cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nigar İsmayılqızı
Əmək fəaliyyəti
Universiteti bitirdikdən sonra bir müddət Odlar Yurdu Universitetinin Jurnalistika fakültəsində müəllim işləmişdir. Azərbaycan Dövlət Televiziyasının (AzTv) “Xəbərlər” departamentində müxbir olaraq fəaliyyətini davam etdirib. 2013-ci ildə Azad Azərbaycan kanalının “Xəbərlər” departamenində müxbir, redaktor kimi işləyib. 2015-ci ildə Türkiyənin İstanbul şəhərinə köçüb və həmin ildə “GEM.AZ1” Televiziyasına iqtisadiyyat xəbəri aparıcısı kimi işə qəbul olunub. İstanbulda yerləşən GEM.TV kanalında redaktor işləmişdir. 2017-2018 ci ildə “Kardelen Medya” şirkətində “İnsan Resursları Müdüri” olarak fəaliyyətini davam etdirib. Son aylara qədər “Gün.Az. TV” kanalında “Economi durağı” proqramında aparıcı qismində və Türkiyə vəkillərinə həsr olunan “Vəkilin sirrli qələmi” adlı layihə üzərində işləyib. 2018-ci ildən etibarən gənc yazıçı Prezident təqaüdünə layiq görülüb.
Ədəbi yaradıcılığı
2015-ci ilin dekabr ayında AYB kitab layihəsi çərçivəsində “Pamukun qonşusu” adlı esselərdən ibarət ilk kitabı nəşr olunub. 2016-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Həmçinin “Bakıdan Nazim keçdi” adlı sənədli filmin ssenari müəllifi və rejissorudur. Bundan əlavə Aprel savaşlarından təsirlənərək “Ölsəm…Yaşat” adlı sənədli filmə ssenari yazıb film çəkib. “ O və Sumqayıt” layihəsində aparıcılıq edib. “Zəriflik” jurnalında müsahibələri çap olunub. 36-xüsusi müsahibədən ibarət olan “Bakıdan İstanbulacan və dönüş” adlı kitabı 2016-ci ilin son aylarında işıq üzü görüb. 2017-ci ldə Qarabağ müharibəsinə həsr olunan “Savaşçı”(aprelin izi ilə…) adlı kitabı çap olunub. Nigar İsmayılqızı bu kitabı Aprel döyüşlərində şəhid olan Əbdülməcid Axundova həsr etmişdir.
“Xatirələrdə yaşayan Nazım” adlı sənədli film hazırlayıb. Daha sonra İstanbulda yeni qurulan “Kardelen Medya” şirkətində “Nazimin Bakı izləri” adlı sənədli filmini təqdim edib.
Lubanq adası
Lubanq adası (Lubang)- Cənubi-Çin dənizi ndə Filippin ada larına məxsus ada.
Coğrafiyası
Bu ada Mindora ada sından 20 km şimal-qərbdə, Filippinin paytaxtı Manila şəhəri ndən isə 115 km cənub-qərbdə yerləşir. Mənşəyinə görə vulkanik olub, sıx meşə liklərlə örtülüdür. Onun yaxınlığında yerləşən üç ada ilə Ambil (2010-cü ildə 1882 nəfər), Kabra (2010-cu ildə 2839 nəfər), Qolo ilə həmçinin sahilboyu rif lərlə birlikdə Lubanq adaları qrupunu yaradır. Ada nın uzunluğu-30 km, eni isə- 8,5 km-dir. Ada nın ər iri şəhəri də Lubanq adlanır, onun şimal-qərbindədir. Ən hündür nöqtəsi isə dəniz səviyyəsindən 417 m hündürlükdə olan Maunt-Qoatinq dağıdır. 2010-cu ilin statistik məlumatlarına görə ada da 28 000 adam yaşayır. Sahəsi isə 185 km²-dir.
Tarixi
Bu ada da ilk insanl ar 30 000 il əvvəl məskunlaşmışlar. Onun yerli əhali si visaya xalq larıdır. Belə ki, 1974-ci ildə II dünya müharibəsi ndən qaçaraq cəngəlliklər də gizlənmiş yapon gizli kəşfiyyatçı sı Onoda Xiro tapılmışdır. Belə ki, o düşünmüşdür ki, müharibə hələ bitməyib.
Carex globularis
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kosmoqonik tanrılar
İlk olaraq əfsanə yaranmışdır. Tarixə qədərki dövrlərdə insan kainatı tam dərk edə bilmədiyindən təbiət hadisələrinin qarşısında aciz olduğundan onları ilahi obrazlarla dərk etməyə çalışmışdır. İnsanların bu baxımdan yaratmış olduğu əfsanələrdən biri də kainatın yaranmasına aiddir. Əfsanələrin əksəriyyətində dünyanın və kainatın yaranmasını xaotik, qaranlıq, sonsuz, soyuqluqdan törəmə kimi göstərilir. Məşhur ifadədə deyildiyi kimi "öncə xaos (qarma qarışıq, qaranlıq soyuq sonsuzluq) olmuş". Xaos, Tartar, Hava, Okean, Gecə və Zülmət kimi törəmələr ilk tanrılara həyat vermiş olurlar. Məhz yunan mifologiyasında bu cür hadisəni kosmoqonik hadisə və bu hadisələrdən törənənlər isə kosmoqonik tanrılar adlandırılırlır.
Vukaşin Brayiç
Vukaşin Brayiç (Vukašin Brajić; ) — Bosniya və Herseqovina müğənnisi. 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Bosniya və Herseqovinanı "Munja I Grom" (İldırım və şimşək) mahnısı ilə təmsil edib.
Həyatı
O, Bosniya və Herseqovinada keçirilən yerli musiqi yarışmalarının birində iştirak edib və ikinci olub. Məhz bundan sonra öz vokal ifası ilə böyük populyarlıq qazanıb.
Kuhsar
Kuhsar— İranın Əlburz ostanının Savucbulaq şəhristanının Çendar bəxşində şəhər və onun mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 7,757 nəfər və 2,075 ailədən ibarət idi.
Romblon adası
Romblon adası (Romblon)-Filippin ada larına daxildir.
Coğrafiyası
Romblon əyalətinə daxil olan üç iri ada dan biridir. Digər iki iri ada isə Sibuyan və Tablasdı Eyni adlı inzibati ərazi vahidinə daxildir. Sahəsi-83,33 кm², əhalisi isə 2010-c u ilin statistik məlumatlarına görə-37 544 nəfər, 2015- 38758 nəfərdir. Bu ada Sibuyan dənizi nə daxil olub, Luzon adala r qrupuna daxildir. Uzunluğu-15 km-dir. Filippin in paytaxtı Manila dan-270 km məsafədədir.
Əlixanlı (Gürcüstan)
Əlixanlı — Tiflis əyalətinin Pətək nahiyəsində kənd adı.
Toponimkası
Əlixanlı- Tiflis əyalətinin Pətək nahiyəsində kənd adı. Bu kənd adı xəzərlərin mənbələrdəki Alikan tayfasının adındandır. Erkən orta əsrlərdə Cənub-şərqi Avropada xəzərlərin bir tayfası Alikan adlanmışdı. Əlixanlı "Alikan tayfasına mənsub" mənasındadır.
Həmçinin bax
Tiflis əyaləti
Sen-Qratyan (Val-d'Uaz)
Sen-Qratyan — Fransada bələdiyyə, region — İl-de-Frans, departament —Val-d’Uaz, rayon — Sarsel, kanton — Sen-Qratyan. Əhalisi — 21,436 nəfər (2006).
