cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Artur Sesil Piqu
Bioqrafiyası
Riyaziyyat və məntiq ixtisası üzrə təhsil aldığı Kembric Universitetinin nəznində Kral Kollecini bitirdikdən sonra Siyasi İqtisadiyyat kafedrasında dərs deməyə davam edir. Alfred Marşallın rəhbərliyi altında iqtisadi nəzəriyyə problemləri və bazar iqtisadiyyatının praktik problemləri öyrənildi. 1908-1943-cü illərdə Siyasi İqtisadiyyat Departamentinə rəhbərlik etdi və tövsiyəsi ilə bu vəzifədə Marşalın varisi oldu.
Hökumət üçün konkret iqtisadi siyasət tədbirlərinin hazırlanmasında iştirak etdi. 1918-1919-cu illərdə valyuta komitəsinin üzvü, 1919-1920-ci illərdə gəlir vergiləri üzrə krallıq komissiyasının üzvü, 1924-1925-ci illərdə hesabatı Böyük Britaniyada qısa müddətə qızıl standartının bərpasına yol açan pul dövriyyəsi üzrə Chamberlain komitəsinin üzvü idi.
Elmi fəaliyyəti
İqtisadçının adı tarixə, kəşf etdiyi "Piqu effekti" ilə düşmüşdür. Mahiyyəti budur ki, inflyasiya gözləntiləri olmadığı təqdirdə, qiymət artımı istehlakın azalmasına və qənaət yığılmasına səbəb olur ki, bu da qiymətləri aşağı salır və iqtisadiyyatı tarazlığa gətirir. Eynilə, yarım gün iş ilə tələbin azalması qiymətlərin enməsinə səbəb olur və əldə qalan nağd pulun miqdarını artırır, bu da tələbin artmasına səbəb olur və məşğulluğu dəstəkləyir.
Sirin binti Şamun
Sirin binti Şamun (سيرين بنت شمعون; ) — Qibti Pravoslav Kilsəsinə aid olan xristian. İslam peyğəmbəri Məhəmmədin cariyəsi və Həssən ibn Sabitin həyat yoldaşı. Mariyə əl-Qibtiyyənin bacısı.
Bioqrafiyası
Şirin atasının adı Şamun idi. O, nüfuzlu qibti xristianlarından biri idi. Anası Roma mənşəli olmuşdur.
Hicrətin 6-cı ilində (627-628) Məhəmməd peyğəmbər Yaxın Şərqin hökmdarlarına məktublar göndərir, bu məktublarda onları yeni bir inancın yaranmasından xəbərdar edir və onları özünə qoşulmağa dəvət edir. Məktubu Xətib ibn Əbu Balta Misir hökmdarı Mukaukisə çatdırır. Mukaukis məktuba cavab olaraq iki qul qadın (Məryəm və Sirin), Məbur adlı bir qul kişi, minlərlə miskal qızıl, iyirmi atlaz paltar, Daldal adlı bir qatır və Yağfur adlı eşşək də daxil olmaqla hədiyyələr göndərir. Xətib ibn Əbu Balta Mədinəyə gedərkən qullarla söhbət edir. Hər iki qadın İslamı qəbul edərək müsəlman olaraq Mədinəyə daxil olur. Elə həmin il Mədinə şairi Həsən ibn Sabit Məhəmməd peyğəmbərin həyat yoldaşı Aişəyə qarşı böhtan atılması hekayəsində iştirak edir. Həsən ibn Sabit Səfvan ibn Mükatil tərəfindən hücuma məruz qalır və yaralanır. Təzminat olaraq ona Sirin və Yarahu sarayı bağışlanılır.
Həsənlə Sirindən Əbdürrəhman adlı bir oğulları olur.
Leonidovun binası (Rostov-na-Donu)
Leonidovun binası — Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən bina. Bina regional əhəmiyyətli tarixi və mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. Bina Bolşaya Sadovaya küçəsi 30/45 ünvanında yerləşir. Binada yazıçılar olan Aleksandr Arsenteviç Baxarev və Vitali Nikolayeviç Syomin yaşayıb-yaratmışdır. Bina XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir.,
Tarixi
Leonidovun gəlirli binası Engels küçəsi (hazırkı Bolşoy Sadovaya küçəsi) və Xalturinski xiyabanının kəsişməsində (hazırkı Böyük Nikolaski xiyabanları) yerləşir. XX əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir.
Binada yazıçı və jurnalist olan Aleksandr Arsenteviç Baxarev yaşayıb-yaratmışdır. Aleksandr Arsenteviç Baxarev ailəsi binanın üçüncü mərtəbəsində yaşayırdı. A. A. Baxarev (1911-1974) 1950 - 1974-ci illər ərzində binada yaşamışdır. O, bu binada yaşadığı müddətdə Volqo-Don kanalı, rus bioloqu və seleksiyaçısı İvan Vladimiroviç Miçurin, kolxoz sakonləri haqqında oçerklər yazmışdır. 1961-1974-cü illər ərzində Rostov vilayətinin yazıçılar təşkilatına rəhbərlik etmişdir. Bir çox medal və ordenlərə lsyiq görülmüşdür. Bu binanın dördüncü mərtəbəsindı isə Vitali Nikolayeviç Syominlərin ailəsi yaşayırdı (1928 -1978). O, bir çox əsərlərin müəllifidir: "Həyat və Valentina" (1972), "Asya Aleksandrovna", "Bizim qarılar", "Bibilərgildə qonaq", "Sahib", "İkinci dönəm", "Çayda", "Ey!", "Çayla aşağı" və s.
Hazırda mənzillərin ilkin görünüşü olduğu kimi saxlanılmamışdır.
1983-cü ildə binanın fasadında iki memorial abidə vurulmuşdur. Onlarda yazılır: «Bu binada 1950-1974-ci illər ərzində yazıçı Aleksandr Arsenteviç Baxarev yaşayıb-yaratmışdır. 1911 - 1978 il.» və «Bu binada 1970 - 1978-ci illər ərzində Vitali Nikolayeviç Syomin yaşayıb-yaratmışdır. 1927 - 1978 il.»
Arxitektura
Bolşaya Sadovaya küçəsi 30 ünvanında yerləşən bina XX əsrin əvvəllərində tacir A. A. Leonidovun vəsaiti hesabına inşa edilmişdir. Bina gəlirli bina olmuşdur. XX əsrin 20-ci illərində milliləşdirilmişdir. Birinci mərtəbədində müxtəlif iaşə obyektləri, yerdə qalan mərtəbələrdə isə mənzillər yerləşirdi. Bina zirzəmiyə sahib idi. Bina Г-bənzər formaya malikdir. Dörd mərtəbədən ibarətdir. Bina barokko və klasizm stillərinin qarışığında inşa edilmişdir.
Leptodirus hochenwartii
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Avropanın endemik canlısı. İlk aşkarlanan troglobiont böcək növüdür. Növün aşkarlanması ilə üstəlik biospeleologiyanın əsasını qoymuşdur. thumb|220px|L. hochenwartii thumb|Портреты Franz von Hohenwart və Ferdinand Jožef Schmidt Sloveniya Milli Muzeyinin Lyublyana arxivindən
Təsviri
Uzunluqları 1 sm-dir. Bığcıqları uzun və ensizdir. Ayaqları çox uzun olması, onların tez hərəkət etməsinə imkan verir. Qanad üzlükləri güçlü, yarısferik, tamamilə qarını belə əhatə edə bilir. Bu isə ona fizoqrafik görünüş verir. Triqlobiontlar Cənubi-Şərqi Avropada, karst mağaralarında yayılmışdır (Dinar dağları: Sloveniya və Xorvatiya). Əsasən iri və sərin mağaralarda yaşayırlar. Burada havanın temperaturu 12 °C-dən yuxarı olmur.
