cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dinamo əməliyyatı
Əməliyyatdan əvvəl
Qeyd edək ki, hələ mayın 18-də müttəfiq ordusunun çıxılmaz vəziyyətə düşəcəyini görən ingilis qüvvələrinin komandanı Con Qort qoşunların Britaniya adalarına təxliyəsi təklifini vermişdi. İngilislər fransızlara xəbər vermədən mayın 20-dən Britaniya ekspedisiya qüvvələrinin qitədən təxliyəsi üçün "Dinamo" əməliyyatını planlaşdırmağa başladılar. Təxliyə planına Duvr qalasında yerləşən dəniz qüvvələrinin qərargahında vitse-admiral Bertram Remzi rəhbərlik edirdi. O mütəmadi olaraq Çörçilə məlumat verirdi. Gəmilər təxliyə əməliyyatı üçün Duvrda toplanmağa başladı. Mayın 20-də Britaniya ekspedisiya qüvvələri Cerald Vitfeldi hazırlıqlara başlamaq üçün Dünkerkə göndərdi. Təxliyyə zamanı qida və su ehtiyatı tükəndiyindən hərbi hissələr arasında panika və çaxnaşma halları olurdu. Zabitlərə təxliyəyə kömək etmək üçün gəmilərə ən axırda minmək əmri verilmişdi.
20 may tarixində Britaniya hökuməti evakuasiyada iştirak edə bilən gəmi və qayıqları toplamağa başladı. Evakuasiya üçün müttəfiq komandanlığı hərbi-dəniz və ticarət donanmalarının bütün mövcud gəmilərini səfərbər etdi: 693 Britaniya və təxminən 250 Fransa gəmisi. Əməliyyata rəhbərlik elə təxliyə planını hazırlayan kontr-admiral Bertram Remziyə tapşırıldı.
Mayın 22-də Çörçil BEK-na general Georq Blankardın rəhbərliyindəki Fransa Birinci Ordusu ilə koordinasiya edilərək cənub istiqamətinə hücum etməsini fransız qüvvələrinin qalan hissəsi ilə yenidən əlaqə qurmağı əmr etdi. Bu təklif edilən plan Qamelinin mayın 18-də vəzifəsindən azad edilməsindən sonra Baş Komandan təyin olunan general Maksim Veyqanın adı ilə "Veyqan Planı" adlandırıldı. Mayın 25-də Qort plana uyğun məqsədə çatmaq niyyətindən imtina etməli oldu və Blanhardın qüvvələri ilə birlikdə Qravelinə istiqamətində Lys kanalının arxasına doğru geri çəkildi. Kanal sistemi şlyuzları almanların irəliləməsinə qarşı bir maneə (kanal xətti) yaratmaq üçün açıldı.
Dünkerk döyüşü
250 px|thumb|left|Əsgərlər nəqliyyat gözləyərkən Alman təyyarələri tərəfindən bombalanır Mayın 24-nə qədər Almanlar Bulon limanını tutdular və Kaleni mühasirəyə aldılar. General-mayor Rudolf Veielin komandanı olduğu 2-ci Tank Diviziyasının mühəndisləri Kanal Xətti üzərində beş körpü tikdilər və yalnız bir ingilis taboru Dünkerkə gedən yolu qorumağa təhkim edilmişdi. Mayın 23-də Dördüncü Ordu komandanı generalfeldmarşal Günter fon Klügenin təklifi ilə Gerd fon Rundştedt, cinahlarının zəifliyindən və irəlidəki qoşunların təminat məsələsindən narahat olaraq tank bölmələrini dayandırmağı əmr etdi. O, Dünkerkin ətrafındakı bataqlıq ərazinin tanklar üçün yararsız olacağından da narahat idi və onları sonrakı əməliyyatlar üçün qorumaq istəyirdi (bəzi bölmələrdə tank itkiləri 100-ün 30–50 nisbətində idi). Hitler də narahatlıq içində idi və mayın 24-də Ordunun A Qrupunun baş qərargahını ziyarət edərkən əmri təsdiqlədi.
Hərbi-Hava qüvvələri marşalı Herman Görinq Hitleri Lüftvaffenin (Ordunun B Qrupuna kömək edirdi) mütttəfiqlərin ordu birləşmələrini məhv edəcəyinə inandırmışdı. Lakin bunu eşidən General Franz Halder təyyarələrin uçuşunun hava şəraitinə bağlı olduğunu və onların heyətinin çox yorulduğunu bilərək təccüblənmişdi. İki həftəlik döyüşdən sonraLüftvaffenin bunu bacarmadığı bəlli oldu. Rundştedt isə kodsuz göndərilən başqa bir əmr verdi. Əmr saat 12:42-də Kral Hərbi Hava Qüvvələri (RAF) Y xidməti kəşfiyyat şəbəkəsi tərəfindən tutuldu: "Furerin əmri ilə … Arrasın şimal-qərbindəki hücum Lens – Betune – Aire– St Omer-Qravelin ümumi xətti ilə məhdudlaşdırılmalıdır". Kanal keçilməyəcək. Həmin gün Hitler Lüftvaffenin mühasirəyə düşmüş müttəfiq qüvvələrini məğlub etməsi və təxliyələrini dayandırması üçün 13 saylı direktivi verdi. 26 may saat 15:30-da Hitler tank qruplarına irəliləmələrini davam etdirməyi əmr etdi, lakin əksər bölmələr hücuma keçmək üçün 16 saat ləngidilər. Hücumun gecikməsi müttəfiqlərə təxliyə üçün həyati müdafiəni qurmağa vaxt verdi və almanların müttəfiqlərin Lilldən geri çəkilməsini dayandırmasına mane oldu.
Təxliyə
250px|thumb|right|Təxliyyə üçün sahilə yığışan ingilis əsgərləri, 26–29 may 1940-cı il 250px|thumb|right|Dünkerkdən çıxarılan qoşunlar 31 may 1940-cı il tarixində Doverə çatır
26–27 may
Orduların geri çəkilməsi xaotik şəraitdə həyata keçirildi, tərk edilmiş nəqliyyat vasitələri yolların bağlanmasına səbəb oldu. Xaos həm də əks istiqamətə gedən qaçqın seli yaratmışdı. Müharibə dövründəki senzura və ingilislər arasında ruh düşkünlüyünün yaranmaması səbəbindən Dünkerkdə baş verən fəlakətin tam həcmi ilk zamanlar geniş şəkildə açıqlanmadı. Kral VI Georqun iştirakı ilə 26 may tarixində Vestminster abbatlığında Dünkerdə döyüşənlərin şərəfinə xüsusi duaetmə mərasimi keçirildi. Kanterberi Baş yepiskopu "Fransada çox təhlükədə olan əsgərlərimiz üçün" adlı dua mərasimi düzənlədi. Həmin gün İngiltərədə bütün sinaqoqlarda və kilsələrdə oxşar dualar edildi, bu da qoşunların çıxılmaz vəziyyətdə olduqları şübhəsini təsdiqləmiş oldu. Mayın 26-sı saat 19: 00-dan az əvvəl Çörçill "Dinamo əməliyyatı"nın başlamasını əmr etdi, bu vaxta qədər 28.000 hərbçi artıq Britaniya adalarına doğru yola çıxmışdı. İlkin planda İngilis Ekspedisiya Korpusunun 45.000 hərbçinin iki gün ərzində iclas edilməsi lazım idi və bu zaman Alman qoşunlarının daha çox evakuasiyanı əngəlləyəcəyi gözlənilirdi. Ancaq planlaşdırılan zaman ərzində yalnız 25.000 hərbçi, o cümlədən ilk gündə 7669 nəfər xilas edildi.
