cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qlazqo
Festivallar
thumb|Vest End Festivalı Şəhərin festival həyatı — Şotlandiyada ən dolğunlardan biridir. Lakin Edinburqdan fərqli olaraq, harda ki, festival ayı avqust sayılır, Qlazqoda festivallar bütün il boyu keçirilir. Şəhərin ən tanınmış festivalları Vest End Festivalı, Qlazqo Film Festivalı, Merçant Siti Festivalı, Qlazqo Caz Festivalı, Qlazqo Beynəlxalq Komediya Festivalı, Celtic Connections və Dünya Tuluq Zurnası Çempionatı sayılır.
KİV
Qlazqoda müxtəlif media ofisləri, o cümlədən şəhər və region KİV-ləri yerləşir:
Kitabxanalar
Şəhərdə 37 ictimai kitabxana fəaliyyət göstərir, o cümlədən Avropanın ən böyük arayış kitabxanası — 1877-ci ildə tütün maqnatı Stiven Mitçellin vəsiyyəti ilə yaranan Mitçell kitabxanası. Kitabxananın içində 1,3 milyon kitab, 35.000 xəritə və fotoşəkillər, mikrofilm və arxiv qəzet yerləşir.
Təhsil
thumb|[[Qlazqo Universiteti]] Qlazqoda 184 ibtidai məktəb və 29 orta məktəb yerləşir, xüsusi təhsil ehtiyacları olan uşaqların təhsili üçün 34 məktəb fəaliyyət göstərir. Bəzi məktəblərdə tədris şotland kelt dilində həyata keçirilir.
Şəhərin ali təhsil müəssisələri:
Şəhərdə universtitetlerdən başqa bir sıra kollec və akademiyalar var — Qlazqo İncəsənət Məktəbi, Qlazqo Kelvin Kolleci, Qlazqo Klayd Kolleci, Şotlandiya Kral Konservatoriyası və s. Tələbələrin sayına görə Qlazqo Şotlandiyada birinci və Britaniyada (Londondan sonra) ikinci sıradadır.
Futbol
thumbnail|[[Seltik Park]]
Şəhərdə dünya derbiləri sırasında yer alan və özünəməxsusluğu ilə seçilən "Seltik" və "Qlazqo Reyncers" məskunlaşır. Daim prinsipiallığı ilə seçilən matçda komandalar arasında ölüm-dirim mübarizəsi dərəcəsində rəqabətin olması həm də siyasi xarakter daşıyır. Səbəbi Reyncersin "Protestant və Kraliçə klubu", Seltikin isə kraliçəyə boyun əyməyən katoliklərin komandası olmasıdır. Qlazqonun digər futbol klubları — Partik Tisl, Klayd və Kuins Parkdır. Şəhərdə Seltik Park, Aybroks stadionu və Hampden Park stadionları yerləşir.
2020-ci ildə UEFA Avropa Kuboku 2020-nin 4 oyunu Qlazqoda keçiriləcək.
Digər idman növləri
Peşəkar reqbi komandası Qlazqo Uorriors Şotlandiya, İrlandiya və Uelsin digər komandaları ilə yanaşı Kelt Liqasında iştirak edir. Şəhərin yeganə basketbol komandası Qlazqo Roks adlanır və Britaniya Basketbol Liqasında iştirak edir. Qlazqonun əsas idman arenaları — Kelvin-Holl və Sir Kris Hoy Velodromudur.
Birlik oyunları
2007-ci ildə Qlazqo Nigeriya paytaxtı Abucanı üstələyib, Birlik Oyunları keçiriləcəyi yer seçilmişdir. 2014-cü ilin iyulun 23-dən avqustun 3-dək Qlazqoda Birlik Oyunları keçirilmişdir. Bu 71 müxtəlif ölkə və ərazilərindən gələn, 4947 idmançının iştirakı ilə, 17 müxtəlif idman növlük Şotlandiyanın tarixində keçirilən ən böyük multi-idman hadisəsi idi. Birlik Oyunları zamanı Qlazqoya 300,000-dən çox ziyarətçi gəlmiş, ölkədə 1000 iş yeri yaradılmış və 1.2 milyon bilet satılmışdır. Birlik Oyunları Şotlandiyanın iqtisadiyyatına £52 milyon səmərə gəlmişdir.
Avtomobil nəqliyyatı
thumbnail|М8 magistralı
Qlazqonun kənarında yol şəbəkəsinin inkişafına baxmayaraq, avtomobilə malik olmayanların və ictimai nəqliyyatdan istifadə etməyə üstünlük verən vətəndaşların nisbəti Şotlandiya üçün orta müqayisədə daha yüksəkdir (müvafiq olaraq 56% və ailələrin 34%-ni təşkil edir).
İctimai nəqliyyat
thumb|Qlazqoda avtobus
Qlazqonun ictimai nəqliyyatın koordinasiyasını və inkişafı Strathclyde Partnership for Transport (SPT) dövlət nəqliyyat agentliyi tərəfindən idarə olunur. Şəhərdə 40 avtobus şirkətləri fəaliyyət göstərsə də, First şirkətinə avtobus nəqliyyatının 70%-lik payı düşür.
İlk omnibus şəhərin küçələrində 1845-ci ildə hərəkətə başlamışdır. XX əsrin ortalarına qədər Qlazqoda iki qatlı tramvay və trolleybus işləsə də, şəhər sakinlərinin digər nəqliyyat növlərinin seçməsi, bu servislərin aradan qaldırılmasına səbəb olmuşdur. Qlazqoda son dəfə tramvay 1962-ci il 4 sentyabrda, trolleybus isə 1967-ci ilin mayında fəaliyyət göstərmişdir.
thumb|Metro stansiyası 1896-cı ildən fəaliyyət göstərən və tək xəttdən ibarət olan Qlazqo metropoliteni (London və Budapeştdən sonra) dünyanın üçüncü ən qədim metrosu sayılır. İlk dəfə metro xətti 1970-ci ildə, sonuncu dəfə isə 2011-ci ildə tamamilə modernləşdirilmişdir. Hər il Qlazqo metrosunu 13 milyon insan işlədir. Metro yerli sakinlər tərəfindən "Qurulan portağal" kimi tanınır.
Dəmiryolu nəqliyyatı
Qlazqonun dəmiryolu nəqliyyatı Transport Scotland milli nəqliyyat agentliyi tərəfindən idarə olunur. Şəhərin Qlazqo Sentral və Kuin Strit dəmiryolu vağzallarından, qatarlar cənub, şimal və şimal-şərq istiqamətdə gedir. Qlazqo Sentral (1999 və 2005-ci ildə Milli Dəmiryolu Mükafatlarının qalibi) Şotlandiyanın ən işlək dəmir yolu stansiyasıdır və hər il 29 milyondan çox xalqa xidmət edir.
Elnarə Abdullayeva
Həyatı
Elnarə Abdullayeva 1972-ci ilin iyunun 17-də Qobustanın Çuxanlı kəndində kasıb bir ailədə dünyaya göz açıb. Daha sonra Ağaxan Abdullayevin tələbəsi olaraq ondan muğamın sirrlərini öyrənir. Onun 2006-cı ildən musiqiçi və prodüsser Asif Kərimovla birgə fəaliyyətə başlamasıyla xanəndənin bütün yaradıcılıq tərzi dəyişdi. 2000-ci illərdə Gilan albom şirkəti ilə müqavilə bağlayaraq "Elnarənin Musiqi Dünyası" adlı ilk albomunu çıxardı. 2015-ci ildə Heydər əliyev sarayında ilk solo konserti baş tutdu. Daha sonra 2015-ci ildə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti" adına layiq görüldü. 2016-cı ilin mart ayında 3 gün Heydər Əliyev sarayında konserti baş tutdu.
Mükafatlar
Azərbaycanın Əməkdar Artisti 14.09.2015
Qələm
thumb|250px|Waterman şirkətinin istehsal etdiyi hədiyyə qələm dəsti Qələm - yazı yazmaq və şəkil çəkmək üçün istifadə edilən, içərisində mürəkkəbli sterjen və ya qrafit mili olan incə çubuq formalı vasitə. Aşağıdakılar qələm nümunələridir:
Tarixi
İlk yazılar – Şumerlərin gil kitabələri iti əşya ilə cızılırdı. Az qala 3 min il istifadə olunan bu alət (təxminən, indiki mıx formasında) nə qədər naqolay olsa da, ayrı çarə tapa bilmirdilər.
