cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gürcüstanın qızıl dövrü
Köçəri tayfaların hücumları və Gürcüstanın tədricən zəifləməsi
Gürcüstan, nəhayət, V Georginin (Böyük Georgi) hakimiyyəti dövründə monqol istilalarından bəri bilinməyən bir canlanma dövrü gördü. Uzaqgörən bir monarx olan V Georgi Eldənizlərin süqutundan düzgün istifadə edə bildi, monqollara xərac verməyi dayandırdı, Gürcüstanın 1220-ci ilədək mövcud olan dövlət sərhədlərini bərpa etdi və Trabzon imperiyasını yenidən Gürcüstanın təsir dairəsinə qaytardı. Onun hakimiyyəti altında Gürcüstan Avropanın böyük dəniz respublikaları, Genuya və Venesiya ilə yanaşı Bizans imperiyası ilə sıx beynəlxalq ticarət əlaqələri qurdu. V Georgi eyni zamanda Qüdsdəki bir neçə gürcü monastırının Gürcü Pravoslav Kilsəsinə qaytarılmasına nail oldu və gürcü zəvvarlarının Müqəddəs torpaqlara pulsuz gediş-gəlişini təmin etdi. Orta əsrlərdə Gürcüstanda Gürcüstanın müasir milli bayrağına ilham verən Qüds xaçının geniş yayılması V Georginin hakimiyyəti dövrünə təsadüf edir.
Vahid Gürcüstanın böyük padşahlarının sonuncusu V Georginin ölümü krallığı qarşısı alınmaz bir çöküşə apardı. Sonrakı onilliklərdə köçərilər tərəfindən yayılan qara ölüm, həmçinin ölkənin iqtisadiyyatını, əhalisini və şəhər mərkəzlərini viran edən Əmir Teymurun rəhbərliyi altındakı çoxsaylı istilalar nəzərə çarpırdı. Bizansın süqutundan sonra Gürcüstan tam şəkildə təcrid olunmuş, parçalanmış xristian anklavına, düşmən Türk-İran qonşularının əhatəsində solmuş Şərqi Roma dövrünün bir qalığına çevrildi.
Neoseiulella carmeli
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Çin bağı (Sinqapur)
Çin bağı — çin bağı stilində süni adada salınmış park. Park Sinqapurun Qərb rayonunda Curoq su anbarında yerləşir. 1975-ci ildə JTC Corporationşirkəti tərəfindən salınmışdır.
Parkda hər il ənənəvi olan Çin yeni ili və Payızın ortası bayramı qeyd edilir.
Parkın uzunluğu 630 m, eni 450 metrdir.
Görməli yerləri
thumb|238x238px|Parka giriş
Daş aslan
Parkın əsas girəcəyində iki daş aslan vardır. onlar ənənəvi Çin quruluşuna malikdir. Abidələr tayvan mərmərindən hazırlanmışdır. Çin mədəniyyətində aslan gücü və sadiqliyi simbolizə edir.
Tahir Bağırov (kino sənətçisi)
Tahir Məmməd oğlu Bağırov — Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi (2017).
Çin bağı (Sinqapur)
Körpülər
Çin bağlarında körpülər mühim rol oynayır. "Ağ qurşaq" adını alan aşırımlı körpü Yapon bağına gedən əsas körpüdür. deyil Pekindəki İxeyuan yay sarayı körpüsünün eynisini təşkil edir Ancaq əsas fərq Pekindəki körpüdən fərqli olaraq 17 deyil 13 aşırımlı olmasıdır. thumb|274x274px|Paqoda
Şəkil
7 qatlı paqoda elədə göyük olmayan təpənin üzrərində yerləşir. Tikili Nankin şəhərində olan paqodanın əksidir.
Dritero Aqolli
Dritero Aqolli (13 Oktyabr 1931 – 3 Fevral 2017) - Albaniya şairi və yazıçısı. 1973-cü ildən Albaniya Yazıçılar və Rəssamlar Birliyinin prezidenti idi.
Çin bağı (Sinqapur)
Bonsay bağı
Bağın bu hissəsi 1992-ci ilin iyununda 3.8 milyon dollara başa gəlmişdir. Burada Çin, Malayziya, Yaponiya, Filippin, İndoneziya və Taylanddan gətirilmiş 2 000 növ bitki vardır.
Tahir Bağırov (kino sənətçisi)
Həyatı
Azərbaycan dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitenin birçox Rejissor, kinooperator tələbərinə işıq üzrə praktiki dərslər keçmişdir.
Çin bağı (Sinqapur)
Bonsay bağı
Burada həmçinin bu incəsənəti öyrətmək üçün kurs vardır.
Dritero Aqolli
Həyatı
Aqolli 1931-ci ildə Albaniyanın Qoritsa vilayətininin Menkulas kəndində anadan oldu. Orta təhsilini 1952-ci ildə Erqiridə tamamladıqdan sonra 1957-ci ildə Leninqrad Universitetindən məzun oldu. O dövrdə sosialist rejimlə idarə olunan Albaniyaya qayıaraq "Zëri i Popullit" ("Xalqın səsi") qəzetində işləməyə başladı. Eyni zamanda Tirana Universitetində dərs verirdi. 1973-1992-ci illərdə Albaniya Yazıçılar və Sənətçilər Birliyinin prezidenti oldu.
Çin bağı (Sinqapur)
Tısbağa muzeyi
Muzeydə 60 növə aid 200-dən çox tısbağa saxlanılır.
Tahir Bağırov (kino sənətçisi)
Təltif və mükafatları
31 iyul 2017-ci ildə Azərbaycan kinematoqrafiyasının inkişafında xidmətlərinə görə Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülmüşdür.
Dritero Aqolli
Həyatı
Aqolli realist əsərləri ilə tanınır. Ən məşhur əsəri "Komissar Memo" romanıdır.
Çin bağı (Sinqapur)
Şərq girişi
Burada ənənəvi çin elementlərinə rastlamaq mümkündür.
Dritero Aqolli
Həyatı
Şair də olan Drietro Aqollinin şeirlərinin əsas mövzusu insanlıq problemləri və təbiətdir.
Aqolli 3 fevral 2017-ci ildə Tiranada 85 yaşında uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat etmişdir.
Əbu Mənsur Əli ibn Yəzid
Əbu Mənsur Əli ibn Yezid – Şirvanşahlar dövlətinin on ikinci hökmdarı, Şirvanşah Yezid ibn Əhmədin oğlu.
Fəaliyyəti
Şirvanşah Əbu Mənsur ibn Yezid qardaşı Mənuçöhr ibn Yezidi öldürdükdən sonra, 1034 – cü ildə hakimiyyətə gəlmişdir. O da, öz sələfləri kimi, əl-Baba sahib olmaq üçün bu şəhərin əmiri ilə müharibə aparmışdır. Sonra Şirvanşah vəziri Mənsur ibn Müsəddidi əl- Babda öz canişini təyin edərək onu "hökumət binası"nda yerləşdirdi, özü isə h.426 (1035)-cı ildə paytaxtı Yəzidiyyə qayıtdı. Lakin əmir Əbd ül-Məlik elə həmin il qəflətən əl-Babda Şirvanlılara hücum edərək Mənsur ibn Müsəddidi öldürdü. İçqalanı mühasirəyə aldı və rəis Əli ibn Həsən ibn Ənakın vasitəçiliyi ilə h.426-cı il rəcəb ayının 1-də (12 may, 1035) onun təslim edilməsinə nail oldu. Bundan sonra o, şəhəri və qalanı tutdu, Şirvan qoşunları isə Şirvana qayıtdı. Sonra Əbd ül-Məlik Şirvanşahla sülh sazişi bağladı və h.427-ci ilin səfər ayında (1035-ci ilin dekabrında) onun bacısı, Yəzidin qızı Şəmkuyyə ilə evləndi.
