cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İstilik dəyişdirici
thumb|right|Boruvari istilik dəyişdiricisi İstilik dəyişdirici — istiliyin iki və daha artıq maye və ya qaz arasında ötürülməsini təmin edən sistemdir. İstilik dəyişdiricilər həm isitmə, həm də soyutma sistemlərində istifadə olunur. İstilik dəyişdiricidəki maye və ya qaz, qarışmasının qarşını almaq üçün bərk divarla ayrıla bilər və ya birbaşa təmasda ola bilər. Onlar, məkanların qızdırılmasında, soyuducularda, hava sistemlərində, elektrik stansiyalarında, kimyəvi zavodlarda, neft emalı zavodları, təbii qaz emalı və kanalizasiya təmizlənməsi sistemlərində istifadə olunur.
Axının tənzimlənməsinə görə
thumb|right|Əks (A) və paralel (B) axın tənzimlənməsi İstilik dəyişdiricilərinin axın tənzimləmələrinə görə üç əsas təsnifatı var. Paralel axan istilik dəyişdiricilərində iki maye eyni anda dəyişdiriciyə daxil olur və bir-birinə paralel olaraq digər tərəfə keçir. Əks axın istilik dəyişdiricilərində mayelər əks istiqamətdən dəyişdiriciyə daxil olur. Maye və ya qazın vahid kütləsinə düşən ötürülən istilik miqdarı cəhətdən əks cərəyan dizaynı ən səmərəli dizayndır. Bu, əks axındakı istənilən iki nöqtə arasındakı orta temperatur cəminin paralel axına nisbətən daha çox olması ilə əlaqədardır. Çarpaz axını olan bir istilik dəyişdiricisində isə maye və ya qazlar bir-birinə təxminən perpendikulyar istiqamətdə hərəkət edir. İstilik dəyişdiricilərinin dizaynı səmərəliyin artırılması məqsədilə istilikdaşıyıcıların arasındakı divarın səthinin sahəsini artırılıb eyni zamanda dəyişdiricidən keçən axını qarşı müqavimət minimuma endirilir. Hər iki istiqamətdə əlavə olunan büzmələr və qıvrımlar səthin sahəsini artıraraq və turbulentlik yaradaraq istilik dəyişdiricinin performansına təsir edə bilər. Hərəkətverici qüvvə olan temperatur səthin sahəsi boyunca dəyişir və orta loqorifmik temperatur fərqi ilə xarakterizə olunur (OLTF). Bəzəm OLTF məlum olmur və bu zaman transfer vahidlərinin sayı üsulundan istifadə olunur
İstilik dəyişdiricilərin növünə görə
İstiliyin ötürülmə üsuluna görə istilik mübadiləsi aparatları səthli və qarışdırıcı tipli olurlar.
Qarışdırıcı istilikdəyişdirici
Qarışdırıcı tipli istilik dəyişdiricilərdə isə qaynar və soyuq axınların bilavasitə görüşmələri (qarışmaları) baş verir və istilik bu üsulla istilikdaşıyıcılar arasında ötürülür.
İstilik mübadiləsi həyata keçirilən axınların qarışması, bir qayda olaraq mümkün olmadığından, neft - qaz emalı və kimya müəssisələrində əsasən səthli istilikdəyişdiricilərdən istifadə edilir. Qaynar və soyuq axınlar eyni və ya qarşılıqlı həll olmayan maddələr olduqda, qarışdırıcı tipli aparatlardan istifadə oluna bilər. Bununla əlaqədar, barometrik kondensator, su püskürdülməsi ilə havanı soyudan kondensator, rektifikasiya kolonlarında dövr etdirilən suvarma boşqabı kimi quruluşları qeyd etmək olar.
Həmçinin bax
Kimya mühəndisliyi
Mexanika
Aqil Kəngərli
Aqil Kəngərli (tam adı:Cəfərov Aqil Abbas oğlu, d.1 sentyabr, 1972. Göyçay) — azərbaycanlı jurnalist, yazıçı, tarixçi-şair, "Qızıl qələm" mükafatı laureatı, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü. İraq-Türkmən Yazarlar Birliyinin və Türkiyənin Avrasiya Sanat Kültür və Ədəbiyyat Dərnəyinin (ASKED) üzvüdür. “Qızıl qələm”, “ Həsən bəy Zərdabi”, “Xəmsə”, “Xalqın nüfuzlu ziyalısı”, “Vicdanlı qələm” və. s. diplom və fəxri fərmanlarla təltif olunub.
Həyatı
1972-ci il sentyabrın 1-də Göyçay şəhərində anadan olub. Valideynləri 1949–cu ildə Qərbi Azərbaycanın Dərələyəz və Vedibasar mahallarından deportasiya olunub. Aqil Kəngərli 1989-cu ildə Göyçay şəhəri 7 nömrəli orta məktəbi bitirmiş, əmək fəaliyyətinə 1989-cu ildə kitabxana işçisi kimi başlamışdır. 1995–ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Kitabxanaçılıq-informasiya fakültəsini biblioqraf ixtisası üzrə, 2002-ci ildə isə Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunu tarix müəllimi ixtisası üzrə bitirmişdir.
1996-1997-ci illərdə DİN Daxili Qoşunlarında hərbi xidmətdə olmuşdur. 2001-ci ildən pedaqoji sahədə çalışır.
Hazırda Göyçay şəhəri 7 nömrəli tam orta məktəbdə Tərbiyə İşləri üzrə direktor müavini vəzifəsində çalışır.
Bir sıra kitablarda A.Kəngərlinin şeirləri verilmiş, adı "XX-XXI əsrin yaradıcı və ziyalı insanları" toplusuna, “Avrasiya şairləri antologiyasına” və “Şirvan ziyalıları” kitabına salınmışdır. Bir neçə şeirinə mahnılar bəstələnmişdir.
Ailəlidir, 3 övladı var.
Yaradıcılığı
1991-ci ildən mətbuatda yazılarla çıxış etmişdir. 1991-ci ildən 2005-ci ilə qədər "Azərbaycan" nəşriyyatında fasilələrlə "Press-əks səda", "Xalq", "Hürriyyət", "Millət", "Hünər", "Azad yeni fikir", "Sabaha inam" və başqa qəzetlərdə müxbir, şöbə müdürü və redaktor işləmişdir. Hazırda "Məktəb Press" qəzetinin əməkdaşıdır.
Dövrü mətbuatda çap olunmuş 800-dən artıq məqalənin və “Bir Allahın eşqinə” (2004), “Tanrı yolunda” (2005), “Yaxın və uzaq tarix” (2009), “Məni çağır yuxuna”(2013) və “Mixaylonun silahdaşı-Partizan Qədir” (2014) və "Vaxtsız getdi gəncliyim" adlı 6 kitabın müəllifidir.
Topolçanı
Topolçanı - Slovakiyanın qərbində, Nitra çayının hər iki sahilində şəhər. Əhalisi 30 minə yaxındır.
Tarix
Topolçanın əsası ehtimal olaraq IX əsrdə qoyulmuşdu. Şəhər haqqında ilk məlumat 1235-ci ildə kral III Bela nizamnaməsində qeyd edilir. 1271-ci ilin sənədlərində Topolçanı artıq şəhər kimi qeyd edilir. 1291-1314-cü illərdə Matuş Çak, doğma şəhəri Trençini cənubdan qorumaq məqsədi ilə Topolçanı ətrafında qala inşa etdirir. 1431-1434-cü illər arası şəhər Husitlərin əlində idi. 1599 və 1643-cü illərdə şəhəri türklər işğal edərək onu yandırırlar, 1703-cü ildə isə - kurutslar. XIX əsrin sonunda şəhər inkişaf edir - zavod və fabriklər inşa edilir. Müasir zamanda Topolçanı Qərbi Slovakiyanın mühüm sənayə mərkəzidir. Digər müəssisələr arasında tanınmış «Topvar» pivə zavodu da burada yerləşir.
Əhali
{|
Əhalinin etnik müxtəlifliyi
v.d.
Əhalinin konfessional müxtəlifliyi
v.d.
