cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Film
Sovet filmləri
İkinci dünya müharibəsindən sonra tək-tək kütləvi auditoriya üçün nəzədə tutulan Sovet filmləri xaricdə nümayiş etdirilirdi. Bu ilk öncə onunla bağlı idi ki, sovet insanının həyatının məxsusiliyi naməlum və qərb tamaşıçıları üçün maraqsız idi. Bu filmlər onlar üçün çox primitiv görünürdü. Digər tərəfdən sovet filmləri üçün xarici bazar ideoloji səbəbədən bağlı idi. Ölkə daxilində isə əksinə Sovet filmləri populyar idilər və kinoteatrlar çox vaxt ağzına qədər dolurdu. Bu ölkəyə küllü miqdarda qəlir gətirirdi. Onu da demək lazımdır ki, film sənətinin bir çox janrları senzura tərəfindən qadağan edilmişdir. Buna baxmayaraq SSRİ-də XX (20-ci) əsrin ikinci yarısında dünya filmləri sırasına daxil olan bir neçə istedadlı avanqard kino işləri görülür. "Perestroyka"dan sonra Sovet kinosunda da yeniləşmə özünü göstərir. Cəmiyyətdəki dəyişiklikləri təsvir edən yeni mövzularda filmlər çəkilməyə başlayır.
Hind filmləri
Hindistanda filmin tarixi 1896-cı ildə Lumyer qardaşlarının Vatson mehmanxansında öz kinematoqraflarının nümayişi ilə başlayır. Qısa müddət sonra, 1901-ci ildə ilk hind sənədli filmi çəkilir. Sənədli filmlərlə bərabər teatr filmləri də çəkilir. Bu qısa filmlər teatrlarda fasilə zamanı atraksiyon xarakterli nümayiş edilir. 1907-ci ildə Jamşedi Framji Madan Kalkuttada ilk kinostudiya olan Madan Teatre Company-ni yaradır. Səssiz filmlər dövründə bu müəssisə əsas film istehsalçısına çevrilir.
Ənənəvi hind teatrı səhnə, rəqs və mahnı qarışığından ibarət idi. Bu ənənə sonralar filmlərdə də özünə yer alır. Avropada olduğu kimi burada da film istehsalı texnikanın inkişafı ilə ayaqlaşmağa çalışır və illər keçdikcə çoxlu sayda müxtəlif mövzularda filmlər çəkilir.
Hind filmi istehsalı əsasən Mumbay (keçmiş Bombey) şəhərində cəmləşmişdir. Ona görə də, buraya çox vaxt "Hollivuda" oxşar olaraq həm də "Bollivud" deyilir. Hind filmləri yerli adət ənənələr sıx bağlı olduğundan, dünyada o qədər də şöhrət qazana bilməmişdir. Ancaq hind filmləri keçmiş SSRİ məkanında populyar idi. Bu da müəyyən qədər siyasi durumla bağlı idi. Hind filminin əsas süjetləri gündəlik problemlər, məhəbbət, suç, qisas və bu kimi mövzulara toxunur. Hər bir hind filmini praktiki olaraq musiqili film janrına aid etmək olar. Son zamanlar Hindistanda da Avropa və Amerika filmlərinə oxşar olan filmlər çəkilməyə başlamışdır. Hindistanda Bollivuddan başqa sərbəst fəaliyyət göstərən başqa studiyalar da mövcuddur. Son zamanlar Avropada ardıcıl olaraq hind filmləri kinolarda nümayiş etdirlir və hind film qəhrəmanlarının iştirakı ilə böyük konsert-şou proqramları həyata keçirilir. Hal-hazırda Hindistan ölkə kimi istehsal olunan filmlərin sayına görə dünyada birinci yerdədir.
Senecio reedi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis
İngilis dilində olan Pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis "daha çox vulkanlarda olan çox nazik silisium oksid tozunun nəfəs alınması ilə yaranan xəstəlik" mənasına gələn və əslində, Everett M. Smit tərəfindən yalnız ən uzun İngilis dilində söz olması üçün yaradılan və tam olaraq (pneumonoultramicroscopicsilicovolcanoconiosis) eyni dərəcədə uzun olan bir sözdür. Yaradıldıqdan sonra bəzi müxtəlif mənbələrdə ilk tərifinə yaxın mənalarda istifadə edilmişdir.
Tarixçə
İngilis dili ndə bir lüğət də yer almış ən uzun sözdür. Söz politoloqları tərəfindən "P45" deyə anılan bu söz ilk olaraq 1936 tarixli çapda İngilis dilinin Oksford lüğəti ndə qeyd edilib. Daha sonra Websters Third New İnternational Dictionary, Random House Dictionary of the English Language, Unabridged, və Merriam-Websters Collegiate Dictionary ilə Merriam Webster Medical Dictionaryde da qeyd edilmişdir.
Ən uzun söz olmasına görə edilən iradlar bu sözün texniki (yəni tibbi) bir termin olduğunu, bu səbəbdən də "ümumi istifadədəki ən uzun söz" olmayacağını açıqlamışlar.
Bundan daha da önəmlisi bu sözün əslində bir yalan olaraq ortaya çıxarılmasıdır: Word Ways: The Journal of Recreational Linguistics jurnalındakı, müxtəlif məqalələrdə (May 1985, səh. 95-96; Noyabr 1986, səh. 205-206; May 1987, səh. 82; Noyabr 1989, səh. 205) tədqiqatçılar bu sözün "National Puzzlers' League"-in sədri olan Everett M. Smit tərəfindən 1935-ci ildə bir iclas zamanı uydurulduğunu tapmışdır. Bu söz, bu iclas haqqındakı bir qəzet yazısının başlığında istifadə edilmişdir və buradan da bir tapmaca kitabları müəllifi tərəfindən alınmışdır. "National Puzzlers' League" üzvləri bu sözün əsas lüğətlərə daxil olması üçün kampaniya keçirmiş və İngilis dilinin Oksford lüğəti ilə Webster's Third-ə daxil olmasını təmin etmişlər. 1935 tarixindən öncəsi tibb ədəbiyyatlarında aparılan araşdırmalar nəticəsiz qalmış, amma o tarixdən bəri, olduqca az olsa belə tibb sahəsində də istifadə edilmişdir.
Bu sözü xarakterizə edən ad, daha qısa olanı " pneumoconiosis "dir.
Xakaslar
Xakaslar - türk xalqlarından biri. Xakaslar türk boyu olub Cənub-Şərqi Sibirdə yaşayırlar. Onlar Rusiya Federasiyasının Krasnoyarsk şəhərinin Xakas Muxtar Vilayətinin məskunudurlar. Xakaslar Abakan Türkləri, Yenisey Qırğızları, Minusinsk Tatarları və ya Abakan Tatarları kimi fərqli adlarla adlandırılmışdılar.
Əhalisi
Xakas əhalisi 1939-cu il əhalinin siyahıya alınmasına görə 52.000 nəfəridi. 1959-cu ildə 56,600 nəfərlik əhalinin 40,000-i xakaslar idi. Ölkədə xakaslardan başqa ruslar, ukraynalılar və tatarlar da yaşayır. Əlbəttə ki, xakasların Xakas muxtariyyətinin xaricində, Krasnoyarsk və Tuvadada yaşadıqlarını qeyd etmək lazımdır. 1989-cu ildə Xakas dilində danışanların ümumi sayı 81.428 nəfər idi.
İdarə etmə forması
Abakan qəbilələri "yasaul (qadağan / yasavul)" adlı, bir köməkçisi olan şəxs tərəfindən idarə edilirlər. Prezidentlər seçki yolu ilə gəlirlər. Hüquqi problemlər məhkəmə tərəfindən "bozkır qanunları" na uyğun olaraq həll edilir. Bu məhkəmənin qərarları Çar Rusiyası tərəfindən də qanuni sayılır. "Çayzan" anlayışı (monqolca Zaysan sözündəndir) cəmiyyətdə status müəyyənləşdiricisi kimi də istifadə edilmişdir.