Uzun müddət – eramızın ilk minilliyi ərzində ucu itilənmiş qamış-qələmlərdən istifadə olunduğu da iddia olunur. Həmçinin lifdən düzəldilən ilk kağızın yaranması ilə quş lələyindən istifadə də gündəmə gəldi: daha rahat olan bu vasitə müxtəlif rəngli məhlullara batırılmaqla yazılırdı. Paralel olaraq həm də dəmir ucluqlu ağac-qələmdən də istifadə olunurdu.
1780-ci ildə isə polad ucluğu (pero) kəşf etməklə Harrison öz adını tarixə yazdırmağı bacardı. 19-cu əsrdə isə artıq özü yazan qələmlər (avtoqələm) ixtira edildi. thumb|Lüks qələm Karandaşın yaranması tam təsadüfdən (yəqin ki, zərurət vardı) doğub: 18-ci əsrdə laboratoriya üçün qablar hazırlayan çex əsilli Yozef Hartmutun əlindən fincan düşüb sınır və «günahkar» sınan əşyanın kağız üzərində qara cızıq açdığını görür. Nəticədə qrafit tozu ilə gil lövhələrin qarışığından təcrübələrə başlayan Hartmut karandaşın əcdadını yaradır.
Müasir karandaşı isə 1790-cı ildə N.Karte kəşf edib
Salsal qalası
Salsal — Dərələyəz mahalında qədim qala.
Haqqında
Bu qala Keşişkənd (Yeğeqnadzor) rayonunda Ələyəz, Hosdun, Həsənkənd, Erdərin, Horbadıq adlı kəndlərin əhatəsində, uca bir qayanın başında tikilmişdir. Strateji cəhətdən çox əhəmiyyətli yerdə tikilmiş bu qalanın içindən rayondakı kəndlərin, yolların, keçidlərin, aşırımların, gediş-gəliş cığırlarının əksəriyyətini nəzərdə saxlamaq, hücumların qarşısını almaq mümkündür.
Qala çox uca və sıldırım qayanın başında tikildiyi üçün ona üç tərəfdən çıxmaq çox çətindir. Qalanın iki qapısı vardır. Əsas yolu isə şərq tərəfdəki (Ələyəz kəndi tərəfdəki) yalın üstündədir. İkinci qapısı isə Erdərin və Horbalıq kəndləri tərəfdəndir. Bu, əsas qapıya nisbətən bir qədər balacadır. Bundan başqa, qalanın qərb (günbatan) tərəfində, Hosdun və Həsəndkənd səmtində divarın özülündə çıxış üçün gizli bir kiçik qapı da vardır ki, bu, daş ilə hörülmüşdür. Bu qapını yalnız qalanın içindən açmaq olar. Bunun üçün həmin daşı qalanın içindən bayır tərəfə itələməlisən. Bu daşın eni təxminən 60 sm, uzunluğu isə bir metrdir.
Məmlük sülaləsi (İraq)
İraq Məmlük sülaləsi (ərəb: مماليك العراق) 18 və 19-cu əsrlərdə İraqda hökmranlıq edən bir sülalə idi.
Osmanlı İmperiyasında Məmlük dövləti yıxıldı, əsir alınanlar özgür buraxıldı. Sülalədən bəzilər Osmanlı məktəblərində təhsil aldılar və sonra hərbi və inzibati vəzifələrə təyin edildilər. Məmlüklər, 1704-cü ildən 1831-ci ilə qədər Osmanlı İraqını idarə etmişlər.
Osmanlı hakimiyəti 1831-ci ildə Məmlük sülaləsinin hakimiyətini ləğv etdi və bölgəni bir ayrı sülaləyə bağladı. Ancaq Bağdaddakı bir çox inzibati orqan, Məmlük sülaləsindən oluşmuşdu. Məmlüklər I Dünya Müharibəsinə qədər İraqda suveren bir siyasi qüvvə olaraq qaldı.
Filipp Lüdviq Statius Müller
Мюллер, Filipp Lüdviq Statius Müller (Philipp Ludwig Statius Müller, ) — Alman teoloqu və zooloqu.
Nima Yuşic
Nima Yuşic (farsca: نیما یوشیج), əsl adı Əli İsfəndiyaridir (d. 12 noyabr 1895 – ö. 6 yanvar 1960) — sadəcə Nima adıyla tanınan İran şairi idi. Fars və mazandaran dillərində yazırdı.
Həyatı
Nima Yuşic kimi tanınan məşhur müasir İran şairi və fars azad şeirinin atası Əli İsfəndiyari 1897-ci ildə Mazandaranın uzaq və gözəl mənzərəli kəndlərindən olan Yuş kəndində dünyaya gəlmişdir. Nimanın atası İbrahim xan Əzəmus-səltənə şücaətli atçılardan idi və heyvandarlıq və əkinçiliklə məşğul olub. İbrahim xan musiqi və xəttatlıqla da məşğul idi. Anası da çox zövqlü bir qadın idi və daima Nizami Gəncəvinin "Yeddi gözəl" və Hafiz Şirazinin divanını oxuyurdu. Nimanın uşaqlıq illəri bu səmimi ailədə və İranın yaşıl və sıx şimal meşələrində keçmişdir. O, bir müddət çobanlarla birlikdə yaylaq və qışlaqları gəzib dolaşmışdır. Nima yazıb-oxumağı kənd mollasından öyrənmiş və 12 yaşında ikən ailəsi ilə birlikdə Tehrana köçmüşdür. Rəşidiyyə mədrəsəsi gələcək şairin təhsil aldığı ilk elm ocağıdır. Nima bu mədrəsəni bitirdikdən sonra fransız dilini öyrənmək həvəsi ilə "Sən Lui" kollecinə daxil olur. Bu kollecdə istədiyi dili öyrənməklə yanaşı, o dövrün məşhur şairlərindən olan Ustad Nizamvəfanın diqqətini cəlb etdi. Ustad Nizamvəfa onda şeir və şairlik istedadını hiss edir və onu elmə, ədəbiyyata təşviq edir. Nimanın gənclik illəri eşq və aşiqlikdə keçdi. O, iki dəfə eşq macərasında məğlub olduqdan sonra yanıqlı və pərişan halda şeir və şairliyə üz qoydu. Nima fransız dilini mükəmməl bildiyi üçün Avropa azad şeirini dərindən araşdırdı və bu şeir üslubu ilə yaxından tanışlıq onu həmin dövrdə geniş yayılmış hər növ qafiyədən və vəzndən uzaq, rəmzi dildən istifadə etməyə təşviq etdi. Nimanın müasir azad şeir üslubunda yazdığı ilk şeirinin çap olunması ilə İranın şeir və şair bazarında əsaslı dəyişiklik baş verir. Bu hadisə onun adını elmi və ədəbi məclislərdə dillər əzbəri etməkdən əlavə, yeni şairə qarşı etirazlar dalğasının baş qaldırmasına da səbəb oldu. Mühafizəkarlar və qədim üslub tərəfdarları onu qədim abırlı ədəbiyyatın məhvinə səbəb ola biləcək bir yola başladığını hesab etdikləri halda bəziləri şairin istedadını yüksək qiymətləndirib Nimanın cərəyanın zühuru saydılar. ("Ey gecə") Bundan sonra şairin şah əsəri sayılan "Əfsanə" şeiri onun daha da məşhurlaşmasına səbəb oldu.
Yaradıcılığı
Fars poeziyasında yeni şeirin ("şe’re-nou") atası sayılan Nima Yuşic ilk təhsilini mollaxanada alıb. 12 yaşında ailəsi ilə birgə Tehrana köçən Nima burada Sen-Lui kollecində oxuyub və fransız dilini mükəmməl öyrənib. Özünün dediyinə görə, fransız dilini öyrənmək onun qarşısında yeni dünya açıb.
