cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi (roman)
Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi — 1974–1978-ci illərdə Azərbaycanını görkəmli yazıçısı Anar tərəfindən yazılmış roman. Yazıçı bu əsəri böyük ədib Cəlil Məmmədquluzadənin əziz xatirəsinə ithaf edərək qələmə almışdır. "Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi" kitabına "Ağ liman" povesti və "Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi" romanı daxildir. Oxucuların diqqətini maraqla cəlb edən bu əsər rus, özbək, qazax dillərinə tərcümə olunmuş, Polşa, Macarıstan və Bolqarıstanda ayrıca kitab kimi nəşr olumuşdur. 2004-cü ildə Günel Anarqızının yazdığı "Altıncı" povesti bir növ bu iki əsərin davamı kimi görünsə də, bu mövzuları tamamilə yeni, gözlənilməz və çağdaş bucaqdan işıqlandırır.
Qısa məzmunu
Ağ liman Bu povestdə əxlaqi problemlər qaldırılır, insanın həyatda öz yerini tapa bilməsi, məzmunlu və dolğun ömür sürməsi, insanlar arasında ünsiyyət, ülfət məsələlərindən bəhs olunur. Mənəvi boşluq damğalanır.
Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi Bir növ "Ağ liman" povestinin davamı olsa da, müstəqil əsərdir. "Ağ liman"da da olan Təhminə və Zaur bu romanın mərkəzində dayanırlar. Əsərdə onların məhəbbətindən, həqiqi hissin qorunub saxlanılmasının vacibliyindən söz açılır.
Alıkənd (Göyçay)
Qalın mətn
Alıkənd, Əlikənd — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası nın Göyçay rayonu nun  Mırtı inzibati ərazi vahidində kənd. Göyçay rayonu nun mərkəzində, Mırtı, Şəkər, Veysəlli kəndlərə yaxın, Şirvan düzündə yerləşir.
Toponimikası
Alıkənd oykonim i “Alı” (antr.) və “kənd” (yaşayış məntəqəsi termini) sözlərindən düzəldilib, “Alıya məxsusu kənd” deməkdir. 1933-cü ildə Göyçay rayonu nun Ramal və Şəkər inzibati ərazi vahidlərində iki Alıkənd kəndi qeydə alınmışdır.
Əhalisi
Əhalisi nin sayı 547  (2009) nəfərdir
28 aprel
1901–cari
thumb|[[Benito Mussolini]]
Anna Zayler fəvvarəsi
Anna Zayler fəvvarəsi İsveçrənin Bern şəhərinin Marktqasse döngəsində yerləşir. XVI əsrə aid məşhur Bern fəvvarələrindən biri sayılır və 1983-cü ildə Bern Köhnə şəhərinin tərkib hissəsi olaraq UNESCO-nun Dünya Mədəniyyət Mirasları siyahısına daxil edilmişdi.
Tarix
XIV əsrdə taxta materiallardan inşa edilmiş fəvvarə 1545-1546-cı illərdə yenisi ilə əvəz edilmişdir. Fəvvarənin heykəli heykəltaraş Hans Ginq tərəfindən hazırlanmış və əsas fəzilət rəmzlərindən sayılır. Fəvvarə bir əlində fincan tutan, digər əli ilə isə küpədən su tökən qadını ifadə edir. Qadının üzərində o dövrə aid mülki qeyim var. Onun qeyimi uzun qırçınlı ətək, kvadrat dekolte, kəmər və lifdən ibarətdir.
Fəvvarə əvvəllər həbsxana olan qüllənin yanında yerləşir. Bu səbəbdən o əvvəllər Kefibrunnen adlanırdı (, Chefi - Bern ləhcəsində "həbsxana" deməkdir). Fəvvarənin hazırkı adı Bern Xəstəxanasının təsisçisi Anna Zaylerin adından götürülmüşdür.
Senecio hispidissimus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nectandra subbullata
(Nectandra subbullata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Manavqat şəlaləsi
Manavqat — Türkiyənin Antalya ilində şəlalə. Manavqat şəlaləsi Manavqat çayı üzərində, Side şəhəri yaxınlığında, Manavqat şəhərinin 3 km-də yerləşir. Hündürlüyü 4 metr, eni isə 40 metrdir. Çayın bol sulu dövründə şəlalə bəzən su altında qalır. Şəlalədən 12 km şimalda Oymapınar su anbarı yerləşir. Çay öz başlanğıcını Antaliyadan 76 km şərqdən, Tavr dağlarından götürür.
Ümumi məlumat
Şəlalə bölgənin görməli yerlərindən biri hesab olunur. Şəlalə öz adını Manavqat çayından götürmüş. Keçən əsrin 80-cı illərdən ziyarətə açıq elan olunmuş. Manavqat sözü «Manauva» sözündən meydana gəlmiş və mənası "ilahənin məbədi" deməkdir. Məhs yerli tayfalar çayı belə adlandırıb. Hündürlüyünə görə ölkənin digər şəlalələrində geridə qalsada 40 metrlik enə malik olması və bol sulu olmasına görə Türkiyədə çox məşhurdur. Manavqat şəlaləsi ölkənin 1968-1983-cü illərdə işlənilən 5 lirənin arxa üzündə əks olunub. Suyun temperaturu yay aylarında belə 12 dərəcədən yuxarıya qalxmır. O üzdən ətrafda dayanan zaman çox xoş sərinlik hiss olunur.
Şəlalədə diqqət çəkən məqamlardan biri də suyun rəngidir. Günəş şüalarının təsiri ilə şəlalənin rəngi bəzən yaşıl, bəzən isə firuzəyi, yaşıl-göy çalarda olur.
Şəlalə yaxınlığında çoxlu kafe və restoranlar fəaliyyət göstərir. Turistlər restoranda yerləşən xüsusi yerlərdə oturaraq şəlaləni asanlıqla seyr edə bilirlər. Restoranlarda müxtəlif balıq yeməkləri, eləcə də ənənəvi türk yaşıl çayı hazırlanır. Forel balığından hazırlanmış yeməklər daha məşhurdur. Ailəvi istirahət üçün ərazidə xüsusi yerlər mövcuddur. Şəlalə ətrafında meşə zolağı və çay bağları var. Kiçik mağazalarda müxtəlif suvenirlər satılır. 2010-cu ildə şəlaləni 1 milyon turist ziyarət etmiş. Əraziyə giriş pulludur. 2013-cü ildə şəlaləyə bir nəfərlik girişin qiyməti 3,5 lirə idi.
Nəqliyyat
Manavqat şəhərindən üzərində "Şelale" yazılan xüsusi avtobuslar fəaliyyət göstərir. Avtobuslar hər 15-20 dəqiqədən hərəkət edir. Avtobusdan başqa taksi ilə və ya piyada şimala doğru hərəkət etməklə şəlaləyə çatmaq olar. Manavqat çayı ilə qayıqla şəlaləyə səfərlər təşkil olunur. Şəlaləni yay aylarında ziyarət etmək daha məqsədə uyğundur. Yaz aylarında Manavqat çayının suyu çox olduğundan şəlalə demək olar ki, görsənmir. Şəlalənin dəqiq kordinatları belədir:  '''36°48′48.22″ şm. e. 31°27′16.08″ ş. u.'''
Şənbi-Qazan döyüşü
Şənbi-Qazan döyüşü — 1410-cu ildə Təbriz yaxınlığında baş verən ikinci Şənbi-Qazan döyüşündə Qaraqoyunlu hökmdarı Qara Yusifin qoşunları Cəlairilər dövlətinin başçısı Sultan Əhmədin ordusunu məğlub edib. Bu döyüşdən sonra Cəlairilər dövlətinin (Cənubi Azərbaycan 1359–1410-cu illərdə bu dövlətin tərkibində olub) mövcudluğuna son qoyulub. Bölgədə siyasi arenaya yeni Azərbaycan-türk dövləti — Qaraqoyunlu dövləti (1410–1468) çıxıb.
