cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Albert Eksteyn
Türkiyə illəri
1938-ci ilin oktyabrında Dr.Albert Eksteyn Ankarada ilk Türk Pediatriya Konqresini keçirdi və yalnız "uşaq sağlamlığı və xəstəlikləri" mövzusunda ilk iki dərsliyi nəşr etdirdi. Bu kitablar "Türkiyədə əhali siyasəti" və "Normal türk Məmə uşaqları" adlanır.
Filadelfiya təcrübəsi
Əfsanə
1943-cü il 28 oktyabrda səhər saat 09:00-da ilk eksperiment həyata keçirildi. İçərisi 181 adamla dolu olan "Eldric" gəmisi Atlantik okeanından bir göz qırpımında Hind okeanına keçir. Gəmidə nə saat, nə də kompas işləyir. Gəmidəki insanlar vaxtından tez qocalaraq vəfat edirlər. 13 adam yanaraq vəfat edir. Digərləri isə elektrik boşalmasından və qorxudan ölürlər.
Bəhram Aşurov
Bəhram Aşurov — Azərbaycanda damar cərrahiyyəsinin əsasını qoymuş alimlərdən biri, 1991–1992-ci illərdə Azərbaycan Tibb Universitetinin birinci prorektoru, tibb elmləri doktoru, professor.
Albert Eksteyn
Türkiyə illəri
Nümunə Xəstəxanasında çalışan Dr.Eksteynin köməkçiləri ilə birlikdə yazdığı "Uşaq Sağlamlığı və Xəstəlikləri" (1941) kitabı Səhiyyə və Sosial Rifah Nazirliyi tərəfindən Anadoludakı bütün tibb həkimlərinə paylanmış və uzun illər tibb fakültələrində dərslik kimi istifadə edilmişdir.
Filadelfiya təcrübəsi
Albert Eynşteynin iştirakı
Albert Eynşteyn öz "Nisbilik nəzəriyyəsi" ilə məşhurdur. Allyende ikinci məktubunda yazır ki, Eynşteyn bu nəzəriyyəni 1925–1927-ci illər arasında hazırlamışdır. Həkim Bertran Rassel deyir ki, nizbilik nəzəriyyəsi başa çatmışdır. Həmçinin, o, deyir ki, insan bunun üçün yaranmayıb və Üçüncü Dünya Müharibəsinə qədər olmayacaqdır. Bertran məşhur yazıçı, filosof, humanist, pasifist olmuşdur. O, Eynşteyn ilə dostluq edirdi.
Bəhram Aşurov
Həyatı
Bəhram Məhəmmədrəsul oğlu Aşurov 1 iyul 1943-cü ildə Qax rayonunda anadan olmuşdur. 1950–1960-cı illərdə Qax rayonunda orta təhsil almış və məktəbi gümüş medalla bitirmişdir. O, 1960-cı ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun müalicə-profilaktika fakültəsinə daxil olmuş və 1966-cı ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1964–1966-cı illərdə tələbə ikən Semaşko adına şəhər xəstəxanasının cərrahiyyə şöbəsində tibb qardaşı kimi işə başlamışdı. İnstitutu bitirdikdən sonra 1966–1967-ci illərdə Mingəçevir şəhər xəstəxanasında cərrah işləmişdir.
Albert Eksteyn
Sonrakı illəri
İkinci Dünya müharibəsindən sonra ona Qərbi Almaniyada Frayburq, Gissen, Münhen və Vürtsburq Universitetlərində vəzifələr təklif edildi. Düsseldorf Tibb fakultəsində ona təklif olunan işdən imtina etdi və fəxri üzvlüklə təltif olundu. İki oğlu da İngiltərəyə getdikdən sonra həyat yoldaşı ilə birlikdə onlara daha yaxın olmaq üçün Almaniyaya qayıtdılar. 1950-ci ildə Hamburq Universitetinin təklifini qəbul etdikdən, bir neçə ay sonra ürək tutmasından vəfat edir.
Filadelfiya təcrübəsi
Albert Eynşteynin iştirakı
Bəs "Nisbilik nəzəriyyəsi" nə üçündür? Əsas fikir ondadır ki, bir hərəkət ilə Universal qüvvələri-Elektromaqnetizm, cazibə qüvvəsi və nüvə enerjisini riyazi yolla izah etməkdir. Bəzən hesab olunur ki, dördüncü qüvvədə mövcuddur. Ona "Zəif Universal Qüvvə" deyilir. Həmin qüvvə cazibə qüvvəsi ilə əlaqədədir. Bu elektrik ilə maqnit arasındakı əlaqəyə uyğun gəlir. Nəzəriyyədən başa düşülür ki, əgər nəzəriyyə başa çatdırılarsa, rentgen şüalarını, hətta bütün materiyanı özündə saxlaya bilər. Eynşteyn Ali Riyaziyyatı yaxşı bilmədiyindən bu məsələni sonuna kimi həll edə bilməmişdi. Güman olunur ki, Albert Eynşteyn "Nisbilik nəzəriyyəsini" Filadelfiya eksperimentində sınaqdan keçirmişdir.
Bəhram Aşurov
Həyatı
1967–1969-cu illərdə Elmi Tədqiqat Kliniki və Eksperimental Təbabət İnstitutunun kardiologiya şöbəsində 2 illik kliniki ordinatura keçmişdir. Ordinaturada oxuduğu illərdə Bəhram Aşurov görkəmli kardioloq, professor Cahangir Abdullayevin rəhbərliyi altında "Qaraciyərin sirrozlarında elektrolit mübadiləsinin vəziyyəti" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını tamamlamış və 1970-ci ildə müdafiə etmişdir.
Filadelfiya təcrübəsi
Əfsanə haqqında
Allyende "Filadelfiya eksperimenti"nin 22 iyunda baş verdiyini iddia sürmüşdü. Bu mərhələdən sonra yaşıl rəngdə bir səs gəmini ötməyə başlamış və "USS Eldridge" ortadan itmişdi. Karlos Allyende "Filadelfiya eksperimenti"ni aşağıdakı kimi danışırdı:
Albert Eksteyn
Sonrakı illəri
Albert Eksteynin həyat yoldaşı dr.Erna Sklossmann-Eksteyn həm də Uşaq Sağlamlığı və Xəstəlikləri mütəxəssisi idi. Onların uşaq cərrahiyyəsi sahəsində çalışan oğlu Herbert B.Eksteyn Türkiyədə də çalışmışdır.
Bəhram Aşurov
Həyatı
O, kiçik elmi işçi vəzifəsində institutda saxlanmış və 1970–1972-ci ildə institutun elmi katibi vəzifəsində işləmiş, 1972–1973-cü illərdə institutun pulmonologiya laboratoriyasına baş elmi işçi seçilmişdir. 1973-cü ildə isə respublikada yeni təşkil edilmiş damar cərrahiyyəsi şöbəsinə baş elmi işçi vəzifəsinə keçirilmişdir. O vaxt respublikada inkişafda olan damar cərrahlığının əsaslarını öyrənmək məqsədilə 1 il ərzində (1973–1974-cü illərdə) A. N. Bakulev adına Ümumittifaq Elmi Tədqiqat Ürək-Damar Cərrahlığı İnstitutunda təcrübə mübadiləsində olmuşdur. Bəhram Aşurov instituta qayıtdıqdan sonra respublikada təcili və planlı damar cərrahiyyəsinin təşkilində bilavasitə iştirak etmiş, aortanın distal hissəsində, aşağı ətrafların arterial damarların xroniki obliterasiya edici xəstəliklərinin cərrahı müalicə üsulları ilə məşğul olmağı başlamışdır.
Filadelfiya təcrübəsi
Əfsanə haqqında
Bu hekayəyə görə, "USS Eldridge", 28 oktyabr səhəri Filadelfiya limanından 640 km. kənardakı (375 mil) Norfolk hərbi dəniz bazasına gedib təkrar gəlmiş və bu hadisə bir neçə dəqiqə içərisində davam etmişdir. Cessap bu inanması çətin hekayəyə təmkinli yanaşmışdı. Allyendeni göndərdiyi cavabda daha çox detal və hadisənin həqiqətiylə əlaqədar dəlillər istədi. Allyendeni cavabı isə bir neçə aydan sonra gəldi. Lakin bu səfər gələn məktubda Karlos M. Allyende imzası vardı. Allyen dəlili olmadığını yazırdı. Ancaq hipnoz seansına qatıla, ya da pentotal (şüuru keyidərək iradəni qıran doğrunu dedirdən bir dərman) alaraq gördüklərini həqiqət olduğunu müdafiə edirdi. Cessap bu məktubdan sonra yazışmamaya qərar verdi.
