cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bozul
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 1768 nəfər (15–64 yaş arasında) 1360 nəfər iqtisadi fəal, 328 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 80,6%, 1999-cu ildə 76,6%) idi. Fəal 1360 nəfərdən 1297 nəfəri (707 kişi və 590 qadın), 63 nəfəri işsizdir (29 kişi və 34 qadın). 328 hərəkətsiz 105 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 123 nəfər — təqaüdçü, 100 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Aloe argenticauda
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nurməhəmməd Əndəlib
Nurməhəmməd Əndəlib (1660–1740)—türkmən şairi.
Həyatı
Nurməhəmməd Əndəlib zəngin türkmən ədəbiyyatının ən görkəmli nümayəndələrindən biri, özündən sonra gələn bütün türkmən şairlərinin müəllimi və ustadıdır. Azadi, Şahbəndə, Məxdimqulu, Şeydayi, Məğrubi, Qayıbi, Talıbi, Qurdoğlu, Kəminə, Seyidnəzər Seydi, Zəlili, Seydulla Seydi, Zinhari, Molla Nəfəs, Aşiqi, Katibi, Möhtaci, Miskin Qılınc, Balqızıl kimi ta-nınmış söz ustaları onun ardıcılları və şagirdləridir.
Əndəlibin türkmən ədəbiyyatı qarşısındakı xidmətləri son dərəcə böyükdür. Hər şeydən əvvəl o, müasir türkmən ədəbiy-yatının və ədəbi yazı dilinin banisidir. Ondan əvvəl yaşayıb-ya-radan türkmən şairlərindən Bayram xan Baharlı və Vəfai öz əsərlərini həmin dövrdə bütün Orta Asiyada geniş yayılan və əsasən mədrəsə təhsili görmüş adamların işlətdiyi ədəbi çağatay türkcəsi ilə qələmə almışlar. Əndəlib isə əsərlərini uşaqlıqdan bəri sevə-sevə dinlədiyi milli-məhəlli dastanların təsiri altında şirin türkmən dilində yazmaqla bir ilki gerçəkləşdirmişdir. Şairin ikinci böyük xidməti türkmən ədəbiyyatını mövzu və janr baxımından zənginləşdirməsidir. Əslində, o, realist türkmən poeziyasının ilk rüşeymlərini qoymuş, Məxdumqulu isə onu zirvəyə qaldırmışdır. Milli ədəbiyyatda ilk poemanın, ilk dastanın müəllifi də Əndəlibdir. Nəhayət, o, türkmən ədəbiyyatında ilk tərcüməçi-lərdən biridir.
Nurməhəmməd Əndəlibin həyatı haqqında əldə dəqiq məlumat yoxdur. Son dövrlərdə aparılan tədqiqatlar nəticəsində onun 1660-cı ildə Daşoğuz vilayətinin İlanlı bölgəsinin Qaramazı kəndində anadan olduğu təsbit edilmişdir.
Şair 1740-cı il-də 80 yaşında vəfat etmişdir.
Əndəlib amansız bir xəstəliyə tutulduğu için təbdili-iqlim məqsədilə özbəklər arasına köçmüs, Ürgəncdə, əsasən də Xivə-də yaşamışdır. O, "Risaleyi-Nəsimi" poemasının giriş qismində həyatı, doğulduğu və yaşadığı yer, habelə təxəllüsü haqqında kiçik bilgilər vermişdir:
Adım idi Nurməhəmməd Qərib, Sözdə təxəllüsüm idi Əndəlib.
Şəhrimiz Urgənc – vilayət idi, Xanımız Şirqazi himayət idi.
Əsli-məkanım ki Qaramazıdır, Adəmi işrətdə qışı-yazıdır.
Bil ki, Qaramazı bizim cayımız, Zikri-xuda eşq ilə dilxahımız…
Barça xəlayiq içində bəd işim, Yetdi əlli beşə mənim bu yaşım.
Şair öz əsərlərini Əndəlib təxəllüsü ilə yazmışdır. Rəvayə-tə görə, o, gəncliyində Gül adlı bir qızı sevmiş, ona nisbət olsun deyə özünə Əndəlib, yəni "Bülbül" təxəllüsünü seçmişdir. Adının tərkibindəki Qərib sözü isə doğma vətəndən, el-obadan uzaqda yaşamasına işarədir. Şeirlərində özünü Əndəlibi-binəva, Əndəlibi-zar, Əndəlibi-bəlakeş adlandırması həyatının məşəq-qət içində keçdiyini göstərir:
Gahi xərabatda işim, gah fəğan, Külbeyi-əhzan idi gahi məkan.
Şairin təhsili, şəxsi həyatı haqqında yazılı mənbələrdə elə bir ciddi məlumat yoxdur. Ancaq əsərlərindən anlaşıldığına gö-rə, o çox mükəmməl təhsil almış, Şərq poeziyasını, onun bədii ifadə vasitələrini dərindən mənimsəmiş, ərəb, fars, tacik dillərini də yaxşı öyrənmişdir. Şairin "Şahnamə"ni tərcümə etməsi barədə bəzi məxəzlərdə bilgi verilir. Təəssüf ki, bu tərcümə in-diyədək tapılmamışdır. Əndəlibin bir sıra şairlərin əsərlərinə nə-zirə yazması onu göstərir ki, o, klassik Şərq şeirini ciddi mütaliə etmiş, söz sənətinin bütün incəliklərinə yiyələnmişdir.
Əndəlibin zəngin poetik irsinin çox az qismi bizə gəlib çatmışdır. Hazırda əlimizdə onun səkkiz qəzəli, bir neçə mü-rəbbəsi, müxəmməsi və müsəddəsi, bəzi başqa şeirləri var. Bunlar sayca az olsalar da, janr və məzmunca çox əlvan, bədii cəhətdən isə çox mükəmməl əsərlərdir. Əndəlib sənətinə dərin ehtiram bəslədiyi Nəvainin on yeddi, Füzulinin iki, Vəfai, Übeydi, Həbib və Caminin birər qəzəlinə təxmis, Nəvainin bir qəzəlinə təsmin, Məşrəbin bir qəzəlinə və bir mürəbbəsinə təz-min yazmışdır. Onun qələmə aldığı təzmin, təxmis və təsminlər ən yüksək poetik səviyyədədir, orijinallarından əsla geri qalmır. Bu, Əndəlibin parlaq istedadından xəbər verir.
Onun sənətinə hörmət əlaməti olaraq özbək şairləri Müxlis və Munis də hərəsi Əndəlibin bir qəzəlinə təxmis yazmışlar. Beləliklə, Əndəlib Orta Asiyada nəzirəçiliyin, dolayısı ilə, ədəbi əlaqələrin inkişafında mühüm rol oynamışdır. O, məşhur fars şairi Caminin on bir qəzəlini türkmən dilinə eyni ilhamla tərcümə etmişdir.
Böyük sənətkar yazdığı poemalarla özündən sonrakı şair-lərə də nümunə olmuşdur. Onun "Risaleyi-Nəsimi", "Oğuzna-mə", "Səəd Vəqqas" və "Qisseyi-firon" adlı dörd poeması var. Əndəlibin "Oğuznamə"si digər oğuznamələrlə məzmun etibarilə ümumən səsləşə, əksər məqamlarda üst-üstə düşsə də, bir sıra fərqlər də müşahidə edilir, yəni burada şairin orijinal dəst-xətti, bədii üslubu və təhkiyəsi özünü göstərir. Əndəlibdə Oğuz xanın türk cahan hakimiyyəti uğrunda mübarizəsi daha yığcam, daha fərqli epizodlarla təsvir edilir. Hətta eyni detallarda belə bəzi fərqlər görmək mümkündür. Oğuz xanın ölü-münə şairin mərsiyəsi onun ən orijinal tərəfidir.