Arxa planı
Teymuriləri məğlub etdikdən sonra Qara Yusif 1409-cu ilin yayını Aladağda keçirmişdi. Payızın əvvəllərində isə Təbrizə qayıdaraq Pir-Ömər və İlyasi Dögərin rəhbərliyi altında Şəkiyə ordu göndərmiş və Şəki hakimi Seyid Əhmədi məğlub edərək Təbrizə qayıtmışdı. Həmin ilin dekabr ayının 10-da Sultan Əhmədöz elçisini Təbrizə Qara Yusifin sarayına göndərərək, Həmədan ərazisinin ona verilməsini tələb edir, lakin Qara Yusif köhnə dostunun istəyini rədd edir və elçisini geri göndərir. Qara Yusifin bu addımı Sultan Əhmədi hiddətləndirir və onun Şeyx Həsəni məğlub etmək üçün Ərzincana getdiyindən xəbər tutub, may ayının 17-də Təbriz üzərinə yürüş edir. Yürüş zamanı Həmədan ətrafı kürd tayfalarını da öz tərəfinə çəkir. Qara Yusifin böyük oğlu Şah Məhəmmədin Xoyda olmasından istifadə edərək 29 iyulda Təbrizə daxil olur. Təbriz əhalisi onu böyük bir coşqu ilə qarşlayırlar. Bundan sonra Sultan Əhmədin Azərbaycanı işğal etməsi və Ərzincanı fəth etməsi ilə bağlı xəbəri eşidən Qara Yusif öz əmirlərini yanına çağıraraq döyüşə girib-girməmək barədə onlardan məsləhət alır. Ertəsi gün Qara Yusif böyük bir ordu ilə Təbrizə doğru yola düşür. Qara-Yusifin gəlişindən xəbər tutan Sultan Əhməd şəhərdən çıxaraq, Təbrizə 2 fərsəx (təqirbi) məsafədə yerləşən Əsəd kəndinə yola düşür. Buranı döyüş üçün uyğun vəziyyətə gətirərək Qara Yusifi gözləməyə başlayır.
II Şənbi-Qazan döyüşü
1410-cu il avqustun 30-da Təbriz yaxınlığında Şənbi-Qazan adlı yerdə Qara Yusiflə Sultan Əhməd arasında döyüş başlandı. Qaraqoyunlu ordusu döyüş meydanına yenə hər zamankı düzülüşlə çıxır. Sağ cinahda Pir Hüseyn bəyin rəhbərliyi ilə Sadlu tayfası, Pir Hüseyn bəyin qardaşı Əmir Pir Məhəmməd bəy və Türkmən bəyləri, Tornaçı boyu başçısı Musa bəy, Qara Yusifin qardaşı oğlu Qazan Sultan, solda isə Məhəmməd Cəngi, Yadigarşah, Seyid Əhməd, Dizək, Əmir Nizaməddin Bistan bəy, Əmir Qara, Bİtlis əmiri Şəmsəddin və başqa bəylərdən ibarət ordu varidi. Mərkəzdə isə Qara Yusif özü və oğulları, Van-Hakkari hakimi Məlik İzzəddin Şir və onun oğlu Məhmməd yer alırdı. Döyüş Əsəd kəndi yaxınlığındakı Şənbi-Qazan adlanan ərazidə baş tutur və türkmən ordusunun böyük zəfəri ilə nəticələnir. Cəlari qoşunu darmadağın edildi, Sultan Əhməd Qara Yusifin əlinə keçdi. Azərbaycanda və İraqda hakimiyyətdən əl çəkməsi haqqında ondan yazılı iltizam alındı və ertəsi gün öldürüldü. Bununla da Cəlarilərin Azərbaycandakı hakimiyyətinə son qoyuldu. Yusif oğlu Qiyasəddin şah Məhəmmədi Bağdada canişin göndərdi. Beləliklə, 1410-cu ildə paytaxtı Təbriz şəhəri olan, Şirvanşahlar dövləti istisna olmaqla bütün Azərbaycan torpaqlarını, indiki Türkiyə Cümhuriyyətinin şərq əyalətlərini, indiki Gürcüstanın şərqini (Borçalı), indiki Ermənistanı, Qərbi İran və İraqı əhatə edən Azərbaycan — Qaraqoyunlu dövləti yarandı. Dövlətin paytaxtı Təbriz şəhəri seçildi.
Slaviya Sofiya PFK
Slaviya — Bolqarıstannın futbol klubu.
Tarixi
10 aprel 1913-cü ildə yaranıb.
Avropa kuboklarında iştirak
16 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Sumatra serousu
Sumatra serousu, və ya Adi serou, Serou — məməlikər sinfinə daxil olan, ölçülərinə görə maral və keçilər arasında keçid təşkil edən heyvan növü.
Bu canlılar Yaponiya, Tayvan, Cənubi Çin, Nepal, Şərqi Tibet, Şimali Hindistan, Laos, Kamboca, Myanma, Vyetnam, Tayland, Malay yarımadası və Sumatra adasında yayılmışdır.
Serounun uzunluğu 120–180 sm, quyruğu 8–18 sm, hündürlüyü — 70–105 sm, çəkisi — 55–140 kq təşkil edir. erkəklərin uzunluğu 30 sm, dişilərdə isə qısa olur.
Həyat tərzi yaxın qohumu olan Qorallardan fərqlənmir. Onlar 2500–2700 m yüksəkliklərdə yaşayırlar. Qidasının əsasını otdur. Yetkin fərdin yaşaması üçün 20 ha ərazi lazım gəlir.
Tənha və ya kiçik qruplar halında yaşayırlar
Növün nümayəndələri Amerikaın Texas ştatına gətirilmişdir. thumb|250px
Zeynəddin Qəzvini
Həyatı
Zeynəddin bin Həmdullah əl-Qəzvini XIV əsrin İran tarixçisidir, Həmdullah Qəzvininin oğludur. O, atasının «Tarixi-qozide» əsərinə 1341-1392-ci illərdə Azərbaycanda və İranda baş vermiş tarixi hadisələrin təsvirini artırmışdır. Əsərdə bu dövrün başlıca hərbi-siyasi hadisələrinin təsviri verilir və bu hadisələrin mədəni mühitə təsiri dərəcəsini öyrənmək baxımından o, qiymətli mənbələrdən biridir. Ümumiyyətlə, «XIII-XIV əsrlərdə, Şərq ölkələrində, o cümlədən Azərbaycanda və İranda tarix elmi nəzərəçarpacaq dərəcədə irəliləmişdi. Akademik V.V.Bartold bu dövrü «Fars (İran) tarixşünaslığının qızıl əsrləri» adlandırmışdır».
1341-1392-ci illərin ictimai-siyasi həyatından bəhs edən Zeynəddin bin Həmdullah Qəzvini “Zeyl-e tarix-e qoz de” (“Seçilmiş tarixə”ə əlavə) əsərində Cəlairlər, Teymurlular dövründən geniş bəhs edir.
Marallar
Marallar — cütdırnaqlılar dəstəsiə aid fəsilə. 40 növə malikdir. Avrasiya, Şimali Amerika, Cənubi Amerikada yayılıb, eləcə də insanlar tərəfindən Avstraliya və Yeni Zelandiyaya gətirilib.
Azərbaycan forklorunda adı ən çox hallanan heyvanlar arasında maral sözsüz ki, birincilər sırasındadır. Lap qədim dövrlərdən indiyə kimi həmişə insanın bu "dağlar və meşələr gözəli"nə xüsusi marağı olub. Ona görə də məişət və təsərrüfat fəaliyyətində maraldan zaman-zaman istifadə ediblər. Maralın qidalığına görə əti və südü, sənaye əhəmiyyətinə görə isə dərisi və buynuzu əvəzsiz sayılıb. Maral estetik baxımdan və mənəvi tələbatı ödəmək cəhətdən müqayisəolunmazdır. Gözəl təbiət müşahidəçisi, yazıçı-ekoloq Zaman Novruz onu bu cəhətdən belə ifadə edirdi: "Təbiətcə çox da sakit olmayan maralın görkəmindəki zəriflik, baxışlarındakı mehribanlıq, cəlbedicilik, duruşundakı vüqar, əzəmət və incəlik onu gözəllik rəmzi kimi dilə-dişə salmış, adı nağıllara, dastanlara, şeirlərə düşmüş, neçə-neçə maral ünvanlı əfsanə yaranmışdır".
