cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yenisey qırğızları
Orta əsrlər
Sonralar Yenisey qırğızlarının bir hissəsi cunqarlar tərəfindən Cunqar xanlığına köçürüldü. 1761-ci ildə cunqarlar Tzin sülaləsi tərəfindən məğlub edildikdən sonra, oyrat dilli cunqarların bir tayfası olan Öeletin bir hissəsi Çinin şimal-şərqindəki (Mancuriya) Nonni hövzəsinə sürgün edildi və bir qrup Yenisey qırğızı da Öeletlərlə birlikdə sürgün edildi. Çinin şimal-şərqinə köçən qırğızlar Fuyu qırğızları kimi tanınırdılar. Hazırda onlar əsasən monqol və çinlilər tərəfindən asimliasiyaya uğrayıblar. Onlardan yalnız kiçik bir hissə qalıb.
Etnik mənsubiyyət və dil
Yenisey qırğızları mədəni və dil baxımından türk idilər. Yang Şaofu və başqalarının 852-ci ildə Anksinin himayədarı general Ge Jiayuna istinad edərək tamamladıqları Xu Huiyao soyundan olan Tang Huiyaoya (961-ci il) görə, qırğızlar əsasən Qafqaz xüsusiyyətlərinə, bəziləri isə Şərqi Asiyalı xüsusiyyətlərinə malik olub. Yenisey qırğızlarının mənşəyi barədə xeyli sayda nəşrlərin çap edilməsinə baxmayaraq, onlar kifayət qədər tədqiq edilmədiyindən qırğızların digər qədim və xüsusilə müasir xalqlarla qohumluq əlaqələri məsələsi açıq qalır. Qədim qırğızların hipotetik nəsilləri uzun müddətdir və tez-tez xakaslar kimi xatırlanır. Xiajiasi (黠戛斯) sözündən sovet alimləri xakas etnonimini yaratmışdırlar. Amerika alimi Edwin G.Pulleyblank hesab edir ki, "qırmızı üz və sarı baş" mənası türkcə qïzïl ~ qizqil, yəni "qırmızı" mənasını verən etnonimi izah edən tərcüməçi tərəfindən verilmiş xalq etimologiyası ola bilər.
Bununla belə, bu haqda başqa fərziyyələrdə mövcuddur. Belə ki, Sibir tarixinin tanınmış mütəxəssisi S.V.Baxruşin 1955-ci ildə Yeniseydəki "Qırğız torpağı"nı təsvir edərək yazırdı: "Adına baxmayaraq, qırğızlar onun əhalisinin yalnız kiçik bir hissəsini təşkil edirdi". Sonrakı araşdırmalar təsdiqləyir ki, “Yenisey qırğızları” və “qırğız torpaqları” terminləri səhvən qırğızları nəzərdə tuta bilər, baxmayaraq ki, əslində söhbət XVII əsrin Qırğız Kıştımlarından gedir, onların formalaşmasında isə Xakas etnik qrupu daha böyük rol oynamışdır.
Qədim və müasir qırğızlar: terminologiya
“Yenisey qırğızları” termini sovet tarixçiləri tərəfindən qədim xalqa (yəni Yenisey qırğızlarını) qədim türk “qırğız” etnonimini özündə saxlayan müasir qırğızları ayırd etmək üçün verilmişdir.
Əsasən Qırğızıstanda nəşr olunan bəzi nəşrlərdə və ədəbiyyatda “Yenisey qırğızı” ifadəsi əvəzinə “bayırkı qırğızları”, tərcümədə “qədim qırğız” ifadəsi işlədilir.
Hazırda Yenisey qırğızlarının Asiyanın müasir xalqları ilə əlaqəsini sübut edən sübutlar əlavə tədqiqatlara ehtiyac duyur. Bununla belə, Yenisey qırğızlarının dili - qədim qırğız - qırğız alt qrupunun müasir dillərinin əcdadı hesab olunur: fuyu-qırğız (Mançuriyada kiçik bir qrup), çulım, xakas, şor, sarıq, Cənubi Altay dilləri. XI əsrin ikinci yarısında fuyu qırğızlarının təcrid olunması və köçü Sarıq-Yuğur təcridinə təsadüf edir. Fuyular xakaslarla qohumdurlar və hazırda Çində Qansu əyalətində yaşayırlar. Onlar bu ərazilərdə Qırğız xaqanlığının süqutundan sonra peyda olublar. Beləliklə, fuyular Yenisey qırğızlarının yeganə sübut olunmuş müasir qohumlarıdır. Bununla belə, antik və orta əsrlər dövrlərində Yenisey qırğızlarının Yeniseydən Tyanşana çoxmərhələli köçü haqqında fərziyyə irəli sürən Aleksandr Bernştamın nöqteyi-nəzəri hələ də aktualdır. Bu fərziyə Yenisey qırğızları ilə müasir qırğızların birbaşa qohum olması deməkdir. Qırğızıstanın Koçkor və Talas vadilərində tapılmış qədim türk rünləri ilə Orxon-Yenisey ədəbi dilində yazılmış mətnlər VIII əsrin ikinci yarısına aiddir ki, bu da Yenisey qırğızlarının Yeddisuya erkən köçü dövrünə təsadüf edir. Yenisey qırğızlarının özlərinin kimliyi, yəni XVII əsrdə Rusiyanın Yenisey üzərində hücumuna müqavimət göstərən qədim qırğızların Yenisey qırğızları ilə əlaqəsi hələ də açıq qalır.
Cənubi Koreyada gəmiqayırma sənayesi
Cənubi Koreyada gəmiqayırma sənayesinin tarixi 1910-cu ildən başlayır. 1910-cu ildə Yapon müstəmləkə dövründə yaradıldı və Yapon gəmi istehsalçıları ölkənin əsas limanlarında, o cümlədən Busan, İncheon, Cheongjin, Mokpo, Jinnampo, Cheongmu və Wonsan da gəmiqayırma fəaliyyət göstərirdilər. Koreya müharibəsindən sonra Koreya gəmi istehsalçıları əsasən ABŞ hərbi gəmilərinin təmiri ilə məşğul olmağa başladılar. 1950-ci illərdə gəmilər əsasən xarici ölkələrdən gətirilirdi. 1951–1954-cü illərdə Yaponiya, ABŞ və Norveçdən 324 gəmi gətirilmişdir. 1960-cı illərdən etibarən 5 illik iqtisadi inkişaf planı çərçivəsində iqtisadiyyat inkişaf etdikcə gəmilərə tələbat artdı. Yerli gəmi istehsalçıları da gəmilər düzəldirdilər, lakin texnologiya və vəsait çatışmazlığı səbəbindən lazımi miqdarda inşa edə bilmirdilər. 1970-ci illərdə Koreya hökuməti gəmiqayırma sənayesini intensiv şəkildə inkişaf etdirməyə başladı və 1972-ci ildə dünyanın ən böyük gəmiqayırma zavodu olan Ulsan gəmiqayırma zavodunun açılışı Koreyanın gəmiqayırma texnologiyasının inkişafına təkan verdi. Cənubi Koreya dünyanın 18-ci ən böyük gəmiçilik sənayesinə malikdir. Ölkədə 7 milyon qross tona yaxın dəniz nəqliyyatı qeydə alınıb. Gəmi tipinə görə Koreya Gəmiqayırma Zavodları VLCC və LNG kimi böyük həcmli gəmilər üçün qlobal sifarişlərin 65%-ni və LNG və ya LPG ilə işləyən ekoloji cəhətdən təmiz gəmilər üçün sifarişlərin 64%-ni təmin edir.
