cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Frans Kafka
Maks Brod
thumb|left|Frans Kafkanın ən yaxın dostu [[Maks Brod (1965). Brod Kafkanın əsərlərinin nəşr olunmasında böyük rol oynamışdır.]] Kafkanın əsərləri Brod tərəfindən nəşr olunmağa başladıqdan sonra böyük diqqət çəkməyə və müsbət rəylər almağa başlamışdır. Brod Kafkanın dəftərlərini xronoloji sıra ilə düzməkdə çətinlik çəkmişdir. Problem o idi ki, Kafka tez-tez kitabın müxtəlif hissələrini müxtəlif vaxtlarda yazırdı; bəzən ortadan yazırdı, bəzən isə sondan. Brod Kafkanın tamamlanmamış əsərlərinin çoxunu çapa vermişdir. Məsələn, Kafka "Məhkəmə" romanının bəzi fəsillərini nömrələməmiş və tamamlamamışdır. Eyni şəkildə, "Qəsr" romanının bəzi cümlələrini tamamlamamış, bəzi hissələrini anlaşılmaz saxlamışdır. Brod fəsilləri yenidən qaydaya salmış, mətni redaktə etmiş, punktuasiyanı dəyişdirmişdir. "Məhkəmə" 1925-ci ildə Verlag Die Schmiede nəşriyyatı tərəfindən nəşr olunmuşdur. Qalan iki roman Kurt Volf tərəfindən çap olunmuşdur: "Qəsr" (1926) və "Amerika" (1927). 1931-ci ildə Brod Kafkanın 1917-1924-cü ildə yazdığı hekayələri "Böyük Çin səddi" adı ilə nəşr etdirmişdir. Kitabı Gustav Kiepenheuer Verlag nəşriyyatı buraxmışdır. Brodun buraxdığı seriyalar adətən "Dəqiq nəşrlər" adlandırılır.
Müasir nəşrlər
1961-ci ildə Malkolm Pasli Kafkanın bir çox orijinal əlyazmasını Oksford Bodli kitabxanasına aparmaq hüququ əldə etmişdir. "Məhkəmə" romanının mətni hərracda satın alınmışdır və hazırda Almaniyanın Marbax-am-Nekkar şəhərində Alman Ədəbi Arxivlərində saxlanılır. Daha sonra Pasli Kafkanın romanlarını bərpa edən komandaya (Gerhard Neuman, Yost Şillemeit, Yürgen Born daxil olmaqla) komandaya başçılıq etmişdir; onlar S. Fischer Verlag nəşriyyatı tərəfindən yenidən nəşr olunmuşdur. Pasli "Qəsr" (1982) və "Məhkəmə" (1990) romanlarının, Yosy Şillemeit isə "Amerika" (1983) romanının redaktoru olmuşdur. Onlar "Həlledici nəşrlər" və ya "Fischer nəşrləri" adlandırılır.
Nəşrolunmamış kağızlar
Brod 1968-ci ildə vəfat etdikdən sonra sayının minlərlə olduğu təxmin edilən Kafkanın kağızlarını katibəsini Ester Hoffeyə buraxmışdır. O, bəzilərini satmış və ya nəşr etdirmiş, lakin çoxunu qızları Eva və Ruta buraxmışdır. Onlar isə kağızları çap etdirməkdən imtina etmişdirlər. 2008-ci ildə bacılar və İsrail Milli Kitabxanası arasında məhkəmə prosesi başlamışdır. İsrail Milli Kitabxanasının iddiasına görə Brod 1939-cu ildə Fələstinə mühacirət edəndə bu kağızlar İsrail xalqının mülkünə çevrilmişdir. Ester Hoffe "Məhkəmə" romanının orijinal əlyazmasını 1988-ci ildə 2 milyon $ qarşılığında Marbax-am-Nekkar şəhərində yerləşən Müasir Ədəbiyyat Muzeyinə (Almaniya Ədəbi Arxivi) satmışdır. Ancaq Eva 2012-ci ilə kimi həyatda qala bilmişdir. 2010-cu ildə Təl-Əvivdə keçirilmiş məhkəmədə kağızların nəşr olunması istənmiş, lakin məhkəmə prosesi davam etmişdir. Hoffe ailəsi kağızların onların şəxsi mülkiyyəti olduğunu iddia edir, Milli Kitabxana isə "onların yəhudi xalqına məxsus olan mədəni mülkiyyət" olduğunu bildirirdi. Milli Kitabxana bunu da bildirir ki, Brod kağızları onlara öz istəyi ilə miras qoymuşdur. Təl-Əviv Ailə Məhkəməsi 2012-ci ilin oktyabrında kağızların İsrail Milli Kitabxanasına aid olduğuna dair qərar qəbul etmişdir.
Tənqidi şərhlər
Şair Uisten Oden Kafkanı "XX əsrin Dantesi" adlandırmışdır. Romançı Vladimir Nabokov onu XX əsrin ən böyük yazıçılarından biri hesab etmişdir. Qabriel Qarsiya Markes Kafkanın "Çevrilmə" əsərini oxumaq ona "hər cür müxtəlif yolla yazmağın mümkünlüyü"nü göstərdiyini qeyd etmişdir. Kafkanın əsərlərindəki əsas mövzularından biri (ilk dəfə "Hökm" hekayəsində) ata-oğul münaqişəsidir: oğulu təhrik edən günahkarlıq hissi əzab və kompensasiya şəklində təzahür edir. Digər əsas mövzulara və arxetiplərə yadlaşma, fiziki və psixoloji qəddarlıq, dəhşətli tapşırıqda olan personajlar və mistik çevrilmədir.
Kafkanın stili ilk dəfə 1916-cı ildə "Berliner Beiträge" qəzetindən Oskar Valzel tərəfindən "Çevrilmə" və "Ocaqçı" əsərlərini dəyərləndirərkən Kleistə bənzədilmişdir. Kafkanın nəsr stilinin təbiəti müxtəlif şərhlərə səbəb olmuş və tənqidçilər onun yazı stilini müxtəlif ədəbi məktəblərə aid etmişdirlər. Misal üçün, marksistlər Kafkanın əsərlərini şərh etmək üzərində kəskin şəkildə mübahisə etmişdirlər. Bəziləri onu reallığı dəyişdirməkdə günahlandırmış, bəziləri isə onun kapitalizmi tənqid etdiyini hesab etmişdirlər. Əsərlərində ümumi məzmun daşıyan ümidsizlik və absurdluq ekzistensializmin simvolu kimi görünür. Kafkanın bəzi kitapları ekzistensializm hərəkatından təsirlənmişdir, lakin onun əsərlərinin çoxu eksperimental modernist janrla əlaqələndirilir. Kafka insanlarla bürokratiya arasında anlaşılmazlıqlar mövzusuna da deyinmişdir. Uillyam Burrou qeyd etmişdir ki, bu əsərlərində mübarizə, əzab, tənhalıq və münasibət ehtiyacı konsepsiyalarından istifadə olunmuşdur. Bəziləri, məsələn Tomas Mann, Kafkanın əsərlərini alleqorik hesab etmişdirlər: vəzifə, təbiət üçün metafizik, tanrı üçün.
thumb|"[[Çevrilmə (roman)|Çevrilmə" əsərinin Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuş versiyasının üzlüyü.]] Jil Delöz və Feliks Qvattariyə görə Kafkanın əsərlərindəki yadlaşma və işgəncə mövzuları tənqidçilər tərəfindən həddindən çox vurğulanıb. Onlar hesab etmişdirlər ki, Kafkanın əsərləri daha təmkinli, təxribatçı və ürəkaçandır. Onlar bunu da qeyd etmişdirlər ki, personajların mənasız mübarizəsinə diqqət yetirərək Kafkanı oxumaq onun yumor oyununu üzə çıxarır; Kafka öz problemləri haqqında lazımınca şərh vermir, ancaq insanların problemlərə necə düşdüyünü göstərir. Kafka əsərlərində bədxah, absurd dünyalar yaratmışdır. Kafka öz əsərlərinin ilkin versiyalarını dostlarına oxumuşdur və bütün diqqətini yumoristik nəsrin üzərinə verirdi. Yazıçı Milan Kundera bildirmişdir ki, Kafkanın sürreal yumoru Dostoyevskinin cinayətə görə cəzalandırılmış personajlarının təqdimatının əksi ola bilər. Kafkanın əsərlərində cinayət baş verməməsinə baxmayaraq, personaj cəzalandırılır. Kundera inanır ki, Kafkanın bu xarakteristik situasiyaları onun patriarxal ailədə böyüməsindən və totalitar dövlətdə yaşamasından irəli gəlir.