Maral (cervidae) məməlilər sinfinin cütdırnaqlılar dəstəsinə mənsub otyeyən heyvandır. Hündür ayaqlara, qısa quyruğa, yaraşıqlı görkəmə malik olan maralın qulaqları uzun və hərəkətlidir. 40 növü əhatə edən 17 cinsi məlumdur. Əsas yayılma yerləri Avropa, Asiya, Cənubi və Şimali Amerika, Afrikadır. Adətən sürülər şəklində gəzib dolanırlar. Qidalarını ot, kol, ağac və digər bitki qrupları təşkil edir. Bəzi növləri hətta xırda heyvanlarla da qidalanır. Marallarda da mövsümlə əlaqədar bir çox heyvanlarda olduğu kimi tüləmə (tük dəyişmə) baş verir. Eləcə də buynuzdəyişmə müşahidə edilir. Adətən buynuzdəyişmə erkək fərdlərdə olur, lakin şimal marallarının dişləri də buynuzlarını töküb, yenisini əmələ gətirirlər. Bədənin rəngi əksər halda qonura çalır. Cavan heyvanda xallar var. Bəzi yaşlı fərdlərdə də belə xallara rast gəlinir. "Xallı maral" ifadəsi buradan əmələ gəlib.
Artma
Çoxalmalarına gəlincə, maral cinsi yetişgənliyə 1,5 yaşlarında çatır. Növdən və cinsdən asılı olaraq bu rəqəm 2–4 arasında dəyişə bilər. Hövrəgəlmə və cütləşmə maralların cinsi həyatında xüsusi mərhələ təşkil edir. Erkək dişini cəlb etmək məqsədilə müxtəlif rituallar keçirir: hündürdən mələmə, kəllə-kəlləyə döyüş və gücsınamalar gələcək nəslin sağlamlığı üçün çox vacibdir. Özünübəyəndirmə turnesi bu heyvanlarda çox ciddi və maraqlı keçir. Marallarda boğazlıq dövrü 280 gün çəkir və may ayının sonu — iyun ayının əvvəllərində 1–2 bala doğurlar. Hələ boğazkən sürüdən ayrılan maral, yeni doğulmuş balası tam ayaqüstə dura bilənə qədər qruplara qoşulmur. Erkəklər isə funksiyasını yerinə yetirdikdən (cütləşmədən) az sonra dişi fərdi sərbəst buraxıb təkbaşına yaşayırlar. Körpənin qayğısını çəkmək və böyütmək ana maralın üzərinə düşür.
İlk günləri körpə maral yatmaqla keçirir, yalnız anasını əmdikdə ayaq üstə qalxır. Parlaq dərisi bu zaman onu düşməndən mühafizə edir. Ana maral mühafizəni daha yaxşı təmin etmək üçün körpəsindən bir qayda olaraq 100–200 metr aralıda gəzir. Belədə yırtıcı nə balanı, nə də balasına daldada göz qoyan ananı görmür. Maral çalışır ki, körpəni əmizdirmək məqamında düşmən onun yerini bilməsin. Təxminən bir həftədən sonra balaca maral anasının arxasınca yeriməyə başlayır və gün ərzində 4–6 dəfə süd əmir. Bir aylığında artıq ot yeyə bilir. Buna baxmayaraq, südlə qidalanmanı bir yaşınadək davam etdirir.
Maral sürü halında yaşayan heyvandır. Balaların böyüyərək sürüyə qoşulması onu sayca artırır. Beləliklə, müxtəlif səbəblərdən çıxdaş olmuş maralların yerini yeni nəsil tutur. Sürünün sayı və tərkibi fəsillərdən asılıdır. Adətən, yaz-yay dövründə 25–30 başdan ibarət iri sürülərə rast gəlinir. Qalan vaxtı marallar kiçik qruplar şəklində yaşayırlar. Bəzi hallarda cavanlarla dişilər eyni sürüdə olur.
Yuxarıda maralların cütləşmə dövrünün maraqlı və ağrılı keçdiyini qeyd etmişdik. Doğrudan da bu dövr maralların həyatında qeyri-adi hadisə kimi görünür. Həmin vaxt erkək maral olduqca çılğın və ehtiraslı olur. Lakin hərəktlərini nizamlamağı bacarır. Yeməyini məhdudlaşdırır. Əsas gücünü dişi fərdi cəlb etməyə yönəldir. Boru səsini xatırladan nəriltilə dişiləri ətrafına toplamağa çalışır. Buynuzunu arxaya — belinə qədər əyərək bu dövrə xas rituallar edir. Erkək nə qədər güclü və davamlı səs çıxararsa (mələyə bilirsə), deməli, dişini daha tez maraqlandıra bilər. Ona görə də cütləşmənin ən qızğın anlarında erkək maral bütün günü mələyir. Səsləri ancaq gündüz azacıq susurlar. Aydın eşidilsin deyə meşə talalarına, seyrək meşəliyə və alp çəmənliklərinə gedirlər. Əgər "səslə" mübarizə nəticəsiz qalarsa, onda Zaman Noruzovun qeyd etdiyi kimi, "bəxtlərini meydanda sınamalı olurlar". Kəllə-kəlləyə gələn erkək maralların buynuz zərbəsi o qədər güclü olur ki, səsi hətta bir kilometr məsafədən eşidilir. Əgər güclər nisbəti eynidirsə, döyüşü dayandırırlar. Z.Novruz bunu bir-birinə hörmət əlaməti kimi "sülh təklifi" adlandırır. Bundan sonra sülh bağlayan maralların hər biri özlərinə yeni və daha zəif, gücsüz rəqib axtarırlar. Axtarış öz gücünü kənardakılara nümayiş etdirməklə başlayır: ayağını yerə döyür, buynuzunu ağaclara çırpır, budaqları sındırır və nərə çəkərək rəqibini açıq döyüşə çağırır. Çağırışa gələn dişi marallar döyüşü diqətlə izləyir və güclü rəqibi həvəslə seyr edirlər. Güclü rəqib isə sanki qüvvəsini nümayiş etdirirmiş kimi müəyyən jestlər edir. Bu jestlər həm də döyüşə hazırlaşan erkəklərin gözünü qırmaq üçün mesajdır. Yəni, "mən onsuz da səni məhv edəcəyəm". Həqiqətən də rəqib zəifdirsə, vay onun gününə. Möhkəmcə əzişdirilir və hətta ciddi xəsarət alır. Kənardakı rəqib erkəkləri işgəncənin ağırlığı qorxudur və onlar meydandan qaçıb uzaqlaşırlar. Güclü, qalib marala da elə bu gərəkdir. Bayaqdan döyüşü həvəs və həyəcanla seyr edən dişilərdə qalib marala qarşı hədsiz dərəcədə maraq yaransa da, o, yalnız özünün istəklərinə uyğun olanları cəmləyib ötkəm bir tərzdə, təmkinlə və aram-aram meydandan çıxır. Belə maral başına topladığı "hərəm"lərini subay erkəklərin gözündən yayındırır və özü də təcavüzkar əməllərindən əl çəkir.
Düşmənləri
Maralların təbiətdə düşməni çoxdur. Onların ən təhlükəlisi pələng, bəbir və ayıdır. Vaşaq isə maral balalarının qənimidir. Yeni doğulmuş körpələrə tülkü, vəhşi pişik, yenot da hücum çəkir. Maralın qorxulu düşmənləri arasında canavarın adını xüsusi qeyd etmək lazımdır. Maral canını canavardan qurtarmaq üçün özünü yaxınlıqdakı su hövzələrinə vurur, yaxud qayalara çıxır. Ancaq əlacsız qaldıqda özünümüdafiəyə qalxır, ön ayaqları və buynuzları ilə rəqibini geri çəkilməyə məcbur etsə də, bu, həmişə mümkün olmur. Odur ki, maral daha etibarlı variant kimi sığınacaqlardan istifadəyə cəhd edir.