1920-ci illərdə yazdığı bir neçə əsərlə ("Əfsanə", "Məhbəs", "Əsgər ailəsi", "Ey gecə!" və s.) o, fars poeziyasında sərbəst şeirin ("şe’re-azad") əsasını qoyub. Klassik ənənələrlə modernizmin təcrübəsini uğurla birləşdirən Nima fars şeirinə yeni baxış ("dide-taze") və yeni ifadə sistemi ("bafte-taze") gətirib. Nima həm də yeni şeirin nəzəriyyəçisi kimi çıxış edib. Onun müxtəlif məqalələrinin toplandığı "Hisslərin dəyəri" adlı kitabı fars modernist poeziyasının manifesti sayılır.
XX əsr fars modernist şairlərinin hamısı bu və ya digər dərəcədə Nimadan təsirlənmişlər. Təsadüfi deyil ki, İranda sərbəst şeirə həm də "Nimasayağı şeir" ("şe’re-Nimayi") deyilir.
İran azad şeirinin atasını tanımaqda şairin özünə xitabən yazdığı məktub böyük əhəmiyyət kəsb edir: "… Mən bir tikanam ki, təbiət məni əlil və kor gözlər üçün yaradıb. Məqsədim o xidmətdir ki, başqaları təbiətin onlar üçün təyin etdiyi düşüncə və hiss zəifliyi və düz yoldan azmaqları səbəbindən o xidmətləri yerinə yetirməkdən acizdirlər …"
Əsərləri
Nima Yuşicin ən məşhur əsərləri aşağıdakılardır:
Bulbophyllum oreodoxa
(Bulbophyllum oreodoxa) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Seylab (Azərşəhr)
Seylab — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Azərşəhr şəhristanı (Tufarqan) ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,414 nəfər yaşayır (379 ailə).
Sosial müdafiə
Sosial müdafiə — insanın fəaliyyətinə minimum təminatı təmin edilməsi üçün cəmiyyət və onun müxtəlif strukturları tərəfindən həyata keçirilən tədbirlər sistemi.
Qurban Berdiyev
Qurban Bekiyeviç Berdiyev (25 avqust 1952-ci il, Aşqabad, Türkmənistan SSR, SSRİ) — sovet, Türkmənistan futbolçusu, müdafiəçi, yarımmüdafiəçi , Rusiya futbol məşqçisi. SSRİ idman ustası (1980).
Muğan
Yaşayış məntəqələri
Digər
Abdal Musa
Abdal Musa — türk övliyası, filosofu, ozanı.
Həyatı
Onun Anadoluya gəlişi ilə bağlı iki rəvayət var. Bir iddiaya görə, o, Buxaradan qırx abdal ilə gəlmişdir. Digər bir rəvayətə görə, Xorasanın Xoy şəhərindən gəlmişdir. Bir iddiaya görə, Təkə bəyi Abdal Musanı odda yandırmaq istəyirmiş, lakin Abdal Musa alovun içinə atılanda alov sönmüşdür.
İrsi
İndiki dövrdə Türkiyədə, Antalya vilayətinin Almalı rayonunun Təkkə məhəlləsində Abdal Musa adına zaviyə var. Bu zaviyə bəktaşilərin mühüm mərkəzlərindən biri olmuşdur.
Müqəddəs Nikolay kilsəsi (Narikala)
Müqəddəs Nikolay kilsəsi – Tbilisinin Qədim şəhər rayonunun ən yüksək hissəsində olan Narikalanın içində yerləşən Gürcü pravoslav kilsəsidir.
Tarixi
Müqəddəs Nikolay kilsəsi mənbələrdə ilk dəfə XII əsrdən xatırlanır. 1730-cu ildə kilsə, çareviç Vaxtuşi tərəfindən xatırlanır.
Gürcüstanın Çar Rusiyasına birləşdirilməsindən sonra Narikala strateji əhəmiyyətini itirir və general Yermolovun əmri ilə qala daxilində barıt anbarları yaradılır. 1827-ci ildə anbarda baş vermiş güclü partlayış qalanın ciddi zədələnməsinə, Müqəddəs Nikolay kilsəsinin isə təməlinə kimi dağılmasına gətirib çıxarır.
1966-cı ildə qala ərazisində aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı Müqəddəs Nikolay kilsəsinin qalıqları üzə çıxarılır. 1996-cı ildə memar Tariel Kiparoudzenin layihəsi əsasında qədim kilsə binasının təməlləri üzərində yeni kilsə inşa edilmişdir. 1997-ci ildə Gürcüstan katolikos-patriarxı II İlyanın iştirakı ilə kilsənin ithaf mərasimi keçirilmişdir.
Limanda (film, 1954)
Məzmunu
Köhnə boksçu Terri Melloy (Marlon Brando) qardaşı Çarlinin istəyi ilə Conni Frendli adlı adamın yanında işə düzəlir. Conni mafiya adamıdır və qanunsuz işlərlə məşğul olur. Conni onlara xəyanət etmiş insanları aradan götürür. Bir gün Conninin adamları Terrinin qonşuluğunda yaşayan bir şəxsi qətlə yetirirlər. Terri bu qətlin şahidi olur, lakin heç kim qətlin kim tərəfindən həyata keçirildiyini deməyə cürət etmir. Keşiş Berri və qətlə yetirilən şəxsin bacısı Edi qatili axtarmağa baçlayırlar. Edinin görən Terridə ona qarşı sevgi yaranır. Terri Conni Frendliyə qarşı çıxır.
Film haqqında
1954-cü ildə Elia Kazan tərəfindən çəkilmiş və hal-hazırda bütün dövrlərin ən yaxşı filmlərindən hesab olunan film… Rollarda Marlon Brando, Karl Malden, Eva Meri Seynt və b. çəkiliblər. Film 12 Oskar nominasiyasından "Ən Yaxşı Film" və "Ən yaxşı Rejissor" da daxil olmaqla 8-ni qazandı. Marlon Brando "Ən Yaxşı Aktyor" kimi ilk Oskarını aldı. Maraqlı məqamlardan biri filmin "2-ci planda Ən Yaxşı Aktyor" kateqoriyasında 3 nominasiya almasıdır. Amerika Film İnstitutunun (AFİ) tərtib etdiyi "Bütün Dövrlərin 100 Ən Yaxşı Filmi" siyahısında bu film 8-ci pillədə yer alıb.
Film Hollivudun Qızıl dövrünün bütün əlamətlərini özündə əks etdirir. Yüksək rejissor işi, aktyor oyunu ilə seçilən film həqiqi film gözəlliyindən zövq almaq istəyənlər üçün gözəl seçimdir.
Taksidermiya (film, 2006)
"Taksidermiya" — macar rejissoru Dyörd Palfinn qorxu filmi. 2006-cı ildə ekranlaşdırılmışdır. Film Layoş Parti Nadın hekayələri motivləri əsasında çəkilmişdi. Film Macarıstan-Avstriya-Fransanın birgə istehsalıdır.
Süjet
Filmdə 3 nəsil kişinin həyatı göstərilmişdi. Birinci hekayə İkinci Dünya Müharibəsində qırılmış taleyi olan leytenantdan başlayır. Sonra hekayə onun oğlu Kalmanla davam edir. Kalman Olimpiya oyunlarında iştirak edir, orada o gözəl Gizellanı görür və ona aşiq olur. Gizella hamilə olur və oğul doğur. Oğul böyüyərək taksidermist (yəni müqəvva düzəltmə) peşəsini seçir.
Milli Təbiət Tarixi Muzeyi
thumb|Ford-T muzey qarşısında, 1926 Milli Təbiət Tarix muzeyi (Vaşinqton) — muzey 1910-ci ildə Smitson Universiteti nəzdindən yaradılmışdır. Muzey ABŞ paytaxtı olan Vaşinqtonda yerləşir. Bura giriş pulsuzdur. İlin 364 günü fəaliyyət göstərir. Bircə milad günü fəaliyyət gösərmir. Muzeyin 126 milyon bitki, heyvan, arxeoloji tapıntı, meteorid və incəsənət nümunələri vardır. Burada 185 təcrübəli mütəxəsislər işləyir.
