cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mirzə Fətəli Axundovun ev muzeyi (Şəki)
Tarixi
Ev 1800-cü ildə tikilib. 1811-ci ildə isə Mirzə Fətəli Axundovun atası Mirzə Məhəmməd Tağı tərəfindən alınıb. 1812-ci ildə burada Mirzə Fətəli Axundov dünyaya gəlib. 2 il sonra Axundovun atası ailəsi ilə birlikdə Təbriz yaxınlığındakı Xamnə qəsəbəsi nə köçür. Mirzə Fətəlinin 13 yaşı olanda valideynləri boşanırlar. Sonradan 1825-ci ildə Axundov ailəsi ilə birlikdə Şəkiyə geri dönür. Bu dövrdən etibarən onun tərbiyəsi ilə anasının əmisi Axund Hacı Ələsgər məşğul olmağa başlayır. 1833-cü ildə Şəkidə açılmış rus məktəbinə daxil olur və bir il burada təhsil aldıqdan sonra 1834-cü ildə Tiflis ə gedir.
Xankişi Xankişiyev
Elmi əsərləri
2. Ханкишиев, Х.С. Рациональное использование рабочего времени социалистического общества условиях современного Азербайджанской ССР. Тезисы докладов IV респ. науч. конферен. аспирантов вузов Азерб., Б, 1981 0,2 п.л.
Mirzə Fətəli Axundovun ev muzeyi (Şəki)
Tarixi
1940-cı ildə bu evdə muzey yaradılır. 2012-ci ildə Axundovun 200 illik yubileyinin şərəfinə muzey əsaslı şəkildə təmir olunub.
Xankişi Xankişiyev
Elmi əsərləri
3. Ханкишиев, Х.С. Рациональное использование бюджета времени социалистического общества условиях НТР. Тезисы докладов V респ. науч. конферен. аспирантов вузов Азерб., Б, 1982. 0,2 п.л.
4. Ханкишиев, Х.С. Рациональное использования свободного времени важное условие повышения эффективности сельской молодежи. Информационной бюллетень АзНИИТИ, Б, 1983. 0,4 п.л.
Mirzə Fətəli Axundovun ev muzeyi (Şəki)
Haqqında
Şəkidə yerləşən Mirzə Fətəli Axundovun ev muzeyi Azərbaycanda açılmış ilk xatirə muzeyidir. Muzey iç-içə olan iki kiçik otaqdan ibarət idi. Evin yaxınlığında başqa bir tikili də var. Bu, sonradan inşa edilib və burada böyük yazıçının həyat yolu və yaradıcılığına aid ekspozisiya yaradılıb. M.F.Axundov ev muzeyi 2 binadan, həyat və yaradıcılığına həsr olunmuş ekspozisiya zalından və Axundovun anadan olduğu evdən ibarətdir.
Xankişi Xankişiyev
Elmi əsərləri
5. Ханкишиев, Х.С. Рабочее время и эффективность его использования в современных условиях Информационный листок. АзНИИТИ, Б, 1986. 0,4 п.л.
Mirzə Fətəli Axundovun ev muzeyi (Şəki)
Haqqında
Ev təxminən 1800-cü ildə Şəki memarlıq ənənəsi ilə, çiy kərpicdən inşa olunub, iki otaq, bir eyvan və zirzəmidən ibarətdir. Mərtəbələr arasında ağac konstruksiya var. Buxarısı da binanın şərq üslubunda tikildiyini göstərir. Otaqlarda qədim əşyalar sərgilənir. Vaxtilə həyətdə daş və kərpic divarlar, şərq üslubunda kərpic tağlı darvaza, Mirzə Fətəli Axundzadənin əmizadələrinə məxsus çiy kərpicdən tikilmiş ikimərtəbəli, zirzəmili başqa bir ev də olub.
Xankişi Xankişiyev
Elmi əsərləri
6. Ханкишиев, Х.С. Рост свободного времени и его рациональное использование-предпосылка высокого эффективной работы После защиты. Журн. «Народное хозяйство Азербайджана» №4, 1987. 1,0 п.л.
Mirzə Fətəli Axundovun ev muzeyi (Şəki)
Haqqında
1975-ci ildə "Ekspozisiya" zalı tikilib. Mirzə Fətəli Axundzadənin ev-muzeyində 2011-2012-ci illərdə təmir işləri aparılıb. Muzeydə 248 eksponat nümayiş etdirilir.
Xankişi Xankişiyev
Elmi əsərləri
8. Ханкишиев, Х.С. Тематика обзорных лекций по марксизму- ленинизму. (на рус. и азерб. языках) Тип.БВ ЛФЭИ им.М.А.Вознесенского. Б, 1988. /Ибрагимов С. Джалилов М.Ф./ 0,8 п.л.
9. Ханкишийев, Х.С. Роль свободного времени в повышение социалистической дисциплины труда. Тематический сборник науч.трудов ХХVII съезда КПСС: тратегия социально экономического развития». ТИП, БФЛФЭИ, Б, 1988. 1,0 п.л.
10. Ханкишиев, Х.С. Роль фактора времени в организации труда Тезисы науч.конф.форм организации труда при социализме» Тип, БФ ЛФЭИ, Б, 1988. 0,2 п.л.
11. Ханкишиев, Х.С. Категория времени общества в системе производственных отношений социализме. Журн., «Экономика», Известия Акад.Наук. Азерб.ССР, 1989, №1. 1,0 п.л.
12. Ханкишийев, Х.С. Ижтимаиййят: дярс вясаити Тип, БФ ЛФЭИ, Б, 1989 /Жялилов М.Ф, Ящмядов М.А./ 18 ч.в.
13. Ханкишийев, Х.С. Совершенствование структуры бюджета времени как фактор активизации человеческого фактора (активизация человеческого фактора и проблемы совершенствования распределительных отношений.Тематический сборник). Тип, БФ ЛФЭИ, Б, 1989. 1,0 п.л.
15. Ханкишиев, Х.С. Резервы улучшения использования рабочего времени в машиностроении. Б, АзНИИТИ, 1990. 0,3 п.л.
16. Ханкишиев, Х.С. Национальное богатство и рыночная экономика. Тезисы респ.научно прак.конф. Переход рынку: проблемы и перспективы. Б, 1992.
17. Ханкишиев, Х.С. К вопросу совершенствования хозяйственных функции управления в районах агропромышленных формированиях в новых условиях хозяйства. Б, АзНИИТИ, 1992. /Джабраилов Ш.А./ 0,3 п.л.
18. Ханкишиев, Х.С. Организация управления крестьянскими хозяйствами в Азербайджанской Республики. Б, АзНИИТИ, 1992. 0,3 п.л.
19. Ханкишийев, Х.С. Основные направления перестройки организационного механизма управления в районных АПК Азербайджана на этапе перехода к регулируемой рыночной экономики. Б, АзНИИТИ, 1992. 0,3 п.л. 20. Ханкишиев, Х.С. Методологические аспекты разделения и сочетания функции государственного и хозяйственного управления в АПК Азерб.Республики в условиях перехода к рыночным отношениям. Б, АзНИИТИ, 1992. 0,3 п.л.
21. Ханкишиев, Х.С. Научные основы формирования функции распределения ресурсов в системе управления АПК республики в новых условиях хозяйства. Б, АзНИИТИ, 1992. 0,3 п.л.
22. Ханкишиев, Х.С. Кредитная система. Банки, процент, денежное обращение и ценные бумаги Тип, АзГЭИ, Б, 1993. 3,0 п.л.
23. Ханкишиев, Х.С. Проблемы рационального использования рабочего времени в условиях рыночной экономики. Тип, АзГЭИ, Б, 1995. 0,2 п.л.
24. Ханкишийев, Х.С. Цмуми игтисади нязяриййя (дярслик). Б, 1995. /Т.С.Вялийев, А.Д.Щясянов вя б./ 0,5 ч.в.
25. Ханкишийев, Х.С. Кредитные отношения в условиях перехода к рыночной экономике. Тип, АзГЭИ, Б, 1995. 2,0 п.л.
26. Ханкишиев, Х.С. Современные тенденции денежно-кредитной политики. Тип, АзГЭИ, Б, 1998. 0,2 п.л.
