cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sentreyliya (Pensilvaniya)
Hal-hazırda
Sentreyliya şəhərində praktiki olaraq demək olar ki,insan məskunlaşmış ev yoxdur. Evlərin əksəriyyəti dağıdılıb və hal-hazırda bu ərazi çəmənlik və onun içərisindən salınmış bir neçə yoldan ibarətdir. Şəhərin böyük bir hissəsi cəngəlliklə örtülmüşdür. Şəhərdə qalmış yeganə Müqəddəs Mariya kilsəsi hər həftə şənbə günləri xidmət göstərir. Şəhərdə 4 qəbiristanlıq var. Şəhərdəki yeraltı yanğın hələ də davam etməkdədir və bu gələcəkdə qeyri-müəyyən bir vaxta qədər davam edəcəkdir. Yanğını söndürmək üçün heç bir təşəbbüs göstərilmir. Orada yanğının hələ 250 il müddətində davam etməsi üçün kifayət edən kömür ehtiyatları vardır.
Gözlənilir ki, əvvəlki sakinlərin böyük bir hissəsi 2016- cı ildə, burada 1966-cı ildə xatirə abidəsinin yanında basdırılmış zaman kapsulunu açmaq üçün bura geri dönəcəklər.
Anton Fase
Anton Fase — Eerste Diviziya təmsilçilərindən olan Yonq AZ klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Niderland futbolçusudur.
Klub karyerası
Fase AZ Alkmaar akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Fase öz peşəkar karyerasında debütünü 1 sentyabr 2017-ci ildə etmişdir. O, 86-cı dəqiqədə Yonq Utrext klubu ilə qarşılaşmada El Hasnaouini əvəz etmişdir. Həmin görüşdə Yonq AZ liqa görüşündə Yonq Utrextə 1-0 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Karyera statistikası
1 UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir. 2 Niderland Superkuboku görüşləri daxildir.
Köryədi
Köryədi — Azərbaycan Respublikasının Yardımlı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Köryədi Yardımlı rayonunun Vəlixanlı inzibati ərazi vahidində kənd. Burovar və Peştəsər silsilələri arasında, çökəklikdədir. Tədqiqatçılar bu oykonimi "ocaqxana olan kənd", "yarğanda, dərədə olan kənd" kimi izah edirlər. Bu mənalardan ikincisi kəndin coğrafi mövqeyinə uyğundur.
Bala Çaylı
Bala Çaylı (əvvəlki adı: Kommuna) — Azərbaycan Respublikasının Qazax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 12 iyun 2018-ci il tarixli, 1190-VQ saylı Qərarı ilə Qazax rayonunun Çaylı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Kommuna kəndi Bala Çaylı kəndi adlandırılmışdır.
Gəncə-Qazax düzənliyindədir. Çaylı kəndin yaxınlığında yerləşir və Çaylı Kommuna da adlanır.
Tarixi
Çaylı Kommuna Qazax rayonunun Çaylı inzibati ərazi vahidində kənd. Düzənlikdədir. Kənd XIX əsrin 30-cu illərində Qıraq Kəsəmən və başqa kəndlərdən köçüb gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Coğaz çayının sahilində yerləşən və Çaylı adlanan bu kəndin adına kollektivləşmə illərində rəmzi olaraq Kommuna (lat. "umumi" mənasında olan bu soz burada "icma" mənasında işlənmışdır) komponenti artırılmışdır.
Rişta
Xarici quruluşu
Bu təhlükəli insan paraziti ağ kəndir şəklindədir, uzunluğu 32-100 sm-ə çatır. .
Həyat tərzi
Parazit həyat tərzi keçirir. Ağ rəngli sap şəklində olan qurd insanlarda dəri altında və aşağı ətraf oynaqlarında yaşayır. Bəzən yuxarı ətraf oynaqlarında və bədənin digər nahiyələrində də təsadüf olunur. Rişta dərialtı birləşdirici toxumalarda parazitlik edərək irinli yara əmələ gətirir. Yaranın içərisində dişi fərd çoxlu sürfələr doğur. Qurdun cinsi orqanları bədənin ön tərəfində yerləşir. insan suya girdikdə və yuyunduqda inkişaf etmiş sürfələr suya buraxılır. Sürfənin sonrakı inkişafı suda gedir. Burada onlar aralıq sahib olan siklop tərəfindən udulur. Çox kiçik olduğuna görə mikrofilyariya adlanan sürfə siklopun bədən boşluğunda l-1,5 ay müddətində inkişafinı davam etdirərək, 1 mm-ə qədər böyüyür. İnsan qaynanmamış suyu içdikdə siklopu da udur və parazitə yoluxur. Sürfə insan orqanizmində mürəkkəb miqrasiya edərək, aşağı ətrafların dərialtı hüceyrələrinə daxil olur. Beləliklə, riştanın inkişafı üçün iki sahib: insan və siklop tələb olunur. insan əsas sahib, siklop isə aralıq sahibdir. Riştanın törətdiyi xəstəlik drakunkuloz adlanır. . Rişta birləşdirici toxumada parazitlik edir və dərialtı yaralar-irinlilər əmələ gətirir. İrinlikdə, adətən yumaq kimi bükülmüş dişi qurd yerləşir. Demək olar ki, onun bütün bədəni saysız-hesabsız rüşeymlə dolu olan nəhəng balalıqla tutulmuşdur. Erkəklər çox kişik ölçüdədir (2sm). İrinliklər əsasən ayaqlarda, bəzən əllərdə və bədənin digər hissələrində əmələ gəlir. Yarılmış irinlikdən yumaq kimi bükülmüş riştanın ucu çıxır; irinlik açıldıqdan azca sonra dişi, çoxlu miqdarda sürfə doğur ki, onlar da yaradan xaricə çıxırlar. Sürfələrin sonrakı inkişafı suda gedir. Rişta ilə xəstələnmənin təhlükəsi, parazit parçalandıqda irinliyin çirklənməsi iləizah olunur. Bu zaman riştanın möhtəviyyatı yaraya tökülür, şiddətli ağrı verir və fleqmona (birləşdirici toxumanın irinli iltihabı) əmələ gətirir.
Yayılması
Riştaya ən çox tropik ölklərdə və Orta Asiyanın bəzi yerərində rast gəlmək olar. Rişta tropik ve subtropik qurşaqda, iranda, Hindistanda, tropik Afrikada, Orta Asiyanın bəzi rayonlarında (Buxara) geniş yayılmışdır.
Kerri (film, 2013)
Kerri  2013-cü il Amerika istehsalı olan qorxu, fövqəltəbii və dram janrlı filmdir. Bu film 1978-ci ildə eyni adlı əsər əsasında Metro-Goldwyn-Mayer tərəfindən hazırlanmış filmin motivləri əsasındadır.
Əsas rollara Kloe Qreys Moretz və Culianna Mur çəkiliblər.
Məzmun
Marqaret Vayt yalnız yaşadığı evdə tək başına uşaq dünyaya gətirir. O uşaq isə onun günahının məhsuludur. Dindar olan Marqaret əvvəlcə uşağı öldürmək istəyir, lakin daha sonra fikrini dəyişir.
İllər keçir. Kerri Vayt utanqac və ətrafdakılar tərəfindən təhqir və tədric olunan bir qızdır. Bir gün idman dərsindən sonra hamamda Kerridə ilk dəfə olaraq qadın xəstəliyi baş verir. Bunun nə olduğunu bilməyən Kerri qanaxmadan öləcəyini fikirləşir və qorxaraq digər qızların yanına qaçır və qışqıraraq onlardan kömək istəyir. Qızlar isə ona gülürlər və hər biri qadın bezlərini onun üstünə atırlar. Bu vaxt qızlardan biri Kris bu anı öz telefonuna çəkərək YouTube portalına yerləşdirir. Səs küyə idman müəlliməsi Mis Deskardin gəlir və qızlara bərk əsəbləşəeək onları hamamdan çıxardır. Daha sonra isə Kerrini anası Marqaritlə birgə evə göndərir. Marqarit həmçinin qadında aybaşının olmasını günah hesab edir. Evə gəldikdən sonra Marqarit Kerriyə dua otağına girərək günahının bağışlanmasını diləməsini deyir. Kerri isə heç bir günah etmədiyini və o otağa girməyəcəyini deyir. Bu vaxt Marqarit qızı vuraraq onu zorla otağa bağlayır. Kerri qışqıraraq onu çıxartmasını istədiyi bir vaxt qapı birdən-birə çartlayır.
