cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cəlil Məmmədquluzadə
Qadın azadlığı məsələsi
Ədib həmin illərdə qadın əsarətinə qarşı "İranda hürriyyət", "Xanın təsbehi", "Konsulun arvadı", "Qəssab", "Molla Fəzləli", "Pirverdinin xoruzu" və s. hekayələri yazmışdır. "Molla Fəzləli" (1915) hekayəsində ədib qadın səadətini alt-üst edən köhnə əxlaq normalarından, siğə məsələsindən bəhs etmişdir. "Xanın təsbehi", "Konsulun arvadı" hekayələrində isə qadına olan xüsusi mülkiyyətçilik əlaqəsinin başqa bir cəhəti, qadın alverinin başqa bir forması öz əksini tapmışdır.
Eyni zamanda ədib sovet dövründə qələmə aldığı "İki ər", "Qiyamət", "Eydi-rəməzan" hekayələrində də bu məsələyə toxunmuşdur. 1927-ci ildə yazılmış "İki ər" hekayəsi "Şərq qadını" jurnalının həmin il 10–11-ci nömrəsində dərc edilmişdir. Həmçinin ədibin 1927-ci ildə Oktyabr inqilabının on illiyi münasibətilə yazdığı "Qiyamət", "Eydi-rəməzan" hekayələrində qadının ictimai həyatdakı fəaliyyəti əks olunmuşdur.
Mirzə Cəlil qadın azadlığı məsələsinə həm hekayələrində, həm də dramaturji və publisist fəaliyyətində geniş yer vermişdir. Ədib uzun illər arzusunda olduğu "Şərq qadını" jurnalının nəşrini sevinclə qarşılamış, "Molla Nəsrəddin"də dərc etdiyi "Şərq qadını" məqaləsində onu təbrik etmişdir. Mirzə Cəlilin həmin jurnalda "Hünərli qadınlar", "İki ər", "Bir balaca yanlışlıq" hekayələri, həmçinin "Köhnə dərdim", "Mirzə Fətəli Axundov dinlər haqqında", "Mirzə Fətəli Axundov və qadm məsələsi" məqalələri dərc olunmuşdur.
Yazıçı 1924-cü ildə "Şərq qadını" jurnalının ildönümü münasibətilə yazdığı "Köhnə dərdim" adlı məqaləsində demişdi: Bütün ömrümdə vurduğum qələmin çox hissəsi Şərq qadını məsələsi üstünə vurulub. Şərq qadınının dərdini mən hamıdan artıq anlaya bilərəm. O mənim köhnə dərdimdi... Nədir onların dərdi? Şərq qadınını azad etmək! Nədən? Şəriətin kəməndindən, müsəlmanlığın zəncirindən, hərəmxanələrin zindanından, qara çarşafın zülmündən. (Cəlil Məmmədquluzadə "Köhnə dərdim, "Şərq qadını" jurnalı, 1924, № 10, səh.25").
Ədib müsəlman aləmində dəbdə olan siğəni əxlaqa, ailə məsuliyyətinə zidd hesab etmiş və bu cür fikirlərinə görə ruhanilər tərəfindən təqib olunmuş, ölümlə hədələnmişdir. Bu barədə Həmidə xanım öz xatirələrində belə yazırdı: Faiq əfəndi Mirzə Cəlilə bildirdi ki, evdən kənara çıxmasın, onu öldürmək istəyirlər. Şəhərin müsəlman hissəsi böyük həyəcan keçirirdi. Camaat mollaların başçılığı ilə məscidə toplanıb Mirzə Cəlilə lənət oxuyur, islama rəxnə yetirən o dinsiziin qətlinə fərman verirdi. Başqa yerlərdən avamlar Mirzə Cəlilə söyüş və hədələrlə dolu məktublar göndərmişdilər.
Ailəsi
thumb|Cəlil Məmmədquluzadə oğlu Midhət ilə birlikdə (1916) 1896-cı ildə ilk ailəsini qurmuşdur. 1897-ci ildə qızı Münəvvər anadan olmuş, həyat yoldaşı Həlimə xanım vəfat etmişdir. 1900-cü ildə dövrünün tanınmış hüquqşünaslarından olan Məhəmmədqulu bəy Kəngərlinin bacısı Nazlı xanım Kəngərli ilə ailə həyatı qurur. Lakin sonradan Mirzə Cəlillə Nazlı xanımın münasibətləri korlanır. 1903-cü ildə Nazlı xanım vaxtından əvvəl ölü uşaq doğur və bununla da əsəb xəstəliyinə tutulur. Mirzə Cəlil Məhəmmədqulu bəylə birlikdə xəstəni Tiflisə aparır və həkimlərin tövsiyəsi ilə əsəb xəstəlikləri üzrə Mixaylovski xəstəxanasına yerləşdirir. Buna baxmayaraq Nazlı xanımın xəstəliyi şiddətlənir, yeməkdən qəti imtina edir və tezliklə dünyasını dəyişir. Üçüncü dəfə 15 iyun 1907-ci ildə Həmidə xanım Əhmədbəy qızı Cavanşirlə ailə həyatı qurmuş, oğlanları Midhət və Ənvər dünyaya gəlmişdir. Həmidə xanım Azərbaycanın ilk maarifçi qadınlarından olmuşdur. 1955-ci ildə vəfat edən Həmidə xanım Cavanşir-Məmmədquluzadə Fəxri Xiyabanda Mirzə Cəlilin məzarı yanında dəfn olunmuşdur.
Xatirəsi
thumb|Cəlil Məmmədquluzadənin [[Bakıdakı Ev Muzeyi]]C. Məmmədquluzadənin əsərləri bir sıra dillərə tərcümə edilmişdir. Azərbaycan Respublikasında bir sıra küçə və mədəni-maarif müəssisəsinə (o cümlədən Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrına və Naxçıvan Muxtar Respublika Ədəbiyyat Muzeyinə) C. Məmmədquluzadənin adı verilmişdir. Keçmiş Astraxan rayonu və şəhəri 1967-ci ildə onun şərəfinə Cəlilabad, vaxtilə müəllimlik etdiyi Baş Noraşen kəndi isə Cəlilkənd adlandırılmışdır. Naxçıvanda və Cəlilabadda heykəli qoyulmuşdur. Bakıda və Naxçıvanda ev-muzeyləri, Nehrəm və Cəlilkənd kəndlərində xatirə muzeyləri açılmışdır. Cəlil Məmmədquluzadənin Naxçıvan şəhərində yerləşən ev-muzeyi ümummilli lider Heydər Əliyevin 19 iyun 1998-ci il tarixli sərəncamına əsasən yaradılıb. Anadan olmasının 100 və 125 illik yubileyləri geniş qeyd olunmuşdur.
17 yanvar 2019-cu ildə Azərbaycan prezidenti Cəlil Məmmədquluzadənin 150 illik yubileyinin qeyd edilməsi haqqında sərəncam imzalamışdır.
Dini görüşləri
Cəlil Məmmədquluzadənin dini görüşləri, ümumiyyətlə, mübahisə doğurur. Bəzi mənbələrə görə o ateist, bəzi mənbələrə görə isə sadəcə müsəlman demokratizminin tərəfdarı olmuşdur. Amma bu dəqiqdir ki, o öz əsərlərində dövrünün ekstremist düşüncələrinə, cahilliyə, savadsızlığa və dini xurafatlara qarşı kəskin tənqidi fikirlər səsləndirmişdir.
Əsərləri üzrə çəkilən filmlər
• 2
Mosul (Zaqatala)
Mosul — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Mədəniyyəti
thumb|200px|Mosul kəndinin tarixi minarəsi
Aşqabad
Aşqabad, Türkmənistanın paytaxtı. Əhalisi 1 milyon 31 min nəfərdir.
Mosul (Zaqatala)
Mədəniyyəti
Kənd 9 obadan ibarətdir. Kənddə orta məktəb, həkim məntəqəsi, mədəniyyət evi, uşaq bağçası, məscid, 2  kitabxana, futbol meydançası, müasir tipli ATS, poçt vardır.