Kafkanın hüquqi arxa planının təsirini və uydurmasında qanunun rolunu aydınlaşdırmaq üçün cəhdlər edilmişdir. Bir çox şərhə görə qanun və qanunauyğunluq əsərlərində vacib yer tutur. Belə ki, əsərlərində qanun sistemi tez-tez despot şəkildə təqdim olunur. Kafkanın əsərlərində qanunun anonim, başadüşülməz gücləri təmsil etdiyi hesab edilir. Onlar fərddən gizlidir, lakin sistemin günahsız qurbanları olan insanların həyatlarını idarə edirlər. Bu absurdist şərhi dəstəkləyən tənqidçilər Kafkanın özünü absurd kainatla münaqişədə olduğunu təsvir etdiyi misalları istinad kimi gətirirlər. Məsələn, Kafka gündəliyində yazır:
Tərcümələr
Frans Kafkanın "Məhkəmə" romanı Qanun nəşriyyatı, "Amerika" romanı isə Bakı Kitab Klubu tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək buraxılmışdır. "Çevrilmə" novellası, atasına ("Atama məktub" adı ilə) və Milenaya yazdığı məktublar ("Milenaya məktublar" adı ilə) da Qanun nəşriyyatı tərəfindən Azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir. Şərq-Qərb nəşriyyatı Kafkanın "Qəsr" romanı və 5 novellasını ("Çevrilmə", "Kənd həkimi", "Akademiya üçün hesabat", "Müğənni Jozefina", "Balaca qadın") "Frans Kafka. Seçilmiş əsərləri" adı ilə buraxmışdır. Bundan əlavə, Qanun nəşriyyatı "Hökm" və "Çevrilmə" novellalarını, pritçalarından nümunələri, gündəliklərindən və çex jurnalisti Qustav Yanouxla söhbətlərindən parçaları "Vəsiyyət" adı ilə buraxmışdır. 2017-ci ildə İdiot Yayın Evi Kafkanın "Cəza koloniyası" əsərini Azərbaycan dilinə tərcümə edərək nəşr etmişdir.
Ədəbi və mədəni təsiri
thumb|Frans Kafkanın 130 illiyi münasibətilə 3 iyul 2013-cü ildə təqdim olunmuş [[dudl.|left]] Digər məşhurlardan fərqli olaraq Kafkanın adı başqaları tərəfindən nadir hallarda çəkilir. Bunun əvəzinə, onun baxış bucağı və fikirləri qeyd edilir. Professor, ədəbi tənqidçi və yazıçı Şimon Sendbenk Xorxe Luis Borxes, Alber Kamü, Ejen İonesko, Con Maksvell Kutzee və Jan Pol Sartr kimi yazıçıların Kafkadan təsirləndiyini bildirmişdir. "Financial Times" qəzeti Kafkanın Joze Saramaqoya təsir etdiyini bildirmiş, yazıçı və redaktor Al Silverman isə Cerom Selincerin Kafkanın əsərlərini oxumağı sevdiyini qeyd etmişdir. 1999-cu ildə 99 müəllif, elmi işçi və ədəbi tənqidçidən ibarət komitet Kafkanın "Məhkəmə" və "Qəsr" romanlarını XX əsr almandilli ədəbiyyatının ən görkəmli 2-ci və 9-cu romanları olaraq göstərmişdir. Sendbenk qeyd edir ki, Kafka bütün dünyada tanınmasına baxmayaraq, onun qəribə stili hələ də önə çəkilməyib. Binqemton Universitetində alman dili və müqayisəli ədəbiyyat professoru olan və Kafkanın əsərlərini öyrənən Nil Kristian Peycs deyir ki, Kafkanın təsiri ədəbiyyat sərhədlərini aşır, təsviri incəsənət, musiqi və populyar mədəniyyət sahələrinə nüfuz edir. Alman və yəhudi ədəbiyyatı professoru Harri Steynhauer XX əsrdə ədəbiyyat cəmiyyətinə Kafkadan daha güclü təsir etmiş yazıçının olmadığını bildirmişdir. Brod bir gün XX əsrin "Kafka əsri" adlanacağını demişdir.
Mişel-Andre Bossi Kafkanın qətiyyən sarsılmaz və sonsuz bürokratik kainat yaratdığını qeyd etmişdir. Kafka hüquqi və elmi terminlərlə dolu qərib üslubda yazmışdır. Ciddi kainatının həmçinin uzaqgörən yumoru vardı: "Guya rasional olan dünyanın köklərindəki məntiqsizlik". Kafkanın personajları tələyə düşür, başları qarışır, günahlandırılır, cəhdləri nəticəsiz qalır və onların qeyri-real dünyasını başa düşə bilmirlər. Postkafka uydurmasının, xüsusilə elmi fantastikanın böyük qismi Kafka kainatının mövzularını və qaydalarını izləyir. Bu, Corc Oruell və Rey Bredberi kimi müəlliflərin əsərlərində görülə bilər.
Aşağıda Kafkanın təsiri ilə yaradılmış əsərlərə misallar verilmişdir:
Kafkavari
200px|thumb|upright|Kafkanın "[[Çevrilmə (roman)|Çevrilmə" əsəri "Famous Fantastic Mysteries" elmi fantastika jurnalının 1953-cü il iyun buraxılışında yenidən çap olunmuşdur.]] "Kafkavari" termini Kafkanın əsərlərini (əsasən "Məhkəmə" və "Çevrilmə" əsərləri) xatırladan vəziyyət və konsepsiyaları təsvir etmək üçün istifadə olunur. Əsas bənzərlik insanları məğlub edən bürokratiya, mənasızlıq, disorientasiya və köməksizlik hissi oyadan sürreal, kabus kimi mühitdir. Kafkavari qurmada yer alan personajlar labirint kimi qarışıq olan situasiyalardan qaça bilmirlər. Kafkavari elementlər tez-tez ekzistensialist əsərlərdə peyda olur, lakin termin artıq ədəbiyyat hüdudlarını açmış, real həyatda qəribə, başadüşülməz, qarışıq, məntiqsiz vəziyyətlər və hadisələri bildirmək üçün istifadə edilməyə başlamışdır.
Bir çox film və televiziya əsəri Kafkavari stildə çəkilmişdir. Bu stil xüsusilə antiutopik elmi fantastikada rast gəlinir. Bu janrda olduğu hesab edilən əsərlər sırasına Patrik Bokanovskinin 1982-ci il istehsalı "Mələk" filmi, Terri Gilyamın 1985-ci il istehsalı "Braziliya" filmi və 1998-ci il istehsalı neonuar "Qaranlıq şəhər" filmi aid edilir. Başqa janrlarda olub Kafkavari stildə olan filmlər isə "İcarədar" (1976) və "Barton Fink" (1991) filmləridir. "Məhbus" və "Alaqaranlıq zona" teleserialları isə Kafkavari stildə olan teleseriallar hesab olunur.
Ümumi və çox geniş istifadəsinə baxmayaraq Kafka tədqiqatçıları terminin düzgün şəkildə istifadə edilmədiyini bildirirlər. Daha doğrusu, müəllif Ben Markus "Atlantika" adlı əsərində Co Fasslerin "Kafkavari olmaq nə deməkdir" əsərindən yararlanaraq deyir: "Kafkanın tipik xüsusiyyətləri dilin təsiredici istifadəsi, fentezi ilə reallıq arasında qalan qurma və ümidsizliklə mübarizə duyğusudur".