Əl-Babın hərbi rəisləri öz təhlükəsizliyi üçün qorxu keçirməyə başladılar. Buna görə də onlar tabeliyində olanlarla birlikdə Əbd ül-Məlikə hücum edib, onun vəzirini evindəcə öldürdülər. Əbd ül-Məlik ailəsi ilə Şirvana qaçdı. Rəislər onu paytaxta qaytarıb gətirmək üçün Şirvana iki ağsaqqal göndərdilər. Lakin Şirvanşah elçiləri həbs etdi, onları qandallayıb qalalardan birinə saldı. Bundan sonra o, əmirə əl-Babda öz hakimiyyətini bərpa etməkdə kömək göstərdi. Əmir Əbd ül-Məlik doqquzillik hakimiyyətdən sonra h.434-cü il rəcəb ayının 25-də, cümə axşamı (10 mart 1034-cü il) öldü. Əbu Mənsur Şirvanda on il – h.435 (1043)-ci ildə ölənə qədər hakimiyyət sürdü.
Sikkəsi
Şirvanşah Əbu Mənsur ibn Yeziddən Şamaxı rayonunun Çuxuryurd həndəvərində tapılmış alçaq əyarlı gümüş sikkə qalmışdır. Sikkənin üzərində aşağıdakılar təsvir olunmuşdur: 1 – səthində bir neçə kiçicik dairələr, sağ tərəfdən oxunmayan söz var, sol tərəfi budanmışdır. Çevrə boyu budanmiş yazı nəzərə çarpır II (Məhəm)məd rəsulullah, (əl)-Məlik əl-adil..əd-dövlə Əbu (Mənsur Əli ibn Yəzid) (Şir)vanşah, müvali əmir (əl Möminin); çevrə boyu hər şey budanmışdır.
Aypara adası
Aypara adası — kiçik subantarktik ada. Ada Cənubi Şetland adaları qrupuna daxildir. Antarktik yarımadasından 120 km aralıda yerləşir.
Coğrafi koordinatları: -62.58333°N, -59.9°W.
Coğrafi
thumb|left|250px Adada böyük suitilər və pinqvinlərin böyük populyasiyası vardır.
Aypara adası antarktik adaları adasında nisbətən əlverişli buxtası ilə seçilir. Sahilləri yosunlarla örtülüdür. Sahil sularına yaxın Balinaları müşahidə etmək olar.
Turizm
Yaxınlıınfa yerləşən Livinqston adası turistləri özünə cəlb edir.
Kayahan
Karyerası
Kayahan ilk olaraq məşhur müğənni Nilufərə verdiyi gözəl mahnılarla adını eşitdirməyə başladı. Nilufərin ifa etdiyi "Geceler", "Kar Taneleri", "Esmer Günler" mahnıları çox sevildi. Müğənni hazırladığı bütün albomları bir şüarla tanıdırdı.
3 iyun 1991-ci ildə çıxardığı "Yemin Ettim" adlı albomu ilə satış rekordu qıran Kayahan "Yolu sevgidən keçən hər kəslə bir gün bir yerdə görüşərik" şüarı ilə tanınıb. Uşaqlar üçün də mahnılar yazan Kayahan televiziyada uşaq proqramı da hazırlayıb. 30 aprel 1992-ci ildə isə "Odalarda Işıksızım" albomunu çıxarıb.
1993-cü ilin martında Raks Musiqi etiketli "Son Şarkılarım" adını verdiyi albomunda yenə özünə aid olan on mahnı yer alıb. "Sarı Şekerim", "Vazgeçmem", "Aman", "Kardeşiz Senle" kimi mahnıların önə çıxdığı albom da böyük satış əldə edib. Kayahanın iki il sonra 1995-ci ilin yanvarın son günlərində çıxan "Benim Penceremden" adlı albomunun şüarı "Sevənləri ayırmayın, sevənlər ayrılmayın" olub. Albomda böyük uğur qazanan "Allahım Neydi Günahım" mahnısını bir çox sənətçi ifa edib.
Kayahan, 1996-cı ilin iyul ayında "Canımın Yaprakları" adlı albomunu "Allah heç kimi sevgisiz buraxmasın" şüarıyla bazara çıxardı. "Bir insanın sevgisini itirdiyi an hər şeyini itirər" deyən Kayahan "Sevgisiz heç nə mümkün deyil, hər şeyin başında sevgidir" sözləri ilə sevgiyə nə qədər dəyər verdiyini göstərirdi. Erdal Qızılçay, İsgəndər Paydaş və Tamer Çıray üçlüyünün hazırladığı albomda səkkiz mahnı yer aldı. Albom onun evindəki studiyada "low-fi" texnologiyası istifadə edilərək hazırlanıb. Səkkiz mahnının hamısı konsert formasında yaddaşa köçürülüb və kliplərində konsertlərindəki çıxışlarından istifadə edib.
Kayahan sonrakı il "Emrin Olur" adlı albomunu hazırlayıb. 1999-cu ilin aprelində hazırladığı doqquzuncu, "Beni Azad Et" albomu "Beni Azad Et", "Yine Şişe Bitecek", "Her Yerde Aynı" adlı hit mahnılardan ibarət idi. Kayahan ilin çox hissəsini yaşadığı Gömeç qəsəbəsinə bağlılığını yazdığı "Gömeç" mahnısı ilə ifadə edib.
2000-ci il 26 noyabrında "Gönül Sayfam" albomunu bazara çıxaran Kayahan "Sevdaya Mahsus", "Kağıttan Kayıklarla", "Söz Güzelim" kimi romantik mahnılardan əlavə albomda "Ölmemmi Lazım", "Aman Beni Unutma", "Tek Delikli Kaval", 17 avqust zəlzələsi üçün yazdığı "17 Ağustos", qızı Aslı Könül üçün bəstələdiyi "Ninni" kimi mahnılar da yer alıb.
17 dekabr 2002-ci ildə Kayahan "Ne Oldu Can" albomunu musiqisevərlərə təqdim edib. Albomda yer alan "Ne Oldu Can", "Bir Aşk Hikayesi", "Onsuz Olmuyor" mahnıları uzun müddət dillərdən düşmədi. Satış rekordu qıran Kayahan albomunda Barış Manço üçün yazdığı "Bugün Aslında Bayram" mahnısı ilə musiqiyə, sənətçilərə sahib çıxmağın vacibliyini bir daha vurğulamış oldu.
Sənətkarın ilk böyük mükafatı 1986-cı ildə qatıldığı Aralıq dənizi Musiqi Yarışında "Gecələr" mahnısına görə qazandığı "Altın Portakal" oldu. 1990-cı ildə "Eurovision" mahnı yarışında "Gözlerinin Hapsindeyim" adlı mahnısıyla Türkiyəni təmsil etdi. Son on beş ildə bütün media qurumları tərəfindən hər il bəstəkar, söz yazarı və ifaçı üzrə qoyulan mükafatların hamısına layiq görülüb. 2003-cü ildə "Altın Kelebek Onur" və "Ne Oldu Can" albomunun satışındakı müvəffəqiyyətə görə "Müyap" mükafatı alıb.
O, 2005-ci ildə "Kelebeğin Şansı" və 15 mart 2007-ci il tarixində isə "Biriciğime" adlı albomları çıxarıb. Həm Türkiyədə, həm də ölkə xaricində çoxlu konsert verən sənətkar 1992-ci il 29 oktyabrda Cümhuriyyət bayramı ilə əlaqədar Ankara Kızılay Meydanında 160 mindən çox tamaşaçıya verdiyi konsertlə tarixə düşdü.
Təbiətə, ətraf mühitə həssaslığı ilə tanınan Kayahan insanların bu mövzuya olan marağını artırmaq məqsədiylə yardım konsertləri verir və könüllü olaraq işlərə qatılırdı.
Şəxsi həyatı
Kayahan 3 dəfə evlənib. O, ilk dəfə 1973-cü ildə Nur xanımla evlənib. Ancaq bu evlilik 17 ildən sonra ayrılıqla nəticələnib. Müğənninin bu evlilikdən hazırda 40 yaşı olan Bəstə adlı qızı var. İkinci dəfə 1990-cı ildə Lalə Yılmazla evlənən müğənninin bu evliliyi də uzun çəkmir və cütlük 1996-cı ildə boşanır. Kayahan 3-cü dəfə 1999-cu ildə özündən 27 yaş kiçik olan İpək Açarla evlənib. 2000-ci ildə bu evlilikdən cütlüyün Aslı Könül adlı qızları dünyaya gəlib. İpək Açar son gününə qədər müğənninin yanında olub.