28. Ханкишиев, Х.С. Политика доходов и регулирование заработной платы.Азярб.Дювлят Игтисад Универ. 70 иллик йубилейиня щяср едилмиш елми практики конфрансын тезисляри – 2001.-с.513-514 0,2 п.л.
29. Ханкишийев, Х.С. Современная структура банковской системы и ее роль в осуществлении государственной денежно-кредитной политики. Азярб.Дювлят Игтисад Универ. Елми практики конфрансын тезисляри – 2003. 0,3 ч.в.
30. Ханкишийев, Х.С. Политика дешевых и дорогих денег. Сборник статей международной конференции по теме «Глобализация и региональное эконо-мическое развитие» – 2004 г. 0,5 п.л.
31. Ханкишиев, Х.С. Проблемы реализации кредитной политики Елми практики конфрансын тезисляри – 2004. 0,2 п.л.
32. Ханкишиев, Х.С. Проблемы развития кредитного рынка в Азербайджане. Елми практики конфрансын тезисляри – 2006. 0,3 ч.в.
35. Ханкишийев, Х.С. Мцасир шяраитдя бизнесин тящлцкясизлийи проблемляри. «Сащибкарлыг вя елм» рцблцк елми-практики ъурнал – 2009-жу ил, март №5, сящ.8- 13. 0,8 ч.в.
38. Ханкишийев, Х.С. Азярбайжанда азад тижарят вя бизнес мцщцтини шяртляндирян амилляр Республика гязети, №136 (3851), 30 ийун 2010, сящ.6 0,7 ч.в.
39. Ханкишийев, Х.С. Азярбайжанда щяйата кечирилян игтисади ислащатларын бизнес мцщитиня тясиринин аналитик дяйярляндирилмяси. Игтисад елмляри:нязяриййя вя практика. Рцблик нязяри вя елми-практики ъурнал. №2-2010, Бакы-2010, сящ.46 1,0 ч.в.
40. Ханкишийев, Х.С. Бизнесин тяшкили вя идаря едилмяси (Дярслик) Аз.ДИУ- нун няшриййаты,Б, 2011 /Аббасов А./ 22 ч.в.
41. Ханкишийев, Х.С. «Харижи еффектляр. Коуз теорими.Познер теореми » Йени институсионал игтисади нязяриййя. Тяръцмя. Дярслик ИНФРА-М няшриййаты. Москва 2011. ЪБС мятбяяси. Бакы 2013 сящ.137-156
Astragalus gilmanii
(Astragalus gilmanii) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gədik Əhməd Paşa
Gədik Əhməd Paşa — Fateh Sultan Mehmed səltənətində, 1474-1476 illəri arasında sədrəzəmlik etmiş Osmanlı dövlət adamıdır.
Həyatı
Bilindiyi qədəriylə Albaniyanın Avlonya şəhərində doğulmuşdur. II. Murad dövründə iç oğlanı olaraq saraya girmiş olması dəvşirmə mənşəli olduğunu ağla gətirməklə birlikdə, dəvşirmə olmaması da mümkündür. Alban mənşəli olması fikri xüsusilə, bir dəfə Albaniya səfərinə çıxmaq istəməməsi ilə əlaqələndirilir. Ancaq bu davranışının soydaşlarına qarşı döyüşmək istəməmək xaricində səbəbləri də ola bilər.
II. Mehmed zamanında qısa bir müddət Rumeli Bəylərbəyliyi etdikdən sonra 1461-ci ildə İshaq Paşanın yerinə Anadolu Bəylərbəyliyi nə gətirilmişdir. İlk olaraq 1461-ci ildə Qoyluhisarın fəthi ilə özünü göstərdi. 1469'da Qaramanoğullarından Konya Ərəylisi və Aksarayı ələ keçirdi; II. Mehmedin oğlu Şahzadə Mustafa nı Qaraman hakimi olaraq Konyaya yerləşdirdi. Ertəsi il Əyriboğazın fəthi ilə nəticələnən səfərə qatıldı. Ardından vəzirliyə yüksəldildi. 1471'də Alanya, ertəsi il Silifkə, Mokan və Gorios qalalarını aldı. Ağqoyunlu dövlətinin hərbi köməyiylə torpaqlarını geri almağa çalışan Qaramanoğlu Pir Əhməd və qardaşı Qaramanoğlu Qasım Bəyi məğlubiyyətə uğratdı. Osmanlılar ilə Ağqoyunlular arasında Otluqbeli Döyüşünün (1473) zəfərlə nəticələnməsində əhəmiyyətli rol oynadı.
1474-cü ildə edam edilən Vəli Mahmud Paşanın yerinə sədrəzəm oldu. Yenə Qaramanoğullarından Ərmənək və Manyan hisarlarını aldı.
1475'də Kırımdakı Genuya koloniyalarının fəthi ilə vəzifələndirildi. İyun 1475'də Kəfə, Sudak və Azovu aldı. Kəfədə Genuyalılar tərəfindən həbsə atılmış olan Kırım Xanı Məngli Gərayı zindandan çıxardı və onunla bir müqavilə bağladı. Buna görə, Məngli Gəray Kırım Xanı olaraq Osmanlı himayəsini qəbul etdi. Müvəffəqiyyətləri səbəbindən özünü üstün görməyə başlayan Gədik Əhməd Paşa, 1476 da vəzifələndirildiyi İşkodra səfərinə çıxmaqdan qaçınması üzərinə sədrəzəmlikdən alınaraq Rumeli hisarı'na həbs edildi. 1478'də sərbəst buraxıldı və Kaptan-ı dəryalığa gətirildi. 1479'da Kefalonya, Zanta və Ayamavra adalarını fəth etdi.
1480-ci ildə İtaliya sahillərinə çıxaraq Neapol Krallığının əlində olan Otrantonu fəth etdi. Ertəsi il Otrantodan hərəkətlə yeni fəthlərə hazırlanarkən II. Mehmedin ölümü üzərinə geri çağırıldı.
İyun 1481-ci ildə II. Bəyazid ilə Cem Sultan arasında Yenişəhərdə keçirilən döyüşə son anda qatılan və döyüşün II. Bəyazidin qazanmasında rol oynayan Gədik Əhməd Paşa, buna baxmayaraq Cem tərəfdarı olduğuna dair şübhələri yox edə bilmədi və həbsə atıldı.
Gədik Əhməd Paşanın həbsə atılması qapıqullarının qiyamına gətirib çıxardı. Bunun üzərinə sərbəst buraxılan Gədik Əhməd Paşa, Qaramanoğlu Qasım Bəyin üsyanını yatırmaq üçün Qaramanda olan Şahzadə Abdullaha köməyə göndərildi. Qasım bəy qış səbəbiylə Suriyaya qaçdı və, Gədik Əhməd Paşa üsyanın yatırılmasından gözlənilən müvəffəqiyyəti təmin edə bilmədi.
18 Noyabr 1482 gecəsində Ədirnədəki Yeni Sarayda padşah tərəfindən verilən ziyafət sonunda orada olanlara xalat geydirilib hörmət olunarkən Gədik Əhməd Paşa qara xalat geydirilib boğdurularaq öldürülmüşdür.
Gədik Əhməd Paşanın qətli üzərinə yeniçərilər Ədirnə Subaşısını öldürsələr də üsyan yatırıldı. Gədik Əhməd Paşa Ədirnədə dəfn edilmişdir.
Əsərləri
Gədik Əhməd Paşa Afyonkarahisarda bir külliyyə, Ladikdə bir məscid və bir körpü, Kütahyada bir məktəb və Böyük Bedəstəni tikdirmişdir. İstanbuldakı əsərlərindən yalnız yaşadığı Gədikpaşa səmtinə adını verən hamamı günümüzə çatmışdır.
Bir rəvayətə görə 17. əsrdən etibarən Aydın bölgəsinin hakim ailələrindən olan Arpazlı ailəsi Gədik Əhməd Paşanın nəslindəndir.
Severus Sneyp
Severus Sneyp — Harri Potter romanlar seriyasının qəhrəmanı.
