cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İran himni
İran İslam Respublikasının dövlət himni, qısaca "Sürudi Milli". Sözlərini Səid Bağıri yazıb və bəstəkarı Həsən Riyahidir. 1990-cı ildə təsdiq olunub.
Orophodontidae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Gülanbar (Vərziqan)
Gülanbar - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 214 nəfər yaşayır (41 ailə).
Scelidotheriidae
—  aləminin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Tofiq Əhmədovun orkestrinin konserti (film, 1962)
Məzmun
Film-konsertdir. Burada istedadlı estrada musiqiçisi Tofiq Əhmədovun rəhbərlik etdiyi və baş dirijoru olduğu estrada orkestrinin çıxışları təqdim edilmişdir.
Kəvər (bitki)
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Calophyllum persimile
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cırtdan qarışqayeyən
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Heybətbəyli (Vərziqan)
Heybətbəyli - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Ludolf van Seylen
Ludolf van Seylen (1540 – 1610) — Holland riyaziyyatçısıdır; 1615-ci ildə p-i ədədinin 32 onluq işarəyə qədər hesablanmasını çap etdirmişdir. thumb|De circulo & adscriptis liber (1619)
Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2007-ci ildə Azərbaycan, İctimai Televiziyanın Avropa Yayım İttifaqının üzvü olmasından sonra 2008-ci ildə birinci dəfə qitə miqyasılı müsabiqəyə qatıldı. Serbiyanın paytaxtı Belqrad şəhərində baş tutan 53-cü Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Azərbaycanı Elnur Hüseynov və Samir Cavadzadə "Day After Day" mahnısı ilə təmsil etdi və 132 xalla 8-ci yeri tutdu. 2011-ci ildə isə Azərbaycan tarixi ərzində birinci dəfə müsabiqənin qalibi oldu. Almaniyanın Düsseldorf şəhərinin ev sahibliyi etdiyi müsabiqədə Eldar Qasımov və Nigar Camal "Running Scared" mahnısı ilə avropanın bütün dövlətlərini arxada qoydu və yarışmanı "Odlar Yurdu"-na gətirdi. Ertəsi il müsabiqəyə paytaxtın Kristal Zalı ev sahibliyi etdi. İsveçli ifaçı Lorinin qələbə qazandığı yarışmada Azərbaycan təmsilçisi Səbinə Babayeva "When the Music Dies" mahnısı ilə 4-cü yeri tutdu.
Azərbaycan sonuncu dəfə müsabiqədə 2013-cü ildə uğurla çıxış etdi. Malmö şəhərində baş tutan müsabiqədə Fərid Məmmədov "Hold Me" mahnısı ilə ikinci yeri tutdu. 2014-cü ildən isə Azərbaycan yarışmalarda mütamadi olaraq uğursuz çıxış edir. 2014-cü ildə Dilarə Kazımova 22-ci, 2015-ci ildə Elnur Hüseynov 12-ci, 2016-cı ilsə isə Səmra Rəhimli 17-ci yeri tutdu.
2017-ci ildə Kiyev şəhərində keçirilən müsabiqədə Azərbaycanı Diana Hacıyeva "Skeletons" mahnısı ilə təmsil etmiş və nəticədə 14-cü yeri qazanmışdır. İlk dəfə 2018-ci ildə Azərbaycan Aysel Məmmədovanın təmsilində yarımfinal mərhələsində məğlub olmuşdur. 2019-cu ildə isə Çingiz Mustafayev ifa etdiyi "Truth" mahnısı ilə 8-ci yerdə qərarlaşmışdır.
Tarixi
Azərbaycan teleməkanında birinci dəfə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi 2006-cı ildə canlı yayımlandı. İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətinin efir fəaliyyətinin hələ bir ili tamam olmamış, onlar bu müsabiqənin yayım hüququna sahib çıxdı.
2008 Belqrad
thumb|250x250px|[[Elnur Hüseynov (müğənni)|Elnur Hüseynov ifa zamanı]] 2008-ci il 2 fevralda Heydər Əliyev adına İdman Arenasında İctimai Televiziya tərəfindən milli seçim turu baş tutdu. Seçim turuna, müsabiqənin 2003-cü ildə qalibi olan Sərtab Ərənər, 2004-cü ilin qalibi Ruslana, 2007-ci ilin qalibi Mariya Şerifoviç və digər məşhur ifaçılar, mütəxəssis qismində dəvət olundu. Azərbaycanı 53-cü Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək üçün "Unformal" qrupu ilə yanaşı, Elnur Hüseynov və Aynur İsgəndərli mübarizə apardı. Avropanın bir sıra dövlətlərində canlı yayımlanan seçim turunda "Eurovision TV"-nin baş direktoru Byorn Eriçsen çıxış etdi və indiyə qədər belə gözəl milli seçim turunu izləmədiyini vurğuladı. Gecənin sonunda isə milli seçim turunun qalibi elan olundu. Tarixdə birinci dəfə Azərbaycanı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququnu Elnur Hüseynov qazandı. Amma daha sonradan Elnur Hüseynovun Azərbaycanı müsabiqədə solo yox, Samir Cavadzadə ilə birgə duet formasında təmsil edəcəyi bildirildi. Elnur və Samir dueti Belqrad şəhərində Gövhər Həsənzadə və Zəhra Bədəlbəylinin bəstəsi olduğu "Day After Day" mahnısını ifa etdi. Duet səhnəyə mayın 20-si, I yarım-final çərçivəsində 7 nömrə altında çıxdı. Səsvermədə Elnur və Samir dueti 96 xal topladı. Bu nəticə ilə onlar, 19 ifaçı sırasında 6-cı yeri tutdu və finala vəsiqə qazandı. Mayın 24-də baş tutan finalda 25 ifaçı sırasında səhnəyə 20-ci çıxan Elnur və Samir dueti səsvermədə 132 xal topladı. Bu minval ilə Azərbaycan təmsilçiləri birinci dəfə qatıldığı müsabiqəni 8-ci pillədə başa vurdu.
2009 Moskva
left|thumb|250x250px|[[Aysel Teymurzadə|Aysel və Araş]]
Rusiya müğənnisi Dima Bilanın "2008-Avroviziya" Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanması ilə 2009-cu ildə müsabiqə Moskva şəhərində baş tutdu. Həmin il yanvarın 17-də Azərbaycanı müsabiqədə təmsil edəcək ifaçının adı məlum oldu. Bu hüquq, bir vaxtlar Azərbaycanın məşhur yarışması "Yeni Ulduz 4"-də çıxış edən 19 yaşlı Aysel Teymurzadə verildi. Fevralın 6-da isə onun müsabiqədə ifa edəcək mahnı məlum oldu. Aysel müsabiqədə əslən Cənubi Azərbaycandan olan İsveçli bəstəkar və müğənni Araşın bəstəsi olan "Always" mahnısını ifa etdi. Araş müsahibəsində, mahnının məhz Aysel üçün yazdığını vurğuladı. Mahnının ictimaiyyətə təqdim olunmasından bir həftə sonra yeddi nəfərdən ibarət münsiflər heyəti yarışmaya Aysel Teymurzadənin solo yox, Araş ilə birgə duet formasında qatılmasını qərara aldı. Müsabiqə zamanı Rusiyanın estrada müğənnisi Filipp Kirkorov Aysel və Araşın yarışmanın favoritlərindən olduğu bildirdi. Mayın 12-si məşq zamanı Rusiyanın baş naziri Vladimir Putin Aysel və Araş ilə şəxsən görüşüb və onlara uğurlar arzulayıb. Duet səhnəyə mayın 14-də, II yarım-finalda çıxdı. 12 nömrə altında çıxış edən Aysel və Araş dueti finala asanlığla vəsiqə qazandı. Onlar, 180 xal topladı və yalnızca Norveçli Aleksandr Rıbakdan geri qaldı.
Namiq Hacıheydərli
Həyatı
Namiq Hacıheydərli 1975-ci il sentyabrın 8-də Salyan rayonunun Varlı kəndində doğulub. 1990-cı ildə Varlı kənd əsas, 1992-ci ildə Salyan rayonu Yolüstü kənd orta məktəbini bitirib və elə həmin ildə N.Tusi adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Filologiya fakültəsinə daxil olub. Ali məktəbi 1997-ci ildə bitirib.
