cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Minahassa
Yerləşməsi
Qərb hissədən Makassar boğazı, şimaldan Sulavesi dənizi, şimal-şərqdən Molukka dənizi ilə əhatələnir. Şərq sahillərini isə Tomini körfəzi yuyur. Sakit okean akvatoriyasına daxildir. Sahilləri olduqça parçalıdır və kiçik yarımadalara ayrılır.
İqlimi
Bütün Malay arxipelaqında olduğu kimi ekvatorial iqlimə malikdir. Burada iki mövsüm hakimdir: yağışlar və quraq. İllik yağıntının miqdarı olduqca çoxdur. yarımadanın şimal hissəsi cənuba və mərkəzi hissələrə nisbətdə daha çox yağıntı düşür. Əgər dekabr ayında şimala 961 mm yağıntı düşürsə, cənubda bu rəqəm 320 mm-dir.
Bakı gecələri 2009
Bakı gecələri 2009 müsabiqəsinə 2009-cu ildə bəstələnmiş 63 mahnı təqdim olunub. Bu mahnılar arasından seçim 12 noyabrda olub. Müsabiqədə 25 mahnı final konsertinə vəsiqə qazıb.
Belçika 1956 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Belçika 1956 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak edən yeddi ölkədən biri olub. Belçikanı 1956 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iki müğənni təmsil etmişdir. Fud Leklerk "Messieurs les noyés de la Seine" mahnısı ilə çıxış etmişdir. Moni Mark isə "Le plus beau jour de ma vie" mahnısını ifa etmişdir. Heç biri qalib olmamışdır. Müsabiqənin nəticələri açıqlanmadığı üçün tutduqları yer və topladıqları xal məlum deyil.
Yuxarı Ağalı
Yuxarı Ağalı — Azərbaycan Respublikasının Biləsuvar rayonunun Yuxarı Ağalı kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 6 may 1997-ci il tarixli, 293-IQ saylı Qərarı ilə Biləsuvar rayonunun faktiki mövcud olan Yuxarı Ağalı kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında Ağalıkənd kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibində yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.
Toponimikası
Rayonda ağalı komponentli iki kənd mövcuddur: Ağalıkənd və Yuxarı Ağalı. Oykonimin birinci komponenti coğrafi mövqeyi, ikinci komponenti isə keçmiş dilağarda tayfasının canşalı (cahanşahlı) tirəsinin ağalı nəslinin adını əks etdirir. 1870-ci ilə aid bir sənəddə Ağalıkəndin bu nəsilin nümayəndələri tərəfindən salındığı haqqında məlumat verilir.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayonun cənubunda yerləşir. Muğan kəndi və İran İslam Respublikası ilə sərhəddir.
31 may 2023-cü ildə Bolqarçayda olacaq sel təhlükəsindən vətəndaşların qorunması məqsədilə Biləsuvar rayonunun Yuxarı Ağalı, Amankənd və Muğan kəndlərinin sakinləri təxliyə edilmişdir.
İqtisadiyyatı
Kənddə 185 təsərrüfat var. Kəndin ümumi torpaq sahəsi 350 hektardır.
Mədəniyyəti
Kənddə Yuxarı Ağalı kənd kitabxana filialı, Yuxarı Ağalı kənd klubu və Yuxarı Ağalı mini EATS fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Kənddə Yuxarı Ağalı kənd ümumi orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə 17 iyun 2010-cu ildə qeydiyyatdan keçən, şəhadətnamə nömrəsi 100110 A3-407 olan Yuxarı Ağalı kəndi "Cümə" məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Səhiyyə
Kənddə Yuxarı Ağalı kənd tibb məntəqəsi yerləşir.
Yevlax rayonu
Yevlax rayonu — Azərbaycan Respublikasında inzibati – ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Yevlax şəhəridir.
Tarixi
Yevlax XIX əsrin əvvəllərinə aid rəsmi sənədlərdə və mənbələrdə Yelizavetpol quberniyasının Yevlax kəndi, 1920-ci ildən isə Cavanşir qəzasının Yevlax kəndi adlanmışdır. Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin qərarı ilə 1935-ci il 20 fevral tarixdə Yevlax rayonu təşkil edilmişdir. 1939-cu il 1 fevralda Azərbaycan SSR Ali Sovetinin qərarına əsasən Yevlaxa şəhər statusu verilmişdir.
1962-ci il 26 dekabrda çağırılmış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X sessiyasının qərarı ilə Yevlax rayonu ləğv edilərək ərazisi Ağdaş, Bərdə və Qasım İsmayılov rayonlarına veilmiş, Yevlax respublika tabeli sənaye şəhərinə çevrilmişdir.
Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət heyətinin 6 yanvar 1965-ci il taixli fərmanı ilə Yevlax şəhəri respublika tabeliyində olan şəhərlər sırasına daxil edilmiş və Yevlax şəhərində sənaye müəssisələrinin tikintisinə başlanmışdır.
Ötən əsrin 70–80-ci illərində Yevlaxda Pambıqtəmizləmə, Tütün fermentləmə, 2 Dəmir-beton məmulatları, Traktor təmiri, Pivə və spirsiz içkilər zavodu, "Qarabağ" istehsalat, Taxıl məhsulları, sənaye kombinatları, onlarca iri nəqliyyat, tikinti müəssisələri, rayonlarası təchizat bazaları və s. fəaliyyət göstərmişdir.
Yevlax-Xankəndi, Yevlax-Balakən dəmiryol xətti çəkilmiş, Yevlax hava limanı, respublikadan kənarda da şöhrət qazanmış Xaldan kənd kompleks orta məktəbi, Şahmat məktəbi, Uşaq gənclər idman məktəbi, 10535 yerlik 19 orta məktəb, 840 yerlik 15 uşaq bağçası, xəstəxana, mədəni-maarif müəssisələri, çoxmərtəbəli yaşayış binaları tikilib istifadəyə verilmişdir.
Yevlax rayonu ərazisində Yevlaxın qədim yaşayış məskəni olmasını sübut edən bir sıra tarixi abidələr vardır. E.ə. III minilliyin sonlarına aid olan Qoçtəpə kurqanı rayonun Qaraməmmədli kəndi ilə Rüstəmli kəndi arasındakı ərazidə yerləşir. Kurqana yaxın yerdə vaxtı ilə eyni adlı yaşayış məntəqəsi- Qoçtəpə kəndi olmuş, 1938-ci ildə həmin kənd ləğv edilərək əhalisi Qaraməmmədli kəndinə köçürülmüşdür. Yevlax rayonunun Şirvan bölgəsində yerləşən ərazi orta əsrlərdə Azərbaycanın iri şəhərlərindən biri olan Ərəş şəhərinin və bu şəhərin adından götürülmüş Ərəş mahalının bir hissəsi idi. Bu şəhərin mərkəzinin indiki Xaldan kəndindən 3 km şərqdə yerləşdiyi ehtimal olunur. Şəhərin qala divarlarının xarabaları Xaldan kəndi yaxınlığında qalır. Xaldan kəndinin ətraf ərazisi bu gün də Ərəş kimi tanınır.
Coğrafi mövqeyi
Yevlax coğrafi mövqeyinə görə Azərbaycanın mərkəzində mühüm kommunikasiyaların kəsişməsində yerləşməklə qədim yaşayış məskənlərindən biridir. Rayon kimi 1935-ci ilin fevral ayından fəaliyyət göstərir. Yevlax eyni zamanda respublika tabeli şəhərdir. Yevlax rayonu Ağdaş, Bərdə, Tərtər, Goranboy, Samux, Qax, Şəki rayonları ilə həmsərhəddir.
Rayonda 1 şəhər, 1 şəhər tipli qəsəbə və 48 kənd vardır.
Yevlax XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərinə aid rəsmi sənədlərdə və mənbələrdə Yelizavetpol quberniyasının Yevlax məntəqəsi və ya Yevlax stansiyası, sonra Yelizavetpol quberniyasının Yevlax kəndi, 1920-ci ildən isə Cavanşir qəzasının Yevlax kəndi adlanmışdır.