Con Lord
Con Lord — Deep Purple rok-qrupunda klavişdə ifası ilə məşhurlaşmış əfsanəvi musiqiçi.
Həyatı
Con Lord 1941-ci ildə Böyük Britaniyanın Lester qraflığında anadan olub. 5 yaşından pianoda çalmağa başlayıb. Dram məktəbinin məzunu olsa da, aktyor peşəsinə meyl göstərməyib və karyerasını bar və pablarda rok musiqinin ifası ilə davam etdirib.
Xakaslar
Tarixi
Tanrı Dağı Qırğızlarının dünya tərəfindən məşhur böyük dastanları Manas da bu tarixi hadisədən bəhs etməkdədir. Manas Dastanının izah etdiyinə görə Tanrı Dağı Qırğızları Yenisey bölgəsindən bu günki vətənlərinə Manas Xan başçılığında köç etmişlər. 9. əsr Çin qaynaqları Qırğızlar dan "Heges" və ya "KieKiaSe" adıyla bəhs etməkdədir. Sonrakı illərdə Tanrı Dağı Qırğız boylarının müsəlmanlaşması və yaşadıqları bölgələr arasındakı məsafənin uzaq olması səbəbiylə Yenisey Qırğızlarının ayrı bir şəxsiyyət mənimsəməsini və Xakas adını qəbul etmələri nəticəsini doğurmuşdur. Lakin xakasların etnogenezisində uyğur və oğuz tayfaları da iştirak etmişlər.
Con Lord
Həyatı
1968-ci ildə həmkarı Kris Körtislə əfsənavi qrupun təməlini qoyan Con Lordun yaradıcılığına klassik musiqi ilə caz və blyuzun böyük təsiri olub. Belə ki, musiqiçi rok kompozisiyalarını yazmaqla yanaşı, klassik müsiqi əsərlərini də bəstələyib. 1969-cu ildə Londonun dəbdəbəli Albert Hall səhnəsinə qalxan Deep Purple qrupunun repertuarında klassik musiqinin çalarlarını açıq-aydın eşitmək mümkün idi. Lakin 70-ci illərdən başlayaraq getdikcə daha çox nəzərə çarpan rok elementi kollektivin özünəməxsus musiqi dəst-xəttinin təməlini qoyur.
Xakaslar
Tarixi
Xakasların ulu əcdadlarının tayfa ittifaqı XIII əsrdə monqollar tərəfindən dağıdıldı və bununla da onların dövlət qurumu yaranmadı. Sonrakı əsrlərdə onlar Sibir xanlığının tərkibində olmuşlar. XVII əsrdə xakasların feodal knyazlıqları yaransa da, rusların Sibiri işğalı ilə bu knyazlıq da uzun müddət möhkəmlənə bilməyib, ləğv edildi.
Con Lord
Həyatı
1976-ci ildə qrup şəklində fəaliyyətini dayandırmış Deep Purple 8 il sonra yenidən birləşərək qlobal turnelərə çıxmağa başlayır. 150 milyon albomu satılan populyar qrupun tərkibi həmişə dəyişib. Hərçənd ki, Con Lord 2002-ci ilədək müsiqi kollektivinin dəyişməz üzvü qalıb.
Xakaslar
Tarixi
Şərqi Sibirin cənubunda yaşayan xakaslar rus mənbələrində XVIII əsrdən sonra məlumudur. XVIII-XIX əsrlərdə ruslar onları "Abakan tatarları" adlandırmışlar. Ruslar xakasların ərazisini işğal etdikdə onlar 5 tayfa birləşməsindən ibarət idilər: saqay, kaçin, qızıl, şor, kaybal və belt.
Con Lord
Həyatı
2011-ci ildə xərçəng xəstəsi olduğunu bildirən Con Lord müalicə üsulu kimi musiqi bəstələyəcəyini elan edib. O, mədəaltı vəzi xərçəngi ilə mübarizə aparırdı.
Musiqiçi 2012-ci il iyulun 16-da London klinikasında 72 yaşında ailəsi və dostlarının əhatəsində dünyasını dəyişib.
Fullfeys
thumb|250px|Fullfeys geymiş idmançı Fullfeys — xüsusi qoruyucu papaq (şlem) olub velosipedçilər və motosiklistlər üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Yeniarx (Göyçay)
Yeniarx — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
2019-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1486 nəfər əhali yaşayır.
Din
Kənddə Yeniarx kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Xakaslar
Tarixi
Xakaslar 1800-cü illərdə Rusiya imperiyasına qatılmış, 1930-cu ildə avtonom bölgə statusu alımışlalar. Xakaslar köhnə şamanizm inancına sahibdirlər.
Dil
Xakas dili Altay dil ailəsinin türk qrupunun uyğur yarımqrupuna mənsubdur.
Terminator 2: Judgment Day (video oyun)
Məzmun
Gələcək zamanda "Skaynet" adlı super kompüter sistemi idarədən çıxır və bu da robotların insanlarla müharibə etməsinə səbəb olur. Con Konnor insanların robotlara qarşı müharibəyə etmək üçün onları davamlı olaraq silahlandırır və onlara doğru istiqamət görsədir. Lakin "Skaynet" sistemi Con Konnoru öldürmək üçün T-1000 robotunu keçmişə göndərir. Bu zaman Con Konnor həmin robota qarşı keçmişə T-800 robotunu göndərir. Müxtəlif macəralardan sonra T-1000 robotu məhv edilir.
Termogeyim
thumb|right|Kişilər üçün termogeyim Termogeyim — bədəni soyuqdan və ya istidən qorumaq, bədənin temperaturunu uzun müddət saxlamaq üçün xüsusi geyim. Termogeyimdən əsasən üzgüçülər, kosmonavtlar, geoloqlar və digər ekstremal peşə sahibləri istifadə edirlər.
İslam Respublikası Xəbər Agentliyi
İslam Respublikası Xəbər Agentliyi(‎‎, ) və ya IRNA, İran İslam Respublikasının rəsmi xəbər agentliyidir. 1934-cü ildə Pars Xəbər Agentliyi adı altında yaradılmışdır, 1981-ci ildən sonra müasir adını almışdır. IRNA-nın İranda 60 və digər ölkələrdə ümumi olaraq 30 ofisi mövcuddur.
Qurdlar (Ağdam)
Tarixi
Kənd Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunub. 20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Jit Bahadur Muktan
Jit Bahadur Muktan (31 avqust 1979) — Nepallı oxatan. Jit Bahadur Muktan Nepalı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Tofalar
Tofalar — Altay xalqları türk qrupunun şərqi hun qoluna mənsub xalq.
Haqqında
Onlar özlərini tofa (tıfa, tına, toxa) adlandırırlar. Əvvəllər karakaslar da adlanmışlar. Altay dil ailəsinin türk qrupunun uyqur qoluna mənsub tofa dilində danışırlar. Antropoloji cəhətdən sarı (monqol) irqinin Şimali Asiya tipinə aiddirlər. 2002-ci ildə aparılmış siyahıya almaya əsasən Rusiya FR - da 723 nəfəri İrkutsk vilayətinin Aşağı Udin rayonunda yaşamaqla, cəmi 837 nəfər Tofa türkü yaşayır. Soyköklərində tuva-toçinlər dururlar. Tofalar tuvalılara çox yaxın olan xalqdır. Onlar 1957-ci ildə Tuvanın mancurlar tərəfindən tutulmasından sonra tuvalılardan ayrılmışlar. XIX əsrin II yarısında tofaların seok (sümük)adlanan aşağıdakı nəsilləri mövcud idi: urqe xaş (urqe xaaş), kara-xaş (qara-xaaş), sarıq-xaş (sarı-xaaş), menek-xaş ( menek-xaaş), kara-yoqdu (qara-yoqdı), çoqdu (çoqdı), çepmey və s.
thumb|center|250 px|Tofalar
Senecio chrysolepis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Cinnamomum parthenoxylon
(Cinnamomum parthenoxylon) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
168 saat (qəzet)
"168 saat" — Həftəlik ictimai qəzet
"168 saat" qəzeti 1991-ci il may ayının 14-də yaranıb. İlk sayı Sumqayıt şəhərində işıq üzü görüb. Müasir Azərbaycan mətbuatının ən stajlı qəzetlərindən biridir.
