cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əjdər Qurbanov
1990-cı ilin Şuşa hadisələrində rolu
20 yanvar hadisələri zamanı Bakıda Az TV-nin enerji bloku partladıldığına görə televiziya işləmirdi. Mövcud vəziyyətdən isə əhalinin bir çox hissəsinin xəbəri yox idi. Bu zaman Şuşadakı teleqüllədən yayım aparılırdı. SSRİ rəhbərliyi Lvov şəhərində yerləşən hərbi hava desant dəstəsini Şuşada vəziyyəti ələ almaq üçün buraya göndərmişdi. Bu zaman bu hərbi hissədə xidmət edən baş-leytenant Əjdər Qurbanovun vəzifəsi Şuşa televiziyasında təşkil edilən verilişlərdə Sovet hakimiyyəti əleyhinə təbliğat aparılmasının qarşısını almaq idi. Lakin Əjdər Qurbanov bilərəkdən anti-sovet verilişlərin efirə getməsinə şərait yaratmışdır(verilişləri hazırlayanlar: Vidadi Bağırov, İlhami Cəfərsoy). Hətta Qara Yanvar şəhidlərinin yeddisi günü olan verilişdə Şuşa şəhər xəstəxanasının terapiya şöbəsinin müdiri Rzayev Hüseyn çıxış edərək, SSRİ qoşunları xalqımıza divan tutub, dinc insanları öldürüb demişdi. Həmçinin o çıxışında SSRİ-ni faşist rejim, Qorbaçovu da faşist adlandırmışdı. Bütün bunlara şərait yaratdığına görə Əjdər Qurbanovun ermənilərin fitvası ilə DQMV- nin Xüsusi İdarəetmə rayonunun komendantı general-mayor Vladislav Safonov tərəfindən həbsinə əmr verilsə də, hərbi hava desant qoşunları komandanının səyi nəticəsində bu baş vermədi.
NGC 2921
NGC 2921, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. SBa/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Vüqar Mehdiyev
Vüqar Namizəd oğlu Mehdiyev (4 iyun 1982) — Azərbaycanı təmsil edən yüngül atlet. 2008-ci ildə baş tutan XIII Yay Paralimpiya Oyunlarında bürünc medala sahib olub.
Həyatı
Vüqar Mehdiyev 1982-ci il iyunun 4-də anadan olub.
Karyerası
2007-ci ilin avqust ayında Vüqar Mehdiyev Braziliyanın San Paulo şəhərində keçirilən dünya çempionatı və oyunlarında 100 və 200 metr məsafəyə qaçış növlərində 2 bürünc medal əldə etmişdir.
Azərbaycan Respublikası İdman Nazirinin 1 dekabr 2017-ci il tarixli qərarı ilə Əməkdar İdman Ustası fəxri adı verilmişdir.
Drosera hartmeyerorum
(Drosera hartmeyerorum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 5076
NGC 5076, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Cəmşid xan
"Mənşəyi bəlli deyil", bir zamanlar Şirvan və Astarabad bəylərbəyi olan qulam Hacı Mənuçehr xanın oğlu hesab olunur. Cəmşid xan 1663-1667-ci illərdə şah qulam korpusunun (qullar ağası) komandiri vəzifəsində çalışmışdır. 1646-1656-cı illərdə Simnan, 1656-1664-cü illərdə Astarabad bəylərbəyi və 1663-cü ildən bir müddət sonra Qəndəhar bəylərbəyi vəzifələrini icra etdi.
Xüsusilə qullar ağasının yüksək vəzifəsi sayəsində Cəmşid xan Səfəvilər dövlətində böyük nüfuz qazandı, bu, sonradan baş vəzir Mirzə Məhəmməd Kərakinin (1661-1691) Cəmşid xanın gücündən istifadə etməsi ilə nüfuzuna təsir etdi. 1667-ci ildə vəfat etdi.
Anita Görbits
Anita Görbits ― "Dyör Audi ETO" klubunda çıxış edən Macarıstan həndbolçusu.
Beynəlxalq Həndbol Federasiyası onu 2005-ci ilin ən yaxşı həndbolçusu seçdi. O, bütün dövrlərin ən yaxşı qadın həndbolçularından biri kimi tanınır.
beynəlxalq səviyyədə "Həndbolun kraliçası" adlandırılmışdır.
O, Dyör şəhərinin fəxri vətəndaşıdır.
Klub
"ETO" klubu ilə Çempionlar Liqasının final mərhələsinə ilk dəfə 2009-cu ildə yüksəldi. Final oyundan bir neçə gün əvvəl aldığı diz zədəsi səbəbindən onu buraxmalı oldu və sonda komandası Danimarka çempionu "Viborq" klubuna məğlub oldu. Buna baxmayaraq, turnirin ən çox qol vuranlar siyahısında ikinci yeri tutdu.
Anita 2018-ci ilin yanvarında  Macarıstan çempionatı oyununda karyerasını 2000-ci qolunu vurdu.
O, AHF Çempionlar Liqası kubokunu beşqat qalibidir.
Milli komanda
Anita Görbits 2003, 2005 və 2007-ci illərdə 3 dəfə Dünya kubokunun "Bütün ulduzlar" yığma komandasının üzvü olmuşdur.. 2005 (üçüncü yer) və 2007 (ikinci yer) turnirlərində ən çox qol vuran oyunçular arasında idi.
2004-cü ildə Afinada keçirilən Yay Olimpiya Oyunlarında və 2008-ci ildə Pekində keçirilən Olimpiya Oyunlarında Macarıstan komandasının üzvü olub. 2004-cü ildə Macarıstan komandası dörddəbir finalda Fransa komandasına məğlub oldu və yerləri təyin edən oyunlarda Braziliya və İspaniyaya qalib gələrək beşinci yeri tutdu. 2008 Olimpiya Oyunlarında Macarıstan dörddəbir finalda Rumıniyanı məğlub edərək yarımfinala vəsiqə qazandıqdan sonra öncə yarımfinalda Rusiyaya, daha sonra bürünc medal uğrunda oyunda Cənubi Koreyaya məğlub olduqdan sonra dördüncü oldu. 2008 Olimpiadasında 49 qol müəllifi oldu və yalnız Rumıniya oyunçusu Ramon Farkaudan geridə qaldı.
Anita 10 dekabr 2017-ci il tarixində Macarıstanın 2017 Dünya Qadın Həndbol Çempionatının dörddəbir finalına çıxa bilməməsindən sonra milli komanda karyerasını bitirdiyini açıqladı.
Şəxsi həyatı
Onun ilk həyat yoldaşının adı Andraş Presinq idi. 2006-cı ildə ailə qurdular və 17 ay sonra boşandılar. Anita keçmiş futbolçu Otto Vinçe ilə evlidir. 2015-ci ilin iyun ayında cütlüyün Boldişar adlı oğlu dünyaya gəldi.