Əndəlib "Risaleyi-Nəsimi" poemasında məşhur şair İma-dəddin Nəsiminin parlaq obrazını yaratmışdır. "Səəd Vəqqas" və "Qisseyi-firon" adlı poemalar dini səciyyəli əsərlərdir. Səəd Vəqqas məşhur islam sərkərdəsi və dövlət xadimi, öz səxavəti və xeyirxahlığı ilə əfsanəvi şöhrət qazanmış tarixi şəxsiyyətdır. Poemada onun mərdliyi və comərdliyi, bu yolda hətta oğlunu qurban verməsi təsvir olunur. "Qisseyi-firon" isə yəhudi peyğəmbəri Musanın doğulması və zülmkar Misir fironunu devirməsi haqqındadır.
Əndəlib türkmən ədəbiyyatında ilk dəfə olaraq dastanları, rəvayətləri, xalq hekayələrini nəzmə çəkmiş, onları ədəbi cəhət-dən cilalamış, süjet xəttinə əl gəzdirmiş, şeirlərini yenidən iş-ləmişdir. Bunlar "Leyli və Məcnun", "Yusif və Züleyxa", "Baba Rövşən" və "Zeynal Ərəb" dastanlarıdır. Başqa bir mə-lumata görə, "Mirzə Həmdəm" dastanı da ona məxsusdur.
Bu dastanlardan ikisi, daha doğrusu, "Leyli və Məc-nun"la "Yusif və Züleyxa" eynən Azərbaycan versiyası ilə səsləşir və bizə məlum olan məzmundadır. Şairin dini-mənqibəvi səciyyə daşıyan "Baba Rövşən" və "Zeynal Ərəb" dastanları isə bizdə bilinmir və aşıqlarımızın dastan repertuarında yoxdur. Şairin dastanlarının hamısı süjet və sənətkarlıq baxımından çox mükəmməl, şeirləri isə çox gözəldir.
2011-ci il Əndəlibin 350 illik yubileyi ili idi. Bu münasibətlə Türkmənistanın müxtəlif şəhərlərində bir sıra yubiley tədbirləri, təntənəli mərasimlər keçirildi. 10 – 12 mart tarixlərində isə şairin vətəni Daşoğuzda Türkmənistan Elmlər Akademiyasının və Daşoğuz vilayət icra hakimiyyətinin birgə əməkdaşlığı ilə Əndəlibə həsr olunan beynəlxalq elmi konfrans təşkil edildi. Ramiz Əskər bu yubileyə töhfə olaraq Nurməhəmməd Əndəlibin "Şeirlər, poemalar, dastanlar" (Bakı, 2011, 292 s.) adlı kitabını Azərbaycan dilində nəşrə hazırladı. Şairin burada verilən şeirləri həmin kitabdan alınmışdır.
Pinus densata
(Pinus densata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Orthosiphon allenii
(Orthosiphon allenii) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Senecio macranthus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Dukla Banska-Bistritsa FK
Dukla (Banska-Bistritsa) — Slovakiyanın futbol klubu thumb|upright=1.5|left|FK Dukla Banská Bystrica (2013)
Züdev
Züdev — Xəzər dənizində Volqa çayının deltasında yerləşir. Ada uzunsov formaya malikdir. Ada şimslda yerləşən yarımadadan 3 km uzunluğa malik boğaz vastəsi ilə ayrılır. Onun uzunluğu 23 km, maksimal eni isə 5,5 km təşkil edir.
Ada inzibati cəhətdən Həştərxan vilayətinə daxildir. Adanın yaxınlığında Həştərxan qoruğu yerləşir.
Sahilləri alçaqdır, bütünlüklə Qamışlarla örtülüdür.
Vezuvian
Vezuvian (idokraz) Ca10(Mg,Fe)2 Al4 [SiO4]5 [Si2O7]2 (OH)4  — Tetraqonal sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən.
Növ müxtəliflikləri
Berilliumlu (~9% BeO), manqanlı (4,5%-dək MnO), nadir torpaq elementli (serium qrupu TR ~ 16,7 %), titanlı (4,7 %-dək TiO2) vezuvianlar; viluit – tərkibində 3 %-dən çox B2O3 olan vezuvian.
Tətbiqi
Massiv yaşıl vezuvian ikinci növ məmulat daşı kimi istifadə edilir. Mineralın şəffaf növlərindən zərgərlikdə istifadə olunur.
Tunberq zirinci
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Yaponiyada yayılmışdır.
Ekologiyası
Torpağa az tələbkar, quraqlığa, qaza, hisə, toza davamlı bitki növüdür.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda aşağı dağ ətəklərində yaruslarda rast gəlinir.
İstifadəsi
Bu növün meyvələrində alkaloid çox olduğuna görə acıdır və qidaya yararsızdır, ancaq qışlayan quşlar üçün yaxşı yemdir. Qrup və tək əkinlərdə, alp təpəciklərində istifadə edilir.
Aloe aristata
(Aloe aristata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Floreal
right|200px|thumb|Naməlum rəssam. [[Alleqoriya, timsalında Foreal ayı]] Floreal (,  — çiçəkli) — Böyük Fransa inqilabından sonra tərtib olunmuş, 1793 cü ilin oktyabrından 1 yanvar 1806 cı ilə qədər qüvvədə olmuş  təqvimə əsasən  VIII ay (20/21 aprel — 19/20 may).
Müqayisə cədvəli
Franska revolutionskalendern
5 batlıq sikkə
5 batlıq sikkə (เหรียญ 5 บาท) — Tailandda işlədilən bat sikkələrindən biri. 1988-ci ildən dövriyyədədir. 500 satanqa bərabərdir.
2009-cu il dəyişiklikləri
2 fevral 2009-cu ildə Tailand Xəzinə Departamenti sikkə ilə bağlı bir neçə dəyişiklik tətbiq edəcəyini açıqlamışdır. Sikkənin ağırlığı 7,5 qramdan 6 qrama düşürülmüşdür və qalınlığı azaldılmışdır. Lakin metal tərkibi və digər xüsusiyyətlər olduğu kimi saxlanılmışdır.
Şorlar
Şorlar — Altay xalqları türk qrupunun hun qoluna mənsub xalq. Rusiya İmperatorluğu vaxtında şorlara Aba-Tura tatarları deyirdilər.
Özlərini şor (şor kiji, şor adamı, şor kişisi, həmçinin, tatar kiji, tatar kişisi, tatar adamı)adlandırırlar. Onlar hazırda Rusiya Federasiyasında Qərbi Sibirin cənub-şərqində, əsasən cənubundakı Kemerovo dairəsində (Daşdaqol, Novokuznetski, Müjdureç, Mıskov, Osinnikov rayonlarında), eləcə də Xakasiya və Altay Respublikalarının rayonlarında yaşayırlar.
2002-ci ildə Rusiya FR - da 13.975 nəfər Şor siyahıya alınmış, bu zaman onlardan 11.554 nəfəri Kemerovskiy vilayətində , 1.078 nəfəri Xakasiya Respublikasında , 141 nəfəri Altay Respublikasında yaşamışdır.
İki etnik qrupa bölünür: cənub (Dağlıq Şor) və şimal (abinlər).
Antropoloji quruluşlarına görə şorlar böyük monqoloid irqinin ural tipinə aid edilir.
Din
Şorlar tarixən qədim türklər kimi şamanist olublar. XIX əsrdən Rusiyanın dini siyasəti nəticəsində xristianlaşmaya məruz qaldıqlarından şorlar arasında xristianların sayı əhəmiyyətli dərəcədə artmışdır.
Orthosiphon amabilis
(Orthosiphon amabilis) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İşad
İşad — ən ali vəzifəli Göytürk hərbi xadimlərini adlandırmaq üçün istifadə edilən qədim türk sözü. Bu sözdən bəzi ərəb mənbələrində Xəzərlərin Xaqan bəylərini təsvir etmək üçün istifadə olunub.
Senecio doratophyllus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aloe ballii
(Aloe ballii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Novarupta dağı
Novarupta — ABŞ-nin Alyaska ştatının cənub-qərbində, Alyaska yarımadasında yerləşən vulkan
Tarixi
Novaruptda dağı 6 iyun 1912-ci ildə Alyaskada yerləşən Katmai dağının yaxınlığında baş vermiş püskürmələr nəticəsində ortaya çıxmışdır. Bu yeni vulkan 1-7 balla ölçülən Vulkan Püskürmə İndeksinə görə 6 bal şiddətlə püskürmüşdür İlk 60 saatlıq partlayışda yer üzünə 13–15 km3 maqma çıxarmışdır.
