cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Zakir Məcidov
Zakir Məcidov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
1956-cı il 26 iyunda Neftçala rayonunun Həsənabad qəsəbəsində dünyaya göz açmışdır. 1963-cü ildə 17 saylı Bakı şəhəri orta məktəbinə getmiş, təhsilini 70 saylı orta məktəbdə tamamlamışdır. Orta təhsilini 1963–73-cü illərdə Bakıda başa vurduqdan sonra, Zakir 1974-cü ildə Ryazan vilayətinin Sasovo şəhərinə gedərək Ali Hərbi Aviasiya məktəbinə daxil olmuşdur. 1977-ci ildə həmin məktəbi bitirərək, leytenant rütbəsi almışdır.
Vətənə dönən gənc Zakir, əmək fəaliyyətinə başlayaraq, bir müddət Yevlax aviadəstəsində AN-2 təyyarəsinin ikinci pilotu kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. 1978-ci ildə isə Bakı aviabölüyündə mexanik, 1979-cu ildə Zabrat aviabölüyündə AN-2 təyyarəsində yenidən yay uçuşlarında işləmişdi. 1980-ci ildə (1982 ) təyinatla Zabrat aviadəstəsində AN-2 təyyarəsinin komandiri təyin edilmişdir. Gənc leytenant 7 il bu müəssisədə çalışmışdır. İstehsalatdan ayrılmadan 1984-cü ildə ixtisasını artırmaq üçün Ukraynanın Kremençuq Təyyarəçilər Məktəbində Mİ-2 vertolyotu üzrə 6 ay təkmilləşdirmə kursu keçmişdir. Nəhayət, 1985-ci ildən artıq Mİ-2 vertolyotunda heyətin komandiri təyin olundu. Az müddət ərzində Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin təyinatı ilə yüksək səriştə və bacarığına, göstərdiyi uçuş keyfiyyətinə görə Mİ-2 vertolyotuna baş komandir keçdi. Vətənin başını qara buludlar alanda canından çox sevdiyi torpağını qorumaq üçün ilk şahinlərdən biri oldu o. Tez-tez sərhəd bölgələrinə uçuşlar edən Z.Məcidov, ordakı vəziyyəti görür, buna biganə qala bilmir və Vətənimiz son dərəcə təhlükəli durumda ikən bir çox mərd yurddaşlarımız kimi könüllülər sırasına daxil olur.
Döyüşlərdə iştirakı
Zakir Məcidov 1992-ci ilin fevral ayında Milli Ordunun Bakının Qala qəsəbəsində təşkil olunan 843 saylı hərbi hava hissəsində Mİ-24 vertolyotlarından birinə komandir təyin olunur. O, həmin vertolyotla Ağdərənin Həsənriz kəndində ermənilərin yerləşdiyi qərargahı darmadağın edir, düşmənin xeyli texnikasını sıradan çıxarır.
1992-ci il avqustun 6-sı, yayın qızmar günlərindən biri idi. Həmin gün Z.Məcidov ekipaji ilə birgə üç dəfə uçuş edərək, ermənilərin döyüş əhəmiyyətli Qasapet yüksəkliyindəki mövqələrini darmadağın etmişdi. Növbəti, dördüncü dəfə uçmaq əmri verildi ona. Qərargaha yeni qayıdan Z.Məcidov bu əmri də böyük hünər, igidlik göstərərək yerinə yetirdi. Bu onun son uçuşu oldu. Döyüş əməliyyatını müvəffəqiyyətlə yerinə yetirdikdən sonra bir-birinin ardınca ona tuşlanan raket zərbələri vertolyotunu ciddi zədələdi. Sayıqlığını itirməyən igid komandir çox çalışır ki, vertolyotu öz ərazimizə çatdırsın. Lakin buna müvəffəq ola bilmir. Mİ-24 vertolyotunun cəsur heyət üzvləri baş komandir Z.Məcidov 36 yaşında, təyyarəçi operator, Ukraynalı-Xarkov xilayətinin Zmaev şəhərində doğulmuş, ailəsinin yeganə yadigarı Ruslan Polovinko 22 yaşında və sərrast nişançı-snayperçi, Qax rayonunda dünyaya göz açmış Rəhimov Cavanşir İzzət oğlu 19 yaşında doğma Vətənimizin aydın səması uğrunda qəhrəmancasına həlak oldular. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 14 sentyabr 1992-ci il tarixli 204 saylı fərmanı ilə Məcidov Zakir Nüsrət oğlu ölümündən sonra "Azərbaycan Milli Qəhrəmanı" adına layıq görülmüşdür. Onun yanmış cəsədi Bakıda Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir. Neftçala rayon Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi Milli qəhrəman Z.Məcidovun adını daşıyır.
Ailəsi
1991-ci ilin noyabırında yenicə ailə qurmuşdu. Ölümündən üç ay sonra oğlu Fuad dünyaya göz açdı.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası prezidentinin 14 sentyabr 1992-ci il tarixli 204 saylı fərmanı ilə Məcidov Zakir Nüsrət oğlu ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür. Bakı şəhər Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir.
Ermənistan 2015 Avropa Oyunlarında
Ermənistan — 12-28 iyun tarixləri arasında Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərində keçirilən 2015 Avropa Oyunları ndaki iştirakı. Ermənistan 2015 Avropa Oyunları nda 25 idmançı ilə qatıldı. Ermənistan 2015 Avropa Oyunları nda 1 gümüş medal qazandı və medal sıralamasında 38-ci yeri tutdu.
Ümumi məlumat
Ermənistan 2015 Avropa Oyunları nda 25 idmançı ilə 6 idman növündə qatıldı. Ermənistan bayrağını 2015 Avropa Oyunları nın açılış mərasimində Bakı Olimpiya Stadionu na Ermənistan Milli Olimpiya Komitəsinin nümayəndəsi Qraçya Rostomyan gətirdi.
30x30px Atıcılıq
Kişilər
30x30px Güləş
Kişilər
Qeyd: YR-Yunan Roma, S-Sərbəst
30x30px Sambo
Qadınlar
Kişilər
30x30px Taekvondo
Kişilər
Mixail Saltıkov-Şedrin
Mixail Yevqrafoviç Saltıkov-Şedrin —Rusiya yazıçısı.
Həyatı
Mixail Yevqrafoviç Saltıkov-Şedrin 1826-cı il yanvar ayının 27-də Moskva vilayətinin Taldom rayonunda anadan olmuşdur. Orta məktəbi qurtardıqdan sonra bədii yaradıcılıqla məşğul olmağa başlamışdır. Natural məktəb ruhunda yazılmış ilk povestlərin ("Ziddiyyətlər" 1847, "Dolaşıq iş" 1848) görə həbs olunmuş və sonradan Vyatkaya sürgün edilmişdi. 1855-ci ildə sürgündən Peterburqa qayıdaraq, ədəbi fəaliyyətini davam etdirmişdir. "Quberniya oçerkləri"ndə (1856–1857) təhkimçilik quruluşuna nifrət, təhkimçi kəndlilərə rəğbət motivləri geniş əks olunmuşdur.
1856–1862-ci illərdə bir sıra yüksək quberniya vəzifələrində çalışan Saltıkov onlarla cinayətkar mülkədarı məhkəməyə cəlb etmiş, çoxlu rüşvətxor məmur xidmətdən çıxarılmışdır. 1862-ci ilin əvvəllərində, ehtimal ki, "yuxarıların" təkidi ilə Saltıkov istefaya göndərilmişdir.
Qeyd etmək lazımdır ki, əyalətdə yaşayıb-işləmək yazıçıya zəngin yaradıcılıq materialı vermişdir. "Mənsur satiralar" (1863) kitabındakı oçerk və hekayələrdə təhkimçi mütləqiyyət üsul-idarəsinin tarixən ölümə məhkumluğu fiziki əksini tapmışdır. Dövlət xidmətindən uzaqlaşdırıldıqdan sonra "Russkaya pravda" jurnalını nəşr etmək fikrinə düşdü, lakin hökumət buna icazə vermədi. N.А. Nekrasovun dəvəti ilə "Sovremennik" jurnalının redaksiyasına işə girdi. Onun burada dərc edilmiş "İctimai həyatımız" aylıq şərhləri həmin illər rus publisistikası və ədəbi tənqidinin görkəmli nümunələrindən sayılır.