Mayın 26-sı axşamı İngilis Ekspedisiya Qüvvələri tam evakuasiyaya başladı. Əməliyyat başlamazdan dərhal əvvəl İngiltərə hökuməti bütün özəl gəmi, qayıq və digər gəmi sahiblərinə qoşunların təxliyədə iştirak etmələri üçün müraciət etdi. Mayın 31-nə qədər təxminən dörd yüz kiçik gəmi sahibi könüllü və həvəslə çağırışa qoşuldu.
Evakuasiyanın ilk tam günü olan mayın 27-də bir kreyser, səkkiz destroyer, esmines və 26 digər növ gəmi aktiv idi.
May ayının 27-si və 28-i tarixlərində SS-in 2-ci Tank Diviziyasının "Der Fürer" alayı, Niep meşə sahəsindəki ingilis birliklərinin hissələri ilə Lis çayının keçidi uğrunda vuruşurdu. Döyüşlər şiddətli idi və əlbəyaxa döyüşə sona çatdı. Niep meşəsi almanlar tərəfindən yalnız mayın 28-i axşamı işğal edildi.
Elə həmin gün Luftvaffe həm qəsəbə, həm də gəmi dolları daxil olmaqla Dünkerki ağır şəkildə bombaladı. Su təchizatı kəsildiyindən bombardmandan sonra çıxan yanğınları söndürmək mümkün olmadı. Təxminən min dinc sakin həlak oldu. Bu şəhərin əhalisinin üçdə biri demək idi. Kral Hərbi-hava Qüvvələrinin eskadronlarına təxliyə zamanı Kral Donanması üçün havada üstünlüyü təmin etmək əmri verilmişdi. Onlar səyləri təxliyə zamanı havadan donanmanı qorumaqla Dünkerk və İngilis kanalı üzərində səma məkanını nəzarətə almaq üzərində cəmləşdi. Luftvaffeni Kral Hərbi-Hava Qüvvələrinin 16 eskadrilyası qarşıladı və mayın 27-də 14 təyyarəsini itirərkən 38 düşmən təyyarəsini məhv etdilər. Lakin xeyli sayda Kral Hərbi-Hava Qüvvələri qırıcısı zədələndi və sonradan onlar sıradan çıxarıldılar. Üçüncü Reyx hərbi hava qüvvələri "Kampfgeschwader 2" (KG 2) və "KG 3" bombardmançılarını itirməklə ağır itkilər verdilər. Alman itkiləri 23 "Dornier Do 17" təşkil etdi. "KG 1" və "KG 4" sahili və limanı bombaladı və KG 54, 8000 tonluq ağır Ədən gəmisini batırdı. Junkers Ju 87 Stuka bombardmançıları Cote d'Azur hərbi gəmisini batırdı. Luftvaffe Dünkerkə 12 hava hücumu zamanı 300 bombardmançı göndərmişdi. Bu bombardmançıları hücum zamanı qoruyan qırıcılar 550 döyüş uçuşu həyata keçirmişdilər. Onlar 15.000 partlayıcı və 30.000 alışdırıcı bomba ataraq neft sisternlərini məhv etmiş və limanı dağıtmışdılar. Hərbi Hava Qüvvələrinin "Qroup 11" bölməsi həmin gün 20-yə qədər təyyarə qrupu halında 287 təyyarədə 22 patrul uçuşları etmişdi.
NGC 5761
NGC 5761, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Trəzi bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dinamo əməliyyatı
26–27 may
Ümumilikdə Dinamo əməliyyatına dəstək olaraq 3500-dən çox uçuş həyata keçirildi. Kral Hərbi Hava Qüvvələri həftə boyu alman bombardmançılarına ağır zərbələr vurmağa davam etdi. Daşınma müddətini gözləyərkən bombalanan və hücuma məruz qalan əsgərlərin əksər hissəsi Hərbi-Hava Qüvvələrinin onları qorumaq üçün göstərdikləri səylərdən xəbərsiz idilər, çünki hava döyüşlərinin əksəriyyəti dəniz sahilindən uzaqlarda baş verirdi. Nəticədə, bir çox ingilis əsgəri, hava qüvvələrini kömək üçün heç bir şey etməməkdə acı şəkildə günahlandırırdı. Buda bəzi ordu birliklərinin hərbçilərinin İngiltərəyə qayıtdıqdan sonra hərbi-hava qüvvələrinin zabitlərini təhqir etməsinə və onlarla dava-dalaşına gətirib çıxarmışdı.
Mayın 25-i və 26-da Luftvaffe diqqətini Kalis, Lil və Amyen istiqamətində dayanan müttəfiq birliklərinə yönəltdi və Dünkerkə hücum etmədi. BEK-su tərəfindən tərk edilən Kalis mayın 26-da təslim oldu. Lil ətrafında mühasirəyə alınan Fransa Birinci Ordusunun qalıqlarının 35.000 əsgəri qida və sursat bitdikdən sonra mayın 31-də təslim olmaq məcburiyyətində qaldısa da, qalan bir neçə hərbi bölümlər zirehli yeddi alman diviziyası ilə sona qədər vuruşmaqda davam etdi. Almanlar qəhrəmancasına döyüşdüklərini nəzərə alaraq Lill müdafiəçilərinə hərbi ehtiram göstərdilər.
28 may-4 iyun
250px|thumb|left|Cəbhədə 4 iyun 1940-cı ilə olan vəziyyət; Salamat qalan Fransa avanqardı Dünkerk ətrafında kiçik bir ərazini qoruyur 1940-cı il mayın 28-də Belçika kralı I Leopold kapitulyasiya aktını imzaladı. Belçika Ordusunun təslim olması ilə Dünkerkin şərqində böyük bir boşluq yarandı. Bu da Dünkerkdə sıxışıb qalmış ingilis-fransız hərbi birliklərinin vəziyyətini ağırlaşdırdı. Bir neçə ingilis diviziyası bu istiqaməti müdafiə etmək üçün oraya göndərildi. Luftvaffe diqqətini Belçikanın Ostend və Nyuport limanlarına yönəldərək mayın 28-də Dünkerk üzərində daha az uçuş həyata keçirdi. Dünkerk üzərindəki hava şəraiti aşağıdan bombalama üçün əlverişli deyildi. Kral Hərbi Hava Qüvvələri 23 təyyarənin məhv edildiyini və 13 təyyarənin itdiyini bildirərək 11 patrul və 321 döyüş uçuşu etmişdilər. Mayın 28-də 17.804 əsgər Britaniya limanlarına təxliyə edildi.