Qidaları
Maralın qidasını gəzib dolandığı ərazidəki müxtəlif bitkilər təşkil edir. Payız-qış aylarında yerə tökülmüş yarpaqlar, kolların və ağacların yumşaq budaqları, ot bitkiləri, meyvə və toxumlar, ağac-kol bitkilərinin yaşıl yarpaqları (cökə, ağcaqayın, palıd, şabalıd, şam, böyürtkən və s.) maralın həvəslə yediyi qida məhsullarıdır. Qidanın 70 faizini ot, 20 faizini ağac və kol, qalanını isə başqa bitki qruparı təşkil edir. Ümumiyyətlə, maral da başqa heyvanlar kimi qida ilə zəngin ərazidə yaşamağa üstünlük verir. Ona görə də meşə və dağlara, talalara, hətta bataqlıqlara — harda yem ehtiyatı boldursa, ora can atırlar. Bu isə çox vaxt onları əsas düşmənləri sayılan insanla üz-üzə qoyur. Buynuzlarına, ətinə və dərisinə artan tələbat maralı səksəkəli yaşamağa məcbur edir. Saylarının sürətlə azalmasının başlıca səbəbi də elə budur. Yaraşıqlı buynuzu təhlükə anlarında maralın ələ keçməsinə, meşədəki ağaclara ilişməsinə şərait yaradır. Buynuz maralın baş hissəsinə xüsusi görkəm verir. Əsasən erkək fərdlərdə, bəzən isə dişilərdə də olur. Hər il tökülür və yenisilə əvəz olunur. Maralın buynuzu başqalarından özünəməxsusluğu ilə seçilir. Yüngül və davamlı alın sümüyündə əmələ gəlir (bitir). Başqa sözlə, maral buynuzu sadəcə sümük çıxıntısıdır. Köhnə buynuz töküləndən sonra onun uzandığı sümüyün üstündə qığırdaqdan ibarət "papaq" əmələ gəlir ki, o da qısa və sıx tüklü dəri ilə örtülür. Cavan buynuzlar kənar təsirlərə çox həssasdır. Çünki bütün buynuz boyu qan damarları və sinir şaxələri uzanır. Tədricən buynuzda aşağıdan yuxarıyacan sümükləşmə gedir. Buynuzun üst kələ-kötür qatı, fırlı hissələri burda mövcud olmuş damarın izləridir. Birinci il mütəmadi olaraq nazik milşəkilli, ikinci il isə atıq yetkin formada çəngələoxşar buynuzlar çıxır. İlbəil buynuzun ümumi kütləsi və budaqlanmanın — çıxıntının sayı artır. Qocalmış heyvanda buynuz çıxıntıları (budaqlanma) dayandığına görə maralın yaşını müəyyənləşdirmək olmur. Buynuzun ölçüsü və çıxıntıların sayı orqanizmin xüsusiyyətindən, qidalanmadan və s. səbəblərdən asılıdır.
Xarici görünüş
Marallarda gözətrafı vəzlər yaxşı inkişaf edib. Dərilərinin rəngi müxtəlifdir. Lakin əksər növlərdə cavan marallar xallı olur. Bir qayda olaraq, bütün maralların quyruqətrafı nahiyyəsində açıqrəngli xallar var. Buna da "güzgü" deyirlər. "Güzgü" budların arxa səthində yerləşir.
Maral ildə iki dəfə tükünü dəyişir. Arxa ətrafı qabaq ayaqlarından bir qədər uzundur. Cavanlardan fərqli olaraq yaşlı maral yay aylarında xallı və ya ilboyu eyni rəngdə olur. Tüklərindəki ürəkşəkilli qat qışda daha yaxşı görünür. Bədən ölçüləri baxımından çox müxtəlifdir.
Növləri
İndi isə maralların bizə bəlli olan və olmayan bir neçə növü ilə tanış olaq. Şimal maralı — marallardan ən maraqlısı hesab olunur. Belə ki, sərt iqlim şəraitinə əla uyğunlaşmağı bacaran şimal maralı qışda qarın üstündə təhlükə qorxusu keçirmədən asanlıqla hərəkət edir. Dırnaqlarının enli olması onu nəinki qarda batmaq təhlükəsindən qoruyur, hətta bataqlıqda belə sərbəst hərəkətinə yardımçı olur.
Şimal maralı çovğuna düşdükdə də vəziyyətdən çıxış yolu tapır. Yüzlərlə başdan ibarət maral sürüsü bir-birlərinə möhkəm qısılaraq hərəkət edir ki, bu da onları üşüməyə qoymur. Çovğun zamanı geri qalmış maral, sürüdəki maralların baldır damarlarının sümüyə sürtünüb çıxardıqları bərk şaqqıltı səsinə yoldaşlarını tapıb onlara qoşulur. Beləliklə, soyuqdan tələf olmaq qorxusu aradan qalxır. Şimal marallarının tük örtüyünün quruluşu da onları donmaqdan qoruyur. Bütün heyvanlarda tük dib tərəfdən uca doğru nazikləşdiyi halda, bunlarda əksinədir. Tükün dib hissəsi nazik, ucu isə qalındır. Ona görə də şiddətli küləklər əsdikdə də bu tüklər bir-birinə söykənərək heyvanı soyuqdan qoruyur. Maralın yunu eyni zamanda xilasetmə kəməri rolunu oynayır; içərisi boş olduğundan heyvan suda yaxşı üzür. Yaz və payız mövsümündə miqrassiya zamanı rast gəldikləri enli çayları rahat üzüb keçmələrində də tükün spesfik quruluşu köməyə gəlir.
Şimal maralının özünəməxsusluğu həm də ondadır ki, digər növ maralların yalnız erkəyində buynuz olduğu halda, bunların dişi fərdində də buynuz var. Qida obyektinə görə də seçilirlər. Yemlərini əsasən "maral mamırı" adlanan island işbyələri təşkil edir. Əhli növ kimi qədim zamanlardan bəri şimal xalqlarının istifadəsində olan marallar nəqliyyat, qida və sənaye obyekti kimi mühüm əhəmiyyət daşıyıblar. Məsələn, uzun illər itlərlə bərabər, maralar qoşqu vasitəsi kimi istifadə edilib, dadlı ətinə, isti xəzinə və möhkəm gönünə görə yüksək qiymətləndirilib. Xizəyə qoşulmuş maral saatda 10 km sürətlə hərəkət etməklə 100 kq yükü mənzil başına çatdıra bilir. Təsərrüfat əhəmiyyətinə, yəni qoyunu, ipəyi və atı yaxşı əvəz edə bildiklərinə görə şimalda onları əhali ev heyvanı kimi bəsləyib artırırlar. Qaçış sürəti yüksək olan həssas və ehtiyatlı çöl maralını isə ovlamaq o qədər də asan deyil.
Xallı maral — Bu marallar respublikamıza Ussuri meşələrindən gətirilib və bir müddət Altıağacda volyer şəraitində saxlanılıb. Hirkan Dövlət Qoruğu yaradıldıqdan (1969) sonra isə ora göçürülüb. Z.Novruz köçürmə əməliyyatını uğursuz və səhv addım kimi qiymətləndirərək məhz həmin prosesdə kobud yanaşma ilə əlaqədar çoxlu sayda maralın tələf olduğunu xüsusi vurğulayır: "Hər bir heyvanı 6–7 nəfər qovub tutaraq qulaqlarından, qıçlarından necə gəldi yapışıb avtomaşınlara tullayırdılar. Heyvanların gözləri qarşısında dəhşətli mənzərə yaranmışdı. Bu mənzərəni görən güclü marallar özlərini hara gəldi çırparaq məhv edirdilər…. Yerli şəraitə bələd olmayan yad marallar canavara, ayıya yem oldular".
Xallı maralın vətəni Şərqi Çin, Koreya yarımadası, Ussuriya vilayəti və Uzaq Şərqin cənub hissəsidir. 12–15 başdan ibarət sürü əmələ gətirirlər ki, onların da tutduğu ərazi 800–900 ha yaxındır. Xallı maral çox yaxşı üzməyi bacaran (10 km) heyvandır. Bədəni qəşəng, biçimli və mütənasibdir.
Barasinqa — dünyada ən yaraşıqlı marallardan biri sayılır. Kəhrabayı-sarı, yaxud qırmızı-qonur rəngə malikdir. Cod və islanmayan tükləri, bataqlıqda yaxşı hərəkət etməyə uyğunlaşmış dırnaqları var. Bu səbəbdən çox halda onu bataqlıq maralı da adlandırırlar. Dişi və erkək fərdlər yalnız qışda bir yerdə qrup halında yaşayırlar. Bütün ilboyu çoxalırlar. Döyüş turneləri bunların erkəkləri üçün xarakterik deyil. Güclərini səslərilə bəlli edirlər. Erkəyin səsi melodikdir, xoş səslidir. Ardıcıl yüksələn və azalan tona malikdir. Barasinqaların sayı ildən-ilə tükənməkdədir. Cəmi 550 baş maralın qaldığı bildirilir. Əsas yayılma yerləri Mərkəzi və Şimalı Hindistandır. 3–5 başdan ibarət qrup əmələ gətirirlər.
