cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fransis Krik
İkinci Dünya Müharibəsindən sonrakı həyat və karyera
İki ilə yaxın Krik Kavendiş Laboratoriyasında alimlər Maks Perutz və Con Kendryuya araşdırmaya başlamdığı vaxtlarda Tibbi Tədqiqat Şurasının tələbəsi Kembridc Streyncveys Araşdırma Laboratoriyasında, Onur Bridcet Fellin rəhbərlik etdiyi sitoplazmanın fiziki xüsusiyyətləri üzərində tədqiqat apardı. Kembridcdəki Kavendiş Laboratoriyası 1915-ci ildə 25 yaşında Nobel mükafatı alan Sör Laurence Breqqin ümumi rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərirdi. Eyni zamanda Breqqin rəhbərlik etdiyi Kavendiş Laboratoriyası, Biofizika şöbəsi Randallın rəhbərliyi altında olan London Kral Kolleci ilə də səmərəli rəqabət aparırdı (Randall, Krikin King's College -də işləmək üçün ərizəsini rədd etmişdi.) King's Collegedən Fransis Krik və Moris Uilkins, şəxsi dostları idilər ki, bu da Krik və Ceyms Uatson arasındakı yaxın dostluq sonrakı elmi hadisələrə təsir etdi. Krik və Uilkins ilk dəfə King's College -də görüşdülər və səhvən iki müəllif tərəfindən qeyd edildiyi kimi İkinci Dünya Müharibəsi dövründə Admirallıqda görüşdülər.
Şəxsi həyatı
Krik iki dəfə evləndi, üç uşaq atası və altı nəvə babası idi; qardaşı Entoni (1918 -ci il təvəllüdlü) 1966 -cı ildə ondan əvvəl öldü.
Uşaqları:
Nəvələri:
Krik 28 iyul 2004-cü ildə Kaliforniya Universitetində, San Dieqo (UCSD) La Jolla'daki Thornton Xəstəxanasında bağırsaq xərçəngindən öldü, yandırıldı və külləri Sakit Okeana səpildi. 27 sentyabr 2004 -cü ildə Kaliforniya, San Dieqo yaxınlığındakı La Jolla Salk İnstitutunda ictimai anım mərasimi keçirildi. Mərasimdə çıxış edənlər arasında Ceyms Uatson, Sidney Brenner, Aleks Rich, Seymour Benzer, Aaron Klüq, Kristoff Kox, Pat Çörçlend, Vilayanur Ramakandran, Tomaso Poqqio, Lesli Orqel, Terri Sejnovski, oğlu Maykl Krik və ən kiçik qızı Jaklinn Nikols vardı. 3 Avqust 2004 -cü ildə ailə və həmkarları üçün xüsusi bir xatirə mərasimi keçirildi.
Milli təhlükəsizlik
thumb|[[Londonda Böyük Britaniyada Vestminster sarayını qorumaq üçün alınan təhlükəsizlik tədbirləri. Bu ağır beton bloklar, bombalı avtomobilin və ya digər qurğunun binaya daxil olmasına maneə törətmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.]]
Milli təhlükəsizlik — vətəndaşlar, iqtisadiyyat və digər institutlar da daxil olmaqla milli dövlətin təhlükəsizliyi. Onun təmin edilməsi hökumətin vəzifəsi hesab olunur.
Əslində hərbi hücumdan qorunma kimi qəbul edilən milli təhlükəsizlik artıq daha geniş mənalarda istifadə edilməklə qeyri-hərbi aspektləri, yəni iqtisadi təhlükəsizlik, enerji təhlükəsizliyi, ekoloji təhlükəsizlik, ərzaq təhlükəsizliyi, kiber təhlükəsizlik və s. sahələri də əhatə edir. Eynilə, milli təhlükəsizlik risklərinə digər milli dövlətlərin hərəkətləri ilə yanaşı, zorakı qeyri-dövlət subyektləri, narkokartellər və transmilli şirkətlərin fəaliyyəti, eləcə də təbii fəlakətlərin təsirləri daxildir.
Dövlətlər milli təhlükəsizliyi qorumaq üçün müxtəlif tədbirlərə, o cümlədən siyasi, iqtisadi və hərbi güc də daxil olmaqla, diplomatiyaya arxalanırlar. Hökumətlər təhlükəsizliyin transmilli səbəblərini (iqlim dəyişikliyi, iqtisadi bərabərsizlik, siyasi təcridetmə və nüvə silahlarının yayılması) azaltmaqla həm regional, həm də beynəlxalq səviyyədə təhlükəsizlik şəraiti qurmağa çalışırlar.
Altay Zahidov
Zahidov Altay Qulam oğlu — Azərbaycan jurnalisti.
Həyatı
Altay Zahidov 1933-cü il mayın 16-da Bakı şəhərində anadan olub. 1957-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetini bitirib.
Qərb Universitetinin jurnalistika fakültəsinin baş müəllimidir. Əmək veteranıdır. Professordur.
Yetkinlik yaşına çatmayanlar
Yetkinlik yaşına çatmayanlar — hüquqda müəyyən yaş həddindən aşağı yaşda olan şəxslər. Həmin yaş həddi hər bir dövlətdə fərqli olan və şəxsin uşaqlıqdan yetkinlik mərhələsinə qədəm qoyduğunu göstərən yetkinlik yaşı ilə müəyyənləşdirilir. Yetkinlik yaşı hər bir yurisdiksiyada və praktikada fərqli olsa da, adətən 18 yaş qəbul edilir. Bəzən "yetkinlik yaşına çatmayanlar" ifadəsi heç də yetkinlik yaşı ilə əlaqələndirilmir. Məsələn, ABŞ-da alkoqollu içkilərin qəbul edilməsinə adətən 21 yaşda icazə verilir. Bu zaman həmin yaş həddinə çatmayan şəxslərə də, hətta onlar ən az 18 yaşda olsalar belə, yetkinlik yaşına çatmayanlar deyilir. Eyni hal siqaret çəkilməsi, cinsi əlaqədə olmaq, nikah yaşı, nəqliyyat vasitəsinin idarə edilməsi, seçkidə iştirakla bağlı qoyulan yaş məhdudiyyətlərinə də aiddir.
Yaş həddi əksər yurisdiksiyalarda hər bir hala münasibətdə eyni müəyyən edilmir. Belə ki, cinayət məsuliyyətinə cəlb etmə, məktəbə qəbul, etibarlı müqavilənin bağlanması yaşı bir-birindən fərqlənir.
Avstraliya, Hindistan, Braziliya, Xorvatiya və Kolumbiya kimi bir çox ölkələrdə yetkinlik yaşına çatmayanlar dedikdə 18 yaşınadək olan şəxslər başa düşülür. ABŞ-da yetkinlik yaşı ştatların qanunvericiliyi ilə müəyyən edilir. Adətən 18 yaş qəbul olunur, bəzi ştatlarda isə bəzi hallarda (məsələn, qumar oynamaq, silahdan, alkoqollu içkilərdən istifadə zamanı) 21 yaş müəyyən edilib.
Kanada
Hər bir əyalət və bölgənin müvafiq olaraq əyalət və bölgə qanunvericiliyində yetkinlik yaşının həddini müəyyən etmək səlahiyyəti var. Odur ki, Kanadada yaş həddi əyalət və bölgələrdən asılı olaraq dəyişir.
Alberta, Manitoba, Ontario, Kvebek, Saskaçevan və Şahzadə Eduard Adasında yetkinlik yaşı 18, Britaniya Kolumbiyası, Yukon, Şimal-Qərb Əraziləri, Nunavut, Nyufaundlend, Yeni Şotlandiya və Nyu-Brunsvikdə isə 19-dur. Saskaçevanda alkoqollu içkilər qəbul etmək və qumar yaşı 19-dur.
