsız qadın və uşaqlara hücum etmək qabiliyyətini göstərdiyi üçün seçmişdi.
Oğlan
Fotoşəkildəki oğlan olduğu iddia edilən bir neçə şəxs var. Lakin oğlanın kimliyi məlum deyil. Təklif olunan iddiaçıların hamısının hekayələri fotoşəkil haqqında bilinən faktlarla ziddiyyət təşkil edir. Oğlan, ehtimal ki, on yaşından kiçik idi. Çünki qolunda Davud ulduzu sarğısı yoxdur. Fotoşəkil üzərində araşdırma aparan Yivo Yəhudi Araşdırmaları İnstitutu əməkdaşı tarixşünas Lüsian Dobroşitski demişdir ki, "Holokostun ən dramatik hadisəsinin bu fotoşəkili tarixçilərdən demək olar ki, digər fotoşəkillərdən daha böyük bir məsuliyyət tələb edir … bu, insanların bununla istədiklərini etməsinə icazə vermək üçün çox müqəddəsdir".
Digər şəxslər
Qolda Şulkesin dediyinə görə binadan birbaşa oğlanın arxasında çıxan qadın Qolda Stavarovska idi ki, Şulkes özünü Stavarovskanın nəvəsi kimi təqdim etmişdir. Çiynində ağ çantası ilə gəzən oğlanın onun bacısı olduğunu iddia edən Hana İçenqrin tərəfindən qdansklı Aron Leyzer (Lev) Kartuzinski olduğu müəyyən edilmişdir. Eyni şəxsin Harri-Haym Nişauer olduğu da irəli sürülmüşdür. Holokostdan xilas olan Polşa əsilli ABŞ vətəndaşı Ester Qrosband-Lamet sol tərəfdən ön plandakı kiçik qızın Maydanek həbs düşərgəsində öldürülən qardaşı qızı Xanna (Hanka) Lamet  (1937–1943) olduğunu söyləmişdir. Bu halda, şərf taxan qadın Hankanın anası, Moşe Lamet ilə evli Matilda Qoldfinger-Lamet və ya Matilda Lamet Qoldfinger olur. Ailə Varşavadan idi.
thumb|right|upright=0.6|Blöşə həmin fotoşəkildə.
Qəti olan yeganə kimlik MP 28 avtomatını oğlana tərəf yönəldən SS hərbçisi rottenfürer Yozef Blöşeninkidir. Blöşe 1912-ci ildə Sudetenlandda anadan olmuş, Aynzatsqruppda xidmət edirdi. O, üsyan zamanı Varşava gettosunda işləyən bir polis idi. Üsyan iştirakçısı Marek Edelman verdiyi ifadədə vurğulamışdır ki, Blöşe "gündəlik işi"nin bir hissəsi olaraq yəhudiləri öldürür, uşaqlara və hamilə qadınlara qarşı zorakılıq tətbiq etməsi ilə tanınırdı. O, Varşava gettosu üsyanının yatırılmasıda göstərdiyi fəaliyyət performansı səbəbiylə İkinci dərəcəli qılınclı döyüş ləyaqət xaçına layiq görülmüşdür. Bloşe "Ştrop raportu"ndakı bir neçə fotoşəkildə görünür. O, Şərqi Almaniyada mühakimə olunarkən, məhkəmə həmin fotoşəkilləri prokurorluq üçün əsas sübut kimi istifadə etmişdir. Bloşe ən azı 2 min insanın qətlində iştirak etməklə təsdiqkar bilinirdi və 1969-cu ildə edam edilmişdir. Blöşe fotoşəkil haqqında danışarkən qeyd etmişdir:
Məhkəmə prosesi zamanı hakim Blöşedən fotoşəkildə təsvir olunan hadisələr barədə soruşur:
Hakim: "Siz avtomatla idiniz …. bir binadan çıxardığınız, əllərini yuxarıya qaldıran balaca bir oğlana qarşı. O anlarda sakinlər necə reaksiya göstərdi?"
