cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aleksandr Artyomov
Yaradıcılığı
Aleksandr Artyomov, eyni zamanda, tərcümə yaradıcılığı ilə də məşğul olmuş, A.Puşkin, M.Lermontov, İ.Turgenev, L.Tolstoy, İ.Höte və başqa müəlliflərin əsərlərini çuvaş dilinə çevirmişdir.
İonı adası
İonı — Oxot dənizinə daxilində hündürlüyü 300 metr olan qayalıqlardan ibarət olan elə də böyük olmayan ada. Adanın uzunluğu 1600 metr, eni 850 km təşkil edir. Materikdə 230 km cənub-şərqdə yerləşir. Saxalin adasının şimalında yerləşən Elizabet burnundan 250 km şimalda aralında qərarlaşır. İnzibati cəhətdən Xabarovsk diyarı ərazində yerləşir. Adada avtomatik meteoroloji stansiya fəaliyyət göstərir. Burada boş bir ev mövcuddur. Həmin tikilinin 1970-ci illərdə inşa edildiyi bildirilir. İnsanlar adada il ərzində bir dəfə stansiyada bateriyanı dəyişmək məqsədi ilə olurlar.
Təbiəti
Ada ərazisi və ətrafları birlikdə 88 ha ərazi təbiət abidəsi elan edilmişdir.
Adada quş bazarı və dəniz şirlərinin yerləşim yerləri vardır.
Rudolfo Qraziani
Rudolfo Qraziani — Benito Mussoliniyə sədaqəti ilə tanınan italyan feldmarşalı və siyasətçisidir.
O, hərbi karyerasına 1903-cü ildə başlamışdır. 1906-cı ildə ikinci leytenant rütbəsinə layiq görülmüşdür. Birinci Dünya Müharibəsindən əvvəl Eritreya və Liviyada, sonra Makedoniya və Tripolidə xidmət etmişdir. 1920-ci illərdə o, Liviyada olan italyan hərbi qüvvələrinə komandanlıq etmişdir. 1926-1930-cu illər arasında o, Liviyada İtaliyan Kirenaikasının qubernatorunun köməkçisi vəzifəsini icra etmişdir. 1930-cu ildə Kirenaikanın qubernatoru olmuşdur. O, 1930-1934-cü illərdə İtaliyanın Liviya qüvvələrinin baş komandanı, 1936-1937-ci illərdə İtaliyanın Somali qubernatoru, 1938-ci ildən isə İtaliyan Şərqi Afrikasının fəxri qubernatoru vəzifələrində işləmişdir. 1935-1936-cı illərdə İkinci İtaliya-Həbəş müharibəsi zamanı cənub cəbhəsinin komandiri olmuşdur.
Bədəvilərə qarşı hücumlar təşkil etmişdir. 1936-cı ildə Efiopiyanın regenti (kral köməkçisi) olmuşdur. O, Liviya İtaliya Qüvvələrinin baş komandanı olarkən Liviyadakı 20 ildir davam edən müqaviməti yox etdiyinə görə marşal rütbəsinə layiq görülmüşdür. O, Liviya Müqavimətinin lideri hesab olunan Ömər Muxtarın asılmasını əmr etmişdir. 1939-1941-ci illərdə İtaliyanın Baş Qərargah rəisi vəzifəsində işləmişdir.
İkinci Dünya Müharibəsinin əvvəllərində, Regio Esercito Baş Qərargah rəisi idi. Feldmarşal İtalo Balbo 28 iyun 1940-cı ildə dost atəşi ilə həlak olduqdan sonra onu İtaliyan Şimali Afrikasının baş komandanı və Liviya general-qubernatoru kimi əvəz etdi. Avqustun 8-də İtaliya diktatoru Benito Mussolini tərəfindən İtaliyanın 10-cu Ordusuna Misiri işğal etmək əmri verildi. 1940-cı ildə Misirə qarşı hücumda Ser Archibald Wavell tərəfindən qəti şəkildə məğlub edildi və vəzifəsindən istefa verdi. 1943-cü ildə İtaliyada atəşkəs əldə edildikdən sonra Benito Mussolininin alman dəstəyi ilə qurduğu İtaliyan Sosialist Respublikasında hərbi nazir vəzifəsinə gətirilmiş və partizanlara qarşı mübarizədə aktiv formada iştirak etmişdir. General Alfredo Quzzoninin rəhbərliyi altında olan qarışıq İtalyan-Alman Ordu Qrupu Liquriyaya (Armee Ligurien) rəhbərlik edənlərdən biri olmuşdur. 1944-cü ilin dekabrında Qarfaqnana döyüşündə müttəfiqlər tərəfindən məğlubiyyətə uğradılmışdır.
1945-ci ildə İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda Amerika hərbçiləri tərəfindən əsir götürülmüş və müxtəlif məhkəmələrdə mühakimə olunmuşdur. Müttəfiqlərin nəzarətini altına verilməzdən əvvəl Milanda San Vittore Həbsxanasında bir neçə gün keçirmişdir. O, 1946-cı ilin fevralına qədər orada qalmış və sonradan Amerikanın nəzarətində yenidən Afrikaya gətirilmişdir. Daha sonra sui-qəsd və ya edam edilmə təhlükəsi ilə əlaqədar olaraq Müttəfiq qüvvələr tərəfindən İtaliyanın Procida həbsxanasına qaytarılmışdır.
Nasistlərlə əməkdaşlıq etdiyinə görə 1948-ci ildə İtaliya Hərbi Məhkəməsi tərəfindən 19 il həbs cəzasına məhkum edilsə də, bir neçə ay cəza çəkdikdən sonra azadlığa çıxmağı bacarmışdır. 1950-ci illərin əvvəllərində o, neofaşist “Movimento Sociale Italiano” ilə birləşərək bəzi siyasi fəaliyyətlərlə məşğul olmuş və 1953-cü ildə bu İtaliya partiyasının “Fəxri prezidenti” elan edilmişdir.
O, 11 yanvar 1955-ci ildə Romada təbii səbəblərə görə həyatını itirmişdir.
Krampus (film, 2015)
Krampus - ABŞ istehsalı qorxu filmi.
Haqqında
Filmdə ailə çəkişməsi gənc oğlanın bayram əhval-ruhiyyəsini itirməsinə səbəb olur. Bu, qədim Avropa folklorunda Milad vaxtı dəcəl uşaqları cəzalandıran qorxunc, buynuzlu, şeytani heyvan görünüşlü Krampusun qəzəbinə səbəb olur. Krampus məhəlləni mühasirəyə alarkən, ailə üzvləri bir-birlərini dəhşətli taledən xilas etmək üçün birləşməlidir.
Film fərqli tənqidlər aldı və 15 milyon dollarlıq büdcə ilə 61 milyon dollardan artıq gəlir əldə etdi.
Yaycı (Vedi)
Yaycı — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indiki Vedi rayonunda kənd adı
Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 180 nəfər, 1914-cü ildə 157 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1916-cı ildən etibarən kəndin azərbaycanlı əhalisi zorla ermənilər tərəfindən qovulmuşdur. 1930-cu illərə kimi kənd xaraba qalmış, heç kim yaşamamışdır. 1930-cu ildən başlayaraq kəndə kürdlər yerləşdirilmişdir.
Toponimi
Toponim yaycı türk etnonimi əsasında düzəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Nar (şirkət)
Şirkətin açıqlamasına görə “Nar” əmtəə nişanı Azərbaycanın zəngin mədəni və tarixi irsinin çağdaş həyatla bağlılığının rəmzi olaraq seçilib. “Nar” ölkədə ilk dəfə olaraq 3G texnologiyasını təqdim edib və geniş 4G şəbəkəsini abunəçilərinin istifadəsinə verib. “Nar” şəbəkəsi hazırda ölkə ərazisinin 91% -ni əhatə edir və 2,24 milyondan çox abunəçiyə yüksəkkeyfiyyətli xidmət göstərir.