Mayın 29-da Lüftvaffenin Ju 87 təyyarələrinin gəmiçiliyə böyük ziyan vurması səbəbi ilə yalnız 47.310 ingilis əsgərinin xilas edilməsi mümükün oldu. Dünkerkdən təxliyə qarşı tərəfin aramsız artilleriya atəşi və bombardmanı altında davam edirdi. Alman təyyarələrinin hücumları sahil xəttini qorumağa çalışan ingilis qırıcılarının İngiltərəyə yanacaq doldurmağa gedəndə daha da intensivləşirdi. Mühasirə dairəsi daraldıqca atəş atıcı silahlardan, xüsusilə pulemyotlardan açılırdı.
Britaniya hərbi-dəniz və ticarət donanmasının iri gəmilərinə yükləmə Dünkerk limanında həyata keçirilirdi. Ordu yük maşınlarını cərgə ilə suya salaraq dəniz sahilində bir neçə müvəqqəti liman yaratdılar. Bu limanlar hərbçilərə köməyə gəlmiş britaniyalıların kiçik gəmilərinin lövbər salması üçün idi. Bundan əlavə Britaniya hərbi-dəniz donanmasının gəmiləri sahilə yaxınlaşan kiçik gəmi və katerləri qoruyurdular. Əsgərlər bu gəmilərə qayıqlarla, xilasetmə vasitələri və əllə düzəldilmiş müxtəlif əşyalarla çatırdılar.
Döyüş əməliyyatları həddən artıq çoxluq təşkil edən kanallarından ibarət qumsallıq ərazidə gedirdi. İngilis qoşunları cəbhənin şərq istiqamətini fransız hərbçilər isə qərb istiqamətini saxlayırdılar.
Təxliyə davam etdikcə, cəbhənin ön hissəsində düşmənlə qarşı-qarşıya olan bölmələr geri çəkilir və gəmilərə minmək üçün sahilə yola düşürdülər. Beləliklə, müdafiə səddinin növbəti xəttində düşməni yeni bölmələr qarşılayırdılar. Almanlar fasiləsiz hücumlar edirdilər, lakin ağır itkilərlə qarşılaşdıqları üçün ləng irəliləyirdilər. Hərdən müttəfiq qoşunları əks hücumlar edir və almanları əvvəlki mövqelərinə doğru atırdılar.
Mayın 30-da Çörçil Fransa Birinci Ordusunun yarısından çoxu ilə birlikdə bütün ingilis bölmələrinin təmas xəttinin arxasında olduqları barədə xəbər aldı. Bu vaxta qədər təmas xətti tanklar üçün uyğun olmayan bataqlıq ərazidə dənizdən təxminən 11 mil məsafədə bir sıra kanallar boyunca uzanırdı. Alman hava hücumları nəticəsində liman doklarının yararsız hala gəldikdə, Baş Dəniz Zabiti Kapitan (daha sonra Admiral) Villiam Tennant əvvəlcə şəxsi heyətin çimərliklərdən çıxarılmasını əmr etdi. Bu proses çox ləng olduqda, o, evakuasiya olunanları şərq və qərbdə olan kiçik gəmi körpülərinə və çimərliklər adlanan yerə iki uzun daş və beton dalğa kəsənlərə yönləndirdi. Kiçik gəmi körpüləri gəmilərin lövbər salması üçün nəzərdə tutulmamışdı, lakin buna baxmayaraq Dünkerkdən xilas edilən qoşunların çoxu bu şəkildə təxliyə edildi. Növbəti həftə ərzində təqribən 200.000 əsgər şərq körpüsündən gəmilərə mindi (onlar təxminən bir mil dənizin içinə uzanırdı). Kral Hərbi Donnanmasının kanadalı zabiti şərq körpüsü lövbəri ustası Ceyms Kempbell Closton insanların gəmilərə axınını və minməsini tənzimlədi və təşkil etdi. Yenə də dumanlı hava Luftvaffenin fəaliyyətini minimuma endirdi. Doqquz Kral Hərbi-Hava Qüvvələri patrulları yerləşdirildi, amma onlar bu zaman ərzində alman birlikləri ilə qarşılaşılmadı. Ertəsi gün Luftvaffe bir nəqliyyat vasitəsini batırdı və 12 digərinə ziyan verdi, bu da 17 nəfərin həlak olmasına gətirdi; ingilislər isə mübahisəli olan 38 nəfərin ölməsi barədə məlumat verdilər. Kral Hərbi-Hava Qüvvələri Donanma Hava Qolu ilə birlikdə 28 təyyarə itirdi.
250px|thumb|right|Dünkerk Şərq limanı, 2009-cu il. Ümumilikdə təxliyə edilən 338.226 əsgər və zabitdən bir neçə yüz nəfəri Force K-6 nəqliyyatından dördünü təşkil edən Kral Hindistan Ordusu Korpusunda silahsız hind xidmət işçiləri idi. Həmçinin kiprli xidmətçilər də var idi. Bunlardan üç bölmə müvəffəqiyyətlə təxliyə edilsə də, biri əsir düşdü. Dünkerkdə az sayda da olsa Fransız birliklərində seneqallı və mərakeşli əsgərlər də var idi.
Ertəsi gün,ilk fransız əsgərləri də daxil olmaqla, əlavə 53.823 şəxs gəmiyə mindi. Mayın 31-də Lord Qort general-mayor Harold Aleksandra ön cəbhədə komandanlığı tapşıraraq 68.014 şəxsi heyətlə təxliyə edildi. Daha 64.429 müttəfiq əsgəri iyun 1-i tarixində təxliyə edildi. İntensiv hava hücumları gün ərzində daha çox evakuasiyanın qarşısını aldı. Ön cəbhədə təxliyəni təmin edən 4.000 nəfərlik ingilis bölüyü isə iyunun 2–3-da gecə vaxtı yola çıxdı. Əməliyyatın sona çatmasından əvvəl, 2–4 iyun tarixlərində əlavə 75.000 fransız əsgəri təxliyə edildi. Təxliyyəni arxadan qoruyan 40.000 Fransa əsgəri iyunun 4-də təslim oldu. Çörçil iyunun 4-də Nümayəndələr Palatasında "Çimərliklərdə Döyüşəcəyik" adlı çıxışında, təxliyənin Kral Hərbi Hava Qüvvələrinin səyləri sayəsində mümkün olduğunu vurğuladı.
