cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Xa-Çu çayı
Xa-Çu çayı — Butanın qərb hissəsində yerləşən çaydır. Çinçu çayının sağ qolunu əmələ gətirir.
Coğrafiyası
Xa-Çu çayı mərkəzi Himalay dağları silsiləsinin cənub meyli hissəsindən öz başlanğıcını götürür. Çayın mənbəyi Comolxari rayonundan cənubda yerləşmişdir. Buzlaqlardan əmələ gələn bir sıra xırda çaylar əsasən bu çaya tökülürlər. Bundan sonra Xa-Çu çayı cənub-şərq istiqamətində axır və sağda Çinçu çayına tökülür.
Dolina çayı
Qərb Butanında bir neçə əhəmiyyətli vadi yerləşmişdir: Xa (uzunluğu 2700 m), Paro (2200 m), Tximpxu (2300 m).
Vadinin yuxarı hissəsindən Xa-Çu çayı dağlıq dərələrlə axır, amma alt və orta axında çay dərin çay vadisi üzrə hərəkət edir. Çayın uzununa bir çox qayalığa çıxışı var. Xa Vadisi Çinlə sərhəddə yerləşmişdir.
Lxakxanq-Karpo
Lxakxanq-Karpo ("ağ göyərçinin məbədi") — Xaa şəhərindən 3 kilometr cənubda yerləşmiş məbəd və monastrdır. Güman olunur ki, məbəd Tibet çarı Sonqsene Qoenpo zamanında, yəni VIII əsrdə tikilmişdi. O, iki göyərçini (qara və ağ) monastrın tikintisi üçün müqəddəs yeri tapmaq üçün göndərmişdir.
Balıqçılıq
Çayda ənənəvi qızıl balqılar və Schizothorax progastus cinsinə mənsub balıqlar yetişdirilir. Kumja ilk dəfə 1930-cu ildə Butanda tapılmışdır. Xaa-da tapıntıdan sonra vətəgələr inşa edilmişdir.
NGC 161
NGC 161 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balina bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Velebit mağaraları
right|thumb|Lukina yama — Troyama mağaralar sistemi Velebit mağaraları — Xorvatiyanın Velebit dağ massivində yerləşən bir neçə dərin mağaralar sistemi.
Lukina yama — Xorvatiyanın ən dərin mağarası. Dərinliyi 1431 metr olan bu mağara dünyada dərinliyinə görə 16-cı yerdədir. Cənub-Şərqi Avropanın ən dərin mağarası. Mağaranın dibində, göl və kiçik çaylarda ən böyük zəlilər koloniyası mövcuddur (Erpobdella mestrovi). Bu ehtimal olunur ki, yeni növ, cins və aiiləyə aid olunur. Mağarada aşkar olunan digər canlılara quru ilbizlərini misal göstərmək olar (Zospeum tholussum). Ümumən Xorvatiyanın Velbit mağaralar şəbəkəsində yetərincə maraqlı və qəribə zəlilərə rast gəlinir. Onlar daha çox ən dərin su hövzələrdə məskunlaşıblar. Onların bədənlərinin yanlarında yalançı ayaqlar mövcuddur və nə ilə qidaldıqları məlum deyil. Bu ərazidə zəlilərdən başqa hər hansı canlı formaya rast gəlinməyib. Mağara daxilində həmçinin ağcaqanad növləri mövcuddur (Troglocladius hajdi).
Mağaralar sistemində olan digər maraqlı mağara Slovaska Yamadır. Dərinliyi 1320 metrdir. Velbita (1026 m) və Meduza (679 m) mağaraları da bu sistemə daxildir. Adları çəkilən bütün mağaralar "Şimali Velebit" Milli Parkının ərazisinə aiddir. Milli Park iki hissədən ibarətdir: Botanika bağı və iki yasaqlıq. Velebit mağaralar sistemində çox dərin (500 metrdən dərin) su quyularına rast gəlinir. Ərəzidə yerləşən Patkov Gust su quyusunun dərinliyi 553 metrdir. Bu dünyada üçüncü ən dərin su quyusudur. Bu məlumat 2007-ci ilə olan göstəriciyə əsasən təyin edilmişdir. Su quyusu həlak olmuş xorvat speleoloqunun şərəfinə belə adlandırılıb.
Əzizağa Qasımov
Əzizağa (Ağababa) Qasım oğlu Qasımov — Azərbaycan aktyoru, Azərbaycanın əməkdar artisti (1982), Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrının aktyoru.
Həyatı
Əzizağa Qasımov 1 iyun 1928-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.Əsil adı Ağababa idi,lakin oynadığı tamaşaların əksəriyyətinin afişasında və proqramlarında Əzizağa yazılıb.1936-cı ildə Bakı şəhəri 19 saylı məktəbin birinci sinifinə gedib.Yeddici sinifi bitirəndə ailəsinin ağır güzəranda yaşaması ilə əlaqədar işləyib,həmçini 4 saylı sənət məktəbində oxuyub.1946-cı ildə Bakı Teatr məktəbinə daxil olub.Ancaq Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun(indi ki Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti) açılması ilə əlaqədar olaraq 1948-ci ildə Teatr məktəbi bağlayıb.Əzizağa Qasımov Yüngül Sənaye Texnikumuna daxil olub və oranı 1951-ci ildə bitirib.Tələbə ola-ola Akademik teatrın yardım heyətində çıxış edib,Xalq artisti bəstəkar Cahangir Cahangirovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Dövlət Radiosunun xorunda çıxış edib (1950-1953)
Oxumağa böyük həvəs göstərən Əzizağa Qasımov Bakı Sənaye-Pedaqoji Texnikumunu (indi ki Bakı Sənaye-Pedaqoji Kolleci) bitirən ili sənədlərini Bakı Musiqi Məktəbinin vokal şöbəsinə verib. Müsabiqədən və imtahanlardan uğurla keçib.Buranı uğurlu başa vuraraq 1955-ci ildə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasına (indi ki Bakı Musiqi Akademiyası) qəbul edilib.1956-cı ildə Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrı (indi ki Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrı) müəyyən fasilədən sonra yenidən fəaliyyətə başlayanda kollektivin bədii rəhbəri Şəmsi Bədəlbəyli truppaya gənc vokalistləri dəvət edirdi.İkinci kursda oxuyan Əzizağa Qasımov teatrın aktyor truppasına solist dəvət olundu və ömrünün sonuna kimi bu kollektivlə çalışdı.Teatrda çalışdığı üçün təhsilini yarımcıq qoyub.Ə.Qasımov teatrda çalışa-çalışa bir müddət Əbilov adına klubda dram dərnəyinə rəhbərlik edib.
Əzizağa Qasımovun səs tembiri bariton idi,cingiltili və gur ahəngi ilə seçilirdi.Nəfəsi geniş,ləhcəsi aydın və ifadəli dinlənilirdi.O uzun illər bu teatrda həm mürəkkəb partiyaları oxuyub,həm də xarakterik rollar ifa edib.Əzizağa Qasımov teatr yaradıcılığı ilə yanaşı bir sıra kino və televiziya tamaşalarında da çəkilib.Azərbaycanfilmin istehsalı olan "Ulduz"(Əliş) "Musiqi müəllimi" (Coğrafiya müəllimi) "Qara qız"(Bəy) ekran əsərlərində kiçik rollara çəkilib.
Maraqlı yaradıcılıq bioqrafiyası yaratmış Əzizağa Qasımov 1982-ci ildə Azərbaycan SSR-nin Əməkdar artisti fəxri adı ilə təltif olunub .18 fevral 1985-ci ildə Bakıda vəfat edib və Yasamaldakı köhnə qəbiristanlıqda dəfn olunub.