“Nar” şəbəkə keyfiyyətinin davamlı təkmilləşdirilməsi strategiyası çərçivəsində səs keyfiyyətinin nəzərəçarpacaq dərəcədə artımını və səsin təmiz ötürülməsini təmin edən “HD-Voice” (High Definition Voice) xidmətini təqdim edib.
Fəaliyyət tarixi
Azerfon MMC şirkəti 2005-ci ildə rəsmi qeydiyyatdan keçib (link). 2007-ci il mart 21-də “Nar Mobile” əmtəə nişanı ilə fəaliyyətə başlayıb. Azərbaycan telekommunikasiya bazarına üçüncü daxil olan mobil operator bazarda ən sərfəli qiymətləri təklif etdi. 2008-ci ildə “Nar” Azərbaycanda 3G texnologiyası əsasında xidmət təklif edən mobil operator olub. 2016-ci ildə şirkət re-brendinq edərək loqosunu dəyişdi və əmtəə nişanını sadəcə “Nar ” olaraq təsbit etdi. 2018-ci ildə “Nar” əmtəə nişanı konseptual dəyişiklik etdi.
Tətbiq
Nar şirkətinin Nar+ adlı tətbiqi var. Bu tətbiqi App Store və Google Play Store-da endirmək əlçatandır. Nar+ 20 avqust 2019-da istifadəyə verilib. 2022-ci ilə əsasən 500 min endirməni aşıb. Tətbiqdə Azərbaycan dili, İngilis dili, Rus dili dəstəklənir.
Tsikloheksilxlorid
Tsikloheksilxlorid(xlortsikloheksan)-C6H11Cl formulu olan alitsiklik xlorüzvi birləşmədir.
Fiziki xassələri
Kəskin iyi olan rəngsiz tez alışan mayedir.
Alınması
C6H12 + SO2Cl2 → C6H11Cl + SO2 + HCl
Kimyəvi xassələri
Suda az həll olur, xloroformda asanlıqla həll olunur, aseton, benzol, etanol və dietil efirlə qarışır.
Toksikliyi
Tsikloheksilxloridin buxarı ilə nəfəs aldıqda heyvanlarda kəskin zəhərlənmə baş verir. Bu zaman həyəcanlı vəziyyət yaranır, selikli qişanın qıcıqlanması, titrəmə, nəfəs darlığı və ölüm baş verir. Ağ siçanlar üçün iki saat tənəffüs edildikdə, 100% öldürücü konsentrasiya ÖK 100 = 78 mq/l, ağ siçovullar üçün - 40-75 mq/l. Siçovullarda xroniki zəhərlənmə zamanı (gündə 0,5 mq / l gündə 5 saat inhalyasiya) - bir aydan sonra qan təzyiqinin azalması, 4-5 aydan sonra mərkəzi sinir sistemində funksional dəyişikliklər yaranır.
Tətbiqi
Tsikloheksilxlorid yağlarda, qətranlarda həlledici kimi, üzvi sintezdə tsiklohekseni almaq üçün, kaprolaktamın, pestisidlərin istehsalında istifadə olunur.
Cəfər Mehrad
Cəfər Rəsul oğlu Mehrad — kitabxanaşünaslıq və informasiya elmləri üzrə dünya şöhrətli Azərbaycan əsilli İranlı alim, elmlər doktoru, professor.
Həyatı
14 oktyabr 1947-ci ildə Cənubi Azərbaycanın (indiki İran) Təbriz şəhərində anadan olmuşdur.
Elmi fəaliyyəti
Professor Cəfər Mehrad Şiraz Universitetinin "Bilik və informasiya elmi" kafedrasını (1979), "Ədəbiyyat və humanitar elmlər kolleci"ni (1984), həmçinin "Mərkəzi kitabxana və sənədləşdirmə mərkəzi"ni (1986) formalaşdırmışdır. O, 1991-ci ildə İran İslam Respublikasının Şiraz şəhərində "Elm və texnologiya üzrə Regional İnformasiya Mərkəzi"ni (ing. RICEST), o cümlədən bu şəhərdə 2008-ci ildə "İslam Dünyasının Elmi İstinad Mərkəzi"ni (ing. Islamic World Science Citation Center — ISC)   yaratmışdır. Bundan savayı, görkəmli alim "International Journal of Information Science and Management" (İnformasiya elmi və idarəetmə üzrə beynəlxalq jurnal) adlı elmi dərginin (2003) təsisçisi və baş redaktorudur.
Ayaq
Ayaq — bir çox onurğalıda olan orqandır. Ağırlıq daşıyan və hərəkəti təmin edən bədən üzvüdür. Bir çox heyvanda ayaq qıçın son hissəsində pəncələr və ya dırnaqlardan təşkil olunmuş, bir və ya daha çox seqment və ya sümükdən ibarət olan orqandır.
Quruluşu
İnsan ayağı 26 sümük, 33 oynaqdan (onlardan 20-si fəal şəkildə ifadə olunur) və yüzdən çox əzələ, vətər və liqamentdən ibarət olan güclü və mürəkkəb bir mexaniki quruluşdur. Şimali Amerikalı və avropoid irqindən olan 1197 yetkin kişinin (orta yaş 35.5) antropometrik tədqiqatında, insan ayağının uzunluğu 1,2 sm standard xəta ilə 26,3 sm olduğu müəyyən edilmişdir.
Ayaq arxa ayaq, orta ayaq və ön ayaq olaraq 3 yerə bölünür:
350px|thumb|right Arxa ayaq ayaq biləyi sümüyü və topuq sümüyündən ibarətdir. Qıçın qamış və incik sümükləri talus ilə birləşərək ayaq biləyini əmələ gətirir.
Orta ayaqda olan 5 sümük və amortizator rolunu oynayan ayaqdarağını təşkil edir. Orta ayaq vasitəsilə arxa və ön ayağa bağlanır.
Ön ayaq beş barmaqdan və beş proksimal uzun sümüyün əmələ gətirdiyi metatarsal sümüklərdən ibarətdir. Əl barmaqlarında olduğu kimi ayaq barmaqlarında da falanqalar var və baş barmaq iki falanqaya, digər dörd barmağın isə hər biri üç falanqaya malikdir.
Appel reaksiyası
Appel reaksiyası - spirtlərdən alkil xloridlərin və alkil bromidlərin tetraxlorid və ya tetrabromid və trifenilfosfin ilə qarşılıqlı təsirləri ilə sintezi metodudur: Sintetik təcrübəyə 1970-ci illərdə Rolf Appel tərəfindən tətbiq edilmişdir [1].
Reaksiya mexanizmi
Appel reaksiyası fosfinin tetrahalogenmetan ilə halogenofil reaksiyasına əsaslanır. Birinci mərhələdə, trixlorometil və ya tribrommetil qrupunun tetrahalogen metanın halogen atomunda fosfin 1 ilə ayrılan nukleofil əvəzetmə nəticəsində, əlavə - psevdofosfonium duzunun əmələ gəlməsi baş verir. haloform 3, sonra halofosfonium duzunun 4 alkolyat anionunun nükleofili əvəzlənməsi ilə duz 5 əmələ gəlir. Son mərhələdə, psevdofosfonium duz 5-in karbonuna halogenid ionunun nükleofil hücumu baş verir, fosfin oksidin 7 xaric olmasına və alkil halogenid 6 əmələ gəlməsinə, çevrilməyə səbəb olan SN2 mexanizminə gətirib çıxaran nükleofil əvəzlənməsi baş verir. Nəticədə karbinol karbonunun konfiqurasiyası gedir: Reaksiyanın son mərhələsinin arxasında duran qüvvə, sabitliyi P = O əlaqənin əmələ gəlməsinin yüksək (~ 544 kJ / mol) enerjisi sayəsində çox yaxşı bir ayrılma qrupu olan fosfin oksidinin meydana gəlməsidir.
