cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Əli Qurban Dastançı
Həyatı
1948-ci ildə orta məktəbi bitirən gənc şair bir il həmin məktəbdə kitabxanaçı işləmişdir. Sonra Həsən bəy Zərdabi adına Kirovabad Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Azərbaycan dili və ədəbiyyatı fakültəsinə daxil olmuş və 1953-cü ildə ali təhsilini tamamlamışdır. Təyinatını Kəlbəcərə alıb ki, müddəti qurtarandan sonra Göyçəyə qayıtmaq asan olsun. Göyçə mahalı Ermənistan SSR ərazisinə daxil edildiyindən oraya birbaşa təyinat almaq mümkün deyildi. Həm də anası Gülsüm xanım Kəlbəcərin Kilsəli kəndindən idi. Burada yaxın qohumların yaşaması da bir növ işi asanlaşdırırdı.
Kəlbəcər rayonu Maarif şöbəsində inspektor kimi əmək fəaliyyətinə başlayan Əli müəllim (artıq onu belə çağırırdılar) 1989-cu ilə qədər burada qalıb işləməli olur, Oktyabr kəndində məktəb direktoru, rayon maarif şöbəsində inspektor, metodist, 1979-cu ildən 1986-cı ilə qədər rayon "Yenilik" qəzetinin redaktoru vəzifəsində çalışır. Kəlbəcər camaatının şerə, saza sevgisi, Aşıq Şəmşirlə burada yaxından tanış olması (aralarında ata-oğul münasibətlərinin yaranması) da Əli müəllimi Kəlbəcərə bağlayan əsas amillərdəndir.
Son vaxtlar rayonda yaranmış ictimai-siyasi vəziyyət onu sıxdığından müvəqqəti olaraq Gəncədə yaşamaq qərarına gəldi. Elə həmin dövrdə eyni səbəblər üzündən Bəhmən Vətənoğlunun Gəncəyə köçməsi bu qərara daha bir təkan verdi. Yenidən Kəlbəcərə qayıtmaq arzusuna 1993-cü ilin aprelində Kəlbəcərin ermənilər tərəfindən işğalı son qoyduğuna görə ömrünün sonuna qədər Gəncədə yaşadı.
Böyük şairin Göyçə, Kəlbəcər, Qarabağ həsrətinə dözməyən ürəyi 2004-cü ilin mart ayının 19-da əbədi dayandı. Gəncə şəhərində dəfn edilmişdir.
Yaradıcılığı
Əli Qurban Dastançının yaradıcılığından söz açmaq istəyəndə ilk növbədə onun dastan yaradıcılığı nəzərə çarpır. Onun özünə "Dastançı" təxəllüsü götürməsi də təsadüfi deyildi. Artıq "Koroğlu" dastanının bir hissəsi hesab edilən "Mərcan xanımın Çənlibelə gəlməyi" qolunu da o toplayıb işləmiş, araya-ərsəyə gətirmişdir. Bundan əlavə "Yetim Hüseyn dastanı", "Səməd ağa dastanı", "Məşdisə dastanı", "Dəli Alı dastanı", "Dəmirçi Abbas", "Allahverdi", "İsmayıl və Pəri", "Molla Umud" kimi dastanlar yaratmışdır.
Şair ilk dastanı olan "Yetim Hüseyn dastanı"nı Kəlbəcərdə qoçaq bir adam olmuş, rayona avtomobil yolu çəkilişində fədakarlıq göstərmiş Yetim Hüseynə həsr edib. Yetim Hüseyn elə bu yolun çəkilişində həlak olmuşdu.
Ə.Dastançı bir sıra lirik poemalar da yazmışdır. Bunların içində ən çox diqqəti cəlb edən1955-ci ildə dahi şair Səməd Vurğunun məşhur Kəlbəcər səfəri ilə bağlıdır. "Tanış səs" adlanan bu poemada böyük sənətkara ümumxalq məhəbbəti tərənnüm edilir.
1966, 1988, 2003-cü illərdə çap olunmuş "Deyişmələr, dərdləşmələr" ədəbiyyatımızın çağdaş və gələcək tədqiqatçıları üçün qiymətli mənbədir. Bu kitablarda Əli Qurban özü ilə bərabər, dövrün az və çox tanınmış el şairləri haqqında məlumatlar vermiş, orijinal tərzdə onların çoxlu şeirlərini çap etdirmişdir.
1976-cı ildə "Azərnəşr"in dərc etdiyi "Mərcan xanımın Çənlibelə gəlməyi" nəzərə alınmazsa, Ə.Q. Dastançının ilk mətbu əsəri "Yetim Hüseyn dastanı"dır. 2003-cü ilə qədər "Balasıyam bu dağların" (1989), "Beş dastan" (1996), "Deyişmələr, dərdləşmələr" (1996) "Koroğlular uzaqlardan gələn yolda" (1998), "Çıraqqala dastanı" (1999), "Müdriklik mücəssəməsi" (2003), "Kürən köhlən" (2003), "Qaxın möcüzələri" (2003) və s. kimi 22 kitab nəşr etdirmişdir.
Əli Qurban Dastançı 1976-cı ildə Bakıda keçirilən "Bədii söz ustası" festival-müsabiqəsinin laureatı olmuş, birinci yeri tutmuşdur. Dərin hafizəyə malik olan bu şəxs gözəl şair olmaqla bərabər, gözəl insani keyfiyyətlərə malik olmuşdur. Onun azman el şairi Bəhmən Vətənoğlu ilə səmimi dostluğu Səməd Vurğunla Osman Sarıvəllinin dostluq-qardaşlıq münasibətlərini xatırladır.
2009-cu ildə Təbrizli şair Həsən Savalan Əli Qurban Dastançının "Deyişmələr, dərdləşmələr" kitabını, şair Yusif isə onun lirik şeirlərini "Lalasıyam bu dağların" başlığı altında əski əlifba ilə Təbrizdə çap etdirmişlər.
Qurbanəli Əliyev
Qurbanəli Məmmədsadıq oğlu Əliyev — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Qurbanəli Əliyev 1925–ci il oktyabrın 8-də   Naxçıvan Muxtar Respublikası Ordubad rayonunun Kotam  kəndində anadan olub. 1948-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsini bitirmişdir. 1948 – 1954- cü illərdə Naxçıvan şəhərindəki müəllimlər institutuda, 1954 – 1956-cı illərdə Ordubad şəhərindəki 1 saylı orta məktəbdə müəllim işləmişdir. 1956 –cı ildə AMEA Fizika İnstitutunda yarımkeçiricilər fizikası ixtisası üzrə aspiranturaya daxil olub. Burada görkəmli alim akademik H.Abdullayevin elmi rəhbərliyi altında texnikada geniş tətbiq olunan mono və polikristal, amorf və maye selen yarımkeçiricisinin fiziki xassələrinin tədqiqi üzrə elmi-tədqiqat işləri aparıb və 1960-cı ildə namizədlik, 1968-cı ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. Q. Əliyev 1970-ci ildə professor elmi adı almışdır. O 1969 –cu ilədək AMEA Fizika İnstitutunda böyük elmi işçi, 1969 –cu ildən ömrünün sonuna kimi Azərbaycan Tibb Universitetində kafedra müdiri, professor vəzifələrində çalışmışdır. Q. Əliyev 2009-cu il avqust ayının 9-da vəfat etmişdir.
Əsas elmi nailiyyətləri
Qurbanəli Əliyevin əsas elmi fəaliyyəti selen yarımkeçiricisinin müxtəlif modifikasiyalarının (heksaqonal, monoklin, amorf) alınmasına və onların fiziki xassələrinin tədqiqinə həsr olunmuşdur. Aparılan tədqiqatlar selenin xassələrində müşahidə olunan anomallığın səbəblərini müəyyənləşdirməyə, selenin müxtəlif modifikasiyalarında keçiriciliyin növünü idarə etməyə, müxtəlif növ aşqarların(qələvi metalların, hallogenlərin ) selendə keçiriciliyin növünün müəyyənləşməsində rolunun aydınlaşdırılmasına, köçürmə hadisələrinin mexanizmi üçün modelin təklif olunmasına imkan yaratmışdır. Q. Əliyevin selenin fiziki xassələri haqqında təklif etdiyi mexanizm eyni quruluşlu digər yarımkeçirici materiallarda (məs. polimerlərdə) və qeyri-kristallarda  müşahidə olunan anomal fiziki hadsələrin mexanizminin aydınlaşdırılmasında  tətbiq oluna bilər. Əliyev Q.M. Azərbaycan Tibb Universitetində işlədiyi müddətdə Tibbi kadrların müasir tələblərə uyğun səviyyədə hazırlanmasına səy göstərmiş, fizika elminin müasir nailiyyətlərinin - lazer şüalanmasının, lifli optikanın, elektron pramaqnit rezonansının, ultrasəs dalğalarının və s. tibbi diaqnostikada, cərrahi əməliyyatlarda, müxtəlif xəstəliklərin müalicəsində rolunun tələbələr tərəfindən mənimsənilməsinə xüsusi diqqət yetirmişdir.
