cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tokay Hüseynov
Elmi fəaliyyəti
Tokay Hüseynov, dünya və respublika əhəmiyyətli bir mövzuya aydınlıq gətirərək, kondisionerin havanın təbiilyini pozduğunu və havanın tərkibində olan vitaminləri öldürdüyünü bildirib. Bundan başqa, kondisionerli otaqların havasını tez-tez dəyişmək lazımdır, belə otaqlarda 2-saatdan çox qalmağı tövsiyə edilmir. Havanın tərkibində olan xoş-bakteriyalar və vitaminlər öldüyündən, havada zərərli bakteriyaların sayı artır və orqanizma belə halda müqavimət göstərə bilmir. Otaqda yüngül oksigen ionları var. Kondisioner işləyərkən həmin ionlar ölür. Həm də kondisioner işlədikcə otağa freon tipdə qaz buraxılır. Bu, qapalı yerdə insanlara çox pis təsir edir. Bunun üçün də kondisionerli otaqda uzun müddət qalmaq məsləhət deyil. Orqanizm isti və soyuq arasında mübarizə etməyə öyrəşib, isti-soyuq yeri dəyişəndə insanın müqaviməti azalır, xəstəlik ona daha tez yoluxur.
Orenburq Dövlət Universitetinin Tədqiqat Bioelementologiya İnstitutunda "Bioelementlər" V Beynəlxalq elmi-praktik onlayn konfransında, Tokay Hüseynov "İnsanın ayrılmış eritrositlərində natrium nitrit və natrium selenitin oksidləşdirici qarşılıqlı təsirinin qatılıqdan asılılıq xüsusiyyətləri" mövzusunda məruzəsi də dinlənilib. O, məruzəsində rəhbərlik etdiyi laboratoriyada qan hüceyrələrinin antioksidant qorunması və bütövlükdə orqanizmdə immunitetin qorunması proseslərində selenin əsas rolunun aydınlaşdırılmasının əhəmiyyətli olduğunu dünyaya çatdırıb.
Pedaqoji fəaliyyəti
2016-cı ildən AMEA-nın Fizika Institutunda magistrlərə mühazirə oxuyur.
II Fridrix (Pfals kürfürstü)
Həyatı
Fridrix 1482-ci ildə Noyştadt yaxınlığındakı Vinzingen qalasında doğulmuşdu. Onun valideynləri Filipp və Bavariya-Landsxut hersoqu IX Lüdviqin qızı Bavariyalı Marqaret (1456–1501) idi. O, 1529 və 1532-ci illərdə Osmanlıya qarşı ekspedisiyalara rəhbərlik edən və 1530-cu ildə Auqsburq məclisində rəhbərlik edən Müqəddəs Roma İmperatoru V Karlın müşaviri və sərkərdəsi kimi xidmət etmişdir. O, Pfals-Noyburqun gənc hersoqları Otto Henri və Filippin himayəçisi idi və daha sonra Habsburqlu I Ferdinandın generalı kimi xidmət etmişdi.
Norveç taxtı uğrunda mübarizə
Fridrix bir müddət Danimarka-Norveçdə çevriliş planlarında iştirak edib. Onun həyat yoldaşı Dorotea 1523-cü ildə Danimarka zadəgan üsyanından sonra taxtdan salınmış Danimarka və Norveçin keçmiş kralı II Xristianın qızı idi. Norveçin Katolik arxiyepiskopu və Krallıq Şurasının rəhbəri Olav Enqelbrektsson 1529-cu ildə, Norveç taxtını protestant dost I Fridrixdən geri almaq barədə əməkdaşlıq haqda imperatorla əlaqə saxladı. II Xristian protestant idi, amma həm də İmperator Karlın qaynı idi və buna görə də Norveçdəki katolik mübarizəsinə kömək edəcəyinə söz verdi. II Xristian 1531-ci ildə Norveçi geri almağa çalışdı, lakin 1532-ci ildə məğlub oldu. Daha sonra həbs edildi və sonrakı 27 il Danimarkada məhbus olaraq qaldı.
1535-ci ildə Dorotea ilə evləndikdən sonra Fridrix tezliklə Olav Engelbrektsona (Brüsseldəki emissarları vasitəsilə) məktub göndərərək taxt-taca sahib çıxacağını bildirdi və o, həm də özündən və V Karldan hərbi dəstək vəd etdi. 1536-cı ilin qışında Olav Engelbrektsson Şərqi Norveçdəki kəndlərə tərəfdar dəstələri göndərdi; bu dəstələr yeni hökmdarın yolda olduğunu işarə edən məktubu insanlara oxudular. Bununla belə, az sayda kəndli gözlənilən üsyana qoşuldu, lakin digər mənbələr Şərqi Norveçdə bir çox fermerlərin və burjuaziyanın Arxiyepiskop üçün üsyana qalxdığını, lakin Fridrix və ya Karldan heç bir faktiki dəstək gəlmədiyi üçün tezliklə uğursuzluğa düçar oldu qeyd edir. 1537-ci ilin qışında Fridrix Habsburq Niderlandından iki gəmi göndərdi. Bununla belə, Danimarka kralı Norveçin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün eyni vaxtda dəniz hücumu təşkil etdiyi üçün bunun heç bir faydası olmadı. Olav Engelbrektsson aprel ayında ölkədən qaçdı, yepiskoplar Hoskuld Hoskuldsson və Mogens Lauritsson həbs olundu, iyunda digər tərəfdarlar cəzalandırıldı və Norveçdəki Katolik Kilsəsi və Krallığın Şurası ləğv edildi.
Fridrix və həyat yoldaşı Dorotea heç vaxt Norveç (və həmçinin Danimarka) taxtına iddiadan əl çəkmədilər və imperator V Karlın onları dəstəkləməsi üçün fəal şəkildə çalışdılar. 1539-cu ildə onlar məsələni həll etmək üçün İspaniyada imperatorun yanına getdilər, lakin müvəffəqiyyət qazana bilmədilər.
Hakimiyyəti və ölümü
1544-cü ildə Fridrix kürfürst oldu. İmperator elə həmin il Şpeyer müqaviləsində III Xristianı Danimarka-Norveç kralı kimi rəsmi olaraq tanıdı, lakin Fridrix ölümünə qədər iddiasını davam etdirdi. 1546-cı il Milad bayramında Fridrix və arvadı Dorotea Heydelberqdə protestant ayininə qoşuldular və bu, İmperatorun narazılığına səbəb oldu. Bir müddət Fridrix protestant müxalifətinin tərəfini tutdu. Lakin o, tezliklə İmperatorun katolik məzhəbinə yenidən qoşuldu. Bundan sonra Fridrix Pfalsda protestant reformasiyasının tətbiqinə mane oldu. II Fridrix 1556-cı ilin fevralında Alzeydə öldü, onun yerinə qardaşıoğlu Otto Henri keçdi.
İran Quru Qoşunları
İran Quru Qoşunları – (farsca: نیروی زمینی ارتش جمهوری اسلامی ایران‎), qısaltması NEZAJA (farsca: نزاجا‎) İran İslam Respublikasının quru qoşunları növüdür. İran İslam Respublikasını qurudan gələ biləcək hər hansı bir hücumdan müdafiə etməli olan qoşun növüdür. Bu qoşun növü 1979-cu ildə yaradılmışdır. İran Silahlı Qüvvələrinə tabe olan ən böyük qüvvədir.
thumb|300px|İran Quru Qoşunlarının döyüş bayrağı
Samur-Şabran fiziki-coğrafi rayonu
300px|thumb|right|1 - Samur-Şabran fiziki-coğrafi rayonu Samur-Şabran fiziki-coğrafi rayonu - Azərbacanın Böyük Qafqaz fiziki-coğrafi vilayətində yerləşən fiziki-coğrafi rayon. Cənub-şərqi Qafqazın şimal-şərq yamacı ətəyində yerləşib, Xəzər dənizi ilə alçaq dağlıq ərazisi arasında qalan düzənlik və ovalığı əhatə edir.
