cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Monoxlorsirkə turşusu
Tətbiqi
Monoxlorsirkə turşusu – indiqo və başqa boyaların sintezində aralıq məhsuldur, karboksimetilsellülozanın, herbisidlərin (məsələn, 2,4-dixlorfenoksi sirkə turşusunun duzları və efirləri), B6 vitaminin alınmasında istifadə olunur. Üzvi kimyada onun faydalığının illüstrasiyası (aydın nümunəsi) salisil aldehidinin xlorsirkə turşusu ilə O-alkilləşməsi, ardınca alınmış efirin dekarboksilləşməsi ilə benzofuranın alınmasıdır. Reaksiyaların əksəriyyətində C-Cl rabitəsinin yüksək reaksiya qabiliyətindən istifadə edilir. Herbisid olan qlifosat üçün prekursordur (yəni ondan əvvəl əmələ gələn). MXFST (2-metil-4-xlorfenoksi sirkə turşusu) herbisidi xlorsirkə turşusunun alkillləşməsi ilə alınmışdır. Xlorsirkə turşusunu xlorasetil xloridə, adrenalinin prekusoruna çevirirlər. PVC stabilizatoru və bəzən kosmetikada komponent kimi istifadə edilən tioqlikol turşusu xlorun kükürdlə əvəzolunma reaksiyası ilə əldə edilir. Əlavə məlumat: [PVC- neft və ya təbii qazdan alınan polimer növüdür. Tam adı polimervinilxloriddir]. Xlorsirkə turşusunun ən çox miqdarı qatılaşdırıcı olan karboksimetilsellülozanın hazırlanmasında istifadə edilir.
Alınması
Əsasən, monoxlorsirkə turşusunu buzlu sirkə turşusunun sirkə anhidrinin katalizi ilə alırlar Trixloretilenin hidrolizi – başqa sənaye metodudur Hidrolizlə təmiz məhsul alınır, çünki xlorlaşdırmaq üçün mono-, di-, trixlorsirkə turşularının ayrılması məqsədilə çətin distillyasiya aparılır. Xlorsirkə turşusunun illik istehsalı təxminən 420 min ton təşkil edir. Az miqdarda qırmızı fosforun iştirakı ilə gedən xlorla sirkə turşusunun reaksiyası nəticəsində mono-, di-, trixlorsirkə turşuları alınır.
Təhlükəsizlik
Başqa halogen turşuları və halogenalkanlar kimi, xlorsirkə turşusu təhlükəli alkilləşdirici agentlərdir.
Çarı Aşırov
Həyatı
Çarı Aşırov 1910-cu ildə Köşüdə dünyaya gəlib, 1928-ci ilndən etibarən şeirlər yazmaya başlayıb. Öncə uşaqlar üçün, sonra isə lirik şeirlər qələmə alıb. Onun "Azanlar" (Yoldan çıxanlar), "İntelligent" (Ziyalı), "Ayralık" (Ayrılık) kimi əsərləri böyük ilgi uyandırır. Savaşa qatılan şair antifaşist temayla "Gılıç Al Ələ" (Qılınc al ələ), "Görülmədik Cəng" (Görünməyən döyüş), "Erməni qizi" (Erməni qızı), "Atam", "Vətən" kimi şeirlərini, "Ən Səhərində" (Ən Şəhərində), "Bayii" (Zəngin) kimi romanlarını, "Gizil Əsgərin Ənəsi" (Qızıl əsgərin anası), "Gahrıman" (Qəhrəman) kimi balladalarını yazmışdır. Savaşdan sonrakı dönəmdə çox verimli bir şəkildə çalışır. Şair "Ganlı Sakanın Sonı" (Qanlı sakanın sonu), "Gökyaylanıfi Yiğitləri" (Göyyaylağın igidləri), "Yaş Kilvanıfi Yalnışı" (Gənc dəyirmançının yanlışı), "Lalın Oglı" (Lalın oğlu) kimi şairanə, mənzum əsərləri, "İzçı" (İzci), Əkizlər (Əkizlər), Gürəş (Güləş), "Gam Sərdar" (Qoca sərdar) kimi böyük nəsr əsərlərini yazır. Onun müxtəlif növlərdə yazdığı bir çox əsəri vardır. Bunlarla yanaşı o usta bir mütərcimdir.
Yaradıcılığı
Serdar bir şada yigitdi, Emma gara eken bagtı. Çağaların döküp gitdi Aynı hossar gerek vagtı. Köp efiredi Nabat pahır, Çağaları hem aglaşdı. Düşek aşı, üçi, kırkı, Barısı ızba-ız geçdi. Çalanların dat gününe, Ölen-he öldi-de dmdı. Ağır eklenç endişesi Oların başından indi. Nabat öz-özüne diyyer: "İki ayaklı iki günde. İne tiz yetişer Meydan, Gamdan gutularm mende
Ladoqa gölü
Ladoqa gölü — Rusiyanın Avropa hissəsində göl, Avropada ən böyük. Sah. 18135 km², uzunluğu 219 km, orta eni 83 km, maksimal dərinliyi 230 km-dir. Dekabrdan mayadək donmuş olur. Üzərində təqribən 660 ada var. Gölə tökülən ən böyük çaylar Volxov, Svir, Vuoksa. Gölündən Neva çayı axır. Suyu şirin, hidrokarbonatlı-kalsiumludur. Mühüm gəmi dayanacaqları: Petrokrepost, Priozyorsk, Sortavala, Sviritsa. Leninqradın blokadası illərində təchizat və müdafiədə mühüm rol oynamış donmuş göldən avtomobil yolu kimi istifadə olunurdu.
Məhəlli sular
Məhəlli sular - hər bir suveren dövlətin sahilindən okeana (dənizə) doğru 12 dəniz mili məsafədə olan sulara deyilir. Bu sularda dövlətin tam suverenliyi tanınır.
Seyidnisə Seyidrzayeva
Seyid-Nisə Seyid-Rzayeva — fizika-riyaziyyat elmləri doktoru (2015).
Həyatı
Seyid-Rzayeva Seyid-Nisə Mir Tağı qızı 15 noyabr 1947-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. 1966-cı ildə Bakı şəhər 31 saylı orta məktəbi əla qiymətlərlə bitirmişdir. 1966–1971-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Fizika fakültəsində ali təhsil almışdır. Seyid-Nisə xanım təyinatla 1971-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda işləməyə başlamışdır. O, 1980-ci ildə fizika-riyaziyyat elmləri namizədi,2015-ci ildə isə fizika-riyaziyyat elmləri doktoru alimlik dərəcəsi almışdır. "Yarımkeçiricilər fizikası" üzrə dosent elmi adına layiq görülən Seyid-Nisə Seyid-Rzayeva ömrünün sonuna kimi Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fizika İnstitutunda aparıcı elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.
Seyidnisə Seyidrzayeva 2015-ci il avqustun 6-da avtomobil qəzasında dünyasını dəyişmişdir.
Əsas elmi nəticələri
1. Qadağan zonası olmayan HgTe və CdxHg1-xTe yarımkeçiricilərində kinetik effektlərin nəzəriyyəsini qurmuşdur. Bu nəzəriyyə HgTe və CdxHg1-xTe –un (x<0.16) keçiriciliyinin və termoelektrik hərəkət qüvvəsinin temperatur asılılığında 30 K temperatur ətrafında minimumun yaranmasına aid eksperimenti izah edir.
2. Yarımkeçirici yarımmaqnit nanoboruda böyük radiuslu Frölix polyaronun nəzəriyyəsini qurmuşdur. Göstərilmişdir ki, sərbəst elektronlar və maqnit ionlarının lokallaşmış elektronları arasında mübadilə qarşılıqlı təsiri polyaronun əlaqə enerjisini və effektiv kütləsini azaldır.
Əsas elmi əsərləri
1. S. M. Seyid-Rzayeva. "İnfluence of the screeninq effect on polaron energy in a nanotube." Physika Scripta 85(2012), 035707, p. 1–5.
2. S. M. Seyid-Rzayeva. "Phonon-polaron effekt in diluted magnetic semiconducting nanotubes." Low dimensional systems and nano-structures. Physica Е 44 (2012), p. 1945–1949.