İtaliya
İtaliyanın 8 mart 1975-ci il tarixli 39 nömrəli Qanununda 18 yaşınadək olan şəxslərin yetkinlik yaşına çatmayanlar olduğu təsbit edilmişdir. 18 yaşınadək olan vətəndaşlar səs verə (senatorlara səs vermək hüququ 25 yaşda yaranır), seçilə, avtomobil nəqliyyat vasitəsini idarə etmək üçün sürücülük vəsiqəsi əldə edə hüquqi sənədlər tərtib edə və ya imzalaya bilməzlər. İtaliyada yetkinlik yaşına çatmayanlar tərəfindən törədilən cinayətlərə yuvenal məhkəmələrdə baxılır.
Meksika
31 ştatın hər birində yaşı 18-dək olan şəxslər yetkinlik yaşına çatmayanlar hesab edilir.
Cinayət törətməkdə ittiham olunan 16 və ya 17 yaşlı yetkinlik yaşına çatmayanlar bəzən yetkinlik yaşına çatmış şəxslər kimi mühakimə edilirlər.
Hindistan
29 ştatda və 7 ittifaq ərazisində yaşı 18-dək olan şəxslər yetkinlik yaşına çatmayanlar hesab edilir. Nadir hallarda xüsusilə ağır cinayət törətməkdə ittiham olunan 16-17 yaşlı yetkinlik yaşına çatmayanlar bəzən yetkinlik yaşına çatmış şəxslər kimi mühakimə edilirlər.
Tayland
Tayland Krallığının Mülki və Kommersiya Məcəlləsində "yetkinlik yaşına çatmayan" ifadəsinin anlayışı verilməsə də, 19-20-ci maddələr aşağıdakı kimi müəyyən edilmişdir:
Birləşmiş Krallıq
İngiltərə və Uelsdə və Şimali İrlandiyada, həmçinin Şotlandiyada yetkinlik yaşına çatmayanlar 18 yaşınadək olan şəxslər hesab edilir. Cinayət məsuliyyətinə cəlbetmə yaşı İngiltərə və Uels və Şimali İrlandiyada 10, Şotlandiyada isə 12-dir. Əvvəllər isə 8 idi, hansı ki Avropada ən aşağı yaş həddini təşkil edirdi.
Yaşı 18-dək olan şəxslərə məhkəmə iclasında iştirak etmək, səs vermək, nümayəndə olmaq, R18 sertifikatı ilə filmlər almaq və ya kirayəyə götürmək və ya kinoteatrda izləmək, pornoqrafik materiallarda təsvir edilmək, nümayəndə olmadan iddia qaldırmaq, mülki məsuliyyətə cəlb edilmək, övladlığa götürmə barədə qeydləri əldə etmək, alkoqollu içkilər, tütün məmulatları, kəsici alətlər və fişəng almaq qadağandır. Sadalanan məhsulların satın alınması ilə əlaqədar müəyyən edilmiş yaş həddinə çox zaman əməl edilmir: odur ki, praktikada yetkinlik yaşına çatmayanlarda alkoqollu içkilərin qəbul edilməsi və siqaret çəkilməsi hallarına rast gəlinir. Bununla belə, İngiltərədə bir çox mağazalarda potensial yetkin olmayan müştərilərdən şəxsiyyəti müəyyən edən sənədləri tələb olunmaqla, onlara qoyulan məhdudiyyətlər sərtləşdirilir.
Müəyyən irihəcmli nəqliyyat vasitələrini idarə etmək, lisenziya tələb olunan fəaliyyətlə məşğul olmaq və övladlığa götürmək hüququ 21 yaşdan sonra yaranır.
Sri Vahyuni Agustiani
Sri Vahyuni Agustiani (d. 13 avqust 1994; Bandunq, İndoneziya) — İndoneziyalı ağır atlet. Sri Vahyuni Agustiani 2016-cı ildə İndoneziyanı XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və gümüş medal qazanıb. Agustiani həmdə 2014-cü ildə Asiya Oyunlarında gümüş medal qazanıb.
Həyatı
Sri Vahyuni Agustiani 1994-cü ilin 13 avqust günündə İndoneziyanın Bandunq vilayətində anadan olub.
Karyerası
Sri Vahyuni Agustiani karyerasında birinci ciddi uğurunu 2014-cü ildə Cənubi Koreyanın İnçeon şəhərində qazandı. Ahustiani Asiya Oyunlarında 187 kiloqramlıq nəticə ilə gümüş medal qazandı.
Sri Vahyuni Agustiani karyerasında birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. Braziliyanın Rio-de-Janeyro şəhərində baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında Agustiani birdən qaldırmada 85 kiloqram, təkanla qaldırmada isə 107 kiloqram nəticə göstərdi. Ümumi olaraq isə 192 kiloqramlıq nəticə ilə Sri Vahyuni Agustiani XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında gümüş medal qazandı.
Tural Məmmədov (əsgər, 1990)
Tural Elxan oğlu Məmmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tural Məmmədov 1990-cı il sentyabrın 17-də Qazax rayonunun Qızılhacılı kəndində anadan olub. 1996-2007-ci illərdə Qazax şəhərində S. Vurğun adına 2 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil alıb. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Tural Məmmədov 2008-2010-cu illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Ağcabədi rayonunda yerləşən "N" saylı hərbi hissəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. 2016-cı ildən isə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Tural Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Tural Məmmədov sentyabrın 27-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub. Uzun müddət nəşi tapıla bilməyib. 11.12.2020-ci il tarixində Qazax rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tural Məmmədov ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Od (Bir Yunus romanı)
Od (Bir Yunus romanı) — İskəndər Palanın Yunus Əmrədən bəhs edən romanı.
2014-cü ilin may ayında kitabın cib ölçüsündə olan forması satışa çıxmışdır.
Məzmunu
13-cü əsrin hər baxımdan keşməkeşli və yandırıb-yaxan mühitinə Yunus Əmrənin gəlişi tarixi atmosfer içərisində həqiqi mənasına qovuşdurulur. Dağıntılar və yanğınlar içindən bir könül və bir insanlıq abidəsinin inşasını cümləbəcümlə danışır və əlbəttə, qəlbə toxuna-toxuna yol alır. Bilirəm, "Biz bu yerdən gedər olduq, qalanlara salam olsun" demişdi Yenə Bilirəm, "Bizim üçün xeyir dua qılanlara salam olsun" demişdi Və Sevgiliyə getdiyi o gecədən sonra adının dildən dilə, Eşqinin könüldən könülə vurnuxduğunu da bilirəm İndilərdə ona kimi Aşıq Yunus, Miskin Yunus, Dərviş Yunus… qoy onu da desinlər. Və Türk yurdlarında, onu ən çox "Bizim Yunus" deyə çağırırlar. Bilirəm.
Musiqi
Kitab türkülərdən ibarət olan musiqi CD-i ilə birlikdə satışa buraxılmışdır. CD-dəki musiqi parçaları:
Tərcümə və nəşr
Kitab türk dilində 380 000 tirajı çapdan çıxmışdır.
Kitab 2012-ci ildə Qanun nəşriyyatı tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə olunub.
Vəhşi qaz
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Ümumi xüsusiyyəyləri
Vəhşi qazlar ölçüsünə görə qazlardan kiçikdirlər. Onların boyunları və dimdikləri nisbətən qısa olur. Vəhçi qazların uzunluğu 60sm-ə, kütləsi isə 8 kq-a qədər olur. Vəhşi qazların hazırda 6 növü var.
