cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gübrə
Gübrə — Bitkiləri qida maddələrlə təmin etmək üçün torpağa, bəzən isə yarpaqlara (kökdənxaric qidalanma) verilən üzvi və mineral maddələrdir. Gübrələr birinci növbədə, bitkini asan mənimsəyə biləcəyi formada olan qida maddələrlə təmin edirlər. Bundan başqa gübrələr torpağın fiziki, kimyəvi və bioloji xassələrini yaxşılaşdırır ki, bu da məhsulun artmasına və onun keyfiyyətinin yaxşılaşmasına səbəb olur. Gübrə verməklə məhsulla birlikdə torpaqdan götürülmüş qida maddələri də torpağa qaytarılır. Bununla da torpağın məhsuldarlığı bərpa edilir. Gübrələr bir neçə qrupa bölünürlər:
5.təsiretmə səciyyəsinə görə: bilavasitə təsir edən, dolayı yolla təsir edən və stimulə edən gübrələr.
Kənd təsərrüfatı bitkilərindən yüksək məhsul əldə etmək və torpağın münbitliyini artırmaq üçün aqrotexniki sistemlər içərisində gübrələrdən istifadə tədbirləri ən vacib yerlərdən birini tutur. Üzvü və mineral gübrələrin tətbiqi bütün kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığını yüksəldir və onların keyfiyyətini yaxşılaşdırır. Gübrələrdən səmərəli istifadə, bitkilərdə şəkərin, nişastanın, yağların, zülalların və vitaminlərin miqdarını artırır. Üzvü və mineral gübrələr torpağın strukturuna təsir etməklə, torpaq məhlulunun reaksiyasını, mikrobioloji prosesləri yaxşılaşdırmaqla onun (məhsul) münbitliyinin artmasında aktiv iştirak edir. Əkinçilikdə üzvü, mineral, bakterial və meliorativ (gips və əhəng) gübrələrdən istifadə olunur.
Gübrələrin tarixi
1798-ci ildə ingilis iqtisadçısı Tomas Maltus "Əhalinin məskunlaşma təcrübəsi" adlı kitabını çap etdirdi və burda özünün məşhur nəzəriyyəsini verdi: Dünya əhalisinin sayı həndəsi silsilə üzrə artdığı halda, mövcud olma vasitələri yalnız riyazi silsilə üzrə artır. Bu nəzəriyədən belə çıxır ki, gələcəkdə insanları aclıq gözləyir. Yüz il sonra Çarlz Darvinin dostu, onun nəzəriyyəsinin təbliğatçısı, ingilis alimi Tomas Heksli də bu nəticəni təsdiq etdi. "Ölüm ağacından" qaçmaq üçün insanlardan məhsuldarlığı sürətlə artırmaq, bunun üçün isə bitkilərin qidalanmasını yaxşılaşdırmaq tələb olunurdu. Göstərilən istiqamətdə ilk təcrübəni XVII əsrin 30-cu illərində öz dövrünün tanınmış alimlərindən biri olan niderlandlı həkim və əlkimyaçı Yan Baptist van Helmont aparmışdır. O, 200 funt ağırlığında (80 kq-a yaxın) quru torpaq götürüb böyük dibçəyə doldurdu və ora söyüd budağı basdırıb mütamadi olaraq yağış ilə suladı. Budaq kök atıb böyüdü və ağaca çevrildi. Təcrübə 5 il davam etdi. Bütün bu vaxt ərzində bitkinin kütləsi 164 funt 3 unsiya (66 kq-a yaxın) artdı, torpaq isə cəmi 3 unsiya yəni 100q-dan az azaldı. Bu nəticədən van Helmont belə qərara gəldi ki, bitkilər qida maddələrini yalnız sudan alır. Sonrakı tədqiqatlar bunu təkzib etdi. Bitkilərin əsas kütləsini təşkil edən karbon elementi suyun tərkibində olmadığına görə belə çıxırdı ki, onlar karbon qazını udaraq "hava ilə" qidalanır. Bitkilərin "hava qidası" nəzəriyyəsini isveçrəli botanik və fizioloq jan Senevye (1742-1809) inkişaf etdirdi. O, təcrübi olaraq sübut etdi ki, bitkilərin yarpaqlarında karbon qazının parçalanması baş verir: oksigen ayrılır, karbon isə bitkidə qalır. Bəzi alimlər bu nöqteyi-nəzərlə razılaşmadılar, onlar belə hesab edirdilər ki, bitkilərin qidasının əsasını torpağın üzvi maddələri təşkil edir. Bunu əsirlərlə aparılan kənd təsərrüfatı təcrübələri təsdiq edirdi: çürüntü ilə zəngin, peyinlə yaxşı gübrələnmiş torpaq bol məhsul verir. Dahi alman kimyaçısı Yustus Libix ilk dəfə torpaqda mineral maddələrin tükənməsini və onların yenidən torpağa qaytarılmasının vacibliyini göstərmişdir.
Quş zılı
Bu üzvi gübrə öz gübrələyici keyfiyyəti ilə peyindən yüksəkdir və tez təsir etməsinə görə isə mineral gübrələrdən heç də geri qalmır. Quş zılı qiymətli, xeyli qatı və tez təsir göstərən üzvi gübrədir. Peyin kimi onun da tərkibində bitkilərə lazım olan bütün əsas qidalı maddələr vardır. Lakin quş zılında bunlar daha çoxdur. Buna səbəb quşların daha qüvvəli yemlərlə qidalanmasıdır (cədvəl 1). İl ərzində 100 toyuqdan 6-8 sentner, həmin sayda ördəkdən 8-9 sentner və qazdan 10-12 sentner zıl yığmaq mümkündür. Qida maddələrinin miqdarı quşların növündən və yemin keyfiyyətindən asılıdır.
Torpağın münbitliyini saxlamaq və məhsuldarlığı yüksəltmək üçün mineral gübrələrdən istifadə etmək lazım gəlir. Yerli şəraitdən asılı olaraq adətən azot, fosfor və kalium gübrələrindən müxtəlif formada və birləşmələr şəklində istifadə olunur.
Qırtıc
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
NGC 5926
NGC 5926, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 3134
NGC 3134, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Ferroselit
Ferroselit — mineral, FeSe2.
Filmin büdcələşdirilməsi
Xərcləri azaltmaq üçün büdcə planı dəfələrlə işləndikdə və optimallaşdırıldıqda prototipləşdirmə prinsiplərindən istifadə olunur. Büdcə adətən dörd bölməyə bölünür: xəttin üstündə (yazıçı, prodüser, köməkçiləri olan rejissor, əsas ulduzlar), xəttin altında (birbaşa istehsal xərcləri və layihəyə çox yaradıcı təsiri olmayan digər kadrlar), post-production (redaktə, vizual effektlər və s.) və başqaları (sığorta, film istehsalının başa çatdırılmasına zəmanət və s.). Büdcəyə filmin reklamı və marketinqi daxil deyil ki, bu da filmin provayderinin üzərinə düşür. Filmin maliyyələşdirilməsi özəl investordan, sponsordan, məhsuldan, kinostudiyadan, əyləncə şirkətindən və/və ya layihənin yaradıcısının şəxsi vəsaitindən gələ bilər. Büdcə tələbləri nəticələrə uyğun gəlməyən müəlliflər karyera nərdivanını yüksəltmir və izləyicilərini itirmirlər.
Ferroselit
Haqqında
Ferroselit - Rombik. Habitus prizmatik. Aqreqat tək-tək dənələr. Rəngi poladı-bozdan çəhrayı çalarlı qalayı-ağadək. Parıltısı metallik. Hesablanmış sərtliyi 6-6,5. Xüsusi çəkisi 7,214. Çox kövrəkdir. Qumdaşların sementində, əhəngdaşlarında klaustalit, kadmoselit və başqa selenidlərlə birlikdə.