3. S. M. Seyid-Rzayeva. "Effect of screeninq on the phonon-polaron states in a nanotube of diluted magnetic semiconductor" Low temperature Physics, v. 39, No 6, (2013), p. 642–648
Epikürçülük
Epikürçülük ya epikürizm — ellinizm dövrünün filosofu Epikür və onun ardıcıllarının təlimi.
Tarixi
M. ö. IV yüzilliyin sonu - VI yüzilliyin əvvəllərində Qədim Yunanıstanda Epikür "Epikür bağı" adlanan fəlsəfi məktəbin əsaslarını qoymuşdur ki, bu da gələcəkdə epikürçulük adlı fəlsəfi cərəyanın yaranmasına təkan vermişdi. Bu məktəb öz inkişafında üç mərhələ keçmişdir: Birinci mərhələyə Epikürün və onun ən yaxın dostlarının - Lampasklı Metrodor və riyaziyyatçı Poliyenin və Mitilenli Ermarxın yaradıcılığı aiddir.
İkinci mərhələ Epikür məktəbinin nümayəndələri Filonid, Afinalı Appllodor, Sidonlu Zenon, Lakonlu Demetriusdur. İnduktiv məntiq məsələlərini işləyib hazırlamış Qadaralı Filodemusdur.
Üçüncü mərhələ əsasən Roma qulldarlıq cəmiyyəti ilə bağlıdır. Bu dövrdə Gay Amafini və İtaliyaya köçmüş Qadaralı Filodem (antik atomistika təlimini Romada yaymışdır) fəaliyyət göstərmişlər. Roma epikürçülüyünün çiçəklənmə dövrü Lukretsininin yaradıcılığı ilə bağlıdır.
Epikür məktəbində demokratizm hökm sürmüşdür. Məktəbin nümayəndələri içərisində qadınlar və hətta qullar da var idi. Burada başlıca tədris metodu söhbətlər və yazışmalar olmuşdur. Epikürün və onun ardıcıllarının təşkil etdikləri "axşam yığıncaqlarında" fəlsəfi və siyasi mövzuda söhbətlər aparılırdı. Epikür məktəbi m.ö. I əsrin axırlarında imperator Domisianus tərəfindən bağlanmışdı. Lakin eikürçülərin təlimi davam etmişdir. İmperator Markus Avrelius II yüzilliyin ikinci yarısında Epikür məktəbini bərpa etmişdi. Epikürçülüyun geniş yayılması onun təhrifinə də səbəb olmuşdur. Yuxarı təbəqələrin nümayəndələri epikürçülüyü qeyri-məhdud həzz almağa çağırış kimi başa düşürdülər. Şairlərdən Horatsius, Vergilius, Ovidius da epikürçülüyün təsiri altında olmuşlar. Lukian vulqarlaşdırılmış epikürçülüyə qarşı çıxmışdır.
Təlimin əsasları
Epikürçülüyə görə fəlsəfə insanı təbiət qanunlarını bilməməkdən irəli gələn və fövqəl təbii qüvvələrə inanmağa gətirib çıxaran qorxunu aradan götürməklə xoşbəxt etməlidir. Epikürçülük atomistik, xüsusilə etik prinsip kimi yayılmışdır. Epikürçüliyə görə həzz bütün canlıların təbii məqsədidir. Ən yüksək həzz dostluq və bilikdir. Bunların sayəsində həyəcan keçirməyən ruh və fərdi azadlıq, istər xarici aləm təsirlərindən, istərsə də ehtiraslardan asılı olmamaq vəziyyəti təmin edilir. Epikürçülük cəmiyyəti həzzə can atan, bir-birinə yamanlıq etməmək haqqında sazişə gələn ayrı-ayrı fərdlərin məcmusu hesab edir. Bu təlimin quldarlıq cəmiyyətinin ali təbəqələrini təmsil edən nümayəndələri onu hissi həzlərin təbliği kimi başa düşmüşlər. Xristiyan kilsəsi epikürçülüyü əxlaqi pozğunluqla eyniləşdirirdi. Yeni intibah dövrü isə onu atomistik təlim kimi dərk etmişdir. Bu özünü XVII-XVIII əsr materialist maarifçi fəlsəfədə də göstərməkdədir. Etik prinsip kimi epikürçülüyün ilk forması antik evdemonizmə yaxın idi. İntibah dövrü filosofları, fransız maarifçiləri onu hedonizm ruhunda şərh etmiş, hissi həzzləri başlıca sayan təlim kimi qiymətləndirmişlər.
Epikür
Epikürçülük ellinizm və Roma dövrlərində ən yayılmış fəlsəfi cərəyanlardan biri olmuşdur. Onun yaranması Epikürün (yun. Ἐπίκουρος, m. ö. təxminən 342 – 270) adı ilə bağlıdır. O, Samos adasında anadan olmuş və daha sonra Afinaya gedərək orada “Bağ” (yun. Κῆπος) adlanan öz fəlsəfi məktəbini yaratmışdır. Epikür bir çox kitabın müəllifi olmuş, ancaq onlardan zamanımıza yalnız bəzi fraqmentlər gəlib çatmışdır.
Militenalı Hermarxus
Epikürün daha bir öyrəncisi Militenalı Hermarxus (yun. Ἕρμαρχoς, m. ö. 325 – 250) olmuşdur. O, müəlliminin ölümündən sonra onun məktəbinə başçılıq etmiş və onun fikirlərini yaymışdır. Eyni zamanda, Hermarxus Aristotel və Platonun ardıcılları ilə də fəlsəfi polemikalar aparmışdır. Ancaq, onun da əsərləri zamanımıza gəlib çatmamışdır.
Qadaralı Filodemus
Epikürün təlimi m. ö. II yüzillikdən başlayaraq Roma imperiyasında yayılmışdır. Roma epikürçülüyünün ən görkəmli nümayəndələrindən biri Qadaralı Filodemus (yun. Φιλόδημος, m. ö. 110 – 40) idi. O, Afina epikürçü məktəbinin başçısı Sidonlu Zenonun öyrəncisi idi. M. ö. 80-ci ildə Filodemus İtaliyaya gedərək orada Neapol şəhərinin yaxınlığında yerləşən Herkulanumda epikürçü məktəbinin əsasını qoymuş və ona rəhbərlik etmişdir. İkiyüz ildən sonra Vezuvium vulkanının püskürməsi sonu Herkulanum Pompeya ilə birlikdə məhv olmuşdur.
Titus Lukretius Karus
Roma epikürçülüyünün ən tanınmış təmsilçisi isə Titus Lukretius Karus (lat. Titus Lucretius Carus, m. ö. 99 – 55) olmuşdur. “Hər şeyin təbiəti haqqında” (lat. De rerum natura) adlı məşhur əsərində o bir çox fəlsəfi problemlərə toxunmuşdur, bunu edərkən Epikürün fəlsəfəsindən yararlanmışdır. Bu kitabda Lukretius ilk növbədə xalqın arasında yayılmış müxtəlif mövhumat və inanclara qarşı çıxış etmişdir. Onun fikrincə onlar insanlarda qorxu hissi yaradır. Azadlığı əldə etmək üçün isə bu qorxudan qurtarmaq gərəkdir. Bunun üçün təbiət olduğu kimi öyrənilib qavranılmalıdır. Mövhumatların əsasını isə din təşkil edir, insanları bədbəxtliklərə sürükləyir. Ona görə də, Lukretius dini tamamilə inkar edirdi.
Karpentariya körfəzi
Karpentariya körfəzi  — Avstraliya materikinin şimal-şərq hissəsində, Arnhem torpağı ilə Keyp York yarımadası arasında yerləşən körfəz. O, Arafur dənzinin Avstraliya materikinin iç hissəsinə düzbucaqlı uzanmış dayaz davamıdır. Əsrlərdir istifadəsiz olan körfəz XX əsrin sonu XXI əsrin əvvəllərində boksit, manqan və böyük dəniz xərçəngləri ehtiyatlarının istismar edilməsi ilə əlaqədar olaraq beynəlxalq əhəmiyyət kəsb etməyə başladı. Körfəzin ümumi sahəsi 310,000 km², ən dərin yeri isə 70 m-dir. . Lakin, bəzi mənbələrdə körfəzin ən dərin yerinin 82 metrdən artıq olmadığı, sahəsinin isə 300,000 km² olduğu vurğulanır. Karpentariya körfəzi müasir dövrün ən nadir epikontinental (materikin üst tərəfində yerləşən dayaz dəniz) körfəzlərdəndir. Belə körfəzlər Yerin geoloji tarixinin erkən dövrlərində geniş yayılmışdır.