1962-ci il 26 dekabrda çağrılmış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin X sessiyasının qərarı ilə Yevlax rayonu ləğv edilərək ərazisi Ağdaş, Bərdə və Qasım İsmayılov rayonlarına verilmiş, Yevlax respublika tabeli sənaye şəhərinə çevrilmişdir. 1965-ci ildə Yevlax yenidən müstəqil rayona çevrilmişdir.
Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət heyətinin 6 yanvar 1965-ci il tarixli fərmanı ilə Yevlax şəhəri respublika tabeliyində olan şəhərlər sırasına daxil edilmiş və Yevlax şəhərində sənaye müəssisələrinin tikintisinə başlanmışdır
Relyefi
Yevlax şəhəri Bakıdan 293 km aralı Kür çayının sağ sahilində, düzənlikdədir. (Gəncə-Qazax düzənliyinin cənub-şərqi, Qarabağ və Şirvan düzlərinin şimal-qərb kənarı). Yevlax şəhəri Qədim İpək yolunun üzərindədir. Qışı quraq keçən mülayim-isti yarımsəhra və quru çöl iqlimi var. Ərazidən Kür çayı, Əlican, Korçay və İncəçayın aşağı axınları keçir. Mingəçevir su anbarının cənub şərq hissəsi, Varvara su anbarı Yevlax ərazisində yerləşir. Yuxarı Qarabağ və Yuxarı Şirvan kanallarının yuxarı hissələri rayon ərazisindədir
Rayonun şərq və qərb ərazisi Gəncə-Qazax düzənliyinin cənub-şərq hissəsi ilə hüdudlanır. Cənub və qərb hissə Qarabağ və Şirvan düzlərinin şimal-qərb kənarı olub düzənlik sahələrdir. Şimal ərazilərdəki tirəli-təpəli hissələr Xocaşen, Bozdağ (Gəncə Bozdağı), Arçandağ silsilələrindən ibarətdir. Türyançay Dövlət Təbiət qoruğunun qərb hissəsi burada yerləşir.
Geoloji quruluşu
Dağlıq hissədə Neogen, düzənliklərdə isə Antropogen çöküntülər yayılmışdır.
Landşaftları və bioloji müxtəlifliyi
Ərazinin iqlimi qışı quraq keçən mülayim-isti və quru — çöl iqliminə aiddir. Boz — çəmən, allüvial çəmən- meşə, şorakətvari boz-qonur torpaqları vardır.Düzənlik ərazilərdə yovşan üstünlük edən yarımsəhralar formalaşmışdır. Kür çayının sahillərində tuqay meşələrinin qalıqlarına rast gəlinir. Burada ağyarpaq qovaq, yulğun, saqqız ağacı, söyüd və b. ağac və kol növlərinə rast gəlinir.Xocaşen silsiləsi və Bozdağ ərazilərindəki yovşanlı yarımsəhra fonunda, eləcə də çay vadiləri yaxın 300 Xırdaçiçək yaxınlığındakı yüksəkliklərdə saqqızağac, ardıc, nar, qaratikandan ibarət seyrək meşəliklər yayılmışdır. Kol və ot yarusunda Pallas murdarçası (Rhamnus pallasii), müxtəlif yovşan növləri, soğan, buğdayıot, məryəmnoxudu və s. bitkilərə rast gəlinir. Ərazinin heyvanlar aləmi zəngindir. Burada məməlilərdən dovşan, adi tülkü, çaqqal , canavar, İran sincabı , quşlardan qayalıq kəkliyi , turac və s. su- bataqlıq quşları vardır.
Arxeoloji abidələri
Qaraməmmədli kəndi yaxınlığında m.ə. III minilliyə aid Qoçtəpə kurqanları. Qaramanlı kəndi yaxınlığında Tunc və Dəmir dövrlərinə aid kurqanlar.
Tarixi-mədəni abidələri
Qaraməmmədli kəndi yaxınlığında orta əsrlərə aid Qoşatəpə kurqanları və yaşayış yeri. Malbinəsi kəndi yaxınlığında məscid (XIX əsr). Xaldan kəndi yaxınlığında antik dövrə aid nekropol. Qədim şəhər (Ərəş) xarabalıqları.
İri yaşayış məntəqələri
Rayonda 1 şəhər, 2 şəhər tipli qəsəbə, 52 kənd vardır. İri yaşayış məntəqələri: Xaldan və Aran qəsəbələri, Qoyunbinəsi, Malbinəsi, Tanrıqulular, Havarlı, Araş, Yuxarı Qarxun, Nemətabad, Qaramanlı, Salahlı, Kövər, Kolanlı, Səmədabad, Varvara, Balçılı, Bucaq, Qaraoğlan, Qaraməmmədli, Gülövşə, Xanabad kəndləri.
İqtisadi xarakteristikası
Yevlax aqrar-sənaye rayonudur. Kənd təsərrüfatı əsasən pambıqçılıq, taxılçılıq, heyvandarlıq üzrə ixtisaslaşmışdır. Sənayesi başlıca olaraq kənd təsərrüfatı məhsullarını emal edir. Rayonda pambıqtəmizləmə, tütün-fermentasiya, qarışıq yem, dəmir-beton məmulatları zavodları, istehsalat və sənaye kombinatları vardır.
Mədəniyyət, təhsil və səhiyyə müəssisələri
Yevlaxda 57 ümumtəhsil məktəbində (40 orta, 9 əsas, 8 ibtidai məkitəb) 17146 uşaq oxuyur. 1 peşə məktəbində 9 qrupda 105 şagird müxtəlif peşələr öyrənir. 25 məktəbəqədər uşaq müəssisəsində 1379 uşaq tərbiyə alır. Uşaq Gənclər İdman və Şahmat məktəbləri, uşaq yaradıcılıq mərkəzi və texniki yaradıcılıq mərkəzi fəaliyyət göstərir.
Yevlaxda 59 kitabxana, 1 Saray,18 mədəniyyət evi, 2 muzey, 22 klub, 6 musiqi məktəbi, B.Səfəroğlu adına xalq teatr və kukla teatrı, "Ərəş", "İlkin", "Karvan", "Səda" musiqi kollektivləri vardır.
Maddi-mədəni irsi
Yevlax – Bərdə magistral yolunun təxminən 18-ci kilometrliyində torpaqdan ucaldılmış Zərgərtəpə Kurqanı yerləşir. Konusvari formada olan kurqanın ətək hissəsinin diametri təxminən 58 metr, hündürlüyü 11 metr, uzunluğu 120 metrə yaxındır.
Yerli media
Yevlaxda "Kür" və "Təşəbbüs" qəzetləri nəşr olunur.
Əyilən tütəkcə
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şərur
Şərur — Azərbaycan Respublikasının Naxçıvan Muxtar Respublikası ərazisində şəhər, Şərur rayonunun inzibati mərkəzi. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 55-XII saylı Qərarı ilə Naxçıvan Muxtar Respublikasının İliç rayonunun (Şərur rayonunun) İliç şəhəri Şərur şəhəri adlandırılmışdır.
Yeni şəhərdir, dəmiryolunun çəkilişi zamanı yaranmışdır. Burada iki park, muzey, stadion, məscid, şəhidlərin xatirə abidəsi, kinoteatr vardır.
Burada dəmir yolunun o biri tərəfində hamamları, bazarı, məscidləri ilə köhnə şəhər də qorunub saxlanmışdır.
Əhalisi
AzStat-ın 1 yanvar 2013-cü il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən şəhərdə təxminən 7 min nəfər əhali yaşayır.
Böyük Yekaterina sarayı
Böyük Yekaterina sarayı və ya Böyük Çarskosel sarayı'   – keçmiş İmperator sarayı; Peterburqun ətraflarında yerləşən ən böyük saraydır.