Tətbiqi
Appel reaksiyasının əsas üstünlüyü,onun mülayim və neytral şərtləridir, bu da spirt mühitində turşuluq xassəsi əks etdirən halogenlə əvəz olunan hidroksil qrupudur məsələn, hidrogen xlorid, tionil xloridin geraniolun geraniolxloridə çevrilməsi. Nəticədə fosfor xloridlərin izomerləşməsi və ayrılması ilə geranil və linalil xlorid qarışığının əmələ gəlməsin baş verir. Appel reaksiyası bu çatışmazlıqlardan məhrumdur. Appel reaksiyasında əsas çatışmazlıq- hədəf məhsulu olan stexiometrik miqdarda əmələ gələn fosfin oksiddən ayrılması zərurətidir, məsələn, kifayət qədər yüksək temperaturda distillə, termallabil halogenidlərin izomerləşməsinə və ya rasemizasiyasına və yenidən kristallizasiyaya səbəb ola bilər. Bu da bütöv məhsulun itkisinə səbəb ola bilər. [2]. Appel reaksiyasının klassik versiyasında karbon tetraxlorid və ya tetrabrommetan, satışda olan trifenilfosfinlə birlikdə istifadə edilir, trifenilfosfin isə karbon tetraxloriddəki spirt həllinə (və ya təsirsiz bir həlledicidəki spirt-karbon tetraxlorid məhlulu) əlavə olunur; bu reaksiya sırası, psevdofosfonium duzunun Ph3P + Hal • Hal3C- meydana gəlməsi halına gətirilməsinə və alkil halogenidin məhsuldarlığının azalmasına imkan verir [2]:
Modifikasiya Appel reaksiyası karbon turşuları üçün də effektlidir. Oksazalonlar, oksazinlər və tiazolinlərin sintezində istifadə edilir.
Sekku
thumb|"Qosekku-zu", müəllif: [[Kakizaki Hakyo.]] – Yaponiyada mövsüm dəyişikliyini bildirən əlamətdar günlər.
Terminologiya
"Sekku" termini əvvəllər mövsüm dəyişikliyinin ("seçi") baş verdiyi günlərdə hazırlanan yeməkləri ("ku") bildirirdi. Daha sonra bu söz həmin günləri bildirmək üçün istifadə olunmağa başlamışdır. "Monobi" və ya "monbi" sözləri sekkunu bildirmək üçün istifadə olunan alternativ sözlərdir. Belə ki, insanlar bu günlərdə ailə gerbinin ("mon") olduğu kimonolar geyinirdilər.
Tarixi
Yaponiya sarayında sekku adəti Çinin təsiri ilə yaranmışdır. İllik hadisələri qeyd etmək üçün istifadə olunan təqvimə bir neçə sekku daxil idi. Bu təqvim yapon mövsüm bölgüsünün Çin təqvim sistemi ilə sintezi nəticəsində yarandığı üçün bəzi günlər mövsüm dəyişikliklərini bildirirdi.
Edo dövründə Tokuqava şoqunluğu bu günləri sekku elan etmişdi: 7 yanvar (Yeddi bitki festivalı), 3 mart (Kukla festivalı və ya Şaftalı festivalı), 5 may (Uşaqlar festivalı və ya Süsən festivalı), 7 iyul (Tanabata festivalı) və 9 sentyabr (Payızgülü festivalı). Bu sekkular Yaponiyada müasir dövrdə də qeyd olunur. Bu beş sekku birlikdə adlanır.
Ənənələr
Sekkularda insanlar xüsusi yeməklər hazırlayıb yeyirlər. Məsələn, insanlar 7 yanvarda nanakusa-qayu, 3 martda hişimoçi, 5 mayda isə çimaki yeyirlər.
Santimetr
Santimetr (sm, cm) — BS sistemində 0,01 metrə bərabər uzunluq vahididir. SQS sistemində əsas uzunluq vahididir. 1sm = 10000mkm = 10mm = 0,1dm = 0,01m = 0,00001 km = 0,39in(0,3937007874015748 düym) = 0, 03ft(0,0328083989501312ft)
Сантымэтар Centiméter
Şartr kafedralının astronomik saatı
Şartr Notr-Dam kilsəsinin astronomik saatı öz böyük həcmlərinə görə çəpərlənmiş xor qülləsinin divarına quraşdırılmışdır.
Təsviri
Bəzən "astrolyabik" da adlandırılan saat xüsusi olaraq, göy cisimlərinin və ya günəşin səmada yerləşməsinə əsaslanaraq ulduzların hündürlüyünü ölçməyə və vaxtı müəyyən etməyə imkan yaradır. Onun strukturu və müxtəlif konstruksiyaları başlanğıcda səmada ulduzların hərəkətinin təqdim edilməsi (təsəvvürü) üçün adətən qütb proyeksiya olaraq bilinən ikiqat və yastı proyeksiyalara yerləşdirilmişdir.
Vaxtın ölçülməsi üçün istifadə olunan digər alətlər
Vaxtın müəyyən edilməsi üçün lazım olan alətlərin əksəriyyəti kafedralın xaricində quraşdırılmışdır:
Saat pavilyonu
İntibah memarlığının çiçəklənmə dövründə yaradılmış saat xüsusi olaraq yaradılmış dördkünc pavilyonun daxilinə yerləşdirilmişdir (pavilyonun Jan de Bos (fr) tərəfindən sifariş edildiyi ehtimal olunur). Kafedral nefinin şimal hissəsində, daha doğrusu birinci kontrforsun divarına əlavə edilmiş pavilyon 1862-ci ildə tarixi abidələr siyahısına əlavə edilmiş və Fransa mədəni irsinin xüsusi kadastrında adı qeyd edilmişdir.
Saat mələkləri
Əllərində günəş saatlarını saxlayan iki böyük mələk fiquru müvafiq olaraq kafedralın qərbi və cənubi fasad künclərində quraşdırılmışdırlar.
Vasif Durarbəyli
Vasif Durarbəyli — Azərbaycan şahmatçısı, qrosmeyster (2010).
Qrossmeyster titulunu 18 yaşadək oğlanlar arasında keçirilən Dünya Çempionatında qazanmışdır. Vasif 2013-cü ildə Dünya Kubokunun birinci mərhəlsində Anton Korobova məğlub olmuşdu.
Həyatı
Vasif Durarbəyli 24 fevral 1992-ci ildə Sumqayıtda anadan olub.
NGC 503
NGC 503, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Metilvinilketon
Fiziki xassələri
Rəngsiz mayedir, qıcıqlandırıcı iyi var. Molyar kütləsi 70,09 q/mol. qaynama temperaturu 81,4 °C. Suda, spirtdə, asetonda və sirkədə həll olur.Sıxlığı d_{4}^{20} = 0,8636, şüasındırma əmsalı n_{D}^{20} = 1,4084.
Kimyəvi xassələri
Müəyyən müddət saxladıqda polimerləşir və ağ rəngsiz kütləyə çevrilir. Yüksək kimyə vi aktivliyə malikdir, ikiqat rabitə ilə spirtə və bəzi efirlərlə birləşir.
Tətbiqi
Polimer və sopolimerlərin alınmasında istifadə olunur.
Bioloji xüsusiyyətləri
Bakterisid və funqsid xassələrə malikdir, dəriyə düşdükdə qıcıqlandırır.
Əsrik nahiyəsi
Əsrik nahiyəsi — 1727 ci ildə Osmanlı İmperiyasının Gəncə-Qarabağ əyalətinin Xılxına livasının nahiyəsi
İstinadlar
«Gəncə-Qarabağ əyalətinin müfəssəl dəftəri»
Amparafaravola
Amparafaravola — Madaqaskarda şəhər.
Şəhər ölkənin şimal-şərq hissəsində, Alaotra-Manqoro bölgəsində yerləşir. 2013-cü ilin təxmini məlumatlarına görə, şəhərin əhalisi 54,100 nəfərdir.
Ürəklər Valeti (personaj)
Ürəklər Valeti — Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində əsərinin qəhrəmanlarından biridir.
Bastın-Tas adası
Bastın-Tas adası — qayalıqdan ibarət olan ada. Adanın sahillərini Laptevlər dənizinin suları yuyur. Bastın-Tas adası Belkovski adasının şimalında qərarlaşıır. Anju adaları qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Saxa Respublikası ərazisinə daxildir.