Tədqiqi
Avropalıların buranı tədqiq etməsi 1606-cı ildə hollandiyalı Villiam Yansonun səyahəti ilə başlamışdır. V.Yansonun 1623-cü ildə buraya gəlmiş həmyerlisi Yan Karstenszoon körfəzi o dövrdə İst-Hind-in general-qubernatoru olmuş Piter de Karpentierin şərəfinə adlandırdı. Abel Tasman da həmçinin buranı 1644-cü ildə tədqiq etmişdir. Region 1802-1803-cü illərdə Matteu Flinders tərəfindən tədqiq olunmuşdur. Körfəzə quru yolla çatan ilk ekspedisiya Robert O Hara Burke və Ulliam Con Uillsin rəhbərlik etdiyi ekspedisiya olmuşdur. Onlar 1860-cı ildə Melburun, Viktoriyadan yola çıxmış və 1861-ci ilin fevralında Bynou çayına (ing. Bynoe River) çatmışlar.
Əsas çayları
Körfəzə 20-dən çox çay tökülür. Qərb istiqamətdən Roper və Uilton çayları buna misaldır. Keyp York yarımadasından körfəzə onlarla kiçik çay tökülür. Buraya Smitburn, Mitçel, Uenlok çayları və digərləri daxildir.
Qılıç Quliyev
Qılıç Məmmədoviç Quliyev (14 aprel 1913, aul I Gökçə, indiki Marı vilayəti, Türkmənistan — 1990) — sovet - türkmən dövlət xadimi, diplomat, yazıçı, tarixçi. Türkmənistan SSR-nin xalq yazıçısı (1984), səfir.
Həyatı
1941-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü. Türkmənistan Pedoqoji İnstitutunu bitirmişdi (1948) və Sİ MK yanında ictimai elmlər akademiyasını tamamlamışdı (1952). (1954—1958) illərdə Türkmənistan SSR-nin MK-nin üzvü. Türkmənistan EA-nın müxbir üzvü(1954).
Əsərləri
Qılıç Quliyev bir sıra tarixi romanların elmi işlərin müəllifidir. O cümlədən: «Çətin günlər» (1964), «Təslim olmayan əlcəzairli» (1968), «Qara karvan» (1971), «Sülh səfiri» (1978).
Euseius coccineae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Tanacetum pseudachillea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sent-Jülyet-sür-Vyor
Sent-Jülyet-sür-Vyor  — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kassan-Beqone kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12234.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 514 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 320 yaş arasında (15-64 yaş arasında) 252 nəfər iqtisadi cəhətdən, 68 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 78,8%, 1999-cu ildə 72.3%). Fəal olan 252 nəfərdən 243 nəfər (127 kişi və 116 qadın) işləyir, 9 nəfər işsizdir (4 kişi və 5 qadın). 68 hərəkətsiz 21 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 34 nəfər təqaüdçü, 13 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir..
La İzabela
La İzabela — Dominikan Respublikasının ərazisində yerləşən şəhər. La İzabela Avropalıların Amerika ərazisində məskunlaşdığı ilk yer hesab olunur. Şəhər Xristofor Kolumbun ikinci səfəri zamanı 1493-cü ildə salınmışdır.
Jolmirzə Aymirzəyev
Jolmirzə Aymirzəyev (1910-1996) - Qaraqalpaqıstan Respublikasının xalq yazıçısı, Berdax adına Dövlət mükafatı laureatı, Özbəkistan Respublikasının əməkdar incəsənət xadimi.
Həyatı
J.Aymirzəyev ədəbiyyata XX əsrin 20-ci illərinin sonlarında gəlmişdir. Onun yaradıcılıq yolu, demək olar ki, XX əsr qaraqalpaq poeziyasının əksər inkişaf mərhələlərini əhatə etmişdir. Artıq yaradıcılığının ilkin dövründə o, bir sıra maraqlı şeirlər yaratmışdır. Bu əsərlərdə şair daha müxtəsər və aydın formada yaşadığı dövrün xüsusiyyətlərini açmağa çalışır. Hələ texnikumda oxuyan zaman o, «Mübarizə aparın», «Sən də əkinə getməlisən», «Sənin toyun, Primbet», «Bir zavod tikdik», «Bizim temp», «Qatar», «Bahadır qızlar», «Rəfiqəm, gəl, şadlıq nəğməsi oxuyaq», «Mən sevgilimin adını çəkdim, o, qucağını açdı», «Gülməkdən az qaldım uğunub gedim», «Dostlar, baxın» və s. kimi şeirlər yazmışdır. J.Aymirzəyevin bir sıra şeirlərində qaraqalpaq şifahi xalq ədəbiyyatı ənənələrinin təsiri güclü hiss olunmaqdadır. Öz poetik duyğularına görə şairin yaradıcılığı bu ənənələrdən istifadə etməklə daha da zənginləşmişdir.
Müharibə illərində J.Aymirzəyev xüsusi enerji ilə vətənpərvərlik şeirləri yazmış, əsl anaların, bacıların, qadınların xarakterini açmağa can atmışdır. J.Aymirzəyevin poeziyası üçün xarakterik olan ənənəvi folklora müraciət və klassik poeziyadan bəhrələnmə son dərəcə zəruri olmaqla, həm də həmin dövrdə Sovetlər İttifaqında yazıb-yaradan şairlərin, yazıçıların istifadə etdiyi priyomlardan idi. Qeyd edək ki, həm də bu ənənələr əsasında rus yazıçıları – N.Tixonovun, A.Tvardovskinin, K.Simonovun, V.İnberin, M.İsakovskinin, E.Dolmatovskinin, N.Rılenkovun, A.Surkovun, V.İ.Lebedev – Kumaçın, Azərbaycan şairləri – Səməd Vurğunun, B.Vahabzadənin, Rəsul Rzanın, Məmməd Arazın və digərlərinin şeirləri yaranmışdır; özbək şairlərindən – Q.Qulam, H. Əlimcan; qazaxlardan – B.Maylin, S.Seyfullin, türkmənlərdən Molla Nəpəs, Kor Molla, Durdı Klıç və başqaları yaradıcılığını məhz bu istiqamətdə cilalamışdılar. Onların yaradıcılığı xalq həyatından qaynaqlanmaqla xüsusi melodikliyi ilə seçilir. Eyni zamanda adlarını çəkdiyimiz şairlər heç də daim folklor ənənələri çərçivəsində qapanıb qalmamışdılar. Onların şeirlərində yeni intonasiya, dövrün nəbzi, inkişafın sıçrayış tempi, yeni tarixi dövrün özünəməxsusluğu öz əksini tapırdı. J.Aymirzəyev poeziyası üçün də məhz bu cəhətlər xarakterik idi. Şair həm də qədim qaraqalpaq folklorunun repertuarında olan müxtəlif növ və janrlardan geniş istifadə edirdi. J.Aymirzəyevin müharibə dövrü əsərlərində, demək olar ki, şeir formasının müxtəlif növlərindən istifadə olunurdu ki, bu şeir formalarında həm də ənənəvi musiqililik özünü aydın şəkildə büruzə verirdi. Elə buna görə də sənətkarın yaradıcılığında fərdilik, melodiklik, ekzotiklik, özünəməxsus səs, nəfəs, intonasiya hiss olunurdu.
J.Aymirzəyevin bəzi poemaları sona çatdırılmamış qalmışdır. Bunlara əsasən «Misir», «Məğlub edilmiş düşmənlər», «Məğlubedilməz batırlar», «And», «Dəniz mübarizləri» və digərləridir. Bununla belə bütün bu tamamlanmamış əsərlər heç də J.Aymirzəyevin yara dıcılığının ümumi əhəmiyyətini aşağı salmır. J.Aymirzəyevin poetik yaradıcılığı qaraqalpaq ədəbiyyatında inkişaf etmiş poema janrının görk əmli nümunələrindəndir.