1864-cü ildə Saltıkov dövlət xidmətinə qayıtsa da, rus tənqidi realizm ənənələrinə sadiq qaldı. 1868-ci ildə çarın göstərişi ilə Saltıkov birdəfəlik ehtiyata buraxıldı və ona hər hansı bir dövlət vəzifəsi tutmaq qadağan edildi. Həmin vaxtdan Saltıkov "Oteçestvennıye zapiski" jurnalında işləmiş, Nekrasovun vəfatından sonra isə onun baş redaktoru olmuşdur.
Bədii yaradıcılığının zirvəsi olan "Bir şəhərin tarixi" (1869–1870), "Nəcib nitqlər" (1872–1876), "Müasir idilliya" (1877–1881), "Xalacığaza məktublar" (1881–1882) əsərlərində mütləqiyyət və təhkimçilik quruluşu kəskin satira atəşinə tutulur, о dövr rus cəmiyyətinin sosial ziddiyyətləri, kapitalist münasibətlərinin yaranması göstərilir. Saltıkov ömrünün son illərində "Nağıllar" (1882–1886), "Həyatın təfərrüatı" (1886–1887) və s. kimi bədii sənət inciləri yaratmışdır. Onun bədii və publisistik əsərləri rus ədəbiyyatında tənqidi realizmi daha da inkişaf etdirmişdir. Ezop üslubu Saltıkov satirasının başlıca xüsusiyyətlərindəndir.
Yazıçı 1889-cu il mayın 10-da Sankt-Peterburqda vəfat etmişdir.
Bronislav Komorovski
Bronislav Maria Komorovski  — 2010—2015-ci illərdə Polşa prezidenti.
Həyatı
1952-ci ildə anadan olub. Varşava Universitetinin tarix fakültəsini bitirib. Sosialist Polşası zamanında ictimai fəaliyyətinə görə bir neçə dəfə həbsdə olub.
1990-cı ildən Polşa hökumətində və parlamentin aşağı palatasında – Seymdə müxtəlif vəzifələr tutub. 2000-2001-ci illərdə müdafiə naziri olub. 2007-ci ildən Seymin sədri olmuşdur.
Evlidir, 5 övladı var.
Tsiklooktan
Fiziki xassələri
Tsiklooktan - rəngsiz, kamfora iyli mayedir.
Kimyəvi xassələri
Vilştetter nar ağacı qabığında olan alkaloid psevdopelletriyerindən tsiklooktatetraen almışdır. Tsiklooktatatetraen asanlıqla birləşmə və oksidləşmə reaksiyalarına girir; o, otaq temperaturunda katalizatorun iştirakı ilə hidrogenlə birləşərək, tsiklooktana çevrilir. Tsiklooktan 150oS-də qaynayır. Halqasinda 8-dən artıq (34-ə qədər) karbon olan birləşmələrdən, böyükhalqalı ketonlar, Rujiçkanın və qismən Tsiqlerin tədqiqatı nəticəsində alınmış və öyrənilmişdir.
Törəmələri
Böyükhalqalı tsiklik ketonların bəzisi təbiətdə tapılır. Onlardan sibeton və muskonu göstərmək olar. Sibeton İranda və Həbəşistanda rast gələn viverra heyvanının vəzilərindən alınır, müşk iyi verir, 32,5oS-də əriyir. 158-160oS-də qaynayır. Muskon, Orta Asiyada və Tibetdə yaşayan erkək kabarqadan alınan müşkün əsas tərkibini təşkil edir. Muskon 142-143oS-də qaynayan, yağabənzər qatı mayedir. Sibet və müşk qədim zamandan məlum olan xoşiyli, qiymətli ətirli maddələrdir.
Elektrik qatarı
Elektrik qatarı — şəhərlərdə yol üstündə döşənmiş xüsusi relslərdə hərəkət edən sərnişin nəqliyyat vasitəsidir.
Artiqa
Artiqa  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Aryej. Le-Fossa kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Pamye.
INSEE kodu — 09019.
Əhalisi
2008-ci il üçün kommunanın əhalisi 540 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 332 nəfərdən (15-64 yaş) 238 nəfəri iqtisadi cəhətdən fəal, 94 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.7%, 1999-cu ildə 59.0%). Fəal 238 nəfərdən 202 nəfəri (104 kişi və 98 qadın), 36 nəfəri işsizdir (22 kişi və 14 qadın). Aktiv olmayan 94 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 43 nəfər təqaüdçü, 30 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir. .
Asılıkul gölü
Aslıkul (Asılıkul, ) — Başqırdıstan Respublikasının ən böyük gölü. Davlekanovo şəhərindən 27 km şimal-qərbdə yerləşir. Göl Belebeev yaylası ilə Tabulak, Ulutau, Belekey-Kaqaç, Bolşoy Nor, Malıy Nor və Zaytulyaktau dağları arasında yerləşir. Karst məşəllidir. Qidalanması qarışıqdır. Burada yağış suları, yeraltı sular və qar suları bərabər paylanmışdır. Suyu şorluğa meyillidir, yüksək minerallaşmaya məruz qalmışdır.
Coğrafiyası
Gölün yatağı Ulutau, Tubuldak, Ulu-Karaqaç Belekey-Karaqaç zirvələri arasında yerləşir. Cənub sahili sıldırımlı olub 210–370 arası metr hündürlüyə malikdir. Göl dəniz səviyyəsindən 221 metr hündürlükdə yerləşir. Uzunluğu 7 km, eni isə 5 km təşkil edir. Gölün sahəsi 23,5 km², orta dərinliyi isə 5,1metrdir. Sahilində Buranqulovo, Kupoyarovo və Yanqi-Turmuş kəndləri yerləşir.
Flora və fauna
Sahillərində qamışlıq sahələr vardır. Müəyyən hissələr isə palıd və tozağacı meşələri ilə örtülmüşdür. Sahilləri quşları yuva qurması üçün əlverişlidir. Burada yay ayları bir necə növ ördək, qaz və qu quşlarına rast gəlmək olar. Sularında Nalim, Sazan və Siq kimi balıqlar yaşayır.
Adının mənası
Adı Başqırd dilində "Asılı" — dağ, dağlı, "kul" — göl anlamını verir.
Milli park
Göl Başqırdıstan Respublikasının təbiət ərazilərinin qorunması haqqında qanunla tənzimlənir. 1962-ci ildən göl ictimai əhəmiyyətli obyektlər siyahısına daxil edilir. 1965-ci ildə isə göl ərazisi Başqırdıstan Respublikasında respublika əhəmiyyətli təbiət abidəsi elan edilir.
19 yanvar 1993 ildə Başqırdıstan Respublikasının Nazirlər Kabinetinin qərarı ilə "Aslı-Kul gölü" parkı təşkil edilir. 1 yanvar 2005 ildə Rusiya Federasiyasının 22 avqust 2004 il № 122 Başqırdıstan Respublikasında Milli parkın yaradılması qanun qüvvəyə minir. Burada "Aslı-Kul", "Muradım dərəi" və "Kandri-Kul" təbiət abidələri Başqırdıstan Milli Parkında birləşdirilir. 2009 ildən isə ərazi milli park elan edilir.
Jurinea spissa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Berqamot
thumb|150px|Berqamot Berqamot (lat. Citrus bergamia), sitrus bitkiləri (Rutaceae) ortalama 4 m boyunda bir ağac növü. Əsas vətəni Qərb Hindistandır. Yarpaqları uzun və tünd yaşıldır. Çiçəkləri ağ rəngli və kiçik olub, meyvələri kürə və ya armud formasında, 5–7 sm diametrində ətli qisimi turş ləzzətli, qabıq qisimi limon sarısı rənglidir. Meyvə qabıqlarından sıxma üsulu ilə Berqamot qoxusu əldə edilməkdədir. Yaşıl sarı rəngli, xoş qoxulu və acı ləzzətli bir mayedir. ətriyyat sənayesində istifadə edilməkdədir.