Təxliyə yolları
250px|right|left|Təxliyyə yollarının xəritəsi Evakuasiyada iştirak edən gəmilərə üç marşrut ayrılmışdı. Bu yollardan ən qısa marşrut yolu Z dəniz yolu idi (39 km), (72 km). Ancaq Z yolu Fransa sahillərinə birbaşa yaxınlaşmağı tələb edirdi və bu da ondan istifadə edən gəmilər üçün təhlükə yaradırdı. Xüsusilə gəmilər gündüz saatlarında sahildəki batareyalardan bombardmana məruz qalırdı. X marşrutu sahil batareyalarından uzaqlığı ilə ən etibarlı olmasına baxmayaraq, kanalın xüsusilə minalanmış bir hissəsindən keçirdi. Bu marşrut üzrə gəmilər Dünkerkdən 55 dəniz mili (102 km) şimala doğru irəliləyərək Ruytingen keçidindən keçərək və Şimali Qudvin işıqlıgəmisinə (mayak) doğru gedərək Qudvin sayını dolanaraq cənub tərəfdən Duvra doğru irəliləyirdilər. Bu marşrut təhlükəli hücumlardan ən etibarlısı idi. Lakin yaxınlıqdakı minalanmış sahələr və qum sahillərindən gecə istifadə edilə bilməməsi yoldan istifadəni çətinləşdirirdi.
Üç təxliyə yolundan ən uzunu 87 dəniz mili (161 km) məsafədə olan Y marşrutu idi Bu marşrutdan istifadə etmə üzmə müddətini dörd saata, yəni Z marşrutu üçün tələb olunan vaxtı iki qat artırırdı. Bu marşrut Fransa sahillərinə Bre-Dyuna qədər gəlirdi, sonra isə Kvint su dirəyinə çatana qədər şimal-şərqə dönürdü. Burada, təxminən 135 dərəcə bir dönüş etdikdən sonra gəmilər qərbə Şimali Qudvin işıqlıgəmisinə doğru irəliləyirdilər və Qudvin sayını dolanaraq cənub tərəfdən Duvra doğru gedirdilər. Y yolundakı gəmilər alman hücum gəmiləri, sualtı qayıqları və Lüftvaffe tərəfindən ən çox hücuma məruz qalanlar idi.
Gəmilər
250px|thumb|right|Doverə təxliyə olunmuş əsgərlər Krallıq donanması "HMS Kalkutta" zenit kreyserini, 39 destroyersini və bir çox başqa gəmilərini təxliyəyə cəlb etmişdi. Ticarət Donanması isə sərnişin bərə, xəstəxana gəmiləri və digər gəmiləri göndərmişdi. Britaniyanın müttəfiqləri: Belçika, Hollandiya, Kanada, Polşa, və Fransa da təxliyə üçün gəmilərini göndərmişdilər. Admiral Ramsey, tərtib olunan qrafiklərdən təxminən min nüsxə hazırlanmasını təşkil etdi, Qudvin sayı ətrafında və Dünkerkə qədər dəniz dirəkləri qoydurdu və hərəkət istiqamətini təşkil etdi. destroyers kimi daha böyük səfərdə təxminən 900 adam daşıya bilirdilər. Əsgərlər gəminin batırılması halında aşağıda qalmaq qorxusu ilə daha çox üst qatlarda yerləşirdilər. Mayın 29-da 19 ingilis və fransız donanma gəmilərinin və daha böyük həcmli gəmilərin üçünün itkisindən sonra, Admirallıq ölkənin gələcək müdafiəsi üçün ən yaxşı səkkiz destroyersini geri çağırdı.
Kiçik gəmilər
Dünkerk təxliyəsinə kömək etmək üçün İngiltərənin cənubundan çoxlu sayda kiçik gəmilər cəlb olunmuşdu. Bunların arasına sürət gəmiləri, Temzada üzən kiçik gəmilər, bərələr və bir çox digər kiçik balıqçı qayıqları daxil idi. Təxliyyədə ən faydalı olanları kifayət qədər yaxşı tutuma və sürətə sahib olan motor xilasetmə qayıqları olmuşdu. Bəzi gəmilər sahibinin xəbəri və razılığı olmadan rekvizisiya edilmişdi. Gəmi Nazirliyinin əməkdaşları bir dəniz zabitinin müşayiəti ilə Temzada ehtimal olunan gəmilərin axtarışı ilə məşğul olurdular. Onlar bu gəmilərin dənizdə yararlı olub olmadığını yoxlayır və dəniz qruplarını göyərtəyə yerləşdirməli olduqları Şirnessə doğru aparırdılar. Kadr çatışmazlığı səbəbindən çox sayda kiçik gəmi mülki heyət ilə Dünkerkə yollandı.
"Kiçik gəmilər"dən ən birincisi Dünkerkə mayın 28-də gəldi. Geniş qum çimərlikləri böyük gəmilərin sahilə yaxın bir yerə çata bilməməsi və hətta kiçik gəmilərin də su xəttindən 100 metr (91 m) yaxınlıqda dayanaraq əsgərlərin göyərtə qalxmasını gözləməsi demək idi. Bir çox hallarda, əsgərlər daha böyük bir gəmiyə çatdıqdan sonra qayıqlarını tərk edərdilər və sonrakı evakuasiya olunanlar qayıqların axınla sahilə qayıtmasını gözləməli olurdular. Çimərliklərin əksər ərazilərində əsgər bölmələri növbə tuturdular və səbrlə təxliyə vaxtlarını gözləyirdilər. Ancaq bəzən əsgərlərin əsəbləri dözmürdü və bəzi əsgərlər növbədənkənar qayıqlara minməyə cəhd edirdilər. Belə cəhdlərin qarşısını almağa çalışarkən zabitlər silahla xəbərdar edilməli olurdular. De Panne və Bray-Dunesdəki əsgərlər qayıqlarda gəmiyə çıxmaqla yanaşı, tərk edilmiş avtomobilləri çimərliyin dayaz yerinə sürərək, onlara qum torbaları bağlayaraq, avtomobil aralarına taxta düzərək keçidlər düzəldirdilər.
Texnika
İngilis, fransız, belçikalı ordunun şəxsi heyətinin təxliyəsi zamanı demək olar ki, bütün ağır texnika, silahlar və ləvazimatlar Dünkerk rayonunda atılıb qaldı. Ümumilikdə müttəfiqlər tərəfindən 2472 artilleriya qurğuları, 65 minə yaxın avtomobil, 20 min motosikl, 68 min ton sursat, 147 ton yanacaq və 377 ton hərbi ləvazimat və əmlak, 8 min pulemyot və 90 minə yaxın tüfəng, o cümlədən 9 ingilis diviziyasının ağır silahları və nəqliyyat vasitələri atılıb qalmışdı. Təxliyəni havadan qorumağa çalışan Kral Hərbi Hava Qüvvələri 106 təyyarə itirmişdilər.