Kalan (Vərziqan)
Kalan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Namiq Hacıheydərli
Yaradıcılığı
1999-cu ildə Salyanın Qaraçala ərazisini əhatə edən "Dan yeri" Ədəbi Birliyini qurub. 2000-ci ildən Dünya Gənc Türk Yazarlar Birliyinin Məclis üzvü, 2002-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. 2008-ci ildə Azərbayacan Yazıçılar Birliyinin Salyanda keçirilən təsis konfransında Muğan bölməsinin sədri seçilib.
Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2009 Moskva
Mayın 16-sı isə final şousu baş tutdu. Finaldan əvvəl Aysel müsahibəsində, Azərbaycan dövlətinin və hər bir Azərbaycanlının dəstəyini daim hiss etdiyini bildirdi. Səhnəyə çıxan 25 ifaçı sırasında Aysel və Araş 11 nömrə altında ifalarını təqdim etdi. Gecənin sonunda baş tutan səsvermədə Aysel və Araş 207 xal topladı. Bu minval ilə onlar, ancaq Norveçli Aleksandr Rıbakdan və İslandiyalı Yohannadan geri qaldı və üçüncü pillənin sahibi oldu. Səsvermə sırasında Ermənistanın Azərbaycana bir xal verməsi, gecənin gözlənilməz məqamı oldu. Finalda bir gün sonra, mayın 17-si Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Aysel və Araş ilə telefon ilə danışdı. Vətənə dönən zaman isə Aysel Teymurzadəni və Araşı Azərbaycanın Birinci xanımı Mehriban Əliyeva qəbul etdi. Qəbul zamanı o, Aysel və Araşın qitə miqyası müsabiqədə Azərbaycanı layiqinci təmsil etdiyini bildirdi.
Kalan (Vərziqan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 62 nəfər yaşayır (14 ailə).
Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2010 Oslo
thumb|188x188px|[[Səfurə Əlizadə]]
Namiq Hacıheydərli
Yaradıcılığı
Dünya Azərbaycanlılarının I Qurultayının, Azərbaycan Gənclərinin III Forumunun, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin XI Qurultayının, Krımın Yalta şəhərində keçirilən XIV Türk Dünyası Gənclik Günləri və Qurultayının və digər mühüm tədbirlərin iştirakçısıdır.
2010-cu ildə Türk Xalqları Mədəniyyət Vəqfinin Azərbaycan təmsilçisi seçilib.
Mişar 5 (film, 2008)
Mişar 5 — qorxu və kriminal film olan Mişar 4 filminin növbəti hissəsidir. Film 2008-ci ildə təqdim olunub. Film ABŞ istehsalıdır.
Namiq Hacıheydərli
Yaradıcılığı
Yaradıcılığı Türkiyədə, Rusiyada, Hollandiyada, Qazaxstanda və digər ölkələrdə çap olunub.
Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2010 Oslo
Norveçin 2009-cu ildə Avroviziyada Mahnı Müsabiqəsində qələbə qazanması ilə 2010-cu ildə müsabiqəyə Oslo şəhəri ev sahibliyi etdi. Martın 2-də Buta Sarayında milli seçim turunun final şousu baş tutdu. Azərbaycanı qitə miqyaslı müsabiqədə təmsil etmək üçün "Milk & Kisses" qrupu ilə yanaşı, Məryəm Şabanova və Səfurə Əlizadə mübarizə apardı. Milli seçim turunda hər üç ifaçı "Drip Drop", "Soulless" və "Under My Skin" mahnıları ifa etdi. 7 nəfərdən ibarət münsiflər heyəti gecənin sonuncu Azərbaycanı mötəbər müsabiqədə təmsil etmək hüququnu Səfurə Əlizadəyə həvalə etdi. O, yarışmada İsveçli bəstəkarlar Stefan Örn və Sandra Byurmanın bəstəsi "Drip Drop" mahnısını ifa etdi. Səfurə Əlizadə 55-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin 27 mayda baş tutan II yarım-finalında 7 nömrə altında səhnəyə çıxdı. Səsvermə sırasında Səfurə Əlizadənin performansı 113 xalla qiymətləndirildi. Bu nəticə ilə o, ancaq Türkiyə təmsilçisi "MaNga" qrupundan geri qaldı və finala vəsiqə qazandı. Mayın 29-u keçirilən final şousunda Səfurə Əlizadə səhnəyə 1 nömrə altında çıxdı. Almaniya ifaçısı Lena Meyer-Landrutun qələbə qazandığı gecədə Səfurə Əlizadə 145 xalla 5-ci yeri tutdu.
Namiq Hacıheydərli
Yaradıcılığı
7 kitabın, yüzə qədər elmi, publisistik və pedaqoji məqalənin müəllifidir.
Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2011 Düsseldorf
thumb|282x282px|[[Azərbaycana Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin tarixində yeganə qələbəni qazandıran Eldar Qasımov və Nigar Camal]] left|thumb|240x240px|[[Eldar Qasımov və Nigar Camal]] 2011-ci ildə Azərbaycan sayca dördüncü dəfə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinə qatıldı. 2010-cu ilin noyabr ayında İctimai Televiziyada milli seçim turlarına start verildi. 77 ifaçısının mübarizə apardığı seçim turu, fevralın 11-də Milli Dram Teatrında başa çatdı. Final şousunda Aynişan Quliyeva, Eldar Qasımov, İlhamə Qasımova, İlqarə Kazımova və Nigar Camal mübarizə apardı. Gecənin sonunda 7 nəfərdən ibarət münsiflər heyəti, Düsseldorf şəhərinin ev sahibliyində baş tutan 56-cı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Azərbaycanı təmsil etmək hüququnu Eldar Qasımov və Nigar Camala verdi.
Namiq Hacıheydərli
Yaradıcılığı
2015-ci ilin mayında Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin Muğan Bölməsinin sədrliyindən bəyənatla istefa verib
Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2011 Düsseldorf
Martın 13-də Eldar və Nigarın müsabiqədə ifa edəcəyi mahnını məlum oldu. 7 nəfərdən ibarət münfislər heyətinin qərarı ilə onlar, qitə miqyaslı müsabiqədə İsveçli bəstəkarlar Stefan Örn və Sandra Byurmanın bəstəsi olan "Running Scared" mahnısını ifa etdi. Həmdə Eldar və Nigar müsabiqədə öz adları ilə deyil, səhnə təxəllüsü (Ell və Nikki) ilə çıxış etdi.
Namiq Hacıheydərli
Mükafatları
2009-cu ildə "Vektor" Beynəlxalq Elm Mərkəzi tərəfindən "Şahmar Əkbərzadə adına Beynəlxalq Ədəbiyyat Mükafatı"na layiq görülüb.
Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2012 Bakı
thumb|250x250px|[[Səbinə Babayeva]] 2012-ci ildə müsabiqəyə ev sahibliyi edən Azərbaycan eyni zamanda Avroviziyada 5-ci dəfə iştirak etdi. 12 fevral tarixində İctimai televiziyanın təşkil etdiyi seçim turunun nəticəsi olaraq ölkəni Avroviziya 2012-də Səbinə Babayevanın təmsil edəcəyi açıqlandı. Daha sonra 17 mart tarixində ölkəni təmsil edəcək mahnı olan musiqi və sözləri İsveç bəstəkarları Anders Bagge, Sandra Byurman, Stefan Örn və Yohan Kronlunda aid "When the Music Dies" təqdim olundu. Mahnıya Azərbaycanın milli musiqi aləti olan Balaban əlavə edilmişdi. Azərbaycan ev sahibi ölkə olduğundan 2012-ci ildə avtomatik finalçı olaraq birbaşa final mərhələsində iştirak etdi. 26 may tarixində Bakıda keçirilən finalda "When the Music Dies" 13-cü səhnə aldı. Səhnədə Səbinə Babayevanı ölkənin tanınmış Muğam ustadı olan Alim Qasımov müşaiət etdi. Nəticə olaraq "When the Music Dies" finalda iştirak edən 26 mahnı arasında 4-cü yerə layiq görüldü.
