cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saplaqlı bibər
Botaniki xarakteristikası
Birillik mədəni ot bitkisi olub, hündürlüyü 30-60(90) sm-ə bərabərdir. Zəif budaqlanan mil köklü, gövdəsi düz və ya girintili-çıxıntılı, aşağı hissəsi odunlaşan tükcüklü, bəzən isə çılpaqdır. Yarpaqları növbəli, uzun saplaqlı, bütövkənarlı və ya oyuqlu, itiuclu, əsası bizəoxşar, yuxarı tərəfi tünd-yaşıl, aşağı tərəfi isə açıq rəngli, müxtəlif dərəcəli tükcüklü və ya çılpaq, aşağı yarpaqları isə qarşı-qarşıya dayanır. Çiçəkləri tək, sallaq, kasacığı zəngşəkilli və ya qədəhəbənzər olub, 5 qısa dişcikdən ibarətdir. Meyvəsi konusşəkilli, tünd və ya sarımtıl-qırmızı, lətli, şirəli, çoxtoxumlu meyvəli olub, uzunluğu 15-20 sm-dir. Çiçək tacı laylara ayrılan 5-9 pərli bükük, ağ rəngdən çəhrayıya, hətta sarımtıl rəngə qədər dəyişir. Hamar, yalançı meyvəyanlığından ibarətdir. Toxumları yastı, böyrəkşəkilli olub, tutqun-sarı rənglidir.
Vətəni Mərkəzi Amerikadır. Tərəvəz kimi min ildən çoxdur ki, becərilir. Amerika kəşf olunduqdan sonra əksər ölkələrdə yayılmışdır.
Becərilən bibər il ərzində bir vegetasiya dövrü keçirən, tərəvəz kimi lətli meyvələri olan, qida kimi yetişməyən meyvələrindən istifadə edilən, ədviyyəli, acı dada malikdir.
Xammal kimi payızın sonunda soyuqlar düşən zaman (ilk donvurma) yeyişmiş meyvələri əl ilə toplanılır. Günəş altında hava axını olan yerlərdə və ya quruducu şkafda 50оС-də qurudulur.
Xammal kimi yetişmiş quru meyvələri tünd-qırmızı və ya sarı-qırmızı rəngli, konusşəkilli, üst tərəfdən parlaq, uzunluğu 5-12 sm, eni isə 2-4 sm olub, meyvələri azacıq yastılanmış, ucu isə əyilmişdir. Meyvələri yastılanmış, 5 dişcikli yaşılımtıl-qonur kasacıqlıdır. Meyvələri daxildən içiboş, yuxarı hissəsi təkyuvalı, aşağı hissədən iki qovuqlu plasentaya bölünən, möhkəm bitişən çoxtoxumlu, böyrəkşəkilli yastı, toxumları olmaqla, diametri 3-5 mm-ə bərabərdir. Qırmızı bibərin tozu selikli qişaya möhkəm hoparaq, yüksək qıcıqlanma yaradır. Ona görə də respiratorla işləmək lazımdır.
Tərkibi və təsiri
Meyvələrinin tərkibində alkaloidlər, aromatk amikapsaiçin, vanillilamid 0,03-0,2% miqdarında vardır. Tərkibində 15% kapsaiçin olur. O cümlədən toxumlarının tərkibində 2%-ə qədər olur. Bundan başqa tərkibində karotinoidlər, 1,5% efir yağı, piyli yağlar (toxumlarında 10%), 200 mq askorbin turşusu vardır. Bəzi sortlarının tərkibində isə steroid saponinlər daha çox olur. Meyvələrinin tərkibində mis, sink və selen ionları vardır.
Yerli keyləşdirici və analgetik  dərmanlar.
Xammal kimi əsasən toxumları hesab olunur. Birillik mədəni sortlarında acı dadlı yetişmiş quru meyvələri xammal kimi keyfiyyətli dərmandır. Yerli keyləşdirici maddədir.
Bibərin kompleks preparatları. «Kapsin», «Kapsitrin», «Kamfoçin», «Efkamon».
Bibər plastrı. Yayındırıcı və ağrıkəsici dərmandır.
Ekstraktiv maddə və kapsaiçinin kombinəedilmiş dərman preparatları.«Espol», «Nicofleks», «Kapsikam».
Meyvələrindən hazırlanan məhluldan iştahın artırılmasında və nevralgiya, miozit, nevrit və digər xəstəliklərində tətbiq edilir.
Zahid Oruc
Həyatı
Zahid Oruc 1972-ci il fevralın 1-də Gədəbəy rayonunun Əliismayıllı kəndində anadan olub. Orta məktəbi yüksək qiymətlərlə bitirdikdən sonra 1989-cu ildə Azərbaycan Texniki Universitetinə qəbul olunub və 1994-cü ildə ali təhsilini əla qiymətlərlə başa vurub.
1999–2000-ci illərdə "Ana Vətən" qəzetinin baş redaktoru olub.
Ehtiyatda olan zabitdir. Rus, türk və ingilis dillərini bilir.
Ailəlidir, 2 övladı var.
Elmi fəaliyyəti
Həmçinin, Azərbaycan Texniki Universitetinin 10 nəfər əlaçı tələbə komitəsinin üzvlərindən biri və bu ali təhsil ocağının elmi şurasının 5 il üzvü olub.
Siyasi fəaliyyəti
Zahid Oruc 1990-cı ildən başlayaraq Azərbaycanda genişlənən xalq hərəkatı və milli azadlıq mübarizəsinə yaxından qoşularaq aktiv tələbə təşkilatlarının rəhbərlərindən biri kimi tanınıb.
2001, 2005 və 2010-cu illərdə 93 saylı Bərdə şəhər seçki dairəsindən II, III və IV çağırış Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin deputatı seçilib. Milli Məclisin Təhlükəsizlik və Müdafiə Komitəsinin üzvüdür. Azərbaycan-Özbəkistan parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəri, Azərbaycan-Almaniya Federativ Respublikası, Azərbaycan-Belçika parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qruplarının üzvüdür. 12 il davamlı olaraq "Parlament Jurnalistlər Birliyi"nin və Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin ən aktiv 10 millət vəkilindən biri kimi bir çox media qurumlarının və ictimai təşkilatların mükafatlarına layiq görülüb.
10 il müddətində Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi-NATO Parlament Assambleyası üzrə əlaqələr qrupunun üzvü kimi müxtəlif beynəlxalq konfransların işində yaxından iştirak edib, çoxlu məruzələrin və təqdimatların müəllifi kimi tanınıb.
12 avqust 2013-cü ildə müstəqil qaydada öz təşəbbüsü ilə Azərbaycan Respublikası prezidentliyinə namizədliyini irəli sürüb. Bu səbəbdən Ana Vətən Partiyasının Mərkəzi Nəzarət Təftiş Komissiyası həmin ilin avqustun 15-də Zahid Orucu partiya sıralarından xaric edib.
11 fevral 2019-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamı ilə Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin İdarə Heyətinin sədri təyin edilmişdir.
Dövri mətbuatda geopolitikaya, regional və beynəlxalq siyasətə dair, o cümlədən, Azərbaycanın dövlət və ictimai həyatı ilə bağlı ardıcıl məqalələrlə çıxış edir.
Mükafatları
Beynəlxalq Marşall mərkəzində onlarla qeyri-hökumət təşkilatlarının, NATO-nun "Sülh Naminə Tərəfdaşlıq Proqramı"nın çərçivəsində həyata keçirilən layihələrin fəal tərəfdaşı kimi müxtəlif sertifikatları və digər nominasiyaları almışdır.
The Corrs
The Corrs - İrlandiyalı üç bacı, bir qardaşın yaratdığı bir qrupdur. Qrupun adını öz soyadlarına uyğun (Corrs) adlandırmışlar. Qrupun solistliyini ailənin ən kiçik üzvü və ən kiçik bacı Andrea Korr etmişdir və qeyri-adi ecaskar səsi ilə hələ də ön plandadır.