Blöşe: "Onlar çox böyük bir qorxu içində idilər."
Hakim: "Bu, o balaca oğlanda yaxşı əks olunur. Nə düşünürdün?"
İrsi
thumb|Fotoşəkilin MAQİ buraxılışımda sepiya tonu var ki, bu da fotoşəkilin bir çox rəqəmsal buraxılışında saxlanılır.|upright=1.25 thumb|Fotoşəkilin MXİ buraxılışı|upright=1.25
"The New York Times" fotoşəkili "Ştrop raportu"ndakı digər fotoşəkillər ilə birgə 26 dekabr 1945-ci il tarixində yayımlamışdır. Raport elə bu dövrdə Nürnberq prosesi üçün dəlil kimi istifadə edilmişdir. 27 dekabrda qəzet fotoşəkili yenidən yayımlayır və qeyd edir:
Fotoşəkil 1970-ci illərə qədər çox da tanınmırdı. Bu, bəlkə də əksər ölkələrin anonim qurbanları yad etməyə yox, nasizmə müqaviməti qeyd etməyi üstün tutdular deyə olmuşdur. Fotoşəkil 1969-cu ildə Gerhard Şenbernerin "Sarı ulduz" əsərinin ingilis dilində olan buraxılışının üz qabığında əks edilmişdir. "Time" jurnalı fotoşəkili 2016-cı ildə tərtib etdiyi "tarixin ən təsirli 100 fotoşəkilindən biri" adlı siyahısına almışdır. Jurnal holokost dövründə ortaya çıxan bir çox "iztirablı görüntü"dən üstün bir "aşkar təsiri" olduğunu qeyd etmişdir. Jurnala görə, uşaq "nasistlər tərəfindən öldürülən 6 milyon müdafiəsiz yəhudinin sifətini təmsil edir". Fotoşəkil haqqında bir neçə kitab yazılmışdır. Bu kitablar arasında Riçard Raskinin "Silah tuşlanmış bir uşaq. Bir fotoşəkilin həyatı mövzusunda araşdırma" (, Den Poratın "Oğlan. Bir holokost hekayəsi" və Frederik Russonun "Varşavanın yəhudi oğlan. Bir fotoşəkil tarixi"  kitabları da var.  Fotoşəkil onu çəkən SS hərbçisi və digər müşahidəçilər tərəfindən tamamilə fərqli qəbul edilmişdir. Raskinin sözlərinə görə, "bir insan dəstəsi həmin fotoşəkildə bəşəriyyətin tör-töküntülərinə qarşı mübarizə aparan qəhrəman əsgərləri görərkən, bəşəriyyətin böyük əksəriyyəti burada insanın yolverilməz insafsızlığını görür".  Eva Fogelmana görə, fotoşəkil yəhudilərin "qoyunun kəsilməyə getdiyi kimi" passiv formada öldürüldükləri mifini təbliğ etmişdir.
Holokostdan sağ çıxmış rəssam Semyuel Bak bu fotoşəkildən, o cümlədən öz təcrübələrindən və itdiyi uşaqlıq dostunun xatirəsindən ilham alaraq yüzdən çox rəsm əsəri əsrəyə gətirmişdir. Bu əsərlərdə oğlanın yuxarıya qaldırılan qolları tez-tez çarmıxa çəkilmə mövzusu ilə və ya müəllifin xəyalına gətirdiyi bir abidənin bir hissəsi kimi görünən oğlan ilə təsvir olunur.
Həm MAQİ, həm də MXİ fotoşəkili ictimai mülkiyyət kimi izah edir. Bununla birlikdə, 1990-cı illərdə "Corbis Corporation" şəkili Bettmann arxivindən satın almış 3 versiyasını lisenziyalaşdırmış və istifadəsi üçün kommersiya qiymətləri almışdır. 2016-cı ildə "Corbis"in lisenziya hüquqlarını alan "Getty Images" 2018-ci ildə fotoşəkilin müəllif hüququ iddiası filiqranı olan bir nüsxəsini nümunə olaraq təqdim edərək onu satışa çıxarmışdır.
