cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cəlilkənd buzxanası
Tarixi
Cəlilkənd buzxanası XIX əsrə aid tikilidir. Bu buzxanadan uzun zaman istifadə olunub. Kəndin girəcəyindədir, onun girişi cənubdandır. Dördkünc şəkildə inşa olunan tikili tağabənzər formada tamamlanıb. Ölkə əhəmiyyətli memarlıq abidələri sırasındadır. Əhali uzun zaman Cəlilkənd buzxanasından istifadə edib. Buzxana sonralar sıradan çıxsa da, kənddə aparılan kompleks quruculuq tədbirləri nəticəsində yenidən qurulub. Yenidənqurmadan sonra Cəlilkənd buzxanasında milli yeməklər hazırlanaraq təqdim olunacaqdır.
2015-ci ildə Cəlilkənd buzxanası yenidənqurma işlərindən sonra istifadəyə verilib.
Cardamine pentaphyllos
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Baccharis sphaerocephala
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
"Qırmızı bayraq" ordeni (Azərbaycan SSR)
"Qırmızı bayraq" ordeni — Azərbaycan SSR-in ilk dövlət mükafatı.
Tarixi
1920-ci ildə Azərbaycan SSR İnqilab Komitəsinin təşəbbüsü ilə təsis edilmişdir.
Təsviri
thumb|"Qırmızı bayraq" ordeni Bu ordenin eskizinin müəllifi İbrahim ağa Vəkilov olmuşdur. Eskiz SSRİ-nin "Qırmızı Bayraq" ordeni əsasında Bakı zərgərləri tərəfindən əllə hazırlanmışdır.
Ovalşəkilli formada gümüşdən düzəldilmiş və qızıl suyuna çəkilmiş bu nişanın ölçüsü 3,5 x 4,5 sm idi; hər iki tərəfdən yarpaqlarla haşiyələnmişdi. Fəxri nişanın aşağısında qırmızı rənglə mina qatı çəkilmiş lentin üzərində "АССР" (yəni — ) abreviaturu həkk olunub.
Ordenin ortasında Qırmızı mina qatı çəkilmiş qırmızı ulduz və oraq-çəkic yerləşdirilmişdir.
Ordenin milli əlaməti onun ortasında yerləşdirilən qırmızı mina qatı çəkilmiş aypara ilə xarakterizə olunur. Ordenin aşağı yarımçevrəsində ağ mina qatı üzərində ərəb qrafikası ilə "Azərbaycan İctimai Şura Cümhuriyyəti" sözləri qravür edilmişdir.
Ordenin yuxarı hissəsində üzərində türk dilində ərəb qrafikası ilə "Bütün ölkələrin proletarları, birləşin!" və rus dilində "Пролетарии всех стран, соединяйтесь!" sözləri yazılmış qırmızı bayraq yerləşdirilmişdir.
Təltif olunanlar
Ordenlə 53 nəfər mükafatlandırılmışdır.
Babadin
Babadin — Azərbaycan Respublikasının Laçın rayonunun Təzəkənd inzibati ərazi vahidində mövcud olmuş kənd. Kənd ərazisi 1992-ci ildə Ermənistan Respublikası Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilib.
Tarixi
Dağətəyi ərazidədir. Baba və din (xalq terminologiyasında "hündür yer, təpə"; "düşərgə, dincəlmək üçün yer") sözlərindən düzəlib. "Hündür təpə" mənasını ifadə edir. Oykonim ərazidəki dağların birinin adından törəmişdir.
Kəndin yaşlı sakinlərinin söyləməsindən aydın olur ki, Babadin sözü "dinə inananların alisi", "əsl dinə inananlar", "əvvəldən, qədimdən dinə inananlar" mənasını ifadə edir, "baba" və "din" sözlərinin birləşməsindən əmələ gəlmiş mürəkkəb sözdür. Babadin (Babadinli) tayfa adıdır. Burada "baba" ulu, böyük, ali, uca mənasındadır. Qasımuşağı tayfasının Kavanlı tirəsi qədim Babadin tayfa adını yaşatmaq, əbədiləşdirmək məqsədi ilə Hacısamlı nahiyyəsinin ərazisində əsası qoyulmuş Babadin kəndinin adında yaşatmağa çalışmışlar.
Əhalisi
Əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarət olmuşdur.
Cardamine breweri
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cavidi xatırlarkən (film, 1982)
Məzmun
Film Azərbaycan ədəbiyyatı tarixinə görkəmli şair-filosof, filosof-dramaturq kimi daxil olmuş Hüseyn Cavidin anadan olmasının 100 illiyinə həsr edilmişdir. Stalin repressiyasının qurbanı Hüseyn Cavidin həyatı, zəngin ədəbi irsi, faciəli taleyi öz əksini tapmışdır. Kinolentdə Moskva Dövlət Universitetinin professoru, ədəbiyyatşünas Əziz Şərif, teatrşünas, rejissor Mehdi Məmmədov, SSRİ xalq artisti Hökümə Qurbanova ədibin çoxcəhətli yaradıcılığı və əsərlərinin səhnə taleyi haqqında maraqlı söhbətlər edirlər.
Film haqqında
Filmdə arxiv səhnələrindən, fotoşəkillərdən və digər materiallardan istifadə edilmişdir.
Amblyseius operculatus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Tanacetum emodi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Sen-Pyer-Ave
Sen-Pyer-Ave  — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Ribyer kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05155.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 23 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 18 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 12 nəfər iqtisadi fəal, 6 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 66,7%, 1999-cu ildə 70.0%). 12 aktiv adamdan 10 nəfər (6 kişi və 4 qadın), 2 nəfər işsiz (1 kişi və 1 qadın) idi. 6 hərəkətsiz 2 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 1 nəfər - təqaüdçü, 3 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Quadalete döyüşü
Quadalete döyüşü (ispan Batalla de Guadalete,ərəb معركة سهل البرباط‎‎), Xeres –de-la-Frontera döyüşü — vestqotların Əməvi qoşunlarından olan  ərəblərlə və bərbərlərlə döyüşü. 19 iyul 711 ildə Xeres-de-la-Frontera şəhəri yaxınlığında Quadalete çayı yanında baş verib. Vestqotların darmadağın edilməsi ilə bitib və Pireney yarımadasının müsəlmanlar tərəfindən istilasına başlanmasına gətirib.
Ehtimal olunur ki, döyüşün əvvəlində kral Roderik və onun silahdaşları öldürülür. Vestqotların hərəkətlərinin qeyri nizamlığını qismən bununla bağlamaq olar. Ən vacib amil kimi əksər yerli roman əhalisinin ərəblərə qarşı passif müqaviməti oldu. İspaniya vestqotlar tərəfindən 411-467 illərdə istila edilmişdi və yerli roman xalqı öz istilaçıları tərəfində vuruşmaq istəmirdilər. Kiçik german zadəgan qrupu ilə qədim romalı aristokratiya arasında, o ki qalsın çoxsaylı iber-roman kəndli zümrəsi arasında konsolidasiya prosesləri hələ bitməmişdi. Bu azmış kimi, germanlar başqa dildə danışırdı, eləcə də uzun müddət millətlərarası nigahlara qadağa vardı, həm də germanlar yerli xalqa anlaşılmaz olan xristianlığın arian təriqətinə sitayiş edirdilər. Bütün bunlar yerli əhali tərəfindən germanlara qarşı mənfi münasibət yaradırdı.
712 ildə, Əməvilərin Afrikadakı canişini Tariq İbn Ziyad, 18 minlik qoşunla İspaniya sahilinə endi  və sonrakı beş il ərzində ərəblər Pireney yarımadasının böyük hissəsini ələ keçirdilər və İspaniyada Əndəlusun əsasını qoydular. Ancaq ölkənin ən şimal dağlıq hissəsinin sakinləri basklar, eləcə də romanlaşmış asturilər - tabe olmadılar və müqaviməti davam etdilər. Maraqlısı odur ki müsəlmanlar Pireney yarımadasını 5 ilə fəth etdilər, xristianlar isə rekonkistka əsnasında bu əraziləri 781 ilə qaytardılar.