Lazurit yolu Beynəlxalq Tranzit Dəhlizi
thumb Lapis Lazuli (Lazurit yolu) Beynəlxalq Tranzit Dəhlizi— 2017-ci ilin 15 noyabr tarixində Türkmənistanın paytaxtı Aşqabat şəhərində keçirilən Regional İqtisadi Əməkdaşlıq konfransı çərçivəsində Türkiyə, Gürcüstan, Azərbaycan, Türkmənistan və Əfqanıstan hökümətləri arasında imzalanan müqavilə. Yeni müqaviləyə əsasən bu ölkələr yaxın zamanda öz aralarında regional dəmir yolları və magistral yollarla birləşərək yeni ticarət dəhlizi formalaşdıracaqlar. Həmçinin yeni müqavilə tarixi Lapis Lazuli ticarət yolunun yenidən bərpasını nəzərdə tutur. Lapis Lazuli beynəlxalq ticarət dəhlizi ideyası ilk dəfə 2012-ci ildə Əfqanıstan İslam Respublikası tərəfindən irəli sürülmüşdü. Layihə ilə bağlı ölkələrarası yekun görüş 2016-cı ilin noyabr ayında Bakı şəhərində baş tutmuşdu. Məqsəd dənizə çıxışı olmayan Əfqanıstan regional ölkələrlə ticarət və iqtisadi əlaqələrini gücləndirmək, həmçinin yerli Əfqan mallarının qısa və təhlükəsiz yolla Avropa bazarlarına daşınmasını təmin etmək idi. Layihənin ilkin mərhələdə büdcəsi 2 milyard ABŞ dolları həcmində müəyyən edilmişdir.
Dəhlizin başlağıc nöqtəsi kimi Əfqanıstan – Türkmənistan sərhədinin yaxınlığında yerləşən Aqina şəhəri (Fəryab əyaləti) və Torqundi şəhəri (Herat əyaləti)i təyin ediliblər. Bu şəhərlər qonşu Türkmənistanla dəmir yolu əlaqəsinə malik olub Əfqanıstanı Xəzər Dənizi hövzəsi ilə birləşdirəcək əsas şəbəkədir. Türkmənistan ərazisindən dəmir yolu vasitəsilə daşınan yüklərin əvvəlcə Türkmənbaşı Dəniz limanına ordan isə Bakı beynəlxalq Ələt limanına daşınması nəzərdə tutulub. Bakı limanından isə yüklər yenidən dəmir yolu vasitəsilə Gürcüstana (Poti və Batumi limanlarına), ordan Türkiyəyə (Qars və İstanbul) və ən sonda Avropa ölkələrinə daşınması planlaşdırılır. Bu marşrutla Əfqanıstan və Türkmənistan öz mallarının 80%-ni dünya bazarına çıxarmağı planlaşdırır.
Qırğızıstan–Özbəkistan sərhədi
Təsvir
Sərhəd Qazaxıstanla kəsişmədə şimaldan başlayır, sonra Qazaxıstan və Qırğızıstan arasında Özbəkistan ərazisi ətrafında əyilir; daha sonra sərhəd Pskem dağlarından keçir və bu ərazinin çox hissəsi bir sıra milli parklar tutur (Özbəkistanda Uqam-Çatkal Milli Parkı və Qırğızıstanda Beş-Aral Dövlət Təbiət Qoruğu). Sonra sərhəd Çatkal silsiləsini və Kurama dağlarını keçərək təqribən cənub-şərq istiqamətinə keçir, sonra Varzik şəhəri yaxınlığında Fərqanə Vadisinə keçir. Sərhədin qalan hissəsi Özbəkistanın şərqində bir ox ucu forması yaradan bir sıra burulmuş xətlərdən ibarətdirr. Bu “oxun” şimal tərəfi ortada Özbəkistan ərazisinin bir nöqtəsini ehtiva edir və Qırğızıstanın Kerben şəhərinin qərbində kiçik bir Özbək anklavı yaradır. Ox ucu Xanabadın şərqindədir. Sərhəd daha sonra Tacikistan sərhət üçlüyünə qədər qərbə doğru bir sıra kəsik xətlərdən keçir.
Sərhədin ən şimal hissəsi dağlıq və seyrək yerləşmişdir. Fərqanə Vadisindən keçən hissə isə əksinədir.
Özbəkistan dəmir yolu şəbəkəsinin bu sərhədi keçən bir neçə hissəsi vardır ki, bu da kiçik qolların sonunda Qırğızıstanda bir neçə stansiya əmələ gətirməsinə səbəb olur. Bu infrastruktur Sovet dövrünün mirasıdır.
Tarixi
Qırğızıstan və Özbəkistan arasındakı sərhədin Fərqanə Vadisindəki qarışıq məskunlaşma nümunəsi səbəbindən çəkilməsi olduqca çətin olur. Bir qayda olaraq ərazi komitələri köçərilərin yaşadığı ərazilər qırğızlara, əhalisi olan yerlər isə özbəklərə verilir. Bununla birlikdə Sovetlər, qırğızların şəhərlərinin olmadığını və bunun iqtisadi inkişaf üçün bir maneə olacağını düşünürdülər. Məhz bu səbəbdən qırğızlar əsasən özbəklərin yaşadığı Oş vilayətini əldə edirlər. Əndican, Margilan və Cəlabadla bağlı fikir ayrılıqları var idi; sonunda ilk ikisi özbəklərə, sonuncusu qırğızlara verilir. Sərhəd əvvəlcə Özbəkistan SSR-in Xucan bölgəsini və indiki Tacikistanın qalan hissəsini əhatə etdiyi üçün daha uzun idi. Sərhəd 1929-cu ildə Tacikistanın Xocənd vilayətini əldə edir və tam olaraq SSR-nin bir parçası olur. Qara-Qırğızıstan Muxtar Vilayəti 1924-cü ilin oktyabrında Rusiya SSR-in tərkibinə daxil idi. Vilayətin sərhədləri müasir Qırğızıstanın sərhədləri ilə üst-üstə düşürdü. 1925-ci ilin mayında Qırğızıstan Muxtar Vilayətinin adı dəyişdirilir, 1926-cı ildə Qırğızıstan MSSR olur və nəhayət 1936-cı ildə Qırğızıstan SSR-yə çevrilir.
Sərhəd 1991-ci ildə Sovet İttifaqının dağılmasından və üzv respublikaların müstəqilliyindən sonra beynəlxalq status alır. Gərginlik 1990-cı ildəki Oş qiyamları ilə başlayır. 1999-2000-ci illərdə Özbəkistan sərhədyanı terrorizmə təhdid olduğunu əsas gətirərək sərhəd hissələrini birtərəfli qaydada minalanmağa başlayır. Sərhəd hissələrinin potensial demarkasiyası və müvafiq anklavların “materiklə” birləşdirən keçidlərin yaradılması barədə 2001-ci ildə imzalanan bir razılaşma Qırğızıstanda pis qəbul edilir. Razılaşma heç vaxt təsdiq olunmUR və bu müddət ərzində sərhəd boyunca davam edən gərginliyə səbəb olur. Münasibətlər son illərdə yaxşılaşmışdır. Sərhədin böyük hissəsini təyin edən bir sərhəd müqaviləsi 2018-ci ildə imzalanır, lakin anklavların vəziyyəti ilə bağlı müzakirələr davam edir.
1999-cu ildə terrorçuların girişinin qarşısını almaq üçün sərhəddə bir sədd inşaatı başladılmışdır.
NGC 7072A
NGC 7072A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Durna bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Platov Beynəlxalq Hava Limanı
Platov Beynəlxalq Hava Limanı (rus:Международный аэропорт Платов, Latin hərfləri ilə: Mezhdunarodnyy aeroport Platov) Rostov-na-Donu-nun şimal-şərqində, Novoçerkassk şəhəri yaxınlığında, Grushevskaya, Aksaysky rayonu, Rostov vilayəti Rusiyada yerləşən hava limanıdır.Rostov-na-Donu-ya (köhnə Rostov-na-Donu hava limanını əvəz edir) xidmət göstərir və 2017-ci ilin dekabrında fəaliyyətə başlamışdır. Matvei Platov-un adını daşıyır.
