Kanadada_vergilər
Qeyd etməliyik ki, bütün ölkələrin vergi sistemləri  üçün  əsas  meyar  vergilərin iqtisadiyyatın  inkişafına xidmət etməsidir. Hər bir ölkə öz milli maraqlarını nəzərə almaqla vergi siyasəti aparır. Azərbaycan Respublikasında vergi sisteminin təkmilləşdirilməsinin başlıca məqsədi milli mənəvi dəyərlər nəzərə alınmaqla, vergi sistemini beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırmaqla ölkənin sosial-iqtisadi inkişafının sürətləndirilməsinə təkan verən səmərəli  vergi siyasətinin həyata keçirilməsindən  ibarətdir. Xarici ölkələrin vergi sistemlərinin öyrənilməsi bu ölkələrin səmərəli, qabaqcıl təcrübəsini nəzərə almağa və tətbiq etməyə imkan verir. İnkişaf etmiş ölkələrin vergi sistemlərinə xas olan xüsusiyyətlərdən  biri də müxtəlif  səviyyəli büdcələrin  gəlirləri arasında dəqiq  sərhədin müəyyən edilməsidir. Ölkənin vergi sisteminin strukturu onun dövlət qurluşundan bilavasitə asılıdır. ABŞ, Almaniya, Kanada kimi federativ dövlətlərdə büdcə federal, ərazi və yerli olmaqla üç səviyyəlidir. Bu baxımdan Kanadanın vergi sisteminin xüsusiyyətləri ilə yaxından tanış olmaq məqsədəuyğun olardı Kanadanın vergi sistemi başqa ölkələrin vergi sistemi ilə müqayisədə yüksək fərqli səciyyəvi (qeyri-mərkəzləşdirilmiş) xüsusiyyətlərə malikdir. Burada səciyyəvilik ondan ibarətdir ki, vergitutma ilə bağlı mərkəzi orqanlar bir sıra vəzifələrini yerli orqanlara vermişlər. Bu da ölkənin iqtisadi strateqiyasının formalaşmasında və vergitutma məsələlərinin həllində əyalətlərin əhəmiyyətli rola malik olduqlarını göstərir. Xüsusi ilə də təhsil, səhiyyə və sosial siğorta sahəsində olduğu kimi əyalətlərin payına bütün dövlət xərclərinin yarısından coxu düşür. Müasir şəraitdə Kanadnın vergi sistemi aşağıdakı 3 əsas səviyyəli olduğu göstərilir: -	 Federal ( dövlət gəlirlərinin 48%-i ); -	 əyalət   ( dövlət gəlirlərinin  42%- i); -	 yerli     (dövlət gəlirlərinin   10%- i). Federal büdcənin gəlirlərinin əsas hissəsini əhalinin gəlir vergisi, korporasiyalardan tutulan vergilər, mal və xidmətlərə görə vergilər, aksizlər, gömrük rüsumları və sosila müdafiə fonduna ödəmələr təşkil edir və bunların da payına büdcə gəlirlərinin 50%-i düşür. Əyalət gəlirləri əhalinin gəlir vergisi, satışdan vergi, korporasiyaların mənfəət vergisi, aksizlər, sosila müdafiə fonduna ödəmələr, hədiyyələrə görə vergilər, renta ödəmələri, qeydiyyat və lisenziya yığımlarından ibarət olmaqla bunların da payına büdcə gəlirlərinin 40%-i düşür. Yerli büdcələrin vergi daxilolmaları əmlak vergisindən və sahibkar fəaliyyətindən alınan vergilərdən formalaşır ki, bunların da payına büdcə gəlirlərinin 10%-i  düşür. Prinsipcə bütün vergilər milli kalorit daşısalar da, xarakterinə görə (vergi bazası, tutulma obyekti, dərəcələrin hesablanması) avropa vergi  sistemindən az fərqlənir. Vergitutma sferasında əyalətlərə veilmiş səlahiyyətlərin kifayət qədər geniş olmasına baxmayaraq, onlar hökumət tərəfindən dövlət transferləri formasında yardımlar alır və bu da onların ümumi gəlirinin təqribən 28%-ni təşkil edir. Əyalətlərə federal transferlər regionlar arasında iqtisadiyyatın tarazlaşdırılması, sosial təminat sferasına kömək göstərilməsi və əyalətlərin büdcə sferasının tənzimlənməsi məqsədi daşıyır. Əyalətlər arasında kapitalın cəlb olunması uğrunda rəqabət vergilərin artmasına maneələr törədir və ümumilikdə ölkə üzrə vergi təzyiqinin tarazlaşdırılmasına gətirib çıxarır.