cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fritz Todt
Həyatı
Münhen və Karlsruhe Ali Texniki Məktəbində təhsil alıb. Birinci Dünya Müharibəsində iştirak edib. 1923-cü ildən NSDAP üzvü olub. 1938 -ci ildə mühüm hərbi obyektlərin, dəmir yollarının və avtomobil yollarının tikintisi ilə məşğul olan təşkilata Todt rəhbərlik etmişdir. Eyni zamanda, 1940-cı ildə Reyxin Silahlanma və Sursat Naziri təyin edildi. Bu vəzifədə, məsələn, Aufbau Ost-da SSRİ -yə hücuma hazırlıq əməliyyatlarının əhatə olunmasında iştirak etmişdir.
Hepatit E
Hepatit E — (HEV) bir virusun yaratdığı qaraciyər xəstəliyi. Hepatit E virusu oral yolla, əsasən çirklənmiş su vasitəsilə ötürülür. Xəstəliyin ağır gedişi demək olar ki, yalnız hamilə qadınlarda müşahidə olunur. Hamiləliyin üçüncü trimestrində xəstəlik ən təhlükəlidir və bu dövrdə ölüm 25% -ə qədər çata bilər.
Etiologiyası
Xəstəliyin törədicisi Hepevirus cinsinə aid olan hepatit E virusudur (HEV). Virus ikosahedron formasına malikdir, üst qabığı yoxdur. Virus hissəciklərin ölçüsü 32–34 nm-dir, genomu təxminən 7,5 kb uzunluğunda tər ipli zəncirli kodlaşdırıcı RNT ilə təmsil olunur.
Müxtəlif bölgələrdə — Asiya-Afrika, Meksika və Şimali Amerikada təcrid olunmuş beş HEV genotipi var: genotip 1 və 2 yalnız insanlarda, 3 və 4 zoonotik, insanlarda və isti qanlı heyvanlarda (qaban, maral) aşkar edilir, genotip 7 əsasən dromedarlara təsir göstərir.
Patogenezi və patoloji anatomiyası
Patogenezin əsas əlaqələri hepatit A ilə eynidir. HEV birbaşa sitopatik təsir göstərir və hepatositlərin sitolizinə səbəb olur.
Morfoloji cəhətdən fokal, daha az tez-tez zonal qaraciyər nekrozu, hamilə qadınlarda — kütləvi qaraciyər nekrozu aşkar edilir.
Kliniki təsviri
İnkubasiya müddəti 20–65 gün arasıdır. Xəstəliyin gedişi hepatit A-ya bənzəyir.
Xəstəliyi iki mərhələyə bölmək olar: prodromal və şiddətlənmə dövrü.
Prodromal dövr 3–7 gün davam edir, ümumi zəiflik, dispeptik sindromlar əmələ gəlir, xəstələrin 70% -ində açıq ağrı sindromu müşahidə olunur. Bədənin hərarəti qalxır. Preikterik dövrün sonunda alanin aminotransferaza və aspartat aminotransferaza, DRr≤1 aktivliyi artır. Bəzən 20 dəfə normadan artıq qalxır və xəstəliyin başlanğıcından 5 həftə sonra pik həddə çatır. Qələvi fosfatazanın aktivliyində bir qədər artım olur. Bilirubinin səviyyəsi hepatositlərin zədələnmə dərəcəsindən asılı olaraq 85–342 mkmol/l arasında dəyişir. Periferik qanda neytropeniya və ya limfopeniya ilə leykopeniya müəyyən edilir. Xəstəliyin şiddətli vaxtında, sarılığın görünüşü ilə xəstələrin vəziyyəti yaxşılaşmır. Sarılıq və intoksikasiya qısamüddətli olur. Qaraciyər və nadir hallarda (hepatit A-dan fərqli olaraq) dalaq böyüyür. Sidik tünd rəngdə, nəcis bir qədər rəngsiz olur. Xəstəlik, bir qayda olaraq, yüngül və ya orta şiddət formalarında davam edir. Klinik təzahürlərin ümumi müddəti 14–25 gündür.
Uzun müddətli virus daşıyıcısı inkişaf etmir. Xroniki hepatit və qaraciyər fibrozunun sürətli inkişafı orqan transplantasiyası resipiyentlərində, insanın immunçatışmazlığı virusu (İİV) ilə yoluxmuş şəxslərdə, qeyri-Hodgkin lenfoması üçün rituksimab ilə müalicə olunan xəstələrdə müşahidə edilmişdir.
Sağalma müddəti hepatit A ilə müqayisədə daha uzundur.
Diaqnostikası
Diaqnostikası hepatit A, B, C istisna olmaqla, coğrafi tarix nəzərə alınmaqla, klinik və epidemioloji məlumatlara əsaslanır. Diaqnoz xəstəliyin 10-cu günündə ortaya çıxır və 1–2 ay ərzində ELISA üsulu ilə qanda anti-HEV-IgM-nin aşkarlanması ilə təsdiqlənir. Erkən mərhələlərdə PCR, ELISA üsulu ilə nəcisdə və qanda HEV RNT-nin göstəricisini və ya nəcisdə və qaraciyər biopatında virusun immunofluoressensiya ilə aşkarlanması mümkündür.
Müalicəsi
Müalicəsi hepatit A üçün olduğu kimi simptomatikdir. Ağır infeksiya halında ribavirin tövsiyə olunur. Hamilə qadınların xəstəxanaya yerləşdirilməsi lazımdır. Həkim hamiləliyin qorunmasını çalışmalıdlr. Hamiləliyin süni şəkildə dayandırılması yalnız rekovalessensiya dövründə mümkündür. Ribavirinin hamilə qadınlara təyin edilməsi onun aydın teratogen təsirinə görə tövsiyə edilmir.
Proqnozu
İnfeksiya sağalma ilə başa çatır. Ölüm halı 4% -dir. Hamilə qadınlar arasında ölüm 20% -ə qədər çatır, ikinci və üçüncü trimestrdə bu rəqəm artır. Bildirilən ölüm səbəblərinə ensefalopatiya və yayılmış damardaxili laxtalanma daxildir. Yoluxmuş hamilə qadınlarda qaraciyər çatışmazlığının dərəcəsi yüksəkdir.
Profilaktikası
Əsasən sanitar-gigiyenik normalara riayət etməkdən ibarətdir. Hepatit E-nin qeydə alındığı ölkələrdə səyahətçilər çiy su içməməlidilər. Klinik sınaqlarda yüksək effektivliyini göstərən rekombinant vaksin də hazırlanmışdır.
Armi
Armi  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Biryo-le-Qran kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01019.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 20 nəfər təşkil edirdi.
Coğrafiyası
Armi, Yura dağlarında, Amberye-an-Byuje şəhərindən 21 km cənub-şərqdə, dəniz səviyyəsindən 720 m yüksəklikdə yerləşir.
Əbdüləziz Abbes
Əbdüləziz Abbes — Əlcəzair futbol məşqçisi. 1963-cü il təvəllüdlü Abbes karyerası boyunca bir çox yerli komandaya baş məşqçilik etmişdir.
Mayk Finniqan
Şəxsi həyatı
Finniqan Kendi Finniqan ilə 50 il evli olmuşdur. Onların iki övladı var: qızı Bricit və oğlu Kelli.
Finniqan aktiv blogger idi və liberal, proqressiv ideyaları təbliğ edirdi.
Vəfatı
Finniqan 11 avqust 2021-ci ildə ABŞ-nin Kaliforniya ştatında yerləşən Los-Anceles şəhərində, 76 yaşında qaraciyər xərçəngindən vəfat etmişdir.
Lellingit
Lellingit — mineral, FeAs2.
Haybatulla Axundzadə
Haybatulla Axundzadə — Əfqanıstanın siyasi və dini lideri, Əfqanıstan İslam Əmirliyinin rəhbəri.
Axundzadə Talibanla bağlı verdiyi fətvalarla tanınır. O, Əfqanıstan İslam Əmirliyinin şəriət məhkəmələrində islam hakimi vəzifəsində çalışıb. Bir çox Taliban liderlərindən fərqli olaraq, o, hərbçi olmayıb. O, 2016-cı ilin mayında öncəki lider Axtar Mənsurun pilotsuz təyyarənin zərbəsi nəticəsində öldürülməsindən sonra Talibanın lideri seçilib.