İrsilik kodu
İrsilik kodu ( ~ ru. код наследования ~ tr. kalıtım kodu) – obyekt-yönlü proqramlaşdırmada: obyektə aid olan və ona törəməsi olduğu sinifdən və ya obyektdən ötürülmüş struktur və prosedur əlamətlərin (atributların) toplusu.
Viqdis Finboqadouttir
Erkən həyatı
Viqdis 1960-1970-ci illərdə ABŞ-nin İslandiyada (və xüsusilə Keflavikdə) hərbi iştirakına etiraz olaraq keçirilən çoxsaylı mitinqlərdə iştirak etmişdir. Hər il yüzlərlə, bəzən minlərlə adam Keflavikə gedən 50 km yolu gəzərək "Ísland úr NATO, herinn burt" (sözün əsl mənasında: İslandiya NATO-dan kənarda, hərbdən uzaqda) deyə qışqırırdı.
Bədii və akademik karyera
Məzun olduqdan sonra Viqdis Universitetdə fransız dili və fransız dramlarından dərs keçdi və eksperimental teatrla işlədi. Reykyavik Teatr Şirkətində 1954-1957-ci illərdə və 1961-1964-cü illərdə yenidən işləmişdir. Yaz fəsillərində o, həm də bələdçi olaraq çalışmışdır. Viqdis 1962–1967-ci illərdə Reykyavik Gimnaziyasında və 1967-1972-ci illər arası Hamrahlird Gimnaziyasında də fransız dilindən dərs demişdir. Bir müddət İslandiya Universitetində dərs demiş, eyni zamanda İslandiya dövlət televiziyası olan RÚV-da fransız dili kurslarında fransız dilindən dərs.
Reykyavik Teatr Şirkətinin,daha sonra 1972-1980-ci illərdə şəhər teatrı (Leikfélag Reykjavíkur) bədii rəhbəri idi. 1976-1980-ci illərdə Şimal ölkələrində Mədəni İşlər üzrə Məşvərət Komitəsinin üzvü oldu.
İslandiya Prezidenti
İslandiya qadın hərəkatının uzun tarixi var. 1975-ci ildə Beynəlxalq Qadınlar İlində İslandiyalı qadınlar qadınların dəyərsiz işlərinin nə qədər əhəmiyyətli olduğunu göstərmək üçün ümumi tətil təşkil edərkən böyük diqqət çəkdi. İslandiyalı qadınların yüzdə 90-ı tətilə getdi və 1980-ci ildə keçirilən prezident seçkilərində qadın hərəkatı əsas diqqəti qadın prezident seçməyə yönəltdi. Çox inandırıcılıqdan sonra Viqdis üç kişi namizədi əleyhinə çıxmağa razı oldu. Dünyada boşanan tək ana olmasına baxmayaraq, demokratik bir seçkidə dövlət başçısı seçilən ilk qadın idi. O, az səslə, 33.6 faiz səslə, ən yaxın rəqibinə qalib gələrək seçildi. Çox populyarlaşdı və sonradan üç dəfə seçildi, 1984-cü ildə rəqibsiz, 1988-ci ildə başqa bir qadına qarşı səslərin 94,6 faizini toplayaraq və 1992-ci ildə də rəqibsiz olaraq prezident seçildi. 1996-cı ildə yenidən seçilməməyə qərar verdi.
İslandiya prezidentliyi kimi təntənəli bir mövqe tutsa da, Viqdis ətraf mühit fəalı kimi fəal rol aldı və İslandiya dili və mədəniyyəti uğrunda mübarizə apardı, ölkənin tanıdılmasında bir mədəniyyət səfiri kimi çıxış etdi. Kiçik dövlətlərin rolunu vurğuladı və ABŞ prezidenti Ronald Reyqan və Sovet lideri Mixail Qorbaçov arasında vacib bir zirvə görüşünə ev sahibliyi etdi. Onun şüarı belə idi: "Qadınları heç vaxt əzməyin" və O, qızların təhsilini təbliğ etmək üçün xüsusi çalışdı. Gənc qadınlar üçün bir model rolunu oynadı.
1993-cü ildə İngiltərə hökumətinin bəstəkarı Oliver Kentiş tərəfindən Mitt Folk adlı əsər, İngiltərədən İslandiya Respublikasının 50 illiyini qeyd edən İslandiyaya hədiyyə olaraq ona həsr edildi.
Təqaüdü
1998-ci ildən etibarən Viqdis Finboqadouttir UNESCO-nun dillər üzrə xoşməramlı səfiridir.
Ayrıca təməli 2008-ci ildə Fransanın keçmiş prezidenti Jak Şirak tərəfindən qoyulmuş, dünya sülhünü təşviq etmək üçün başladılan Jak Şirak Fondunun şərəf komitəsinin üzvüdür.
Xarici ordenlər
250px|thumb|Serafim [[Kral Sərəncamının üzvü olaraq silahlar (İsveç)]]
Fəxri dərəcələr
O,aşağıdakı universitetlərdən fəxri dərəcə alıb: Viqdis müstəqil qeyri-kommersiya təşkilatı ,57 fərqli ölkədən 81 demokratik keçmiş prezident və baş nazirdən ibarət Madrid klubunun üzvüdür.
Uçalı (kənd)
Uçalı — Başqırdıstan Respublikası nın Uçalı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Uçalı kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Banak
Banak — — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Montana ştatında yerləşən kabus şəhər. Şəhərin əsası 1862-ci ildə Erasmus Darvin Levet tərəfindən qoyulmuşdur. 1864-cü ildə şəhər ətrafında, qızılın kəşf edilməsi, qızıl həyəcanına səbəb olmuşdur. Şəhərdə üç otel, üç çörək dükanı, üç dəmir emalatxanası, iki bərbərxana və iki ət dükkanı vardı. XIX əsrin ortalarından sonra Montana ştatının ən önəmli şəhərlərindən olan Banakda, bir restoran və üç salonda fəaliyyət göstərirdi. Ətraf ərazilərdə qızıl ehtiyatlarının tükənməsindən sonra, şəhərdə əhalinin sayı sürətlə azalmağa başlamışdır. 1970-ci ildə şəhər tamamilə boşalmış və milli qoruq ərazisi elan edilmişdir.
Şelimber döyüşü
Arxa plan
1950-ci sonlarında valaxiya hökümdarı Mixay Cəsur osmanlılar döyüşmək üçün Transilvaniyaya yollandı. Eyni zamanda qonşu hökümdarlar transilvaniyalı Andraş Batori və moldaviyalı Ieremia Movilya Polşa dövləti ilə dostluq edirdilər.
1598-ci ildə Mixay osmanlılarla sülh müqaviləsi imzaladı, ancaq hər iki tərəf anlayırdı ki, münaqişə hələ bitirilməmişdir. Transilvaniya knyazlığı Osmanlılarla dostluq münasibətlərini saxlayan Polşa dövlətinin təsiri altına düşəndə, Valaxiyanin ətrafında düşmənlərin mövqeyiləri daha da gücləndi. Yalnız Habsburqlar Mixay ilə birləşməyə hazır idilər. 9 iyun 1598-ci ildə Praqada bağlanan müqavilənin nəticəsində Valaxiya Müqəddəs Roma İmperiyasının vassal dövlətinə çevrildi, əvəzində imperator Mixayın 5 000-lik muzdla tutulan döyüşçünün xərclərini qarşılamaq öhdəsini götürdü. Mixay ittifaqı bərkitməyə qərar verdi və imperator Rudolfun razılığı ilə Transilvaniyaya hücuma başladı.
Magnolia soulangeana
Magnolia soulangeana —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Şərqi Аsiyа və Şimаli Аmеrikаdır.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 1-3 m-ə qədər оlаn kiçik аğаc və yахud iri kоldur. Çiçəkləri yаrpаqlаr əmələ gələnə qədər, yаrpаqlаrlа еyni vахtdа аçılır. Çiçəkləri iri, əsasən 10-20 sm (4-8 düym), ağ, çəhrayı və tünd qırmızının müxtəlif çalarları, ətirlidir. Çiçəklərdən bəziləri şarşəkilli, digərləri isə kasavaridir. Yarpaqları növbəli, sadə, parlaq, tünd yaşıl, ovaldır.