Hava limanının 2017-ci ilin noyabr ayında açılması və 1 dekabr 2017-ci il tarixindən etibarən sərnişinləri qarşılamağa başlaması planlaşdırılırdı. Terminalın illik 5 milyon sərnişin tutumu olacaq və Azimut hava limanına xidmət göstərən əsas şirkət olacaq. Hava limanı 27 Noyabr 2017-ci ildə hava limanına gedən yeni magistral yolvə hava limanı əməliyyatları başlamazdan əvvəl son sınaqlarla açıldı. Hava limanı sərnişin xidmətinə 7 dekabr 2017-ci ildə, planlaşdırılan tarixdən bir həftə sonra başladı və köhnə hava limanının 1 Mart 2018-ci ildə bütün fəaliyyətlərini rəsmən dayandırması planlaşdırılır. İlk fəaliyyət ili olan 2018-ci ildə hava limanı 3 milyon 236 min sərnişinə xidmət göstərdi.
12 fevral 2019-cu il tarixində Skytrax Platov Hava Limanına 5 ulduzlu qiymət verdi və bu, Bakıdakı Heydər Əliyev Beynəlxalq Hava Limanından sonra bu reytinqə sahib olan ilk Rus hava limanı oldu.
Lars Ştindl
Lars Ştindl (26 avqust 1988-ci ildə anadan olub) — Bundesliqa təmsilçilərindən olan Borussiya Münhenqladbax klubunda və Almaniya milli futbol komandasında hücumçu kimi çıxış edən peşəkar Almaniya futbolçusudur.
Platov Beynəlxalq Hava Limanı
Sertifikatlaşdırma və açılış
Podevanın Boeing 737–800 təyyarəsi ilə Moskvaya uçuşu ilə hava limanı 7 dekabr 2017-ci il saat 11: 00-da yerli və xarici uçuşlara rəsmi olaraq açıldı. Tikinti zamanı Platov Hava Limanı Rusiyanın ən bahalı hava limanı statusunu aldı.
Lars Ştindl
Klub karyerası
Ştindl Almaniyanın Speyer şəhərində anadan olmuşdur. O, futbolçu karyerasına Viesental klubunun gənclər komandasında başlamışdır. 2000-ci ilin yayında Karlsruher klubunun akademiyasına qəbul olmuşdur. Ştindl peşəkar karyerasına Karlsruher klubunda start vermişdir. O, Bundesliqada ilk oyununa 15 mart 2008-ci ildə çıxmışdır. O, Ayntraxt Frankfurt klubuna qarşı oyunda 81-ci dəqiqədə meydana daxil olmuşdur. Ştindl Bundesliqada ilk qolunu 29 noyabr 2008-ci ildə Hannover 96 klubuna qarşı oyunda vurmuşdur. 2010-cu ilin fevral ayında Ştindl Karlsruher klubunu tərk etmişdir. 16 mart 2010-cu ildə o, Hannover 96 klubu ilə müqavilə imzalamışdır.
Platov Beynəlxalq Hava Limanı
Əsas sərnişin terminalı
Hava limanının terminalı 50.000 m2 -dir. 9 təyyarə körpüsü və 9 avtobus qapısı var. Bundan əlavə, hava limanı kompleksinə bir yük terminalı və 2880 m2 sahəsi olan VIP terminal daxildir. Avtomobil dayanacağı 2500 avtomobil tutumuna malikdir.
Lars Ştindl
Klub karyerası
25 mart 2015-ci ildə Ştindl Borussiya Münhenqladbax klubu ilə müqavilə imzalamış və 2015-16 mövsümündən bu klubda çıxış etməyə başlamışdır.
Platov Beynəlxalq Hava Limanı
VIP terminal
Hava limanında ümumi sahəsi 2880 m2 olan VIP terminal da olacaq. Hal -hazırda, Kompleks hələ də tikilməkdədir və 2018-ci ilin əvvəlində açılması planlaşdırılır. Terminal maksimum 65 sərnişinə icazə verir.
Lars Ştindl
Klub karyerası
O, klub ilə debütünü 8 avqust 2015-ci ildə 2015-16 Almaniya Kubokunun birinci turunda Sankt-Pauli klubuna qarşı oyunda etmiş və qolla yadda qalmışdır. Həmin görüşdə klub rəqibinə 4-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Platov Beynəlxalq Hava Limanı
Aviaşirkətlər və istiqamətlər
Bütün müntəzəm və çarter uçuşları 7 dekabr 2017-ci il saat 11: 00 -dək Platov Hava Limanına köçürüldü.. 1 Mart 2018-ci il tarixinə qədər köhnə hava limanı rəsmi olaraq bağlandı.
Lars Ştindl
Klub karyerası
Klubun keçmiş kapitanı Martin Stranzl karyerasını başa vurduğu üçün, vitse-kapitan Qranit Caka isə Arsenala tranfer olduğu üçün Ştindl 1 avqust 2016-cı ildə klubun kapitanı təyin edilmişdir.
23 fevral 2017-ci ildə Ştindl UEFA Avropa Liqasının 1/8 final mərhələsində Fiorentina klubuna qarşı oyunda het-triklə yadda qalmışdır. Artemio Françi stadionunda keçirilən görüşdə Borussiya 3-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Gənclər
Ştindl bir müddət Almaniya U-20 millisində çıxış etmiş, Almaniya U-21 millisi ilə isə bir oyuna çıxmışdır.
Əsas milli
Ştindl əsas milli komandaya 2017-ci ildə çağırılmışdır. O, 6 iyun 2017-ci ildə Danimarka millisi ilə yoldaşlıq oyununda, 10 iyun 2017-ci ildə 2018 Dünya Kubokunun təsnifat mərhələsində San-Marino millisi ilə oyunda və 17 iyun və 2 iyul 2017-ci il tarixləri aralığında 2017 FİFA Konfederasiyalar Kubokunda iştirak etmişdir.
Ştindl milli komanda ilə debütünü 6 iyun 2017-ci ildə Danimarka millisinə qarşı oyunda etmişdir. O, 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır.
Milli komanda qolları
(Nəticələr və qollar Almaniya hesablamasının birinci siyahısındadır.)
Drosera heterophylla
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Drosera huegelii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şükür Hacıyev (əsgər)
Şükür Aslan oğlu Hacıyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı və hərbi xitməti
Şükür Hacıyev 8 mart 2000-ci ildə Yevlax şəhərində anadan olmuşdur. Əslən Laçın rayonunun Budaqdərə kəndindəndir. Orta məktəbi bitirdikdən sonra 2018-ci ilin iyul ayında müddətli həqiqi hərbi xidmətə yollanmışdır.
Vətən müharibəsi
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatıldığı və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şükür Hacıyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Qubadlı şəhərinin işğaldan azad olunmasına görə gedən döyüşlərdə xüsusi igidlik və şücaət nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şükür Hacıyev ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şükür Hacıyev ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Şükür Hacıyev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Cimmi Morales
Cimmi Ernesto Morales Kabrera (Jimmy Ernesto Morales Cabrera; ) — 2016-ci ildən Qvatemala prezidenti. Qvatemala aktyoru, prodüseri və siyasi xadimi.
Şükür Hacıyev (əsgər)
Vətən müharibəsi
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şükür Hacıyev ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
ABS-CBN (televiziya kanalı)
ABS-CBN – mənzil-qərargahı Quezon City-də yerləşən ABS-CBN Corporation şirkətinə məxsus bir Filippin ticarət televiziya kanalıdır. Kanal 23 Oktyabr 1953-cü ildə istifadəyə verildi. Kapamilya Network olaraq da bilinir.