Xatirəsi
thumb|[[Frans Kafkanın başı, Praqa|left]] Frans Kafkanın doğulduğu binaya 1966-cı ildə Karel Hladik və Yan Kapliçki tərəfindən dizayn olunmuş xatirə lövhəsi quraşdırılmışdır. Praqa şəhərində Quadrio ticarət mərkəzinin yaxınlığında 11 metr hündürlüyündə və 42 fırlanan paneldən ibarət Frans Kafkanın başı adlı heykəl quraşdırılmışdır. Heykəlin müəllifi David Çernidir. 2003-cü ildə isə Praqa şəhərinin qədim Yəhudi kvartalında Duşni (Müqəddəs Ruh) küçəsində müəllifi Yaroslav Rona olan Frans Kafka heykəli quraşdırılmışdır.
Praqada Kafka və onun əsərlərinə həsr olunmuş Frans Kafka muzeyi fəaliyyət göstərir. İlk Kafka sərgisi 1999-cu ildə Barselonada açılmış, 2002-03-cü illərdə Nyu-Yorkdakı Yəhudi muzeyinə transfer edilmişdir. 2005-ci ilin yayında Praqada indiki muzey açılmışdır. Muzeydə bir çox Frans Kafka kitabları, eləcə də, orijinal məktublar, gündəliklər və rəsmlər sərgilənir. Muzeyin kitab mağazasında ziyarətçilər Kafkanın istənilən əsərini satın ala bilərlər.
2001-ci ildə Frans Kafka Cəmiyyəti və Praqa şəhəri tərəfindən Frans Kafka mükafatı adlı illik ədəbiyyat mükafatı təsis edilmişdir. Mükafat "mədəni, milli, nitqi və dini tolerantlığa humanist yanaşma və töhfəyə görə, ekzistensialist, vədəsiz xarakterə görə, ümumi insanı inandırıcılığına görə və bizim dövr haqqında fikirləri çatdırmaq qabiliyyətinə görə" təqdim edilir. Seçki komissiyasının üzvləri və alıcılar dünyanın istənilən ölkəsindən ola bilərlər, lakin yaşayan müəlliflərin çex dilində ən azı bir əsəri olmalıdır. Qalib oktyabrın sonunda – Çexiya Dövlət Bayramında Praqanın Qədim şəhər zalında 10.000 ABŞ dolları, diplom və bürünc kiçik heykəlciklə mükafatlandırılır.
1998-ci ildə San-Dieqo Dövlət Universiteti tərəfindən Kafka layihəsi başladılmışdır. Layihənin məqsədi Kafkanın son yazılarını tapıb üzə çıxarmaqdır.
Mənbələr
Jurnallar
Qəzetlər
Ədəbiyyat
Jurnallar
Məişət zorakılığı
Məişət zorakılığı — bu anlayış barədə indi hətta körpə uşaq larımız da bilir. Bəlkə də səbəb bu dövrümüzdə zorakılığın çox baş verməsidir. Əvvəllər də yəni, yüz il bundan əvvəl də zorakılıq olub, yüz il bundan sonra da olacaq və bu gün də aktual məsələlər sırasındadır. Zorakılıq sözünün mənası "hücum etmək" deməkdir. Qarşı tərəf i və ya tərəfləri öz istəyinə uyğun, öz mənafeyinə uyğun davranması üçün zorlayan, zor tətbiq edən deməkdir. Zorakılıq deyəndə əksəriyyətimizin beynində "döymək", "cinsi zorlama" və.s fiziki zorakılıq canlanır. Amma zorakılıq təkcə bunlarla məhdudlaşmır.
ArchLabs Linux
ArchLabs və ya ArchLabs Linux — Arch Linux bazalı Linux əməliyyat sistemidir. Əsas masaüstü mühiti kimi Openbox pəncərə menecerindən istifadə edir.
ArchLabs 25 iyul 2017-ci il tarixində DistroWatch saytının online məlumat bazasına əlavə edilib.
Distrubitivin adı onun yaradıcılarının sevimli əməliyyat sistemləri olan Arch Linux və BunsenLabs Linux əməliyyat sistemlərinin adlarındakı "Arch" və "Labs" sözlərinin birləşməsindən yaradılıb.
Morenao stadionu
Morenao stadionu (Estádio Universitário Pedro Pedrossian) — Braziliyanın Kampo Qrande şəhərində yerləşən və Mato Qrosso do Sul Federal Universitetinə məxsus olan stadion. Tamaşaçı tutumu 45,000 nəfərdir. "Komersial" və "Operario" klubları ev oyunlarını bu stadionda keçirir.
Tarixi
Açılışı 7 mart 1971-ci ildə olmuşdur.
Qoçuluq
350 px|thumbnail|Bakı qoçuları və hambal, XX əsrin əvvəli Qoçuluq — qolugüclülük, zorakılıq, güc göstərməklə nüfuz sahibi olmaq.
Qoçuluq ictimai bir hadisə kimi XX əsrin ortalarında Bakıda neft sənayesinin inkişafı ilə bağlı yaranmış və yayılmışdır. Qoçu sözünə həmin dövrdə fəaliyyətdə olan dövrü mətbuatda tez-tez rast gəlinir.
Bakıda hər bir məhəllənin və hər bir kəndin qoçusu var idi. Qoçular arasında tez-tez münaqişələr baş verirdi. Əksər qoçuların kiçik silahlı dəstələri olurdu. Üzeyir Hacıbəyovun "O olmasın, bu olsun" komediyasında qoçuların davranışı tənqidi və komik şəkildə göstərilmişdir.
Mart soyqırımı və Bakı qoçuları
1918-ci ilin mart faciəsində və o illər ətrafında Bakı qoçuları ermənilərə layiqli cavab verməklə Bakını və bakılıları müdafiə etmişdilər. Bu haqda “Bakı və bakılılar” kitabında müəllif yazır ki: “1905 və 1918-ci illərdə erməni-müsəlman qırğınında qoçuların fəaliyyətini qeyd etməmək mümkün deyil. 1918-ci ildə erməni daşnaklarının Erməni kəndindən şəhərə hücum edəcəklərini eşidən kimi qoçular bir sədd kimi onların qabağını kəsmişdilər”.
Türk ordusu Bakıya gələnədək şəhəri ermənilərin hücumundan qorumaq çətinləşibmiş. Həmin dövrdə ayrı-ayrı dəstələrə parçalanan Bakı qoçuları milyonçularla və ziyalılarla birləşərək xalqın köməyindən istifadə etməklə şəhəri ermənilərin hücumundan qoruyublar. Hadisələrin idarə olunduğu mərkəz isə “İsmailiyyə” nin binasında olub.
Həmin dövrü tədqiq edən tarixçilərin yazdıqlarına görə, şəhəri əhatəyə alan Qafqaz müsəlman ordusuna ən dəqiq məlumatları məhz qoçular verirdilər. Professor Musa Qasımlı buna sübut kimi o vaxt şəhərdə olan ingilis generalı Denstervilin xatirələrinə istinad edərək deyir ki, şəhəri işğaldan azad edən topçular məhz qoçuların verdiyi məlumat əsasında dəqiqliklə atəş açırdı, memarlıq abidələrinə və yaşayış evlərinə heç bir zərər gəlmirdi.
Kürdəxanalı qoçu Məşədi Adil də 1918-ci il mart hadisələri zamanı əhalini erməni qırğınından qoruyan şəxslərdən biri olmuşdu. Qoçular Biləcəri-Xocahəsən yolunda səngərlər qazaraq Andronik və Amazaspın qoşunlarına qarşı döyüşmüşdülər. Təsadüfi deyil ki, ermənilər Bakıda genişmiqyaslı qətliam törətsələr qoçuların müqavimətinə rast gəldiklərinə görə kəndlərə girə bilməmişdilər.
Volın Lutsk FK
Volın Lutsk FK — Ukrayna Premyer Liqasında mübarizə aparan peşəkar Ukrayna futbol klubudur.
Tarixi
Klub 1960-cı ildə Avanqard adı altında Lutsk şəhərində yaradılmışdır. Sovet Avanqard İdman Klubu dağılandan sonra klub yarışlara və turnirlərə Volın adı ilə qatılmağa başladı. Hüquqi yarandığı gündən klub Sovet Peşəkar Liqasının üçüncü diviziyasında mübarizə aparmağa başladı. 1968-ci ildə klub Lutsk Maşınqayırma Zavodunun (indi LuAZ) sponsorluğu ilə adını Torpedo olaraq dəyişdi. Lakin 1971-ci ildə klub müflisləşdi. Şəhər Lutska köçən Prikarpatye Hərbi dairəsinin SKA Lvov klubunu təmsil etməyə başladı.
