cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Gülnarə Xəlilova
Yaradıcılıq işləri
2015-ci ilin aprel ayinda Milli geyim kolleksiyası Heyder Əliyev Fondu və birinci Avropa Oyunlari Təşkilat Komitəsinin birgə təşkilatçılığı, Azərbaycanın Böyük Britaniyadakı səfirliyinin dəstəyi ilə "Baki-2015" birinci Avropa oyunlarının təqdimatı çərçivəsində Londonda uğurla nümayiş etdirilmişdir. Bundan əlavə, 2014 və 2015-ci illərdə Çin Moda Həftəsində 'Master Exhibition & Performance Award' mükafatına layiq görülmüşdür. 2014 və 2016-cı illərdə Macarıstanda Türk Xalqlarının Qurultayında iştirak etmişdir. 2015-ci ilin iyul ayinda Rusiya Federasiyasının İrkutsk şəhərində kecirilən VI Beynəlxalq Etnik Kostyumu "Etno-Podium 2015" Festivalında münsif qismində iştirak etmiş, Festival çərçivəsində keçirilən konfransda mühazirə ilə çıxış etmiş, həmcinin milli geyim kolleksiyasından geyimlər nümayiş etdirmişdir. 2016-cı ilin noyabr ayinda Rumıniyanın mədəniyyət mərkəzi olan Yassi şəhərində kercirilən ənənəvi Moda Həftəsində "Xalçalarin dili" geyim kolleksiyasını böyük uğurla nümayiş etdirmis və "Creative İndustries Awards" mükafatına layiq görülmüşdür. 2017-ci ildə Avstriya Respublikasının Vyana Şəhərində keçirilən "Miss Union" gözəllik yarışmasında Azərbaycan Respublikasını təmsil edən münsif olmuş, orada geyim kolleksiyasını uğurla nümayiş etdirmişdir. 2018-ci ildə Türkiyə Respublikasında 14-cü İpək Yolu ilin altın adamları mükafat mərasimində "Türk dünyasında ilin modelyeri" adına layiq görülmüşdür. 2018-də Qazaxstanın Şımkent şəhərində Aspara moda həftəsində uğurla iştirak etmişdir. 2018-ci ilin sentyabr ayında Qırğızıstan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin dəvəti ilə Qırğızıstan Respublikasında keçirilən 3-cü Ümumdünya Köçəri Oyunları və Beynəlxalq Etno-mədəniyyət festivalında Azərbaycanı "Turan" kolleksiyası ilə təmsil etmişdir. 2019-cu ildə Özbəkistanın Şahrisabz şəhərində keçirilən ikinci beynəlxalq milli geyim festivalında 'Novruz' kolleksiyasını təqdim edib. Hər iki tədbirdə o, müvafiq olaraq Qırğızıstan və Özbəkistan rəsmilərindən rəsmi dəvət alıb. 2018-ci ildə AFWEU-nun keçirtdiyi İstanbul moda həftəsində Etno-Klassik kolleksiyasını nümayiş etdirmişdir. 2019-cu ilin 27 Noyabr tarixində ilk dəfə Gülnarə Xəlilovanın kəlağayıdan ibarət "İpək Sərvət" kolleksiyasının nümayişi baş tutdu. Belə ki, ənənəvi sənət və rəmz olan kəlağayı, onun hazırlanması və geyinilməsi beş il əvvəl Azərbaycan tərəfindən YUNESKO-nun qeyri-maddi mədəni irs siyahısına daxil edilib. 2020-ci ilin 25-28 İyun tarixlərində Qazaxstanın Taraz şəhərində keçirilən Aspara moda həftəsinin onlayn formatında "İpək-Sərvət" kolleksiyasını nümayiş etdirdi.
2019-cu ilin may ayında Xətai Sənət Mərkəzində Azərbaycanda Qadın Sahibkarlığının İnkişafi Assosiasiyasının dəstəyi, AQSIA-nin Sosial Məsələlər Komisiyasının rəhbəri Gülnarə Xəlilovanın təşkilatçılığı ilə "Qızıl Ay" İncəsənət Mərkəzinin rəssamlarının "Yay tətilim" mövzusunda tədbiri həyata keçirilib. Sərgi ilə yanaşı "Kids Fashion Design" adlı layihə çərçivəsində dəb nümayişi də təşkil olunub.
2019-cu ilin 9 sentyabr tarixində Vyanada Beynəlxalq Mədəni Müxtəliflik Təşkilatının 60-a yaxın ölkədən nümayəndələrin iştirakı ilə təşkil etdiyi "Mədəniyyətlərarası Münasibətlərin Uzun Gecələri" Mədəniyyət Həftəsi çərçivəsində məşhur dizayner, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Gülnarə Xəlilovanın toplusu da təqdim olunub. Tədbirdə Azərbaycanın bölgələrində - Qarabağ, Gəncə, Qazax və Bakı geyimlərində milli adət-ənənələri əks etdirən Gülnarə Xəlilova kolleksiyası qonaqlarda böyük maraq oyadıb. 2019-cu ilin dekabr ayında Heydər Əliyev Fondunun təşəbbüsü ilə inşa edilmiş 11 nömrəli xüsusi təhsil məktəbinin yeni binasında Azərbaycan Milli Geyim Mərkəzi və Gülnarə Xəlilova Moda Evi, Bakı Təhsil İdarəsi tərəfindən Ümüd var ictimai birliyinin ("Ümid var") və Azərbaycanda Qadın Sahibkarlığın İnkişafı Dərnəyinin (AQSIA) dəstəyi ilə sağlamlıq imkanları məhdud uşaqlar üçün dəfilə keçirilib. Həmin dəfilədə Beynəlxalq Əlillər Günü ilə əlaqədar olaraq Gülnarə Xəlilova öz kolleksiyasından geyimlər təqdim etdi.
O, eyni zamanda 2020-ci ildə bütün dünyanın mübarizə apardığı Covid19 virusu səbəbilə Mədəniyyət Nazirliyinin "Evdə qal – evdə yarat" (#EvdəQalEvdəYarat) təşəbbüsü çərçivəsində ilk dəfə olaraq kəlağayıdan rəngarəng maskalar hazırlayıb.
Modelyer kimi fəaliyyət göstərdiyi dövrdə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi, digər qurumlar tərəfindən keçirilən müsabiqələrdə, tədbirlərdə iştirak etmiş, dəfərlərlə mükafatlarla, fəxri adlarla təltif olunmuşdur. Gülnarə Xalilova geyim ənənələrinə, o cümlədən milli geyim tariximizə həsr olunmuş bir necə kitabların və kataloqların müəllifidir.
Alaşaxan
Alaşaxan — XV–XVII əsrlərdə yaşayış məntəqəsi. İndiki Qazaxıstanın Ulıtau kəndindən 18 km aralıda, Karatal çayının sol sahilində yerləşir.
Alkey Xaqanoviç Marqulanın rəhbərlik etdiyi arxeoloji ekspedisiya nəticəsində tapılmışdır. Burada iri çiy kərpicdən və çınqılla qarışdırılmış gildən hörülmüş qala və müdafiə divarının qalıqları tədqiq edilmişdir. Əsas qala dördbucaqlı formadadır (90x92 metr), ətrafı divarla (eni 4,5 metr) və eni 3,5–4 metr olan xəndəklə əhatə olunmuşdur, künclərdə bürclərin izləri qalmışdır. Darvazası cənubda yerləşir. Qalanın şərqində dördbucaqlı formalı (65x70 metr) daha kiçik bir qala da var.
Efiopiya–Türkiyə münasibətləri
Türkiyə—Efiopiya münasibətləri — Türkiyə Cümhuriyyəti ilə Efiopiya Federal Demokratik Respublikası arasında ikitərəfli diplomatik əlaqələr rəsmi olaraq 1925-ci ildə qurulmuşdur.
