cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sasır-Yuryax çayı
Əsas xüsusiyyətləri
Yakutiyanın Jiqan rayonunun çayıdır. Çayın uzunluğu 11 km -dir. Velikan kanalına tökülür hansı ki, oda öz növbəsində 534 km yüksəklikdən Lena çayına tökülür.
Rəsmi məlumat
Rusiyanın su reyestr xidmətinin məlumatlarına görə
Çatem (arxipelaq)
Çatem — arxipelaq Yeni Zelandiyadan təqribən 680 km. qərbdə yerləşir.
Adalarda 45 dəqiqədə xüsusi saat qurşağı istifadə edilir.
Coğrafiyası
Arxipelaqın tərkibinə 10 ada daxildir. Onlardan yalnız ikisi daha böyükdür: Çatem (43°53′ c. e. 176°31′ q. u.) və Pit (44°18′ c. e. 176°13′ q. u.).
Yalnız bu iki adada yaşayış vardır. Arxipelaqın ümumi sahəsi — 966 km²-dir.
Arxipelaq tərkibi
Əsas adalarının adları, işğal ardıcıllığı üzrə:
İqlimi
Arxipelaqın iqlimi quru və küləklidir. Qışda orta temperatur təxminən 6 °S təşkil edir, yayda isə — təqribən 14°S təşkil edir. Yağıntının illik miqdarı 900 mm olur. Səfər üçün ən yaxşı vaxt — sentyabrdan martadəkdir.
Əhalisi
Hesab edilir ki, adalar bizim eramızın 1000-ci ilində məskunlaşıb.
Adanın əhalisi 609 nəfərdən çoxdur, (2006-cı il), onlardan 240-ı avropalıların nəslindəndir, 369-u — Maorilər və Moirorilərdən (arxipelaqın yerli sakinləri) ibarətdirlər.
Qusar gülxətmisi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü. IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu "Nəsli kəsilmək təhlükəsində olanlar" kateqoriyasına aiddir – EN B1ab(v) +B2ab(v). Qafqazın nadir, endemik növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
Ulduzşəkilli tükcüklərlə sıx tüklənmiş, çoxillik ot bitkisidir. Gövdəsi 50(18)-100, nadir hallarda 150 sm hündürlükdədir. Yarpaqları uzun saplaqlı, yarpaq ayalarının üst tərəfi yaşıl, çökək damarcıqlara görə bir qədər qarışıq, alt tərəf, xüsusən cavan yarpaqlarda, çox tükcüklü olduğuna görə bozarmış haldadır. Çiçəkləri uzun halda düzülmüş çiçək qrupunda, tək-təkdir. Kasacıq 18-22 mm uzunluğunda olur. Tac 30-58 mm uzunluğunda, parlaq-sarı rəngdədir. Meyvəsinin diametri 20 mm-dək, 18-34 qanadlı meyvəciklərdən ibarətdir, arxa və yan orta hissədən çox tükcüklü olur.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəkləmə və meyvəgətirmə dövrü iyun-avqust-oktyabr aylarına təsadüf edir. Toxum çoxalır,orta dağ qurşağında, quru gilli, daşlı-əhəngli yamaclarda rast gəlinir, kserofit, işıqsevən, istisevən, quraqlığa davamlıdır. Dekorativ və dərman bitkisidir.
Yayılması
Böyük Qafqazın Quba sahəsi (Qusar rayonu-Qusar şəhəri ətrafı; Quba rayonu-Quba şəhəri ətrafı, Afurca kəndi ətrafı, Təngəaltı; Altıağac ətrafı) və şərq hissəsi (Şamaxı rayonu – Mərəzə qəsəbəsi, Şərədil və Nağaraxana kəndlərinin ətrafı); Samur-Dəvəçi və Xəzəryanı ovalığı. Meşə talalarında, kolluqlarda, dəniz kənarı qumluqlarda, otlu yamaclarda, zibilli yerlərdə bitir.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Antropogen təsirlərdir (yerli əhali tərəfindən müalicə məqsədi ilə yığılması, otarılma).
Mühafizə tədbirləri
Tam mühafizə olunması təklif edilmişdir. Hal-hazırda xüsusi mühafizə tədbirləri aparılmır. Yalnız Altıağac ətrafında qorunur. AMEA-nın Botanika Bağında (Bakı) becərilir. Növün yığılmasının qadağan edilməsi, yeni yayılma yerlərinin aşkar edilməsi, toxumlarının toxum bankında saxlanılması təklif olunur.
Kolin Beyker
Kolin Beyker (8 iyun 1943, London) — İngilis aktyoru. Ən çox 1984-ci və 1986-cı illər arasında «Doktor Kim» serialında altıncı Doktorun rolunda oynayan aktyor kimi tanınır.
Val-de-Şalvan
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 65 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 43 yaşda (15-64 yaş arasında) 36 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 7 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 83,7%, 1999-cu ildə 60.0%). Fəal 36 nəfərdən 35 nəfəri (20 kişi və 15 qadın), 1 nəfər işsiz idi. 7 hərəkətsiz 6 nəfər arasında pensiyaçı, 1 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir. .
Menstruasiya
Menstruasiya və ya Aybaşı ( — ay,  — hər ay) qadınlarda uşaqlığın periodik təkrarlanan fizioloji bir vərdişidir. Tibbdə ilk baş vermiş aybaşı menarxe, sonuncu aybaşı isə menopauza adlanır. Bunlar qadının döllülük qabiliyyətini başlanmasını və sona yetməsini bildirir. Aybaşının bir sıra sinonimləri vardır: period, mensturasiya, menorrhö ( ay, axıram). Aybaşı zamanı uşaqlığın selikli qişası yaxud funksional qatı endometriyanın ayrılması baş verir ki, bu da qanaxma ilə müşahidə olunur. Bu zaman itirilən qanın miqdarı normada 50-100 ml-dir. Aybaşı ifrazatı tərkibi qan, uşaqlıq vəzilərinin sekretindən, hissəvi olaraq endometriumdan və uşaqlıq yolu epitelindən ibarətdir. Qadın hərəkətli olduqda ifrazat laxtalanmır. Bu dövrdə oturaq vəziyyətdə olan qadınlarda uşaqlıq yolunda yığılıb qalan qan laxtalana bilər. Menstrual qanın laxtalanmasının qarşısını alan durulaşdırıcı fermentlər ifrazatın miqdarı artıq olduqda və laxtalanma sistemi pozğunluğunda heç də effektli olmur. Aybaşı ifrazatının xüsusi qoxuya malik olması, uşaqlıqdan xaric olan steril qana uşaqlıq yolunda qoşulan bakteriya və mikroorqanizmlərlə əlaqədardır.
İlk menstruasiyadan aybaşı dövriyyəsi - menstrual sikl başlanmış olur. Aybaşı qanı adi damarlardan axan qandan bir qədər tünd rəngə malik olub, tərkibində çoxlu sayda fermentlərin olduğuna görə laxtalanmır. Hamiləlik və laktasiya zamanı aybaşı baş vermir. Aybaşının kəsilməsi hamiləliyi təsdiqləyən əsas simptom hesab olunur.
Tarixçi
250px|thumb|[[Herodot (ə.ə.484-e.ə 425-ci illər), "tarixin atası" adlandırılır. Eramızdan əvvəl V əsrdə yaşamış bir Yunan tarixçisidir və əsəri müasir dövrə gəlib çatmış ilk tarixçilərdən biridir.]]
Tarixçi — tarix üzrə mütəxəssis, tarix elmi ilə məşğul olan alim, tarixşünas. Tarixçilər insan nəsli ilə əlaqəli olaraq keçmiş hadisələrin davamlı, metodik izahı və araşdırılması ilə maraqlanır; həm də bütün tarixin dövrlərini öyrənir. Əgər şəxs yazılı tarixdən əvvəlki hadisələrlə maraqlanırsa, onda o, ibtidai icma quruluşu dövrünün tədqiqatçısıdır. Bəzi tarixçilər nəşrləri və ya təcrübə ilə tanınırlar. "Tarixçi" XIX əsrin sonlarında Almaniyada və başqa yerlərdə tədqiqat universitetləri yaranan zaman peşəkar bir peşəyə çevrildi.
