cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Qafqaz döyüşü
Döyüş
Novorossiysk istiqamətində gedən hücumların da qarşısı alınmışdı. Almanların axırıncı həmləsi 1942-ci ilin sentyabr ayının 28-də başladı. Düşmən Tuapse istiqaməti ilə Cənubi Qafqaza, Böyük Qafqaz sıra dağlarının qərb hissəsi ilə çıxmaq istəyirdilər. Ancaq bu mübarizəni Qafqazın müdafiəçiləri əlverişli vəziyyətdə aparmışdılar. Bu döyüşlər zamanı düşmən öz ehtiyat hissələrindən də istifadə etmişdi. Düşmən yeni qüvvələrlə sovet ordusunun mövqelərinə hücum etdilər. Noyabrın 26-da səkkizinci ordu faşistlərə əks zərbə endirdi və dekabrın 19-da onları Pimen çayının o biri tərəfinə doğru geri çəkilməyə məcbur etdi. Düşmənin Tuapseyə çıxan hissələri dağıdıldı. Alman ordusunun say üstünlüyünə baxmayaraq, Qara dəniz qrupu ordularının hissələri və birləşmələri böyük müqavimət göstərdilər. Cənubi Qafqaz cəbhəsinin sağ cinahını Şimal qrup orduları müdafiə edirdilər ki, orada da düşmənlə ağır döyüşlər gedirdi. Almanlar birinci tank ordusunun güclü hissələri ilə oktyabr ayının 25-də Nalçik və Orconikidze istiqamətlərində hücuma keçdilər. Alman komandanlığı qarşısına məqsəd qoymuşdu ki, Bakı, Qroznı və Tiflis şəhərlərini işğal etsinlər. Aramsız döyüşlər nəticəsində, döyüşün ikinci günü Nalçiki tutdular. Sovet komandanlığı 37-ci ordunun köməyinə 9-cu ordunu göndərdi. Onlar noyabrın 5-də Orconikidzenin kənarındakı Qazel rayonunda birləşdilər. Bu qüvvələr düşmənin hücumunun qarşısını aldı və onların irəliləməsinə imkan vermədilər. Sovet qoşunlarının əks¬hücumu nəticəsində düşmən geri çəkilməyə məcbur oldu. Noryabr-dekabr aylarında alman ordusu sovet qoşunlarının zərbələri altında müdafiəyə keçdi. Qafqazın müdafiəsi dövründə sovet qoşunları almanların mühüm qüvvəsi ilə döyüşərək, onu böyük təlafata uğratdı. Bu, almanlara 1942-ci ilin noyabrında Stalinqrada əlavə qüvvə göndərməyə imkan vermədi. Cənubi Qafqaz cəbhəsinin sol cinahının orduları isə yanvarın əvvəlinə kimi Nalçik və Mozdok istiqamətində uğurlu döyüş əməliyyatları apardılar. Bununla da Qafqazın müdafiə dövrü bitdi. Alman ordusunun Qafqazı tutmaq planı pozuldu. Qafqaz döyüşçülərinin ciddi müqavimətinə rast gələn almanlar müdafiəyə keçməyə məcbur oldular.
Stalinqrad ətrafında düşmənin darmadağın edilməsi və Cənub cəbhəsi qoşunlarının Rostov istiqamətində hücumu düşməni öz qüvvələrini Mozdokdan şimali-qərbə çəkməyə məcbur etdi. Şimali Qafqazın azad edilməsi planı 1943-cü ilin yanvar ayında təsdiq edildi. Bu əməliyyatın keçirilməsi Şimal və Cənubi Qafqaz cəbhəsinin qoşunlarına tapşırıldı. Həmin vaxt Şimal cəbhəsinin qoşunlarının komandanı general-polkovnik A.İ.Ereminko, Cənubi Qafqaz cəbhəsindəki qoşunların komandanı general İ.V.Tyulenov idi. Şimal cəbhəsinin döyüşçüləri düşmənin hərbi quruplaşmasını məhv edərək hücumu Don ilə Manıç çayları arasındakı 140 km-dəki zolağa qədər davam etdirdilər. Cənubi Qafqaz cəbhəsinin qoşunları isə iki istiqamətdə əməliyyat yerinə yetirməli idilər. Açikulak cəbhəsindən Nalçikin şimal hissəsinə qədər ordunun şimal qrupu general-leytenant İ.İ.Maslennikovun rəhbərliyi altında birinci tank ordusunun müdafiə xəttini yarmalı idi. Şimal-şərq cəbhəsində Nefteqorskidən Novorossiyskiyə qədər Qara dəniz qvardiyası general-leytenant İ.E.Petrovun komandalığı altında 17-ci alman ordusunun müdafiə xəttinə hücum etməli idi.
Sovet ordusunun hücumu
1943-cü il yanvarın 3-də Şimal qrupu (yanvarın 24-dən Şimali Qafqaz cəbhəsi) qoşunları düşməni təqibə başladı və bir çox şəhərləri azad etdi. Sovet qoşunları yanvar ayında 650 km-ə qədər irəlilədi. Kropotkin və Tixoretski, fevralda isə Nefteqorsk, Maykop və Krasnodarı azad etdi. Alman faşist komandanlığı «A» ordu qrupunun bir hissəsini Rostov istiqamətində geri çəkməyə, o biri hissəsini Tamanda əvvəlcədən hazırlanmış müdafiə xəttində yerləşdirməyə müvəffəq oldu.
Alman komandanlığı Cənubi Qafqazın əks cəbhəsinə 760 min əsgər və zabit gətirmişdi. Sovet ordusunun döyüşçüləri Şimali Qafqaz əməliyyatını müvəffəqiyyətlə başa çatdırmağı qarşılarına məqsəd qoymuşdular. Bu əməliyyat yanvarın 1-dən fevralın 4-dək yerinə yetirilməli idi. Əməliyyat Qafqazda yaranmış dönüş zamanı həyata keçirilməli idi. Hücumun əvvəlində düşmənə qarşı Şimali Qafqaz hissələri ilə yanaşı, Cənubi Qafqaz cəbhəsinin qoşunları, Şimal qrup orduları və eyni zamanda Qara dəniz qrupu orduları iştirak edirdilər. Düşmənin Şimali Qafqazda yerləşən bütün hissələrinə arxa cəbhədən güclü zərbələr endirildi. Hücum planına əsasən Rostov istiqamətində əsas zərbəni bu cəbhənin sağ cihanı vurmalı idi. Bununla düşmənin Şimali Qafqazdakı bütün qüvvələrinin çıxış yollarının qarşısı alınırdı. Düşmənin bu hissələrini mühasirəyə almağı və məhv etməyi cənub cəbhəsinin sol cinah orduları və Cənubi Qafqaz cəbhəsinin Qara dəniz qrupu həyata keçirməli idi.
Qafqazın azad olunmasında böyük əhəmiyyəti olan həmin əməliyyatlar «Dağ» və «Dəniz» adlanırdı. «Dağ» əməliyyatına görə general-leytenant A.A.Qreçkonun komandanlığı altında 56-cı ordu Tixoreçkaya və Krasnodar istiqamətində hücuma keçməli idi. «Dəniz» əməliyyatının isə əsas məqsədi Novorassiyski şəhərini və Taman yarımadasını düşməndən azad etməli idi. Bu əməliyyatı general-leytenant F.V.Kalekovun komandanlığı altında 47-ci ordu həyata keçirməli idi. Həmin əməliyyatların müvəffəqiyyətlə aparılması düşmənin Şimali Qafqazdakı bütün hissələrinin mühasirəyə alınması ilə nəticələnirdi. Əməliyyat yanvarın 11-dən 16-dək hazırlanmışdı. Yanvar ayının 24-nə qədər heç bir müvəffəqiyyət qazanılmadı. Eyni vaxtda iki cəbhənin Şimali Qafqaza hücumu alınmamışdı. Bundan istifadə edən almanlar yanvarın 23-də «Don» və «A» qrup ordularının ümumi cəbhəsini yaratmağa çalışdı.