Döyüşün təsviri
right|thumb|350px|Quadalet döyüşü, Mariano Barbasan Döyüş haqqında Mosərəb xronikasında bəhs olunur. Döyüşün tam təsviri XVII əsr ərəb tarixçisi Əhməd ibn Məhəmməd əl-Məkkari tərəfindən verilir: '' Gələn səhər, sübhdən, iki qoşun döyüşə hazırlaşdı; hər sərkərdə öz süvarilərini və piyadalarını düzdü, və elə ki işarə verildi, ordular iki dağ kimi səs-küylə toqquşdular. Kral Roderik ətrafında parıldayan polada bürünmüş çoxsaylı dalğalanan bayraqlı və sancaqlı döyüşçüləri ilə, onu gün şüalarından qoruyan əlvan ipək örtük altında taxtda oturmuşdu.'' ''Tariqin adamlarının təchizatı fərqli idi: onların sinələri zəncirli zirehlərlə bağlı idi, başlarında ağ çalma vardı, kürəklərində ərəb yayları asılmışdı, kəmərlərinə qılınclar taxılmışdı, onların əlləri isə uzun nizələri bərk yapışmışlar. Deyirlər ki, iki ordu bir birinə girişəndə Roderikin nəzəri ilk cərgələrdə duranlara dəydi, onun ürəyinə qorxu düşdü və o qışqırdı: ''"Xilaskar naminə!" Bu, Toledo mülkündə tapılan əlyazmada şəkillərini gördüyüm adamlardır, və bu andan qorxu onun ürəyinə girdi; Tariq Roderiki görəndə isə, öz adamlarına dedi: "Bu xristianların kralıdır" və öz adamları ilə hücuma atıldı. Roderiki çevrəyə almış döyüşçülər dağıldılar; bunu görən Tariq düşmənlərin sıralarından sıçradı, krala çatana kimi və onu qılıncı ilə başından yaraladı, və öz taxtında onu öldürdü, düşmən kütləvi olaraq geri çəkilməyə başladı, müsəlmanlar qələbə çaldılar.'' ''Xristianlar darmadağın edildilər, bir yerdə yığışmaqdansa, onlar pərən düşdülər, təşviş onların həmvətənlərinə nəql olundu, şəhərlər darvazalarını açdı qəsrlər isə müqavimətsiz təslim oldular. ''
Nəticələr
Quadaleta döyüşü müsəlmanların İspaniyada uzun sürən ağalığına gətirdi. İstila edilmiş ərazilər mərkəzi Bağdadda böyük Ərəb Xilafətinə daxil edildi. Regionun islamlaşması ilə, xüsusi ilə cənub-şərqdə, və ərəb dövlətində mərkəzdənqaçma meyllərinin güclənməsi əsnasında, burada, sonralar bir neçə müsəlman əmirliyinə parçalanan müstəqil Kordova xilafəti yarandı. Müsəlman ağalığı İberiyanın roman əhalisinin həyatında dərin iz buraxdı.
Rekonkista
Beş yüz ildən sonra 1231 ildə Quadaleta sahillərində infant Alfons, Alvaro Peres de Kastro və Xilə Manrike donlarının kastiliyalı qoşunu ilə Mursiyanın müsəlman əmiri İbn Xudanın qoşunu arasında daha bir döyüş baş verdi. Müsəlman ordusu tamamilə darmadağın edildi ki, bu kastiliyalı kral III Fernandonun mövqelərinin möhkəmlənməsinə və sonradan onun, Sevilya ilə birlikdə şimali Əndəlusun, Mursiyanın işğal etməsinə gətirdi.
Axırıncı dayanacaq (film, 2014)
Axırıncı dayanacaq tammetrajlı bədii filmi rejissor Fikrət Əliyev tərəfindən 2014-cü ildə ekranlaşdırılmışdır. Film İlqar Fəhmi və Fikrət Əliyevin ssenarasi əsasında "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film qocalar evində baş vermiş tragikomik hadisələrdən bəhs edir. İronik-komediya janrında olan film qocalar evinə düşmüş keçmiş polkovnikin həyatından bəhs edir. Pullarını itirmiş polkovnik dostlarından şübhələnməyə başlayır və bundan sonra başına gələn hadisələr onu gülüş obyektinə çevirir. Filmdə əsas rolları Tofiq Hüseynov, Arif Quliyev, Qorxmaz Əlilicanzadə, Səmayə Musayeva, Zemfira Sadıqova, Tariyel Qasımov, Fuad Poladov, Zemfira Nərimanova, Bəhram Bağırzadə və Ağaxan Salmanlı ifa edirlər.
Məzmun
thumb|right|250px|[[Tofiq Hüseynov (aktyor)|Tofiq Hüseynov(kapitan) və Bəhram Bağırzadə(Bəhruz)]] İronik-komediya janrında olan film qocalar evinə düşmüş keçmiş polkovnikin həyatından bəhs edir. Pullarını itirmiş polkovnik dostlarından şübhələnməyə başlayır və bundan sonra başına gələn hadisələr onu gülüş obyektinə çevirir.
İlk epizodda avtobusdan düşüb soruşaraq üz tutduğu qocalar evində gəncliyində itirdiyi sevgilisi Lətifəni (Zemfira Sadıqova) tapacaq Kərim (Kərim Məmmədov) əsas dramaturji hadisədən kənarda qalmaqla ən azı mətn çatışmazlığı ucbatından səbəb-nəticə əlaqəsi sayılan süjet kontekstində mövcud olsa da, mühitin ilkin təqdimatında mühüm rol oynayır. Kapitanın (Tofiq Hüseynov) yaddaşsızlıq ucbatından itirdiyi min manatın tapılması üçün keçmiş sahə müvəkkili Qəmbərlə (Qorxmaz Əlilicanzadə) onun əlaltısı Tapdığın (Arif Quliyev) cinayətkarın tutulması üçün əməliyyat cəhdləri komediya elementlərini üzə çıxarır. Bununla belə, detektiv janrının Hamletsayağı modeli tamaşaçının ekranda baş verənlərə diqqət kəsilməsinə şərait yaradır və bu axtarışda iştirak edən personajların fabula çərçivəsindəki mövcudluğu hadisəliliyi artırır. Obrazlı desək, fabula onurğasına birləşməyən süjet qabırğaları hadisəliliyin səngiməsinə səbəb olur.
Filmin strukturundakı personajların taleyi, dramaturji əsaslarla izlənilməsə də, müxtəlif taleli insanların ömrünün son dövrünü başa vurmaq üçün sığındıqları, bir çoxlarının buradan qurtulacaqlarına inandıqları bu mühit əslində məhkumluq fonunda daha geniş sosial müşküllərin üzərinə işıq salır. Əsas dramaturji hadisə yetərincə yüksək təqaüd və rütbə pulu alan keçmiş gəmi kapitanının itirilmiş min manatının axtarışı üzərində qurulur və komediya janrının diktəsi axtarış prosesini oyuna çevirdiyindən real mühitin irreallığı-şərtiliyi tələb olunur. İndiki halda istər-istəməz önə keçən sosial reallıq isə komediya janrını qabartmalı olan personajların münasibəti sisteminə qovuşa bilmir.
Digər tərəfdən, filmdə postmodernizmə xas rişxəndin, kinayənin üzə çıxması, cinayətkarı tapmaq üçün Çingiz Abdullayevin detektiv kitablarının oxunması cəhdi, əyalət təfəkkürünü önə çəkən sentimentalizmin təzahürü, qəzəlxanlığın ələ salınması, dərzinin Rəşid Behbudov, Süleyman Rüstəm, Şövkət Ələkbərova kimi məşhurlara kostyum, palto tikməsilə davamlı olaraq öyünməsi, oğlunun, nəvələrinin Nənə ilə görüşə gəlməsi və s. süjet kontekstində mövcud olduğundan əsas hadisəlik prinsipindən kənarda qalır. Davudun (Fuad Poladov) mövzu fantaziyasında polislərin gətirdiyi itin “cinayətkarı” tapması belə həmin səbəbdən hadisəlilik yarada bilmir. Halbuki rejissor Fikrət Əliyevin kino debütündə — ”Baladadaşın ilk məhəbbəti” filminin fabula mexanizminə işləyən, çimərlik geyiminin kirayə götürülməsi ilə bağlı mövzu fantaziyası kino tariximizin ən maraqlı epizodlarındandır.