öz suyundan kalsium sitrat və sitrik turşu əldə edilər. Qoxu verməsi üçün bəzən çaylara da qarışdırılar. Çay sektorunda istifadə edilən dadına Earl Grey dadı adı da verilər. Ayrıca cemi də edilər.
Berqamot ağacı, boyu, böyüklüyü, yarpaqlarının şəkli, çiçəklərinin rəngi ilə digər sitrus bitkiləriyə və xüsusilə limona bənzər. Berqamot ağacı kimilərinə görə turunc ilə limonun, kimilərinə görə turunc ilə acı limonun mələzidir. Aprel -may aylarında gözəl qoxulu çiçək açar. Berqamot meyvəsi, armud formasında, yeşilimsi sarı rəngli özünə xas gözəl bir qoxusu olan qabığa malikdir. Meyvəsi sarı rəngli olub turşdur, hər bir meyvədə uçuq sarı rəngdəki beş altı nüvə tapılar. Xarici qabığı, iç qabığı və ətli qisimi limona bənzər; daha ağrıdır, lakin daha xoş və dəyişik bir qoxuya malikdir.
Sitrus bitkilərinin hamısının ana vətənin Çin torpaqları olduğu yazılar. M. S. 1000 illərində bu ağaclar Çindən Şərq dünyasına tanıdılmış, oradan da tacirlər tərəfindən Aralıq dənizi bölgəsinə gətirilmişdir. Turunc növlərindən biri olan berqamot ağacı da bu yolla Şərq ölkələrinə daşınmış, orada yetişdirilmiş, istifadə edilmişdi. Avropaya təqdimatı da aşağıda izah ediləcəyi kimi Berqamadan oldu. 16. əsrdən etibarən Avropada tanınan berqamot 18. əsrdən etibarən xüsusilə Cənub İtaliyada yetişdirildi və bu gün hələ bu ölkənin cənubundakı Calabria Əyaləti (İtaliyanın cənubunda çəkmənin ən alt qisiminə verilən ad) berqamot istehsalının ən əhəmiyyətli mərkəzidir.
Berqamotun Berqamadan tanıdılması
Berqamot bütün Avropa dillərində az qala eynidir. Belə ki,
Avropada berqamot ağacı və meyvəsi haqqında məlumat verən qaynaqlara 16. əsrdən etibarən rast gəlirik. Bu qaynaq əsərlərdə; "Bergamia' elmi adı Berqamadan gəlməkdədir, bu da, "Pergamo", Pergamon olaraq bilinən və Kiçik Asiya =Anadolu 'nun qərbindəki andıq şəhərin Türkcə söyləniş şəkli olan Berqamadan qaynaqlanmaqdadır" deyə yazılmaqdadır. Bilindiyi kimi 1500-cü illərdə Osmanlı Dövlətini bir çox xarici səyyah ziyarət edirdi. Bunların içində bitki mütəxəssisləri də vardı və yeni tapdıqları bitkilərdən nümunələr götürərək ölkələrinə aparırdılar. Berqamot meyvəsi də bu şəkildə tanıdılan bir ağac və meyvə idi.
Berqamot yağı
Stress və yorğunluğu aradan qaldırıcı və immunitet sistemini qüvvətləndiricidir. Egzama narahatlığında köməkçidir. İştah artırıcı və öd sökdürücü təsiri vardır. Ayrıca çayda ləzzət və qoxu vericidir. odlanılmalarda salıcı faydası ola bilər. Ağız sağlığında qoruyucudur.
Tsikloheptan
Tsikloheptan — Kimyəvi formulu C7H14 olan, halqasında altıdan çox karbon olan alitsiklik birləşmədir.
Törəmələri
Tsikloheptanon, 180oS-də qaynayan, nanə iyi verən mayedir.
Tsikloheptanol və ya suberil spirti 185oS-də qaynayan mayedir.
Tsiklohepten, tsikloheptanın doymamış törəmələrindən olub, +177oS-də qaynayan mayedir. Onu 236oS temperaturda nikel metalının katalizatorluğu ilə hidrogenləşdirdikdə, metilsikloheksana və dimetiltsiklopentana çevrilir.
İosif Flavi
Titus Flaviyus İosifus (d. 37 – ö. 100), həmçinin İosif bin Matiyahu (Bibliya ivrit dili: יוסף בן מתתיהו, Yosef ben Matityahu) — Roma yəhudi tarixçisi. "Yəhudi müharibəsi" və "Yəhudilərin qədimliyi" əsərlərinin müəllifi.
Pərqubellər
Pərqubellər fəsiləsi (Cymatophoridae) orta ölçülü kəpənəklərdir.
Yayılması
Asiyada geniş yayılmışdır. Bəzi növləri Cənub-Şərqi Asiyaya qədər gedib çatır. Palearktikada 20, Azərbaycanda 6 növü məlumdur. Moruq pərqubeli (Habrozyne derasa L.) yayın ortalarında aran və dağətəklərinin hər yerində uçur və ona tez-tez rast gəlinir. Tırtılları payızda moruq və böyürtkən yarpaqları ilə qidalanır. Pupları qışlayır. Thyatria cinsindən Azərbaycanda 2, Palearktikada 3 növ yaşayır. Onlardan biri Uzaq Şərqdə yayılmış, o biri isə Uzaq Şərq və Hindistandan, Qafqazdan və Rusiyanın cənub rayonlarından keçməklə cənub-şərqi Avropaya keçmişdir (T. batis L.), üçüncüsü isə T. hedemanni Chr. morfoloji cəhətdən əvvəlkinə çox yaxın olub, Zaqafqaziya endemikidir. Azərbaycanda T.batis şimal-şərqdə (Yalama, Xudat, Qusar) rast gəlir, Dağıstanda və Şimali Qafqazda daha boldur, N.hedemanni isə Talışın aran və dağətəklərinin meşə zonasında tapılmışdır. Hər iki növün kəpənəyi may-iyunda uçur, bir nəsildə inkişaf edir, tırtılları isə böyürtkən və moruq yarpaqları ilə qidalanır. Cymatophora cinsi Azərbaycanda zahirən bənzər 2 növlə C. or F. və C. octogesim Hb. təmsil olunmuşdur. Bu kül-boz kəpənəklər meşə dağətəklərində may ayında uçur, kifayət qədər tez-tez rast gəlinir. Tırtılları müxtəlif qovaq növləri ilə qidalanır. Nazik baramada, torpaqda, mamır və ya yarpaqların arasında puplaşır. Pupları qışlayır. İldə bir nəsildə inkişaf edir. Talışın dağətəklərində çox nadir hallarda yayın ikinci yarısında Polyploca diluta F. rast gəlinir. Tırtılları mayda palıd yarpaqlarında inkişaf edir, yumurtaları qışlayır.
Xarici keçidlər
Qarışçılar fəsiləsi
Bulbophyllum chrysochilum
(Bulbophyllum chrysochilum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Soyad
Soyad — bir insanın ümumi əcdaddan başlayaraq bir nəslə, yaxud daha dar mənada bir ailəyə mənsubluğunu göstərən irsi ata adı. Hazırda Azərbaycan vətəndaşlarının çoxunun soyadı "ev,ov" və "yev" şəkilçiləri ilə bitir. Bəzi soyadlar -zadə sonluğu ilə bitir. "ev,ov" və "yev" rus mənşəli, "zadə" isə fars mənşəlidir.
Soyadlar şəkilçilərlə
Soyadların araşdırılıb və təsdiq olunması dünyada nisbətən yeni haldır. İsveçdə soyadın mütləq olması 1901-ci ildə qərarlaşdırılıb. Avropada yalnız zadəgan ailələr soyadlarını təsdiqləyirdilər. Bunu ona görə edirdilər ki, miras yalnız soyadın davamçılarına qismət olsun.