Aşqabad
Şəhər 38-ci paralelin altında, Afina, Seul və San-Fransisko enlərində yerləşir; Türkmənistanın ən böyük şəhəridir.
Mosul (Zaqatala)
Mədəniyyəti
Tarixi abidələr: 1781-ci ildə  Ədür-Rəhman Bədəvi, Hüseyin və Məhəmməd Çərdəklilər tərəfindən tikilmiş məscid, 6  hücrə,  2  qədim  qəbristanlıq.
Aşqabad
Tarixi
Aşqabad dünyanın ən qədim şəhərlərindəndir. Arxeoloqlar köhnə Aşqabadın ən azı 8 min il yaşı olduğunu və buranın heç vaxt tam boşalmadığını bildirirlər. Müasir Aşqabad 1881-ci ilin yanvarında Rusiya imperiya qoşunlarının bütün Axal-Tekinsky oazisini və xüsusən onun şərqində yerləşən Aşqabad kəndini işğal etdikdən sonra hərbi istehkam kimi quruldu.. Karvan yollarının və yaxın bir dəmir yolunun olması şəhərin sürətli inkişafını təmin etdi. Bütün yaxın ərazilərdən insanlar buraya gəldilər. Bəziləri pul qazandılar, bəziləri təqiblərdən qaçdı, üçüncüsü yeni bir şəhərin inşasında varlanmaq istədi. Aşqabadın sürətlə yüksəlməsinin ikinci səbəbi yaxşı təmiz su və tikinti materialları — yaxınlıqdakı dağlarda ağac, şəhərətrafı ərazilərdəki çınqıl və gilin çiçəklənməsidir. Rusiyanın müxtəlif yerlərindən, xüsusən də Qafqazdan Aşqabada insanların axını töküldüyü zaman dəmir yolunda nəqliyyat çətin idi: sabit bir gəlir, gündəlik bir parça çörək ümidi ilə kasıb bir sənətkar və kiçik bir tacir buraya gəldi; təşəbbüskar sənayeçi və bacarıqlı tacir tələsik yeni bir koloniyada yağlı bir qazana inanırdı. Dəmir yolunun tikintisini başa vurmuş işçilər, xidmət müddətini keçmiş əsgərlər və istefada olan zabitlər şəhərdə qalmaq üçün qaldılar; farslardan gələn tacirlər, tacirlər, sənətkarlar, fermerlər. Bölgənin əsas şəhərində uyğun bir peşə tapmaq asan idi; Bəhai farsları buradan qaçdılar, vətənlərində dini dözümsüzlüklə təqib edildi. Aşqabadın 10 yaşı olanda artıq 13 min əhalisi var idi. Sonrakı on beş il ərzində şəhərin əhalisi üç dəfədən çox artdı və 1911-ci ilə qədər 45 min nəfəri keçdi.
1917-ci ildən bəri Sovet rejiminə qarşı çıxanların hamısı Aşqabada sürgün edildi, 1918-ci ildə burada qiyam baş verdi. Qiyamçılar Türkmənistanın demək olar ki, bütün bölgələrini ələ keçirdi.21 iyul 1918 Qırmızı Komissar Poltoratsky tutuldu və edam edildi. Bir gün sonra əks-inqilabçılar Asxabadın 9 komissarını və Qırmızı Ordunun komandirlərini güllələdilər. Ancaq qələbəni uzun müddət qeyd etmək lazım deyildi. 1919-cu ildə qiyam Qırmızı Ordu tərəfindən darmadağın edildi. Şəhərin tarixində yeni bir mərhələ başladı. 1925-ci ilin fevralında Türkmənistan Sovet Sovetlərinin I Qurultayı Poltoratskı yeni yaranan respublikanın paytaxtı elan etdi. 1927-ci ilin aprelində Sovet Türkmənistanının ilk konstitusiyasını təsdiqləyən Sovetlərin növbəti, ikinci respublika qurultayı paytaxtına tarixi və milli adını — Aşqabadı qaytardı. 1939-cu il siyahıyaalınmasına əsasən şəhərdə 126 mindən çox insan yaşayırdı ki, bunların arasında artıq 12% türkmənlər olmuşdur.
1948-ci il oktyabrın 5-dən 6-sına keçən gecə Türkmənistanın Aşqabad şəhərində baş vermiş 7,3 ballıq zəlzələ tikililərin 90–98 faizinin dağılması ilə nəticələnmişdi. İlk yardım Türkmənistanın digər şəhərləri və qonşu respublikalar — Özbəkistan, Azərbaycan və Gürcüstandan gəldi. Sovet dövründə təbii fəlakət qurbanlarının dəqiq sayı açıqlanmasa da, 2010-cu ildə Türkmənistan prezidenti bildirmişdi ki, zəlzələ nəticəsində respublikanın 176 min sakini, o cümlədə Aşqabad əhalisinin 89 faizi həlak olmuşdu (o vaxtlar xalq arasında "Aşqabad batan kimi…" ifadəsi yaranmışdı). 1995-ci ildən başlayaraq 6 oktyabr Türkmənistanda zəlzələ qurbanlarının anım günü kimi qeyd olunur.
Mosul (Zaqatala)
Coğrafiyası və iqlimi
Kəndin ərazisi 2302,6 hektardir.
Bəhmətli
Bəhmətli (əvvəlki adları: Verxiyan; Bəhmənli) — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 29 dekabr 1992-ci il tarixli, 428 saylı Qərarı ilə Zaqatala rayonunun Verxiyan kəndi Bəhmənli kəndi adlandırılmışdır.
Mosul (Zaqatala)
Əhalisi
13-22 aprel 2009-cu il Ümumazərbaycan əhali siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 2.939 nəfər (1.454 nəfəri kişilər, 1.485 nəfəri qadınlar) əhali yaşayırdı.
Aşqabad
Tarixi
Zəlzələdən xarabalıqlara dönən bir şəhərin köhnə planlaşdırma quruluşuna düzəlişlər edildi, bu da bir çox mənada şəhərin simasını kökündən dəyişdirdi. Nəticədə, bugünkü Aşqabad dünyaya gəldi, burada küçələr əvvəlkindən daha geniş, meydanlar vahid ansambllarda bəzədilib, onlarla bulaq bağları yeni bulvarlar, meydanlar, bağlar, parklar, çiçək bağları üçün ayrılıb. İndi bütün sənaye müəssisələri qruplara, ixtisaslaşma və əməkdaşlıq üçün ən əlverişli yerlərdə, xammal tədarükü və məhsul ixracı üçün yığılmışdır. Şəhərin mərkəzi hissələrində ansambllar respublika və yerli qurumlar, universitet və akademik kompleks, respublika teatrları, daha da qərbdən və cənub-qərbdən — xəstəxana və universitet şəhərciklərindən ibarətdir. Şəhər ərazisinin ən böyük hissəsi əlbəttə ki, yaşayış sahələri ilə işğal olunur. Müasir planlaşdırma prinsipinin tələb etdiyi kimi, paytaxtda 15-dən çox olan mikrorayon salındı.
Bəhmətli
Mədəniyyəti
Kənd 5 obadan ibarətdir. Kənddə 1 orta, 1 əsas məktəb, 3 kitabxana, kənd xəstəxanası, körpələr evi-uşaq baxçası, aptek, məscid, kənd mədəniyyət evi, futbol meydançası və poçt məntəqəsi  vardır.
Mosul (Zaqatala)
Əhalisi
1 yanvar 2012-ci il tarixinə olan rəsmi təxminə əsasən kənd əhalisi 3.009 nəfərdir. Rəsmi məlumata əsasən kənd əhalisinin əksəriyyətini azərbaycanlılar, qeyri-rəsmi məlumatlara əsasən isə ingiloylar təşkil edir. Dini mənsubiyyəti  müsəlman.
