cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yanma
Alovun ram edilməsi
İnsan sivilizasiyasının inkişafında odun ram edilməsi əsas rol oynamışdır. Od insanlara yemək hazırlamaq və yaşayış yerini qızdrmaq imkanı vermiş, sonradan metallurgiyanın, energetikanın inkişafını, yeni və daha təkmil alətlərin və texnologiyaların yaradılmasını təmin etmişdir.Yanma proseslərinin idarə olunması avtomobil, gəmi və raketlər üçün mühərriklər işlənib hazırlanmasının əsasını təşkil edir.
Alov enerji mənbəyidir
İndiyə qədər yanma dünyada ən əsas enerji mənbəyidir və yaxın perspektivdə elə belə olaraq qalacaq.2010-cu ildə bəşəriyyət tərəfindən istehsal olunan enerjinin təxminən 90%-i faydalı qazıntı kimi çıxarılan yanacağın və ya bioyanacaqların yandırılması ilə əldə olunmuşdur və Enerji Tədqiqatları və İşləri İdarəsinin (ABŞ) proqnozlarına əsasən 2010-2040-cı illərdə enerji sərfinin 56% artmasına baxmayaraq, bu pay 2040-cı ilədək 80%-dən aşağı enməyəcək. Bərpa olunmayan enerji resusrlarının tükənməsi, ətraf mühitin çirklənməsi və qlobal istiləşmə kimi müasir sivilizasiyanın böyük problemləri məhz bununla əlaqədardır.
Yanmanın kimyəvi reaksiyaları
Yanmanın kimyəvi reaksiyaları adətən şaxələnən-zəncirvari mexanizm üzrə, reaksiya zamanı ayrılan istilik hesabına öz-özünə artan sürətlə gedir.Digər fiziki-kimyəvi proseslərdən yanmanı fərqləndirən xüsusiyyətlər reaksiyanın surətini kəskin şəkildə temperaturdan asılılığa gətirən yüksək istilik effekti və böyük aktivləşmə enerjisidir. Bunun nəticəsində otaq temperaturunda uzun müddət saxlanıla bilən yanar qarışıq alovlanmanın kritik temperatur həddinə çatdıqda və ya xarici enerji mənbəyinin təsiri ilə (məcburi alovlanma, və ya yandırılma) alovlana və ya partlaya bilər.
Partlayış nədir?
Əgər ilkin qarışığın kiçik həcmdə qısa zaman ərzində yanmasından əmələ gələn məhsullar böyük mexaniki iş görüb, əhatə edən obyektləri zərbə və istilik təsirinə məruz qoyurlarsa, bu hadisə partlayış adlandırılır. Yanma və partlayış prosesləri atəşsaçan silah, partlayıcı maddə, döyüş sursatı və adi silahlanmanın müxtəlif növlərinin yaradılmasının əsasını təşkil edir.
Alov
Alov – yanma prosesində əmələ gələn işıqlanan zonadır.Alovun temperaturu ilkin qarışığın tərkibindən və yanmanın aparıldığı şəraitdən asılıdır. Təbii qazın havada yanması zamanı isti zonada temperatur 2000K-dən, asetilenin oksigendə yanması zamanı isə 3000 K-dən yüksək ola bilər (qaz qaynağı).
Alovun rəngi
Yanma zonasında elektron-həyacanlanmış və rəqsi-həyəcanlanmış vəziyyətdə sərbəst radikal və molekullar əmələ gələ bilər. Əgər işıqlanmanın intensivliyi kifayət qədər böyükdürsə, onu adi gözlə də görmək olar. Alovun rəngi spektrin görünən sahəsində şüalanmanın əsasını təşkil edən kvant keçidlərinin hansı tezlikdə olması ilə müəyyən olunur. Şüalanmanın böyük bir hissəsi, xüsusən bərk faza, alovda toz və ya duda zərrəcikləri olduqda, subyektiv surətdə oddan gələn istilik kimi qəbul olunan infraqırmızı sahənin üzərinə düşür. İnfraqırmızı şüalanmada rəqsi-həyacanlanmış CO, CO2 və H2O molekullarının payı vardır. Təmiz havada hidrogen yandıqda alov demək olar ki, rəngsiz olur. OH radikallarının və optiki diapazonda 306-308 dalğa uzunluğunda şüalanması səbəbindən alov çox az sezilə biləcək mavi rəngə çalır. Adətən havada toz və üzvi mikroqarışıqlar olduğundan hidrogen alovu daha çox işıqlanır. Propan və butan kimi karbohidrogen yanacaqları Bunzen lampasında yandığı zaman, alov yanacağın və havanın nisbətindən asılı olaraq müxtəlif rəngdə ola bilər. Qarışıqların alovu müxtəlif rəngə boyaması qabiliyyətindən analitik kimyada pirokimyəvi analiz və pirotexnikada atəşfəşanlıq, siqnal raketləri üçün istifadə olunur.
Alovun elektrik xassələri
Karbohidrogen yanacaqlarının alovu elktromaqnit sahəsi ilə qarşılıqlı təsirdə ola bilər, başqa sözlə alovda yüklənmiş hissəciklər olur. Təcrubi şəkildə müəyyənləşdirilmişdir ki, alovda ionların qatılığı ionlaşmanın sırf termiki mexanizimində müşahidə edilə biləcəyindən 4-6 dəfə artıq ola bilər və faktiki şəkildə alov özünü zəif ionlanmış plazma kimi apara bilər. Lakin alovun temperaturu qarışığın komponentlərinin molekullarının öz arasında toqquşmasından ionlaşması üçün kifayət deyil. 1950-ci illərdə müəyyən olundu ki, ionların əmələ gəlməsinin əsas mexanizmi xemoionlaşmadır. Alovda başqa ionların da olmasının qeyd edilməsinə baxmayaraq, hesab olunur ki, xemoionlaşma əsasən CHO+ionunun əmlə gəlməsi ilə gedir. Karbon olmadıqda CHO+ ionu əmələ gəlmir, ona görə də təmiz hidrogenin təmiz oksigendəki alovunda ionların qatılığı azdır. Qazda üzvi maddələrin hətta izi olduqda belə ionların qatılığı əhəmiyyətli surətdə artır, bu zaman alovun keçiriciliyi xeyli yüksəlir. Bu hadisə qaz xromatoqraflarının alov – ionlaşma detektorlarında istifadə olunur. Alovun elktromaqnit sahəsi ilə qarşılıqlı təsiri yanma prosesinin idarə edilməsi və onların əsasında perspektiv texnologiyalr yaradılmasına yeni imkanlar açır.
Sib və Suran şəhristanı
Sib və Suran şəhristanı— İranın Sistan və Bəlucistan ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Suran şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 60,514 nəfər və 12,663 ailədən ibarət idi.
Zarina İvanovna
Yekaterina İvanovna  Zarina   ( Novikova, 1 oktyabr 1837 - 25 yanvar  1940 ) rus yazıçısı və memuarçısı idi.
Haqqında
Yekaterina İvanovna bir çox hekayə, roman və pyeslərin müəllifidir. Onun ən mühüm əsəri “Nikolay Bronski” romanıdır. Onun xatirələrində Penzaya həsr olunmuş səhifələr var.
Yekaterina İvanovna Zarina ədəbiyyatşünas, şair, tərcüməçi Efim Fedoroviç Zarin ilə evli idi. Yazıçı və ədəbiyyatşunas olan Andrey (1862 - 1929) və Fyodr Efimoviç (1870 - 1941), Zarinin və memar olan Sergey Zarinin anasıdır. .
Ədəbi fəaliyyətinə  Nekrasovun "Sovremennik"ında başlamış, 1863 cü ilin dekabrında onun ilk "Ev heyvanları" əsəri  anonim  olaraq nəşr olunmuşdur.
