cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Carcar
Carcar — bir sıra Yaxın Şərq ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda (xüsusilə Naxçıvan ərazisində) qədim kənd təsərrüfatı aləti. Taxıl döyümündə istifadə edilən ənənəvi əmək alətlərindən biri. Naxçıvan bölgəsində geniş yayılmış carcar üç əsas hissədən: çərçivə, pərli ox və oturacaq olmaqla üç hissədən ibarət düzəldilirdi. Dördbucaqlı formada olan carcar çərçivəsinin ortasına pərli ox keçirilirdi. Carcar xırmanda bir boyun qoşqu qüvvəsi vasitəsilə hərəkət etdirilirdi. Carcar hərəkət etdikcə ox fırlanır və dəmir dişlər küləşi doğrayıb əzirdi. Lakin carcar vasitəsilə sünbüllər kifayət qədər əzilmədiyindən onların bir qismi "diri" qalırdı. Ona görə də, taxıl sünbülü xırdalanıb "dənə düşəndən" sonra, çox vaxt carcardan sonra xırmanda ağac vəl sürülürdü.
Quruluşu
Uzunluğu 2 m, eni 1.5 m olan və möhkəm ağac növlərindən hazırlanan carcar iki paralel qoldan, onları birləşdirən iki taxtadan, habelə iki oxa (çarxa) geydirilən ərsinəbənzər dəmir dişlərdən ibarət idi. Carcarın qolları üzərində onu idarə edən üçün oturacaq düzəldilirdi.
İstifadə
Carcara bir və ya iki öküz qoşulurdu. Alət hərəkətə gətirildikcə onun hər iki oxu fırlanaraq taxılı döyürdü. Carcar küləşin samana çevrilməsinədək işlədilir, daha sonra onu vəl əvəz edirdi.
Natali Kol
Natali Kol (d, 6 fevral 1950, Los-Anceles — ö, 31 dekabr 2015, Amerikalı jazz ifaçısı, müğənnisi, bəstəkarı və aktrisa. Məşhur caz ifaçısı Net Kinq Kol-un qızı.
Haqqında
Sehrbazlığın musiqi kamilliyi ilə gələn bir növü də mövcuddur. Bu, anadangəlmə sərbəstlik, tanrı tərəfindən verilmiş bilikdir. Yaradıcılığının çiçəklənən dövrünü yaşayan Natali Koulun kamil sənətkarlığı özünü onun "Ask a Woman who Knows" adlı albomunda bütünlüklə ğöstərmişdir. Bu albom ən əvvəl üç il ərzində onun üçün (Verve Records) - son dərəcə vacib debyut olmuşdur. Koulun heç bir qüvvə sərf etmədən həmişəki emosionallıqla cazla pop musiqisini birləşdirmiş olduğu toplu 2002-ci ildə onun mahnılarına yeni səs vermişdir. "Unforgettable With Love" orijinal albomun prodüsseri Tommi Li Puma tərəfindən diggəttlə seçilən bu toplu 1991-ci ildə milyon tirajlarla satılmış və çox sayda "Gremmi" mükafatına layiq görülmüşdür. (Onun atası, əfsanəvi musiqiçi Nat "King" Cola həsr edilmişdir).
Öz vətənində yaxından tanıdığı musiqicilər kvintetilə birgə bir neçə bəstədə o, nəfis orkestr oranjimanından istifadə etmişdir. Eyni adla adlandırdığı "I Told You So" Kleyton Hameltonun orkestrinin müşayət etdiyi big-bend caz kompozisiyasında Con Kleytonun oranjimanında (The Clayton-Hamilton Orchestra) ilk dəfə Sara Vogenin ifasında eşitdiyi "It's Crazy" və "Soon" kimi mahnıların hər birində o öz hisslərini- sass, swing və soulla ifadə etmişdir.
Təbiətin Natali Koula bəxş etdiyi lirik şərhə, Li Pumanin sənətkarlıqla verdiyi tərtibata Co Sampla, Roy Xargrouv və Kristian Makbrayd (bas gitara), Con Pisano (gitara), Pon Maunsi (klaviş alətləri), Luis Neş (zərb alətləri) kimi mükəmməl musiqiçilərin işi ilə bu albom məhəbbəti müxtəlif aspektlərdən təsvir edən on üç mahnıya yeni həyat verir. "Ask a Woman Who Knows" albomu Koul üçün xüsusidir. Bu albomdakı musiqi çox romantikdir və o mənə həyat yoldaşımla aramızdakı qarşılıqlı münasibəti xatırladır. Ilk dəfə Saranın ifasında eşitdiyim "You're Mine You" və Nina Simonun sayəsində məşhurlaşan "My Baby Just Cares For Me" mahnıları biz onları lentə alarkən yaşadıqlarımızı əks etdirir. Öz səsimə uyğun olaraq mən "My Baby Just Cares for Me" mahnısında bəzi dəyişiklər etsəm də bəstədəki əhvali-ruhiyyə olduğu kimi saxlanılmışdır. Bu albomda olan digər mahnılar kimi bu mahnı da bizim münasibətlərimizin xoşbəxt anlarından söhbət açır.
Koulun sözlərinə görə Maykl Frenksin "Tell Me About It" adlı mahnısının onun üçün böyük şəxsi əhəmiyyəti vardır. Bu mahnı "Passionfruit" 1983-cu il albomundandır. "Həyatımın çətin dövrlərini yaşadığım zaman bu mahnılar mənə sakitləşdirici təsir göstərmişdir". Alan Brodbentin "Better than Anything" üçün oranjimanı da albomun müsbət cəhətlərindəndir. 1960-cı illərin ortalarında ilk dəfə Iren Kroll tərəfindən ifa edilmiş mahnıya onun Diana Krolla dueti çox uğurlu olmuşdur. - Konsert zamanı Diana ilə tək görüşdüm, ondan mənimlə hər hansı bir mahnını oxumaq istəyib-istəmədiyini soruşdum. Bu çox gülməli çıxdı. Siz bunu sonralar bizim bir-birimizlə kiçik qızlar kimi söhbətlərimizdə eşidə bilərsiniz. Natali Koul lirik mahnılardan dini mahnılara qədər öz işlərini ritm və blyuz növündə qoymağı bacaran musiqi stilistidir. "Verve Records" albomunda olan bir-neçə mahnısı onun vokal keyfiyyətlərinin bir çağırışıdır: "Mən bu mahnıları heç zaman basqa birisinin ifasında eşitmədiyimdən özüm nəsə yaratmalı olurdum. Səsin tonallığı mahnıların əsl mahiyyətini qabarıq şəkildə əks etdirir ki, bu da onların daha da gözəlləşməsinə gətirib çıxarır."
Qremmi mükafatı
1988-ci ildə "Bagdad Cafe" filminə yazılmış saundtrek "Calling You" mahnısının şərhi onun yanar qəlbini dolduran kədərə hakim olmuş və o bu kədəri az tanınmış, ilk dəfə DiDi Uorvikin ifasında lentə alınmış "I Haven't Got Anything Better To Do" mahnısına gətirmişdir. Koul bunu belə aydınlaşdırır: "Biz bu albomu lentə alarkən mən Dik La Palmla işləyirdim. O, atamın dostudur və mahnı seçməkdə bizə kömək edir. O mənə 60-70 mahnı göndərmiş, bu mahnılardan yalniz az tanınmışların, yəni, müğənnilərin kohnə fanatlarına tanış olanlarını çıxmaq şərtilə hər birini dinləmişəm".
Öz işi ilə musiqi dünyasına təsir göstərən 1975-ci ildə iki dəfə "Qremmi" mükafatına layiq görülən "Inseparable" adlı debyut albomu ilə zəngin uğurlar qazanan Koul "Verve Records"la qarşılıqlı munasibətə başlayır. XX-ci əsrin tanınmış vokalçılarından birinin qızı olan Koul hələ erkən yaşlarından Ella Fitscerald, Vogen və Dina Vaşinqtonla tanış olmuşdur. Yeniyetməlik yaşına çatanda o, eləcə də Areta Franklinin könül nəğmələrinə, rok-n-roll (Bitlz və Rollinq Stounza) qulaq asırdı.
