cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İqbal Babayev (əsgər)
Həyatı
Babayev İqbal Zəki oğlu 10 sentyabr 1995-ci il tarixdə Bakı şəhərində doğulmuş, 2002-2013-cü illərdə Bakı şəhəri 257 saylı orta məktəbində təhsil alaraq həmin məktəbi bitirmişdir. İqbal 2013-cü ildə Xəzər Universitetinin iqtisadiyyat fakultəsinə daxil olmuş, daha sonra 2015-ci ildə Azərbaycan Əmək və Sosial Münasibətlər Akademiyasının iqtisadiyyat fakultəsində təhsilini davam etdirərək, 2018-ci ildə Akademiyanı iqtisadçı ixtisası üzrə bitirmişdir. İqbal 2018-ci ilin iyun ayından 2019-cu ilin iyun ayına kimi Naxçıvanda müdddətli hərbi xidmətdə olmuş və Vətən qarşısında hərbi xidmət borcunu yerinə yetirmişdir. Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Xətai Rayon İdarəsinə müraciətindən sonra İqbal 2020-ci ilin sentyabr ayının 21-də könüllü olaraq hərbi təlimlərə qatılmış, müharibənin başlandığı ilk gündə, 27 senytarb 2020-ci il tarixdə döyüş bölgəsinə yola düşmüşdür. İqbal Babayev Füzuli, Cəbrayıl və Xocavəndin işğalçılardan azad edilməsi ilə bağlı döyüş əməliyyatlarında iştirak etmiş, 25 oktyabr 2020-ci il tarixdə Füzuli şəhərinin və rayonun Seyidəhmədli kəndinin işğaldan azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olmuşdur. İqbal Babayev 28 oktyabr 2020-ci il tarixdə dədə-baba yurdu olan Qəbələ şəhərində torpağa tapşırılmışdır
Ailəsi
Uzun müddət idarəetmə orqanlarında dövlət qulluqçusu kimi, həmçinin təhsil sahəsində çalışmış Babayev Baba Davud oğlunun və ikinci Dünya müharibəsi veteranı, Azərbaycan SSR Ali Sovetinin V və VI çağırış deputatı, Sosialist əməyi qəhrəmanı Əlimirzəyev Əşrəf Oruc oğlunun nəvəsidir. Atası Babayev Zəki Baba oğlu Azərbaycan Respublikasının Ali Məhkəməsinin hakimidir.
Hərbi xidməti
İqbal Babayev 2018-ci ilin iyun ayında həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb. 2018-2019-ci illərdə Naxçıvanda “N” saylı hərbi hissədə xidmət edib.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan İqbal Babayev 27 sentyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində qismən səfərbərlik çağırışına qatılmışdır. İqbal Babayev 21 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli döyüşləri zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İqbal Babayev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İqbal Babayev ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Koyoharı Qotouge
— Demon Slayer: Kimetsu no Yaiba (2016—2020) əsəri ilə tanınan yapon manqaka. 2021-ci ilin fevral ayı etibarilə bütün zamanların ən çox satılan 9-cu manqa seriyasının dövriyyədə rəqəmsal versiyalar da daxil olmaqla 150 milyondan artıq kopiyası var idi.
Time-ın illik yayımladığı Ən Nüfuzlu 100 İnsan siyahısında ulduz kimi təqdim olunmuşdu və bu adı qazanan ilk manqakadır.
Həyatı
Qotouge 5 may 1989-cu il tarixində Yaponiyanın Fukuoka prefekturasında anadan olmuşdur. Müəllif ictimai yerlərdə öz şəxsi gizliliyini qoruyur.
Pavel Pototski
Pavel Pototski (1879 -1932) — Əsasən Bakıda fəaliyyət göstərmiş polşalı mühəndis, neftçıxarma üzrə mütəxəssis. O, Bibiheybət körfəzinin qurudulması layihəsinin müəllifi və icraçısı olmuşdur. 1929-cu ildə Pototski SSRİ Ümumittifaq Xalq Təsərrüfatı Nailiyyətləri Sərgisi tərəfindən ən yaxşı tikinti işlərinin həyata keçirilməsi sahəsində birinci mükafata, 1931-ci ildə isə o, Lenin ordeni ilə təltif olundu.
Həyatı və fəaliyyəti
Pavel Pototski 1879-cu ildə Peterburq şəhərində zadəgan ailəsində anadan olmuşdur. Atası Nikolay Pototski general rütbəsində idi və Peterburqda yerləşən Mixaylovski hərbi akademiyasında dərs deyirdi. O, oğlu Paveli hərbi xidmətə təyin edir - onu Pajes korpusuna yola salır. Lakin cavan Pavel mühəndis olmaq arzusunda idi. Pavel Pototski Pajes korpusunun Yollar və Rabitə İnstitutuna keçir və yüksək təhsil alır. Pavel Pototski 1901-ci ildə buranı fərqlənmə ilə bitirdikdən sonra Hollandiyaya gedərək yer qazma işlərinin incəliklərini öyrənir.
1910-cu ildə Bakı neft sənayeçiləri torpaq qazma işlərində savadlı və bacarıqlı mühəndis olan Pavel Pototskini Bibiheybət buxtasının doldurulması işlərinə rəhbərlik etməyə dəvət etdilər. O, 1904-cü ildə vaxtsız dünyasını dəyişən və Bakıdakı neft yataqlarını tədqiq edən digər polşalı mühəndis Vitold Zqlenitskinin işini davam etməyə dəvət olunmuşdu. O vaxta qədər isə dünyanın heç bir yerində sulu ərazinin torpaqla doldurulması işləri aparılmamışdı. Hələ 1890-cı illərdə Azərbaycanın neft sənayeçiləri çar hökumətindən xahiş edirdilər ki, onlara Bibiheybət körfəzinin su ərazisinin istismarına icazə versinlər.
Bu işlərin əsas mahiyyəti yaradılacaq süni quruntlarda neft mədənlərinin qurulması və dənizə doğru qazma işlərinin həyata keçirilməsindən ibarət idi. Bu məqsədlə P. Pototskinin təkidi ilə 1910-cu ildə Sormovo zavoduna bir karvan yer qazıma maşınlarının hazırlanması sifariş olunur. Bu karvan bütünlüklə yalnız 1916-cı ildə hazır olur. Bu karvan 1100 at gücünə malik 2 torpaqsoran maşından, 1100 at gücünə malik 5 yedək gəmisindən, 1100 kub metr həcmində 10 barjdan və digər obyektlərdən ibarət idi. Körfəzin doldurulması üçün quruntlar dənizin dibindən çıxarılırdı. Sahillərin bərkidilməsi və bəndlərin tikintisi üçün Şıxov burnundan və Nargin adasından gətirilən yerli daşlardan istifadə olunurdu. Lakin karvan işlərini geniş şəkildə başlamamış Baltikaya hərbi məqsədlər üçün istifadə olunmağa göndərilir. 1918-ci ildə akvatoriyanın yalnız 193 hektarı torpaqla doldurulur. Rusiyada baş vermiş vətəndaş müharibəsi Bibiheybət körfəzində işlərin aparılmasını çətinləşdirdi.