Teatr sahəsindəki rolları
Vokal imkanları geniş olan səhnə personajları
Daha çox yumorla işlənmiş,tipik məşət xarakterli səhnə personajları
Mənbə
İlham Rəhimli-Azərbaycan Dövlət Musiqili Teatrı(səhifə 438-439-440-441)
Barsakelmes
thumb|300px| Aral dənizinin xəritədi. 1960 il thumb|300px| Barsakelmes. 1853 il. thumb|300px| Barsakelmes adası, Taras Şevçenkonun rəsmi. [[1848 il.]] Barsakelmes —  Aral dənizində yerləşən keçmiş ada. İnzibati cəhətdən Qazaxıstanın Kızılorda vilayəti Aralsk yaronu ərazisinə daxildir. Türk dillərindən tərcümədə «getsə — gəlməz» anlamında işlədilir. Barsakelmes haqqında ilk coğrafi qeydləri 1848-ci ilin avqustunda A. Maksetev vermişdir. A. Akisev isə adanın toporafiyasını tərtib etmişdir. Taras Şevçenko yerli flora və fauna haqqında məlumat yermişdir. A jumping hörümçəyi adanın şərəfinə 1998-ci ildə ''Sitticus barsakelmes olaraq adlandırılmışdır.
Aralsk şəhərindən 180 km cənub-qərbdə yerləşir. İllik yağıntının miqdarı 128 mm olmuşdur. İyul ayında orta temperatur + 28°C təşkil edirdi. Maksimal temperatur isə +44 °C olmuşdur. Yanvar ayının orta temperaturu −13 °C, minimal temperatur isə −36 °C-dir. 1980-ci ildə adanın sahəsi 133 km² olmuşdur. Onun ən hündür nöqtəsi 113 m-dir.
Cənub hissəsində hündürlüyü 180 metr olan platolar vardır. Şimalı isə düzənlikdir. Burada boz-qonur takır və şoranlıqlar müşahidə edilir. Sahilində belə qabarıq söranlıqları müşahidə etmək olardı.
Adanın 1960-ci illərdə horizatal olaraq uzunluğu 23 - 7 kilometrə olmuşdur (45.63528°N, 59.90833°W). Adanın son mövcudluğu dövrü həddindən artıq tez böyüyürdü. 1990-cı illərdə yarımadaya çevrilir. 2000-ci illərdə isə ölçüləri 40-16 km olur.
2009-ci ilin yayında Böyük Aralın quruması ilə əlaqədar yarımada yoxa çıxaraq quyun bir hissəsi olmuşdur. Keçmiş adanın yerində Barsakelmes dövlət təbiət qoruğu yerləşir. Hazırda qoruq ərazisində güçlü külək və toz fırtınaları olduğundan gözləri bağlamaq məsləhət görülür. Deyilənə görə adanın ilkin adı Sujok (susuz) olmuşdur.
Muqni Surb Gevorq kilsəsi
Muqni Surb Gevorq kilsəsi  — Tbilisi nin tarixi rayonu Qədim şəhərin Beqlar Axospireli küçəsi, ev 6-da yerləşən məbəd. 290px|thumb|right|Kilsənin müasir görünüşü. 9 oktyabr 2017
Tarixi
Kilsənin qurulma vaxtı ilə əlaqədar müxtəlif fikirlər var. Ən qədim Məsihin doğumundan 1356 ildir. Plato görə, İoseliani il 1537 edir. XV əsrin əlyazmalarında kilsə həm öz adından, həm də "Allahın anasının arzularını yerinə yetirmək" adı ilə Vali Gevorgun adı ilə xatırlanır.
1795-ci ildə Ağa Məhəmməd Xanın qoşunları tərəfindən şəhərin fars padisində kilsə talan edilmişdir. Ancaq kilsənin keşişi Qriqori Ter bəzi kilsə xəzinələrini xilas edə bildi.
1852-ci ildə sökülmüş kilsə təmirini tələb etdi, dəyəri təxminən 4500 gümüş rubla qiymətləndirilirdi.
1860-cı ildə, şimalındakı bir yaşayış binasının sökülməsi səbəbiylə kilsə yaxınlığında ərazinin genişləndirilməsi planlaşdırıldı.
Kilsə həyətində yerli sakinlər və kilsələr üçün kiçik bir nekropol vardı.
Ədəbiyyat
Thierry, Jean-Michel (1989). Art. New York: Harry N. Abrams. p. 317. ISBN 0-8109-0625-2.
Loqoy krateri
Loqoy krateri (həmçinin: Loqay astroblemi) — Belarus Respublikasının Minsk vilayətində, Loqoy rayonunun Malinovka kəndi yaxınlığında yerləşən krater. 42,3 ± 1,1 milyon il əvvəl, radisu təxminən 650 metr olan bir asteroidin düşməsi nəticəsində formalaşmışdır. Asteroidin həcmi 1,150 milyard  m³, çəkisi isə 9,2 trillion ton olmuşdur. Asteroidin ehtimal olunan sürrəti 18 km/saniyə olmuşdur. Toqquşma zamanı ayrılan enerjinin miqdarı 1,49 Zetta Colu və ya 365 trotil ekvivalentinə bərəabər idi. Bu təxminən Hirosimaya atılan 25 milyon bombaya bərəabərdir. Krater mərkəzinin kordinatları: 54.2°N, 27.8°W -dur. Formalaşan zaman kraterin diametri 15-17 km olmuşdur. Dərinlik isə 1000 metr olmuşdur. Hal hazırda krater tamamilə buzlaq məhsullarının və dördüncü dövr çöküntüləri altında qalmışdır. Ümumi çöküntü qatının qalınlığı 800-200 metrdir. Kraterin yuxarı kənarı buzlaq tərəfindən parçalanmış və nəticədə kraterin diametri 9 km-dən böyük deyil. Krater ilk dəfə 1973-cü ildə, Loqoy rayonu ərazisində qazma işləri aparılan zamanı kəşf edilmişdir. 1979-1984-cü illərdə krater ərazisində böyük geoloji araşdırmalar aparılmışdır. Ərazidə 30 qazma quyusu qazılmış və onların dərinlikləri 300-500 arasında dəyişir. Ən dərin quyu isə 1254 metr dərinliyindıədir.
Bəşir Əhmədov
Əhmədov Bəşir Abbas oğlu (5 may 1932, Tovuz rayonu, Azərbaycan SSR, SSRİ - 19 iyun 2007-ci il, Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycan filoloq-dilşünası, metodist, pedaqoq. Ali Attestasiya komissiyasında ekspert şurasının, pedaqoji elmlər üzrə ixtisaslaşdırılmış müdafiə şurasının, Elmlər Akademiyasında Terminologiya komitəsinin, Beynəlxalq Pedaqoji Elmlər Akademiyasının, Bakı Slavyan Universitetində universitet və fakültə elmi şuralarının, Azərbaycanda Pedaqoji-Psixoloji Elmləri Əlaqələndirmə Komissiyası rəyasət heyətinin, "Maarifçi" qəzeti redaksiya heyətinin və Milli Məclisdə təhsil qanununun yeni redaksiyasını hazırlayan işçi qrupunun üzvü olmuşdur.
Həyatı
Bəşir Əhmədov 1932-ci il 5 mayda Tovuz rayonunun Alakol kəndində anadan olmuşdur. 7 illik təhsilini Alakol kənd məktəbində, orta təhsilini isə Gədəbəy rayonunun Qoşabulaq kənd orta məktəbində almışdır. 1950-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Filologiya fakültəsinə daxil olmuş, 1955-ci ildə həmin universiteti bitirmişdir. 1953-cü ildən elmi məqalələri mətbuat səhifələrində dərc olunmağa başlamışdır. 1955-ci ildə Mərəzə qəsəbəsində (Şamaxı rayonu), daha sonra isə Əli Bayramlı (Şirvan) rayonunda dil-ədəbiyyat müəllimi işləmişdir. Elə həmin il Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Pedaqoji Elmlər İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuşdur. 1961-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü Ə.Dəmirçizadənin rəhbərliyi altında "V sinifdə Azərbaycan dili fonetikasının tədrisi" mövzusunda namizədlik, 1967-ci ildə "Məzmunla formanın vəhdəti nitq inkişafı metodikasının əsası kimi" (elmi məsləhətçi prof. Ə.Abdullayev) adlı doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir. 1960-1966-cı illərdə Azərbaycan ETPEİ-də elmi işçi, sonra elmi katib vəzifələrində çalışmışdır. 1966-1971-ci illərdə M.F.Axundov adına APRDƏİ (indi BSU) Azərbaycan dili və onun tədrisi metodikası kafedrasının, 1971-1976-cı illərdə isə V.İ.Lenin adına APİ-də (indi ADPU) Pedaqogika kafedrasının müdiri işləmişdir. 1976-1984-cü illər arasında APXDİ-də pedaqogika fənnini tədris etmişdir. 1984-cü ildən ömrünün sonuna qədər Bakı Slavyan Universitetində Azərbaycan dili və onun tədrisi metodikası kafedrasına rəhbərlik etmişdir. Beynəlxalq Pedaqoji Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü olmuşdur.
