cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mohaç döyüşü (1526)
Hazırlıqların başlanması
Digər bir iddiaya görə Yanos Szapolya kral II Layoşa aralarında olan mənfi münasibətlər səbəbindən köməklik etməmişdir. İki saat davam etmiş Moxaç döyüşü nəticəsində Macarıstan krallığı ağır şəkildə məğlub oldu və kral II Layoş öldü. Vatikan bu döyüşə qədər Osmanlı imperiyasına qarşı mübarizə apara biləcək tək güc kimi Macarıstan krallığını görürdü. Döyüşdən sonra Vatikanda Osmanlı ordusunun Vatikana qədər irəliləmək ehtimalının olması dövrünün Roma Papasında böyük təşviş yaratmışdır. Moxaç döyüşü Osmanlı ordusunun ən qısa zamanda böyük zəfər qazandığı ilk döyüşdür. Beləliklə ikinci Vyana yürüşünə qədər Mərkəzi Avropa və Balkan yarımadası Osmanlı imperiyasının nəzarəti altına qalmışdır.
Döyüşün başlanması
Macar ordusu, Osmanlı ordusunu Moxaç ovasında qarşılamağa hazırlaşırdı. Macarların son tamamlama işlərini aparmaqları üçün cəmi bir neçə gün vaxtları qalmışdı. Macar qoşunununa kral II Layoş və hərbi başçı Nodor Bathory rəhbərlik edirdi. Erdal voyvodasın Yanos Zapolya tərəfindən göndəriləcək, 30 minlik qoşunla birlikdə, macarlar say baxımından osmanlı qoşununu üstələyirdi. Ancaq vəd oldunduğu kimi 30 minlik qoşun gəlmədi və kral II Layoş Osmanlı ordusunun qarşısına kiçik müttəfiqləri ilə çıxmalı oldu. Sultan Süleyman Qanuni ətraf ərazilərə göndərdiyi akıncılarla, Macar ordusunun mümkün hərbi yardım almasının qarşısını kəsdi. Osmanlı ordusu 1526-cı ilin 28 avqust tarixində Moxaç ovasına gəldi.
Bundan sonra isə macarlar Osmanlının topları ilə qarşı-qarşıya qalacaqdılar. Döyüş macarların hücumu ilə başladı. Rumelidən olan və Parqalı İbrahim Paşanın rəhbərliyi altında döyüşən birlik bir müddət döyüşdükdən sonra qeri çəkilməyə, düşməni öz arxasınca aparmağa başladı. Bali Bəy tabeliyində olan akıncı birliyi düşmənin geri çəkilmək üçün mümkün yollarını bağladı, beləliklə macar birlikləri mühasirəyə düşdülər. Anadolu birliklərinin üzərinə hücum etməkdə olan II Layoşun əsas birliklərindən biridə mühasirəyə düşdü. Macar qoşunu Osmanlı toplarının qarşısına gətirilmişdi. Ani əmrdə sonra 300 top eyni vaxtda atəş açmağa başladı. Macar ordusu bir neçə dəqiqənin ərzində dağılmağa başladı.
II Layoş Osmanlı birliklərinə əsir düşməmək üçün şəxsi mühafizəsi ilə birlikdə döyüş meydanından qaçmaq istəyərkən, Qarasu bataqlığında bataraq öldü. Döyüş meydanında altı gün istirahət edən Osmanlı birlikləri Macarıstan krallığının paytaxtı Budin şəhərinə doğru hərəkət etməyə başladı. Başda kralica Maria olmaqla kübar cəmiyyətin bütün üzvüləri və orta təbəqə şəhəri tərk etmişdi. Şəhərdə yalnız Yəhudilər qalmışdılar. Şəhərdə yaşayan yahudi icmasının rəhbəri Salamon Budin yaxınlığında yerləşən Foedvard kəndində şəhər açarlarını Sultan Süleyman Qanuniyə təqdim etdi.
Boruto: Naruto Next Generations
— Ukyō Kodachi və Masashi Kishimoto tərəfindən yazılmış manqa seriyasıdır. Seriya 2016-cı ilin may ayından etibarən Shueisha's Weekly Shōnen Jump və daha sonra V Jump-da dərc edilmişdir. Serial Naruto seriyasının davamıdır və Naruto Uzumaki'nin oğlu Boruto Uzumaki və onun ninja komandasına diqqət yetirir.
Boruto, Naruto seriyasının davamı üçün Şueisha'nın Kişimoto'ya təklifindən qaynaqlanır. Lakin Kişimoto bu təklifdən imtina edib və keçmiş köməkçisi Mikio İkemotoya təklifi geri götürməyi təklif edib. Pierrot tərəfindən istehsal olunan film 7 avqust 2015-ci ildə nümayiş olundu. 2017-ci ilin aprel ayından etibarən anime televiziya serialı adaptasiyası yayımlanır. Boruto filminin təkrarı kimi başlayan manqadan fərqli olaraq, anime Boruto və onun dostları sonrakı hekayə xəttində ninjaya çevrilməzdən əvvəl prequel kimi başlayır.
Pierrotun anime prequel həm yeni, həm də geri qayıdan personajlardan istifadə etdiyi üçün tərifləndi, lakin manqanın hekayəsinin daha çox baş qəhrəmana yönəldiyi üçün daha ciddi olduğunu qeyd etdi. Shueisha 2017-ci ilin yanvar ayından etibarən manqa seriyasının bir milyon nüsxəsini çıxardı.
Bərk cisimlərin nəzəriyyəsi (kitab)
Bərk cisimlərin nəzəriyyəsi-Bəhram Mehrəli oğlu Əsgərovun sonuncu kitabı .Dərs vəsaiti müəllifin uzun illər Bakı Dövlət Universitetinin fizika fakültəsində və Türkiyənin Hacəttəpə Universitetinin fizika bölümündə oxuduğu mühazirələr əsasında yazılmışdır. Kitab magistrantlar, doktorantlar və bərk cismin termodinamik və kinetik xassələrini tədqiq edən elmi işçilər üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Publikasiyaların tarixi
Təqdim olunan bu kitab müəllifin 2001-ci ildə nəşr olunmuş eyni adlı kitabının yenidən işlənilmiş və genişləndirilmiş ikinci nəşridir.Bu nəşrdə elektron və elektron-fonon qarşılıqlı təsirini əhatə edən yeni bölmələr əlavə olunmuş və zona nəzəriyyəsinin əsasları şərh edilmişdir. Elektron-fonon qarşılıqlı təsiri hissəsində keçirici elektronların fononlardan və kristalın başqa defektlərindən səpilməsinə baxılmış, uyğun səpilmə mexanizmləri üçün relaksasiya müddətlərinin açıq şəkli tapılmışdır. Sonda alınmış nəticələr əsasında elektron köçürmə hadisələrinin (kinetik effektlərin) nəzəriyyəsi şərh edilmişdir.
Sotiria Bello
Sotiria Bello — məşhur Yunan müğənnisi və Yunan rebetiko musiqisinin ifaçısı idi. O, bir çox musiqi kitabçasında qeyd olunan və "Xaricilərin musiqisi" adlı 1984-cü il İngilis Sənədli Filminin bir hissəsi olan ən məşhur rebetislərdən biri idi. 14 Mart 2010-cu ildə Alfa TV, Bello'yu, ölkənin fonoqrafik dövründə (1960-cı ildən) 22-ci ən yüksək sertifikatlı qadın sənətçi kimi seçdi.
