cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karfagen
Karfagen e.ə V–IV əsrlərdə
Maqonun və onun oğullarının və nəvələrinin(e.ə VI əsrdən e.ə V əsrin ortalarına qədər) hakimiyətdə olması ölkə üçün vacib dəyişikliklər zamanı oldu. Onlardan muzdlu qoşunun yaradılmasını qeyd etmək lazımdır. Bu qoşun sayca və peşəkarlıqda vətəndaş qoşunundan xeyli üstün idi. Bu islahatın nəticəsində Karfagen cəmiyətinin demokratik çevrələrin nüfuzu kəskin zəiflədi. Maqon və Maqonilər rejimi muzdlu orduya arxalanırdı. Çox guman ki, Maqonun hakimiyətə gəlməsindən sonra İtaliyanın etrusk şəhərləri ilə müttəfiqlik əlaqələri yaradılmışdır. Bu ittifaq ümumi düşmənə -fokeyalılara və onların müttəfiqləri tartessalılara qarşı yönəlmişdi. Etrusklarla ittifaq o qədər möhkəm, müxtəlif Karfagen-Etrusk əlaqələri isə o qədər dərin idi ki, sonralar qarşılıqlı ticarət təfərrüatlarla tənzimlənmişdi və qarşılıqlı zəmanətlər təsdiq edilmişdir. Etrusk şəhəri Pirqda finikiyalı məhsuldarlıq və eşq ilahəsi Aştarta (etrusk mətnində Uni-Aştart) ithafən, paralel olaraq etrusk və finikiya dillərində yazılanlar, həm etrusk mühitində karfagenli bütlərin yayılmasını, həm də etrusk və finikiyalı tanrıların eyniləşməsi dərəcəsinin göstəriciləri idi. Karfagen-Etrusk ittifaqı Qərbi Aralıq dənizi hövzəsində siyasi vəziyyəti əhəmiyətli dərəcədə dəyişdi. Alaliya döyüşündən (Korsika sahillərində) sonra, Aralıq dənizi yollarında yunanların(fokeyalıların) ağalığı sarsıldı. Bundan sonra Karfagen Sardiniyaya bir neçə yürüş təşkil etdi. Sardiniyanın sahillərində bir neçə koloniya, içərilərində isə xırda punik yaşayış məskənləri salındı. Alaliya yaxınlığındakı qələbə Tartessi siyasi və hərbi mənada təcrid etdi, və e.ə VI-ci əsrin 30-cu illərinin əvvəli — 20-ci illərin sonunda karfagenli işğalçılar Tartessi hərfi mənada yerlə-yeksan etdilər, hətta Tartessin qalıqlarını axtaran arxeoloqların bütün səyləri heç bir nəticə vermədi. E.ə 509-cu ildə Karfagen etrusk şəhərləri, eləcə də Roma ilə bir sıra sazişlər bağladı. Bu anlaşmalara görə karfagenlilər müəyyən məntəqədən şimalda (yəqin ki söhbət İspaniyadan gedir), etrusklar və romalılar isə — cənubda, görsənməyəcəklərinə boyun oldular. Bu müqavilələrlə Qərbi Aralıq dənizi hövzəsinin müttəfiqlər — karfagenlilər və etrusklar — arasında bölüşdürülməsi başa çatdı və karfagenlilərin Aralıq dənizinin qərb hissəsinə olan iddiaları qanuniləşdirildi. Karfagenlilərin yunanlar(məsələn, indiki Marsel yaxınlığındakı Massaliya sakinləri) ilə toqquşmaları gah bir, gah da o biri tərəfin qələbəsi ilə keçirdi və tutarlı dərəcədə qüvvələrin nisbətinə təsir etmirdilər.
E.ə V əsrdə Əhəməni ordularının Yunanıstana hucumu Əhəməni İmperiyası ilə Karfagen dövləti arasında hərbi ittifaq üçün zəmin yaratdı.
Pun müharibələri
Karfaqenin bir Romanın isə o biri tərəfdən genişlənməsi bu iki dövlətin toqquşmasını qaçılmaz edirdi. E.ə 3 əsrdə Karfaqenlə Roma arasındaki ziddiyətlər son həddə çatdı. Roma yığma ordusundan(milis)fərqli olaraq Karfaqen ordusu muzdlu idi, burada istənilən milliyətə mənsub insan tapmaq olardı. Bundan başqa Karfaqenin liviyalılardan ibarət qoşunu da vardı, ama liviyalıların sosial durumunu nəzərə alsaq bu qoşunun olduqca etibarsız olduğu qənaətinə gəlmək olar. E.ə 264 ildə Birinci Pun müharibəsi başladı. O əsasən Siciliyada və dənizdə aparılırdı. Nə qədər ki Romanın donanması yox idi Karfaqen Romadan qorxmaya bilərdi, lakin romalılar e.ə 260 ildə yunanların zəngin dənizçi təcrübəsini istifadə edərək donanma yarada bildi və öz gəmilərini xüsusi körpü-qarmaq (qarğa) ilə təchiz edərək Karfaqen donanmasını Milı yaxınlığında məğlub etdi, lakin bu romalılar qələbədən yetərincə yararlana bilmədi. Bir ildən sonra spartalı Ksantippin başçılığı ilə Karfaqen qoşunu romalıları məğlub etdi. Karfaqenə bu döyüşdə fillərdən istifadə yardım etdi. Ancaq e.ə 251 ildə Panorma yaxınlığında romalılar Karfaqeni məğlub edə bildi. İki ildən sonra karfaqenlilər romalıları dənizdə müharibənin bəlkə də ən ağır məğlubiyətinə uğratdılar. Bununla da müharibənin birinci mərhələsi başa çatdı. İkinci pun müharibəsi məşhur Karfaqen soyadı Barka(İldırım) ilə bağlıdır. Müharibənin ilk mərhələsində Karfaqen Siciliyanı, sonra isə Sardiniyanı itirdi. Karfaqen Romaya 10 il ərzində 3200 talant kontribusiya ödəməli oldu. Hakimiyət Qamilkar Barkanın siyasi rəqiblərinin əlinə keçdi. Bu zaman Karfaqen hakimiyətin son dərəcə yanlış addımı muzdlu ordunun maaşının azaldılması oldu, narazı liviyalılar muzdluları dəstəklədi. Çıxılmaz vəziyətə düşən Karfaqen aristokratiyası Qamilkar Barkanı yenə hakimiyətə çağırdı. Üç illik müharibə nəticəsində Qamilkar Barka üsyanı yatıra bildi, lakin Sardiniya qarnizonu təqiblərdən ehtiyat edərək Romadan himayə istədi. Müharibənin başlanmasına cüzi bəhanə axtaran Roma, ancaq 1200 talant kontribusiya müqabilində Karfaqenlə anlaşdı.
Karfagendə din və mədəniyyət
Karfaqendəki din Finikiyadaki dinlə eyni idi. Tir, Sidon və başqa Finikiya şəhərlərində olduğu kimi burada da tanrılara qurbanlar gətirilirdi. Qurbanlar adətən yandırılırdı. Bəzi tətqiqatçılar heyvanlarla yanaşı, kiçik yaşlı uşaqların da yandırıldığını iddia edirlər. Karfagen panteonu bir çox tanrılardan ibarət idi: Karfagenli dənizçilər Qannon və Qamilkonun dəniz səyahətlərinin punik orijinallarından yunan dilinə tərcümə edilmiş təsvirləri yunan-romalı aləmində yaxşı məlum idi. Səyahətlərin tarixləri müxtəlif cür verilir. Ən çox ehtimal olunan tarix Qannon üçün e.ə VII-VI-ci, Qamilkon üçün isə e.ə VI-cı əsrdir. Bu səyahətlər zamanı karfagenlilər Cəbəllütariq boğazından çıxaraq Afrikanın qərb sahillərində bir neçə koloniya çıxarmışdılar. Onlar hətta Seneqal çayı ağzında forpost yaratmışdılar — Kerna. Herodot xəbər verir ki, karfagenlilər Misirdə qulluq ediblər, və hətta Qırmızı dənizdən cənuba hərəkət edərək, Afrikanı dolanıb qərbdən Karfagenə, oradan isə Misirə qayıdıblar. Karfagendə tarixşunaslıq mühüm nailiyətlərə çatmışdı. Karfagenli tarixçilərin əsərlərindən, Şimali Afrika və Karfagenin özü barədə, əntiq müəlliflər geniş məlumatlar əldə edirdilər. Afinada fəlsəfə mətəblərindən birinə karfagenli filosof Qasdrubal başçılıq edirdi. Karfagendə həmçin qrammatika məktəbi inkişaf etmişdir. Karfagenin məhvi Şimali Afrikada finikiyalı mədəniyyətin tamamilə məhv olmasına gətirmədi. Punik dili burada eramızın V-ci əsrinə qədər gəlib çatdı. Karfagen irsinin xüsusi ilə Şimali Afrika xalqlarının mədəniyyətinə güclü təsiri olmuşdur.
