cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yad (roman)
Məzmun
Yəni suçlu tərəf bütün hallarda fransızlar olduğu halda, heç bir iç dünyası açılmayan ərəblərin taleyini absurd fəlsəfəyə bağlamaq doğrudurmu? Bilindiyi kimi, əsərin yazılmasından üç il sonra fransızlarla əlcəzairliləri soyqırıma uğradırlar. Fransızların nihilizmə sürükləndiyini öncədən görə bilmişdi.
Güneydə Tərcüməsi
Alber Kamünün Yad romanı, İran Azərbaycanında, Urmiyalı Yazıçı Hüseyn Vahidi tərəfindən 2016-cı ilin ilk aylarında Yabançı (ərəb əlifbasında, Azərbaycan Türkcəsində: یابانچی) ünvanı ilə dilimizə tərcümə olubdur.
Dunqa
Dunqa Tam adı Carlos Caetano Bledorn Verri — Braziliyalı keçmiş futbolçu.
Həyatı
31 oktyabr 1963-cü ildə anadan olub.
Naxodka buxtası (Kara dənizi)
Naxodka — Ob estuarisinin qərb hissəsində, Yamal yarımadasının sahilində yerləşir.
Materikin daxilinə 9 km məsafədə uzanır. Dayazlığı ilə seçilir. Qabarma zamanı suyunun səviyyəsi 2-3 metr qalxır. Buxta kapitan Serqeevin rəhbərliyi altında 1897-cu ildə tətqiq edilmişdir. Bundan sonra isə Sibir ilə İngiltərə arasında dəniz naviqasiyası təşkil edilmişdir. Hazırda sahilində Buxta-Naxodka qəsəbəsi yerləşir.
Masaru İbuka
thumb|Masaru Ibuka
Masaru İbuka (Masaru Ibuka) - (11 aprel 1908 - 19 dekabr 1997) Yaponiya biznesmeni və mühəndisi.
Həyatı
Masaru İbuka 11 aprel 1908-ci ildə Yaponiyada Tokio şəhərində anadan olmuşdur.
Fəaliyyəti
Masaru İbuka yaponiyalı biznesmen və mühəndis, "Sony" şirkətinin banilərindən biridir. Masaru İbuka azyaşlı uşaqların tərbiyəsi və tədrisi üzrə yenilikçi konsepsiyanın və uşaqların ilkin inkişafına aid "Uşaq bağçası çox gecdir" (Kindergarten is Too Late) adlı məşhur kitabın müəllifidir.
Məmmədağa İmanov
Məmmədağa İqab oğlu İmanov (4 aprel 2001; Dalğalı, Neftçala rayonu, Azərbaycan – 29 sentyabr 2020) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Məmmədağa İmanov 2001-ci il aprel ayının 4-ü Neftçala rayonunun Dalğalı kəndində anadan olmuşdur.
Hərbi xidməti
Orta məktəbi bitirdikdən sonra hərbi xidmətə yollanan Məmmədağa hərbi xidmət müddətinə Neftçalada başlamış, Beyləqanda davam etdirmişdir.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Məmmədağa İmanov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Sonuncu dəfə 29 sentyabr tarixində əlaqə saxlamışdır. Uzun müddət nəşi tapıla bilməmişdir. 2021-ci il mayın 31-i Məmmədağa İmanovun nəşi tapılmış və ailəsinə təhvil verilmiş və Neftçala Şəhidlər Xiyabanında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məmmədağa İmanov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Məmmədağa İmanov ​ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Xətti cəbr
Xətti cəbr — riyaziyyat elminin bir sahəsidir, vektorları və vektor məkanlarını, xətti köçürmələri və məhdud ölçülərdə xətti tənlik sistemlərini öyrənir. İndiki riyaziyyatda vektor fəzaları vacib bir rol oynayır. Buna görə, xətti cəbr abstrakt cəbrdə və funksional analizdə genişliklə istifadə olunur. Xətti cəbr, həm də, analitik həndəsədə işlənilir, umumləşdirimiş formada xətti cəbri operator nəzəriyyədə görmək olar.
Dehrud (Hurand)
Dəhrud və ya Dehri — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Hurand şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 420 nəfər yaşayır (89 ailə).
Arabissos
Arabissos, həmçinin Tripotamos — Kappadokiya da, indiki Türkiyə nin cənub-şərqində qədim şəhər. Bizans imperatoru Mavriki 539-cu ildə orada anadan olmuşdur.
Coğrafiya
Şəhərin indiki Türkiyə nin Qəhrəmanmaraş vilayətinin Afşin şəhərində yerləşirdi.
Sevgi hekayəsi (film, 2005)
Sevgi hekayəsi, Əlaqə və ya Zəncirlər (Rom: Silsiilay; ingiliscə: Chains) — 2005-ci ildə Xalid Məhəmmədin ssenari xəttini yazdığı və rejissoru olduğu hind dilində çəkilmiş olan romantik filmdir. Filmdə baş rollarda Tabu, Bhumika Çavla, Riya Sen, Celina Ceytli, Anita Hassanandani, Divya Dutta, Rahul Bose, Cimmi Şeirgill, Aşmit Patel və Kay Kay Menon iştirak edir, eyni zamanda filmdə xüsusi geniş obrazı Şah Rukh Khan canlandırır. Film 17 iyun 2005-ci ildə buraxılmışdır.
Süjet xətti
Film üç qadının hekayəsi ətrafında cərəyan edir.
Sürətlə yüksələn Bollivud aktrisası olan Zianın, onu kino karyerası üçün yetişdirmiş şəxs olan Neel ilə olan isti münasibətləri pozulmaq üzrədir. Ondan uşaq istəyir, amma uşağa görə heç bir məsuliyyət də daşımaq istəmir. Tezliklə o öz yoluna davam edir və özünə başqa bir sevgili tapır.
Anuşka varlı Nikhillə münasibətlərində sevgi tapmaq istəyən telefon operatorudur. Bu vaxt ofisdəki həmkarı Tarun da onu sevir və onu səssizcə izləyir. Əməksevər bir qız olan Anuşkanın sevgi hekayəsində bir dönüş nöqtəsi baş verir və bundan sonra qız iki oğlandan birini seçməlidir. Natasşa böyük təsiri olan bir rolda çıxış edir. Üç qadının hekayəsi, qadınların həmrəylik hərəkatı kimi bir araya gəlməsi ilə birləşmiş bir şəkildə toxunur.
Rehana evdar qadındır və əri Ənvərin ona hostes Preeti ilə xəyanət etməsi faktı ilə üzləşməlidir.
İsrail–Yəmən münasibətləri
İsrail–Yəmən münasibətləri — İsrail və Yəmən arasında hazırda rəsmi diplomatik münasibətlər yoxdur və bu ölkələr arasında mövcud qeyri-rəsmi münasibətlər çox gərgindir. İsrail pasportu və ya İsrailə səfəri qeyd edən hər hansı bir sənədlə Yəmənə girmək mümkün deyil. Yəmən özü İsrail qanunları ilə "düşmən dövlət" olaraq təyin olunur.