Pototski və onun həyat yoldaşı Nadejda Anatolyevna o zaman Bakıdakı Böyük Minarə küçəsindəki 23 nömrəli evdə (indiki Asəf Zeynallı küçəsi, İçərişəhər) yaşayırdılar. Həmin vaxt evlə üzbəüz Fəhlə kooperativi - Fəhlə birliyi yaradılmışdı. Və həmin birliyə hesabdar tələb olunurdu. Gözlərini itirən Pototski bir müddət burada hesabdarlıq edir. 250px|thumb|right|Pavel Pototskinin qəbir üstü abidəsi Bibiheybət körfəzində işlərin davam etdirilməsi haqqında sərəncam verildikdən sonra Azneftin rəhbəri Serebrovski Pototskiyə buxtanın doldurulma işlərinə rəhbərliyi öz üzərinə götürməyi təklif edir. Gözlərinin görməməsinə baxmayaraq o, 1922-ci ildə 27 hektar dəniz ərazisinin torpaqla doldurulması layihəsini işləyib verir. Tezliklə Pototski körfəzin doldurulması üçün yeni layihə hazırlayır. Bu layihəyə əsasən 79 hektar əraziyə torpaq tökülməli idi. Bu iş uğurla davam etdirilir və 1923-cü il aprel ayının 18-də İliç körfəzində (3-cü layda) 82,5 metr dərinliyində quyu işə salınır. Yeni ərazidən - torpaqla örtülmüş sahədən vuran ilk neft fontanı bütün dünyanı heyrətə gətirir, beynəlxalq neft konfranslarında böyük marağa səbəb olur.
Ümumilikdə Bibiheybət körfəzinin tam örtülmüş sahəsi 1910-cu ildən başlayaraq 300 hektara çatdırıldı. Pototski ömrünün son 10 ilini gözləri görmədiyi halda layihəyə rəhbərlik etmişdir. O, qarşıya qoyulmuş 5 illik plana vaxtından iki il yarım əvvəl nail olduğu üçün Lenin ordeni ilə təltif edilmişdi.
Pavel Nikolayeviç Pototski 15 mart 1932-ci ildə vəfat edib və öz vəsiyyətinə əsasən Bibiheybətin torpaqla doldurulmuş sahəsində, dəniz kənarında dəfn edilib. Pavel Pototskinin rəhbərlik etdiyi körfəzin doldurulması layihəsi onun ölümündən sonra 1932-ci ildə yekunlaşır.
Xatirəsi
Mühəndisin fəaliyyəti Marqarita Aliqerini ilhamlandırmış və şairə “Qoca" adlı əsərini ona həsr etmişdir.
Azərbaycanın tanınmış şairi Ramiz Heydər ona poema həsr edib.
1970-ci illərdə rejissor Eldar Quliyevin "İliç körfəzi" filmində körfəzin Pototskinin qeyri adi planı ilə doldurulması haqqında danışılıb.
1928-ci ildə Bakıya gələn Maksim Qorki Pavel Pototski haqqında demişdir:
Pototski öz vəsiyyəti ilə, Bibiheybətdə, özü yaratdığı dənizin sahilində, neft nasosları və qazma platformalarının əhatəsində dəfn edilmişdir. 2004-cü ilin sonunda qəbirüstü abidə heç də yaxşı vəziyyətdə deyildi. Baş daşı sındırılmış, məzarı əhatə edən hasar isə demək olar ki dağılmışdır. Polşa Respublikasının Bakıdakı Səfirliyinin səyləri nəticəsində qəbir Şəhidlik və Mübarizə Xatirəsinin Qorunması üzrə Şuranın təqdim etdiyi vəsaitlə yenidən qurulmuşdur. Layihənin müəllifi, polyak və şərq elementlərini birləşdirən heykəltaraş, Rizvan Babayevdir. Bərpa olunmuş qəbirdaşının açılışı 2005-ci ilin 9 noyabr tarixində baş tutmuşdur.
Daşkənd İslam İnstitutu
İmam Buxari adına Daşkənd İslam İnstitutu Imom Buxoriy nomli Toshkent islom instituti/Имом Бухорий номли Тошкент ислом институти) — Daşkənddəki ali mənəvi təhsil müəssisəsidir. SSRİ-də yeganə ali İslam təhsil müəssisəsi idi.
İslam alimlərini, imam-xətibləri, ərəb dili müəllimlərini hazırlayır.
İnstitutun ərazisində bir memarlıq abidəsi - Daşkənd Namazqox məscidi yerləşir.
Yerləşməsi
thumb|320px|left|Daşkənd İslam İnstitutunun binası,son görünüşü. Daşkənd İslam İnstitutu 18-ci Zarkaynar keçidi, 47a ünvanında yerləşir.
Təhsil müəssisəsinin ərazisində bir memarlıq abidəsi - Həzrəti İmam məscid kompleksinin bir hissəsi olan Daşkənd Namazqox məscidi yerləşir.
Tarixi
Təhsil müəssisəsi SSRİ-nin ən böyük müsəlman dini xadimi, Orta Asiya və Qazaxıstan Müsəlmanları Ruhani İdarəsinin sədri Ziyauddinxan İbn İşon Babaxanın təşəbbüsü ilə yaradılmışdır. İnstitutun tarixi 1970-ci ildən bəri fəaliyyət göstərən məscidlərin imam-xətibləri üçün hazırlıq kurslarından başlayır. Sonra, 1971-ci ildə, kurslar əsasında ali təhsil müəssisəsi - Ali İslam Məhəd yaradıldı. 1991-ci ildə Daşkənd İslam İnstitutu adlandırıldı. Qurum onsuz da yaradıldıqda, orta əsrlərdə müasir Özbəkistan ərazisində yaşamış görkəmli İslam ilahiyyatçısı, mühəddis İmam əl-Buxarinin adını daşıyırdı. SSRİ-də institut yeganə ali İslam təhsil müəssisəsi idi. Yalnız Orta Asiya və Qazaxıstanda deyil, həm də ölkənin Avropa hissəsində, Qafqaz bölgəsində və Sibirdə dini qurumlar üçün işçilər yetişdirdi.
Hal hazırda institut Özbəkistan Müsəlmanları İdarəsinə tabedir. 2003-cü ildə Özbəkistan Respublikasının Nazirlər Kabineti, institutun məzunlarına bakalavr dərəcəsi diplomu verilməsinə qərar verdi.
Strukturu
İnstitutun 4 kafedra var: dini elmlər, ictimai elmlər, təhfiz əl-Quran (Quranı əzbərləmək), dillər.
İnstitutda bir elmi şura, bir tədris və metodiki şura, bir təhsil şurası, bir tələbə şurası var.
Təhsil
Daşkənd İslam İnstitutunun tədris proqramları İslam təliminin əsaslarını, din tarixini və nəzəriyyəsini dərindən öyrənməyə, ərəb ədəbiyyatına yiyələnməyə yönəlmişdir.
Dini elmlər kafedrasında: fiqh, əsli dəlillər, hədis, əqidə, müstəlahül-hədis (hədis terminologiyası), təfsir, vacib, xətib kimi sahələr tədris olunur. Sosial elmlər kafedrasında dinlər tarixi, İslam tarixi, məzhəb və İslami hərəkatlar tarixi, Özbəkistan tarixi, fəlsəfə, spiritualizm, sosiologiya, politologiya, iqtisadi nəzəriyyə,ekologiyanın əsasları kimi elmlər yer alır. Təhfiz əl-Quran (Quranı əzbərləmək) kafedrasında ulum əl-Quran (Quran elmləri), qiraət, təcvid və digər sahələr tədris edilir. Dillər kafedrasında ana (özbək), ərəb, fars, ingilis, rus dilləri, ritorika və xəttatlıq sənətləri tədris olunur. Dərslər özbək və ərəb dillərində aparılır.
2015-ci il tarixinə qədər Daşkənd İslam İnstitutunda 60 müəllim, 2008-ci il tarixinə qədər - 43 müəllim çalışıb.
İnstitutu bitirən tələbələr bakalavr diplomu alaraq (2003-cü ildən) İslam alimi, imam-xətibi və ərəb dili müəllimi ixtisası alır.
Resursları
Təhsil müəssisəsində 20.000-dən çox kitabın qorunduğu kitabxana var (2008).