Əsas elmi əsərləri
“ Tibbi və bioloji fizika”, dərs vəsaiti, "Maarif” nəş. Bakı, 1993,640s.,  Электрические свойства кристаллического и жидкого селена после обескислороживания. ФТТ, т.6, вып. 4, с.1018-1022,1964., О теплопроводности селена. ФТТ, т.5, вып. 12, с. 3614-3615, 1964, O происхождении дырочной проводимости селена. ФТП, т. 1, вып. 4, с. 519-521, 1967., Влияние кислорода на некоторые электрические свойства селена. – Phys. Stat. Solidi, v. II, p. 891-898.1965.
Xanım Fatimeyi-Zəhra məscidi
Xanım Fatimeyi-Zəhra məscidi və ya Fatimeyi-Zəhra məscidi — Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhərinin Suraxanı rayonunun Yeni Günəşli yaşayış massivində məscid.
Tarixi
Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin 1179 saylı, 21 avqust 1996-cı il tarixli sərəncamı ilə Bakı şəhərinin Yeni Günəşli qəsəbəsində “Fatimeyi Zəhra” məscidi dindarlarının dini icmasına 1,3 ha torpaq sahəsi ayrılaraq məscid-mədrəsə komleksinin tikintisinə icazə verilib.
Həmin ərazi məscidin daimi istifadəsinə verildiyindən hasara alınıb və məscid inşa edilməyə başlanıb. Məscidin tikintisinə 1990-cı illərin sonunda başlanmışdır.
Sonradan məscidin tam olaraq tikintisinə imkan verilməyib. Bakı şəhər İcra Hakimiyyətinin başçısı Hacıbala Abutalıbovun 31 oktyabr 2002-ci il tarixli sərəncamı ilə əvvəlki - 1179 saylı, 21 avqust 1996-cı il tarixli sərəncam etibarsız hesab edilib.
Dini icma qarşılıqlı iddia qaldıraraq, Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının 31 oktyabr 2002-ci il tarixli sərəncamının ləğv edilməsini və qanunazidd hərəkətlərin dayandırılmasını xahiş edib.
2009-cu ildə məscidin qanunsuz tikili kimi sökülməsinə dair məhkəmə qərar çıxarsa da, 2010-cu ildə prezident İlham Əliyev məscidi Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin balansına verərək, sökülmə qərarını ləğv etmişdir.
Məhkəmə qərarları Ali Məhkəmənin Plenumunda ləğv edilib, Bakı Apelyasiya Məhkəməsində 29.12.2010-cu il tarixli qətnaməsi ilə Bakı şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının 613 saylı 31 oktyabr 2002-ci il tarixli sərəncamı etibarsız hesab olunub, Suraxanı rayon İcra Hakimiyyətinin iddiası təmin edilməyib, Bakı şəhəri Suraxanı rayonu, Yeni Günəşli qəsəbəsi mərkəzi massivində yerləşən 1,3 ha torpaq sahəsi və həmin torpaq sahəsində inşa edilmiş məscid komleksi Qafqaz Müsəlmanlar İdarəsinin balansına verilib.
Fevral 2017-ci ildə “Fatimeyi-Zəhra” məscidinin söküləcəyi ilə bağlı bəzi kütləvi informasiya vasitələrində və sosial şəbəkələrdə məlumatlar yayılıb. Azərbaycan Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin Dini qurumlarla iş şöbəsinin müdiri Əliheydər Zülfüqarov məscidlə bağlı yayılan məlumatlara aydınlıq gətirərkən bildirib ki, məscid 25 sot ərazisi ilə birgə yerli bələdiyyə tərəfindən Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin tam istifadəsinə veriləcək.
Sözügedən məsələ ilə bağlı açıqlama verən azərbaycanlı tanınmış vəkil Cavad Cavadov bildirib ki, "Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasını pozur". Bu ərəfədə məscidin imam-cüməsi, ilahiyyatçı alim Hacı Ramil Bədəlov məscidin ərazisilə bağlı geniş çıxış edərək bildirib ki, məscidin 25 sot yox, 130 sot ərazisi var". Daha sonra hadisəyə Məşədi Dadaş məscidinin imam-cüməsi, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin Nəsimi rayonu üzrə səlahiyyətli nümayəndəsi Hacı Şahin Həsənli də münasibət bildirib. QMİ-nin mətbuat xidmətindən isə bildirilib ki, "Yeni Günəşli qəsəbəsindəki “Fatimeyi Zəhra” məscidi ilə bağlı yaranmış məsələ məscidin xeyrinə həll olunub. Məscidlə bağlı narahatlığa heç bir əsas yoxdur."
Aprel 2018-ci ildə məscidin axundu, ilahiyyatçı Hacı Ramil Bədəlov naməlum səbəblərdən məscidin axundluğundan imtina edib. Hacı Surxay Əhmədov məscidin yeni axundu təyin edilib.
7 yanvar 2022-ci ildə məscid yenidənqurmadan sonra istifadəyə verildi.
Haqqında
Mənbə
6 yanvar 2022-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev və birinci xanım Mehriban Əliyeva Bakının Suraxanı rayonunun Yeni Günəşli qəsəbəsində “Xanım Fatimeyi Zəhra” məscidinin yeni binasında yaradılan şəraitlə tanış olublar.
Məscidin qəzalı vəziyyətdə olan əvvəlki ikimərtəbəli binasında dindarların ibadəti üçün heç bir şərait yox idi. Məsciddə eyni vaxtda maksimum 500-550 nəfər ibadət edə bilirdi. İbadət edənlərin sayı çox olduğundan, məscidə üz tutanlar məcbur qalıb açıq havada ibadət edirdilər. Odur ki, qəsəbədə daha müasir və geniş məscid kompleksinin tikintisinə ehtiyac yaranmışdı.
Prezident İlham Əliyevin tapşırığına əsasən, məscid kompleksi üçün müasir konsepsiya hazırlanıb və yeni bina inşa olunub.
İndi isə məsciddə, eyni zamanda, 1800 nəfərin ibadət etməsi mümkün olacaq. Yeni məscid kompleksində kişilərin və qadınların ibadəti üçün bütün zəruri şərait yaradılıb. Kompleksin inşası zamanı Abşeron məscidlərinin memarlıq üslubuna uyğun elementlərdən istifadə olunub. Buraya ağac materialından hazırlanmış şəbəkələr də daxildir.
Məscid kompleksinin diametri 4 metr və hündürlüyü 42 metr olan iki minarə və hündürlüyü 25 metr olan günbəz var.
Kompleksə dindarların dəstəmaz alması, dini ayinlərin keçirilməsi üçün xüsusi binalar da daxildir.
Bismoklit
Haqqında
Bismoklit — tetraedr. Kristallları pulcuqvari. Ayrılma {001} üzrə mükəmməl. Aqreqat: torpaqvari, lövhəcikvari-lifli, sferolitlər. Rəngi açıq sarı, ağ, bozumtul. Sərtliyi 2–2,5. Xüsusi çəkisi 7,36. İsti, quru iqlimli vilayətlərin oksidləşmə zonalarında rast gəlir.
Xanım Fatimeyi-Zəhra məscidi
Haqqında
Məsciddə mərkəzləşdirilmiş havalandırma sistemi yaradılıb, ətraf ərazi yaşıllaşdırılıb.
Cavad Yurdaqul
Cavad Yurdaqul — Adana ili Təhlükəsizliyi Müdiri.