Mis Dekardin qızların Kerriyə belə davranışına görə tənqid edir və cəza olaraq onları meydançada qaçızdırır. Buna hirslənən Kris heç bir şey etmədiklərini deyir və oradan uzaqlaçır.
Kris olanları həzm edə bilmir. Buna görə də Kerridən qisas almağı fikirləşir. Bu məqsədlə sevgilisi ilə birgə plan qururlar. Belə ki, Kerri və Tomi gecənin cütlükləri elan olunacaqları təqdirdə öldürmüş olduqları donuzun qanını yuxarıdan Kerrinin başına tökəcək və hamamda olanları hamıya görüntüləyəcəklər. Bunları edərkən isə heç kim onları görməməlidir.
Həmin an gəlib çatır. Gecənin cütlükləri seçilən Tomi və Kerri alqışlarla səhnəyə çıxırlar. Bu gün Kerrinin ən xoşbəxt günü idi. İlk dəfə hamı tərəfindən səmimiyyətlə alqışlanan Kerri heç bilmirki indi nələr olacaq. Kris və sevgilisi planı icra etdilər. Əvvəlcə donuz qanını vedrə ilə Kerrinin üstünə tökdülər. Bir an sükut oldu. Tomi həyəcanlı bir halda ətrafa baxaraq nələrin baş verdiyini anlamağa çalışır. Bu arada Suedə gəlib çıxır. Çünki Kris ona ələsalma məktub göndərmişdi. Pis şeylərin olacağını fikirləşən Sue gecəyə gələrək o vəziyyəti gördü. Elə bu vaxt hamamda olan görüntülər ağ divarda görüntülənməyə başladı. Bunu da etdikdən sonra Kris və sevgilisi dərhal gizlincə oradan qaçırlar. Görüntülərin meydana çıxması ilə bərabər salon gülüşlərə qərq oldu.
Kerri isə nifrət və intiqam baxışları ilə yavaş-yavaş başını qaldıraraq ona gülənlərə baxdı. Bu vaxt isə bədbəxt hadisə baş verdi. Vedrə yuxarıdan səhnənin ortasında dayanan Tominin başına düşür. Tomi yerə yıxılır və elə oradaca ölür. Tominin öldüyünü başa düşən Kerri bir anda öz nifrəti ilə telekinetik qüvvəsini böyük masaya yönəldərək salondakıların üstünə fırladır. Salon bir anda gülüş yerini qışqırıqlara verir. Kerri sahib olduğu bütün gücü ortaya qoyaraq salondakı hər bir şeyi — masa, ağır əşyalar və elektrik naqillərini salondakıların üstünə fırladır. Neçə-neçə insanlar faciəvi şəkildə salonda Kerrinin nifrətli qisası qarşısında öldülər.
Kris və sevgilisi hadisələrdən xəbərsiz maşınla gedirlər. Bu vaxt qarşıda Kerrini görürlər. Kris oğlana onu vurmasını qışqırır. Maşın Kerriyə çatmamış sanki bir yerlə toqquşmuş kimi dayandı. Bu ani dayanışda kəməri taxmayan Krisin sevgilisinin başı sükana möhkəm dəyir və o ölür. Onun öldüyünü görən Kris qorxaraq maşını işə salmağa çalışır. Kerri maşını havaya qaldıraraq böyük sürətlə mağazaya çırpır. Kris elə oradaca Kerriyə baxan vahiməli gözlərlə can verir. Bundan sonra Kerri yaxınlıqdakı elektrik naqilini tüstülənən maşının üstünə salaraq onu partladır.
Evə qayıdan Kerri pis halda anaası ilə üzləşir. Anası onu bağrına basır və hər şeyin düzələcəyini deyir. Marqaret qızına əhvalatı danışır. Hansıki belə bir gecədə bir oğlanla tanış olmuşdu və həmin oğlan onu bir yerə aparmışdı. Ona görə Marqaret Kerrini gönah toxumu adlandırmışdı. Bu vaxt Marqaret Kerrini bıçaqla arxanad vurur. Şok olmuş vəziyyətdə Kerri qüvvəsi ilə anasını divara çırpır və bıçaq və digər iti şeyləri onun üstünə atır. Marqaret aldığı yaralardan ölür.
Bu vaxt Sue gəlir və ev zəlzələ baş verirmiş kimi sirkələnərək dağılmağa başlayır. Sue Kerriyə kömək etmək üçün evə girir və onu çıxartmağa çalışır. Kerri isə onu enerjisi ilə evdən çıxarır və ev dağılır. Kerri ölür və bu hadısələrdən sonra Sue Kerrinin məzarına gələrək gül dəstəsi qoyur. Məzar daşının üstünə kimlərsə "Kerri Vayt! Cəhənnəmdə yan! sözlərini yazıblar. Sue oradan uzaqlaşandan sonra məzar daşı birdən-birə parçalanır.
Ev üçün buraxılış
Filmin DVD diski 14 yanvar 2014-cü ildə satışa çıxarıldı. DVD-də filmdən silinmiş səhnələr və eləcə də filmin alternativ sonluğu yer alıb.
Gəlir
30 milyon dollarlıq film nümayişə başladıqdan sonra tamaşaçıların marağına səbəb olub. Ümumilikdə film 84 milyondan çox gəlir gətirib.
Azərbaycanda elektrik stansiyaların siyahısı
İşğal altında olan ərazilərdəki stansiyalar
Azərbaycanın işğal altında olan Tərtər rayonu ərazisində Tərtər çayının üzərində tikilmiş Sərsəng  su elektrik  stansiyası 1977-ci ildə istismara verilib. Sərsəng su qovşağının qurğularına  torpaq bənd,  tikinti tuneli, qəza suburaxıcısı, suqəbuledici, derivasiya (qolayrıcı) tuneli, SES-in binası və suvarma  siyirtmələrinin  binası daxildir. Stansiyada iki ədəd RO115/697-V120 tipli  radial-oxlu (Frensis sistemli) su turbini qoyulub. Onların hər birinin gücü  25 MVt və fırlanma sürəti 375 dövr/dəq-dir. Bu turbinlərin hesabat basqısı 87,5 m, su sərfi isə 33,25 m3/ san-dir.
Çimərlik voleybolu
thumb|right|210px| Çimərlik voleybolu üzrə dünya çempionatında bir görüntü thumb|right|210px|Tor üzərində gərgin mübarizə
Çimərlik voleybolu (və ya plyaj voleybolu) — iki-ikiyə çimərlikdə oynanılan voleybol oyunu. Bu idman növündə ilk beynəlxalq turnirin keçirilməsi 1924-cü ilə təsadüf edir. Onu ilk dəfə oynayanlar isə 1915-ci ildə kaliforniyalılar olmuşlar. Çimərlik voleybolu Yay Olimpiya Oyunlarının proqramına isə ilk dəfə 1996-cı ildə salınıb. Atlantada keçirilən 1996 Yay Olimpiya Oyunlarında olduqca bəyənilən çimərlik voleybolu o gündən bəri Olimpiya Oyunlarının proqramındadır. Müasir dövrümüzdə də bu idman növünün həm kişi, həm də qadınlar arasında keçirilən yarışları məşhurdur.