Tarixi
Yəmən Qırmızı dənizin girişində strateji mövqe tutur və Babül-Məndəb boğazı vastəsi ilə İsrailin Hind Okeanına və Uzaq Şərqə girişinə nəzarət edir. Bu da İsrail strateqlərinin nəzərində onun əhəmiyyətini artırır. Yəməndə başqa ölkələrdəki yəhudi icmalarından fərqli olaraq özünəməxsus mədəniyyətə sahib bir yəhudi icması var idi. Yəmənli yəhudilərin əksəriyyəti 20-ci əsrin ortalarında İsrailə mühacirət etmişdir. 1948-ci ilin fevral ayında İmam Yəhya ibn Məhəmməd Həmid əd-Din öldürüldü və onun ardıcılı İmam Əhməd ibn Yəhya hakimiyyətə gəldi. Yeni imam bütün ərəbləri sionist dövlətə qarşı birləşməyə çağırdı. Misirə İsrailə qarşı müharibədə kömək edəcəyini vəd etdi, lakin verdiyi töhfə əhəmiyyətsiz idi. Ərəblərin məğlubiyyətini və İsrail dövlətinin müstəqilliyini elan etməsini eşidən yeni imam İsrail hökumətinin İsrailə köçən yəhudilərdən qalan əmlaklarına görə kompensasiya tələb edə biləcəyindən qorxdu və buna görə «Qartal qanadları» əməliyyat» kimi tanınan geniş mühacirət kampaniyası çərçivəsində ölkəni tərk etməyə icazə verildi. Təxminən 50.000 yəhudi Yəməni etibarlı şəkildə tərk etdi. 1967-ci ildə ingilislərin bölgəni tərk etməsindən sonra ölkə bölündükdə, Şimali və Cənubi Yəmən fövqəldövlət istiqamətlərinə uyğun siyasət yürütməyə başladılar. Beləliklə marksist Cənubi Yəmən İsraili Amerika kapitalizminin idarə etdiyi bir vasitə kimi təsvir edərkən, Şimali Yəmən Ərəb Respublikası İsrailə qarşı sərin münasibət bəsləyən mülayim ərəb ölkələrindən biri idi. Bu praqmatik yanaşma iki ölkənin 1990-cı il mayın 22-də birləşməsindən sonra daha aydın oldu. Körfəz müharibəsi zamanı Yəmənə olan münasibət praqmatik düşüncənin bir nəticəsi idi. Yeni birləşmiş Yəmən dövlətinin Qərb koalisiyasına qoşulmamasına baxmayaraq, Səddam Hüseynə kömək üçün qoşun göndərməkdən çəkindi. Eyni zamanda özünü münaqişədə vasitəçi və vicdanlı vasitəçi kimi göstərdi. Soyuq müharibənin sonu və SSRİ-nin dağılması Sənadakı dəyərlərin yenidən qiymətləndirilməsinə səbəb oldu. Bu da ABŞ ilə münasibətlərin yaxşılaşmasına və İsrailə qarşı düşmənçiliyin azalmasına səbəb oldu.
Kvedlinburq
Kvedlinburq (Quedlinburg; ) — Almaniyanın Saksoniya-Anhalt əyalətinin qərbindəki Harz rayonunda, Harz dağlarının şimalında yerləşən şəhər. Erkən orta əsrlərdə nüfuzlu və çiçəklənən bir ticarət mərkəzi olan Kvedlinburq, 10-cu və 11-ci əsrlərdə Otton sülaləsi altında təsir mərkəzinə çevrilmişdir. Bu təsir dövründən qalan qala, kilsə və köhnə şəhər, müstəsna qorunma və görkəmli Roman memarlığına görə 1994-cü ildə YUNESKO-nun Ümumdünya İrs Siyahısına əlavə edilmişdir.
Tarixi
left|thumb| Qala left|thumb| Roland left|thumb| Qvedlinburq Old Town-da bərpa edilmiş evlər, 2018 Kvedlinburq şəhərinin ən azı 9-cu əsrin əvvəllərindən, Bode çayının şərq sahilində Qross Orden kimi tanınan yaşayış məntəqəsinin mövcud olduğu vaxtdan bəri mövcud olduğu məlumdur. İlk dəfə 922-ci ildə Kral Henri Faulerin ( Heinrich der Vogler ) ianəsinin bir hissəsi olaraq şəhər kimi xatırlandı. Bu ianənin qeydləri Corvey abbeyinə məxsus idi.
Rəvayətə görə, Henriyə 919-cu ildə Frankon zadəganları tərəfindən Kvedlinburqda alman tacını təklif etdilər və bu, şəhərin "Alman Reyxinin beşiyi" adlandırılmasına səbəb oldu.
936-cı ildə Henrinin ölümündən sonra onun dul arvadı Müqəddəs Matilda qala təpəsində qadınlar üçün dini icma ( Frauenstift ) qurdu və burada ali zadəganların qızları təhsil alırdı. Bu kollegial fondun, Quedlinburq Abbeyinin əsas vəzifəsi Kral Henrinin və ondan sonra gələn hökmdarların xatirəsi üçün dua etmək idi. Kvadlinburqun salnamələri də orada tərtib edilmişdir. İlk abbatlar Kral Henri və Müqəddəs Matildanın nəvəsi Matilda idi.
Kral I Henri tərəfindən əsası qoyulan və 936-cı ildə İmperator I Otto tərəfindən tikilən Qvedlinburq qala kompleksi Sakson imperatorlarının imperator Pfalzı idi. Pfalz, kişi monastırı da daxil olmaqla, bu gün Müqəddəs Viperti Roma Katolik Kilsəsinin yerləşdiyi vadidə, qadın monastırı isə qala təpəsində yerləşirdi.
973-cü ildə, İmperator I Ottonun ölümündən bir müddət əvvəl, imperator sarayında Reyxstaq (İmperator Konvensiyası) keçirildi ki, orada Polşa hersoqu Meşko və Bohemiya hersoqu Boleslav, eləcə də ondan çox uzaqlardan gələn çoxsaylı başqa zadəganlar iştirak edirdilər. Bizans və Bolqarıstan, imperatora hörmət etmək üçün toplandı. Bu münasibətlə Böyük Otto, II Otto ilə evliliyi Şərq və Qərb imperiyalarının hökmdarları arasında tanınma və davamlı sülh üçün ümid gətirən Bizans şahzadəsi olan yeni gəlini Teofanunu təqdim etdi.
994-cü ildə III Otto bazar, vergi və sikkələmə hüququ verdi və qala təpəsinin şimalında ilk bazar yerini qurdu.
Şəhər 1426-cı ildə Hanza Liqasının üzvü oldu. Qvedlinburq abbatlığı tez-tez Halberstadt yepiskopluğundan kömək istəyən şəhərin müstəqilliyi ilə mübahisə edirdi. 1477-ci ildə abbat Hedwig qardaşları Ernest və Albertin köməyi ilə şəhərin müqavimətini qırdı və yepiskopun qüvvələrini qovdu. Kvedlinburq Hanza Liqasını tərk etmək məcburiyyətində qaldı və sonradan Saksoniya kürfürstü tərəfindən qorundu. 1539-cu ildə Protestant Reformasiyası zamanı həm şəhər, həm də abbatlıq lüteranlığa keçdi.
1697-ci ildə Saksoniya kürfürstü I Frederik Avqust Kvedlinburqa olan hüquqlarını 240.000 talere Brandenburq kürfürstü III Frederikə satdı. Bununla belə, Qvedlinburq abbatlığı 18-ci əsrdə Brandenburq-Prussiyanın iddialarına qarşı çıxdı. Abbatlıq 1802-ci ildə Alman vasitəçiliyi zamanı dünyəviləşdirildi və Qvedlinburq Kvedlinburq Knyazlığının bir hissəsi olaraq Prussiya Krallığına keçdi. 1807-1813-cü illərdə Napoleon Vestfaliya Krallığının bir hissəsi, 1815-ci ildə yeni Prussiya Saksoniya vilayətinin tərkibinə daxil edildi. Bütün bu müddət ərzində xanımlar “pərdəni götürmədən” Kvedlinburqu abbatlıq kimi idarə edirdilər; evlənməkdə sərbəst idilər. Bu xanımların sonuncusu İsveç şahzadəsi, qadın hüquqları uğrunda erkən mübarizə aparan Sofiya Albertina idi.
Nasist rejimi dövründə I Henrixin xatirəsi bir növ kulta çevrildi, çünki Henrix Himmler özünü "bütün almanların ən almanı" hökmdarlarının reinkarnasiyası kimi görürdü. Kollec kilsəsi və qala faşist Almaniyasının ziyarətgahına çevrilməli idi. Nasist Partiyası yeni bir din yaratmağa çalışdı. Katedral 1938-ci ildən və müharibə zamanı bağlanıb. Yerli krematoriya Langenstein-Zwieberge konsentrasiya düşərgəsinin qurbanlarını yandırmaqla məşğul idi. Georg Ay 1931-ci ildən müharibənin sonuna qədər yerli partiya rəhbəri olub. İkinci Dünya Müharibəsinin son aylarında Amerika işğalı protestant yepiskopunu və kilsə zənglərini geri gətirdi və nasist tipli qartal qüllədən çıxarıldı. Lakin 1980-ci illərdə ABŞ hərbçilərindən birinin ölümündən sonra Kvedlinburqdan orta əsr sənətinin oğurlanması üzə çıxdı.