Bəhram Aşurov
Həyatı
Azərbaycan Respublikasının səhiyyə nazirliyinin göndərişi ilə Bəhram Aşurov, 1979–1984-cü illərdə Moskvada A. N. Bakulev adına Elmi Tədqiqat Ürək-Damar Cərrahlığı İnstitutunda elmi ezamiyyətdə olmuş və professor A. V. Pokrovskinin rəhbərliyi altında "Qarın aortasının rekonstruktiv bərpa cərrahlığında təhlükə amilləri, fəsadlar və onların profilaktikası" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə etmişdir. O, Moskvadan qayıtdıqdan sonra ETKETİ damar cərrahlığı şöbəsində elmi təcrübi fəaliyyətini davam etdirmişdir.
Bəhram Aşurov 1985-ci ildə N. Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun ümumi cərrahlıq kafedrasına müsabiqə əsasında dosent vəzifəsinə seçilmişdir. 1986–1987-ci illərdə Bakı şəhər Baş Tibb idarəsinin baş cərrahı vəzifəsində çalışmışdır. Şəhər klinikalarında təcrübi cərrahlığın elmi əsaslar üzərində qurulması üçün xeyli səylər göstərmişdir.
Filadelfiya təcrübəsi
Əfsanənin tarixi
Əfsanənin insanlar arasında geniş miqyasda danışılmasına 1955-ci ildə ufoloq Morris Cessap tərəfindən yayılmışdır. Karlos Allyende də Morrisnən dostluq edirdi. 1957-ci ilin yazında Cessap, "Dəniz Qüvvələri Araşdırma Bürosu"ndan bir dəvət aldı. Büroya çatan zaman ona yenə uydurma yazdığı (və əksəriyyətlə ününü borclu olduğu) "The Case for the UFO" adlı kitab göstərildi. Bu kitab bir ilə qədər əvvəl büroya göndərilmişdi. Kitabın diqqət çəkici tərəfi isə səhifələrdə alınmış olan yazılardır. Qeydlər üç fərqli yazıyla yazılmışdı və minlərlə il əvvəlki sivilizasiyalardan danışılırdı. Dünyaya gələn kosmos vasitələri təsvir edilirdi. Sonunda isə Güc sahələrindən, bir maddənin necə itib, necə ortaya çıxarıla biləcəyi və 1943-cü ildə edilən təcrübədən danışılırdı. Cessap yazılardan birinin Allyendenin aid olduğunu fərq edib vəziyyəti bildirdi. Sonrasında digər yazıların da eyni adama aid olduğu, fərqli rəng və özəlliklərdəki maddələr yazıldığı aydın oldu.
Bəhram Aşurov
Həyatı
1991-ci ilin fevral ayında professor Bəhram Aşurov ATU-nun I prorektoru vəzifəsinə təyin edilir. 1992-ci ilin oktyabrında I-ci prorektor vəzifəsi ixtisar edildikdən sonra 1994-cü ilin iyul ayına qədər ümumi cərrahiyyə kafedrasına rəhbərlik etmişdir. 24 iyul 1994-cü ildə professor Bəhram Aşurov ömürünün çiçəklənən vaxtında vaxtsız vəfat etmişdir.
Filadelfiya təcrübəsi
Əfsanənin tarixi
Bu hadisədən sonra Dəniz Qüvvələri Cessap ilə yenidən əlaqə qurub Allyendeni məktublarında yazdığı ünvanın tərk edilmiş bir ferma evinə aid olduğunu, ayrıca, Cessapın kitabının üzərindəki qeydlərlə və Allyendenin məktubları ilə birlikdə yenidən təşkil edilərək Deniz Qüvvələri Bürosunda paylanacağını bildirdi. Rəqəm tam olaraq bilinməməklə birlikdə, bu şəkildə 100-ə qədər kopiyanın Deniz Qüvvələrində paylandığı sanılmaqdadır. Bu təzyiqdən üç kopiya da Cessapa göndərilmişdir.
Bəhram Aşurov
Həyatı
Professor Bəhram Aşurov Azərbaycan cərrahlıq sənətinin ən görkəmli nümayəndələrindən və respublikamızda damar cərrahiyyəsinin əsasını qoyanlardan biri olmuşdur. O, cərrahiyyədə az invazivlik və anatomiklik prinsiplərini hər zaman gözləyən və tələbələrinə bu prinsiplərə əməl etməyi tövsiyə edən nadir cərrahlardan olmuşdur. Ümumi cərrahlıq kafedrasına müdir təyin olunduğu gündən orada cərrahiyyənin inkişafına güclü təkan vermişdir. Klinikada antiseptika və aseptika sahəsində bir sıra köklü dəyişikliklər etmiş, ilk dəfə olaraq elektrokoaqulyatoru klinikada tətbiq etmişdir.
Filadelfiya təcrübəsi
Morris Cessapın ölümü
Əfsanənin insanlar arasında geniş miqyasda danışılması hadisəsindən iki il sonra 1959-cu ildə Mayamidə Morris Cessap maşınında ölü tapılmışdır. Polislərin söylədiklərinə görə, Morris qaz sızmasından vəfat etmişdir. Bu hadisədən sonra Karlos Allyende bir daha olaraq eksperimentdən danışmadı. 1984-cü ildə isə "Filadelfiya eksperimenti" filmi çəkildikdən sonra əfsanədən yenidən danışılmağa başlandı.
Bəhram Aşurov
Həyatı
Bəhram Aşurov Ümumi cərrahlıq fənninin tədris planını xeyli təkmilləşdirmiş və tədrisin keyfiyyətini yüksəltməyə nail olmuşdur. O, elmi kadrların yetişməsinə xüsusi fikir vermiş və qısa müddət ərzində onlarla alimin yetişməsində misilsiz xidmətləri olmuşdur. 24 iyul 1994-cü ildə professor Bəhram Aşurov ömürünün çiçəklənən vaxtında vaxtsız vəfat etmişdir.
Filadelfiya təcrübəsi
Alfred Bielekin ifadəsi
Bu gün bilinən "Filadelfiya eksperimenti" hekayəsinin çoxunun ifadələri 1984-cü ildə istehsalı Stevart Rafillin çəkdiyi "Filadelfiya eksperimenti" adlı filmdən yayılmışdır. 1990-cı illərdə Eldric gəmisinin mürəttəbatında Alfred Bielek təcrübənin içində iştirak etdiyini ifadə etmiş, bu ifadə internet vasitəsilə yayılmışdır. Ancaq 2003-cü ildə Bielekin hekayəsi kiçik bir araşdırmacı qrup tərəfindən yalanlanmış, təcrübə əsnasında gəminin yaxınında bir yerdə olmadığı göstərilmişdir.
Əfsanədəki əsassızlıqlar
"USS Eldridge" gəmisi 27 avqust 1943-cü ilə qədər xidmətə girmədi, Sentyabr ayına qədər də New York limanından ayrılmadı. Oktyabrda gəmi Bahama adalarına doğru ilk sınaq səfərinə çıxmışdı. Eldric gəmisində vəzifə edənlərin də üzvü olduğu bir döyüş qaziləri birliyi, aprel 1999-cu ildə nümayiş etdiyi məlumatda gəminin əsla Filadelfiya limanına uğramadığını ifadə etmişlər.
York burnu (Qrenlandiya)
York burnu — Qrenlandiyanın şimal-qərb sahillərində, Baffin dənizinin şimalında yerləşən burun. 1898-ci ildə Robert Piri Arktikaya təşkil etdiyi ekspedisiyası zamanı burunda olmuşdur. Burun daha çox Keyp York meteoridi ilə tanınır.
Coanna Kennan
Coanna Kennan —  ingilis ədəbiyyatında uşaqlara yönəlmiş poniyalar və detektiv romanlar haqqında yazan romançı kimi məşhurlaşmışdı. Məhsuldar bir yazıçı ailəsinə mənsub olmuşdu.