Columbia Broadcasting System
Columbia Broadcasting System (CBS) — Amerikada fəaliyyət göstərən CBS Corporation şirkəti tərəfindən yaranmış İngilis dilli kommersiya yayım telekanalıdır. Əsas qərargahı Nyu-York şəhərində CBS Building-də yerləşir.
CBS bəzən göz kanalı kimi adlanır. Bunun səbəbi isə 1951-ci ildən kanalın istifadə etdiyi göz loqosudur.
I Farsman
I Böyük Farsman — II Farnavazın qız nəvəsi idi. II Arşak erməni-gürcü ordusu ilə məğlub edib hökmdar olmuşdu. 35-ci ildə isə Ermənistanın özünü işğal etdi. Qardaşı Mihrdatı Ermənistana vali qoyaraq özü İberiyada çarlıq taxtına oturan Parazman Roma ilə yaxınlaşdı. IV Tiqranın qızı ilə evlənən Parazmanın 3 övladı var idi. İkinci oğlu Radamist 51-ci ildə əmisi Mihrdatı devirərək Ermənistan çarı olmuşdu. I Trdat tərəfindən devriləndən sonra atasının yanına qayıtsa da buna görə edam edildi. Parazman 58-ci ildə oğlu I Mitridat ilə əvəz olundu.
Güllü Mustafayeva
Həyatı
Güllü Mustafayeva əslən Şamaxıdandır. 1902-ci il Şamaxı zəlzələsindən sonra G.Mustafayevanın atası Hacı Naim Mustafa ailəsi ilə Türkmənistanın Çarcuy şəhərinə köçmüşdür. Güllü Mustafayeva 1919-cu il 29 noyabrda Çarcuy şəhərində anadan olmuşdur. G.Mustafayevanın anası Nabat xanım S.Ə.Şirvaninin nəslindən olub. 1927-ci ildə Hacı Naim Mustafa ailəsi ilə Türkmənistandan Bakıya, İçərişəhərə köçmüşdür.
Yaradıcılığı
Güllü Mustafayeva 1938-ci ildə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Texnikumunu bitirmişdir. Rəssam öz yaradıcılığında ən müxtəlif janrlara müraciət etmişdir. Tematik tablolar və portretlər yaratmışdır: "Leyli və Məcnun məktəbdə" (1941), "Professor Y. Musabəyovanın portreti" (1957), "Paris. Rəssamlar meydanı" (1961). Güllü Mustafayevanın peyzaj janrında çəkdiyi rəsmlər emosional ifadəliliyi ilə seçilir. thumb|right|250px|[[Məhsəti Gəncəvi (1947)]] 1947-ci ildə yaratdığı “Məhsəti Gəncəvi” portreti rəssamın yaradıcılığında xüsusi yer tutur. Güllü Mustafayeva bu əsərdə bir neçə məsələni ustalıqla həll etmişdir. Şairənin geyimi, otağın quruluşu, interyer ənənəvi şərq mədəniyyətini düzgün əks etdirir. Məhzəti Gəncəvinin duruşu, gərgin pozası, üzünün demək olar ki, üsyankar ifadəsi şairənin öz dövrü ilə müqayisədə yüksək intellektə və cürətə malik olduğunu büruzə verir. Bu obrazın xüsusiyyətləri ilə gənc rəssam ölkəsinin yaşadığı çox burulğanlı bir periodda sözlə ifadəsi olduqca təhlükəli olan fikirləri əks etdirə bilmişdir. Güllü Mustafayevanın qızı musiqişünas Zemfira Qafarova anasının bu əsəri haqqında deyir: “Onun vizit kartı — öz üzünün cizgilərindən istifadə edərək, yaratdığı XII əsrin şairəsi Məhsəti Gəncəvinin portreti idi”. thumb|left|180 px|"Bizim uşaqlar" silsiləsindən, "[[Aygül Qaradağlı|Aygül" (1964)]] Güllü Mustafayeva dövrünün əmək qəhrəmanlarının, elm və incəsənət xadimlərinin portretlərini yaratmışdır. Bunlardan iki dəfə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı Bəsti Bağırovanın, oftalmoloq, tibb elmləri doktoru Umnisə Musabəyovanın, nevropatoloq, tibb elmləri doktoru Zəhra Salayevanın, xalq rəssamı Səttar Bəhlulzadənin portretlərini misal gətirmək olar.
Güllü xanım Mustafayevanın yaradıcılığında uşaq portretləri xüsusi silsilə — (məsələn, "Bizim uşaqlar" silsiləsi) təşkil edir.
1973-cü ildə "Azərbaycan SSR əməkdar rəssamı", 4 mart 1992-ci ildə isə "Azərbaycan Respublikasının xalq rəssamı" adına layiq görülmüşdür.
Güllü Mustafayevanın əsərləri Azərbaycan Dövlət İncəsənət Muzeyində və Azərbaycan Dövlət Şəkil Qalereyasında saxlanılır.
Ailəsi
İlk evliliyi rəssam Həsən Haqverdiyev ilə olmuşdur. Bu evlilikdən doğulan uşaqları: İkinci evliliyi isə rəssam Nəcəfqulu İsmayılov ilə olmuşdur. Bu evlilikdən doğulan uşaqları: Ramiz Mustafayev və Faiq Mustafayevin bacısıdır.
Sosial iş
Sosial iş — Sosial iş cəmiyyətin problemli təbəqələrinin mənafeyi və sosial rifahı uğrunda vasitəçilik edən sferadır. Sosial iş peşəsi ilə sosial işçilər məşğul olur. Dünyada ilk dəfə "Sosial iş" proqramı Amsterdamda, sonralar isə Berlin və Londonda meydana gəlmişdir. Azərbaycanda isə Sosial iş peşəsinin tədrisinə 2005-ci ildən etibarən Bakı Dövlət Universitetində magistr pilləsi üzrə başlanılmışdır.
Sosial işçilər sosial planda müdafiə edilməmiş təbəqələrin, insanların maraqlarının təmin edilməsinə və hüquqlarının müdafiəsinə yönəlmiş qanunverici aktların və dövlət proqramlarının hazırlanmasında yaxından iştirak edirlər. Sosial iş sahəsinin ilkin anlayışı və müdaxilə obyekti müraciətçidir(klient, benefisyar). Sosial işçilər müraciətçilərlə çalışır. Müraciətçi-problemli situasiyaya(çətin həyat şəraiti) düşmüş, həll yolunu tapa bilməyən şəxsdir və o, müəyyən bir mərhələdə yardım məqsədilə sosial işçiyə müraciət edir. Sosial işçi isə öz növbəsində müraciətçinin problemli vəziyyətini dəyərləndirir, problemin həlli üçün müraciətçinin də yanaşmalarına əsasən alternativ həll yolları axtarır. Problemin həlli yönündə sosial işçi müraciətçini sosial, psixoloji və ya hüquqi xidmətlərə yönəldir. Məhz bu nöqteyi-nəzərdən vurğulanır ki, sosial iş sahəsi insanlarla dövlət xidmətləri arasındakı münasibətləri əlçatan edir. Bu peşənin daşıyıcıları insanları öz potensiallarına arxalanmağa yönəldir, problemin kənar müşahidəçisi olmaqla qərarvericiliyi müraciətçinin öhdəsinə buraxır.
Aşağıda sosial işçilərin bir sıra fəaliyyət sahələri qeyd olunmuşdur:
-Ailə məsələləri üzrə məsləhətçi
-Pedaqoq
-Sosial tədqiqatçı
-Psixi sağlamlıq üzrə mütəxəssis
-Sosial işçi-gerontoloq (Ahıllarla çalışan sosial işçilər)
-Əlilliyi olan və xüsusi qayğıya ehtiyacı olan şəxslərlə çalışan sosial işçilər
-Risk qrupları ilə çalışan sosial işçilər-Bura ruhi xəstəliklərdən əziyyət çəkənlər, zərərli maddələrin aludəçisi olan şəxslər, insan alverinin qurbanları və s. kimi qruplar daxildir.