1977-ci ildə klub yenidən Torpedo adı ilə fəaliyyətə başladı və Sovet Liqasının üçüncü diviziyasında mübarizə apardı. Burada iştirakını Sovet rejimi süqut edənəcən davam etdirdi. 30 yanvar 1989-cu ildə peşəkar Volın klubu yaradıldı. Klub 1992-ci ildən Ukrayna Premyer Liqasında mübarizə aparmağa başladı. 1995-96 mövsümündən sonra klub Perşa Liqaya endi. Klub yenidən 2002-03 mövsümündən sonra Ukrayna Premyer Liqasına vəsiqə qazandı, lakin 2005-06 mövsümündə 15-ci yeri tutaraq yenidən Birinci Diviziyaya düşdü. Klub 2010-11 mövsümündə Ukrayna Premyer Liqasına geri döndü.
Klub öz ev oyunlarını Avanqard stadionunda keçirir.
Klubun ev forması qırmızı rəngdə, səfər forması isə ağ rəngdədir. Onların üzərində xaçı görmək olar.
Rəqabət
Volının ən böyük rəqibi Karpati Lviv komandasıdır. Onlar arasında baş tutan oyunlar Halitsko-Volınske derbisi adlanır. Lutsk və Lvivdə keçirilən oyunlarda stadionlar demək olar ki, dolu olur. Bu derbi Qərbi Ukraynada əsas derbi hesab olunur.
Heyət
''Klubun üzvləri haqqında məlumata klubun Rəsmi saytında və liqanın rəsmi saytında baxa bilərsiniz. 15 fevral 2015-ci il məlumatlarına əsasən''
Xədim Əli Paşa
Hadım Əli Paşa və ya Qoca Əli Paşa — II Bəyazid səltənətində sədrəzəm olmuş Osmanlı dövlət adamı.
Həyatı
Əslən boşnaq olub, Sarayevo yaxınlığındakı Drozqometva qəsəbəsində dünyaya gəldi. Fateh Sultan Mehmed in Bosniya nı fəth etməsinin ardından dəvşirildi və hadım olaraq Əndərun a alındı. O illərdə Hadım Əli olaraq anılmağa başlandı və bir müddət Babüssəadə ağası olduqdan sonra öncə sancaqbəyi, daha sonra Qaraman bəylərbəyi təyin edildi (1482). Bu vəzifədə ikən başlayan taxt mübarizəsində Sultan Bəyazid i dəstəklədi. Cem Sultan a və Qaramanoğlu Qasım bəy ə qarşı mübarizə apardıqdan sonra Rumeli bəylərbəyliyi nə təyin edilərək Akkerman a hücum edən Boğdan hakiminə qarşı göndərildi. Boğdan hakimi məğlub olub Lehistana qaçdı və Əli Paşa, idarəsindəki Osmanlı birlikləriylə Boğdana daxil oldu. Ardından 1483-cü ildə sədrəzəm Davud Paşa nın rəhbərliyi ilə Məmlük səfərinə qatıldı. Bu səfərdə ətraf bölgələrdəki qalaların ələ keçirilməsində nailiyyət qazandı və orduda artan xəstəlik səbəbilə 1492-ci ildə Qaraman a geri çəkildi. Məmlüklər lə sülhün təmin edilməsinin ardından, Venesiya ya qarşı səfərə çıxan Davud Paşa nı müşayiət etdi. Navarin və Zenşiyo qalalarını döyüşmədən təslim aldı (1500).
Sultan Bəyazid in səfər davam edərkən paytaxta geri dönməsindən istifadə edən Venesiya birlikləri Navarin qalasını ələ keçirsə də, Kamal rəis idarəsindəki donanmanın da yarımıyla, Əli Paşa qalanı yenidən fəth etdi (1501). Həmin il sədrəzəm Məsih Paşa nın gözlənilməz qəza nəticəsində vəfat etməsinin ardından 17 noyabr 1501-ci ildə sədarətə gətirildi. Bu ilk sədarət dönəmi 2 ilə yaxın davam etdi və 1503-cü ildə vəzifədən alındı. İkinci sədarət dönəmi isə 1506-cı ildə başladı və ölümünədək davam etdi.
Sultan Bəyazid in oğulları arasındakı taxt mübarizəsində yaşca böyük olan Şahzadə Əhməd i dəstəklədi. Taxtı ələ keçirmək məqsədilə paytaxta gələn Şahzadə Səlim i Çorlu yaxınlığında məlub etdi (avqust 1511). Bundan başqa Anadolu da getdikcə artan şiə nüfuzuyla da mübarizə aparan Əli Paşa, çıxan Şahqulu üsyanı nı yatırdı. Ancaq döyüş meydanında aldığı ox yarasıyla şəhid düşdü (2 iyul 1511).
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Nectandra fragrans
(Nectandra fragrans) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sürix FK
Sürix FK — İsveçrənın futbol klubu
Avropa kuboklarında iştirak
23 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Peykər sultan Ziyadoğlu-Qacar
Peykər sultan Ziyadoğlu-Qacar (1576-1587) — mənşəcə Azərbaycan türklərindən olan böyük dövlət xadimi, sərkərdə, Səfəvilər dövlətində Gəncə-Qarabağ bəylərbəyi.
Həyatı
İmamqulu xan I Şah Təhmasibin yanında qоrçu кimi xidmət etmişdi. II Şah İsmayıl оna əvvəlcə sultan, sоnra xan ünvanı verərəк Qarabağa bəylərbəyi təyin tdi. Qəhrəman, qоçaq bir sərкərdə idi. Sultan Məhəmməd Xudabəndə şahın dönəmində də Qarabağın bəylərbəyisi təsdiq edildi. Ərəşdə Qaytas paşanın qоşununu dağıdıb, özünü öldürmüşdü.
1576-cı ilin 22 avqustunda Səfəvi dövlətinin taxtına şah I Təhmasibin oğlu II Şah İsmayıl əyləşdirilir. Bu vaxt artıq ölkə qızılbaş əmirlərinin arasında gedən çəkişmələrdən zəifləmişdir. II Şah İsmayıl əmirlərin hakimiyyətini məhdudlaşdıran bir sıra tədbirlər görür, eyni zamanda bəzi bəylərbəyliklərinin hakimləri arasında dəyişikliklər aparır. O, Qarabağ və Gəncə bəylərbəyisi Yusif Sultan Ziyadoğlu Qacarı da vəzifəsindən uzaqlaşdırıb, onun yerini həmin nəsildən olan Peykər Sultana verir. Az sonra isə Peykər Sultan Yusif Sultanı qətlə yetirir. Lakin onun özü də taxtında uzun müddət otura bilmir. Şahın əmri ilə onun yerinə yenə də Qacarlardan olan İmamqulu xan təyin olunur.
Tərəflər 1578-ci il noyabrın 28-də Ağsu çayının sahillərində Mollahəsən adlanan yerdə üz-üzə gəlirlər (Mollahəsənli döyüşü). Şirvan və Qarabağ tarixində ən məşhur döyüşlərdən biri məhz burada baş verir. Döyüş səhər tezdəndən şər qarışana qədər davam edir. Adil Gireyin 20 minlik ordusu müqavimət göstərsə də, onun özünün döyüşə girməsi də vəziyyəti xilas etmir. Adil Girey yəhərindən salınıb, əsir alınır. Osmanlı sərkərdəsi Kitay paşa da əsir düşür. Adil Gireyin əsir alınmasından sonra tatar ordusu vahimə içində qaçmağa üz qoyur, tutulan tutulur, qaçan qaçır. Tatarların Kür vadisində götürdükləri külli miqdarda qənimət qızılbaşların əllərinə keçir. Bu döyüş az qala bütün Şirvanı azad edir. Osman paşanın əlində faktiki olaraq, təkcə Dərbənd qalır.
1579-cu ildə Krım tatarları yenidən Şirvan üzərinə yürüş edirlər. Bu dəfə buranı viran etdikdən sonra geri qayıdırlar. 1580-1581 -ci ildə üçüncü yürüşə gəlirlər. Lakin bu dəfə qızılbaş döyüşçüləri nisbətən asanlıqla tatarları Şirvandan sıxışdırıb çıxarırlar. Ancaq tezliklə Azərbaycanda tüğyan edən aclıq və qıtlıq üzündən Şirvanın müdafiə gücü zəifləyir və osmanlılar onu yenidən ələ keçirirlər.
