cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nulla poena sine lege
Təbii hüquq
Suarezin fikrincə, vicdanın cəzası keçmişdə baş vermiş pozuntunu aradan qaldırmaq üçün insan təbiətinə uyğun hərəkət etmək öhdəliyidir. Bu fikir pozuntunun keçmişdə olması və bununla da dəyişməz olması səbəbindən qeyri-mümkün tədbirlər görməyi zəruri edir.
Universal yurisdiksiya
Yurisdiksiya məsələsi bəzən bu prinsiplə ziddiyyət təşkil edir. Məsələn, beynəlxalq adət hüququ dəniz quldurlarının (universal yurisdiksiyanı tətbiq edən) istənilən dövlət tərəfindən təqib edilməsinə, hətta həmin dövlətin qanunvericiliyinin tətbiq olunduğu ərazidə cinayət törətməsələr belə, icazə verir. Oxşar prinsip son on ildə soyqırım cinayəti ilə əlaqədar işlənir. BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1674 saylı qətnaməsi, hətta əhalisi hücuma məruz qalan dövlətin özü bu hücumları dövlətdaxili hüququn pozuntusu kimi tanımasa belə, "2005-ci il Dünya Samitinin Yekun Sənədinin əhalini soyqırımdan, müharibə cinayətlərindən, etnik təmizləmədən və insanlığa qarşı cinayətlərdən qoruma məsuliyyəti ilə əlaqədar 138 və 139-cu bəndlərinin müddəalarını təsdiq edirdi". Bununla belə, Nulla poena sine lege prinsipini təmin etmək üçün universal yurisdiksiyanın əhatə dairəsi digər cinayətlərlə əhəmiyyətli dərəcədə genişləndirilməməlidir.
Nürnberq prosesindən etibarən, cəza hüququ dövlətdaxili hüquqla yanaşı, beynəlxalq cinayət hüququnun qadağalarını da əhatə edərək tətbiq olunur. Beynəlxalq hüquqda nulla poenanın normativ məzmununun müəyyən edilməsi Şahram Deyna tərəfindən 2009-cu ildə Cinayət hüququ və Kriminologiya Jurnalının 99-cu nəşrinin 4-cü sayında dərc olunmuş "Ədaləti həyata keçirmək üçün retroaktivlikdən başqa: Beynəlxalq Cinayət Hüququnda qanunilik prinsipi" məqaləsində inkişaf etdirilmişdir. Beləliklə də, Nasizm müharibə cinayətkarlarının və Berlin divarına görə məsuliyyət daşıyan Almaniya Demokratik Respublikasının səlahiyyətli şəxslərinin təqibi, hətta onların hərəkətlərinə milli hüquqla icazə verilmiş və ya hətta əmr edilmiş olsa belə, mümkündür. Həmçinin, belə işlərə baxan məhkəmələr, qanunun normalarının onu yaradanlar tərəfindən praktikada nəzərə alınmadığı hallarda belə, həmin normaları nəzərə almağa çalışırlar.
Bununla belə, bəzi hüquqşünaslar bunu tənqid edirlər. Çünki ümumən, müvafiq maksimanın ilk yarandığı kontinental Avropa hüquq sistemində "cəza hüququ" deyiləndə yazılı cəza hüququ nəzərdə tutulurdu. Bu isə fərdin müvafiq hərəkəti etdiyi anda qüvvədə olan qanunvericiliyə əsasən cinayət hesab edilməyən hərəkətə görə təqib olunmayacağına və yalnız həmin an mövcud olan cəzalara məruz qalacağına zəmanət verir. Eləcə də, bu, fərdin əsas hüququ hesab edilir. Həmçinin, əgər hətta beynəlxalq hüququn ümumi prinsipləri ilə müəyyən hərəkətlər qadağan edilmiş olsa belə, tənqidçilər bildirirlər ki, ümumi prinsipdəki qadağa cinayətin yaradılmasına əsas vermir və beynəlxalq hüquq normaları pozuntulara görə xüsusi cəzalar nəzərdə tutmur.
Bu tənqidləri aradan qaldırmaq cəhdlərindən biri kimi, XXI əsrdə yaradılmış Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Nizamnaməsi cinayətlər və cəzaların açıq şəkildə yazıldığı bir sistem nəzərdə tutur ki, bu da yalnız gələcək işlər üçün tətbiq olunacaqdır.
Bu prinsip bir sıra milli konstitusiyalarda və beynəlxalq sənədlərdə təsbit olunmuşdur. Məsələn, Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası (Maddə 7(1)); Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Roma Statutu (Maddə 22 və 23).
Aleks Santana
Aleks Paulo Menesez Santana — Braziliya futbolçusu,  Bolqarıstan Birinci Peşəkar Futbol Liqasında çıxış edən "Ludoqorets"in yarımmüdafiəçisi.
Santana peşəkar karyerasına 2013-cü ildə "Internasional"da başlamış, köçməzdən əvvəl "Krikiuma", "Quarani" və "Parana"da icarə əsasında oyun keçirmişdir. O, altı il sonra "Botafoqo"ya transfer olunmuşdur. Santana 2020-ci ilin iyulunda "Ludoqorets"ə keçmişdir.
Conson və Vels Universiteti
Conson və Uels Universiteti ― ABŞ-nin Rod-Aylend ştatında yerləşən özəl universitet.
Ali təhsil müəssisəsi 1914-cü ildə Qertrud Conson və Meri Vales tərəfindən biznes məktəbi olaraq qurulmuşdur. Hazırda 6 kollecdə bakalavr, magistr və doktorantura səviyyələrində təhsil alan 12.930 tələbəsi vardır. Əsas kampusu Rod-Aylend ştatının Providens şəhərində yerləşir. Bununla yanaşı, universitetin Şimali Karolina ştatının Şarlott şəhərində də kampusu mövcuddur. Universitetin tədqiqat fəaliyyəti səlahiyyətli orqan olan Yeni İngiltərə Ali Təhsil Komissiyası tərəfindən tənzimlənir. "US News" jurnalının dərc etdiyi siyahıya görə Conson və Vels Universiteti şimal əyalətlərində yerləşən universitetlər arasında 96-cı yerdə qərarlaşmışdır.
Keçəçioğlu Məhəmməd
Keçəçioğlu Məhəmməd (əsl adı: Məhəmməd Məşədi Xəlil oğlu; ) — Azərbaycan xanəndəsi. Azərbaycan musiqi mədəniyyətinin inkişafında xüsusi rol oynamışdı.
Həyatı
Keçəçioğlu Məhəmməd 1864-cü ildə Şuşa şəhərində anadan olmuşdur. 20 noyabr 1940-cı ildə Qubada vəfat etmişdir. Məhəmməd kiçik yaşlarından atasının peşəsinə (keçəçilik sənətinə) yiyələndiyindən xalq arasında Keçəçi adı ilə məşhur olmuşdur. Bakının mədəni həyatı Keçəçi Məhəmmədi cəlb edir. O, 1904-cü ilin əvvəllərində Bakıya köçür. Keçəci oglu Məhəmməd klassik xanəndə kimi Azərbaycanın ənənəvi I musiqi mədəniyyəti tarixində əhəmiyyətli rol oynamışdır. Qarabağ məktəbinin digər nümayəndələri ilə yanaşı, o öz yaradıcılığında I muğam sənətini yorulmadan inkişaf etdirmişdir. Onun repertuarında klassik muğamlar, təsniflər və xalq mahnıları əsas yer tuturdu. Genis diapazonda zorlu güclü və zil səsə malik xanəndə bütün muğam dəstgahlarını və zərbi-muğamları ustalıqla ifa edirdi.
Əməkdaşlıq etdiyi tarzənlər
Keçəçi oğlu Məhəmməd Bakıda məşhur tarzənlərdən Bala oğlu Qrikor, Məşədi Zeynal, Mərdi Canıbəyov, sonralar isə Qurban Pirimov ilə əməkdaşlıq etmişdir. Keçəçi oğlu tarzən Tatevos Arutunyan və kamançaçı Armenak Şuşinski ilə də toy şənliklərində olmuşdur.