Həyatı
Triniti Kollecinin dekanı, Oksford və Oxford University Press nümayəndələrinin katibi Çarlz Kennan'ın kiçik qızı olmuşdu. Coanna Kennan Oksfordda anadan olub böyüyüb, lakin bir çox ailə bayramlarının keçirildiyi və ana irsinin bir hissəsi olan İskoçyanı sevirdi. Atası Şotlandiya tarixində Yakobit qiyamı və Kalloden döyüşü kimi bəzi əhəmiyyətli hadisələrdə iştirak etmişdir. Birinci Dünya Müharibəsi ərəfəsində Oksforddakı dostu Karola Oman kimi uşaq yazıçısı olmaq üçün tibb bacısı oldu. Oksfordda tibb bacısı işləyərkən 1918-ci ildə evləndiyi gələcək əri Kapitan Harold C. Keppi " Pulleyn Tompson ilə tanış oldu. Evləndikdən sonra Coanna Kennan Pulleyn Tompson oldu, ancaq Coanna Kennan olaraq nəşr etməyə davam etdi. Əri müharibə zamanı ağır yaralandı və ölənə qədər hər il kitab istehsal edərək ailəsinin əsas dolanışığını təmin edirdi. Toydan sonra cütlük Uimbldona köçdü. Ənənəvi təhsili rədd edərkən yazıçı qızlarını yazmağa və özünə güvənməyə təşviq etdi.
Kennana 1951-ci ildə vərəm diaqnozu qoyuldu. 1961-ci ildə Dorsetdəki Blandford Forumundakı Blandford Kottec Xəstəxanasında ürək çatışmazlığından öldü. Temza çayı üzərindəki Xenli Feyrmayl qəbiristanlığında dəfn edildi. Kitablar
Kennanın pony kitablarının çoxu İkinci Dünya Müharibəsindən əvvəlki dövrlərdə nəşr edilmişdir. Müharibədən sonra, əvvəllər yazdığı dünyanın yox olmağa başladığını hiss etdiyi üçün detektiv romanlarla təcrübə etməyə başladı. 1950-ci illərin əvvəllərində səhhəti pisləşməyə başladı: nəticədə ona vərəm diaqnozu qoyuldu. 1961 -ci ildə həyat yoldaşından dörd il sonra öldü.
Coanna Kennanın bir neçə fotoşəkili Londondakı Milli Portret Qalereyasından alınmışdır.
Sıralanan kitablara əlavə olaraq, həyatı boyunca jurnallar üçün də yazdı.
Uşaqlar üçün poni romanları
{{columns-list|colwidth=30em|
Qeyri-bədii
}}
Tarutino (Odessa vilayəti)
Tarutino (, ; keçmişdə – 3 nömrəli kənd, Ançokrak) — Ukrayna da şəhər tipli qəsəbə, Odessa vilayəti nin Tarutin rayonu nun inzibati mərkəzi.
Etimologiya
Tarutinonun əsası 1814-cü ildə Ançokrak adı ilə qoyulmuşdur. Qəsəbənin adı Kaluqa vilayəti inin Tarutino kəndinin yaxınlıqlarında baş vermiş Tarutino döyüşü ndən gəlir. Bu döyüşdə Rusiya İmperator Ordusu I Napoleon nu məğlub etmişdir.
Tarix
Tarutinonun əsası alman və polyak köçkünlər tərəfindən 1814-cü ildə qoyulmuşdur. Rusiya nın 1853–1856-cı illərdə baş verən Krım müharibəsi ndəki məğlubiyyətindən sonra, qəsəbə Moldova knyazlığı nın nəzarəti altına keçdi. XIX əsr in axırlarında qəsəbə əhalinin əksəriyyəti mahud və tütün fabriklərində işləyən müstəmləkəçilər idi. 1866-cı ildə qəsəbədə iplik və toxuculuq dəyirmanları, eləcə də bir kənd təsərrüfatı üzrə bir maşınqayırma zavodu inşa edilmişdir. 1877–1878-ci illərdə baş verən Rusiya-Osmanlı müharibəsi ndə Rusiya qələbə çalmışdı. Nəticədə Tarutino qəsəbəni Rusiya imperiyası nın nəzarətinə keçdi.
XX əsr in əvvəllərində Tarutino sürətlə inkişaf edirdi. Qəsəbədə 2 maşınqayırma zavodu, 2 pivə zavodu və böyük bir parça fabriki tikilmişdi. Qəsəbə Akkerman rayonu ndakı almanların iqtisadi və mədəni mərkəzi olmuşdu. 1904-cü ildə 4 minlik əhaliyə sahib olan qəsəbənin 3 mini almanlardan ibarət idi.
Birinci Dünya müharibəsi ndə hərbi əmrləri yerinə yetirməyən müəssisələrin bağlanmasına qərar verilmiş, nəticədə qəsəbədə işsizlik dərəcəsi artmışdı. Səfərbərliyin elan edilməsi vəziyyəti daha da pisləşdirmişdir. 1918-ci ilin əvvəllərində Rumıniya Bessarabiya regionunu işğal etmişdi. 1940-cı ilin yazında SSRİ-nin Bessarabiya nı ilhaq etməsindən sonra qəsəbədə yaşayan almanların demək olar ki, hamısı Faşist Almaniyası na köçmüşdür. Bu dövrdə qəsəbəyə çoxlu ukraynalı gəlmişdir. 22 iyul 1941–22 avqust 1944 tarixləri arasında, İkinci Dünya müharibəsi dövründə Tarutino Vermaxt qoşunları əsgərləri tərəfindən işğal edilmişdir.
2016-cı ilin fevral ayında qəsəbədə yerləşən Lenin heykəli sökülmüşdür.
Coğrafiya
Tarutino tarixi Bessarabiya regionun cənubunda (Bucak), Moldova yaylası nın üzərində yerləşir. Qəsəbədən Ançokrak çayı keçir. Qəsəbənin yerləşdiyi ərazidə orta və aşağı dərəcəli humuslu qara torpaqlar üstünlük təşkil edir. Qəsəbə çöl zonasında yerləşir.
Qəsəbə Berezino dəmiryol stansiyası ndan 7 km, Odessa şəhəri ndən isə 198 km uzaqlıqda yerləşir.
Əhali
Qəsəbənin 8 min nəfərlik bir əhalisi var. Qəsəbədə ukraynalılar, ruslar, bolqarlar, moldovanlar, qaqauzlar, almanlar, yəhudilər və digər millətlərin nümayəndələri yaşayır. 1827-ci ildə qəsəbədə neçə nəfərin yaşadığı naməlum olsa da, 678 almanın və 248 polyakın yaşadığı məlumdur. 1875-ci ildə qəsəbədə 3,642 nəfər yaşayırdı. 1904-cü ildə qəsəbədə 4,270 nəfər yaşayırdı. Onların 3 mini alman, 1,020-i yəhudi idi. 1966-cı ildə qəsəbədə 4 min nəfər yaşayırdı. 2001-ci ildə qəsəbədə 6 min nəfər yaşayırdı.
Müfidə İlhan
Müfidə İlhan — türk ictimai və dövlət xadimi. O, Türkiyədə vilayət inzibati idarəetmə vahidi səviyyəsində seçilmmiş ilk qadın bələdiyyə başçısıdır.
Həyatı
Müfidə İlhan 19 fevral 1911-ci ildə İstanbul da anadan olub. Atası Mustafa Nazif ordu zabiti, anası Əminə evdar qadın idi. Birinci Dünya Müharibəsi ndə atası Nafiz həlak olduğu zaman dörd yaşında idi. Müharibədən sonra Ankara ya göndərildi. Əmisi Fevzi Çakmakın himayəsində böyüdü. Ankara da ibtidai məktəbi dayısının uşaqları ilə bitirdikdən sonra təhsilini İstanbul da Qəndilli Qızlar Liseyində davam etdirdi. Orta məktəbi bitirdikdən sonra İstanbul Müəllim Məktəbində ibtidai sinif müəllimliyi üzrə təhsil aldı.