Erkən yaşları
Bello Eubia adası, Haliada (indi Drosia, Çalkida şəhərinin bir hissəsi) anadan olmuşdur. Zəngin bir ailənin beş uşağından ən böyüyü idi. Bellounun adını qoyan və xüsusilə sevdiyi babası Sotiris Papasotirio, Şimatari'dəki bir padşah kahini idi. Sotiria kiçik yaşlarında babası ilə birlikdə kilsəyə gedərdi. Atası Kriakos Bellonun, Çalkida'nın şimal hissəsində Neapolisdə bir mağazası var idi. Məşhur müğənni olan Sofiya Vambonun da yer aldığı “Kiçik İmmiqrant” filmi, ona bədii karyerasını davam etməsi üçün ilham verdi. Qızının bu qərarı üzərinə, anası Eleni onu döydü çünki, dövrün mühafizəkar bir qadın olduğu üçün qızının bədii karyerasını davam etdirməsini istəmədi. Ancaq atası ona bir gitara almış və xüsusi dərslər ala bilsin deyə pul ödəmişdi.
Karyerası
Sotiria 1940-cı ildə Afinaya köçmək qərarına gəldi. Afina'ya gəldikdən sonra II Dünya müharibəsi ilə (28 oktyabr 1940 - İtaliya Yunanıstana qarşı müharibə elan etdi) qarşılaşdı və Bello üçün yeni bir çətin dövr başladı. Ailəsi onunla əlaqəni tamamilə itirdi. Ailəsi onu ancaq yeddi ildən sonra, əfsanəvi rebetiko bəstəkarı Vassilis Tsitsanis ilə ifa edərkən tapdılar. Bu vaxt ərzində o, müxtəlif yerlərdə – zəngin bir hüquqşünasın evində qulluqçu kimi, bir baqaj daşıyıcısı kimi və s. işləmişdir. Afina mərkəzinin Eksarheia məhəlləsinin rebetiko klubunda xörəkpaylayan kimi işlədiyi bir gecə, bir müştəri ilə mərcdə uduzdu və sonra iki mahnı səsləndirdi. Bu vaxt Kimonas Kapetanakis də orada olub və onda olan talantı görüb. O, dərhal onun güclü və melodik səsini sevən Kitsanislə tanış etdi və onunla bir çox 78 rpm qrammafon qeydlərindən birincisini qeyd etdi. Onun istedadı çoxlu məşhurları cəlb etdi və çox məşhur pərəstişkarları var idi. Onların arasında yunan şairi Yannis Tsarouçis də var idi. O, hər dəfə onun oxuduğunu eşidəndə gözləri yaşarardı. Paradoksal olaraq, hökumət onun ömrü boyunca, bəlkə də mübahisəli şəxsiyyətindən ötrü heç bir zaman onu şərəfləndirməmişdir. Yalnız ölümündən sonra o, əhəmiyyətli hesab edildi. Onun bioqrafiyası 1998-ci ildə "Sotiria Bellou - Pote dortia pote eksares" adı altında nəşr olunmuşdur. Bioqrafiyanın müəllifi 2008-ci ildə Yunanıstan Yayımları Korporasiyası (YYK) tərəfindən maliyyələşdirilən və Lida Protopsaltinin baş rolunu oynayan "Sotiria mənə deyir" adlı bir teatr oyununu da yazdı. 1948-ci ilin dekabrında sağqanadlılar qrupu tərəfindən döyüldükdən sonra "Tzimis o Hontros" klubundan Markaz Vamvakaris ilə işlədiyi "Panaqaki" klubuna köçdü. O, Afinanın ən yaxşı musiqi klublarında – Rosiniol, Tzimis o Hontros, Hidra, Triana, Falirikon və daha bir çoxunda musiqilərini səsləndirdi. Zaman dəyişdi və rebetiko artıq axtarılmamağa başladı. Sotiria öz nəslinin bir çox digər rəssamları kimi, gecə klublarında çox az iş tapdı.
İşləri
1941- 1976-cı illərdə karyerası zamanı o, rebetikonun ən yaxşı bəstəkarları ilə əməkdaşlıq etdi. Onun ən böyük hitlərindən bəziləri:
Aktivizm
Bello da İkinci Dünya müharibəsi dövründə Yunanıstanın Axis işğalına qarşı Yunanıstan müqavimətinə qoşulmuş bir siyasi fəal idi. O, Nazilər tərəfindən tutuldu, işgəncə verildi və sonra həbs edildi. 1944-cü ildə Dekemvriana Yunan Xalq Qurtuluş Ordusu üzvü olaraq qatıldı. Mülki müharibə zamanı solçuları dəstəklədi. O, bu müddətdə ən azı bir dəfə tutuldu və həbsdə saxlanıldı. Sağ qrupun üzvləri onun siyasi mövqeyini və Dekemvrianada iştirak etməsini heç vaxt bağışlamadılar və bir gün Satiria "Tzimis o hontros" klubunda Peristeris, Kasimatis, Keromytis, Stelios, Roukounas və Tourkakis ilə səhnədə olduğu zaman oraya gəldilər və məşhur sağ qanad mahnısını oxumasını tələb etdilər. Mahnını oxumağı rədd etdikdən sonra "vulqara" (bolqar) həmçinin "Çites" (Χίτες) adı ilə tanınan royalist X qrupunun altı üzvləri onu öldürməklə təhdid etdi və döydü.
Şəxsi həyatı
O, 1938-ci ildə, 17 yaşlarında, gələcək həyat yoldaşı olan avtobus şefi Vangelis Trimouras ilə görüşdü. Atası onun etirazlarına baxmayaraq onun evlənməsini təşkil etmişdi. Çünki atası fikirləşirdi ki, əri onu ələ ala bilər. Onların nikahı cəmi altı ay davam edib. Məlumata görə evliliklərinin bitməsinə səbəb isə ərinin Satirianı, aşağılayıb və döyməsi olub. O, əriylə olan davalarının birində, ərinin üzünə vitriol, korroziyalı asid tökmüşdü. Buna görə Satiria, üç il üç ay həbs cəzasına məhkum edildi. Məhkəmədən əvvəl Çalkida'da üç ay həbs və Afinada Averof həbsxanasında bir ay həbs cəzası verildi. O, şikayət etdi və hökmü altı aya qədər endirildi. Həbsxanadan çıxması üçün ödəmə edildikdən sonra o, evinə qayıtdı, müalicə gördü və tez-tez qohumları tərəfindən ağılsızlıqlarına görə döyüldü. Öz şəxsi həyatında iki böyük zəiflik var idi: qumar və spirt. Bunlar onu nəticədə yoxsulluğa aparırdı və onda ruhi problemlərin yaranmasına səbəb olurdu. O, ən azı bir dəfə psixiatriya klinikasında müalicə gördü.
Avatanak adası
Avatanak adası (, Avatanak Island) — Aleut adaları qrupuna, Tülkü adalarına daxil olan ada. İnzibati baxımından Alyasaka ştatı, Qərbi Aleut adaları rayonuna daxildir. Amukta adasından şərqdə yerləşir. Əhalisi yoxdur.
Coğrafiya
Vulkanik mənşəlidir. Ada yüksək seysmik aktivliklə xarakterizə olunur. Ən yüksək nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 147 m yüksəklikdədir. Onun uzunluğu təxminən 16 km-dir. Sahəsi təxminən 30 km²-dir.
Adada soyuq dəniz iqlimi hamikdir, tez-tez duman və yağıntılar müşahidə olunur. Adanın sahil qayaları dəniz quşlarına ev sahibliyi edir. Təbii şərait tundra zonası üçün xarakterikdir.
Tarix
1867-ci ildə Alyaska ilə birlikdə Alyaskanın satın alınması ilə ABŞ-yə verilir.
