Montqomeri_Vott
Həyatı və elmi fəaliyyəti
Uatt 1909-cu il Şotlandiyanın Fayf bölgəsinin Ceres kəndində anadan olmuşdur. Atası yepiskop kilsəsində işləyən Andreş Uattdır. O Teologiya ilə məşğul olmazdan əvvəl birləşmiş Prespiteriyan kilsəsindən ayrılaraq Şotlandiya kilsəsinə qatılmışdır. 1910-cu ildə atasının ölümündən sonra anası ilə birlikdə baba evinə köçmüşdür. Uatt uşaqlıq və gəncliyinin ilk ilərini burada birləşmiş azadlıq kilsəsi ilə Şotlandiya yepiskop kilsələrinin fəaliyyətlərində iştirak edərək dindar bir mühitdə keçirmişdir. Təhsilinə "Larkhall Academy"də başlamışdır. 1925-ci ildə anası ilə birlikdə Edinburqa köçmüş və orta təhsilini "George Watson’s College" tamamlamışdır. Yetkinlik yaşında atom fizikası ilə maraqlanmasına baxmayaraq ətrafında bu elimlə bağlı ona yardım edən kimsənin olmaması səbəbindən bu fikrindən daşınmış və bəşəri elimlərlə məşğul olaraq Edinburgh Üniversitetinə daxil olmuşdur. O, Burada klasik ədəbiyyat üzrə təhsil almışdır. 1930-cu ildə Oksford Universitetində "Literae humaniores"dən məzun olmuş və Növbəti il (1933) "Literatür master" dərəcəsini alaraq doktoranturaya tezis hazırlamaq üçün Edinburga qayıtmışdır. 1934-cü ilin yazında isə Almaniyanın Jena şəhərinə gedərək fəlsəfə təhsil almışdır. 1934–1938 ilərdə Edinburgh Üniversitetinin Əxlaq fəlsəfəsi bölümündə köməkçisi vəzifəsində işləmiş və bu dövürdə hazırladığı doktorluq tezisi rədd edilməklə yanaşı yenidən baxılmasına da icazə verilməmişdir. 1937-ci ildə atasının vəfatından sonra Şotlandiya kilsəsindən ayrılaraq Şotlandiya yepiskop kilsəsinə qatılmışdır. Bu dəyişikliyin səbəbini Uattın o zaman mənəvi dəstəyə ehdiyac duymasında görürlər. Bu dövrlərdə o bir yerdə qaldığı müsəlman otaq yoldaşından İslamı öyrənməyə başlamışdır. 1938-ci ildə Edinburgh Üniversitetində köməkçisi kimi işlədiyi vaxt başa çatdıqdan sonra Kolkata şəhərində yerləşən Şotlandiya kilsəsi kollecində fəlsəfə üzrə dərs demək üçün müraciətə hazırlaşdığı bir vaxtda Qüdsdə Anglikan yepiskopunun İslama intelektual müstəvidən yanaşacaq bir şəxsi axtardığını bilmiş və ora müraciət edərək qəbul olmuşdur. Bu məqsədlə Oksfordda "Cuddesdon College"da sürətləndirilmiş teologiya proqramına qatılmışdır. 1939-cu ilin sonlarında əvvəl keşiş köməkçisi sonra isə keşiş olaraq fəaliyyət göstərmişdir. 1941-ci ilin Fevral ayına qədər Londonda və 1944-cü ilin Yanvar ayına qədər Edinburqda keşiş vəzifəsində işləmiş və bu dövürdə ərəb dilini öyrənməyə başlamışdır. Bu ildə Edinburgh Üniversitetində "Free Will and Predestination in Early Islam" tezisi ilə doktorluğu alaraq Qüdsə yollanmışdır. Sonra həyat yoldaşı da ona qoşulmuş və ilk uşaqları Qüdsdə doğulmuşdur. 1946-cı ildə İngiltərəyə qayıdan Uatt bir tərəfdən İslamı elmlərin öyrətildiyi yüksək bir məktəbin olmaması, digər tərəfdən Fələstində İngilis manda idarəsinin yeni qurulan İsrailə təhvil verilməsi kimi səbəblərə görə Qüdsə getmək istəməmiş və Edinburgh Üniversitetində qədim fəlsəfə dərsləri verməyə başlamışdır. 1947-ci ildə köhnə müəllimi Riçard Berll'in təqaüdə çıxmasından sonra onun verdiyi Ərəbcə dərsə yiyələnmiş və 1964-cü ildə professor olanda Ərəb və İslamşüaslıq kafedrasının müdiri təyin olunmuşdur. Eyni zamanda Universitetdə fəaliyyət göstərdiyi müddətdə Şotlandiya yepiskop kilsəsində keşişlik fəaliyyətini də davam etdirmişdir. 1979-cu ildə təqaüdə çıxdıqdan sonra Hamilton Gibb’in "üst səviyyədə populyarlaşma" dediyi əsərlər qələmə almış 2006-cı il oktyabrın 24-də Edinburqda vəfat etmişdir. Uatt İslama dair araşdırmalar aparmaqla yanaşı müxtəlif əsərlər də qələmə almışdır. Eyni zamanda onun araşdırmaları təkcə İslamala bağlı deyil, Xristianlıqla da bağlı araşdırmalar aparılmış və əsərlər qələmə almışdır. Bununla yanaşı Uattın müxtəlif tərcümə əsərləri də mövcuddur. Ümumi olaraq məlumat verdikdən sonra o əsərləri aşağıdakı kimi qeyd edə bilərik.