Ürəklər Valeti (personaj)
Xarakteristika
"Ürəklər Valeti" personajı ilk dəfə "Alisa möcüzələr ölkəsində" əsərinin "Krallıq kroketi" adlı səkkizinci fəslində peyda olur və yaxşı insan kimi təqdim olunur. "Krendelləri kim oğurlayıb?" adlı 11-ci əsas şübhəli şəxs hesab olunur. Ardınca 12-ci fəsil "Alisanın sübutu" fəslində peyda olur.
Uyğunlaşdırma
ABŞ rejissoru Tim Börtonun 2010-cu ildə çəkdiyi Alisa möcüzələr ölkəsində filmində ABŞ aktyoru Krispin Qloverin canlandırdığı "Ürəklər Valeti" personajı, İlosoviç Steyn kimi təqdim olunur.
Yəhudilər
Yəhudilər ya da Cuhudlar (köhnə mənbələrdə Ebrəçilər) — qədim İsrail çarlığında yaşamış əhalidən yaranan xalq. Faktiki olaraq dünyanın bütün ölkələrində yaşayırlar. 1948-ci ildən yəhudi dövləti — İsrail də mövcuddur. Sayı təqribən 14 mln. nəfər (2006-cı il rəqəmi), onlardan 40%-i İsraildə, 35%-i isə ABŞ-də yaşayır. Ənənəvi dini iudaizmdir. İsraildə rəsmi dövlət dili ivritdir. Ayrı-ayrı ölkələrdə spesifik yəhudi dilləri var. Onlardan ən çoxsaylısı alman dil qrupuna daxil olan idişdir.
Yəhudiliyin əlamətləri
Yəhudiliyin əlamətlərini müəyyənləşdirən ən qədim mənbə yəhudi hüququ olan halaxadır. O qanun yaradan Talmudun qərarları əsasında yaranıb. Halaxaya görə, "yəhudi o adamdır ki, anası yəhudidir, ya da yəhudi qaydalarına görə yəhudi adlanıb (qiyur)"
Yəhudi diasporlarının tarixi
Diasporlar tədricən ardıcıllıqla bir neçə əsas mərkəz şəklində formalaşmışlar. Edot adlanan etnik yəhudilər dil və məişət cəhətcə fərqlənmişlər:
İkinci dünya müharibəsi ərəfəsində və dövründə altı milyona qədər yəhüdi öldürülüb (bax: Holokost).
Yayılması və sayı
Ən böyük yəhudi icmaları (60 min nəfərdən çox) aşağıdakı ölkələrdədir:
Mütəşəkkil yəhudi icmaları dünyanın 110 ölkəsində var.
Qrifon (personaj)
Qrifon – Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində əsərinin qəhrəmanlarından biridir. Sınaq Tısbağasının həmkarıdır.
İrvinq Çernev
Yaradıcılığı
İrvinq Çernev 20 şahmat kitabı yazıb, 1978-ci ildə Oxford University Press tərəfindən nəşr edilmiş və 1982-ci ildə Dover tərəfindən yenidən çap edilmiş, İrvinq Çernev tərəfindən Kapablankanın Ən Yaxşı Şahmat Sonluğu final mərhələsinə vurğu ilə qeyd olunan altmış tam oyun təqdim edir (tam cəbri qeydlə). 1945-ci ildə o, Kennet Harknesslə birlikdə "Şahmata dəvət" əsərini yazdı və bu kitab indiyə qədər yazılmış ən uğurlu şahmat kitablarından biri oldu
Amyen (rayon)
Amyen — Fransanın O-de-Frans regionun rayonlarından  biri. Departamenti — Somma. Suprefektura — Amyen. Rayon əhalisi 2013-cü ildə 300.657 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 129 nəfər / km². Rayon sahəsi — 2321 km².
Tərkibi
Amyen rayonun kantonları (22 mart 2015-ci ildən):
Amyen rayonun kantonları (22 mart 2015-ci ildən 31 dekabr 2016-cı ilə qədər):
Amyen rayonun kantonları (1 yanvar 2017-ci ildən):
Deepwater Horizon neft sızması
px|thumb|alt=Deepwater Horizon neft sızması|Deepwater Horizon neft sızması thumb|right|Meksika körfəzində nefti gözdən keçirən gəmilər thumb|Neft sızması səbəbindən balıq ovu ilə bağlı zərər çəkmiş ərazinin xəritəsi
Deepwater Horizon neft sızması və ya BP neft sızması — 20 aprel 2010-cu ildə ABŞ sahillərində Meksika körfəzində BP-nin idarə etdiyi Makondo Prospektində başlayan sənaye fəlakəti idi. Neft sənayesi tarixində ən böyük dəniz neft dağılması hesab edilir və həmçinin Meksika körfəzində baş verən əvvəlki ən böyük "Ixtoc I neft dağılması"ndan həcmcə 8-31 faiz böyük olduğu təxmin edilir. Amerika Birləşmiş Ştatlarının federal hökuməti ümumi atqısını 4,9 milyon barel (210.000.000 ABŞ qal.; 780 000 m³) olaraq qiymətləndirmişdir. Neft axınını dayandırmaq üçün edilən bir neçə uğursuz cəhddən sonra, 19 sentyabr 2010-cu ildə neft sızmasının qarşısının alındığı elan edildi. 2012-ci ilin əvvəlində verilən hesabatlar quyu sahəsində hələ də sızma olduğunu göstərirdi. Deepwater Horizon neft dağılması dünya tarixində ən böyük ekoloji fəlakətlərdən biri kimi qəbul edilir.
Ətraf əraziləri yayılan neftdən qorumaq üçün kütləvi tədbirlər görüldü. Aylarla davam edən dağılma nəticəsində, cavab tədbirləri və təmizləmə fəaliyyətlərinin mənfi təsirləri ilə yanaşı, dəniz və vəhşi təbiətin yaşayış yerlərinə, balıqçılıq və turizm sənayelərinə böyük ziyan dəydiyi bildirildi. Luiziana ştatında, 2013-cü ildə çimərliklərdən 4.900.000 funt (2.200 ton) yağlı material çıxarıldı ki, bu da 2012-ci ildə toplanan məbləğdən iki dəfə çoxdur. Neft təmizləmə qrupları 2013-cü il ərzində Luiziana sahil zolağında həftədə dörd gün 55 mil (89 km) işləyiblər. Alimlərin dediyinə görə, neft və dispersant qarışığının qumun içinə gömüldüyü Florida Panhandle və Tampa körfəzinin suları kimi Macondo yerindən uzaqda da neft tapılmağa davam etdi. 2013-cü ilin aprelində, delfinlərin və digər dəniz canlılarının rekord sayda ölməyə davam etdiyi, körpə delfinlərin normaldan altı dəfə çox öldüyü bildirildi. 2014-cü ildə yayımlanan bir araşdırmada dağılma nəticəsində neftə məruz qalanların ürək və digər orqanlarında ölümcül və ya ən azı ömrü qısaldan deformasiyaların inkişaf etdiyi məlum oldu və başqa bir araşdırma kardiotoksikliyin dağılmaya məruz qalan heyvanların həyatında geniş yayılmış ola biləcəyini müəyyən etdi.
Çoxsaylı araşdırmalar partlayışın səbəblərini və rekord səviyyəyə çatan dağılmanı araşdırdı. 2011-ci ilin sentyabrında dərc edilən Birləşmiş Ştatlar Hökumətinin hesabatında quyudakı qüsurlu sementə işarə edilir, bunda əsasən BP-nin, həmçinin qazma qurğusunun operatoru Transocean və podratçı Halliburtonun da rolu var. 2011-ci ilin əvvəlində Ağ Evin komissiyası eyni şəkildə BP-ni və onun tərəfdaşlarını bir sıra xərclərin azaldılması qərarları və qeyri-adekvat təhlükəsizlik sisteminə görə günahlandırdı, eyni zamanda sızmanın “sistemik” kök səbəblərdən və “əhəmiyyətli çatışmazlıqlardan” qaynaqlandığı qənaətinə gəldi. Həm sənaye təcrübələrində, həm də hökumət siyasətində islahatlar təkrarlana bilər.