Yayılması
Havay qazından başqa digər növləri Avrasiya və Şimali Amerikada yüvalayır..
Növləri
thumb|[[Havay qazı.]] Hazırda vəhşi qazların 6 növü var:
Nəsli kəsilmiş növü:
Frank Kessye
Frank Yannik Kessye — Fildişi Sahilili peşəkar futbolçu. "Barselona" klubunun və Fildişi Sahili milli komandasının yarımmüdafiəçisi.
Klub karyerası
Frank 2010-cu ildə yerli "Stella d Adjame" klubunun uşaq komandasında futbola başlayır. Klubun əsas komandasına 2014-cü ildə qoşulur.
2015-ci ildə İtaliyaya yollanaraq "Atalanta" klubu ilə müqavilə imzalayır. Gənc Frank 26 Avqustda "Çezena"ya bir mövsümluk icarəyə verilir. "Çezena"nın heyətində 26 sentyabrda B Seriyasında "Peruca"ya qarşı oyunda debut edir. .
2016/17 mövsümündən əvvəl "Atalanta"ya qayıdır. 21 avqust 2016-cı ildə A Seriyasında "Latsio" klubuna qarşı oyunda debut edir. Kessye bu oyunda əsas əsas heyətdə meydana çıxır və iki qol vuraraq debüt oyununda dubl edir. Frank 2016/17 mövsümündə "Atalanta" ilə birlikdə A Seriyasında 4-cü yeri tutur.
2022-ci ildə, azad agent kimi İspaniyanın "Barselona" klubu ilə 4 illik müqavilə bağlayır.
Milli komanda karyerası
Kot d'İvuarın U17 milli komandasında oynayıb. 6 sentyabr 2014-cü ildə 17 yaşında Kot-d İvuar milli komandasının əsas heyətində Syerra Leone millisinə qarşı oyunda debüt edir. Ancaq ilk oyun Frank üçun uurlu olmur və 26-cı dəqiqədə görüşün əsas hakimi tərəfindən rəqibin cərimə meydançasında "Macarena" ritual rəqsi oynadığı üçün meydandan qovulur.
Non bis in idem
Non bis in idem — bu prinsipin mənasına görə əvvəllər törətdiyi cinayətə görə məhkum edilmiş şəxsin həmin cinayətə görə təkrarən məhkum edilməsi qadağan edilir. Prinsip Roma mülki hüququnda formalaşmışdır. Lakin mahiyyət etibarilə ümumi hüquqda formalaşmış double jeopardy (autrefois acquit) konsepsiyası ilə eyniyyət təşkil edir.
Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt double jeopardy vəziyyətindən azad olmaq hüququna təminat verir, lakin bu, iki dövlət tərəfindən həyata keçirilən təqiblərə şamil edilmir (əgər müvafiq ekstradisiya müqaviləsi bunu qadağan etmirsə). Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Statutu non bis in idem prinsipinin fərqli formasını təsbit edir.
Roma Statutu və ad hoc BMT tribunalları
Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsini (BCM) yaradan Roma Statutu müəyyən edir ki, non bis in idem prinsipinin, xüsusilə də Avropa dövlətüstü hüququ ilə müqayisədə xüsusi mənası var. BCM-nin yurisdiksiyası milli qanunvericiliyi tamamlayır və Roma Statutunun 20-ci maddəsi müəyyən edir ki, prinsip ümumi mənada qalsa belə, əgər dövlətüstü məhkəmənin yurisdiksiyasının mövcudluğu kifayət etməzsə, nəzərə alına bilməz. YBCT Nizamnaməsinin 10-cu maddəsi və RBCT Nizamnaməsinin 9-cu maddəsinə görə müvafiq prinsip əsasən ad hoc tribunalının hökmlərinin yerli məhkəmələrdən "daha güclü" olduğunu aydınlaşdırmaq üçün tətbiq edilə bilər.
Başqa sözlə, əgər beynəlxalq məhkəmələr eyni cinayətlərə görə artıq cəza müəyyən etmişdirsə, milli məhkəmələr beynəlxalq məhkəmənin yurisdiksiyasında olan cinayətlər üzrə cavabdehlərə qarşı tədbir görə bilməz. Lakin YBCT və RBCT aşağıdakı hallar olduğu təqdirdə milli məhkəmələr tərəfindən artıq mühakimə olunmuş cinayətkarları mühakimə edə bilər:
UNOOSA
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Kosmik İşlər Bürosu ( (UNOOSA)), kosmosun dinc məqsədlərlə istifadəsi üçün beynəlxalq əməkdaşlıqdan məsul olan Birləşmiş Millətlər Təşkilatının bürosudur. Bu şöbə, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Katibliyinin beynəlxalq kosmik hüquqa dair öhdəliklərini yerinə yetirməklə yanaşı, beynəlxalq əməkdaşlıqda xüsusi maraq göstərən Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Kosmik Məkanın Sülh Məqsədlərilə İstifadəsi Komitəsinin (COPUOS) katibliyi vəzifəsini də yerinə yetirir. Mərkəzi, Avstriyanın Vyana şəhərindəki Birləşmiş Millətlər Təşkilatının binasında yerləşir.
UNOOSA, eyni zamanda, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Fəlakətlərin İdarə Edilməsi və Fövqəladə Müdaxilə üçün Kosmik Əsaslı Məlumat Platformasını (UN-SPIDER) idarə edir.
Arximed aksiomu
thumb|[[Seqmentlər üçün Arximed aksiomu]] Arximed aksiomu və ya Arximed prinsipi və ya Arximed mülkiyyəti — Qədim yunan riyaziyyatçısı Arximedin adını daşıyan riyazi ifadələr.
Bu təklif əvvəlcə Knidli Evdoks Kəmiyyətlər münasibətləri nəzəriyyəsində formalaşdırıldı (Evdoksun kəmiyyət anlayışı həm nömrələri, həm də davamlı kəmiyyətləri əhatə edir: parçalar, sahələr, həcmlər) :
''İki miqdar varsa a və b, a b-dən azdırsa, sonra a komponent olaraq götürüb,kifayət qədər b-ni kənarlaşdıra bilərik: ''
Məsələn, seqmentlər üçün Arximed aksiomu belə səslənir: əgər iki seqment verilirsə, onlardan daha kiçik olanı kifayət qədər dəfə təxirə salmaqla daha böyük hissəni örtə bilər.
Arximed aksiomu ifadəsi mənasız görünür,lakin əsl mənası sonsuz və ya sonsuz böyük miqdarda olmamasıdır. Beləliklə, bu aksiom qeyri-standart analizdə yerinə yetirilmir: hiperreal ədədlər dəstində sonsuz və sonsuz böyük miqdarlar var. Bu cür elementlər Arximedin aksiomunu qane edə bilməz. Digər nümunələr mümkündür.
Arximed əmlakının razı olduğu riyazi quruluşlar,arximediya adlanır,məsələn, Arximed sahəsi və Arximed qrupu və yerinə yetirilməyənlər isə - arximediya deyil.
Tarixi
Riyaziyyatda Arximedin aksiomu kimi tanınan aksiom, əslində ilk olaraq Knidli Evdoks tərəfindən tərtib edilmişdir. Bu təklif əslində əsl ədədlərin ilk aksiomatik nəzəriyyəsi olan münasibətlər nəzəriyyəsində əsas rol oynadı. Buna görə də buna Evdoksun aksiomu da deyilir.
Evdoksun nəzəriyyəsi bizə Evklidin təqdimatında gəldi.("Başlanğıclar", Kitab V).