Harri Potter və Fəlsəfə Daşı
Severus Sneyp ilk dəfə "Harri Potter və Fəlsəfə Daşı" romanında Harrinin Hoqvartsa gəlməsindən sonra görünür. O, məktəbdə İksir elmini tədris etsə də, əslində Qara qüvvələrdən müdafiə dərsini tədris etmək istəyir. Sneyp özü də "Simurq Ordeni" romanında bunu təsdiqləyir. Sneyp qəddar və tərs müəllimdir, o, öz fakultəsini önə çəkmək üçün hər imkanda Harrini və dostlarını cəzalandırır. Əsərin sonuna kimi oxucu Sneypin əsas antoqonist obraz olduğunu düşünür. Çünki Harri və dostları əvvəlcə Sneypin Fəlsəfə Daşını oğurlamaq istədiyini düşünürlər. Daha sonra isə Harri Sneypin Lord Voldemorta işlədiyini düşünür. Həmçinin uşaqlar Qviddiç oyunu zamanı Sneypin Harrini öldürməyə cəhd etdiyini fikirləşirlər. Lakin sonda məlum olur ki, Harrinin atası Ceyms Sneypin həyatını xilas etdiyinə görə, Sneyp də onun oğlunu qorumağa çalışırmış.
Harri Potter və Sirlər Otağı
İkinci romanda Professor Sneyp obrazı kiçik rola malikdir. O, Gilderoy Lokhartın yaratdığı duel klubunda kömək edir, lakin əsas süjetdə iştirak etmir. Sneypin Ekspelliarmus sehrindən istifadə etdiyini görən Harri də bu sehri öyrənir ki, bu da sonrakı romanlarda mühüm rol oynayır.
Harri Potter və Azkaban Məhbusu
"Harri Potter və Azkaban Məhbusu" romanında yeni gəlmiş Qara qüvvələrdən müdafiə müəllimi Remus Lupinin istifadə etməsi üçün Canavar iksiri hazırlayan Sneyp bu sahədə ustad olduğunu göstərir. Bütün roman boyunca Sneyp Lupinin Siriusa Hoqvartsa girmək üçün kömək etdiyindən şübhələnir; Sirius Potterlər ailəsinin gizləndiyi yeri Lord Voldemorta deməklə onların ölümünə səbəb olmaqda günahlandırılırdı. Siriusun şübhələrinin əsasında hələ Hoqvartsda tələbə olduqları vaxt Siriusun Lupin və Harrinin atası Ceyms Potterlə dostluq etməsi dayanırdı. Romanın kuliminasiyasında Sneyp Siriusu tutmağa çalışsa da, Harrinin köməyi ilə Sirius qaça bilir. Sneyp bu hadisə haqqında Dambldora məlumat verir, Harri və Lupinin cəzalandırılmadığını gördükdə isə, Lupinin canavar adam olduğunu açıqlayaraq onun vəzifəsindən istefa verməsinə səbəb olur.
Psilostomum ondatrae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Xarici quruluşu
bədənin uzunluğu 1,29-1,57 mm, eni isə (yumurtalıqların nahiyyəsində) 0,504-0,5824 mm-dir. Tam dairə şəklində olmayan ağız əmziyi 0,163-0,168x0,157 mm ölçülüdür. Farinks 0,062-0,056 mm-ə bərabərdir. Birinci toxumluğun ölçüsü 0,203-0,236x0,426-0,381 mm, ikincininki 0,235-0,258x0,392-0,381 mm-dir. Cinsi bursa oval şəkildədir və onun oturacağı oval şəkillidir və onun oturacağı qarın əmziyinin mərkəzində durur. Qısa balalıq qrın əmziyi ilə birinci toxumluğun arasında yerləşir. Yumurtalar oval şəkilli olub, 0,084-0,090x0,056 mm ölçüyə malikdir.
Həyat tərzi
Azsaylı endem növdür. Parazit orqanizm olub, quşların bağırsağında yaşayır. Mürəkkəb həyat tərzi keçirir. Nəsillərin növbələşməsi və sahiblərin dəyişilməsi ilə müşayit edilir. Düşmənlıri yoxdur. Hermofradit orqanizmdir. Cinsi çoxalması yumurta qoyma (nəsil dəyişkənliyi) və qeyri-cinsi çoxalma (partenogeniz) formasında olur. Amerikada aralıq sahib şirin su ilbizləridir. İnsan həyatına təsiri məlum deyil.
Yayılması
Dünyada 10, Azərbaycanda 1 növlə təmsil olunmuşdur. Şimali Amerikada, Azərbaycanda isə Maşmudçala gölü ərazisində yayılmışdır.
Mirzə Abbas bəy Əlipənahbəyov
Mirzə Abbas bəy Əlipənahbəyov-məmur, maarifpərvər
Həyatı
Аbbаs bəy Kərbəlayı Çıraq bəy oğlu 1823-cü ildə Şuşa şəhərində doğulmuşdu. Mollа yаnındа oxumuşdu. Sonrа Şuşa qəzа məktəbini bitirmişdi. Sаvаdlı olduğundаn dolаyı mirzə ünvаnı dаşıyırdı. Mirzə Аbbаs bəy Şuşa qəzа idаrəsində tərcüməçi işləmişdi. O, maarifpərvər bir şəxsiyyət idi. Məktəblərin açılmasında, xeyriyyəçilik işlərində əməyi olmuşdu.
Mirzə Аbbаs bəy Əlipənаhbəyov kollеj kаtibi mülkü çini dаşıyırdı.
Ailəsi
Mirzə Аbbаs bəy Əzət xаnımlа аilə qurmuşdu. Əbdülkərim bəy, Rüstəm bəy, Аğа bəy аdlı oğullаrı, Minа xаnım, Sonа xаnım, Zibа xаnım, Münəvvər xаnım аdlı qızlаrı vаrdı.
Qara Şanı
Qara Şanı — üzüm növü.
Sort çox qədimdən becərildiyinə görə onun tarixi məlum deyil. Abşeronun yerli sortudur. Tək-tək kol da olsa, respublikanın hər yerində vardır. Ancaq, Abşeron kəndlərinin hamısında, Salyanda və Ordubadda geniş miqyasda becərilir. Həştərxan və Volqoqradda da yüz ildən çox müddətdir becərilir.
Ağ şanıda olduğu kimi Qara şanıda da cavan zoğlar və yarpaqlar çox tükcüklü olduğundan ağa çalan rəngdədir. Ancaq, Qara şanıda zoğ tacı və ilk yarpaqlar zəif çəhrayı rənglidir.
Kolları güclü böyüyəndir, kordon və kombinələşmiş formalar tələb edir. Çiçəkləri öz-özünü tozlayandır. Dişiciyin ağızcığı açıq-sarıdır.
Salxımı müxtəlif ölçülüdür: xırda, orta və iri salxımları vardır. Silindrik və silindrik-konusvaridir, orta sıxldıqdadır. Salxım darağı açıq-yaşıldır. Salxım saplağı oduncaqlaşır. Gilələri orta irilikdə və iridir, girdə və simmetrikdir, azca ovallığı vardır. Yetişmənin başlanğıcında gilələr açıq-qırmızı, tam yetişdikdə isə tünd-göy rənglidir. Kolda bir qədər artıq qaldıqda gilələrdə bənövşəyi fonlu tünd-qəhvəyilik əmələ gəlir. Gilədə sıx mum qatı vardır. Ləti şirəlidir, ətirlidir. Şirəsi bozumtul-maviyə çalır. Dadı xoşagələndir, şəkərlə turşuluğun ahəngdar nisbəti vardır.
Məhsuldarlığı ortadır. Nəqliyyata və saxlanmağa davamlılığı nisbətən yaxşıdır.
Ala şanı adlı variasiyası vardır.
Qurdbasar
Qurdbasar (Azərbaycan çoban iti, Çoban iti, Qoyun iti, Qurd və Alabaş da adlandırılır) — Azərbaycanın yerli it cinsi. Əsasən qoyunçuluqda istifadə olunur. Qoyun sürüsünün rahat idarə edilməsinə xidmət edir.
