cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Azərbaycan Standartlaşdırma İnstitutu
Xarici keçidlər
Azərbaycan Standartlaşdırma İnstitunun facebook hesabı
Harputun mühasirəsi
Harputun mühasirəsi — Səfəvi imperiyasının əlində olan Bayburt şəhərinin Osmanlı ordusu tərəfindən mühasirəyə alınması nəzərdə tutulur.
Arxa plan
Hələ şahzadə olduğu dövrdən Səfəvilərin və onları dəstəkləyən Anadolu türk tayfalarının fəaliyyətlərini yaxından izləyən və mövcud təhlükəni görən Səlim 1512-ci ildə sultan taxtını ələ keçirdikdən sonra onlara qarşı aktiv mübarizəyə keçdi.
Buna qədər Şah İsmayıl Anadoludakı özünə rəğbət bəsləyən müxtəlif türk-qızılbaş tayfalarını təşkilatlandırmış və onların vasitəsiylə Anadoluda özü üçün güclü dayaq yaratmışdı. Nəhayət 1514-ci ildə Sultan Səlim uzun hazırlıqlardan sonra Şah İsmayıl üzərinə hücuma keçdi. Elə həmin ildə baş vermiş Çaldıran döyüşündə qızılbaş ordusu böyük cəsarətlə döyüşsə də, sonda artilleriya silahlarının çatışmazlığı və Osmanlıda bu silahların çoxluğu nəticəsində məğlub oldu. Qızılbaş ordusunun məğlubiyyətindən sonra Anadoludakı Səfəvi mülkləri təhlükə altına düşdü, Osmanlı ordusu bir-bir bu qalaları və şəhərləri ələ keçirməyə başladı.
Mühasirə
Şərqi Anadolunun fəthi üçün Diyarbəkir bəylərbəyi Bıyıklı Mehmed Paşaya Qaraman bəylərbəyi Hüsrəv Paşa komandanlığında bir ordu göndərildi. Bu yardım qüvvələri Mardin dolaylarında olan Mehmed paşaya qatılmadan öncə Harputu mühasirəyə aldı. 23 martda başlayan mühasirə üç gün davam edən döyüşdən sonra Osmanlı ordusunun qələbəsi ilə nəticələndi. Qala təslim alındıqdan sonra Hüsrəv paşa Mardində olan Bıyıklı Mehmed paşanın ordusu ilə birləşdi.
Travmatik şok
Travmatik şok — faza formasında gedən patoloji prosesdir. Qan dövranının, tənəffüsün, maddələr mübadiləsinin, mərkəzi sinir sisteminin, humoral tənzimin pozulmasının müşayiəti ilə reflektor yolla zədəyə qarşı cavabıdır. Qanitirmə, soyuq, yorulma, aclıq və bu kimi başqa zədələyici amilin uzun vaxt təsiri şokun daha tez və ağır gedişinə mənfı təsir göstərir. Döş qəfəsinin, qarın boşluğunun üzvlərinin, onurğa sütununun, çanağın, kəllənin zədələnmələri zamanı və yanıqlarda daha tez-tez şok müşahidə edilir.
Şok — sözündən olub, zərbə, sarsıntı deməkdir. Şok, kəskin ağrıya qarşı orqanizmin sinir–reflektor reaksiyasıdır. Şok zamanı əsas həyat fəaliyyəti olan üzvlər: qan hərəkəti, tənəffüs, maddələr mübadiləsi pozulur. Lakin əsas yeri sinir sisteminin fəaliyyətinin pozulması tutur. Şok ağır zədələnmələrdə, geniş sahəli yanıqlarda, uyğun olmayan qanı köçürən zaman baş verir.
Şok iki sinir sistemi arasında bir-birinə zidd olan qıcıqlanma ilə tormozlanma arasında gedən konfliktlər nəticəsində əmələ gəlir. Travmaya uğramış sahədə zədə almış periferik sinirlər qıcıqlanır və impulslar mərkəzi sinir sisteminə gedərək beynin qabıq altı maddəsinə, sonra beyin yarım kürələrinə çatır. Ağrı impulslarından beyin yorulur, üzülür, qıcıqlara cavab verə bilmir və beyində tormozlanma gedir ki, bu da şok adlanır. Etioloji əlamətə əsasən şokun təsnifatı aşağıdakı kimi təklif edilir:
Ağrı nəticəsində törənən şok əlamətinə görə travmatik, yaxud ekzogen və endogen şoka bölünür. Travmatik şoka mexaniki zədələnmələrdən yanıq, elektrik cərəyanından, donmadan sonra əmələ gələn və əməliyyat şoku aiddir. Endogen şoka "kəskin qarın" iltihabdan sonra, kardiogen,nefrogen və s. şoklar aiddir.
Travmatik şokun baş verməsinin əsas səbəbi ağır mexaniki travmadır. Travmadan başqa qanaxma, pisixikanın pozulması, soyuğun və ya istinin təsiri, aclıq şokun yaranmasına təkan verən səbəblərdir. Dinc dövrdə çox qarışıq və mürəkkəb travmalar, o cümlədən kəllə-beyin travmaları ilə birlikdə, çanaq sümüklərinin mürəkkəb sınıqları, səthi narkoz altında uzun çəkən əməliyyatlardan sonra travmatik şoka tez-tez rast gəlinir.
Klinik gediş
Şokun gedişində iki: erektil və torpid faza ayırd edilir. Erektil faza hadisə və travmanın baş verdiyi yerdə əməliyyat otağında, müharibə zamanı isə döyüş meydanında travma alan anda baş verir. Bu fazanın müddəti çox qısa və anidir (bəzən 10–15 dəq qədər davam edə bilər). Bu fazada xəstənin huşu özündə olur, danışığı həyəcanlı və gərgin, ətrafa laqeyd olub, öz vəziyyətini belə düşünmür. Ağrıya qarşı reaksiya çox artır. Səsi karlaşır və danışıq qırıq-qırıq olur. Dəri və selikli qişalar avazıyır, tərləmə müşahidə edilir, dəri və vətər refleksləri artır, göz bəbəyi genəlir və işığa qarşı reaksiyası artır. Nəbz bir qədər tezləyir və bəzən azalır, qan təzyiqi artır. Erektil fazanı ancaq hadisə yerində olan şəxs görür, əksər hallarda həkim hadisə yerində olmadığından bu fazanı görə bilmir.
Erektil faza torpid fazaya tez keçir. Xəstə hərəkətsiz, qıcolmuş şəkildə qalır və o nə şıkayətlənir, nə qışqırır, heç nə tələb etmir. Bədəni soyuq, sifəti avazımış, meyitə oxşayır, baxışları hərəkətsiz olur. Nəbzi zəif olur. Verilən suallara cavab vermir, sakit səslə öz-özünə nə isə deyir, tənəffüs səthidir, dərisini hiss etmir. Oyandırıcı maddələr verildikdən bir neçə saat sonra belə vəziyyət keçib gedir, bəzən isə ölənə qədər davam edir. Torpid fazada ürək tonları karlaşır, qan təzyiqi enir, qanın damarda axma surəti azalır, qan qatlaşır, eritrositlər çoxalır.
Torpid faza 4 dərəcəyə bölünür: Dərinin rəngi avazımış, nəbz ritmik, dəqiqədə 90–100, qan təzyiqi 100–90 c/süt, tənəffüs 22–24 dəqiqədə, huşu özündə olur.
Dərinin rəngi kəskin avazımış, səsi zəif, bədən t 35 °C, nəbz 120–140, qan təzyiqi 90–80 mm c/süt, tənəffüs səthi 30–dək olur.
Dərinin ağarması, torpaq rəngi, tərlə örtülmüş, nəbz sapvari 140–160 dəqiqədə, qan təzyiqi 70–60 mm c/süt, tənəffüs səthi — 30–35, tormozlanma, reflekslər təyin olunmur.
Agoniya, kollaps, huşu yoxdur, nəbz sapvarı, bəzən hiss olunmur, qan təzyiqi 50–dən aşağı, tənəffüs sönmüş, bilinmir.