Sovet komandanlığı da hadisələrin gedişində dönüş yaratmaq üçün Cənubi Qafqaz cəbhəsindən Şimali qrup qo¬şunlarını çıxartdı və onlardan müstəqil Şimali Qafqaz cəbhəsi yaratdı. Bu cəbhə 9-cu, 37-ci, 44-cü, 58-ci ümumhərbi və dördüncü hava ordularından, 4,5-ci kavaleriya korpu¬sundan ibarət idi. Cəbhənin komandiri general İ.İ.Maslenikov idi. Buradakı qoşunların üzərinə mühüm vəzifələr düşürdü. İlk öncə cənub cəbhəsinin sonrada mexanikləşdirilmiş süvari qrupunun köməyi ilə Bataysk və Azovu tutmaq, düşmənin Rostovdan geri çəkilən qüvvələrinin qarşısını kəsmək tap¬şı¬rılmışdı. Şimali Qafqaz cəbhəsinin əsas qüvvələri Krasnodara zərbə vurmalı Eysk və Primorsk-Terik rayonunda Azov dənizinin sahilinə çıxmalı, Cənubi Qafqaz cəbhəsinin Qara dəniz qrupu ilə birləşərək düşmənin bütün Şimali Qafqazdakı birləşmələrini və hissələrini darmadağın etməli idilər.
Şimali Qafqaz cəbhəsinin Tixoreçk istiqamətində yerləşən qoşunlarının güclü zərbələrinə məruz qalan düşmənin birinci tank ordusu geri çəkilməyə məcbur olmuşdu. Onyeddinci ordu isə ağır müdafiə döyüşləri aparmaqla bərabər, çalışırdı ki, Qara dəniz qrupu döyüşçülərinin hücumunun qarşısını saxlasın və bununla da «A» qrup ordularının Taman yarmadasına doğru geri çəkilməsinə imkan yaransın. Eyni zamanda faşistlər bütün qüvvəsi ilə nəin bahasına olursa-olsun Rostov boğazındakı keçidi öz nəzarəti altında saxlamaq istəyirdi. Sovet qoşunları yanvarın 24-də səhər qarşıya qoyulmuş tapşırığı həyata keçirməyə başlayaraq, Cənub və Şimali Qafqaz cəbhəsinin qoşunları fevralın 4-də sarsılmaz zərbə endirərək düşmənin Manıç və Armavir arasındakı xəttində müqavimətini qırıb Batayskin 25 km-nə qədər irəlilədilər. Sovet qoşunları Şimali Qafqazın bir hissəsini azad etdilər. Ancaq bu əməliyyatın əsas məqsədi düşmənin böyük strateji hissələrini bu rayonda mühasirəyə alıb məhv etmək idi. Düşmən özünün beş diviziyadan ibarət olan beşinci tank ordusunu və On yeddinci ordunu Rostov istiqamətində geri çəkməyə məcbur oldu. On yeddinci ordusu Kubanın aşağı hissəsində möhkəmləndi və Taman yarmadasına doğru geri çəkildi.
Alman ordusunun müqavimətinə qarşı Sovet komandanlığı Qara dəniz donanmasını gücləndirməyi qərara aldı. 1943-cü il fevralın 20-də Krasnodar Partiya Bürosunun qərarı ilə tərkibi Kuban əhalisindən və könüllü kazaklardan ibarət on dördüncü Kuban qvardiyası təşkil olundu. Krasnodar sovet qoşunları tərəfindən azad edildi. Fevralın 14-də Rostov azad edildi. Kabardin-Balkarın azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə düşmən minlərlə əsgər və zabit itirdi. Kabardin-Balkar respublikasının azad edilməsində generalı F.V-Zaxarovun, A.Rubanyukovun və başqalarının komandanlıq etdikləri qoşunlar fəal iştirak etdilər. 1943-cü il yanvarın 11-də səhər saat 4-də Kabardin-Balkar respublikası tamam azad edilmişdi. Üç ay ərzində Şimali Qafqazda sovet ordusu tərəfindən Çeçen-İnquşetiya, Şimali Osetiya, Kabardin-Balkariya, Rastov vilayətinin böyük hissəsi, Stavropol və Krasnodarın əsas əraziləri alman faşistlərindən azad edilmişdi. 1943-cü ilin payızında Şimali Qafqaz cəbhəsi qoşunları Qara dəniz donanma qoşunları ilə birgə hücumda Novorossiyski və Taman yarmadasını tamamilə azad etmiş¬dilər. Qafqaz azad edilmişdi.
Nəticə
Qafqaz uğrunda vuruşmalarda əldə edilmiş təcrübə müharibənin sonrakı gedişində mühüm əhəmiyyət kəsb etdi. Qafqaz uğrunda vuruş Azərbaycanda yaradılmış diviziyalar və Xəzər Hərbi Donanması üçün ciddi sınaq oldu. 1942-ci il dekabrın 2-də 416-cı diviziya cəbhənin başqa birləşmə və hissələri ilə birlikdə düşmənin müqavimətini qıraraq 60 km-dək irəliləmişdi. İlk sınaq döyüşlərindən məharətlə çıxan diviziyanın 300-dən çox əsgər və zabiti orden və medallarla təltif edilmişdi. 223-cü atıcı diviziya Mazdok, Proxladnaya, Mineralnıye Vodı və digər yerlərin azad olunmasında fərqlənmiş, üç ay ərzində 50-dən çox yaşayış məntəqəsini almanlardan təmizləmişdi. Terek çayının sağ sahilində müdafiə mövqeyi tutmuş 402-ci diviziya 1942-ci il noyabrın 30-dan dekabrın 30-na qədər Sovet Ordusunun Mazdok rayonundakı hücum əməliyyatlarında iştirak etmişdir. Qırmızı Bayraq və Suvorov ordenli 77-ci Simferopol atıcı diviziyası bir ay ərzində 7 iri yaşayış məntəqəsini almanlardan təmizləmiş, 1943-cü ilin mart ayında düşmənin üç batalyonunu tamamilə məhv etmişdi. Beləliklə, Alman ordusunun Şimali Qafqazda darmadağın edilməsində Şimal cəbhəsi və Cənubi Qafqaz cəbhəsinin qara dəniz qrupu böyük rol oynamışdı.
19 may
1901–cari
thumb|[[Malkolm X]]
thumb|[[Əhməd bəy Ağaoğlu]]
Typhlodromus foenilis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Layzan
Layzan – Tarixi Azərbaycan ərazisində olmuş vilayət. Şirvanşahlar dövlətinin tərkibinə daxil olmuşdur.
Tarixi
V.F.Minorskinin fikrincə, Layzan vilayəti Girdimançayın yuxarı axarındakı müasir Lahıc vadisində yerləşirdi. O, erkən orta əsrlərdə Sasanilərin vassal məlikliklərindən biri, – X-XI əsrlərdə isə Şirvanın tərkibində idi. Əl-Məsudinin və "Tarix-i əl-Bab"ın verdiyi məlumata görə Layzan vilayəti X əsrin əvvəlində Layzanşahın əcdadından irs qalmış mülkü idi. O, h.305 (917)-ci ildə Şirvanı tutdu, öz qohumlarını öldürərək, Şirvanşah titulunu da qəbul etdi.
Layzan məlikliyinin inzibati mərkəzi Lahıc idi. Beləliklə, V.F.Minorskiyə görə, Layzan vilayəti müasir İsmayıllı rayonundakı Lahıc şəhəri və ətraf kəndlərin və Layzan məlikliyi dairəsinə daxil olan bölgələrin (Məlhəm, Qonaqkənd, Zarat və s.) ərazisinə müvafiqdir.
Lahıcın əhalisi İrandan, Gilanın Lahican vilayətindən gəlmə olub, ehtimal ki, VI əsrdə Sasani hökmdarı I Xosrov Ənuşirəvan tərəfindən Sasanilər dövlətinin şimal sərhəd əyalətlərinə köçürülmüşlər. Lahıc adlı yaşayış məntəqələri hal-hazırda Zaqatala, Göygöl rayonlarında Abşeronda (Ləhəş kəndi – təhrif olunmuş Lahıc) da vardır.
