cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nyu-York metropoliteni
Modernizasiya
XX əsrin sonlarından etibarən MTA metronun istismarı və təkmilləşdirilməsi üçün bir sıra layihələrə başlamışdır. 1990-cı illərdə Kanarsi xətti relslərdən daha çox qatarın istifadəsinə imkan verən və bununla sərnişin tutumunu artıran hərəkətli blok siqnal sistemindən istifadə edərək, kommunikasiya əsaslı qatar nəzarətindən istifadə etməyə başlamışdır. Kanarsi xətti sınaqları uğurlu olduqdan sonra, MTA 2000-ci və 2010-cu illərdə digər xəttləri daxil etmək üçün avtomatlaşdırma proqramını genişləndirdi. FASTRACK adlı başqa bir proqram çərçivəsində MTA 2012-ci ildə həftəiçi gecələri vaxtı müəyyən xətləri bağlamağa başladı, bununla növbə ilə xətlərin hər birini bir həftə gecələr bağlamaqla qatar hərəkətlərinə maneə törətmədən işçilərə xətləri təmizləməyə imkan yaratdı.
Təhlükəsizlik və mühafizə
Cinayət, qatar qəzaları, intihar və terror təhdidləri bütün metro sisteminə təsir edir.
Hana
Hana (toxucu dəzgah) — əsrlər boyu xalça və parça toxunuşunda istifadə edilən, sadə konstruksiyaya malik istehsal alətidir. Hananın iki növü var:
Ket-an-Bomon
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Okan Yeşilot
Okan Yeşilot — Tarixçi dir.
Saksen-Koburq-Qota
Saksen-Koburq-Qota-1826-1918-cü illərdə Almaniyada mövcud olmuş dövlət.
Okan Yeşilot
Həyatı
1971, 9 iyulda anadan olan Okan Yeşilot, İbtidai məktəbi Gökcəalıda, orta məktəbi Samsun Ladıq Akpınar Müəllim Liseyində almışdır. Sonradan Mərmərə Universiteti nə daxil olmuşdur. Hal-hazırda Mərmərə Universiteti, Tarix fakültəsində çalışır.
Təhsili
Mərmərə Universiteti Atatürk Təhsil Fakültəsi Tarix müəllimliyi ixtisasından 1992-ci ildə məzun olmuşdur. 1999-cu ildə magistr təhsilini Mərmərə Universiteti Türkiyyat Araşdırmaları İnistitutunda   "Hacı Zeynalabidin Tağıyev in həyatı və fəaliyyətləri" adlı tezis yazaraq  bitirmişdir. Doktarantura pilləsini, İstanbul Universiteti Sosial Elmlər İnistitutu Ümumi Türk Tarixi bölümündə, "Həsən Məlik Zərdabi nin həyatı və fəaliyyətləri" mövzusunda müdafiə etmişdir.
Okan Yeşilot və Azərbaycan
1997-1998-ci illərdə Beynəlxalq Türk-Kazak Əhmət Yasəvi Universiteti nin Çimkənd bölümündə təhsil sahəsində çalışdı. Bundan əvvəl isə 1995-1996-cı illər müddətində Bakı Dövlət Universiteti ndə tədqiqatçı kimi çalışmışdır. Xüsusən çar lıq dövrü Azərbaycan tarixi ilə məşğul olan Okan Yeşilot, həmçinin 1991-cii il və ondan sonrakı dövr Azərbaycan tarixi ilə də məşğul olmuşdur. Bu mövzularla bağlı məqalələri 2002-ci ildən Akademik Araşdırmalar jurnalında yayımlanmışdır.
Magistr və doktarantura tezislərini birbaşa Azərbaycan la bağlı mövzular üzərində çalışaraq bitirmişdir. Elmi yaradıcılığının əksər hissəsi Azərbaycanın XIX əsr və daha yeni dövrləri ilə sıx bağlıdır.
== Əsərləri == Bəyannamələri:
Bundan əlavə Okan Yeşilot, bir necə kitabın şapında redaktor da olmuşdur:
Metopalar
thumb|[[Parfenon mərmərlərindən metoplar]]
Karaduset
Karaduset (ܟܐܪܐܕܣܛ) — Sasani şahı I Qubad (488-496/498-531) dövründə Nestorian Arran yepiskopu. İqamətgahı Bərdədə idi. Haqqında çox məlumat yoxdur.
