cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İmam Xomeyni Beynəlxalq Universiteti
İmam Xomeyni Beynəlxalq Universiteti (İKİU), İran İslam İnqilabından sonra qurulmuş beynəlxalq bir universitetdir. IKIU əsasnaməsi qanun layihəsi kimi 1984-cü ilin yanvarında İran Parlamenti tərəfindən təsdiqləndi. IKIU-nun təsis orqanları arasında Qəyyumlar Şurası, prezident və məclis yer alır. Təhsil, Tədqiqat, Tələbələr və Mədəniyyət üzrə müavinlər digər şöbələrdəndir. Bundan əlavə bir Elm və Texnologiya Parkı və 100000-dən çox kitab və jurnalın olduğu mərkəzi kitabxanası mövcuddur.
IKIU, ən yaxşı tələbələri tanımaq və onların təhsil və rifah imkanlarını təmin etmək, tələbələri dəstəkləmək və onlara təlim və sosial dəstək paketləri vasitəsi ilə kömək etmək üçün Brilliant-Talent tələbələrə dəstək ofisini yaratmışdır. Yeddi fakültəsi vardır. Fars Dili Tədris Mərkəzi, 96-dan çox ölkədən gələn tələbələri qəbul edir, dil laboratoriyaları, kitabxanalar və kompüter saytları vasitəsilə tələbələrə dil öyrənmənin zövqünü yaşadır. Amirreza Vakilifard, İranda xarici tələbələrə istiqamətlənmiş ilk Fars Dili tədris şöbəsinin qurucu üzvüdür. İranın Qəzvin şəhərindəki İmam Xomeyni Beynəlxalq Universitetində (İKİU) 1995-ci ildən bəri xarici tələbələrə fars dili tədris edilir.
Tammisaari həbs düşərgəsi
Tammisaari düşərgəsi Finlandiyanın Ekenyas, Draqsvik bölgələrindəki həbs düşərgəsi və həbsxanadır. Bura 1918-ci il Finlandiya vətəndaş müharibəsində Ağlar tərəfindən tutulan Qırmızılar üçün tikilmişdir. Həbs düşərgəsi 1918-ci ilin mayından tutulan Qırmızıların əksəriyyətinin şərti olaraq sərbəst buraxıldığı 15 sentyabr 1918-ci ilə qədər fəaliyyət göstərmişdir. Tammisaari düşərgəsi daha sonra məhkum Qırmızılar üçün məcburi əmək düşərgəsinə çevrildi və daha sonra, 1920-ci illərin əvvəllərində siyasi məhbuslar üçün yenidən quruldu. Taamisaari düşərgəsi Finlandiya vətəndaş müharibəsi həbs düşərgələri içərisində adı ən çox çıxmış olanıdır. 1918-ci ilin may və sentyabr aylarında 8700 məhbusdan 3000-i yetərsiz qidalanma, xəstəlik və edamlardan ölmüşdü.
Finlandiya vətəndaş müharibəsi
İlk tutulan Qırmızılar 1918-ci ilin may ayının əvvəllərində Draqsvikdə Rusiya İmperator Ordusunun keçmiş kazarmalarına göndərildi. Qarşıdakı 6 ay ərzində 8,597 məhbus Tammisaaridə saxlanılırdı, bu da tutulan bütün Qırmızıların təxminən 11% demək idi. Düşərgədəki şərait dəhşətli dərəcədə pis idi: ümumi gigyena pis idi və qida tədarükündə çatışmazlıq var idi. Dustaqlar düzgün qidalanmadıqları üçün və iyul ayında Finlandiyada başlayan İspan qripi də daxil olmaqla, müxtəlif xəstəliklərdən ölürdü. Finlandiya Müharibə Şahidləri (1914-1922) internet məlumat bazasına görə Tammisaaridə 1918-ci ilin may və dekabr aylarında ölən məhbusların ümumi sayı 2997 idi. Ölüm nisbəti 34% idi, hansı ki bu rəqəm bütün Finlandiya vətəndaş müharibəsi həbs düşərgələri içərisindəki ən yüksək rəqəm idi. Ölənlərin cəsədləri həbsxanadan qıraqda kütləvi məzarlıqlarda basdırılırdı. Düşərgənin 1951-ci ildə memoryalı tikildi və 2008-ci ildə daimi şəkildə sərgi olaraq fəaliyyət göstərməyə başladı.
Siyasi məhkumlar
Vətəndaş müharibəsi dustaqlarının kütləvi şəkildə əfv edilməsindən sonra Taamisaari həbsxanası qadağan olunmuş Finlandiya Sosialist İşçi Partiyası və Finlandiya Kommunist Partiyası kimi partiyaların fəalları olan siyasi məhbuslar üçün məcburi əmək düşərgəsinə çevrildi. Hertta Kuusinen kimi qadın məhkumlar Hyameenlinnadakı Hyame qalasında saxlanılırdı. Siyasi məhbusları bəzi imtiyazları var idi. Onlar daha az işləyir və qəzet sifariş verə bilirdi. Kommunistlər oxumaq və çətin Marksist ədəbiyyatı öyrənmək üçün çox vaxt keçirdikçə, düşərgə "Taammisaari Universiteti" adlanmağa başlandı.
1920 və 1930-cu illər ərzində həbs edilən kommunistlərin sayı 100-600 aralığında dəyişirdi. Ən yüksək rəqəm 1930-cu ildə Kommunist Qanunun elan edilməsindən sonra qeydə alınmışdı. 1933-cü ilin iyulunda 370-dən çox məhbus aclıq aksiyasına başladı və nəhayət 11 gün sonra beş nəfər zorla yedirmədən öldü. Həbsxana 1940-cı ilə fəaliyyət göstərmişdir. İkinci Dünya müharibəsi ərzində məhkumlar Finlandiya ətrafında yeni tikilən həbs düşərgələrinə köçürüldü və Tammisaari Finlandiya Ordusu tərəfindən qarizon olaraq istifadə edildi.
Komican
Komican — İranda şəhər, Mərkəzi ostanında eyniadlı şəhristanın inzibati mərkəzi. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən şəhərin əhalisi 2.564 ailədə 4.658 nəfəri kişilər və 4.537 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 9.195 nəfərdir. Şəhərin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar. Bu şəhərin əhalisi Borçalı və Bozçalı ellərindən ibarətdir.
Aşıq Hüseyn Bozalqanlı
Hüseyn Məşədi Cəfərqulu oğlu — Azərbaycan aşığı, Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi (1940).