Rusiyada bu hərəkat təhkimçilik hüququnun ləğv olunmasından sonra başladı, 1861-ci ildə və XX əsrdə sona yetdi. Əvvəllər burada insanlar ad əvəzinə ləqəblərdən istifadə edirdilər, yerləşdiyi məkanın adlarını verirdilər, sahiblərinin adlarını, heyvanların, quşların, təbiət hallarının. Məsələn, Çar nəsli — Romanov soyadı
XVIII əsrə qədər yəhudilərin soyadları mövcud deyildi. Yəhudi soyadları əsasən "KO(Y)EN və "LEVI" titullarından əmələ gəlib. Faiz etibarilə müasir İsraildə bu soyadlar birinci və ikinci yerləri tutur.
Özlərini məsləkləri ilə assosiyasiya etmiş insanlar bunun izini şəkilçilərdə əks etdiriblər. Məsələn — Çİ şəkilçisi (Beluççi, Karduççi), -ÇI -ÇU,-Cİ,-CA, gürcü soyadlarında -DZE kimi, yapon soyadlarında isə -DZİ -DZU -DZO -TSİ,-TSU,-TSI (Hodze, Kutzyo, Godzyo, İtidzyo, Sumatzu, Tukodaydzi). Türk mühitində çox tanınmış eləcədə İtaliyada yayılmış -LI, -LU, şəkilçiləri bir kəsin hansısa yerə məxsus olduğuna işarə edir. -EL -UL -OL -IL -AL şəkiçilər növüdə vardır, bunlar türk dilinə "dünya", "cəmiyyət", "varlıq" "əl" (Yaradanın əli) kimi tərcümə olunur.
Könüllü
Könüllü (Volunteer) – birliyin qeyri-kommersiya və ya ictimai maraqları inkişaf etdirən digər fəaliyyətində asudə vaxtında ödənişsiz iştirak edən adamdır. Bu iştirak birdəfəlik və ya müntəzəm ola bilər.
Halqaşəkilli bulvar
Halqaşəkilli bulvar, həmçinin Cavanlıq Parkı — Ermənistanın paytaxtı İrəvan şəhərinin Kentron rayonunda yerləşən park.
Tarixi
Tikintisi şəhərin inkişafının əsas planında 1924-cü ildə nəzərdə tutulmuşdur. Nəticədə layihə qismən həyata keçirildi. Park şimaldan, şərqdən və cənub-şərqdən şəhərin mərkəzi hissəsini əhatə edir. Bulvar Tiqran Mesa prospekti və Poplavok gölünə, şimaldan Maştots prospektinə qədər, cənubdan isə Müqəddəs Qriqor Lusaroviç Kilsəsinə qədər olan ərazini əhatə edir. Təxminən 2,5 km uzunluğa və 120 metr enə malik oraqşəkilli ərazidir. Moskovyan və Xandjyan küçələri bulvarın daxili sərhədini təşkil edir. Bulvarın xarici sərhədini isə İsaakyan, Alek Manukyan və Yervand Koçar küçələri təşkil edir. Şimaldan cənuba doğru bulvar boyunca Teryan, Abovyan, Nalbandyan, Qeratsi, Vardanyan küçələri və Sayat Nova prospekti uzanır.
Görməli yerləri
Bulvarda bir çox abidə qurulmuşdur. Onların arasında Avetik İsaakyanın, yazıçı və XIX əsrin inqilabçısı Mikael Nalbandyanın, şairə və XVIII əsrin musiqiçisi, erməni klassiki Sayat Novanın heykəlini görmək olar. Bulvardakı heykəllər arasında İrəvan və İtaliya şəhəri olan Karrara şəhəri arasında olan qardaşlığı simvollaşdıran Əllər kompozisiyasını görmək olar. İrəvanın nümayəndə heyəti 1962-ci ildə İtaliyaya səfərindən sonra hədiyyə edilmişdir. Bulvarın yaxınlığında İrəvanın cavab hədiyyəsinin surəti yerləşdirilmişdir. Burada dayağı iki quzu olan fəvvarəni də görmək olar. Fəvvarənin müəllifi Rafo İsraelyandır.
Bulvarda şahmat üzrə dünya çempionu Tiqran Petrosyan adına şahmat evi və Komitas adına kamera musiqisi evi yerləşir. Bulvarın şimal hissəsində Yeritasardakan metro stansiyasının çıxışı var.
Gölün marfometrik əlamətləri
Gölün marfometrik əlamətləri– göl çalası və su kütləsinin ölçü kəmiyyətləri. Əsas morfometrik elementlərə aiddir: su səthinin sahəsi, su kütləsinin həcmi, maksimal və orta dərinliyi, uzunluğu, orta və maksimal eni, dibin meylliyi və s. morfohidroloji göstəricilərə aiddir: Gölün marfometrik əlamətləri geoloji inkişaf mərhələsi ilə qismən dəyişir.
Göyərçin fotoqrafiyası
250px|thumb|right|Alman miniatür kamerası ilə təchiz olunmuş çölgöyərçini. Şəklin Birinci Dünya Müharibəsində çəkildiyi güman edilir.
Göyərçin fotoqrafiyası 1907-ci ildə alman əczaçısı Culiyus Nübronner tərəfindən ixtira olunmuş aerofotoçəkiliş texnikasıdır. Miniatür kameranın yerləşdirilməsi üçün poçt göyərçini alüminium qoşqu ilə təchiz olunurdu. Nübronnerin patenti ilk başda qəbul edilmədi, fəqət onun 1908-ci ildə göyərçinləri vasitəsilə çəkdiyi uğurlu şəkillər patentin qəbul olunması ilə nəticələndi. Nübronner texnikasını ilk dəfə 1909-cu ildə Drezden Beynəlxalq Fotoqrafik Sərgisində ictimailəşdirdi. Çəkdiyi şəkillərin bəzilərini Frankfurt Beynəlxalq Aviasiya Sərgisinə, 1910 və 1911-ci illərdə isə Paris Hava Nümayişlərinə poçt kartoçkaları olaraq satdı.
İlkin dövrlərdə göyərçin fotoqrafiyasının hərbi kəşfiyyat cəhətdən potensiyalı yüksək idi. Birinci Dünya Müharibəsindəki testlər də müsbət nəticələr göstərmişdi. Müharibədə poçt göyərçinləri üçün düzəldilmiş daşına bilən göyərçin evi texnologiyasının da təsiri az olmamışdı. Aviasiya sahəsində mükəmməlliyin üstün tutulması göyərçin fotoqrafiyasına olan hərbi marağın azalması ilə nəticələndi və beləcə Nübronner eksperimentlərini dayandırdı. Bu fikir 1930-cu ildə İsveç saatsazı tərəfindən dirçəldildi, habelə Alman və Fransız orduları tərəfindən istifadəsi davam etdirildi. Müharibə göyərçinlərinin İkinci Dünya Müharibəsində geniş şəkildə istifadə edilməsinə baxmayaraq, hərbi kəşfiyyatlarda nə dərəcədə rol oynadıqları naməlumdur. Daha sonra Mərkəzi Kəşfiyyat İdarəsi (CIA) casusluq məqsədli batareya ilə təchiz olunmuş kameralar təkmilləşdirdi. Bu kameraların funksiyanallığı isə məxfidir.
Şəkillərin çəkilməsi zamanı göyərçinlərin istiqamətinin, məkanının və sürətinin idarə olunması ilə yanaşı yetəri qədər kiçik və yüngül mexanizmli vaxtölçən alətin təkmilləşdirilməsi də bir sıra çətinliklərə səbəb olmuşdu. 2004-cü ildə Britan Yayım Korporasiyası (BBC) qızılquş və tetraçalan quşlarına miniatür televiziya kameraları qoşaraq canlı görüntülər əldə etmişdi. Bu gün də bəzi araşdırmaçılar, həvəskarlar və sənətkarlar müxtəlif növ heyvanlar vasitəsilə bənzər çəkilişlər edir.