Bələdiyyə Paris şəhərinin 14 km şimal, Serji bələdiyyənin 18 km cənub-şərqdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Yavuz Rüstəmov
Yavuz İsmayıl oğlu Rüstəmov — texnika elmləri doktoru, professor. AMEA-nin müxbir üzvü (2001)
Həyatı
Yavuz Rüstəmov 9 may, 1933-cü ildə Naxçıvan Muxtar Respublikası, Ordubad şəhərində anadan olmuşdur. M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunu (Neft Akademiyası) bitirmişdir.. O, M.Əzizbəyov adına Azərbaycan  İndustrial  İnstitutunu  “Neft  və  Qaz  texnologiyası”  ixtisası  üzrə  bitirmişdir. Doktor disertasiyasını  “Kimya  texnologiyasının  prosesləri  və  aparatları”  ixtisası  üzrə  müdafiə  etmişdir. Professor Y.Rüstəmov  1990-ci  ildən  Sumqayıt  Dövlət  Universitetində  müəllim  kimi  fəaliyyət  göstərir. 2001-ci ildə  AMEA-nın  “Kimya  texnologiyasının  prosesləri  və  aparatları  və  ağır (əsas)  organik  sintez”  ixtisası  üzrə  müxbir-üzvü  seçilmişdir. Y. Rüstəmov AMEA-nın  Polimer Materiallar  İnstitunun  Polimer  texnologiyasının  rəhbəridir.
Xozapin
Xozapin Tiflis quberniyasının Axalkalaki qəzasında xaraba kənd adı.
Toponimkası
Xozapin- Tiflis quberniyasının Axalkalaki qəzasında xaraba kənd adı. Qars əyalətində Xozikənd, Azərbaycanda Quzukənd, Xuzabirt və Şimali Qafqazda, Qroznı əyalətində Xuz-Kort toponimləri ilə mənaca eynidir.
Hind küncütü
(Sesamum indicum) - cinsinə aid bitki növü.
Bioloji inkişaf təkamülü
Bioloji inkişaf təkamülü - Həyat şəraitinin kəskin dəyişməsi nəticəsində iqlimi daha sərt olan yerlərdə qədim çılpaqtoxumlu bitkilərdən tədricən mükəmməl bitkilər əvəz edərək qədim iynəyarpaqlılar əmələ gəlmişdi. Sonralar bu bitkiləri müasir iynəyarpaqlı çılpaqtoxumlu bitkilər-küknar, şam, ağ şam əmələ gəlmişdi.
Sonrakı bioloji inkişaf təkamülündə yeni bitki növləri əmələ gəlmiş, iqlimə daha uyğun növlər öz əvvəlki əcdadı üzərində mürəkkəb bitki florası əmələ gətirmişdir. Növlərin bir-birini forma cəhətdən inkar etməsi yeni bitki florasının mürəkkəbliyə doğru inkişafına səbəb oldu. Bizim əsrlərlə ölçdüyümüz vaxt bioloji varlıq tarixində bir andır. Yeni bitkilərin yayılması, genişlənməsi arealı, adoptasiyası və fotosintezi, coğrafi iqlim və bitkilərin tədricən yoğungövdəli, boruşəkilli formaya düşməsi heç də kiçik vaxt ərzində mövcud olmamışdır. Tədqiqatçı alimlərin apardıqları qazıntı zamanı daşlaşmış qədim bitkilərin toplu halında çürüntüləri bizə çox həqiqətlərdən xəbər verir. Bioloji şəraitin formalaşmasında coğrafi iqlim əsas rol oynayır. İlıq, isti, rütubətli iqlim bitkilərin inkişafında hədsiz dərəcədə müsbət rol oynadı.
Lakin sonrakı geoloji dağəmələgəlmə proseslərində (zəlzələ və vulkan püskürmələri, lavanın kraterindən maili səth boyu yayılması bitki arealının və növmüxtəlifliyinin məhv olub getməsinə səbəb oldu) yer səthinin üzərini suyun alması, qabarma və çəkilmələr iqlimin soyuqlaşması, kontinental quru və soyuq iqlimə keçilməsində bioloji şərait kəskin surətdə mənfiləşməyə doğru «hərəkət» etdi. İstiliksevən bitkilər öz yerini sərt iqlimə uyğunlaşan soyuğadavamlı bitkilərə verdi. Və müasir meşələrimizin yaraşığı olan planetimizin «yaşıl oksigen anbarı» adlanan uzun boylu diametrli ağaclar ibtidai birhüceyrəli bitkilərin su həyat tərzindən quru həyat tərzinə keçid mərhələsində əmələ gələn, uzun minilliklərlə formalaşan o qədim əcdadlı bitkilərin müasir «xələfləridir».
İndi planetimizin həyatında bir-birinə oxşamayan müxtəlif mənzərəli təbiəti gözümüz önündə canlandıraq: Qazaxıstanın ucsuz-bucaqsız çölləri, Asiyanın məşhur Təklə-Məkan səhrası, Qobi səhrası, Ağqum və Qızılqum səhrası, Rusiyanın uzun məsafədə uzanıb gedən Qaratorpaq zonası, əfsanəvi Nqoro-Nqoro qobusu, Amazonkanın sıx cəngəllikləri, Arktikanın mavi buzları, Antarktikanın şiddətli şaxtaları, keçilməz Ussuriya tayqası, Afrikanın onlarla dövləti ərazisində yerləşən Böyük Səhra sonsuzluğu, gurultulu Niaqara şəlaləsi (səsi 40 km-dən eşidilir!), şimaldan cənuba bütün Amerika qitəsi boyunca ucanıb gedən Kordilyer-And dağları (ümumi uzunluğu 15000 km!) və s.
Carex hassei
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən quşlar
Azərbaycanın Qırmızı kitabına düşən quşların siyahısı - bura 34 növ quş daxil edilmişdir.
Katarina Beresova
Katarina Beresova (10 oktyabr 1987, Trebişov, Slovakiya) — Slovakiyalı marafonçu. Katarina Beresova Slovakiyanı 2012 və 2016-cı ildə Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi. Katarina Beresova həmdə 2015-ci ildə Bakıda baş tutan I Avropa Oyunlarında gümüş medal qazanıb.
Karyerası
Katarina Beresova birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2012-ci ildə qatıldı. O, Böyük Britaniyanın London şəhərində baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 48 dəqiqə 11 saniyəyə qət edərək 118 marafonçu sırasında 99-cu yeri tutdu.
Katarina Beresova növbəti Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında marafon yarışlarında qüvvəsini sınadı və məsafəni 2 saat 50 dəqiqə 54 saniyəyə qət edərək 157 marafonçu sırasında 107-ci yeri tutdu.
İlayda Çevik
İlayda Çevik - Gənc türk aktrisası.
Həyatı
İlk filmə çəkilişi 2013-cü ildə "Qaragül" serialında Türkiyənin məşhur aktyorları və o cümlədən böyük sənətçi Özcan Dəniz ilə bir araya gələrək başlamışdır.
Muəmmər Qəddafi
Muəmmər Qəddafi və ya Müəmmər əl-Qəddafi معمر القذافي ; ) — Liviya dövlət və hərbi xadimi. İnqilab lideri və faktiki olaraq Liviyanın dövlət başçısı (1969–2011), Ümumi Xalq Konqresinin Baş katibi (1977–1979), Liviya İnqilabi Komandanlıq Şurasının Sədri (1969–1977), Liviyanın Baş naziri və Müdafiə naziri (1970–1972).
1969-cu ildə monarxiya quruluşunu devirərək "Üçüncü dünya nəzəriyyəsini" (Cəmahiriyyə) irəli sürmüş və fikirlərini üç hissədən ibarət "Yaşıl kitab"da ifadə etmişdir. Onun hakimiyyəti dövründə Liviya bir neçə hərbi münaqişəyə cəlb olunmuşdur. 1977-ci ildə Misirlə sərhəd müharibəsi, 1980-ci illərdə Çadda hərbi münaqişə, həmçinin bir sıra terror təşkilatlarına, inqilabçılara və milli azadlıq hərəkatlarına dəstək verməsi səbəbindən 1986-cı ildə ABŞ tərəfindən ölkənin bombalanması və 1990-cı illərdə Liviyanın atom proqramı ilə əlaqədar yeridilən sanksiyalar Qəddafinin hakimiyyət illərinə təsadüf edir.