Haqqında
Efiopiya 1959-cu ildə Ankarada bir səfirlik açdı, lakin 1976-cı ildə iqtisadi çətinliklər səbəbindən onu bağlamaq məcburiyyətində qaldı. 2006-cı ildə yenidən açıldı. Osmanlı İmperatorluğunun 1910–1912-ci illərdə Harar şəhərində fəxri konsulu var idi. 1912-ci ildə Addis Ababada bir konsulluq açıldı. 1925-ci ildə Türkiyə Cümhuriyyəti, müvəqqəti işlər vəkili müvəqqəti işlər vəkili başçılığında bu şəhərdə bir konsulluq açdı. Türkiyə, Efiopiyada səfirlik açan altıncı ölkə oldu.
2008-ci ilin dekabrında, Türkiyə Efiopiyaya bir ticarət heyəti göndərdi; bu ölkənin baş naziri, ticarət və sənaye naziri və Oromiya bölgəsinin başçısı ilə görüşdü və Efiopiyadakı bir Türkə məxsus tekstil fabrikini ziyarət etdi. Danışıqlarda iştirak edən yüksək səviyyəli Efiopiya Xarici İşlər Nazirliyinin səlahiyyətlisi, Türkiyənin təcrübəsini paylaşacağını və ölkənin dəmir yolu sisteminin yenidən qurulmasında və genişləndirilməsində kömək edə biləcəyini ümid etdi.
Beynəlxalq yarışlarda Türkiyəni iki Efiopiya idmançısı, idmançılar Elvan Abeyleqesse və Alemitu Bekele təmsil edir.
Osmanlı İmparatorluğu 1910-cu ildə Hararedə, daha sonra 1912-ci ildə Addis Ababada Baş Konsulluq açdı (bundan sonra Hararedəki konsulluq fəxri konsulluğa çevrildi). 1926-cı ildə, Türkiyə Cümhuriyyətinin qurulmasının ardından bu konsulluq səfirlik statusuna yüksəldilmiş və Afrikanın Sahara altındakı ilk Türk səfirliyi olmuşdur. 1933-cü ildə Efiopiya qarşılıqlı olaraq Ankarada səfirlik açdı. Haile Selassie'nin hakimiyyəti dövründə münasibətlər yaxşı idi, çünki iki ölkə qeyri-rəsmi "ətraf birliklərinin" bir hissəsi idi. İmparator 1967 və 1971-ci illərdə iki dəfə Türkiyəni ziyarət etdi və İstanbulda Efiopiya baş konsulluğu açıldı. Bununla birlikdə, Derqin hakimiyyəti dövründə, qərbpərəst Türk hökuməti və Efiopiyanın Sovet yanlısı hökumətinin mövqelərindəki fərqlər səbəbindən münasibətlər pisləşdi və 1984-cü ildə Efiopiya Türkiyədəki diplomatik nümayəndəliklərini bağladı.
UEFA Avro 1968 (seçmə mərhələsi)
UEFA Avro 1968-in seçmə mərhələsi ikipilləli olmuşdur: qrup mərhələsi (oyunları 1966-1968-ci illərdə keçirilmişdir) və 1/4 oyunları (1968-ci ildə keçirilmişdir). 7 qrupun hər birində dörd, 1 qrupda isə üç komanda mübarizə aparmışdır. Hər komanda rəqibləri ilə iki oyun keçirmişdir (evdə və səfərdə). Sadəcə qrup qalibləri sonrakı mərhələyə vəsiqə qazanmışlar. 1/4 mərhələsinin iştirakçıları öz aralarında iki oyun keçirmişlər (evdə və səfərdə). Hər cütlüyün qalibi final turnirinə vəsiqə əldə etmişdir.
8-ci qrup
* Seçmə mərhələsinin 8-ci qrupunun nəticələri Böyük Britaniya Ev Çempionatının 1966/67 və 1967/68 mövsümlərinin nəticələrinin kombinəsi yoluyla formalaşdırılmışdır.
Qaraməhəmməd (Xudabəndə)
Qaraməhəmməd - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 618 nəfər yaşayır (146 ailə).
Maliyyə iqtisadiyyatı
Maliyyə iqtisadiyyatı — "pul fəaliyyətində cəmləşmə" ilə xarakterizə olunan iqtisadiyyatın bir hissəsidir ki, burada "əməliyyatın hər iki tərəfində bu və ya digər növ pullar görünə bilər". Beləliklə, real iqtisadiyyatla əlaqəli qiymətlər, faiz dərəcələri və səhmlər kimi maliyyə dəyişkənlərinin əlaqəsi ilə maraqlanır. İki əsas sahəyə malikdir: varlıq qiymətləri və korporativ maliyyə; birincisi kapital təmin edənlərin, yəni investorların, ikincisi kapital istifadəçilərinin baxış nöqtəsidir. Beləliklə, maliyyənin çox hissəsi üçün nəzəri əsaslar yaradır.
Mövzu “iqtisadi məkanların həm məkanda, həm də zamanında qeyri-müəyyən bir mühitdə paylanması və yerləşdirilməsi” ilə əlaqədardır. Nəticə etibarilə, maliyyə bazarları və nəticədə ortaya çıxan iqtisadi və maliyyə modelləri və prinsipləri kontekstində qeyri-müəyyənlik qarşısında qərarların qəbul edilməsinə və qəbul edilə bilən fərziyyələrdən sınaq və ya siyasi nəticələr çıxarılmasına yönəlmişdir. Mikroiqtisadiyyat və qərar nəzəriyyəsinin əsasları üzərində qurulmuşdur.
Maliyyə ekonometriyi, bu münasibətləri parametrləşdirmək üçün ekonometrik metodlardan istifadə edən maliyyə iqtisadiyyatının bir hissəsidir. Riyazi maliyyə, maliyyə iqtisadiyyatı tərəfindən təklif olunan riyazi və ya ədədi modelləri əldə edəcək və genişləndirəcəkdir. Burada iqtisadi nəzəriyyə ilə uyğunlaşmaqdan çox riyazi tutarlılığa diqqət yetirilir. Maliyyə iqtisadiyyatı əsasən mikroiqtisadi, pul iqtisadiyyatı isə əsasən makroiqtisadi xarakter daşıyır.
Əsas iqtisadiyyat
Yuxarıda göstərildiyi kimi, intizam mahiyyətcə rasional investorların qərar problemini investisiya probleminə necə tətbiq edəcəyini araşdırır. Beləliklə, mövzu mikroiqtisadiyyat və qərar nəzəriyyəsinin əsasları üzərində qurulur və qərarsızlıq altında qərarların maliyyə bazarlarına tətbiqi üçün bir neçə əsas nəticə verir. Əsas iqtisadi məntiq, aşağıdakı hissələrdə inkişaf etdirilən bir kənara, “əsas qiymətləndirmə nəticəsinə” qədər təsir göstərir.
İndiki dəyər, gözləntilər və fayda
Bütün maliyyə iqtisadiyyatının əsasını cari dəyər və gözləmə anlayışları təşkil edir.
İndiki dəyərinin hesablanması qərar qəbul edən şəxsə gələcəkdə aktiv tərəfindən istehsal ediləcək pul axınlarını (və ya digər gəlirləri) müzakirə olunan tarixdə vahid bir dəyərə toplamağa və beləliklə iki fürsəti daha asanlıqla müqayisə etməyə imkan verir; bu konsepsiya, dolayısı ilə maliyyə qərarlarının verilməsi üçün başlanğıc nöqtəsidir. (Tarixi müvafiq olaraq erkəndir: Riçard Vitt, "Arithmetical Questions" adlı kitabında 1613-cü ildə, artıq dərin maraqlardan bəhs edir; Coan de Vitt və Edmond Halley tərəfindən daha da inkişaf etdirilmişdir.)