Fəaliyyəti
I Qubad 497-ci ildə hakimiyyətdən devrilərək Ağ Hunların yanına qaçarkən yanında iki nestorian keşiş - Reş-Aynalı Yohanna və Dabbağçı Toması da özü ilə aparmışdı. Daha sonra Karaduset də özü ilə 4 keşiş götürərək onlara qoşuldu. Karaduset Ağ Hunların arasında missionerlik fəaliyyəti aparırdı. O burada 7 il qalmış, Hun dili üçün yazı icad etmişdi.
İkasinakimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Cinsləri
[[SS 3 (*
Gurşadkəndi (Pərsabad)
Gurşadkəndi — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 73 nəfər yaşayır (14 ailə).
Corctaun
Corctaun  — Qayananın paytaxtı, ən böyük şəhəri. Əhalisi 191810 nəfərdir.
Albervil
Albervil (, Albertvil) — Fransanın Ron-Alp regionun Savoyya departametində şəhər, 1836-cı ildə əsası qoyulmuşdur. Şəhərin adı Sardin krallığının kralı olan Karl Albertin şərəfinə verilmişdir.
Şəhər əhalisinin sayı 1999-cu ildə 17,3 min nəfər təşkil edirdi. Dəniz səviyyəsindən yüksəklik 325-dən 2030 metrədək dəyişir.
Albervil — tanınmış kurort şəhəridir. 1992-ci ildə Qış Olimpiya Oyunları keçirilmişdir.
Həmçinin bax
Albervil — rayon
Gədəyli (Pərsabad)
Gədəyli — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 587 nəfər yaşayır (95 ailə).
Jak Brel
Jak Brel — belçikalı müğənni, mahnı müəllifi, aktyor, rejissor. Müasir şanson janrının ustadı hesab olunur. Mahnılarını əsasən fransız, bəzən isə alman dilində yazırdı. Buna baxmayaraq bir çox ingilis dilli yazarlara təsir etmişdi.
Həyatı
1948-ci ildə Belçika hava qüvvələri stansiyasında hərbi xidmət keçmişdir. 1952-ci ildə mahnılar yazmağa başladı və onları ailə yığıncaqlarında oxuyurdu.
Divar hanası
Divar hanası (toxucu dəzgah ) — Şaquli istiqamətdə, yuxarı hissəsi divara, aşağı hissəsi döşəməyə dayanan, xalça toxumaq üçün istifadə edilən toxucu dəzgah
Əvvəlcə üfiqi dəzgahlar olan yer hanasından istifadə olunurdu. Yer hanası təkmilləşmiş və zaman keçdikcə şaquli şəklə salınaraq divar hanası adlanan toxucu dəzgah şəklinə düşmüşdür. Şaquli toxucu dəzgah olan divar hanası əriş saplarla dartılmış dördbucaqlı taxta çərçivədir. Toxucu dəzgzah olan hana ustalara təsvirin xətləri və rəngləri ilə çevik işləmək imkanı verir. Hər bir hana ensiz hamar çubuq ilə təchiz olunmuşdur. Arğac ipliyin keçirilməsi üçün əriş saplarda boşluğun yaradılması bu çubuq vasitəsilə həyata keçitrilir.
Divar hanasının qurluşu
300px|thumb|Divar hanasının quruluşu
1. Boyanmış yumaqları asmaq üçün ip asılqan (asılqan bəzən ağac çubuq ilə də əvəz edilir). 2. Yuxarı ox. 3. Boyanmış iplik yumaqlar. 4. Vərəngəlan. 5. Yan ağacları. 6. Küjü çubuğu. 7. Küjü (kücü) ağacı 8. Arğac ipliklər. 9. Xalçanın toxunmuş hissəsi. 10. Hana çubuğu. 11. Çiv (paz). 12. Aşağı ox. 13. Hananın qolları. 14. Oxu oturtmaq üçün yuva (dəlik). 15. Əriş ipliklər.
Adıge bayrağı
Adıge bayrağı (Адыгэ Быракъ) — gerbi ilə birlikdə Rusiya Federasiyası Adıgey Respublikasının rəsmi dövlət simvollarından biridir. 25 mart 1992-ci ildə "Adıgey Respublikasının Dövlət Bayrağı haqqında" 2 saylı Adıgey Respublikası Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.