Ağsifət maral — az məlum olan nadir növdür. Özünəməxsus görünüşü və quruluşu var. Məşhur rus səyyahı N.Prepsevalski tərəfindən aşkar edildiyi üçün eyniadlı yarımnövünə onun adı verilib. Orta böyüklükdə ölçü və çəkiyə malikdirlər. Uzunluqları 190–200 sm, hündürlüyü 120–130 sm, çəkisi 130–140 kq, ayaqları uzun, üzü qısa və enlidir. Qulaqları böyükdür, ensiz və itiucludur. Quyruğu qulağından iki dəfə qısadır (12–13 sm). Dırnağı hündür və enlidir. Maraldan çox, dağ keçisinin dırnağına oxşayır. Yan dırnağı o biri marallardakından 2 dəfə uzundur. Gözətrafı vəzisi çox böyük olub, göz boyda və ya daha iridir. Erkəyin buynuzu xeyli böyükdür və yastılaşıb. Beş çıxıntısı var. Çətir əmələ gətirmir. Xəzi açıq qəhvəyidir. Burnu, dodağı və boğazının altı ağ rəngdədir. Tükü qısa, qalın və coddur. İçi boşdur. Tiftik tükü yoxdur. Erkəklərin belində onurğa sütunu boyunca arxadan önə doğru narın tük ötrüyü var. Ortası yəhərə oxşayır. Qidasını meşəsiz yüksək dağlarda kolluqlar təşkil edir. Əsas yayılma yerləri Şərqi-Şimali Tibet və Kukunor dağlarıdır. Nəsli kəsilmək üzrə olduğundan adı "Qırmızı Kitab"a daxil edilib.
Əlbəttə, marallar adları sadalananlarla qurtarmır. Bir yazıda onların hamısının təsviri mümkünsüzdür. Biz daha maraqlılarını və az-çox haqqında eşitdiklərimizi yaxından tanıtmaq üçün yalnız bunlarla kifayətləndik.
Senecio hispidulus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Silviya Plat
Silviya Plat  — amerika şairi, yazıçısı.
Həyatı
11 fevral 1963-cü ildə Silviya Plat ikinci mərtəbədə yatan uşaqlarına süd və şirniyyat qoyduqdan sonra başını sobaya soxaraq intihar edir. İntihar məktubunda yazılanlara əsasən, onun özünü öldürmək kimi bir niyyətinin olmadığı güman edilir.
Qəfəs (Osmanlı imperiyası)
right|thumb|300px|[[Topqapı Sarayındakı Veliəhd Dairəsi kimi tanınan tikili şahzadələr üçün qəfəs kimi istifadə edilmişdir]]
Qəfəs — Osmanlı İmperiyası hərəmi içində taxta çıxması ehtimal edilən şahzadələrin mühafizəçilər tərəfindən davamlı olaraq ev həbsində saxlandıqları yerdir. Osmanlıda 1603-cü ildə qardaş qətli qanununun ləğvi şahzadələr üçün yeni bir dövr başladı. "Qəfəs həbsi" dövrü! Osmanlı İmperiyasında şahzadələr uzun illər qəfəs həyatı yaşamışdır. . İmperiyanın ilk dövrlərində Fateh Qanunnaməsində göstərildiyi kimi, səltənətin varlığının davam etdirilməsi üçün qardaş qətli tətbiq edilmişdir. Yeni taxta çıxan sultanın özünə gələcəkdə rəqib ola biləcək qardaşlarını bir arada öldürməsi tez-tez baş vermişdir. Ancaq bu yalanlar səbəbindən taxt-tacın varisləri azalmış və Osmanlı nəslinin tükənməsi təhlükəsi ortaya çıxmışdır. Mümkün varislərin qəfəsdə ev həbsində tutulması sistemi sülalənin sürməsinin güvənci olmuşdur. Ancaq bu dəfə də taxta keçən yeni hökmdarların xalqdan qopuq və dövlət rəhbərliyindən xəbərsiz olması problemləri baş qaldırmışdır.
İlk istifadəsi
Sultan I Əhməd xanədan vərəsəlik sistemini dəyişdirib qardaş qətli qanununu ləğv etmiş, bunun əvəzinə əkbəriyət və əşrədiyət əsasları əsasən taxta keçilməsi və qəfəs sistemini gətirmişdir. Bu sayədə öz növbəsində qardaşı Mustafa, oğulları Osman, Murad və İbrahim taxta çıxa bilmişdilər. Ölümündən sonra Osmanlı Xanədanında ilk dəfə padşahın oğlu yerinə qardaşı keçmiş, yenə ilk dəfə olaraq qısa müddət içində taxtdan imtina etməsi təmin edərək qəfəsdə gözləyən şahzadələrin taxta çıxması təmin olunmuşdur.
Sonrakı istifadəsi
Osmanlı Xanədanında sultanın ölümünün ardınca oğlunun, yoxsa qardaşının taxta keçəcəyinə dair bir seçim vəziyyəti 1687-ci ildə olmuşdur. Mohaç müharibəsində yaşanan məğlubiyyət sonrası çıxan üsyanda taxtdan endirilən IV Mehmedin yerinə 45 il qəfəsdə gözləyən II Süleyman geçmişdir. Ondan sonra yenə qardaşı II Əhməd padşahlığa keçəcək, ancaq ondan sonra bir sonrakı nəslə mənsub II Mustafa səltənətə keçəcəkdir. Bu dövrdə bir nəsil bütün oğlan övladlar zamanla taxta keçmədən bir sonrakı nəslə taxtın keçməməsi ənənə hala gəlmişdir.
Başqa təsirləri
Bu dövrdən sonra taxta keçən sultanın qardaşlarını və kişi qohumlarını qəfəsdə saxlaması qayda halına gəldi. Hərəmxanadan analarının yanından ayrıldıqdan sonra təhsil almaq şansları olmayan bu adamlar padşah olmaq üçün lazımi təhsili və təcrübəsi əldə edə bir gözləmə vəziyyətinə keçirdi. Bu proses ərzində sadəcə xidmətçilər, bükülmüş sultanlar və hərəmxanalarda qadınlarla görüşləri imkanlı olurdu. Qəfəsdəki əsarət halı müxtəlif şəkillərdə olurdu. 31 yaşında taxta keçən Əbdüləziz kişi qohumlarının qəfəsin kənara çıxmalarına icazə verərək 1867-ci ildəki Avropa səyahətində özünə müşayiət etmələrinə icazə vermişdir. Qəfəsdəki şahzadələrin yalnız qısır kənizlərlə təmasına icazə verilir, taxta çıxanda oğullarının olmaması təmin edilirdi. Bu sayədə ən yaşlı kişinin səltənətinə təminat verilir, padşahın oğlu səltənəti zamanı doğulsa da taxta çıxmaq üçün növbəsini gözləmək məcburiyyətində qalırdı.
Bəzi şahzadələr qəfəsdə gözləyərkən olduqca qocalır və hətta taxta çıxmadan ölürdü. Qəfəsin burada həbsdə saxlanılan şahzadələrdə böyük dağıdıcı təsiri olurdu. Uzun müddət burada saxlanılan şahzadələrin çoxunda psixoloji fəsadlar yaranıb. Qəfəsdə olduğu müddət ərzində ən az əyilmiş sultanın və bir şahzadənin intihar etdiyi məlumdur. Son Osmanlı padşahı VI Mehmed 1918-ci ildə taxta çıxanda 56 yaşı var idi və bütün həyatını hərəmxana və qəfəs içində keçirmişdir. Əmisi Əbdüləzizin səltənəti zamanı qəfəsə salınmış, sonra növbə ilə qardaşları Murad, Əbdülhəmid və Mehmed hakimiyyətləri zamanı qəfəsdə gözləmişdir. Son vaxtlar qəfəs artıq sadəcə söz olaraq istifadə edilir olmuş, şahzadələrin ev həbsində olduğu məkanlar istəyə görə dəyişə bilirdi. Sultan II Əbdülhəmid Bəylərbəyi Sarayında son illərini keçirtmişdir. Topqapı sarayındakı əsas qəfəs bu dövrlərdə istifadə edilməmişdir.