2007-ci ildə vəfat etmişdir.
16 noyabr 2015-ci ildə Bakı Slavyan Universitetində professorun "Etimologiya lüğəti"nin təqdimatı keçirilmişdir.
Fəaliyyəti
Bəşir Əhmədov elmi yaradıcılığa 1961-ci ildə başlamışdır. Onun yaradıcılığı Azərbaycan dilçiliyi, Azərbaycan dilinin tədrisi metodikası və pedaqogika elmi ilə bağlıdır. O, bir çox publisistik yazıların da müəllifidir. Alim eyni zamanda Azərbaycanda elmi kadrların hazırlanmasında fəaliyyət göstərmişdir. O, 3 doktorluq işinə elmi məsləhətçi, 25 elmlər namizədinə elmi rəhbər olmuş, 75 dəfə rəsmi opponent kimi çıxış etmiş, 30 əsərin elmi redaktoru olmuşdur. Keçmiş SSRİ-nin bir sıra şəhərlərində, o cümlədən Kiyev, Daşkənd, Tbilisi, İrəvan və s. dəfələrlə elmi konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir. Onun yazılarından bir qismi Azərbaycandan kənarda dərc olunmuş, görkəmli akademiklər A.Tekuçev, M.A.Danilov, A.V.Dudnikov, Babanski və s. tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Alim 1985-ci ildən M.F.Axundov adına Pedaqoji İnstitutda fəaliyyət göstərən "Məktəbə kömək komissiyası"nın sədr müavini kimi Azərbaycanın, demək olar ki, bütün rayonlarında olmuş, xalq təhsilinin müasir problemlərinə dair silsilə mühazirələr oxumuş, bu barədə mətbuat səhifələrində müntəzəm olaraq informasiyalar dərc etdirmişdir. O, həm də Ali Attestasiya Komissiyasında ekspert şurasının, pedaqoji elmlər üzrə ixtisaslaşdırılmış müdafiə şurasının, Elmlər Akademiyasında Terminologiya komitəsinin, Beynəlxalq Pedaqoji Elmlər Akademiyasının, Bakı Slavyan Universitetində universitet və fakültə elmi şuralarının, Azərbaycanda Pedaqoji-Psixoloji Elmləri Əlaqələndirmə Komissiyası rəyasət heyətinin, "Maarifçi" qəzeti redaksiya heyətinin və Milli Məclisdə təhsil qanununun yeni redaksiyasını hazırlayan işçi qrupunun üzvü olmuşdur. Keçmiş SSRİ dövründə Moskvada pedaqogikanın metodoloji problemləri üzrə elmi şuranın üzvü olmuş və bütövlükdə Zaqafqaziyanı təmsil etmişdir. Onun 33 monoqrafiyası, dərslikləri və dərs vəsaitləri, müxtəlif jurnal və qəzetlərdə çap olunmuş 650-ə yaxın məqaləsi mövcuddur. Metodist alimin zəngin elmi yaradıcılığının bir hissəsini 1960-1977-ci illərdə qələmə aldığı monoqrafiyaları təşkil edir. O, dilçilik, metodika və pedaqogikanın müxtəlif problemlərini özündə əks etdirən monoqrafiyalarında toxunduğu hər bir məsələni özünəməxsus tərzdə araşdırmağa çalışmışdır. Monoqrafiyalarda fonetikanın tədrisi, Azərbaycan dili təliminin qanunları, prinsipləri və metodları, rabitəli nitq vərdişlərin inkişaf etdirmək yolları, Azərbaycan dili dərslikləri ilə işləməyə dair metodik göstərişlər, sadə cümlənin tədrisi, nitq inkişafında müxtəlif fənlərin rolu və digər məsələlər əhatə olunmuşdur. Alim öz yazılarında elmə aşağıdakı yenilikləri gətirmişdir:
Pink Floyd
Pink Floyd 1965-ci ildə gitara və vokalda Sid Barrett, bateridə Nick Mason, basda və vokalda Roger Waters, elektronik piano və vokalda Riçard Rayt adlı universitet tələbələri tərəfindən yaradılmışdır. 1960-ların sonunda Londonun yeraltı musiqi dünyasında verdikləri konsertlərlə məşhurluq qazandılar və Barrett-in liderliyi ilə iki ədəd top listlərə girən single və müvəffəqiyyətli bir albom olan The Piper at the Gates of Dawn-ı yayınladılar. Gitarist və vokalist Devid Gilmor 1967-ci ilin dekabrında qrupa qatıldı. Psixoloji olaraq problemlər yaşayan Barrett, vəziyyətinin pisləşməsi ilə 1968-ci ilin aprelində qrupdan ayrıldı. Waters qrupun mahnı yazarı və lideri oldu, The Dark Side of the Moon(1973), Wish You Were Here(1975),Animals(1977),The Wall(1979) və The Final Cut(1983) kimi konsept albomlara öz imzasını atdı. The Dark Side of the Moon və The Wall bütün zamanların ən çox satan albomlarından oldu. Qrupun simvolu halına gəlmiş The Dark Side of the Moon, bütün zamanların ən çox zirvədə qalmış albomu olaraq Billboard 200 listində 741 həftə qalmışdır.
Yaşanan bir sıra mübahisələrin ardından Wright, 1979-cu ildə qrupu tərk etdi. Bunun ardınca 1985-ci ildə Waters də qrupdan ayrıldı. Gilmour və Mason Pink Floyd olaraq musiqi həyatlarına davam etdilər, Wright isə öncə studiya musiqiçisi olaraq, sonra isə qrup üzvü kimi təkrar qrupa qayıtdı. Üçlü iki albom daha yayınladı - A Momentary Lapse of Reason(1987) və The Division Bell(1994). Qrup 1994-cü ilə kimi bu üçlü ilə konsertlər verdi. Demək olar ki, 20 illik bir incikliyin ardından, Gilmour,Wright və Mason, bir xeyriyyə konserti olan Live 8 üçün 2005-ci ildə Waters-lə yenidən bir araya gəldi və Pink Floyd olaraq konsert verdi. Gilmour və Waters daha sonra qrupu yenidən diriltmək planlarının olmadığını açıqladı. Barrett 2006-cı ildə, Wright isə 2008-ci ildə vəfat etdi. Çox hissəsi yayımlanmamış mahnılardan ibarət The Endless River Waters olmadan hazırlandı və 2014-cü ildə təqdim edildi. Pink Floyd, 1996-cı ildə ABŞ- da Rock and Roll Hall of Fame-ə, 2005-ci ildə isə UK Music Hall of Fame-ə daxil edildi.
Quruluş
Qrup 1965-ci ildə Roger Waters və Nick Mason tərəfindən "Sigma 6" adı altında quruldu.Bir il sonra Rick Wright da qrupa qatıldı. T-Set, Meggadeaths və Abdabs kimi adlardan istifadə edən qrup, tərzlərini rhytms and blues olaraq göstərirdi. Qrup "Regent Street" Politexnik universitetində memarlıq oxuyan tələbələrdən ibarət idi.Qrupun ilk heyəti məhz belə idi: Roger Waters - lead gitara, Richard Wright - ritm gitara, Nick Mason - bateri,Clive Metcalf - bas, Keith Nable və Juliette Gale - solistlər. Bir müddət sonra qrup dağıldı və Roger Waters, Nick Mason və Rick Wright ətrafında yenidən quruldu. Roger Waters köhnə məktəb yoldaşı Syd Barrett-i də qrupa əlavə etdi. Qrupa əfsanəvi caz gitaristi Bob Close da qatıldı, amma sonradan qrupun blues tərzindən uzaqlaşması səbəbilə qrupu tərk etdi.