Qafqaz әsmәsi
Anemone caucasica Willd.ex Rupr. =Anemonoides caucasica
Qısa morfoloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 3-10 sm, gövdəsinin əsası yarpaqsız və ya 1-2 ədəd yarpaqlı, diametri 5-13 mm olan yumurtaşəkilli və yaxud dəyirmi
kök yumrularından ibarət çoxillik ot bitkisidir.
Yarpaq
Kökətrafı yarpaqları uzun saplaq üzərində yerləşmiş, üçər-yarıya bölünmüş, seqmentləri 2-3 ədəd olub, mişarvari kəsilmişdişlidir, yuxarı tərəfdə çılpaq və ya az
tükcüklüdür.
Çiçək
Çiçəkləri təkdir, qısa-tükcüklü, (meyvə verəndə əyilmiş) çiçək oxunda toplanmışdır. Çiçəkyanlığının yarpaqcıqları 8-10 sayda olub, uzunluğu 7-15 mm-dir, xətvari-uzunsovdur, göy
Meyvə
Meyvələri tüklüdür və qısa əyilmiş sütuncuqludur.
Çiçəkləməsi
Aprel
Meyvə verməsi
Aprel-May
Azərbaycanda yayılması
BQ (Quba), BQ şərq, BQ qərb, KQ şimal, KQ mərkəzi, Lənk.-dağ.. Orta və yuxarı dağ qurşaqlarında.
Yaşayış mühiti
Meşələrdə, kolluqlarda, meşə ətrafında, dağ çəmənliklərində rast gəlinir.
Medusozoa
Medusozoa — su onurğasızlarının dalayıcılar tipinə aid yarımtip.
Coker (Qara cəngavər)
260px|frameless|right|Niyə belə ciddisən? Coker — Kristofer Nolanın 2008-ci ildə çıxarılmış "Qara cəngavər" adlı superqəhrəman filmində Avstraliya aktyoru Hit Ledcer tərəfindən canlandırılmış DC Comics uydurma mənfi obrazıdır. Ledcerin personaj interpretasiyası Betmen: Öldürən zarafat və Arkham Asylum: A Serious House on Serious Earth qrafik romanlarından təsirlənmişdir. Onun fiziki xüsusiyyətinə Qlazqo gülüşünü əhatə edən kloun makiyajı aiddir.
Anarxiya və xaos fəlsəfi ideyalarını rezümə edən bu canlandırma, Ledcerin Terri Gilliamın "Qrim qardaşları" fantastik filmindəki kloun səhnəsi də daxil olmaqla, əvvəlki rolları ifa texnikasını da ehtiva edir. Bundan başqa o, Frensis Bekonun rəsm əsərlərinə, Entoni Bercessin "Qurulan portağal" romanına və müxtəlif pank-rok ifaçılarına istinad edir.
Müasir dövrün ən ikonik performanslarından biri kimi qəbul edilən Coker, Ledcerin ən yaxşı işlərindən biri hesab edilir; aktyor özü bu rolu ən xoş rolu hesab edirdi. 2008-ci ilin iyulunda filmin çıxarılmasından altı ay sonra Hit Ledcer doza həddinin aşılmasından (sui-qəsd hesab edilir) vəfat etmişdir. Onun bu performansı sensasiya kimi qəbul edilmiş, tənqidçilər tərəfindən çox müsbət qarşılanmış, Ən yaxşı ikinci plan kişi roluna görə Oskar mükafatı da daxil olmaqla, aktyora ölümündən sonra bir çox mükafatlar qazandırmışdır.
Qara cəngavər
Coker 2008-ci ildə çıxarılmış “Qara cəngavər” adlı superqəhrəman filminin personajlarından biridir. Filmin birinci səhnəsində Coker onu müşayət edənlərlə birlikdə Mafiyanın sahibi olduğu bankı talayır. Oğrular heç kim sağ qalmayana kimi bir-birlərini öldürürlər, sonda isə Coker pulları götürərək gedir. O, Sal Maroni (Erik Roberts), Çeçen (Riçi Koster), Qembol (Maykl Cey Vayt) və çinli mühasib Lau (Çin Han) araındakı videokonfransı yarımçıq kəsərək mafiya pullarının yarısı qarşılığında Betmeni öldürməyi təklif edir. Qambol bu təklifdən imtina edir və “kloun”u ələ salır. Sonradan Coker Qembolu öldürür və onun imperiyasını öz nəzarəti altına alır.
Betmenin Launu Qotemə geri qaytardığını görən Maroni və Çeçen Cokerin təklifini qəbul etməli olur. Coker Betmenin maskasını çıxararaq əl üzünü göstərməsinə kimi, hər gün insanların öləcəyini elan edir, təhdidinin boş olmadığını göstərmək üçün Qotem Polis Komissarı Gillian B. Loeb (Kolin MakFarleyn) və hakim Canet Surillonu (Nidia Rodrigez) öldürür. Dent Betmen olduğunu elan etdikdən sonra Coker onu oğurlamağa çalışır, lakin, həbs olunur. Bentin itməsindən sonra Betmen Cokeri dindirir. Coker bildirir ki, həm də Dentin qız dostu (Brüs Veynin uşaqlıq sevgisi) Reyçel Deyvs (Meggi Cillenhal) itgin düşüb. Coker deyir ki, onlar iki fərqli yerdədilər və ikisinin də yanında saatlı bomba var, buna görə də onlardan yalnız birini xilas etmək mümkün olacaq. Betmen Denti xilas edir, partlayış zamanı baş vermiş yanğında onun üzü eybəcər hala düşür, Deyvs isə ölür. Daha sonra Coker qaçır.
Coker Lau və Çeçeni öldürür, ikincinin quldurlarını öz nəzarətinə alır. “Wayne Enterprises” şirkətinin hüquq təmsilçisi Koleman Riz (Coşua Harto) TV efirində çıxış edərək Betmenin kimliyini açıqlayacağını bildirdikdə, Coker efirə zəng edərək 60 dəqiqə ərzində Rizin ölməyəcəyi halda şəhər xəstəxanalarından birinin partlayacağını bildirir. Panika zamanı, Qotem Əsas Hospitalına gələn Coker tibb bacısı forması geyinir, Dentlə görüşür və onu Reyçelin ölümündə günahkar olanlardan qisas almağa inandırır. Daha sonra o, xəstəxananı partladır və bir avtobus insanı əsir götürərək aradan çıxır. Daha sonra, o, şəhərdən təxliyə edilən əhalinin yerləşdirildiyi iki gəmiyə  bombalar yerləşdirir. Bombaları partladacaq düymələri isə gəmi sakinlərinə verir. Onun şərtinə görə, əgər gəmi sakinlərindən biri digərini partlatmasa özü gəmilərin ikisini də partlatmalı olacaq. Lakin, hər iki gəmidəki insanlar bir-birindən xəbərsiz digərini partlatmamağa qərar verir. Betmen əsirləri xilas etdikdən sonra Cokerin silahlarını və bombaların düymələrini onun əlindən alır, özünü isə pəncərənin qabağında asılmış vəziyyətdə qoyub gedir. Coker gülümsəyərək Betmenə onların əbədi bir-birləri ilə döyüşmək üçün yarandıqlarını deyir. Coker şəhər əhalisinin Dentin “iki üzü” haqqında öyrəndikdən sonra ümidini itirməsi ilə “Qotemin ruhu uğrunda mübarizə”də qalib gəlmiş olacağını bəyan edir. Polislər tərəfindən həbs edilərkən o, isterik şəkildə gülür. Betmen, Dentin ölümünə görə məsuliyyəti öz üzərinə götürməklə Cokerin planının baş tutmasına imkan vermir.