Çörək və tamaşa
link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/8/88/IVVENALIS.JPG|right|thumb|Yuvenal. Çörək və tamaşa — Qədim Roma satirik şairi Yuvenalın 10-cu satirasından Roma xalqının müasir arzularını təsvir etmək üçün istifadə etdiyi ifadə.
Təməl
Yuvenal burada Romada siyasi hakimiyyəti qazanmaq vasitəsi kimi vətəndaşlara pulsuz taxıl, habelə bahalı sirk tamaşalarını və digər əyləncə formalarını verməyə istinad edir. Bu ənənə e.ə. 123-cü ildə Qay Semproni Qrakx tərəfindən başlamışdır. Bu təcrübə Roma imperatorları tərəfindən nəzarət altına alınana qədər siyasi mübahisə mövzusu olaraq qalmışdır.
"Çörək və tamaşa" ifadəsi pleblərə pul və yemək paylamaqla, həmçinin sirk tamaşaları ilə şirnikləşdirlə Qədim Romada hakimiyyəti ələ keçirən və əlində saxlayan dövlət xadimlərinin siyasətini təsvir etmək üçün istifadə olunurdu. Siyasi kontekstdə bu ifadə dövlət qulluğunda və ya dövlət siyasətində üstün olmaq yolu ilə deyil, diqqəti yayındırmaq və əhalinin ən aktual ehtiyaclarını ödəmək yolu ilə ictimaiyyətin rəğbətini qazanmaq deməkdir. Yuvenal bu ifadəni adi insanların eqoizmini, onların daha geniş maraqlardan xəbərsizliyini və prioritetlər arasında vətəndaşlıq borcunun olmamasını pisləmək üçün istifadə edir.
İfadə həm də müasir siyasətdə mənfi seçici alışını və populizmi təsvir etmək üçün istifadə olunur.
Babalı Ağayev
Babəli Ağayev  — Lerik Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi.
Həyatı
1955–1965-ci illərdə Puşkin rayonunun məktəblərində pedaqoji işdə çalışmışdır. 1965–1968-ci illərdə Puşkin Rayon Partiya Komitəsinin katibi, partiya məktəbinin müdavimi olmuşdur. 1968–1970-ci illərdə Kürdəmir Rayon Zəhmətkeş Deputatları Soveti İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsində işləmişdir. 1970-ci ildən Azərbaycan KP Lerik RK-nın birinci katibidir.
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin ticarət bə əhaliyə məişət xidməti komissiyasının üzvüdür.
Azərbaycan KP təftiş komissiyasının üzvüdür.
Səkkizinci və doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir (Lerik seçki dairəsi).
Kolxidalılar
Kolxidalılar və ya kolxlar — yunan-Roma müəllifləri tərəfindən qədim Kolxida sakinləri üçün istifadə edilən termin. Qədim kolxidalılar müasir meqrel-lazlar kimi müəyyən edilir. Eradan əvvəl VI–I əsrlərdə mövcud olmuş Kolxida çarlığı ilk erkən gürcü dövləti hesab olunur. Kolxidalı termini Qara dənizin qərb sahillərində məskunlaşmış erkən kartveldilli tayfalar üçün ümumi termin kimi istifadə edilmişdir.
Yunan salnamələrinə görə, qədim zamanlarda Kolxida və Qafqaz İberiyasında gürcü dili danışılırdı. Qafqazşünas alim Kirill Tumanovun fikrinə görə, "Kolxida yeni gələnlərin birləşməsinə nail olan ilk Qafqaz dövləti kimi müşahidə edilir. Kolxidanı haqlı olaraq protogürcü yox, Qərbi Gürcüstan (meqrel-lazlar) çarlığı hesab etmək olar. Gürcüstan ictimai tarixinin başlanğıcını ən erkən gürcü formalaşması olan Kolxidada axtarmaq təbii görünür".