Təxminən genişləndirmə ehtimalları mövcud dəyərlə birləşdirməkdir və bu, gözlənilən ödənişlərin funksiyası olaraq aktiv dəyərini təyin edən gözlənilən dəyər meyarına gətirib çıxarır və bunun baş vermə ehtimalları, X_{s} və p_{s}. (Bu fikirlər 1654-cü ildə Blez Paskal və Pyer de Fermatdan gəlir.)
Lakin bu qərar qəbuletmə metodu riskdən çəkinməyi nəzərə almır. Başqa sözlə, insanlar kasıb olduqda əlavə bir dollardan daha çox fayda və nisbətən zəngin olduqda daha az fayda əldə etdikləri üçün yanaşma fərqli nəticələrə ("vəziyyətlər") təyin olunan ağırlıqları "uyğunlaşdırmaq" dır, Y_{s}. Laqeydliyin qiyməti. (Bəzi investorlar, həqiqətən, riskə qarşı olmaqdan çox riskə qarşı ola bilərlər, ancaq eyni məntiq tətbiq olunur .)
Qeyri-müəyyənlik qarşısında seçim, burada gözlənilən faydanı maksimum dərəcədə artırmaq kimi xarakterizə edilə bilər. Daha formal olaraq ortaya çıxan gözlənilən faydalılıq fərziyyəsi, bəzi aksiomalar yerinə yetirildiyi təqdirdə, bir fərdin oyunu ilə əlaqəli subyektiv dəyərin, fərdin bu oyunun nəticəsini statistik gözləməsidir.
Bu fikirlər, Sankt-Peterburq paradoksu kimi gözlənilən dəyər modelində müşahidə olunan müxtəlif uyğunsuzluqlardan irəli gəlir; Ellsberqin paradoksuna da baxın. (Bu inkişaf 1738-ci ildə Daniel Bernulli tərəfindən hazırlanmış və daha sonra John von Neumann və Oscar Morgenstern tərəfindən 1947-ci ildə rəsmiləşdirilmişdir )
Şimali-Qafqaz Dəmiryolu İdarəsinin binası
Şimali-Qafqaz Dəmiryolu İdarəsinin binası - Rostov-na-Donu şəhərinin ərazisində, Teatralnaya meydanı ev 4 ünvanında yerləşən bina. Bina 1911-1913-cu illərdə modern stilində inşa edilmişdir. Şimali-Qafqaz Dəmiryolu İdarəsinin binası regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxil edilmişdir.
Tarixi
Rostov-na-Donu şəhərində yerləşən Vladiqafqaz (hazırda Şimali-Qafqaz) dəmir yolları idarəsinin uzun zaman öz binası olmamışdır. Onlar əsasən digər icarəyə götürülmüş binalarda fəaliyyət göstərirdilər. XX əsrin əvvələrində idarə üçün yeni binanın tikintisi planlaşdırılmışdır. 1910-cu ildə müsabiqədə N. Valterin layihəsi qalib gəlmişdir. Sxemlərin hazırlanması və işlərin aparılması mülki mühəndis A. P. Butkov məşğul olmuşdur. Binanın tikintisi məqsədi ilə Rostov-na-Donu və Naxçıvan-na-Donu şəhərləri arasında ərazi götürülür (hazır ki Proletar rayonu). Binanın tikintisinə 1911-ci ilin yayında başlanmışdır. Tikinti işləri 1913-cü ilin payızında yekunlaşmışdır. 27 oktyabr 1913-cü ildə binanın təntənəli açılış mərasimi keçirilmişdir.
Tikinti bitdikdən sonra bir dıra problemlər ortaya çıxmışdır. 1913-cü ilin payızında «Utro Yuqa» qəzeti payız nəşrlərinin birində burada olan nəmlik səbəbindən «Telefon xətlərinin işləməməsi» baradə məlumat vermişdir. Binada işləyənlər həmdə pis havalandırma ilə əlaqədar problemlər yaşandığını bildirirdilər. 1920-ci illərdə burada Şimali Qafqaz dəmir yollarının əlaqələndirmə dairəsi yerləşirdi. 1930-cu ilon ortaıarənda isə Voroşilov dəmir yolları, sonrakı illərdə isə Şimali-Qafqaz Dəmiryolu idarəsi yerləşidi. İkinci dünya müharibəsi zamanı binanın damı, pəncərələri və qapıları böyük zərər görmüşdür. 1948—1949 illərdə binada təmir işləri aparılmışdır. 2000-ci illərdə isə binanın fasadı restavrasiya edilmişdir.
Arxitekturası
Teatralnaya meydanında inşa edilən ilk bina olmuşdur. Dörd mərtəbədən ibarət olan bina modern stilində inşa edilmişdir. Eklektika stilinə aid elementlər belə mövcuddur. O ina edildiyi dövrdə yerləşdiyi ərazidə kiçik binalar arasında nəhəngi xatırladırdı.
Xəlil Mirzə
Həyatı
Xəlil Mirzəmməd oğlu Xəlilov 1958-ci il noyabr ayının 12-də Sabirabad rayonunun Kovlar kəndində anadan olub. 1965—1973-cü illərdə kənd səkkizillik məktəbində, 1973—1975-ci illərdə M.Ə.Sabir adına 1 saylı orta məktəbdə orta təhsil alıb. Ədəbiyyata marağı uşaq yaşlarından başlayıb. Kənd məktəbində oxuyarkən divar qəzetlərinin, radio qovşağının redaktoru olub, həmin illər rayonda çıxan “Muğan” (indiki “Suqovuşan”) qəzeti ilə əməkdaşlıq edib. Qəzet janrının demək olar ki, bütün növlərində qələmini sınayıb və hələ gənc yaşlarında oxucuların rəğbətini qazanıb.
1976-cı ildə Ç.İldırım adına Az.Pİ-nin avtonəqliyyat fakultəsinə daxil olub. 1977—1979-cu illərdə hərbi xidmətdə olub. Hərbi xidmət illərində belə “Muğan” qəzeti ilə əməkdaşlığını davam etdirib. 1979-cu ildə Bakı Şin Zavodunda işə düzəlib və axşam şöbəsində ali təhsilini davam etdirib. 1985-ci ildə təhsilini başa vurmaqla mühəndis-mexanik ixtisasına yiyələnib. Həmin illərdə zavodda çıxan çoxtirajlı “Şinçi” qəzeti ilə əməkdaşlıq edib. Müxtəlif səpgili yazıları ilə yanaşı, həm də şeirləri dövri mətbutda dərc olunub, radio və televiziya verilişlərinə dəvət alıb. Həmin illərdə “Azərbaycan-Azərbaycan” adlı ədəbi birliyin fəal üzvü olub, AYB-nin nəzdində fəaliyyət göstərən “Natavan” klubunun məclislərində iştirak edib. Bakı şəhər 39 saylı orta məktəbdə özü də ədəbiyyat dərnəyi yaradıb, istedalı məktəblilərə poeziyanın sirlərinin aşılanmasında yardımçı olub, 80-ci illərdə populyar olab ədiblərlə görüşlər təşkil edib.
1994—2008-ci illərdə Qaçqınların və Məcburi Köçkünləin İşləri üzrə Dövlət Komitəsində müxtəlif vəzifələrdə çalışıb. Həmin illərdə çoxtirajlı “Vətən səsi” qəzeti ilə əməkdaşlıq edib. Qaçqın və məcburi köçkünlərin acı xatirələrini, həyat şəraitlərini, problemlərini əks etdirən çoxlu sayda məqalələr dərc etdirib. Publisistik-sənədli yazılarla çıxış edib. Dövrümüzün ən dəhşətli faciəsi olan Xocalı faciəsi zamanı erməni qəsbkarlarının törətdiyi vəhşilikləri, Xocalının müdafiəsi zamanı həlak olmuş xalqımızın mərd oğullarının qəhrəmanlıq salnamələrini əks etdirən “Dünya hara baxır görən?!..” adlı sənədli poema yazıb.