Həyatı
Aşıq Hüseyn Bozalqanlı 1868-ci ildə Tovuz rayonunda Bozalqanlı kəndində anadan olub. Kənddə yeni açılan dini məktəbdə, molla Səməd Axundun məktəbində üç il təhsil alıb, ərəb və fars dillərini mükəmməl öyrənib. Çox kiçik yaşlarından şerə, sənətə bağlanıb, hələ on iki yaşında ikən şer yazmağa başlayıb. Toylarda, məclislərdə aşıqlara qulaq asıb, aşıq sənətinə də uşaqlıqdan valeh olub. Cəmi üç ay aşıq Məmmədquluya şagird olub. Fitri istedada malik olan Hüseyn toylarda, ziyafətlərdə bacarıqlı aşıq kimi şöhrət qazanıb. Bu, təsadüfi deyildi — Hüseyn haqq aşığı idi, dərsi də ona möcüzələr yaradan Allah vermişdi. Aşıq Hüseyn Bozalqanlı həmişə hazırcavab, özünə inamlı olub. Atası Məşədi Cəfərqulu kimi comərdliyi, qəhrəmanlığı ilə seçilən nadir şəxsiyyətlərdən biri hesab edilib. O, həmişə üstündə sazla yanaşı, mauzer də gəzdirərmiş… Aşıqlarla deyişmədə heç vaxt sözünü birinci deməzmiş, öz rəqibinə fürsət verər və nəticədə təmkinilə qalib gələrmiş. Görkəmli sənətkar Qurbani, Abbas Tufarqanlı, Vaqif kimi sənətkarların irsilə tərbiyələnən, aşıq poeziyasının bütün formalarında yaratdığı şerlərlə — gözəlləmələr, qoşmalar, təcnislər, dodaqdəyməzlər, divanilər, gəraylılar, dastanları ilə aşıq və şairlər içərisində həmişə seçilərmiş. Azərbaycan xalq yaradıcılığının inkişafında da Aşıq Hüseynin böyük xidməti olub. O, "Qara Tanrıverdi", "Nəriman", "Xanlar", "Hacı Tağı" dastanlarının yaradıcısıdır. "Koroğlu" dastanının ən kamil bilicisi məhz Aşıq Hüseyn hesab edilib. Dastanın bir neçə qolu — "Koroğlunun Toqat səfəri", "Bağdad səfəri", "Həmzənin Qıratı aparması", "Koroğlunun vuruşması" və s. qolları Aşıq Hüseynin dilindən yazılıb. Bu böyük sənətkar dövrünün görkəmli tarixi şəxsiyyətləri ilə qarşılaşıb və həmişə də onların məhəbbətini qazanıb. 1917–1922-ci illərdə Həmid Sultanovun tapşırığı ilə tez-tez Aşıq Hüseyn, Aşıq Mirzə və Xəyyam Mirzədən ibarət aşıq məclisi təşkil olunarmış… Metex qalasında həbsdə olarkən N. Nərimanovla yaxından tanış olur və sonradan "Qoca Şərqin Nərimanı gəlirmi?" şerini və "Nəriman" dastanını yazır. Bədahətən söz deməkdə də Aşıq Hüseynin əvəzi olmayıb. Buna görə də sevimli xalq şairimiz Səməd Vurğun onu "əli qılınclı şair" adlandırar və həmişə ona dərin məhəbbət bəsləyərdi. "Geri dur" müxəmməsi və digər şerlərindən aydın olur ki, Hüseyn Bozalqanlı Sədi, Firdovsi, Füzuli kimi klassiklərin əsərlərinə dərindən bələd olub. Satira isə onun yaradıcılığında xüsusi yer tutub. Müxəmməslərində satirik poeziyamızın novatoru Sabir duyğuları duyulur. 1940-cı ildə yazdığı "Bilin" müxəmməsi buna gözəl misaldır: thumb|Aşıq Hüsyn Bozalqanlıya aid saz Səhər durur kolxozçular Tarlaya katan aparır, Qəprətivə gələn malı Kölgədə yatan aparır, Növbədəki durub baxır Qarzınka atan aparır, Artıq çıxan qazanc pullar, Özünə cibistandı, bilin.
Kəsib dar bədəni deyirlər: dayan! Hayes, türkes, ermənisən, müsəlman? Arifsənsə mənasını anla, qan, Gizlində min əməl tutana lənət!
Aşıq Hüseynin bütün şerləri zəngin xalq təcrübəsinə əsaslanan ibrətamiz nəsihətlərdir, sınaqlardan çıxmış həyat fəlsəfəsidir. Onun fəlsəfi fikirləri, dini baxışları, həyatın yaranması haqqında şerləri aşığın dünyagörüşünün nə qədər kamil olduğunu bir daha sübut edir:
Cəlili-cabbarım, Qadiri-muxtar, Altı gündə bu dünyanı çəkibdi. On səkkiz min aləm küllü hər nə var, Ərşi, kürsü, nöh asmanı çəkibdi.
1937-ci il noyabrın 13-də aşıq Hüseyn Bozalqanlı Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü və ittifaq nəzdində olan aşıqlar bölməsinin rəhbəri seçilib. Ustad sənətkar I və II Aşıqlar qurultaylarının, eləcə də, Moskvada keçirilən Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənəti ongünlüklərinin iştirakçısı olub. Şairin əməyi dövlət tərəfindən çox yüksək qiymətləndirilib. O, "Şərəf nişanı" ordeni və fəxri fərmanla mükafatlandırılıb, 1941-ci il oktyabrın 16-da isə ən yüksək fəxri ada — Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi adına layiq görülüb. Ölməz sənətkarin on dörd şagirdi olub. O, müasirləri məşhur Aşıq Ələsgər, Növrəs İman, Aşıq Ağacan, Xəyyam Mirzə, Qazaxlı Mirzə Səməd, şair Vəli, şair Nəcəf və başqaları ilə deyişib. Hüseyn Bozalqanlı 1941-ci il noyabrın 13-də vəfat edib. Qəbri Bozalqanlı kəndinin el qəbiristanlığındadır.
Albert Aqarunov
Albert Aqarunoviç Aqarunov — Azərbaycan hərbçisi, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kapitanı. Əslən dağ yəhudisi olan Aqarunov 1980-ci illərin sonlarında Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmiş, sonra Suraxanıya işləməyə qayıtmışdır.
Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı könüllü olaraq cəbhəyə getmiş Aqarunov, tank briqadasının tərkibində Ağdam, Cəbrayıl, Füzuli, Laçın bölgələrində vuruşmuşdur. O, sonradan tank komandiri kimi Şuşaya yollanmış, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin ən effektiv hərbçilərindən biri olmuşdur. Şuşa uğrunda gedən döyüşlərdə şəhərin müdafiəsində qalan son əsgərlərdən olan Aqarunov, müharibənin ilk tank döyüşündə iştirak etmiş, erməni komandir Qaqik Avşaryanı məğlub etmişdir. O, daha sonra Şuşa–Laçın yoluna irəliləmiş, döyüş əsnasında tankdan enmiş, həlak olanların üzərindən keçməsin deyə sürücüyə yol göstərərkən şəhid olmuşdur.
Aqarunov ölümündən sonra Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür. O, bu ada layiq görülən ilk hərbçilərdən olmuşdur. Aqarunov Azərbaycanın milli qürur simvoluna çevrilmişdir, irsi ən çox yad edilən müharibə qəhrəmanlarındandır. Onun şərəfinə xatirə lövhələri, büst, küçə və həmin küçədə heykəl mövcuddur.
Erkən illəri
250px|thumb|Albert Aqarunov küçəsində xatirə lövhəsi. Qırmızı Qəsəbə.|left Albert Aqarunoviç Aqarunov 25 aprel 1969-cu ildə Bakı şəhərinin Orconikidze rayonunun Əmircan qəsəbəsində anadan olmuşdur. Doqquz qardaşı və iki bacısı olan Albert ailəsinin sonbeşiyi idi. Əslən dağ yəhudisi olan Aqarunovun ailəsi Quba rayonunun Qırmızı Qəsəbəsindən idilər, onlar sonradan Əmircana köçmüşdülər. Albertin atası Aqarun neftçi olub, uzun illər Suraxanıdakı neft mədənlərində çalışıb. Anası Lio sovet hökuməti tərəfindən "Qəhrəman Ana" adına layiq görülmüşdür; bu titul çoxsaylı uşağı olan analara verilirdi.
Albert uşaq yaşlarından musiqilə maraqlanmış, musiqi məktəbində nəfəs aləti truba sinfini bitirmişdi. Aqarunov Suraxanı rayonundakı 154 saylı orta məktəbin səkizinci sinfini bitirmiş, 101 saylı texniki-peşə məktəbində sürücü-mexanik peşəsinə yiyələnmişdir. O, 1987-ci ildə SSRİ ordu sıralarında hərbi xidmətə çağırılmışdır. Gürcüstanın Axalkalaki rayonunda xidmətə başlayan Aqarunov starşina rütbəsi alaraq tank komandiri olmuşdur. 1989-cu ildə ordudan tərxis olunmuş, bir müddət Suraxanı Maşınqayırma Zavodunda işləmişdir.