Adıgey Respublikasının 1 avqust 2013-cü il tarixli 231 nömrəli "Bayramlar və yaddaqalan tarixlər haqqında" Adıgey Respublikası Qanununun 3-cü maddəsində dəyişiklik edilməsi haqqında "Qanunu ilə 25 aprel tarixi Adıgey Respublikasının Dövlət Bayrağı Günü olaraq təsbit edildi.
Təsviri
Adıgey Respublikasının milli bayrağı, on iki qızıl ulduzu və yuxarıya doğru işarə edən üç qızıl çarpaz oxu əks etdirən düzbucaqlı yaşıl kətan parçadır. Bayrağın uzunluğunun eninə nisbəti 2: 1-dir.
24 mart 1992-ci il tarixli qanununa əsasən parçanın rəngi tünd yaşıl rəngdə idi.
Simvolların əsaslandırılması
12 ulduz 12 Adıge (Çərkəz) tayfasını və 3 oxu 3 ən qədim Adıge knyaz ailəsini ifadə edir. Üç çarpaz ox onların birliyini göstərir. Yaşıl rəng, meşələrlə əhatə olunan respublikanın həyatını, əbədiliyini və təbii xüsusiyyətlərindən birini simvollaşdırır. Müasir dövrdə, akuamarin rəngi İslam dini ilə əlaqəli yaşıl rəngə dəyişdirildi. Bayraq, bütün ərazi baxımından kabarda, çərkəz, şapsuq, adıqlar diasporasına bölünmüş bütün Çərkəzlərin (Çərkəzlərin) milli bayrağıdır.
Hər il aprelin 25-də bütün dünyada Çərkəzlər Adıq (Çərkəz) bayrağı gününü qeyd edirlər.
Tarixi
1829-cu ildə Adrianopol müqaviləsinin bağlanmasından sonra bölgədə Rusiya-Türkiyə qarşıdurmalarının kəskinləşdiyi bir dövrdə 1830-cu ildə Çərkəziyaya gələn "Çərkəzə səyahətlər" kitabının müəllifi Edmond Spenser yazırdı: Ümumiyyətlə liderin gəlişindən xəbər verən tüfəng toplarından sonra minlərlə möhtəşəm, yaraşıqlı, görkəmli əsgər və bir neçə saniyə ərzində Çərkəzin yüzlərlə şanlı vətənpərvəri ilə əhatə olunduq. Bəziləri sadə kəndli paltarında, bəziləri isə parlaq zirehdə idi. Sonra Türk imperiyasında yüksək mövqe tutan cəsarətli lider Xersis Sultan oğlu Çərkəz şahzadəsinin gözəl əlləri ilə boyanmış İstanbuldan aldığı möhtəşəm milli bayrağı açdı. Çoxdan gözlənilən bu milli bayrağı görəndə, minlərlə qılınc havaya uçdu və bu böyük insan kütləsinin ruhundan tək, aramsız sevinc fəryadı qopdu ... Bayrağın müəllifi Urkvart Devid tərəfindən ona aid edildiyi söylənsə də, bu öz təsdiqini tapmamışdır. 1827-1831-ci illərdən etibarən Yunanıstanın azad edilməsi uğrunda yunanların tərəfində vuruşub və burada türk qoşunları ilə atışmada yaralanmışdı. 1831-ci ildə Yunanıstanla Türkiyə arasında sərhəd qurmaq üçün Konstantinopola Stratford Kanninq missiyasına təyin edilmişdir. Yəni 1830-cu ilə qədər "Çərkəz məsələsi" ilə məşğul olmayıb və yunan partizanları sıralarında vuruşmuşdu.
İlk səhifədəki kitabda E. Spenserin 1830-cu ildə gördüyü bayrağın təsviri var və bu bayrağın yenidən yaradıldığını göstərir. 1839-cu ildə kitabın yalnız 3-cü nəşri rus dilinə tərcümə edildi.
Fuçjou
Fuçjou  — Çinin Fucyen əyalətində şəhər. Əyalətin inzibati mərkəzi.
Tarixi
Fuçjounun əsası qoyulmasının dəqiq tarixi bilinmir. Şimal Fujiandaki Yue krallığı, e.ə. 306-cı ildə Çu qoşunları tərəfindən tutulduqda Yue əyalətinin hakim ailəsi Fujiandan qaçıb Minyue tayfasını qurdu.