Dünya miqyasında gənclərin problemlərini işıqlandırmaq, habelə anti AİDS və antinarkomaniya mövzusunda fəal təbliğata görə 2001-ci ildə «168 saat» qəzeti Beynəlxalq Rusdilli Jurnalistlər Assosiasiyasının Fəxri Diplomuna layiq görülüb.
Beynəlxalq miqyasda ictimai və milli azlıqları müdafiə etmək sahəsindəki uğurlarına görə də qəzet təltif olunub. Belə ki, 2001-ci ildə «Asiya qitəsində yaşayan türkmən xalqının mənəviyyatını təbliğ etdiyi üçün «168 saat» İraq-Türkmən cəbhəsi Türkiyə təmsilçiliyinin fəxri təqdirnaməsinə layiq görülüb.
Qəzetin və bütün Azərbaycan qəzetçiliyinin daha bir uğuru: 2001-ci ilin mayında dünyanın 162 ölkəsinin bazarını tədqiq edən Beynəlxalq «Business İnitiative Directions» İnsitutu tərəfindən XVIII Beynəlxalq Paris Konvensiyası çərçivəsində 2000-ci ilin yeganə Kütləvi İnformasiya Vasitəsi kimi «168 saat» qəzeti «İnternational Gold Star» mükafatına layiq görülüb.
2002-ci ilin iyulunda dünya biznesini araşdıran təsisatlar «168 saat» qəzetlər qrupunun «Futbol proqnoz» idman əlavəsini Cenevrə şəhərində ən yaxşı nəşr kimi «Century İnternational Quality Era Award» mükafatına layiq görüblər.
2003-cü ildəki müstəsna fəaliyyətinə görə isə «168 saat» qəzetlər qrupu Avropa qitəsinin ən möhtəşəm EMRC ali mükafatına layiq görülüb. (Nüfuzlu «Europian Market Research Center» təsisatının təqdimatında). 1992-ci ildə Belçika kralı Boduenin dekreti ilə yaradılan bu mükafata indiyə qədər bütün MDB məkanından yalnız Rusiyanın nüfuzlu «Kommersant» mətbu evi layiq görülüb.
2004-cü ilin iyul ayında ölkə futbolunun inkişafında müstəsna roluna görə «Futbol-proqnoz» qəzeti AFFA-nın fəxri diplomuna layiq görülüb.
Mətbuatın inkişafına verdiyi töhfələrə görə qəzetlər qrupu 2005-ci ildə Madrid şəhərində və 2006-cı ildə Brüssel şəhərində «Editorial ofice» və «Other Ways BMC» təsisatlarının qızıl mükafatlarına layiq görülmüşdür.
Redaksiya bir neçə uğur qazanmış beynəlxalq lahiyələrdə iştirak etmişdir ki, onlardan biri də Amerika Birləşmiş Ştatlarının ölkəmizdəki səfirliyi ilə birgə həyata keçirilmiş «Amerikanı tanı» layihəsi olmuşdur. (8 həftə davam edən bu layihə zamanı çoxminli oxucularımıza ABŞ-nin tarixi, coğrafi quruluşu, iqtisadiyyatı, hərbi gücü, xarici siyasəti, mədəniyyəti və təhsili barədə geniş məlumat vermişik. Layihə dərc edilən nəşrlər tələbələrə və yuxarı sinif şagirdlərinə, habelə imkansız ailələrə pulsuz paylanıb).
Qəzetlər qrupunun regional nəşri olan «168 saat-Sumqayıt» hazırda ölkənin ən yüksək tirajlı, ən iri həcmli nəşrlərindən biridir.
Dendrobium devonianum
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Adrian
Publi Yuli Trayan Adrian — eramızın 117–138-ci illərində hakimiyyətdə olmuş XIV Roma İmperatoru.
Həyatı ilə bağlı
Adrian əslən Piçenumlu (İtaliya) olan, sonralar İspaniyaya köçüb gəlmiş Roma senatorunun ailəsində dünyaya gəlmişdir. On yaşında atasını itirən Adrian İmperator Trayanın xalası oğlunun himayəsində tərbiyə alaraq sonralar 100-cü ildə onun nəvəsinə evlənərək sarayda mühüm dövlət vəzifəsinə irəli çəkilmişdir. Lakin Trayan onu heç vaxt rəsmi olaraq sələfi elan etməmişdir. Lakin Trayanın ölümündən sonra 117-ci ildə Dakların çarı Deçebalusa qarşı müharibədə qazandığı zəfərə görə Suriyanın və Antioxiyanın valisi təyin edildikdən sonra, Trayanın arvadı Plotinanın dəstəyi ilə 118-ci ildə Roma imperatoru elan edilmişdir. Məhz Plotinanın xahişi ilə 100-cü ildə Vibia Sabina ilə evlənmişdir. Bəzi fərziyələrə görə biseksual olan Adrian eyni zamanda Bitiniyalı Antinus adlı bir gənclə intim həyat sürmüşdür. Müəmmalı şəkildə Nil çayında boğulan Antinusun ölümünə çox sarsılan Adrian onun boğulduğu yerdə Antinopolis şəhərini saldırır və saray rəssam və heykəltaraşlarına onun çoxlu heykəl və büstlərini sifariş verdirir. Övladı olmayan Adrian Eli Sezarı oğulluğa götürmüşdü.
Təhsili
Yunan mədəniyyətinə, fəlsəfəyə, riyaziyyata, musiqiyə, poeziyaya maraq göstərən Adrian beş illik Romada aldığı tam təhsildən sonra iki il müddətində İspaniyada yaşadıqdan sonra Romaya dönür.
İmperator fəaliyyəti
Beş yaxşı imperatordan və övladlığa götürülmə nəticəsində hakimiyyətə gələn imperatorlardan biri, Antoninlər sülaləsinə aid imperator Adrianın idarəçilik siyasəti Trayanın qəsbkar siyasətindən köklü şəkildə fəerqlənirdi. O, Assuriya və Mesopatamiyadan imtina edir. Onun bu addımı səhra komandiri Trayanı razı salmır və ona qarşı sui-qəsd hazırlansa da tezliklə üstü açılır. Əsasən o imperiya əyalətlərinin iqtisadi dirçəlişinə fikir verərək çoxlu sayda teatr, kitabxanalar tikdirir yaraşıqlı heykəllər qoydurur. Orduda və tikintidə apardığı quruculuq işləri impriya sərhədlərini daha da möhkəmləndirmiş və xarici sülhə zəmin yaratmışdır. Onun zamanında 132–135 illərdəki yəhudi üsyanları yatırılmış Yerusəlim dağıdılaraq yerində yeni it. Colonia Aelia Capitoli salınmışdırdır. Adrianın vaxtında Roma allahlarına sitayiş etməyənlərin — xristiyanların təqibi davam etdirilmişdir. Adrian tərəfindən hal hazırda Müqəddəs Ancelo qəsri adlandırılan it. Mausoleo di Adriano, Tibur sarayı, Stmfalo — Korinf kanalını, sevimli Afina şəhərində çoxlu memarlıq abidələri tikdirtmişdir. Klavdi tərəfindən başladılmış Fuçin gölünün qurudulmasını başa çatdırmışdır. İtalyanı 4 konsula malik hissəyə bölmüşdür. Dövlət idarələrinə ancaq romalıları təyin edərmiş. Onun böyük sonuncu işlərindən biri də hüquqşünas Salvi Yulianla birlikdə Roma qanunlarının kodifikasiyası olmuşdur.
Yeni Zelandiya uzunquyruq ququ quşu
Yeni Zelandiya uzunquyruq ququ quşu— Uzunquyruq ququ quşu, uzunquyruq koel, Maori dilində isə koekoeā adlanır. Ququkimilər fəsiləsinin növlərindən biridir. Bu növ Yeni Zelandiyada bala verir və qışda cənub-qərbi Sakit Okean adalarına miqrasiya edir.