Gardenia brighamii
(Gardenia brighamii) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Leylatəpə mədəniyyəti
Leylatəpə mədəniyyəti — Eneolitin son mərhələsinə aid olub, e.ə. IV minilliyin ortalarına qədər davam edib. Bu mədəniyyətin aşkar olunması ilk tunc dövrü Kür-Araz mədəniyyətinin formalaşmasında Azərbaycanın iştirakını təkzib edən fikirləri alt-üst etdi. Əsas abidələri Leylatəpə, Keçili təpəsidir. Rus təpəsi abidəsinin bir təbəqəsində də bu mədəniyyətin izlərinə rast gəlinir.
Leylatəpə abidəsi
Mədəniyyətə daxil olan Leylatəpə abidəsi Ağdam rayonunda yerləşir. Bu abidənin tikililəri dördbucaqlı formadadır. Onlar çiy kərpicdən tikilərək hər iki tərəfdən suvanıb. Abidədən 12 dulus sobası aşkarlanıb və bu formada sobalara Qafqazın heç bir analoji dövr abidələrində rast gəlinmir. Aşkar edilən məmulatlar əsasən təmiz və ya bitki qatışıqlı olub kobud şəkildə istehsal olunmuşdur. Leylatəpə abidəsinin ən maraqlı tapıntıları buradan aşkar olunan 4 gil qabda dəfn olunmuş uşaq qəbirləridir.
Keçili təpəsi abidəsi
Leylatəpə mədəniyyətinə aid olan digər abidə Keçili təpəsi abidəsidir. Abidə Şəmkir rayonunun Keçili kəndindən şimalda yerləşir. Abidənin sahəsi 1 hektara yaxındır. Abidədən aşkar edilən tikililərin hamısı dördbucaqlı şəkildədir. Aşkarlanmış saxsı məmulatının içərisində ən maraqlıları daranmış naxışlı qablardır. Abidə İdeal Nərimanov tərəfindən aşkarlanıb. Keçili təpəsi abidəsindən aşkar olunan materialların xronoloji müqayiəsi, eyni zamanda burada qeydə alınan yastı oturacaqlı gil qablar bu yaşayış yerinin Eneolitin son mərhələsinə aid olduğunu sübut edir.
Böyük Kəsik abidəsi
Leylatəpə mədəniyyətinə xas olan növbəti abidə Böyük Kəsik abidəsidir. Abidə 2004-cü ildə BTC boru kəmərinin çəkilişi zamanı aparılan qazıntı işləri zamanı Ağstafa rayonu ərazisində tapılıb. Abidədə düzbucaqlı formada tikili qalıqları ilə yanaşı uşaqlara məxsus gil qablarda dəfnetmə faktlarına da rast gəlinib. Böyük Kəsik abidəsi ilk dəfə arxeoloq Nəcəf Müseyibli  tərəfindən tədqiq olunub.
Leylatəpə mədəniyyətinə aid keramika nümunələri
Bu mədəniyyətə aid aşkar olunan küplər bir qayda olaraq «keyfiyyətli keramika» kateqoriyasına aiddir. Bu tip qablara aid ağız kənarları və gövdə fraqmentləri aşkar edilib. Bütün ağız kənarlarına aid hissələrdə dulus çarxında fırlanmanın izləri müşahidə olunur. Küplər qırmızı, qonur, az hallarda isə çəhrayı rənglidirlər. Ağız kənarları qıfşəkillidir. Küpələr isə əsasən iri ölçülüdür. Onların gili bitki qatışıqlıdır. Keyfiyyətli bişirilmiş bu qabların səthinə açıq-yaşıl rəngli anqob (naxış növü) çəkilmişdir. Dulus çarxında formalaşdırılmış bu küpələrin enli ağız kənarı qıfşəkilli sonluğu isə xaricdən azacıq qabarıqdır.
«Kobud keramika» kateqoriyasına aid küpələrin ağız kənarı düzdür. Onlar əsasən tünd-qonur rənglidir. Bir ədəd tünd-boz rəngli küpənin köbəli ağız kənarı fraqmenti tapılmışdır.
Xeyrələr daha çox «keyfiyyətli keramika» kateqoriyasına aiddir. Az hallarda «kobud keramika» kateqoriyasına aid xeyrələrə də rast gəlinir. Bu tip qabların ağız kənarı əsasən xaricdən qabarıqdır. Bəzən ağız kənarını daxildən zəif çıxıntı əhatələyir.
Nəcəf Müseyibli qeyd edir ki, qazıntılar zamanı hər hansı bir qabın oturacaq hissəsi aşkar edilməmişdir. Belə ki, Leylatəpə mədəniyyətinə aid digər abidələrdə olduğu kimi, Selaxan yaşayış yerindən aşkar edilmiş saxsı qablar da yuvarlaq altlıqlı olmuşlar. Bu mədəniyyətə aid yastı və ya dabanlı oturacaqlı qablara təsadüfi hallarda rast gəlinir: “Keramika məmulatı içərisində bir neçə ədəd diskşəkilli əşyaları da qeyd etmək lazımdır. Onların hamısı fraqment halında aşkar edilmişdir. Əsasən bitki qatışıqlı gildən hazırlanmış qabların divar fraqmentlərindən düzəldilmiş disklərin ortasından ikitərəfli deşik açılmışdır. Az hallarda bitki qatışığı olmayan diskşəkilli əşyalara da rast gəlinir. Onların diametri 5-6 santimetrdir. Bir ədəd diskşəkilli əşya qab fraqmentindən deyil, çiy gildən formalaşdırılmış, sonra isə bişirilmişdir”.
Qravitasion relyef forması
Sürüşmə
Azərbaycan Respublikasının dağlıq ərazilərində  qravitasiya proseslərinin ən geniş yayılmış növlərindən biri sürüşmələrdir.
Sürüşmə prosesləri əlverişli relyef şəraitində örtük, qırıntı süxur kütlələrinin və ana süxur laylarının yerindən qopması və ağırlıq qüvvəsinin təsiri altında yamacboyu  hərəkəti ilə baş verir. Sürüşməyə başlıca olaraq süxur kütlələrinin və blokların yamacda dayanıqlığını itirməsi, süxurların nəmlənməsi, aşınma və s. nəticəsində bunların fiziki vəziyyətinin dəyişilməsi və davamlığının zəifləməsi səbəb olur. Burada başlıca şərt yamaclarda toplanmış kövrək örtük çöküntülərin altında su keçirməyən gilli layın olmasıdır. Sürüşmələrin baş verməsinə yamacların meyllik bitki ilə örtülmə  və rütubətlənmə dərəcəsi, onları təşkil edən süxurların litoloji tərkibi (gillər, gilli şistlər, qum və əhəngdaşları), iqlim şəraiti, və ətraf mühitə insanların düşünülməmiş müdaxiləsi, ərazinin seysmikliyi və s. amillər də səbəb olur.
Nihal Atsız
Hüseyn Nihal Atsız (12 yanvar 1905; Kadıköy – 11 dekabr 1975; İstanbul)— Türk yazıçısı, şair, tarixçi və ideoloqdur. Nejdət Sançarın böyük qardaşıdır. Yağmur Atsız və Buğra Atsızın atasıdır. Rza Nurun mənəvi oğludur. Özünü Türkçü və Turançı olaraq tanıtmışdır. O, İslama nifrət edirdi və onu “Ərəblər tərəfindən ərəblər üçün yaradılmış bir din” kimi təyin edirdi.
Qravitasion relyef forması
Sürüşmə
Azərbaycan Respublikasının ərazisi üçün ilk dəfə olaraq sürüşmələrin genetik tipinə və onların intensivlik dərəcəisinə görə rayonlaşdırılması B.Ə.Budaqov (1982, 1983) tərəfindən aparılmışdır. Müəllif respublika ərazisində inkişaf etmiş sürüşmələrin rayonlaşmasını kompleks geoloji-coğrafi prinsipə əsasən aparmış və hərəkət intensivliyinə görə sürüşmələri üç qrupda birləşdirmişdir: Respublika ərazisində belə rayonların müəyyən edilmişdir və onların ayrılmasında aşağıdakı geoloji-coğrafi amillər əsas götürülmüşdür: Azərbaycan daxilində sürüşmələr qeyri-bərabər paylanmış və əsasən, onun dağlıq hissəsində inkişaf etmişdir. Bəzən sürüşmələrə ümumi qalxmaya məruz qalan dağətəyi düzənliklərin bir sıra sahələrində, xüsusilə çay dərələrinin yamaclarında müvafiq hidrogeoloji, litoloji və kifayət qədər rütubətlik şəraitində də rast gəlmək olur. Bu cür sürüşmələr Qusar maili düzənliyində, Basqal və Qızmeydan tektonik örtükləri rayonunda geniş inkişaf etmişdir. Burada sürüşmələr həm kövrək tərkibli örtük  və həm də köklü süxurlarda müşahidə edilir. Sürüşmələr Qusar maili düzənliyində Vəlvələçay, Caqacuqçay, Ağçay, Qaraçay, Qudyalçay hövzələrində üçüncü dövrün gilli süxurlarının yayıldığı ərazilərdə geniş sahəni əhatə edir. Atmosfer çöküntülərinin orta illik miqdarı həmin sürüşmə rayonunun cənub-şərq hissəsində, şimal-qərbində isə 900 mm-ə, seysmiklikliyi 7-8 bala çatır.