Finalda axırıncı dayanacaqda avtobusdan düşüb qocalar evini soruşan növbəti yaşlı personajın simvolik səciyyə daşıması fonunda, meydançada qarmonçu Genaya (Yuri Baliyev) əlli manat verib çaldırdığı musiqi altında rəqs edənlərə qoşulmaqla gözönü hadisədə dəyişən yeganə personajın — Kapitanın maddi dünyanın əhəmiyyətsizliyini dərk etməsi mənəviyyatın maddiyat üzərində qələbəsini göstərə bilir.
Müəllifi səciyyələndirən fərdi, peşəkar üslubdan fərqli olaraq, materialı qabardan janr məfhumu mühitin diktəsinə müqavimət göstərdiyindən, bədii personajların real mühitinin ekrana köçürülməsi prosesində tarazlığın pozulması istər-istəməz qaçılmaz olur. Üstəlik filmdə komediya, detektiv, melodrama elementlərinin qarışması gerçəkliyin obrazlı modeli sayılan janr təyinatının dağınıqlığı, keçid dövrünə xas olan növbəti göstəricini gündəmə gətirir. Bununla da, sosial məsuliyyətini dərk edən müəlliflərin mühit-personaj əlaqələrinin acınacaqlı mənzərələrini süjet kontekstində olsa belə, ekrana gətirmələri az qala senzor funksiyasını üzərinə götürməyə cəhd göstərən məmur kinosunun həyata davamsızlığının təsdiqinə çevrilir.
Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Fikrət Əliyev Ssenarist: İlqar Fəhmi, Fikrət Əliyev Montaj : Elşad Rəhimov Operator: Kənan Məmmədov Prodüser: Müşfiq Hətəmov Rəssam: İbrahimxəlil Əminov Bəstəkar: Aygün Səmədzadə
Rollarda
Tofiq Hüseynov — kapitan Arif Quliyev — Tapdıq Qorxmaz Əlilicanzadə — Qəmbər Səmayə Musayeva — Məsmə Zemfira Sadıqova — Lətifə Tariyel Qasımov — Kazım Fuad Poladov — Davud Zemfira Nərimanova — Ofeliya Bəhram Bağırzadə — Bəhruz Ağaxan Salmanlı — şair Süleyman Yasin Qarayev — Xalid Vidadi Əliyev — Əsədulla Yuri Baliyev — Gena Svetlana Həkimova — Gülçöhrə Sovqat Səmədova — Fatma Svetlana Əliyeva — Qönçə İdris Rüstəmov — Rüstəm Atabala Səfərov — Salman Vahid Əliyev — Əbdül Rahib Əliyev — Dazbaş kişi Fikrət Əliyev — Arif Mirzə Ağabəyli — Rəhim Kərim Məmmədov — Kərim Valentina Moreva — Mariya Rafiq Hüseynov — Yeni sakin Xalidə Əliməmmədova — Xadimə Mətləb Abdullayev — Cavan həkim Ülviyyə Rza — Tibb bacısı Xuraman Əliyeva — Kitabxanaçı qız Pakizə Əliyeva — Nənə Şəfiqə Muradova — Təsbehli qadın
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2014-cü ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Cardamine californica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ulus meydanı
Adı
Meydanda olan Mustafa Kamal Atatürk heykəlinin adı "Ulus Zəfər Anıtı"dır. Meydanın adı Türkiyənin qazandığı Türkiyə Qurtuluş Savaşı ndan gəlməkdədir.
Tarixi
Əvvəllər Taşhan meydanı olaraq adlandırılan meydan 1920-ci illərdən sonra bugünkü adıyla xatırlanmağa başlanmışdır.
Xüsusiyyətləri
Meydandakı zəfər anıtı heykəli 1938-ci ildə Heinrich Krippel tərəfindən nəzərdə tutulmuşdur. Krippelin hazırladığı Atatürk heykəli meydanın simvolu halına gəlmişdir. Meydanda olan digər "Marşal Atatürk Anıtı"nın (1927) heykəltəraşı Pietro Canonicadır.
Baccharis spicata
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Almaz Ülvi
Almaz Ülvi (Almaz Qasım qızı Binnətova; ) — Azərbaycanlı ədəbiyyatşünas, yazıçı-publisist, filologiya elmləri doktoru (2010). Nəvaişünas, Özbək ədəbiyyatı tədqiqatçısı. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Nizami adına Ədəbiyyat İnstitutunun "Azərbaycan-Türkmənistan-Özbəkistan ədəbi əlaqələr" şöbəsinin müdiri.
Həyatı
Almaz Ülvi 1960-cı il avqustun 8-də Göyçə mahalının Kəsəmən kəndində müəllim ailəsində doğulmuşdur. Həmin kənddə orta məktəbi fərqlənmə ilə tamamlamış (1967–1977) və Bakı Dövlət Universitetində ali təhsil almışdır (1978–1984).
1986–1988-ci illərdə Azərbaycan Dillər Universitetinin ikiillik fars dili kurslarını bitirmişdir.
Almaz Ülvi AMEA Nizami adına Ədəbiyyat İnstitunun "Türk xalqları ədəbiyyatı" şöbəsində baş elmi işçi vəzifəsində çalışıb (şöbə yaranan gündən).
1995-ci ildə "Demokratiya və milli müstəqillik uğrunda mübarizənin poeziyada əksi" mövzusunda namizədlik dessertasiyası müdafiə etmişdir.
1984–1993-cü illərdə "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetində, 1993–1997-ci illərdə "Dövlət Əmlak Komitəsi"ndə mətbuat xidmətinin rəhbəri kimi və 1997-ci ildən hal-hazıra kimi "Xalq qəzeti"nin "Ədəbiyyat və incəsənət" şöbəsində çalışır. 25 ilə yaxındır ki, mütəmadi olaraq mətbuat orqanlarında elmi, ədəbi, tarixi publisistik məqalələri ilə çıxış edir. Müxtəlif qəzet və jurnallarda, kitab, almanax və elmi toplularda, dünyanın bir sıra tanınmış beynəlxalq jurnallarında türk, özbək, rus, ingilis, gürcü, tatar və s. dillərdə elmi məqalələri çıxıb. Ümumiyyətlə isə, Azərbaycanda və xaricdə 400-dən yuxarı məqaləsi işıq üzü görüb.
1990-cı ilin may ayında Ülvi Bünyadzadənin təhsil aldığı Xarici Dillər Universitetində "Ülvi Bünyadzadə Xatirə Muzeyi" yaratmışdır.
Almaz Ülvinin Daşkənddə, İstanbulda, Ankarada, Bişkekdə, Tbilisidə, Quzey Kıbrısda və s. ölkələrdə dəfələrlə elmi simpozyum və elmi konfranslarda məruzələri dinlənilmişdir. İndiyədək 100-dən artıq beynəlxalq elmi konfransların iştirakçısı və məruzçisi olmuşdur.
Atilla adlı jurnalın təsisçisi və baş redaktorudur.
Türkiyədə, Özbəkistanda və s. ölkələrdə nəşr olunana bir çox Beynəlxalq elmi Jurnalların Redaksiya heyətinin üzvüdür
Ailəsi
Ailəlidir. Atilla adlı bir oğlu var. Həyat yoldaşı Hacı Nazim Süleymanov ixtisasca jurnalistdir.
Almaz xanım Ülvi Bünyadzadənin və Könül Bünyadzadənin bibisidir.
Uzun çəkən sözardı (kitab)
Uzun çəkən sözardı — Çingiz Abdullayevin kitabı.