Ahıl yaşlarında memuarlar yazırdı. Təxminən 900 səhifəlik əlyazma mətndən ibarət xatirələr bu günə qədər çap olunmayıb. Yekaterina İvanovna yarım əsrdən çox Sankt-Peterburqun ədəbi mühitinə yaxın idi. Əsasən o bir neçə dəfə "Oteçestvennıe Zapiski" jurnalının  təsisçisi olan  A. A. Kraevski  ilə görüşüb.
Yekaterina İvanovna Zarina 1940-cı il yanvarın 25-də Leninqrad yaxınlığındakı, Puşkin şəhərində 103 yaşında vəfat etmişdir.
Aşağı Qozlu (Soyuqbulaq)
Aşağı Qozlu - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 346 nəfər yaşayır (49 ailə).
Anna Koulman Led
"Cəsur simasızlar" studiyası
Anna müharibədə yaralanmış əsgərlərə yaşamaq həvəslərini yenidən qaytarmaq məqsədilə "Cəsur simasızlar" studiyasını yaratmışdır. Burada o və həmkarları əsgərlər üçün yeni protez-maskalar hazırlayırdılar. İşə başlayarkən ilk əvvəl üzün xələl görmüş hissəsinin gips qəlibini götürür sonra da eyni üzün fotoşəkildəki əslinə baxaraq yeni bir gips qəlibi hazırlayırdı. Hazırladığı qəlib arasında xələl gəlmiş olan yerlərə əlavələr edərək yeni qəlibə Sumatra ağacının şirəsini töküb elastik bir maska hazırlayırdı. Maskanı mislə örtərək daha yüngül və rahat bir hala gətirir və onları əsgərlərin dəri rənginə uyğun formada rəngləyirdi. Beləliklə Anna 100-ə yaxın üzü parçalanmış insana kömək etmiş və onları yenidən cəmiyyətə qazandırmışdır.
Talabıqışlaq
Talabıqışlaq — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Toponimikası
Talabıqışlaq oyk, mür. Quba r-nunun Talabı i.ə.v.-də kənd. Dağətəyi düzənlikdədir. Kəndi Baş Talabıdan çıxan ailələr yaratmışlar. Bu coğrafi ad Talabı (oyk.) və qışlaq sözlərindən ibarət olub, “Talabı kəndinə məxsus qışlaq” mənasındadır. Yaşayış məntəqəsi vaxtilə Talabı kəndinə məxsus qışlaq yerində salındığına görə belə adlanmışdır.
Mədəniyyəti
Çox maraqlı toy adətləri var. Bəy tərifi olanda bəyin qabağına qız evi xoruzu konfetlə qoz və fındıq ləpələri ilə bəziyib aparırlar. Bəy evi də bu xonçası qəbul edib onun əvəzində xonçanı gətirənə şirinlik verir. Bəy tərifi zamanı bəyin boynuna çoxlu xələtlər (parçalar) atırlar və hamı bəyi və yanındakı solduş və sağdışı öpür. Əgər bu vaxt bəy üzünü silərsə, onda bəy cərimələnir.
Künarək şəhristanı
Künarək şəhristanı— İranın Sistan və Bəlucistan ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Künarək şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 68,605 nəfər və 14,288 ailədən ibarət idi.
Lüksemburq dili
Lüksemburq dili (öz dilində adı — Lëtzebuergesch) — Lüksemburq əhalisinin gündəlik danışıqda istifadə etdiyi dillərdən biri (fransız və alman dilləri ilə yanaşı). 1984-cü ildə rəsmi dil statusu alıb.
Təsnifatı
Lüksemburq dili Hind-Avropa dilləri ailəsinin german dilləri qrupuna daxildir. Alman dialektologiyasında bu dil mozel-frank dilaketinə aid (yuxarı alman yarımqrupuna daxil olan orta alman qrupu) qərbi alman, orta alman mədəni dialekti kimi təsnifatlandırılır.
Amma, Lüksemburq dilinin ayrı dil kimi təsnifatlandırılmasının əsas səbəblərindən biri ana dili standart alman dili (yuxarı alman dili — Hochdeutsch) olanların bu dili başa düşmələrində çətinlik çəkmələridir.
Lüksemburq dilinin bir sıra dialektləri də mövcuddur:: Areler, Eechternoocher, Kliärrwer, Miseler, Veiner, Weelzer və s. Qərbdən şərqə doğru Lüksemburq dili digər mozel-frank dialekləri ilə əvəz olunur.
Versayö
Versayö  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şalamon kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
Lüksemburq dili
Coğrafi arealı
Dünyada 300 min nəfər Lüksemburq dilində danışır. Onlardan 250 mini Lüksemburqda (Böyük Lüksemburq Hersoqluğu) yaşayır.
Sibot döyüşü
Sibot adaları döyüşü — Korinf və Kerkira arasında Epidamn münaqişəsi çərçivəsində E.ə. 433-cü ildə baş vermiş dəniz döyüşüdür. Bu o vaxtadək yunan polisləri arasında baş vermiş ən böyük dəniz döyüşü idi
Versayö
INSEE kodu — 01434.
Sibot döyüşü
Döyüşdən əvvəlki hadisələr
Kerkira və Korinfin birgə koloniyası olan, zəngin və çoxlu əhali yaşayan Epidamn (Roma dövründə Dirraxi, indi isə Albaniyanın Durres şəhəri) şəhərində e.ə. 436-cı ildə demokrat və oliqarxlar arasında toqquşma baş verdi. Məğlub olmuş oliqarxlar köməyə qonşu İlliriya tayfalarını çağırdı və onlar şəhəri talan etdi. Buna qarşılıq olaraq oliqarxik Kerkiradan kömək almayan demokratlar Delf kahinin yanına səfirlik yolladılar. Bu səfirliyin məqsədi şəhər üzərində bütün hüquqları Korinfə vermək məsələsinin mümkünlüyünü araşdırmalı idi.
Delfdə Epidamn demokratlarının bu qərarını alqışladılar. Bununla razılaşmayan kerkiralılar Korinfə bu məsələni üçüncü tərəfin hakimliyi ilə həll edilməsini tələb etdi. Korinf müəyyən bir cavab vermədi və müharibə hazırlıqlarına başladı.
Versayö
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 203 nəfər arasında (15-64 yaş) 155 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 48 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi - 76.4%, 1999-cu ildə 80.5%). 155 fəal sakindən 142 nəfər (78 kişi və 64 qadın) işləyir, 13 nəfər işsizdir (3 kişi və 10 qadın). Aktiv olmayan 18 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 22 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Sibot döyüşü
Korinflə Kerkira arasındakı vuruşma
Kerkira donanması Yunanıstandakı ikinci ən böyük donanma idi. Onların 120 trieri var idi. Kerkiralılar 25 gəmi yolladılar. Korinflilər onların qarşısına 75 gəmi və 2000 hoplit çıxardılar. Kerkiralılar 80 gəmi ilə hücum etdi və Levkimn yaxınlıında korifliləri məğlub etdi. Onlar Korinfin 15 gəmisini batırdılar. Daha sonra kerkiralılar tərəfindən mühasirəyə alınmış Epidamn təslim oldu. Korinflilər məğlubiyyətlə barışmayaraq çox irimiqyaslı hazırlıqlara başladılar. Bu məqsədlə onlar hətta Delos İttifaqının polislərində də dənizçiləri muzdla yığmağa başladılar. Bundan qorxuya düşmüş kerkiralılar Afinaya səfirlik yolladılar. Onlar Delos İttifaqına girməyi və Epidamn üzərində hüquqlarının tanınmasını xahiş etdilər.