Еkоlоgiyаsı
Şахtаyа və qurаqlığа dаvаmlıdır. Qаrа dəniz sаhili bоyuncа subtrоpik bölgələrdə, yаşıllıqlаrdа tеz-tеz təsаdüf edilir. Şəhərin əlvеrişsiz şərаitinə, qаzа və tüstüyə dаvаmlıdır. Tоrpаğа аz tələbkаrdır.
Аzərbаycаndа yаyılmаsı
Bаkı Nəbаtаt bаğındа bir nеçə nüsхəsi vаrdır.
İstifаdəsi
Mаqnоliyаnın bütün növləri dеkоrаtivdir və Аzərbаycаnın subtrоpik bölgələrində yаşıllıqlаrdа istifаdə оlunа bilər.Mаqnоliyаnın yuхаrıdа təsvir еtdiyimiz növlərindən bаşqа subtrоpik iqlim zоnаlаrındа çiçəkləri аğ rəngdə оlаn аşаğıdаkı növlərinə də bəzək bаğçılığındа təsаdüf edilir: Аğçiçəkli mаqnоliyа - M.hipоlеncа, Ulduzvаri mаqnоliyа - M.stеllа, Çətirvаri mаqnоliyа - M.tripеtаlа, Kоbus mаqnоliyаsı – M.kоbus. Digər növlərin çiçəkləri isə sаrımtıl-аğ rənglidir və bu qrupа Vаtsоn mаqnоliyаsı - M.vаtsоnti, Virginiyа mаqnоliyаsı - M.virginiаnа, tərs-yumurtаvаri mаqnоliyа - M.оbоvаtа, digər qrupа isə sаrı rəngli çiçəkləri оlаn хiyаrvаri mаqnоliyа - M.аcuminаtа dахildir.
Amblyseius pritchardellus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Mayami Hit
Mayami Hit — Florida ştatının Mayami şəhərini təmsil edən peşəkar basketbol klubu. NBA-da Şərq Konfransında mübarizə aparır.
811 saylı Laçın dağ-atıcı alayı
811 saylı Laçın dağ-atıcı alayı və yaxud Laçın alayı — Qarabağ müharibəsində Laçın rayonunda dislokasiya olunmuş hərbi hissə.
27 mart 1992-ci il tarixində Laçın ərazi özünümüdafiə batalyonunun bazasında yaradılıb. 30 aprel 1992-ci il tarixinə kimi mövcud olmuş hərbi hissənin komandiri Arif Paşa, qərargah rəisi Rafiq Nağıyev olub.
811 saylı Laçın alayı Laçının işğalından 18 gün əvvəl 1992-ci il aprelin 30-da müdafiə naziri Rəhim Qazıyevin 0151 saylı əmri ilə ləğv edilərək 704 saylı briqadanın komandiri, ərazi üzrə məsul komendant Elbrus Orucova tabe etdirilib. Rəhim Qazıyev alayın ləğvi barədə bunları deyir: Hər gün mənə imzalamağım üçün onlarla sənəd gətirilirdi. Mən də onların başlıqlarına baxıb, məzmunu ilə ümumi tanış olub imzalayırdım. 811 saylı hərbi hissə ilə bağlı əmrdə də alayın “perepodçinenie”sindən söhbət gedirdi – əmrin adı belə idi. Lakin əmrin əsas hissəsində alayın ləğvi nəzərdə tutulubmuş. O əmrlərin mətnini Baş Qərargahın müvafiq idarələri, o cümlədən Əməliyyat İdarəsindəki peşəkar zabitlər hazırlayırdılar. Yəni mənim obyektiv olaraq, bütün nüansları bilməyim mükün deyildi.
Arif Paşanın bildirdiyinə görə alayın de-yure ləğvindən sonra da fəaliyyətlərini davam etdirmişlər.
Tanacetum griffithii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Çiçinin çiçəyi (film, 1990)
Məzmun
Film Azərbaycanın Quba bölgəsindəki Çiçi kəndində toxunan özünəməxsus xalı-xalçalardan, bu xalçaları toxuyan kənd əməkçilərinin həyatından, məişətindən, mədəniyyətindən söhbət açır.
Məktublaşma siyahısı
Məktublaşma siyahısı (ing. mailing list (maillist), ru.список рассылки) - proqramın elektron poçt (ELECTRONIC MAIL) vasitəsilə avtomatik olaraq məktub yolladığı daimi adresatların (abunəçilərin) siyahısı. Məktublaşma siyahılarından, xüsusən, maraqlı insanlar qrupunun nisbətən kiçik olduğu, yaxud geniş publika üçün açıq müzakirələrin durdurulmasının zəruri olduğu xəbər qruplarında (NEWSGROUPS) istifadə olunması daha məqsədəuyğundur.
ASP
ASP — veb səhifələrin kodlanması üçün əlifba. Maykrosoft (Microsoft) tərəfındən hazırlanmışdır.
Gökhan Kırdar
Gökxan Kırdar — türk musiqiçisi və film musiqisi bəstəkarıdır. O, İraq türkmənlərindəndir.
Herullar
Herullar (Heruli)—German əsilli bir tayfa.
Katyuşa (silah)
thumb|300px|right|ZiS-6-Yük avtomobili üzərində quraşdırılmış Katyuşa batareyyası (Kiyev).
Katyuşa — BM-8 (82mm), BM 13 (132 mm) və BM-31 (310 mm) reaktiv artilleriyalarından ibarət hərbi maşınlara verilmiş qeyri-rəsmi addır. Bu qurğular ikinci dünya müharibəsi ərəfəsində SSRİ qoşunları tərəfindən aktiv istifadə edilmişdir. Almanlar buna "Stalin orqanı" adını vermişlər. Çünki arxadan bu silah sistemi orqan musiqi alətinə oxşayırdı.
Adi artilleriya qurğularına nisbətən Katyuşa qısa müddətdə bir neçə raket ata bilir. Bununla o düşmən tərəfini qorxuya salır və eyni zamanda onlara cavab verməyə imkan vermir. Sadə konstruksiyaya malik olması onun istənilən şəraitdə tətbiqinə imkan yaradır. Böyük atəş sahəsinə malikdir. Ancaq bu sistemin də öz çatışmazlıqları vardır. katyuşa raketləri artilleriya mərmilərinə nisbətən daha çox yanacaq istifadə edir və qeyri dəqiqdir. Digər tərəfdən batareyanın yüklənməsinə çox vaxt lazım gəlir.
Katyuşa raketlərini 1920-ci illərin əvvəlində Başlasalar da, ilk prototip 1938-ci ildə nümayiş etdirilmişdir. SİS markalı avtomobilin üzərinə quraşdırılmış atıcı 24 ədəd RS-82 və RS-132 raketlərini atmağa imkan verirdi.
7-si iyun 1939-cu ildə poliqonda M-13 raket ilə atış sınağı keçirilir. Burada öz effektivliyini göstərən raket sistemi tezliklə SSRİ-də aparılan elmi-tədqiqat işlərin əsas mövzusuna çevrilir. Layihə işlərində Andrey Qriqoryeviç Kostikov, ivan Qvay və Vasili Aborenkov iştirak edirlər. Sonralar yaradılmış katyuşalar ikinci dünya müharibəsində "Qırmızı ordu"ya üstünlüklər əldə etməyə imkan yaratmışdır.
Dizayn xüsusiyyətləri
Katyuşalar Nebelwerfer adlı Nasist Almaniyası raket haubitsalarına qarşı hazırlanmışdırlar. Əslində onun dizaynı çox sadədir, o, raketləri atmaq üçün rels formalı çubuqlara və onları yuxarı-aşağı hərəkət etdirmək üçün sadə mexanizmə əsaslanır.
