cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cənubi Çexiya diyarı
Coğrafiya
Bölgə ərazisində ümumi sahəsi 30.000 hektardan çox olan 7000-ə yaxın gölməçə var.
Cənubi Çexiya Bölgəsinin təbii sərvətləri, Bohem meşəsindəki, Qraz dağ silsiləsindəki iynəyarpaqlı meşələrdir. Bölgədə faydalı qazıntılar var: tikinti qumu, çınqıl, gil, habelə torf, kalkerli seyrək və qrafit.
Cənubi Çexiya Bölgəsində bir milli park və 1.676.88 kvadrat kilometr ərazisi olan Šumava landşaft qoruğu, Třeboonь landşaft qoruğu (700 kvadrat kilometr), həmçinin Blansky meşə landşaft qoruğu (212 kvadrat kilometr) var.
Tarixçə
Cənubi Çexiya ərazisi, tarixdən əvvəlki dövrlərdən erkən orta əsrlərə qədər olan təbii coğrafi təcridinə görə nisbətən avtonom şəkildə inkişaf etdi, buna görə burada cənub çexləri qonşu bölgələrin əhalisindən fərqləndirən olduqca fərqli bir maddi mədəniyyət meydana gəldi. Xüsusiyyətlərdən biri, buraya alternativ olan bütün arxeoloji mədəniyyətlərə aid olan tumulus dəfnidir — Unetitsa, Knoviz, Hallstatt və Lathen.
Arxeoloji məlumatlara görə, burada ibtidai ovçu və balıqçıların ən qədim yaşayış yerləri Paleolit ​​dövrünün sonu — Mezolit dövrünün əvvəllərində yaranmışdır. Ən sıx məskunlaşan yer Cheskobudeevitsky çökəkliyinin qərb hissəsi idi. Bundan sonra, Çexiyanın cənubunu əhatə edən keçilməz meşələr arasında ən əlverişli nəqliyyat yolları olan bu bölgədə axan çaylar boyunca yaşayış məntəqələri inkişaf etməyə başladı. Bölgədə neolit ​​inqilabı başladı, ehtimal ki, eramızdan əvvəl 6 minillik əvvəl. e. Ser ilə əlaqəli ən qədim keramika. VI — ser. V minilliklər e., Çeske Budejovice və Tabor ərazilərində qazıntılar zamanı aşkar edilmişdir.
Bölgənin mərkəzi hissəsi Tunc dövrünün əvvəllərində yerləşirdi. Yerli yaşayış məntəqələri, alp minalarından ölkənin şimalına gedən Dunay-Vltava mis daşımalarında iştirak etdi. Malshe və Vltavanın birləşməsi, çox güman ki, ticarət yollarının kəsişməsi ola bilər (1908-ci ildə qazıntılar zamanı burada 230-dan çox mis külçə aşkar edilmişdir).
Cənubi Çexiya Keltlərin tarixi vətəninin bir hissəsi idi. II–I əsrlərdə. e. Trshisov, Zvikov və Nevezitse ərazisində Seltik müxalifətçiləri var idi. Dövrün əvvəlində Kelt tayfaları tədricən almanlarla əvəz olundu. 6–7-ci əsrlərdə müasir Cənubi Çexiya bölgəsinin ərazisi tədricən slavyanlar tərəfindən, 2-ci mərtəbədə yerləşirdi. VIII əsrdə, bəzi keçmiş Celtic oppidums yerində möhkəmlənmiş slavyan yaşayış yerləri meydana gəldi.
Praqanın Kozma salnaməsinə görə, X əsrdə Çexiyanın cənubundakı Slavnikoviçin knyaz ailəsi, Xinov, Doudlebi və Netolice'nin qədim yaşayış məskənlərinə aid idi. 10-cu əsrin sonundan etibarən Çex Respublikasının cənubu Przemysłowicz knyazlığının təsiri zonasında idi. XII əsrdə Przemyslovichy Cənubi Çexiya mülkiyyətinin çoxunu Vitkovichi feodal ailəsinə verdi. 2-ci mərtəbəyə. Vitkovichi arasında 13. əsr, kralı II Przemysl Otakar ilə qarşıdurmaya girən belə bir gücə sahib olan Rozmberk budağı üstünlük təşkil etdi. Rozemberk-in ölkənin cənubundakı gücünü məhdudlaşdırmaq və Çexiyanın Avstriya ilə daha yaxından inteqrasiyası üçün (eyni zamanda bu knyaz idi) II Przemysl Otakar Almaniyanın Çexiyanın cənub müstəmləkəsini təbliğ etdi. Kral üçün Çex-Avstriya sərhəddəki az məskunlaşmış ərazidə hakimiyyətinə dəstək nöqtələri yaratmaq strateji baxımdan vacib idi. Dünyəvi Alman kolonistləri tərəfindən bu bölgənin məskunlaşmasını təşviq etməkdən əlavə, kral, xüsusən də Zlatokorunskiy monastırını qurduğu Avstriyadan ona sadiq olan monastır icmaların təşkilinə kömək etdi. Bununla yanaşı, Rožemberki Çexiyanın cənub bölgələrinin müstəmləkəçiliyində mərkəzi hakimiyyətlə uğurla mübarizə apardı. Digər şeylər arasında, Zlatokorunskidən fərqli olaraq, Visebrodskiy monastırını da qurdular.
13-cü əsrdə Cənubi Çexiya bölgəsinin ən qədim şəhərlərinin əsası qoyuldu: Pisek, Jindřichuvv Hradec, Netolice, Ceske Budejovice, Nowe Gradi, Trebon və Wolin.
İqtisadiyyat
Cənubi Çexiya Bölgəsi, iqtisadiyyatı kənd təsərrüfatına, balıq əkinçiliyinə və meşə təsərrüfatına söykənən bir aqrar bölgədir. Kənd təsərrüfatında taxıl, yem bitkiləri və kartof becərilməsi üstünlük təşkil edir. Heyvandarlıqda mal-qara və donuz inkişaf etmişdir. Çexiyanın ümumi kənd təsərrüfatı istehsalında bölgədəki kənd təsərrüfatı müəssisələrinin payı 11% -dir. Bölgədəki çoxsaylı gölməçələrdə balıq yetişdirmək uzun bir ənənəyə malikdir. Cənubi Çexiya Bölgəsində ölkənin balıqçılığının yarısıdır.
Ən böyük sənaye müəssisələri inzibati mərkəz — Ceske Budejovice, həmçinin Strakonice və Tabor şəhərlərinin ətrafında cəmləşmişdir. Çexiyanın ümumi sənaye istehsalında Cənubi Çexiya bölgəsinin payı 5% -dir. Bölgədə qida sənayesi, nəqliyyat sənayesi, maşınqayırma, geyim sənayesi və inşaat sənayesi inkişaf etmişdir.
Tin nad Vltavou şəhərinin cənub-qərbində Temelín atom elektrik stansiyasıdır.
2003-cü ilə kimi bölgədə 141.000 müəssisə, o cümlədən 101.000 kiçik müəssisə və 8.600 kənd təsərrüfatı müəssisəsi qeydiyyata alınmışdır.
Nəqliyyat
D-3 avtomobil yolu Preskadan fromeské Budějovice yolu ilə Avstriya sərhəddinə qədər qurulur, R 4 avtomobil yolu Praqa və Piseki birləşdirir, başqa bir əhəmiyyətli avtomobil yolu qərbdən şərqə doğru uzanır və Vyananın paytaxtı Vyananı Pilsen ilə birləşdirir (R 20 / E 49 avtomobil yolu).
Dəmir yolu, Praqanı Ceske Budejovice və Avstriya Linz ilə qərbdən şərqə, České Budějovice — Pilsen dəmir yolu xətti ilə birləşdirən bölgəni şimaldan cənuba keçir.