Aşqabad
Tarixi
İkinci Dünya Müharibəsinin sonunda Aşqabadda 65 böyük və 200 kiçik sənaye müəssisəsi, 3 institut, Akademiyanın Türkmənistan filialı, SSRİ Elmləri, 3 teatr və kinostudiya, Təsviri incəsənət muzeyi, filarmoniya və Türkmənistan yazıçıları, rəssamlarını, memarlarını və bəstəkarlarını birləşdirən yaradıcı birliklər çalışdı. Şəhər əsasən qərb və şərqə doğru uzanırdı. Şimala dəmiryolu üzərindən keçdi və artıq cənub-şərqdə yeni bir sənaye sahəsi böyüdü.
Bəhmətli
Mədəniyyəti
Tarixi abidələr: 1  məscid, 1  hücrə  vardır.
Mosul (Zaqatala)
Əhalisi
Kənd, RİHB- nın  ərazi İcra nümayəndəsi və Mosul Bələdiyyəsi tərəfindən   idarə  olunur.
Aşqabad
Tarixi
Şəhərin 1962-ci ildə dünyanın ən uzun su kanallarından biri olan və Amudərya çayıyla bağlanan Qaraqum kanalına bağlantısı gerçəkləşmişdir.
Bəhmətli
Coğrafiyası və iqlimi
Bəhmətli kəndi, rayon mərkəzindən 18 km məsafədə yerləşir. Şərq tərəfdən Lahıc, cənub-şərqdən Qındırğa, şimal və qərbdən Əliabad, cənub-qərbdən Mosul kəndləriylə, cənubdan isə Alazan çayı boyunca Gürcüstan Respublikası ilə həmsərhəd olmaqla iki kəndi (Bəhmətli və Kürdəmir) birləşdirir.
Mosul (Zaqatala)
Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti  əkinçilik,  fındıqçılıq  və  maldarlıqdır.
Aşqabad
Etimologiya
Aşqabad 1881-ci ilədək Asxabat adı ilə tanınıb. Türkmən dilində "asx" və "abad" sözlərindən yaranıb,"sevimli şəhər" deməkdir.
Bəhmətli
Coğrafiyası və iqlimi
Kəndin ərazisi 3697 hektardir.
Aşqabad
Həmçinin bax
Türkmənbaşı sarayı
Bəhmətli
Əhalisi
Əhalisi 4286 nəfər (Bəhmətli - 4098 və Kürdəmir - 187), əsasən azərbaycanlılardır. Dini mənsubiyyəti müsəlman.
Kənd, RİHB-nin ərazi İcra nümayəndəsi və Bəhmətli Bələdiyyəsi tərəfindən idarə olunur.
Delamerea
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Sedros adası palıdı
(Quercus cedrosensis) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Delairea
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Quercus chrysolepis
(Quercus chrysolepis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Banksia nutans
(Banksia nutans) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Delilia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Amsterdam
Ümumi məlumat
Əhalisi 2.158.592 (2011). Eyselmer körfəzinin cənub sahilində, Amstel çayının deltasındadır. Şimal dənizi və Reyn çayı ilə kanallarla birləşir. Şimal dənizində iri liman, dəmiryol və avtomobil yolları qovşağı var. Sxinpol beynəlxalq aeroportu – Avropada ən iri aeroportlardandır. İnkişaf etmiş şəhərdaxili nəqliyyatı şəbəkəsi, metropoliten var. Almazcilalama və almaz ticarətinin iri mərkəzi kimi məşhurdur. Çoxlu incəsənət və memarlıq abidəsi var. Kral sarayı (keçmiş bələdiyyə binası, 1648–55, memar Y. van Kampen), 14–17-ci əsrlərə aid kilsələr, Dövlət muzeyi (1877–85, memar P. Y. X. Köypers), birja (1897–1903, memar H. P. Berlage) var. Kral Elmlər Akademiyası, Rembrandtın ev muzeyi, tarix muzeyi və s. var.
Tarixi
right|thumb|250px|Amsterdam şəhərində evlərin arasında yerləşən su kanalı. Adı ilk dəfə 1275-ci ildə çəkilən Amsterdam 1300 yaxud 1301-ci ildə şəhər hüququ almışdır. 13-cü əsrdə bu şəhərin yerində Amstel çayının mənsəbində tikilmiş müdafiə bəndləri üzərində balıqçı qəsəbəsi mövcud olmuşdur. 1317-ci ildə Hollandiya qraflığına birləşdirilmiş və 15-ci əsrdə iri ticarət mərkəzinə çevrilmişdir. 1433-cü ildən Burqundiya hersoqluğunun, 1477-ci ildən Habsburqların hakimiyyəti altında olmuşdur. 16-cı əsrdə Baltik və Aralıq dənizi ölkələri arasında ticarətin inkişaf etməsində aparıcı rol oynamışdır. 16-cı əsrin sonu – 17-ci əsrin əvvəllərində Amsterdamda o dövr üçün ən böyük Avropa bankının və birjasının əsası qoyuldu. Antverpenin tənəzzülü ilə Amsterdam dünyanın əhəmiyyətli ticarət və kredit mərkəzinə çevrildi. 16–17-ci əsrlərdə Portuqaliya və Almaniyadan yəhudilər, Fransadan isə hugenotlar buraya mühacirət etmişlər. 1795-1806-cı illərdə Bataviya Respublikasının, 1806-cı ildən Hollandiya krallığının paytaxtı olub. Napoleonun hakimiyyəti illərində [1810–14] müvəqqəti tənəzzül dövrü keçirən Amsterdam 1814-cü ildən Niderland krallığının paytaxtı olmuşdur. 1940-45-ci illərdə almanlar tərəfindən işğal edilmişdir.
Müasir vəziyyəti
Amsterdam ölkənin ən böyük ticarət-maliyyə və sənaye mərkəzi olmaqla yanaşı, Avropanın aparıcı bank-maliyyə mərkəzlərindən biridir. "ABN AMRO", "Rabo -bank" kimi aparıcı kommersiya bankları, "Yunilever", "Royal Datç-Şell", AKZO, "Filips" və b. iri transmilli şirkətlərin nümayəndəlik və ofisləri, ticarət və fond birjaları bu şəhərdə yerləşir. Maşınqayırma (elektrotexnika və elektronika, təyyarəqayırma, gəmiqayırma, cihazqayırma, sənaye avadanlığı istehsalı) və kimya sənayesi (polimerlər, o cümlədən plastmas, sintetik kauçuk, mineral gübrə, həmçinin lak-boya və farmakologiya məmulatları istehsalı) aparıcı sənaye sahələridir. Amsterdamın ətrafında iri neftayırma ("Mobil Oyl") və təyyarəqayırma ("Fokker") zavodları yerləşir. Amsterdam Avropanın ən böyük tikiş sənayesi mərkəzlərindəndir. Burada, həmçinin ayaqqabı, poliqrafiya, yeyinti sənayesi sahələri inkişaf etmişdir. Amsterdam zərgərlik əşyaları istehsalı, almazcilalama və almaz ticarətinin iri mərkəzi kimi məşhurdur. 20-ci əsrin 70-ci illərindən başlayaraq sənayedə çalışanların sayı kəskin azalmış, xidmət sektorunda çalışanların sayı isə sürətlə çoxalmışdır. Amsterdam Niderlandın aparıcı mədəniyyət və təhsil mərkəzidir. Amsterdamda universitet (1632), Niderland Kral elm və incəsənət akademiyası (1808), Müstəqil universitett (1880), Amsterdam konservatoriyası (1884), Niderland teatr institutu, Dövlət Muzeyi, Şəhər Muzeyi, Stedeleykmuzey, Rembrandtın ev-muzeyi, Tarix Muzeyi, Dəniz Muzeyi, Teatr Muzeyi, V.Van Qoq muzeyi, universitet və şəhər kitabxanaları, "Kon sertgebau" orkestri (1888), Niderland Kamera Orkestri (1940), "Qau deamus" müasir musiqi cəmiyyəti (1945), Amsterdam Filarmoniya Orkestri (1951), Niderland milli baleti (1961) var. Amsterdamda Holland musiqi festivalı, beynəlxalq sənədli filmlər və beynəlxalq uşaq filmləri festivalları keçirilir. 9-cu Olimpiya oyunları (1928) Amsterdamda keçirilmişdir. Amsterdam Avropanın ən iri turizm mərkəzlərindəndir. Kral sarayı (1648–55, memar Y.van Kampen), Nyive kerkqotik kilsəsi (1490–1540) və Milli monumentin yerləşdiyi Dam meydanı şəhərin müasir mərkəzindədir. Köhnə şəhər ərazisində, əsasən, 1610–62-ci illərdə qazılmış 50-dən çox kanalın üzərində 500-dən artıq körpü var. Orta əsrlər tikililərindən Sint-Antonsport şəhər darvazası (1488), 15–17-ci əsrlərə aid qüllələr, Aude kerk (1306), Zeyder kerk (1603, memar X. de Keyser), Vester kerk (1619–38, memar K.Danker) kilsələri və s. qorunub saxlanılmışdır. Amsterdam şəhəri Qərbi Avropanın mühüm mədəni və intellektual mərkəzlərindən biridir. Burada elmi-tədqiqatlar aparmaq üçün ideal şərait var. Amsterdam əcnəbilər üçün təhlükəsiz və qonaqpərvər şəhərdir. Bu şəhər dünya üzrə məşhur musiqi, opera, teatr və rəqs kollektivinin, rəssamların vətənidir. Amsterdam zəngin memarlıq abidələrinə, 150-dən çox su kanalına, qədim qotik küçələrə malik qədim Avropa şəhəridir.