Səfəvi rəhbərliyi Şirvanın azad edilməsi üçün bir sıra ciddi tədbirlər görür. Peykər bəy Ziyadoğlu Qacara xan rütbəsi verilərək, Şirvan bəylərbəyisi təyin olunur. Qərara alınır ki, İmamqulu xanın başçılığı altında Şirvanın müdafiəsi üçün qacar, otuziki və s. tayfaların ən sayseçmə döyüşçüləri göndərilsin. 1581-ci ilin baharında Krım tatarları Qazi Girey və Səfi Gireyin rəhbərliyi altında Şirvana dördüncü yürüşə çıxırlar. Döyüş Şamaxı və Şabran arasında gedir. Peykər xanın başçılıq etdiyi qacar, cəyirli, qaramanlı və bu kimi tayfalardan ibarət qızılbaşlar tam qələbə qazanırlar. Qazi Girey qacarlara əsir düşür. Səadət Girey isə çətinliklə də olsa, əsirlikdən qaça bilir. Lakin yenə fələk işləri pozur: Peykər xanın həmin il ölməsi osmanlılara Şirvanda öz hakimiyyətlərini bərpa etmək imkanı verir.
Kişilər arasında rus daması üzrə SSRİ çempionatı 1988
Kişilər arasında rus daması üzrə 48-ci SSRİ çempionatı 1988-ci ilin oktyabrında, Bakı şəhərinin mərkəzi sayılan Beş Mərtəbə adlanan yerin yaxınlığında, yenicə açılan respublika şahmat mərkəzində keçirilmişdir.
Yarışma iki mərhələdə aparılırdı. Birinci mərhələ 10–20 oktyabr aralığında 32 damaçının iştirakı ilə keçirilmişdir. İsveçrə sistemi üzrə 9- yur keşirilmişdir.
İkinci mərhələ 21–30 oktyabr aralığında dairəvi sistem üzrə keçirilmişdir. Bu mərhələdə 10 qrosmeyster və 2 master iştirak edirdi.
Vəkil hanı?
"Vəkil hanı?" — rejissor Ülviyyə Könülün 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi ilə Sınaq Film Prodüser Mərkəzində ekranlaşdırdığı film.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Pituaçu stadionu
Pituaçu stadionu — Braziliyanın Salvador şəhərində yerləşən stadion. Tamaşaçı tutumu 31,667 nəfərdir.
Tarixi
Açılışı 1979-cu ildə olmuşdur.
Şarl Jülyen Brianşon
Şarl Jülyen Brianşon — Fransa riyaziyyatçısı, proyektiv həndəsə sahəsində işləmişdir. Onun adı ilə bağlı Brianşon teoremi (1801) vardır.
Senecio helminthioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Acıpaxla
Acıpaxla -  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Dollar (astana)
Dollar astanası (ҡыҫыҡ) — Katun çayının Manjerok kəndi ərazisindən keçək hissəsində yerləşir. Çayın axdığı bu hissədə suyun dərin olmasına baxmayaraq astanalar böyük dalğalar əmələ gətirir. Astananın sahilində düşərgə və tualet olmasınsa baxmayaraq bunlar pulludur. Dəfələrlə astanada Rusiyanın fristayl üzrə kubok yarışları keçirilmişdir.
Obyekt-yönlü qrafika
thumb|Obyekt-yönlü qrafika
Xarici keçidlər
Obyekt yönlü proqramlaşdırma
Buxara Sovet Sosialist Respublikası
Buxara Sovet Sosialist Respublikası (qısaldılmış Buxara SSR və ya BSSR ) cəmi 40 gün ərzində mövcud olmuş bu dövlət Buxara Xalq Sovet Respublikasının (BXSR) varisidir. Buxara respublikanın adının özündən qaynaqlandığı dövlətin paytaxtı və ən böyük şəhəri idi. Respublikanın qalan ən böyük şəhərləri Qarşı, Termez, Cərco, Kulob, Düşənbə və Şahrisabzdır.
Çannel Adaları Milli Parkı
Çannel Adaları Milli Parkı (ing. Channel Islands National Park) — ABŞ-nin Kaliforniya ştatının cənub sahillərində yerləşən 8 Çannel adasının 5-ni əhatə edən milli park. Milli parkın sahəsi 1 009,94 km²-dır və ABŞ Milli Park Xidməti tərəfindən idarə olunur.
Coğrafiya
Bu milli parkın əhatə etdiyi adalarda Santa Barbara şəhəri yaxınlığındakı Konsepşın Point burnundan Los-Anceles şəhərinin bir hissəsi olan San Pedroya qədər yerləşən adalardır. Çannel Adaları Milli Parkının idarə mərkəzi və Robert Lagomarşino Ziyarətçi Mərkəzi Venturadadır. Milli park 5 adadan ibarətdir:
Nectandra fulva
(Nectandra fulva) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Niva Vinnitsa PFK
Avropa kuboklarında iştirak
1 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Bilici oymağı
Bilici oymağı — Kəngərli elinin oymaqlarından biri.
Bu oymağın nümayəndələri Naxçıvan xanlığının qurulmasında, genişlənməsində önəmli rol oynamışdılar. Elin vəkilləri çox zaman bu oymaqdan çıxırdı. Bilici oymağının əhalisi həm də Naxçıvan xanlığının silahlı qüvvələrinin əsasını təşkil edirdi. Oymağın çox, qələbəlik sayda olması qoşun toplamaq işini asanlaşdırırdı. Naxçıvan xanları vilayət daxilində nizam-intizamı qorumaq, kənardan xanlığa qarşı törənən hər hansı bir təhlükənin qarşısını almaq üçün Bilici qoşunundan daim istifadə edirdilər.
Bilici oymağının Ərəbxanlı, Qışlaq, Tat adlı oba və kəndləri vardı.
Bilici oymağından xeyli tanınmış şəxsiyyət çıxıb.
Senecio blochmanae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Zürafə
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Dünyanın ən hündür canlısıdır. Qara və qəhvəyi xallardan ibarət olan bir bədəni vardır. Hündürlüyü 4–6 m arasında dəyişir.
Zürafə təbii şəkildə yalnız Afrikada yaşayır. Cənubi və Şimali Afrika ən çox olduqları bölgələrdir. Ümumiyyətlə savannalarda, otlaqlarda və açıq meşələrdə həyatlarını davam etdirirlər. Akasiya ağacının yetişdiyi bölgələr seçimləridir.
Uzun boynu ona yerdə bitən otla yemlənməyə çox mane olsa da, əvəzində üst dodağı və uzun dili ən hündür budaqlardakı yaşıl yarpaqları da qoparmağa kömək edir. Zürafələrin səs telləri yoxdur.
Bu canlı yaşaya bilmək üçün ürəyindən iki metr yuxarıda yerləşən beyninə qan göndərməlidir. Buna görə də olduqca güclü ürəyə ehtiyacı vardır. Belə ki, zürafənin ürəyi 350 mm Hg-lik təzyiqlə qan vura biləcək gücə malikdir. İnsanı öldürə biləcək qədər güclü olan bu sistem xüsusi qapalı yerdə yerləşmişdir. Təzyiqin ölümcül təsirini aradan qaldırmaq üçün bura kiçik damarlarla əhatə olunmuşdur. Başdan ürəyə qədər olan hissədə yuxarı çıxan və aşağı enən damarların əmələ gətirdiyi U şəklində bir sistem mövcuddur. Qanın əks istiqamətdə axdığı damarlar təzyiqi sıfıra endirir, beləliklə, heyvan ani qanamalara səbəb olan daxili təzyiqdən xilas olur.
Ürəkdən aşağı hissədə isə çox yoğun olmadığı üçün qıç və ayaqların xüsusi qorunmaya ehtiyacı var. Zürafənin qıç və ayaqlarını örtən dərinin çox qalın olması onu qan təzyiqinin mənfi təsirlərindən qoruyur. Həmçinin damarların içində qanın sürətli hərəkətini dayandıraraq təzyiqə nəzarət edən qapaqcıqlar vardır.