Qrupa ad axtarılarkən Syd Barrett-in ağlına iki caz gitaristi olan Pink Anderson və Floyd Council-in adlarından əmələ gələn Pink Floyd sözü gəldi. Bununla qrupun adı Pink Floyd olaraq dəqiqləşdirildi. Bu səbəbdən qrupun qurucusu olaraq görülən şəxs də Syd Barrett oldu. Qrupun ilk çıxışı 1965-ci ilin sonunda Londonda - Palace Gate-də Countdown Club-da baş tutdu. Böyük izləyici kütləsi önündə ilk çıxışları 1966-cı ildə İnternational Times adlı jurnalın açılış partisində oldu. Bu parti Pink Floyd-un mətbuatda yer alması üçün böyük fürsət idi.
The Piper at the Gates of Dawn
Qrupun yaranmasından sonrakı ilk səsyazmaları və çalışmaları psixodelik rok tərzindən olduqca uzaq idi. Və qrup o vaxtlar ciddi şəkildə dinlənən və də bəyənilən caz musiqisini təməlləri olaraq götürdü və musiqilərindəki bateri və gitara təməllərini caz akkordları üzərində quraraq müvəffəqiyyət əldə etdi. Daha sonra qrup özünü inkişaf etdirərək öz musiqilərini yaratdı. Bunun adı nə caz, nə də psixodelik rok idi. Bu digər musiqi növlərindən fərqliliyi ilə seçilirdi. Bu bir Pink Floyd gerçəkliyi idi. O zamanlar bütün dünya Pink Floyd-dan danışırdı. Musiqi tənqidçiləri belə nə rəy bildirəcəklərini bilmirdilər.
Qrup psixodelik rok tərzindən və vizual effektlərdən müvəffəqiyyətlə istifadə etdikləri konsertləri ilə yeraltı Londonun ən önəmli qruplarından biri halına gəlmişdi. 1966-cı ildə daha heç bir firma ilə anlaşmamışkən jurnalist Peter Whitehead-in çəkdiyi "Tonite Let's All Make Love in London" sənədli filmində musiqiləri ilə özlərinə yer tapdılar.
1966-cı ildə ilk dəfə bir musiqi şirkəti ilə anlaşdılar. 1967-ci ildə Arnold Layne single-ı ilə musiqi dünyasına girdilər. Mahnı siyahılarda 6-cı olmuş və qrupu məşhur proqram ""Top of the Pops""-a çıxartmışdı. İlk albomları olan The Piper at the Gates of Dawn, bir mahnı istisna olmaqla hamısı Barrett imzalı idi. Albom İngiltərədə böyük müvəffəqiyyət qazandı. Amerikada albom çox yaxşı sarılmasa da, qrup Jimi Hendrix-lə (Cimi Hendriks) bərabər turneyə qatılaraq özlərini tanıtdı.
Syd Barrett-in ayrılması
Üstün bir sound-a malik albomlarından sonra Barrett-in psixoloji vəziyyəti getdikcə pisləşməyə başladı. Studiyalara gəlməyən, konsertlərdə yaxşı performans göstərə bilməyən Barrett-in yanına,1967-ci ilin dekabrında qrup üzvlərinin dostu olan David Gilmour gətirildi. Syd Barrett-in dostu olan Gilmour 1960-cı illərin əvvəllərində onunla 'Cambridge Tech'- də birlikdə oxumuşdu. Məktəb illərində boş vaxtlarında gitara çalan ikili, daha sonra avtostopla Fransanın cənubuna səyahət etmişdilər. 1965-ci ildə Joker's Wild-ın üzvü olan Gilmour, o vaxtlar 'the Set The' olaraq çalan qrupu izləmişdi. Steve O'Rourke Gilmour ilə görüşdü və gitaristə həftədə 30 poundluq bir ödəniş etməyə hazır olduqlarını bildirdi. 1968-ci ilin yanvarında Gilmour qrupun ikinci gitaristi və beşinci üzvü kimi tanıtıldı. Qrup, Barrett ilə sadəcə mahnı yaxınında işləməyi planlaşdırırdı. Gilmour-un gəlməsi Barrett-ə təsir etdi və mahnıların yazılmasında kömək etməməyə başladı. Yanvar, 1968-ci ildə çəkilən şəkillərdə, fotosessiyalarda Barrett-in qrupun digər 4 üzvündən kənarda dayanması diqqətdən yayınmadı.
Jenner və King, Barrett-in qrupun arxasındakı beyin olduğuna inanırdılar və bu səbəbdən qrupla əlaqələrini kəsərək yollarına Barrett-la davam etmək qərarına gəldilər. Morrison səhmlərini Nems Enterprises-ə satdı və qrupun yeni meneceri O'Rourke oldu. Barrett-in ayrılışı 6 aprel 1968-ci ildə açıqlandı. Barrett-in ayrılması ilə mahnı yazılması, ümumilikdə yaradıcılıq müddəti əsasən Waters tərəfindən idarə olundu. Bundan sonra konsertlərdə Barrett-in mahnıları yerinə Waters və Wright tərəfindən yazılan İt Would Be So Nice və Careful With That Axe,Eugene kimi mahnılara üstünlük verdilər.
Fea muntjakı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Green Day
Green Day – ABŞ punk rok qrupu.Iggy Empress onlarla əməkdaşlıq edirdi.
İnkişaf tarixi
Green Day 1986-cı ildə uşaqlıq yoldaşı olan Billi Co Armstonq (gitara, vokal), Mike Dirnt (bas) və Tre Cool (baraban) tərəfindən 1986-cı ildə "Sweet Children" adı altında Kaliforniyada quruldu. 1989-cu ildə qrup "1,000 Hours" adlı ilk EPlərini çıxardıqdan sonra 1990-cı ildə "Smooth Out Slappy Hour" adlı albomlarını bazara sürdü. Əsas səs gətirən albomları 1992-ci ildə çıxardıqları ikinci albom "Kerplunk!" ilə oldu və qrup Amerikada underground radiolarda bir nömrəyə yüksəldi. 1994-cü ilə gəlindiyində "Dookie" albomuyla yükləlişləri fərqli bir təcil qazandı. Albomda iştirak edən "Longview" parçası siyahılarda yüksəlməyə başladı və bir müddət sonra Top 40 siyahısının zirvəsində iştirak etdi. Daha sonra parçanın videosuyla MTV Video Musiqi Mükafatlarında 3 budaqda namizəd göstərildi. "Dookie" iki dənə platin val mükafatı al/götürərkən qrup, Rolling Stone jurnalının etdiyi ən yaxşı yeni qrup sıralamasında ən çox səs ver birinci oldu. Bu albomda iştirak edən "When I Come Around" adlı parça 1995-ci ildə Top 10 siyahılarında 1 nömrəyə yüksəldi. Eyni il Green Day "Dookie" albomuyla "Ən Yaxşı Alternativ Musiqi Performansı" kateqoriyasında Grammy Mükafatı al/götürdü.
Bir ağıl xəstəxanasında keçən klipləri "Basket Case" ilə MTV Video Musiqi Mükafatlarında 9 budaqda namizəd göstərilən Green Day, 1995-ci ilin sonunda "Insomniac" albomunu bazara çıxardı. "Brain Stew" parçalarıyla böyük bir müvəffəqiyyət təmin edən qrup, albomun Amerika satışının 2 milyonu aşmasına baxmayaraq 1996 iliylə birlikdə tükənmiş enerjiləri və sıx işlərinin verdiyi yorğunluq nəticəsində Avropa turnelerini ləğv etdi. Amerikan Musiqi Mükafatlarında üç fərqli budaqda, daha sonra da Grammy Mükafatlarında "Ən Yaxşı Video" budağında namizəd göstərilən qrup, 1997-ci ildə "Nimrod" adlı albomu bazara çıxardı. Albomda iştirak edən "Time of Your Life" adlı parça alternativ rok və pop siyahılarında 1. sırada iştirak edərkən, 1998-ci ildə Green Day, "Time of Your Life" adlı parçasıyla MTV Video Musiqi Mükafatlarında "Ən Yaxşı Alternativ Video" kateqoriyasında mükafat al/götürdü.
MTVin bu günə qədər çəkilmiş ən yaxşı 100 videonu seçtigi sıralamada 100. sırada iştirak etməyi bacaran qrup, 2000-ci ildə "Warning" albomunu bazara çıxardı. "Minority" singlesinin videosuyla MTV Top 20 Video geri saymasında 1 nömrə olmağı bacaran Green Day, 2001-ci ildə hit parçalarından ibarət olan/yaranan "International Superhits" adlı albomu bazara çıxardı. Bu albomlarıyla qızıl val mükafatını qazanan qrup, ayrıca ən yaxşı videolarının toplandıgı bir DVD nəşr etdi.