Menstruasiya
Haqqında
Yəhudi ənənəsinə və Tövrata əsasən aybaşı zamanı qadın pak sayılmadığından onunla hər hansı cismani əlaqə məqbul sayılmır. Tövrata görə bu zaman qadın orqanizmində ölüm prosesi getdiyindən o pak sayıla bilməz. İslam və yəhudi dini bu dövrlərdə qadınla cinsi əlaqədə olmağa izin vermir. İslamda aybaşılı qadının dini ayinlərdə iştirakına izin verilmir.
Aybaşı dövriyyəsi - menstrual sikl
Aybaşı ay təqvimindəki aylar kimi 28 gündən bir baş verir. Lakin o qeyri standart müddətlərdə də (21-35 gün arası) baş verə bilir. Cinsi yetkinliyə qədər, hamiləlik və laktasiya zamanı aybaşı fizioloji olaraq baş vermir. Laktasiya dövrü aybaşının olmaması bir növ təbii olaraq qadını hamilə qalmaqdan qorumuş olur. Bu dövrü laktasiya amnoreyası adlandırırlar.
Menarxe
Həddi büluğa çatmış qadında baş vermiş ilk aybaşı menarxe adlandırılır. Adətən menarxe 12-14 yaşlarında (bəzən erkən 9-11 yaxud gecikmiş 19-21 yaşlarında) baş verir. İsti iqlim zonalarında bu yaş həddi 11-15; mülayim iqlim zonalarında 12-18; soyuq iqlim zonalarında isə 13-21 arasında dəyişir. İrqindən asılı olaraq menarxenin başlama müddəti zəncilərdə avropalılarda eləcə də eyni sosial-iqtisadi şəraitdə yaşayanlara nisbətən erkən baş verir. İlk aybaşıdan sonra sonrakı aybaşı 2 və ya 3 aydan sonra baş verə bilir. Aybaşının davam etmə müddəti 2-8 gün intervalinda olur. Bu müddətdə soyulmuş endometriyum tamamilə soyularaq cinsiyyət dəhliz vasitəsilə xaric olunur.
Aybaşı zamanı şəxsi gigyena
Bu dövrdə şəxsi gigyena məqsədilə qadınlar xüsusi bezlərdən və daxilə - uşaqlıq yoluna qoyulmaq üçün nəzərdə tutulmuş tamponlardan istifadə edirlər. Hər iki halda həm bez həm də tampon toxuması menstrual ifrazatı özünə hopdurur. Aybaşı zamanı şəxsi gigyenaya xüsusi fikir vermək lazımdır. Gündəlik duş qəbulu və ya 2-3 dəfə yuyunmaq məsləhətdir. Qanlı menstural ifrazat patogen bakteriyaların çoxalması üçün münbit şərait sayılır. Fiziki işdən və psixi gərginlikdən qaçınmaq məsləhətdir. Vanna qəbulu heç məsləhət görülmür. Alkohol və kəskin acı qidalardan çəkinmək lazımdır. Kəskin acı ədviyyatlar qanaxmanı artıra bilir.
“Aybaşı fincanı”
“Aybaşı fincanı” - —  aybaşı zamanı qanlı ifrazı toplamaq üçün uşaqlıq yoluna daxil edilən intim gigyenik ləvazimatdır. “Aybaşı fincanı” ilk dəfə 1930 cu ildə istehsal olunaraq satışa çıxarılmşdır.
Cinsi əlaqə
Aybaşı zamanı cinsi əlaqə qadın özünü fiziki diskomfort hesab edə bilər. Bu zaman hormonal fonun artması emosional gərginlik də yarada bilər. Bu dövrdə uşaqlıq müxtəlif infeksiyalar üçün həssas ola bilər. Bu məqsədlə mütəxəssislər aybaşı zamanı cinsi əlaqəni məqbul saymırlar.
Tarixçi
Obyektivlik
250px|thumb|right|Devid İrvinq 2003-cü ildə. İrvinq Penqvin Buks və Lipştadta qarşı məhkəməsi zamanı məhkəmənin kimin "obyektiv tarixçi" olmasını müəyyənləşdirməli olduğu bəlli oldu. Bu da İngilis qanunlarında ənənəvi olaraq istifadə edilən "insan Klepxem omnibus"u deyil deyə şüurlu insan standarı ilə eyni məna daşıyırdı. Bu, obyektiv bir tarixçinin David İrvinqin tətbiq etdiyi qeyri legitim metodlara qarşı əks mövqe qoymaq üçün hüquqi bir müstəvinin olması üçün lazım idi, çünki İrvinq-Pinqvinlər və Lipştadt məhkəməsindən əvvəl obyektiv tarixçi meyarını müəyyənləşdirmək üçün heç bir hüquqi presedent yox idi. Məhkəmədə hakim Çarlz Qrey böyük ölçüdə şahid-ekspert tarixçi Riçard Con Evansın tədqiqatlarına güvənirdi. Evans Holokost inkarçıları tərəfindən tarixi mənbələrin səhv təqdimatı praktikasını müəyyən olunmuş tarixi metodoloji üsullarla müqayisə etmişdir.
Şneyder “obyektiv tarixçi” konsepsiyasından istifadə edərək, tarixçinin ABŞ-dəki Daubert standartına uyğun olaraq ekspert şahid kimi uyğun olmasını qiymətləndirməyə kömək edə biləcəyini düşünür. Vendi E. Şneyder Qreyin qərarını ümumiləşdirərək "Yale Law Journal"dakı bir məqaləsində onun obyektiv tarixçi deməklə əsaslandığı yeddi məqamı vurğulayır:
Şneyder “obyektiv tarixçi” konsepsiyasından istifadə edərək, bir tarixçinin ABŞ-dəki Daubert standartına uyğun olaraq ekspert şahid kimi uyğun olmasını qiymətləndirməyə kömək edə biləcəyini düşünür. Şneyder onu bunu ona görə təklif etdi ki, onun fikrincə, məhkəmə "tarixçilərdən çox kömək" almasaydı, İrvinqi Daubertin standart sınaqlarından keçirə bilərdi.
Şneyder bir tarixçini "obyektiv tarixçi" meyarlarına uyğun sınaqdan keçirərkən, hətta tarixçinin müəyyən siyasi baxışlara sahib olmasına baxmayaraq, (və o, yüksək səviyyəli bir tarixçinin ABŞ məhkəməsi tərəfindən feminist qrupunun üzvü olduğu üçün verdiyi şahid ifadəsinin nəzərə alınmadığını nümunə gətirir) əgər tarixçi "obyektiv tarixçi" standartlarını istifadə edərsə, "vicdanlı bir tarixçidir" deyə nəzərə almağı təklif edir. İrvinqin "obyektiv tarixçi" kimi uğursuzluğu və onun məhkəmədə böhtan atma iddiasının uduzmasına sağçı baxışları səbəb olmadı. Çünki "vicdanlı bir tarixçi" öz siyasi baxışlarını əsas tutaraq "tarixi sübutları bilərəkdən təhrif edib manipulyasiya etməz".
Tarixi təhlil
Tarixi analiz prosesi, özündə "nə oldu" və "niyə və necə baş verdiyini" izah edən tutarlı hekayələr yaratmaq üçün rəqabət edən fikirlərin, faktların və mülahizəli faktların araşdırılması və təhlilini əhatə edir. Müasir tarixi analiz ümumiyyətlə iqtisadiyyat, sosiologiya, politologiya, psixologiya, antropologiya, fəlsəfə və dilçilik kimi digər sosial elmlərdən istifadə edir. Qədim səlnaməçilərin yazdığı müasir tarixi baxışlarla üst-üstə düşməsə də, onların əsərləri dövrün mədəni kontekstindəki fikirlər ilə dəyərli olaraq qalır.