Qvedlinburq 1949-1990-cı illərdə Kommunist Şərqi Almaniyanın tərkibində olarkən Bezirk Halle daxilində idarə olundu. 1990-cı ildə Almaniyanın yenidən birləşməsindən sonra Saksoniya-Anhalt əyalətinin bir hissəsi oldu.
Zindan
thumb|right|200px|[[Yeddiqüllə zindanlarından biri.]]
Zindan — Orta əsrlərdə məhkumların saxlanılması üçün nəzərdə tutulmuş yerlər. Zindanlar adətən qəsrlərin zirzəmilərində yerləşirdi. Zindanlarda verilən işgəncələr barədə İntibah dövrü mənbələrində geniş məlumatlar mövcuddur.
Daşma payı
Daşma payı (Bleed) – poliqrafiyada: fotoqrafiyaların, mətn bloklarının, yaxud başqa tərtibat elementlərinin kəsim xəttinə “yapışdırılması”, yaxud onun dışına çıxarılması. Daşma payı qoyulmadıqda kəsimdən sonra vərəqin qıraqları boyunca çap olunmamış zolaqlar yarana bilər. Düzgün kəsim etmədikdə isə görüntünün müxtəlif yerlərində bu ağ zolaqların eni fərqli olur ki, bu da görülmüş işin səliqəsiz olması təəssüratı yaradır. Çap məhsulunun növündən asılı olaraq daşma payının eni, adətən, 1 mm-dən 5 mm-dək ola bilir, ancaq çox zaman 3 mm yetərli hesab olunur.
Namus Zöhrabov
Namus Zöhrabov — Əməkdar artist.
Həyat və fəaliyyəti
Namus Zöhrabov 1959-cu ildə Bakıda dünyaya gəlib. 1972-ci ilədək 167 nömrəli məktəbdə oxuyub. 5-ci sinfi bitirdikdən sonra indiki Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasına qəbul olunub. 1975-ci ilədək oranın xalq rəqsləri şöbəsində təhsil alıb.
Rəqsə Bakı Pionerlər Evində Böyükağa Məmmədovun rəhbərliyi altında "Cücələrim" ansamblında başlayıb. Sonradan müxtəlif mədəniyyət evlərində fəaliyyət göstərən rəqs dərnəklərinin üzvü olub. 1974-1975-ci illərdə Qorxmaz Qurbanovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblında çalışıb. 1975-ci ildə Tanxo İzrayilovun Dağıstanda rəhbərlik etdiyi "Ləzqinka" Dövlət Rəqs Ansamblına dəvət alıb. 1977-ci ilədək bu heyətdə çıxışlar edib. 1977-ci ildə Leyla Vəkilovanın təkidi ilə yenidən işlədiyi ansambla qayıdıb, 1995-ci ilədək orada çalışıb. Arada iki il əsgəri xidmətini keçib. Eyni zamanda, 1991-1995-ci illərdə Rəşid Behbudov adına mahnı teatrının rəqs qrupuna rəhbərlik edib. 1986-cı ildə əməkdar artist fəxri adına layiq görülüb.
1992-1995-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakultəsinin tələbəsi olub. 1995-ci ildə təhsilini yarımçıq qoyaraq ABŞ-yə gəlib. 1996-cı ildə "Green card" adlanan lotereya vasitəsi ilə Amerikada yaşamaq hüququ qazanıb. Bir il kompyüter kurslarına gedib, iki il Kaliforniyadakı WEST LA kollecində təhsil alaraq daşınmaz əmlak üzrə mütəxəsis ixtisasına yiyələnib.
2003-2010-cu illərdə ölkəmizin Los Ancelesdəki konsulluğunun keçirdiyi bütün bayram tədbirlərində milli rəqslərimizlə çıxış edib. 2002-2010-cu illərdə həmçinin milli rəqsimiz vasitəsi ilə ABŞ-də "Rəqs terapiyası" adlanan müalicə kurslarını da aparıb. Burada o, rəqs vasitəsi ilə sümük xəstəliklərindən əziyyət çəkən insanların müalicəsilə məşğul olub.
"Doğrudur, musiqi və rəqs mənsub olduğu ölkəni təmsil edə bilir. Amma rəqs daha irəlidədir. Çünki əcnəbilər musiqimizi dinləyərkən hörmət xatirinə məmnun qaldıqlarını göstərsələr də, onu anlamaqda çətinlik çəkə bilərlər. Rəqs isə izaha ehtiyacı olmayan sənətdir. Bir xalqın mədəni dəyərlərini hərəkətlər vasitəsi ilə ifadə edə bilir".
Ailəsi
Ailəlidir, 3 övladı var. Böyük oğlu Rüfətin 39, qızı Rəqsanənin 23, kiçik oğlu Nadirin isə 19 yaşları var. Yoldaşı Olqa Zöhrabova, 1986-1991-ci illərdə Krasnodar İncəsənət Akademiyasında təhsil alıb. O da həyat yoldaşı kimi Azərbaycan Dövlət Rəqs Ansamblında çalışıb.
Eterna Lyutsina
Eterna Lyutsina — Avstraliyada yerləşən mikrodövlət. 1978-ci ildə qurulmuş və qurucusunun ölümünə qədər davam etmişdir.
Tarixi
Eterna Lyutsinanın qurucusu və "Ali Lordu" mülkiyyət sənədi ilə adını Paul Baron Noyman olaraq dəyişdirən Alman mühaciri Paul Noyman idi. Byran Bayde yaşayarkən mikrodövləti qurdu və daha sonra onu Sidneydəki Kerl Kerlə və nəticədə Kumuya köçürdü. Baron Neumann Kara-Bağ ünvanını sürgündə olan Əfqanıstanın keçmiş Kralı III Həsəndən aldığını və ayrıca professorluq, doktorluq və ilahiyyat elmləri dərəcələri də daxil olmaqla yüzlərlə digər mükafata layiq görüldüyünü iddia etdi. Ən azı bir "cəngavərlik" satdı.
Eterna Lyutsina, 1990-cı ildə Noymanın Yeni Cənubi Uels məhkəmə sistemində torpaq satışı cinayətləri ilə bağlı fırıldaqçılıq ittihamı ilə qarşılaşdığı zaman ictimaiyyətin diqqətini çəkdi. Məsələ 144 000 Avstraliya dolları ilə əlaqəli idi. Onunla birgə olan bir neçə iş adamı torpaq fırıldaqçılığı və viza saxtakarlığında ittiham olunur.
Siyasət
Eterna Lyutsinanın nə konstitusiyası, nə də qanunları var idi. Buna görə də diktaturanı onun möhkəmlənmiş idarəetmə forması kimi qəbul edirdilər. Ən yüksək dövlət vəzifəsi prezidentdir, lakin Neumannın ikinci adı ingilis dilindəki "baron" dan gəlir.
Bədrifələk Qadınəfəndi
Həyatı
Bədrifələk xanım 4 yanvar 1851-ci ildə Osmanlı hakimiyyətindəki Poti şəhərində dünyaya gəlmişdir. Atası əslən çərkəz olan Mehmed bəy Karzeg, anası isə abxaz əsilli Fərrux xanım İnalpa idi. Əsl adı bilinmir. Sultan Əbdülməcidin xanımlarından Şayəstə Qadınəfəndinin qohumu idi. Bəzmigül Dilbər, Şazıdil, Nevrəstə və Mələki adlı 4 bacısı, orduda xidmət göstərən Kazım Paşa adlı bir qardaşı vardı.
1864-cü ildə baş verən etnik təmizləmə zamanı ailəsi Osmanlı torpaqlarına köç etmiş, qızlarını Osmanlı sarayına təslim etmişdir. Qısa müddət sonra 15 noyabr 1868-ci ildə Dolmabağça sarayında Şahzadə Əbdülhəmidlə evləndi. Şahzadə Əbdülhəmid taxta çıxdıqda isə üçüncü qadınəfəndi olaraq Ulduz sarayına köçdü. Daha sonra padşahın özündən əvvəlki xanımı Nurəfsun xanımdan boşanması nəticəsində ikinci, Nazikəda xanımın vəfatından sonra isə birinci, yəni baş qadınəfəndi oldu.