Katyuşalar piyada əleyhinə silahlar kimi hazırlanmışdırlar. Alman əsgərlərini belə qorxuya salan başqa bir silah olmamışdır. Tanklara qarşı da effektiv formada istifadə olunurdular. Vurduğu zamanı o, əksər Alman tanklarını deşəcək qədər güclü idi.
ZIS-6 yük avtomobilinin üzərinə quraşdırılmış Katyuşa modeli olan BM-13-lər ən çox istehsal olunan Katyuşa variantlarıdırlar.
Onun maksimum məsafəsi 20 kilometrdir, BM-13 modelinin hədəf sahəsi təxminən 400.000 m²-dir.
Azərbaycan tarixinin çağdaş problemləri (kitab)
right|180px "Azərbaycan tarixinin çağdaş problemləri" kitabı 2000-ci ildə Xəzər Universiteti Nəşriyyatında işıq üzü görmüşdür. Azərbaycan tarixçisi, professor Süleyman Əliyarlının 70 illik yubileyinə həsr olnumuş məcmuə Xəzər Universitetinin Tarix departamenti tərəfindən hazırlanmışdır. Redaktor Prof. Hamlet İsaxanlıdır.
Məzmun
Kitab öz məzmununa görə üç hissəyə ayrılır.
Həmçinin bax
Hamlet İsaxanlı Xəzər Universiteti
Amblyseius proresinae
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
İnterpretasiya olunan dil
İnterpretasiya olunan dil (en: Interpreted language) – əsasən proqram təlimatlarının əvvəlcədən maşın kodu-na çevrilmədən birbaşa və azad şəkildə icra edildiyi proqramlaşdırma dili tipidir. İnterpretator yazılmış proqram kodlarını birbaşa icra edir, bu zaman hər bir proqram elementini bir və ya daha çox altproqram-a tərçümə edir və sonra başqa bir dilə (adətən maşın kodu-na). İnterpretayiya olunan dil və kompilyasiya olunan dil terminləri çox da yaxşı təyin edilməmişdir, çünki teoremdə hər hansı bir proqramlaşdırma dili hər iki cür də tətbiq edilə bilər. Müasir proqramlaşdırma dillərinin tətbiqində bir platform üçün hər iki seçimin də təqdim olunması artan şəkildə məşhurdur.Yaxşı tanınmış Python (proqramlaşdırma dili), Ruby, PHP, JavaScript dilləri interpretasiya olunan dillərdir.
Baccharis subopposita
Baccharis subopposita Baccharis subopposita Baccharis subopposita
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ell & Nikki
400px|thumbnail|2012-ci il
Ell & Nikki — 2011 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Azərbaycanı təmsil edən duet. Müsabiqədə ifa etdikləri Running Scared mahnısı finalda 221 xalla birinci olmuşdur.
Çoban (film, 1971)
Məzmun
Film ömrünü dağlarda keçirən çobanların çətin əməyindən danışır. Filmin qəhrəmanı Azərbaycan Ali Sovetinin deputatı, çoban Boran Kərimovdur.
I İoann Pavel
I İoann Pavel (Albino Luçani, d. 17 oktyabr 1912, Forno-di-Kanale - ö. 28 sentyabr 1978, Roma) — 1978-ci ildə seçilmiş 263-cü Roma Papası (33 gün ərzində). 1958-ci ildə yepiskop, 1969-cu ildə Venesiya patriarxı olmuşdur. 1973-cü ildə kardinal rütbəsini almış, Ayinlər və İlahi İbadət Konqreqasiyasının üzvü olmuşdur. Papalıq tarixində qoşa adı ilk dəfə qəbul etdi.
Qarmaqvarı şam
Qarmaqvarı şam — Təbii halda Böyük Qafqazda, Kiçik Qafqazın şimalında, Göygöldə, Zəyəm çayının sol sahilində yayılmış, hündürlüyü 25 m olan, bir gövdəli ağac.
Çətiri piramida formalı və ya yumrudur. Gövdənin aşağı hissəsinin qabığı tünd-qonur rəngli, dərin yarıqlı, yuxarısında qırmızı-sarı, budaqları boz, cavan budaqları açıq-sarıdır. Yarpaqları cod, duz və az əyilmiş, göyümtüldür, uzunluğu 2-7 sm və eni təxminən 0,2 sm-dir. Qozaları konusşəkilli, assimmetrik, kənar pulcuqları zəif dişlidir. Qozaları tək-tək və ya 2-4 ədədi bir yerdə yerləşir. Parlaq, oval-şar şəkillidir, əvvəlcə yaşıl, sonra qonur-qırmızı olur. Böyümənin axırında qonur-boz rəngdə olur. Aşağı əyilir, uzunluğu 1,5-5,5 sm və qaidəsində eni 2-4 sm-dir. Pulcuqları qırışlı qalxanlıdır. Belə ki, qarmaqvarı şam bir çox bioloji, ekoloji və morfoloji əlamətlərinə görə adi şama oxşayır. 1961-ci ildən sərbəst növ kimi ayrılmışdır. Bakı Nəbatat bağında və Mərdəkan dendrarisində qarmaqvarı şam mədəni şəraitdə becərilir. Toxum verməsi 10 yaşdan başlayır, 1 ildən sonra yetişir. Toxumla çoxalır, qışa davamlılığı yüksəkdir. Əvvəllər şamın bu növü adi şamın növ müxtəlifliyi hesab edilirdi. Qozaların sarı-qonur olması ilə adi şamdan fərqlənir. Gözəl tünd-yaşıl iynəyarpaqları qışda saralmır. Abşeronda yeni salınan parklarda, bağlarda rast gəlinir.
I Demetre (İmereti çarı)
I Demetre — Səlcuq-Baqrationi sülaləsinin kişi nəslindən son nümayəndəsi olmuş, I Aleksandrın oğludur. 1414-cü ildə bacısı I Aleksandr Didi ilə evlənmişdi. Atasının dövründə Teymuri Şahruxun sarayında elçi idi. 1443-cü ildə vəfat etmişdir. Tək qızı olan Gülxan əvvəlcə şahzadə Georgi ilə, daha sonra isə III Demetre ilə evləndi. Bu evliliklərindən V Baqrat və II Konstantin Baqrationi adlı hökmdarlar dünyaya gəldi.
Amblyseius punctatus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Tanacetum grigorjewii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İnformasiya boşalması
İnformasiya boşalması (ing. underflowing) – iki qurğu, yaxud proses arasında informasiya mübadiləsi zamanı buferə verilənlərin daxilolma sürətinin, onların oradan oxunma sürətindən az olması nəticəsində yaranan hal. Məsələn, CD-R və ya DVD-R diskinə informasiyanın yazılışı zamanı qurğu bütün yazma prosesi boyunca eyni bir sürətlə fırlanmalıdır. Əgər kompüter hər hansı səbəbdən (şəbəkədə olan problem, yaxud verilənlərin götürüldüyü qurğunun yavaş sürətli olması səbəbindən) verilənləri qurğuya tələb olunan sürətlə çatdıra bilmirsə, onda buferin boşalması baş verir və nəticədə diskin yazılışı uğurlu olmur. Bunun aradan qaldırılması üçün müxtəlif vasitələrdən istifadə etmək olar: hazırda çalışan başqa proqramlar olub-olmamasına əmin olmaq, yazılışı aşağı sürətlə aparmaq, kompüteri müvəqqəti olaraq şəbəkədən ayırmaq.
Draconian (qrup)
Draconian  — İsveçdən olan Gothic/Doom metal qrupu. Yaradıcılıqları My Dying Bride, Tristania, köhnə işləri isə Theatre of Tragedy qrupları ruhundadır.Qrup həm qadın,həm də kişi vokalından istifadə edir.Daha dəqiq qadın öz məlahətli vokalı ilə mələk, kişi isə ağır qroulu ilə şeytan obrazı yaradır.