Almaniyada ilin futbolçusu
Bu, illər üzrə Almaniyada ilin futbolçu siyahısıdır. Qalib "Alman Futbol Jurnalistləri Assossasiyası" tərəfindən seçilir və ölkənin idman dərgisi sayılan "Kiker" jurnalında dərc edilir. Buraya həmçinin ölkə xaricində oynayan alman futbolçularda aid edilir.
Sibot döyüşü
Afinanın Kerkirə ilə ittifaqı
E.ə. 433-cü ildə Kerkiranın səfirləri Afinaya gəldi. Onlar bildirdilər ki, Korinfə müqavimət göstərə bilməyəcək, təslim olacaqlar, bu halda Afina iki qüdrətli dövlətlə, Korinf və Kerkira ilə müharibə aparmalı olacaq.
Kerkilalırla eyni vaxtda gəlmiş Korinf səfirləri kerkiralıları qayda-qanun tanımamaqda, epidamnlılara vaxtında kömək göstərməməkdə ittihiam etdi və onların Delos İttifaqına daxil olmaq istəyinin rəddini tələb etdi.
Almaniyada ilin futbolçusu
1960-cı ildən bəri Almaniyada ilin futbolçusu seçilir. 2004-cü ildə braziliyalı Aylton seçilməklə bu adı qazanan ilk əcnəbi futbolçusu kimi tarixə düşmüşdür.
Sibot döyüşü
Afinanın Kerkirə ilə ittifaqı
Qərbə doğru nüfuz dairəsini genişləndirmək siyasətini yürüdən Afina bu zamanı öz müdaxiləsi üçün son dərəcə uğurlu hesab etdi. Onlar kerkiralıları birbaşa müdafiə edə bilməzdilər, çünki belə olacağı halda Korinflə və Peloponnes İttifaqı ilə vuruşmağa məcbur olacaqdılar. Korinfin Samos müharibəsindəki neytrallığının əvəzində indi onların iddiasını qəbul etmək isə Yunanıstanın qərbini onlara vermək və Afinanın qərbə doğru irəliləmək siyasətinin üstündən xətt çəkmək demək idi.
NGC 3456
NGC 3456, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kasa bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sibot döyüşü
Döyüşün gedişi
İkinci Afina eskadrası Kerkiraya korinflilərlə kerkiralıların arasındakı vuruşmanın qızğın çağında çamışdı. Afinalıların birinci eskadrası döyüşdə iştirak etsə də, çox uğur qazana bilməmişdi. Afinalıların fikrincə tərəflər çox savadsız şəkildə vuruşurdular. Yəni nə gəmilər manevr edir, nə də düşmən cərgələrini dağıdırdılar. Hər iki tərəf gəmilərində abordaj döyüşünə ümid bəsləyərək, maksimum sayda piyada əsgər saxlayırdılar. Kerkiralılar Korinfin sol cinahını yardılar, həmçinin onların düşərgələrini talan edərək yandırdılar, lakin sağ cinahda darmadağın olaraq başıpozuq halda geri çəkildilər. Korinflilər otuz, kerkiralılar isə yetmiş gəmi itirdi.
İkinci Afina eskadrasının müdaxiləsi nəticəsində döyüş daha uzun müddət davam etmədi. Afinalılar siyasi səbəblərlə korinfliləri qıcıqlandırmaq istəmədilər, alkin onlar da düşmənləri kimi çətin vəziyyətdə qaldılar. Korinflilərin donanması daha güclü olsa da, gəmilərin təmiri üçün bazası yox idi və uzun müddət vuruşa bilməzdi.
Döyüşdən sonra hər iki tərəf trofey qoyaraq özünü qalib hesab etdi. Korinfilər məqsədlərinə çatmayaraq, evlərinə yollandılar.
Döyüşün nəticəsi
Bu hadisələr Peloponnes müharibəsinin başlanmasının səbəblərindən biri oldu.
2015 Avropa Oyunları medal sıralanması
thumb|400x400px|[[2015 Avropa Oyunları|I Avropa Oyunlarında medal qazanan dövlətlərin müxtəlif göstəriciləri. — bu dövlət ən azından bir qızıl medal qazanıb  — bu dövlət ən azından bir gümüş medal qazanıb  — bu dövlət ən azından bir bürünc medal qazanıb  — bu dövlət medal qazanmayıb  — bu dövlət yarışlara qatılmayıb]] 2015 Avropa Oyunları və ya rəsmi adı ilə I Avropa Oyunları — yay idman növləri üzrə avropa qitəsində yerləşən, habelə Avropa Olimpiya Komitələrinin üzvü olan dövlətlər arasında iyunun 12-dən 28-nə qədər Azərbaycannın paytaxtı Baкı şəhərində baş tutan idman oyunları. Ümumi olaraq, 50 dövlətin 5 898 idmançısı, 27 müxtəlif idman növü üzrə 30 yarışda mübarizə apardı.
Tarixdə birinci dəfə baş tutan Avropa Oyunlarında Rusiya yığması 79-u qızıl, 40-ı gümüş, 45-i bürünc medal olmağla, cəmi 164 medal qazandı. Ev sahibi Azərbaycan yığması isə, 21-si qızıl, 15-i gümüş, 20-si bürünc olmağıa, cəmi 56 medalla iкinci yeri tutdu. Üçüncü yeri isə 66 medal qazanan Almaniya yığması tutdu.
I Avropa Oyunlarında Rusiyalı üzgüçü Marina Kameneva hamıdan çox 9 medal (6 qızıl, 1 gümüş və 2 bürünc) qazandı. Digər Rusiyalı üzgüçü Arina Openışeva isə 7 qızıl və 1 gümüş medal qazandı.
Medal sıralanması
thumb|299x299px|[[2015 Avropa Oyunları|I Avropa Oyunlarının medal dəsti]] thumb|315x315px|Bədii gimnastların çoxnövçülüк yarışlarının medalçıları; [[Belarus 2015 Avropa Oyunlarında|Belaruslu Melitina Staniouta (bürünc), Rusiyalı Yana Kudryavtseva (qızıl) və digər Rusiyalı Marqarita Mamun (gümüş)]]
Medal sıralanması Avropa Olimpiya Komitəsinin məlumatına əsasən hazırlanıb. Komitənin standartlarına görə medal sıralanmasında ən əsas qızıl medalların sayı üstün tutulur. Daha sonra diqqətə gümüş medalların sayı, sonda isə bürünc medalların sayı diqqətə alınır.
— ev sahibi dövlət (Azərbaycan)
Beş və daha artıq medal qazanan idmançılar
Kamal Doğan
Kamal Doğan, türk əsgər və siyasətçi.
Həyatı
Anası Pembe xanım, atası maliyyə işçilərindən olan İbrahim Bəy olmuşdur. Ailə 1885-ci ildə Kırklarelinə köçmüşdür. 1897-ci ildə Topçu Məktəbinə daxil olmuşdur. 1900-cu ildə baş leytenant rütbəsiylə məzun olaraq Ədirnədə 2. Ordunun 2. Topçu firqəsinin 4. Livası köməkçisi təyin edilmişdir. Daha sonra Topçu Alayı 7. Bölgə 5. Batareya Komandirliyinə təyin edildi. 1906-cı ildə 9. Topçu Alayı 5. Batareya Komandirliyinə təyin edilmişdir. İyun 1908-də yüzbaşı kimi Veliko-Tırnovada yerləşən Atəşli Krup Cebel Batareya Komandirliyinə, iki ay sonra da Kırklarelində yerləşən 7. Səhra Topçu Alayının 5. Batareya Komandirliyinə təyin edilmişdir. 1909-cu ildə Hərəkət Ordusunda vəzifə almışdır.