Xanəndəlik sənəti
Görkəmli musiqişünas Xarrat Qulu keçəçi dükanının yanından keçərkən, ortaboylu, qırmızıyanaq bir gəncin keçə təmizləyə-təmizləyə zümzümə etdiyini eşidir. O, gəncin kim olduğunu öyrəndikdən sonra, onu öz məktəbinə dəvət edir. Məhəmməd burada Xanəndəlik sənətini Şuşada Xarrat Qulunun məktəbində və məşhur xanəndə Məşədi İsidən öyrənmişdir. Qastrol səfərləri də onun yaradıcılığında geniş yer tutur. Xanəndəliklə yanaşı, pedoqoji fəaliyyətlə də məşğul olmuşdur. 1926-cı ildə Ü. Hacıbəyov tərəfindən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasına dəvət olunmuş və gənc xanəndələr yetişdirmişdir. Keçəçi oğlu hələ gənc ikən Şuşanın "Şəmilin bağı", "Çanaxqala" və "Səkili bulaq" kimi səfalı yerlərində qurulan məclislərdə oxumuşdur. Çünki Keçəçi oğlu oxuduğu muğamlarda Məşədi İsinin vurduğu xalları və guşələri çox ustalıqla təqlid edirdi. O, böyük xanəndənin yolu ilə gedirdi.
Yaradıcılığı
Onun repertuarında klassik muğamlar, təsnif və xalq mahnıları əsas yer tuturdu, həmçinin,"Zəmın-xarə", "Hümayun", "Nəva", "Mahur", "Bayatı-Qacar" muğamını orijinal bir şəkildə ifa edirdi. Xüsusilə onun Cabbar Qaryağdıoğlu ilə birgə Füzulinin "Leyli və Məcnun" poemasından səhnələri duet şəklində oxumaları çox məşhur idi. Onun ifasında bir sıra muğam, təsnif və xalq mahnıları "Sport-rekord" (Varşava, 1912) və "Ekstrafon" (Kiyev, 1914) şirkətləri tərəfindən qramofon valına yazılmışdır. Məşhur bir xanəndə kimi Keçəci oğlu Məhəmməd 1912-ci ildə "Sport- Rekord" səhmdar cəmiyyətinin dəvəti ilə Varşava səhərinə getmiş və orada "Rahab", "Şahnaz", "Dəşti", "Qarabağ şikəstəsi" muğamları ilə yanaşı, "Xuraman", "Axsam oldu" təsriflərini vala yazdırmışdır. O, yolüstü bir neçə gün Moskvada qalır. Burada "Metropol" mehmanxanasının zalında Cabbar Qaryağdı oğlu, Məşədi Məmməd Fərzəliyev və Davud Səfiyarovun iştirakı ilə "Şərq konserti" verir. Varşavada Keçəçi oğlu, Qurban Pirimov və kamançaçı Saşa Oqanezaşvilinin müşayiəti ilə "Heyratı", "Rahab", "Kürdü-Şahnaz", "Qarabağ Şikəstəsi", "Doşti", "Çoban bayatı"sı muğamları ilə birlikdə" "Getdi gəlmədi", "Gülə-gülə", "Xuraman", "Axşam oldu" təsnif və mahnılarını vala yazdırır. Onun xüsusi bir zövq ilə oxuduğu "Leyli" təsnifi dillər əzbəri olmuşdur.
Azərbaycan SSR xalq yazıçısı
Azərbaycan SSR xalq yazıçısı — 26 mart 1960-cı ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Rəyasət Heyəti tərəfindən müəyyən edilmiş fəxri ad. İdeya-bədii cəhətdən görkəmli əsərlər yaradan və Azərbaycan sovet ədəbiyyatının inkişafında böyük xidmətləri olan yazıçıları həvəsləndirmək məqsədilə verilirdi.
Microcarbo
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Fatimə Arsanova
Fatimə Arsanoviç Arsanova (Арсановa, Петима́т Арсанович;) — hərbi tibb bacısı, Rusiyada vətəndaş müharibəsinin iştirakçısı. Çeçenistanın Xalq Qəhrəmanı.
Həyatı
Fatimə Arsanova 1898-ci ildə Vladiqafqazda Köhnə Atağı kəndindən olan milliyətcə çeçen Arsanbekin və Səlimənin (beno qəbiləsinin nümayəndəsi) ailəsində anadan olub. Onun qardaşı məşhur çeçen yazıçısı Səid bəy Arsanovdur. Fatimə Arsanovanın atası Arsanbek tez-tez inqilabi mübarizədə iştirak etdiyinə görə həbs olunurdu.
Gənc Fatimə atası kimi inqlabçılara rəğbət göstərirdi. O, 1917-ci ildə tibb bacısı kurslarını bitirərək, könüllü Qırmızı Ordu sıralarına qatılmışdır. 1917-ci ildə Fatimə özünümüdafiə dəstəsinə üzv götürülür. Gizli fəaliyyət göstərən dəstədə o, ən çətin tapşırıqlarını öz üzərinə götürür və əlaqələndirici rolunu icra edirdi. Sonra o, sanitar dəstəyə qoşuldu və həqiqətən cəsarət və iradə möcüzələri göstərərək döyüşlərdə yaralılara kömək edirdi.
Döyüşlər zamanı Fatimə Arsenova bir dəfə dəmiryol stansiyasındakı döyüşdə özü pulemyotun qarşısında dayanmalı olmuşdu.
Fatimə Arsenov 1918-ci ilin payızında yaxınlıqda partlayan minadan həlak oldu.
Xatirəsi
1961-ci ildə Qroznı (keçmiş Stalinqradskaya) küçələrindən birinə Arsanovanın adı verilmişdir. Həmçinin Avturı kəndinin küçələrindən biri onun adını daşıyır.
1970-ci ildə Bilal Səidovun Fatimə Arsanovaya həsr etdiyi "Savaşçı bacı" şeirinin də olduğu "Ürək çağırır" kitabı nəşr olundu. "Savaşçı bacı" şeirinin bir parçası aşağıdakı kimidir:
Elşən Məmmədov (əsgər, 1992)
Elşən Vaqif oğlu Məmmədov (d. 1992; Bolnisi, Gürcüstan — ö. 25 sentyabr 2015; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri. 2015-ci ildə Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid olub, ölümündən sonra "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edilib.
Həyatı
Elşən Məmmədov 1992-ci ildə Gürcüstan Respublikasının Bolnisi rayonunun Zol Güvəc kəndində anadan olub. Elşən Məmmədov 2010-cu ildə 640 balla Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (UNEC) "Kommersiya" fakültəsinə daxil olub.
Hərbi xidməti
Əsgər Elşən Məmmədov 2015-ci ildə, sentyabrın 25-də Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində ermənilərin atəşkəs rejimini pozması nəticəsində şəhid oldu. Sentyabrın 28-i isə Elşən Məmmədov doğulduğu Bolnisi rayonunun Zol-Güvəc kəndində son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə rayon sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və əsgər Məmmədov torpağa tapşırıldı.
Elşən Məmmədov ölümündən sonra göstərdiyi qəhrəmanlığa görə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Naziri general-polkovnik Zakir Həsənovun sərəncamı ilə "Hərbi xidmətdə fərqlənməyə görə" III dərəcəli medalı ilə təltif edildi.
NGC 498
NGC 498, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 182.88 sm (72 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
"D" korpusu (TRTİ)
"D" korpusu binası — Rostov vilayəti Taqanroq şəhəri ərazisində yerləşən bina. "D" korpusu Taqanroq şəhəri Nekrakovski küçəsi, ev 44 ünvanında yerləşir. Binanın inşasına 1968-ci ildə ildə başlanılmışdır. Tikinti işləri 1970-cı ildə bitmişdir. Binada hazırda Cənub Federal İnstitutunun nəzdində fəaliyyət göstərən Mühəndis-texnologiya akademiyası yerləşir. Əvvəllər isə bina Taqanroq Radiotexnika İnstutunun əsas binası olmuşdur.
Tarixi
"D" korpusu binasının tikintisinə 1968-ci ildə başlanılmışdır. Bu zaman həmdə tələbə yataqxanası № 1 (Oktyabr küçəsi ev 5) və № 2 (Dobrolyubovski ev 15), 42-mənzilli bina və 8 saylı orta məktəb binası inşa edilmişdir. 3 saylı orta məktəbin köhnə binası isə "D" və "Q" korpus binası yaxınlığında yerləşdiriyindən sökülməli idi.