Torpid fazalı şokda ürək tonları karlaşır, proqressiv olaraq qan təzyiqi enir, qanın damarda sürəti azalır, qan qatılaşır və eritrositlər çoxalır. Toxumalarda oksigen aclığı və oliquriya müşahidə edilir.
Travmatik şokun diaqnozunu düzgün təyin etmək üçün onu bir çox ağır və ona oxşar xəstəliklərlə (yarada infeksiyadan baş verən intoksikasiya, piy emboliyası, beyin kəllə travmaları, daxili orqanların qanaxması, travmatik toksikoz və s. ilə) differensiasiya etmək lazımdır.
İlkin tibbi yardım
İlk tibbi yardımın göstərilməsi hadisə yerində təcili aparılmalıdır. Çünki bu yardım nə qədər tez və düzgün aparılsa, o qədər sonrakı müalicəsi və nəticəsi müsbət effekt verə bilər.
Zədələnmə ocağında şoka qarşı sadə üsullardan standart şinaların və əl altı vasitələrin köməyi ilə nəqliyyat immobilizasiyanın vacibliyini qeyd etmək lazımdır.
Əgər ilk yardım təcili yardım maşında göstərilərsə, sınıq və çıxıq olarsa, xüsusi nəqliyyat şinalarından istifadə edərək yaxşı immobilizasiya, travmanın xarakteri və lokalizasiyasından asılı olaraq novokain blokadası etmək (dairəvi, vaqosimpatik, paranefral blokadası) lazımdır. Daxili qanaxmaya və ya mədə-bağırsağın dərialtı partlamasına şübhə varsa, xəstəxanaya gələnə qədər analgetiklərdən istifadə etmək olmaz. Xəstəxanaya aparılarkən xəstəyə oksigen verilməli, müvəqqəti qandayandırma üsulları tətbiq edilməlidir.
Müalicə
Ağrını kəsmək üçün xəstəyə narkotik analgetiklər (pantopon, omnopon, promedol), bromidlər, hedonal və s. vurulmalıdır. Müalicə narkozu kimi 1:1 nisbətində azot 1–oksidi ilə oksigen qarışığı verilir. Qanaxmanın qarşısı tam alınmalıdır. İmpulsların zədələnmiş nahiyədən mərkəzi sinir sisteminə nəql olunmasının qarşısını almaq üçün novokain blokadaları edilir, sınıq yerinə isə 10–40 ml 1–2 %–li novokain yeridilir.
Şokun dərəcəsindən asılı olaraq müalicə məqsədilə qan, poliqlükin (450–900 ml–dək), reopoliqlükin (500 ml) köçürülür. III–IV dərəcəli şokda pozulmuş qan dövranını bərpa etmək məqsədilə vena daxilinə böyük dozada köçürülən qan təzyiqi qaldıra bilmir, əgər qaldırırsa da tez bir zamanda enir. Vena daxilinə böyük dozada vurulan qan sağ ürəyin yükünü artırır və xəstə şokdan çıxmayıb vəziyyəti pisləşərək ölür. Ona görə də III–IV dərəcəli şokda vena daxilinə sürətlə 500 ml qan vurduqda xəstənin qan təzyiqi 70 mm c/süt qədər yüksəlməzsə, onda arteriya daxilinə 250–500 ml qan və qanı əvəzedən maddələr (poliqlükin, polivinil) vurulur.
Yelena Apanoviç
Yelena Mixaylovna Apanoviç (Олена Михайлівна Апанович; ) — SSRİ və Ukrayna tarixçisi, arxivçisi, yazıçısı. O, 1991-ci ildən Ukrayna Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.
Həyatı
Yelena Mixaylovna Apanoviç 9 sentyabr 1919-cu ildə Simbirsk quberniyasının Melekesi şəhərində (indiki Rusiyada, Ulyanovsk vilayətinin Dimitrovqrad şəhəri) anadan olmuşdur. Onun atası Mixaylo Apanoviç belarusəsilli dəmir yolu işçisi, anası Kamilla isə Polşa zadəgan Bortnovski ailəsindən idi. Mixaylonun işinin spesifikliyinə görə ailə daim yaşayış yerini dəyişdirməli olmuşdur. Onlar Belqorod, Sumı, Xarkov, Harbin (1929–1933-cü illərdə ata Çin–Şərqi Dəmiryolunun baş auditoru vəzifəsində işləmişdir), sonra yenidən Xarkovda yaşamışdılar.
Apanoviç 1936-cı ildə Xarkovda orta məktəbi əla nəticələr ilə bitirmiş, Moskvada Ümumittifaq Kommunist Jurnalistika İnstitutuna daxil olmuşdur. O, ləğv edilməsi ilə əlaqədar olaraq Xarkov Milli Pedaqoji Universitetində (1941-ci ildə bitirdiyi rus dili və ədəbiyyatı fakültəsi) təhsilini davam etdirmişdir. Apanoviç İkinci Dünya müharibəsi illərində Cənubi Qazaxıstana təxliyə olunmuşdur. O, sonra Ufaya köçmüş, 1942–1944-cü illərdə burada Başqırd Radio Komitəsinin müxbiri və nodal radio yayımının təlimatçısı kimi işləmişdir. Apanoviç 1944-cü ilin mayında Kiyevə qayıtmışdır. O, 1944–1950-ci illərdə elmi işçi, böyük elmi işçi, 1946-cı ilin iyun ayından şöbə müdiri olmuşdur. Apanoviç Ukrayna Mərkəzi Dövlət İncəsənət İnstitutunun (Kiyev) qədim aktlar üzrə fəlsəfə doktoru olmuşdur. O, 1950-ci ildə "1768–1774 Rusiya–Türkiyə müharibəsi zamanı rus ordusunun tərkibində Zaporojya ordusu, onun təşkili və hərbi əməliyyatları" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Apanoviç 1950–1952-ci illərdə Ukrayna SSR Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunda kiçik elmi işçi, 1956-cı ildən böyük elmi işçi olmuşdur. O, 1951-ci ildə Kaxovka SES-in tikintisi ərəfəsində keçmiş Zaporojya Seçinin məntəqələrinə arxeoloji ekspedisiyalarda iştirak etmiş və sonradan süni Kaxovka su anbarı yaradılmışdır. Apanoviç Böyük Çəmənliyi ilkin formada tapan sonuncu tarixçilərdən biri olmuşdur. O, 12 sentyabr 1972-ci ildə siyasi baxışlarına görə işdən xaric edilmişdir. Formal olaraq "ştatları ixtisar etmək haqqında" qərara görə, əslində isə elmdə dissidentliyə görə bu icra edilmişdir. 1994-cü ildə "siyasi səbəblərə görə" işdən çıxarıldığı üçün işə bərpa edilmişdir.
Apanoviç 1972–1986-cı illərdə Ukrayna Elmlər Akademiyasının Mərkəzi Elmi Kitabxanasında Əlyazmalar şöbəsinin baş elmi işçisi vəzifəsində çalışmışdır. Bu illərdə o, XV–XVIII əsrlərə aid Ukrayna əlyazma tarixi kitablarını öyrənmişdir. Əsərləri Ukraynada çap olunmadığına görə onları Moskva, Leninqrad, Vilnüs və Tallində çap etdimişdir. O, kitabxana fondlarında Ümumukrayna Elmlər Akademiyasının ilk prezidenti akademik V. İ. Vernadskinin materiallarını aşkar etmiş, onların əsasında 20 məqalə və monoqrafiya yazıb nəşr etdirmişdir. O, 1987–1991-ci illərdə Ukrayna SSR Elmlər Akademiyasının Vernadskinin elmi irsinin inkişafı üzrə Komissiyasının elmi katibinin müavini olmuşdur.