Kitab haqqlnda
Təxminən iyirmi beş il bundan əvvəl serjant Qorçilinin bölməsi Əfqanıstan dağlarında düşmənlərin sayca üstün olan qüvvələrilə vuruşmuşdu. Bu qırğından hamı sağ çıxmamışdı, salamat qalanlar isə bu hadisələri yada salmamağa çalışırdılar. Ancaq keçmiş özü özünü xatırlatdı… Artıq bizim dövrümüzdə kimsə həmin döyüşdə iştirak edən keçmiş əsgərləri müntəzəm surətdə və amansızcasına öldürməyə başladı. Nə üçün? Bu kimə və nəyə lazımdır? Hətta ekspert-analitik Dronqo da bu suallara cavab tapa bilmir; hələlik o yalnız qatili qabaqlamağa və sağ qalmış əsgərləri xilas etməyə çalışır. Ancaq hər dəfə məşhur eksperti bir addım qabaqlayan dərrakəli və məharətli killer geri çəkilmək fikrində deyil…
Dəmiryolu nəqliyyatında idarəetmə sistemləri
Dəmiryolu nəqliyyatında idarəetmə sistemləri - Obyektin idarə olunmasında istifadə olunan texniki qurğular idarəedici qurğular adlandırılır. Ddarəetmə obyekti ilə idarəedici qurğu birlikdə avtomatik idarəetmə sistemini (AİS) təşkil edir və bu sistemlər dəmiryolu nəqliyyatında idarəetmə sistemlər əsasını təşkil edir.
Avtomatik idarəetmə sistemlərinin fundamental prsinsipləri
Obyektin idarə olunması elə bir təsir vasitəsidir ki, burada baş verən prosesin gedişinin lazımı formada təmin olunması və ya onun vəziyyətinin əlverişli istiqamətdə dəyişdirilməsini təmin edir. İdarəetmə obyekti dedikdə müxtəlif növ texniki qurğular,texnoloji proseslər,robototexniki komplekslər və s.nəzərdə tutulur.İdarəetmədə insan əməyindən istifadə olunarsa belə idarəetmə avtomatlaşdırılmış idarəetmə,insan əməyi olmadan aparılan idarəetmə isə avtomatik idarəetmə adlanır.Obyektin idarə olunmasında istifadə olunan texniki qurğular idarəedici qurğular adlandırılır.idarəetmə obtekti ilə idarəedici qurğu birlikdə avtomatik idarəetmə sistemini (AİS) təşkil edir. Bütün idarəetmə sistemləri açıq və qapalı olmaqla iki qrupa ayrılır.
İdarəetmənin əsas növləri
İdarəetmə texnikasının inkişafının ilk pillələrində praktiki olaraq onun ancaq bir növü mövcud idi,bu da tənzimlənən parametrin verilmiş sabit qiymətində saxalanılmasından ibarət idi.Lakin texnikanın bütün sənaye sahələrinin inkişafı ilə əlaqədar olaraq idarəetmənin və tənzimləmənin dəqiqliyə,keyifiyyətinə,etibarlılığına olan təlabat artır.Buna görə də idarəetmənin mövcud olan aşağıdakı növlərini öyrənilməsi vacibdir.
Stabilləşdirmə
İdarə edilən və ya tənzimlənən parametrin verilmiş qiymətdə saxlanılmasına deyilir.Tənzimləmə meyl etməyə uyğun aparıldıqda onu azaltmaq üçün statik xarakterisikaya malik olan tənzimləyicilərdən isitifadə etmək lazım gəlir.
Cardamine digitata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dəmiryolu nəqliyyatında idarəetmə sistemləri
Proqramlamayla idarəetmə
Verilmiş funksionallaşma alqoritminə əsasən X0-verən proqram vericisi ilə icra olunan idarəetməyə deyilir.Zaman proqramalı idarəetmə sistemlərininin iki əsas formasından istifaə edilir.;a) zaman proqramalı sistemlər;b)fəza proqmalı sistemlər. Zaman proqramalı sistemdə proqram vericisi birbaşa X0 funksiyasını yaradır.Belə sistemlərə misal olaraq saat mexanizminin hərəkətini ,müntəzəm gdişli mühərriki,bərkidici sobalarda temperaturun dəyişməsini,mexanizmli oyuncaqları,maqnitafonları və s. Fəza proqramalı idarəetmə metal emalı dəzgahların proqramla idarəetmə sistemlərində istifadə olunur.
Obyekt idarərəedici qurğu
thumb|Mexaniki avtomatik bloklama sisteminin istifadəsi [[Tokio]]
Obyekt idarərəedici qurğu 1-ci dərəcəli təhlükəsizlik relesinin idarəsi və müşahidəsi üçün arxitekturası 3 kanaldan ibarətdir və əmrləri mərkəzi idarəetmə sistemindən alır.Obyekt idarəedici qurğunun bölmələrinin quruluşu və miqdarı  planla müəyyən edilir. Və stansiyadakı idarəetmə mərkəzlərinin miqdarından asılıdır. Hər obyekt idarərəedici qurğu 384 rele və 560 kontaka qədər idarə etməni təmin edə bilər.Ümumilikdə nəzərə alsaq çəkisi təxminən 250 kq-a çatır. Obyekt idarəedici qurğu bunlardan ibarətdir:
Obyekt idarəedici qurğunun Stansiya İdarəetmə Mərkəzində ki,idarəetmə qurğusuyla əlaqəsini təmin edəcək naqillər əsasən mis və fiber optik naqillərdir.İlk dəfə uzaqdan kabinəli OİK 2009-cu ildə Вязники-Сен’кого Горьковской dəmiryolu xəttində ABTC-EM-lə mərkəzləşdirmə stansiyasının idarəetməsi üçün istifadə edilmişdir.
AUTOMATED TECHNICIAN’S WORKSTATION OF THE MICROPROCESSOR INTERLOCKING EC-EM/ABTC-EM (ATW RA) beynəlmiləl adıdır. ATW RA mikroprosessorlu sistemin EC-EM/ABTC-EM idarəetmə cihazlarının Vəziyyəti ilə əlaqəli ətraflı idarə-müəyyən etmə məlumatlarının,xüsusi ilə stansiya nəzarət personalına verilməsini təmin edir. Mikroprossorlu EC-EM/ABTC-EM ilə təchiz edilərkən bir neçə CCD RA(Control Connection Device)-Əlaqə İdarə təchizatı şəbəkəsini idarə etmək mümükündür. Bütün personal hər hansı bir stansiyanın ATW RA sından gələn sistem EC-EM/ABTC-EM vəziyyəti haqqında məlumat almaq icazəsi verilir Mikroprossorlu EC-EM/ABTC-EM sistemin texniki proqramlanması (software) dəmiryolu təchizatının inkişafına,xarici məkan ləvazimatlarının miqdarına və növünə,həmçinin hər bir stansiya üçün qarşılıqlı əlaqəyə görə uyğunlaşdırıla bilər.
Ceyrançöl (film, 1974)
Məzmun
Kinooçerk vaxtilə əldən-ayaqdan uzaq olan çölün, Ceyrançöl adlanan yaylanın inşaatçılar və heyvandarlar tərəfindən abadlaşdırılmasından danışır. İnşaatçılar heyvandarların işini asanlaşdırmaq üçün buraya su kəməri, yollar çəkmiş, çöl yerlərindən istifadə edərək heyvandarlığın müvəffəqiyyətli inkişafı üçün hər cür şərait yaratmışdır.
Amblyseius orientalis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Valentina Matviyenko
Valentina İvanovna Matviyenko, qızlıq soyadı Tyutina (, Тютина; d. 7 aprel 1949, Şepetovka, Xmelnitski vilayəti, Ukrayna SSR) – Sankt-Peterburq şəhərinin qubernatoru (5 oktyabr 2003-2011).
Həyatı
1967-ci ildə Leninqrada köçmüşdür. 1972-ci ildə Leninqrad Kimya-Əczaçılıq İnstitutunu bitirmişdir.
I Mixail (İmereti çarı)
I Mixail — VI Davidin ikinci oğludur. Qardaşı I Konstantinə qarşı müharibəyə başlayan Mixail ölkənin şimalını idarə edirdi. 1327-ci ildə Kutaisidə kral elan olunandan sonra vətəndaş müharibəsi də bitmiş oldu. Cəmi 2 il hakimiyyətdən sonra vəfat etdi. Yerinə oğlu, azyaşlı I Baqrat keçdi.