Tobin vergisi
thumb|[[Ceyms Tobin (1918–2002) — amerikalı iqtisadçı, "Tobin vergisi"nin müəllifi]] Tobin vergisi (Tobin tax) — 1978-ci ildə Nobel mükafatı laureatı Ceyms Tobin tərəfindən kapitalın miqrasiyasına nəzarət etmək, valyuta bazarlarında “həddindən artıq səmərəliliyi azaltmaq” və qiymətli kağızlar bazarında dalğalanmaları azaltmaq vasitəsi kimi təklif edilən spot valyuta əməliyyatlarına vergi.
Valyuta əməliyyatlarının vergiyə cəlb edilməsinə alternativ bank haqqıdır. Xüsusilə, Almaniyada maliyyə böhranı ilə əlaqədar 2007-ci ildə tətbiq edildi və 2010-cu ildən maliyyə xidmətləri təminatçıları və kredit təşkilatları tərəfindən ödənilir. Rüsum maliyyə sektorunda kredit və ticarət əməliyyatlarının sistem riski ilə bağlı xərcləri ödəmək üçün nəzərdə tutulub.
Tarixi
Yel Universitetinin professoru Ceyms Tobinin orijinal ideyası Şərq İqtisadi Assosiasiyasının 1978-ci ildə Vaşinqtonda keçirilən konfransındakı çıxışında təqdim edilmiş və “Valyuta İslahatına dair Təklif” məqaləsində dərc edilmişdir. Onun təklifi valyuta bazarında spot əməliyyatlar üzrə vahid beynəlxalq verginin tətbiqi olub. Tobin vergisi qısamüddətli kapitalın transsərhəd miqrasiyasını məhdudlaşdırmalı idi. Əvvəlcə Tobin vergi dərəcəsinin 1% civarında ola biləcəyini düşünürdü, lakin sonradan onu 0,1-0,25%-ə endirdi. Xarici valyuta əməliyyatlarının vergiyə cəlb edilməsi, Tobinə görə, iki nəticə verməli idi. Birincisi, qısamüddətli spekulyasiya nəticəsində yaranan məzənnə dəyişikliyini sabitləşdirmək. İkincisi, vergi gəlirləri iqtisadi inkişafın maliyyələşdirilməsi üçün yeni gəlir mənbəyinə çevrilə bilər.
Quzlu-i Əfşar (Sayınqala)
Quzlu-i Əfşar - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Tobin vergisi
Tarixi
Tobin vergisinin özəlliyi ondan ibarətdir ki, o, ümumi dövriyyədən dolayı vergidir. O, iki dəfə ödənilməlidir: investor xarici valyuta alanda və onu satdıqda. Əgər verginin 0,1%-ə bərabər olacağını, daxili bazarda faiz dərəcəsinin isə 5%-ə çatacağını fərz etsək, o zaman maliyyə bazarlarında şərtləri bərabərləşdirmək üçün xarici aktivlərə investisiyanın gəlirliliyi ən azı 5,2% olmalıdır. Əgər investor hər ay investisiyalarını təkrarlayırsa, o zaman xarici aktivlər üzrə ekvivalent gəlir ən azı 7,4% olmalıdır. Beləliklə, kiçik bir Tobin vergisi qısamüddətli kapital axınına ciddi şəkildə mane ola bilər.
Birincisi, maliyyə sabitliyinin qarşısını almaq üçün vergi dərəcəsi təsir edici səviyyələrə çatmalıdır. Nəzərə alsaq ki, böhran dövründə dəyişkənlik iki-üç rəqəmə çatır, istənilən ağlabatan investor öz aktivlərini saxlamaq və ya yüksək gəlirli spekulyasiya ilə məşğul olmaq üçün verginin bir neçə faizini ödəməyə hazırdır. 1997-ci ildə Rusiyada xarici valyuta alışına görə vergi tətbiq edilib. Onun dərəcəsi əməliyyat məbləğinin cəmi 0,5%-ni təşkil edirdi, 1998-ci ildə isə artıq 1% idi. 2003-cü ildən iqtisadi effekt əhəmiyyətsiz olduğu üçün ləğv edilib.
Quzlu-i Əfşar (Sayınqala)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,757 nəfər yaşayır (336 ailə).
Tobin vergisi
Tarixi
İkincisi, çətin ki, müasir dünyada bütün ölkələr eyni vaxtda vahid vergi tətbiq edə bilsin. Azad bazarı təşviq edən dəniz mərkəzlərindən tutmuş ABŞ və Böyük Britaniyaya qədər çoxlu sayda ölkə təşəbbüsün kənarında qalacaq. Nəticədə, maliyyə institutları Tobin vergisi olan ölkələrdən yan keçəcək.
Üçüncüsü, Tobin vergisi tətbiq olunsa belə, bir sıra maliyyə aktivləri üzrə qiymət təhriflərinin və artıq məsrəflərin qarşısını almaq üçün qısamüddətli ticarət maliyyəsi, miqrant pul köçürmələri, borc üzrə faiz ödənişləri və digər əməliyyatlar ondan azad ediləcək. Milli aktivlərlə əməliyyatlar yerli bazara çıxmadan da bağlana bilər. Məsələn, maliyyə törəmə alətləri və ya depozitar qəbzləri vasitəsilə. Müasir dünyanın mürəkkəb problemləri sadə həll yolları ilə həll edilmir. Gec-tez qlobal bazar oyunçuları vergitutmanın effektivliyini ləğv edəcək həll yollarından istifadə edəcəklər.
Manisales
Manisales (Manizales) — Kolumbiyada yerləşən şəhər, Kaldas departamentinin paytaxtı. Manisales, ən əhəmiyyətli artan qəhvə istehsal mərkəzi hesab edilir.
Coğrafiyası
Manisales, Kolumbiyanın ən kiçik departamentlərindən birinin paytaxt şəhəridir. Şəhər, "kəskin reylefə" malik kimi təsvir edilir və Kolumbiyanın mərkəzi dağ silsiləsində (ən uzun dağ silsiləsinin olan And dağlarının bir hissəsi) yerləşir. Hətta Manisales çox çətin relyefə malik olsa da, onun münbit torpaqlarında bir çox qəhvə plantasiyaları mövcuddur. Şəhər Kolumbiyanın qəhvə mədəniyyəti landşaftı, şimal hissəsində 5,321 metr (17,457.3 m) hündürlüyü olan Ruis vulkanının yaxınlığında yerləşir.
Saleh Sadıqov
Sadıqov Saleh Əhməd Ağa oğlu (6 may 1958, Bakı) — Azərbaycan aktyoru.
Həyatı
Saleh Sadıqov 6 may 1958-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1979-cu ildə M.A.Əliyev adına Azərbaycan Mədəniyyət və İncəsənət İnstitutunun Dram və kino aktyoru fakültəsini bitirmişdir. 1995-ci ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrına solist-vokalist vəzifəsinə qəbul olunmuşdur.
Teatrda işlədiyi müddətdə bir neçə rol ifa etmişdir. S.Ələsgərov "Subaylarınızdan görəsiniz"də Əlipaşa, S.Ələsgərov "Özümüz bilərik"də İbişov, S.Rüstəmov "Beş manatlıq gəlin"də Kar Möhsüm, "50 yaşında cavan"da Funu, "Adamın adamı"nda ofisiant Soltan, "Eşitmədik bilmədik"də Saleh, "Qısqanc ürəklər"də barmen, "Bir saat xəlifəlik"də Tacir oğlu, C.Quliyev "Məhəbbət oyunu"nda Xəstə, S.Fərəcov "Səhnədə məhəbbət"də Cangüdən, R.Hacıyev "Talelər qovuşanda"da hakim, O.Kazımov "Qızıl toy"da Fransız turisti, O.Rəcəbov "Əlin cibində olsun"da 3-cü adam, R.Əkbər "Bəydullanın möhtəşəm toyu"nda Sərxoş, R.Mustafayev "Məsmə xala dayımdır"da Alim, O.Rəcəbov "Şeytanın yubileyi"ndə Əhmədiyyə kimi obrazları özünəməxsuz ustalıqla oynamışdır.
24 may 2010-cu ildə ürəktutmasından vəfat etmişdir.