Apanoviç 1986-cı ildən təqaüdə çıxmış, lakin işləməyə davam etmişdir. O, Ukraynanın elmi, ictimai və mədəni həyatında fəal iştirak etmişdir. Apanoviç 1998-ci ildə monoqrafiya nəşr etmişdir və bu, Çertomlık Seçi haqqında ilk əsər olmuşdur Monoqrafiya indiki dövrdə Ukrayna tarixşünaslığında bu kazak quruluşu haqqında yeganə elmi əsər olaraq qalmışdır. O həmçinin, hərb tarixi və icəsənət tarixi ilə bağlı tədqiqatlarla məşğul olmuş ("XVIII əsrin birinci yarısında Ukrayna Silahlı Qüvvələri", "Kazakların mədəniyyəti", "Zaporojya kazakları haqqında hekayələr"). 1991-ci ildə Ukrayna Yazıçılar Birliyinə üzv qəbul edilən Apanoviçin elmi fəaliyyəti burada rəsmi qiymət almışdır.
Yelena Mixaylovna Apanoviç 21 fevral 2000-ci ildə vəfat etmişdir. Kiyev Patriarxlığının Ukrayna Pravoslav Kilsəsinin keşişləri tərəfindən "Kiyev-Mogila Akademiyası" Milli Universitetinin Blaqoveşşeniye kilsəsində vida mərasimi keçirilmiş, Kiyevdəki Baykove qəbiristanlığında dəfn edilmişdir (sahə № 49a).
Scania
Skania (Skåne ) — İsveçin ən cənubunda yerləşən tarixi əyaləti (landşaft). Götaland coğrafi rayonunun cənub hissəsində yerləşən, Skåne qraflığı ilə təxminən bitişik olan əyalət 1997-ci ildə yaradılmışdır. İsveçin digər keçmiş əyalətləri kimi, Scania hələ də danışıq nitqində və mədəni istinadlarda özünü göstərir və buna görə də arxaik bir anlayış kimi qəbul edilə bilməz. Scania daxilində Skåne Regional Şurasının tərkibində muxtar olan 33 bələdiyyə var. Scania'nın ən böyük şəhəri Malmö, İsveçin üçüncü ən böyük şəhəri, həmçinin Skandinaviyada beşinci ən böyük şəhərdir.
Şimalda Scania keçmiş Halland və Småland əyalətləri, şimal-şərqdə Blekinge, şərq və cənubda Baltik dənizi və qərbdə Öresund ilə həmsərhəddir. 2000-ci ildən, avtomobil və dəmir yolu körpüsü, Öresund körpüsü Scania-nı Danimarka ilə birləşdirir. Scania transmilli Øresund Regionunun bir hissəsini təşkil edir.
Şimaldan cənuba Scania təxminən 130 km-dir; İsveçin ümumi ərazisinin 3%-dən azını əhatə edir. 1.320.000-dən çox əhalisi ilə ölkə əhalisinin 13%-ni təşkil edir.
Tarixən Scania 1658-ci ildə Roskilde müqaviləsi imzalanana qədər Danimarka krallığının bir hissəsini təşkil etmişdir Danimarka Skan müharibəsi zamanı (1676–1679) və 1711-ci ildə Böyük Şimal Müharibəsi zamanı yenidən qısa müddətə əyalətə nəzarəti ələ keçirdi. Scania 1720-ci ildən İsveçin mübahisəsiz bir hissəsidir.
Adil Nadirov
Adil Nadirov — azərbaycanlı keçmiş futbolçu və məşqçi, "Qarabağ" klubunun təsisçilərindən biri.
Həyatı
1950-ci il aprelin 28-də Ağdamda anadan olub. Futbola 1960-ci ildə Uşaq İdman Məktəbində Nadir Xudabaxşıyevin rəhbərliyi altında başlayıb. 1965-ci ildən "Məhsul" komandasında oynayıb. 1968-ci ildə SSRİ birinciliyinin aşağı dəstəsində çıxış edən Mingəçevirin "Toxucu", daha sonra hərbi xidmətlə əlaqədar Tiflisin "OİK" komandasında çıxış edib. Əsgərlikdən qayıtdıqdan sonra yenidən Ağdam komandasının şərəfini qoruyub. 1981-ci ildə, ağır zədə aldıqdan sonra futbolla vidalaşıb. 1987-ci ildə indiki "Qarabağ"ı təsis edib və ilk baş məşqçisi olub. Komanda 3 dəfə SSRİ dövründə Azərbaycan çempionu, 1 dəfə isə yeni yaradılmış milli çempionatın qalibi adını qazanıb. 30-dan çox futbolçunun yetişməsində əməyi olub. Məhz bu səbəbdən, "əməkdar məşqçi" adına layiq görülüb.
1993-cü ildə Ağdam ermənilər tərəfindən işğal olunduqdan sonra komandanın yaşaması üçün fədakarlıq göstərən şəxslərdən biri olub. Azərbaycan milli futbol komandasının yarımmüdafiəçisi Vüqar Nadirovun əmisi idi.
2018-ci il yanvarın 28-də vəfat edib.
Seyran Qafarzadə
Seyran Qafarzadə (Seyran Əmir oğlu Qafarov; 2 oktyabr 1969, Bakı — 5 noyabr 2018) — Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının üzvü, Batman Universitetinin professoru, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, Bakı Musiqi Akademiyasının baş müəllimi.
Fəaliyyəti
Seyran Qafarov Türkiyə və Azərbaycanda bir sıra beynəlxalq simpozium və konfranslarda elmi məruzələrlə çıxış etmiş, nüfuzlu elmi toplularda məqalələri dərc olunmuşdur. Onun rus, türk və Azərbaycan dillərində yazdığı elmi məqalə, metodik iş və məruzələrində Azərbaycanın unudulmuş qədim nəfəsli aləti olan neyin tarixçəsi, bərpası ilə əlaqədar əsaslı və mühüm nəticələr əldə edilmişdir. Həmçinin, İslama qədərki dövrlərə aid təhlillərdə Azərbaycan və ümumtürk mədəniyyətinə xas olan nəfəsli alətlərin advermə əsasları geniş izah edilmiş, diqqət çəkən maraqlı fikirlər irəli sürülmüşdür.
Seyran Qafarov 2012-ci ildə Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqına üzv seçilmişdi. O, Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının keçirdiyi ümumrespublika və beynəlxalq konfranslarda dəfələrlə samballı məruzələrlə çıxış etmişdir. Onun anası sənətşünalıq üzrə fəlsəfə doktoru, BMA-nın professoru Zemfira Qafarova uzun illərdir Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqının katibidir. Elmi məqalələri arasında Türk dilində yazdığı "Müzik Enstrümanlarında Totemleşme Olgusu ve Türklerin Gözdesi Düz Flütü", "Türk Nayı Neyi veya Aerofonları Teşhis Eden Kavram", "Hun Türklerin Yuğ Töreni’nde Kullanılan Zurna/Boru veya Mey/Nayçeyi – Balaban Enstrümanları Hakkında Bazı Görüşler" böyük maraqla qarşılanmışdır.
Vəfatı
Seyran Qafarzadə 2018-ci il 5 noyabr tarixində vəfat etmişdir.
Zuberxa
Zuberxa — Dağıstan Respublikasında, Böyük Qafqaz dağlarının şərq hissəsində yerləşən dağ massivi.
Ümumi məlumat
Zuberxa dağ massivi mərkəzi Dağıstanda olub, Kulimer dağ sisteminə daxildir. Massiv Gergebil rayonu ərazisində yerləşir. Hündürlüyü 2338 metrdir. Gergebil tərəfdən massivin nisbi hündürlüyü - 800 metr, Aymaka tərəfdən - 600 metrdir. Massivi cənub-qərbdən Qaragöysu çayı, cənub-şərqdən Zinlak çayı (Aymakin dərəsi), şimal-şərqdən isə Exeb çayı dərəsə əhatə edir. Zuberxa massivi şimaldan tədricən Nakilrox silsiləsinə keçir. Ərazinin şimal-şərq yamacı meyillidir. Digər yamacları isə dik və qayalıdır. Şimal-qərbdə olan dik yamacların hündürlüyü 400 metrə çatır. Dik qayalı yamacların ətəyində daş,çınqıl formasında qalın qırıntı qatı toplanıb. Dik qayalı ərazilər vertikal formada yarağanlarla kəsilib. Dağ massivi əsasən aşağı təbaşirin gil, əhəng daşı və mərmər süxurlarından təşkil olunub. Massivin ətəyində Aymaka kəndi yerləşir.