2012-ci ilin noyabrında BP və Birləşmiş Ştatların Ədliyyə Departamenti federal cinayət ittihamlarını həll etdi, BP 11 adam öldürmə, iki ağır cinayət və ABŞ Konqresinə yalan danışmaqda günahkar olduğunu etiraf etdi. BP həmçinin təhlükəsizlik təcrübələri və etikasına dair dörd il ərzində hökumətin monitorinqinə razılıq verdi və Ətraf Mühitin Mühafizəsi Agentliyi BP-nin Birləşmiş Ştatlar hökuməti ilə yeni müqavilələr bağlamasının müvəqqəti qadağan ediləcəyini bildirdi. BP və Ədliyyə Departamenti rekord məbləğdə 4,525 milyard dollar cərimə və digər ödənişlər üzrə razılığa gəldilər. 2018-ci ildən, təmizləmə xərcləri, ödənişlər və cərimələr şirkətə 65 milyard dollardan çox başa gəldi.
2014-cü ilin sentyabrında Birləşmiş Ştatların Dairə Məhkəməsi hakimi kobud səhlənkarlığı və ehtiyatsız davranışı səbəbindən neft dağılmasına görə ilk növbədə BP-nin məsuliyyət daşıdığına qərar verdi. 2016-cı ilin aprelində BP ABŞ tarixində ən böyük korporativ hesablaşma olan 20,8 milyard dollar cərimə ödəməyə razı oldu.
Deepwater Horizon qazma qurğusu
Deepwater Horizon dinamik şəkildə yerləşdirilmiş 10,000 fut (3,000 m) dərinliyə qədər sularda işləyə bilən qazma qurğusu idi. Cənubi Koreyanın “Hyundai Heavy Industries” şirkəti tərəfindən tikilmiş və “Transocean” şirkətinə məxsus olan qazma qurğusu 2008-ci ilin martından 2013-cü ilin sentyabrına qədər BP-yə icarəyə verilmişdir. O, dərin kəşfiyyat qazma işləri aparırdı. Quyu, Macondo prospektində dəniz səviyyəsindən 18,360 fut (5,600 m) aşağıda, təxminən 5,100 fut (1,600 m) suda yerləşir. Makondo quyusu Luiziana sahillərindən təxminən 41 mil (66 km) aralıda yerləşir. BP 65% payla “Macondo Prospect”-in operatoru və əsas inkişaf etdiricisi idi, 25%-i “Anadarko Petroleum”-a və 10%-i “Mitsui”- nin vahidi olan MOEX Offshore 2007-yə məxsus idi.
partlayış
thumb 20 aprel 2010-cu il tarixdə CDT-də təxminən 19:45-də quyudan çıxan yüksək təzyiqli metan qazı dəniz qaldırıcısına qədər genişləndi və qazma qurğusuna qalxdı, burada alışıb partladı və platformaya yayıldı. ABŞ Sahil Mühafizəsinin (USCG) üç günlük axtarış əməliyyatına baxmayaraq itkin düşən 11 işçi tapılmayıb və partlayış nəticəsində öldüyü güman edilir. Doxsan dörd ekipaj üzvü xilasedici qayıq və ya vertolyotla xilas edilib, onlardan 17-si xəsarət alıb. Deepwater Horizon 22 aprel 2010-cu il səhər saatlarında batdı.
Neft dağılmalarının həcmi və miqyası
Peyk görüntülərinə görə, dağılma Oklahoma ştatının ölçüsü ilə müqayisə oluna bilən 180.000 km² okeana birbaşa təsir edib. 2010-cu il iyunun əvvəlində neft Luiziana ştatının sahilindən 125 mil (201 km) məsafədə və Missisipi, Florida və Alabama sahilləri boyunca yayılmışdır. Neft şlamı “İntracoastal” Su Yolunda və “Pensacola Beach” və Körfəz Adalarının Milli Dəniz Sahilində görülmüşdür. İyunun sonunda neft ilk dəfə Missisipidə görünən “Gulf Park Estates”-ə çatdı. Sentyabr ayında yeni neft dalğası qəfildən Luiziana sahil zolağından 16 mil (26 km) məsafəni və Missisipi çayının qərbindəki “Plaquemines Parish”-dəki bataqlıqları əhatə etdi. Oktyabr ayında köhnə neft Texasa çatdı. 2011-ci ilin iyul ayına olan məlumata görə, Luiziana, Missisipi, Alabama və Florida ştatlarında təxminən 491 mil (790 km) sahil xətti neftlə çirklənmiş və dağılma başlayandan bəri cəmi 1,074 mil (1,728 km) neftlə yağlanmışdır. 2012-ci ilin dekabrına olan məlumata görə, 339 mil (546 km) sahil xətti qiymətləndirmə və ya təmizləmə əməliyyatlarına məruz qalır. Məlumata görə, dağılmış neftin 3,19 milyon barrel olması bu fəlakətin yeganə təsiri deyildi. Atmosferə minlərlə ton karbohidrogen qazının (HC) buraxılmasını göstərən hesabat var idi.
Bu o deməkdir ki, Körfəzdə 2,4 milyon barel neft artıq qalıb. 2012-ci ilin aprel ayında Luiziana sahil xəttinin 200 mil (320 km) kənarında hələ də neft tapılmışdı. 2013-cü ildə Meksika Körfəzində Neft Dağılmaları və Ekosistem Elmi Konfransında bəzi elm adamları neftin üçdə birinin dərin okean çöküntüləri ilə qarışa biləcəyini və bunun ekosistemlərə və kommersiya balıqçılığına ziyan vurma riski olduğunu qeyd etdi.
2013-cü ildə Luiziana sahillərindən 4,600,000 funtdan (2,100 ton) çox “yağlı material” çıxarıldı. 2013-cü ildə yalnız “dəqiqəlik” miqdarda neft yuyulmağa davam etsə də, “Alabama” və “Florida Panhandle” çimərliklərindən hələ də demək olar ki, hər gün neft çirklənməsi haqqında məlumat verilirdi. Müntəzəm təmizlik patrulları artıq əsaslandırılmış hesab edilmirdi, lakin ictimai hesabatlara cavab olaraq təmizlik zərurət əsasında aparılırdı.
Əvvəlcə neftin Florida ştatının Tampa Körfəzinə çatmadığı düşünülürdü; lakin, 2013-cü ildə aparılan bir araşdırma, dispersantla işlənmiş neftin şleyflərindən birinin Tampa Körfəzi bölgəsindən 80 mil (130 km) uzaqlıqdakı şelfə çatdığını aşkar etdi. Tədqiqatçıların fikrincə, “onun həmin ərazidə tutulan balıqlarda lezyonlara səbəb ola biləcəyinə dair bəzi sübutlar” var.
İtalyan dili
İtalyan dili (lingua italiana) — İtaliya, San-Marino, Vatikan və İsveçrənin dövlət dili. Sloveniya və Xorvatiyanın əsasən italyan mənşəli vətəndaşların məskunlaşdığı bölgələrində ikinci rəsmi dil elan edilmişdir.
Sevinc Cəfərzadə
Sevinc Cəfərzadə – Azərbaycan millisində çıxış edən qadın futbolçu. 2021-ci ildə "Krasnodar" komandasına transfer olmuşdur.
Həyatı
1 iyul 1996-cı ildə Azərbaycanın Lənkəran rayonunun Viravul kəndində fəhlə ailəsində anadan olub. Dörd uşaqlı ailənin üçüncü uşağıdır. Karyerası ərzində "Zaqatala", "Fidan", "Boblingen", "Donçanka", "Kubanoçka", "Yenisey", "Krasnodar" klublarında çıxış edib. Azərbaycanın U-16 milli komandası ilə debüt oyunu Uelsə olan qarşı oyun olub.
