Bakı_Şəhər_İcra_Hakimiyyətinin_binası
Layihənin hazırlanması
180px|thumbnail|left| Binanın layihə müəllifi [[İosif Qoslavski ]] 1898-ci ildə şəhər Dumasının, memarlar İ. Qoslavski, İ. Ploşko, K. Skureviç və A. Eyxler daxil olan tikinti komissiyasının tapşırığı ilə, əvvəlcədən mülki mühəndis K. Skureviç tərəfindən Duma binasının detallı eskiz layihəsi hazırlanmışdır. 18 iyul 1898-ci ildə komissiya Skureviçin eskiz proyektini qiymətləndirdikdən sonra, plan, fasad və smetanın bundan sonrakı hazırlanması işinin İ. Qoslavskiyə tapşırılması qərara alınmışdır. Qoslavskinin Skureviçin ideyasından nə qədər istifadə etdiyini və ya öz həmkarının təklifini tamamilə rədd etdiyini müəyyən etmək üçün arxivdə Skureviçin hazırladığı Dumanın eskizi qalmamışdır. "Memar" jurnalında Skureviçin İ. Qoslavskiyə həsr olunmuş nekroloqundan məlumdur ki, o, bu tikilini çox yüksək qiymətləndirirdi və bununla Qoslavskinin Duma üçün hazırladığı layihənin müstəqil həllini qeyd etmiş olur. 200px|thumbnail|right|Binanın baş fasadında [[Bakı gerbi qabartması]] Qoslavski şəhər Dumasının layihə və smetasını hazırlayıb 7 may 1889-cu ildə inşaat komissiyasının iclasında öz işi haqqında məruzə ilə çıxış etdi. Onun hesablamalarına görə, yalnız binanın tikintisinə 183.294 rubl, mexaniki ventilyasiya və buxarla isitmə sisteminə 28.475 rubl, ümumilikdə 230.523 rubl tələb olunurdu. Əvvəlki 100.000 rubl məbləğində tərtib edilmiş smetaya nisbətən tikilinin dəyəri xeyli artmışdı. Qoslavskinin layihəsi əsasında, bina Duma tələb etdiyi kimi ikimərtəbəli, yarızirzəmi mərtəbəli nəzərdə tutulmuşdur. Yarızirzəmi mərtəbədə texniki otaqlar, buxar isitmə sistemi və ventilyasiya, birinci və ikinci mərtəbələrdə Uprava üçün otaqlar və Duma üçün dəftərxana nəzərdə tutulmuşdu. Layihə, binanın gələcəkdə genişlənməsini, yan fligellərin və üçüncü mərtəbənin tikilməsi nəzərə alınaraq hazırlanmışdır. İnşaat komissiyası baxdıqdan sonra şəhər Dumasının layihəsi təsdiqlənmiş və Uprava baş işlərinə hərrac təşkil edərək işi 77.000 rubla təhvil vermişdir. Lakin, Dumanın iclasında, şəhər Dumasının layihəsi müzakirə olunanada qeyd edilmişdir ki, binanın həcminə kitabxana, şəhər lombardı, plis və s. üçün otaqların daxil edilməsi də yaxşı olardı. Dumanın qlasnısı (Qlasnı – inqlabdan əvvəl şəhər Dumasının üzvü) olan H.Z.Tağıyev bu fikri dəstəkləyərək, məsələyə geniş baxmağı təklif edir və "birincisi, belə qiymətli ərazidən daha səmərəli istifadə etmək üçün, ikincisi, şəhər üçün lazım olan bütün tikililəri əldə etmək üçün" binanı birdəfəyə üçmərtəbəli, yan fliqelli layihələşdirməyi təklif edir. Tağıyevin əsaslı dəlilləri Dumanı qane edir və üçüncü mərtəbə, həmçinin yan fliqellərin layihələşdirilməsinə qərar verilir. Dumanın bu qərarı Qoslavskidən binanın memarlıq kompozisiyasına dəyişiklik etməyi və yeni həcmi həlli tapmağı tələb edirdi. Əsas ideyanı və fasadın traktovkasında qəbul edilmiş stilistik istiqaməti saxlayan memar, binanın mərkəzi hissəsini təzə şəkildə ifadə edir. Binanın əsas kompozisiyasına qüllə əlavə edərək şəhər Dumasının memarlıq ifadəliyini zənginləşdirir və öz memarlığının ustalıqlı ifası ilə daha çox nəticə əldə edir. Binanın planlaşdırılmış strukturu planda əvvəl düzbucaqlıdır, yan fliqellərin əlavə olunmasından sonra isə binanın planı П şəkilli forma alır. Prinsipcə, sahənin ərazisi fliqellərin qala divarları ilə qurtarmasına görə bağlı şəkil alır. Şəhər Dumasının daxili planlaşdırılmasında mərkəzi yeri, iki tərəfində otaqlar yerləşmiş koridora aparan baş mərmər pilləkənli vestibül tutur. İki yuxarı mərtəbənin planlaşdırılması, iki cərgə pəncərəsi olan Duma zalı yerləşən mərkəzi hissə istisna olmaqla demək olar ki, birinci mərtəbənin sxemini təkrar edir.