Lahıcın öyrənilməsi bu orta əsr şəhərinin yüksək abadlıq səviyyəsinə – daş döşənmiş küçələr, meydanlar, daxili həyətlər atmosfer yağıntılarının axması üçün ölçülüb-biçilmiş şaquli planlaşdırma, kanalizasiya sistemi, dağ çeşmələrindən içməli su ilə yaxşı təchiz edilməsi – malik olduğunu göstərir. Lahıcın planlaşdırma strukturunun, memarlıq görünüşünün, eləcə də, abadlığının xüsusiyyətləri, yəqin ki, onun Layzan məlikliyinin inzibati-siyasi mərkəzi kimi əhəmiyyətindən irəli gəlirdi. Lahıc, eyni zamanda, orta əsrlərdə Şirvanın mis sənayesinin məşhur sənətkarlıq mərkəzi olub, Cənubi Qafqaz ölkələrinə, İran və Türkiyə şəhərlərinə ixrac edilən mis qabları və silahları ilə şöhrət qazanmışdı. Sulut kəndi vasitəsilə Şamaxı və Azərbaycanın digər şəhərləri, habelə qonşu Dağıstanla ticarət aparılırdı.
Lahıc dərin çökəklikdə, demək olar ki, Girdiman çayının mənbəyində, Niyaldağın diibndə yerləşib, üzük qaşı kimi hər tərəfdən keçilməz dağlarla əhatə olunmuşdur. Yalnız iti Girdiman çayı Elgədik və Niyaldağ dağları arasından Lahıc aşırımını yarıb keçir. Lahıc şəhərinin ortasından onu ikiyə bölərək Girdiman çayına tökülən iti Lulə Dərəsi çayı axır. Lahıc öz məscidi və meydanı olub, qədim adlarını qoruyub saxlayan bir sıra məhəllələrə bölünür: buradakı Dər-Həsən məhəlləsində çarvadarlar, Murodunda dəmirçilər və çarvadarlar, Bədoyunda keşduzlar, tacirlər, misgərlər, Ağəlidə misgərlər yaşayırdılar.
Şəhərciyin ən yüksək hissəsi Zəvərə məhəlləsi (keşduzlar) və Dərə-Hamam adlanır. Lahıc əhalisi ta qədimdən kustar üsulla mis qablar düzəltməklə, bu məqsədlə xüsusi kömür hazırlamaqla, habelə çarvadarlıqla – hazır məhsulu müxtəlif yerlərə daşıyıb satmaq və əvəzində xammal alıb gətirməklə məşğul olmuşlar. Əgər Şirvan və Arranın Bakı, Qəbələ, Şabran, Beyləqan, Gəncə və digər şəhərlərində saya və şirli saxsı qablar istehsal edilirdisə, Lahıcda buna bənzər mis qablar hazırlanırdı. Lahıc qabları rəngli keramika rəsmləri əvəzinə, bədii oyma ilə işlənmiş xalça naxışlarını xatırladan naxışlarla bəzədilirdi. "Hüdud əl-aləm"də (982) göstərilir ki, bütün dünyada məşhur olan yun parçalar və xalçalar üç nahiyədə – Şirvan, Xursan və Layzanda, yəni indiki Şamaxı, Bakı, Quba, Qonaqkənd, Lahıc və b. yerlərdə istehsal olunurdu.
Neft kəşfiyyatçıları (film, 1950)
Məzmun
Film Azərbaycan geoloqlarının yeni neft yataqları kəşf etmələrindən danışır.
Mikania infesta
Mikania infesta Mikania infesta Mikania infesta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Lotto
Lotto — İtaliyanın idman geyimləri istehsalı ilə məşğul olan şirkəti.
1973-cü ildə yaradılan "Lotto" şirkətinin baş ofisi Trevizo şəhərində yerləşir və dünyanın yalnız 4 ölkəsində – Braziliya, Avstraliya, Türkiyə və Ukraynada rəsmi filialı var. Hazırda bu şirkətin 25 peşəkar futbolçu (ən məşhurları – Petr Çex, Xulio Kruz, Marek Yankulovski, Luka Toni, Simone Perrotta, Qoran Pandev, Mirko Vuçiniç, Joan Kapdevilya, Momo Sissoko və b.), 32 peşəkar tennisçi (Xuan Karlos Ferrero, Teymuraz Qabaşvili, Dominik Xrbatı, Qaston Qaudio, Lukas Laçko, Françeska Skiavone və s.) ilə müqaviləsi var. Bundan əlavə, 11 futbol federasiyası (Kolumbiya, Kosta-Rika, Oman, Ukrayna, Panama və s.), Afrikada 3 (“Raca Kasablanka” Mərakeş, “USM Aljir” Əlcəzair və s.), Asiyada 7 ("Ən-Nəsr" Səudiyyə Ərəbistanı, "Əl-Əyn" BƏƏ və s.), Avstraliyada 10 ("Kembltaun Siti" Avstraliya, "Uayteker Yunayted" Yeni Zelandiya və s.), Amerikada 39 ("Atletiko Mineyro" Braziliya, "San Lorenso" Argentina, "Kobreloa" Çili, "UNAM-Pumas" Meksika və s.) və Avropada 71 futbol klubu (“Soşo” Fransa, "Borrusiya" Mönxenqladbax, Almaniya, "Makkabi" Hayfa, İsrail, "Fiorentina", "Udineze", "Palermo" – hamısı İtaliya, "Rapid" Rumıniya, "Gəncləbirliyi" Türkiyə, "Arsenal" Kiyev, Ukrayna və s.) "Lotto" şirkəti ilə əməkdaşlıq və sponsorluq müqaviləsinə malikdir.
Azərbaycanın Simurq klubu bu şirkətlə əməkdaşlıq edir.
Araz qarağacı
Təbii yayılması
Yabanı halda Şimali İranda və Qafqazda bitir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 20 m-ə çatan ağacdır. Zoğları əvvəlcə sıx tüklü olur, sonralar tədricən tüksüzləşir, bozumtul-qonur və ya çılpaq, bəzən parıldayan, qırmızımtıl-qonur, tünd qəhvəyi rəngdədir. Yarpaqları uzunsov, ellipsvari və ya tərs — oval formalı, dərivari, üst tərəfdən çılpaq, parlaq, yaşıl, alt tərəfdən açıq-yaşıl, məxməri tüklüdür. Ayanın kənarı tam və ya enli, küt dişli, qaidəsi ürəkvari və ya zəif pazvari, üçbucaqlı və ya sivridir. Yarpaqların saplağı 0,5–1,5 sm uzunluqdadır. Mart-aprel aylarında çiçəkləyir. Qoza meyvəsi fındıqvari, çanaqcığı keçəvari tükcüklü, üsküyəbənzər olub, uzunluğu 0,5–1 sm-ə çatır, saplaqlar üzərində yerləşir. Meyvələri avqust-sentyabr aylarında yetişir.
Romen Qrojan
Romen Qrojan (, d. 17 aprel 1986, Cenevrə) — Fransa lisenziyasında yarışan İsveçrə və Fransa yarışçısı, GP2 seriyasının çempionu (2011). 2009-cu ildən 2012-ci ilə kimi Formula 1 pilotu; 2016-ci ildən bəri Haasda çıxış edir. Lotus komandası üçün 10 podium qazanmışdır.
Araz qarağacı
Ekologiyası
Qurağlığa davamlı, torpağa az tələbkar bitkidir. İşıq və istisevən, duza, yanğına davamlıdır. Çоxlu növ müxtəlifliyi vardır.
Romen Qrojan
Ümumi informasiya
Evlidir. O və onun həyat yoldaşı Marionun Saşa (2013), Simon (2015) adlı oğulları və Kamilla adlı qızları (2017) var.
Araz qarağacı
Azərbaycanda yayılması
Kiçik Qafqazın cənubunda, Naxçıvan MR-da, Zəngilan və Qubadlı rayonları ərazisində dəniz səviyyəsindən 500–1100 m yüksəklikdə bitir. Azərbaycanın Qırmızı kitabına daxil edilmişdir.
Romen Qrojan
İdman karyerası
2000-ci ildə ilk dəfə avtoidmanında bir çox kartinq müsabiqəsində iştirak edərək özünü sınadı. Qrojan çox tez müxtəlif müsabiqələrdə peloton liderləri ilə bərabər mübarizə apardı. 2001-ci ildə İCA sinfində Fransa çempionluğunu qazanmış, iki il sonra İsveçrə və İtaliyada Formula Reno seriyasındakı 1.6 litrlik sinif yarışlarında iştirak edən formula tipli yarışda debüt etdi. Qrojan bir çox yarışları qazanaraq İsveçrə çempionatının çempionu adını qazanandı və sürətlə inkişaf etdi. Gənc pilotun müvəffəqiyyətləri, gənc pilotlara dəstək proqramında iştirak edən və uzun müddətli karyera üçün sabit maliyyə təmin edən Reno şirkətinin avtoidman bölməsinə maraqlı oldu. 2006–07 ildən etibarən Qrojan Formula 3-də texnika üzrə yarışlarda keçirdi və Euro Series Formula 3-ə əsas diqqət verdi.