NGC 2347
NGC 2347, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Zürafə bürcü istiqamətində yerləşir. Sb tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Jerry Heil
Cerri Heyl, əsl adı – Yana Aleksandrovna Şemayeva — Ukrayna müğənnisi və mahnı müəllifi. O, dünya və ukraynalı sənətçilərin mahnılarının təkrar səslənməsi sayəsində videobloger və kaver-sənətçi kimi tanınmışdır. Müəllifin "Mən Yana" (2019) adlı debüt studiya albomundan olan "Qoruma, ləğv" mahnısı ona böyük populyarlıq gətirmişdir.
Həyat və yaradıcılığı
Yana Aleksandrovna Şemayeva 21 oktyabr 1995-ci ildə Ukraynada, Kiyev vilayətinin Vasilkov şəhərində anadan olmuşdur. O, kiçik yaşlarından musiqi öyrənməyə başlamış, 3 yaşından 15 yaşına kimi musiqi məktəbində, sonra Reynhold Qlier adına Kiyev Musiqi İnstitutunda (xor dirijorluğu şöbəsi) və Pyotr Çaykovski adına Ukrayna Milli Musiqi Akademiyasında (ikinci kursda oranı tərk etmişdir) təhsil almışdır. Şemayeva 2022-ci ildə Bostonda (ABŞ) Berkli Musiqi Kollecinə daxil olmuşdur.
Yana Şemayeva "Jerry Heil" təxəllüsünün tarixini "bir az dəlilik" adlandırmışdır. O, 15 yaşında "VKontakte" sosial şəbəkəsində qeydiyyatdan keçəndə "Jerry Mouse" ("Tom və Cerri" cizgi filminin cizgi personajı, yəni siçan Cerri adından) uydurma adından istifadə etmişdir. Şemayeva siçan sözünü İnternetdə gördüyü ilk Amerika soyadı ilə əvəz etmişdir.
200px|thumb|right|Cerri Heyl [[Rovno|Rovnoda. 2019-cu il.]] Yana Şemayeva 2012-ci ildən danışıq videoları və bloqlardan tutmuş musiqi kaverlərinə qədər müxtəlif video kliplər çəkir və yayımlayır. O, məşhur Ukrayna və xarici ifaçıların mahnılarını əhatə etmişdir: "Okean Elzı", "The Hardkiss", "Twenty One Pilots", "Kodaline" və başqaları. "Okean Elzı" qrupunun lideri Svyatoslav Vakarçuk sosial şəbəkələrdəki səhifələrində dəfələrlə qrupun mahnılarının kaverlərini dərc etmişdir.
2016–2018-ci illər
"Arlett" rok qrupu 2016-cı ilin dekabr ayının əvvəlində Heylin də iştirak etdiyi "Elektrik qışı" adlı sinqlı buraxmışdır.
2017-ci ildə Heyl restoranda birlikdə çıxış etdikləri dostu ilə qrup yaratmaq qərarına gəlmişdir. O, ardınca daha iki dostunu çağıraraq Kiyevdə yerləşən qarajda məşq etməyə başlamışdılar. Hər halda, qrup tez müddətə dağılmışdır. Eyni zamanda, Heyl solo formada da çıxış etmişdir. O, "Jam FM" radiosunun təşkil etdiyi tədbirdə popurri oxumuşdur. Təşkilatçılar onun bu ifasını bəyənmiş və ona söz vermişdilər ki, onun aktyorluq mahnısını rotasiyaya alacaqlar. Beləliklə, "Evim haradadır" mahnısı ortaya çıxmışdır. Trekin uğuru onu səs prodüseri axtarmağa vadar etmişdi. O, tezliklə "Facebook"da "Vidlik Records" səhifəsinə rast gəlmişdir. Heyl öz mahnılarının qaralamalarını bura göndərmiş və sonradan leyblın təsisçiləri Yevgeni Filatov və Natalya Jijçenkodan müsbət cavab almışdır. 27 oktyabr 2017-ci ildə Heylin dörd mahnıdan ibarət "Evim haradadır" adlı debüt mini albomu məhz onların leyblında çıxmışdır. Alboma daxil olan mahnılar "Evim haradadır", "Yataq", "Göy" və "Ümid" idi..
3 noyabr 2018-ci ildə Heyl Oleq Vinnikin mahnılarından ibarət a kapella kombinasiyası ilə ifa etdiyi "X-Factor" ifa şousunun doqquzuncu mövsümünün kastinqində iştirak etmişdir. O, dörd "bəli" (münsiflər heyətinin namizədin müsabiqənin növbəti mərhələsinə keçməsinə razılığı) alaraq təlim-məşq toplanışına getmiş, lakin ilk sınaqdan sonra buranı tərk etmişdir. Elə həmin ay Heyl yeni "Qəhvə" mahnısını təqdim etmişdir. 12 noyabr 2018-ci ildə "Yataq" mahnısı üçün klipmeyker Yuri Dvizhon tərəfindən lentə alınan, müğənninin Vasilkovdan olan həmyerlisi, model Dmitri Toporinskinin rol aldığı debüt videosunun premyerası olmuşdur.
2018-ci ilin sonunda Heyl səs prodüseri Yuri Vodolajskiyə məktub yazmış və mahnılarından birini yazmağı təklif etmişdir. Əməkdaşlıq nəticə verməmişdi, lakin Vodolajski Yananı "Morphom" təxəllüsü ilə tanınan musiqiçi və səs prodüseri Roman Çerenov ilə tanış etmişdir. Yeni il ərəfəsində "Morphom’om"dan olan Heyl "Əbədilik" trekini lentə almışdır.
2019-cu ildən
2019-cu ilin mart ayının əvvəlində Heyl "Instagram"da "Morphom" ilə əməkdaşlıqda lentə alınan "Qoruma, ləğv" mahnısından bir parça yerləşdirmişdir. Trek sosial şəbəkədə sürətli şəkildə populyarlıq qazanmış, burada yüzlərlə dəfə paylaşılmışdır. Paylaşanlar arasında müğənnilər Nastya Kamenskix və Vera Brejneva da var idi. 4 aprel 2019-cu ildə Heyl lirik videonu və mahnının tam versiyasını yayımlamışdır. Həmin ay Heyl və bəstəkar Konstantin Meladzenin birgə müəllifi olduğu, Vera Brejnevan tərəfindən ifa edilən "Mən müqəddəs deyiləm" mahnısı işıq üzü görmüşdür. O, iyun ayında Kiyevin "Cloudless" qrupunun "Mayak" albomu üçün "Biz birik" mahnısının sözlərinin yazılmasında iştirak etmişdir.