Seringer fəvvarəsi
Seringer fəvvarəsi — İsveçrənin Bern şəhərinin Kramqasse döngəsində və Tsitqlogge saat qülləsinin yaxınlığında yerləşir. XVI əsrə aid məşhur Bern fəvvarələrindən biri sayılır və 1983-cü ildə Bern Köhnə şəhərinin tərkib hissəsi olaraq UNESCO-nun Dünya Mədəniyyət Mirasları siyahısına daxil edilmişdi.
Tarix
Fəvvarə qırmızı kəmərinə iki qılınc, başına isə dəbilgə taxan ayını ifadə edir. Ayı sağ pəncəsində bayraq, sol pəncəsində isə qalxan saxlayır. Gerb və qalxanda fon Seringer sülaləsinin rəmzi - qırmızı fon üzərində qızıl aslan təsvir edilib. Böyük ayının ayaqları arasında üzüm yeyən ayı balası oturub.
Nik Diaz
Nikolas Diaz (tam adı: Nikolas Robert Diaz, ; ) — Meksika əsilli ABŞ UFC döyüşçüsü. Nikolas Diaz özünə verdiyi "Nik Diaz" ləqəbiylə məşhurdur.
Nectandra truxillensis
(Nectandra truxillensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hayduk Split FK
Hayduk (Split) — Xorvatiyanın futbol klubu
Tarixi
13 fevral 1911-ci ildə yaranıb.
Jizza Pro
Jizza Pro, bəzən Ser-G kimi qeyd olunur (tam adı: Sergey Quliyev; 7 dekabr 1982, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ) — Azərbaycan musiqi prodüseri.
Erkən illəri
1999-cu ildən musiqi ilə məşğul olmaya başlayıb.
Diskoqrafiya
Jizza Pro-nun istehsal diskoqrafiyasına 8 studiya albomu daxildir.
Alxasava
Alxasava — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Göyçay rayonunun İncə kənd Sovetinin Birinci və İkinci Alxasova kəndləri vahid yaşayış məntəqəsi kimi birləşdiyindən həmin məntəqə Alxasova kəndi adlandırılmışdır. Alxasova kəndi İncə kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Alxasova kənd Soveti yaradılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Böyük Qafqaz dağlarının cənubunda, Qaraməryəm tirəsinin ətəyində, Yuxarı Şirvan kanalının sağ sahilində, Şirvan düzündə yerləşir. Kəndin mövqeyi Dövranlı, İncə və Aşağı Qaraməryəm kəndlərinə daha yaxındır, Göyçay şəhərindən şərq istiqamətdə yerləşir. Ərazisinin 40%-i dağlıq, 60%-i düzənlikdir. Kəndin mərkəzindən Yuxarı Şirvan kanalı keçir.
Əhalisi
Əhalisinin əksər hissəsini qaraman türkləri təşkil edir. Əhalisinin sayı 809 (2009) nəfərdir.
Yukon çayı
thumbnail|right|Çayın yerləşdiyi ərazi Yukon Kanadada və ABŞ-də şimal-qərbdə yerləşən çay, Berinq dənizinə, Sakit okeana tökülür. Çayın uzunluğu 3100 km, hövzəsinin sahəsi təxminən 832 min km² bərabərdi.
Coğrafiya və hidroqrafiya
thumbnail|left|Hövzəsinin xəritəsi Çay Kanadanın Yukon rayonunda, Marş gölündən başlıyır. Sonra isə Alyaska ilə sərhədə, şimal-qərb tərəfə axır və Alyaska ştatını iki bərabər hissəyə bölür. Mauntin-Villeci keçendən sonra qollara bölünərək delta yaradır. Çayın təxminən yarısı düzənlik xarakteri daşıyır.
Tarix
XIX əsrin başlarında nə şərq tərfdən ruslar, nədə qərb tərəfdən britaniyalılar Yukonun orta axıntısının tədqiqatı üçün cəhdlər etmirdilər. Yalnız 1830 ildə Adolf Etolinin başlığı altında rus səyahət briqadası Nort-Sound-u tədqiq etdilər. Növbəti ildə Rus Amerikasının başçısı Vranqel leytenant Tebenkova əmr verdi ki, Sent-Maykl adasında yaşayış məskəni salınsın və bundan sonra, çayın deltasında, məhsəbində və qollarında arayışlar aparıldı.
Çayın aşağı axarını rus dəniz zabiti Lavrenti Zaqostkin tədqiq etmişdir.
1843 ildə yuxarı axarına şotland Robert Kempbell çatdı. Kempbell Liard çayından hərəkət edirdi, daha sonra o, sonradan Pelli adlandıracağı çaya keçdi. Bu çayı keçdikdən sonra o Lyuis çayına çatdı. Robert elə burda durmağı məsləhət bilərək, Makkenzi dayaq məntəqəsinə qayıtdı.
Yukon çayı XX-ci əsrin Klondayk qızıl hərisliyi illərdə məşhur olmuşdur.
Adının etimologiyası
«Yukon» sözü Quiçin (Gwich’in) tayfasının dillindən «Böyük çay» kimi tərcümə olunur. Çayın aşağı axıntısı eskimos dillində «Kvikpak» (Böyük çay) adlanırdı. Kvikpak və Yukon çayları bir çay kimi yalnız 1863 ildə sayılmağa başladı. Çayın bütöv hissəsi isə, Alyaskanın ABŞ-yə satılmasından sonra, müəyyən edildi.
Təbiəti
Hövzəsinin böyük hissəsi Subarktika qurşaqındadı. Bitkiləri bu ağaclardan ibarətdi: ağcaqovaq, tozağacı, qovaq, şam və küknar, tipik fauna təmsilçiləri: ondatra, qunduz, adi gəlincik, tülkü, adi vaşaq, canavar və s.
1991 ildə Laberj gölündən Teslin çayına qədər olan 46 km sahəyə sahib olan yer Kanadanın qorunmalı olan çaylar siyahısına salınıb.
Körpülər
Çayın sahəsinin böyük olmasına baxmayaraq, onun üstündən yalnız 4 körpü tikilib
Senecio breviscapus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Xəndək döyüşü
Xəndək döyüşü — 31 mart 627-ci il tarixində reallaşmışdır. Məkkəli Müşriklərlə Müsəlmanlar arasındakı üçüncü və son müharibədir. Bu müharibə adını, müsəlmanların müdafiə üçün qazdıqları xəndəkdən alıb. Bu müharibədə müsəlmanların 3.000 döyüşçüsü, müşriklərin isə 10.000 döyüşçüsü və 600 atlısı vardı. Nəticədə qazanan müsəlmanlar oldu.
Səbəbləri
Məkkəli müşriklər Uhud döyüşündə qəti bir zəfər qazana bilməmişdi. Ayrıca Uhud müharibəsindən sonra Müsəlmanlar, Mədinənin şərqinə və şimalına bəzi yürüşlər edərək Məkkə karvanlarının Misir, Suriya və İraq yolunu bağlamışdılar.
Hazırlıqlar
Məkkəli müşriklər öz birliklərinin yanında, Ehabiş, Kinanə, Tihame, Qatafan, Fezare, Bəni Əsəd və Nəcd qəbilələrindən də pullu əsgərlər aldılar.
Məkkəli müşriklər hərəkətə keçdiyini xəbər alan müsəlmanlar, əvvəlcə döyüş üçün strategiya təyin etdi. Buna görə açıq döyüşülməyəcək, müdafiə döyüşü aparılacaqdı. Müdafiə etməyi asanlaşdırmaq məqsədiylə Salman Farsinin təklifiylə şəhərin (Mədinə) bəzi strateji yerlərinə xəndəklər qazılmasına qərar verildi. Ayrıca qadın və uşaqlar da zərər görməmələri üçün şəhərdəki bəzi binalara yerləşdirildilər.
Döyüş
Sal dağında qərargah quran müsəlmanlar, kiçik qruplara ayrılaraq xəndəyi qorumağa və xəndəyi aşma cəhdlərinə maneə törətməyə çalışdılar. Bir iki cəhd xaricində Müşriklərin xəndəyi aşmağı cəhdi yox idi. Döyüş qarşılıqlı ox vurğuları ilə keçdi.