Tarix
Sarayın tarixində və memarlığında həm hər dövrün memarlıq meylləri, həm də Rusiya hökmdarların şəxsi seçimləri özündə əks etdirilmişdi. Sarayın əsası 1717-ci ildə alman memarı Yohann Fridrix Braunşteinin rəhbərliyi altında İmperatriça I Yekaterinanın yay iqamətgahı kimi inşa edilmişdi. 1743-cü ildə İmperatriça Yelizaveta Petrovna sarayın genişləndirilməsi və abadlaşdırılması üçün rus memarları Mixail Zemtsov və Andrey Kvasovu dəvət eləyir. Məhz İmperatriça Yelizavetanın dövründə, saray hazırkı görünüşünü almışdı. 1752-ci ildə o memar Bartolomeo Rastrelliyə sarayın yenidənqurulması işlərinə başçılıq etməyini istədi, çünki sarayın hazırkı görünüşü İmperatriçaya həddindən artıq köhnə üslublu və kiçik görsənirdi. Demontaj, möhtəşəm yenidənqurma və 4 il müddətində davam edən tikinti işlərindən sonra saray tamamilə yeni Rus barokko üslubunda yenidən qurulur. 30 iyul 1756-cı ildə Rusiya dövlət xadimləri və xarici qonaqlara 325 metr uzunluğunda möhtəşəm sarayın rəsmi prezentasiyası keçirilmişdi.
Saray 1917-ci ildən sonra
23 may 2010-cu ildə "Çarskoye selo" Dövlət Muzeyinin baş direktoru Olqa Taratınova şəhərin 300 illik yubileyi ərəfəsində bir neçə restavrasiya edilmiş zal və pavilyonların açılacağı barədə jurnalistlərə bildirmişdi.
Memarlıq
Böyük sarayın nəhəng həcmi dərhal gözə çarpır. Bundan başqa saray fasadının simmetrik çarpazlaşan portikləri planda yerləşən parkın əsas məkan koordinatlarına uyğundur. Uzunluğu 310 metrə yaxın olan Sarayın ağ, mavi və qızıl suyuna çəkilmiş naxışlarlar ilə bəzədilmiş fasadı özünün qeyri-adi əzəməti ilə diqqəti cəlb edir. Qarbəyazlı sütunları olan saray divarlarını memar şir başları, kariatid və atlant heykəlləri ilə bəzəmişdi. Sarayın daxili interyerlərinin bəzədilməsi üçün isə 100 kiloya yaxın yüksək əyarlı qızıldan istifadə olunmuşdu.
Nəhəng qəbuletmə zalları birləşərək özündə möhtəşəm Qızıl anfilada yaradırlar.
Böyük zal
Çoxsaylı qonaqları qəbul etmək məqsədilə yaradılmış bu nəhəng zalın ümumi həcmi 800 m2 təşkil edir. Zalın bütün uzunluğu boyu böyük güzgülərə gün işığı düşdükdə optik illyuziya yaranaraq, otağı daha da böyük göstərir. Zalın divarları nəfis qızıl uyuna çəkilmiş bəzəklərlə işlənilib.
Kəhrəba otağı
Kəhrəba otağı Böyük Yekaterina sarayının ən tanınmış otaqlarından sayılır. Kəhrəba otağının əsas bəzək detalları XVIII əsrin əvvəllərində Prussiyada hazırlanmışdı və 1716-cı ildə kral Fridrix Vilhelm tərəfindən I Pyotra hədiyyə olunmuşdu. 1746-cı ildə otaq yeni detallarla tamamlanaraq Peterburqda yerləşən Qış sarayında quraşdırılmşıdı, 1755-ci ildə otaq Çarskoye seloya köçürülərək, Yekaterina sarayında yenidən quraşdırılmışdı.
Böyük Vətən Müharibəsi illərində Kəhrəba otağının müxəlləfatı alman işğalçıları tərəfindən oğurlanaraq Şərgi Prussiyanın mərkəzi sayılan Köniqsberq şəhərinə gətirilmişdi və bir müddət burada yerləşən qəsrdə saxlanılmışdı. Otağın sonrakı taleyi naməlum olaraq qalır. 1979-cu ildən Sankt-Peterburqda Kəhrəba otağının yenidən qurulması üzərində işlər aparılmışdı; 2003-cü ildə Peterburqun 300 yaşı qeyd olunarkən, Kəhrəba otağı Almaniya firmaların vasitələri də daxil olmaqla, yerli restavratorların köməyi ilə tam restavrasiya olunmuşdur.
Saray kilsəsi
Məbədin tikinti müddəti 1746-cı ildən 1756-cı ilə kimi sürmüşdü. Kilsə sarayın şimal fligelində quraşdırılmışdı. 1820 və 1863-cü illərdə baş vermiş yanğından sonra bir neçə dəfə restavrasiya olunmuşdu. Layihələndirməsində S.Çevakinskiy, F.B.Ratrelli, Stasov və başqaları iştirak etmişdilər. Kilsənin interyeri Puşkin şəhərinin alman ordusu tərəfindən işğalı zamanı demək olar ki, təmamilə məhv edilmişdi və bu günə kimi bərpa olunmayıb. 1993-cü ildən kilsədə nadir hallarda moleben keçirilir.
Brickellia rusbyi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin arzuolunmaz şəxslərin siyahısı
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin arzuolunmaz şəxslərin siyahısı, bəzən KİV-lər tərəfindən "qara siyahı" olaraq adlanır — Azərbaycanın 2020-ci ilə qədər işğal olunmuş ərazisi olan Qarabağ və hələ də işğal altında olan Kərki, Yuxarı Əskipara, Sofulu və Barxudarlı anklavlarına qanunsuz səfər etmiş əcnəbi şəxslərin siyahısı.
Avtokratiya
Avtokratiya — dövlət üzərində mütləq hakimiyyətin bir şəxsin əlində cəmləşdiyi idarəetmə sistemidir. Bu şəxsin qərarları xarici hüquqi məhdudiyyətlərə və ya müntəzəm ictimai nəzarət mexanizmlərinə (bəlkə də çevriliş təhlükəsi və ya digər üsyan formaları kimi) məruz qalmır.
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin arzuolunmaz şəxslərin siyahısı
2018-ci ildə Azərbaycanın xəbərdarlığına məhəl qoymadan işğal edilmiş ərazilərə qanunsuz səfər etmiş 96 xarici ölkə vətəndaşının adı "Azərbaycan Respublikasının işğal edilmiş ərazilərinə qanunsuz səfər etmiş xarici ölkə vətəndaşlarının siyahısı"na daxil edilib.
Avtokratiya
Qədim dövrlərdə avtokrat termini hökmdarın müsbət təyinatı kimi istifadə olunurdu və “maraqların toqquşması yoxdur” anlayışı ilə yanaşı, əzəmət və güc əlaməti ilə əlaqələndirilirdi. Termin istifadəsi müasir dövrlərdə də davam etdi, çünki Rusiya imperatoru 20-ci əsrin əvvəllərinə qədər "Rusiyanın bütün avtokratı" kimi təsvir edilmişdir. 19-cu əsrdə Şərqi və Mərkəzi Avropada müxtəlif xalqların yaşadığı avtokratik monarxiyalar hökmranlıq edirdi.
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin arzuolunmaz şəxslərin siyahısı
2010
• 4
Avtokratiya
Avtokratiya dövlətin yaranmasından bəri ən geniş yayılmış və dəyişikliyə ən davamlı olanı olmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin arzuolunmaz şəxslərin siyahısı
2011
• 4
Avtokratiya
Tarixi və etimoliyası
Avtokratiya sözü qədim yunanca autos (yun. αὐτός; “öz”) və kratos (yun. κράτος; “güc”) sözlərindən yaranmışdır. Kratos qədim Yunanıstanda hakimiyyətin təcəssümü olan Kratosdan götürülmüşdür. Orta əsr yunan dilində Autokratēs termini, həqiqi gücündən asılı olmayaraq, imperator tituluna sahib olan hər bir şəxs üçün istifadə edilmişdir. Bu termin Qədim Yunanıstanda və Romada müxtəlif mənalarda istifadə edilmişdir. Orta əsrlərdə Bizans imperatoru Romalıların avtokratı adlanırdı. Bəzi tarixi slavyan hökmdarları, məsələn, Bizans təsiri ilə rus çarları və imperatorları, Avropanın digər bölgələrindəki konstitusiya monarxlarından fərqləndirərək, avtokrat titulunu rəsmi titullarının bir hissəsi kimi istifadə etdilər.