Cənnətqaya dağı
Cənnətqaya dağı – Şərur rayonu ərazisində, Dərələyəz silsiləsindən şimal-qərbə ayrılan Saraybulaq qolunun qərb istiqamətli Qarovulxana şaxəsində, Yuxarı Yaycı kəndindən 1,5 km şimal-şərqdə dağ (hünd. 1517,0 m). Üst Permə aid Qızılqaya lay dəstəsinin əhəngdaşılarından təşkil olunmuş sıldırım yamaclı günbəzvari qayalıqdır. Tektonik cəhətdən Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentinin şimal-şərq cinahında müşahidə edilən Yuxarı Danzik antiklinalının şərq qanadında yerləşir. Şimal-şərq yamacı boyu şimal-qərb istiqamətdə uzanan Yuxarı Yaycı-Tənənəm üstəgəlməsi vasitəsilə Üst Permin əhəngdaşıları Orta Eosenin Lütet mərtəbəsinə aid Dərəlik lay dəstəsinin çökmə süxurlarının üstünü örtür.
Səfaxana (Sayınqala)
Səfaxana — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,356 nəfər yaşayır (266 ailə).
Kərimtəpə yaşayış yeri
Kərimtəpə yaşayış yeri — Azərbaycanın Ağdam rayonu ərazisində qədim yaşayış yeri. Yaşayış yeri Ağdam rayonu Üçoğlan kəndinin şimalında, Qəbiristanlıqtəpədən 200 m cənub-şərqdə yerləşir.
Haqqında
Abidənin səthi və ətrafları hələ sovet dövründə təsərrüfat işlərinin aparılması nəticəsində dağıdılmışdır. 2010-cu il tədqiqat mövsümündə təpə nəzərdən keçirilsə də maraqlı tapıntıya rast gəlinməmişdir. Bu səbəbdən də onun dağılmış kurqan olduğunu güman edərək qeydiyyata almamışlar. 2013-cü ildə isə burada qazılmış zibil quyusu abidə haqqında yeni məlumatların əldə edilməsinə kömək etmişdir. Belə ki, təpənin yola yaxın hissəsində qazılmış quyunun divarlarında ocaq izləri və saxsı qab fraqmentləri diqqəti çəkmişdir. Quyuya baxış keçirilən zaman orta əsrlərə aid şirli qab fraqmentlərinə təsadüf olunmuşdur.
Burada orta əsrlərə aid olan təbəqənin qalınlığı 2 m-dən çoxdur. Neolit dövrünə aid yaşayış yeri orta əsrlərdə də məskunlaşdırılmışdır. Diametri 130 m, hündürlüyü 3,5 m olan təpə hazırda torpaq karxanası və zibilxana kimi istifadə olunur.
Qızıl atlı (Drezden)
thumb|Drezdendə Qızıl atlı thumb|İmza Drezden "Qızıl Atlı"sı (Goldener Reiter) — Saksoniya və Polşa kürfürstü, Güclü Avqustun atlı heykəlidir. Abidə (Augustusbrücke) körpüsü ilə (Hauptstraße) küçəsi arasında (Neustädter Markt) meydanında yerləşir. Abidədə Güclü Avqust roma zirehində əynində Polşa Krallığı istiqamətində at çaparkən təsvir edilmişdir.
Tarixi
Güclü Avqustun atlı heykəli 1732–1734-cü illərdə heykəltaraş Lüdviq Videman tərəfindən misdən hazırlanmış və qızıl amalqamla örtülmüşdür. Fransız memarı (Zacharias Longuelune) tərəfindən yaradılmış postamentin tikintisinə 1735-ci ildə başlanılıb. 1736-cı ildə abidənin təntənəli açılışı baş tutur. Abidənin bərpası 1884-cü ildə memar (Constantin Lipsius)-un rəhbərliyi altında aparılmışdır. Eyni zamanda, Lipsius postamentin dizaynını tamamladı.
Abidənin sonuncu bərpası 2001–2003-cü illərdə aparılıb.
Adıge iqtisadiyyatı
thumb|Maykop dəmiryol stansiyası Adıge Respublikası - Rusiya Federasiyasınin Şimali Qafqaz iqtisadi rayonu tərkibindədir.
Ümumi məlumat
left|thumb|Maykop şəhərinin ictimai nəqliyyatının sxemi thumb|Maykop SES-in görünüşü Sənaye məhsullarının həcmi dəyərinə görə kənd təsərrüfatı məhsullarının həcmini 1,2 dəfə üstələyir. Adıge RF-nin subyektləri arasında üzüm şərabı (6-cı yer), emallıq ağac-oduncaq (7-ci yer), karton (9-cu yer), şəkər tozu (15-ci yer), tərəvəz şirələri və meyvə-tərəvəz konservi istehsalında seçilir. Respublikanın ümumi məhsulunda ticarət və kommersiya fəaliyyəti 14,5%, k.t. 14,1%, sənaye 13,5%, tikinti 9,6%, nəqliyyat 2,7% paya malikdir (2002). İqtisadi cəhətdən fəal əhalinin (200 min nəfər) 16,9%-i sənaye sahələrində, 20,3%-i k.t.-da çalışır. İşsizlik səviyyəsi 13,5% – RF üzrə orta səviyyədən 1,7 dəfə yüksək, ayda adam başına düşən pul gəliri isə 45% azdır. Adıgenin enerji ehtiyatları tələbatının 50%- dən azını təmin edir. Bütün sənayesi, demək olar ki, Maykopda cəmləşmişdir. Yeyinti, taxta-şalban, ağac emalı və sellüloz-kağız, maşınqayırma və metal emalı, tikinti materialları sənayesi aparıcı sahələrdir. Respublikaya gətirilən məhsullar içərisində qənnadı istehsalı üçün xammal, makaron və tütün məmulatları, gübrə və zəhərli kimyəvi maddələr əsas yer tutur.
Adıgenın k.t.-nda bitkiçilik məhsulları üstünlük təşkil edir. Kənd təsərrüfatı torpaqlarının 80%-i (3,3 min km²-dən çox) şumlanır (yarıdan çoxunda dənli bitkilər). Taxıl (332,7 min t), texniki (raps, günəbaxan, şəkər çuğunduru, tütün) və yemlik bitkilər yetişdirilir; üzümçülük, meyvəçilik inkişaf etmişdir. Otlaq heyvandarlığı (63,4 min baş iribuynuzlu qaramal) ət-süd yönümlüdür; donuz (36,2 min baş) qoyun və keçi (22,2 min baş), at, quş saxlanılır; həmçinin arıçılıq inkişaf etdirilir.
K.t. məhsulları istehsalı: süd 102,4 min t, kəsilmiş mal-qara və quş əti 15,1 min t, yumurta 50,6 mln. ədəd (2002). Bərkörtüklü avtomobil yollarının uzunluğu 1,5 min km, ərazisindəki d.y.-nun uzunluğu 148 km-dir. Maykop dəmiryol magistralları qovşağıdır. Maykop–Ust-Labinsk, Maykop–Tuapse, Maykop–Armavir qaz kəmərləri; Maykopda aeroport fəaliyyət göstərir.
Ferrosilit
Ferrosilit — mineral
Haqqında
Ferrosilit — rombik piroksen. Fe22+[Si2O6], enstatit-ferrosilit fasiləsiz seriyanın sonuncu üzvü; tərkibində 90–100% ferrosilit komponenti olan mineral. Metamorfizmə uğramış dəmirli çöküntülərdə fayalit, hedenbergit, qrüneritlə birlikdə.
Helen Lanqevin-Joliot
Helen Lanqevin-Joliot (doğum adı: Joliot-Küri; ) — Fransız laboratoriyalarında nüvə reaksiyaları ilə bağlı araşdırmaları ilə tanınan və hər üçü də fizika və kimya üzrə Nobel mükafatı almış Mariya Kürinin nəvəsi və İren Jolio-Küri və Frederik Jolio-Kürinin qızı, fransız nüvə fiziki. Tədqiqat sahəsindəki karyerasından təqaüdə çıxdıqdan sonra Helen qadınları və qızları STEM sahələrində iştirak etməyə təşviq etməyə yönəlmiş aktivizmə qoşulmuşdur. Onun aktivizmi həm də geniş ictimaiyyət üçün daha çox elmi savadlılığın təşviqinə köklənib.