Bülent Ecevit hakimiyyəti zamanı Adana ili Təhlükəsizliyi Müdiri olmuş,28 sentyabr 1979-cu il tarixdə bir qrup idealist tərəfindən odlu silahla güllələnərək öldürüldü.Cinayət ərəfəsində Yurdaqula tam 29 dəfə atəş açılmış bu atəşlərin yalnız 4-ü xəsarət yetirmişdir,lakin birinci güllə beyin nahiyəsindən dəydiyi üçün o hadisə yerində həlak olmuşdur.6 fevral 1980-ci ildə Yurdaqul ailəsinin vəkili Xəlil Güllüoğluda öldürüldü.
Cinayətin şübhəlilərindən Muhsin Kəhya, Respublika Xalq Partiyası Adana il başçısı vəkil Əhməd Albay və Respublika Xalq Partiyası Kayseri il başçısı vəkil Mustafa Kulkuloğlunun öldürülməsi hadisələrinə də qarış idi. Kəhya, həbsxanadan iki dəfə fərarilik etdikdən sonra Almaniyaya qaçdı.
1997-də edam edilməmə şərtiylə Türkiyəyə qaytarıldı və 36 il həbs cəzasına məhkum oldu.Cinayətin bir başqa şübhəlisi Əbdürrəhman Kıpçak, Kəhya kimi həbsxanadan fərarilik etdikdən sonra xaricə qaçdı.5 Oktyabr 1989da 47 kilo heroinlə İstanbulda tutuldu və bir müddət sonra sərbəst buraxıldı. Kıpçak, 5 Fevral 2006-da Ümraniyedə uğradığı silahlı hücum nəticəsi öldürüldü.
Brickellia magnifica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ceb Buş
Con Ellis Ceb Buş  — ABŞ siyasətçisi, respublikaçı, Florida ştatınınnın 1999–2007-ci illər ərzində iki müddətə 43-cü qubernatoru. ABŞ-nin 41-ci prezidenti Corc Buşun və Barbara Buşun oğlu, ABŞ-nin 43-cü prezidenti Corc Uoker Buşun balaca qardaşı.
Ceb BUş Texas ştatının Hyuston şəhərində böyüyüb. Ostində Texas Universitetiini Latın Amerikası məsələləri ixtisası üzrə bitirib. Ali məktəbi bitirdikdən sonra atası ölkənin vitse-prezidenti seçildikdən sonra 1980-ci ildə Floridaya köçür. 1986-cı ildə ştatın ticarət məsələləri üzrə katibi təyin edilir. 1988-ci ildə atasının prezident seçkiləri kampaniyasında iştirak etmək üçün istefa verir.
1994-cü ildə Ceb Buş Florida ştatının qubernator seçkilərində iştirak etsə də iki fazi səs fərqi ilə Loyton Cilesə uduzur. 1998-ci ildə vitse-qubernator Иaddi Makkey ilə seçkilərdə 55 faiz səslə qalib gəlir, 2002-ci ildə 56 faiz səslə ikinci müddətə qubernator seçilir. Bu vəzifədə C. Buş ştatda ətraf mühitin yaxşılaşmasına və təhsil sisteminin islahatına nail olur. O həmçinin Floridada yüksək sürətli dəmir yol xəttinin çəəkilişinin qarşısını alır.
I’m Not the Only One
“I’m Not the Only One” — Britaniyalı müğənni və mahnı müəllifi Sem Smitin 2014-cü ildə çıxan “In the Lonely Hour” adlı debüt studiya albomundan olan dördüncü sinql. Mahnı Sem Smit və Ceyms Naper tərəfindən yazılmışdır.
Ceb Buş
2014-cü ildə Ceb Buşun adı 2016-cı ildə prezident seçkilərində mümkün namizəd kimi hallalnırdı. 16 dekabr 2014-cü ildə C. Buş seçkilərdə iştirak edəcəyi barədə bəyanat verdi.
I’m Not the Only One
Mahnı haqqında məlumat
Sinql, 2 iyul 2014-cü ildə ABŞ-də, 31 avqust 2014-cü ildə isə Böyük Britaniyada çıxıb. Sentyabrın 9-da sinqlın reper A$AP Rocky-nin iştirakı ilə yazılmış remiks versiyası çıxıb. "I’m Not the Only One" Birləşmiş Krallıqda “UK Singles Chart” hit-paradında üçüncü yerə kimi, ABŞ-nin “Billboard Hot 100” hit-paradında isə yeddinci yerə kimi yüksələ bilmişdir.
“I’m Not the Only One” klipinin rejissoru Lyuk Monahan olub. Klipin premyerası 1 avqust 2014-cü ildə YouTube-da keçirilmişdir. Klipdə “Xor” serialı və “Mən dördüncüyəm” filmi sayəsində məşhur olan aktrisa Dianna Aqron və “Mindi layihəsi” serialından olan aktyor Kris Messina çəkilib.
Buffalo
Buffalo (İngilis tələffüzü ilə: ) — ABŞnin şərq bölgəsində Nyu-York ştatının qərbində; Eyr gölünün şərq sahillərində, Niagara Çayının ağızında Fort Eirik, Ontario, Kanada şəhərinin qarşısında qurulmuş bir şəhərdir. Buffalo" Erie qraflığının "inzibati mərkəzidir.
Əhalisi 259,4 min (aqlomerasiyada 1134,0 min; 2012). Kanada ilə sərhəddə, Eri gölünün ş. qurtaracağında, Niaqara çayının mənbəyində (onun sağ sahilində) yerləşir. Böyük Göllərdə mühüm port (dəniz gəmilərini qəbul edə bilir). Avtomobil və d.y.-ları qovşağı. Beynəlxalq "Buffalo-Niaqara" aeroportu. Metropoliten. Buffalonun yerində ilk məskən 1758 ildə Fransa kolonistləri tərəfindən salınmışdı (1759 ildə britaniyalılar onu yandırmışdılar). 19 əsrin əvvəllərində burada hollandların Yeni Amsterdam məskəni yaranmışdır; 1808 ildən Buffalo adı ilə Niaqara dairəsinin mərkəzi olmuş, 1813 ildə İngiltərə-Amerika müharibəsi (1812–14) zamanı ingilis qoşunları tərəfindən yandırılmış, sonra yenidən inşa edilmişdir. 1832 ildə şəhər statusunu almışdır. Buffalonun sürətli iqtisadi inkişafı Böyük gölləri Qud- zon çayı vasitəsilə Nyu-Yorkla birləşdirən Eri kanalının (1825) tikintisi ilə başlamışdır. 19 əsrin ortalarında Buffalo "Yeraltı dəmir yolunun" (ABŞ-nin cənub ştatlarından Kanadaya qaradərili qulların keçirildiyi yol) əsas məntəqələrindən biri idi.
Rotadan çıxma
Rotadan çıxma ümumiyyətlə istiqamət dəyişdirmə deməkdir. Hər hansı bir istinad nöqtəsinə nisbətdə bir bucaqda hərəkət edən bir obyektin hərəkət bucağı dəyişdikdə o obyekt rotadan çıxmış sayılır.
Buffalo
Şəhər ləqəbləri
Buffalo Eyr gölünün şimal-şərq nöqtəsində, Niaqara şəlaləsinə çox yaxın bir mövqedədir.
Rotadan çıxma
Aviasiya sahəsindəki “yaw” ifadəsinin Azərbaycanca ekvivalenti ilə uyğun gələn hərəkət adıdır, ancaq yalnız təyyarələrdə deyil, bütün nəqliyyat vasitələrində sağa və ya sola dönməyə aiddir. Təyyarələr quyruqlarındakı sükanları ilə və gəmilər isə gövdələrinin aşağı hissəsində olan sükanla dönürlər.