Səməd Vurğun adına mərkəzi kitabxana (Sumqayıt)
thumb|[[Fayl:Sumqayıt, Xəzərin sahili.jpg|thumb]] Sumqayıt şəhər MKS-nin H. Z. Tağıyev adına  7 saylı   uşaq  kitabxana-filialı   1969-cu ildə açılıb. 1991-ci ildən H. Z. Tağıyevin adını daşıyır. Sahəsi 150 kv.m-dir. Sumqayıt şəhər Mədəniyyət və  Turizm İdarəsinin  tabeliyindədir. Kütləvi kitabxana olaraq  əsasən  kiçik  yaşlı oxuculara  xidmət edir.
2003-cü ildə 7 saylı  uşaq kitabxana-filialının  böyük bir hissəsi  alman dili mərkəzinə  verilib.
2006-cı ildə kitabxana  şəhər  Bələdiyyəsinin  yaxından köməyi ilə əsaslı təmir edilib. Kitabxanada kompüterləşdirilmiş  infrastruktur  qurulmuş,  oxucuların  internetdən  sərbəst istifadəsi üçün  ödənişsiz  WI-FI  zonası yaradılmış, kitabxana  kompüter,  printer və digər avadanlıqlarla  təchiz olunmuşdur.
2014-cü ilin hesabatına görə    H. Z. Tağıyev  adına  7 saylı   uşaq  kitabxana-filialın  fondu  26713  nüsxə, fonda daxil olan yeni ədəbiyyatın sayı  153  nüsxə,  oxucusu  4005 nəfər, kitab verilişi  55003 nüsxə, oxucuların kitabxanaya  gəlişi 42341  nəfərdir.
İl ərzində kitabxana filialda oxucu mütaliəsinə rəhbərlik  məqsədilə   əlamətdar günlər və yubileylər, müxtəlif aktual mövzularla bağlı sərgilər, səhərciklər, ədəbi-bədii gecələr, şeir dəqiqələri, biblioqrafik xülasə və  mətbuat xülasələri, danışan kitablar və s. tədbirlər  keçirilmişdir. Belə ki, kitabxanada il ərzində  uşaq hüquqlarının tanınması və qorunması ilə bağlı  “Hüquqlarımızı bilirikmi”adlı dəyirmi masa,  9 May  Qələbə günü ilə əlaqədar “Unudulmayan qəhrəmanlıq”,  1 iyun  Uşaqların Beynəlxalq Müdafiə günü münasibətilə “Ömrün əlvan çiçələri”adlı səhərcık,  Dövlət Bayrağı günü ilə əlaqədar  “Qalxan bayraq enən deyil”adlı şeir dəqiqələri, estetik tərbiyə mövzusunda ”Ay can,ay can gəldi qış “  Hikmət Ziyanın 90 illiyi ilə bağlı “Həyatı işıqlandıran poeziya”, Abbas Səhhətin 140 illiyi ilə əlaqədar  “Ölərəm əldən əgər getsə Vətən”, Hüseyn Arifin 90 illiyi ilə əlaqədar “Dünya fikir dünyasıdır” və daha neçə-neçə maraqlı tədbir keçirilmişdir.
Kitabxana öz işini 3,5, 14, 15, 25, 27, 37 saylı məktəb, «İstedad» liseyi, 45 saylı uşaq bağçası, UYYM, Gənclər, İdman və Turizm Baş İdarəsi,  Poeziya klubu ilə əlaqəli qurub.
Toppuzabad (Urmiya)
Toppuzabad - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 171 nəfər yaşayır (43 ailə).
Norinco
Norinco və ya "Şimali Çin Sənaye Korporasiyası" (China North Industries Corporation) — Çin Xalq Respublikasına məxsus Dövlət korporasiyası. Şirkət əsasən hərbi məqsədli avtomobil və motosiklet, maşınqayırma məhsulları, optik elektron kəşfiyyat avadanlıqları, kimyəvi məhsullar, yüngül sənaye məhsulları, partlayıcı, silah istehalı və ilə məşğul olur. Bundan əlavə şirkət ÇXR-də inşaat sektorunda mülki layihələrlə məşğul olur.
Şirkətin tarixi
Norinco 1980-ci ildə, ÇXR Dövlət Şurasının təsdiqindən sonra qurulmuşdur. Çin Xalq Respublikasının Müdafiə Nazirliyi yanında Elm, Texnologiya və Sənaye Komitəsinin birbaşa səlahiyyətindədir.
Beynəlxalq əlaqələr
Harri Milholnun 1997-ci ildə ABŞ senatına təqdim etdiyi hesabata inansaq, şirkətin ABŞ-də aşağıdakı nümayəndə və tərəfdaşları var: Korporasiya həmçinin Afrika (CAR, Qvineya, Efiopiya), Mərkəzi və Cənubi Amerika (Boliviya), Yaxın Şərq (Küveyt) bazarlarındada fəaliyyət göstərir.
Məhsulları
Korporasiya müdafiə təyinatlı məhsulların istehsalı və ixracı üzrə ixtisaslaşıb. Korporasiyanın bəzi məhsulları Sovet texnikasının və silahlarının lisenziyalı nüsxələridir. Hal hazırda şkrkət Şirkət çoxsaylı raket sistemləri, amfibiya vasitələri, raket əleyhinə sistemlər, hava hücumundan müdafiə sistemləri, gecə görmə avadanlığı, informasiya sistemləri, yüksək effektiv yatırma sistemləri, hava bombaları, antiterror silahları, atıcı silahlar da daxil olmaqla inkişaf etmiş hərbi texnika istehsal edir.
İkili rol
İkili rol (ingilis dilində dual role), ikiqat rol və ya dubl rol (ingilis dilində double role) hər hansısa bir filmin, tamaşanın və ya serialın çəkilişləri zamanı iki rol oynayan bir aktyora aiddir. İkili rollar (yaxud da aktyor üçün ikidən daha çox rollar ola bilər) bilərəkdən ssenariyə yazıla bilər və yaxud da bunun əvəzinə çox vaxt aşağı büdcəli filmlərin çəkilişləri zamanı edilən seçimlərdən biridir. Film və televiziyada ikili rollar çox vaxt komik effektlər üçün və ya eyni yumurta əkizlərini və ya qohumları təsvir etmək üçün istifadə olunur. Birdən çox aktyorun birdən çox obrazı canlandırdığı teatr tamaşalarında buna bəzən “Dəmir adam” (ingiliscə “Ironman”) heyəti də deyirlər.
Ambatondrazaka
Ambatondrazaka Afrika qitəsində, Madaqaskar ada əyalətində şəhərdir.
Şəhər ölkənin mərkəzi hissəsində, Alaotra-Mangoro bölgəsinin şərq hissəsində yerləşir. 2013-cü ilin təxmini məlumatlarına görə, şəhərin 48,500 əhalisi var. Ambatondrazaka ölkənin paytaxtı Antananarivudan 150 km şimal-şərqdə yerləşir.
Şəhər ölkənin ən böyük gölü olan Alaotra gölünün cənubunda yerləşir.
ARNDT-AYSTERT reaksiyası
ARNDT-AYSTERT REAKSİYASI - karbon turşusunun. ən yüksək homoloq və ya onun törəməsinə çevrilməsi. Ardıcıl üç mərhələdə həyata keçirilir: turşunun hallogenhidridin alınması, diazoketon əldə etmək, diazoketonun o ya da onun törəməsinə yenidən çevrilməsi (Volf çevrilməsi): və ya Burada X ümumiyyətlə C1, daha az Br; Y = OH, OR ', NR'R ". Arndt - Eystert reaksiyası Alifatik, alisiklik, aromatik və heterotsiklik karbin turşularına  tətbiq olunur. Alifatik CH2N2 əvəzinə diazo birləşmələri 1037-51.jpg- əvəzlənmiş  karbon turşuları və ya onların törəmələrinə gətirib çıxarır.  Diazoketon hidrogen halogenidin aralıq birləşmə- diazonium halogeniidindən (F-la ) ayrılması nəticəsində əmələ gəlir, bu da N2-dən ayrılaraq yan məhsul - xlorometil keton (II) əmələ gətirir (Nirenşteyn reaksiyası): Reaksiyadan ayrılmış hidrogenhalogenid CH2N2 və ya trietilamin birləşməsi ilə əlaqələnir. Arndt - Eystert reaksiyası,reduksiyaedici maddələrlə əlaqəli olmadığından, karbon turşusunun zəncirinin uzadılmasının digər metodlarından üstündür. Bunun sayəsində qalıq birləşmə, məsələn, nitro qrupu olan birləşmələr üçün istifadə edilə bilər. Arndt - Eystert reaksiyasının hər üç mərhələsindəki ümumi çıxım ümumiyyətlə 50-80% -dir. Metod hazırlıq məqsədləri üçün istifadə olunur.