Son istifadəçi
Son istifadəçi – ənənəvi anlamda: kompüterdən çıxan informasiyanın nəzərdə tutulduğu kimsə; kompüterlərin son istifadəçiləri, yəni proqramların işlənib hazırlanması və ya proqramlaşdırma ilə məşğul olan şəxslərdən fərqli olaraq, kompüterlərdən və onların proqramlarından istifadə edən insanlar.
Mixail Semevski
Mixail Semevski — Semevskilər zadəgan ailəsindən olan rus tarixçisi, jurnalist və ictimai xadim. Məxfi müşavir rütbəsini qazanmışdır.
Vəzifələr və sosial fəaliyyətləri
1855-ci ildə Konstantinov kadet korpusunu bitirmişdi. 1861-ci ilə qədər hərbi xidmətdə idi (Pavlov leyb-qvardiya alayında zabit kimi xidmət etdi), 1857-ci ildə 1-ci kadet korpusunda repetitor vəzifəsinə girdi. 1861—1862-ci illərdə Smolni nəcib qızlar institutunda dərs demişdir. Daha sonra, kəndlərdə şərait quruluşu üzrə dövlət dəftərxanasında baş komitədə işləmişdir.
Peterburq şəhər rəhbərliyinin üzvü idi. 1877-ci ildən bəri, Sankt-Peterburq Şəhər Şurasında çalışmışdır və 1883-1885-ci illərdə bələdiyyə başçısının yoldaşı statusunu almışdır. O, işlərinin çoxunu üzvü olduğu şəhər məktəb komissiyasına həsr etdi.
1877-ci ildə o, Həqiqi mülki müşaviri adını qazandı, 1882-də isə məxfi müşavirinə qaldırıldı.
1892-ci ildə vəfat etdi, Sankt-Peterburqdakı Novodeviçi qəbiristanlığında dəfn edildi.
Erkən tarixi əsərləri
left|thumb|162x162px|Mixail Semevski ([[Lavrenti Seryakovun qravürası, 1879-cu il)]] 1855-1856-cı illərdə Moskva yazıçılarının mühitinə düşən və universitetdə mühazirələr dinləyən Semevski tarixçi kimi 19 yaşında nəşr olunmağa başladı. Onun maraq dairəsi XVIII-XIX əsrin birinci yarısının tarixi, saray çevrilişləri, Pyotr dövrünün siyasi araşdırmaları, XVIII əsrin dövlət xadimlərinin tərcümeyi-hallarından ibarət idi. Onun ilk çap işi "Moskvityanin" junralında (1856-cı il, № 12) dərc edilən "Griboedovlar ailəsi haqqında" adlı məqalə idi; növbəti ildə o, "Velikiye Luki və Velikolutsk qəzası" adlı tarixi və etnoqrafiya tədqiqatını (Sankt-Peterburq, əsər Nikolay Dobrolyubov tərəfindən istehza ilə tənqid olunmuşdur) nəşr etdi. "Çariça Praskovya" ("Vremya" jurnalı 1861, № 2 — 5), "Söz və əməl" adlı Pyotrın dövrünün siyasi nəticələrinə dair silsilə esselər ("Svetoç" jurnalı, 1861-ci il; "İllüstrasiya" jurnalı 1862-ci il, 1880-ci illərdə ayrı nəşr ilə dərc olunmuşdur), "İmperator I Yekaterina və Mons ailəsi", "Çar Alekseyin tərəfdarları", çariça Y.F. Lopuxinanın həyatı, "Freylin Hamilton" adlı əsərlər onun sonrakı nəşrlərin ən əhəmiyyətlilərindən oldular. Məhz Semevskinin (Pyotra hörmətli münasibət bəsləyən, lakin şəxsiyyəti və siyasətinin qaranlıq tərəflərini gizlətməyən) nəşrlərindən əhəmiyyətli dərəcədə təsirlənən hökumət bir ara Pyotrdan sonrakı dövrdəki tarixi materialların yayımlanmasını qadağan etdi.
Senzuranın olduğu dövürdə, Semevskinin bir sıra siyasi cəhətdən həssas olan materialları Londonda yerləşən Aleksandr Qertsenə məxsus Azad Rus Mətbəəsində nəşr olunurdu.
"Russkaya Starina"
Əsasən 18-ci əsrə həsr olunmuş "Russkaya Starina" adlı böyük tarix jurnalının nəşriyyatçısı olaraq (1870-ci ildən ömrünün sonunadək) Semevski rus elmində və mədəniyyətində əhəmiyyətli rol oynamışdır. Tutduğu vəzifə səbəblərinə görə Semevski 1877-ci ilə qədər jurnalın rəsmi redaktoru kimi fəaliyyət göstərmırdi, onun yerinə bunu qohumu Vasili Arsyenyeviç Semevski edirdi, halbuki əslində o, jurnalın tam və müstəqil sahibi idi. Mixail Semevski təkcə öz materialları ilə bu işdə yaxından iştirak etmirdi, həm də özəl arxivlərdə maraqlı sənədlərin axtarışını təşviq edirdi, həmçinin köhnə dövrlərdə yaşamışlardan xatirələrini yazmağı tövsiyə edirdi. Arxeoqrafiya Komissiyasının üzvü və Arxeoloji İnstitutun fəxri üzvü idi. Elmi məqsədlərlə Rusiya boyunca səyahətlər edirdi, Saratov vilayətində knyaz Kurakinin XVIII əsrin tarixinə aid əhəmiyyətli sənədləri olan zəngin ailə arxivini araşdırmışdır. Semevskinin bu arxivlə tanışlığının nəticəsində knyaz F.A. Kurakin "Knyaz Kurakinin arxivi" adlı nəşri buraxmağa başladı, ilk cildlər Semevski tərəfindən redaktə edilmişdir. Kurakinin arxivində aşkar edilmiş yeni materiallardan əsasən Böyük Pyotrun tarixinə aid məlumatları Semevski 1890-1891-ci illərdə bir sıra ictimai mühazirələrdə təqdim etmişdir.
Reqressiv vergitutma
Reqressiv vergitutma — vergi tutulan məbləğ artdıqca orta dərəcənin azaldığı vergitutma sistemi. Bu o deməkdir ki, təsərrüfat subyektinin gəlirinin artması ilə nisbət aşağı düşür, gəlir azaldıqda isə əksinə artır.
Reqressiv vergitutma idxal, ticarət, mal və xidmətlərin istehsalı sahəsində tətbiq edilir. Həmçinin reqressiv prinsipə əsasən bir sıra xüsusi rüsumlar hesablanır, onlar üçün vergitutma müddəti fərqlidir. Beləliklə, məsələn, məhkəmədə ərizə vermək üçün dövlət rüsumu iddiaçının əmlak iddialarının ölçüsündən asılıdır.
Reqressiv verginin əksi mütərəqqi vergidir ki, vergiyə cəlb olunan məbləğ artdıqca orta vergi dərəcəsi də artır. Onların arasında sabit və ya mütənasib vergi var, burada vergitutma məbləğindən asılı olmayaraq vergi dərəcəsi sabit qalır.
NGC 5087
NGC 5087, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Naxçıvanın Orta Eneolit mədəniyyəti
Naxçıvanın Orta Eneolit dövrü, Naxçıvantəpə ., Uçan ağıl və Uzunoba yaşayış yerlərində aparılan arxeoloji tədqiqatlarla öyrənilmişdir.