Əməliyyat zamanı təxliyədə iştirak edən gəmi və qayıqların 1/4 itirilmişdi (224 ingilis və təqribən 60 fransız gəmiləri), o cümlədən Kral hərbi donanmasının 6 və Fransa hərbi dəniz qüvvələrinin 3 esminensi itirilmişdi. Təxliyə zamanı həddən çox gəmi zədələnmişdi. Kral hərbi-dəniz donanmasının 19 və ya 23 gəmisi ciddi xəsarətlər almışdı. 250px|thumb|right|"Burrasqu" gəmisinin batma anı 250px|thumb|right| Dünkerkə yaxınlaşan zaman minaya düşən "Mona"s Queen" gəmisi, 29 may 1940-cı il 250px|thumb|right|İngiltərə Ekspedisiya Korpusu evdə — 1940-cı ilin may-iyun ayı. İlk Yardım Birliyi üzvü, London, Addison Road stansiyasında, təxliyə olmuş əsgərlərə çay və sendviç xidməti edir. Əsgərlər qənimət kimi ələ keçirilmiş alman dəbilqəsində.
Canlı qüvvə
Əməliyyat zamanı İngiltərəyə aparılma zamanı müttəfiq qüvvələrinin 2 min əsgər və dənizçisi itkin düşmüşdü.
"Dinamo" əməliyyatı keçirilən vaxt və ondan sonra alman ordusu ilə döyüşlər zamanı Dünkerk rayonunda 50 min Fransa hərbçisi əsir düşmüşdü. İngilis hərbi donanması son ana qədər təxliəyni davam etdirməsinə və 26 min fransızı aparmasına baxmayaraq, təqribən 15 min Fransa hərbçisi təxliyəni qurudan təmin edərkən almanlara əsir düşdü. Bu hərbçilər əsasən cəbhənin ön xəttində duranlar idi. Sonradan Üçüncü Reyx təbliğatı bu epizoddan fransızlar arasında anti-ingilis təbliğatı aparmaq üçün istifadə etmişdi.
Dünkerkdən təxliyə edilən hər yeddi əsgərdən biri əsir kimi düşmüşdü. Bu məhbusların əksəriyyəti Almaniyaya məcburi əsir düşərgələrinə göndərildi. Məhkumlar, gözətçiləri tərəfindən döyülmə, aclıq və qətl daxil olmaqla onlarla vəhşicəsinə davrandıqlarını bildirmişdilər. Digər bir şikayət alman mühafizəçilərinin məhbuslar aparılarkən onların içməsi üçün fransız mülki vətəndaşlar tərəfindən yol kənarında qoyulmuş su vedrələrinə təpik vurması idi. 250px|thumb|right|Almanlar tərəfindən əsir alınmış Fransa hərbçiləri Əsirlər çoxu piyada Trir şəhərinə aparıldı, yürüş 20 gün davam etdi. Digərləri Şeld çayı sahilinə gətirildilər və barj ilə Rura göndərildilər. Əksəriyyət (kapital rütbəsindən aşağı olanlar) daha sonra müharibənin qalan hissəsində Üçüncü Reyx sənayesində və kənd təsərrüfatında çalışdılar.
Təxliyyə zamanı həlak olanlar, əsir və ya itkin düşənlərin xatirəsi hər il əməliyyatın şərəfinə tikilən "Dünkerk Memorialı"nda anılır.
Üçüncü Reyx
Almaniya ordusu hava döyüşlərində zenitlərin atəşindən 140 təyyarə itirdilər.
Bundan əlavə almanların canlı qüvvədə itkisi 8,2 min nəfər təşkil etmişdir.
Almanların hücumu dayandırmasının səbəbləri
Hitlerin alman ordusuna hücumu dayandırmaq əmrini verməsinin səbəbləri haqqında tarixçilər hələ də mübahisə edirlər. Belə bir qərarın verilməsi haqda bir neçə mülahizə irəli sürülmüşdür: 250px|thumb|left|Dünkerk və Fransadan təxliyə. Fransa birliklərinin İngiltərəyə gəlməsi. Obyektivlik naminə onu da demək lazımdır ki, müharibədən sonra alman generalları öz səhvlərini Hitlerin boynuna yıxmağa çalışırdılar. Ancaq bütün olan məlumatlardan belə nəticə çıxarmaq olar ki: Baş qərargah və kampaniyada iştirak edən generallar Fransa ordusunun Paris tərəfindən əks hücumundan ehtiyat edirdilər. Çünki bu halda sahildən Britaniya Ekspedisiya Qüvvələrinin qarşılıqlı zərbə endirmək ehtimalı var idi.
Hücumun dayandırılmasının daha bir səbəbi: tank və piyada itkisi idi. Belə ki, həmin ana qədər alman qoşunlarında tankların itkisi 30%-ə, piyadalar arasında isə 50%-ə çatırdı. Elə bu səbəbdən də alman komandanlığı ehtiyat edirdi ki, daha bir hücum tank qoşunlarının təmamilə məhvi ilə nəticələnə bilər. Tanklarsız isə qitədə Fransa ordusuna qarşı döyüşmək məğlubiyyətlə sonuclanardı. Çünki fransız ordusu hələ də döyüş qabiliyyətini saxlayırdı.
Vermaxt hissələri yeni gətirilmiş artilleriya və piyadalarla gücləndirildikdən və Fransa ordusunun döyüşmək iqtidarında olmadığı tam şəkildə bəlli olduqdan sonra alman qoşunları hücumu bərpa etdilər.
Hər halda mühasirəyə alınmış qoşunların məhv edilməsi əmri gecikdirilmişdi. Almanlar üçün itirilən bu vaxt ərzində müttəfiq qoşunları öz mövqelərini gücləndirib, təxliyəni həyata keçirə bildilər. Lüftvaffe qüvvələri isə onlara bu işdə maneçilik törədə bilmədilər. İngilislər isə "Dünkerk möcüzəsi" sayəsində həvəsdən düşmədilər və mübarizəni davam etdirmək üçün bu hadisə onları daha da ruhlandırdı, müharibəni sona qədər aparmaq qətiyyətini aşıladı.
Nəticəsi
Britaniya İmperiyasının Hərbi-dəniz nazirliyinin rəsmi məlumatına görə "Dinamo" əməliyyatı zamanı (1940-cı il 26 may- 4 iyun aralığında) Fransa sahil zolağı olan Dünkerk rayonundan ümumilikdə müttəfiqlərin 338 226 hərbçisi təxliyə edilmişdir. Bu təxliyə edilən hərbçilərdən 59,3 min nəfəri "Dinamo" əməliyyatı başlamadan Dünkerk rayonundan evakuasiya edilən britaniyalı əsgər və zabitlər idi. "Dinamo" əməliyyatı zamanı isə 139,8 min britaniyalı и 139 və 139 min müttəfiq ölkələrin hərbçiləri (90 min fransız, o cümlədən belçikalı və digər ölkələrin hərbçiləri) təxliyə edilmişdi.
Təxliyə zamanı müəyyən sayda hərbçilər də həlak olmuşdu.