Sultan Əbdülhəmidin 1909-cu ildə taxtdan endirilməsinin ardından, oğlu Şahzadə Mehmed Səlim Əfəndi ilə birlikdə Beşiktaş səmtindəki köşkə köçürüldü və burada güclü nəzarət altında yaşamağa başladılar. 1918-ci ildə əri sabiq padşah vəfat etmiş, bu səbəblə 1924-cü ilin martında baş verən sürgündə iştirak etmədi. Övladları isə Fransanın Nitsa və Pau şəhərlərinə köçdülər. Bədrifələk xanım 6 fevral 1930 tarixində övladlarından uzaqda vəfat etdi və Yəhya Əfəndi məzarlığına dəfn edildi.
Qrabove (Donetsk vilayəti)
Qrabove — Ukraynanın Donetsk vilayətində, Şaxtyorsk rayonunda yerləşən kənd. 2014-cü ildən tanınmayan  Donetsk Xalq Respublikasının nəzəarəti altındadır.
Coğrafiyası
Qrabove kəndi Mius çayının sağ sahilində yerləşir. Yaşayış məntəqəsinin şimal-şərqindən Donetsk və Luqans vlayətləri arasında olan sərhəd keçir. Kənd ərazisindən çayın axımı istiqamətində Qrabove su anbarının akvatoriyası başlayır.
Əhalisi
2001-ci ildə keçirilən əhalinin siyahıyaalınmasına görə kənd əhalisi 1000 nəfərdir. Poçt indeksi — 86234. Telefon kodu — 6255.
Tarixi
Kənd haqqında ilk məlumat XV əsrə addir. Qrabove slobodası (Aleksevka və ya Troiskaya) Miusa çayı kənarında, yüksəkliyin zirvəsində yerləşirdi. Çaydan sağ tərəfdə quru dərə - Qrabove balkası yerləşirdi. Məhs kənd sonradan öz adını bu dərədən almış. Yaşayış məntəqəsinin əsası gizir Vasili İvanoviç İlovayski tərəfindən qoyulmuş və məqsəd poruçik Aleksey və yasavul Nikolay İlovayın uşaqları üçün nəzərdə tutulmuşdur.
17 iyul 2014-cü ildə Petropavlovka və Qrabove kənləri arasında yerləşən əraziyə Malaysia Airlinesə məxsus Boeing 777 təyyarəsinin qalıqları düşmüşdür. Məhs Malayziya Hava Yolları reys 17 bu ərazidə vurulmuş və parçalanmışdır. Nəticədə 298 nəfər həlak olmuşdur.
Görməli yerləri
Çar Rusiyası zamanı Qrabove kəndində bir tağlı, daşdan inşa olunmuş, dam örtüyü taxta olan Müqəddəs Troisa kilsəsi var idi. Kilsənin inşasına 2 iyun 1801-ci ildə başlanılmış və inşası 16 may 1803-cü ildə bitmişdir. Kilsə zəngi ağac dirəklər üzərindədir. 1899-cu ildə kilsədə genişləndirmə işləri aparılmışdır. Müasir dövrdə kilsənin ancaq divarları qalıb.
Avranş (şəhər)
Avranş  — Fransanın şimal-qərbində yerləşən Normandiya regionun Manş departamentin əsas şəhəri və liman. Eyni adın rayon və kanton mərkəzidir. Renn şəhərinin 74 km şimaldan və Kan şəhərindən 103 km cənub-qərbdə, La Se çayının və İngilis Kanalının birləşməsindəki yerləşir.
Tarixi
Antik dövrdə, Ingena adlandırılmış və Qalik qəbiləsinin mərkəzi idi. 56-cı ildə Sezar tərəfindən fəth edildikdən sonra Legedia adlandırıldı. Şəhər yüzillik müharibə dövründə dəfələrlə ələ keçirildi, dini müharibələr zamanı 1562-ci ildə hugenotlar tərəfindən məhv edildi.
Demoqrafiyası
Əhali sayının dinamikası, nəf.
Girovnamə
Girovnamə - borcalanın daşınmaz əmlakının girov qoyulmasını təsdiqləyən və kreditora və ya girovnamənin digər sahibinə sənəddə göstərilən əmlakı, borcalanın onun borcunu ödəməsinin təminatı olaraq satma hüququnu təsdiqləyən sənəddir. Bu sənəd girov müqaviləsi ilə eyni zamanda natarial qaydada təsdiqlənməlidir. Sənədin bir nüsxəsi ipotekanın ilkin girovsaxlayanına verilir, digər nüsxəsi isə təsdiqlənən yerdə saxlanılır. Bu nüsxə girov saxlayanın öhdəliyinin təminatı kimi girov şəklində ötürülə bilər.
Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Firqəsi
Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Firqəsi – Qeyrət Partiyasının xələfi olaraq qurulmuş Rusiya imperiyası ərazisində yaşayan türk xalqları üçün federativ dövlət prinsipini dəstəkləmiş siyasi partiya.
Xələfi
1905-ci ilin yayında Gəncədə Türk Sosial-Federativ İnqilabi Komitəsinin əsasında "Qeyrət" adlı qrup yaradıldı. Partiya sıralarında Gəncənin tanınmış hüquqşünasları və ictimai xadimləri Ələkbər bəy Rəfibəyli və Adil bəy Xasməmmədov, bəzi mənbələrə görə, Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Firqəsinin başçısı Nəsib bəy Yusifbəyli də var idi. .
Qeyrət Partiyası 1908-ci ilə qədər fəaliyyət göstərdi, lakin bəzi sənədlərə görə, 1912-ci ildə Balkan müharibələri başladığı dövrdə federalistlər fəallaşmaqda idilər.
Qeyrət yenidən 1917-ci ilin Fevral inqilabından sonra yeni liderlər, yeni Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Firqəsi adı və yeni proqramı ilə fəaliyyətə başladı.
Quruluş
1917-ci ilin mart ayının sonunda Nəsib bəy Yusifbəyli, Şəfi bəy Rüstəmbəyli, Həsən bəy Ağayev və digərləri ilə Gəncədə Milli Federalistlərin Türk Partiyasını yaratmışdır. Yeni yaradılan partiyanın əsas tələbi Rusiyanın milli ərazi muxtariyyətləri əsasında təşkili idi.
Partiyanın əsas dayağını kəndlilər və fəhlələr təşkil edirdilər. Öndərləri içərisində torpaq sahibləri də var idi. Partiyanın ideoloji təməli türkçülük idi. Partiya 1917 il aprelin 2-də Nəsib bəy Yusifbəylinin rəhbərliyi ilə Gəncədə Şah Abbas məscidinin həyətində mitinq təşkil etmişdir. Mitinqdə üzərində "Yaşasın demokratik respublika", "Yaşasın Azərbaycan muxtariyyəti" və "Yaşasın türk ədəmi-mərkəziyyət partiyası!" sözləri yazılan qırmızı bayraqlar dalğalanırılmışdır. "Kaspi" qəzetinin yazdığına görə, natiqlər gurultulu alqışlarla qarşılandılar. Qısa müddət ərzində partiyaya 500-dən çox şəxs üzv oldu. Partiya fonduna böyük məbləğdə ianə toplandı.
Birləşmə
Qafqaz müsəlmanlarının qurultayında eyni mövqedən çıxış etmiş Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Firqəsi və Müsəlman Demokrat Müsavat Partiyası 1917 il 17 iyun tarixində vahid ad — Türk Ədəmi-Mərkəziyyət Firqəsi "Müsavat" adı altında birləşdi. Daha sonralar vahid partiya qısaca "Müsavat" adlandırıldı. Birləşmiş partiyanın proqramlarında millətçi federalistlərin əsas tələbi – Rusiyanın milli ərazi muxtariyyətləri əsasında qurulması saxlanılmışdır. Rusiyada bolşeviklər hakimiyyətə gəldikdən sonra partiya öz nizamnaməsində dəyişiklik edərək Azərbaycanın tam müstəqilliyini tələb etməyə başlamışdır.