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin arzuolunmaz şəxslərin siyahısı
2013
• 4
Avtokratiya
Digər idarəetmə formaları ilə müqayisə
Totalitarizm və hərbi diktaturalar çox vaxt avtokratiya ilə əlaqələndirilir, lakin onların avtokratiya olması lazım deyil. Totalitarizm dövlətin həyatın və vətəndaş cəmiyyətinin hər bir sahəsinə nəzarət etməyə çalışdığı sistemdir. Totalitarizmə ali lider və ya kollektiv rəhbərlik, məsələn, rəyasət heyəti, hərbi xunta və ya tək siyasi partiya rəhbərlik edə bilər. Bu vəziyyətdə avtokratik olmasa da, bir partiyalı dövlət kimi bir vəziyyətdə olduğu kimi, bir partiya tərəfindən idarə oluna bilər.
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin arzuolunmaz şəxslərin siyahısı
2015
• 4
Avtokratiya
Mənşəyi
Qədim Avropadan nümunələr göstərir ki, erkən dövlətçilik demokratiyaya uyğundur. Yakob Həririnin fikrincə, Avropadan kənarda tarix göstərir ki, erkən dövlətçilik avtokratiyaya gətirib çıxarıb. Onun göstərdiyi səbəblər ilk avtokratik hakimiyyətin davam etməsi və “institusional transfer”in və ya Avropa həllinin olmamasıdır. Bu, müstəmləkəçiliklə mübarizə qabiliyyəti və ya avropalıların yeni institutları idarə etməyə ehtiyac duymadığı dövlət infrastrukturunun mövcudluğu ilə bağlı ola bilər. Bu ölkələrdə nümayəndəlik institutlarının tətbiqi mümkün olmadı və onlar öz avtokratik hakimiyyətini davam etdirdilər. Avropa müstəmləkəçiliyi müxtəlif idi və bir çox amillərdən asılı idi. Zəngin təbii sərvətlərə malik olan ölkələr müstəmləkəçilik və dolayı idarəçilik tətbiq edərkən, digər müstəmləkələrdə avropalı köçkünlər müşahidə olunurdu. Məhz bu məskunlaşmaya görə bu ölkələr yəqin ki, yeni qurumların yaradılmasını yaşayıblar. Müstəmləkəçilik faktor məhsuldarlığından və sakinlərin ölüm nisbətindən də asılı idi. 200px|thumb|right|II Nikolay Romanov Mansur Olson avtokratiyaların inkişafını anarxiyadan dövlətə keçidin ilk mərhələsi kimi nəzəriləşdirir. Olsona görə, anarxiya bir çox müxtəlif coğrafi ərazilərdə dolaşan, yerli əhalidən sərvət götürən, yerli əhalini sərmayə qoymağa və istehsal etməyə həvəsləndirmək üçün az motivasiya buraxan bir çox "sərgərdan quldurlar" ilə xarakterizə olunur. Yerli əhalinin istehsal həvəsi itirdikcə həm quldurların oğurlayacağı sərvət, həm də xalqın istifadə edəcəyi sərvət azalır. Olson, avtokratları vergi formalı sərvətin fetana təzyiqinə nəzarət edərək bu dilemmanı həll edən "sabit quldurlar" kimi nəzəriyyə edir. Olsonun fikrincə, avtokratiya inkişaf etdikdən sonra həm avtokrat, həm də yerli əhalinin vəziyyəti daha yaxşı olacaq, çünki avtokrat fəth çərçivəsində sərvətin qorunmasında və artırılmasında “əsas marağa” malik olacaq. Zorakılıq icarə haqqının formalaşmasına təhlükə yaratdığına görə, “sabit quldur” zorakılığı inhisara almaq və dinc nizam yaratmaq həvəsinə malikdir. Piter Kurrild Klitqaard və Q. T. Svendsen iddia edirdi ki, 9-11-ci əsrlərdə Vikinqlərin genişlənməsi və məskunlaşmaları sərgərdan quldurların sabitləşməsi kimi şərh edilə bilər.
Duqlas Nort, Con Uollis və Barri R. Vaynqast avtokratiyaları zorakılığı inhisara almaq zərurətindən irəli gələn məhdud giriş nümunələri kimi müəyyən edir. Olsondan fərqli olaraq, bu alimlər ilkin dövləti tək bir hökmdar kimi deyil, bir çox aktyorların formalaşdırdığı bir təşkilat kimi başa düşürlər. Onlar avtokratik dövlətin formalaşması prosesini zorakılığa çıxışı olan şəxslər arasında danışıqlar prosesi kimi təsvir edirlər. Onların fikrincə, bu şəxslər bir-birlərinə resurslara çıxış kimi imtiyazlar verən dominant koalisiya təşkil edirlər. Zorakılıq kirayə haqqını azaltdığından, dominant koalisiyanın üzvləri əməkdaşlıq etmək və münaqişədən qaçmaq üçün həvəsə malikdirlər. Üstün koalisiyanın üzvləri arasında rəqabətin qarşısını almaq üçün imtiyazlara məhdud çıxış lazımdır ki, onlar bir-birinə etibarlı əməkdaşlıq etmək və dövləti formalaşdırmaq öhdəliyi götürsünlər.
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin arzuolunmaz şəxslərin siyahısı
2017
• 4
Avtokratiya
Qapalı və seçilmiş avtokratiya
Qapalı avtokratiya ilə seçilmiş avtokratiya arasında mühüm fərqlər var. Hər ikisi bir şəxs və ya tam səlahiyyəti olan qrup tərəfindən idarə olunan avtoritar idarəetmə növüdür.
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin arzuolunmaz şəxslərin siyahısı
Azərbaycan
2013-cü ildə politoloq Vəfa Quluzadə siyahını "praktiki təsir baxımından doğru ölçü" adlandırıb. O, qeyd edib ki, "bu, rəsmi Bakının icazəsi olmadan Dağlıq Qarabağa səfər etmək niyyətində olanlara xəbərdarlıqdır".
Avtokratiya
Qapalı və seçilmiş avtokratiya
Qapalı avtokratiya, rəsmi partiyadan başqa bütün partiyaların qadağan olunduğu bir idarəetmə formasıdır. Ancaq açıq şəkildə rejimə qarşı çıxmayan siyasi müstəqillər zaman-zaman seçilə bilər. Bu elit qrup ictimaiyyət qarşısında heç bir məsuliyyət daşımır, çünki ictimaiyyətə heç bir vətəndaş azadlıqları təmin olunmur. Bu şəxslər vərəsəlik, dövlət çevrilişi və ya digər qeyri-qanuni yollarla hakimiyyət mövqeləri əldə edə bilər və onların liderləri üzərində “seçimi” yoxdur. 2022-ci il V-Dem Demokratiya Hesabatına görə, qapalı avtokratiyaların sayı (2020-ci ilə qədər 30 ölkə) artmaqdadır və onlar dünya əhalisinin 26%-ni təşkil edir. Qapalı avtokratiyadan liberal demokratiyaya keçid ilkin yarı liberal avtokratik keçid tələb edir (müharibə zamanı demokratikləşməyə can atan xarici güclər tərəfindən işğal olunmazsa). Digər tərəfdən, seçilmiş avtokratiya, avtokratın seçkilər kimi demokratik bir prosedur vasitəsilə nəzarəti ələ aldığı bir idarəetmə formasıdır. Lakin avtokrat hakimiyyətə gəldikdən sonra öz səlahiyyətlərini genişləndirmək, digər siyasi fiqurların təsirini məhdudlaşdırmaq, məhkəmə və müstəqil mətbuat kimi demokratik təsisatları hədəfə alaraq ona qarşı çıxanları zərərsizləşdirmək üçün vəzifəsindən istifadə edəcək. Seçkiləri manipulyasiya etməklə hakimiyyətin dəyişməsini mümkün və ya qeyri-mümkün etmək məqsədi daşıyır. Seçilmiş avtokratiya altında demokratiya obrazı ola bilər, amma əslində avtokratın ən çox səlahiyyətləri var və ictimaiyyətin qapalı avtokratiyaya bənzər onu məsuliyyətə cəlb etmək imkanları çox məhduddur. Bu vəziyyətə “avtokratik qərəzli hibrid rejim” də deyilir. Seçilmiş avtokratiyalar hələ də qlobal miqyasda ən çox yayılmış idarəetmə forması hesab olunur – dünya əhalisinin 44%-i bu rejim altında yaşayır. Seçilmiş avtokratiyada liberal demokratiyaya doğru irəliləmək üçün qalan legitimlik boşluqları və ədalətsizliyə qarşı maneələr aradan qaldırılmalıdır. Bu maneələri tədricən aradan qaldırmaq lazımdır. 200px|thumb|right|alt=Şimali Koreya Prezidenti|Kim Jong Un
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin arzuolunmaz şəxslərin siyahısı
Giriş qadağasının pozulması
İsrail və Rusiya vətəndaşlığına sahib olan Aleksandr Lapşin 2011-ci və 2012-ci ildə Qarabağa səfərlərindən sonra arzuolunmaz şəxslər siyahısına salınıb. O, buna rəğmən 2016-cı ildə Azərbaycana Ukrayna pasportu ilə gəlib. Aleksandr Lapşin bu səfəri barədə bloqunda yazıb.