Tarix
Üç tərəfdən dənizlərlə əhatə olunmuş Koreyada gəmiqayırma sənayesinin tarixi çox qədimlərə gedib çıxır. Yaponiya ilə Çin arasında sıxışdırılmış Koreya 600-cü illərdə taxta gəmiqayırma işini mənimsəmiş və 1392–1910-cu illər arasında 500 illik "Yi sülaləsi" dövründə daimi dəniz gücünə sahib olmağı bacarmışdır. 16-cı əsrdə dünyada metaldan hazırlanmış gəmilər donanmasına sahib olan ilk ölkə olmuşdur. Koreya 16-cı əsrin sonunda bölgəni işğal etmək istəyən Yaponiyaya qarşı bütün dəniz müharibələrində qalib gələcək dəniz gücünə və texnoloji üstünlüyünə malik olduğu halda, zamanla texnoloji üstünlüyünü itirmiş, 1895-ci ildən Yaponiyanın təsiri altına düşmüş və 1910-cu ildə tamamilə yaponlar tərəfindən ilhaq edilmişdir.
1910–1945: Yapon müstəmləkə dövründə
1910-cu ildə Yaponiyanın işğalı altında olan və 1945-ci ilə qədər Yapon koloniyası olan Koreyada yaponlar bütün siyasi və iqtisadi qurumlarla yanaşı şirkətlərin bir qismini ələ keçirdilər. Yaponiyanın gəmiqayırma sənayesində hökmranlıq etmək siyasəti gəmiçiliyi koreyalılar üçün marjinal sənayeyə çevirdi. II. İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda yaponlar Koreya yarımadasında kiçik miqyaslı gəmiqayırma zavodları yaratdılar, onlardan biri istisna olmaqla, digərləri yerli bazar üçün sadə gəmilər istehsal edirdi. Yaponiyanın öz müharibə siyasəti üçün ilk müasir gəmiqayırma zavodu 1937-ci ildə Mitsubishi Group tərəfindən Pusanda yaradılmışdır. Müstəqillikdən sonra milliləşdirilən və adı dəyişdirilərək "Taehan" olan və dövlətə məxsus Koreya Gəmiqayırma və Mühəndislik Şirkəti tərəfindən idarə olunan bu gəmiqayırma zavodu Cənubi Koreya gəmiqayırma sənayesinin əsasını təşkil edərək 1974-cü ilə qədər ölkənin ən böyük və texnoloji cəhətdən ən inkişaf etmiş gəmiqayırma zavoduna çevrildi.
1945–1960: Müstəqillikdən sonrakı Syngman Rhee dövrü
II. İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda Yaponiyanın geri çəkilməsi ilə Koreya müstəqilliyini əldə edərkən, müstəmləkə dövründə yaponlar tərəfindən qurulan gəmiqayırma zavodları və yaponlar tərəfindən ələ keçirilən Koreya tərsanələri yenidən koreyalıların əlində idi. Lakin bu gəmiqayırma zavodları idarəetmə və texnologiya problemləri, ixtisaslı işçi qüvvəsi və maliyyə problemləri, xammal və giriş problemləri, habelə ölkədəki siyasi, iqtisadi və sosial qeyri-sabitlik səbəbindən səmərəli işlədilə bilmədi. 1948-ci ildə şimalı Sovet İttifaqı, cənubu isə ABŞ tərəfindən işğal edilən Koreyanın bölünməsi ilə Yaponiyanın geri çəkilməsindən sonra bölünməmiş sənaye müəssisələrinin 80–85 faizi və enerji potensialının 90 faizindən çoxu şimalda qaldı. . 1950-ci ildə başlayan və üç il davam edən Koreya Müharibəsi səbəbiylə Cənubi Koreyanın əlində qalan bütün iqtisadi infrastruktur məhv edildi və müharibədən ən çox təsirlənən sənayelərdən biri gəmiqayırma sənayesi oldu və 1960-cı illərə qədər gəmiqayırma sənayesi istehsalında heç bir ciddi inkişafa nail ola bilmədi.
1948–1961-ci illərdə baş verən bəzi iqtisadi inkişaflar sonrakı illərin inkişaf prosesində mühüm rol oynamışdır. Bunlardan biri 1948–1950-ci illər arasında amerikalıların dəstəyi ilə aparılan torpaq islahatıdır. Cənubi Koreyada aparılan torpaq islahatı sinfi qüvvələr balansını xeyli dəyişdi.
Koreya müharibəsindən sonra ABŞ üçün strateji əhəmiyyətinə görə böyük miqdarda hərbi və iqtisadi yardım alan Cənubi Koreya hökuməti bu yardımlardan xüsusilə təhsil infrastrukturunun yaradılmasında və idxalı əvəzləmə siyasətinin maliyyələşdirilməsində istifadə etmişdir. bu dövrdə həyata keçirilir. İdxal əvəzedici siyasətlər ölkədə sənaye strukturunun formalaşması baxımından uğurlu olmamış, tamamilə cənubi koreyalılara məxsus özəl şirkətlərin yaranmasına səbəb olmuşdur. "Chaebol" adlanan və müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərən bu ailə şirkətləri zaman keçdikcə böyüyərək sonrakı illərdə Cənubi Koreyanın sənaye istehsalının və ixracının əsasını təşkil etdilər.
Gəmiqayırma sektoru baxımından bu dövrdə əhəmiyyətli sayıla biləcək inkişaflardan biri də universitetlərdə dəniz mühəndisliyi fakültələrinin açılmasıdır. Digər mühüm inkişaf 1958-ci ildə qəbul edilmiş ilk Gəmiqayırma Təşviqi Qanunudur. İnvestisiya proqramı ilə birlikdə tətbiq edilən bu qanun faktiki icra olunmasa da hökumətin sektora marağını göstərmək baxımından əhəmiyyətli oldu.
1960-cı illər: Park Chung-hee və planlaşdırmanın başlanğıcı
Cənubi Koreya gəmiqayırma sənayesində əsas sıçrayışını 1970-ci illərdə etsə də, sektorun inkişafı 1960-cı illərdə başlamışdır. Bu illər təkcə gəmiqayırma sektorunda deyil, bütün iqtisadiyyatda sürətli inkişaf prosesinin başladığı illər idi. 1961-ci ilin mayında hərbi çevrilişlə hakimiyyətə gələn "Park Chung-hee" ilə Cənubi Koreyanın siyasi və iqtisadi inkişaf proqramında köklü dəyişiklik baş verdi. Park Çunq Henin prioriteti ölkənin sənayeləşmə yolu ilə inkişafı idi.
1962-ci ildən General Park iqtisadi planlaşdırma ilə ixracyönümlü sənayeləşmə prosesini hədəfləyirdi.
Hökumət özəl sektoru plan və məqsədlərinə uyğun istiqamətləndirmək üçün seçmə və qarşılıqlı münasibətə əsaslanan ciddi həvəsləndirmə siyasəti həyata keçirdi. Bank sektorunu milliləşdirməklə özəl sektorun maliyyə stimullarından səmərəli istifadə etməsinə şərait yaratdı. Belə ki, Birinci Plan (1962–67) dövründən başlayaraq ixracyönümlü istehsal strukturu quran Cənubi Koreya ilkin olaraq əmək tutumlu sənaye sahələrində ixracı inkişaf etdirməyi və eyni dövrdə ağır sənayeni inkişaf etdirməyi qarşısına məqsəd qoymuşdu. Gəmiqayırma Sənayesi Təşviq Qanunu 1962-ci ildə qəbul edilərkən, digər sektorlar üçün də təşviq qanunları qüvvəyə minmişdi. 1965-ci ildə Yaponiya ilə qurulan iqtisadi əlaqələr, xüsusilə 1970-ci illərdə gəmiqayırma sənayesinin maliyyə ehtiyacları və texnologiya transferində çox mühüm rol oynadı. İkinci Beşillikdə (1967–1971) həvəsləndirmə qanunları ilə sektora verilən maliyyə stimulları daha da inkişaf etdirildi. Cənubi Koreya hökuməti 1960-cı illərdə tərsanələri taxta gəmiqayırmadan polad gəmiqayırmaya istiqamətləndirərək həm istehsal olunan polad gəmi həcmini, həm də istehsal gücünü artırdı.