NGC 4010
NGC 4010, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. SBcd tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Banksia oblongifolia
(Banksia oblongifolia) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Banksia obovata
(Banksia obovata) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Quercus palmeri
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Banksia obtusa
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Haqları Komitəsi
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İnsan Hüquqları Komitəsi — Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktı tərəfindən qurulan 18 üzvlü bir qurumdur. Komitə, ildə üç dəfə; 4 həftəlik iclaslarda toplanır və 172 dövlətin Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktına uyğunluğu və Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktının Birinci Seçki Protokoluna əsasən 116 dövlət partiyasının fərdi müraciətləri ilə əlaqəli hesabatlar hazırlayır Komitə, BMT-dəki 10 insan hüquqları təsisatından biridir, hər biri ayrıca bir razılaşma yerinə yetirməlidir.
Yeni üzvlər
Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Pakt İnsan hüquqları komitəsinin üzvləri üçün əsas qaydaları müəyyən edir. Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktının 28-ci maddəsinə əsasən, Komite söz mövzusu sazişdə iştirak edən ölkələrdən "yüksək əxlaqi xüsusiyyətlərə malik, insan hüquqları sahəsində bacarıqlarına görə tanınan insanlar" olan 18 üzvdən ibarət olmalıdır; Bununla yanaşı, "hüquqi təcrübəsi olan bəzi insanların iştirakının faydalılığı" da nəzərə alınmalıdır.Mənbə, 28-ci maddəyə görə üzvlər ölkələrinin nümayəndəsi kimi deyil, fərdi imkanları daxilində xidmət edirlər. 29 və 30-cu maddələrdə göstərildiyi kimi, üzvlər Mülki və siyasi hüquqlar haqqında Beynəlxalq Paktına üzv dövlətlərin BMT-nin Baş Qərargahında keçirdiyi iclasda seçilirlər. 32-ci maddəyə görə onlar 4 il müddətinə xidmət edir və bütün üzvlərin dörddə biri hər iki ildən bir seçilir.
Mövcud üzvlər aşağıdakılardır.
Quercus tomentella
(Quercus tomentella) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 3036
NGC 3036, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Kil bürcü istiqamətində yerləşir. OCL tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Qarabağlar (İzmir)
Qarabağlar — İzmir ilinin ilçəsi. Şəhər mərkəzində yerləşir. İlçənin şimalında Konak, şərqində Buca və Qaziemir, cənubunda Menderes, qərbində Gözəlbağça və Səfərihisar, şimal-qərbində Balçova və Narlıdərə ilçələri yerləşir. İlçənin sahəsi 89 km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 480,925 nəfərdir.
Bayraqlı
Bayraqlı — İzmir ilinin ilçəsi. Şəhər mərkəzində yerləşir. İlçənin şimal-qərbində və şimalında Qarşıyaxa, şərqində və cənubunda Bornova, cənub-qərbində Konak ilçələri, qərbində isə İzmir körfəzi yerləşir. İlçənin sahəsi 30 km2-dir. 2019-cu ilin statistikasına əsasən ilçə əhalisi 312,264 nəfərdir.
Dendranthema
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
NGC 2071
NGC 2071, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Ovçu bürcü istiqamətində yerləşir. RN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Banksia occidentalis
(Banksia occidentalis) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mahirə Yaqubova
Mahirə Mehdi qızı Yaqubova — azərbaycanlı aktrisa, pedaqoq, Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti (2002).
Mantar palıdı
thumb|left|Quercus suber / Portugal thumb|left|Quercus suber (Quercus suber) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki təsviri
Yavaş böyüyən, hündürlüyü 15–20 m, gövdəsinin diametri 30 sm olan, şaxələnmiş çətirli, həmişəyaşıl ağacdır. Gövdə və budaqlarının qabığı mantar qatına malikdir. Birillik zoğları və tumurcuqları sıx, keçəvari, sarımtıl-boz tükcüklərlə örtülmüşdür. Yarpaqları dərili, qalın, oval, yumurtavari-uzunsov, kiçik, biz dişli və ya kənarları bütöv formalı olub, uzunluğu 3–7 sm, eni 1,5–3,5 sm, kənarları çıxıntılıdır. Yarpaq saplağı 1–1,5 sm uzunluqdadır. Üstdən parlaq, tünd yaşıl, altdan sıx, xırda, boz tükcüklüdür. May-iyun aylarında çiçəkləyir. Qozaları birinci il yetişir. Qozaları uzunsov-oval formalı və 3 sm uzunluqdadır. Çanaxcığın pulcuqları neştər formalı, aşağı tərəfdən bir qədər qısa, yuxarı tərəfdən isə 0,5 −0,7 sm uzunluqda, qalın, boz tükcüklərlə əhatə olunmuşdur. Meyvəsi sentyabr ayından yetişməyə başlayır və növbəti ilin fevral ayına qədər tökülüb qurtarır. Uzunömürlüdür, 300 ilə qədər yaşayır. Toxumla çoxalır. Qələmlə çoxaldılma zamanı kökbağlama faizi çox aşağı olur. Kəsildikdə güclü pöhrə verərək bərpa olunur. Bu növün əsas xüsusiyyəti gövdə və budaqlarda qalın mantar qatının olmasıdır.
Ekologiyası
İsti və işıqsevən, qurağlığa davamlıdır. Torpağa tələbkar deyildir.
Azərbaycanda yayılması
Abşeron, Lənkəran, Masallı, Оğuz və Zaqatala rayonlarının dağətəyi ərazilərində becərilir. Mədəni şəraitdə istifadə edilir.
İstifadəsi
Həmişəyaşıl palıdlara aiddir və bağ-park yaşıllaşdırılmasında kiçik qrup və tək əkinlər kimi istifadə edilir. Gövdəsinin qabığından tıxac hazırlanır.
Quercus macrolepis
thumb| Quercus ithaburensis ssp.macrolepis
(Quercus macrolepis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dendrocacalia
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Kübra Dadaşova
Dadaşova Kübra Məmmədağa qızı (31 avqust 1957 - 12 fevral 2017 ) — Azərbaycan aktrisası.
Həyatı
Kübra Dadaşova 31 avqust 1957-ci ildə doğulmuşdur. 1985-ci ildə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun mədəni-maarif fakültəsini bitirmişdir. O, yaradıcılıq fəaliyyətinə hələ tələbə ikən – 1982-ci ildə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar teatrında başlamışdır. Aktrisa dramatik və komik səpkili rolları eyni bacarıqla yaradır. 16 may 2006-cı ildən Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti fəxri adı ilə təltif olunub.
Aktrisa Kübra Dadaşova 12 fevral 2017-ci ildə 59 yaşında şəkər xəstəliyindən vəfat edib.