Erməni əlifbası
Erməni əlifbası – Erməni dilinin yazılması üçün istifadə edilən əlifba. 38 hərfdən ibarətdir. Mesrop Maştos tərəfindən yaradılmışdır. V əsrə qədər ermənilər tərəfindən yunan, suriya və aramey yazısından istifadə olunmuşdur. Müasir ermənilərin istifadə etdikləri indiki əlifba efiopiya yazısının tam oxşarıdır. Belə nəticəyə gəlmək mümkündür ki, Mesrop Maştos məhz erməni əlifbasını ixtira etməmiş (yuxusunda görməmiş), efiopiya (həbəş) yazısı əsasında yaratmışdır. Təxmin edilə bilər ki, erməni əlifbası həbəş mədəniyyətinin təsirinin nəticəsində formalaşmışdır. Erməni əlifbasının yaranması haqqında ikinci mübahisə doğuran nəzəriyyəyə əsasən əlifba V əsrdə suriyalı din xadimi Danil tərəfindən hazırlanmışdır. Digər bir fərziyyəyə əsasən əlifbaya daxil edilmiş hərflər zərdüşt yazılarından götürülmüşdür. Həqiqət ondan ibarətdir ki, erməni əlifbasındakı hərflər yunan, latın, suriya, koptik və həbəş yazılarındakı işarələrdən götürülmüşdür.
thumb|250px|Musanın I kitabı (29.11–16 Ge'ez-də) thumb|250px|"Efiopiya Demokratik Federativ Respublikası" həbəş yazısı ilə
== Müqayisəli cədvəl == …Maştosun əlifbası əsasında erməni yazısı, həbəş yazısı kimi soldan sağa istiqamətlidir. Maştosun əlifbası həm formaca həm də xaraktercə həbəş yazısı ilə oxşarlığa malikdir. Həbəş yazısının üç hərfinin Ո — ba, Ս  — ha və Փ — qa-nın yazılışı Maştosun əlifbasında səkkiz halda təkrarlanır. Maştosun yaratmış olduğu erməni əlifbasının hərflərinin forma və cizgi istiqamətləri prinsipi ilə analitik cədvəlini qurmuş olsaq görərik ki, həbəş yazısının 22 və 23 hərfini əhatə etmiş olur. Bu da əlifbanın ümumi hərflərinin üçdə ikisini təşkil edir. Maştos həbəş yazısının prinsipləri ilə sözsüz ki tanış idi və bu prinsiplər əsasında da erməni əlifbasını hazırlamışdır.
Ahmos-Nefertari
Ahmos-Nefertari — Qədim Misirin Qədim dövrünün XVIII sülaləsinə aid qadın, Misirin xilaskarı I Ahmosun arvadı eyni zaman da bacısı, "XVIII sülalənin nənəsi" sayılan Tetişerin nəvəsi, I Amenofisin anası, hemet neçer "tanrının arvadı" titulunun daşıyıcısı.
Joxov
Joxov adası — De-Lonq adaları qrupuna daxil olan Şərqi Sibir dənizində yerləşən ada. İnzibati cəhətdən Yakutiya ərazisinə daxildir.
Coğrafiyası
Şərqi Sibir dənizinin şimal-qərbində, Yeni Sibir adalarının şimal-şərqində, De-Lonq adalarının isə cənub-şərqində yerləşir. Ən yaxın adaları: Yeni Sibir — 120 km cənub-şərqdə, Vilkiski adası — 40 cənub-şərqə, Bennett — 102 km şimal-qərbdə yerləşir. Materikdən ən yaxın məsafəsi 440 km təşkil edir.
Şimaldan cənuba 11 km təşkil edir. Şimal-qərbində Vısokiy burnu, cənub-şərqdə Taymır burnu, cənubda Zapadnıy burnu və şimalda Qaleçnıy burnu yerləşir. 58 mk² sahəyə malikdir. Adada iki vulkan məşəlli zirvə vardır. Şimal-şərqində 121 metr olan Konusnaya dağı və mərkəzində 123 metr olan zirvə. Sahilləri düzəndir. Bircə qərbində hündürlük 6–18 metr arasında dəyişir. Adada iki elədə böyük olmayan ada vardır. Onlardan birinin dərinliyi 2 metr, birininki isə 11,5 metr təşkil edir. Ada sahillərində dərinlik 10–20 metr arasında dəyişir.
Flora və Fauna
Bitki örtüyü Tundraya xasdır. Canlılar aləminin əsasını quşlar təşkil edir. Burada quş bazarlsrına rast gəlmək olar. Qağayılar, Təmizçilər ərazidə yuva qurur. Məməlilərdən isə Tülkü və Ağ ayıya rast gəlmək olar. .
Tarixi
Joxov adası 1914-cü ildə Boris Andreeviç Vilkinskinin ekspedisiyası zamanı Vayqaç və Taymır gəmilərində aşkarlanış və xəritəyə alınmışdır. . Açılışından bir il sonraya qədər adsız qalır. Ada kəşf olunma tarixi — "27/VIII" ilə göstərilir. Ada Vayqaç gəmisinin kapitanı Pyotr Alekseyeviç Novopaşennin şərəfinə adlansa da, onun Pyotroqraddan qaçıb ağlara qoşulması ilə adanın adının dəyişilməsinə səbəb olur. Ada öz adını Aleksey Nikolayeviç Joxovun şərəfinə adlandırılır. O, öz növbədinfə Vilkinski adasını kəşf etmiş və 1915-ci ildə qışlama zamanı həlak olmuşdur. .
Taymır gəmisinin həkimi Leonid Mixakloviç Starokadomski ada haqqında "Şimal Buzlu Okeana Ekpedisiya" adlı kitabında bəhs etmişdir : 1955-ci ildə adada Qütb stansiyası inşa edilir. Buzdan aerodrom hazırlanır. 1993-cü ildən idə maliyyə səbəbindən stansiya fəaliyyətini dayandırır. Harırda stansiyadan turistik məqsədlər üçün istifadə edilir.
Joxov düşərgəsi
Joxov adasında hələ 8 min il b.e.ə aid ovçu düşərgələri aşkarlanmışdır. Bu tapıntıkar qütbələrə ən yaxınlığı baxımından çox nadirdir. 2015-ci il araşdırmaları burada it skletlərinin aşkarlanması ilə nəticələnmişdir. Bu skelet sibir laykalarına çox bənzəyir. Burada həm cavan həmdə yaşlı itlərə aid sümüklər aşkarlanmışdır. İnsanlar qoca itlərə ölənə kimi baxdıqları yəni onların açından olməmələri üçün onları qidalandırmakarı açıq şəkildə bilinir.
Sonradan ləvazimatlar aşkarlanmışdır. Son düşərgədə 25–50 nəfər yaşaması ehtimal edilir. Onların demək olar ki, daim Ağ ayı ilə qidalanması düşünülür. Onlar qərbi avropa xüsusiyyətlərinə malik olması deyilir. Onlar ruslardan, yakutlardan və yukagirlərdən belə öncə fornalaşmış etnos olmuşlar.
Bu etnosun geneloji araşdırmaları aaparılmışdır.
Vəhdətül-vücud
Vəhdətül-vücud — sufi təlimi.
Haqqında
Bu sufi təlimə görə yalnız bir varlıq vardır, o da Allahdır. Ondan başqa heç nə yoxdur. Maddi və mənəvi aləmdə olanlar isə onun təcəllisi və təzahürüdürlər. Onların varlıqları Tanrının varlığından asılıdır. Deməli maddi aləmin Allahla əlaqəsi bir şeyin onun kölgəsi ilə bağlılığı kimidir. O şey olmasa, onun kölgəsi də olmaz. Deməli bu dünyanın da varlığı Allahın varlığına bağlıdır.
Alisma triviale
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vəhdətül-vücud
Haqqında
"Vəhdəti-vücud" təliminə görə hər bir şeydə Tanrının təzahürləri vardır. Hər bir sufi Tanrıdan başqa heç bir şeyin olmadığını bilir. Bunu o, yalnız irrasional təcrübədən kənar yollarla, öz mənəvi potensialını zahidlik həyatı keçirməklə, çoxsaylı zikrlər etməklə duymağa başlayır. Sufinin mənəvi təcrübəsi, eləcə də Yaradıcıya olan sonsuz sevgisi onu varlığının birliyi duyğusuna gətirib çıxarır.