Orta Kür çökəkliyində sürüşmələr
Orta Kür çökəkliyində sürüşmələr nisbətən zəif inkişaf etmişdir. M.A.Müseyibovun (1975) tədqiqatlarına əsasən sürüşmələr Çobandağ tirəsinin şimal yamacında, Eldaroyuğu və Tülkütəpə yüksəkliklərində müşahidə edilir. Müasir sürüşmələr Qanlı dağın şimal yamacında, Qatar silsiləsində, Quyruqençə tirəsinin cənub yamacında, Dəyirmandağın şimal yamacında və Mingəçevir su anbarının sahillərində inkişaf etmişdir. Bu sahələrdə sürüşmələr yamacların dabanını Kür və Qabırrıçayın yuması, eləcə də Mingəçevir su anbarının sahillərinin abraziyası yuyulması, nəticəsində yaranmışdır.
Nihal Atsız
Ailəsi
Atsızın atası Gümüşhanenin Torul qəzasının Midi kəndinin Çiftçioğulları ailəsindən Deniz Güverte Binbaşısı Mehmet Nail bey, anası Trabzonun Kadıoğulları ailəsindən Deniz Yarbayı Osman Fevzi bəyin qızı Fatma Zəhra xanımdır.
Qravitasion relyef forması
Orta Kür çökəkliyində sürüşmələr
Azərbaycan Republikası daxilində sürüşmələrin çox fəal hərəkətdə olduğu və geniş inkişaf etdiyi rayonlardan biri Böyük Qafqazdır. Bu dağlıq ərazidə sürüşmələr və onun yaratdığı relyef formaları respublikanın başqa dağlıq vilayətlərinə nisbətən daha geniş yayılmışdır. Sürüşmələr şaquli qurşaqlar üzrə inkişaf edib, xüsusilə ortadağlıq qurşaqda daha geniş sahə tutur. Baş Qafqaz silsiləsinin cənub yamacında, Mazımçayla Girdimançay arasında sürüşmələr əsasən və mütləq yüksəkliklər arasında yayılmışlar. Fəal tektonik zona daxilində, atmosfer yağıntılarının orta illik miqdarı 900 mm-lə 1200- arasında dəyişir. Sürüşmələrin inkişafına digər amillərlə yanaşı mergelli-gilli qatlarda inkişaf etmiş aktiv tektonik qırılmalar və süxurların çatlılığı da təsir göstərir. Sürüşmələr, əsasən, silsilələrin və onların yan qollarının meylliyi çox olan və gili tərkibli süxurların geniş yayıldığı yamaclarında inkişaf etmişdir. Burada əlverişli rütubətlilik şəraitində qravitasion-tektonik mənşəli blokvari sürüşmələr, sürüşmə-uçqun və sürüşmə-sel axınları formalaşmışdır. Bu sürüşmə tipləri daxilində sürüşmə-uçqun növü həm köklü və həm də örtük süxurlarda inkişaf etmişdir. Sürüşmələrin inkişafında Baş Qafqaz silsiləsinin yan qollarında (Qubax, Həmzəgör, Qaflan, Qoçumırıx, Qızılqaya və s.), Qovdağ və Niyaldağ silsilərində, onların suayrıcında mövcud tektonik və qravitasion-tektonik mənşəli pozulmalar əhəmiyyətli rol oynayır. Sürüşmələr, əsasən, şimal səmtli yamaclarda daha çox müşahidə olunur. Bütün Qafqazda çox fəal klassik sürüşmə zonası kimi Göyçay-Vəlvələçay arası ərazi xüsusi maraq doğurur.
Nihal Atsız
Ailəsi
Mehmet Nail bəyin ilk həyat yoldaşı 1903-cü ildə, hələ kapitan rütbəsində ikən evləndiyi Fatma Zəhra xanımdır (1884-1930). Fatma Zəhra xanım, donanma polkovnik-leytenantı Osman Fevzi ilə Tevfika xanımın qızıdır. Osman Fevzi bəy, Trabzon ludur, Trabzon un məşhur Kadıoğulları nəslindəndir.
Qravitasion relyef forması
Böyük Qafqaz zonasındakı sürüşmələr
Balakən-Zaqatala filizli zonasındakı sürüşmələrin inkişafında tektonik pozulma və qırılmalar üzrə inkişaf etmiş müxtəlif sulfid minerallaşmaları əhəmiyyətli rol oynayır. Belə ki, tektonik qırılma və pozulmalar boyu süxurların kimyəvi aşınması yuyulması ayrı-ayrı bloklar arasındakı əlaqənin zəifləməsinə, onların yamac boyu yerdəyişməsinə  səbəb olur. Bir sıra çayların suayrıclarında inkişaf etmiş mütəhərrik canlı qravitasion - tektonik pozulma və çatlar süxurların parçalanma dərəcəsini artırır və bunlar da sürüşmələrin dinamikliyinə əlverişli şərait yaradır.
İmmun sistemi
thumb|right|Bir neytrofilin (sarı), təsirli qarışqa bakteriyası (narıncı) olan bir tarama elektron mikroskop görüntüsü. İmmun sistemi — orqanizmin vacib sistemlərdən biri olub,orqanizmin müxtəlif infeksion agentlərdən spesifik müdafiəsini təmin edir. İmmunitet sistemi düzgün işləməsi üçün, viruslardan parazitar qurdlara qədər patogenlər kimi tanınan çox sayda helmint aşkar etməli və orqanizmin özünün sağlam toxumasından ayırmalıdır. İmmunitet sisteminin iki əsas alt sistemi mövcuddur: anadangəlmə immun sistemi və adaptiv immun sistemi. Hər iki alt sistem funksiyalarını yerinə yetirmək üçün humoral toxunulmazlıq və hüceyrə vasitəçiliyi toxunulmazlığından istifadə edir. İnsanlardakı qan-beyin maneəsi, qan-beyin boşluğu maye maneəsi və bənzər maye-beyin maneələri, periferik immunitet sistemini beyini qoruyan neyroimmun sistemdən ayırır.
Nihal Atsız
Ailəsi
Mehmet Nail bəy ilk həyat yoldaşından 3 uşağı olmuşdur. 12 yanvar, 1905-ci ildə Hüseyn Nihal Atsız, 1 may 1910-cu ildə Ahmet Nejdet və 1912-ci il dekabrda Fatma Nəzihə dünyaya gəlmişdir. 1930-cu ildə, həyat yoldaşının damar sərtliyi xəstəliyindən vəfat etməsindən sonra Mehmet Nail bəy, 1931-ci ildə yenidən evlənmişdir. İkinci həyat yoldaşından 1932-ci ildə Necla adlı qızı olan Mehmet Nail bəy, ikinci yoldaşı ilə yola gedə bilmədiyindən 2 il sonra boşanmışdır.left|thumb|Nihal Atsız 7 aylıq ikən
Qravitasion relyef forması
Böyük Qafqaz zonasındakı sürüşmələr
Cənub yamacın yüksəkdağlıq qurşağında sürüşmələr Şinçayın mənbəyində, Qdım aşırımı rayonunda müxtəlif istiqamətdə uzanan  bəzi  dağ qollarının  yamacında (Qəcəldağ, Qoturdağ, Peyğəmbərbulaq və s)  nisbətən zəif inkişaf etmişdir. Burada sürüşmələrin inkişafında digər amillərlə yanaşı, tektonik pozulma və qırılmalar da  rol oynayır.