Koulun musiqi seçimində bu ifaçılarin təsiri olmuşdur. Muğənninin pop musiqisinə, roka, blyuz və dini musiqilərə olan məhəbbəti onun musiqi mirası ilə birləşmiş və yalnız ona məxsus olan yüksək vokal tərzi yaratmışdır. Onun mahnıları yazılmış albomu alan kutlə ani olaraq sarsılır. 1976-cı ildə "Best New Artist" nominasiyasında "Qremmi" mukafatlarını qazanan Koul 15 il ərzində 30 reytinq sinqlla birgə, indi "This Will Be", "I've Got Love on My Mind", "Our Love", 80-ci illərdə isə "Pink Cadillac" və "I Miss You Like Crazy" mahnılarını lentə yazdırmışdır.
Ölüm səbəbi
O uzun müddət narkotik asılılıqla mübarizə aparırdı. Dəfələrlə əməliyyat olan müğənni hec cürə sağalmadı. Məşhur caz ifaçısı Net Kinqin qızı 65 yaşlı Natali Koul dekabrın 31-də vəfat edib. Onun ölümünün səbəbləri açıqlanmır.
Echinops elatus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sinonim
Echinops lipskyi Iljin
Müridizm
Müridizm — sufizmdə bir cərəyan.
Müridizm və Qafqaz
İslam təsəvvüfünə görə mürid, özünü dinə, yəni İslama təslim edən şəxsə verilən addır. Ancaq Qafqaz xalqlarının dilində mürid sözü təsəvvüflə birlikdə ruslara qarşı savaşmaq anlamında da işlənmişdir. Müridlər uzun illər ruslara qarşı azadlıq mübarizəsi apardıqlarından, bu sözü bir "din döyüşçüsü" kimi də ifadə etmək olar.
Müridizm hərəkatına iştirak edən insanların çoxu kəndlilər idi. Bu insanların bir çoxu müridizmin onları azadlığa çıxaracağına və rusları Qafqazdan qovacağına inanırdı. Müridizm əslində Nəqşibəndi təriqətinin mənsubları tərəfindən mənimsənən bir hərəkat idi. Müridlər, hökm etdikləri bütün Qafqaz xalqlarından İslam şəriətinə və peyğəmbərin sünnətinə uyğun yaşamağı tələb edirdilər. Dağlı xalqlardan dini, sufilik dərəcəsində yaşamayanlar belə mürid ola bilirdilər. Çünkü sadəcə ruslara qarşı savaşmaq niyyəti ilə müridlər arasında yer alırdılar. Müridizmin ilk təbliğçisi Kürdəmirli şeyx İsmail Şirvani olmuşdur. Onun bir tələbəsi var idi, ləzgi Məhəmməd Yaraqlı, təriqətı ona verdi. İsmail onu öyrətdi və müqəddəs müharibə üçün, Şimali Qafqazda bu hərəkatı yaymağa göndərdi. Məhəmməd özünü Şirvanlı İsmail Əfəndinin davamçısı olaraq görürdü. 1823-cü ildə Şirvana bağlı Kürdəmir bölgəsində İsmail Əfəndi ilə görüşən Məhəmməd Yaraqlı, onun fikirlərinin təsiri ilə Şimali Qafqazda müridizmin təbliğatına başladı. Tarixçi V. Potto, "Qafqaz muharibəsi" əsərində, bu görüş haqqında belə yazırdı: "bu görüş Qafqaz üçün təhlükənin başlanğıcı oldu". Bu görüşdə bütün Dağıstan xalqlarını tək məqsəd ətrafında birləşdirmək, xalqlar arasındakı fikir ayrılıqlarına, davalara, küslüklərə və qan davalarına son verilmək qərara alındı.
Ardından Şimali Qafqazda təbliğatı gücləndirmək və ətraflarına insanlar toplamaq üçün təriqətçilər yeni tələblərlə çıxış etməyə başladılar. Bunlar belə idi, "Müsəlmanlar arasında bərabərlik olacaq, müsəlman heç kimə vergi verməyəcək, müsəlmanlar dinə inanmayanların əlindən qurtarılacaq və bunun üçün qazavat (cihad) elan olunacaq". Bu tələbləri dağ kəndliləri, sanki hər cür zorakılıq və əziçilikdən qurtulmaq üçün bir çağırış olaraq qəbul edirdilər. Burada Qazavat sözü haqqında da bir neçə söyləmək yerinə düşərdi. Ərəb mənşəli bir söz olan Qazvə, İslam peyğəmbərinin, ətraftakı müsəlman olmayan qəbilələrə qarşı tərtib etdiyi yürüşlərə verilən addır. Qazavat isə bu sözün cəm formasıdır. Şimali Qafqazda qazavatın nə şəkildə aparılacağını müridizm təyin etmişdir. Müridizm ruslara qarşı nizamlı və davamlı bir dirəniş üçün öncə Qafqaz xalqlarının özünə şəriət qayda və qanunlarının öyrədilməsinin şərt olduğunu söyləmişdir. Ancaq ruslar şəriət qanunlarının cəmiyyətdə təbliğatını belə "cihad" olaraq iddia etmişdirlər.
Tədqiqatçılar muridizm hərəkətinin mahiyyəti haqqında bəzi fikirlər irəli sürmüşdürlər. Məsələn, Dağıstanlı tarixçı Dibir Mahomadova görə, qazavat işğalçı ruslara qarşı xalqı müdafiə etmək və eyni zamanda dağlı xalqları bir dövlət hakimiyyəti altında birləşdirmək üçün gerçəkləşdirilmişdir. Onun fikrinə görə dağlılar, savaşmaya və mücadiləyə öyrəşmişdilər, ayrıca İslam dini bərabərlik ideyasına görə insanların yaşamasına əhəmiyyət verirdi. Şamil də vəziyyətnaməsində, "Biz ruslara və ya xristianlara qarşı deyil, azadlığımızı əldə etmək üçün muharibə etdik" deyirdi. Yəni, buradan belə çıxır ki, dağlıların azadlıq istəyi, onları ruslara qarşı mücadiləyə sövq edən əsas amillərdən biri idi. Beləliklə, müridizmi mənimsəyən dağlılar, bu ideologiya sayəsində Ruslara qalib gələcəklərini düşünürdülər. Ruslar Şimali Qafqazın içlərinə doğru irəliləyərkən xalq arasında onlara nifrət çoxalırdı. Xüsusilə, Molla Məhəmməd Yaraqlı, Qafqazın dərinliklərinə nüfuz etməkdə olan bu işğalçı dövlətə qarşı müsəlmanların üsyan etmələrini söhbətlərində tövsiyə edirdi. O, qazavatın qadın və kişi, hər müsəlmana fərz olduğunu, müsəlmanların kafirlərin boyunduruğu altında yaşamamaları gərəkdiyini söyləyirdi. Ona görə azadlıq üçün muharibə şərt idi və bu muharibə də Qazavat adlanırdı. Müridizm ilk ciddi uğurlarını 1830-cu ildən sonra, Qazi Məhəmməd Mollanın imam seçilməsi ilə əldə etdi. Qazi Məhəmməd elm və hərbi bilik cəhətdən üstün xüsusiyyətlərə sahibdi. Onun əsl məqsədi Şimali Qafqaz İslam dövlətini qurmaqdı. 1831-ci ildə qüvvə toplayan Qazı Məhəmməd, rus ordusunu Paraul, Tarki və Qızılyar bölgələrindən qovdu. 1832-ci ilin yazında isə Çeçenistanın içlərinə doğru səfərlər həyata keçirdi, Vladiqafqaza hücum etdi, Nazran şəhərini muhasirəyə aldı. Ancaq ruslar Qazi Məhəmməd liderliyində üsyan edən dağlıları, Gümrü muharibəsində məğlub etdilər və o, öldürüldü, silahdaşı və dostu Şamil isə yaralandı.
Qazı Məhəmməddən sonrakı iki il ərzində dağlılar azadlıq mücadiləsini davam etdirdilər. Bu dəfə onlara Həmzət bəy liderlik edirdi. Ancaq ona qarşı daxildə böyük bir cəbhə vardı və bunlar da Dağıstan bölgəsinin xanları, feodalları idi. Həmzət Bəy, 1834-cü ildə Xunzaqı ələ keçirdi və Avar xanlarının ailəsini öldürdü. Fəqət onun da imamlığı (rəhbərliyi) qısa çəkdi. 15 may 1834-cü ildə Həmzət bəy öldürüldü.
