cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tacəddin İsmayılzadə
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Tacəddin İsmayılzadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Tacəddin İsmayılzadə oktyabrın 9-da ağır yaralanıb və tibb müəssisəsinə yerləşdirilib.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tacəddin İsmayılzadə "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Tacəddin İsmayılzadə 2021-ci il fevralın 12-də müalicə aldığı tibb müəssisəsində Koma vəziyyətinin 128-ci günündə şəhid olub. Tacəddin İsmayılzadə fevralın 13-də Sumqayıt şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tacəddin İsmayılzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tacəddin İsmayılzadə ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Kilid
Kilid
Bir yerə icazəsiz tərpənməmək üçün icad edilmiş xüsusi vasitəyə kilid deyilir. (Araz.M.)
Gümüş
Gümüş (Ag) – kimyəvi element, D. İ. Меndeleyevin kimyəvi elementlərin dövrü sisteminin beşinci periodunun əlavə yarımqrupunun kimyəvi elementi. Atom nömrəsi 47-dir. Ag (Argentum) simvolu ilə göstərilir.
Gümüş nəcib metal olaraq plastikdir, gümüşü-ağ rəngdədir. Ərimə temperaturu – 961.9 °C, qaynama temperaturu 1950 °C, bərkliyi — 10,5 g/см³. Əksər birləşmələrdə +1 oksidləşmə dərəcəsindədir. Gümüş çoxdan qiymətli bir metal kimi qiymətləndirilmişdir. Gümüş bəzən qızıl la yanaşı bir çox külçə sikkədə istifadə olunur. Miqdarca qızıl dan daha çox mövcud olsa da, təbii metal kimi çox azdır.
250px|left|thumb|Gümüş
Tarixi
Gümüş insanlara qədim zamanlardan məlum olmasına baxmayaraq qızıl və mis dən sonra kəşf edilmişdir. Gümuşün qədim tarixi olması bu səbəbdəndir ki, gümüş qızıl kimi təmiz şəkildə təbiətdə tapılır. Onu filizlərdən əridib almaq lazım gəlmirdi. Gümüş bir çox xalqların mədəni ənənələrində tez-tez rast gəlinir. thumb|Gümüş nitratın kristalları thumb|Gümüş vaza, təxminən eramızdan əvvəl 2400-cü il Orta əsrlərdə gümüş və onun birləşmələri alximiklər arasında çox məşhur idi. XIII əsrdən başlayaraq ondan qab-qacağın hazırlanması üçün istifadə edilməyə başlanılır. Gümüşdən indiyə qədər gümüş pulların hazırlanması üçün geniş istifadə edilir. Bitkilərdə gümüşün miqdarı milyonda bir faizdir. Onun miqdarı orta hesabla dəniz bitkilərində 100 qram quru maddəyə görə 0,025 mq, yerüstü bitkilərdə isə 0,006 mq miqdarında olur. Gümüş ionları bütün bitkilərin tərkibində daima olur. Gümüşü ən aktiv toplayan bitki sürünən yoncadır. Gümüş ionları bakterial hüceyrələrin daxilinə keçir və mikroorqanizmlərin fermentlərini blokadaya alır və bu zaman əksər ibtidailər məhv olurlar. Gümüş, dezoksiribonuklein turşularının azotlu əsasları ilə əlaqəyə girərək DNT-nin stabilliyini pozur və uyğun olaraq bakteriaların, göbələrklərin və virusların həyat qabiliyyətləri pozulur. Bundan başqa gümüş ionlarının sürətlə hüceyrəyə, sitoplazmatik membrana daxil olması, hüceyrə təbəqəsinin funksiyasının pozulması (bakteriostatik effekt) və çoxlu sayda bakterial fermentlərin blokadası (bakteriolitik effekt) mikroorqanizmlərin məhvinə səbəb olur.
Heyvanların orqanizmində gümüşün miqdarı 100 qram quru qalığa görə (məməlilərdə) 20 mkq-a çatır.
Gümüşün insan orqanizmində miqdarı 1,1 mkq/kq-dır. Daha çox miqdarda gümüş ağ ciyərlərdə, qara ciyərdə, beyində, eritrositlərdə, gözün əlvan təbəqəsində və hipofizdə olur.
Indiyə qədər gümüşün insan orqanizmində fizialoji rolu kifayət qədər öyrənilməmişdir. Gümüş fermentlərin inhibitoru (ləngidici) rolunu oynayır. Müəyyən edilmişdir ki, gümüş əksər fermentlərin aktiv mərkəzlərinin əmələ gəlməsində iştirak edən sulfhidrid (HS) qruplarını blokadaya alaraq fermentlərin aktivliyini azalatmaq qabiliyyətinə malikdir.
Gümüş miozinin adenozintrifosfat fəaliyyətini blokada edir. Miozin insan əzələ toxumasının əsas zülalı olub ATF-i parçalamaq qabiliyyətinə malikdir.
Gümüşün duzları dəriyə düşdükdə qara və çətin kənarlaşdırılan ləkələr yaranır.
Gümüşün insan üçün zəhərlilik dozası 60 mq, öldürücü dozası 1,3-6,2 qramdır.
Onun orqanizmə daxil olmasının əsas mənbələri mineral sular və dəniz məhsullarıdır.
Gümüşün ən geniş məlum olan və insan tərəfindən daha geniş istifadə olunan birləşmələri aşağıdakılardır.
AgNO3 – gümüş (I) nitrat
Ag2Hg3 – gümüş amalqaması – civə və gümüşün ərintisi.
Ag2S – gümüş (I) sulfid.
Qida məhsulları ilə gümüşün sutka ərzində orqanizmə daxil olan miqdarı 0,07 mq-dır.
Gümüş nitrat AgNO3 tibbi preparat kimi istifadə olunur, protarqol və kollarqol dərman preparatlarının tərkibinə daxildir.
Gümüş amalqaması stomatologiyada, xüsusi halda diş protezlərində istifadə olunur.
Qədim zamanlarda insanlar gümüşü su və ərzaq saxlamaq məqsədi ilə qablar və tutumlar hazırlamaq üçün istifadə edirdilər. Çünki, gümüş bakteriostatik təsirə malikdir.
Məlumdur ki, hər gün milyonlarla hindlilər Qanq çayında çimərək dini ayinlər icra etsələr də yolxucu xəstəliklərə tutulmurlar. Bunun səbəbi odur ki, bu çayın suyunda yüksək miqdarda gümüş ionları var.
Gümüş bitkilərdə
Bitkilərdə gümüşün miqdarı milyonda bir faizdir. Onun miqdarı orta hesabla dəniz bitkilərində 100 qram quru maddəyə görə 0.025 mq, yerüstü bitkilərdə isə 0.006 mq miqdarında olur. Gümüş ionları bütün bitkilərin tərkibində daima olur. Gümüşü ən aktiv toplayan bitki sürünən yoncadır. Gümüş ionlari bakterial hüceyrələrin daxilinə keçir və mikroorqanizmlərin fermentlərini blokadaya alır və bu zaman əksər ibtidailər məhv olurlar. gümüş, dezoksiribonuklein turşularının azotlu əsasları ilə əlaqəyə girərəl DNT-nin stabilliyini pozur və uyğun olaraq bakteriaların, göbələklərin və virusların həyat qabiliyyətləri pozulur. Bundan başqa gümüş ionlarının sürətlə hüceyrəyə, sitoplazmatik membrana daxil olması, hüceyrə təbəqəsinin funksiyasının pozulması (bakteriolitik effekt) mikroorqanizmlərin məhvinə səbəb olur.