Əfqanıstan İslam Respublikasının süqutundan sonra Axundzadənin tezliklə yeni yaradılmış Əfqanıstan İslam Əmirliyi üzərində həm dini, həm də siyasi hakimiyyətin ali lideri elan ediləcəyi gözlənilir.
Həyatı
Axundzadə Əfqanıstan Krallığının Qəndəhar vilayətinin Pənçvaiyə rayonunda anadan olub. Puştun olan Axundzadə Nurzai qəbiləsinə mənsubdur. Onun adı Haybatulla ərəb dilində "Allahın hədiyyəsi" deməkdir. Atası Məhəmməd Axund din alimi və Səfid Rəvan kəndindəki Məluk məscidində imam olub. Özlərinə məxsus heç bir torpaq və ya bağçası olmayan ailə yığıncağın atasına nağd pul və ya məhsullarının bir hissəsini ödəməsindən asılı idi. Ailə Sovet işğalından sonra Pakistanın Bəlucistan əyalətinin Kvetta şəhərinə köçüb və Axundzadə oradakı mədrəsələrdən birində təhsil alıb. 1980-ci illərdə o, Əfqanıstanda sovet hərbi kampaniyasına qarşı "islamçıların müqavimətində iştirak etdi".
İlk fəaliyyəti
O, 1994-cü ildə Talibana qoşulub və onun ilk üzvlərindən biri olub. 1995-ci ildə Fərah vilayətinə nəzarəti ələ keçirdikdən sonra o, orada vitse və fəzilət polisinin bir hissəsi idi. Daha sonra o, Talibanın şərqindəki Nəngərhar vilayətindəki hərbi məhkəməsinin rəhbəri, sonra isə Ali Məhkəmənin sədr müavini olub. Daha sonra o, Qəndəhara köçüb və burada Talibanın qurucu lideri Məhəmməd Ömərin nəzarət etdiyi Cihadi mədrəsəsində təlimçi olub.
2001-ci ildə Taliban hökuməti ABŞ-nin işğalına məruz qaldıqdan sonra Axundzadə qrupun dini alimlər şurasının rəhbəri oldu. Daha sonra Əfqanıstan İslam Əmirliyinin Şəriət Məhkəmələrinin Baş hakimi təyin edildi və Məhəmməd Ömərin müşaviri oldu. O, hərbi komandir deyil, Taliban tərəfindən fətvaların verilməsinə və Taliban üzvləri arasında dini məsələlərin həllinə cavabdeh olan dini lider kimi işləri görürdü. Həm Ömər, həm də ali rəhbər vəzifəsini davam etdirən Axtar Mənsur fətva məsələlərində Axundzadə ilə məsləhətləşdilər. Axundzadə Talibanın Kvetta Şurasının yüksək vəzifəli üzvü olub.
O, 2015-ci ildə Mənsurun rəhbərliyi altında Taliban liderinin iki müavinindən biri təyin edilib. O, Talibanın yüksək rəhbərliyinin ən önəmli siması idi, buna səbəb isə Mənsurun əsasən ictimaiyyətin nəzərindən kənarda qalması və təhlükəsizlik səbəbiylə görüşlərdə açıq iştirak etməməsi idi, digəri müavin Siracuddin Həqqani isə daha çox hərbi işlərlə məşğul olurdu. Hilmənd əyalətinin komandiri Əbdül Barinin sözlərinə görə, Axundzadə hər bir əyalətdə qubernatorun nəzdində komandirləri və ya döyüşçüləri araşdıra biləcək komissiyanın yaradılacağı sistem yaratdı.
Axundzadənin 2016-cı ildə Kvettanın Qausabad bölgəsində yaşadığı və Bəlucistanda on mədrəsəyə rəhbərlik etdiyi bildirilir.
Ali Rəhbər fəaliyyəti
Axundzadə 2016-cı il mayın 25-də ABŞ-nin pilotsuz təyyarəsinin zərbəsi nəticəsində öldürülən Mənsurun yerinə Talibanın ali lideri təyin edilib. Bu rola iki əsas namizəd Mənsurun digər müavini Siracuddin Həqqani və qurucu lider Məhəmməd Ömərin oğlu Məhəmməd Yaqub idi. Axundzadənin təyinatı onu üçüncü namizəd kimi görənlər tərəfindən təəccüblə qarşılandı, lakin digərlərindən hər hansı birinin təyin ediləcəyi təqdirdə narazılığın qarşısını almaq üçün kompromis seçim idi. Taliban mənbələri bildirib ki, Mənsur Axundzadəni öz vəsiyyətində varisi təyin edib, baxmayaraq ki, bu, onun təyinatında səlahiyyət verməyə cəhd ola bilər. Yaqub və Həqqani Axundzadənin müavini təyin edildi. Əbdül Rəzaq Axund və Əbdül Sata Axund 2016-cı ilin dekabrında Axundzadəyə dəstək verəcəklərinə söz veriblər.
Talibanın Əfqanıstanın cənubu üzrə əsas sözçüsü Yusif Əhmədi bildirib ki, Axundzadənin kiçik oğlu Əbdürrəhman Xalid 2017-ci ilin iyulunda Hilmənd vilayətindəki Qereşkdə Əfqanıstan hərbi bazasına intiharçı hücumu həyata keçirərkən həlak olub. Taliban rəsmiləri Axundzadənin onun haqqında məlumatlı olduğunu bildiriblər. 2019-cu ildə Axundzadənin rəhbərliyi ilə Taliban Dərzab döyüşündə İraq Şam İslam Dövlətinin Xorasan qolunu məğlub edərək qalib gəldi.
2021-ci ilin mayında Axundzadə Əfqanıstan xalqını Birləşmiş Ştatlar qoşunları geri çəkildikdən sonra İslam dövlətinin inkişafı üçün birləşməyə çağırıb. 2021-ci ilin avqustunda onun komandanlığı altında olan qüvvələr müharibədə yekun qələbəyə nail olmaq üçün ümumi hücuma başladılar. Axundzadənin rəhbərliyi dövründə ABŞ qoşunları geri çəkildi və Taliban Kabilə nəzarəti ələ keçirdi. Avqustun 18-də Axundzadənin verdiyi ümumi amnistiya əsasında "Əfqanıstanın bütün həbsxanalarından siyasi məhbusların azadlığa buraxılması qərara alındığı" elan edilib. O vaxta qədər Taliban artıq ölkə üzrə əsas həbsxanalara nəzarəti ələ keçirib və İŞİD döyüşçüləri, Əl-Qaidə üzvləri və yüksək vəzifəli Taliban xadimləri də daxil olmaqla minlərlə məhbusu azad edib.
Axundzadə haqqında çox az məlumatın olması və Kabilin süqutundan sonra onun heç bir fotoşəkilinin olmaması onun sağ olub-olmaması və lider olaraq qalıb-qalmaması ilə bağlı suallar doğurdu. 2021-ci ilin fevralında onun Pakistanda partlayış nəticəsində öldürüldüyü barədə şayiələr yayılmışdı, lakin bu, Taliban tərəfindən rədd edildi. Kabilin süqutundan sonra mediada yayılan xəbərlər onun Pakistan ordusunun nəzarətində olduğunu irəli sürdü, lakin avqustun 21-də Taliban "The Sunday Guardian"-a Axundzadənin sağ olduğunu və Qəndəharda olduğunu bildirib. Sentyabrın 8-də Axundzadə müvəqqəti hökumətə müraciət edərək Əfqanıstanda şəriətə riayət etməyi tələb etdi.
Sui-qəsd cəhdləri
Axundzadəyə iki dəfə sui-qəsd cəhdi olub. 2012-ci ildə Axundzadənin Kvettada mühazirəsi zamanı bir nəfər tələbələrin arasında dayanaraq yaxın məsafədən tapançanı Axundzadəyə doğrultsa da, tapança açılmayıb. Molla İbrahim deyib ki, "Taliban hücuma keçib" və hücumçunu zərərsizləşdirilib, o, tıxacı aradan qaldırana qədər, Axundzadə nə insident zamanı, nə də ondan sonra yaranan xaosda yerindən tərpənməyib. Taliban silahlıları atışma cəhdində Əfqanıstanın kəşfiyyat agentliyi olan Milli Təhlükəsizlik Müdirliyini ittiham edib.