İmmun sistemi
Patogenlər sürətlə inkişaf edə və uyğunlaşa bilər, bununla da immunitet sistemi tərəfindən təsbit edilmədən və zərərsizləşdirilmədən qaçılır; lakin patogenləri tanımaq və zərərsizləşdirmək üçün çoxsaylı müdafiə mexanizmləri də hazırlanmışdır. Hətta bakteriya kimi sadə bir hüceyrəli orqanizmlər də bakteriofaj infeksiyalarından qoruyan fermentlər şəklində əsas immunitet sisteminə malikdirlər. Digər zəruri immunitet mexanizmləri qədim nüvəlilərdə inkişaf etmiş bitki və onurğasızlar kimi müasir nəvələrində qalmışdır. Bu mexanizmlərə faqositoz, defensinlər adlanan antimikrobiyal peptidlər və komplement sistemi daxildir. İnsanlar da daxil olmaqla Ağızçənəlilər daha inkişaf etmiş müdafiə mexanizmlərinə malikdirlər və müəyyən patogenləri daha effektiv şəkildə tanımaq üçün zamanla uyğunlaşma qabiliyyəti də daxil olmaqla. Adaptiv (və ya qazanılmış) toxunulmazlıq, müəyyən bir patogenə ilk reaksiya verdikdən sonra immunoloji yaddaş yaradır, bu da eyni patogenlə sonrakı qarşılaşmalara daha çox reaksiya gətirir. Müəyyən bir patogenə ilk reaksiya verildikdən sonra, eyni patogenlə növbəti qarşılaşmada daha çox reaksiya doğurur. Əldə edilən bu immun proses peyvəndin əsasını təşkil edir.
Nihal Atsız
Həyatı
Hüseyn Nihal Atsız, 12 yanvar, 1905-ci ildə, İstanbul, Kadıköydə anadan olmuşdur.
Qravitasion relyef forması
Böyük Qafqaz zonasındakı sürüşmələr
Böyük Qafqazın cənub-şərq hissəsində bir çox amillər-dağ yamaclarının dik olması,  gilli çöküntülərin geniş yayılması və layların nisbətən dik yatması, yağıntıların paylanma rejimi, dərininə eroziyanın intensivliyi, seysmiklik və insanların intensiv təsərrüfat fəaliyyəti sürüşmələrin geniş yayılmasına əlverişli şərait yaratmışdır. Bütün bu amillərlə yanaşı, burada  sürüşmələrin çox hissəsi  mövcud Məlkəmud, Qaynar, Qazmaqırız, Siyəzən və digər tektonik pozulma və üstəgəlmənin fəallığı ilə əlaqədardır.
İmmun sistemi
İmmunitet sisteminin pozğunluğu otoimmün xəstəliklərə, iltihab xəstəliklərinə və Xərçəng xəstəliyinə səbəb ola bilər. İmmun çatışmazlığı, immunitet sistemi adi haldan daha az aktiv olduqda təkrarlanan və həyati təhlükə yaradan infeksiyalara səbəb olur. İnsanlarda immun çatışmazlığı ya ağır birləşmiş immun çatışmazlığı, HİV / AİDS kimi qazanılmış şərtlər və ya immunosupressiv dərmanların istifadəsi kimi bir genetik xəstəliyin nəticəsi ola bilər. Bunun əksinə olaraq, otoimmunitet, hiperaktiv bir immunitet sisteminin normal toxumalara sanki xarici orqanizm kimi hücum etməsi nəticəsində yaranır. Ümumi otoimmün xəstəliklər arasında Hashimoto tiroiditi, romatoid artrit, şəkərli diabet tipi 1 və sistemik lupus eritematosus var. Immunologiya immunitet sisteminin bütün aspektlərinin öyrənilməsini əhatə edir.
Qravitasion relyef forması
Böyük Qafqaz zonasındakı sürüşmələr
Böyük Qafqazın bu hissəsində sürüşmələrin intensiv inkişafı əsasən maykop (oliqosen) lay dəstəsinin gilli çöküntülərinin geniş yayılması ilə əlaqədardır. Burada sürüşmə prosesinin dövrü olaraq güclənməsi əraziyə kifayət qədər çox atmosfer çöküntülərinin düşməsi  və seysmik fəallıqla bağlıdır.
Nihal Atsız
Həyatı
İlk təhsilini müxtəlif məktəblərdə, orta təhsilini isə Kadıköy və İstanbu l Sultanisində ( İstanbul Liseyi) almışdır. Buranı bitirdikdən sonra Hərbi Tibbiyyə məktəbinə yazılmışdır. thumb|Hərbi Tibbiyədə təhsil alarkən Atsız, Hərbi Tibbiyəyə qəbul olduğu dövrlərdə artıq Türkçü fikirlərlə tanış idi. Ziya Gökalpın cənazə mərasiminin təşkil edildiyi günün gecəsi, Türkçülük fikirlərinə qarşı fikirlər səsləndirən tələbələrlə dava etdiyi və daha sonradan ərəbəsilli leytenant Məsud Sürəyya Əfəndinin ərəb olması səbəbiylə üstün olmasını əsas gətirməsinə cavab olaraq Atsızın ona hərbi salam verməməsinə görə, 4 mart, 1925-ci ildə, III kurs tələbəsiykən Hərbi Tibbiyyədən qovulmuşdur.
İmmun sistemi
Təbəqə qorunması
İmmunitet sistemi getdikcə daha çox xüsusi laylı müdafiə ilə orqanizmləri infeksiyadan qoruyur. Fiziki maneələr bakteriya və virus kimi patogenlərin orqanizmə daxil olmasının qarşısını alır. Bir patogen bu maneələri pozarsa, doğuşdan immunitet sistemi təcili, lakin qeyri-spesifik bir cavab verir. Patogenlər fitri cavabdan müvəffəqiyyətlə qaçsa, onurğalılar ikinci bir qorunma təbəqəsinə, doğma reaksiya ilə aktivləşdirilən adaptiv immunitet sisteminə sahibdirlər. Burada immunitet sistemi patogenin tanınmasını yaxşılaşdırmaq üçün bir infeksiya zamanı verdiyi cavabı uyğunlaşdırır. Bu yaxşılaşdırılmış cavab patogen aradan qaldırıldıqdan sonra immunoloji yaddaş şəklində saxlanılır və adaptiv immunitet sisteminin bu patogenlə qarşılaşdıqda hər dəfə daha sürətli və güclü hücumlar etməyə imkan verir.
Nihal Atsız
Həyatı
Bu hadisədən sonra 3 ay müddətində Kabataş Kişi Liseyində müəllim assistanlığı edən Atsız, daha sonradan Dəniz Yolları idarəsinin Mahmud Şevket Paşa gəmisində katib müavini olaraq işləmiş və bu gəmi ilə İstanbul-Mersin arasında səfərlər təşkil etmişdir.
İmmun sistemi
Təbəqə qorunması
Həm anadangəlmə, həm də adaptiv toxunulmazlıq immunitet sisteminin özünü və özünü olmayan molekulları ayırd etmək qabiliyyətindən asılıdır. İmmunologiyada, öz-özünə molekullar bir orqanizmin bədəninin immun sistemi tərəfindən xarici maddələrdən fərqlənə bilən komponentləridir. Əksinə, öz-özünə olmayan molekullar xarici molekullar kimi tanınanlardır. Kortəbii olmayan molekulların bir sinfinə antigenlər deyilir (antikor generatorları üçün qısa) və xüsusi immun reseptorlarına bağlanan və immun reaksiya verən maddələr olaraq təyin olunur.
Nihal Atsız
Universitet illəri
1926-cı ildə İstanbul Darülfününün Ədəbiyyat Fakültəsinin "Ədəbiyyat" ixtisasına və İstanbul Darülfününün digər hissəsi olan Yüksək Müəllim Məktəbinə daxil olan Atsız, bir həftə sonra hərbi xidmətə çağırılmış, 28 oktyabr 1926-cı ildən, 28 avqust 1927-ci ilə qədər İstanbu l, Taşkışlada V Piyada alayında əsgər olaraq hərbi xidmət etmişdir.