Şeyx Şamil hərəkatı və müridizm
Həmzətin ölümündən sonra Dağıstan və Çeçenistandan gəlmiş xalq və ruhanilər, Araktau adlı yerdə, Şamili özlərinə imam seçdilər. Əslində tarixlərin qeyd etdiyinə görə Şamil uzun bir müddət imamlığı qəbul etmədi, ancaq xalqın təkidli xahişləri nəticəsində razılıq verdi. O zamandan etibarən Şamil 25 il ərzində dağlıların imamı olaraq din və azadlıq uğrunda mübarizə apardı.
Şamilin imamlığı ilə bərabər müridizm dayanıqlı, hərbi və siyasi bir mərhələyə keçdi. Şamil yalnız Dağıstan və Çeçenistanın deyil, eyni zamanda bütün Şimali Qafqazın tanınmış və irəli gələn siyasi rəhbərinə çevrildi. Onun cihadı davamlı bir şəkildə yeni xalqlar tərəfindən dəstək gördü. Belə ki, İnquşlar, Balkarlar, Karaçaylar, Abxazlar və digər Qafqaz xaqları Ruslardan qurtulmağın yeganə yolunu Şamildə görür, onun hərəkatına dəstək verirdilər. Şamil 1797-ci ildə Dağıstanın Nimri aulunda anadan olmuşdu. Bu bölgədə ümumiyyətlə avarlar yaşayırdılar. Şamiliin əsl adı Əli idi. Uşaqlıqda tez tez xəstələndiyinə görə valideynləri ona Şamil adını verdilər. İlk təhsilini müxtəlif müəllimlərdən aldıqdan sonra, Dağıstanın məşhur alimlərindən şəriət dərslərini öyrəndi. 20 yaşında dağlı müridlərin azadlıq üsyanına qatılan Şamil, qısa zamanda zəkası və bacarıqları ilə Qazı Məhəmməd və Həmzət bəyin yaxın silahdaşlarından biri oldu. Onun bir sıra qəhrəmanlıqları, xalqın gözündə dəyərini və hörmətini daha da artırdı. Qazı Məhəmmədin öldürüldüyü muharibədə ağır yaralanan Şamil, təqiblərdən canını qurtara bildi. 3 ay içində yarası sağaldı və o bu dəfə ikinci imamla çiyin çiyinə yenidən savaş meydanlarında göründü. Imamlıq vəzifəsinə seçildikdən sonra isə, sürətlə ətrafına adamlar toplamağa başladı, xüsusi ilə Koysubulin bölgəsinin xalqını öz tərəfinə çəkdi. Ətrafına toplanan müridlərin çoxluğuna güvənən Şamil, imamətinin dağlıq Dağıstanda da qəbul edilməsi niyyəti ilə Xunzaqı ələ keçirməyə çalışdı, amma müvəffəq ola bilmədi. Xunzaqın müdafiəsini təşkil edən Hacı Murad, Şamil qüvvələrini geri püskürtdü. Andalala qayıdan Şamil, çevrəsindəki aulları özünə tabe etməyə çalışdı. Bu sırada Şamil ordusunun gündən-günə böyüdüyünü və inkişaf etdiyini görən Rus komandanlığı, bəzi aulların müdafiəsini gücləndirmək məqsədi ilə onlara ordusu ilə kömək etdi.
Fəqət aul Rus ordusu tərəfindən muhasirəyə alındı, Şamilə təslim olmaqdan başqa çıxış yolu qalmamışdı. Şamil əsir düşdükdən sonra Çar hökuməti ona səmimi münasibət göstərdi, uzun bir müddət Kaluqa şəhərində sürgün yaşadıqdan sonra ona ailəsi ilə birlikdə Səudiyyə Ərəbistanına getməyə izin verildi. Bu səyahət əsnasında Şamil 1872-ci ildə Mədinə şəhərində vəfat etdi.
CERGE-EI
CERGE-EI (Center for Economic Research and Graduate Education – Economics  Institute) Nyu-York Dövlət İdarə Heyətinin imtiyazıyla Amerikan üslublu İqtisadiyyat üzrə Master və Doktorantura, həmçinin Tətbiqi İqtisadiyyat üzrə Master (MAE) proqramları və Mərkəzi Avropa Elmləri üzrə bakalavr tələbə proqramı təchiz edən akademik institutdur. CERGE-EI həmçinin nəzəri və tətbiqi siyasi iqtisadiyyat üzrə tədqiqatlar da həyata keçirir. CERGE-EI Çarlz Universitetinin İqtisadi Tədqiqatlar və Aspirantura Təhsili üzrə Mərkəzinin və Çex Respublikasının Elmlər Akademiyasının İqtisadiyyat İnstitutunun birgə səyi nəticəsində ərsəyə gəlmişdir. Mərkəz 1991-ci ildə Jan Švejnar və  Jozef Zieleniec tərəfindən post-kommunist ölkələrindən yeni nəsil iqtisadiyyatçıların yetişdirilməsi məqsədi ilə yaradılmışdır. Hal-hazırda CERGE-EI-yə təhsil üçün Mərkəzi və Şərqi Avropadan, Rusiyadan və keçmiş Sovet respubliklarından, Mərkəzi Asiya və digər ölkələrdən tələbələr gəlirlər.
=CERGE-EI-nin akademik icması= İnstitutun tələbə icması dünyanın 30 ölkəsindən, əsasən də Mərkəzi və Şərqi Avropa və post-Sovet ölkələrindən gələn təxminən 120 tələbədən ibarətdir. CERGE-EI nin daimi müəllim heyətini müxtəlif ölkələrdən olan 19 alim təşkil edir. Əsas heyət üzvləri iqtisadiyyat üzrə PhD dərəcəsini tanınmış ABŞ və Qərbi Avropa universitetlərində almışlar. Yeni müəllim heyətinin üzvləri akademik iqtisadiyyatçıların beynəlxalq bazarı vasitəsilə cəlb edilir. İnstitutun iş dili İngilis dilidir.
=Proqramlar=
Maliyyə dəstəyi
MA/PhD proqramına qəbul olunan bir çox tələbələr ilk iki il ərzində təqaüd və təhsil haqqını ödəmək üçün maliyyə yardımı ilə təmin edilirlər. İlk iki ildən sonra PhD proqramına davam edən demək olar bütün tələbələr də təhsil üçün maliyyə yardımı alırlar. Beşinci kurs tələbələri maliyyə dəstəyini İqtisadiyyat İnstitutunun Gənc Tədqiqatçıları (JEIRs) qismində əmək haqqı formasında əldə edirlər. Seçilmiş üç və dördüncü kurs tələbələrinin də bu kömək formasından istifadə hüququ vardır.
=Akademik Bacarıqlar Mərkəzi= CERGE-EI tədris proqramına qəbul TOEFL və ya hər hansı İngilis dili imtahani ilə şərtləşdirilmədiyi üçün institut nəzdində tələbələrin öz dil və akademik bacarıqları üzərində işləyə biləcəkləri mərkəz fəaliyyət göstərir. İlk iki il ərzində tələbələrə ingilis dili məcburi kurs kimi tədris olunur və növbəti illər ərzində CERGE-EI tələbələri dissertasiya yazarkən akademik dil köməyindən bəhrələnə bilirlər.
=MAE proqramı= MAE proqramı bir il üç semestrlik Tətbiqi İqtisadiyyat üzrə Master (MA) proqramıdır. Peşəkar ingilis dili dərsləri də (Akademik Təyinatlı ingilis dili kursları) daxil olmaqla bütün proqram ingilis dilində keçilir. Tələbələr akademik ixtisaslaşmanı müstəqil formada seçirlər. Akademik dərəcə Nyu-York Dövlət Təhsil Departamentinin İdarə heyəti kollegiyasının (Nyu-York Dövlət Universiteti) icazəsi əsasında verildiyindən ABŞ-da alınan dərəcə ilə eyni gücə malikdir. Tələbələr Praqada tələbə vizası və yaşayış yeri ilə təmin olunur və onlara digər lazımi köməkliklər göstərilir. Tətbiqi İqtisadiyyat üzrə MA dərəcəsi tələbələrə özəl şirkətlər, maliyyə institutları, konsaltinq firmaları, banklar və dövlət idarələri kimi yüksək məvacibli mötəbər qurumlarda iqtisadçı, analitik, məsləhətçi vəzifələrini tutmağa imkan yaradır.
=Tədqiqat= Sosial Elmi Tədqiqat Şəbəkəsinin (SSRN) yüksək reytinqli İqtisadi Departamentlər və Tədqiqat Mərkəzlərinin siyahısinda CERGE-EI dünyanın 1 236 institutu arasında 58-ci yeri tutur. Həmçinin İqtisadiyyatdaTədqiqat İşləri (RePEc) CERGE-EI-ni Avropanın iqtisadi departamentləri/tədqiqat institutlarının sıralanmasında ən yüksək 6 faizinə daxil etmişdir.