2019-cu il avqustun 16-da cümə namazı zamanı Pakistanın Bəlucistan əyalətində məsciddə güclü partlayış baş verfi, nəticədə Axundzadənin qardaşı Hafiz Əhmədulla və atası həlak oldu. Əhmədulla Axundzadə Taliban əmiri təyin edildikdən sonra Kvetta Şurasının əsas görüş yeri kimi xidmət etmiş Xeyr-ül-Mədərais məscidinin rəhbəri kimi Axundzadənin yerinə keçmişdi. Daha sonra Axundzadənin daha çox qohumunun partlayışda öldüyü təsdiqləndi. Talibanın separatçı qruplaşması olan Əfqanıstan İslam Əmirliyi Ali Şurası hücuma görə məsuliyyəti üzərinə götürərək, əsas hədəfin Axundzadə olduğunu bildirib.
Bərpa edilmiş İslam Əmirliyində rolu
Əfqanıstan İslam Respublikasının süqutundan sonra Axundzadənin tezliklə yeni bərpa edilmiş Əfqanıstan İslam Əmirliyi üzərində həm dini, həm də siyasi hakimiyyətin ali lideri elan ediləcəyi gözlənilir.
Sentyabrın 14-də məlum oldu ki, Axundzadə Taliban Kabilə nəzarəti ələ keçirdikdən sonra ictimaiyyət arasında görünməyib və bu, onun ölmüş ola biləcəyi ilə bağlı fərziyyələrə səbəb oldu. Talibanın qurucu lideri Molla Məhəmməd Ömərin ölümü iki il gizlədilib.
Taliban rəsmiləri bildiriblər ki, Axundzadə 30 oktyabr 2021-ci ildə Qəndəhardakı Darül-Ulum-Həkima mədrəsəsində ictimaiyyət qarşısında çıxış edib. Heç bir şəkil və ya video yayımlanmayıb, lakin on dəqiqəlik səs yazısı Taliban sosial media hesabları tərəfindən paylaşılıb.
Çarlz Savarin
Çarlz Ancelo Savarin — 2013-cü ildən etibarən Dominikanın Prezidenti olan dominikalı siyasətçi.
Fəaliyyəti
Patrik Con hökumətinin süqutundan sonra Savarin Milli Qurtuluş Komitəsinin sədri seçildi. Dominikan Cəmiyyətinin böyük bir hissəsinin üzvlərindən ibarət olan bu orqan, müvəqqəti hökumətə keçidi nəzarət etməklə vəzifələndirildi.
Savarin 1980-ci il ümumi seçkilərində Dominika Azadlıq Partiyasından Mayk Duqlasa uduzdu. Savarin Duqlasın 531 səsinə 405 səs aldı.
1983-cü ildə Baş nazir tərəfindən ticarət, sənaye və turizmdən məsuliyyət daşıyan Pprtfelsiz nazir olaraq təyin edildi.
1986-cı ildə Avropa Birliyində səfir/daimi nümayəndə təyin edildi. Eyni zamanda Afrika/Karib dənizi/Sakit Okean ölkələrinin banan ticarətində səfir sözçüsü olaraq da çalışdı. 1993-cü ildə Dominikaya qayıtdıqdan sonra Milli İnkişaf Korporasiyasının baş direktoru oldu.
Euqeniya Çarlz siyasətdən uzaqlaşmaq qərarına gəldikdə, Savarin Breyn Alleyneyə uduzaraq Dominika Azadlıq Partiyasının liderliyində getdi. Lakin o, Euqeniyayı Rozo Mərkəzi Seçki Dairəsində partiyanın nümayəndəsi olaraq əvəz etdi. Savarin Norris Prevonun 759 səsinə qarşı 1.013 səs toplayaraq növbəti seçkiləri qazandı. Brayb Alleyne 1996-cı ildə DFP lideri və müxalifət lideri olaraq istefa verdikdə, Savarin yenidən liderlik üçün mübarizə aparacağını açıqladı. 20 aprel 1996-cı ildə Savarin partiya şurasında 107 səsdən 86-ı aldı. 2007-ci ilə qədər DFP lideri olaraq çalışdı, liderliyinə qarşı artan tənqidlər onu istefa verməyə məcbur etdi.
Savarin Pyer Şarl hökumətinin müdafiəçilərindən biri idi, tez-tez xaricdə olan Şarl işləri ona tapşırırdı. Eyni zamanda Nazirlər Kabinetinin İqtisadiyyat alt komitəsinin sədri idi. Bu onu Beynəlxalq Valyuta Fondu və digər təşkilatlarla müzakirə və danışıqlarda ön plana çıxardı. Savarin iqtisadiyyatın üzləşdiyi ciddi çətinliklər haqqında ictimaiyyəti məlumatlandırmaq üçün hökumətin bələdiyyə toplantılarında çıxış etdi. 2003-cü ildə Baş nazir vəzifəsini icra edən Savarin xarici şirkət tərəfindən "Castle Bruce Dominica" adlı bir milyard dollarlıq neft emalı zavodu qurma planlarını açıqladı. Lakin hökumətin şirkətlə əlaqə saxlamaq cəhdləri uğursuz oldu və plan davam etmədi.
6 yanvar 2004-cü ildə Pyer Çarlzın ölümündən sonra Savarin Ruzvelt Skerritin Baş nazir təyin edilməsindən sonra Turizm Naziri olaraq qaldı. Azadlıq Partiyası yer itirməyə davam etdi və 2005-ci ilin may ayında keçirilən ümumi seçkilərdə yer qazana bilmədi. Savarin koalisiyaya sadiqliyinə görə mükafatlandırıldı və Xarici İşlər, Ticarət və Əmək Naziri seçildi. 2008-ci ildə Nazirlər Kabineti dəyişikliyində Savarin Kommunal Xidmətlər, Limanlar və Əhaliyə Xidmət Naziri oldu.
Savarin İşçi Partiyasına qatıldı və 2009-cu il ümumi seçkilər ictimai kampaniyasında böyük rol oynadı. Vəkil Entoni Astafan və DLP-ın mütəxəssisi Eddi Lambert ilə birlikdə məşhur gecə vaxtı şousuna ev sahibliyi etdi. Natiqlik bacarığı ilə tanınan Savarin, eyni zamanda DLP siyasi platformasında əsas fiqur idi.
Həmkarlar İttifaqı işçisi fəaliyyəti
Təxminən iyirmi il ərzində Dövlət Xidmətləri Birliyinin baş katibi olaraq çalışdı və demək olar ki, ictimai xidmət işçilərini Dominikanın ən güclü həmkarlar ittifaqına çevirdi. 2003-cü ildə maaşların 5% azaldılması ilə əlaqədar dövlət qulluğuna etiraz aksiyası zamanı Savarin hökumətin addımını müdafiə etdi. Bu, PSU rəhbərliyini gərginləşdirdi, baş katib Tomas Letanq Savarinin birlikdəki üzvlüyünü ləğv etməklə təhdid etdi.
II Kserks
II Kserks (/ ˈzɜːrksiːz /; Qədim Fars dili: 𐎧𐏁𐎹𐎠𐎼𐏁𐎠, romanlaşdırılmış: Xšayaṛša, "qəhrəmanlara hökmranlıq etmək"; Qədim yunan: Ξέρξης, romanlaşdırılmış: Xérxēs, [ksérksɛːs]; e.ə. 424, I Artakserksin oğlu və varisi olaraq çox qısa müddətdə Əhəmənilər İmperiyasının hökmdarı.
Həyatı
Yalnız Pers əyalətinə qırx beş günlük hakimiyyətindən sonra e.ə. 424-cü ildə ögey qardaşı Sogdianus tərəfindən öldürüldü və altı ay sonra II Dara (e.ə. 475-404) tərəfindən öldürüldü. Əsasən Ktesiya yazılarından bilinən qaranlıq bir tarixi şəxsiyyətdir. Bildirilir ki, o, I Artakserks və Damaspia'nın yeganə qanuni oğluydu və vəliəhd olaraq xidmət etdiyi bilinir.