-Ekstremal vəziyyətlərdə müdaxilə edən sosial işçilər-təbii fəlakətlərdə, hərbi-siyasi münaqişələrdə və insidentlərdə zərərçəkmişlərin rifahını təmin edir.
-Uşaq müdafiəsi sahəsində çalışan sosial işçilər
Sosial işçilər cəmiyyətin "mikro"(fərdlər), "mezo"(qruplar) və "makro"(icmalar) səviyyələri ilə sosial müdaxilə prosesini həyata keçirərək insanların rifahını təmin edir. Sosial iş bir struktur kimi dövlətin bütün vətəndaşlarının sosial təhlükələrdən qorunmağa yönələn əhalinin müxtəlif kateqoriyalarının həyat fəaliyyətinin pozulmasının qarşısını alan bir kompleks kimi çıxış edir. Sosial işçilər fəaliyyətləri əsnasında dövlətin mövcud aktları və qanunauyğunluqlarına əsasən hərəkət etməlidir.
Tarixi
Sosial işin yaranma tarixi 4 mərhələyə ayrılır.
Formalaşması
Hələ eramızdan əvvəl 1750-ci ildə qədim Babilistan hakimi Hammurapi Ədalət Kodeksini tərtib etmişdir. Qanuna daxil edilmiş əsas qanunlardan biri həbs olunan insanların bir-birinə dəstək olmalarının tələb edilməsi idi.
E.ə 1200-cü iə aid edilən qədim İudeyanın yazılı mənbələrində isə qeyd edilirdi ki, Allah yəhudilərdən yoxsul və bədbəxtlərə yardım etmələrini gözləyir. Bu qanunlar əslində ehtiyacı olan şəxslərə filantropiya (xeyriyyəçilik) əsasında yardımın göstərilməsini tənzimləyirdi ki, bu da sosial yardımın ilk formalarından birini təşkil edirdi. Filantropiya yunan sözü olub, mənası isə insan sevərik, ehtiyacı olanlara yardım mənasında istifadə olunur. thumbnail|150px|left|Sosial iş tarixi boyunca, işsiz və evsiz insanlara yardım məqsədilə fəaliyyət göstərmişdir. Şəkildə [[Amerika Birləşmiş Ştatlarında bir sosial işçinin kimsəsiz uşaqa köməklik göstərməsi təsvir olunmuşdur. ]]
Sosial işin inkişaf etməsində dinin də böyük rolu olmuşdur. Kilsə və monastırların nəznində məktəblər, xəstəxanalar, nikahdan kənar dünyaya gəlmiş uşaqlar, valideyn himayəsindən məhrum olmuş uşaqlar, yaşlı və əlilliyi olan insanlar üçün sığınacaqlar fəaliyyət göstərirdi və burada tək sosial-məişət məsələləri deyil, həm də pedaqoji vəzifələrdən hesab olunan: təhsil, peşə təhsili və digərləri həyata keçirilirdi,
lakin cəmiyyət inkişaf etdikcə yoxsulluq artıq bir ehtiyac kimi aradan qaldırılması tələb olunur, cəmiyyətdə olan insanlar tərəfindən yoxsulluq ictimai bəla hesab edilirdi. XIV əsrdən etibarən dünya dövlətləri dilənçilərin təqib edilməsi və cəzalandırılması yönündə qanunlar qəbul edirlər.1530-cu ildə Almaniyanın imperiya seymi tərəfindən yerli hakimiyyət orqanlarına hər bir icmanın öz yoxsullarını, daxili təlabat hesabına ödənilməsi barədə göstəriş verilir. Oxşar qanunlar qısa zaman ərzində Fransa, Hollandiya və digər ölkələrdə qəbul edilir. İngiltərədə fərdi şəxslərə sədəqə vermək qanunla qadağan edilmişdi.
thumbnail|120px|right|Ceyn Adams (1860–1935) Tənzimləmə evi adlı sosial mərkəzin yaradıçısı.[[Amerika Birləşmiş Ştatları tarixində ən böyük sosial işçilərdən biri hesab edilir.]] Sağlam yoxsullar işləməi, xəstələr isə kilsələr tərəfində idarə olunan, xüsusi sığınaçaqlarda saxlanmalı idilər. Dilənçiliklə mübarizədə cəmiyyətin fəal iştirak etməsi, qısa zamanda İngiltərə və digər ölkələrdə dilənçilərin sayının azalmasıa səbəb olmuşdur. Xəstələrə, uşaqlara, məhkumlara qayğının göstərilməsi filantropiya hərəkatının əsas qayəsini təşkil etmişdir. Qısa müddətdə Avropada qocalar evləri və uşaq evləri inşa edildi.Hamburq şəhərində siyasi iqtisadçı Byuşh və ticarətci Foxtun səyləri ilə 1778-ci ildə yoxsullar üçün ümumi qəyyumluq cəmiyyəti təşkil edildi. Cəmiyyətin yaradılmasında əsas məqsəd hər bir yoxsulun imkanı daxilində gündəlik dolanışığın təmin edilməsi idi.
Sosial iş peşə kimi XIX əsrdə yaranmışdır. İlk dəfə 1898-ci ilin yayında Kolumbia Universitetində sosial iş üzrə sinif açıldı. İngiltərədə də sosial iş demək olar ki, Amerika Birləşmiş Ştatları ilə paralel zamanda yaranmışdır. İngiltərədə ilk sosial işçilər, xəstəxana fəaliyyət göstərən şəxslər olmuşlar.1895-ci ildə Mary Stevard Royal adlı qadın Fri xəstəxanasında çalışan ilk sosial işçi olmuşdur. Bu həm də Böyük Britaniya tarixində bir ilk hesab edilmişdir.Avstraliyada sosial işin inkişafı İngiltərə və Amerika Birləşmiş Ştatlarına nisbətən geç baş vermişdir.
1920-ci ildə etibarən sosial işçilər yetişmiş və yalnız 1940-cı ildə Sidney Universitetində sosial iş təlimləri başlamışdır. 1865-ci ildə İngiltərədə keşiş Vilyam Buts Xilas ordusu adlı təşkilat yaratdı. Təşkilatı əsas fəaliyyəti kasıb və kimsəsiz insanlara yardım göstərilməsi idi. XIX əsrin sonunda və XX əsrin əvvələrində könüllü xeyriyyəçilkdən elmi və peşəkar filantropiyaya keçid baş verdi. Avropada Sosial tibb Amerika Birləşmiş Ştatlarında isə Sosial iş terminləri yarandı. 1917-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarında ilk sosial işçi sahəsində fəaliyyət göstərən təşkilat qeydiyyata alındı.1921-ci ildən təşkilat yenidən təşkil edildi və adı Amerika Sosial İşçilərnin Assosiasiyaı olaraq dəyişdirildi.
Etik prinsip və dəyərləri
Sosial İşçinin ümumi dəyərləri:
Humanitar və demokratik ideyalara əsaslanaraq yaranan Sosial iş təcrübəsi insan ehtiyaclarını və potensialını inkişaf etdirmək üzərində fokuslaşıb. İllər keçdikcə sosial iş özündə bir sıra dəyərlər birləşdirdi: səmimilik, vicdanlıq, empatiya, rəhimdillik, peşəkarlıq, insan münasibətlərinin əhəmiyyətliyi.
Sosial İşçinin Etik Prinsipləri:
Sosial Ədalət
Sosial işçi cəmiyyətdə klientə qarşı törədilən ədalətsizliyə qarşı mübarizə aparmaq öhdəliyini daşıyır. Sosial Ədalət dedikdə aşağıdakılar nəzərdə tutulur:
Sosial işçilərin klientə münasibətdə etik məsuliyyəti:
Sosial işçilər klientlərə, əməkdaşlara, cəmiyyətə qarşı bir sıra etik standartları qorumalıdır.
Ekumenik Kilsə Məclisləri
Ekumenik Kilsə Məclisləri - rasmi Xristian kilsəsi tərəfindən və onun adından adından çağrılan keşişlərin toplantılarıdır. Bu məclislərdə dini əqidə ilə bağlı yaranan problemlər həll olunurdu. Ekumenik kilsə məclislərindən yalnız ilk yeddisi həm Ortodoks (Pravoslav), həm də Katolik kilsələri tərəfindən qəbul olunmaqdadır.