Britaniya Adalarına Fransadan 337.131 nəfər gətirilmişdi. Dünkerk əməliyyatı eyni zamanda əvəzsiz döyüş təcrübəsi qazanan müntəzəm ingilis ordusunu qorumağa imkan verdi. Baxmayaraq ki, ordu demək olar ki, bütün ağır silahlarını itirdi. Bütün şəxsi heyət saxlanıldı, hansı ki, daha sonralar müttəfiq qoşunlarının təməlini təşkil etdi.
Təxliyəyə başlamazdan əvvəl Britaniya ordusu komandanlığı yalnız 45 min insanı xilas edə biləcəklərinə ümid edirdi, lakin inadkar döyüşlər zamanı ingilis silahlı qüvvələri yüksək döyüş ruhu və peşəkarlıq nümayiş etdirdi. Qoşunların təxminən yarısı mülki şəxslər, balıqçılar, qayıqçılar, yaxta sahibləri, gəmilər və Britaniya hökumətinin çağırışına cavab verən digər şəxslər tərəfindən xilas edildi. İngilislərlə yanaşı, qarışıqlığa yol verməyən və məğlubiyyətlə barışa bilməyən bir çox fransız, belçikalı və digər müttəfiqlər də eyni hərəkət etdilər. Onların bir çoxu daha sonra Britaniya silahlı qüvvələrinin və "Azad Fransa" kimi hərbi birləşmələrin bir hissəsi olaraq mübarizəyə davam etdilər. Hökumətlərinin təslim olmasına baxmayaraq çoxları mübarizəyə davam etmək qərarına gəldilər.
Evakuasiya Üçüncü Reyx tərəfindən alman ictimaiyyətinə böyük və qəti bir qələbə kimi təqdim edildi. 1940-cı il iyunun 5-də Hitler müraciətində "Dünkerk təslim oldu! 40.000 fransız və ingilis əsgəri, əvvəllər böyük ordulardan qalanlarıdır. Saya gəlməz miqdarda hərbi qənimətlər ələ keçirilib. Dünya tarixindəki ən böyük döyüş sona çatdı" — deyə bildirmişdir. Oberkommando der Wehrmacht (Üçüncü Reyx silahlı qüvvələri baş komandanlığı) hadisəni "bütün zamanların ən böyük məhv döyüşü" elan etmişdi.
Dünkerk bayrağı
200px|thurmb|right|Dünkerk bayrağı.
Dünkerkin gerbi əks olunmuş Müqəddəs Georgi (Cek) xaçı olan gəmi bayrağı Dünkerk Kiçik Gəmilər Dərnəyinin bayrağıdır. Bu bayraq "Dünkerk bayrağı " kimi tanınır. Bayraq yalnız Dünkerk sahillərində xilasetmə əməliyyatında iştirak edən mülki gəmilər tərəfindən açıla bilər.
Mədəniyyət və incəsənətdə əks olunması
Amerikalı yazıçı Pol Qellikonun "Ağ qaz" povestin də baş qəhrəman həmvətənlərini xilas etmək üçün qayıqla La-Manşı üzüb keçir. O, yüzlərlə əsgəri onları gözləyən gəmilərə çatdırsa, da sonda özü həlak olur.
Təxliyyə Rober Meriyanın "Okean kənarında istirahət günü" (1949) romanında da təsvir edilmişdir. Romanın əsasında 1964-cü ildə Anri Vernem və Jan-Pol Belmondonun baş rollarını oynadığı eyniadlı film çəkilmişdir.
1958-ci ildə Britaniyada ekranlara Lesli Normanın "Dünkerk" filmi çıxdı. Film polkovnik-leytenant Yun Bayker və mayor Con C.Bredford eyni adlı, o cümlədən Elleston Trevorun "The Big Pick-Up" (1955) romanı əsasında çəkilmişdir.
1969-cu ildə İspaniya, İtaliya və Fransanın birgə istehsalı olan "London üzərində əşyalar" bədii filmində təxliyə əksini tapmışdır.
2004-cü ildə BBC tərəfindən təxliyəyə həsr olunan "Dünkerk" teleserialı çəkilmişdir.
İen Makyuenin "Etiraf" (2001) əsəri təxliyə həsr edilmişdir. Co Rayt isə bu əsəri eyni adla ekranlaşdırmışdır (2007).
Warner Bros. Pictures studiyası 20 iyul 2017-ci ildə "Dünkerk" filmini istehsal etmişdir. Film təxliyə prosesini təsvir edir. Ekran əsərinin rejissoru Kristofer Nolandı.
"Dinamo əməliyyatı"ına rejissor Co Raytın dramatik bioqrafik film olan "Alaqaranlıq zamanlar" ekran əsərində də toxunulmuşdur.
NGC 781
NGC 781, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qoç bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 1654
NGC 1654, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 6789
NGC 6789, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. Im tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 3754
NGC 3754, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kuba timsahı
Kuba timsahı — əsl timsahlar sinfinin dümayəndəsi. Yalnız Kubanın bəzi adalarında tapılmışdır.
Yayılması
Təbii şəraitdəki Kuba timsahı Xuventud adasında və Sapata bataqlığında aşkarlanmışdır. Bu bütün növ timsahlar arasında ən kiçik areala sahibdir. Bəlkədə bu baxımından bəlkə də yalnız Çin alliqatoru fərqlənə bilər. Bu növün qalıqlarına Kayman və Baham adaları tapıldığından onu demək olar ki, bu növ əvvəllər buradada aşkarlanmışdır.
Görünüşü
Sifəti kifayət qədər qısa və enlidir, gözlərin arxasında bir sümük yamağı vardır. Pleistosendə yaşayan bu növün nümayəndələrinə məxsus 66 sm və 67,7 sm-lik kəllə sümükləri aşkarlanmışdır. Dişlərin sayı 66–68-dir. Arxa dişlər ön dişlərdən daha geniş və qısadır, bu da tısbağa qabığını asanlıqla dişləməyə imkan verir.
Ariz Məhərrəmov
Ariz Fərzulla oğlu Məhərrəmov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Kuba timsahı
Ölçüləri
Qalıqlarının göstərdiyi kimi, Kuba timsahları əvvəllər daha böyük ölçüdə olmuşdur. Beləliklə 67.8 sm uzunluğunda və 81.8 sm alt çənəsi ilə əvvəllər bəhs edilən kəllə ehtimal ki, 5.4 metrdən uzun bir heyvana məxsus olmuşdur. Başqa bir böyük nümunə, 66 sm kəllə ilə, böyük ehtimalla oxşar ölçüyə çatır.
Ariz Məhərrəmov
Həyatı
Ariz Məhərrəmov 1982-ci il dekabrın 10-da Saatlı rayonunun Qara Nuru kəndində anadan olub. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı.
Kuba timsahı
Həyat tərzi
Kuba timsahları şirin suya üstünlük verirlər, lakin digər əsl timsahlar kimi duzlu suda yaşaya bilərlər. Bununla yanaşı timsahlar arasında quruda daha çox vaxt keçirirlər. Uzun ayaqları sayəsində 17 km/s-dən çox sürətlə qısa müddətə qurbanını və ya düşmənini təqib edə bilirlər.
