cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fəhmin Quliyev
Hərbi xidmətləri
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fəhmin Quliyev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fəhmin Quliyev ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Biri var idi, biri yox idi (III mövsüm)
Biri var idi, biri yox idi — ABC telekanalında yayımlanan ABŞ nağıl-dram serialıdır. Serialın üçüncü mövsümünün çəkiləcəyi ABC tərəfindən 10 may 2013-cü ildə elan edilmişdi. İcraçı prodüsserlər Adam Horovitz və Edvard Kitsis bildirmişdilər ki, üçüncü mövsüm iki hissəyə bölünərək, birinci mövsüm 29 sentyabr-15 dekabr 2013-cü ildə, ikinci hissə isə 9 mart-11 may 2014-cü ildə efirə veriləcək.
Birinci hissədə qəhrəmanların Yoxlandiyada Piter Penlə mübarizəsi və Storibruka qayıtmaları, ikinci hissədə isə qəhrəmanların şəhərə yol tapmış Qərbin Qəddar Cadugəri Zelena ilə mübarizələri göstərilir. İki hissənin əsas antoqonistləri olan Qərbin Qəddar Cadugəri və Piter Pendən başqa üçüncü mövsümdə Din-din, Ariel, Şahzadə Erik, Ursula, Meduza, Rapunzel, Oz cadugəri, Xeyirxah Cadugər Qlinda, Şimalın Xeyirxah Cadugəri, Cənubun Cadugəri, Doroti Geyl, Qarasaqqal və Elza obrazları da debüt edir.
Mövsüm premyerası 8.52 milyon nəfər tərəfindən izlənmiş və 18-49 yaş arası 2.6/7 reytinq qazanmışdır. Mövsüm ortası finalı tənqidçilər tərəfindən qiymətləndirilmiş və Cənab Qoldun özünü qurban etməsi və keçmişlə bağlı göstərişlər qeyd edilmişdir. Mövsümün ikinci hissəsi yaxşı reytinq nəticəsi göstərərək, ikinci seriya həftənin ən yüksək reytinq nəticəsinə nail olmuşdur və bu 2012-ci ilin oktyabrında ikinci mözsümün ikinci seriyasının yayımlanmasından sonra serialın göstərdiyi ən uğurlu nəticə idi. Seriya tənqidçilər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, ssenari müəllifləri və prodüsserlər tərəfindən yaradılmış yeni ssenari xəttinə dəyər verilmişdir. İki saatlıq mövsüm finalı 6.8 milyon nəfər tərəfindən izlənmiş və 18-49 yaş arası 2.3/7 reytinq nəticəsi göstərmişdir ki, bu da serialın reytinqlərinin yaxşılaşmasına baxmayaraq, ən zəif final göstəricisi olmuşdur. 8 may 2014-cü ildə serialın dördüncü mövsümünün çəəkiləcəyi elan edildi və dördüncü mövsümün premyerası 28 sentyabr 2014-cü ildə baş tutdu.
Məzmunu
200px|thumbnail|left|III mövsümün Qəddar Kraliçaya həsr olunmuş təbliğat posteri: "İnan ki, ananın sevgisi onun qaranlıq ürəyindən daha güclü ola bilər."
Qreq Mendell və Tamara tərəfindən Yoxlandiyaya aparılan Henri Millsbütün bunların Piter Penin göstərişi ilə həyata keçirildiyini öyrənir. Penə səmimi inananın ürəyi – Henrinin ürəyi lazımdır. İtmiş uşaqların köməkliyi ilə Pietr Pen Henrini magiyanı yalnız onun xilas edə biləcəyinə inandırmağa çalışır. Henrinin axtarışında olan Emma, Meri Marqaret, Cazibədar Şahzadə, Qəddar Kraliça, Rumpleştilskin və Kapitan Qarmaq da uğurlu şəkildə Yoxlandiyaya gəlib çatırlar, lakin, Kapitan Qolda komanda ilə işləməyin mümkün olmadığını bildirərək onları tərk edərək tək yalnız şəkildə Henrinin axtarışına başlayır. Digərləri isə Din-dini onlara kömək etməyə razı sala bilirlər. Devid itmiş uşaqlardan birinin atdığı zəhərli oxdan yaralansa da, bunu gizli saxlaya bilir.
Bu arada Sehrli meşəyə düşmüş Nil Kassidiyə Şahzadə Avrora, Şahzadə Filip və Mulan kömək edirlər. Mulan Şahzadə Avroraya aşiq olduğunu başa düşsə də, bunu deyə bilmir, ona görə də onları tərk edərək Robin Hudun dəstəsinə qoşulur. Robin Hudun köməkliyi ilə Nil Penin kölgəsini Yoxlandiyaya getmək üçün istifadə edir. Emma, Kapitan Qarmaq və Emmanın valideynləri Nili Piterin tələyə saldığı Exo mağarasından xilas edirlər. Qarmaq Emmaya sevgisini etiraf edir. Nil isə atası Rumpelştilskinlə görüşərək ona inanmadığını bildirir. Devid zəhərli oxla yaralandığını və adanın sehrli bulağının onu sağaltdığını, buna görə də adanı tərk edə bilməyəcəyini etiraf edir. Dəstə penin kölgəsini həbsə ala bilir. Pen isə magiyanı xilas etmək adı ilə Henrini Kəllə qayaya aparır. 210px|thumbnail|right|Birinci hissənin əsas antoqonisti Piter Pendir (Robbi Kay). Adaya ilk çatdığı anda Rumpelştilskin Qara Maqın xəncərini kölgəsinə verərək onu heç kimin tapa bilməyəcəyi yerdə gizlətməyi əmr edir. Tez-tez Reumpeli ziyarət edən Bellin görüntüsü onu ovundurur, lakin Recinanın kömkliyi ilə Rumpel bunun əslində Penin kölgəsi olduğunu müəyyən edir. Bu köməkdən sonra güclərini birləşdirən Recina və Qold su pərisi Arieli Pandora qutusunu gətirmək üçün Storibruka gətirməyə göndərirlər. Bell Storibruku kənar gözlərdən qoruyan tilsimi həyata keçirdikdən sonra Yoxlandiyada Piter Pen tərəfindən əsir saxlanan Vendi Darlinqin qardaşları Con və Maykl Darlinqlərə bacılarına qovuşmağa kömək etməyə söz verir, bundan sonra Ariel Pandora qutusu ilə birlikdə Yoxlandiyaya qayıdır. Dəstəyə qoşulan Rumpelştilskin və Recina birlikdə Henrini xias etmək üçün yola düşürlər. Kəllə qayada Pen Rumpeli aldadaraq qutuya salsa da, valideynləri onu xilas edə bilirlər. Rumpelştilskin Pandora qutusundan azad edilir. Gəmidə Storibruka qayıdarkən Henriyə Piter Pen hücum edir, lakin, Rumpel yetişərək Peni Pandora qutusunda həbs edə bilir. Buna baxmayaraq Henri ilə tək qaldığı qısa müddətdə Piter Pen Henrinin bədənini ələ keçirməyə nail olur, Rumpel isə xəbəri olmadan Piterin bədənində Henrini qutuya salır.