Fon
Yenicə fəaliyyətə başlamış bir aktyor kimi, Hit Ledcer canlandırdığı rollara o qədər də ciddi yanaşmırdı. 22 yaşından etibarən çəkildiyi bəzi filmlərə baxmağa başlamasından sonra, onun münasibəti dəyişir. Çəkildiyi filmlərin əslində özünü görmək istədiyi filmlər olmadığını başa düşən Ledcer, peşəkar seçiminə qarşı daha ehtiyatla və hörmətlə yanaşmağa başlayır. 2005-ci ildə çıxarılmış “Qrim qardaşları” filmi aktyor üçün bir dönüş nöqtəsi rolunu oynayır, rejissor Terri Gilliam Ledcerə (və onun tərəf müqabili Mett Deymona), ona əvvəl verilməmiş mükəmməl obrazlar yaratmaq imkanı bəxş edir. Gilliam Ledcerə bu filmdə kloun obrazını canlandırmağıa kömək edir, buradan qazandığı təcrübəni aktyor sonradan Coker obrazını yaradarkən istifadə edir.
Rejissor Kristofer Nolan illər ərzində müxtəlif rollar üçün Ledcerlə görüşlər keçirir. “Betmen: Başlanğıc” filmində Brüs Veyn obrazı üçün müraciət edildikdə, Ledcer bu cür filmlər üzərində işləməkdə maraqlı olmadığını bildirir. Aktyor superqəhrəmanları canlandırmaq məsələsində qarşılaşdığı problemləri dilə gətirərək deyirdi: ''“Mən özümü sadəcə axmaq və səfeh hiss edirəm. Mən belə rola çəkilə bilmərəm, insanlar var ki, bu cür rolların öhdəsindən mükəmməl gəlirlər, lakin mən belə rolda özümü ciddi qəbul edə bilmirəm.” Lakin, sonradan “Betmen: Başlanğıc”'' filmindən təsirlənən Ledcer, Nolandan Coker rolunu istəyir. Aktyorun qorxmazlığından təsirlənən rejissor, rolu əminliklə ona etibar edir. Ssenari hazır olmamış Hit Ledcerin Coker rolunu canlandıracağı müəyyənləşdirilir.
Performans
Hit Ledcer Cokeri “psixopat, kütləvi qırğın törədən, şizofrenik, sıfır empatiyası olan kloun” kimi canlandırıb. Personajın əvvəlki canlandırmalarından fərqli olaraq, təzəliyi xüsusi vurğulayan aktyor, obrazın yeni və qeyri adi təfsirini təqdim edib.
Ledcer və Nolan üzbəüz oturaraq obrazın filmdə iştirakını müzakirə etmiş, personajın kim olması haqqında baxış bucaqlarını bir-birləri ilə bölüşmüşdülər. Anarxiya və Xaos fəlsəfi ideyalarına söykənən obrazın görünüşünün yaradılması üçün Frensis Bekonun sənət əsərlərinə baxılmış, obrazın canlandırılması üçün, Malkolm Makdauellin Stenli Kubrikin “Qurulan portağal” filmində canlandırdığı Aleks obrazına baxılmış və həmin obrazın Entoni Bercessin eyni adlı romanında necə təsvir edilməsi öyrənilmişdir. Rola hazırlaşması üçün Ledcerə Alan Murun “Betmen:Öldürücü zarafat” qrafik romanı verilmişdir. Daha sonra aktyor, Qrant Morrisonun “Arkam dəlixanası: Ciddi dünyada ciddi ev” qrafik romanını oxumuşdur. MTV-yə verdiyi müsahibədə Ledcer deyirdi ki, onun canlandırdığı Coker bu vaxta kimi personajın ən şən halıdır və “çətin ki, bundan sonra bu obraz daha şən formada təsvir edilə”.
Təsvir
Ənənəvi Coker geyim rənglərində olan personaj, 60-cı illərin tərzində qalstuk və yaşıl jilet, onun üzərindən isə bənövşəyi palto geyinmişdir ki, bu da Yeni Romantika pop mədəniyyət hərəkatına işarədir. Onun ayaqqabıları yuxarı boğzası və iti burnu ilə təlxək ayaqqabısını xatırladır.
Cokerin dalğalı saçları yaşıl rəngdə olmaqla dağınıq görünüşə malikdir. Onun qırışlı və cadar üzü bəyaz boya ilə örtülüb, gözlərinin ətrafı isə qara boya ilə rənglənib. Bu makiyajın üzərindən parlaq qırmızı boya ilə Qlazqo gülüşü çəkilib. Film tənqidçisi Piter Travers bu haqqda bəhs edərkən yazır ki, Coker “...qranj saçları və sarı dişləri ilə cəhənnəmdən yenicə qaçmış kimi görünür.”
Personajın maneraları gözlənilməz xarakter daşıyır. O, səsi ilə tək dəyişim edərək dialoqlar zamanı yüksək notları vurğulayır, həmçinin bəzən iki oktavaya qədər səsini endirə bilir. Nolan bu gözlənilməzliyin personajın fiziki sinsiliyinin bir hissəsi olmasından bəhs edən Nolan deyir ki, “Ledcerin performansı bir sürprizdir...” “Los Angeles Times”dan Ceff Buşer Cokerin fiziki görünüşündən bəhs edərkən yazır ki, personaj ''“... tez-tez dili ilə üzündəki şramları yalayır və çaqqal kimi çiynini əyərək yeriyir.”''
İnkişaf
Altı həftə ərzində özünü otel otağında həbs edən Ledcer personajın gündəliyini yazmış, səsi ilə eksperimentlər etmiş və özünü obraz üçün hazırlamışdır. Bu proses haqqında bəhs edərkən o deyir: “Mən personajla əlaqəli bütün komiks kitablarını oxuyur, daha sonra isə gözümü yumaraq sadəcə meditasiya edirdim.” Onun bu müddətdə yazdığı gündəlikdə obrazla bağlı qaralama fikirləri və çoxlu cırıqlar var.” “The Independent”dən Kristofer Huton qeyd edir ki, “Coker jurnalı”nda Stenli Kubrikin “Qurulan portağal” filmindən bəzi səhnələr, Coker kartları, çaqqal şəkilləri, kədərli kloun makiyajları və yaşıl rənglə yazılmış “xaos” sözləri var idi. Bundan başqa gündəlikdə QİÇS, mina, beyin zədələnməsindən əziyyət çəkən dahi kimi Cokerin əyləncəli hesab etdiyi şeylərin siyahısı da vardır. Müəyyən edilmişdir ki, Ledcer Qrant Morrisonun “Gecə yarısı kloun” (Betmen #663) əlyazmasını oxumuş v yuxarıda adı qeyd edilən yazıçısının fikirlərinə istinad etmişdir.
Ledcer personaja “dəlisov qatilin xaraketri üçün açar” rolunu oynayacaq ikonik səs və gülüşün yaradılmasının vacibliyini xüsusi qeyd edir. Ledcerin personaj üçün fikirləşdiyi erkən və “özünəməxsus” səs tembrindən bəhs edərkən Nolan qeyd edir ki, aktyor vantrilok butaforiya yolu ilə danışmağı öyrənmişdi. Rejissor həm də müəyyən etmişdi ki, Ledcerin Coker personajı üçün nəzərdə tutduğu səs tembri Aleksandr texnikasına əsaslanırdı.
Ledcer Cokerin səsini və maneralarını tədricən, kamera testləri vasitəsiylə inkişaf etdirmişdir. “Hərəkət etmək lazım deyil, yalnız oxu” deyə Nolan test çəkilişlərində Ledcerə tapşırıq vermişdi. Saç və makiyaj testləri zamanı Ledcer personajın hərəkətləri üzərində işləməyə başlamışdı. Test çəkilişləri səssiz olduğundan o Cokerin səsini içində saxlamış və bu yolla “sanki obrazı mənimsəmişdir”.