Qrup haqqında
1994-cü ilin may ayında 3 istedadlı isveçli gənc Johan Ericson, Andreas Hindenas və Jesper Stolpe black -ləşmiş "melodic death metal" oynamaq üçün Kerberos ansamblına daxil olmağa qərar verdilər. Yeddi ay sonra qrupa lider-vokalist və mətnlərin müəllifi Anders Jacobsson daxil olur və bundan sonra qrup adını dəyişməyi qərara alır. Növbəti bir neçə ayda qrup ilk demoları üzərində işləməyə başladılar, hansı ki, Jessica Eriksson(fleyta,vokal), Susanne Arvidsson(vokal,keyboarder), Andreas Haag(keyboarder) da iştirak etdi. Demo 1995-ci ildə tam hazır oldu və "Shades of a Last Moon" adlandırıldı. Lakin o yalnız 1996-cı ilin fevralında işıq üzü gördü. Elə bu ərəfələrdə qrupa yeni gitarist daxil oldu, bu Magnus Bergstrom (Bergis) idi.
Musiqilərin tematikası
Draconian musiqisinin əsas mövzuları sevgi,kədər,qəm,melanxoliya və mizantropiya,həmçinin anti-dini fikirlər təşkil edir.
Sent-Andre-de-Rozan
Sent-Andre-de-Rozan (, Sant Andreu de Rosans) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Rozan kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05129.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 150 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
İqtisadiyyatın əsasını turizm və qoyunçuluq təşkil edir. Yerli torpaq əkinçilik üçün uyğun deyil.
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 578 nəfər (15–64 yaş) arasında 411 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 167 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 71,1%, 1999-cu ildə 66,3%) olmuşdur. Fəal olan 411 nəfərdən 371 nəfər (202 kişi və 169 qadın), 40 nəfər işsiz (20 kişi və 20 qadın) idi. 167 hərəkətsiz 42 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 65 nəfər təqaüdçü, 60 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Amblyseius pustulosus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Məhəmməd (ad)
Məhəmməd (Ərəbcə:مُحَمَّد-Muhammad-Muhəmməd) ya Məmməd ərəb mənşəli bir ad və H-M-D kökündəndir; Həmd. Ərəblər ilə yanaşı bir çox fərqli müsəlman millətlər tərəfindən istifadə edilmiş və istifadə edilməkdədir. İslamda, Məhəmməd, Allahın son peyğəmbəri olub.
Etimologiya
Məhəmməd ərəbcə Pasif fel sifəti və H-M-D (Həmd-Həmd olmuş) kökündən gəlir və tərifəlayiq həmd olmuş, yüksək qiymətləndirilmiş, yüksək təqdir edilmiş anlamındadır.
Azərbaycanda ictimai-siyasi fikir. XX əsr
"Azərbaycanda İctima-siyasi fikir. XX əsr" - 12 may 1996-cı ildə Xəzər Universiteti ndə keçirilmiş konfrans və həmin konfransın materialları əsasında hazırlanmış və 1996-cı ildə Xəzər Universiteti Nəşriyyatında işıq üzü görmüş kitab. Redaktor: Prof. Hamlet İsaxanlı
Məzmun
right|180px
Həmçinin bax
Hamlet İsaxanlı Xəzər Universiteti
Sənədləşdirilməmiş imkanlar
Sənədləşdirilməmiş imkanlar – ( undocumented features) texniki qurğular və proqram təminatında rast gəlinən, ancaq sənədlərdə göstərilməmiş özəlliklər. Onların bəzilərinin sənədlərdə təsvir olunmaması, sadəcə, diqqətsizlik səbəbindən ola bilir. Başqa bir qismi isə onların son istifadəçilər üçün deyil, texniki dəstək mütəxəssisləri, yaxud gəlişdiricilər üçün nəzərdə tutulmasıdır.
Səlcuq-Baqrationi sülaləsi
Səlcuq-Baqrationi — Baqrationlar sülaləsinin üzvü kraliça Rusudan və Səlcuq şahzadəsi Qiyasəddin Türkanşahın evliliyi ilə yaranmışdır. Bu sülalə Baqrationlar sülaləsinin kiçik xətti sayılır. Üzvləri:
Sülalənin kişi nəsli I Demetrenin ölümü ilə kəsilmişdir.
Baccharis subtropicalis
Baccharis subtropicalis Baccharis subtropicalis Baccharis subtropicalis
Qaz sabiti
Qaz sabiti  — fundamental fiziki sabit olub 1 mol ideal qazın hal tənliyinə daxildir: pV_{\mu}=RT. Burada p- təzyiq, V_{\mu}- 1\,\rm{}mol qazın həcmi (molyar həcm), T- mütləq temperatur, R isə universal (molyar) qaz sabitidir.
Qaz sabitinin BS-də ədədi qiyməti aşağıdaakı kimidir:
Dairəvi mötərizələrdəki ədəd kəmiyyətin qiymətinin axırıncı rəqəmlərdəki standart xətasını göstərir.
Qaz sabiti ilə Boltsman sabiti arasında əlaqə
R universal (molyar) qaz sabiti k_{\rm{B}} (çox vaxt k kimi işarə edilir) Boltsman sabiti ilə N_{\rm{A}} Avoqadro sabitinin hasilinə bərabərdir:
R universal (molyar) qaz sabitinin maddənin M molyar kütləsinə nisbətinə xüsusi qaz sabiti deyilir və B kimi işarə edilir :
Çavin mədəniyyəti
Çavin mədəniyyəti — Kolumbdan öncə mövcud olmuş mədəniyyət.
Ümumi məlumat
Mərkəzi Andda ilk sivilizasiya Çavin («Nizəli yaquarın oğulları») idi. Sivilizasiyanın mərkəzi olan Çavin şəhəri əriməyən buz parçaları və qarlı zirvələrlə əhatələnmiş bir yerdə yerləşirdi. Buraya yol 4100 m hündürlükdən keçirdi. Şəhərə giriş dağdan dəlilmiş tunelin içərisindən gedirdi. Çavin həm də dini mərkəz sayılırdı. Burada yalnız yüksək dərəcəli ruhanilər yaşayırdılar. Onların etiqad etdikləri əsas əşya pişik sülaləsindən olan heyvanlar idi. Çavin şəhərində ən möhtəşəm abidələr memarlıq və heykəltəraşlıq nümunələri idi. Çavinin məşhur memarlıq ansamblları eyvan, dini-ayinçilik meydançaları və daş tikililərdən ibarət idi.
Çavin heykəltəraşlığının yüksək plastikasından xəbər verən əsas abidələrdən biri Kasma düzənliyindən (Serro-Seçin) tapılmış 90 sayda kobud şəkildə yonulmuş daşlardır. Bu daşlarda dişlərini yaquar kimi qıcımış hərbçinin obrazı yaradılmışdı. Ətrafda isə ordunun qarşısında hərbi rəhbər və onun gözəl geyimdə xüsusi sarğıdan sallanmış cəsəd başları da təsvir olunurdu. Çox güman ki, bu heykəl fiqurları ehram fasadlarının çərçivələri idi. Burada məskunlaşan əhalinin əsas məşğuliyyəti təsərrüfatçılıq idi. Nəhəng suvarma sistemi yüksək məhsuldarlığa kömək edirdi. Bunlardan biri müasir Kaxamarka şəhəri yaxınlığında tapılmış iki hektar yarımlıq sahəni əhatə edən sistemdir. Onun əsas hissəsi qayadan kəsilmiş akvedukdur. Buraya daxil olan su divarları xüsusi petroqliflərlə bəzədilmiş tunellərdən keçib-gəlirdi.