Avtokratiya
Avtokratiyanın yayılması
İddia edilmişdir ki, Çin və Rusiya kimi avtoritar rejimlər və Şimali Koreya kimi totalitar dövlətlər “avtokratiyanın genişlənməsi” adlı bir proses vasitəsilə öz hökumət sistemlərini başqa ölkələrə tanıtmağa çalışırlar. Bəzi alimlər Çin və Rusiyanın avtoritar rejimi xaricə uğurla gətirməsinə şübhə ilə yanaşırlar.
Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin arzuolunmaz şəxslərin siyahısı
Giriş qadağasının pozulması
Azərbaycan sərhədini qanunsuz şəkildə keçməkdə ittiham edilən Aleksandr Lapşin Bakının müraciətinə əsasən 2016-cı il dekabrın 16-da Belarusun Minsk hava limanında saxlanılıb. 2017-ci ilin fevral ayında o, Azərbaycana Belarusdan xüsusi təyyarə ilə ekstradisiya edilib. İyulun 20-də Bakı Ağır Cinayətlər Məhkəməsi onun barəsində 3 il müddətinə həbs qərarı verib. 2017-ci ilin sentyabr ayında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Azərbaycanda həbsdə olan bloqer Aleksandr Lapşini əfv edib və Lapşini sentyabrın 14-də İsrailə ekstradisiya edib.
Yaşılçiçək pittosporum
Botaniki təsviri:
Hündürlüyü 2 m olan həmişəyaşıl koldur. Əvvəlki iki növdən xırda, ətirli və əsasən yaşılımtıl-ağ çiçəklərinin olması ilə fərqlənir. Bu bitkinin əyri gövdəsi və uzun dərili yarpaqları vardır. Çiçəkləməsi uzun müddət – maydan iyula qədər davam edir. Meyvəsi qutucuqdur. Toxumları yapışqan mayenin içərisində yerləşir. Yazda gövdə qələm və toxumla çoxaldılır.
Ekologiyası:
Münbit və rütubətli torpaqlarda yaxşı inkişaf edir. Budanmanı yaxşı keçirir. Yazda çətirinə forma vermək üçün budanma aparılır. Qısa budandıqda çiçəkləməsi bol və uzunmüddətli olur. Suvarılma yayda normal, qışda isə orta miqdarda aparılmalıdır. Vaxtaşırı yarpaqları çiləmək lazımdır. Bitki əsasən yazda köçürülür. Zərərvericilərə tez yoluxur. Çox parlaq günəş şüaları yarpaqların kənarlarının qurumasına və burulmasına səbəb olur. Az işıqlı şəraitdə isə gövdələri zəif inkişaf edir, yarpaqları rəngini dəyişir.
Azərbaycanda yayılması:
Dendrologiya İnstitutunun təcrübə sahələrində çiçəkləyir və meyvə verir. Park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.
İstifadəsi:
Bitkidən istixanaların, qış bağlarının yaşıllaşdırılması üçün istifadə edilir. Bəzək bağçılığı üçün əvəzsiz bitkidir.
Mənbə
Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov
Mahmud xan Dünbili
Mahmud xan Məhəmməd bəy oğlu Dünbili (1772-?) — Xoyun hakimi, ədib.
Həyatı
Mahmud xan Məhəmməd bəy oğlu 1772-ci ildə Xoy şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl saray təhsili almışdı.
"Nigaristani-Dara" əsərində yazılır ki, o, elmdə, ədəbiyyatda bilikli və istedadlı şəxsiyyətlərdən olmuşdur. O, ilkin təhsil aldıqdan sonra fəlsəfə, tibb və tarix elmlərini öyrənmiş, şeir, ədəbiyyat və digər fənlərdə tay-tuşlarından üstün olmuşdur.
"Təzkireyi-dilguşə" əsərində qeyd olunur ki, Mahmud xan ata-babası kimibir müddət Xoy və Səlmas şəhərlərinin hakimi olmuşdu. Sonra şah sarayında eşikağasıbaşı vəzifəsində qulluq etmişdi.
Mirzə Məhəmmədəli xan Tərbiyyət onu Şahbaz xanın nəvəsi hesab edir.
Tava adası
Tava adası - Xəzər dənizinin Bakı buxtasında yerləşən Azərbaycana məxsus ada. . Böyük Zirə adası ilə Daş zirə adası arasında yerləşir. Sahildən 6 km məsafədə yerləşir. Kiçik adalar sırasına daxildir. Bununla belə bura Xəzər suitisi, Xəzər qağayısı, Fitçi çürə və sair canlılar məskun olur. Ada Bakı arxipelaqına aiddir.
Çoxçiçəkli itburnu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 0,5-1,5 m olan, gövdəsi iynələrlə örtülmüş, yarpağı tökülən koldur. Yarpaqları mürəkkəb, oval və ya ellipsvari formalı, yumşaq, cüt dişli, boz-yaşıl rənglidir, alt tərəfi vəzicikli tükcüklərlə örtülmüşdür, növbəli yerləşir. Yarpaqların ətri qatranlıdır. İyun-iyulda çiçəkləyir. Çiçəkləri iri, tək və ya 2-3 ədəd çiçək qrupuna yığılmış, ləçəkləri dişli, rəngi çəhrayı və ya açıq bənövşəyidir. Meyvəsi vəzicikli-tükcüklü, şarşəkilli, qırmızı rəngli qozadır. Xromosomların sayı - 2n=28
Ekologiyası
Quru, qayalı yamaclarda, otlaqlarda, meşə kənarında rast gəlinir.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvan MR-da təbii halda yayılmışdır.
Neoosmançılıq
Yeni Osmançılıq və ya Neoosmançılıq – Türkiyə nin Osmanlı İmperiyası nın dini, mədəni və siyasi irsini sahiblənməsi lazım olduğunu müdafiə edən bir ideologiya.
Tarixi
1974-cü ildə Türk ordusunun Kiprə getdiyi və üçdə birini nəzarət altına alması ilə Türklərin adaya hücumlarından sonra yunanların ortaya atdığı bir nəzəriyyədir. Yeni Osmanlıçılıqdan xüsusilə Türkiyə Respublikası köhnə baş naziri Əhməd Davudoğlunun xarici siyasətinə bağlı bir ad olaraq ortaya çıxmışdır. Davutoğlu, bu məsələ qarşı Yeni Osmanlıçılıq kimi bir siyasətinin olmadığını bildirdi. Lakin "Dərin Strateji Dərinlikdə" adlı kitabında Davudoğlu Yeni Osmanlılığı Turqut Özalın xarici siyasəti ilə əlaqələndirir və bunu diplomatik bir yenilik adlandırır. Buna görə Davudoğlu bu termini özü qəbul etdi .