Qədim dövr
250px|thumb|right|[[Fukididin "Peloponnes müharibəsi tarixi"nin X əsr nüsxəsinin bir hissəsinin sürəti]] Keçmişi anlamaq ümumbəşəri bir insan ehtiyacına bənzəyir və tarixin izahı dünyanın sivilizasiyalarında müstəqil olaraq ortaya çıxmışdır. Tarix nədir fəlsəfi bir sualdır (bax: tarix fəlsəfəsinə). Ən erkən xronologiyalar Mesopotamiya və Qədim Misirə aiddir, baxmayaraq ki, bu ilk sivilizasiyalarda heç bir tarixi yazıçı adla tanınmır. Sistemli tarixi düşüncə Antik Yunanıstanda meydana gəlmiş və bu Aralıq dənizi bölgəsinin digər yerlərində tarixin yazılmasına əhəmiyyətli təsir göstərən bir inkişaf olmuşdur. Ən erkən bilinən tənqidi tarixi əsərlər sonradan "tarixin atası" (Siseron) olaraq bilinən Halikarnasslı Herodotun (e.ə.484 - 425-ci illər) tərtib etdiyi "Tarix"lərdir. Herodot daha çox və daha az etibarlı mənbələri ayırmağa çalışdı və çoxlu səyahət edərək müxtəlif Aralıq dənizi mədəniyyətlərindən yazılı məlumatlar verərək şəxsən araşdırmalar aparmışdı. Herodot ümumiyyətlə insanların hərəkətləri və xarakterləri üzərində dayanmasına baxmayaraq, tarixi hadisələrin müəyyənləşdirilməsində tanrıya mühüm rol da ayırmışdır. Fukidid Afina ilə Sparta arasındakı müharibəni təsvir edərkən ilahi səbəbləri böyük ölçüdə aradan qaldıraraq sonrakı Qərb tarixi səlnamələr üçün bir nümunə yaradan rasionalist bir element yaratdı. O, eyni zamanda hadisənin səbəbini və dərhal mənşəyini ayıran ilk şəxsdir, eyni zamanda isə xələfi Ksenofon (e.ə. 431-355) öz "Anabasisi"nə avtobioqrafik elementlər və obrazların tədqiqatlarını daxil etmişdir.
Romalılar yunan ənənəsini qəbul etdilər. 250px|thumb|right|Leonardo Bruni (1370-1444). Tarixi ilk dəfə [[Qədim Dünya|Qədim, Orta əsrlər və Müasir zamanın üç dövrünə bölən tarixçi.]] Erkən Roma tarixçiləri hələ də yunan dilində yazdığı zaman, Roma dövlət xadimi Mark Porsi Katon (e.ə. 234-149) tərəfindən tərtib edilmiş "Origines", yunan mədəniyyətinin təsirinə qarşı çıxmaq cəhdi olaraq Latın dilində yazılmışdır. Strabon (e.ə. 63 - e.24) yunan-Roma ənənəsinə uyğun coğrafiyanı tarixlə birləşdirərək, dövründə bilinən xalqların və yerlərin təsviri tarixini təmin edən mühüm bir nümayəndəsi idi. Liviy (eramızdan əvvəl 59 - eramızın 17-ci ili) Romanın şəhər-dövlətdən imperiyaya yüksəlməsini qeyd edir. Onun Makedoniyalı İskəndərin Roma üzərinə yürüş etməsi halında nə olacağı barədə təklifi alternativ tarixin məlum ilk nümunəsidir.
Çin Tarixşünaslığında "Tarixin Klassiki", çin klassiklərinin beş klassikindən biridir və Çin tarixinə aid ilk hekayələrdən biridir. Eramızdan əvvəl 722-ci və 481-ci illəri əhatə edən Lu dövlətinin rəsmi salnaməsi olan "Bahar və Payız Salnaməsi", annallar prinsiplərinə əsaslanan ən qədim Çin tarixi mətnlərindən biridir. Sıma Syan Sarı İmperatordan Xan Vudiyə 2000 illik Çin tarixinin ümumi baxışını verən Shiji (史记) adlı çox məşhur əsərindən ötəri Çin tarix yazımının atası olaraq sayılar. Onu tanıdan bu əsəri, daha sonrakı Çin tarix yazımına təməl atmışdı. Əsərin həcmi genişdir. O eramızdan əvvəl XVI əsrdə başlayır və görkəmli şəxslərin konkret mövzularında və fərdi bioqrafiyalarında bir çox risaləni özündə cəmləşdirir, eyni zamanda həm müasir, həm də əvvəlki dövrlərdə adi insanların həyat və əməllərini araşdırır. 250px|thumb|left|Bedenin "İngilis xalqının Kilsə Tarixi"nin bir səhifəsi Xristian tarixşünaslığı həvari dövrün əsas mənbəyi olan Lukanın İncili kimi erkən vaxtlardan başlamışdır. Tarixi yazmaq orta əsrlərdə xristian rahibləri və ruhanilər arasında populyar idi. Onlar İsa Məsihin, Kilsənin, hamilərinin və yerli hökmdarların sülalə tarixindən yazırdılar.
Darmştadt Texniki Universiteti
Darmştadt Texniki Universiteti — Almaniyada universitet; texniki sahə üzrə ixtisaslaşan məşhur ali təhsil ocaqlarından biri.
Şüarı
"Biz öz nailiyyətlərimiz və məzunların köməyi ilə dünyanı dəyişdirdik" - universitet özünü məhz belə xarakterizə edir.
Tarixi
Darmştadt Texniki Universitetinin əsası 1877-ci ildə qoyulub. Ali təhsil ocağı 1882-1883-cü illərdə elektrotexnika sahəsində təhsil təklif edən ilk universitet olub.
Fakültələr və tədris istiqamətləri
Universitetdə 13 fakultə və tədris istiqamətləri adlandırılan üç fakültəarası struktur var.
Fakultələri bunlardır:
Tədris istiqamətləri: hesablama mühəndisliyi, informasiya sistemləri texnikası və mexanika.
Tədris prosesi
Dartşmadt Texniki Universiteti dünyanın yüksək təhsil və təcrübəyə zəmanət verən ali təhsil ocaqlarından biridir. Ali məktəbdə həyata keçirilən tədris prosesində təlimin ən yeni metodları istifadə olunur. Artıq birinci semestrdən müəllimlər və tələbələrdən ibarət olan qrup kompleks layihə tapşırıqlarını yerinə yetirir. Tələbələr yalnız sənəd işlərində iştirak etmir, həm də kollektivdə işləmə, təşkilatçılıq və işin lazımi qaydada təqdimatı kimi bacarıqları mənimsəyirlər.
Ali təhsilin yeni ümumavropa sisteminə əsasən təlim 3 pilləli keçirilir: birinci, altı semestr davam edən bakalavr dərəcəsinin alınması ilə bitir. Onu da qeyd edək ki, Almaniyada orta təhsil 12 il müddətini əhatə edir. Bu baxımdan da məsələn, Azərbaycanda orta məktəbi bitirib birbaşa Almaniya universitetlərinin bakalavr pilləsinə qəbul olmaq mümkün deyil. Bunun üçün Azərbaycanda ən azı iki il bakalavr təhsili almaq lazımdır.
Bundan sonra məzun bakalavr təhsili ilə mütəxəssis kimi işə başlaya və ya növbəti pillə - magistratura üzrə təhsilini davam etdirə bilər. Bu təhsil pillələrinin uğurla başa vuran tələbələr doktorantura pilləsi üzrə təhsil ala bilərlər.
Ümumilikdə Almaniya ali təhsilinin əsas prinsipi "akademik sərbəstlik" sistemidir. Bu sistem hər bir tələbəyə öyrənmək istədiyi fənlərin siyahısını müəyyənləşdirmək imkanı yaradır. Almaniyanın ali təhsili təlim prosesi ilə elmi tədqiqatların birləşdirilməsini də nəzərdə tutur. Belə ki, universitetlərdə hər semestr mühazirə (14-20 həftə) və qeyri-mühazirə dövrlərindən ibarətdir. Qeyri-mühazirə dövründə tələbələr müstəqil elmi işlə məşğul olurlar.