Bu illərdə bir çox cəhətdən idxaldan asılı olan, xüsusilə də poladdan asılı olan və texnoloji imkanları inkişaf etdirilməyən gəmiqayırma sənayesində daxili resurs nisbətini artırmaq üçün stimullar tətbiq edildi. 1965-ci ildə Cənubi Koreya hökuməti gəmiqayırma keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün universitetlər və Koreya Gəmiqayırma və Mühəndislik Korporasiyası (KSEC) tərəfindən birgə həyata keçirilən standart gəmi dizayn modellərinin hazırlanması layihəsini maliyyələşdirməyi öhdəsinə götürdü. İnkişaf etdirilmiş blok tikinti texnologiyası gəmiqayırma sənayesinə əhəmiyyətli töhfələr verdi. 1966-cı ildə Amerika Gəmiçilik Bürosu tərəfindən Cənubi Koreya gəmi dizaynı və texnologiyasının təsdiqlənməsi polad gəmilərin ixracına yol açdı.
"Böyük Üçlük" (BIG THREE)
Cənubi Koreyanın "Böyük Üçlük" gəmi istehsalçıları Hyundai, Samsung və Daewoo Shipbuilding & Marine Engineering co., Ltd.(DSME) şirkətləridir.
Məmmədbəyli türbəsi
Məmmədbəyli türbəsi — Zəngilan rayonunun Məmmədbəyli kəndindəki türbə, tarixi abidə.
Haqqında
Bu müqəddəs ocaq kəndin ən hündür yerində, yaşıllıqlar arasında yerləşir. Abidə haqqında ilkin məlumatı XX əsrin 40-cı illərində rus tarixçisi İ.P.Şeblıkin vermişdir. O, Araz və Həkəri çaylarının hövzəsindəki abidələrdən danışarkən, Füzuli rayonundakı Mir Əli, Qubadlı rayonundakı Dəmirçilər kəndi yaxınlığındakı türbəni və başqa abidələri təsvir etmişdir. Lakin Məmmədbəyli türbəsi memarlıq quruluşu cəhətdən həmin türbələrə bənzəmədiyi üçün onun təsvirini olduğu kimi verməmişdi.
Türbənin vəziyyəti
Türbə dövrümüzədək salamat gəlib çatan abidələrdəndir. Günbəzin yuxarı hissəsi azca dağılmışdır.(ermənilər tərəfindən işğal olunduğu vaxtda).20.10.2020 tarixində işğaldan azad edildi.
Türbənin Kitabəsi
Anadoludan tutmuş Çinədək Araz boyu karvan-ticarət yolu olan İpək yolu üzərində, Zəngəzurun Səlim keçidi adlanan yerdə Elxani Əbu Səid dövründə tikilən karvansara vardır. Həmin yol üzərində Zəngilanın Məmmədbəyli kəndində Yəhya ibn Məhəmməd türbəsinin qapısı üzərində qoyulan kitabə ölçüsü, forması, həkk olunma texnikasına görə, qeyd olunan karvansara kitabəsi ilə eynidir. Belə kitabənin üçüncüsünə Azərbaycanın tarixi ərazisində hələ rast gəlinməmişdir. Qeyd olunan kitabədə də memar Əli Məcdəddinin adı yazılmışdır.
Türbənin səkkizguşəli korpusu piramidavari örtüklə tamamlanmışdır. Düzbucaqlı qapı yeri yer səthindən xeyli hündürə qaldırılmış və üzərində nəbati elementlərlə iki cərgə prizmatik stalaktitlərlə haşiyələnmişdir. Haşiyə yuxarı hissədən düzbucaqlı çiyinlərlə tamamlanır. Türbənin tərəflərinin sahəsi də yuxarı hissədən düzbucaqlı çiyinlərlə tamamlanan taxça formasında işlənmişdir. Stalaktitli haşiyədən içəri, qapının üzərində, yuxarı hissədən qövsvari çatılmış bütöv bir sal daş (1,45x0,90m) yerləşdirilmişdir. Daşın yuxarı hissəsi 21 sm enində kitabə motivi ilə haşiyələnmişdir. Haşiyənin içərisində, daşın sahəsi 2 sm qədər qazılmış, yuxarı hissədən üç pərli tağ formasında salınmışdır. Bu hissədəki altı sətirlik ərəbcə kitabə süls elementli nəsx xətti ilə oyma üsulunda yazılmışdır. Haşiyədəki kitabə nisbətən iri xətlidir. Kitabə bəzi yerlərdə daş sınıb töküldüyü üçün xarab olmuş və çox çətinliklə oxunub, bərpa edilmişdir.
Kitabənin ərəbcə yazılmış yuxarı dörd sətrində Quran ayələri verilmişdir. Aşağıdakı iki sətrin tərcüməsi belədir:
Kitabədən məlum olduğu kimi türbə Yəhya ibn Məhəmməd əl-hacın məzarı üzərində bina olunmuşdur. Türbənin inşaçısı Əli Məcd-əd Din olmuşdur. Onun adı indiyədək memarlıq tarixində məlum deyildi. Çox mümkündür Araz və Əkərəçay hövzəsində mövcud olan türbələr Əli Məcd əd-Din məktəbinin əsərləridir. …Türbədə dəfn olunan Yəhya ibn Məhəmmədin "zəif qul", "miskin" kimi çox kiçildilmiş ləqəblərlə qeyd olunmasına baxmayaraq o, feodal təbəqəsinə məxsus şəxs olmuşdur. Yoxsa ona belə dəbdəbəli abidə qoyulmazdı. Yəhyanın atası Məhəmmədin kitabədə qeyd olunmuş "əl-hac" ləqəbi çox maraqlıdır. Bu ləqəb bütün orta əsr boyu dövlət xadimlərinə verilərmiş. "Əl-hac" ləqəbinin Azərbaycan dövlət xadimlərinə verilməsini bir sıra orta əsr kitabələri də təsdiq edir. Məhz buna görə də Məhəmmədin mühüm vəzifə sahibi olduğunu güman etmək olar. Bəlkə də kəndin Məmmədbəyli adlanması da həmin şəxs ilə əlaqədardır.
Yenisey dilləri
Yenisey dilləri — Mərkəzi Sibirdə, Yenisey vadisində yaşayan xalqlar tərəfindən danışılan dillərə verilən ümumi ad. Qrupa daxil olan ket dilindən başqa qalan dillər ölü dil statusuna sahibdir. Yenisey dillərinə aşağıdakılar daxildir.
Bərkmiran (Piranşəhr)
Bərkmiran - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 262 nəfər yaşayır (41 ailə).
Zaməddin Rüstəmov
Faxrəddin Rüstəmov — (19 noyabr 1954; Goranboy rayonu Tapqaraqoyunlu, Azərbaycan SSR — 26 avqust 1992; Goranboy rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri.Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidi
Daşıyıcı qüvvə
thumb|300px|Bir [[aerofoil və ona təsir edən əsas qüvvələr]]
Daşıyıcı qüvvə, axışqanlar mexanikasında bir aerofoil boyunca axışqanın əmələ gətirdiyi səthi qüvvələrin nəticəsidir.
Daşıma qüvvəsi, bir flüid daxilində yer alan cismə flüid tərəfindən tətbiq edilən bütün hidromexanika qüvvələrinin cəmidir. Bu qüvvənin istiqaməti flüidin daxilindəki cismin hərəkət xəttinə doğru düz bucaq yaradır.
Daşıma gücü qanad profilinin ətrafındakı cərəyanlar (flüid) arasındakı təzyiq fərqindən və qanad ucunda baş verən hərəkət istiqamətinə dik olan dövrandan irəli gəlir
Yalançılar (film, 2008)
Yalançılar — 2008-ci ildə istehsal olunmuş Azərbaycan filmi.