Elmi dünyada qəbul edilən hər hansı bir nəzəriyyə və ya qanunu pozmaq və ya səhvini sübut etmək üçün də bu addan istifadə olunur. Məsələn, zamanda səyahət fizikanın iki əsas qanunu olan Kvant mexanikası və Ümumi nisbilik nəzəriyyəsinə ziddir. Həmçinin səbəb prinsipi ilə də ziddiyyət təşkil edir. Günlərin bir günündə kimsə zamanda səyahət etmiş olarsa, bu bütün məlum fizika qanunlarının əsasını təşkil edən kvant mexanikası və ümumi nisbilik nəzəriyyəsini məhv edəcək, beləliklə də bütün məlum fizika qanunları da etibarsız olacaqdır. Bunun sonunda Kvant mexanikası və Ümumi nisbilik nəzəriyyəsi rotadan çıxacaq, başqa sözlə etibarını itirəcəkdir.
Buffalo
Demoqrafiya
Buffalo şəhəri sərhədləri içinde (2012 ili) 259,384 nəfərlik əhalisi ilə Nyu-Yorkdan sonra ştatın ən sıx ikinci şəhəridir.
Le temps perdu
Le temps perdu — Fransanın 1956-cı ildə Avroviziyada təmsil olunduğu mahnı. Mate Alteri fransız dilində ifa etmişdir. 1956 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin səsvermə nəticələri açıqlanmadığı üçün bu mahnının topladığı xal və tutduğu yer məlum deyil.
Rusiya milli parkların siyahısı
2015-ci ilin sonuna Rusiyada 49 milli park fəaliyyət göstərirdi, ümumi sahəsi 21.29 milyon hektar, ya da dəniz əraziləri istisna olmaqla 14,12 milyon hektar, bu Rusiyanın ümumi ərazisinin 0,82% -ni təşkil etdi. 2016–2019-cu illərdə onların ümumi sayı 62-yə çatmışdır.
Rusiyada Milli parkların yaranma tarixi
SSRİ-də ilk milli park — Laxemaa — 1971-ci ildə Estoniya SSR-də qurulmuşdur. 1981-ci ildə milli parkların hüquqi statusu dövlət təbii milli parkları (DTMP) haqqında nümunə tənzimlənməsinin meydana çıxması ilə müəyyən edildi.
1983-cü ildə Rusiyada ilk DTMP-lər meydana gəldi: Soçi və Losiniy ostrov. 1990-cı ilin sonlarında ölkənin ən mənzərəli və məşhur turizm bölgələrində 11 park təşkil edildi.
Rusiyada milli parklar şəbəkəsinin sürətlə genişlənməsi 1991–1994-cü illərdə baş verdi: 1994-cü ilin sonunda onların sayı 27 ədədə çatdı. Eyni dövrdə tənzimləyici baza yenidən quruldu: 1981-ci il müddəasını əvəz edən Rusiya Federasiyasının milli təbii parkları haqqında müddəa qəbul edildi. 1995-ci ildə xüsusi qorunan təbii ərazilər haqqında Federal Qanun qəbul edildi, bu günə qədər qüvvədədir.
Sonrakı illərdə milli parkların sayında artım tempi azaldı. Sonuncusu Krım Milli Parkı (2018) quruldu. Fəaliyyətdə olan milli parkların ümumi sayı 55-ə çatdı. Milli parklar Federal Dövlət Büdcə Qurumuna tabe olan Federal Meşəçilik Agentliyi tərəfindən idarə olunur.
Mövcud parklar
Aşağıda Rusiya Federasiyasında yerləşən milli parkların siyahısı göstərilmişdir. Rusiya Federasiyasının qanunvericiliyinə görə, milli parklar xüsusi mühafizə olunan təbiət ərazilərinin növlərindən biridir (XMOƏ).
Rubus spectabilis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bulbophyllum laoticum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Orenburq FK
Orenburq FK – 1976-cı il də yaranan, Rusiya nın Orenburq şəhərini təmsil edən peşəkar futbol klubu. 2018–19 mövsümü ndən etibarən Rusiya Premyer Liqası nda çıxış edir.
Tarixi
1976-cı ildən 1982-ci ilə və 1989-cu ildən etibarən professional olaraq yarandı. 1976-cı ildən əvvəl bir Orenburq komandası, Lokomotiv Orenburq, 1960-62-ci illərdə ikinci ən yüksək Sovet Birinci Liqasında 3 mövsüm də daxil olmaqla, professional olaraq oynadı. 1989-cu ildə Gazovik "Progress Orenburq" adlandırıldı. Qazovik İkinci Liqanın 5-ci Zonasında Rusiya Liqasına başlamış və 1993-cü ildən bir zonadan 6-cı yerə qədər düşmüşdür. Onlar 1997-ci il mövsümünə qədər Üçüncü Liqanın 5-ci Zonasında, üçüncü səviyyəyə döndükdə qalmışlar. 2006, 2007 və 2008 mövsümündə Ural Povolzhye (Rusiyadakı Volqa Regionu) komandasını başa vurdular və 2010-cu ildə Rusiya Birinci Liqasına yüksəltdilər.
2016-cı il mayın 2-də klub 2015–16 Rus Futbol Futbol Liqasında birinci yeri tutub və 2016–17 mövsümündə Rusiya Premyer Liqasında klubun tarixində ilk dəfə olaraq qalib gəldi.
25 may 2016-cı ildə klubu "FC Gazovik Orenburq" un tarixi adından "Orenburq"-a dəyişdirildi.
Klub, SKA-Khabarovsk klubu üçün düşmə pley-offlarında penalti atışını itirdikdən sonra 2016–17 mövsümünün sonunda ikinci hissəyə geri qayıtdı. İkinci mərhələdə bir mövsümün ardından Rusiya Premyer Liqasına geri qaldırıldı.
Dərman bəlğəmotu
Dərman bəlqəmotu (Althaea officinalis) - cinsinə aid bitki növü.
Brickellia mcdonaldii
Brickellia mcdonaldii Brickellia mcdonaldii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Filipp Lenard
Həyatı
Filipp Lenard Eduard Anton 1862-ci il iyunun 7-də Slovakiyanın Preysburq (indiki Bratislava) şəhərində anadan olmuşdur. Milliyyətcə slovak olan bu alman fiziki Hitler rejiminin qatı tərəfdarı olmuşdur. Katod şüalarının tədqiqinə görə 1905-ci ildə Nobel mükafatı laureatı adına layiq görülmüşdür.
Filipp Lenard Eduard Anton 20 may 1947-ci ildə Almaniyanın Messelhauzen şəhərində vəfat etmişdir.
Yaponiya mədəniyyəti
Yapon incəsənətinin xüsusiyyətləri
Yapon ənənəvi incəsənəti, onun fəlsəfi prinsip və estetik dəyərləri digər ölkə və xalqların fəlsəfi görüşlərindən fərqlənir. Yapon incəsənətinin estetik prinsiplərinin formalaşması bu xalqın doğma təbiətə olan ilahi münasibəti təbiət gözəlliyinə səcdə etməsi ilə izah edilir. Dağlıq ölkə olan Yaponiyada torpaq təsərrüfatı üçün məkan çox yararsız olduğuna görə insanlar köçəri halda yaşayırdılar. Ona görə də, bu ölkənin hər qarış torpağına yapon əcdadları böyük səy və əmək sərf etmişlər. Bütün bu çətinliklərə baxmayaraq xalq öz həyatını bəzəməyi, zənginləşdirməyi də yaddan çıxarmamışdır, bu isə həm ciddi nizam-intizama, həm də mədəniyyətin təşəkkülünə geniş imkanlar açmışdır. Yapon incəsənətinin estetik prinsipləri üç mühüm dini-fəlsəfi doktrina üzərində formalaşmışdı: bunlar Gündoğar ölkənin məskunları olmaq şərtilə şintoizm, konfutsiçilik və buddizmdir.