Tələbələri
2008-ci ilədək Daşkənd İslam İnstitutunda 130-dan çox tələbə təhsil alırdı. Təsis edildiyi 2008-ci ilə qədər təhsil müəssisəsini 1700 nəfər tələbə bitirmişdir.
Mir Teymur Məmmədov
Mir Teymur Məmmədov — Azərbaycan rəssamı.
Həyatı
Mir Teymur Məmmədov 1947-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1968-ci ildə Ə.Əzimzadə adına Dövlət Rəssamlıq Məktəbini bitirib. 1968–1978-ci illərdə V. Muxina adına Leninqrad ali Rəssamlıq Məktəbini və Leninqrad Dövlət İnstitutunun "Teatr, musiqi, kino rəssamı" fakültəsini bitirib. 1970-ci illərdən "Kirpi" satirik jurnalında və dövri mətbuatda karikaturaçı rəssam kimi fəaliyyət göstərir. 1980-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. 1998-ci ildən Gürcüstan Rəssamlar İttifaqının fəxri üzvüdür. Respublikada və xaricdə keçirilən beynəlxalq sərgilərin iştirakçısı və mükafatçısıdır. 2004-cü ildə "Humay" milli mükafatına layiq görülüb. 2006-cı ildə "Sülhün elçisi" adına və Azərbaycan İncəsənətini xaricdə təbliğinə görə "Simurq" diplomu ilə təltif olunub. 1500-ə yaxın elmi və publisistik məqalələrin müəllifidir. 2007-ci ildən Azərbaycan "Karikaturaçı Rəssamlar Birliyi"nin üzvüdür.
Umeko Tsuda
— Yapon maarifçisi, xristian və Meydzi dövrü Yaponiyada qadınlar üçün təhsildə qabaqcıl idi. Əsil adı Tsuda Ume idi, mume və ya ume adı, Yapon gavalısına istinadən verilmişdir, 1902-ci ildə adını Umeko olaraq dəyişdirmədən öncə ABŞ-də təhsil alarkən Ume Tsuda adı ilə ora getdi.
Erkən həyatı
thumb|left| 1871-ci ildə balaca qız olan Tsuda Ume Tsuda Ume, Edonun Uşiqome məhəlləsində (indiki Minami, Şincuku) Tsuda Sen və həyat yoldaşı Hatsukonun ikinci qızı olaraq dünyaya gəlib. 1871-ci ildə Tsuda Sen, Kuroda Kiyotakanın rəhbərliyi ilə Hokkaydo müstəmləkəçilik layihəsində iştirak etdi, qadınlar üçün də, kişilər üçün də qərb təhsili mövzusunu qaldırdı.
Kurodanın sponsorluğu altında Tsuda Ume, atası tərəfindən İvakura missiyasının beş qadın üzvündən biri olaraq könüllü edildi.
Altı yaşında həmçinin ekspedisiyanın ən gənc üzvü idi. 1871-ci ilin noyabrında San-Fransiskoya gəldi və 18 yaşına qədər tələbə kimi ABŞ-də qaldı. Tsuda, 1871-ci il dekabr ayından Vaşinqtonda, Çarlz Lanman (Yapon legionunun katibi) və onun həyat yoldaşı Adelin ilə birlikdə yaşadı. Uşaqları olmadığı üçün onu öz uşaqları kimi qəbul edirdilər. Ume Tsuda adı ilə, ingilis dilini öyrəndiyi,orta təhsil aldığı Corctaun kollecinə daxil oldu. Məzun olduqdan sonra kompozisiya, yazı, hesab və deportasiya sahələri üzrə mükafatlar aldı. Məzun olduqdan sonra siyasətçilərin və bürokratların qızlarının təhsil aldığı Arçer İnstitutuna daxil oldu. Dil, riyaziyyat, elm və musiqidə, xüsusən də pianoda çox yaxşı qabiliyyəti vardı. İngilis dilindən əlavə latın və fransız dillərini də öyrəndi. ABŞ-yə gəldikdən təxminən bir il sonra Tsuda xristian olaraq vəftiz edilməsini istədi. Lanmanlar Episkopal olsalar da, onun qeyri-məzhəbi Köhnə İsveçlər Kilsəsinə getməyinə qərar verdilər.
Yaponiyaya geri dönüşü
Tsuda 1882-ci ildə Yaponiyaya qayıtdıqda, müvəqqəti çətinliklərə səbəb olan ana dili olan Yapon dilini demək olar ki, unutmuşdu. Yapon cəmiyyətindəki qadınların mədəni mövqeyindəki aşağı vəziyyətinə uyğunlaşmada problemlər yaşadı. Hətta bir çox cəhətdən tamamilə qərblənmiş atası Tsuda Sen hələ də qadınlara münasibətdə ənənəvi hal almış patriarxal və avtoritar mövqedə idi.
Tsuda, İto Hirobumi tərəfindən uşaqlarının tərbiyəçisi olaraq işə götürüldü. 1885-ci ildə,daha sonra Peeresses School kimi tanınan kazoku soyunun qızlarının təhsil aldığı qız məktəbində işə başladı,lakin həmyaşıd və nəciblik daxilində təhsil imkanlarının məhdudlaşdırılması onu qane etmirdi və təhsilin qızları xanım kimi, itaətkar qadın və yaxşı ana kimi yetişdirmək məqsədi daşıdığı məktəb siyasətindən razı deyildi. Ona 1888-ci ildə Amerikada olarkən dostluq etdiyi Alis Bekon köməklik etdi və o,ABŞ-yə qayıtmağa qərar verdi.
ABŞ-yə ikinci gəlişi
thumb|Brin Mar kollecinin məzunu Tsuda Ume (1864–1929). Tsuda, ABŞ-yə qayıtdı və 1889 - 1892 -ci illərdə Filadelfiyadakı Brin Mar kollecində oxudu və burada biologiya üzrə təhsil aldı. O, eyni zamanda Oksford Müqəddəs Hil da kollecində oxudu. ABŞ-də qaldığı ikinci dövrdə Tsuda, digər yapon qadınlarının da xaricdə təhsil almaq imkanına sahib olmalarına qərar verdi. Yapon qadınlarının təhsili ilə bağlı çoxsaylı ictimai çıxışlar etdi və Yapon qadınlarının təqaüd alması üçün 8000 dollar vəsait topladı.
Tsuda kollecinin yaradılması
left|thumb|Dostlar yenidən görüşürlər: Tsuda Umeko, Alis Meybl Bekon, Uryu Şiqeko, Oyama Sutematsu (soldan sağa) Yaponiyaya qayıtdıqdan sonra Tsuda Ume bir daha Peeresses School da, eləcə də Tokyo Qadın məktəbində dərs verdi, maaşı 800 yen idi və o dövr üçün əlçatan əmək haqqı idi. Bir neçə dissertasiya işini nəşr etdirdi və qadınların statusunun yaxşılaşdırılması ilə bağlı çıxışlar etdi. 1899-cu ildə qızlar üçün Ali Təhsil qanunu, hər prefekturadan qızlar üçün ən azı bir dövlət orta məktəbi yaratmağı tələb edirdi. Lakin, bu məktəblər qızlara oğlan məktəbləri ilə eyni səviyyədə təhsil verə bilmədi. 1900-cü ildə, dostları şahzadə Oyama Sutematsu və Alis Bekonun köməyi ilə Tokio, Kojimaçid,valideynliyindən asılı olmayaraq bütün qadınlara bərabər liberal sənət təhsili verən Tsuda kollecini qurdu. Daha sonra adını 1902-ci ildə Tsuda Umeko olaraq dəyişdirdi. Məktəb maliyyə çatışmazlığı ilə qarşılaşdı və Tsuda məktəbi dirçəltmək üçün çox zaman sərf etməli oldu. Onun böyük əzmi nəticəsində məktəb 1903-cü ildə rəsmi tanındı.