Qravitasion relyef forması
Sürüşmə-sel axınları
Böyük Qafqazda sürüşmələrin ən geniş yayılmış tiplərindən biri də sürüşmə-sel axınlardır. Sürüşmə-sel  axınları demək olar ki, Cənub-Şərqi Qafqazda  bütün çay hövzələrində inkişaf etmişdir. Sürüşmə-sel axınları adətən çay dərələrinin yamaclarında dik sahələrdən başlayıb yan qolların dibi ilə müxtəlif həcmdə qatı palçıqlı - daşlı "axınlar" yaradır və səthi meyllik azalan yerlərdə, yaxud əsas çayların dərələrində böyük sürüşmə konusları əmələ gətirir. Buna misal  Girdimançay, Ağsuçay, Pirsaatçay, Vəlvələçay hövzələrini göstərmək olar. Sürüşmə-sel axınlarının  başlanğıc hissələrində qopma (qırılma) səthi, sürüşmə sirki, sürüşmə axını,  aşağı hissədə isə sürüşmə konusu kimi relyef formaları yaranır. Sürüşmələr  adətən delüvial qatları  və ana süxürları əhatə edir. Sürüşmə-sel axınının səthi adətən mikroformalarla (təpəciklər, çökəkliklər, çatlar və .s.) mürəkkəbləşmiş olur.
İmmun sistemi
Təbəqə qorunması
Yenidoğulmuş körpələrdə əvvəlcədən mikroblara məruz qalmırlar və xüsusilə infeksiyaya həssasdırlar. Bir neçə qat passiv qorunma ana tərəfindən təmin edilir. Hamiləlik dövründə İmmunoglobulin G adlı bir növ antikor birbaşa anadan körpəyə cift vasitəsilə nəql olunur, buna görə insan körpələrində anaları ilə eyni antigen spesifikliyi yüksək olan antikorlar, hətta doğuş zamanı da olur. Ana südü və ya kolostrum da körpənin bağırsağına köçürülən və yeni doğulmuş öz antikorlarını sintez edə bilənə qədər bakterial infeksiyalardan qoruyan antikorları ehtiva edir. Bu passiv toxunulmazlıqdır, çünki fetus əslində heç bir yaddaş hüceyrəsi və ya antikor yaratmır — yalnız onları borc alır. Bu passiv toxunulmazlıq ümumiyyətlə bir neçə gündən bir neçə aya qədər davam edən qısamüddətlidir. Tibbdə qoruyucu passiv toxunulmazlıq da antikorla zəngin olan serum vasitəsi ilə süni şəkildə bir fərddən digərinə ötürülə bilər.
Nihal Atsız
Universitet illəri
Əhməd Naci adlı dostu ilə birlikdə hazırladığı "Anadoluda Türklərə aid yer adları" adlı məqalənin Türkiyyat Məcmuəsinin ikinci cildində nəşr edilməsi ilə müəllimi Mehmed Fuad Köprülü nün diqqətini cəlb edən Atsız, 1930- cu ildə Ədirnəli Nəzminin divanı ilə bağlı məzuniyyət müdafiəsini işləmişdir. Həmin ildə də Ədəbiyyat fakültəsindən məzun olmuşdur.
Qravitasion relyef forması
Sürüşmələrin inkişafı
Sürüşmələrin inkişafına həmçinin ərazinin tektonik və struktur şəraiti də təsir göstərir. Belə ki, müsbət morfostrukturların qalxması və mənfi morfostrukturların çökməsi nəticəsində eroziya bazisi dəyişir və sürüşmələrin canlanmasına səbəb olur. Sinklinal platolarda da sürüşmələr geniş yayılmışdır. Bu cür sürüşmə sahələri Yarımca, Xızı, Dağ Quşçu, Ətuq, Girdədağ, Buduq, Qızılqaya, Taxtayaylaq, Nuran və b. sinklinal platoların yamaclarında inkişaf etmişdir.
İmmun sistemi
Anadangəlmə immun sistemi
Bir orqanizmə uğurla daxil olan mikroorqanizmlər və ya toksinlər təbii immunitet sisteminin hüceyrələri və mexanizmləri ilə qarşılaşırlar. Mikroblar mikroorqanizmlərin geniş qrupları arasında qorunan komponentləri tanıyan, və ya zədələnmiş, xəsarət almış və ya stress keçirən hüceyrələr siqnal siqnalları göndərdikdə, əksəriyyəti (lakin hamısı da deyil) mikroblar tanıma reseptorları tərəfindən müəyyən edildikdə, doğuş reaksiyası ümumiyyətlə tetiklenir. Patogenlər i tanıyanlarla eyni reseptorlar tərəfindən tanınır.
Nihal Atsız
Universitet illəri
Qrup yoldaşları arasında Tahsin Banquoğlu, Ziya Karamuk, Orxan Şaiq Gökyay, Pertev Naili Boratav, Nihad Sami Banarlı kimi şəxslər omuşdur.
Qravitasion relyef forması
Sürüşmələrin inkişafı
Böyük Qafqaza nisbətən Kiçik Qafqazda sürüşmələr, xüsusilə də orta dərəcədə fəaliyyətdə olan sürüşmələr az inkişaf etmişdir. Bu ilk növbədə münasib geoloji –litoloji şəraitin olmaması, atmosfer çöküntülərinin  nisbətən azlığı, gilli çöküntülərin kifayət qədər yayılmaması, süxür laylarının yatım bucaqlarının  nisbətən az olması ilə əlaqədardır.
İmmun sistemi
Nümunələrin hüceyrələr tərəfindən tanınması
Doğuşdan immunitet sistemindəki hüceyrələr mikrob patogenlərinin yaratdığı molekulyar quruluşları tanımaq üçün nümunə tanıma reseptorlarından (PRR) istifadə edirlər. PRR, patogenlər üçün tipik molekulları aşkar edən germline kodlanmış ana sensorlardır. Bunlar əsasən dendritik hüceyrələr, makrofaglar, monositlər, neytrofillər və epitel hüceyrələri kimi təbii immun hüceyrə hüceyrələri tərəfindən ifadə edilən zülallardır, molekulların iki sinifini müəyyən etmək: mikrob patogenləri ilə əlaqəli patogenlə əlaqəli molekulyar nümunələr (PAMP) və hüceyrələrin zədələnməsi və ya ölümü zamanı sərbəst buraxılan ev sahibi hüceyrələrinin komponentləri ilə əlaqəli olan ziyanla əlaqəli molekulyar nümunələr (DAMP).
Qravitasion relyef forması
Sürüşmələrin inkişafı
Kiçik Qafqazın ortadağlıq qurşağında sürüşmələr, əsasən, dağarası çökəkliklərdə (Başkənd-Dəstəfur, Xoşbulaq və b) toplanmış gilli örtük çöküntülərində və onları kəsən çay dərələrinin yamaclarında inkişaf  etmişdir. Köklü ana süxurlarda sürüşmələr Gəncəçay, Kürəkçay, Tərtərçay, Həkəriçay, Ordubadçay,  Parağaçay, Naxçıvançay və başqa çay hövzələrində müşahidə edilir.
Nihal Atsız
Universitet illəri
Atsız, 1931-ci ildə İstanbul Universiteti nin fəlsəfə fakültəsini bitirən ilk həyat yoldaşı Mehbarə xanımla evlənmiş, amma 1935-ci ildə boşanmışdır.
İmmun sistemi
Toll kimi reseptorlar
Hüceyrədənkənar və ya endosomal patogenlə əlaqəli molekulyar nümunələrin (PAMP) tanınması, toll kimi reseptorlar (TLR) kimi tanınan transmembran zülalları ilə vasitəçilik edilir. TLR'lər tipik bir quruluş motivini, Leucine zəngin təkrarlarını (LRR) bölüşür, bunlar özlərinə xüsusi görünüş verir və eyni zamanda TLR funksionallığından məsuldur. Toll kimi reseptorlar ilk dəfə Drosophilada kəşf edilmiş və sitokinlərin sintezi və ifraz olunmasına və həm təbii, həm də adaptiv immun reaksiya üçün tələb olunan digər ev müdafiə proqramlarının aktivləşdirilməsinə səbəb olmuşdur. İndiyə qədər insanlarda TLR ailəsinin on funksional üzvü müəyyən edilmişdir.