Nolan qeyd edir ki, ''“Biz Frensis Bekonun sıxıntısını [onun üzündə] əks elətdirdik. Bu, baxışlarda əks olunan rüşvət və tənəzzül idi. O, çox çirkli idi. Siz hətta onun necə iyrənc qoxduğunu da təsəvvür edə bilərsiz.”'' Kostyumların xaotik görünüşünü işləyərkən kostyum dizayneri Lindi Hemminq, Pit Doerti, iqqi Pop, Conni Rotten və Sid Vikius kimi kontrkultural pop mədəniyyət rəssamlarından təsirlənmişdir. O, Cokerə “çox tərləmiş” və “qalmağa evi olmayan” bir insan görünüşü vermişdir. O, “personajın özünə baxmamasına səbəb olmuş keçmişi”ni onun geyimlərində əks etdirməyə çalışmışdır.
İcra
Hit Ledcerin makiyajı elə hazırlanmışdı ki, o, xüsusi mimikaları göstərə bilsin. Kaqlione Ledcerin mimika işini "rəqs” adlandırır. Bu üz teksturası texnikası ağ boya üçün hazırlanmışdı. Ledcer gözünü yumduqda isə o, qara makiyajı işləyirdi. Daha sonra Ledcerin alnına və gözlərinin üstünə su səpilmiş, gözlərini bərk yuman aktyorun başını silkələməsi ilə qara makiyaj axaraq ağ makiyaj üzərində ləkələr qoymuşdu.
Betmenin Cokeri sorğuya çəkməsi səhnəsi Ledcerin tam performans göstərdiyi ilk səhnə olmuşdu. Həm rejissor, həm də əsas rolları canlandıran aktyorlar açar səhnələrin əvvəlcə çəkilməsi fikrini bəyənmişdilər. Məşqlərdə aktyorlar əşyalardan istifadə etməyərək əsas çəkilişlər üçün qənaət edirdilər. Beyl təsdiqləyir ki, məşqlərdə Ledcer Cokerin səsindən istifadə etməmiş və obraza girmək üçün çəkilişlərin başlamasını gözləmişdir. Sonradan filmdə sevdiyi səhnə haqqında bəhs edən Nolan deyir: “Mən heç vaxt kiminsə Hitin Beylə etdiyi kimi zərbə endirdiyini görməmişdim.”
Ledcerin ölümünün təsiri
“Qara cəngavər” filminin çəkilişlərinin tamamlanmasından sonra 22 yanvar 2008-ci ildə 28 yaşlı Ledcer artıq dərman dozasından vəfat etmiş, onun qəfil vəfatı mətbuatın diqqətini çəkmişdir. “Ölümündən sonra hər gün geri qayıdaraq [montaj zamanı] ona baxmaq həqiqətən də çox emosional idi” deyə Nolan qeyd edir. “Lakin, mən şanslı idim ki, onun fəxr edəcəyi və tamamlanmasını mənə etibar etdiyi işə materiala malik idim.” Ledcerin çəkilişləri tamamlanmış bütün səhnələri filmdə əks olunmuşdur; filmin montajı zamanı Nolan Ledcerin performansını tamamlamaq üçün heç bir dijital effektdən istifadə etməmişdir. Rejissor Kristofer Nolan filmi Ledcerin xatirsəinə ithaf etmişdi.
Ledcerin ölümü həm Nolanın “Qara cəngavər” filminin, həm də Terri Gilliamın “Həkim Parnasın təsvirləri” filminin marketinq kompaniyasına, istehsal və marketinq prosesinə təsir etmişdir; Nolan və Gilliam Ledcerin filmlərdə iştirakını xüsusi vurğulamışlar.
Elan və erkən qəbul
31 iyul 2006-cı ildə Warner Bros. “Qara cəngavər” filminin çəkiləcəyini və Hit Ledcerin Coker rolunu canlandıracağını elan etmişdi. Hər kəsi təəccübləndirən bu qərar, o dövr üçün mübahisəli hal kimi qəbul edilmiş və internetdə çoxlu mənfi rəylər almışdır.
2007-ci ildə ilk treylerinin çıxarılmasından sonra, film və Ledcerin yaratdığı Coker obrazı həm izləyici kütləsi, həm də peşəkarlar tərəfindən çoxsaylı müsbət rəylər almışdır. Meksikalı film rejissoru Gilyermo del Toro Ledcerin performansına təəccübünü ifadə edərək, onu “həqiqətən, həqiqətən əsəbi və qorxunc” adlandırmışdı. Amerikalı Betmen yazarları Pol Dini və Cef Leb Ledcerin performansı haqqında müsbət fikirlər səsləndirmişdilər. Cek Nikolsonun performansını tənqid edən Leb Ledcerin təfsirini şərh edərkən aktyor seçiminin düzgün olduğunu vurğulayaraq demişdir: “Mən səbrsizliklə daha çoxunu gözləyirəm!”
Tənqidçilərin mövqeyi
Hit Ledcerin canlandırdığı Coker obrazı tənqidçilər tərəfindən böyük rəğbətlə qəbul edilmiş və aktyorun ölümündən sonra bir çox mükafatlara, o cümlədən Ən yaxşı ikinci plan kişi roluna görə Oskar mükafatına, Filmdə ən yaxşı ikinci plan kişi roluna görə Qızıl Qlobus mükafatına , Ən yaxşı ikinci plan kişi roluna görə BAFTA mükafatına , Ən yaxşı ikinci plan kişi roluna görə Saturn mükafatına , İkinci plan kişi rolunda əlamətdar ifaya görə Ekran Aktyorları Gildiyasının mükafatına , 2008-ci il Avstraliya Film Mükafatları çərçivəsində Ən Yaxşı Aktyor Beynəlxalq mükafatına layiq görülmüşdür.
“Rolling Stone”-dan Piter Travers yazır ki, “Mən yalnız Coker kimi dəlisov-çılğın və parlaq olan Ledcer haqqında xoş sözlər deyə bilərəm.” O, bildirir ki, populyar psixologiya əsasında Cokeri yenidən təqdim edən film sələfindən daha dərindir. Aktyor heyətini qiymətləndirən Travers qeyd edir ki, onların hər biri filmə özünün “A səviyyəli” ifasını əlavə etmişdir. Treversin fikrincə Ledcer Cokeri Cek Nikolsonun Cokerindən uzaqlaşdıraraq daha qaranlıq ərazilərə aparır; o, Ledcerin Oskar mükafatı almasına dəstəyini göstərmişdir.
“Chicago Sun-Times”dan Rocer Ebert qeyd edir ki, Hit Ledcerin canlandırması “açar ifa”dır və ola bilsin ki, 1976-cı ildə Piter Finçin mükafata layiq görülməsindən sonra Hit Ledcer ölümündən sonra mükafat alan ilk aktyor olacaq.
“Empire” jurnalından Mark Daynninq Hit Ledcerin ifasını “monumental” adlandırır və yazır ki, ''“Qara cəngavər Ledcerin filmidir. Bu çox güclü ifadır...Lənətə gəlmiş təbiətin gücüdür.” Hit Ledcerin ifasını dəyərləndirən Kevin Smit onu “inanılmaz” adlandırır, “bütün zamanların ən qorxulu, ağıllı və yaxşı canlandırılmış qəddarı”'' elan edir. “The Daily Telegraph”dan Mark Li qeyd edir ki, Ledcer “qəddarlığın həqiqətən də həyəcanlandıran, parlaq və incə simasını yaratmışdır.” “The Times”dan Tim Timan qeyd edir ki, “Ledcer o qədər qorxunc və gözlənilməzdir ki, sadəcə onun ekranda peyda olması belə, izləyicilərin həyəcanlanmasına səbəb olur.” “Total Film”in şərhində Ledcerin ifasını “şah əsər” adlandıraraq bildirilir ki, “O, parlaq bir ikona kimi həmişə yaşayacaqdır... Bu Cokerin yekun obrazıdır.” “The Hollywood Reporter”dən Kirk Hanikatt Ledcerin performansını “gözəllik” adlandırır. “Entertainment Weekly” filmi onillik yekunlaşdırıcı siyahısına daxil edərək qeyd edir ki, ''“Hər bir böyük qəhrəmanın böyük qəddara ehtiyacı var. Və 2008-ci ildə Kristian Beylin Betmeni Hit Ledcerin dəlisov dərviş Cokeri timsalında özünə layiq qəddar tapmışdır.” Emanuel Levi yazır ki, Ledcer tamamilə “rolun dərinliyinə dalır.” “The New Yorker”dən Devid Denbi Ledcerin “qorxuducu və qəddar”'' performansını qiymətləndirərək, onu filmin uğurunun səbəblərindən biri adlandırır. Denbi Ledceri “ovsunlayıcı” adlandırır və deyir: “Onun performansı qəhrəmansayağı, həyəcanlı bağlanış aktını təqdim edir: bu gənc aktyor uçuruma baxır.”