1928-ci ildə ordu zabiti Nuri Çətinkaya ilə evlənmiş və Türkiyə nin müxtəlif şəhərlərində əri ilə birgə yaşadıqdan sonra ərinin hərbi attaşesi vəzifəsinə təyin olunması ilə Almaniya nın Berlin şəhərinə köçmüşdür. Berlində yaşadığı müddətdə Pestalozzi-Fröbel-Haus İnstitutunda xalq təhsili və uşaq tərbiyəsi mövzularına həsr olunmuş seminarlarda iştirak etmişdir. Lakin cütlük 1936-cı ildə boşandı və Müfidə Ankara ya qayıtdı.
İkinci dəfə həkim Faruk İlhanla evlənmiş və ərinin Kabul Universitetinin Tibb fakültəsindəki fəaliyyəti səbəbindən Əfqanıstanın Kabul şəhərinə köçmüşdür. 1945-ci ildə Türkiyəyə qayıtmış, 1946-cı ildən Mersində yaşamağa başlamışdır.
Müfidə İlhanın 2 evlilikdən yeddi uşağı olmuşdur. 1965-ci ildə Türk Analar Dərnəyi tərəfindən "ilin anası" seçilmişdir.
2 fevral 1996-cı ildə yaşadığı Bodrum da uşaqlarının yanında ürək tutmasından öldü və orada dəfn edildi.
Bələdiyyə başçısı kimi
Aktiv siyasətə 1946-cı ildə Mersin də başladı. 1950-ci il yerli seçkilərdə Demokrat Partiyasından namizəd olaraq bələdiyyə başçısı seçildi. 1951-ci ilin dekabrında siyasi qarşıdurmalar səbəbindən vəzifəsini və partiyasını tərk etdi.
Sonrakı fəaliyyəti
Demokrat Partiyasının sıralarını tərk etdikdən sonra Mersin də həmfikirilə birlikdə "Müstəqil Dəstək Dərnəyi"ni qurdu və bir müddət "Mübarizə" adlı bir jurnal nəşr etdi. Əri İzmit ə təyin olunduqdan sonra İzmitə getdi və orada Türk Qadınlar Birliyinin şöbəsini qurdu.
1967-ci ildə həyat yoldaşını itirən İlhan, bu itkidən sonra Almaniyada oxuyan kiçik qızının yanına getdi və 1968–1981-ci illər arasında Almaniyada yaşadı. Alman Hökumətinin Türk uşaqlarını Alman məktəblərinə hazırlamaq proqramı çərçivəsində müəllim işləmişdir.
1980-ci illərdə Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra yenidən siyasətə maraq göstərmiş, qısamüddətlik Turqut Sunalpın qurduğu Milliyyətçi Demokratiya Partiyasının (MDP) fəaliyyətində iştirak etmişdir
Vilyam Ruto
Vilyam Ruto — Keniya siyasətçisi, fəalı, 2022-ci ildən Keniya Prezidenti. O, Birləşmiş Demokratik Alyans Partiyasının təsisçisidir.
Həyatı
Vilyam Ruto 21 dekabr 1966-cı ildə Keniyanın Kamaqut kəndində anadan olmuşdur. O, yerli ibtidai məktəbi bitirmişdir. Ruto 1980-ci illərin əvvəllərində Nayrobi Universitetində biologiya ixtisası üzrə təhsil almış və aktivizm işləri ilə məşğul olmuşdur.
Vilyam Ruto 1992-ci il seçkilərində Daniel Arap Moinin yenidən seçilməsi üçün kampaniya aparmış, daha sonra Keniya Parlamentinin bəzi üzvlərinin köməkçisi kimi çalışmışdır. O, 1997-ci ildə ilk dəfə Keniya Parlamentinə seçilmişdir. Ruto 2007-ci il prezident seçkilərində Narıncı Hərəkat adından iştirak etməyi planlaşdırırdı. O, partiya praymerizində 368 səslə üçüncü yeri tutmuşdur. Ruto 2012-ci ildən Keniya hökumətində nazir vəzifələrində çalışmışdır.
Vilyam Ruto 2013-cü ilin avqust və oktyabr aylarında, həmçinin 2018-ci ildə vitse-prezident seçilmmişdir.
Vilyam Ruto 2018-ci ildə "İnsan fəaliyyətlərinin sahil ekosistemlərində torpaqdan istifadə və ətraf mühitin keyfiyyətinin dəyişikliyinə təsiri: Qərbi Keniyada Sayva bataqlığının su hövzəsi nümunəsi" adlı dissertasiyasına görə bitki ekologiyası üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini almışdır.
Vilyam Ruto 2022-ci il seçkilərində Keniya Prezidenti seçilmişdir.
Farvel burnu
Farvel burnu (Kap Farvel) və ya Umanarssuak burnu (Uummannarsuaq) — Qrenlandiyanın ucqar cənub nöqtəsi. burun Eqqers adasında yerləşir. 2009-cu ildən kuyalek inzibati vahidliyinə daxildir. Burun İkinci Dünya müharibəsi zamanı çoxlu sayda sualtı qayığın batırıldığı yer kimi tarixə düşmüşdür. burun öz növbəsində hündürlüyü 800 metr olan bir zirvədir.
Şəffaf çömçəxul
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Orta və Cənubi Xəzər regionunda yayılmışdır. Uzunluqları 38—65 mm, çəkisi isə 1,2 - 6,7 q arasında dəyişir.
Yayılması
Xəzər dənizi: Abşeron yarımadasından Astaranın cənubuna qədərki sahil ərazisi.
Müharibə fəlsəfəsi
Əsərlər
thumb|[[Karl fon Klauzevitsin portreti. Müəllif: Karl Vilhelm Vax.]]
Müharibə fəlsəfəsində ən böyük və ən təsirli əsərlərdən biri Karl fon Klauzevitsin "Müharibə haqqında" əsəridir. O, strategiyaya dair müşahidələri insan təbiəti və müharibənin məqsədi ilə bağlı suallarla birləşdirir. Klauzevits xüsusilə müharibənin teleologiyasını – müharibənin özündən kənarda bir məqsədə çatmaq üçün bir vasitə olub-olmaması, yoxsa öz-özlüyündə məqsəd olub-olmamasını araşdırır. O, nəticəyə gəlir ki, sonuncu belə ola bilməz və müharibə "müxtəlif vasitələrlə siyasət"dir. Yəni, müharibə yalnız öz naminə mövcud olmamalıdır. Bu, dövlət üçün müəyyən məqsədlərə xidmət etməlidir.
Lev Tolstoyun "Hərb və sülh" romanında müharibə fəlsəfəsinə dair tez-tez fəlsəfi eskurslar, həmçinin xristianlıqdan və Tolstoyun Napoleon müharibələri ilə bağlı müşahidələrindən əldə edilən daha geniş metafizik fərziyyələr yer almışdır. Əsər növbəti dövrlərdə müharibə haqqında düşüncələrə təsir etmişdir. Tolstoyun xristian mərkəzli müharibə fəlsəfəsi Qandinin hinduizm mərkəzli qeyri-zorakı müqavimət fəlsəfəsinə birbaşa təsir göstərmişdir.
Sun Dzının "Müharibə sənəti" əsəri əsasən fəlsəfə əvəzinə silah və strategiyaya diqqət yetirsə də, onun müşahidələri tez-tez müharibənin özündən xeyli kənara çıxan situasiyalarda tətbiq olunan fəlsəfəyə çevrilir. Nikkolo Makiavellinin əsas əsəri olan "Hökmdar"ın və onun "Müharibə sənəti" adlı əsərinin bəzi hissələri müharibə ilə bağlı bəzi fəlsəfi məqamları müzakirə edir, lakin hər iki kitabın müharibə fəlsəfəsi haqqında əsər olduğunu demək olmaz.