Ariz Məhərrəmov
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Ariz Məhərrəmov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşan qəsəbəsinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Ariz Məhərrəmov oktyabrın 20-də Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub. Saatlı rayonunun Qara Nuru kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ariz Məhərrəmov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Kuba timsahı
Həyat tərzi
Kuba timsahları əsl timsahların standartlarına görə də son dərəcə aqressiv heyvanlardır. Bəlkə də bu sinfin ən aqressiv üzvüdürlər. Daraqlı timsahla bir səviyyədədir.
Yüksək təcavüzkarlıq səviyyəsinə baxmayaraq, Kuba timsahı bəlkə də müasir timsahlar arasında olduqca ağıllı növdür. Kifayət qədər qarşılıqlı mürəkkəb kollektiv əlaqələrə malikdir.
Qidalanma
Körpə timsahlar kiçik xərçəngkimilər və böcəklər yeyirlər. Bu növün yetkin timsahları balıqlar, molyuskalar, sürünənlər (xüsusən də tısbağalar və kaymanlar), məməlilər (əsasən gəmiricilər, vəhşi donuzlar və itlər) və digər heyvanlarla qidalanır. Müasir Kuba timsahlarının üstünlük verilən ovu, böyük endemik gəmiricilərdir — pəhrizlərinin 90% -ni təşkil edir. Yəqin ki, Kuba timsahları əvvəllər aktiv olaraq Folivora dəstəsinin orpaq canlılarını ovlamışlar. Bu isə sümüklərindəki diş izləri ilə təsdiqlənir.
left|thumb|Sapata bataqlığında olan erkək Ov edərkən digər timsahlar kimi sudan hündürə tullana bilirlər. Budaqdakı canlıları necə tutduqları sənədləşdirilmişdir. Bütün timsahlar arasında ən çox quruda ov edirlər. Bəzən ortaq ov üçün böyük qruplarda toplanırlar.
İnsanlara hücumlar
Bu timsahların insanlara hücumları haqqında məlumat azdır, amma bu da baş verir. Çox güman ki, bu növün insanlara hücumlarının nadir olması, sayının az olması və yaşayış məntəqələrindən uzaqda yerləşməsidir, lakin qapalı vəziyyətdə Kuba timsahlarının insanlara qarşı təcavüz nümayiş etdirdikləri və tez-tez hücum etməyə çalışdıqları bilinir.
NGC 7683
NGC 7683, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kuba timsahı
Çoxalma
thumb|Cavan fərd Kuba timsahlarının erkəkləri 6 yaşında, ümumi uzunluğu təxminən 197 sm olarkən cinsi olaraq yetkinləşirlər. Dişilər də 6 yaşında, nadir hallarda 7 yaşında cinsi yetkinliyə çatırlar. Cütləşmə dövrü may ayından iyul ayına qədər davam edir. Bu dövrü birbaşa yağış və ətraf mühit dəyişiklikləri ilə əlaqəli olduğuna inanılır. Dişi ümumiyyətlə hər biri orta hesabla 112 qram ağırlığında və təxminən 5–7,6 sm uzunluğunda olan 30–40 yumurta (maksimum 60-a qədər) qoyur. Döşəmə üçün təbii şəraitdə suyun yanında bir çuxur qazır və oranı ağacdan düşmüş yarpaqlar ilə örtür. Bununla belə qapalı şəraitdə bir yuva qurulması müşahidə edilmiş və döşəmə seçiminin ətraf mühit şərtlərindən, yuva üçün materialların mövcudluğunun asılı olduğunu göstərmişdir.
Yumurtanın inkubasiyası 58–70 gün davam edir və yumurtadan çıxma avqustun sonundan sentyabrın əvvəlinə qədər baş verir. Digər timsahlarda olduğu kimi, balaların cinsi də yuvadakı istiliklə əlaqəlidir. Erkəklərlər yalnız yuvadakı daxili temperatur 30–32 °C olduqda ortaya çıxır, dişilər isə bu temperaturdan yuxarı və ya aşağı temperaturda inkişaf edir.
NGC 5762
NGC 5762, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. S? tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kuba timsahı
Çoxalma
Gənc timsahların yalnız 1% cinsi yetkinliyə çatır. Kuba qarğası və Qarğa cinsinə aid digər quşlar, eləcə də Dives cinsinin nümayəndələri, 15 sm uzunluğa qədər olan balaları və yumurtanı yeyir. Balıqlar 45 sm uzunluğa qədər olan balaları, yumurtaları yeyə bilir. Cavan heyvanlar da müxtəlif məməlilər və sürünənlər tərəfindən kütləvi şəkildə yeyilə bilir. Bu canlılarda kannibalizm belə müşahidə edilir.
Sayı və damazlıq
Növün sayı hazırda 3000–6000 fərddir. 1950–1960-cı illərdə timsah təsərrüfatları, əsasən dəri və ət istehsalı üçün yetişdirilirdi. Kuba timsahı nəsli kəsilməkdə olan bir növ olaraq Qırmızı Kitaba daxil edilmişdir. Kuba timsahının dərisi sənayedə istifadə olunur, əti bir selikates sayılır. Kuba timsahı brakonyerlik obyektidir. Əlavə olaraq Lane bataqlığında Amerika timsahları ilə rəqabət aparmaq məcburiyyətindədirlər.
NGC 4752
NGC 4752, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 2758
NGC 2758, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Yusif Məmmədov (əsgər)
Yusif Məmmədov (tam adı: Yusif Vaqif oğlu Məmmədov; 16 yanvar 1995; Yevlax, Azərbaycan — 26 oktyabr 2020; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Yusif Məmmədov 1995-ci il yanvarın 16-da Yevlax şəhərində anadan olmuşdur.
Hərbi xidməti
2016-cı ildə Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetini bitirərək hərbi xidmətə yola düşmüşdür. Hərbi xidmətini Murovdağda başa vurmuşdur. 2020-ci il sentyabrın 28-də Vətən müharibəsində iştirak etmək üçün Ağcabədidəki hərbi xidmətə yollanmışdır. Füzulinin Şükürbəyli və digər kəndlərinin düşmən işğalından azad edilməsində ön cəbhədə iştirak etmişdir. 2020-ci il oktyabrın 26-da Veysəlli kəndində yerləşən 102-ci erməni postunun ələ keçirilməsində iştirak etmiş, Azərbaycan bayrağını posta sancıb dalğalandırmış və düşmənin ağır artilleriya atəşi nəticəsində qəlpə yarası ilə həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məmmədov Yusif Vaqif oğlu ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
NGC 782
NGC 782, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SBb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Homo rhodesiensis
Adı Rodeziyalı insan sözündən götürülmüş bu növün fərdləri Zambiyada yaşayırdı və beyin həcmi təxminən 1300 sm³ təşkil edirdi.