Yemək ehtiyatlarının bitməsi və mühasirənin təsirsiz qalması səbəbiylə Müşriklər, Bəni Kureyze Yəhudilərini döyüşə qatılmaları üçün razı saldılar. Buna görə, Məhəmmədə hücum sözü verən Bəni Kureyzelilar, Müsəlmanları arxadan vuracaqlardı. Ancaq vəziyyətdən xəbər tutann Məhəmməd, bəzi kiçik birlikləri bu istiqamətə sövq etdi. Bunu eşidən Bəni Kureyzelilar əhəmiyyətli bir cəhd göstərə bilmədilər. Yalnız bəzi Yəhudilərin, ailələrin olduqları qüllələrə müvəffəqiyyətsiz hücum cəhdləri oldu. Bunların birində Məhəmmədin bibisi Safiyyə, qülləyə dırmaşan bir Yəhudinin başını kəsərək digər Yəhudilərin önünə atdı.
Müşriklərin mühasirəsi 1 aya qədər sürdü. Soyuqların artması, hətta çıxan bir fırtınanın çadırlarını dağıtması səbəbiylə Müşriklər, mühasirəni qaldırdılar. Beləcə Xəndək müharibəsi Müşriklər üçün bir məğlubiyyət olaraq tarixə keçdi.
Ronael Piyerre-Qabriel
Ronael Piyerre-Qabriel (13 iyun 1998-ci ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monako klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransa futbolçusudur.
Klub karyerası
Piyerre-Qabriel Sent-Etyen AS akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. O, Liqa 1-də debütünü Sent-Etyen klubu ilə 29 noyabr 2015-ci ildə Genqam klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, görüşə ilk on birlikdə start vermiş və 61-ci dəqiqədə Pyer-İves Polomat ilə əvəz olunmuşdur.
Aşağı Qaraməryəm
Aşağı Qaraməryəm — Azərbaycan Respublikasının Göyçay rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 19 may 1993-cü il tarixli, 611 saylı Qərarı ilə Göyçay rayonunun İncə kənd Sovetinin Aşağı Qaraməryəm kəndi Alxasova kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 1 sentyabr 2004-cü il tarixli, 727-IIQ saylı Qərarı ilə Göyçay rayonunun Aşağı Qaraməryəm kəndi Alxasava kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Aşağı Qaraməryəm kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Toponomikası
Toponim "Qaraməryəm (əsli Qaramaryan) adlı yaşayış məntəqəsinin aşağı hissəsi" mənasındadır. Mənbələrdə Aşağı Qaraməryəm variantında da qeyd olunur. İki komponent "qara" (böyük) və "maryam" (dağın gündöyən hissəsi, çöl bitkiləri ilə əhatə olunmuş sahə) komponentlərindən ibarət olub, "böyük otlaq sahəsi, dağın gündöyən ətəyi" mənalarını bildirir. Ərazinin coğrafi mövqeyi də bu izaha uyğundur.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd rayon mərkəzindən şərqdə, Qaraməryəm tirəsinin cənub yamacında, Yuxarı Şirvan kanalının sol sahilində, İncə, Dövranlı və Qarayazı kəndlərinin yaxınlığında yerləşir.
Əhalisi
Əhalisi 909 (2009) nəfərdir.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, bağçılıq, pambıqçılıq və heyvandarlıqdan ibarətdir.
Türkmənistan Sovet Sosialist Respublikasının himni
Türkmənistan Sovet Sosialist Respublikası himni — 1946–1996-cı illərdə Türkmənistan SSR-nin himni.
Tarixi
1946-1997-ci illərdə Türkmənistanın rəsmi himni olmuşdur.
Atay
Etimologiya
(Ad/At) kökündən törəmişdir. Ata və Ad sözləri ilə əlaqəlidir. Ata (cədd, soy) mənasını ehtiva edər.
Həmçinin bax
-
29 aprel
1901–cari
thumb|[[Hirohito]]
thumb|[[Alfred Hiçkok]]
Kamen İnqrad FK
Kamen İnqrad (Velika) - Xorvatiyanın futbol klubu
Tarixi
1929-cu ildə yaranıb.
Avropa kuboklarında iştirak
2 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Səid ibn Zeyd
Bioqrafiyası
Onun tam adı Səid ibn Zeyd ibn Əmr ibn Nufeyl ibn Əbdül-Uzza ibn Ziyah ibn Abdullah ibn Kurt ibn Riza ibn Ədi ibn Kəb ibn Luaydir. Səidin atası hənifi olan Zeyd ibn Əmr idi. Səid ibn Zeydin özü 613-cü ildə hələ iyirmi yaşı belə olmayanda müsəlmanların Ərqam evindəki məclislərində iştirak edən ilk İslamı qəbul edənlərdən biri olmuşdur.
O, Ömər ibn Xəttabın bacısı Fatimə ilə evlənmişdi. Səid və Fatimə Quran oxuyarkən Ömər onları yaxalayır və o, özü də İslamı qəbul edir.
İslamın doğulmasının ilk illərində müsəlmanlar, o cümlədən Səid ibn Zeyd ciddi təqiblərə məruz qalır, nəticədə onlar Mədinəyə köçməli olurlar.
Hərbi fəaliyyət
Səid ibn Zeyd bütün mühüm tədbirlərdə iştirak etmişdir. O, Bədr döyüşü istisna olmaqla, demək olar ki, bütün döyüşlərin iştirakçısı olur. Məhəmməd peyğəmbərin vəfatından sonra Səid ibn Zeyd xilafətin İran və Bizansa qarşı müharibələrində iştirak edir.
Siyasi fəaliyyət
Dəməşqin fəthindən sonra müsəlman ordusunun komandanı Əbu Übeydə ibn Cərrah Səidi bu şəhərə vali təyin edir. 671-ci ildə Mədinə şəhərində vəfat etmişdir. Cənazə işləri ilə Səd ibn Əbu Vəqqas məşğul olmuşdur.
Nectandra utilis
(Nectandra utilis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Murad Bazarov
Həyatı
Murad Həmzət oğlu Bazarov 1994-cü il avqustun 6-da Balakən şəhərində anadan olub. 2006-cı ildən güləşlə məşğul olur. Şəxsi məşqçisi Vaqif Feyzullayevdir.
Karyerası
2012-ci ildə isə Murad Bazarov Xorvatiyada baş tutan yeniyetmələrin Avropa Çempionatının bürünc, Tailandda baş tutan yeniyetmələrin Dünya Çempionatının isə qızıl medalına sahib oldu.
Bundan sonra Murad Bazarovun bir sıra beynəlxalq turnirlərdə uğursuz nəticələri oldu. 2013-cü ildə Qızıl Qran-Pri beynəlxalq turnirini 14-cü, 2015-ci ildə Taxti Cup beynəlxalq turnirini isə 5-ci pillədə başa vurdu.
2019-cu ildə isə Murad Bazarov Taxti Cup beynəlxalq turnirini və Hərbçilərin Dünya Oyunlarını 8-ci pillədə başa vurdu, Kiyev beynəlxalq turnirinin isə bürünc medalına sahib oldu.
Murad Bazarov 2020-ci ilin fevralında İtaliyanın Roma şəhərində baş tutan Avropa Çempionatında mübarizə apardı. Turnirin 1/8 final mərhələsində İtaliya nümayəndəsi Jacopo Sandrona 2:1 hesabı ilə qalib gələn Murad Bazarov, 1/4 final mərhələsində Ermənistan nümayəndəsi Gevorg Qaribyana 0:8 hesabı ilə məğlub oldu və mübarizəni təsəlliverici qrupda davam elədi. Təsəlliverici qrupun birinci görüşündə Bolqarıstan nümayəndəsi Avqustin Spasova 10:1 hesabı ilə qalib gələn Murad Bazarov, bürünc medal uğrunda görüşdə Estoniya nümayəndəsi Helari Maqisaluya 10:0 hesabı ilə qalib gəldi və Avropa Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.
2021-ci ildə isə Murad Bazarov Fransa Qran-Prisini bürünc medalla, Avropa Çempionatını isə 8-ci pillədə başa vurdu.