Yeni Osmanlılıq addımları
Turgut Özal hökumətinin izlədiyi siyasət Yeni Osmanlılığın ilk addımları olaraq şərh edilə bilər. 2002-ci ildə Ədalət və İnkişaf Partiyası hakimiyyətə gəldikdən sonra bu fikir yenidən gündəmə gəlmiş, 2009-cu ildə, Türkiyənin xarici siyasətinin arxasında duran ən nüfuzlu şəxslərdən biri olan Yeni Osmançılığın müdafiəçilərindən biri olan Əhməd Davudoğlu, Türkiyənin xarici siyasətinin bu istiqamətdə gedəcəyi təəssüratı yaratdı. Əhməd Davudoğlu, İngiltərənin qurduğu Millətlər Birliyi təşkilatını nümunə göstərərək, Türkiyənin də Osmanlı Millətlər Birliyi qura biləcəyini açıqlamışdır. Bundan başqa Davudoğlu, 25 Aprel 2011-ci ildə Çanaqqalada "Bizdən qoparılan Dünya bizimlə təkrar birləşsin. Türkiyə qarşımızdakı 12 il ərzində dünya dövləti olacaq" şəklində şərhlər etdi. Davudoğlu, Osmanlı İmperiyasından qoparılan torpaqların sülh və sabitliyə qovuşmasını istədiyini bildirdi. Türkiyənin qabaqda gələn tarixçilərindən İlber Ortaylı isə, Milliyyət qəzetində Yeni Osmanlıçılıq mövzusuyla əlaqədar bir məqalə nümayiş etdirmiş, bəzi ölkələrdə Türkiyənin şişirdilmiş şəkildə "neoosmanlı" deyə təsvir normal olduğunu amma Türkiyənin imperiya xəyalları qura biləcək vəziyyətdə olmadığını ifadə etmişdir .
Müzakirələr
Türk hökuməti ilə diplomatik gərginliklər yaşayan Suriya dövlət başçısı Bəşər Əsəd, Türkiyənin siyasəti ilə əlaqədar olaraq "Türkiyədə bəziləri hələ Osmanlı İmperatorluğunu yenidən qurma yuxusunda, Türk liderləri bu xəyalın mümkün olmadığını bilirlər və buna görə də dini gündəm olan partiyalardan istifadə edərək ərəb dünyasında nüfuzlarını artırmaq istəyirlər" şəklində açıqlama vermişdir . İddia olunan cərəyan mediada da əks olunur. Yanvar 2011-ci ildə bəri yayım həyatına başlayan və Sultan Süleyman dövrünü izah edən Möhtəşəm Yüzil serialıyla böyük büdcəli Türk filmi Fətih 1453'ün vizyona girməsinin ardından, İstanbul Şərq İnstitutu tarixçilərindən Alesandr Tomarkin, 1453 fəthinin Türkiyənin özünü yenidən göstərməyə başlamasıyla üst-üstə düşdüyünü düşünərək, "İçinə qapalı bir ölkə mövqesindən, xaricə dönük bir ölkə mövqesinə keçən günümüz Türkiyesinin güc xəyalları, hücuma söykənən diplomatiyası, bir zamanlar böyük bir imperatorluq olduğu düşüncəsiylə çox uyğun. İstanbulun mühasirəsinə dair bu hekayə, İslamçıların milli tarixə gətirdiyi yeni şərh ilə üst-üstə düşür" şərhini qeyd etmişdir. Suriya Dövlət Başçısı Bəşər Əsəd, Türkiyədə bəzilərinin Osmanlı İmperatorluğuna qayıtmağının xəyalini qurduğunu söylədi .
Yuliya Ratkeviç
Yuliya Ratkeviç (d. 16 iyul 1985; Minsk, Belarus) — Azərbaycanı təmsil edən Belarus əsilli qadın güləşçi. Yuliya Ratkeviç 2012-ci ildə baş tutan Olimpiya Oyunlarında bürünc medal qazanıb. 2011-ci ildə Avropa çempionu olan Yuliya Ratkeviç, habelə Dünya Çempionatlarında bir qızıl, iki gümüş və iki bürünc medala layiq görülüb. 2015-ci ildə Azərbaycanı I Avropa Oyunlarında təmsil edən Yuliya Ratkeviç "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.
2002–2005-ci illər:
Yuliya Ratkeviç 2002-ci ilin iyulunda Bolqarıstanın Albena şəhərində baş tutan gənclər arasında Avropa Çempionatında mübarizə apardı və turniri on idmançı sırasında doqquzuncu pillədə başa vurdu.
2004-cü ilin aprelində Yuliya Ratkeviç Avropa Çempionatlarında debüt elədi. İsveçin Haparanda şəhərində baş tutan turnirdə Yuliya Ratkeviç əvvəlcə Polşa nümayəndəsi Malqorzata Bassa-Roquşaya (0:4), sonra isə Almaniya nümayəndəsi Stefani Stubera (0:2) məğlub oldu. Daha sonra Yuliya Ratkeviç üçüncü mərhələdə İsveçrə nümayəndəsi Nadiya Meyera qalib gəlsə də (5:4), dördüncü mərhələdə Rusiya nümayəndəsi Lyubov Volossovaya (1:11), beşinci mərhələdə isə Polşa nümayəndəsi Malqorzata Bassa-Roquşaya (1:4) hesabı ilə məğlub oldu. Nəticədə beş görüşün birində qalib gələn, dördündə isə məğlub olan Yuliya Ratkeviç Avropa Çempionatını altıncı pillədə başa vurdu.
Rio-de-Janeyro Olimpiadası
Rio-de-Janeyro Olimpiadasında 58 kiloqram çəki dərəcəsində yarışan London Olimpiadasının bürünc medalçısı Yuliya Ratkeviç medalın bir addımlığında uduzdu. Ratkeviç birinci görüşdə ötən, 2015-ci ilin Dünya çempionu Ukrayna güləşçisi Oksana Herhel ilə qarşılaşdı və gərgin görüşdən 7:5 hesablı qələbə ilə ayrıldı. 1/4 final mərhələsində Yuliya Ratkeviç Kolumbiya güləşçisi, 2008 və 2012-ci il Olimpiya Oyunlarının bürünc medalçısı Jakeline Renteria ilə üz-üzə gəldi. Görüş boyu Renteriadan üstün olan Ratkeviç 7:3 hesabı ilə qələbə qazandı və yarım-finala adladı. Yarım-finalda Yuliya Ratkeviç əfsanəvi Yaponiya güləşçisi, 3 qat Olimpiya və 10 qat Dünya çempionu Kaori İçoya 0:10 hesabı ilə məğlub oldu və bürünc medal uğrunda yarışdı. Həlledici görüşdə onun rəqibi Tunis nümayəndəsi Mərvə Əmri oldu. Həmin qarşılaşmda 3:0 hesabı ilə Ratkeviç öndə olsada, gözlənilmədən Əmri görüşdə geri dönüş etdi və 6:3 hesabı ilə qarşılaşmamım qalibi oldu. Yuliya Ratkeviç isə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarını 5-ci pillədə başa vurdu.
Bulbophyllum levyae
(Bulbophyllum levyae) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əqidə
Əqidə — insanın şəxsi müşahidə və düşüncələrinin köməyilə cisim və hadisələrin mahiyyətini müstəqil surətdə dərindən anlamaqla əldə etdiyi biliklərdən təcrübədə istifadə etməsi nəticəsində formalaşır və bu zaman insanın hiss və düşüncələri üzvi surətdə birləşib, şəxsiyyətin davranış və rəftarında daxili müəyyənlik yaradılmışdır.
Daur tütəkcəsi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Avstraliya səyyahı
Avstraliya səyyahı — Çovdarçıkimilər dəstəsinin Avstraliya səyyahları (Pedionomidae) fəsiləsinə aid yeganə quş növü.
Bu quş növü torpaqda yaşayır. Bədəninin uzunluğu 15-19 sm olur. Onlar qorxu hiss etdikdə dərhal təhlükəli yerdən sürətlə qaçıb uzaqlaşmağa çalışırlar. Erkəklər üst hissəsi açıq-qonur rəngdə olur. Dişiləri ağ-qara xallı alabəzək rəngdə olurlar. Dişiləri 4 yumurta qoyur.
Avstraliyada yaşayan bu quşlar dövlət tərəvindən 1999-cu ildən mühafizə olunurlar.
Moruq
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Azərbaycanda təbii qaz
Azərbaycan qaz ehtiyatları baxımından münasib regionlardan biri sayılır. Burada zəngin qaz ehtiyatlarının mövcudluğu əsrin ortalarında Azərbaycan qaz sənayesinin və vahid qaz şəbəkəsinin yaranmasına səbəb olmuşdur. Bununla belə iqtisadi dirçəliş burada təbii qaza olan ehtiyacı daha da artırmış və respublikamız müəyyən dövrlərdə Sovetlər İttifaqının vahid qaz sistemindən əlavə yanacaq alaraq bu enerji daşıyıcısına olan ehtiyacını ödəmişdir. İttifaqın dağılması ilə əlaqədar olaraq ölkəmiz mavi yanacağa olan təlabatını daxili mənbələr hesabına təmin etmək zorunda qalmışdır. 90-cı illərdə respublikada hasil olunan (1998-ci ildə 5589,5 min m³) qaz onun ehtiyaclarından aşağı miqdarda idi. Yeni neft-qaz yataqlarında istismarın genişləndirilməsi, mövcud ehtiyatlardan səmərəli istifadə yaxın vaxtlarda bu problemin həllini reallaşdırdı, Azərbaycan qaz ixrac edən bir ölkəyə çevrildi.