1905-ci ildə Tsuda, Tokio Gənc Qadınlar Xristian Dərnəyinin Yaponiya filialının ilk prezidenti oldu.
Ölümü
Tsuda hər zaman gərgin olan həyatın nəticəsində sağlamlığını itirdi və o, insult keçirdi. 1919-cu ilin yanvarında Kamakuradakı yazlıq evinə istirahətə çəkildi və 1929-cu ildə uzun xəstəlikdən sonra vəfat etdi. Qəbri, Tokionun Kodaira şəhərindəki Tsuda kollecinin ərazisindədir.
İrsi
thumb|Tsuda Umekonun portreti Joşi Eiqaku Juku 1933-cü ildə adını Tsuda Eiqaku Juku olaraq dəyişdirdi və II Dünya müharibəsindən sonra Tsuda Kolleci oldu. Yaponiyanın ən nüfuzlu qadın ali təhsil institutlarından biri olaraq tanınır. Tsuda qadınlar üçün sosial islahat istəməsinə baxmayaraq, feminist ictimai hərəkatı müdafiə etmədi və qadınların səsvermə hərəkatına qarşı çıxdı. Fəaliyyəti, təhsilin,fərdi zəkanın və şəxsiyyətin inkişafına yönəldilməsi fəlsəfəsinə əsaslanırdı. Tsuda Umekonun rəsmi, 2024-cü ildə buraxılacaq yeni yapon əskinaslarında yer alacaq.
Lakkadiv adaları
Lakkadiv adaları — Hind okeanında Hindistana məxsus olan adalar qrupu. Lakşadvil müttəfiq ərazisinə daxildir. 27 atolldan ibarətdir. Maksimal hündürlüyü 4 metrdir. Lakşadvilin inzibati mərkəzi Kavaratti şəhəridir və eyni adlı atollda yerləşir.
Coğrafiya
Lakkadiv adaları 18,65 km² ərtazini əhatə edir. Adalarda 32 229 nəfər yaşayır (2001). Arxipelaq dörd iri (Kavaratti — 4,22 km², Andrott — 4,84 km², Aqatti — 3,84 km² və Kalpeni — 2,79 km²) və bir necə kiçik adadan ibarətdir. Amindivi adalarından cənubda yerləşir və ondan Doqquzuncu Dərəcə boğazı ilə ayrılır.
İqtisadiyyat
Arxipelaqın ən böyük adası Andrott turistlərin girişi üçün bağlıdır. Bununla yanağı burada Banqaram və Aqatti adaları kiçik dayazlıqlq bir birinə birləşir. Turistlər arasında məşhurdur.
Turizmdən əlavə adalarımn əsas gəlir mənbəyi kokos palması və balıqçılıqdır.
Zührə Bayramqulova
Zührə Bayramqulova (kiril: Зухра Абдурахмановна Байрамкулова, ) — Qaraçay-Çərkəz Respublikasından bir cütçü və siyasətçi idi.
Tərcümeyi-hal
Bayramqulova 30 avqust 1940-cı ildə Stavropol diyarının Kislovodsk şəhərində anadan olub. 1956-1963-cü illərdə müxtəlif işlərdə, o cümlədən pambıq fabrikində, inşaat sahəsində və təsərrüfat işçisi kimi çalışmışdır. 1960-cı ildə Kommunist Partiyasına qatıldı.
Karyera
1963-cü ildə Maloqaraçayevsk rayonundakı Uçkekenski Sovxozunda süd istehsalı ilə yaxından məşğul oldu. Uçkekenski təsərrüfatında rəhbərlik etdiyi inkişaflar nəticəsində Bayramkulova Lenin Ordeni, "Çəkic & Oraq" medalı və Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. Bu irəliləyişlər arasında kənd təsərrüfatı istehsalı və dövlətə kənd təsərrüfatı məhsullarının satılması üçün beş illik planın icrası da var idi. Kənd təsərrüfatı yarışlarında bölgəni və əyaləti təmsil etdi. Otuz il fermada çalışdı və 1990-cı illərdə təqaüdə çıxdı.
Bayramkulova 10 aprel 2013-cü ildə vəfat etdi. Onun dəfn mərasimində iman liderləri ilə yanaşı, Qafqaz respublikalarının hər yerindən nümayəndələr iştirak etdi.
Miras
2017-ci ildə Bayramqulovanın 85-ci ildönümündə Qaraçay-Çərkəzin siyasi lideri Rəşid Temrezov Bayramqulovanın xatirəsini yad etdi. Uçkeken kəndindəki bir küçəyə onun adı verildi.
NGC 5373
NGC 5373, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. C tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Nəriman Nərimanovun xatirə muzeyi
<mapframe latitude="40.366951" longitude="49.83142" zoom="16" width="289" height="178" align="right" /> Nəriman Nərimanovun xatirə muzeyi — ictimai-siyasi xadim, publisist, dramaturq, müəllim, həkim, dövlət xadimi Nəriman Nərimanovun 1913–1918-ci illərdə ailəsi ilə birlikdə yaşadığı mənzildə açılmış muzey. 1977-ci il noyabrın 6-da keçmiş Nikolayevski küç.17-də (indi İstiqlaliyyət küç.55) yerləşən binanın 2-ci mərtəbəsində açılmışdır.
Muzeyin sekpozisiyası
Muzeyin ekspozisiyası 4 otaqdan ibarətdir: yemək, həkim kabineti, qonaq və yataq otaqları. Bu otaqlarda nümayiş etdirilən eksponatlar N. Nərimanovun ictimai-siyasi, ədəbi, maarifçilik, həkimlik, publisistik, diplomatik və dövlət xadimi kimi fəaliyyətindən bəhs edir. Muzeyin fondunda beş mindən artıq müxtəlif eksponatlar, sənəd və materialların əsli, xatirələr, Nərimanovun ailəsinin genealogiyası və digər əşyalar qorunub saxlanılır.
Çullu (Cəbrayıl)
Çullu — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun Qazanzəmi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Cəbrayıl rayonunun Dağ Tumas kənd Sovetindən Çullu kəndi Qazanzəmi kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 23 avqust 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. 28 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Günpapaq-i Ülya (Meşkinşəhr)
Günpapaq-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 208 nəfər yaşayır (38 ailə).
Betti Alver
Betti Alver (Betti Alver ) — Estoniya şairəsi, nəsr yazıçısı, tərcüməçi. Aleksandr Puşkinin Yevgeni Onegin romanını eston dilinə tərcümə etmişdir. Estoniya SSR-nin əməkdar yazıçısı (1966). Estoniya SSR xalq yazıçısı (1981).
Bioqrafiyası
Elizabet Alver 23 noyabr 1906-cı ildə Yıgevada anadan olmuşdu. 1924-cü ildə Tartudakı gimnaziyanı bitirir. 1924-1927-ci illərdə Tartu Universitetində eston dili və ədəbiyyatını öyrənir.
1927-ci ildə "Küləyin sevgilisi" romanı nəşr olunur. Betti Alverin ilk kitabı "Toz və atəş" 1936-cı ildə çap edilir. Betti Alver Aleksandr Puşkinin "Yevgeni Onegin" romanını (1964), Maksim Qorkinin "Uşaqlıq" və "Mənim Universitetlərim" şeirlərini eston dilinə tərcümə etmişdir. Kristyan Jaak Petersonun şeirlərini də tərcümə edir. Betti Alverin şeirləri rus, polyak, alman, ingilis, çex, italyan və digər dillərə tərcümə edilmişdir. Betti Alver şeirlərini rus dilinə Yunna Morits tərcümə etmişdir.