Qiyam
Qiyam — ölkədə mövcud olan hakimiyyətə qarşı dövlət çevrilişi etmək məqsədi ilə hərbi qruplaşmaların silahlı çıxışı. Adətən müvəffəqiyyət əldə ediləndə hərbi diktaturanın qurulması, demokratik təsisatların dağıdılması və kütləvi terrorla nəticələnir.
Frankenşteyn
İngilis yazıçı Meri Şellinin romanı.
Məzmun
"Frankenşteyn" ingilis yazıçı Meri Şelli tərəfindən 1818-ci ildə qələmə alınmış romandır. Əsərdə Victor Frankenşteyn adında bir kimyaçının həyatından bəhs olunur. Gənc yaşlarından kimya və fəlsəfə elimlərinə maraq salan Frankenşteyn bu sahə ilə bağlı kitablar oxuyaraq marağını daha da gücləndirir, nəhayət daxil olduğu universitetdə onunla eyni marağa sahib fəlsəfəçilərin yönləndirməsi ilə ciddi olaraq bu işlə məşğul olmağa başlayır. Kimyaçı, uzun müddətli elmi fəaliyyətlər nəticəsində özünəməxsus bir idea mənimsəyir. Onun ilkin fikri, insan cisminin gözəlliyini qaçınılmaz bir çirkinliyə məruz qoyan ölüm məvhumunu yerüzündən silmək olur. Bu fikri bir müddət sonra tamamilə yeni bir məxluq yaratma düşüncəsi əvəz edir. Qəti olaraq bu fikrə yiyələnən kimyaçı gecə saatlarında gizlincə qəbirləri eşərək müxtəlif insan qalıqlarını toplayır. Nəhayət iki illik bir fəaliyyətin bəhrəsini görmək üçün həvəslə planını həyata keçirməyə niyyətlənir. Topladığı insan qalıntılarını evin döşəməsinə düzərək əldə etdiyi qarışımla fikrindəki məxluqu yaratmaq üçün ilk addımı atır. Səhnə kitabda belə təsvir olunur:
Çətin fəaliyyətlərimin uğurla nəticələnməsini görməyim sıxıcı bir noyabr gecəsinə təsadüf etmişdi. Ayağımın dibində uzanan cansız varlığa həyat vermək üçün ləvazimatlarımı ətrafıma topladım. Saat gecə 1 idi. Yağmurun kədərli damlaları pəncərəmə çırpılırdı. Yandırdığım şamın sönməyə üz tutduğu bir anda nəhayət məxluqun donmuş gözlərinin titrək işıqda aralandığını gördüm. Dərin bir nəfəs aldı, ardınca qolları və qıçları şiddətli bir şəkildə sarsılaraq dartıldı.
Düşüncələrində gözəl görünüşə malik və daim yaxşı işlərlə məşğul olacaq bir varlıq yaratmağı təxəyyül edən kimyaçı, realda ərsəyə gələn məxluq qarşısında dəhşətə düşərək olduğu yeri tərk edir və uzun müddət xəstə yatır. İnsanlara yaxınlaşma cəhdi daim uğursuzluqla nəticələnən məxluq isə daxilində tədricən bütün insanlığa qarşı nifrət bəsləməyə və fürsət tapdıqca onlara zərər vurmağa başlayır. Onun üçün bir dişi yaratma tələbi yaradıcısı tərəfindən rədd cavabı aldığı zaman isə nifrət və qəzəbi daha da alovlanır. Nəticədə onu yaradan Frankenşteynin bütün sevdiklərini yox edəcəyinə and içir. Meri Şelli qələminin bir məhsulu olan bu roman "Qotik" və əfsanəvi ədəbiyyat növünə daxil olsa da, eyni zamanda reallığı da özündə əks etdirir. Mümkün və namünkünün ahəng içində birləşdiyi, insan və şeytan mübarizəsinin bir bənzəri olan bu əsər halhazırda dünya klassikləri arasında özünəməxsus bir yerə sahibdir.
Ənvər Həmidov (geoloq)
Ənvər Məhəmməd oğlu Həmidov — SOCAR-ın Geofizika və Geologiya İdarəsinin Mühəndis geologiya və geodeziya şöbəsində geoloq, geologiya-mineralogiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru
Həyatı
Ənvər Həmidov 1952-ci il fevralın 17-də Zəngəzur mahalında Sisian rayonunun Ərəfsə kəndində anadan olmuşdur. 0, Ərəfsə kəndində səkkizillik məktəbi 1967-ci ildə bitirdikdən sonra orta təhsilini Naxçıvan şəhərində Əkbər Ağayev adına internat məktəbində 1969-cu ildə başa vurmuşdur.
Bundan sonra Ənvər Həmidov Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Geologiya İnstitutunun aspiranturasını bitirmiş və dissertasiya işini müdafiə edərək geologiya-mineralogiya elmləri namizədi adını almışdır. O, bundan əlavə Moskva, Sankt-Peterburq və Voronej Dövlət Universitetlərində ixtisasartırma kursları da keçmişdir.
Fəaliyyəti
Ənvər Həmidov Naxçıvan dərinlik qırılması ətrafında yayılmış üçüncü dövr maqmatik əmələgəlmənin yayıldığı sahələrdə civə, sürmə və nadir elementləri öyrənmiş, Əylis-Qoruqlar sahəsində sürmə, Naxçıvan filizli dərinlik qırılmasının perspektivli sahələrində kompleks faydalı qazıntılar, Paradaş çökəkliyinin mərkəzi hissəsində polimetal, Naxçıvançayın yuxarı hissəsində yerləşən Batabat sahəsində qızıl və kompleks filiz yataqları, Sakkarsu və Nəsirvaz sahələrində mis-molibden yataqlarının axtarışında, geoloji-kəşfiyyat işlərinin aparılmasında yaxından iştirak etmişdir.
Aparılan tədqiqatlar nəticəsində bir sıra perspektivli sahələrdə gələcəkdə geoloji-kəşfiyyat işlərinin aparılması qərara alınmışdır. Ənvər Həmidov Naxçıvan çökəkliyi hüdudlarında bir sıra qeyri-filiz yataqlarının axtarış və kəşfiyyat işlərini də yerinə yetirmişdir. Onun rəhbərliyi altında Kəngərli rayonu ərazisində Qabullu palıqorskitli gil   yatağının ilkin və dəqiq kəşfiyyatı aparılmışdır. Həmin yataq sənayedə istifadə edilməsi üçün Dövlət Ehtiyatlar Komitəsinə təhvil vermişdir.
Ənvər Həmidov 1984-cü ildə Moskva şəhərində keçirilmiş 27-ci Beynəlxalq Geologiya Konqresinin Qafqazın Devon süxurları kəsilişlərinin öyrənilməsi ekspedisiyasının təşkili komitəsinin, həmçinin Naxçıvan şəhərində keçirilmiş Karpat və Qafqazın geologiyası üzrə Ümumittifaq Konfransın təşkilat komitəsinin üzvü olmuşdur.