Mənşəyi
thumb|15 dəfə yola çıxmış 4 yaşlı poçt göyərçini İlk aerofotoşəkil 1858-ci ildə hava şarı uçurucusu Nadar tərəfindən çəkilmişdir. James Wallace Black 1860-cı ildən günümüzə qədər gəlib çıxmış ən qədim aerofotoşəkillərin müəllifidir. 19-cu əsrin axırlarında bəzi təşəbbüsçülər insansız uçan obyektlərə də kameralar yerləşdirməyə başladı. 1880-ci illərdə Artur Batut çərpələng vasitəsilə aerofotoşəkil çəkməyi təcrübə etdi. Batutdan ilhamlanan Uilliyam Abner Eddi 1896-cı ildə bu metoddan istifadə edərək Bostonun yüksək keyfiyyətli şəkillərini çəkdi və məşhurlaşdı. Amedi Denissi 1888-ci ildə, Alfred Nobel isə 1897-ci ildə bir raketi və paraşütü kamera ilə təchiz edərək eyni təcrübəni həyata keçirdi.
Poçt göyərçinlərindən 19-cu və 20-ci əsrlərdə həm məktub daşımaq, həm də kəşfiyyat xarakterli səbəblərdən dolayı geniş şəkildə istifadə edilmişdir. Fransa-Prussiya Müharibəsində Parisin məşhur poçt göyərçinləri hər biri 50,000-ə qədər mikrofilmlənmiş teleqramlarla yüklənərək teleqramları Tours şəhərindən mühasirəyə alınmış paytaxta daşımışdır. Bu dövrdə poçt göyərçinləri vasitəsilə ümumilikdə 150,000 şəxsi teleqramlar və rəsmi məlumatlar çatdırılıb. Rusiya İmperiyasının Sankt Peterburq şəhərindəki Texniki Cəmiyyətin 1889-cu ildəki təcrübəsində hava şarlarının rəhbəri aerofotoşəkillər çəkmiş şəkilləri isə poçt göyərçinləri vasitəsilə yerə çatdırmışdı.
Culiyus Nübronner
alt=|left|thumb|184x184px|Culiyus Nübronner (1914) 1903-cü ildə Frankfurt yaxınlığındakı Kronberq şəhərində yaşamış bir əczaçı – Culiyus Nübroner atasının yarım əsr əvvəl başlatdığı adəti davam etdirdi və Falkenstein yaxınlığındakı sanatoriyadan göstəriş aldı. 75 qrama qədər təcili şəkildə ehtiyac duyulan dərmanları eyni metodla çatdırırdı. O əhliləşdirdiyi göyərçinlərini sürətli çatdırılma xidməti üçün Frankfurtdakı mağazalara müəyyən məbləğ qarşılığında yerləşdirirdi. Nübronner quşunun dumanda azıb 4 gün sonra tox şəkildə geri qayıtmasından ilhamlanaraq quşlarının hara getdiyini izləmək qərarına gəldi və onlara avtomatikləşdirilmiş kameralar taxdı. Bu fikir onun poçt göyərçinlərinə olan həvəsi ilə fotoqraflığa olan həvəsini birləşdirdi. (Yeri gəlmişkən, Nübronner 4 gün sonra tox qayıdan quşunun Visbaden şəhərindəki bir restoranda bəsləndiyini öyrəndi.) thumb|Yuxarı sol küncdəki: Şlosshotel Kronberqin aerofotoşəkilləri. Aşağı sol künc və ortadakı: Frankfurt. Sağdakı: Kameralarla təchiz olunmuş göyərçinlər.|alt=|348x348px thumb|145x145px|Üstdəki: İki lensli göyərçin kamerasının üstdən görüntüsü. Aşağıdakı: Pnevmatik sistem. Kamera soldakı boşluğun doldurulması ilə aktivləşirdi. Hava yavaş-yavaş üstdəki kapillyardan süzülür, piston şəkil çəkilənədək geriyə gedirdi. Nübronner "Ticka" saatlı kamerasını müxtəlif şəraitlərdə test etdikdən sonra göyərçinlərin sinəsinə yerləşə biləcək ölçülərdə miniatür kameralar təkmilləşdirməyə başladı. Göyərçinlərə 30–75 qram ağırlıqlarında taxta kamera modellərindən istifadə etməklə ehtiyatlı bir şəkildə yük taşımağı öyrətdilər. Nübronner aerofotoşəkil çəkmək üçün kamera ilə təchiz olunmuş göyərçinləri evindən 100 kilometrə qədər aralıqda yerləşən məkanlara aparırdı. Yükdən azad olmaq istəyən quşlar gəldikləri yerdən 50–100 metr hündürlükdə olmaqla birbaşa evə qayıdırdılar. Kameradakı pnevmatik sistem şəkillərin çəkildiyi zaman aralığını tənzimləyirdi. Kamera ilə yüklənmiş göyərçinlərin enişini asanlaşdırmaq üçün göyərçin evlərinin üzərində böyük boşluq ilə yanaşı geniş və elastik eniş lövhələri var idi.
Nübronnerə görə bu kameranın daha bir çox digər fərqli modelləri də mövcuddur. O 1907-ci ildə bir patenti təqdim etmək üçün yetərincə uğur qazanmışdı. Təəssüf ki, onun ilk icadı – "yüksəkdən mənzərələrin şəklini çəkmə metodları və vasitələri" alman patent ofisi tərəfindən mümkünsüzlük səbəbiylə rədd cavabı aldı, Ancaq sonradan patent vasitəsilə ərsəyə gətirilmiş fotoşəkillərin təqdimatı 1908-ci ilin Dekabr ayında patentin qəbul edilməsi ilə nəticələndi. (Rədd cavabı göyərçinlərin daşıma qabiliyyəti ilə bağlı yanlış anlaşılmaya əsaslanırdı.) thumb|196x196px|Zireh və quş qoşqusu ilə inteqrasiya edilmiş kamera patenti Nübronnerin Drezdendəki 1909 Beynəlxalq Fotoqrafik Sərgidə və Frankfurtdakı 1909 Beynəlxalq Aviasiya Sərgisində iştirakı ixtirasının şöhrət qazanmasında böyük rol oynamışdır. Drezdendəki tamaşaçılar göyərçinlərin gəlişini izləyə və quşların özləri ilə gətirdiyi şəkillərə baxa bilərdilər. Nübronnerin fotoşəkilləri Drezdendə, habelə 1910, 1911-ci illərdəki Paris Hava Şoularında mükafatlar qazanmışdır.
Şlosotel Kronberqin fotoşəkli şəkli çəkənin qanad uclarının kadra düşməsi nəticəsində məşhurlaşmışdı. Müəllif hüquqlarının pozulduğu bir dövrdə bu görüntülər 1929-dakı Alman səhnələrinin xəbər filmlərində yer alırdı.
1909-da çap edilmiş kitabçada Nübronner beş kamera modelini təsvir edib:
1920-dəki kitabçada Nübronner təkmilləşdirdiyi ən son kamera modelinin 40 qramdan bir az ağır olduğunu və 12 şəkil çəkə bildiyini qeyd edib. 2007-ci ildə bir araşdırmaçı obyektivlər, sürgülər və fotoqrafik məlumatın sürəti haqqında çox az texniki məlumatın mövcud olduğunu bildirib. O həmçinin qeyd edib ki, Nübronner panoramik kamerası üçün filmləri ADOX-dan əldə edirmiş. O həmçinin bu kameranın film sürətinin ISO 25/15° – 40/17° sürgü sürətinin isə 1/60 s – 1/100 s olduğunu təxmin edib. Filmin formatı 30 mm × 60 mm olurdu və filmlər obyektivin yarımdairəvi hərəkəti səbəbiylə təhrif olunmanın qarşısını almaq üçün əyilirdi.
1920-ci ildə Nübronner on illik əməyinin sadəcə ensiklopediyalarda adının keçməsi və icad etdiyi daşına bilən göyərçin evi texnologiyasının yararlılığının verdiyi zövq ilə dəyərləndirildiyi diqqətini çəkdi. Nübronnerin panoramik kamerası Berlindəki Alman Texnologiya Muzeyində və Münxendəki Deutsches Muzeyində eksponat kimi saxlanılır.