İlk illəri
1965-ci ildə Muəmmər Qəddafi leytenant rütbəsində Benqazidəki hərbi kolleci bitirdi və 1966-cı ildə hazırlıq səviyyəsinin artırılması üçün Böyük Britaniyaya göndərildi. Burada olduğu dövrdə kapitan rütbəsi aldı. 1967-ci ildəki Altı günlük müharibə zamanı öz tabeliyindəki hərbi birlikləri Liviya kralı I İdrisdən xəbərsiz Camal Əbdül Nasirə kömək üçün göndərməsi ilə ərəb dünyasında məşhurluq qazanmışdı.
Əl-Fateh İnqilabı
Zabitlərin dövlət çevrilişi planı olan "Əl-Qüds" planının icrası 1969-cu ilin yanvarında hazır olsa da, 3 dəfə — 12 və 24 mart, habelə 13 avqust tarixlərində təxirə salınmışdı.
Nəhayət, kral I İdrisin Türkiyədə müalicədə olmasından istifadə edərək, 1 sentyabr 1969-cu il tarixində "Azad vahid-sosialist zabitlər təşkilatı" üzvlərinin tabeliyində olan hərbi birləşmələr çevrilişə hazırlıq dövründə yaradılmış və kapitan Qəzzafinin başçılıq etdiyi 12 zabitdən ibarət İnqilabi Komandanlıq Şurasının rəhbərliyi altında Benqazi, Tripoli və ölkənin digər şəhərlərində hərəkətə keçdilər. Onlar qısa müddət ərzində əsas hərbi və dövlət obyektləri üzərində nəzarəti ələ keçirdilər, ölkədəki Amerika hərbi bazalarına gedən yolları bağladılar və gecə saat 02:30-da başlayan əməliyyat cəmi 2 saat ərzində uğurla başa çatdırıldı. Gecə saat 04:00-da radiostansiya ələ keçirildi və buradan məşhur "1 №-li Kommünike" efirdə səsləndirildi.
Verilən ilk qərarlardan birinə görə monarxiya ləğv edildi, İnqilabi Komandanlıq Şurası ölkədə ali hakimiyyət orqanı elan edildi və ölkə Liviya Ərəb Respublikası adlandırıldı.
Xarici siyasəti
thumb|left|Müəmmər Qəddafi və [[Camal Əbdül Nasir (1969)]] Hakimiyyəti ələ keçirdikdən dərhal sonra panərəbizm ideyaları ilə hərəkət edən Müəmmər Qəzzafi Liviyanı qonşu ərəb ölkələri ilə birləşdirmək istiqamətində fəaliyyətə başladı. 27 dekabr 1969-cu ildə Tripolidə Qəzzafi, Misir prezidenti Camal Əbdül Nasir və Sudanın baş naziri Cəfər Nimeyrinin iştirakı ilə görüş keçirildi və onun nəticələrinə görə bu 3 dövlətin birləşməsi ideyasını özündə əks etdirən "Tripoli xartiyası" imzalandı. Sonradan Suriya da bu birləşmiş dövlətdə yer almaq istəyini bildirdi. Sudan isə əksinə sonrakı dövrdə qoşulacağını elan etdi. 17 aprel 1971-ci ildə Benqazidə Misir, Suriya və Liviya rəhbərlərinin iştirakı ilə Ərəb Respublikaları Federasiyasının yaradılmasına dair müqavilə imzalandı, lakin onun yaradılması haqqında yalnız 2 avqust 1971-ci ildə elan edildi. Növbəti il müqavilə hər üç ölkədə referendumla qəbul edildi, vahid dövlətin bayrağı və gerbi təsdiq edildi, lakin rəhbərlər arasındakı fikir ayrılıqları səbəbindən 11 noyabr 1977-ci ildə Ərəb Respublikaları Federasiyası ləğv edildi. 1970-ci ildə Qəzzafi Tunis prezidenti Həbib Burgibaya iki ölkəni birləşdirməyi təklif etsə də o bundan imtina etmişdi.
11 iyun 1972-ci ildə Qəzzafi müsəlmanları ABŞ və Böyük Britaniya ilə mübarizəyə çağırdı, həmçinin ABŞ-dəki qaradərili inqilabçıları, İrlandiya inqilabçılarını və Fələstinin azadlığı uğrunda döyüşmək istəyənləri dəstəklədiyini bildirdi. 2 avqustda Benqazidə Misir prezidenti Ənvər Sadatla keçirilən görüşdə iki ölkənin mərhələli birləşmə planı qəbul edildi və son tarix kimi 1 sentyabr 1973-cü il müəyyənləşdirildi. Qəzzafi bu ideyanı gerçəkləşdirmək üçün Misir hakimiyyətinə təzyiq göstərmək məqsədilə 1973-cü ilin iyulunda Qahirəyə 40 min nəfərlik yürüş təşkil etdi. Yürüşün qarşısı şəhərin 300 km-liyində alındı. İki ölkənin birləşməsi ideyası baş tutmadı və ölkələr arasındakı münasibətlər gərginləşməyə başladı. 1974-cü ilin yanvarında Liviya və Tunis iki ölkənin birləşərək Ərəb İslam Respublikasını yaradacaqlarını elan etdilər, lakin birləşmə barədə referendum keçirilmədiyi üçün bu ideya da gerçəkləşmədi.
thumb|right|[[Ənvər Sadat, Müəmmər Qəzzafi və Hafiz Əsəd Ərəb Respublikaları Federasiyasının yaradılması haqqında müqaviləni imzalayarkən (1971)]] 1978-ci ilin avqustunda Liviya rəhbərliyinin rəsmi dəvətinə əsasən iki tərəfdaşının müşayiəti ilə bu ölkəyə gələn Livan şiələrinin rəhbəri, "Amal" hərəkatının banisi İmam Musa əl-Sədr müəmmalı şəkildə yoxa çıxdı. 27 avqust 2008-ci ildə Livan məhkəməsi adam qaçırma məqsədilə əlbir olma və qanunsuz azadlıqdan məhrum etmə ittihamları ilə Qəzzafinin həbsinə dair qərar çıxardı, lakin Liviya tərəfi bütün ittihamları rədd edərək həmin üç nəfərin İtaliyaya getmək məqsədilə Liviyadan ayrıldıqlarını iddia edir.
1978–1979-cu illərin Uqanda-Tanzaniya müharibəsi zamanı Müəmmər Qəzzafi 2500 Liviya hərbçisini Uqanda diktatoru İdi Aminə yardım üçün göndərmişdi.
22 dekabr 1979-cu ildə ABŞ Liviyanı terrorizmə sponsorluq edən ölkələr siyahısına daxil etdi, 1980-ci illərin əvvəlində isə Liviya rejimini ən az 45 ölkənin daxili işlərinə qarışmaqda ittiham etdi.
1 sentyabr 1980-ci ildə Liviya və Suriya arasındakı gizli danışıqlar zamanı Qəzzafi Suriya prezidenti Hafiz Əsədə İsraillə daha effektiv mübarizə aparmaq üçün birləşməyi təklif etdi və 10 sentyabrda iki ölkənin birləşməsi haqqında müqavilə imzalandı.
13 avqust 1983-cü ildə Mərakeşə səfəri zamanı Müəmmər Qəzzafi Ucda şəhərində Mərakeş kralı II Həsənlə Ərəb-Afrika federativ müqaviləsini imzaladı. Bu müqavilə Böyük Ərəb Məqribi yaradılması yolundakı ilk addım kimi Liviya və Mərakeşin birləşməsini nəzərdə tuturdu. 31 avqustda Mərakeşdə bu məsələ ilə bağlı keçirilən referendumda səs verənlərin 99,97% bu müqaviləni dəstəklədi. Liviya Ümumi Xalq Konqresi də müqaviləni yekdilliklə təsdiqlədi. Bundan əlavə, Liviya Mərakeş ordusu ilə mübarizə aparan Polisario cəbhəsinə verdiyi dəstəyi dayandırdı, lakin 1985-ci ildə Liviyanın İranla ittifaq müqaviləsi imzalaması və İsrail baş naziri Şimon Pereslə görüşən Mərakeş kralı II Həsənin Qəzzafi tərəfindən kəskin tənqid edilməsi 1986-cı ilin avqustunda birləşmə haqqında müqavilənin Mərakeş tərəfindən ləğv olunması ilə nəticələndi.