Müsəmmən
Müsəmmən (ərəbcə: səkkizlik) — klassik şeir forması. Hər bəndin səkkiz misradan ibarət olduğu şeir forması. Qafiyə quruluşu: aaaaaaab, cccccccb və s.
Okean Elzı
thumb|250px|Okean Elzi.
Okean Elzı (ukr. Океан Ельзи) - Ukrayna rok-qrupu. 1994-cü ildə Ukraynanın Lvov şəhərində qrupun hal-hazırkı vokalisti Svyatoslav Vakarçuk tərəfindən təsis edilib.
Bakı Soveti (film, 1928)
Bakı Soveti qısametrajlı sənədli filmi 1928-ci ildə Azdövlətkino da istehsal edilmişdir. Film Bakı Sovetinin fəaliyyətindən, şəhərin qayğılarından və şəhər zəhmətkeşlərinə göstərilən hərtərəfli xidmətdən danışır.
Məzmun
Film Bakı şəhər Sovetinin fəaliyyətindən, şəhərin qayğılarından və şəhər zəhmətkeşlərinə göstərilən hərtərəfli xidmətdən danışır.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1928-ci ilin Azərbaycan filmləri 1920-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Sibolar
Sibolar — Altay xalqları tunqus-mancur qrupunun mancur qoluna mənsub xalq.
Haqqında
Sibolar Çin Xalq Respublikasında (əsasən ölkənin şimal-qərbindəki — Sinszyan-Uyğur muxtar rayonunda, qismən Lyaonin və Qirin əyalətlərində) yaşayırlar. Onlar özlərini sibo mançju adlandırırlar. Sibolar Altay dil ailəsinin tunqus-mancur qoluna daxil olan mancur dilinin sibo ləhcəsində danışırlar. Antropoloji cəhətdən sarı (monqol) irqin şimali Asiya tipinə aiddirlər. Şamançıdırlar. Sayları 89 min nəfərdir (1987). Siboların soykökündə əsasən mancur tayfaları iştirak etmişlər.
Siboların əsas məşğuliyyəti əkinçilikdir. Balıqçılıq və heyvandarlıq köməkçi təsərrüfat sahələridir. Mənzilləri gildən tikilir. Maddi və mənəvi mədəniyyətləri mancur mədəniyyətinə çox yaxındır.
Mənbə
Altay xalqları, Bakı,1996, səh.81.
Dəqiqlik sinfi (maşınqayırma)
Dəqilik sinifi - maşınqayırmada  hissələrin (hissə, düyüm, maşın, cihaz) hazırlanma dəqiqliyininin standartlarda verilən müsaidələrin qiyməti ilə müəəəyn olunan səciyyəsidir. Dəqiqlik sinifi məhsulun ayrı-ayrı həndəsi parametrlərinə (məsələn, dişli çarxların parametrləri, xətti və bucaq ölçüləri və .s.) və ya məhsulun bütövlükdə özünə (məsələn dəzgahlar, yastıqlar və s.) aid edilə bilər. Həndəsi parametrlərin dəqiqlik sinifləri maşınqayırmada tipik birləşmələr üçün verilən müsaidə və oturtma standartlarının tərkib hissəsidirlər, məsələn hamar, yivli, konik, şlisli və s. birləşmələrə aid olan dəqilik sinifləri istənilən məhsulda tətbiq olunan bu həndəsi parametrlər üçün eynidir.
Müsaidələrin verilən standart sistemdəki istənilən dəqiqliyi müasidə vadidi nominal ölçüdən asılı olaraq i ilə müəyyn olunur. Məsələn, hamar silindrik birləşmələr üçün müasidə vahidi (mkm) 1-500 mm arasında: i=0,45+0,001 (İSO-ya əsasən) olur. Burada, d- daxilində müasidə sabit götürülən verilmiş interval üçün nominal ölçünün orta qiymətidir (mm). Hər bir dəqiqlik sinifi üçün, əsasə 1,6, bəzi hallarda 1,25 və ya 2 olan həndəsi silsilə üzrə tərtib edilmiş müəyyən sayda müsaidə vahidi götürülür. Hər bir müasidə sistemində bir neçə dəqiqlik sinifi mövcud olur. Onlar ardıclıl oaraq nömrələnirlər. Müasidə həddi artdıqca dəqiqlik sinifi də artır. İSO sistemində 18 əsas ölçü dəqiqliyi vardır. onlar 01, 0, 1,2,3..., 16 kimi işarələnirlər.
Dəqiqlik sinifi bir neçə məhsula birlikdə qoyulur.Bu halda maşın, cihaz və ya düyüm üçün, onların istismar göstəricilərinə və həmçinin onun işləmə dəqiqliyinə təsir edən məmulların xassələrinə buraxılan müsaidə əsasında standart işlənilir. Məsələn, dəzgahın dəqiqlik sinifi, bu dəzgahda hazırlanmış hissələrin səthlərinin ölçü və formadan meyillənməsi, həmçinin dəzgahın bazalaşdırıcı səthlərinin və işçi orqanların qarşılıqlı hərkətinin xəatalarının həddi ilə təyin olunur. Yastıqlarda dəqiqlik sinifi yastığın fırlanma xətaları, eləcə də onun səthlərinin yığma dəqiqliyi ilə ölçülür.
Maşınqayırmada dəqiqlik sinifi məmulun vacib istismar, texnoloji və iqtisadi xarakteristikasıdır və məmulun parametrlərinin hesabatda nəzərdə tutulanlara yaxınlaşma dərəcəsini göstərir. Dəqiqlik sinifindən maşınların yığılmasının dəqilqiyi, əmək tutumu və maya dəyəri, emal avadnalığının seçilməsi və nəzarət asılıdır. Maşınlar üçün materialların seçilməsində, konstruksiyanın layihələndirilməsində də dəqiqlik sinifi mühüm rol oynayır.
Mədəniyyət müharibəsi
thumb|200px|[[Otto fon Bismark|Bismark (solda) və Roma Papası (sağda). «Kladderadatsch» Almaniya satirik jurnalı. 1875-ci il.]]
Mədəniyyət müharibəsi — istifadə edildiyi ərazi və tarixdən asılı olaraq, fərqli mənalara sahib termin. İlkin olaraq, termin Qərb dünyası nda ənənəçi, klassik liberal və ya mühafizəkar dəyərlər ilə sosial-demokrat, tərəqqipərvər və ya sosial liberal dəyərlər arasındakı münaqişəyə aid edilir. Mədəniyyət müharibələri bütün dünya cəmiyyətlərində tarix, elm və digər mövzular üzrə debatlara səbəb olmuşdur.
Eqeskov qəsri
Eqeskov qəsri (Egeskov Slot) — Danimarkanın Fin adasının cənubunda yerləşən qəsr. Qəsr Avropa intibah dövrünün ən gözəl abidəsidir. Qəsr 1554-cü ildə Frands Brakenhaus tərəfindən inşa edildi. Danimarka xalqının XVI əsrdə qaldırdığı müharibə üzündən bir çox əsilzadə evlərini qalaya çevirmişdilər Qəsr maksimum dərinliyi 5 metr olan gölün yaxınlığında tikilmişdir və qəsrə yeganə giriş körpüdəndir. Deyilənlərə görə qəsri tikmək üçün xeyli palıd ağacından istifadə etmişdilər. "Egeskov" "Palıd meşəsi" deməkdir.
Mədəniyyət müharibəsi
Mədəniyyət müharibəsi termini Kanada da Qərbi və Şərqi Kanada, şəhər və şəhərətrafı ərazilərdə, mühafizəkarlıq və liberallıq arasındakı fərqliliyi təsvir etmək üçün istifadə edilir. Ölkələdə fransızdilli və ingilisdilli əhalinin bölünməsi də Kanada cəmiyyətinin inteqral hissəsi idi.