Yeni dörd mərtəbəli təlim-laboratoriya binası 21 aprel 1969-cu ildə inşa işləri tam bitmişdir. Auditoriya hissəsi və idman zalı 20 may 1970-ci ildə istismara verilmişdir.
1974-cü ildə "D" korpusunun binasının fasadında bir memorial lövhə quraşdırılmışdır. Burada yazılır: «RSFSR Nazirlər Sovetinin 23 aprel 1974-cü il № 253 əmri ilə Taqanroq Radiotexnika instutunun adı Valeri Dmitrieviç Kalmıkovun adı verilmişdir».
2014-ci ilin aprelində "D" korpusunda federal innovatorların görüşü keçirilmişdir
16 noyabr 2014-cü ildə "D" korpusunun önündə memorial lövhə qoyulmuşdur. Lövhə Cənub Federal Universitetinin ilk rektoru Vladislav Qeorqieviç Zaxareviçin şərəfinə qoyulmuşdur.
Caldapara Milli Parkı
Caldapara Milli Parkı (জলদাপাড়া ন্যাশনাল পার্ক) və ya keçmiş adı ilə Caldapara vəhşi təbiət qoruğu) — Hindistanın Qərbi Benqaliya ştatının Əlipurduar rayonunda, Himalay dağlarının şərq yamaclarında yerləşən milli park. Milli park Torsa çayının sahilindədir. Milli park dəniz səviyyəsindən 61 metr hündürlükdə yerləşmiş olub sahəsi 216.51 km2-dır. 1941-ci ildə bu ərazidəki zəngin flora və faunanı qorumaq üçün qurulmuşdur. Nəsli təhlükədə olan Hindistan kərgədanlarının 2-ci ən böyük populyasiyası burada yaşamaqdadır və milli park həmçinin biotop statusuna malikdir. Çilapata meşələri Hindistan filləri üçün Caldapara ilə Buksa Pələng Qoruğu arasında bir növ dəhliz rolunu oynayır. Bu milli parkın yanında yerləşən Qorumara Milli Parkı da Hindistan kərgədanlarına görə tanınır.
Tarixi
Bu ərazilərdə 1800-cü illərə qədər Toto və Meç tayfaları məskunlaşmışdılar. Milli park buna görə Totapara adı ilə də tanınır. 1941-ci ildə Hindistan kərgədanlarını qorumaq üçün Caldapara vəhşi təbiət qoruğu adı ilə qurulmuşdur. 2012-ci ilin mayında milli parka çevrilmişdir.
Flora və fauna
Milli parkı böyük savannalar örtür. Əsas diqqət burada Hindistan kərgədanlarına yönəldilir. Kaziranqa Milli Parkından sonra dünyada ən çox Hindistan kərgədanının yaşadığı milli parkıdır. Milli parkda bəbir, fil, Hindistan zambarı, muntjak, aksis, donuz maralı, çöldonuzu, bizon yaşayır.
Caldapara quş cənnətidir. Benqal dovdağının göründüyü nadir yerlərdəndir. Milli parkda yaşayan digər quş növlərinə pipikli qartal, uzunquyruq qartal, tüvik, sarı toxucu, cəngəllik toyuğu, tovuz quşu, kəklik aiddir. Piton, varan, bunqarus, kobra, qeko və 8 tısbağa növü ən geniş yayılmış sürünənlərdir.
Milli parkda bir çox heyvan növü nəsli kəsilmək təhlükəsi ilə qarşı-qarşıyadır.
Bakı Fəlsəfə Akademiyası
Tarixi
Bakı Fəlsəfə Akademiyası 16 aprel 2020-ci ildə bir qrup azərbaycanlı tədqiqatçı tərəfindən yaradılmışdır. Akademiyanın qurucuları platformanın əsas məqsədinin Azərbaycan dilində fəlsəfə haqqında ədəbiyyat azlığının azaldılması istiqamətində işlər görmək olduğunu bildirmişdir. Platforma çərçivəsində müxtəlif məqalə tərcümələrinə, bloq və müəllif yazılara yer verilmişdir. Bu günə qədər akademiya tərəfindən altı kitab yayımlanmışdır. Akademiya kitabları tam təmənnasız və ödənişsiz şəkildə oxuculara təqdim edir. Bakı Fəlsəfə Akademiyası həmçinin, xüsusi animasiya videoların səsləndirilməsini həyata keçirir. 2021-ci ilin aprelinə olan məlumata görə, akademiya tərəfindən 40-a qədər belə video Azərbaycan dilində tərcümə edilmiş və səsləndirilmişdir. Platforma sosial şəbəkələrdə hər həftə xüsusi canlı yayım proqramlar, vebinar və təlimlər təşkil edir, bura bir sıra tanınmış şəxsləri, o cümlədən xarici fəlsəfəçiləri də bu layihələrə dəvət edilir. Akademiyanın şüarı "hər kəs üçün fəlsəfə"dir.
İan Barbur
İan Gram Barbur — 1923-cü ildə Çin Xalq Respublikasının paytaxtı olan Pekin şəhərində dünyaya göz açmış, 2013-cü ilin dekabr ayında 90 yaşında Amerikada vəfat etmişdir.
Təhsili
İ.Barbur 20 yaşında "Syortmor" kollecini (Swarthmore College) bitirmiş, 1946-cı ildə Dyuk Universitetində (Duke University) fizika üzrə magistr təhsili almışdır. Daha sonra müasir nəzəri və ekspremental fizikaya böyük töhfələr vermiş dahi italyan fiziki Enriko Ferminin (Ernico Fermi −1901–1954) yardımçı və köməkçisi olmuşdur. Çikaqo Universitetində (University of Chicago) fizika üzərinə tədqiqatlarını bitirir və 1949-cu ildə doktorluq dərəcəsinə yiyələnir.
Doktorluq dərəcəsinə yiyələnən İ.Barbur Miçiqana gedir. İ.Barbur Kalamazu kollecində fizika kafedrasında çalışmağa başlayır. Bu müddət ərzində elmi jurnallarda məqalələr yazmağa və nəşr etməyə başlayır. İki il sonra, gələcək illər üçün intellektual və akademik karyerasını müəyyənləşdirəcək çox mühüm addımını atır. O, Amerikada məşhur və mötəbər hesab edilən Yel Universitetinə (Yale University) ilahiyyat, fəlsəfə və etika təhsili almaq üçün qeydiyyatdan keçir və 1956-cı ildə universiteti uğurla bitirir.
Fəaliyyəti
O, 1956-cı ildən başlayaraq, Minnesota (Minnesota) əyalətinin Nortfild (Northfield) şəhərindəki Karleton kollecində (Carleton College) həm fizika həmdə ilahiyyat kafedralarında tədris etməyə başlayır. Bir neçə il sonra İlahiyyat kafedrasının müdiri olur. Bu kollecdə çalışdığı illər ərzində texnologiya, etika, din və elm sahələrində bir sıra əsərlər də yazır.
1999-cu ildə dini düşüncənin formalaşmasında göstərdiyi fəaliyyətlər və töhfələr üçün məşhur Templeton mükafatına (Templeton Prize) layiq görülür. Templeton mükafatı ilk əvvəl "dində tərəqqi üçün" adını daşıyır və bu kateqoriya şəxslərə verilirdi. 2001-ci ildən etibarən Bu mükafat elm və dinin kəsişməsində çalışan insanları əhatə etmək üçün əhatə dairəsini genişləndirdi. Qeyd etmək lazımdır ki, Templeton Mükafatının dəyəri, nizamnaməsinə əsasən həmişə Nobel mükafatının pul dəyərindən çox olmalıdır. Beləliklə Moskvanın Kremlin sarayında dünya səviyyəsində keçirilən bir mərasimdə elm və din münasibətlərindəki tədqiqatlarına görə İ.Barbura təqdim edildi. Mərasimdə qısa bir çıxış edən İ.Barbur, mükafatın böyük bir həcmini (bir milyon dollar) Berkley (Berkeley) şəhərində yerləşən "ilahiyyat və təbiət elmləri mərkəzi"nə (CTNS) (Center for Theology and the Natural Sciences) hədiyyə edəcəyini bildirdi.