Banksia oligantha
(Banksia oligantha) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dendroseris
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Kozyatağı (İstanbul metropoliteni)
Stansiyaya 14Ks, 14T, 15KB, 16A, 16B, 16C, 16F, 16FK, 16KH, 16S, 16U, 16Y, 16Z, 17K, 17P, 19, 19B, 19FK, 19H, 19Z, 21B, 21C, 21G, 21K, 21U, 129L, 129T, 130, 130A, 130Ş, 251, 252, 319, 500T, E-10 nömrəli avtobuslar vasitəsilə gəlmək mümkündür. Bununla yanaşı, Harem-Qebze, Kadıköy-Kartal, Kadıköy-Uğur Mumcu mikroavtobusları ilə də nəqliyyat mümkündür
Banksia oreophila
(Banksia oreophila) – fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
NGC 1112
NGC 1112, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qoç bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Afina
Afina qədim çağlarda da əhəmiyyətli bir ticarət və mədəniyyət mərkəzi idi. Adı, qoruyucusu olan müharibə ilahəsi Afina'dan gəlməkdədir.1896 və 2004 Yay Olimpiya Oyunları'na ev sahibliyi etmişdir.
Afina mifologiyada
Mifologiyada Afina şəhərinə ad verilməsi tanrılar arasında bir müsabiqənin nəticəsində olub.Dəniz Tanrısı Poseydon şəhərə sahib olmaq üçün öz üç dişli nizəsini qayaya vurmuş və vurduğu yerdən at çıxmışdır,bəzi mənbələrdə su fışqırdığı qeyd olunur.Bundan sonra müdriklik tanrıçası Afina,öz nizəsini yavaşca yerə toxundurub və oradan meyvələrlə dolu,gümüş yarpaqlı zeytun ağacı bitib.İnsanlar zeytun ağacını daha faydalı hesab etdikləri üçün şəhərin adını Afina qoyublar.
Turizm
Yunanıstanın paytaxtı Afina təxminən, 4 milyona yaxın əhalisi və isti qilimi ilə turistlərə xoş əhval bəxş edir. Şəhərə ilin müxtəlif fəsillərində dünyanın hər yanından minlərlə insan gəlir.
Qədim dövrlərdən bu günədək önəmini itirməyən Afina mavi dənizi, tarixi gözəllikləri və mədəniyyətinin zəngin olması ilə insanların marağına səbəb olur. Üç tərəfi dağlarla əhatələnən şəhərdə tarixi və modern memarlıq harmoniya təşkil edir.
Təbii gözəliklərini tarixi zənglikliklərlə birləşdirən Afinada Neolit dövründən indiyədək yaşayış məskənləri mövcud olub. Şəhərin adı müharibə ilahəsi Afinanın adından götürülüb.
1834-cü ilədək Osmanlı İmperiyasının hakimiyyəti altında olan şəhər bu tarixdən sonra paytaxt olaraq qarşımıza çıxır və hazırda daha çox turizm dəyəri ilə önplandadır.
Hər mövsüm öz fərqliliyi ilə seçilən Afinada havalimanından şəhər mərkəzinə getmək üçün avtobus, metro ya da tramvaydan istifadə edə bilərsiniz.
Şəhərin ən yüksək nöqtələrindən birində yerləşən Akropolis gəzməli olduğunu yerlərdən ilki olmalıdır. Yunanca "Yuxarıda olan şəhər" mənasına gələn və qədim dövrlərdə insanların toplaşdığı məkan – Akropolis gecələr işıqlandırılma sisteminin fərqli olması ilə də diqqət çəkir.
Demokratiyanın yarandığı yer olaraq tanınan Akropolisdə dünyada ən böyük məbəd olan "Parthenon", hələ də bəzi mərasimlərin keçirildiyi "Herodes Atticus" Teatrı, "Dionysos" Teatrı, "Propylaia" və "Erekhtheion" məbədləri yerləşir.
Afinanın mərkəzi olan "Syntagma" Meydanı az da olsa, Nizami Küçəsini xatırladır. Burada yerləşən Parlament Binası da görüntüsü ilə göz oxşayır.
Turistlərin axın etdiyi məkanlardan biri də şəhərin mərkəzində yerləşən "Monastiraki" Meydanıdır.
Həmçinin, vaxt keçirə biləcəyiniz yerlərdən biri də Akropolisin yamaclarında yerləşən Anafiotika Bölgəsində mavi pəncərələri olan ağ evlərin olduğu küçələrdir.
Afina metro, tramvay və avtobus kimi şəhərdaxili nəqliyyat vasitələri ilə rahatlıqla gəzə biləcəyiniz yerlərdəndir. Müsair standartlara uyğun metro şəbəkəsi vasitəsilə şəhərin mərkəzindən bütün nöqtələrinə asanlıqla gedə bilərsiniz.
Akropolis illər keçməsinə rəğmən şəhərin ən köhnə nöqtəsi olaraq tanınır.
Gəzərkən Akropolisin tarixi nəfəsini hiss edə, döngələrində itə bilərsiniz.
Daş küçələrində canlı musiqi eşidib müsbət auralı bir gün keçirə, axşam gözəl bir şam yeməyi ilə şəhərin mənzərəsinin dadını çıxara bilərsiniz.
Ermou küçəsi şəhərin ən populyar yerləri arasındadır. Küçənin hər iki tərəfində sıra ilə düzülən evlər maraqlı memarlıq üslubu ilə görənləri heyran edir. "Syntagma" Meydanı ilə hüdudlanan Ermouda alış-veriş edə, yorulduğunuzda isə kafelərdən birində əyləşib, menyudan gözəl bir içki sifariş verə bilərsiniz.
Olduqca lüks mağazaların yan-yana düzüldüyü Kolonaki küçəsi alış-veriş etmək isətəyənlər üçün əsrarəngiz bir dayanacaqdır.
Həmçinin, bu bölgədə Müasir İncəsənət Muzeyi və Benaki Muzeyini ziyarət edə bilərsiniz. Neolit dövründən Roma dönəminə qədər geniş bir arxivə sahib olan Beynəlxalq Arxeoloji Muzeyi də turistlərin axın etdiyi yerlər arasındadır.
Afinada diqqətçəkən digər məqam isə mətbəxinin olduqca rəngli və dadlı olmasıdır.
Akropolisdə olarkən bunun fərqinə varacaqsınız. Çünki ovsunlayıcı bir mənzərəyə baxaraq yeni dəniz məhsullarından dada biləcəksiniz.
Zeytun yağı da bu mətbəxdə öz yerini qoruyur. Hər damağa xitab edən Yunanıstanın milli içkisi Uzo, pendirlə hazırlanan Yunan salatı, Dolmades və Caciki restoranlarda qarşınıza çıxan ləzzətlər arasında yer alır.
Coğrafiyası və iqlimi
Afinada subtropik yarımsəhra iqlimi müşahidə olunur.Bəzən qışda havalar çox soyuq keçir və qar yağır. Yay çox isti və quru keçir. Aprel-noyabr dövründə havaların soyuq keçməsi istisna haldı.Ölkədə bəzən aylarla yağış yağmır. Aralıq dənizinin təsiri nəticəsində payız çox uzun keçir, yaz isə bir az sonra gəlir.
Əhalisi
2001-ci ildə şəhərin nüfuzu 745514 idi.Hazırda isə 4.013.368 nəfərdir
İqtisadiyyatı
1-ci Dünya Müharibəsindən sonra Afina həm daxili, həm də xarici ticarət mərkəzi oldu. Hal-hazırda ölkənin ən böyük sənaye şəhəri sayılır. Ən böyük sənaye sahələri pambıqtoxuma, içki, sabun, kimyəvi maddələr və xalçaçılıqdır. 1980-ci ildən bu yana hava kirliliyinin qarşısını almaq üçün böyük tədbirlər görülmüşdür. 2011-ci ildən daha da kritik vəziyyət almış iqtisadi böhran paytaxt Afinandan da yan keçməmişdir. Hal-hazırda bu şəhər müxtəlif siyasi və iqtisadi etiraz aksiyalarının mərkəzi halına gəlmişdir.