Araz qarağacı
İstifadəsi
Araz qarağacı quru dağ yamaclarının bərkidilməsində mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
Wacken Open Air
thumb|right|250px|2010 konsert səhnələri
1990-ci ildə yerli alman qruplar tərəfindən təşkil edilən təşkilat, 1998-ci ildə Avropa metal musiqi təqvimində əhəmiyyətli bir yerə gələrək; Avropa, Şimali Amerika və Avstraliyadan 70-dən çox qrupa ev sahibliyi etdi. Avqust ayının əvvəlində başlayan festival cəmi üç gün davam edir. Bu zaman ərzində musiqi həvəskarları, festival sahəsinin ətrafında geniş çadır düşərgə qurarlar.
1990
Wacken Open Air 1990, festivalın quruluşu, 24 avqust cümə və 25 avqust şənbə tarixlərində təşkil edildi.
1991
Wacken Open Air 1991, 23 avqust cümə və 24 avqust şənbə günləri təşkil edildi.
1992
Wacken Open Air 1992, 21 avqust cümə və 22 avqust şənbə günləri təşkil edildi.
1993
Wacken Open Air 1993, 20 avqust cümə günündən 22 avqust bazar gününədək təşkil edilən festivalın afişalarında Doro və Fates Warning yer aldı.
1994
Wacken Open Air 1994, 19 avqust cümə və 20 avqust şənbə günləri təşkil edilən festivalın afişalarında Paul Di'Anno's Killers yer aldı.
1996
Wacken Open Air 1996, 9 avqust cümə və 10 avqust şənbə günləri təşkil edilən festivalın afişalarında Böhse Onkelz yer aldı.
1997
Wacken Open Air 1997, 8 avqust cümə və 9 avqust şənbə günləri təşkil edilən festivalın afişalarında Motorhead yer aldı.
1998
Wacken Open Air 1998, 7 avqust cümə və 8 avqust şənbə günləri təşkil edilən festivalın afişalarında Savatage, J.B.O., Blind Guardian, ve Doro yer aldı.
1999
Wacken Open Air 1999, 5 avqust cümə axşamından 7 avqust şənbə gününədək davam etdi.
Sidney Brenner
Sidney Brenner — Cənubi Afrikalı bioloq. 2002-ci ildə Nobel Fizyologiya və tibb mükafatını H. Robert Horvitz ve Cohn Sulston ilə birlikdə qazanıb.
Wacken Open Air
2000
Wacken Open Air 2000, 3 avqust cümə axşamından 5 svqust şənbə gününədək davam etdi.
Sidney Brenner
Brenner genetik kod araşdırmaları və digər molekulyar biologiya araştırmalarında vacib əlavələr etmişdir.
Wacken Open Air
2001
Wacken Open Air 2001, 2 avqust cümə axşamından 4 avqust şənbə gününədək davam etdi.
Sidney Brenner
Nematod olan Caenorhabditis elegans parazitini biologiya araştırmaları üçün model orqanizma olaraq istifadə etmişdir.. Berkeley, Kaliforniya, ABŞ da Molekülyar Elmlər İnistutunu quraraq burda öz işinə davam edir.
Wacken Open Air
2002
Wacken Open Air 2002, 1 avqust cümə axşamından 3 avqust şənbə gününədək davam etdi.
2003
Wacken Open Air 2003, 31 iyul cümə axşamından 2 avqust şənbə gününədək davam etdi.
2004
Wacken Open Air 2004, 5 avqust cümə axşamından 7 avqust şənbə gününədək davam etdi.
Bu ildə təşkil edilən festivalda "Metal Döyüşləri" 'nin başlanğıcı edildi. W.E.T. Səhnəsində çıxış edən qruplar arasında təşkil edilən bu yarışmada; birinci yerə pul mükafatları, dünya səviyyəsində bir val şirkətiylə razılaşma və növbəti ilin W.E.T Səhnəsində bir yer verildi. 2004-cü ildə yarışan 11 qrup arasından alman "Reckless Tide" qrupu birinci oldu.
2005
Wacken Open Air 2005, 3 avqust çərşənbədən 6 avqust şənbə gününədək davam etdi.
2007
Wacken Open Air 2007, 1 avqust çərşənbədən 4 avqust şənbə gününədək davam etdi.
2008
Wacken Open Air 2008, 30 iyul çərşənbədən 2 avqust şənbə gününədək davam edən festivalın afişalarında Iron Maiden, Children of Bodom, Avantasia və Nightwish yer aldı.
2009
29 iyul çərşənbədən 1 avqust şənbə gününədək davam edən Wacken Open Air 2009, festivalın 20-ci ili idi.
Running Wild qrubu çərşənbə günü verdikləri konsertdən sonra dağıldı. Çıxışları CD/DVD şəklində qeyd edildi.
Şənbə günü Parti səhnəsində çıxışı gözlənilən Kampfar, şəxsi problemlər üzündən çıxışını ləğv etmək məcburiyyətində qaldı. Bu qrupun yerinə Onkel Tom daxil edildi.
2010
Bəzi qrupların xüsusi nümayişlər etdiyi festivalda, Corvus Corax "Wacken Burns" adlı nümayişi ilə cümə gününün ana səhnə çıxışlarının bağlanışını etdi. Grave Digger qrupu 30 illiklərinin şərəfinə 1996-cı ildə çıxardıqları albom Tunes of War səsləndirdi. Tiamat adlı qrup da quruluşlarının 20 və albomlarının 15 ili şərəfinə 1994-cü ildə çıxardıqları Wildhoney adlı albomu səsləndirdi.
2011
Wacken Open Air 2011, 4 avqust cümə axşamından 6 avqust şənbə gününədək davam etdi.
Şahzadə Babayeva
Həyatı
Yasamal rayonundakı 20 saylı orta məktəbdə təhsil alıb. 1976-cı ildə M.Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutuna daxil olub. Tələbəlik illərində C.Məmmədquluzadənin "Anamın kitabı" əsərində ana, S.Vurğunun "Xosrov və Şirin" dramı əsasında hazırlanmış tamaşada Şirin və Məryəm, Eduard Definin "Silindir"ində Rita obrazlarını özünəməxsus orijinallıqla tamaşaçılara təqdim edib. 1981-ci ildə institutu bitirdikdən sonra təyinatla Sabit Rəhman adına Şəki Dövlət Dram Teatrına göndərilib. "Teymurləng"də Olimpiya, "Həyatın dibində" Nastya, "Adsız ulduz"da Monna, "Knyaz"da Jasmen Şəki Dövlət Dram Teatrında yaratdığı uğurlu obrazlardandır. 1984-cü ildən 1992-ci ilədək Gənclər teatrında çalışan aktrisa, 1993-cü ildə taleyini Bakı Bələdiyyə Teatrına bağlamışdır.
Hüseynağa Atakişiyevin həyat yoldaşı olmuş və bir oğlu dünyaya gəlmişdir. 2002-ci ildə Əməkdar artist fəxri adına layiq görülmüşdür.
Salman Hüseynov
Salman Hüseynov  (tam adı: Salman Hüseyn oğlu Hüseynov; d. 4 aprel 1901 — İsfahan - ?) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarı  ilə dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.
Həyatı
Salman Hüseynov 1917-ci ildə Tiflisdəki İ.M.Maçaidze gimnaziyasını bitirmişdir. Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən, təhsilini tibb sahəsində davam etdirmək üçün Almaniyanın Firtsburq İnstitutuna göndərilmişdir. Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra xaricdə dövlət hesabına təhsil alan azərbaycanh tələbələrin vəziyyətini öyrənən Azərbaycanlı Tələbələr İttifaqının 1923-25-ci illər üçün məlumatında onun təhsilinin bitməsinə 2 il qaldığı göstərilirdi. Sonrakı taleyi barədə məlumat aşkar olunmamışdır.