Adil müharibə nəzəriyyəsi
Hindu eposu "Mahabharata"da "adil müharibə" haqqında ilk yazılı müzakirələri təqdim edilir. Burada beş hakim qardaşdan biri müharibənin çəkdiyi əzablara nə vaxtsa haqq qazandıra biləcəyini soruşur. Sonra bacı-qardaşlar arasında mütənasiblik, sadəcə vasitələr (zəhərli və ya tikanlı oxlar yoxdur), adil vasitələr, əsirlərə və yaralılara qarşı ədalətli rəftar kimi meyarları müəyyən edən uzun bir müzakirə baş verir. Adil müharibə fəlsəfəsi müharibənin hansı aspektlərinin əxlaqi cəhətdən məqbul prinsiplərə görə əsaslandırıla biləcəyini nəzəriyyə edir. Adil müharibə nəzəriyyəsi müharibəyə getməkdə qərarlı olanların riayət etməli olduğu dörd əsas meyara əsaslanır. Bu dörd prinsipə adil hakimiyyət; adil səbəb, düzgün niyyət və son çarə aiddir.
Adil hakimiyyət meyarı müharibəyə getməyin müəyyən edilmiş qanunauyğunluğuna aiddir. Burada müharibə anlayışı və ona can atmağın qanuni şəkildə işlənməsi və əsaslandırılması müzakirə edilir. Adil səbəb müharibənin uyğun və lazımlı cavab olmasının əsaslı səbəbidir. Müharibədən qaçmaq olarsa, ilk növbədə adil müharibə nəzəriyyəsi fəlsəfəsinə uyğun olaraq bu müəyyən edilməlidir. Müharibə aparmaq üçün əxlaqa görə bu niyyətin doğru olub-olmadığını müəyyən etmək lazımdır. Düzgün niyyət meyarı cavab kimi müharibənin baş tutan münaqişə üçün ölçülə bilən bir yol olub-olmamasının müəyyən edilməsini tələb edir. Müharibə verilə biləcək cavablar arasında son çarədir. Yəni, fikir ayrılığı olan tərəflər arasında münaqişə yaranarsa, müharibəyə başlamazdan əvvəl bütün həll yollarına cəhd edilməlidir.
Aristonik
Aristonik — Perqamda Roma hakimiyyətinə qarşı üsyanın başçısı. II Evmenin oğlu.
III Attal Perqamı romalılara vəsiyyət etdik dən sonra e.ə. 133–129 illərdə Roma əleyhinə üsyan baş verdi. Üsyana Perqam şəhəri əhalisinin bir hissəsi, Kiçik Asiyanın yunan şəhərləri, Misiyanın dağ əhalisi, frakiyalılar, muzdlu əsgər və qullar qoşulmuşdular. Üsyançılar bütün insanların bərabər olacağı Günəş dövləti yaratmaq istəyirdilər. 131-ci ildə Levki şəhəri yaxınlığında Roma legionları məğlub olsalar da, üsyan yatırldı və e.ə. 129-cu ildə Stratonikeya ətrafında gedən döyüşdə Aristonik əsir düşərək Romaya aparıldı və edam edildi.
Karl-Gerät
Karl-Gerät, İkinci Dünya Müharibəsində Rheinmetall tərəfindən dizayn edilmiş və istehsal olunan özüyeriyən mühasirə haubitsasıdır.
Haubitsa, həmin dövrə qədər döyüşə hazırlanan və istifadə edilən ən böyük özüyeriyən silah olmuşdur. Ölçüsünə və mövcud atəş gücünə baxmayaraq, sistem döyüş faydasının şübhə doğurduğu bütün əvvəlki iri çaplı artilleriya platformalarına xas olan bütün zəif tərəflərinə sahib idi.
Hitler hər zaman böyük dağıdıcı potensiala sahib olan və düşmənləri qorxuda bilən yeni silah sistemlərinə vəsait qoymağa hazır idi. Atom bombasına səbəb olacaq V-2 roketi və ağır su layihəsi bu cür iki layihə arasında idi. 1936-cı ildə sursat konstruktoru və inşaatçısı Rheinmetall şirkəti, Almaniya Ali Baş Komandanlığına Fransanı Almaniya işğalından qoruyan Maginot Xəttinin müdafiəsini məhv edə bilən super ağır bir haubitsa üçün təklif göndərdi. Kağızda bu, Fransanın Almaniya və İtaliya ilə şərq sərhədindəki müdafiə xətti üçün asan bir iş deyildi və Birinci Dünya Müharibəsində qazanılan Fransız təcrübəsi üzərində bu müdafiə xətti qurulmuşdu.
Bu müdafiə xətti 20 ilə 25 kilometr dərinliyə qədər uzanmış və 75 mm-lik toplar yerləşdirilmiş 34 qüllədən, beton istehkamlardan, 50 mm-lik toplarla təchiz edilmiş 19 mühərrikli qüllədən, barrikadalardan, üst-üstə yerləşdirilmiş və konsentrasiya edilmiş atəşə malik 61 pulemyot qülləsindən, 135 mm-lik toplarla təchiz edilmiş 17 qüllədən və s-dən ibarət idi. Hitler müharibənin yaxınlaşdığını və ilk zərbəsinin Qərbə enəcəyini bilirdi. Almaniya rəsmi olaraq müharibəyə başlamazdan əvvəl 040-ı qurmaq əmrini verdi, lakin dünyadakı hadisələr ona üstünlük verdiyi üçün Hitler erkən hücum etdi, halbuki həmin dövrdə onun tikintisi davam edirdi. Beləliklə, yeni haubitsaların Alman Blitzkrieg taktikası üçün Polşa və Fransaya qarşı vaxtında hazırlanması mümkün olmadı. Məlum olduğu kimi, Fransız Ordusunu məğlub etmək Maginot Hattı qədər çətin deyildi və istehkamların üzərinə tez bir zamanda standart Alman zirehliləri və piyadaları göndərildi. Patton bir dəfə “Dağlar və okeanların öhdəsindən gəlmək olarsa, insanın inşa etdiyi hər şeyin öhdəsindən gəlmək olar” demişdir. Bunun Fransız müdafiəçiləri üçün nə qədər doğru olduğu sübut edildi.
Nəticədə yeddi Karl-Gerat haubitsası istehsal edildi. General Karl Becker, silah proqramından məsul olan Alman silah mühəndisi və artilleriya generalı idi. Alman silahlı qüvvələri ilə elm adamları arasında silahın inkişafı üçün sıx əlaqələrin qurulmasını təşviq etdi. Bu silahın inkişafındakı liderliyinə görə adamları sonradan silaha onun adına verdilər. Rheinmetall zavodu 1940-cı ilin noyabrından 1941-ci ilin avqustuna qədər altı ədəd haubitsanın istehsalını (yeddinci test üçün saxlanılırdı) başa çatdırdı. Bu silahların altısı da müharibənin bir çox cəbhəsində istifadə edilmişdir.
İnkişaf mərhələsində ilk konsepsiya silahın bir neçə tırtıllı nəqliyyat vasitəsi ilə aparılması və əməliyyat məntəqəsində yığılması idi. Bu yol sınaqları sübut etdi ki, proses daha uzun bir qurma vaxtı və əvvəlcədən planlaşdırıldığından daha çox qüvvə tələb edir. Bu tələblər Karlın xeyrinə işlədi və 1937-ci ildə dizayn qrupunun Karlı yedəkli bir silahdan özüyeriyən bir silaha çevirməsinə səbəb oldu. Bu dəyişiklik, silahın hədəfin olduğu nöqtəyə daşınmasını və atəş hazırlanması üçün lazım olan vaxtı azaltdı. 1938 və 1939-cu illərdə daha az işçi qüvvəsindən istifadə edilərək silahın prototip miqyaslı modeli istifadə edilərək genişmiqyaslı sürücülük və quraşdırma sınaqları aparılmışdır. Həddindən artıq ağır nəqliyyat vasitəsinin kütləsinin gözlənilən kimi ərazini keçib və ya keçə bilməcəyini yoxlamaq üçün müxtəlif növ torpaqlarda yol testləri aparılmışdır. Mövcud tank şassisi bu cür layihələr üçün dəyişdirildi: dəstək maşınları üçün Panzer IV-ləri seçdilər və iyirmi iki Ausf-u dəyişdirdilər. D, E və F modelləri kimi. Qüllələr çıxarıldı və sursatı yükləmək və ötürmək üçün dörd ədəd 3700 lb mərmi və 35 tonluq bir kranı daşımaq üçün hər nəqliyyat vasitəsi üçün üst hissə yenidən formalaşdırıldı. Missiyaya əsasən, hər bir Karlın ağır istifadə edilən döyüş sursatlarını daşımaq üçün bu dəstək vasitələrindən ikisinə və ya üçünə ehtiyac vardı.