Dünya beşdən böyükdür
thumb|270px|[[Rəcəb Tayyib Ərdoğan]] Dünya beşdən böyükdür (türkcə:Dünya 5'ten büyüktür) — Türkiyə Cümhuriyyətinin XII prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın müəllifi olduğu siyasi doktrindir.
Haqqında
İfadənin tərkibindəki beş sözü BMT Təhlükəsizlik Şurasının daimi üzvü olan beş ölkəyə işarə etməkdədir. Bu beş ölkənin veto hüququ doktrinin təməl hədəfidir. Ərdoğan əsərdə bu beş ölkənin BMT-in hadisələrə müdaxiləsinə mənfi təsir etdiyini ifadə etməkdədir. Ərdoğan ilk dəfə 2013-cü ildə dilə gətirmiş olduğu bu doktrini Nyu-Yorkda təşkil edilən BMT-in 74-cü Ümumi Assambleyasında da ifadə etmişdir. Doktrin dərs kitablarına da daxil edilmişdir.
2017-ci ildə Ek'rem adında bir repçi bu ifadədən təsirlənərək "The World is Bigger Than Five" adlı mahnı yayımlamışdır.
NGC 2922
NGC 2922, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kiçik Şir bürcü istiqamətində yerləşir. Im tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Rekristallaşma
Rekristallaşma - qeyri-bərabər deformasiyaya uğramış mineralların, yaxud onların aqreqatlarının əsasında həmin tərkibli, ancaq miqyasca kiçik yeni kristalların yaranma prosesi. Belə kristallaşma maddənin ərinti halına keçmədən sülb halında baş verir.
Bars tipli sualtı qayıq
"Bars" tipli sualtı qayıq — XX əvvəllərində Rusiya sualtı qayıqlarının seriyası. "Bars"lar Baltik dənizində Birinci Dünya müharibəsi və Vətəndaş müharibəsi zamanı fəal iştirak etmişdir. Onların fəal xidməti 1930-cu illərə qədər davam etmişdir. Bu seriya o illərdəki bütün Rusiya sualtı layihələrinin əksəriyyətini təşkil edirdi. 24 qayıqdan 20-si tamamlanmış, 4-ü Birinci Dünya müharibəsində batmış, 3-ü sülh dövründə batmış, 4-ü Almaniya tərəfindən qənimət kimi götürülmüşdür.
"Bars" sualtı qayıqların tikintisi üzrə professor və mütəxəssis İvan Bubnovun beşinci layihəsi olmuşdur. İlkin mərhələdə layihənin ilk variantı "Morj" tipi ilə eyni vaxtda hazırlanmışdır, ondan daha böyük yerdəyişmə, yanacaq tutumu və mühərrik gücü ilə fərqlənirdi. Bəzi mənbələrdə "Bars" tipi "II Morj seriyası", Nikolayevdə inşa edilmiş altı gəmi isə "Qu quşu" və ya "III Morj seriyası" kimi təsnif edilir.
Vəsait çatışmazlığı səbəbindən belə gəmilərin tikintisinə başlanılmamışdı, 1912-ci ilin martında sifarişlərin olmaması səbəbindən İvan Bubnov Baltik gəmiqayırma zavodundan istefa vermişdir.
Yarıçılpaqlıq
thumb|Yarıçılpaq qadın
thumb|Yarıçılpaq kişi
Yarıçılpaqlıq və ya yarımçılpaqlıq kişi və ya qadının gövdəsinin qol nahiyəsindən başlayaraq başına qədər qədər çılpaq olmasıdır. Yalnız bədəni çılpaq olduğu halda yarıçılpaq üzmə və ya idman və yaxud da festivallar kimi irimiqyaslı tədbirlər geniş formada yayılmış olan ümumi təcrübədir. İctimai və ya siyasi fəaliyyət məqsədilə də yarıçılpaq və yaxud da bütünlükdə çılpaq formada qeyri-qanuni aksiyalar, hərəkətlər də baş verə bilər. FEMEN təşkilatının keçirmiş olduğu aksiyalar buna misaldır. Yarıçılpaqlığın həm kişilərdə, həm də qadınlarda döş hissəsinin görünməsi səbəbindən cinsi istəyi artırdığı iddia edilir. Tarix boyu bu cür yarıçılpaq əmək fəaliyyətinə xüsusən kişi fermerlər, mədənçilər və digər işçilər arasında çox geniş formada rast gəlinmişdir.
Qadınların yarıçılpaq formada olmaları bəzi yerli icmalarda normal, bəzilərində isə sərt formada qarşılanır. Bu cəmiyyətin adət-ənənələrinə, mədəniyyətinə, dünya görüşünə, tarixi keçmişinə, əxlaq kodekslərinə və s. amillərə görə dəyişiklik göstərə bilir. Bəzi feminist qruplar yarıçılpaq formada gəzməyin qadınların ən təbii haqqı olduğunu iddia edirlər. Avropa və Şimali Amerikanın bəzi ölkələrində yarıçılpaq gəzmək kişilər üçün günah kimi qəbul edilir və bir çox mağazalar belə yarıçılpaq şəxslərə qarşı xüsusi siyasət yürüdərək bu şəxslərə xidmət göstərməkdən imtina edirlər: Köynək yoxdursa, ayaqqabı yoxdursa, xidmət də yoxdur. Cənubi Hindistanda yarıçılpaqlıq ictimaiyyət tərəfindən qəbul edilməmiş, qadınlar ənənəvi formada, kişilər isə qərb üslubunda geyinirlər, yəni ki, qadınlar şalvar-kamiz, lehanqa və çoli kimi bütün bədəni örtən klassik geyimlərdən istifadə edirlər.
Tarix boyu yarıçılpaqlığa incəsənətdə də rast gəlinmişdir. Antik dövrdən bəri bir çox heykəllərdə və rəsm əsərlərində mövcud olmuş, müasir dövrdə isə daha çox filmlərdə və fotoşəkillərdə görünür. Bununla bərabər, yumşaq pornoqrafiya ictimaiyyət tərəfindən çox vaxt mənfi qarşılanır və tez-tez hökumət tərəfindən müəyyən edilmiş məhdudiyyətlərə və yaxud da qadağalara məruz qalır. İctimai yerlərdə isə cinsi stimullaşdırmaya səbəb olduğuna görə daha sərt bir yanaşmaya məruz qalır. Daha cix Strip-klublar kimi böyüklər üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi əyləncə məkanlarında yarıçılpaq qadınlara rast gəlmək mümkündür.
Yerindən və kontekstindən asılı olaraq yarıçılpaqlıq bəzən ictimai yerlərdə məqbul sayıla bilər. Buna misal olaraq qadınların hüquqlarını müdafiə etmək məqsədi ilə ictimai yerlərdə əmizdirməni göstərmək mümkündür. Həmçinin də əksər Avropa ölkələrində çimərliklərdə yarıçılpaq formada günəş vannası qəbul etmək də normal sayılır.
NGC 7032
NGC 7032, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tovuz bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Yarıçılpaqlıq
Həmçinin, mediyanın diqqətini özünə cəlb etdiyinə görə dünyanın bir çox yerlərində PETA kimi qruplar etiraz əlaməti olaraq torakslarını nümayiş etdirirlər.