Praqa
Praqa — Çex Respublikasının paytaxtı.
31 dekabr 2007-ci il məlumatına əsasən əhalisi 1.212.097 nəfər (meqapolisdə 2.300.000 nəfər), sahəsi 496 km²-dir. thumb|Praqa Milli Muzeyi
Praqa zəngin tarixə və Roma, Qotika, İntibah və Barokko memarlıqlarına malikdir.Mərkəzi Avropanın siyasi, mədəni və iqtisadi mərkəzidir.Praqa, Bohemiya Krallığının paytaxtı və bir neçə Roma İmperatorlarının, xüsusən də IV Karlın (1346-1378-ci illər) iqamətgahı olmuşdur.
Praqa, Habsburq monarxiyası və Avstriya-Macarıstan İmperiyası üçün əhəmiyyətli bir şəhər idi.Şəhər Bohemiya və Protestant İslahatlarında, Otuz İllik Müharibədə və 20-ci əsr tarixində Dünya Müharibələri ilə müharibədən sonrakı kommunist dövrü arasında Çexoslovakiyanın paytaxtı kimi böyük rol oynamışdır.
Praqada bir çox tanınmış mədəni abidələr var, onların bir çoxu 20-ci əsr Avropasının təcavüz və dağıntılarından sağ çıxıb. Əsas görməli yerlərə Praqa qalası,Karl körpüsü, Praqa astronomik saatı olan Köhnə Şəhər Meydanı, Yəhudi Məhəlləsi, Petrin təpəsi və Vişehrad daxildir. 1992-ci ildən Praqanın tarixi mərkəzi UNESCO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına daxil edilmişdir.
Şəhərdə çoxsaylı teatrlar, qalereyalar, kinoteatrlar və digər tarixi eksponatlar ilə yanaşı ondan çox böyük muzey var. Geniş müasir ictimai nəqliyyat sistemi şəhəri birləşdirir. Burada Mərkəzi Avropanın ən qədim universiteti olan Praqadakı Çarlz Universiteti də daxil olmaqla bir çox dövlət və özəl məktəblər yerləşir.
GaWC araşdırmalar mərkəzinə görə Praqa "Alfa-" qlobal şəhəri kimi təsnif edilir. 2019-cu ildə şəhər Mercer tərəfindən dünyanın 69-cu ən yaşana bilən şəhəri seçildi. Elə həmin il PICSA İndeks şəhəri dünyanın 13-cü ən yaşana bilən şəhəri kimi qiymətləndirdi. Zəngin tarixi onu məşhur turizm məkanına çevirdi və 2017-ci ilə qədər şəhər hər il 8,5 milyondan çox beynəlxalq ziyarətçi qəbul etdi. 2017-ci ildə Praqa London, Paris, Roma və İstanbuldan sonra Avropanın ən çox ziyarət edilən beşinci şəhəri olaraq siyahıya alındı.
Etimologiyası və adı
Çexcə adı Praha köhnə slavyan sözü olan práh sözündən götürülmüşdür, bu da "ford" və ya "sürətli" mənasını verir və şəhərin Vltava çayının kəsişmə nöqtəsindəki mənşəyinə istinad edir. Eyni etimologiya Varşavanın Praqa rayonu ilə də bağlıdır.
Adın mənşəyinə dair başqa bir baxış da çex dilindəki práh (ərəfəsində mənası ilə) sözü ilə bağlıdır və əfsanəvi etimologiya şəhərin adını Pjemislidlər sülaləsinin mifik qurucusunun həyat yoldaşı, şahzadə Libuşe ilə əlaqələndirilir.
Praqa adının başqa bir törəməsi, orijinal qalanın inşa edildiyi şist yamacında olan qaya üçün orijinal termin olan na prazě sözündən götürüldüyü ehtimal olunur. O dövrdə qala gələcək şəhərin doqquz təpəsini əhatə edən meşələrlə əhatə olunmuşdu - çayın qarşı tərəfindəki Köhnə şəhər, eləcə də mövcud qalanın altındakı Kiçik Şəhər yalnız sonralar meydana çıxdı.
Şəhərin adının ingiliscə yazılışı fransız dilindən götürülmüşdür.
19-cu əsr riyaziyyatçısı Bernard Bolzanonun hesablamalarına əsaslanaraq Praqa həm də "Yüz bulaqlar şəhəri" adlanır. Praqa üçün aşağdakı ləqəblər də daxildir: Qızıl Şəhər, Şəhərlərin Anası və Avropanın Qəlbi.
Karolinq imperiyası
Karolinq imperiyası VIII-IX əsrlərdə Frank mənşəli Karolinqlər sülaləsinin hökmdarları tərəfindən idarə olunan paytaxtı Mets adlı bir şəhər olan imperiyadır. Sülalənin ən görkəmli üzvü olan Böyük Karl dövründə, Karolinq imperiyasının sərhədləri, indiki Fransa, Almaniya, Şimali İtaliya, Hollandiya, Belçika və İsveçrə də daxil olmaqla, Qərbi və Mərkəzi Avropanın əksər hissəsini əhatə edirdi. Karolinq imperiyası, daha sonra qurulacaq Müqəddəs Roma İmperiyasının başlanğıcı hesab edilə bilər. Karolinq dövrünün simvolu Axen kilsəsidir
Karolinq sülaləsinin yaranması
Şimali Qalliya mənşəli saray mayordromu Karl Martell (714-741), sonra isə oğlu Gödək Pipin Karolinq sülaləsinin ilk kralları hesab edilirlər. O dövrdə franklar Merovinqlər sülaləsindən olan padşahlar tərəfindən idarə olunurdu. Bu iki Karolinq sülaləsinin zadəganları bölgə rəhbərləri ilə apardıqları mübarizədə uğur qazansalar da, Merovinq padşahlarını məhv etməyə müvəffəq ola bilmədilər. Ancaq Papa Pipinin kral olmasının daha məqbul olduğunu bildirdi. Pipin 751-ci ildə Papa tərəfindən xeyir-dua aldı. Bununla Karolinq sülaləsi quruldu. 756-cı ildə Pipin Lanqobardların əlindəki İtaliyaya ekspedisiya təşkil etməklə Papaya Mərkəzi İtaliyanın şəhərlərinə vermək istədi; beləliklə də Papa dövlətinin təməli qoyuldu. Pipin daha sonra Aquitaniayı geri aldı.
Böyük Karl
Pipinin oğlu Böyük Karl bu genişləndirmə siyasətini davam etdirərək 774-cü ildə Pavianı tutandan sonra Lombardların kralı olur. Saksoniyanı Elbaya kimi fəth etdi (772-805). 788-ci ildə Bavariyanı ələ keçirdi və ispan xristianlarının çağırışı ilə Əndəlüs müsəlmanları ilə toqquşdu. Roncesvallesdəki məğlubiyyətinə baxmayaraq, o, Barselona da daxil olmaqla Şərqi Pireneyin cənub bölgələrinə kimi əraziləri öz hakimiyyəti altına almağı bacardı; Beləliklə, Əndəlus müsəlmanları Ebro çayına kimi geriyə çəkildilər. Bu nailiyyətlər Böyük Karlı Qərbi Avropanın ən böyük hökmdarı etdi. 25 dekabr 800-cü ildə Vatikandakı San Pietro Bazilikasında Roma Papasından imperator tacı taxan Böyük Karl bunun Bizans imperiyasının paytaxtı olan Konstantinopol tərəfindən tanınmasına da nail oldu.
İmperiyanın parçalanması
813-cü ildə Karlın oğlu I Lüdovik Axendə taxta çıxdı. Müqəddəs Roma Alman imperiyasının genişlənməsi 825-ci ilə qədər davam etdi. Lüdviq İmperator titulunu böyük oğlu Lothara verməyə hazırlaşırdı və kral köməkçiləri titullarını da digər oğullarına verməyi düşünürdü. Bu düşüncə, 823-cü ildə (daha sonra II Karl adlanacaqdı) dördüncü oğlunun dünyaya gəlməsi ilə suya düşdü. Digər qardaşlar Karl ilə atalarına qarşı birləşdilər və aralarında çoxlu müharibələr oldu. 840-cı ildə I Lüdviq, oğullarına verdiyi qərarı qəbul etdirə bilmədən öldü.