Xəstəliyi və ölümü
İlk dəfə 1990-cı ildə ağciyər xərçənginə tutulan müğənni 2005-ci ildə ikinci dəfə bu xəstəliklə qarşılaşıb. Həmin müddətdə 4 dəfə əməliyyat olunan və radioterapiya keçəndən sonra yenidən ayağa qalxa bilmişdi. İlk dəfə xərçəngə tutulan zaman "Yemin etdim"i yazan müğənni uzun illər sonra demişdi:
"Yaşanacaq günümüz var imiş. Ölüm cəza deyil, mən elə düşünürəm. Müalicə olundum, dediklərinə görə 6 ay ömrüm qalmışdı. Onların dedikləri vaxtdan 21 il keçdi".
2014-cü ildə isə 3-cü dəfə narahatlığı artan Kayahan yenidən xəstəlikdən müalicə olunurdu. Martın 23-dən xəstəxanaya yatan Kayahanın müalicəsi martın 25-dən reanimasiyada davam etdirildi. 3 aprel günü səhər saat səkkizdə əbədi olaraq bu dünyadan köçdü. Mərhumun cənazəsi Teşvikiye məscidində qaldırılaraq öz vəsiyyəti ilə Kanlıca Mihrimah Sultan Qəbiristanlığında dəfn edildi.
Naqoya Universiteti
Naqoya Universiteti — Yaponiyanın Naqoya şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi; ölkənin ən aparıcı ali təhsil ocaqlarından olan Yeddi Milli Universitetdən biridir.
Tarixi
Naqoya Universitetinin tarixi 1871-ci ildə yaradılmış Tibb Məktəbi ilə bağlıdır. 1920-ci ildə Ayçi Tibb Kolleci yaradılır. 1939-cu ildə bu məktəb Naqoya İmperial Universiteti adlandırılır. 1942-ci ildə universitetin Dəqiq Elmlər və Texnika Məktəbi Mühəndislik və Dəqiq Elmlər məktəblərinə bölünür. 1947-ci ildə ali məktəbin adı dəyişdirilərək Naqoya Universiteti adlandırılır. 2004-cü ildə universitet Milli Universitet Korporasiyası adlanır. Ali məktəbdə aparılan islahatlara əsasən 1949-cu ildə burada 6 məktəb - Filologiya, Pedaqogika, Hüquq, İqtisadiyyat, Dəqiq Elmlər, Tibb və Mühəndislik məktəbləri yaradılır. Sonradan 1950-ci ildə Hüquq və İqtisadiyyat məktəbləri müstəqil fəaliyyət göstərməyə başlayır. 1951-ci ildə Kənd Təsərrüfatı Məktəbi açılır, ümumilikdə universitetdə 8 məktəb mövcud olur.
1993-cü ildə Naqoya Universitetində geniş təhsil islahatları aparılır, ümumtəhsil proqramları qəbul olunur, 9-cu məktəb - İnformatika və Dəqiq Elmlər Məktəbi yaradılır, universitetin bütün məktəblərində 4, Tibb Məktəbində isə 6 illik fasiləsiz təhsil tələbləri qoyulur.
İkinci Dünya müharibəsindən sonra Naqoya Universitetinin diplomdansonrakı təhsil pilləsində yeni təhsil islahatları aparılır. 1953-cü ildə Filologiya, Pedaqogika, Hüquq, İqtisadiyyat, Dəqiq Elmlər və Mühəndislik məktəblərinə 2 illik magistratura və 3 illik doktorantura səviyyələri əlavə olunur. 1991-ci ildə universitetdə Beynəlxalq İnkişaf, 1992-ci ildə Humanitar Elmlər, 1998-ci ildə Dil və Mədəniyyət, 2001-ci ildə Ekologiya Elmləri, 2003-cü ildə İnformasiya Elmləri ali təhsil məktəbləri açılır. 2004-cü ildə Naqoya Universiteti yeni idarəetmə strukturuna malik milli universitetə çevrilir.
Müasir vəziyyəti
Naqoya Universitetinin aşağıdakı məktəb, institut və elmi-tədqiqat mərkəzləri fəaliyyət göstərir.
Filologiya Məktəbi bakalavrlar, Ali Filologiya Məktəbi isə magistrant və doktorantlar üçün nəzərdə tutulub. Bu məktəblərin Yeni və Ən Yeni Yapon Mədəniyyəti Elmi-Tədqiqat Mərkəzi fəaliyyət göstərir. Filologiya Məktəbi filologiya, jurnalistika, mədəniyyət və təhsil kimi humanitar sahələrin tədrisi üzrə Yaponiyanın ən güclü məktəblərindəndir. Məktəbdə tələbələr hər hansı bir bölmədə xüsusi akademik məsləhətçinin rəhbərliyi altında dissertasiya yazırlar. Dissertasiyanın yazılması zamanı tələbələr ənənəvi fənlərlə tanış olmalı, akademik və sosial problemlərin həll yolunu tapmaq üçün bacarıqlar əldə etməlidirlər.
Naqoya Universitetinin bakalavrlar üçün nəzərdə tutulan Hüquq Məktəbi, magistrant və doktorantlar üçün isə Ali Hüquq Məktəbi Yaponiya Hüquq İnformasiyası İnstitutu ilə əməkdaşlıq edir. Ali Hüquq Məktəbi iki bölmədən ibarətdir: Naqoya Universitetinin Hüquq bölməsi gələcək hakim, vəkil və digər hüquqşünas hazırlayır, Birləşmiş Ali Hüquq və Siyasi Elmlər bölməsi isə magistrant və doktorantlar üçün hüquq və siyasi elmlər üzrə proqramlar təklif edir. Universitetin Hüquq Məktəbi bu sahə üzrə Yaponiyanın ən güclü məktəblərindəndir. Məktəbin məzunları dünyanın bir sıra ölkələrinin məhkəmə, mərkəzi və yerli idarəetmə orqanlarında, özəl biznes, elm, təhsil və jurnalistika sahələrində fəal mövqe tuturlar.
İqtisadiyyat Məktəbində bakalavrlar, Ali İqtisadiyyat Məktəbində isə magistrant və doktorantlar təhsil almaq imkanına malikdirlər. İqtisadiyyat Məktəbi 1920-ci ildən fəaliyyət göstərir. İqtisadiyyat Məktəbi İqtisadiyyat və Biznes-menecment departamentlərindən, Ali İqtisadiyyat Məktəbi isə Sosial-İqtisadi Sistemlər, Sənaye Administrasiya Sistemi departamentlərindən ibarətdir. Məktəblərin İqtisadi Tədqiqatlar Mərkəzində Asiya iqtisadiyyatı və regional əməkdaşlıq, beynəlxalq menecment, ətraf mühitin mühafizəsi üzrə tədqiqatlar aparılır.
İnformatika və Dəqiq Elmlər Məktəbi informasiyanın emalı texnikası, real informasiya savadı vermək məqsədini daşıyır. Məktəb Təbii İnformatika Elmləri, Sosial və Humanitar İnformatika Elmləri departamentlərindən ibarətdir. Magistrant və doktorantlar üçün İnformatika Ali Məktəbi Hesablayıcı Sistemlər Mərkəzindən ibarətdir.
Dəqiq Elmlər Məktəbində bakalavrlar, Ali Dəqiq Elmlər Məktəbində isə magistrant və doktorantlar təhsil alırlar. Məktəbdə Suqaşima Dəniz Bioloji Laboratoriyası, Naqoya Universiteti Cənub Rəsədxanası, Struktur Biologiyası, Tau-Lepton Fizika tədqiqat mərkəzləri mövcuddur.
Tibb Məktəbi Birləşdirilmiş molekulyar tibb, Hüceyrə tibbi, Sağlamlıq və kommunal tibb, Tibb bacısı, Radioloji və tibbi laboratoriya elmləri, Fiziki iş və əmək terapiyası, Tibb elmləri departamentlərindən, Universitet xəstəxanası, Heyvanların Laborator Müayinəsi və Tibbi Texniki Tədqiqatlar, Neyron Xəstəliklər və Xərçəng mərkəzlərindən ibarətdir.