Onsyo
Sen-Jan-de-Qonvil  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01097.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfər (15-64 yaş arasında) 93 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.0%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəaliyyət göstərən 93 sakindən 90 nəfəri (40 kişi və 50 qadın), 3 nəfər işsiz (3 kişi və 0 qadın) idi. 38 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
NGC 6631
NGC 6631, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Qalxan bürcü istiqamətində yerləşir. II2m tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azərbaycan mövzulu xarici poçt markalarının siyahısı
Azərbaycan mövzulu xarici poçt markalarının siyahısı — Xarici ölkələrin poçt təşkilatları tərəfindən buraxılmış Azərbaycan mövzulu rəsmi poçt markalarından ibarətdir.
Kərnəq
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 216 nəfər yaşayır (38 ailə).
Markos Nunes
Markos Nunes (7 yanvar 1961) — Çilini təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Markos Nunes Çilini 1988-ci ildə Seul şəhərində baş tutan XXIV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu, cüt turnirdə isə 25-ci pillənin sahibi olub.
Daha sonra Markos Nunes Çilini 1992-ci ildə Barselona şəhərində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 49-cu, cüt turnirdə isə 25-ci pillənin sahibi olub.
Romantik milliyətçilik
thumb|[[1830-cu il Fransız İnqilabına həsr olunmuş Xalqa Yol Göstərən Azadlıq şəkli, rəssamı Ejen Delakrua, həmçinin millət vəkili də olmuşdur.
]] Romantik millətçilik (milli romantizm, təbii millətçilik, kimlik millətçiliyi), dövlətin siyasi legitimliyini idarə etdiyi millətçiliyin təbii bir nəticəsi olaraq törətdiyi millətçilik növüdür. Bu, uyqulamanın xüsusi formasına bağlı olaraq, öz mədəniyyətində doğulanlara qarşı ibtidai ulus, dil, mədəniyyət, din və adətləri əhatə edir. Bu millətçilik növü dövlətin üstdən aşağıya doğru legitimliyini dəyərləndirən, varlığını legitimləşdirən bir hökmdar ya da başqa bir idarəçilikdən gələnə sülalə ya da imperial hegomoniya nəticəsində ortaya çıxdı. Aşağıya doğru yayılan bu gün sonda bir Tanrı ya da Tanrıdan qaynaqlanan ola bilər (Monarxların tanrısal haqqı və Tianminqə baxın).
Romantizmin əsas mövzuları və ən qalıcı mirası arasında, romantik millətçiliyin mədəni iddiası, Maarifçilik dövrü sonrası sənət və siyasi fəlsəfədə mərkəzi yer olmuşdur. Milli dillərin və folklorun inkişafına, yerli adətlərin və ənənələrin mənəvi dəyərinə fokslanaraq, Avropanın xəritəsini yenidən çəkən və millətlərin öz taleyini təyin haqqına çağıran hərəkətlərə, ən erkən həyəcanlarından millətçilik romantiklikdə rolları, ifadələri və anlamları müəyyən edən ən önəmli mövzulardan biridir.
Tarix baxımından Avropada, romantik millətçilik üçün əsas il 1848-ci ildir, qitəyə inqilabçı bir dalğa yayıldı, müxtəlif parçalanmış bölgələrdə (İtaliya kimi) və ya çox millətli dövlətlərdə (Avstriyua-Macarıstan imperiyası kimi) xeyli sayda millətçi inqilabi hərəkatlar meydana çıxdı.
Mircəfərli (Meşkinşəhr)
Mircəfərli — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Nimahil
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 791 nəfər yaşayır (186 ailə).
Ayaquz
Qazaxıstanın şərqində, Ayaqoz çayının hər iki sahilindədir. Strateji əhəmiyyət kəsb edir; şəhərdə bir neçə hərbi qarnizon və hava hücumundan müdafiə raket qüvvələri kompleksi yerləşdirilib. Respublikanın əsas nəqliyyat mərkəzidir. Türküstan-Sibir dəmir yolunun böyük bir qovşağı, respublika magistral yollarında bir çəngəl: Almatı - Ust-Kamenogorsk, Karaqanda - Ayaqoz - Boqaz. Şəhərin üstündə bir neçə beynəlxalq hava yolunun kəsişməsidir.
Əhalisi və tərkibi
1 yanvar 2016-cı il tarixinə qədər şəhərdə 38126 nəfər (18.554 kişi və 19572 qadın) yaşayırdı.
Milli kompozisiya (1 noyabr 2012-ci il tarixinə):
28 may 2004-cü ildə Qazaxıstanın 15 milyonuncu sakini Ayaqoz doğum evində dünyaya gəldi.
Coğrafiyası
Ayaqoz şəhəri, Sarıarka çölünün həddindən artıq cənub-şərqində və Şərqi Qazaxıstan bölgəsinin cənub hissəsindədir. Şəhər şəhərdən axan eyni adlı Ayagöz çayının hər iki sahilində yarı səhra təbii zonada yerləşir. Dəniz səviyyəsindən hündürlük 654 metrdir. Şəhərdəki yüksəklik fərqi azdır, ən yüksək nöqtəsi şəhərin kənarında, ən aşağı nöqtəsi isə dəmir yolu körpüsünün altındakı Ayaqoz çayının su xəttidir. Şəhərin oroqrafiyası müxtəlifdir: şimaldan şəhər relyefin müəyyən bir çökəkliyində yerləşir. Cənubdan şəhər təpələrlə əhatə olunmuşdur və şəhərə girmək üçün təpələr arasından keçən dolama yollarla getməlisiniz. Şərqdən yaxınlaşırsınızsa, şəhər daha aşağı görünür, çünki Ayagöz çayı şərqdən gəlir. Ən aşağı ərazi qərbdir, buna görə çay axır, qərbdə burada nadir hallarda rast gəlinən dağlıq ərazi buradan başlayır, dağlar ətraf ərazilər üçün adi təpələrdən yüksəkdir.
Talamus
Talamus bəzən vizual təpəlik, (latınca “thalamus”, qədim yunanca “θάλαμος” - «kamera, otaq, bir yuvası") — insanlar da daxil olmaqla, ara beyninin talam bölgəsinin yuxarı hissəsindəki böyük bir həcmdə boz maddədir. İlk dəfə qədim yunan həkimi və anatomist Galen tərəfindən təsvir edilmişdir. Talamus - interhemisferik düzəldən iki simmetrik yarımdan ibarət olan birləşdirilmiş quruluşdur. Talamus böyük beynin dərinliyində, xüsusən də qabığında yerləşir. Talamusun altında orta beynin quruluşları yerləşir. Talamusun hər iki yarısının medial səthi eyni anda beynin üçüncü qarınqırının yuxarı yan divarıdır..