Mövqeyi
Böyük Qafqaz fiziki - coğrafi vilayətinin şimal-şərqində yerləşən fiziki-coğrafi rayon Samur-Dəvəçi ovalığına uyğun gəlir. Rayonun şimal sərhəddi Samurçay dərəsinin aşağı axınından, cənub sərhədi isə Sumqayıtçayının mənsəb hissəsindən keçir. Düzənlik şimal hissədə geniş (25–30 km) olub, cənub-şərqə doğru tədricən daralır. Beşbarmaq dağından şərqə bu düzənliyin eni 3–4 km-ə qədərdir. Samurçay və Qudyalçay arasında Şollar düzü yerləşir.
Geoloji quruluşu
thumb|right|[[Beşbarmaq dağı.]] Ərazi Dördüncü Dövrün allüvial, buzlaq və dəniz çöküntülərinin qatışığından əmələ gəlmişdir. Ərazinin qərbində çay, şərqində isə dəniz çöküntüləri üstünlük təşkil edir. Çay daşları, qumlar, gillər, balıqqulaqları və bəzən konqlomeratlar ərazinin əsas süxurlarındandır.
Şüşəli bazar
Şüşəli bazar — XX əsrin 50-ci illərində Bakının Yasamal rayonunda tikilmiş ticarət obyektidir. 2012-ci ilin aprel ayında bağlanıb.
Samur-Şabran fiziki-coğrafi rayonu
Geoloji quruluşu
Çay çöküntüləri rayon ərazisində gətirmə konusları yaratmış. Gətirmə konuslarının paleocağrafi təhlili göstərir ki, onlar müxtəlif geoloji dövrdə müxtəlif ərazilərə çökmüşdür. Yeni tektonik hərəkətlərin ritmikliyini və eroziya bazisinin dəyişmə istiqamətini özündə cəmləşdirən gətirmə konusları ən qədim zamanlarda dağarası çökəkliklərdə, Dördüncü Dövrdə isə onun düzənlik və ya dəniz hövzəsi ilə qovuşduğu hissədə yaranmışdır.
Böyük Suval və Kiçik Suval maili düzənliklərinin morfoloji təhlili göstərir ki, onlar ümumi tektonik qalxma fonunda gətirmə konuslarının bir neçə dəfə yerdəyişməsi nəticəsində yaranmışdır. Suval maili düzənliklərinin hər ikisi Dördüncü Dövrün Abşeron əsrində (1,5 mln. il bundan əvvəl) 200-300 metr mütləq yüksəklikdə yerləşərkən Samur, Qusar və Qudyal çaylarının gətirmə konusunu təşkil etmişdir.
Böyük Suval və Kiçik Suval dağları zonasında baş verən intensiv tektonik qalxma gətirmə konuslarının bir qədər şərqə miqrasiya etməsinə səbəb olmuşdur. Bu proses son bir milyon il ərzində ən azı dörd dəfə təkrar olmuşdur. Nəticədə Samurun gətirmə konusunun qədim hissəsi 1900 metrə qaldırılmış, müasir hissəsi isə Xəzər dənizi sahillərində formalaşmaqdadır.
Relyefi
thumb|left|Qaraçay. [[Hülövlü kəndi yaxınlığında.]] Samur-Dəvəçi ovalığı dağlıq ərazidən Xəzər dənizi sahillərinə doğru alçalır. O, qərbdə bəzən 200–300 m-ə qədər ucaldığı halda, şərqdə - 28 m-ə qədər okean səviyyəsindən aşağı enir. Ovalığın qərb və mərkəzi hissələri çayların dağlardan gətirdiyi zəngin allüvial çöküntülərdən təşkil olunmuş gətirmə konuslarından yaranmışdır. Caqacuqçay, Vəlvələçay, Dəvəçiçay, Ataçay çaylarının gətirdiyi çöküntülər eyni adlı gətirmə konusları yaratmışdır. Onlar alçaq dağlığa qovuşan hissədə çay dərələri ilə kəsildiyindən ayrı-ayrı düzənlik, mərkəzdə isə bir-birinə qovuşaraq vahid düzənlik sahə yaradır. Düzənlik şərqdə dəniz mənşəli olduğundan onun hamardır. Xəzər dənizi səviyyəsinin aramsız olaraq aşağı düşməsi çay yataqlarının tədricən şərqə doğru miqrasiyasına səbəb olur.
Ovalığın relyefi, qeyd etdik ki, hamar düzənlikdən ibarətdir. Lakin bu hamarlıq ancaq bir yerdə -Tel təpəliyində pozulur. Tel təpəliyi eyni adlı gömülmüş qalxmanın relyefdə öz əksini tapan qalığıdır. O, Xəzər dənizi səviyyəsindən 50-60 metr yüksəkdir. Ümumiyyətlə, Samur-Dəvəçi ovalığında bir neçə gömülmüş tektonik qalxma vardır. Bura Şirvan, Xudat, Zizik, Çarxı, Xaçmaz və başqaları daxildir. Onlar relyefdə öz əksini yetərincə aydın göstərir. Gömülmüş qalxmalara rast gələn çaylar ya sağa, ya sola meyl edərək düzənlikdə dirsək yaradır. Qalxmaqda olan maneəyə üstün gələ bilməyən çay öz yatağını dəyişib başqa yerdən axdığından həmin ərazilərdə axmazlar qalmışdır. Gömülmüş qalxmalar relyefdə bir növ bənd olduğundan onların ön hissələrində bataqlıqlar və şorakətlər yaranmışdır.
Xəzər sahili ovalığının şərq hissəsi boyu nisbi yüksəkliyi 4-6 metr olan dik yamaclar uzanır. Sahilboyu düzənlikdə eol proseslərindən yaranmış qum tirələri və təpələri vardır. Ovalığın Giləzi çıxıntısında təbaşir dövrünün əhəngdaşları, qumdaşları və şistlərdən ibarət olan süxurlar üzə çıxır. Abraziya mənşəli bu düzənlikdə və xüsusilə Xəzərin bura yaxın hissəsində iri Dübrar qayaları üzə çıxır.
Qafqazqabağı çökəkliyə daxil olan Samur-Dəvəçi ovalığında zəlzələ yeddi bala qədərdir. 1961-ci ildə Qubada baş verən zəlzələ 7 bala çatmışdır.
İqlimi
Samur-Dəvəçi ovalığında yayı quraq keçən mülayim-isti yarımsəhra və quru çöl iqlimi hakimdir. Burada günəşli saatların illik miqdarı 2200-ə qədərdir. Ümumi günəş radiasiyasının illik miqdarı 130 kkal/sm²-dir. İyul ayında torpaq səthi ilə hava temperaturu arasındakı orta aylıq fərq ovalıqda 6-7° arasındadır. Buxarlanma defisiti (il ərzində) şimal-qərbdən (500 mm) cənub-şərq (700–900 mm) istiqamətində artır. Buna görə də Giləzi çıxıntısı və ondan cənubda olan düzənlikdə əkinçiliyin suvarmaya böyük ehtiyacı var. Havanın orta illik temperaturu 14°, yanvarın orta aylıq temperaturu 0 +3°, iyulun orta aylıq temperaturu isə 25°-dir. İl ərzində havanın mütləq minimal temperaturu - 22°, mütləq maksimal temperaturun isə 43°-dir. Qışda mütləq minimal temperaturun vaxtaşırı təkrarı çoxillik kənd təsərrüfatı bitkilərinə ciddi ziyan vurur.