I Ekumenik (I Nikeya) Kilsə Məclisi (325-ci il)
Roma imperatoru I Konstantin tərəfindən Nikeya şəhərində çağırılmışdır. Bu məclisdə xristian imanının simvolu. tərtib edildi. Burada Roma, İsgəndəriyyə, Antakiya və Qüds yepiskoplarının Kilsə üzərində xüsusi səlahiyyətləri təsdiq edildi. Daha sonra bu məclisdə presviter Ariusun təlimi pislənib, rədd edildi. Belə ki, Arius hesab edirdi ki, Tanrının oğlu (İsa) Atanın ən yüksək məxluqudur və Ondan fərqli mahiyyətə malikdir. Onun fikrincə, İsa mahiyyətinə görə deyil, yalnız oğulluğa götürüldüyünə görə Tanrının oğlu adlandırılmalıdır. Bu fikri rədd edən məclisə yığışmış 318 yepiskop isə, Atanın oğul ilə mahiyyətcə eyni olması fikrini dəstəklədilər və bundan sonra bu inanc rəsmi Xristian doktrinasına çevrildi. Ariusun ardıcıllarını arianlar adlandırırlar. 250px|thumbnail|left|I Nikeya ekumenik məclisi. Roma. Sikstin kapellası
II Ekumenik (I Konstantinopolis) Kilsə Məclisi (381-ci il)
Burada Ata-Oğul cütlüyünə Müqəddəs Ruhu da əlavə etməklə, onların substansional vahidliyini elan edərək, Trinitar (Üçlük) inancın formalaşması başa çatdırıldı. Burada imperiyanın şərqindən olan 150 yepiskop iman simvoluna da əlavələr etdilər. İmperator Feodosius tərəfindən çağrılan bu məclis əsasən arianlığı pisləmək üçün çağrılmışdı. Belə ki, bu məclisdə Müqəddəs Ruhun ilahililiyini inkar edən qrupların fikirləri də rədd edildi. Onların fikrincə Müqəddəs Ruh Oğul tərəfindən yaradılmışdır. Bu məclisdə həmçinin Konstantinopol yepiskopunun statusu Roma yepiskopundan sonra nüfuzuna görə ikinci dərəcəli hesab oluması haqqında qərar qəbul edildi.
III Ekumenik (I Efes) Kilsə Məclisi (431-ci il)
III Ekumenik (I Efes) Kilsə Məclisində (431-ci il) İsanın mahiyyəti haqqında mübahisələr (xristiologiya) tarixinə qədəm qoyuldu. Məsələ burasında idi ki, Konstantinopolis yepiskopu Nestorius hesab edirdi ki, Məryəm adlı bir qadın İsanı doğmuşdur. Sonra isə Tanrı onunla birləşib, onun içində yaşamışdır. Deməli, Nestoriusun təliminə görə, İsada olan İlahi və insani təbiət bir-birindən ayrıdır. Məclisə toplaşmış 200 yekiskop Nestoriusun təlimini rədd edərək, həm İlahi, həm də insani təbiətin bir şəxsdə (İsada) mövcud olması, başqa sözlə desək, İsada
İlahilik və insaniliyin vahid hipostasis təşkil etməsi qənaətinə gəldilər.
IV Ekumenik (Kalkedon) Kilsə Məclisi (451-ci il)
451-ci ildə IV Ekumenik (Kalkedon) Kilsə Məclisi Konstantinopolis arximandriti Evtixiosun təlimini rədd etmək üçün yığışdı. Belə ki, Evtixios Nestoriusun təlimini inkar edərək, onun əksi olan başqa bir ifrat fikir irəli sürürdü. Evtixiosa görə, İlahi və insani təbiət İsada tam olaraq bir-birinə qovuşmuşdur. Amma bu zaman İsadakı İlahi təbiət insani təbiəti üstələyir. Evtixiosun təlimi monofizitlik adlandırıldı. Məclisə yığışan 630 yepiskop monofizitliyi rədd edərək qərara gəldilər ki, İsada olan iki təbiət bir-biri ilə “qovuşmayaraq və mahiyyəti dəyişməyərək” (Evtixiosun əleyhinə), “bir-birindən ayrılmaq şərti ilə” (Nestoriusa qarşı) birləşmişdirlər
VI Ekumenik (III Konstantinopolis) Kilsə Məclisləri (680-681; 692-ci illər)
Növbəti VI Ekumenik (III Konstantinopolis) Kilsə Məclisləri (680-681; 692-ci illərdə) yenə də monofizitlərin təlimini rədd etmək üçün yığıldı. Monofizitlərin İsada iki təbiətin olduğunu qəbul etmələrinə baxmayaraq, onların vahid İlahi iradədə birləşməsini iddia edirdilər. Bu fikrə qarşı çıxan 170 yekiskop İsanın Tanrı kimi və insan kimi iki iradəsinin olduğunu iddia etdilər. Onların fikrincə, İsanın insani təbiəti İlahi iradə ilə ziddiyyət təşkil etmir, əksinə, insani təbiət İlahi iradəyə tabedir. Beləliklə də İsa haqqında olan ortodoksal baxış tamamlanmış oldu. Bu tamamlanmış təlimi isə, on bir ildən sonra bu məclisin davamı olan Trull Kilsə Məclisi təsdiq etmiş oldu.
VII Ekumenik (II Nikeya) Kilsə Məclisi
VII Ekumenik (II Nikeya) Kilsə Məclisi 787-ci ildə imperatriça İrena (Eirene) tərəfindən ikonalara qarşı çıxış edənlərə cavab vermək üçün çağırıldı. Belə ki, bu məclisdə ikonaların mahiyyəti açıqlanmış və onlara qarşı çıxış etmək küfr elan edilmişdir.
Katoliklər bu kilsə məclislərindən sonra da kilsə məclisləri çağırmışdırlar. Belə məclislərin sayı 21-ə çatmışdır. Şərq kilsələri (məs. erməni, kopt, efiop kilsələri) birinci üç məclisin qərarını qəbul edir IV (Kalkedon) məclisinin qərarlarını rədd edirlər. Protestantlar isə kilsələri məclislərinin qərarlarını qəbul etmir.
Anna Burmistrova
Anna Burmistrova (d. 16 iyun 1977) — Ukraynanı təmsil edən həndbolçu.
Alakat faciəsi
Tarixi arayış
1929-cu ilin sonu 1930-cu ilin əvvəllərində Krımda gedən məcburi kollektivləşdirmə həm də krım tatar ənənələrini də məhv ediridi. "Qolçomaq" elan olunan Krım tatarları ölkənin şimal bölgələrinə sürgün edilirdilər. İnsanların sürgün edilməsi və məcburi kollektivləşdirmə insanların narazılığını artırırdı və bu yeni kəndli üsyanlarına səbəb olurdu. Bu üsyanlar öz adını Krımın cənub sahillərində yerləşən Alakat dərəsindən alıb. Üsyan qəddarlıqla yatırıldı və öz ardınca yeni repressiya dalğası da gətirdi.
Anna Burmistrova
Karyerası
Anna Burmistrova Ukrayna yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Bürünc medal uğrunda oyunda Fransa yığmasını 18:22 hesabı ilə məğlub edən Ukrayna yığması, Afina Olimpiadasını 3-cü yerdə başa vurdu və bürünc medal qazandı.
Alakat faciəsi
Hadisələrin gedişatı
1929-cu ilin ikinci yarısında XDİK Krımda Sovet İttifaqının düşmənlərini və etibarsız elementləri müəyyən etmək üçün əməliyyat keçirirdi. Onları müəyyən etmək üçün həm də provakasiya metodundan da istifadə olunurdu. Üsküt kəndində əslən Karasubazardan olan P.Popov adında biri yerli sakinləri məcburi kollektivləşdirməyə qarşı qalxmağa təhrik edir və kolxoza getmək istəməyən sakinlərin adlarını siyahıda qeyd edərək XDİK-a təqdim edir.