Henrinin bədənində gizlənmiş Piter Pen Storibruku ələ keçirərək burada yeni Yoxlandiya yaratmağı planlaşdırır. Bu məqsədlə o, kölgəni azad edir və Mavi Pərini öldürür. Rumpel Devidə zəhər əlehinə iksir verir. Emmanın Henrinin özü olmadığına inanmasından sonra Qold qitunu açmağa məcbur olur və Henri azad olur. Pen isə Recinaın Storibruku yaratmaq üçün istifadə etdiyi tilsimi oğurlayaraq yenidən şəhərə tilsim qoymağa çalışır. Din-din yenidən özündə sehrli güc hiss edərək Penin kölgəsini həbs edir, Mavi Pəri isə dirilir. Recina və Rumpel uğurla Henrinin öz bədəninə qayıtmasına nail ola bilirlər. Son qarşılaşmada Rumpel Piter Peni öldürmək üçün özünü qurban verir. Recina Penin yenilədiyi cadunun qarşısını almaq üçün öz tilsimini məhv etməli olur, buna görə də, Henri və Emma yeni həyata başlamaq üçün Storibruka geri dönürlər. Nağıl qəhrəmanları isə hamısı Sehrli meşəyə qayıdırlar. 185px|thumbnail|left|İkinci hissənin əsas antoqonisti Qərbin Qəddar Cadugəri Zelenadır (Rebekka Meyder). Sehrli meşəyə qayıdan qəhrəmanlar burada hakimiyyətin və kral sarayının Qərbin Qəddar Cadugəri Zelena və onun uçan meymunları tərəfindən ələ keçirildiyini görürlər. Recina Henrini itirməsi ilə barışa bilmir və anası kimi ürəyindən imtina etməyə cəhd edir, lakin, Robin Hud buna imkan vermir. Robin və Recina arasında münasibət yaranır və onlar bir-birinin xoşuna gəlməyə başlayırlar. Recina ilə qarşılaşan Zelena onun bacısı olduğunu və anaları Koranın körpə ikən ondan imtina etdiyini bildirir. Nil və Bell Rumpelştilskinin qəsrinə gələrək burada Rumpeli diriltmək üçün vasitə əldə edirlər. Nil özünü qurban verir və atası Rumpeli dirildir. Lakin ölməzdən əvvəl Emmanın yaddaşını qaytarmağa kömək edəcək iksiri Kapitan Qarmaq ilə Nyu-Yorka – bizim dünyaya göndərir. Qarmaq Şən Rocer adlandırdığı sevimli gəmisinin Kapitan Qara Saqqal tərəfindən oğurlandığını Arieldən öyrənir və gəmisini geri qaytarır, lakin, Arielə Şahzadə Eriki qaytarmağa kömək edə bilmir. Xeyli müddət sonra onlar Arielin şahzadəsini tapdığını və adada xoşbəxt yaşadıqlarını öyrənirlər. Daha sonra Qarmaq bizim dünyaya yol tapmaq üçün Şən Roceri sehrli lobyaya dəyişir. Zelena hadisələri keçmişə qaytarmaq və hər şeyə yenidən başlamaq üçün tilsim hazırlayır və bu tilsimə lazım olan əsas elementlərdən biri də Cazibədar Şahzadə və Ağbənizin hələ doğulmamış yeni övladıdır. Körpənin müdafiəsi üçün Cənubun Xeyirxah Cadugəri Qlindaya müraciət edərkən onlar Zelenanı yalnız ağ magiyanın köməkliyi ilə məğlub edə biləcəklərini öyrənir və kömək üçün Emmaya müraciət etmək qərarı verirlər. Ağbəniz vaxtilə Qəddar Kraliçanın həyata keçirdiyi tilsimi təkrarlayır və Devidin ürəyini qurban verir, öz ürəyini isə onunla bölür. Tilsimin həyata keçirilməsinə başlandıqda zelena öz iksirini əlavə edir və Storibruka qayıdan nağıl qəhrəmanları Sehrli meşədə keçirdikləri bir ili unudurlar.
Bir il sonra Nyu-Yorkda Emma və henrini tapan Kapitan Qarmaq Emmanın yaddaşını qaytarmağa nail olur və Emmanı səkkiz ay görüşdüyü Uelşlə evlənməkdən çəkindirir. Bu zaman uçan meymuna çevrilən Uelş Emmaya hücum etsə də, Emma xilas ola bilir. Sonradan məlum olur ki, Zelena Oz cadugərini qanadlı meymuna çevirərək Emmanın arxasınca Nyu Yorka göndərib. Storibruka qayıdan Emma valideynlərinə qovuşur və onların yeni uşağın doğulmasını gözlədiklərini öyrənir. Həm də bəlli olur ki, bütün nağıl personajları Sehrli meşədə keçirdikləri bir ili xatırlamırlar. Şəhər sakinləri birləşərək yeni tilsimin müəllifini axtarmağa başlayırlar. Qısa zamanda Emma və Recinanın tələsinə düşən Zelena Storibrukda olduğunu büruzə verir. O, Meri Marqaretlə yaxınlaşaraq onun uşağı iləünsiyyətdə olmağa çalışır və Deidin mərdliyini oğurlayır. Şəhərin sərhəddini keçməyə çalışan nağıl qəhrəmanları isə uçan meymuna çevrilirlər. Zelena həm də Qara Maqın xəncərini ələ keçirdiyi üçün Qoldu əsir saxlayır. Henri şəhərə qayıtsa da, Recina da daxil olmaqla heç kimi xatırlamır. Robin Hud ilə münasibət qurmağa başlayan Recina vaxtilə Din-dinin dediyi qolunda şir döyməsi olan kişinin məhz o olduğuna əmin olur. Zelenanın onun ürəyinə ehtiyacı olduğunu öyrənən Recina öz ürəyini saxlamaq üçün Robin Huda etibar edir. Onlar arasında romantik münasibətlər yaranır.
Bell öyrənir ki, Zelenaya zaman səyahəti üçün portal açmağa üç element lazımdır: Rumpelştilskinin beyni, Devidin mərdliyi və Recinanın ürəyi. Dördncü element isə Meri Marqaretin doğulmamış körpəsi olmalıdır. Recina anası Koranın ruhu ilə əlaqə yaradaraq Zelenanın keçmişini öyrənir. Bu zaman bəlli olur ki, Zelena keçmişə qayıdaraq Ağbənizin anası Şahzadə Yevanı öldürmək, beləliklə anası Koranın onu tərk etməsinin qarşısını almaq istəyir. Daha sonra Zelena Kapitan Qarmağın dodaqlarını tilsimləyir ki, o, Emmanı öpərək sehrli gücündən məhrum etsin. Meri Marqaret Henrinin nağıl kitabını yenidən tapır və kitab Henrinin yaddaşının bəra olunmasına kömək edir. Recinanın Henrini öpməsi tilsimi sındırır və bütün nağıl qəhrəmanları kim olduqlarını xatırlayırlar. Onlar öyrənirlər ki, yalnız Emma kimi güclü ağ magiyaya malik olan adam Zelenaya qalib gələ bilər.
Qısa zaman sonra Meri Marqaretin doğum vaxtı yetişir. Qarmaq və Emma Zelenanı dayandırmağa çalışsalar da, Zelenanın əmri ilə Qold Qarmağı suda boğur və onu süni nəfəs verməyə məcbur olan Emma magiyasını itirir. Zelena yeni doğulmuş körpəni də oğurlayaraq portalı açmağa çalışır. Lakin Henrinin təhriki ilə müsbətə doğru dəyişmiş Recina ağ magiyadan istifadə edərək Zelenanın qarşısını ala bilir. Rumpelştilskin Nilin ölümünün qisası olaraq Zelananı öldürür. Zelenanın açdığı zaman portalına düşən Emma və Qarmaq keçmiş dövrdə Sehrli meşəyə gəlib çıxırlar. Buradan qayıdarkən Emma ölümdən xilas etdiyi qızı da özü ilə Storibruka gətirir və məlum olur ki, həmin qız Robin Hudun ölmüş arvadı Ledi Meriondur. Recina ilə romantik münasibətlər qurmuş Robin Hud çətin vəziyyətə düşür. Mövzümün sonunda məlum olur ki, açılmış zaman portalından təkcə Qarmaq və Emma yox, həm də Qar kraliçası Elza keçərək Storibruka gəlib.