Talamus bir neçə mühüm fizioloji funksiyalar yerinə yetirir. O sensor və motor məlumatlarını duyğulardan (qoxu hissi məlumatından başqa) məməlilərin serebral korteksinin müvafiq sahələrinə və ya aşağı kordaların beyninin örtüyünə ötürülməsinə cavabdehdir. Talamus şüurun səviyyəsini, yuxu proseslərini və uyanıklığı tənzimləməkdə, diqqətin konsentrasiyasında mühüm rol oynayır. Talamus rüşeymin aralıq beyninin embrional inkişafının əsas törəmələrindən biridir. Bu fakt ilk dəfə 1893-cü ildə isveç anatomu, embriologiya qurucusu Vilheym Gis tərəfindən təsis edilmişdir. Əvvəllər talamus beyin strukturu sayılırdı, xordal üçün xarakterikdir. Daha əvvəl mövcudluğu yalnız onurğalılarda tanınmışdı. Alimlər düşünürdülər ki, talamus əsasən onurğasızlarda, hətta artropodlarda da yoxdur. Lakin, 2013-cü ildə, mərkəzi sinir nodunda və ya artropodların beynində talamusa homoloq xordaların beynində olan bir struktur - "yan köməkçi hissəciklər" aşkar olunub. Bu strukturlar həm embrion inkişaf proseslərində, həm də gen ifadəsinin nümunələrində, eləcə də beynin anatomik yerində oxşarlıq göstərdi.
Mirqəhrəmanlı (Meşkinşəhr)
Mirqəhrəmanlı — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 47 nəfər yaşayır (9 ailə).
İlhami Səncər
İlhami Səncər Türkiyəli hakim, siyasətçi və keçmiş nazir.
Həyatı və təhsili
İlhami Səncər 1909-cu ildə Osmanlı İmperiyasının Manisa vilayətinin Gördes bölgəsində anadan olub. O, ilk təhsilini Kamalpaşada, ikinci təhsilini isə İzmirdə tamamlayıb. Daha sonra Səncər, Ankara Universitetinin Hüquq fakültəsində təhsil alıb. O, 1933-cü ildə təhsilini bitirdikdən sonra İzmir şəhəri və ətrafında məhkəmə və prokurorluq orqanlarında çalışıb. O, ilk dəfə 1934-cü ildə, ikinci dəfə isə 1941-ci ildə hərbi xidmətə çağırılıb.
Siyasi fəaliyyəti
İlhami Səncər məhkəmədəki işindən istefa verərək 1942-ci ildə siyasi həyata daxil olub. 1949-cu ildə o, Cümhuriyyət Xalq Partiyasının İstanbul filialının rəhbəri seçilib. 1961-ci ilin 24 yanvarında Türkiyə Qurucu Məclisinə Cümhuriyyət Xalq Partiyası nümayəndəsi olaraq təyin edilib. Hərbi xidmətdən sonrakı zaman o, 1961–1969-cu illər arasında TBMM-nin 13-cü və İstanbul vilayətinin isə 12-ci millət vəkili olaraq xidmət edib.
Partiyasındakı bölünmənin ardından o, Turhan Feyzioğlu ilə birlikdə Cümhuriyyət Xalq Partiyasından ayrılıb və Güvən Partiyasına qoşulub. 1969–1977-ci illərdə isə fəaliyyətinə TBMM-nin 14-cü, 15-ci hökumətində millət vəkili olaraq davam edib.
Səncər beş dəfə Türkiyənin Milli Müdafiə Naziri təyin olunub. Bunlardan ilk üçü 20 noyabr 1961 – 20 fevral 1965-ci illər ərzində Cümhuriyyət Xalq Partiyasının üzvü kimi TBMM-nin 26, 27 və 28-ci hökumətində olub. Daha sonra o, Güvən Partiyasının üzvü kimi 15 aprel 1973 – 26 yanvar 1974-cü illər ərzində TBMM-nin 36-cı hökumətində və 17 noyabr 1974 – 31 mart 1975-ci illər ərzində isə 38-ci hökumətində xidmət edib. Bu vəzifəsini 31 mart 1975-ci ildə qurulan Süleyman Dəmirəl hökumətinə qədər davam etdirib.
Şəhər inqilabı
thumb|[[Qordon Vir Çayld]] Şəhər inqilabı, XX əsrin ən böyük arxeologiya mütəxəsislərindən olan Qordon Vir Çayldın Man Makes Himself adlı əsərində bəhs etdiyi, mədəniyyət tarixinin III mərhələsinin başlanğıcıdır. Qordon, bu əsərində adət olunmuş 3 mərhələli sistem ( daş dövrü, bürünc dövrü və dəmir dövrü) yerinə 4 mərhələli bir sistem təklif etmişdir. Bu mərhələlər sıra ilə Paleolitik dövr, Neolitik dövr, Şəhər dövrü və Sənaye dövrüdür. Şəhər inqilabı Qordonun, Neolitik dövrdən Şəhər dövrünə keçişi şərtləndirən hadisələr seriyasına verdiyi addır.
Oyonna
Oyonna  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01097.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-cu ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfər (15–64 yaş arasında) 93 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71,0%, 1999-cu ildə 68,8%). Fəaliyyət göstərən 93 sakindən 90 nəfəri (40 kişi və 50 qadın), 3 nəfər işsiz (3 kişi və 0 qadın) idi. 38 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Pişgaman
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 55 nəfər yaşayır (11 ailə).
Toğrul Əlizadə
Toğrul Rafiq oğlu Əlizadə (1 yanvar 2002; Beyləqan rayonu, Azərbaycan — 19 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Toğrul Əlizadə 2002-ci il yanvarın 1-də Beyləqan rayonunun Yuxarı Aran qəsəbəsində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Toğrul Əlizadə 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Toğrul Əlizadə oktyabrın 19-da Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub. Beyləqan rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Toğrul Əlizadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Laçın rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Toğrul Əlizadə ölümündən sonra "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
RB Leypsiq FK
2009–10-cu illərdə başlayan ilk mövsümündə RB Leypsiq NOFV-Oberliga Süd (V) oyunlarında üstünlük əldə etmişdir. Regionalliga Nord (IV) oyunlarında çempion olmuşdur. RB Leipsiq, 2012–13 Regionalliga Nordost mövsümünü tək bir məğlubiyyətə uğratmadan qazandı və Liqa (III) ya yüksəldi, sonra 2013–14 liqa 3 mövsümünü bitirdi və 2-ci Bundesliga'ya yüksəldi.
8 may 2016-cı ildə RB Leypsiq Karlsruher PK-nı 2–0 məğlub etməsi ilə ilə 2016–17 mövsüm Bundesliqaya vəsiqəni təmin edir. Bir il sonra, RB Leypsiq Bundesliqada ikinci yeri tutaraq ,2017–18 UEFA Çempionlar Liqasına vəsiqə qazanıb.
Əvvəlki dövrləri
Leypsiqə investisiya etmədən əvvəl, həmkarlar ittifaqı sahibi Dietrich Mateschitzin rəhbərliyi altında Red Bull GmbH, Alman futboluna sərmayə yatırmaq üçün üçün üç il idi ki aranırdı. Leypsiqdən başqa, şirkət Almaniyanın Qərbini i və Hamburg, Münhen və Düsseldorf kimi şəhərlərdə də araşdırmalar aparırdı.