NGC 4538
NGC 4538, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Strateji dəmir yolu
right|thumb| [[Almaniya|Almaniyanın cənub-qərbində 1887–1890-cı illərdə strateji dəmir yolu tikintisini təsvir edən xəritə.]] Strateji dəmir yolu — əsasən hərbi strateji məqsədlər üçün təklif olunan və ya tikilən dəmir yolu. Arxetipik strateji dəmir yolu yalnız hərbi strategiyanın bir hissəsi kimi tikilsə də, belə bir dəmir yolu yalnız nəzəri cəhətdən mövcud olmuşdur. Beləliklə, strateji dəmir yolu praktikada onun üçün nəzərdə tutulmuş hər hansı mülki məqsəd hərbi strateji məqsədə tabe olan dəmir yoludur.
Aleksandr Xatisyan
Aleksandr İvanoviç Xatisyan (Xatisov; və ya Saşa Xatisov  — Ermənistan siyasi və ictimai xadimi. Onun Ermənistan Demokratik Respublikasının dörd baş nazirindən biri olduğu məlumdur.
Erkən illəri
Aleksandr Xatisyan 17 fevral 1874-cü ildə Tiflisdə, yüksək vəzifəli dövlət qulluqçularının ailəsində anadan olmuşdur. Onun qardaşı Konstantin Xatisyan (1864-1913) Erməni İnqilabi Federasiyasının (Daşnaksutyun) qurucularından biri idi.
Xatisyan 1891-ci ildə Tiflisdə dövlət gimnaziyasını bitirdikdən sonra 1897-ci ilə qədər Moskva və Xarkov universitetlərində tibb təhsili almışdır. O, 1898–1900-cü illərdə xaricdə, xüsusən Almaniyada klinikalarda intern olmuşdur ki, bu da ona gigiyena, ictimai səhiyyə və bələdiyyə idarəçiliyi başda olmaqla təhsilini tamamlamağa imkan vermişdir. Beləliklə, Xatisyan tibb elmləri doktoru elmi dərəcəsini əldə etmişdir. O, 1900-cü ildə Tiflisə qayıtmış, həkim kimi fəaliyyət göstəmişdir.
1902-ci ildə Aleksandr Xatisyan bələdiyyə dumasının sözçüsü, eləcə də Tiflis bələdiyyə şurasının müşaviri seçilmişdir. O, 1905-ci ildən sözügedən bələdiyyə şurasına daxil olur və Daşnaksutyuna müraciət etmişdir. Xatisyan 1905-ci il inqilabında iştirak etmişdir.
Abdulla ibn Əbdülqədir Münşi
Abdulla ibn Əbdülqədir Münşi (malay dilində Abdullah bin Abdul Kadir Munshi) (1796–1854) — malay maarifçisi və yazıçısı. Sadəcə Abdullah munşi adı ilə də tanınır. Malayziyada müasir Malay ədəbiyyatının banisi hesab edilir.
Həyatı
1796-cı ildə Malakkada anadan olub. Tacir oğludur. Mənşəcə ərəb, bir tərəfi də tamillidir. Britaniya imperiyasının dövlər xadimi, erudit-şərqşünas, Nusantra tarixi və mədəniyyəti üzrə mütəxəssis Tomas Stemford Rafflzın katibi olub. Abdulla ibn Əbdülqədir Münşi Xristian missionerlərə və hind sipahilərə malay dili tədris edib. O eyni zamanda Malayya barədə məlumat toplayan ingilis alimlərinə kömək edirdi. 1854-cü ildə Səudiyyə Ərəbistanının Ciddə şəhərində vəfat edib.
Yaradıcılığı
Abdulla ibn Əbdülqədir Münşinin iki böyük xidməti olmuşdur. Birincisi, o öz əsərlərində ictimai problemlərə toxunmuşdur, ikincisi isə, onun əsərləri sadə dildə yazılmışdır. Onun əsas əsəri "Abdullanın tarixi" adlı avtobioqrafik romanıdır. Roman təkcə bir adamın həyatını əhatə etmir, onun ətrafında baş verən bir çox hadisələri təsvir edir. Onun səyahətinin təsviri də maraqlıdır.
Lakin Münşinin nə şagirdləri, nə də ardıcılları olmamışdır. Yazıçılar canlı xalq dilindən uzaq olan və çoxlu ərəb sözləri ilə dolu, qəliz ifadəli klassik Malayya nəsrinin köhnə üsullarına riayət edirdilər. Ədalət və obyektivlik naminə demək lazımdır ki, Münşi də öz şeirlərində köhnə formaların əsiri olaraq qalmışdır.
İlk nəşr olunmuş əsəri 1840-cı ildə çapdan çıxan "Malay şəcərələri"nin qısa versiyası idi. O daha sonra tamil dilindən malay dilinə "Pançatantra"nı tərcümə etmişdir.
1830-cu ildə "Şair Sinapurdakı yanğın barədə", 1838-ci ildə "Abdullanın səyahətlərinin tarixi", "Dəva ül-qülub", 1849-cu ildə "Abdullanın tarixi", 1854-cü ildə tamamlanmamış "Abdullanın Ciddəyə səfərinin tarixi" və digər əsərləri məlumdur.
Xatirəsi
Kuala Lumpur şəhərinin mərkəzində Münşi Abdulla adına küçə mövcuddur. Bu yol Calan (yol) Ampanq və Calan Danq Vanqi birləşdirir.
Malakkanın tarixi mərkəzində Münşi Abdulla Calanı (yolu) milli avtomagistralın 5-ci km-dədir.
Sinqapurda Münşi Abdulla adlı küçə var.
Penanqda, Corctaunun Celutonq rayonunda, Taman Abidin yaşayış məntəqəsində Münşi Abdulla adına küçə var.
Gəncabad (Urmiya)
Gəncabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 356 nəfər yaşayır (106 ailə).
Kipr türk milliyətçiliyi
Kipr türk milliyətçiliyi — Şimali Kipr Türk Respublikasının (ŞKTR) müstəqilliyini dəstəkləyən etnik milliyətçilik. İdeologiyanın əsasları daha çox ŞKTR-nin Türkiyədən müstəqil qalmasını arzulayır, eyni zamanda yunanların dominantlıq etdiyi Kipr Respublikası ilə birləşmiş Kipr ideyasına qarşı çıxır. "Taksim"in məqsədi – Kipr adasının türk və yunan hissələrinə bölünməsi Kipr türk milliyətçiləri arasında geniş yayılmışdır. Buna baxmayaraq, onların xeyli hissəsi Türkiyənin Kipri ilhaq etməsini arzulayır.
Tarixi
1911-ci ildə adanın hər yerində Kipr türkləri tərəfindən enozisə qarşı 3 mitinq təşkil edilmişdir. Bu mitinqlər XX əsrdə Kipr türk milliyətçiliyinin ilk böyük hadisəsi və Kipr türklərinin enozisə qarşı ilk təşkil etdiyi aksiya idi. 1920-ci illər daha sərt etnik-dini bölmələr baxımından kritik bir onillik olmuşdur. Adada qalan Kipr türkləri kamalçı inqilabın təsiri ilə yavaş-yavaş Türkiyə milliyətçiliyi ideologiyasını mənimsəmişdilər.
Azərbaycan Quru Qoşunlarının hərbi nişanları
Azərbaycan Quru Qoşunlarının hərbi nişanları yaxalara və çiyinlərdəki poqonlara bərkidilir. 250px|right|thumb|[[Azərbaycan Quru Qoşunlarının bayrağı]]
Andre Lanq
Andre Lanq — Şotland şairi, romançısı, ədəbiyyatşünası və antropologiya sahəsinə töhfə verən alim. O, daha çox, tarix, etnoqrafiya, antropologiya və folklor kolleksiyaçısı kimi tanınır. Sent-Endryus Universitetində Andre Lanqın mühazirələri onun adını daşıyır.