Ənvər Həmidov Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində yerləşən Vayxır su anbarının tikintisinin davam etdirilməsi üçün onun tikintisi yarımçıq qalmış bəndinin cari vəziyyətinin müəyyənləşdirilməsi məqsədilə 2002-ci ildə Dövlət əhəmiyyətli tapşırığın yerinə yetirilməsində yaxından iştirak etmişdir. Su anbarı bəndinin tikintisinin davam etdirilməsi üçün tövsiyə verilmişdir.
Ənvər Həmidov faydalı qazıntı yataqlarının axtarışı və kəşfiyyatında və onların proqnozlaşdırılmasında ən müasir informasiya texnologiyalarının (qeyri-səlis riyazi sistemin prinsipləri) tətbiq edilməsi üzrə dünyada ilkin olan tədqiqat işləri aparmış, nəticələri haqda məqalələr çap etdirmişdir. Bu işlər üzrə bir ixtiranın həmmüəllifidir (Patent İ 2004 0214). Ənvər Həmidov 2000-ci ildən Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) Geofizika Elmi-tədqiqat İnstitutunda əvvəl elmi işçi, sonra isə elmi katib vəzifələrində çalışıb. O, 2006¬-cı ildən SOCAR-ın Geofizika və Geologiya İdarəsinin Mühəndis geologiya və geodeziya şöbəsində geoloq vəzifəsində işləyir.
Əmək fəaliyyətində qazandığı nailiyyətlərinə görə Ənvər Həmidov 1981-ci ildə  SSRİ Ali Soveti Rəyasət Heyətinin Fərmanı ilə “Şərəf nişanı” ordeni ilə təltif edilmişdir. Elmi ədəbiyyatda 15 məqalə çap etdirmiş, 5 elmi-tədqiqat və çoxsaylı elmi-texniki hesabatların müəllifi və həmmüəlifidir. Müxtəlif beynəlxalq konfrans və seminarlarda məruzələrlə çıxış etmişdir. Ənvər Həmidov iki övlad atasıdır.
Pind Milli Parkı
Pind — Yunanıstan ərazisində yerləşən milli park. Milli park Pind dağ massivinin Qərbi Makedoniya və Epir dairələri ərazilərindəki bölgəni əhatə edir. Park 1966 -cı ildə təsis edilmişdir. Milli parın ərazisi 6927 hektar ərazini əhatə edir. Ərazisi demək olar ki, dərə boyunca uzanır. Vadidə Qara şam ağacı (Pinus nigra), Rumeli şam (Pinus peuce) və Yunanıstan ərazisində nadir sayılan Adi şam (Pinus sylvestris) kimi bitkilər bitir
Fauna
Vadi boyunca 80 növ quş yuva qurur. Yırtıcı quşlar arasında Məzar qartalı (Aquila heliaca), Berkut (Aquila chrysaetos), Bığlı qızılquş (Falco biarmicus), Qırğılar, Avropa tüviyi (Accipiter brevipes), İlanyeyən (Circaetus gallicus), Neophron percnopterus kimiləri göstərmək olar. Üstəlik vadidə Qara ağacdələn (Dryocopus martius), Suriya ağacdələni (Dendrocopos syriacus), Ağbel ağacdələn (Dendrocopos leucotos), Ortaboy ağacdələn (Leiopicus medius) kimi quşları görmək olur. Yuxarı sahələrdə Eremophila alpestris, Tichodroma muraria yuva qurur
Milli park Yunanıstan ərazisində yeganə yerdir ki, burada Avropa qonur ayısını (Ursus arctos arctos) görmək olar. Digər məməlilər arasında Canavar (Canis lupus), Meşə pişiyi (Felis silvestris), Martes foina, Capreolus capreolus, Adi sincab (Sciurus vulgaris), Qaban (Sus scrofa) seçilir. Nadir hallarda burada Lutra lutranı görmək olur. Park ərazisində beş növ yarasa yaşayır. Ən geniş yayılanı Nyctalys noctuladır.
Amfibiyalar arasında rütubətli bölgələrdı Yunan qurbağası (Rana graeca), Ot qurbağası (Rana temporaria), Yaşılqarın qurbağa (Bombina variegata), Yaşıl quru qurbağası (Bufo viridis) və Alp tritonu (Ichthyosaura alpestris) yaşadığı halda, meşəli ərazilərdə isə Ləkəli salamandra (Salamandra salamandra) yaşayır. Sürünənlərdən Yaşıl kərtənkələ (Lacerta viridis), Üçzolaqlı kərtənkələ (Lacerta trilineata), Kiklad kərtənkələsi (Podarcis erhardii), Adi qonurilan (Coronella austriaca), Damalı suilanı (Natrix tessellata), Zeytuni təlxə (Platyceps najadum), Buynuzlu gürzə (Vipera ammodytes) və Balkan tısbağası (Testudo hermanni) yayılmışdır
Litva şəhərləri
Litva şəhərlərinin əlifba sırasıyla siyahısı.
Sankhya
Sankhya, samkhya (संख्या,  — "sadalama") — hind fəlsəfəsinin altı əsas teist məktəbindən (mimansa, vedanta, yoqa, sankhya, nyaya, vayşeşika) biri, əsası Kapila (e.ə. 200)tərəfindən qoyulmuş hind dualizm fəlsəfəsi. Bu fəlsəfəyə görə dünyada iki başlanğıc var: prakriti (materiya) və puruşa (ruh). Sankhya fəlsəfəsnin məqsədi ruhu materiyadan ayırmaqdır.
Bu təlim ən qədim fəlsəfi məktəblərdən hesab olunur. Upanişada, Bhaqavad-Qita, Mahabharata və s. kimi müqəddəs yazılarda bu təlimə istinadlar var.
Təlimin qısa olaraq əsas ideyalarını belə demək olar: Sankhyaya görə son reallığın iki tsəzahürü var: prakriti və puruşa. Prakriti ilkin substansiyadır və üç elementlərin - qunnların müxtəlif kombinasıyasından ibarətdir. Bu elementlər aşağıdakılardır:
Prakriti bu üç qunnların kombinasiyası kimi zaman və məkan baxımından sonlu olan material aləmdə təzahür edir. Lakin ilkin prakriti - təzahür olunmamış, zaman və məkan baxımından olmayan, empirik qavranması mümkün olmayan ruhsuz, şüursuz bir başlanğıcdır.
Yəni kainat təzahür olunmamış, qavranılması mümkün olmayan material substansiyadan törənmişdir. Bu substansiya qunnların müxtəlif kombinasiyası vasitəsilə təzahür edir, lakin özünü identifakasiya etmək mümkün deyil.
Puruşa isə təmiz ruhi başlanğıcdır. Lakin onu ağıl, eqo və intellekt kimi qəbul etmirlər, çünki bunları sankhya materiyanın zərif forması hesab edir. Puruşa əbədi, dəyişməz fərdi prinsipdir. Puruşa şəxsiyyətüstü bir kateqoriya deyil və ya hansısa bir tanrı kimi də qəbul olunmur (bu mənada bir növ ateizmi qabaqlayır). Puruşanı - təmiz fərdi şüur, universal və ölməz ruh kimi qəbul etmək olar, lakin eqo və intellekt kimi yox.
Puruşa tərəfindən ilhamlanmış (mayalanmış) prakriti təkamülə uğrayaraq nəticədə ardıcıl olaraq intellektın, eqonun, ağıl və hiss orqanlarını və fiziki örtük - bədən kimi təzahür edir.
Sankhya fəlsəfəsinə əsasən, özünüdərk prinsipi olan Jiva - özündə puruşa tərəfindən mayalanmış eqo (ahankara), hisslər və fiziki bədəni ehtiva edir. Yalnız nurlanmamışlar özlərini əsl "mən" - puruşa ilə eyniləşdirməyi bacarmır, davranışlarındakı motivasiya yalnız fiziki bədən və hissi ehtiyacla şərtlənir. Ona görə də tam azad olma yalnız puruşa və prakritinin tam differensiyasiyası ilə mümkündür.