Fuçjou şəhərinin ilk şəhər divarı 202-ci ildə inşa edilmişdir. Şəhər inkişaf etmiş (xüsusilə əsas düşmənlərin məğlubiyyətindən sonra) çox dinamik şəkildə, çoxsaylı kanallar tikilmişdir. 308-ci ildə Çzin sülaləsinin süqutundan qısa bir müddət sonra, Fuzhou şəhərinə ilk immiqrant dalğası gəldi. Tan sülaləsi (725-ci ildən) şəhər öz adını qazandı.
Şəhərin yeni divarları 282, 901, 905 və 974-cü ildə tikilib, şəhərin bir çox divarları vardır ki, sayı Çin paytaxtı Pekindən çoxdur.
Sun imperiyasının imperatoru 978-ci ildə Fuzhou bütün divarları məhv edilməsi barədə fərman verib, lakin divarlar daha sonra bərpa edildi. Ən son şəhər divarları 1371-ci ildə tikilmişdir.
Cənubi Sunun hökmranlığı zamanı Fuçjou daha müdrik bir şəhərə çevrildi; bir çox alim burada yaşamaq və işləmək üçün gəldi. Onların arasında Konfutsiydən sonra ən çox sayda Çinli filosof Çju Si və poeziya janrının ən böyük yazıçılarından biri olan Xin Jiji var idi. Onlardan sonra Fujiu kimi İtaliyanın şəhərinin adını yazan Marko Polo gəldi.
Çinin milli irsini elan edən qədim şəhər Hualin məbədi, mənbələrə görə 964-də inşa edilmiş, lakin radiokarbon təhlilləri, binanın 4-cü və ya 5-ci əsrlərə aid olduğunu göstərdi.
1405 və 1433-cü illər arasında Minsk flotu Çjen Xe komandanlığı altında Fuçjou (Çanqle limanından) yeddi dəfə Hind okeanına doğru yola çıxdı. Son səfərdən əvvəl, Çjen dəniz limanının yaxınlığında tanrıça Tianfeiyə həsr olunmuş stel quraşdırdı.
İqlimi
Şəhərin iqlimi nizamlı subtropik olaraq xarakterizə olunur, mussondan asılı olaraq. Yaz uzun, isti və nəmli. Qış qısa, yumşaq və quru. Aylıq orta gündəlik temperatur yanvar ayında 10.9 dərəcədən 28,9 °C-ə qədər dəyişir. İllik yağış təxminən 1400 mm-dir, əksəriyyəti mart-iyun və avqust-sentyabr ayları arasındadır.
Nəqliyyat
Fuçjou Beynəlxalq Hava Limanı (Çanle) şəhərdən 50 km məsafədə yerləşir. Pekin, Chendu, Hong Kong, Şanxay, Taiyuan, Xian, Urumçi, Haikou, Tokio, Osaka, Taipei, Sinqapur, Qingdao və s. Kimi şəhərlərə uçuşlar həyata keçirilir.
2016-cı ilin may ayında şəhərdə metro xətti istifadəyə verildi.
Elxan Həsənli
Elxan Həsənli (əsl adı: Elxan Məmməd oğlu Həsənov; ; ) —  Azərbaycan əsilli İsveçrə tarixçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, politoloq, siyasi ekspert.
Həyatı
Elxan Məmməd oğlu Həsənov (Həsənli) 15 dekabr 1974-cü ildə Azərbaycan SSR-nin Qazax şəhərində anadan olmuşdur. O, 1990–1995-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin tarix fakultəsində təhsil almışdır. Həsənli 2007–2011-ci ildə İsveçrənin Sürix Universitetinin magistraturasında, 2011–2013-cü illərdə Sürix Pedaqoji İnstitutunda pedaqoji təhsil almışdır.
Fəaliyyəti
Elxan Həsənli 1996–1998 ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində hərbi xidmət keçmişdir. O, 1994-cü ildə "Rezonans" qəzetinin müxbiri kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Həsənli 1998-ci ildən 2004-cü ilə qədər "Yeni Müsavat" qəzetinin müxbiri işləmişdir. O, 2011-ci ildən 2016-cı ilə qədər İsveçrənin Sürix Universitetində elmi işçi, 2016-cı ildən 2021-ci ilə qədər Sürix meriyasında çətin öyrənən uşaqların təhsili kollecində alman dili, tarix və informasiya-kommunikasiya texnologiyaları müəllimi işləmişdir. Həsənli müəllimlərin təkmilləşməsi üzrə İsveçrə və Almaniya sertifikasiyalarını qazanmışdır.