Evdoksun aksiomu - Arximed, Evdoks tərəfindən icad edilən "tükənmə metodu" adını daşıyır -Rieman inteqralıvə Darb nəzəriyyəsi analoqundan istifadə etməklə rəqəmlərin sahələrini, bədən həcmlərini, qövslərin uzunluqlarını tapmaq üsuludur. Bununla birlikdə, Arximed bu sahədə ən böyük nəticələrə nail oldu. Öz metodundan istifadə edərək Evdoks sahələrin və həcmlərin hesablanmasına dair bir neçə teoremi ciddi şəkildə sübut etdi. Üstəlik, Qədim Yunanıstanda ardıcıllıq anlayışı olmadığından, ardıcıllığın həddi olduğu üçün Arximed hər konkret tapşırıqda arqumenti yenidən təkrarlamalı idi. Beləliklə, Arximed öz yazılarında Evdoksun - Arximedin aksiomlarını tərtib etmiş və istifadə etmişdir. Eyni zamanda, Arximed özü kitabının giriş hissəsində bu aksiomun sələfləri tərəfindən istifadə edildiyini və Evdoksun əsərlərində əhəmiyyətli rol oynadığını vurğulayır ..
Xətti sifarişli qrup
Qoy G — xətti sifarişli qrup,a və b — G-in müsbət elementləri olsun. a elementi b elementinə münasibətdə sonsuz kiçikdir,lakin əgər hər hansı bir təbii n bərabərsizliyi varsa b a-ya münasibətdəsonsuz böyükdür: G qrupu əgər Arximedin aksiomu yerinə yetirilirsə, Arximediya adlanır: G -də a elementləri cütü yoxdur,belə ki, b ab - b-yə münasibətdə sonsuz kiçikdir.
Sifarişli sahə
Qoy a, b K-nın müsbət elementləri olsun.
Sonsuz kiçik və sonsuz böyük elementlər sonsuz elementlər adı altında birləşdirilir.
Müvafiq olaraq, Arximed aksiomunun tərtib edilməsi sadələşdirilir: sifariş edilmiş sahə K sonsuz kiçik elementlərə sahib deyilsə və ya eyni dərəcədə sonsuz böyük elementlərə sahib deyilsə Arximed mülkiyyətinə malikdir. Sonsuz kiçik (və ya sonsuz böyük) bir elementin tərifini burada genişləndirsək, Arximed aksiomunun aşağıdakı formulasını alırıq:
''Hər hansı a elementi, K sahəsi üçün təbii n n > a kimi elementləri mövcuddur. ''
Sahənin hər hansı bir müsbət elementi üçün təbii n  kimi elementləri mövcuddur.
Həqiqi ədədlər toplusu
Arximed sahəsinin ən məşhur nümunəsi həqiqi ədədlər toplusudur. Həqiqi ədədlər toplusunu rasional dəstin tamamlanması hesab etsək (məsələn, Dedekind kəsiyindən istifadə etməklə),onda həqiqi ədədlər üçün Arximed əmlakı rasional ədədlərin ona sahib olmasıdır.Bununla əlaqədar olaraq qeyd etmək lazımdır ki, David Hilbert tərəfindən təklif olunan həqiqi ədədlərin aksiomu sistemlərindən birində (Hilbertin aksiomatikası),həqiqi ədədlər toplusu, maksimum arximediya sifariş edilmiş sahə, yəni Arximed aksiomunu təmin edən sifarişli bir sahə olaraq təyin olunaraq (yəni sonsuz elementləri ehtiva etmir),daha böyük bir Arximediya sifariş edilmiş sahəyə genişləndirilə bilməz.
Arximed olmayan sifarişli sahə
Arximed aksiomunun yerinə yetirilmədiyi sifariş edilmiş bir sahənin nümunəsi (daha doğrusu, əks misal) olaraq, real əmsallar, yəni forma funksiyaları ilə rasional funksiyalar toplusunu nəzərdən keçiririk Ümumi əlavə və vurma əməliyyatlarına gəlincə bu məcmu bir sahə meydana gətirir. Rasional funksiyaların cəminə sifarişin əlaqəsini aşağıdakı kimi təqdim edirik.f və g — iki rasional funksiyadır. Deyirik ki,f > g əgər bəzi məhəllələrdə +\infty ilə fərq olduqda f-g ciddi bir müsbət işarəyə malik olur.Bu şərt,rasional funksiyaların əmsallarıf və g baxımından tərtib edilə bilər. Fərqi f-g çoxbucaqlı + müntəzəm rasional fraksiya şəklində yazırıq: burada sağ tərəfdəki son müddət müntəzəm rasional fraksiyadır, yəni ədədi dərəcəsi məxrəc dərəcəsindən azdır: k < m.Biz də məxrəcin ən yüksək əmsalı b_m 1 olduğunu hesab edəcəyik. Sonra f> g olarsa yalnız onda hər hansı c_ {n-m}> 0,ya çoxbucaqlı hissə itir və ya d_k> 0 olur.Təqdim olunan qaydanın düzgünlüyünü yoxlamaq asandır (tətbiq olunan əlaqənin həqiqətən sifariş əlaqəsi olduğunu və bu əlaqənin sahə əməliyyatlarına uyğun olduğunu təsdiqləmək lazımdır).
Beləliklə, rasional funksiyaların cəmi sifarişli bir sahə təşkil edir. Qeyd edək ki, bu həqiqi ədədlər sahəsinin uzantısıdır, lakin Arximedin aksiomu burada tətbiq edilmir(əvvəlki hissənin sonuna baxın!).Həqiqətən, 1 və x elementlərini nəzərdən keçirək. Aydındır ki, n natural sayı nə olursa olsun, bərabərsizliyi saxlayır:
Başqa sözlə, x birinə münasibətdə sonsuz böyük bir sahə elementidir. Beləliklə, bu sahədə Arximedin aksiomu tutmur.
II Adrian
II Adrian — 867–872-ci illərdə Roma Papası. Onun papalığı dövründə Qərb və Şərq kilsələri tərəfindən tanınan Ekumenik məclislərin sonuncusu baş tutmuşdur.
Həyatı
II Adrian 792-ci ildə Roma şəhərində anadan olmuşdur. O, Papa IV Stefan və II Serginin də üzvü olduğu zadəgan və nüfuzlu ailənin nümayəndəsi olmuşdur. Gəncliyində ailə qurmuş, hətta Müqəddəs Pyotr kafedrasına seçildikdən sonra da həyat yoldaşı və qızı ilə ayrılmamışdır. I Nikolayın (858–867) varisi olan II Adrianın pontifikatı Şərq və Qərb kilsələri arasında münaqişə illərinə düşmüşdür. 867-ci ildə Papa tərəfindən Konstantinopolda Foti və I Nikolayın tərəfdarları və davamçıları arasında kompromis tapmaq üçün Ekumenik məclis çağırılmışdır. Bu məclis Şərqdə Roma tərəfindən tanınan Ekumenik məclislərin sonuncusudur. 10 ildən sonra 383 yepiskop papa legatlarının iştirakı ilə onun qərarlarını ləğv etmişdir. Bunlardan ən vacibi Fotinin qınanması idi. II Adrian Kiril və Mefodi slavyan liturgiyasını təsdiqləmiş, sonuncunu Pannoniya yepiskopu təyin etmişdir.
II Adrian həmçinin, I Nikolayın tamamilə müstəqil siyasət yeritdiyi İtaliya kralı ilə kompromisə getməyə məcbur olmuşdur. O, xüsusən də Romadakı Papa ailəsinə qarşı sui-qəsddən ondan qorunmaq zərurəti səbəbilə krala tabe vəziyyətdə idi.