Aktyor seçimi
2013-cü ilin mayında ikinci mövsümün əsas aktyorlarından olan Meqan Orinin (Qırmızı papaq/Tubi) CBS telekanalının hazırladığı “Süni intellekt” teleserialında əsas rollardan birini canlandırmaq üçün “Biri var idi, biri yox idi” teleserialından uzaqlaşacağı elan edildi. Lakin, Ori bildirdi ki, gələcəkdə ehtiyac olarsa serialın başqa seriyalarında qonaq aktyor kimi iştirak etməyə hazırdır. Sonradan Ori üçüncü mövsümün on iki və on üçüncü seriyalarında qonaq aktyor kimi çəkilmişdi. Həmin ay Maykl Reymond-Ceymsin (Belfayr/Nil Kassidi) serialın ikinci dərəcəli aktyor heyətindən əsas aktyor heyətinə keçəcəyi açıqlanmışdı. 2013-cü iyulunda ikinci mövsümdə serialdan uzaqlaşmış Jankarlo Espositonun (Cin/Sehrli güzgü/Sidni Qlas) üçüncü mövsümdə yenidən seriala qayıdacağı bildirildi. Həmin ay Robin Hud obrazını canlandırmaq üçün yeni kastinq keçirildiyi və Şon Maquayrın Tom Ellisin yerinə rolu canlandıracağı açıqlandı. Adam Horovitz qeyd edir ki, ''“Baxmayaraq ki, biz Tom Ellisi çox sevirik, o, rolu canlandırması mümkün olmadı. Biz əvvəlki kimi onun fanatlarıyıq, lakin film gözləyə bilməzdi və biz işi irəlilətməli idik.”'' Mövsümün birinci yarısında Böyük Britaniya aktyoru Robbi Kay əsas antoqonist Piter Pen obrazını yaradır. 29 iyulda Rouz MakAyverin Din-din personajını yaradacağı bildirildi. Adam Horovitz və Edvard Kitsis məşhur personajı gözlənilməz şəkildə şərh edərək ''“Bu ikonik xarakter xüsusi önəm daşıyır və hadisələrin inkişafına təsir edir. Biz onu necə təqdim edəciyik və bizim üçün onun kim olması, ümidvarıq ki, sizi təəccübləndirəcək, çünki biz, onun bir personajla sürpriz əlaqəsini nəzərdə tutmuşuq.”'' Beşinci seriyada Bernard Kurri qonaq aktyor kimi Kapitan Qarmağın qardaşı Liam obrazını, Skayler Cizondo isə İtmiş oğlanlardan Devini canlandırır. Coanna Qarsiya “Balaca su pərisi” cizgi filmindən Ariel obrazını canlandırmışdır. 3 sentyabr 2013-cü ildə Cil MakKinninin Şahzadə Erik obrazını canlandıracağı açıqlanmışdı. 18 oktyabr 2013-cü ildə isə ABŞ musiqiçisi Merlin Mensonun Piter Penin kölgəsi obrazını səsləndirəcəyi haqqında məlumat yayılmışdı. 21 oktyabrda Britaniya aktyoru Stefan Lordun Rumpelştilskinin atası Malkolmu canlandıracağı bildirildi. O, səkkizinci və on birinci seriyalarda çəkilib.
Mövsümün ikinci hissəsində əsas antoqonist obraz Qərbin Qəddar Cadugəri Zelena Rebekka Meyder tərəfindən canlandırılmışdır. Aleksandra Metz Cazibədar Şahzadə tərəfindən xilas edilən Rapunzel obrazını yaratmışdır. On səkkizinci seriyada gənc Kora obrazı ilə Rouz MakQovan yenidən seriala qayıtmış, gənc Kral Leopold (şahzadə kimi) obrazı Erik Lanc tərəfindən canlandırılmış, Şahzadə Yeva obrazı üçün Yeva Börn yenidən seriala qayıtmışdır. 2014-cü ilin yanvarında Çarlz Mejer Qarasaqqal obrazı üçün seçilmiş və bir seriyada Kapitan Qarmağın düşməni kimi bu obrazı canlandırmışdır. 2014-cü ilin fevralında eleqant, xoş, zəngin, ağıllı və alicənab kimi təsvir edilən Xeyirxah Cadugər Qlinda obrazı üçün aktyor seçimi elan edilmişdi. Aktrisa Sanni Mabri Qlinda obrazını canlandırmaq üçün seçilmişdir.
“Bir dəfə Möcüzələr ölkəsində” serialının yayımının tamamlanmasından sonra, serialda Ürəklər Valeti obrazını canlandırmış Maykl Soçanın dördüncü mövsümdə “Biri var idi, biri yox idi” serialının ikinci dərəcəli aktyor heyətinə qoşulacağı haqqında məlumat yayıldı. 2014-cü ilin aprelində bu xəbər təsdiqləndir.
Təbliği
12 sentyabr 2013-cü ildə ABC üçüncü mövsümün aktyor heyətinin təsvir olunduğu təbliğat şəkillərini yayımlamışdır. Lakin, fanatların reaksiyalarından sonra şəkillər silinmişdir. Bundan sonra, sosial şəbəkələr vasitəsiylə '#SaveHenry' heşteqi altında yeni təbliğat şəkilləri yayılmışdır. Mövsümün ikinci hissəsinin təbliği üçün "#WickedIsComing" heşteqindən, ikinci hissənin yayımı zamanı isə 2014-cü ilin mart-may ayları ərzində "#WickedVsEvil" heşteqindən istifadə olunmuşdur.
Çəkilişlər
Hadisələrin Yoxlandiyada baş verdiyi birinci hissənin çəkilişləri Vankuverdə, qapalı studiyalarda aparılmış, bunun üçün on iki tropik məkan maketi yaradılmışdır. Çox bahalı maketlərin hazırlanması zamanı Disneyin “Piter Pen” filminin və “Cedayın qayıdışı” filmindəki Evok kəndinin maketlərindən təsirlənilmişdir. Quruluşçu-rəssam köməkçisi Sara MakKolloh qeyd edir ki, ''“Maketlərdə istifadə olunmuş bitlkilərin toplanmasına beş gün sərf edildi. Biz hər gün sulayıb, hər axşam isti məkanla təmin etdiyimiz 200 real bitki, 30 həqiqi ağac kötüyü və üzərinə ipək yarpaqlar düzülmüş 450 süni budaqdan istifadə etmişdik.”'' Storibruk səhnələri isə, əvvəlki kimi Stiviston, Britaniya Kolumbiyası, Kanadada çəkilmişdir.
Yaponiyanın məhkəmə sistemi
thumb|Tokio Yüksək Məhkəməsi
Yaponiyanın məhkəmə sistemində Yaponiya Konstitusiyası zəmanət verir ki, "bütün hakimlər öz vicdanlarını həyata keçirməkdə müstəqildirlər və yalnız bu konstitusiya və qanunlarla tabedirlər" (Maddə 76). Onlar "məhkəmə tərəfindən xidməti vəzifələrini yerinə yetirmək üçün əqli və ya fiziki qabiliyyətsiz hesab edilmədikdə" skamyadan kənarlaşdırıla bilməz və icra orqanları tərəfindən intizam tənbehi tətbiq edilə bilməz (Maddə 78). Bununla belə, Ali Məhkəmənin hakimləri hakim təyin edildikdən sonra ilk ümumi seçkidə və ondan sonra hər on ildən bir keçirilən referendumda seçicilərin əksəriyyəti tərəfindən vəzifədən kənarlaşdırıla bilər. Məhkəmə sistemi Meyci Konstitusiyasına əsasən hazırkı Konstitusiyaya nisbətən daha çox məhdudlaşdırılmışdı və inzibati və ya konstitusiya hüquq işlərində heç bir səlahiyyətə malik deyildi. Bundan başqa, Ədliyyə Nazirliyi məhkəmələrin inzibati işlərinə tam və birbaşa nəzarət edirdi. Buna baxmayaraq, professor Con Heyli iddia edir ki, məhkəmələr konkret işlərə baxılarkən tam müstəqillik nümayiş etdiriblər. "Məhkəmələrin siyasi qollardan müstəqilliyi Meidzi Konstitusiyasının 57-ci maddəsində idarəetmənin əsas prinsipi kimi qəti şəkildə təsbit edildi. Hökumətin bütün qollarından yalnız məhkəmələr "imperator adına" səlahiyyəti həyata keçirirdi. Heyli iddia edir ki, bu, yapon hakimləri üçün böyük qürur məsələsi olub və belə də qalmaqdadır və qeyd edir ki, "bütün məhkəmə zallarında yerdə "İmperatorun adına" yazısı imperatorun hakimləri və eyni zamanda imperatorun hakimləri olduğunu xatırlatmaq üçün idi. siyasi nəzarətə və ya istiqamətə tabe deyil".