Namiq Hacıheydərli
Mükafatları
2013-cü ildə "Türk dünyasına xidmət ödülü"nə layiq görülüb.
Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2013 Malmö
left|thumb|250x250px|[[Fərid Məmmədov (müğənni)|Fərid Məmmədov]] 2013-cü ildə Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində 6-cı dəfə iştirak etdi. 14 mart tarixində İctimai Televiziyanın təşkil etdiyi seçim turunun nəticəsi olaraq Malmöda ölkəni musiqisi və sözləri Yunan bəstəkarı Dimitris Kantopulos və İsveç bəstəkarları Con Ballard və Ralf Çarliyə aid olan "Hold Me" mahnısı ilə gənc müğənni Fərid Məmmədovun təmsil edəcəyi məlum oldu. Müsabiqənin 2-ci yarımfinalında mübarizə aparan mahnı 139 xal toplayaraq 1-ci yerə layiq görülmüşdü. 18 may tarixində keçirilən finalda "Hold Me" 20-ci səhnə aldı. Nəticə olaraq finalda iştirak edən 26 mahnı arasında 2-ci yeri qazandı.
Namiq Hacıheydərli
Mükafatları
2015-ci ilin avqust ayında türk dünyası ilə bağlı araşdırmalarına görə Türkiyə Sənət Platformu tərəfindən "2015 TÜRK DÜNYASI HİZMƏT ŞƏRƏF ÖDÜLÜ" ilə mükafatlandırılıb.
Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
2015 Vyana
left|thumb|250x250px|[[Elnur Hüseynov]] 2015-ci ildə Azərbaycan Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində 8-ci dəfə qatıldı. 15 mart tarixində İctimai Televiziya Vyanada ölkəni musiqisi və sözləri yenə də İsveç bəstəkarları Sandra Byurman, Nikolas Rebşer, Niklas Rif və Lina Hanssona məxsus "Hour Of The Wolf" mahnısı ilə Elnur Hüseynovun təmsil edəcəyini elan etdi. Elnur Hüseynov 2015-ci ilə qədər artıq 1 dəfə Azərbaycanı Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdi. O 2008-ci ildə Samir Cavadzadə ilə birgə Belqradda keçirilən müsabiqədə Azərbaycanı "Day After Day" mahnısı ilə təmsil edərək ölkəyə 8-ci yeri qazandırmışdı. 2015-ci ildə isə müğənni ölkəni solo ifa ilə təmsil etdi. Müsabiqənin 2-ci yarımfinalında mübarizə aparan mahnı 53 xal toplayaraq 10-cu yerdə qərarlaşaraq finala vəsiqə qazandı. 23 may tarixində keçirilən finalda "Hour Of The Wolf" 24-cü səhnə aldı. Nəticə olaraq finalda iştirak edən 27 mahnı arasında 12-ci yerə layiq görüldü.
2016 Stokholm
thumb|250x250px|[[Səmra Rəhimli]] 2016-cı ildə Azərbaycan sayca 9-cu dəfə Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinə qatıldı. İsveçin paytaxtı Stokholm şəhərində baş tutan müsabiqədə Azərbaycanı təmsil etmək hüququ, martın 10-da keçirilən münsiflər heyətinin iclasında Səmra Rəhimliyə həvalə edildi. 21 yaşlı ifaçı Səmra Rəhimlinin ciddi uğurları sırasında 2016-cı ildə, Azərbaycan Televiziyasında yayımlanan "Səs Azərbaycan" yarışmasında dördüncü yeri tutması idi. Səmra Rəhimli müsabiqədə Əmir Əli, Yakob Erikson və Henrik Vikstromunun bəstəsi olan "Miracle" mahnısı ifa etdi. 61-ci Avroviziya Mahnı Müsabiqəsinin mayın 10-da keçirilən I yarım-finalında Səmra Rəhimli səhnəyə 14 nömrə altında çıxdı. Nəticədə Səmra Rəhimli 185 xalla 6-cı yeri tutdu və inamlı finala vəsiqə qazandı. Mayın 14-də baş tutan final şousu isə Səmra Rəhimli üçün uğursuz alındı. 4 nömrə altında öz performansını təqdim edən Səmra Rəhimli 117 səslə 17-ci pillədə qərarlaşdı.
2017 Kiyev
left|thumb|[[Diana Hacıyeva]]
2018 Lissabon
8 noyabr 2017-ci il tarixində İctimai TV rəsmi olaraq caz ifaçısı Aysel Məmmədovanın ölkəni Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən Avroviziya 2018-də təmsil edəcəyini açıqlamışdır. İfaçının Lissabon səhnəsində ifa edəcəyi mahnı "X My Heart" 2018-ci ilin mart ayının 4-də təqdim olunmuşdur. Pop üslubunda olan mahnı yunan bəstəkar Dimitris Kantopulos ilə isveçli bəstəkar Sandra Byurmanın əməkdaşlığı nəticəsində ərsəyə gəlmişdir. Müsabiqənin 8 mayda baş tutan birinci yarımfinalda Aysel Məmmədova səhnə almış və nəticədə 19 ölkə təmsilçisinin mübarizə apardığı yarışmada 11-ci yerdə qərarlaşaraq, müsabiqənin final mərhələsinə adlaya bilməmişdir. Bu Azərbaycanın müsabiqə tarixindəki ən uğursuz nəticəsi olmuşdur.
2019 Tel-Əviv
8 mart 2019-cu il tarixində İctimai TV Çingiz Mustafayevin "Truth" mahnısı ilə Azərbaycanı İsrailin Tel-Əvivdə keçirilən Avroviziya 2019-da təmsil edəcəyini açıqlamışdır. Pop üslubunda olan mahnı Mahnı Boris Milanov, Trey Kempbell, Bo J, Pablo Dinero, Hostess və Çingizin əməkdaşlığı nəticəsində ərsəyə gəlmişdir. Bəstəkarlardan Boris Milanov Bolqarıstanın 2016, 2017, 2018 və eyni zamanda Avstriyanın Avroviziya 2018 mahnılarını bəstələmişdir. Müsabiqənin 16 mayda baş tutan ikinci yarımfinalında Çingiz Mustafayev öz mahnısını canlı ifa etmiş və 5-ci yerdə qərarlaşaraq, müsabiqənin final mərhələsinə adlaya bilmişdir. Finalda isə 20-ci nömrə altında öz çıxışını yenidən təqdim edən Çingiz cəmi 302 xal toplayaraq 8-ci yerdə qərarlaşmışdır. Bu Azərbaycanın müsabiqədə 2013-cü ildən bəri ən yaxşı nəticəsi olmuşdur.
İlqar Qarayev
İlqar Qarayev (tam adı: İlqar Əli oğlu Qarayev; ) — Qanlı Yanvar şəhidi.
Həyatı
1959-cu il sentyabrın 10-da Bakıda anadan olub. 131 nömrəli tam orta məktəbi bitirmişdir. Bakı metropoliten idarəsində mexanik işləmişdir. Xalq Cəbhəsinin üzvü olmuş, işçiləri onu özlərinin sədri seçmişdir.
Subay idi.
Qanlı Yanvar faciəsi
Yanvarın 19-da axşam saat 23-də səs-küyə küçəyə çıxaraq Salyan kazarması istiqamətinə getmişdir. Yanvarın 21-də meyidi mərkəzi ölüxanadan tapılmışdır. Güllə alnından dəymişdir.
Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir.
Ünvan
Bakı, M. Sübhi küçəsi, dalan 8, ev. 2.
Simon Stevin
Simon Stevin — Holland riyaziyyatçısı və mühəndisidir; onluq kəsrləri (Avropada) tənliyin mənfi köklərini istifadəyə daxil etmişdir.