1910-cu ildə İstanbulda 5.Topçu Alayı 6. Batareya Komandirliyinə, 1911-ci ildə Topçu Məktəbi 2. Hissə Komandirliyinə təyin edilmişdir. 1911-ci ildə Mustafa Kamal ilə Benqaziyə keçərək mümkün İtalyan işğalına qarşı yerli birliklərin hazırlanmasında çalışmışdır. Balkan müharibələri başlamasıyla Şərq Ordusu Cəbbəxana Komandirliyinə təyin edilmişdir. 1913-cü ildə Səhra Toplarında təşkil edilmiş 2. Batareya Komandirliyinə təyin edilmişdir.
Birinci dünya müharibəsi
thumb|200px|left|General Kamal Doğanın İraqda vurulduğu, güllə dəliyi və qan izləri olan forma. 1914-cü ildə Birinci Dünya Müharibəsinin başlamasıyla 3. Firqə Topçu Alayı 4. Batalyon, İraqa 24. Səhra Alay 1. Batalyon və 51. Firqə Topçu Alay Komandirliyinə təyin edilmişdir. 1915-ci ildə İraq İslam Ordusu Topçu Komandirliyinə və 18. Topçu Komandirliyinə təyin edilmişdir. 6 sentyabr 1915-ci ildə mayor rütbəsinə yüksəlmişdir. İraq Cəbhəsində göstərdiyi böyük xidmətlərinə görə hərb medalı ilə təltif edilmişdir. 1918-ci ildə İslam Ordusu Topçu Müfəttişliyinə, 1919-cu ildə 9. Ordu Topçu Müfəttişliyi və 3. Topçu Müfəttişliyinə təyin edilmişdir.
Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi
19 may 1919-cu ildə Mustafa Kamal ilə birlikdə Bandırma Gəmisi ilə Samsuna gəlmişdir. Sivas Konqresi hazırlıqlarını tamamladıqdan sonra Atatürk ona "Kozanoğlu Doğan Bəy" ləqəbini vermiş və Kilikiya Kuva-yı Milliye komandiri olaraq bölgəni fransız qüvvələrindən təmizləmək üçün təyinat almışdır.
Urumluda yaralanmış amma sağaldıqdan sonra Koçkiri (1921) və Pont (1922) üsyanlarının yatırılmasında vəzifə almışdır. 26 avqust 1922-ci ildə Böyük hücuma Birinci Ordu Topçu Müfəttişi olaraq qatılmışdır. "İstiqlaliyyət" medalı ilə təltif edilmişdir.
Sonrakı həyatı
1923-cü ildə Meçkoğlu ailəsindən Mevhibe xanım ilə evlənmişdir. Reha və Ayfer adında iki qızları olmuşdur. Qızlarından Reha, 1973–1977-ci illər arasında Cümhuriyyət Xalq Partiyasından İstanbul Bələdiyə Sədrliyinə seçilən Əhməd İsvanın həyat yoldaşıdır.
1923–1927 illər arasında Topçu Atış Məktəbi Müdirliyində, 1927–1928-ci illər arasında 2. Ordu Topçu Mütəxəsisliyində, 1928–1932-ci illər arasında 16. Firqə Topçu Bölgə Komandirliyi, 1932-ci ildə Ərzurum Komandirliyi, 1935-ci ildə Kırklarelində 46. Diviziya Komandirliyi, 1937-ci ildə Çanaqqala Komandirliyi, 1938-ci ildə 2. Korpus Komandirliyi, 1940-cı ildə 3. Korpus Komandirliyi vəzifələrində çalışmışdır. 1941-ci ildə təqaüdə çıxmışdır.
Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 6. Dövr seçimlərinə qatılaraq Ağrı millət vəkili seçilmişdir. 7. və 8. Dövr Kırklareli millət vəkili seçilmişdir.
Xatirəsi
Gelibolu, Dirikköydə əsgərlər üçün nəzərdə tutulmuş adını daşıyan General Kamal Doğan Yataqxanası ilə abidə mövcuddur. Kilikyada Türkiyə İstiqlaliyyət müharibəsi dövründə yaralandığı kəndə "Doğanbəyli" adı verilmiş və meydana "Kozanoğlu Doğan Bəy heykəli" qoyulmuşdur. Çanaqqalada Gücləndirilmişdir Mövqe Komandirliyi vəzifəsini icra edərkən İzmir yolu üzərində olan İntepe diyarına etdiyi yardımların xatirəsi olaraq 1938-ci ildə, adına Belde Meydanında, xalq tərəfindən bir çeşmə düzəldilmişdir. Samsunda Qazi Muzeyində, Bandırma Gəmisinin eynən surətində və Tütün Estakadasındakı 19 mayda Atatürkün Samsuna gəlişini təmsil edən heykəllər arasında onun müxtəlif heykəlləri yer almışdır.
Şaiq Bəşirov
Bəşirov Şaiq — Qarabağ müharibəsi şəhidi. 1974-cü il sentyabr ayının 26-da anadan olmuşdur. 1981-1991-ci illərdə Sumqayıt şəhəri 26 nömrəli tam orta məktəbdə təhsil almışdır. Sənaye və qeyri-sənaye texnikumunu bitirmişdir.
Hərbi illəri
26 sentyabr 1992-ci ildə hərbiyə çağırılmışdır. Şaiq Bəşirov 1993-cü ildə aprel ayının 3-də Laçın rayonu uğrunda gedən döyüşdə mühasirədə qalmış əsgər yoldaşlarına çörək və silah-sursat gətirərkən snayper ilə vurularaq dünyasını dəyişmişdir.
Roman Saleh
Roman Sergeyeviç Saleh (27 fevral 1994) — Azərbaycanı, əvvəl isə Belarusu təmsil edən üzgüçü.
Xəyal İdrisov
Xəyal İbrahim oğlu İdrisov (24 fevral 2000; Ərəbocağı, Ağdaş, Azərbaycan — 10 oktyabr 2020; Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Roman Saleh
Həyatı
Roman Saleh 1994-cü il fevralın 27-də anadan olub. Roman Salehin qardaşı Dmitri Saleh də üzgüçüdür.
Xəyal İdrisov
Həyatı
Xəyal İdrisov 2000-ci il fevralın 24-də Ağdaş rayonunun Ərəbocağı kəndində anadan olub. 2006-2017-ci illərdə Ərəbocağı kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. Subay idi.
Roman Saleh
2016-cı il Paralimpiadası
Roman Saleh və qardaşı Dmitri Saleh qardaşları 2016-cı ildə XI Yay Paralimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Sentyabrın 8-də 100 metr məsafəyə batterflay üsulu ilə üzmə turniri baş tutdu. Təsnifat mərhələsinin "B" qrupunda mübarizə aparan Dmitri Saleh 58.82 saniyə nəticə göstərdi və 7 idmançı sırasında 2-ci pillənin sahibi oldu. "C" qrupunda mübarizə aparan Roman Saleh isə 58.40 saiyə nəticə göstərdi və qrupu 7 üzgüçü sırasında 3-cü pillədə başa vurdu. Nəticədə həm Dmitri Saleh, həm də Roman Saleh final mərhələsinə adladı. Final mərhələsində Roman Saleh 58.11 saniyə nəticə göstərdi və dördüncü pillədnin sahibi oldu. Dmitri Saleh isə 58.16 saniyə nəticə göstərdi və turniri beşinci pillədə başa vurdu.
Xəyal İdrisov
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Xəyal İdrisov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Xəyal İdrisov oktyabrın 10-da Suqovuşan döyüşləri zamanı şəhid olub. Ağdaş rayonunun Ərəbocağı kəndində dəfn olunub.