I Artakserks'in xatırladan son daşyazı e.ə. 424-cü ilə aiddir. II Kserks, taxt-tacı ələ keçirməyə müvəffəq olmuşdu, ancaq iki ögey qardaşı taxt üçün iddia etdilər. Biri, I Artakserks'in cariyəsi Babilli Alogynedan olan oğlu Sogdianus idi. İkinciysə, I Artakserks'in cariyəsi Cosmartidene'nin oğlu II Dara idi.
Göründüyü kimi II Kserks yalnız Persdə və Sogdianus Elamda kral olaraq tanındı. II Daranın yazdığı ilk daşyazı Oçus, e.ə. 423 yanvarın 10-a aiddir və orda bu mövzunu açıqlır. II Dara, Hirkan satrapı hakimiydiidi və qısa müddətdə Midiya, Babilon və Misir tərəfindən kral olaraq tanındı. II Kserks yalnız qırx beş gün hökm sürdü. Onun Soqdianusun əmri ilə Pharnacyas və Menostanes tərəfindən sərxoş halda öldürüldüyü bildirilir. Göründüyü kimi Sogdianus bölgələrinin dəstəyini qazandı. Sogdianus bir neçə ay sonra öldürüldü. II Dara Əhəmənilər İmperiyasının tək hökmdarı oldu və e.ə. 404-cü ilə qədər hökm sürdü.
Bohemiyalı Anna
Bohemiyalı Anna və ya Anna Yagellonka  — Bohemiya və Macarıstan kralı I Ferdinand ın xanımı. Atası Macarıstan kralı II Vladislav, anası isə onun üçüncü xanımı Foks-Kandallı Anna dır.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
San-Marino 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında
San-Marino 2018 Qış Olimpiya Oyunlarında dağ xizəyi idman növündə bir idmançı ilə təmsil olunacaqdır. Ölkə Dağ xizəyi idmanı ilə təmsil olunacaqdır.
30px Dağ xizəyi idmanı
Təsnifat mərhələsində idmançı Beynəlxalq Xizək İdmanı Federasiyasının 21 yanvar 2018-ci il reytinqinə əsasən yarışmada iştirak edirlər. Bu yarışmada top-500 daxil olan və təsnifat xalını toplaya bilən idmançılar iştirak edə bilirlər. Top-500 daxil olmayan ölkələrin idmançıları «B» kateqoriyasında iştirak edirlər. Nəticələrə əsasən San-Marino «B» kateqoriyası üzrə təmsil olunacaqdır. Ölkəsini təmsil etmək hüququ Aleksandro Mariottiyə məxsusdur.
Avstriyalı Mariya (hersoqina)
Avstriyalı Mariya  — Yulix-Klevez-Berq hersoqu Uilyam ın ikinci xanımı. Atası Müqəddəs Roma imperatoru I Ferdinand, anası isə Bohemiyalı Anna dır.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Hücum dəstələri
SA ( — "hücum dəstələri") — nasist partiyasının ilk hərbiləşdirilmiş qruplaşması. SA 1920-1930 -cu illərdə Adolf Hitlerin hakimiyyətə gəlməsində əhəmiyyətli rol oynamışdır. Əsas məqsədləri nasistlərin mitinq və görüşlərinin qorunmasını təmin etmək idi; qarşı tərəflərin görüşlərinin pozulması; xüsusən Almaniya Kommunist Partiyası (AKP), Almaniya Sosial Demokrat Partiyasının (SPD) Reichsbanner Schwarz-Rot-Goldun paramilitarlarına qarşı mübarizə və qaraçıların, həmkarlar ittifaqının üzvlərinin, xüsusən də yəhudilərin təqib edilməsi idi.
Hərbi Dəftərxana binası (Novoçerkassk)
Hərbi Dəftərxana binası — Rostov vilayəti Novoçerkassk şəhəri ərazisində yerləşən bina. Novoçerkassk şəhərinin mərkəzində, Ataman küçəsi və Pulatov prospektində qərarlaşır. Bina 1844-cü ildə inşa edilmişdir. Rus klassizmi stilində inşa edilmişdir. Bina mövcudluğunu qoruyub saxlayan qədim binalardan biridir.
Təsviri
Bina künçdə yerləşdiyindən onun hər iki üzü fasad sayılır. Bu fasadın əsas hissəsi Ataman küçəsinə baxır. Üç şərtəbəli bina şəhər ansamlı pozulmamaq şərti ilə işlənmişdir. Pəncərələrin kənaeları xüsusi elementlərlə işlənmişdir. Əsas girişin önündə dörd pəncərə vardır ki, onlarında yuxarı hissəsi üçkünc sirkul formasındadır. Bura isə qəsr daşları ilə işlənmişdir. Bina monumental işləmələrlə zənginləşdirmişdir. Ksrnizlər isə dişvari formaya malikdir.
Tarixi
Don kazaklarının hərbi dəftərxanası 9 may 1806-cı ildə Çerkaskdan (hazır ki, Staroçerxassk) Novoçerkassk şəhərinə köçürülür. Əsas karaulun önündə Kreşenski enişi qərarlaşır. O, meydana doğru qalxır. Müasir Hərbi Dəftərxana isə bu binaya onun tikilməsindən sonra 1844-cü ildə köçmüşdür.
30 noyabr 1943-cü ildə binada Novoçerkassk suvorov hərbi uçilişi yerləşirdi. Bu uçiliş 500 nəfər üçün nəzərdə tutulmuşdur. 1964-cü ilin yanvarından burada kişi hərbi uçilişi yerləşir. 1974-cü ildən isə burada kursantları ali təhsil proqramına öyrədirlər. Novoçerkassk ali hərbi komanda uçilişi Hərbi Dəftərxana binasını 2011-ci ildə tərk etmişdir.
Panenteizm
Panenteizm — panteizmdə olduğu kimi Kainatın Tanrı olduğunu irəli sürən inanc.
Panteizmdən fərqi
Panteizmlə panenteizmin fərqi panteizmdə hər şeyin Tanrı olduğu, panenteizmdə isə hər şeyin Tanrıdan yarandığı deyilir. Amma panteizmə görə hər şey Tanrı deyil. Ruhun tək məqsədi yarandığı Tanrıya çevrilməkdir. Bunun da tək yolu təkamüldən keçir.
Panenteizm Platon, Mənsur Həllac, İbn əl-Ərəbi, Mövlana, Bruno, Spinoza, Hegel və Vaythedin düşüncələrindən dəstək alır.
IV Fridrix (Pfals kürfürstü)
Səmimi Fridrix (Friedrich Der Aufrichtige; ) — Vittelsbax sülaləsindən Pfals kürfürstü. 1574-cü ildə, Amberqdə doğulmuşdu. Onun valideynləri Pfals kürfürstü VI Lüdviq və Hessenli landqraf I Filippin qızı Elizabet idi.
Hakimiyyəti
1583-cü ildə taxta çıxanda Fridrixin cəmi doqquz yaşı var idi. Bu səbəbdən onun əmisi, Lautern hakimi İohann Kazimir 1592-ci ilə qədər Pfals kürfürstlüyündə qəyyumluq vəzifəsini ələ keçirdi. Deyilənə görə, IV Fridrix lüteran kimi tərbiyə olunduğu üçün əvvəlcə İohann Kasimiri qəyyum kimi tanımaqdan imtina etmişdi. Sonradan Pfals üzərində qohumlarından biri olan Reyxardla (1521–1598) uğurlu mübarizə apardı. Bu mübahisənin həlli və həmçinin IV Fridrixin hakimiyyətinin əsas hissəsi Vetterau Qraflar Assosiasiyasında təmsil edilən zadəgan ailələri ilə sıx bağlı olan protestant məmurların qərarlarının təsirindən asılı idi.
1606/7-ci illərdə IV Fridrix Mannhaymda Fridrixsburq qalasını tikdirdi. 1608-ci ildə isə Protestant liqasına rəhbərlik etməyə başladı. Katolik və protestant knyazlıqları arasında qarşıdurma xeyli gücləndi.