Şirkət 2006-cı ildə Almaniyanın futbol sahəsinə daxil olmaq üçün ilk cəhdini etdi. Dietrich Mateschitzin şəxsi yoldaşı olan Franz Beckenbauerin məsləhətinə əsasən, şirkət Leipsiq klubuna invevstisiya qoymaq qərarına gəldi. Keçmiş Şərqi Almaniya çempionu FC Sachsen Leipzigin ardınca gedən FC Sachsen Leipzig yerli futbol klubu, uzun illər maliyyə çətinliyi yaşadı. Red Bull GmbH klubda 50 milyon avroya qədər sərmayə qoymağı planlaşdırdı. Şirkət, komanda rəngləri və klub adı dəyişdirilməsi ilə bir devralma planlaşdırırdı. Tədbirlərdə iştirak edən sahibkar Michael Kölmel, FC Sachsen Leipzigin sponsoru və Zentralstadionun sahibi idi .2006-cı ildə FC Sachsen Leipzig, Almaniyanın futbol liqasında dördüncü sırada iştirak edən Oberliga'da oynadı. Dördüncü pillədə oynayan klub, Alman Futbol Federasiyası lisenziyalaşdırma proseduruna məruz qaldı. Red Bull GmbH və klub razılığa yaxın idi, amma planları təklif olunan yeni klub adını rədd edən və şirkətdən çox təsirlənən almaniya futbol birliyi tərəfindən veto edildi.
Mirzə Maşov
Həyatı
Mirzə Maşov 22 iyun 1957-ci ildə Tbilisi şəhərində ziyalı ailəsində dünyaya gəlib. Uşaqlığı Zalqa rayonunun Culuxlu kəndində ana nənəsinin yanında keçib. 1964-cü ildən isə ailə vəziyyətinə görə orta təhsil Marneuli rayonu Algeti kəndində alıb, 1974–75-cillər Bakıda tikintidə fəhlə olaraq işləyib. Sonra Tblisiyə qayıdaraq Şəhər İcraəyyə Komitəsi Yaşıllaşdırma İdarəsində işə başlayıb. Tblilisidə istehsalatdan ayrılmadan 1976-cı ildə S.M Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakultəsininin qiyabi şöbəsinə daxil olub. Ordu sıralarında xidmət edərək 1985-ci illərdə bu universiteti bitirib. 1975-ci ildən daimi olaraq Tbilisi şəhərində yaşayır
Təhsili
Azərbaycan, rus və gürcü dilləri sərbəst bilir.
İctimai-siyasi və jurnalistika fəaliyyəti
1976-cı ildə jurnalistika fəaliyyətinə başlayan Mirzə Maşov həmin dövrün Azərbaycan və Gürcüstan qəzetləri əməkdaşlıq edib. Gürcüstan KP Mərkəzi Komitəsinin orqanı olan və azərbaycan dilində nəşr edilən "Sovet Gürcüstanı" qəzetinin ştatdankənar müxbiri işləyib.
1987-ci ildə Gürcüstan SSR Dövlət Televiziya və Radio Verilişləri Komitəsində işə başlayıb. Uzun müddət Gürcüstan Dövlət radiosunda Azərbaycan dilində verilişlər redaksiyasının redaktoru olub.
Mirzə Maşov 1987-ci ildən Gürcüstan geniş ictimai-siyasi fəaliyyətə başlamışdır. Sovet İttifaqının dağılması Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlıların da demokratik hərakatının vüsət almasına səbə oldu. M.Maşov Gürcüstan müstəqillik qazandıqdan sonra Gürcüstan azərbaycanlılarının siyasi liderlərindən birinə çevrildi.
M.Maşov 1991-ci ildə təsis edilən "Dayaq" Gürcüstan Azərbaycanlıları Assosiasiyasının yardılmasında Əlixan Binnətoğlu birlikdə yaxından iştirak etdi və təsis konfransında həmin Assosiasiyanın İçraçı katibi təyin seçildi. Mirzə Maşov 1998-ci ilə qədər "Dayaq" Gürcüstan Azərbaycanlıları Assosiasiyasının İcraçı katibi vəzifəsini tutmuşdur.
1992-ci ildə Eduard Şevardnadze Gürcüstanda hakimiyyətə gəldikdən sonra ali dövlət orqanı olan Gürcüstan Respublikası Dövlət Şurası formalaşdırıldı. Gürcüstanda yaşayan azərbaycanlıların təmsilçisi olaraq Mirzə Maşov Gürcüstan Respublikası Dövlət Şurasının tərkibinə daxiledildi. O, bu vəzifəni 4 noyabr 1992-ci ilə qədər icra etdi.
1 sentyabr 2002-ci il tarixdə Mirzə Maşovun təşəbbüsü ilə Gürcüstan Aşıqları Birliyi təsis edilir və Mirzə Maşov həmin ictimai təşkilatın sədri seçilir. Mirzə Maşov 2012-ci ilə qədər Gürcüstan Aşıqları Birliyinin sədri vəzifəsini icra edir.
Mirzə Maşov 2008-ci ildən Gürcüstan Dövlət Tele-Radio Şirkətinin Milli verilişlər redaksiyasında "Moambe"-nin ("Xəbərlər") Azərbaycan dilində yayımlanan verilişlərinin redaktoru vəzifəsində çalışır.
15 yanvra 2009-cu ildə Mirzə maşov Azərbaycan Yazımıları Birliyinə üzv qəbul edilmişdir.
2013-cü ildən gürcüstan Yazıçıları Milli Akademiyasının Azərbaycan yazıçıları ilə Əlaqələr Şöbəsinin rəhbəridir.
Ədəbi yardıçılığı
Mirzə Maşovun 2009-cu ildə "Qədim Tiflis" adlı etnoqrafik, sonralar "İki simin titrəməsi" ("Azərbaycan-gürcü dillərində qarşılıqlı atalar sözləri və məsəllər. İdiomatik və ortaq leksik vahidlər") adlı araşdırma kitabları və M.F.Axundov haqqında "Tiflisdə keçən ömür" adlı tarixi povesti işıq üzü görmüşdür.
2011-ci ildə gürcü yazıçısı Revaz İnanişvilinin "Tənhalıq nəğməsi" hekayələr toplusunu azərbaycan dilində nəşr etdirmişdir. 2012-ci ildə tanınmış jurnalist Merab Beridzenin "Gürcü mətbəxi" kitabını Azərbaycan dilində tərcümə etmişdir. 2012-ci ildə Bakıda Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən M.Maşov tərəfindən tərtib edilmiş "Mirzə Fətəli Axundzadə və Gürcüstan" adlı kitab nəşr olunmuşdur.
2012-cü ildə Konstantine Pağavanın "Mirzə Fətəli Axundov" və "Nizami" monoqrafiyalarını tərcümə edərək nəşr etdirmişdir. O, eləcə də Elizbar Cavelidzenin "Füzuli" monoqrafiyasını tərcümə edərək nəşr etdirmişdir.
Onun redaktorluğu ilə 2013-cü ildə Məmməd Arazın gürcü və azərbaycan dilində "80 yaş, 80 il" adlı şeirlər toplusu nəşr olunmuşdur. 2017-ci ildə Bakıda "Qanun" nəşriyyatı tərəfindən M.Maşovun "Qədim Tiflis" kitabı təkrarən çapdan çıxmışdır.
2017-ci ilin birinci yarısında "Literaturuli qəzeta"("Ədəbi Gürcüstan" qəzetində Orxan Paşanın, Əjdər Olun şeirləri, Nəriman Əbdülrəhmanlının "Gələn adam" hekayəsi, "Amier-İmier"("Güney-Güzey") jurnalında Orxan Paşanın şeirləri dərc olunmuşdur.
Ədəbi tərcümələri
Mirzə Maşovun ədəbi yardıcılığının bir hissəsini gürcü dilində ədəbi əsərlərin azərbaycan dilinə tərcüməsi, həmçinin azərbaycan dilindən ədəbi əsərlərin və elmi monaqrafiyaların gürcü dilinə tərcməsi təşkil edir.