Nəticəsi
Üsyana qalxmış Üsküt sakinləri və ətraf kəndlərdən olanlar həbs olundular. Provakatorun verdiyi siyahılara əsasən 800 nəfər həbs olundu onlardan 250 nəfəri Sevastopola daha sonra isə Simferopol həbsxanasına aparıldılar. Həbs olunanlardan 42 nəfər güllələndi digərləri isə il müddətinə həbs olundular. Adı siyahıda olan və təqib olunan sakinlərdən yalnız 3 nəfər cəzadan yayına bilirlər. Onlar əvvəlcə qonşu kəndlərə qaçmış daha sonra isə dəniz yolu ilə Suxumiyə keçmiş ordan isə Türkiyəyə gəlib çatmışlar. Onların arasında gələcəkdə məşhur olacaq tanınmış "Ülkər" şirniyyat şirkətinin qurucusu Sabri Ülkərin də ailəsi var idi.
Xatirəsi
19 dekabr 2009-cu ildə Aluşta bölgəsinin Üsküt qəsəbəsində Alakat faciəsinin qurbanlarının xatirəsinə Aydar Aliyev tərəfindən yaradılmış abidə qoyulmuşdur.
Doğma xalqıma (film, 1954)
Doğma xalqıma — "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal olunmuş bədii-sənədli film.
Məzmun
Film-konsert janrında çəkilmiş film incəsənət ustalarının Azərbaycan Respublikası zəhmətkşlərinə yaradıcılıq hesabatıdır. Bəstəkarlardan Üzeyir Hacıbəyov, Müslüm Maqomayev, Qara Qarayev, Tofiq Quliyev, Soltan Hacıbəyov və Əfrasiyab Bədəlbəylinin əsərləri, "Koroğlu" və "Nərgiz" operalarından, "Yeddi gözəl", "Qız qalası", "Gülşən" baletlərindən fraqmentlər, xalq yaradıcılığı nümunələri filmə daxil edilmişdir.
Film haqqında
"Doğma xalqıma" ilk rəngli Azərbaycan bədii-sənədli filmidir.
Filmin bəzi səhnələri tamamilə ağ-qara çəkilmişdir.
Baccharis zamoranensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Həvari Pavel
Müqəddəs həvari Pavel — xristianlıq tarixinin ən böyük missioneri. Yəhudi ailəsində doğulmuş əvvəldə Savl adlandırılmışdı. Yerusəlimdən Dəməşqə səyahət zamanı İsadan vəhy görmüş Pavel xristianlığı qəbul etmişdir. Həvarilər Əməllərinə görə, üç missioner səyahəti törətdi. Əhdi Cədiddə 13 müraciətnamə onun adını daşıyır.
Adı tarixdə 100 ən nüfuzlu şəxs siyahısına daxil edilib.
İtaliya tarixi
İtaliya tarixi - İtaliyanın tarixini əhatə edir.
İtaliya ərazisi Aşağı paleolit ​​sonunda ki, təxminən 50 000 il əvvəl həll edilmişdir. Bu, ilk bir müddət hominids bizim növ coexisted neandertallıların, yaşayırdı. Neolit ​​dövründə ən əhəmiyyətli bitkilər Kamoun, Terramar Vilanova qala mədəniyyət idi. O, həmçinin prehistorik mədəniyyətlər Canegrate və Remedello qeyd dəyər.
prehistorik dəfə yarımadanın görünüşü bu gün çox fərqli idi. Mülayim iqlim və buzlaşmalarının əvəz əhəmiyyətli dəyişikliklər, iqlim və coğrafiya gətirib çıxarmışdır. Belə Elba və Sicily Island soyuq dövrlərdə, İtalyan yarımadasında bağlı idi. Adriatik dənizi Enlem Gargano İtalyan sahil yuyan, indi su altında qalmış ərazisində qalan bir rütubətli iqlim ilə münbit valley idi.
Neandertal insan olması haqqında 50,000 il əvvələ aid arxeoloji tapıntılar sübut edir. İtaliyada Lakin, bu sübut çox deyil kontinental Avropa ilə müqayisədə, aşkar edilmişdir, və onlar bütün gec pleystosen məxsusdur. Orada iyirmi və ən əhəmiyyətli şəhər Guattari San Felice Circeo (park Circeo sahəsi) yaxın mağara aşkar edilmişdir. Digər əhəmiyyətli tapıntılar (Vicenza əyalətində) mağara Fumane (Verona) və San Bernardino mağara, (eyni Circeo) mağara Breuil edilmişdir.
Müasir insan mağara Fumane aşkar edilmişdir 34 000 yaşı nümunələri Üst Paleolit ​​Aurignacian İtalyan ərazisinə gəldi.
Euseius coccosocius
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
İtaliya tarixi
Paleolit ​​dəniz səviyyəsindən sonunda qalxır və böyük düzənliklər sular altında qaldı. İqlim, flora və fauna dəyişir.
[| Redaktə wiki mətn redaktə] İtaliya Pre-Roma xalqları
adı "İtaliya" ilk Skilakskogo və ana tərəfdən körfəzində (adı ilk təqribən regintsa Gipnisa qeyd edilib cənub əza Bruttiuma (Catanzaro və Reggio indi əyalət) tutur, İtaliya və ya İtalyanlar (F ιταλοί, vituli, beləliklə Oscan Vitellium) insanlar yalnız kiçik bir sahəsi geyərdilər. 500 onun qədimliyini göstərir digamma BC. e. Amma yazım və tələffüz sözlər). Tezliklə İtaliya adı şəhərin bütün çay qədər olan ümumi Laja və Metanonta sahəsi uzadılıb.
Oskov əfsanə yunanlar ilə ortaq mənşəyi haqqında yarananda, İtaliya və onların işğal ölkə görüşməsi başladı. Artıq müqavilə il 241 BC. e. İtaliya altında Carthage Rubicon bütün yarımadası aydın və növbəti əsrdə adı Alp bütün ölkə üçün güclüdür. Alp yalnız avqust ayında İtaliya bölünür 11 bölgələrdə, daha üç əlavə edildi Diocletian altında İtaliya hissəsi oldu.
Rumlar, və onlardan sonra Romalılar, ölkə Έσπερία, Αύσονία, Όπική, Οινώτρία kimi digər adları geyərdilər. İtaliya şimal hissəsi - Po Valley qədim zamanlarda yaşadığı dörd nəfər: Ligurians, Gauls, Raeti və Veneto.
Augustus altında Liguria Genoa körfəzi və Alpes Mari timae il boyunca uzanır ki, bir silsiləsi etdi. Qədim zamanlarda Bu insanlar Yunan yazıçılar tərəfindən tanınırdı. Liguria əvvəl İtaliya orijinal sakinləri hesab. Onların sahəsi, daha güclü qonşuları təzyiq altında tədricən azalıb: bir tərəfdən onların yaxın Celts, digər on - Etruscans. Romalılara III əsr, bu torpaqlarda güclənməyə başladı. e .. Sonra iki əsr Romans Liguria yırtıcı hücumları öz mülkiyyətindən qorunması razı olan Romans Liguria ilə davamlı mübarizə var idi. Hətta Augustus Ligurians hakimiyyəti mədəni və yabanı (lat. Copillati) bölünür edilib. Son nəhayət 14 BC tabe edildi. e. Yalnız '64 onlar hətta sonra, Latın hüququ qazanıb - Roman. Şəhərlərin Genoa, Massilianın (indi Marseille) Dertona (indiki Tortona), Gusta (indiki Asti), Nice (Nice) üçün Roma yolda əhəmiyyətli bir nöqtədə ən yüksək dəyər idi.
Daha sonra digər xalqlar Ligurians və Etruscans sıxışdırmaq idarə İtaliya, Gauls, məskunlaşmışdır. Rəvayətə görə, VI əsrdə bu yana. e., onların fərdi tayfaları Alp və Po Valley keçir və onun qolları yaşayır (Alp və Celts əsasən yaşadığı edilmişdir). Yeddi Galya tayfalar İtaliya var: libiki, Insubres, tsenomany, Anamaria, boji, Lingones və Senonian. Bir zamanda, Gauls təxminən İtaliya bütün tutmuşdu, lakin onlar qonşuları parçalanmış və daimi hücumlar, Romalılar onların öhdəsindən gəlmək üçün verdi. Hələ 185 BC kimi. e. Romalılara BC hücumda və 191 gedin. e. müqavimət boyev qırdı.