Hakimiyyəti dövründə Heydelberq qalasının genişləndirildi. Qaladakı onun adını daşıyan Fridrixsbau binası bu vaxt tikilmişdi. Fridrixsbaunun həyət fasadında Çurlu ustad Sebastian Götz tərəfindən yaradılmış Wittelsbacher Ahnengalerie (Vittelsbax Əcdad Qalereyası) sülalənin tarixini çox təsir edici şəkildə təqdim edir, maraqlıdır ki, burda hətta Böyük Karlın da adı var.
Zəif təhsilinə baxmayaraq, Fridrix humanitar elmlərə böyük maraq göstərirdi və Heydelberq Universitetində tarix və şərqşünaslıq kafedralarının əsasını qoymuşdu. Kürfürst əsasını qoyduğu Manhaym sakinlərinə məcburi əməkdən azad olmaq kimi xüsusi hüquqlar vermişdi. Əcnəbilər 20 il müddətinə əmlak vergisindən azad edildi. Bu, miqrasiyanı asanlaşdıracaq və sakinlərin sayını artıracaqdı.
Fridrix ömrünün sonuna yaxın alkoqolizmə düçar oldu və dövlət işlərini əsasən nazirlərdən biri olan Kristian fon Anhalt-Bernburqa tapşırdı. 1610-cu ildə Heydelberqdə xəstəlikdən öldü və burada Müqəddəs Ruh Kilsəsində dəfn edildi.
Torpaqların çirklənməsinin monitorinqi
Torpaq monitorinq
Torpaqların çirklənməsinin monitorinqi ölkə torpaqlarının çirklənmədən mühafizəsi, onlardan səmərəli istifadəsi üzrə layihələrin hazırlanması və çirklənməyə məruz qalmış ərazilərin rekultivasiyası üzrə müvafiq işlərin görülməsi üçün çirklənmə səviyyəsi haqqında məlumatların əldə edilməsi məqsədilə aparılır.
Gübrələrin kortəbii, heç bir elmi mülahizəyə söykənmədən tətbiq olunduğu sahələrdə torpaqların ekoloji vəziyyəti pisləşməkdə davam edir. Belə ki, torpağın tərkibində olan qida maddələrinin miqdarı müəyyən olunmadan aparılan gübrələmə işi torpaq sahələrində toksiki mühit yaradır. Bu halda torpaqda olan minlərlə mikroorqanizmlər məhv olmaqla yanaşı torpağın bioloji fəallığı azalır, biokimyəvi proseslərin intensivliyi aşağı düşür, nəticədə isə torpaq “cansızlaşır”.
Qeyd olunan cəhəti əkin sahələrində tətbiq olunan digər zəhərli maddələrə də aid etmək olar. Bu səbəbdən torpaqların keyfiyyətinin monitorinqi üzrə əsas istiqamətlərdən biri onların pestisid və herbisidlərlə çirklənməsi sahəsində aparılan müşahidələrdir. Belə mütəmadi müşahidələr Ağdam, Ağdaş, Ağcabədi, Şirvan, Biləsuvar, Bərdə, Göyçay, Gəncə, Cəlilabad, Yevlax, Zərdab, İmişli, Kürdəmir, Quba, Qəbələ, Masallı, Neftçala, Sabirabad, Saatlı, Salyan, Şamaxı, Şəki və Göygöl rayonlarında müxtəlif kənd təsərrüfatı bitkilərinin (pambıq, üzüm, taxıl, tərəvəz, meyvə, yem bitkiləri) əkin sahələrində aparılır. Torpaqların çirklənmə səviyyəsinə DDT, DDE, həmçinin sulfat, nitrat ionlarının qatılıqları, humusun miqdarı, elektrik keçiriciliyi və hidrogen göstəricisi üzrə nəzarət edilir.
Torpaq çirklənməsi
Torpağı çirkləndirən yalnız gübrələr deyil. İri sənaye müəssisələrlərinin ətrafında da torpaqlar çox çirklənir. Torpaqların texnogen tullantılar ilə çirklənməsi üzrə müşahidələr 1980-ci ildən başlayaraq Bakı, Gəncə və Sumqayıt şəhərlərində aparılır. Müşahidələr zamanı torpaqların çirklənmə səviyyəsinə ağır metalların (mis, sink, nikel, qurğuşun, qalay, kobalt, vanadium, alüminium, manqan, xrom)  qatılığının təyini ilə  nəzarət edilir. Son illər plastik qablardan çox istifadə olunması da torpaqların çirklənməsinə səbəb olur. Plastik tullantılar çürümür, xırda hissəciklərə ayrılaraq uzun illər torpaqda qalır.
Neft çirklənməsi
Torpaqların neft və neft məhsulları ilə çirklənməsi üzrə mütəmadi müşahidələr 1983-cü ildən Abşeron yarımadası, Şirvan, Salyan və Siyəzən rayonlarının ərazilərində aparılır. Torpaqların neft məhsulları ilə çirklənməsi üzrə sistematik müşahidələr Abşeron yarımadasında, neft və qaz çıxarma idarələrinin ərazilərində və onlara yaxın yerləşən yaşayış qəsəbələrində aparılır.
Coğrafiya
Respublikanın müxtəlif fiziki-coğrafi zonalarında torpaqların fon tərkibi ilə bağlı müşahidələr hər ay atmosfer yağıntılarından sonra 21 məntəqədə sulfat, nitrat ionları, elektrik keçiriciliyi və hidrogen göstəricisi üzrə aparılır. Monitorinqlərin nəticələrinə görə hidrogen göstəricisi (pH) yol verilən qatılıq həddini keçmir. Sulfat ionlarının orta illik qatılığı əsasən Neftçala İMHM-Neftçala məntəqəsində yol verilən qatılıq həddindən dəfələrlə çox olmuşdur. Nitrat ionlarının orta illik qatılığı Quba RHM-nin Quba və Qırız məntəqələrində, BAM-Ağstafa, Gəncə RHM–Daşkəsən məntəqələrində bir neçə dəfə sanitar ekoloji normadan çox olduğu müşahidə edilmişdir.
Rassell Kennedi
Rassell Kennedi (7 oktyabr 1991) — Kanadalı xizək yürüşçüsü. Rassell Kennedi Kanadanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Dəvət-Qoç (qəzet)
Dəvət-Qoç — Bakıda 1906-cı ildə Azərbaycan və erməni dillərində çıxan leqal bolşevik qəzeti.
Yarandığı tarix
Bakıda həftədə iki dəfə, iki səhifəsi Azərbaycan, iki səhifəsi erməni dillərində çap edilirdi. Qəzet əsas etibarilə erməni-müsəlman qırğınının qarşısını almaq uğrunda mübarizə aparırdı. Qəzet İsa bəy Aşurbəyovun müdirliyi altında çıxsa da qəzetin təşkilində mühüm rolu Mir Həsən Mövsümov oynamışdı. Qəzetin səhifələrində onun bir sıra felyetonları dərc edilmişdi.
"Hümmət", "Bakinskiy raboçi" kimi qəzetlərlə yanaşı, 1906-cı ilin may ayının 26-da həftədə iki dəfə işıq üzü görən, bolşeviklərin ilk leqal qəzeti "Dəvət- Qoç" nəşrə başladı. İlk sayında sosial-demokrat ideyasının təbliğ edən, xalqlar arasında dinc birgəyaşayışın lazımlığını qəzet səhifəsinə çıxaran "Dəvət-Qoç"un cəmi 19 nömrəsini çap etmək mümkün olub. Qəzetin təşkilində və işində görkəmli bolşeviklərdən M.Ə.Əzizbəyov, P.A.Çaparidze, S.M.Əfəndiyev, V.A.Radus-Zankoviç, V.P.Nagin və başqaları fəal iştirak edirdilər.
"Dəvət-Qoç" qəzetlərinin aparıcı qələm insanları, publisistləri, partiya fəalları daxil idi. Onlardan S.M.Əfəndiyevi, Ə.Axundovu, M.Əzizbəyovu, M.F.Musəvini, Z.Zeynalovu və sosial-demokratiya ideyasından milli mövqeyə keçmiş M.Ə.Rəsulzadəni və əmisi oğlu Məhəmmədəli Rəsulzadəni göstərmək olar. Redaksiyada təşkilati və yaradıcılıq işinin əsas ağırlığını birinci növbədə S.M.Əfəndiyev öz üzərinə götürmüşdü.