Belə bir durumda o, Allahla birliyini duyaraq Onun içində əriyir. Bu durumda olan "sufi" öz dediklərinin, etdiklərinin, davranışlarının onun deyil, Allahın olduğunu iddia edir. Səmalar kimi müxtəlif ayinlər ona bu gizli bilginin açılmasına yardım edir. Bütün bunlar Allaha sonsuz sevgi duyğusundan irəli gələn sərxoşluq və vəcd durumlarında baş verir. Sonda sufi özünü Tanrının bir parçası kimi duyaraq "Ənəl-Həqq" deyir. Ənənə və şəriət tərəfdarı olan müsəlman çoxluğu vəhdəti-vücudu heç də bir mənalı qarşılamamışdırlar. Sufiləri İslama bidət gətirməkdə ittiham etmişdirlər. Onlara qarşı təqiblər də olmuşdur. İlk dəfə "Ənəl-Həqq" deyən tanınmış sufi Mənsur Həllac bu sözlərinə görə hətta edam edilmişdir. "Vəhdəti-vücud" təliminin prinsipləri tanınmış arif İbn əl-Ərəbinin (ö. 638/1240) əsərlərində əks olunmuşdur. Ona görə də o, bu təlimin yaradıcısı hesab edilir. İbn əl-Ərəbiyə görə Allahdan başqa hər bir varlıq əslində yoxdur. Onun fikrincə varlıq Allahdadır. Onun görünən təzahürləri isə Allahın təzahürləridir. Buna görə də, hər bir maddi şeydə Tanrını duymaq mümkündür.
İbn əl-Ərəbidən sonra vəhdəti-vücud müsəlman dünyasının müxtəlif bölgələrində yayılmışdır. Anadoluda bu ideyaları onun görkəmli davamçısı Sədrəddin Konyəvi (ö. 623/1224), Fələstin və Misirdə isə İbn Fərid (ö. 632/1234) yaymışdırlar. Türk sufi təlimlərində bu ideyaları Yunus Əmrə səsləndirmişdir. Vəhdəti-vücudun motivləri Mövlanə Cəlaləddin Ruminin (ö. 672/1273) "Məsnəvi"sində də yer almaqdadır.
Nataşa Stankoviç
Nataşa Stankoviç — Hindistan serb i, aktrisa, model, rəqqas. 2012-ci ildə Serbiyadan Hindistana köçdükdən sonra Hindistanda ən təəccüblü şəxslərdən olub. Bollivudda Satryagarha filmi ilə debüt etdi və iştirak etdiyi Böyük Boss şousunun 8-ci mövsümündə populyarlıq qazandı.
Həyatı
4 mart 1992-ci ildə Serbiya nın Pozarevaç şəhərində anadan olub. İlk təhsilini də Serbiyada alıb.20 yaşında ali təhsil almaq üçün yaxşıca düşünür. O, hind filmlərinin vurğunu idi.Hindistanda populyarlıq qazanmaq istəyirdi. Ona görə də, 2012-ci ildə,20 yaşında ali təhsil almaq üçün Hindistana getdi.Onun Hindistanda daimi qalmaq da fikri vardı. Bu fikir hamını təəccübləndirirdi və gözlər onda idi.Ali təhsilini aldı və model olmağa qərar vardı. Titli,Filips,Conson Conson və digər şirkətlərdə modellik etdi.Reklamlarda oynadı.Sonra aktrisa olmaq qərarına gəldi.2013-cü ildə aktyor Acay Devqandan Təklif aldı və həmin ildə Satyagraha filmində mahnı oxunularkən rəqs etdi.Həmin filmdə onunla başqa Amitabh Baççan, Karina Kapur və digər aktyor-aktrisalar oynayırdılar.Nataşa heç də pis başlamamışdı və davam etmək istəyirdi.2014-cü ildə Bandok adlı musiqili video çəkdi və orada iştirak etdi.Həmin il onun üzünə populyarlıq qapısı açıldı.O,Böyük Boss adlı şouda iştirak etdi.Bu şouya bütün ölkə baxırdı.O,bu şouda iştirak etməsi ilə də,populyarlıq qazandı.Hamı onu Hindistan serbi kimi tanıdı. Sonra həmin ildə Valey Babu adlı video çəkdi.Acay Devqan ona tanınması üçün çox köməkliklər göstərdi. 2014-cü ildə Devqanın "Ceksonun fəaliyyəti" filmində oynadı.Ondan sonra "Arima Nambi" filmində oynadı. 2016-cı ildə "Getmək üçün 7 saat" filmində Maya rolunu oynadı.2017-ci ildə Mehbuba adlı rəqsi ilə çox diqqət çəkdi. 2018-ci ildə Şahrux Xanın ən bahalı filmi "Sıfır" filmində sevgili rolunu oynadı. Onun filmdə oynaması ilə Stankoviç yenə də dəbdə qaldı. 2019-cu ildə "Naç Baliye" adlı şouda iştirak etdi və Biq Bossdakı məharətini təkrarladı. Sonra "Bayram" adlı internet serialında Sara rolunu oynadı. Nataşa Stankoviç Hindistanda ən çox tanınan tək-tük xaricilərdəndir. Karyerasına yeni-yeni fikirlərlə yenidən davam etmək fikrindədir.
Şəxsi həyatı
1 yanvar 2020-ci ildə məşhur kriket oyunçusu Hardik Pandya ilə nişanlanıb.
Manna toponimləri
Manna toponimləri – Manna ərazisində yayaılmış toponimlər. Həmin toponimlərinin bir çoxu bu gün də tarixi Azərbaycan ərazisində qalmaqdadır.
P a r s i n d u – E. A. Qrantovski bu adı İranmənşəli saymış və onu Fars (Pars) etnonimi ilə bağlamışdır. Q. Qeybullayev isə qeyd edir ki, mənbədə, Parsindunun Ameka adlı bir hakimin qalası olması deyilir. Ehtimal ki, bu qala er. əv. 820-ci ildə Midiyada qeyd olunan Parsan (bəlkə də Parsin) qalasının eynidir. Türkcə bair, bayir təpə, yüksəklik, yarğan, sıldırım (buryat-monqolca boori hündür yer, yüksəklik, sin dağ beli yaxud, çin(q) çox hallarda şaquli sıldırımlı yayla, sıldırım, sıldırım dağ yarğanı və tu dağ sözlərindəndir. Aydındır ki, qala çətin keçidli, sıldırım yerlərdə tikilə bilərdi. Toponimin birinci komponenti Çal-Bair (Kəlbəcər rayonu), Qızıl-Bair (Zəngəzurun Mehri rayonu), Çil-Bair (Şamaxı rayonu) dağ adlarındakı bair sözü ilə, ikinci komponenti isə Cindağ (Ordubad rayonu) oronimindəki "çin" sözü ilə müqayisə olunur. Parsindu qalasının adı ehtimal ki, Cənubi Azərbaycanda Mərənd şəhərinin 12 kilometrliyində xarabalıqları qalmaqda olan Baruc adlı qalanın adında qalmışdır. Bu qalanın türk əfsanəvi Əfrasiabın tikdirdiyi Barcuq qalasının adı ilə (erkən orta əsrlərdə uyğurlarda Barçuk-Yurt toponimi məlumdur) oxşarlığı da diqqəti cəlb edir. Yaqut Həməvi (XIII əsr) yazır ki, Səfidrud çayı Parsis dağlarından başlanır. Ehtimal ki, müəllifin "Parsis" kimi qeyd etdiyi oronim əslində "Parsin" kimi oxunmalıdır, başqa sözlə, katiblərin səhvi üzündən adın sonundakı "n" (nun) səsi "s" (sin) kimi yazılmışdır.
A r a k d i – Er. 881-ci ildə Assur çarı Aşşurnasirpal Urmiya gölünün ətrafına basqın edir və Ata adlı hakimin Arakdi qalasını tutur. Toponim iki cür izah olunur. Türkcə erik, xalxa-monqolca ereq, buryatca erye, kalmıkca erqe (sıldırım, yarğan, uçurum – (qayanın, dağın) kənarı, sahili sözündən və – di(-li) şəkilçisindən ibarətdir. Er. əv. 728-ci ildə adı çəkilən Arakuttu toponimi də belə izah edilə bilər.