Fərhad Hümbətov
Fərhad Hümbətov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
10 sentyabr 1968-ci ildə Qərbi Azərbaycanın Qarakilsə (Quqark) rayonunun Arçut kəndində anadan olmuşdur. 1983-cü ildə burada orta məktəbin səkkizinci sinfini bitirmiş və Komanlı (Spitak) rayonundakı texniki-peşə məktəbində sürücü-mexanik peşəsinə yiyələnmişdir. Hərbi xidməti əvvəlcə Çitada, sonra isə Monqolustan Respublikasında keçirən Fərhad 1988-ci ildə İrkutsk şəhərində ordudan tərxis olunmuşdur.
Döyüşlərdə iştirakı
Fərhadın döyüş yolu çox çətin olmuşdur. O, 1992-ci il martın 7-də Şuşa, Kosalar, Xankəndi istiqamətlərində uğurlu döyüş yolu keçmiş və düşmənin 5 postunu dağıtmışdır. Fərhad 1992-ci il 3 aprel tarixində Xankəndi yaxınlığında sayca üstün olan erməni silahlıları ilə döyüşə girmiş, yaralıları xilas edə bilsə də, özü qəhrəmancasına həlak olmuşdur.
Ailəsi
Subay idi.
Milli Qəhrəman
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 7 iyun 1992-ci il tarixli 833 saylı Fərmanı ilə Hümbətov Fərhad Qənbər oğluna "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" fəxri adı verilmişdir.
Bakı şəhəri Şəhidlər xiyabanında dəfn edilmişdir. Binəqədi rayonunda qəhrəmanımızın adına park salınmış, büstü qoyulmuşdur.
Fərhad Kərimov
Fərhad Əsgər oğlu Kərimov — azərbaycanlı hərbi jurnalist və teleoperator. Dağlıq Qarabağ, Gürcüstan, Tacikistan və Çeçenistanın döyüş zonalarında hazırladığı reportajların müəllifidir.
Bioqrafiya
O, 1987-ci ildən peşəkar jurnalistika fəaliyyətinə başlayır. İlk vaxtlar "Molodyoj Azerbaydjana" qəzetində müxbir kimi çalışıb. 1991-ci il, 1 oktyabr tarixindən Turan informasiya agentliyində informasiya şöbəsinin redaktoru vəzifəsini tutmuşdur. 1992-ci ildən Röyter və Assoşieyted Press agentlikləri ilə əməkdaşlığa başlamışdır. 1992–1994-cü illərdə Qarabağ müharibəsinin ən qaynar bölgələrindən videosüjetlər hazırlamışdır. O, həmçinin, Gürcüstan və Tacikistandakı müharibə zonalarından bir çox reportajların müəllifi olmuşdur.
Çeçenistan müharibəsi
Fərhad Kərimov 1995-ci il mayın 21-də Çeçenistanda çeçen üsyançılar tərəfində xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən naməlum şəraitdə güllələnərək həlak olmuşdur. Onun cəsədini mayın 22-də yerli sakinlər tapmışdır. Bir neçə gün sonra isə qardaşı tərəfindən cəsədə baxış zamanı onun Fərhad Kərimov olduğu rəsmi şəkildə təsdiq edilmişdir. Fərhad Kərimov Qroznı şəhərindən 44 km cənub istiqamətdə yerləşən Nojayurd rayonunun Şuan kəndində dəfn olunmuşur. Yalnız üç ildən sonra Fərhad Kərimovun dostlarının köməyilə onun cənazəsi vətənə gətirilərək Xırdalan qəbirstanlığında, atasının yanında yenidən torpağa tapşırılmışdır.
1995-ci ildə Fərhad Kərimov silahlı münaqişə zamanı öldürülmüş jurnalist Rori Pek adına təsis edilən müfakata layiq görülür.
1996-cı ilin mayında Fərhad Kərimovun adı 934 şəhid jurnalistin şərəfinə Vaşinqtonun Arlinqton milli qəbiristanlığında ucaldılmış memorial abidəyə həkk olunmuşdur.
Birinci Səlib yürüşü
Birinci səlib yürüşü Qərbi Avropa ölkələrinin Yaxın Şərqə-Qüdsü və Fələstini ələ keçirmək məqsədilə hücum etdiyi Səlib yürüşlərinin bir hissəsidir. Bu yürüş səlib yürüşlərindən birincisi olmasa belə, elmi ədəbiyyatda Birinci səlib yürüşü adını almışdır. Çünki, səlib yürüşlərinin ilki olan İlk Səlib yürüşündə hakim feodallar deyil, qara camaat aparıcı qüvvə idi. 3 il çəkən müharibələrin sonunda xristianlar Qüdsü və bir sıra digər əraziləri ələ keçirərək, burada dörd feodal dövlət qurdular.
Cəfakeş Eduard
Ölümü
18 mart 978-ci ildə (və ya 979) kral Dorsetşirdə yerləşən Korf qalasına dəvət olunur. Burada onu şahzadə Etelred və anası, Sülhsevər Edqarın ikinci həyat yoldaşı Elfreda gözləyirdilər. Elfredanın qulluqçuları Eduardı dairəyə alaraq əllərini birləşdirdilər və qulluqçuların biri xəncərlə Eduardın sinəsinə zərbə endirdi. Nəticədə Eduard atdan yıxılsa da, ayağı üzəngiyə ilişir. At isə qaçaraq qaladan uzaqlaşır və meşəyə tərəf gedir. Yoldan keçənlər kralın yarımdiri bədəninin atın arxasından sallanaraq yerə çırpılmasını görürlər. Kralın müşayiətçiləri nəhayət atı saxlayırlar, amma Eduard artıq ölmüşdü.
Azərbaycan Musiqi Mədəniyyəti Dövlət Muzeyi
Azərbaycan Musiqi Mədəniyyəti Dövlət Muzeyi — 1967-ci ildə yaradılmış muzey. Muzeyin fəaliyyətinin əsas məqsədi və vəzifələri Azərbaycan musiqi tarixi ilə bağlı materialların toplanması, saxlanması, araşdırması və təbliğidir.
Muzey eksponatları
Muzeyin fondunda 60 minə yaxın eksponat toplanmışdır. Muzeydə cəmi 297 ədəd musiqi aləti qorunub saxlanılır. Bunlardan 211-i Azərbaycan, 86-i isə qeyri-Azərbaycan alətidir. Bundan əlavə, 12 ədəd nadir musiqi qutusu mühafizə olunur. Bununla yanaşı muzeydə Keçəçioğlu Məhəmmədin, Xan Şuşinskinin qavalları, Şirin Axundovun, Qurban Pirimovun, Məmmədağa Muradovun, Bəhram Mansurovun, Həbib Bayramovun, Səid Rüstəmovun, Qasım Qasımovun, Kamil Əhmədovun, Ramiz Quliyevin,Valid Fərzəliyevin tarları, Aşıq Hüseyn Saraclının, Aşıq Xanların, Pənah Qurbanovun, Rəhilə Həsənovanın sazlarını, Qılman Salahovun kamançası və s. saxlanılır.Bunlardan Azərbaycan milli musiqi alətləri olan tar, kamança, saz, dəf, qoşa nağara, zurna, ney, eləcə də özünəməxsus xüsusiyyətləri ilə fərqlənən digər musiqi alətləri — əsa-tar, əsa-saz, habelə qramofonlar, patefonlar, qramofon valları, Azərbaycan peşəkar musiqi sənətinin banisi Üzeyir Hacıbəyovun, milli peşəkar vokal sənətinin banisi Bülbülün, gorkəmli bəstəkarlardan Qara Qarayevin, Fikrət Əmirovun muəllif not əlyazmaları, musiqi xadimlərinin şəxsi əşyaları, afişalar, proqramlar, fotoşəkillər, təsviri incəsənət nümunələri, notlar, kitablar və s. materialları göstərmək olar. Bütün bunlar Azərbaycan milli musiqi mədəniyyətinin dəyərli numunələridir.
Muzeyin filialları
Muzeyin asağıdakı filialları vardır:
Qədim milli musiqi alətləri ansamblı
Muzeyin nəzdində 14 nəfər musiqiçini özundə birləşdirən Qədim milli musiqi alətləri ansamblı fəaliyyət göstərir. Bu ansamblın bənzərsiz cəhəti ondadır ki, musiqiçilər orta əsrlərdə istifadə olunmuş, tədricən unudulmuş və muzeyin əməkdaşı, ansamblın bədii rəhbəri M.Kərimov tərəfindən bərpa olunmuş musiqi alətlərində XIV əsr musiqisini, həmçinin Azərbaycan xalq mahnılarını ifa edirlər. Boyuk səy və ustalıqla yaradılmış çəng, bərbət, rud, çəqanə, səntur, setar, Şirvan tənburu, rubab kimi musiqi alətlərini yalnız Azərbaycan Musiqi Mədəniyyəti Dövlət Muzeyinin ekspozisiyasında görmək olar.