Roman Saleh
2016-cı il Paralimpiadası
Sentyabrın 10-da isə 200 metr məsafəyə qarışıq üsulla üzmə turniri baş tutdu. Bu turnirdə çıxış edən Roman Saleh təsnifat mərhələsində 2:18.36 dəqiqə nəticə göstərdi və üçüncü pillənin sahibi oldu. Bu nəticəyə əsasən Roman Saleh final mərhələsinə vəsiqə qazana bilmədi. Dmitri Saleh isə 2:16.30 dəqiqə nəticə göstərdi və qrupu birinci pillədə başa vurdu. Bununla da Dmitri Saleh final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Final mərhələsində isə Dmitri Saleh 2:12.82 dəqiqə nəticə göstərdi və 8 üzgüçü sırasında 4-cü pillənin sahibi oldu.
Xəyal İdrisov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xəyal İdrisov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Roman Saleh
2016-cı il Paralimpiadası
Sentyabrın 12-də 400 metr məsafəyə sərbəst üsulula üzmə turniri baş tutdu. Təsnifat mərhələsində mübarizə aparan Roman Saleh 4:12.82 dəqiqə nəticə göstərdi və üçüncü pillənin sahibi oldu. Bununla da Saleh final mərhələsinə adladı. Final mərhələsində isə Roman Saleh 4:18.34 dəqiqə nəticə göstərdi və 8 üzgüçü sırasında 7-ci pillənin sahibi oldu.
Mehristan şəhristanı
Mehristan şəhristanı— İranın Sistan və Bəlucistan ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Zabuli şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 43,749 nəfər və 8,227 ailədən ibarət idi.
Roman Saleh
2016-cı il Paralimpiadası
Sentyabrın 13-də isə 100 metr məsafəyə brass üsulu ilə üzmə turniri baş tutdu. Təsnifat mərhələsində mübarizə aparan Dmitri Saleh 1:08.68 dəqiqə nəticə göstərdi və birinci pillənin sahibi oldu. Bu nəticəyə əsasən Saleh final mərhələsinə adladı. Final mərhələsində isə Dmitri Saleh 1:08.80 dəqiqə nəticə göstərdi və 8 üzgüçü sırasında Belarus nümayəndəsi Uladzimir İzotaudan sonra turniri 2-ci pillədə başa vurdu. Bununla da Dmitri Saleh Rio-de-Janero Paralimpiadasının gümüş medalına sahib oldu. Kişi üzgüçülərdən heç biri Azərbaycanın Paralimpiya Oyunları tarixində medala sahib ola bilməmişdi. Bu göstəricidə Dmitri Saleh birinci idmançı oldu.
Sentyabrın 14-də 100 metr məsafəyə arxasıüstə üzmə turniri baş tutdu. Təsnifat mərhələsində Roman Saleh 1:01.58 dəqiqə nəticə göstərdi və birinci pillənin, qardaşı Dmitri Saleh isə 1:02.62 dəqiqə nəticə göstərdi və üçüncü pillənin sahibi oldu. Bununla da həm Roman, həm də Dmitri final mərhələsinə adladı. Final mərhələsində Dmitri Saleh 1:02.70 dəqiqə nəticə göstərdi və turniri altıncı pillədə başa vurdu. Roman Saleh isə 1:00.90 dəqiqə nəticə göstərdi və 2-ci pillənin sahibi oldu. Bununla da Roman Saleh də qardaşından sonra XV Yay Paralimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
Sentyabrın 15-də 100 metr məsafəyə sərbəst üsulla üzmə turniri baş tutdu. Təsnifat mərhələsində Roman Saleh 54.32 saniyə, qardaşı Dmitri Saleh isə 52.82 saniyə nəticə göstərdi. Bu nəticələrə əsasən sadəcə Dmitri Saleh final mərhələsinə vəsiqə qazandı. Dmitri Saleh final mərhələsində uğurlu nəticə göstərə bilmədi. Saleh 54.72 saniyə nəticə göstərdi və 8 üzgüçü sırasında sonuncu, 8-ci pillənin sahibi oldu.
Sentyabrın 17-də isə 50 metr məsafəyə sərbəst üsulla üzmə turniri baş tutdu. Dmitri Saleh 24.40 saniyə, qardaşı Roman Saleh isə 24.42 saniyə nəticə göstərdi. Bununla da həm Roman, həm də Dmitri final mərhələsinə adladı. Final mərhələsində Roman Saleh 24.45 saniyə nəticə göstərdi və turniri dördüncü pillədə başa vurdu. Qardaşı Dmitri Saleh isə 24.48 saniyə nəticə göstərdi və növbəti dəfə XV Yay Paralimpiya Oyunlarının gümüş medalına sahib oldu.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 21 sentyabr 2016-cı il tarixli Sərəncamına əsasən XV Yay Paralimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Roman Sergeyeviç Saleh 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edildi.
2020-ci il Paralimpiadası
Daha sonra Roman Saleh 2021-ci ildə XII Yay Paralimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Avqustun 27-də 100 metr məsafəyə arxaüstə üzmə turnirində Roman Saleh mübarizə apardı. 8 idmançının mübarizə apardığı final mərhələsində Roman Saleh 1:00.30 dəqiqə nəticə göstərdi və XVI Yay Paralimpiya Oyunlarının qızıl medalına sahib olsu. Bununla da Roman Saleh 2012-ci il London Paralimpiadasının qalibi olan Natali Proninadan sonra bu idman növü üzrə qızıl medala sahib olan birinci idmançı oldu.
Daha sonra Roman Saleh 50 metr məsafəyə sərbəst üsulla üzmə turnirində mübarizə apardı. Təsnifat mərhələsində 22.98 saniyə nəticə göstərən Roman Saleh, 8 idmançı sırasında 3-cü pillənin sahibi oldu və final mərhələsinə adladı. Bu mərhələdə isə Roman Saleh 22.85 saniyə nəticə göstərdi və turniri dördüncü pillədə başa vurdu.
Avqustun 31-də Roman Saleh 100 metr məsafəyə sərbəst üsulla üzmə turnirində mübarizə apardı. Turnirin təsnifat mərhələsində 52.88 saniyə nəticə göstərən Roman Saleh, 4 idmançı sırasında 2-ci pillənin sahibi oldu və final mərhələsinə adladı. Final mərhələsində isə Roman Saleh 52.68 saniyə nəticə göstərdi və növbəti dəfə XVI Yay Paralimpiya Oyunlarının qızıl medalına sahib oldu. Bununla da Roman Saleh cüdoçu İlham Zəkiyev və yüngül atlet Oleq Panyutindən sonra 2 dəfə Paralimpiya Oyunlarının qalibi olmağı bacaran üçüncü idmançı oldu.
Sonda Roman Saleh 100 metr məsafəyə batterflay üsulu ilə üzmə turnirində mübarizə apardı. Beş idmançının mübarizə apardığı təsnifat mərhələsində Roman Saleh 58.99 saniyə nəticə göstərdi və birinci pillənin sahibi oldu. Bu nəticələrə əsasən Roman Saleh final mərhələsinə adladı. 8 idmançının mübarizə apardığı final mərhələsində Roman Saleh 56.80 saniyə nətiə göstərdi və XVI Yay Paralimpiya Oyunlarında özünün üçüncü qızıl medalına sahib oldu. Roman Saleh Azərbaycanın idman tarixinə üç dəfə Paralimpiya Oyunlarının qızıl medalına sahib olan birinci idmançı olaraq düşdü.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 6 sentyabr 2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən XVI Yay Paralimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Roman Sergeyeviç Saleh "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi.
Malay arxipelaqı
Malay arxipelaqı — dünyanın ən böyük arxipelaqı. Arxipelaq özündə Böyük Zond, Kiçik Zond, Molukka, Filippin və bir çox kiçik adalar qruplarını birləşdirir. Bir sıra səbəblərdən Yeni Qvineya bu siyahıya aid edilməyərək Okeaniyaya aid edilir. . Ən böyük adaları — Kalimantan — 743 330 km² və Sumatra — 473 000 km². Ən çox əhalisi olan ada — Yavadır — 140 milyon nəfər.