Ovalıqda ildə 300–400 mm yağıntı düşür. İlin soyuq və isti yarısı arasında yağıntılar bərabər paylanmışdır. Qrunt sularının səthə yaxınlığı bitki və torpaq örtüyünün normal inkişafına əsaslı təsir göstərir. Quraq keçən illərdə kənd təsərrüfatı bitkilər ciddi ziyan çəkir. İl ərzində qar örtüyü 10-20 gün davam edir, nisbi rütubət cüzi (20-30 %) və zəifdir (30-50 %). Ovalığın mərkəzi və xüsusilə cənub-şərq hissəsində ağ yelli günlərin (aprel-sentyabr) sayı 10 gündən 30 günə qədər davam edir. Ovalığın Xaçmaz hissəsində hakim küləklər qərbdən, şimal-qərbdən və qismən şimaldan əsir. Şərq və xüsusilə cənub küləkləri çox azdır.
Daxili suları
thumb|left|Bakı-Şollar su xəttinin çəkilişi. XX əsr Çay şəbəkəsinin sıxlığı şimal-qərbdən (0,80 km/km²) cənub-şərq istiqamətində kəskin azalır (0,20 km/km²). Samur-Dəvəçi ovalığında orta illik axım 0,5 l/san/km²-ə bərabərdir. İllik maksimal axım dövrü bu rəqəm 75 l/san/km²-ə qədər artır.
Şollar düzündə dördüncü dövr çöküntülərdə geniş yayılmış və az duzluluğa malik olan yeraltı və artezian suları ilə xarakterizə olunur. Şollar düzündə olan ərazi şirin sulu olub, intensiv axım zonasına daxildir. Suda həll olunan duzların miqdarı 1 q/l-dən azdır. Ərazidə qazılmış artezian quyularından çıxan bol su Bakının içməli su ilə təmin edilməsində böyük rol oynamış.
Torpaq və bitki örtüyü
thumb|right|Şollar düzü. Təbii meşə zolağı Samir-Dəvəçi ovalığının torpaq örtüyü mürəkkəbdir. O, müxtəlif hidrogeoloji və iqlim şəraitinə daxil olduğundan burada bir neçə torpaq tipi və yarımtipi əmələ gəlmişdir. Ovalığın Şollar hissəsində əsasən karbotansız allüvial-çəmən-meşə (şərqdə) və meşə altından çıxmış yuyulmuş qəhvəyi (qərbdə) torpaqlar yayılmışdır. Şabran ərazisindən cənubda (Siyəzənə qədər) boz və çəmən-boz torpaqlar, ondan cənub-şərqdə isə şorakətvari boz-qonur torpaqlar üstünlük təşkil edir. Karbonatsız allüvial çəmən, yuyulmuş qəhvəyi torpaqlar, tərəvəzçilik, üzümçülük və bağçılıq üçün yararlıdır. Dəniz sahili boyu (xüsusilə Şabran rayonu ərazisində) qum təpələri dar bir zolaq təşkil edir. Hərəkətdə olan qumlar qonşu ərazi torpaqlarına ciddi ziyan vurur. Qum əkin sahələrini basmasın deyə, Keşçayın mənsəbindən şimala meşə zolağı salınmışdır.
Torpaq qatı müxtəlif olduğu kimi, bitki örtüyü də tip və növlərə görə müxtəlifdir. Dənizsahili boyu uzanan qumsal sahədə bitmiş bitkilərdən qərbdə - Şollar düzünün şərqində qarışıq yarpaqlı aran meşələri inkişaf etmişdir. Uzunsaplaq palıd, qarağac, vələs bu meşənin əsas tərkib hissəsini yaradır. Yalama meşələrində ağaclara sıx sarmaşmış müxtəlif növ sarmaşıqlar da vardır. Onlar meşələri bəzən keçilməz edir. Şollar düzü meşələrindən qərbdə, əsasən meşənin yerində kolluq və seyrək-meşəli çəmənlər əsas yer tutur. Aran meşələri bu ərazidə iri talalar şəklində saxlanılmışdır.Çəmən-kolluqdan qərbə yarımkserofit kolluqların və kolluqların (qaraktikanın) üstünlük təşkil etdiyi zolaq uzanır.
Yuxarda dediyimiz bitki örtüyü Şabrançayı yatağından şimala yayılmışdır. Bu çaydan cənubda yarımsəhra bitkiləri hakimdir. Burada yovşanlı, yovşanlı-şoranlı, Giləzi və Boğaz ovalığında isə birillik şoranotlu bitkilər üstünlük təşkil edir. Aran meşəsində cüyür, yenot, süleysin, çöl donuzu, bataqlıq qunduzu, daşlıq dələsi və başqa heyvanlar yaşayır. Qırqovul, kəklik buranın təbiətinə xüsusi canlılıq gətirir.
Təsərrüfatın strukturu
Şollar düzünün şərq hissəsində - Xudat və Xaçmaz zonasında faraş tərəvəzçilik geniş inkişaf etmişdir. Burada becərilən tərəvəz məhsulları Moskvaya, Sankt-Peterburqa, Bakıya və başqa şəhərlərə göndərilir. Samur çayından baş götürən Samur-Abşeron kanalı ərazi torpaqlarından istifadə və xüsusilə suvarma əkinçiliyinin genişləndirməyə kömək etmişdir. Suvarmadan xüsusilə ovalığın quru-çöl və yarımsəhra sahəsində daha çox istifadə edilir. İndi ovalıqda üzümçülük, tərəvəzçilik, bağçılıq, taxılçılıq, maldarlıq daha geniş yayılmışdır.
Turizm
thumb|left|[[Nabran çimərliyi. Xaçmaz rayonu]] Samur-Dəvəçi ovalığının şimal (Şollar düzü) hissəsində olan aran meşəsi, meşə-çəmənlik, meşələrdən axan çaylar və soyuq bulaqlar zonası Xəzər dənizi ilə qovuşur. Həmin ərazilər artıq rekresiya zonasına çevrilmişdir. Burada onlarca istirahət mərkəzləri, uşaq istirahət zonaları fəaliyyətdədir. Burada, meşələrin qumlu sahillərlə qonşu olduğu mənzərəli yerdə, turizm infrastrukturu həddən artıq dərəcədə inkişaf etmiş, çoxlu sayda otel, turbaza, pansionat, istirahət evləri inşa edilmişdir. Şərait “lüks” sinifli təmtəraqlı mehmanxanalardan, az sayda adam üçün nəzərdə tutulmuş səliqəli kotteclərdən, çadır şəhərciklərinədək müxtəlifdir. Nabranın kurortları Azərbaycanın iqlim kurortlarına aiddir. Buraların dəniz suyu, qaynar qum və günəş vannaları tam istirahət və bir çox xəstəliklərin müalicəsi üçün həddən artıq xeyirli hesab olunur. Mövsüm vaxtı Nabranda adam çox olur, ölkənin hər tərəfindən və xaricdən minlərlə turist güc toplamaq və adi iş günlərindən sonra istirahət etmək üçün bura gəlir. Burada meşələr çox qədim dövrlərdən qalmışdır, əsasən fıstıq və qarağac ağaclarından ibarətdir.
Ən populyar turbazalar Atlant, Palma, Malibu, Sahil, Lotos, Green Ville və digərləridir. İstirahət edənlər tərəfindən ən çox tələb olunan istirahət növləri akvaparklar, hovuzlar, skuterlərdə, “bananlarda” gəzinti, peyntbol oyunu, futbol, çimərlik voleybolu, tennis, badminton və digərləridir. Sahilboyu hər tərəfdə milli və Avropa mətbəxinin zərif yeməklərini təqdim edən çoxlu sayda restoran və barlar və səhərədək diskotekalar fəaliyyət göstərir.