Silahı Avropa dəmir yolu şəbəkəsi üzərindən uzun məsafələrə daşımaq üçün bir Schnabel avtomobil növü istehsal edildi. Bu xüsusi maşın, böyük bir nəqliyyat vasitəsinin şassisini asmağa imkan verdi
Yuxarı Çarbax (Zəngibasar)
Yuxarı Çarbağ — İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasında, indi Zəngibasar (Masis) rayonunda kənd.
Tarixi
İrəvan xanlarına məxsus “Çahar bağ” bağlarının adından qoyulmuşdur.
Əhalisi
1918-ci ildə əhalisi qovulmuş və Türkiyədən gəlmə ermənilər yerləşdirilmişdir. 1925-ci ildə əhalisi geri kəndlərinə qayıtmışdır. 1948-ci ildə kəndin azərbaycanlı əhalisi Ermənistan SSRdən Azərbaycan SSRnə doportasiya edilmişdir, əhalinin bir hissəsi Gəncəyə digər hissəsi isə Quba rayonu Arzu kəndinə (indi ki Xaçmaz rayonu Arzu qəsəbəsinə) köçmüşdür.
Qlubokoye gölü (Antarktida)
Qlubokoye — Şərqi Antarktidada yerləşən göl. Molodyojnaya qütb stansiyasının şərqində yerləşir. Yaxınlığında Lagernoye gölü var.
Hövzəsinin orta dərinliyi 30 m-dır. Gölün səthini bütün il boyu buz bağlayır, yalnız yay aylarında sahillər boyu sahil buzu əmələ gəlir, hansı ki quru ilə qar sulu buzun kənarı arasında kiçik su sahəsindən ibarətdir. İsti mövsümdə hövzənin buz səthində demək olar ki, qar örtüyü olmamadığndan, ölçülmüş gələn günəş radiasiyasının (5 Vt/m²-ə qədər) 10-15%-ı dibə çatır. Dibdə olan qatdakı suyun temperaturu 4 °C-dir. Gölün fitoplanktonu çox azdır, buna görə suyun şəffaflığı çox yüksəkdir — 15 m-ə qədər.
Hüseyn Ağayev
Hüseyn Bayram oğlu Ağayev — kolxozçu, kolxoz sədri.
Həyatı
1926-cı ildə kəndli ailəsində anadan olmuşdur, azərbaycanlıdır, 1952-ci ildən Sov.İKP üzvüdür, ali təhsili var – Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunun qiyabi şöbəsini bitirmişdir.
1943–1953-cü illərdə Bərdə rayonunda kolxozçu, kolxoz hesabdarı və sədri, kənd Sovetinin sədri işləmiş, Kirovabad Kənd Təsərrüfatı Texnikumunda oxumuşdur. 1953–1955-ci illədrdə Azərbaycan KP Bərdə RK-nın təlimatçısı olmuşdur. 1955-ci ildən "Azərbaycan" kolxozunun sədridir.
Azərbaycan SSR Ali Sovetinin ticarət və əhaliyə məişət xidməti komissiyasının üzvüdür.
Səkkizinci və doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir (Alpout seçki dairəsi).
Qışlaq-i Xiyallı (Əhər)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 44 nəfər yaşayır (9 ailə).
Fikrət Bəşirov
Fikrət Nurşirivan oğlu Bəşirov (d.1 yanvar 1980; Şahağac, Astara rayonu — ö. 14 yanvar 2017; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2017-ci ildə Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Həyatı
Fikrət Bəşirov 1yanvar 1980-ci ildə Astara rayonunun Şahağac kəndində anadan olub. Fikrət Bəşirovun şəhid olmadan 3 gün əvvəl qız övladı dünyaya gəldi.
Hərbi xidməti
Əsgər Fikrət Bəşirov 2017-ci ildə, yanvarın 14-dən 15-nə ötən gecə Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid oldu. Yanvarın 15-i isə Fikrət Bəşirov doğulduğu Astara rayonunun Şahağac kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Bəşirov uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Fikrət Bəşirov ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Naziri general-polkovnik Zakir Həsənovun sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi. Yaşadığı Astara rayonunun Şahağac kəndində şəhidimizin adını əbədiləşdirilməsi üçün plakatı qoyulub. Doğulduğu Astara rayon Şahağac kəndində yeni inşa olunan bulaq kompleksində şəhidimiz Fikrət Bəşirovun xatirəsi əbədiləşdirilib.
Məhəmmədhəsən
Məhəmmədhəsən — kişi adı.
Qalaktoza
thumb|left|upright=1.5|Qalaktozanın tsiklik formaları Qalaktoza — Qalaktoza (/ɡəˈlæktoʊs/, galakto- + -ose, "süd şəkəri") bəzən Qal kimi qısaldılır, qlükoza qədər şirin və təxminən 65% saxaroza qədər şirin olan monosaxarid şəkərdir. Qlükoza molekulu ilə əlaqəli qalaktoza molekulu laktoza molekulunu əmələ gətirir.
Əliyeva
Əliyeva — Azərbaycan qadın soyadı.
Qalaktoza
Qalaktan hemiselülozda olan qalaktozanın polimer formasıdır və təbii polimer karbohidratlar sinfi olan qalaktanların nüvəsini təşkil edir.
Etimologiya
Qalaktoza sözü 19-cu əsrin ortalarında Çarlz Veysman tərəfindən yaradılmışdır və yunan qalaktosundan (süddən) və şəkərlər üçün ümumi kimyəvi şəkilçidən əmələ gəlmişdir. Etimologiya laktoza sözü ilə müqayisə edilə bilər, çünki hər ikisində "süd şəkəri" mənasını verən köklər var. Laktoza qalaktoza və qlükozadan ibarət bir disaxariddir.
Struktur
Dörd izomer tsiklikdir, onlardan ikisi piranoz (altı üzvlü), ikisi furanoz (beş üzvlü) halqalıdır. Qalaktofuranoza bakteriyalarda, göbələklərdə və protozoalarda olur və ekzotsiklik 1,2-diol vasitəsilə ehtimal olunan immun lektin intelektin tərəfindən tanınır. Tsiklik formada alfa və beta adlı iki anomer var, çünki açıq zəncirli formadan tsiklik formaya keçid açıq zəncirli karbonilin yerində yeni bir stereomərkəzin yaradılmasını nəzərdə tutur. Beta formasında spirt qrupu ekvator vəziyyətində, alfa formasında isə spirt qrupu eksenel vəziyyətdədir.
Qalaktoza üçün İQ spektrləri təxminən 2500 sm-1 dalğa nömrəsindən 3700 sm-1 dalğa nömrəsinə qədər geniş, güclü uzanma göstərir.
Laktoza ilə əlaqə
Qalaktoza monosaxariddir. Qlükoza (monosaxarid) ilə birləşdirildikdə, kondensasiya reaksiyası nəticəsində laktoza adlı bir disakarid yaranır. Laktozanın qlükoza və qalaktoza hidrolizi laktaza və β-qalaktozidaza fermentləri tərəfindən katalizlənir.
Təbiətdə laktoza ilk növbədə süd və süd məhsullarında olur. Nəticədə, süddən əldə edilən inqrediyentlərlə hazırlanmış müxtəlif qida məhsullarında laktoza ola bilər. Qalaktozu qlükozaya çevirən qalaktoza mübadiləsi Leloir yolu kimi tanınan bir mexanizmdə üç əsas ferment tərəfindən həyata keçirilir.
İnsan laktasiyasında süd vəzilərinin laktoza ifraz etməsini təmin etmək üçün qlükoza heksonogenez yolu ilə qalaktoza çevrilir. Bununla belə, ana südündəki laktozanın çoxu qandan alınan qalaktozadan sintez olunur və yalnız 35±6% de novo sintezdən qalaktozadan hazırlanır. Qliserin də süddə qalaktoza istehsalına kömək edir.
Qalaktoza mübadiləsi
Qlükoza qalaktoza nisbətən daha sabitdir və qeyri-spesifik qlikokonjuqatların, zülal və ya lipidə bağlı ən azı bir şəkər olan molekulların əmələ gəlməsinə daha az həssasdır. Bir çoxları bu səbəbdən qalaktozadan qlükozaya sürətli çevrilmə yolunun bir çox növ arasında yüksək dərəcədə qorunduğunu düşünürlər.