Qarabağ müharibəsi
1990-cı illərin əvvəllərində Birinci Qarabağ müharibəsi başlayanda Azərbaycanın bütün yəhudi sakinləri həm zorakılıqdan, həm də hərbi xidmətdən yayınmaq üçün İsrailə, Avropaya və ya ABŞ-yə mühacirət etmək imkanına malik idilər. Ailəsinin digər üzvləri ölkədən xaricə köçsə də, Aqarunov Azərbaycanda qalmış və 1991-ci ildə cəbhə bölgəsinə könüllü getmişdir. Əsgər yoldaşları tərəfindən əla atıcı və tankçı hesab edilən Aqarunov tank briqadasının tərkibində, kapitan rütbəsində Ağdam, Cəbrayıl, Füzuli, Laçın bölgələrində vuruşmuş, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin ən effektiv hərbçilərindən biri olmuşdur. Orduda kifayət qədər təlimatçı olmadığından Aqarunov əsgər yoldaşlarına T-72 tankını idarə etməyi öyrədirdi. O, sonra Elçin Məmmədovun başçılıq etdiyi 777 saylı xüsusi təyinatlı əlahiddə hərbi hissədə tank komandiri təyin edilmiş və Şuşa cəbhəsinə göndərilmişdir. O, Xankəndi, Daşaltı, Cəmilli istiqamətlərində erməni qüvvələri ilə gedən intensiv döyüşlərdə iştirak etmişdir. Azərbaycan mənbələrinə görə, Aqarunov 1991-ci ilin dekabrında erməni qüvvələrinə aid bir neçə tankı və zirehli vasitəni zərərsizləşdirmişdir. Həmçinin, onun erməni qüvvələrinə aid iki tank bir-birinə yaxınlaşan zaman bir mərmi ilə iki tankı vurduğu iddia edilmişdir. Buna görə də bu metod döyüş yoldaşları tərəfindən "yəhudi buterbrodu" adını almışdır. Ermənilər bu səbəblərə görə onun başına 5 milyon rubl pul mükafatı qoymuşdular.
Şuşa döyüşü
Şuşa 1992-ci ilin yazında Azərbaycan müqavimətinin yeganə mühüm mərkəzi idi. Şəhər Dağlıq Qarabağı Ermənistanla birləşdirən Laçın dəhlizinə gedən yolda yerləşirdi və regionda Azərbaycanın nəzarət etdiyi ən böyük məntəqə idi. Bu səbəbdən erməni hərbi komandanlığı öz səylərini Şuşanı ələ keçirməyə yönəltdi və nəticədə, müharibənin episentri Şuşaya keçdi. Artıq 7 mayda azərbaycanlı hərbçilərin çoxu Şuşanı tərk etmişdi və erməni qüvvələri gecə saatlarında şəhərə hücum etməyə başlamışdı. Aqarunov Şuşada qalan son azərbaycanlı hərbçilərdən idi. Gün ərzində şəhərin şimalındakı teleqüllə və şərqindəki həbsxana uğrunda şiddətli döyüşlər gedirdi. Erməni tank komandiri Qaqik Avşaryan öz T-72 tankını Şuşanın şimal girişinə gedən yola sürürdü və bu əsnada Aqarunovun tankı peyda oldu. Hər iki tank 350 metr məsafədən bir-birinə atəş açmağa başladı. Avşaryanın tankı üç dəqiq zərbədən sonra alışdı, özü isə lyuku açıb çölə atlamağı bacardı, lakin sürücüsü və atıcısı həlak olmuşdur. Bu hadisə nəticəsində ağır yaralanan Avşaryan sonradan Aqarunov haqqında "o, əla atıcı idi" demişdir. Bu, Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı ilk tank döyüşü idi və dövrün mətbuatında geniş işıqlandırılmışdı. Müharibədən sonra ermənilər Avşaryanın T-72 tankını bərpa edib yenidən rəngləyərək onu Xankəndi–Şuşa yolunun üstündəki qayada abidə kimi ucaltmışdır.
Aqarunov daha sonra Şuşa–Laçın yoluna doğru irəliləmişdir. O burada, tankının sürücüsünə həlak olmuş azərbaycanlı əsgərlərin və mülki vətəndaşların cəsədlərinin üstündən keçməməyi tapşırmış və ona yol göstərmək üçün tankdan enmişdir. Bu zaman o, erməni snayperinin açdığı atəş nəticəsində şəhid olmuşdur. Artıq ermənilərin hücumu dayandırılmışdı, Azərbaycan hərbi komandanlığı isə ermənilərin geri çəkildiyini düşünmüşdü. Onlar bu fasilədən şəhəri tərk etmək üçün istifadə etdi və erməni qüvvələri 9 mayda, səhər saatlarında boş olan Şuşanı işğal etmişdir.
İrsi
250px|thumb|right|Aqarunovun təhsil aldığı 154 nömrəli məktəbdə onun büstü.
Azərbaycanda Aqarunovun irsinə böyük hörmət və ehtiram göstərilir, o, milli qürur simvoluna çevrilmişdir. Aqarunov Azərbaycanda irsi ən çox yad edilən müharibə qəhrəmanlarındandır. Ölümündən sonra azərbaycanlı əsgərlər tanklarına "Albert" adını yazmışdır. Həmin tank hal-hazırda Azərbaycan Hərb Tarixi Muzeyində yerləşir. Vaxtilə təhsil aldığı 154 saylı məktəb onun adını daşıyır və məktəbin önündə büstü qoyulmuşdur. Bakıda və Qubada onun şərəfinə lövhələr qoyulmuşdur. Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Aqarunovun tankının adını dəyişdirərək onun adını vermişdir. 2004-cü ildə Bakıda Xabad-Or-Avner təhsil mərkəzində Aqarunovun xatirəsinə muzeyin açılışı keçirilmişdir. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin fərmanı ilə 2019-cu ildə Bakıda küçələrdən birinə Albert Aqarunovun adı verilmiş, həmin küçədə onun heykəli ucaldılmışdır.
2010-cu ildə "Salnamə" sənədli filmlər studiyası "Qarabağ qəhramanları" silsiləsindən Aqarunov haqda "Dostuma məktub" filmini çəkmişdir. 2017-ci ildə Səadət Şükürova Albert Aqarunov haqqında "Yaşadığım torpaq" sənədli filmini çəkmişdir.
Təltif və mükafatları
Azərbaycan Prezidentinin 7 iyun 1992-ci il tarixli 833 saylı fərmanı ilə Aqarunov ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adına layiq görülmüşdür. O, bu ada layiq görülən ilk əsgərlərdən biri olmuşdur. Medal Aqarunovun bacısı Sofiya Məmmədovaya 1998-ci ildə Azərbaycan Prezidenti Heydər Əliyev tərəfindən təqdim edilmişdir. Aqarunov həmçinin, 2014-cü ildə "Vətən Övladı" ordeni, 2016-cı ildə isə "Həzi Aslanov" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
Kurçatovium
Kurçatovium — Ku — 104-cü elementin izotopu.
Alınması
1964-cü ildə Sovet alimi Q.N.Flerovun başçılığı altında Birləşmiş Nüvə Tədqiqatları İnstitutunda (Dubna şəhəri) plutoniumun neon nüvələri ilə bombardman edilməsi zamanı 104-cü elementin izotopu alınmışdır:
94Pu242 + 10Ne22 = 104Ku260 + 40H1
Yeni element görkəmli sovet alimi İ.B.Kurçatovun şərəfinə "kurçatovium" adlandırılmışdır.
Termodinamikanın birinci qanunu
Termodinamikanın birinci qanunu və ya Termodinamikanın birinci başlanğıcı - sistemin bir haldan başqa hala keçməsi onun daxili enerjisinin dəyişməsi, xarici qüvvələrin işi ilə verilən istilik miqdarının cəminə bərabərdir.
Tarixi
Termodinamikanın birinci qanunu ilk dəfə alman alimi Yulius Robert fon Mayer tərəfindən yaradılmışdır. Termodinamikanın birinci qanununun ifadəsi aşağıdakı kimidir: Cismin daxili enerjisini iki yolla dəyişmək olar: Yuxarıdakı düsturda :A = -A olduğunu nəzərə alsaq termodinamikanın birinci qanunu şəklində də yazmaq olar, yəni sistemə verilən istilik miqdarı onun daxili enerjisinin dəyişməsinə və sistemin xarici cisimlər üzərində gördüyü işə bərabərdir. İzoxor prosesində (V = const) qazın həcmi dəyişmir və ona görə də görülən iş sıfra bərabərdir. . Bu halda sistemə verilən istilik miqdarı onun daxili enerjisinin dəyişməsinə bərabərdir.