Xəlil Mirzə həm də həmin illərdə elindən, obasından ayrı düşmüş yaradıcı insanlarla sırf təmasda olmuş, onların əsərlərinin bir qismini redaktə edərək “Vətən səsi” qəzetində dərc etdirmişdir.
Şairin “Payız qatarı” adlı ilk şerlər kitabı 1996-cı ildə “Gənclik” nəşriyyatında, “Dünya hara baxır görən?!..” adlı ikinci toplu-kitabı 1998-ci ildə “Ağrıdağ” nəşriyyatında, “Zamanın sınağında” adlı üçüncü toplu-kitabı və uşaqlar üçün yazdığı “Almaların nağılı” adlı dördüncü toplu-kitabı 2000-ci ildə “Diplomat” nəşriyyatında, “Yuxumu itirmişəm” adlı beşinci toplu-kitabı isə 2009-cu ildə “Mütərcim” nəşriyyatında nəşr olunub.
Xəlil Mirzə eyni zamanda “Dünya hara baxır görən?!..”, “Danışan məzarlar”, “Qatil Kür”, “Salam kəndim” adlı poemaların, uşaqla üçün yazdığı “Ədalətin qələbəsi” adlı birpərdəli mənzum dram əsərinin, “Zamanın sınağında” adlı povestin və “Qəzet köşkü” adlı tragikomediyanın məllifidir.
Evlidir, iki övladı və bir nəvəsi var.
Xarici keçidlər
Azərbaycan şair və yazıçılarının siyahısı
Azərbaycanda müəlliflik hüququ
200px|thumb|right|[[Azərbaycan Respublikasının Əqli Mülkiyyət Agentliyinin loqosu]] Azərbaycanda müəlliflik hüququ — Azərbaycanda müəllif hüquqları ilə bağlı yaranan münasibətləri tənzimləyən hüquq sahəsi. Müəlliflik hüququ və onun qorunması ilə bağlı məsələlər 5 iyun 1996-cı il tarixli 115-IQ nömrəli "Müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqlar haqqında" Qanunda öz əksini tapmışdır. Belə ki, qanun Azərbaycan Respublikası ərazisində elm, ədəbiyyat və incəsənət əsərlərinin yaradılması və istifadəsi ilə əlaqədar yaranan münasibətləri tənzimləyir. Adıçəkilən qanun, həmçinin, ifalar, fonoqramlar, efir və ya kabel yayımı təşkilatlarının verilişləri (əlaqəli hüquqlar) ilə bağlı münasibətləri də əhatə edir. Qanuna 2001, 2002, 2004, 2005, 2008, 2010, 2013, 2017, 2018 və 2021-ci illərdə əlavə və dəyişikliklər edilmişdir.
Azərbaycan əqli mülkiyyət hüququ sahəsində fəaliyyət göstərən hökümətlərarası təşkilatın — Ümumdünya Əqli Mülkiyyət Təşkilatının (ÜƏMT) 193 üzvündən biridir. Hazırda ölkədə müəlliflik hüququ sahəsində inkişafı təmin edən, bu sahədə vahid tənzimləməni və nəzarəti həyata keçirən və fəaliyyəti əlaqələndirən məsul qurum Azərbaycan Respublikasının Əqli Mülkiyyət Agentliyidir.
Tarixi
Azərbaycanda müəlliflik hüququnun tarixi anonimlik anlayışının müəlliflik şəxsiyyəti ilə əvəz edildiyi dövrlərə gedib çıxır. "Kitabi-Dədə Qorqud" dastanı buna nümunə ola bilər. left|thumb|200px|"[[Kitabi-Dədə Qorqud" dastanının müəllifi hesab edilən Dədə Qorqudun portreti (müəllif: Asif Azərelli)]] Sonrakı dövrlərdə əsərlərdə müəlliflərin adı xüsusi formada qeyd olunmağa başlandı; bununla da müəllifin adı həmin əsərin özündəcə qorunurdu. Xüsusilə də, aşıq ədəbiyyatında geniş tətbiq edilən bu qaydaya görə müəllifin adının və ya təxəllüsünün qeyd olunduğu bənd "möhürbənd" adlanırdı. Müəllifin adını dəyişdirməyə cəhd edənlər ictimai qınağa məruz qalırdı. Elm, ədəbiyyat və incəsənətə himayədarlıq edən hökmdarlar və hakim zümrənin nümayəndələri müəllifləri müxtəlif formada mükafatlandırırdılar. Dahi Nizami Gəncəvi "Xosrov və Şirin" poemasına görə Qızıl Arslan tərəfindən xüsusi bəxşişə layiq görülmüşdü.
Əqli mülkiyyət hüququnun bir qolu olan müəlliflik hüququ ilə bağlı münasibətlərin Azərbaycanda qanunvericiliklə tənzimlənməsi isə XX əsrə təsadüf edir. Hələ 30 oktyabr 1919-cu ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin qəbul etdiyi "Mətbuat haqqında" Qanuna görə, nəşriyyat orqanlarında dərc edilmiş bədii və elmi əsərlər fiziki şəxslərin xüsusi olaraq açdıqları kitabxanalarda ictimaiyyətin istifadəsinə verilirdi və əsərlərin satışına heç bir məhdudiyyət qoyulmurdu.
Müəlliflik hüququ ifadəsi ilk dəfə olaraq SSRİ hakimiyyəti dövründə istifadə edilir. Bu zaman müəlliflik hüququ mülki hüququn bir institutu kimi qəbul olunurdu. Belə ki, sovet mülki hüquq sisteminin bölmələrindən biri "mənəvi yaradıcılığın nəticələri" adlanırdı ki, buraya da müəlliflik və ixtira hüququ, eləcə də kəşf hüququ daxil idi. "Əqli mülkiyyət hüququ" anlayışı isə Sovet dövrünün mülki hüquq elmində, ümumiyyətlə, istifadə olunmurdu.
1923-cü il Azərbaycan SSR-in Mülki Məcəlləsinin dördüncü bölməsi "müəlliflik hüququ" adlanırdı. Digər Sovet İttifaqı respublikalarından fərqli olaraq yalnız Azərbaycanda müəlliflik hüququ ayrıca qanunvericilik aktı ilə deyil, məhz Mülki Məcəllə ilə tənzimlənirdi.
Azərbaycan SSR-in 1964-cü il Mülki Məcəlləsinin 474–475-ci maddələrində müəlliflik hüququ ilə bağlı məsələlər müəyyən edilmişdi; buna əsasən, yaradıcılıq fəaliyyəti ilk növbədə müəllifə məxsus idi. Müəlliflik hüququnun obyektinə müəllifin yaradıcılıq fəaliyyətinin nəticələrini dərk etməyə imkan verən hər hansı obyektiv formada (əlyazma, çertyoj, təsvir, kütlə qarşısında açıq ifa və s.) ifadə edilmiş əsərlər daxil idi.
Ölkədə xüsusi sahə kimi milli müəlliflik hüquq institutunun formalaşması isə Azərbaycan Respublikası müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra başlanır. İlk növbədə Müəllif Hüquqları Agentliyi 1993-cü ildə respublikanın bu sahədə fəaliyyət göstərən ilk ixtisaslaşmış mərkəzi icra hakimiyyəti orqanı statusunda yaradılır. 25 sentyabr 1995-ci ildə Azərbaycan ÜƏMT-ə üzvlük üçün müraciət edir və həmin ilin dekabrında bu proses tamamlanır. Həmçinin, Konstitusiya səviyyəsində hər kəsin əqli mülkiyyət hüququnun olduğu təsbit olunur. Daha sonra Azərbaycan 7 fevral 1996-cı ildə MDB çərçivəsində əməkdaşlığa qoşulur. Ardınca ölkədə ilk dəfə "Müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqlar haqqında" Qanun qəbul edilir. Həmin qanunun özəlliyi ondan ibarət idi ki, müəlliflə əsərin istifadəçiləri arasında qeyri-bərabərliyi diktə edən, mahiyyətcə "əsərlərdən istifadə hüququ" olan Sovet müəlliflik hüququnun prinsiplərinin ölkədə tətbiqini tamamilə aradan qaldırmışdı.