Adrian
Adrianın Ölümü
10 iyul 138-ci ildə ağır xəstəlikdən əzab çəkərək Neapol yaxınlığındakı Bayi şəhərində vəfat etmişdir. Ölümqabağı özünə epitafiya yazmışdır. Adrian hal-hazırda Müqəddəs Ancelo qəsri kimi tanınan, özünün tikdirdiyi "Adrian məqbərəsində" dəfn edilmiş və qəbri üzərində öz yazdığı epitafiya həkk olunmuşdur: Adrian.
Yeni Zelandiya uzunquyruq ququ quşu
Uzunquyruq ququ quşu tüfeyli həyat tərzi keçirir. O, öz yumurtalarını Ağbaşlı moxua, Sarıbaşlı moxua və Pipipi yuvalarına qoyur. Yuvanın sahibi olan quş yumurtaların üzərində kürt yatır. Yeni çıxmış quş balaları həmin quşun yumurtalarını yuvadan atır. Uzunquyruq ququ quşu balaları öz sahibinin balalarının çağırışlarını yamsılamağı bacarır.
Yenikənd (Göyçay)
Yenikənd (əvvəlki adı: Şükürlü) — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Göyçay rayonunun Yenikənd kəndi Məlikkənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Kürdşaban kəndi olmaqla, Kürdşaban kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimikası
Kəndin keçmiş adı Şükürlü olmuşdur. Sovet hakimiyyəti illərində adı dəyişdirilmiş və rəmzi olaraq belə adlandırılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Şirvan düzündə yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 272 nəfər yaşayır.
Əbülfəz Fərəcoğlu
Əbülfəz Fərəcoğlu — Azərbaycanlı rəssam.
Həyatı
Əbülfəz Fərəcoğlu 1956-cı ildə Naxçıvanda anadan olub. 1981-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunu biritirb.
1981-1995-ci illərdə Naxçıvan İncəsənət Məktəbində dərs deyib.
Əsərləri Türkiyə, Almaniya, Bolqarıstan, Fransa, Rusiya, Ukrayna, Polşa, İran, Yaponiyada nümayiş etdirilib.
Azərbaycanda prezident seçkiləri (2008)
2008-ci il Azərbaycan Respublikası prezidenti seçkiləri — Azərbaycan Respublikası Prezidenti postuna keçirilən 6-cı rəsmi seçkilərdir. Seçkilər 15 oktyabr 2008-ci ildə keçirilib. Seçkilərdə səsvermə hüququna malik olan vətəndaşların 75,64%-i (3,700,634 vətəndaş) iştirak edib. Seçkilərdə prezident İlham Əliyev ikinci dəfə qalib gələrək ikinci müddətə prezident səlahiyyətlərinin icrasına başlayıb.
Maliyyələşmə
Bu prezident seçkiləri üçün dövlət büdcəsindən 21,7 milyon manat ayrılmışdır.
Qonaqotu
— qonaqotukimilər fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Senecio kenteicus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Farazao stadionu
Farazao stadionu — Braziliyanın Presidente Prudente şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 44,414 nəfərdir. "Qremio Prudente" klubu ev oyunlarını bu stadionda keçirir.
Tarixi
Açılışı 1982-ci ildə olmuşdur.
Qiyaslı (Ağdam)
Qiyaslı — Azərbaycan Respublikasının Ağdam rayonunun Qiyaslı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. 20 noyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin nəzarətindədir.
Tarixi
Qiyaslı bir oymaq kimi 1727-ci ilə aid Gəncə-Qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftəri adlı mənbədə Otuziki elinin (tayfasının) oymaqları arsında adı çəkilərək yaşadığı yerləri göstərilir. Mənbəyə görə, Otuzikilər tayfasının Qiyaslı oymağı Həsir adlı yerdə qışılayır, Kotan və Kələki adlı çayların kənarında əkinçiliklə məşğul olur, yataqları Müşkəbad kimi tanınan Qarabaldır çayının kənarında və Dərdan kəndində olan yaylaqları Mağavuz, Kuhistan yeri, Çağlı, Alagöl, Ərdaş və binək kəndi tərəfdədir.
XVIII əsrin əvvəllərində Qiyaslı kəndi yox, Qiyaslı oymağı var idi və bu oymaq köçərilərdən ibarət olmaqla yanaşı, yaylaq və qışlaqlarda yaşamını keçirir, əkinlərini isə aran Qarabağda edirdilər. Digər mötəbər bir sənəd - Gürcüstan əyalətinin baş qubernatoru Yermolovun əmri ilə faktiki dövlət müşaviri Mogilyov və polkovnik Yermolov tərəfindən 1823 -cü il üçün tərtib edilmiş "Qarabağ əyalətinin təsviri" adlı sənəd Qarabağ əyalətinin vergi reyestri idi. Bu sənədə görə, Qiyaslı köçü 27 tüstüdən (yəni ailə) ibarət idi. Onlardan vergi ödəməyənlər maaf Yüzbaşı Bəylər – 1 tüstü, onun dayısı – 1 tüstü, bağban – 1 tüstü, rəncbərlər – 2 tüstü, bərbər və çavuş 2 tüstü, kasıblar 6 tüstüdən ibarət idi. Qiyaslıdan olan ailələr bir zamanlar Şuşa qalasında yaşayan və bir qoluda Şəkidə yaşayan  Allahverdi ailəsinin soyundan idi. Əlimizdə olan müfəssəl xəritələrdən ən qədimi 1817-ci ildə əlahəzrət imperatorun baş qərargahının hərbi topoqrafik depoda qravirovka etdirdiyi xəritə və 1837 ci illərə aid general mayor Baron fon Xovenin tərtib etdiyi Qafqaz vilayətinin xəritəsidir. Bu xəritələrdə Qiyaslı kəndi qeyd edilməmişdir. Qiyaslı kəndinin qeyd edildiyi xəritələrdən hələ ki, ən qədimi 1880-ci ilə aid olan və Zeydlits tərəfindən hazırlanmış Qafqaz vilayətinin etnoqrafik xəritəsidir. Bu xəritədə Qiyaslı kəndi məscidə sahib olmayan kənd işarəsi ilə verilmişdir. Daha bir mötəbər mənbə rolunu oynaya biləcək xəritə Kənd cəmiyyətlərini və əhalinin dinə görə bölgüsünü göstərən Yelizavetpol quberniyasının xəritəsidir. 1886-cı ilə aid ailə siyahıları əsasında Qafqaz Statistika Komitəsi tərəfindən tərtib edilmişdir və İlin tərəfindən 1888-ci ildə nəşr edilmişdir. Bu xəritədə Qiyaslı kəndi məscidsiz kənd kimi göstərildiyi halda onun yaxınlığında olan Xıdırlı (Ağdam) və Seyidli (Ağdam) kəndlərində məscid olduğu göstərilmişdir.
1903-cü ilə aid Qafqaz Hərbi Dairəsinin xəritəsinə nəzər yetirdikdə Ağdam şəhəri yaxınlığında yerləşən Qiyaslı kəndinə də rast gəlirik. Xəritədə kəndlər müxtəlif işarələrlə verilirdi. Bunlardan biri adi kənd işarəsi, digəri də məscidi olan kənd işarəsi idi. Bu xəritədə də Qiyaslı kəndi məscidə malik olmayan kənd kimi göstərilir.
Artıq 1926-cı ilə aid Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Ağdamın yaxınlığında iki Qiyaslı kəndinin mövcud olduğunu görürük.
Şəhidləri
Qiyaslı kənd 63 şəhid verib
Hüseyn Şəhabi
Hüseyn Şəhabi — İran film rejissor, ssenarist və film istehsalçısı.