Moruq
Azərbaycanda həm yabanı, həm də mədəni şəkildə yayılmışdır. Tünd-qırmızı rəngli, turşməzə meyvələri olur. Meyvələri qurudulan zaman bozumtul-qonur rəngə çevrilir. Ən əla keyfiyyətli meşə moruğu hesab olunur. Meşə moruğunun meyvələri xırda olsa da, çox şirəli, şirin və ətirlidir. Meyvələri avqust ayında yetişir.
Azərbaycanda təbii qaz
Tarixi
Azərbaycanda da qazdan geniş istifadə ötən əsrdən başlanğıc götürmüşdür. 1859-cu ildə Suraxanıda kiçik olmayan zavodda buxar əldə etmək üçün təbii qazdan yanacaq kimi istifadə olunmuşdur. 1902-ci ildə elə bu ərazidə qazılan quyu qaz fontanı yaratmışdır. Sutkalıq debiti 57 min kubmetr olan bu quyu Azərbaycanda ilk qaz nəqletmə sisteminin yaranmasına səbəb olmuşdur. 1907-ci ildə Azərbaycanda 130 milyon kubmetr qaz hasil edilmişdir. Respublikada neft və qaz hasilatı inkişaf etdikcə qaz enerjisindən istifadə edilməsi daha geniş vüsət tapmışdır. Artıq 1950-60-cı illərdə hasilat 6 milyard kubmetrə çatmışdır və bunun nəticəsində respublikanın sənaye, kommunal təsərrüfatı, elektrik stansiyaları əsasən bu enerji növündən istifadə sisteminə keçmişlər. Qaz sənayesinin inkişafı respublika iqtisadiyyatının bütün digər sahələrinə də öz təsirini göstərmişdir. 1982-ci ildə Azərbaycanda rekord miqdarda - 14,9 milyard kubmetr qaz hasil edilmişdir. 1990-91-ci illərdə isə respublikanın qaz istehlakı zirvə həddinə - 17 milyard kubmetrə çatmışdır ki, bunun da 5,5 milyard kubmetrini respublikanın enerji kompleksi, elektrik stansiyaları məsrəf etmişdir. Hazırda respublikamızın mövcud qaz şəbəkəsi böyük miqyaslı tranzit imkanlarına malikdir. Azərbaycanın qaz-nəqliyyat sistemindən 1990-91-ci illərdə Gürcüstanın və Ermənistanın ehtiyaclarını təmin etmək üçün 12 milyard kubmetr qaz nəql edilmişdir.
Moruq
Moruğun meyvələrini günəşli quru havada, tam yetişən dövrdə yığmaq lazımdır. Qurudulması isə o qədər də isti olmayan sobalarda və ya xüsusi quruducularda aparılmalıdır.
Azərbaycanda təbii qaz
Qaz ehtiyatları
BP şirkətinin icmalında 2019-cu ilin sonuna Azərbaycanda təsdiqlənmiş qaz ehtiyatları 2,8 trilyon kubmetr həcmində qiymətləndirilir. İcmala əsasən, 2018-ci ilin sonuna olan vəziyyətə görə, Azərbaycanın qaz ehtiyatları 2,1 trilyon kubmetr həcmində qiymətləndirilib. Beləliklə, il ərzində qaz ehtiyatları 0,7 trilyon kubmetr və ya 33,3% artıb.
Moruq
Moruğun meyvələrində bir sıra müalicə əhəmiyyətli maddələr vardır. Bunlardan: alma və limon turşularını, C vitaminini, karotini, az miqdarda B1 vitamini, həmçinin çoxlu miqdarda qlükoza, fruktoza, saxaroza şəkərlərini göstərə bilərik. Bunlardan başqa meyvələrində 0,3 % aşı maddəsi, diqlükoza sianidin adlanan flavonoid də müəyyən edilmişdir. thumb thumb| thumb|150px|left Təbabətdə qurudulmuş moruq meyvəsindən çay kimi dəmləyib, soyuqdəymə zamanı tərlədici və temperaturu azaldıcı dərman kimi geniş istifadə edilir. O, həmçinin ödqovucu və sidikqovucu təsirə də malikdir. Təzə dərilmiş moruq meyvələrindən hazırlanmış mürəbbə və şərbət böyrək xəstəliyinin və soyuqdəymənin ən yaxşı dərmanıdır. thumb| thumb| Moruğun 250-dən çox növü vardır. Yabanı halda Asiya, Avropa və Amerika qitələrində geniş yayılmışdır. Qərbi Sibir, Qazağıstan, Orta Asiya və Qafaqazda yetişir. Azərbaycanın bütün zonalarında böyürtkən kolluqları vardır. Onun Azərbaycanda 15 növü yayılmışdır. Meyvəsinin tərkibində şəkər [qlükoza, fruktoza və saxaroza], pentazon, üzvi turşular [alma, limon, salisil və s.] müxtəlif vitaminlər və pektin maddələri vardır.
Azərbaycanda təbii qaz
Hasilat
Azərbaycanda qaz quruda və dənizdə hasil edilir. Uzun illər respublikamızda qaz quru sahələrdə hasil edilmişdirsə, hazırda bu nisbət kəskin olaraq dəniz yataqlarının xeyrinə dəyişmişdir. Son üç ilə Azərbaycanda müvafiq olaraq hər il dənizdə 5,6-5,9, quruda isə 0,2-0,3 mlrd. kubmetr qaz hasil edilməkdədir. Azərbaycanda bu günə kimi 445,2 mlrd. kubmetr qaz hasil edilmişdir ki, onun da 320,1 mlrd. kubmetri dənizdə hasil olunmuşdur. İndi artıq dənizdə «Əsrin müqaviləsi» çərçivəsində qaz hasil edilməkdədir. Məlumatlara görə təkcə 1998-ci ildə Çıraq platformasından 200 milyon kubmetrdən çox qaz hasil edilmişdir. Axtarışlar nəticəsində Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda «Əşrəfi» və «Qarabağ» yataqlarında neft və qaz kondensat yataqları aşkar edilmişdir. Dünyanın ən zəngin qaz-kondensat yataqlarından sayılan "Şahdəniz" yatağından hasilat 2006-cı ilin dekabrında başlanmışdır. 2010-cu il aprel ayının 1-dək bu yataqdan 18,8 milyard kubmetr qaz hasil edilmişdir. 2015-ci ilə kimi "Şahdəniz" yatağından ildə təqribən 20 milyard kubmetr qazın hasilatı gözlənilir. Hazırda Xəzər hövzəsi regionunda qazın nəqli problemləri aktual xarakter almışdır. Bu baxımdan Transxəzər boru kəməri layihəsinin həyata keçirilməsində bir çox şirkətlər maraq göstərirlər.
Moruq
Böyürtkən may ayından başlayaraq, avqusta qədər çiçəkləyir. Çiçəkləri ağ və ətirlidir. Eyni vaxtda kollarda həm təzə açılmış çiçək və həm də yetişmiş meyvə olur. Çiçək açdıqdan təxminən 1 ay sonra meyvəsi yetişir. Meyvəsi forma etibarilə uzunsov və konusvari, rənginə görə qırmızı, qara, al-qırmızı və sarı olur. Azərbaycanda irimeyvəli, gecyetişən və quraqlığa çox davamlı böyürtkən formaları vardır. Əhali yabanı böyürtkənləri toplayır və konserv zavodlarına təhvil verirlər. Lakin böyürtkəni yığmaq çox çətindir.