24 sentyabr 2019-cu ildə Heyl debüt albomundan üçüncü mahnısı olan "Azad kassa"nı və onun klipini təqdim etmişdir. Dörd gün sonra "YouTube"da səkkiz mahnının yer aldığı "#YA_YANA" albomunun premyerası baş tutmuşdur. Albomun rəqəmsal platformalarda premyerası 4 oktyabrda reallaşmışdır. Həmin gün Kiyevin "Bel Etage" konsert zalında Cerri Heylin ilk solo konserti baş tutmuşdur.
250px|thumb|right|Cerri Heyl Toronto Ukrayna Festivalında. 2022-ci il.
13 dekabr 2019-cu ildə Cerri Heyl "YouTube"da üç mahnı və video yayımlamışdır. Bunlar "Gəlin salatı resepti", "Əbədiyyət" və "Uşaqlıq arzum" idi.
10 fevral 2020-ci ildə Heyl "Yox beybi" mahnısını təqdim etmişdir. Bu, "Oğlandan xanıma" realiti şousunun dördüncü mövsümünün saundtrekinin bir hissəsi olmuşdur. Heyl "COVID-19"un yayılması ilə əlaqədar Ukraynada tətbiq edilən ümumrespublika karantini zamanı, 7 aprel 2020-ci ildə karantin əleyhinə "Nina, dont stress" mahnısını yayımlamışdır. Mahnının lirik videosunda Heyldən əlavə onun "Instagram" izləyiciləri də rol almışdılar. Onlar sosial şəbəkədə canlı yayıma qoşulmuş və Heyl mahnını qeydə almışdır.
6 iyul 2022-ci ildə Cerri Heylin "YouTube" kanalında Ukrayna müğənnisi "alyona alyona" və Almaniya müğənnisi "Elaiza" (Eljbeta Ştaynmets) ilə birlikdə ərsəyə gətirdiyi "#KUPALA" mahnısı yayımlanmışdır. Trek böyük uğur qazanmış və təxminən bir həftə Ukraynanın "YouTube" trendlərində tövsiyə olunan material kimi təqdim edilmişdir.
20 dekabr 2022-ci ildə Yana 2023 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi iştirakçılarının seçimində iştirak etmiş və 3-cü yeri tutmuşdur. O, münsiflərdən 8, tamaşaçılardan isə 9 xal almışdır.
Musiqi üslubu
"Jerry Heil" sosial mövzularda, şəxsi həyat təcrübələri, digər insanların və ətrafındakı dünya haqqında mahnı sözləri yazır. O, öz janrını "məişət popu" kimi təsvir etmişdir.
İctimai və digər fəaliyyətlər
20 mart 2022-ci ildə Cerri Heyl və Tina Karol Ukraynaya dəstək üçün genişmiqyaslı aksiyada iştirak etmişdilər. Yana Polşa xor qrupu ilə birlikdə "Gəncliyin himni" mahnısını bir qədər yenilənmiş versiyada ifa etmişdir. Müğənni mahnının ikinci misrasını ingilis dilinə tərcümə edib. Tədbir Polşanın Lodz şəhərində keçirilmiş, "Ukrayna ilə birlikdə" adlı böyük xeyriyyə konsertində Polşa və Ukrayna incəsənət xadimləri iştirak etmişdilər. Aksiya dünyanın 50-dən çox ölkəsində televiziya vasitəsilə yayımlanmışdır. Tədbir vasitəsilə toplanan vəsait 2014-cü ildən Ukrayna xalqına yardım edən Polşa Humanitar Fəaliyyətinə verilmişdir.
Şəxsi həyatı
Heyl ukrayn, rus və ingilis dillərini mükəmməl bilir. Onun mahnılarının çoxu ukrayn dilində yazılmışdır.
Müəllif hüququ pozuntusu
2018-ci ilin avqustunda "Comp Music Publishing" (Ukraynada "Universal Music Publishing Group"un lisenziyası) ABŞ musiqi qrupu "Imagine Dragons"un "Believer" trekinin kaver versiyasını dərc etməyə icazəsi olmadığı üçün Cerri Heylin "YouTube" kanalına qarşı müəllif hüquqlarının pozulması ilə bağlı şikayət verməklə hədə gəlmişdir. Daha sonra şirkət "Universal Music" kataloqundan mahnıların bütün kaverlarının kanaldan çıxarılmasını israr etmiş və "Believer"ın hüquqlarına görə bir neçə min qrivna cərimə tələb etmişdir. Bundan sonra şirkət kanala qarşı daha iki şikayət vermiş və bunun nəticəsində kanal bağlanmışdır.
Nəticədə Heylin tərəfdaşı olduğu video leybl "AIR Music" məsuliyyəti öz üzərinə götürmüşdür. "Comp Music" video leyblinin rəhbərləri ilə hüquqşünaslar arasında keçirilən görüşdə müqavilə bağlanmışdır. Danışıqlar nəticəsində Heylə tətbiq edilən cərimələr azaldılmış, müəllif hüquqları pozulan üç trek üçün lisenziyaların məbləği də razılaşdırılmışdır. "Comp Music Publishing" şikayətləri geri götürmüş və kanal yenidən açılmışdır.
Reyxşiir
Reichsheer (Azərbaycan dilində mənası: İmperatorluq Ordusu) - Almaniyanın Birinci Dünya müharibəsindən sonra 1919-cu ildən 1935-ci ilə qədər Versal sülh müqaviləsi ilə icazə verilən ölçü və qüvvəyə sahib olan Reichswehrə tabe olan quru qüvvələridir.
Versal müqaviləsinə görə, Alman Ordusu 100.000 nəfərlə məhdudlaşdı və ağır silahlardan (tanklar, bombardmançılar, ağır artilleriya və s.) məhrum edildi. Ordunun məhdudlaşdırılması alman xalqının əksəriyyəti - xüsusilə ifrat millətçilər və Adolf Hitler tərəfindən rüsvayçılıq simvolu olaraq görüldü. Sonra, 1935-ci ildə Almaniyada nasistlərin hakimiyyətə gəlişindən iki il sonra o ləğv edildi və yerində Heer quruldu. Reyxşerə görə, yeni qurulmuş quru qüvvələri daha güclü olub, qabaqcıl avadanlıq və silahlarla təchiz olunmuşdur.
Şanxay
Şanxay — Çində şəhər.
Çinin ən böyük şəhəridir. Çinin şərq sahilində Yangtze çayı deltasında qurulmuşdu. Olduqca sıxlıq olan bu şəhər ayrıca Çin Xalq Respublikasının ən əhəmiyyətli liman şəhəridir.
Şanghay, Şərq Çində Yangtze Çayı Deltasının sahilində iştirak edən Çin Xalq Respublikasının ən böyük və dünyanın da səkkizinci ən böyük şəhəridir. Məşhur olaraq Çinin müasir iqtisadiyyatının qalası olaraq hesab edilən şəhər bu istiqamətiylə, xalqın ən əhəmiyyətli mədəni, ticari, sənaye və ünsiyyət mərkəzlərindən biri olaraq xidmət görər. İnzibati olaraq Şangay Çin Xalq Respublikasının əyalət statusundakı bir bələdiyyəsidir. Bununla birlikdə Şangay dünyanın ən sıx limanlarından biridir və 2005də dünyadakı ən böyük yük limanı olmuşdur.
Əsasında bir balıqçı qəsəbəsi olan Şangay Çinin yirminci əsrlə birlikdə ən əhəmiyyətli şəhəri oldu və Çin Respublikası dövrü əsnasında məşhur mədəniyyətin, intellektual müzakirənin və siyasi intriqanın mərkəzi idi. 1949dakı kommunist inqilabdan sonra, Şangay mərkəzi hökumətin ağır vergiləndirməsi və xarici investisiyanın sona çatması, və sözdə şəhərli ünsürlərin təmizliyi üzündən canlılığını itirdi. Davamında 1992də mərkəzi hökumətin Şangayda bazar iqtisadiyyatının yenidən inkişaf etdirilməsi səlahiyyətiylə birlikdə Çinin iqtisadi böyüməsinin qabaqcılı olmuşdur. 21-ci yüzilin başındakı Şangay üçün var olan bəzi məsələlər şəhərin artan işçi köçü, böyük sərvət bərabərsizliyi və ekoloji pozulma ilə başa çıxmaq üçün mübarizə kimi məsələlərdir. Bu məsələlərə baxmayaraq göydələnlər və müasir həyat tərzi sıxlıqla Çinin bu andakı iqtisadi inkişafının təmsili olaraq görülməkdədir.