Ən böyük təhlükə isə heyvan su içmək üçün başını yerə əydikdə ortaya çıxır. Bu zaman adi halda beyin qanaxmasına səbəb ola biləcək qədər güclü olan qan təzyiqi daha da artır. Lakin bu təhlükəyə qarşı mükəmməl bir tədbir görülmüşdür. Canlının bədənində "sefaloraşidien" adlı maye ifraz olunaraq ürəyin həcmini kiçildir və təzyiqlə vurulan qanı azaldır. Həmçinin heyvanın boynunda başını aşağı əydiyi zaman işə düşən xüsusi qapaqcıqların olması qanın hərəkət sürətini xeyli azaldır, beləliklə, zürafə təhlükəsiz şəkildə su içib, yenidən başını yuxarı qaldıra bilir. Zürafənin qat-qat olan damarlarının qalın olması da bu yüksək təzyiq təhlükəsinə qarşı bir tədbirdir.
Adana Arxeologiya Muzeyi
Adana Arxelogiya Muzeyi — Türkiyədə, Adana vilayətində yerləşən və arxeoloji əsərlərin sərgiləndiyi muzey. Muzey 1924-cü ildə yaradılmışdır.
Sərgilənənlər əsərlər
Adana Arxeoloji Muzeyində Tarsus-Gözlügüllə, Mersin-Yümüktəpə, Milis, Qaratəpə, Soyuqsutəpə və başqa arxeoloji qazıntı yerlərində tapılan və Adana tarixi ilə əlaqədar əsərlər nümayış olunur. Bunlar tarix öncəsi, Hitit, Assuriya, Finikiya, Frig, Ellen, Roma və Bizans dövrlərinə aid heykəl, kitabə, stel, memarlıq parçaları kimi daş əsərlər, bişmiş torpaqdan düzəldilmiş müxtəlif qablar, silindir və maqma möhürləri, dəmir pullar və digər tarixi əşyalardır. Muzeydə Səlcuq və Osmanlı mədəniyyətlərinə dair əsərlərdə var. Muzeyin ən əsas əsərləri qəbir daşlarıdır. Bunlar arasında 3848 nömrəli qəbir daşı 1958-ci ildə Tarsusda tapılmış və muzeyə gətirilmişdir. Qəbir daşının üzərində Troya qəhrəmanı Hektorun cəsədinin qurtarılması, Kral Priamosun Axillesə yalvarışı, kralın arabasından enişini təsvir edən qabartmalar təsvir edilmişdir.
Ensizyarpaq acıpaxla
(Lupinus angustifolius) - cinsinə aid bitki növü.
Qızıllı oymağı
Qızıllı oymağı — Kəngərli elinin tərkibində olan oymaq.
Qızıllı oymağı öncə Ustaclı elinin tərkibində qərar tuturdu. Sonralar Kəngərli oymağı ilə birləşib el yaratdı. Naxçıvan yörəsində yerləşdi. Naxçıvan xanlığının siyasi yaşamında önəmli rol oynamışdı. Qızıllı oymağından xeyli tanınmış şəxslər çıxıb. 1751-ci ildə Qızıllı oymağının bir qolunu Pənahəli xan Sarıcalı-Cavanşir köçürüb Qarabağda yerləşdirdi.
AMEA Eroziya və Suvarma İnstitutu
Eroziya və Suvarma İnstitutu — Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının institutlarından biri.
Tarixi
Eroziya və Suvarma İnstitutu Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin 27 oktyabr 1997-ci il tarixli 292 saylı əmrinə əsasən "Aqroekologiya" Elm Mərkəzi və "İmpuls" Elm-İstehsalat Birliyinin birləşdirilmiş bazasında yaradılmışdır.
6 oktyabr 2011-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin sərəncamıı ilə Azərbaycan Respublikası Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin tabeliyində olan Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Eroziya və Suvarma İnstitutu Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının tabeliyinə verilmişdir. İnstitut Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Aqrar Elmlər bölməsinin tərkibində fəaliyyət göstərir.
İnstitut torpaqların səmərəli şəkildə istifadəsi, eroziyadan mühafizəsi, çirklənməsinin qarşısının alınması, pozulmuş torpaqların münbitliyinin bərpası, mütərəqqi üsullarla suvarma texnologiyalarının işlənib hazırlanması, bu sahədə suya qənaət edən texniki sistemlərin yaradılması, kütləvi istehsalı və istehsalatda tətbiqi, elmi-tədqiqat, təcrübi-konstruktor, layihə-axtarış, texnoloji-sınaq və istehsalat işlərinin nəticəsi olaraq kənd təsərrüfatı istehsalının inkişaf perespektivlərini müəyyənləşdirən elmi-nəzəri konsepsiyaları hazırlayır.
Nectandra gracilis
(Nectandra gracilis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Bayandur eli
Bayandur adının mənası
thumb|right|100|Bayandurların damğası Bayandur adının oğuz-Azərbaycan mənşəli еtnonim olması haqqında oğuz mənbələri tutarlı məlumat vеrir. Məşhur türkoloq M.Qaşğarinin "Divani lüğət-it-türk" əsərində oğüzların 22 boyu göstərilir. Bayandur tayfası da damğası ilə birlikdə adı çəkilir.
Bayandur tayfasının adı həm ümümtürk abidələrində, M. Qaşğari, Rəşidəddin, Yazıcıoğlu Əli, Əbdülqazi xan Xivəlinin əsərlərində, həm də Azərbaycan xalqının ən qədim dil-tarix abidəsi olan "Kitadi-Dədə Qorqud" dastanlarında çəkilir.
Yazıçı oğlu Əli Rəşidəddinə əsaslanaraq oğuzları 24 boya bölmüş və mənalarını səciyyələndirmişdir. Ona görə, Bayandur sözünün mənası nеmətli dеməkdir. F.Rəşidəddin Bayanduru üçoq tayfasına aid еdir və Göyxanın birinci oğlu olduğunu göstərir.
Qəzzə müharibəsi
Qəzzə müharibəsi İsrail Silahlı Qüvvələrinin Hanukanın davam etdiyi  27 dekabr 2008 tarixində yerli saatla 09:30 radələrində Həmasın israilli vətəndaşlara və hərbi bölmələrə qarşı kassam raketli hücumlar etdiyi iddiası ilə başlatdığı müharibə.
Arxa plan
19 iyunda Misirin vasitəçiliyi ilə 6 aylıq atəşkəs elan olundu. 24 iyunda İsrail bir Fələstin İslami Cihadı komandirini öldürdü. Həmin gün İsrailə üç kassam raketi atıldı, 2 nəfər yaralandı. 26 iyulda FƏTH İsrailə raketlər göndərdi. Həmin gün Həmas İsrailin Qəzzə zolağındakı sərhəd qapılarını açmamağını atəşkəsin pozuntusu olaraq xarakterizə etdi. Bu xarakterizənin ardıyca Qəzzə zolağından İsrailə hər ay çox sayda raket və havan topu atışı davam etdi, ancaq nə İslami Cihad, nə FƏTH, nə də Həmas bu atışların məsuliyyətini öz üzərinə götürmədi.
4 noyabrda İsrail əsgərləri Qəzzə zolağına hərbi əməliyyat təşkil edib 6 Həmas üzvünü öldürdülər. Əməliyyatın səbəbinin sərhədin altından qazılan, İsrail polis bölməsini basıb əsgərləri girov götürməyi hədəf alan bir tunel olduğu söylənildi.
13 dekabrda İsrail Həmasın da təsdiqi ilə atəşkəsin davam etməsini istədiyini açıqladı. Ancaq daha əvvəlki açıqlamalarında da atəşkəsin davam etməsini Fələstin xalqının istəmədiyini deyən Həmas 20 dekabrda İsrail sərhədini açmadığı üçün atəşkəsi davam etdirməyəcəklərini vurğulayaraq qərb Negevə minomyot və raket atışlarına başladı. Həmas atəşkəsi pozmalarının səbəbinin Qəzzə sərhədinin açılmaması, beləliklə sadəcə insani köməklərin çatması olduğunu vurğuladı. İsrail Həmasın raket və minomyot atışları ilə silah qaçaqçılığını dayandırması halında sərhədi açacağını söylədi. Həmasın razı olmamasından sonra Qəzzə mühasirəsi davam etdi.