Cənubi Qafqazda Erkən və Orta Eneolit dövrü
Cənubi Qafqazda Eneolit dövrünün erkən və orta mərhələsinə aid mədəniyyət yox deyiləcək qədər azdır. Naxçıvantəpə yaşayış yerinin tədqiqi Eneolit dövrünün erkən və orta mərhələsini öyrənməyə imkan verir. Bu baxımdan Sirabçay hövzəsində aşkar olunan Uzunoba və Uçan ağıl yaşayış yerlərinin də müəyyən əhəmiyyəti vardır. Bu yaşayış yerlərindən götürülən karbon analizlərin nəticələri e. ə. 4690–4450-ci illəri göstərməklə Ovçular təpəsi. ilə təmsil olunan Son Eneolit dövründən əvvəlki dövrə aiddir.
Naxçıvanda Erkən və Orta Eneolit dövrü ilə bağlı tədqiqatlar
Araşdırmalar Urmiya hövzəsinin yaşayış yerlərində başlıca olaraq Sünik obsidianından istifadə olunduğunu göstərir. Naxçıvan abidələrində isə əsasən Göyçə obsidianından istifadə olunmuşdur. Sünik obsidianı faiz etibarı ilə azdır və ikinci yerdədir. Ehtimal ki, Urmiya hövzəsində yaşayan insanlar Zəngəzur dağlarındakı xammal mənbələri ilə Naxçıvançay vadisində yaşayan insanlar vasitəsi ilə əlaqə saxlamışdırlar. Qeyd etmək lazımdır ki, bu yaxınlarda Naxçıvançay vadisindən üzərində mis filizinin izləri olan mədən alətinin tapılması bu əlaqələrin yalnız obsidianla deyil, həm də mis yataqları ilə bağlı olduğunu göstərir.
Yeni abidələrin tədqiqi Naxçıvanın Eneolit mədəniyyəti haqqında bitkin təsəvvür əldə etməyə imkan verir. Bu abidələrin tədqiqi həmçinin Naxçıvanın e.ə. V–IV minilliyə aid Eneolit abidələrini yenidən dövrləşdirməyə imkan verir: Hazırda Naxçıvantəpə yaşayış yerinin üst qatları, Uçan ağıl və Uzunoba yaşayış yerlərini Orta Eneolit dövrünə aid etmək olar. Bu mərhələ təqribən e.ə. 4600–4400-cü illəri əhatə edir.
Energy Star
thumb|E-14. Enerjiyə qənaət edən məhsulların üzərinə vurulan Energy Star loqotipi
Energy Star – ABŞ hökumətinin Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyinin (Environmental Protection Agency, EPA) 1992-ci ildə "Energy Star" adı ilə dərc etdirdiyi tövsiyələrə uyğun olaraq monitorların və fərdi kompüterlərin enerji sərfi. Bu tövsiyyələrə görə fərdi kompüter "yatma" rejimində 30 vattdan artıq enerji sərf etməməlidir. Bu proqramda iştirak könüllüdür. Bu tövsiyələrə əməl edən şirkət öz məhsullarını xüsusi işarə ilə damğalamaq (markalamaq) hüququ qazanır.
NGC 6951
NGC 6951, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Sefey bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Eysid caz
Klub cazı olaraq da bilinən Eysid caz, caz, soul, fank və disko elementlərini özündə cəmləşdirən bir musiqi janrıdır. Eysid cazı 1980-ci illərdə Londonda klublarda nadir yiv hərəkəti ilə yarandı və ABŞ, Yaponiya, Şərqi Avropa və Braziliyaya yayıldı. Tanınmışlar arasında Böyük Britaniyadan Brand New Heavies, Incognito, Us3 və Jamiroquai və ABŞ-dən Buckshot LeFonque və Digable Planets yer almışdı. 1990-cı illərin ortalarından sonlarına qədər elektron klub musiqisinin yüksəlməsi maraqların azalmasına səbəb oldu və iyirmi birinci əsrdə hərəkat bir növ olaraq qeyri-müəyyən oldu. thumb|Fransız disk jokeyi Gilles Peterson "Eysid caz" terminini icad etdi.
Xarakteristika
Eysid caz iki əlaqəli hərəkətdən ibarət idi. Birincisi, diskli jokeylərin və 1960-70-ci illərin caz traktlarına zərb və elektron rəqs ritmləri əlavə edən musiqi istehsalçılarının qeydlərinə əsaslandı. İkinci hərəkət, bu qeydlərdən təsirlənən və bir yiv vurğulayan qrupları əhatə etdi. Eysid caz caz, funk və hip-hopdan bəhrələndi. Əsasən zərb və canlı ifaya söykəndiyindən, bəzən cazla əlaqələndirilir, lakin yivə vurğu onu daha çox funk, hip hop və rəqs musiqisinə uyğunlaşdırır.
Tarixi
Eysid cazın mənşəyi 1960-cı illərdə, psixodel üslubların digər musiqi janrlarına daxil edildiyi dövrdən başlayır. Bəziləri 1960-cı illərdə Eysid caz qeydləri olaraq Apostolların (1969) "Six Pack" və "Soul Fiesta" dan bəhs edirlər. Eysid caz 1980-ci illərdə London klublarında nadir yiv hərəkəti ilə əlaqəli disk jokeylərinin qaranlıq caz qeydlərini ifa etməsi ilə populyarlaşdı. Onların maraqları caz füzyonunun, caz funkun və 1950-1960-cı illərin soul cazının kənarında idi. Blue Note kataloqundakı qeydlər xüsusilə əhəmiyyətli idi. Bu DJ-lərə 1980-ci illərdə Londonun bir neçə klubunda iqamətgahı olan Gilles Peterson da daxil idi. Peterson kiçik bir pirat radiostansiyasında başladı və sonra daha böyük Kiss-FM-ə keçdi. 1988-ci ildə prodüser Eddie Piller ilə birlikdə Eysid Caz Records etiketini yaratdı. 1990-cı ildə Peterson Talkin 'Loud at Phonogram etiketini başlatmaq üçün ayrıldı. Digər bir İngilis rekord etiketi, Fourth And Broadway Records, 1990-cı ildə quruldu və "Cool in Rebirth" adlı bir tərtib seriyasına başladı. Etiketin siyahısında Pharoah Sanders, Stereo MC, MC Solaar və Courtney Pine yer alırdı.
Eysid cazı Amerikada
Eysid cazı 1990-cı illərin əvvəllərində ABŞ-yə yayıldı. Nyu-Yorkdakı Eysid caz musiqiçisi Brooklyn Funk Essentials, DJ Smash və Jerome Van Rossum idi. San Fransiskoda Eysid caz Ubiquity Records,  Los Ancelesdəki Solsonics və San Dieqodakı Greyboy Allstars tərəfindən buraxıldı. A Tribe Called Quest, The Low End Theory (1991) albomu üçün cazdan bəhrələnmişdir. Buckshot LeFonque adı altında Branford Marsalis və Digable Planets 1993-cü ildə "Rebirth of Slick (Cool Like Dat)" sinqlına görə Qremmi Mükafatı qazandı.
Sancud (Sayınqala)
Sancud - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 444 nəfər yaşayır (100 ailə).
Bat-Yam
Bat-Yam-İsraildə, Aralıq dənizinin sahilinfə yerləşən Təl-Əviv şəhərində respublika tabeli şəhər.Əsası 1958-ci ildə qoyulub.Şəhərdə Əsasən ərəblər və ivritlilər yaşayır.Şəhərin əvvəlki adı liman şəhər olduğu üçün Su şəhəri adlanıb.
Kostanaevin binası
Tarixi
Sovetlər quruluşunun meydana gəlməsindən sonra bina gəlirli bina olaraq Kostanaevlər ailəsinə mənsub olur: Sergey, Matvey, Kirill, Qriqori və Emmanuil. Binanın birinci mərtəbəsi müxtəlif ticari təşkilatlara icarəyə verilmişdir: «Qarlikov А.S.» Ticarət evi, «Vr. V. və N. Blandovlar» mağazası, Smirnov qızıl və gümüş məmulatları mağazası. 1914-ci ildən binada «Berejnov Q.V. və K» ticrət evi yerləşirdi.