Açılış tarixi
Leptodirus hochenwartii böcəyi ilk dəfə 1831-ci ildə mayak köməkçisi Luka Čeč tərəfindən aşkarlanmışdır. O, Postoyska-yama mağaraları sistemini araşdırarkən böçəyi tapmışdır. O, böcəyi qraf Frans fon Hoenvarta verir. Ancaq Hoenvart onun təsnifatını müəyyən edə və təsnif edə bilmədiyindən bunu etmək üçün Lyublyanandan olan sloven naturalist Ferdinat Cozef Şmidtə (1791–1878) müraciət edir. Şmidt alınmış nümünəni elm üçün yeni bir növ olmasını müəyyən edir və bu haqda "Illyrisches Blatt" (1832) məqaləsində qeyd edir. Məqalədə elmi cəhətdən formalda olsa ilk dəfə mağara heyvanlarının təsvirini təqdim edilir. Şmidt tərəfindən aparılan sonrakı araşdırmalar elmə məlum olmayan və yeni aşkarlanan növlərin müəyyənləşdirməsinə imkan verdi. Bu biologlar arasında əhəmiyyətli dərəcədə maraq doğuran hadisə idi. Buna görədə Leptodirus hochenwartiinin kəşfi biospeleologiyanın başlanğıc nöqtəsi hesab edilir.
Yarımnövləri
L. hochenwartii 6 yarımnövə bölünür:
Qorunma statusu
Məhdud ərazidə yayılması və aşağı artım tempinə görə L. hochenwartii, bəzi mağaralarda hətta yüksək sıxlığına baxmayaraq, nadir və nəsli kəsilməkdə olan bir növ sayılır. Buna görə də L. hochenwartii nəsli kəsilməkdə olan bir növ olaraq Sloveniuyanın Qırmızı kitabına daxil edilmişdir.
Dizgəvin (Miyanə)
Dizgəvin — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 82 nəfər yaşayır (22 ailə).
Peç (şəhər, Macarıstan)
Peç (Pécs) — Macarıstanın əhalisinə görə 5-ci ən böyük şəhəri. Bu şəhər 2010-cu ildə Avropanın Mədəni Paytaxtı seçilib. Şəhər turistik əhəmiyyətinə, Peç Universitetində xeyli əcnəbi tələbənin təhsil almasına görə dünyada məşhurdur. Peçin Qədim xristian nekropolu 2000-ci ildə UNESCO-nun ümumdünya irsinin siyahısında salınıb.
Tarixi və adının mənşəyi
İmperiya süquta uğradıqdan sonra bölgə barbarların, hunların və avarların hökmranlığı altına keçib. Avar haqanatının çökməsindən sonra şəhər slavyanlara, daha sonra isə Müqəddəs Roma imperiyasına daxil olur. Şəhərin indiki adı "Peç" slavyan dilindən əmələ gəlir - "pĕt", yəni Beş (kilsə). 1000-ci ildən Peç Macarıstanın mərkəzlərindən biri olur, orada heykəltaraşlıq inkişaf edir.
1367-ci ildə Peçdə ilk universitetin əsası qoyulur.
1526-cı ildə macarlar Mohac yaxınlığında döyüşdə osmanlı türklərinə məğlub olur, 1543-cü ildə isə şəhər tam olaraq Osmanlı imperiyasına daxil olur. Osmanlı imperiyasının tərkibində olan zaman çoxlu kilsələr meçidlərə çevrilir, çoxlu türk stilində inşaat işləri aparılır.
1686-cı ildə Peç Habsburqlar tərəfindən azad edilir. Türklərin hökmranlığı dövrdünə macar əhalisi azaldığı üçün Habsburqlar şəhərə alman və cənubi slavyan xalqlarının gəlməsini təşkil edir.
1848-1849-cu illərdə olan macar inqilabı zamanı Peç xorvatlar tərəfindən müvəqqəti zəbt edilir. 1867-ci ildə orada ilk dəmir yol çəkilir və 1882-ci ildən o dəmir yol şəhəri Budapeştlə birləşdirir. Birinci Dünya müharibəsinin sonunda şəhər serb qoşunları tərəfindən tutulur. Bununla belə sonda şəhər Macarıstanın tərkibində qalır. İkinci Dünya müharibəsində şəhərə o qədər də çox ziyan dəymir. Sosiyalist dövründə şəhərin əhalisi çoxalır və şəhərdə sənayə inkişaf edir. Sosiyalizmdən sonra şəhər iqtisadi böhran yaşayır.
Yalnız XXI əsrin əvvəllərində şəhər infrastrukturası inkişaf olunur, yeni hava limanı, avtomagistral yol, Peç və Budapeşt arasında yeni şose tikilir.
Əhalisi və demoqrafik göstəriciləri
Əhalisinin sayı 145 mindən çox olan şəhərin 93% macarlar təşkil edir. Şəhərdə həmçinin az sayda almanlar, xorvatlar və serblər yaşayır. Ümumi əhali sayı Macarıstanın 1.481% təşkil edir. Peç həmişə multikultural şəhər olub, iki min il ərzində müxtəlif fərqli mədəniyyətlərin qatlarını hiss etmək olar. 1998-ci ildə UNESCO tərəfindən "milli azlıqların mədəniyyətlərinin saxlanılması və onlara qarşı tolerant olması və Yuqoslav müharibələri zamanı qaçqın düşmüş insanlara yardım etdiyi üçün Sülh şəhərlərinə" Peç də daxil olmaqla mükafat verildi.
İqlimi
Peçin iqlimi mülayimdir. May, iyun, iyul, avqust, sentyabr aylarında havaların yaxşı keçməsi turistlərin gəlişini çoxaldır. İyul ən istı, yanvar isə ən sərin, iyun ən nəm aydır. Bu ayda çoxlu yağışlar yağır. Fevral isə ən quru aydır.
Yerləşməsi və nəqliyyat sistemi
right|thumb|left|250px|Şəhərdaxili [[Mercedes-Benz|Mercedes avtobusları]] thumb|right|250px|Beynəlxalq aeroport Şəhər paytaxt Budapeştdən 200 km cənubi-qərbdə yerləşir. Xorvatiyaya qədər olan məsafə 30 km təşkil edir. Budapeşt və Peç arasında avtomagistral və dəmir yol fəaliyyət göstərir. Qatarla paytaxta 3 saat ərzində çatmaq olar. Həmçinin, qatarla Macarıstanın digər böyük şəhərlərinə və Vyana (Avstriya), Osiek (Xorvatiya) və Sarayevoya (Bosniya) getmək mükündür.
Şəhərin yaxınlığında Peç-Poqan havalimanı da yerləşir. 2006-cı ildə açılan havalimanı Macarıstanın beşinci beynəlxalq havalimanıdır. 2010-cu ildən Peç-Korfu, Peç-Burqas arasında hava xəttləri istifadəyə verilib.
Şəhərdaxili nəqliyyat avtobuslardan ibarətdir. 1913-1960-cı illərdə Peçdə tramvay xəttləri mövcud olub.
Təhsil və mədəniyyət
300px|thumb|[[Peç Universitetinin əsas kampusu]] Peçin ali təhsil tarixi 1367-ci ildən başlayır. Böyük Lui yepiskop şəhəri hesab edilən Peçdə universitetin əsasının qoyulmasına sərəncam verdi. Bir neçə mərhələlərdən sonra, Peç Universitetinin əsası qoyuldu və Universitet regionda təhsil sahəsində ən məşhur və aparıcı universitetlərdən biri oldu. Tarixi orta əsrlərə gedən universitet, öz adət-ənənələrini qorumaqla bərabər, eyni zamanda müasir və dinamikayla inkişaf edən Avropa ali təhsil institutu adını da özündə daşıyır və müxtəlif təhsil, mədəniyyət, idman və istirahət imkanları da yaradır. 1951-ci ildə Tibb Məktəbi tam müstəqillik alır və Peç Tibb Universiteti adı ilə fəaliyyət göstərir. Peç Universitetində o zaman yalnız Hüquq fakültəsi qalır. 1982-ci ildə Müəllim Hazırlıq Kolleci, Hüquq və Biznes və İqtisadiyyat faküultələri ilə birləşir. Yeni institut Yanoş Pannoniusun adını daşıyır. Daha sonra Yanoş Pannonius Universitetinə Pollak Mihay Texniki Kolleci daxil olur. Nəhayət, 2000-ci ildə şəhərin mötəbər tədris ocaqları Peç Universiteti adı altında birləşirlər və hal-hazırkı Peç Universitetinin əsası qoyulur. Bu ali məktəb Macarıstanın ilk universiteti hesab olunur.