Vahid partiyanın Bakı və Gəncə bürolarını əhatə edən 8 nəfərdən ibarət Mərkəzi Komitəsi yaradıldı. Bakı bürosuna Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, Məmmədhəsən Hacınski, Musa Rəfiyev, Mustafa Vəkilov, Gəncə bürosuna isə Nəsib bəy Yusifbəyli, Həsən Ağayev, Şəfi bəy Rüstəmbəyli və Mirzə Məhəmməd Axundov seçildilər.
Səid Qabiyev
Səid Qabiyev — Dağıstan Respublikasının qurulmasının başlanğıcında dayanan sovet inqilabçısı, dövlət xadimi, siyasi, partiya və ictimai xadimi. Lak ədəbiyyatının banilərindən biri. Əsərlərini lak və rus dillərində yazmışdır.
Təhsili
Səid Qabiyev 28 may 1882-ci ildə Opoçka şəhərində (indiki Pskov vilayəti) anadan olmuşdur. Atası İbrahim Qəbiyev Qumuq kəndinin usta olur və 1877 qiyamında iştirak etdiyi üçün 30 min məhkum ilə birlikdə arasında Pskov vilayətinə sürgün edilir. Ailəsini də özü ilə aparmağa icazə verilir. Səid Qabiyev 1903-cü ildə Stavropoldakı gimnaziyanı bitirir, sonra Sankt-Peterburq Universitetinin fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olur.
Siyasi fəaliyyət
1905-ci il inqilabında fəal iştirak edir. 1917-ci ilin may ayında Vladiqafqazda keçirilən 1-ci Dağ Qurultayında (1–7 may 1917) iştirak edir və burada xalq təhsili haqqında bir məruzə edir. Şimali Qafqaz və Dağıstan Dağlılar Birliyi Mərkəzi Komitəsinə üzv seçilir.
Elə həmin ilin may ayının sonundan etibarən "Dağıstan Sosialist Qrupu"-nun üzvü (lideri J. Korkmasov). 1917-ci ilin avqustundan Dağıstan Vilayəti İcraiyyə Komitəsi üzv olur. 1918-ci ilin may ayından Hərbi İnqilab Komitəsinin Daxili İşlər İdarəsi, sonra Dağıstan Vilayət İcraiyyə Komitəsinə rəhbərlik edir. Avqust ayında L. Biçeraxovanın işğalı zamanı Dağıstanı tərk edir. Bir müddət Vladiqafqazda olur, burada Ağ kazaklar tərəfindən tutulmadan əvvəl "İnqilabi dağlı" qəzetini redaktə edir.
1918-ci ilin noyabrında Terek Bölgəsi İşçi Xalqlarının Konqresinin işində iştirak edir və burada yeni yaradılan Alman-Türk blokunu (Şimali Qafqaz üzərində protektoratdan məhrum edildiyi) qınayan hərəkətləri haqqında məruzə edir. "Müstəqillik" elan edən Dağlılar Hökumətinin Brest-Litovsk müqaviləsinin imzalanmasıni qəbul etmir. 1919-cu ilin payızından 1920-ci ilin martına qədər Zaqafqaziyada olur.
1918–1919-cu illərdə Terek Sovet Respublikası Xalq Şurasının sədri işləyir.
1920-ci ildən 1922-ci ilə qədər Səid Qabiyev Dağrevkomun sədri, DMSSR Xalq Maarif Komissarı, DMSSR Maliyyə Xalq Komissarı vəzifələrində çalışmışdır. 1920-ci ilin sentyabrında Bakıda keçirilən Şərq Xalqlarının I Qurultayında iştirak edir. O, "Tədbirlər Şuranın" üzvü olur.
1921-ci ilin aprelindən 1922-ci ilə qədər Xalq Maarif Komissarlığının rəhbəri olur. 1923–1926-cı illərdə DMSSR Xalq Komissarları Sovetinin Xalq Maliyyə Komissarlığının üzvü olur. 1927-ci ildən Zaqafqaziyada inzibati vəzifələrdə (Tiflisdəki fabrikin direktoru) işləmişdir. Stalin repressiyalarına məruz qalır, lakin uzun müddət SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığı zindanlarında qaldıqdan sonra sərbəst buraxılır.
Xatirəsi
Qabiyev adına Mahaçqala, Buynaksk, Dərbənd şəhərlərindəki, Şamxal-Termen və Qumuq kəndlərində küçələr vardır.
Bit doldurma
Bit doldurma (Bit stuffing)  – ötürülən verilənlər axınına əlavə bitlərin artırılmasıdır. Bu ona görə edilir ki, hər hansı xüsusi bitlər ardıcıllığı yalnız qəti müəyyənləşdirilmiş mövqelərdə dursun. Məsələn, HDLC, SDLC və X.25 kimi verilənlərin ötürülməsi protokollarında bir sətirdə ardıcıl altı ədəd 1 yalnız kadrın (verilənlər blokunun) başlanğıcında və sonunda gələ bilər. Ona görə də axında ardıcıl beş bitin qiyməti 1 olursa, bit doldurma vasitəsilə axına qiyməti 0 olan bit əlavə edilir. Artırılmış sıfırlar qəbuledici stansiya tərəfindən uzaqlaşdırılır, bununla da verilənlərin ilkin şəkli bərpa edilir.
II Ehsan xan Naxçıvanski
II Ehsan xan II Kalbalı xan oğlu Naxçıvanski - Çar Rusiyası ordusunun polkovniki,hərbçi. 1800-cü ildən sonra Naxçıvan xanlığına, həmçinin quberniya dövrünə aid sənədlərdə 3 Ehsan xanın adına rast gəlinir. Bunlardan birincisi Ehsan xan I Kalbalı xan oğludur, ikincisi general-mayor II Kalbalı xan Naxçıvanskinin oğlu Ehsan xan, üçüncüsü isə Cəfərqulu xanın oğlu podpolkovnik Ehsan xandır.
Həyatı
Rusiya Dövlət Hərb Tarixi Arxivinin 400-cü fondundakı sənədlərdən aydın olur ki, II Ehsan xan 14 iyul 1855-ci ildə Naxçıvan şəhərində general-mayor II Kalbalı xan Naxçıvanskinin ailəsində anadan olmuşdur. Ailədə üçüncü övlad olsa da, oğlanların ən böyüyü olan II Ehsan xan 12 yaşınadək Naxçıvanda təhsil almış, 1867-ci il iyulun 31-də Sankt-Peterburqdakı Paj korpusunda oxumağa getmişdir. 3 sentyabr 1868-ci ildən 31 may 1873-cü ilədək Paj korpusunda təhsil almışdır. O, Paj korpusunu əla qiymətlərlə bitirmiş və birinci dərəcə almışdır. Qeyd edək ki, o, atasından sonra ikinci azərbaycanlıdır ki, Paj korpusunda oxumuşdur.
Vəfatı
1887-ci ildə xəstəliyi ilə əlaqədar olaraq istefaya göndərilir. O, istefaya çıxanda polkovnik hərbi rütbəsini almışdı. Onu Tiflisdə həkim Maçavarianinin evində saxlayıb müalicə etdirirlər. Amma Göytəpədə başından aldığı zədə onun həyatına son qoyur. O, təxminən, 1894-cü ildə vəfat etmişdir. Qardaşları Cəfərqulu xan, Rəhim xan və Hüseyn xan əmiləri və ağsaqqalları süvari generalı İsmayıl xanın rəhbərliyi ilə onun cənazəsini gətirib Naxçıvandakı İmamzadə kompleksindəki Xan sərdabəsində dəfn etmişlər.
Nicat Nəbiyev
Həyatı
Nicat Ramil oğlu Nəbiyev 16 dekabr 2000-ci ildə Sumqayıt şəhərində anadan olub. Orta təhsilini Sumqayıt şəhərindəki 39 nömrəli orta məktəbdə alıb. Təhsilini peşə məktəbində davam etdirən Nicat "Avtomobil istismarı" ixtisasını bitirib. 2019-cu ilin iyun ayında hərbi xidmətə yollanıb. Goranboydan Ağdama kimi xidmət yolu keçib. Sentyabrın 27-də hərbi əməliyyatlar başlayandan ön cəbhədə olub.