Bakalavrlar üçün Mühəndislik Məktəbi, magistrant və doktorantlar üçün isə Ali Mühəndislik Məktəbində Plazma Nanotexnologiyası Elmi-Tədqiqat, Retrospektiv Materiallar Analizi Texnologiyası, Hesablama Elmləri, Mikro-Nano Mexatronika mərkəzləri fəaliyyət göstərir.
Bio Kənd Təsərrüfatı Elmləri Məktəbi bakalavr, Ali Kənd Təsərrüfatı Məktəbi isə magistrant və doktorantlar üçündür. Məktəbə Çöl Elm, Quş Bioelmlər Tədqiqat mərkəzləri daxildir.
Ali Riyaziyyat Məktəbində riyaziyyatın bütün sahələri - tətbiqi riyaziyyat, həndəsə, cəbri həndəsə, mürəkkəb, riyazi fizika və s. öyrədilir. Məktəbdə tələbələrin müstəqil tədqiqatlarını təmin etmək məqsədi ilə interaktiv seminarlar təşkil olunur.
Dillər və Mədəniyyətlər Ali Məktəbi Dillər və mədəniyyətlər, Yapon dili, Multimədəni tədqiqatlar, Yapon dili və mədəniyyəti, Yapon dilinin xarici dil kimi öyrənilməsi, Tətbiqi dilçilik, Komparativ linqvistika, Yapon mədəniyyəti, Yapon dilinin xarici dil kimi metodologiyası departamentlərindən ibarətdir. Burada dillərin və mədəniyyətlərin öyrənilməsi üzrə fundamental, tətbiqi və fənlərarası tədqiqatlar həyata keçirilir, dünyada yapon dilinin və mədəniyyətinin yaxından tanıdılması üzrə təbliğat işləri aparılır. Məktəbdə dövlət müəssisələrində, özəl şirkətlərdə və təhsil müəssisələrində çalışan şəxslər üçün dil və mədəniyyət üzrə axşam kursları təşkil olunur.
Ekoloji Tədqiqatlar Ali Məktəbi Seysmologiya, Vulkanologiya və Fəlakətin Nəticələrinin Azaldılması, Nəqliyyat və Şəhərlərin Sabit İnkişafı elmi-tədqiqat mərkəzlərindən ibarətdir.
Kitabxanası
Naqoya Universitetinin kitabxanası Yaponiyanın ən zəngin informasiya resurslarına malik müəssisəsidir və ümumilikdə 3112036 cild kitaba, 4000-ə qədər jurnala və digər materiallara sahibdir. Universitetin 2 əsas (Mərkəzi və Tibb), eləcə də fakültə, institut və elmi mərkəzlərdə köməkçi kitabxanaları mövcuddur. Hər bir kitabxana universitet şəhərciyindəki Mərkəzi kitabxana ilə kompüter şəbəkəsi ilə birləşdirilib. Kitabxanalar həmçinin rəqəmsal informasiya xidmətləri fəaliyyət göstərir, 15482 elektron jurnal təklif edir. Mərkəzi kitabxana çoxlu sayda kolleksiyaya və arxiv materiallarına malikdir, burada mütəmadi olaraq seminar, konfrans, xüsusi kolleksiyalardan ibarət sərgi təşkil edilir, ictimaiyyəti maraqlandıra biləcək tədbirlər hazırlanır.
Kontingent
2009-cu il aprelin 1-dən Naqoya Universitetinin prezidenti professor Miçinari Hamaquçi, vitse-prezidentləri isə professorlar Takaşi Miyata, Haruo Saburi, Hiroyuki Sugiyama, İtiro Yamomoto və Ryoiçi Fudzidir. Universitetin idarəetməsinə Administrasiya bürosu, Təşkilatların inzibati dəstəyi, Nəzarət Ofisi, Texniki Mərkəzi daxildir. Universitetdə ümumilikdə 3223 nəfər işçi çalışır.
Naqoya Universitetinin tələbələrinin ümumi sayı 15948 nəfərdir. Onların 9758 nəfərini bakalavr, 6190 nəfərini isə magistrant və doktorantlar təşkil edirlər. Universitet tələbələrinin əksəriyyəti Tokay regionundan olsa da, dünyanın bütün yerlərindən olan gənclər də qeydə alınıblar. Əcnəbi tələbələr, əsasən, Çin, Koreya, Tayvan, İndoneziya, Vyetnam, Malayziya, Kamboca, Özbəkistan və s. ölkələrdəndir.
Naqoya Universitetində əcnəbi tələbələr üçün bir neçə yataqxana fəaliyyət göstərir. Bunlar Beynəlxalq Ev (ayda 5900-14200 yen), Hiqasiyama (ayda 5900-11900 yen), Ohmeykan Evi (ayda 4700 yen), Yamate (ayda 21000 yen), İşida Memorial Beynəlxalq Myoken (ayda 21000 yen) yataqxanalarıdır. Yataqxanalarda qalmaq müddəti 6 aydır. Əcnəbi tədqiqatçılar və əməkdaşlar üçün universitetin Hiqasiyama (ayda 18627-29996 yen), Hiqasiyama kəndi (ayda 58000-64000 yen), Noyori (ayda 54000-96000 yen), İdaka-ço (ayda 8648 yen), Dayko kəndi (ayda 52000 yen), Yakumo kəndi (ayda 60000 yen) mövcuddur. Bu yataqxanalarda qalmaq müddəti 1 aydan 1 ilədək ola bilər. Otaqların hər biri mebel, kondisioner, soyuducu, mikrodalğalı soba, qabyuyan və paltaryuyan maşınlarla təchiz olunub.
Son illər dünyada baş vermiş sosial böhran universitetlər və elmi-tədqiqat mərkəzlərindən də yan keçməyib. Lakin bütün çətinliklərə rəğmən universitetlər inkişaf etməli, insan resurslarını artırmalı, tədqiqatları davam etdirməlidir. Bu gün Naqoya Universiteti də zəngin təcrübəsi, dərin biliyə malik işçi heyəti, tanınmış əməkdaşları ilə fəxr edir. Universitetin prezidenti professor Miçinari Hamaquçi rəhbəri olduğu təhsil müəssisəsi haqqında bu ifadələrə imza atır:
"Həyat qüvvəmiz və əsas missiyamız ilə birgə bütün çətinlikləri dəf etməyimizə əminik. Nəhəng və bütün sahələri əhatə edən universitet kimi biz Yaponiyanın gələcəyi və gəncliyimizin rifahı üçün məsuliyyət daşıyırıq. Mütəmadi dəyişən sosial həyatın tələblərinə cavab verən, hər bir sahəni əhatə edən, yaradıcı, bacarıqlı tələbələr yetişdirmək universitetimizin əsas missiyasıdır. Biz dinamik və azad akademik mühit, ciddi universitet nizamnaməsi ilə fəxr edirik. 4 əməkdaşımız Nobel mükafatına layiq görülüb. Biz beynəlxalq tədqiqatlara yol açan tədqiqat mühitinin modernləşdirilməsi üzrə işlər aparmalı, əməkdaşların iş şəraitini daha effektli təşkil etməli və maliyyə işlərini daha da təkmilləşdirməliyik. Təbii resurslara malik olmayan Yaponiyada yüksək ixtisaslaşmış işçi qüvvəsi, mütəxəssisləşmiş insan resursları vardır. Biz gənclərimizə beynəlxalq yanaşmanı aşılamalı, beynəlxalq əməkdaşlıq və sülhyaratma prinsiplərini öyrətməliyik".
Bu gün Naqoya Universiteti tələbələrə verdiyi mükəmməl təhsili ilə yeni era açmaq, elmin inkişafına öz töhfələrini vermək, dünyanın ən tanınmış və tələb olunan ali məktəbinə çevrilmək arzusundadır.
Büdcəsi
2010-2011-ci tədris ilində Naqoya Universitetinin dövlət tərəfindən ayrılan vəsaitlər və daxili imkanlar hesabına (əsasən, tələbələrin təhsil haqqından) əldə etdiyi gəlirlər ümumilikdə 96684000000 yen olub. Ali məktəbin xərcləri ötən tədris ilində 92063000000 yen təşkil etmişdir. Həmin tədris ilində büdcə vəsaitinin böyük hissəsi, təxminən, 60%-i universitetin elmi potensialının artırılmasına və elmi tədqiqatların aparılmasına sərf edilmişdir.