Bitki örtüyü
Zuberxa dağ massivi üçün xarakterik landşaft alp və subalp çəmənlikləridir. Meşə əraziləri şimal-qərb yamacında üstünlük təşkil edir. Daha çox qarışq meşə üçün xarakterik olan ağaclar geniş yayılıb: şam, əsməqovaq, göyrüş, vələs, yunan qozu və cökə.
Maraqlı faktlar
Qədim dövrlərdə dağda müqəddəs yer mövcud olmuşdur. 1882-ci ildə D.H. Anuçin bu ərazidə qazıntı işləri aparmış və bürüncdən olan çoxlu əşyalar tapmışdır: sırğalar, üzüklər və bilərziklər. Bundan əlavə müqəddəs yerdə çoxlu heyvan sümükləri aşkar edilmişdir. Böyük ehtimal ki, bunlar ərazidə qurban kəsmə mərasiminin olmasını sübüt edir.
Zuberxa massivi həm də, paraplan həvəskarlarının sevimli yeridir. İl boyu dağ zirvəsinə yerli və gəlmə türistlərin axını mövcuddur. Onları daha çox şimal-qərbdə olan 400 metrlik dik yamaca açılan mənzərə cəlb edir. Çox aydın havada zirvədən Xəzər dənizini və ətraf ərazilərdə olan kəndləri belə görmək mümkündür.
İstinadlar
.
Burkina-Faso himni
Une Seule Nuit (başqa adları L'Hymne de la victoire və ya Ditanyè) — Burkina Faso dövlət himni.
Qurmalı silah
thumb|250px|sağ|Winchester Model 70-in mexanizmi; Mauser sisteminin təkmilləşdirilmiş versiyası olan model dünyanın ən məşhur və populyar silahları arasında yer almışdır. Silah daha çox mülki məqsədlər üçün istifadə edilmiş olsa da [[Polis və Vyetnam müharibəsi və Koreya müharibəsi dövründə ABŞ Hərbi Donanması tərəfindən snayper tüfəngi]]
Qurmalı silahı (Bolt action), qundağa bağlanma yerinin qarşısında, patron yatağının arxasında və tətiyin üstündə və tüfəngdən istifadə edən şəxsin əli tərəfdə (ümumiyyətlə sağda) yerləşən bir qurma qolu ilə atəş açmaq üçün hazırlanan odlu silah növüdür. İkinci dünya müharibəsi dövrünə qədər (İkinci Dünya Müharibəsində müharibəyə qatılmış bütün ordular ABŞ-dən başqa əsasən Bolt Action silahlarına sahib idi və bu silahlardan başqa əsgərlərini pulemyot və tapança ilə silahlandırırdılar) ikidən artıq patron götürə bilən piyada tüfənglərində seçilən və düzəldilməsi mümkün olsa da, müasir dövrdə artıq ordularda az atış tutumuna ehtiyac duyan (məsələn, snayperlər) və ov ilə ovçunun mümkün qədər bərabər olmasını təmin edən ovçular tərəfindən sevilir. Yarım avtomatik yivli silahları dəqiq atış qabiliyyətinə malik olan şəkildə dizayn etmək də asan məsələ olmadığından, Bolt actionlar daha ucuz və daha yüksək vuruş dərəcələri olan modellər şəklində istehsal olunurlar. Bundan əlavə, bu sistemin çox xarizmatik və gözəl olduğunu düşünən mülki atıcılar (xüsusən ovçular) yarı avtomatik silahla yırtıcının ard-arda vurulmasının həm etikaya uyğun olmadığını, həm də əyləncəli olmadığını nəzərə alaraq bu sistemi seçirlər. Hal-hazırda Türkiyədə yarı avtomatik yivli ov tüfənglərinə daşıma sənədi verilmir, məhz buna görə yivli silahlar ilə ova çıxmaq istəyən şəxslər yalnız Bolt action modelləri ilə qanuni olaraq ova çıxa bilirlər.
thumb|sağ|250px|Springfield 1903 [[modelinə aid mexanizm: Silah Birinci dünya müharibəsi dövründə ABŞ Silahlı Qüvvələri tərəfindən istifadə edilən əsas silah vəziyyətində olsa da, İkinci dünya müharibəsi dövründə ABŞ müharibəyə daxil olanda M1 Garandı istifadə etdiyi üçün bu silahları snayper tüfəngi kimi modifikasiya edib istifadə etmişdir.]]
Qəhrəman Nəsirov
Qəhrəman Fərman oğlu Nəsirov (28 noyabr 2000; Bryansk, Rusiya — 10 oktyabr 2020; Cəbrayıl rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Qəhrəman Nəsirov 28 noyabr 2000-ci ildə Mingəçevir şəhərində anadan olmuşdur.
Hərbi xidməti
Qəhrəman Nəsirov 2019-cu ildə Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət etmişdir. Hərbi xidmətini eyni hərbi birləşmədə müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu olaraq davam etmişdir.
Azərbaycan Ordusunun Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrinin əsgəri olan Qəhrəman Nəsirov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Murovdağın, Cəbrayılın və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Qəhrəman Nəsirov 10 oktyabr 2020-ci ildə Cəbrayıl rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qəhrəman Nəsirov ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Burundi himni
Burundi Bwacu — Burundi dövlət himni.
Ayn-Defla vilayəti
Ayn-Defla vilayəti —
Ərazisi
Ayn-Defla vilayətinin ərazisi 4 892 Km2-dır. Ayn-Defla vilayətinə 14 rayon daxilidir.
Əhalisi
2008-ci ilə olan məlumatlara əsasən Ayn-Defla vilayətinin əhalisi 766 014 nəfərdir. Əhalinin mütləqi ərəblərdən ibarətdir.
Liquriyaca Vikipediya
Liquriyaca Vikipediya  — Vikipediyanın Liquriya dilində olan bölməsidir. Liquriyaca Vikipediya 2008-ci ildə yaradılıb.
Podostemaceae
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Təyinat nöqtəsi (film, 2000)
Süjet xətti
Aleks bütün siniflə 10 günlük Parisə dincəlməyə gedir. Hava limanında öyrənir ki, təyyarənin uçuş vaxtı onun doğum günü ilə eyni vaxta düşür. Daha sonra intuisiyasına güvənərək, o daha yeddi nəfərlə birlikdə təyyarəni tərk edir. Elə bu vaxt onların təyyarəsi partlayır. Sağ qalmış sərnişinlər sonradan bir-bir dəhşətli şəraitdə ölürlər. Aleks başa düşür ki, ölümü aldada bilməz. Bu, sadəcə, vaxt udmaqdan başqa bir şey deyil...
Ədhəm Tenişov
Ədhəm Rəhimoviç Tenişov (Әдһәм Тенишев; ) — sovet və Rusiya linqivist-türkoloqu, monqolşünası. Filologiya elmləri doktoru, professor, SSRİ EA-nın müxbir üzvü (1984). Rusiya Elmlər Akademiyasının Ural-Altay dilləri şöbəsinin müdiri. «Sovet Türkologiyası» jurnalının baş redaktoru və çoxcildli nəşr olan «Сравнительно-историческая грамматика тюркских языков» buraxılışının redaktoru.
Həyatı
Ədhəm Rəhimoviç Tenişov 25 aprel 1921-ci ildə Penza şəhərində anadan olmuşdu.
Ədhəm Tenişov 11 iyul 2004-cü ildə Moskva şəhərində vəfat edib
Zəlimxan Məmmədli
Həyatı
Zəlimxan Məmmədli 17 iyul 1957-ci il tarixində Gürcüstan Sovet Sosialist Respublikasının Qardabani rayonunun Kosalı kəndində anadan olmuşdur. 1981-ci ildə Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunun Stomatologiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. 1996-cı ildə isə Qərb Universitetinin Beynəlxalq siyasət və iqtisadiyyat fakültəsini bitirmişdir.