Beynəlxalq idman
Beynəlxalq idman — İdmanda ın azı iki ölkənin təmsil olunduğu arenadır. Ən məşhur beynəlxalq idman nümunəsi Olimpiya Oyunlarıdır. Digər nümunələrə FIFA Dünya Kuboku və Paralimpiya Oyunları daxildir. ABŞ və Kanada arasında keçirilən kriket matçı hər hansı bir idman növündə oynanan ilk beynəlxalq matçdır. Müasir beynəlxalq idman tədbirləri böyük bir biznesdir. Çünki burdakı dünya ölkələri bir–birinə siyasi, iqtisadi , mədəni və digər aspektlərdən təsir göstə bilir. 300px|thumb|right|alt=İdmanlar|idmanlar
Tarix
Əvvəlcə Olimpiya Oyunlarinın tarixinə nəzər salaq. Qədim Olimpiya Oyunları Qədim Yunanıstandan olan bir neçə şəhər-dövlət və krallıq nümayəndələri arasında keçirilən və əsasən atletika, həm də döyüş və maşın yarışlarını əhatə edən bir sıra yarışlar idi. Olimpiya oyunları zamanı iştirakçı şəhər dövlətləri arasında bütün mübarizələr oyunlar başa çatana qədər təxirə salındı. Olimpiadanın mənşəyi sirr və əfsanə ilə örtülmüşdür. 19-cu əsrdə Olimpiya Oyunları məşhur qlobal tədbirə çevrildi.
Norveç və İsveç komandaları arasında ilk beynəlxalq yarış 1932-ci ildə Norveçdə keçirildi. Müharibə üçün fasilədən başqa, Nordic yarışları əvvəlcə Finlandiya, Norveç və İsveç arasında davam etdi, daha sonra Danimarka da qoşuldu. 1946-cı ildə Nordic Əməkdaşlıq Təşkilatı (NORD) yaradıldı.
Şeviyar (Fransa)
Şeviyar  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Breno kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Nantyua.
Beynəlxalq idman
Tarix
ABŞ və Kanada arasında keçirilən kriket matçı hər hansı bir idman növündə oynanan ilk beynəlxalq matçdır. Müasir beynəlxalq idman tədbirləri dünya ölkələrinin siyasi, iqtisadi və digər mədəni aspektlərinə təsir göstərməklə yanaşı, böyük biznesdir. Eramızdan əvvəl 776-cı ildə keçirilən ilk Olimpiya Oyunları ilə (buraya piyada və araba yarışları, güləş, tullanma, disk və nizə atma kimi hadisələr daxildir)
Dünya sülhünün təşviqində idmanın rolu nədir?
İdman tədbirləri beynəlxalq əlaqələrin yaxşı saxlanmasında mühüm rol oynayır. İdman tədbirləri dünya sülhünü təşviq etmək üçün istifadə edilə bilər.Beynəlxalq idman tədbirləri beynəlxalq münasibətlərə və dünyada sülhə mühüm töhfə verir.
İqtisadiyyat
Bəzi iqtisadçılar Olimpiya Oyunlarına ev sahibliyi etməyin iqtisadi faydalarına şübhə ilə yanaşsalar da, belə “meqa-tədbirlərin” çox vaxt böyük xərclərə malik olduğunu vurğulasalar da, olimpiadaya ev sahibliyi etmək (və ya hətta ona təklif vermək) ev sahibi və ya namizəd kimi, ev sahibi ölkənin ixracını artırır. Ölkə Oyunlara ev sahibliyi etmək üçün müraciət edərkən ticarətin açıqlığı haqqında siqnal göndərir. Olimpiadaya ev sahibliyi etmək şəhərlərə yerli korporasiyalara yerli qeyri-kommersiya sektoruna və vətəndaş cəmiyyətinə fayda gətirəcək şəkildə təsir imkanları yarada bilər. Oyunlar həmçinin ev sahibi icmalara əhəmiyyətli mənfi təsir göstərmişdir; məsələn, Mənzil Hüquqları və Evdən Çıxış üzrə Mərkəz bildirir ki, Olimpiadalar iyirmi il ərzində iki milyondan çox insanı köçkün vəziyyətinə salıb, çox vaxt qeyri-mütənasib şəkildə imkansız qruplara təsir edib. Qloballaşma idmanda beynəlxalq rəqabəti daim artırdı. Məsələn, FIFA Dünya Kuboku dünyanın ən çox baxılan idman hadisəsidir; Cənubi Afrikada keçirilən 2010 FIFA Dünya Kubokunun final matçını təqribən 700 milyon insan izlədi.
Şeviyar (Fransa)
Cöğrafiyası
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 60 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Beynəlxalq idman
Olimpiya Oyunlarının qloballaşması
Olimpiya Oyunları da qloballaşmaya məruz qalıb. Müasir dövrün ilk Olimpiya Oyunları 1896-cı ildə keçirildi, yalnız 9 idman növü və 241 idmançı, ancaq kişilər iştirak edirdi. Qadınların yeri qadınların cəmiyyətdəki mövqeyini təmsil edir və ilk olimpiadadan 1900 qadın iştirak edib, lakin qeyri-rəsmi. Məhz 1920-ci ildə ilk qadınlar rəsmi olaraq Olimpiya Oyunlarının bir hissəsi oldular.
Birinci Olimpiadadan sonra hər bir olimpiadanın ev sahibliyində iştirak edən idmançıların sayı əhəmiyyətli dərəcədə artır:
1896-cı ildə keçirilən ilk Olimpiya oyunlarında 14 ölkə 43 yarış üzrə 241 idmançı ilə təmsil olundu; 1960-cı il Roma Olimpiya Oyunları 150 müxtəlif yarışda yarışan 5338 idmançı üçün 83 ölkəni qruplaşdırdı; London 2012-də ümumilikdə 302 yarışda 10568 idmançını təmsil edən 204 ölkə iştirak edirdi.
Şeviyar (Fransa)
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 162 nəfər təşkil edirdi.
Kavernaqo
Kavernaqo — İtaliyada kommuna. Lombardiya bölgəsində, Berqamo əyalətində yerləşir. Milanın təxminən 50 kilometr (31 mil) şimal-şərqində və Berqamodan təxminən 11 kilometr (7 mil) cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi 1667 nəfər, əhalinin sıxlığı 238 nəfər/km²-dir.
Sahəsi 7 km² ərazini tutur.
Poçt kodu - 24050.
Kommunanın himayədarı müqəddəs həvari və evangelist Markdır. Bayram hər il aprelin 25-də qeyd olunur.
Zeynal Zülfüqarlı
Zeynal Alim oğlu Zülfüqarlı (31 may 1995; Şirvan, Azərbaycan — 20 oktyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidməti
Zeynal Zülfüqarlı 2015-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Şirvan şəhər Hərbi Komissarlığı tərəfindən Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılmışdır. 1 il Abşeron rayonunun Pirəkəşkül qəsəbəsində yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmət etmişdir.
Hərbi xidmətini 2017-ci ildən Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin sıralarında "kiçik gizir" rütbəsində davam etdirmişdir.
Orta kəmiyyətlər
Orta kəmiyyətlər -statistikada istifadə edilən ümumiləşdirici göstəricilərin növlərindən biri. Hadisə və proseslərin dərk edilməsində, onlara xas olan qanunauyğunluqların öyrənilməsində orta kəmiyyətlərin əhəmiyyəti böyükdür. Orta kəmiyyətlər təsadüflər nəticəsində əmələ gələn fərdi kənarlaşmaları silir və bütün məcmuya xas olan ümumi xüsusiyyəti, tipik səviyyəni xarakterizə edir.