Ailəsi
Mirzə Maşov Sehran Əhmədova ilə ailə qurub. Üç oğul tərbiyə ediblər. Böyük oğlu Araz Maşov hazırda Gürcüstan İctimai Televiziyasında aparıcı işləyir. Əvvəllər Gürcüstan Qardabani Rayon Başçısının birinci müavini işləyib.
M.Maşovun içik oğlu Almaz Maşov ixtisasca telejurnalisdir. bədii yaradıcılıqla məşğuldur.
Menyu (film)
Menyu (The Menu) – Mark Mylod tərəfindən idarə olunan və 2022-ci ildə buraxılan Amerika qara komediya trilleridir.Film Set Reiss və Will Tracy-nin ssenarisi əsasında çəkilmişdir. Ralph Fiennes məşhur aşpaz və Hong Chau baş ofisiant, Anya Taylor-Joy, Nicholas Hoult, Janet McTeer, Reed Birney, Judith Light və John Leguizamo isə elit restoranın müştəriləri rolunu canlandırıblar. "Menyu"-nun ilk nümayişi 10 sentyabr 2022-ci ildə Toronto Beynəlxalq Film Festivalında baş tutdu və daha sonra ABŞ-da 18 noyabr 2022-ci ildə Searchlight Pictures tərəfindən nümayiş olundu. Film üçün xərclənən büdcə 30 milyon dollar tutub. Film 76 milyon dollardan çox gəlir əldə edib və izləyiciləri tərəfindən bəyənilib.
Film 80-ci Qızıl Qlobus Mükafatlarında iki nominasiya, o cümlədən Ən Yaxşı Aktyor - Komediya və ya Musiqili (Fiennes) və Ən Yaxşı Aktrisa - Komediya və ya Musiqili (Taylor-Coy) nominasiyasını qazanıb.
Süjet
Margot Mills və rəfiqəsi Tayler sürətli qayıqla məşhur aşpaz Culian Slovikə məxsus eyni adlı eksklüziv restoranın yerləşdiyi Hawthorne adasına gedirlər. Naharda restoran tənqidçisi Lillian Bloom, redaktor Ted, varlı cütlük Riçard və Anna Leibrandt, kino ulduzu Corc və onun şəxsi köməkçisi Felisiti, biznes tərəfdaşları Soren, Deyv və Brays və Culianın alkoqol aludəçisi anası iştirak edib. Restoranın baş ofisiantı Elsa qrupa adanı gəzdirir və Taylerin axşama Marqonu deyil, başqa qonağı gətirəcəyini anlayır
Şam yeməyi başlayır və Julian hər biri haqqında kifayət qədər qaranlıq monoloqlar verən bir sıra yeməklər təqdim edir. Biraz söhbətdən sonra yavaş-yavaş hər bir qonağın zinadan tutmuş maliyyə saxtakarlığına qədər sirləri açılır.
Julian Tayleri yemək bişirməyi ilə alçaldır və bitmiş yemək haqqında ona lağ edir, sonra Taylerə özünü asmağı əmr edir. Qısa müddətdən sonra Julian Marqondan tütünxanaya getməyi və desert etmək üçün bir barel almasını xahiş edir. Marqon, Elsanın hücumuna məruz qaldığı Julianın evinə gizlicə girir və o Elsanın boynuna bıçaqla vuraraq öldürür. Marqon Julianın fast food restoranında köhnə işi ilə bağlı qəzet qırıntılarını görür sonra isə bir telefon tapır, kömək istəyir və çəlləklə restorana qayıdır. Daha sonra ABŞ Sahil Mühafizəsinin zabiti qayıqla gəlir və yalandan Julianı həbs edir, lakin sonda partiya rəisi kimi maskalanıb mətbəxə qayıdır.
Şirniyyat hazırlanarkən Marqon Julianın yemək yeməyinə və Julianın hələ də ac olduğundan şikayətlənir. Julian ondan nə yemək istədiyini soruşduqda, Marqon çizburger və kartof qızartması istəyir; Julian şəxsən bu yeməyi özü hazırlayır. Çizburger hazırlayarkən Julianın yemək bişirmə sevgisi qısa müddət ərzində yenidən alovlanır. Margot bir dişlək dişləyib yeməyi tərifləyir, sonra götürməyin uyğun olub olmadığını soruşur. Julian çizburger və kartof qızartmasını bid kağıza bükür və kulinariya peşəsinə səmimi hörmətinin əlaməti olaraq Marqontu getməsinə icazə verir. Marqon Sahil Mühafizəsinin qayığına minir və adanı tərk edir.
Daha sonea isə Julian restoranı yandırır, çəlləyini partladır və taleyüklü vədini yerinə yetirərək qonaqları, işçiləri və özünü öldürür. Marqon qayıqdan baxır, çizburgerini açır, dişləyir və menyu ilə ağzını silir.
Temryuk rayonu
Temryuk rayonu — Rusiya Federasiyası, Krasnodar diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Temryuk şəhəridir.
Coğrafiyası
Temryuk rayonu diyarın şimal-qərb hissəsində, Taman yarımadasının bütün ərazisini və qismən Kuban deltasının ərazisini əhatə edir. Rayonun sərhədlərinin çoxu sahil zolağıdır. Cənub-qərbdə Qara dəniz, şimalda Azov dənizi, qərbdə Kerç boğazı ilə əhatələnir. Kerç (Krım) ilə inzibati sərhədi var. Sahil xəttinin ümumi uzunluğu 250 km-dir, bunun 220 km-i qumlu çimərliklərdir. Temryuk rayonu diyarın Slavyansk, Krımsk və Anapa kurort şəhəri ilə həmsərhəddir.
Rayonun ərazisi 1957 km²-dir (və ya Krasnodar diyarının bütün ərazisinin 2.6%). Əksəriyyəti duzlu və şirinsulu estuarilər, Kuban deltasının qollarından ibarət ərazidən ibarətdir. Azov dənizinin çimərlikləri kvars qumu ilə zəngindir. Taman yarımadasının Qara dəniz çimərliklərinin ümumi sahəsi təxminən 7 min m²-dir.
Rayonda bir sıra palçıq vulkanları, mineral su bulaqları və şəfalı palçıqlar vardır.
Günəşli günlərin sayı ildə 235, çimərlik mövsümü may ayının ortalarından sentyabrın sonuna qədərdir.
Tarixi
Müasir rayonun ərazisində qədim dövrlərdə məşhur Hermonass-Tmutarakan da daxil olmaqla Bosfor Krallığı, Bizans imperiyası, Xəzər xaqanlığı, Tmutarakan, Genua, Krım və Osmanlı İmperatorluğunun nəzarətində olan yaşayış məntəqələri mövcud idi. Rayon 2 iyun 1924-cü ildə Cənub-Şərq diyarının Kuban dairəsinin bir hissəsi olaraq qurulur. Bura Kuban-Qara dəniz diyarının ləğv edilmiş Slavyansk rayonunun ərazisinin bir hissəsi daxil idi. Əvvəlcə rayon 9 kənd məclisini əhatə edirdi: Axtanizovski, Varenikovski, Vışesteblievski, Qolubitski, Zaporojski, Kurçanski, Starotitarovsk, Tamansk, Fontalovsk. 16 noyabr 1924-cü ildən bu bölgə Şimali Qafqaz diyarının, 10 yanvar 1934-cü ildən isə Azov-Qara dəniz diyarının bir hissəsi olur. 13 sentyabr 1937-ci ildən etibarən Temryuk rayonu Krasnodar diyarının bir hissəsi olur. 16 aprel 1940-cı ildə yeni qurulan Varenikov rayonundan Varennikovski Kənd Şurası ayrılır. 11 fevral 1963-cü ildən 12 yanvar 1965-ci ilədək rayon ləğv edilir, ərazisi Anapski rayonunun bir hissəsi olur. 1993-cü ildə kənd sovetlərinin fəaliyyətinə son verilir; kənd idarələrinin əraziləri kənd dairələrinə çevrilir. 2005-ci ildə rayonda 12 inzibati vahid qurulur. Rayon günü hər il 9 oktyabrda qeyd olunur.