İzotermik prosesdə(T = const) və ya ideal qazın daxili enerjisi dəyişmir, sistemi verilən istilik miqdarı işin görülməsinə sərf olunur.
Alim Aydamaq
Alim Əzəmət oğlu Aydamaq (Alim Azamat oğlu; ) — Krım-Tatar milli qəhrəmanı. Ədəbiyyatda qənimətləri kasıblara paylayan nəcib quldur kimi tanınır.
Həyatı
1816-cı ildə Kopırlıköy kəndində kəndli ailəsində anadan olub. Qarasuvbazar şəhərində yaşamışdır. Alimin obrazı romantik hal almış, həyatı isə əfsanələrə bölünmüşdür. Ədəbiyyatda qənimətləri kasıblara paylayan nəcib quldur kimi tanınır. Krım Dövlət Arxivində polis tərəfindən toplanan məhkəmə şikayətləri, raport, Alimin yaxalanması üçün istəklər vəsatətlərindən ibarət 127 vərəq var.
1847-ci ildə Alimin ağ-qara portreti rəssam Leone Lelorren tərəfindən çəkildi. Hal-hazırda, şəkil Feodosiya Diyarşünaslıq Muzeyində saxlanılır.
Müxtəlif mənbələrdə Aydamağın ölüm tarixi 1849-cu il kimi olaraq qeyd olunub.
Mədəniyyətdə
Alim Aydamağa çoxlu əsərlər həsr olunub, onlar arasında N. A. Popovun "Alim Krım soyğunçusu" (1895) romanı, Aleksey Kozlovun "Alim Krım soyğunçusu" (1897) pyesi, Vladimir Karpov-Krımskinin "Tatar cigiti Alim Əzəmət oğlu"  pyesi, Mixail Şevlyakovun "Krımın fəxri soyğunçu Alim" (1912)  əsəri, Ömər İpçinin "Alim" (1925) pyesi, Feodosi Ferents-Sokolovskinin "Əks – səda vadisi: Krım əfsanəsi" (1928)  poeması, Yusuf Bolatın "Alim" və "Alim ata mindi" (1940 və 1980)  romanları, Riza Fazılın "Alim Krım cigiti" (2005)  romanı kimi ədəbiyyat işləri yer alır.
haqqında əfsanənin ilk film adaptasiyası "Alim Krım soyğunçusu" 1916-cı ildə rejissor Vyaçeslav Viskovski tərəfindən lentə alındı. Alim rolunu Sergey Tsenin oynadı. 10 il sonra Georgi Tasin tərəfindən "Alim" adlı filmi çəkildi, bu dəfə əsas rolu Xeyri Əmirzadə oynadı.
2015-ci ildə filologiya elmləri namizədi Tamila Seyitgyayeva "Krım tatar ədəbiyyatında Alim obrazı" mövzusunda dissertasiya işini müdafiə etdi.
Xatirəsi
Əfsanəyə görə səlahiyyətlilərdən gizləndiyi qobu və mağaraya Alimin adı verilmişdir. Alim Aydamağın adı Evpatoriya şəhərinin İsmayil-Bəy mikrorayonunun və Teplovka kəndinin küçələrinə verilmişdir.
Alimin doğulduğu Çeremisovka kəndində (əvvəlki adı Kopırlıköy) 22 yanvar 2005-ci ildə Aydamağa abidə ucaldıldı.
Fateh Sultan Mehmed türbəsi
Fateh Sultan Mehmed türbəsi — İstanbulun Fateh rayonunda yerləşən XV əsrdə inşa olunmuş Fateh külliyəsinə aid türbə.
Haqqında
Ancaq 1782-ci ildə yenə İstanbulda baş verən güclü yanğın əsnasında giriş qapısı üzərindəki taxta portik, türbənin içindəki qiymətli əşyalar, o cümlədən məzar sandığının bir hissəsi yanmış, dövrün Osmanlı sultanı I Əbdülhəmid tərəfindən türbə ikinci dəfə bərpa edilmişdir. Hal-hazırda türbənin daxilini bəzəyən qırmızı rəngli pərdələr, saatlar və divar bəzəmələri məhz bu bərpa dövrünə aiddir.
Türbə onbucaqlı formada olub, tamamilə mərmərdən inşa edilmişdir. Məzar sandığı üzərindəki gümüş şəbəkə Osmanlı sultanı Sultan Əbdüləziz tərəfindən qoydurulub. Məzar sandığı üzərinə gümüş işləmələrlə bəzəli parça isə Osmanlı sultanı II Mahmud tərəfindən şəxsən hazırlanmışdır.
Kəsranilər
Kəsranilər – Şirvanşahlar sülaləsi (1027–1382). 1382 ildə Kəsraniləri Dərbəndilər sülaləsi əvəz etdi. Ümumiyyətlə, Şirvanşahların sülalə bölgüsü barədə müxtəlif mülahizələr mövcuddur, son tədqiqatlara görə ayrıca sülalə olmayıb, vahid Şirvanşahlar xanədanının bir mərhələsini təşkil etmişlər.
Kəsranilər Şirvanın istiqlaliyyəti uğurunda gürcü feodallarına, səlcuq, qıpcaq və monqol hücumlarına qarşı mübarizə aparmışlar. Kəsranilər dövründə Şirvanda ədəbiyyat, elm və incəsənət yüksək inkişaf etmiş, Şamaxı və Bakıda geniş tikinti işləri aparılmışdı.
NGC 5411
NGC 5411, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Naxırçı bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kaunas avtobus zavodu
Kaunas Avtobus Zavodu — Litvanın Kaunas şəhərində mövcud olmuş avtobus zavodu.
Tarixi
thumb|left|KAG-3 öndən Litvanın paytaxtı olmuş Kaunasda 1930-cı illərdə Amerikan şikətlərinə (Ford, Chevrolet, Autocar və s.) aid şassilər üzərinə avtomobil. İlk əvvəllər bu avtobuslar balaca və primitiv idilər ancaq illər ötdükcə təcrübə artırdı. Artıq dövrünün tələblərinə cavab verə biləcək avtomobillər hazırlanırdı. On illiyin sonunda vaqon tipli avtobuslar Mercedes-Benz dizel mühərriki ilə alman şassiləri əsasında hazırlanmışdır. Bütün işlər əsasən iki müəsisədə gedirdi: "Amerika Litvalıları Səhmdar Cəmiyyəti" təmir emalatxansı və Kaunasın Şansi rayonunun Avtobus parkı emalatxanası. Bu müəssisələrin əsasında isə Kaunas Avtobus zavodu meydana gəlmişdi
İkinci dünya müharibəsinin somnlarına yaxın Litvada artıq fəaliyyətdə olan bir dənə də olsun avtobus qalmamışdır. Əhalinin daşınması məqsədi ilə yük maçınlarından istifadə edilir və ya Vermaxtın avtobusları təmir edilərək istifadə edilirdi. Üstəli Şərqi Prussiya ərazisinə reydlər təşkil edilərək burada olan avtobuslar təmir edilərək Litvalıların istifadəsinə verilirdi.
Bir müddət sonra sovet şassiləri ölkəyə gətirilir və Kyastuçyo küçəsindəki emalatxana milliləşdirilərək onun əsasında Kaunas avtobus zavodu təşkil edilir. Bundan sonra yenidən avtobus istehsalına başlanılır. İlkin olaraq "L-1" avtobusları buraxılır.
Bir müddət sonra müəssiə üçün yeni yerlər ayrılır.
1950-ci ilin ortalarında QAZ-51 modelinin şassiləri əsasında KAG-3 avtomobili yığılır. Avtobusun daxili hissəsi ağac və digər materillardan istifadə edilməklə hazırlanır. Bu avtobuslar 23 oturacaq və 7 ayaqüstə yerə sahib idi.