2002 ili yazında "Shenanigans" adlı albomu bazara çıxaran Green Day, 2003-cü ildə Rolling Stonenin etdiyi bu günə qədər ki ən yaxşı 500 albom sıralamasında 193. sırada iştirak etdi və 2004-cü ildə "American Idiot"u bazara sürdü. Albomda iştirak edən eyni adlı parça ilə ABŞ, Kanada və İngiltərə siyahılarında birinci sırada iştirak edən qrup, albomun çıxdığı ilk həftə 267.000 üzəri satış tutaraq platin val mükafatı qazandı. Albomda iştirak edən "Boulevard Of Broken Dreams" Amerika siyahılarında birinci sıraya yüksəldi və 16 həftə boyunca zirvədə qaldı. 2005-ci ildə Green Day, "American Idiot" albomu ilə "Ən Yaxşı Rok Albomu" kateqoriyasında Grammy mükafatı qazandı. Albomda iştirak edən "Wake Me Up When September Ends" parçası ilə Amerika Top 40 siyahısında bir nömrəyə yüksəldi. "Boulevard Of Broken Dreams", "MTV Video Musiqi Mükafatları"nda "İlin Videosu", "Ən yaxşı Qrup Video Klipi", Ən Yaxşı Rok Videosu",, Ən/en Iyi Rejissor (Samuel Bayer), "Ən Yaxşı Görünüş Rejissoru (Samuel Bayer)", "Ən Yaxşı Fantastika (Tim Royes)" budaqlarında 6 mükafat qazandı.
2005 ili sonlarında, Noyabr 2005-də Green Day "Bullet In A Bible" CD/DVDini bazara çıxardı. "American Idiot", "Amerika Musiqi Mükafatları"nda "Favorit pop/Rok Albomu" və "Favorit Alternativ Artist" budaqlarında mükafat alan/sahə Green Day, 2006-cı ildə də "Boulevard Of Broken Dreams" ilə "İlin Parçası" budağında Grammy Mükafatı al/götürdü. Bu mükafatların yanında Green Day "Ən Yaxşı Beynəlxalq Qrup" və "American Idiot", "Ən Yaxşı Beynəlxalq Albom" budağında ‘Brit Mükafatlarının sahibi oldu.
Uzun bir tətil dövründən sonra Green Day etdiyi şərhdə, bu an əllərində 3 albom çıxardacaq qədər vəsait olduğunu ifadə etdi və "Yeni albom?" suallarına isə 2008 deyə cavab verdi.
Həmçinin bax
Punk rok
Şər
350px|thumbnail
Şər — Mənəvi aləmdə Xeyrin əleyhidarı.
Ümumi məlumat
İblis, cinlər, şeytanlar və ümumiyyətlə şər qüvvələrə inanc, onlara münasibət və bu varlıqlarla mübarizə müxtəlif xalqlarda müəyyən şəkillər almışdır. Həmin ruhani varlıqlar barədə məlumatlar İlahi dinlərdə də mövcuddur.
Yəhudiliyə nəzər salsaq "Tövratda İlahi varlılar" adıyla anılan məxluqlardan xəbər verilir. Onların ya mələk, ya da peyğəmbər Şistin (ə.s) nəslindən gələn insanlar olduqları güman edilir. Bu "ilahi varlıqlar"ın qadınlarla əlaqəsindən Nefillər adlanan divlər törədiyi yəhudilərin müqəddəs kitabında qeyd edilir. (Yaradlış 6/4). Həmçinin Tövratda ilanın peyğəmbər və ilk insan olan Adəm (ə.s) ilə Həvvanı aldadaraq cənnətdən çıxarılmasına səbəb olması haqqında ayələr bəyan edilir (Yaradılış 3/1–23). İlahiyyatçıların fikrincə, bu ilan yəhudi və xristian inancında Veelzevul (milçəklərin tanrısı) adıyla məşhur olan iblisdir. Tövratda adı çəkilən növbəti şər qüvvə Azazeldir. Müqəddəs kitabda Rəbbin peyğəmbər həzrət Musaya (ə.s) yəhudilərin 7-ci ayın 10-cu gününü günahlardan təmizlənmə günü kimi qeyd etmələrini buyurduğu yazılır. Qeyd edilən gün məbədə iki keçi gətirilir, baş kahin hər iki keçi üçün taxta yeşikdən püşk çəkirdi. Bu kağızların birinin üzərində "Rəbb üçün", digərinin üzərində isə "Azazel üçün" yazılırdı. "Rəbb üçün" yazısı çıxmış keçini Tanrı üçün qurban gətirməli, "Azazel üçün" yazısı çıxmış keçini isə sağ saxlayıb Azazel üçün çölə buraxmalı idilər (Levililər 16/5–30). Azazel çöldə yaşayan və keçiyə bənzəyən cin hesab edilirdi. Azazel sözünün mənası keçi-tanrı deməkdir. Təsadüfi deyildir ki, şeytan keçi ayaqlı və buynuzlu təsvir edilir. Tövratın təfsiri olan Talmudda verilən məlumata görə, şeytanlar bəzi insan və mələk xüsusiyyətlərinə malikdirlər. Belə ki, onlar insanlar kimi yeyir, içir, çoxalır və ölürlər. Mələklər kimi isə qanadlara malikdirlər, uça bilirlər. Bundan əlavə, onların gözəgörünməz olmaq qabiliyyəti var.
Şeytan haqqında daha bir məlumata VIII əsrdə yaşamış yəhudi kabbalist ədəbiyyatında ("kabbala" dini-mistik təlim) rast gəlmək olar. Adı çəkilən ədəbiyyatda hər insanı on bir min cin əhatə etdiyi yazılır. Bu cinlərin mini adamı sağ, on mini isə sol tərəfdən əhatə edir. Onların içində dişi cinlər də mövcuddur. Dişi cinlərin başçılarının adı Lilitdir. Ona tabe olan 480 dişi cin var. M. M. Şeynman "Dinlər tarixində iblisə inanc" adlı əsərində yəhudilərin şər qüvvələrdən qorunmaq üçün evlərindəki qapının çərçivəsinə içində Tövratdan ayələr yazılı olan kağız qoyulmuş balaca dəmir qutu bağladıqları barədə məlumat verir. Həmin qutunun üzərinə Şaday (Tanrı) sözü cızırdılar. Bu qutuların yəhudi evlərini qara qüvvələrdən hifz etdiyinə inanılırdı. Yəhudi ruhaniləri şeytanların insan bədəninə girərək onlarda xəstəliklərin meydan gəlməsinə səbəb olduqlarını və onlardan dualar vasitəsilə xilas olmanın mümkünlüyünü deyirdilər. Şeytanların yaranması ilə əlaqədar e.ə. II əsrdə yəhudilərin apokrif (qeyri-səhih) hesab etdikləri Yenoxun kitabında deyilir ki, bu şər qüvvələrin təmsilçiləri olan varlıqlar onların şahzadəsi Lilit ilə həzrət Adəmin (ə.s) əlaqəsindən meydana gəlmişlər.
Şeytan, əcinnələrlə bağlı İncildə də bir sıra ayələr vardır. Məs: bu müqəddəs kitabda şeytanın insan bədənindən çıxdıqdan sonra quraqlıq yerlərdə gəzdiyi, lakin özünə yer tapmadığı bildirilir. Bundan sonra, şeytan özündən də qəzəbli və pis 7 şeytan ilə qayıdaraq həmin adamın bədəninə yenidən daxil olur. Bunun nəticəsində insan özünü əvvəlkindən də pis hiss edir (Matfey 12/43–45). Həmçinin İncildə peyğəmbər Həzrət İsanın (ə.s) insanların bədənindən cinləri qovduğu bəyan edilir. Belə ki, burada yazılır ki, Həzrət İsa (ə.s) bədəninə çox sayda cin girmiş adamın daxilindən bu şər qüvvələri çıxartdı. Cinlər də Həzrət İsadan (ə.s) oradakı dağın yanında otlayan donuzların içinə girmələri üçün izin istədilər. Peyğəmbər cinlərə icazə verdikdə onlar donuzların daxilinə girdilər. Donuzlar da özlərini sıldırım qayadan gölə ataraq boğuldular. (Luka 8/26–33). Neçə əsrlərdir ki, kilsə xadimləri də İncildə Həzrət İsanın (ə.s) və onun həvarilərinin cinli insanlardan bu şər qüvvələri qovduqları məlumatına istinad edərək ekzorsizmlə (insanın bədənindən cini qovmaqla) məşğuldurlar (Matfey 10/1). Qara qüvvələrlə mübarizə məqsədilə xristian kilsəsi tərəfindən XIII əsrdə inkvizisiya yaradıldı. İnkvizisiya tərəfindən XIII–XVIII əsrlərdə iblisə xidmət edərək cadugərliklə və küfrdə təqsirkar hesab edilən minlərlə adam tonqallarda yandırıldı.