Hərbi xidməti
Nicat Nəbiyev oktyabrın 1-i düşmən tərəfindən atılan artileriyya atəşi zamanı 20 nömrəli döyüş mövqeyində şəhidlik zirvəsinə ucalıb. Azərbaycan Respublikası Prezidenti İlham Əliyevin müvafiq sərəncamları ilə Nicat Nəbiyev "Ağdamın azad olunmasına görə" medalı və Vətən uğrunda" medalları ilə təltif olunub.
Xarici keçidlər
Şəhid Nicat Nəbiyev
Eskimosların folkloru
Eskimosların folkloru — eskimos xalqlarının zəngin şifahi yaradıcılığı olmuşdur. Nağıl və əfsanələrində, əsasən, kosmoqonik miflərə, qədim inanclara üstünlük verilmişdir. Ənənəvi inancları qorunub saxlanılır.
Nağıllar
thumb|left|Tunqaklardan günəş oğurluğu. Dmitri Bryuxanovun Georgi Menovşikovun "Eskimo nağılları və əfsanələri" kitabına çəkdiyi illüstrasiya.thumb|left|Mayirahpak — eskimos nağıllarında nəhəng qadın. Dmitri Bryuxanovun Georgi Menovşikovun "Eskimos nağılları və əfsanələri" kitabına çəkdiyi illüstrasiya. Eskimos mifologiyası ilə sıx əlaqəli olan nağıllarda kosmoqonik miflər, coğrafi obyektlərin, göy cisimlərinin, ətraf aləmlə bağlı obyektlərin və ənənələrin mənşəyi haqqında miflər əks olunur. Günəşin yaranması haqqında mifə görə qardaş öz bacısına vurulur. Bundan xəbər tutan bacısı qaçır. Bacı qovan qardaş ay, qız isə günəş olur. Ay diskindəki ləkələr, bacının gecə qonağını gün ərzində tanımaq üçün alnına vurduğu hiss izləridir (mərkəzi Yupik, İnupiat, iqlulik, netsilik, Labrador eskimosları). Ulduz topaları qütb ayılarını, yaxud onların köpəklərini qovan ovçular sayılır. Böyük Ayı bürcü, maral karibudur (iqlulik, Şimali Alyaskada yupik, inupiat, Baff torpağı eskimosları, Labrador, Qərbi Qrenlandiya). Şimal işıqları haqqında nağıllarda onun, insan başı (kəlləsi) ilə top oynayan morj ruhları (Nunivak adası, Berinq boğazının İnupiat, Şimali Alyaskanın İnupiat) yaxud morj başı ilə oynayan ölü insanların ruhları olduğu meydana çıxır  (Baffin torpağı, Labrador, Qrenlandiya). Qəhrəmanlar arasında mübahisə nəticəsində gecə və gündüzün növbələşməsi ilə bağlı süjet məşhurdur. Adətən quzğun işığı göstərir, rəqibi Ayı isə, ovunu qoxu ilə izləyə bilməsi üçün qaranlığa üstünlük verir. Digər Eskimos qruplarında bu rolları Dovşan və Tülkü oynayır. Bəzi nağıllarda heyvanlar bəd ruhlar - tunqaklar tərəfindən oğurlanan günəş dünyasına qayıdırlar.
Nağılların bir hissəsinin motivi də qadının dəniz məməlisinə çevrilməsidir: dəniz aslanı (Asiya Eskimosları), qatil balina (mərkəzi Yupik), saqqallı suiti (mərkəzi Yupik), ondatra (mərkəzi Yupik), balina (İnupiat). Bu motivin bir variantında qadının dəniz heyvanlarına (suiti, morj, nərval) çevrilən barmaqları kəsilir, özü isə balina və dəniz sakinlərinin hökmdarı olur. Maral-karibuların əvvəllər yırtıcı olduqları və insanlara hücum etdikləri, dişləri qoparıldıqdan sonra isə otyeyənlərə çevrildikləri (mərkəzi Yupik, İqlulik, Şimali Alyaskada İnupiat, Baffin Torpağı, Labrador) haqqında geniş yayılmış nağıllar mövcuddur.
Eskimos nağıl personajları arasında göy gurultusu yaradan nəhəng quşlar (qartallar) var. Onlar dırnaqlarında təkcə insanları və gəmiləri deyil, hətta balinaları da daşıya biləcək qədər böyükdürlər. thumb|right|Qəhrəmanların dueli. Dmitri Bryuxanovun Georgi Menovşikovun "Eskimos nağılları və əfsanələri" kitabına çəkdiyi illüstrasiya.
Eskimos folklorunda trikster-qəhrəman rolunda daha çox Qarğa çıxış edir (Asiya eskimosları, Nunivak adası, Mərkəzi Yupik, Berinq Boğazında İnupiat, Şimali Alyaskada inupiata, Makkenzi hövzəsi, Netsilik, İqlulik, Baffin Torpağı, Labrador, Qərbi Qrenlandiya). Qarğanın kömək zamanı hiyləgərliklə suiti üzərində qələbə qazandığına dair nağıllar məşhurdur. Həmçinin, qarğanın qazla evlənməsi və dənizin üzərindəki qazların uçuşunda iştirak etməyə çalışarkən suya düşərək boğulma hekayəsi də məşhurdur.
Qarğanın qazla evlənməsi və dəniz üzərindəki qazların uçuşunda iştirak etməyə çalışarkən suya düşərək boğulma hekayəsi də məşhurdur. Eskimos nağıllarının bir qrupunda isə başqa bir quş tərəfindən boyandıqdan sonra rəngi qara olan ağ qarğa motivi geniş yayılmışdır. Menovşikov tərəfindən qeyd edilən versiyada, Asiya Eskimosları bir-birlərini Qarğa və Bayquş kimi boyadılar. Qarğa uzun müddət və səylə çalışdı, Bayquş gözlərini yumanda üstünə qara boya tökdü, o vaxtdan bəri qarğa və bayquşlar düşmənçilik edirlər. Digər versiyalarda qarğanın ortağı rolunu qaqar, ördək və ya qağayı oynayır.
Qəhrəmanlıq nağıllarının əsasını çukçalar və koryaklar arasında real tarixi qarşıdurmaları əks etdirən əfsanələr təşkil edir. Bu müharibələrdə köçəri çukçaların müttəfiqləri Sahil çukçaları və eskimoslar, koryakların müttəfiqləri isə Yukagirlər idilər. Koryaklar bu nağıllarda, adətən, "tannita" adlandırılır. Nağıl qəhrəmanları ox və ya nizədən istifadə edərək duellərdə düşmənləri məğlub edirlər, lakin bəzən əllərində sehrli cisimlər olur, məsələn, uçan gözmuncuğular - sahibinin hündürdən tullanmasına, hətta uçmasına imkan verən, ağacdan, yaxud morj budağından hazırlanmış quş heykəlcikləri. . Eskimos nağıllarında qan davası institutu (məsələn, "Bir qadın tərəfindən doğulan balina" nağılında), balina ovlamaq məqsədilə daha əlverişli yerlər üçün klan dərnəklərinin yarışması əks olunmuşdur.
Qəhrəmanlıq nağıllarının dili metaforik ola bilər. Qəhrəman qələbələrindən bəhs edərkən deyir: "Bu oxlarla çoxlu kıqmət otunu kəsdim, oxlardan bezəndə bıçaqla kəsdim." Burada ot — öldürülmüş düşmənləri bildirir. .
Bədii ədəbiyyatda
Qrenlandiyalı şair Henrik Lund öz yaradıcılığında Qrenlandiya eskimoslarının ənənəvi folklor motivləri və obrazlarından istifadə etmişdir.
Tədqiqi
V.Q.Boqoraz, E.S.Rubtsova, Q.A.Menovşikov Çukot eskimoslarının folklor qeydləri etmişlər. Şimali Amerikada eskimosların mədəniyyəti, dili və folkloru Frans Boas və digər tədqiqatçılar tərəfindən öyrənilmişdir.