1990-cı illərə qədər İ.Barbur Karleton kollecində pedaqoji fəaliyyət etmiş və həmin kollecdən pensiyaya çıxmışdır. Sonrakı illərdə Nortfild şəhərindəki evində yaşamış və 2013-cü ilin dekabr ayının 20-sində infakt keçirərək, komaya düşmüş, dörd gün sonra isə Minnesota əyalətində dəfn edilmişdir.
Yaradıcılığı
Professor İ.Barburun çoxillik pedaqoji fəaliyyəti və tədqiqatları ona dəyərli əsərlər və məqalələr yazmağa imkan verdi. Bu təcrübə əsasında yazılmış əsərləridə dünya miqyasında tanınmağa və işıqlandırılmağa başladı. Qeyd etmək lazımdır ki, onun əsərləri hazırda dünyanın müxtəlif dillərinə tərcümə olunaraq universitetlərdə dərslik kimi istifadə olunur. Aşağıda bəzi əsərlərinin adlarını qeyd edirik:
Pavel Nedved
Pavil Nedved — Çexiyalı keçmiş futbolçu. Yarımüdafiəçi kimi çıxış edib. O, Çexiyadan çıxan ən uğurlu oyunçulardan biri kimi qəbul edilir. O, daha çox İtaliya çempionatında "Latsio" və "Yuventus" klublarında çıxış edib və onlarla birlikdə bir sıra kuboklar qazanıb.
Dövrünün ən güclü yarımmüdafiəçilərindən biri hesab edilən o, 2003-cü ildə göstərdiyi gözəl oyuna görə mövsümün ən yaxşı oyunçusu kimi Qızıl topa layiq görülüb. İtaliyanın "Latsio" klubuyla UEFA Kuboklar Kubokunu qazanıb.
O, dözümlülüyü və uğurlu cinah ötürmələri ilə tanınırdı. "Yuventus"da oynadığı zaman "Yuventus" azarkeşləri ona "Çex qəzəbi" ləqəbini verirlər.
Nedved peşəkar futbolda 19 mövsüm keçirdikdən sonra 2009-cu ildə fubolçu karyerasını bitirir.
Həyatı
30 avqust 1972-ci ildə Çexoslovakiyanın Almaniya sərhədində yerləşən Xeb şəhərində anadan olub və yaxınlıqdakı Skalnada kəndində böyüyüb.
Karyerası
Nedved futbolçu karyerasına doğma Çexoslovakiyada başlayıb. Kiçik yaşlarından futbol azarkeşi olan o, 1977-ci ildə 5 yaşında Skalnanı təmsil edən "Tatran" klubunda oynamağa başlayıb. Nedved 1985-ci ildə Xeb şəhərini təmsil edən "Rudá Hvězda Cheb" klubuna keçir. Burda göstərdiyi istedadı ilə digər klubların marağını çəkən Pavel Nedved, Pilzeni təmsil edən "Şkoda Plzen" klubuna dəvət edilir.
1990-cı ildə Nedved hərbi xidmətinin bir hissəsi olaraq Çexiya ordusunun idarə etdiyi "Dukla Praqa" klubuna icarəyə verildi. 28 oktyabr 1991-ci ildə Nedved "Dukla Praqa"nın heyətində ilk oyununa çıxır. Hərbi xidməti bitirdikdən sonra 1992-ci ildə "Sparta Praqa" klubuna transfer oldu. Pilzen klubuyla Praqa klubunun arasında olan müqaviləyə görə Nedved xarici kluba keçərsə, Pilzen transfer haqqının 30%-ni almalı idi.
Nedved "Sparta"da 4 il keçirir və meydana çıxdığı 97 oyunda 23 dəfə fərqlənir.
Nedved "Latsio"nun heyətində liqada 137 oyunda meydana çıxaraq 33 qol vurur.
2001-ci ilin yayında Nedved 38,7 milyon avroya Turin "Yuventus"una keçir. Karyerasının sonuna kimi "Yuventus"un formasını geyinən futbolçu, burada meyda çxdığı 247 oyunda 51 qol vurur.
Ginkqokimilər
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi. Fəsiləyə aid yegənə müasir ginkqo cinsi və 9 nəslikəsilmiş cins aiddir.
Nadir yazısı
thumb|Nadir yazısı Nadir yazısı — İranın Kəlat şəhərindəki Arğun şah qapısının girişində yerləşən, üzərində Nadir şah Əfşara həsr edilmiş mədhiyyə həkk olunan daş kitabədir. Mədhiyyə Nadir şahın saray şairi Gülbün Əfşar tərəfindən türk dilində yazılıb.
Mədhiyyənin məzmunu
İbtida həmdi Xudayi əhədu fərdu qədim Qadiri ləm yəzəlu alimu danavu həkim O ki bu kunu məkanı yaradıb qudrətdən O ki bu bəhru bəri xəlq edib şövkətdən İki aləmdə odur bəndələrə yavəru yar Hikmətindən görünür bəndələrə hər asar Xəlqi aləm hamı möhtacdır o dərgahə O vurub nuru mina kövkəbi mehru mahə Həmdi həqdən sora oldu qələmim nurəfşan Bə səna gostəriye xətmi rüsul fəxri cahan Nəbiyi Haşimiyü Əhmədü Məhmud sifat Kim Xudadan ola dayim "əleyhə səlam o sələvat" Alu əshabına həm rəhməti besyar ola Ola Həq yavəri hər kim olara yar ola Həmdi ne'məti Həqdən sora "ba sidqi zəban" Fərzdir bəndələrə mədhi şəhənşahi cahan O şəhənşahi fələk mərtəbəyi çərxi sərir Şah Nadir, ki adı tək yox, mislü nəzir Demək olmaz bu şəhənşah bəlki ola peyğəmbər Ya muqərrəb mələkidir olub əz nov'i bəşər Leyk çün qudrəti həq zahir edib biş əz piş Nəzəri həq ona hər kimsə desə həq, dəymiş Nisbət ilə şərəfu fəxri ocaqi Teymur Həsəb ilə bə cahan şahi şəhandır məşhur Mustəfa xulqu Məsiha dəmu Yusif təl'ət Buəli danişu Hatəm kəfu Luqman hikmət Qabiliyyətlə ona verdi Xudavəndi-Kərim Tacu təxti şəhiyu ədlu kərəm, xəlqi əzim Hər şərafət ki desəm şahi şəhandır kamil Mərhəmətdən onun əltafi Xudadır şamil E'tiqadı belədir o şəhi pakizə nəhad Bağlamış sidq Xudavəndə edərlər belə yad Ələ girməz belə dövlət "be sepah o şəmşir" Olabilməz belə iqbal "be fəzl o tədbir" Sən veribsən ona bu səltənətu təxtu sipah Sən veribsən ona tacu kəməru fərru kulah Dövlətim hafizi sənsən sənədir ümmidim Mən sənə bağlamışam sidq budur tə'yidim Dövlətim münkirini sən elədin xaru zəlil Düşmənim korluğuna yavər ol ey rəbbi cəlil Çünki sidqi belədir həqqinə "əz ruyi yəqin" Bu səbəbdən ona əltafi Xuda oldu müin Əlini tutdu Xudavəndi cahan qudrətdən Kamyab etdi onu mə'dilətü şövkətdən Bəxtu iqbal ilə heç kim belə olmaz baqi Gün kimi dövlətinə aləmə rövşən baqi Şaxi gül nəşvu numa buldu nəmi feyzindən Ki bu əş'ar olub mədhsəra "Gülbün"dən
Həvazin
Həvazin (, Hawāzin) — əvvəlcə Nəcdin qərbində və Hicazda, Taif şəhəri ətrafında məskunlaşmış ərəb qəbiləsi. Onlar daha böyük Qeys qəbilə qrupunun bir hissəsini təşkil edirdilər. Həvazinlər Bənu Səid və Bənu Cuşəm, həmçinin hər ikisi çox vaxt həvazindən ayrı sayılan Bənu Səqif və Bənu Əmir alt qəbilələrindən ibarət idi.