S a n q i u – Müasir Səhənd dağı ilə lokalizə olunur. E. Qrantovskiyə görə, Avesta dilində sanqha – əmr sözündəndir. Prof. Q. Qeybullayev qeyd edir ki, aydındır ki, əmr, göstəriş sözündən heç vaxt toponim yaranmaz, bu müəllifin Manna və Midiya ərazisində İran mənşəli əhali axtarmaq təşəbbüsündən irəli gəlir. Türkcə çanq, çınq (türk dillərində ç-s əvəzlənməsinə görə sanq, sınq) sıldırım dağ yarğanı, əlçatmaz dağ, çətin alınan zirvə sözündəndir. Altayda Sanqin-Dalay toponimi ilə müqayisə olunur. Hazırda Səhəndabad mahalında Çinibulaq adlı Azərbaycan kəndi vardır.
S u r i k a ş – Türkcə sori – alçaq, hamar dağ beli, iki dağ zirvəsini birləşdirən dağ keçidi və kaş – qaya, dağ çıxıntısı, kənar, sahil sözlərindəndir. Cənubi Azərbaycanda Süleymaniyyə yaxınlığında indi Suridaş adlı kənd vardır. Balakən rayonundakı Soorqaş dağının adı ilə müqayisə olunur.
U i ş d i ş – Y. B. Yusifov bu toponimi türkcə Bişdiş (Beş diş) hesab edir və beş diş formalı qayası olan dağ kimi mənalandırır. O, Həmdullah Qəzvininin XIV əsr qeyd etdiyi Beşbarmaq dağının adına əsaslanır.
E r e ş t e y a n a – Araz çayının adından və türkcə tey – təpə, qabarıq sözlərindəndir. Ereşteyana toponimi Arazdöyən (Cənubi Azərbaycanda Arazbaran mahalı adının məhz qədim Arazdöyən adından alınması, döyən sözünün farsca bəran- sahil, kənar sözü ilə əvəzlənməsidir) və Şimali Azərbaycandakı Arazdöyən adının asur dilində yazılmış forması hesab edilir. Qeyd edilməlidir ki, toponimin Ereş forması indi də Cənubi Azərbaycanda Eris (danışıqda əvvəlinə h səsinin əlavəsi ilə heris) adlanır.
A r s i a n ş i – Mixi yazıda qeyd edilir ki, Arsiyanşi Arsi dağının yanında yerləşir. Buna uyğun olaraq Y. B. Yusifov toponimi Arsi enişi, Arsi yanı kənd kimi mənalandırır. Q. Qeybullayev isə qeyd edir ki, ad türkcə arça – ardıc kolu, şam ağaclığı və enşi – malikanə, padşahlıq mülkü sözlərindəndir. Urartu mənbələrindən Urmiya gölü ətrafında Harsi, Arsita və Arsindu toponimləri də məlumdur. Cənubi Azərbaycanda Savalan dağının ərazisində Ərçə, Ərçistan, Əcir, Ərcan və b.yaşayış məntəqələrinin adları ilə müqayisə oluna bilər.
D u r d u k k a (Zurzukka, Sirdakka, Zirdakka variantları da vardır) – Mannada bir qalanın adı. Toponimin müxtəlif yazılış formaları onun əslinin müəyyən olunmasını çətinləşdirir. Durdukka (asur dilində k səsinin qoşalaşdırılması ilə) ehtimal ki, türkcə tur, tura – dayanacaq, düşərgə, şəhər sözündən və – duk (-luk) şəkilçisindən ibarətdir. Sirdakka (Zirdakka) forması ilə türkcə sirt – dağ beli və dağ (taq) dağ sözlərindən ola bilər.
S u k k a – Mannada bir qalanın adı. Türkcə çoku (özbəkcə çukki, qazaxca şoki), konusvarı yüksəklik, dağın şiş zirvəsi, təpəsi sözündəndir.
U a ş d i r i k k a – Mannada bir qalanın adı. Y. B. Yusifov Baş darak kimi bərpa edir və onu dişli dağ kimi mənalandırır. Q. Qeybullayevə görə isə, toponim türkcə yoğuş – "yoxuş" və terek – dişli dağ zirvəsi sözlərindəndir. Altayda Tas-Terek, Krımda Tarak-Daş, Tuvada Saaday-Terek toponimləri ilə müqayisə olunur. Quruluşca Həmdullah Qəzvininin (XIV əsr) qeyd etdiyi Təbriz yaxınlığındakı Culandarak toponimi ilə eynidir.
İ z i r t a – Mannada bir şəhərin adı. Türkcə izir, izer – aşırım, dağ keçidi, dağ çökəyi və tay – tərəf sözlərindəndir. Altayda (Xakasiyada) İzertaq və İzir-Su toponimləri ilə müqailə müqayisə olunur. Y. B. Yusifov qədim toponimlərdə ta komponentini türk dillərindəki too, tuu (dağ) sözü ilə bağlayır. Manna və Midiya toponimlərinin bəziləri (Arsita, İzirta, Meista, Parta, Şurda və b.) üçün "ta" sonluğu səciyyəvidir. Q. Qeybullayevə görə bu komponent türkcə "tay" sözündən ibarətdir. Quruluşca bu toponimlər, məsələn, Krımda türkmənşəli Yalta toponimi ilə eynidir. O. T. Molçanova Orta Asiya və Altay toponimiyasında tay sözünə xüsusi tədqiqat həsr etmişdir. O yazır ki, Yakutiyadan Qazaxıstanın və Özbəkistanın qərb əyalətlərinə qədər toponimlərdə yayılmış bu söz tərəf, yer mənasındadır. V. V. Bartolda görə, qədim türk toponimlərində (məsələn, Altay) bu söz ölkə anlamını ifadə edir.
U a u ş – Mannada bir dağın adı. Assur mənbəyində bu dağ əlçatmaz (sıldırım mənasında) dağ adlandırılır. İ. M. Dyakonova görə, indiki Səhənd dağının bir hissəsinin adıdır. Ehtimal ki, oronim qədim türk dillərindəki yoquş (yoxuş), yəni dağ zirvəsi, yüksəklik, yaxud youş, yəni pis, düşmən sözlərinin təhrifidir. Q. Qeybullayevə görə İ. M. Dyakonovun Uauş dağını Səhəndlə lokalizə etməsi düz deyil. Savalanda indi də bir sıldırım dağ Yaş adlanmasına görə güman ki, assur mənbəyindəki Uauşdur.
A r m a i t i, U r m a y a t e – Mannada bir şəhər və mahal adı. Tarixi ədəbiyyatda çox vaxt Urmiya gölünün adı ilə əlaqələndirilir. Ərəb mənbələrində Cənubi Azərbaycan ərazisində Urmiya və Urm adında iki yaşayış məntəqəsi qeyd olunmuşdur. Ehtimal ki, Urmiya şəhərinin adı Mannadakı Urmeyate toponiminin qısaldılmış formasıdır. Q. Qeybullayevə görə, türk dillərindəki arım, irim, yəni fal, nişanə, əlamət, qabaqcadan xəbər verən, ovsun, cadu, sehr və ata sözlərindən ibarətdir. Bəlkə də maqlara mənsub müqəddəs əyalət olmuşdur. Təsadüfi deyil ki, Urmu şəhəri Zərdüşt peyğəmbərin doğulduğu yer sayılır (İbn əl Fakih yazır: Maqlar güman edirlər ki, dinlərinin yaradıcısı Zərdüşt bu şəhərdəndir). Zaqatala rayonunda Armatian adlı dağ vardır ki, bu da maqların özləri ilə gətirdiyi toponim ola bilər. Gürcü mənbələrində bu bölgədə Movakan, X əsrə aid ərəb mənbəyində Muqkan adlı mahalın qeyd olunması da bunu təsdiqləyir. Y. B. Yusifov Assur mənbələrində adı çəkilən bir sıra Manna toponimlərini sadalamışdır.