Qravitasion relyef forması
Kiçik Qafqazdakı sürüşmələr
Kiçik Qafqazın mərkəzi hissəsində sürüşmələrin inkişafı bilavasitə  ofiolit zonası ilə əlaqədardır. Geniş yayılmış serpentinit və serpentinitləşmiş süxurların inetensiv çatlılığı və denudasiya proseslərinə  zəif davamlılığı burada sürüşmə proseslərinin fəal inkişafına şərait yaratmışdır. Əlverişli şəraitdə ayrı-ayrı bloklar və süxur massivləri  qırılma müstəvisi və tektonik sürüşmə səthi üzrə yerdəyişməyə məruz qalır ki, bunlar da Murovdağ silsiləsinin cənub yamacında, Söyüdlüçay, Levçay, Bulanlıqsu və b. çayların hövzələrində müşahidə olunur. Əslində bunların əksəriyyəti qədim sürüşmələr olub, müxtəlif səbəblərdən yaranmışdır. Belə ki, Kürəkçay dərəsində, Kəpəz dağının qərb ətəklərində olan  qədim sürüşmə - uçqunlar XII əsrdə məşhur Gəncə zəlzələsi zamanı yaranmışdır.
Nihal Atsız
Universitet illəri
1931-1932-ci illərdə Atsız Məcmuə adlı məcmuə nəşr etdirmişdir. Mehmed Fuad Köprülü, Zəki Validi Toğan, Əbdülqadir İnan kimi ədəbiyyat və tarix alimlərinin də olduğu bir heyət ilə nəşr işinə başlamış, nəşr etdirdiyi Türkçü və Köyçü jurnalı, dövründə elm, fəlsəfə və mədəniyyət sahəsində çox təsir yaradan Türkçü bir yol açmış, demək olar ki, Cumhuriyyət dövrü Türkçü lüyünün öncüsü olmuşdur.
İmmun sistemi
Sitozolik reseptorlar
Anadangəlmə immunitet sistemindəki hüceyrələrdə sitozolda infeksiya və ya hüceyrə ziyanını aşkar edən nümunə tanıma reseptorları vardır. Bu sitosolik reseptorların üç əsas sinifi NOD kimi reseptorlar, RIG (retinoik turşuya bağlı gen) bənzər reseptorlar və sitosolik DNT sensorlardır.
Qravitasion relyef forması
Kiçik Qafqazdakı sürüşmələr
Naxçıvançayın yuxarı hissəsində sürüşmələr Biçənək effuziv qatında (aqlomerat lavaları) inkişaf edib və əsasən lava örtüklərinin kənar hissələrində inkişaf etmişdir.
Talış zonasında da  sürüşmələr nisbətən geniş yayılmışdır. Onlar, əsasən, gilli süxurların inkişaf etdiyi və kifayət qədər atmosfer çöküntüləri düşən alçaq-dağlıq qurşaqda  müşahidə edilir. Sürüşmələr Lerik və Yardımlı rayonlarında, Lənkərançay dərəsində və Burovar silsiləsinin şimal-şərq yamacında müşahidə olunur. 1993-cü ildə  Cəlilabad rayonunun Zəhmətabad və başqa kəndləri  sahəsində dağıdıcı sürüşmələr baş vermişdir.
Nihal Atsız
Universitet illəri
Atsız, özünü tanıtmağa başlayan ilk yazılarını "H.Atsız" imzasıyla, hekayələrini də "Y.D" imzasıyla bu jurnalda yayınlanmışdır. 1932-ci ilin, avqustunda Ankara da toplanan Birinci Türk Tarix Konqresində, prof. Dr. Zəki Validi Toğan a Dr. Rəşid Qalib in etdiyi tənqidlərə görə Atsız, içlərində ikinci həyat yoldaşı Bədriyyə Atsız ilə Pertev Naili Boratavın da olduğu 8 dostu ilə Dr. Rəşid Qalibə "Zəki Validinin tələbəsi olmaqla fəxr edirik" yazılmış bir protesto teleqrafı göndərmiş və bu teleqraf səbəbiylə də Rəşid Qalib in diqqətini öz üzərinə çəkmişdir.
19 sentyabr, 1931-ci ildə, Rəşid Qalib, Maarif Vəkili oldu. Qısa müddət sonra da Fuad Köprülü nün dekanlıqdan getməsi səbəbiylə, dekanlığa Əli Müzəffər bəy təyin edilmişdir. Rəşid Qalib, Atsız Məcmuənin XVII sayındakı "Darülfünün qara, daha doğru bir deyişlə, üz qızardan siyahısı" adlı məqaləsinə görə Ədəbiyyat fakültəsi dekanına təzyiq göstərərək, 13 mart, 1933-cü ildə Atsızın universitet asistanlığına son verilmişdir. Universitetdən çıxarılmasından bir necə gün sonra Atsız, Ədəbiyyat fakültəsinin dekanını Tokatlayan Otelindəki bir çay məclisində tutaraq, yüzlərlə insanın gözləri qarşısında sillələmişdir.
Qravitasion relyef forması
Uçqunlar
Uçqunlar onların yaranmasına şərait yaradan amillərin mövcud olduğu bütün yüksəklik qurşaqlarında  geniş inkişaf etmişdir.
İmmun sistemi
İnflammasoma
İnflammasomalar, sitozolik PAMP və DAMP-a cavab olaraq fəaliyyət göstərən, iltihablı sitokinlərin IL-1β aktiv formalarını istehsal edən multiprotein kompleksləridir (bir NLR, adapter protein ASC və effector molekulu pro-kaspaza-1).
Nihal Atsız
Məmurluğu
thumb|Atsızın 1940-cı illərə aid fotosu Universitet asıstanlığından çıxarılan Atsız, Malatya orta məktəbinə Türkcə müəllimi kimi təyin olunmuşdur. Malatya da qısa bir müddət ( 8 aprel, 1933 - 31 avqust, 1933) türkcə müəllimliyi edən Atsız, Ədirnə liseyi ədəbiyyat müəllimliyinə təyin edilmişdir. Burada cəmi 3-4 ay çalışmışdır.
Atsız burada Atsız Məcmuənin davamı kimi Türkçü Orhun jurnalını yayımlamışdır. Orhun jurnalında Türk Tarix Qurumu tərəfindən nəşr olunan və məktəblərdə dərslik kimi öyrədilən 4 cildlik tarix kitablarında olan nöqsanları  ağır bir şəkildə tənqid etdiyi üçün, 28 dekabr, 1933-cü ildə nazirlik sərəncamına alınmış və orhun jurnalı IX sayından sonra Nazirlər Kabineti tərəfindən verilən qərarla bağladılmışdır.
9 ay nazirlik sərəncamında qalan Atsız, 9 sentyabr 1934-cü ildə, Kasımpaşadakı Dəniz Hazırlama məktəbinə türkcə müəllimi olaraq təyin olunmuşdur.
Fevral, 1936-cı ildə, ikinci həyat yoldaşı olan Bədriyyə xanım ilə evlənən Atsızın bu evlilikdən 4 noyabr, 1939-cü ildə Yağmur Atsız, 14 avqust 1946- ci ildə isə Buğra Atsız adlı iki oğlu olmuşdur. Atsız, ikinci həyat yoldaşı olan Bədriyyə xanımdan 1975-ci ilin mart ayında ayrılmışdır.
Atsız, sonuncu iş yerində 4 il işləmiş, 1 avqust 1938-ci ildə xaric edilmişdir.
İmmun sistemi
Səth maneələri
Müxtəlif maneələr, orqanizmləri mexaniki, kimyəvi və bioloji maneələr də daxil olmaqla, infeksiyadan qoruyur. Əksər yarpaqların kutikula hissəsi, həşəratların ekzoskeletonu, xaricə qoyulmuş yumurtaların qabıqları və membranları və dəri infeksiyaya qarşı ilk hücum xətləri olan vasitələrin görünüşü. Bununla birlikdə, orqanizmlərin mühitindən tamamilə möhürlənə bilmədiyi üçün digər sistemlər ağciyərlər, bağırsaqlar və genitouriya sistemi kimi bədən açılışlarını qorumaq üçün fəaliyyət göstərir. Göz yaşları və sidik axan hərəkət patogenləri də mexaniki olaraq ifraz edir, tənəffüs və mədə-bağırsaq traktından ifraz olunan mikroorqanizmləri tələyə salmağa kömək edir.
Kimyəvi maneələri də infeksiyadan qoruyur. Dəri və tənəffüs yolları β-defensinlər kimi antimikrob peptidləri ifraz edir. Tüpürcək, göz yaşıana südündə lizozim və fosfolipaza A2 kimi fermentlər də antibakterial maddələrdir. Veginal sekresiyalar menarxdan sonra bir az turşu olduqda kimyəvi bir maneə rolunu oynayır, spermanın tərkibində patogenləri öldürmək üçün defensin və sink var. Mədədə mədə turşusu, qəbul edilən patogenlərə qarşı güclü bir kimyəvi müdafiə rolunu oynayır.