Fəaliyyəti
1996-cı ildə Tehran Universitetində klassik musiqi təhsil bitirdikdən sonra, onun ilk işi "Yüz dəfə yüz" qısametrajlı filmi olur. Bu film ona kinomatoqrafiyanın 100 illiyi münasibətilə təşkil olunmuş festivalda "ən yaxşı film" və "ən yaxşı rejissorluq" nominasiyalarında mükafatlar qazandırır. Bundan sonra o 20 qısametrajlı 10 daxili bazara hesablanmış filmləri və teatr üçün nəzərdə tutulmuş 5 ssenarini yazıb onlara rejissorluq etməklə bir çox xarici və daxili film festivallarında müxtəlif nominasiyalarda mükafatlar qazanmışdır. 2013-cü ildə çəkilmiş "Parlaq gün" ( filmi tənqidçilər tərəfindən əla qiymətləndirilmiş və Tehranda keçirilinən Beynəlxalq Fəcr Film festivalında 4 nominasiyada qalib olmuş və iki fəxri diplom qazanmışdır . "Parlaq gün" ( filmi həm də Mar del Plata Film Festivalında nümayiş etdirildə və jüri üzvlərinin xüsusi diqqətini aldı. Bu film həm də Avstraliyanın Sidney şəhərində keçirilinə 3-cü Beynəlxalq Fars Film Festivalında, 28-ci Boston kinofestivalında, 21-ci Hyuston kinofestivalında, 18-ci Vaşinqton kinofestivalında, 19-cu Beynəlxalq Kerala Film Festivalında da müxtəlif nominasiyalarda qalib gəlmişdir.
Xarici keçidlər
250px|thumbnail|Hossein Shahabi Press conference, at the Mar Del Plata film festival 2013
Quşcənnəti Milli Parkı
Quşcənnəti Milli Parkı — Türkiyənin Balıkəsir ilində, Manyas Quş gölünün şimal-şərqində yerləşən milli park. Milli park 27 iyul 1959-cu ildən fəaliyyətdədir. Bandırma, Manyas və Gönən ilçələrinin arasında yerləşir.
Məlumat
Beynəlxalq əhəmiyyət daşıyan bu milli park quş növlərinin zənginliyi və uğurlu qoruma tədbiqlərinə görə 1975-ci ildə A kateqoriyasında Avropa diplomuna layiq görülmüşdür. 1981, 1986, 1991 və 1996-cı illərdə bu diplom yenilənmişdir.
Milli park Quş gölünün şimal-şərq sahillərində yerləşir. Bandırma-Balıkəsir yolu ilə milli parka çatmaq mükündür. 24.048 ha sahəyə malikdir. Quşcənnətinin milli park statusunun qazanmasının tək səbəbi quş növləridir. Quşcənnəti Türkiyənin ən kiçik milli parkıdır. Ən kiçik olmasına baxmayaraq Türkiyənin ən çox ziyarətçi cəlb edən milli parkıdır. Quşcənnətinin indiki yerini Professor Kurt Kossviq və həyat yoldaşı Leonore tərəfindən 1 aprel 1938-ci ildə kəşf edilmişdir. Buraya Quşcənnəti adı verən Kossviqin tədqiqatları nəticəsində buranın əhəmiyyəti anlaşılmış, 1952-ci ildə isə buraya tədqiqat stansiyası qurulmuşdur.
Ziyarət
Ziyaret saatları 09:00–18:00-dır. Giriş haqqı isə 4 türk lirəsidir (2012). Milli parkda böyük ziyarət binası yerləşir. Bu binada gəzmək mümkündür. Binanın 200 metr uzaqlığında müşahidə qülləsi vardır. Ziyarətçilər nərdivanlarla qülləyə çıxaraq durbinlə quşları seyr edirlər. Burada quş növlərini seyr etmək üçün ən məsləhətli aylar aprel, may və iyun aylarıdır.
Canlılar aləmi
Milli parkın göl hissəsində kiçik qarabatdaq, qıvrımlələk qutan, kiçik ağ vağ, adi qarıldaq, susüpürənlər, tikan qanadlı qız quşu kimi quş növləri çoxalır. Çəhrayı qutan köç dövründə, qıvrımlələk qutan, göydimdik və kiçik qarabatdaq qış mövsümündə burada bəslənir. Şirin su balığı olan və dünyada təhlükədə olan Cobitis puncticulata balığı ancaq bu milli parkda yaşayır.
Milli parkda krevet ovçuluğu ilə məşğul olurlar. Göldə yaşayan krevet (Astacus leptodactylus Eschscholtz) tutularaq ixracedilir. İldə 150 ton ovlansa da xəstəlik üzündən bu say enmişdir. Son illərdə isə bu xəstəliyin təsiri azalmış və krevet ovu artmışdır. Göldə yaşayan və mütəmadi olaraq ovlanan balıqlar bunlardır: karp, durna balığı, yayın, şirin su kolyozu, siyənək.
Yapon balinası
Görünüşü
Yapon balinası Şimaliatlantika hamar balinasından xariçi görünüş baxımından fərqlənmirlər. Ən iri fərdin uzunluğu 18,5 metr təşkil edir. Dişilər erkəklərdən iri olurlar. Bu növün nümayəndələri 80 ton çəkiyə malik olur. Tünd rəng çalarlarında olurlar. Bel üzgəcləri qısa olur. Üzərində ağ ləkələr müşahidə edilir. Başı böyükdür və xüsusi örtüyə malikdir.
Həyat tərzi
Yapon balinası əsasən xərçəngkimilərlə qidalanır. Astagəldirlər. Bununla belə çox kubar üzürlər. Bəzən hətta su üzərindən atıla bilirlər. Artımları olduqca azdır. Dişilər 6–12 yaşlarında doğmağa başlayırlar. 3–4 ildən bir yalnız bir bala verirlər.
Yayılması
Yapon balinasının əsas arealı Sakit okeanın şimal hissəsini əhatə edir. Onlara Oxot dənizi, Berinq dənizi və Alyaska körfəzi sularında rast gəlmək olur. Nadir hallarda Meksika sahillərində müşahidə etmək olur. Dişilər Yaponiya sahillərində doğurlar.
Təhlükə
Yapon balinasına qarşı intensiz ov həyata keçirlirdi. Belə məlumat vardır ki, 1839–1909-cu illərdə 26 500–37 000 baş bu növ balina ovlanmışdır. 1960-cı illərdə isə Sovet balina ovçuları trəfindən 500 Yapon balinası ovlanmışdır. Hazırda bu calılar üçün əsas təhlükə iri gəmilərdir. Papulyasiyanın sayı 400 baş Oxot dənizi, 100 baş isə digər ərazilərdə olması hesab edilir. Xüsusi ilə şərq papulyasiyası təhlükə qarşısındadır.
Cinnamomum pedunculatum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rəsul Şahverdiyev
Rəsul Şahverdiyev — Qarabağ müharibəsi iştirakçısı, şəhid.
Rəsul Şahverdi oğlu Şahverdiyev 15 yanvar 1950-ci ildə Laçın rayonunun Uvannovu kəndində doğulub. 1957-ci ildə Laçın rayon Ağanus kənd orta məktəbinin I sinfinə getmiş, 1967-ci ildə orta təhsilini başa vurmuşdur. 1968-ci ildə ordu sıralarına çağırılan Rəsul həqiqi hərbi xidmətini Rostov şəhərində çəkib. 1971-ci ildən Laçın rayon polis şöbəsində işləyirdi. 1988-ci ildən başlayaraq şöbənin əməkdaşları ilə birgə laçın rayonunun Ermənistanla həmsərhəd kəndlərinin müdafiəsində fəal iştirak edib. Rəsul ən təhlükəli əməliyyatlara qardaşı Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı İsrafil Şahverdiyevlə birlikdə gedər, döyüş tapşırıqlarını məharətlə yerinə yetirərdi. O, illərlə çətin və məsuliyyətli polis xidməti çəkərək peşəkar əməliyyatçıya çevrilmiş, ağır müharibədə igidliklə iştirak edərək cəsur kəşfiyyatçı olmuşdur. Rayonun Cicimli, Uvannovu kəndlərinin erməni quldurlarından qorunmasında şəxsi igidlik nümunısi göstərib. 1992-ci ildə Laçının süqutundan sonra Kəlbəcərlə həmsərhəd olan kəndlərin azad olunması uğrunda gedən döyüşlərin hamısında şücaət göstərib.