Əsas variantlı avtobuslardan başqa furqonlu KAG-31, çörəkdaşıyan furqonlu KAG-32, avtomobillərə texniki yardım maşını KAG-33, mina axtaran xidmətinin bir avtomobili KAG-34, istehlakçı xidməti avtomobili KAG-317. Ağac karkaslı avtobuslara Cənubi Qafqaz regionu ölkələrində daha tələb duyulduğundan əsasən ora satılırdı.
1957-ci ildə mühəndislər KAG-51 şassili avtobuslar hazırlayırlar. İki ildən sonra onlar KAG-4 indeksi ilə istehsala buraxılmışdır. KAG-4 əsaslı sərnişin avtobusu və yük maşını protatiplərindən təşkil edilir.
Ömər Paşayev
Ömər Fazil oğlu Paşayev  (28 mart 1988-ci il, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — FİFA kateqoriyalı Azərbaycanlı futbol hakimi. 2017-ci ildən beynəxalq oyunları idarə edir.
Bioqrafiya
Ömər Paşayev 1988-ci il martın 28-də Bakı şəhərində anadan olub. 1994-2005-ci illərdə Bakı şəhəri 32 nömrəli tam orta məktəbdə oxuyub. 2006-2008-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri sıralarında xidmət etmişdir. 2009-2012-ci illərdə Moskva Dövlət Açıq Universitetinin Menecment və İdarəetmə fakültəsində təhsil alıb. 2010-2013-cü illərdə fitneslə yanaşı model fəaliyyəti ilə məşğul olub.
Peşəkar karyera
2012-ci ildə AFFA-nın — Azərbaycan Futbol Federasiyaları Assosiasiyasının hakimlik kurslarına qatıldı. 16 avqust 2012-ci il tarixində ilk (respublika) kateqoriyada hakim seçildi.
Statistika
Məlumatlar 25 Oktyabr 2017 tarixindən etibarən.
NGC 1875
NGC 1875, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Ovçu bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mand (rayon)
Mand  — Fransanın Langedok-Russilyon regionun rayonlarından biri. Departamenti — Lozer. Suprefektura — Mand. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 63 758 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 18 nəf / km². Rayon ərazisi — 3479 km².
Alakol
Alakol — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Alakol kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Yerli əhalinin məlumatına görə, toponim "seyrək bitkili yer, addabudda kollu sahə" mənasındadır. Oykonim ala (böyük, geniş) və kol (vadi, dərə, hamar, duz, aran yeri) sözlərindən düzəlib, "geniş düzən, böyük aran yeri" deməkdir. Bəzi mənbələrdə Alagöl şəklində qeydə alınmış bu inzibati ərazi vahidində 1917, 1933, 1961-ci illərə aid məlumat kitablarına görə, Alagöl adı ilə bağlı 3 kənd olmuşdur: Alagöl, Alagöl Mülkülü, Alagöl Qırıqlı. Sonralar rayonun ərazisində gedən əsaslı planlaşdırma nəticəsində həmin kəndlər Alakol, Mülkülü və Düz Qırıqlı şəklində sabitləşmişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəyəmçayın sol sahilindən bir qədər aralı, Mamırtı (Kicik Qafqaz) dağının ətəyində yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə Alakol kənd kitabxana filialı, Alakol kənd Mədəniyyət Evi, Alakol kənd klubu, Alakol poçt şöbəsi (AZ6012) fəaliyyət göstərir.
Təhsil
thumb|Alakol kənd orta məktəbi Kənddə Nurəddin Sadıqov adına Alakol kənd tam orta məktəbi və Alakol kənd 1№-li tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
Bundan başqa kənddə Alakol kənd körpələr evi-uşaq bağçası fəaliyyətdədir.
Sədərək Ticarət Mərkəzi
thumb|Sədərək TM "Sədərək Ticarət Mərkəzi" — Azərbaycanın ən böyük ticarət mərkəzlərindən biri
Yaranma tarixi
Sədərək Firmasının rəhbərliyinin dəstəyi sayəsində iş adamları ABŞ, Fransa, İtaliya, Çin, Yunanıstan, Rusiya, Türkiyə, İran Çexiya, Polşa kimi bir sıra xarici ölkələrin aparıcı fabrik və zavodları ilə işgüzar əlaqələr quraraq əməkdaşlıq edirlər. Bu əməkdaşlıq nəticəsində regionda qiymətlərin 30-40%-ə qədər enməsinə, Ticarət Mərkəzində dünyanın bir çox xarici ölkələrindən gətirilən yüksək keyfiyyətli malların satılmasına nail olunmuşdur. Bu gün Sədərək Ticarət Mərkəzi yalnız Azərbaycanda, deyil eyni zamanda Cənubi Qafqaz regionunda yerləşən qonşu Gürcüstan, Rusiyanın iş adamları üçün də əsas topdansatış mərkəzinə çevrilmişdir.
Ətraf mühitin qorunması
Sədərək Ticarət mərkəzinin ərazisində təmizlik, yaşıllaşdırma və abadlıq işləri hər gün aparılır. Ticarət mərkəzinin ərazisindəki istər istehsal, istərsə də satışla məşğul olan qurumlar mövcud ekoloji standartlara uyğun fəaliyyət göstərir. Sədərək Ticarət mərkəzinin ərazisindəki çirkab sular, dünya standartlarına uyğun xüsusi su təmizləmə qurğu vasitəsi ilə təmizlənir, təmiz texniki su halına gətirilərək, ərazidəki yaşıllıqların suvarılmasında istifadə olunur.
Məscid
Məscid Qafqazın ən böyük ticarət mərkəzlərindən biri olan Sədərək Ticarət Mərkəzinin ərazisində 2007-ci ildə tikilmişdir. Məscid əsasən işçilər üçün nəzərdə tutulmuşdur.
"Sədərək Ticarət Mərkəzi"nin strukturu
thumb Sədərək Ticarət Mərkəzi şərti olaraq 6 hissəyə bölünürː
Anbarlar
Sədərək Ticarət Mərkəzi ərazisində böyük miqdarda münasib şəraitli, örtüklü anbarlar fəaliyyət göstərir. Tikinti materialları, geyim əşyaları, qida məhsulları, xalçalar, məişət avadanlıqları, xəz-dəri məhsulları və başqa istənilən malların saxlanıldığı və emal edildiyi bu anbarlar, malların topdansatışına əlverişli zəmin yaradır.
Karqo xidmətləri
Sədərək Ticarət Mərkəzinin ərazisində yerləşən 10 yük Cargo terminalına Çin, Türkiyə, İran, Gürcüstan, Rusiya kimi ölkələrdən daşınan yük malları qəbul olunur.Yükdaşımaların operativliyi və yüklərin təhlükəsizliyi ən yüksək səviyyədə təşkil olunub.
Svakopmund
Svakopmund (alman dilindən tərcümədə "Svakopun mənsəbi") – Namibiyanın qərbində sahil şəhəri. Namibiyanın paytaxtı Vindhukdan 352 kilometr uzaqlıqdadır. Eronqo rayonunun paytaxtıdır. Namib səhrasında yerləşir və ölkənin əhalisinə görə 4-cü ən böyük yaşayış məntəqəsidir.
Şəhər 10 üzvü olan bələdiyyə şurası tərəfindən idarə olunur. Şəhər aşağıdakı rayonlardan ibarətdir: Şəhər mərkəzi, Vineta, Meyle 4, Voqelştrand, Uoterfront, Mondesa, Tamariskia.
Görməli yerlər
thumb|left|Şəhərin mərkəzində lüteran kilsəsi.|180px Svakopmund çimərlik kurortu və alman koloniya memarlığına malikdir. 1892-ci ildə Alman Cənub-Qərbi Afrikasının əsas limanı kimi qurulmuşdur və hazırda da şəhər əhalisinin kiçik hissəsi almanca danışır.