Yapon məhkəmələrinin əsas xüsusiyyəti, tərəflərin qarşılıqlı razılığı ilə, heç bir məğlub və ya qalib olmayan vakai (和解) hesablaşmalarına diqqət yetirilməsidir. Bu hesablaşmalar məhkəmənin hökmü ilə eyni qüvvəyə malikdir (Mülki Prosessual Məcəllə, 267-ci maddə; Mülki İcra Qanunu, maddə 22). Məsələn, 2016-cı ildə Rayon Məhkəmələri tərəfindən 63801 hökm və qərardad çıxarılıb, 52957 iddia vəkai həll yolu ilə həll edilib. İclas məhkəmələrində isə müvafiq olaraq 186808 və 40509 nəfər olub.
Tarixən Yaponiyada məhkəmələr inkvizisiya proseduruna əməl edirdilər, məsələn, Edo dövründə Şirasu məhkəməsində (白州) baş hakim (奉行 bugyō) həm də prokuror olurdu. 1890-cı ildən sonra Yaponiya, hakimlərin və prokurorun faktı tapmaq və qanunu tətbiq etmək məsuliyyətinə malik olduğu Fransa və Almaniya hüququnun Avropa inkvizisiya üslubunun təsiri altına düşdü. 1948-ci ildən sonra Yaponiyada məhkəmələr Amerika rəqib sisteminin təsiri altına düşdü.
2020-ci ildə Yaponiya Ümumdünya Ədalət Layihəsinin Qanunun aliliyi indeksində 15-ci yeri tutdu ki, bu da G7 ölkələri arasında orta səviyyədir.
Avva
thumb|269x269px|"Qədeh üçün dua". Müəllif: Duçço, 1308–1311-ci illər.
Albert Ovannisyan
Albert Ovannisyan — Ermənistan hərbçisi, Ermənistan Silahlı Qüvvələrində xidmət etmiş kiçik çavuş. O, İkinci Qarabağ müharibəsində iştirak etmiş və döyüş əməliyyatları zamanı həlak olmuşdur.
Avva
Avva və ya Aba (ivr.-aram. אבא, <span style="font-family: palatino linotype, new athena unicode, athena, gentium, code2000, serif; font-size: 105%;">) – arami-süryani dilində "ata". İvritcə אב (av), ərəbcə أب (abu), amharca አባት (abat) sözləri ilə eyni mənanı daşıyır.
Xristianlıqda
İlk dəfə olaraq, rahiblərə hörmətlə müraciət forması olaraq, abba sözü Suriyalı Efremin yazılarında rast gəlinir. Süryani, Qibti, Efiopiya kilsələrində "abun" ("atamız") şəklində olan söz kahinlərə, rahiblərə və yepiskoplara aid edilir. Fransada "avva" istənilən katolik keşişə aid edilən tituldur.
Albert Ovannisyan
Onun cəbhə xəttində döyüşərkən artilleriyadan atəş açdığı yerdə çəkilən fotoşəkli Ermənistan Müdafiə Nazirliyi tərəfindən paylaşılmış, bu fotoşəkil qısa zamanda dünyanın yüzlərlə media orqanının İkinci Qarabağ müharibəsini işıqlandırarkən istifadə etdiyi simvolik obraza çevrilmişdir. 2021-ci ildə o, ölümündən sonra Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının ən yüksək fəxri adı olan "Artsax Qəhrəmanı" hərbi mükafatına layiq görülmüşdür.
Korlar haqqında hekayət
Korlar haqqında hekayət - Holland İntibah Dövrü rəssamı Böyük Piter Breygel tərəfindən 1568-ci ildə çəkilmiş rəsm əsəri. Tabloda bir-birindən zəncir kimi tutub yeriyən altı korun təsviri verilmişdir. Ən irəlidə yeriyən birinci kor bələdçi büdrəyir və əl ağacı ilə birlikdə xəndəyə düşür. Ardınca gələn kor da onun üstünə yıxılır. İkinci əl ağacına bağlı olan üçüncü kor da özündən qabaqkıların üzərinə aşacaq. Beşinci və altıncı korların hələ heç nədən xəbəri yoxdur, lakin onları da mütləq özlərindən əvvəlki yol yoldaşlarının ardınca xəndəyə yuvarlanmaq aqibəti gözləyir. Həmin altı fiqurda yıxılmanın altı müxtəlif anları (fazaları) təsvir olunmuşdur. Ehtimal olunur ki, şəklin süjeti korlar haqqında İncil hekayətinə əsaslanıb:
Kor koru arxasınca aparırsa, onda hər ikisi xəndəyə aşacaq.
Alferaki sarayı
Alferaki sarayı — Rusiya, Taqanroqda əslən varlı tacir Nikolay Alferakinin evi olan muzey. Bina memar Andrey İvanoviç tərəfindən 1848-ci ildə şəhərin mərkəzində, Frunze küçəsində inşa edilib.
Bina dörd korinf sütun və barokkko üslubunda qəliblər olan bir portal ilə bəzədilib. Daxillində otaqlar və tavan boyaması ilə bəzənmiş xüsusi musiqi zalı yerləşir.
Tarixi
Sarayın ilk sahibləri Taqanroqda anadan olmuş Nikolay Alferaki və ailəsi idi. Mixail Şepkin 1863-cü ilin iyulunda Alferaki Sarayında qalmışdır. 1870-ci illərdə Alferaki ailəsi iflas etdikdən sonra saray Yunan taciri Negropontə, bağçası isə tacir icmasına satıldı. Anton Çexov ( Oğlanlar Gimnaziyasının şagirdi kimi) 1876-cı ildə ticarət klubunda verilən konsertlərə gəlir və daha sonra İonych, Mask və Mənim həyatım hekayələrində saraydan bəhs edir.
1918-ci ilin fevral-aprel aylarında bina Taqanroq Sovet İşçilər Şurasının qərargahına çevrildi.
Binada 1918-ci ildə işğal zamanı Alman müharibə xəstəxanası, 1919-cu ildə isə Anton İvanoviç Denikin qəragahı yerləşirdi.
Taqanroqda Sovet hakimiyyəti qurulandan sonra binada müxtəlif qurumlar yerləşir. 1927-ci ildən sonra burada 1898-ci ildə Anton Çexov tərəfindən təsis edilmiş Regional Tədqiqatlar Muzeyi yerləşdirilir.
Alferaki Sarayı 1991–1996-cı illərdə təmir edilmiş və hal-hazırda Alferaki Sarayı adı ilə məşhur olsa da, Regional Tədqiqatlar Muzeyi olaraq fəaliyyət göstərir.
Möhtəşəm akustikaya malik geniş salon Bələdiyyə tərəfindən rəsmi mərasimlər üçün, xüsusən Taqanroq Bələdiyyə Başçısının ən yaxşı məktəb məzunlarının şərəfinə təşkil etdiyi illik mərasim üçün istifadə edilir.
Kolleksiya
Muzey kolleksiyasının əsası məşhur tarixi və ya sənət adamlarının, Rusiya çarları I Aleksandr və I Pyotrın, dramaturq və şair Nestor Kukolnikin, rus heraldikasının banisi Aleksandr Lakierin, aktrisa Faina Ranevskaya, uşaq kitablarının müəllifi İvan Vasilenko, romantik bəstəkar Axilles Alferaki, general Pol von Rennenkampf və daha çoxunun şəxsi əşyaları ilə formalaşmışdır.