Azərbaycanda təbii qaz
Hasilat
2005-2011-ci illərdə ARDNŞ və ümumi Azərbaycan üzrə təbii qaz hasilatı (mln. kub metr)
Energetika naziri Pərviz Şahbazov bildirib ki, Azərbaycanda 2021-ci ildə qaz hasilatının 45 mlrd.kubmetrə çatdırılacağı proqnozlaşdırılır. 2019-2020-ci illərdə "Abşeron"qaz-kondensat yatağı, "Şəfəq-Asiman", "Babək" perspektiv strukturları,"Qarabağ", "Ümid" yataqları üzrə görüləcək işlər yaxın gələcəkdə ölkənin qaz hasilatında artımı təmin edəcək.
Moruq
Böyürtkənin tərkibində 7–10% şəkər (qlükoza, fruktoza və azacıq saxaroza), 1–1,5% üzvi turşu (alma, şərab, limon, salisil), 1,8% pektinli maddə, karotin, C və B qrupu vitaminləri vardır. Böyürtkənin meyvəsi təzə halda yeyilir. Ondan likör, şərab, spirtli içki, mors, şirə, kompot, şərbət, mürəbbə, marmelad və cem hazırlanır.
Böyürtkən müalicəvi və pəhrizi əhəmiyyətə də malikdir. Tərgətirici və sidikqovucu kimi istifadə edilir. Böyürtkən yarpaqlarından dəmlənmiş çay soyuqdəyməyə qarşı içilir. Böyürtkən həm də balverən bitkidir. Çünki bütün yay dövründə çiçəkləyir və arılara yaxşı nektar verir. 1 hektar sahədən arılar 20–25 kq bal hasil edə bilirlər.
Əhəmiyyəti
Meyvəsinin şirəsindən xalq təbabətində zərif işlətmə dərmanı kimi istifadə edilir. Yabanı halda bitən böyürtkəndə şəkər, üzvi turşular, aşı, pektin, boyayıcı maddələr, C vitamini və karotin miqdarca daha çoxdur. Böyürtkənin yetişməmiş meyvələri və şirəsi şəkər xəstəliyinə tutulanlar üçün çox faydalıdır. Qurudulmuş meyvəsindən, mürəbbəsindən soyuqdəymələrdə tərlədici vasitə kimi istifadə edilir. Yaxşı yetişməmiş böyürtkəndən dadlı qora suyu da hazırlanır ki, bunu da xörəklərdə iştahgətirici kimi işlədilir. Böyürtkən qanazlığında, avitaminozda, ürək zəifliyində, eləcə də xroniki mədə xəstəliklərində çox faydalıdır.
Azərbaycanın xalq təbabətində böyürtkən bitkilərinin meyvələrindən, yarpaq və köklərindən bir sıra xıstəliklərə qarşı tətbiq olunur. Qurudulmuş meyvələrindən və yarpaqlarından çay kimi dəmləyib hipertoniya xəstəliyində və sinə ağrılarında [qrudnaya jaba] istifadə edilir. Eyni məqsədlə təzə dərilmiş meyvələrindən şərbət və ya mürəbbə hazırlanıb yeyilir.
Kal meyvələrini qurudub çay kimi dəmləyib şəkər xəstəliyinə qarşı dərman kimi içirlər. Bundan başqa böyürtkənin yarpaqları və kal meyvələrini açıq günəşli havada qurudub, çay kimi dəmləyərək uşaqlarda tez-tez baş verən qarın ağrılarına [ishala] qarşı büzüşdürücü və antiseptik dərman kimi qəbul edirlər. Böyürtkənin tam yetişmiş meyvələri zərif işlədici təsirə malikdir. Onun köklərini qurudub xırdalayaraq ondan 1 çay qaşığı 1 stəkan qaynar suya təkərək 30 – 40 dəqiqə saxladıqdan [dəmlənir] sonra soyudub qarın ağrısına [ishalda və dizenteriyada] qarşı içirlər.
Meyvələrindən qora suyu hazırlayıb, iştahartırıcı kimi yeməkdən qabaq hər dəfə bir xörək qaşığı içmək məsləhətdir. Bunu belə hazırlayırlar: təzə dərilən meyvələrin şirəsinin içinə bir az reyhan qatır, sonra bu qarışığı şüşə bankalara tökərək 1–2 həftə saxlayırlar.
Lənkəran rayonunda böyürtkənin qurudulmuş meyvələrindən və yarpaqlarından çay hazırlayıb, soyuqdəyməyə qarşı tərlədici dərman kimi içirlər.
Qurudulmuş köklərini suda bişirib vərəm xəstəliyinə qarşı dərman kimi işlədirlər. Böyürtkən yarpaqlarını çay kimi dəmləyərək boğaz ağrısı zamanı dezinfeksiyaedici dərman kimi qarqara edirlər. Bundan başqa yarpaqlarını inək yağında bişirib, yanıq zamanı məlhəm kimi tətbiq edirlər.
Aparılan araşdırmalar böyürtkənin yaddaş zəifliyindən ishala qədər bir çox xəstəliyə dərman olduğunu ortaya çıxmışdır. Meyvəsi ilə yanaşı böyürtkənin çiçəyinin də diabet və böyrək daşlarına xeyirli olduğu müəyyənləşdirilmişdir. Həkimlər böyürtkənin suyunu sıxaraq içməyin ishal xəstəliyi üçün qurudulmuş yarpağının isə ağızdakı yaralar üçün müalicəvi əhəmiyyəti olduğunu bildirmişlər. Bütün bunlarla yanaşı böyürtkən antioksidantlarla zəngindir, böyürtkənin meyvəsi:
Növləri
[[SS 3 (*
Rosa nutkana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Litvada holokost
Litva holokostu - Nasistlər tərəfindən işğal edilən litvada, litva yəhudilərinin (Litvaks) bütövlükdə məhv edilməsi və Nasistlər tərəfindən idarə edilən Litva Sovet Sosialist Respublikasında yerləşən Reyxskomissariat Ostalnd ərazisində yerləşdirilməsidir. Ümumilikdə 208,000-210,000 yəhudinin təxminən 190,000–195,000 nəfəri İkinci dünya müharibəsinin bitməsindən öncə qətlə yetirilmişdir ki, bunlarında böyük bir qismi 1941-ci ilin iyun-dekabr ayları arasında baş vermişdir. Litvada yaşayan 95%-dan artıq yəhudilər 3 illik alman işğalı nəticəsində qırğına düçar olmuşdur. Tarixçilər bunu qeyri-yəhudi olan yerli hərbiçilərin birgə əməkdaşlığı ilə nəticələnmiş soyqırımın rəmzi kimi təyin edirlər baxmayaraq ki, bu əməkdaşlığın səbəbləri bu günə kimi mübahisələr doğurur. Holokost, Litvanın bu qısa tarixində görünməmiş ən böyük insan itkisi ilə nəticələndi.
Hadisələr Üçüncü Reyx tərəfindən işğal edilmiş SSRİ-nin qərb sərhədlərinin elə ilk həftəsində baş vermiş, həmçinin Litvada və digər ərazilərdə Holokostun qüvvətləndirilməsi xəritədə öz əksini tapmışdır.
Almaniya 1956 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Almaniya 1956 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində iştirak edən yeddi ölkədən biri olub. Almaniyanı müsabiqədə iki müğənni təmsil etmişdir. Valter Andreas Şvarç “Im Wartesaal zum großen Glück” mahnısı ilə çıxış etmişdir. Fredi Kvin isə “So geht das jede Nacht” mahnısını ifa etmişdir. Müsabiqənin nəticələri açıqlanmadığı üçün tutduqları yer və topladıqları xal məlum deyil.
National final
Almaniyanın milli seçim turu Heynz Piperin təqdimatında 1 may 1956-cı ildə keçirilmişdir. Seçim turunda 12 ifaçı iştirak etmişdi.
Belə ehtimallar var idi ki, Liz Assia seçim turunda "Ein kleiner gold'ner Ring" mahnısını ifa edib. Lakin Liz Assianın bu mahnını 1956-cı il seçim turunda yox Almaniyada başqa musiqi festivalında oxuduğunu xatırlayandan sonra bu ehtimalların yalan olduğu ortaya çıxdı. Həqiqətən də, o, bu mahnı ilə 1961-ci ildə Alman Şlager Festivalında çıxış etmişdi.
Malaqasi ariarisi
thumbnail|right
Ariari - Madaqaskarın pul vahidi.
Brickellia scabra
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.