Tələbələr və universiteti bitirmişlər üçün iş imkanları
Peç Universitetində mütəmadi olaraq iş yarmarkaları təşkil edilir. Şəhərdə fəaliyyət göstərən müxtəlif şirkətlərin nümayəndələri ora təşrif buyuraraq tələbələrə və artıq universiteti bitirmiş alumnilərə müxtəlif sahələrdə iş və təcrübə imkanları təklif edirlər. Həmçinin, şəhərdə doktorantura edən tələbələrə hər il beynəlxalq səviyyədə tədbir keçirilir və burada gənc araşdırmaçılar müxtəlif araşdırma metodologiyalarla tanış olurlar, interaktiv şəkildə fərqli mövzuları muzakirə edib öz elmi işlərində bir-birinə kömək edirlər.
İdman
Şəhərin "Peç" futbol klubu var. Komanda tarixi ərzində iki dəfə Macarıstan çempionu və ölkə kubokunun sahibi olub. Klub dəfələrlə Avropa kuboklarında ölkəni təmsil edib. Məşhur macar futbolçu və millinin kapitanı olmuş Zoltan Qera Peç futbol məktəbinin yetirməsidir. Şəhərin həmçinin qadınlardan ibarət basketbol komandası, kiçilərdən ibarət su polosu komandası və reqbi komandası fəaliyyət göstərir.
Görməli yerləri və turistik tədbirlər
thumb|Peçdə yerləşən Milli Teatr Peçdə tez-tez müxtəlif ənənəvi və müasir festivallar keçirilir. Setater festivalında iştirakçılar müxtəlif növ içkilərdən, yeməklərdən qəbul edirlər, fərqli əyləncəli tədbirlərdə iştirak edirlər. Peçdə Beynəlxalq Mədəniyyət Həftəsi ərzində dünyanın bir çox yerlərindən gələn tələbələr müxtəlif cür tədbirlərə qatılır. İrs Festivalı çərçivəsində iştirakçılar mədəniyyət və incəsənət təqdimatların şahidi olurlar. Şampan və Çaxır festivalında fərqli dadlı içkilər təklif olunur və bir çoxları evlərində hazırlanmış çaxırları iştirakçılara göstərirlər. Peç Şəhər Karnavalı Peçdə küçələrdə keçirilən bayram tədbirləridir. O zaman küçələrdə satılan rəngarəng libaslar tapmaq olar, musiqilı və əyləncəli vaxt keçirməklə şəhəri gəzmək olar. Həmçinin, şəhərdə Meçek rallisi də keçirilir. Bu da motohəvəskarların diqqətini cəlb edir və bu növ turistlərin sayını çoxaldır. Qış mövsümündə Peçdə ənənəvi Qış yarmarkası təşkil edilir, orada isti içkilər, ev əl işləri, ev yeməkləri şəhər sakinlərinə və turistlərə təqdim edilir. Bununla da şəhər Milad bayramını qeyd edir.
Şəhərdə həmçinin iki kinoteatr da fəaliyyət göstərir. Orada ingilis dilində olan filmlər macar dilində subtitrlərlə təqdim edilir. Peç öz muzeyləri ilə məşhurdur. Burada oyuncaq, martsipan, farfor muzeyləri, Macarıstanın müxtəlif sənətkarlarının adını daşıyan muzeylər və qalereyalar mövcuddur. Şəhərin tarixinin qarışıq olması və müxtəlif xalqların əsrlərlə və illərlər orada yaşaması nəticəsində Peçdə müxtəlif inşaat işlərini görmək olar. Məsələn, burada ratuşa, sinaqoqa, 23 metrlik minarəti ilə meçid, katedral, monastır, yepiskop sarayı, kilsə, qədimxristian katakombaları yerləşir, həmçinin rokoko stilində Milli teatrın binası da var, Şəhərin tarixinin onun abidələrində əks etdirilməsi Peçə əlavə gözəllik və maraq qatır.
Meçek təpələri Peç şəhərini əhatə edir. Təpənin zirvəsində televiziya qülləsi yerləşir və orada əla restoran və şəhərə gözəl görünüş açılır. Şəhəri təbii cəhətdən kəşf etmək üçün Botanika bağına getmək tövsiyə edilir. Şəhərin yaxınlığına həmçinin Tetti xarabalıqları yerləşir və şəhərin tarixi haqqında məlumat verir. Onun ətrafında çoxlu yaşıllıqlar tapmaq olar və gəzişmək üçün uyğun yerdir. Avtobus vasitəsi ilə Molomvöld və Örfü göllərinə getmək olar. Örfü gölündə çimmək, Molomvöld gölündə isə balıq tutmaq olar və ətrafında velosiped sürmək olar.
bu şəhər 2010-cun ildə İstanbul və Rur regionu ilə birlikdə Avropada ilin Mədəniyyət şəhəri elan edilir və il ərzində şəhərdə müxtəlif mədəniyyət tədbirləri keçirilib. Şəhər turistik əhəmiyyətinə, Peç Universitetində xeyli əcnəbi tələbənin təhsil almasına görə dünyada məşhurdur.
Tanınmış sakinləri
thumb|right|150px|Zoltan Qera, Macarıstan yığmasının futbolçusu thumb|right|150px|[[Laslo Şoyom, 2005-2010-cu illərdə Macarıstan Prezidenti]]
Yaşayış xərcləri
Peç şəhəri 75 000 - 200 000 əhalisi olan yaşamaq üçün ən rahat şəhərlər kateqoriyasında 2007-ci ildə üçüncü, 2008-ci ildə ikinci yeri tutdu.
Nəqliyyat xərclərinə gəlincə, tələbələr üçün bir aylıq nəqliyyat kartı 3300 forint (11 avro), birdəfəlik nəqliyyat bileti avtobusla 280 avro (1 avro). Tələbələr üçün həmçinin qatar biletlərinə böyük endirimlər olur. Peçdə bir nəfərlik mənzil kirəsi 30 000-80 000 macar forinti (təqribən 100-270 avro) civarındadır.
Boş vaxtın səmərəli və maraqlı keçirilməsi üçün Peçdə hər cür imkanlar var. Bunun üçün kinoteatra, teatra, hovuza, konkisürməyə getmək olar. Qiymətlərə gəlincə kinoteatra bilet 700-1400 forint (2.5-4.7 avro), teatra bilet 1000-2500 forint (3.5-8.5 avro), Polak Üzgüçülük hovuzuna getmə Peç Universiteti tələbələri üçün ödənişsizdir, digər hovuzlara isə 800-2200 forint (2.7-7.4 avro), konkisürmə bileti isə 3 saata 700 forint (2.5 avro) civarındadır.
Qardaşlaşmış şəhərləri
Aşağıdakı şəhərlərlə qardaşlaşdırılmışdır:
Partnyorluqlar
Bu şəhər İngiltərənin Peterborough şəhəri ilə qeyri-rəsmi dostluğa malikdir.
Gültəkin Cabbarlı
Gültəkin Əjdər qızı Cabbarlı (9 mart 1929, Bakı — 15 oktyabr 1996, Bakı) — 1950-ci il fevralın 6-dan Radiolaşdırma və Radio Verilişləri Komitəsi Radioinformasiya Komitəsinin, 1954-cü ildən Mədəniyyət Nazirliyinin Radioinformasiya İdarəsinin, 1957-ci ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsinin, 1970-ci ildən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Dövlət Radio və Televiziya Verilişləri Komitəsinin diktoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1990).