Belçika şokoladı
Belçika şokoladı — Belçika şokoladı dünyada ən çox tanınan və satılan şokoladlardandır. Belçika şokalad muzeyləri ilə də məşhurdur.
Ümumi məlumat
17-ci əsrdə indi tanıdığımız Belçika ispanların idarəsi altında idi. Bu dövrdə İspan idarəsinin başqa yerlərində olduğu kimi belçikalılar da ilk dəfə şokolad içkisi içirlər. Şokolad hələ bizim tanıdığımız formada deyildi. thumb|right|Chocolate Orange candy opened. 19-cu əsrin birinci yarısında isə şokoladı pressləməyi və ondan bərk formalar almağı öyrənirlər. Beləcə şokoladdan tabletlər və fiqurlar hazırlayırlar. Bu dövrdə Belçikada şokolad hazırlayıb satan yerlər — chocolatier açılır ki, sonradan bir çoxu bu gün də mövcud olan böyük şokolad kompaniyalarına çevrilirlər.
19-cu əsrdin ikinci yarısında Belçika Konqonu (Afrika) kolonizə edir və ölkənin geniş kakao plantasiyalarına sahib olur. Beləcə Belçikada şokolad daha da geniş yer alır və Belçika şokoladı məşhurlaşır. Məhz bu dövrdə şokoladın tərkibini requlyasiya edən qanunlar yaranır. Çünki, bildiyimiz kimi şokoladın tərkibindəki kakao yağlarını daha ucuz və keyfiyyətsiz yağlara dəyişmək mümkündür. Belçika şokoladının tərkibi isə 100%-lik kakao yağıdır.
20-ci əsrin birinci yarısında Belçika bu gün də qürur duyduğu şokolad kəşflərini edir. 1912-ci ildə pralin, içi yumşaq substansiya ilə doldurulmuş şokolad kəşf olunur. Daha sonra ilk ballotin, pralinlərin qoyulduğu qutu icad edilir. Hətta şokolad batonlarını və yaxmaq üçün şokolad yağını da belçikalıların kəşf etdiyini deyirlər.
Belçika şokolad istehsalı iqtisaydiyatının əsas sənayelərindən biridir. Belçika şokoladı turistlərin aldığı və qonaqların gətirdiyi sovqatlardandır. Dünyanın ən böyük şokolad zavodu Belçikanın Wieze şəhərciyində yerləşir (Roald Dahl-ın Çarli və Şokolad Zavodu əsərini yazır). Bundan başqa dünyanın ilk şokolad akademiyasının Wieze-də açıldığı deyilir.
Akif İslamzadə
thumb|Akif İslamzadənin 2020-ci ildə buraxılan "Yol" albomu. Bu albomda Akif İslamzadənin səsləndirdiyi nostalji ifalar yeni aranjemanda təqdim edilmişdir.
Akif Qədir oğlu İslamzadə — Azərbaycan müğənnisi.
Həyatı
Akif Qədir oğlu İslamzadə 1948-ci ildə Bakıda musiqiçi ailəsində anadan olub. Xanəndə Sara Qədimovanın ilk övladı olan Akif İslamzadə 12 yaşında Azərbaycan Televiziya və Radiosunun uşaq xorunun solisti kimi Ağabacı Rzayevanın "Çoban Qara" mahnısını səsləndirib. Bu mahnı hələ də Azərbaycan Teleradio Şirkətinin "Qızıl Fondu"nda saxlanılır. İfaçılığa 1972-ci ildə Rəşid Behbudov adına Mahnı Teatrının vokalisti kimi başlayan Akif İslamzadə 1979-cu ildə Azərbaycan Xalq Təsərrüfatı İnstitutunu bitirib. İxtisasca istehlakçı mühasibdir. 1976-cı ildə Azərbaycan Dövlət Tele-radio verilişləri şirkətində Tofiq Əhmədovun simfonik orkestrində işə başlayıb. Hərbi xidmətdən sonra Azərbaycan Dövlət Konsertinin vokalisti olub. 1992–1993-cü illərdə Bakı şəhəri baş Mədəniyyət İdarəsinin rəisi olub. Mahnılarından, "Sarı gəlin" və "Bu gecə" diqqətləri cəlb edib.
1986-cı ildə müğənninin səs tellərinin birində bədxassəli şiş əmələ gəlib. Onkoloji Mərkəzdə altı aylıq müalicələrdən sonra, cərrahiyyə əməliyyatında müğənninin səs tellərinin biri götürülüb. Bununla da, Akif İslamzadənin müğənni kimi fəaliyyəti yekunlaşıb.
6 may 2016, 1 may 2017 və 9 may 2018-ci ildə Prezident Mükafatına, 10 may 2019-cu ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdünə layiq görülmüşdür.
14 avqust 2023-cü ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafında xidmətlərinə görə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilib
120-dən çox mahnının ifaçısıdır.
Bakının Binəqədi rayonu və Badamdar qəsəbəsində Akif İslamzadə adına küçələr var.
Coş Duamel
Həyatı
Coş Duyamel, bir katolik ailəsində Minot, Şimali Dakotada anadan olubdur. O, Bonni L. Kemper, bir bədən tərbiyəsi müəllimi və Larri Deyvid Duamel, bir reklam satıcısının oğludur.
Altınova
Altınova — Yalova ilinin ilçəsi.
Çinarcıq
Çinarcıq — Yalova ilinin ilçəsi.
Xarilə (Qürvə)
Xarilə — İranın Kürdüstan ostanı Qürvə şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 656 nəfər yaşayır (155 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Alfons Rotşild
Alfons Rotşild — fransız bank sahibi.
Həyatı
Alfons Rotşild Parisdə çox məşhur bankir Ceyms Mayer de Rotşildin (1792–1868) böyük oğlu idi. Atasının ölümündən sonra Parisdəki bütün bank işlərini aparmağa başlayan Alfons dünya siyasətində mühüm rol oynayan nəhəng maliyyə kapitalı maqnatı olur.
Fəaliyyəti
Bakı neft sənayesinin gur inkişafı xarici kapitalın diqqətini cəlb edirdi. Ən qısa müddətlərdə 1844-cü ildə Bakıda "Xəzər-Qaradəniz neft-mədən və ticarət cəmiyyəti" yaradılmışdır. Bu cəmiyyətin başında fransız bank sahibi Alfons Rotşild dururdu. Yeni cəmiyyətin planları böyük idi: neftin hasilatı, onun emalı və xüsusilə ixracı. Bakı quyularının neft fontanları, bu işgüzar adamı yeni satış bazarları tapmağa məcbur edirdi.
1901-ci ildə Rotşild Nobel ilə birləşərək, Bakı neftindən hazırlanan məhsulların - mazutun, kerosinin, texniki yağların və s. daşınması ilə məşğul olan "Nobel-Mazut" konsernini yaratdı. A.Rotşild neft aləmində nüfuzlu və hörmətli fiqur olub.
Bu gün Bakının lap mərkəzində, M.Muxtarov küçəsində, hazırda Respublika prokurorluğu yerləşən binada bir vaxtlar A.Rotşildin kontoru yerləşirdi.
Mənbə
"Azərbaycanın neftçi alimləri" // Bakı, "Nafta-Press" nəşriyyatı, 2007, 255 s.
Aşağı Buzqov piri
Aşağı Buzqov piri — Babək rayonunun Aşağı Buzqov kəndindən qərbdə ziyarətgah.