=GDN= CERGE-EI Qlobal İnkişaf Şəbəkəsinin (GDN) Mərkəzi və Şərqi Avropa regionunda nümayəndəsidir və GDNet-ə regional pəncərə funksiyasını daşıyır. GDN proqramı vasitəsilə CERGE-EI Mərkəzi Avropa ölkələrindən qabiliyyətli gənc elm xadiminə təxminən 25 tədqiat qrantı verir. Bu grantlara eyni zamanda təcrübəli alimlər tərəfindən ekstensiv rəhbərlik edilir. Keçmiş qaliblər haqqinda məlumatı və bu qrantlara müraciət qaydalarını bu əlaqə səhifəsində tapmaq olar.
=Maliyyələşmə= CERGE-EI Çex hökumətinin ayırdığı təhsil və tədqiqat qrantları, digər Çex və xarici qurumların verdiyi qrantlar, həmçinin fərdlər, təşkilatlar və korporasiyalar tərəfindən verilən şəxsi ianələr hesabına maliyyələşir. Maliyyə vəsaiti toplama aksiyası iki məsul cəmiyyət ABŞ CERGE-EI fondu və Nadace CERGE-EI tərəfindən həyata keçirilir. Bəzi maliyyə vəsaitləri tələbələrin təhsil ödəmələrindən əldə edilir.
Ciyərotu
—  şöbəsinə aid bitki sinfi.
Botaniki təsviri
Ciyərotu sinfi iki yarımsinfi özündə cəmləşdirir: marşansiya (Marchantiidae) və yungermani (Jungermanniidae). Ciyərotu sinfinin nümayəndələrinin qametofit nəsli lövhəcik, tallom və ya gövdəli yarpaqlı formada olur. Tallom dorzoventral quruluşa malikdir, anatomik morfoloji qurluşuşuna görə tallomun üst tərəfi alt tərəfindən fərqlənir. Rizoidləri yalnız birhüceyrəli, müxtəlif quruluşa malik olur. Sinfin nümayəndələrinin sporoqonisi üçün xarakter əlamət onların tək və ya çoxqatlı qutucuq divarının alt hissəsində sporların inkişaf etməsidir. Sporlar tam inkişaf etdikdə sporoqoninin divarları ya qatlanır, ya da çat verir. Beləliklə, sporların yayılmasının aktivliyi təmin edilir. Sporoqonidə sporlardan əlavə sporları yaymağa xidmət edən gərilmiş hüceyrələr elaterlər olur. Onlar hiqroskopikdir, spiral şəkildə burulmuş vəziyyət alaraq əlverişli şərait yarandıqda sporları yaxın ərazilərə yayırlar. Elaterlər bəzi ana hüceyrələrin uzanması və qılaflarının qeyri-bərabər qalınlaşmasından əmələ gəlir. Bir çox nümayəndələrdə isə elater əvəzinə qidalandırıcı hüceyrələr əmələ gəlir. Ciyərotu mamırlarının protoneması zəif inkişaf etmişdir. Yarpaqlı mamırlardan fərqli olaraq ciyərotu mamırlarının bütün növlərində mikorizanın olması müşahidə olunur.
Ekologiyası
Ciyərotu mamırlarının əksəriyyəti tropik və subtropik rütubətli meşələrdə torpağı xalça kimi tam örtür. Epifit mamırlar ağacların gövdəsində örtük əmələ gətirir.
Marşansiyalar
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinə aid bitki yarımsinfi.
Bu yarımsinifə aid olan mamırlar birqat hüceyrəli dorzoventral quruluşa malikdir. Yarımsinif 70-ə qədər növlə nəmsil olunur.
Təsnifatı
Bu yarımsinif 2 sıraya ayrılır: marşansiya (Marchantiales) və sferokarp (Sphaerocarpales).
Lex çayı
Lex çayı —Avtriya və Almaniyadan axan uzunluğu-250 km olan Dunayın sağ qoludur.Qərb sərhəddi Bavariya Alpları boyuncadır.
Coğrafi mövqeyi
Bu çay öz başlanğıcını Lextan Alplarının şimal-qərbindən götürür və Almaniya sərhəddi boyu dərin dərələrlə axır. Fyusen şəhəri yaxınlığında çay Bavariya alçaqdağlığı ilə axır. Çayın orta axınında Landsberq-am-Lex şəhəri, aşağı axınında isə Auqsburq şəhəri yerləşir. Çayın illik su sərfi müvafiq olaraq 85 m³/san və 120 m³/san-dir. Çayın bolsulu dövrü yay aylarına düşür.
Tarixi
955-ci ilin 10-12 avqustundan Auqsburq şəhəri yaxınlığında Alman kralı Otton I Velikiy macarlarla döyüşdə bu çay sahilində qalib olmuşdur.
Echinops elbursensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İsmayıl Bayramov
Bayramov İsmayıl Xəlil oğlu — Sovet İttifaqı Qəhrəmanı.
Həyatı
Stavropol vilayətində azərbaycanlı ailəsində dünyaya göz açmış və doğulduğu Dolinovka kəndində kolxoz sədri vəzifəsindən 1941-ci ildə orduda xidmətə çağırılmışdır.
Kəndli ailəsində boya-başa çatan Xəlil kişi Tamamla ailə qurduqdan sonra Borçalıda yaşayış tərzinin çətinliyi gənc ailəni Şimali Qafqazda mulkədar kimi imkanlı, milliyyətcə rus olan Nemov, Bondarenko, Soljenıtsın, Bıkov və başqalarının qoyun sürülərinə çoban olmağa gətirib çıxartdı. Xəlil Stavropol diyarının Georgiyevski bölgəsində məskunlaşıb çobanlıq etməyə başladı.
Gələcəyin qəhrəman oğlu, Borçalı balası İsmayıl 1910-cu ildə dünyaya göz açdı. Hələ uşaq yaşlarından atasının yanında çobanlıq edib təsərrüfatda bərkdən-boşdan çıxırdı.
Xəlil və Tamamın İsmayıldan başqa bir neçə uşaqları – Məhərrəm, İsrafil, Cəlil, Cəbrayıl və Gülcahan dünyaya göz açırlar. Artıq İsmayılın uşaqlıq dövrü arxada qalmışdı. O, evin böyük övladı kimi kolxozda işləməyə başladı.
İsmayıl həddi-büluğa çatdıqda (1933), Məleykə adlı bir qızla toy edib ailə qurur. İsmayılın dünyagörüşü, onun insaniyyəti və işgüzarlığı yaşadığı və çalışdığı kolxozun camaatının gözündən yayınmadı. Onu elə cavan yaşlarında partiya sıralarına çəkib, təsərrüfata rəhbər qoyurlar. O, işlədiyi illərdə bütün zəhmətkeşlərin və dövlətin etimadını doğrultdu. Onun kolxozu ildən-ilə məhsuldarlığı inkişaf etdirib vilayətdə qabaqcıl yerlərə çıxmışdır.