Həyatı
Gültəkin Cabbarlının Azərbaycanda peşəkar diktorluq məktəbinin yaranmasında xüsusi xidmətləri olub. O, təmiz, cilalanmış, məlahətli səs sahibi idi. thumb|left|350 px|Gültəkin Cabbarlı efirdə, 1956
Yaradıcılığı
Tanınmış diktorların bir çoxu (Ofeliya Sənani, Aygül Qaradağlı və b.) məhz Gültəkin Cabbarlı məktəbinin yetirmələridirlər. Azərbaycan radiosunun "Qızıl fond"unda Gültəkin Cabbarlının ifasında dünya klassiklərinin, o cümlədən, Nizami, Füzuli, Natəvan, Cəfər Cabbarlı, Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın və digər klassiklərin, habelə Səməd Vurğun, Süleyman Rüstəm, Rəsul Rza, Hüseyn Arifin əsərlərinin səs yazması qorunub saxlanılır. Dinləyicilər bu gün də Gültəkin xanımın oxuduğu, radionun səs xəzinəsini bəzəyən verilişləri böyük məhəbbətlə dinləyirlər.
Alış üçün opsion
Alış üçün opsion — müəyyən hallarda və müəyyən şəraitdə səhmdarların bəzi şirkətlərin səhmlərini aşağı qiymətə almaq hüququnun təmin edilməsi. Bu həmçinin, müəyyən şəxsin məhsulu ya müəyyən səviyyəli qiymətə, ya da müəyyən tarixə qədər almaq hüququdur. Satıcı həmin tarixə qədər bu malı heç bir başqa alıcıya satmamağı və onu satışdan çıxarmamağı öhdəyə götürür.
Kazan metropoliteni
Kazan metropoliteni — Kazan şəhərinə xidmət edən metro sistemi. Metro sistemi Rusiyada açılmış yeddinci, keçmiş Sovet İttifaqı regionunda on beşinci metropolitendir. 27 avqust 2005-ci ildə açılan bu metropoliten, Rusiyada ən yeni sistemdir.
Planlaşdırma
Kazan, Orta Volqada tarixi və mədəniyyət mərkəzidir. Rusiya İmperiyasının dövründə sürətli nəqliyyat sisteminin ilk planları təklif olundu, lakin Oktyabr İnqilabından və Rusiyanın Mülki Müharibəsindən sonra dizaynı ləğv edildi. Buna baxmayaraq, 1930-cu illərdə, Kazan, ən görkəmli muxtar respublikalardan biri olan və bir sənaye mərkəzi kimi sürətlə inkişaf edən, Tatar ASSR-in paytaxtı olmağına baxmayaraq, gələcək üçün sürətli tranzit sistemi təklif etmək istəmişdi.
Ancaq İkinci Dünya Müharibəsi belə cəhdlərə son qoydu və SSRİ-dəki respublikaların yalnız paytaxtlarında metro sistemi inşa edildi. 1983-cü ildə Tatarıstanda Sovet İttifaqının Ali Sovetinin bir metro sisteminin planlaşdırıldığı il idi.
NGC 1516A
NGC 1516A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İslamabad (Miyanə)
İslamabad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əbhər
Əbhər — İranın Zəncan ostanının şəhərlərindən biri, Əbhər şəhristanının inzibati mərkəzidir.
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 70,836 nəfər və 19,136 ailədən ibarət idi.
Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.
Bölgənin adı ya "nərgiz çiçəyi, gözəl, qəşəng ada" kimi mənaları olan "əbhər" sözündən, ya da ərəb dili ndəki "bəhr" (dəniz) sözünün cəm halı olan "əbhar" (dənizlər) sözündən gələ bilər.
Müqəddəs Lavrentiya çayı
thumb|Çayın hövzəsi|left Müqəddəs Lavrentiya çayı — Şimali Amerika materikinin böyük su arteriyasını təşkil edən çay. ABŞ və Kanada arasında təbii sərhəd rolunu oynayır. Böyük gölləri Atlantik okean ilə birləşdirir. Mənsəbdə çayın eni 130 km-dir. Çayın uzunluğu 1197 km, hövzəsinin sahəsi 1 344 200 km² təşkil edir
Tarixi-mədəni əhəmiyyəti
Çaya bu adı Jak Karte vermişdir. Bununla yanaşı çayın töküldüyü körfəzdə bu adla adlandırılmışdır. Sauel de Şamlenin çsyın yatağı ilə üzü yuxarı üzməsinfən sonra fransızlar tərəfindən məskunlaşdırılmışdlr. Bura Yeni Fransanın tərkib hissəsinə daxil edilmişdir. Yeddiillik müharibədən sonra ərazini britaniyalılar ələ keçirmişdir. Bununla belə region hələdə Şimali Amerikanın fransız dili məfəniyyətinin mərkəzi rolunu oynayır. İlk əvvələr tizarət gəliləri üzən çayda harlrda iri tankerlər bel üzür.
Xüsusiyyətləri
Çay dünyanın böyük fiordlarından biri olan Saqeney fiordunu əmələ gətirir. Şimaldan ona Saqeneyə çayı tökülür. O hətta böyük estuari əmələ gətirir.
Çayın körfəzlə birləşdiyi yerdə iki axını müşahidə etmək olur: 400 metr dərinlikdə soyuq və duzlu dəniz suyu, səthində isə nisbətən usti və şirin su.
Monreal önü ərazilərdə çay 160 km məsagədə astsnalı ərazilərdən axır. Sonradan isə 60 km məsadə isə sakitləşir və kal axır.
Canlılar aləmi
Çayda Ağ balina, Finval və Göy balinalara rast gəlmək olur. Ümumilikdə götürdükdə çayda 20 növ suda)quruda yamayan və sürünən, 12 növ məməli və yüzlərlə növ balıq yaşayır. Sahil bataqlıqlarında usə 300 növ quş yuva qurur.
Təsərrüfat əhəmiyyəti
thumb|200px|Müqəddəs Lavrentiyaa üzərinfə yerləşən körpü Hövzəsi Kanadanın ən sıx məskunlaşılmış ərazisidir. Burada ümumulikdə 20 mln insan yaşayır. Siyənək balıqçılığı, maldarlıq taxılçılıq inkişaf etmişdir.
Gəmiçilik
Hələ 1680-cı ildə koloniyaçılar cçayın yatağının dərinləşdirilməsi üzərində düşünmüşlər. Səbəb isə okean gəmilərinin burada rahat üzməsi olmuşdur. 1959-cu ildə Müqəddəs Lavrentiya dəniz yolu açılmışdır. Onun uzunluğu 283 km olur. Bu dəbiz yolu dünysnın ən mühüm tikililərindən biri sayılır. Monrealla Ontario gölü arasında 7 jalyuz inşa edilmişdir. Tikinti zamanı 150 mlm m³ torpaq və  min tonlarla beton işləri görülmüşdür. center|700px|thumb|Müqəddəs Lavrentiya çayı.
Böyük qəzalar
thumb|left|[[Minlərlə adalar rayonu ərazisində gəmiçilik.]] Özünün növbəti reyslərindən birini icra edən sərnişin gəmisi «Empress of Ireland» 29 may 1914-cü ildə norveç kömürdaşıyan gəmisi ilə toqquşmuşdur. Nəticədə gəmi 14 dəqiqə ərzində suyun dibinə batmışdır (40 m). Onun göyərtəsində 1477 nəfər (420 ekipaj üzvü və 1057 sərnişin) olmuşdur. Ekipaj və sərnişinlərdən yalnız 463 nəfəri sağ qalmışdır. Bu qəza həcminə görə az qala «Titanik» и «Luzitaniya» kimi qəzalara bərabər tutulur.
Fərəhiyə (Miyanə)
Fərəhiyə — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 77 nəfər yaşayır (15 ailə).