Albaniya xalq artisti
Albaniya xalq artisti ― səhnə sənətlərinin (teatr, musiqi, kino və incəsənət) inkişafı sahəsində müstəsna xidmətləri olan Albaniya Xalq Sosialist Respublikası dövründə görkəmli sənət ifaçılarına verilən fəxri ad. 1960-cı il qanunu ilə təsis edildi və 1980-ci ildə dəyişdirildi. Qanun 1996-cı ildə dəyişdirildikdən sonra Albaniyada bu fəxri ad artıq verilmir. Bu fəxri adın ekvivalenti "Böyük əmək ustası" oldu ki, 1996-cı il qanununa 2001-ci ildə edilmiş düzəlişdən sonra onun da adı "Böyük usta" olaraq dəyişdirildi.
Yaranması
26 oktyabr 1960-cı ildə təsis edilən “Xalq artisti” fəxri adı Albaniya Xalq Sosialist Respublikası mədəniyyətinin inkişafına böyük töhfə vermiş müğənnilərə, bəstəkarlara, orkestr rejissorlarına, musiqiçilərə, rejissorlara, balet rəqqasələrinə, teatr, kino və opera aktyorlarına verilirdi. İlk quruluşunda titul sahibi yalnız Xalq Məclisi Rəyasət Heyətindən sertifikat alırdı. 1960-cı illərin ortalarında və ya sonlarında titulun xarici simvolu kimi nişan yaradıldı. Nişan qızıla tutulmuş və ya latunda hazırlanmış 27 mm (1,1 düym) diametrli yuvarlaq medaldan ibarət idi. Onun ağ emallı təməlində incə şölələr təsvir olunmuşdur ki, onun üstündə "ARTIST I POPULLIT" ("xalq artisti") yazılı yaqut-qırmızı emallı xətt çəkilmişdir. Mərkəzində qara emalla örtülmüş Albaniya cüt başlı qartalı, hansının ki fonunda yaqut qırmızı ulduzla taclanmış açıq qırmızı dairə yerləşirdi. Revers hissəsində heç nə əks olunmamışdır.
Təltif olunanlar siyahısında ölkənin ən məşhur bəstəkarları, rəqqasələri, müğənniləri, rejissorları, teatr və kino aktyorları yer alırlar. Normalda mükafatçılar 40 yaşdan sonra Xalq artisti adını alırdılar. İstisna hal kimi balet rəqqasələrinə daha tez verilirdi.
AAAA batareya
thumb|[[D batareya|D, C, AA, AAA, AAAA, 9-Volt batareyalar]] AAAA batareyası — uzunluğu 42,5 mm və diametri 8,3 mm-dir. Qələvi hüceyrə təxminən 6,5 qr ağırlığında və 1,5 V istehsal edir. Bu ölçülü batareya R8D425 (IEC) və 25 (ANSI/NEDA) da təsnif edilir. Bu ölçüdə olan qələvi batareya, Duracell tipli MN2500 və ya MX2500 və Energizer tipli E96 nömrələri ilə də tanınır.
Yaqorliski Kut
Yaqorliski Kut — Qara dəniz sularında, Ukraynanın Xerson vilayəti ərazisində yerləşən yarımada. Şimaldan və qərbdən Yaqorliski körfəzi, cənubdan isə Tendrovski körfəzi ilə əhatələnir. Yarımadanın qərbində yerləşən 5540 ha ərazi Qara dəniz biosfer qoruğu ərazisinə daxildir.
Adının mənası
Yarımadanın adı türk dilindən keçmədir və mənası «düzgün olmayanların yolu». Zaparoji kazakları vaxtı ilə yarımada sahillərindən duz toplayarkən türkləri narahat edirdilər.
Hərbi paliqon (1959—1994)
Burada paliqonun inşasına qədər burada balıqçı qəsəbəsi olan Svobodnı Port olmuşdur. Qəsəbə 1959-cu ildə ləğv edilmişdir.
Vidadi Xəlilov (polkovnik-leytenant)
Vidadi Vaqif oğlu Xəlilov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin polkovnik-leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Vidadi Xəlilov 1982-ci il iyulun 16-da Göyçay şəhərində anadan olub. 1999–2003-cü illərdə Heydər Əliyev adına Azərbaycan Ali Hərbi Məktəbində (AAHM) ali hərbi təhsil alıb. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı oğlu Vaqif (Əli) Xəlilzadə, Qızı Zəhra Xəlilzadə
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun polkovnik-leytenantı olan Vidadi Xəlilov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın, Qubadlının və Laçının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Vidadi Xəlilov oktyabrın 30-da Laçın döyüşləri zamanı şəhid olub. Göyçay şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli sərəncamına əsasən Vidadi Xəlilov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli sərəncamına əsasən Vidadi Xəlilov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli sərəncamına əsasən Vidadi Xəlilov ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını və xidməti vəzifələrini yerinə yetirən zaman fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 30.12.2020-ci il tarixli sərəncamına əsasən Vidadi Xəlilov ölümündən sonra "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olmuş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021 tarixli sərəncamı ilə, Vidadi Xəlilov ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Gülhar (Urmiya)
Gülhar - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 685 nəfər yaşayır (115 ailə).
Qara Musa Paşa
Qara Musa Paşa — I İbrahim dönəmində 5 günlük Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamıdır.
Həyatı
Əslən yunan olub, dəvşirilərək Əndəruna gətirilmişdir. IV Muradın müsahibi və silahdarı olmuşdur. Sultan İbrahim dönəmində müsahibə Şəkərparə Xatunla evləndirilmiş, daha sonra qapıçıbaşı vəzifəsinə gətirilmişdir. 1640-cı ildə liman emini, daha sonra ard-arda sipahi ağası, şəhər emini, qapıçıbaşı, bölük ağası, 1645-ci ildə isə yeniçəri ağası oldu. 1645-ci ilin dekabr ayında vəzir rütbəsilə başdəftərdar olaraq divana daxil oldu.
Kaptan-ı dərya Qoca Musa Paşanın Venesiya ilə apardığı döyüşdə məğlub olaraq şəhid düşməsinin ardından 1647-ci ilin yanvar ayında kaptan-ı dərya olaraq təyin edildi. Ancaq Aralıq dənizindəki yürüşlərinin uğursuzluğu və İraklion qalasının uğursuz mühasirəsindən sonra bu vəzifəsindən azad edildi. Həyat yoldaşı Şəkərparə Xatunun Sultan İbrahimin üzərindəki nüfuzu ilə canını güclə qurtaran Qara Musa Paşa 16 sentyabr 1647 tarixində vəfat edən sədrəzəm Bosniyalı Saleh Paşanın yerinə sədarətə gətirildi.
Bu xəbər paytaxta gələn donanmaya dərhal bildirildi. Sədarət möhrü isə qapıçı kəndxudası tərəfindən donanmaya dənizyolu ilə çatdırıldı. Qara Musa Paşanın paytaxtda olmadığı günlərdə isə bu vəzifəni vəkalətən Həzərparə Əhməd Paşa yeritməkdə idi. Həzərparə Əhməd Paşanın Sultan İbrahim üzərindəki təsiriylə Qara Musa Paşa təyinatından 5 gün sonra — 21 sentyabr 1647 tarixində vəzifəsindən qiyabi olaraq azad edildi. Paytaxta gələn Qara Musa Paşaya sədarət möhrü gözləyərkən, ikinci vəzir olduğu bildirildi. 1647-ci ilin dekabr ayında Bağdad hakimi olaraq təyin olundu. 1649-cu ilin yanvar ayında vəzifəsindən azad edilərək İstanbula geri qayıtdı. Hələ yenicə taxta oturan 4 yaşlı Sultan IV Mehmedin səltənət naibəsi olan Validə Kösəm Sultan, onun dövlət strukturundakı həmfikirləri və sədrəzəm qərarı ilə 1649-cu ildə edam edildi.