Məğlub Gauls fərqli bir taleyi əziyyət: başqaları (. Məsələn Insubres) bakir qalır isə onlara (məsələn, Senonian kimi) bəzi demək olar ki, tamamilə yer üzündən silinmişdir. Güclü Romanization yalnız Roman vətəndaşlıq hüququ Galya bütün sakinləri uzadılıb Sezar zamanı, ilə başladı. Hətta əvvəllər III və II əsrlərdə. e. Romans Cremona, Placencia (bu gün Piacenza), Bononia (bu gün Bologna), Mutina (indiki Modena), Parma Galya koloniyaları bir sıra qurdu. Roman yollar ortaya və şəhərin bir çox inkişaf etmiş yanaşı onların ən mühüm - Ravenna və Rhegium (Reggio) (Adria sahilində yunan-Etruscan qayda gün çıxdı). Rifah imperiya dövründə xüsusi Milan (Milano) heç.
Əvvəlcə, İtaliya Gauls görünüşünü əvvəl, Etruscans Po çayının vadisində işğal. Sonra onlar Tuscan təpələri Umbrians əvəz onların hökmü və Latinos uzadıla və Campania 12 şəhərlərin ittifaq qurdu. Gauls və Veneto əvvəl yəqin ki, şimaldan İtaliya Etruscans, amma daha sonra Liguria və İtaliya tayfaları idi. İlk zərbə Veneto onlara vurulmuş və bir hücum Samnites və Romalılar tərəfindən təqib Gauls oldu. Şərq Alp və vadisində Plavis (Piave) məskunlaşmış və evganeev (Eu Ganne) - (Ratena öz dilində Wed Etruscan adı Ραιτοί) Gauls həqiqətən Etruscans retov özünü ayıran, iki hissəyə Etruscans bölünür. Etruscan mənşəli retov xüsusilə onların dil və öz sahəsində Etruscan abidələrin yaxınlığında, Liviya (V, 33, 10) sübut sübut etdi.
Romans Raeti 18 BC idi fəth etdi. e. Romanization dərələri sürətlə irəlilədi Highlanders, sonra bir əsr dərələri sakinləri Latin vətəndaşlıq hüquqları aldı. Şəhərlərin, retam aid olan əsas Verona adlandırmaq olar. Daha sonra Etruscans, lakin əvvəl Gauls Veneto çıxdı. Bu ad altında qədim yazıçılar Veneti mənşəyi Paphlagonia ki, Brittany anlamak gətirib çıxardı ki, bir neçə nəfər bilirdi. Tədqiqatçılar XX əsrin Veneti insanlar Illyrian və İtaliya əlaqədar inanıram. Plavis mənşəyi - şimal, çay Tilyavento (Tagliamento) aşağı çatır şərqdə Po çayının cənubunda işğal Veneto bölgəsində. V əsrdə. e. onun münbitliyinin tanınan onların torpaq, ildə yunanlar koloniya Atria tərəfindən təsis edilib. 225 BC edir. e. venety Romalılara tərəfində Gauls qarşı mübarizə. Latin hüquq, 89 BC alınması haqqında. e., onlar sürətlə romanized başlayır. Strabonun zamanı sahəsində zəngin şəhər Patavium (Padua), böyük bir ticarət limanı Aquileia idi, mühüm liman Paul (Pula) idi və Tergeste Roman koloniyaları idi.
Qədim Roma [redaktə | redaktə wiki mətn]
Əsas məqalə: Qədim Roma, Qədim Roma, Qədim Roma tarixi Timeline tarixi
300 BC edir. e. bütün Etruria, Roma asılıdır. Bu Romanization, lakin sıx gedir, digər xalqların artıq Etruscans onların dil, onların milliyyəti saxlanılır. Arretsium (Arezzo), Volaterra, Kluzium, Peroz (Perugia), Caere, Tarquinia, Falerii - (- Mantua, Luke Pisa Liguria və Gauls əlində istisna olmaqla) əsas Etruscan şəhərlər. Mənşəli ən çox uğradığı İtalyan tayfalarından biri umber (Umbri) idi.
Artıq IV. umber Roma asılı olmaq - Roma koloniyası yaxın çerçeveli Flaminia vasitəsilə 220-ci ildə inşa edilmişdir. Çox tez Umbria romanized. Burada ən əhəmiyyətli şəhərlərindən: TUDER (1133-ci ildə təsis əfsanəyə görə) Amerika və Azizium Iguvium. Onlar latinizovalis olan rahatlığı kimi xidmət edə bilər Latinos ilə yarımadasının ortasında xalqları arasında sıx əlaqələr sübut ki, Roma hegemonluğu itaət və latın etdi.
Yarımadasının bu hissəsi xalqlarının əksəriyyəti Sabine ilə bağlıdır və bu, ver sakrum xüsusi idi ki, bu ölkədə mövcud. İtaliya bu pitsenty əhalisi şərq sahilində və Adria Apennines daxil kiçik çayların dərələri, bir-birinə paralel.
Şəhərlərin ən əhəmiyyətli Askulum və Ancona, İtaliya, Balkan yarımadası ilə əlaqələr üçün əhəmiyyətli bir liman edir. Nurziya, Amiternum və laureatları - öz şəhərləri idi Nara qolları vadilərində, qədim yunanlar məlum insanlar - pitsentov Qərb Sabina yaşadı. 290-ci ildə, Roma ordusunun silah bütün ölkə qədər keçib, və 264-ci ildə Roma vətəndaşı idi. Marsa (Marsi) yuxarı göl və Fuchinskogo Lirisa vadisində işğal. Samnium ilə müharibə onlar Roma tərəfində dayandı, lakin '91 ildə ilk qarşı.
Bu şəhərlər Lirise haqqında Marruvium və Antinum məlumdur. Çay Aterno yuxarı axarında Mars Next peligny həll (lat. Paeligni), onun torpaq İtalyan İttifaqının paytaxtı Korfinium idi. Westin - Onların şərq şəhərində Journal ilə, həm də yaxın pretuttiyami şimalında Marrucini (. Lat Marrucini) yaşadığı üçün. Bu insanların bütün dörd tez-tez birlikdə qədim yazıçılar tərəfindən sövq və yəqin ki, bir-biri ilə ittifaq idi olunur. Ən azı, bu ümumiyyətlə onlar Aternum Harbor idi ki, məlumdur. (Qərbdə) Latinos Növbəti adı IV yox Aequi (lat. Aequi) yaşamışdır. Yalnız kiçik Aequi (lat. Aequicoli) məlum O vaxtdan.
Vadisində Aequi cənub. TreraAufida), Guernica (Hernici) yaşayırdı. Bu dağ qəbilə (Herna = saxum, rock) erkən Volski tərəfindən ələ ərazisinin bəzi itirdi. Artıq 495, onların ölkədə Roma koloniyası CIGNA var. Bu kiçik tayfalar daha güclü Wolski (lat. Volsci) idi. Dəniz hissəsi işğal, onlar (Όλασοί adına) yunanlar məlum olur. II əvvəl. Onlar öz dilini qorumaq. Artma və azalmanın sahəsi: onlar göl Fuchinskogo bölgəyə Guernica və Mars hissəsi məxsus bir dəfə. Və bir neçə Latın şəhərlər. V və IV edir. Onlar Roma ilə mübarizə var. Həlledici zərbə onlara Samnites hücum vurulmuş, vadisində Lirisa ələ keçirdiyini bildirib. Qısa müddət sonra, onlar Roma koloniyaları bir sıra əsaslanır.
Bir güclü vahid onları bütün bu insanlar birləşdirməyə və birləşdirmək Latina nəsib oldu. Hesiod artıq IV, onları bilir. Onların adı Yunanıstanda tanınmış olur. Lakin Roma adı tezliklə Latium adı kölgə salır və sonuncu millət adına daha bir siyasi anlayış oldu.