Nihal Atsız
Məmurluğu
Bundan sonra Özəl Uca-Ülkü liseyinə gələn Atsız, burada 1937-ci ildən, 1939- cu ilə qədər ədəbiyyat müəllimi işləmiş. 1939-1944-cu illər arasında isə, digər özəl lisey olan- Boğaziçi liseyində ədəbiyyat müəllimliyi etmişdir.
Atsız, burada işləyərkən, Mətbuat və Yayın Müdiri Selim Sarperin təşviqilə Orhun jurnalı nı (1 oktyabr, 1943 - 1 aprel, 1944) yenidən nəşr etdirməyə başlamışdır. Yolların sonu - məşhur türk şairi, yazıçısı, tarixçisi və türk millətçiliyinin ideoloji rəhbərlərindən biri olan Hüseyn Nihal Atsızın 1946-cı ildə nəşr edilən şerlər kitabıdır.[1]Hüseyn Nihal Atsız bu kitabda bütün şerlərini toplamışdır. Kitabın adı Yolların sonu adlı şerdən gəlməkdədir. Kitab Barıman nəşriyyatında 1946-cı ildə çap edilmişdir.
İmmun sistemi
Səth maneələri
Genitoüriner və mədə-bağırsaq traktının daxilində, mütənasib flora qida və məkan üçün patogen bakteriyalarla rəqabət apararaq bioloji maneə rolunu oynayır və bəzi hallarda pH və ya mövcud dəmir kimi mühitdəki şərtləri dəyişdirərək. Kommensallar və immunitet sistemi simbiotik arasındakı əlaqə nəticəsində patogenlərin xəstəliyə səbəb olmaq üçün kifayət qədər saya çatma ehtimalı azalır. Lakin, əksər antibiotiklər qeyri-spesifik bakteriyaları hədəflədikləri və göbələklərə təsir etmədiyi üçün ağızdan gələn antibiotiklər göbələklərin "çoxalmasına" səbəb ola bilər və vaginal kandidoz (maya infeksiyası) kimi hallara səbəb ola bilər. Normal olaraq təmizlənməmiş qatıqda olan laktobacillinin saf mədəniyyətləri kimi probiotik floranın təkrar tətbiqi, uşaqlarda bağırsaq infeksiyalarında mikrob populyasiyasının sağlam tarazlığının bərpa olunmasına və bakterial qastroenterit, iltihablı bağırsaq üzərində aparılan tədqiqatlarda ilkin məlumatların həvəsləndirilməsinə dair yaxşı sübutlar mövcuddur. xəstəliklər, sidik yollarının infeksiyası və əməliyyatdan sonrakı infeksiyalardır.
Hüceyrə komponentləri
thumb|right Leykositlər (ağ qan hüceyrələri) müstəqil, tək hüceyrəli orqanizmlər kimi fəaliyyət göstərir və doğuş immun sisteminin ikinci qoludur. Doğuşdan leykositlərə faqositlər (makrofaqlar, neytrofillər və dendritik hüceyrələr), doğuşdan lenfoid hüceyrələr, mastosit hüceyrələr, eozinofillər, basofillər və təbii killer hüceyrələrii daxildir. Bu hüceyrələr, ya da əlaqə vasitəsi ilə daha böyük patogenlərə hücum edərək ya da mikroorqanizmləri öldürərək patogenləri müəyyənləşdirir və aradan qaldırır. Doğulmuş hüceyrələr də limfoid orqan inkişafında və uyğunlaşma immunitet sisteminin aktivləşməsində vacib vasitəçidir.
Nihal Atsız
İrqçilik-Turançılıq iddiası
II Dünya Müharibəsi davam edərkən Türkiyədə kommunist fəaliyyətlərinin artdığını düşünən Atsız, Orhun jurnalı nın 1944-cu il, mart ayındakı XV sayında, daha əvvəl 5 avqust, 1942-ci ildə, milli məclisdə "Bizim üçün Türkçü lük bir qan məsələsi olduğu qədər də bir vicdan və kültür məsələsidir" deyən dövrün Baş Naziri Şükrü Saracoğlu na xitabən bir açıq məktub yayımladı.
"Hörmətli Baş Nazir, həm Türkcü, həm də Baş Nazir olduğunuz üçün sizə açiq məktub yazıram. Yalnız Baş Nazir olsaydınız bunları yazmaq əziyyətinə qatlanmazdım. Çünkü Türkçü olmayan bir Baş Nazirə xitab etmənin nə qədər boş olduğunu bilirəm. Yalnız bir Türkçü olsaydınlz yenə yazmağa lüzum görməzdim. Çünki, faydasız qalacağından sizdən daha köhnə Türkçülərlə yurdun dərdlərini hər zaman danışa bilərəm. Fəqət Türkçü olaraq idarə mexanizmasının başında olduğunuz üçün sizinlə danışmaqdan faydalar gələ biləcəyinə  inanır, onun üçün sizə xitab edirəm.
İmmun sistemi
Hüceyrə komponentləri
Faqositoz patogenlər və ya hissəcikləri bürüyən və ya yeyən fagositlər adlanan hüceyrələr tərəfindən həyata keçirilən hüceyrə içi toxunulmazlığın vacib bir xüsusiyyətidir. Faqositoz ümumiyyətlə patogenləri axtaran orqanı patrul edir, lakin sitokinlər tərəfindən müəyyən yerlərə çağırıla bilər. Bir patogen bir faqosit tərəfindən tutulduqdan sonra bir faqosit adlanan hüceyrə daxili bir vesikülə qapılır və sonradan bir phagolysosome meydana gətirmək üçün lizosoma adlanan başqa bir vesikül ilə birləşir. Patogen, həzm fermentlərinin fəaliyyətindən və ya sərbəst radikalları faqositoza buraxan tənəffüs partlamasından sonra öldürülür. Faqositoz, qida əldə etmək üçün bir vasitə kimi inkişaf etdi, lakin bu rol patogenlərin müdafiə mexanizmi olaraq daxil olmasını təmin etmək üçün faqositlərdə genişləndirildi. Faqositoz, ehtimal ki, ana müdafiəsinin ən qədim formasını təmsil edir, çünki həm onurğalı, həm də onurğasız heyvanlarda faqositlər müəyyən edilmişdir.
Qravitasion relyef forması
Xəzər sahilində uçqunlar
Xəzər sahilində uçqunların əmələ gəlməsi bilavasitə abraziya ilə əlaqədardır. Burada uçqunlar üfüqi yatıma malik olan və layların karbonatlı və qumlu-gilli ana süxurlardan təşkil olunmuş sahillərdə inkişaf etmişdir. Bunlar, əsasən, Abşeron yarımadasının şimal-şərq sahilində və Səngəçal, Ələt, Pirsaat, Bəndovan və b. ərazilərdə. müşahidə edilir. Bundan başqa uçqunlar Xəzər dənizi səviyyəsinin qalxması nəticəsində dənizin və çay dərələrinin yaratdığı akkumulyativ çöküntülərdə də baş verir. Bu cür uçqunlar ən çox Xəzər dənizinin Nabran-Xaçmaz, Ələt-Bəndovan  və Lənkəran-Astara sahillərində və müxtəlif çay dərələrində müşahidə edilir.
İmmun sistemi
Faqositlər
Neytrofillər və makrofaqlar, bədənin hər tərəfinə hücum edən patogenlərin ardınca gedən faqositlərdir. Neytrofillər normal olaraq qan dövranında olur və ümumi dövran edən leykositlərin 50% -dən 60% -ni təşkil edən və neytrofil-qatil neytrofil-cager altpopulyasiyalarından ibarət olan ən çox bol faqosit növüdür. İltihabın kəskin dövründə, xüsusən də bakterial infeksiya nəticəsində neytrofillər kemotaksis adlanan bir prosesdə iltihab yerinə doğru hərəkət edirlər və ümumiyyətlə infeksiya yerinə gələn ilk hüceyrələrdir. Makrofajlar toxumaların içərisində yaşayan və fermentlər, zülallar və sitokinlər daxil olmaqla çox sayda kimyəvi maddə istehsal edən çox yönlü hüceyrələrdir, eyni zamanda köhnəlmiş hüceyrələrin və digər zibillərin bədənini təmizləyən zibilçi və antigen təqdim edən hüceyrələr kimi də iştirak edə bilərlər.