Qəzzafi 1 sentyabr 1984-cü ildə Nikaraquaya ABŞ-yə qarşı döyüşmək üçün Sandini hökumətinə dəstək məqsədilə hərbçilər və silah göndərdiyini elan etdi. 1986-cı ilin martında İmperializm və sionizmə qarşı mübarizə üzrə Ümumdünya mərkəzinin Konqresini Liviyada təşkil edən Qəzzafinin qonaqları arasında İrlandiya respublika ordusunun və bask separatçı təşkilatı ETA-nın nümayəndələri də var idi. Liviya həmçinin Yaponiyada fəaliyyət göstərən "Qırmızı ordu" terrorçularını dəstəkləməkdə də şübhəli bilinirdi.
1984-cü ildə 18 gəminin zədələnməsi ilə nəticələnən Qırmızı dənizin minalanması hadisəsində də Liviyadan şübhələnilir.
Qəddafiyə qarşı üsyan
Liviya Vətəndaş Müharibəsi 2011 - ci ildə Müəmmər Qəddafiyə sadiq qüvvələr və onun hökumətini devirmək istəyən üsyançı qruplar arasında gedən silahlı münaqişə idi. 17 fevral 2011-ci il tarixində Benqazi şəhərində bir qrup insanın başladığı etiraz aksiyası tezliklə vətəndaş müharibəsinə çevrildi. Ona görə bu hadisəyə 17 Fevral İnqilabı da deyilir. Hökumət qüvvələri güc tətbiq etməyə başladılar. Qərb Qəzzafini "dinc" aksiyaçıları təyyarələrdən bombalanmasında ittiham etsə də, Rusiya kəşfiyyatı bunun tamamilə yalan olduğunu ifşa etmişdir. Münaqişə boyu üsyançılar hökumətin atəşkəs təkliflərini və Afrika İttifaqının döyüşləri bitirmək səylərini rədd etdilər, çünki irəli sürülən planlara Qəddafinin devrilməsi daxil deyildi.
Martın 19-da saat 16:45-də NATO təyyarələri Liviyaya ilk avia zərbələr endirmişdir. Vladimir Putin, Fidel Kastro, Seyyid Əli Xameneyi, Uqo Çaves, Evo Morales, Ceykob Zuma, Robert Muqabe, Daniel Orteqa və Yoveri Kaquta Musaveni kimi tanınmış dövlət başçıları NATO-nun bu addımını kəskin pislədilər. Seyyid Əli Xameneyi, Qərbin əsl məqsədlərini ifşa edərək, belə demişdir: "Amerika və Qərb Liviya xalqını müdafiə etmək niyyətində deyil. Onlar yalnız Liviya nefti barədə düşünürlər".
İyulun 10-da Qəzzafi Yaşıl meydana onu müdafiə üçün gələn toplaşanlara müraciət edərək, belə demişdir: "Mən heç vaxt Liviya torpağını tərk etməyəcəm, qanımın son damlasına qədər vuruşacam və lazım gəlsə şəhid olacam. Biz şəhid olmağı arzulayırıq. Cihadımızla atalarımızın qəhrəmanlığını təkrar edəcəyik!"
Avqust ayında üsyançı qüvvələr NATO-nun genişmiqyaslı bombardman kampaniyasının dəstəyi ilə hökümətə qarşı hücumlarını genişləndirdilər və nəticədə paytaxt Tripolini ələ keçirdilər, Qəddafi isə öncə ələ keçməkdən yayındı. Lakin ​​16 sentyabr 2011-ci ildə Milli Keçid Şurası Qəddafi hökumətini əvəz edərək Liviyanın qanuni höküməti kimi tanındı. Müəmmər Qəddafi 20 oktyabr 2011 -ci il Sirtdə əsir götürülərək sonda öldürüldü. Milli Keçid Şurası 23 oktyabr 2011-ci ildə “Liviyanın azad edilməsini” və müharibənin rəsmi başa çatdığını elan etdi.
Qətli
Qəddafinin ən yaxın mühafizəçilərindən biri Mənsur İdha öldürülmüş Liviya rəhbərinin faciəli sonu haqqında bunları deyib: "Tripolidən Sirtə gedərkən şəhəri tərk etməyimizin lazım gəldiyini, buranın ərazisinin çox kiçik olduğunu və asanlıqla mühasirəyə alına biləcəyimizi söylədik. Qaçacaq yeri olmayan kiçik bir otaq kimi idi. Sirtdə qalmaq intihar etmək anlamı daşıyırdı. Ancaq Qəzzafi bizi dinləmədi. İnsanların tərk etdiyi evlərdə yemək axtarırdıq. Bir neçə gün də yerimizi dəyişdirmək məcburiyyətində qaldıq. Bombardman hər ötən gün daha da intensivləşirdi və itkilərimiz artırdı. Qəzzafi qorxanların gedə biləcəyini söylədi. Davamlı olaraq ölümdən bəhs edirdi və doğulduğu şəhər Sirtdə ölmək istədiyini deyirdi".
Qəzzafinin son anlarını "qiyamət" adlandıran İdha "Əl-Cəzirə" kanalına bunları da söyləyib: "Ölüm və dağıntılar, yağış kimi yağan güllələr, quruda müxaliflərdən qorxu, havadan NATO hücumları qiyaməti xatırladırdı. Alınan qərara görə səhər saat 4 radələrində qaçacaqdılar. Ancaq Qəzzafinin yanında qalan könüllülər çox təcrübəsiz idi. Bir qisimi yatıb qaldı, bir qismi isə rahatlıqla əyləşib çay içməyə başladılar. Hər kəs toplanana kimi səhər saat 8 oldu. Qaçmazdan əvvəl yolların güvənliyini yoxlamaq üçün kəşfiyyat dəstəsi göndərilmədi. 50 maşından ibarət konvoy misratalı üsyançıların sıx olduğu bölgəyə girdi".
Özünun Qəzzafi ilə eyni avtomobildə olduğunu söyləyən İdha deyib ki, maşınların hamısı ağ və eyni tipli olub, lakin avtomobilləri bir-birinə yaxın saxlayıblar: "Böyük təcrübəsizlik etdilər. Bir anda NATO qırıcılarının bombardmanına məruz qaldıq. 5 metr önümüzdəki avtomobil havaya uçdu. Avia zərbələrin gücündən bizim əyləşdiyimiz maşının təkərləri zərər gördü və qoruyucu yastıqlar avtomatik olaraq açıldı".
Həmin anları "tam bir xaos" şəklində ifadə edən Mənsur İdha NATO qırıcılarının ard-arda zərbələr endirdiyini, Qəzzafini də özüylə götürüb yolun altındakı arxdan keçərək yaxınlıqdakı binaya doğru qaçdığını bildirib. Bu zaman mərmi qəlpələrindən yaralandığını söyləyən İdha Qəzzafini son dəfə keçmiş müdafiə naziri Yunus Cəbr və oğlu Mötəsimlə danışarkən gördüyünü deyib. Cangüdən ölümün artıq yüz faiz olduğu anda belə, Qəzzafinin zarafatlar etdiyini də əlavə edib.
Maraqlı faktlar
"Bizim dəlil tapmamağımız, bunun baş vermədiyini söyləməyə imkan vermir".
Kələkoş
thumb|250px|[[Güney Azərbaycanın Zəncan şəhərinə məxsus olan Kələkoş]]
Kələkoş və ya Kələcoş (kələdoş) — Azərbaycan və bir neçə digər ölkələrin mətbəxlərində qida növü. Kələkoş Güney Azərbaycanın Zəncan şəhərinin ən məşhur yeməklərindən biridə sayılır.
Ərzaqlar
4 porsiya üçün nəzərdə tutulub
Hazırlanma qaydası
1. Bir kasada qatığı, unu, yumurta və suyu yaxşıca qarışdırın. Sonra isə üzərinə düyünü, qozu, sarımsağı, və quru nanəni əlavə edin və yenə qarışdırın.