Yayılması
Bu cins əsasən Azərbaycan ərazisində yayılmış və elə buradaca formalaşmışdır. Xüsusi ilə Qarabağ bölgəsində: Füzuli, Qubadlı, Laçın, Kəlbəcər rayonları həmçinin Quba, Xızı, Şamaxı, İsmayıllı, Gədəbəy, Lerik və Qazax rayonları ərazilərindəki təsərrüfatlarda daha çox yararlanılır. Onlar əsasən yaylaq və qışlaqlarda saxlanılırlar. İstər dağlıq, istərsə düzən şəraitə uyumludurlar.
Xidmət sahəsi
İlk əvvəl Qurdbasarlar azərbaycanlıların karvanlarının, qoyun sürülərinin, evlərinin və torpaq sahələrinin qorunmasında istifadə edilirdi. Onlar sahibinə və onun ailəsinə sədaqəti ilə seçilir. Yadlara qarşı isə çox amansız olur. Fiziki göstəricilərinin yüksək olması və sədaqətliliyi onların mühafizəyə cəlb edilməsinə səbəb olur. Hazırda isə əsasən sürüləri vəhşi heyvanlardan qorunmada istifadə edilir.
Xüsusiyyətləri
220px|thumb|Qurdbasar küçükləri Orta və iri bədən quruluşuna malik olurlar. Kök və elastik dəri onun boyun nahiyəsində buxaq əmələ gətirir. 3 yaşında yetkinləşir. 15 və yuxarı yaş yaşayan itlər uzun ömürlü hesab edilir.
Əzələli başa malik olurlar. Alt çənələri geniş açıla bilir və yaxşı inkişaf etmişdir. Burunları iri, əsasən qara rəngdə olur. Qulaqları gözləri ilə düz mütənasibdir. Dişləri yaxşı inkişaf etmişdir. Ağ dişlərə malik olurlar. Güclü boyuna malikdirlər.
Erkəklər 72 sm, dişiləri isə 66 sm hündürlüyə malik olurlar. Birincilər 52 kq, ikincilər isə 42 kq çəkiyə malikdirlər.
Xəzi
Əsasən, sıx tükə malik olurlar. İtlər xəzlərin fərqliliyi ilə əlaqədar 2 tipə bölünür:
Rəngləri
Əsasən sarı (sarının müxtəlif çalarlarında ola bilir), qara, zolaqlı, ağ, kül rəngi və boz rənglərdə ola bilir. Hətta qırmızı-sarı rəngli ləkələr pəncə və boyun nahiyələrində görülür. Qara rəngli itlərdə göz ətraflarında sarı ləkələr olur.
Özünə məxsus özünü aparma xüsusiyyətləri
Güclüdür, yığcam bədənlidir. Aktiv formada qoruma xüsusiyyətinə malikdirlər.
Hərəkətləri
Sərbəstdir, tələskənliyə yol vermir. Hərəkət zamanı ön və arxa ətraflar sərbəstdir.
Tanınması
Standartları "Qafqaz itlərinin cinsləri" ictimai birliyinin 7 fevral 2008-ci il yığıncağında № 01–0208 protokolu ilə təsdiqlənmişdir.
Maraqlı fakt
Araşdırmalar göstərmişdir ki, artıq b.e. 3 min il əvvəl Azərbaycanda yerli əhlilləşmiş itlər insanlara ovda və həyətlərin, heyvanların qorunmasında yardım göstərirdilər.
Koloş buzlağı
Koloş buzlağı (ледник Колош, ‘Lednik Kolosh’ \'led-nik 'ko-losh\) — 6.7 km uzunluğu, 3.6 km eni olan və Antarktidanın Qreyam Torpağının Qreyam sahiliindən qərbdə yerləşən buzlaqdır. Buzlaq Nesla buzlağından cənubda yerləşmişdir. Lisiya silsiləsinin qərb yamacını, Biqo dağının şimal yamacını əmələ gətirir.
Buzlaq qərbi Bolqarıstandakı Konyavska dağının Koloş zirvəsinin adını daşıyır.
Yerləşməsi
Koloş buzlağı -65.74722°N, -64.30833°W koordinatlarında yerləşmişdir. Alman-Biritaniya xəritəsinə 1996-cı ildə daxil edilmişdir.
Səidi ben Şeyx Abdullah
Səidi ben Şeyx Abdullah — Mavritaniyanın sabiq prezidenti
Mavritaniyanın 5-ci prezidenti olmuş Səidi ben Şeyx Abdullah ölkə silahlı qüvvələrinin sabiq Baş Qərargah rəisi və Prezident Qvardiyasının keçmiş komandanı Muhəmməd ben Əbdul Əzizin başçılıq etdiyi hərbi çevrilişlə devrilmişdir. Əbdül Əziz postlarından kənarlaşdırılandan sonra dövlət başçısına qarşı radikal müxalifətə keçmiş, sonda prezidenti kürsüdən kənarlaşdırmışdı.
Mavritaniyanın sabiq prezidenti Səidi ben Şeyx Abdullah indi doğma kəndində məscidin axundudur. ''«İndi könlüm rahat, ürəyim sakitdir. Kimsəyə qarşı kin saxlamıram. Kəndimizdəki məscidə hər səhər gedəndə Allahdan insanlara həmd olmağı istəyirəm»'', - sabiq prezident deyib.
2016 Formula-1 mövsümü
thumb|300px|Bakı Avropa Qran-prisi üçün təklif edilən çevrə
2016 Formula-1 sezonu — Formula-1 yarışlarının 67-ci sezonudur.
Qeydiyyatdan keçmiş komandalar və sürücülər
Aşağıdakı komandalar və sürücülər 2016 Formula-1 Dünya Çempionatında iştirak etmək üçün qeydiyyatdan keçiblər:
Pomidor üsulu
Pomidor üsulu, 1990-ci illərin əvvəlində, Françesko Kirillo tərəfindən təklif olunan zamanın idarəolunması üsuludur. Bu üsul, tapşırığın, "pomidor" adlanan, qısa fasilərlə müşahidə olunan, 25 dəqiqəlik aralıqlara bolünməsini təklif edir. Hər intervalın və umümiyyətlə üsulun "pomidor" adlandırılması, Kirillonun tələbə olduğu vaxtlarda işlətdiyi pomidor formasında taymerin şərəfinə idi.
Əsas prinsiplər
Pomidor üsulü növbəti mərhələrdən ibarətdir:
Planlaşdırma, izləmə, qeyd etmə, emal etmə və görüntüləmə üsulun əsaslarını təşkil edir. Planlaşdırma mərhələsində tapşırıqlar, onları tapşırıq siyahısında qeyd etməklə prioritetləşdirilir. Bu, şəxsin tapşırıqları yerinə yetirmək üçün qoyduğu səyləri müəyyən etməyə kömək edir. Hər tapşırığa ayrılan pomidorlar yerinə yetdikcə, qeydlər aparılır, hansı ki insanda tamamlama hissi yaradır və sonrakı özünüanaliz və özünüqiymətləndirmə üçün xam məlumat verir. Bir pomidor daxilində tapşırığı vaxtından əvvəl yerinə yetirdikdə, geri qalan vaxt ərzində tapşırığı edərkən qabağınıza çıxan maraqlı detalları dərindən öyrənmək imkanı yaranır.
Pomidor üsulunun əsas məqsədi diqqəti yayındıran daxili və xarici amilləri aradan götürməkdir. Pomidor bölünməzdir; əgər pomidoru yerinə yetirdiyiniz vaxtı sizin fikriniz digər bir şəxs tərəfindən yayındırılırsa, "məlumat ver - danışıq apar - planlaşdır - geri qayıt" taktikasından istifadə edin:
Bu taktikanı müəyyən bir səbəblərdən yerinə yetirmək mümkün deyilsə, pomidoru dayandırmaq və daha sonra davam etmək məsləhət görülür.
Münasibət
Metodun yaradıcısı və başqaları Pomidor üsulunun sadələyini, onu tətbiq etmək üçün bir mexaniki taymer, kağız və qələmin kifayət olmasını vurğulayır. Bundan əlavə, taymeri qoşmaq insanda bir işə başlama hissini yaradır. Taymerdə axan saniyələrin səsi insanın tapşırığı yerinə yetirmək əzmini artırır. Hər "pomidorun" sonunda zəng fasilə vaxtını bildirir. Bununla birlikdə, Pomidor üsulu ilə işləmək üçün bir sıra tətbiqi proqramlar da mövcuddur.