Şəhərin əsas görməli yeri 1909-cu ildə memar Henrik Bauz tərəfindən tikilmiş Qədim həbsxanadır. 1906-cı ildə tikilmiş başqa alman binası isə hazırda kitabxanadır. Şəhərin görməli yerlərinə kristal qalereya, səhra dumları, Milli Dəniz Akvariumu, Svakopmund muzeyidir. Şəhərin kənarında yerləşən Rozmund qolf meydançası dünyada yerləşən 5 səhra yaşıl qolf meydançasından biridir. Şəhərin kənarında turistlər dəvələrdə gəzmə şansına sahibdirlər. Səhrada 1896-cı ildə aid tərk edilmiş Martin Luther buxar lokomotivini görmək olar.
Herero xalqı öz dillərində şəhəri Otcozoncii adlandırırlar. Bu yerli dildə "ifrazat açılışı" deməkdir. Çünki Svakop çayında daşqın olanda çay özü ilə ölü heyvanları gətirirdi. Almanlar daha sonra şəhərin adını öz dillərinə uyğunlaşdırdılar.
Namibiya 1990-cı ildə öz müstəqilliyini əldə etdikdən sonra şəhərdəki bir çox alman mənşəli küçə adlarının adları dəyişdirilmişdir. Məsələn, Namibiyanın prezidenti Sam Nucoma şəhərin əsas küçəsinə öz adını vermişdir.
Şəhərdə əvvəllər alman məktəbi fəaliyyət göstərirdi.
İqtisadiyyat
thumb|Iskele Şəhərin 70 kilometrlik uzaqlığında uranium mədənləri yerləşir. Burada dünyanın əsas uranium mənbələrindən biridir.
Şəhərdə otellər, gecə klubları, barlar, kafelər yerləşir. Turistlərə balon turları, paraşütlə tullanma, dəniz səyahəti kimi əyləncələr təklif olunur. "Məhbus" teleserialının ilk səhnələri burada çəkilmişdir. "Dəli Med: Qəzəbli yol" filminin çəkilişləri bu şəhərin yaxınlığında baş tutmuşdur.
Şəhərdə yerləşən əsas xəstəxana "Cottage Medi-Clinic"-dir. Xəstəxananın 70 çarpayısı var.
Fəlakət diplomatiyası
Fəlakət diplomatiyası     — quraqlıq diplomatiyası,  zəlzələ diplomatiyası, tibbi diplomatiya, tsunami diplomatiyası, peyvənd diplomatiyası və vulkan diplomatiyası kimi anlayışları birləşdirən inkişaf edən anlayış. O, humanitar aksiyaların həm effektiv strategiyaları, həm də siyasi nəticələri ilə bağlıdır.
Zəlzələ diplomatiyası
Türkiyə və Yunanıstan arasındaki Kardak böhranıdan üç il sonra, 1999-cu ildə hər iki ölkədə baş verən zəlzələlər münasibətlərinin yaxşılaşdırmağı ilə nəticələnib. Öncə avqustun 17-də İstanbulun yanında yerləşən İzmit şəhərində baş verən zəlzələdən sonra Yunanıstan Türkiyəyə xilasediciləri, axtırış itləri, həkimləri, mobil xastəxanaları və humanitar yardımı göndərib. Bundan bir ay sonra, Yunanısatan paytaxt şəhəri Afina şəhərində də zəlzələ baş verib və bu dəfə Türkiyə Yunanıstana öz yardımını göndərmiş.
2020-ci ildə Egey dənizində baş vermiş zəlzələ və tsunami ən çox Türkiyənin İzmir şəhərinə təsir edib. Yunanıstan Baş Naziri Kiriakos Mitsotakis Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğana zəng edərək baş sağlığını bildirib və Türkiyəyə xilasedici komandaları gönərmiş.
Araşdırmacı və jurnalist Güney Yılmazın fikrincə, 1999-cu ilin zəlzələləridən sonra Türkiyə-Yunanıstan münasibətlərində müşahidə olunan yaxınlaşma başqa siyasi amillərlə bağlı idi. 2020-ci ilin zəlzələsidən sonra, gözləmələrə baxmıyaraq, isə bu cür yaxınlaşma müşahidə olunmamış.
2023-cü ildə Türkiyə və Suriyada baş vermiş zəlzələdən sonra Yunanıstan Türkiyəyə yardımını təklif etmiş ilk ölkə olub.
Həm 1999-cu, həm də 2023-cü ildə İsrail Türkiyəyə yardım göndərən ölkələrin arasında idi. Halbuki, The Jerusalem Post üçün yazan Herb Keinon qeyd edir ki, 1999-cu ilin nümunəsi fəlakət diplomatiyasının siyasi təsiri qısa ömürlü olduğunu göstərir. Bundan başqa, məqalədə yazıldığına görə, 2023-cü ilin zəlzələsindən sonra İsrail bəyan edib ki, Suriyadan çağırış gəlsə, yardım göndəriləcəkdir. Baş Nazir Benyamin Netanyahu sözlərinə görə, bu cür çağırış baş vermişdi. Lakin, Suriya KİV-ləri bunu tez inkar edib.
2023-cü ildə Türkiyə ilə mənfi münasibətlər tarixi olan və ona yardım göndərən ölkələrin arasında Ermənistan da olub. Bunun üçün 1993-cü ildən bəri bağlı olan iki dövlət arasındaki sərhəd ilk dəfə açılıb. Daha sonra Ermənistan Xarici İşlər Naziri Ararat Mirzoyan Türkiyəyə səfər edərək, Türkiyəli həmkarı Mövlud Çavuşoğlu ilə görüşüb. İki tərəf zəlzələnin nəticələrini və Ermənistan–Türkiyə münasibətlərinin normallaşmasını müzakirə edi, onların arasında Ani körpüsünün bərpası ilə bağlı qərar verdilər.
Güney Yılmaz qeyd erdir ki, Türkiyə və Ermənistan arasında normallaşma artıq İkinci Qarabağ müharibəsindən sonra başlamışdı. Və o, iki tərəfin açıqlamaları arasında hələ də əvvəlki fərqlərinin mövcudluğunu vurğulayır. Ermənistan tərəfindən fərqli olaraq, Türkiyə tərəfi Ermənistanla münasibətlərinin normallaşmasını hələ də Azərbaycanla bağlayır.
Tsunami diplomatiyası
2004-cü ilin dekabrın 26-da Hind okeanıda baş vermiş zəlzələyə görə qalxan tsunami bir sıra ölkəyə təsir etmiş. ABŞ və İsrail bölgəyə yardım göndərən ölkələrin arasında idi. Hindistan əvvəl bəyan edib ki, onlara xarici yardım lazım deyil və bəzilərin fikrincə bu xüsusi olaraq ABŞ-a qarşı bir addım idi. Bundan başqa, İsrail xilasediciləri Taylanda və Şri Lankaya yerli müsəlman əhaliyə yardım göstərmək üçün çatanda onlara deyilib ki, yardımları arzuolunmazdı və onlar İsrailə qayıdıblar.
Mariya Şestiç
Mariya Şestiç (d. 5 may 1987, Banyaluka) — Bosniyalı musiqiçi.
Finlandiyanın paytaxtı Helsinkidə keçirilən 2007 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Bosniya və Herseqovinanı təmsil edib.
Obyekt yönümlü proqramlaşdırma
thumb|Obyekt-yönlü proqramlaşdırma ekvivalenti Obyekt-yönümlü proqramlaşdırma (OYP) - kompüter proqramları və tətbiqləri yaratmaq üçün proqramlaşdırma paradiqmasıdır.
Əsas xüsusiyyətləri:
İlk obyekt-yönlü proqramlaşdırma dili Simula olub. Hazırda dünyada çoxlu sayda obyekt-yönlü proqramlaşdırma dillər vardır.