A r k a n i y a – Toponimin birinci komponenti türkcə arka (arxa), yəni dağ beli, suayrıcı, dağın kölgəli tərəfi, (xakasca arğa – dağ meşəsi, uzanmış dağ beli), erqə – sıldırım yer, yüksəklik , düşərgə , qala , urqa – yüksəklik, sıldırım yer sözlərindən biri ilə əlaqədardır. Midiyada Arkadr (Bisütun qaya yazısında) oronimi ilə eyni mənada ola bilər: türkcə arqu – dərə, yarğan, və tör – yüksək dağ örüşü sözlərindəndir. Toponimin ikinci hissəsini güman ki, türkcə an-yayla yerdə kars (torpağı asanlıqla həll olunan süxurlardan ibarət olan sahələrdə relyefin spesifik forması) çökəkliyi (çuxuru, uçurumu) sözü təşkil edir. Müxtəlif fonetik formalarda bu söz Midiyanın Elani (u), Kabani, Uranbarzani və b. toponimlərində də nəzərə çarpır.
İ z z i b i a – Assur çarı II Sarqonun (er. əv. 721–705) Manna ərazisinə hərbi səfəri haqqında mənbədə qeyd olunur. Güman ki, şumercə izi – od, türkcə issi, izzi (tuvaca iziq, altayca üzü, uyğurca izik, azərbaycanca isti) və Altay dillərində bia – su sözlərindən ibarət olub İsti su mənasındadır. İndiyədək Cənubi Azərbaycanda Ziviyə yaşayış məntəqəsinin adında qalmışdır.
B u n a q i ş – Erkən orta əsrlərdə Cənubi Azərbaycan ərazisində Babaqış və Zöhrqaş toponimləri məlumdur. Türkcə bun – dağlarda keçid başlanan yer, dağ çökəyi və qaş (dağın qaşı) sözlərindəndir. Güman ki, bun sözü Midiyada Bunisa toponimində də əksini tapmışdır və Bunisa əslində Buniçay adının asurca yazılışıdır.
Q i l z a n – Urmiya gölünün qərb sahilinin adı. Türkcə qöl – göl və ezən – vadi sözlərindəndir. Gölün cənub sahili isə Zamua adlanırdı. Zamua hidronimi türkcə zay (say) və mua (dua) – su sözlərindəndir.
A z i r u – Türkcə izer, izir – aşırım, dağ keçidi, dağ çökəyi sözündəndir (adın asurca yazılışında sondakı u həmin dildə adlıq hal şəkilçisidir).
B u y a – Zamua (Urmiya) hidronimindəki mua komponenti ilə bəlkə də eynidir. Türkcə biya – çay sözündəndir. Ob çayının bir qolu Biya, Tatarıstanda Biya və Muya, Başqırdıstanda Kama çayının sol qolu Bıya, Orta Uralda Vıya, Tümən əyalətində Vıya və b. çay adları ilə eynidir. Xakasiya ərazisində çay adlarında geniş yer tutan termindir.
S i m a k i – Türkcə çim (asurca ç səsi olmadığına görə sim kimi verilmişdir.) torpağın kökləri bir-birinə sarılmış, sıx ot bitkiləri bitmiş üst qatı, təbəqəsi və ık (ehtimal ki, qədim forması ak) – dağın soyuqdan qorunan yamacı (oradakı ev heyvanlarının sürücü soyuq küləkdən və tufandan gizlənir sözlərindəndir. Qazaxıstanda Çimbulak, Çim Kurqan və b. dağ adları ilə müqayisə olunur.
S i m i r r i a – Asurca yazılış formasında bu toponim simir və-ri (-li) şəkilçisindən ibarətdir. Ehtimal ki, bu ad aslində Sivirridir, lakin asur dilində -v səsi olmadığına görə onu -m səsi ilə verirdilər. Türkcə şiver, şiber (buratga şeber, monqolca şiver) – qalın, sıx meşə, bataqlıq cəngəllik, subasar kolluq sözündəndir. Er. əv. 820-ci ilə aid Assur mənbəində Midiyanın Sibaru (u adlıq hal şəkilçisidir) qalasının adı çəkilir. Ehtimal ki, mənaca Simirria toponimi ilə eynidir və Saburxast (IX əsr) toponimində qalmışdı.
A x ş u r a – Türkcə ax – ağ və şura türkcə göl, udmurtca şur – çay, türkcə soru bataqlıq yer, duzlu gölməçə sözlərindəndir.
Artemisia mollis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia mollis Artemisia mollis
İbrahim Qurbanov
İbrahim Musa oğlu Qurbanov — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Həyatı
İbrahim Qurbanov 1925-ci ilin mart ayının 22-də Qərbi Azərbaycanın Dərələyəz mahalında dünyaya göz açıb. Əmək fəaliyyətinə hələ 15 yaşında olarkən kənd sovetinin katibi vəzifəsində başlayıb. Sonralar mühasib, məktəb direktoru kimi vəzifələrdə çalışıb. 1944-cü ildə o vaxtki Əzizbəyov Rayon Komsomol Komitəsinin ikinci katibi seçilib. 1947-ci ildə tutduğu KP Əzizbəyov Rayon Komitəsinin təlimatçısı vəzifəsini tutub.Respublika Partiya Məktəbində təhsilini başa vurduqdan sonra Azərbaycan KP Əli-Bayramlı Rayon Komitəsində kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdiri təyin edildi. Daha sonra Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunu da bitirdi.
Sonralar Əli Bayramlı rayonundakı Vladimirsk MTS partiya təşkilatının katibi, Əli Bayramlı Rayon Partiya Komitəsinin katibi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
Respublika ictimaiyyəti arasında dərin nüfuz qazanmış İbrahim Qurbanov 1973-cü ildə Salyan Rayon XDS İcraiyyə Komitəsinin sədri vəzifəsinə irəli çəkilmiş, 1977-ci ildən Azərbaycan KP Neftçala Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi olmuş, 1980-ci ildə isə Azərbaycan KP Cəlilabad Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
İ.M.Qurbanov Azərbaycan KP MK–nın üzvü, doqquzuncu, onuncu və on birinci çağırış respublika Ali Sovetinin deputatı kimi fəal ictimai–siyasi iş aparmışdır.
İbrahim Qurbanovun fədakar əməyi, xidmətləri Sosialist Əməyi Qəhrəmanının "Qızıl Ulduz"u, Lenin ordeni, üç Qırmızı Əmək Bayrağı ordeni və medallarla qiymətləndirilmişdir.
Azərbaycan sultanlıqları
Sultanlıqlar
Şimal-qərb Azərbaycanda Car Baləkən camaatlığı mövcud olmuşdur (Azərbaycanda avarlar əsas əhalisi)
Mübariz Əsgərov
Mübariz Ağali oğlu Əsgərov — telejurnalist, prodüser, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar jurnalisti.
Həyatı
Mübariz Əsgərov 1962-ci il yanvarın 20-də Ucar şəhərində anadan olub. Moskva Dövlət Universitetinın Jurnalistika (Radio və Televiziya) fakültəsini fəxri (qırmızı) diplomla bitirib. 2015-ci ildə Əməkdar jurnalist adına layiq görülüb. Ailəlidir, 3 övladı var.
Fəaliyyəti
1992-1998-ci illərdə AzTV-də və 1998-ci ildən ANS TV-də layihə rəhbəri vəzifəsində çalışıb. Qulp satirik telelayihəsinin, "Mübarizə" və "Xalq şairi" verilişlərinin müəllifi olub. Sonralar Xəzər TV və ARBTV-də "Rezonans" verilişinin müəllifi və aparıcısı olmuşdur. Bir neçə sənədli filmin müəllifidir. "Qulp Studio" Məhdud Məsuliyyətli Cəmiyyətin direktorudur. "Obyektiv Milli Dəyərlərin təbliğinə dəstək" İctimai Birliyinin sədridir.
29 aprel 2021-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin sərəncamı ilə 6 il müddətinə Milli Televiziya və Radio Şurasının üzvü təyin edilmişdir.
Ağaəli Abdullayev
Abdullayev Ağəli Rəsul oğlu (1897, Ağdaş - ?) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.
Fransız ədəbiyyatı
Fransız ədəbiyyatı – Fransız şair və yazıçıların Fransa mədəniyyətinə, eləcə də dünya mədəniyyətinə bəxş etdikləri ədəbi-mədəni fikrin ən yaxşı nümunələri.