Yuxarı Buzqova gedən yolun sağında, qayaların altında yerləşən bu pir, hər iki Buzqov camaatının əsas inam yerlərindən biridir. Ziyarətgahın müqəddəsliyi buradakı bulaq, müxtəlif ağac və kollarla əlaqələndirilir. Xalqın inamına əsasən müqəddəslərdən biri buraya, qayanın altına sığınmış, ona görə bulaq və yaşıllıq əmələ gəlmişdir. İnamların xarakteri ilə tanışlıq onların islamdan əvvəlki dövrlərə aid olduğunu söyləməyə imkan verir. Muxtar Respublikanın digər bölgələrindəki bu tip pirlərdə olduğu kimi, burada da ağac və kollara müxtəlif rəngli parçalar bağlamaqla onları, bulağı müqəddəs sayırlar. İnamların xarakteri və ziyarətgahın quruluşu onun e.ə. II–I minilliyə aid olduğunu söyləməyə imkan verir.
Murğuz (Zəngəzur)
Murğuz — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Sisyan rayonunda kənd.
Antuan Tomson d' Abbadi
Antuan Tomson d' Abbadi — Fransa səyyahı. O, 1838–1848 -ci illərdə Efiopiya yaylasında kəşfiyyat işləri aparmışdır. Arno Mişel d' Abbadinin qardaşıdır.
Murğuz (Zəngəzur)
Toponimi
Toponim türk dilində "təpə" mənasında işlənən mar sözünün fonetik variantı olan mur sözü ilə ğuz (oğuz etnonimi ərəb mənbələrində adı) etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca mürəkkəb toponimdir. XIX əsrdə Zəngəzur qəzasında yaşamış Sofulu tayfasının qışlaqlarından (bax: Acıbac) birinin adı idi. Mənbədə Murxus kimidir (yenə orada). Əsli:Murquz. XIX əsrdi Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında Murquztəpə, Azərbaycanda Murquzdağ [Qazax rayonu] və Murquztala (Zaqatala rayonu) kənd adları ilə mə'naca eynidir. Azərbaycan dilinin dialektlərində murquz- (sucaq yerdə bitən qarğıya bənzər bitki adı) sözündəndir.
Əhalisi
Kənddə 1886-cı ildə 138 nəfər, 1897-ci ildə 60 nəfər, 1908-ci ildə 170 nəfər, 1914-cü ildə 190 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənisoyqırımına məruz qalaraq deportasiya edilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulandan sonra sağ qalanları öz evlərinə dönə bilmişdir. 1922-ci ildə əhalinin bir hissəsi geri qayıdaraq yenidən məskunlaşmış, Burada 1922-ci ildə 101 nəfər, 1926-cı ildə 164 nəfər, 1931-ci ildə 177 nəfər, 1987-ci ildə 826 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin sonlarında kəndin sakinləri Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.
Heyvanlar
Heyvanlar (' və ya ') — orqanizmlər toplusu, bioloji məkan, zoologiya elminin tədqiq obyekti.
Ənənəvi olaraq heyvanlar hazır üzvi birləşləmələrlə qidalalanlar və daima hərəkət edənlər olaraq iki qrupa ayrılır. Heyvanlar həm də xarici və daxili quruluşuna, çoxalma və inkişafına, davranışına görə müxtəlifdir. Bu müxtəlifliyi aydın təsəvvür etmək üçün fili, tısbağanı, köpəkbalığı və ağcaqanadı müqayisə etmək kifayətdir. Heyvanlar hər yerdə – Yer üzərində, torpaqda, suda, havada yaşamağa uyğunlaşmışdır. Bir çox heyvanlar bitkilərdə, digər heyvan orqanizmlərində, hətta insan orqanizmində yaşayır. Bütün heyvanlar yaşadıqları mühit şəraitinə uyğunlaşmışdır. Hava həyat tərzi (uçmaq həyatı) ilə əlaqədar quşlarda, yarasalarda, cücülərdə qanadlar inkişaf etmişdir, su həyatı ilə əlaqədar olaraq sürüşkən bədən forması, üzgəclər (balıqlarda) və ya kürəkşəkilli ətraf (balinada, suitidə) inkişaf etmişdir. Ona görə də heyvanın xarici quruluşuna gorə onun hansı mühitdə yaşamasını, necə hərəkət etməsini və qidasını necə tapmasını müəyyən etmək mümkündür.
Heyvanlar aləmindən bəhs edən elm zoologiya adlanır. Yunanca zoon – heyvan, loqos – elm, təlim deməkdir. Zoologiya heyvanlar aləminin müxtəlifliyini, onların quruluşunu və həyat fəaliyyətini, yaşadıqları mühitlə əlaqəsini, fərdi və tarixi inkişaf qanunauyğunluqlarını öyrənir. Heyvanları quruluşunun sadə və mürəkkəbliyinə, mənşəyinə görə müxtəlif sistematik qruplara ayırmışlar. Heyvanlar aləmində ən ali sistematik vahid tip adlanır. Hazırda heyvanlar 23 tipə ayrılır. Hər tip isə bir və ya bir neçə sinfə bölünür. Bu qayda üzrə siniflər dəstələrə, dəstələr fəsilələrə, fəsilələr cinslərə, cinslər də növlərə ayrılır. Məsələn, məməlilər sinfinin yırtıcılar dəstəsinə itlər, pişiklər və ayılar fəsilələri daxildir. Heyvanların təbii təsnifatı ilə heyvanların sistematikası məşğul olur. Bu elm heyvanlar aləminin təkamülünü əks etdirir. Heyvanların morfologiya və fiziologiyasını sadədən mürəkkəbə doğru (ibtidaidən aliyə doğru) öyrəndikcə, təbiətdə gedən təkamül prosesinin reallığını dərk etmək olar. Zoologiya heyvanlar aləminin qorunmasının və onlardan səmərəli istifadə edilməsinin elmi əsasını təşkil edir.
Azərbaycanda heyvanlar aləmi
Azərbaycan Respublikası ərazisinin təbii şəraiti müxtəlif olduğundan, onun heyvanlar aləmi də çox rəngarəngdir. Burada 101 məməli, 365 quş, 52 sürünən, 10 suda-quruda yaşayan, 101 balıq, 25 minə qədər həşərat, 1100-dən çox hörümçəkkimilər, 181 ilbiz, 360 xərçəngkimilər, 287 dəniz qurdları, 3131 fitohelmint (bitki parazitləri), 1200 helmint (heyvan parazitləri), 1500-dən artıq sərbəst yaşayan, insanlarda və heyvanlarda parazitlik edən ibtidai (protozoa) heyvan növləri məlumdur. 101 növ məməli heyvandan 13-ü cücüyeyən, 28-i yarasa, 29-u gəmirici, 2-si dovşankimilər, 19-u yırtıcı, 9-u [dırnaqlı]], 31 növü isə kürəkayaqlıdır.
Heyvan növlərinin respublika ərazisində yayılma arealı müxtəlifdir. Bəzi heyvanlar çox məhdud (göl, çay, dağın bir hissəsi, digərləri isə geniş ərazilərdə yayılmışdır. Məs., sərçəkimilər dəstəsinə daxil olan quşlara respublikanın bütün ərazisində rast gəlmək olar. Parazit ibtidailər, qurdlar qidalandıqları orqanizmlərin – sahiblərinin (kənd təsərrüfatı heyvanları, ev quşları və s.) arealından asılı olaraq respublikanın bütün zonalarında qeyd edilir. Məməlilərdən ceyran düzənlik, yarımsəhra, kiçik təpəlikli dağətəyi ərazilərdə, Dağıstan turu Böyük Qafqaz dağlarının c.və şimal-şərq yamaclarında (Balakən, Zaqatala, Qax, Şəki, Oğuz, İsmayıllı, Quba, Qusar) və yüksək dağlıq ərazilərdə məskunlaşmışlar. Quşların bir çox növü meşələrdə, dağlıq və düzənlik ərazilərdə, digərləri su hövzələrində, zərərverici cücülər müxtəlif aqrosenozlarda, ölkə faunasına daxil olan başqa növlər tarixən uyğunlaşdıqları müxtəlif ekosistemlərdə yayılmışdır.