Qədim perm yazısı
Qədim perm yazısı (abur, anbur, perm / zıryan əlifbası) — XIV—XVII əsrlərdə Rusiyanın Avropa hissəsinin şimal-şərqində komi-zıryanlar, komi-permyaklar, ruslar və digər xalqlar tərəfindən istifadə edilən əlifba. Komilərin maarifçisi və ruhanisi Stefan Permski tərəfindən kiril, yunanPerm əlifbaları sı əsasında 1372-ci ildə Vıçeqda çayının qolu olan Vım şayı ərzisində yaradılıb.
Qarışqayeyənlər
—  aləminin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Qədim perm yazısı
Əlifba lik iki hərfin (an və bur) adı ilə anbur əlifbası adlanıb. Qədim rus dilinin yazısı kimi istifadə edilib. XVII əsrdə kiril əlifbası tərəfindən sıxışdırılıb.
Qarışqayeyənlər
Ön ayaqları uzun və qüvvətlidir, iti dırnaqları var. Ön pəncələri ilə qarışqa yuvalarını dağıdır, uzun və yapışqan dilləri ilə qarışqaları tutub udur. Zooparkda yaşayanlar meyvə ilə qidalanır.
Qədim perm yazısı
Mənbə
center|thumb|1000px| [[Komi-zıryan dilində, ikonada edilmiş qədim yazı (1379–1400-cü illər, Voloqda dövlət tarix-arxitektura və rəssamlıq muzey-qoruğu, Voloqda)]]
Calophyllum pisiferum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kora Kempbel
Kora Kempbel (d. 28 may 1974) — Kanadanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Kora Kempbel, Kanada yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində beş görüşün sadəcə birində qalib gələn Kanada yığması, Sidney Olimpiadasını beşinci pillədə başa vurdu.
Daha sonra Kora Kempbel, Kanada yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Yeddinci pillə uğrunda görüşdə Qazaxıstan yığmasını 10:4 hesabı ilə məğlub edən Kanada yığması, Afina Olimpiadasını yeddinci pillədə başa vurdu.
Vermilingua
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan yarımdəstəsi.
Kəsin (Vərziqan)
Kəsin - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,917 nəfər yaşayır (430 ailə).
Toxumun hazırlanması (film, 1953)
Məzmun
Elmi-kütləvi filmdir. Kinolent səpin üçün toxum növlərinin seçilməsi, təmizlənməsi qaydaları haqqındadır.
Xələfənsar (Vərziqan)
Xələfənsar - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
İslam (Baymak)
İslam — Başqırdıstan Respublikası nın Baymak rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Yomaş kənd şurası nın tərkibindədir.
Xələfənsar (Vərziqan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 50 nəfər yaşayır (7 ailə).
İslam (Baymak)
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (100%) üstünlük təşkil edir.
Calophyllum piluliferum
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Qərbi Papua (İndoneziya) və Papua-Yeni Qvineyada yayılmışdır.
Sen-Rom-de-Tarn (kanton)
Sen-Rom-de-Tarn  — Fransa da kanton, region — Cənub-Pireneylər, departament — Averon. Miyo dairəsinə daxildir.
Kantonun INSEE kodu — 1235. Sen-Rom-de-Tarn kantonuna cəmi 8 kommuna daxildir, onlardan ən əsası Sen-Rom-de-Tarn kommunasıdır.
Əhali
2006-cı ildə əhalinin sayı 3 108 nəfər təşkil edirdi.
Toğrul Nərimanbəyov (film, 1966)
Məzmun
Film gənc rəssam Toğrul Nərimanbəyovun yaradıcılığına həsr olunmuşdur. Bununla yanaşı biz onu həyatının müxtəlif anlarında-böyük rəngkar Səttar Bəhlulzadə ilə söhbət edərkən, İçəri şəhəri gəzərkən görürük, onun görkəmli sənətkarlara — Bülbülə, Nazim Hikmətə, Rəsul Rzaya, Bəxtiyar Vahabzadəyə və Səttar Bəhlulzadəyə həsr etdiyi əsərləri ilə tanış oluruq.
Xəzər şişqarını
—  fəsiləsinin  cinsinə aid balıq növü.
Yayılması
Xəzər dənizində geniş yayılıb. Aqraxan körfəzindən Ural və Embaya qədər olan sahədə kürü tökürlər. Azsulu illərdə Volqa deltasına girir və xeyli yuxarı qalxırlar.
Morfoloji əlamətləri
Qəlsəmə dişcikləri çoxsaylı (50-180), nazik, uzundur. Bel üzgəcində 13-15, anal üzgəcində 15-20 şüa vardır. Qəlsəmə qapaqları arasında başın hər iki tərəfində bir tünd ləkə vardır. Bu cür ləkələr bədənin yanlarında da mövcuddur. Çənələrində dişlər zəif inkişaf etmiş, nazikdir. Başı gödək, alçaqdır, gözləri nisbətən iri, döş üzgəcləri gödəkdir.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Xəzər dənizinin bütün sahələrində və Volqa çayı deltasında yayılmışdır, bəzən Ural çayında da rast gəlinir. Uzunluğu 14-28 sm, kütləsi isə 35-220 qramdır. Qidasını plankton heyvanlar, əsaəsn kürəkayaqlı xərçənglər təşkil edir.Cənubi Xəzərdə qışlayır, yazda çoxalmaq üçün kütləvi halda şimala miqrasiya edir.Balıqşünas alimlər müəyyən ediblər ki, Xəzər şişqarınının areal daxilində 4 müstəqil ekoloji populyasiyası mövcuddur. Şimali Xəzər şişqarını, Orta Xəzər şişqarını, Astrabad və Ənzəli şişqarını.
Çoxalması
Xəzər şişqarını cinsi yetişkənliyə 2-3 yaşlarında çatır. Kürüvermələri balığın uzunluğundan asılı olaraq 57,8-159,4 min ədəd olur. Xəzər şişqarının çoxalma məkanı Şimali Xəzərdə Volqanın mənsəbinin qərb hissəsində yerləşən adalar ətrafındadır. Xəzər şişqarını 16-20l’C temperaturda kürü tökür. 20° temperaturda sürfələrin çıxmasını 42-52 saatdan sonra baş verir. Kiçik balıqlar avqust-sentyabr aylarında kütləvi şəkildə Orta və Cənubi Xəzərdə toplanır. Sürfələr Xəzərin qərb sahilləri boyu miqrasiya edir.
Huawei
Huawei — Çinin İKT nəhəngi. 2018-ci ildə "Huawei" kompaniyasının gəliri 105 milyard dollar təşkil edib, xalis gəliri isə 8 milyard dolları keçib. Baş ofisi Çinin cənubundakı Şencen şəhərində yerləşən "Huawei" dünyada telekommunikasiya avadanlığı istehsalı üzrə lider şirkət olmaqla yanaşı, qlobal smartfon istehsalında da ilk üçlükdə qərarlaşıb. O, dünyada ikinci ən böyük smartfon istehsalçısıdır.
Sanksiyalar
2019-cu il mayın 15-də Prezident Donald Tramp ABŞ-nin informasiya-kommunikasiya infrastrukturunun xarici təhdidlərdən qorunması üçün fövqəladə vəziyyət rejiminin tətbiqi barədə fərman imzalayıb. Bununla bağlı Birləşmiş Ştatların Ticarət Nazirliyi mayın 17-də "Huawei" kompaniyasını qara siyahıya salıb. Amerikanın "Google" kompaniyası isə öz növbəsində "Huawei" kompaniyasına texniki dəstək verməyi və xidmət göstərməyi dayandırmaq qərarına gəlib. Çinin İKT nəhəngi bundan sonra "Android" proqram təminatından və "Google" kompaniyasının tərəfdaşlarına göstərdiyi müxtəlif xidmətlərdən istifadə edə bilməyəcək. Eyni zamanda, "Intel", "Broadcom" və digər IT nəhəngləri də Çin korporasiyası ilə əməkdaşlıqdan imtina edib.
Nəticədə "Huawei" kompaniyası "Matebook" noutbukunun yeni versiyasının istehsalını qeyri-müəyyən vaxtadək təxirə salıb. "Matebook" noutbuklarının istehsalında məhz "Intel" prosessorlarından, həmçinin "Windows" əməliyyat sistemindən istifadə edilirdi. Beləliklə, yeni noutbuk "Huawei" kompaniyasının sanksiyalar səbəbindən bazara çıxa bilməyəcəyi ilk məhsulu olacaq.