Ali təhsil müəssisəsində həmçinin distant təhsil sistemi tətbiq olunur. Bu da təhsilin yeni keyfiyyətdə təqdim olunmasını, yeni tədris metodları əsasında qurulmasına imkan yaradır.
Tələbə həyatı
Ali məktəbdə xarici tələbələri hər cür dəstək göstərilir. Onlar üçün müxtəlif proqramlar çərçivəsində universitet şəhərciyi ilə "tanışlıq günləri" təşkil edilir, mənzil axtarışına və imtahanlara hazırlığa kömək edilir. Texniki universitet 2008-ci ildə International Generations Meeting (IGM) layihəsinə görə Almaniya Xarici İşlər Nazirliyi və DAAD akademik mübadilələr Xidməti tərəfindən mükafata layiq görülüb.
Darmştadt Texniki Universitetində tələbə təşəbbüslərinə diqqətlə yanaşılır. Artıq 20 ildir ki, ali məktəbin tələbələri "Konaktiva" adlı üçgünlük yarmarka təşkil edirlər. Yarmarkada region müəssisələri öz məhsullarını təqdim edir, tələbələr isə təcrübə keçmə məqsədilə potensial işə götürənlər və iş yerlərinin axtarışı ilə məşğul ola bilirlər. Yarmarkanı müşayiət edən məruzələr, nümayişlər və seminarlar bu tədbiri daha da maraqlı edir.
Elmi-tədqiqat fəaliyyəti
Darmştadt Texniki Universiteti təkcə ali təhsil müəssisəsi deyil, həmçinin qabaqcıl elmi-tədqiqat mərkəzidir. Ölkə daxilində və xaricdə elmi-tədqiqat müəssisələri ilə sıx əməkdaşlıq bunun üçün geniş imkanlar yaradır.
2010-cu ildən universitetin rəhbərliyinin qərarına əsasən ali məktəbdə 5 istiqamət üzrə elmi-tədqiqat işlərinin həyata keçirilməsi müəyyən olunub:
Əcnəbi vətəndaşlar üçün
Bu ali məktəbə qəbul olmaq üçün alman dilini yüksək səviyyədə bilmək lazımdır.
Bəzi texniki ixtisaslar və magistraturaya qəbul üçün təkcə alman dilini bilmək kifayət etmir, həm də ingilis dili bilikləri tələb olunur. Belə ki, bununla əlaqədar aşağıda göstərilən sertifikatlardan birini təqdim etmək lazımdır:
Qeyd edək ki, universitetdə dillər üzrə tədris mərkəzi fəaliyyət göstərir.
Xarici əlaqələri
Bu ali təhsil müəssisəsi Almaniyanın 9 aparıcı texniki ali məktəbinin birliyi olan TU9 ittifaqının üzvüdür.
Universitetin Bolonya prosesində iştirakı beynəlxalq elmi əməkdaşlıq və tələbə mübadiləsi üçün geniş imkanlar təqdim edir. Bu sistem vasitəsilə müvafiq olaraq diplomların qarşılıqlı tanınması təmin edilir. Universitet dünyanın müxtəlif ölkələrində 108 universitet ilə əməkdaşlıq edir və bir çox Avropa təşkilatlarının üzvüdür. Hazırda ali məktəbdə təhsil alan tələbələrin 20 faizini əcnəbilər təşkil edir. Xarici universitetlərlə tələbə mübadiləsi proqramı uğurla həyata keçirilir, bununla bağlı çox sayda ikitərəfli müqavilələr bağlanıb.
Duqlas Nort
Duqlas Nort (5 noyabr 1920- 23 noyabr 2015 ) — amerikalı iqtisadçı. 1993-cü ildə Robert Fogellə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür. İsveç Kral Elmlər Akademiyası İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatının Duqlas Nort və Robert Fogelə verilməsinin səbəbini belə izah etmişdir: "İqtisadi və nəzəri dəyişmələri izah etmək üçün iqtisadi nəzəriyyə və kəmiyyət metodları tətbiq edərək iqtisadi tarix mövzusundakı tədqiqatları yenilədikləri üçün təltif olunurlar".
Cuhi Çavla
Həyatı
Cuhi Çavla 13 noyabr 1967-ci ildə Hindistanın Pəncab ştatının Ludhiana şəhərində anadan olmuşdur. J. J. Montessori-Bombey məktəbini bitirmişdir. Onun uşaqlıqdan ən böyük arzusu aktrisa olmaq idi.
1984-cü ildə Cuhi "Miss Hindistan" titulunu qazanır və daha sonra "Dünya gözəli" yarışmasına qatılır və ən yaxşı kostyuma görə mükafat alır. Bir qədər keçmiş Cuhi Çavla model kimi çalışır və bir neçə filmdə çəkilməyə müvəffəq olur.
Cuhi Çavla, Cay Mahta ilə ailə qurmuşdur. 21 fevral 2001-ci ildə qızı Canvi anadan olmuşdur. 2 il sonra – 21 iyul 2003-cü ildə Cuhi ikinci dəfə ana olur. Onun oğlu Arcun Londonda dünyaya gəlir.
Böyük hind aktyoru Şahrux Xanla bir kinokompaniyanın əsasını qoymuşdur.
Əbdül Hüseyn Sərdari
Əbdül Hüseyn Sərdari (d. 1914, Tehran - ö. 1981, Nottingem) – əslən azərbaycanlı olan İran diplomatı. İkinci dünya müharibəsi zamanı bir çox yəhudini Holokostdan xilas etdiyinə görə "İranlı Şindler" ləqəbi ilə tanınır. Paris konsulluğunun rəhbəri olmuşdur.
Bioqrafiya
İkinci dünya müharibəsi zamanı Paris nasistlər tərəfindən işğal olunandan sonra orada yaşayan iranlı yəhudilər üçün çətin günlər başlamışdı. Bunun qarşısını almaq üçün konsulluğun rəhbəri Əbdül Hüseyn Sərdari yəhudilərə İran pasportları paylayırdı. Bu, onların İran vətəndaşı kimi xilas olmaları demək idi. Çünki o zaman Almaniya ilə İran arasında nasistlərin heç bir İran vətəndaşına toxunmaması barədə razılaşma mövcud idi.
Bu zaman Sərdari öz əlaqələrindən istifadə edərək, 2 mindən çox iranlı yəhudini xilas edə bildi.
1941-ci ildə SSRİ və Böyük Britaniya İrana hücum edən zaman Sərdarinin diplomatik fəaliyyəti üçün təhlükə yarandı. İranla müttəfiqlər arasında müqavilə imzalandıqdan sonra Sərdariyə mümkün qədər tez bir zamanda evə dönməyi əmr etdilər. Buna baxmayaraq, o, Parisdə qalmağa qərar verdi və yenə də öz köməyini əsirgəmədi. Sərdarinin nasist ideoloqları ilə yazışmaları var ki, bunlar da F.Muxtarinin "Aslanın kölgəsində" kitabında öz əksini tapmışdır. O, yazır ki, "fars hökmdarı Kir yəhudiləri Babil əsarətindən xilas edərək İrana gətirir. Bu zaman bir çox iranlı Musanın kitabı ilə tanış olur və bu təlimə yiyələnir. Ancaq bunların yəhudilərlə bir bağlılığı yoxdur və xüsusi qrup olaraq "Djuguten" ("Cuhud") adlanır".
Sərdari ömrünün sonlarını İngiltərədə, diplomat məvacibindən və İrandakı mülkündən məhrum olunmuş şəkildə yaşadı və Nottingemdə dünyasını dəyişdi.
O, ölümündən sonra 2004-cü ildə Los-Ancelesdə fəaliyyət göstərən yəhudi təşkilatlarından biri Simon Vizental Mərkəzi tərəfindən mükafatla təltif olundu.
Populyar mədəniyyətdə
"0 dərəcəli N dairəsi" teleserialı qismən də olsa Əbdül Hüseyn Sərdarinin fəaliyyətindən bəhs edir.