Eqeskov qəsri
Memarlıq
Qəsr bir-biri ilə bağlı olan iki tikilidən ibarətdir. Bu isə qəsri qoruyanlar üçün üstünlük idi. Bu cüt divarların qalınlığı 1 metr olub gizli nərdivanı və quyusu vardır. Qəsri müdafiə edənlər qalanın qıraqlarında olan qüllələrdən düşmən cinahlarına hücum edə bilərlər. Qəsrdə qaynar su atma yarıqları, ox atma yarıqları, top atma yerləri var.
Qəsrin içindəkilər
Qəsrin içində müxtəlif rəsm əsərlər yerləşir. Qəsrin birinci mərtəbəsindəki böyük salonda 1677-ci ildə Koqe körfəzindəki döyüşdə Nils Jülenin İsveç qüvvələrinin məğlubiyyətini əks etdirən rəsmini görmək mümkündür.
Mədəniyyət müharibəsi
Mənşə
Mədəniyyət müharibəsi termini alman dilindəki Kulturkampf sözünün hərfi tərcüməsidir (kalka). Kulturkampf sözü 1871-ci ildən 1878-ci ilə qədər davam edən Almaniya imperiyası nın kansler i Otto fon Bismark rəhbərliyindəki mədəni və dini qruplar ilə Roma Katolik Kilsəsi arasındakı münaqişəyə aid edilir. Mədəniyyət müharibəsi sözünün ingilis dili ndəki hərfi tərcüməsi – Culture war termini dövrün ABŞ qəzetləri ndə nəşr olunmuşdur.
Eqeskov qəsri
Bağça və ərazi
left|thumb|300px|Labirint Qəsrin ətrafında geniş ərazi var. 200.000 m²-lik sahəni əhatə edən bu ərazi bir neçə parka ayrılır. Bu parklarda intibah dövrü bağçaları, müxtəlif fiqurlara salınmış bitkilər, fəvvarələr yerləşir Qəsrin Fuçisiya çiçəkli bitki cinsinə ev sahibliyi edən bağı Avropada bu cür bağlar arasında ən böyüyü sayılır. 1538 növ burada saxlanılır
Digər bağçalar qəsrin yanındadır. Bunlar İngilis bağçası, su bağçası, ot bağçası, meyvə-tərəvəz bağçası və s.dir.Burada həmdə dünyanın ən böyük bambuk labirinti yerləşir.
Sərgilənənlər
Eqeskov qəsrində bu kolleksiyalar sərgilənməkdədir:
Qarakazımlı
Qarakazımlı — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Qarakazımlı oyk. Cəlilabad r-nunun eyniadlı i.ə.v.-də kənd. Ceyrankeçməz çayının (Bolqarçayın qolu) sahilində, Burovar silsiləsinin ətəyindədir. Yaşayış məntəqəsi Qara Kazım adlı bir şəxsin öz nəsli ilə birlikdə burada məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Kəndin adı "Qara Kazımın nəsli” mənasını bildirir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 831 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı-əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Qızlıq pərdəsi
Qızlıq pərdəsi y (hymen) — uşaqlıq yolu dəliyini örtən, genez cəhətcə Müller qabarcığının qalığı sayılan və adətən aypara şəklində olan (hymen semilunaris) bir pərdə. Onun nazik sərbəst kənarı uşaqlıq yolu dəliyini əhatə edir, digər kənarı uşaqlıq yolunun dal divarına bitişir. Uşaqlıq yolu dəliyi (stium vaginae) 1,5 smdiametrli dəliyə bənzəyir. Normal vəziyyətdə qızlıq pərdəsi büküşlər əmələ gətirərək uşaqlıq yolu dəliyini örtür. Bəzən uşaqlıq yolu dəliyi qızlıq pərdəsinin ortasında olur və bir həlqəyə bənzəyir. Bu növ qızlıq pərdəsi hymen aularis adlanır. Çox vaxt uşaqlıq yolu dəliyini dəliyi ortada olmayıb, ekssentrik bir vəziyyət alır, xüsusən pərdənin yuxarı kənarına yaxın olur. Bu halda qızlıq pərdəsi hymen circularis adlanır. İlk cinsi əlaqədən — koitusdan sonra qızlıq pərdəsi cırılaraq 2-3 parça ətciyə (caruncule hymanales) bölünür. Bu hal deflorasiya (de — dəf edilmə, yox edilmə + flos, floris — gül, qızlıq, bəkarət) adlanı Təkrari koitusdan sonra və ya qadın doğduqdan sonra uşaqlıq yolu genəlir, büküşlər açılır və qızlıq pərdəsi ətcikləri hamarlaşır. Qızlıq pərdəsinin quruluşu, elastikiyəti, yeri və qalınlığı hər qadında fərqlidir. Qızlıq pərdəsi quruluşuna və şəklinə görə ilk əlaqə sonrası olan qanamanın miqdarı və qanın olub - olmaması da dəyişkənlik göstərir. Adamın öz qızlıq pərdəsini qiymətləndirməsi texniki olaraq mümkün deyil.
Qızlıq pərdəsinin tibbi bir vəzifəsi
Qızlıq pərdəsinin bilinən fizioloji bir vəzifəsi yoxdur. Vaginayı infeksiyalardan və xarici cisimlərin girməsindən qorumaq məqsədi daşıdığı güman olunur. Bir baryerin funksiyasını yerinə yetirən qızlıq pərdəsi infeksiyaların meydana gəlməsini qismən maneə törədir.
Qızlıq pərdəsinin növləri arasında necə fərqliliklər var
Bütün qadınlarda qızlıq pərdəsinin quruluşu fərqli və ortasındakı dəlik dəyişik böyüklük və quruluşdadır. Cinsı əlaqə ilə qanama olub olmayacağı bu ortadakı dəliyin genişliyinə və elastik olub olmamasına bağlıdır. Dəyişik tipdə qızlıq pərdələri vardır. Ən sıx görülənləri.
Annüler hymen - Ən sıx görülən qızlıq pərdəsi növüdür. Qadınların %70-95 ində bu şəkildədir. Qızlıq pərdəsi halqa şəklində vagina girişində olub, ortasındakı dəlik də halqa şəklindədir. Normal qızlıq pərdəsi quruluşudur. Bəzən ortasındakı dəlik çox geniş və ya cox elastik olduğunda qanama az və ya heç qanama olmur.
İmperfore hymen - Nadir olaraq doğuşdan qızlıq pərdəsində dəlik olmaya bilər və bu vəziyyət irəlidə ciddi tibbi problemlər doğurur. Adətin başlayanda qan çölə axmayacağı üçün iç genital orqanlarda hər ay adət qanı yığılır. Çox şiddətli ağrı verər. 15 yaşına gəlmiş və adət görməmiş gənc qızların, qızlıq pərdəsi nəzarət edilməlidir. Belə vəziyyətində kiçik bir əməliyyat ilə qızlıq pərdəsini açmaq kafi olur.
Septalı hymen - Nadir görülür, ortasındakı dəlik bir bant ilə ikiyə ayrılır. İlk cinsi əlaqədə çox ağrı, həddindən artıq qanama və ya cinsi əlaqəyə tam girə bilməmə şikayəti ilə ümumiyyətlə həkimə müraciət edərlər.
Kribriform hymen - Çox nadirdir. Ortasında birdən çox kiçik dəlik vardır. Cinsi əlaqə ilə qızlıq pərdəsi ümumiyyətlə cırılmaz və həkim tərəfindən cərrahı müdaxilə müqləq lazım olur.
Ksentrik hymen - Yarımay şəklində alt qisimi qalın və normadan geniş bir pərdədir. Əlaqə ilə ümumiyyətlə cırılmaz və ya çox çətinləmə ilə cırıldığında şiddətli qanamalar olur. Bu halda da çox vaxt cütlər cinsi əlaqəyə girə bilməmə şikayəti ilə həkimə müraciət edilər.
Elastik, yırtılmayan hymen - Cinsi əlaqə ilə cırılmayan "elastik qızlıq pərdəsi" olaraq adlandırılan vəziyyət. Qızlıq pərdəsinin ortasındakı var olan dəlik normadan daha böyükdür, yəni açıqlıq normal qızlıq pərdəsinə görə daha genişdir. Yəni penis girən zaman dəlik böyük olduğundan heç bir maniə olmur və heç bir cırılma olmadığından qanamada baş vermir. Bu hal kişıləri xanımının bakirə olmadığı fikrinə salsada ancaq həkim müayinəsi ilə yoxlatdırıla və bakirəliyini yalnız ginekoloq təsdiqləyə bilər.