Betti Alverin şərəfinə, doğma şəhəri Yıgevada "Ulduz saatı" poeziya payız günləri keçirilir. 2013-cü ildə Merkuri üzərində bir krater (Alver) Betti Alverin şərəfinə adlandırılmışdır.
Yuhan Smuula adına Estoniya SSR Ədəbi Mükafatının qalibidir (1980).
Ailəsi
Şair Hayti Talviklə evli olmuşdur. 1956-cı ildə Marta Lepik (ədəbiyyatşünas, Ədəbiyyat Muzeyinin ilk direktoru, 1940-45.) ilə evlənir. Qohumları - Eduard Alver (Azadlıq müharibəsini komandiri) və Siim Kallas (Estoniyanın baş naziri).
Qasırğa (povest)
Qasırğa (Storm) - Teodor Drayzer tərəfindən yazılmış povestdir. Povestdə ailə, məhəbbət, qadın həyatı kimi məsələlərə toxunulmuşdur. “Qasırğa” Drayzerin birbaşa orijinaldan Azərbay­can dilinə tərcümə edilmiş ilk əsəridir.
Məzmun
Əsərin baş qəhrəmanı-İda,mühafizəkar ailədə böyüyüb. Atası Uilyam Zobel onları əhatə edən Amerika dünyasının yüngüllüyü və başıpozuqluluğu ilə heç cür barışa bilmirdi. O, İdanın böyüməsi və tərbiyəsi üçün sərt qaydalar tətbiq etdi. İdanı öz qaydaları ilə şəhər məktəblərindən seçilən, hətta bir qədər də dini məktəb hesab edilən məktəbdə oxutdurdu. Bunlara baxmayaraq, İda həyatın sevinc və ləzzətlərini duyurdu.
İda şən və gümrah gəncləri görüb, valideynlərinin ona olan münasibəti ona darıxdırıcı gəlirdi. Dərsdən sonra atasının dükanında işləyirdi. Bütün bu ehtiyyatkarlığa baxmayaraq, getdikcə qızın ürək döyüntüləri artırdı. Bir gün o, məşhur kömür tacirinin oğlu Edvard Hauptvencerin diqqətini cəlb edir, macəra axtarırdı. İdanın haqqında öyrənməyə başlayır. Qızın ətrafında tez-tez peyda olurdu. Amma dostlarına "qızı ələ alacağam, gözləyin, görərsiniz" deyirdi. Bir axşam, Zobel dükanda olmayanda Edvard dükana gəldi, onlar söhbətləşməyə başladılar. Edvard İdanın xoşuna gəlirdi. Edvard fürsəti əldən vermədən, qızın atası ilə danışır və qızla gəzmək üçün icazə alır.
Onların görüşləri artıq tez-tez və uzunmüddətli olmağa başlamışdı. Görüşlərin birində İda tərəddüd edib onu evə aparmasını Edvarddan xahiş edir. Bundan sonra isə Edvard ondan uzaqlaşır. İda hamilə olduğunu öyrənir və ona məktublar yazır. Atasının bu işdən xəbər tuta biləcəyindən bəhs etsə də, Edvard bunların heç birinə məhəl qoymur, günahı İdada görür və onu özündən uzaqlaşdırmağa çalışır.
İda artıq təngə gəlib atasının silahını götürür. Edvardın qarşısını kəsir, onu qorxutmaq üçün silahı çıxarır. Bu zaman, təsadüf nəticəsində silahdan atəş açılır. İda özünü də güllələmək istəsə də, insanların qışqırıqlarını eşidib qaçır.
İda cinayəti boynuna alır. Şəhərin səfalı guşələrindən birində ona otaq ayrılır, bir müddət sonra uşağı dünyaya gəlir. İntihar düşüncələri onu rahat buraxmır. İda Edvardla həmişə görüşdükləri gölün kənarına gedir və intihar edir.
Günikəndi (Meşkinşəhr)
Günikəndi — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 59 nəfər yaşayır (12 ailə).
Sen-Bua (En)
Sen-Jan-de-Qonvil  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Xanağabulaq
Xanağabulaq — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun Qazanzəmi kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Cəbrayıl rayonunun Xanağabulaq kəndi Dağ Tumas kənd Sovetinin tərkibində rayonun yaşayış məntəqələri siyahısına daxil edilmiş, Dağ Tumas kənd Sovetindən Qazanzəmi kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. 1993-cü ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. 28 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Sen-Bua (En)
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfər (15-64 yaş arasında) 93 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.0%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəaliyyət göstərən 93 sakindən 90 nəfəri (40 kişi və 50 qadın), 3 nəfər işsiz (3 kişi və 0 qadın) idi. 38 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Zardalı (Ərdəbil)
Zardalı — İranın Ərdəbil ostanının Ərdəbil şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd. 2006-cı il siyahıya alınmaya görə kənddə 141 nəfər yaşayır (31 ailə).
İstinadlar
.
Azovka çayı üzərində asma körpü
Tarixi
Körpü 1967-ci ildə şəhərin 900 illiyi münasibəti ilə inşa edilmişdir. Körpü dörd beton dirəklər üzərində yerləşir. Əvvəllər isə bu yerdə taxta körpü olmuşdur.
XX əsrin 80-ci illərində körpüdə əsaslı təmir işləri aparılmışdır. Bu zaman bir çox detallar tamaməm dəyişdirilmişdir. Bəzi detallar isə dəmirləri ilə əvəzlənmişdir. Bundan sonra körpüdə uzun zaman əsaslı təmir işləri aparılmamışdır. Sadəcə yüngülvari təmir gerçəkləşdirilmişdi. Körpü tədricən öz təhlükəsizliyini itirirdi. Buradan keçmək şəhər sakinlərinin həyatı üçün böyük təhlükə törədirdi. Şəhər əhalisinin tələbatını ödəmək olduqca vacid idi. Səbəb buradan şəhər çimərliyinə gedişin olmasıdır. 2007-ci ildə şəhər rəhbərliyi həyəcan təbili çalırlar. Körpü qəzalı vəziyyətdə idi. Ancaq bundan sonra körpü qəzalı vəziyyətdə 7 il qalmışdır. Köhnə körpünün yerində yeni körpü qurulmuşdur.
Yeni körpü
Artıq körpü iki yeni dirəyə sahibdir. Bu daha möhkən konstruksiyaya sahibdir. Onun uzunluğu 1 metr olmaqla uzununa isə 2,5 metr olmaqla böyüdülmüşdür. Hazırda şəhər sakinləri və qonaqlar təhlükəsiz şəkildə şəhər çimərliyinə gedə bilirlər. Onun tikintisi uzun sürsədə 1 sentyabr 2014-cü ildə açılmışdır. Açılış tarixi dəfələrlə uzadılmışdır. Azov şəhər rəhbərliyinin qərarı ilə onun adı dəyişdirilmişdir. İndi körpünün adı «Ağ qu quşu» adlandırılmışdır.
Çivandərə
Çivandərə — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında kənd adı XIX əsrin sonlarından mənbələrdə adı çəkilmir. Qıpcaqların Çipan tayfasının adını əks etdirir.
Tarixi
1728-ci ilə aid mənbədə İrəvan əyalətinin Qarni nahiyəsində çuvan, XIX srdə Batum əyalətinin Artvin dairəsində Çuvan, Tiflis quberniyasının Qori qəzasında Çivan-Ubani və Özbəkistanda Çuvan-Sirak kənd adları ilə mənşəcə eynidir. Türkiyədə Ərzrum əyalətində Çivanqala adlı yaşayış məntəqəsi vardır. Onun digər adı Avnikqaladır. Ərzrum əyalətində Avnik adlı kənd də bu qalanın adı ilə bağlıdır (eynə orada). Avnik qalasının adı "Kitabi Dədə Qorqud" eposunda çəkilir. Bu da maraqlıdır ki, 1588-ci ilə aid mənbədə Qarabağın "Otuziki ulusun"da Qara-Çiyan adlı oymaq qeyd olunmuşdur.