Abbər
Abbər (yerli xalqın dilində Obar) — İranın Zəncan ostanında şəhər,Tarım şəhristanının inzibati mərkəzi.
2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 4,918 nəfər və 1,358 ailədən ibarət idi.
Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və azərbaycan dilində danışırlar.
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Sirdan bölgəsinin Tarım kəndistanında, Sirdan qəsəbəsindən 54 km şimal-qərbdədir.
Aytən Səfərəliyeva
Aytən Səfərəliyeva — Jurnalist.
Ağasaleh Nuriyev
Ağa Saleh Məmmədhüseyn oğlu Nuriyev — Azərbaycan Respublikasının əməkdar rəssamı, respublika və beynəlxalq sərgilərin iştirakçısı.
Həyatı
Nuriyev Ağa Saleh Məmmədhüseyn oğlu 28 mart 1940-cı ildə Bakıda anadan olmuşdur. O, 1957–1962-ci illərdə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbində, 1964–1973-cü illərdə Kiyev Dövlət Rəssamlıq İnstitutunda təhsil almışdır. Ağa Saleh Nuriyev 1976-cı ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Onun əsərləri Gürcüstan, Moskva, Almaniya, Çexoslavakiya, Türkiyə və Azərbaycanda nümayiş edilmişdir. Rəssam 1977-ci ildən respublika və beynəlxalq sərgilərin iştirakçısı olub. Ağa Saleh Nuriyev 2006-cı ildə Azərbaycan Əməkdar rəssamı adına layiq görülmüşdür.
Rəssamın yaradıcılığında vitrajlar xüsusi yer tutur. O, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqında ("Flora və fauna", 1973), Səməd Vurğunun Ev-Muzeyində (1975) vitraj kompozisiyaları, AMEA Əlyazmalar İnstitutunda M. Füzuli və M. Ş. Vazehin vitraj portretləri, Bibiheybət məscidində vitrajların müəllifidir.
Dəzgah vitraj nümunələri arasında "Kristal struktur", "Ritmik kompozisiya I", "Bürkü", "Uçuş", "Metamorfoz", "Noktürn", "Müasir ritmlər", "Major kompozisiyası" və s. əl işləri xüsusilə maraq doğurur. Rəssam "Musiqiçilər" kompozisiyası ("İnşaatçılar" metro stansiyasının bədii tərtibatı) ilə Moskvada Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisində (1976) iştirak edərək medala layiq görülüb.
"Nurlu sənət dünyası" adlı sonuncu fərdi sərgisi 2022-ci il tarixində Heydər Əliyev Mərkəzində keçirilib.
Avrasiya Milli Universiteti
Lev Qumilyov adına Avrasiya Milli Universiteti (AMU; ) — Astana şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Rus alimi, etnoloq və tarixçi Lev Qumilyovun adını daşıyır. AMU 28 elmi müəssisəni (tədqiqat institutları, laboratoriyalar, mərkəzlər), 13 fakültəni, Davamlı Təhsil və Təkmilləşdirmə İnstitutunu, bir hərbi kafedranı, müxtəlif əyalətlərin mədəniyyət və təhsil mərkəzlərini əhatə edir. Avrasiya Milli Universitetində mütəxəssis hazırlığı sistemi 3 təhsil səviyyəsində həyata keçirilir: ali əsas təhsil (bakalavr dərəcəsi), magistr və doktorantura. Universitet 65 bakalavr, 68 magistratura və 38 doktorantura ixtisası üzrə mütəxəssis hazırlayır.
Tarixi
L.N.Qumilyov adına Avrasiya Milli Universiteti 23 may 1996-cı ildə Qazaxıstan Respublikasının Prezidenti N.A.Nazarbayevin təşəbbüsü ilə iki universitetin — Tselinoqrad İnşaat İnstitutu və Tselinoqrad Pedaqoji İnstitutunun birləşməsi əsasında qurulmuşdur. Qazaxıstan Respublikası Prezidentinin 5 iyul 2001-ci il tarixli fərmanı ilə universitetə ​​"bir şəxsin milli və milli əsaslar əsasında formalaşmasına, inkişafına və peşə inkişafına verdiyi əhəmiyyətli töhfəni nəzərə alaraq xüsusi milli status verildi. ümumbəşəri dəyərlər, elm və texnologiyanın nailiyyətləri ". Universitet Lev Nikolaeviç Qumilyovun adını daşıyırdı.
2000-ci ildə Qazaxıstan Respublikası Hökumətinin Fərmanı ilə L.N. adına Avrasiya Universiteti. Qumilyov, Qazaxıstan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Diplomatik Akademiyasına birləşərək, L.N. Qumilyov adına Avrasiya Dövlət Universitetinə (ADU) çevrildi.
Qazaxıstan Respublikası Hökümətinin 29 iyun 2001-ci il tarixli 892 nömrəli "Bəzi dövlət ali təhsil müəssisələrinin adlarının dəyişdirilməsi haqqında" Fərmanı ilə universitet L.N. Qumilyov adına dəyişdirildi.
Kiçik Pirəkəşkül
Kiçik Pirəkəşkül (yaxud Kiçik Pir-Kəşkül; sonrakı adları Nasoslu, Hacı Zeynalabdin) — Azərbaycanda Abşeron yarımadasında hal-hazırkı Sumqayıt inzibati ərazi vahidliyinin Hacı Zeynalabdin qəsəbəsi ərazisində mövcud olmuş kiçik kənd.
Tarixi
Kiçik Pirəkəşkül kəndi Sumqayıt inzibati ərazi vahidliyinin Hacı Zeynalabdin qəsəbəsi ərazisində «Təkə qumu» deyilən yerdə maldarlıqla məşğul olan kiçik yaşayış məntəqəsi kimi mövcud olub. 1907-ci ildə Zaqafqaziya dəmir yolunun salınması ilə əlaqədar olaraq Kiçik Pirəkəşkül kəndinin yaxınlığında dəmiryol stansiyası tikilmişdir. Şollar su kəmərinin çəkilişi ilə bağlı olaraq kənd ərazisində sonralar Nasoslu adlanacaq qəsəbə inkişaf etmişdir.
Kəndi Abşeron yarımadasında Sumqayıtçaya yaxın ərazidə yerləşən Pirəkəşkül kəndindən gələn əhalinin qurduğu hesab olunur. Kiçik Pirəkəşkül kəndi öz adını həmin kəndin adından götürüb. Toponimin tərkibindəki ikinci komponent hind qozundan düzəldilmiş və dərvişlərin gəzdirdiyi nəzir qabının adından - "kəşkül" sözündəndir. Keçmişdə pirlərin üstündən kəşkül asarmışlar. Pirəkəşkül sözü də mənbəyini burdan alıb.
Kənd Xəzər dənizinə yaxın Böyük Qafqaz dağlarının şərq yamacları ilə əhatə olunan iqlimi quru subtropik olan düzənlik ərazidə yerləşib.
Aliyenasiya (hüquq)
Aliyenasiya bu hüququn tam şəkildə verildiyi müstəsna hüquqa sərəncamvermə üsullarından biridir. Hüququn aliyenasiyası ya qeydə alınmalı, ya da müstəsna hüququn qeydiyyatından əvvəl aliyenasiya haqqında müqavilədə yazılı şəkildə ifadə edilməlidir. Hüquq verən zaman hüquq sahibi bu hüququnu itirmir. Müqavilədə hüquq tam şəkildə verilmədikdə, müqavilə lisenziya sayılır.
Treska
Treska — Treskalar fəsiləsinə aid balıq cinsi. Ümumilikdə cinsə üç növ daxil edilsə də, hazırda Mintay növü də bura daxil edilir.
NGC 6365A
NGC 6365A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Həssan ibn Sabit
Həssan ibn Sabit (, حسان بن ثابت Ḥəssan b. S̱abit) — Ərəb şairi, Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biridir. Ona “Rəsulullahın şairi” ləqəbi verilmişdir.