Çavin mədəniyyəti cəhdlə və təşkilolunmuş şəkildə təşəkkül tapmağa başlamışdı. Bu mədəniyyətin əsas əlamətlərindən biri yaquara inam idi. Baxmayaraq ki bu heyvan And ərazisində olmamışdı, ona inamın köklərini bir çox tədqiqatçılar Olmek mədəniyyətində axtarmağa cəhd göstərirdilər. Çavin mədəniyyəti şəhərdən kənarda da vüsət tapmışdı. Onun izlərini Peru ərazisində də görmək mümkündür. Bu onların bədii üslubunda, spesifik ornamentlərində (keramikanın bəzədilməsi, rəngarəng parçalar, daş və sümükdən hazırlanmış məhsullar) öz əksini tapırdı. Çavin mədəniyyəti b.e.ə. təxminən 300-cü ildə itib-gedir.
Çavin mədəniyyətilə yanaşı eyni vaxtda Aralıq vilayətində də ecazkar bir mədəniyyət inkişaf edərək möhkəmlənir. Bu mədəniyyət üçün yüksək kurqanlar, qəbir, yeraltı sərdabələr, qayalardan keçən su kanalları və s. səciyyəvidir. Bu mədəniyyətin ən məşhur və qeyri-adi abidələrindən ikibaşlı heykəllərin adını xüsusi qeyd etmək lazımdır. Bu mədəniyyət b.e.ə.1000-ci ildən bizim erayadək mövcud olmuş San-Aqustin mədəniyyətidir. Memarlıq və heykəltəraşlıqda əllərində uşaq olan insan fiqurları üstünlük təşkil edirdi. San-Aqustin mədəniyyəti üçün tipik sayılan əsas elementlərdən biri bulaqlarda qurbağa və digər heyvanların iri təsvirlərinin verilməsi idi. Daşdakı naxışlarla suyun axma istiqaməti harmonik obraz yaratmaqla hinduların yüksək bədii zövqündən xəbər verirdi.
Bu mədəniyyətlərlə yanaşı, nisbətən gənc mədəniyyətlər də inkişaf edirdi. Onların təşəkkül tarixi dəqiq məlum olmasa da, Çavin mədəniyyətinin süqutundan sonra bunlar özünəməxsus inkişaf prosesi keçirmişlər. Perunun cənub sahilində təşəkkül tapmış Parakas mədəniyyəti belələrindəndir. Parakas yarımadasındakı tapıntılar həmin mədəniyyəti bu cür adlandırmağa başlıca səbəb olmuşdur. Bura hinduların ölülər şəhəri idi. Ərazinin yeraltı tikililərində tapılmış mumiya özündə cismi olduğu kimi saxlamaqla, minilliklər keçməsinə baxmayaraq rəng və elastikliyini itirməmişdi. Hər bir Parakas mumiyası bir və ya bir neçə kəfənə sarınırdı. Kəfənin sayı ölmüş şəxsin vəziyyətindən xəbər verirdi. Çox kəfənə bükülməşəxsin məşhur, tanınmış adam olduğunu sübut edirdi. Kəfənlər yun və ya pambıqdan toxunaraq müxtəlif rənglərdən (190-a yaxın çalar) ibarət naxışlarla bəzədilirdi. Boyalar təbii mənşəli idi. Naxışlardan ən sevimliləri balıq, həndəsi ornament, sfinks formalı allahlar, insan sifətli quş, heyvan və s. təsvirlər idi. Bəzi tədqiqatçılar bu fiqur və təsvirlərin qədim peru yazısı olduğu fərziyyəsini irəli sürürlər. Bütün bunlarla yanaşı, tədqiqatçıların hamısı Parakas kəfənlərinin qədim dünya mədəniyyətinin ən gözəl toxuculuq məmulatı olduğu ideyasınında yekdildirlər.
Dəbdəbəli geyindirilmiş ölülər oturaq vəziyyətdə dizləri çənəyədək yönəlmiş, qolları sinəyə çarpazlanmış halda mumiyalaşdırılırdı. Ölülərin əksəriyyətində kəllə deformasiyaya uğramış, bəzilərində hətta cərrahiyyə izləri hiss olunmaqdadır. Tədqiqatçılar ölünün bu vəziyyətə salınmasını sehrli, magik amillərlə izah edirlər. Ola bilər ki, cərrahiyyə qurbanvermənin bir növü idi. Kahinlər kəllənin kəsilmiş hissəsindən beyini sıxır və iflici yaradan sümük qırıntılarını çıxara bilirdilər. Kəllə sümüklərindəki deşikləri, məsamələri, hindular qızıl lövhələrlə örtürdülər. Bu çətin cərrahiyyə prosesində daş və sümükdən hazırlanmış alətlərdən istifadə olunurdu. Tapılmış bu alətlər dövrü üçün çox irəliyə getmiş addım kimi dəyərləndirilir. Parakas mədəniyyətinin izləri artıq b.e.ə. 200-cü ilə yaxın vaxtda itməyə başlayır.
Orlando Mecik
Orlando Mecik — Florida ştatının Orlando şəhərini təmsil edən peşəkar basketbol klubu. NBA-da Şərq Konfransında mübarizə aparır.
Tarixi
Orlando Mecik NBA-ya 1989-cu ildə, liqanın genişləndiriliməsinin 2-ci mərhələsində Minnesota Timbervulvzla birlikdə Mayami ilə Şarlotdan bir il sonra qədəm qoyub. Əvvəlcə liqa rəhbərliyi 3 yeni komandanın yaranmasını nəzərdən keçirirdi. Onlardan biri Floridada yerləşməliydi. Lakin Mayami və Orlando ayrı-ayrılıqda liqaya çox əlverişli təklif göndərdiklərinə görə Asosasiya hər iki komandanı qəbul etmək məcburiyyətində qalır. Klubun adının seçimi üçün azarkeşlər arasında sorğu keçirilir. Nəticədə 4296 təklifdən Mecik seçilir.
Komanda ev oyunlarını 20 min azarkeş tutumuna malik Amvay Sentrdə keçirir. Orlandonun ilk baş məşqçisi Mett Quokas olub. 1989-cu ildə genişləndirmə seçmələrində Mecik 12 oyunçu ilə heyətini qurur. NBA seçmələri zamanı isə 11 nömrə ilə Nik Andersonu seçir. Qeyd edək ki, həmin müddətdə qəbul edilən 4 komanda arasında bu günə qədər ən uğurlu nəticəni məhz Orlando nümayiş etdirib. Belə ki, Mecik 21 mövsümün 12-də pleyofda oynamaq imkanı qazanıb.
Monro doktrinası
Monro doktrinası (ing.Monroe Doctrine) - 1823-cu ilin iyul ayinda Amerika kontingentinin Avropa müstəmləkəçilik niyyətlərinə bağlanması ideyası barədə ABŞ prezidenti Ceyms Monronun müraciəti Amerika Dövlət katibi Con Kuinsi Adams tərəfindən konqresə təqdim olunmuşdur. Siyasi doktrina kimi, ilk dəfə İspaniya hökuməti üçün xəbərdarlıq şəklində təqdim olunmuşdur. Konqresdə oxunan və "Monro doktrinası" kimi tanınan bu müraciət "Müqəddəs İttifaq"ın İspaniyanın keçmiş müstəmləkələrində öz ağalığını bərpa etmək istəyinə qarşı irəli sürülmüşdür. "Monro doktrinası"nda dünyanın Amerika və Avropa sistemlərinə bölünməsi prinsipi elan edilir, ABŞ-nin Avropanın daxili işlərinə qarışmayacağına təminat verilir, eyni zamanda Avropadan Amerika dövlətlərinin daxili işlərinə qarışmamaq tələb olunurdu. "Monro doktrinası" Qərb yarımkürəsində ABŞ-nin nüfuz dairəsini genişləndirmək imkanını artırırdı.
Xəyal Mustafayev
Xəyal Əvəz oğlu Mustafayev — Azərbaycan futbolçusu.