Təhsil haqqı
2010-2011-ci tədris ilində universitetdə təhsil haqqı ildə 535800 yen təşkil etmişdir. Tələbənin oxuduğu məktəbdən, seçdiyi ixtisasdan asılı olaraq təhsil haqqı dəyişə bilər.
Reytinqi
Böyük Britaniyanın "Times Higher Education Supplement - QS World Universities Rankings" jurnalının 2009-cu ildə apardığı dünya universitetlərinin reytinqinə əsasən, Naqoya Universiteti 100 ən yaxşı ali məktəb arasında 92-ci yerdə olmuşdur.
Məşhur məzunları
Buranın məzunu olan məşhurlardan misal olaraq aşağıdakıların adlarını çəkmək olar:
Aracı dağı
Aracı dağı – Şahbuz rayonu ərazisində dağ (hünd. 3071,6 m). Zəngəzur silsiləsi nin suayırıcısında  zirvə. Naxçıvançayın Şahbuzçay və Əlincəçayın Ərəfsəçay qollarının mənbə hissəsində,  Keçili kəndi dən 6,5 km şərqdədir. Alt Pliosen yaşlı dolerit və andezit-dasit  tərkibli uzunsov ştok formalı subvulkanik kütlənin əmələ gətirdiyi günbəzvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Şahbuz seqmenti nin şimal-şərq cinahına aid Toğluqaya-Üçqardaş maili əyilməsinin hüdudlarında yerləşir. Şimal-şərq və şimal-qərb istiqamətli qırılmaların kəsişmə düyününə aid edilir.
Uorvik
Uorvik — İngiltərədə şəhər. Eyvon çayı üzərində yerləşir. Əhalisi 25 434 nəfərdir (2001).
Kornell Universiteti
Kornell Universiteti — ABŞ-nin Nyu-York ştatının İtaka şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi. Ölkənin nüfuzlu və ən böyük ali məktəblərindən biridir.
Tarixi
Kornell Universitetinin yaranmasında biznesmen, teleqraf sənayesinin əsasını qoymuş Ezra Kornellin və tanınmış alim, siyasətçi Endryu Vaytın böyük rolu olub. Hələ XIX əsrin 50-ci illərində Kornell və Vayt bir-birindən xəbərsiz ümummilli, ən qabaqcıl tədris metoduna malik, elmi-texniki tərəqqinin tələblərinə cavab verə biləcək bir ali təhsil müəssisəsi yaratmaq fikrinə düşürlər. E.Kornell teleqraf biznesindən əldə etdiyi gəlirlərin yarısını xeyriyyə məqsədlərinə sərf etmək qərarına gəlir. Hər iki mesenat – Kornell və Vayt universitet yaratmaq məqsədilə ABŞ prezidenti A. Linkolna müraciət edir, lakin onların planlarının həyata keçməsinə həmin dövrdə baş verən Vətəndaş müharibəsi mane olur.
Kornell və Vayt 1862-ci ildə Nyu-York ştatında senat üzvü olarkən tanış olurlar və hər ikisi xüsusi səylə yeni universitet yaratmaq layihəsi üzərində işləyir. Onlar milliyyətindən, cinsindən, təbəqəsindən və dinindən asılı olmayaraq, hər kəsin istənilən ixtisas üzrə təhsil ala biləcəyi ali təhsil ocağı yaratmağı planlaşdırırlar. Kornellin "Mən elə bir təhsil müəssisəsi yaratmaq istəyirəm ki, orada hər kəs istədiyi fənni öyrənə bilsin" ifadəsindən sonralar universitetin devizi yaranır: "İstənilən şəxs – istənilən elm".
Kornell şəxsi büdcəsi hesabına İtaka şəhərində 1,2 hektar ərazi alır. 27 aprel 1865-ci ildə Nyu-York ştatının qubernatoru Royben Fenton universitetin yaradılması haqqındakı sənədi imzalayır və bu tarixi hadisə Kornell Universitetinin yarandığı gün kimi qeyd olunur. Endryu Vayt yeni yaranmış universitetə prezident təyin olunur. Vayt universitetə rəhbər təyin edilən gündən təhsil müəssisəsinin idarəetmə prinsipini, tədris proqramlarını hazırlayır, qabaqcıl müəllimləri bu ali məktəbə cəlb edir. Sonra o, Avropa universitetlərinin təcrübəsi ilə tanış olmaq, tədris və metodik vəsaitlər əldə etmək məqsədilə dünya ölkələrinə səfər edir, Kornell isə universitet binalarının tikintisi ilə məşğul olur. Universitetin rəsmi açılışı 7 oktyabr 1868-ci il tarixinə təsadüf edir. Bu tarixdən bir gün əvvəl qəbul imtahanı keçirilir və 412 abituriyent uğurla imtahan verərək Kornell Universitetinin ilk tələbələri olurlar. Qeyd edək ki, həmin vaxta qədər heç bir yeni yaranmış Amerika universiteti bu qədər tələbə qəbul etməmişdi.
Yarandığı gündən Kornell Universitetinə oğlanlarla yanaşı, qızlar da qəbul olunur. Lakin qız tələbələr üçün yataqxananın olmaması onların sayının daha da artmasına ciddi maneə yaradır. Universitetdə qızlar üçün ilk yataqxana 1875-ci ildə tikilir. Bu ali təhsil müəssisəsinin bakalvr pilləsini 1873-cü ildə bitirmiş ilk qız məzun Emma İstmen, ilk doktorluq dərəcəsini 1880-ci ildə almış qadın isə Mey Preston olub.
1868-ci ildə Kornell Universitetinin tələbələri müstəqil və sərbəst surətdə fənn seçmək, öz tədris proqramlarını hazırlamaq hüququ qazanırlar. Bu addım, sözün əsl mənasında, inqilab kimi dəyərləndirilir və tələbələrin hazırladıqları həmin proqram onilliklər keçdikdən sonra ABŞ-nin adi tədris proqramına çevrilir. 1892-ci ildə universitetin 3-cü prezidenti inauqurasiyası zamanı çıxışında Nyu-York ştatının rəhbərliyinə müraciət edərək, onlardan universitet üçün ərazi və bu təhsil ocağının inkişafına kömək istəyir. Rəhbərlik həmin müraciətə cavab olaraq, Kornell Universitetinin nəzdində Baytarlıq Kollecinin yaradılması üçün subsidiya ayırır, eləcə də hər il kollecə maliyyə yardımı göstərir. Beləliklə, Kornell Universiteti ABŞ-də dövlət tərəfindən yardım alan ilk özəl ali məktəb kimi tanınır və bundan sonra Kornell Universitetində təhsil alan nyu-yorklu tələbələrə təhsil haqqının ödənilməsində güzəştlər edilir.
XX əsrdə universitet sürətlə inkişaf etməyə başlayır, həmin əsrin ortalarına qədər məktəb və kolleclərin sayı 10-dan çox olur. Bütün kollec və məktəblər muxtariyyət hüququna malik olur, öz akademik proqramlarını yaradır və qiymət sistemini tətbiq edir. Məsələn, bakalavr dərəcəsi almaq üçün ümumi universitet imtahanına üzgüçülük və idmanın başqa növü üzrə imtahanlar daxil edilir. Eyni zamanda hər bir tələbə oxuduğu fakültədən asılı olmayaraq, istənilən başqa fakültənin proqramını öyrənə bilər. Universitetdə mütəmadi olaraq fakültələrarası proqramlar və kurslar təşkil edilir.
Müasir vəziyyəti
Kornell Universitetinin əsas kampusu Nyu-York ştatının İtaka şəhərində yerləşir. Universitet yarandığı vaxtlar 1,2 hektar ərazidə yerləşirdisə, hazırda onun İtakada ərazisi 3 hektara yaxındır. Bu ərazidə yerləşən 260 bina Mərkəzi və Şimali kampuslar arasında bölünüb. Universitetin bütün tədris korpusları, laboratoriyalar, muzeylər, inzibati binalar, yataqxanalar Mərkəzi kampusda cəmlənib. Kampusun binaları elektrik, qotik, viktorian, neoklassik və modern üslublarda inşa edilib.