Nərgiztəpə yaşayış yeri
thumb|right|Nərgiztəpədə tapılmış, üzərinə ox, kaman işarələri, damğalardan ibarət naxışlar çəkilmiş qəbirüstü daş
Nərgiztəpə — Azərbaycanın Xocavənd rayonu ərazisində qədim yaşayış yeri. Yaşayış yeri təxminən 1 hektardan çox ərazini əhatə edir.
1993-cü il aprelin 17-də Xocavəndin yaxınlığındakı alınmaz qala olan qədim Nərgiz təpə uğrunda döyüş oldu.Bir neçə dəfə həmlə etdikdən sonra, alınıb-verildikdən sonra, Nərgiz təpəni işğalçıların əlindən ala bildilər.
Ermənistan silahlı qüvvələri 2017-ci il fevralın 24-25-nə keçən gecə böyük strateji əhəmiyyət daşıyan Nərgiztəpəni işğal etmək üçün hücuma keçiblər. Lakin Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələri qarşı keçirdiyi əməliyyat zamanı düşmənin atəş mövqelərinə və cəmləşmə nöqtələrinə qarşı müvafiq cavab tədbirləri həyata keçirib.
Dehno (Əsədabad)
Dehno - İranın Həmədan ostanının Əsədabad şəhristanının Mərkəzi bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 644 nəfər yaşayır (183 ailə).
Tokio
Tokio və ya Tokyo — Yaponiyanın paytaxtı. Ölkənin əsas iqtisadi və mədəniyyət mərkəzi.
Tarix
Tokio Körfəzi sahilində liman şəhəri Tokio, Edo (körfəz qapısı) adı ilə tanınmışdı. Edo Qalası XII əsrdə güclü samuray qəbilənin-i Edo ailəsinin yurdu olaraq yapon tarixində meydana çıxdı. 1603de Tokugawa Şogunluğu banisi Tokugawa Ieyasu, Edoyu zərbənin rəhbərliyinin paytaxtı etdi. Şogunluk rejimi altında Edo, Yaponiyanın mədəni və iqtisadi, siyasi sahədə mərkəzinə inkişaf etmişdir. 1868-ci ildə Zərbənin hakimiyyətinə son qoyan İmperator Meiji, 3 sentyabr 1868-ci il tarixli Edonun adını Tokio etməsinə dair imperator fərmanı ilə Kioto Edo qalasındakı qədim zərbənin sarayına köç edib, qədim paytaxt Kioto şərqdə paytaxt olduğuna görə şəhərin adı Tokioya dəyişdi. Tokio, 12 sentyabr 1923-cü ildəki zəlzələdən böyük zərər gördü. Zəlzələdən sonra şəhər yenidən inşa edilib və bu dövrdə ətrafında şəhərətrafılar təşəkkül etməyə başladı. 20 il sonra II. Dünya Müharibəsində ABŞ təyyarələri tərəfindən ciddi bombardman edilərək təkrar sökülüb. Tokio 1950-ci illərdən sonra ölkə iqtisadiyyatına paralel inkişaf göstərərək sürətlə böyüdü və bugünkü səviyyəsinə çatıb.
Təqdimat
Şəhərin mərkəzində xəndəklər və geniş bağlarla əhatə İmperiya Sarayı yer alır. Sarayın şərqində, Yapon iş dünyasının mərkəzi kimi səciyyələndirilən Maranouçi səmti olur; Şimal-şərqində isə bir çox universitetin və mətbəənin yerləşdiyi Qanda səmti uzanır. Rəsmi binalar sarayın cənubundakı Kasumigaseki səmtində toplanmışdır. Milli parlament binası isə Kasumigasekinin qərb. Dünyaca məşhur bir mübadilə mərkəzi olan Ginza səmti şəhərin şərq hissəsindədir. Tokionun arxitekturası iki və ya üç mərtəbəli taxta evlərdən, Meiji dövründən qalma daş tikililərə və beton və ya poladdan düzəldilmiş göydələnlərə qədər dəyişən bir müxtəliflik göstərir. Yaponiyanın əsas ibadət mərkəzi olan Meici Məbədi bir milli abidə kimi qəbul edilir.Başlanğıcda zəlzələyə qarşı mukavim olsun deyə, binalar 30 metrlə məhdudlaşdırılmış, lakin 1960lardan sonra bu yüksəkliyi keçən və zəlzələyə dayanıqlı bir çox yeni bina inşa edilmişdir. Bunların başlıcaları Mainiçi Nəşriyyatı, Tokio Kilsə, Milli Teatr və Beynəlxalq Ticarət Mərkəzidir. Şəhər daxili nəqliyyat avtobus, metro və elektrik qatarlarla təmin edilir. Tokioda biri daxili səfərlər, digəri xarici səfərlərə təsis edilən iki hava limanı var.Yaponiyanın mədəniyyət mərkəzi olan Tokioda bir çox muzey, kitabxana və universitet yerləşir. Ueno Parkında Tokio Milli Muzeyi, Tokio Milli Elm Muzeyi, Heyvanat Bağçası və Qərb İncəsənəti Milli Muzeyinin yer alır. Yaponiyadakı universitet və yüksekokul-ların böyük hissəsi Tokio. Tokio Universiteti xaricindəki başlıca milli ali təhsil müəssisələri Tokio Texnologiya İnstitutu, Hitotsubaşi Universiteti və Tokio İncəsənət Universitetidir. Özəl universitetlərin ən məşhurları da Vaseda və Keio universitetləridir.
Mitu
Mitu — əsası, 1936-cı ilin oktyabr ayında qoyulan, Kolumbiyanın şərqində yerləşən, şəhər və bələdiyyə. Vaupes departamentinin inzibati mərkəzi.
2005-ci ildə əhali 28 min nəfər, sahəsi isə 16 422 km² idi.
Əbu Dulaf əl-Xəzrəci
Əbu Dulaf Misar ibn əl-Müxəlhil əl-Xəzrəci və ya sadəcə Əbu Dulaf (  ‎ — X əsr ərəb şairi, səyyahı və mineraloqu. O, 930-cu illərdən başlayaraq ərəb xilafətinin geniş ərazilərini və qonşu ölkələri gəzmişdir. Onun ədəbi irsi, görünür, şairin ömrünün sonunda, 995-ci ildə yazılmış iki səyahət qeydindən və Sasan qəbiləsinin həyatı və məişətinə aid böyük poetik mətndən ibarətdir. «Fihrist» əsərinin müəllifi İbn Nədim şəxsən onunla tanış idi və onu "uzun saqqallı qoca" adlandırmışdır.
Ara sözlər
''Bəlkə, bu yerlərə bir də gəlmədim, Duman, salamat qal, çən salamat qal.'' (Məmməd Araz)
Ara sözlər ifadə formasına görə söz, söz birləşməsi və cümlə şəklində olur.
Söz şəklində
Bəlkə, əlbəttə, doğrusu, bircə, zənnimcə, məncə, yəqin, heyif, müxtəsər, əsasən və s. Yəqin, sən də getməlisən. Elşən, əsasən, doğru məlumat verdi. Müxtəsər, bu işi qurtarmalıyıq. Vüqar, zənnimcə, daha düzələr.
Söz birləşməsi şəklində
Sözün düzü, mən bilən, sən bilən, mənim fikrimcə, bir sözlə və s.  Sözün düzü, bunu səndən gözləməzdim. Siz bilən, o qayıdacaqmı? Mən bilən, sonu yaxşı olacaq. İndi, sözün doğrusu, hər şeyi açıq deyə bilmirəm.