Lüdviqin dörd oğlu 843-cü ildə Verden müqaviləsini bağladı və imperiya torpaqlarını üç krallıqa böldü. İmperator adını əvvəlcə I Lotar (840-855), sonra II Lüdviq götürdü. Ölkə ərazisi İtaliya ilə məhdudlaşsa da, bütün digər bölgələrə Vikinq basqınları baş verdi. Vikinqləri müsəlmanlar izlədi. Başqa bir problem əyalət hakimlərinin müstəqilliklərini elan etmələri idi. Bu şəraitdə, Papalar, Müqəddəs Roma İmperiyasının tacını əvvəlcə II Karla (875-877), sonra III Karla (881-887) versələr də, imperiyanın gücü sıfıra enmişdi. Sonunda imperator titulu heç kimə verilmədi. 888-ci il ümumi parçalanma ili idi və bu mərhələdə qondarma feodal cəmiyyəti inkişaf etdi; bu, əyalət hakimlərinin hakimiyyəti ələ keçirməsi idi.
İmperatorluqda tənəzzül dövrü başlayarkən, düşüncə və sənət sahəsindəki Böyük Karl dövründən başlanmış Böyük Karl Renessansı dövrü inkişaf edirdi.
Banksia ornata
–   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Boris Antonov
Boris Alekseyeviç Antonov — Azərbaycanın geomorfoloqu, coğrafiya elmləri doktoru (1964), professor.
NGC 214
NGC 214 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Desmanthodium
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
2010-11 Avropa Qadınlar CEV Çağırış Kuboku
2010-11 Avropa Qadınlar CEV Çağırış Kuboku — Avropa Voleybol Konfederasiyası (CEV) tərəfindən keçirilən turnir.
Kubokun başlaması
Voleybol üzrə Avropa Qadınlar CEV Challenge Kuboku yarışlarına 14.10.2010-cü il tarixdə start veriləcək. Qitə miqyaslı bu turnirdə Azərbaycan 3 komanda ilə təmsil olunur ki, onlardan da ilk imtahanı Super Liqanı dördüncü pillədə başa vuran "Azərreyl" verəcək. Vüqar Əliyevin yetirmələri ilkin təsnifat mərhələsinin birinci oyununu səfərdə Maltanın Paola Hibs klubuna qarşı keçirəcəklər. Daha sonra qitə miqyaslı turnirdə "İqtisadçı" qüvvəsini sınayacaq. O, Bosniya və Herseqovinanın "Kula" komandasını mübarizədən kənarlaşdırmağa çalışacaq. Qeyd edək ki, paytaxtın "Lokomotiv" klubu isə Çelenc Kubokunda mübarizəyə II təsnifat mərhələsindən başlayacaq.
Birinci mərhələ
Oyunların tarixi: 10.2010-17.10.2010 Qeyd: Oyunlarda bərabərlik olarsa (1 oyun qələbə - 1 oyun məğlubiyyət) oyunlarda qeydə alınan nəticələrdən asılı olmayaraq "Qızıl Set" oynanılır. Növbəti mərhələyə də "Qızıl Set"in qalibi çıxır.
İkinci mərhələ
Oyunların tarixi: 07.12.2010-16.12.2010 Qeyd: Oyunlarda bərabərlik olarsa (1 oyun qələbə - 1 oyun məğlubiyyət) oyunlarda qeydə alınan nəticələrdən asılı olmayaraq "Qızıl Set" oynanılır. Növbəti mərhələyə də "Qızıl Set"in qalibi çıxır.
1/16 Final
Oyunların tarixi: 04.01.2011-13.01.2011 Qeyd: Oyunlarda bərabərlik olarsa (1 oyun qələbə - 1 oyun məğlubiyyət) oyunlarda qeydə alınan nəticələrdən asılı olmayaraq "Qızıl Set" oynanılır. Növbəti mərhələyə də "Qızıl Set"in qalibi çıxır. Şveğina (Almaniya)
1/8 Final
Oyunların tarixi: 01.02.2011-10.02.2011 Qeyd: Oyunlarda bərabərlik olarsa (1 oyun qələbə - 1 oyun məğlubiyyət) oyunlarda qeydə alınan nəticələrdən asılı olmayaraq "Qızıl Set" oynanılır. Növbəti mərhələyə də "Qızıl Set"in qalibi çıxır.
1/4 Final
Oyunların tarixi: Qeyd: Oyunlarda bərabərlik olarsa (1 oyun qələbə - 1 oyun məğlubiyyət) oyunlarda qeydə alınan nəticələrdən asılı olmayaraq "Qızıl Set" oynanılır. Növbəti mərhələyə də "Qızıl Set"in qalibi çıxır.
Banksia pallida
(Banksia pallida) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
2010-11 Avropa Qadınlar CEV Çağırış Kuboku
Həmçinin bax
Voleybol üzrə Çempionlar Liqası (qadınlar) 2010/2011
Dewildemania
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Babaçay (Zəyəmçay)
Babaçay — Gədəbəy və Şəmkir rayonları ərazisindən axan çay.
Ümumi məlumat
Uzunluğu 26 km, hövzəsinin sahəsi 99 km²-dir. kiçik Qafqazın şimal-şərq yamacından (1790 m) başlayır. Zəyəmçayın sağ qoludur. Əsasən yağış və yeraltı sularla qidalanır. Suvarmada istifadəı olunur.
Varşava
Varşava (Warszawa ) — Polşanın paytaxtı, ərazicə və əhalicə ən böyük şəhəri. 1596-cı ildə kral III Sigizmundun Vavel qəsrində yanğın olduqdan sonra o öz iqamətgahını Varşavaya köçürür. Paytaxt kimi statusu ilk dəfə Polşanın 1791-ci il Konstitusiyasında əksini tapıb. Şəhərin ərazisindən Visla çayı axır.
Tarixi
Varşava şəhərinin əsası 1300-cü ildə polyak knyazlarının biri tərəfindən qoyulub. Sürətlə böyüyən şəhər 1413-cü ildə Masoviya knyazlığının paytaxtına çevrilir. 14–15-ci əsrlərdə Varşava iqtisadiyyatı ticarət və sənətkarlığın əsasında inkişaf edirdi. 1526-cı ildə Varşava Polşa krallığının tərkibinə daxil olur. Artıq 1529-cu ildə ilk dəfə Varşavada Polşa seyminin toplantısı keçirilir. 1569-cu ildən etibarən isə Seym öz toplantılarını daimi olaraq Varşavada keçirməyə başlayır. 1596-cı ildə birləşmiş Poşa-Litva Federasiyası olan Reç Pospolitanın paytaxtı Krakov şəhərindən Varşavaya köçürülür.
Varşavanın paytaxt elan olunmasından sonra şəhər sürətlə inkişaf edərək böyüyür. Şəhərdə bir neçə özəl şirkətlər və yaşayış məntəqələri yaranır. 1655–1658-ci illər arasında şəhər bir neçə dəfə İsveç, Almaniya və Transilvaniya orduları tərəfindən mühasirəyə alınaraq ələ keçirilir və dağıdılır. 1700-cü ildə Böyük Şimal müharibəsi başlanır. Müharibə ərzində şəhər bir neçə dəfə mühasirəyə alınır və ağır rüsumlar ödəməyə məcbur olur. Müharibə bitdikdən sonra Varşava tədricən kapitalist iqtisadiyyatının hakim olduğu şəhərə çevrilməyə başlayır. Varşava 1795-ci ilə kimi Reç Pospolitanın paytaxtı olaraq qalır. Həmin ildə Reç Pospolitanın bir dövlət kimi mövcudluğu sona çatır və onun əraziləri Prussiya krallığı və Rusiya imperiyası arasında bölüşdürülür. Varşava şəhəri Prussiyaya məxsus ərazilərə qatılır və Cənubi Prussiya əyalətinin paytaxtı elan edilir.