İstifadə və konnotasiyalar
120px|sol|thumb|2010-cu ildə [[Nyu-Yorkda bir məclisdə yarıçılpaq geyinmiş qadın]]
Yarıçılpaq model və ya yarıçılpaq rəqqas kimi peşələr də mövcuddur. DJ Nikita yarıçılpaq DJ-dir. Həmçinin yarıçılpaq çimərliklərdə yarıçılpaq günəş vannası qəbul edə və yarıçılpaq barlarda yarıçılpaq gəzə bilərsiniz. Hətta bu məqsədlə Rudi Gernreich tərəfindən, yarıçılpaq mayo (digər adları: yarıçılpaq bikini, tək parça bikini, monokini) hazırlanmışdır.
Yarıçılpaqlıq bəzən cinsi konnotasiyalara, yəni ki, çağırışlara da səbəb ola bilər. Bu səbəbdən də cəmiyyət tərəfindən birmənalı qarşılanmamışdır. Ancaq bu cəhəti həm də yarıçılpaqlığı ticarətə çevirmiş və striptiz klublarının açılmasına səbəb olmuşdur.
Üçüncü dünya dövlətlərində
180px|sağ|thumb|Rəsm, İki Taitili Qadın (1899) Paul Gauguin
Yarıçılpaqlara münasibət zamanla və mədəniyyətlərə görə dəyişmişdir.
Xristian missionerləri gəlməmişdən əvvəl Okeaniya, Amerika və Mərkəzi və Cənubi Afrikanın əksər qəbilələrində yarıçılpaqlıq normal hal idi və bəzilərində bu vəziyyət indi də davam edir. XIII-XIV əsrlərdə İslamın yayılmasından əvvəl Asiyanın çox hissəsində qadınlar yarıçılpaq gəzirdilər.
İndoneziya və Tayland kimi ölkələrdə müstəmləkəçilikdən əvvəl yarıçılpaqlıq normal hal sayılırdı, lakin zaman keçdikcə modernləşmə hərəkatları ilə gələn Avropa paltarları ilə sərt qarşılanmağa başlanmışdır.
Ərəb dünyasında xoş qarşılanmayan yarıçılpaqlıq istisnası var ki, bu da Tunis və Misirdəki bəzi xüsusi çimərliklər də xarici turistlərin yarıçılpaq formada gəzmələri azaddır.
Etiraz forması
110px|sol|thumb|Orijinal dizayn, Rudi Gernreich, 1964.
Çılpaqlıq və yarıçılpaqlıq medianın diqqətini özünə cəlb edir. Bu səbəbdən etiraz və aksiyalarda da geniş formada istifadə olunur. Xüsusilə, heyvanları mühafizə edən PETA təşkilatı dəfələrlə yarıçılpaq və ya çılpaq könüllülərlə etiraz etmişdir. Analoji hadisə 2012-ci ilin yanvarında Davos Dünya İqtisadi Forumunda Ukraynanın FEMEN qrupunun etirazı idi.
Günəş vannası
150px|sağ|thumb|Şərqi Devonda çimərlikdə bir üzgüçü, 2009.
Yarıçılpaqlıq ən çox günəş vannası qəbul edərkən müşahidə olunur. Günəş vannası qəbul etmək 1900-cü illərdə, günəş şüalarının təsirinə uzun müddət məruz qalmaqdan meydana çıxan qaralmaq məşhurlaşdıqdan sonra adi hala çevrilmişdir. 1940-cı illərdə jurnallardakı reklamlar günəş vannasının təbliğinə səbəb olmuşdur. Buna görə də çimərlik geyimləri getdikcə qısalmışdır. Zaman keçdikcə qadınlar döşlərinin də qaralması üçün yarıçılpaq günəş vannası qəbul etməyə başlamışdırlar. Əslində, Rudi Gernreich bunun üçün xüsusi olaraq yarıçılpaq çimərlik geyimləri hazırlamışdır. 1964-cü ildə ABŞ-da satışa çıxarılan bu bikinilər birmənalı qarşılanmır və beləliklə də rəflərdən yığışdırılır.
Əyləncə və media
110px|sağ|thumb|Josephine Baker yarıçılpaq, 1927.
1910-cu illərdə Fransada ənənəvi əyləncə çılpaq formada həyata keçirilən teatr, musiqi və rəqslər idi. Bu gün belə bir çox qərb mədəniyyətlərində jurnal və təqvimlərdə çılpaq fotolar dərc olunur.
Qadınlar ticarət məkanlarında da yarıçılpaq pozalar verirlər. Buna misal olaraq striptiz klublarını nümunə göstərmək mümkündür. Burada adətən yaş köynək yarışları keçirilir. Müsabiqənin sonunda qadın köynəyini çıxarır və yarıçılpaq poza verir. Təəssüf ki, bütün ölkələrdə qadağan olunmuş uşaq pornoqrafiyası da kommersiya sahəsinə daxil olmuşdur.
Həmçinin yarıçılpaq qadınların karnavalların ayrılmaz tərkib hissəsinə çevrildiyi məlumdur. Rio karnavalında yarıçılpaq rəqqasların olduğu məlumdur.
Kino
1920-ci illərdə Hollivud filmlərində xeyli sayda yarıçılpaq aktyor var idi. Lakin 1930-cu illərin Hays Qanunu kinoda yarıçılpaqlığa son qoymuşdur. Lakin 1950-60-cı illərdə qanunlar yüngülləşdikcə bir qədər yarıçılpaq olan qadınlar yenidən filmlərdə görünməyə başlamışdırlar. Lakin 1990-cı illərdən etibarən filmlərdə çılpaq səhnələr görünməyə başlanmış və bu bütün dünyada geniş formada yayılmışdır. Əslində, bu kateqoriyada hətta Oskar mükafatı da mövcuddur. Bəzi aktrisalar isə döşlərini vurğulamağa xüsusi üstünlük verirlər.
İncəsənət
İntibah dövründə rəssamlıq Klassik Yunan incəsənətindən təsirlənmiş və Nü janrında çəkilmiş olan əsərlərin sayı artmışdır. Nəticədə isə yarıçılpaq və çılpaq rəsm və heykəllərin sayları çoxalmışdır.
Mifologiya
Avropada ibtidai dövrdə yaşamış cəmiyyətlərdə həddindən artıq çox şişirdilmiş döşləri olan qadın fiqurları çox geniş yayılmışdır. Xüsusilə Roma mifologiyasında sevgi ilahəsi Veneranı simvolizə edən Venera heykəlciklərində geniş omba və kasa kimi iri döşlərdən istifadə edilmişdir. Bəzən ilahələr yarıçılpaq formada simvollaşdırılmış. Məlumdur ki, təkcə Venera deyil, Gaia kimi digər ilahələr də yarıçılpaq simvollaşdırılmışdır. Həmçinin yunan əfsanəsi olan amazonların da yarıçılpaq formada gəzdikləri, müharibələrdə güc olaraq sinələrini qaldırdıqları və yalnız nəsli davam etdirmək üçün kişiləri saxladıqları məlumdur.
Smolenskli Avraami
Smolenskli Avraami — Rus Kilsəsinin müqəddəsi.
Həyatı
Avraami ya 1150-ci, ya da 1172-ci ildə zadəgan ailəsində anadan olduğu güman edilir. O, uşaqlığında yetim qalmışdır. Avraami bundan sonra sərvətindən imtina edərək sərt və yoxsul dini həyat sürməyə qərar vermişdir. O, özünü Bibliya tədqiqatlarına həsr etmişdir. Avraami təbliği ilə dinsizləri xristianlığa cəlb etmişdir. Əxlaq və ilahiyyata qarşı çıxmaqda günahlandırılmış və yepiskopu onu islah edənə qədər beş il həbsdə qalmışdır.