Cümlə şəklində
Görünür, düzdür, doğrudur, necə deyərlər, elə bilirəm, ola bilsin (ki), olsun (ki), demək olar (ki). Düzdür, pis adam deyil, amma bir az laqeydliyi var. Ola bilsin, sabah onu görəcəyəm.
Yəqinlik bildirənlər
Əlbəttə (ki), sözsüz (ki), şübhəsiz (ki), şəksiz, doğrusu, düzü, həqiqətən (də), yeri gəlmişkən və.s
Güman, şübhə bildirənlər
Bəlkə (də), deyəsən, güman ki, çox güman ki, görünür, görəsən, görən, olmaya və.s
Fikrin mənbəyini bildirənlər
Məncə, sizcə, mənə görə, zənnimcə, deyilənə görə, mən bilən və.s
Nitqin hissələri arasında əlaqəni bildirənlər və ya nəticə bildirənlər
Nəhayət, beləliklə, demək, deməli, xülasə, ümumiyyətlə,müxtəsər, qərəz, axır ki və.s
Təəssüf bildirənlər
Heyif (ki), çox heyif, təəssüf (ki), əfsus (ki) və.s
Sətdar Mehtiyev
Sətdar Raqif oğlu Mehtiyev (18 avqust 1993; Hacıqabul, Azərbaycan — 3 oktyabr 2020; Suqovuşan, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin müddətdən artıq xidmət edən əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Səttar Mehtiyev 1993-cü il avqustun 18-də Hacıqabul şəhərində dünyaya gəlmiş, şəhər 4 saylı şəhid Natiq Ağayev adına orta məktəbi bitirib.
Hərbi xidmətləri
Sətdar Mehdiyev 2011–2013-cü illərdə Goranboy rayonu ərazisində həqiqi hərbi xidmətdə olduqdan sonra Tərtər rayonunda kəşfiyyat taborunda müddətdən artıq hərbi qulluqçu kimi xidmət edib.
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Sətdar Mehdiyev 2020-ci il sentyabrın 29-da Murovdağ zirvəsinin alınması ilə nəticələnən döyüşdə rəşadət göstərmişdir. 2020-ci ilin oktyabrın 3-də Madagiz-Suqovuşan kəndinin azad olunması uğrunda gedən döyüşlərdə qəhrəmanlıqla şəhid olub. Hacıqabul Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Səttar Mehtiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Səttar Mehtiyev ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qütbönü Ural
Şimali Ural — Ural dağlarına daxil olan dağ sistemi. Şimaldakı Lyapin (Xulqa) çayının mənsəbindən (65 (40 'N) cənubda Telposiz ( təxminən 1617 m hündürlük) dağına qədər uzanan, Rusiyada bir dağ sistemi. Şimal-şərqdən cənub-qərbə 230 km məsafədə uzanır. Eni isə 150 km-ə qədərdir.
Zirvələri
Qütbönü Ural Ural dağlarının ən yüksək hissəsidir. Ural dağlarının ən yüksək nöqtəsi olan Narodnaya dağı (1894.5 m) burada yerləşir. , Alp relyefi ilə fərqlənən daha çoxlu zirvələri vardır: Manaraqa (1662 m), Kolokolnya (1724 m), Zaşita (1808 m), Mansi-Nyor (Didkovski) ( 1778 m), Sverdlov (təxminən 1800 m), Komsomol (1729.4 m). Ən yüksək zirvələr - Narodnaya, Manaraqa, Karpinski, Kolokolnya, Nyoroyka - 1600 m-dən çox olan hündürlülər. Yuqıd Va Milli Parkının mərkəzi hissəsindəd yerləşir. 2009-cu ilin dekabr ayında Qütbönü Uralın Komi Respublikasındakı adsız dağ zirvələrindən biri (65º 04.4 'N 59º 57.5' E, 1582 m) " Müqəddəs Stefan Permiski dağı" olaraq adlandırılır. Bu Rusiyada bir pravoslav müqəddəsnin adını daşıyan ilk zirvə olur.
Alpinistlər üçün bölgənin cənub-qərb hissəsində yerləşən Sablinski silsiləsi ən çox maraq doğurur. Silsilə şimaldan cənuba təxminən 30 km məsafədə uzanır. Ən yüksək nöqtəsi Sablya dağı 1497 m (1486,3 m ± 9,3 m) hündürlüyə malikdir.
Hofmann və Malda buzlaqları kimi məşhur buzlaqlara malikdir.
Coğrafi aspektləri
Yalnız dağlıq ərazinin sahəsi təqribən 32.000 km²-dir. Qərb yamacının əsas çayları:Kosyu, Kojim.
İnzibati olaraq əsas su ayırıcı hövzənin şərqindəki Qütbönü Ural Tümen vilayətinin Xantı-Mansi muxtar dairəsinin bir hissəsidir, qərbdə isə Komiyə aiddir. Ən yüksək hissəsi kvarsitlərdən və kristal şistlərdən, qərb və şərq yamacları isə metamorfik və çökmə süxurlardan (qumdaşları, əhəng daşları və s.) ibarətdir. Müasir kiçik buzlaqları (Hoffman, Varsonofev və s.) və çoxsaylı qar sahələri vardır. Dağ vadisində buzlaqlarının izləri yaxşı təmsil olunur. 500 m hündürlüyə qədər olan yamaclar tayqa meşələri (küknar, ağcaqayın) ilə örtülmüşdür. Daha yuxarı qalxdıqca dağ tundrası, qayalıqlar yayılmışdır. Ərazisi daha cənubda olsa da, iqlimi Qütb Uralında olduğundan daha sərtdir. Yanvar ayında orta aylıq temperatur -23 ° C (minimum temperatur -45 ° C) ilə vadilərdə iyul ayında 14-16 ° C arasında dəyişir (maksimum temperatur 34 ° C-yə çata bilər). 1600-1800 metrdə temperatur 2,5-3 ° C arasında dəyişir. Yanvar və fevral aylarında hündür dağlarda 20-30 km /s sürətlə qar yağışları ola bilər. yağıntılar bəzən bir həftə davam edə bilər. Orta hesabla burada 80-100 gün ərzində qar fırtınaları olur. Vadilərdə sürət ümumiyyətlə 10 km/san-i keçmir. Qar fırtınası olan günlərin sayı ümumiyyətlə 2-3 dəfə azdır. Bölgə qar uçqunları ilə məşhurdur.
On My Way
On My Way  — Sloveniyanın 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Sloveniyanın RTV SLO telekanalının Avroviziya 2017 üçün təşkil etdiyi EMA 2017 müsabiqəsində qalib gələn Omar Naber "On My Way" mahnısı ilə Sloveniyanı Ukraynanın paytaxtı Kiyevdə keçirilən Avroviziya 2017-də təmsil etmək hüququ qazanmışdır. Mahnı ifaçının özü tərəfindən bəstələnmişdir.
Yelkən (qaya)
Yelkən qaya — Karasnodar diyarında təbiət abidəsi. Qaya Qara dənizin sahildə, Gelencik şəhərindən 17 km cənub-şərqdə, Praskovevka kəndinin (sahil boyu 500 metr) və Canxot (4,5 km) xutorunun yaxınlığında yerləşir.
Ümumi məlumat
Qaya üzərində, 2,5 hündürlükdə dəlik var. Onun yaranma səbəbi aydın deyil. Bəzi mənbələrdə göstərilir ki, Qafqaz müharibəsi zamanı dağ artilleriyasının atəşi nəticəsində yaranıb. Ancaq dəliyin mənşəyinin bu versiyası sual altındadır: Qara dəniz sahillərini tədqiq edən S.Vasyukov 1903-cü ildə qayanı tədqiq etdikdən sonra yazırdı ki, "... dənizçilər döyüş gəmisindən atəş açdılar, 4 mərmi atdılar, amma divar sarsılmaz olaraq qaldı, baxmayaraq ki, heç vaxt qayanı deşməyən top mərmilərinin izləri nəzərə çarpır ...".