1982-ci ildən etibarən 6 saylı şəhər poliklinikasında həkim-stomatoloq olaraq çalışır.
Ailəlidir, 2 qızı və 1 oğlu var.
Elmi fəaliyyəti
1998-ci ildə ABŞ-nin Beynəlxalq Elm, Təhsil, İncəsənət və Sənaye Akademiyasının üzvü seçilmişdir. 2017-ci ildə Gürcüstanın Cumber Lejava adına Beynəlxalq Akademiyasının akademiki seçilmişdir.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
Zəlimxan Məmmədli 1988-ci ildən etibarən Milli Azadlıq Mübarizəsinə qoşulmuşdur.
Zəlimxan Məmmədli 16 avqust 1992-ci il tarixində Azərbaycan Prezidenti Əbülfəz Elçibəyin 117 nömrəli fərmanı ilə Xətai Rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı təyin edilmişdir. Zəlimxan Məmmədli vəzifədə olduğu müddətdə "Ana harayı" abidəsinin, Şah İsmayıl Xətainin heykəlinin, Hacı Zeynəlabdin Tağıyevin büstünün ucaldılmasına nail olmuşdur. O, 12 iyul 1993-cü il tarixində Azərbaycan Respublikası Prezidentinin səlahiyyətini həyata keçirən Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri Heydər Əliyevin 667 nömrəli fərmanı ilə vəzifəsindən azad edilmişdir.
1992-ci ilin noyabr ayının 16-da Sumqayıt şəhərində Azərbaycan Sambo Federasiyası I Təsis Qurultayı keçirilmişdir. Qurultayda Zəlimxan Məmmədli qurumun ilk prezdenti seçilmişdir. O, bu vəzifəni 2002-ci ilədək daşımışdır. 1998–2002-ci illərdə Avropa Sambo Federasiyasının vitse-prezidenti, 1997–2002-ci illərdə isə Beynəlxalq Sambo Federasiyasının Tibb Komissiyasının sədri olmuşdur.
Zəlimxan Məmmədli 2002-ci ildə "Milliyət" qəzetini təsis etmişdir.
12 aprel 2009-cu il tarixində keçirilmiş Borçalı İctimai Cəmiyyətinin qurultayında Zəlimxan Məmmədli Eyvaz Borçalıdan sonra qurumun sədri seçilmişdir. 25 dekabr 2021-ci ildə bu vəzifədən istefa vermişdir.
2012-ci ildən Dünya Azərbaycanlıları Konqresinin İdarə Heyətinin üzvüdür.
Partiya fəaliyyəti
Zəlimxan Məmmədli Azərbaycan Xalq Cəbhəsinin Xətai Rayon Şöbəsinin sədri olmuşdur. Daha sonralar Azərbaycan Xalq Cəbhəsi sədri Əbülfəz Elçibəyin müavini, sonra isə sədr aparatının rəhbəri, sədrin ictimai, siyasi və xarici əlaqələr üzrə sədr müavini vəzifələrini daşımışdır.
Daha sonra Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyası üzvü və Ali Məclisinin sədri olmuş Zəlimxan Məmmədov 2010-cu ildə bu partiyadan istefa vermiş, istefası 20 iyun 2010-cu il tarixində təsdiqlənmişdir.
12 iyun 2020-ci ildə Haqq Ədalət Partiyası İdarə Heyətinin iclasında Zəlimxan Məmmədli partiyaya üzv seçilmiş, Haqq Ədalət Partiyası Ali Məclisinin sədri və İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.
Seçkilərdə
2010-cu il parlament seçkilərində 33 saylı Xətai birinci seçki dairəsindən Klassik Xalq Cəbhəsi Partiyası üzvü olaraq deputatlığa namizəd olmuş, 1809 səs (10.4 %) səs toplayaraq seçkiləri ikinci sırada bitirmişdir.
2020-ci il parlament seçkilərində 33 saylı Xətai birinci seçki dairəsindən bitərəf namizəd olmuş, lakin deputat seçilə bilməmişdir, lakin Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən həmin dairədə seçki nəticələri ləğv edilmişdir. Zəlimxan Məmmədli 33 saylı Xətai birinci seçki dairəsi üzrə keçirilməsi planlaşdırılan təkrar seçkilərdə deputatlığa yenidən namizəd olacağını bildirmişdir.
North American A-27
North American A-27 (Azərbaycanca: Şimali Amerika A-27), North American T-6 Texan döyüş təyyarəsinin hücum versiyasıdır, Taylandda yüngül hücum təyyarəsi kimi istifadə edilmişdir.
Vüqar Tapdıqlı
Vüqar İsa oğlu Tapdıqlı — azərbaycanlı yazıçı, jurnalist.
Həyatı
Ailəlidir. 3 övladı var.
Əyn-Təmüşənt vilayəti
Ərazisi
Ayn-Temuşent vilayətinin ərazisi 2 379 Km2-dır. Ayn-Temuşent vilayətinə 8 rayon daxilidir.
Əhalisi
2008-ci ilə olan məlumatlara əsasən Ayn-Temuşent vilayətinin əhalisi 372 239 nəfərdir. Əhalinin mütləqi ərəblərdən ibarətdir.
Sabina Derflinger
Sabina Derflinger (Sabine Derflinger ) — Avstriyalı rejissor, ssenarist və prodüser; Avropa Film Akademiyasının üzvü.
Bioqrafiyası
1963-cü ildə Avstriyanın Vels şəhərində anadan olmuşdur. 1991-ci ildə bir neçə il filmlərdə rejissor və prodüser kimi işlədikdən sonra Vyana Film Akademiyasında (ixtisas ədəbiyyatı və dramaturgiya) təhsil almağa başlamışdır. 1996-cı ildə təhsilini "Filmerzählungen zwischen Epik & Dramatik" diplom işi ilə uğurla başa vurmuşdur.
NGC 3253
NGC 3253, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Sabina Derflinger
Bioqrafiyası
Sabina Derflinger bədii və sənədli filmlərdəki bir çox rolu ilə tanınır. Bu rollarına görə bir çox mükafatlara layiq görülmüşdür. Avstriyanın ORF kanalında yayımlanan "Tatort" cinayət serialını idarə edən ilk qadın oldu. Sonra eyni kanaldakı digər seriallarda rol alır. Son illərdə bir neçə televiziya kanalının diqqətini çəkmişdir.
2003-cü ildə aldığı mükafatlar: Kulturpreis des Landes Oberösterreich və Österreichischer Förderungspreis für Filmkunst.
Filoqrafiya
Alman dilində adları:
Nou Neym Klub
Nou Neym Klub və ya Nou Neym Kilbörn  — Londonun Kilbörn rayonunda yerləşən həvəskar keçmiş İngiltərə futbol klubu. Klubun oyun meydançası pis şəraitdə olduğu üçün onlara "Palçıqçılar" (Mudlarks) ləqəbi verildi.
Klubun qeydə alınan ilk matçları 1863-cü ilin yanvar və aprel aylarında "Barns" klubu üzərində qələbə ilə başa çatan oyunlar idi. Klub 26 oktyabr 1863-cü ildə İngilətərə Futbol Assosiasiyasının 11 qurucu üzvlərdən biri idi və klubu İFA-nın ilk prezidenti seçilən klubun kapitanı Artur Pember təmsil edirdi. "N. N" İFA-nın qurucularından biri kimi müəyyən reputasiyaya sahib olsa da və 1866-cı ildə yalnız Assosiyasiyanın qanunları ilə oynayan 3 klubdan biri olsa da klub heç vaxt elit klublardan biri sayılmırdı və 1868-ci ildə Artur Pemberin mühacirətindən sonra kluba maraq azaldı. 1869–70 mövsümündə klub tez-tez yeni kapitan Tebbutt iştirak etmədən oynamaq məcburiyyətində qalırdı və klubun 5 fevral 1870-ci ildə "Apton Park" klubuna qarşı keçirdiyi və məğlubiyyətlə başa çatan son qeydə alınmış matçı zamanı yalnız yeddi oyunçusu oynamağa gəlmişdir.