Azərbaycanın diplomatik nümayəndəliklərinin siyahısı
thumb|right|400px|Azərbaycanla diplomatik əlaqələri olan ölkələr {{legend|#ff0000|Azərbaycan}}{{legend|#0055d4|Səfirlik və baş konsulluq olan ölkələr}}{{legend|#008000|Səfirlik olan ölkələr}} thumb|right|Azərbaycan səfirliyi ([[Bern)]] thumb|right|Azərbaycan səfirliyi ([[Minsk)]] thumb|right|Azərbaycan səfirliyi ([[Moskva)]] thumb|right|Azərbaycan səfirliyi ([[Paris)]] thumb|right|Azərbaycan səfirliyi ([[Praqa)]] thumb|right|Azərbaycan səfirliyi ([[Vyana)]] thumb|right|Azərbaycan səfirliyi ([[Varşava)]]
Ami Otaki
Ami Otaki (d. 28 iyul 1989) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 3 oyun keçirib.
Antonio Qarsiya Konexo
Antonio Qarsiya Konexo (Antonio García Conejo; d. 5 sentyabr 1971, Karasuaro) – Meksika siyasətçisi. Demokratik İnqilab Partiyasının üzvüdür. 2013-cü ildən Meksika konqresində Miçoakanı təmsil edir.
11 dekabr 2013-cü ildə parlamentdə enerji islahatı ilə bağlı debat zamanı bütün paltarlarını soyunaraq gündəmə düşmüşdür.
İtidişli itburnu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ümumi yayılması
Gürcüstanda (Tuşeniya) və Dağıstanda təbii arealı vardır.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda Quba rayonu ərazisində rast gəlinir.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. VU D2.
Bitdiyi yеr
Yuxarı dağ və subalp qurşaqlarda meşələrin kənarlarında, kolluqlarda çayların kənarlarında, çəmənliklərdə və yamaclarda yayılmışdır.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealı vardır.
Bioloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 1 m-ə qədər olan qırmızımtıl və ya tünd qırmızı qabıqlı alçaqboy koldur. Qopartikanları möhkəm, düz yönəlmiş tək-tək və ya cüt-cüt yеrləşmişdir. Yarpaqları 5-7 ədəd yumru və ya ellipsşəkilli ikiqat dərin dişli yarpaqcıqlardan təşkil olunmuşdur. Çiçəkləri tək-tək və ya 2-7-dir. Çiçək saplağı 1-4 sm uzunluqda, sıx vəzicikli kobud tüklüdür. Ləçəkləri çəhrayı rəngli olub, zəif oyuqludur. Meyvəsi yumurtavarı, armudvarı və ya kürəcikvarı оlub adətən tüklüdür. İyun ayında çiçək açır.
Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi mühafizə tədbirləri tərtib edilməmişdir.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.
Tofiq Həsənov (paleontoloq)
Həsənov Tofiq Məcnun oğlu (1925-2005) - paleontoloq-stratiqraf, AMEA-nın müxbir üzvü, geologiya-mineralogiya elmləri doktoru, professor, Azərbaycan Paleontologiya Cəmiyyətinin prezidenti, Rusiya Paleontologiya Cəmiyyətinin fəxri üzvü.
T.Həsənov 1999-2005-ci illərdə H.Zərdabi adına Təbiət Tarixi Muzeyinin direktoru olmuşdu. 2005-ci ildə vəfat etmiş T.Həsənov 8 monoqrafiyanın, 200-dən artıq elmi və elmi-kütləvi məqalənin müəllifidir.
Elmi fəaliyyəti
T.Həsənovun elmi fəaliyyətinin əsas istiqaməti Yura dövrünə aid çöküntülərinin paleontologiya və stratiqrafiyası olmuşdur. Alimin namizədlik dissertasiyasının mövzusu da Kiçik Qafqazda filiz yataqlarının ana süxuru olan və geniş intişar edən Yura dövrü çöküntüləri haqqında idi. T.Həsənovun elmi tədqiqatlarının nəticələri 1957-ci ildə müdafiə etdiyi namizədlik dissertasiyasında öz əksini tapmışdır. Yura çöküntüləri üçün ilkin əhəmiyyətli altı tapıntı 1952-ci ildə Tovuz rayonunda aparılan çöl işləri zamanı aşkar edilmişdir.
T.Həsənovun elmi tədqiqatları təkcə Hettanq, Sinemyur, Plinsbax, Toar, Aalen, Bayos və Bat mərtəbələri çöküntülərinin paleontologiya və stratiqrafiyası ilə məhdudlaşmamışdır. Onun tədqiqatlarından məlum olur ki, Azərbaycanın Yura dövrü ammonitlərinin cins və növlərinə qərbdə Cəbəllütariq boğazından şərqdə İndoneziyaya qədər en istiqamətində uzanan Aralıq dənizinin Alp qırışıqlıq qurşağının bütün regionlarında rast gəlinir.
T.Həsənovun kolleksiyasında Azərbaycanın Yura dövrü çöküntülərindən topladığı yumşaqbədənlilər tipinə aid 100-dən artıq növün nümunələri toplanılmışdır. Alimin Kiçik Qafqazın bir neçə regionunda yer üzünə çıxan metamorfik şistlərin Paleozoy yaşlı olması haqqında fikir və mülahizələri bir çox dəlillərlə təsdiqlənmişdir.
T.Həsənov həm də bir sıra mineral və faydalı qazıntı yataqları kəşfinin sənədləşdirilməsində də iştirak etmişdi. O, geologiya elminin tarixinin araşdırılması istiqamətində də bir sıra tədqiqatlar aparmışdır.
Mirəziz Rəfiyev
Mirəziz Rəfiyev (tam adı: Mirəziz Ziyad oğlu Rəfiyev; 15 fevral 1922; Yolocaq, Yardımlı rayonu, Azərbaycan SSR, SSRİ – 29 iyul 2001) — "Əməkdar mədəniyyət işçisi", Yardımlı tarix-diyarşünaslıq muzeyinin yaradıcısı və keçmiş direktoru.
Həyatı
Mirəziz Ziyad oğlu Rəfiyev 15 fevral 1922-ci ildə Yardımlı rayonunun qədim kəndlərindən sayılan Yolocaq kəndində kəndli ailəsində dünyaya göz açmışdı. Keçən əsrin 30-cu illərində rayona Sovetlərin gətirdiyi "Mədəni inqilab"ın ən aktiv "kultəsgəri"ndən biri olaraq başdan-başa savadsız diyarın adamlarının biliyə, dünyəvi təhsilə yiyələnməsinə o da ilk təhsillilərdən biri kimi böyük töhfələr vermişdir. İkinci dünya müharibəsinin başlanması ilə cəbhəyə könüllü olaraq yollanan Mirəziz Rəfiyev müharibənin ilk illərində Baltik cəbhəsində faşizmə qarşı qəhrəmanlıqla vuruşmuş, iki dəfə ağır yaralanmasına baxmayaraq yenidən Litva cəbhəsində döyüşlərini davam etdirmişdir. Lakin 1943-cü ildə sağ qolundan və çiynindən ağır yaralanaraq çoxlu orden və medallarla arxa cəbhəyə qayıtmışdır. Arxa cəbhədə də o özünü fədakar müəllim və sonra isə bacarıqlı məmur kimi təsdiq etmişdir. 40-cı illərin sonundan Rayon Xalq Maarif müdiri vəzifəsindən Rayon Partiya Komitəsinin II katibi vəzifəsinədək böyük bir məmur yolu qət etmiş və işlədiyi bütün yüksək vəzifələrdə təmiz vicdanla yalnız halalıq müstəvisində çalışmışdır. 40 ilə yaxın bu cığırda ləyaqətlə çalışan Mirəziz müəllim rayonun ən təmiz mənəviyyatlı məmuru şöhrətini qazanmış, el-oba içərisində böyük hörmət sahibi olmuşdur.