Təhlükə yepiskop Arseniyanın oğlu və Antipapa Anastasiyanın qardaşı olan, xaric edilmiş zadəgan romalı Elevteriyadan gəlmişdir. Antipapa özü əfv fərmanı almış və hətta Adrianın papalığı dövründə Papa kuriyasında görkəmli yer tutmuşdur. Elevteriya xaric edilməsinin qisasını almaq üçün Adrianın qızını qaçırmış, sonra onu və Papanın arvadını öldürmüşdür. Anastasiya, görünür, sui-qəsdçiləri dəstəkləmişdi vı bu səbəbdən monastıra sürgün edilmiş, 880-ci ildə vəfat etmişdi. İmperator ardınca Papaya dəstək vermişdir ki, onun əmri ilə Elevteriya tutulmuş və başı kəsilmişdir.
Sarı Qafqaz arısı
Sarı Qafqaz arısı (Apis mellifera remipes) — bal arısının bir yarımnövü.
Bu arı qrupuna Gürcüstan, Ermənistan və Azərbaycanın sarı arıları daxildir. Üç populyasiyaya bölünür: erməni sarısı (Ermənistanın dərə və dağətəyi rayonları), “Dərəsarısı” (Gürcüstanın və Azərbaycanın aran rayonları) və “Şimali Qafqaz” (Kuban) “Enli ayaqlılar” (Rusiyanın Krasnodar, Stavropol diyarlarının və Rostov vilayətinin çöl bölgələri).
Xüsusiyyətləri
Bu arıların xortumu Boz Qafqaz arılarından (6,5-6,9 mm) bir qədər qısadır, lakin yoncada da yaxşı işləyir.
Sarı Qafqaz cinsinin uterusunun məhsuldarlığı gündə 1100-1700 yumurtaya çatır. Analar əsasən pətəyin aşağı hissəsinə bala qoyurlar.
Sarı Qafqaz arılarının fərqləndirici xüsusiyyəti, arıların çoxlu ana üsküyü qoyduğu halda, beçə verməyə loyal olmasıdır. Onlar 10-a qədər sürü buraxa və 100-ə qədər ana arı qoya bilərlər. Tez-tez ananın səssiz dəyişməsi müşahidə edilir. Bəzi arıçıların fikrincə, bir sürüdə bir neçə ana arı ola bilər, sürü pətəyə daxil olduqdan sonra arılar yalnız ən yaxşı ana arıları saxlayaraq, digərlərini öldürürlər. Hətta kiçik sürülər də böyük canlılığa malikdir. Sarı Qafqaz arıları yalnız mülayim, isti iqlim və qısa uçuşsuz qış dövrü şərtlərinə uyğunlaşdırılmışdır, çox qışa davamlı deyillər. Təbii yaşayış şəraitində, +6 +8 C-də tez-tez qışda uçuşlar edirlər, buna görə də daha şimal ərazilərdə çox zəif qışlayırlar. Qışda bal istehlakı az olur. Onlar payız toksikozuna, nosematoza və Avropa çürüməsinə qarşı artan həssaslıqla fərqlənirlər. Sarı Qafqaz arıları erkən yazda aktiv şəkildə güc toplayır.
Sarı Qafqaz arıları cənub şəraitində enerjili işləyir və çoxlu bal toplayır, çiçək tozu və propolisi yaxşı toplayır. Onlar aşağı mumluğu ilə fərqlənirlər. Sarı Qafqaz arıları bir pətəkdən digərinə yaxşı keçir, pis havada yaxşı işləyir. Sarı Qafqaz arıları isti iqlimə yaxşı dözür, daşımalara qənaətbəxş şəkildə olur. Ana arının yumurta qoyma qabiliyyəti nisbətən zəif, Bozdağ Qafqaz arılarına nisbətən çoxdur.
Sarı Qafqaz arısının Azərbaycanda üç populyasiyası yayılmışdır: Azərbaycan, Lənkəran və Naxçıvan (Sarı İran arısı) populyasiyaları.
Bəzi bioloji və təsərrüfat faydalı xüsusiyyətlərinə görə onlar digər cinslərdən müsbət mənada fərqlənirlər. Bu cins yeni cinslərin birbaşa və bekkrossinq yolu ilə seçilməsi və yetişdirilməsi üçün qiymətlidir. Birinci nəsil yüksək bal yığımı, qışa davamlılığı, xəstəliklərə qarşı müqaviməti ilə xarakterizə olunur. Üçüncü nəsil, bir qayda olaraq, çox məhsuldar deyil. Təmizlik baxımından bu cins kiçik bir ərazidə ayrılır, digər ərazilərdə hibridlərə daha çox rast gəlinir.
"A" korpusu (TRTİ)
"A" korpusu binası — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina. "A" korpusu Taqanroq şəhəri Çexov küçəsi, ev 22 ünvanında yerləşir. Binanın inşasına 1914-cü ildə ildə başlanılmışdır. Tikinti işləri 1916-cı ildə bitmişdir. Binada hazırda Taqanroq Radiotexnika İnstutunun korpusu yerləşir.
Tarixi
"A" korpusu Taqanroq Radiotexnika İnstutunun əsas korpusunu təşkil edir. Bina 1916-cı ildə Aleksandr Markoviç Qinzburqun layihəsi əsasında 1916-cı ildə inşa edilmişdir. Bina Alekseev qızlar gimnaziyası üçün inşa edilmişdi. Binanın təməlqoyma mərasimi 10 iyul 1914-cü ildə qoyulmuşfur. Binanın inşası zamanı böyük bil val qazılmasına ehtiyac yaranmışdır. Səbəb isə burada Troysk qalasının təməlinin yerləşməsi olmuşdur. Torpaq işləri zamanı insan qalıqları aşkarlanmışdır.
Alekseev qızlar gimnaziyası bu binada uzun zaman fəaliyyət göstərməmişdir. İlk əvvəllər binadan hərbi qosbital kimi istifadə edilməyə başlanılmışdır. Vətəndaş müharibəsi dönəmində isə Əksqilabçıların əsas qərargahı olmuşdur. Sovet dönəmində binadan bağça, məktəb, kənd təsərrüfatı uçilişi kimi istifadə olunmağa başlanılmışdır. 1925-ci ildə binada Kənd təsərrüfatı texnikumu təşkil edilir. Sağ qanadda yataqxana, sol qanadda isə tədris sinifləri yerləşirdi. 1930-cu ildə Kənd təsərrüfatı texnikumu Taqanroq Kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi və elektrifikasiyası instutuna çevrilir. Taqanroq Kənd təsərrüfatının mexanikləşdirilməsi və elektrifikasiyası instutu 1952 Taqanroq Radio Texnika İnstutuna çevrilir.
1988–2010-cu illərdə binada Taqanroq liseyi yerləşirdi.
Hazırda isə "A" korpusu Cənub Federal Universitetinin Mühəndis-Texnologiya akademiyası yerləşir.
TRTİ kitabxanası
Taqanroq Radio Texnika İnstutunun kitabxanası "A" korpusunda 25 avqust 1952 -ci ildə istifadəyə verilmişdir. Burada qısa müddətə 20 min kitab toplanmışdır. Ölkənin 13 iri kitabxanası TRTİ kitabxanasına 744 kitab və 313 jurnal bəxş etmişdir. 1980-ci ildə burada 770690, 1990-cı ildə isə 1220500 kitaba sahib olmuşdur. "A" korpusunda bu gündə kitabxana fəaliyyət göstərir.