Həyatı
Xəyal Mustafayev futbol oynamağa 1990-cı ildə Türkmənistanın Büzmennqress şəhərində başlayıb. 1992-ci ildə ailəliklə Gəncəyə köçüblər. Burada məşqçisi əvvəlcə atası, sonra isə Fuad İsmayılov olub. Azərbaycan çempionatlarının güclülər dəstəsində 2006-2007-ci il mövsümünədək 93 dəfə meydana çıxıb və 5 qol vurub. 15-ci Azərbaycan çempionatından "İnter"in (Bakı) müdafiəçisidir.
Çobanbayatı (film, 1972)
Məzmun
Film çoban əməyinin qışlaq şəraitində gərgin dramatizmindən, onların yem və məişət qayğılarından poetik, romantik bir tərzdə söhbət açır. Kinolentdə Muğan, Mil və Şirvan düzlərində heyvandarlığın inkişafından danışılır.
VI Pavel
VI Pavel (Covanni Battista Montini, ) — Roma Papası (1963–1978), başçılığın altında İkinci Vatikan məclisinin ikinci sessiyası keçirilmişdir. 1965 ildə Konstantinopolun yunan pravoslav patriarxı I Afenaqorla birgə Qərbi və Şərqi Kilsələrin 1054 il qarşılıqlı ittihamlarını ləğv etdi. Mülki və kanonik hüququ, habelə teologiya və fəlsəfə üzrə elmi dərəcə almış, 1923 ildə Varşavada xidmət etmişdir. 1954 ildə Milan arxiyepiskopu olmuş, 1958 ildə kardinal rütbəsi aldı. 1964 ildə İordaniya və İsraildə, növbəti ildə ABŞ-də olmuşdur. 1967 ildə Nikolay Podqornı və İosip Broz Tito ilə görüşmüş, Macarıstan kommunist hökumətilə danışıqlar aparmışdır.
Can
Can — bəzən psixika termininin sinonimi kimi işlədilən termin.
Fəlsəfə tarixində bu anlayışla insanın idealizimdə xüsusi qeyri-maddi substansiya ilə eyniləşdirilən daxili aləminə baxış ifadə olunmuşdur. İbtidai insanların təsəvvüründə Can nə isə maddi bir şey hesab edilmişdir (qan,nəfəs və s.). Dində can dedikdə bədəndən asılı olmadan "o dünyada" müstəqil mövcud olan nə isə qeyri-cismani, ölməz, qeyri-maddi qüvvə başa düşülür. İdealist fəlsəfədə Can şüurun bu və ya digər ünsürü ilə eyniləşdirilir. Platonda bu əbədi ideyalar, Hegeldə ruhun materiya ilə əlaqəsində ən aşağı hissi təzahürüdür (hiss edən və fəal Can.). Dualist təlimlərdə Can nə isə əzəli və bədənlə birlikdə mövcud olan bir şey kimi başa düşülür (Dekart, Spenser, Vundt, Cems). XIX əsrə qədərki materializimdə (Demokrit, metafizik materizlizm) Can törəmə, iknci bədəndən asılı hesab edilmişdir. Lakin burada psixi fəaliyyət olmaq etibarilə Can adi mexaniki və yaxud fiziki-kimyəvi, proseslərə müncər edilirdi. Çox vaxt ayrı-ayrı materialist filosoflar aləmin ümumiliklə Canlılığına ehtimal etmişlər (Hilozoizm). İnsan psixikasının həqiqi elmi izahı dialektik materializmdə verilmişdir. Bu fəlsəfə müasir təbiətşünüslığın məlumatları əsasında Can haqqında qeyri-elmi, idealist təsəvvürləri rədd edir.
II İohann Pavel
II İohann Pavel (Karol Yuzef Voytıla, ) — Roma Papası, ilahiyyat elmlər doktoru. Sülh və beynəlxalq gərginliyin zəiflədilməsi işinə kömək edəcəyini bildirmişdir. Adı tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.
Həyatı
thumb|right|250px|Poçt markası (2005). 1938-1939-cu illərdə Krakovdakı Yagellon universitetinin fəlsəfə fakültəsində oxumuşdur. Alman işğalı dövründə zavodda işləmiş və gizli katolik seminariyasında oxumuşdur. 1946-cı ildə keşiş rütbəsi almışdır. Yagellon universitetinin ilahiyyat fakültəsini və Romadakı dominikçilər universitetini bitirmişdir. Krakov və Lyublinin seminariya və universitetlərində dərs demişdir. 1958-ci ildə yepiskop rütbəsi almış, 1963-cü ildə isə Krakov arxiyepiskopu təyin edilmişdir. 1967-ci ildə kardinal rütbəsi almışdır. II İoann Pavel 1523-cü ildən bəri qeyri-italyan mənşəli ilk Roma Papasıdır.
Sent-Apolliner (Yuxarı Alplar)
Sent-Apolliner (, Sant Apolinari) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Savin-le-Lak kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05130.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 113 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 69 yaşda (15–64 yaş arasında) 45 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 24 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 65,2%, 1999-cu ildə bu 72,9%). Fəal olan 45 nəfərdən 43 nəfər (23 kişi və 20 qadın) işləyir, 2 qadın işsizdir. 24 hərəkətsiz 2 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 15 nəfər təqaüdçü, 7 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Kvadlar
thumb|right|Kvadlar Orta Dunayda Kvadlar — German əsilli bir tayfa. Svevlər tayfa birliyinə daxil idilər.
Erkən Orta əsrdə keltləri german tayfaları olan markomanlar və kvadlar əvəz edərək tədricən indiki Çexiya ərazisində məskunlaşmağa başladılar. V əsrdən etibarən isə həmin ərazilər hunların nəzarəti altına keçir. Hun tayfalarının Şərqi Avropada hegemon rola malik olmaları o vaxtkı tarixi şəraitlə bağlı idi. Belə ki, Şərqi Avropada həmin dövrdə hunların qarşısında dura biləcək dövlət yox idi. Bununla belə Hun İmperiyasının şərqdəki ağırlıq mərkəzi Dnepr çayı sahilləri idi, qərbdə isə narahatlıq Dunay çayı boyunca hiss olunurdu.
V əsrin əvvəllərində hunlar Bohemiya və Slovakiyaya daxil oldular. Həmin dövrdə, başqa sözlə, Xalqların Böyük Köçü dövründə Bohemiya o qədər də geniş şəkildə məskunlaşmamışdı. Elə bu səbəbdən də Bohemiya torpağı mədəni və iqtisadi inkişafdan geri qalmışdı .. Hunların təsiri altında bu köçə məruz qalanlar ilk növbədə germanlar, indiki Çexiya ərazisində yaşamış marko­manlar, Morava və Slovakiyada məskunlaşmış kvadlar olmuşlar. Uzun döyüşlərdən sonra şərqi german tayfaları hunlar tərəfindən məğlubiyyətə uğrayaraq qərbə doğru çəkilməyə məcbur oldular.
V əsrdən etibarən slavyanlar hunların təzyiqi nəticəsində geri çəkilən german tayfalarından, xüsusən, qot, burqund, vandal və lanqobardlardan boşaldılmış geniş ərazilərdə məskunlaşmağa başladılar .. Bu dövrün sonunda qərbi slavyanlar Elba sahillərinə, indiki Çexiya ərazilərinə daxil oldular. Çex tayfaları qərbi slavyanlar içərisində sayca çoxluq təşkil edirdilər. Praqa qəsri Avropanın mərkəzində, ticarət yollarının qovşağında yerləşdiyindən xırda tayfalar yadelli işğalçılara qarşı birgə müqavimət göstərmək üçün bura axışıb gəlirdilər.
Kimvrlar
Kimvrlar — German əsilli bir tayfa.
Kimvrlar Yutlandiya yarımadasında yaşayırdılar. Miladdan əvvəl II əsrin axırında tevtonlar ilə birlikdə cənuba yürüş edib Roma imperiyasının hüdudunda məğşuşluqlar törətdi.
Kimvrlar E.ə. II əsrdə tevtonlar ilə birgə Romaya hücum etdilər. E.ə. 102-ci ildə Roma sərkərdəsi Qay Mari onları darmadağın etdi.