Sinto məbədi
İlahi başlanğıc kimi təbiətə hörmət və etiqad qədim yaponların milli dini olan sintonu – «allahların yolu»nu yaratdı. Sintoist inamlar şaman ayinlərinə çox yaxındır: burada göy cisimlərinin hərəkətini idarə edən mələklərə sitayiş başlıca yer tuturdu. Bu sitayiş təbiət hadisələrində, dağ, dəniz, çay, çəmənlik, ağac və daşlarda da təzahür tapırdı. Qədimlərdə hər bir tayfa və qəbilənin fərdi himayəçi allahları vardı. Sintoist təsəvvürlərinə görə yapon imperatorlarının nəsli nəhəng günəş ilahəsi Amaterasu –no Oomikamidən irəli gəlir. Bu allahın nəticəsi Yamato ölkəsini idarə etməyə göndərilən ilk əfsanəvi imperator Dzimmu Tennadır. Ona sehrli simvollar əxz edilmişdir. Bunlar aşağıdakılardır: İlahə Amaterasuya xas olan sehrli güzgü; Susanoo-no mikoto allahı tərəfindən kəsilmiş qılınc, yaşma qaşlarından ibarət olan boyunbağı (maqatama). Sintoist allahlarının şərəfinə çoxsaylı ehram və məbədlər tikilirdi. Adətən bu tikililər meşə və dağ başında inşa edilirdi. Hər bir tikili, məbəd kiçik su hövuzu olan bağla əhatələnirdi. Burada dualardan əvvəl xüsusi təmizlik işlərini həyata keçirmək üçün bulaçlar da tikilirdi. Məbədləri müqəddəs darvaza – torilər əhatə edirdi. Sintoist memarlığının gözəl nümunəsi kimi ilahə Amaterasunun şərəfinə İsedəki kömpleksi göstərmək olar. Yaponiyanın əfsanəvi tarixi, allah və ilahi qəhrəmanların şücaəti yapon incəsənətinin əsas süjetini təşkil edirdi.
Konfutsiçilik və yapon mədəniyyəti
Konfutsiçilik də buddizm kimi Yaponiyaya Çindən daxil olmuşdur. Bu din altında adətən qədim Çin dini– fəlsəfi doktrinası başa düşülür ki, bu da estetik prinsiplərin formalaşmasına şərait yaradır. Konfutsi qanunlarına görə kainatı idarə edən başlıca prinsip ahəngdarlıq və nizamın mənbəyi olan Aydır. Ayın Yer üzərindəki fövqəladə nümayəndəsi imperatordur. Onun fəaliyytindən bütün dövlətçilik asılıdır. Ona görə imperator Aydan göndərilən qanun və ritualların, əxlaqi prinsiplərin nəzarətinə diqqətli olmalı, bütün bu müqəddəs məqamlara hörmətlə yanaşmalıdır. Çünki bütün bunlardan ailə və dövlətin çiçəklənməsi bilavasitə asılıdır. Əgər insan cəmiyyət və Ay-Səma qarşısındakı öhdəliklərini yerinə yetirmirsə, nəzərdə tutulan məqamlara diqqətli deyilsə, o, Səma hakiminin cəzasına məruz qalır. Yaxud əksinə, bütünlükdə ölkə və dövlətə cəza göndərilir. Ona görə də, cəmiyyətin hər bir üzvü öz borcunun ödənilməsinə, öz yerini bilməsinə diqqətli olmalıdır. Konfuitsiçiliyə görə ideal insan xeyirxah və maarifçi insan, alim – məmurdur ki, o da öz imperatoruna sadiq olub, hökumət və dövlətin maraqlarını qoruyur. İncəsənətdə, xüsusilə, rəngkarlıqda Konfutsi prinsipləri ideallaşdırılmış təbiət peyzajlarında təzahür tapır. Bunlar səma harmoniyasına cavab olaraq tamaşaçıya kamilliyə cəhd ruhu təlqin edir. Yaponiyada filosoflar tərəfindən yaradılmış və bu cür ideallaşdırılmış peyzaj kanqa, yəni «yapon ruhlu rəngkarlıq» adlanır. Sintoist konfutsi və budda ideallarını özündə ehtiva edən ənənəvi yapon estetikası bu xalqın incəsənətinin dərk edilməsində xüsusi prinsiplər işləyib hazırlamışdır. Bunlardan ən vacibləri furyuu, monono avare, babi-sabi və yuqendir. Furyuu yüksək zövq, savad və əqlin zəkasını bildirir. Bu söz fen-lyü sözündən götürülərək «yaxşı təhsil və əda» deməkdir. Yaponiyada bu anlayış estetik məna kəsb edərək incəsənət əsərinin yüksək bədiiliyindən və onun yaradıcısının səviyyəsindən xəbər verir.
Mono-no avare «şeylərin ecazkarlığı»
Mono-no avare «şeylərin ecazkarlığı» olub, — Heyan dövrünün mədəniləşdirilmiş estetik idealıdır. Onun əsasında həm təbiət, həm də insani gərəkliyinin hiss və həyacanları durur. Bu gözəllik poetik kədərlə vəhdət təşkil edir. Avare prinsipi insan qəlbinin ən incə, zərif hissiyatını əks etdirir. «Vabi» — dünya qayğılarından azad, sakit həyatın estetik və əxlaqi prinsipidir. Onun təşəkkülü orta əsr zahidlik ənənələrindən irəli gəlirdi; o sadə, təmiz gözəlliyi, ruhun vəsfini təşkil edir. Bu prinsip əsasında çay mərasimi dururdu ki, bu da vaka, renqa, xayku adlanırdı. Vabi sözü «qəmli olmaq» felindən götürülmüşdü. Sabi anlayışı bu anlayışa sinonim kimi götürülür və yapon estetikasının mühüm prinsipi kimi təzahür olunurdu. «Sabi» qocalıqla assosiasiya edilərək barışıq və sakitliyi tərənnüm edir. Bu ruh Muka Kyöraini şerində öz təzahürünü tapır: İki ağsaqqal qoca bir-birinə söykənərək Albalı çiçəyindən həzz alır. Bu şer parçasında bir-birinə təzadlı olan iki obyekt – ağsaçlı qocalar və albalı çiçəyi insanda gözəlliyin ecazkarlığını nümayiş etdirir. Yuqen «tənhalıq gözəlliyi»ni ifadə edərək XII-XV əsrdən yapon incəsənətinin inkişaf tapmış estetik idealıdır. Bu anlayış buddizmdə gizli həqiqəti, insan əqlinin dərk etməkdə aciz olduğu məhrəm həqiqəti ifadə edir. Yapon rəssamları bütün bu prinsipləri həyata keçirərək insanları həyəcanlandıran sənət əsərləri yaratmışlar. Bu əsərlərdən bir çoxu sirli mahiyyət kəsb edərək insanlara estetik və psixoloji təsir göstərmişdir.
Buddizm və yapon incəsənəti
Ənənəvi yapon incəsənətinin inkişafında buddizm mühüm yer tuturdu. Buddizmin müxtəlif təriqətləri rəngarəng formalarla Koreya və Çindən Yaponiyaya V əsrdən başlayaraq nüfuz etmişdir. Budda fəlsəfəsinin əsasını real həyat (sansara) haqqındakı təsəvvürlər təşkil edirdi. Sansara hadisə və şeylərin mahiyyətini dərk etmədən, aydın olmayan şüurda insani yanılma və illüziyaların məhsuludur. Budda fəlsəfəsi onu da təsdiq edir ki, insan hər cür əziyyət və əzablardan, «sansara»dan düzgün istiqamətləndirilmiş fəaliyyətlə azad ola bilər. Buddizmin müxtəlif istiqamətləri azad olmaya, həqiqətə çatmağa müxtəlif vasitələrlə nail olmanın yollarını göstərir: budda yazılarının mütaliəsi, dərviş həyatına çatma; bir sıra qanunlara riayət etmə; müqəddəs yerlərə ziyarət (monastır, məbəd); buddalara dualarla xitab; mistik, psixi təcrübə və s. ilə. Erkən Yaponiyanın imperator saraylarında budda rahibləri özlərini təbiət qüvvələrini idarə etməyə və baş verən təbii hadisələrə təsir göstərməyə qadir olduqlarını və insanları şeytanlardan azad etmək qüvvəsinə malik olduğunu göstərməyə çalışırdılar. Buddizmin xarakterik cəhətlərindən biri məhz onun yerli dini ənənələrə uyğunlaşmaq bacarığıdır. V əsrdən başlayaraq Yaponiyada müxtəlif təriqətlərə aid olan budda məbədləri tikilməyə başladı. Bu məbədlər özlüyündə, həm də memarlıq əsərləri, incəsənət abidələri kimi mədəniyyət tarixində görkəmli hadisə idi. Memarlıqla yanaşı, onunla birgə bağ-parkçılıq sənəti, heykəltaraşlıq, rəngkarlıq, kalliqrafiya, dekorativ-tətbiqi sənət də inkişaf edirdi. Ehram və monastırlar insanları yüksək ruhani hisslər əsasında düşüncə və yaradıcılığa cəlb edən məkan idi. Müəyyən psixoloji əhval-ruhiyyənin yaradılması budda incəsənətinin formalaşması üçün əlverişli mühit idi. Məbəd və ya monastırın yerləşəcəyi məkanın özünün bir sıra fərqli cəhətləri var idi: əvvəla, məkan «xeyirli» qüvvələrin hökm sürdüyü yer olmalı; ikincisi, şəhəri (və ya imperator iqamətgahını) şərdən və şeytanlardan qorulmalı idi. Bağla əhatələnmiş məbəd ansamblı yazda ağ-çəhrayı sakura, yayda bəzəkli çiçəklər, payızda al-qırmızı rəngli güllərəqərq olur, qışda isə, hər şey sanki ağrəngəbərq vuran səma ölkəsinəbənzəyirdi. Məbəd kompleksinin tərkibinə paqodalar (too), zəng (syoroo), ibadət üçün zal (ko odoo), kitabxana (əlyazmaları xəzinəsi — kyodzoo), qurbankəsmə üçün zal (xokkedo), rəhiblərin yaşayış yeri (sooboo) daxil idi. Paqoda məbəd ərazisindəki ən yüksək və uca tikilidir. O bəzən rayon və ya şəhərdə dominant yer kimi əhəmiyyət kəsb edirdi.