Qayış (texnika)
thumb|Pazvari qayış thumb|Yastı qayış
Pazvarı qayışlar tətbiq məqsədindən asılı olaraq üzvi materiallardan hazırlanırlar. Tipik material kimi o rezin içlik və rezin oturacaqda yerləşdirilmiş, vulkanlaşdırılmış və yeyilməyə davamlı xlorofendə hopdurulmuş pambıq materialla bürünmuş poliyestr çubuqdan (və ya kord saplarından) hazırlanır. Yan tərəfi açıq olan pazvari qayışlarda polyestr çubuq xüsusi qarışıqdan ibarət əsasda oturdulur. Qayışın oturaq hissəsi polixlorofen-rezin qarışığından ibarətdir. Qoruyucu üst qat parçadan hazırlanır. Yüksək sürətlərdə işləyən pazvari qayışların xarici səthi əlavə olaraq rezinlə hopdurulmuş parça ilə örtülür.
Dişli qayışlar şüşə-lifli materialdan hazırlanmış ipləri rezin-xlorofen qarışığı ilə əhatə etməklə hazırlayırlar. Dişlər əlavə olaraq yeyilməyə davamlı olan neylon parça qatı ilə örtülür. Bəzi hallarda isə bu rezin qarışığının içərisinə metal məftillər də yerləşdirilir. Bu qayışların parametrləri İSO 5296-da verilir.
Qayışların ölçüləri standartlaşdırılmışdır, ona görə də, hesabat zamanı aralıq ölçülər nəzəri-emprik düsturların köməyi ilə hesablanır və sonra verilmiş cədvəllərdən lazım olan parametrlər seçilir.
Mənbə
Kərimov Z.H. Maşın hissələri və yükqaldırıcı-nəqledici maşınlar. Ali texniki məktəblər üçün dərslik. II nəşri - Bakı, "Maarif", 2002, 596 səh.
Kənan Məmmədov (əsgər, 1999)
Kənan Bəhruz oğlu Məmmədov (22 aprel 1999; Xosrov, Ağdaş, Azərbaycan — 29 oktyabr 2020; Tərtər, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Kənan Məmmədov 22 aprel 1999-cu il tarixdə Ağdaşın Xosrov kəndində anadan olub.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Kənan Məmmədov Ağdərə döyüslərində savaşıb. 29 oktyabr 2020-ci ildə Ağdərə rayonunun Tülkü dərəsi adlanan ərazisində düşmən tərəfindən atılan artilleriya mərmisinin partlaması nəticəsində aldığı qəlpə yarasından qəhrəmancasına şəhid olmuşdur. Ağdaşda dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ehtiram Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kənan Məmmədov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qənaətcil istehsal
Qənaətcil istehsal- maşın istehsalında israfların aradan qaldırlmasına yönələn, eyni zamanda təminedici, sifarişçi və daxili strukturlar tərəfindən yaranan meyillənmələri minimallaşdıran emal strategiyasıdır. Tayota istehsal sisteminin tərkib hisəssi olan bu strategiya 1980-ci illərdə araşdırılıb, effektivliyi sübut oldunqdan sonra, digər avtomobil istehsalçıları da bu strategiyadan bəhrələnməyə calışmışlar. Qənatəcil istehsalın çevik, tələbəta uyğun və mərkəzsiləşdirilmiş qrup şəklində iş üslubuna calışan planlama konseptidir. O, işçilərin keyifiyətə yüksək məsuliyyəti və istehsal mərhələləri arasında kiçik material buferləri ilə səciyyələnir. Qənatəcil istesalın tətbiqi müəssisə ilə onun sifarişçiləri və təminatçıları, həmçinin onun elmi tədqiqatla məşğul olan şöbəsi, alış-veriş və istehsal sahələri arasında optimal razılaşma şəraitində fəaliyyət göstərən informasiya mübadiləsini tələb edir.
Bu istehsalın təbiqi zamanı:
Qənatəcil istehsalın tətbiqi nəticəsində aşağıdakılar əldə olunur:
Bu istesal növünün Teylor istehsalından fərqi ondan ibarətdir ki, burada istehsal olunan məmulun sayı yox, sifarişçinin arzusuna uyğun məmul istehsalı ön planda durur. Normal istehsal prosesindən fərqli olaraq burada bütün proses zənciri, xətanı aşkar edən bir işçi tərəfindən dayandırıla bilir ki, bu da onların məsuliyyətinin göstəricisidir.
Mənbə
R. Əliyev. Maşınqayırma leksikonu. Bakı: Appostrof, I hissə,2012
Naturalizm
Naturalizm —Naturalizm və ya təbiətşünaslıq fəlsəfədə, sənətdə və ədəbiyyatda təbiətə əsaslanan müxtəlif cərəyanlara verilən ortaq bir ad. . Bu cərəyanların ardıcıllarına naturalist deyilir. Bundan əlavə, təbiət tarixi ilə məşğul olan elm adamlarına da naturalist və  ya təbiətşünas deyilir.
Fəlsəfə
Təbiətşünasa görə təbiətdə obyektiv qanunlara uyğun fəaliyyət göstərən bir sistem var. Bu qanunlar vasitəsilə müşahidə və təcrübəyə əsaslanan elm təbiətin bütün sahələrində möhkəm, dəqiq məlumatlar əldə edə bilər. Təbiətşünaslıq təbiət elmlərinin sənət və ədəbiyyata tətbiqindən yaranmışdır. Təbiətşünas anlayışa görə, gerçək olduğu kimi əks olunmalı və həyasız və vulqar hesab edilməyən cəhətlər işlənməlidir. Naturalist anlayışına görə fərd böyüdüyü sosial və təbii mühitdə formalaşır. İqtisadi və sosial təzyiqlər altında məzlum olanlar onlardan güclü təkanlarla hərəkət edirlər. Onlar taleyini təyin edə bilmədikləri üçün davranışlarına görə məsuliyyət daşımırlar.
Növləri
Naturalizm iki fərqli fəlsəfi görüşdə araşdırılır:
Tarixi
Fəlsəfi naturalizmin ilk fikir və fərziyyələrinə Sokratdan əvvəl İon filosoflarının əsərlərində rast gəlinir. Elmin atası olaraq qəbul edilən Miletli Talz, təbiət hadisələrini heç bir fövqəladə səbəb olmadan izah edən ilk filosoflardan biri idi. Bu erkən filosoflar naturalizmin əsasını qoyan eksperimental tədqiqat prinsiplərinə öz töhfələrini verdilər.
Orta əsrlərin sonlarına yaxın hadisələri təbii səbəblərlə əlaqələndirmək xristian filosoflarına xas olmuşdur. Sxolastik mütəfəkkirləri bir tərəfdən, yaradıcının birbaşa müdaxiləsi ehtimalı üçün qapını açıq buraxdılar, digər tərəfdən təbiət hadisələrinin arxasında elmi izahat verməkdənsə, möcüzə axtaran müasirlərinə qarşı hörmətsizlik görməyə başladılar.
İncəsənətdə
Vizual sənətdə təbiətçilik təbiətin olduğu kimi bir təsvir olaraq ortaya çıxdı. Əslində ilk təbiətşünas əsərlərin Qədim Yunanıstanda klassik sənətkarlar tərəfindən verildiyini söyləmək olar. İntibah dövrü sənətçiləri müəyyən mənada bu anlayışı canlandırdılar. 17-ci əsrdə yaşayan təbiətşünas rəssamlar təbiəti gözəlliyi və çirkinliyi ilə olduğu kimi əks etdirməkdə birləşmişdilər. Təbiətşünas termini də bu əsrdə ilk dəfə istifadə edilmişdir. 1830-cu illərdə İngilis mənzərə rəssamı John Constable, təbiətin bütün tərəflərini olduğu kimi təsvir etmək lazım olduğu fikirini müdafiə etdi. Konstablein təsiri ilə Fransız Barbizon rəssamları yeni Avropa Təbiətşünaslığının mənzərə rəsminin nümayəndələri idi. Bu illərdə Jean-Baptiste Camille Corot, Alfred Sisley, Camille Pissarro və Claude Monet də naturalist əsərlər hazırladılar. 9-cu əsrin sonlarına doğru, Naturalizm Alman rəssamlarına təsir etdi. ABŞ-də Naturalizm 19-cu əsrdə Realizm ilə bir-birinə qarışaraq inkişaf etdi.