Kornell Universitetinin Nyu-Yorkda da kampusu mövcuddur. Burada universitetin bakalavrlar üçün Veyl Tibb Kolleci və aspirantlar üçün Veyl Ali Tibb Kolleci yerləşir. Bu kolleclər 1927-ci ildən Nyu-Presbiterian hospitalı ilə birgə fəaliyyət göstərir. Universitetin Nyu-Yorkda Kornell xidmət proqramı da mövcuddur. Proqram tələbələrə Nyu-Yorkdakı kasıb uşaq, ailə və icmalara köməyi təklif edir. Buradakı İnsan Ekologiyası, Kənd Təsərrüfatı və Həyat Elmi kollecləri, Sənaye və Əmək Əlaqələri Məktəbi də həmin məqsədlərə xidmət edir. Mühüm maliyyə rayonu olan Manhettendəki Mühəndislik Kolleci biznes-tədqiqatların optimallaşması, sənayenin, ictimai əməkdaşlığın gücləndirilməsi və digər bu kimi işlər görür.
Kollecləri
Kornell Universitetinin nəzdində bakalavr, magistrant və aspirantlar üçün kolleclər fəaliyyət göstərir. Bakalavrların təhsil ala biləcəyi kolleclər bunlardır:
Magistr və aspirantlar üçün aşağıdakı məktəblər fəaliyyət göstərir:
Kornell Universiteti geniş beynəlxalq əlaqə layihələrini həyata keçirir. Burada tələbələrə Afrika, fransız, alman, yəhudi, latın, Yaxın Şərq, Uzaq Şərq, rus, roman dilləri, ədəbiyyatı və mədəniyyəti üzrə proqramlar təklif edir. Universitetin Asiya ölkələri üzrə tədqiqatlar proqramı mövcuddur. Bu məqsədlə Kornell Universitetinin Mühəndislik Kolleci Pekinin Sinxua, Hotel Administrasiyası Məktəbi Sinqapurun Nanyanq Texnologiya, Kənd Təsərrüfatı və Həyat Elmi Kolleci Filippinin Los-Banyos universitetləri və Yaponiya Milli Aqrobiologiya Elmləri İnstitutu ilə müqavilələr bağlayıb. Kornell Universiteti Kanadanın Kraliça (Queen) Universiteti ilə birgə MBA proqramı həyata keçirir.
Kitabxana sistemi
Kornell Universitetinin kitabxana sistemi böyüklüyünə görə ABŞ-də 11-ci yerdə durur. Kitabxana sisteminə 7,5 milyon cilddən çox kitab, 8,2 milyon mikrofilm və mikrofişlər, 440 min xəritə, kino, DVD, səsyazma, kompüter faylları, arxivlər və rəqəmsal resurs aiddir. Bu, İnternet şəbəkəsinə qoşulan ilk ABŞ kitabxanalarındandır. Kitabxanaların çoxu İtakada yerləşən kampusda cəmləşib. Nyu-York və Qətərdə də universitetin kitabxanaları mövcuddur. Universitetin kitabxana sisteminə Adelson (Ornitologiya laboratoriyası), Afrikan, Katervud, Entomologiya, təsviri incəsənət, Cenevrə təcrübə stansiyası, kroç, hüquq, idarəetmə, mann, riyaziyyat, tibb, musiqi, nestle (Hotel Administrasiyası Məktəbinin kitabxanası), Oloin və Yuris, fiziki elmlər, baytarlıq kitabxanaları daxildir.
Yataqxanaları
Dünyanın başqa universitetlərində olduğu kimi, Kornell Universitetinin tələbələri də təhsil aldıqları məktəbin ərazisində məskunlaşırlar. Tələbə yataqxanaları, əsasən, Şimal, Qərb və Kollectaun kampuslarında yerləşir. Şimal kampusda birinci kurs tələbələri qalırlar, lakin burada yuxarı kurs tələbələri üçün də bir neçə yataqxana – Risli, Yalnız musiqi, Ekologiya evi, Hollandiya beynəlxalq yaşayış mərkəzi, Latino yaşayış mərkəzi, Akvekon və Ujamaa rezidensiyaları mövcuddur. Latino yaşayış mərkəzi, Akvekon və Ujamaa yataqxanalarında tez-tez irqi və etnik qarşıdurmalar baş verir. Kornell Universitetinin tələbələri üçün ildən-ilə yeni, daha yüksək şəraitə malik yataqxanalar tikilir – 2004-ci ildə Alisa Kuk, 2005-ci ildə Karl Beker, 2007-ci ildə Hans Beth, 2008-ci ildə Uilyam Kiton, Flora Rouz və s.
Elmi nailiyyətləri
1962-ci ildən başlayaraq Kornell Universitetinin tədqiqatçıları Mars planetinə pilotsuz uçuşu və XXI əsrdə "Mars Araşdırma Səyyahı" ("Mars Exploration Rover") missiyasını həyata keçirib. 2004-cü ildə "səyyahlar" elmi nailiyyətlərinə görə "İlin uğuru" mükafatına layiq görülüblər. Onlar Marsda apardıqları tədqiqatlardan əlavə, Uran planetinin ətrafında mövcud olan halqaları müəyyən ediblər. Aresiboda (Puerto-Riko adasında ərazi) Kornell Universitetinin dünyada ən böyük və həssas radioteleskopu yerləşir.
Xarici əlaqələri
Kornell Universiteti ABŞ-nin səkkiz nüfuzlu ali məktəbini birləşdirən Sarmaşıq Liqasına daxildir və bu qurumun ən gənc üzvüdür.
Kornell Universiteti beynəlxalq təhsil və elmi əməkdaşlıq sahələri üzrə hər zaman fəal mövqe tutmağı ilə seçilib. Son zamanlar onun fəaliyyətində məhz bu sahə daha sürətlə inkişaf edir. Qətərdə yerləşən Veyl Kornell Tibb Kolleci, Çin, Hindistan, Sinqapur və s. ölkələrin universitetləri ilə bağlanmış əməkdaşlıq müqavilələri Kornell Universitetinin "dünyanın ilk transmilli universiteti" adlandırılmasına səbəb olur.
Büdcəsi
Universitetin 2008-2009-cu tədris ili üçün gəlirləri 2,92 milyard, 2007-2008-ci tədris ilində isə 2,81 milyard olub. Kornell Universitetinin builki büdcəsinin 726,4 milyon dolları təhsil haqqından, 241 milyon dolları isə ianə və yardımlardan daxil olan vəsaitlərdir. Universitetin ianələr hesabına formalaşmış fondundakı vəsaitlərin həcmi hazırda 4,5 milyard ABŞ dollarıdır.
Təhsil haqqı
Universitetdə illik təhsil haqqı tələbələrin seçdiyi ixtisasa, oxuduğu kursa uyğun olaraq, 19-52 min ABŞ dolları arasında dəyişir. Digər Amerika universitetlərində olduğu kimi, bu ali məktəbdə də universitetin yerləşdiyi ştatdan olan tələbələrə təhsil xərclərində xüsusi güzəştlər tətbiq olunur.
Reytinqi
"U.S. News & World Report" ("ABŞ xəbərləri və dünya hesabatı") jurnalının reytinqinə görə, Kornell Universiteti Amerikada mühəndislik elmləri və mühəndislik fizikası sahələri üzrə birinci, psixiatriya və ortopedik cərrahiyyə üzrə isə ikinci yerdə dayanır.
Məşhur məzunları
1952-ci ildə Kornell Aviasiya Elmi-Tədqiqat Laboratoriyasının əməkdaşı Con Mur "Avtomobildə qəza travmalarının aradan qaldırılması üzrə araşdırma" layihəsini həyata keçirir. O, təcrübələrini manekenlərin deyil, meyitlərin üzərində aparır və belə nəticəyə gəlir ki, sükan çarxının enerjisini mənimsəyən qapının qıfılının genişləndirilməsi, yumşaq panel və təhlükəsizlik kəməri zədələrin faiz nisbətini xeyli azaldır. Layihənin nəticəsi olaraq, 1956-cı ildə "Kornell təhlükəsizlik avtomobili" nümayiş edilir, bu isə avtomobil istehsalçılarında müsbət dönüş yaradır və onlar həmin yenilikləri tətbiq etməyə başlayırlar.