İslamda isə iblis və onun nəslindən gələnlər barədə məlumatlar aşağıdakılardan ibarətdir. Müfəssir Fəxrəddin Razinin təfsirində bildirilir ki, cinlər iki cür olur. Birinci qrupa daxil olanlar xeyirli olurlar, şər işlər görmürlər. Bunlara əməlisaleh cinlər deyilir. İkinci qrupa aid olan cinlər isə şərli və asi varlıqlardır ki, onlara şeytan deyilir. Cinlərin atası iblisdir. Onlar müxtəlif şəkillərə girə bilən, ağıla və insanlar üçün məşəqqətli işlərin öhdəsindən gələ bilmək qabiliyyətinə malik, maddi olmayan məxluqlardır. Cinin nə üçün bu adla adlanması haqqında iki görüş var.
2. İkinci versiyaya görə cinlər əvvəl cənnətin keşikçiləri idilər. Bununla əlaqədar olaraq onlara cin adı verilib. Fəxrəddin Razi birinci fərziyyəni daha məqbul sayır.
Cinlər atəşdən yaradılmış məxluqlardır. Buna sübut olaraq Qurani-Kərimdə aşağıdakı ayələr mövcuddur: "Cannı (cinlərin atası iblisi) da daha öncə çox zəhərləyici atəşdən yaratdıq" (Hicr, 15/27). "Məni atəşdən yaratdın, onu (Adəmi) qalçıqdan yaratdın" (Araf, 7/12). Qurani-Kərimdə şeytanın insana etdiyi pisliklər belə sadalanır: Şeytan insanı düz yoldan azdırır, puç xülyalarla aldadır, onları Allaha şükür etməməyə çağırır, pisliyi əmr edir. Bununla yanaşı, şeytan bəşər övladına "Allah yolunda pulunu, malını xərcləsən kasıblaşarsan" vəsvəsəsini edərək insanları zəkat və sədəqə verməkdən uzaqlaşdırmaq istəyir. (Nisa, 4/119; Araf, 7/16, 17; Bəqərə, 2/169, 268). Tövratda mövcud İblisin Həzrət Adəmlə (ə.s) Həvvanı aldadaraq cənnətdən çıxarması rəvayəti Quranda da var. Bəs Həzrət Adəm (ə.s) və Həvvadan öncə cənnətdən qovulmuş İblis bu iki insanı necə öz vəsvəsəsinə inadıra bilib? Bu məsələyə dair Fəxrəddin Razi öz təfsirində aşağıdakı görüşləri təqdim etmişdir:
2) İblis heyvan şəklinə girərək cənnətə daxil ola bilib.
3) Adəm (ə.s) ilə Həvva cənnətin qapısına yaxınlaşmış, İblis də qapıya xaricdən yaxınlaşaraq vəsvəsə edə bilib.
4) İblis yer üzündə olaraq öz vəsvəsəsini Adəm (Ə.s) ilə Həvvaya çatdıra bilib.
Cinlərə aid məlumatlar İslam qaynaqlarında olan hədislər də mövcuddur. Malik ibn Ənəs "Muvatta" isimli əsəsrində bu hədisi qeyd etmişdir: "Peyğəmbər Həzrət Məhəmməd Merac hadisəsi zamanı gecə əlində məşəllə onu izləyən bir ifrit gördü". Mələk Cəbrail (ə.s) ona belə buyurdu: "Sənə bəzi kəlmələr öyrədim ki, sən onları söylədiyin zaman onun (ifritin) məşəli sönər və o, üzü üstə yerə düşər. Belə de: Ey Rəhman, xeyirlərlə gələn xaric, gecə və gündüz gələnlərin şərindən, gecə və gündüzün fitnələrinin şərindən, yerə enən və ondan çıxanın şərindən, göyə yüksələnin və ondan çıxanın şərindən, göyə yüksələnin və ondan enənin şərindən, özündən heç bir günahkarla itaətkarın imtina edə bilməyəcəyi tam olan kəlmələrinə və Kərim olan Allahın zatına sığınıram" (Malik, "Muvatta" c. II, s. 233).
Gövhər Sultan (I Əhmədin qızı)
Gövhər Sultan — 14-cü Osmanlı sultanı I Əhməd in qızı.
Sultan Əhməd dövrü
Gövhər Sultan 1608-ci ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası Osmanlı sultanı I Əhməd, anası isə Mahpeykər Kösəm Sultandır. Adını atasının böyük bibisi olan Gövhər Sultan dan almışdır. Belə ki, Sultan Əhməd böyük bibisinə olan sevgisindən qızlarından birinin adını da məhz Gövhər qoymuşdu. Osmanlı tarixində ilk dəfə atası Sultan Əhməd in səltənətində başlanılan və uşaq yaşdakı xanım sultanların dövlət xadimləriylə evləndirilməsinə əsaslanan saray ənənəsinə uyğun olaraq, böyük bacısı Aişə Sultan kimi, Gövhər Sultan da hələ azyaşlı bir uşaq ikən evləndirildi.
1611-ci ilin sentyabrında yenicə kaptan-ı dərya təyin edilərək paytaxta çağırılan Misir bəylərbəyi Mehmed Paşa yla nigahlandı. Cütlüyün toy mərasimi paşanın paytaxta gəlişiylə başlayan şənliklər əsnasında baş tutdu. Bu şənliklər əsnasında bacısı Aişə Sultan da sədrəzəm Nasuh Paşa yla nigahlandı. Atası Sultan Əhməd in istəyilə baş tutan bu evliliklər tamamilə siyasi xarakter daşımaqda idi. Yaşı səbəbilə, zifaf gecəsi olmadı və saray ənənələrinə görə, Gövhər Sultanın həddi-buluğa çatması gözlənildi. Buna baxmayaraq nigahın ardından Mehmed Paşa nın siyasi nüfuzu xeyli artdı. 1614-cü ildə edam olunan bacanağı Nasuh Paşa nın yerinə sədrəzəm təyin edildi. thumb|Gövhər Sultanın [[Sultan Əhməd türbəsi ndəki məzarı]]
Sultan Osman dövrü
1617-ci ildə atası Sultan Əhməd in vəfatının ardından anası Mahpeykər Kösəm Sultan və bacıları köhnə saray a göndərilən Gövhər Sultan öz nüfuzunu qoruya bildi. Ancaq Mehmed Paşa nın 1619-cu ildə vəzifədən alınması, ertəsi il isə vəfat etməsinin ardından Gövhər Sultan hələ 12 yaşında ikən dul qaldı. Bəzi mənbələrdə onun bu evlilikdən bir oğlu olduğu qeyd edilsə də, paşa vəfat etdiyi əsnada Gövhər Sultanın yaşının az olması bu iddianı dəstəkləmir.
Cəmi bir il sonra ögey qardaşı Sultan Osman ın istəyilə, 9 dekabr 1621-ci ildə vəzirlərdən Rəcəb Paşa yla nigahlandı. Nigahın ardından cütlüyə Sultanəhməd meydanı ndakı İbrahim Paşa sarayı hədiyyə edildi.