Valentina Matviyenko
Həyatı
5 oktyabr 2003-cü ildən 2011-ci ilədək Sankt-Peterburq şəhərinin qubernatoru olmuşdur. 21 sentyabr 2011-ci ildə Rusiya Federasiya Şurasının spikeri seçilmişdir.
Çatılotu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Şamud
Şamud - Tiflis quberniyasının Loru-Pəmbək qəzasında, indiki Allahverdi (Tumanyan) rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 60 km məsafədə yerləşir. Kəndin adı Şamut formasında da qeyd edilir.
Cardamine diphylla
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tanacetum eriobasis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Seliakiya
Seliakiya — həzm sistemi ilə əlaqədar irsi xəstəlik. Vaxtında təyin olunmamış seliakiya uşağın inkişafında müxtəlif pozulmalara səbəb olur - fiziki inkişafın ləngiməsi (çəkin və boyun normalara uyğun olmaması), anemiya, sümüklərin kövrək olması və tez-tez qırılması, diş problemləri, cinsi inkişafının ləngiməsi və s.
Çox zaman bu xəstəliyin diaqnozu uşaq vaxtlarnda qoyulur. Lakin bəzən diaqnoz vaxtında qoyulmur və uşaq, daha sonra isə böyük uzun illər ərzində müxtəlif xəstəliklərdən uğursuz olaraq müalicə olunur (disbakterioz, anemiya və s.) və nəticədə düzgün diaqnoz hətta insanın 30-40 yaşında qoyulur.
Xəstəliyin fəsadları
Seliakiya zamanı insanın orqanizmində "qlyüten" zülalına qarşı dözümsüzlük yaranır. Qlyüten arpa, çovdar, buğda kimi yarmaların tərkibinə daxildir. Xəstənin bağırsaqlarına bu zülalın hətta mikroskopik miqdarı (milliqrammlar) düşdükdə orada iltihab və həzm və sovurma proseslərin pozulması yaranır. Nəticədə insanda qəbizliklə növbələşən ishal (həcmli üfunətli nəcis), ürəkbulanması, qusma, qarında köp, ağrılar, iştahanın azalması inkişaf edir. İltihablaşmış bağırsaq orqanizmin sağlamlığı və inkişafı üçün lazım olan maddələri tam şəkildə sovura bilmir və insan orqanizmində bir çox vacib maddələrin (dəmir, kalsium, zülallar, yağlar, vitaminlər və s.) çatışmazlığı yaranır. Məhz bu səbəbdən seliakiya xəstəliyi olan uşaqların fiziki inkişafında geriləmə (az çəki, kiçik boy), anemiya (dəmir elementinin çatışmazlığına görə), diş və sümük problemləri (kalsiumun çatışmazlığına görə), dəridə səpgilər və s. müşahidə olunur.
Adətən seliakiyanın ilk simptomları körpənin qidalanmasına əlavə qidalar (sıyıqlar, suxari, çörək və s.) daxil olunmağa başladıqda üzə çıxır. Bu qidaların qəbulu uşaqda yuxarıda sadaladığımız simptomların (ishal, ürəkbulanması, qusma, köp) əmələ gəlməsinə səbəb olur. Bu qidalar qidalanmadan çıxardıqda simptomlar da müalicəsiz olaraq yox olur. Seliakiyaya şübhə yarandıqda xəstəyə əlavə müayinələr təyin olunur (xüsusi immunoloji qan analizi, genetik analiz və s.).
Pəhrizlə müalicə
Seliakiya xəstəliyi tam müalicə olunmasa da, xəstə tərkibində qlyüten olan qidaları qəbul etmədikdə, xəstəliyin simptomları üzə çıxmır. Beləliklə, seliakiyanın müalicəsinin əsası müəyyən pəhrizdir. Belə pəhrizi xəstə ömrünün sonuna kimi saxlamalıdır. Hansı qidalar seliakiya xəstəliyi zamanı əks-göstərişdir?
Manay Alibekov
Manay Alibekov (1860 - 1920)—qumuq şairi.
Həyatı
Manay Alibekov (1860, Tersk vilayətinin Yaxsay kəndi-1920). Onun soyadı Alibekzadə kimi də yazılır. Manayın pe­şəsi inşaat olmuşdur. Təhsil ala bilməsə də xalq şeiri ruhunda yaz­dığı əsərləri ona böyük uğur qazandırmışdır. „Yaxsaydakı qu­muq qızla­rının arzuları“, „Hakimlərin işləri“, „Starşina“, „Mol­lalar“ və s. şeirləri qumuq yazılı ədəbiyyatının inkişafına təkan vermişdir.
Çar məmurlarının və yerli bəylərin, varlıların xalqa etdikləri zülmü tənqid edən, eləcə də soydaşlarını elm öyrənməyə, maa­riflənməyə çağıran şeirləri Manayı sevdirmiş, Bəkir Çoban­zadə onu „köy ve köylü şairi“ adlandırmaqla, şeiri sadəcə sənət üçün deyil, xalqının dəyişilməsi, zamanla ayaqlaşmağa uyması üçün yazdığına görə onu təqdir etmişdir.
Şairi xalqının yaşamından bəhs edən şeirlərində olduqca zən­gin etnoqrafik materialları var.
Mixail Kanbulatzadə onun şeirlərini toplayaraq ölümündən beş il sonra, yəni 1925-ci ildə Buynakskda kitab kimi çap et­dirmişdir.
Gepidlər
thumb|right|250px|[[Hadrianus dönəmi Roma imperiyası.]] thumb|right|250px|Apahida kraliyət məzarı dəynəyi. thumb|right|250px|539-551
Pyotr Stoyanov
Petır Stefanov Stoyanov (Петър Стефан Стоянов; ) — bolqar siyasətçisi, Bolqarıstanın 3-cü prezidenti (1997–2002)
Həyatı
Pyotr Stoyanov 1952-ci il may ayının 25-də Plovdivdə anadan olub. 1976-cı ildə Kliment Oxridski adına Sofiya Universitetinin hüquq fakültəsini bitirib. Bundan sonra Plovdivdə vəkil işləyib.
1992-ci ildə 1944-cü ildən o dövrə qədər Bolqarıstanda mövcud olmuş və Filip Dimitrovun rəhbərlik etdiyi ilk qeyri-kommunist hökumətdə ədliyyə naziri vəzifəsini tutub. Bolqarıstanın Demokratik Qüvvələr Birliyinin üzvü olub.
1994-cü ildə 34-cü Xalq Toplantısına (Bolqarıstan parlamentinə) deputat seçilib. Elə həmin ildən Bolqarıstan DQB sədrinin müavini, turizm, gənclər və idman nazirinin müavini vəzifələrini tutub. 1996-cı ildə DQB-də keçirilən ilkin prezident seçkilərini 66% səs çoxluğu ilə qazanın və partiyanın Bolqarıstan prezidentliyinə namizədi olub.
Pyotr Stoyanov 2001-ci ildə də Bolqarıstan prezidentliyinə öz namizədliyini irəli sürüb. Amma ikinci turda Georgi Pırvanova məğlub olub. 2005-ci ildə Smolyan və Plovdiv dairələrindən yenidən Bolqarıstan parlamentinə deputat seçilib, 2007-ci ilə qədər DQB-nin rəhbəri olub.
Pyotr Stoyanov fəal surətdə internetdən istifadə edir. İngilis və alman dillərini bilir. O, Danimarka krallığının "Fil ordeni" kavaleridir.
Ailəsi
Antonina Stoyanova ilə evlidir və bir qızı Fany (1990-cı il təvəllüdlü) və bir oğlu Stefan (1979-cu il təvəllüdlü) var. Kiçik qardaşı Emil Stoyanov, GERB -dən keçmiş deputatdır.
Amblyseius ovalitectus
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
İrçi Qazaq
İrçi Qazaq (1830 - 1879) — qumuq şairi.