1984-cü ildə universitetin Milli elm fondu 5 yeni superkompüter istehsalı mərkəzi yaradır. 1985-ci ildə fond ARPANET-ə qoşula biləcək NSFNET, TCP/IP-şəbəkə kompüterləri istehsal edir. NSFNET İnternetin sürətli inkişafı üçün dönüş nöqtəsi olur və ümümdünya hörumçək torunun inkişafına gətirib çıxarır.
Hazırda universitet Beynəlxalq xətt kollayderinin tikintisi ilə məşğuldur. Kollayderin quraşdırılmasının 2010-cu ildə bitəcəyi nəzərdə tutulur. Beynəlxalq xətt kollayderinin Böyük Adron kollayderini tamamlayacağı qeyd edilir. Bunun isə materiyanın eyniliyi və əlavə ölçülərin mövcudluğu kimi suallara aydınlıq gətirəcəyi bildirilir.
ABŞ-nin başqa universitetləri kimi, Kornell Universiteti də təbiətin mühafizəsi üzrə müxtəlif proqramlar həyata keçirir. 2007-ci ildə burada Sabit gələcək mərkəzi yaradılıb. Universitetdə xüsusi zavodlar mövcuddur ki, onlar öz tullantılarını emal edərək təhsil müəssisəsini 100% enerji və istiliklə təmin edir.
Hazırda Kornell Universitetinin İtakada yerləşən kampusunda 1594, Nyu-Yorkdakı təhsil müəssisələrində 1005, Qətərdəki kollecdə isə 34 nəfərlik professor-müəllim heyəti fəaliyyət göstərir. Universitetdə çalışan məşhur alimlər arasında Karl Saqan, çarlz Evans Hyuz, Norman Malkolm, Vladimir Nabokov, M. H. Abrams, Riçard Feynman, Kip Torn, Arçi Rendolf Ammons, Piter Debay, Allan Blum, Pol de Man, Jak Derid və digərlərinin adları vardır. 2008 və 2009-cu illərdə ABŞ-nin "Ali təhsil xronikası" jurnalı Kornell Universitetini "Böyük robot kolleci" adlandırıb. Bu ad universitetə rəhbərlik işinin yüksək səviyyədə qurulması, əməkdaşların işləməkdən zövq alması, onlara təqaüdə çıxdıqdan sonra yüksək məbləğdə təqaüd və kompensasiya ödənilməsi, tələbələrin, eləcə də digər əməkdaşların burada oxuyub fəaliyyət göstərdikləri üçün verilib. Kornell Universitetinin müəllim və məzunlarından 41 nəfər Nobel mükafatına layiq görülüb.
Anthemis gilanica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mahnı qanadlarında (film, 1959)
Məzmun
Burada Azərbaycan musiqisindən, onun şəhər və kəndlərdə geniş yayılmasından bəhs edilir.
Dovdaqlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Neoseiulella cassiniae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Taymır boğazı
Taymır boğazı — Taymır yarımadasını eyni adlı adanı ayırır. Krasnoyar vilayyətinin ərazisinə daxildir. Kara dənizinə daxil olan Palander boğazını Taymır körfəzi ilə birləşdirir. Boğaz dar və dayazdır. İl böyük hissəsi buzla örtülü olur. Uzunluğu 30 km, eni 3 km təşkil edir. Boğaz bəzi hallarda rus qütb araşdırmaçısı E.V.Tollyanın adı ilə ifadə edilir.
Saratinlər
Saratinlər (Saraceni, Σαρακηνοί — «şərq insanları» ← شرق) — IV əsr Roma tarixçisi Ammianus Marcellinus və 1-ci və 2-ci rinsrin Yunan alimləri tərəfindən qeyd olunan insanlar.
Bəzi müəlliflər, məsələn, Evfimiy Ziqaben "Saratin" sözünü Bibliyada olan Saranın adı ilə əsassız olaraq birləşdirdi.
Xristianların dövründən etibarən Avropanın müəllifləri bütün Müsəlmanların Saratinlər kimi çağırmağa başladılar, tez-tez "Mavr" termini bir sinonim olaraq istifadə edirdilər.
Hal-hazırda tarixçilər tərəfindən VII-XIII əsrlərdən Ərəb Xilafətinin əhalisi ilə bağlıdır (Monqolların Yaxın Şərq kampaniyası nəticəsində Abbasid xalifası Hulaqinin fəthindən əvvəl).
Başqa mənası
Orta əsrlərdə Saratinlər cəngavərlər üçün bir simulator idi. Simulatorun klassik versiyası bir tərəfdən bir adamın (Sartinin öze) taxta bir qapısı idi, bir tərəfdən kiçik bir qalxan tuturdu, digərində zəncir və ya iplə ağırlıq verən bir maddə (məsələn, bir qum torbası) idi. Torso qutuya sərbəst dönmək üçün təyin edilirdi. Cəngavərin vəzifəsi, Saratinlər qalxanını tam nağılda bir nizə ilə vurmaq və torbadan zərbə atmağa vaxt verməkdir. Saraten çox vaxt şövqlü turnirlərdə ayrı bir müsabiqə kimi istifadə olunurdu.
Piter Cekson
İlk olaraq Bad Taste adlı filmini 1987-ci ildə çəkmişdi. Bu filmin aldığı müsbət menasibətlərdən sonra Meet the Feebles adlı kinoya (1989) rejissorluq etdi. Ancaq bu film, Bad Taste qədər müvəffəqiyyətli ola bilmədi. 1993-cü ildə Weta Digital adlı şirkət qurdu. Cənnət Varlıqları filmi ilə ilk Oskar mükafatı namizədliyini qazandı. Özünün ilk böyük büdcəli Hollywood filmi olan Sevimli Ruhlar kinosu 1996-cı ildə nümayişə buraxıldı. Uşaqlığından bəri J. R. R. Tolkindən Üzüklərin Hökmüdarı romanlarına heyran olan Cekson, əsərlərin hüquqlarını satın aldıqdan sonra üç hissəli əsəri ağ pərdəyə köçürdü. Rejissor, ilk filmdəki işiylə üç nominasiyada Ən Yaxşı Film, Rejissor və Uyğunlaşdırma Ssenari nominasiyaları üzrə Oskar Mükafatına namizəd oldu. Üçüncü film Kralın Dönüşü, Ceksona Ən Yaxşı Film, Rejissor və Uyğunlaşdırma Ssenari sahələrində Oskar Mükafatı qazandırdı. Üzüklərin Hökmüdarı əsərindən sonra Kinq Kongun (2005) filminə rejissorluq etdi.
Həyatı
Piter Cekson, 31 oktyabr 1961-ci ildə Yeni Zelandiyadakı Vellinqton şəhərinə yaxın bir qəsəbə olan Pukeruada anadan olmuşdur. Ailəsinin yeganə övladı idi. Anası Joan Cekson bir fabrik işçisi və o cümlədən gözəl bir ev qadını idi. Atası Uilyam Cekson mühasibatçı idi. Hər ikisi də İngiltərədən köçmüşdülər. Filmlərə olan heyranlığı uşaqlıq yaşlarında başlayan Cekson, Ray Harryhausen filmləri ilə böyüyərkən Thunderbirds və Monty Python s Flying Circus kimi televiziya seriallarından da ilham aldı. Bundan başqa Ceksonun 8–9 yaşlarında izlədiyi bir Monty Python eskiz də onun bütün karyerasına şəkil verdi. Cekson o an barəsində belə deyir: "Monty Python'nın 'Salad Days" adlı eskiz, izlədiyim ilk splatter idi. Pianonun qapağı adamın əlləri üzərinə düşən və qopan əllərdən fışqıran qanı görəndə gözlərimə inanamamışdım. Ən böyük ilhamı buradan aldım. Bad Taste və Meet the Feebles bu cür splatterların qızıl çağını yaşadığı dövrdə yazıldı və qəti olaraq Ölülərin Şəfəqi, Re-Animator və Şeytanın olması kimi filmlərin bir nəticəsi idi.