Məzmun
Ailəsi dağılan gənc qadın xoşbəxtliyini axtarır. O, tənhalıqdan qurtulmaq üçün yenidən ailə qurmaq istəyir, bunun üçün də internetdən istifadə etməyi qərara alır.
Filmdə həm də indiki keçid mərhələsinin, iqtisadi, siyasi dəyişikliklərin Bakının ziyalı ailələrinə təsiri öz əksini tapıb. Amma daha çox qadın və onun pisxologiyası ön plana çəkilib. Müasir qadını keçirdiyi psixoloji krizislər, ailədaxili münasibətlər filmdə öz əksini tapıb.
Film haqqında
Film 2007-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin keçirdiyi "Bu meydan, bu ekran" müsabiqəsinin qaliblərindən biri olmuşdur.
İlita Daurova
İlita Daurova — Sovet pilotu. İkinci Dünya müharibəsinin Şərq cəbhəsi ndə döyüşmüşdür. İlk osetin qadın pilot kimi tanınır.
Həyatı
İlita Daurova 26 dekabr 1919-cu ildə Hussar Lamardon kəndində anadan olub. Uşaqlıqdan hərbi sahə ilə maraqlanan İlita Daurova on yaşında olarkən silah istifadə etməyi öyrənmiş və bir neçə dəfə ayı ovlamışdır. İbtidai məktəbi bitirdikdən sonra Stalin kolxozunda işləmiş, sonradan isə kolxoz sədri olmuşdur. Kolxozdan sonra XTNS-da işləməyə başlamışdır.
1934-cü ildə Komsomol üzvlərindən biri kimi "Artek"ə göndərildi. Burada döyüş təyyarəsi pilotu Hariton Salamov ilə tanış oldu və ona pilot olmaq istədiyini bildirdi.
1939-cu ildə İlita Daurova Moskva Sosial Kənd Təsərrüfatı Akademiyasına hazırlıq kurslarına göndərildi. Burada uçuş klubuna qoşuldu. Təhsilini başa vurduqdan sonra Xarkov Aviasiya Məktəbinə daxil oldu və SSRİ-nin paraşütlə tullanma ustası oldu.
1941-ci ildə məktəbdə tanış olduğu Xaritano Salamovla birlikdə evlənməyə qərar verdilər. Toy milli adət-ənənələrə uyğun təşkil edildi. Lakin müharibə başladığı üçün toyun iki günü baş tutmadı. Müharibədə iştirak edən Xaritano Salamov, 1941-ci ildə Sevastopol yaxınlarında itkin düşdü və bir daha geri qayıtmadı.
İlita Daurova ilk döyüşünə Tuapse yaxınlığında girdi. Po-2 döyüş təyyarəsinin pilotu olaraq Krım və Azov bölgələrində müxtəlif tapşırıqları yerinə yetirmişdir. Bu dövrdə İlita Daurovanın təyyarəsi dənizin üstündən uçarkən vurulsa da, İlita Daurova müvəffəqiyyətlə döyüş təyyarəsini tərk edə bildi. Sovet sualtı qayıqları ona sudan çıxmağa kömək etdilər.
Azərbaycanda işlədiyi dövrdə ağciyər iltihabı na tutuldu. Daha sonra 7-ci Dəniz Briqadasının 3-cü Dəniz Alayına təyin edildi və bu dövrdə başından xəsarət aldı. Aylarla davam edən müalicədən sonra tərxis edildi və 1944-cü ildə Şimali Osetiya ya qayıtdı. 1957-ci ildə məktəbəqədər təhsil müəssisəsinin müdiri olaraq işə başladı.
1979-cu ildə Moskva ya köçdü. 1 noyabr 1999-cu ildə vəfat etdi. Məzarı Vladiqafqaz dır.
Ağız
Ağız İnsan orqanlarından biri.
Anatomik xüsusiyyətləri
Ağız boşluğunun sərhədləri: Üstdə : Damaq (Paltum) olur. Palatum, iki qisimdir; Qabaqda Sərt damaq (palatum vəziyyət) arxada yumşaq damaq (paltum molle) olur.Sərt damaq, maksillanın alt parçası olub ağız boşluğunu burun boşluğundan ayırar. Yumşaq damaq, os palatini (palatinal sümük) tərəfindən yaradılan zəif ağız mukozasıdır. Kiçik dil (uvula palatina) yumşaq damağın arxa kənarından arxaya doğru sallanar.
Qabaqda:
Ağız Boşluğunun Bölmələri: thumb|right|100px|Bir erkək insan ağızı 1- Vestibulum oris: Diş silsiləsi(dental arx) ilə dodaqlar ya da yanaqlar arasındakı hissə.
2- Cavitas oris proprium: Əsl ağız boşluğu; qabaqda və yanlarda dişlərlə məhdudlaşdırılmış olaraq Boğaz keçidinə (Isthmus faucium) qədər uzanan boşluq.
Ağızın funksiyaları
1- Həzm sisteminin ilk açıqlığı olub qidaların alınaraq, dişlərlə mexaniki, tüpürcəkdəki amilaz ilə kimyəvi olaraq ilk həzminin başladılması. Ağızda olan dil orqanı, ayrıca tüpürcəklə islanaraq çözünmeye başlayan qidaların dad duyğusunu alar.
2- Fonasyon (Danışma): Danışma əsnasında səs çıxartmaq üçün ağciyərlərdən gələn havaya, dil dodaqlar və dişlər köməyiylə son şəklini verər və danışma səsləri meydana gələr.
Nikola Peltz
Nikola Peltz — Amerikan aktrisa. Peltz Katara rolunda Sonuncu hava maqı (2010) filmində, Bradley Martin A&E drama serialında "Bates Motel" (2013–2015) və Tessa Yeager "Tranformerslər 4: yox olma dövrü" (2014). Nikola qeyd olunan filmlərə görə gənc Hollivud mükafatına namizədlik qazanmışdır. Nikola Peltz 2022-ci ildə Bruklin Bekhem, məşhur futbolçu Devid Bekhem və dəb dizayneri, keçmiş pop ulduzu Viktoriya Bekhemin oğludur.
Ağız
Ağızın funksiyaları
4- Ağız və ağızı meydana gətirən ya da çevrələyən strukturlar, üz estetiğinin təməl işçiləridir.
İncə nahiyəsi
İncə nahiyəsi - XIV əsr-XIX əsrlər. İnzibati ərazi.
1593 cü ildə Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyaləti Axıstabad sancağı inzibati–ərazi nahiyə
Nikola Peltz
Həyatı
Nikola Peltz Nyu-Yorkun Vençester bölgəsində anadan olmuşdur. Milyarder biznesmen Nelson Peltzin və model Klaudiya Hefnerin qızıdır. Onun bir bacısı və 6 qardaşı var, onlardan biri professional xokkey oyunçusu Bred Peltz və aktyor Vill Peltzdir. Nikolanın həmçinin atasının keçmiş nikahlarından ögey qardaşları var. Baxmayaraq ki, atası qatı yəhudidir və oğlanlarını həmin dinin qaydalarına uyğun böyütsə də, lakin anası heç vaxt həmin dini qəbul etməyib.