Edvin Herbert Lend
Edvin Herbert Lənd (Edwin Herbert Land) — (7 may 1909 – 1 mart 1991) Amerikalı alim və ixtiraçı
Həyatı
Edvin Herbert Lənd 7 may 1909-cu ildə anadan olmuşdur.
Fəaliyyəti
Amerikalı alim-optik, ani fotoçəkiliş üçün istifadə olunan "Polaroid" kamerasının ixtiraçısı, Fototexnika və məişət avadanlıqlarının istehsalı ilə məşğul olan "Polaroid Corporation" amerikalı şirkətinin banisi olan Lənd 1963-cü ildə milli elmin inkişafına verdiyi töhfələrə görə ABŞ-nin Prezident Azadlıq Medalı ilə təltif edilmişdir.
Vanadium (IV)xlorid
Vanadium IV xlorid – qeyri-üzvi birləşmədir, xlorid turşusunun və vanadium metalının duzudur.
Fiziki xassələri
Vanadium (IV) xlorid tünd qırmızı rəngli bir mayedir.Soyuq su ilə qarışmır, isti su ilə reaksiyaya daxil olur. Etanolda, dietil efirində, xloroformda həll olunur. Nəm havada tüstülənir.
Tətbiqi
Vanadium IV xlorid üzvi sintezdə xlorlaşdırıcı maddə kimi istifadə olunur.
Marsel Prust
Valentin Lui Jorj Ejen Marsel Prust (Valentin Louis Georges Eugène Marcel Proust; ) — Fransa romançısı, esseçisi və tənqidçisi. Onun ən məşhur əsəri 1913-1927-ci illər aralığında yazdığı, yeddi cilddən ibarət İtirilmiş zamanın axtarışında (À la recherche du temps perdu) romanıdır. O, 20-ci əsrin ən nüfuzlu yazıçı və tənqidçilərindən biri kimi qəbul edilir.
Həyatı
Marsel Prust 1871-ci ildə, Fransa-Rusiya müharibəsinin "Frankfurt" müqaviləsi əsasında rəsmən bitdiyi gün Parisdə dünyaya gəlir. Atası əslən fransız olub, anası isə kübar yəhudi nəslindən idi. Asma xəstəliyi onu ömrünün sonuna qədər təsiri altında saxlayır. 11 yaşlı Prust liseyə yazılır, lakin təhsili də xəstəliyi üzündən yarımçıq qalır. Bunlara baxmayaraq, Prust ədəbiyyat bacarığı ilə önə çıxmağı bacarır və təhsilinin son ilində mükafat alır. Anasına son dərəcə bağlı olan bu zəif oğlan ana quzusu görünüşü ilə atasının əsəblərinə toxunur. Atasının karyera sahibi olması istəkləri səbəbiylə Prust işləməyə başlayır. Lakin ömürlük xəstəliyə məhkum adı aldıqdan sonra bu işi də buraxır. Əslində, Prust çox tənbəl və kifayət qədər səbirli insan olub. Günlərlə otağından bayıra çıxmayan yazıçı, anasının vəfatından sonra daxili mühacirətə gedir. Marsel dərin fəlsəfi düşüncəli insan idi. Onu sağlığında ədəbiyyat dünyasının yarısı parlaq bir yazar, digəri isə dərk edilməyəcək qədər dərin yazıçı hesab edirdi. Prust Avropada ən çox sitat gətirilən romançıdır. Çox fərqli bir həyat tərzi yaşayan Prust gündüzlər yatar, gecələr isə romanlarını tamamlayardı. Bəzən hər hansısa bir əsərinə görə aylarla evdən bayıra çıxmazmış. Onun əlyazması fransız dilində yazılmış "İtirilmiş zamanın axtarışında" adlı 7 cilddən ibarət romanı Prustun ölümünə qədər özü tərəfindən fasiləsiz olaraq dəyişdirilib. 4800 səhifəlik bu romanı oxumaq, həqiqətən də, səbir tələb edir. Ona görə də, britaniyalıların oxumadıqlarını etiraf etməyə utandıqları kitablar arasında "İtirilmiş zamanın axtarışında" kitabı da var. 1900-1905-ci illərdə ailəsi və bütün həyatı dəyişdi. 1903-cü ilin fevral ayında Prustun böyük qardaşı Robert evləndi. Həmin ilin noyabr ayında atası öldü. Amma bununla bitmədi. 1905-ci ilin sentyabr ayında anası da öldü. Anası ölümündən öncə ona miras qoymuşdu. (6 milyon dollar və aylıq 15.000 dollarlıq sabit gəlir.) Ancaq Prust bu illərdə xəstəliyi səbəbindən ciddi şəkildə zəifləmişdi. thumb|Right|200px|Marsel Prustun məzarı
Ölümü
Prust son üç ilinin demək olar ki hər gününü yataq otağında keçirdi. Gündüzlər yatar, gecələr romanını tamamlamaq üçün çalışırdı.1922-ci ildə plevmaniya xəstəliyi tutan bu tənha insan elə ənənəsinə sadiq şəkildə - evdə tək yazı yazarkən dünyasını dəyişib.
Endo Kinsuke
– Yaponiya bürokratı, Çoşu beşliyinin üzvü. O, "müasir Yaponiya sikkəçiliyinin atası" hesab olunur.
Həyatı
Endo Kinsuke 1836-cı ildə Çoşu hanında doğulmuşdur. 1863-cü ildə təhsil almaq məqsədilə İngiltərəyə göndərilmiş Çoşu beşliyinin tələbəsi olmuşdur. O, London Universitet Kollecində kimya, geologiya, mineralogiya təhsili almışdır. 1866-cı ildə Yaponiyaya qayıtmışdır. Meyci islahatından sonra 1870–1893-cü illərdə Yaponiya Sikkəçilik Bürosunda işləmişdir. 1874-cü ildə Sikkəçilik Bürosu yeni texnikalardan istifadə etmək üçün əcnəbilərlə razılaşanda Endo bürodan ayrılmışdır. Lakin büro 1875-ci ilin yanvarında doqquz əcnəbini işdən çıxardıqdan sonra qayıtmışdır. 1881-ci ildə Osaka Sikkəçilik Bürosunun direktoru olmuş, əcnəbi mütəxəssislərin köməyi olmadan Qərb üslubunda olan yapon sikkələrinin kəsilməsinə nail olmuşdur.
Xatirəsi
1993-cü ildə London Universitet Kollecində Çoşu beşliyi üçün quraşdırılmış xatirə lövhəsində Endo Kinsukenin də adı var.
Sultanbəy keçidi
Sultanbəy keçidi- Ağdam rayonunun Abdal və Gülablı kəndləri yaxınlığında qeydə alınmışdır.
Toponimiyası
Bu oroqrafik obyekt XX əsrin əvvəllərində ermənilərə qarşı mübarizə aparmış, Zəngəzurda, Qarabağda daşnaqlara qarşı vuruşmuş məşhur Xalq Qəhrəmanı Sultan bəy Əlipaşa (Paşa) bəy oğlunun adı ilə əlaqədar yaranmışdır. . Toponim Sultan bəyin buradan keçməsi ilə bağlıdır. Sultan ərəb mənşəli söz olub "hökmdar", "hakim", "dövlət başçısı" mənalarının verir.
Vanadium (III)sulfat
Vanadium (III) sulfat – kimyəvi formula V2(SO4)3 olan qeyri-üzvi birləşmədir. Vanadium (III) və sulfat turşusunun duzudur.
Fiziki xassələri
Suda az həll olunan açıq sarı bir maddədir.