Klub həmin ay İngiltərə Futbol Assosiasiyasının illik yığıncağına nümayəndə heyətini göndərmiş və 3 mart 1870-ci ildə "N. N"-nin iki oyunçusu İngiltərə ilə Şotlandiya arasında keçirilən ilk təmsilçi oyunda iştirak etmişdi, lakin sonradan dərc edilmiş matç siyahılarında klubun hər-hansı fəaliyyəti barədə bəhs olunmur və klub adına hər-hansısa əlavə nəticələr mövcud deyil. 1871-ci ildən etibarən klubun adı Futbol Assosiasiyasının üzvlərinin siyahısında hallanmır.
1871-ci ildə yaranan "Brondsbri" klubu "N. N"-nin dirçəlşi hesab olunurdu. və klubun adı tez-tez "Brondsbri N. N." kimi çəkilirdi.
Şredinger tənliyi
thumb|375x375px|Varşava Yeni Texnologiyalar Universitetinin qarşısında Şredinger tənliyi (Oxota kampusu) (yuxarı sağda) Şredinger tənliyi — kvant-mexaniki sistemləri təsvir edən xüsusi törəməli xətti diferensial tənlik; kvant mexanikasının fundamental tənliyi. Bu tənlik kvant mexanikasının inkişafında başlıca dönüş nöqtəsi yaratmışdır. Tənlik Ervin Şredingerin adını daşıyır. Şredinger bu tənliyi 1925-ci ildə irəli sürmüş, 1926-cı ildə nəşr etdirmiş, 1933-cü ildə isə bu işinə görə Fizika üzrə Nobel Mükafatı almışdır.
Konseptual olaraq Şredinger tənliyi klassik mexanikadakı Nyutonun ikinci qanununun kvant qarşılığıdır. Bir sıra məlum başlanğıc şərtləri nəzərə aldıqda, Nyutonun ikinci qanunu müəyyən bir fiziki sistemin zamanla hansı yolu keçəcəyinə dair riyazi proqnoz verir. Şredinger tənliyi dalğa funksiyası nın zamana görə evolyusiyasını, təcrid olunmuş fiziki sistemin kvant-mexaniki xarakteristikasını ifadə edir. Tənlik zaman-evolyusiya operatorunun unitarlığı şərtindən çıxarıla bilər və buna görə də kvant Hamiltonianı olan özü-özünə qoşma operatorun üstlü qiymətiylə əldə olunmalıdır.
Önhazırlıq
thumb|299x299px|Qeyri-relativistik Şredinger tənliyinin V=0 üçün uyğun olan dalğa funksiyasının kompleks qrafiki. Başqa sözlə, bu, boş fəzada sərbəst hərəkət edən zərrəciyə uyğundur. Fizika və ya kimyanın giriş kurslarında, adətən, Şredinger tənliyini elə verirlər ki, yalnız diferensial hesabının əsas anlayış və xassələrini, xüsusən də fəza və zamana aid törəmələri bilərək hesablamalar aparmaq mümkün olsun. Bütün bu deyilənləri özündə əks etdirən Şredinger tənliyinin xüsusi halı, tək qeyri-relyativist hissəcik üçün birölçülü mövqe-fəza Şredinger tənliyidir:
Burada, \Psi(x,t) dalğa funksiyası olub, hər bir x nöqtəsinə t anında müəyyən bir kompleks ədədi qarşı qoyur. m parametri hissəciyin kütləsi, V (x,t) isə hissəciyin yerləşdiyi mühiti xarakterizə edən potensial, i xəyali vahid, \hbar isə gətirilmiş Plank sabitidir. thumb|297x297px|Bu üç cərgənin hər biri harmonik ossilyator üçün zamandan asılı olan Şredinger tənliyinə uyğun gələn dalğa funksiyasıdır. Sol: Dalğa funksiyasının həqiqi hissəsi (mavi) və xəyali hissəsi (qırmızı). Sağ: Verilmiş mövqedə bu dalğa funksiyası ilə hissəciyi tapma ehtimalının paylanması. Üst iki sıra durğun dalğalara uyğun gələn stasionar vəziyyətlərə nümunədir. Aşağı cərgə stasionar olmayan vəziyyətə nümunədir. Sağ sütun stasionar vəziyyətlərin niyə "stasionar" adlandırıldığını göstərir. Bu sadə vəziyyətin önünə keçməklə kvant mexanikasının Pol Dirak, David Hilbert , Con fon Neyman və Herman Veyl tərəfindən tərtib edilmiş ciddi riyazi forması kvant-mexaniki sistemin halını \mathcal H Hilbert fəzası nın vektoruyla ifadə edir. Bu vektorun Hilbert fəzasının skalyar hasili altında normallaşdırıldığı fərz edilir, yəni o Dirak notasiyasına tabe olur. Hilbert fəzasının təbiəti sistemdən asılıdır — məsələn, mövqe və impulsu təsvir etmək üçün Hilbert fəzası kompleks kvadratik inteqrallanan funksiyalar fəzası, tək protonun spini üçün isə sadəcə olaraq \Complex^2 ikiölçülü kompleks vektorlar fəzasıdır.
Maraqlanılan fiziki kəmiyyətlər — mövqe, impuls, enerji, spin — Hilbert fəzasına təsir edən Ermit (daha dəqiq, özü-özünə qoşma) xətti operatorlar olan "müşahidəolunanlar" ilə təmsil olunur. Dalğa funksiyası müşahidəolunabilənin məxsusi vektoru ola bilər, bu halda o, məxsusi hal adlanır və əlaqəli xüsusi qiymət həmin məxsusi halda müşahidəolunanın qiymətinə uyğun gəlir. Daha ümumi şəkildə, kvant halı kvant superpozisiyası kimi tanınan məxsusi halların xətti kombinasiyası olacaqdır. Müşahidəolunabilən ölçüldükdə, nəticə Born qaydası ilə verilmiş ehtimalla onun məxsusi qiymətlərindən biri olacaq: ən sadə halda məxsusi qiymət cırlaşmayandır və ehtimalıyla verilir. Burada rabitəli məxsusi vektordur. Daha ümumi şəkildə, məxsusi qiymət cırlaşandır və ehtimalı ilə verilir. Burada P_\lambda rabitəli məxsusi fəza üzrə proyektordur.
İmpulsun məxsusi halı kvadratik inteqrallanmayan, sonsuz dərəcədə mükəmməl monoxromatik dalğa olacaqdır. Eynilə, mövqenin məxsusi halı Dirak delta paylanması olacaq, o kvadratik inteqrallanmır və texniki cəhətdən ümumiyyətlə funksiya deyil. Nəticə etibarilə, heç biri hissəciyin Hilbert fəzasına aid ola bilməz. Fiziklər bəzən bu fəzanın xaricindəki elementlərdən ibarət Hilbert fəzası üçün həqiqi olmayan "əsaslar" irəli sürürlər. Bunlar hesablama rahatlığı üçün icad edilmişdir və fiziki halları təmsil etmir. Beləliklə, mövqe-fəza dalğa funksiyası \Psi(x,t) yuxarıda istifadə edildiyi kimi, zamandan asılı hal vektorunun qeyri-fiziki lakin əlverişli olan "mövqenin məxsusi halları" |x\rangle ilə skalyar hasili kimi yazıla bilər
Zamandan asılı tənlik
Şredinger tənliyinin forması fiziki şəraitdən asılıdır. Ən ümumi forma zamandan asılı Şredinger tənliyidir. O zamana görə dəyişən sistemi təsvir edir:
Burada, t zaman, kvant sisteminin hal vektoru (\Psi yunan hərfi psidir), \hat{H} Hamilton operatorudur.