1920-ci illərdə binanın birinci mərtəbəsində «Alazan» adlı mağaza mövcud olmuşdur. Sonrakı dönəmlərdə buada №8 Qorkooptorqa mağası yerləşirdi. 1959-cu ilə olan məlumata əsasən burada №8 Qorkooptorqa mağası, «Oyuncaq» №69 mağazası, saat təmiri emalatxanası, Yuvilir emalatxanası mövcud olmuşdur. 1990-cı illərdə burada «Buratino» adlı mağaza və valyuta dəyişmə məntəqəsi olmuşdur.
Sorğu simvolu
Sorğu simvolu – rabitə sistemlərində: verici qurğu tərəfindən göndərilən və qəbuledici qurğu onu aldıqda geriyə hər hansı cavab göndərməli və ya özünü tanıtmalı olduğu kod. ASCII kodunda ENQ simvolunun onluq qiyməti 5-dir (onaltılıq – 05h).
Rövşən Xəlilov (idmançı)
Rövşən Xəlilov (tam adı: Xəlilov Rövşən Məqsəd oğlu; 8 noyabr 1990, Mingəçevir, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan pauerliftinqçisi, 5 qat dünya, 3 qat Avropa, 11 qat Respublika çempionu, Dünya və Avropa kubokunun sahibi, Beynəlxalq dərəcəli idman ustası ,Baş leytenant. Peşəkar divizionda (ProDivision) çempion və dünya rekordunu qıran ilk azərbaycanlı idmançı.
Bioqrafiyası
8 noyabr 1990-cı il tarixində Azərbaycan SSR-nin Mingəçevir şəhərində anadan olub.
Təhsili
1997-2008-ci illərdə Mingəçevir şəhərinin 1 No:li tam orta məktəbində təhsil alıb. 2008-2013-cü illərdə Bakı İslam Universitetinin Şərqşünaslıq fakultəsində ali təhsilini davam etdirib.
Hərbi xidmət
2013-cü ildə universiteti bitirdikdən sonra, hərbi xidmətə yollanıb. Kiçik çavuş rütbəli kəşfiyyatçı kimi, hərbi xidmətdən ehtiyata buraxılıb.
İş yeri
2016-cı ildən etibarən Fövqəladə Hallar Nazirliyinin Xüsusi Riskli Xilasetmə Xidmətinin əməkdaşıdır. Xüsusi riskli xilasetmə xidmətində ilk öncə gizir rütbəsində mütəxəssis-mühafizəçi, 2018-ci ildən etibarən mütəxəssis-xilasedici vəzifəsində işləyib. 2020-ci ildə, idman və iş fəaliyyətindəki uğurları nəzərə alınaraq, leytenant hərbi rütbəsi alıb.
İdmançı karyerası
İdmana marağı 7 yaşından yaranıb. Uşaqlıqdan gənclik yaşlarına kimi güləşlə məşğul olub və ölkə birinciliklərində iştirak edib. Sambo idman növü üzrə 2009-cu ildə Azərbaycan çempionatının bürünc medalçısı olub.
Tələbə illərində pauerliftinqlə (ağırlıq qaldırma) maraqlanıb və bu idman növü ilə professional şəkildə məşğul olmağa başlayıb. 2010-2019-cu illər ərzində, ardıcıl 10 dəfə ölkə çempionu olub. Azərbaycan Kubokunun da sahibidir.
2017, 2018 və 2019-cu illərdə Azərbaycanda keçirilmiş, pauerliftinq üzrə Ulu Öndər Heydər Əliyevin adında beynəlxalq turnirlərin qalibi olub. 2015-ci ildə Türkiyədə keçirilmiş "Boğaziçi Kuboku"nun qalibidir.
2016-cı ildə Gürcüstanda keçirilmiş Qafqaz çempionatının qalibi. GPA-IPSU vesiyası üzrə Dünya Superkubokunun sahibi. 75 kg çəki dərəcəsində, 2013, 2017 və 2019-cu illərdə Avropa çempionu, 2017, 2018 (2 dəfə) və 2019-cu illərdə dünya çempionu olub.
2014-2019-cu illərdə Mas Wrestling üzrə Azərbaycan çempionatlarının qalibi və mükafatçısı olub. 2018-ci ildə Mas Wrestliq üzrə Avropa Çempionatının bürünc mükafatçısı. Mas Wrestling idman növü üzrə məşqçi dərəcəsinə sahibdir.
2020 - Strongman (ən güclü kişi) idman növü üzrə Azərbaycan çempionudur.
Tərkdərə (Sayınqala)
Tərkdərə — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sayınqala şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 135 nəfər yaşayır (25 ailə).
Təkmilləşdirilmiş klaviatura
Təkmilləşdirilmiş klaviatura – 101 və ya 102 klavişdən ibarət olan klaviatura; IBM firması tərəfindən IBM PC AT kompüterlərinin sonrakı modelləri üçün işlənib hazırlanıb. Klaviaturanın bu tərtibatı PS/2 seriyası üçün standart olaraq qaldı və IBM-uyumlu klaviaturaların əksəriyyəti üçün “de-fakto” standarta çevrildi. Bu klaviaturanın (ilkin adı – Advanced Keyboard) özündən əvvəlki IBM klaviaturalarından əsas fərqləri bunlardır: əvvəlkilərdə olduğu kimi, sol tərəfdə 10 funksional klaviş yox, yuxarı qıraq boyunca 12 funksional klaviş var; <Control> və <Alt> klavişləri iki dənədir; klaviaturanın əsas bloku ilə rəqəm paneli arasında kursorun yerdəyişməsi və düzənləmə klavişləri qrupu nəzərdə tutulub. Başqa fərqlər bəzi klavişlərin (məsələn, <Escape> və <Control>) yerləşmə yerlərinin dəyişdirilməsi və bəzi klavişlərin (məsələn, <Print Screen>) başqa klavişlərlə kombinasiyalarının fəaliyyətlərinin dəyişdirilməsi ilə bağlıdır. Klavişlərinin düzümü və dizayn baxımından təkmilləşdirilmiş klaviatura Apple Extended Keyboard klaviaturasına oxşardır.
NGC 5129
NGC 5129, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. E2 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 321
NGC 321 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. SBcd tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Dəhnə dağı
Dəhnə dağı — Şərur və Sədərək rayonları sərhədində, Naxçıvan dağarası çökəkliyinin şimal-qərbində, Sədərək düzünün cənub-şərq kənarında, Araz çayının sol sahilində, Dəhnə-Vəlidağ tirəsinin cənub-qərb qurtaracağında, Dəmirçi kəndindən 8 km qərb-şimal-qərbdə, "Qurdqapısı" keçidindən 3 km cənub-qərbdə dağ (hünd. 1154,2 m). Zirvəsi Orta Devonun Eyfel mərtəbəsinə aid Qurdqapısı lay dəstəsinin, yamacları ondan yaşlı Danzik lay dəstəsinin əhəngdaşı, qumdaşı, kvarsit, şist və argillitlərindən təşkil olunmuş yastı təpəli günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Naxçıvan qoyulma çökəkliyinin şimal-qərb qurtaracağında Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentinin gömülmüş cənub-qərb cinahında cavan çöküntülər altından yer səthinə çıxan Dəhnə-Vəlidağ qalxımının şimal-qərb qanadını mürəkkəbləşdirən ikincidərəcəli Saraclıdağ sinklinalının nüvə hissəsində yerləşir. Yamaclarında şimal-qərb və şimal-şərq istiqamətli fay və əks-fay qırılma pozulmaları izlənilir.
Dördüzvlü heterotsikllər
Azetidine|100px|thumb|left Dördüzvlü heterosikllər- ən azı bir heteroatom saxlayan dördüzvlü halqaya malik olan üzvi tsiklik birləşmələrdir.