İncə (Meşkinşəhr)
İncə — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 25 nəfər yaşayır (6 ailə).
Rüfət Mir-Qasımov
Həyatı
Rüfət Mir-Qasımov 17 aprel 1940-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub.
Lüdviq Bolsman
Lüdviq Bolsman (20.2.1844-5.9.1906) — Avstriyalı fizik.
Həyatı
Bolsman (Ludwig Eduard Boltzmann) 1844-cü ildə Vyanada anadan olub. Gimnaziyanı bitirdikdən sonra Vyana universitetinə daxil olur və fizika elminə ürəkdən vurulur. Onun müəllimlərindən biri məşhur fizik Y.Stefan olub. Tələbə olarkən öz müəllimləri Y.Loşmidt və Y.Stefanla dostluq etmişdir. Şüalanmaya aid Stefanın elmi işini ölümündən sonra Bolsman davam etdirib.
L.Bolsman 1876-cı ildə yenidən Qrats universitetinə qayıdır və 1889-cu ilə kimi orada işləyir. Bu vaxtlar o, statistik fizikaya aid bir sıra görkəmli işlərini yazır. O, geniş diapazonlu alim olub, fizikanın demək olar ki, bütün sahələrinə və riyaziyyatın bəzi sahələrinə aid mühüm işlərin müəllifidir. Onun məşğul olduğu sahələr: riyaziyyat, mexanika, elektro­maqnit sahəsi nəzəriyyəsi, optika, şüalanma nəzəriyyəsi, termodinamika və qazların kinetik nəzəriyyəsidir.
1879-cu ildə Stefan şüa buraxma üçün E1 = σ т4 düsturunu verir və onun bütün cisimlərə aid olduğunu söyləyir. Lakin Stefanın bu fikri səhvdir. Bolsman 1884-cü ildə nəzəri olaraq istilik şüalanmasının kəmiyyət qanununu müəyyən et­mişdir. Aydın oldu ki, şüalanan istiliyin miqdarı temperaturun yüksəlməsi ilə əlaqədar olub, cismin mütləq temperaturunun dördüncü dərəcəsi ilə mütənasib artır. Bolsman bu qanunun yalnız mütləq qara cisimlər üçün doğru olduğunu sübut etmişdir.
Statistik fizikanın bünövrəsi Bolsman tərəfindən qoyulmuşdur. Entropiya ilə sistem halının ehtimalı arasındakı əlaqəni ifadə edən düstur Bolsmanın abidəsində nəqş olunmuşdur. Buxar maşınlarının texnikadakı tətbiqinin zəruriliyini görən Bolsman buxar texnikasını təkmilləşdirmək üçün istilik nəzəriyyəsi sahəsindəki tədqiqatları inkişaf etdirməyə başlayıb. Bolsmanın sağlığında onun ideya və tədqiqatları mühafizəkar alman filosofları tərəfindən qeyri-elmi hesab edilərək istehzaya səbəb olurdu. Lakin fizika elminin tədqiqatı belə bir həqiqəti aşkara çıxartdı ki, Bolsmanın ideya və nəzəriyyələri doğrudur. Elmin sonrakı inkişafı alimin işlərinin doğruluğunu təsdiq etdi. Onun işləri müasir fizikanın bünövrəsini təşkil etmiş, alim isə maddənin molekulyar-kinetik nəzəriyyəsinin yaradıcısı kimi şərəfli ad qazanmışdır.
Bolsman bir çox Elmlər Akademiyasının üzvü və Peter­burq EA-nın müxbir üzvü (1899) olmuşdur.
Fizika
Bolsmanın ən mühüm elmi töhfələri kinetik nəzəriyyədə, o cümlədən qazda molekulyar sürətlərin təsviri kimi Maksvell-Bolsman paylanmasının əsaslandırılması idi. Maksvell-Bolsman statistikası və Bolsman paylanması klassik statistik mexanikanın əsaslarında mərkəzi yer tutur. Onlar həmçinin kvant statistikası tələb etməyən və temperaturun mənasını başa düşməyi təmin edən digər hadisələrə də şamil edilir.
1808-ci ildə Con Dalton və Şotlandiyada Ceyms Klerk Maksvell və ABŞ-da Josiah Uillard Gibbsin kəşflərindən bəri əksər kimyaçılar Bolsmanın atom və molekullara olan inancına qatılırdılar, lakin fizika quruluşlarının çox hissəsi onilliklər sonrasına qədər bu inanca qatılmadı. Bolsmanın dövrünün görkəmli Alman fizika jurnalının redaktoru ilə uzun müddət davam edən mübahisəsinə baxmayaraq, o, Boltzmanın atomlara və molekullara qəbul edilən quruluşdan başqa bir şey kimi istinad etməsinə icazə vermədi.
Boltzmanın ölümündən sadecə bir neçə il sonra, Eynşteynin 1905-ci ildəki nəzəri araşdırmalarına əsaslanan Perrinin kolloid süspansiyonlar üzərində apardığı tədqiqatlar (1908-1909) Avoqadro sayının və Boltsman sabitinin dəyərlərini təsdiqlədi və dünyanı kiçik hissəciklərin həqiqətən mövcud olduğuna inandırdı.
Plankdan sitat gətirmək gərəkirsə, "Entropiya və ehtimal arasındakı loqarifmik əlaqəni ilk dəfə L. Bolsman qazların kinetik nəzəriyyəsində ifadə etmişdir". S entropiyası üçün bu məşhur düstur aşağıdakı kimidir.
Son illər və ölümü
Bolsman öz nəzəriyyələrini müdafiə etmək üçün son illərində çox səy göstərdi. O, Vyanadakı bəzi həmkarları ilə, xüsusən 1895-ci ildə fəlsəfə və elmlər tarixi professoru olmuş Ernst Mach ilə anlaşa bilmədi. Elə həmin il Georg Helm və Vilhelm Ostvald Lübekdə keçirilən görüşdə energetika ilə bağlı mövqelərini təqdim etdilər. Onlar kainatın əsas komponenti kimi maddəni deyil, enerjini görürdülər. Bolsmanın mövqeyi mübahisələrdə onun atom nəzəriyyələrini dəstəkləyən digər fiziklər arasında uğurlu qəbul edildi. 1900-cü ildə Bolsman Vilhelm Ostvaldın dəvəti ilə Leypsiq Universitetinə getdi. Ostvald Bolsmana Qustav Heinrich Wiedemann öldükdən sonra boş qalan fizika üzrə professor kafedrasını təklif etdi. Ernst Mach səhhətinə görə təqaüdə çıxdıqdan sonra Bolsman 1902-ci ildə Vyanaya qayıtdı. 1903-cü ildə Bolsman Qustav von Escherich və Emil Müller ilə birlikdə Avstriya Riyaziyyat Cəmiyyətini qurdu. Onun tələbələri Karl Přibram, Paul Ehrenfest və Lise Meitner idi.
Vyanada Bolsman fizikadan dərs deyir, eyni zamanda fəlsəfədən mühazirələr oxuyurdu. Boltzmanın təbiət fəlsəfəsinə dair mühazirələri çox populyar idi və kifayət qədər diqqət çəkirdi. Onun ilk mühazirəsi böyük uğur qazandı. Onun üçün ən böyük mühazirə zalı seçilsə də, insanlar dinləmək üçün pilləkənin sonuna kimi dayanırdı. Bolsmanı fəlsəfi mühazirələrində böyük uğur qazandığı üçün imperator onu sarayda qəbula dəvət etdi.