Hüqo de Vries
Hüqo de Vries — Hollandiyalı botanik.
Həyatı
16 fevral 1848-ci ildə Harlem də dünyaya gəlib. 1866-cı ildə Leiden Universitetində başladığı təhsilini 1870-ci ildən sonra Almaniyada Heydelberq və Vürzburq Universitetlərində davam etdirdi. 1871-ci ildə Amsterdamdakı bir liseydə təbiət elmlərini tədris etməyi üzərinə götürsə də, araşdırmalarına az zaman qaldığından bu vəzifədən 1875-ci ildə ayrıldı. Sonra Prusya Təsərüfat Nazirliyində iki il çalışmışdır. Bundan Halle Universitetində təhsil vərməyə başladı. Bir neçə ay sonra Amsterdam Universitetinə keçərək həmin il Hollandiyada ilk dəfə bitki fiziologiyası dərslərini verməyə başladı və 1878-ci ildə professor elmi adını aldı. 1896-cı ildə bitki fiziologiyası dərslərini başqa bir həmkarına buraxdı və botanik professoru ünvanı ilə təkamül və genetika mövzularına istiqamətləndi. 1918-ci ildə yaş həddi səbəbi ilə təqaüdə çıxmışdır. 1935-ci il 21 may tarixində Amsterdam yaxınlığında yerləşən Lunteren qəsəbəsində vəfat etdi.
Xırda balıq
right|thumb|300x300px Xırda balıq - Clupeidae fəsiləsindən Sprattus cinsinə aid yiməli balıqlara verilən ümumi addır. Bu termin həmçinin bir sıra digər kiçik balıq növləri (Clupeoides, Clupeonella, Corica, Ehirava, Hyperlophus, Microthrissa, Nannothrissa, Platanichthys, Ramnogaster, Rhinosardinia və Stolothrissa) üçün istifadə olunur. Əksər kimi, hamsi çox aktiv, kiçik, yağlı balıqdır. Onlar böyük təbəqə digər balıqlarla səyahət edir və gün ərzində fasiləsiz üzməkdədirlər.
Bu balıqlar qida dəyəri ilə tanınırlar, çünki onların tərkibində insan pəhrizində faydalı hesab edilən çoxlu yağlar var və dünyanın bir çox yerində yeyilir. Hamar dadı ilə tanınır və körpə sardinalarını səhv salmaq asandır.
Qışlaq-i Seyidlərsarıquyuhacıbayram (Biləsuvar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 36 nəfər yaşayır (5 ailə).
Babək Abışov
Babək Vaqif oğlu Abışov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Babək Abışov 1994-cü il aprelin 25-də Beyləqan rayonunun Yeni Mil qəsəbəsində anadan olub. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Babək Abışov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Babək Abışov oktyabrın 10-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babək Abışov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babək Abışov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Babək Abışov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İnfanta Mariya Luiza
İnfanta Mariya Luiza  – Müqəddəs Roma imperatoru II Leopoldun xanımı.
Atası İspaniya kralı III Karl, anası isə Polşa kralı III Avqustun qızı Mariya Amaliyadır.
Adriano Çelentano
Adriano Çelentano — İtaliya aktyoru, estrada müğənnisi, bəstəkar, rejissor, ictimai xadim, televiziya aparıcısı. Aktrisa Klaudiya Morinin həyat yoldaşı.
Həyatı
Adriano Çelentano 6 yanvar 1938-ci il Milanda anadan olub. O, ailənin beşinci uşağı idi. Müharibə illərindən sonra Çelentanonun ailəsi Proqloda yaşamağa qərar verir. Ailənin maddi durumunun ağır olması ilə bağlı Çelentano təhsilini yarımçıq qoyur. Ailəsinə yardım etmək üçün saatsaz emalatxanasında işə düzəlir.