Yapon rəngkarlığı
Ənənəvi yapon rəngkarlığına rəngarəng üslub, forma və texnika xasdır. Rəngkarlıq nümunələri müxtəlif formalarda – yelpiklər, şirma, divar və s.-də təzahür tapır. Bunların hamısını iki başlıca istiqamət əhatə edirdi: kontinental (Çin və Koreyadan daxil olan) və xalis, təmiz == Yapon rəngkarlığı == Təxminən X əsrə qədər yapon rəngkarlığında Çin istiqaməti olan kara-e (budda məzmunlu) şərtsiz üstünlük təşkil edirdi. X əsrdən sonra yapon üslubu yamato-e təşəkkül tapmağa başlayır. Bu üslub özünü qatlanan şirma, hərəkət edən ekranlarda təzahür etdirirdi. Bir qədər sonralar emakimono üslubu inkişaf etməyə başlayır. Yapon incəsənətinin əsas prinsiplərini özündə cəm edən və kökü çox qədim ənənələrə, şintoizm, konfutsi və buddizmə gedib çıxan mədəniyyət sahələrindən biri də bağ-parkçılıq sənətidir. Lap qədimlərdən təbiətə sitayiş, etiqad, səcdə yaponların ona ilahi varlıq kimi yanaşmasını təmin etdi. Yaponlar uca dağlara, təsvirli qayalara, ecazkar daşlara, qədim ağaclara, su hövzələrinə, şəlalələrə etiqad edirdilər. Qədim yaponların təsəvvürlərinə görə landşaftın ən gözəl tərəfləri tanrıların yaşayış yerləri – kamilərdir. İlk süni yapon bağlarının yaradılması VI-VII əsrə aiddir; onlar sahilboyu miniatür vəhdət rolunu kəsb edirdi. Nara dövründə Çin üslubunda olan bağlar daha məşhur idi. Xeyan zamanına isə, saray ətrafında göllərin salınması, şəlalələrin axıdılması daha üstünlük təşkil etdi. Göl və başlıca tikililər arasındakı iri həcmli meydançalara ağ qumun səpilməsi hansısa böyük bir təntənənin keçirilməsindən xəbər verir. Mistik buddizmin inkişafı saray bağlarının sinden üslubunda tikintisinə başlıca amil oldu. Bu amidasit istiqamətinə aiddir. Kamakura dövründə isə iri peyzaj bağları (sukiyama) budda məbədləri yanında salınmağa başladı.
Fərəc Cavanşirov
Cavanşirov Fərəc ağa Qüdrət ağa oğlu — İncəsənət xadimi, rəqqas, Azərbaycan Konsert birliyinin sədri, İbrahimxəlil xanın oğlu Səfiqulu ağanın nəticəsi.
Həyatı
Fərəc Cavanşirov 1917-ci ildə Qaryagin qəzasının Böyük Pirəhmədli kəndində doğulmuşdur. Orta məktəbi bitirəndən sonra Teatr məktəbinə daxil olmuşdur. 1934-cü ildə bu təhsil ocağını tamamlayıb dövlət filarmoniyasında çalışmışdır. Sonra uzun müddət Musiqili Komediya Tetrında işləmişdir. Azərbaycan Konsert birliyinin sədri olmuşdur.
Fərəc Cavanşirov 2001-ci ildə vəfat edib.
Ailəsi
Fərəc Cavanşirov öncə xalq artisti Leyla Bədirbəyli ilə evlənmişdir. Bu nikahdan Cavanşir(Elhan) adlı oğlu olmuşdur. Sonra Asiya xanımla ailə qurmuşdur. İkinci evlilikdən Qüdrət, Fikrət, Cahangir, Fuad adlı oğulları, Gülər xanım, Nahidə xanım və Sevda xanım adlı qizları dünyaya gəlmişdir.
Vladislav Puçkov
Vladislav Romanoviç Puçkov (18 yanvar 1999-cu ildə anadan olub) — Rusiya Peşəkar Futbol Liqası təmsilçilərindən olan Kuban-2 Krasnodar klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən Rusiyalı professional futbolçudur.
Tsaxia Elbeqdorj
Təhsili
O, 1979-cu ildə səkkizillik orta məktəbi bitirdi. Daha sonra ailəsi Erdenet rayonuna köçür və o təhsilini Erdenet məktəbində davam etdirir. 1981-ci ildə məzun olur və 1982-ci ildə hərbi xidmətə yollanır. Orduda İnqilabçı Gənclər Birliyinin liderlərindən idi. 1988-ci ildə Monqolustan Silahlı Qüvvələrinin qəzeti olan Ulan Od-da işlədi.
1998-ci ildəki baş nazirlik vəzifəsindən sonra 2001-ci ildə Kolorado Universitetindən məzun oldu. Sonra Harvard Universitetinə daxil oldu. 2002-ci ildə Dövlət idarəçiliyi ixtisası üzrə magistr dərəcəsi aldı.
Siyasi karyerası
1990, 1992, 1996 və 2008-ci ildə parlamentdə deputat seçildi. Ölkədə insan hüquqları, demokratiya və sərbəst ticarət iqtisadiyyatını müdafiə edərək Monqolustanın yeni konstitusiyasının hazırlanmasına nail oldu. 1996-2000-ci illərdə Parlamentdə ən böyük fraksiyanın lideri idi 1998-ci ildə və 2004-2008-ci illərdə Monqolustan baş naziri vəzifəsini yerinə yetirmişdir.
Dmitri Kiselyov
Dmitri Kiselyov — Rusiya jurnalisti və televiziya aparıcısı. 2013-cü ilin dekabr ayında Rusiya Prezidenti Vladimir Putin onu Rusiyanın yeni "Segodnya" xəbər agentliyi rəhbər təyin edib. Xarici KİV-lər Kiselyovun televiziya şousunu Putinin təbliğatını təşviq etmək üçün platforma olmaqda ittiham edir.
Həfizulla Əmin
Həyatı
ƏXDP liderlərindən olan və ƏXDP MK-nın hərbi şöbəsinin müdiri, hərbi nazir, sonra isə baş nazir vəzifələrinə yiyələnmiş Hafizullah Əminlə N. M. Təraki arasında ixtilaflar başlanır. Kabildə SSRİ-nin Əfqanıstandakı səfirinin vasitəçiliyi ilə H. Əmin və N. M. Təraki arasında barışıq üçün görüş keçirilir, lakin real hakimiyyəti öz əlində toplamış H. Əmin yaranmış şəraitdən məharətlə istifadə edərək sentyabrın 14-də N. M. Tərakini hakimiyyətdən salır, həmin gecə partiyanın iclasını keçirir və ƏXDP MK-nın baş katibi və İnqilab Şurasının sədri seçilir. Daha sonra N. M. Tərakini həbs etdirir və fiziki məhvinə nail olur.