Malay arxipelaqı Sakit okean okeanda yerləşir
Adalarda 330 vulkan var, onların 100-ü fəaliyyətdədir. Ən məhşuru Krakatau vulkanıdır.
Malay arxipelaqında İndoneziya (demək olar ki bütünlüklə), Malayziya (bir hissəsi), Bruney, Şərqi Timor və Filippin kimi dövlətlər yerləşir.
Seyfəddin Bilbəy
Seyfəddin Bilbəy və ya Yelbəy — 4 dekabr 1467-ci il tarixlərində Misirin Məmlük sultanı.
Mirzəqasım
Mirzəqasım — Azərbaycan Respublikasının Quba rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Hacıhüseynli bələdiyyəsinin tərkibindədir.
Toponimikası
Mirzəqasım oyk., sadə. Quba r-nunun Hacıhüseynli i.ə.v.-də kənd. Qusar maili düzənliyindədir. Yaşayış məntəqəsi mirzə-qasımlı nəslinin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır.
Mi-2 helikopterinin vurulması (1992)
Mi-2 helikopterinin vurulması — 11 oktyabr 1992-ci il tarixdə Qarabağ müharibəsi zamanı Azərbaycana məxsus döyüş helikopterinin Səfiyan yaxınlığında ermənilər tərəfindən vurulması hadisəsi.
Hadisədən əvvəl
6 avqust 1992-ci il tarixdə Qarabağ müharibəsi gedişində Azərbaycana məxsus Mi-24 döyüş helikopterinin Qasapet yaxınlığında ermənilər tərəfindən raketlə vurulmuşdur.
Dəhük
Dəhük — İraqın Dəhuk mühafəzəsində şəhər. Əhalisi 300,000-dir. Dəclə çayı üzərində yerləşir.
Quytal (Soyuqbulaq)
Quytal - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 204 nəfər yaşayır (31 ailə).
Ədimi
Ədimi-İranın Sistan və Bəlucistan ostanının Zabul şəhristanının Poştab bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,974 nəfər və 630 ailədən ibarət idi.
Səvinas (Soyuqbulaq)
Səvinas - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 394 nəfər yaşayır (62 ailə).
Miçiqanın Yuxarı yarımadası
Miçiqanın yarımadası — Miçiqan ştatının şimalında, Miçiqan gölü və Huron gölü ilə əhatələnir. Yarımadanın şərqində iki gölü Makinak boğazı birləşdirir.
Miçiqanın Yuxarı yarımadası ştat ərazisinin ¼ hissəsini təşkil etsə də, ümumi əhalisinin 3 % təşkil edir. Əhalinin azlığına səbəb iqliminin sərt olması və qışda dünya ilə əlaqəsinin kəsilməsi ilə əlaqədardır.
Turizm
Yarımadanın əlçatmazlığı təbiət həvaskarlarını özünə cəlb edir. Burada Ayl-Royal milli parkı vardır. Yarımadanın müəyyən yerlərində Balıq ovu, ovçuluq həyata keçirilir. Qışda isə turistləri dağ xizəyi və itlərlə qarüzərində xizək sürmə kimi daha çox cəlb edir.
Tarix
Yarımadanın Viskonsin ştatına yaxınlığına baxmayaraq, Miçiqanın Yuxarı yarımadası Miçiqan ştatının ABŞa birləşməsi zamanı onun tərkibinə daxil idi. Miçiqan bu yarımadaya hüququ Tolid dəhlizinə olan ərazi idiasından imtina etməsi nəticəsində əldə etmişdir (Tolid müharibəsi).
NGC 5421A
NGC 5421A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. SB? tipli. tərəfindən ildə 80.01 sm (31.5 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Şəhr-i Zur (Soyuqbulaq)
Şəhr-i Zur - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Chengdu J-20
Chengdu J-20 (sadələşdirilmiş çin: 歼-20; ənənəvi çin: 殲-20) Çinin Chengdu Aerokosmik şirkəti tərəfindən Çin Xalq Azadlıq Ordusu Hərbi Hava Qüvvələri (PLAAF) üçün istehsal olunmuş stels, çox məqsədli, beşinci nəsil döyüş təyyarəsidir. J-20 ilk uçuşunu 11 yanvar 2011-ci ildə həyata keçirmiş, 2017-ci ilin martında xidmətə qəbul olunmuşdur.
70-dən 1-ə... 1-dən 70-ə (film, 2004)
70-dən 1-ə... 1-dən 70-ə qısametrajlı sənədli televiziya filmi rejissor Əsgər Əsgərov tərəfindən 2004-cü ildə çəkilmişdir. Film Lider televiziyasında istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanın görkəmli teatr və kino aktyoru Səyavuş Aslanın 70 illiyinə həsr olunub.
Məzmun
Film Azərbaycanın görkəmli teatr və kino aktyoru, komik, faciə və dramatik rolların məharətli ifaçısı, Azərbaycanın Xalq Artisti (1982), "Şöhrət" ordenli (1995), "Şərəf" ordenli Səyavuş Aslan haqqındadır. Filmdə aktyorun özü həyat və yaradıcılıq yolunu nəql edir. 70 yaşın astanasında olan aktyor həyatının qəribə və keşməkeşli dövrlərini kədərli notlarla xatırlayır.
Film xalq artistinin 70 illiyinə həsr olunub.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Günel Mehri Rejissor: Əsgər Əsgərov Operator: Elşən Əliyev Prodüser: Elman Dadaşoğlu
Rollarda
Mircəfər Kazımlı — aktyorun uşaqlığı Nadir Əhmədov — tar müəllimi
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2004-cü ilin Azərbaycan filmləri 2000-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Gığı
Gığı — Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda kənd.
Tarixi
Gığı kəndi rayon mərkəzindən 35 km şimal-qərbdə, Kığı çayının sahilində yerləşir. Burada azərbaycanlılarla bağlı X əsrə aid tarixi abidə indi də durur. Mənbədə Kiğı kimidir. 1988-ci ildə kəndin əhalisi Azərbaycana qovulmuşdur. Kığı kəngərlərin Sofulu tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmış məntəqələrdən biridir. Ona görə də digər adı Kiçik Sofulu. Əsli Kiqi. XIX əsrdə Şimali Qafqazda Kuban əyalətində Kukovoy-Kurqan və Kükü-Oba-Daq, Batum əyalətinin Batum dairəsində Kukuti (kənd adı) Tiflis quberniyasında Kükü gölü, Naxçıvanda (Şahbuz r-nunda) Kükü kəndi, Quba qəzasında Kükü dağı, Zəngəzur qəzasında Kükülü dağı toponimləri ilə mə’naca eynidir. Abşeron yarımadasında (Qobustanda) bir palçıq vulkanı Gigidağ adlanır. 1728-ci ilə aid mənbədə İrəvan əyalətinin Qırxbulaq nahiyəsində Qıqıcan kəndi qeyd olunmuşdur. Kıqı dağının adındandır.
Toponimi
Toponim türk mənşəli kiği — kiğili etnonimi əsasında əmələ gəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. Kəndin adı erməni dilinə kalka edilərək Geği kimi işlədilir.
Gığı dağı
Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda dağ. Hündürlüyü 3343 mdir. Oronim türk mənşəli kiği etnonimi əsasında formalaşmışdır. Etnooronimdir.
Gığı çayı
Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda çay. Mənbəyini Qazangöl gölündən götürür.Hidronim kiği türk etnonimini əks etdirir. Etnohidronimdir.