Ədəbiyyatda
Ədəbiyyatda naturalizm XIX əsrin ikinci yarısında Fransada yaranmışdır. Bu cərəyanın nəzəri əsasını fransız Hippolyte Taine yaratmışdır. Tainin düşüncələrindən təsirlənən Goncourt qardaşları ilk naturalist romanı Germinie Lacerteux (1864) yazdı. Lakin ədəbiyyatdakı naturalizm orjinal ifadəsini Emil Zolyanın Le Roman experimental (1880; "Eksperimental roman") adlı esselərində tapdı. Goncourt Qardaşlarından təsirlənən Zolya iddia edir ki, yazıçı təkcə faktları müəyyənləşdirmək və yazmaq üçün kifayət edən bir müşahidəçi deyil, həm də roman personajlarının daxili aləmlərini, emosional və ictimai hadisələrini aparan bir eksperimentordur. Naturalizm metodlarını Zolya kimi yaxından izləyən müəlliflər çox azdır. Lakin bir müddət sonra məşhur hekayəçi Guy de Maupassant, romançı Joris-Karl Huysmans, alman dramaturqu Gerhart Hauptmann, portuqal yazıçısı Xose Maria Eça de Queiros bu cərəyandan təsirlənərək naturalist əsərlər yazdılar.
Naturalist yazıçılar obyektiv həqiqətlər yazdılar və idealizasiyaya qarşı çıxdılar. Həyatın qəddar və kobud tərəflərini də əks etdirdilər. Naturalist yazarlar mühitin insana həddən artıq təsir etdiyinə inanırdılar. Buna görə də, əsərlərində məzlum boşluqlar, gecəqondu ərazilərini və yeraltı dünyanı  sənədli bir dil ilə insanlara çatdırdılar. Stiven Kran, Frank Norris və Cek London ABŞ-də naturalizmin Avropa ədəbiyyatındakı təsiri zəifləməyə başladığı bir dövrdə bu anlayışla yazdılar. Teodor Dreiser, ABŞ-də naturalizmi zirvəyə qaldırdı. James T. Farrellin Studs Lonigan (1932-35) trilogiyası, ən son naturalist əsəri idi.
Naturalizm Türkiyə ədəbiyyatına eksperimental elmlərin cəlbedici tərəfdarı Beşir Fuadın təsiri ilə daxil oldu. Türkiyə ədəbiyyatının ilk naturalist romanı 1891-ci ildə Əhməd Midhat Əfəndi tərəfindən yazılmış Müşahedat ("Müşahidələr") idi.
Naturalizm qısa müddətli bir cərəyan olsa da, realizmin inkişafına, yeni mövzuların kəşf edilməsinə və formaya üstünlük verməyən və həyata yaxın olan bir hərəkatın inkişafına təkan verdi.
NGC 2356
NGC 2356, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Əkizlər bürcü istiqamətində yerləşir. II2p tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Yaşıl xətt (Kipr)
thumb|250px|sağ|[[Nikosiyada Lokmacı qapısı açılmadan öncə "Yaşıl Xət" tərəfindən kəsilən Ledra prospekti.]] Yaşıl Xətt — Kiprdə iki ayrı dövləti Kipr Rum Administrasiyasından və Şimali Kipr Türk Respublikasından (de-fakto) ayıran bölgəni göstərmək üçün istifadə olunur. İlk dəfə 1964-cü ildə o vaxt BMT "sülhməramlı qüvvələri" komandiri Peter Young tərəfindən təqdim edilmişdir. Qüvvələrini Nikosiyanın müxtəlif bölgələrinə paylayan General Young, xəritədə yaşıl qələm ilə bir xətt çəkir, sonradan "Yaşıl xətt" adlandırılacaq. "Yaşıl xətt"in mövcud sərhədləri 1974-cü ildəki Kipr Sülh Hərəkatı ilə təyin olundu.
Bask dili
Bask dili (Euskara) – baskların danışdığı dili. Bask dili, dil bilimciləri tərəfindən Hind-Avropa dilləri Avropaya yayılmamışdan öncə Avropada danışılan dillərdən qalan dillərdən biri olaraq qəbul edilir. Bu səbəbdən bu dilin dünyada danışılan başqa heç bir dillə yaxından qohum olmayan çox qədim bir dil olduğu düşünülür.
Translyasiya
Translyasiya molekulyar biologiya və genetika sahəsində ribosomda baş verən zülal (protein) sintezi prosesinə veirlən addır. Hüceyrədə DNT əsasında istehsal olunan RNT (transkripsiya) translyasiya əməliyyatı ilə zülala tərcümə edilir.
= Ümumi = Translyasiyada, spesifik bir amin turşusu zənciri və ya polipeptid istehsal etmək üçün nüvənin xaricində, ribosomda, mesajçı RNT (mRNA) açılır. Polipeptid daha sonra aktiv zülala qatlanır və hüceyrədə öz funksiyalarını yerinə yetirir. Ribozom, tamamlayıcı tRNA antikodon ardıcıllığının mRNA kodonlarına bağlanmasını induksiya edərək kod açmağı asanlaşdırır. iRNAlar, mRNA keçərkən ribosom tərəfindən "oxunan" bir polipeptidə bağlanan xüsusi amin turşularını daşıyırlar.
Tərcümə üç mərhələdə davam edir:
Prokaryotlarda (bakteriya və arxeya), tərcümə ribozomun böyük və kiçik alt hissələrinin mRNA -ya bağlandığı sitozolda meydana gəlir. Ökaryotlarda, tərcümə sitoplazmada və ya endoplazmik retikulumun membranı boyunca ortaq translokasiya adlanan bir prosesdə baş verir. Birgə tərcümə translokasiyasında, bütün ribosom/mRNA kompleksi kobud endoplazmik retikulumun (ER) xarici membranına bağlanır və yeni protein sintez olunur və ER-ə salınır; yeni yaradılan polipeptid, gələcəkdə vesikül nəqli və hüceyrədən kənarda ifraz olunması üçün ER içərisində saxlanıla bilər və ya dərhal ifraz edilə bilər.
Transfer RNT, ribozomal RNT və kiçik nüvə RNT kimi bir çox transkripsiya olunmuş RNT, zülallara çevrilmir.
Bir sıra antibiotiklər tərcüməni maneə törədir. Bunlara anisomisin, sikloheximid, xloramfenikol, tetrasiklin, streptomisin, eritromisin və puromisin daxildir. Prokaryotik ribosomlar ökaryotik ribozomlardan fərqli bir quruluşa malikdir və buna görə də antibiotiklər xüsusi olaraq ökaryotik bir ev sahibinin hüceyrələrinə zərər vermədən bakterial infeksiyaları hədəf ala bilir.