Obyekt anlayışı proqramlaşdırmada mühüm rol oynayır. Proqram obyektləri real həyatdakı obyektlərə çox bənzəyir – onlar da öz daxili quruluşları, hərəkətləri, xassələri ilə bir-birindən fərqlənir. Kompüterin ekranındakı hər bir şeyə obyekt kimi baxmaq olar: ekranda istənilən pəncərə obyektdir; hər bir düymə, simgə obyektdir; istənilən menyu obyektdir. Obyekt-yönlü proqramlaşdırmanın mahiyyətini başa düşmək üçün tarixə qısa səyahət etmək faydalı olardı. Ötən əsrin 50-70-ci illərində kompüterlər ağlagəlməz dərəcədə baha idi. Onların qiymətləri ilə müqayisədə proqramçıların əmək haqqı çox cüzi idi. Bu münasibət proqramlaşdırmaya da təsir göstərirdi. O illər proqramların yazılmasına və sazlanmasına proqramçının nə qədər vaxt sərf etməsi o qədər də önəmli deyildi. Əsas məsələ kompüteri çox yükləməmək idi, çünki kompüterin hər dəqiqəsi böyük məbləğlərlə hesablanırdı. Hər şey 80-ci illərin ortalarında fərdi kompüterlərin meydana çıxması ilə dəyişdi. Kompüterlərin kütləvi istehsalı onlar üçün çoxlu sayda proqramların olmasını da tələb edirdi. Bu zaman aydın oldu ki, peşəkar proqramçının bir aylıq işinin dəyəri onun kompüterinin qiymətindən aşağı deyil. Onda insanlar proqramçıların vaxtını hədər yerə sərf etməmək üçün proqramlaşdırma mühitinin özünü təkmilləşdirməyə başladılar. İlk növbədə koddan təkrar istifadə prinsipi yarandı. Bu prinsipə görə, kiminsə bir dəfə yaratmış olduqları toplanıb saxlanmalı və başqa proqramçılar tərəfindən hazır bloklar şəklində istifadə olunmalıdır. Belə proqram bloklarını obyektlər (OBJECT) adlandırdılar. Yeni proqram hazırlamaq lazım gəldikdə, əvvəlki proqramlardan obyektlər götürülür və onlar, sadəcə, yeni tələblərə uyğun dəyişdirilir. Müxtəlif proqramlarda eyni formalı pəncərələrə, oxşar menyulara, eyni düymələrə rast gəlinir. Proqramların əksəriyyətində eyni şriftlərədən istifadə olunur. Bunların hamısı yeni tələblərə uyğunlaşdırılmış obyektlərdir.
Xarici keçidlər
Obyekt yönlü proqramlaşdırma
Mant-la-Joli (rayon)
Mant-la-Joli  — Fransanın İl-de-Frans regionun rayonlarından biri. Departamenti — İvelin. Suprefektura — Mant-la-Joli. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 270 406 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 328 nəf / km². Rayon ərazisi — 825 km².
Vakit (qəzet)
"Vakit" və ya "Vəqt" ( — Вакыт) — 1906–1918-ci illərdə Orenburqda tatar dilində çıxmış qəzet.
Tarixi
thumb|298x298px|«Vəqt» qəzetinin və «Şura» jurnalının redaksiyası, Orenburq, 1909-cu il. Oturanlar (soldan): Əbdürrəhman Fəxrəddin, [[Fatih Kərimi, Rizaəddin Fəxrəddin, Zakir Rəmiyev, Burqan Şərəf. Ayaq üstə: Rəğib Rəğibi, Osman Nuri Ağçoqraqlı, Yarulla Vəli]] Birinci nömrəsi 1906-ci il 21 fevral tarixində nəşr olunmuşdur. İlk nömrədən 1917-ci ilə qədər baş redaktoru Fatih Kərimi, 9 noyabr 1917-ci ildən son nömrəsinə kimi yazıçı və dramaturq Yarulla Vəli olmuşdur.
"Vakit" qəzeti XX əsrin əvvəlindəki tatar mətbuatında görkəmli yer tutan, tatar qəzetləri arasında öndə gedənlərdən biri olmuşdur. O, siyasi məsələlərdə diqqətli və ölçüb-biçilmiş yazan, dini və milli məsələlərdə onu izləyən digər milli qəzetlərə nümunədir. Geniş miqyasda təhsil, dil və ədəbi, mədəni, milli teatr və musiqi sənətinə dəstək verib və dövlət məktəblərinə daxil olmağı ardıcıl olaraq müdafiə etmişdir. O, müsəlmanların milli ticarət və torpaq satın almalarının zəruriliyi haqqında çoxlu yazılar yazmışdır. Məzmununa, texnikasına, dilinə və məqalələrinin tematik genişliyinə görə bütün Rusiyada aparıcı qəzetlərdən biri olan ən hörmətli tatar qəzetidir.
"Vakit"in səhifələrində tatar qadınlarının təhsilinə və ailədəki roluna, müsəlmanlar arasında hökm sürən xurafatların tənqidinə mühüm yer verilmişdir. Tatar ziyalılarının xalqın maariflənməsinə verdiyi töhfələr fəal işıqlandırılır, tatar əlifbasının təkmilləşdirilməsi problemləri, muzeylərin açılması zərurəti vurğulanır, qurultaylarda təhsil problemlərinin müzakirəsi və s. aparılırdı. Milli və dini mövzuları işıqlandırmaqda o, bütün tatar dövri mətbuatının yönünü tuturdu. Digər tatar nəşrlərinin redaktorları tərəfindən rədd edilən kəskin materialları dərc edirdi. 1906–1907-ci illərdə "Ədəbiyyat qapçağı" poetik əlavəsi ilə çıxmış, 1908–1918-ci illərdə redaksiyası "Şura" jurnalını buraxmışdır.
"Molla Nəsrəddin" jurnalı ilə əlaqəsi
Azərbaycan ictimai həyatı, mətbuatı və ədəbiyyatına dair yazılar, xəbərlər nəşr etmişdir. Bu mövzular arasında "Molla Nəsrəddin" jurnalı, Cəlil Məmmədquluzadənin həyat və fəaliyyəti xüsusi yer tuturdu. 1916-cı il iyunun 17-də "Molla Nəsrəddin" müdirlərinin Orenburqa gəldiklərini xəbər verərək yazırdı:
1917-ci il yanvarın 10-da dərc olunmuş məqalədə Cəlil Məmmədquluzadənin "Ölülər" pyesi Qoqolun məşhur "Müfəttişi"inə bərabər tutulurdu.
"Vakit" 1917-ci il fevralın 19-da sevinclə xəbər verirdi ki, "çoxdan bəri dayandırılmış çox sevimli "Molla Nəsrəddin" jurnalı Tiflisdə yenidən nəşrə başlamışdır. Birinci nömrə idarəmizə gəldi. Baş mühərriri yenə də Cəlil Məmmədquluzadədir".
NGC 7563
NGC 7563 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Əliabad-i Şərqi (Zəncan)
Əliabad-i Şərqi - İranın Zəncan ostanının Zəncan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Şahbal
thumb|Şahbal komandası (soldan sağa: Amirreza, Mohammad, Alireza) “Shahbal” 2006-cı ildən ”Shahbal Group” tərəfindən istehsal olunur. İran istehsalı olan hərbi təyinatlı, çoxməqsədli PUA-dır. “Şahbal” modelinin uzaqdan idarə olunan vasitələri yalnız hərbi məqsədlər üçün istifadə olunur. PUA kəşfiyyat, patrul, döyüş yerlərinin monitorinqi və s. ilə əlaqəli tapşırıqları yerinə yetirmək üçün hazırlanıb. Kifayət qədər dar təyinatı səbəbindən “Şahbal” məhdud tətbiq sahəsinə malikdir, lakin bu dronun aşağı qiyməti onu PUA operatorlarının təlimi ilə əlaqədar digər vəzifələrin icrası üçün istifadə etməyə imkan verir.
“Shahbal” PUA-sı 180 km/saat yüksək uçuş sürətini inkişaf etdirməyə imkan verən aşağı gücə malik porşenli daxili yanma mühərriki ilə təchiz edilir. Məhdud imkanlara malik idarəetmə cihazlarının istifadəsi səbəbindən bu pilotsuz uçuş aparatının uçuş məsafəsi 12 kilometri keçmir.