Şifahi ənənə və şəcərə araşdırmalarına görə, Səudiyyə Ərəbistanında yaşayan müasir uteybə qəbiləsi həvazinilərin nəslindəndir.
Məşədi Məmməd Fərzəliyev
Məşədi Məmməd Fərzəliyev — Azərbaycanlı xanəndə.
Həyatı
Məşədi Məmməd Fərzəliyev 1872-ci ildə Şuşada anadan olmuşdur. O, gənc yaşlarından Şuşanı tərk etmiş, bir müddət Gəncədə, sonralar isə Tiflis, Batumi, Vladiqafqaz, İstanbul və başqa şəhərlərdə yaşamış, xanəndəlik etmişdir. Xanəndə Zaqafqaziyada, Orta Asiyada, Türkiyədə, hətta Avropanın bir çox ölkələrində görkəmli sənətkar kimi tanınırdı.
Məşədi Məmməd hələ Şuşada olarkən toy məclislərində və xalq şənliklərində tarzən Tatevos Arutunyan və Məşədi Zeynal ilə birlikdə çıxış etmişdir. O, ilk dəfə Şuşada Xandəmirovun teatrında verilən Şərq konsertində böyük uğur qazanmışdı.
Məşədi Məmmədin oxuduğu “Bayatı-Kürd”, “Rast”, “Şur”, “Çahargah”, “Zabul-Segah”, “Kürdü Şahnaz”, “Heyratı”, “Mənsuriyyə”, “Səmayi–Şəms”, “Qarabağ şikəstəsi”, “Arazbarı”, “Kərəmi”, “Əfşarı” və s. muğamlar geniş xalq kütlələri tərəfindən böyük rəğbətlə qarşılanmışdır. Məşədi Məmməd də “Şüştər” ustası kimi daha məşhur idi.
Məşədi Məmməd Fərzəliyev 1912-ci ildə Varşava şəhərində fəaliyyət göstərən “Sport-Rekord” şirkəti tərəfindən bir dəvət aldı. O, Varşavada tarzən Qurban Pirimov, kamançaçı Saşa Oqanezaşvilinin müşayiəti ilə 40-a qədər muğam, təsnif və mahnını oxuyub vala yazdırır. Daha sonra Kiyev şəhərindən dəvət gəldi. Görkəmli sənətkar burada “Ekstrafon” şirkəti tərəfindən muğam və xalq mahnılarını qramofon valına yazdırdı. Müasirləri yazırlar ki, Məşədi Məmməd bütün muğam və mahnılarında ən çox Natəvanın qəzəllərini ifa edərmiş. Məşhur bir xanəndə kimi tanınmış Məşədi Məmməd 1913-cü ilin yazında Zubalov adına xalq evi tərəfindən Tiflisə dəvət edilir. 1926-cı ildə Məşədi Məmməd Fərzəliyev Rusiyanın bir çox şəhərlərində, Polşa, Almaniya, Fransa, Belçika, İngiltərə, Avstriya, Rumıniya, Türkiyə və İranda konsertlər verir.
1923-cü ildə Məşədi Cəmil Əmirov tərəfindən Gəncə şəhərinə dəvət edilən xanəndə şəhər musiqi məktəbində muğamatdan dərs deməyə başlayır.
1929-cu ildə Məşədi Məmməd Fərzəliyev yenidən xaricə qastrol səfərinə çıxmış, bir daha Azərbaycana qayıtmamışdır. Məşədi Məmməd Fərzəliyev uzun illər Türkiyənin İstanbul şəhərində yaşamış və 1962-ci ildə dünyasını dəyişmişdir.
Kontratenor
Kontratenor (latın dilindən contratenor tenora qarşı olan səs mənasını verir) ən yüksək tessituraya malik kişi səsidir. Diapazonu E3 — G5 (kiçik oktavanın mi səsindən ikinci oktavanın sol səsinə qədər intervalı əhatə edir). Bəzən daha yüksək diapazona malik ifaçılara da rast gəlinir. Kontratenor səs tembri qadın kontralto və ya metso-sopranosunun ekvivalenti kimi qəbul edilir. Kontratenorlar ifa xüsusiyyətlərinə görə soprano və alt səs çalarına malik ifaçılar olaraq qruplaşdırılır. Soprano səs çalarlı kontratenorlar sopranist adlanırlar. Onların səsinin tessiturası isə yüksəkdir və C6 (üçüncü oktavanın do səsi) səsini əhatə edir. Müasir dövrdə kontratenorlar əsasən tenor və bariton səs tembrinə malik ifaçılardırlar.
Ən yüksək səs malik kişi ifaçılıq sənəti qədim köklərə, zəngin ənənələrə malikdir. Bu baxımdan kontratenor kişi səsləri arasında ən qədim səs növü olaraq qəbul edilir. Aparılan araşdırmalar zamanı bu səslə ifa texnikasının növlərinə qədim xalqların ifaçılıq mədəniyyətində də rast gəlinir. İstər Şərq, istərsə də Qərb vokal ifaçılığı bu ənənələrlə kifayət qədər zəngindir. Araşdırmalar nəticəsində kontratenorun ən qədim səs növlərindən biri olduğunu, həmçinin müxtəlif terminlərin, anlayışların dövrdən dövrə, əsrdən əsrə, hər hansı ifaçılıq məktəbindən digərinə və s. amillərinə görə müxtəlif məna kəsb etdiyini, dəyişdiyini və ya bir-birinə qarışdığını görürük. Müasir dövrdə ən yüksək səsə malik kişi vokal ifaçılıq sənəti dedikdə ilk növbədə kontratenor başa düşülür. Ancaq kontratenor bu ifaçılıq növünə verilmiş universal addır və müxtəlif səs növlərinin daxil olduğu kateqoriya kimi qəbul etmək daha məqsədəuyğun sayılır. Buraya aşağıdakı səs növləri aid edilir: soprano səs çalarına malik kontratenor, alto, kontralto, haute-contre (yüksək tenor).
Ən yüksək səsə malik kişi ifaçılıq sənəti haqqında ilkin məlumatlar qədim yunan mütəffəkirlərinin əsərlərində rast gəlinir. Burada onların səsinin xüsusiyyəti haqqında ətraflı məlumat əldə etmək mümkündür. Ən yüksək səsə malik kişi ifaçılıq sənətinin inkişafı həm də bəstəkarlıq yaradıcılığı ilə birbaşa bağlıdır. Belə ki, kontratenor termini ilk dəfə olaraq məhz bəstəkarlıq yaradıcılığında istifadə edilmişdir.
Ən yüksək səsə malik kişi vokal ifaçılıq sənətində kastrat ifaçılıq mədəniyyəti (yəni, xüsusi cərrahi əməliyyatla saxlanılan səs) ən böyük mərhələni təşkil edir. Eyni zamanda opera sənətinin inkişafı ilə əlaqədar olaraq onlar iki yüz ildən çox bir müddət ərzində Avropa musiqisində hökmranlıq etmişdirlər. XIX əsdən başlayaraq ən yüksək kişi ifaçılıq sənəti unudulmağa başlamışdır. Yalnız 1943-cü ildə ingilis vokal ifaçısı Alfred Dellerin səsinin kəşf olunması ilə əlaqədar olaraq yenidən bu ifaçılıq mədəniyyəti konsert platformasının əsas hissəsinə çevrilmiş və M. Tippet tərəfindən kontratenor adlandırılmışdır. Müasir dövrdə fəaliyyət göstərən kontratenor ifaçılarından M. Çans, X. Sabata, D. Li, D. Daniels, B. Asava, L. Zazzo, V. Sabadus, M. E. Cencic, D. Hansen, F. Jarusski, A. Şöl, F. Facioli, B. Mehta, Y. Orlinski və digərlərini göstərmək olar. Azərbaycan musiqi mədəniyyətində ilk kontratenor ifaçısı Azərbaycan Respublikasının Əməkdar artisti İlham Nəzərovdur.
Ədəbiyyat
Giles, Peter (1982). The Countertenor. Muller Publishing.
Giles, Peter (2005). A Basic Countertenor Method. London: Kahn & Averill. ISBN 978-1-871082-82-1.
Howell, Ian. "Countertenor Technique: An Introduction to Concepts". The Countertenor Voice (April 2011).