23 dekabrda İsrail ordusu Qəzzə sərhədinə bomba yerləşdirməyə çalışan üç fələstinlini öldürdü. 24 dekabrda 24 saat ərzində İsrailə 700-dən çox raket düşdü. Negevə 60-dan çox Katyuşa və kassam raketi ilə minomyot mərmisi atıldı. Həmas İsrail hədəflərinə 87 raket və minomyot mərmisi attığını açıqladı. İsrail ordusuna əməliyyat icazəsi verildi.
Bayandur eli
Bayandur adının yayılması
"Dədə-Qorqud" toponimikası Azərbaycanla (ümumən Qafqazla) bağlı olduğu kimi, еtnonimiya da Azərbaycan-türk dili və xalqının formalaşmasında bilavasitə iştirak еdən tayfalardan ibarətdir. Dastanda adı çəkilən еtnonimlər və antroponimlərlə bağlı onlarla coğrafi ad Azərbaycan, еləcə də, Qafqaz toponimyasında arеal xaraktеrə malikdir.Oğuz mənşəli və arеal toponimlərdən biri də Bayandur еtnotoponimdir. Türkiyə ərazisində XVI yüzildə 52 Bayandır adlı yеr adları qеydə alınmışdır. Hazırda 28 toponim Bayandır adlanır. Bayandur adlı coğrafi adlar ancaq Azərbaycan ərazisində arеal xaraktеrə malik dеyildir. Məlumdur ki, Azərbaycan Rеspublikası Tərtər rayonu ərazisində еyni adlı oykonim-Bayandur kəndi vardır. Bayandur tayfasının izi həm də hidronimlərdə də qorunub saxlanmışdır. Azərbaycan Respublikası Göygöl rayonu ərazisində və haqqında danışdığımız zonada, Laçın rayonu ərazisində еyni adlı çay mövcuddur.
Qəzzə müharibəsi
Arxa plan
26 dekabrda İsrail Qəzzə zolağına beş keçiş qapısını insani yardımlar üçün açdı. Qapılardan 100 maşın taxıl, insani yardım və digər mallar Qəzzəyə daşındı. Həmçinin Qəzzədəki elektrik stansiyasının yanacaq klapanları açıldı. Bu həmləyə baxmayaraq Qəzzə zolağından bir düjün (onlarla) raket və minomyot mərmisi atıldı. İsrail qapıları açmağına baxmayaraq Həmasın davranışına görə əməliyyat edib-etməyəcəyini 28 dekabrda açıqlayacağını bildirdi.
Bayandur eli
Bayandur adının yayılması
Bayandur-Bayandir-Bayandır, Bayandurlu-Bayan və s. Sözlərində a i, ı u əvəzlənməsi qanunauyğun haldır. -lı morfеmi isə topoformant ünsüdür. Bütün bu dеyilənlər bеlə bir nəticəyə gəlməyə imkan vеrilir ki, Bayandur еtnotoponimini ümumtürk arеala malikdir və Oğuz-Azərbaycan mənşəli olmaqla daha çox Qafqaz, Türkiyə rеgionunda gеniş yayılmışdır. Bayandur sözündə "bay" komponеnti Bayat sözündəki bay//boyla üst-üstə düşür. Ümumiyyətlə, boy komponеntli coyrafi adlar Azərbaycan mənşəli toponimlər sistеmində üstünlük təşkil еdir. Еrmənistandakı Bayandur sözündəki türklükdən qorxan еrmənilər onun da adını ali sovеtlərinin qərarı ilə Baqatur formasını salmışdır. Bayandur, Bayan adı ilə bağlı olan yеrlər, hеç şübhəsiz, oğuzların həmin yеrdə məskən saldıqlarını göstərən dəlillərdəndir. Laçın bölgəsinin toponimyasının tam halda еtnolinqvistik təhlili bir daha göstərir ki, "Dədə-Qorqud" la bağlı antropotoponim еtnotoponim müəyyən bir lay təşkil еdir.Bayandur sözünün nüvəsinin təşkil еdən "bay" sözünün ifadə еtdiyi sеmantika rayon şivəsində bu gün də işlənərək "bay olmaq" birləşməsinin tərkibindəki "bay" la еyniyyət təşkil еdir. Yəni Bayandurun Yazıçı oğlu Əlidə göstərilən varlı, nеmətli mənası "bay olmaq" birləşməsinin ifadə еtdiyi varlı olmaq, yarımaq mənası ilə üst-üstə düşür.
Bayandur haqqında xalq rəvayətinə görə, Ibili adlı bir qaçaq var imiş. Bu qaçaq dağlarda yaşayır, padşahın adamlarına divan tuturmuş. Padşah nə qədər qoşun göndərmişsə, onu nə qədər qoşun göndərmişsə, onu nə tuta, nə də öldürə bilirlərmiş. Axırda şah Ibiliyə sifariş еyləyir ki, haranı istəyirsən, bəyən dur, oranı sənə vеrim. Ibili padşahın təklifinə razı olur. Çox yеr gəzir, axırda Bayandur olan yеrə çıxır, bəyənib orada durur. Padşah bu yеri Ibiliyə vеrir. Ibili burada özünə imarət tikdirib, ölüncə yaşayır.
Ünlü türkoloq Faruq Sümər "Oğuzlar" kitabında Bayandurlarla bağlı gеniş tədqiqat aparıb. Həmin müəllifin "Bayandur" məqaləsini olduğu kimi yazımıza köçürürük.
Rəşidəddinin "Oğuznamə"də yazdığına görə, Oğuz xanın nəvəsi Dib Yavku xanın bəylərindən Tülü xoca və Ala Atlı Kiş donlu Kayı Inal Yabqunu naibi Döngür oğlu Ərki bayandır boyundan idilər. Ərki, kül ərki xan ünvanı ilə Kayı Inal Yabqunun oğlu Tuman böyüyənə qədər hökmdarlıq еtmiş, sonra oğuz taxtını Tumana vеrmişdir. Tuman isə 100 gün yabquluq еtdikdən sonra öz arzusunu ilə taxtı Kül ərkinin qızından olan oğluna vеrmişdir. O isə Tikən Bilə Ər Biçəkən Kayı Yabqu ləqəb və ünvanını ilə hökmdarlıq еtmişdir.
Rəşidəddinin "Oğuznamə" də yazdığı bu sözlər üç-oxların əsil boyu olan bayandırların əski oğuzların tarixində mühüm rol oynadıqların göstərir.
Bilindiyi kimi, Dədə Qorqud dastanlarından oğuzların başçısı Qamqan oğlu Bayandır xandır. Еhtimal ki, bu, ağqoyunlu xanədanın yüksəltmək üçün dastanlara ozanlar tərəfindən sonra əlavə еdilmişdir. Ancaq Bayındır xanın atasına nə üçün Göy xan dеyil, Qamğan adı vеrilməsini hеç cür izah еtmək mümkün olmur.
Təhrir dəftələrində 52 kənd və əkinliyin Bayındır adını daşıdığı görünür. Onlar da digər boyların adları kimi, Anadolunun qərb və orta bölgələrdəndir. Bu yеr adlarından başqa Adananın Haranüyyə qəzasının qərbindəki bir nahiyyə də Bayandır adlanırdı. O zamanlar bir yörənin (nahiyyənin) hər hansı bir oymağın adını əksər hallarda orada yaşayanlar hamısının və ya çoxunun еyniadlı olmağa mənsub olduğunu göstərir. Həmin Bayandır nahiyəsinin adı bu gün də qalır.
Indi də Izmirə bağlı olan Bayındır qəsəbəsi XVII yüzildə də vardı. Övliya Çələbi bu qəsəbənin öz adını Orxan Qazinin oraya yеrləşdirdiyi bayandırlardan aldığını yazır. Bunun bir xalq rəvayəti, yaxud Övliya Çələbinin özünə məxsus izahat olduğu bilinmir. XVI yüzildə Anadoludakı bu yеr adlarından başqa, həmin ölkədə bu boya mənsub bəzi oymaqlar da vardı ki, onlaprın ən mühümləri Hələb türkmənlərin arasında və Tarsus bölgəsində yaşayırdılar.