Dendritik hüceyrələr
Dendritik hüceyrələr (DC) xarici mühitlə təmasda olan toxumalarda faqositlərdir; buna görə də onlar əsasən dəri, burun, ağciyər, mədə və bağırsaqda yerləşirlər. Neyronal dendritlərə bənzədiklərinə görə adlandırıldı, çünki hər ikisində də onurğa bənzər proqnozlar var, lakin dendritik hüceyrələr sinir sisteminə heç bir şəkildə bağlı deyildir. Dendritik hüceyrələr, adaptiv immunitet sisteminin əsas hüceyrə növlərindən biri olan T hüceyrələrinə antigenlər təqdim etdikləri üçün bədən toxumaları ilə doğma və adaptiv immun sistemlər arasında əlaqə rolunu oynayır.
Qranulositlər
Qranulositlər sitoplazmasında qranullar olan lökositlərdir. Həmçinin bu kateqoriyaya neytrofillər, mast hüceyrələri, bazofillər və eozinofillər daxildir. Mast hüceyrələri birləşdirici toxumalarda, selikli qişalarda yaşayır və iltihab reaksiyasını tənzimləyir. Onlar ən çox allergiya və anafilaksiya ilə əlaqələndirilir. Bazofillər və eozinofillər neytrofillər ə aiddir. Parazitlərə qarşı müdafiədə iştirak edən və astma kimi allergik reaksiyalarda rol oynayan kimyəvi vasitəçiləri gizlədirlər.
Doğuşdan limfoid hüceyrələr
Doğuşdan limfoid hüceyrələr (İLC) ümumi limfoid progenitordan (CLP) əmələ gələn və limfoid nəslinə aid olan fitri immun hüceyrələr qrupudur. Bu hüceyrələr, rekombinasiya aktivləşdirən genin (RAG) olmaması səbəbindən antigen spesifik B və ya T hüceyrə reseptorunun olmaması ilə təyin olunur. ILCs miyeloid və ya dendritik hüceyrə markerlərini ifadə etmir.
Üzvi İLC-lərdən biri olan təbii killer hüceyrələri limfositlərdir və işğalçı mikroblara birbaşa hücum etməyən fitri immunitet sistemidir. Əksinə, NK hüceyrələri şiş hüceyrələri və ya virusa yoluxmuş hüceyrələr kimi güzəştli ana hüceyrələri məhv edir və bu hüceyrələri "özünü itirmək" olaraq bilinən bir vəziyyətlə tanıyır. Bu termin, MHC I adlı (hüceyrələrin uyğunsuzluğu kompleksi) — ana hüceyrələrin viral infeksiyalarında yarana biləcək bir vəziyyət olan hüceyrə səthinin markerinin aşağı səviyyədə olduğu hüceyrələri təsvir edir. İlkin təsəvvürə görə "özünü itirən" hüceyrələri öldürmək üçün aktivləşdirmə tələb etmədiklərinə görə "təbii qatil" adlandırıldı. Uzun illər NK hüceyrələrinin şiş hüceyrələrini və yoluxmuş hüceyrələri necə tanıdığı məlum deyildi. Artıq bu hüceyrələrin səthindəki MHC makiyajının dəyişdirildiyi və "itkin özünü" tanımaqla NK hüceyrələrinin aktivləşdiyi məlum oldu. Normal bədən hüceyrələri NK hüceyrələri tərəfindən tanınmır və hücum edilmir, çünki onlar özlərini MHC antigenlərini ifadə edirlər. Bu MHC antigenləri NK hüceyrələrinə tormozlar qoyan qatil hüceyrə immunoglobulin reseptorları (KIR) tərəfindən tanınır.
İltihab
İltihab immunitet sisteminin infeksiyaya verdiyi ilk cavablardan biridir. İltihab əlamətləri toxuma qan axınının artması ilə meydana gələn qızartı, şişkinlik, istilik və ağrıdır. İltihab yaralı və ya yoluxmuş hüceyrələr tərəfindən sərbəst buraxılan eikosanoidlər və sitokinlər tərəfindən istehsal olunur. Eikosanoidlər arasında qızdırma və iltihabla əlaqəli qan damarlarının genişlənməsinə səbəb olan prostaqlandinlər və müəyyən ağ qan hüceyrələrini (lökositlər) cəlb edən lökotrienlər vardır. Ümumi sitokinlər ə ağ qan hüceyrələri arasında əlaqə üçün cavabdeh olan interleykinlər daxildir; kemotaksisi təşviq edən hemokinlər; və ana hüceyrədəki protein sintezini bağlamaq kimi antiviral təsir göstərən interferon lar. Böyümə amilləri və sitotoksis amillər də sərbəst buraxıla bilər. Bu sitokinlər və digər kimyəvi maddələr immun hüceyrələri infeksiya yerinə cəlb edir və patogenlər in çıxarılmasından sonra zədələnmiş toxumaların sağalmasına kömək edir.
Tamamlayıcı sistem
İnsanlarda bu reaksiya bu mikroblarla əlaqəli antikorların bağlanması və ya mikrob səthlərindəki karbohidratlara zülalların bağlanması ilə aktivləşdirilir. Bu tanınma siqnalı sürətli bir öldürmə reaksiyasına səbəb olur. Reaksiya sürəti həm də proteaz olan tamamlayıcı molekulların ardıcıl proteolitik aktivləşməsindən sonra meydana gələn siqnal gücləndirməsinin nəticəsidir. Tamamlayıcı zülallar əvvəlcə mikroblarla bağlandıqdan sonra digər tamamlayıcı proteazları aktivləşdirən proteaz fəaliyyətlərini aktivləşdirirlər və s. Bu nəzarət müsbət rəy ilə başlanğıc siqnalını artıran bir kataliz istehsal edir. Kaskad, immun hüceyrələri cəlb edən, damar keçiriciliyini artıran və bir patogenin səthini pozaraq işarə edən peptidlərin istehsalına səbəb olur. Bu tamamlayıcı yığım plazma membranlarını pozaraq hüceyrələri birbaşa öldürə bilər.
Adaptiv immunitet sistemi
Uyğunlaşan immunitet sistemi erkən onurğalılarda inkişaf etmiş və daha güclü bir immun reaksiya təmin edir, eyni zamanda immunoloji yaddaş da mövcuddur, burada hər bir patogen bir imza antigeni ilə "xatırlanır". Adaptiv immun reaksiya antigenə xasdır və antigen təqdimatı adlanan bir proses zamanı özünəməxsus antigenlərin tanınmasını(təqdimatını) tələb edir. Antigenin spesifikliyi xüsusi patogenlər və ya patogen yoluxmuş hüceyrələrə uyğun cavablar əmələ gətirməyə imkan verir. Bu uyğunlaşdırılmış cavabları toplamaq qabiliyyəti bədəndəki "yaddaş hüceyrələri" ilə qorunur. Bir patogen bədənə bir dəfədən çox yoluxursa, bu xüsusi yaddaş hüceyrələri onu tez bir zamanda aradan qaldırmaq üçün istifadə olunur.
Antigenin tanınması
Adaptiv immunitet sisteminin hüceyrələri lenfosit adlanan lökositlərin xüsusi növləridir. B hüceyrələri ilə T hüceyrələri limfositlərin əsas növləridir və sümük iliyindəki hematopoetik kök hüceyrələrdən əmələ gəlir. B hüceyrələri humoral immun cavabında, T hüceyrələri isə hüceyrə ilə əlaqəli immun reaksiyasında iştirak edirlər.
Killer T hüceyrələri yalnız I sinif MHC molekullarına bağlı olan antigenləri, köməkçi T hüceyrələri və tənzimləyici T hüceyrələri yalnız II sinif MHC molekullarına bağlı antigenləri tanıyırlar. Bu iki antigen təqdim edən mexanizm, iki T hüceyrə növünün fərqli rollarını əks etdirir. Üçüncüsü, kiçik bir növü MHC reseptorlarına bağlanmayan antigenləri tanıyan γδ T hüceyrələridir. İkiqat müsbət T hüceyrələri, Çəngələbənzər vəzin inkişafı və fəaliyyəti üçün yodun tələb olunduğu timusda çox sayda vacib antigenlərə məruz qalır.