Şüşəli bazar
Tarixi
Şüşəli bazar Sovet dönəmində Bakı şəhərinin ən məşhur bazarlarından biri olub. 2005-ci ildə bazar fəaliyyətini dayandırıb, satıcılar və işçilər buranı tərk edib. 2010-cu ildə obyekt hasara alınıb. 2012-ci ilin aprel ayında isə Şüşəli Bazar dağıdılıb. Hal-hazırda keçmiş bazarın sahəsində təmir işləri gedir.
Mey-Britt Mozer
Mey-Britt Mozer - 4 yanvar 1963-cü ildə Norveç, Fosnavoq şəhərində anadan olub .Norveç li psixoloq və neyrof izioloqdur. Fiziologiya və ya tibb üzrə Nobel mükafatı laureatıdır (2014).
Norveç Elmlər Akademiyasının və Leopoldina (2016), ABŞ Milli Elmlər Akademiyası nın (2014) və Amerika Fəlsəfə Cəmiyyəti nin (2015) xarici üzvüdür.
Doktor (1995), professor və Neyrokompüter Hesablama Mərkəzinin təsisçi direktoru  Tronxeymdəki Norveç Elm və Texnologiya Universiteti. Əməkdaşlıq edən cütlük Mey-Britt və Edvard Mozer kosmosun təmsili üçün beynin mexanizmi ilə bağlı tədqiqatlar sahəsində qabaqcıllardır, ikisidə 1996-cı ildə yuxarıda adı çəkilən universitetdə dərs deməyəbaşladılar, 2002-ci ildə Yaddaş Biologiyası Mərkəzini və 2007-ci ildə Kavli İnstitutunu yaratdılar.
O, Luize Qross Horvitz Mükafatı (2013) və Karla Spencera Leşli  Mükafatlarını(2014) əri ilə birgə fəxri elmi mükafatlar alıb.. 2014-cü ildə onlar Con O'Kif  ilə birlikdə " Beyində yerləşdirmə sistemi meydana gətirən hüceyrələrin kəşfinə görə " Fiziologiya və Tibb üzrə Nobel Mükafatını aldılar.
Bioqrafiyası
O, 1990-cı ildə psixologiya üzrə və 1995-ci ildə Oslo Universit etində neyrofiziologiya üzrə fəlsəfə doktoru dərəcəsi alıb (Prof. Per Andersenin rəhbərliyi altında). 1994-1996-cı illərdə Edinburq Universitetinin Nevrologiya Mərkəzində Richard Morris ilə aspirantura təhsili keçmiş və London Universitet Kollecində Con  O'Kif laboratoriyasında dəvətli  işçi olmuşdur. 1996-cı ildə Norveç ə qayıtdı və Norveç Elm və Texnologiya Universitetində bioloji psixologiya kafedrasının dosenti, 2000-ci ildən nevrologiya üzrə tam professor, paralel olaraq 2002-ci ildə Mərkəzin təsisçisi və həmsədri oldu. Yaddaş Biologiyası, 2007-ci ildə isə Kavli Sistemli Nevrologiya İnstitutunu yaratdı. 2014-cü ildə əri Edvard Mozer və həmkarı Con O'Kif ilə birlikdə Fiziologiya və Tibb üzrə Nobel Mükafatı nı aldı.
2016-cı ildə o, Greenpeace, Birləşmiş Millətlər Təşkilatı və bütün dünya hökumətlərini geni dəyişdirilmiş orqanizmlərlə (GMO) mübarizəni dayandırmağa çağıran bir məktub imzaladı.
Norveç Kral Elmlər və Ədəbiyyat Cəmiyyətinin  (ing.)rus. və Norveç Texnoloji Elmlər Akademiyasının üzvüdür (İngilis) Rus.
Yakov Sverdlov
Uşaqlıq və gənclik illəri
Yakov Mixayloviç Sverdlov 22 may 1885-ci ildə Nijni Novqorodda, Pokrovkada (sonralar - Sverdlov küçəsi) anadan olub. Ata - Mixail (Musa, Movşa) İzraileviç Sverdlov (1921-ci ildə vəfat edib) - sənətkar oymaçı idi həm də çap emalatxanasına sahib idi; anası - Elizabet Solomonovna (1900-ci ildə vəfat edib) - evdar qadın. Ailədə altı uşaq böyüdü: iki qız (Sofiya və Sara) və dörd oğlu (Zinovy, Yakov, Benjamin və Leo). 1900-cü ildə ailədə faciə baş verir - Yakov Sverdlovun anası vəfat edir. Tezliklə Mixail İzraileviç ikinci dəfə evləndi və hətta həyat yoldaşının xatirinə pravoslavlığı qəbul etdi. İnqilabçının ögey anası Mariya Aleksandrovna Kormiltseva idi. O, Yakova iki qardaş doğdu. Gəncin uşaqlığı və gəncliyi haqqında az şey məlumdur. Sverdlov dördüncü kursda gimnaziyada təhsilini başa vurdu, sonra əczaçılıq üzrə təhsil almağa başladı. Nijni Novqorodda, artıq gənc yaşlarında Yakov yeraltı fəaliyyəti ilə məşhurlaşdı. Tarixdə qalan çoxsaylı fotolardan belə qənaətə gəlmək olar ki, Sverdlov görmə qabiliyyətinin zəif olması səbəbindən daim eynək taxırdı.
İnqilabdan əvvəl
Yakov Sverdlov anasının ölümündən bir il sonra Rusiya Sosial Demokrat İşçi Partiyasına qoşulur. Artıq 1903-cü ildə o, özünü bolşevik və inqilabçı adlandırmağa başladı. Yakov təbliğat xarakterli çıxışlarla Rusiyanı gəzirdi. Yekaterinburq, Kostroma, Kazanda olub. Uralın paytaxtında RSDLP yerli komitəsinin rəhbəri olmağa çalışdı. Sverdlov təcrübəli yeraltı işçilərinin daxil olduğu bir qrup təşkil etdi, hansı ki, N.N.Baturin, Maria Aveide, Mixail Zavodskoy, döyüş dəstəsinin rəhbəri F.F. Syromolotov, A.E. Minkin daxil olmuşdu. Yakov Mixayloviç Yekaterinburqda inqilabçıların çıxışlarını təhrik etdi. Yeraltı işçi E.S.Kadomtsevin döyüşçüləri ilə əlaqə saxladı, sonra onlarla birlikdə Sankt-Peterburqa gəldi. İşçi sinifi arasında döyüş dəstələrinin təşkili Sverdlovun populyarlaşmasına kömək etdi. 1905-ci ildə Yekaterinburqda Sverdlov İşçi Deputatları Sovetini yaratdı. Daha sonra Perm şəhərinə köçdü. Yakov Mixayloviç tez-tez hüquq-mühafizə orqanlarının əlinə düşür və hətta həbsxanada, sonra isə sürgündə olurdu. Lakin o, bu vaxtdan xeyir üçün istifadə etdi - özünü təhsillə məşğul idi. 1910-cu ildə Sverdlov Narım sürgündə olarkən qaçır və V.İ.Leninlə ilə yazışmağa başlayır.
İnqilab illəri
thumb|right|Sverdlov, Lenin və V. A. Avanesov 1918-ci ildə Karl Marksın abidəsinin açılışında
Ölümü
thumb|right|300px| [[Kreml Divarı]]
Ölüm gözlənilmədən Yakov Sverdlova yetişdi. Bolşevikin rəsmi tərcümeyi-halında deyilir ki, 1919-cu il martın 6-da inqilabçı Xarkovdan Moskvaya yola düşüb. Yolda Yakov Mixayloviç ispan qripi ilə xəstələnir. Təhlükəli xəstəlik sürətlə inkişaf etdi. Yalnız iki gündən sonra Sverdlov paytaxta çatdı. Bolşevikin səhhətinin vəziyyəti ağır kimi qiymətləndirilib. Yakov Mixayloviç martın 16-dək yaşadı. O illərdə ölüm maskalarının hazırlanması normal idi, ona görə də mütəxəssislərin bu əmrə əməl etmələri təəccüblü deyil. Görkəmli siyasətçinin dəfn mərasimi 1919-cu il martın 18-də olub. Sverdlovun məzarı Kreml divarının yanında yerləşir, nəsilləri bolşevik abidəsinə gül gətirirlər. A.İ Vaksberq RQASPİ-dəki mənbəyə istinadən yazır: “Onun ölümünün dəqiq səbəbi məlum deyil. Eyni zamanda, Orel şəhərində yəhudi mənşəli olduğuna görə işçilər tərəfindən ölümcül döyülməsi ilə bağlı əsassız bir şayiə yayıldı, lakin bu fakt "inqilabı rüsvay etməmək" və daha da qızışdırmamaq üçün gizlədildi. Lakin bu fərziyyə hələ ki, rəsmi təsdiqini tapmayıb.