Ana və atası Piter Ceksona bir Milad bayramında 8 mm-lik kamera aldılar. Daha sonra o da öz yoldaşları birlikdə ilə qısametrajləı filmlər çəkməyə başladı. Doqquz yaşında, sahib olduğu stop-motion modelləri istifadə edərək King Kongunu yeniden qaytardı. Cekson, film istehsalı üçün ciddi bir təhsilə sahib deyildi, amma xüsusi effekt və makiyaj kimi mövzuları öz üsullarıyla öyrənmişdi. Cekson yeniyetməlik dövründə yazıçı J. R. R. Tolkinin əsərlərini kəşf etdikdən sonra Ralph Bakshinin Tolkinin fantaziya üç hissəli əsərini uyğunlaşdırdığı Üzüklərin Hökmüdarı (Lord of the Rings, 1978) adlı animasiya filmini dərindən izlədi. On beş yaşında yoldaşlarıyla birgə The Valley adlı 20 dəqiqəlik qısa bir film çəkdi. Cekson məktəbi bitirdikdən sonra Wellingtondakı Evening Post qəzetində işə başladı. Bir gün işdən evə qayıdarkən bir dükanın vitrinindəki Bolex markalı olan 16 mm bir kameraya rast gələn Cekson, bu kameranı almağa qərar verdi. Dövrünün böyük hissəsini ssenari yazmaq və çəkdiyi qısa filmləri fantaziyalaşdırmağa həsr edən Cekson, evə gedərək 2500 dollar dəyərindəki bu kameranı satın almaq üçün ana və atasından kömək istədi. Oğullarının kinoya olan marağını dəstəkləyən Uilyam və Joan Cekson ona kömək etməyi özlərinə valideynlik borcu hesab etdilər.
200 px|thumb|left|Piter Ceksonun aldığı ilk 16 mm-lik kamera
1987–1992
Filmin aktyor heyətində olan şəxslərdən yalnız Kreyq Smithin müəyyən qədər aktyorluq təcrübəsi var idi. Cekson, Smit ilə 1 ildən çox davam edən çəkilişlər reallaşdırdı. Fransız Yeni Dalğa kinosunun texnikalarından biri olan "qanadlanma"dan istifadə edərək Giles'in yadplanetlilərlə mübarizəsini nəhayət çəkdi və film uzun metraja çevrildi. Smit, çəkilişlər keçirərkən evləndi və dindar biri olan həyat yoldaşı, Smiti filmi dayandırması üçün razı etdikdən sonra çəkilişlər dayandı. Bir neçə ay sonra Smit filmə geri döndü. Cekson filmi itirə bilmək üçün Yeni Zelandiya Film Komissiyasından yardım almağa çaslışan an, müəyyən qurumlarla illərcə davam edəcək bir mübarizəyə girdi. Ən nəhayət Evening Post'taki işindən istefa edib, bir kinoya lazım olan maddi köməyi ala bildi. Komissiya başçısı Cim Bot da sənətçinin əzimkarlığından çox təsirlənmişdi.
Bad Tastin ilk nümayişi 1987-ci ildəki Kann Film Festivalında reallaşdı və beynəlxalq film marketinde intensiv bir maraq doğurdu. Rejissorun sonrakı layihəsi Meet the Feebles adlı film oldu. Cekson bu film üçün, Bad Tastin istehsalında tanış olduğu Danni Mulheron, Stefen Sinclair və Fran Walsh'dan yardım aldı. O, Mulheron, Sinclair və Walsh üç həftə boyunca bir otaqda oturub ssenari yazdılar və tapa bildikləri "ən alçaq" fikirləri bir araya gətirməyə çalışdılar. Cekson, Meet the Feebles haqqında "Filmi hər kəs, o zamanlar böyük bir hit olan Muppet Showun parodiyası olduğunu zənn etdi, amma bu səhv bir fikirdir. Əsas, fikir ən başda oradan çıxdı, amma bu mənada: bir Muppet Show hissəsini izlədiyinizi xəyal edin … şounun sonunda kamera soyunma otağına keçir, Kermit içəriyə girir, artıq kukla deyil. Kimsəyə bağlı deyil . Soyuducuya yaxınlaşıb bir pivə çıxarır və "Of, həqiqətən qorxunc bir film idi. Qadın Piggy heç havasında deyildi, deyər. Pivə qutusunu bükər, pivənin köpüyü çənəsinə axar … Bu filmin çıxışı belə bir obrazdı. Bundan başqa Muppetlar ilə heç bir əlaqəsi yoxdur. Əksinə insanlar ilə əlaqədardır "dedi.
Cekson əslində Meet the Feebles'a başlamazdan əvvəl Stefen Sinclair Braindead adlı oyununu uyğunlaşdırmağı planlayırdı. Zombiyə çevrildikdən sonra ətrafındakıları də zombiyə çevirən bir qadının oğlunun və sevgilisinin zombilərə qarşı mübarizəsini izah edən filmin istehsalından son anda imtina etdi. O və dostları, Braindead filminin çəkilişlərinə başlamazdan əvvəl Robert McKeedən ssenari dərsi aldı. Filmin ilk məqsədi splatterda yüksək həddə çatmaq idi. Cekson, Walsh və Sinclair, Evil Dead 2 filminin gecə yarısı nümayişinə getdilər. Artıq çox əylənən üçlük, Braindead'in istehsalına bu təsir ilə girişdi. Lionelin əlindəki ot biçən maşını ilə bir zombi ordusunu öldürməyə çalışdığı səhnədə, ot maşınının istifadə səbəbi Ceksonun filmə "Yeni Zelandiyalı bir reklam" daxil etmək istəməsi idi. Filmin finalının çəkilişləri bir həftədən uzun davam etdi. İlk gün boca etdikləri boya və ağac şurubundan düzəldilmiş olan qanı təmizləməyən qrup, ertəsi gün gəldiklərində vəsaitin gecə boyu qatılaşdığını və yerin bir növ yapışqana çevrildiyini gördü. Çəkilişlər bitdikdən sonra yerdəki yapışqan qalınlığı 1,5 santimetr oçuşdu. Bu vaxt New Line Cinema şirkəti, sənətçiyə Elm Küçəsi Kabusu ardıcıllığının altıncı filmini yazmasını təklif etdi. Cekson ssenarini yazdı, amma buna baxmayaraq New Line Cinema o zamana qədər başqa bir ssenarini qəbul etmişdi.
Şamaxı rayonu
Şamaxı rayonu — Azərbaycan Respublikasında inzibati – ərazi vahidi. Baş Qafqaz silsiləsinin cənub-şərq ətəklərində, Bakıdan 118 kilometr məsafədə yerləşən Şamaxı Azərbaycanın qədim tarixə malik şəhərlərindən biridir. Sahəsi 1670 km², əhalisi 85,3 min nəfərdir. Rayon ərazisində 3 tibb müəssisəsi, 97 mədəniyyət ocağı fəaliyyət göstərir.
Tarixi
240px|thumb|left|Şamaxı rayonu [[Dəmirçilər kəndi ərazsindən tapılmış II-IV əsrlərə aid qızıl diadema. Qafqaz Albaniyası mədəniyyəti. Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi.]] Qədim yunan coğrafiyaşünası Ptolomeyin "Coğrafi təlim-namasi"ndə "Samaxeya", "Kemaxeya", ərəb mənbələrində "Əş-Şə-maxiyyə" kimi qeyd edilmiş Şamaxı (m.ə. V–IV əsrlər) Azərbaycanın ən qədim şəhərlərindəndir. Şamaxı haqqında bir çox antik dövr ərəb, fars, türk, rus və orta əsr Avropa müəllifləri geniş məlumatlar vermişlər. Şamaxı sözünün etimologiyası haqqında müxtəlif mülahizələr mövcuddur. Bəzi mütəxəssislər onu qədim yerli tayfa adı ilə bağlayırlar.
1918-ci ilin mart-aprel aylarında erməni zorakılıqlarından Azərbaycanın ən çox zərər çəkmiş bölgələrindən biri də Şamaxı şəhəri və Şamaxı qəzasının azərbaycanlılar yaşayan kəndləri olmuşdur. Bu hadisə tarixi ədəbiyyatda Mart soyqırımı ilə birgə hallanır. (Şamaxı soyqırımı) 1920-ci ildə Azərbaycan rus bolşevikləri tərəfindən işğal edildikdən sonra Şamaxı on il yenə də quberniya mərkəzi olmuşdur.
1930-cu ildə Şamaxıya rayon statusu verilmişdir.