Birinci Dünya Müharibəsi
thumb|176x176px|Nübronnerin 1909 sərgilərində nümayiş etdirdiyi daşına bilinən göyərçin evi. Nübronnerin ixtirasındakı ən axırıncı motiv patentin hərbi məqsədlər üçün istifadəsi idi. O dövrlərdə fotoqrafik aerokəşfiyyatın mümkün olmasına baxmayaraq şarlar, çərpələnglər və ya raketlərlə həyata keçirildiyindən ağlabatan deyildi. Rayt qardaşlarının 1903-dəki uçuşu bəzi yeni şeylərin mümkünlüyünü ortaya qoydu və nəzarət təyyarələrindən Birinci Dünya Müharibəsində istifadəyə yer verildi. Praktiki çətinliklərinə baxmayaraq göyərçinlərə əsaslanan fotoqrafiya sahəsi gerçəkləşdi. Sürətli çatdırılma və hündürlükdən çəkilmiş detallı fotolar kimi dəyərli töhfələr verdi.
Prussiya Müharibə Nazirliyi patentlə maraqlanırdı. Göyərçinlərin partlayışlara ümumiyyətlə əhəmiyyət vermədiyi aşkarlandı. Müharibə zamanı göyərçin evlərinin yerini dəyişmək göyərçinlərə çətinlik yaradırdı. Onların yeni məkana alışması və yeni yolları öyrənməsi bir az zaman alırdı. 1880-ci illərdə İtaliyan ordusu göyərçinləri əhliləşdirmək mövzusunda bir sıra uğurlara imza atdı. Fransız artilleriya kapitanı Reynaud daşına bilən göyərçin evi təkmilləşdirməklə bu problemi həll etdi. Nübronnerin bu irəliləyişlərdən xəbərdar olduğu barədə məlumat yoxdur. Frankfurt və Drezdendəki 1909 sərgilərində Nübronner daşına bilən göyərçin evi ilə qaranlıq otağın vəhdət təşkil etdiyi parlaq rəngli kiçik bir araba təqdim etdi. Bir neçə ağır, zəhmətli aydan sonra o, nəhayət ki, göyərçinləri əhliləşdirməyi bacardı. Artıq göyərçinlər itsə belə, yenidən göyərçin evini tapa bilirdilər.
1912-də ona 1909-da tapşırılmış Teqeldəki su anbarlarının şəklini çəkmə tapşırığının sadəcə daşına bilən göyərçin evləri vasitəsilə öhdəsindən gəldi. Təqribən 10 il davam etmiş danışıqların avqust 1914 tarixində Strasburqdakı manevrdə həyata keçiriləcək testlərlə bitəcəyi planlaşdırılmışdı. Bu planlar müharibənin başlanması səbəbindən təxirə salındı. Ordu göyərçinlərin müharibə şəraitindəki nəticələrindən razı qaldığı üçün Nübronner əhliləşdirdiyi göyərçinləri və təchizatı orduya verməli oldu.
Poçt göyərçinlərinin müharibədəki məharəti döyüş strategiyalarının intibahına səbəb oldu. Nübronnerin daşına bilən göyərçin evi Verdun Döyüşündə öz yerini tapdı. Somme Döyüşündəki kimi burada da poçt göyərçinləri stratejik üstünlüyü bərqərar edirdi. Müharibədən sonra Müharibə Nazirliyi Nübronnerin göyərçinlərin aerofotoqrafiyadakı istifadəsinin heç bir hərbi dəyərinin olmaması və ətraflı təcrübələrin gərəksiz olması ilə bağlı tələbini cavablandırıb.
Vaşinqton şəhərində yerləşən Beynəlxalq Casus Muzeyində Birinci Dünya Müharibəsi dövrünə aid göyərçin fotoqrafiyasına və poçt göyərçinlərinə aid eksponentlərə həsr olunmuş kiçik bir otaq var.
İkinci Dünya Müharibəsi
alt=|left|thumb|236x236px|Kamera göyərçini uçuran alman əsgəri oyuncağı. Açıqlamalara görə 1932-ci ildə Alman ordusu fotoqrafiya üçün göyərçinlər əhliləşdirirmiş və Alman göyərçinləri hər uçuşda 200 şəkil çəkmə qabiliyyətinə malik imiş. Həmin il Fransızlar tərbiyə edilmiş itlər vasitəsilə göyərçinlərin düşmənin arxa cəbhəsinə sızdırılması metodu və göyərçinlər üçün xüsusi film kameraları da təkmilləşdirmişdilər.
Müharibə göyərçinlərinin və daşına bilən göyərçin evlərinin İkinci Dünya Müharibəsində geniş şəkildə istifadə edilməsinə baxmayaraq göyərçinlərin aerofotoqrafiya məqsədi ilə hansı ölçüdə istifadə edildiyi naməlumdur. 1942-dəki bir açıqlamaya görə Sovet ordusu göyərçinləri səbətə daşıyan itlərlə yanaşı 5 dəqiqəlik aralarla şəkil çəkə bilən göyərçin kameraları ilə dolu tərk edilmiş yük maşınları aşkar edib. Müttəfiq tərəfdən isə 1943-cü ildə Amerikan Siqnal Korpusu bu texnikanın yararlılığından xəbərdaridi.
Məlumdur ki, İkinci Dünya Müharibəsində göyərçin fotoqrafiyası Alman bağçalarına oyuncaq formasında təqdim olunmuşdur. 1935-ci illərdə oyuncaq fiqurları Elastolin brendi altında istehsal edilirdi. Heykəlcik həddindən artıq ölçüdə kamera ilə yüklənmiş göyərçini havaya buraxan əsgəri təmsil edir. thumb|298x298px|İsveçrəli patentə aid şəkil Veveydə Musée suisse de l'appareil photographique tərəfindən keçirilmiş araşdırma sayəsində İsveçrəli saatsaz Kristian Adrian Miçelin dövründə (1912–1980) hazırlanmış göyərçin kameraları haqqında ətraflı məlumatlara sahibik. O 1931-də İsveçrə Ordusunda poçt göyərçinləri xidməti göstərməyə başladı. 1933-də Nübronnerin mənzərə kamerasını 16 mm filmə adaptasiya etməyə başladı. Daha sonra mexanizmi bir az da təkmilləşdirib hər şəkil arasındakı zaman aralığını tənzimləməyi mümkün qıldı. Miçelin 1937-də patentləşdirilmiş kamerası sadəcə 70 qram idi. Bu kameraya saat mexanizmi ilə çalışan ilk kamera da demək olar.
Miçelin kamerasını İsveçrə Ordusuna satma planı yetəri miqdarda kamera istehsal edəcək istehsalçı tapa bilmədiyinə görə uğursuzluqla nəticələndi. O sadəcə 100 kamera istehsal etdirə bilmişdi. İkinci Dünya Müharibəsi başladıqdan sonra poçt göyərçinlərinə müxtəlif əşyalar daşımaları üçün xüsusi qalxan və qoşqu patentləri hazırladı. 2002–2007 illərində onun kameralarından üçü Londondakı Christie's-də hərraca çıxarıldı.
Veveydəki "Musée suisse de l'appareil photographique" muzeyi Miçelin kamerası ilə test məqsədləri ilə çəkilmiş şəkillərdən 1,000 dənəsini özündə saxlayır. Şəkillərin çoxu ISO 8/10° sürətində 16 mm ortopanxromatik Agfa filmi ilə çəkilmişdir. Çəkilən şəkillər 10 mm × 34 mm formatındadır. Şəkillər 10 qat böyüdülmək üçün yetəri qədər keyfiyyətlidir. 2007-dəki "Des pigeons photographes?" sərgisinin kataloqunda şəkillər bu şəkildə qruplaşdırılmışdır: yerdən və ya pəncərədən şəkillər, yerdə və ya yüksəkdə dayanan insan gözündən şəkillər, təyyarə əsaslı aerofotoşəkillər, təyyarədən buraxılmış göyərçinlər tərəfindən çəkildiyi güman edilən çox yüksəkdən çəkilmiş şəkillər və çox az sayda sıradan göyərçin şəkilləri.
İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı dövr
CIA muzeyinin virtual turunda batareya ilə təchiz olunmuş göyərçin kameraları sərgilənməkdədir. Sayta əsasən kameranın çalışma prinsipi hələ də məxfi olaraq saxlanılır. Jurnalistlərə əsasən kamera 1970-ci illərdə istifadə edilib və göyərçinlərin təyyarədən buraxılması səbəbindən uğursuzluqla nəticələnib. 1978-də İsveçrə jurnalı L'Illustré Bazel küçəsində Febo de Vriyes-Bumanın göyərçini tərəfindən çəkilmiş aerofotoşəkli nəşrə buraxdı. Şəkli çəkən kamera hidravlik mexanizmlə təchiz olunurdu. 2002–2003 illərində göyərçin baxıcısı və sənətkar Amos Letteyer ilk dəfə Advanced Photo Sytem (APS) istifadə etməklə göyərçin fotoqrafiyasını təcrübədən keçirdi. Bu təcrübənin nəticələri Portland, Oreqonda "PowerPointillist" mühazirələrə mövzu oldu. Yatan Gözəl əsərinin 2008-də Alman rejissor Arend Aqse tərəfindən çəkilmiş filmində şahzadə göyərçin fotoqrafiyasını icad edir və Yatan Gözəli də elə məhz göyərçinin çəkdiyi şəkillərdə tapır.
1980-ci illərdə Rolf Oberlander tərəfindən Doppel-Sport tipli yüksək keyfiyyətli və az sayılı replikalar düzəldilir. O kameralardan biri 1999-cu ildə Veveydəki İsveçrə Kamera Muzeyinə yerləşdirilib.
Müasir texnologiya göyərçin fotoqrafiyasının prinsipini video kameralarında tətbiq etmək imkanı yaradır. 2004-də BBC tərəfindən hazırlanmış Animal Camera adlı verilişdə Stiv Leonard qartalları, qızılquşları və tetraçalanları miniatür televiziya kameraları ilə təchiz edib möhtəşəm görüntülər əldə etmişdir. Kameralar 28 qram ağırlığında idi. Göyərçinlər videokamera və miniatür rəqəmsal səs ifaçısı ilə də təchiz oluna bilər.
Albatroslara kamera bağlanmasının nə kimi məlumat verdiyindən bəhs edən məqalə haqqında 2009-da araşdımaçılar xəbər yaydılar. Dodaq boyası ölçüsündə olan bu kameralar hər 30 saniyədə bir şəkil çəkir. Bu kameralar it və pişik kimi digər heyvanlara da bağlana bilir.
Sahur
Sahur (سحور‎ / saḥūr) — oruc tutmadan öncə, səhər açılmamışdan yeyilən yemək. Məhəmməd peyğəmbər "Sahurda oyanın, sahurda bərəkət vardır" deyə buyurmuşdur. Sahur kəliməsi ərəb dilindədir. Sahurun azərbaycan dilindəki əsl adı obaşdanlıqdır.
Arkadi Raykin
Аrkadi İsaakoviç Raykin — sovet teatr və kino aktyoru, SSRİ xalq artisti (1968), Lenin mükafatı laureatı (1980), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1981).
Həyatı
1939-cu ildə Moskvada keçirilən Ümumittifaq estrada artistləri müsabiqəsinin laureatı olmuşdur. 1939-cu ildə Leninqrad Estrada və Miniatür Tеatrının artisti, sonradan bədii rəhbəri və quruluşçu rejissoru olmuşdur. 1982-ci ildən teatr Moskvadadır.
Raykinin yaradıcılığı üçün zəngin ifadə vasitələri, dərin ictimai kəskinlik, güclü satira səciyyəvidir. Raykin həmçinin pantomima və lirik monoloq ifaçısı kimi də məşhur olmuşdur. Raykin teatrının ən yаxşı tamaşaları aşağıdakılardır: "80 günlük dünya səyahəti" (1956), "Məhəbbət və üç portağal" (1956), "İkidən əlliyədək" (1961), "Svetofor" (1969), "Seçmələr-73" (1973), "Əlahəzrət teatr" (1981) və s.
О, istər keçmiş sovet ittifaqında, istərsə də хarici ölkələrdə məşhur idi. Ona görə də хarici ölkələrə teztez səfərlər edir və tamaşaçıları komik rolları ilə sevindirirdi.
Qazandığı sənət uğurlarına görə o, 1968-ci ildə SSRİ Хalq artisti, 1981-ci ildə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı kimi fəxri adlara layiq görülmüşdür. 1980-ci ildə məşhur gülüş ustası Lenin mükafatı laureatı adını almışdır.
Arkadi Raykin 1987-ci il dekabr ayının 17-də Moskva şəhərində vəfat etmişdir.
Zori Balayan
Zori Balayan — Ermənistan yazıçısı.
10 fevral 1935-ci ildə Azərbaycan SSR–in DQMV-nin Stepanakert (indiki Xankəndi) şəhərində anadan olub. 1957-ci ildə ortra məktəbi bitirmiş, 1963-cü ildə isə Ryazan Tibb Universitetindən məzun olmuşdur. 1963–1973-cü illərdə Kamçatkada həkim işləmişdir.
1975-ci ildən "Literaturnaya qazeta"nın şəxsi müxbiri kimi çalışmış, 1989-cu ildə SSRİ Ali Sovetinə deputat seçilmişdir.
Siyasi baxışları
80-ci illərin əvvəllərində yazılan "Ocaq" əsəri Balayana məşhurluq gətirir. Bu əsər 1981-ci ildə kitab şəklində nəşr olunur. Bu kitabda Balayan tarixi təhrif edərək, Qarabağın və Naxçıvanın qədim erməni torpağı olduğunu iddia edir. Həmçinin, kitabda Balayan "türkləri və azərbaycanlıları həm Rusiyanın, həm də Ermənistanın düşməni elan edir". Kitab Azərbaycanda etirazla qarşılanır, İsa Qəmbər, Sabir Rüstəmxanlı, Mirzə İbrahimov və digər azərbaycanlı ədiblər, respublika mətbuatında Balayanın yalanını ifşa edən məqalələrlə çıxış edirlər.
İngilis jurnalisti Tomas de Vaalın fikrincə Balayan bu kitabı məhz Azərbaycanda narazılıq və etiraz dalğası yaratmaq məqsədi ilə yazmışdı. Bundan sonra Balayan Qarabağ separatçılarına qoşularaq "Miatsum" hərəkatının liderlərindən biri olur. 1988-ci ildə Balayan Silva Kaputikyanla birgə Moskvada Mixail Qorbaçovla görüşür və ondan "Qarabağ məsələsini" Ermənistan SSR–in xeyrinə həll etməsini xahiş edir.
Azərbaycan məhkəməsinin ittihamı
3 iyul 1994-cü ildə Bakı metrosunda, Gənclik və 28 May metrostansiyaları arasında baş vermiş partlayış nəticəsində 12 nəfər həlak olur, 42 nəfər isə yaralanır. Terror aktını törətməkdə təqsirli bilinən, Sadval təşkilatının üzvü Azər Aslanov həbs olunur. Məhkəmə zamanı müttəhim Aslanov bildirmişdir ki, erməni əsirliyində olarkən, Zori Balayan onunla görüşmüş və ona Bakı metrosunda partlayış törətmək göstərişi vermişdir.
Bununla əlaqədar olaraq, Zori Balayana qarşı cinayət işinin açılmasına qərar verilir. 1999-cu ildə Azərbaycan Respublikası Baş Prokurorluğunun təqdimatı əsasında İnterpol Balayanı xüsusilə təhlükəli cinayətkar kimi beynəlxalq axtarışa elan etsə də, 2001-ci ildə onu bu siyahıdan çıxarır. Bundan sonra, Azərbaycan Baş Prokurorluğu MDB ölkələrinin aidiyyatı orqanlarına analoji təqdimatla müraciət edir.