Ağız
Dad orqanı
Dad orqanına dad tumurcuqları aiddir.İnsanda dad tumurcuqları başlıca olaraq dildə olan məməciklərdə yerləşir. Bundan başqa qırtlaq qapağında, udlağın arxa divarında və yumşaq damaqda da dad tumurcuqlarına təsadüf edilir.Həmin məməciklərdə fizioloji xassəsinə görə müxtəlif növ dad reseptorları yerləşir. Bu reseptorların bəziləri şirin, başqaları turş, üçüncüləri duzlu və dördüncü tip reseptorlar acı dadın təsirindən oyanır. Dad reseptorları suda həll olmuş maddələrin təsirindən qıcıqlanır. Deməli, dad reseptorları kimyəvi qıcıqların təsiri ilə oyanır. Reseptorlarda əmələ gəlmiş oyanma dad sinirlərinin bu və ya digər lifləri ilə beyin yarımkürələri qabığının qoxu nahiyyəsi yanındakı dad nahiyyəsinə ötürülür. Burada qidanın dadı: acı,şirin,turş və duzlu olması müəyyən edilir. İnsanın həyatında dad hissiyyatının da böyük əhəmiyyəti vardır. İnsan dadlı bir şey yedikdə həzm şirələri daha çox ifraz olunur ki, bu da qidanın daha yaxşı həzminə səbəb olur. Dadlı qidalardan biz həm də estetik zövq alırıq. Xarici aləmin hiss edilməsində hiss orqanlarımız ayrı-ayrılıqda fəaliyyət göstərməklə yanaşı, həm də onlar bir-biri ilə sıx əlaqədə olur.
İncə nahiyəsi
Kəndlər
Qazman, Çələb, Bəzirxana, Çadır, Baranə, Qılıc, Quşçu, Qurumsu, Hacılıküm, Qarahəmzə, Vadink, Başxana, Xan, Andıryücəsi, Duvaq, Soyuqbulaq, Yanas, Güləmir, Qasımyücəsi, Dellycan, Zoğallıq, Qərib, Qarabulaq, Yerdod, Camalabad, Armudlu, Xaçkəndi, Aöcakəndi, Dəmirçi, Çavuşlar, Yayla, Ağabastı, Carçı, Maqari, Mirbad, Yarsu, Kiçik Qurumsu, Məsum, Çataqçı, Kəmərli, Çıraqlı, Şahqulu, Şabanlı, Mollalı, İslambəyli, Qaymaqlıq, Dəyirli, Yasavval, Göl, Şeyxi, Peykar, Qala.
Qazax sultanlığı nın nahiyəsi
Keçəl çərkəz dağı
Keçəl çərkəz dağı – Culfa rayonu ərazisində dağ (hünd. 1356,1 m). Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ qolunun qurtaracağında, Əlincəçayın  sol sahilində, Kırna kənddən 3 km cənub-şərqdə yerləşən zirvə. Alt Miosenin Qafqaz və Sakaraul regiomərtəbələrinə aid Vayxır və Qızılboğaz lay dəstələrinin vulkanogen-çökmə və çökmə süxurlarından təşkil olunmuş günbəzvari, cənub yamacları sıldırımlı yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentində, eyniadlı əyilmənin cənub-qərb cinahında izlənilən Toğluca antiklinalının şimal-qərb periklinal hissəsində yerləşir.
Nikola Peltz
Karyerası
Peltz Milad komediyasının "Deck the Halls" (2006) filmində Mackenzie rolunda debüt etdi. Növbəti il o, Manhetten Teatr Klubunun "Blackbird" əsərində göründü. Daha sonra o, "Harold" (2008) komediya filmində Bekki rolunu oynadı və 2008-ci ilin iyununda Miley Cyrusun "7 Things" adlı sinqlının klipində çəkildi. İki il sonra fantaziya macərasında Katara obrazını canlandırdı. film "Sonuncu Hava Maqı" (2010), rejissor M. Night Shyamalan. She later co-starred as Becki in the comedy film Harold (2008), and in June 2008, she appeared in the music video for Miley Cyrus's single "7 Things."
NGC 2282
NGC 2282, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Təkbuynuz bürcü istiqamətində yerləşir. RN tipli. tərəfindən ildə 15.24 sm (6 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Lüdviqshafen parkı
Lüdviqshafen parkı — Sumqayıt şəhəri 9-cu mikrorayon ərazisində yerləşən mədəni istirahət parkı. Park Sumqayıt şəhəri ilə qardaşlaşmış Lüdviqshafen (Almaniya) şəhəri şərəfinə salınmışdır. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Lüdviqshafen şəhərində də Sumqayıt adlı park vardır. Lüdviqshafen parkı şəhər sakinləri arasında Alman parkı adlandırılır. Parkın əsas girişi Bababəyli küçəsinə baxır.
Tarixi
left|thumb|220px|Xatirə lövhəsi Park 1997-ci ildə Sumqayıt-Lüdviqshafen əlaqələrinin 20 illiyi münasibəti ilə salınmışdır. 2005-ci ildən etibarən Rusiyada yaşayan həmyerlimiz, iş adamı Qivami Əsgərovun şəxsi vəsaiti hesabına parkda yenidənqurma və abadlıq işləri aparılmışdır. Bununla belə bilinməyən səbəblərdən tikinti işləri tam başa çatdırılmamışdı. Bir müddət sonra isə parkın bir hissəsi baxımsızlıqdan yarasız vəziyyətə düşmüşdür. Parkın bir hissəsində isə kafe və kiçik ticarət obyektləri mövcud idi. 2016-cı ildə parkda yenidən qurma və bərpa işləri aparılmış döşəmə hissəsinə mərmər üzlüklər vurulmuş, skamyalar yenilənmiş, yeni işıq dirəkləri quraşdırılmışdır. Parkın girəcəyində onun adı yazılmış mərmərdən lövhə qoyulmuşdur. Tikinti zamanı bir çox obyektlər tamamən sökülmüşdür. Bu isə obyekt sahiblərinin etirazına səbəb olmuşdur. Bununla belə təmirdən sonra park şəhər əhalisinin əsas istirahət mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir.
Cəsəd ferması
Cəsəd ferması çürümənin (insan vücudunun çürüməsinin) müxtəlif parametrlərdə öyrənilə biləcəyi tədqiqat ərazisidir. Bu ərazilər 1972-ci ildə Viliam Bas adlı antropologist tərəfindən insan vücudunun cürümə prosesi haqqında nə qədər az məlumata sahib olunduğunu görəndən sonra ixtira edilmişdir. Bundan əvvəl 1970-ci illərdə hələ də çürümə prosesinin öyrənilməsində donuzlar istifadə edilirdi. Məqsəd çürümə prosesinin daha yaxşı başa düşülməsi, insan qalıqlarından ölümün necə və nə vaxt baş verdiyi kimi informasiyaları əldə etmək üçün olan texnikaların inkişafına zəmin yaratmaqdır. Cəsəd ferması tədqiqatı ədli antropologiya və əlaqəli sahələrdə maraq doğurur və hüquq-mühafizə və ədli tibb sahələrində tədbiq edilir. Cəsədləri işçilərin qarşısına çıxacaq şəkildə yerləşdirmək tədqiqatçıların çürümə prosesini daha yaxşı anlamalarına şərait yaradır.
Dirsək (memarlıq)
thumb|250px|London, Greenwich Xəstəxanası kapellasında klassik olan ətraflı bir dirsək. thumb|upright=0.6|Bir rəf və ya asma əşyalar üçün dirsək
Mötərizə və ya dirsək bir memarlıq elementidir: struktur və ya dekorativ bir ünsür sayılır. Taxta, daş, gips, metal və ya digər materiallardan hazırlana bilər. Ümumiyyətlə ağırlıq daşımaq üçün və bəzən “... bir bucağı gücləndirmək” üçün divardan proyeksiya edilir. Bir corbel və ya konsol dirsək növləridir.