"Şredinger tənliyi" ifadəsi həm ümumi tənliyi, həm də onun xüsusi qeyri-relyativist versiyanı ifadə edə bilər. Ümumi tənlik həqiqətən də olduqca ümumidir, Dirak tənliyindən tutmuş kvant sahə nəzəriyyəsinə qədər hər şey üçün kvant mexanikasında Hamiltonian üçün müxtəlif ifadələr birləşdirərək istifadə olunur. Xüsusi qeyri-relativist versiya bir çox hallarda, ancaq müəyyən dərəcəyə qədər dəqiq nəticələr verən yaxınlaşmadır.
Şredinger tənliyini tətbiq etmək üçün sistemi təşkil edən hissəciklərin kinetik və potensial enerjilərini nəzərə alaraq sistem üçün Hamiltonian yazılır, sonra o Şredinger tənliyinə daxil edilir. Alınan xüsusi törəməli diferensial tənlik sistem haqqında məlumatı ehtiva edən dalğa funksiyası üçün həll edilir. Praktikada ehtimal sıxlığı funksiyasını təyin etmək üçün hər bir nöqtədə dalğa funksiyasının mütləq qiymətinin kvadratı götürülür. Məsələn, yuxarıdakı kimi mövqe fəzasında \Psi(x,t) dalğa funksiyası verilmişdirsə,
Zamandan asılı olmayan tənlik
Yuxarıda təsvir edilən zamandan asılı Şredinger tənliyi dalğa funksiyalarının stasionar hallar adlanan durğun dalğalar əmələ gətirə biləcəyini xəbər verir. Bu hallar xüsusilə vacibdir, çünki onların ayrıca tədqiqi sonradan istənilən vəziyyət üçün zamandan asılı Şredinger tənliyinin həll olunması məsələsini asanlaşdırır. Stasionar hallar Şredinger tənliyinin daha sadə forması, zamandan asılı olmayan Şredinger tənliyi ilə də təsvir edilə bilər.
burada E sistemin enerjisidir. Bu, yalnız Hamiltonian özü zamandan aşkar şəkildə asılı olmadıqda istifadə olunur. Bununla belə, hətta bu halda ümumi dalğa funksiyası aşağıda xəttilik bölməsində izah edildiyi kimi zamandan asılıdır. Xətti cəbrin diliylə desək, bu tənlik məxsusi qiymətli tənlikdir. Buna görə də, dalğa funksiyası Hamilton operatorunun müvafiq məxsusi qiymət(lər)i olan məxsusi funksiyasıdır.
Xəttilik
Şredinger tənliyi xətti diferensial tənlikdir, yəni iki hal vektoru və  həllərdirsə, onda hər hansı bir xətti kombinasiya da tənliyin həlli olar:
burada avə bixtiyari kompleks ədədlərdir. Üstəlik, bu cəmi istənilən sayda hal vektoru üçün genişləndirmək olar. Bu xassə kvant hallarının superpozisiyalarının Şredinger tənliyinin həlli olmasına imkan verir. Daha ümumi şəkildə desək, Şredinger tənliyinin ümumi həllini hallar əsasında cəmləmə aparmaqla tapmaq olar. Tez-tez istifadə olunan seçim zamandan asılı olmayan Şredinger tənliyinin həlləri olan məxsusi enerji hallarının əsasıdır. Bu əsasda zamandan asılı hal vektoru xətti kombinasiya kimi yazıla bilər
Unitarlıq
\hat{H} Hamilton operatoru sabit olduqda Şredinger tənliyinin həlli var.
zaman-evolyusiya operatoru adlanan unitar operatordur, yəni Hilbert fəzasında vektorlararası skalyar hasili qoruyur. Unitarlıq Şredinger tənliyi üzrə zaman-evolyusiyanın ümumi xassəsidir. İlkin hal isə kimidir. Bu hal t müddətindən sonra belə olar:
bəzi unitar \hat{U}(t) operatorları üçün. Əksinə, fərz edək ki, \hat{U}(t) t vasitəsilə parametrləşdirilmiş vahid operatorların kəsilməz ailəsidir. Ümumiliyi pozmadan parametrləşdirmə elə seçilə bilər ki, \hat{U}(0) hər hansı istənilən N > 0 üçün identifikasiya operatoru olsun. Bu zaman \hat{U}(t) operatorunun t parametrindən asılılığı aşağıdakı kimi olar
bəzən özü-özünə qoşma \hat{G} operatoruna \hat{U}(t) ailəsinin generatoru deyilir. Hamiltonian məhz belə bir generatordur (təbii vahidlərdə 1-ə bərabər olan Plank sabitinə qədər).
Əsasın dəyişməsi
Şredinger tənliyi tez-tez mövqe funksiyaları kimi dəyişən kəmiyyətlərdən istifadə etməklə verilir, lakin vektor-operator tənliyi kimi Hilbert fəzasında ketlərin istənilən ixtiyari tam bazasında etibarlı təmsilə malikdir. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, fiziki Hilbert fəzasından kənarda yerləşən "əsaslar" da hesablama məqsədləri üçün istifadə olunur. Bu, qeyri-relyativistik, spinsiz hissəcik üçün mövqe-fəza və impuls-fəza Şredinger tənlikləri ilə təsvir edilmişdir. Belə bir hissəcik üçün Hilbert fəzası üçölçülü Evklid fəzasında kompleks kvadratik inteqrallanan funksiyalar fəzasıdır və onun Hamiltonianı impuls operatorunda kvadratik olan kinetik və potensial enerji hədlərinin cəmidir.
Üçölçülü \mathbf{r} fəza və \mathbf{p} impuls vektorları üçün mövqe-fəza Şredinger tənliyi aşağıdakı kimi yazılır
İmpuls-fəza qarşılığı dalğa funksiyasının və potensialın Furye çevrilmələrini əhatə edir:
və funksiyaları  funksiyasından aşağıdakıların köməyilə alınır
burada və  Hilbert fəzasının özünə aid deyildir, lakin bu fəzanın bütün elementləri ilə dəqiq müəyyən edilmiş skalyar hasillərə malikdirlər. Mövqe-fəza tənliyi üç ölçüdən bir ölçüyə doğru məhdudlaşdırıldıqda, mövqe-fəza tənliyi yuxarıda verilmiş Şredinger tənliyinin yalnız birinci formasıdır. Kvant mexanikasında mövqe və impuls arasındakı əlaqə bir ölçüdə qiymətləndirilə bilər. Kanonik kvantlamada klassik dəyişənlər x və p kanonik kommutasiya əlaqəsini təmin edən \hat{x} və \hat{p} özü-özünə qoşma operatorlara yüksəldilir
Bu o deməkdir ki,
ona görə də mövqe-fəza təsvirində \hat{p} impuls operatorunun təsiri belədir:. Beləliklə \hat{p}^2 ikitərtibli törəmə olur və üç ölçüdə ikitərtibli törəmə \nabla^2 Laplasian olur.
Kanonik kommutasiya əlaqəsi həm də mövqe və impuls operatorlarının bir-birinin Furye qoşmaları olduğunu nəzərdə tutur. Nəticə etibarilə, ilkin olaraq mövqedən asılılıq baxımından müəyyən edilmiş funksiyalar Furye çevrilməsindən istifadə edərək impuls funksiyalarına çevrilə bilər. Bərk cisim fizikasında Şredinger tənliyi tez-tez impuls funksiyaları üçün yazılır, çünki Blox teoremi periodik kristal qəfəsin potensial cütlərini təmin etdiyindən, ilə  yalnız diskret qarşılıqlı qəfəs vektorları K üçün yazılır. Bu Briluen zonasındakı digər nöqtələrdən asılı olmayaraq Briluen zonasının hər bir nöqtəsində impuls-fəza Şredinger tənliyini həll etməyi asanlaşdırır.
Ehtimal cərəyanı
Şredinger tənliyi yerli ehtimalın saxlanmasına uyğundur. Sağdakı Şredinger tənliyini kompleks qoşma dalğa funksiyasına vurmaq və dalğa funksiyasını Şredinger tənliyinin kompleks qoşmasının soluna vurub çıxmaqla ehtimal üçün kəsilməzlik tənliyini almaq olar:
burada
isə ehtimal cərəyanıdır (vahid səthə düşən cərəyandır).