Şəfili
Şəfili — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 noyabr 2002-ci il tarixli, 384-IIQ saylı Qərarı ilə Qəbələ rayonunun Şəfili kəndi Hacıalılı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Çarxana kəndi mərkəz olmaqla, Çarxana kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Viça zirinci
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Orta Asiya və Qərbi Çindir.
Botaniki təsviri
Həmişəyaşıl koldur. Budaqları təxminən silindrik olur, cavan budaqları qırmızımtıl və yaşlandıqda sarımtıl-bozdur. İynələri 3 yerə bölünmüş, uzunluğu 2-5 sm-dir. Yarpaqları lansetvari, uzunluğu 6-12 sm, kənarları iti dişli, üstü tünd-yaşıl, alt tərəfi açıq, dərilidir. Çiçəklərin diametri 1 sm olmaqla, 4-8 ədəd dəstələrə yığılmışdır. Meyvələri uzunsov, uzunluğu 1-1,2 sm, qaradır.
Ekologiyası
Abşeronun iqlim şəraiti üçün yararsız olan şümşadın yaxşı əvəzedicisidir. Bu kol parlaq günəşə üstünlük verir, ancaq yankölgədə yaxşı nəticələr əldə edə bilər.
Azərbaycanda yayılması
Abşeronda, İsmayıllıda, Qəbələdə, Lənkəranda mədəni şəraitdə park və bağlarda becərilir.
İstifadəsi
Bu kollardan ibarət cəpərlər yaxşı budanır və kollara baxımlı görünüş verir. Tək və qrup əkinlərdə, alpinarilərdə istifadə edilir.
Şəfili
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 206 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Kənddə 53 təsərrüfat var. Kəndə mavi yanacaq verilir. Yeni tikintilər aparılır. Ərazi nümayəndəliyi üçün yeni bina inşa olunub. Burada meyvə bağlarına, tərəvəz sahələrinə xüsusi qulluq olunur və heyvandarlıq inkişaf etdirilir.
26 iyun
1901–cari
thumb|[[Paolo Maldini]]
thumb|[[Yevgeni Primakov]]
Ovcullu
Ovcullu — Azərbaycan Respublikasının Qəbələ rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 noyabr 2002-ci il tarixli, 384-IIQ saylı Qərarı ilə Qəbələ rayonunun Ovcullu kəndi Hacıalılı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, Mamaylı kəndi mərkəz olmaqla, Mamaylı kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponimikası
Yaşayış məntəqələsinin adı ovçulu tayfasının adı ilə bağlıdır. Tayfaya məxsus bir qrup ailə XIX əsrin sonlarında Cavad qəzasında maldarlıqla məşğul olmuşdur. Oykonim müxtəlif mənbələrdə Ovçalu, Ovcullu, Ovçular variantlarında da qeydə alınmışdır. 1933-cü ildə Naxçıvan ərazisində Ovçular adlı kəndin olması haqqında məlumat verilir. Hazırda Şərur rayonunun Dizə kəndində Ovçular məhəlləsi mövcuddur.
Tarixi
Vaxtilə bəyzadələr ailəsinə mənsub olan iki ailə tərəfindən təməli qoyulan bu kəndin ilk nümayəndələri 1920-ci illərdə hakimiyyət dəyişikliyində ərazini tərk etsələr də, bəylərin xidmətçiləri və qohum əqrabaları burada birdəfəlik məskunlaşıblar. Ovçulu nəsli hapıtlıların əsas qollarından biridir. Hapıtlılar səpələnmiş şəkildə Ağdaşın, Zərdabın bəzi kəndlərində də yaşayırlar.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Alazan-Əyriçay çökəkliyində yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 230 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Kənd əhalisinin əsas məşğuliyyətini meyvəçilik, taxılçılıq və heyvandarlıq təşkil edir. Kənddə 52 təsərrüfat mövcuddur. Kəndə 2007-ci ildən mavi yanacaq verilir. İçməli su artezian quyusundan təmin olunsa da, suvarmada əhali Zalam qobusundan istifadə edir. Mənbəyi dağlardan başlayan və sel suları ilə müşayiət olunan bu qobu bir neçə kənd üçün təhlükəli olduğundan kənarında bənd qurulub.
Təhsil
Regionların Sosial-İqtisadi İnkişafı Dövlət Proqramına əsasən (2004-2008) kənddə ibtidai məktəb binası tikilib.
Spafarev adası
Spafarev adası — Rusiyanın Maqadan vilayəti ərazisində yerləşən ada. Oxot dənizinin şimal-qərbində, Tauy körfəzinin girəcəyində yerləşir. Ada 1740-cı ildə Berinqin ekspedisiyası zamanı kəşf edilmişdir. İki dağlıq massivdən ibarətdir. Bu iki massiv eni 1 km ola bərzəxlə birləşir. Maksimal hündürlüyü 571 metrdir (Komandor Berinq dağı). Sahəsi 32 km²-dir. Şimal hissə 22 km², cənub hissə 10 km²-dir. Xmitnevski yarımadasının sahilindən Lixaçyov boğazı ilə ayrılır. Şimal qutaracağında Ryabon, cənubda isə Kaktin burnu yerləşir. Berinq buxtası sahilində Spafarev kəndi vardır. Rus dəniz zabiti, hidroqraf Leonti Vaileviç Spafarev (1765—1845) şərəfinə adlandırılmışdır. Hal-hazırda adada cəmi 6 nəfər yaşayır (2012). Bunlar əsasən hidroloqlar, meteoloqlardır. ONlar iqlim xəritəsini tərtib etməklə məşquldurlar.
Bitki örtüyü əsasən kol, tundra bitkilərindən ibarətdir. Adada ağac yoxdur.
Adanın iki hissəsini birləşdirən gilli bərzəxdə iki balıqtəmizləmə zavodu vardır. Zavodlar 1993-cü ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir. Burada həmcinin Rusiya dəniz donanmasına məxsus meteoloji stansiya və mayak vardır. İnzibati baxımından Maqadan vilayəti Olsk rayonu ərazisinə daxildir.
Qazaxıstan atı
Atları əsasən yerli çobanlar tərərindən saxlanılır. Onlar əsasən qoyun sürülərinin idarə edilməsinə cəlb edilir.
Yaranması
Növün yaranması müstəlif mərhələlərdən keçmişdir. Başqa cinslərin təsirinə məruz qalmışdır. Bəzi alimlər qazax atlarının monqol atlarından törədiyini bildirirlər. Onları formalaşmasında Monqol və Ərəb atları bir başa iştirak etmişdir. Rus işğalından sonra atların genefonduna ağır zərbələr dəymişdir. Belə ki, bu atlar rus atları ilə qarışdırılmışdır.
Svetlana Aliluyeva
Svetlana İosifovna Aliluyeva (,, 28 fevral 1926, Moskva, RSFSR, SSRİ – 22 noyabr 2011, Richland Center, Viskonsin ştatı, ABŞ) — Sovet filoloqu və tərcüməçisi.
Qazaxıstan atı
Əhəmiyyətləri
Qazax atları minik, yarış və ətlik-südlük istiqaməlidir. Qızıl Orda dövlətinin ərazisinə daxil ərazilərdə tarixən istər Monqol atı istəsə Qazax atından istifadə edilirdi. Qazax xalqı onların ətindən istifadə edirlər. Südündən isə hazırlanan içkiyə Kumıs adlandırılır. Bəzən qazax atları arasında yarış atlarına rast gəlinir. Xüsusi ilə uzaq məsafələrə yarışlarda yüksək dözümlülük göstərərək qalibiyyətə səbəb olur. Onlar müxtəlif məsafə yarışlarına belə cəlb edilirlər. Qazax atları istər Qazaxıstanın bölgəlır arasında yaranan iqlim fərqliliklərindən dolayı müxtəlif tiplərə və papulyasiyalara bölünmüşdür. Bu tiplərin formalaşmasında monqol və Axal təkə atları da öz rolunu oynamışdır. Adaev, Cebe, qərbi qazaxıstan, mərkəzi qazaxıstan və nayman tip və papulyasiyasını göstərmək olar. Bütün tiplər sərbəst dolaşırlar. Çöl, yarımsəhra və səhra şəaitinə dözümlüdürlər. Bağlı məkanda saxlanılmır. Onlar çöl bitkiləri ilə bəslənirlər. Qış ayları 40 sm qarın altında olan otlarla qidalanırlar.