İsveçrənin Sürix Universitetində təhsil aldığı dövrdə 1 elmi monoqrafiyası, 6 elmi məqaləsi dərc olunmuşdur. "Stalinin Qərbə qarşı müharibə planları" adlı dissertasiyası 2011-ci ildə dərc olunmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsi dövründə İsveçrə və Almaniyanın tanınmış kütləvi informasiya vasitələrində Azərbaycan həqiqətlərinin yayılmasında yaxından iştirak etmişdir. Müəllifi olduğu "Qarabağda konstruktiv münaqişə mədəniyyəti" adlı elmi monoqrafiyası tanınmış internet platformalarında yayılmışdır.
Diaspora fəaliyyəti
İsveçrə Azərbaycanlıları Assosiasiyasının, İsveçrə Azərbaycan Ticarət Təşkilatının sədri olan Elxan Həsənli İsveçrə jurnalistləri arasında apardığı təbliğat işi 2010-cu ildən başlayır. Elxan Həsənlinin təşkilatçılığı ilə isveçrəli jurnalistlər Qarabağ münaqişəsi zamanı Azərbaycanın üzləşdiyi haqsızlıqları Avropa ictimaiyyətinə çatdırıblar. 2010-cu ildə isveçrəli jurnalistlərin Ağdam rayonunun dağıdılması, viran qoyulması haqqında aparılan araşdırmaları almandilli ölkələrin kütləvi informasiya vasitələrində dərc olunmuşdur.
Tacikistan Aqrar Universiteti
Şirinşo Şotemor adına Tacikistan Aqrar Universiteti (qısaca TAU; ) — Tacikistanın ən böyük universitetlərindən biri, ölkənin aqrar sənaye kompleksinin, təhsilin və elmin inkişafı mərkəzlərindən biridir. 1931 -ci ildə Xucənd şəhərində qurulan Tacikistan Respublikasının paytaxtı Düşənbədə yerləşir.
Rektor - kənd təsərrüfatı elmləri doktoru, professor Maxmaderov Usmon Mamuroviç Усмон Махмадёрзода (27 yanvar 2020 -ci ildən).
Tarixi
Heyvandarlıq və ipəkçilik kimi inkişaf etməkdə olan sahələr üçün kadr təmin etmək məqsədi ilə 1943 -cü ildə aqronomiya fakültəsinin bazasında 1947 -ci ildə zootexnik fakültəsinə çevrilən (1976-cı ildən - zoopark mühəndisliyi fakültəsi) zootexnika şöbəsi yaradıldı. 1944 -cü ildə ipək qurdu şöbəsi yaradıldı.
Böyük Vətən müharibəsi dövründə mütəxəssislərin hazırlanması da evakuasiya edilmiş (Leninqrad, Kiyev, Lvov, Kişinyov, Voroşilovgrad, Michurinsky) institutları tərəfindən həyata keçirilmişdir. Böyük Vətən müharibəsi illərində institut Tacikistan SSR-də gənclərin maarifləndirilməsi üçün hərbi-vətənpərvərlik mərkəzlərindən biri idi, əllərində silahlarla institutun bir çox tələbə və müəllimləri vətənlərini faşist işğalçılarından qorudular və əksəriyyəti əbədi olaraq döyüş meydanında qaldı. Müharibədən sağ qalan bir neçə nəfər instituta qayıtdı, bəziləri təhsillərini davam etdirdi, bəziləri pedaqoji iş.
Müharibədən sonra respublika müxtəlif mexanizasiya vasitələrinin köməyi ilə əkinçilik və heyvandarlıq sahəsində kompleks vəzifələr yerinə yetirərək kənd təsərrüfatı sektorlarını intensivləşdirmə kursuna başladı. Su təsərrüfatı qurğularının tikintisi və pambıq və digər kənd təsərrüfatı bitkilərinin sistemli suvarılması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir ki, bu da xeyli sayda mühəndis heyəti tələb edirdi. Bu baxımdan, 1946 -cı ildə kənd təsərrüfatı istehsalatının mühəndis, 1951 -ci ildə isə hidrotexniklərin hazırlanmasına başlandı. İri heyvandarlıq komplekslərinin təşkili, heyvandarlığın sənaye əsaslarına keçirilməsi, ət, süd, yumurta istehsalı üçün ixtisaslaşmış təsərrüfatların yaradılması baytar həkimlərinə ciddi ehtiyac olduğunu müəyyənləşdirdi və 1963-cü ildən etibarən institut ixtisaslı baytarlar yetişdirməyə başladı.