Qaya üzərində həmən hündürlükdə başqa bir kiçik dəlik də var. Onu görmək üçün Canxot qəsəbəsi tərəfə baxmaq lazımdır.
Sahil tərəfdən qaya üzəri ilə aşağı çətinliklə bir qayaya dırmanma yolu mövcuddur. Fransız çətinlik dərəcəsinə əsasən yol 4-cü kateqoriyaya aiddir. 2015-ci ilin məlumatlarına əsasən marşrut yetərincə köhnədir. Bəzi yerlərdə uçmalar müşahidə olunur. Qarmaqlar artıq zəif tutulur (və boltlar paslanıb). Mütəxəssislər yolu dırmanmamağı məslət görür.
Meydana gəlməsi
Bu bənzərsiz formasiyanın meydana gəlməsinin səbəbləri dənizin quruya irəliləməsi, eroziya, eləcə də qayaların fərqli bərliyə malik olması idi.
Qorunması
Təbiət abidəsi statusu 24 noyabr 1971 -ci ildə Gelencik şəhəri rəhbərliyi tərəfindən qayaya verilib. Qaynın qorunması Divnomorsky kənd məclisinə həvalə edilib.
Do I Wanna Know?
"Do I Wanna Know?" Böyük Britaniya Singles Chart-da 11-ci yerə yüksəldi, bir sıra digər ölkələrdə pillələrə düşdü, ABŞ-də Billboard Hot 100 hitlərinə daxil olan ilk Arctic Monkeys mahnısı oldu və 2014-cü ilin martında 70-ci yerə yüksəldi. Mahnı 2015-ci ildə 57-ci Grammy Mükafatlarında Ən Yaxşı Rok Performansına namizəd oldu. 2019-cu ilin dekabrında mahnı Guitar World-un onilliyin ən yaxşı 20 gitara rifi siyahısında üçüncü yeri tutdu.
Vilayət Zahirov
Vilayət Həsən oğlu Zahirov (d. 1958, Şərur rayonu) — Azərbaycan Respublikası ədliyyə nazirinin müavini, II dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri.
Həyatı
Vilayət Zahirov 1958-ci ildə Naxçıvan Muxtar Respublikasının Şərur rayonunda anadan olmuşdur.
O, 1984-cü ildə Bakı Dövlət Universitetinin hüquq fakültəsini bitirmişdir. Universiteti bitirdikdən sonra prokurorluq orqanlarına işə qəbul olunaraq Bakı şəhər prokurorluğunda böyük müstəntiq vəzifəsi üzrə stajor olmuş, Şəki rayon prokurorluğunun böyük müstəntiqi, respublika Baş prokuroru yanında, sonradan respublika prokurorluğu İstintaq idarəsində xüsusilə mühüm işlər üzrə müstəntiq vəzifələrində işləmişdir.
1995–2004-cü illərdə V. Zahirov Şəki rayon və Gəncə şəhər prokuroru vəzifələrində çalışmışdır. 2004-cü ilin iyun ayında Azərbaycan Respublikası ədliyyə nazirinin müavini təyin edilmişdir.
II dərəcəli dövlət ədliyyə müşaviri ali xüsusi rütbəsindədir.
Azərbaycan Respulikasının Konstitusiya dövlət quruluşunun qorunmasında, xüsusi təhlükəli dövləti cinayətlər üzrə istintaqın aparılmasında, qanunçuluğun və hüquq qaydasının möhkəmləndirilməsi sahəsində xidmətlərinə görə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 26 dekabr 1995-ci il tarixli Fərmanı ilə "İgidliyə görə" medal ilə, ədliyyə orqanlarında qulluq keçərkən fərqləndiyinə və cəza-icra siyasətinin həyata keçirilməsində fəal iştirakına görə respublika Prezidentinin 21 noyabr 2008-ci il tarixli Sərəncamı ilə 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni, 20 noyabr 2015-ci il tarixli Sərəncamı ilə 2-ci dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Hüquq mühafizə orqanlarında uzunmüddətli səmərəli fəaliyyətinə, ədliyyə sisteminin inkişafına layiqli töhfələr verərək qulluqda xüsusi fərqləndiyinə görə "Ədliyyə sahəsində fərqlənməyə görə" Azərbaycan Respublikasının medalı və bir sıra digər medallarla təltif edilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 20 noyabr 2018-ci il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar hüquqşunası" fəxri adına layiq görülmüşdür.
Azərbaycan Respublikası Ədliyyə Nazirliyi üzrə 22 noyabr 2021-ci il tarixli əmrlə "Fəxri ədliyyə işçisi" adı verilmişdir. O, həmçinin, Azərbaycan Respublikası Prokurorluğunun Fəxri işçisidir.
II Hacı Gəray
II Hacı Gəray — XXVII Krım xanı.
Vilayət Zahirov
Həyatı
Ədliyyə Nazirliyi Apellyasiya Şurasının sədridir.
II Hacı Gəray
Krım xanı I Səlamət Gəray ın nəvəsi, kalqay Krım Gərayın (ö. 1651) oğludur. Atasının döyüş meydanında həlak olmasının ardından qardaşlarıyla birlikdə əmisi III İslam Gəray ın himayəsinə alındı. Əmisi oğulları I Səlim Gəray və Murad Gəray ın səltənətlərində Osmanlı ordusu nun qərb cəbhəsindəki müharibələrdə iştirak etdi. Avstriyalılar a qarşı gedən bu müharibələrdə böyük şöhrət qazandı.
Vilayət Zahirov
Həyatı
Azərbaycan Respublikasının milli təhlükəsizlik siyasəti sahəsində, həmçinin, qanunvericilik hakimiyyəti ilə işin təşkili üzrə işçi qruplarının, Narkomanlığa və Narkotik Vasitələrin Qanunsuz Dövriyyəsinə Qarşı Mübarizə üzrə Dövlət Komissiyasının, Azərbaycan Respublikasının hərbi əməliyyatlar nəticəsində işgal olunmuş və bununla əlaqədar zərər çəkmiş ərazilərinin bərpası və yenidən qurulması üzrə Dövlət Komissiyasının, Beynəlxalq Humanitar Yardım üzrə Respublika Komissiyasının, Səfərbərlik və dövlət ehtiyatlarının idarə edilməsinin təkmilləşdirilməsi haqqında, Mülki müdafiə planının hazırlanması üzrə və bir sıra digər komissiyaların üzvüdür.
O, həmçinin, Beynəlxalq Prokurorlar Assosiasiyasının üzvü, hüquqi mövzuda bir sıra məqalələrin müəllifidir.
Evlidir, 5 övladı var.
II Hacı Gəray
Onun xan təyin edilməsi başda Şirin qəbiləsi olmaqla, bir çox tatar zadəganlarını narazı salsa da, əmrindəki yeniçəri birlikləriylə Krıma gələn Hacı Gəray hakimiyyəti ələ ala bildi. Əmisi oğlu I Səlim Gəray ın oğulları Dövlət Gəray ı kalqay, Əzəmət Gərayı isə nurəddin təyin etdi. Bilinməyən səbəbə görə, bir çox tatar zadəganının gəlirlərini ləğv etdi. Bu isə ona qarşı olan müxalif gücləri birləşdirdi. Üstəlik İstanbul dakı ən güclü dəstəkçisi olan sədrəzəm Mərzifonlu Mustafa Paşa vəzifədən alınaraq edam olunmuşdu.
Çox keçmədən 1684-cü ildə Bağçasaray a hücum edən yerli əyanlar xanı ələ keçirərək paytaxtdan qovdular və İstanbul a elçi göndərərək I Səlim Gəray ın yenidən hakimiyyətə gətirilməsini tələb etdilər. Manqup a qaçan Hacı Gəray bir müddət sonra İstanbul a gəldi və burada verilən qərarla Rodos a sürgün olundu. 1689-cu ildə burada vəfat etdi.