Köbər
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsi 1918-1920-ci illərdə milli qırğın zamam Ermənistandan didərgin salın­mış azərbaycanlı ailələrin məskunlaşması nəticə­sində yaranmışdır. Sonralar sovet dövründə kəndə beynəl­xalq sosial-demokrat hərəkatının fəalı, polşalı yəhudi inqilabçı sosialist Roza Lüksemburqun (1871-1919) soyadı verilərək, kəndin adı Lüksemburq olaraq təyin edildi (bu adı 1959-1990-cı illər arası həmçinin indiki Ağstafa şəhəri də daşıyırdı).
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Ceyrançöldə yerləşir.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 947 nəfərdir. Əhalinin əsası azərbaycanlılardır.
Astragalus inversus
(Astragalus inversus) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Səs (film, 1988)
Məzmun
Film Azərbaycan mədəniyyətinin inkişafında böyük xidmətləri olmuş, görkəmli sənətkarlarımız, xalq artistləri Sara Qədimova, Şövkət Ələkbərova və Xan Şuşinskiyə həsr olunmuşdur. Burada müğənnilər həyat və yaradıcılıqları barədə söhbət açırlar. Filmdə kinoxronikadan istifadə olunmuşdur.
Stiven Cerrard
Stiven Cerrard — İngilis futbolçu. 24 noyabr 2016cı ildə futbolçuluq karyerasını bitirdiyini rəsmən açıqlamışdır.
Stiven Cerrard Liverpul ətrafındakı Vistonda anadan olmuşdur. Bura İngiltərənin Mersisayd bölgəsidir. Uşaq vaxtlarından etibarən Liverpul klubunun əsas azarkeşlərindən biri olmuşdur. Həmin müddət ərzində balaca Hinana adlanan kardinal məktəbində oxuyurdu və müxtəlif futbol müsabiqələrində iştirak edirdi. İlk addımlarını öz ana şəhəri olan Uiston Cuniyorsda atdı. 1989–cu ildən etibarən kiçik yaşlıların klubunda iştirak edirdi. Səkkiz yaşında olarkən Liverpulun uşaqlardan ibarət olan klubunda oynamağa başladı. 10 yaşında artıq futbolun bir çox incəlikləri ilə tanmış olan balaca futbolda onun vaxtı gəldiyini anladı.
1998–ci ildə ilk dəfə olaraq Cerrard qırmızı geyimdə Blekbern klubuna qarşı ilk debütünü etdi. Lakin o, başqasının əvəz edərək oyuna çıxmışdı. Bir dəfəlik oyunda ilkin debütə isə UEFA kubokunda ispan klubu olan Selt – ə qarşı olmuşdu. Elə həmin vaxt futbolçu bütün mütəxəssizləri valeh etdi. Özünün orijinal ötürmələri, xüsusi xərbələri və müqavimət zamanı qarşıdakına top uğrunda qalibiyyəti xüsusi seçilirdi. 1998/1999–cu illər ərzində Cerrard yaşıl meydana 13 dəfə çıxdı. Həmin il üçün ən mühüm oyun rəqiblər arasındakı gücü ilə seçilən Evertona qarşı oynanıldı. Həmin vaxt yarımmüdafiəçi komandanı Denni Kadamarterinin zərbəsindən xilas etdi. Bu ildə Stiven İngiltərə millisinin kapitanı seçildi və ən maraqlısı odur ki, oyunçunun 18 yaşı var idi. Bütün bu təcrübələri nəticəsində ilk dəfə 21 yaşında olarkən milli oyunda qol atmışdır.
Özünün bütün potensial gücünü futbolçu 1999/2000 mövsümü ərzində göstərə bildi. Ceym Rednapp Jerrar Ulye – nin aldığı güclü travma nəticəsində Cerrard mərkəzi hissədə yarım müdafiəçi oldu. Əvvəllər fransız məşqçi gənc oğlana oyun barəsində güvənmirdi və düşünürdü ki, bütün oyunu öz üzərinə götürməkdə əziyyət çəkə bilər. Hətta drijorluq funksiyasının öhdəsindən də gələ bilməyəcəyinə inanırdı. Lakin Stiv öz məşqçisini yanıltmadı və işin öhdəsindən gəlməyi bacardı. Özünün ilk qolunu qırmızı geyimdə atarkən 1999 – cu ilin dekabr ayı idi və maç Şeffild –a qarşı oynanılırdı. 1999/2000 mövsümü ərzində Cerrard 31 maç keçirmişdi.
Ən yaxşı təltif etmə kimi futbolçunu Kiqan milliyə dəvət etdi. Özünün birinci beynəlxalq təcrübəsini yarım müdafiəçi 2000–ci ilin may ayında əldə etdi və bu zaman o, ukraynalılar ilə görüşürdü. 20 yaşında olarkən ilk dəfə olaraq Avro–2000–də iştirak etmişdir və almanlara qarşı oynanılan oyunda futbolçulardan birinin əvəzedicisi rolunu daşımışdır. Cerrardın oyuna çıxmasından sonra onu dünyanın ən yaxşı gənc yarım müdafiəçisi adlandırdılar.
2000/2001 mövsümündə Stiven komandanın əsas futbolçusu kimi meydançaya çıxmağa başladı. Liverpulun bütün oyunlarında futbolçu mərkəz hissədə parıldayırdı. 2000/2001 mövsümündə Stiv İngiltərə Kubokunda Liverpulun qələbə əldə etməsinə tam dəstək oldu, həmçinin İngiltərə ligi və UEFA kubokunda da bu yetəriq qədər hiss edildi. İngiltərədə oynanılan bu müddət ərzində Cerrard ilin ən yaxşı gənc futbolçusu elan edilmişdi. Onun möhtəşəm qolu Mançesterə qarşı vurulmuşdu və 31 mart tarixində qeydə alınmışdır. Bu qol Liverpulun ən yaxşı qolu kimi dəyərləndirilirdi. Həmin il 50 maç, 10 qol, 5 sarı və 1 qırmızı kartın verilməsi ilə nəticələndi.
Sven – Yoran Erikson – İngiltərə millisinin yeni məşqçisi Stiveni qırmızı geyimin daşıyıcısı olaraq ən klass oyunçu hesab etdi. Mart ayında finlərlə keçirilən maçda cavan yarım müdafiəçi meydançada olan futbolçulardan ən yaxşısı idi. 1 sentiyabr 2001–ci ildə 2002–ci ilin Dünya Çempionatı üçün nəzərdə tutulmuş turnirdə futbolçu almanlara qarşı atmış ilk milli komandadakı qolunu heç vaxt unutmur. Bu vaxt ingilislər 5:1 hesabı ilə qalib gəlmişdilər. 2001–ci ilin dekabırında Stiv Avropanın ən yaxşı oyunçusu adını qazanır.
Həmin vaxt Liverpul Çempionlar Liqasında da pis oyun göstərmir. Əvvəlcə qırmızı paltarda olanlar qrupdakı Boavişta, Borussiya və Kievin Dinamo klubuna qalib gəldilər. Dinamo ilə oyun zamanı Cerrardın atdığı qol xüsusən seçilmişdi. Daha sonra çətin qrupdan Barselona, Roma və Qalatasaray kimi klublar çıxır. Cerrard komandaya güclü şəkildə kömək etdi və İngiltərə çempionatında da əhəmiyyətli rol oynadı. Həmin il klub ən yaxşı yerlərdən biri sayılan ikinci yerin sahibinə çevrilir. Cerrard aldığı travmaya görə Yaponiya və Koreyada keçirilən Dünya Çempionatına da yollana bilmir.
2002/2003 mövsümü yarım müdafiəçi üçün demək olar uğurlu keçdi. Çempionlar liqasında üçüncü yer ilə kifayətləndilər və UEFA kubokuna da çıxmağı bacardılar. İngiltərə liqasında isə Mançester Yunaytedin qapısına qol vurdular. Həmçinin primyer liqanın da beşinci yerində dayandılar.