Əhali
1 yanvar 2006-cı il tarixinə rayon əhalisi 115 307 nəfər təşkil etmişdir. Bunlardan 31,2% -i şəhər, 68,8% -i kənd sakinləridir. Bütün əhali arasında kişilər 46,3%, qadınlar 53,7% təşkil edir. Ümumi əhalinin 69047-i (59,9%) əmək qabiliyyətli insanlar, 22,8% -i pensiyaçılardır.
2007-ci ilin sonunda rayonun əhalisi 115 min nəfər olmuşdur.
İnzibati-ətazi vahidləri
Yanaul rayonunda 1 şəhər və 8 kənd inzibati ərazi vahidliyinə 39 yaşayış məntəqəsi daxildir.
İqtisadiyyat
Krasnodar diyarının üzüm sahələrinin 74% -i rayonda yerləşir. 18 min hektar ərazidən ümumi üzüm yığımı 120-160 min tondur. Buradakı 14 şərabçılıq fabrikində, səksəndən çox marka şərab istehsal olunur. Aqroturizm inkişaf edir.
Rayonun şərq hissəsində çəltik yetişdirilir. Balıqçılıq, balıq yetişdirmə və balıq emalı mövcuddur.
Üç beynəlxalq dəniz limanı var - Azov dənizində, Qafqaz və Taman, Qara dənizdə - Temryuk. Temryukda bir çay limanı mövcuddur.
Rayon iqtisadiyyatının vacib bir hissəsi yay turizmi və spa sektorudur. Rayonda 28-dən çox istirahət mərkəzi, 4 pansionat, 12 uşaq istirahət mərkəzi mövcuddur.
Dəmiryol xətləri rayon ərazisindən keçir. Kerç boğazından keçən bir avtomobil və bir dəmir yolu körpüsü tikilir (Krım körpüsü).
Görməli yerləri
Rayonda 700-dən çox arxeoloji abidə dövlət himayəsindədir. Bunlardan 10-u federal əhəmiyyətli abidələrdir.
Muzeylər
Hermonass-Tmutarakan Təbiət Qoruğu ilə Taman Arxeoloji Muzeyi
Tamandakı Lermontov Ev Muzeyi
Temryuk Tarixi-Arxeoloji Muzeyi, o cümlədən Hərbi Təchizat Muzeyi.
Starotitarovskaya kəndinin tarixi muzeyi
Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları
Qədim zamanlardan başlayaraq Azərbaycan türklərinin yaşamış olduğu Ermənistan Respublikası ərazisində indi azərbaycanlı yoxdur. Ermənilərin 1828-ci ildən başlanmış azərbaycanlıların qovulub çıxarılması prosesi 1988-ci ildə başa çatdırıldı. Həmin il azərbaycanlıların axırıncı sakinləri erməni millətçiləri tərəfindən doğma şəhər və kəndlərindən deportasiya edildi. Bu tale həm də min illər boyu yaranmış coğrafi adların – toponimlərin tam genosidi ilə başa çatdı. Azərbaycanlı əhali qovulduqca ya onun kəndləri dağıdılır və beləliklə, onların adları məhv edilir, ya da 1935-ci ildən başlayaraq yeni və həm də tam uydurma erməni adları ilə əvəz olunurdu. Yeni yaradılan erməni dilli coğrafi adların bir qismi Azərbaycan dilindən erməni dilinə eyni ilə tərcümələrdən, digər qismi isə Azərbaycan toponimlərinə yad olan qondarma coğrafi adlardan ibarətdir. Əhalinin deportasiyası ilə əlaqədar olaraq kəndlər, dağlar, dərələr, çaylar, bulaqlar da öz tarixi adlarından məhrum oldular. Bu, aydındır: bir yerdə ki, xalq yaşamır, o xalqın dilində coğrafi adlar da yoxdur. 1988-ci ildə Ermənistandan axırıncı Azərbaycan əhalisinin deportasiyası ilə oradakı bütün türkmənşəli adlar, o cümlədən mikrotoponimlər də ölümə məhkum edildi. Ermənilər azərbaycanlıların Ermənistan ərazisində tarixi izini silmək üçün qədim türklərə məxsus xaçdaşları, vişap adlanan balıq və ilan şəkilli daşları, qoç heykəlləri (V əsr erməni müəllifi Moisey Xorenasi Madayın axırıncı hökmdarı Astiaqın (e.ə. 585–550) nəslini, yəni madayları vişap adlandırır, madayların ilana sitayiş etdikləri məlumdur; belə daşlar Gürcüstanda, Şimali Qafqazda və Monqolustanda da tapılmışdır) harada varsa məhv etmişlər. Azərbaycan dili mənşəli xırda yer adlarının (mikrotoponimlərin) və dağların, çayların, dərələrin və s. adlarının aqibəti belədir. Tədqiqatçılarımızın qarşısında həmin adları toplayıb öyrənmək və gələcək nəsillərə çatdırmaq vəzifəsi dururdu. Doğrudur, Ermənistan ərazisində türkmənşəli coğrafi adların tədqiqi sahəsində müəyyən işlər görülmüşdü nə görülür.