Çöldonuzuna Böyük Qafqaz, Kiçik Qafqaz və Talış dağlarındakı meşələrdə, həmçinin Kür ətrafındakı tuqay meşələrində, Mil, Muğan düzü və Şirvan düzlərinin qamışlıqlarında daha çox rast gəlinir. Dovşanlar, əsasən, Kür-Araz ovalığının becərilən sahələrində, ümumiyyətlə isə respublikanın subalp və alp qurşaqlarından başqa hər yerdə yayılmışdır. Göstərilən heyvanların sayı azaldığından onların ovlanma miqdarı tənzimlənir. Bəzi heyvan və quşların ovlanma vaxtı məhdudlaşdırılmış, sayı azalmaqda olan qiymətli heyvan və quşların (ceyran, cüyür, maral, turac və s. ovlanması, heyvanları və insanları zəhərləyən kimyəvi maddələrdən istifadə edilməsi qadağan edilmişdir.
Azərbaycan Respublikasının "Qırmızı kitab"ına 108 növ heyvanın adı daxil edilmişdir. Onlardan 14-ü məməli, 36-sı quş, 13-ü sürünən və suda-quruda yaşayan, 5-i balıq və 40 növü cücülərdir.
Xəzli heyvanların əksəriyyəti (bataqlıq qunduzu, tülkü, yenot, dovşan, az miqdarda dələ, porsuq, meşəpişiyi, ayı, çaqqal, canavar və s.) Azərbaycanın bütün müvafiq ərazilərində, o cümlədən,
Böyük və Kiçik Qafqazın meşə və dağlıq hissələrində məskunlaşmışdır. Bataqlıq qunduzu Kür ətrafındakı qamışlı göllərdə, Varvara su anbarında, Qızılağac körfəzində, Dəvəçi limanında, bir sözlə, qamışlıq, bataqlıq və cəngəllik olan sulu biotoplarda məskunlaşmışdır.
Azərbaycan Respublikasında heyvanları qorumaq, eləcə də artmasını təmin etmək üçün qoruqlar, yasaqlıqlar və milli parklar yaradılır, ov qaydaları nizama salınır. Hirkan Milli Parkı ərazisində 14–17 baş xallı maral qalmışdır. Berkut məhdud sahədə, əsasən, dağ meşələrində məskunlaşmışdır. Qafqaz tetrasına Böyük və Kiçik Qafqazın subalp qurşaqlarında, yaşılbaş ördəyə Xəzərin sahilində və başqa sututarlarda rast gəlinir. Qayakeçisi (bezoar keçisi) və dağ qoyunu (Asiya muflonu) hazırda Naxçıvan MR-in yüksək dağlıq ərazilərində, Dağıstan turu (dağkeçisi) Böyük Qafqazın c. yamaclarında, ceyran Şirvan Milli Parkında və Korçay yasaqlığında yayılmışdır. thumb|Bu ultramarine milçək tutucu (Ficedula superciliaris) kimi yırtıcılar digər heyvanlarla qidalanır.
Xüsusiyyətlər
thumb|upright=1.3|Animals are unique in having the ball of cells of the early [[embryo (1) develop into a hollow ball or blastula (2).]]
Quruluş
Bütün heyvanlar kollagen və elastik qlikoproteinlərdən ibarət xarakterik bir hüceyrədaxili matrislə əhatə olunmuş hüceyrələrdən ibarətdir. İnkişaf zamanı, hüceyrə xaricindəki matris, hüceyrələrin hərəkət edə biləcəyi və yenidən qurula biləcəyi nisbətən çevik bir çərçivə meydana gətirərək, kompleks strukturların meydana gəlməsini mümkün edir. Bu, mərmi, sümük və sümük kimi strukturlar əmələ gətirərək kalsifikasiya oluna bilər. Bunun əksinə olaraq, digər çoxhüceyrəli orqanizmlərin hüceyrələri (ilk növbədə yosunlar, bitkilər və göbələklər) hüceyrə divarları tərəfindən tutulur və bu səbəbdən mütərəqqi böyümə ilə inkişaf edir. Heyvan hüceyrələri özünəməxsus olaraq sıx qovşaqlar, boşluq qovşaqları və desmosomlar adlanan hüceyrə qovşaqlarına malikdir.
Bir neçə istisna istisna olmaqla — xüsusilə süngərlər və plasozoanlar — heyvan orqanizmləri toxumalara bölünür. Bunlara hərəkəti təmin edən əzələlər və siqnal ötürən və bədəni koordinasiya edən sinir toxumaları daxildir. Tipik olaraq, ya bir açılı (Ctenophora, Cnidaria və yassı qurdlarda) və ya iki delikli (əksər bilateriyalılarda) daxili həzm kamerası da var.
Reproduksiya və inkişaf
Demək olar ki, bütün heyvanlar cinsi çoxalmanın bir növündən istifadə edirlər. Meyoz yolu ilə haploid gametlər əmələ gətirirlər; daha kiçik, hərəkətli gametlər spermatozoidlərdir və daha böyük, hərəkətsiz gametlər yumurtadır. Bu birləşmələr mitoz yolu ilə blastula adlanan boş bir kürəyə çevrilən zigotları əmələ gətirir. Süngerlərdə blastula sürfələri yeni bir yerə üzür, dənizin dibinə bağlanır və yeni bir süngər halına gəlir. Digər qrupların əksəriyyətində blastula daha mürəkkəb yenidən qurulmaya məruz qalır. Əvvəlcə həzm kamerası və iki ayrı mikrob təbəqəsi olan xarici ektoderma və daxili endoderma olan bir qastrula meydana gətirir. Əksər hallarda, aralarında üçüncü bir mikrob təbəqəsi — mezoderm də əmələ gəlir. Bu mikrob təbəqələri daha sonra toxumalar və orqanlar meydana gətirmək üçün fərqlənir.
Cinsi çoxalma zamanı yaxın qohumu ilə dəfələrlə cütləşmə halları, ümumiyyətlə zərərli resessiv xüsusiyyətlərin artması səbəbindən bir populyasiyada qohumluq əlaqəli depressiyaya səbəb olur. Heyvanlar yaxın qohumlaşmanın qarşısını almaq üçün çoxsaylı mexanizmlər inkişaf etdirmişlər.
Bəzi heyvanlar aseksual çoxalma qabiliyyətinə malikdirlər ki, bu da tez -tez valideynin genetik klonu ilə nəticələnir. Bu, parçalanma yolu ilə baş verə bilər; Hydra və digər cnidarians kimi qönçələnmə; və ya partenogenez, məhsuldar yumurtaların aphidlərdə olduğu kimi cütləşmədən istehsal edildiyi.
Heyvanların təbiətdə rolu və insan həyatında əhəmiyyəti
Təbiətdə yaşayan müxtəlif növ heyvanların hər biri özü üçün həm qidalanma, həm də gizlənmə yeri tutur.
Heyvanlar ümumi canlılar aləminin təkamülündə bitkilərin çarpaz tozlanmasında, onların toxumlarının yayılmasında, torpaq əmələgəlmə prosesində, onun üzvi maddələrlə zənginləşməsində mühüm rol oynayır. Heyvanlar ölmüş heyvan cəmdəklərini, bitki qalıqlarını yeməklə, həmçinin bir çox su heyvanları (biofiltratorlar) suyu təmizləməklə təbiətdə sanitar fəaliyyəti göstərir.
Bununla belə meşələrə, tarlalara, bağlara, ev heyvanlarına, hətta insan səhhətinə zərər verən heyvanlar da az deyildir. Təbiət üçün və insana faydalı olan heyvanların sayını artırmaq, qorumaq və onlara düzgün qulluq etmək, həmçinin zərərli heyvanlara qarşı mübarizə aparmaq üçün heyvanların həyatını və onların təbiətdəki rolunu yaxşı bilmək lazımdır. O da məlumdur ki, heyvanların insan həyatında rolu zaman keçdikcə dəyişmişdir. Məsələn, vəhşi heyvanların insan üçün qida mənbəyi kimi əhəmiyyəti xeyli azalmış, bunun əvəzində müxtəlif heyvandarlıq təsərrüfatları inkişaf etdirilmişdir.