5G texnologiyası
"Huawei" 5G texnologiyaları üzrə böyük uğurlar qazanıb. Şirkət 2018-ci ilin fevralında dünyada ilk 5G mobil əlaqəsini də həyata keçirib. "Huawei Technologies" şirkəti 5G xidmətləri üçün 30 ölkə ilə 46 kommersiya müqaviləsi imzalayıb. Şirkət 5-ci nəsil mobil rabitə şəbəkəsi xidmətlərinin göstərilməsi üçün indiyədək 100 mindən çox baza stansiyası satıb. Çin şirkəti bu göstərici ilə dünyada liderdir.
Xeyrəddin (Vərziqan)
Xeyrəddin - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 86 nəfər yaşayır (17 ailə).
Versal müqaviləsi (1715)
Versal müqaviləsi - Səfəvi dövləti ilə Fransa arasında 1715-ci ildə imzalanmış ticarət müqaviləsi
Müqavilə və onun şərtləri
1708-ci il müqaviləsindən sonra Fransa yeni imtiyazlar əldə etmək üçün Səfəvilər dövlətinə yeni bir müqavilə təklifi irəli sürür. Bununla əlaqədar olaraq 1715-ci il avqustun 15-də Versalda müqavilə imzalandı. Müqavilənin I maddəsinə görə 1708-ci il müqaviləsi hazırkı müqavilənin müddəalarına zidd gəlmədiyi üçün qüvvədə qalırdı. II maddədə göstərilirdi ki, fransız tacirləri və ümumiyyətlə, fransız bayrağı altında İranda bütün ticarət edənlər hər hansı məhdudiyyət qoyulmadan və hər hansı gömrük və vergi ödəmədən istənilən malları azad surətdə İrana gətirə və oradan həm Hindistana, həm də Avropaya apara bilər. IV maddə ilə şah fransız tacirlərini, həmçinin konsulları İsfahanda, Fars körfəzi limanlarında, Türkiyə və Gürcüstanla sərhədlərdə pulsuz olaraq həm yaşayış, həm də onların kantor və faktoriyalarının münasib evlərlə təmin etməli idi, bu binalar üzərində fransız bayrağı qaldırıla bilərdi. V maddəyə görə İran sarayı yanında digər ölkələrin səfirlərilə müqayisədə fransız səfirinə müstəsna yer verilirdi. Bu digər dövlətlərin təbəələrilə müqayisədə fransız konsullarına, faktoriyaların rəislərinə və onların agentlərinə də şamil edilirdi. VI maddə ilə bütün fransızlar can vergisi verməkdən azad olunurdu. X maddədə bildirilirdi ki, fransızlar və digər dövlətlərin nümayəndələri arasında həm mülki, həm də cinayət-məhkəmə işlərini yerli hakimiyyət orqanları fransız konsulunun iştirakı ilə həll etməlidir. XI maddəyə görə 1708-ci il müqaviləsi və hazırkı müqavilə üzrə fransızlara verilmiş immunitet və imtiyazlara əlavə olaraq digər dövlətlərin nümayəndələrinin istifadə edəcəyi bütün imtiyazlar da onlara şamil edilirdi. Müqaviləyə qeyddə göstərilirdi ki, 1715-ci il müqaviləsinin bu əsas maddələri İran tacirlərinin Fransada, о cümlədən Marseldəki hüquqi vəziyyəti haqqında bir neçə bəndlə tamamlanmışdır. Onlarda deyilirdi ki, Marselə gələn İran tacirləri digər millətlərin tacirlərinin istifadə etdiyi imtiyazlardan istifadə edə bilərlər, lakin onlara qadağan siyahısında adları verilmiş malları gətirməyə icazə verilmir. Marseldəki İran konsulu yalnız iranlılar arasındakı mübahisələri həll edir. İranlılar və digər dövlətlərin təbəələri arasındakı mübahisələri fransız hakimiyyət orqanları həll etməlidir. İran taciri Fransada öldüyü halda, onun mülkiyyəti İran konsuluna verilməli idi. Əgər ondan sonra borcu qalmışdırsa, onlar mərhumdan sonra qalan vardan ödənilməli idi. Müqavilə üç fransız naziri və İran şahının nümayəndəsi Məhəmməd Rzabəy tərəfindən imzalanmışdı.
Calophyllum rufinerve
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Naxçıvan Dövlət Uşaq Teatrı
Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 4 oktyabr 2006-cı il tarixli, 57-03/S nömrəli Sərəncamı ilə yaradılmışdır.
Fruktozo-2,6-bisfosfat
Fruktozo-2,6-bisfosfat (fruktozo-2,6-difosfat, Fr-2,6-F, Fru-2,6-P2) –fosfofruktokinazlar 1(FFK-1) və fruktozo-1,6-bisfosfatazlar  (FBFаза-1) -  qlükozanı gücləndirir və qlükogenezlərin2  qarşısını alır. Fosfat turşusunun efirlərindən və fruktozadan ibarətdir. Bitkilərdə və heyvanlarda Fr-2,6-F-in sintezi və parçalanması, fosfofruktokinazoy-2/fruktozo-2,6-bisfosfatozoy-2-nin –iki aktiv mərkəzi2 olan bifunksional fermenti ilə həyata keçirilir. Bir molekula AТF-dən istifadə etməklə fruktoza-6-fosfatı fosforlaşdırmaq yolu ilə əmələ gələn Fr-2,6-F, sonradan deqradasiya nəticəsində fruktozo- 6-fosfata və Fн[4][5] ayrılır.
Kəşf olunma tarixi
Fruktozo-2,6-bisfosfat, Qardenin laboratoriyasında Yanq tərəfindən ilk dəfə olaraq mayadan fruktozanın ikiqat efirinin və fosfat turşusunun ayrılmasından 71 il sonra kəşf olunmuş və fruktozo-1,6-bisfosfat6kimi identifikasiya olunmuşdur. 1979-cu ildə dörd qrup tədqiqatçı tərəfindən bildirilmişdir ki, qlükon hormonunun iştirakı ilə inkubasiya olunmuş hepatositlərdə fosfofruktokinaz-1  fermentinin aktivliyinin zəifləməsi baş verir. 1980-cı ildə Emil Van Şaftingen və əməkdaşları7 göstərmişdir ki, gel filtrləmə və ya fermentin təmizlənməsi zamanı effekt yoxa çıxır. Onlar sonra müəyyən etmişlər ki, fosfofruktokinaz-1 aktivliyini gücləndirilməsinə nail olmaq  üçün sadəcə qara ciyərin ekstraktının ultramərkəzdənqaçma prosesi zamanı alınan aşağı molekullu fraksiyaya hepatotsiata əlavə etmək kifayətdir. Bu fraksiyadan ayrılan aşağı molekullu stimulyator tədqiqatçılar tərəfindən fruktozo-2,6-bisfosfat8 kimi eyniləşdirilmişdir.