Gığı qalası
Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunun Kığı kəndində qala. Qafan şəhərindən 28 km qərbdə, Gığı çayının sağ sahilində yerləşir. Qala uçub dağılsa da, qalıqları indi də durur.
Əhalisi
Kənddə 1831-ci ildə 131 nəfər, 1873-cü ildə 191 nəfər, 1886-cı ildə 254 nəfər, 1897-ci ildə 215 nəfər, 1904-cu ildə 569 nəfər, 1914-cü ildə 190 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1918-ci ilin martında azərbaycanlılar ermənilər tərəfindən deportasiya olunımuşdur. İndiki Ermənistanda sovet hakimiyyəti qurulandan sonra azərbaycanlılar öz kəndlərinə dönə bilmişdir. Burada 1922-ci ildə 335 nəfər, 1926-cı ildə 265 nəfər, 1931-ci ildə 380 nəfər, 1939-cu ildə 491 nəfər, 1959-cu ildə 570 nəfər, 1970-ci ildə 932 nəfər, 1979-cu ildə 1115 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr ayında azərbaycanlılar Ermənistan dövləti tərəfindən tamamilə tarixi-etnik torpaqlarından deportasiya olunmuşdur. İndi burada ermənilər yaşayır.
Kurud
Tarixi
Kurud Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında, indiki Qafan rayonunda kənd. Rayon mərkəzindən 40 km şimal-şərqdə, Şotalı çayının sahilində yerləşir.
Coğrafiyası və iqlimi
Toponim Azərbaycan dilinin yazıya qədərki dövründə «dağ» mənasında işlənən kur sözünə -ud şəkilçisinin artırılmasından düzəlib «dağlıq, uca, yüksək yerdə yerləşən kənd, yaşayış yeri» mənasını verir. Relyeflə bağlı yaranan toponimdir. Kurud kəndi uca dağlıq bir yerdə yerləşir. Deməli, kəndin adı ilə onun yerələşdiyi yer arasında bir eynilik vardır. Quruluşca düzəltmə toponimdir.
Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 145 nəfər, 1922-ci ildə 172 nəfər, 1926-cı ildə 185 nəfər, 1931-ci ildə 220 nəfər, 1987-ci ildə 600 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1988-ci ilin noyabr ayında kəndin sakinləri Ermənistan dövləti tərəfindən tarixi-etnik torpaqlarından tamamilə deportasiya olunmuşdur. İndi ermənilər yaşayır.
Türkmən rayonu
Türkmən rayonu — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Letnaya Stavka kəndidir. Əhalisi 22 918 nəfərdir (2020).
Coğrafiyası
Rayon Stavropol diyarının şimal-şərq hissəsində yerləşir. Arzqirski, Blaqodarnenski, Stepnov, İpatovski, Apanasenkovski rayonları və Kalmıkiya Respublikası ilə həmsərhəddir.
İnzibati mərkəz diyar mərkəzindən 145 km məsafədə yerləşən Letnaya Stavka kəndidir. 1 yanvar 2010-cu il tarixə qədər rayon ərazisinin ümumi sahəsi 261,2 min hektar, o cümlədən kənd təsərrüfatı torpaqları 239,2 min hektar olmuşdur. Əkin sahələri 180,0 min ha idi. relyefi əsasən dağ ətəyi düzənlikdir. Torpaqlar çox müxtəlifdir. Əsasən Qafqaz qara torpaqları, tünd şabalıdı və o cümlədən 10 % şoran torpaqlar təşkil edir. Ərazi qeyri-sabit nəmliyi olan olan çöl zonasına aiddir. İqlimi kontinentaldır, isti quru yay, mülayim qış müşahidə olunur.
Tarixi
Türkmənlər XVII əsrin ortalarından XX əsrin əvvəllərinə qədər Orta Asiyadan Stavropol diyarına köç etmişdilər.
29 noyabr 1860-cı ildə Stavropol quberniyasının tərkibində Türkmən pristavlığı qurulur.
3 aprel 1920-ci ildə Türkmən qəzası Türkmən milli rayonuna çevrilir (1930-cu illərin sonlarında milli rayon statusu geri alınır).
9 sentyabr 1929-cu ildə Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin Rəyasət Heyəti qərarı ilə Şimali Qafqaz diyarının Stavropol dairəsinin Türkmən rayonunun Bayçaara, Kamennaya Balka və Zavetnı kəndləri Arzqirski rayonu Tersk dairəsin verilir.
11 yanvar 1943-cü ildə Türkmən rayonu nasist Almaniyasının qoşunlarından azad edilir.
2 noyabr 1956-cı ildə rayon Petrovsk, Blaqodarnenski və Arzqirski rayonlarına verilməsi ilə ləğv edildi.
Rayon 11 dekabr 1970-ci ildə yenidən qurulur.
16 Mart 2020-ci il tarixdən etibarən Stavropol diyarının 31 yanvar 2020-ci il tarixli 15-kz saylı qanununa əsasən, Türkmən inzibati dairəsinin bütün bələdiyyələri vahid bələdiyyə forması olan Türkmən Bələdiyyəsinə birləşdirildi.
Ərazi vahidi statusunu qoruyur.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 12 331 kişi (47,52 %) və 13 617 qadın (52,48 %) yaşayırdı.
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:
Yaşayış məntəqələri
Rayonun və müvafiq şəhər dairəsinin ərazisi 25 yaşayış məntəqəsini əhatə edir.
İnfrastruktur
Təhsil kompleksi 14 məktəbəqədər təhsil müəssisəsi, 16 orta məktəblə təmsil olunur.
Əhaliyə 18 mədəniyyət evi, 17 kitabxana, 2 uşaq musiqi məktəbi, 5 xalq bədii qrupu xidmət göstərir.
Türkmən rayonunda mərkəzi regional xəstəxanası, beş rayon xəstəxanası, iki tibbi ambulatoriyası, 14 feldşer və mama məntəqəsi, 18 aptek vardır.
NGC 6386
NGC 6386, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Əli Rza Xələfli
Əli Rza Xələfli (Əzizli Əlirza Zal oğlu; ) — Azərbaycan şairi və yazıçısı, "Kredo" qəzetinin baş redaktoru.
Həyatı
Əli Rza Xələfli 1953-cü ildə Cəbrayıl rayonunun Xələfli kəndində doğulmuşdur. 1975-ci ildə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin filologiya fakultəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmiş, doğulduğu rayonun Şahvəlli, Tatar və Aşağı Xələfli kəndlərində müəllim işləmişdir. Həmin illərdəki pedaqoji fəaiyyətinə görə "Qabaqcıl maarif xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdür.
1980-ci illərin əvvəlindən mətbuatda çalişir. 1980–1993-cü illərdə rayon qəzetində müxtəlif vəzifələrdə çalışdı. "Xudafərin", "Qoşa qanad", "Qarabağ" və "Həyat" qəzetlərində xüsusi müxbir, şöbə müxbir, şöbə müdiri və redaktor əvəzi vəzifələrin işləmişdir.
Ə.Xələflinin ədəbi-publisistik yazıları və şeirləri dövrü mətbuatda müntazam çap olunur.
2002-ci ildə "Qızıl qələm" medalı mükafatına, 2003-cü ildə "Məmməd Araz"ali ədəbi mükafatına, 2004-cü ildə Azərbaycan Yazıçılar Birliyi Bədii Ədəbiyyatı Təbliq Bürosunun "Qılınc və qələm" yaddaş mükafatı, 2008-ci ildə Beynəlxalq Rəsul Rza mükafatına, 2010-cu ildə Şahmar Əkbərzadə adına Beynəlxalq Ədəbiyyat mükafatına layiq görülmüşdür.