Sonrakı illərdə müəlliflik hüququ ilə bağlı normativ hüquqi baza davamlı olaraq təkmilləşdirildi. Bu zaman MDB məkanında ilk dəfə olaraq Azərbaycanda "Məlumat toplularının hüquqi qorunması haqqında" Qanun qəbul edilmişdi. 2006-cı ildə isə Azərbaycan ABŞ hökumətinin müəllif hüquqlarını pozan ölkələr siyahısından çıxarılmışdır.
Müəlliflik hüququ ilə qorunma meyarları
150px|thumb|right|2011–2013-cü illərdə [[Xəzər TV-də yayımlanan "Aramızda qalsın" serialının Türkiyə istehsalı "Çocuklar duymasın" serialı ilə oxşar olması plagiatlıq iddialarının ortaya çıxmasına səbəb olmuşdu. ]] Müəlliflik hüququ hər hansı bir obyektiv formada təqdim olunan, orijinal əsərin yaradılması ilə bağlı hüquq və yaradılmış əsərdən istifadəyə müstəsna hüquq deməkdir. Bu hüquq yaradıcılıq fəaliyyətinin nəticəsi olan həm açıqlanmış, həm də açıqlanmamış elm, ədəbiyyat və incəsənət əsərlərinə şamil edilir.
Yaradıcılıq fəaliyyəti
Əsərin müəlliflik hüquq normaları ilə qorunması üçün ilk şərt onun yaradıcılıq fəaliyyətinin nəticəsi olmasıdır. Qanunvericilikdə yaradıcılığın anlayışı verilmədiyinə görə, hüquq doktrinasında müəyyən edilən göstəricilərdən istifadə edilir. Yaradıcılıq dedikdə müəllifin elə əqli fəaliyyəti başa düşülür ki, belə fəaliyyət nəticəsində əvvəllər mövcud olmayan, keyfiyyətcə yeni əsər yaradılır. Yenilik əlaməti istənilən təqlidi və plagiatlığı istisna edir.
Müəlliflik hüquq normaları ilə əsər bütövlükdə, tam halda qorunur. Bu mənada əsərin məzmununu xarakterizə edən ünsürlər (ideyası, mövzusu, süjeti, adı, materialı) yalnız 3 qorunma meyarına uyğun gəldiyi və müstəqil istifadə oluna bildiyi halda müəlliflik hüququnun obyekti sayılır və ayrıca qorunma ilə təmin edilir. Bu səbəbdən də orijinal olmadığı müddətcə eyni mövzuda və ya eyni başlıq altında müxtəlif müəlliflərin əsər yaratması hüquq pozuntusu hesab olunmur. Əsərin qorunan elementi müəllifin istifadə etdiyi üsul və vasitələr ola bilər.
Obyektiv formada ifadə
Əsərin hüquqi mühafizə ilə təmin olunması məqsədilə ideya, fikir və obrazların ifadə olunduğu bu yaradıcılıq məhsulu maddi formada ifadə olunmalıdır. Maddi forma dedikdə obyektiv forma nəzərdə tutulur. Qanunvericilik müəlliflik hüququnun şamil edildiyi əsərlərin aşağıdakı obyektiv formalarda mövcud ola biləcəyini qeyd edir. Bu, obyektiv formaların dəqiq və tam olmayan siyahısıdır:
Əsərin maddi (obyektiv) forması ilə əsərin ifadə edildiyi maddi obyekti (daşıyıcıları) fərqləndirmək tələb olunur. Buna əsasən, məsələn, əsərin çap olunduğu kitab əsərin maddi daşıyıcısı, yazılı formada olması isə əsərin maddi formasıdır. Buna görə də əsərin maddi obyektini (kitabı) əldə edən şəxs əsərin mülkiyyətçisi olmur və yalnız kitabın mülkiyyətçisi olmaqla kifayətlənir.
Elm, ədəbiyyat və incəsənət sahəsinə aidiyyat
Əsərin qorunması üçün digər şərt onun elm, ədəbiyyat və incəsənət sahəsinə aid olmasıdır. Lakin həmin əsərlərin mütləq açıqlanması, yəni kütləvi ifa edilməsi, kütləyə çatdırılmaq məqsədilə dərc edilməsi, kütləvi nümayiş edilməsi tələb olunur. Buna görə də hələlik ictimaiyyətə təqdim edilməyən əlyazma formasında olan əsərlər də eyni hüquqi mühafizə ilə təmin edilir.
Elm, ədəbiyyat və incəsənət sahəsinə aid olan aşağıdakı əsərlər Azərbaycanda müəlliflik hüququnun obyektləri hesab olunur: 100px|thumb|right|[[Kopirayt işarəsi|Müəlliflik hüququnu qoruma nişanı]] Müstəsna müəlliflik hüququnun sahibinin əsərə öz hüquqlarını bildirməsi üçün əsərin hər hansı nüsxəsində göstərilən və üç ünsürdən ibarət olan müəlliflik hüququnu qoruma nişanından istifadə etmək hüququ vardır:
Müəlliflik hüququ ilə qorunmayan obyektlər
Aşağıdakılar müəlliflik hüququnun obyektləri deyildir:
Azərbaycanın mədəni irsinin tərkib hissəsi olan milli folklor nümunələri əqli mülkiyyətin xüsusi növü hesab olunur və onların hüquqi rejimi "Azərbaycan folkloru nümunələrinin hüquqi qorunması haqqında" Qanunla müəyyən olunur. Folklor nümunələri konkret fiziki və ya hüquqi şəxslərə məxsus olmayan obyektlərdir. Bu obyektlərin sahibi xalq (etnos), millət, icmadır. "Ünvansız" olduğuna görə bu növ obyektlər ənənəvi müəllifin hüququ və yaxud patent hüququ sistemi vasitəsilə qoruna bilməz. Üstəlik həmin obyektlərin fərqli xüsusiyyəti odur ki, onların qorunma müddəti də sonsuzdur. Belə əsərlər nəsildən-nəslə ötürülən xalq yaradıcılığını, dəyərlərini, irsini təsbit edirlər.
Müəlliflik
Bir qayda olaraq, əsəri yaradan şəxs onun müəllifi sayılsa da, "Müəlliflik hüququ və əlaqəli hüquqlar haqqında" Qanunda bəzi əsər növləri üçün fərqli hüquqi rejim müəyyən edilmişdir.
Kollektiv əsərlərə müəlliflik
Topluların və tərtib edilmiş digər əsərlərin müəllifi (tərtibatçı) yaradıcılıq əməyinin nəticəsi olan, materialların seçilməsi və ya düzümü şəklində olan əsərlərə müəlliflik hüququna malikdir. Toplulara daxil edilmiş əsərlərin müəllifləri, müəllif müqaviləsində başqa hallar nəzərdə tutulmadıqda, öz əsərlərindən istədikləri qaydada istifadə edə bilərlər.
Törəmə əsərlərə müəlliflik
Əsas əsərlə üzvi surətdə bağlı olan, əsasən onun qorunan elementlərindən istifadə edilməklə yaradılan, lakin yeni xarici formaya (dilə) malik olan əsərlərə törəmə əsərlər deyilir. Tərcümə, dəyişmə, aranjeman və digər yenidən işlənmələr törəmə əsərlərə aiddir. Tərcümə edilən, dəyişilən, aranjeman edilən, yaxud başqa cür yenidən işlənən əsərlərin müəlliflərinin hüquqları saxlanılmaqla, tərcüməçi və digər törəmə əsər müəllifi öz yaratdığı əsərə müəlliflik hüququndan istifadə edir. Tərcüməçilərin və digər törəmə əsər müəlliflərinin müəlliflik hüququ həmin əsərlərin başqa şəxslər tərəfindən tərcüməsinə və yenidən işlənməsinə mane olmur.