Ermənilərin ərazi iddiaları
Gətirilən faktlar göstərir ki, birinci, qədim mənbələrdə Böyük Ərməniyyəyə aid edilən Sakasena, Kaspiana və Araksena əyalətlərinin Kür-Araz arası ərazidə yox, Atropatenada olduqları şübhə yeri qoymur. Bu fikrimiz VII əsr Erməni coğrafiyası adlı mənbədə bir məlumatla təsdiq olunur. Orada Böyük Ərməniyənin Atropatenada ərazisi haqqında deyilir: Atropatakanda: Midiyaya tərəf istiqamətdə onu sərhədləri (şimali) Arazın (burada Kürün Arazla birləşdikdən sonra Xəzərə qədər olan hissəsi nəzərdə tutulur-Q.Q.) Xəzər dənizinə töküldüyü yerə qədər dönür (59). Bu məlumat Kürün bu hissəsindən cənubda yerləşən Kaspiananın Ərməniyyə tərəfindən er.əv. I əsrin 80-cı illərində işğal edildiyi haqqında dediklərimizlə üst-üstə düşür. İkinci, yuxarıda deyilənlərdən aydın oldu ki, Böyük Ərməniyyənin özü heç də hayların dövləti deyildi. İndi Atropatenanın Kaspiana, Sakasena və Araksena əyalətinin nə vaxt işğal olunmuş və nə vaxtadək Ərməniyyənin tərkibində qalmışdır — sualına cavab verməliyik. Er.əv. 250-ci ildə indiki Türkmənistanın cənubunda yaranmış Parfiya dövləti surətlə böyüyərək Ön Asiyanın bir sıra ölkələrini əhatə edən dövlətə çevrilmişdi. Er.əv. II əsrin ortalarında Parfiya İran ərazisini işğal etdikdən sonra Atropatenanı da özündən asılı vəziyyətə salmışdı. Bəzi tədqiqatçılara görə bu hadisə er.əv. 161–155-ci illər arasında oldu. Antik müəllif Pompey Troq yazır ki, Parfiya midiyalılarla (yəni atropatenlərlə-Q,Q.) müharibə aparmış və onları məğlub etmişdir (Pompey Troq, XI, 1, 6). Lakin er.əv. I əsrin əvvələlrində Parfiya zəifləyir. Bundan istifadə edən Ərməniyyə çarı II Tiqran (er.əv. 95–55-ci illər) er.əv. 87-ci ildə Parfiya il müharibəyə başlayaraq onun hökmdarı II Qotarzın Atropatenanın Aqbatan (indi Həmədan) şəhərini mühasirəyə aldı. II Qotarz II Tiqrana sülh təklif etmiş və müqaviləyə görə Atropatena üzərində hakimiyyəti ona vermişdi. II Tiqran Atropatena üzərindəki hakimiyyətini qanunlaşdırmaq məqsədilə hökmdarın qızına evlənmişdi. (İstoriə armənskoqo naroda. Erevan, 1980, str. 41).
İndi biz Strabonun Kürdən cənubdakı Sakasena (Gəncə bölgəsi) haqqında məlumatına qayıdaq. Yuxarıda deyildiyi kimi, tədqiqatçılar indiyədək Strabonun Ərməniyəyə aid etdiyi Sakasena (Ərməniyyənin er.əv. 87-ci ildə Atropatenadan qopardığı Sakasena) haqqında məlumatı er.əv. VII-əsrdə sakların Arminidə (Kiçik Asiyanın şərqində)" yaxşı torpaqları" tutaraq ora öz adları ilə Sakasena adının verilməsi haqqında məlumatına qoşaraq onun Kürdən cənubda Sakasena (Gəncə bölgəsi) haqqında məlumatı ilə birləşdirmiş və Kürdən cənubdakı Azərbaycan ərazisinin Ərməniyyə tərəfindən işğal olunduğu kimi saxta nəticəyə gəlmişlər. Məsələn, A.Akopyan Strabonun saklar Arminidə ən yaxşı torpaqları tutdular məlumatını (yuxarıda dedi ki, bu məlumat Şərqi Türkiyədə olan Sakasenaya aiddir) Strabonun Kürdən cənübdakı Sakasena Gəncə bölgəsi) haqqında məlumatına qoşaraq Kür-Araz ovalığının er.əv. VII əsrdən eramızın IV əsrinə qədər Ərməniyəyə məxsus olduğunu yazmışdır (Akopən A.A. Albaniə-Aluank v qreko-latinskix i drevne-armənskix istoçnikax. Erevan. 1987, s. 15.). Lakin bu uydurma öz-özünü təkzib edir: saklar er.əv. VII əsrdə gəlmişlərsə Kür-Araz ovalığında Ərməniyədə "ən yaxşı torpaqları" necə tuta bilərdilər, bir şey ki, o vaxt Armini Urartunun tərkibində Kiçik Asiyanın şərqində bir əyalət idi? Bizcə, bu qondarmanın üzərində dayanmağa dəyməz. Strabon Kürdən cənubdakı Sakasena barədə yazır: Bu düzəndən (yəni Arazın sol sahili olan Araksenadan-Q.Q.) sonra Albaniya və Kür çayı ilə sərhədləşən Sakasena gəlir, sonra isə Qoqarena gəlir (Strabon, XI, 14, 4). Qoqarena indiki Ermənistanla Gürcüstanın həmsərhəd bölgəsinin adıdır və Ermənistanda Quqark r-nun adında indiyədək qalmışdır. Belə çıxır ki, Kürdən cənubdakı ərazi, o cümlədən Sakasena (Gəncə bölgəsi) Strabonun vaxtında Albaniyaya daxil deyildi və Kür çayı Albaniyanın cənubda sərhəd xətti idi.
Həqiqətdə də antik müəlliflər Plini (Plini, VI, 39), Appian (Appian, 103) və Dion Kassiy (Dion Kassiy, 36. 54) Kür çayının Albaniya ilə Ərməniyə arasında sərhəd xətti kimi qeyd etmişlər. Fəridə Məmmədova məsləhət görür ki, bu antik müəlliflərin məlumatlarına inanmaq lazım deyil. Lakin V əsr erməni müəllifi Favst Buzandın bir məlumatı da vardır: 371-ci ildə "Muşeq (türk mənşəli Cinli tayfalardan Ərməniyə sərkərdəsi Muşel Mamiqun — Q.Q.) onlardan (yəni albanlardan -Q.Q.) çoxlu əyalətlri geri aldı, hansıları ki, onlar tutmuşdular -Uti, Şakaşen, Qardman, Kolt və onlarla həmhüdud əyalətləri. Kür çayını öz ölkəsi ilə (yəni Ərməniyə ilə -Q.Q.) Albaniya arasında əvvəllər olduğu kimi sərhəd etdi" (Favst Buzand, V kitab 13-cü fəsil). Müəllifin qeyd etdiyi bu əyalətlər Kürdən cənubda yerləşirdi: Şakaşen — Gəncə bölgəsi, Uti -Aqstafa r-nu, Kolt — Zəyəmçay və Şamxorçay arası bölgə, Qardman-Qazax- Borçalı bölgəsi. Bu mənbələrdə olan məlumatlardan Kürdən cənubdakı ərazinin Albaniyaya aid olmadığı nəticəsi alınır. Lakin bir məsələyə diqqət yetirilməlidir: Antik müəlliflərin Albaniyası ilə Favst Buzandın Albaniyası ərazi etibarilə eyni şey deyildi. Belə ki, antik müəlliflərin əsərlərində Albaniya Kürdən şimalda olan ərazini əhatə etdiyi halda, Favst Buzandan adını çəkdiyi Albaniya Kürün hər iki sahilini əhatə edən Albaniyadır. Bu məsələ Azərbaycan tarixşünasında dəfələrlə qoyulsa da, onun həllinə nail olunmamışdır.
NGC 4608
NGC 4608, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şon Onil
Sean O'Neil (31 iyul 1967) — Birləşmiş Ştatları təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Sean O'Neil Birləşmiş Ştatları 1988-ci ildə Seul şəhərində baş tutan XXIV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 41-ci pillənin sahibi olub.
Daha sonra Sean O'Neil Birləşmiş Ştatları 1992-ci ildə Barselona şəhərində baş tutan XXV Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 33-cü, cüt turnirdə isə 25-ci pillənin sahibi olub.
İlhan Arsel
İlhan Arsel (d. 1920, İstanbul - ö. 7 fevral 2010, Florida) — türk alim, yazıçı, araşdırmaçı və senator.