Qnesoloji baxımdan Sankhya ətraf aləmin varlığını inkar etməməklə yanaşı, onun insan tərəfindən tam dərk olunmasını da mümkün hesab etmir. Bu baxımdan qərb fəlsəfəsində Kant ilə müqayisə olunur.
Teodorus (Kirenalı)
Kirenalı Teodorus və ya Ateist Teodor (yun. Θεόδωρος, m. ö. V – IV yüzilliklər) — qədim yunan filosofu, Kirena məktəbinin təmsilçisi. Onun barəsində Diogenes Laertius xəbər vermişdir. .
Fəlsəfəsi
Teodorus xalq arasında yayılmış tanrılar haqqında təsəvvürləri inkar etmiş, buna görə də “Ateist” adlandırılmışdır. O, bu barədə hətta “Tanrılar haqqında” kitab da yazmışdır. Onun fikrincə sevinc və kədər hissləri vardır. Birincisi düşüncədən, digəri isə düşüncəsizlikdən irəli gəlir. Xeyir düşüncədəndir və ədalətdir, şər isə onlara əks olan hər şeydir. Bunların ortası isə həzz və ağrıdır.
Dostluq əslində yoxdur. Maraqlar sona çatan kimi dostluq da qurtarır. Müdrik insan isə özü özünə yetərlidir, ona dost lazım deyildir. Həmçinin ağıllı insan üçün bütün dünya vətəndir, hansısa bir yerə bağlı olmaq olmaz.
Oğurluq, əxlaqsızlıq, müqəddəsliyə qarşı olmaq kimi əməllərdən ikrah doğuran bir şey yoxdur. Bu anlayışlar təbiətdən deyil, yalnız insan cəmiyyətindən irəli gəlir. Buna görə də, bu anlayışlar haqqında cəmiyyətdə qəbul olunmuş fikirlərlə razılaşmaq olmaz. Bu barədə müdrikin öz fikri olmalıdır. Bu əməllərə görə ictimai qınaqlar ağılsızların qarşısını almaq üçün tətbiq edilmişdir. Bunlar müdrik insan üçün deyildir.
İkifotonlu udulma
thumb İkifotonlu udulma — elektronlar yuxarı həyəcanlanmış haldan aşağı həyacanlanmış hala keçəndə enerjinin ayrılması əksinə aşağı həyəcanlaşma halından yuxarı həyəcanlaşma halına keçdikdə isə enerjinin udulması ilə baş verən proses. Maddələrin üzərinə düşən işığın udulma səbəbi də budur. Adətən udulma bir fotonla baş verir. Birfotonlu udulmanın baş vermə ehtimalı daha böyük olur. Ancaq təcrübələrdə müşahidə olunub və nəzəri olaraq da isbat olunub ki, birfotonlu udlmanın qadağan olunduğu hallarda çoxfotonlu udulmanın xüsusilə də ikifotonlu udulmanın ehtimalı böyüyür. Elektron iki foton udaraq daha yüksək həyacanlaşma halına keçir. İkifotonlu udulmadan müasir elmdə xüsusilə yarımkeçirici lazerlərin hazırlanmasında istifadə olunur ki, onların da çox böyük tətbiq sahələri vardır
Kim Bum
Kim Bum — Cənubi Koreyalı aktyor, müğənni və model. O, "Boys over flowers" serialında So Yi-cun rolu ilə tanınmışdır.
Mərmər cürə
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Kateqoriya və statusu
(III-VU). Həssas, sayı azalmaqda olan növdür.
Kim Bum
Həyatı
Kim San-bum 1989-cu il 7 iyulda Cənubi Koreyada anadan olub. Onun ailəsi atasından, anasından və bir kiçik bacısından ibarətdir.
Mərmər cürə
Qısa təsviri
Bədəninin ümumi rəngi bozdur, üzərində açıq rəngli dəyirmi ləkələr və naxışlar vardır. Erkəyin başında kəkil var.
Yayılması
Avropa və Asiyada yayılıb. Azərbaycanda Kür-Araz və Lənkəran ovalıqlarının su hövzələrində, Xəzərin sahillərində, Araz dəryaçasında məskunlaşır. Ağgöldə və Sarısuda yuvalayır.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Qamış və qarğılıqlarla zəngin olan subasarlar və göllərdə yaşayır. Alxovka, Cil, Kələdəhnə, Qarasu, Şilyan, Sor-Sor və digər göllərin qurudulması nəticəsində yaşayış yerləri kəskin azalıb. Gündüz fəal olur. Azərbaycanda yuvalayan, ötüb keçən və qeyri–müntəzəm qışlayan populyasiyaları var. Həşərat sürfələri, molyusk, bitki toxumları və vegetativ hissələri ilə qidalanır. Aprelin ortalarında cütlərə ayrılırlar. Xırda adalarda və qarğı topaları arasında, su keçidləri çox olan dayaz yerlərdə yuva tikir. 7-12 yumurta verir.
Sayı
Azərbaycanda əsas qışlaq yerləri Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğu, yuvalama yerləri isə Ağgöl Milli Parkıdır. Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğunda qışda 2004-cü ildə 680, 2005-ci ildə 420, 2006-cı ildə 200 fərdi qeyd edilmişdir. Reproduksiya dövründə Ağgöldə 1961-1964-cü illərdə hər il 50-60, 1998-ci ildə 45, 2005-ci ildə 10 cütü qeyd edilib. Digər su hövzələrində həm qışda, həm də reproduksiya dövründə tək-tək hallarda rast gəlinir. thumb|right|200px|Azərbaycan poçt markası, 2013
Məhdudlaşdırıcı amillər
Reproduksiya dövründə yayıldığı hövzələrdə suyun səviyyəsi aşağı düşür və ördəyə zərər verir. Yuva yerlərinə çaqqal, tülkü və s. yırtıcılar asanlıqla daxil olaraq yuvaları dağıdır.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Ovlanması qadağan edilib. Qızılağac Dövlət Təbiət Qoruğu, Şirvan və Ağgöl Milli Parkları, su-bataqlıq sahələrində yasaqlıqlar sayına müsbət təsir edir. Beynəlxalq Təbiəti Mühafizə İttifaqının Qırmızı Siyahısına, Azərbaycanın və Naxçıvan Muxtar Respublikasının Qırmızı kitablarına, Bern, Bonn, Ramsar konvensiyalarınavə AEWA sazişinə daxil edilib.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Yenikənd subasarına və Sarısu gölünə qoruq statusunun verilməsi, növün qorunmasının geniş təbliği vacibdir.
Tahir İsayev
Tahir İsrafil oğlu İsayev — İkinci Dünya müharibəsi iştirakçısı, İtaliya Xalq Müqavimət Hərəkatının iştirakçısı, İtaliya Qəhrəmanı (1968).
Həyatı
Tahir İsayev Qazax rayonunun Şıxlı kəndində 28 aprel 1922-ci ildə anadan olmuşdur. Müharibə cəbhəsində Mozdokun ətrafındakı ağır döyüşlərdə yaralanaraq əsir düşmüş (1942) və Avstriyadakı əsir düşərgəsindən böyük əziyyətlərlə İtaliyaya keçərək Berqamo şəhəri yaxınlığında partizan dəstəsinə daxil olmuşdu.
T. İsayev 2001-ci ildə vəfat etmiş və doğulduğu kənddə dəfn olunmuşdur. Şıxlı kəndində olan muzeydə onun haqqında geniş material vardır.
Cerom Klapka Cerom
Cerom Klapka Cerom — ingilis dramaturqu, yazıçı-yumorist, məşur "Qayıqda üç kişi (İti nəzərə almasaq)" yumoristik romanın, bundan başqa çoxlu sayda yumoristik və satirik əsərlərin müəllifi, "Panç", "Avara (Bekar)", "Bu gün"  kimi məşur satirik jurnalların daimi əməkdaşı.