Hesablanması
Orta kəmiyyətlərin hesablanmasının mühüm şərtlərindən biri hesablanacaq vahidlərin eyni növdən ibarət olmasıdır. Keyfiyyətcə yekcins olmayan məlumat əsasında hesablanan orta kəmiyyətlər real deyil və həqiqi vəziyyəti təhrif edir. Ona görə də statistik məcmunu əvvəlcə yekcins qruplara ayırmaq lazımdır. Hadisələrin tipik səviyyəsini xarakterizə etmək üçün ümumi orta kəmiyyətlərlə bərabər, qrup orta kəmiyyətləri də hesablamaq lazımdır. Qrup orta kəmiyyətləri ayrı-ayrı qrupların səviyyəsini xarakterizə edir. Ümumi orta kəmiyyətlərlə bərabər, qrup orta kəmiyyətlərin hesablanması orta kəmiyyətlərin düzgün tətbiqinin ikinci mühüm şərtidir.
Sadə hesabi orta
Variantların çəkiləri eyni olduqda hesabi orta kəmiyyətin sadə düsturu tətbiq edilir.Bu düsturla orta kəmiyyəti hesablamaq üçün variantları cəmləyib onların sayına bölmək lazımdır.
Çəkili hesabi orta
Variantların çəkiləri müxtəlif oluqda hesabi orta kəmiyyətin çəkili düsturundan istifadə olunur.Orta kəmiyyətin çəkili düsturunu hesablamaq üçün hər bir variantı onun çəkisinə vurub cəmlədikdən sonra, alınan yekunu çəkilərin cəminə bölmək lazımdır.
Orta fasilə
Təcrübədə statistika məlumatı bəzən fasiləli variasiya sıraları şəklində verilir. Fasilənin orta kəmiyyətini müəyyən etmək üçün hər bir qrupun minimum və maksimum qiymətlərini cəmləyib ikiyə bölmək lazımdır.
Harmonik orta
Ayrı-ayrı variantların çəkiləri məlum olmayan halda harmonik orta kəmiyyətindən istifadə etmək lazımdır.Variantların çəkilərini müəyyən etmək üçün variantla çəkinin hasilindən ibarət olan göstəricini məlum olan ayrı –ayrı variantlara bölünür.
Xronoloji orta
Hadisələrin dəyişməsi müəyyən tarixə verilərsə xronoloji orta kəmiyyətin düsturundan istifadə edilir.
Quruluş orta kəmiyyətləri
Hadisələrin ümumiləşdirici xarakteristikasını vermək üçün statistikada moda və mediandan da istifadə edilir. Moda və mediandan ən çox variasiya sırasının quruluşnu xarakterizə etmək üçün istifadə edilir.Moda və mediananın qiyməti orta göstəricidən fərqlidir və yalnız variasiya sırasında tezliyin simmetrik bölgüsü halında üst-üstə düşür. Moda, mediana və orta kəmiyyət bir-birinə bərabər oldüğü halda normal bölgü əyrisi alınır.
Moda
Verilmiş sırada ən böyük çəkiyə malik olan ədədə moda deyilir. Başqa sözlə desək moda ən çox təsadüf edilən ədəddir.Modadan ən çox ticarət statistikasında istifadə olunur.
Median
Müəyyən qayda ilə (artan və ya azalan) düzülmüş sıranı iki bərabər hissəyə bölən ədədə mediana deyilir.Fasiləli sırada mediana olan variantı müəyyən etmək üçün sıranın çəkilərini cəmləyib ikiyə bölmək lazımdır. Alınan göstərici artan yekunla olan sırada hansı variantdadırsa mediananı da həmin variantda axtarmaq lazımdır.
Şisa
thumb|[[Naha şəhərində şisa.]] – Ryukyu mədəniyyətində şirə oxşar dekorativ heykəlciklər. Ənənəvi Okinava evlərinin damlarında və girişlərində qoyulur. Müasir Okinava mədəniyyətinin talismanı hesab olunduğu üçün turistlər kiçik versiyalarını suvenir kimi alırlar.
Tarixi
Şisanın mənşəyi qədim Çində hazırlanan şir heykəlləri ilə bağlıdır. Şirlər cəsarət və güc simvolu hesab olunduğu üçün hökmdarların gücünü simvolizə edirdi. Ryukyu adalarında şirlər yaşamasa da, Çinlə ticarət əlaqələri sayəsində əhali şir heykəlləri ilə tanış olmuş və şirləri şəri qovan mifik varlıqlar hesab etmişdir. Bu səbəbdən şisalar tam olaraq şirə oxşamırlar, hətta Yaponiyadakı şinto məbədlərində qoyulan şir-it heykəllərinə oxşayırlar.
Okinavanın şimalında və Yaeyama adalarında "şisa" əvəzinə "şişi" sözündən istifadə olunur. Qədim yapon dilində "şişi" sözü şir demək idi. Lakin Çin dilində də "şitsi" sözü şiri bildirdiyi üçün bu sözün Çinin təsiri ilə yarandığı və daha sonra "şisa" sözünə təkamül etdiyi düşünülür.
Növləri
Şisaların ikinci kateqoriyası muracişi adlanır. Bu cür şisalar şəri qovmaq və yanğından qorunmaq üçün kəndlərin girişində qoyulurdu. Ən qədim muracişi Yaese qəsəbəsində yerləşən Tomori yaşayış məntəqəsindədir. Əfsanəyə görə Tomori tez-tez yanğınların baş verdiyi yer idi və kəndlilər bunun səbəbkarı kimi Yaese dağını hesab etmişdirlər. Kəndlilər dağın qarşısında şir heykəli qoymuş və nəticədə, yanğınlar səngimişdir.
Şisaların üçüncü növü ieşişi adlanır. İeşişi ənənəvi evlərin darvazalarında, damlarında və ya girişlərində qoyulur. Onların şəri qovduğuna inanılır. Müasir dövrdə insanların çoxu mənzillərdə yaşadığı üçün evin içində kiçik şisalar qoymaq populyarlaşmışdır.
Xüsusiyyətlər
Adətən darvazanın qabağına bir cüt şisa qoyulur: birinin ağzı açıq, digərinin isə qapalı olur. Ağzı açıq olan erkək, ağzı bağlı olan isə dişi kimi qəbul olunur. Onlar birlikdə başlanğıcı və sonu təmsil edirlər. Buna baxmayaraq, şisa tək olaraq da qoyula bilər.
Dağıstan hərəkatı (1918)
Qafqaz İslam Ordusunun Dağıstan hərəkatı — 1918-ci il oktyabrın 1-dən başlayaraq, həmin il noyabrın sonlarınadək Qafqaz İslam Ordusunun türk hərbi hissələrinin yerli könüllü dəstələrlə birlikdə Dağıstanın şovinist-biçeraxovçu rus qüvvələrindən təmizlənməsi üçün həyata keçirdiyi hərbi əməliyyat. .
Başlanması
thumb|284x284px|[[Ənvər Paşa]] Türkiyədən hərbi yardım alıması və bununla da bölgədəki milli azadlıq hərəkatının möhkəmləndirilməsi üçün Dağıstan nümayəndə heyəti hələ 1918-ci ilin aprel-may aylarında Trabzon, İstanbul və Batumda hərbi nazir Ənvər paşa və Osmanlı dövlətinin digər yüksək vəzifəli şəxsləri ilə görüşmüşdülər. 1918-ci il mayın 11-də Şimali Qafqaz Cümhuriyyəti elan edildikdən sonra Türkiyənin hərbi yardımına ehtiyac xüsusilə aktuallaşmışdı. Çünki Dağıstanın müstəqilliyini tanımayan Sovet Rusiyasının hərbi qüvvələri Petrovsk-Port (indiki Mahaçqala), Temirxan-Şura, Dərbənd şəhərlərini, habelə Dərbənd-Petrovsk dəmir yol xəttini nəzarət altına ala bilmişdi. 1918 il avqustun ikinci yarısında isə Dağıstan ərazisi Azərbaycandan sıxışdırılmaqda olan biçeraxovçu hərbi qüvvələrin təcavüzünə məruz qaldı. Əvvəl Dərbənd, sonra isə Petrovsk-Port bu qüvvələrin əlinə keçdi.