Bu dövrdə ölkədə zorakılıqlar və qanunsuzluqlar baş alıb gedirdi. Vəziyyətin çətinləşdiyini görən H. Əmin SSRİ-yə hərbi yardım üçün müraciət edir. Ümumiyyətlə, Əfqanıstan hökuməti 1979-cu ilin dekabr ayına kimi SSRİ-yə hərbi yardım üçün 20-yə qədər müraciət etmişdir. İlk belə müraciət haqqında fikirlərini H. Əmin hələ baş nazir olarkən N. M. Təraki ilə bölüşmüşdü və N. M. Təraki həbs olunmamışdan bir az əvvəl SSRİ rəhbəri L. İ. Brejnevdən hərbi yardım üçün kömək istəmişdi.
H. Əmin hakimiyyəti ələ keçirdikdən sonra hakimiyyətdən öz şəxsi maraqları üçün istifadə edir və buna görə də oradakı vəziyyəti öyrənmək üçün sentyabrın ortalarında SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin 17 zabiti Kabilə göndərilir.
1979-cu ilin qışında Əfqanıstanda cərəyan edən hadisələr SSRİ üçün qənaətbəxş hesab edilmirdi. Siyasi Büro H. Əminin bir neçə dəfə israrla SSRİ rəhbərliyindən hərbi yardım istəyini və Əfqanıstandakı vəziyyəti nəzərə alaraq Əfqanıstana ordu yeritmək barədə qərarı müzakirə edir və hər dəfə Əfqanıstana ordu yeritməyin qeyri-mümkünlüyünü bildirir, lakin 12 dekabr 1979-cu ildə Mərkəzi Komitənin gizli iclasında Əfqanıstana ordu yeritmək haqqında qərar qəbul olunur. Dəfələrlə səsləndirilən və qəbul olunmayan qərarın dekabrın 12-də qəbul olunması səbəbi hələ də tam açıqlanmayıb, lakin ən çox ehtimal olunan mülahizələrdən biri Əfqanıstanla həmsərhəd olan Pakistanda ABŞ-nin öz mövqeyini daha da gücləndirməsi və SSRİ-nin Əfqanıstan iqtisadiyyatına yatırdığı irihəcmli investisiyaları itirməmək istəyi idi. Buna görə də 1979-cu ilin 12 dekabrında SSRİ xarici işlər naziri A. Qromıko, Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin sədri Yuri Andropov, müdafiə naziri D. Ustinovun təklifləri ilə siyasi qərar qəbul edildi. Rusiya prezidentinin arxivində saxlanılan və əlyazma şəklində olan qərarın üstündə Siyasi Büro üzvlərinin hamısının imzası var. L. Brejnev Əfqanıstana qoşun göndərilməsinin əleyhinə olub.
Andropov və Ustinov bir müddət sonra onu razı salıblar. Buna görə də Brejnevin təkidi ilə Siyasi Büro üzvlərinin hamısı adbaad səs verib və qərarın üzərinə imza atıb. Bu qərarın qəbul edilməsindən dərhal sonra SSRİ-nin müdafiə naziri D. Ustinov Əfqanıstana göndərilmək üçün 75–80 min nəfərlik qoşun kontingenti hazırlamaq barədə əmr imzalayır.
Dekabrın 12-də qəbul olunan qərarın hazırlıqları və Əfqanıstanda gedən hadisələri nəzarətdə saxlamaq tədbirləri DTK sədri Y. Andropov və müdafiə naziri D. Ustinovun başçılığı ilə bir qədər əvvəl başlanmışdır. Belə ki, dekabrın əvvəlində Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin iki "Zenit" xüsusi dəstəsi (hər biri 30 nəfərdən ibarət) Baqrama göndərilir. Bundan əlavə, 9 və 12 dekabrda Özbəkistanın Daşkənd və Çirçik aeroportlarından bütün şəxsi heyəti, zabit və əsgərləri əfqan hərbi geyimində olan və əsasən müsəlmanlardan ibarət olan "müsəlman" batalyonu guya Kabil yaxınlığında Baqram aerodromunu mühafizə məqsədilə Baqrama göndərilir. SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinın əməkdaşlarının mühafizəsi altında Babrək Karməl də qeyri-leqal şəkildə Baqrama gətirilir. Burada həmçinin ƏXDP-nin keçmiş baş katibi N. M. Tərakinin silahdaşları var idi. Plana görə, dekabrın ortasında H. Əmin hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmalı, Babrək Karməl və onun ətrafı yeni hökuməti təşkil etməli idilər.
Bostanzadə Mehmed Əfəndi
Bostanzadə Mehmed Əfəndi  — Osmanlı dövlət xadimi, şair, müdərris, qazı və şeyxülislam. Vəzifədən alındıqdan sonra yenidən vəzifəyə gətirilən ilk Osmanlı şeyxülislamıdır. Nəzmlə yazdığı fətvaları ilə tanınmışdır. Müqəddəs gecələrdə məscid minarələrində çıraq yandırmaq ənənəsi məhz onun dövründə meydana gəlmişdir. Türkcə və ərəbcə şeirlər yazan Bostanzadə Mehmed Əfəndinin Qanuninin ölümü üçün yazdığı mərsiyə onun ən məşhur əsərlərindən biridir.
Həyatı
1535-ci ildə (bəzi mənbələrə görə 1536) dünyaya gəlmişdir. Atası Qanuni Sultan Süleyman dönəminin alimlərindən Bostan Mustafa Əfəndidir. Dövrün bir çox alimlərindən dərs alaraq 1556-cı ildə təhsilini başa vurmuşdur. Ardından İbrahim Paşa, Sahn-ı Səman, Yavuz Sultan Səlim, Süleymaniyyə və Səlimiyyə mədrəsələrində müdərris olaraq xidmət göstərmişdir. 1573-cü ildə Dəməşq, 1575-ci ildə Bursa və Ədirnə, 1576-cı ildə İstanbul, 1577-ci ildə Anadolu, 1578-ci ildə Rumeli, 1583-cü ildə isə Qahirə qazısı olaraq təyin olundu.
1587-ci ildə ikinci dəfə Rumeli qazəsgəri seçilmişdir. Ardından baş verən Bəylərbəyi hadisəsi səbəbilə 3 aprel 1589-cu ildə şeyxülislam Əbdülqədir Əfəndi vəzifədən alınmış, yerinə Bostanzadə Mehmed Əfəndi şeyxülislam seçilmişdir. Dövrünün bir çox siyasi hadisəsində yaxından iştirak etmiş, bir çox dövlət xadimi ilə ixtilaf etmişdir. Bunlardan biri III Muradın ən yaxın adamı və lələsi olan Sadəttin Əfəndi olmuşdur. Səbəb isə III Muradın cənazə namazını qıldırmaq üçün sədrəzəmdən icazə alan Sadəttin Əfəndinin mərasimə gecikməsi və onun yerinə namazı Mehmed Əfəndinin qılması olmuşdur. Ancaq 3 il sonra bu vəzifədən alınmışdır. Buna səbəb isə o illərdə Anadolu başqazısı olan məşhur Osmanlı şairi Baki ilə aralarında keçən bir hadisə olmuşdur. Tarixi qaynaqlara görə, Mehmed Əfəndi qardaşı Mustafa Əfəndini Anadolu başqazısı seçmək istəmiş, bu məqsədlə Bakinin əleyhində bəzi qazılara saxta şikayətlər yazdırmışdır. Buna cavab olaraq Baki bir divan məclisi əsnasında şeyxülislamı hiyləgər və insafsız olaraq adlandırmış, bundan qəzəblənən Mehmed Əfəndi məsələni dövrün sultanı olan III Murada bildirmiş, Anadolu başqazısı Bakinin vəzifədən alınmaması qarşılığında özünün vəzifədən istefa edəcəyini demişdir. Bu məsələdə şeyxülislamı günahkar bilən III Murad Bostanzadə Mehmed Əfəndi və qardaşını vəzifədən almışdır.