Svetlana Aliluyeva
Həyatı
S. Alliluyeva 1926-cı il fevralın 28-də Moskva şəhərində anadan olub.
Onun anası Nadejda Sergeyevna Alliluyeva Stalinin ikinci arvadı olub.
Qazaxıstan atı
Xüsusiyyətləri
Qazax atları qısa boyludur və əzələli mədən ururuluşuna sahibdir. Boyunları 131 - 138 sm olur. Bədənin çəpinə ölçüsü 140 — 144, sinə həlqəsinin ölçüsü 156 — 164 sm təşkil edir. Çəkisi adətən 320 — 360 kq olur. Gün ərzində 8-9 litr süd verə bilir. Qazax atları şaxtaya davamlı olması ilə seçilirlər. Dözümlü canlılardır. -45°S qədər şaxtalara belə dözə bilirlər. Bu şaxtalara hər at tab gətirə bilmir. Dözümlü olmaları onların uzaq məsafələrə qaçışlara cəlb olunmasına səbəb olur. Xüsusi ilə 25 km məsafə yarışlarında effektivdir. Onlar monqol atları ilə müqayisədə onlar iri, şaxtaya dözümlü və ətli olurlar. Onlar digər atlara nisbətdə daha çox kumıs verirlər. Hazırda sayları 600,000 olaraq qiymətləndirilir
Svetlana Aliluyeva
Həyatı
1949-cu ildə Stalinin qızı Moskva Dövlət Universitetinin tarix fakültəsini bitirəndən sonra tərcüməçi və ədəbi redaktor kimi işləməyə başlayıb.
Qazaxıstan atı
Ədəbiyyat
Большая Советская Энциклопедия, Казахская лошадь.
Svetlana Aliluyeva
Həyatı
Onun SSRİ-dən qaçmasına səbəb Sovet rəhbərliyinin onun mərhum əri hindistanlı Brijesh Singhə mənfi münasibəti olub.
1966-cı ildə Hindistanda Brijesh Singhin dəfn mərasimində iştirak etmək üçün bu ölkəyə gedən Svetlana Alliluyeva SSRİ-yə qayıtmaq əvəzinə ABŞ səfirliyinə üz tutub.
Öz sovet pasportuna od vuraraq, S. Alliluyeva kommunizmi pisləyib. Stalinin sevimli övladı
S. Aliluyeva 4 dəfə evlənib, onlardan 3-ü Rusyada baş verib, Rusiyada onun 2 övladı var.
S. Aliluyevanın 1967-ci ildə dərc olunmuş ilk memuarı "Dosta iyirmi məktub" kitabı ona $2.5 mln gəlir gətirib. O dövr üçün $2.5 mln olduqca böyük məbləğ olub.
William Wesley Petersə ərə getdikdən sonra Svetlana Lana Peters adını seçib. 1973-cü ildə onlar boşansalarda, həmin nikahdan Svetlananın qızı Olga dünyaya gəlib.
1980-ci illərdə Svetlana Aliluyeva SSRİ-ə dönərək, ABŞ-ni tənqid etməyə başlayıb. Lakin doğmaları ilə sözü cəp düşüb, və Svetlana növbəti dəfə SSRİ-i tərk edib.
1990-cı ildə İndependent qəzetinə müsahibəsində Lana Peters deyib ki, kasıbçılıqda yaşayır və qızı Olga ilə kirayədə qalır.
Anası özünə qəsd edəndə, Svetlananın 6 yaşı var idi. Svetlana İ. Stalinin sevimli qızı olub. İosif Stalin qızını "sərçəcığaz" deyə çağırardı.
Svetlanın qardaşı Yakov Böyük Vətən müharibəsi dövründə almanlara əsir düşərək konsentrasiya düşərgəsində məhv olmuşdu. İosif Stalin onu Alman generalına dəyişməkdən imtina etmişdi.
Svetlananın daha bir qardaşı, Vasili, möhkəm içən olub, o, 40 yaşında vəfat etdi.
Lana Peters ömrünün son illərini Viskonsindəki ahıllar evində keçirib. Deyilənə görə, gününü, əsasən, tikiş işi və bədii əsər oxunuşu ilə keçirib.
İosif Stalinin yeganə qızı, ABŞ-də Lana Peters kimi tanınan 85 yaşlı Svetlana Alliluyeva noyabrın 22-də Viskonsin ştatında, ahıllar evində dünyasını dəyişib.
Son illər ərzində onun bağırsaq xərcəngindən əziyyət çəkdiyi deyilirdi. ABŞ rəsmiləri S. Alliluyevanın vəfat etdiyini BBC-ə təsdiqləyiblər.
Onun 1967-ci ildə SSRİ-dən qaçması faktından ABŞ təbliğat maşını, vaxtı ilə, var gücü ilə yararlanmışdı.
Svetlana Alliluyeva, bestsellerə çevrilmiş 2 memuar da daxil olmaqla, ümumilikdə 4 kitab müəllifidir.
Manuel Blanko Enkalada
Manuel Blanko Enkalada — Çilinin ilk prezidenti.
Sıxçiçəkli şam
Yaponiya, Koreya və Çin in dağ meşələrində dəniz səviyyəsindən 1000–2000 m hündürlükdə, Tunberqa şamı (Pinus Thunbergii Parl.), Zibolda tsuqası (Tsuga Sieboldii Carr.), həmişəyaşıl palıdlarla, müxtəlif iynəyarpaqlı, yarpağı tökülən ağaclarla birlikdə bitir. Hündürlüyü 20–35 m-ədək, gövdəsinin diametri 1-1,3 m olan ağacdır. Qabığı açıq qırmızımtıl-qonur, hamar, nazikdir. Qoca gövdələrin aşağı hissəsi tünd-qonur rəngli olub, dərin uzunsov çatlara bölünür. Yaşlandıqda çətirvarı budaqları hündür, üfüqi yaruslarla yerləşir. Zoğları sarımtıl-qonur, mum örtüklüdür. Tumurcuqları silindrik, ucu biz, qırmızı-qonur, enli-neştərvaridir. Tumurcuqların qabıqları tünd-qonur, kənarlarında sıx yerləşmiş açıq saçaqlıdır. Qınların xırda yarpaqları bozumtul, tünd-qonurdur. Apofizlərin göbəyi hamar və ya batıqdır. İynəyarpaqları yumşaq, elastik, tutqun-boz və ya mavi-yaşıl, nazik dişcikli, ön tərəfə məsaməli, budaqların uclarında yığılmış, uzunluğu 5-12 sm-dir. Qozaları yumurtavarı, konusvarı formalıdır, uzunluğu 3-6 sm, eni 3 sm-dir, açıq-sarımtıl-qonur, təxminən oturaq olub, aşağı əyilmişdir. Qalxanları hamardır. Toxumları bozumtul-qonur rəngli, uzunluğu 5 mm olub, nazik qanadlıdır. Toxumlar noyabrda yetişir. 1 kq-da 94000 ədəd toxum vardır. Soyuğadavamlıdır. Torpaq şəraitinə az tələbkardır, bataqlıq torpaqlardan başqa hər cür torpaqda bitir. İşıqsevəndir, tez böyüyür, kötükdən bərpa olunur. Oduncağı möhkəm, elastik, qatranlı, kobud lifli, açıq-qonurdur, tikintidə geniş istifadə edilir. Hündür, geniş çətiri olan gözəl, tezböyüyən ağacdır. Qrup əkinləri üçün yararlıdır, alçaqboylu, əyilmiş formaları xüsusilə qiymətlidir. 1997-ci ildə Mərdəkan Dendrarisi ndə introduksiya edilmişdir, park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.