Artıq Böyük Vətən müharibəsi başlanmışdı. İsmayıl da bir vətənpərvər oğul kimi müharibəyə gedib vuruşmaq istəyirdi. Lakin hökumət onu buraxmadı. O, arxada müharibə üçün ərzaq məhsullarının hasilatı ilə məşğul oldu. Nəhayət, 1943-cü ilin qızğın döyüşləri Stavropol torpağını da tapdalayıb quldur alman döyüşçüləri tərəfindən zəbt edilmişdi. Artıq qardaşı Məhərrəm müharibədə vuruşur, İsrafil isə kursant forması geyinirdi. Bu dəhşətli günləri İsmayılın həyat yoldaşı Məleykə belə xatırlayır: günlərin birində axşamüstü bizə bir nəfər qaraçaylı gəldi. O, İsmayıl ilə təkbətək gizli söhbətlər etdi. İsmayıl Telman adına xutor məntəqəsinə yaxın qohumu Hüseynov Qəmbərin yanına getdi. Sentyabr ayının başlanğıcı idi. Bizə bir nəfər ayaqqabı təmirçisi sifətində adam gəldi. Səhəri günü İsmayıl bütün xutorun kommunistlərini yığıb onlara müharibənin gedişatı haqqında xəbər verdi. Camaatı düz yola istiqamətləndirmək, bizim müharibəni uğurla başa vurmağımız haqqında geniş söhbətlər apardılar. Beləliklə, artıq 1943-cü il öz uğurlu addımlarını bizim bu torpaqda da atmağa başladı. Biri digərinin ardınca yanvarın 21-də Stavropol, 26-da Armavir, Kubanın çölləri, neft şəhəri olan Maykop və Krasnodar kimi şəhərlər azad edildi. Bu vaxt İsmayıl müharibəyə getmək üçün sənədlərini yerli hərbi komissarlığa təqdim etdi. Nəhayət, 1943-cü il iyunun 6-da bütün camaat onu müharibəyə yola saldı. İsmayıl Bayramov Qırmızı Bayraqlı atıcı diviziyasında qulluq edirdi. O, bu diviziyada ölüm-dirim yolu keçmişdi. Onun ən cəsur, igid, yenilməz və cəngavər bir döyüşçü kimi Citomir, Novqorod, Volınska, Rovno, Zdolbunov, Polşa, Dnepr sahilləri və s. şəhər və ərazilərin düşməndən azad edilməsində göstərdiyi qəhrəmanlıqlar heç vaxt yaddan çıxmayacaqdır. Onun bu döyüşlərdə rəhbərlik tərəfindən aldığı yeni-yeni tapşırıqlar İsmayıl Bayramov tərəfindən ustalıq və məharətlə yerinə yetirilirdi. Onun dəfələrlə düşmən əhatəsindən sağ-salamat çıxması bütün döyüş yoldaşlarını, rəhbərliyi və eyni zamanda düşməni belə mat-məəttəl qoymuşdu. İgid Borçalı balası Koroğlu, Cöyrə oğlu Qara, Səməd ağa kimi meydanda döyüşüb vuruşardı. Onun yaddaqalan döyüşlərindən biri də əlbəyaxa vuruşudur. 1944-cü ilin sonları idi. Torpaq və şəhərlərimizi düşməndən azad edən zaman İsmayıl öz rota yoldaşlarından ayrı düşüb alman döyüşçülərinin əhatəsində qalır. Belə yaxın əlbəyaxa döyüşdə İsmayıl 40 nəfər alman əsgərini, 1945-ci ildə isə yenə belə bir döyüşdə 80 nəfəri öldürmüşdür.
İsmayılın belə igidliyi və qəhrəmanlığı haqqında diviziyanın komandiri A.S.Sarayev öz çıxışlarının birində belə deyib:-Sovet hərbi dairələri və onun döyüşən əsgərləri çoxmillətli cəngavər millətin ən yaxşıları ilə təşkil olunmuşdur. Starşina İsmayıl Bayramov kimi belə qəhrəman döyüşçülərlə heç bir vaxt düşmənə tabe olmaq olmaz. Biz, azərbaycanlı balası İsmayılla fəxr edirik!..
Əlbəttə, bu sözlər İsmayılı daha da göylərə qaldırıb və onun müharibə şücaətini daha prinsipial etdi.
-"İsmayıl Bayramov yaxşıların yaxşısı, döyüş komandiri olmaqla yanaşı, həm də çox gərəkli və əla partiya rəhbəridir". Bu sözləri təmiz vicdanlı və əqidəli rus komandiri demişdir.
Artıq 1945-ci ilin qışı idi. Dəhşətli döyüşlər alman ərazisində gedirdi. İsmayıl Bayramovun rəhbərliyi ilə onun döyüşçüləri Almaniyanın Neymarnt dəmir yolu vağzalında döyüşürdülər. Kritik döyüşlərin birində yenə İsmayıl vuruşa-vuruşa öz döyüşçülərindən kənarda qalmış və yüngül zədə aldıqdan sonra baxıb gördü ki, artıq hər tərəfdən alman əsgərləri ilə əhatə olunmuşdur. Cəsur azərbaycanlı balası-Borçalı yetirməsi olan İsmayıl "Vətən uğrunda! Partiya uğrunda" deyib axırıncı gülləsini də düşmənə tuş etmişdir. Böyük alman ordusunu pərən-pərən edən gənc Borçalı-Sarvan övladı düşmənə əsir düşməkdənsə özünü qəhrəmancasına öldürməyi üstün tutmuşdur. O, üstündə olan üç qumbaranın ikisini arxadan ona yaxınlaşıb "təslim ol, əsgər" deyən bir qrup alman əsgərlərinin üstünə atıb partlatmış, üçüncüsünü isə üzbəüz gələn alman zabitlərini özü ilə birlikdə partlatmışdır. Bu hadisə 1945-ci il fevralın 10-da baş vermişdir. Sovet əsgərləri bu dəmiryol vağzalını ələ keçirdikdən sonra axtarış vaxtı qəhrəman Sarvan balasının cənazəsini tapırlar. Cənazənin ətrafında düz 80 nəfər alman-faşist meyidi qalmışdı.
SSRİ Ali Sovetinin məktubu
SSRİ Ali Sovetinin Məleykə xanıma göndərdiyi məktubda belə yazılmışdır: "Hörmətli Məleykə İsa qızı! SSRİ Hərbi Komandanlığının verdiyi xəbərə görə sizin həyat yoldaşınız və bizim qəhrəman döyüşçümüz İsmayıl Xəlil oğlu Bayramov düşmənə qarşı döyüşdə qəhrəmancasına həlak olmuşdur. SSRİ Ali Sevetinin 10 aprel 1945-ci il tarixli qərarına əsasən ona Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verilir.
Diasporun dostları klubu
Yaradılması
2018-ci ilin iyul ayında dünyanın bir sıra ölkələrini təmsil edən bir qrup azərbaycanlı jurnalist və diaspor fəalı tərəfindən yaradılmışdır.
Məqsəd
“Diasporun Dostları” klubu xarici ölkələrdə yaşayan azərbaycanlıları, həmçinin həmvətənlərimizlə əməkdaşlıq, dostluq edən digər diaspor, lobbi təşkilatlarını əhatə edir.
Tək Azərbaycan mətbuatı ilə kifayətlənməyib, ABŞ, Kanada, Avropa, Türkiyə, Rusiya, Orta Asiya, Qafqaz ölkələrinin mətbuatı ilə birbaşa (xaricdəki əcnəbi jurnalistlər vasitəsi ilə) əlaqəni də əsas götürən klub dünyadakı diaspor təşkilatlarının fəaliyyətini bu əhatədə birləşdirməyi qarşısına məqsəd qoyub. Klubun yaradılmasında məqsəd xaricdə yaşayan azərbaycanlıları, azərbaycanlılara dost xalqların nümayəndələrini müxtəlif layihələr və mövzularda bir araya gətirməkdir. Klub istər inzibatçılıqda, istərsə də üzvlükdə gələcəkdə Azərbaycan və digər ölkələrdən olan bir sıra jurnalistləri özündə birləşdirməyi nəzərdə tutub.
Marşansiya (sıra)
Marşansiya (Marchantiales) — marşansiya (Marchantiidae) yarımsinfinə aid sırası.
Bu sırasının nümayəndələrinin tallomu mürəkkəb anatomik quruluşa malikdir. Nümayəndələrinin əksəriyyətinin tallomunun üst qatında assimilyasiyaedici hava qatı, sadə quruluşlu ağızcıqlar, alt tərəfində amfiqastr adlanan pulcuqlar yerləşir. Sadə və dilcikşəkilli rizoidləri olur. Arxeqoni və anteridilər tallomun üst tərəfinin əsasən çuxur hissəsində yerləşir, bəzən qametofitin toxumasına söykənirlər. İnkişaf etmiş növlərdə isə onlar tallomun dirsəyinin üstündəki lövhəciklərin üzərində inkişaf edir.
Təsnifatı
Marşansiya sıranın ən geniş yayılmış fəsiləsi Marşansiyakimilər (Marchantiaceae) fəsiləsidir.
Gözəl telekiya
Elmi adı - Telekia speciosa (Schreb.) Baumg.
IUCN Qırmızı Siyahısına görə növün kateqoriyası və statusu / Natonal IUCN Status: "Nəsli kəsilməyə həssas olanlar" kateqoriyasına aiddir – VU A2c + 3cd; B2b(ii, iii) c (ii, iii). Azərbaycanın nadir növüdür.