Orqanizm
thumb Orqanizm ( – qururam, − alət) — diri orqanizm, diri varlıq, canlı orqanizm, canlı varlıq — biologiya sahəsində heyvan, bitki, kif, mikrob kimi tək bir vücud əmələ gətirən yekdil sistemdir. Hüceyrədən ibarət olub, qeyri-canlı materiyadan onu fərqləndirən amillərə malik olan bioloji vücuddur. Bilinən bütün orqanizmlər bu xarakterlərin bir çoxuna sahibdir: nizamlılıq, böyümə və bölünmə, inkişaf, çoxalma, maddələr mübadiləsi, qıcıqlanma, uyğunlaşma (adaptasiya) və xarici mühitlə daxili mühitin fiziki və kimyəvi tarazlığını saxlama (hemostaz). Biologiyanın əsas predmetidir.
Orqan
Mənşəyinə, quruluşuna və yerinə yetirdiyi funksiyalara görə bir-birinə oxşar hüceyrələr və hüceyrəarası maddələr birləşib toxumanı əmələ gətirir. Orqan (üzv) bədənin müəyyən forması, quruluşu, yeri olan, bir və ya bir neçə funksiyanı yerinə yetirən hissəsinə deyilir. Orqanların bir qismi bədən boşluğunda yerləşir ki, bunlara daxili orqanlar deyilir. Hər bir orqan bir neçə toxumadan əmələ gəlmişdir, lakin bunlardan biri həmişə çoxluq təşkil edir və orqanın əsas funksiyasını müəyyən edir.
Yüksək orqanizmlərdə hər bir orqanda qan damarları və sinirlər vardır. Quruluşuna, vəzifəsinə və inkişafına görə bir-birinə oxşar orqanların məcmusuna orqanlar sistemi deyilir. Ümumi funksiyanı birgə yerinə yetirən müxtəlif quruluşa və inkişafa malik ayrı-ayrı orqanların və ya orqanlar sisteminin məcmusu aparat adlanır.
İnsan orqanizmi aşağıdakı sistem və aparatlardan ibarətdir: istinad-hərəkət aparatı, qan sistemi, ürək-damar sistemi, tənəffüs sistemi, həzm sistemi, sidik-cinsiyyət sistemi, daxili sekresiya vəziləri (endokrin sistemi), duyğu orqanları sistemi, sinir sistemi.
Hüceyrələrin kimyəvi tərkibi
Dövri sistemdə olan təxminən 110 elementdən 80-ə qədəri hüceyrədə rast gəlinir. Lakin bunlardan yalnız 27 elementin hüceyrədə müxtəlif funksiya yerinə yetirdiyi müəyyən edilmişdir. Hüceyrədə kütlə payı 0,001%-dən çox olan elementlər makroelementlər, 0,001%-dən 0,000001%-ə qədər olanlar isə mikroelementlər hesab olunur.
Hüceyrənin qeyri-üzvi birləşmələri
Hüceyrənin qeyri-üzvi birləşmələrinə su və mineral duzlar aiddir. Su — hüceyrənin tərkibində ən çox olan maddədir. Onun hüceyrədə miqdarı orqanizmin növündən, yaşayış şəraitindən, hüceyrənin tipindən və funksional fəaliyyətindən asılı olaraq müxtəlifdir. Məsələn, su insanın sümük toxumasının 20%-ni, baş beyinin hüceyrələrinin 85%-ni təşkil edir.
Hüceyrənin üzvi birləşmələri
Canlı orqanizmlərin üzvi birləşmələrinə zülallar, yağlar, karbohidratlar, nuklein turşuları, ATF və vitaminlər aiddir. Orqanizmdə üzvi birləşmələr bəzən kiçik, bəzən isə iri molekul, polimer şəklində olur. Biopolimerlər. Polimerlər kiçikmolekullu birləşmələrdən — monomerlərdən əmələ gəlir. Əgər polimeri uzun bir zəncir kimi təsəvvür etsək, onun çoxlu sayda təkrar olunan hər bir halqası monomerlərə uyğun gələcək. Bəzi polimerlər eyni növ, digərləri isə müxtəlif növ monomer halqalarından təşkil olunur. Canlı orqanizmin tərkibinə daxil olan polimerlər biopolimerlər adlanır. Onlar bütün canlıların hüceyrələrinin əsas hissəsini təşkil edir. Hüceyrənin əsas üzvi birləşmələrindən biri-karbohidratlardır. Bu birləşmələrin tərkibinə karbon, hidrogen və oksigen daxildir. Karbohidratlar sadə (monosaxaridlər və disaxaridlər) və mürəkkəb (polisaxaridlər) quruluşda olur. Zülallar mürəkkəb üzvi birləşmələr, biopolimerlərdir. Onların monomerləri aminturşulardır.
200px|thumb|center|Amin turşusunun strukturu
Təbiətdə 150-dən çox aminturşu növü olsa da, onlardan yalnız 20 növü zülalların tərkibinə daxildir. Aminturşular karboksil (- COOH) və amin qruplarının olmasına görə (- NH2) bir-birinə oxşasalar da, onlarda həm də oxşar olmayan radikallar vardır. Aminturşuların ümumi formulu belədir:
Zülalların xassələri
Canlı orqanizmlərdə rast gəlinən albumin (yumurta zülalı), mədəaltı vəzinin hormonu olan insulin, həzm prosesində iştirak edən tripsin və ağız suyunda olan lizosim fermentləri zülallara aiddir. Onlar müəyyən xüsusiyyətlərə malik olub hüceyrədə müxtəlif funksiyaları yerinə yetirir. Bir çox fiziki və kimyəvi amillərin (spirtin, turşuların, qələvilərin, yüksək temperaturun, radiasiyanın və s.) təsirindən zülal molekulunun quruluşu pozulur və spiral açılmağa başlayır. Zülalların təbii quruluşunun bu cür dəyişməsi prosesi denaturasiya (lat. "de" — yoxluq, aradan qaldırmaq,"natura" — təbii) adlanır. Denaturasiya dönər və ya dönməz ola bilər.
250px|thumb|center|Zülalın denaturasiyası
Denaturasiya zamanı əvvəl dördüncülü, sonra üçüncülü, daha sonra ikincili quruluş pozulur. Əgər müəyyən təsirdən birincili (ilkin) quruluş da pozularsa, denaturasiya dönməz olar. Məsələn, yumurta zülalı 60–70 °C-də denaturasiyaya uğrayır. Birincili quruluş pozulmadıqda isə zülal molekulu yenə də burularaq əvvəlki təbii vəziyyətini və xüsusiyyətlərini ala bilir və bu, dönər denaturasiya və ya renaturasiya adlanır. Buradan belə nəticə çıxır ki, zülal molekulunun bütün quruluş və funksiyaları onun ilkin quruluşu ilə müəyyən olunur.
Zülalların funksiyaları
Bir çox zülallar hüceyrədə bioloji katalizator rolunu oynayaraq kimyəvi reaksiyaları sürətləndirir və burada baş verən proseslərin tənzimlənməsində iştirak edir. Belə zülallar fermentlər adlandırılır.
Nukliein turşuları
Nuklein (lat. "nukleus" — nüvə) turşuları ilk dəfə hüceyrənin nüvəsində tapıldığı üçün bu cür adlandırılmışdır. Lakin sonralar onların mitoxondri, plastidlər kimi orqanoidlərdə də mövcudluğu məlum olmuşdur. Nuklein turşuları — irimolekullu təbii üzvi maddələrdir. Bu molekullar canlı orqanizmlərdə irsi məlumatın saxlanılmasını və nəslə ötürülməsini təmin edir. Öz quruluşuna görə nuklein turşuları biopolimerlərdir. Onların monomer halqası nukleotidlərdir. Hər nukleotid azotlu əsasdan, karbohidratdan, ortofosfat turşusu qalığından ibarətdir. Hüceyrədə iki növ nuklein turşuları — dezoksiribonuklein (DNT) və ribonuklein (RNT) turşuları olur.
Oyuq (teatr studiyası)
thumb|250 px|right|Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrının nəznində fəaliyyət göstərən teatr-studiyasının loqosu
Oyuq teatr studiyası — Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrında fəaliyyət göstərən teatr-studiyası
Haqqında
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm nazirinin 05.05.2011-ci il tarixli 181-s saylı sərəncamına əsasən 01.11.2012-ci il tarixindən Abdulla Şaiq adına Azərbaycan Dövlət Kukla Teatrında teatr-studiyasının fəaliyyəti bərpa olundu.