Bioqrafiya
Tam adı Həssan ibn Sabit ibn əl-Münzir ibn əl-Xəzrəci əl-Ənsari (حسان بن ثابت بن المنذر الخزرجي الأنصاري)dir. Mədinədə doğulmuş, Xəzrəc qəbiləsindən olmuşdur. Təxminən 60 yaşında İslamı qəbul etmişdir. İslamı qəbul etdikdən sonra Məhəmməd peyğəmbərdən ayrılmamışdır.
O, şairlik istedadına malik olub, Məhəmmədin və müsəlmanların şərəfinə şeirlər yazmışdır. Səhhəti pis olduğu üçün döyüşlərdə iştirak etməsə də, şeirləri ilə müsəlman döyüşçülərin ruhunu yüksəldir. O, müxtəlif mübahisələrdə iştirak etmiş, şeirləri ilə müsəlmanlara ideoloji dəstək vermişdir.
Həssan Məhəmməd peyğəmbərin cariyəsi Mariyə əl-Qibtiyyə bacısı olan Sirinlə evlənmişdir. Sirin və Həsən xoşbəxt həyat sürmüşdür. Onların atasının şairlik yolunu davam etdirən Əbdürrəhman ibn Həssan adlı bir oğulları olmuşdur.
O, təxminən 120 yaşında vəfat etmişdir.
Polis Akademiyası 7 (film, 1994)
Polis Akademiyası 7: Moskvada missiya — 1994-cü ildə kriminal komediya janrında Alan Metter tərəfindən çəkilən ABŞ filmidir.
Arbereşi
thumb|200px|Etnoqrafik xəritə 1859. Arbereşi və İtalya albanları — albanların subetnik qrupu, orta əsrlərdə balkan albanlarından ayrılmış etnik qrup. Buna bənzər bir tarixi də Arnautlar keçmişlər. Onlarda Arbereşilərlə birlikdə albanların bir subetnik qrupudur. Müasir Arbereşilər əsasən İtaliya Respublikasının cənubunda (Cənubi İtaliya və Siçiliya) yayılmışdır. Dini baxımından böyük əksəriyyəti xristianlığın katolizm qolunda etiqad edirlər. Özünü Arbereşi hesab edənlərin sayı 40-80 min (2008) arasında dəyişir. Tam və ya qismən arbereşi-alban mənşəlilərin İtaliyada ümumi sayı 2 milyondan çoxdur. Onlar əsasən ölkənin cənubunda və böyük şəhərlərdə cəmləşmişlər. Doğma arabeşi dialekti əsas ünsiyyət vastəsidir. Üstəlik italyan dili də istifadə edilir.
Tarixi
XIII-XVI əsrlərdə Balkanlarda baş verən qızğın siyasi hadisələrdən, Bizans imperiyasının zəiflədilməsi, müsəlman Osmanlı imperiyasının bölgədə hakim olması ilə mürəkkəb miqrasiya prosesləri zamanı alban etnik qrupundan iki böyük subetnik qrup ayrılmışdır. Onlar tədricən müstəqil xalqlara çevrilmiş və tarixi vətənləri ilə bağlılığı zəyifləmişdir. Bunlara daxildir:
Adətlər
Arbereşilərin böyük qismi Cənubi İtaliya və Siciliyanın əkin yerlərində cəmləşmişlər. Əsrlər boyu kənd arbereşiləri adət-ənənələrini və dillərini qoruya bilmişlər. Onların nəsillərinin böyük qismi italyanlaşdırmaya məruz qalmışlar. Bölgədəki bir çox kəndlərin ikidilli toponimləri arabeşilərin burada uzun müddət mövcudluğu sübut edir. Arbereş dialekti əsasən məyişətdə istifadə olunur, federal səviyyədə statusu ölkənin konstitusiyasına daxil deyil. Regional səviyyədə isə bir qədər məhdud, lakin rəsmi olaraq tanınmış dildir.
Aygül Qaradağlı
Aygül Qaradağlı — Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi.
Həyatı
Aygül Aydın qızı Qaradağlı 1959-cu il sentyabrın 1-də Bakı şəhərində görkəmli diktor Aydın Qaradağlı və diktor Gültəkin Cabbarlının ailəsində doğulmuşdur. Xanım Qaradağlının kiçik, Vüqar Qaradağlının böyük bacısıdır.
1964-cü ildə tanınmış rəssam Güllü Mustafayeva "Bizim uşaqlar" silsiləsini yaradarkən Aygül Qaradağlının da şəklini çəkmişdir.
Cəlil Xəlilov (tərcüməçi)
Cəlil Əliheydər oğlu Xəlilov — Azərbaycanlı tərcüməçi-filoloq; SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvü (1957), Azərbaycan SSR Əməkdar mədəniyyət işçisi (1969), AMEA Terminologiya Komitəsinin üzvü.
Həyat və fəaliyyəti
Cəlil Xəlilov 14 mart 1924-cü il tarixində Nuxa şəhərində anadan olub. 1940-cı ildə Mirzə Fətəli Axundov adına Nuxa şəhər 2 nömrəli tam orta məktəbi bitirmişdir. Elə həmin ildə də Şəki şəhərində müəllimlər institutunun ikiillik fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. 1942-1946-cı illərdə ordu sıralarında xidmət etdikdən sonra Şəki şəhərinə qayıdıb M.Qorki adına 10 nömrəli orta məktəbdə rus dili müəllimi işləmişdir. 1948-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin rus dili və ədəbiyyatı fakültəsinə daxil olmuşdur. Tərcüməçi kimi əmək fəaliyyətini 1950-ci ildə Azərbaycan Teleqraf Agentliyində (AzərTA) başlamışdır. Müxtəlif illərdə həmin agentliydə tərcüməçi-redaktor və direktor müavini vəzifələrində çalışmışdır. 1974-1986-cı illər ərzində "Kommunist" qəzeti redaksiyasında tərcümə şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır, 1987-ci ildə isə MK yanında Partiya tarixi institunda partiya tarixi bölməsinin baş elmi işçisi vəzifəsində çalışmışdır.
Təqaüdə cıxdıqdan sonra, müasir Azərbaycanda 1992-1993-cü illərdə Dövlət Statistika Komitəsində ümumi şöbənin baş müfəttiş-tərcüməçi vəzifəsində, 1993-2000-ci illərdə isə Azərbaycan Beynəlxalq Bankında protokol şöbəsinin aparıcı və baş mütəxəssis-tərcüməçisi vəzifələrini yerinə yetirmişdir. 2001-2002-ci illərdə isə Azərbaycan Dövlət Teleqraf Agentliyində tərcüməçi-redaktor vəzifəsində çalışmışdır.
Xatirəsi
2005-ci ildə Cəlil Xəlilovun adına Şəki şəhərində küçə verilmişdir.
Sabir Axundov (diktor)
Sabir Axundov - diktor.
İlyas Jansuqurov adına Jetısu Dövlət Universiteti
İlyas Jansuqurov adına Jetısu Dövlət Universiteti (JDU)  — Qazaxıstanın çoxsahəli ali təhsil müəssisəsi.
JDU 7 fakültəni əhatə edir, 7 mindən çox tələbə və universitetdə təhsil alır.
Tarixi
Qazaxıstan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin və Nazirlər Sovetinin 25 oktyabr 1972-ci il tarixli 572 nömrəli qərarına əsasən İ.Jansuqurov adına Jetısu Universiteti Taldikurqan Pedaqoji İnstitutu olaraq quruldu. 1973-cü ildə 225 tələbə 2 fakültədə - filologiya və fizika-riyaziyyat təhsil aldı. 25 müəllim olmaqla 5 kafedra var idi.
1977-ci ildə institut İ.Jansuqurovun adını daşıyırdı. 1994-cü ildə, Qazaxıstan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 iyun 1994-cü il tarixli 584 saylı qərarı əsasında universitet İ.Jansuqurov adına Taldıkorqan Universitetinə çevrildi. Elə həmin il, şairin 100 illiyi münasibətilə universitetin qarşısındakı meydanda bir-birinin üstünə qoyulmuş iki böyük, 8-9 metr diametrli təbii daşlar, abidə Zhansugurov, layihənin müəllifi T. Dosmaqambetovun fikrinə görə, böyük bir daş üzərində oturaraq təqdim olunduğu yerdə ucaldıldı.