Con Lennon
Con Ono Lennon (doğum adı Con Vinston Lennon, sonradan dəyişdirilmiş adı Con Vinston Ono Lennon; ; ) — məşhur The Beatles qrupunun yaradıcısı və ifaçısı, Böyük Britaniyanın cəngavər titulunun sahibi, Akademiya və Qremmi mükafatı laureatı, britaniyalı rok-musiqiçi, müğənni, bəstəkar, qrafika rəssamı və yazıçısı. XX əsrin ən məşhur musiqiçilərindən biri hesab edilir. O 1940-cı il 9 oktyabr tarixində Böyük Britaniyanın Liverpul şəhərində doğulub. Lennon uşaq vaxtı məktəbi sevmirdi. Çox ağıllı olmasına baxmayaraq ən yaxşı şagirdlərin sırasından ən pislərin sırasına düşmüşdü. Lakin məktəbdə öz daxili incəsənət sevgisini və bacarığını üzə çıxarıb. O məktəb xorunda oxuyub və məktəb jurnalını buraxırdı. Həmin illər Alisa möcüzələr ölkəsində kitabını oxuyurdu.
1966-cı ildə Lennon incəsənət sərgisi İndikada öz əsərlərini sərgiləyən Yoko Ono ilə tanış olur. Birgə həyatları isə 1968-ci ildə başlayıb. 1969-cu il 20 mart tarixində Lennonla Yoko Ono evlənirlər. Bal ayını Avropanı gəzərək Paris, Amsterdam, Vyana və Monrealda keçirirlər.
Con Lennonun 1975-ci il 9 oktyabr 35 yaşını qeyd etdiyi gün oğlu Şon dünyaya gəlib. Bundan sonra o musiqi karyerasını başa vurduğunu və qarşıdan gələn 5 il müddətində həyatını yalnız oğluna həsr edəcəyini qeyd edir.
Lennonun son albomu 1980-ci ildə işıq üzü görüb. "Double Fantasy" adlı albom musiqi tənqidçiləri tərəfindən də çox bəyənilmişdi. Albomun satışa çıxmasından 3 həftə sonra Con Lennon dünyasını dəyişir.
1980-ci il 8 dekabr musiqisini bütün dünyada sülhə həsr edən sənətkar Nyu-York şəhərində 72-ci Avenyu və Sentral Park prospektlərinin kəsişməsində öz fanatı Mark Çepmen tərəfindən qətlə yetirilib. Çepmen ona arxadan 5 dəfə atəş açmışdı. Hazırda həbsdə olan Çepmen tutularkən Cerom Selincerin "Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan" əsərinin 27-ci fəslində Lennonu öldürmək haqqında gizli mesajlar oxuduğunu iddia edirdi. İllər keçdikdən sonra isə o məşhur "Mən tanınmış adam olmaq istəyən heç kim idim" etirafını etdi. Onun qətl motivləri indiyədək mübahisəli qalır.
Musiqiçi olmaqla yanaşı Lennon həm də siyasi fəal idi. Siyasi fikirlərini həm mahnılarında, həm də açıq şəkildə ifadə edirdi. Məşhur "Imagine" mahnısında Lennon dünyanı necə görmək istədiyini açıq şəkildə bildirir. Lennon bərabərlik və yer üzündə yaşayan bütün insanların qardaşlığı, sülh və azadlıq kimi ideyaları təbliğ edirdi. Bu kimi təbliğatları sayəsində keçən əsrin 60-70-ci illərində "hippi" fəlsəfi hərəkatının simvoluna və ən tanınmış üzvlərindən birinə çevrilib.
2002-ci ildə Böyük Britaniya media nəhəngi BBC-nin keçirdiyi rəy sorğuları əsasında tərtib edilən "Bütün dövrlərin 100 ən dahi britaniyalısı" siyahısında Con Lennonun adı 8-ci yerdə qərar tutur. Digər dünya şöhrətli "Rolling Stone" jurnalı isə "Ölməzlər: Bütün dövrlərin 50 ən dahi sənətkarı" siyahısında Con Lennonu 38-ci, yaratdığı "Beatles" qrupunu isə birinci yerə layiq görür.
Dekabrın 8-i Beatles qrupunun əfsanəvi solisti Con Lennonun vəfatının 30-cu ildönümü tamam olub. 1940-cı ildə Liverpulda anadan olan Con Lennon özünün ilk Quarrymen qrupunu (latınca-ferrisent) 1957-ci ildə yaratmışdı. Bundan bir il sonra Pol Makkartni və Corc Harrison ona qoşulur və bu qrupun əsasında Beatles qrupu yaradılıb. 1970-ci ildə dağılan Beatles qrupunun dünya üzrə bir milyarddan artıq diski satılıb. Qrupun dağılmasından sonra Con Lennon solo karyerasını davam etdirmişdir. Lennonun ən populyar solo albomu hesab edilən “Imagine” 1971-ci ildə işıq üzü görüb. Con Lennon iki dəfə evlənmişdir və onun hər evlilikdən bir övladı var. 1980-ci il dekabrın 8-də Lennon həyat yoldaşı Yoko Ono və oğlu Şonla yaşadığı evin qarşısında pərəstişkarı Mark Deyvid Çepmen tərəfindən güllə ilə vurulub öldürülmüşdür. Çepmen Nyu York ştatında Roçester həbsxanasında cəza müddətini çəkir.
Ölümü
8 dekabr 1980-ci ildə musiqisini bütün dünyada sülhə həsr edən sənətkar Nyu-York şəhərində 72-ci Avenyu və Sentral Park prospektlərinin kəsişməsində öz fanatı Mark Çepmen tərəfindən qətlə yetirilmişdir. Çepmen ona arxadan 5 dəfə atəş açmışdı. Hazırda həbsdə olan Çepmen tutularkən Cerom Selincerin "Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan" (The Catcher in the Rye) əsərinin 27-ci fəslində Lennonu öldürmək haqqında gizli mesajlar oxuduğunu iddia edirdi. İllər keçdikdən sonra isə o məşhur "Mən tanınmış adam olmaq istəyən heç kim idim" (I was nobody who wanted to be somebody) etirafını etdi. Onun qətl motivləri indiyədək mübahisəli qalır.
Maraqlı faktlar
Mənim 5 yaşım olanda anam mənə hər gün deyərdi ki, "həyatın açarı xoşbəxtlikdir". Mən məktəbə gedəndə, məndən soruşdular ki, "böyüyəndə kim olmaq istəyirsən?". Mən yazdım ki, "xoşbəxt". Onlar mənə dedilər ki, "sən tapşırığı başa düşməmisən" və mən də onlara söylədim ki, "onlar həyatı dərk etməyiblər". (Con Lennon)
NGC 5193A
NGC 5193A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Puşanlı
Puşanlı -Yelizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında (İndi Ermənistanın Qafan rayonun) kənd adı.
Tarixi
1918-ci ildə əhalisi qovulduqdan sonra kənd dağılmışdır. XIX əsrdə Zəngəzurda yaşamış Puşanlı tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmış məntəqələrdəndir. XIX əsrin ortalarında bu tayfa 7 qışlaqda (Vəjnəri, Daşbaşı, Pəri-Bərtaz, Pərgi, Sanalı,Tarnavuş və Ulab) yaşayırdı
Dr Disrespect
Herşel Qay Bihm IV — Dr Disrespect kimi tanınan amerikalı videooyun yayımçısı. H1Z1, PlayerUnknown's Battlegrounds, Black Ops 4: Blackout, Call of Duty: Warzone, Apex Legends və Fortnite kimi döyüş oyunlarının yayımını edərək Twitch-də dörd milyondan çox izləyici toplamışdır. 2020-ci ilin iyun ayında Bihmin Twitch kanalı naməlum səbəblərə görə banlandı və silindi. Mənbələr qadağanın daimi olduğunu bildirdi. O, 2020-ci ilin avqustunda YouTube-da eyni vaxtda 510.000-dən çox izləyici ilə yayıma qayıtdı.
Karyerası və şəxsi həyatı
Bihm 2005-ci ildə Pomonadakı Kaliforniya Dövlət Politexnik Universitetini bitirib və burada NCAA Division II basketbolu oynayıb.
Bihmin ilk videosu 2010-cu il yanvarın 11-də yayımlandı, Call of Duty: Modern Warfare 2 oyununu nümayiş etdirdi. O, Machinima oyun kanalı üçün bir çox videolarda çəkilib. Bihm 2011-ci ilin sonlarında YouTube-da qeyri-aktiv oldu və təxminən beş il ərzində heç bir məzmun buraxmadı.