Münaqişənin dəyəri
"Strateji Uzaqgörmə Qrupu" Asiyada münaqişələrin dəyərinə dair üç hesabat təqdim etmişdir – 2009-cu ildə (Yaxın Şərq), 2006-cı ildə (Şri-Lanka) və 2004-cü ildə (Hindistan/Pakistan). Hesabatlar digərləri arasında hərbi, iqtisadi, sosial-siyasi, ekoloji, psixoloji və diplomatik xərclər də daxil olmaqla müxtəlif sayda parametrləri nəzərə alır. Başqa sözlə, hesabat müharibənin və onun nəticələrinin hərtərəfli perspektivini aşılayır. Sənədlər qərar qəbul edənlər tərəfindən asan və tez başa düşülməsi üçün qrafik formada təqdim olunmuşdur. Keçmişdə baş vermiş xərclərin ölçülməsi ilə yanaşı, hesabatlarda münaqişənin potensial gələcək ssenariləri və onların nəticələri də burada yer almışdır.
3 Yunona
thumb
Juno (simvolı: ), Minor Planet Center kataloq sistemindəki kiçik planet təyin etmə 3 Juno, asteroid qurşağında bir asteroiddir. Juno, 1 sentyabr 1804'də Alman astronomu Karl L. Harding tərəfindən kəşf edilən üçüncü asteroid oldu. 11 böyük asteroid və 15 Eunomia ilə birlikdə ən böyük iki daşdan (S tipli) Asteroiddən biridir. Asteroid kəmərinin ümumi kütləsinin 1%-ni ehtiva etdiyi təxmin edilməkdədir.
Xüsusiyyətləri.
Juno, böyük asteroidlərdən biridir, bəlkə də onuncu ölçüsünə malikdir və bütün asteroid qurşağının kütləsinin təxminən 1%-ini təşkil edir. 15 Eunomia'dan sonra ikinci ən böyük S tipli asteroiddir. 3 Juno'nun orbit dövrü 4.36578 ildir.
S-tipli planet arasında, Juno fövqəladə yansıtıcıdır, bu da fərqli səth xüsusiyyətlərinin göstəricisi ola bilər. Bu yüksək Albedo, asteroid kəmərinin daxili kənarına yaxın olmayan kiçik bir cisim üçün nisbətən yüksək diqqətə çarpan böyüklüyünü izah edir. Juno, Neptun və ya Titandan daha parlaq, əlverişli bir müxalifətdə + 7.5-dən çata bilər və ona görə də daha böyük planet olan Hygiea, Europa, Davida və Interamnia'dan daha öncə kəşf edilmişdir.. Bununla birlikdə çox hallarda, Junonun maqnitudası +8.7 böyüklüyündə olar və yalnız binokulda görünür. Daha kiçik uzadılmalardan bunu həll etmək üçün 76 mm-lik bir teleskop lazımdır. Juno asteroid ailəsinin əsas obyektidir. Orbiti Ceres və Pallasa nisbətən Günəşə daha yaxındır. thumb Juno ilk dəfə Ceres, 2 Pallas və 4 Vesta ilə birlikdə planet olaraq qəbul edildi. 1811-ci ildə Schröter, Juno'nun diametrinin 2290 km ola biləcəyini təxmin etdi. Dördü də asteroid kimi təsnif edildi. . Juno'nun kiçik ölçüsü və nizamsız şəkli, bir cırtdan planet olaraq təyin olunmasını əngəlləyir.
Müşahidəsi
Juno bir gizli ilk asteroid idi. 1958-ci il fevralın 19-da, bir ulduzun ön hissəsindən (SAO 112328) keçdi. O vaxtdan bəri Juno üçün çox müşahidə edilmişdir, ən effektiv olanlar SAO 115946 11 dekabr 1979-cu ildə gizli saxlanılmış və 18 müşahidəçi tərəfindən qeyd edilmişdir.
Marsın hərəkətində kiçik dalğalanmalara görə Juno kütləsini proqnozlaşdırmaq üçün Mars ətrafında və ətrafında yerdəki radio siqnalları istifadə edilmişdir. Juno'nun orbitası 1839-cu ildə yəqin ki, kimliyi müəyyən edilə bilməyən keçən asteroidin parçalanması səbəbindən bir qədər dəyişdi.
1996-cı ildə, Juno adaptiv optika istifadə edərək yaxın və yaxın IR dalğa uzunluğunda Mount Wilson Rəsədxanasında Hooker Teleskopu tərəfindən göstərildi. Görünüşlər bütün dönmə dövrünə yayılmış və qeyri-qanuni bir forma və yeni bir domen kimi şərh edilmiş qaranlıq albedo xüsusiyyətini ortaya qoymuşdur.
Juno, minimum məsafəyə, cənuba yaxınlığa və ya gözlüklərə yaxınlığa görə hər 15.5 ayda günəşə müxalifət edir. Müsbət müxalifət, 10-cu müxalifətdə, hər 13 ildə bir dəfə ortaya çıxır. 1 dekabr 2005-ci ildə son əlverişli müxalifət 1063 AU idi, 7.55 ölçülü, və növbəti müsbət 17 noyabr 2018, ən az 1.036AU, 7.45 böyükdür. [29] [30] Bundan sonra müxalifət 30 Oktyabr 2031-də 1.044 Au və 7.42 ədəd olacaq.
NGC 547
NGC 547, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. E1 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
2011 Belarus etirazları
Belarusda 2011-ci ildə baş verən etirazlar, 1994-cü ildən bəri prezident olan indiki Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun istefasını tələb edən nümayişçilər tərəfindən bir sıra dinc etirazlar idi. Belarus avtoritar bir dövlətdir və 2011-ci ilin mayında prezidentliyə namizəd Andrey Sannikov 2010-cu il dekabr seçkilərində iştirak etdiyi üçün 5 il həbs cəzasına məhkum edildi. Lukaşenko, bu seçkidə təxminən 80% səslə qalib gəldiyini iddia edir.
Məzmun
Lukaşenko "Avropanın son diktatoru" kimi tanınır. 29 iyun 2011-ci ildə yüzlərlə insan Belarusun paytaxtı Minskdə Aleksandr Lukaşenkonun hakimiyyətinə etiraz olaraq toplandı. Bu nümayişin baş tutmasına ilham verən Belarusda başlayan ağır iqtisadi böhran idi. Əvvəlki nümayişlərdən fərqli olaraq etirazçılar bu dəfə sadəcə alqışladılar. Çox keçmədi ki, insanları polis avtobuslarına mindirdilər və təxminən 40 nəfər tutuldu.
Etirazlar və münasibət
3 İyul, Belarusun müstəqillik günündə, 3000-ə yaxın nümayişçi, Minsk şəhərinin əsas meydanında şüarlar səsləndirmək əvəzinə "alqışlarla etiraz"da iştirak etdi. Daha sonra xüsusi geyimli polis gəldi və bir çox etirazçını həbs etdilər. Lukaşenko və yerli polis bu hərəkətlərinə görə 2013 İqnobel mükafatına layiq görüldü. Hökumət Twitter və Facebook kimi sosial şəbəkələrin də bloklanmasına başladı. Etiraz edənlərin bir çoxu, etirazlardan bir neçə ay əvvəl Belarusun üzləşdiyi sürətli deqradasiyaya uğramış iqtisadiyyatdan qaynaqlanırdı. 3 İyul 2011-ci il etirazından sonra aktivistlər polis vəhşiliyinin videoçarxlarını yaydılar. İyulun 29-da hökumət məclis və toplantıları qadağan etdi, onları qanunsuz etdi.
Azərbaycan Mərkəzi Əxzi-Əsgər İdarəsi
Yaradılması
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin Parlamenti tərəfindən 1919-cu il mayın 26-da qəbul edilmişdi. Qanunda təsbit olunurdu ki, ölkə ərazisində hərbi mükəlləfiyyəti n həyata keçirilməsinə rəhbərlik edən orqan Azərbaycan Mərkəzi Əxzi-əsgər İdarəsidir.