Ümumui izahı
Dördüzvlü heterotsikllərə təbiətdə üçüzvlü heterosikllərə nisbətən daha az rast gəlinir. Bu qrup heterotsiklik birləşmələr arasında ən mühümləri penisilin və sefalosporin antibiotiklərinin komponentləri kimi tətbiq tapmış β-laktamlardır. Əsas sintez üsulu tsiklobirləşmə reaksiyasıdır. Onlar litiumüzvi birləşmələr,bor triflorid və ya kupratların təsiri altında məhv olurlar. Dördüzvlü heterosikllər kiçik tsikl ölçüsü səbəbindən aromatik birləşmələrin xüsusiyyətlərinə malik deyildir. Əsas Nümayəndələri: Oksetan, dioksetan, Azetidin
Dördüzvlü heterosikllər: 100px|thumb|left 100px|thumb|left Oksetan və azetidin üç üzvlü həmkarlarından əhəmiyyətli dərəcədə daha az reaktivdir (oksetan hidroksi-anion ilə oksirandan 103 dəfə yavaş reaksiya verir), lakin buna baxmayaraq, onlar oxşar halqa açma reaksiyalarına məruz qalırlar: məsələn, bor trifluoridin və ya kupratların iştirakında oksetan litium  üzvi birləşmələrin reaktivləri ilə  reaksiya daxil olur, azetidin halqasının açılması isə qatı  xlorid turşusu ilə qızdırıldıqda baş verir: Dördüzvlü sistemlər arasında ən mühümü penisilin və sefalosporin antibiotiklərində olan və onların bioloji aktivliyini təyin edən β-laktam tsiklidir. β-laktam halqası, karbonil karbon atomunda nükleofil hücuma nisbətən davamlı olan beş üzvlü analoqlardan (pirolidonlar) və ya asiklik amidlərdən tam fərqli olaraq, karbonil karbon atomuna hücumla çox asanlıqla parçalanır. β-laktonlar (propiolaktonlar) karbonil qrupunun  karbon atomuna da asanlıqla hücum edir; məsələn, onlar xüsusilə asanlıqla hidroliz olunur, əlavə olaraq, bir çox nukleofillərin təsiri altında ikinci növ nukleofil hücuma məruz qalır, C(4) mövqeyində hücum nəticəsində karboksilatın SN2 ilə əvəzlənməsi müşahidə olunur. Aşağıdakı nümunə homoxiral laktonun istifadəsini göstərir:
Kompleks gübrələr
Tərkibində bitki üçün lazım olan iki və daha çox element (azot, fosfor, kalium, mikroelementlər) olan gübrələr kompleks gübrələrdir. Alınma üsullarına görə kompleks gübrələr mürəkkəb, kombinə olunmuş (mürəkkəb qarışdırılmış) və qarışıq gübrələrə bölünür.
O gübrələr mürəkkəb gübrələrdir ki, tərkibində iki və daha çox qida elementi olan kation və anion var. Məsələn, ammofos (NH4H2PO4, diammofos (NH4)2HPO4 və s.
Kombinə olunmuş və ya mürəkkəb qarışdırılmış gübrələr. Elə gübrələrdir ki, tərkibində iki və daha artıq qida elementi olur, vahid texnoloji prosesdə fosfat və nitrat turşularının, əridilmiş ammonium nitratın, fosforitlərin və ya apatitin, kalium duzlarının kimyəvi qarşılıqlı təsiri ilə alınır. Bu gübrədə bir və ya iki əvəzli kalsium fosfatlar [CaHPO4·2H2O, Ca(H2PO4)2·H2O], ammofos – NH4H2PO4, ammonium şorası – NH4NO3 və kalium şorası – KNO3 olur. Belə gübrə fosfor nitrofoskası adlanır, bu gübrədə həll olan fosfat turşusunun miqdarı maksimumdur. “A” markalı nitrofoskada 16-17% azot, 16-17% P2O5, 13-14% K2O,  “B” markasında -13:16:13, “V” markasında 12:12:12% (uyğun olaraq). Bu gübrələr dənəvər olub dənələrin diametri 1-4mm olur. Dənələrin üzəri talk və ya üydülmüş əhəng daşı ilə tozlanır ki, saxlandıqda dənələr yapışaraq iriləşməsin.
Qarışıq gübrələr iki və daha çox bərk, sadə gübrələrin qarışığından alınır.
Mirdza Kempe
Mirdza Kempe  — Latviya və Sovet şairəsi. Latviya SSR əməkdar mədəniyyət işçisi (1957), Latviya SSR xalq şairi (1967), SSRİ dövlət mükafatı laureatı (1967).
Bioqrafiyası
27 yanvar 1907-ci ildə Libava (indiki Liepaya, Latviya) şəhərində fəhlə ailəsində anadan olmuşdur. 1927-1928-ci illərdə Latviya Universitetində oxuyur. Bir müddət Riqa Radiosunun aparıcısı işləyir sonra "İnformator" qəzetində çalışır. 1940-1941-ci illərdə Latviya SSRİ-yə daxil olduqdan sonra Riqa Radio Komitəsinin ədəbi və bədii yayımının rəhbəri vəzifəsini icra edir.
12 aprel 1974-cü ildə vəfat etdir. Riqada Raina qəbiristanlığında dəfn edildir.
1980-ci ildə Riqada qurulan yeni bir küçələrdən birinə Mirdza Kempenin adı verilir.
İsaçenko adası
İsaçenko adası — Sergey Kirov adalarına daxil olan ada. Ada Şimal Buzlu okeanın Kara dənizi suları ilə əhatələnmişdir. Dənizin şimal-şərqində qərarlaşır. İnzibati cəhətdən isə Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes yaronu əraxisinə daxildir. Daxil olduğu ürupun ən iri adasıdır.
Mirdza Kempe
Ədəbi fəaliyyət
1924-cü ildə şeirlərini çap etməyə başlayır. 1940-cı ildən bəri "Bryvis zemnieks" qəzetində şeirləri dərc edilir.
Əhmədbəy (Sayınqala)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 107 nəfər yaşayır (20 ailə).
İsaçenko adası
Coğrafiyası
Sergey Kirov adalarının şimalında qərarlaşır. Yaxınlığında yerləşən adalar: Slojnıy adası — 5,8 kilometr cənub-qərbdə, Srednıy adası — 9,5 kilometr cənub-şərqdə, Severnıy — 22 kilometr şimal-şərqdə. İsaçenko adasından cəmi iki kilometr şimal-şərqdə uzunluğu cəmi 1,6 km təşkil edən Zabıtıy adası qərarlaşır.
Mirdza Kempe
Ədəbi fəaliyyət
Onun poeziyası mülki xarakteri daşıyır. Bir çox şeyrləri sülh uğrunda mübarizəyə həsr edilmişdir. Tərcümə ilə məşğul idi. Teatr üçün əsərlər də yazırdı. Latın dilinə Aleksandr Puşkin, Mixail Lermontov, Volt Vitmen, Musa Cəlil, Edurad Mejelaytis əsərlərini tərcümə etmişdir. Konstantin Fedinin "Qeyri-adi yay", Migel de Servantesin "Don Kixot", Conatan Sviftin "Qulliverin səyahəti" və başqalarını da latış dilinə tərcümə edir.
İsaçenko adası
Ümumi məlumat
Cənub-qərbdən şimal-şərqə ovalvari formaya malikdir. Adanın uzunluğu 29,2 km, eni isə 11,8 kilometr təşkil edir. Cənub və şimal-şərq hissəsində adanın daxilinə 5–6 km girmiş körfəzlər vardır. Körfəzlərin maksimal dərinliyi 4 metrdir. Şimal və cənub hissələri üum və gildən ibarətdir. Sahilləri əsasən alçaqdır. Qərb və şərq sahilləri nisbətən sıldırımlı olub 2–5 metr hündürlüyə malikdir. Adanın mərkəzi hussəsindən şimal-qərbdən cənub-şərqə silsilə uzanır. Silsilə formaslnda uzanan təpələrin ən hündür nöqtədi 57 metrdir. Ada ərazisindən çoxlu sayda kiçik axarlar axır. Onların hamısı qış ayları tam donur. Üstəlik adada 8 elədə böyük olmayan göl vardır. Bu göllərin hamısı sahiı düzənliyimdə yerləşir və dənizdən yalnız qumlu bərzəxlə ayrılır.