Sovet dövründə Yardımlıda ilk ali təhsilli dörd nəfərdən biri, müharibə və dövlət qulluğu veteranı, uzun illər rayonda yüksək vəzifə postlarında təmiz vicdan və ləyaqətlə işləyib el ağsaqqalı rütbəsini fəth edən Mirəziz Ziyad oğlu Rəfiyevin adı rayonun son yüzillik tarixinə qızıl hərflərlə yazılmışdır.
Mirəziz Rəfiyevin Yardımlıya ən böyük xidməti 1981-ci ilin noyabr ayında açılışı olan Yardımlı tarix-diyarşünaslıq muzeyinin yaradılması olmuşdur. Muzeyin ərsəyə gəlməsinə onun əvəzsiz xidməti olmuşdur. Muzey təşkil edilməmişdən onun açılması Mirəziz Rəfiyevə həvalə edilmiş və o da camaat içərisində olan hörmət və ehtiramından faydalanaraq yüzlərlə nadir muzey əşyaların əvəzsiz toplanmasına nail olaraq muzeyi təşkil etmişdir. 29 noyabr 1981-ci ildə yaranan bu muzeyə tarixi əşyaların toplanılmasında əvəzsiz xidmətləri olan, rayonun uzun illər rəhbər vəzifələrində çalışmış Mirəziz Ziyad oğlu Rəfiyev rəhbərlik edərək ilk direktoru olmuşdur. 25 ildən artıq bu müəssisəyə rəhbərlik edən Mirəziz Rəfiyevin sayəsində muzeyin şöhrəti ellərə yayılmışdır. Bu gün fonduna 6000-ə yaxın eksponat toplanmış muzey nəinki Yardımlı tarixinin, habelə Respublikanın zəngin tarixinin bir parçası olaraq məşhur muzeylərdən birinə çevrilmişdir.
2002-ci ildə 80 və 85 illik yubileyi Yardımlı Rayon İcra Hakimiyyətinin təşəbbüsü ilə ümumrayon miqyasında qeyd edilmişdir. 2012-ci ildə isə Mirəziz Rəfiyevin 90 illik yubileyi də Yardımlı Rayon İcra Hakimiyyəti rəhbərliyinin təşəbbüsü ilə ümumrayon səviyyəsində qeyd edilərək əziz xatirəsi yad edilmişdir.
Musa Nəbioğlu
Həyatı
Musa Nəbioğlu 1958-ci il dekabrın 26-da Borçalı mahalında - Gürcüstan SSR-nin Bolnisi rayonunun Darvaz kəndində anadan olub. 1975-ci ildə həmin kənddəki orta məktəbi, 1980-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji İnstitutunu (indiki ADPU) bitirib. İnstitutu bitirdikdən sonra Gürcüstan Maarif Nazirliyinin sərəncamına göndərilib və bu nazirliyin təyinatı ilə Zalqa rayonundakı Tecis kənd orta məktəbində müəllim, direktor müavini kimi fəaliyyət göstərib. 1986-1997-ci illərdə pedaqoji fəaliyyətini Darvaz kəndində davam etdirib.
Uzun illərdir ki, həm də jurnalistlik fəaliyyəti məşğul olur. O, pedaqoji fəaliyyətlə yanaşı Gürcüstanda Azərbaycan dilində nəşr olunan qəzetlərlə müntəzəm əməkdaşlıq edib, Gürcüstan Radiosunun Azərbaycan dilində verilişlər redaksiyasında çalışıb.
1997-ci ildən Bakıda yaşayıb fəaliyyət göstərən Musa Nəbioğlu bir sıra mətbuat orqanlarında çalışıb. 2003-cü ildən isə təsisçisi olduğu "Ulu körpü" qəzetinə redaktorluq edib. 2006-cı ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. Eyni zamanda Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin də üzvüdür.
2009-cu ildən Azərbaycan Aşıqlar Birliyinin katibi, "Ozan dünyası" jurnalının baş redaktorudur.
Qəşəng böcək
Qəşəng böcək — sərtqanadlılar dəstəsinə, karabidlər fəsiləsinə aid növ. Təhlükə həddinə yaxınlaşır, yaxın gələcəkdə təhlükəli vəziyyətə düşə bilər. Azsaylı növdür.
Təsviri
Böcəyin bədənin uzunluğu 21 – 35 mm-dir; qanadüstlükləri qızılı yaşıl rəngdə olub metal parıltısına malikdir. Bığcıqları, ağız orqanlar, baldırları və pəncərələri qara rəngdə olub parlaqdır; ətrafları nadir hallarda qırmızımtıl rəngdə ola bilər.
Yayılmasıvə Sayı
thumb|280px|Tırtıl
Həyat tərzi
Gözəlbədən böcək (Coleoptera, Carabidae) bir çox kənd təsərrüfatı, dekorativ və kol bitkilərinə, meşə və meyvə ağaclarına zərərverən cücülərin yumurta, kiçik yaşlı sürfə və tırtılları ilə qidalanaraq, onların sayının tənzimlənməsində böyük rol oynayır. İmaqo mərhələsində torpaqda qışlayır. Böcəklər may ayında qışlamadan çıxırlar, bu vaxt tək ipəksarıyanın və başqa zərərvericilərin tırtılları artıq orta yaş mərhələsində olurlar.
Qışlama yerlərindən çıxan böcəklər iyunun əvvəlində, bir neçə gün mayalandıqdan sonra yumurta qoymağa başlayırlar. Yumurtalar tək-tək və ya 2-5 ədəd olmaqla torpağın 2-5 sm dərinliyinə qoyulur. Yumurtanın inkişafı temperaturdan (22-28oC) asılı olaraq 4-12 gün çəkir. Bir dişi fərd orta hesabla 100-110 yumurta qoya bilir.
Yumurtadan çıxan sürfələrin rəngi ağımtıl olur. Onlar torpaqda boru şəkilli yuvacıq içərisində 2-3 gün qaldıqdan sonra rəngləri qara və ya tünd boz olur. Sürfələr iki dəfə qabıq dəyişir. Temperaturdan (22-28oC) və qidalanmadan asılı olaraq, sürfələrin inkişafı birinci yaşda 3-4 gün, ikinci yaşda 3-5 gün və üçüncü yaşda 7-10 gün çəkir. Sürfənin ümumi inkişaf mərhələsi isə 15-18 gün çəkir. Üçüncü yaşda torpağa keçir və orada 8-10 gün ərzində puplaşır. Beləliklə, sürfə mərhələsi 24-28 gün çəkir. Ədəbiyyat məlumatına əsasən sürfə mərhələsi 21-34 gün çəkir. Təbii şəraitdə kalozamanın sürfələri üzərində aparılan müşahidələr nəticəsində qeyd olunmuşdur ki, kiçikliyinə baxmayaraq, onlar cəsarətlə böyük kəpənək və böcəklərin tırtıl, pup və sürfələrinə hücum edib yeyirlər. Sürfələr ən böyük bir tırtılın bədəninin yan tərəfindən ağız qarmaqları ilə tutur və sancır, sonra onun bədən daxili möhtəviyyatı ilə qidalanır. Qidalanma ərəfəsində sürfə ağız aparatı ilə sahibin bədən daxilini gəmirə-gəmirə onu tamam yeyir. Sürfənin belə qidalanma xüsusiyyəti həm də sahibin pup mərhələsi üçün qeyd edilmişdir.