Sultan Murad dövrü
Siyasi nüfuzu artan Rəcəb Paşa 1623-cü ilin aprelində kaptan-ı dərya lığa, 1626-cı ilin iyulunda sədarət naibliyinə, 10 fevral 1632-ci ildə isə sədrəzəm liyə yüksəldi. Buna baxmayaraq ordunun daxilindəki bəzi qrupları Sultan Murad a qarşı ayaqlandırması səbəb göstərilərək 18 may 1632-ci ildə edam olundu. Beləcə, Gövhər Sultan ikinci dəfə dul qaldı. Gövhər Sultanın bu nigahından Safiyə xanım Sultan adlı bir qızının olduğu, bu qızının isə 1644-cü ildə Hələb bəylərbəyi Siyavuş Paşa yla evləndirildiyi məlumdur.
Həyatının qalan hissəsiylə bağlı yetərli məlumat olmayan Gövhər Sultanın 1660-cı ildən sonrakı ödəmə kitablarında adının keçməməsi onun bu tarixdə vəfat etdiyini göstərir. Qardaşı oğlu IV Mehmed in səltənətində 1660-cı ildə vəfat edən Gövhər Sultanın cənazəsi Sultan Əhməd türbəsi nə, digər ailə fərdlərinin yanına dəfn edilmişdir.
Tisa gölü
Тisa gölü(Kişköre ; Tisza-tó, Kiskörei-víztározó)- Macarıstan su anbarının yaxınlığında yerləşən göldür. Tisa çayı da buraya tökülür.
Bu göl Böyük Macarıstan düzündə yerləşən Eger şəhərinin cənub-şərqində yerləşmişdir. Tisa gölü 3 medyenin sərhədində- Borşod-Abauy-Zemplen (medye), Haydu-Bihar və Yas-Naqikun-Solnok arasında yerləşmişdir. Tisa gölü həm də 1999-cu ildə yaradılan Xortovad Milli Parkının bir hissəsidir. Avropanın Dünya mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir. .
Tisa gölünün uzunluğu 27 km, sahəsi isə 127 km²-dir. Orta dərinliyi 1,3 m, maksimal dərinliyi isə 17m-dir. Yaxınlığındakı adaların ümümi sahəsi isə 43 km²-dir. Göl 3 əsas hissəyə bölünür.
Tarixi
Tisa gölü yaxınlığında anti-daşqın proqramı çərçivəsində su anbarı yaradılmışdır. Kişköre qəsəbəsində Tisa çayı üzərində bir bənd və bir su elektrik stansiyası tikilmişdir. Stansiyanın tikintisinə 1968-ci ildə başladılmış və 1973-cü ildə başa çatmışdır. . Su anbarı 1973-cü ildə dolduruldu və 1990-cı ildə suyun səviyyəsi maksimuma çatdırıldı. Həmişə turistlərin diqqətini cəlb edən Balaton gölündən fərqli olaraq su anbarının tikintisindən sonra bura macarlar üçün yeni istirahət mərkəzi oldu. Nəticədə gölə indiki adı verildi və turizmin inkişafı üçün prioret elan edildi. Gölün Abadsalok, Kartsaq, Kişköre kimi sahillərində termal bulaqlarla zəngin bir neçə kurort yerləşmişdir.
Təbiəti
Göl Tisa çayı üzərindəki su anbarının suyunu doldurmağa başlayandan özünəməxsus flora və faunaya malikdir. Bu göldə təxminən 50 növ balıq yaşayır. 27 aprel 2012-ci ildə Tisa gölü ətrafında ekoloji mərkəz yaradıldı və heyvanlar aləmini öyrənmək istəyən turistlər üçün nəzərdə tutuldu.
I Əbdülməcid
Sultan Əbdülməcid (Osmanlı türkcəsi: عبد المجيد اول — Abdülmecîd-i evvel; ) — 31-ci Osmanlı sultanı və 110-cu İslam xəlifəsi. Səltənəti dövründə Tənzimat fərmanı elan edilmiş, bu səbəblə Osmanlı tarixində Tənzimat padşahı olaraq anılır. Son 4 Osmanlı sultanının (Sultan Murad, Sultan Əbdülhəmid, Sultan Rəşad və Sultan Vahidəddin) atasıdır.
İlk illəri və taxta çıxışı
25 aprel 1823-cü ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Atası II Mahmud, anası isə Bəzmialəm Sultandır. Təhsil və tərbiyəsinə önəm verilmiş, əsl Avropa şahzadələri kimi böyüdülmüşdür. Mükəmməl səviyyədə fransızca öyrəndi. 1836-cı ildə qardaşı Şahzadə Əbdüləzizlə birlikdə möhtəşəm bir mərasimlə sünnət edilmişdir. Mərasim əsnasında bacısı Mihrimah Sultan da Mehmed Səid Paşa yla nigahlanmışdır.
1 iyul 1839-cu ildə atası Sultan Mahmudun vəfatının ardından 17 yaşında taxta çıxdı. Dövlət idarəsindəki təcrübəsizliyi səbəbilə davam edən siyasi problemlərin həllində çətinlik çəkdi. Bu səbəblə daim ətrafındakı nüfuzlu və təcrübəli dövlət adamlarının məsləhətlərini dinlədi. Əcnəbi səfirliklərə isə Sultan Mahmud səltənətində başlayan yenilik və islahatların davam ediləcəyi barədə fərmanlar göndərildi. Bu əsnada Misir probleminin ikinci mərhələsi Nizip məğlubiyyəti (24 iyun 1839) ilə olduqca çətin hal almış, dövlət adamları arasındakı rəqabət nəticəsində rüşvət və siyasi özbaşınalıq artmışdı. Hətta tarixi mənbələrə görə, Sultan Mahmudun cənazə mərasimi əsnasında Qoca Hüsrəv Paşa sədrəzəm Mehmed Rauf Paşaya, gənc sultanın onu vəzifədən aldığını deyərək zorla sədarət möhrünü almış, beləliklə sədarətə yüksəlmişdir (2 iyul 1839).
Misir problemi
Hələ Nizip məğlubiyyətindən xəbərsiz olan Sultan Əbdülməcid Misir hakimi Mehmed Əli Paşanı bağışlayaraq məsələni həll etmək niyyətində idi. Bu məqsədlə ordu və donanmaya fərman göndərrəək dərhal döyüşün dayandırılmasını buyurdu. Saray məmurlarından Kösə Akif Əfəndi dərhal Çanaqqala boğazı sahillərində olan Osmanlı donanmasına xəbəri bildirərək oradan Misirə yollandı və Mehmed Əli Paşaya sultanın onu bağışladığını bildirdi. Kaptan-ı dərya Əhməd Fövzi Paşa isə rəqibi olan Hüsrəv Paşanın sədarətə gəlişindən qorxaraq donanmayla birlikdə Misirə qayıtdı və Mehmed Əli Paşaya təslim etdi (3 iyul 1839). Çox keçmədən Nizip məğlubiyyəti barədə xəbərlər İstanbula gəlib çatdı. Osmanlıların həm ordusuz, həm də donanmasız qalmasından istifadə edən Mehmed Əli Paşa sultanla razılığa gəlməkdən imtina etdi. Digər tərəfdən İngiltərə, Fransa, Rusiya, Avstriya və Prusiya nota göndərərək Misir probleminin həllində söz sahibi olduqlarını bildirdilər (27 iyul 1839). Bu notanın qəbul edilməsiylə Osmanlı tarixində yeni bir mərhələ başladı və Osmanlı dövləti bir baxıma Avropa dövlətlərinin nəzarəti altına düşdü.
Tənzimat dövrü
Bu əsnada London və Parisdə Osmanlı dövlətindəki islahat işləriylə bağlı danışıqlar aparan dövrün xarici işlər naziri Mustafa Rəşid Paşa dərhal İstanbula gəldi. Misir problemində Avropanın dəstəyini almaq məqsədilə onları məmnun edəcək bir reform proqramının qəbul edilməsi barədə gənc sultanı razı saldı. Mustafa Rəşid Paşa bütün əcnəbi dövlət səfirləri və nüfuzlu dövlət adamlarının önündə çıxış edərək, şəxsən hazırladığı və Tənzimat fərmanı adı verilən reform proqramının başladığını bildirdi (3 noyabr 1839).