Qısa morfoloji təsviri
90-200 sm hündürlükdə, çoxillik ot bitkisidir. Yarpaqlar iri, yuxarıdan tünd-yaşıl, demək olar çılpaq, altdan dahasolğun, nazik, zəif tüklənmişdir. Aşağı yarpaqlar qısa saplaqlarda yerləşir, enli-yumurtavari-ürəkvari, ikidişli, sivri şəkildə; yuxarı yarpaqlar isə oturaq, uzunsov-yumurtavari, sivri, sadə ya damişarvari şəkildədir. Çiçək səbətləri iridir. Örtücük 2-2,5(3) sm enində, yarpaqlar iri, tünd-yaşıl, çılpaq uzunsov və ya uzunsov-yumurtavari, küt, başlıqda aralanmışdır. Toxumcaları 4-6 mm uzunluğunda, ensiz –silindrik, çılpaq, şırımlı şəkildə olur.
Bioloji, ekoloji və fitosenoloji xüsusiyyətləri
Çiçəklənmə və meyvəgətirmə dövrü iyul – avqust aylarına təsadüf edir. Toxumla çoxalır. Orta dağ və subalp qurşaqlarının meşələri, hündür otluq və dağ çəmənlərində rast gəlinir, quraqlığa davamlıdır. Drman və dekorativ bitkidir.
Sayı və tendensiyası
Populyasiyanın ehtiyatı azalır. Antropogen təsirlər populyasiyanın azalma tendensiyasını yaradır.
Məhdudlaşdırıcı amillər
Populyasiyanın zəif təkrarlanması və antropogen təsirlər 9otarılma, tapdalanma, əhali tərəfindən yığılması).
Kozue Ando
Kozue Ando (d. 9 iyul 1982) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 126 oyun keçirib, 19 qol vurub.
Culyard simli kvarteti
Culyard simli kvarteti — 1946-cı ildə Nyu-Yorkda bəstəkar, Culyard məktəbinin rəhbəri U. Şumen tərəfindən yaradılmışdır.
Haqqında
Kvartetin ilk heyətinə R. Mann (1-ci skripka), R. Koff (2-ci skripka), R. Xillyer (alt), A. Uinoqrad (violonçel) daxil idilər. Heyətdə dəfələrlə dəyişiklik edilmişdir. 2006-cı ildə kvartetin heyətində C. Smirnoff (1-ci skripka), R. Koups (2-ci skripka), S. Rouds (alt), C. Krosnik (violonçel) çalmışlar.
Klassik repertuarla yanaşı (V.A. Motsart, Y. Haydn və b.) 20-ci əsr musiqisi (o cümlədən A. Şönberqin, A. fon Vebernin), xüsusən də müasir Amerika bəstəkarlarının əsərləri (kvartet vergerin “Ko kul”, V. Vlasov və V.Q. Ferenin “Altın kız” (1949), “İssık-Kul sahillərində” (1951) əsərləri tamaşaya qoyulmuşdur.
Çində yaşayan xalqlar
Çində rəsmən 56 millət yaşayır.
Çindəki Türk xalqları
Çin XR-da 11 türk əsilli etnik qrup yaşamaqdadır : uyğurlar, qazaxlar, qırğızlar, salarlar, yuğurlar, abdallar, özbəklər, tatarlar, tuvalar, İli türkləri,yakutlar və Fuyu qırğızları. 2000-ci ildə aparılmış siyahıyaalmanın elan olunmuş rəsmi nəticələrinə əsasən Çində 8.399.393 nəfər uyğur, 1.250.458 nəfər qazax, 160.823 nəfər qırğız, 104.503 nəfər salar, 13.719 nəfər yuğur, 12.370 nəfər özbək və 4.890 nəfər tatar olmaqla 9.946.156 nəfər türk kökənli əhali yaşayır. Ölkədəki uyğur, qazax və qırğızların əksəriyyəti, həmçinin tuvalar Sintzyan-Uyğur Muxtar Rayonunda məskunlaşmışdırlar.
Çində muxtariyyət almış Türk xalqları
Qorxu və Titrəmə
"Qorxu və Titrəmə" (Danimarka dilində: Frygt og Bæven) — 1843-cü ildə İohannes de Silentio təxəllüsü ilə çap olunan Sören Kyerkeqora aid fəlsəfi bir əsərdir. Ümumilikdə kitabın başlığı Bibliyada keçən bir hissədən götürülüb. Belə ki, kitabın baş qəhrəmanı Tanrının ondan öz sevimli oğlunu qurban olaraq tələb etdiyi Tövratdakı İbrahimdir Bibliyadan götürülmüş həmin ifadə aşağıdaki şəkildə qeyd edilib:  “Mənim əzizlərim, həmişə söz dinlədiyiniz kimi, sadəcə mən yanınızda olanda yox, indi, yanınızda olmadığım bir vaxtda da, qorxu və titrəmə ilə xilasınıza yetişmək üçün cəhd edin, çünki Tanrı Öz lütfü ilə sizi, həm istək, həm də əməl sahibi edir.” (Bax: Filippililərə; 2. 12-13)  Buna görə də bu əsər Susqun İohanın dialektik lirikası olaraq təqdim edilir. Belə ki, öz məzmununa görə bu kitab sanki iki fərqli hissədən ibrarətdir. Əsərin birinci hissəsi oxucunu mənəvi, hissi, psixoloji cəhətdən Tövratda keçən bu hekayənin cazibəsinə salmaq üçün lirik əhvalda təqdim edilmişdir. Adətən bir musiqi alətində ifa etməzdən əvvəlki kökləmə prosesini xatırladan bu hissədə qeyd edilənlər İbrahimin qurban hadisəsini ilk dəfə uşaqlığında eşidərək təsirlənən və böyüdükcə onun bu əməlindən daha çox təsirlənərək tərəddüdə düşən bir insanın təxəyyülündə canlanır. İkinci hissəsi isə müəllifin əsas götürdüyü təməl kateqoriyaların tədqiqi, etik və dini olan arasındakı münasibət, etik olanın teleolojik təcridi və bir çox başqa məsələlərin dialektik şəkildə fəlsəfi tədqiqatından ibarətdir. Belə bir dialektik nəzər nöqtəsindən ən yüksək zirvədə sözlə ifadə edilə bilməyən, rasionallıqdan uzaq, qaranlıq, absurd bir iman “paradoks”u dayanır. Kyerkeqor bu kitabda insanın Tanrı naminə dünyəvi istəklərdən imtina etməsini (təslimiyyət həmləsini) və sonra Tanrı üçün hər şeyin, hətta insan məntiqində absurd olan şeylərin də həyata keçirilməsinin mümkün olduğunun fərqinə vararaq yenidən həmin dünyəvi ehtiraslara geri qayıtmasını (iman həmləsini) ifadə edən əbədiyyətin ikili həmləsi ətrafında müzakirə aparır. Qorxu və Titrəmədə buna misal kimi İbrahim peyğəmbərin sevimli oğlunu Tanrıya qurban etmək istəməsi müxtəlif bucaqlardan nəzərdən keçirilir. İbrahim öz oğlunu qurban etməyə cəhd etməklə sevimlisindən imtina edərək təslimiyyət həmləsini yerinə yetirmiş kimi görünsə də, əslində hər an absurdun kəraməti ilə iman həmləsini həyata keçirərək İshaqı yenidən əldə etmişdir. Beləliklə, iman vasitəsilə İbrahim İshaqdan imtina etmədi, o İshaqı iman vasitəsilə əldə etdi. (Bax: Problemlər; Qəlbdən Gələn Haray fəsli) Susqun İohanın təqdimatındakı İbrahim əbədiyyəti dərk etmək üçün fanilikdən imtina edən və sonra absurdun kəraməti ilə əbədiyyəti tərk edərək faniliyə bağlanan, yəni gələcək həyata yox, məhz bu həyata inanan bir iman cəngavəridir. Sadəcə təslimiyyət həmləsini həyata keçirən Aqamemnon, İeffay, Sokrat və başqaları kimi bir çox tragik qəhrəmandan fərqli olaraq İbrahim iman həmləsini həyata keçirməklə “absurdun kəraməti”nə inanan bir iman cəngavəri oldu. İmanın izahı imkansız paradoksu da tək fərdin cüz olaraq küllidən (universaldan, yəni mənəvi qaydaların bütünündən) üstün olmasından və mütləq olanla mütləq bir rabitə içində olmasından ibarətdir.