Göllərin hidromorf torpaqları
Göllərin hidromorf torpaqları — şoran, şorakət və solod torpaq tipi. Qazaxıstanda, Rusiyanın Aşağı Volqaboyu bölgəsində, Mərkəzi Asiyada, Şimali Amerikada ABŞ və Kanadada, Azərbaycanda Kür-Araz ovalığı ərazilərində yayılmışdır.
Növləri
Şoranlaşmış torpaqların formalaşması duzların qrunt sularında və süxurlarda toplanması və onların torpaqda akkumlyasiyasına təsir göstərən şərait ilə əlaqədardır. Bu duzlar torpaq qatında toplaşanda torpaqlar şorlaşır.
Bir sıra vulkanizm rayonlarında püskürmə məhsullarının səthə çixması şoranlığın yaranmasına səbəb olur.
Aerob şəraitdə bitkilər kök sistemi vasitəsi ilə alt qatlarda olan duzları su ilə birlikdə səthə çıxır. Küləklər də torpaqların şoranlaşmasına sürətləndirici təsir göstərməklə, şoranlaşmanın arealını genişləndirir. Bu prosesə impulsverizasiya, yəni duzların külək vasitəsilə yayılması deyilir.
Rütubətli iqlim şəraitində torpaqlar profil boyu sularla yuyulur və həll olan duzlar torpaq profilindən çıxarılır. Əksinə, quraq ərazilərdə duzlar dərin qatlardan üst qatlara çıxır.
Şoranlar 2 tipə bölünür: hidromorf və avtomorf
Robertas Poşkus
Daha çox Samaranın "Krılya Sovetov" klubundakı çıxışı ilə məşhurlaşan Robertas Rusiya Premyer Liqasında 3 mövsümdə keçirdiyi 79 oyunda 24 qol vurub. Vətənində "Klaypeda", "Jalqris" və "Kareda"nın şərəfini qorumuş Poşkus Almaniyada da top qovub və "Hamburq"un formasını geyinib. Bundan başqa, Robertas Polşada "Vidzev", "Polonya", Rusiyada "Zenit", Moskva "Dinamo"su, "Rostov" və İsrailin "Bney Saxnin" komandalarında da oynayıb. 2009-cu ilin avqustunda İnter Bakı klubuna transfer olub.
Qufi (personaj)
Qufi — 1932-ci ildə "Walt Disney Animation Studios" şirkəti tərəfindən yaradılan cizgi filmi personajıdır. Əsası Art Bebbit tərəfindən qoyulmuşdur. Qufi hündür, insanabənzər it olaraq hazırlanmışdır. Volt Disneyin digər məşhur qəhrəmanları olan Minni Maus və Donald Dakın onun ən yaxın dostudur. Bir çox cizgi filmlərdə bacarıqsız və ağılsız kimi nümayiş olunsada bəzi səhnələrdə o, özünəməxsus unikal beyin və yaddaşa məxsus olduğunu tamaşaçılara bildirir. 1930-cu illərdə personajın orijinal adı "Dippy Dawg" idi. 1950-ci illərdəki filmlərdə "George Geef" və ya "G.G. Geef" adı verilmişdir. Sonrakı illərdə adı elə Qufi olaraq qalmışdır.
İlk görünüşü
Qufi ilk dəfə 25 may 1932-ci ildə "Mickey's Revue" qısametrajlı cizgi filmində görülmüşdür. Mikki Maus, Minni Maus və digər cizgi qəhrəmanlarında yer aldığı filmdə müxtəlif mahnı və rəqsdən ibarət tamaşa göstərilmişdir.
Tanacetum haradjanii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Füzuli Ələkbərov
Füzuli Həsən oğlu Ələkbərov — Azərbaycan Respublikasının keçmiş Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri.
Həyatı
Ələkbərov Füzuli Həsən oğlu 3 fevral 1958-ci ildə Naxçıvan MR-in Culfa rayonunun Saltaq kəndində anadan olub.
1980-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin riyaziyyat fakültəsini, 1990-cı ildə isə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun Sənayenin planlaşdırılması fakültəsini bitirib.
Əmək fəaliyyətinə 15 avqust 1980-ci ildə Şəki rayonunun Qoxmuq kənd orta məktəbində müəllim kimi başlayıb.
Rus, türk və ingilis dillərində sərbəst danışır. Ailəlidir, dörd övladı var. İsmayıllı Rayon İcra Hakimiyyətinin sabiq başçısı Nizami Ələkbərovun qardaşıdır.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Füzuli Ələkbərov Şəki şəhər komsomol komitəsinin katibi, Azərbaycan LKGİ Mərkəzi Komitəsində təlimatçı, 1987–1991-ci illərdə "Sputnik" Beynəlxalq Gənclər Turizm Bürosunda sədr vəzifələrində çalışıb.
1992–2006-cı illərdə "İmproteks" Şirkətlər Qrupunun prezidenti olub. 2003–2006-cı illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Sahibkarlar Şurasının üzvü olub. 1996-cı ildən Azərbaycan Respublikası Cüdo Federasiyasının prezidentidir. 1993-cü ildən YAP-nın üzvüdür.
Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin 7 fevral 2006-cı il tarixli 1277 nömrəli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi naziri təyin edilib. 22 oktyabr 2013-cü ildə vəzifəsindən azad edilib.
Zubr
Zubr və ya Avropa bizonu — boşbuynuzlular fəsiləsindən məməli növü.
Etimologiya
XX əsrin əvvəllərində Avropa bizonunun adı Azərbaycan dilində dağ kəli kimi gedirdi. Müasir Azərbaycan dilində bu canlı üçün işlədilən "zubr" sözü polyak mənşəli sözdür.
Xüsusiyyətləri
Erkəklərin bədəninin uzunluğu 3,5 m-dək, süysününün hündürlüyü 1,6–1,9 m, kütləsi 700–900 kq (bəzən 1,2 t) olur. Dişiləri kiçikdir (kütləsi 400–600 kq). Rəngi müxtəlif çalarlı qonurdur. Peysərində və boynunun aşağı hissəsindəki uzun tüklər çətir, saqqal və döşünün aşağısında saçaq əmələ gətirir. Quyruğu qısadır; ucunda uzun və yumşaq fırça var. Dişilər cinsi yetkinliyə 3–4 illiyində, erkəklər isə bir qədər tez çatır. İldə bir buzov doğur. Zubr qışda söyud, qovaq və s. ağacların qabığını, həmçinin ağac və kolların zoğ və tumurcuqlarını, yayda isə ot və yarpaq yeyir. Sürü ilə yaşayır.
Arealı
Tarixi dövr ərzində zubr Mərkəzi Avropa meşələrində və Rusiyanın Avropa hissəsinin qərbində yayılmışdır. XX əsrədək vəhşi zubrlar yalnız Rusiyada 2 yarımnövü — Belovejskaya puşşada (100 baş təmizqanlı dağ kəli) düzənlik, Belovejsk zubru və Şimal-Qərbi Qafqazın dağ meşələrində dağ, Qafqaz zubru qalmışdı. Qafqaz zubrunun erkəyi ilə Belovejsk zubrunun dişisindən Qafqaz—Belovejsk zubru alınmışdır. Zubrların sayını bərpa etmək məqsədi ilə xüsusi məntəqələr yaradılmışdır. 25 ölkədə, o çümlədən ABŞ və Kanadada yetişdirilir. Rusiyada Okaboyu-Terras və Oka (Rusiya Federasiyasının Ryazan vilayəti) qoruqlarında, Polşada zubr yetişdirilməsi daha müvəffəqiyyətlə həyata keçirilir. Artıq Belovejskaya puşşada, Karpatda və Qafqazda vəhşi zubrların yeni sürüləri yaradılmışdır.
Mədinə xanım Qiyasbəyli
Mədinə Qiyasbəyli (1889-1938) — Azərbaycan maarif xadimi, pedaqoq, məktəbdar, jurnalist, tərcüməçi.