Muzey binası
Azərbaycan Musiqi Mədəniyyəti Dövlət Muzeyi 1967-ci ildən 1996-cı ilə qədər İçərişəhərdə, Karvansarayda, Həqiqət Rzayeva küç., 9, 1996-cı ildən 2015-ci ilə qədər Rəşid Behbudov küç., 7 ünvanında fəaliyyət göstərmişdir.2015-ci ildə Azərbaycan Musiqi Mədəniyyəti Dövlət Muzeyi Muzey Mərkəzinə, Neftçilər prospekti, 49 ünvanına köçmüşdür.
Muzey arxivi
Muzeydə 800-dən çox şəxsi arxiv var. Bunlar Azərbaycan bəstəkarlarından Soltan Hacıbəyovun, Cövdət Hacıyevin, Qara Qarayevin, Niyazinin, Fikrət Əmirovun, Zakır Bağırovun, Əşrəf Abbasovun, Hacı Xanməmmədovun, Tofiq Quliyevin, Süleyman Ələsgərovun, Şəfiqə Axundovanın, Oqtay Zülfüqarovun, Xəyyam Mirzəzadənin və başqa mədəniyyət xadimlərinin arxiv materiallarıdır.Muzeydə toplanan bu zəngin arxiv materialları Azərbaycanın musiqi tarixini daha da dərindən öyrənilməsinə və araşdırılmasına imkan yaradır.
Sənihə Sultan
Həyatı
1852-ci ildə dünyaya gəlmişdir. Atası Sultan Əbdülməcid, anası Nalandil xanımdır. 1861-ci ildə atasının vəfatı ilə Osmanlı taxtına əmisi Sultan Əbdüləziz çıxdı. Əmisinin 1876-cı ildə taxtdan endirilərək öldürülməsinin ardından taxta böyük qardaşlarından V Murad, onun 93 günlük səltənətinin ardından digər qardaşı II Əbdülhəmid taxta çıxdı. Qardaşının səltənəti dönəmində 4 dekabr 1876-cı ildə Xəlil Rüfət Paşanın oğlu Mahmud Cəlaləddin Paşayla evləndirildi. Bu evlilikdən Mehmed Səbahəddin və Əhməd Lütfullah adında iki oğlu dünyaya gəldi.
II Əbdülhəmid bacısı Rəfiyə Sultanın gənc yaşda vəfat etməsilə ona aid olan Çamlıca sarayını Sənihə Sultana təsis etdi. Sənihə Sultan uzun müddət ailəsilə birlikdə bu sarayda yaşadı. 1895-ci ildə sarayın aşağı hissəsində övladları üçün məktəb tikdirdi. II Əbdülhəmidlə siyasi ziddiyyətlər yaşayan əri Mahmud Cəlaləddin Paşa 1899-cu ildə Sənihə Sultanla boşandı və övladlarını alıb xaricə getdi. Bunun ardından İstanbulda qalan Sənihə Sultan V Muradın yenidən taxta çıxmasına dəstək vermişdir.
1924-cü ildə Osmanlı sülaləsinin sürgün edilməsi haqqında çıxan qanunla 72 yaşında ikən bütün ailə mənsubları ilə birlikdə sürgün edildi. Sürgünə gedən ən yaşlı ailə üzvü idi. Əvvəlcə Parisə gedib burada oğulları ilə birlikdə yaşadı. Ancaq övladları siyasətə qarışmış, bu səbəblə yaşlı analarına baxa bilmirdilər. Nəticədə, yaşlı Sənihə Sultan San-Remodakı qardaşı Sultan Vahidəddinin yanında məskunlaşdı. 1926-cı ildə qardaşının vəfatından sonra küçələrə düşən Sənihə Sultan ətrafdakı insanların verdiyi sədəqələrlə yaşamağa başladı. Nəhayət, kiçik oğlu Lütfullah bəy anasının halından xəbərdar olub, dərhal Parisdən gələrək anasını tapdı və Nitsadakı Əbdülməcid Əfəndiyə əmanət etdi. Burada Sultan Vahidəddinin evindəki kimi böyük bir otaqda deyil, tavan arasında yaşamağa başladı.
Sultan Əbdülməcidin ən uzunömürlü övladı olan Sənihə Sultanın məşəqqətli həyatı 1931-ci ildə Nitsada başa çatdı. Cənazəsi Dəməşqdəki Süleymaniyyə təkyəsinin qəbiristanlığında dəfn olundu.
Mikania pterocaula
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İbrahim bəy Heydərov
İbrahim bəy Heydərov (Ləzgi: Ибрагьим бек Иса бекдин хва Гайдаров; tam adı:İbrahim İsa bəy oğlu Heydərov; ) — zadəgan, millətçi fəal və Şimali Qafqaz ziyalılarından biri. Bakı şəhər idarəsinin üzvü, idarənin təsərrüfat şöbəsinin müdiri. 1918–1919-cu illərdə Şimali Qafqaz Dağlıq Respublikasında Nəqliyyat, Poçt və Teleqraf naziri vəzifəsində çalışmışdır. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Daxili İşlər nazirinin müavini, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Yollar naziri.
Həyatı
İbrahim bəy İsa bəy oğlu Heydərov 3 avqust 1879-da ən qədim şəhər olan Dərbənddə zadəgan ailəsində anadan olmuşdur. O, əla təhsil almış – 1897-ci ildə Teymurxanşura real məktəbini, 1907-ci ildə o zamanlar üçün çox nüfuzlu sayılan Sankt-Peterburq Yol Mühəndisləri İnstitutunu bitirib. Ali təhsilini başa vurduqdan sonra İbrahim bəy Azərbaycana üz tutmuş, Bakıda müxtəlif sahələrdə yol mühəndisi işləmişdir. 1907-ci ildə onu Bakıda "Nəşri-maarif" cəmiyyəti idarə heyətinə daxil olmuşdur. 1907–1912-ci illərdə 28 yaşlı İ.b.Heydərov nüfuzlu bir şəxs kimi Rusiya 3-cü Dövlət Dumasına Dağıstan vilayəti və Zaqatala dairəsindən deputat seçilərək Peterburqa yola düşmüşdür.
Ailəsi
Atası İsa bəy Minətulla bəy oğlu Heydərov Hacər Əcvəd xanım ilə ailə qurmuş, bu evlilikdən onun İbrahim bəy, Ömər bəy və Osman bəy adlı 3 oğlu və 2 qız olmuşdur. Ali təhsilli mühəndis olan qardaşı Ömər bəy 1915-də Sankt-Peterburqda I Nikolay adına Mülki Mühəndislər İnstitutunu bitirmişdir. Digər qardaşı Osman bəy Heydərov 1909-un oktyabrında Universitetin hüquq fakültəsinə kənar dinləyici kimi girmiş, 1912-nin sentyabrında hüquq fakültəsinin tələbələri sırasına daxil edilmişdir. İbrahim bəy 1915-ci ildə Balakişi bəy Ərəblinskinin oğlu Cahangir bəyin qızı Nisə xanım Ərəblinskaya ilə ailə həyatı qurmuş, Fatma adlı qızı olmuşdur. Fatma xanım və onun qızı Mina xanım hal-hazırda Türkiyədə yaşayır.
Mühacirəti
1920-ci ildə Fransaya mühacirət etmişdir.
Nemezida
thumb|250px|Nemesis, [[Alfred Rethel]] Qədim Yunan inancında Nemesis, tanrıların hüzurunda kibirlilik edən insanlara verilən ilahi cəzanın ruhudur. Nemesisin məbədi Marafonun şimalında yerləşən Rhamnous şəhərində olduğu üçün Rhamnousia/Rhamnusia ("Rhamnousun tanrıçası") olaraq da anılmaqda idi. Bir digər adı "qaçınılmaz" mənasına gələn Adrasteiadır.
Etimologiya
Nemesis adı Yunan dilində bir kəlmə olan νέμειν némein "haqq etdiyini vermək" və İbtidai Hind-Avropa dil qrupundan nem- "dağıtmaq" kəlməsindən gəlir.