3. Bir qazanda yağı qızdırın və soğanı əlavə edib təxminən 6-7 dəqiqə qızardın.
4. Qatıqlı qarışığı soğanın üzərinə əlavə edin və taxta qaşıqla ara vermədən qarışdıraraq orta odda təxminən 20 dəqiqə müddətində və ya düyü yumuşalana qədər bişirin. Kənara çəkin və üzərinə zövqə görə duz və istiot əlavə edib qarışdırın. Süfrəyə isti-isti verin.
Pentacalia juajibioy
Pentacalia juajibioy Pentacalia juajibioy
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Gərmdərə
Gərmdərə— İranın Əlburz ostanının Kərəc şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 12,738 nəfər və 3,329 ailədən ibarət idi.
Erkin Qədirli
Erkin Toğrul oğlu Qədirli — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin VI çağırış deputatı, Respublikaçı Alternativ Partiyasının Siyasi Komitəsinin üzvü.
Həyatı
Erkin Qədirli 13 may 1972-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1994–2006-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Hüquq fakültəsinin müəllimi olub, hüquq nəzəriyyəsi fənnini tədris edib, həmçinin Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsində mühazirələr oxuyub. Müxtəlif vaxtlarda Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qırmızı Aypara Hərəkatı, BMT, Avropa Şurası, ATƏT kimi təşkilatlarda, həmçinin bir sıra milli və beynəlxalq layihələrdə və işçi qruplarında ekspert kimi fəaliyyət göstərib.
1998-ci ildə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin təsisinə dair Romada keçirilmiş BMT-nin Diplomatik Konfransında Azərbaycanın nümayəndə heyətinin üzvü olub. 1999-cu ildə Almaniyada nəşr edilmiş "Commentary on the Rome Statute of the International Criminal Court" (Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Nizamnaməsinin Şərhi) kitabının müəlliflərindən biridir. 25 dekabr 2008-ci ildə yaradılmış "Respublikaçı Alternativ" (REAL) siyasi hərəkatının həmtəsisçisi olub.
Siyasi Fəaliyyəti
2014-cü il mayın 13-də Respublikaçı Alternativ partiyasında başqanlıq vəzifəsindən kənarlaşdırılıb.
Respublikaçı Alternativ (REAL) partiyasının İdarə Heyəti üzvü olmuşdur.
9 fevral 2020-ci ildə keçirilən növbədənkənar seçkilərdə 16 saylı Yasamal II dairədə qalib oldu və millətvəkili seçildi. Erkin Qədirli Milli Məclisin Hüquq Siyasəti və Dövlət Quruculuğu Komitəsinin və Milli Məclisin Müdafiə, Təhlükəsizlik və Korrupsiya ilə mübarizə Komitəsinin üzvü seçilib.
4 avqust 2020-ci ildən Respublikaçı Alternativ Partiyasının Siyasi Komitəsinin üzvüdür.
Carex haydeniana
(Carex haydeniana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sikkə
thumb|right|Qızıl 5-lik 1899-cu il, üzü thumb|right|Qızıl 5-lik 1899-cu il, arxası
Sikkənin üzərində zərb olunduğu yer, tarix, hökmdarın və ya ilahların təsviri, mühüm tarixi hadisə təsvir oluna bilər.
Etiomologiya
Sikkə sözu ərəb mənşəli sözdur. Dilimizə ərəb işğalından sonra keçmişdir.
Tarix
İlk sikkələr demək olar ki, e.ə. VII əsrdə qədim Çin və qədim Lidiya dövlətində meydana gəlmişdir. İlk qızıl sikkələr 2500 il bundan əvvəl Lidiyada (Kiçik Asiyanın qərb hissəsi)  yaranıb . İlk dövrlərdə tədavüldə eyni zamanda qızıldan və gümüşdən düzəldilmiş sikkələr olmuşdur. Sonuncu Lidiya hökmdarı Krez haqqında belə bir deyim qalıb: "Krez kimi varlıdır".
Sikkələrin forması
Sikkələr adətən dairəvi yumru formada olur. Ancaq istisna olaraq bir çox sikkələr dördkünc, düzbucaqlı, kənarları çıxıntılı və.s ola bilir. Sikkənin üz tərəfi avers, əks tərəfi isə revers, kənarı isə qurt adlanır. Sikkənin korlanmasının qarşısını almaq məqsədilə "qurt" kəsikli edilir.
Maraqlı fakt
1794-cü ildə kəsilmiş 1 dollarlıq gümüş Amerika sikkəsi, 2016-cı ildə Londonda 10 miloyon dollardan baha qiymətə auksiona çıxarılmışdı.
Mənim sevgilim dəlidir (film, 2012)
"Mənim sevgilim dəlidir" komedik dram filminin senaristi və rejissoru David Rasseldir. Filmin ilk nümayişi 2012-ci il 8 sentyabrda Toronto film festivalında keçirilmişdir. Kritiklər tərəfindən müsbət qarşılanılan film 8 nominasiya üzrə Oskar mükafatına namizəd olmuş, və ən yaxşı qadın roluna görə Cennifer Lourens qələbə qazanmışdır.
Süjet xətti
8 ay psixatriya mərkəzində keçirmiş köhnə məktəb müəllimi Pet valideynlərinin yanına gələrək, həyat yoldaşıyla əlaqəsini bərpa etməyə çalışır. Hər şey onun bir qədər qəribə olan Tiffani adlı qızla qarşılaşmasından sonra daha da çətinləşir.
River Volley Pyaçentsa QVK
"River Volley" Pyaçentsa — İtaliyanın Pyaçentsa şəhərini təmsil edən qadın voleybol komandasıdır. Komanda İtaliyada Seria A1-də mübarizə aparır. Son illərdə yaxaladığı çıxışla Avropa voleybolunda böyük rəğbət qazanmışdır.
Tarixi
2013-cü ildən sonra İtaliya Qadınlar Voleybol Çempionatında 2013-14 mövüsmünün də qalibi olan River Volley mövsümünün sonunda çox böyük maliyyə problemi ilə üzləşib. Belə ki, iki il ardıcıl ölkə kubokunu və bir dəfə də superkubokunu başı üzərinə qaldıran komanda yaşadığı borclar ücbatından yeni mövsümdən CEV Qadınlar Çempionlar Liqasında da iştirak etməməyi qərara almışdı. Bu isə komandanı dağılmaq həddinə çıxarmışdı. Bu səbəbdən komanda ölkə çempionatından da çəkilməyi planlaşdırdığını bildirdi.
Gülsar
Gülsar— İranın Əlburz ostanının Savucbulaq şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 11,013 nəfər və 2,775 ailədən ibarət idi. Gülsar şəhəri,Böyük Seyfabad və Xalisə Seyfabad kəndlərinin birləşməsindən yaranıb.
River Volley Pyaçentsa QVK
Heyəti
2013-14 mövsümü üçün
Məlik Aram
Məlik Aram Məlik Yeqan oğlu (?- 1746) — Dizaq mahalının II məliki.
Ailəsi
Məlik Aram Gövhər xanımla ailə qurmuşdu. Bağır bəy, Bəxtiyar bəy, Avaq bəy, Vaxtanq bəy və Avanеs bəy adlı оğulları vardı.
Xaçınçay su anbarı
Xaçınçay su anbarı — Ağdam rayonunda Xaçınçay üzərində yerləşir. Su anbarı, əkin sahələrinin suvarılması üçün su ehtiyatının təmin edilməsi məqsədilə Azərbaycan höküməti tərəfindən 1964-cü ildə istismara verilmişdir.
1993-cü ildə Ağdam rayonunun Erməni qəsibkarları tərəfindən işğalı nəticəsində Azərbaycan tərəfindən su anbarının istismarı 2020-ci ilin sonuna qədər mümkün olmamışdır.
Texniki göstəriciləri
Bəndin hündürlüyü 44 m, uzunluğu 940 m və su anbarının ümumi həcmi 23 mln.m³-dir. Su səthinin güzgü sahəsi 1.76 kv.km, suyun maksimal dərinliyi 37 metrdir. Normal su səviyyəsində su səthi dəniz səviyyəsindən 507.4 m yüksəklikdə, ölü həcminin səviyyəsi isə 487.5 m yüksəklikdədir. Suvarma sahəsi 7000 ha-dır.