"Oyuq" teatr-studiyasının bu dövrdəki 12 üzvündən 6-sı Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin tələbə və məzunları idi. İlk müddətdə tələbə və müəllimlərin ərsəyə gətirdiyi "Dünya gözəli" (A. Şaiq), "Əkiz qardaşlar" (H. Ziya), "Sindibadın xoşbəxtlik adasına səyahəti" (R. Əlizadə) tamaşaları hazırlanaraq teatrsevərlərə təqdim olundu.
2013-cü ildə "Kaspi" təhsil mərkəzi ilə birlikdə müsabiqə təşkil edən studiya orada təhsil alan səhnə bacarıqlı uşaqları bir araya toplayaraq "Oyuq"un uşaq qrupunun təşkilinə nail oldu. Qısa müddətdə gərgin məşqlər aparan fəalların iştirakı ilə "Cırtdan" tamaşası hazırlandı. Balaca aktyorların səhnə debütü böyük maraqla qarşılandı. Ardınca ulu öndər Heydər Əliyevin anadan olmasının 90 illiyi ilə əlaqədar olaraq böyük konsert-tamaşa hazırlandı. "Hər birimiz bir çiçək" adlı bu konsert proqramı ilə tamaşaçılar balaca istedadları daha yaxından tanıdılar.
Elə həmin il 15 iyun – Milli Qurtuluş Günü münasibətilə də səhnəciklərlə zəngin vətənpərvərlik mahnılarından ibarət geniş konsert proqramı da təqdim olundu.
Studiyanın sıralarında yer alan istedadlı azyaşlı Selcan Müseyibova həmin ildə beynəlxalq festivaldan qazandığı yüksək mükafatla ona olan etimadı tam doğrulda bildi. Belə ki, Bolqarıstanın Varna şəhərində baş tutan ənənəvi "Golden Sparkles" mahnı müsabiqəsində "Ən yaxşı səs" nominasiyasında yer tutdu.
Bu ilin uğurlu tədbirləri sırasında Yeni il, Novruz bayramı, 8 mart – Beynəlxalq Qadınlar günü münasibətilə düzənlənən konsert proqramları balaca istedadların iştirakı olmadan baş tutmayıb.
2014-cü il də studiyanın beynəlxalq qələbəsi ilə yadda qalıb. Belə ki, studiyanın üzvü olan balaca vokalçı-aktrisa Aylin Nəcəfli Bolqarıstanın Varna şəhərində baş tutan ənənəvi "Golden Sparkles" mahnı müsabiqəsində uğurla çıxış edərək yüksək mükafatla təltif olunub.
Bundan başqa studiyanın digər üzvü Selcan Müseyibova Makedoniyanın Struqa şəhərində keçirilən "Ezerskie Biseri" Beynəlxalq Musiqi Festivalında təmsil olunaraq "Ən yaxşı səs" nominasiyasında birincilik qazanıb.
Hər il sıralarını daha da genişləndirən "Oyuq"un üzvlərinin say sırası da genişlənib və müsabiqə yolu ilə uşaqların sayı 10 nəfərə çatdırılıb.
Studiyanın bir neçə üzvü repertuarda yer alan tamaşalardakı uşaq obrazlarını məharətlə yaradıblar. Bu sırada "Tıq-tıq və taq-taqın nağılı", "Ağ babanın nağılı", "Sehrli üzük", "Çəkməli pişik" tamaşalarını qeyd edə bilərik.
Studiyanın balaca aktyorlarının iştrikı ilə müstəqil tamaşa da 2015-ci ildə izləyicilərə təqdim olunub. Yazıçı Səidə Haqverdiyevanın "Şah və onun xüdpəsənd oğlu" nağılı əsasında eyniadlı tamaşa, həmçinin "Cırtdan və Tıq-tıq xanımın sərgüzəştləri" adlı tamaşa hazırlandı. Hər iki tamaşaya Səidə Haqverdiyeva quruluş verdi.
2016-cı ildə də "Oyuq" teatr studiyasının üzvləri əldə etdikləri bilik və bacarıqlarını tamaşaçılar qarşısında nümayiş etdirməkdə davam etdilər. Belə ki, həmin ildə "Cırtdan və onun dostları", "Oyaq gözəl", "Şahın xüdpəsənd oğlu" tamaşaları səhnələşdirilərək yeni uşaqların iştirakı ilə təqdim olundu.
Talasemiyalı xəstələr, ümumiyyətlə qan çatışmazlığından əziyyət çəkən azyaşlıların problemini qabartmaq və cəmiyyəti bu yöndə maarifləndirmək məqsədilə böyük xeyriyyə aksiyası təşkil olundu. Paytaxtdakı xüsusi mərkəzlərdə qeydiyyatda olan balacaların da iştirak etdiyi aksiya istər KİV-də, istərsə də cəmiyyətdə böyük əks-səda doğurdu.
Maarifləndirmə missiyasını davam etdirən studiya Uşaq Milli Onkologiya Mərkəzində müalicə alan azyaşlılar qarşısında konsert proqramı və tamaşa ilə də çıxış etdilər. Bu silsiləni Saray qəsəbəsində fəaliyyət göstərən xüsusi tipli uşaq evi-internat məktəbindəki konsert proqramı davam etdirdi.
Kabil
Coğrafi mövqeyi
thumb|Kabil|right|200pxKabil Əfqanıstanın ən böyük şəhəridir. Qədim şəhər olan Kabil mühüm nəqliyyat qovşağında yerləşir. Eyniadlı çayın sahilində,1800–1900 metr yüksəklikdə yerləşir. Şəhərin məhəllələri Kabil çayının hər iki sahilini tutur. Şəhərin köhnə hissəsi Kabil çayının sağ sahilindədir və səciyyəvi Şərq simasını saxlamışdır. Çayın sol sahilindəki yeni hissədə keçmiş kral iqamətgahı, Məhəmməd Nadir şahın türbəsi, xarici səfirliklərin binası, parklar, iri yaşayış məhəllələri yerləşir. Kabil şəhəri cənub-qərb istiqamətində böyüyür.
Oyuq (teatr studiyası)
Haqqında
2016-cı il studiyanın həyatında müsabiqə ili kimi də yadda qaldı. Çoxsaylı istedadlı uşaqlar arasından ən bacarıqlıları seçilərək studiyanın uşaq qrupu sıralarına daxil edildilər. 200-dən artıq uşağın müraciət etdiyi müsabiqədən seçilən uşaqlar sayəsində üzvlərin sayı 23-ə çatdı.
Kabil
Sənayesi
Kabil ölkənin siyasi, mədəni mərkəzi olmaqla yanaşı, həm də iqtisadi mərkəzidir. Şəhərdə avtomobil təmiri zavodu, asfalt-beton zavodu, yeyinti və yüngül sənaye müəssisələri, əczaçılıq fabrikləri və s. vardır. Kabildə həmçinin döyüş sursatları, parça, mebel və şəkər istehsal edilir.
Oyuq (teatr studiyası)
Haqqında
9 noyabr – Dövlət Bayrağı günü münasibətilə "Gözəl və cadugər" adlı tamaşa və ardınca rəngarəng konsert proqramı da təqdim olundu.
Şiramin (Azərşəhr)
Şiramin — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Azərşəhr şəhristanı (Tufarqan) ərazisinə daxil olan kənd.
Kabil
Əhalisi
Şəhərin əhalisinin sayı ətrafı ilə birlikdə 3.071.400 nəfərə yaxındır. Puştulardan başqa şəhərdə taciklər, özbəklər, həzaralar və digər xalqların nümayəndələri də yaşayır.
Oyuq (teatr studiyası)
Haqqında
2016-cı il beynəlxalq festivallarda böyük uğurlarla da studiyanın tarixində qızıl hərflərlə yazıldı. Bu mənada fevral ayında Rusiyanın Sankt -Peterburq şəhərində keçirilən "Caz karuseli" adlı yeniyetmə və gənclərin beynəlxalq festivalında iştirakı xüsusi qeyd etməliyik. 20-dən artıq ölkədən onlarla uşaq və yeniyetmənin iştirak etdiyi bu məşhur festivalın "Qran-pri" və birinci yerini studiya üzvü olan iki azyaşlı qızımızın tutması (Selcan Müseyibova və Aylin Nəcəfli) və bu mükafatları ölkəmizə gətirməsi ən böyük uğurumuz kimi hər kəsi sevindirdi.