Mirzə Vəliyev
Həyatı
Mirzə Vəliyev 1923-cü ildə Qusar rayonunun Yuxarı Ləgər kəndində anadan olmuşdur. Cəbhəyə könüllü getmişdir. Mirzə Vəliyevin döyüş yolu Şimali Qafqazdan başlamış və Ukrayna, Belarusiya, Rumıniya, Bolqarıstan və Macarıstandan keçmişdir. Topçular bölməsi komandiri baş serjant Mirzə Vəliyevin son döyüşü Macarıstan torpağında oldu. Faşist tanklarının və zirehli maşınlarının fasiləsiz hücumlarının qarşısını alan topçular döyüş meydanında misilsiz qəhrəmanlıqlar göstərdilər. Döyüş meydanına tüstü bürümüşdü. Mirzə Vəliyevin topçu bölməsi heyətinin hamısı həlak olmuşdu. Mirzə özü isə ağır yaralanmışdı. Mirzə bütün qüvvəsini toplayaraq sonuncu mərmini topa qoyaraq atəşi ilə düşmənin zirehli avtomobilini məhv etdisə də, özü də həlak oldu.
Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı ona ölümündən sonra 1945-ci ilin 24 martında verilmişdir.
İrsi
Qusar rayonu N.Nərimanov parkında və Yuxarı Ləgər kənd məktəbinin qarşısında büstü qoyulub. Qusar rayonunda adına küçə vardır.
Paris Notrdam kilsəsi (film, 1956)
Məzmun
Hadisələr orta əsrlərdə Parisdə baş verir. Qaraçı qızı Esmeralda öz gözəlliyi ilə kişilərin ağlını başından çıxarır. Ona eyni vaxtda Paris Notrdam kilsəsinin keşişi Klod Frollo və müqəddəs atanın yanında işləyən qozbel Kvazimodo aşiq olub. Qız isə Feb ləqəbli alicənab bir adama vurulub və bunu öz ürəyində saxlayır. Keşiş qısqanclıqdan onu yaralayır. Cinayətdə Esmeraldanı günahkar bilirlər və hakimlər qıza asılmaq hökmünü çıxarırlar. Feb onu xilas etmək üçün heç nə etmir, təkcə qozbel Kvazimodo sevdiyi qızın köməyinə gəlir.
Filmin sonunda Esmeralda kilsənin qabağındakı mübarizədə öldürülür. Esmeraldanın son sözü "Həyat gözəldir" olur.
Coldünya
Coldünya qrupu — 1992-ci ildə Bakıda yaradılmış rok qrupu.
Heyəti
ColDünya qrupu|thumbnail
Ad
Coldünya - sözünün mənası Cold (-ingiliscədən "soyuq") və Dünya sözlərinin ahəngindən yaranıb iki fərqli Qərb - ingilis və, Şərq - azərbaycan mədəniyyətlərinin bir araya gətirilməsini bildirir. Bunun nəticəsini qrupun ifa etdiyi standart "hard rock" bünövrəsində Azərbaycan muğam ladları üzərindəki improvizasiyalarını dinlədikdə aydın ayırd etmək olar. Qrupu bu xüsusiyyətlərə görə hardasa "Folk-Rock" bölümünə aid etmək olar.
Fəaliyyəti
1996–cı ildə qrupun “Nota Bene” adlı ilk albomu işıq üzü gördü. Elə həmin vaxt “Sehrbaz” mahnısına qrupun ilk klipi çəkildi. (ANS TV). 1996–cı ilin oktyabr–noyabr aylarında “Sehrbaz” BBC radiosunda (London) ən yaxşı xarici hitlər onluğuna düşdü və iki həftə ərzidə 7 –ci yerdə durdu. 1997–ci ildə qrupun ikinci klipi “Aşiq və Aldadılmış” mahnısına çəkildi. (ANS TV). 1991 –ci il 21 sentyabr tarixində qrup Gürcüstanın paytaxtı Tiflisdə Mərkəzi parkda konsert verdi və konsertdə “Coldünya” 7000 nəfərlik auditoriya qarşısında çıxış etdi.
1999–cu ildə “Demo” albomu yazıldı və “Kaş ki, biləydin” mahnısına klip çəkildi.(Stаr rеklаm).
2001–ci ilin sonunda qrup “Məktub” adlandırmaq qərarına gəldiyi üçüncü albomunu yazmaq üçün studiyaya yığışdı və albom üzərində iş 9 ay davam etdi. 2002–ci ilin avqustunda “Məktub” albomu üzərində iş başa çatdı. 2002–ci ilin sonunda qrup rejissor Kamran Məmmədovun köməyi ilə dördüncü klipi üzərində işi başa çatdırdı. Klip “Aç balaca qanadlarını” mahnısı əsasında çəkildi.
2008 –ci il 7 fevraldan 27 fevrala qədər Bakıda “ColDünya” yeni “Əhatə Dairəsi Xaricində” albomu üzərində işlədi.
Fasil-Gebbi
Fasil-Gebbi və ya Kral tikilisi ( — Fasil Ghebbi) — Efiopiyanın Qondar şəhərindəki qala dağıntılarıdır. 17-ci əsrdə İmperator Fasiledes (Fasil) tərəfindən qurulmuşdu və Efiopiya imperatorlarının evi idi. Unikal memarlığı Nubiya üslubları da daxil olmaqla müxtəlif təsirləri nümayiş etdirir. Ərazi 1979-cu ildə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir. Gebbi amhar dilində bir tikili və ya əlavə üçün istifadə olunur.
Kompleksə Fasiledes qalası, I İyasu sarayı, III Devit salonu, ziyafət salonu, tövlələr, İmperatriçə Mentevab qalası, bir dəftərxana, kitabxana və üç kilsə daxildir.
Tarix
Fasil-Gebbinin mənşəyinə, Efiopiya imperatorlarının əmlaklarını gəzib kəndlilərin məhsullarından yayınmaq və çadırlarda məskunlaşmaq kimi köhnə ənənələrində rast gəlmək olar. Bu əlaqəni əks etdirərək məntəqə tez-tez katama ("düşərgə" və ya "möhkəmləndirilmiş qəsəbə") və ya I Baida Məryəmin Kral salnaməsindəki imperiya düşərgəsinə tətbiq olunan makkababya adı ilə anılır.
İmperator Fasiledes bu köçərilik ənənəsini pozdu və Qondar şəhərini özünün paytaxtı olaraq qurdu. Şəhərin nisbi-daimi olması onu tarixən əhəmiyyətli edir. İmperator paytaxtda Fasil Qemb və ya Fasiledes qalasının inşa edilməsini əmr etdi. Fasil Qemb ətrafındakı bölgə çox sayda qapıları olan bir divarla əhatə olundu.
Sonrakı imperatorlar da öz tikililərini inşa etdilər və bunlardan əksəriyyəti bu gün ya təmamilə, ya da qismən sağ qalmışdır. 1950-ci illərin sonlarında Fasil-Gebbini ziyarət edən Tomas Pakenham saraylar arasındakı qalıqların imperiya şəhərinin pavilyonları və köşklərinin dağıntıları olduğunu müşahidə etdi. Orijinal binalar islam və hind memarlıq üslublarından təsirlənmiş, sonrakı tikililərdə isə Yezuitlər ordeni tərəfindən Barokko üslubu təqdim edilmişdir.
Təsviri
Fasil-Gebbi təxminən 70.000 kvadrat metr ərazini əhatə edir. Ərazi cənubdan Qondarın imperiya elanlarının verildiyi, qoşunların təqdim edildiyi, cinayətkarların edam edildiyi bazar yeri olan və hal-hazırda şəhər parkı kimi fəaliyyət göstərən Adababaya qədər uzanır.
Fasil-Gebbi on iki qapısı olan bir istehkam divarı ilə əhatə olunmuşdur.
Qum fırtınası
300 px|thumb|[[İraqda meydana gələn bir qum fırtınası (27 Aprel 2005)]] Qum fırtınası və ya toz fırtınası - quraq və yarı quraq bölgələrdə məşhur olan meteoroloji hadisə. Qum fırtınası, Bora cəbhəsinin zəif qum və tozun uçurulduğunda ortaya çıxar. Hissəciklər, uçurulma və dayandırılma ilə nəql edilər və bir yerdə torpaq erozyonuna və başqa yerdə depozisyona səbəb olar.
Səhra və Ərəb Yarımadası ətrafındakı quraq torpaqlar, İran, Pakistan və Hindistandan gəlib Oman dənizində yığılan bəzi qatqılar ilə birlikdə, havadan enən qum və toz başlıca mənbədir. Çindəki fırtınalar isə Böyük Okeana tozları yerləşdirər.