Dambur
Dambur — Dağıstanın yerli əhalisinin iki simli musiqi alətinin adı. Bəzi Dağıstan xalqları onu "dinda" və "çanq" adlandırırlar. ləzgilər, avarlar, qumuqlar onu "Pandur" adlandırır. Azərbaycanın Balakən, Qax və Zaqatala bölgəsində yerli əhali arasında populyar musiqi alətidir. .
Türk xalqlarının tənbur musiqi aləti ilə yaxınlıq təşkil edir.
Tarixi
Dambur ən çox dağlıq ərazilərdə yayılmışdır. Yerli musiqi aləti kimi nəinki Azərbaycanın şimal-qərb bölgəsi, həm də Şimali Qafqaz xalqlarının bir çoxu damburdan istifadə edir. Tənburun bir növü olan damburun Azərbaycan ərazisində çox dərin tarixi kökü vardır.
Alətin mənşəyi eramızdan əvvəlki dövrə, dağlarda heyvandarlığın təşəkkülü zamanına təsadüf edir. Hazırda o, ənənəvi olaraq təbiət hadisələrinə hörmətlə yanaşan, yağış və günəş çağırma rituallarına riayət edən avarların İslamdan əvvəlki inanclarının yadigarı hesab olunur.
XXI əsrin ilk onilliyində dambur sənətinə peşəkar maraq Şərqi Avropa Akustika Assosiasiyası və Avropa Akustika Assosiasiyası (EAA) və digər ictimai strukturlar tərəfindən göstərilmişdir. Damburun (pandur, dində və çəng) simli qoparılan ağaç-kumuzla əvəzlənməsi ilə bağlı məlumatlar təsdiqini tapmır.
Balakən, Zaqatala və Qax bölgəsinin tanınmış ifaçıları kimi, Haylaçı Sənəm Hacı qızı Məmmədova (1887–1978), Ata Yetərov, Kamal Atayev, Osman Kamlayev və başqalarının göstərmək olar. Müasir dövrdə Dardoqqazlı Mamed Məmmədov,İbadulla Qarayev, Damburçu Mehdi, Murad Avşalan, Ata Bilal, Krişkom Mustalı, Musalı Hacı, Yetim (Hacıyev) Ərəbiddin, Əfqan Rəhmanov və başqaları damburun tanınmış ifaçıları olmaqla yanaşı, bu alətin təbliğı və gələcək nəslə yadigar kimi ötürülməsində xidmətləri danılmazdır.
Xüsusiyyəti
Damburun əsas hissələri bunlardı: Çalovabənzər gövdə (çanaq), azca geriyə əyilmiş kəllə (tac), Qolla kəlləni birləşdirən kəmik xərək (körpücük), ağacdan hazırlanmış və gövdə üzərində yerləşdirilmiş kiçik xərək, kiçik ölçülü qol (buna sapağ da deyilir), qolun üzərində 5–7 ədəd ağacdan pərçim edilmiş pərdə (bənd). Qədim zamanlarda telləri iri mal-qaranın damarlarından hazırlanırdı. Lakin, sonralar tellər üçün, ipəkdən, metal tellərdən və hətta müasir dövrdə sintetik materiallardan da istifadə olunur. Alətin 2–3, bəzən də 5 teli olur. Damburun tellərinin bir ucu aşıxlara düyünlənir, digər ucu isə xərəklərin üzərindən keçmək şərti ilə gövdənin aşağı hissəsində yerləşdirilən qarmağa düyünlənir. Alət aşıxlar vasitəsilə tənzimlənir. Gövdənin üzlüyü üzərində damburun özünəməxsus akustik səslnməsi və estetik baxımdan gözəl görünməsi üçün, bəzəkli rezonator oyuqları açılır. Bəzən gövdənin yan tərəfində də bu cür oyuqlar olur. Gövdə ağ tut ("Calğa") ağacının, yaxud da cökə ağacının kötüyündən, "qol" — qoz ağacından, "kəllə" — heyva ağacından, "aşıxlar" isə qoz, şabalıd və ya armud ağacından hazırlanır. Gövdənin aşağı tərəfində bəzən diş kimi çıxıntılı olur. Gövdənin üzlüyü bir qayda olaraq şam ağacından nazik formada düzəldilir və gövdənin açıq hissəsinə yapışdırılır.
Dambur ifaçılığında sağ əlin barmaq işlətmə texnikasının böyük rolu var.
Səsləndirməyə görə, Avropa musiqi mədəniyyətinin nümayəndələri üçün qeyri-adi olan olduqca aşağı musiqi xüsusiyyətlərinə malikdir. Bir sıra ekspertlərin fikrincə, köhnə Dağıstan alətində solo ifa mədəniyyəti mərsiyə şəklində tərənnüm etməyə yaxındır.
Nasist Almaniyası Quru Qoşunları
Heer (Azərbaycan dilində mənası: Ordu) ― Almaniya Silahlı Qüvvələrinin (Vermaxt) yenidən yaradılması qanunu ilə 1935-ci ilin may ayında qurulan Nasist Almaniyasının quru qoşunları və əsas qüvvəsidir. Əvvəlcə 21 diviziyadan ibarət olmasına baxmayaraq, 1935–1945-ci illər arasında yüzlərlə diviziya böyüklüyünə çatdı. İkinci Dünya müharibəsi dövründə ümumi olaraq təxminən 13 milyon əsgər xidmət edirdi. İkinci dünya müharibəsinin sonunda 1945-ci ilin mayında müttəfiqlərə təslim oldu və 1946-cı ildə rəsmi olaraq ləğv edildi.
Adolf Hitlerin silahlanma proqramını açıq elan etməsindən yalnız 17 ay sonra Heer böyüklüyünü qarşısına məqsəd qoyduğu 36 diviziyaya çatdırdı. 1937-ci ilin payızında daha iki korpus yaradıldı. 1938-ci ilin martında Anşlüsdən sonra Avstriya ordusunun beş bölməsinin də daxil olması ilə daha dörd korpus yaradıldı. Adolf Hitlerin böyümə dövründə Alman Ordusu Birinci Dünya müharibəsi illərində olduğu kimi Quru (Heer) və Hava (Luftwaffe) silahlı qüvvələri ilə birləşərək Wehrmacht adlandırıldı.
Alman ordusu, mühasirə və "məhv etmə müharibəsi" kimi əməliyyat və taktiki üsulları birləşdirdikdə meydana gələn Blitzkrieg taktikası ilə İkinci Dünya müharibəsinin ilk iki ilində sürətli qələbələr qazandı.
Motorlaşdırılmış qoşunlar müharibənin ilk illərində dünya mətbuatının diqqətini çox cəlb etdi. Polşa (sentyabr 1939), Norveç, Danimarka (aprel 1940), Belçika, Hollandiya və Fransa (May 1940), Yuqoslaviya (Aprel 1941) və Barbarossa əməliyyatı ilə Sovet İttifaqının işğalının başladılmasının (iyun 1941) əsas səbəbi olaraq göstərilirdi. Bundan əlavə, motorlu diviziyalar və tank diviziyaları Heerin ümumi həcminin yalnız 20% -ni təşkil edirdi. Ordunun yük maşınları (və onları idarə etmək üçün benzin) çatışmazlığı müttəfiq hava qüvvələrinin Luaranın şimalındakı Fransız dəmir yolu şəbəkəsini viran etməsi Normandiya işğalı zamanı və sonrasında piyada hərəkəti üçün ciddi bir maneə kimi ortaya çıxdı. Panzer diviziyalarının hərəkətləri də dəmir yolu ilə əlaqələndirilmişdi, çünki bir tankın hərəkət ehtiyyatı maksimum 150 kilometrdən çox deyildi.