Diazoketonların sintezi metodu 1927-28-ci illərdə F. Arndt, (Volf birləşməsindən stifadə edərək) bütövlükdə1935-ci ildə F. Arndt və B. Eistert tərəfindən hazırlanmışdır.
Pet (personaj)
Pet - Luis Kerrollun Alisa möcüzələr ölkəsində əsərinin qəhrəmanlarından biridir.
Ədəbi icmal
Ədəbi icmal və ya narrativ icmal — müasir dünya ədəbi tənqid inin əsas janrlarından biridir. Ədəbi prosesi nəzərdən keçirmək, təhlil etmək, qiymətləndirmək istiqamətində aparılan ümumi səpkili araşdırmadır.
Haqqında
Ədəbi icmal müəyyən bir mövzuya nəzəri və metodoloji töhfələr daxil olmaqla mövcud məlumatları ümumiləşdirən elmi-nəzəri tədqiqatdaır. Daha çox akademik yönümlü bu cür icmallar akademik dərgilərdə yayınlanır və eyni nəşrdə görünə biləcək kitab icmalları ilə qarışdırılmamalıdır. Ədəbi icmallar demək olar ki, hər akademik sahədə tədqiqat üçün əsas götürülə bilər. Yeni tədqiqat aparan, müvafiq ədəbiyyatın təməlindəki mövcud araşdırmanın vəziyyətini canlandırmağa və oxucu üçün kontekst yaratmağa xidmət edən yazının bir hissəsi kimi yarana bilər. Belə bir vəziyyətdə təhlil ümumiyyətlə işin metodologiyası və nəticələr bölmələrindən əvvəl gəlir.
Ədəbi icmalı hazırlamaq, tezis, dissertasiya və ya dərgi məqaləsi hazırlamaq da daxil olmaqla, magistr və aspirant işinin bir hissəsi ola bilər. Ədəbiyyatla bağlı hər hansı bir tədqiqata başlamazdan ümumi səpkili dəyərləndirmə də ədəbi icmal hesab olunur.
Ədəbi tənqidin və ədəbiyyatşünaslığın müstəqil janrı kimi ədəbi icmallar əsasən mətbuatın yaranması ilə paralel şəkidə meydana çıxmış və populyarlıq qazan-mışdır.
Azərbaycan ədəbi tənqidində ilk ədəbi icmallar Həsən bəy Zərdabi, Firidun bəy Köçərli, Seyid Hüseyn tərəfindən yazılmışdır. Sonralar ədəbi icmal janrı inkişaf edərək Azərbaycan ədəbi tənqidinin əsas janrlarından birinə çevrilmişdir.
Tipləri
Ədəbiyyat icmallarının əsas növləri bunlardır: qiymətləndirmə, araşdırma və təsvir.
Riçard Torraco (2016) inteqrativ ədəbi təhlilin nəzərdən keçirməsini təsvir edir. İnteqrativ ədəbi icmalın məqsədi araşdırılan ədəbiyyatı nəzərdən keçirmək, tənqid etmək və sonra sintez etmək yolu ilə bir mövzunu yeni müddəalarla zən-ginləşdirməkdir.
Ədəbi icmallarda müəllif təqdimatı daha aktual, daha əhəmiyyətli edəcək tarixi, psixoloji, sosioloji analiz elementlərini aktiv şəkildə araşdırmaya cəlb edə bilər.
Janr və məzmun özəllikləri
Ədəbi icmalın məzmununda aşağıdakı məsələlərin elmi-nəzəri həllinin tapılması nəzərdə tutulur: Mühüm və qeyri-mühüm ədəbi faktların dəyərləndirilməsi; mövzu ilə bağlı zəruri gəlişmələrin üzə çıxarılması; sintez edilməsi fonunda yeni perspektin üzə çıxarılması; ideya və təcrübə arasındakı əlaqələrin müəyyənləşdirilməsi; araşdırılan probleminin kontekstinin müəyyənləşdirilməsi; problemin mahiyyətinin rasionalizisiya edilməsi; mövzu ilə bağlı qaynaqların zənginləşdirilməsi; ideya və nəzəriyyənin tətbiq edilməsi; indiyə qədər istifadə olunan əsas metodologiyanın və tədqiqat metodlarının müəyyənləşdirilməsi; son nailiyyətlərlə tanışlıq üçün tarixi kontekstdə araşdırma aparılması və s.
Lae (Papua Yeni Qvineya)
Lae (Lae) Morobe Vilayətinin paytaxtı və Papua Yeni Qvineyanın ikinci böyük şəhəridir. Markham çayı deltasının yaxınında və Highlands Bölgəsi ilə sahil arasındakı quruya nəqliyyat koridoru olan Highlands avtomobil yolunun başlanğıcında yer almaqdadır. Lae, ölkənin ən böyük karqo limanı və Papua Yeni Qvineyanın sənaye mərkəzidir. Şəhər, Baxça Şəhəri və Texnologiya Üniversitetinin evi olaraq bilinir.
İdarəsi
Lae Şəhər Məclisi, Lae Yerli səviyyədə hökumət olaraq da bilinir. Şəhər sakinlərinə bələdiyyə xidmətləri verərək, şəhərin siyasi qərarları, idarəsindən məsul bir Şəhər Bələdiyyə Avtoritariyasıdır. Lae şəhəri, güclü bir iqtisadiyyata sahip müasir, təhlükəsiz, canlı bir Şəhər yaradarkən mədəni mirasını inkişaf etdirərkən və Sağlam, yaxşı təhsilli, mütənasib bir toplum inkişaf etdirərək 2012 ilinə qədər Asiya Sakit okean Bölgəsinin Baxça Şəhərlərindən biri olmayı hədəfliyir. Yaxşı bir yaşam atmosferinə sahip olacaq. Lae yerli şəhər hökuməti, üçüncü səviyyə bir hökumətdir. Siyasi sistem, prezident olaraq xalk tərəfindən seçilen, beş seçilmiş və üç namizəd Məclis Üzvü ilə Lord Mayordan təşkil edilir. Şəhərdəki altı Bölgəyi təmsil edən altı seçilmiş Məclis Üzvü. Namizəd Məclis Üzvləri Ticarət evi, İşçi Federasiyası Sendikası ve Qadınları, Gəncləriri və Kilisələri təmsil etdi. Məclis, şəhərlə bağlı siyasi mövzularda qərarlar alır və Məclis rəhbərliyi qərarları icra edər.
Yollar
Lae Şəhəri, Milli Hökumətin Independence Drive, Markham Road ve Milford Haven Road-ın baxımından məsul olduğu 137 km yola sahipkən, Lae Şəhər Məclisi şəhərdəki geri qalan yolların baxımını edir. Maliyyə əskikliyi səbəbiylə, təxminən bütün yolların vəziyyəti illər içində pisləşdi.
Sənaye
Lae, yaylalar, adalar, cənub və Momase bölgələrinə tədarük edə biləcək şəkildə strategik bir mövqeyə sahipdir. Böyük müəssisələr bunlardır:
Səhiyyə
Laeyə səyahət edənlər, sıtma profilaktikasının yanında hepatit A, hepatit B, Japon ensefaliti ve tifo peyvəndləri haqqında uzman tibbi tövsiyə almalıdır. 2009 ilində Morobe Bölgəsində önəmli bir kolera salqını vardı ve peyvəndləmənin düşünülməsi ehtiyatlı olacaqtır.