NGC 1655
NGC 1655, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduzdur. Göy üzündə Buğa bürcü istiqamətində yerləşir. *2 tipli. tərəfindən ildə 39.37 sm (15.5 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mirmöhsüm Əhmədov
Mirmöhsüm Mirdaməd oğlu Əhmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, İkinci Qarabağ Müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Mirmöhsüm Əhmədov 21 yanvar 2002-ci ildə Neftçala rayonuda anadan olmuşdur. Orta təhsilini Neftçala rayonu Elton Həbibov adına 4 saylı tam orta məktəbdə başa vurmuşdur. Ardınca, Bakı Biznes və Kooperasiya kollecində təhsilini davam etdirmişdir.
İkinci Qarabağ Müharibəsində iştirakı
Mirmöhsüm 13 iyul 2020-ci ildə həqiqi hərbi xidmətə yollanmış və 27 sentyabrda başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. O, Füzuli, Xocavənd və Qubadlı istiqamətində gedən döyüşlərdə şücaət göstərmiş, öz yaralı döyüş yoldaşını çiyinləri üzərində ərazidən uzaqlaşdıran zaman ermənilər tərəfindən snayper vasitəsilə vurularaq, 28 oktyabrda Qubadlı uğrunda gedən döyüşlərdə qəhərmancasına həlak olmuşdur.
Muhammad Eissavi
Muhammad Mazen oğlu Eissavi — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Muhammad Eissavi 2002-ci il fevralın 18-də anadan olub. Milliyyətcə ərəb (fələstinli) idi. Subay idi. 76 nömrəli tam orta məktəbi bitirib. 1 ildir ki məktəbdə məzun olmuşdur.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Muhammad Eissavi 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Muhammad Eissavi noyabr ayının 9-da şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Muhammad Eissavi ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Muhammad Eissavi ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Ambient
Ambient janrı (ing, Ambient) ənənəvi musiqi quruluşu və ya ritm üzərində ton və atmosferi vurğulayan bir musiqi növüdür. Instrumental musiqinin bir növü, xalis bəstə, ritm və ya quruluşlu bir melodiyadan məhrum ola bilər. Həm passiv, həm də fəal dinləməyi mükafatlandıra bilən və sakitlik və ya düşüncə hissini təşviq edə bilən səs qatlarından istifadə edir. Bu janr "atmosfer", "görmə" və ya "gözəgörünməz" bir keyfiyyət doğurduğu deyilir. Təbiət mənzərələri daxil edilə bilər və fortepiano, simlər və fleyta kimi akustik alətlərin səsləri bir sintezator vasitəsilə təqlid edilə bilər.
Bu janr 1960-70-ci illərdə, yeni musiqi alətlərinin sintezator kimi daha geniş bir bazara təqdim edildiyi dövrdə meydana gəldi. Erik Satie'nin musiqili konsert, minimal musiqi, Yamayka dub musiqisi və Alman elektron musiqisi kimi mebel musiqisi və üslubları ilə qurulmuşdu, lakin 1978-ci ildə İngilis musiqiçi Brian Eno tərəfindən Ambient 1: Hava limanları üçün musiqi; Eno mühit musiqisinin "maraqlı olduğu qədər cahil olmalı" olduğunu söylədi. 1980-ci illərin sonlarına doğru ev və texno musiqisinin qabarıqlığı ilə bir canlanma gördü və 1990-lardan sonra bir kütlə artırdı.
NGC 4753
NGC 4753, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mahmud Mayıllı
Mahmud Mayıllı (tam adı: Mahmud Əflatun oğlu Mayıllı; 12 iyul 2002; Yardımlı, Azərbaycan — 29 noyabr 2020; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Mahmud Mayıllı 2002-ci il 12 iyul tarixində Yardımlı rayonunun Avaş kəndində anadan olmuşdur. Məktəbi bitirdikdən sonra Şirvan Dövlət İqtisadiyyat və Humanitar Kollecinə qəbul olmuşdur. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Mahmud Mayıllı Bakıda hərbi xidmətdə olmuş, oradan könüllü olaraq 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsinə yollanmışdır. 2020-ci ilin 12 oktyabr tarixində sonuncu dəfə ailəsi ilə əlaqə saxlamış, 29 noyabr tarixində Füzuli istiqamətində gedən döyüşlərdə şəhid olduğu xəbəri gəlmiş və 30 noyabr tarixində doğulduğu kənddə dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mayıllı Mahmud Əflatun oğlu ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.
NGC 783
NGC 783, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kəmaləddin Məmmədzadə
Kəmaləddin Vüqar oğlu Məmmədzadə — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Kəmaləddin Məmmədzadə 1999-cu ildə sentyabrın 14-ü Bakıda anadan olmuşdur. 2006-cı ildə Xətai rayonu 249 nömrəli tam orta məktəbin birinci sinfinə daxil olmuş, 2017-ci ildə orta məktəbi bitirib. Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetinin Nəqliyyat fakültəsinə daxil olub. Kəmaləddin 2 il ali təhsil aldıqdan sonra, üçüncü kursa keçid edərkən təhsilini dondurur və hərbi xidmətə yollanır və 10 ay xidmət edir.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Müharibədə sentyabr ayının 27-sindən başlayaraq noyabırın 8-nə kimi işğal olunan torpaqların geri qaytarılması uğrunda döyüşür. O, Cəbrayıl, Zəngilan, Füzuli, Qubadlı, Laçın, Xocavəndin kəndləri, Şuşa şəhəri və bütün qəsəbə və yüksəkliklərin işğaldan azad edilməsində döyüşmüşdür. Döyüşün 44-cü günü — noyabrın 9-u səhər saat 5:00 radələrində Şuşa şəhərində boynundan snayperlə vurularaq qəhrəmancasına şəhid olur.
Saatlı rayonunun Minbaşılılı kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kəmaləddin Məmmədzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə və Qubadlının azad olunması medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Kəmaləddin Məmmədzadə ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
NGC 7684
NGC 7684, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 6790
NGC 6790, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıqdır. Göy üzündə Qartal bürcü istiqamətində yerləşir. PN tipli. tərəfindən ildə 38.1 sm (15 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 7685
NGC 7685, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 5763
NGC 5763, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Çoban bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 4754
NGC 4754, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 2759
NGC 2759, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Vaşaq bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 3756
NGC 3756, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 3757
NGC 3757, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 784
NGC 784, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. SBd tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 2760
NGC 2760, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış Göy cismidir. Göy üzündə Zürafə bürcü istiqamətində yerləşir. NF tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 6791
NGC 6791, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Lira bürcü istiqamətində yerləşir. II3r tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 4755
NGC 4755, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Cənub Xaçı bürcü istiqamətində yerləşir. I3r tipli. tərəfindən ildə 1.27 sm (0.5 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 785
NGC 785, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ücbucaq bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 5765
NGC 5765, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 7686
NGC 7686, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. IV1p tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 1658
NGC 1658, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İskənə bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
NGC 1657
NGC 1657, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.