Şiramin (Azərşəhr)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 3,280 nəfər yaşayır (909 ailə).
Oyuq (teatr studiyası)
Haqqında
Xarici səfərlər sırasını Türkiyədə təşkil olunan ənənəvi 23 nisan "Çocuq bayramı"-nda iştirak davam etdirdi. Bu irimiqyaslı bayram tədbirlərində uşaq qrupunun üzvləri həm tamaşa, həm də mahnı çələngi ilə iştirak edərək tədbir təşkilatçılarının təşəkkürnaməsi ilə təltif olundular.
Həmçinin ümummilli lider Heydər Əliyevin doğum günü münasibəti ilə silsilə konsertlər təşkil edən studiyanın tədbir marafonu Bakı şəhəri və Bakıətrafı kəndləri də əhatə etdi. "Oyuq" teatr studiyası həmin kəndlərin bir neçə uşaq evi-internat məktəblərində xeyriyyə konsertləri ilə çıxış etdilər. Tədbirlər çərçivəsində ənənəvi aksiyalar – Milli Onkologiya Mərkəzində müalicə alan uşaqlar üçün xeyriyyə tədbiri də keçirildi. Talassemiyalı uşaqlarla bağlı qanvermə aksiyası çərçivəsində tamaşa-konsert də baş tutdu. Tədbirlərdən biri də Uşaq Psixologiya Mərkəzi ilə birgə reabilitasiya xarakterli oldu və bu layihədə əqli qüsurlu uşaqların da rol aldığı tamaşa təqdim olundu.
2017-ci il də studiyanın həyatında uğur ardıcıllığı ilə yadda qaldı. Xeyriyyə aksiyaları, konsert proqramları, klip təqdimatları bir-birini əvəz etdi.
9 iyun 2017-ci ildə respublikada ilk dəfə olaraq Nağıl qəhrəmanlarının festivalı baş tutdu. Üç günlük festival çərçivəsində milli və dünya nağıl qəhrəmanlarının qiyafəsinə bürünən uşaqlar bulvar ərazisində yürüş edərək uşaqları sevindirdilər. Festival günlərində müxtəlif məkanlarda konsert proqramları, tamaşalar, moda nümayişləri baş tutdu.
Heriz xalçaları
Heris xalçası və ya Heriz xalçası — Təbriz xalçaçılıq məktəbinə aid xalça növü.Heriz xalçaları olduqca davamlı və dayanıqlı və nəsillər boyu davam edə bilər.
Oyuq (teatr studiyası)
Haqqında
1 iyun – Uşaqların beynəlxalq müdafiəsi günü münasibəti ilə teatrda böyük tədbir keçirildi. BMT-nin Əhali Fondu, UAFA təşkilatının dəstəyi ilə Şərqdə ilk dəfə olaraq autizm sindromlu uşaqlara həsr olunmuş "Əlimdən tut" adlı tamaşa nümayiş olundu. Bu sindromdan əziyyət çəkən uşaqların da iştirak etdiyi tamaşa və konsert böyük əks-səda doğurdu.
Studiyanın üzvləri Bolqarıstanın Varna şəhərində keçirilən "Golden Sparkles" Europen Music festivalında da iştirak edərək böyük nailiyyətlə vətənə döndülər. Belə ki, Azərbaycanın xalq mahnısı "Sarı gəlin" i bu festivalda müzkl kimi təqdim etməklə festivalın birincisi, "Əlimdən tut" adlı (mus: Vüqar Camalzadə, söz: Cəmilə Allahverdiyeva) mahnıya görə isə "Ən yaxşı mahnı" nominasiyasında ikinciliyə nail oldular.
Heriz xalçaları
Bu xalçaların adları Təbrizin şimal-şərqində yerləşən "Geris" və ya "Gəpəz" qəsəbəsinin adları ilə bağlıdır. "Heris" xalçalarının bədii tərtibatı çox orijinaldır. Kompozisiya və detalların ümumi formaları əyri xətli bitki naxışlarından ibarət olan "Ləçəkturunc" kompozisiyasının əsasında yaradılmışdır. Ancaq vaxt keçdikçə bu kompozisiyanın naxışları punktirli olub və sərbəst xalça rəsmi əmələ gətirməyə başlayıb. Adətən xalçanın eskizsiz öz başına toxuyurdular. Burada təəcüblü bir şey yoxdur, çünki xalçatoxuyanlar başqa tip xalça toxuya bilmirdilər. Təxminən XVI-cı əsrdən indiyə kimi adət-ənənəyə uyğun olaraq Herisdə yalnız bu xalçanı toxuyurdular, ona görə də xalçatoxuyyanlar bu rəsmi çox gözəl bilirdilər. Qeyd etmək lazımdır ki, əhalisi həmçinin xovsuz xalça-palaz və kilimlərin istehsalı ilə tanınır.
Oyuq (teatr studiyası)
Haqqında
Belə ki, 3 dekabr – Beynəlxalq Əlillər günü münasibətilə teatrın nəzdindəki "Oyuq" teatr-studiyasının fəalları, eləcə də fiziki məhdudiyyətli uşaq və yeniyetmələrin iştirakı ilə klip hazırlamaqla ictimaiyyətin diqqətini bu vacib məsələyə yönəltməyi bacardı.
Azərbaycanda ilk dəfə reallaşan bu layihə sayəsində fiziki və əqli əlilliyi olan insanlar, onların yaxınları və bütünlükdə cəmiyyət olaraq bizlər anladıq ki, istənilən əlillik maneə deyil və insan hədəflərinə çatmaqdan ötəri hər bir maneəni dəf edə bilər. Bundan başqa, bu klip, bizə ətrafımızdakı müxtəlif səbəblərdən əlil olan insanlara, onların yaxınlarına, xüsusən uşaqlara qarşı diqqətli, qayğıkeş və ən əsası səmimi olmağı aşıladı. Beləcə, onlara əl uzatmaqla, əlimdən tut deməklə acımadığını, sadəcə, istənilən halda arxa, dayaq ola biləcəyini aşıladı. Məhz bu klip sayəsində xüsusən azyaşlılara həssaslıq kimi vacib hiss aşılandı.
Ötən il noyabrın 30-da baş tutan bu tədbirdə ilk olaraq "Əlimdən tut" adlı mahnıya çəkilən sosial klip-musiqili çarx tamaşaçıların ixtiyarına verildi. Bu klip bundan bir müddət əvvəl autizm sindromlu uşaqlara həsr olunmuş "Əlimdən tut" adlı tamaşanın ekran həlli olaraq çox böyük rezonansa səbəb oldu. Tamaşaçılarrın böyük rəğbətlə qarşıladığı mahnının sözləri Cəmilə Allahverdiyevaya, musiqisi Vüqar Camalzadəyə aiddir. Bu unikal mahnının ekran həlli olan klipdə studiyanın yetirmələri ilə yanaşı peşəkər aktyorlar, həmçinin UAFA təşkilatının üzvü olan fiziki məhdudiyyətli fəal uşaq və yeniyetmələr rol alıblar. Uşaqlara sevgi, həmrəylik, qarşılıqlı anlaşma və özünə inam aşılayan sosial çağırışlı klipin ideya müəllifi və rejissoru bu kimi sosial aksiyaları, xeyriyyə aksiyalarını reallaşdıran tanınmış ssenarist-rejissor, "Oyuq" teatr-studiyasının uşaq qrupunun rəhbəri Səidə Haqverdiyevadır. BMT-nin Əhali Fondu, "Park Bulvar" və UAFA-nın dəstək olduğu ideyanın reallaşdırılmasında əsas məqsəd fiziki məhdudiyyətli uşaqların digər həmyaşıdları ilə ünsiyyətini təmin etməık və maneəsiz inteqrasiyasını təmin etməkdir.
Beləcə, istər təqdimat, istərsədə ondan sonra klip ətrafında olan geniş müzakirələr bir daha sübut etdi ki, biz teatr olaraq, bu ağır mövzuya müraciət edən yaradıcı insanlar olaraq öz missiyamızı yerinə yetirmiş olduq. Unutmayaq ki, bu dünyanı hamı üçün yaşanacaq məkan etməyin yeganə yolu sevgi və qarşılıqlı anlaşmadır. Odur ki, biz bundan sonra da sosial çağırışlarımızı davam etdirəcək və yetişən nəsillərin mənəvi-estetik zövqünü bu yöndə də formalaşdırmaqda davam edəcəyik.