Dəyişənlərə ayrılma
Əgər Hamiltonian zamanın aşkar funksiyası deyilsə, tənlik fəza və zamana aid hissələrin hasili kimi vuruqlara ayrıla bilər. Tənliyi dəyişənlərə ayırma yolu ilə həll etmək, aşağıdakı formanın həllini axtarmaq deməkdir
burada yalnız sistemi təşkil edən hissəcik(lər)in bütün fəza koordinat(lar)ının, \tau(t) isə yalnız zamanın funksiyasıdır. Bu ifadəni \Psi funksiyasının yerinə yazsaq
Bu, istənilən sayda ölçülər (zamandan asılı olmayan potensialda) istənilən sayda hissəcik üçün ümumiləşdirilir: zamandan asılı tənliyin durğun dalğa həlləri müxtəlif enerjilərin ehtimal paylanması əvəzinə müəyyən enerjiyə malik vəziyyətlərdir. Fizikada bu durğun dalğalar "stasionar vəziyyətlər" və ya "enerji məxsusi halları" adlanır; kimyada onlara "atom orbitalları" və ya "molekul orbitalları" deyilir. Enerjinin məxsusi hallarının superpozisiyaları enerji səviyyələri arasındakı nisbi fazalara uyğun olaraq xassələrini dəyişir. Enerjinin məxsusi halları əsas təşkil edir: hər hansı bir dalğa funksiyası diskret enerji vəziyyətləri üzərində cəmi və ya kəsilməz enerji vəziyyətləri üzərində inteqral və ya daha ümumi olaraq ölçü üzərində inteqral kimi yazıla bilər. Bu, riyaziyyatda spektral teoremdir və sonlu ölçülü vəziyyət fəzasında bu, sadəcə olaraq Ermit matrisinin məxsusi vektorlarının tamlığının ifadəsidir.
Dəyişənlərin ayrılması zamandan asılı olmayan Şredinger tənliyi üçün də səmərəli bir üsul ola bilər. Məsələn, problemin simmetriyasından asılı olaraq, Dekart oxları üzrə
şəklində və ya sferik koordinatlar üzrə aşağıdakı kimi ayrıla bilər:
Sen-Qotard
Sen-Qotard (Gotthardpass, Passo del San Gottardo, Col du Saint-Gothard) — İsveçrədə Alp dağlarının ən əhəmiyyətli dağ aşırımı, Lepontin Alpları arasında yer alır, Valais, Uri, Qraubünden və Tiçino kantonlarının sərhədi boyunca qərb-cənub-qərbdən şərq-şimal-şərqə doğru uzanır; uzunluğu 32-48 km, eni 10-12 km, sahəsi təxminən 440 kv. km, hündürlüyü 2108 m; onun cənub yamacı sıldırım, şimalı zərif yamacdır.
Maaxes
Maaxes — Maahes (yunan dilində də yazılır: Mihos, Miysis, Mios, Maihes və ya Mahes) (Yunanca: Μαχές, Μιχός, Μίυσις, Μίος və ya Μάιος və ya Μάιος və ya Μάιιχεςχεςχεςχες"müharibə etmiş" deməkdir) yanında sadiq olan". O, yaradıcı tanrı Ptahın oğlu, həmçinin təbiətini bölüşdüyü pişik ilahəsi (Aşağı Misirdə Bast və ya Yuxarı Misirdə Sekhmet) hesab olunurdu. Maahes müharibə, qorunma və hava şəraiti, həmçinin bıçaqlar, lotuslar və əsirləri yeyənlərlə əlaqəli bir tanrı idi. Onun kultu müvafiq olaraq Sekhmet və Bastın dini mərkəzləri olan Tarem və Per-Bastda mərkəzləşmişdir.
Adı
Maahes adı erkək aslan üçün heroqliflərlə başlayır, baxmayaraq ki, bu, özlüyündə (görə bilən) qabağını da ifadə edir. Maahesin titullarından bəziləri Slaughter Lordu, Bıçaq Ustası və Qırmızı Lord idi.
Mənşəyi
thumb|upright|left|Təbiət Tarixi Muzeyində (Vyana) Maahesin (e.ə. 664-525) aslan başı ilə təsviri
Maahes haqqında ilk qeyd Yeni Krallığa aiddir. Bəzi misirşünaslar Maahesin əcnəbi olduğunu düşünürlər; həqiqətən də onun Nubiyada və Misirin Qərb səhrasında ibadət edilən şir tanrısı Apedemakla eyni ola biləcəyinə dair bəzi sübutlar var.
Maahes pişik ilahəsi Bastetdən və ya başqa bir pişik ilahəsi Sekhmetdən olan Ranın oğlu hesab olunurdu. Bəzən o, Sekhmetin başqa oğlu Nefertum ilə eyniləşdirilirdi. Maahesin Ranın gecə səyahəti zamanı Ranın düşməni ilan Apeplə döyüşdüyü deyilir.
Güclü atributlara malik hesab edilən pişik tanrıları fironlarla əlaqələndirilmiş və Misirin himayədarı olmuşlar. Erkək aslan simvolu "şahzadə", "maskalı", "güc" və "güc" kimi sözlərdə istifadə edilmişdir.
Müqəddəs heyvanlar
Əhliləşdirilmiş şirlər, Bast/Sekhmetin ibadət edildiyi Taremdə Maahesə həsr olunmuş məbəddə saxlanılırdı, onun məbədi Bəst məbədi ilə bitişik idi. Qədim yunan tarixçisi Elian yazırdı: “Misirdə şirlərə sitayiş edirlər və onların adını daşıyan bir şəhər var. (...) Aslanların məbədləri və gəzdikləri çoxsaylı boşluqlar var; Onlara hər gün öküz əti verilir (...) və şirlər onu Misir dilində nəğmənin müşayiəti ilə yeyirlər”, beləliklə, şəhərin yunanca adı Leontopolis yaranır.
Başqırd-qazax münasibətləri
Başqırd-Qazax münasibətləri uzun əsrlik tarixə malikdir. XVIII əsrdə Kiçik juz Başqırd torpaqları ilə sərhədə malik idi. Uzun əsrlik qonşuluq öz növbəsində Başqırd mədəniyyətinə öz təsirini göstərmişdir. Bununla yanaşı iki xalq arasında sərhəd problemləri və toqquşmalar olmuşdur.
Bizim günlərdə də Qazaxıstan və Başqırdıstan arasında isti iqtisadi, siyasi və mədəni əlaqələr qurulur. 1993-cü ildə iki respublika arasında ticari-iqtisadi əməkdaşlıq imzalanmışdır. 2003-cü ildə Qazaxıstan Başqırdıstandan 155.6 milyon dollar, əks istiqamətdə isə 80.8 milyon dollar dəyərində mal göndərilmişdir. 14 oktyabr 2004-cü ildə Astanada Başqırdıstan Respublikasının nümayəndəliyi açılmışdır. Nümayəndəlik ticari-iqtisadi, elmi-texniki və mədəni əlaqələrin möhkəmləndirilməsini hədəfləyirdi. 2016-ci nümayəndəlik Rusiyada baş verən ağır iqtisadi durum səbəbindən bağlanmışdır.
Tarixi
Başqırdlar və Qazaxlar Türk xalqları olaraq bir-birləri ilə qohumdurlar. Onların kökləri hələ bürünc dövrünə gedib çıxır. Ənənəvi başqırd və qazax adətləri bir-birinə yaxındır. Məsələn: köçəri həyatında mühüm rol oynayan müxtəlif yerli sənətkarlıqlar demək olar ki, eynidir. Toxuculuq və tikmə istehsalında bənzər üsullara sahibdirlər. Başqırlar və qazaxlar arasında sıx əlaqələr onların xalq əfsanələrində də öz əksini tapıb.