Xarici keçidlər
All you would like to know about Castrati
Kastrat ifaçılar
Castrato
Countertenor
Контратенор
Qazaxıstanda dəmiryolu nəqliyyatı
Qazaxıstanda dəmiryolu nəqliyyatı — Qazaxıstanda ümumi uzunluğu təqribən 16 614.3 kilometr (2017) olan geniş dəmir yolu şəbəkəsi vardır. Bunlardan 6 mini ikitərəflidir. Təxminən 5 mini isə elektrikləşdirilib. Əsas yolların bükülmüş uzunluğu 18,8 min km, stansiya və xüsusi yolların uzunluğu 6.7 min km-dir. Qazaxıstanda dəmir yolu nəqliyyatının əhəmiyyəti çox böyükdür. Ümumi yük dövriyyəsinin 68% -dən çoxu və ölkə sərnişin dövriyyəsinin 57% -dən çoxu dəmir yollarının payına düşür. Dəmir yolu sənayesində 2013-cü ildə 160 mindən çox insan işlə təmin olunmuşdur ki, bu da Qazaxıstan əhalisinin demək olar ki, 1% -ni təşkil edir. .
Şəbəkənin çox hissəsi Qazaxıstan Dəmir Yolları tərəfindən idarə olunur, kiçik bir hissəsi mədən və neft sənayesi şöbələrinə aiddir.
İnqilabdan əvvəlki dövr
Dəmir yolu ilk dəfə 1893-1894-cü illərdə müasir Qazaxıstan ərazisindən keçir. Bu uzunluğu 369 km olan olan, ensiz dəmiryolu xətti (1000 mm) Pokrovskaya Sloboda - Uralsk xətti idi. Bundan əlavə Trans-Sibir dəmir yolunun 190 kilometri də Qazaxıstanın Petropavlovsk şəhərindən keçirdi.
Qazaxıstanda dəmir yolu nəqliyyatının yaranma ili, uzunluğu 1668 km olan Orenburq-Daşkənd dəmir yolunun inşasına başladığı 1904-cü il hesab olunur. Bu magistral Avropa Rusiyasını Orta Asiya ilə birləşdirirdi. Yol artıq 1905-1906-cı illərdə istismara verildi. Dəmir yolu xətti boyunca şəhərlər və sənaye mərkəzləri böyüyərək inkişaf etdi: Aktyubinsk, Novokazalinsk, Türkistan, Qızıl-Orda, Aralsk və s.
1914-1924-cü illərdə Semirechenskaya Arıs-Pişpek yolu - gələcək Türksibirin bir hissəsi, 1915-ci ildə Çelyabinsk-Troitsk-Qustanay magistral yolu inşa edildi. 1915-1917-ci illərdə inşa edilən Altay dəmir yolunun (Novosibirsk-Semipalatinsk) cəmi 122 kilometri Qazaxıstan ərazisindən keçdi. Bundan əlavə 1918-ci ilə qədər Qazaxıstanın şimal-şərqində 117 kilometrlik Voskresenskaya normal eni olan Ekibastuz-Voskresenskaya marinası (Ermak, indi Aksu), mərkəzi Qazaxıstanda isə 40 kilometrlik ensiz dəmir yolu - Qarağan - Spasski zavodu və 120 kilometrlik Baykonur kömür mədənlərinə aparan xətt - Karsakpay, fəaliyyət göstərirdi
Sovet dövrü
1918-ci ilə qədər Qazaxıstanda dəmir yollarının ümumi uzunluğu 2,575 km-ə çatırdı.
Sovet dövründə ilk dəmir yolu inşası 1920-1922-ci illərdə tikilmiş Petropavlovsk-Kokçetav bölməsi idi. 1926-1931-ci illərdə Kurort-Borovoye və Akmolinsk stansiyaları vasitəsilə Karaqandaya qədər davam etdirilmiş, ümumi uzunluğu 700 km-dən çox olmuşdur. 1924-cü ildə Kulunda-Pavlodar dəmir yolu xətti inşa edildi. Emba neft yataqlarının işlənməsi üçün 1926-cı ildə Quryev-Dossor dar ölçülü dəmir yolu inşa istifadəyə verilir.
Dövr yaradan hadisə 1927-1930-cu illərdə davam edən və 1.444 km uzunluğunda olan Türküstan-Sibir dəmir yolunun inşası idi. Bununlada Qazaxıstan Sibir ilə bağladı və respublikanın iqtisadi inkişafına, bir çox səhra torpaqlarının inkişafına töhfə verdi.
1930-cu illərdə qurul sahələr: karaqanda-Balxaş (490 km) (mərkəzi Qazaxıstan), Çimkənt-Lenqer (Qazaxıstanın cənubu), Lokot-Zaşçita (235 km) (Qazaxıstan Altayı), sonra Leninoqorsk və Zıryanovska.
1936-1939-cu illərdə Qazaxıstan Mərkəzi Rusiya ilə birləşdirildi.
İkinci Dünya müharibəsi illərində strateji əhəmiyyətli dəmir yollarının inşası davam edir. Məsələn: Emba neft yataqlarını Ural ilə birləşdirən və Rusiyanın bir sıra bölgələri arasında əlaqəni yaxşılaşdıran Quryev-Kandağac-Orsk xətti(1936-1944); xüsusən də Karaqanda kömürünün Cənubi Ural səmərəli çatdırılmasını təmin edən Akmolinsk-Kartalı xətti (1939-1943); Koksu-Tekeli-Taldıkorqan və Atasu-Karajal bölmələri. Bu zaman Qazaxıstanın polad xətlərinin uzunluğu 10 min kilomertrə çatır. Böyük Vətən müharibəsi dövrü Qazaxıstanın dəmir yollarında hərəkət və yol qurğularının təmiri üçün sənaye bazasının yaradılması ilə də yadda qalır.
thumb|300px|Trans-Qazax Dəmiryolu Çu stansiyasında Türksibir ilə bağlanır. 1950-ci ilə qədər Mintı-Çu (440 km) hissəsi tikilİr. Bu şəkildə Türküstan-Sibir, Trans-Sibir və respublikanın bütün ərazisindən keçən Trans-Qazax Dəmiryolu (Petropavlovsk-Kokchetav-Akmolinsk-Караганда-Chu) ilə keçən ilk meridian xətti meydana gəlir.
1950-ci illərdə Qazaxıstanın şimal və mərkəzi bölgələrində intensiv dəmir yollarının inşası baş verir. 1955-1961-ci illərdə Esil - Arkalık xətti (224 km), 1959-cu ilə qədər Qustanay - Tobol, 1960-cı ilə qədər Tobol - Cetarqara. 1950-ci illərdə Qazaxıstanda dəmir yolu şəbəkəsinin sıxlığı iki dəfə artır. Beləliklə 20-ci əsrin birinci yarısında Qazaxıstanın dəmir yolu şəbəkəsi müasir formada inkişaf edir.
1960-cı illərdə Makat - Manqışlaq və Manqışlaq - Uzen hissələri çəkilir (ümumi uzunluğu təxminən 900 km).
1964-cü ildə Qazaxıstanda yolun ilk hissəsi (Selinograd - Karaqanda) elektrikləşdirildi. Bu Qazaxıstan dəmir yollarının aktiv elektrikləşdirilməsinə başlanılır.
Stepnoqorskda şəhər elektrik qatarı istifadəyə verilir.
Müstəqillik dövrü
Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Qazaxıstanın ayrı-ayrı bölgələri arasında rabitə Rusiya ilə sərhədləri keçmək zəruriliyi yaradırdı. Qazaxıstanda bu cür çətinliklərin qarşısını almaq üçün respublikanın ərazisindən keçən üç hissə tikildi:
Aktöbe - Uralsk düzləşdirilmiş hissəsinin tikilməsi planlaşdırılır. Hazırda qatarlar Rusiya Sol-İletskindən keçərək Orenburq bölgəsindəki Rusiya sərhədini iki dəfə keçib gedir.
12 may 2013-cü ildə Qazaxıstandan Türkmənistana dəmir yolu açılır. Bolaşak (Qazaxıstan) və Serxetak (Türkmənistan) stansiyaları arasında beynəlxalq keçid keçir.