1906-cı ildə Bolsmanın pisləşən psixi vəziyyəti onu vəzifəsindən istefa verməyə məcbur etdi və onun simptomları göstərir ki, o, bu gün bipolyar pozğunluq kimi diaqnoz qoyulacaq şeyi yaşayıb. Dörd ay sonra o, 5 sentyabr 1906-cı ildə Triest (o zaman Avstriya) yaxınlığındakı Duino da həyat yoldaşı və qızı ilə tətildə olarkən özünü asaraq intihar etdi. O, Vyana Zentralfridhofunda dəfn olunub. Onun məzar daşında Bolsmanın entropiya düsturu qeyd edilib:
NGC 3409
NGC 3409, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Hidra bürcü istiqamətində yerləşir. Sc tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dərzili
Dərzili — Azərbaycan Respublikasının Cəbrayıl rayonunun Qumlaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Tarixi
22 oktyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edilmişdir.
Ehtimallıq
Ehtimallıq ( – ola biləcək; osm. tr. ihtimaliye; ər. ; tr. olasıcılık) — biliyin ancaq imkanlılıq dəyəri olduğunu və imkan olarsa ola biləcəyini önə sürən nəzəri-skeptik təlim.
Mənbə
Adilə Nəzərova. "Fəlsəfə terminlərinin izahlı lüğəti".
Çaylı xalçaları
Çaylı xalçaları – Gəncə xalçaçılıq məktəbinin Gəncə qrupuna daxil olan xovlu Azərbaycan xalçalarıdır. Xalçalar adını Gəncə şəhərindən 20 km cənub-şərqdə yerləşən Çaylı kəndinin adından almışdır. Bəzi xalçaçılar bu xalçanı "Gəncə-şəhər", "Qazaxça", "Öysüzlü", "Qaraxanlı" adlandırırlar. Çaylı xalçaları Gəncə xalçalarının orta keyfiyyətli xalçalar kateqoriyasına aiddir.
Bədii analiz
Çaylı xalçaları Şirvan xalçaçılıq məktəbinə aid olan "Qobustan xalçaları" və "Mərəzə xalçaları"nın orta sahəsindən götürülmş bəzi elementlərin şəkilləri bir qədər dəyişdirilərək "Gəncə xalçaları"nın texniki xüsusiyyətlərinə uyğun şəkildə istifadə edilərək toxunmuşdur. Çaylı xalçalarının orta sahəsində məhz bu xalçalara xarakterik olan, bu xalçanın əsas elementi sayılan uzunsov altıbucaqlı qırmızı yerlikli iri bir göl yerləşdirimiş və qara rəngli yerliyi olan ara sahəsinin sərbəst qalan yerləri "Bəndi-rumi" adlanan torşəkilli naxışla bəzədilmişdir. "Bəndi rumi" adlanan torşəkilli naxışların oyuqlarında isə çiçək formasında naxışlar işlənmişdir.
Texniki xüsusiyyətlər
"Çaylı xalçaları"da xovun hündürlüyü 6–8 mm-dir.
Nişava çayı
Coğrafiyası
Nişava vadisi qədim zamanlardan Avropa ilə Asiyanı birləşdirən marşrutun bir hissəsidir ki, bura Böyük Morava və Maritsa kimi çayların vadiləri də daxildir. Bu marşrut İstanbula aparır və həm avtomobil yolu, həm də Belqrad-İstanbul dəmir yolu bura daxildir.
Bela Palanka və Nişka Banya yaşayış məntəqələri arasında çay uzunluğu 17 km, dərinliyi 350–400 m olan Sıçevskoe dərəsini əmələ gətirir. Dərədə kanyonlar var. Bu yerlərdə çay kifayət qədər güclüdür və onun gücü iki elektrik stansiyası ("Sichevo" və "Ostrovitsa") istifadə edir.
Siçevo dərəsinin üstündəki Oblik təpəsi son dərəcə nadir bitki Serb ramondası və Natali ramondasının tapıla biləcəyi yerdir. Ala balıqlarına bütün çayın axarı boyunca rast gəlmək olar. Onların sayı illərə görə dəyişir. Qızıl qartal da daxil olmaqla, yalnız dərə hissəsində 100-dən çox quş növü yaşayır.
Əhəmiyyəti
1992-ci ildə Serbiya rayonlara bölündükdən sonra Nişava rayonu (inzibati mərkəzi Niş olmaqla) çayın adını daşıyır. Antarktidanın Cənubi Şetlend adalarında yerləşən Rugged adasındakı Nişava buxtası adını daşıyır.
2008-ci ildə Nişava su hövzəsinin Serbiya hissəsində və onun qollarının vadilərində müxtəlif aromatik və dərman bitkilərinin becərilməsinə başlanılıb. Vaxt keçdikcə lavanda çoxlu təpələrə və dağ yamaclarına yayılaraq əsas məhsula çevrilib. Digər otlar arasında Roma çobanyastığı, qumluq ödotu, dərman limonotu, issop və Dəməşq qızılgülü var.
Vadidəki dəyişikliyə uğramış Aralıq dənizi mikroiqlimi, Yunanıstan və Şimali Makedoniyadan Cənubi Morava vadisindəki Niş və Leskovac hövzələri vasitəsilə yayılır. Əhəngdaşı zonası və 450 ilə 550 metr (1480-180) hündürlük otlar üçün uyğun təbii şəraitdir. Çay hövzəsində çoxlu eko plantasiyalar və yağ zavodları tikilib. 2020-ci ildən bölgə Serb Provansı kimi tanınır.
Cəbərkəndi (Meşkinşəhr)
Cəbərkəndi — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 32 nəfər yaşayır (10 ailə).
Bəhram Nəsibov
Bəhram Nəsibov (Bəhram Paşa oğlu Nəsibov; ) — bəstəkar, şair, tarzən və gitaraçı.
Həyatı
Bəhram Nəsibov 1942-ci il iyunun 22-də Füzuli rayonunun Aşağı Rəfədinli kəndində anadan olub. 12 yaşı olanda atasını itirir. 1962–1967-ci illərdə Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun musiqili komediya şöbəsində Soltan Hacıbəyovun kursunda təhsil alıb. İlk dəfə mahnı yazmağa da həmin illərdə başlayıb. O vaxtlar yazdığı ilk mahnısı "Qarabağ" dillər əzbəridir. Bundan sonra bir-birinin ardınca "Sən də həmdəm, mən də həmdəm", "Var gülüşündə", "Şahnaz" təsnifi kimi məşhurlaşan "Deyin hardadır", "Səni qəmli görəndə", "Gecələr", "Bəxtəvər gəlin", "Ay gecikən məhəbbətim", "Qurban olum", "Sən güləndə", "Vuruldum, ay qız", "Xatirəsən", "Gəl inad etmə" və digər mahnılarını yazıb. Ümumilikdə 300-ə yaxın mahnısı var. Uzun illər bu mahnılar xalq mahnısı və müxtəlif təsnif adı altında təqdim edilib. Sonradan mahnılar Azərbaycan Respublikası Müəllif Hüquqları Agentliyində müəllifin adına qeydiyyatdan keçib. Əksər mahnıların sözlərini də özü yazıb. B.Nəsibov həm də tarda və gitarada gözəl ifa edirdi. Bundan əlavə Bəhram Nəsibov çoxlu sayda şeirlər, bəhri-təvillər, uşaq mahnılarının müəllifidir.
1993-cü ildə Füzuli rayonunun işğalından bir neçə gün sonra beyninə qan sızıb. 5 il xəstə yatan şair, 1998-ci ildə vəfat edib.