Müğənni kimi fəaliyyət göstərdiyi qırx ildən artıq bir dövrdə Çelentano tirajı 70 milyonu keçən 30-dan çox albom buraxıb.
Duetləri
Sezariya Evora (Quel casinha), Mina Anna Madzini (Acqua e sale; Brivido felino; Che t’aggia di'; Dolce fuoco dell’amore; Io non volevo; Messaggio d’amore; Sempre sempre sempre; Specchi riflessi) və Nada (Il figlio del dolore) ilə duet oxuyub.
Orxan Hümbətov
Orxan Kazım oğlu Hümbətov (4 noyabr 1992; Kiş, Şəki rayonu, Azərbaycan — 2 aprel 2016; Talış, Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Aprel döyüşləri şəhidi.
Həyatı və hərbi xidməti
Orxan Hümbətov 1992-ci ilin 4 noyabr günündə Şəki rayonunun Kiş kəndində anadan olmuşdur.
2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə ötən gecədən başlayaraq Azərbaycan və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri arasında cəbhənin Tərtər və Cəbrayıl-Füzuli istiqamətlərində şiddətli döyüşlər başladı. Tarixə Aprel döyüşləri olaraq yazılan hərbi əməliyyatlar zamanı gizir Orxan Hümbətov Tərtər rayonunun Talış kəndi istiqamətində döyüşlərdə kəşfiyyatçı olaraq vuruşdu. Orxan Hümbətov 2 aprel 2016-cı ildə Talış kəndi istiqamətində gedən döyüşlərdə döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı şəhid oldu.
Aprelin 5-i isə Orxan Hümbətov doğulduğu Şəki rayonunun Kiş kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və gizir Hümbətov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Orxan Hümbətov ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
Hümmət (ad)
Hümmət — Kişi adı.
MKUltra layihəsi
thumb|Məxfi MKULTRA sənədləri
MKUltra layihəsi və ya Monarx layihəsi  — ABŞ-nin Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsinin gizli proqramının məxfi layihəsinin kod adıdır. Layihənin məqsədi şüurun idarə edilməsi vasitələrini, məsələn agentlərin verbovkası və dindirmələr zamanı informasiya çıxarmaqda psixotron kimyəvi vasitələrin insana təsirinin nəticələrini öyrənmək idi.
Proqram 1950-ci illərin əvvəlindən 60-ı illərin sonuna kimi açıq, sonra isə gizli fəaliyyət göstərib. Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi bilərəkdən 1973-cü ildə MK-ULTRA layihəsinin əsas fayllarını məhv etdi. Bu da 1975-ci ildə Amerika Konqresinə təcrübənin fəaliyytini öyrənmək işində əngəl yaratdı. Təcrübə altında olanlara kimyəvi maddə yeridilir və elektrik cərəyanı vasitəsilə komatoz vəziyyətə çatdırılandan sonra maqnit lentini dinləməyə məcbur edilirdi. Səs yazısında sadə komandalar dəfələrlə təkrar edilirdi. Məqsəd yaddaşın tam pozulması üzullarını kəşf etmək və şəxsiyyətin tam dəyişdirilməsi məsələsində irəliləyiş əldə etmək idi. Təcrübəni Allan Memorial İnstitutuna çox da böyük olmayan nasazlıqlarla, məsələn nevroz, ya da doğuşdan sonrakı depressiya kimi şikayəti olanlar üzərində qoyulurdu.
Məsələnin ictimailəşməsindən sonra yaranmış skandal parlament tədqiqatı aparmağa və sonunda insan üzərində aparılan hər hansı təcrübənin yazılı razılıq ilə alınmasına dair qanun qəbul edilməsinə təkan verdi.
Zəmin
thumb|Həkim [[Sidni Qottlib tərəfindən təsdiqlənmiş MKUltra layihəsinin məktubu. 1953-cü il 9 iyun]]
Sərəskənd-i Süfla (Həştrud)
Sərəskənd-i Süfla və ya Aşağı Sərəskənd — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 210 nəfər yaşayır (35 ailə).