2005-ci ilin may ayında Zori Balayan İnterpol tərəfindən, İtaliyanın Brindizi şəhərində beynəlxalq axtarışda olan cinayətkar kimi saxlanılır, polis məntəqəsində 4 saat saxlandıqdan sonra sərbəst buraxılır. .
Milli Zəka (jurnal)
"Milli Zəka" — aylıq jurnalı 2013-cü ildən peşəkar jurnalistlər, ədəbiyyatşünaslar, elim və sənət adamları, politoloqlar, iqtisadçılar, tərəfindən nəşr olunur.
Məzmun
Jurnal Cənubi Qafqaz və Xəzəryanı bölgədə, həmçinin dünyanın digər ölkələrində baş verən aktual siyasi, iqtisadi, sosial, mədəni, elmi və s. sahələrə aid proseslərin, yeniliklərin işıqlandırılması üzrə ixtisaslaşıb. Jurnalın səhifələrində yerli jurnalist və mütəxəssislərlə yanaşı region ölkələrinin jurnalist, mütəxəssis və icmalçıları da mütəmadi olaraq çıxışlar edir. Nəşrdə həmçinin dövlət və hökumət nümayəndələri – nazirlər, ictimai-siyasi və elm xadimlərinin müsahibələrinə geniş yer verilir.
Jurnalda Azərbaycanlı şəhidlər, ziyalılar, tarixi şəxsiyyətlər, elm, mədəniyyət, incəsənət adamları, veteranlar, idmançılar, Azərbaycanın işğal altında olan rayonları, kəndləri, tarixi abidələri, mədəniyyət nümunələri haqqında məlumatlar, elmi-publisistik məqalələr, xatirə yazıları, şeirlər və ədəbi düşüncələr dərc olunur.
Jurnalın əsas rubrikaları
Jurnal 20.05.2014-cü il tarixdə Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyində 3889 №-li reyestrlə qeydiyyatdan keçmişdir. VÖEN:1402852602 Dərgidə dərc olunan yazılar müəlliflərin mövqeyini əks etdirir və yazı müəllifləri məsuliyyət daşıyır.
Redaksiya heyəti
Vasim Məmmədəliyev, Qəzənfər Paşayev, Nizami Cəfərov, Rafael Hüseynov, Möhsüm Nağısoylu, Yaqub Məmmədov, Muxtar İmanov, Ağaverdi Xəlilov
Jurinea squarrosa
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Karpyeyənlər
Karpyeyənlər və ya quyruqqəlsəməlilər Branchiura dəstəsinin nümayəndələri iri xərçənglərdir.
Quruluşu
Karpyeyənlər - 3–15 mm uzunluğunda iri xərçənglərdir. Yastı bədəni ön və arxa şöbələrdən ibarətdir. Ön, baş-döş şöbəsi üstdən enli baş-döş qalxanla ör¬tülmüşdür. Bel səthində bir cüt faset göz, onların arasında isə üç sadə nauplial gözcük yerləşir. Bir cüt ikişaxəli üzgəc ayaqları ilə təchiz edilmiş dörd döş seqmenti də qalxanla örtülmüşdür. Bədən qarın şöbəsi ilə qurtarır, bunun sonunda isə furkal şaxələr vardır. Ön şöbənin çıxıntıları sahibin bədəninə yapışmağa, arxa şöbəninkilər isə üzməyə xidmət edir. Hər iki cüt antenalar çox qısadır. Çeynəmə çənələri arxaya yönəlmiş xortumcuq təşkil edir. Bu xortumcuq balığın bədən örtüyünə daxil edilir və onların qanını sormağa xidmət edir. Xortumcuğun yanlarında əmziklər yerləşmişdir. Dörd cüt döş ayaqcığı lələkli qıllarla təchiz olunmuşdur və bel tərəfi ilə yuxarıya doğru üzməyi həyata keçirir.
Təsnifatı
Argulus coregoni Thorell Kür nərə zavodlarında nərə körpələrinin dərisi üzərində qeydə alınmışdır. Xəzər və Qara dənizlərin hövzələrində, Amur çayında, Kola yarımadası, Sankt-Peterburq vilayəti və Kareliyanın su hövzələrində yayılmışdır. A.follaceus (L.) Aşağı Kür göllərindən Hacıqabul, Şilyan, Naxalıxçala göllərində və Mingəçevir su anbarında tapılmışdır. Külmə, karp, sıf və b. balıqların parazitidir. Güclü patogen növdür. Arqulyozdan balıqların kütləvi qırılması məlumdur. Hər yerdə yayılmış növdür. Karpyeyənlər bəzən nohurlarda karpların qırılmasına səbəb olur. Kürəkayaqlılardan fərqli olaraq, onlar doyandan sonra balıqdan əl çəkir və su qatlarında üzürlər.
Həmçinin bax
|Çanaqlı xərçəngkimilər
Ədəbiyyat
AZƏRBAYCANIN HEYVANLAR ALƏMİ,II cild, Bakı, Elm, 2004
Majino xətti
150px|thumb|Majino xətti Majino xətti — 1929–1932-ci illərdə Fransanın hərbi naziri olmuş A.Majinonun təklifi ilə Almaniya, Lüksemburq və qismən Belçika sərhədində tikilən fransız uzunmüddətli fortifikasiya qurğuları sistemi.
Majino xətti 1929-1936-cı illərdə tikilib 1940-cı ilə qədər təkmilləşdirilib. Lonqüyondan(Lonqvi yaxınlığında) Belfora qədər keçən əsas müdafiə zolağına, uzunmüddətli qurğular daxil idi və cəbhə boyu 400 km yaxın, dərinliyə isə 6–8 km idi. Onun qarşısında 4–14 km dərinlikdə təchizat zolağı yerləşirdi. Qoşunların idarəsinin asanlığı və müdafiənin yüksək dayanıqlığı üçün Majino xətti istehkam rayonlara və sektorlara bölünmüşdü.
Ən güclü müdafiə istehkamları Şyer və Reyn çayları arasında yerləşirdi. Burada Mets (Lotarinq) və Lauters(Elzas) istehkam rayonları, onların arasında uzunmüddətli atəş qurğularından(UAQ) ibarət Saar istehkam sektoru və ərazidə sünyi sel sistemi yerləşirdi. Strasburqdan Belfora qədər olan müdafiə zolağı təbii əngəllərə -Reyn çayı və Rona-Reyn kanalına dayanırdı və xüsusi ilə güclü istehkamlara malik deyildi. Xəttin sol cinahında (qərbi Arlon) istehkam sektoru vardı. Belçika ilə sərhədində Majino xəttindən şimal-qərbə sarı müdafiə istehkamlarının tikintisi ancaq 1936-cı ildə və ikinci dünya müharibəsinin əvvəlinə yaxın başlandı. Ümumiyətlə Majino xəttində 5600, o cümlədən 520 artelleriya, 3200 gülləboran qurğusu üçün və 1800 başqa UAQ tikilmişdi.
100px|thumb|top qülləsi100px|thumb Ən təhlükəli istiqamətlərdə 22 iri UAQ qrupu(ansamblı) yaradılmışdı. Bu qurğular bir biriləri ilə yeraltı qalereyalarla birləşirdi və içəriyə yığıla bilən 135 mm top qüllələri eləcə də arteleriya və gülləboran qurğusu qazamatları, şəxsi heyət otaqları, üç aylıq qida və sursat, havanın filtrasiyası üçün qurğularla, muxtar elektrostansiya, su kəməri və kanalizasiya ilə təchiz edilmişdilər. 3 metrlik beton divar iki 420 mm mərminin birbaşa hədəfə dəyməsinə dözə bilirdi. Ən böyük qurğuların qarnizonları 1200 nəfər idi. Xəttin xidməti üçün, 1940-cı ilin mayında sayı 224 minlik xüsusi qala qoşunu yaradılmışdı. İkinci dünya müharibəsinin başlamasına Majino xəttində iki ordular qrupu (50 diviziya) vardı.