Əbu İsa İsfahani
Əbu İsa İsfahani ‎, həmçinin İshak ben Yakov Ovadiya Əbu İsi ‎ — yəhudi din islahatçısı, orta əsrlərdə ilk yəhudi bidət hərəkatı olan isabitlər təriqətinin banisi.
Özünü beş peyğəmbərdən biri, Məsihin sələfi elan ed\n İsfahani İranda Ərəb xilafətinə qarşı üsyan qaldırmışdır. Bu üsyan darmadağın edilmiş və Əbu İsanın özü döyüşdə həlak olmuşdur. Buna baxmayaraq, onun təlimlərinin davamçıları öz liderlərinin ölümünə inanmırdılar. Əbu İsanın həyatı və ölümü bir çox əfsanələrdə örtülmüşdür.
Təriqət X əsrin birinci yarısında mövcudiyyətini davam etdirmiş və onun ideyaları karaimizmin banisi Anan ben Davidə təsir etmişdir. Əbu İsanın təlimlərinə görə, Məsihin zühurundan əvvəl İsa, Məhəmməd və özü də daxil olmaqla beş peyğəmbər gəlməli idi. O öz tərəfdarlarına ət və şərab yeməyi qadağan etmiş, boşanmaları ləğv etmiş və yeddi vaxt namaz qılmağı tapşırmışdır.
Leylək (Əsədabad)
Leylək - İranın Həmədan ostanının Əsədabad şəhristanının Pir Səlman bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 868 nəfər yaşayır (273 ailə).
Elvin Şirinov
Elvin Elsevən oğlu Şirinov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elvin Şirinov 1997-ci il martın 12-də Beyləqan rayonunun Birinci Şahsevən kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Elvin Şirinov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Füzulinin və Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elvin Şirinov oktyabrın 26-da Xocavənd döyüşləri zamanı şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Şirinov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət göstərdiyinə, habelə qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Şirinov ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Şirinov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elvin Şirinov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Mantra
thumb|250px|[[Tibetdə bir çox Buddist mantraları ibadət niyyəti ilə qayalara oyurlar.]] Mantra — əsasən sanskritcə olan dini heca və ya poeziyadır. İstifadəsi mantra ilə əlaqəli məktəb və fəlsəfəsinə görə dəyişiklik göstərir. Əsasən ruhani kanallar olaraq istifadə edilir, sözlər və yaranan titrəşmələrdən faydalanaraq şəxsin daha yüksək bir şüura çatmasına kömək edirlər. Digər məqsədləri dini mərasimlərdə bolluğa sahib olmaq, təhlükədən uzaq olmaq və ya düşmənləri uzaqlaşdırmaq üçündür. Mantralar Hindistanda Veda Hinduizmi ilə yaranıb və daha sonra Buddistlər, Siqhlər ve Caynistlər tərəfindən mənimsənilmişdir.
Etimologiya
Tədqiqatçılar mantraların e.ə. 1000-ci illərdən daha qədim olduğunu qəbul edirlər. Tədqiqatçı Frederik Stala görə mantralar e.ə. 1000-e.ə. 500 arasında -Orta Veda dövrü- sənət ilə elmin qarışması nəticəsində inkişaf etmişdir.
Hinduizm
Hinduizmdə mantralar (dhyana) meditasiya müddətində köməkçi olaraq istifadə edilir. Orta Veda dövrünə qədər mantralar Riq Veda, Samaveda, Yajurveda kimi Vedalarda keçən qısa və ya uzun ifadələrdən ibarətdir. Epik dövrdə isə mantralar Hinduizmin fərqli məktəblərində fərqli ehtiyacları qarşılamaq üzrə növlərə ayrılmışdır. Bijas deyə adlandırılan və hər biri bir tanrı ilə əlaqəli olan mantralar Tantrik məktəblərdə mərkəzi mövqeyə keçmişdir.
Mantra Japa
Eyni mantranın müəyyən sayda təkrarı ilə yaranan praktikadır. Bir mala, yəni hind təsbehlərində muncuq sayı 108 olduğundan əsasən 108 dəfə təkrar edilməklə birlikdə zaman yoxluğundan və ya daha sıx, müəyyən bir təsir yarada bilmək üçün 125.000 kimi təkrar rəqəmləri vardır. Zaman qısa olduqda mantralar 1, 3, 5, 10, 28 kimi rəqəmlərlə də təkrar edilə bilər. Mantra tətbiqində malanın Azərbaycam dilində 'İmamə', Sanskrit dilində 'Meru' deyilən bitiş yerinə gələndə dayanılır və Meru keçilmədən təkrar geriyə mantra təkrarı edilir. 108-lik təsbeh ya da mala çəkəndə şəhadət barmağı istifadə edilmir, baş və uzun barmaqlar təsbeh çəkilməsində istifadə edilən barmaqlardır.
Qayatri
Bütün hindu mantraları içində ən universal olaraq qəbul edilir. İlkin (primordial) Günəşin məlumat və aydınlandırma prinsipi olarakəq təzahür edən universal Brahmanın zikridir. Riq Vedanın 2-ci kitabında 62-ci ilahinin 10-cu ayəsindən götürülüb:
Mahamrityuncaya mantra
Mahamrityunjaya Mantra (, mahāmṛtyuṃjaya mantra "Uca ölüm fatehi mantra") digər adı Tryambakam Mantradır. Riqveda (RV 7.59.12) ve Yajurveda (TS 1.8.6.i; VS 3.60) adı keçir. Rudya ya da Şiva ilə əlaqəli bir mantradır.
Buddizm
Mantralar psixologik və enerjik təsir edən bədii, qəlibləşmiş hecalardır. Həmçinin Tibet buddizmində ruhun inkişafını təmin edən bir məqsəd olaraq qəbul edilir.
Ezoterik olmayan buddizm
Çin və Vyetnam buddizmində Şunzi imperatorunun müəllimi olan rahib Yulin tərəfindən son forması verilən on qısa mantra istifadə edilir. On mantranın yanında Uca rəhmət mantrası, Şuranqama mantra, Qəlb mantrası və nianfonun müxtəlif formaları məqamlı şəkildə deyilir.
Sinqon buddizmi
Qabaqcıl buddistlərdən rahib Kukai (774-835) buddist ayini dilini dharani və mantra kimi iki forma olaraq analiz edən ümumi bir teoriya ortaya qoydu. Mantra ezoterik buddist tətbiqi ilə adlandırılıb sərhədləndirilərkən dharani ezoterik və ekzoterik ayində yer alır. Sinqon termini (həqiqi söz) mantra termini üçün istifadə edilən çin dilində chen yen termininin yaponca səsləndirməsidir.
Mantra termini isə düşünmek mənasınl verən man ilə hərəkət yönəlimli tra əlavəsindən ibarətdir. Buna görə mantra şəxsin düşüncələrini dəyişdirmək üçün istifadə edilən linqvistik bir məqsəd ola bilir. Mantralar eyni zamanda zənginlik, uzun ömür və düşmənlərin yox edilməsini təmin edən cadu aləti kimi də istifadə edilib. Gündəlik həyatda bəzi mantraların bəzi vəziyyətlərdə dəyişkən olmayan - sabit karma və ya həll üçün ortaya çıxa biləcək başqa yollar səbəbi ilə təsir göstərməyə biləcəkləri düşünülür.
Dharani və mantra arasında ayrım etmək çətindir. Bütün mantraların dharani olduqları, amma bütün dharanilerin mantra olmadıqlarını deyə bilərik. Mantralar daha qısa ifadələr ola-ola hər ikisi də bir mənası olmayan Om və ya Hu.m kimi səs hissələri ola bilir.
Bəzi mantralar
Om Mani Padme Hum
Om mani padme hum budisstlərin istifadə etdiyi sanksritcə bir mantradır. Tibetdə "Kral Lha Thathari Nyantsen"in suveren olduğu 5-ci əsrdə ortaya çıxıb. Tibet buddizmində ən qədim, lakin hal-hazırda da çox istifadə edilən bir mantradır.