2017-ci ildə "Oyuq" teatr-studiyasının balaca aktrisa-vokalçıları Bolqarıstanın Varna şəhərində keçirilən "Golden Sparkles European Music Festival"ında uğurla iştirak ediblər və mükafatlarla vətənə qayıdıblar.
2018-ci ildə "Oyuq" teatr-studiyası ölkəmizdə növbəti bir ilkə imza atmışdır belə ki,"Şaxta babaya məktub" adlı xeyriyyə aksiyası keçirib. Həmin aksiyada Aksiyada paytaxtın uşaq evi, internat məktəbi və sığınacaqlarında yaşayan 50–60 uşağın Şaxta babaya ünvanladıqları məktublardakı rəngarəng arzuları reallaşdırılıb. Bir neçə gün öncədən aksiya təşkilatçılarının ünvanına göndərilən onlarla istək məktubundakı oyuncaqdan geyimə bütün əşyalar alınaraq tədbir günü Şaxta baba tərəfindən onlara təqdim olunub.
2019-cu il Aprelin 4-də "Dünya Autizm Maarifləndirmə" ayı münasibətlə "Oyuq" teatr-studiyası "Qırmızıpapaq" tamaşası ilə uğurlu çıxış ediblər.
Sultanlıq
Sultanlıq — Azərbaycanda xandan asılı olan və sultanın idarə etdiyi xırda mülk.
250px|thumb|Sultanlıqlar 250px|thumb|Keçmiş İlisu sultanlığının xəritəsi. Qafqaz dağcıları haqqında məlumat toplusundan bir illüstrasiya.  ([[rus dilində, 1868-1881)]] 250px|thumb|Salyan sultanlığı 250px|thumb|Azərbaycan bəylərbəyliyinin Naxçıvan ölkəsində sultanlıqlar (XVI-XVII əsrin əvvəlləri)
Polux Poluxov
Polux Məhəmməd oğlu Poluxov — həkim, Gürcüstan SSR əməkdar həkimi (1984).
Həyatı
200px|thumb|left|Sadaxlı kənd xəstəxanasının divarında xatirə lövhəsi. Polux Poluxov 1932-ci ildə Borçalı rayonunun Sadaxlı kəndində doğulmuşdur. Kənd orta məktəbini bitirmişdir. 1951-1957-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsində ali təhsil almışdır. Sadaxlı kənd xəstəxanasında həkim (1957-1961), baş həkim (1961-2002) və həkim (2002-2008) işləmişdir. Sadaxlı kəndinin ilk azərbaycanlı ali təhsilli həkimi idi. Ona el arasında "qoca həkim" də deyirdilər. 51 il ərzində həkimin şəfalı əlləri minlərlə insanı həyata qaytarmış, ölümün-xəstəliyin əlindən qurtarmışdır.
Polux Poluxov xidmətlərinə görə, Beynəlxalq Qırmızı Xaç və Qızıl Aypara cəmiyyətinin diplomunu və 1982-ci ildə SSRİ səhiyyə əlaçısı adını almışdır. 1984-cü ildə Gürcüstan SSR əməkdar həkimi fəxri adına layiq görülmüşdür. Gürcüstan azərbaycanlıları arasında əməkdar həkim adını alan ilk mütəxəssisdir. 2010-cu ildən Sadaxlı kənd xəstəxanası onun adını daşıyır.
Jarqon
Jarqon - müəyyən bir sahə və ya fəaliyyət sahəsi ilə əlaqəli ixtisaslaşmış terminologiyadır. Jarqon adətən xüsusi kommunikativ kontekstdə istifadə olunur və kontekstdən kənarda yaxşı başa düşülməyə bilər. Kontekst adətən müəyyən bir məşğuliyyətdir (ticarət, peşə, xalq dili, akademik sahə və s.). Lakin hər hansı bir qrupda da jarqon ola bilər. Jarqonu dilin digər hissəsindən fərqləndirən əsas xüsusiyyət xüsusi lüğətdir. Qrup içində sözlərin mənalarını digər qruplardan fərqli anlama meyli nəticəsində ünsiyyətdə yanlış anlaşılmalar mümkündür. Jarqon bəzən texniki arqonun bir parçası olaraq başa düşülür və müəyyən bir fəaliyyət sahəsində istifadə olunan rəsmi terminologiyadan fərqləndirilir.
Ədəbiyyatda jarqon və arqo terminləri kəskin şəkildə fərqləndirilmir. Müxtəlif müəlliflər bu anlayışları fərqli açıqlayırlar. Bir şərhə görə, jarqon təbiəti etibariylə gizli olması baxımından arqodan fərqlidir. Başqa bir izaha görə isə, jarqon xüsusi olaraq peşə və texniki dairələrlə bağlı olmasından dolayı fərqləndirilir. Bununla birlikdə bəzi mənbələr bu terminləri sinonim kimi qəbul edir. Rusiya dilçiliyində jarqon dilin ekspressiv forması, gizli dillər isə arqo kimi təsnif olunur.
Jarqonun özünün fonetik və qrammatik sistemi yoxdur. O ancaq müəyyən məhdud kollektivlər arasında yayılıb; məsələn: yükdaşıyıcıların, neftçilərin şərti sözləri var: "Vira" (qaldır), "Mayna!" (endir) və s. Bu iki söz dünyanın bütün portlarında məlumdur.
Jarqonu inkişaf etmiş, müxtəlif peşə və texnika sahələrinə aid dəqiq terminlərlə, zəngin peşəkar dillərlə eləcə də "oğru" jarqonu, cinayətkar ünsürlərin öz aralarında danışdıqları "dil"lə qarışdırmaq olmaz.
Bədii ədəbiyyatda jarqondan üslubi məqsəddə, qəhrəmanların, surətlərin dilini fərqləndirmək üçün istifadə olunur.
jarqon
Danışıq dili, həmçinin məişət dili , normal dil və ya məişət dili- standart dildən və həmçinin texniki dildən fərqli olaraq - gündəlik işlərdə istifadə olunan , lakin müəyyən bir sosiolektə uyğun olmayan dildir. Bir dialekt danışıq dili hesab edilə bilər və ya dialekt ilə standart dil arasında aralıq mövqe tutur. Termin yalnız ümumi dil və gündəlik dil terminlərindən qeyri-müəyyən şəkildə ayrıla bilər. Müəyyən vəziyyətlərə münasibətdə lingua francas danışıq dilini təmsil edir.
Danışıq termini həm də " diqqətsiz, təsadüfi və kobud ifadə " mənasını daşıyır. Hər şeydən əvvəl dil üslubuna görə fərqləndirilir və danışıq dili mədəni ifadə tərzinə qarşı qoyulur. Lakin ifadənin konkret sosiolektə uyğun olub-olmaması nəzərə alınmır. Bu mənada danışıq dillərinin əlaməti danışıq dilləridir.
Danışıq dili birinci mənada təhsil səviyyəsi və danışanın sosial mühiti və ya vəziyyət kimi regional və sosial şəraitlə formalaşır. Bəzən danışıq dilindəki ifadə formalarına sinonim olaraq “ xalq dili ” ( “ xalq dili ” mənasında ) da deyilir.
Danışıq dili bəzən Alman kontekstində Standart Yüksək Alman və Qeyri-Standart Alman dili arasında " bufer zonası " kimi görünür. Ulrix Ammon bildirir ki, bu termin danışıq dilində iki şəkildə başa düşülə bilər: danışıq normasının dil vahidlərinin ifadəsi kimi ( yəni. H. standart dilin xüsusi stilistik təbəqəsi ) və ya qeyri-standart formalar üçün termin kimi. Peter Trudgill hesab edir ki, standart dil təcrübəsi həm rəsmi , həm də danışıq elementlərini əhatə edə bilər və qeyri-rəsmi vasitələr mütləq qeyri-standart istifadəni göstərmir.
Qarabağ-2 FK
"Qarabağ-2" — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan "Qarabağ" futbol klubunun əvəzedicilərdən ibarət komandası. Komanda hal-hazırda Azərbaycan Birinci Liqasında çıxış edir.