Xidməti əsərlərə müəlliflik
Xidməti vəzifəsini, yaxud işəgötürənin xidməti tapşırığını yerinə yetirmək qaydasında yaradılmış əsərə xidməti əsər deyilir. Bu halda əsərin sifarişçisi işəgötürən olur. Belə əsərlərə müəlliflik hüququ xidməti əsərin müəllifinə məxsusdur. Xidməti əsərdən istifadəyə müstəsna hüquq, aralarındakı müqavilədə başqa hal nəzərdə tutulmazsa, müəllifin əmək münasibətlərində olduğu şəxsə, yəni işəgötürənə məxsusdur. Lakin istənilən halda əsərdən hər hansı formada istifadə olunarsa, bu zaman xidməti əsər müəllifinin qonorar almaq hüququ vardır.
Xidməti əsər işəgötürən tərəfindən heç bir əsas olmadan 3 il müddətində istifadə olunmazsa, əsərdən istifadəyə müstəsna hüquqlar müəllifə keçir. Bu müddət tərəflər arasında razılaşma yolu ilə azaldıla bilər.
Müəlliflik hüquqları
Əsərin yaradılması faktı nəticəsində müəlliflik hüquqları əmələ gəlir. Qanunvericilikdə bu hüquqlar 2 kateqoriyaya bölünür: şəxsi (qeyri-əmlak) hüquqları və əmlak (iqtisadi) hüquqları. Bu cür bölgü onunla əlaqədardır ki, bu hüquqların hər biri üçün ayrıca hüquqi mühafizə rejimi müəyyən edilir. Buna uyğun olaraq, şəxsi hüquqlar yalnız müəllifə məxsus ola bilər və onun şəxsiyyəti ilə qırılmaz surətdə bağlıdır. Buna görə də onlar bölünməzdir, özgəninkiləşdirilmir və əmlak hüququnun başqasına verildiyi hallarda da müəllifdə qalır. Bu səbəbdən bu hüquqlar müddətsizdir. Bundan fərqli olaraq, əmlak hüquqları müəllif müqavilələri və vərəsəlik üzrə verilə bilər. Bu hüquqların qorunması müddətlə məhdudlaşdırılır.
Şəxsi hüquqlar
Şəxsi qeyri-əmlak hüquqlarına aşağıdakılar daxildir:
Əsərlərin qeydiyyatı
Azərbaycanda müəlliflik hüququnun yaranması və həyata keçirilməsi üçün əsərin qeydiyyata alınması, yaxud hər hansı başqa üsullarla rəsmiləşdirilməsi tələb olunmur. Yəni, əsəri yaradan şəxs onu qeydiyyata aldırmadığı təqdirdə də onun müəllifi sayılır. Əsərə müəlliflik, digər sübutlar yoxdursa, adı altında açıqlanmış şəxsə məxsusdur. Bununla belə, müəlliflərin maraqlarının daha təkmil qorunması məqsədilə ölkədə könüllü qeydiyyat mexanizmi tətbiq edilir; buna əsasən, kütləyə çatdırılmış və ya çatdırılmamış əsərə müstəsna müəlliflik hüquqlarının sahibləri onu müəlliflik hüququnun qüvvədə olduğu müddətdə rəsmi qeydiyyatdan keçirə bilərlər. Bu, müəlliflərin vəzifəsi deyil, hüququdur. Postsovet məkanında bu təcrübə ilk dəfə Azərbaycanda həyata keçirilib. Qeydiyyat əsasında əsərlərin arxivləşdirilməsi, onların kataloqlaşdırılması və nüsxələrinin saxlanması da həyata keçirilir, həmçinin məlumatların elektron bazası yaradılır. Bununla müəlliflik hüququ olan hüquq sahiblərinin vahid rəsmi reyestri yaradılmışdır.
Qeydiyyatın əhəmiyyəti özünü mübahisələr zamanı hüquqların qorunması prosesində göstərir. Çünki qeydiyyatdan keçirilmiş obyekt müəlliflik hüququ prezumpsiyası kimi çıxış edə bilər. Belə ki, əsəri qeydiyyatdan keçirən hüquq sahibinə nümunəsi Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabineti tərəfindən təsdiq edilmiş şəhadətnamə verilir. Mübahisə yaranan hallarda, digər sübutlar olmadıqda, qeydiyyat haqqında şəhadətnamə məhkəmə tərəfindən müəlliflik prezumpsiyası kimi tanınır. Müəlliflik prezumpsiyasına görə, əksi sübut olunana qədər əsərə müstəsna müəlliflik hüququ onu qeydiyyatdan keçirən və şəhadətnamə alan şəxsə məxsusdur.
Aşağıdakı şəxslər müəlliflik hüququ obyektinin qeydiyyatı üçün sənəd vermək hüququna malikdir:
İlham Əliyev (jurnalist)
İlham Əliyev (d. 19 aprel 1968, Şamaxı rayonu, Azərbaycan SSR) — jurnalist, Hüquqi və Demokratik İslahatlar Mərkəzi İctimai Birliyinin sədri.
Həyatı
Əliyev İlham Yaylaqalı oğlu 1968-ci il aprel ayının 19-da Şamaxı rayonunun (hal-hazırda Qobustan rayonunun) Qaracüzlü kəndində anadan olub. 1975-cı ildə Qaracüzlü 8 illik məktəbinin 1-ci sinfinə daxil olub və 1983-cü ildə təhsilini Bakı şəhəri Nəsimi rayonu 159 saylı tam orta məktəbində davam etdirib. 1985-ci ildə həmin məktəbin 10-cu sinfini bitirib. 1986–1988-ci illər də Sovet Ordusu sıralarında hərbi xidmətdə olub. 1991-ci il də Bakı Maliyyə Kredit Texnikumuna daxil olub, 1994-cü il də bu texnikumun "Mühasibat uçotu" fakültəsini bitirib. 1997-ci ildə Cənubi Rusiya Humanitar Univeristetinin Bakı şəhərindəki filialının "Hüquqşünaslıq" fakültəsinə daxil olub, 2001-cı ildə oranı bitirib. 1988-ci ildə respublikamızda geniş vüsət almış milli azadlıq hərəkatında fəal iştirak edib, Azərbaycanın dövlət müstəqlliyinin bərpasına öz töhfəsini verməyə çalışıb. 1990-cı ilin yanvar hadisələrində xalqla birlikdə küçə və meydanlarda olub, bu zaman xəsarət alsa da, ev şəraitində müalicə olunub və şəhidlərimizin Dağüstü parkda dəfnində yaxından iştirak edib. Ailəlidir, 3 oğlu var.
Fəaliyyəti
Hələ orta məktəbdə təhsil alan vaxtlarda Şamaxı rayonunda çıxan "Şirvan" qəzetində məqalələri dərc olunub. 1991-ci ildən Azərbaycanın mərkəzi mətbuatında araşdırma yazıları, məqalələri dərc edilib. 1997–1998-ci illərdə "Xalq" qəzetində ştatdankənar müxbir işləyib. Həmin dövrdə həm də "Səs" qəzetində məqalələrim dərc olunub. 1998-ci ilin oktyabr ayının 4-də "Səs" qəzetində müxbir vəzifəsinə işə götürülüb. 2005-cı ildə "Səs" qəzetinin siyasət şöbəsinin müdiri vəzifəsinə təyin olunub və bu gündə həmin vəzifədə çalışır. 1997-ci ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvüdür.
İctimai fəaliyyəti və layihələri
2004-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən dövlət qeydiyyatına alınan Hüquqi və Demokratik İslahatlar Mərkəzi İctimai Birliyinin təsisçisi və sədridir.