1993-cü ildə polis starşinası R.Şahverdiyevin yaralı olmasına baxmayaraq, Kəlbəcər rayonu işğal olunan zaman mühasirəyə düşmüş kəndlərdə dinc əhalinin çıxarılmasında iştirakı şsl fədəkarlıq nümunəsi idi. O, 1993-cü ildə Daşkəsən rayonunun Zivlər-Qaraqollar kəndəri istiqamətində gedən döyüşlərdə də fəal iştirak etmişdir. Döyüşlərdə aldığı yaralar 1995-ci il martın 22-də Rəsulun ömür yoluna nöqtə qoydu. Rəsul Şahverdiyevin qəbri minlərlə soydaşımız kimi Bakı şəhərindəki Şəhidlər Xiyabanında ziyarətgaha çevrilib. Ziyarətçilərdən üçü onun öz övladıdır.
Mənbə
http://lacin.info/qehremanlar/shehidler/101-rzhsul-eahverdd-odlu-eahverddyev.html
Oktan ədədi
Oktan ədədi ([izo]oktan sözündən) — daxiliyanma mühərrikləri üçün yanacağın detonasiyaya davamlılığını xarakterizə edən göstəricidir (yanacağın sıxılma zamanı özüalışmaya qarşı davamlılığı). Bu ədəd izooktanın (2,2,4-trimetilpentan) onun n-heptanla qarışığında olan miqdarına (həcminə nisbətdə faizlə) bərabərdir, bu halda qarışıq detonasiyaya davamlılığa görə standart test şəraitində tədqiq olunan yanacağa ekvivalentdir. Təyin üsulundan asılı olaraq tədqiqat oktan ədədi (TOƏ) və motor oktan ədədini (MOƏ) fərqləndirirlər, TOƏ ilə MOƏ arasındakı fərqə yanacaq həssaslığı (ing. fuel sensitivity) deyilir. Yanacağın detonasiyaya davamlılığını real iş şəraitində xarakterizə etmək üçün faktiki oktan ədədi (mühərriyin stend sınaqlarında) və yol oktan ədədindən (birbaşa avtomobilin yol sınaqlarında) də istifadə edilir. Izooktan hətta yüksək sıxılma dərəcəsində belə çətinliklə alışır və onun oktan ədədi 100 qəbul olunur. Əksinə, n-heptanın yanması mühərrikdən gələn səslə müşayiət olunur, ona görə də onun oktan ədədi 0 kimi qəbul edilir. Oktan ədədi 100-dən yuxarı olan benzinlər üçün şərti şkala tərtib olunmuşdur, burada tərkibinə müxtəlif miqdarda antidetonator (tetraetilqurğuşun) əlavə edilmiş izooktandan istifadə olunur.
Mühərrikdən gələn səs xarakterik metal səsi kimidir. Bu səsi qarışığın sürətli yanması zamanı yaranan və silindr və porşenin divarlarından əks olunan təzyiq dalğaları yaradır. Bu halda mühərriyin gücü azalır və onun yeyilməsi sürətlənir, detonasiya dalğalarının yarandığı halda isə mühərrik korlana və ya dağıla bilər.
Yanacağın sınağı
Detonasiyaya davalılıq sınaqları ya tam ölçülü avtomobil mühərriyində və ya tək silindrli mühərriyi olan xüsusi qurğularda aparılır. Stend sınaqlarında tam ölçüsü mühərriklərdə faktiki oktan ədədi adlanan göstəricini (FOƏ), yol şəraitində isə yol oktan ədədini (YOƏ) təyin edirlər. Tək silindrli mühərriyi olan xüsusi qurğularda oktan ədədini iki rejimdə təyin edirlər: daha sərt (motor üsulu) və nisbətən yumşaq (tədqiqat üsulu). Tədqiqat üsulu ilə təyin olunan oktan ədədi, bir qayda olaraq, motor üsulu ilə müəyyən edilmiş oktan ədədindən yüksəkdir. Oktan ədədinin müəyyən edilməsi dəqiqliyi, daha düzgün desək, təkrarlanabilirliyi 1-dir. Bu o deməkdir ki, oktan ədədi 93 olan benzin oktan ədədinin təyin olunması üsulunun bütün tələblərinə cavab vermək şərtilə digər qurğuda (ASTM D2699, ASTM D2700, EN 25163, ISO 5163, ISO 5164, QOST 511, QOST 8226) tamamilə fərqli rəqəm — məsələn, 92 göstərə bilər. Əsas odur ki, hər iki rəqəm 93 və 92 dəqiq və düzgün olub eyni yanacaq nümunəsin aiddir.
Oktan ədədlərinin növləri: TOƏ və MOƏ Karbohidrogenlərin və müxtəlif növ yanacaq növlərinin oktan ədədləri Maddə MOƏ TOƏ Tədqiqat oktan ədədi (TOƏ) (ing. Research Octane Number — RON) dəyişkən sıxılma dərəcəsi olan УИТ-65 və ya УИТ-85 adlı təksilindrli qurğuda dirsəkli valın fırlanma tezliyi 600 dövr/dəq, sorulan havanın temperaturu 52 °C və alışdırmanı qabaqlama bucağının 13 °C olduğu şəraitdə təyin edilir. Bu göstərici benzinin kiçik və orta güc rejimində necə işlədiyini göstərir. Motor oktan ədədi (MOƏ) (ing. Motor Octane Number — MON) də dəyişkən sıxılma dərəcəsi olan təksilindrli qurğuda dirsəkli valın fırlanma tezliyi 900 dövr/dəq, sorulan havanın temperaturu 149 °C və alışdırmanı qabaqlama bucağı şəraitində təyin edilir. MOƏ nisbətən aşağı göstəricilərə malik olub benzinin ağır yüklər rejimində necə işlədiyini göstərir. TOƏ ilə MOƏ arasında fərq yanacağın mühərriyin iş rejiminə həssaslığını göstərir.
Oktan ədədinin paylanması
Tam ölçülü mühərrikin dəyişən rejimdə istismarı zamanı benzinin fraksiyalara parçalanması baş verdiyinə görə onun müxtəlif fraksiyalarının detonasiyaya davamlılığını ayrıca qiymətləndirmək lazım gəlir. Benzinin mühərrikdə fraksiyalara bölünməsi nəzərə alınmaqla benzinin oktan ədədi "oktan ədədinin paylanması"(OƏP) adını almışdır. Mühərriklərdə oktan ədədinin təyin olunması çətinliyi ilə əlaqədar olaraq alovlanmadan əvvəlki proseslərə bənzəyən aşağı temperaturlu qaz fazasının oksidləşməsi reaksiyasının fiziki-kimyəvi göstəricilərinə əsasən detonasiya davamlılığının dolayı yolla təyini üsulları işlənib hazırlanmışdır.
Yanacağın tərkibində olan karbohidrogenlər detonasiya davamlılığına görə çox fərqlənirlər: aromatik karbohidrogenlər və şaxələnmiş quruluşa malik parafin karbohidrogenlər (alkanlar) ən yüksək oktan ədədinə, normal quruluşlu parafin karbohidrogenlər ən aşağı oktan ədədinə malikdir. Katalitik riforminq və krekinq vasitəsilə alınan neft mənşəli yanacaqlar birbaşa qovulma yolu ilə alınan yanacaqlara nisbətən daha yüksək oktan ədədinə malikdir.
Yanacağın oktan ədədini artırmaq üçün yüksək oktan ədədli komponentlər və detonasiyaya qarşı aşqarlardan istifadə olunur. Onların çoxu benzindən asan buxarlanır, bu da benzin bakı germetik olmayan maşınlarda maraqlı effektə gətirib çıxarır — yanacaq və aşqar sərf olunduqca bakda qalan yanacağın oktan ədədi azalır. Bu da mühərriyin tam gücü ilə işlədiyi halda (əgər o, detonasiya qəbuledicisi ilə təmin olunmayıbsa) cüzi səsə gətirib çıxarır. Müasir injektor mühərriklərinin əksəriyyətində detonasiya ötürücüsü var, buna görə də onlar oktan ədədi 91–98 olan istənilən benzinlə işləyə bilər, lakin yüksək sıxılma dərəcəsi olan mühərriklər üçün oktan ədədli 95-dən və ya hətta 98-dən aşağı olmayan benzindən istifadə etmək lazım gəlir.