Saloniki
Saloniki (, Tessaloníki,  Saloniki) ya da Səlanik    — Yunanıstanın ikinci böyük şəhəri. Əhalisi 363.987 nəfərdir.
Tarixi
Şəhərin əsası e.ə. 315-ci ildə Makedoniya hökmdarı Kassandr tərəfindən qoyulmuşdur. O, Term körfəzi sahilində yerləşən 26 kiçik yaşayış məntəqəsini birləşdirərək yeni şəhərə öz həyat yoldaşı, Makedoniyalı İsgəndərin ögey bacısı Fessalonikanın adını vermişdir.
Osmanlı dövrü
Saloniki 1430-cu ildə sultan II Murad tərəfindən fəth edildi. XV əsrdə şəhərə Anadoludan gətirilən çox sayda türk məskunlaşdırıldı. 1492-ci ildə Osmanlılar İspaniyadan qovulan Sefard yəhudilərini qəbul etmək barədə qərar verir və Saloniki yəhudilərin yaşamaq üçün seçdikləri əsas şəhər olur. Saloniki 500 ilə yaxın müddət ərzində Osmanlı şəhəri olaraq qalır və xristian, yəhudi, müsəlman icmaların birlikdə uyğunlaşma içində yaşadığı əhəmiyyətli bir mədəni və iqtisadi mərkəzi halına gəlir.
XVII əsrdə Sabetay Sevi tərəfindən başlayan Sabetayizm hərəkatı Salonikidəki yəhudilər arasında böyük rəğbət qazandı. Sabetay Sevinin ardınca İslamı qəbul edən yəhudilər Salonikidə Osmanlı Dövlətinin yeniləşmə səylərinə böyük xidmət göstərdilər.
XIX əsrin sonları və XX əsrin əvvəllərində Saloniki şəhərinin etnik tərkibi:
Yunanıstan dövrü
1912-ci ildə Balkan müharibələrindən sonra şəhər Yunanıstanın nəzarətinə keçdi. Osmanlı orduları şəhəri yunanlara döyüşsüz, lakin şəhərdəki türklərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsi şərti ilə təhvil verdilər. Osmanlı ordusunun Salonikidə olan qüvvələri də silahlarını yunan birliklərinə təslim etdilər. Ancaq yunan əsgərləri şəhəri ələ keçirdikləri günün gecəsi şəhərdə yaşayan xeyli sayda türkü, aralarında Osmanlı əsgərləri də olmaqla qətl etdilər. Şəhərin simvolu olan Osmanlıların tikdiyi Ağ qüllə simvolik xristianlaşdırma əməliyyatından keçərək ağ rəngdə boyandı. O gündən bəri Ağ qüllə adıyla xatırlanan bu tikilinin ağ boyası zamanla aşınaraq yenidən əvvəlki rəngini qaytardı.
1917-ci ildə baş verən yanğın şəhərin türk bölgəsini demək olar ki, tamamilə məhv etdi. 1924-cü il əhali mübadiləsi nəticəsində şəhərdə qalan bütün türklər Türkiyəyə köç etmək məcburiyyətində qaldılar və Anadoludan gələn yunan immiqrantlar gedən türklərin yerini tutdular. Qısa müddət ərzində şəhərin əhali tərkibi tamamilə dəyişdi. Yunanlar Salonikidə azlıqdaykən qısa bir müddətdə əzici bir əksəriyyət halına gəldilər. Beləcə Salonikinin osmanlı-türk mədəniyyətində oynadığı rol başa çatmış oldu. Atatürk 10-cu il nitqində "Kaş ki, Salonikini də milli sərhədlərimiz içərisinə ala bilsəydik" deyərək şəhərin türklər üçün əhəmiyyətini vurğulamışdır. right|200px|thumb|Thermaic – Saloniki
Qısa bir müddət ərzində məscidlərin minarələri yıxıldı. Bəzi məscid və sinaqoqlar kilsəyə çevrildi. Köhnə Osmanlı evləri baxımsızlıqdan yox oldu. Şəhərin keçmişiylə əlaqəsi kəsilərək, Avropa şəhəri halına gətirildi.
İkinci dünya müharibəsində bütün Sefarad yəhudi icması (50 000 nəfər) alman işğalçıları tərəfindən toplama düşərgələrinə göndərilib öldürüldü. Beləcə, Osmanlıdan qalma son köklü icma da yox edilmiş oldu.
Saloniki 1997-ci ildə Avropa mədəniyyət paytaxtı seçilmişdir.
Qarabağ-2 FK
Tarixi
Komanda 2018-ci ildə yaradılmışdır. Hal-hazırda Azərbaycan Birinci Liqasında mübarizə aparır.
Saloniki
Qardaşlaşmış şəhərlər
20px Nitsa (Fransa), 1992 20px Təl-Əviv (İsrail), 1994
Bulbophyllum orectopetalum
(Bulbophyllum orectopetalum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qarabağ-2 FK
Hal-hazırkı heyəti
20 May 2018-ci il məlumatlarına əsasən.
Aşağı Tunqus
Qısa məlumat
thumb|left Yeniseyin sağ qolunu təşkil edən Aşağı Tunqus Turuxansk şəhəri yaxınlığında çaya tökülür. Buzlanması oktyabrdan maya qədər davam edir. Çay yuxarı axarda may-iyun, aşağı axarlarda may-iyul aylarında gursululuq müşahidə edilir.
Yuxarı axar
Yuxarı axarlarda çay 580 km məsafədə enli dərədən axır. Dərə əsasən gilli-qumlu suxurlardan təşkil olunmuşdur. Bu hissədə Aşağı Tunqus çayı Lena çayının ysxınlığından axır. Kirensk şəhəri yaxınlığında məsafə hətta 15–20 km-ə qədər azalır. Çayın bu hissədə sürəti 0,4—0,6 m/s təşkil edir.
Aşağı axar
Aşağı axarlarda Aşağı Tunqus çayı dərin ensiz, bəzənsə sıldırımlı sahili olan ərazilərdən axır. Bəzi hissələrdə çayın yatağı genişlənərək gölə bənzər su sahələri yaradır. Bu sahələrin eni bəzən 20 km çatır. Çayın sərt qayalıqlar arasından axan hissəsində sürət 3–5 m/s təşkil edir. Burada dərinlik 60-100 metr arasında yerləşir. Bu hissələrdə bəzən çayın ortasında diametri 0,5-1,5 metr olan astanalara rast gəlinir. Bəzən çay bərk suxurlara rast gəldikdə onu dolanaraq keçməli olur. Bu hissədə çayın sürəti 1—1,5 m/s təşkil edir.
Aşağı Tunqus çayı boyunca çoxlu sayda şəlalələr vardır. Suların hündürlükdən axdığı ərazilərdə dərinlik bəzən 100 metr təşkil edir Astanalar və şəlalələr xüsusi ilə gursululuq dövründə dedikcə təhlükəli olur.
Çayın hidrologiyası
Çay illik axın sürtinə görə Rusiyanın çayları arasında onbirinci yeri tutur. İllik su sərfiyyartı 3680 m³/s təşkil edir. Minimal su sərfiyatı 1967-ci ildə 2861 m³/s, maksimal isə 1974-ci ildə — 4690 m³/s olmuşdur. Çayın qidalanması qar və yay yağışları hesabına ödənilir. Qrunt suları demək olar ki yoxdur. Səbəb isə çayın çox illik qrunt buzlaqları ərazisindən axmasıdır. 52 il aparılan müşahidələr nəticəsində diaqramma aşağıdakı kimi olmuşdur: Çay axınının 73% yay-payız aylarının payına düşür. Çayın suyunun ampiletud fərqinə görə xüsusi ilə seçilir. Daşqınlar zamanı suyun səviyəsi 30–35 m qalxır
Qolları
Qolları: (sağdan): Eyka, Koçeçum, Yambukan, Vivi, Tutonçana, Eraçimo, Severnaya, (soldan) Nepa, Bolşaya, Erema, Teteya, İlimpeya, Nidım, Taymura, Uçami. Aşağı Tunqusun ən böyük qolu Koçeçun çayıdır. İllik sərfiyyatı 600 m³/s, hövzəsinin sahəsi isə 100 min km² təşkil edir