Primorsk cərəyanı
Primorsk cərəyanı (Liman cərəyanı, və ya Şrenka cərəyanı ) — Yapon dənizinin soyuq dəniz cərəyanlarından biri.
Reqolit
Reqolit — Ayın qırıntılardan ibarət olan ən üst səth qatı; Ay səthində ilkin süxurlara (tərkibinə görə bazalta yaxındır) çoxsaylı meteorit zərbələri nəticəsində əmələ gəlir. Qalınlığı bir neçə sm-dən 10 m-dək olur. Reqolit üst qatı tozvari olub, alt qatları isə dərinə getdikcə sıxlaşır. Sinonim: Ay qruntu.
Hanta Virus
Hantavirus - Bunyavirales dəstəsinin Hantaviridae ailəsindən olan tək bir qapalı RNT virusu növüdür. Ümumiyyətlə gəmiricilərə təsir edən viruslar bu canlılarda xəstəlik yaratmır. Gəmiricilərin nəcisi demək olar ki, hantavirusun insanlara yoluxmasının səbəbidir və 2005 və 2019-cu illərdə insandan-insana hantavirusun yoluxması halı Cənubi Amerikada iki dəfə bildirilmişdir.
Drosera humilis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 7840
NGC 7840, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tir (ay)
Tir — İran və Əfqanıstanın rəsmi təqviminin dördüncü ayı. Tir ayında 31 gün var. Bu ay iyun ayında başlayıb iyul ayında sona çatır. Tir yayın ilk ayıdır.
Leon Qoretzka
Leon Qoretzka — Bundesliqa təmsilçilərindən olan "Bayern Münhen" klubunda və Almaniya milli futbol komandasında yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Almaniya futbolçusudur.
Jerom Boatenq
Jerom Boatenq (24 iyun 1992) — qana mənşəli alman futbolçusu, Bayern Münhen FK və Almaniya milli futbol komandasının müdafiəçisi. 2010 Dünya çempionatının bürünc medalçısı, 2014 Dünya çempionu.
Həyatı
Jerom Boatenq 1988-ci ildə Qərbi Berlində anadan olmuşdur. Atası mənşəcə qanalı, anası isə yerli "Herta" klubunun fanatı olan almandır və atasının qardaşı öz dövründə Qana milli futbol komandasında oynamışdır.
Amerika–Meksika müharibəsi
Meksika-ABŞ müharibəsi — Meksika ilə ABŞ arasında sərhəd anlaşılmazlığı səbəbindən 1846–1848-ci illərdə baş vermiş müharibə.
ABŞ-nin Texası ilhaq etməsi və sərhəd mübahisələri səbəbiylə 1845-ci ildə meydana gələn Meksika-Amerika müharibəsi və ya Meksika müharibəsi (1846–1848). Bu, ABŞ-nin qətiyyətli qələbəsi və Rio Grande-dən Böyük Okeana qədər geniş Meksika ərazisini ələ keçirməsi ilə nəticələndi. Texasın ilhaqı nəticəsində yaranan gərginlikdən sonra ABŞ prezidenti Ceyms K. Polk mübahisəli Texas sərhəd məsələsini və Nyu-Meksiko və Kaliforniyanın Meksikada alınmasını müzakirə etmək üçün Con Slidelli Meksikaya göndərdi. Meksikalı idarəçilər bu görüşdən imtina etdikdən sonra general Zachary Taylor komandirliyindəki qoşunlara Nueces və Rio Grande arasındakı mübahisəli ərazini işğal etməyi əmr etdi (Yanvar 1846). Konqres Meksikanın qoşunlarının aprelin 25-də Rio Grande-dən keçdiyini və Meksikanın bu münasibətə görə müharibə tələb edəcəyi bir vaxtda Taylorun qoşunlarına hücum etdiyini biləndə Mayın 11-də Meksikanın Amerika ərazisindəki Amerika qanını tökdüyü mövzusunda bir çıxış etdi. . Konqres əsasən 13 May müharibə elan etdi. Demokratlar müharibəni coşğuyla dəstəklədiyi bir vaxtda, təşəbbüsün ədalətsiz bir yer tutması olaraq görən Whigs və yeni torpaqlara köləliyin yayılmasından narahat olan quldarlıq əleyhinə dairələr müharibəyə qarşı çıxdılar. ABŞ ictimaiyyətində dərin bölünməsinə baxmayaraq, ABŞ qoşunları bütün böyük döyüşlərdə çox olan Meksika ordusunu məğlub etdi. Teylorun qüvvələri Meksikanın şimal-şərqini işğal etdilər. Polkovnik Stiven Kearni Nyu Meksiko və Kaliforniyaya hücum etdi. General Winfield Scott Veracruz'a Mexiko'ya yürüş etdi. Müharibənin hərbi mərhələsi 14 sentyabr 1847-ci ildə Meksika yıxıldıqda başa çatdı. Barışıq danışıqları aparmaq üçün Scott qüvvələri ilə Meksikaya gedən Nikolas Trist, 2 fevral 1848-ci ildə Meksikada yeni bir idarənin qurulmasından sonra Guadalupe Hidalgo müqaviləsini imzaladı. Müqavilə ilə bu gün Nyu Meksiko, Nevada, Arizona və Kaliforniya ştatlarını təşkil edən ərazilər ABŞ-yə 15 milyon dollara buraxılır.
Acıçay (Şamaxı)
Acıçay — Şamaxı rayonunda çay (Çigilçay hövzəsi).
Mürdad
Mürdad — İran və Əfqanıstanın rəsmi təqviminin beşinci ayı. Mürdad ayında 31 gün var. Bu ay adətən 23 iyulda başlayıb 22 avqustda sona çatır (bəzi illərdə 22 iyulda başlayıb 21 avqustda bitir). Mürdad yayın ikinci ayıdır.
NGC 3123
NGC 3123, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış Göy cismidir. Göy üzündə Sekstant bürcü istiqamətində yerləşir. NF tipli. tərəfindən ildə 38.1 sm (15 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Ulyumçay (Lənkəran)
Ulyumçay — Lənkəran rayonunda çay. Boladı çayının qoludur. Keçmişdə Lənkəran qəzasında Ulum adlı kənd də olmuşdur. Çayın adı qismən təhrifə uğramışdır. Hidronim ulum (Azərbaycan dilinin dialektlərində “çayın dayaz yeri” və ya “çayın dərin yeri”) və çay komponentlərindən düzəlib, “dayaz - Ügi olan çay” və ya “dərinliyi olan çay” mənasındadır.
NGC 3170
NGC 3170 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Ağçala gölü
Ağçala - Muğan düzünün cənub şərqində bataqlıq göl.
Həmçinin bax
Ağ göl
Arseni Avraamov
Həyatı
Avraamov 1917–1918-ci illərdə Respublikanın Birinci İncəsənət Komissarı, "Proletkult"nun təşkilatçılarından biri olmuşdur. 48 tonluq sistemdə avanqard kompozisiyaların (Qərbi Avropa musiqi avanqardının bir çox konsepsiyalarını nəzərdə tuturdu), o cümlədən Bakıda və Moskvada inqilabi tarixlər üçün musiqi səhnəsi kimi səslənən bip simfoniyalarının müəllifi olmuşdur. "Çəkilmiş səs" (səsin qrafik qeydi) üsulunu icad etmişdir. 1935–1941-ci illərdə Nalçikdə işləmiş, Şimali Qafqaz xalqlarının 1 minə yaxın melodiya və mahnısını lentə almışdır və emal etmişdir.