2003/2004 mövsümündə Cerrard Sami Hyuyupinadan kapitan sarğısını aldı. Noyabr ayında o, Liverpulla olan müqaviləsini 2007–ci ilə kimi davam etdirdi. Bununla da oyunçu digər klublara keçmək şayələrinin aradan qaldırılmasında vacib oldu. Həmin mövsümdə Cerrard yenə də qırmızı geyimlilərə güclü kömək etdi və Primyer liqada dördüncü yerlə kifayətləndilər. Marsela qarşı edilmiş məğlubiyyət UEFA kubokunun 1/8 finalında oldu.
2004/2005 mövsümündə dəlilik baş verdi və komandaya yeni məşqçi Rafael Benites çağrıldı. Cerrard Liverpulla birlikdə qrup formasında keçirilən Liqa çempionatına qatıldı. Ayağının pəncə hissəsini qırdı və noyabrın sonuna qədər meydançalardan uzaqlaşdırıldı. Mövsümün sonuna qədər çoxsaylı mütəxəssizlər klubla mübahisə edir və əldə olunmuş nəticələrə görə oyunçuları da tənqid atəşinə tuturdular. İngiltərə çempionatında beşinci yerin tutulması və İngiltərə liqasında kubok üzrə keçirilən oyunda Çelsiyə qarşı məğlubiyyət məsələni daha da dərinləşdirdi. Lakin tənqidçilər keçirilmiş üç oyundan sonra və Çempionlar liqasında olan hadisələrə görə kapitanı da bağışladılar. Yuventus, Çelsiyə qarşı oyunlar və finalda son on il ərzində keçirilmiş ən möhtəşəm yarış sayılan maç hamının diqqət mərkəzinə çevrilmişdi. İtirilmiş birinci taym Milan 3:0 öndə qalibiyyəti əldində tutumuşdu. Cerrard öz kolleqalarını canlandırmağı bacarır və mötəşəm bir qol atır, bundan 10 dəqiqə keçir və artıq hesab 3:3 vəziyyətini alır. Daha sonra artırılmış vaxt davam edir və penaltılar seriyasına qədər gəlib çıxır. Bununla da Liverpul möcüzəyə imza atır və milyonlarla sevənlərinə sevinc bəxş edir. Bütün jurnalistlər qırmızıların intibaghından danışır və Cerrardın ayağı kluba həqiqi mənada uğur gətirir. Bəlkə də buna görə futbolun 90 dəqiqə oynanıldığı deyilir. Buna görə də heç vaxt rəy vermək üçün tələsmək lazım deyil. İstənilən an lövhədə olan hesabın dəyişildiyini görə bilərsiniz, bir sözlə desək, bu futboldur.
Stiveni ən istedadlı oyunçulardan adlandırırlar və onu Dumanlı Albionun perespektivli oyunçusu kimi qiymətləndirirlər. Bir çox ad ilə tanınan klublar, məsələn Çelsi, Milan və digərləri futbolçunu öz sıralarında görmək istəyirlər. Liverpulun yarım müdafiəçisi çoxdandır ki, yalnız ümid bəslənilən şəxs deyil, eyni zamanda beynəlxalq ulduzlar siyahısındadır. Onunla yalnız azarkeşlər deyil, həm də məşqçiləri və futbolçu dostları da fəxr edir. Erikson, Hoddl, Kiqan və Ferqüsson, Uelye, Venesybıls, Pol Skoulz kimi şəxslər də adı çəkilənlər arasındadır. Stiven əvvəllər ümid edirdi ki, nə vaxtsa dostu Maykl Ovunun uğurunu təkrar edə biləcək, lakin bu gün o, bütün aspektləri özündə birləşdirməyi bacarmışdır. Durmadan təkrar olunan travmalar artıq dayanmışdır. İngiltərədə bir çoxları İngiltərə millisinin kapitan sarğısını yalnız onun tərəfindən daşınmasının tərəfdarıdır.
Stiven Cerrard olduqca güclü və atletik yarım müdafiəçidir. Onun xüsusi zərbələri və başla parlaq oyunları vardır. Tez – tez hücum etmək üslubundan da istifadə edir, lakin futbolçuların onu sərt yıxmasından olduqca qorxur. Bütün vaxtını Stiv müxtəlif istiqamətlərdə oynamağa görə etdiyi məşqlərlə keçirir. Mərkəzdə edilən yarım müdafiəçi funksiyası, həmçinin sağ kənarda müdafiəçi və kənar müdafiəçisi rolunda da iştirak etmişdir. Cerrard həmişə başı yuxarı oynayır və hücumun edilməsi üçün şərait axtarır. Meydanda isə durmadan düşünür. Bundan əlavə qırmızı geyimlilər özülərinin neçə illərcə etdiyi məşqlərlə deyil, həm də güclü psixoloji keyfiyyətləri ilə də seçilirlər.
1 sentyabr 2006–cı ildə Stiven Cerrardın həyat və yaradıcılığı haqqında ilk dəfə olaraq yazı çap olundu və "Cerrard: Mənim tarixim" adı altında (Gerrard; My story) yayımlandı. Bununla da futbolçu öz ətrafındakı bir çox söz – söhbəti kənarlaşdırmağa çalışdı.
Stiven Cerrard Aleks Kurran adlı modellə evlidir və onların Lili – Ella, Leksi adlanrında iki qızları vardır. Lili – Ella 23 fevral 2004–cü ildə, Leksi isə 9 may 2006 – cı ildə anadan olmuşdur.
13 dekabr 2006–cı ildə Nousli şəhər bələdiyyəsi Cerrardı Mersisayd qraflığının fəxri vətəndaşı elan etdi. O, 1988–ci ildən sonrakı müddət ərzində birinci şəxsdir ki, bu ünvana layiq görülmüşdür. Rəsmi surətdə keçirilən mərasim 2007–ci ildə təşkil edildi.
29 dekabr 2006–cı ildə Krallıqda keçirilən yeni il mükafatlandırılmasında Cerrard Britaniya imperiyasının ordeninə layiq görüldü.
Poylu (Samux)
Poylu — Azərbaycan Respublikasının Samux rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Kənd Qabırrıçayın sahilində, dağ­ətəyi ərazidədir. Keçmiş adı Eldar olmuşdur. Kənddə Ağstafa rayonunun Poylu kəndindən köçüb gəlmiş ailələr məskunlaşdığı üçün belə adlandındırılmışdır.
Əhalisi
Əhalisinin sayı 1715 nəfərdir.
Kanibadam
Kanibadam — Tacikistanın Sogd vilayətində şəhər.
Tarixi
Kanibadam - qədim soğdca "Badamla zəngin yer" anlamındadır.
Mərkəzi Asiyanın bir çox böyük və qədim şəhərləri Fərqanə vadisində yerləşir.Bunlardan Xocənd, Əndican, Kokand, Nəməngan, Riştan, İsfərah, Şorab və Kanibadam. Böyük İpək yolu vasitəsilə Çin Avropaya bağlanırdı.
Kanibadam şəhəri IX əsr mənbələrində xatırlanır.
Əhalisi
1 yanvar 2015-ci il məlumatına görə şəhərin əhalisi 49 700 nəfərdən ibarətdir.
Qərb yatağanı
Qərb yatağanı — Yatağanlar fəsiləsinə aid ilan növüdür.
Xariçi görünüş
80 sm uzunluğa malik olurlar. Quyruqları isə çox qısa olur.
Qidalanması
Əsasən kərtənkələ və gəmiricilərlə qidalanır.
Yayılması
Onlara Balkan yarımadası, Xəzərönü yarımsəhralardan şərqi Altay ərazilərinə qədər ərazilərdə rast gəlinir.
Sayan Sanya
Sayan Sanya – Tailand musiqiçisi.
30 oktyabr
1901–cari
thumb|[[Çar Bombasının partlayışı nəticəsində yaranan göbələk buludu]]
thumb|[[Dmitri Muradov]]
thumb|250px|[[Məmmədbağır Bağırzadə]]
Səs (film, 1993)
Məzmun
Film-portret müğənni Akif İslamzadəyə həsr olunmuşdur.
Ağ turp
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinin  növünə aid bitki yarımnövü.
Dadı tünd, acıtəhər-şirindir. Əsasən salatların hazırlanmasında istifadə olunur.
Tərkibi
Tərkibindəki 0,03-0,05% efir yağı ona xüsusi dad verir. Eyni zamanda tərkibində 7%-ə qədər karbohidrat, o cümlədən 6,2%-ə qədər şəkər, 2%-ə qədər zülal, 29 mq% C vitamini, fosfor, dəmir və kükürd duzları vardır.