Səhra və Ərəb Yarımadasının xaricində ABŞ ilə Kanadada Rocky dağlarının şərqi boyunca uzanan Böyük Düzlüklər, Çinin Daxili Monqolustan Muxtar bölgəsindən Monqolustan Respublikasına uzanan Qobi səhrasına və Çinin Sincan Uyğur Muxtar Bölgəsində olan Təkləməkan Çölündə meydana gələn qum fırtınası bilinər.
Qum fırtınası və toz fırtınası
Toz fırtınası termini isə daha incə hissəciklərin uzun məsafələrdə uçurulduğunda və xüsusilə şəhər sahələrində yoluxanda istifadə edilir.
Echinops ellenbeckii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Efiopiyada yayılmışdır.
Marşansiyakimilər
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Bu fəsilə 16 cinsə ayrılır. Ən geniş yayılmış cinsi marşansiya (Marchantia) 52 növlə təmsil olunur. Bu cinsin polimorf marşansiya (M.polymorpha) növü kosmopolit olub, Yer kürəsinin hər yerində rast gəlinir.
Aslan Vəzirov
Həyatı
Vəzirov Aslan Fərhad oğlu 13 dekabr 1910-cu ildə Bərdə rayonunun Zümürxan kəndində mülkədar-ziyalı ailəsində doğulub. Aslan Vəzirovun anası gənc qadın Ağca xanım Vəzirova 4-cü övladını dünyaya gətirərkən vəfat etmişdir. Həyat yoldaşının ölümünə dözə bilməyən Fərhad bəy də 40 gün ərzində 1912-ci ildə dünyasını dəyişmişdir. Fərhad bəy 1853-cü ildə Şuşada doğulmuşdur. Rüstəm, Aslan və bacıları valideynlərini itirdikdən sonra əmiləri Zülfüqar bəy Vəzirovun himayəsində olmuşlar. Aslan Vəzirovun böyük qardaşı Rüstəm bəy İkinci dünya müharibəsindən əvvəl Bərdədə poçt rəisi işləmiş və müharibədə itkin düşmüşdür. Aslan Vəzirov 1927-ci ildə Bakı Zaqafkaziya Hərbi Hazırlıq Məktəbini bitirib. 1928–30-cu illərdə Sankt-Peterburq (o vaxtkı Leninqrad) və Moskva hərbi mühəndislik məktəblərində oxumuşdur. 1941-ci ildə Hərbi-Mühəndislik Akademiyasını bitirmiş və müharibə cəbhələrinə göndərilmişdir. Zaqafqaziya cəbhəsi Şimal Ordu qrupunun 5-ci Dağ Mina-Mühəndis briqadasının, 3-cü Ukrayna cəbhəsinin 51-ci mühəndis-istehkam briqadasının, 2-ci Belorusiya cəbhəsində Baş Komandanlığın 1-ci qvardiya mühəndis-istehkam briqadasının komandiri olmuşdur. Qvardiya polkovniki Aslan Vəzirov 70-ci Ordunun tərkibində (II Belarus cəbhəsi) – sapyor briqadasının komandiri idi. 20 aprel 1945-ci ildə ordu hissələrinin Oder çayını keçməsi əməliyyatına rəhbərlik edirdi. Bu əməliyyat düşmənin güclü atəşi altında üç gün davam etdi və Aslan Vəzirovun böyük hərbi məharətini sübut etdi. Həmin əməliyyata rəhbərliyə görə ona 29 iyun 1945-ci ildə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı adı verildi. 1947-ci ildə ordudan buraxılmış, 1948-ci ildən Kaunas, Voronej, Bakıda müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır.
1965-ci ildən ömrünün sonuna qədər Azərbaycan Respublika Müharibə Veteranları Komitəsinin sədri olmuş, eyni zamanda Aslan Vəzirov Ümumittifaq Müharibə Veteranları Komitəsinin Bakı şöbəsinə rəhbərlik etmiş, Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin deputatı seçilmişdir. Veteran polkovnik Aslan Vəzirov Dneprodjerjinsk və Mogilyov şəhərlərinin fəxri vətəndaşı adına layiq görülmüşdür. Veteran 8 orden və çoxsaylı medallarla təltif edilmişdir. Aslan Vəzirov may ayının 18-də 1987-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir. Elmar Vəzirov və Tamilla Vəzirova adlı övladları vardır. Aslan Vəzirov Qarabağ xanı İbrahim xanın vəziri Seyyid Mirzə Əli Məhəmməd Ağanın dördüncü qurşaq nəvəsidir. Vəzirov soyadı onun rütbəsindən gəlir.
Aslan Vəzirovun xatirə kompleksi
Moqilyovda Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Aslan Vəzirovun xatirə kompleksinin təntənəli açılışı olmuşdur. Azərbaycanın Belarusdakı səfirliyindən verilən məlumata görə, 2009-cu il iyulun 1-də Mogilyovda Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Aslan Vəzirovun xatirəsinə həsr edilmiş memorial kompleksin təntənəli açılış mərasimi olmuşdur. Memorial kompleksin yaradılmasının təşəbbüskarı və əsas təşkilatçısı Mogilyovdakı "Azəri" ictimai birliyi və onun sədri İlyas İlyasov olmuşdur. Aslan Vəzirovun büstünün müəllifi Belarus Rəssamlar İttifaqının üzvü, heykəltaraş Kamil Kamaldır. 1944-cü ilin mayında qvardiya polkovniki Aslan Fərhad oğlu Vəzirov 2-ci Belarus cəbhəsinin 1-ci Qvardiya mühəndis-hücum briqadasının komandiri təyin edilmiş, iyunun axırlarında isə Aslan Vəzirovun şanlı istehkamçıları Mogilyovun azad edilməsi uğrunda qəhrəmancasına vuruşmuşlar. Briqadanın bu döyüşlərdə göstərdiyi şücaətə və igidliyə görə ona "Mogilyov briqadası" adı verilmişdir. Azərbaycanın Belarusdakı səfiri Əli Nağıyev Memorialın açılış mərasimində çıxış etmişdir. O, belə bir gözəl memorial kompleksin yaradılmasına görə İlyas İlyasova, habelə Aslan Vəzirovun nurlu xatirəsini əbədiləşdirmək üçün təşəbbüs göstərmiş Belarus tərəfinə səmimi təşəkkür edərək vurğulamışdır ki, Belarus torpağında qəhrəmancasına vuruşmuş azərbaycanlı əsgərlərin rəşadətinin bu diyarda xatırlanması, onlara ehtiram göstərilməsi bir azərbaycanlı diplomat kimi ona çox xoş təsir bağışlayır. Səfir xatırlatmışdır ki, iki gün əvvəl Oşmyanı şəhərində 4 nəfər Sovet İttifaqı Qəhrəmanının memorialının açılışı olmuşdur. Həmin qəhrəmanlardan biri ilk azərbaycanlı təyyarəçi Fərrux Qayıbov idi. Yaxın günlərdə isə Vileyka şəhərində iki dəfə Sovet İttifaqı Qəhrəmanı general Həzi Aslanovun abidəsinin açılışı olacaqdır.
Diplomat onu da qeyd etmişdir ki, azərbaycanlı döyüşçülər Qəzənfər Əkbərov, Cəmil Əhmədov, Aslan Vəzirov, Adil Quliyev, Məlik Məhərrəmov və Nəcəfqulu Rəfiyev Sovet İttifaqı Qəhrəmanı kimi yüksək ada məhz Belarusun azad edilməsi uğrunda döyüşlərdə göstərdikləri igidliyə görə layiq görülmüşdür.
Təntənəli mərasimdə Mogilyov şəhərinin meri V.Şorikov, Mogilyov vilayətinin vitse-qubernatoru V.Malaşko, vilayət Deputatlar Sovetinin sədri V.Pantyuxov, Azərbaycan Respublikasının diasporla iş üzrə Dövlət Komitəsinin idarə rəisi Ş.Səlimov, Azərbaycan diasporunun, digər milli-mədəni cəmiyyətlərin nümayəndələri iştirak edirdi.
Qaya şibyəyeyəni
Xarici quruluşu
Kəpənəyi murina növünə nisbətən böyükdür. Qanadları açılmış halda 18–20 mm-dir. Ön qanadları sarımtıl-boz rəngdədir. Yzərində qeyri bərabər yerləşməmiş iki cərgə qonur nöqtələr vardır. Arxa qanadlar açıq rəngdə olub, ləkəsizdir. Qarıncığı boz tükcüklərlə örtülmüşdür.