Namizədlik minimumu
Namizədlik minimumu – ali məktəblərdə və elmi-tədqiqat institutlarında aspirantların və dissertantların elmlər namizədi alimlik dərəcəsi almaq üçün müdafiədən əvvəl verdikləri imtahan; Hal-hazırda, xarici (ingilis, fransız, alman və s.) dillərdən biri, informatika və dissertasiya mövzusuna uyğun olan ixtisas fənni üzrə keçirilir. Namizədlik minimumlarını (xarici dil, informatika və ixtisas fənni) verən şəxs namizədlik dissertasiyası müdafiə etmək hüququna malikdir.
Ədəbiyyat
R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Baki, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Daha adil bir dünya mümkündür
Daha adil bir dünya mümkündür (türkcə:Daha Adil Bir Dünya Mümkün) — Türkiyə Cümhuriyyətinin XII prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın müəllifi olduğu kitab. Kitab 7 dildə 2021-ci ildə nəşr edilmişdir.
Haqqında
"Dünya beşdən böyükdür" fəlsəfəsi əsasında yazılmış kitab dünyanın gələcəyinə təsir edəcək sahələrin yalnız beş ölkənin insafına buraxılmasının doğru olmadığını bildirir. Kitab davam etdirilməsi mümkün və daha adil bir dünya üçün BMT-in öhdəsinə düşən vəzifələrdən bəhs edir.
İngilis, ərəb, alman, fransız, rus və ispan dillərinə tərcümə edilən kitabdan əldə edilən bütün gəlir AFAD-a (Fövqəladə Halların İdarə Olunması Agentliyi) verilmişdir.
Şəhrivər
Şəhrivər — İran və Əfqanıstanın rəsmi təqviminin altıncı ayı. Şəhrivər ayında 31 gün var. Bu ay avqust ayında başlayıb sentyabr ayında sona çatır. Şəhrivər yayın üçüncü ayıdır.
Kameron adası
Kameron adası — Kanada Arktik arxipelaqına daxil olan ada. Kraliça Yelezaveta adaları qrupuna aiddir. Adada hazırda yaşayış yoxdur (2012).
Coğrafiya
Adanın sahəsi 1059 km², sahil xəttinin sahəsi isə 219 km-dir. Şimal-qərbdən cənub-şərqə uzunluğu 44 km, eni isə 20–30 km arasında dəyişir. Ada ərazisinin böyük hissəsini 20–60 m arası olan təpəliklər örtür. Relyefi cənub-şərqə doğru yüksəlir. Burada danın ən hündür zirvəsi olan Vilmot dağı yerləşir (Mt. Wilmot).
Kameron adası 4 iri adadan təşkil olunmuş qrupda ən şimalda yerləşənidir — Aleksandr, Messi, Vane. Kameron adası Baterst adasından qərbdə yerləşir. Vane adasından Arnott boğazı ilə ayrılır (Arnott Strait). Boğazın eni 3,75 km-dir.
İqtisadiyyat
Kameron adası Kanada Arktikasında neft hasil edilən ərazidir. 1985–1996-cı illərdə ikikorpuslu tankerlər Bent-Xorndən Monreala xam neft daşıyırdı. Burada cəmi 2,8 milyon barel (450 min m³) nerft daşınmışdır. Yataq 1974-cü ildə kəşf edilmişdir. Bu addım 1973-cü ildə neft böhranı ilə əlaqədar atılmışdır. Neft hasilatı 1996-cı ildə sərt arktik iqlim səbəbindən dayandırılmışdır.
Hafiz Həsənov
Hafiz Saleh oğlu Həsənov (4 oktyabr 1993; Kəbirli, Beyləqan rayonu, Azərbaycan — 14 oktyabr 2020; Qarabağ, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Hafiz Həsənov 4 oktyabr 1993-cü ildə Beyləqan rayonunun Kəbirli kəndində Saleh Həsənovun ailəsində anadan olmuşdur. 2000-2009-cu illərdə M. Fərzəliyev adına Beyləqan rayon Kəbirli kənd tam orta məktəbdə təhsil almışdır. 2013-cü ildən ailəli idi, Sahil və Nuray adlı övladları yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Hafiz Həsənov 2011-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Beyləqan rayon üzrə Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında, "N" saylı hərbi hissədə müddətli həqiqi hərbi xidmət etmişdir. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra bir müddət mülki fəaliyyət göstərən Hafiz Həsənov sonradan müddətdən artıq hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Hafiz Həsənov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində atıcı olaraq iştirak etmişdir. Suqovuşanın, Cəbrayılın və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Hafiz Həsənov 14 oktyabr 2020-ci ildə döyüşlərin gedişatında döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Doğulduğu Beyləqan rayonunun Kəbirli kəndində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hafiz Həsənov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirərkən şəxsi mərdlik və igidlik göstərdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hafiz Həsənov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Hafiz Həsənov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
NGC 1210
NGC 1210, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Soba bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
NGC 2923
NGC 2923, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. C tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Femen
thumb|2010-cu ildəki Ukraynada baş tutmuş olan prezident seçkiləri zamanı [[Kiyevdə baş tutmuş olan bir FEMEN etiraz aksiyası]]
FEMEN (Ukraynca: Фемен) 2008-ci ildə Anna Hutsol tərəfindən təsis edilib. Anna Hutsol qrupu təsis etdikdən sonra, Femen təşkilatını yaratmasının səbəbini onların ölkələrində fəal qadınların olmaması və kişi yönümlü Ukrayna cəmiyyətinə olan reaksiyası ilə izah edir. Qrupun beynəlxalq nikah agentlikləri, gender ayrı-seçkiliyi və digər beynəlxalq və milli sosial problemlərlə bağlı keçirmiş olduğu etiraz aksiyaları mövcuddur. Qrup dünyada xüsusilə seks turizminə qarşı həyata keçirmiş olduğu yarıçılpaq nümayişləri ilə tanınır.
Qrupun məqsədi Ukraynada yaşayan qadınların mədəni və mənəvi dəyərlərini, eləcə də onların liderliyini inkişaf etdirməkdir. Bununla da Ukrayna dünya miqyasında həm imicini yaxşılaşdırmış, həm də öz şəhərinin qadınlarına yeni və daha yaxşı imkanlar vermişdir.
8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günündə İstanbula etiraz aksiyası keçirməyə gələn FEMEN üzvləri keçirmiş olduqları etiraz aksiyasından sonra saxlanılaraq deportasiya edilmişdirlər.
Mehr
Mehr — İran və Əfqanıstanın rəsmi təqviminin yeddinci ayı. Mehr ayında 30 gün var. Bu ay sentyabr ayında başlayıb oktyabr ayında sona çatır. Mehr payızın ilk ayıdır.
Türkiyə–Suriya sərhədi
Türkiyə-Suriya sərhədi — Suriya Ərəb Respublikası ilə Türk Respublikası arasında müasir dövlət sərhədi. Sərhəd 1939-cu ildə Hatay dövlətinin Türkiyə tərəfindən birləşdirilməsindən sonra müasir formasını alır. Hazırda sərhədin uzunluğu 822 kilometrdir. Sərhəd Mesopotamiyanın şimal hissəsi boyunca uzanır, Fəratı keçib şərqdə Dəclədə dayanır. Təxminən 37-ci paralel boyunca, 37 və 42-ci şərq meridianları arasından keçir. Qərbdə Türkiyənin Hatay ilinin Orontes çayı boyunca bükülür və Suriyanın Əl-Laziqiyyə mühafəzəsindəki Cebel əl-Akra dağı yaxınlığında Aralıq dənizi sahillərinə gedir.