Əsas mexanizmlər
Protein istehsalının əsas prosesi bir zülalın sonuna bir anda bir nuklein turşusunun əlavə edilməsidir. Bu əməliyyat bir ribosom tərəfindən həyata keçirilir. Ribosom iki alt birimdən, kiçik bir alt və böyük bir alt hissədən ibarətdir. Bu alt birləşmələr, mRNA -nın bir proteinə çevrilməsindən əvvəl bir araya gələrək, tərcümənin aparılacağı bir yer və bir polipeptid istehsal edəcək. Əlavə ediləcək amin turşusu növü bir mRNA molekulu ilə müəyyən edilir. Əlavə edilən hər bir amin turşusu, mRNA -nın üç nukleotid ardıcıllığı ilə uyğunlaşdırılır. Mümkün olan hər üçlü üçün müvafiq amin turşusu qəbul edilir. Zəncirə əlavə olunan ardıcıl amin turşuları, mRNA -da ardıcıl nukleotid üçlüyü ilə uyğunlaşdırılır. Bu şəkildə şablon mRNA zəncirindəki nukleotidlərin ardıcıllığı əmələ gələn amin turşuları zəncirindəki amin turşularının ardıcıllığını təyin edir. Bir amin turşusunun əlavə edilməsi peptidin N-ucunda baş verir və buna görə də tərcümənin karboksil-amin yönümlü olduğu deyilir.
Ribozom molekulları bu kodu müəyyən bir amin turşusu ardıcıllığına çevirir. Ribozom, rRNA və zülalları ehtiva edən çoxsaylı bir quruluşdur. Amin turşularının zülallara toplandığı "fabrik" dir. tRNA -lar, amin turşularını ribosoma daşıyan kiçik kodlaşdırmayan RNT zəncirləridir (74–93 nukleotidlər). tRNA -ların amin turşusu bağlama yeri və antikodon adlanan bir yeri var. Antikodon, yük amin turşusunu kodlayan mRNA üçlüyünü tamamlayan bir RNA üçlüyüdür.
Aminoasil tRNA sintetazaları (fermentlər) spesifik tRNA -lar və antikodon ardıcıllığının tələb etdiyi amin turşuları arasındakı əlaqəni kataliz edir. Bu reaksiyanın məhsulu bir aminoasil-tRNA-dır. Bakteriyalarda, bu aminoacyl-tRNA, mRNA kodonlarının spesifik tRNA antikodonları ilə tamamlayıcı baz cütləşməsi yolu ilə uyğunlaşdığı EF-Tu ilə ribosoma aparılır. Yanlış amin turşuları ilə tRNA-ları səhv birləşdirən aminoasil-tRNA sintetazaları, zülalın müvafiq mövqeyində uyğun olmayan amin turşuları ilə nəticələnə bilən səhv yüklənmiş aminasil-tRNA-lar əmələ gətirə bilər. Genetik kodun bu "səhv tərcüməsi" [4] təbii olaraq əksər orqanizmlərdə aşağı səviyyədə baş verir, lakin müəyyən hüceyrə mühitləri icazə verilən mRNA -nın kodlaşdırılmasının, bəzən də hüceyrənin xeyrinə artmasına səbəb olur.
Yeni amin turşusu zəncirə əlavə edildikdən və tRNA ribozomdan və sitozola salındıqdan sonra, translofaza EF-G (bakteriyalarda) və a/eEF ilə əlaqəli bir GTP-nin hidrolizi ilə təmin olunan enerji −2 (eukaryotlarda və arxealarda) ribozomu bir kodondan aşağıya doğru 3 'ucuna doğru hərəkət etdirir. Zülalların tərcüməsi üçün lazım olan enerji çox əhəmiyyətlidir. Tərkibində n amin turşusu olan bir protein üçün onu çevirmək üçün lazım olan yüksək enerjili fosfat bağlarının sayı 4n-1-dir [sitata ehtiyac var]. Tərcümə dərəcəsi dəyişir; prokaryotik hüceyrələrdə (saniyədə 17–21 amin turşusu qalığına qədər) eukaryotik hüceyrələrə nisbətən (saniyədə 6–9 amin turşusu qalığına qədər) xeyli yüksəkdir.
Ribosomlar adətən dəqiq və işlənmiş maşın hesab olunsa da, tərcümə prosesi ya səhv zülalların sintezinə, ya da tərcümədən vaxtından əvvəl imtina edilməsinə səbəb ola biləcək səhvlərə məruz qalır. Zülalların sintez edilməsindəki səhv nisbətinin, təcrübə şəraitindən asılı olaraq 1/105 ilə 1/103 arasında səhv birləşən amin turşuları olduğu təxmin edilir. Tərcümədən vaxtından əvvəl imtina etmə nisbətinin hər tərcümə edilən kodon başına 10–4 hadisənin böyüklüyündə olduğu təxmin edilir. Düzgün amin turşusu, aminasil transferazlarla doğru köçürmə RNT (tRNA) ilə kovalent şəkildə bağlanır. Amin turşusu, karboksil qrupu ilə bir ester bağı ilə rRNA -nın 5 'OH -na qoşulur. TRNA -ya bağlı bir amin turşusu olduqda, tRNA "yüklü" adlanır. Başlama, başlatma faktorlarının (İF) köməyi ilə mRNA -nın 5 'ucuna bağlanan ribozomun kiçik alt birimini əhatə edir. Bakteriyalarda və az sayda arxeada, protein sintezinin başlanması, mRNA üzərində Shine-Delgarno ardıcıllığı adlanan purinlə zəngin bir başlanğıc ardıcıllığının tanınmasını nəzərdə tutur. Shine-Delgarno ardıcıllığı, 30S ribosomal alt bölmənin 16S rRNA hissəsinin 3 'ucunda tamamlayıcı bir pirimidin zəngin bir ardıcıllıqla bağlanır. Bu tamamlayıcı ardıcıllıqların bağlanması, 30S ribosomal alt birimin mRNA-ya bağlanmasını və başlanğıc kodonun P-saytının 30S hissəsinə yerləşdiriləcəyi şəkildə hizalanmasını təmin edir. MRNA və 30S alt birliyi düzgün şəkildə bağlandıqda, bir başlanğıc faktoru t-RNA-amin turşusu kompleksini, f-Met-tRNA başlatıcısını 30S P sahəsinə gətirir. Başlanğıc mərhələsi, 50S alt biriminin 30 alt birliyə birləşərək, aktiv 70S ribosomu meydana gətirməsi ilə tamamlanır. Polipeptidin sona çatması, ribozomun A yeri mRNA üzərində dayanma kodonu (UAA, UAG və ya UGA) tərəfindən tutulduqda baş verir. tRNA ümumiyyətlə kodonları tanıya və ya dayandıra bilmir. Bunun əvəzinə dayandırma kodonu bir buraxma faktoru zülalının bağlanmasına səbəb olur. (RF1 və RF2) ribozomun peptidil transferaz mərkəzindən polipeptid zəncirinin hidrolizi ilə bütün ribozom/mRNA kompleksinin sökülməsini tələb edən mRNA üzərindəki dərmanlar və ya xüsusi ardıcıllıq motivləri ribozom quruluşunu dəyişə bilər. -təşkil edən tRNA -lar sərbəst buraxma faktorları əvəzinə dayanma kodonuna bağlıdır. Bu cür "tərcümə oxunması" hallarında, ribozom növbəti dayanma kodonu ilə qarşılaşana qədər tərcümə davam edir.
Tərcümə prosesi həm eukaryotik, həm də prokaryotik orqanizmlərdə yüksək səviyyədə tənzimlənir. Tərcümənin tənzimlənməsi, hüceyrənin metabolik və proliferativ vəziyyətinə yaxından bağlı olan protein sintezinin qlobal sürətinə təsir göstərə bilər. Əlavə olaraq, son işlər, genetik fərqlərin və sonradan mRNA olaraq ifadə edilməsinin də RNT-yə xas bir şəkildə tərcümə nisbətinə təsir edə biləcəyini ortaya qoydu.