Mitrofanovun evi
Mitrofanovun evi — neft sənayeçisi Dmitri Mitrofanovun sifarişi ilə 1898-1902-ci illərdə tikilmiş memarı İohan Edel olan bina. Bina fransız neorenesansın klassik üslubunda tikilib. Mart soyqırımından sonra bina Bakı Kommunası tərəfindən istifadə olunub. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti qurulduqdan sonra isə binada Fransa səfirliyi yerləşib. 1920-ci il aprel işğalından sonra isə bina müxtəlif mənzillərə bölünüb.
Haqqında
Neft sənayeçisi Dmitri Mitrofanova məxsus olan bu ev 1898-1902-ci illər ərzində tikilib. Mitrofanov Bakı Duması rayonunda olan geniş şəxsi sahəsində böyük, üçmərtəbəli gəlir evinin layihəsinin sifarişini İohan Edelə verir. Tikinti işlərini isə Qasımov qardaşları reallaşdırıblar. Bina künc planlaşmaya malikdir, baş fasadın qabarit ölçüləri 25,90 və 61,50 metrdir. Yaşayış binası planlaşmasının çoxpilləli inkişafı baş fasad üzərində əks olunmuşdur. Sahə şimal qərb hissədə kəsilmiş böyük üçbucaqdır. Kəsilmiş (əyri) formasına baxmayaraq, şərq və şimal fasadları tərəfdən otaqlar iki sırada düzülərək, ayrıca seksiyalara bölünmüşdür. Həmin dövrdə Bakıda ayrıca mənzillərin seksiyalar şəklində planlaşdırılması geniş yayılmışdı. Daxili planlaşdırmada vektor inkişafı baş verir, strateji hissələrdə yerləşdirilmiş ikimarşlı pilləkən qəfəsləri aydın, dürüst nişanlanmışdır. Hər bir mənzildə otaqlar funksiyalarına görə ayrılmış və özlərinə məxsus formadadırlar. Qonşu mülklərlə sərhəddə pəncərələri həyətin içinə baxan birsıralı tikili vardır. İki sırada düzülmüş mənzillər ənənəvi şüşəbənd qalereyaya malikdirlər. Həmin qalereyaya qərb və cənub tərəflərdən açıq üslublu pilləkən qəfəsləri söykənmişdir.
İkinci mərtəbənin planı birincinin xüsusiyyətlərini özündə təkrar etsə də, mənzillər yalnız küçəyə baxan tərəfdə yerləşdirilmişdir. Otaqlar iki sırada düzülüb, yaşayış və təntənəli qəbullar üçün nəzərdə tutulmuş zallar vardır. Zalların interyerindəki sütünlu yan çıxıntılar səhnəyə bənzər məkan yaradır. İkinci mərtəbədəki dolayı qalereya arakəsmə ilə iki mənzil arasında bölünmüşdür.
Fasad üçün təklif olunmuş arxitektur kompozisiya İ.V.Edelin sonrakı işləri ilə müqayisədə sadə və ciddidir. Üslub sistemi neo-yunan təmayüllüdür. Səciyyəvi horizontal bölümlərin çoxsaylı olması ilə seçilir. Binanın fasadı assimetrikdir, mərkəzi hissə qabarıq və diqqətçəkən olduğundan, sağ tərəfdəki künc raskrepovkası nəzərən müşahidə olunmur. Fasad ikinci mərtəbədə Toskan orderi pilyastrları ilə bərkidilmişdir. Onların arasında yanlardan pilyastrlar və klassik frontonlarla tərtib edilmiş üç pəncərə gözü yerləşmişdir. Bilavasitə onların üstündən profillənmiş qurşaqlar keçir.