Qalaktoza mübadiləsi üçün yuxarıda göstərilən mexanizmlər zəruridir, çünki insan bədəni qalaktozanı birbaşa enerjiyə çevirə bilmir və şəkərdən istifadə etmək üçün əvvəlcə bu proseslərdən birini keçməlidir.
Qalaktozemiya, Leluar yolundakı fermentlərdən birində genetik irsi mutasiyaya görə qalaktozanı düzgün parçalaya bilməməsidir. Nəticə etibarı ilə az miqdarda olsa belə istehlak qalaktosemiklər üçün zərərlidir.
Klinik əhəmiyyəti
Siçanların, siçovulların və Drosophilanın D-qalaktoza xroniki sistemli məruz qalması qocalmanın (qocalma) sürətlənməsinə səbəb olur. Bildirilib ki, D-qalaktoza (120 mq/Kg) yüksək dozada məruz qalma gəmiricilərdə sperma konsentrasiyasının və sperma hərəkətliliyinin azalmasına səbəb ola bilər və dərialtı tətbiq edildikdə yaşlanma modeli kimi geniş şəkildə istifadə edilmişdir. İki tədqiqat süddə qalaktoza və yumurtalıq xərçəngi arasında mümkün əlaqəni təklif etdi. Digər tədqiqatlar, hətta qüsurlu qalaktoza mübadiləsinin mövcudluğunda heç bir korrelyasiya göstərmir. Bu yaxınlarda, Harvard İctimai Sağlamlıq Məktəbi tərəfindən edilən birləşdirilmiş təhlil laktoza ehtiva edən qidalar və yumurtalıq xərçəngi arasında heç bir xüsusi korrelyasiya göstərmədi və gündə 30 q-da laktoza istehlakı riskində statistik olaraq əhəmiyyətsiz artımlar göstərdi. Mümkün riskləri müəyyən etmək üçün daha çox araşdırma lazımdır.
Davam edən bəzi tədqiqatlar göstərir ki, qalaktozun fokal seqmental qlomerulosklerozun (böyrək çatışmazlığı və proteinuriya ilə nəticələnən böyrək xəstəliyi) müalicəsində rolu ola bilər.
Qalaktoza ABO qan qrupu sistemində qan növünü təyin edən qan hüceyrələrində mövcud olan antigenlərin tərkib hissəsidir. O və A antigenlərində antigenlərin üzərində qalaktozanın iki monomeri, B antigenlərində isə qalaktozun üç monomeri var.
İki vahid qalaktoza, qalaktoza-alfa-1,3-qalaktozadan (alfa-qal) ibarət olan disakarid məməli ətində mövcud olan potensial allergen kimi tanınıb. Alpha-qal allergiyası tək ulduz gənə dişləmələri ilə baş verə bilər.
Natrium saxarin məhlulunda olan qalaktozun mədədaxili inyeksiya ilə birlikdə laboratoriya şəraitində yetkin dişi siçovullarda daddan qaçınmağa səbəb olduğu da aşkar edilmişdir. Bu ləzzətdən yayınmanın səbəbi hələ də məlum deyil, lakin siçovulların qaraciyərində qalaktozanı qlükozaya çevirmək üçün lazım olan fermentlərin səviyyəsinin azalmasının səbəb ola biləcəyi mümkündür.
Tarix
1855-ci ildə E. O. Erdmann qeyd etdi ki, laktozanın hidrolizi qlükozadan başqa bir maddə də əmələ gətirir.
Samuel Armstronq
Samuel Armstronq - Amerika pedaqoqu. Quldarlıq əleyhinə çıxmış, zəncilər və hindilər üçün təhsil müəssisələri yaradılmasının layihəsini hazırlamışdır.
O2 Slovakia
O2 Slovakia — Slovakiyada mobil xidmət təchizatçısıdır. O2, Slovakiyada 2007-ci ilin Fevral ayının 2-də ticari xidmətlər ilə təxminən 600 min qeydli istifadəçi ilə Telefonica olaraq və 400 min Slovak aktiv olaraq O2 xidmətini istifadə etməyə başlamışdır. Operator, 2015-ci ilin sentyabr ayının 1-ə qədər 1 milyon 700 min aktiv SİM karta (3 ay aktivdir) malikdir. Şirkət, PPF-ə aid O2 Çex Respublikası 'nın filialıdır.
Prefiks
Operator tərəfindən əvvəlcədən müəyyən olan Slovak Respublikası Telekommunikasiya Bürosu - (prefiks) müştərilərin operatorlarını müəyyən edir. O2 şəbəkəsi rəqib mobil operator şəbəkələrinə nömrə göndərə bilər. Operatora aid olmaq üçün məlumat xətti operatorunu veb saytı operatoru vasitəsilə doğrulamalıdır. Əlavə olaraq, "Hara çağırım" xidmətini də aktivləşdirə bilərsiniz, avtomatik bir mesaj sizi öz şəbəkəsinin xaricində axtardığınız nömrənin sizi xəbərdarlıq verməsi ilə nəticələnir.
Rouminq
2007-ci ilin Sentyabr ayının 1-dən etibarən operator, Avropa Komissiyası tərəfindən normativ fəaliyyətlərə və Müdiriyyət uyğun olaraq rouminq rabitə ödənişlərini dəyişdirməyə tabe tutuldu.
Qışlaq-i Meydanbağı (Əhər)
Meydanbağı Qışlağı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
O2 Slovakia
Rouminq
O2 'nin indi çox ölkədə bir çox rouminq şərikləri mövcuddur. 2015-ci ildən bu günə qədər, şirkət yavaş-yavaş O2 Slovakia, seçilən xarici operatorlara 4G rouminqini başlatmışdır.
Qışlaq-i Meydanbağı (Əhər)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 51 nəfər yaşayır (9 ailə).
O2 Slovakia
Digər Xidmət Nömrələri Və Kodları
Slovakiya Respublikası Telekommunikasiya Bürosu, təmir xidmətlərini təqdim edəcəyi əlavə operator xidmət nömrəsini təsis etmişdir: və digər mobil operatorları ilə ünsiyyət qurmaq üçün kodlar:
Baş Qərərgahı
O2 Slovakia, s.r.o, Eynşteynova 24, SK- 851 01 Bratislava, Bratislava, Slovakiya
Lalisa (albom)
Lalisa – Cənubi Koreyanın Blackpink qız qrupunun üzvü olan taylandlı repçi və müğənni Lisanın ilk albomu. YG Entertainment və Interscope Records tərəfindən 10 sentyabr 2021-ci ildə yayımlanmışdır.
Solo çıxışından əvvəl
19 aprel 2021-ci ildə YG Entertainment-in bir əməkdaşı Cənubi Koreya media orqanı The Korea Herald-a açıqlamasında Lisanın qruplarından üçüncü solist olaraq debüt edəcəyini (qrup yoldaşları Cenni və Roze-dən sonra) və daha sonra rəsmi olaraq təqvimləri elan ediləcəyi bildirdi. 12 İyulda Star News vasitəsi ilə, etiketində, klipinin çəkilişlərinin davam etdiyi ortaya çıxdı. İyulun 25-də müğənni bir səsyazma studiyasında çəkdiyi iki şəkli İnstagram hekayələrinə yüklədi, burada ekranda iki fərqli səs dalğasının yanında "Mənim adım nədir?" yazısı albomun başlığına işarə etdi.
Buraxılış və tanıtım
25 Avqust 2021-ci ildə YG Entertainment, albomun adı ilə adlandırılan bir tizer posteri yüklədi. 27 Avqustda YG albomun vizual anlayışlarından birini nümayiş etdirən 26 saniyəlik bir tizer buraxdı.30 Avqustda YG tərəfindən albomun baş mahnısının da "Lalisa" adlandırılacağı təsdiqləndi. Tam tracklist 5 sentyabrda yayımlandı. Albom 10 sentyabrda YG və Interscope vasitəsi ilə eyni adlı sinqlının klipi ilə birlikdə yayımlandı. Solo çıxana qədər Lisa ilə albom və klip haqqında danışmaq üçün sosial media platformalarında V Live və TikTok -da onlayn olaraq geri sayma tədbiri keçirdi. Sentyabrın 11 -də Lisa xüsusi bir qonaq olaraq The Woody Show -da, Tayland tok -şousunda ilk çıxışını qeyd edərək müsahibə verdi.