Əsərləri
"Qafqazda imperiyalar və ermənilərin Azərbaycan ərazilərinə köçürülməsi" (Bakı, 2012), "Qanlı vadi" (Bakı, 2013), dünyaca tanınmış akademik Həsən Əliyevin elmi yaradıcılığına, zəngin həyat və fəaliyyətinə həsr olunan "İnsanlığa xidmət" (Bakı, 2016), "İncə dərəsi" (Bakı, 2017), "Gecənin rəngi" (2018) kimi publisistik əsərlərin və romanların müəllifidir. Hazırda "Əsir düşərgəsi" romanı çapa hazırlanır. Bundan başqa "Qafqazda imperiyalar və ermənilərin Azərbaycan ərazilərinə köçürülməsi" kitabı Rusiya Federasiyasında rus dilində tərcümə olunaraq yayılıb. Bir neçə elmi, publisistik və bədii kitabın redaktoru və ön söz müəllifidir.
Mükafatları
1987-ci il də hərbi xidmətə görə "Fəxri fərman"la, 2006 və 2009-cu, 2013 və 2014-cı illərdə jurnalist fəaliyyətinə görə, "Səs" qəzetinin "Fəxri fərman"ları ilə təltif olunub. 2015-ci il də Azərbaycan Respublikasının Prezidentinin Sərəncamı ilə "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib.
Azərbaycan Respublikasının ictimai-siyasi həyatında fəal iştirakına görə 30.11.2022-ci ildə “Əməkdar jurnalist” fəxri adına layiq görülüb
Rene Genon
Rene Genon — fransız filosof, mistik yazıçı. Müsəlman ismi Şeyx Abd al-Wahid Yahya. Tradisyonalism məktəbinin banisidir.
Həyatı
15 noyabr 1886-cı ildə Fransanın Blois şəhərində anadan olub.Fransız və katolik bir ailənin övladıdır. 1910-cu ildə müsəlman olmuşdur.23 yaşında Əzhər şeyxi, Maliki alimi və Şazeliyyə şeyxi Əbdürrəhman İlis əl-Kəbirin xəlifəsi Əbdülhadi vasitəsilə müsəlman olmuş, Şazeliyyə məzhəbinə üzv olmuş və Əbdülvahid Yəhya adını almışdır (1912). Elə 1912-ci ildə fransız bir xanımla ailə həyatı qurur.1928-ci ildə həyat yoldaşı vəfat edir. 1934-cü ildə Şeyx Məhəmməd İbrahimin böyük qızı Fatimə ilə evlənir.23 noyabr 1948-ci ildə Misir vətəndaşlığı üçün müraciət etdi. Bu istək uzun cəhdlərdən və müdaxilələrdən sonra reallaşdı. 1947-ci ildə pisləşən səhhəti 1950-ci ilin son aylarında daha da pisləşdi. Şeyx Əbu Bəkr tərəfindən təqdim edilən Dr.Katz deyir ki, o, hər cür laboratoriya testini rədd edirdi. 1951-ci il yanvarın 7-də Qahirə şəhərində vəfat etmişdir.O, vəsiyyətinə əsasən, ertəsi gün Seyyidinə Hüseyn məscidində qılınan cənazə namazından sonra Mukattam təpəsi yaxınlığındakı Derrase qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Rene Guenon haqqında bəlkə də ən diqqət çəkən məqalələrdən biri 1938-ci ildə Cümhuriyyət qəzetində dərc olunan xəbər məqaləsidir. Bu mətn belə başlayır:
"Səkkiz ildir itkin düşmüş fransız alimi M. Rene Quenon Misirin məşhur Əzhər mədrəsəsində tapılıb. Bu günlərdə Parisdə mühüm mülahizələrlə gözlənilməz bir xəbər sarsıldı: səkkiz ildir izi tapılmayan böyük fransız filosofu Rene Qenon tapıldı və o, Misirdə Əzhər mədrəsəsində tələbə idi!”
Təhsili
O, ibtidai təhsilini müəllimə olan xalası yanında başa vurub. Orta təhsilini dini məktəbdə bitirib. Kollecə 1902-ci ildə ritorika tələbəsi kimi başlamışdır. 1903-cü ildə texnikumun fəlsəfə şöbəsinə daxil olmuş və elə həmin ildə fəlsəfə-ədəbiyyat diplomunu almışdır.1904-cü ilin oktyabrında Parisdəki Rollin Kollecinə riyaziyyat tələbəsi olaraq qəbul edildi. Səhhəti imkan vermədiyindən universitet təhsilini yarımçıq qoyub Parisdə məskunlaşdı.Genon fransız dili ilə yanaşı inglis, alman, ərəb, sanskrit, yunan, latın, ibrani, italyan, ispan, rus, polyak və s. dilləri bilmişdir.
Fəaliyyəti
1908-ci ildə Spiritualist və Mason Konqresində katib olub. O, École Hermétique-nin rəhbəri Papusun “insan ruhunun ölümdən sonra dünyaya qayıdacağını və bədənə daxil olaraq təkamül edəcəyini bildirmiş,ölümsüzlük (sağ qalmaq) qazanacağını söylədikdən sonra katibliyi tərk etdi. Spiritizmin iki əsas həqiqəti”. Bu vaxt o, L'Eglise Gnostique-nin görkəmli şəxsləri ilə tanış olur və bu müəssisəyə daxil olur. Bu mason lojaları və “okkultist” təşkilatlarla əlaqəni kəsdikdən sonra başqa bir mason lojasına girdi. 1914-cü ilə qədər davam edən fəaliyyətini tamamilə dayandırdı. 1909-cu ilin noyabrında onun ilk məqaləsi bəzi dostları ilə birlikdə "La Gnose" jurnalında dərc olundu. 1910-cu ildə isveçli rəssam Əbdülhadi John Gustaf Aguéli ilə tanış olur. O, iki il “La Gnose” jurnalında islam mistisizmi ilə bağlı məqalələr yazıb.1917-ci ilin oktyabrında Əlcəzairin Setif şəhərindəki kollecdə fəlsəfə dərsləri ilə yanaşı, fransız və latın dillərindən də dərs demişdir. Bu şəhərdə olarkən ərəb dilini təkmilləşdirmişdi. Bu zsman bəzi sufilərlə də rastlaşıb. O, 1918-ci ilin oktyabrında Fransaya qayıtdı və doğma Blois şəhərindəki Augustin-Tierry Kollecində fəlsəfə müəllimi oldu. Növbəti il ​​o, müəllimliyi tərk edərək Parisə getdi. O, 1920-ci illərdə Paris Universitetində kitabxanaçı işləyib. Bu illərdə o, evində hindu, müsəlman və xristian ziyarətçiləri qəbul edir, söhbətlər aparırdı. O, bəzi dostlarının evində müsəlman, hindu, yəhudi və xristian gənclərin keçirdiyi məclislərə də qatılıb. Bu gənclərin bəzi qeyri-müəyyən məlumatlardan başqa öz “ənənələri” və dinləri haqqında heç nə bilmədiklərini, son dərəcə qərbləşdiklərini görən Əbdülvahid ərəb, sanskrit, latın, yunan, ivrit, ingilis dillərini bildiyi üçün onlarla söhbətlər apara bilmişdir.