Həyatı
Ankara Universiteti Hüquq Fakültəsini bitirdi. Cenevrə Universiteti Hüquq Fakültəsində doktorluq etdikdən sonra, dosent və daha sonra professor oldu. Otuz ildən çox bir müddət ərzində universitet təhsil üzvlüyündə tapıldı; Ankara Universiteti Hüquq Fakültəsində konstitusiya hüququ dərsləri verdi. 27 may dövlət çevrilişindən sonra yeni bir konstitusiya layihəsi hazırlamaqla vəzifəli on nəfərlik İstanbul Komissiyasına və daha sonra Qurucu Məclis Ön Layihəsını meydana gətirən beş nəfərlik komissiyaya üzv seçildi. 10 iyun 1966 tarixində Prezident Cövdət Sunay tərəfindən Respublika Senatına Kontingent Senatoru olaraq seçilmiş ancaq Məclisə qatılmadan istefa etmişdir. 1971-ci ildə mərkəzi Nyu-Yorkda olan "Inter-University Associate" quruluşuna məsləhətçi və tədqiqatçı olaraq alındı ​​və bu quruluşun xronoloji şərh əsasına görə yayımladığı "Constitutions of the Countries of the World" (Dünya ölkələri konstitusiyaları) adlı 14 cildlik əsərin "Türkiyə" və "Belçika" hissələrini (1971-ci il etibarilə) hazırladı. 1975-ci ildə dərs verməkdə olduğu Ankara Polis İnstitutundan istefa etdi. 1977-ci ildə Ankara Universiteti Hüquq Fakültəsindən də istefa etdi. Bu tarixdən etibarən araşdırma və təhsil fəaliyyətlərinə davam etdi. Xüsusilə bu illərdən etibarən ölümünə qədər İslama və İslam peyğəmbərinə istiqamətli tənqidi yanaşmasını sərgilədiyi kitabları bəzi seqmentlərin şiddətli reaksiyasına səbəb oldu. Can təhlükəsizliyi baxımından ABŞ-a yerləşdi. 7 fevral 2010 bazar günü, Floridada (ABŞ) həyatını itirdi.
Sənayeçi və iş adamı Nüsrət Arselin böyük qardaşıdır.
Ozan (kommuna)
Ozan  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01097.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfər (15-64 yaş arasında) 93 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.0%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəaliyyət göstərən 93 sakindən 90 nəfəri (40 kişi və 50 qadın), 3 nəfər işsiz (3 kişi və 0 qadın) idi. 38 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Ocaq
thumb|342x342px Ocaq ya da Soba, cihazın içərisində və ya üstündə istilik yaratmaq üçün yanacaq yandıran və ya elektrikdən istifadə edən bir cihazdır.
Mirzəhəsənkəndi (Meşkinşəhr)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 202 nəfər yaşayır (48 ailə).
Ruslan Baysarov
Ruslan Baysarov — Rusiyalı sahibkar, Tuva Enerji Sənaye Korporasiyası ASC-nin sahibi, "Most SK" şirkətlər qrupunun əsas səhmdarı, Most USK ASC-nin idarə heyətinin sədri. Forbes jurnalının 2018-ci ildə 900 milyon dollarlıq sərvəti ilə "Rusiyanın 200 ən varlı iş adamı" siyahısına daxil edilir.
Uşaqlığı
9 avqust 1968-ci ildə Çeçen-İnquş Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Qroznı rayonunun Priqorodnoye kəndində, Sulima və Kasirat Baysarovların böyük ailəsində anadan olur. Milliyyətcə çeçendir. İş adamı özü valideynlərinin zəngin olmadığını, buna görə uşaqlıqdan özü pul qazanmalı olduğunu söyləyir.
Təhsil
1985-ci ildə məktəbi bitirdikdən sonra Moskvaya gəlir və Moskva İnşaat Mühəndisliyi İnstitutuna daxil olur.
1986–1988-ci illərdə Strateji Raket Qüvvələrində xidmət edir, baş çavuş rütbəsi ilə tərxis edilir. Qroznı Neft İnstitutuna köçürüldükdən sonra 1996-cı ildə "mühəndis-iqtisadçı" ixtisasını bitirir.
2001-ci ildə Moskva Dövlət Universitetində sosiologiya üzrə magistr dərəcəsi alır.
2018-ci ildə Ruslan Baysarov "MISiS" Milli Araşdırma Texnologiya Universitetində texnika elmləri namizədi alimlik dərəcəsinə layiq görülmüşdür.
Biznes
Tələbə ikən, rusdilli istifadəçilər üçün uyğunlaşdırılmış idxal kompüterləri sataraq ilk ciddi pulunu qazanır.
Baysarovun ilk iş layihəsi, Moskvadakı Krasnopresnenskaya sahilindəki Dünya Ticarət Mərkəzində (WTC) bir gözəllik salonu oluri. 1997-ci ildə sahibkar rejissor Fyodor Bondarçuk və aktyor Stepan Mixalkovla birlikdə "İnfant silver" şirkətini qurur. Şirkətə eyni zamanda Baysarova məxsus Rusiyadakı ilk yapon restoranlarından biri, gecə klubu, kiçik bir kazino və açıq bir dayanacaq daxil idi.
1990-cı illərin sonunda Ruslan Baysarov neft biznesinə başlayır. Moskva neft emalı zavodunda təxminən 1,5 milyon ton neft emal edən Infant adlı öz pərakəndə satış şirkətinə sahib olur. Baysarovun şirkəti Rusiyada yalnız iki minə yaxın yanacaqdoldurma məntəqəsinə deyil, müxtəlif büdcə təşkilatlarına və dövlət qurumlarına da xidmət edir. Bu dövrdə Moskva Yanacaq Birliyində vitse-prezident olur, bu korparasiya Moskva yanacaq bazarında satış həcminin 75% -ni həyata keçirən 50-dən çox təşkilatı özündə birləşdirir.
2001-ci ildən 2004-cü ilə qədər Baysarov paytaxtın yüksək keyfiyyətli neft məhsullarının sabit təchizatı sistemini inkişaf etdirmək məqsədi ilə 1999-cu ildə Moskva merinin sərəncamı ilə yaradılmış "Moskva Neft Şirkəti" ASC-nin vitse-prezidenti olur. 2004–2005-ci illərdə Moskva regionunda əsas neft məhsulları tədarükçüsü olan Moskva Neft Emalı Zavodunun (MNEZ) daxil olduğu Mərkəzi Yanacaq Şirkətinin vitse-prezidenti idi. 2005-ci ildə MNK-AVTOKARD QSC-nin idarə heyətinin sədri vəzifəsində çalışmışdır.
2005-ci ildə Ruslan Baysarov "Moskva Neft və Qaz Şirkəti" ASC-nin (MNQŞ) vitse-prezidenti, 2007-ci ildən — Moskva Neft Emalı Zavodunu, "Mosnefteproduct" ASC-ni və "Moskva Yanacaq Şirkəti" ASC-ni idarə edən şirkətin birinci vitse-prezidentidir.
2008-ci ildə Baysarov Sibir Energy neft şirkətinin aktivlərinin bir hissəsini əldə edir .. 2010-cu ildə Baysarovun payı 740 milyon dollara Qazprom Neft tərəfindən alınır.
2010–2011-ci illərdə Mərkəzi Yanacaq Şirkəti ASC-nin Birinci vitse-prezidenti vəzifəsində çalışmışdır.
2011-ci ildən "Tuva Energy Industrial Corporation" QSC-nin baş direktorudur.
Şəxsi həyatı
Baysarovun ilk həyat yoldaşı və 1993-cü il təvəllüdlü Kamilla adlı qızının anası fotomodel Tatyana Kovtunova olur.