Ağaəli Abdullayev
Həyatı
Yelizavetpol (Gəncə) Mixail peşə məktəbinin kənd təsərrüfatı şöbəsini (1915), həmçinin Tiflis orta mədəni-texniki məktəbinin aqronomluq şöbəsini bitirmişdir (1919). Parlamentin 1919-cı il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən kənd təsərrüfatı sahəsində təhsilini davam etdirmək üçün İtaliyaya göndərilməsi qərara alınmış, lakin naməlum səbəblər üzündən bu səfər baş tutmamışdır. Sonrakı taleyi barədə məlumat aşkar olunmamışdır.
Relyefin ümumi səciyyəsi
Respublikamızın ərazisində zirvələri qar və buzlaqlarla örtülü uca dağlar, yaylalar, dağarası çökəklilklər, geniş düzənliklər, ovalıqlar bir-birini əvəz edir. Göstərilən səth formalarının hamısı relyef adlanır. Azərbaycan Respublikası ərazisinin relyefi çox müxtəlifdir. Burada düzənliklər və dağlar üstünlük təşkil edir.
Ümumi məlumat
Azərbaycan ərazisinin orta yüksəkliyi 657 m-dir. Xəzərsahili ovalıq okean səviyyəsindən 27 m-ə qədər aşağıda olduğu halda, Bazardüzü zirvəsinin yüksəkliyi 4466 m-ə çatır. Deməli, respublikamızın ərazisində yüksəkliyi fərqi 4500-ə yaxındır.
Azərbaycan ərazisinin 73%-i yüksəkliyi 1000-ə qədər, 27%-i isə 1000 m-dən artıq olan sahələrdir. Ovalıqlar, yəni yüksəkliyi 200 m-ə qədər olan sahələr ərazinin 40%-ni tutur. Ovalıqların ərazisinin 18%-i dəniz səviyyəsindən aşağıda yerləşir.
Böyük  Qafqaz dağlarında əsas yeri Baş Qafqaz silsiləsi tutur. Həmin silsilənin Babadağ (3632 m) zirvəsinə qədər olan hissəsi kəskin parçalanmış dik yamaclarla, qədim buzlaqların yaratdığı təknəvari dərələrlə səciyyələnir. Babadağdan şərqə doğru silsilə tədricən alçalır, yamaclar hamarlanır.
Suayrıcı silsilə paralel bir neçə dağ silsiləsi uzanır. Onlardan ən mühümləri şimalda Yan silsilə, cənubda isə Qovdağ və Niyaldağdır. Yan silsilənin ən uca zirvəsi Şahdağdır.
Böyük Qafqazın şimal-şərq yamacında Qusar maili düzənliyi, Samur-Dəvəçi ovalığı, cənub-şərqində isə kəskin parçalanmış Qobustan alçaqdağlığı yerləşir.
Baş Qafqaz silsiləsinin cənub ətəkləri boyunca mütləq yüksəkliyi 200-700 m olan Qanıx-Əyriçay dağarası çökəkliyi uzanır. Bu çökəkliyi Kür-Araz ovalığından mütləq yüksəkliyi 600-1000 m-ə çatan Acınohur alçaqdağlığı ayırır.
Murovdağdan cənub-şərqə doğru uzanan Qarabağ silsiləsi Araz çayına qədər davam edir. Onun mütləq yüksəkliyi Böyük Kirs dağında 2725 m -ə çatır.
Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ermənistanla sərhədi boyu qövsvari şəkildə Dərələyəz və Zəngəzur silsilələri uzanır. Bu silsilələrin ən uca zirvələri Qapıcıq (3906 m) və Küküdağdır (3420 m).
Talış dağları respublikamızın cənub-şərq qurtaracağında yerləşir. Bu dağ sistemi cənub-şərq istiqamətində uzanan Talış, Peştəsər və Burovar silsilələrindən ibarətdir. Ən uca zirvələri Kömürköy (2493 m) və Qızyurdudur (2433 m).
Kür-Araz ovalığı Böyük və Kiçik Qafqaz dağları arasında yerləşir. Ovalıq ərazisinin 40%-ə qədəri okean səviyyəsindən aşağıda yerləşir.
Kür çayının sağ sahılı boyunca Gəncə-Qazax, Qarabağ, Mil düzləri, sol sahili boyunca Şirvan, Cənub-Şərqi Şirvan düzləri, Araz və Kür çaylarının sağ sahillərində Muğan düzü, Kür çayı ilə onun qolu Ağuşa arasında isə Salyan düzü yerləşir.
Oroqrafik planının əsas xüsusiyyətləri
Silsilə Şahdağ zirvəsindən Hinaldağ zirvəsinə qədər cənub-şərq istiqamətdə enlik istiqamətdə uzanır və kulisəbənzər formada Murovdağ silsiləsi ilə birləşir. Murovdağ silsiləsinin ən yüksək zirvəsi Gamışdağ (3724 m) təşkil edir. Sonuncudan bir qədər şimalda Kəpəz (3065 m) sinklinal zirvəsi yerləşir. Murovdağ silsiləsi vulkanogen-çökmə mənşəli orta yura çöküntülərindən təşkil olunmuş eyni adlı antiklinoriyə uyğun gəlir. Murovdağ və Şahdağ silsilələrinin şimal və şimal-şərq yamaclarında şimal-şərq istiqamətdə uzanan və əsasən erozion mənşəli olan Kələkə, Çınqıldağ, Pont və başqa alçaq silsilələr yerləşir. Kiçik Qafqazın cənub-şərq qurtaracağının mərkəz hissəsində ümumqafqaz istiqamətində uzanan Qarabağ antiklinal silsiləsi uzanır. Onun suayrıcısında kulisəbənzər şəkildə Qırxqız, Böyük Kirs, Ziarat və b. zirvələr ucalır. Hinaldağ zirvəsindən cənubda, Tərtərçayı ilə Göyçə gölü arasında suayrıcı təşkil edən Şərqi-Göyçə silsiləsi uzanır. Struktur cəhətdən köndələn qalxmaya uyğun gəlib Göyçə- Həkəri sinklinorisini iki hissəyə (Göyçə və Həkəri) ayırır. Silsilə eosenin vulkonogen-çökmə süxurlarından və miosenin vulkonogen qatından təşkil olunmuşdur. Silsilənin ən yüksək zirvəsi Ketidağdır (3427m). Tərtər və Həkəri çayları arasında suayrıcı təşkil edən və ən yüksək zirvəsi Dəlidağ (3616m) olan Mıxtökən silsiləsi iri antiklinal qalxmaya uyğun gəlib, üst eosen intruziyalarının qranitoidlərindən təşkil olunmuşdur. Kiçik Qafqazın dağ yamacları üçün Başkənd-Dəstəfur, Aterk, Xankəndi, Sirik və başqa törəmə dağdaxili çökəkliklərin olması səciyyəvidir. Kəlbəcər törəmə çökəkliyi Tərtərçayın yuxarı axınında yerləşib, mərkəzi hissəsi Qarabağ vulkanik yaylasının pleytosen lavaları ilə doldurulmuş qraben-sinklinal çökəklik təşkil edir. Murovdağ, Şahdağ və Şərqi-Göyçə silsilələrinin yüksək dağlıq hissəsində üstpliosen yaşlı buzlaq relyef formaları, suayrıcılarda isə düzəlmə səthlərinin qalıqları saxlanmışdır. Kiçik Qafqazdan cənub-şərqdə relyefi üst pliosen dördüncü dövr andezitbazalt lavarından təşkil olunmuş Qarabağ vulkanik yaylası yerləşir. Qarabağ vulkanik yaylası Kiçik Qafqaz dağ qurumunda ən yüksək mövqedə durub Kür-Araz hövzələri arasında nəhəng suayrıcı təşkil edir. Yaylanın əsas relyef formaları Böyük İşıqlı, (3552m) Qızılboğaz (3381m) və b. nəhəng vulkan massivləri, lava axınları, “çınqıllar” və b. təşkil edir. Yüksək vulkan massivlərinin zirvəsində qədim buzlaq izləri (moren çöküntüləri, troq dərələr, karlar) yaxşı saxlanmışdır.