Mexanika mühəndisliyində bir dirsək bir hissəni digərinə, əsasən daha böyük hissəyə bərkidmək üçün hər hansı bir ara komponentdir. Dirsəyi dirsək edən şey, ikisi arasında ara olması və birini digərinə bərkidməsidir. Dirsəklər forma baxımından çox fərqlidir, lakin prototipik bir dirsək bir rəfi (daha kiçik komponent) bir divara (daha böyük komponentə) bağlayan L şəkilli metal parçadır: şaquli qolu bir elementə (ümumiyyətlə böyük) sabitlənir və üfüqi qol kənara doğru uzanır və başqa bir elementi (ümumiyyətlə kiçik) saxlayır. Bu rəf dirsəyi, memarlıq dirsəyi ilə effektiv şəkildə eynidır: divara quraşdırılmış şaquli bir qol və üstünə və ya altına başqa bir elementin bağlanması üçün kənara doğru uzanan üfüqi bir qol. Uzanmış qolun daha böyük bir ağırlığı dəstəkləməsini təmin etmək üçün, bir dirsəkdə ümumiyyətlə üfüqi və şaquli qollar arasında çarpaz bir üçüncü qol olmalı və ya dirsək möhkəm bir üçbucaq formasında olmalıdır. Genişləndirmə yolu ilə bir hissəni digərinə (ümumiyyətlə daha böyük) birləşdirmə funksiyasını yerinə yetirən demək olar ki, hər hansı bir obyekt, açıq şəkildə L şəklində olmasa da, dirsək adlandırılır. Müntəzəm olaraq həqiqətən L şəklində olmayan, daha kiçik bir komponenti daha böyük hissəyə bağlayan və yenə də dirsək adlandırılan ümumi nümunələrə velosiped fənərini velosipedə bağlayan bağlayıcıları və boruları divarlara bağlayan halqaları göstərmək mümkündür.
Stuart Pankin
Stuart Pankin (8 aprel 1946) — ABŞ aktyoru, "Oskar" mükafatı laureatı.
Şaquli stabilizator
Şaquli stabilizator və ya fin — təyyarədə istiqamət sabitliyini təmin etmək üçün istifadə olunan şaquli müstəvidir. Adətən bunun üzərində bir sükan mövcuddur.
Ask.fm
Ask.fm (həmçinin A SKfm kimi tanınır) — istifadəçilərin profillər yarada və bir-birlərinə suallar göndərə biləcəyi Latviya sosial şəbəkə saytıdır.
Bir vaxtlar sualları anonim şəkildə təqdim etməyə təşviq edən anonim sosial media forması idi. Sayt 2010-cu ildə Latviyanın Riqa şəhərində yaradılıb. 2014-cü ildə IAC (həmçinin Ask.com-un sahibi olan) tərəfindən satın alındıqdan sonra onun baş ofisi Dublin, İrlandiyanın şəhərinə köçürüldü. 2016-cı ildə IAC onu Kaliforniyada yerləşən aktivlərin idarə edilməsi firması olan Noosphere Ventures-ə satdı.
Təbriz Əsgərov (əsgər)
Təbriz Çapay oğlu Əsgərov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı və hərbi xidməti
Təbriz Əsgərov 18 iyul 1997-ci ildə Kəngərli rayonunun Xok kəndində dünyaya göz açmışdır. Orta təhsilini aldıqdan sonra müddətli həqiqi hərbi xidmətə yollanmışdır. Hərbi xidmət müddəti bitdikdən sonra müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Təbriz Əsgərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirərkən şəxsi mərdlik və igidlik göstərdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Təbriz Əsgərov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Təbriz Əsgərov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Təbriz Əsgərov ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Təbriz Əsgərov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Aerofoil
Qanad profili və ya aerofoil — Bir qanad, pərvanə, rul, yelkən kimi bir flüid içində hərəkət edən cisimlərin 2D kəsiyi. Bunlar hava, su kimi hər hansı bir maye içində hərəkət edən nəqliyyat vasitəsinə optimal daşıyıcı qüvvə/sürtünmə nisbəti vermək üçün nəzərdə tutulmuş əyri və ya düz, ümumiyyətlə damla formalı hissələrdir.
Şamoci
thumb|Şamoci thumb|Rəngi Şamoci bəzəmək və biznesin genişləndirilməsini arzulamaq üçün istifadə olunur.
Aerofoil
Qanadlardan əlavə Fin (şaquli stabilizator) və üfüqi stabilizator kimi bir çox aerodinamik idarəetmə səthinin əsas hissəsini təşkil edir.
Şamoci
Şamoci Yaponiya mətbəxində istifadə olunan düz düyü kəfgiri. Düyünü qarışdırmaq və servis etmək üçün və suşidə sirkəni düyünün içinə qatmaq üçün istifadə olunur. Şamoci ənənəvi olaraq bambuq, ağac, və ya lakdan və hazırda çox vaxt plastikdən hazırlanır.
Aerofoil
Bernoulli prinsipi
Qanadın qozbel olan yuxarı hissəsində, flüidin getməli olduğu yol alt hissədən daha çoxdur. Bu səbəbdən yuxarıdakı flüid (maye) daha sürətli hərəkət edir. Bernoulli prinsipinə görə, sürəti artan havanın statik təzyiqi azalır. Bir cismin iki əks səthində müxtəlif sürətlə hərəkət edən hava təzyiq fərqini yaratmaqla aerodinamik qüvvə yaradır. Bernoulli prinsipindən irəli gələn bu aerodinamik qüvvə (daşıyıcı qüvvə) sayəsində təyyarələr havada qala bilirlər.
Şamoci
Şamoci həm də yapon cəmiyyətində ana və həyat yoldaşları arasında birliyin simvolu olmuşdur.
Dmitri Milyutin
Dmitri Alekseyeviç Milyutin(28 iyun 1816, Moskva; 25 yanvar 1912)—Rusiya imperiyasının hərbi naziri, hərbi tarixçi, qraf.
Həyatı
Dmitri Alekseyeviç Milyutin 28 iyun 1816-cı ildə Rusiya imperiyasının paytaxtı Moskva şəhərində anadan olmuşdu. I Pyotrun hakimiyyəti zamanında zadəgan olmuş milyutinlər nəslindəndir. Bu ailə Rusiyada ilk ipək fabriki tikmişdi. Aleksey Mixailoviç Milyutinin (1780–1846) və Yelizaveta Dmitriyevna Kiselyavanın oğludur.Nikolay və Vladimirin böyük qardaşıdır.
Dmitri Milyutin 21 fevral 1839-cu ildə Qafqaza ezam olunmuşdu. 30 maydan etibarən Şeyx Şamilə qarşı savaşa başlamışdı. Müharibədə iştirak edən rus komandirlərindən Dmitri Milyutin 80 gün davam edən Axulqo müharibəsi haqqında xatirələrində bunları deyirdi: ''"Artıq müharibəyə nəzarət və idarə komandirlərin əlindən bütünlüklə çıxmışdı. Hiddətlənərək əsəblərindən adəta dəliyə dönmüş dağlılar necə gəldi əsgərlərimizin üzərinə basqın edib, süngü ilə öldürülənə kimi döyüşürdülər. Hətta qadınlar da silahsız olduqda belə, özlərini quduzcasına süngülərimizin üzərinə atırdılar, lakin müvəffəqiyyət üçün hər cür fədakarlığı gözə almış rus komandanlığı inadla hücuma davam etdi. Təslim olmağı qətiyyən rədd edən dağlılar heç bir ümidləri qalmadığı halda qəhramancasına döyüşdülər. Qadınlar, uşaqlar əllərindəki xəncərlərlə ruslara hücum edir, süngülərin ucunda göz qırpmadan can verirdilər. Bəziləri isə özlərini və uşaqlarını dağdan atırdılar. Yaralılar da inanılmaz şəkildə döyüşürdülər"
Rusların 10 min nəfərlik ordusu Şamilin rəhbərlik etdiyi 3 min nəfər müridi mühasirəyə aldı. Ruslara general Qrabbe rəhbərlik edirdi. 80 gün ərzində Axulqoda şiddətli döyüşlər getdi. Ruslar hər gün arxadan yeni kömək alırdılar. Şamilə isə kənardan kömək yox idi. Buna baxmayaraq, müridlər son nəfəsə kimi döyüşürdülər. Bu döyüşlərdə Şeyx Şamilin həyat yoldaşı Cövharat, oğlu Səid və bacısı Məsudə şəhid oldular. Ruslar Şamilin müqavimətini qırmaq üçün əllərinə keçən bütün insanları orta əsrlərə xas olan qəddarlılqla, vəhşiliklə öldürür, kəndləri yandırır, hətta əlsiz-ayaqsız qocalara belə rəhm etmirdilər. Dağıstan və bütün Şimali Qafqaz od tutub yanırdı. Sonralar Axulqo döyüşlərinin canlı şahidlərindən olan general Milyutin yazmışdı: "Dağlılar qızğın müqavimət göstərir və ölümlərindən qorxmayaraq çılğıncasına döyüşürdülər. Bu, inanılası bir iş deyildi. Hətta qadınlar belə, cəsarətlə əsgərlərimizin üzərinə atılır və süngülərin üzərində can verirdilər. Onlar ölməyi təslim olmaqdan üstün tuturdular".