Roman Pənahov
Həyatı
Roman Pənahov 30 avqust 1995-ci ildə Ağsu rayonunun Yenilik kəndində dünyaya göz açmışdır. Milliyyətcə ləzgi idi. İlk təhsilini 2001-ci ildə C.Xıdırov adına Ağsu rayonu Yenilik kənd tam orta məktəbində alan Roman 2011-ci ildə həmin məktəbin 9-cu sinfini bitirmişdir. Həmin il sənədlərini Şamaxı Sənaye-İqtisad kollecinə verərək ora daxil olmuşdur. Təhsil müddətini bitirdikdən sonra hərbi xidmətə yollanmışdır. Hərbi xidməti başa vurduqdan sonra doğulduğu kəndə qayıdıb burada təsərrüfat işləri ilə məşğul olmuşdur.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Roman Pənahov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Füzulinin, Cəbrayılın, Qubadlının və Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Roman Pənahov 4 noyabr 2020-ci ildə Şuşa rayonunun Daşaltı kəndi istiqamətində həlak olmuşdur. 10 noyabr 2020-ci ildə Ağsu rayonu Yenilik kənd qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatıldığı və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Roman Pənahov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Roman Pənahov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Roman Pənahov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
İbrahim Junusov
İbrahim Junusov — Qırğızıstan Respublikasının Türkiyə Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.
Vəfatı
19 dekabr 2016-cı ildə Rusiya Federasiyasının Türkiyə Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Andrey Karlova sui-qəsd zamanı o, da Ankaradakı sərginin açılışında olmuşdur.
İmperiya qadağası
thumb|1621-ci ilin yanvarında İmperator [[II Ferdinand (Müqəddəs Roma imperatoru)|II Ferdinandın irsi torpaqlarını və seçki ləyaqətini itirmiş kürfürst V Fridrixə qarşı imperator qadağası.]] İmperiya qadağası (Reichsacht) Müqəddəs Roma İmperiyasında kiminsə qanundan kənar olduğunu elan etməyin bir növü idi. Müxtəlif vaxtlarda bu, Müqəddəs Roma İmperatoru, Reyxstaq və ya digər məhkəmələr tərəfindən elan edilə bilərdi. Geächtete (təxminən 17-ci əsrdən etibarən, danışıq dilində Vogelfreie, "quş kimi azad") kimi tanınan imperiya qadağası altında olan insanlar bütün hüquqlarını və mülklərini itirdilər. Onlar qanuni olaraq ölü sayılırdılar və hər kəsə hüquqi nəticələr olmadan onları soymağa, yaralamağa və ya öldürməyə icazə verilirdi. İmperiya qadağası avtomatik olaraq bir insanın aforoz edilib kilsədən xaric edilməsindən sonra tətbiq edilirdi, habelə imperiya qadağası altında olan bir şəxsə kömək təklif edən hər kəsə şamil edilirdi.
Qadağan edilmiş şəxslər qanuni orqana müraciət edərək qadağanı geri götürə bilərdilər. İmperiya qadağasının daha güclü versiyası olan Aberacht (Mənfurluq) geri qaytarıla bilməzdi. İmperiya qadağası bəzən bütün feodal əraziyə tətbiq edilirdi. Bu halda, digər feodallar onlara hücum edə və onları fəth etməyə çalışa bilərdilər. Qadağanın bir şəhərə və ya digər mülkə təsiri ondan ibarət idi ki, o, imperatora bilavasitə tabeçiliyi itirdi və gələcəkdə imperatordan başqa ikinci bir senyora sahib ola bilərdi.
Gövdlər (Nəmin)
Gövdlər — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 27 nəfər yaşayır (7 ailə).
Noyburq an der Donau
Noyburq an der Donau (, Neuburg an der Donau) — Almaniya nın Bavariya əyalətində Noyburq-Şrobenhauzen rayonunun paytaxtı olan şəhər.
Buxara vilayəti
Buxara vilayəti — Özbəkistanda vilayət. Sahəsi 40,3 min km2, əhalisi 1,7 milyon (2011). 13 rayonu, 10 şəhəri, 3 şəhər tipli qəsəbə var. Mərkəzi Buxara şəhəridir.
Təbiət
Səthi şimal-qərbə doğru azmeyilli düzənlikdir. Ərazinin çox hissəsini Qızılqum səhrası tutur. Vilayətin şimalında Kulcuktau (785 m) dağları, cənub-şərqində Zərəfşan çayının geniş dərəsi uzanır. Mühüm çayı olan Zərəfşandan və Türkmənistan Respublikası ilə sərhəddəki Amudərya çayından suvarmada istifadə edilir. Şor göllər var. Suvarılan rayonlarda (torpaq fondunun təqribən 2%-i) çəmən, allüvial, bataqlıq-çəmən, səhra-otlaq rayonlarında açıq-boz, qumlu və s. torpaqlar geniş yayılmışdır.
İqlimi
İqlimi kəskin kontinentaldır. Orta temperatur yanvarda –2°C-dən (cənubda) –8°C-yədək (şimalda), iyulda 28–30°C-dir. İllik yağıntı 125–175 mm-dir.
Faydalı qazıntıları
Faydalı qazıntıları: neft, təbii qaz, qrafit, bentonit, mərmər, əhəng daşı, qum, gips və s.
Fauna
Səhrada gəvən, cuzğun, efemerlər, efemeroidlər, saksaul və s. bitir; ceyran, sayqak, canavar, tülkü, gəmiricilər, sürünənlər, müxtəlif quşlar və s. var.
Təsərrüfat
Vilayətin ÜRM-ində sənayenin payı 18% təşkil edir. Toxuculuq, ipəksarıma və pambıqtəmizləmə əsas sənaye sahələridir; neftin, təbii qazın, qiymətli metalların hasilatı və emalı mühüm yer tutur. Buxara vilayəti Orta Asiyada iri yanacaq-energetika sənayesi rayonlarından biridir. Buxara neft emalı zavodu ildə 2,5 milyon ton neft və qaz kondensatı emal edir (2010). Zavodun istehsal etdiyi yüksəkkeyfiyyətli benzin, dizel yanacağı, mazut, aviakerosin və digər məhsullar xarici ölkələrə ixrac olunur. Toxuculuq sənayesi üçün başlıca xammal pambıqdır: 2010-cu ildə vilayətdə 106,7 min ton pambıq lifi istehsal edilmişdir. ÜRM-də kənd təsərrüfatının payı 29,6%-dir (2010). Bitkiçiliyin əsas sahələri pambıqçılıq (342 min t) və taxılçılıqdır (620 min t).