Vəzifələri
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti nin bu idarəsi aşağıdakı tapşırıqları yerinə yetirməli idi:
Azərbaycan Mərkəzi Əxzi-əsgər İdarəsinin rəisi daxili işlər nazirinin müavini, üzvləri isə idarənin işlər idarəsinin müdiri, həmçinin hərbi nazirliklə ədliyyə nazirliyinin nümayəndələri olmalı idilər.
Fəaliyyəti
Yerlərdə vətəndaşların hərbi mükəlləfiyyətlərini yerinə yetirmələri ilə qəza, dairə və şəhər əxzi-əsgər şöbələri məşğul olmalı idi. Bu orqanlara aşağıdakı vəzifələr həvalə olunurdu: çağırışçıların siyahısının tərtib edilməsi; çağırışçı siyahılarının yoxlanılması; çağırışçıların qeydiyyatı və xidmətə çağırılanların sayı barədə Mərkəzi Əxzi-əsgər İdarəsinə məlumat verilməsi; çağırışçıların hərbi xidmətə çağırılması; çağırışçıların tibbi müayinəsinin aparılması; çağırışçıların hərbi xidmətə qəbul edilməsi; məsuliyyətə cəlb edilməli olan çağırışçılar haqqında polis orqanlarına məlumat verilməsi; yerlərdə atların və qoşqu vasitələrinin qeydiyyatının aparılması və onların xidmətə cəlb edilməsi; səfərbərlik planlarının hazırlanması; hərbi xidmət zamanı xəsarət almış əsgərlərin tibbi müayinədən keçirilməsi. Qəza, dairə və şəhər əxzi-əsgər şöbəsinin rəisi yerli qəza rəisi və ya daxili işlər naziri tərəfindən təyin edilmiş şəxs ola bilərdi. Hərbi nazirlik tərəfindən ezam edilmiş zabit və kəndlərdən seçilmiş nümayəndələr qəza əxzi-əsgər şöbələrinin üzvü olmalı idilər. Qanuna əsasən, bütün qəza mərkəzlərində qəza əxzi-əsgər şöbələri təsis edilməli idi. Bu şöbələr hərbi nazirliklə razılaşdırıldıqdan sonra daxili işlər nazirliyinin qərarı ilə açılmalı idi. Qəza əxzi-əsgər şöbələri tədriclə açıla bilərdi. Lakin qanuna əsasən, Gəncə, Qazax, Nuxa, Tərtər, Cəbrayıl, Bakı, Göyçay, Salyan, Şamaxı, Zaqatala və Şuşa qəzalarında isə əxzi-əsgər şöbələri dərhal açılmalı idi. Parlamentin "Azərbaycan Respublikasında hərbi mükəlləfiyyətin icrasına rəhbərlik edən təşkilatların yaradılması haqqında qanun"una (1919, 26 may) əsasən, Mərkəzi Əxzi-əsgər İdarəsinin və qəza əxzi-əsgər şöbələrinin fəaliyyəti üçün zəruri olan büdcə təsdiq edilmişdi.
Mülki bənd
Mülki bənd və ya vətəndaş bəndi — akademik qurumlar tərəfindən müstəsna olaraq mülki (yəni qeyri-hərbi) tədqiqatlarla məşğul olmaq üçün könüllü öhdəlik.
İdeya Yaponiyada yaranmışdır. 1950-ci ildə Yaponiya Elm Şurası üzvlərinin hərbi ilə bağlı tədqiqat layihələrində iştirakdan imtina edəcəyini müəyyən etmişdir. Belə bir bəyannamə 1967-ci ildə və 2017-ci ildə təkrarlanmışdır.
Almaniyada Bremen Universiteti ilk olaraq mülki bəndi qüvvəyə mindirmişdir. Onun 1986-cı il tarixli 5113 saylı qətnaməsində deyilir:
Bu bəyannamə 1992-ci ildə və 2020-ci ildə yenilənmişdir.
Gözgəvənd (Urmiya)
Gözgəvənd - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 122 nəfər yaşayır (40 ailə).
Faeton (planet)
thumb Faeton (və ya Phaetton, daha az Phaethon) — Mars və Yupiterin orbitləri arasında var olduğu fərz edilən hipotetik planetdir və təxribatı, yəqin ki, asteroid qurşağının meydana gəlməsinə səbəb olmuşdur. Xəyali planet, Yunan mifologiyasında günəş tanrısı Heliosun oğlu və atasının günəş avtomobilini dağıdıcı nəticələr doğuran bir günə aparmağa çalışan və nəticədə Zeus tərəfindən yox edilən Phaethon'dan seçildi.
3200 Phaethon, bəzən Phaeton'u səhv yazmış olan asteroid, qeyri-adi xüsusiyyətlərə sahib bir Mercury, Venera, Dünya və Mars orbit keçişi edən Apollon asteroididir.
Titius-Bode qanununa görə Mars ilə Yupiter arasında bir planetin var olduğuna inanılırdı. Johann Elert Bode, Alman astronom və professor Johann Daniel Titius (1729–1796) tərəfindən edilən kəşflərin sonra beşinci planeti araşdırmaya çağırdı. Asteroid qurşağındakı asteroid ən böyüyü olan Ceres 1801-ci ildə İtalyan Giuseppe Piazzi tərəfindən təəccüblü bir şəkildə kəşf edildi və beşinci planetin təxmin etdiyi mövqeyə uyğun gəldiyi təsbit edilincə çoxu itkin planetə inandı. Bununla birlikdə, 1802-ci ildə astronomu Heinrich Wilhelm Matthäus Olbers, Ceres'le eyni ümumi orbitdəki başqa bir cisim kəşf etdi və adını Asteroid Pallas olaraq nəşr etdi.
1823-cü ildə, Alman dilçi və təqaüdçü müəllim Johann Gottlieb Radlof, Olbers'ın yıxılmış planetini "Phathon" olaraq adlandırdı və Phaethon və digərləri haqqında Yunan mif və əfsanələrinə bağladı. [Onun fikirləri daha sonra İmmanuel Velikovsky tərəfindən müdafiə olunan fikirlərə bənzəyirdi. Radlof'un prioritetini baxmayaraq, 20-ci əsrin Rus yazıçıları, "Olbers'in hipotetik planet yüz iyirmi il yarım ərzində adsız qalmışdır" deyə iddia etti və tanınmış sovet astronomu "Sergei Vladimirovich Orlov" 1949-cu ildə Phaeton adını verdi.
Qızlar qalası (Marağa)
Qızlar qalası — İranın Şərqi Azərbaycan ostanında, Marağa şəhərinin 20 km cənub-şərqində Göy dağları dərəsinin cənubunda, Qaranaz kəndi ilə Leyli dağının arasında yerləşən tarixi abidə. Qızlar qalası 2003-cü ildə Miras-ı Fərhəngi tərəfindən 10205 nömrəsi ilə milli əsərlər siyahına qeydə alınıb.