Milyutin hərbi nazir təyin edildikdən sonra, 1862-ci ildən etibarən hərbi dəyişikliklər keçirilməyə başlandı.
Dmitri Milyutin 25 yanvar 1912-ci ildə vəfat edib.
MBB/Kawasaki BK 117
MBB/Kawasaki BK 117 Messerschmitt Bölkow-Blohm (MBB) və Kawasaki Heavy Industries (Kawasaki ağır sənaye) şirkəti tərəfindən istehsal edilmiş olan Alman-Yapon ortaq istehsalı olan çoxməqsədli helikopterdir. Helikopter, sərnişin və VİP səyahətdə populyar olub nəqliyyat, hərbi, polis, hava ambulansı, axtarış-xilasetmə kimi vəzifələrdə istifadə edilmişdir. Hal-hazırda aktiv şəkildə istifadə edilmirlər və onlar öz yerlərini Eurocopter EC145 helikopterlərinə buraxmışdırlar. İlk uçuşunu 13 iyun 1979-cu ildə həyata keçirib. 9 dekabr 1982-ci ildən aktiv xidmətə qəbul edilib. 1979-2004-cü illər arasında 443 ədəd istehsal edilmişdir. MBB Bo 105 helikopterləri əsas baza hesab edilərək bu helikopterlər yaradılmışdırlar.
Arxitrav
thumb|Sant'Ambrogio Bazilikası arxitravı
Arxitrav ― sütun başlığının üzərində dayanan lintel və ya şüadır. Klassik memarlıqda bir memarlıq elementidir. Bu termin şaquli vasitələr də daxil olmaqla bir çərçivənin, qapı və ya pəncərə ətrafındakı bir çərçivənin bütün kənarları üçün istifadə edilə bilər. Architrave sözü ümumiyyətlə qapının, pəncərənin və ya digər düzbucaqlı açıqlığın üst hissəsini qəlibləyən bir formaya aiddir.
Real Madrid FK 2013-14 mövsümü
Real Madrid Futbol Klubu 2013–14 mövsümü — klubun mövcudluğunun 110-cu və İspaniya futbolunun ən yüksək divizionunda ardıcıl 83-cü mövsümüdür. Daxili çempionatla yanaşı Real Madrid bu mövsümdə də İspaniya Kral Kuboku və UEFA Çempionlar Liqasında da mübarizə aparırdı. Mövsüm 1 iyul 2013–30 iyun 2014 tarixləri arasındakı dövrü əhatə edir.
Komanda rekord sayda — 33-cü La Liqa çempionluğu uğrunda yarışdı, həmçinin 17-ci dəfə ardıcıl qatıldığı UEFA Çempionlar Liqasında 10-cu titul uğrunda (rekord) mübarizə apardı. Kral Kubokuna 1/16 finaldan qatıldılar. Real Madridin bu mövsümdə forma sponsoru Bwin.com-un yerini alan Emirates oldu.
Gələnlər
Ümumi xərc: 174.7 mln €
Gedənlər
Ümumi gəlir: 122.4 mln € Xalis gəlir: 52.3 mln €
Yaşar Vəliyev
Yaşar Vəliyev (tam adı: Vəliyev Yaşar Vəli oğlu) — Naxçıvan Muxtar Respublikası Culfa rayonu İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı.
Siyasi fəaliyyəti
Yaşar Vəliyev 31 mart 2000-ci il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Culfa rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı vəzifəsinə təyin olunmuş, 26 iyun 2006-cı il tarixində isə vəzifədən azad edilmişdir.
Yaşar Vəliyev 20 noyabr 2006-cı il tarixində Naxçıvan Muxtar Respublikası Qızıl Aypara Komitəsinin sədri vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Mükafatları
Tərəqqi medalı ilə təltif olunmuşdur.
Dərbekə (Piranşəhr)
Dərbekə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,493 nəfər yaşayır (272 ailə).
Badoo
Badoo — 2006-cı ildə rusiyalı sahibkar Andrey Andreev tərəfindən qurulmuş tanışlıq mərkəzli sosial şəbəkəsidir. Baş ofisi Limasolda, Kiprdə və Londonda və digər ofisləri isə Böyük Britaniyada, Malta, Rusiya və ABŞ-də yerləşir. O, 190 ölkədə fəaliyyət göstərir və 47 fərqli dildə mövcuddur ki, bu da onu dünyanın ən çox istifadə edilən tanışlıq şəbəkəsinə çevirir. Proqram iOS, Android və internetdə mövcuddur. Badoo əsas xidmətlərdən ödənişsiz istifadə oluna bilən freemium modelində işləyir.
Tarixi
Badoo rusiyalı sahibkar Andrey Andreev tərəfindən təsis edilib və 2006-cı ilin noyabrında Moskvada işə salınıb. O vaxtdan bəri ən populyar tanışlıq saytları arasında yer alır. 2016-cı ildə 21 ölkədə ən çox yüklənən tanışlıq proqramı idi.2011-ci ildə Wired Badoo-nu Braziliya, Meksika, Fransa, İspaniya və İtaliyada "kütləvi fenomen" kimi təsvir etdi.
AsianAve
AsianAve və ya Asiya Avenue — asiyalı amerikalılara yönəlmiş sosial şəbəkə xidməti idi. Platforma bağlandı və URL indi onun qardaş saytı BlackPlanet-ə yönləndirilir.
Tarixi
Əvvəlcə AsianAvenue (və ya Asiya prospekti) adlandırılan sayt 21 iyul 1997-ci ildə həmtəsisçilər Benjamin Sun, Peter Chen, Grace Chang, Michael Montero və Calvin Wong tərəfindən açılmışdır. 1998-ci ilə qədər The New York Times, 50.000 istifadəçinin beş milyon səhifə baxışını vuraraq, "mənzilinin bitməsinə" baxmayaraq, onu "qeyri-adi uğurlu" adlandırdı.
Ürək
right|thumb|200px|Ürək və onun damarları Ürək və ya qəlb — ürək əzələsi olaraq bilinən xüsusi bir tip cizgili əzələdən meydana gəlmiş özbaşına sıxılma xüsusiyyətinə sahib qüvvətli bir nasosdur.
Maddələr mübadiləsi nəticəsində artıq elementlərin bədəndən uzaqlaşdırılması, bədən istiliyinin təşkil edilməsi, turşu-qələvi tarazlığının qorunması, hormonlar və fermentlərin bədənin lazımlı bölgələrinə daşınması kimi funksiyaları ürək və damarlardan ibarət olan qan dövranı sistemi yerinə yetirir.
NGC 7146
NGC 7146, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Gərdəşvan (Piranşəhr)
Gərdəşvan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 170 nəfər yaşayır (26 ailə).
Ganədər (Piranşəhr)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 133 nəfər yaşayır (23 ailə).