Qafqaz İslam Ordusu Komandanı Nuru paşa Dağıstanın ələ keçirilməsi üçün 15-ci piyada diviziyası komandanı yarbay Süleyman İzzət bəyə 20 sentyabr 1918-ci il tarixində bir əmr göndərdi. Süleyman İzzət, böyük hərbdə 15-ci piyada tüməninin Azərbaycan və Şimali Qafqazdakı hərəkat və döyüşləri, s. 61 Qafqaz İslam Ordusunun Şimali Qafqazdakı hərbi hərəkat planı belə idi: Dağıstan hərbi hərəkatı ilə təlimatlandırılan 15-ci piyada diviziyası sürətlə Xaçmaz istiqamətində hərəkət edəcək və Dərbənd qısa bir müddətdə ələ keçiriləcəkdi. Hərbi birliklər şəhərin 5 kilometrliyinə qədər irəliləyəcək və burada mövqe tutacaqdı. Əldə edilən mövqe, bəzi hərbi qüvvələrlə gücləndiriləcək 107-ci Qafqaz alayından ibarət Dərbənd dəstəsinə təhvil verildikdən sonra 15-ci piyada diviziyası geri çəkiləcəkdi. Xaçmaz dəstəsi də 15-ci piyada diviziyasının tabeliyinə veriləcəkdi.
Lazımi hazırlıqlar başa çatdıqdan sonra, 15-ci piyada diviziyasının bəzi hissələri 1 oktyabrda Biləcəri stansiyasından Dağıstana getmək üçün qatarlara mindirildilər. Əvvəlcə 15-ci piyada diviziyasına tabe olan 56-cı alay yola çıxdı, 36-cı alay isə daha sonra hərəkət edəcəkdi. Quba və Xaçmaz bölgəsini düşmən işğalından qurtaran minbaşı Səbri bəyin komandası altında olan Xaçmaz dəstəsi də diviziyanın toplaşma yeri olan Xaçmazda türk hərbi birliklərinə qoşulmağa başladı. 38-ci piyada alayının əsas döyüşkən heyətindən bir bölüyün Bakıda saxlanılması əmr edildi. Buna görə də müharibə gücü bir xeyli zəifləmişdi və Xaçmaz bölgəsindəki qüvvələrlə gücləndirilməsi planlaşdırılırdı.
Süleyman İzzət, böyük hərbdə 15-ci piyada tüməninin Azərbaycan və Şimali Qafqazdakı hərəkat və döyüşləri, 15-ci piyada diviziyasına daha sonra iki zirehli qatar veriləcəkdi. Bu hərbi hərəkatın davam etdiyi əsnada, 15-ci piyada diviziyasının İstanbula göndərilməsi məsələsi ortaya çıxdı. Bu səbəbdən 38-ci piyada alayının Dağıstan hərəkatında iştirak etməli olan heyəti yola çıxmaq üçün Bakıda qatar gözlədiyi halda, Nuru paşa təftişlər apardığı Ağdamdan Xaçmaza getmək üçün Bakıya gəldi.
Gedişatı
right|thumb|226x226px|Yusif İzzət paşa Dağıstana real hərbi yardımın göstərilməsi üçün şərait Bakı şəhəri Qafqaz İslam Ordusu tərəfindən azad edildikdən sonra yarandı. Dağıstanın azad edilməsi ilə, həm də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin şimal sərhədlərinin təhlükəsizliyi təmin olunurdu. Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru paşa oktyabrın 1-də 15-ci piyada tüməninə Dağıstana doğru hərəkət etmək əmri verdi. 15-ci tümənə və ona kömək edəcək Dağıstan könüllülərindən ibarət qüvvəyə Şimali Qafqaz Ordusu komandanı Yusif İzzət paşa başçılıq edirdi. Əslən çərkəz olan Yusif İzzət paşa, həm də Şimali Qafqaz Cümhuriyyətində Osmanlı dövlətinin təmsilçisi idi. Ordunun qərargahı rəisliyinə İsmayıl Həqqi bəy (Berkok) təyin edilmişdi.
Avqustun 29-da İstanbuldan Batuma gələn Yusif İzzət paşa oradan Şimali Qafqaz Cümhuriyyətinin başçısı Əbdülməcid Çermoyevlə birlikdə oktyabrın 5-də qatarla Bakıya gəldi.
Əvvəlcə bir zirehli qatar, daha sonra 56-cı piyada alayı Dağıstana hərəkət etdi. Oktyabrın 5-də 38-ci piyada alayı da Dərbənd cəbhəsinə gəldi. Xaçmaz mühafizə dəstəsi də 15-ci piyada tümeninin sərəncamına verilmişdi. Oktyabrın 5-də 56-cı alayla Derbənddəki Biçeraxov qüvvələri arasında qanlı döyüş oldu. Türklər 25 əsgər itirdilər, bir zabit və 28 sıravi isə yaralandı. Ertəsi gün 38-ci piyada alayı da döyüşə qoşuldu. Günortaya yaxın Dərbənd şəhəri bütünlüklə ələ keçirildi. 1918-ci il oktyabrın 13-də Şimali Qafqaz Cümhuriyyəti rəsmən elan olundu. Mərasimdə Əbdülməcid Çermoyev, Yusif İzzət paşa və Nuru paşa iştirak edirdilər. left|thumb|329x329px|Dərbəndin azad edilməsi planı Qafqaz İslam Ordusu hissələri oktyabrın 20-dən Petrovsk-Port istiqamətində hərəkətə başladılar. Biçeraxovun qüvvələri geri çəkilərək, şəhərin darvazası rolunu oynayan Tərki dağında müdafiə mövqeyi tutmuşdular. Oktyabrın 27-də Petrovsk-Port şəhəri cənub və qərb tərəflərdən mühasirəyə alındı. Dağıstanın azad olunması uğrunda döyüşlərdə albay Akif bəyin komandanlıq etdiyi Azərbaycan alayı da iştirak edirdi.
Başa çatması
Qafqaz İslam Ordusunun Dağıstan hərəkatı zamam Türkiyədə gərgin siyasi hadisələr cərəyan edirdi. Hələ oktyabrın 8-də "İttihad və Tərəqqi" partiyası iqtidarı istefa vermiş, Əhməd İzzət paşanın başçılığı ilə yeni hökumət təşkil olunmuşdu. Bu hökumət oktyabrın 1-də Antanta nümayəndələri ilə Mudros barışığını imzalamaq məcburiyyətində qalmışdı. Bununla əlaqədar yeni hökumət Cənubi Qafqazdakı və Dağıstandakı qüvvələrin Türkiyəyə geri çəkilməsi haqqında göstəriş verdi. Nuru paşa bu göstərişə əməl etməyərək, xilaskarlıq əməliyyatını davam etdirdi.
Tərki dağına hücum noyabrın 5-də sübh tezdən başladı. Müdafiə olunanlara iki hərb gəmisi də yardım göstərirdi. Türk qüvvələri düşmənin sərt müqavimətini qıra-qıra bir-birinin ardınca taktiki əhəmiyyətli təpələri ələ keçirirdi. Hücum ayın 6-da davam etdirildi. Duruş gətirə bilməyən Biçeraxov qüvvələri şəhəri tərk edib qaçdılar. Beləliklə, Petrovsk-Port şəhəri də azad olundu. Bu şəbər uğrunda döyüşlərdə 113 rürk əsgəri və 5 zabit şəhid olmuş, 318 sıravi əsgər və 10 zabit isə yaralanmışdı. Ümumiyyətlə, Dağıstan hərəkatında türklərdən 192 nəfər şəhid olmuş, 362 nəfər yaralanmış, 20 nəfər isə itkin düşmüşdü.
Türk hərbi qüvvələri Dağıstanda çox qala bilmədilər və Mudros barışığının tələblərinə uyğun olaraq, noyabrın 26-da Petrovsk-Portdan Dərbəndə, oradan Bakıya çəkildilər, daha sonra isə Azərbaycanı tərk etdilər.
Oşki monastırı
Oşki monastırı (gürcücə:ოშკი) – Türkiyədə Öşk-Vank monastırı olaraq da bilinir. Tarixi Tao-Klarceti bölgəsində Gürcü çarlığına aid monastırıdır. 963-973-cü illər arasında Oşkidə inşa edilmişdir. Hal-hazırda Türkiyədə Ərzurum ili sərhədləri içində yerləşir. Monastrdakı əsas kilsə Vəftizçi Yəhyaya həsr edilmişdir.