Həyatı
Qazaq Tatarxan oğlu Yırçı (1830, Tarkovsk qəzasının Müslüm (indiki Atlan) kəndi-1879). Doğum və ölüm ili dəqiq bəlli olmayan Qazaq gözəl yırlar-şeirlər söylədiyinə görə xalq arasında Yırçı Kazak kimi tanınmışdır (Azərbaycanda bu şairin adı İrçi Kazak, rus qaynaqlarında Kazak kimi yazılır.
Doğulduğu bölgədə xarakterik olan bir “işdə” - qız qaçır­ma­da (gəncliyində dostuna sevdiyi qızı qaçırmasına kömək edib­miş) iştirak etdiyinə görə həbs edilib Sibirə sürgünə göndərilir. Sibirdə olarkən vətən həsrətli, nisgilli və zəmanəsindən, mə­mur­ların özbaşınalığından, haqsızlıqdan, ədalətsizlikdən bəhs edən şeirlər yazmışdır. Vətənə döndükdən sonra da yazı üslu­buna sadiq qalmışdır. Onun şeirləri arasında aşiqanə, lirik nəğ­mələr olsa da, yaradıcılığının əsasını zəmanədən şikayət, düş­mənlərinin ona etdikləri pisliklər, məmurların isə haqsızlıqlara göz yummalarının tənqidi təşkil edir. Gözəl şeirləri ilə xalqının qəlbini ovsunlayan şairi düşmənləri, təxminən, 1879-cu ildə öl­dürtdürürlər.
Yırçı Kazakın ağrılı-acılı ömür yolu və zəmanədən narazılıq dolu şeirləri Sovet ideoloqlarının işinə yarayır. Hətta rəsmi və ciddi nəşr sayılan ensiklopediyalarda onun haqqında “...qumuq ədəbiyyatının banisi. Aşiqanə və fəlsəfi didaktik şeirlər yaz­mış­dır. Feodal sarayında kəniz olan sevgilisini qaçırmaqda dos­tuna kömək etdiyi üçün Sibirə sürgün edilmişdir... Sür­gün­dən qayıtdıqdan sonra bəyləri və knyazları ifşa edən şeirlər yazmışdır” kimi bilgi verilir.
Todor Jivkov
Todor Xristov Jivkov — Bolqarıstan Kommunist Partiyası MK-nın baş katibi (1954–1989).
İrçi Qazaq
Həyatı
Qumuq ədəbiyyatşünaslarının Yırçı Kazakın yaradıcılığına daha çox önəm vermələrinə səbəb orada haqsızlığa, zülmə, əda­lətsizliyə etiraz, insanları düzlüyə, doğruluğa, xeyirxahlığa, yardımsevərliyə çağırış notlarının güclü olmasıdır. Sovet döv­ründə tərbiyə almış ədəbiyyatşünaslar buna bir sinfi mübarizə motivi kimi baxmağa çalışmışlar.
Əslində Yırçı Kazak sinfi mübarizədən uzaq, cəmiyyətdəki nöqsanları, ayrı-ayrı adamların pis əməllərini kəskin tənqid edən, beləliklə, insanları tərbiyələndirməyə çalışan bir sənət­kardır. Çox vaxt Yırçı Kazakla Mahammat apendi Osmanovu qarşı-qarşıya qoymuşlar.
I Baqrat (İmereti çarı)
I Baqrat — Kiçik yaşda atasının taxtına oturmuşdu. 1 illik hakimiyyətdən sonra Kutaisini mühasirəyə alan Gürcü kralı V Georgiyə qarşı mübarizə apara bilmədi və taxtdan əl çəkdi. Şorapani eristavı tituluna layiq görüldü. Samtsxe-Cavaxeti atabəyi Kvarkvare Jakelinin qızı ilə evlənmişdi.
İnformix
İnformix – relyasiyalı verilənlər bazalarının idarəolunması sistemləri ailəsi. Əzəldən Informix Software şirkəti tərəfindən işlənib hazırlanıb. Sonrakı inkişafı 2001-ci ildə Informix Software şirkətini almış IBM şirkəti ilə bağlıdır.
Svaroq
Svaroq — slavyanların səma panteonunun tanrılarından biri.
Mifologiyası
Adətən Svaroqu odla və səma ilə, eləcə də səma odu ilə əlaqələndirirlər. Qədim xalqlarının əksəriyyəti ndə belə bir inam hökm sürmüşdür ki, yerdəki od səma odundan yaranır. Təsdüfi deyil ki, şərqi slavyanların mifologiyasında yer odunun ruhu Svaroqun oğlu - Svarojiç adlandırılmışdır. Svaroq ikinci oğlu Dajboq slavyan mifologiyasında geniş şəkildə məlumdur. Onlar səma odunu və Günəşin istiliyini təcəssüm etdirərək bütün canlılara həyat verir.
Haqqında
Qədim hind sözü olan "svarqa" iki hissədən: "svar" - səma, işıq və "qa" hərəkət etmə -sözlə, ümumiyyətlə səmanı deyil, Günəşin səmada gündüz hərəkət yolunu ifadə edirdi. Sonralar Svaroq təxminən yunan tanrısı Urana muvafiq gəlirdi. O ən qədim mifik zamana aid edilirdi və Uran kimi dünya yarandıqdan sonra öz yerini allahların növbəti nəslinə verməli olurdu.
Qədim hind-Avropa tanrıları içərisində Svaroq ali səma allahı hesab olunurdu. Sonralar onun bütün funksiyaları Peruna keçmişdir.
"Svaroq" adı qədim hind sözü "svarqa" ilə əlaqədar olmuşdur. Svarqa səma deməkdir. Elə buradan da Tanrı adı meydana gəlmişdir. "sva" kökü rus dilində "svaxa", "svatya", "svat" kimi məlumdur. Qədim hind mifologiyasında tanrılara qurban gətirərkən sağlıq, dua ifadə verən nidanı əks etdirirdi. Rus toy mərasimində svaxanın rolu, onun ilahi ittifaqa xeyir-dua verməsi hamıya məlumdur.
Çexlerdə, ukraynalılarda, slovaklarda Svaroqa odlu ruh paroq analogiyası şərqi slavyanların sui-qəsdlərində "Straxa" (Raxa) analogiyası özünü göstərir.
Svaroqun adı yazılı abidələrdə çoxdan məlumdur. Məsələn, İpatyev salnaməsində haçansa Svaroq məmləkətində böyük varlıq, işığın atası mövcud olmuşdur. O insanlara dəmir döymək (nallamaq) sənətini öyrətmiş və nikah ittifaqlarının əsasını qoymuşdur. Başqa bir salnamədə Svaroqun - Günəş adlı oğlunun hökmranlığından sğhbət gedirdi. Svroq - Svarojiç səma ilə yer arasında vasitəçi olmuşdur. Rus nağıllarında svaroq obrazına tez-tez rast gəlmək mümkündür.
Əslində Svaroqun adı yazılı ədəbiyyatlarda da tez-tez çəkilir. Məsələn, İpatyevin salnaməsində deyilir: "Nə vaxtsa yerdə Svaroq hökmranlıq etmişdir. İşıq atası insanlara dəmir döyməyi, və evlənməyi öyrətmişdir".
Qorxunc evrial
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Əfsun
Əfsunvə ya Ekzorsizm (yun. ἐξορκισμός — ovsunlamaq) — cinlərin və ya şər ruhlarının insanlardan yaxud müəyyən yerlərdən qovması.
Ümumi məlumat
Ekzorsizm hələ Qədim Babilistanda işlədilmiş, adətən səlahiyyətli bir şəxslə (keşiş və ya şaman) icra edilir. Əhdi Cədiddə İsanın dua və əmr gücü ilə keçirilmiş cinlər qovmaları təsvir edilmişdir. Haqqında bir çox bədii film çəkilmişdir, o cümlədən "İblisi Qovan" və "Emili Rouzun Altı Cini".