Bu fərmanın elanıyla birlikdə, qlobal hal almış Misir probleminin həlli asanlaşdı. İngiltərənin təklifi ilə 5 böyük dövlət Londonda təşkil edilən konfransda bir araya gəldi. Konfrans əsnasında Misir hakimini dəstəkləyən Fransa kənarda tutularaq, İngiltərə, Rusiya, Avstriya və Prusiya arasında London müqaviləsi imzalandı (15 iyul 1840). Misir hakimliyi vərasət yoluyla Mehmed Əli Paşaya verilərək, işğal edilən torpaqlar və Osmanlı donanması geri alındı. 13 iyul 1841-ci ildə yenə eyni dövlətlər Londonda bir araya gələrək Osmanlı dövlətinin boğazlar üzərindəki hakimiyyətini müəyyənləşdirən Boğazlar sözləşməsini imzaladı. Dövlətin islahat işləriylə məşğul olduğu bu əsnada, İngiltərə və Fransanın Yaxın şərqdə davam edən nüfuz mübarizəsi nəticəsində Suriya və Livan bölgəsində iğtişaşlar başladı (1845). Yeni xarici işlər naziri Şakib Əfəndi hadisələrin yatırılması məqsədilə Beyruta göndərildi. Avropada başlayan 1848 inqilabları əsnasında Avstriyaya qarşı mübarizə aparan macar milliyyətçiləri Osmanlıya sığındı. Avstriya və Rusiyanın müharibə notaları göndərmələrinə baxmayaraq, Sultan Əbdülməcidin mühacirləri təslim etməməsi Avropada Osmanlıların lehinə güclü əks-səda doğurdu. Bu inqilablar Valaxiya-Boğdan bölgəsinə də yayıldı və məsələ ruslarla bağlanan Baltalimanı müqaviləsiylə (1 may 1849) müvəqqəti olaraq həll edildi. Ancaq çox keçmədən meydana çıxan "qeyri-müsəlman əhali problemi" ruslarla olan münasibətləri yenidən pisləşdirdi. Belə ki, Qüds bölgəsində yaşayan katolikləri himayə etmək məqsədilə müraciət edən Fransaya qarşı, Rusiya da pravoslavların haqlarının qorunması üçün haqq iddia etdi. Belə ki, Bab-ı Əliyə göndərilən notayla ruslar bölgədə yaşayan pravoslavlara muxtariyyət hüququnun verilməsi ilə yanaşı, xristianların himayə edilmə hüququnun da özlərinə verilməsini tələb etdilər. Bu təklifinin rədd edilməsinin ardından Valaxiya-Boğdan bölgəsini işğal edən ruslara qarşı müharibə elan edildi (4 oktyabr 1853). Tarixə Krım müharibəsi olaraq düşən və 30 mart 1856 tarixli Paris sülhüylə başa çatan müharibədə Fransa və Pyemont Osmanlıların tərəfini tutdu. Avstriya və Prusiya isə bitərəf olaraq qaldı.
Müharibədə ordularıyla birlikdə iştirak edən müttəfiqlər, Sultan Əbdülməciddən Tənzimat fərmanını tamamlayan bir islahat fərmanı almağa müvəffəq oldular. Fransız və ingilis elçiləriylə sədrəzəm və şeyxülislamla birlikdə hazırladığı İslahat fərmanı Paris konqresindən dərhal öncə Sultan Əbdülməcid tərəfindən elan edildi (18 fevral 1856). Osmanlı tabeliyindəki qeyri-müsəlmanlara rusların vəd etdiklərindən daha çox hüquq verən İslahat fərmanı Paris konqresində də təsdiq edildi. Beləliklə, qərb dövlətlərinə ölkəyə müdaxilə hüququ da verilmiş oldu.
Sultan Əbdülməcid səltənəti islahat tarixi baxımından olduqca önəm daşıyır. Belə ki, gənc sultan qəbul etdiyi qərarlara sadiq qalaraq fərqli milli ünsürlərə bərabər hüquqluluq prinsipiylə bəzi hüquq və azadlıqlar verdi. Ancaq bununla da ölkədə yaşayan milli azlıqlarda, xüsusilə də qeyri-müsəlman əhalidə olan muxtariyyət və milliyyətçilik duyğuları oyandı. Bununla da Tənzimat fərmanının əsasını təşkil edən vahidlik və birlik qurula bilmədi.
Sultan Əbdülməcid səltənətində şeyxülislamlar vəkil məclislərinə qatılsalar da, siyasi nüfuzları olduqca azalmışdı. Bu səbəblə tez-tez sədrəzəm dəyişikliyi olsa da, bu dövrdə yalnız 4 dəfə şeyxülislam dəyişmişdi. Dövlət bürokratiyasında ən yüksək maaşı şeyxülislamlar alırdı (100 min quruş). Sədrəzəmlərin "sərdar-ı əkrəm" ünvanıyla səfərə qatılma ənənəsi aradan qaldırıldı. Sərdarlıq rütbəsi isə sədrəzəm və şeyxülislamla eyni səviyyəyə gətirildi.
Maliyyə sahəsində də önəmli islahatlar aparıldı. İltizam sistemi ləğv edilərək vergilərin toplanması mərkəzi idarəyə həvalə edildi. Ancaq heç bir hazırlıq görülmədən başladılan bu islahatlar uğurlu olmadı. 1848-ci ildən etibarən Osmanlı maliyyəsi davamlı iqtisadi böhranlarla çalxalandı. Krım müharibəsinin səbəb olduğu ağır maliyyə böhranını aradan qaldırmaq məqsədilə ilk dəfə xarici borc alındı (24 avqust 1854). Ardından 1855, 1858 və 1860-cı illərdə yenə xarici borclanmaya gedildi. Buna baxmayaraq alınan borclarla müxtəlif saray və köşklər inşa edilirdi. Dolmabağça sarayı (1853), Beykoz qəsri (1855), Küçüksu qəsri (1857), Kiçik Məcidiyə məscidi (1848), Təşvikiyə məscidi (1854) o dövrə aid məşhur tikililərdir.
Bütün bu yeniliklərə baxmayaraq Sultan Əbdülməcidə qarşı da bir saray çevrilişi tərtib edildi. 14 sentyabr 1859-cu ildə baş tutan və Kuleli hadisəsi olaraq bilinən bu çevrilişin baş tutmadan qarşısı alındı. 1840-cı illərdə İrlandiyada başlayan və minlərlər insanın ölümünə səbəb olan qıtlıq dövründə syasız gəmilərlə bölgəyə ərzaq göndərmiş, bu səbəblə irlandiyalılar arasında bu günədək sevilmişdir.
Sultan Əbdülməcid də atası kimi tüberküloz xəstəsi idi və 25 iyun 1861-ci ildə İhlamur köşkündə 38 yaşında vəfat etdi. Cənazəsi Yavuz Sultan Səlim türbəsi yaxınlığında dəfn edildi. Məzarı üzərində öz adını daşıyan Sultan Əbdülməcid türbəsi inşa edildmişdir.
Muntiacus atherodes
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
NGC 162
NGC 162 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış ulduz. Göy üzündə Andromeda bürcü istiqamətində yerləşir. * tipli. tərəfindən ildə 24.38 sm (9.6 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Ordubad Buzxanası
Bu halda hörgü cərgələri, daşıyıcı tava perpendikulyar vəziyyətdə düzülmüşdür. Tağtavanların üst hissəsi, kərpic hörgüyə əsasən tağın zirvəsinə yaxın tağtavanın konstruksiyasının dəyişildiyi aydın görünür. Bütün binanın mərkəzi oxu istiqamətdə, tağların baş xətti boyunca xırda tağtavanlarla tamamlanır. Yay aylarında istilərdən qorunmaq məqsədilə yerli əhali yeyinti məhsullarını, şəxsi azuqələrini qorumaq üçün bu binadan istifadə edirmiş. Buzu almaq üçün qış aylarında binaya çəkilmiş kəhriz suyu zirzəmiyə vurularaq, buz halına salınarmış. Buzun əriməməsi üçün onların aralarına saman tökülərmiş. Yay ayları bu buzu buradan sıxarmaq üçün xüsusi adamlar ayaqlarına keçə bağlayaraq buzu buradan çıxarar, Ordubad əhalisinin buza olan tələbatını ödəyərmişlər.
Muntiacus rooseveltorum
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Rok düşərgəsi (film, 2008)
Rok düşərgəsi — 2008-ci ildə ABŞ-də lentə alınmış komediya filmi.
Ardı
2010-cu ildə ikinci hissəsi lentə alınıb Rok düşərgəsi 2.