Heyvanlarda qlükozanın metabolizminə təsiri
thumb|left|300px
Fruktozo-2,6-bisfosfatın sintezi və parçalanması
Fruktozo-2,6-bisfosfat, fosfofruktokinaz-1 allestrik aktivləşdirməklə qlükozanın parçalanmasını stimullaşdırır. Məsələn, qara ciyərdə Fr-2,6-F yüksək qatılıqda  olması FFK-1 aktivləşdirməklə fruktozo-2,6-bisfosfata oxşarlığını artırır və onun inhibitor - АТF və tsitrata bilavasitə bənzəməsini azaldır. FFК-1 özünün fizioloji qatılığında tamamilə qeyri-aktivdir, lakin Fr-2,6-F-lə qarşılıqlı təsirdə olduqda fermenti aktiv formaya çevirir və qlikolizi2 stimullaşdırır. Bununla yanaşı fruktozo-2,6-bisfosfat, parçalanmaya qarşı inhibitor kimi təsir göstərərək,  yaranan fruktozo-1,6-bisfosfat-ın parçalanmasının qarşısını alır. Belə ki, Fr-2,6-F qlikoliz və qlükoneogenaz  proseslərinin eyni zamanda getməsinə imkan vermir. Əks təqdirdə qlükozanın daima piruvata və sonra isə yenidən qlükozaya çevrilməsi kimi faydasız tsiklik proseslərin yaranması prosesi baş verə bilərdi. Toxumalarda Fr-2,6-F-in səviyyəsi, onun FFК-2/FBFaza-2 fermentindən sintezi və parçalanması yolu ilə requlyasiya olunur. Bu prosesdə əsas rolu fosforilləşdirmə/defosforilləşdirmə fermenti ilə birgə qarşılıqlı təsirdə olan insulin, qlükaqon və adrenalin hormonları oynayır. Belə ki, qlükaqon qara ciyərdə olan adenilatsiklazanı aktivləşdirir və tsАMF-in sintezi prosesi başlayır, hansı ki, bu da öz növbəsində tsАМF-asılı proteinkinazları aktivləşdirir. Bu kinaz FFК-2/FBFаz-2-nin serin qalığının N-ucunu fosforilləşdirir, bununla da fruktoza-2,6-bisfosfatazın aktivliyini stimullaşdırmaqla fosfofruktokinaz-2 kimi fəaliyyətinin qarşısını alır. Hüceyrədə Fr-2,6-F-in səviyyəsi aşağı düşür. Fr-2,6-F-in səviyyəsinin aşağı olması şəraitində qlikoliz zəifləyir, qlükoneogenez isə, əksinə, sürətlənir. Insulin geriyə dönüş prosesini başladır. Onun qatılığını artırdıqda, tsАMF-in səviyyəsi azalır, bu da öz növbəsində, proteinfosfatazanın aktivliyini artırır, FFК-2/FBFaza-2-ni defosforilləşdirir, fruktoza-2,6-bisfosfatazın aktivliyinin qarşısını alaraq fosforfruktokinaz-2-ni aktivləşdirir. Beləliklə,Fr-2,6-F səviyyəsinin artırılması FFК-1 fermentini aktivləşdirir və qlükoneogenezi4,9,10 ləngidərək, qlikolizi stimullaşdırır.
Göbələklərdə qlükozanın metabolizminə təsiri
Fruktozo-2,6-bisfosfatın göbələklərə təsiri bütövlükdə heyvanlarla analojidir: onun qatılığının artması qlikolizi stimullaşdırır və qlükoneogenezi zəiflədir. Bir qisim göbələklərdə Fr-2,6-F-in sintezinə səbəb olan ferment, tsАМF və АТF-in səviyyəsinə qarşı həssas deyil. Bunun əvəzinə, FFК-2/FBF-2-nin requlyasiyası əsas substratın – fruktozo-6-fosfatın səviyyəsi və karbonun mənbəsinin ümumi miqdarına görə həyata keçirilir. Başqa qisim göbələklərdə, o cümlədən maya göbələklərində, əksinə, FFК-2/FBF-2-nin tsАМF–dən asılı tənzimlənmə yolu mövcuddur və onun fosfofruktokinaz aktivliyi isə АТF-lə13,14  yüksək səviyyədə qarşısı alınır. Ümumiyyətlə, bütün göbələklər üçün Fr-2,6-F səviyyəsinin hansısa ümumi requlyasiya mexanizmini göstərmək mümkün olmur. Belə ki, bütün bunlar göbələyin həyat tərzindən və yerləşdiyi ekoloji mühitdən çox asılıdır. Bitkilərdə saxarozanın sintezinin tənzimlənməsi Heyvanlardan fərqli olaraq bitkilərdə, fruktozo-2,6-fosfat АТF- asılı fosfofruktokinaz 1-ə təsir etmir, amma pirofosfat-asılı fosfofruktokinazı dəqiq şəkildə stimullaşdırır, hansı ki, qeyri-üzvi pirofosfat və fosfotazlara15 inhibitor kimi təsir etməklə fruktozo-6-fosfatı fosforilləşdirir. Fr-2,6-F Kelvin tsiklinin son məhsulu olan triozofosfatların səviyyəsinin requlyasiyasında vacib rol oynayır. Saxarozanın sintezinin əsas substratı olan fruktozo-6-fosfatın əmələ gəlməsinin inhibitorudur. İntensiv fotosintez zamanı triozofosfatların (qliseraldehid-3-fosfat və 3-fosforqliseratın) daimi yaranması baş verir, FFK-2/FB faza-2 ilə allosterik qarşılıqlı təsirdə olur, fruktozo-2,6-bisfosfatın sintezinə inhibitor kimi təsir edir (ləngidir), bununla da saxarozanın əmələ gəlməsini stimullaşdırır. Fr-2,6-F qaranlıqda - fotosintez proseslərinin getmədiyi  və triozofosfatların yaranması dayandığı zaman sintez olunmağa başlayır. Bitkilərdə bu proses qeyri-üzvi fosfatla və fruktozo-6-fosfatla16 allosterik olaraq aktivləşdir. Beləliklə, tənzimləyici molekulun sintezi mürəkkəb şəkildə bitki hüceyrələrində C6/C3 şəkərlərinin nisbətindən asılı olur. Bu nisbətə saxarozanın sintezinin intensivliyi və trioozofosfat15 əvəzinə xloroplastların Fн-ə nəql edilməsinə aktiv təsir edəcək.
Azərbaycan İqtisadçılar İttifaqı
Haqqında
Aİİ 30 iyun 1992-ci ildə yaradılmışdır. 70 üzvü var. Təkilatın sədri Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, AMEA-nın həqiqi üzvü, iqtisad elmləri doktoru, professor, görkəmli iqtisadçı Ziyad Səmədzadədir.
Fəaliyyəti
Aİİ Beynəlxalq İqtisadçılar İttifaqının üzvü kimi 43 dövlətdə öz nümayəndəliklərini yaratmışdır. İqtisadçılar İttifaqı San-Fransiskoda (1993), Barselonada (1994), Avstraliyada (1995), Parisdə (1996), Moskvada (2003) və başqa yerlərdə keçirilən iri müşavirə və konfransların iştirakçısı olmuşdur. Aİİ-nin fəal iştirakı ilə son illərdə bir sıra elmi-praktiki konfrans təşkil edilmiş, sosial-iqtisadi inkişafın taleyüklü problemlərinə dair fundamental işlər dərc edilmişdir. Aİİ bir neçə qrant layihəsinin həyata keçirilməsində, 1998-2000-ci illərdə Aİİ «Cənubi Qafqazın sosial-iqtisadi və ərazi inkişafının sistemli təhlili və perspektiv meylləri TRASEKA proqramı çərçivəsində», «İqtisadçıların hazırlanması və onlardan istifadə edilməsi sistemində beynəlxalq standatların tətbiq edilməsində Cənubi Qafqaz ölkələrinin peşə assosiasiyalarının iştirakı» layihələrinin həyata keçirilməsində fəal iştirak etmişdir.
Gələcək planları
Aİİ-nin ən yaxın perspektiv planları iqtisadiyyat, menecment, maliyyə-büdcə, marketinq, audit, təsərrüfat hüququ və sahibkarlıq hüququ, elmin və istehsalatın inteqrasiyasına yardım edilməsi, ölkə iqtisadiyyatının yenidən qurulmasında gənc iqtisadçıların fəal iştirakı, onların daha da təkmilləşməsi və peşəkar səviyyəsinin artırılması üçün şərait yaradılması, milli iqtisadiyyatın inkişafının ən mühüm sosial-iqtisadi problemlərinə dair çoxvariantlı təkliflərin işlənib hazırlanması ilə bağlıdır. Ümumiyyətlə, ictimai qeyri-hökumət təşkilatı olmaqla Aİİ-nin fəaliyyəti keçid dövrünün məsul vəzifələrinin əhəmiyyətinin dərk edilməsinə əsaslanır. Aİİ qasrşıdakı illərdə bu potensialı və öz səylərini Azərbaycanın sosial-iqtisadi tərəqqisinə, sülh və xalqların tərəqqisi naminə inteqrasiya proseslərinin inkişafına yönəltməyi nəzərdə tutur.