Mirdza Kempe
Kitabları
Kempenin bir çox əsərləri SSRİ-nin bir çox dillərinə çevrilmişdir.
İsaçenko adası
Ümumi məlumat
İqlimi olduqca sərtdir. Arktik tundra hakimdir. Əraf ərazilə ancaq yay ayları buzdan azad olur. Boğalaeın qış ayları binması heyvanların səbəst hərəkərinə imkan verir. Bitki örtüyü əsasən mamır və şibyədən ibarətdir. Heyvanlar aləmi isə nisbətən zəngindir. Burada Şimal tülküsü, Lemminq, Mimal maralı və Ağ ayıdır. İsaşenko adası yaxınlığında yerləşən Zabıtıy adasında morjların yerləşim yerləri vardır.
Adanın şimalında astronomiya obyekti, şərqində isə Sergey Kirov qütb stansiyası yerləşir. Stansiya 1953 -cü iıdən fəaliyyət göstərir.
Tarixi
Ada ilk dəfə 22 avqust 1930-cu ildə Otto Şmidtin və Vladimir Yuleviç Vizenin təşkil etdiyo təşkil etdiyi (Georgi Sedov paraxodu) ekspedisiya zamanı kəşf edilmiş və Boris Lavrenteviç İsaçenkonun şərəfinə adlandırılmışdır. O, mikrobioloqu və botaniki, SSRİ elmlər akademiyasının akadrmiki olmuşdur.
NGC 3931
NGC 3931, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Danimarka–Ermənistan münasibətləri
Danimarka—Ermənistan münasibətləri — Danimarka və Ermənistan arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Ermənistanın Kopenhagendə səfirliyi var. Danimarka isə Ukraynanın Kiyevdəki səfirliyi vasitəsilə Ermənistanda təmsil olunur. Diplomatik münasibətlər 14 yanvar 1992-ci ildə qurulmuşdur. Ermənistanın Danimarkadakı hazırkı səfiri Hraçya Ağacanyandır. 2008-ci ildə Ermənistan Xarici İşlər Naziri Edvard Nalbandyan Ermənistan və Danimarka arasındakı münasibətləri “dostyana” və “yüksək” olaraq adlandırdı. 2013-cü ildə müstəqil Amstream təşkilatı qeyri-siyasi və qeyri-iqtisadi qurum olaraq Ermənistan və Skandinaviya arasında iş, təhsil və mədəniyyət sahəsində əməkdaşlıq və tərəfdaşlığa başlamaq məqsədi ilə quruldu.
Tarix
Ermənistanla Danimarka arasındakı ticarət əlaqələri 1568-ci ildə, erməni səyyah və yazıçı Pirzadə Qapanetsinin Danimarkanı ziyarət etməsindən sonra başlayır. Müasir Ermənistan dövləti 1991-ci ildə müstəqillik qazandıqdan bəri, iki ölkə həm hökumət, həm də Qeyri Hökumət Təşkilatları əlaqələr qurmağa çalışırdı. Danimarka Xarici İşlər Nazirliyinin verdiyi məlumata görə, Mission Ost, Danimarka Erməni Missiyası və Danimarka Qafqaz Araşdırmaları Cəmiyyəti kimi vətəndaş cəmiyyəti təşkilatları ikitərəfli münasibətlərin inkişafında fəal iştirak edir. 2003-cü ildə Danimarkada 100 qanunsuz erməni immiqrant yaşayırdı. Hamnsı ki, iki ölkə hökumətləri arasında aparılan danışıqlar zamanı onlar Ermənistana qayıtmaq məcburiyyətində qalmışdılar. 2004-cü ildə Ermənistan prezidenti Robert Köçəryan Danimarka səfiri ilə inkişaf etməkdə olan münasibətləri müzakirə edərək, görüləsi çox işin qaldığını bildirir. Hər iki tərəf iqtisadi əməkdaşlığın genişləndirilməsinin vacibliyini vurğulayır. Danimarkanın yeni səfiri ilə 2009-cu ildə keçirilmiş diplomatik görüşdə Prezident Serj Sarkisyan, Danimarkanın əhəmiyyətli təcrübəyə sahib olduğu kənd təsərrüfatı və enerji səmərəliliyi kimi inkişaf etmiş əməkdaşlıq üçün konkret sahələr təklif edərək ikitərəfli münasibətləri daha da dərinləşdirmək arzusunu dilə gətirir. Hər iki ölkə iqtisadi münasibətləri gücləndirmək üçün ikiqat vergidən yayınma barədə bir müqavilə imzalayır. İki ölkə 2000-ci ildə hava xidmətləri göstərilməsi haqqında müqaviləsi imzalanır. Ermənistan və Danimarka 2003-cü ilin aprelində "ölkələrə qanunsuz gələnlərin qovulması" barədə bir müqavilə imzaladılar.
Həsənbəyli tayfası
Həsənbəyli tayfası (əski əlifba ilə:حسنبیگلو) — Qaradağ və ya digər adı ilə Arasbaran bölgəsində yaşayan əsas türk tayfalarından biri.
Haqqında
Türk tayfalarından biri olan Həsənbəylilər hal-hazırkı İran ın Şərqi Azərbaycan ostanı nın Qaradağ bölgəsində yaşamaqdadırlar. Onların yaylaq bölgəsini Meşə Parə bölgəsinin qərb hissəsi, qışlarlarını isə Dizmar-e Qərbi bölgəsinin şimal hissəsi təşkil etməkdədir. Tayfanın yaylaqları Həsənabad dehistanlığının mərkəzi və cənub hissələrimdə, Meşəparə dehistanlığının qərbində, qışlaqları isə Dizmar dehistanlığının şərqində, Mincivan dehistanlığının cənub-qərbində yerləşməkdə idi. Hal-hazırda bu tayfaya mənsub olanların çoxu oturaq həyat tərzi sürməkdədir və əsasən Tehran şəhəri ətrafında yaşamaqdadırlar. Tayfanın son başçısı Mustafa xan Əhmədi olmuşdur. Onun soyundan gələn və Mirəhmədi soyadını daşıyan insanlar XX əsr in əvvəllərindən, yəni Məşrutə inqilabın ın baş verdiyi zamandan etibarən İranın siyasi həyatında mühüm rol oynamışdırlar.
XX əsrin ortalarına aid İran ordusu sənədlərinə görə Həsənbəyli tayfası 1608 ailədən ibarət olmuşdur. 1960-cı illərdə tayfanın başçısı Mir Mustafa Əhmədi idi. Tayfa bu zaman 50 tirəyə bölünmüşdü:
Sübhan Bəkirov
Sübhan Kamal oğlu Bəkirov — Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin komandanı,vitse-admiral.
Həyatı
Sübhan Bəkirov 1964-cü il avqustun 4-də Qazax rayonunun Ürkməzli kəndində anadan olub. Ailəlidir. Üç övladı var.
Təhsili
Ali Hərbi-Mühəndis: 1985–1990
Hərbi xidməti
1982–1984-cü illərdə Sovet Ordusunun sıralarında, üzaq şərq vilayətində hərbi xidmətdə olub.
1993-cü ildən Azərbaycan Ordusunun Qırmızı Bayraqlı Xəzər Hərbi Donanmasının 23 nömrəli hərbi zavodunda müxtəlif vəzifələrdə çalışıb.
1993-cü ildə Azərbaycan-Rusiya birgə hərbi müəssisəsi olan Xəzər hərbi gəmi təmiri zavodunun baş mühəndisi vəzifəsinə təyin olunub.
1997–2013-cü illərdə Müdafiə Nazirliyində və Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrində müxtəlif vəzifələrdə xidmət edib.
2016-cı ilin iyun ayında müdafiə nazirinin əmrinə əsasən Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələri Komandanının Maddi Texniki Təminat üzrə müavini- Maddi Texniki Təminat Şöbəsinin rəisi vəzifəsinə təyin edilib.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 20 iyun 2017-ci il tarixli 3006 nömrəli Sərəncamına əsasən Sübhan Bəkirov "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilib.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 12 mart 2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin Komandanı vəzifəsinə təyin olunub.