Cinlәrin vә ya şәr ruhların insandan, yaxud müәyyәn yerdәn qovulması ritualı. Ekzorsizmi rahiblәr, ekstrasenslәr vә ya şamanlar hәyata keçirir. Ekzorsizmә bir çox dindә rast gәlinir. Dörd vedadan biri olan Atharvavedada Ekzorsizm, әl-kimya vә sehr ilә bağlı mәsәlәlәrdәn bәhs edilir. Ekzorsizmin әsas vasitәsi olan mantra vә yacnadan veda vә tantra әnәnәlәrindә istifadә olunurdu. “Qumran әlyazmaları”nda yәhudi essenilәrin (e.ә. 2 әsr — e.ə. 1 әsr) Ekzorsizm ilә mәşğul olması barәdә qeydlәr var. Әhdi-cәdiddә İsa peyğәmbәrin cinlәri qovması göstәrilmişdir (Mat. 9:32-34). İslamda ruqyә adlanan Ekzorsizm hәm dә alternativ tәbabәt olan tibbi-nәbәvinin bir hissәsidir. Mәhәmmәd peyğәmbәr şәr ruhlardan qorunmaq üçün Quranın axırıncı üç surәsini (İxlas, Fәlәq, Nas) oxumağı buyurmuşdur.
Ekzorsizm İnsan cisminə keçmiş bəd ruhların, cinlərin cisimdən kənarlaşdırılması haqqında nəzəriyyədir. Xristianlığa qədərki dövrdə də mövcud olmuşdur. Şamanlar tərəfindən müxtəlif ayinlər, mərasimlər keçirilirdi. Baxmayaraq ki, xristianlar bu mərasimi ilk dəfə İsa Məsihin keçirdiyini deyirlər.
Qovuс
Türk, yakut, qırğız və altay şamançılığında Şeytan çıxarma, Cin qovma, Şeytan qovalama (eksorsizm) mənalarını verən bir sözdür. Pis ruhların kənarlaşdırılması əməliyyatıdır. Qərb xristianlığında şeytan çıxarma əməliyyatı işgəncə də daxil hər cür üsulu mübah qəbul etmişdir və orta əsrlər bu tip proqramlara səhnə olmuşdur. Ancaq şamançı ənənədə isə belə hadisələr görülməz. Ruhları görüb insanlardan uzaklaştırabilen kəslərə Qovucu/Quvuçu/Kuvucu/Kuğuçu/Kuğunçu deyilir. Pis ruhu bir dəfə tutan adam qovucu olmağa haqq qazanmış deməkdir. Söz, "qovmaq" feli ilə əlaqəlidir.
Harri Potter və Simurq Ordeni (film)
Harri Potter və Simurq Ordeni  — 2007-ci ildə lentə alınmış film. Harri Potter silsiləsindən 5-ci hissə.
Məzmun
Hoqvarts Cadugərlik Məktəbindəki 5-ci ilini səbirsizliklə gözləyən Harri Potter, Dursley ailəsi ilə keçirtdiyi yay tətili ərzində heç kimdən, o cümlədən də ən yaxın dostları olan Ron və Hermionadan məktub almadığına görə yayı çox cansıxıcı və uzun keçirib.
Tətildə xalası və xalası əri ilə qaldığı vaxt ruh əmicilərin hücumuna məruz qalır. Harri özünü və xalası oğlu Dadlini xilas etmək məqsədilə Patronus cadusunu etməli olur. Bundan sonra Harri qonşuları Arabellanın kofti olduğunu və Dambldor tərəfindən onu qorumaq üçün göndərildiyini öyrənir. Gənc sehrbazların məktəbdən kənarda sehr və ya cadu etmələrinə icazə verilmir. Harri isə Patronus cadusunu etdiyinə görə Sehr Nazirliyi onu izahat üçün məhkəməyə çağırır.
Bir gecə Dambldorun əmrilə bir neçə sehrbaz Harri yaşadığı evə gələrək onu tələsik Siriusun evinə aparırlar. Bu ev həmçini Simurq Ordeninin də gizli qərargahıdır. Sirius iclaslar üçün ailəsinin evini bunun üçün seçmişdir. Harrinin bu iclasda yeganə ümidi Sehr Nazirliyinə günahsız olduğunu sübut etməyə çalışmaqdır. Harri Horqvastın böyük söz sahiblərindən olan Albus Dambldorun müdaxiləsi və Arabellanın şahidliyi ilə məhkəmədə günahsız elan edilir və Hoqvars Məktəbindən qovulma qərarı ləğv edilir. Harri bu hadisələrdən sonra ilk dəfə məktəbə narahatçılıqla qayıdır.
Hoqvarsa qayıtdıqdan sonra Harri, bir çox qıcıqlandırıcı hallar ilə üzləşir. Ətrafdakıların qəribə baxışları, qəzettə soyadının dəyişilərək Potter yox Plotter(hoqqabaz) kimi qeyd edilməsi və birdə Voldemortun qayıtdığına dair yalan məlumat verməsi kimi bir çox hallar ilə üzləşir. Özünü tək və tədricolunmuş hissedən Harri Ron və Hermionanın köməyilədə belə yenə də ümidsizdir. Çünkü yaşadıqlarını heç kimin başa düşməyəcəyini fikirləşir. Hətta ən yaxın dostlarının belə.
Hoqvarsda yeni dərs ilinin başlaması ilə əlaqədər olaraq Dambldorun bütün səylərinə baxmayaraq Sehr Nazirliyi məktəbə Qaranlıq Qüvvələrə qarşı Dolores Ceyn Umbrici təyin edir. O eyni zamanda da cəsusdur. Daha sonra ona qərarlar verə bilmək ixtiyarıda verilir. Çox irəli gedən Ceynin nifrətinə nəinki tələbələr hətta müəllimlər də tuş gəlir. Beləki Tale müəlliməsini işdən çıxaran Ceyn hətta onu şəhərdən də qovmaq istəyir. Yalnız Dambldor buna imkan vermir.
Eyni zamanda Ceyn qaranlıq qüvvələr dərsində də tələbələrə əsas müdafiə cadularını öyrətmir. Bunun əhəmiyyətsiz olduğunu fikirləşən Ceyn yalnız cüzi şeylərlə kifayətlənir. Harri, Ron və Hermiona heç kimin qaranlıq qüvvələrə qarşı heç nə öyrənə bilmədiklərinə görə özləri bəzi tələbələrlə birlikdə bunu öyrənməyə başlayırlar. Bu tələbələr Cinninin fikri ilə özlərinə Dambldorun Ordusu adını verirlər. Yığışdıqları yer isə ev cini Dobbinin məsləhət bildiyi Ehtiyac otağıdır. Onların bu iclasına Harrinin bəyəndiyi Çanqada qatılır. Bir gün iclasdan sonra Harri həyatında ilk dəfə olaraq öpüşür.
Haqridin dərslərinin birində sklet qanadlı Testrallar ilə işləyirlər. Bunlar ata bənzəsələr də, əslində at və əjdaha qarışığıdırlar və ölümə ilk şahidlik etmiş şəxslər tərəfindən görülə bilirlər. Sedrikin ölümünə şahidlik etmiş Harri Hoqvartsda faytonları sürüyənlərin məhz onlar olduğunu görür. Balaca uşaq ikən anasının ölümünü görən Luna adlı bir qız da onları görə bilir və həmçinin onlara dost kimi baxır.
Haqrid məktəbdən qovulma vaxtının yaxınlaşdığını hiss edərək Harri, Ron və Hermionanı qadağan olunmuş meşəyə aparır və onlara ögey qardaşını göstərərək ona baxmalarını istəyir. Bir gecə Harri bir kabus görür. Məhkəmə vaxtı Nazirliyə gedərkən xatırladığı qapının arxasından Siriusa nəyinsə hücum etdiyini görmüşdü. Əslində bu onu məhkəməyə çəkmək üçün bir tələdə ola bilər. Lakin o bu riskə əhəmiyyət verməyəcək. Sirius onun yeganə ailəsidir. Onu xilas etmək üçün Ron, Hermiona və birgə sehr öyrəndikləri bir neçə tələbə ilə birgə Siriusun dalınca gedir. Sehr Nazirliyinə çatdıqlarında bu altı gənc cadugər Kəhanət Salonuna gedirlər. Bura ucsuz-bucaqsız rəflərdə kürələrdəki kəhanətlərlə dolu otaqdır. Harri birdən-birə bu yeri nə vaxtsa gördüyünü xatırlayır. Bu otaqda axtarış edərkən Nevill əsas bir şey tapır. Kürələrinin birinin üstündə Harrinin adı yazılıb. Kəhanətin özü və Voldemort arasındakı əlaqələrin açarı olduqunu bilməyən Harri həmin kürəni götürür. Tələbələr Voldemortun ölüm yeyənləri tərəfindən Esrar Dairəsində tələyə düşürlər. Simurq Ordeni insanlarının gəlməsinə baxmayaraq Sirius əmisi qızı Belatriks tərəfindən Adavra Kedavra lənəti ilə öldürülür. Voldemort gələrək Harriyə ölümcül lənətlər göndərməyə başlayır. Lakin Dambldor vaxtında gəlir və Harrini xilas edir. Voldemort Belatriks ilə birgə yoxa çıxır. Sehr Nazirliyi Voldemortu gördüyünə görə artıq onun geri qayıtdığına inanır.