Typhlodromus foraminosus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
İngilis təri
240px|thumbnail|right|Henrix Rits tərəfindən çap edilmiş traktatda "ingilis təri" haqda İngilis təri — 1485 və 1551-ci illərdə Avropada (ilk əvvəl İngiltərədə Tüdorların hakimiyyəti zamanı) çoxlu sayda ölümlə müşahidə olunan yoluxucu xəstəlik.
Epidemiya
"İngilis təri" qeyri-ingilis mənşəlidir və İngiltərəyə Tüdorlar sülaləsi ilə birlikdə gəlmişdir. 1485-ci ilin avqustunda Bretanda yaşayan Henrix Tüdor Uelsdə məskunlaşdıqdan sonra Bosfort döyüşündə kral III Riçarda qalib gələrək Londona kral VII Henrix adı ilə daxil olmuşdur. Onun qoşunlarının əsas hissəsini təşkil edən fransız və bretonlu muzdluların dabanında xəstəlik var idi. İki həftə ərzində peyda olmuşdu. Londonda 1 ay ərzində (sentyabr-oktyabr) bir neçə min insan bu xəstəlikdən dünyasını dəyişmişdir. Sonra epidemiya sakitləşmişdi. Xalq bunu VII Henrix üçün pis əlamət hesab etmişdir.
1492-ci ildə bu xəstəlik İrlandiyaya ingilis taunu kimi yayılmışdır. Lakin bir sıra tədqiqatçılar bu xəstəliyin qızdırma olması bildirilmişdir.
1507 və 1517-ci illərdə bu xəstəlik yenidən ölkədə yayılmağa başladı. Oksford və Kembric şəhərlərində əhalinin yarısı bu xəstəlikdən dünyasını dəyişmişdir. Bu vaxt ərzində xəstəlik qitədə nüfuz etməyə başlayır. Əsasən Kale (o dövrdə ingilislərin hakimiyyəti altında idi) və Antverpendə yayılmışdı.
1528-ci ilin mayında xəstəlik dördüncü dəfə İngiltərədə peyda olmuş və bütün ölkə ərazisinə yayılmışdır. VII Henrix xəstəlik səbəbindən öz iqamətgahını və Londonu tərk etməyə məcbur olur. Bu dəfə xəstəlik qitədə daha ciddi nüfuz etməyə başladı. İlk əvvəl Hamburqda peyda olduqdan sonra, şərqə doğru Polşaya, Böyük Litva knyazlığına, Böyük Moskva knyazlığına, daha sonra şimala  Norveçə və İsveçə doğru yayılmağa başlamışdır. Adətən xəstəlik peyda olduğu ərazidə 2 həftədən çox davam etmirdi. Lakin bu xəstəlik Fransa və İtaliyadan yan keçmişdir. İlin axırında bu xəstəlik hər yerdə yox oldu, ancaq İsveçrədə növbəti ilin sonuna qədər qalmışdır.
Sonuncu dəfə bu xəstəlik 1551-ci ildə yenidən peyda olmuşdur. Bu xəstəliyin şahidi kimi məşhur ingilis həkimi Con Kiz xüsusi kitabda təsvir etmişdir: A Boke or Counseill Against the Disease Commonly Called the Sweate, or Sweatyng Sicknesse.
XVIII-XIX əsrlərdə Fransada buna oxşar "pikardiya təri" adlanan xəstəlik peyda olmuşdur. Lakin bu xəstəlik ingilis tərindən fərqli olaraq dəridə ləkələrlə və sızanaqlarla müşahidə olunmuşdur.
Bu xəstəlik ilk dəfə peyda olduqda bundan Londonun 2 lord-meri, 6 oldermeni və 3 şerifi dünyasını dəyişmişdir. Bu xəstəlikdən kral ailəsi olan Tüdorlara yaxın olan insanlar vəfat etmişdir.
Deyilənə görə, VIII Henrixin gələcək həyat yoldaşı olacaq Anna Boleyn 1528-ci ildə "ingilis təri"nə yoluxmuş, lakin bu xəstəlikdən sağala bilmişdir.
Simptomları
Bu xəstəlik güclü titrəmə, başgicəllənməsi və baş ağrısı, həmçinin boyunda, çiyinlərdə və əzalarda güclü ağrılarla başlayırmış. Bu haldan 3 saat sonra güclü tər, yanğı, nəbzin sürətlə vurulması, ürəkdə ağrı başlayır. Bu zaman dəridə heç bir sızanaq peyda olmurdu. Bu xəstəliyin əsas əlaməti güclü şəkildə yuxuya getmə idi. Hesab olunurdu ki, bu xəstəliyə tutulmuş insana yatmağa icazə versən, o yuxudan ayılmaya da bilər.
Səbəbləri
"İngilis təri"nin səbəbləri sirr olaraq qalır. Belə ki Tomas Mor və ondan sonrakılar bunu təbiətdəki çirkli və zərərli maddələrlə əlaqələndirirdilər.
Gün Ana
Gün Ana - türk və altay mifologiyasında Günəş Tanrıçası. Kün Ana və ya Günəş (Küneş) Ana olaraq da bilinər. Bəzən Yaşık Ana da deyilir. Monqollar Nar (Nara) Ece deyirlər. Altay türklərinin inancında göy aləminin ən yüksək qatında oturan, günəş tanrıçası olaraq görülə biləcək müqəddəs bir varlıqdır. Bu inanca görə Gün Ana insanların ilk böyük anası və Ay Ata ilk böyük atasıdır. Göyün yeddinci qatında oturar. Türklərlə də əlaqəli bəzi ön Asiya kültürlerinde dişi olaraq qəbul edilmişdir. İndiki vaxtda qızlara Günəş adının verilməsinin səbəblərindən biri də budur. Türklərdə günəş istinin ay isə soyuğun simvoludur. Ural Batır əfsanəsində göy ilahı Samravın iki arvadı vardır birinin adı Kuyaş Anadır. (Digəri də Ay Anadır.)
Servi Tulli
Servi Tulli (Servius Tullius; ) — Qədim Romanın VI çarı.
Haqqında
Bir rəvayətə görə onun anası latın tayfaları ilə müharibədə əsir alınıb Tarkvini Priskin arvadına kənizliyə verilmişdi. Qul arvadın bir oğlu olmuş, uşağın adını Servi Tulli qoymuşdular, (latınca serva - "qul" deməkdir). Lusi Tarkvini uşağı oğulluğa götürüb böyütmüş, ölərkən özünə xələf təyin etmişdi. Romada ilk ictimai islahatın keçirilməsi onun adı ilə bağlıdır. Servi Tullinin çarlığı zamanı veylər üzərində qələbə çalınmış, Diana məbədi salınmışdı. Servi Tulli Romanın ətrafına divar çəkilməsini davam etdirmişdir. Tulli öz yeznəsi Məğrur Tarkvini tərəfindən öldürülmüşdür.
Anthemis monilicostata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Georgi Krapivka
Georgi Krapivka (tam adı: Georgi Gennadiyeviç Krapivka, ; ) — Rusiya Peşəkar Futbol Liqası təmsilçilərindən olan Kuban-2 Krasnodar klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən Rusiya futbolçusu.
Karyerası
Krapivka öz peşəkar karyerasında debütünü 23 sentyabr 2017-ci ildə Kuban-2 Krasnodar klubu ilə Rusiya Peşəkar Futbol Liqasında Akademiya Futbola Rostov-on-Don klubuna qarşı oyunda etmişdir.
Chang Fu Jin Mao Tower
Chang Fu Jin Mao Tower (Çincə:长富金茂大厦) — Çinin Quanqdonq vilayətinin Şenzen şəhərində yerləşən çoxmərtəbəli binadır. Binanın hündürlüyü 303 metrdir. Tikintisi 2011-ci ildə başlanıb və 2016-cı ilin yanvar ayında başa çatmışdır.
Sıx qarağac
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
İranda və Azərbaycanda rast gəlinir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 18–20 m, diametri 60 sm-ə çatan, boz qabıqlı, çətirli ağacdır. Budaqlarının qabığı isə açıq-bozdur. Yarpaqların uzunluğu 5–8 sm, eni 3–4 sm olub, çılpaq və ya tükcüklüdür, kənarları ikiqat mişar dişlidir, ucu sivriləşmiş, qaidəsi dairəvi-pazşəkilli, alt tərəfdən vəziciksizdir. Azərbaycanda nalbənd ağacı onun gözcüklərini düz və çevrilmiş şəkildə qarağac bitkisinə calaq etməklə alınır. Bu cür aparılan calaq ağaclarda çadır formalı çətirlərin əmələ gəlməsinə səbəb olur. Nalbənd toxumla da artırılır. Tоxumdan alınan nalbənd ağacının çətiri piramidal-ovalşəkilli, möhkəm və sıx olur.