Xaçınçay su anbarında suyun orta çoxillik temperaturu yanvar ayında 3.8 °C, avqust ayında 23.1 °C, ən yüksək temperatur 13 iyun 1964-cü ildə 30.5 °C olmuşdur. Buz hadisələri ayrı-ayrı illərdə sahil buzu formasında olur.
Tarixçə
Xaçınçay su anbarı Sovet İttifaqı dövründə meliorasiya məqsədləri üçün istifadə edilirdi. Eyni zamanda bu anbar vasitəsilə Ağdam şəhəri və şəhərətrafı yaşayış məntəqələrinin su ehtiyacı ödənilirdi.
Ağdam rayonunun 1993-cü ildə Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğalı nəticəsində 27 il anbardan istifadə etmək mümkün olmamışdır. Ağdam rayonu işğaldan azad edildikdən sonra, su hövzələrinin monitorinqi üzrə işçi qrupu tərəfindən 2021-ci ilin fevral ayında Xaçınçay su anbarında monitorinq keçirildi və anbarın vəziyyəti qiymətləndirildi. 2022-ci ilin mart ayında həyata keçirilən Fərrux əməliyyatı nəticəsində Xaçınçay su anbarı tamamilə Azərbaycanın nəzarətinə keçmişdir.
Pentacalia kleinioides
Pentacalia kleinioides Pentacalia kleinioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Həmzəli (Şərur)
Həmzəli — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd.
Tarixi
Adamların burada kənd salması da təsadüfi olmamışdır. Çünki burada geniş örüşlər, biзənəklər, əkin yerləri vardı. Əlbəttə, bu qeyd edilənlər olsa-olsa Həmzəli kəndinin yaxın tarixini özündə əks etdirir. Bəa onda kəndin neçə illik tarixi var? Bu suala cavab vermək ьзьnkənd ətrafındakı Albantəpəyə, qəbiristanlıqlara diqqət yetirmək lazımdır. Onu da xatırlatmaq lazımdır ki, hələ 60-cı illərdə təzə məhəllədə evlər tikiləndə, eləcə də 80-ci illərdə əkin yerləri genişləndiriləndə çoxsaylı küp qəbirlər aşkar olmuşdur. Təbii ki, burada küp qəbirlərə rast gəlinməsi təsadüfi hadisə deyil.bildiyimiz kimi, küp qəbirlər Kür-Araz mədəniyyəti olub зox qədim dövrləri əhatə edir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 30 sentyabr 2003-cü il tarixli 500-IIQ saylı Naxçıvan Muxtar Respublikasının bəzi rayonlarının inzibati ərazi bölgüsündə qismən dəyişikliklər edilməsi haqqında qanununa əsasən Həmzəli kəndi Axura kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla, Həmzəli kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimikası
Şərur r-nunun Axura i.ə.v.-də kənd. Arazboyu düzənlikdədir. Kəndi həmzəli nəslinə mənsub ailələr saldığı üçün belə adlandırılmışdır. Etnotoponimdir.
Əhalisi
Əhalisi 789 nəfərdir.(2009-cu il)
Mahdəşt
Mahdəşt— İranın Əlburz ostanının Kərəc şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 43,100 nəfər və 10,760 ailədən ibarət idi.
Carex hoodii
(Carex hoodii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əşrəfəddin Gilani
Seyid Əşrəfəddin Gilani (1872-1934) — şair, publisist.
Həyatı
Seyid Əşrəfəddin Gilani 1872-ci ildə Gilan əyalətinin Rəşt şəhərində doğulmuş və ilk təhsilini də orada almışdır. Əşrəfəddin Gilani ədəbi- ictimai fəaliyyətə gənc yaşlarında başlamışdır.
1908-ci ildə Rəştdə "Nəsimi-Şimal" qəzetini nəşr etməyə başlayıb. Daha sonra o zamanlar üçün İranda böyük ədəbi qəzet sayılan "Sure-İsrafil" qəzetinə rəhbərlik etmişdir. Gilani qəzetlərdə yazdığı yazılarda, şerlərdə əhəmiyyətli məsələlərdən bəshs edirdi. "Şahnamə", "Feqir-füqara", "Yoxsulların və dövlətlilərin vəziyyətinin müqayisəsi" və başqa şeirlərində o vaxtkı şah hökumətinin iç üzünü ifşa etmişdir. Gilaninin yaradıcılığında qadın hüquqlarının müdafiəsi xususi yer tutub. 1934-cü ildə Tehranda vəfat etmişdir.
Rosa Qoboy
Rosa Qoboy (19 mart 1982) — Argentinalı marafonçu. Rosa Qoboy Argentinanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Sen-Jerve (Val-d'Uaz)
Sen-Jerve — Fransada bələdiyyə, region — İl-de-Frans, departament —Val-d’Uaz, rayon — Pontuaz, kanton — Manö-an-Veksen. Əhalisi — 893 nəfər (1999).
Bələdiyyə Paris şəhərinin 55 km şimal-qərb, Serji bələdiyyənin 26 km şimal-qərbdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Məlik Yeqan
Məlik Yeqan — dövlət xadimi, Dizaq mahalının məliki, Məlikyeqanovların, Məlikaslanovların və Məlikabbasovların ulu babası.
Həyatı
Məlik Yeqan Luka oğlu Qarabağ bəylərbəyliyinin Loru qəzasının Artu kəndində anadan olmuşdu. Bəzi tarixçilərə, xronistlərə görə Məlik Yeqanın doğum yeri fərqlidir. Bir çox tarixçilərin tanıqlığına görə Məlik Yeqan Dizaq mahalına Gəncə-Qarabağ bəylərbəyliyinin Loru nahiyəsindən gəlmişdir. Tarixçi Mirzə Adıgözəl bəy Qarabaği yazır: "Bu mahalların biri—Dizaqdır. Məlikləri Məlik Yeqan adlanır. O, Loridən qaçıb gəlmiş, Nadir şahın səltənəti dövründə və onun əmrilə məliklik taxtında oturub hörmət qazanmışdır".
Məlik Yeqan 1717-ci ildə Tuğ kəndinə köçmüşdü. Tarixçi Mirzə Yusif Qarabaği isə Məlik Yeqanın Rumdan gəldiyini qeyd edir. Məlik Yeqan öncə Tuğ kəndinin kovxası olmuşdu.
Rusiya çarı I Pyotr Məlik Yeqana general-mayor rütbəsi vermişdi. .