1806-cı ildə şəhəri Napoleonun ordusu ələ keçirir. Lakin daha sonra Napoleonun Rusiyaya məğlubiyyətinin ardından şəhər 1815-ci ildə Rusiyanın hakimiyyəti altına keçir. Razılaşmaya görə Polşa konstitusiyalı monarxiya kimi Rusiya ilə birlikdə vahid konfederasiyaya daxil olur. Polşanın paytaxtı yenidən Varşava elan olunur və 1816-cı ildə burada Varşava Universiteti açılır.
İqtisadiyyatı
2008-ci ildə aparılmış araşdırmaların nəticələrinə əsasən Varşava şəhəri yaşayışın qiymətinə görə dünyada 35-ci ən baha şəhər hesab olunur. Varşava həmdə yüksək səviyyədə qloballaşmış şəhər sayılır. Varşava şəhəri və xüsusilə onun mərkəzi hissəsi (Śródmieście) bir çox dövlət idarələrinin, elmi mərkəzlərin və həmçinin bir çox yerli və xarici şirkətlərin qərargahlarının yerləşdiyi yerdir. 2006-cı ilə kimi Varşavada qeydiyyatdan keçmiş şirkətlərin sayı 304.000-i ötüb.
Diacranthera
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Banksia pellaeifolia
(Banksia pellaeifolia) –  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ranunculus abortivus
(Ranunculus abortivus) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Müqəddəs Varvara kilsəsi (Bakı)
Müqəddəs Varvara kilsəsi və ya Erməni kilsəsi — Azərbaycanın Bakı şəhərində 1797-ci ildən 1990-cı ilə qədər mövcud olmuş kilsə. Kilsə İçərişəhərdə yerləşir. XIX əsrin II yarısında kilsənin qarşısındakı keçmiş Varvarevskaya küçəsi də (indiki H. Rzayeva küçəsi) bu kilsənin o dövrdəki adı ilə adlandırılmışdır. Kilsə bütpərəst ailəsində doğulub, daha sonra xristianlığı qəbul etdiyi üçün 306-cı ildə öldürülmüş və sonradan müqəddəslik almış Varvaranın şərəfinə ucaldılmışdır.
Meydan məscidi
Qız qalası ilə ikimərtəbəli karvansarayın arasında, XVII əsrə aid olduğu ehtimal edilən kvadratşəkilli zala malik, məhəllə məscidi olaraq karvansara kompleksinə aid edilərək xalq arasında "Meydan məscidi" kimi tanınmışdır.
Orta əsrlərdə bu məhəllədə bəzzaz dükanları var idi. İndiki A. Zeynallı küçəsi XX əsrin əvvəllərinə kimi Minarəli (Minaretskaya) küçəsi adlanırdı. Bu küçə karvan ticarət yolu üzərində olduğu üçün İçərişəhərin əsas memarlıq abidələri — məscidlər, karvansaraylar, hamamlar, aşağı və yuxarı bazar meydanları, həmçinin onlarla abidə məhz bu ərazidə yerləşirdi. Qız qalası yaxınlığında fəaliyyət göstərən iki meydan məscidinin biri də Varfolomey kilsəsinin qalıqlarının yerində olmuşdur. Engelbert Kempfer yol qeydlərində bu məscidlər haqqında məlumat verir. Müasirlərinin açıqlamalarına görə, 1960-cı illərdə bu məscidin mehrabını görənlər olub. Məscidin varlığına dair B. Dorn və Sara Aşurbəylinin əsərlərində də məlumat var. B. Dorn yazır ki, məscidin giriş qapısının üzərindəki epiqrafik yazı oxunmurdu.
Abidənin vaxtilə məscid kimi inşa edilməsini, onun çöl tərəfdən tinlərində memarlıq bəzəyi sayılan stalaktitsiz açılmış kəsikləri də sübut edir. Abidə 1971, 1992–1996-cı illərdə qəza vəziyyətində olduğu üçün və tarixi şəraitdən asılı olaraq qismən sökülmüş, sadəcə, abidənin və zəng qülləsinin aşağı hissələri qalmışdır. Məscidin aşağı hissəsi hazırda torpaq altındadır. Məscid ilə zəng qülləsi arasında inşaat texnikası cəhətdən fərq vardır. Zəng qülləsi yonularaq cilalanmış daşlardan tikilmiş, məscid isə yonulmamış daşlardan inşa olunmuşdür.
Məscidin kilsəyə çevirilməsi
XIX əsrin II yarısında müsəlman məscidinin damında bəzi dəyişikliklər edilərək (məscidin damında dəlik açılaraq qübbə ucaldılmışdır) tipik xristian kilsəsinə çevrilmışdir. Zəng qüllələri kilsələrin yanında inşa olunurdu. Sovmələr (xristianlıqda kiçik məhəllə tipli ibadət yerləri) yanında zəng qülləsi tikilmirdi. Sonradan məscidin şimal hissəsində üç hissədən ibarət zəng qülləsi də ucaldılmışdır. 1871-ci ildə inşa olunmuş "Parapet" bağındakı erməni kilsəsinin və İçərişəhərdə 1857-ci ildə inşa olunmuş Qoşa qala qapıları yaxınlığındakı müqəddəs Nikolay kilsəsinin zəng qüllələri bir-birinə oxşardır.
1861-ci ildə rus hidpoqrafı kapitan-leytenant Ulskiy tərəfindən tərtib edilən Bakı və ətrafı xəritəsində qeyd edir ki, İçərişəhər ərazisindəki memarlıq abidələrinin mükəmməl izahı verildiyinə baxmayaraq, ikimərtəbəli karvansara yanında heç bir abidə və yaxud kilsə təsvir olunmur.
1906-cı ildə Bakıda çap olunmuş "İssledovanie serkvey i prixodov Bakinskoy qubernii" kitabında A. İ. Onitskiy Qız qalası yaxınlığında 1815 və 1865-ci illərdə inşa olunmuş iki kilsə haqqında məlumat verir. Bu kitabda kilsələrdən birinin adı göstərilir (Varfolomey), lakin digərinin adı haqqında məlumat yoxdur. Kitabda bu kilsələrin yerli əhalidən yığılmış vəsait hesabına inşa olunduğuna dair məlumat da vardır. Bu barədə tədqiqatçı Ə. Paşazadənin də əsərlərində məlumat verilir.
Ranunculus acraeus
(Ranunculus acraeus) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Müqəddəs Varvara kilsəsi (Bakı)
Məscidin kilsəyə çevirilməsi
Məlumatlardan belə nəticə çıxarmaq olar ki, Bakıda 1724-cü ilə kimi ermənilər yaşamamışlar. Tədqiqatçıların araşdırmalarına görə, 1724-cü il I Pyotrun ermənilər haqqında verdiyi xüsusi Bəyannamədən sonra Bakıya ilk 11 erməni ailəsi (bəzi mənbələrdə 100 nəfərə yaxın) köçürülür. Bu ailələrin əksəriyyəti tacir idilər. Bəyannamədəki müddəalardan məlum olduğu kimi, I Pyotrun ermənilər üçün yaratdığı şəraitdən istifadə edərək onlar İçərişəhərdə bir neçə ticarət obyektini, o cümlədən ikimərtəbəli karvansarası satın alırlar. Daha sonra Dumaya müraciət edib Bakıda onlara aid ibadət yerlərinin olmadığını qeyd edərək erməni kilsəsi tikmək istəklərini bildirirlər. Lakin Duma buna razılıq vermir. O zaman ikimərtəbəli karvansarayın yanında yerləşən bu kompleksə aid olan, lakin uzun zaman istifadəsiz qalmış məscidin damında dəlik açaraq kilsəyə xarakterik qübbə tikirlər. Beləliklə, məscid bir müddət erməni kilsəsi kimi fəaliyyət göstərir. XIX əsrin əvvəllərində abidə "Müqəddəs Varvara" kilsəsi adını almışdır.