Vilayətdə orta hesabla ildə 150 min ton meyvə, 354 min ton tərəvəz, 79 min ton bostan bitkiləri və 99 min ton üzüm yetişdirilir. Avtomobil yollarının uzunluğu 3994 km-dir. 2010-cu ildə avtomobil nəqliyyat ilə yükdaşımaların həcmi 1242,9 milyon t/km olmuşdur. Dəmiryollarının uzunluğu 452,4 km-dir. 2010-cu ildə vilayətin xarici ticarət dövriyyəsi 659,7 milyon dollar təşkil etmişdir. İxracatın həcmi 336,9 milyon dollara, idxalatın həcmi 322,8 mln. dollara çatmışdır. Pambıq lifi (57,3%), enerji ehtiyatları (19,3%), qida məhsulları (3,5%) və xidmətlər (3,5%) əsas ixracat məhsullarıdır. İdxalatda əsas yeri maşın və avadanlıqlar (16,5%), enerji ehtiyatları (67,1%), mine - ral və kimyəvi materiallar (4,3%) tutur.
Bred Fitspatrik
5 fevral 1980-ci ildə amerikalı proqramçı, “Livejournal.com” – pulsuz şəbəkə gündəlikləri saytının müəllifi Bred Fitspatrik (Brad Fitzpatrick) anadan olmuşdur. Hal-hazırda o, “Google” şirkətində proqram təminatının yaradılması üzrə mütəxəssis vəzifəsində çalışır.
Brend Fitspatrik Ayova ştatında anadan olan Fitzpatrick Oreqon ştatının Beaverton şəhərində böyüyüb və Sietldəki Vaşinqton Universitetində kompüter elmləri üzrə ixtisaslaşıb. O, ilk şirkəti FreeVote.com-u orta məktəbdə olarkən qurdu..
Lauinqen
Lauinqen (svabca : Lauinga, Lauingen) — Almaniyanın Bavariya əyalətinin Dillingen rayonunda şəhər. Dunay çayının sol sahilində, Dillingendən 5 km qərbdə və Ulmdan 37 km şimal-şərqdə yerləşir.
Aqar
thumb|[Aqardan hazırlanmış məşhur yapon şirniyyatı thumb|Aqar kürəcikləri olan klassik çay
Aqar (Aqar-aqaroza)- ən möhkəm geləmələgətirmə qabiliyyətinə malik polisaxarid
Bir çox polisaxaridlərin sulu məhlulları geləmələgətirmə qabiliyyətinə malikdirlər. Polisaxaridlərin bu xassəsi onların bioloji funksiyaları və praktiki əhəmiyyəti ilə bilavasitə bağlıdır.
Polisaxaridlər əsasən okean yosunlarından alınır. Yosunlara okeanın sahilboyu zonalarında rast gəlinir. Qırmızı və qonur yosunlar təmiz "polisaxarid" hazırlayırlar. Onlar özlərində hüceyrələrarası maddə kimi spesifik turş polisaxaridlər saxlayırlar (qonur yosunlarda — algin turşuları, qırmızı yosunlarda- sulfatlaşdırılmış qalaktan turşuları vardır). Bu polisaxaridlərin hətta duru məhlulları möhkəm gel əmələ gətirirlər.
Polisaxaridlərin gel əmələ gətirməsi üçün, özəklərdə həlledici (su) olmaqla zəncirvari molekulların fəza toru yaratması lazımdır. Polimerlərin geləmələgətirmə qabiliyyəti əsasən bu torun düyünlərinin təbiəti ilə bağlıdır. Bu zəncirlər arasında kovalent rabitə ola bilər: bu halda fəza toru böyük üçölçülü molekulu xatırladır. Polisaxarid gellərinin ən tipik nümayəndələri fəza torunun düyünlərindəki rabitənin kovalent rabitə olmayanlardır.
Tərkibi və xüsusiyyətləri
thumb|443x443px|Aqaroza monomerinin quruluşu Polisaxaridlərin ən möhkəm geləmələgətirmə qabiliyyətinə malik olan nümayəndəsi aqar hesab olunur. Aqar bəzi qırmızı dəniz yosunlarından alınan polisaxariddir. Özündə 50–80% xətti aqaroza polisaxaridi saxlayır, 3 — qalaktopiranozanın və 4 3,6 — anhidro- qalaktopiranozanın bir-birini əvəz edən qalıqlarından alınmışdır.
Aqar soyuq suda həll olmur, isti suda isə qismən həll olur. Özündə 0,5–1,5% aqar saxlayan sulu məhlul 32–39 0C-yə qədər soydulduqda möhkəm gel əmələ gətirir. Qızdırıldıqda aqar geli 85–90 0C-də əriyir.
Bütün aqar polisaxaridlərinin əsas quruluş vahidi olan aqarobioz disaxaridinin quruluşu şəkildə göstərilmişdir. O, iki 1,3-b-D qalaktopiranoza (D-G) və 1,4–3, 6-anhidro-a-L-qalaktopiranozadan ibarətdir. Təbii aqar iki tərkib hissədən ibarətdir. Bunlardan biri çox güclü gel əmələgətirmə qabitiyyətinə malik aqarozadır, digəri isə aqaropektin adlanır və bütün yüklü polisaxarid komponentləri özündə birləşdirir.
Hazırlanma qaydası
Aqar həlməşik əmələ gətirən maddə olub dəniz bitkilərinin və yosunların tərkibində olan iri molekullu polisaxariddir. Aqarın tərkibində orta hesabla 13,6–17,57% su, 0,12–2,18% azotlu maddə, 71–73% reduksiyaedici maddələr (hidrolizdən sonra) və 2,97–5,3% kül vardır.
Zolaqlı delfin
Zolaqlı delfin və ya Zolaqlı prodelfin — kifayət qədər araşdırılmayan, kiçik bir delfin növü. Əsasən Dünya okeanının bütün mülayim və tropik qurşaqlarında yayılmışdır. Təsnifatı mübahisə doğurur. 1999-cu ildə DNT analizləri onların müxtəlif delfin növləri arasında oxşarlıqlar müəyyən etmişlər
Aqar
Hazırlanma qaydası
Aqar soyuq suda həll olmur, lakin su udaraq şişir. Qaynar suda isə tamamilə həll olur. Aqar məhlulu (zol) soyuduqda həlməşiyə (gel) çevrilir. Sulu məhlulda 0,3–1% aqar olduqda davamlı həlməşik əmələ gətirir. Pektin maddələrindən fərqli olaraq aqar turşu və şəkər olmadan belə həlməşik əmələ gətirir. Keyfiyyətindən asılı olaraq aqar əla və I əmtəə sortuna bölünür. Yeyinti məhsulları istehsalında işlədilən aqarda kənar qarışıqlar və mikrobioloji xarabolma hiss olunmamalı, rəngi ağdan açıq qəhvəyiyə qədər, nəmliyi isə 18%-dən çox olmamalıdır.
Zolaqlı delfin
Təsviri
Əsasən balıq, kril, osminoqlarla qidalanırlar. Yan zolaqlarına görə fərqlənirlər. Əvvəllər ovlanma səbəbi ilə sayları azalırdı. Hazırda isə torlar və okean sullarının kirlənməsindən əziyyət çəkirlər.
Aqil Həsənov
Aqil Nofəl oğlu Həsənov  — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
NGC 1421
NGC 1421, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Aqil Həsənov
Həyatı
Aqil Həsənov 1996-cı il yanvarın 6-də Şabran rayonunun Pirəmsən kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Aqil Həsənov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində savaşıb. Aqil Həsənov sentyabrın 29-da şəhid olub. Şabran rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aqil Həsənov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Hüşnə (Nəmin)
Hüşnə — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 94 nəfər yaşayır (27 ailə).
Asya (müğənni)
Asya — türk müğənni.
Musiqiyə meyli ibtidai məktəb illərində başlayan orta məktəb illərində Türk Xalq musiqisi xoruna davam edən Tülay Keçialan,Əskişəhər / Əhməd Qanadlı Liseyində oxuyarkən Milliyyət Qəzeti Liseylər Arası Musiqi Yarışmasında Türk Xalq musiqisi filialında solist olaraq birinci seçilmişdir. Liseydən məzun olduqdan sonra musiqi həyatına Bodrumda başlayan və daha sonra Ankarada davam edən Tülay Keçialan, Nilüfer prodüserliyində hazırladığı ilk albomuna qədər səhnə adı olaraq Tülay Saygın adını istifadə etmişdir.