Məlik Yeqan Loru mahalından gələndən sonra kənd icmasının yığıncağı ilə kovxa vəzifəsinə seçilmişdi. Bu barədə bir bilgi var. Həmin bilgini yazımıza köçürürük. Tuğ kəndində Məlik Yeqanın sarayında bir daş kitabə var. Kitabədə yazılır: "Mən vardapet Qukasın oğlu, adım Məlik Yeqan, xalqın toplantısı ilə başçı seçildim. Bundan sonra xalq sakitləşdi. Sonra Sultan Hüseyn Avşar oğlunu Qatmışa basqın etmək üçün 3 dəstə ilə göndərdi. O, məni tapdı: - Yeqan sənsənmi? Və məni məlik təyin etdi. Sonra Osmanlı gəldi, Ağvanı tutdu. O da basqın etmək üçün dəstə göndərdi. Mən Ağvanı əsirlikdən qurtardım... Aclıq yoğun ağaya böyük zərbə vurdu. Qüdrətli Nadir şah hökmdar oldu. Bu ölkəni Osmanlıların əlindən güc işlədib qurtardı. Yenə də basqın üçün dəstə göndərdi. Talış, Çalaberd, Xaçın, Vərəndə, Köçəz və Dizaqda olan xristian xalqı mənə bağışladı, bəylərbəyinin əvəzinə hakimiyyəti mənə verdi..." Siyasətçi və bacarıqlı bir şəxs olan Məlik Yeqan Nadir şah Qırxlı-Avşarın qəlbini ovlayıb, tovlamışdı. Nadir şah Dizaq məliyinin xətrini çox istəyirdi və ona "babalıq" deyə müraciət edirdi. Tarixçi Mirzə Yusif Qarabaği Nadir şahla Məlik Yeqanın arasında keçən bir çox əhvalatları adı keçən əsərinə köçürmüşdür. Biz də onun yazılarına dirsəklənib gülləmə eləyirik. ...Qış fəslində Nadir şahın ordusu Muğanda idi. Bir gün Nadir şah Məlik Yeqanı yanına çağırıb imtahan üçün ondan göbələk istədi. O da "Baş üstə" deyib şahın yanından getdi. Əyanlar və kəndxudalar ona dedilər ki, nə üçün şahın bu çətin tələbini qəbul etdin. Məgər ilin bu vaxtında göbələk tapılarmı? Məlik Yeqan isə cavabında dedi: "Bu sizin işiniz deyil, necə cavab verəcəyimi özüm bilirəm". Beləliklə o, bir neçə gündən sonra şahın qulluğuna gedib dedi: - Sizin əmrinizə görə mən dağlara adam göndərdim, lakin göbələk bitən yerləri indi qar basdığından göbələk tapmaq mümkün olmamışdır. Nadir şah Məlik Yeqanın belə itaətkar olduğunu görüb çox xoşu gəldi və dedi: "Babamsan, babam. Mən də bilirdim ki, bu mövsümdə göbələk olmaz, ancaq sizin nə dərəcədə ağıllı və itaətkar olmağınızı yoxlayırdım..."
Nadir şah Qarabağın bəylərbəyi Uğurlu xanı gözdən salandan sonra beş alban-xristiyan məlikliyi, Xəmsə üçün onların böyükləri arasından bir zabit seçdi. Bu zabit Məlik Yeqan idi. Məlik Yeqan Qarabağ bəylərbəyliyinə deyil, Təbriz bəylərbəyinə haqq-hesab verirdi.
Məlik Yeqanı erməni tarixçiləri Məlik Avan, Avan xan adlandırırlar. Məlik Yeqan 1744-cü ildə vəfat etdi.
Ailəsi
Məlik Yeqan Xanımağa xanımla və Gözəl xanımla yaşam qurmuşdu. Aram, İsay, Bahtam, Yusif, Bağır, Arakel, Səfər, Bağum, Vert adlı oğulları vardı.
İndoneziya İstiqlal müharibəsi
İndoneziya İstiqlal müharibəsi— hərbi münaqişə bir tərəfdə İndoneziya digər tərəfdə isə Hollandiya və Böyük Britaniyanın iştirakı ilə baş vermişdir. Müharibə nəticəsində İndoneziyanın müstəqilliyi tanınır. Müharibə Hollandiya üçün 4 min insan itkisi və ilə nəticələnir. Digər tərəfdə isə 80 min insan itkisi baş verir. Holland məlumatlarına görə isə İndoneziya 100,000, ingilislər isə 980 ölü və 1663 yaralısı olmuşdur.
Öncəki vəziyyət
Yaponiyanın məğlubiyyətindən sonra 15 avqust 1945-ci ildə indoneziyalı vətənpərvərlər Suranko başda olmaqla İndoneziyanın müstəqilliyini elan edirlər. Bu zaman Avropada müharibə yenicə bitmişdi bu səbəbdən özünə hələ gələ bilmədiyindən bir addım ata bilmirdi.
Müharibənin başlaması
17 avqust 1945 ildə Sukarno İndoneziyanın müstəqilliyini elan edir. İngilislər bu məsələdə Hollandiyanı dəstəkləyir. Buna səbəb isə bu zaman İndoneziyada çoxlu sayda ingilis qüvvələri mövcud olması idi. Üstəlik adalarda yapon əsirlər var idi ki, onları ölkələrinə göndərilməli idilər. 29 sentyabr ingilis qüvvələri Bataviya şəhərinə qoşun çıxarırlar. Burada onlar bir sıra cətinliklərlə rastlaşırlar: Nəqliyyatın olmaması, yerli əhali tərəfindən xoş qarşılanmama və onlara qarşı vuruşan hərbi birləşmələr. Bu birliklər öz aralarında belə mübarizə aparırdılar. Belə vəziyyətdə ingilis qüvvələrinin komandanı Kristinson müharibəyə girişmək istəmir və de-fakto yeni qurulan dövləti tanıyır. Bununla belə 4 oktyabrda Bataviya şəhərinə hollandlar qoşu yeridirlər. Onların hədəfi İndoneziyanı Hollandiyaya birləşdirmək olur. Bundan sonra hərbi toqquşmalar artır. Hollandlar yerli birləşmələrin məhvinə başlayırlar. Sumatrada vətəndaş müharibəsi başlayır. Sonradan döyüşlər Yava adasına keçir. 10 oktyabrda Böyük Britaniyaya məxsus olan patrul helikoperi partladılır. Ardından indoneziyalıların nəzarətində olan Smaranq şəhərinə desad çıxarılır. 15 oktyabrda şəhər ələ keçirilir. 25 oktyabrda Surabaya şəhərinə ingilis quru qüvvələri çıxarılır. Onlar Duradada dirənişlə qarşılaşırlar. 28 oktyabrda şəhərə holland qüvvələri daxil olur. 9 noyabrda Hindistandan bura ingilis və hollandlar üçün qüvvələr gətirilir. 10 noyabr dənizdən şəhərin küçələri artileriya atəşi məruz qalır. Bundan sonra qüclü hücum başlanır. 25 noyabrda indoneziya qüvvələri cəngəlikklərə çəkilir. 3 mart 1946 ildə müttəfiqlər Bali adasına desand çıxarırlar. Bundan sonra ingilislər güvvələrini toplayaraq adanı tərk edirlər.
Birinci koloniyalaşdırma müharibəsi
oktyabr 1946 İndoneziya hökuməti Hollandiya ilə danışıqlara gedir. Danışıqlar 1947-ci ilin 25 martında danışıqlar bitir və Linqacat anlaşması imzalanır. Hollandiya de-fakto İndoneziyanın müstəqilliyini tanıyır. May ayında hollandlar indoneziyaya müraciət edərək siyasi-hərbi hakimiyyətin onlara verilməsini tələb edir. İyun ayında Sukaro milli ordunun yaradılması haqqında dekret imzalayır. 20 iyulda hollandlar anlaşmadan imtina etdiklərini bildirirlər. Bundan sora Birinci koloniyalaşdırma müharibəsi başlayır. 22 iyulda Çeribona 15 hava hücumu həyata keçirilir. 4 avqustda Yava adasının mərkəzinə desant çıxarılır. Şiddətli döyüşlər başlayır. 9 dekabr 1947 il hollanlar yerli əhalini qırırlar. Bundan sonra Hollandlar üzrxaqlıq edirlər. Bu müharibəyə BMT müdaxilə edilir. 17 yanvarda Renvill anlaşması imzalanır. Bundan sonra 18 sentyabrda ölkədə hərbi toqquşmalar başlayır. Ölkədə komunist partiyası çevrilişə cəhd edir. Buna baxmayaraq patiyanın bütün üzvləri məhv edilir.
İkinci koloniyalaşdırma müharibəsi
İndoneziyanın zəifləmədini görən hollandlar Ost-Hində sahiblənmək arzusunda idilər. 19 dekabrda Hollandiya qüvvələri "İkinci koloniyalaşdırma müharibəsinə" başlayırlar. Maquvo aerodromuna 2500 nəfərfən ibarət desant çıxarılır. Dirənişə rast gəlmədən 15:00 radələrində İndoneziyanın paytaxtı ələ keçirilir. Sukarno həbs edilir və təyyarə ilə paytaxta aparılır. 24 dekabrda Yava adası ələ keçirilir. 25 dekabrda isə Sumatranın yarısı işğal olunur. Bu ərəfədə fovqəladə hökumət təşkil edilir. Yavada müqavimətə Nasition başçılıq edirdi. 1949-cu ilin fevralında Yavadan hollaniyalıları qüvvələri müqavimət nəticəsində çıxarılır. BMT öz növbəsində Hollandiyaya təsir edir. Avqust ayında artıq barışıq imzalanır.