Müasir təbabəti zooloji tədqiqatlarsız təsəvvür etmək olmaz, çünki bir çox xəstəliklərin törədiciləri (qoturluq gənəsi, malyariya paraziti, qaraciyər sorucusu, öküz soliteri, exinokok və s.) heyvanlardır. Əlbəttə, bu xəstəliklərə qarşı mübarizə aparmaq üçün onların törədiciləri və keçiricilərinin növ tərkibi, morfoloji, bioloji və ekoloji xüsusiyyətləri dərindən tədqiq edilməlidir. Digər tərəfdən, insan üçün xeyirli heyvanların qorunub saxlanması, onlardan təsərrüfatda səmərəli istifadə olunması və ümümiyyətlə, vəhşi heyvanların qorunub saxlanması çox mühüm məsələdir.
Heyvanların və bitkilərin oxşarlığı və fərqi
Heyvanlar bitkilərlə bir çox oxşarlığa malikdir. Həm heyvanlar, həm də bitkilər hüceyrəli quruluşa malikdir, hər ikisində hüceyrələr toxumaları, toxumalar isə orqanları əmələ gətirir. Heyvanlar da, bitkilər də qidalanır, tənəffüs edir, çoxalır, böyüyür və inkişaf edir. Bununla bərabər, heyvanlarla bitkilər arasında mühüm fərqlər da vardır. Heyvanlar hazır üzvi maddələrlə qidalanır, əksər bitkilər isə üzvi maddələri qeyri-üzvi maddələrdən özləri hazırlayır. Bitkilərdən fərqli olaraq, əksər heyvanlarda sinir sistemi mövcuddur və heyvanlar hərəkət edir. Göstərilən oxşar və fərqli cəhətlərlə yanaşı, ibtidai quruluşa malik orqanizmlərin bəzən heyvanlar aləminə, yoxsa bitkilər aləminə aid edilməsi çətinlik törədir.
Heyvanlarla bitkilər arasında olan böyük oxşarlıqlar tasadüfi olmayıb, onlarn bir əcdaddan inkişaf etdiklərini göstərir.
Ölçü
thumb|300px|Mavi balina indiyə qədər yaşamış ən böyük heyvandır. Mavi balina (Balaenoptera musculus) indiyə qədər yaşamış ən böyük heyvandır, ən azı 190 ton ağırlığında və 33,6 metr (110 fut) uzunluğundadır. Ən böyük yerüstü heyvanı Afrika kol filidir (Loxodonta africana), çəkisi 12,25 tona qədər və uzunluğu 10,67 metrə (35,0 fut) qədərdir. İndiyə qədər yaşamış ən böyük quru heyvanları Argentinosaurus kimi titanosaur sauropod dinozavrları idi və onların çəkisi 73 tona çata bilər. Bir neçə heyvan mikroskopikdir; bəzi Myxozoa (Cnidaria daxilində məcburi parazitlər) heç vaxt 20 µm-dən çox böyümür və ən kiçik növlərdən biri (Myxobolus şekel) tam böyüdükdə 8,5 µm-dən çox deyil.
Növlərinin sayı və yaşayış yerləri
Aşağıdakı cədvəldə ən çox növə malik heyvan qrupları üçün təsvir edilmiş mövcud növlərin təxmini sayları, onların əsas yaşayış yerləri (quru, şirin su və dəniz) və sərbəst həyat tərzi və ya parazit həyat tərzi verilmişdir. Burada göstərilən növ təxminləri elmi olaraq təsvir edilən rəqəmlərə əsaslanır; daha böyük təxminlər müxtəlif proqnozlaşdırma vasitələri əsasında hesablanmışdır və bunlar vəhşicəsinə dəyişə bilər. Məsələn, təxminən 25,000–27,000 nematod növləri təsvir edilmişdir, nematod növlərinin ümumi sayına dair nəşr edilmiş təxminlərə 10,000–20,000 daxildir; 500.000; 10 milyon; və 100 mln. Taksonomik iyerarxiyadakı nümunələrdən istifadə edərək, heyvan növlərinin ümumi sayı, o cümlədən hələ təsvir olunmayanlar — 2011-ci ildə təxminən 7,77 milyon olduğu hesablanmışdır.
Stenoterm heyvanlar
Stenoterm heyvanlar, yalnız müəyyən və ya az dəyişkən temperaturda yaşamaq qabiliyyəti olan dəniz və torpaq heyvanları. Mühitin temperaturuna uyğunlaşan Stenoterm heyvanlarda həmin mühitin temperaturu müxtəlif növ üçün müxtəlifdir: istisevən heyvanlar yalnız nisbətən yüksək temperaturda (adətən 20 °C-dən az olmayan), soyuq sevən heyvanlar aşağı temperaturda (bəzən 0 °C yaxın) yaşaya bilərlər. Stenoterm heyvanlar evriterm heyvanlarla müqayisə edilir.
Stenotermofillər
Stenoxorlar — temperaturun yalnız dar diapazon tərəddüdündə yaşamağa qabil olan heyvanlar.
Stenotermofillərə yeraltı və dərin su şəraitində, isti qaynaqlardakı (yüksək enliklərdə) bütün orqanizmlər daxildir.
Echo
hesablamada arqument kimi ona ötürülən sətirləri çıxaran əmrdir. Bu, müxtəlif əməliyyat sistemi örtüylərdə mövcud olan və adətən status mətnini ekrana və ya kompüter faylına çıxarmaq üçün shell skriptlərində və toplu fayllarında istifadə olunan əmrdir və ya boru kəmərinin (pipeline) mənbə hissəsi kimi.
Tətbiqlər
Komanda aşağıdakı əməliyyat sistemlərində mövcuddur:
Tarix
Multics daxilində başladı. Doug McIlroy tərəfindən C dilində "barmaq məşqi" kimi proqramlaşdırıldıqdan və faydalı olduğunu sübut etdikdən sonra Unix Versiya 2-nin bir hissəsi oldu. Versiya 7 -də, (kimi davranırdı, lakin çıxışını xətt ayırıcı ilə dayandırmadan) əvəz edilmişdir.
PWB/UNIX və daha sonra Unix System III-də C-dən qaçış ardıcıllıqlarınıecho genişləndirməyə başladılar, məsələn, nəzərəçarpacaq fərqlə səkkizlik qaçış ardıcıllığı C-də olduğu kimi ifadə edildi.
Səkkizinci Buraxılış Unix yalnız seçimdən echokeçdikdə xilas genişlənməsini həyata keçirdi və bu davranış Bash və ya zsh və GNU-nun daxili əmri kimi bir neçə başqa tətbiq tərəfindən kopyalandı.
Hal-hazırda, echomüxtəlif əməliyyat sistemlərində (çox vaxt eyni sistemdə bir neçə) bir-birinə uyğun gəlməyən bir neçə tətbiq mövcuddur, bəziləri defolt olaraq qaçış ardıcıllığını genişləndirir, bəziləri yox, bəziləri variantları qəbul edir (siyahısı tətbiqlərə görə dəyişir), bəziləri onlardan yox.
Nümunələr
ANSI qaçış kodu (ANSI escape code) SGR ardıcıllığından istifadə edərək, uyğun terminallar rəngli mətni çap edə bilər.
Tofik İbrahimov
Tofik Polad oğlu İbrahimov (1 noyabr 1997; Qusar rayonu, Azərbaycan — 11 oktyabr 2020; Füzuli rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Tofik İbrahimov 1997-ci il noyabrın 1-də Qusar rayonunun Düztahir kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tofik İbrahimov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Tofik İbrahimov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.