Altea
Altea — İspaniya əyalətində bələdiyyə, Marina-Baxa ərazisinin 35.30 km² hissəsini əhatə edir.
2010-cu ildə əhali sayı 24006 nəfərə çatmışdır.
Cavid
Cavid — kişi adı; təxəllüs.
Bu təxəllüsü olan tanınmış şəxslər
Xankəndi (Nəmin)
Xankəndi — İranın Ərdəbil ostanının Nəmin şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 278 nəfər yaşayır (58 ailə).
Daharlı
Daharlı — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi (Düzkənd) Axuryan rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 15 km məsafədə yerləşir. 1937-ci ilə kimi Leninakan rayonunun tərkibində olmuşdur. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponimi
Toponim qoraqoyunlu türk tayfasının bir qolu olan duharlı etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 7. XII.1945-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Getk qoyulmuşdur. Mənbədə Dağarlı. Əsli Dağarlı. XIX əsrin sonlarına aid mə'lumatda bu qəzada üç Dağarlı kəndi qeyd olunmuşdur. Dağarlı yaylasının adındandır.
Əhalisi
1878-ci ildə kəndin azərbay-canlı əhalisi çıxarılmış və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir
Hotellneset yarımadası
Hotellneset (Hotellneset) — yarımada 1 x 2 km ölçülərə malik olaraq, Şpitsbergen adalarında yerləşən Lonqyirbyuen şəhərindən şimal-qərbində Adventfiord körfəzində qərarlaşır. Yarımada da yük limanı və Svalbard aeroportu vardır. Ən hündür nöqtəsi Platoberqetdir. Burada üstəlik Şpisbergen peyk stansiyası fəaliyyət göstərir.
Amberq-Sulzbax
Amberq-Sulzbax (Amberg-Suizboch) — Almaniyanın Bavariya əyalətində rayon. Amberq şəhərini əhatə edir, lakin o, bu rayona daxil deyil. O Noyştadt an der Valdnab, Şvandorf, Noymarkt, Nürnberger Land və Bayroyt rayonları ilə həmsərhəddir.
Tarixi
Rayonun tarixi Yuxarı Pfals və Amberq şəhərinin tarixi ilə bağlıdır. Rayon 1972-ci ildə keçmiş Amberq rayonu ilə rayonsuz Sulzbax-Rozenberq şəhərinin (ikincisi bu inzibati islahatda rayonsuz şəhər statusunu itirmişdir) birləşdirilərək yaradılmışdır.
Hacı Səyyah
Mirzə Məhəmməd Əli — İranlı diplomat, səyyah və dövlət xadimi. Tarix ədəbiyyatlarında etmiş olduğu səyahətlərə görə Hacı Səyyah təxəllüsü ilə tanınmışdır. Mirzə Məhəmməd Əli, Amerika Birləşmiş Ştatları vətəndaşlığı almış ilk iranlı hesab olunur. Belə ki, Kaliforniya ştatının XII Dairə Məhkəməsinin vermiş olduğu qərara əsasən ona, 1875-ci ilin 26 may tarixində rəsmi olaraq ABŞ vətəndaşlığı verilmişdir.
Həyatı
Hacı Səyyah 1836-cı ildə Qacar dövlətinin Məhəllat şəhərində anadan olmuşdur. Gənc yaşlarından etibarən müasir və demokratik tədqiqatlar, ədəbiyyatlarla tanış olmağa başlamış və dövrünün fərqli fikirlərindən təsirlənmişdir. XIX əsrin ortalarında İranda mövcud olan avtokratik hökmdarlarıq dövründə Hacı Səyyah dünyanı gəzməyə və dünyanın müxtəlif yerlərində yerləşən cəmiyyətlərin gündəlik həyatını öyrənməyə qərar verir.
Səfərləri
Hacı Səyyah 23 yaşında olarkən tək başına dünya səyahətinə çıxmışdır. Səyyahın səyahətləri 18 il davam etmiş və bu müddətdə tək olmaqla yanaşı ciddi formada yoxsulluqdan əziyyət çəkmişdir. 6 il ərzində Avropa və Orta Asiyada yerləşən müxtəlif ölkələrə səfər etmişdir. Maddi baxımdan təmin olunmasa da, səyahətlərinə güclü motivasiya ilə yanaşmışdır. Özü bunu elmə olan güclü həvəsi ilə əsaslandırmışdır.
O, dünya haqqında bacardığı qədər çox şey öyrənmək və digər insanların siyasi-ictimai fikirlərin ölkəsinə qayıdaraq iranlılara bölüşmək istəyirdi. Səyahətləri boyu apardığı müşahidələr nəticəsində o, belə qənaətə gəldi ki, insanlar ağlabatan insani cəmiyyətlərdə yaşamalı və əsas insan hüquqlarından istifadə etməlidirlər.
Hacı Səyyah Avropada 4 il qaldıqdan sonra Amerika Birləşmiş Ştatlarına gələrək və burada 10 il yaşamışdır. İddialara görə Səyyah dönəmin Amerika Birləşmiş Ştatlarının 18-ci prezidenti olmuş Uliss Qrantla fərqli vaxtlarda 2 dəfə görüşmüşdür. ABŞ-nin müxtəlif ştatlarına gəzə-gəzə sonradan Kaliforniya ştatının San-Fransisko şəhərinə köçmüşdür.
Tarixçi Əli Firdovsi ABŞ Dövlət Departamentinin arxiv sənədləri üzərində çalışan zaman Hacı Səyyahın 1875-ci ilin 26 may tarixində ABŞ vətəndaşlığına qəbul edildiyini sübut edən sənəd aşkarlamışdır. Sənədə görə Kaliforniya ştatının XII Dairə Məhkəməsinin vermiş olduğu qərara əsasən ona yuxarıda göstərilmiş tarixdə ABŞ vətəndaşlığı verilmişdir və bu bir iranlıya verilən ilk ABŞ vətəndaşlığı hesab olunmaqdadır.
Siyasi fəaliyyəti
1877-ci ilin iyulunda İrana qayıtdıqdan sonra Hacı Səyyah siyasi fəaliyyətə başlamış və ölkədəki siyasi vəziyyəti dəyişdirmək üçün ruhanilərə və dövlət xadimlərinə gizli məktub yazdığı üçün həbs edilmişdir. Azadlığa çıxandan sonra o, daha çox təqib olunacağından qorxaraq Tehrandakı ABŞ nümayəndəliyinin himayəsinə müraciət etmişidr. ABŞ vətəndaşlığına sahib olduğundan xəbərsiz olan bir çox iranlı Hacı Səyyahın bu addımı atmasına təəccüblənmişdir.
1905-ci ildə baş vermiş Məşrutə inqilabı zamanı meydanlarda olan Hacı Səyyah xalqının maariflənməsi və daha da inkişaf etməsi üçün həyatının sonuna qədər fəaliyyət göstərmişdir. Mirzə Məhəmməd Əli 1925-ci ildə Qacarlar dövlətinin paytaxtı olan Tehran şəhərində 89 yaşında vəfat etmişdir.
Amerikalı nindza (film, 1985)
«Amerikalı nindza» — 1985-ci ildə çəkilmiş döyüş filmidir.
Məzmun
Co Armstronq 18 yaşında olan gənc əsgərlərdən biri olub, ABŞ-nin Filippin bölməsinə xidmət edir. Yolda gedərkən digər əsgərlərlə birlikdə nindzaların hücumuna məruz qalır. Co Nincitsu texnikasından istifadə edib, nindzaların əlindən qurtula bilir. Onun istifadə etdiyi texnika Nindzaların başçısını bərk təəccübləndirir. Qaçarkən Patrisiyanı da xilas edir. Amma iş bununla bitmir. Nindzalar bu hadisədən sonra Conu öldürmək niyyətindədirlər...