1999-cu ildən etibarən təhsil müəssisəsi İ.Jansuqurov adına Jetısu Dövlət Universiteti olaraq dəyişdirildi (Qazaxıstan Respublikası Hökumətinin 21.04.1999-cu il tarixli 441 nömrəli qərarı). Diferensial tənliklər, ümumi pedaqogika, qazax ədəbiyyatı, tədris və tərbiyə nəzəriyyəsi və metodları, deformasiya olunan bədənin mexanikası ixtisasları üzrə aspiranturanın açılması.
Gürcülər
Gürcülər və ya Kartvellər — Gürcüstan, Türkiyə, Rusiya, Azərbaycan, İran və bir sıra Avropa ölkələrində yaşayan və özlərini "kartveli" adlandıran millət.
Formalaşması
Kartvelilərin mənşəyilə bağlı elmi araşdırmalar XIX əsrdə başlamışdır. İlk olaraq Kartvelilerin əcdadlarının qədim dövrlərdə indiki Gürcüstanın daha cənubunda yaşadıqları və Qafqaza nisbətən gec köçdükləri düşüncəsi irəli sürüldü. XX əsrdə edilən elmi araşdırmaların nəticəsində, Kartvelilerin Qafqaza miqrasiya etməsi düşüncəsinin səhv olduğu ortaya çıxdı. İndiki vaxtda ümumi qəbul edilən fikrə görə Kartvelilerin əcdadları ən köhnə çağlardan bəri Qafqazda yaşamaqdadırlar. Kartveli tayfaları indiki Gürcüstandan daha geniş bir ərazidə yaşayırdılar. Bütün Kartveluri tayfalarının təxminən dörd min il əvvəl tək bir dildə danışdıqlarına dair fikirlər var. Daha sonra müxtəlif səbəblərlə bu dil bir neçə dialektə (ləhcəyə) ayrıldı. Bu dialektlərin təməlləri üzərində Gürcü (Kartuli), Svan (Svanuri) və Meqrel (Megruli) dilləri inkişaf etdi. Bu üç dil Kartuli dilindən gəlməkdədir. Kartveli tayfalarından tək bir Kartveli xalqının meydana gəlməsi uzun bir müddətdə reallaşmışdır. Bu formalaşmada başqa xalqlar və tayfalar da iştirak etmişdir. Onlar müxtəlif səbəblərdən Kartveli tayfalarının yaşadığı torpaqlarda yaşayırdılar və zamanla gürcüləşirdilər.
Məskunlaşma və say
2002-ci ildə aparılmış siyahıyaalmanın nəticələrinə görə Gürcüstanda gürcülərin sayı 3661,2 min nəfər, 1999-cu ildə Azərbaycanda isə 14,9 min nəfər təşkil etmişdir. Bunların 12 000 nəfəri gürcülərin bir subetnik qrupu olan ingiloylardır.
Ene Erqma
Ene Erqma  — Estoniyalı astrofizik və siyasətçi, Estoniya Elmlər Akademiyasının üzvü. 2003-2006 və 2007-2014-cü illərdə Riyqikoqunun (Estoniya Parlamenti) sədri olmuşdur. 2007-ci ilin may ayından Vətən Birliyi və Res Publica partiyası sədrinin müavinidir.
Təhsili
Ene Erqma Vilyandi şəhərində yerləşən yerləşən K. R. Yacobson adına (1962) liseyi bitirmişdir. Tartu Universitetinin Fizika şöbəsində (1962-1964) təhsil alır. 1969-cu ildə Moskva Dövlət Universitetinin Fizika fakultəsinin Astronomiya şöbəsini bitirib. Orada fizika-riyaziyyat elmləri namizədi adını alır (1972) və 1984-cü ildə "Ulduz təkamülünün son mərhələlərində termoyadro yanacağının qeyri-sabit yanması" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə edir.
Elmi karyerası
Erqma Estoniya SSR Elmlər Akademiyasının Astronomiya İnstitutunda kiçik elmi işçi (1972-1974), daha sonra böyük elmi işçi, elmi katib, SSRİ Elmlər Akademiyası Astronomiya İnstitutunda elmi məsləhətçi (1974-1988) işləmişdir. 1988-1992-ci illərdə Tartu Universitetinin nəzəri fizika və astrofizika kafedrasının professoru, 1992-1998-ci illərdə nəzəri fizika institutunun müdiri olmuşdur. Ene Erqmanın elmi karyerasının zirvəsi Estoniya Elmlər Akademiyasının vitse-prezidenti postu polmuşdur (1999-2004).
Ene Erqma Estoniya Ensiklopediyası TEA (2008) redaksiyası heyətinin üzvüdür.
Siyasi fəaliyyət
2002-ci ildə "Res Publica" partiyasına qoşulur. 2003-cü ildə Estoniyanın X çağırış parlamentinə deputat seçilir. 11-ci və 12-ci çağırışlarda da millət vəkili seçilir. Son ikisində parlamentin sədri kimi fəaliyyət göstərir. 2006-cı ildə prezidentliyə namizəd olur. Estoniya parlamentinin səslərinin 2/3 hissəsini qazana bilmədən məğlub olur. 2007-ci ildən Vətən Birliyi və Res Publica Partiyası sədrinin müavinidir.
Ali audit qurumu
Ali audit qurumu — hökumət fəaliyyətlərinin auditini həyata keçirən müstəqil dövlət səviyyəli qurum. Əksər ali audit qurumları öz ölkələrinin mövcud qanunvericiliyə uyğun olaraq təsis edilmişdir. Ali audit qurumları dövlət vəsaitlərinin istifadəsinə nəzarət edir, dövlət maliyyə hesabatlarının keyfiyyətini və düzgünlüyünü yoxlamaqla ölkədə nəzarətin və hesabatlılığın təmin edilməsində mühüm rol oynayır. Azərbaycan Respublikasının ali audit qurumu Azərbaycan Respublikasının Hesablama Palatasıdır.
Fazil Ələkbərov
Fazil Nəriman oğlu Ələkbərov — Naxçıvan Muxtar Respublikasının daxili işlər naziri, general-leytenant.
Həyatı
1971-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunun Arbatan kəndində anadan olmuşdur. 2006-cı ildə Naxçıvan Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. 1990–1992-ci illərdə Silahlı Qüvvələrin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.
Ailəsi
Ailəlidir, üç övladı var.
Siyasi fəaliyyəti
2010–2015-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Miqrasiya Xidmətinin rəisi, 2015–2017-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin rəisi vəzifələrində çalışmışdır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2014-cü il 17 mart tarixli 343 nömrəli Sərəncamı ilə III dərəcəli dövlət miqrasiya xidməti müşaviri ali xüsusi rütbəsi, 2016-cı il 3 fevral tarixli 1765 nömrəli Sərəncamı ilə general-mayor, 2018-ci il 29 iyun tarixli 261 nömrəli Sərəncamı ilə general-leytenant ali hərbi rütbəsi verilmişdir.
Kroçefieski
Kroçefieski — İtaliya da Liquriya əyalətinin Genuya rayonunda yerləşən kommuna.
Əhalisi 588 nəfərdir ( 2011 ), əhalinin sıxlığı 47.57 nəfər / km²-dir. 11.73 km² ərazini əhatə edir.
Poçt kodu - 16010. Telefon kodu - 010.
Kommunanın hamisi Müqəddəs Immacolata Concezione sayılır.