Tarix
Sərhədin meydana gəlməsi Birinci Dünya müharibəsindən sonra 1916-cı ildə Fransa, İngiltərə və Rusiya arasında imzalanmış Says-Piko sazişinə əsasən Osmanlı İmperiyasının bölünməsi nəticəsində meydana gəlir. Sərhəd xətti ilk olaraq Hələb dövlətinin sərhəddi, daha sonra 1930-cu ilə qədər Fransa mandatı altında Suriya Respublikasının sərhəddi, 1946-cı ilə qədər Fransanın təsiri altında olan yeni Suriya Respublikasının sərhəddi, 1958-ci ildən Birləşmiş Ərəb Respublikasının sərhəddi və 1961-ci ildən bəri müasir Suriyanın sərhədi olur.
1916-cı ildə meydana gələn sərhəd xəttindəki yeganə dəyişiklik 1939-cu ildə Hatay vilayətinin Türkiyə tərəfindən ilhaq edilməsi olur. Fransa-Türkiyə müqaviləsinə uyğun olaraq, 20 oktyabr 1921-ci ildə Alexandretta Sanjak, Fransız mandatı daxilində xüsusi bir muxtar inzibati vahid olaraq ayrıldı, çünki ərəblər və ermənilərlə yanaşı, orada da xeyli sayda türk yaşayırdı. 1925-ci ilə qədər fransızların nəzarətində olan ərazilər beş “dövlətə” bölündüyündə, Aleksandretta sancağı “Hələb dövlətinin” bir hissəsi idi. 1925-ci ildə Fransanın nəzarətində olan Suriya Respublikası qurulduqdan sonra Aleksandretta Sancağı onun tərkibinə daxil olur. 1936-cı ildə Türkiyə Prezidenti Atatürk Alexandretta sancağı üçün “Hatay” adını bildirir və Millətlər Birliyində “Hatay sorununu” qaldırır. Tezliklə vilayət Suriya Respublikası daxilində muxtar bir status alır və 1938-ci ildə Hatay dövlətinin qurulması ilə müstəqillik qazanır. 1939-cu ilin fevralında Hatay Qanunvericilik Məclisi bütün Türk qanunlarını qəbul edir və mart ayında Türk lirəsini rəsmi pul vahidi edir. 29 iyun 1939-cu ildə Hatay dövləti Türkiyə tərəfindən birləşdirilir. Bu zaman Avropada İkinci Dünya müharibəsi başlayır. Bu səbəbdən Türkiyənin yeni Prezidenti İsmət İnönü tərəfindən həyata keçirilən birləşdirmə Fransa iddiaları olmadan reallaşır.
1952-ci ildən bəri, Türkiyə NATO-ya üzv olduğu andan etibarən dövlət sərhədi də blokun sərhədidir. Suriyada vətəndaş müharibəsinin başlandığı 2011-ci ildən bəri sərhəd dövlətlər arasında gərginlik məkanına çevrilmiş, bir neçə silahlı toqquşma baş vermişdir. Sərhəd suriyalı qaçqınların köç etdiyi bir yerə çevrilmişdir.
Coğrafiya
Qərbdən şərqə qədər, dövlətlər arasında sərhəd Cebel əl-Akra dağının cənubunda Aralıq dənizi sahillərində başlayırr. Bundan əlavə şimal-şərq istiqamətində, sərhəd Orontes çayı boyunca uzanır. Sonra Hələb və İskəndərun şəhərləri yaxınlığında Bab-əl-Xava sərhəd-keçid məntəqəsi ərazisində şərqə dönür. Xətt şimala dönərək Türkiyənin Hatay və [[Qaziantep ili|]Qaziantep] illərinin qovşağına gedir və burada Suriyanın Meydan Ekbes şəhəri yaxınlığında kəskin şəkildə şərqə dönür.
Daha sonrakı sərhəd xətti Bağdad dəmir yolu qoluna paralel olaraq nisbətən düz bir xətti izləyir. Türk tərəfdən hər zaman Cənub-Şərqi Anadolu bölgəsinin kənarından, Suriya tərəfdən Hələb, Ər-Rakka və Əl-Həsəkə vilayətləri dəyişir. Sərhəd Dəclə çayı üzərində yerləşən üç dövlətin (Suriya, Türkiyə və İraq) sərhəd qovşağında dayanır.
Epifaniya (duyğu)
Epifaniya ( Klassik Yunan dilində "ἐπιφάνεια", epifaneia, "təzahür, qəfil aşkarlama") bir şeyin mənasını və ya mahiyyətini qəfil anlamaq və ya fərqinə varmaq deməkdir. Termin istər fəlsəfi, istərsə də sözün həqiqi mənasında, kiminsə "tapmacanın son hissəsini tapıb bütün mənzərəni görə bildiyini" və ya əhəmiyyətsiz olan yeni bir bilik və təcrübənin daha dərin və ya ilahi əsas dünyagörüşünə işıq saldığını göstərir.
Suriya-Türkiyə sərhəd divarı
Suriya-Türkiyə sərhəd divarı — Türkiyənin qanunsuz keçidlərin qarşısını almaq üçün Türkiyə-Suriya sərhədində qurduğu 837 kilometrlik divardır. Layihənin məqsədi sərhədləri qanuni olaraq keçməmiş və qeydiyyatdan keçməyən, müvəqqəti şəxsiyyət sənədləri olmayan suriyalı sığınacaq axtaranlara, qaçaqçılara və "terror təşkilatı" üzvlərinə qarşı qorumaqdır. Divar dünyanın ən böyük 3-cü divarı olma xüsusiyyətinə malikdir.
Türkiyə-Suriya sərhədi
Suriya-Türkiyə sərhədi Ankara anlaşması ilə formalaşmış 911 kilometrə bərabər olan Türkiyənin ən uzun hissəsidir və Hatay dövlətinin Türkiyə Respublikasına qoşulması ilə günümüzə qədər gəlib çatıb.
Tikintisi
Ankara sərhəd təhlükəsizliyini artırmaq üçün 2015-ci ildə inşaat layihəsinə başlamışdır. 2016-cı ilin yanvar ayında Hatayın Yayladağ ilçəsindəki Suriya sərhədində beton divarın inşasına başlanıldı. Layihənin maliyyələşdirilməsi müvafiq valiliklər və TOKİ tərəfindən təmin edilmişdir. Divarların hər biri 7 ton ağırlığında, 2 metr enində və 4 metr hündürlüyündədir. 3 metr beton və 1 metr tel hörgüsündən ibarətdir. Divar gözətçi qülləsi, patrul yolu, gücləndirilmiş qəfəs teli, işıqlandırma sistemləri, aktiv sərhəd qoşunları, hava, PUA və hava zirehli nəqliyyat vasitələri, akustik sensorlar, uzaqdan idarə olunan silah sistemləri, lazer silahları, avtomatik aşkarlama proqramları və s. bir çox texnoloji komponentə malikdir. Bundan əlavə, kəşfiyyat və müşahidə sistemlərini birləşdirmək üçün insansız və insanlı qüllələr və bu insanlı qüllələrdə bütün insan ehtiyaclarını ödəmək üçün canlı vahidlər mövcuddur. 9 iyun 2018-ci il tarixində 564 km-lik divarın tikintisi başa çatmışdır. 2021-ci ilə qədər bütün 837 km divar tamamlanmışdır.