Tarixi
Qalanın inşa tarixi Marağa Mədəniyyət İdarəsi tərəfindən verilən məlumata əsasən Manna və Urartu dövrünə qədər gedib çıxır. Bəzi tarixçilərin fikrincə qala Sasani və Parfiya dövlətlərinin hakimiyyəti dönəmində də istifadə edilmişdir. Rus tarixçi Minorski qala barədə öz qeydlərində yazır ki, bu qala XII əsrin əvvəllərində Əhməd Yellilər ailəsindən olan bir qadın tərəfindən idarə olunub. Daha sonra Səfəvi hökmdarı I Şah Abbas dövründə Qubad xan Şeyx Heydərin oğlu Gavdul bu qalada yaşayırmış. İsgəndər bəy Münşi yazır ki, Səfəvilər dövründə qaladan Gavdul qalası kimi bəhs olunurdu. I Şah Abbasın hakimiyyəti zamanı qalanın ətrafında karvansaraylar tikilmişdi, lakin zaman keçdikcə bu binalar zərər görüb. Bu bölgədə yaşayan insanların verdiyi məlumatlara görə əvvəllər qalanın bir burcu və bir qapısı da varimiş. Qızlar qalası 2003-cü ildə Miras-ı Fərhəngi tərəfindən 10205 nömrəsi ilə milli əsərlər siyahısına qeydə alınıb.
Tədqiqatlar zamanı qalaya aid heç bir kitabə tapılmayıb.
Memarlıq xüsusiyyətləri
Qızlar qalası yerləşdiyi ərazinin formasına uyğun olaraq düzbucaqlı sahə üzərində inşa edilib. Qalanın girişindən əsas hissəsinə qədər uzunluğu 35 m, eni 24 m, hündürlüyü isə 20 m-dir. Qalanın yerdən yüksəkliyi 1800 m-dir və altından kiçik bir çay axır.
Qalanın xarici hissəsi qayaların oyulması ilə hazırlanmışdır. Qala yerləşdiyi mövqe ətraf əraziləri nəzarətdə saxlamaq üçün əlverişlidir. Belə ki, buradan baxdıqda Marağa və ətrafı aydın şəkildə görünür. Qalanın çıxışı sadəcə cənub tərəfindədir. Digər hissələr uçurumdur. Qalanın daxili qayaların oyulması ilə otaqlara bölünüb və bu otaqlar mərkəzi məkanla bir-birinə bağlıdır. Abidənin həm ərazisini genişləndirmək həm də müdafiə məqsədilə xarici divar tikilib. Təəssüf ki bu divarın günümüzə sadəcə qalıqları gəlib çıxıb. Bu qalıqlar isə iranlı bir mədən şirkəti tərəfindən yol salmaq məqsədilə demək olar ki, məhv edilib.
Qalanın nə daxilində nə də xaricində hər hansı bir həndəsi və ya bitki mənşəli ornament yoxdur. Buna baxmayaraq aparılan tədqiqatlarda Səlçuqlu dövrünə aid bir neçə saxsı qab aşkar edilmişdir.
Material və texnika. Qala təbii qayaların işlənməsi ilə formaya salınıb və bu qayalardan əldə edilən daşlar tikintidə istifadə edilmişdir. İslam dövründən sonra həm ərazini genişləndirmək, həm müdafiə, həm də xarici divarları möhkəmlətmək məqsədi ilə palçıq və keçi tükləri qarışdırılaraq bu materialdan yeni bir divar hörülüb.
Aişə Həfsə Sultan
Həyatı
Əri Yavuz Sultan Səlimin 1520-ci ildə vəfatı və oğlunun taxta çıxmasının ardından Aişə Həfsə Sultan İstanbula gətirilərək Validə sultan elan edildi. 13 ildən çox Validə sultan olan Aişə Həfsə Sultan 19 mart 1534-cü ildə vəfat etdi və cənazəsi Yavuz Sultan Səlim külliyəsində, ərinin türbəsinin yaxınlığında dəfn edildi. Daha sonra məzarının üzərində öz adını daşıyan türbə inşa edilsə də, türbənin inşa tarixi tam olaraq bilinmir.
Bir çox yerli və əcnəbi tarixi mənbələrdə Aişə Həfsə Sultanın oğlunun üzərində güclü nüfuzunun olması, ancaq bu gücü xeyriyyə işlərində istifadə etdiyi və dövlət idarəsindən uzaq durduğu qeyd olunur. Bundan başqa oğlunun, cariyələrindən Xürrəm Sultana həddindən artıq bağlanmasından narazı olduğu və onun saray hərəmində güc qazanmasına mane olduğu bilinir. Bu narazılıqlarını oğluna ünvanladığı və günümüzədək gəlib çatan məktublarında müşahidə etmək mümkündür.
Gözəlliyi qədər gördüyü xeyriyyə işləriylə də tanınan Aişə Həfsə Sultan Manisada öz adını daşıyan bir külliyyə inşa etdirmişdir. Məscid, mədrəsə, sübyan (yetimlər) məktəbi və imarətdən ibarət olan bu külliyənin inşası 1523-cü ildə tamamlanmış, Aişə Həfsə Sultanın vəfatının ardından 1538-ci ildə hamam, 1539-cu ildə isə darüşşəfa (xəstəxana) binaları oğlu tərəfindən külliyəyə əlavə edilmişdir.
Övladları
Bəzi mənbələrdə Beyhan Sultan və Şahıhuban Sultanın Yavuz Sultan Səlimin digər xanımı Ayşə Xatundan doğulduğu qeyd edilsə də, onların doğum və evlilik tarixləri bu iddianı çürüdür.
IV Aleksey (Trabzon imperatoru)
IV Aleksey Komnenos (Αλέξιος Μέγας Κομνηνός) — 19-cu Trabzon imperatoru.
Həyatı
Atası Trabzon imperatoru III Manuel, anası isə Gürcü çarı IX Davidin qızı Evdokiya Baqrationidir. 1395-ci ildə atası tərəfindən ortaq imperator elan edildi. Atasının 1417-ci ildə ölümünün ardından idarəni təkbaşına ələ aldı. Atasının ölümündə əli olduğu ehtimal olunur.
Onun səltənətində Genuyalılarla 1418-ci ildə sülh bağlansa da, onlarla mübarizədə Venesiya ilə ittifaq quruldu. Digər tərəfdən şərqi Anadoluda güclənən Qaraqoyunlularla yaxın münasibətlər quruldu və 1420-ci ildə qızlarından birini Qaraqoyunlu sultanı Qara Yusifin oğlu Cahanşahla evləndirdi.
Apardığı evlilik siyasətləriylə qonşularıyla dost münasibət saxladı. Digər qızı Mariyanı 1428-ci ildə Bizans imperatoru VIII İohannla, Evdokiyanı isə italyan əsilli lord Nikol Krispo ilə evləndirdi.
Tərxan Qut yarımadası
Yarımadanın adı krım tatarlarının dilində işlənən sözlü ilə əlaqədardır. Bu isə vergidən azad bölgə mənasını verir
Əhalisi
Krımın ən az məskunlaşılmış bölgələrindən biridir. Burada Çernomorskoe qəsəbəsi, Kraskoselskoe, Olenevka, Marino, Mejvodnoe və kəndlər vardır.
Rafin
Rafin (q.yun. Ραθiνηs lat. Rathínēs или Rathánēs ) — kadusilərin başçısı və   generalı.
Boris Kolesnikov
Boris Kolesnikov — Sovet alimi, geobotanikçi və meşə alimi, SSRİ Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü.
Bioqrafiyası
Boris Pavloviç Kolesnikov Sankt-Peterburqda anadan olub. 1911-ci ildə o, Uzaq Şərqə köçür. 1931-ci ildə Uzaq Şərq Meşə Təsərrüfatı İnstitutunu bitirmişdir.
1931-ci ildə Evron-Qovrinski ekspedisiyasında tədqiqat dəstəsinin rəhbəri kimi iştirak etmişdir. Bu ekspedisiya zamanı toplanan materiallar əsasında Kolesnikov 1935-ci ildə "Çay hövzəsində bitki örtüyünün inkişaf tarixi ilə əlaqəli maraqlı floristik tapıntılar" adlanan ilk elmi məqaləsini "SSRİ Elmlər Akademiyası Uzaq Şərq Bölməsinin Vestnik" jurnalında dərc etdirir. 1932-ci ildə Uzaq Şərq Meşəçilik İnstitutunda aspiranturaya daxil olur.