Cayanta Bhatta
Cayanta Bahtta (təqribən 840–900, Kəşmir) – Hind filosofu, nyayanın nümayəndəsi. Kəşmir racəsinin xidmətində olan məşhur alim-brahmanlar ailəsindən idi.
Bioqrafiyası
Cayantanın genealogiyasını nəvəsi Abhinanda Kadambari-katsasarı kitabında ətraflı təhlil etmiş. Onun ulu babası Şakt Qauadan olan brahman olmuş (Kəşmir yaxınlığında). Şaktın oğlu Mitra, nəvəsi isə Şaktisvamin olmuş. Şaktisvamin (Cayantanın ulu babası) Kəşmirdə Karkotı dinastiyasında məsul vəzifədə çalışmış. Cayanta öz qeyidlərində göstərir ki, onun babası çardan Qauramulaka kəndini hədiyyə almış. Ehtimal olunur ki, kənd müasir Racauri şəhəri yaxınlığında yerləşmiş. Cayanta Bhattanın atasının adı Çandra olmuş.
Cayanta Bahttanın nəvəsi Abhinanda özünün qeyidlərində göstərir ki, babası IX əsrdə Lalitaid çarının müavini olmuş. Buna əsasən demək olar ki, Cayanta Bahtta IX əsrin sonlarında yaşamış. O, geniş erudisiyası və öz dövrünün fəlsəfi fikrini dərindən bilməsi ilə fərqlənirdi. Brahmanlar ailəsində anadan olan Cayanta qısa zamanda öz istedadı ilə diqqət çəkməyə başladı. Cavan yaşlarından o məşhur filosof Panininin fikirlərinə müxtəlif rəylər yazmış və sonda Нава-Vrittikara (yeni rəyçi) adını qazanmış.
Ümumi məlumat
Cayanta üç fəlsəfi traktat yazmış. Hər üçü nyaya fəlsəfəsi üzrə yazılmış. Bu traktatlardan ancaq ikisi müasir dövrə gəlib çatmışdır. Üçüncü traktatı (Sivadadaratnakare) hələlik tapılmamış. Dövrümüzədək gəlib çatmış “Ahamadambara” dramının və qrammatika üzrə əsərlərin müəllifidir. “Nyaya-sutra”lara sərbəst şərhdən ibarət olan əsas əsəri “Nyaya-manjari” (“Məntiq buketi”) hind filosofları arasında son dərəcə populyar olmuşdur. “Nyaya-manjari” səhih idrakın mənbələri (pramana) və obyektləri (prameya), həmçinin qavrayışın (pratyakşa), məntiqi nəticənin (anumana), səbəbiyyətin təbiəti, hissə və tamın nisbəti, teodiseya məsələləri və s.-in nəzərdən keçirildiyi 12 bölmədən ibarətdir.
Sent-Pols adası
Sent-Pols ( — «Müqəddəs Pavel adası») və ya Selmunett — Malta arxipelaqına daxil olan ada. Əslində iki adadır. Adalar ensiz bərzəxlə bir-birinə birləşir. Yeganə fermer adanı tərk etdikdən sonra artıq bir necə on illikdir ki, adada yayayış yoxdur. Adanın sahəsi 0,1 km²-dir.
Çağırışa cavab (film, 1947)
Məzmun
Film Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, Ağdam bölgəsindəki Telman adına kənd təssərrüfatı artelinin kolxozçusu Sürəyya Kərimovaya, bu bölgədə pambıqçılığın artırılması üzrə görülən tədbirlərə həsr olunmuşdur.
Film haqqında
Film rejissor Lətif Səfərovun kinoda müstəqil çəkdiyi ilk rejissor işidir.
Baccharis steetzii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Amblyseius pamperisi
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Abbe ədədi
Abbe ədədi – optik şüaların dispersiyasını xarakterizə edən kəmiyyətdir. Abbe ədədi ʋ ilə işarə olunur. ʋ-nin ədədi qiymətləri şüşənin tərkibindən asılıdır. Kiçik dispersialı optik şüşələr üçüm 60-70-dən (məsələn: silikat, kron), böyük dispersiyalı şüşələr üçün 20-40-a dək  (məsələn: ağır flint) dəyişir. Abbe ədədi optik sistemlərin hesablanması üçün lazımlıdır. Bu kəmiyyət optik şüşələrin bütün kataloqlarında verilir.
II Vaxtanq
II Vaxtanq — II Demetrenin edamından sonra 3 il boyunca gürcü kralı olmuşdu. Onu bu vəzifəyə Abaqa xan təyin etmişdi. Abaqa xanın qızı Ölcatayla evlənən Vaxtanq atasından 1 il əvvəl öldü və yerinə VIII David keçdi.
Ər və arvad (serial, 2016)
Məzmun
Könül (Kəmalə Piriyeva) uşağı olmasını istəyir. Lakin Yaşar (Elcan Rəsulov) bunu istəmir. Könül və Yaşar arasında çox vaxt sözləri çəp gəlir. Yaşar pərdə mağazasında işləyir.
Xarici keçid
Filmi izlə
Cardamine impatiens
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tanacetum falconeri
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İlham Nəzərov
İlham İslam oğlu Nəzərov — Azərbaycanlı opera müğənnisi, kontratenor,    Prezident təqaüdçüsü   və Azərbaycan Respublikasının əməkdar artisti.
Fəaliyyəti
İlham İslam oğlu Nəzərov 5 oktyabr 1985-ci ildə Şirvan şəhərində anadan olmuşdur. Uşaqlıqdan incəsənətə, musiqiyə böyük həvəs göstərmişdir. İfaçının ilk yaradıcılıq uğurları da uşaqlıq illərinə təsadüf edir. Belə ki, bu illərdə o, bir sıra festival və müsabiqələrdə iştirak edərək müvəffəqiyyətlər qazanmışdır. Musiqi təhsilinə xanəndə kimi Xalq artisti Ağaxan Abdullayevin sinfində başlasa da, daha sonralar akademik vokalla məşğul olmuşdur. İfaçı 2003-cü ildə Bülbül adına Orta İxtisas Musiqi Məktəbini bitirərək Üzeyir Hacıbəyli adına Bakı Musiqi Akademiyasının "Solo oxuma və opera hazırlığı" fakultəsinə daxil olur. 2006-cı ildə "ÜNS Yaradıcılıq Səhnəsi"ndə fəaliyyətə başlaması musiqiçinin yaradıcılığında əlamətdar hadisəyə çevrilərək gələcək uğurlarının başlanğıcını qoyur. Sənətkarın ilk canlandırdığı obraz da həmin teatrın səhnəsində baş tutmuşdur. Belə ki, ifaçı T. Quliyevin mahnılarından ibarət "Bakı" musiqili səhnə əsərində iştirak etmişdir. Tamaşa rusiyalı teatr xadimlərinin iştirakı ilə səhnələşdirilmişdir.
Bir neçə səs tembri ilə Azərbaycan və dünya opera səhnələrində ən çox obraz (49 obraz) yaradan və 5 oktava həcmində səs diapazonuna malik olan İlham Nəzərov M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyası, Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet teatrı və "ÜNS Yaradıcılıq Səhnəsi"nin solistidir.