Setan ədədi
Setan ədədi — dizel yanacağının alışma xaraktersitikası olub işçi qarışığın yanmasının gecikmə müddətini (yanacağın silindrə püskürdüldüyü andan onun yanmağa başlamasına qədər olan müddət) təyin edir. Setan ədədi yüksək olduqca gecikmə bir o qədər kiçik olur və yanacaq qarışığı bir o qədər sakit və yumşaq yanır.
Setan ədədi
Setan ədədi setanın (С16Н34, heksadekanın setan ədədi 100 qəbul olunur), α-metilnaftalinlə (setan ədədi 0-dır) qarışıqda (həcminə görə%) həcminə bərabərdir, bu halda bu qarışığın alışmasının gecikmə müddəti həmin şəraitdə sınaqdan keçirilən yanacağın bu göstəricisi ilə eyni olur. 1941-ci ilin ASTM D613 üsuluna görə setan ədədi belə formulə olunurdu.
1962-ci ildən başlayaraq ASTM D613-ə görə qarışıq üçün, α-metilnaftalin əvəzinə 2,2,4,4,6,8,8-hеptametilnonan və ya izosetan (setan ədədi 15) istifadə olunur. α-metilnaftalinən imtina olunmasının bir neçə səbəbi var: o asanlıqla peroksid əmələ gətirir, bu da setan ədədinə təsir edir.Onun pis qoxusu var və onu təmiz halda almaq çox çətindir.
Setan ədədi 45–55 olan dizel yanacaqları müasir dizel yanacaqlarının optimal işini təmin edir. Setan ədədi 40-dan aşağı olduqda yanmanın gecikməsi (yanacağın püskürdülməsinin başlanğıcı ilə onun alışması arasında olan müddət) və yanma kamerasında təzyiqin sürəti kəskin artır və mühərriyin yeyilməsi də artır. Standart yanacaq 48–51 setan ədədi ilə xarakterizə olunur və yüksək keyfiyyətli yanacağın (premium) setan ədədi 51–55-dir. Rusiya standartlara görə, yay və qış dizel yanacağının setan ədədi 48-dən az olmamalıdır. Bundan başqa, tərkibində depressor aşqarları olan qış növləri üçün texniki şərtlər setan ədədi ən azı 40 olan Arktik yanacağın istehsalına imkan verir.
Setan ədədi 60-dan çox olduqda yanacağın yanma səmərəliliyi azalır, işlənmiş qazların tüstülüyü artır, yanacaq məsrəfi də artır.
Setan ədədi yanacağın qrup tərkibindən(parafinlər, olefinlər, naftenlər, aromatik birləşmələr) asılıdır. Aşağı temperaturda öz-özündən alışma qabiliyyəti olan parafinlər dizel yanacağının faydalı komponentidir. Şaxələnməmiş alifatik karbohidrogenlər aşağı temperatur və təzyiqdə alışır, daha möhkəm molekullar — məsələn, aromatik karbohidrogenlər alışma üçün daha sərt şəraitin olmasını tələb edir.
Setan ədədinin birbaşa təyinin üsulları (alışmanın gecikməsinə görə)
Alışmanın gecikməsinin birbaşa təyini üçün bir neçə qeyri-motor üsulları mövcuddur.Bu halda dəyişən sıxılma dərəcəsi olan təksilindrli mühərrikdən deyil, sabit həcmli kameradan istifadə olunur. 2009-cu ildən EN590 və uyğun Rusiya ГОСТ Р 52368–2005-na alışmanın gecikməsi üsulu EN 15195 (ГОСТ Р ЕН 15195–2011) daxil edilmişdir. Bu üsul dəqiqliyin yaxşılaşdırldığı və sınağın 20 dəqiqəyədək qısaldıldığı halda motor üsulu ilə yaxşı uyğunluq göstərir.
Taner Taktak
Taner Taktak — azərbaycanlı yarımmüdafiəçi futbolçu
Setan ədədi
Setan ədədinin birbaşa təyinin üsulları (alışmanın gecikməsinə görə)
Setan ədədinin qeyri-motor üsulu ilə ölçülməsinin əsas problemi dizel yanacağının tərkibinin güclü təsiridir. Cihazlar ГОСТ üzrə mürəkkəb tərkibli yanacaqların — məsələn, biodizelin setan ədədini düzgün təyin edir.Bu onunla əlaqədardır ki, yanacağın müxtəlif komponentləri müxtəlif sürətlə alışır, yəni, yanma kamerasında şəraiti bir neçə zaman nöqtəsində müəyyənləşdirmək ehtiyacı yaranır.
Taner Taktak
Həyatı
Taktak 1990-cı ildə anadan olub. Peşəkar karyerasına 2007-ci ildə Hollandiyanın “Fortuna”sında başlayıb. Sonra o, Türkiyənin “Hacettepe” klubunda oynayıb və elə buradan Belçikaya yola düşüb. Taner Türkiyənin yeniyetmə yığmalarında (U-17, U-18, U-19) oynayıb və burada 46 matçda iki qol vurub.
Setan ədədi
Setan ədədinin birbaşa təyinin üsulları (alışmanın gecikməsinə görə)
2014-cü ilin martında ASTM D7668 yeni standartı yaradılmış, 2015-ci ildə üsul EN 16715 adı ilə qəbul olunmuşdur.
Taner Taktak
Həyatı
3 iyul 2012-ci ildə “Sumqayıt” futbol klubu növbəti transferini həyata keçirib. Komandanın yeni oyunçusu Belçikanın 2-ci liqasının “Patro Eysden” klubundan azərbaycanlı Taner Taktakdır. Müqavilə 1+1 sistemi üzrə imzalanıb.
Setan ədədi
Setan ədədinin dolayı yolla təyinin üsulları
Setan ədədinin dolayı yolla təyini üsulları, əsasən, komponent tərkibin analizinə əsaslanır. Bu, əsasən, müxtəli İQ spektrometrlərdir. İnfraqırmızı ekspres-analizatorlar dizel yanacağının tərkibi dəyişdirildikdə (məsələn, onun biodizellə qarışdırıldığı halda) yenidən tənzimlənməlidir. Bundan əlavə onlar tərkibinə setan ədədini yaxşılaşdıran əlavələr olan dizel yanacağı ilə işləyə bilmir.
Monsu
Monsu — Fransada bələdiyyə , region — İl-de-Frans, departament  — Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Viarm. Əhalisi — 3,492 nəfər (2006).
Bələdiyyə Paris şəhərinin təxminən 24 km şimalda, Serji belediyyənin 19 km şərqdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Düz radiasiya
Radiasiya
Yer səthinə gəlib çatan günəş radiasiyasının bir hissəsi udulur, digər hissəsi isə əks olunur. Bundan başqa Yer kürəsi özü ətraf atmosferə radiasiya şüalandırır.Atmosfer öz növbəsində Yerdən şüalanan radiasiyanı udaraq özü infraqırmızı radiasiya şüalandırır.
Düz radiasiya
Düz radiasiya paralel şüa toplusu şəklində günəş diskindən birbaşa yer səthinə daxil olan radiasiyaya deyilir.
Həmçinin bax
Radiasiya, Radiasiya balansı
Əfqanıstanın dövlət quruluşu
Əfqanıstanın siyasi sistemi - 2004-cü ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sisitemi.
Dövlət quruluşu
Əfqanıstan məhdud hakimiyyətli prezident idarəetmə üsuluna malik islam respublikasıdır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1919) avqust ayının 19-da qeyd olunur. Əfqanıstanın 160 maddədən ibarət yeni Konstitusiyası 04 yanvar 2004-cü ildə qəbul edilmişdir.