Brest Uniyası (1596)
Brest Uniyası (1596) — Reç Pospolitadakı, o cümlədən Ukrayna və Belarusdakı katolik və pravoslav kilsələrinin birləşdirilməsi. Brestdə keçirilən kilsə məclisində qəbul olunmuşdu. B.u.-na səbəb Polşa krallarının dövlət daxilində dini vəhdətin yaradılmasında marağı, həmçinin ali pravoslav ruhanilərinin öz imtiyazlarının möhkəmlətmək cəhd idi. B.u. kəndlilər, kazaklar və digər təbəqələr arasında etiraz doğurmuş, dövlət tərəfindən dəstəklənən uniatlarla pravoslavlar arasında münasibətləri xeyli gərginləşdirmişdi. B.u. rəsmən 1946 ildə Lvovda keçirilən kilsə məclisində ləğv edilmişdi.
SUV
thumb|2017 model bir [[Hyundai Tucson.]]
Sport utility vehicle, SUV və ya yolsuzluq avtomobili (az: idman təyinatlı avtonəqliyyat) həm çəkmə qabiliyyətinə, həm də pikap yük avtomobili xüsusiyyətinə sahib bir avtonəqliyyat vasitəsidir. Nəqliyyat vasitəsi həm mikroavtobus, həm də station wagon xüsusiyyətlərini özündə birləşdirir. Bundan əlavə, asfalt olmayan ərazilərdə də hərəkət edə bilər.
Bəzi ölkələrdə bu vasitələrə “yolsuzluq avtomobili”, “dörd təkərdən çəkməli avtonəqliyyat” və ya “4WD” (4 Wheel Drive) deyilir. Bununla birlikdə, bütün SUV avtomobillərinin dörd təkərdən çəkmə qabiliyyəti olmadığı kimi, bütün 4WD avtonəqliyyat vasitələri də SUV deyil. Off-road nəqliyyat vasitələri tamamilə fərqli bir sinifdir və asfalt və ya asfalt yollardan başqa yollar üçün dizayn edilmişdir. Bəzi SUV avtomobillərinin yolsuzluq xüsusiyyətləri olsa da, bu xüsusiyyət əsasən bu cür nəqliyyat vasitələri üçün ikinci dərəcəli xüsusiyyətdir. Bir çoxunun 2WD, 4WD yüksək çəkmə və 4WD aşağı çəkmə qüvvəsinin birindən digərinə keçid imkanı yoxdur. SUV avtomobillərinin gövdəsi digər minik avtomobillərinə nisbətən daha yüksək və daha geniş görünür. Yüksək və geniş korpusun yaratdığı ağırlığı daşıya bilmək üçün SUV nəqliyyat vasitələrinin mühərrikləri daha yüksək həcmdə olur və daha çox yanacaq sərf edirlər.
Qulaq
thumb|150 px|Qulaq Qulaq ― eşitməni və məməlilərdə vestibulyar sistemdən istifadə edərək bədən tarazlığını təmin edən orqandır. Qulaq 3 hissədən ibarətdir.
Xarici qulaq təşkil olunub:
Qulaq kanalının dərinliyində xarici qulaq ilə orta qulağı ayıran təbil pərdəsi yerləşir. Orta qulaq təbil pərdəsində yerləşən, hava ilə dolu boşluqdur. Hava, burnun arxasından Yevstax borusu adlı kanal ilə orta qulağa daşınır. Yevstax borusunun funksiyası, orta qulaq boşluğundakı havanın təzyiqi ilə atmosfer təzyiqini eyniləşdirməkdir. Səs dalğalarının qulaq pərdəsində yaratdığı titrəyiş, orta qulaq boşluğundakı sümükcüklər ilə (çəkic, zindan, üzəngi) daxili qulağa verilir və səsi beyinə ötürən siniri oyadır. Qulaqda küy qulaq burun boğaz sahəsində xəstələri çox narahat edən və müalicəsi çətin olan patalogiyalardan biridir. Tinnitus - qulaq küyü ya da uğultu olaraq ifadə edilən bu vəziyyət xəstələrin realda olmayan səsləri bir və ya hər iki qulağında və ya kəllə boşluğunda eşitməsini ifadə etməsidir. Bəzən bu səslər xəstələri o qədər narahat edir ki, xəstələrin günlük yaşantısını və psixoloji vəziyyətlərini poza bilir. Hətta yuxu rejimlərini belə alt-üst edə bilir. Adətən, küylərin yaranmasında təhlükəli patologiyalar olmasa da eşitmə itkisi ilə bərabər olarsa bu ciddi patologiyaya işarət edə bilər. Bu səbəbdən tinnitus önəmli bir əlamətdir.
Qulaq küyü — yüngül dərəcədə - sadəcə səssiz mühitdə hiss oluna bilər və ya şiddətli dərəcədə hiss oluna bilər. Həm davamlı, həm də fasiləli ola bilər. Su şırıltısı səsi, külək səsi, zəng səsi, fit səsi, milçək vızıltısı səsi, yüngül motor gurultusu səsi kimi muxtəlif səkildə xəstələr tərəfindən ifadə oluna bilər. Küyün səsi həm stabil qala, həm də baş və çənə oynağının hərəkətinə bağlı olaraq arta bilər.
Qulaq kanalımız özünü təmizləyən bir orqanır. Lakin qulağın kirini təmizləmək üçün pambıqlı qulaq çöplərindən istifadə edirik. Mütəxəssislər bildirir ki, bu təmizləyici çöplərdə qulağın sağlamlığını ciddi şəkildə təhdid edən gizli təhlükələri var. Ona görə də, ondan istifadə edərkən ehtiyatlı olmaq lazımdır. Həkimlər bildirir ki, qulaq kirini müəyyən fasilələrlə təmizləmək çox vacibdir, ancaq bunu edərkən qulaq sağlamlığınıza zərər verməməlisiniz.
Həmçinin bax
Qulaq ağrısı
Qulaq tutulması
Somatik hüceyrə
Somatik hüceyrə — bir hüceyrə (qədim yunan σῶμα somasından, yəni "bədən" mənasını verir) cinsiyyət hüceyrəsi, qametosit və ya fərqlənməmiş kök hüceyrə xaricində çoxhüceyrəli bir orqanizmin bədənini meydana gətirən hər hansı bir bioloji hüceyrədir.
Bir orqanizm cisminin tərkibində iştirak edən və ikili bölünmə və mitotik bölünmə prosesində bölünən hüceyrə somatik hüceyrə adlanır.
Bunun əksinə olaraq, qametlər cinsi çoxalma zamanı birləşən hüceyrələrdir, cücərmə hüceyrələri qametləri əmələ gətirən hüceyrələrdir və kök hüceyrələr mitoz yolu ilə bölünərək müxtəlif ixtisaslaşmış hüceyrə tiplərinə ayrılan hüceyrələrdir. Məsələn, məməlilərdə somatik hüceyrələr bütün daxili orqanları, dəri, sümüklər, qan və birləşdirici toxuma təşkil edirsə, məməlilərin cücərmə hüceyrələri sperma və yumurta əmələ gətirir, bu da mayalanma zamanı birləşərək ziqota adlı bir hüceyrə əmələ gətirir və fərqləndirir. İnsan bədənində təxminən 220 növ somatik hüceyrə var.
Nəzəri olaraq bu hüceyrələr cinsi hüceyrələr deyil. Mutasiyalarını hüceyrə nəsillərinə (varsa) ötürürlər, ancaq orqanizmin nəsillərinə deyil. Bununla birlikdə, süngərlərdə fərqlənməmiş somatik hüceyrələr cücərmə xəttini meydana gətirir və Knidariyada fərqli somatik hüceyrələr cücərmə xəttinin mənbəyidir. Mitotik hüceyrə bölgüsü yalnız diploid somatik hüceyrələrdə müşahidə olunur. Cinsiyyət hüceyrələri kimi yalnız bir neçə hüceyrə çoxalmada iştirak edir.