Qarabağ vulkanik yaylasından cənub-qərbdə ondan Arpa-Bazarçay çökəkliklər zonası ilə ayrılan Arazyanı (Zəngəzur və Dərələyəz) qırışıq-faylı və faylı silsilə yerləşir. Ən yüksək zirvəsi Qapıcıq (3904 m) (şəkil) olan Zəngəzur horst silsiləsi əsasən Mehri-Ordubad plutonunun qranitoidlərindən təşkil olunub, şərqdə Mehri qrabenini qərbdən əhatələyən Şərqi-Qapıcıq qırılması ilə kəsilir. Silsilənin suayrıcı hissəsi fiziki aşınma prosesləri ilə parçalanmış və yamaclar demək olar ki, başdan-başa çılpaqlaşmışdır.Silsilənin bəzi yerlərində üst pleystosenin buzlaq izləri (moren çöküntüləri, karlar, troq dərələr) saxlanmışdır. Naxçıvançayla, Arpaçay arasında yerləşən Dərələyəz silsiləsi  şimal-şərqdə enlik, cənub-qərbdə isə meridianal istiqamətdə uzanır və paleozoyun karbonatlı və yuranın vulkanogen-çökmə süxurlarından təşkil olunmuşdur. Ən yüksək zirvəsi silsilənin Zəngəzur silsiləsi ilə təmas zonasında yerləşib 3000m-dən artıqdır (Küküdağ 3120m). Qədim buzlaq izləri nisbətən az yayılmışdır. Zəngəzur və Dərələyəz silsilələlərinin orta və alçaq dağlığı kəskin kontinental iqlim şəraiti və bitki örtüyünün çox zəif olması ilə əlaqədar olaraq quru dərə və yarğanlarla intensiv şəkildə parçalanmışdır. Zəngəzur və Dərələyəz silsilələləri üçün müxtəlif ölçülü və formalı ekstruziv təpələrin, açılmış lakolitlərin olması səciyyəvidir. Bunlara parlaq misal olaraq Ortaaraz dağarası çökəkliyin şimal-qərbdən əhatə edeən Naxçıvan dərinlik qırılması üzərində yerləşən İlandağ (2410m), Xanəyə (1910m), Əlincə (1810m) və b. zirvələri misal göstərmək olar. Ortaaraz çökəklıyi qalın miosen və pleystosen çöküntüləri ilə doldurulmuş törəmə struktur olub, burada  köndələn qalxmalarla bir sıra dağarası çökəklıiklərə və akkumliyativ-denudasion platolara parçalanmışdır. Qurd qapısı, Qıvraq akkumliyativ-denudasion platosu və Nehrəm kimi köndələn qalxmalar və yastı səthli Sədərək, Şərur və Naxçıvan maili düzənlikləri ayrılır. Qurd qapısı köndələn qalxmasında (Dəlidağ 1240 m, Dəhnə 1150 m) orta və üst paleozoyun Nehrəm qalxmasında isə perm, trias, orta yura, üst təbaşir, eosen və oliqosen yaşlı çökmə və vulkonogen çökmə mənşəli çöküntüləri səthə çıxır. Qıvraq və Duzdağ platolarının əsası miosenin duzlu qatlarından ibarət olub, qalınlığı 40 m-ə çatan üst pliosen və alt pleystosenin  çaqıl daşları ilə örtülmüşdür. Platoların yamacları bəzi yerlərdə bedlend şəklində parçalanmışdır. Talış dağları Kiçik Qafqaz qırışıqlığının cənub-şərqdə gömülmüş hissəsinin davamını təşkil edib, ondan Aşağı Araz çökəkliyi ilə ayrılır. Talış dağları əsasən paleogen və neogenin qalın vulkanogen çöküntülərindən, cənub-şərq hissəsində isə üst təbaşir çöküntülərindən təşkil olunmuşdur. Böyük və Kiçik Qafqazdan fərqli olaraq Talış dağlarında yüksəkdağlıq qurşaq yoxdur. Onun ən yüksək zirvəsi 2400 m-dən az artıqdır. Burada qədim buzlaq izləri yoxdur. Talış dağlarının oroqrafik planında şimal-qərbdən cənub-şərq istiqamətdə uzanan üç silsilə ayrılır. Talış silsiləsi cənub-qərbdə yerləşib, Astara antiklinorisinə uyğun gəlir. Onun ən yüksək zirvəsi Kömürgöy (2493 m) dağıdır.
Azərbaycan mədəniyyətinin baharı (film, 1959)
Azərbaycan mədəniyyətinin baharı filmi rejissorlar Cavanşir Məmmədov və Xan Babayev tərəfindən 1959-cu ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film 1959-cu ilin may ayında Moskvada keçirilmiş Azərbaycan incəsənəti və ədəbiyyatı ongünlüyü haqqındadır.
Məzmun
Film 1959-cu ilin may ayında Moskvada keçirilmiş Azərbaycan incəsənəti və ədəbiyyatı ongünlüyü haqqındadır.
Filmdə ədəbiyyat, balet, opera, dram, təsviri və sirk sənətləri, simfonik və xalq musiqisi sahələrində qazanılmış uğurlar öz əksini tapmışdır. Burada bədii özfəaliyyət kollektivlərinin çıxışları, ongünlükdə ilk dəfə olaraq Azərbaycan filmlərinin nümayişi barədə də söhbət açılır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Hüseyn Nəcəfov Rejissor: Cavanşir Məmmədov, Xan Babayev Operator: Xan Babayev, Seyfulla Bədəlov, Cavanşir Məmmədov, M. Prudnikov Bəstəkar: Rauf Hacıyev
Mənbə
Azərbaycan Milli Ensiklopediyası: Azərbaycan. Ramiz Məmmədov. Kino. Azərbaycan Milli Ensiklopediyası Elmi Mərkəzi, 2007.- səh. 814.
Uttarakhand
Uttarakhand — Hindistanın şimalında ştat.
Xavyer Zanetti
Xavyer Zanetti (Javier Zanetti) — keçmiş Argentina futbolçusu.
Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutu
Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutu və ya tam adı Rusiya Federasiyasının Xarici İşlər Nazirliyinin Moskva Dövlət Beynəlxalq Münasibətlər İnstitutu (MDBMİ) — Rusiya Federasiyasında beynəlxalq münasibətlər sahəsi üzrə ixtisaslaşmış ali təhsil müəssisəsi.
Neoseiulus mumai
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Cartoon Network (Türkiyə)
Cartoon Network (Türkiyə) — beynəlxalq cizgi filmi kanalı olan Cartoon Network-un Türkiyə-də yayımlanan qoludur. 28 Yanvar 2008-ci ildə şifrəsiz yayıma başlamışdır.
Kanaldakı proqramların Türkcə giriş-çıxış mövzularını Rza Karaağaçlı dilə gətirir.
Tarixçə
3 aprel 2011-ci ildə Kanalın Facebook səhifəsi açılmışdır.
Kanal 4 Aprel 2011 tarixində səhər saat 6:00-da loqo və açılışında dəyişdirilmi huşdir. Bu loqonun dəyişməsində Cartoon Network loqosu 11 dəfə hoppandı. Sonra Hero 108 xətt serialıyla yayıma başladı.
16 Fevral 2012 tarixində rəsmi sayta "Mobil" bölməsi əlavə olundu və bu bölmədən bəzi cizgi filmlərinin oyunları Apple-nin saytından endirilə bilmək hüququna sahib oldu.
15 noyabr 2013-cü ildə bəzi məlumatlara görə Türkiyədə Cartoon Network-u %28,5 şagird izləmişdir.
Cartoon Network (Türkiyə), Cartoon Network (Avropa) saytına 13.03.2013 tarixindən etibarən (Cartoon Network Avropaya) daxil olmuş olub veb saytı artıq Avropa saytlarıyla birə-bir eynidir. 14 İyul 2014-ü 15 İyula bağlayan gecə, peyk Türksat 2A peykindən Türksat 4A uydusuna alınacaq amma təxirə salınmışdır. 18 Sentyabr 2014 günü kanalın peykini dəyişmişdir.