Ancaq qısa zaman sonra üçüncü dəfə Rumeli qazəsgəri seçilmiş, 11 iyul 1593 tarixində ikinci dəfə şeyxülislam olaraq təyin edilmişdir. Bu dəfə ölümünə qədər bu vəzifədə qalan Mehmed Əfəndi 1 aprel 1598-ci ildə vəfat etmiş, cənazəsi Şahzadəbaşı məscidində dəfn edilmişdir. Oğlu olan Yəhya Əfəndi Sultan Mustafa səltənətində 2 yanvar 1623-cü ildə Rumeli qazəsgərliyinə gətirilmişdir.
Siçovullar
Siçovullar — siçankimilər fəsiləsindən gəmirici heyvan cinsi.
Bədəninin uzunluğu 10—30 sm olur. Quyruğu bədənindən bir qədər uzun və yaxud qısa, üstü pulcuq və seyrək tüklərlə örtülmüşdür. Qulaqları iridir.
Siçovullar hər 3—4 aydan bir çoxalır. Hər dəfə 5—15 bala doğur. Cinsi yetkinliyə 3—4 aylığında çatırlar. Siçovullar hər şey yeyirlər. Bir sıra ərzaq məhsullarını xarab edir, dəri və bu kimi materialları, binaları zədələyirlər. Bəzi qurd və yoluxucu xəstəlikləri yayırlar.
Siçovullara qarşı mexaniki, kimyəvi və bioloji üsullarla mübarizə aparılır. Siçovulların dərisi və xəzi ikinci dərəcəli xammal kimi itifadə olunur.
Növləri
Siçovulların 60-dək növü məlumdur.
Cənub dəniz şiri
Yayıldığı ərazi
Cənub dəniz şirləri Sakit okeanın Cənubi Amerika sahillərində, Peru, Çili sahil xətdi boyunca Odlu Torpaq arxipelaqına qədər olan ərzilərdə yaşayır. Atlantik okeannın Braziliya sahilləri və Folklend adaları boyunça geniş ərazidə yayılmışdır. Bəzən onlara Qalapaqos adaları və Braziliyanın uzaq adalarında rast gəlinir. Ancaq onlar koloniyalardan uzaqda yaşamağı xoşlamırlar.
Çoxalması
Çütləşmə dövrü onlar sahilə üz tuturlar. Erkəklər dişilərə sahib olmaq üçün öz aralarında dalaşırlar. Döyüşlər koloniyadan nisbətən uzaqda baş verir. Erkəklər bir-birini dişləməyə calışır. Bəzən onlar bir-birlərinə ağır zərbələr vururlar. Qalib erkəyə koloniyanın mərkəzində bəzən 18 dişidən ibarət bir hərəmxanaya sahib olur. Oralama isə bir erkəyə üç dişi düşür. Sahilə çıxan koloniyanın çütləşməsi zamanı onlar 2-3 ay orada qalır. Bu müddətdə isə erkən sahili tərk etmir, demək olar ki yemir və yatmır. Hamiləlik dövrü 350 gün davam edir. Dişi dünyaya bir bala verir. Doğuş sahildə baş verir. Bir müddət sonra isə dişi növbəti cüttləməyə hazır olur.
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası və ya qısaca VHP — Azərbaycanda 26 sentyabr 1992-ci ildə istiqlalçı millət vəkili, xalq hərəkatının liderlərindən olan Sabir Rüstəmxanlının başçılığı ilə qurulan, Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən 3 noyabr 1992-ci il tarixində qeydiyyata alınan siyasi partiya.
Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisində 3 millət vəkili ilə Yeni Azərbaycan Partiyasından sonra millət vəkili sayına görə 2-ci partiyadır.
Partiyanı Azərbaycan Milli Məclisi VI çağırışında 3 millət vəkili — Fəzail İbrahimli, Rafael Hüseynov və Sabir Rüstəmxanlı təmsil edir. Partiya həmçinin Milli Məclisin sədarətində — Fəzail İbrahimli Milli Məclisin sədr müavini olaraq təmsil olunur.
Partiyanın 15 dekabr 2006-cı il tarixindən etibarən Mərkəzi Seçki Komissiyasındakı nümayəndəsi Almas Qəhrəmanlıdır.
Partiyanın mətbu orqanı "Vətəndaş Həmrəyliyi" qəzeti, "Bakı Təbriz" jurnalı və "www.vhp.az" internet saytıdır.
Tarixi
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası 26 sentyabr 1992-ci ildə təsis edilib, 3 noyabr 1992-ci ildə isə rəsmi dövlət qeydiyyatına alınıb.
Marko Yuliano
Bioqrafiyası
Yuliano dünya məşhurluğunu "Yuventus"dakı çıxışı ilə əldə edib. O, 8 il (1996-2004) "Qoca Sinyora"nın uğurları üçün tər töküb. Həmin illərdə turinlilərin ən yaxşı müdafiəçilərindən biri yüz illiklərin qovşağında ölkə yığmasının da əsas futbolçularından idi. Mükafatlarının sayının çox olmasına baxmayaraq, Mark bəxtsiz oyunçu kimi tanınırdı. Çempionlar Liqasının üç final qarşılaşmasında məğlubiyyət, üstəgəl Avro-2000-in həlledici matçında uğursuzluğu unutmaq çox çətindir.
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası
Tarixi
Vəhdət Partiyasının sədri Tahir Kərimli 6 aprel 2023-cü il tarixində verdiyi müsahibədə 2000-ci illərin əvvələrində Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası ilə Vəhdət Partiyasının birləşməsinin müzakirə olunduğunu, müvafiq komitələrin, komissiyaların yaradıldığını bildirmişdir. Birləşmənin onun öz təşəbbüsü olduğunu və partiyaların Sabir Rüstəmxanlı liderliyində Vəhdət Partiyası adı altında birləşməsi haqqında müzakirələrin gerçəkləşdiyini, lakin Tahir Kərimlinin müavinlərinin bu müzakirələrə qarşı çıxması ilə birləşmənin gerçəkləşmədiyini açıqlamışdır.
Qurucu üzvlər
• 6
Marko Yuliano
Nailiyyətləri
Avropa birinciliyinin gümüş mükafatçısı (2000), İtaliya çempionu (1997, 1998, 2002, 2003), ölkə Superkubokunun qalibi (1997, 2002, 2003), Avropa Superkuboku (1996) və Qitələrarası Kubokun sahibi (1996).
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası
İdeologiya
Həmrəylik ideyası Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının əsas ideyası olaraq universal xarakter daşıyır. Bu gün dünya qarşısında duran iqtisadi və ekoloji böhranlar, humanitar problemlər xalqların həmrəy mübarizəsini tələb edir. Azərbaycan dövlətini ağır vəziyyətdən yalnız vətəndaşların həmrəy mübarizəsi çıxara bilər.
Həmrəylik – azadlıq, bərabərlik məqsədlərinə çatmaq, bu dəyərləri gerçək məzmunla doldurmaq üçün insanların birgə fəaliyyətidir.
Həmrəylik – bütün bölgə və təbəqələrin milli məqsədlər uğrunda birləşməsidir.
Həmrəylik – zəiflərə himayə, qarşılıqlı yardım deməkdir.
Təşkilat
Vətəndaş Həmrəylik Partiyasının 80 rayon və 1 Muxtar Respublika təşkilatı var. Partiyanın bu günə kimi 6 (8) qurultayı keçirilib. VHP-nin ali orqanı Qurultaydır. Qurultayda sədr, Ali Məclis və Mərkəzi Nəzarət-Təftiş Komissiyası seçilir. Ali Məclisin sessiyalar arası dövründə əsas qərar verici orqan — Siyasi Şuradır.
Qadınlar Şurası
Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyasının Qadınlar Şurası partiyanın qadın üzvlərinin bazası əsasında formalaşdırılmışdır. Hazırda partiyanın 5 rayon təşkilatının sədri də qadındır. Həmçinin VHP üzvü olan qadınlar Ali Məclis və Siyasi Şurada da təmsil olunurlar. Qadınlar Şurasına Almas Qəhramanlı, Ofelya Rəşidqızı, Şəfəq Quliyeva, Rəsmiyyə Sabir, Aygün Qurbanlı rəhbərlik ediblər. 2022-ci ilin fevral ayının 5-də Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası Qadınlar Şurasının iclası keçirilmiş, iclasda Aygün Xanlarqızı Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası Qadınlar Şurasının sədri seçilmişdir.