Kolozoma yırtıcısının sürfə mərhələsi olduqca acgöz və yeyimcildir. Beləki, bir sürfə inkişaf müddətində tək ipəksarıyanın 40-50 kiçik yaşlı tırtılını məhv edir. Qidalanma gündüz və gecələr, hava şəraitinin münasib vaxtlarında gedir. Sürfələr sahibin tırtıllarını axtarıb tapmaq üçün ağacın 20–30 m hündürlüyünə kimi çıxa bilirlər. Yığılan materiallara əsasən, kolozomanın sürfə mərhələsinin təbii düşməninə və xəstəliyinə rast gəlinməmişdir. Puplaşma torpağın 15-20 sm dərinliyimdə və bəzən ağac qabığının dərin qatlarında gedir. Pupun uzunluğu 25 mm, eni isə 12 mm olmaqla, əvvəlcədən sürfə tərəfindən düzəldilmiş ipək borucuq içərisində yerləşir. Yaşlı fərdlərin pupdan çıxması yay aylarına təsadüf etməsinə baxmayaraq, onlar torpaqdan çıxmır, elə orada da qışlayırlar. Kolozoma böcəyi ildə bir nəsil verir. Böcəklər 2-4 il yaşayırlar. Onların fəal həyat fəaliyyəti tək ipəksarıyanın böyük yaşlı və pup mərhələsinə düşür. Bu vaxt yaşlı böcəklərin hər biri bir sutkada 300-325 tırtıl və pup ilə qidalanırlar. Ədəbiyyat məlumatına görə, kolozoma həyat fəaliyyətinin birinci ilinin yay müddətində tək ipəksarıyanın orta hesabla 180 böyük yaşlı tırtılını və 105 pupunu məhv edir. Bir kolozoma böcəyi bir mövsüm ərzində təkipəksarıyanın 239 tırtılını yeyir. Onun sürfəsi 14 gündə təkipəksarıyanın 50-60 kiçik yaşlı tırtılını yeyir. Azərbaycanda kolosoma böcəyi bir çox zərərverici ilə qidalanır, onların içərisində ən çox üstünlük verdiyi təkipəksarıyandır. Təkipəksarıyandan başqa, palıd yarpaqyeyəni, qış qarışlayıcısı, qızılqarın kəpənək, həlqəvi ipəksarıyan ilə də qidalandığı müşahidə edilmişdir. Olduqca faydalı böcəkdir. Zərərvericilərin sayının azalmasında mühüm rol oynayır.[4,5,6]
Məhdudlaşdırıcı amillər
Meşələrin qırılması, zərərvericilərə qarşı insektisidlərdən plansız surətdə istifadə, böcəklərin kolleksiyaçılar tərəfindən toplanması.
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Avropanın Qırmızı Siyahısına, Çexiya, Polşa Almaniya, Rusiya Federasiyasının, Ukraynanın Qırmızı kitabı]]na və Azərbaycanın Qırmızı kitabının I nəşrinə daxil edilmişdir.
Tas-Yuryax çayı
Tas-Yuryax- (устар. Таас-Юрэх)- Lena çayının qolu. Yakutiya çayı.
Əsas xüsusiyyətləri
Yakutiyanın Jiqan rayonunun çayıdır. Çayın uzunluğu 22 km -dir. Velikan kanalına tökülür hansı ki, oda öz növbəsində 534 km yüksəklikdən Lena çayına tökülür. Kurunq-Bısır çayının sağ qoludur.
Rəsmi məlumat
Rusiyanın su reyestr xidmətinin məlumatlarına görə
Aleksis Lav
Aleksis Lav (, əsl adı Donna Nikol Qutyerres — ABŞ modeli və pornoaktrisası. Porno karyerasına 2006-ci ildə İspaniyada başlamışdır.
Qəşəng böcək
Təsərrüfat əhəmiyyəti
Olduqca faydalı böcəkdir. Zərərvericilərin sayının azalmasında mühüm rol oynayır.
İstinadlar
4. Nuriyeva İ.A. Azərbaycanın karabid böcəklər (Coleoptera ,Carabidae) faunasına dair. AMEA Xəbərlər cild 63 №5-6 Bakı “Elm” 2008. s.81-86.
5.Nuriyeva İ.A. Azərbaycanın Böyük Qafqazın Cənub-Şərq və Lənkəran vilayətlərinin  karabid böcəklərinin (Carabidae) ekoloji xüsusiyyətləri. Azərbaycan Zooloqlar cəmiyyətinin əsərləri. II cild Bakı “Elm” 2010. s.384-389.
6. Нуриева И.А. Данные о жужелицах различных районов Азербайджана. Научно-практический конференция I-ых международных Беккеровских чтений Волгоград -2010. с.473-476
Elite (serial, 2018)
Elite — İspaniya istehsalı dram internet serialı.
Məzmun
Məktəblərin çökməsindən sonra üç işçi sinifi dostları Samuel, Nadia və Kristiana İspaniyanın əən məşhur məktəbi olan Las Enkinas tərəfindən təqaüd verilir. Təqaüdlər, məktəbin çökməsi ilə əlaqəli olan inşaat şirkəti tərəfindən dəstəklənir. Üç dost əvvəlcə varlı şagirdlər tərəfindən təklənir. Məktəb ili irəlilədikcə həyatları, yaşayış tərzləri, hirslilik və qısqanclıq savaşı içində keçmişdir.
20 dəqiqə (teleserial, 2013)
20 dəqiqə — Türkiyənin Star TV telekanalında yayımlanan teleserial.
Məzmun
Xoşbəxt ailə həyatı sürən cütlük üçün hər şey bir günün içində alt-üst olur. Bir gecə polis onların qapısını döyüb ailənin xanımı Mələk Halaskarı (Tuba Büyüküstün) törətmədiyi bir cinayətdə günahlandırır. Ailə başçısı Əli Halaskar (İlker Aksu) çarəsiz qalır. Onun həyat yoldaşının günahsız olduğunu sübut etməsi üçün 20 dəqiqə zamanı var. Tarix müəllimi olan Əli fəaliyyətə başlayır.
Qiymət İndeksləri
Qiymət indeksi — müəyyən zaman müddətində və ərazidə (ölkə, region) verilmiş əmtəə və xidmətlərin qiymətindəki orta dəyişikliyi əks etdirən göstəricidir. Bu statistik göstəricinin yaradılmasında səbəb müxtəlif regionlarda və dövrlərdə qiymətlər arasındakı əlaqəni müəyyən etməkdir. Hazırda Qiymət indekslərindən çox geniş istifadə edilir. Bu indekslər vasitəsi ilə iqtisadiyyatdakı qiymətlərin ümumi səviyyəsi və yaşayış xərcləri müəyyən edilir və gələcək investisiyalar qiymətləndirilir. Həmçinin, daha xüsusi qiymət indeksləri vasitəsilə istehsalçılar hər hansı sektorda planlamalar və qiymət siyasəti həyata keçirirlər. Qiymət indeksləri əsas iki növü var:
İstehlakçı Qiymət İndeksi
İstehlakçı qiymət indeksi ən yaxından izlənən qiymət indeksidir. İstehlakçı qiymət indeksi (Consumer Price İndex) istehlak üçün alınan bütün məhsul və xidmətlərin ümumi qiymətinin ölçüsüdür. Hər ay Dövlət Statistika Komitəsi tərəfindən bu indeks hesablanır. . Hesablandıqdan sonra yeni index əvvəlki dövrün indeksi ilə müqayisə edilir və inflyasiya dərəcəsi hesablanır.
IQI- İstehlakçı Qiymət İndeksi.
İstehlakçı Qiymət İndeksi ilə ÜDM Deflyatorunun fərqi
İstehlakçı Qiymət İndeksini(İQİ) ÜDM Deflyatorundan fərqləndirən 3 məqam var :
Laspeyres və Paaşe indeksləri
İqtisadçılar əmtəə və ximətlərin baza həcmi ilə hesablanmış qiymət indekslərini Laspeyres İndeksi, dəyişən həcmi ilə hesablanmış qiymət indekslərini isə Paaşe İndeksi adlandırırlar. Sabit əmtəə səbətinə malik indeksə Laspeyres, dəyişkən əmtəə səbətinə malik indeksı isə Paaşe indeksi adlanır.
Laspeyres İndeksi:
Paaşe indeksi:
Hansı indeksinin qiymətlərin dəyişməsinin yaşayış səviyyəsinə təsirini daha yaxşı əks etdirdiyini müəyyənləşdirmək mümkün deyildir. Əgər bir məhsulun qiyməti yüsələrsə, istehlakçılar onu almaq əvəzinə oxşar digər məhsulu da ala bilərlər. Belə olan halda onlar həmin məhsuldan faydalana bilməsələrdə, bu faydanı digər məhsulla müəyyən qədər bərpa edə bilərlər. Yəni, qiymət dəyişikliyi baş verdiyi vaxt məhsullara olan tələbdə fərqlilik yaranır və istehlakçıların aldıqları məhsul səbətində dəyişiklik olur. Əgər qiymət dəyişikliyini Laspeyres indeksi ilə hesablasaq biz bu amili nəzərə almamış olarıq və istehlakçıların faydasındakı azalmanı şişirdərik.