Təyinatı üzrə vəzifələrini yerinə yetirmək üçün “Shahbal” uzaqdan idarə olunan PUA-sı, gündüz şəraitində aerofotoqrafiya üçün yüksək qətnaməli elektro-optik kamera ilə, qeyri-kafi görünmə şəraitində müşahidə aparmaq üçün isə infraqırmızı kamera ilə təchiz edilir.
== Taktiki-Texniki Xüsusiyyətləri ==
Dərbəndilər
Dərbəndilər – Şirvanşahlar sülaləsinin üçüncü qolu (1382-1538). Şirvanşahların sülalə bölgüsü barədə müxtəlif mülahizələr mövcuddur, son tədqiqatlara görə ayrıca sülalə olmayıb, vahid Şirvanşahlar xanədanının bir mərhələsini təşkil etmişlər.
Otto Funke
Otto Funke — alman fizioloqu 1828 oktyabrın 27-də Xemnitsdə doğulmuşdur. O, təhsilini Leypsiq və Haydelberqdə almışdır. 1852-ci ildə Leypsiq Universitetində fiziologiya müəllimliyi vəzifəsində çalışmağa başladı. 1853-cü ildə Leypsiqdəki tibb fakültəsinə dosent, 1860-cı ildə Frayburq Universitetində fiziologiya professoru oldu. Fizioloq Evald Hering in (1834–1918) Leypsiqdəki tanınmış şagirdlərindən biri idi. 1851-ci ildə Otto Funke ilk olaraq "Blutfarbstoff" adını verən hemoglobin (Alman dilində: "Hämoglobinkristalle") kristallaşdıran ilk alim idi.
Ərdin (Zəncan)
Ərdin - İranın Zəncan ostanının Zəncan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 154 nəfər yaşayır (33 ailə).
Marmand (rayon)
Marmand  — Fransanın Akvitaniya regionun rayonlarından biri. Departamenti — Lo və Qaronna. Suprefektura — Marmand. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 79 296 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 57 nəf / km². Rayon ərazisi — 1388 km².
Kosovoda faydalı qazıntılar
thumb|Kosovo Kosovo faydalı qazıntılar baxımından zəngin bir ölkədir. 1980-ci illərə qədər Kosovoda ağır sənaye inkişaf etmişdi. Belə ki, çoxsaylı mədən ocaqlarına əlavə olaraq, xammal emalı zavodları da var idi. Slobadan Miloçeviçin hakimiyyəti dönəmində sənayeyə demək olar investisiya qoyulmamış, Kosovo müharibəsi isə təsərrüfat sahələrinə ağır zərbələr vurmuşdur. İndiyə qədər qeyri-müəyyən hüquqi vəziyyətə görə istehsalda nəzərəçarpacaq dərəcədə bərpa yoxdur. Bircə qonur kömür hasilatında yerli tələbatla əlaqədar olaraq artış vardır. Birləşmiş Millətlər Təşçkilatının hesabatına görə hasilat sahəsinin dirçəldilməsi 35 000 yeni iş yerinin açılmasına səbəb ola bilərdi. Malik olduğu xammalla Kosovo özünü hələ 1000 il belə təmin edə bilər (indiki tələbatla).
Kosovoda əsasən qurğuşun, sink, nikel və qonur kömür kimi faydalı qazıntılar vardır. Bununla yanaşı ölkədən Gümüş, Qızıl, Kobalt, Alüminium, Kadmium, Dəmir, Maqnezit və Xrom da çıxarılır.
Kömür
Kosovada kömür növlərindən ən çox yayılmış olanı qonur kömürdür (yumşaq qonur kömür). Kosovoda qonur kömür hövzəsi şimalda Kosovo Mitrovisasından cənubda Kaçanikə qədər uzanır. Kükürd konsentrasiyası 0,8 % -ə qədər, suyun tərkibi isə 45%-dir. Hövzədə kömür ehtiyatının 11,5 milyard ton, bərpa olunan isə — 8,8 milyard ton.
Metohiya hövzəsində olan kömür demək olar ki, Kosovo hövzəsində olduğu kimidir. Onun ehtiyatları 2,7 milyard tondur. Bərpa edilə bilən 1,5 milyard ton. Qonur kömür Dreniçi hövzəsində belə vardır. Onun ehtiyatları 500 milyon ton olaraq qiymətləndirilir.
Qurğuşum, Sink, Gümüş
Qurğuşun, sink və gümüş mədənciliyinin ən böyük ehtiyatları Trepçadadır (Stan Terq).
Nikel, kobalt, dəmir
Kosovonun nikel-kobalt filizi dağıntı qabığında yerləşir.
Verner fon Simens
Ernst Verner fon Simens (Ernst Werner von Siemens; ) — alman ixtiraçı, elektrotexnikanın yaradıcısı və sənayeçi (Siemens AGnin qurucusu).
Həyatı
Simens Qoslarda Kristian Ferdinand Simens (1787–1840) və onun həyat yoldaşı Elenore Henriette Dayhmanın (1792–1839) dördüncü uşağı kimi dünyaya gəlir. 1823-cü ildə onun ailəsi Lübekə köçdükdən sonra ailənin iqtisadi işləri yaxşı getmir. Simensə əvvəldə nənəsi, daha sonra atası təhsil verirlər. Sonralar o bir il Şöneberq vətəndaş məktəbində, uç il evdə və sonda üç il Katharineum qimnaziyasında dərs alaraq təhsilini başa çatdırır. Verner 1834-cü ildə qimnaziyanı vaxtından əvvəl tərk etmək məcburiyyətində qaldığından heç bir formal sənəd ala bilmir. Ailəsinin maddi vəziyyəti ona ali təhsil almağa imkan vermir. 1839-cu ildə anasının və 1840-cı ildə atasının vəfatından sonra Verner ən böyük oğul kimi bacı-qardaşlarının qayğısına qalmalı olur. Müəlliminin məsləhəti ilə o Berlində Prussiya mühəndislik qrupuna daxil olmaq üçün ərizə verir, oradan ancaq yox cavabı alır. Bundan sonra Verner Maqdeburqdakı artilleriya məktəbinə daxil olur. 1835-ci ilin payızında o artıq Berlin artilleriya məktəbində zabit kimi çalışır. Bu məktəbdə və paralel olaraq Berlin Universitetində mühazirələrə gedərək o, öz təhsilini dərinləşdirərək, riyaziyyat, fizika, kimya və ballistika üzrə biliklərə yiyələnir. 1838-ci ildə Verner təhsilini artilleriya üzrə Leytenat rütbəsində başa çatdırır. Leytenat Verner Simens Maqdeburda xidmətə başlayır, ancaq qısa müddət sonra bir dueldə sekundant kimi iştirak etdiyindən beş il müddətində məhkum olunur. Həbsxanada o öz yerini bir laboratoriyaya çevirir və burada elektrik qalvanlaşdırma üçün yeni üsul ixtira edir. Tezliklə o əfv olunur və 1842-ci ildə Berlində hərbi xidmətini davam etdirir. 1849-cu ilə qədər o zabit kimi çalışır. Bununla bərabər Verner öz ixtiraları ilə pul qazanmaq istəyir. Onun ixtiraları praktiki xarakter daşıyırdı. Beləki, o buxar maşını üçün tənzimləyici, süni daş üçün pres maşınını düzəldir.
Sənayeçilik hərisi ilə yaşayan Simens 1852-ci ildə professor Dr.Drumanın qızı Mathilde Drumann (1824–1865) ilə evlənir. Onların iki qızı və iki oğlu olur. Matilda vəfat edəndən sonra Verner 13 iyul 1869-cu ildə ikinci dəfə olaraq oz qohumu Antonie Simenslə evlənir. Onun atası Karl Simens Ştuttqartda Kənd təsərrüfatı akademiyasında professor işləyirdi. Bu nigahdan onların oğlu Karl Friedrih (1872–1941) anadan olur.
1887-ci ildə Simens Biesdorfda qəsr və onunla birlikdə təxminən 600 ha sahəni alarır və bu mülkü sonra 1889-cu ildə oğlu Vilhelmə verir.
6 dekabr 1892-ci ildə Verner fon Simens Berlində sətəlcəm xəstəliyindən vəfat edir.