Ağdam bələdiyyələri
Ağdam bələdiyyələri — Ağdam rayonu ərazisində fəaliyyət göstərən bələdiyyələr.
Cəbrayıl (Bicar)
Cəbrayıl — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 567 nəfər yaşayır (126 ailə). Əhalisini azərbaycan türkləri və kürdlər təşkil edir.
Çaparxana
Çapar Xana (Farsca: چاپارخانه, kuryer evi) Əhəmənlər dövründə istifadə olunan poçt xidməti üçün bina adı. Sistem, Əhəmən İmperiyasının qurucusu II Kir tərəfindən icad edildi və daha sonra I Dara tərəfindən inkişaf etdirildi və imperyada kral ünsiyyət üsulu olaraq quruldu. Hər bir "Çapar Xana", əsasən Sardisdən Susaya qədər uzanan, imperyada böyük şəhərlərinin əksəriyyətini birləşdirən 2500 km uzunluğundakı qədim magistral yol olan Kral Yolu boyunca yerləşən bir stansiya idi.
Çaparların "Çapar Xana" binalarında yeni ləvazımları təmin edilərdi. Çapar yol boyu hər stansiyada təzə ləvazimatlar və atlarla təmin olunan təcili kuryerlər idilər ki, özləri tədarük almadan və ya atlarının dincəlməsini gözləmədən yollarını tez bir zamanda tamamlasınlar.
Herodot eramızdan əvvəl 440-cı ildə yazır:
"Nə qar, nə yağış, nə istilik, nə də gecənin qaranlığı bu məmurların işlərini tez bir zamanda yerinə yetirməsinə mane ola bilməz. Birinci Çapar tez bir zamanda ikinci Çapara çatdırır, ikinci üçüncünə çatdırır və ... beləliklə məktub məqsədə çatır, Yunanların Hefest məbədinə çatdırmaq üçün əllərində tutduqları Olimpiya məşəli kimi. "Əhəmənlər bu növ ata "Aq Qaroy" (Yunanca: Ἀγγαρήιον) deyirlər."
Əli Osman Paşa (mirliva)
Əli Osman Paşa (d. 1858, İstanbul, Osmanlı dövləti - ö. 16 sentyabr 1890, Kuşimoto, Yaponiya) Türk hərbçisi. Ərtoğrul freqatası kapitanı.
Krım müharibəsi vaxtı Sinop döyüşündə Osmanlı donanmasının əsir düşmüş komandanı Osman Paşanın nəvəsidi. Atası Miralay Əhməd bəydir.
Hərbi karyerası
1870-ci ildə, on iki yaşında "Mekteb-i Fünunu Bahriyei Şahaneyə" daxil oldu. 1874-cü ildə məktəbin hərbi şöbəsinə keçdi. 1877-ci ildə Hərbi Akademiyadan kurs ikincisi olaraq leytenant rütbəsində məzun oldu.
1879-cu ildə kapitan rütbəsinə yüksəldi və atası Miralay Əhməd bəy ilə Bəsrəyə getdi. 1880-ci ildə "Osmaniyə Zirehli Friqat"ına artilleriya kapitanı, 1822-ci ilin 31 iyulunda isə təhsil və təlim məqsədi ilə "Hüdavendigar Friqatına" təyinat aldı. 1883-cü ilin 10 sentyabrında üçüncü dərəcəli kapitan rütbəsi aldı və Paris dəniz attaşeliyinə göndərildi. Parisdən sonra, 1884-cü il martın 1-də Nikolayev konsulluğuna təyin edildi və ikinci dərəcəli kapitan rütbəsi aldı. 3 avqust 1884-cü ildə mayor (minbaşı) rütbəsinə qaldırıldı. Dəniz Naziri Bozcaadalı Həsən Hüsnü Paşanın qızı evləndi.
1887-ci ilin 23 yanvarında Osmanlı padşahının yavərləri arasına alınaraq, kaymakan rütbəsinə yüksəldi. 1887-ci ilin 27 sentyabrında miralay (polkovnik) rütbəsinə yüksəldi.
Ərtoğrul Friqatının Kapitanı
1889-cu il martın 6-da Yapon İmperatoruna İmtiyaz hüququnu çatdırmaq tapşırığı alaraq "Ərtoğrul Friqarına" kapitan təyin edildi. 1889-cu ilin 14 iyulunda gəmi İstanbuldan yola çıxdı və uzun bir səfərdən sonra Sinqapura çatdı. Gəminin səfər üçün hazırlığı vaxtı və yola çıxmaq üçün külək gözləyən zaman, 1889-cu il noyabrın 25-də mirliva (general-mayor) rütbəsinə yüksəldi və Paşa oldu.
1890-cı il sentyabrın 15-də "Ertoğrul" Yaponiyadan geri dönmək üçün yola çıxdı. Lakin ertəsi gün güclü bir fırtınaya düşdü. Fırtına ilə amansız mübarizədən sonra sentyabrın 16-da Kii yarımadasında yerləşən Kuşimoto qəsəbəsinin Ooşima adasındakı (Büyükada) Kaşinozaki Mayakı yaxınlığındakı qayalarda parçalanaraq batdı. Əli Osman Paşa ilə birlikdə heyətin böyük əksəriyyəti şəhid oldu. Fırtınadan sonrakı günlərdə dənizdən çıxarılan yüz əlli cəsəd arasında Osman Paşanın nəşi yox idi. Sonrakı axtarışlarda da onun meyidi tapılmadı. 350px|thumb|center|Ərtoğrul Freqatının heyəti - Əli Osman Paşa ortada
Həmçinin bax
"Ərtoğrul 1890"
Dave Meltzer (İdmançı)
David Allen Meltzer —  peşəkar güləş və qarışıq döyüş sənətləri haqqında məlumat verən amerikalı jurnalist və idman tarixçisidir. O, həmçinin Stenford Universitetinin Ali Biznes Məktəbində MMA, peşəkar güləş və boks biznesinin bir çox aspektləri üzrə tez-tez mühazirə edir. 1983-cü ildən Meltzer Wrestling Observer Newsletter ( WON ) jurnalının naşiri və redaktorudur. O, həmçinin Oakland Tribune, Los Angeles Times , Yahoo! Sports, SI.com və The National Sports Daily. O, 1993-cü ildə UFC 1- dən bəri qarışıq döyüş sənətlərini əhatə edir və həmçinin SB Nation üçün idmanı əhatə edir. O, Sports Illustrated- dan Frank Deford tərəfindən "idman jurnalistikasında ən bacarıqlı reportyor" adlandırılıb.
Erkən həyat
Meltzer Nyu-York un yuxarı əyalətində yaşayırdı, daha sonra ailəsi ilə birlikdə Kaliforniya ştatının San Xose şəhərinə köçdü.
Wrestling Observer Əsas məqalə: Wrestling Observer Newsletter Wrestling Observer Newsletter-in başlanğıcı 1980-ci ildə Meltzerin peşəkar güləşlə bağlı yazışdığı şəxslər arasında illik sorğuya başladığı vaxta təsadüf edir. Meltzerin sözlərinə görə, o, əvvəlcə sadəcə fanat olub. Qısa müddətdən sonra o, kaset-ticarət siyahısını saxlamağa başladı və vaxtaşırı lent yeniləmələri ilə birlikdə matç nəticələri və xəbər yeniləmələrini göndərdi. Meltzer bildirdi ki, o, kollecdəki dostlarını kaset ticarəti və biznesdəki hadisələr üçün "döngüdə" saxlamaq istəyir, çünki əsas güləş jurnalları bir qədər gənc demoqrafik təbəqəyə xidmət edir.