Canlı ifalar
Sentyabrın 10 -da Lisa " The Tonight Show Starring Jimmy Fallon" da "Lalisa" sinqlı ilə ilk çıxışını etdi.
Tənqidçilərin mövqeyi
Lalisa, Lisanın performansını tərifləyən, lakin mahnıların sözlərini və istehsalını tənqid edən musiqi tənqidçilərindən fərqli müsbət rəylər aldı. NME üçün yazan Rhian Daly, albomu "xəyal qırıqlığı yaradan" adlandırdı və mahnı istehsalında keyfiyyətsizliyə işarə etdi. "Lalisa" mahnısını "yöndəmsiz bir mahnı" olaraq xarakterizə etdi və B tərəfli "Money" mahnısının daha da məyus olduğunu hiss etdi. Digər tərəfdən, Beats Per Minute üçün yazan (Chase McMullen)Çeys Mekmulen, Lisanın inamlı performansının əsas yer tutduğunu hiss etdi və "hər bir komponenti mükəmməl təbii hiss etdirmək üçün" mahnıdakı hissələr arasında düzgün keçid qabiliyyətini təriflədi. (Jenna Guillaume) Cena Qiyom, MTV üçün yazarkən Lisanın rap, mahnı və rəqs bacarıqlarını yüksək qiymətləndirdi. Pinkvilla üçün yazan Anwaya Mane, Lisanın "cəsarətli və özünə inamlı repini", "bənzərsiz və heyrətləndirici yüksək enerjili performanslarını" təriflədi. "Money"-i, Lisanın fərqli tərəflərini nümayiş etdirən "hamar, axıcı və söhbət edən bir rap növü" olaraq xarakterizə etdi.
Kommersiya performansı
Lalisa, dörd gün ərzində 700.000 ön sifarişi keçərək, K-pop qadın solo sənətçilər arasında bir albom üçün ən çox ön sifariş sayında yeni bir rekorda imza atdı. 10 sentyabr tarixinə qədər tək albom 800.000 ön sifarişi keçdi. Tək albom, Koreyanın Hanteo Chartına görə buraxılışın ilk günündə 330,129 nüsxə satıldı.
Şükufə Ağayeva
Həyatı
1937-ci ildə fəhlə ailəsində anadan olmuşdur, azərbaycanlıdır, bitərəfdir, orta ixtisas təhsili var.
1960-cı ildən "Şimal" DRES-in elektrik ustasıdır.
Doqquzuncu çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinə deputat seçilmişdir (Şüvəlan seçki dairəsi).
Pərixan
Pərixan — qadın adı.
Corc Russell
Corc Uilyam Russell (; ) — Britaniyalı Formula 1 sürücüsüdür. 2017-ci ildə GP3 və 2018-ci ildə Formula 2 çempionu olduqdan sonra 2019-cu ildə Williams komandası ilə Formula 1 yarışlarına başladı. O, 2022 mövsümündə Mercedes komandası üçün yarışacaq.
Həyatı
Russell Norfolk ştatının King's Lynn şəhərində atası Stiv və anası Alisonun iki bacısı ilə birlikdə ən kiçiyi olub: bacısı Cara və böyük qardaşı Benjy. Russel 7 yaşında kartinqlə məşğul olub, vaxtının çox hissəsini kartinq treklərində və həm də rəqabətli kartinqlə məşğul olan qardaşı Benji ətrafında keçirib. Wisbech, Cambridgeshire-də böyüyən Russell, yarış komandalarına daha yaxın olmaq üçün 18 yaşında Milton Keynsə köçməzdən əvvəl Wisbech Grammar School-da təhsil almışdır.
Atası kimi o da Wolverhampton Wanderers Futbol Klubunun azarkeşidir.
NGC 4362
NGC 4362, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Teuvo Kohonen
Teuvo Kohonen  — Süni neyron şəbəkələri və maşın öyrənmə sahəsindəki Finlandiyalı alim, akademik, Finlandiya Elmlər Akademiyasının fəxri professoru.
Bioqrafiyası
1957-ci ildə Helsinki Texnologiya Universitetini bitirib, magistr dərəcəsi alıb. 1960-cı ildə texnologiya lisenziyası aldı və 1962-ci ildə doktorluq dissertasiyasını aldı.
1957–1959-cu illərdə Helsinki Texnologiya Universitetində fizika müəllimi köməkçisi, 1963–1965-ci illərdə çalışmışdır. 1965–1993-cü illərdə — dosent, fizika professoru.
1960-cı ildə Helsinki Texnologiya Universitetinin Fizika Fakültəsində işləyərkən Kohonen Finlandiyada ilk Reflac kompüterinin (Reflex Aritmetics Computer) yaradılmasında iştirak etdi. Maşın, istehsal prosesi üçün kompüterləşdirilmiş idarəetmə sisteminin inkişafı üçün geniş bir tədqiqat proqramının bir hissəsidir. Reflacda ümumilikdə 1200-ə yaxın tranzistor vardı. Proqramlaşdırılması üçün xüsusi bir dil olan Egon Cronhjortin hazırlanmışdır. Hazırda Reflac Texnologiya Universitetinin Kompüter Texnologiyaları Bölməsinin muzeyindədir.
1975–1978 və 1980–1999-cu illərdə Kohonen Elmlər Akademiyasının professoru idi.
Flaviya Domisilla
Flaviya Domisilla — Roma zadəgan qadını.
Həyatı
Flaviya Domisilla Flavilər sülaləsindən idi. O, imperator Vespasianın nəvəsi, imperator Tit və Domisianın qardaşı qızı idi. Domisilla atası Tit Flavi ​​Sabinin vasitəsilə öz əmisioğlu konsul Tit Flavi ​​Klement ilə evlənmişdir. Tit Flavi Klementə "tanrısızlıq" ittihamı altında 95-ci ildə ölüm hökmü verilmiş, özü isə 96-cı ildə Pandateriya adasına sürgün edilmişdir. Yevsevi yazmışdır ki, Domisilla xristian olduğu üçün sürgün edilmişdir. Bununla belə, Dion Kassinin hesabında o, yalnız başqaları ilə birlikdə yəhudiliyə simpatiyada günahkar bilinmişdir. Svetoni sürgündən ümumiyyətlə bəhs etmir. Pal Keresteş ehtimal etmişdir ki, onlar iudaizmi qəbul etmiş və iudaizmə etiqad edən bütün şəxslərə tətbiq edilən "Fiscus Judaicus" vergisini ödəməkdən yayınmağa cəhd etmişdilər.
D-Smart
D-Smart — 2006-cı ildə fəaliyyətə başlamış və 10 Fevral 2007-ci ildə istifadəyə verilən, Doğan Yayın Holdinq tərəfindən qurulan və 24 Mart 2018-ci ildə Demirören Holdinqə satılan rəqəmsal yayım platformasıdır. Türksat 3A və Türksat 4A peyklərində yayımlanır.
1 yanvar 2016-cı il tarixinə 85-i HD olmaqla, 270-dən çox yerli və xarici kanala sahib olan, D-Smart Türkiyədə ən çox kanala sahib olan rəqəmsal platformadır.
D-Smart özəl kanallarda, VideoGuard şifrələmə sistemindən istifadə edir. D-Smart platformasında, "Hoş Geldin Paketi", "Aile Spor Paketi", "Sinema Dizi Paketi", "Mega Paket" olmaqla 4 əsas paketindən əlavə "Belgeselsever", "Eğlencesever", "Belgeselsever +" "Eğlencesever" və "Sporsever" adında 4 əlavə paket də vardır.
Tarixçəsi
UEFA Çempionlar Liqasının oyunları 2008-2009-cu il mövsümündən etibarən bu platformada yayımlanır və 2014-2015-ci il mövsümünə qədər yayım hüququnu saxlayır. Növbəti mövsüm UEFA Avropa Liqasının yayım hüquqlarını satın aldı. 2014-2015 mövsümünə qədər matçlar da D-Smart-da canlı yayımlanırdı.