Növləri
Növlərindən Krayvoronskaya, Odessa-5, yumru ağ qış sortu, yumru qara qış sortu, ağ may, Dunqan və Abşeron ağ turpu və s. göstərmək olar.
Azərbaycanda ən çox 2 sort: yumru ağ qış sortu və Abşeron ağ turpu yayılmışdır.
Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin tarixi kökləri və müasir dövr
Ermənistan-Azərbaycan münaqişəsinin tarixi kökləri və müasir dövr — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) İnformasiya Texnologiyaları İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən "İnformasiya Texnologiyaları" nəşriyyatı tərəfindən çap olunmuş kitab. Kİtabın müəllifi tarix elmləri namizədi Füzuli İsmayılovdur.
Kitabda Ermənistanın təcavüzü nəticəsində yaranmış Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin tarixi kökləri araşdırılıb. Hələ XVII əsrdən, xüsusilə XVIII əsrdən başlayaraq Rusiya imperiyasına arxalanmaqla ermənilərin Azərbaycan torpaqları hesabına öz dövlətlərini yaratmaq sahəsindəki fəaliyyəti, erməni ideoloqlarının çarizmin Azərbaycanda müstəmləkəçilik planları və geosiyasi maraqlarının həyata keçirilməsində iştirakı faktlar əsasında göstərilib.
Qarabağ probleminin geosiyasi tarixi köklərinin tədqiqi münaqişənin yaranması səbəblərini və mahiyyətini, böyük dövlətlərin bu problemə marağına dair izləri monoqrafiyada hərtərəfli araşdırmağa imkan verib.
Kitabda Azərbaycanı ikiyə bölən müqavilələrin mətnləri də öz əksini tapıb.
Kitabın redaktoru AMEA-nın müxbir üzvü Yaqub Mahmudov, rəyçiləri isə tarix elmləri doktoru, professor P.Darabadi, siyasi elmlər namizədi, dosent K.Məmmədov, tarix elmləri namizədi, dosent F.Əhmədovadır.
Kitab Azərbaycan Təhsil Nazirliyinin 20.06.2008-ci il tarixli qərarı ilə dərs vəsaiti kimi təsdiq edilib.
Mak-Merdo şelf buzlağı
Mak-Merdo şelf buzlağı — Ross şelf buzlağının tərkib hissəsini təşkil edən, Mak-Merdo boğazı və Ross adasının şimalında yerləşən buzlaq. Aparılan araşdırmalar Ross şelf buzlağının bu hissəsinin tap fərqli xüsusiyyətə malik olduğu göstərmişdir. Bu isə buzlağa müstəqil ad verilməsini mümkün edir. Buzlağı 1962-63-cü illərdə araşdıran A. Heyn buzlağın sərhədləri Ross adasından götürməyi təklif etmişdir. Ancaq Antarktidanın ad məsələləri üzrə kosultasiya komitəsi  (US-ACAN) məsələyə baxmış və sərhədin Minndən başlamasını qeydə almışdır.
2010 ildə buzlağın 182 metrliyinə fotokamera edirilmiş və bu zaman burada alimlər Yanüzənlərin nümayyəndəsini aşkarlamışlar
Yatvyaqlar
Yatvyaqlar və ya Sudlar — etnik cəhətdən litvalılara yaxın qədim prus tayfası. Narev çayının yuxarı axarları ilə Neman çayının orta axarı arasında məskunlaşmışdılar. Yatvyaqların yaşadıqları ərazi Sudoviya adlanırdı. Sud tayfası haqqında ilk dəfə e.ə. II əsrdə yaşamış Roma tarixçisi Tasit məlumat vermişdir. "Yatvyaq" etnoniminin adı ilk dəfə rus-Bizans müqaviləsində (944) çəkilir. Yatvyaqlar əkinçilik, ovçuluq və balıq tutmaqla məşğul olmuşlar. Sənətkarlıq da inkişaf etmişdi. Qədim Rus dövləti yarandıqdan sonra yatvyaqlar üzərinə Kiyev və başqa rus knyazlarının yürüşü (983, 1038, 1112, 1113, 1196) başlandı. 1283-cü ildə yatvyaqların ərazisini Tevton ordeni işğal etdi. Yatvyaqların ərazisinin bir hissəsi Litva dövlətinin tərkibinə daxil oldu.
Qazaxıstan vilayətləri
Qazaxıstan əyalətləri - Qazaxıstan Respublikasının 14 vilayətinə verilən ümumi ad.
Qazaxıstan Respublikası inzibati cəhətdən 14 vilayətə ayrılır.. Əyalətlər özləri də rayonlara bölünür. .
Demoqrafiya
* Baykonur 2050-ci ilə qədər Rusiyaya icarəyə verilib.
Astragalus inyoensis
(Astragalus inyoensis) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Anatollu Qəniyev
Həyatı
Anatollu Qəniyev 1931-ci ildə Neftçala şəhərində doğulmuşdur. Uşaqlıqdan musiqiyə həvəsi olmuşdur. Hərbi xidmətdən sonra Asəf Zeynallı adına musiqi məktəbində təhsil alıb. Müəllimi F.Mehdiyev olmuşdur. Bitirdikdən sonra Azərbaycan Dövlət Radio Televiziyasının solisti olmuşdur (1959). Sonradan T.Əhmədovun rəhbərlik etdiyi estrada orkestrinin solisti olmuşdur. "Çıx yaşıl düzə", "Reyhan", "Teymurun mahnısı", "Dəyişmərəm", "Bakının ulduzları", "Şəlalə", "Ay qız", "Qonşular" (E. Rəhimova ilə duet), "Yaşa könül", "İlk görüşdən gəlirəm", "Səni haylaram", "Bu dərə uzun dərə" və s. kimi ifa etdiyi mahnılarla şöhrət qazanmışdır.
Yaradıcılığı
Azərbaycan Mədəniyyətinin 10 günlüyündə Moskvada çıxış etmişdir (1959). Anatollu Qəniyev Kuba, Almaniya, Polşa, Çexoslovakiya, Ərəb ölkələrində və s. qastrol səfərlərində olmuşdur. Badamlı, Nuş olsun, Naz-naz və s. dillər əzbəri olmuş mahnıları ifa etmişdir. Koroğlu, Ulduzlar sönmür, Möcüzələr adası, Mehman, Alma-almaya bənzər kimi kinofilmlərdə mahnıları səslənmişdir.
Osmanlı İmperiyasının zirehli döyüş gəmilərinin siyahısı
thumb|right | 300px | SMS Goeben, limanda (1911). Adı 1914-ci ildə Yavuz Sultan Səlim olaraq dəyişdirilmiş və Osmanlı donanmasına qatılmışdır.
Osmanlı İmperatorluğunun zirehli döyüş gəmiləri siyahısı — Osmanlı İmperiyasına aid olan və olması planlanan döyüş gəmiləri .Millətçi türklərin 1908-ci ildə Osmanlıda güc qazanmasından sonra İttihad və tərəqqi partiyası iqtidara gəldi; güclü bir Osmanlı Donanması hazırlamaq üçün planlara başlandı. 1910-ci ildə edilən Osmanlı Donanması keçid mərasimində ciddi əskiklik açıqca görülmüşdü.Girişilən zirehli gəmi inşa işləri Abdül Kadirdə olduğu kimi müvəffəqiyyətsizliklə nəticələnmişdi, bunun üçün Donanma Cəmiyyəti quruldu; yerli ianələr toplanması yolu ilə gəmi alışını hədəfləməktəydi. Bu səylərə baxmayaraq donanma pis vəziyyətdə qaldı. Donanmanın qeyri-kafiliyi, Birinci Balkan müharibəsinda qəti olaraq görüldü. Bu döyüşdə Osmanlı Donanması, Yunan Donanması tərəfindən İmroz və Mondros Dəniz Müharibəsində iki dəfə məğlubiyyətə uğradıldı.