3 iyul 2012-ci ildə Qazaxıstan iki yeni daxili rabitə magistral yolunun inşasına başlamışdır: Arkalık - Şubarkol (214 km) və Jezkazqan - Saksaulskaya (517 km) - Şalkar - Beineu (496 km). Bu layihənin 2015-ci ilə qədər həyata keçirilməsi Astana və Jezkazqan arasından Qazaxıstanın cənub-qərb bölgələrinə qədər olan məsafəni əhəmiyyətli dərəcədə azaldacaqdır.
Sürətli xəttlər
2011-ci ilin fevral ayında Pekində Q azaxıstan Dəmir Yoları ilə Çinin Dəmir Yolları Nazirliyi arasında Astana-Almatı sürətli dəmir yolunun inşasında əməkdaşlıq haqqında memorandum imzalanır. Qatarın təxmini sürəti 350 km / saat olmalıdır. 2011-ci ilin sonuna qədər tamamlanacaq texniki-iqtisadi əsaslandırmanın hazırlanması üzərində iş aparılır.
Rekord
20 Fevral 1986-cı ildə Qazaxıstan SSR-də dünya rekordu qoyulur. Çelin dəmir yolunda 440 vaqondan ibarət qatar, ümumi çəkisi 43,4 min ton və uzunluğu 6,5 km təşkil edir.
Arif Nihat Asya
Arif Nihat Asya — Şair Yazar Müəllim Siyasətçi Cumhuriyyət dönəmi Türk şeirlərinin vacib təmsilçilərindəndir. Sadə bir üslubla milli dəyərləri və dini həyəcanlardan bəhs edən şeirlər yazıb. "Bayrak, Bir Bayrak Rüzgar Bekliyor, Fetih Davulları, Selimler, Kubbeler, Süleymaniye" ən tanınmış şeirləridir. "Bayrak" şeirinə görə Türk ədəbiyyatında "Bayrak şairi" olaraq da xatırlanır. Bir zamanalar TBMM'də millətvəkili olaraq işləmişdir.
NGC 5257
NGC 5257, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SBb/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Arif Nihat Asya
Həyatı
1904-cü ildə Çatalca'nın "İnceğiz" kəndində doğulub. Əsl adı Mehmet Arifdir. Tokatlı Zivər Əfəndi ilə Tırnovalı Zəhra Xanım'ın tək uşağı idi. Hələ uşağikən atası vəba xəstəliyindən vəfat edib. Anasın evlənib Filistin'e getməsinə görə üç yaşından etibarən qohumlarının yanında böyüdüldü. Təhsil həyatı Örçünlü kənd məktəbində başladı. Nənəsinin ölümündən sonra ona baxmağı üstlənən bibisi ilə birliksə "Balkan Savaşı"ndan qısa bir zaman öncə İstanbula köçdü." Kocamustafapaşa" və "Haseki" məhəllə məktəblərində təhsil gördükdən sonra 1-ci Dünya Müharibəzi illərində "Gülşen-i Maarif Rüştiyesi"ne davam etdi. Bu dönəmdə şeir yazmağa başladı. Bəzi dastançıların "Haseki"də oxuyaraq satdıqları hərb dastanları onu şeriə yönləndirən ilk nümunələr idi. Orta təhsilini pulsuz olaraq "Bolu" və "Kastamonu" kolleclərində tamamladı. Təhsilinə "Dârü'l-Muallimîn-i Âliye" (sonrakı adı Yüksək Müəllim Məktəbi, bugünkü İstanbul Univerisiteti Yüksək Müəllimlik Məktəbi) Ədəbiyyat sahəsində davam etdi. İlk şeir kitabı olan "Heykeltıraş", 1924-cü ildə bu məktəbdə şagird ikən yayımlandı. Yüksək Müəllim Məktəbi axırıncı sinifdə ilk həyat yoldaşı olan "Hatica Semiha" Xanım'la evləndi. Bu evlilikden iki uşağı oldu. 1928-ci ildə məzun olduqdan sonra ədəbiyyat müəllimi olaraq Adanaya təyin oldu. Adana Qız Kolleci və Oğlan Kollecində müəllimlik və idarəçilik etdi. Adana'da müəllimlik etdiyi dönəmdə, 1933-cü ildə "Üsküdar Mevlevihanesi" nin son şeyxi "Ahmet Remzi Akyürek"lə tanış olan Arif Nihat, dərvişlik çiləsini çəkib Mevlevilikdə şeyxlik məqamına qədər yüksəldi milli şeirlərdən əlavə mistik şeirlər də yazdı. Şair, 1940-cı ildə Adana'nın düşmən işğalından qurtuluşunun qeyd edildiyi 5 yanvar günü edilən tədbir üçün "Bayrak" adlı şeiri ilə tanındı və "Bayrak Şairi" olaraq anıldı. Şair öncə "Görüşlər" jurnalında yayımlanmış daha sonra da "Bir Bayrak Rüzgâr Bekliyor" adlı şeir kitabının 1946-cı ildə çıxan ilk nəşrində yer alıb. 1941-ci ildə ilk evliliyini sonlandıran şair, kimya müəllimi Servet Akdoğan ilə ikinci evliliyini edib və bu evlilikdən də bir qız, bir oğlanı uşağı var. 1950 Türkiyə seçimlərində Demokratik Partiyanın siyahısında Arif Nihat Asya Adana namizəd oldu. Seçimləri Türkiyə Böyük Millət Məclisinə girdi. Sonunda bu işlərdən imtina edib, müəlliliyinə geri döndü. Qısa bir zaman "Eskişehir Lisesi"ində müəllim kimi fəaliyyət göstərdi. Çox uzun bir zaman çalışmamasına baxmayaraq şerində Eskişehirin çox yer alması və bu şəhərdə çox mənimsəmiş olması bir zamanlar Eskişehir millətvəkilliyi etdiyi və "Bayrak" şeirinin Eskişehirdə yazıldığı kimi yanlış bilgilərin günümüzdə bir çox istinadda yer almasına yol açıb. Arif Nihat Asya, 1955-ci ildən etibarən "Ankara Gazi Lisesi"ndə və" Ankara Polis Koleji"nde ədəbiyyat müəllimiyi etdi. Kiprdə vəzifələndirilib iki il də "Lefkoşa Erkek Lisesi"də işlədikdən sonra 1962-ci ildə Ankaraya qayıtdı və "Gazi Lisesi"ndən təqaüdə ayrıldı. Təqaüdə çıxdıqdan sonra "Yeni İstanbul" və "Babıali"də Sabah qəzetlərində yazılar yazdı. dekabr 1974-cü ilin sonlarında xəstələnərək xəstəxanaya köçürüldü. 5 yanvar 1975-ci ildə isə öldü. Qəbri Ankara Qarşıyaxa Qəbiristanlığındadır.
Ədəbi Həyatı
Milliyətçi şeirləriylə tanınan Arif Nihat Asya, yurdun gözəlliklərini, təbiətindən bəhs edən, Türklüyü ucaldan şeirlər yazmışdır. Ən çox istifadə etdiyi nəzm şəkli Rubaidir. Rubailərdən ibarət beş ayrı kitab yazmışdır. İstifadə etdiyi ən çox janrlar qəhrəmanlıq və tarix, din, sevgi, təbiət və kənd gözəllikləridir. Şeirlərində gündəlik Türkcəni bir sənət dili halına gətirərək istifadə edən Arif Nihat'ın rahat, və sadə bir üslubu vardır. Şeiri üzərində Yahya Kemalın açıq təsiri görülür. Sosial və siyasi mövzuları, yurd sevgisini, dostlarını, yaxın çevrəsini, tarixi mövzuları, dini məsələləri, sevgini, təbiəti əhatə edən mövzular daha çox yer alır.
Əsərləri
Kitabları Şeirləri Düz yazıları
Lionda təqib
Lionda təqib — b.e. 177-ci ildə, Mark Avrelinin hakimiyyəti dövründə, Romanın Qalliya vilayətinin Luqdun şəhərində (indiki Lion, Fransa) xristianlara qarşı əfsanəvi təqib. Bu təqiblə bağlı heç bir tarixi hesab yoxdur və ən erkən mənbə hadisədən 150 il sonra yazılmış Yevsevinin "Kilsə tarixi" əsərinin V kitabıdır. VI əsrdə yaşamış Turlu Qriqori bu təqibləri müəllifi olduğu "Əzabkeşlərin şöhrət kitabı" əsərində qismən əhatə etmişdir.