Mari Lyu Arpin
Mari Lyu Arpin (d. 4 iyul 1978) — Kanadanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Mari Lyu Arpin, Kanada yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində beş görüşün sadəcə birində qalib gələn Kanada yığması, Sidney Olimpiadasını beşinci pillədə başa vurdu.
Daha sonra Mari Lyu Arpin, Kanada yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Yeddinci pillə uğrunda görüşdə Qazaxıstan yığmasını 10:4 hesabı ilə məğlub edən Kanada yığması, Afina Olimpiadasını yeddinci pillədə başa vurdu.
Dar dərələr
Dar dərələr- Belə dərələrə Təngi tipli dərələr də deyilir.Bu tip dərələrin əsas xüsusiyyəti ondan ibarətdir ki,onlar dar olmaqla yanaşı nisbətən böyük yamaclara malikdirlər.Yamacların meyl bucağı bəzi hallarda 700-800,hətta 900 də çata bilər.Belə dərələrdə əsasən dərinlik və ya dib eroziyası hökm sürdüyündən onlar dərin olur.Digər tərəfdən suyun maksimal sürəti ilə əlaqədar olaraq bu dərələrdə müşahidə edilən süxur qırıntıları əsasən ölçüsünə görə iri olur.Belə dərələrin əmələ gəlməsində çöküntülərin fiziki xassələrinin böyük əhəmiyyəti vardır.Əgər həmin ərazidə nisbətən suda tez həll olan (məsələn:əhəngdaşı) süxurlar vardırsa,həmin dərənin əmələgəlməsi üçün əlverişli şərait yaranır.Digər tərəfdən böyük su keçiriciliyə malik olan çöküntülər(qum və qumdaşı) şaquli istiqamətdə daha tez yuyularaq,belə dərə tipinin əmələ gəlməsinə səbəb olur.Bu dərələr əsasən dağ silsilələrində müşahidə olunur.Məsələn:Qafqaz,Alp,Pamir,Himalay və s.
Mehtərli (Vərziqan)
Mehtərli - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 881 nəfər yaşayır (186 ailə).
Böyük qarışqayeyən
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Böyük qarışqayeyən qarışqayeyənlər fəsiləsinin ən böyük nümayəndəsi olub, bədəninin uzunluğu 110—130 sm-ə çatır. Cücüyeyənlər dəstəsinin nümayəndələrinin hamısında olduğu kimi, böyük qarışqayeyənin də xarici görünüşü qəribədir: boruya bənzər uzun dar çənəsi, kiçik dar gözləri, uzunluğu 95 sm, bəzən bir az uzun olan quyruğu var. İri fərdlərinin kütləsi 40 kq-a, bədəninin uzunluğu quyruğu ilə birlikdə 2,3 m-ə çatır.
Nekkar çayı
Nekkar çayı (alm. Neckar) — Almaniyada çaydır. Bu çay Baden-Vürtemberq federal torpağından keçir. Uzunluğu 367 km, hövzənin sahəsi 14000 kv.km-dir.
Coğrafiyası
Çay Manhaym rayonunda Reyn çayına tökülür. Çayın keçdiyi zona şorlanmışdır. Çayın sahilində çoxlu sayda şəhərlər vardır. Çayın illik axımı 130 kub.m\san-dir. Maksimum axım fevral-mart aylarındadır. Qışda çayın suları donur.
Şuşa şəhər məktəbi
Şuşa şəhər məktəbi — Azərbaycanda və Cənubi Qafqazda, ilk olaraq şəhər məktəbi 1874-cü ildə Şuşada yaradılımışdır. 1830-cu ildə əsası qoyulan Şuşa qəza məktəbi əvvəlcə üç sinifli, 1878-ci ildən isə dörd sinifli şəhər məktəbinə çevrildi.
Üç sinifli şəhər məktəbində təhsil müddəti hər sinifdə 2 il idi. 1878/79-cu tədris ilindən (dörd sinifli olduqdan) sonra isə 3 və 4-cü siniflərdə bu müddət bir il oldu. Məzmununa görə qəza məktəblərini xeyli geridə qoymuş Şuşa şəhər məktəbində şəriət, oxu, yazı, rus dili, hesab, təcrübi həndəsə, coğrafiya, tarix, fizika, rəsm, rəsmxət, nəğmə, gimnastika və s. tədris edilirdi.
Şuşa qəza məktəbində, əsasən, ana dili, rus dili və fransız dilinin tədrisi üstünlük təşkil edirdi. Şuşa sakinləri məktəblərdə ana dilinin öyrənilməsinə xüsusi diqqət yetirirdi. Bu baxımdan, Şuşa məktəbinin müəllimləri Mirzə Həsən bəy Əmirov və Mirzə Aslan bəy Əmirov ana dilinin müvəffəqiyyətli təlimi sahəsində çox məşhur idilər. Fransız dili bölgə tacirlərinin Fransa ilə ticarət əlaqələri yaratması üçün zəruri amil idi və əhalinin əlavə vəsaiti hesabına tədris olunurdu.
Şəhər məktəbində təhsil pullu idi. Şuşada şəhər məktəbi açılarkən hər şagirddən alınan illik təhsil haqqı 5 manat idisə, bu məbləğ 1876-cı ildə 8, 1878-ci ildə isə 12 manat olmuşdu. Pedaqoji şuranın qərarı ilə kasıbların təhsil haqqından azad edilməsinə baxmayaraq, şagirdlərin böyük əksəriyyətindən təhsil haqqı alınırdı. Lakin buna baxmayaraq, şəhər məktəbində şagirdlərin sayı ilbəil artırdı. Təsis edildiyi ilk illərdə Şuşa şəhər məktəbində 375 nəfər şagird təhsil alırdı. Bu, Rusiyada dövrünün ən çox şagird kontingenti olan məktəbi idi.
Şuşa şəhər məktəbində 1875-ci il mayın 6-da kasıb zadəgan övladlarının təhsil aldıqları konvinkt təşkil edildi. Onlar dövlət hesabına pansionda yaşayıb təhsil alırdılar.
Şəhər məktəblərinin nəzdində kitabxanalar təşkil edilirdi. Şagird kitabxanasının zənginliyi ilə fərqlənən Şuşa məktəbi tədris vəsaiti və fənn kabinetləri ilə çox yaxşı təchiz olunmuşdu.
1880-ci ildə Şuşa şəhər məktəbinin nəzdində xüsusi musiqi sinifləri açıldı. Bu siniflərin Şuşada peşəkar musiqi hazırlığı olan musiqiçilər nəsli yetişməsində rolu əhəmiyyətli və danılmazdır.
Həm təhsilin, həm də peşə öyrədilməsinin köməyi ilə öz həyat səviyyəsini və siyasi dünya görüşlərini artıranlara qibtə ilə yanaşan tacir və sənətkarların da arzularını təmin etməkdən ötrü Şuşa şəhər məktəbinin nəzdində bazar günü məktəbləri təşkil edildi.
Daim birinciliyinə görə diqqət mərkəzində duran Şuşa şəhər məktəbi əsrin sonlarına doğru mövqeyini itirməyə başladı. Təhsilin keyfiyyəti şəhər ictimaiyyətini razı salmadığından onların təkidi ilə 1881-ci il sentyabrın 20-də Şuşada 6-sinifli realnı məktəbin əsası qoyuldu.
"Xan Sarayı" Dövlət Tarix-Memarlıq Muzeyi
"Xan Sarayı" Dövlət Tarix-Memarlıq Muzeyi — Naxçıvanda muzey.