24 noyabr 1970-ci ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının biologiya dərəcəsi ilə müxbir üzvü seçilir. 1976-cı ildə Simferopola köçür.
1976-1980-ci illərdə Simferopol Universitetinin Ümumi Biologiya Bölməsində dərs deyir. Onun təşəbbüsü ilə VI Vernadski Taurida Milli Universitetində Ekologiya və Rasyonel Təbiət İdarəetmə şöbəsi yaradılır. 1977-ci ildə UNESCO və BMTƏMP tərəfindən təşkil olunmuş ətraf mühit üzrə hökumətlərarası konfransda iştirak etmişdir.
Elmi nailiyyətlər
Elmi əsərlər botanika coğrafiyasına, meşə təsərrüfatına, Uzaq Şərq və Uralın təbiətinin qorunmasına həsr edilmişdir. 250-dən çox elmi məqaləsi dərc edilmişdir. Dağlı və Dağətəyi Krımın ekosistemlərinin tədqiqinə rəhbərlik etmişdir.
Mükafatları
İki dəfə "Şərəf nişanı" ordeni;
"Oktyabr inqilabı" ordeni;
"1941-1945-ci illər Böyük Vətən müharibəsində rəşadətli əməyə görə" medalı;
RSFSR-nın Əməkdar Elm Xadimi (1973).
Kaniquzan (Urmiya)
Kaniquzan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 304 nəfər yaşayır (57 ailə).
NGC 7462
NGC 7462, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Durna bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tsab
Tsab — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonu ərazisində kənd olmuşdur.
Albaniya banklarının siyahısı
Albaniyada fəaliyyət göstərən bankların siyahısı
Şövqi Hüseynov
Hüseynov Şövqi Ərəstun oğlu — Azərbaycan teatr və kino aktyoru, Azərbaycan Respublikasının (2002) və Kalmıkiyanın RF (2016) Əməkdar artisti, "Qızıl Dərviş"(2006) və "Zirvə" (2015) mükafatları laureatı, "Stanislavski" medalı laureatı (2015).
Həyatı
Şövqi Hüseynov 1972-ci il avqust ayının 9-da Cəlilabad rayonunda anadan olub. 1989-cu ildə İncəsənət Universitetinin dram teatr və kino aktyoru fakültəsinə daxil olmuşdur. Xalq artisti, professor Cənnət Səlimovadan dərs alıb. 1991-ci ildən Cənnət xanımın rəhbərliyi ilə fəaliyyət göstərən Bakı Kamera Teatrında aktyor vəzifəsində fəaliyyətə başlamışdır 2000-ci ildən həm də dublyaj fəaliyyəti ilə məşğuldur. 2009-cu ildən Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının, 2014-cü ildən Akademik Musiqili Teatrın aktyorudur. 2018-ci ildən Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin müəllimidir.
Mükafatları
Şövqi Hüseynov 2018-ci ildə İranın Təbriz şəhərində keçirilən "Əlif" beynəlxalq teatr festivalında "Dəlinin qeydləri" tamaşasındakı Aksenti İvanoviç roluna görə, Ən yaxşı kişi rolu nominasiyasında birinci mükafata layiq görülüb.
2016-cı ildə Makedoniyanın Bitola şəhərində keçirilən Beynəlxalq Teatr Festivalının Qran-Pri mükafatına layiq görülüb.
Kəvələq (Urmiya)
Kəvələq - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 379 nəfər yaşayır (107 ailə).
Silk Way West Airlines
Silk Way Group
Silk Way West Airlines daha iki şirkətin – Silk Way Airlines və Silk Way Technics şirkətlərinin daxil olduğu Silk Way Group şirkətlər qrupunun tərkib hissəsidir.
Tarixçə
2012-ci ildə Bakıda, İpək Yolunun mərkəzində əsası qoyulan Silk Way West Airlines Xəzər dənizi regionunun ən böyük hava yükdaşımaları şirkətidir.
Donanma
Heydər Əliyev Beynəlxalq Aeroportu mərkəzli aviaşirkət 12 Boeing 747-8F və 747-400F təyyarələrindən ibarət donanması vasitəsilə dünyanın müxtəlif ölkələrinə ayda 350-dək uçuş həyata keçirir. Aviaşirkətin illik yük dövriyyəsi 420 000 tondan artıqdır. Artmaqda olan marşrut şəbəkəsi Avropa, MDB ölkələri, Orta Şərq, Mərkəzi və Şərqi Asiya, habelə Şimali və Cənubi Amerikada 40-dan artıq istiqaməti əhatə edir. 28 aprel 2021-ci il tarixdə Silk Way West Airlines şirkəti Boeing ilə ən müasir 777F təyyarələrinin alınması barədə strateji müqavilə imzalamaqla donanmasının genişləndirilməsi istiqamətində mühüm addım atıb.
Mükafatlar
2015-ci ildən Beynəlxalq Hava Nəqliyyat Birliyinin (IATA) üzvü olan Silk Way West Airlines hava yükdaşımaları üçün nəzərdə tutulmuş bütün beynəlxalq təhlükəsizlik tələblərinə cavab verir. Cənubi Koreyanın İnçxon hava limanı Silk Way West Airlines şirkətini nüfuzlu “2020-ci ilin yükdaşıma aviaşirkəti” mükafatına layiq görüb. Aviadaşıyıcı əczaçılıq məhsullarının standartlara uyğun şəkildə daşınmasını nəzərdə tutan GDP (Good Distribution Practice) sertifikatı sahibidir. Silk Way West Airlines tibbi təyinatlı yüklərin qlobal daşınmasında aparıcı rol oynamaqla zaman və hərarət baxımından həssas yüklərin etibarlı şəkildə daşınması imkanlarını genişləndirib.
V Aleksey (Trabzon imperatoru)
V Aleksey Komnenos — 21-ci Trabzon imperatoru. 2013-cü ilin iyulunda Aleksey Komnenos, əmisi David və övladlarıyla birlikdə Şərqi Ortodoks Kilsəsi tərəfindən müqəddəs elan olundu.
Həyatı
Atası Trabzon imperatoru IV Alekseyin oğlu və ortaq imperator olan Aleksandr Komnenosdur. Övladı olmayan əmisi IV İohannın səltənəti dönəmində atası vəliəhd və ortaq imperator elan edildi. Ancaq atasının gənc yaşda vəfatı səbəbilə, əmisi bu dəfə də onu vəliəhd elan etmişdir. Əmisinin ölümündən sonra 1460-cı ilin aprelində hələ 6 yaşında ikən taxta çıxarılsa da, bir neçə gün sonra digər əmisi David tərəfindən taxtdan endirildi.
Taxtdan endirildikdən sonra Trabzonda həbs edilən Aleksey Komnenos, bir il sonra Osmanlı sultanı Fateh Sultan Mehmedin Trabzonu fəth etməsinin ardından əmisi David və əmisinin ailəsiylə birlikdə İstanbula gətirildi. Burada yarı-qapalı həyat yaşayan Aleksey Komnenos 1 noyabr 1463-cü ildə əmisi David və onun övladlarıyla birlikdə edam olundu.
Birgəyaşayış
thumb| "[[U2" konsertində islam, iudaizm və xristianlıq simvollarını ehtiva edən "Coexist" təsviri.]] Birgəyaşayış və ya birgəmövcudluq — eyni zamanda və kifayət qədər yaxınlıqda mövcud olan şeylərin bir-birinə zərər vermədən, bir-birinə təsir göstərə biləcək xüsusiyyəti. Termin, xüsusən də bu qruplar arasında antipatiya və ya zorakılıq tarixi varsa, tez-tez birlikdə yaşayan müxtəlif inanclı insanlara münasibətdə istifadə olunur.