Balkan müharibələrinin bitməsinin ardından, donanma mövzusunda Osmanlı İmperatorluğu ilə Yunanıstan Krallığı arasında bir yarış başladı. Donanmanın müvafiq hala gələ bilməsi üçün Donanma Cəmiyyətinin səyləri ilə Birləşmiş Krallıqdan Sultan I. Osman gəmisi və özü Reşadiye sinifi [[zirehli döyüş gəmiləri]]ndən iki gəmi daha sifariş edildi. Lakin Birləşmiş Krallıq, Birinci Dünya Müharibəsinin təhlükəsini səbəb göstərərək pulu verilmiş olan gəmiyə əl qoydu.Zırhlılardan  Sultan I. Osman , HMS  Agincourt ;  Sultan Rəşad , HMS  Erin  adını aldı. Onların düzəltdikləri ianələr ilə bu döyüş gəmilərini maraqla gözləyən Osmanlı xalqı, gəmilərə əl qoyulduğunu eşidəndə qəzəbi alovlandı. Almaniya İmperiyası, bu hadisə üzərinə SMS  Goeben  müharibə kruvazörü ilə SMS  Breaslau  yüngül kruvazörünün Osmanlının paytaxtı İstanbula 1914-ci ildə göndərdi, iki döyüş gəmisi də Osmanlı Donanmasının mülkiyyətinə keçdi. Gəmilərin adları  Yavuz  və  Midilli  olaraq dəyişdirildi. Bu hadisə, bir neçə ay sonra Osmanlı İmperatorluğunun İttifaq Dövlətləri tərəfində I. Dünya Müharibəsinə girməsi üçün olduqca təsirli oldu.
Birinci Dünya müharibəsində çox az sayda Osmanlı zirehli döyüş gəmisi aktiv oldu. Hələ çox pis vəziyyətdə olduqlarından, az qala hamısı də bağlı qaldı. Bir çox Osmanlı zirehli döyüş gəmisi daha döyüşün ilk zamanlarında istifadə edilə bilməyəcək hala gəldi. Abdül Kadir  1914-də donanmadan çıxarıldı,  Barbaros Hayreddin  1915-ci ildə batdı. Turqut Rəis  böyük dəniz müharibələrindən xilas oldu və 1950-ci illərdə donanmadan çıxarıldı. Planlaşdırılan üç Reşadiye sinifi zirehli döyüş gəmisindən yalnız biri hazırlana bildi və ona da Birləşmiş Krallıq tərəfindən əl qoyuldu. Sultan Birinci Osman  gəmisini, ilk sifariş edən ölkə olan Braziliyanın pulunu ödəməməsi səbəbiylə Britanyada kirşədə qalmış və sonra Osmanlıya verilmiş, amma avqust 1914-də Birinci Dünya Müharibəsi səbəbiylə bu gəmiyə də əl qoyulmuşdu. Osmanlı donanmasının son gəmisi olan  Yavuz  isə döyüşdən ziyan almadan xilas olmuş və 1973-ci ildə donanmadan çıxarılmışdır.
Abdul Kadir
thumb|right |  Abdül Kadirin planı Abdül Kadir , Osmanlının ilk pre-dreadnought hərbi gəmisi olması planlanmışdı. Osmanlı donanmasında kiçik diametrli bir genişləmə var ikən, 1892-ci ildə tikintisi başlandı. Skelet istehsalı əsnasında işlər olduqca yavaşladı. 1900-cü illərin əvvəlindəki tək irəliləmə skeletin zireh ilə örtülməsi olmuşdur. Bundan əlavə işlər sonlandırıldı. İşlərə 1904-ci ildə davam edilməsi planlandı. Nəticədə gəmi inşasının artıq mümkün olmayacağı düşünüldü. 1914-cü ildə parçalanıb donanmadan çıxarıldı.
Barbaros Hayreddin və  Turqut Rəis
thumb|right | SMS  Kurfürst Friedrich Wilhelm , Osmanlı İmperatorluğuna satılmadan əvvəl Osmanlı zirehli döyüş gəmiləri  Barbaros Hayreddin  və  Turqut Rəis , orijinal adıyla və sırayla  Kurfürst Friedrich Wilhelm  və  Weissenburg ; Alman Brandenburg sinifi zirehli döyüş gəmisi mənsubu pre-dreadnought idilər. Okeana uyğun bu tip döyüş gəmiləri, Alman donanmasında xidmət etmək üzrə inşa edilmişdi. İlk ikisi  Brandenburg  və  WORTH  pre-dreadnought döyüş gəmilərinin ardından  Kurfürst Friedrich Wilhelm  ilə  Weissenburg  döyüş gəmiləri də inşa edildi. Bu iki döyüş gəmisi, polad baxımından daha irəli səviyyədəydi.
1910-ci ildə  Kurfürst Friedrich Wilhelm  ilə  Weissenburg  gəmiləri Osmanlıya satıldı və adları sırasıyla  Barbaros Hayreddin  ilə  Turqut Rəis  olaraq dəyişdirildi. İki döyüş gəmisi Trablusqarp Döyüşündə nadir aktiv oldu və ümumiyyətlə Dardanel boğazını hər hansı bir İtalyan hücumuna qarşı qorumaq üzrə xidmət verdi. Barbaros Hayreddin  ilə  Turqut Rəis , Balkan Döyüşlərində olduqca aktiv oldusa da dekabr 1912-ci ildə və Yanvar 1913-cü ildə yunan donanmasının Çanaqqala mühasirəsinə mane ola bilmədi, Trakyada Osmanlı ordusuna topçu dəstəyi təmin etdi. 8 Avqust 1915 tarixində - Birinci Dünya Müharibəsidə - İngilis sualtı gəmisi, Çanaqqala Boğazında  Barbaros Hayreddini bombaladı və bir çox silahı ilə batırdı. Turqut Rəis  isə yavaş sürəti səbəbiylə I. Dünya müharibəsində uzun müddət istifadə olunmadı. 1924-ci ildə təhsil üçün istifadə edilməyə başlandı, 1956 - 1957-də isə parçalandı və donanmadan çıxarıldı.
Reşadiye sinifi
thumb|right | HMS  Erin  ( Reşadiye ), 1918-ci ildə şar ilə seyr halında Almaniyadan SMS  Kurfürst Friedrich Wilhelm  və SMS  Weissenburg  gəmilərinin alınmasının ardından, Osmanlı donanması yeni bir döyüş gəmisi sinifinə dair planlarına əhəmiyyət verdi və  Reşadiye  sinifi olaraq adlandırılan yeni bir döyüş gəmisi sinifi hazırlandı. Reşadiye  sinifi üç döyüş gəmisindən meydana gələcəkdi;  Reşadiye ,  Rəşad-ül Hamid  və  Fatih . Planlaşdırılan üç gəmidən yalnız biri - "'Reşadiye' '- tamamlanabildi. Lakin bu döyüş gəmisinə də Birinci Dünya Müharibəsinə az bir vaxt qalanda Britaniya əl qoydu, səbəb isə Osmanlının bu hərbi gəmi ilə İttifaq Dövlətlərinə dəstək verməsindən qorxmaları idi; gəminin adı HMS  Erin  olaraq dəyişdirildi və Britaniya donanmasına qatıldı. Gəmilərin sifarişi üçün ayrılan vəsait Osmanlı xalqından gələn ianələrlə meydana gəlirdi, hadisə Osmanlı xalqında narazılığa səbəb oldu. Bu hadisə, Osmanlı Dövlətinin Almaniya İmperiyası və müttəfiqləri yanında Birinci Dünya Müharibəsinə qoşulması üçün çox təsirli oldu. Sinifin ikinci gəmisi olan "" Rəşad-ül Hamid , 1912-ci ildə ləğv edilmişdi. Onun yerinə  Sultan Birinci Osman  dreadnoughtu üçün işlər başlamışdı. Üçüncü gəmi olan  Fatih , 1914-ci ildə inşa halındaykən ABŞa verildi, ABŞ isə gəmini Missisipi'' adı ilə Yunanıstana təhvil verdi. 1917-ci ildə tamamlanması gözlənilirdi, tamamlandığında  Rəşad-ül Hamiddən və  Reşadiye  hərbi gəmilərindən daha böyük bir gəmi olacaqdı. Lakin 1914-ci ildə inşası bitirilmədən parçalanıb donanmadan çıxarıldı.