Azərbaycanın milli dövlətçilik tarixində Naxçıvan xanlığının tutduğu xüsusi mövqeyi nəzərə alınaraq Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisinin Sədri Vasif Talıbovun 2010-cu il 23 oktyabr tarixli Sərəncamı ilə “Xan Sarayı” Dövlət Tarix-Memarlıq Muzeyi kimi fəaliyyətə başlamışdır
Haqqında
Naxçıvan xanlığının əsası 1747-ci ildə Heydərqulu xan tərəfindən qoyulmuş, 81 il fəaliyyət göstərmiş, 1828-ci il fevral ayının 10-da imzalanmış Türkmənçay sülh müqaviləsinə əsasən fəaliyyəti dayandırılmış, Naxçıvan və İrəvan xanlıqları rəsmi şəkildə ləğv edilərək Rusiyanın tərkibinə qatılmışdır. Azərbaycan ərazisində 1747-ci ildən yaranmış 18 feodal dövlətdən biri olan Naxçıvan xanlığının Azərbaycanın siyasi tarixində böyük rolu olmuşdur. 1787-1797-ci illərdə müstəqil Naxçıvan xanlığının xanı, 1797-ci ildən 1820-ci ilədək Naxçıvan xanlığının hakimi olmuş Ehsan xanın atası Kalbalı xan Kəngərli tərəfindən 1780-cı illərdə  Naxçıvan çəhərində tikdirilmişdir. Şərq memarlığı üslubunda inşa edilmiş abidə XVIII əsrin ortalarından XX əsrin əvvəllərinədək Naxçıvan xanlarının yaşayış evi olmaqla yanaşı, həm də xanlıq dövründə dövlətin siyasi iqamətgahı funksiyasını yerinə yetirmişdir. Xan Sarayı müxtəlif dövrlərdə baxımsız vəziyyətə düşsə də, qorunub saxlanmışdır. 9429 km² ərazini əhatə edən Naxçıvan xanlığı özünün dövlətçilik ənənələri, ərazi bütövlüyünün qorunması ilə Azərbaycan dövlətçiliyinə çox böyük töhfələr vermişdir. Bu tarix-mədəniyyət abidəsi NAxçıvan şəhərdəki Xan Dikində, Möminə Xatın türbəsinin yaxınlığında yerləşir. 1998-ci ildə Naxçıvan Dövlət Xalça Muzeyi kimi fəaliyyətə başlayan binada Naxçıvan xanlığının Azərbaycan Respublikasının milli dövlətçiliyindəki rolu, Azərbaycanın bu ərazisindəki torpaqlarının qorunub saxlanılmasındakı xidmətləri nəzərə alınaraq, Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin 2010-cu il 23 oktyabr tarixli Sərəncamı ilə “Xan Sarayı” Dövlət Tarix-Memarlıq Muzeyi yaradılmışdır
Muzeyin ekspozisiyası
Ali Məclis Sədrinin 2015-ci il 2 fevral tarixli Sərəncamına  əsasən artıq “Xan Sarayı” Dövlət Tarix-Memarlıq, Möminə Xatın və Açıq Səma Altında Muzey Kompleksi kimi fəaliyyətini davam etdirməkdədir. Hazırda muzeydə  9 ekspozisiya zalı vardır. Muzey yarandığı dövrdə 150 eksponatla fəaliyyətə başlasa da, hazırda eksponatların sayı 3 minə yaxındır. Həmin eksponatların 334-ü ekspozisiya zallarında nümayiş və təbliğ edilir, digər hissəsi isə fond otaqlarında qorunub mühafizə olunur. Eksponatlar içərisində arxiv sənədləri, Naxçıvan xanlarının şəcərəsi, xəritəsi, xanlığın tarixi və atributları ilə bağlı nəşr olunan kitablar və xanlığın xəritəsi mövcuddur. Birinci mərtəbədə iş otaqları, fond, təsərrüfat otağı və digər yardımçı sahələr, ikinci mərtəbədə 8, üçüncü mərtəbədə isə 1 sərgi-ekspozisiya salonu fəaliyyət göstərir. Muzeyin giriş salonunda Naxçıvan Muxtar Respublikası Ali Məclisi Sədrinin “Xan Sarayı” Dövlət Tarix-Memarlıq Muzeyinin yaradılması haqqında 2010-cu il 23 oktyabr tarixli ¬Sərəncamının mətni, Naxçıvan xanlığının xəritəsi və 2 ədəd unikal eksponat, orta əsrlərə aid göy kaşıdan olan dekorativ fayans boşqab və dekorativ mis şamdan yer alıb. Muzeyin ikinci, əsasən, mənbələrin toplandığı salonunda 40 ədəd eksponat şüşə qapaqlı 5 vitrin və 16 divar taxçası vasitəsilə nümayiş etdirilir
Memarlıq quruluşu
XVIII əsr yaşayış evlərinə məxsus xüsusiyyətləri ozündə birləşdirən bu bina təntənəli girişli portaldan və ona bitişik inşa olunmuş köməkçi otaqlardan ibarətdir. Xan Sarayının həyətinə giriş bu binada inşa olunan sferik günbəzlə örtülmüş vestübüldən keçir. Günbəzin əsas vestübülünə keçid dörd tərəfdən tromb sırası ilə həll olunmuş portaldandır. Vestübülün hər dörd taxçasında qapı yerləri var. Bu qapılardan biri Sarayın həyətinə, digər ikisi isə vestübülün sağ və solunda yerləşdirilmiş köməkçi otaqlara açılır. Otaqların tavanı çatma tağ formasındadır. İnşa olunduğu vaxtdan etibarən bu otaqlardan Saray xidmətçilərinin yaşayış yeri, ərzaq ambarı və mətbəx kimi istifada olunurmuş. Binanın ümumi sahəsi 336 m²-dir. Zaman keçdikcə şərq divarların ətrafı torpaqla dolduğu üçün köməkçi otaqların hündürlüyü küçədən 2,5 metr, daxildən 3 metr, giriş portalının hündürlüyü 4,5 metr təşkil edir. Bina bişmiş kərpic və əhəng materialı ilə inşa olunmuşdur. Hazırda burada Açıq Səma Altında Muzeyin inzibati binası və hədiyyələr mağazası yerləşir.
Bərgüşad mahalı
Bərgüşad mahalı — XIV əsr-1840 inzibati nahiyə. Qarabağ xanlığının bölgələrindən biri. İndiki Qubadlı rayonu ərazisidir.
Bir çox tədqiqatçılara görə, sözün birinci komponentini təşkil edən “bərgü” sözü qədim türk mənşəli “barq” tayfasının adındandır. Çingiz xanın oğlu Çuçinin 1207-ci ildə qərbə doğru yürüşü zamanı başqa tayfalarla yanaşı “bərgü” tayfasının torpaqlarını tutması faktı tarixdən məlumdur. Iran tarixçisi Fəxrəddin Mübarəkşah (XII) 58 türk tayfası arasında “bərgü” tayfasının da adını çəkib. Fəzlullah Rəşidəddin (XIII əsr) bu etnonimi “bərküt” (bərgülər) kimi qeydə almışdır. XV əsr Azərbaycan şairi Bədr Şirvaninin əsərlərində də Bərgüşad coğrafi adı çəkilir
Osmanlı dövrü
1593-cü ildə tərtib olunmuş Urud və İsgəndərqalası livalarının müfəssəl dəftərinə görə İsgəndərqalası livası 13 nahiyəyəsindən biri.
Səfəvi dövrü
Qarabağ bəylərbəyliyinin doqquz mahalından biri.
1628-ci ildə Bərgüşad mahalının hakimi Maqsud sultan Dünbili idi. Ondan sonra Qılıc bəy Dünbili də mahala başçılıq etmişdi. Qılıcan kəndi onun adıyla bağlıdır.
Liva-i (Bergüşat)
Sabıka Revan Seraskeri olan Vezir Ahmed Paşa tarafından Hılhına (Xılxına-Ə. Ç.) sancağı tevcih olunan Mehmed Şerif Bey hizmetde bulunduğu ecilden hala, Gence ve Şirvan caniblerine serasker olan Vezir Elhac Mustafa Paşa tarfından Bergüşat sancağı tevcih olunup zabt u muhafazası içün irsal olunduğunu, vezir-i müşarun –ileyh kaimesiyle ilam ve Devlet-i Aliyye tarafından dahi tevcihini reca itmekle liva-i mezbur, muma-ileyh Mehmed Şerif Beye verilmişdir, (28 S 138).