Cəvahir İsgəndərova
Həyatı
Cəvahir İsgəndərova 3 mart 1914-cü ildə Tiflisdə anadan olub. O, Gənc Tamaşaçılar Teatrının yaradıcılarından olmuşdur. Bakıda qız məktəbində təhsil alan Cəvahir İsgəndərova kiçik yaşlarından dram dərnəyinin üzvü olmuşdur. 1927-ci ildə oynanılan Lətif Kərimlinin "Fırtına" əsərinin tamaşasında Anna rolunu ifa etmişdir. Elə həmin gündən onun karyerası Gənc Tamaşaçılar Teatrı ilə bağlı olmuşdur.
Azərbaycan SSR xalq artisti, aktyor Əliağa Ağayevin həyat yoldaşı olmuşdur.
Cəvahir İsgəndərova 4 oktyabr 2003-cü ildə Bakıda vəfat edib.
Hart Kreyn
Hart Kreyn(, 21 iyul 1899, Herretsvil, Ohayo — 27 aprel 1932, Meksika körfəzi) — amerika şairi.
Həyatı
Hart Kreyn (1899—1932) məşhur “Körpü” şerinin müəllifidir. Nəinki amerikan ədəbiyyatında, elə dünya ədəbiyyatında da Kreyn epik şerin uğurlu ustalarından hesab olunur. Amma onun yaratdıqlarına göstərilən maraq, özünə verilən seçilmişlik onu qane etmirdi. Kreyn birmənalı şəkildə özünü inandırmışdı ki, artıq dünyanı heyran qoyacaq bir əsər yazmaq mümkün deyil. Bunun üçün deyiləsi bütün sözlər, deyilə biləcək bütün formalarda deyilib. Kreyn iddia edir ki, onun yazmaq istədiyi şeylər yazmaqla təsvir edilə, göstərilə bilməz. Kreynin 1932-ci ildə öldüyü qeyd olunsa da, əslində onun nə vaxt və harada öldüyü məlum deyil.
Nyu-Yorka getmək üçün mindiyi gəmi gedəcəyi yerə çatsa da, Kreyn oraya çatmır. Şahidlər onun ömrünün son günlərində ölmək üçün çabaladığını iddia edir. Belə ki, o dəfələrlə sərsəm hərəkətlərlə döyülmək üçün qadağan olunmuş hərəkətlər edir, intim mövzularda danışır, çoxlu içirdi. Nəhayət, çox içdiyi günlərdən birində aprelin 27-də Nyu-Yorka gedən gəminin göyərtəsindən özünü dənizə atır. Onu tapmaq üçün uzun vaxt sərf olunsa da, axtarışlar bir nəticə vermir.
Amerikalı şair Hart Kreyn 1932-ci ildə 32 yaşında özünü dənizə ataraq intihar edib. Kreyndən üç il əvvəl şair dostu Harri Krosbi intihar etmişdi. Bir il əvvəl isə o, atasını itirmişdi. Kreyn gəmi ilə Meksikadan qayıdarkən özünü dənizə atıb və son dəfə qışqıraraq bu sözləri deyib: “Hamınız salamat qalın”.
Minix
thumbnail|Minix Əməliyyat Sistemi
Endrü Tanenbaum tərəfindən Operating Systems: Design & Implementation kitabının daha rahat başa düşülməsi üçün yaratdığı Əməliyyat sistemidir. Minixi yaradarkən professorun məqsədi dərslə birlikdə tələbələrinin praktikada da biliklərini tətbiq edə bilmələri idi. Buna görə də Tanenbaum Minixi inkişaf etdirmək üçün edilən təklifləri rədd etmiş və maksimum səviyyədə bu Əməliyyat sisteminin sadə qalmasına çalışmışdır.
Minixin son versiyası (3.1.8) 4 oktyabr 2010-cu ildə yayımlanmışdır.
Güc (fizika)
İşin görülmə yeyinliyi güc adlanan kəmiyyətlə təyin olunur. Görülən işin bu işi görməyə sərf olunan zaman müddətində nisbəti güc adlanır.
Güc vahidləri
Fizika məsələlərinin həllində
Məişətdə və texnikada "at qüvvəsi" güc vahidindən də istifadə olunur.
Gücün təyin edilməsi üsul və vasitələri
Sabit cərəyan və birfazalı dəyişən cərəyan dövrələrində gücün təyin edilməsi elektrodinamik və ferrodinamik vattmetrlərin yardımı ilə icra olunur.
Elektrodinamik vattmetrlər yığcam çoxölçülü tədqiqat mərkəzi cihazları kimi çatdırılır. Onların dəqiqlik sinifi (0,1–0,5) -dir. Elektrodinamik vattmetrlərin təkrarlanma həcmi yuxarıdan bir neçə kHz ilə məhdudlaşır. Təkrarlanma genişləndikcə, sarımların induktiv müxalifəti gadgetın səhvinə təsir göstərir.
Ferrodinamik vattmetrlər 1,5 və 2,5 dəqiqlik sinifinə malikdirlər, lakin onların təkrarlanması elektrodinamik vattmetrlərə nisbətən daha azdır.
Doğru cərəyanın keyfiyyətini dairəvi bir şəkildə qiymətləndirmək olar — ampermetr və voltmetrlərin köməyi ilə. Bu vəziyyət üçün qüvvə bu gadget'ların oxunuşu nəticəsində idarə olunur — P = IU.
Elektrik enerjisini ölçmək üçün istifadə olunan elektron qurğular — elektron vattmetrlər güc üzərində gərginliyə dəyişən bir qiymətləndirici çeviriciyə əsaslana bilər. Qiymətləndirici çeviricinin gəlirliliyində ölçüsü intensivlik vahidləri ilə qiymətləndirilən cəlbedici elektrik qiymətləndirmə aləti qoyulur.
Fərqli standartlardan asılı olan kompüterli vattmetrlər gücünü ölçmək üçün əlavə olaraq geniş istifadə olunur. Belə vattmetrlər ən çox iki quruluşa bağlıdır:
— yolun ortasındakı sadə güc çeviriciləri və nəticədə sadə kod dəyişikliyi ilə elektrik işarəsinin tədris parametri (Şəkil 1.1 a);
Əsas kvadrat konturunda yuxarıda nəzərdən keçirilmiş çeviricilərdən biri güc qiymətləndirmə çeviricisi (PM) kimi istifadə edilə bilər. Gəlir gərginliyi bir ARC üçün üsullarla kompüterləşdirilmiş bir quruluşa dəyişdirilir və nəticəsi inkişaf etmiş bir dərketmə cihazında (ROQ) göstərilir. Bu quruluşa əsaslanan kompüterlə işləyən vattmetrlər elektrik ötürmə çərçivələrində, kəşfiyyat tədqiqatlarında, intensiv bitki yenilikçi prosedurlarının AIS-də, dispetçer nəzarət çərçivələrində və s. daha geniş istifadə olunur.
Sonrakı quruluşun planında gərginlik və cərəyanın u (t) və I (t) təcili keyfiyyətləri gərginlik və cərəyan ARC (GARCH və CARCH) metodları ilə rəqəmlərə dəyişdirilir. Bir qeyd cihazında (HQ) bu kodlar artır, normal dəyər həll olunur və nəticə ROQ-a gəlir. Bu strategiya aşağı və infraqırmızı təkrarlanma siqnalları olan dövrələrdə intensivliyin sadə kompüterə dəyişdirilməsi üçün istifadə üçün tədricən uyğundur.
Bundan əlavə, məlumatların sadə əlamətlərinə [u (t) və I (t)] təsir edən və kompüterləşdirilmiş quruluşda nəticələr verən faydalı ARC-lərdən (FARC) istifadə edən inkişaf etmiş qüvvə qiymətləndiricilərini düzəltmək mümkündür (Şəkil 1.2).
Dinamik canlılığı ölçmək üçün istifadə olunan elektron sayğaclardan birinin kvadrat qrafiki Şəkil 1.3-də göstərilmişdir.
Şəkildə GGÇ — gücü gərginliyə dəyişən çevirici; GTC — gərginlik təkrarlayıcı; ürək döyüntüsü sayğacıdır. Aranjimanda verilən dinamik canlı elektron sayğacların dəqiqlik sinfi 0,2–2,5-dir.