Ekologiyası
Qurağlığa, şaxtaya, az şoran torpaqlara dözümlüdür.
Azərbaycanda yayılması
Naxçıvanın bir çox yaşayış məntəqələrində, Abşeronda rast gəlinir.
İstifadəsi
Uzunömürlü ağacdır, son dövrlərdə Azərbaycanda yaşıllaşdırmada geniş istifadə edilir.
Türkiyənin dövlət quruluşu
Türkiyənin dövlət quruluşu - 1982-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sisitemi.
İnzibati ərazi bölgüsü
thumbnail|Türkiyənin regional bölgüsü Türkiyə 957 ilçeni (rayon) birləşdirən 81 ildən (vilayət) ibarətdir. Qeyri-rəsmi olaraq 7 bölgəyə (Ege, Qara dəniz, Mərkəzi Anadolu, Şərqi Anadolu, Marmara, Aralıq dənizi və Cənub-Şərqi Anadolu) bölünür.
Dövlət başçısı
Ölkə Konstitusiyasına edilmiş 21 oktyabr 2007-ci il tarixli düzəlişə əsasən Prezident xalq tərəfindən 5 il müddətinə iki dəfədən çox olmamaqla seçilir. Prezidentin fəaliyyət qabiliyyəti olmadıqda və ya vəfat etdikdə onun səlahiyyətlərini Türkiyə Böyük Millət Məclisinin sədri icra edir.
Prezident Konstitusiyanın tətbiqinə, dövlət orqanlarının fəaliyyətinin qanuna uyğun olmasına nəzarət edir. Qanunvericilik, icra və məhkəmə fəaliyyətinə aid vəzifə və səlahiyyətlər daşıyır. Qanunvericiliyə aid vəzifələri; lazım gələrsə TBMMni iclasa çağırmaq, qanunları dərc etmək və lazım gələrsə qanunları yenidən müzakirə üçün parlamentə geri göndərmək, Konstitusiyada dəyişiklik etmək üçün referendum təşkil etmək, qanunvericilik aktları tərtib etmək, zərurət olarsa Parlament seçkilərinin yenidən keçirilməsinə qərar vermək və s. Məhkəmə hakimiyyətinə aid vəzifələri isə ali məhkəmələrin üzvlərini təyin etməkdən ibarətdir. Prezident Baş naziri və onun təklifinə əsasən nazirləri vəzifəyə təyin edir. Xarici ölkələrə Türk Dövlətinin nümayəndələrini (səfir və s.) göndərir, Türkiyə Respublikasına göndərilən xarici ölkə səfirlərinin etimadnamələrini qəbul edir.
Konstitusiyanın Prezidentliyə aid bölməsində iki konstitusion quruma xüsusi yer verilmişdir: Prezident aparatının Baş Katibliyi və Dövlət Nəzarət Komitəsi. Dövlət Nəzarət Komitəsinin vəzifəsi icra fəaliyyətinin qanunauyğunluğuna nəzarət etmək, icra hakimiyyətinin fəaliyyətinin sistemli və səmərəli qurulmasını təmin etməkdir.
Qanunverici hakimiyyət
Qanunvericilik hakimiyyəti birpalatalı Parlament tərəfindən həyata keçirilir. Türkiyə Böyük Millət Məclisi gizli səsvermə yolu ilə 550 deputat tərkibi ilə 4 il müddətinə seçilir. Deputatlar partiya siyahıları üzrə proporsional sistem ilə seçilirlər.
Türkiyənin seçki qanunvericiliyinə əsasən Milli Məclisə 550 millət vəkili seçilir. Əvvəlcə hər rayona bir millət vəkili yeri ayrılır. Sonra ölkənin nüfuz sayı qalan millət vəkilləri sayına, hər rayonun nüfuz sayı da alınan rəqəmə bölünməklə hər bir rayondan parlamentdə təmsil olunacaq millət vəkillərinin sayı müəyyənləşdirilir. Siyasi partiyaların parlamentdə təmsil olunmaq üçün ümumi səslərin ən az 10%-ni toplaması zəruridir.
İcraedici hakimiyyət
İcraedici hakimiyyət Baş nazirin başçılıq etdiyi Nazirlər Kabineti tərəfindən həyata keçirilir. Baş nazir Prezidentin təklifi ilə Parlament tərəfindən 4 turdan ibarət səsvermə yolu ilə seçilir. Nazirlərin siyahısı Baş nazirin təklifi ilə Parlamentdə müzakirə edilir və təsdiq üçün Prezidentə təqdim olunur. İdarəetmə qurumları arasında yer tutan və “konstitusional qurumlar” statusu almış ali təhsil müəssisələri, dövlət qurumu olaraq qəbul edilən peşə müəssisələri, Türkiyə Radio Televiziya Qurumu, Atatürk Kültür Dil və Tarix Ali Qurumu və Diyanət İşləri Başqanlığı adlı dini rəhbərlik kimi qurumlar da mövcuddur.
Nazirlər Kabineti Baş nazir və digər nazirlərdən ibarət kollektiv orqandır. Baş nazir Prezident tərəfindən və millət vəkillərinin içərisindən təyin olunur. Nazirlər millət vəkilləri və ya millət vəkili seçilə bilmə səlahiyyətinə sahib olan şəxslər arasından Baş nazirin təqdimatı əsasında Prezident tərəfindən təyin olunur. Nazirlərin səlahiyyətlərinə Baş nazirin təklifi əsasında Prezident tərəfindən xitam verilə bilər.
Nazirlər Kabineti təşkil edildikdən sonra parlamentin etimadnaməsini almaq üçün müraciət olunur. Etimadnaməni alan hökumət vəzifələrinin icrasına başlayır. Nazirlər Kabineti ümumi siyasətin icrasına məsuliyyət daşıyır. Nazirliklərin təşkili, ləğvi, səlahiyyətlərinin müəyyənləşdirilməsi qanunlarla tənzimlənir. Hər bir nazirliyin səlahiyyətlərini və təşkilatı quruluşunu müəyyən edən qanunlar vardır.
Ölkə konstitusiyasının Nazirlər Kabineti ilə əlaqədar bölməsində milli təhlükəsizlik məsələlərinə də toxunulmuşdur. Bu bölmədə Baş Qərargah İdarəsi, Milli Təhlükəsizlik Şurası və Ali Komandanlığın vəzifə və səlahiyyətləri müəyyənləşdirilmişdir.
Məhkəmə hakimiyyəti
Konstitusiya məhkəməsi (hakimlər Prezident tərəfindən təyin olunur), Apelyasiya Məhkəməsi və Dövlət Hüquq Şurası (Hakimlər və Prokurorlar Ali Şurası tərəfindən 4 il müddətinə seçilir)
Türkiyədə məhkəmə hakimiyyəti müstəqil məhkəmələr və ali məhkəmə orqanları tərəfindən həyata keçirilir. Konstitusiyada məhkəmələrin və hakimlərin statusu hüquqi dövlət prinsiplərinə uyğun müəyyənləşdirilmişdir. Məhkəmə hakimlərinin toxunulmazlığına təminat verilir. Məhkəmə iclasları (xüsusi hallar üçün qapalı keçirilməsi nəzərdə tutulmayıbsa) açıq keçirilir. Cəza verilməsi zamanı qanunçuluq prinsipi, təqsirsizlik prezumpsiyasının olması və s. kimi hallar nəzərə alınır. Hər kəs hakim qarşısında öz hüququnu müdafiə edə bilər.
Konstitusiyada funksional olaraq üç pilləli məhkəmə sistemi müəyyən olunmuşdur. Bu bölgüyə əsasən məhkəmələr ədalət mühakiməsini həyata keçirən məhkəmələr, inzibati məhkəmələr və xüsusi məhkəmələrə ayrılır. Xüsusi məhkəmələrə hərbi məhkəmələr və Dövlət Təhlükəsizlik Məhkəmələri (DGM) daxildir.