Pinus fragilissima
(Pinus fragilissima) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aloe ballyi
(Aloe ballyi) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Orthosiphon ambiguus
(Orthosiphon ambiguus) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycan SSR əməkdar səmərələşdiricisi
Azərbaycan SSR əməkdar səmərələşdiricisi — 9 oktyabr 1959-cu ildə təsis edilmiş fəxri ad. Azərbaycan SSR-də istehsalatın təkmilləşdirilməsində ciddi rol oynamış olan, respublikanın xalq təsərrüfatında geniş tətbiq edilən həyata keçirilmiş səmərələşdirmə təkliflərinin müəlliflərinə, habelə istehsalat səmərələşdiriciləri hərəkatının inkişafında və səmərələşdirmə təkliflərinin həyata keçirilməsində böyük xidmətləri olan şəxslərə verilirdi.
Əsasnaməsi
Fəxri ad Azərbaycan SSR xalq təsərrüfatının bütün sahələrində və ölkənin müdafiəsi uğrunda texnikanın tərəqqisində böyük əhəmiyyəti olan səmərələşdiricilər hərəkatını genişləndirmək məqsədilə müəyyən edilmişdir. Fəxri ada layiq görülən şəxslərə gümüş döş nişanı verilirdi.
Döş nişanı
Fəxri adın döş nişanının nümunə və təsviri Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 10 may 1960-cı il tarixli qərarı ilə təsdiq edilmişdir. Qərarda döş nişanının təsviri aşağıdakı kimi verilmişdir:
"Azərbaycan SSR əməkdar səmərələşdiricisi" döş nişanı diametri 26 mm düzgün dairə şəklindədir, nişanın o biri üzünün səthi hamardır. Döş nişanının üz tərəfi 0,6 mm enində nazik haşiyə ilə haşiyələnmişdir. "Azərbaycan SSR əməkdar səmərələşdiricisi" sözləri qabarıq hərflərlə yazılmışdır. Nişanın sol tərəfində sallanmış dəfnə budağına dalğalı lent sarılmışdır. Budaq və lent qabarıq təsvir olunmuşdur. Döş nişanı qulp və halqa vasitəsi ilə 26 mm eni olan düzbucaqlı çərçivəyə birləşdirilir. Çərçivəyə eni 21 mm, hündürlüyü 11 mm olan muar lent çəkilmişdir. Lentin yanlarında 3,5 mm eni olan iki ağ zolaq vardır. Göy rəngli lentin ortasından uzununa 3,5 mm enində mavi zolaq keçir, ondan 1,5 mm aralı 0,2 mm enində iki nazik mavi zolaq keçir. Döş nişanı neyzilberdəndir, gümüş suyuna çəkilmişdir. Döş nişanı paltara sancaq vasitəsilə vurulur.
Qarğılı
Qarğılı (əvvəlki adı: Qarqulu) — Azərbaycan Respublikasının Cəlilabad rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 27 mart 2001-ci il tarixli, 110-IIQ saylı Qərarı ilə Cəlilabad rayonunun Mikayıllı kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindəki Qarqulu kəndi Qarğılı kəndi adlandırılmışdır.
Toponimikası
Yerli məlumata görə, kənd Qarqulu yeri adlı qışlaq ərazisində salındığına görə belə adlandırılmışdır. Bu, həmin ərazidə çoxlu qamış olması ilə bağlıdır. Burada qamışa qarğı (qarqu) deyilir. 2001-ci ildən kəndin adı Qarğılı kimi rəsmiləşdirilmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağlıq ərazidə yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 853 nəfər əhali yaşayır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyətini kənd təsərrüfatı — əkinçilik, maldarlıq və heyvandarlıq təşkil edir.
Robin Hivens
Robin Hivens — ABŞ aktrisası.
Həyatı
Hivens 1964-cü ildə Reuben Givens və Ruth Roper ailəsində anadan olmuşdur, lakin onun iki yaşı olanda anası və atası ayrılmışdır. 15 yaşında Sara Lorens Kollecində 1984-cü ildə təhsil almışdır. Onun ilk həyat yoldaşı Mayk Tyason (1988–1989) sonrakı həyat yoldaşı isə Svetozar Marinkoviç (1997–1998) olmuşdur.
Hal-hazırda isə o məşhur tennisçi Murphy Censen ilə sevgilidir.
Dobrjanski adası
Dobrjanski adası — Rusiyanın Kamçatka diyarı ərazisində yerləşən ada. Oxot dənizinə daxil olan (Şelixov körfəzi) Penjin körfəzində, Obrıstı burnundan şərqdə, Paren çayının mənsəbində yerləşir. İnzibati baxımından Kamçatka diyarı Penjin rayonu ərazisinə daxildir. Maksimal hündürlüyü 272 metrdir. 1915-ci ildə təşkil edilən Şərq okeanı ekspedisiyasının rəhbəri Nikolay Aleksandroviç Dobrjanskinin şərəfinə adlandırılmışdır. Adada bir çox dəniz quşu yuva qurur. 1983-cü ildə regional əhəmiyyətli təbiət abidəsi və xüsusi qorunan təbiət ərazisi elan edilmişdir.
Mafiya
Mafiya — Terror yolu ilə məqsədini həyata keçirən gizli təşkilat və ya cəmiyyət. Bir qrup tədqiqatçılar mafiyanın tarixini daha qədimlərə aid eləyirlər. Onların iddiasına görə, mafiya ərəblərin Siciliyanı işğalları zamanı yaranıb, özü də ərəb kəlməsi "maf(f)ja" — "qurtuluş yeri" sözündən götürülüb. Guya həmin dövrdə siciliyalılar milli dəyərlərin təbliği üçün gizli təşkilat yaradıblar ki, bu təşkilat da zadəgan Siciliya ailələri tərəfindən himayə olunurmuş. Sonradan ada vikinqlər, ardından ispanlar tərəfindən işğal olunanda yerli əhali qula çevrilməkdən qaçmaqdan ötrü vadilər arasındakı dayaq məntəqələrində – mafiyalarda gizlənirlər. Yeri gəlmişkən, xatırladaq ki, Mario Pyüzonun məşhur "Xaç atası" romanında da siciliyalı mafiozlar sözün mənasını məhz bu cür qəbul edirlər, yəni "qurtuluş" kimi. Diqqət etdinizsə, mafiyanın yaranma tarixiylə bağlı fərziyyələrin hamısı Siciliya ilə bağlıdır. Hamı havayı yerə Siciliya mafiyasından danışmır ki… Bu mənada Siciliya mafiyası üzvlərinin özlərinin bu tarixə olan münasibətini yazmamaq mafiyaya qarşı çıxmaq kimi bir şey olar. Onu deməklə kifayətlənək ki, Siciliya mafiozları özlərini əsası 1185-ci ildə müqəddəs Fransiska di Paolo tərəfindən qoyulmuş təriqətin davamçıları hesab edirlər.
Tarixi və quruluşu
Özlərini "Şərəfli Birlik" adlandıran Koza Nostranın təşkilatlanması, müasir bir şirkətin təşkilatlanmasını xatırladır: Capofamiglia (don/ata — Rəhbər) Consigliere (məsləhətçi/atanın sağ qolu) Sotto Capo (ikinci rəhbər) Capodecina (kapitan/capo) Uomini D'onore (əsgər)
Vito Cascio Vito olaraq tanınan Vito Cascio Ferro 1862-ci ildə Palermoda doğulub. 1901-ci ildə Nyu Yorka köçükdən sonra mafiya daxilində sürətlə yüksəlib. "Pizzu" adlandırılan xərac toplama texnikasını hazırlayaraq nüfuz qazanıb. Sahibkarlardan onların müflisləşmələrinə səbəb olacaq həcmdə xərac almaqdansa, kiçik xəraclarla daimi gəlir əldə edilirmiş. 1909-cu ildə bir polisi öldürdüyü üçün məhkəmə qarşısına çıxarılır, amma Siciliyaya qaçmağa nail olur. 1920-ci illərdə "Xaç atası" kimi İtaliya mafiyasına hökm edir. 1929-cu ildə həbs olunaraq 50 il həbs cəzasına məhkum edilir. Məhkumiyyəti əsnasında həbsxanadakı lüks həyatı haqqında bir çox hekayələr yayılıbmış. Don Vitanın ölümü tragik olub. 1943-cü ildə Amerika əsgərləri İtaliyada olarkən məhkumlar buraxılır, ancaq Don Vito boşaldılan həbsxanada saxlanılır və susuzluqdan ölür.