İsmayıl bəyin evi
XX əsrdə tikilmiş tarixi bina. Vaqif küçəsi, 135 ünvanında yerləşir. İnv nömrəsi:3811. .
Bina yerli əhəmiyyətli tarixi bina kimi qeydiyyata alınıb. Bina Abidə Dəri Zöhrəvi Xəstəxanası olaraq fəaliyyət göstərir.
Kenni Ci
Kennet Brüs Qorlik (doğ. 5 iyun 1956), daha çox səhnə adı Кенни Ci, ləqəbi ilə amerikalı saksafonçu. Onun 1986-cı ildə yayımlanan Duotones albomu ona dünya şöhrəti gətirmişdir.
Xanlıqlar (Şərur)
Xanlıqlar (Parçı) — Azərbaycan Respublikası Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda kənd.
Toponimikası
Şərur rayonunun Eyniadlı i.ə.v. də kənd. Düzənlikdədir. Yaşayış məntəqəsi vaxtilə Naxçıvan xanlarına məxsus Xanlıq adlanan mülk yerinin ərazisində salındığı üçün belə adlanır.
Əhalisi
Əhalisi 2303 nəfərdir.(2009 - cu il)
Nemət Veysəlli
Nemət Bayramalı oğlu Veysəlli  — Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin (1985) və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin (1978) üzvü.
Həyatı
Nemət Veysəlli 1941-ci il martın 21-də Qaryagin rayonunun (indiki Füzuli) Yuxarı Veysəlli kəndində anadan olmuşdur. Yeddillik kənd məktəbini bitirdikdən sonra sabiq Martuni (indiki Xocavənd) rayonunun beynəlmiləl (1957–1959) orta məktəbində təhsil almışdır. Horadiz pambıqtəmizləmə zavodunda (1960) fəhlə işləmişdir. 1961–1964-cü illərdə Sovet ordusu sıralarında qulluq etmişdir. Bir müddət Bakı Şin zavodunda fəhlə (1964–1975), sonralar isə böyük tərbiyəçi vəzifəsində çalışmışdır.
Azərbaycan Dövlət Universitetinin jurnalistika (1965–1971) fakültəsini bitirmişdir.
Nemət Veysəlli çox mənalı və zəngin həyat yolu keçmişdir. Onun dünyaya gəldiyi dövr çox ağır və məşəqqətli illərlə bağlı idi. Müharibə dövrü və onun sonraya miras qoyduğu üzüntülər bütün ailələrin probleminə çevrilmişdi.
Fəaliyyəti
N. Veysəllinin ədəbi fəaliyyət göstərdiyi illərdə Azərbaycan mətbuatında və publisistikasında yeni bir dönüş yaranmışdır. 1960–1970-ci illərin abu havası artıq ədəbiyyatı və həyatı sevən oxucularda yeni bir həvəs və zövq formalaşdırmışdır. Əvvəlki illərdən fərqli olaraq, süni qəzet yazılarından bezən oxucular yeni mövzu və təsvir üslubu gözləyirdilər. Yəni insanların maraq dairəsi dəyişmişdir. Şablon yazılara inam artıq yox idi. Həm ədəbiyyatda, həm də mətbuatda yeni təhkiyə üslubuna, yeni mövzuya və gerçək həyat hadisələrinə real, obyektiv baxışı özündə əks etdirən yazılara ciddi ehtiyac hiss olunurdu. Həmin dövrdə gedən siyasi proseslər, yeniləşmə istəyi o vaxtkı sovet mətbuatında, həm də Azərbaycanda aydın sezilirdi. Yeni düşüncənin və ictimai mühitin ab-havası gənc yazıçı nəslinə, o cümlədən N. Veysəlliyə də təsir göstərmişdi. Bu dövrdə ədəbi həyata qədəm qoyan jurnalistlər bu sahədə xeyli iş görmüşdülər.
İlk bədii publisistik yazıları "Araz", "Azərbaycan gəncləri", "Sovet kəndi", "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetlərində, "Qobustan" incəsənət toplusunda dərc edilmişdir. 1975-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tele-Radio şirkətində, radionun "Xəbərlər" informasiya redaksiyasında redaktor (qeyd etmək lazımdır ki, N. Veysəlli televiziya və radioda çalışdığı dövrdə sənət adamlarının həyat və yaradıcılıqları ilə bağlı bir-birindən maraqlı verilişlər hazırlayırdı), sonra isə "Azərbaycan qadını" jurnalında işləmişdir. 1976–1993-cü illərdə Azərbaycan Yazıçılar İttifaqında, "Azərbaycan", "Ulduz" jurnallarının publisistika şöbələrində çalışmış ("Azərbaycan qadını", "Azərbaycan" və "Ulduz" jurnallarının publisistika şöbəsində işlədiyi dövrdə N. Veysəlli həm öz yazılarında, həm də o vaxt mətbuata can atan, bətbuatda əsərləri ilə çıxış edən yeni nəslin formalaşmasında xüsusi xidmət göstərmişdir), "Qobustan" incəsənət toplusunda şöbə müdiri (1999–2001), Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin orqanı olan "Mədəniyyət" gəzetində baş redaktor (2001–2006), "Qarabağın səsi" qəzetində baş redaktor (2007–2008) vəzifəsində çalışmışdır. Hazırda Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının "Redaksiya, nəşriyyat" şöbəsində işləyir. Azərbaycan Yazıçılar (1985) və Jurnalistlər Birliyinin (1978) üzvüdür. "Sehrkar səslər, əfsanəvi rənglər", ("Yazıçı", Bakı, 1984), "Sular qovuşan yerdə" ("Gənclik", Bakı, 1985), "Hər şeydən uca" ("Gənclik", Bakı), "Düzlərin ağ işığı" (Azərbaycan Dövlət nəşriyyatı, Bakı, 1988), "Evimiz yuxuma girir" ("Yazıçı", Bakı, 1991), "Salamat görməyimə şadam" ("Mütərcim", Bakı, 1998), "Haran ağrıyır, Vətən?" (Hərbi nəşriyyat, Bakı, 1999), "Sənsiz keçən illər" ("Gənclik", Bakı, 2000), "Bəylər bəy" ("Adiloğlu", Bakı, 2004), "Həyat sevən insan" ("Azərbaycan" nəşriyyatı, Bakı, 2004), "Şəhərlər, evlər, naxışlar" ("Günəş", Bakı, 2005), "Yaş həddinə görə" ("Günəş", Bakı, 2006), "Piyadaların döyüşü" ("Yaddaş Media", Bakı, 2010),"Tikintisi yarımçıq qalmış evlər" ("E. L."Nəşriyyat və Poliqrafiya Şirkətinin mətbəəsi, Bakı, 2014), "Mənim müharibəm" ("Qanun" nəşriyyatı, Bakı, 2017),"Mənim müharibəm" (Naşir: Xudafərin, Tehran, 2018), "Geriyə yol varmı", ("Qanun" nəşriyyatı, Bakı, 2018), "Моя война" (Ганун, Баку, 2020) adlı bədii-publisistik kitablarının müəllifidir.
Publisistin "Sehrkar səslər, əfsanəvi rənglər" adlı kitabında sənət adamlarının həyat və yaradıcılıqları ilə bağlı bir-birindən maraqlı yazılar cəmlənmişdir. O portret və oçerklərində sənət adamlarının gördüyü işləri geniş təhlil etməklə yanaşı, həm də sənətkarları kamil oxucu imtahanından keçirir və onları daha ciddi işləməyə ruhlandırırdı. Həmin dövrdə qəzet və radioda gedən yazılar, tanınmış şəxsiyyətlər və yazıların obyekti oxucunun diqqətini çəkir və onları yeni həyata cəlb edirdi. Onun "qəhrəmanları", yeni dövrün yeni düşüncəli adamları ictimai marağa çevrilirdilər.