Tarixi
Kommunanın yerləşdiyi ərazi haqqında ilk dəfə məlumat XI əsrdə, bu gün Monte Castello adlanan şəhərin arxasındakı dağda Tortona yepiskopluğunun yepiskopları tərəfindən bir qala tikməsi barədədir. Kommunanın mövcud sahəsində, orta əsrlərdə Liguriya sahili ilə Po Vadisi arasında, " Via del sale " adıyla karvanlar üçün dayanma məntəqəsi yerləşirdi. İndiki adını 1750-ci ildə almışdır. Adı ilk əvvəl 1733-cü ildə Kroçe - "Croce" ( Latın dilində "xaç" ) ifadəsindən əmələ gəlmişdir, 1750-ci ildə isə ərazini 1253-cü ildən bəri idarə edən ailə Fieski-"Fieschi" sözunu əlavə etmişdir.
Demoqrafiya
Əhalinin artım dinamikası:
NGC 3616
NGC 3616, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. * tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dzerjinski dağı
Dzerjinski dağı (1958-ci ilə qədər Svyataya dağı ) (Гара Дзяржынская) — Belarus Respublikasının ən hündür nöqtəsi.
Xüsusiyyətləri
Belə hesab edilir ki, dağın dəniz səviyyəsindən hündürlüyü 345 metrdir (1933-cü ilə qədər tərtib olunan topoqrafik xəritələrdə 346,5 m, 1934-cü ildə tərtib olunmuş sovet xəritələrində 346,3 m , 1984-cü ildə tərtib olunmuş topoqrafik xəritələrdə isə 342,7 m ). Dağ Minsk yüksəklikləri ərazisində (əsasəndə Belarus cərgəsində), Minsk şəhərindən 30 km qərbdə, Djerinskidən bir qədər aralıda, Skirmantovo aqrar şəhərciyindən şimalda yerləşir. Əvvəllər Svayataya dağı (Müqəddəs dağ) olaraq adlanırdı. 1958-ci ildə isə adı Dzerjinski dağı olaraq adlandırılmışdır. 1990-cı illərdə dağın zirvəsində belarus dilində qranit plitə üzərində dağ haqqında məlumat əks olunmuşdur: "Dzerjinski dağı. Belarusun ən hündür nöqtəsi. Hündürlüyü dəniz səviyyəsindən 345 metrdir". Hazırda ərazi abadlaşdırılmışdır və bir abidədir.
Geoloji cəhətdən dağ Moskva buzlaqları dövründə Belarus ərazisində baş vermiş moren fəaliyyətin bir hissəsidir. Suxurları Valday buzlaqlarının son dövründə meydana gəlmişdir.
Əvvəllər Belarusun ən hündür nöqtəsi Şapalovı dağı hesab edilirdi (1933-cü ilə qədər ki, Polşa xəritələrində dağın hündürlüyü 350,1 m, 1950-ci illərdə tərtib edilən sovet xəritələrində 356 m , 1981-ci ildə tərtib edilmiş topoqrafik xəritələrdə isə artıq 334,6 m ).
Müqayisə üçün qeyd etmək olar ki, Belarusiyada ən yüksək nöqtələr (2011-ci ilin avqustuna olan məlumat) Kolodişi, Uşaçı və Slonim teleqüllələrinin yerləşdiyi ərazilərlə birlikdə hündürlüyü 350 metrdir. Zirvədən baxdıqda düzənliyə açılan bir görünüş vardır. Cənub-qərb yamacları daha aydındır. Buradan 5 dərəcəlik baxış bucağı vardır. Zirvəni bildirən abidənin ətrafında park salınmışdır. Dağın yamacları isə meşələrlə örtülüdür.
Dilarə Azaflı
Dilarə Azaflı (Zeynaova Dilarə Mikayıl qızı; ) — Azərbaycan aşığı.
Həyatı
Zeynalova Dilarə Mikayıl qızı (Dilarə Azaflı) 5 mart 1947-ci ildə Tovuz rayonunun Azaflı kəndində aşıq Mikayıl Azaflının ailəsində anadan olub. 1965-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin filologiya fakultəsinə daxil olub və 1965-ci il də oranı bitirib. 1971-ci ildə Bakı şəhəri Biləcəri qəsəbəsi 2 saylı Dəmiryol orta məktəbində, 1973-cü ildə 5 saylı (indiki 300 saylı) orta mnəktəbdə müəllimlik etmişdir. "Xalq maarifi əlaçıçı", "Fəxri dəmiryolçu", dəfələrlə "İlin müəllimi"adlarına layiq görülüb. Respublika Təhsil Şurası İdarə Heyətinin üzvü olub. 1984-cü ildə Aşıq Pəri Məclisinin üzvü olub.
Yaradıcılığı
14 yaşından seir yazmağa başlayan Dilarə Azaflı 1985-ci ildən dövrü mətbuatda çap olunmağa başlayır. "Aşıq Pəri Məclisi və el şairələri" (1987), "Azərbaycan poeziya almanaxı" (1991), "Dan ulduzu" (1998), "Haqqım var yaşamağa" (2001), "Aşıq Pəri Məclisi" (2004) kitablarında və digər almanaxlarda şeirləri çap olunub.
Kitabları
"Duman gəlib dağlarıma"
Mirzə Əbdülqədir Vüsaqi
Mirzə Əbdülqədir Vüsaqi və ya Əbdülqadir İsmayılzadə ― azərbaycanlı şair, yazıçı. “Şah İsmayıl”, “Seyfəlmülk” opera librettolarının, “Yusif və Züleyxa”, “Əli xan” və “Şahzadə İsmayıl” adlı dram əsərlərinin müəllifidir. Mikayıl Müşfiqin atasıdır.
Həyatı və yaradıcılığı
Əbdülqadir İsmayılzadə 1865-ci ildə Xızı da Sayadlı kəndi ndə anadan olub. Atası Molla İsmayıl Xızı kəndinin tanınmış məktəbdarlarından olub. İbtidai təhsilini əvvəl öz atası Molla İsmayıldan alıb. Bir az sonra ərəb dilinə daha ətraflı bələd olmaq üçün Quba qazısı Axund Zəkidən ərəbcə təhsili alıb. Bir müddət Xızıda atasının yerində əski üsulda məktəbdarlıq edib. Sonra 1902-ci ildə Bakı ya köçmüş burada müəllimlik fəaliyyətinə davam etmişdir. Bir müddət Cəfər Cabbarlı ya da dərs deyib. 1905-ci ildə “Nəşri-maarif” cəmiyyətinin açmış olduğu yeni üsul ilə iki illik pedoqoji kursuna daxil olaraq oranı bitirmişdir. Bu kursu qurtardıqdan sonra əski üsulu buraxaraq şagirdlərinə yeni üsulda dərs verməyə başlamışdır. 1908-ci ildə Bakıda fəaliyyət göstərən "Səadət" məktəbi nə dəvət olunur və ömrünün sonuna kimi burada çalışır. Mirzə Əbdülqədirin "Vüsaqi" təxəllüsü ilə yazdığı şeirlər o dövrün qəzet və jurnallarında çap olunurdu. Müslüm Maqomayev "Şah İsmayıl" operasını Mirzə Qədirin “Şahzadə İsmayıl” adlı poemasının əsasında yaradıb. Mirzə qədir həm də "Şah İsmayıl" operasının liberettosunu, "Seyfəlmülük", "Yusif və Züleyxa" operalarının mətnini yazıb. İlk iki operanı yazıb bitirsə də “Yusif-Züleyxa” və ”Əli xan” operaları yarımçıq qalıb.
Mirzə Əbdülqədir Vüsaqi 1914-cü ildə Bakıda dünyasını dəyişib.
Xatirəsi və irsi
Xızı şəhərində Mirzə Əbdülqədir Vüsaqi adına küçə var.
Ailəsi
1904-cü ildə Züleyxa İsmayılzadə ilə ailə həyatı qurub. Bu evlilikdən Mirzə İsmayılzadə, Böyükxanım İsmayılzadə, Balacaxanım İsmayılzadə, Mikayıl İsmayılzadə adlı uşaqları olub. Mikayıl Müşfiqin atasıdır.