Peyk məlumatları
Peyk:       Türksat 4A
Tezlik:       11977
Simvol Ölçüsü: 27500
Polarizasiya:    H
Kabel TV Məlumatları
Digitürk:     169. Kanal
D-Smart:       120. Kanal
Kablo TV:      457. Kanal
Tivibu:         121. Kanal
Turkcell TV+:   112. Kanal
Xarici Keçidlər
cartoonnetwork.com.tr
İdman
thumb|[[Basketbol]] İdman — insanların müəyyən qayda üzrə təşkil edilmiş hərəkəti. ABŞ-nin elm adamlarının uzun müddətli araşdırmalarından sonra idmanın insan orqanizminə olan təsirlərinin ancaq müsbət yöndə olduğu aşkarlanmışdır. İdman ümumiyyətlə fiziki atletizm və ya fiziki çevikliyə əsaslanan fəaliyyət sistemi olaraq qəbul edilir və Olimpiya Oyunları kimi böyük yarışlarda yalnız bu tərifə cavab verən idman növləri qəbul edilir. Avropa Şurası kimi digər təşkilatlar fiziki elementi olmayan fəaliyyətləri idman növü kimi təsnif etmir.
İdmanın faydaları
İdmanla məşğul olmağın orqanizmə bir çox faydaları vardır. Məsələn:
Niko Tiru
Niko Tiru (29 aprel 1987) — Belçikalı oxatan. Niko Tiru Belçikanı 2015-ci ildə XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Niko Tiru birinci dəfə Dünya çempionatına 2015-ci ildə qatıldı. O, Kopenhagendə baş tutan XXXXVIII Dünya Oxatma Çempionatında fərdi yarışlarda, təsnifat mərhələsində 119-cu yeri tutdu və 1/64 finala vəsiqə qazana bilmədi.
Bakir Məhərrəmov
Bakir İsmayıl oğlu Məhərrəmov (7 may 1960) — neftçi-geoloq, geologiya-minerologiya elmləri üzrə fəlsəfə doktoru (2005), "Azərbaycan Neftçi Geoloqları Cəmiyyəti"nin Prezidenti (2014–2015).
Həyatı
Bakir İsmayıl oğlu Məhərrəmov 7 may 1960-cı ildə Gədəbəy rayonunda, Şınıx mahalının Göyəlli kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.1977-ci ildə, Çayrəsullu 10 illik kənd orta məktəbini fərqlənmə ilə bitirmiş, 1978-ci ildə Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutuna (İndiki Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universiteti) nə qəbul olunmuş və əmək fəaliyyətini dayandırmadan axşam şöbəsində təhsil almışdır. 1979–1981-ci illərdə hərbi xidmətdə olmuş, hərbi xidmətdən qayıtdıqdan sonra təhsilimi davam etdirərək, 1987-ci ildə universitetin "Geoloji-kəşfiyyat" fakultəsinin "Dağ mühəndisi-hidrogeoloq" ixtisasını bitirmişdir, 1984-cü ildən Azərbaycan Neft Sənayesi Dövlət Elmi-Tədqiqat və Layihə İnstitutunda işləməyə başlamış, 1984–2006-cı illər ərzində "Geoloji-kəşfiyyat işlərinin araşdırılması və layihələndirilməsi" laboratoriyasında böyük texnik, mühəndis, kiçik elmi işçi, elmi işçi, böyük elmi işçi vəzifələrində çalışmışdır. 1994–1995-ci illərdə könüllü olaraq cəbhəyə getmiş, Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda gedən döyüşlərdə taqım komandiri kimi iştirak etmişdir. 2005-ci ildə "Aşağı Kür çökəkliyinin şimal-şərq hissəsi və Şamaxı-Qobustan rayonunun onunla həmsərhəd zolağının geoloji quruluşu və neft-qazlılıq perspektivliyi" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını "Neft və qaz yataqlarının geologiyası, axtarışı və kəşfiyyatı" ixtisası üzrə müvəffəqiyyətlə müdafiə edərək geologiya-mineralogiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi adına layiq görülmüşdür. 2006–2011-ci illərdə SOCAR-ın ""Neftqazelmitədqiqatlayihə" İnstitutunun" "Quyuların qazılmasının geoloji əsaslandırılması" laboratoriyasında müdir vəzifəsində, 2011–2014-cü illərdə "Axtarış-kəşfiyyat işlərinin təhlili və quyuların qazılma şəraitinin əsaslandırılması" laboratoriyasında müdir müavini vəzifəsində işləmiş, 2014-cü ildə həmin laboratoriyanın müdiri təyin edilmişdir. 2008–2013-cü illərdə "Amerika Neftçi Geoloqları Assosasiyası"nın bölməsi olan "Azərbaycan Neftçi Geoloqları Cəmiyyəti"nin vitse-Prezidenti, 2014-2015-ci illərdə isə "Azərbaycan Neftçi Geoloqları Cəmiyyəti"nin Prezidenti vəzifəsində çalışmışdır. 2006-cı ildən "Neft-qaz yataqlarının geologiyası, geofizikası, axtarışı və kəşfiyyatı"elmi- texniki şura bölməsinin,2014-cü ildən "AzNEFT"İB-də "Axtarış-kəşfiyyat, Neft və qaz Ehtiyatları, Neft və qaz yataqlarının işlənməsi üzrə Daimi fəaliyyət göstərən Komissiya"nın, 2017-ci ildən AMEA-nın "Geologiya və Geofizika İnstitutu"nun Yer elmləri üzrə dissertasiya müdafəsinin elmi seminarının üzvüdür.
2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Ali Attestasiya Komissiyasının 26 iyul tarixli qərarı ilə dosent elmi adı verilmlşdir.
2017-ci ildə "Neft və qaz sənayesinin inkişafında xüsusi xidətlərinə görə" Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkətinin (SOCAR) Fəxri Fərmanı ilə təltif edilmişdir.
2020-ci il 20 mayda Fəxri Neftçi döş nişanı ilə təltif edilmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Bakir Məhərrəmovun elmi tədqiqat istiqamətləri neft-qaz yataqlarının geologiyası, axtarışı və kəşfiyyatı, neftli-qazlı hövzələrin palotektonik, paleocoqrafi inkişafı, struktur-tektonik quruluşu və geoloji mürəkkəbləşmələr ilə əlaqədardır. O, 55 elmi əsərin, 2 monoqrafiyanın, 1 xəritənin müəllifidir. Bir sıra Respublika və Beynalxalq konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir.
Əsildar bəy Ağabababəyov-Muğanlinski
Ağabababəyov-Muğanlinski Əsildar Abbasəli oğlu (14.9.1900, İrəvan - ?) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən, dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.
Katarina Sousa
Katarina Sousa ( 27 aprel 2000) — Anqolalı üzgüçü. Katarina Sousa Anqolanı 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Katarina Sousa birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında qadınlar 50 m arxası üstə stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 32.24 saniyəlik nəticəsi ilə 63 üzgüçü arasında 56-cı oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Çölistan
Çolistan / Çölistan və ya Roxi  —  Pakistanın Bahavalpur və Pəncab vilayətlərindən 13 km aralıda yerləşən səhralıq ərazi.
Səhranın ərazisi 16,000 km² təşkil edir. Çölistan Tar səhrası ərazisinə keçərək Hindistanın Sind vilayətinin daxilinə uzanır.
Çölistan türk-iran mənşəli söz olub, türkcə "çöl" (çöl, səhra) və irani "-stan" (ərazi, diyar) sözlərindən ibarətdir, mənası da "çöllük, səhralıq" deməkdir.
Səhrada yarım-köçəri həyat sürdürən toplumlar yaşayır. Səhranın ortasından Harka çayının qurumuş dərəsi yerləşir, və qədim Hind vadisi mədəniyyətinə aid yaşayış məntəqəsi aşkarlanmışdır.
Həmçinin Çölistanda hər il "Annual Cholistan Jeep Rally" (İllik Çölistan Cip Rallisi) adlı cip (Jeep) maşınları üzərində ralli yarışması keçirilir.