Mafia və ya Mafiya
Mafiya, qeyri-qanuni işlərlə məşğul olan, güc tətbiqi ilə bəzi gizli gəlirlər əldə edən təşkilatdır. Dünyada məlum olan heç bir dilində belə bir söz yoxdur. Bu söz qısaltma nəticəsində yaranıb. Sözün əsli "Mafia" imiş. Biz mafiya deyə oxuyuruq. Yaxşı, bəs bu "Mafia" nəyin qısaltmasıdır? İtalyanca bir şüarın baş hərflərindən yaranıb: Morte Alle Francia, İtalia Anela! Hər sözün baş hərfi götürüldükdə "Mafia" sözü yaranır. Şüarın mənası isə belədir: "Fransa ölsün, İtaliya rahatlansın!"
El Kapone: Ən məşhur Amerika qanqsterlərindən biri olan Alfonso Qabriel Al Kapone, 1893-cü ildə ABŞ-a köçmüş Napolili bir ailənin uşağı olaraq 1899-cu ildə Nyu Yorkda doğulub. Doğulduğu şəhərdə kiçik işlərdə fəaliyyət göstərib. Bu işlərdən biri olan bar mühafizəçiliyi zamanı üzündən aldığı üç yaraya görə sonralar "çapıqsifətli" (scarface) ləqəbi ilə tanınıb. El Kapone də Şanslı Lusiano kimi cinayət aləmindəki yüksəlişini 1920-ci illərdəki içki qadağası sayəsində reallaşdıra bilib. Çikaqoda içki qaçaqmalçılığından küllü miqdarda pul qazanıb. Çikaqonun şəhərətrafı Siserosunda öz adamını bələdiyyə başçısı seçdirərək əldə etdiyi qanuni zəmanətlə gücünü artırıb. Sahib olduğu qumarxanalarla da çirkli işlərini gizləyə bilib. Bu müddətdə rəqibləri və düşmənləri artıb. 1929-cu ildə düşmənləriylə arasındakı gərginlik müharibəyə çevrilib. O ilin 14 fevralında rəqib qanqster şəbəkəsindən yeddi adamı öldürtdürüb. "Sevgililər günü qırğını" kimi yaddaşlarda qalan bu hadisənin El Kapone ilə əlaqəsi sübut edilə bilməyib. Bir çox çirkli işə və cinayətə batan Kapone, bu cinayətlərdən deyil, 1929-cu ildə vergidən yayınma maddəsi ilə həbs olunub və məşhur Alkatras həbsxanasına göndərilib. 1947-ci ildə orada da ölüb. Koza Nostra nın lüğəti mənası "Bizim Məsələ" və ya "Bizim İş" deməkdir Bu şüarı Korsika adasının Fransadan ayrılaraq İtaliyaya bağlanmaq istəyən korsikalı cəngavərlər istifadə edirlərmiş. Rahat hərəkət etmək üçün də bu təşkilatlanmalarını və digər bütün işlərini gizli şəkildə həyata keçirirlərmiş. Yer altında özləri üçün hazırladıqları sığınacaqlarda toplaşırlarmış. Bu hərəkət Avropa tarixinə olduqca təsir etmiş bir hərəkətdir. Bu günün özündə belə fransızlarla italiyanlar arasındakı problemlərdən biri Korsika adasıdır.
Maykl Navarra: Doktor dərəcəsinə sahib bir fizikaçı olan Navarra mafiya tarixinin ən maraqlı şəxsiyyətlərindən biridir. 1905-ci ildə Karleonedə doğulub. Həyatı, mafiyayla sıx əlaqələri olan bir qadınla evlənməsiylə dəyişib. Qısa müddətdə Koza Nostra içində yüksələrək 1940-cı illərdə Karleone Ailəsinin başına "Ata" olaraq keçib. Uzun müddət müttəfiqi olan Lusiana Leggionun ehtirasının başına bəla açacağını anlayaraq, Leggionu 1958-ci ildə öldürtməyə çalışıb, ancaq nail olmayıb. Eyni il Leggionun adamları Salvatore Riina və Bernardo Provezano tərəfindən avtomobilinin içində güllə yağışına tutulub. Navarradan sonra Karleonelərin başına növbəylə Leggio, Riina və Provezano keçib. Salvatore Qresio "Ciaschiteddu — Balaca quş": 1923-cü ildə Palermoda doğulan Qresio məşhur bir mafiya ailəsi olan Ciacullilərin bir üzvüdür. Atası Cüzeppe Qresio, ailə daxilində davam edən qan davasında öldürülüb. "Balaca Quş", ya da "Şərab çəlləyi" ləqəbiylə tanınan Salvatore Qresio ailənin başına keçərək qısa müddətdə güclənib. 1957-ci ildə Amerika mafiyası ilə İtaliya mafiyası arasında keçirilən "Palermo müzakirələri"ndə iştirak edib. Daha sonra yaradılan Siciliya Mafiya Komissiyasında təmsil olunub. Birinci Mafiya müharibəsi əsnasında bir çox cinayətin əmrini verib. "Ciaculli qırğını" kimi tanınan hadisədən sonra Venesuelaya qaçıb. İkinci Mafiya müharibəsindən əvvəl isə vasitəçi olmağı sınasa da müharibənin qarşısını alam bilməyib. 1978-ci ildə Kakarasda ölüb.
Angelo La Barbera: 1924-cü ildə doğulan Angelo La Barbera, qardaşı Salvatore ilə birlikdə böyük bir Siciliya mafiyası ailəsini idarə edib. "Palermo müzakirələri" və Siciliya Mafiya Komissiyasında iştirak edib. La Barbera, Birinci Mafiya müharibəsindən sonra yaradılan 114-lər Məhkəməsində barəsində hökç çıxarılan az sayda mafiya liderindən biri olub. 1968–75-ci illər arasında müxtəlif həbsxanalarda olub. Ən nəhayət 1975-ci ildə üç mafiya üzvü tərəfindən öldürülüb. Ölümündən sonra üzvü olduğu mafiya ailəsi dağılıb. Bioqrafiyasını yazan Qaia Servadio onu sürətli və ağıllı qanqsterlərin simvolu olaraq göstərib. Qaetano Badalamenti: Məşhur Sicilyalı mafiya ailəsəndən olan Sinisilərə mənsub olan "Don Tano" Badalamenti, xüsusilə pizza dükanları vasitəsilə 1.65 milyard dollarlıq narkotik ticarəti həyata keçirməsiylə mafiya dünyasında səs salıb. Birinci Mafiya müharibəsinin sonunda ağır şəkildə yaralanan Sinisi ailəsinin başına keçib. 1970-ci illərdə pizza sifarişi ilə həyata keçirdiyi heroin ticarətiylə milyardlarla dollar qazanıb. İkinci Mafiya müharibəsindən əvvəl Karleonilər tərəfindən Komissiyadan çıxarılıb və Braziliyaya qaçıb. 2002-ci ildə İtaliya Məhkəməsi tərəfindən 1978-ci ildə törətdiyi cinayətə görə, barəsində həbs qərarı çıxarılıb. Badalamenti 2004-cü ildə ürək çatışmazlığı diaqnozu ilə xəstəxanada ölüb. Salvatore "Toto" Riina: "Canavar" ya da "Balca" kimi də tanınan Salvatore Riina, ən mərhəmətsiz mafiya atalarından biri kimi qəbul edilir. 1930-cu ildə Karleonedə doğulan Riina qısa müddətdə Karleone Ailəsi içində tanındı. Müdiri Maykl Navarra üçün killerlik edirdi, ancaq əsl müdiri Lusiano Leggio idi.