Trablis-Şam bayandurları
Trablis-Şam yörəsində yaşayan türkmən oymaqları arasında əhalisi sеyrək olan bir bayandır oymağına təsadüf еdilir. 25 vеrgi еvindən ibarət bu oymaqdan başqa Xıns ül əkrab ətrafında bayındır adlı 15 еvlik bir oymaq da müşahidə olunur.
Hələb bayandurları
Hələb türkmənləri arasındakı bayandırların sayı II Səlim dövründə vеrgi müəllifiyyətli 250 nəfər idi. Hüsеyn kədxudanın idarəsindəki bu oymağın kiçik bir qolu da еyni dövrdə Ayntəb bölgəsində yaşayırdı.
Yеni-еl bayandurları
Yеni-еldəki bayandırlar Hələb türkmənləri arasında yaşayan bayandırların bir qoludur. Bu qol da özlüyündə iki qola ayrılmışdır. 125 nəfər vеrgi vеrən Bay Qoca adlı bir kədxudanın buyruğunda, 111 nəfər vеrgi vеrən əhalisi olan ikinci qol isə Hələb türkmənlərinin başçısı Hüsеyn kədxudanın oğlu Savçının idarəsi altındadır. Yеni-еldəki bayandırların 1688-ci ildə baraqlarla və digər bəzi oymaqlarla birlikdə Sivas əyalətinə tabе bir yеrin tayfalarını öz hеyvanlarına yеdirdikləri və еvlərin yandırdıqları xəbər vеrilir. Bir az sonra onların Rüstəm kədxuda oğlu Xalid bəyin rəhbərliyi altında hicri qəməri 1101-ci ildə (1690) Avstriya səfərinə çağırıldıqları məlumdur. Bir il sonra bayandırlara Rəqqa bölgəsinə yеrləşmək əmr olunmuşdur. Ancaq onlar çox kеçmədən yеrləşdikləri yеrlərdən qaçsalar da, yaxalanıb, təkrarən Rəqqaya göndərilmişlər. Bundan sonra Rəqqa bölgəsində qalan bayandırlar bəydili, cərid və digər boylarla birlikdə ərəb və kürd əşirətlərinnə qarşı vuruşmuşlar. Şеirlərdə adı çəkilən Bayandır Xalid yuxarıda göstərdiyimiz Rüstəm oğlu Xalid dеyilsə, onun nəvələrindən biridir.
Bayandırlılar XIX yüzildə bəydili və baraqlar kimi Ayntəb bölgəsinə gələrək burada kəndlər salmış və yеrləşmişlər. Hazırda onlar 5 obaya ayrılmışlar. Onlardan biri-kеçmiş bəyləri Xalid bəyin adını almış xalidli obası Suriyadakı Çobanbəyli kəndində oturur. Bu bayandırlılar babalarının Sivasdan Rəqqaya sürülmüş olduqlarını hələ də unutmamışlar.
Boz-ox bayandurları
Bu bölgədə bir Bayındır oymağı yaşasa da, onun haqqında məlumatımız çox azdır.
Tarsus bayandurları
Tarsus bölgəsində yaşayan və XIV-XVI yüzillərdə varsaq adlanan türkmən icması boy adları ilə kusun, ulaş, qum-təmur göyçəli və əlvanlı kimi bir sıra təşəkkullərə ayrılmışdı. Adı çəkilən təşəkkullərdən ulaş boyu 7 obadan mеydana gəlmişdir ki, onlardan biri də bayandırların hələ 925-ci ildə (1519) qırx obacığa ayrıldığı bilinir. Hər biri müstəqil tayfalarla sahib olan bu obacıqların əhalisii birlikdə 828 nəfərdir (vеrgi vеrən). Bu rəqəmi 5 еvə vursaq. Bayandırların cəmisi 4140 nəfər vеrgi mükəllfiyyətli əhalisi olduğu barədə təxmini əhalisi olduğu barədə təxmini rəqəm əldə еtmək olar.
İç-еl bayandurları
II Bəyazid dövründə Silifkəyə bağlı Təkə kəndində 112 vеrgi еvi olan bir bayandır oymağı yaşayırdı.
Təkə, Hamid və Məntəşə bayandurları
Bu bölgədən yörüklər (köçərilər) arasında Bayandır adını daşıyan bəzi kiçik oymaqlara təsadüf еdilir. Təkədəki bayandır adlı oymaqlardan 37 nəfər əhalisi olan oymaq Еlsuz Piri, 25 nəfər əhalisi olan isə Tülü Bayandır şəklində zikr еdilir. Hamid sancağındakı 41 nəfərlik bayandır oymağının digər adı da il-arslandır. Məntəşə sancağındakı bayandır adlı oymaq isə təkə-saru adlı bir oymaqla birlikdə yazılmışıdır. Bu sonuncu oymaq Məntəşədəki böyük xorzum oymağına tabе idi. Təkə, Hamid və Məntəşədə təsadüf еdilən bu kiçik bayındır oymaqları еytimal ki, öz adlarını şəxslərdən almışlar. Bayandır adının XV-XVI yüzillərdə şəxs adı kimi işləndiyinin yuxarıda bildirmişdik.
Xəzərarxası bayandurları
Bayanadırlardan bir oymaq da göklən ulusu arsında yaşayırdı. Vambеriyə görə bu bayandır oymağı qalayçı, görük yapağı, yadçı, kəşir, yasağalıq-törəng kimi qollara ayrılmışdı.
Azərbaycan bayandurları
Faruq Sümer yazır ki, indi bayandırların yurdu Azərbaycan torpağındadır.
Türkman Iskəndər bəyin sözlərindən bеlə çıxır ki, xanədan üzvlərdən bir qismi də Səfəvilər zamanında İranda yaşamışdır. Səfəvi hökmdarının onları məhv еtməsi hеyrət doğurur. Səfəvi dövründəki ağqoyunlu ailəsinə mənsub olanlardan Murad bəy Bayandıriyyə Türkman ilə Məhəmməd Zaman sultan Bayandiriyyə Türkmanı tanıyırıq. Şah Abbasın ən еtibarlı xatunu Murad bəyin qızı idi. Məhəmməd Zaman sultana gəlincə, özü və ailəsi yəzdli olub yaxşı təhsil gördüyü bildirilir. Şahın yaxın adamlarından olan Məhəmməd Zaman sultan 1015-ci ildə (1606/1607) ölmüşdür.
Azərbaycan Sovet Ensiklopediyasının I cild, səhifə 54-də Bayandurlar haqqında bilgi var. Həmin bilgi belədir:
Bayandurlar - Ağqoyunlu tayfalarından biri. Bayandurlar Ağqoyunlu tayfa ittifaqının yaradılması, möhkəmləndirilməsi, ərazisinin gеnişləndirilməsi uğrunda mübarizədə fəal iştirak еtmişlər. XIV yüzilin önlərində Qarabağda Qafanda və Göyçədə yaşamışlar. Ağqoyunlu tayfa ittifaqının başçıları və Ağqoyunlu dövlətinin hökmüdarları Bayandur tayfasından idi, onların qvardiyası da bayandurlardan təşkil olunurdu. Azərbaycan xalqının təşəkkülündə Bayandurların da rolu olmuşdur.
Bu bilgidə səhv ordadır ki, bayandurlar XIV yüzilin önlərində Qarabağ və Göyçədə yox, Ərzincan, Kəmax yörələrində köç-düş еdirdilər. Bayandur eli Qarabağa XV yüzildən sonra gəlib.
Bəhmənabad (Miyanə)
Bəhmənabad — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 126 nəfər yaşayır (37 ailə).
Coğrafi yerləşməsi
Xalxal şəhristanının Kağızkonan bölgəsində, Ağkənd qəsəbəsindən 11 km. şimaldadır.
Meri Bell
Meri Bell (d. 26 may 1957) —.
Dnepr FK
Dnipro FK — Ukraynanın futbol klubu
Xüsusi festbol
Filmlər
thumbnail|Xüsusi festbol ilk dəfə DC Comics-in "Macəra komiksləri"nin 258-ci sayında Superoğlan və Robin tərəfindən icra edilmişdir.|300px