Təsəvvüf anlayışı
Rene Guenon əsərlərində metafizika, ilahiyyat, fəlsəfə, mistisizm kimi mövzulara diqqət yetirir və bu anlayışları Şərqlə Qərb arasında müqayisəli şəkildə verir.Rene Guenon-un tərcümələrinə keçməzdən əvvəl mövzunu yaxşı başa düşmək üçün bəzi terminlərin izahlarını verir. Məsələn, “ənənə” sözü Quenonun əsərlərində bu cəhəti ilə tez-tez işlənən mühüm bir anlayışdır. Tehrali bu sözü "din", "ənənə" kimi izah edir. Ənənənin mənbəyi fövqəlbəşəri, yəni ilahidir. Guenona görə; Şərq öz adət-ənənələrinin qayğısına qaldığı üçün qaranlıq dövrün xilası var. Qərbdəki müasir fəlsəfə isə rasionalizm, praqmatizm, pozitivizm kimi düşüncə sistemləri ilə bu dünyada həmişə qalmış profan (dünyəvi, maddi) bir sistemdir. Hər şeyi ağıl və hisslə məhdudlaşdıran bu anlayış, şübhəsiz, bəşəriyyəti fəlakətə sürükləyir.Guenon-un mühüm məqsədlərindən biri də dinlərin özəyində olan “tövhid” inancını vurğulamaq və dünya anlayışı olan insanların diqqətini cəlb etməkdir. Bu səbəbdən Quenon əsərlərində tez-tez “tövhid”, “vəhdət-i vücud”, “həqiqət” kimi mühüm mistik terminlərə müraciət edir. Rene Guenon öz məqalələrində zaman təsnifatını da qeyd etmişdir. Onun fikrincə, zaman orta əsrlərdən əvvəlki və sonrakı kimi iki yerə bölünür. Orta əsrlərdən sonra Qərbdə ənənəvi/mistik dəyər yox idi və elmlər ən aşağı səviyyəyə endirildi. Nəticədə Qərbin üstünlük kimi gördüyü maddi sərvət əslində onların ən böyük itkisi oldu.
Fəlsəfəsi
Guenon, hər şeyin vahid varlığın təzahürü olaraq qalması fikrinə şəriktir. Onun fikrincə intuitiv, intellektual idrak ruhani aləmin sirlərini açır mütləq həqiqət ise bütün ənənəvi kültürlələ mövcuddur. Dinlərin bir zahiri bir de daxili cəhətləri qeyd olunur Daxili cəhəti bilmek için intuitiv idrak vacibdir. Guenon moderniteye tamamı ilə qarşı çıxmışdır.Guenona görə, modernizm və həqiqət diametral şəkildə ziddiyyət təşkil edir:
“Müasir insan həqiqət səviyyəsinə yüksəlmək əvəzinə, həqiqəti öz səviyyəsinə endirmək istəyir”.
NGC 5960
NGC 5960, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə İlan bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şahnəzərovlar
Şahnəzərovlar — xristian-alban əsilli sülalə.
Şahnəzərovlar Əslən Vərəndə məliklərinin nəslindəndir
Şahnəzərov nəslindən Qriqor ağa adlı birisi vəfat etmişdi. Müsəlmanların əyan və əşrafları toplaşıb onun dəfn mərasimində iştirak etdilər. Qriqor ağanı tabuta qoyub müsəlmanlar öz qayda-qanunları ilə çiyinlərinə alaraq qəbiristanlığa aparıb dəfn etdilər. Onun özü və ata babaları (Bəhram bəy, Cəmşid bəy Məlik Şahnəzər) müsəlmanlara çox böyük rəğbət bəslədiklərinə görə Qalanın müsəlman camaatı bir neçə gün yas mərasimində iştirak etdilər. Hətta Cəmşid bəyin bir bacısı Hurizad xanım mərhum İbrahim xanın arvadı idi. Bu xanımın övladı olmadığına görə böyük məscidin həyətində otaqlar tikdirərək vəqf etdirdiyi otaqlar indi də qalmaqdadır. Cəmşid bəyin özü Rəhim bəyə vəsiyyət etmişdi ki, öləndə məni erməni qəbiristanlığında dəfn etməsinlər. Cəmşid bəy öləndə Rəhim bəy Şuşada olmadığından ermənilər onu aparıb öz qəbiristanlıqlarında dəfn etmişdilər. Rəhim bəy gələndən sonra dərhal Cəmşid bəyin tabutunu erməni qəbiristanlığından çıxarıb kənar yerdə dəfn etdilər.
Əli Məmmədov (kiçik gizir)
Əli Zeynal oğlu Məmmədov (13 aprel 2000; Yevlax, Azərbaycan — 9 oktyabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının kiçik giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əli Məmmədov 2000-ci il aprelin 13-də Yevlax şəhərində Zeynal və Almaz Məmmədovların ailəsində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun Sərhəd Qoşunlarının kiçik giziri olan Əli Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Hadrut qəsəbəsinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Əli Məmmədov oktyabrın 9-da Hadrut döyüşləri zamanı şəhid olub. Yevlax şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət göstərdiyinə, habelə qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Məmmədov ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əli Məmmədov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Place (Reddit)
Place — 2017-ci ilin Ümumdünya Gülüş Günündə başlayan və 2022-ci ilin Ümumdünya Gülüş Günündə beş ildən sonra yenidən canlandırılan sosial şəbəkə saytı Reddit-də təşkil edilən birgə layihə və sosial eksperiment idi. 2017 eksperimenti, r/place adlı subredditdə yerləşən onlayn lövhədən ibarət idi və qeydiyyatdan keçmiş istifadəçilər 16 rəngli palitradan tək bir pikselin rəngini dəyişdirərək lövhəni redaktə edə bilərdilər. Hər piksel yerləşdirildikdən sonra taymer istifadəçiyə 5 ilə 20 dəqiqə arasında dəyişən müddət ərzində daha çox piksel yerləşdirməyə icazə vermədi. Eksperiment ideyası Coş Uordl tərəfindən hazırlanmışdır.
Quləli (Xudabəndə)
Quləli - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 324 nəfər yaşayır (77 ailə).
Karen Şahnəzərov
Karen Şahnəzərov — rejissor Əslən Şahnəzərovlardandır
Tanınmış Sovet və Rus kinorejissoru, ictimai xadim, "Mosfilm" konserninin baş rejissoru və idarə heyətinin sədri, Rusiyanın Xalq artisti
Virciniya meşəgilası
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Vətəni Şimali Amerikadır.
Botaniki təsviri
Boyu 15 metr olan ağac, yaxud koldur. Sıx, yumurtavari çətirə və payızda qızaran tünd yaşıl yarpaqlara malikdir. Sallaq salxımlarda yerləşən çiçəkləri ağ rəngdədir. May-iyun aylarında çiçəkləyir, çiçəkləmə dövrü 10–14 gün davam edir. Toxum və qələmlə çoxaldılır.
Ekologiyası
Abşeron şəraitinə davamlıdır.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir. Azərbaycanda Bakı Nəbatat bağına introduksiya edilib, mədəni əkin şəraitində becərilir.
İstifadəsi
Yaşıllaşdırmada təsadüf edilir.
Albaniya–Türkiyə münasibətləri
Türkiyə—Albaniya münasibətləri — Albaniya Respublikası ilə Türkiyə Respublikası arasında diplomatik əlaqələr 1920-ci illərdə rəsmi olaraq quruldu. Albaniya ilə Türkiyə arasındakı münasibətlər mədəni və tarixi amillərə görə ənənəvi olaraq dostluq edir. Albaniyanın Ankarada səfirliyi və İstanbulda baş konsulluğu vardır. Türkiyənin Tiranada səfirliyi mövcuddur.
Haqqında
Əhalisi əsasən müsəlman olan hər iki ölkə İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının üzvüdür. Bunlar eyni zamanda NATO və Aralıq dənizi Birliyinin tam üzvləridir. Türkiyə də AB üçün namizəd ölkə statusuna sahibdir, Albaniya potensial namizəddir.
Türkiyədə Albaniya ilə mədəni əlaqələrini itirməyən təxminən 1,3 milyon Alban mənşəli vətəndaş var. Kosovoda güclü Türk azlığı da var.
Əlaqələr
Osmanlı İmperiyası dövründə İslamı qəbul edən bir çox alban, türk sultanlarına xidmət etdi. Albaniya Balkanlarda 28 noyabr 1912-ci ildə Osmanlıdan müstəqilliyini elan edən son ölkə idi. Türkiyə Albaniyanın müstəqilliyini tanıyanlardan biri oldu. 2 fevral 2010-cu il tarixindən etibarən hər iki ölkənin vətəndaşları öz ərazilərində 90 günə qədər vizasız qala bilərlər.