Ənvər İsmayılov (memar)
Ənvər Ələkbər oğlu İsmayılov — Azərbaycan-sovet memarı və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR Dövlət Tikinti İşləri Komitəsi sədrinin birinci müavini (1959–1988), müavini (1955, 1955–1957, 1958–1959), Azərbaycan SSR tikinti nazirinin müavini (1957–1958), Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Arxitektura İşləri İdarəsinin rəisi (1951–1953, 1953–1955), Azərbaycan SSR kommunal təsərrüfatı və mənzil-mülki tikinti nazirinin müavini (1953), SSRİ Arxitektorlar İttifaqı İdarə Heyətinin üzvü, Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi (1962), SSRİ Nazirlər Sovetinin mükafatı laureatı (1972).
Həyatı
1942–1944-cü illərdə Ənvər İsmayılov Azərbaycan SSR Xalq Kommunal Təsərrüfatı Komissarlığının idarə rəisi olmuşdur. 1944–1945-ci illərdə Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurası yanında Arxitektura İşləri İdarəsinin yaşayış-mülki binalar və yaşayış məskənləri tikintisi şöbəsinin rəisi işləmişdir. Ənvər İsmayılov 1945-ci ildə "Azərdövlətarxitekturalayihə" institutuna qayıtmış, 1951-ci ilədək bu müəssisənin müdiri olmuşdur.
Ənvər İsmayılov 1951–1953-cü illərdə Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Arxitektura İşləri İdarəsinin rəisi kimi fəaliyyət göstərmişdir. O, 1953-cü ilin iyunun 1-dən dekabrın 1-dək Azərbaycan SSR kommunal təsərrüfatı və yaşayış-mülki tikinti nazirinin müavini vəzifəsində çalışmış, 1 dekabr 1953 – 1 aprel 1955-ci illərdə yenidən Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Arxitektura İşləri İdarəsinin rəisi olmuşdur. O, 1 aprel 1955-ci ildən 14 oktyabr 1955-ci ilədək fəaliyyətini Azərbaycan SSR Nazirlər Soveti yanında Arxitektura İşləri İdarəsi rəisinin müavini vəzifəsində davam etdirmişdir.
Ənvər İsmayılova 1962-ci ildə "Azərbaycan SSR əməkdar mühəndisi" fəxri adı verilmişdir. O, 1966-cı ildə "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif edilmiş, Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin fəxri fərmanlarına layiq görülmüşdür. Dəfələrlə SSRİ Arxitektorlar İttifaqı İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir. 1941-ci ildən ÜİK(b)P (Sov. İKP) üzvü olmuşdur.
Ənvər İsmayılov 25 aprel 1988-ci ildə vəfat etmişdir. thumb|left|220px|2017-ci ildə buraxılmış poçt markası
Şəxsi həyatı
Ənvər İsmayılov çoxuşaqlı ailədə (6 qardaş) doğulmuşdur. Onun böyük qardaşı Heydər İsmayılov ədəbiyyatçı-alim, Üzeyir Hacıbəyovun "Koroğlu" operasının libretto müəllifi olmuşdur. Digər böyük qardaşı Həbib İsmayılov isə kinorejissor, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi idi.
Ailəli idi, bir qızı və bir oğlu olmuşdur.
Gürcüstanda prezident seçkiləri (2018)
Seçki
Gürcüstan prezidenti ümumi, bərabər və birbaşa seçki hüququ əsasında, beş il müddətinə gizli səsvermə yolu ilə seçilir. Seçkilərin keçirildiyi gün seçkidən ən az 60 gün əvvəl Gürcüstan Baş Naziri tərəfindən təyin edilir.
Gürcüstan vətəndaşı 35 yaşından etibarən Gürcüstanın prezidenti namizədi ola bilər. Eyni zamanda, Gürcüstanda ən azı beş il, son üç ildə isə seçkilərin keçirilməsi üçün yaşamaq lazımdır. Eyni şəxs yalnız iki dəfə Gürcüstanın prezidenti seçilə bilər. Seçkidə iştirakçıların yarısından çoxunun səs vermiş Gürcüstan prezidentliyinə namizəddir.
5 yanvar 2018-ci ildə Gürcüstanın Mərkəzi Seçki Komissiyası 2018-ci il prezident seçkiləri üçün dövlət tərəfindən ayrılmış vəsaitlərin paylanmasının və istifadəsinin müəyyənləşdirilməsi haqqında qətnamə qəbul etmişdir. Ümumi seçkilər üçün 39,136,784 lari ayrılmış, seçki fəaliyyətləri üzrə birbaşa 28,272 634 lari, seçkilərdə vəzifəli şəxslərin hazırlanması və yenidənqurulması üçün 1,002,300 lari və seçki subyektlərinin seçilməsi üçün 2,242,850 lari sərf olunacaq.
Fəaliyyət
Saat 10.00 radələrində seçicilərin sayı 6,15% (215 329 seçici) təşkil edib. Saat 12.00 radələrində seçicilərin sayı 15,95%, (558 755 seçici) idi.
Müşahidəçilər
Seçki subyektlərinin 82 904 nümayəndəsi, 73 yerli müşahidə təşkilatının 22 032 müşahidəçisi və 58 beynəlxalq təşkilatın 1163 beynəlxalq müşahidəçisi prezident seçkisini müşahidə edəcəklər. Seçki prosesini 125 media təşkilatının 1957 jurnalisti əhatə etmişdir. Akkreditə olunmuş KİV-lər arasında 31 beynəlxalq və 94 yerli media təşkilatı var.
Namizədlər
Vətəndaşların Siyasi Birliyi tərəfindən təqdim olunan Prezident Namizədi və Gürcüstan prezidentinin seçkilər üçün seçicilərin təşəbbüs qrupu 28 oktyabr 2018-ci il tarixində seçicilərin imzası ilə ən azı 25 923 (seçicilərin ümumi sayının 0,75%) tərəfindən təsdiq edilməlidir. Ümumi 46 namizəd 2018 seçkilərində prezidentliyə səs vermək arzusunu ifadə etdi. MSK yalnız 25 namizəd qeydə almış, onlardan 19-sı siyasi partiya və 6 təşəbbüs qrupu tərəfindən təqdim olunmuşdur.
Gürcü Arzusu Partiyasının namizədi
2018-ci ilin əvvəlində "Gürcü arzusu", baş nazir Georgi Kvirikaşvili, Səhiyyə naziri Davit Sergeenko və parlamentin lideri Arçil Talakvadze tərəfindən prezidentliyə namizəd göstərildi. Davit Sergeenko bu məlumatı təkzib edərək, prezidentliyə namizəd adını nəzərə almadı. Giorgi Kvirikaşvili də 20 yanvarda eyni şeyi etdi:
Fevralın 5-də Arçil Talakvadze jurnalistlərə bildirib ki, hələlik bu məsələ ilə bağlı məsləhətləşmələr aparmayıb. Onun sözlərinə görə, Gürcü Arzusu Partiyasının prezidentliyə namizədi yazda açıqlanacaq.
Martın 3-də "Rustavi 2" telekanalının verdiyi məlumata görə, Gürcü Arzusu Partiyasının namizədi ədliyyə naziri Tea Tsulukiani ola bilər. Televiziya şirkətinin məlumatına görə, bu barədə Arçil Talakvadzəyə məlumat verdilər. O, qadın namizədlərin seçkilərdə iştirak etmək üçün bərabər şansa malik olduğunu söylədi:
Martın 5-də həmin Rustavi 2 telekanalında Gürcü Arzusu Partiyasının iki əsas namizədi — Gürcüstanın ədliyyə naziri Tea Tsulukiani və qeyri-partiyadan olan millət vəkili Salome Zurabişvili haqqında məlumat verildi.