Paaşe indeksi ilə hesabladıqda isə, dəyişmiş səbətdəki məhsulların miqdarı əsasında qiymət dəyişikliyini hesablamış olarıq. Bu da bahalaşmış və növbəti dəfə daha az alınan məhsulun qiymət dəyişikliyini zəif əks etdirər. Nəticə etibarı ilə qiymət yüksəlməsinin gətirdiyi mənfi effekti azaldar. Bir misalla bunu izah edək. İstehlakçıların yalnız alma və armud aldıqlarını fərz edək. Ötən il almanın qiyməti 2 manat, armudun qiyməti isə 3 manat olub. Satılan alma və armudun miqdarı müvafiq olaraq 5 kq və 4 kq olub. Bu il isə almanın qiyməti kəskin artaraq 5 manata yüksəlir. Armudun qiyməti isə sabit qalır. Bu zaman istehlakçılar alma alma əvəzinə armuda üstünlük verirlər. 2 kq alma və 7 kq armud satılır. İndi isə qiymət indekslərini hesablayaq.
Fişer İndeksi
Laspeyres və Paaşe indekslərinin fərqlərini azaltmaq üçün Fişer indeksindən istifadə edilir. Yuxarıda göstərilən misala Fişer İndeksini tətbiq etsək aşağıdakı nəticəni alarıq: Amma burada belə, qiymət dəyişikliyinin istehlakçıların rifahına təsirini dəqiq müəyyən etmək mümkün deyildir.
Zəngəzur itburnusu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ümumi yayılması
Ermənistanın Gorus və Meqri rayonlarında (Xosrov qoruğu) rast gəlinir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-ın dağlarında, Daşkəsən və Cəbrayıl rayonlarının aşağı dağ qurşağından orta dağ qurşağına qədər meşə kənarları və kol cəngəlliyində rast gəlinir.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.
Bitdiyi yеr
Aşağı dağ qurşağından orta dağ qurşağına qədər açıq işıqlı yerlərdə daşlı-qayalı quru yamaclarda yayılmışdır.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda dar bir arealda yayılmışdır.
Çoxalması
Təbiətdə generativ və vegetativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyətidir.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Xüsusi mühafizə tədbirləri tərtib edilməmişdir.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı Kitabı"na daxil edilməsi zəruridir.
AGİL Volley Novara QVK
AGIL Volley — İtaliyada fəaliyyət göstərən qadın voleybol klubu. Novara şəhərinin bütün idman növləri üzrə ən uğurlu komandasıdır.
Tarixi
Komanda 1984-cü ildə təsis edilmişdir. 1995-ci ilə qədər heç bir liqada iştirak etməmişdir. Yalnız bu ildə Seriya B2-də mübarizə aparan komanda yaşadığı çempionluqla Seriya B1-ə vəsiqə qazanmışdı.
2001-02 mövsümündə Seriya A1-də üçüncü olan AGİL bu uğuru sayəsində CEV Kubokuna vəsiqə qazanmışdı. Həmin il CEV kubokunda da uğurlu çıxış edərək finala çıxmış, bu mərhələdə də İspaniya təmsilçisi Las Palması məğlub edərək ilk böyük nailiyyətini qazanmışdı.
Hər kəsin uğurların davamını gözlədiyi bir anda 2002-ci ilin yayında komanda böyük maliyyə problemləri səbəbləri ilə İtaliya Voleybol Federasiyası tərəfindən sərt cəza ilə üzləşmişdi. Bu qərara əsasən komanda 2002-03 mövsümündən etibarən İtaliya voleybolunda səviyyəcə beşinci liqa olan Seriya "C"yə göndərilmişdi. Bu isə komandanın bütün voleybolçularının Novara şəhərini tərk etməsi ilə nəticələnmişdi.
Səfirlik
Hər hansı dövlətin səfirliyi başqa bir dövlətin hökumətinin, yaxud beynəlxalq təşkilatın yerləşdiyi şəhərdəki diplomatik nümayəndəliyi adlanır. Hüquqi olaraq səfirliyin ərazisi yerləşdiyi dövlətin ərazisi hesab olunmur. Səfirliyə əlavə olaraq həmin dövlətin digər mühüm əhəmiyyət kəsb edən şəhərlərində konsulluğu da ola bilər. Səfirlik və konsulluq kimi xarici təmsilçilər xarici işlər nazirliyinə tabe olur.
AGİL Volley Novara QVK
Tarixi
Qərarın əziyyəti ilə boğuşan klub 2006-cı ilə qədər fəaliyyət göstərməmişdir. 2006-cı ildən Seriya B2-də mübarizə aparan komanda 2011-12 mövsümündə bu liqanın qalibi olmuşdur.
Səfirlik
Səfirliyə dövlət başçısı tərəfindən təyin edilən yüksək çinli diplomatik təmsilçi olan səfir, konsulluğa isə konsul rəhbərlik edir. Bəzən bir səfirlik eyni zamanda bir neçə ölkəni təmsil edir.
AGİL Volley Novara QVK
Tarixi
2012-ci ildə VK 1999 Busnago ilə müqavilə imzalayan komanda əvvəlki günlərinə qayıtmaq ümüdlərini artırdı. Müqaviləyə əsasən 2 komanda birləşəcək və bundan sonra eyni komandanın uğurları üçün çalışacaqlar.
İki il ərzində əsas liqaya yüksələ bildi. Bu İtaliya mətbuatında da böyük səs-küyə səbəb olmuşdu.
Səfirlik
İranlılar dünyada xarici ölkələrin nümayəndələri üçün səfirlik yaradan ilk xalq olublar. Dünyada ilk səfirlik eramızdan əvvəl 445-ci ildə I Ərdəşirin əmri ilə Susada yunanlar üçün tikilmişdir.
AGİL Volley Novara QVK
Heyəti
2013-14 mövsümü üçün
Mina Tanaka
Mina Tanaka (d. 28 aprel 1994) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 35 oyun keçirib, 14 qol vurub.
E.ə. 4
Eramızdan əvvəl 4-cü il - Çərşənbə axşamı və ya Çərşənbə günündən başlayan ildir.
Səfəvi-Osmanlı müharibəsi (1723-1727)
Səfəvi-Osmanlı müharibəsi (1723-1727) — 1723-1727-ci illərdə Səfəvilər və Osmanlı imperiyaları arasında baş vermiş müharibə.
Tarixi
Müharibə Osmanlı İmperiyasının Səfəvilər İmperiyasına hücumu ilə 1723-cü ildə başlamışdır. Əfqan tayfalarının basqını nəticəsində Səfəvilər İmperiyasının zəifləməsindən istifadə edən III Əhməd Zaqafqaziyanı və Qərbi İranı ələ keçirməyə çalışırdı. 1723-1725-ci illərdə Osmanlılar Şərqi Gürcüstan, Çuxursəədi, Azərbaycan (Marağa, Xoy, Naxçıvan, Ordubad, Təbriz, Gəncə, Ərdəbil) və Qərbi İranı zəbt etdilər.
Osmanlı işğalı Rusiyanın Xəzər dənizi hövzəsində mənafeyinə ciddi təhlükə törədirdi. Hələ 1722-1723-cü illərdə rus qoşunları Dərbəddən Ənzəliyədək Xəzər dənizi sahillərini işğal etmişdi. 1723-cü il sentyabrın 23-də bağlanmış Rusiya-İran müqaviləsinə əsasən, həmin ərazilər Rusiyanın tərkibinə keçdi. Beləliklə Rusiya və Türkiyə arasında müharibə təhlükəsi yarandı. Lakin Rusiya və Türkiyə arasında 1724-cü il iyunun 23-də İstanbulda imzalanmış müqavilə bu təhlükəni aradan qaldırdı.