Təqib
Liondakı təqib haqqında ən mühüm məlumat mənbəyi Yevsevinin "Kilsə tarixi" əsərində uzun fraqmentlər şəklində verilmiş yunanca məktubdur. Yevsevi əzabkeşlik çəkmiş xristianlar haqqında demək olar ki, bütün məlumatları özündə saxlamış, mətndə yalnız ritorik və didaktik hissələr buraxmışdır. Yevseviyə görə, məktub imperator Mark Avrelinin hakimiyyəti dövründə xristianlara qarşı genişmiqyaslı təqiblərin baş verdiyinin sübutu idi. Burada "möminlik döyüşçüləri"nin haqq və öz ruhları uğrunda apardıqları mübarizədən bəhs edilirdi. Məktubda istismarlar ətraflı təsvir edilmişdir. Əzabkeşlərin adları sonda verilmişdir. Yevsevi Asiya və Frigiya xristianlarına ünvanlanmış məktubdan sitat gətirir. Onun sözlərinə görə, Qalliya xristianları eyni mesajı Roma yepiskopu Papa Elevferiyə göndərmişdilər.
Meri Şervaşidze
Meri Şervaşidze — gözəlliyi ilə məşhur gürcü aristokrat qadını, 1921-ci ildə İstanbulda keçirilən dünya Gözəllik Müsabiqəsinin qalibi, Qalaktion Tabidzenin əsərlərinin "muzası", Koko Şanelin modeli.
Nataliya Alekseyevna
Nataliya Alekseyevna (Rusca: Наталья Алексеевна; ) — Rusiya imperatoru I Pavel in ilk xanımıdır.
Meri Şervaşidze
Biyografya
Bələdiyyə sədrinin atası, general-mayor Prokop Shervashidze Abxaziya şahzadəsi, daha sonra isə Dövlət Dumasının üzvü idi. Məryəm Batumidə anadan olmuş, lakin atasının işi səbəbiylə ailəsi ilə Sankt-Peterburqa köçmüş, burda Məryəm Empress Freilina oldu.
Prokof Shervashidzenin ölümündən sonra ailəsi əsasən Kutaisidə yaşayırdı. 1918-ci ildə Şellinin nişanlısı Gigusha Eristavi (George Ksani Eristavi), İmperator 2-ci Nicholas'ın idarəşisi, meriyaya ərə getmək üçün Gürcüstana qayıtdı.1921-ci ildə, Gürcüstanın bolşeviklər tərəfindən ələ keçirilməsinə bir neçə gün qaldıqda, Məryəm gəmi ilə Batumidən Fransaya yola düşdü. Gəmi bir neçə gün İstanbulda dayandı, burada bələdiyyə başçısının artıq sürgün olunmuş əri də ona qoşuldu. Məryəm də qatıldığı və hətta qazandığı Dünya Gözəllik Müsabiqəsi İstanbulda oldu.
Gigusha Eristavı gənc öldü və eləki heç övladı olmadı. Yaşlı Meri Parisin Latour küçəsində tamamilə tək yaşayırdı. Nadir hallarda gürcü mühacirləriilə əlaqə saxlayır, nadir hallarda gürcü kilsələrini ziyarət edirdi. Meri Shervashidze ömrünün son illərini qocalar evində keçirdi. Evsiz bir ev deyildi, gözəl xanımın hətta orada bir qulluqçusu vardı. Laturi küçəsindəki öz mənzilində vaxtaşırı yoldaşlarıyla çıxıb bunko oynayardı. Bələdiyə sədrinin yaxın dostu Babo Dadiani xatırladığı kimi, ömrü boyu bələdiyyə binasında tanışlar və ya qəriblər tərəfindən göndərilən çiçəklər düzülmüşdü. Məryəm 97 yaşında bir qocalar evində öldü. Rəvayətə görə, həyatının son gününə qədər gözəliyini qorudu. Babo Dadianinin xahişi ilə Katolikos - Patriarx. Müqəddəslik və Müqəddəslik 2-ci İlia, Gürcüstanın Sioni Kilsəsində Bələdiyyə Başçısı Shervashidzeyə ehtiramlarını bildirdi.
Lilli Platt
Lilli Platt — İngilis əsilli holland ekoloqu. Platt ekoloji problemləri səsləndirdiyi gəncliyi və dinc tətilləri ilə tanınır. O, YouthMundus, Earth.org və WODI üçün qlobal səfir; Plastik Çirklənməyə Qarşı Koalisiyanın Gənclər Səfiri və How Global ; Dünya Təmizlik Günü üçün uşaq səfiri. Platt topladığı və çeşidlədiyi plastik zibilləri yerləşdirdikdən sonra əvvəlcə sosial mediada məşhurlaşır. Bu illər ərzində o, 100.000-dən çox zibil toplayır.
Ətraf mühitin mühafizəsi
2015-ci ildə Platt babası ilə Hollandiyada parkda gəzərkən yerə səpələnmiş plastik zibilləri görür. O, holland dilini məşq etmək üçün onları saymağa qərar verir. 10 dəqiqə ərzində 91 ədəd plastik toplanır. Babası da ona zibilin necə plastik şorbaya çevrildiyindən danışır. Bu hadisə onun ekoloji təşəbbüsü üçün təkan olur və 7 yaşında Lilly’s Plastic Pickup şirkətini qurur. Lilly's Plastic Cleanup proqramının köməyi ilə o, zibilləri toplayır və diqqətlə çeşidləyir. O, məsələyə diqqət çəkmək üçün onları sosial mediada yerləşdirir. Bu illər ərzində Platt butulkalardan, siqaret qutularından, içki kartonlarından və s. tutmuş 100.000-dən çox zibil toplayıb. Lilly Plastic Cleanup proqramı vasitəsilə Platt həmçinin plastikin canlı təbiətə və ekosistemə təsirindən danışır. Onun təşəbbüsü internetdə yayılandan bəri o, beynəlxalq səviyyədə tanınıb.
Uşaqlıqdan Platt heyvanlara, xüsusən də fiziki cəhətdən cazibədar hesab edilən heyvanlara rəğbət bəsləyir. Buna görə məktəbdə onu təhqir edirlər və həmyaşıdlarından yalnız biri onun fəaliyyətinə maraq göstərir. Daha sonra Platt King's School-a köçür və burada bir çox sinif yoldaşları onun təmizlik işlərində iştirak edirlər.
2019-cu il Hollandiya seçkilərində Plattın babası plastik qadağanın tərəfdarı olduğu üçün onun adından səs verir. Platt videonu çəkir və başqalarını da eyni şeyi etməyə təşviq edir.
2019-cu ilin sentyabrında Platt, Paris sazişinə əməl edilməməsi ilə bağlı İsveç Parlamenti qarşısında Qreta Tunberqin etirazını görür. O, bundan ilhamlanır və tətil etmək qərarına gəlir. Bir neçə həftə sonra Qreta Tunberq Hollandiyanın Avropa İttifaqında ən böyük istixana qazı emissiyalarından biri olduğuna inanaraq, Hollandiyada Platt tətillərinə qoşulur. Hər ikisi Brüsselə dəvət olunur və burada Avropa Parlamenti qarşısındakı iqlim mitinqində iştirak edir.
Platt hər cümə günü şirkətlə və ya şirkətsiz iqlim böhranına etiraz etmək üçün hökumət binaları qarşısında tətilə çıxır.
Maryan
Maryan — ad.
Viperinae
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan yarımfəsiləsi.
Türkiyədə miqrantlar və cinayət
Türkiyədə qaçqınlar və cinayət — Suriya vətəndaş müharibəsi ilə başlayan miqrant böhranından sonra qaçqın olaraq Türkiyəyə daxil olan, çoxu suriyalı və əfqan olan 6–8 milyon insanın sosial cinayət nisbətlərinə və qaçqınların törətdikləri cinayətlər nəticəsində yaranan vətəndaş itaətsizliyi.