2002-ci ildə Əli Rza müəllim Azərbaycan Yazıçıları və 1984-cü ildən Azərbaycan Jurnalistlər Birliyinin üzvü, 1980-ci ildən Qabaqcıl maarif xadimi, 2010-cu ildə isə Prezident təqaüdçüsüdür.
1999-cu ildən Kredo qəzetinin baş redaktorudur.
Ailəlidir. İki oğlu, bir qızı var.
Qüvayi-milliyə
Qüvayi-milliyə ( "Milli Qüvvələr" və ya "Milliyyətçi Qüvvələr" ) – Türkiyə Qurtuluş Savaşının erkən dövründə fəaliyyət göstərən nizamsız türk milis qüvvələri. Bu qüvvələr Mudros barışıq müqaviləsinə uyğun olaraq Türkiyənin bəzi hissələri Müttəfiq qüvvələr tərəfindən işğal edildikdən sonra ortaya çıxdı. Daha sonra Qüvayi-milliyə Böyük Millət Məclisinin nizami ordusuna (Qüvayi-Nizamiyə) birləşdirildi. Bəzi tarixçilər Türkiyə Qurtuluş Savaşının bu dövrünü (1918–20) "Qüvayi-milliyə mərhələsi" adlandırırlar.
Qüvayi-milliyənin dağılması
Qüvayi-milliyə Türkiyənin qurtuluşunda müqavimətin ilk addımı sayılsa da, sonradan nizamsız müharibəyə son qoyuldu. Milisdə nizam-intizam və təcrübə yox idi; Yunanlara qarşı daha böyük açıq meydan döyüşlərində şansları yox idi. 1920-ci ilin sentyabrında onlar qərb cəbhəsində 15.000-dən az qüvvə ilə 107.000-dən çox adamdan ibarət yüksək təlim keçmiş və yaxşı təchiz edilmiş Yunan Ordusunun irəliləməsini dayandırmalı oldular. Türkiyə Böyük Millət Məclisi açıldıqdan sonra müxtəlif Qüvayi-milliyə qrupları birləşdirilərək nizami ordu yaradıldı. Qüvayi-milliye 1920-ci ilin sonlarında ləğv edildi. Baxmayaraq ki, Qüvayi-milliyənin bəzi hissələri hələ 1921-ci ilə qədər cənub cəbhəsində döyüşürdü. Birinci İnönü döyüşü daimi ordunun yunan qüvvələrinə qarşı vuruşduğu ilk müharibədir.
Üsyançılar
Bəzi Qüvayi-milliyə qrupları, ən çox da Çərkəz Əthəmin Qüvayi Səyyarəsi qüvvələrinin dağıdılmasından imtina edərək Ankara hökumətinə qarşı qiyam qaldırdı. Yaranmış yeni nizami ordu Türkiyə Qurtuluş Döyüşünün sonunda həm Yunan Ordusunu, həm də Üsyançı Qüvvələri məğlub etdi.
Monovar
Monovar — İspaniyada yerləşən şəhər və bələdiyyə. Bələdiyyə Vinalopo-Mica ərazisinin 152 km² hissəsini əhatə edir.
2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 12928 nəfərə çatmışdır.
Əyalət paytaxt şəhərindən 7 km uzaqlıqda yerləşir.
Endi Serkis
Endrü Klement Serkis ( — İngilis aktyoru və film rejissoru.
Enikyo Gyori
Enikyo Gyori —  Macarıstan siyasətçisi, Avropa Xalq Partiyasına daxil olan Fides partiyasından Avropa Parlamentinin üzvü. 1992-1999-cu illərdə Parlamentin Avropa İttifaqı İşləri Komitəsinin müşaviri və baş məsləhətçisi, eyni zamanda, 1994-1999-cu illərdə Aİ-Macarıstan Assosiasiyası Parlament Komitəsinin Macarıstan katibi, Macarıstanda Avropa məsələləri üzrə dövlət katibi, Macarıstanın İtaliyadakı səfiri. 2003-cü ildən Parlamentin Fides fraksiyasının Aİ işçi qrupunun aparat rəhbəri, 2004-cü ildən isə ELTE Dövlət və Hüquq fakültəsində siyasi elmlərdən dərs deyir. 2005-ci ildən Avropa Parlamentinin İqtisadiyyat və Valyuta Komitəsinin üzvü, 1 sentyabr 2010-cu ildən Xarici İşlər Nazirliyinin Macarıstanın Aİ-də sədrliyi proqramına cavabdeh olan dövlət katibi, 2014-cü ildən isə, o, səfir kimi Madriddəki Macarıstan səfirliyinin rəhbəri olub, mandatı 30 iyun 2019-cu ildə başa çatıb.
Endi Serkis
Üzüklərin hökmdarı üçləməsində Qollumu və Meymunlar planetindəki Sezarı canlandırmışdır.
Enikyo Gyori
Təhsil
1992-ci ildə Budapeşt İqtisadiyyat Elmləri Universitetinin Beynəlxalq Münasibətlər fakültəsini bitirib, 2000-ci ildə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini alıb. 1997-ci ildə Parisdə Milli İdarəetmə Məktəbində (ENA) təlim keçib.
Endi Serkis
Həyatı
Serkis, Midlseksin Ruislip Manor bölgəsində doğulub böyümüşdür. Onun anası Layl ingilisdir və əlil uşaqlara müəllimlik edir, atası Klement Serkis iraqda doğulub və ginekoloqdur. Serkisin tam soyadı Sarkisyandır və o, erməni əsillidir.
Enikyo Gyori
Təhsil
ABŞ, Belçika, Fransa, Meksika və İspaniyadə olub. Fransa Milli Assambleyasında (1998), Avropa Şurasında (1998) və Avropa Komissiyasında (1995 ) təlim keçmişdir.
İngilis, İtalyan, İspan (əla), Fransız (orta ) dillərini mükəmməl bilir.
Karyera
Avropa İşləri üzrə Dövlət Naziri, Xarici İşlər Nazirliyi (2010-2011).
Avropa Parlamentinin üzvü (2009-2010), İqtisadiyyat və Valyuta Komitəsinin üzvü.
Macarıstan Milli Assambleyasında Fides siyasi qrupundan Avropa İttifaqı qərargahının rəhbəri (2003-2009).
Macarıstanın İtaliyadakı səfiri (1999-2003).
Macarıstan Milli Assambleyasında Aavropa İttifaqı məsələləri üzrə müşaviri (1992-1999).
Budapeştdəki ELTE Universitetində (2004-2009) və Egerdəki Esterhazi Pedaqoji Kollecində (1995-1998) müəllim.
Məhəmməd Osmanov
Məhəmməd Seymur oğlu Osmanov (d. 27 oktyabr 1994; Ərəbocağı, Ağdaş rayonu – ö. 4 oktyabr 2020; Suqovuşan, Tərtər rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən Müharibəsi şəhidi.
Enikyo Gyori
Sosial fəaliyyət
Avropa Xalq Partiyasının Avropa Siyasəti üzrə İşçi Qrupunun üzvü (2005-2009).
Məhəmməd Osmanov
Həyatı
Məhəmməd Osmanov 27 oktyabr 1994-cü ildə Ağdaş rayonunun Ərəbocağı kəndində anadan olmuşdur. Kənd orta məktəbində təhsil almışdır.
Enikyo Gyori
Sosial fəaliyyət
Budapeştdəki İtalyan Forumunun prezidenti (2004-cü ildən).
Məhəmməd Osmanov
Hərbi xidməti
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixindən başlayan Vətən müharibəsində iştirak etmiş, oktyabrın 4-də Suqovuşan istiqamətində gedən döyüşlərdə həlak olmuşdur.
Enikyo Gyori
Sosial fəaliyyət
Siyasi Elmlər üzrə İcmal Şurasının üzvü (2007-ci ildən).