İnzibati ərazi bölgüsü
Əfqanıstan ərazisi rayonlardan ibarət olan 34 vilayətə (Bəğlan, Bədəxşan, Badğis, Bəlx, Bamiyan, Vərdək, Herat, Daykündi, Cövzcan, Zabul, paytaxt Kabil şəhəri, Qəndəhar, Fərah, Fəryab, Hilmənd, Xust, Kapisa, Kündüz, Künər, Qəzni, Qövr, Ləğman, Lövgər, Nəngərhar, Nimruz, Nuristan, Pəktika, Pəktiya, Pəncşir, Pərvan. Səməngan, Səri-Pul, Təxar, Uruzqan) bölünür.
Dövlət başçısı
Əfqanıstanın birliyinin və suverenliyinin, təhlükəsizliyinin və ərazi bütövlüyünün, ölkə Konstitusiyanın və qanunların aliliyinin, eləcə də vətəndaşların hüquq və azadlıqlarının ali təminatçısı sayılan Prezident ümumxalq səsverməsi yolu ilə birbaşa və gizli seçkilərdə, ardıcıl iki dəfədən çox olmamaq şərti ilə, 5 il müddətinə seçilir.
Mövcud Konstitusiyaya əsasən dövlətin idarə olunmasında geniş səlahiyyətlərə malik olan dövlət başçısı Nazirlər Kabinetinə rəhbərlik edir, Əfqanıstanı ölkə daxilində və beynəlxalq münasibətlərdə təmsil edir, nazirləri və digər ali vəzifəli şəxsləri Parlamentin razılığı ilə təyin və vəzifədən azad edir. Ölkə Prezidentinə dövlətin idarə edilməsində iki vitse-prezident yaxından köməklik edir.
Eyni zamanda silahlı qüvvələrin ali baş komandanı sayılan dövlət başçısının dövlət siyasəti sahəsindəki qərarları, o cümlədən ölkədə müharibə və sülhün elan edilməsi, fövqəladə vəziyyətin tətbiqi və milli silahlı qüvvələrin kontingentinin digər göndərilməsi qərarı Parlamentdə təsdiq olunmalıdır.
9 oktyabr 2004-cu ildən etibarən Əfqanıstanın hazırkı, sayca 4-cü Prezidenti Həmid Karzaydır. 20 avqust 2009-cu il tarixində, taliblərin seçki günü həyata keçirdikləri 70-dən çox terror aktları ilə müşayiət olunan son Prezident seçkiləri nəticəsində Həmid Karzay ardıcıl olaraq ikinci dəfə qalib gələrək növbəti 5 il müddətinə ölkə Prezidenti seçilmişdir.
Qanunverici hakimiyyət
Qüvvədə olan Konstitusiyaya əsasən Parlament (Milli Məclis) iki palatadan – 102 yerlik Mişranu Cirqadan (Yuxarı Palata) və 249 yerlik Volesi Cirqadan (Xalq Palatasına üzvlər birbaşa və ümumxalq səsverməsi yolu ilə 5 il müddətinə seçilirlər) ibarətdir
Yuxarı Palatanın üzvlərinin 34-ü əyalət şuralarının 4 il müddətinə seçilən nümayəndələrindən, 34 üzvü rayon şuralarının 3 il müddətinə seçilən təmsilçilərindən, digər 1/3 hissəsi isə Prezident tərəfindən 5 illik müddətə təyin olunan üzvlərdən ibarətdir.
Ölkədə qanunların hazırlanması və qəbulu, beynəlxalq müqavilə və sazişlərin ratifikasiyası və Konstitusiya ilə müəyyən olunmuş digər qanunvericilik fəaliyyətini Aşağı Palata həyata keçirir.
Ölkədə siyasi partiyalar de-yure fəaliyyət göstərsə də, onların nümayəndələri Parlamentdə təmsil olunmurlar.
İcraedici hakimiyyət
Nazirlər Kabinetinə rəhbərlik edən Prezident, Parlamentin razılığı ilə Kabinet üzvlərini (27 üzvdən ibarətdir) təyin edir. Hökumət ali qanunverici orqana qanun layihələrini təqdim edir, normativlər və təlimatlar dərc edir, hər büdcə ilinin sonunda Parlament qarşısında hesabat verir, büdcə layihələrini və inkişaf proqramını hazırlayır, fövqəladə vəziyyətdə fərmanlar vasitəsi ilə qanunvericilik fəaliyyətini həyata keçirir.
Məhkəmə hakimiyyəti
Ənənəvi Şəriət hüququnu və Avropa hüquq məktəbinin əsas elementlərini özündə ehtiva edən Əfqanıstanın məhkəmə-hüquq sisteminin əsas fundamental prinsipini, qanunların islam normaları ilə ziddiyyət təşkil etməməsindən ibarətdir.
Sədri və hakimləri Prezident tərəfindən 10 il müddətinə təyin edilən və ölkədə mülki, cinayət və inzibati sahələr üzrə ən yüksək məhkəmə orqanı sayılan Ali Məhkəmə Əfqanıstanda məhkəmə hakimiyyətini həyata keçirir.
Bundan əlavə ölkədə, Əfqanıstanın Ali Məhkəməsinə tabe olan yüksək əyalət məhkəmələri, habelə apelyasiya və ixtisaslaşmış birinci instansiya məhkəmələri də fəaliyyət göstərir.
Senecio regis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kati Kovaç
Kati Kovaç (tam adı: Kati Kovaç, ; ) — Macarıstan pop-rok müğənnisi, söz yazıçısı və aktrisa, Ferens List və Koşut mükafatları laureatı.
Macarıstanın ən populyar müğənnisi olan Kovaç musiqi albomları, mükafatları və ölkə daxili və xaricində təqdimatları, beynəlxalq səviyyədə tanınması ilə bərabər bu günə qədər çox aktiv bir karyeraya malikdir.
Kovaç macar musiqi tənqidçiləri tərəfindən təriflənən çox güclü mezzo-soprano səsi ilə tanınır: tənqidçilər onu "Macarıstanın ən yaxşı qadın səsi" adlandırırlar. O, opera, rok, caz, pop, rəqs, blüz və rok-n-roll janrlarında ifa edə bilir.
Fəaliyyəti
250px|thumb|right|Kati Kovaç 1960-cı illərdə 250px|thumb|right|Kati Kovaç Siget festivalında (2012) Kovaç səhnəyə ilk dəfə 1962-ci ildə çıxmışdır. O, milli səviyyədə ilk dəfə 1965-ci ildə Macarıstanın "Ki mit tud?" adlı seminal televiziya istedad şousunda qələbə qazandığı zaman məşhur olmuşdur. Bir il sonra, 1966-cı ildə Macarıstanda keçirilən televiziya rəqs musiqi festivalını qazanan "Sənin oyuncağın olmayacağam"  mahnısı ilə bir az daha böyük uğurlara imza atdı.
1968-ci ildə bəzi filmlərdə, məsələn, "Gün keçdi"  filmində baş rolu ifa etmişdir.
Psixedelik ruhlu ''"Rəbbim, bizə yağış göndər!" '' mahnısı 1972-ci ildə Macar Rəqs-musiqi Festivalında və Almaniya Mahnı Müsabiqəsində ona qələbə qazandırmışdır.
Üç albomu (Kovács Kati & Locomotiv GT, Közel a naphoz və Kati) və bir kompilyasiya albomunun (Rock and Roller) üzərində macar rok qrupu Locomotiv GT ilə birlikdə işləmişdir.
1974-cü ildə "Güllər qırmızı, bənövşələr mavidir" () mahnısı ilə İrlandiyada Kaslbar Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanmışdır.
O, Marta Mesaroşun rejissoru olduğu 1977-ci il "Onların ikisi"  macar filmində ifaçı kimi çıxış etmişdir.
1979-cu ildən etibarən Donna Sammer, Barbra Streyzand, Lora Breniqan, Madonna, Tanita Tikaram, Sem Braun, Anastacia və digərlərinin ifasında bir neçə diskoteka və hit mahnıların kaver versiyasını Macarıstanda ifa etmişdir.