Qardaş şəhərlər
Kairns, Quensland, Avstraliya 1984-dən biri Dili, Şərqi Timor 2000-dən bəri
Real Saraqosa FK
Real Saraqosa — İspaniyanın Araqon bölgəsindəki Saraqosa şəhərinin futbol komandasıdır. 18 mart 1932-ci ildə qurulan klub, La Liqa 2-də mübarizə aparır və matçlarını "La Romareda" keçirir.
Aureus
thumb|200px|193-cü ildə [[Septimi Sever tərəfindən buraxılmış aureus.]]
Aureus və ya aurey — qədim Roma qızıl sikkəsi. Adı latın dilindəki "aurum" – qızıl sözündən gəlir. İkinci Pun müharibəsi zamanı dövriyyəyə buraxılmışdır. Bu, ilk növbədə qələbələrə görə mükafat olaraq qoşunlara paylanmaq üçün yalnız mükafatlı sikkə kimi istifadə edilmişdir. Beş yüz ildən artıq dövriyyədə olmuş və bu müddət ərzində dəfələrlə devalvasiyaya uğramışdır İmperator Konstantin tərəfindən həyata keçirilən son devalvasiyadan sonra bu, solid kimi tanınmışdır
Rəmal Gülüşov
Rəmal Şahin oğlu Gülüşov (5 avqust 1995; Qaracallı, Ucar rayonu, Azərbaycan — 15 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Rəmal Gülüşov 5 avqust 1995-ci ildə Ucar rayonunun Qaracallı kəndində anadan olmuşdur. Ucar rayon Qaracallı kənd 2 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil almışdır.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Rəmal Gülüşov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Suqovuşanın və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Rəmal Gülüşov 15 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəmal Gülüşov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rəmal Gülüşov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Anqulem (rayon)
Anqulem — Fransanın Puatu-Şaranta regionun rayonlarından  biri. Departamenti — Şaranta. Suprefektura — Anqulem. Rayonun əhalisi 2006-cı ildə 191 609 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 58 nəfər / km². Rayon ərazisi — 3320 km².
Patrik Blekett
Patrik Maynard Stuart Blekett-(ing. Patrick Maynard Stuart Blackett, Baron Blackett) — (18 noyabr 1897, London — 13 iyul 1974, London) — ingilis fiziki, fizika üzrə Nobel mükafatı laureatı.
Qısa bioqrafiyası
Patrik Blekett Osborne House-da Kral Dəniz Kollecində oxuyub və hərbi karyerasına 1914-cü ildə miçman kimi başlayıb. Birinci Dünya Müharibəsi zamanı Folklend döyüşlərində və Yutland döyüşlərində iştirak edib. Müharibədən sonra leytenant rütbəsində hərbi xidmətdən təqaüdə çıxdı və 1921-ci ildə bakalavr dərəcəsi ilə bitirdiyi Kembric Universitetində fizika üzrə təhsil almağa başladı. Təhsilini başa vurduqdan sonra o, əvvəlcə Kembricdəki Collecdə (1924/1925-ci illərdə fasilə ilə Göttingendə) qaldı, sonra 1933-cü ildə London Universitetinin Birkbak Kollecində professor oldu. 1937-ci ildə Mançester Universitetinə köçdü və kafedranı V. L. Breqqadan aldı, hansı ki o, da öz növbəsində Rezerforddan ona keçmişdi. İkinci Dünya Müharibəsinin başlaması ilə Blekett Kral Hərbi Hava Qüvvələri Təşkilatının alətlər şöbəsinə qoşuldu və 1940-cı ilin əvvəlində sahilin müdafiəsinə cavabdeh olan Hava Marşalı Jubertin elmi məsləhətçisi təyin edildi. Orada o, sualtı qayıqlara qarşı müharibənin analitik tədqiqi ilə məşğul olur və güclü tədqiqat qrupu yaradır. Həmin il o, Admirallıq üçün Dəniz Əməliyyatları Tədqiqatının Direktoru oldu və burada sualtı qayıqlara qarşı müharibədə və digər dəniz əməliyyatlarında iştirak etməyə davam etdi. Bu il ərzində o, general Payleyə elmi məsləhətçi kimi təhvil verildi və onun nəzdində qərargahın işinin elmi təhlilinin aparıldığı yeni bir sahə — əməliyyat tədqiqatı təsis etdi. Alman hava hücumları zamanı o, hava hücumundan müdafiə vasitələrinin hazırlanmasına və istifadəsinə cavabdeh idi. 1953-cü ildə Patrik Blekett Londondakı İmperator Elm və Texnologiya Kollecində Fizika Departamentinin dekanı oldu. Təqaüdə çıxdıqdan sonra o, bu gün onun adını daşıyan kollecdə fizika professoru və prorektor kimi fəaliyyətinə davam etdi. 1965–1970-ci illərdə Blekett London Kral Cəmiyyətinin prezidenti olub. 1924-cü ildə Patrik Blekett Konstans Bayonla evləndi. Onların bir oğlu və bir qızı var idi.
Elmi əsərləri
Təhsilini başa vurduqdan sonra Patrik Blekett Vilson kamerasında araşdırmalara başladı. Artıq 1924-cü ildə o, azotun oksigen izotopuna çevrilməsinin ilk şəkillərini çəkə bildi. 1932-ci ildə o, Cüzeppe Okkialini ilə birlikdə kosmik radiasiyanı araşdırmaq üçün kameranın üstündə və altında yerləşdirilmiş Geiqer sayğaclarından iki hadisənin üst-üstə düşməsi nəticəsində yaranan Vilson kamerasını inkişaf etdirdi. 1933-cü ildə o, pozitronun kəşfini təsdiqlədi və həmçinin elektron və pozitron yağışlarının mövcudluğunu sübut edə bildi. Normal maddədə pozitronlar olmadığı üçün o, Paul Dirakın nəzəriyyəsinə əsaslanaraq, cüt istehsal konsepsiyasını — qamma şüalanması hesabına hissəcik-antihissəcik cütünün alınmasını inkişaf etdirdi. Bundan əlavə, o, əks prosesin – məhvolmanın mövcudluğunu eksperimental olaraq sübut edə bildi. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra o, kosmik şüalanma ilə, yəni kosmik şüalanmanın izotropiyası və ulduzlararası kosmik maqnit sahəsinin mənşəyi haqqında əsaslandırmayla məşğul olmuşdur. Dövrünün elmi vəziyyəti ilə ziddiyyət təşkil edən bu tədqiqatlar onu yerin maqnit sahəsinin və süxurların maqnitləşməsinin tarixini araşdırmağa vadar etdi. Onun tədqiqatlarının nəticələri, digər elm adamlarının tədqiqatları ilə birlikdə Alfred Vegener və Aleksandr de Tua tərəfindən kontinental sürüşmə nəzəriyyəsinə güclü dəlillər verdi. 1948-ci ildə Patrik Blekett "Vilson kamerası metodunun təkmilləşdirilməsinə və bununla əlaqədar nüvə fizikası və kosmik şüalanma sahəsində edilən kəşflərə görə" fizika üzrə Nobel mükafatına layiq görülüb. Patrik Blekett "Atom Enerjisinin Hərbi və Siyasi Nəticələri" kitabının müəllifidir. (1948 il; ABŞ adı: "Qorxu, Müharibə və Bomba", 1949 il)
İstinadlar
4.https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%BB%D1%8D%D0%BA%D0%B5%D1%82%D1%82,_%D0%9F%D0%B0%D1%82%D1%80%D0%B8%D0%BA_%D0%9C%D0%B5%D0%B9%D0%BD%D0%B0%D1%80%D0%B4_%D0%A1%D1%82%D1%8E%D0%B0%D1%80%D1%82
Sürtkü yağlarında köpüklənmə
Sürtkü yağlarında köpüklənmə  aqreqatların iş prosesində yağın fəal qarışması, çalxalanması və sıçraması, bu səbəbdən ona hava, yanacağın buxarı və işlənmiş qaz qarışaraq yağın kimyəvi tərkibinin dəyişməsidir.