Ərəmus
Aramus - İrəvan xanlığı, Qırxbulaq mahalı, İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Vedi (Ararat) rayonunda kənd. Başqa adı Ərəmusdur
Mitrofanovun evi
Haqqında
Birinci mərtəbənin düzbucaqlı dükan gözləri yonulmamış daş (rustovka) hörgü ilə işlənmişdir. Həyətə giriş aralığı metal şəbəkəlidir, giriş mərkəzi hissənin oxu boyuncadır. Memar qanunauyğun şəkildə fasadın memarlıq kompozisiyasını birinci və ikinci dərəcəli elementlər üzərində paylaşdıraraq, mərkəzi hissənin əhəmiyyətini qabartmağa nail olmuş və bunu hündür olmayan attik vasitəsilə bərkitmişdir. Fasadın yan raskrepovkası mərkəzi fraqmentin kompozisiya üsulunu təkrar edir, burada memarlıq baxımından işlənmiş, kronşteynli balkonlar fasadın üzərində müvafiq əlverişli mövqelərdə yer almışlar. Fasad kompozisiyasınm həlli üçün memar detal və forma elementlərinin yığcam nomenklaturasından istifadə etmişdir.
Ərəmus
1590-cı ilə aid türkcə mənbədə Əramus kimidir [169, 61]. Mənbədə adı İrəvan əyalətinin Qırxbulaq nahiyəsində çəkilir [23, 75]. Yerli tələffüz forması -Ərəmis. VII əsrdən məlumdur. Katolikos David Aramusetsinin [728-741] məlumatından göründüyü kimi [150, 70] kənddə ermənilər də yaşamışlar. Orta əsrlərdə Qatar-göl monastırının Vəqf kəndi olmuşdur [150, 358]. 1886-cı ilə aid məlumatlarda əhalisi ermənilər idi. Lakin XX əsrin əvvəllərində orada azərbaycanlıların da yaşadığı məlumdur və onlar 1918-ci ildə qovulmuşlar. Türk dillərindəki urem "dağ vadisində çaykənarı dərinləşmiş zolaq" [126, 380] və erməni dilindəki yunan mənşəli os (us) şəkilçisindən ibarətdir. Zəngəzur qəzasında XIX əsrdə azərbaycanlıların yaşadığı Aramis (indi İrimis) kənd adı ilə mənşəcə eynidir
Əmirabad (Üşnəviyyə)
Əmirabad — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Üşnəviyyə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,478 nəfər yaşayır (318 ailə). Əhalisi əsasən kürdlərdən ibarətdir.
Qışlaq-i Seyidlər-i Seyfullah (Biləsuvar)
Qışlaq-i Seyidlər-i Seyfullah — İranın Ərdəbil ostanının Biləsuvar şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 17 nəfər yaşayır (5 ailə).
Yaşar İmanov
Həyatı
İmanov Yaşar Əbdülxaliq oğlu 1933-cü il Bakı şəhərində anadan olub.
Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, Gürcüstan Respublikasının Əməkdar İncəsənət xadimidir.
1954-cü ildə A.Zeynallı adına musiqi texnikomunun truba sinfini bitirib. Elə həmin ildə Moskva Konservatoriyasının dirijorluq kafedrasına daxil olub, 1958-ci ildə bitirib.
1958-ci ildə Gürcüstana, oradanda Suximi şəhərinə göndərilib. Dövlət Simfonik Orkestrində bədii rəhbər və baş dirijor vəzifəsində, eyni vaxtda Suxumi Musiqi Texnikomunda xor dirijorluq şəbəsinin müdiri vəzifəsində işləyib. Bakıya qayıtdıqdan sonra 1993-cü ildən Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasında Opera hazırlığı kafedrasının dirijor vəzifəsində işləyib. Həmin ildən Niyazi adına simfonik orkestrinin radio-TV, bədii rəhbəri və baş dirijoru vəzifəsində işləyib.
1994-cü ildə Q.Qarayev adına Dövlət Kamera orkestrinin bədii rəhbəri və baş dirijoru vəzifəsində işləyib.