1950-ci ildən institut qiyabi şöbədə iş yerində mütəxəssis hazırlamağa başladı. 1966 -cı ildə aqronomiya fakültəsinin iqtisadi şöbəsi müstəqil olaraq "Kənd Təsərrüfatı İqtisadiyyatı" fakültəsinə çevrildi, həmin ildə institutda ixtisasartırma fakültəsi yaradıldı.
Muzey
1980-ci illərin əvvəllərində Tacikistan Aqrar Universitetinin Tarix Muzeyi yaradıldı, açılışı 4 Mart 1982-ci ildə edildi. 2001 -ci ildə, universitetin 70 illik yubileyi ərəfəsində, eləcə də 2009 -cu ildə, MDB ölkələrinin qabaqcıl kənd təsərrüfatı universitetlərinin rektorlarının səfəri və qarşıdan gələn universitetin 80 illik yubileyinin qeyd edilməsi münasibətilə, muzey bütün fakültələrin stendləri, yeni eksponatlar, sərgi avadanlığı və universitetin nailiyyətlərinin fotoları ilə yeniləndi
Təhsil və praktiki iqtisadiyyat
Universitetin iki tədris və istehsal təsərrüfatı var - gələcək mütəxəssislərin biliklərini istehsalatla əlaqələndirərək nəzəri biliklərini praktikada tətbiq etdikləri Yavan və Hisar təhsil təsərrüfatları.
Nizamiyyə mədrəsəsi (Gəncə)
Nizamiyyə mədrəsəsi (Gəncə) — XII əsrə aid Böyük Səlcuq İmperiyasının vəziri Nizamülmülkün şərəfinə yaradılan «Nizamiyyə» mədrəsələrindən biri.
X-XII əsrlərdə Gəncədə mədəni vəziyyət
Gəncədəki elmi məclisdə ərəb ədəbiyyatı tarixində mavlə, böyük əmir, alim, tarixçi, ədib, hafiz, tənqidçi, nəssəbə (geneologiya ilə məşğul olan alim) kimi məşhur olan əmir ləqəbli bağdadlı hafiz Əbu Nəsr Əli ibn Hibbətullah ibn Əli ibn Cəfər ibn Əli ibn Məhəmməd ibn Makula (1030-1082) kimi hörmətli alim iştirak etmişdi. Əs-Səmaninin (1113- 1167) məlumatından aydın olur ki, İbn Makula burada Gəncə kitabxanasının mühafizi naxçıvanlı Xodadad ibn Asim ibn Bəkran ən-Nəşəvinin hədislərini dinləmiş, onunla fikir mübadiləsi etmişdir. Bu fakt Yaqut əl-Həməvinin (1178/1179-1227) məlumatının dəqiqləşdirilərək Gəncə kitabxanasının İbn Makulanın yaşadığı dövrdə, yəni XI əsrdə fəaliyyətini göstərir.
Elm mərkəzi kimi Gəncə həm də sufi şeyxlərin toplaşaraq hədis məclislərində fəaliyyət göstərdikləri şəhərlərdən olmuşdur. Çox görkəmli sufi şeyx-alimlərdən olmuş əs-Siləfi (1085-1180) Azərbaycanla yaxından bağlı bir şəxsiyyət olmuşdur. Bağdadda əl-Kiyə Əbülhəsən əl-Hərrasidən fiqhi, Xətib Təbrizidən isə ərəb dilini öyrənmişdi. Onun böyük nüfuzu sayəsində Misirin sahibi Fatimi xəlifəsi əz-Zahir əl-Ubeydinin vəziri əl-Adil əl-Həsən ibn əs-Sallar 1151-ci ildə İsgəndəriyyədə mədrəsə tikdirdirərək, hədis toplamaq niyyəti ilə bir çox şəhərlərə, o cümlədən Gəncəyə səyahət etmiş, orada çoxsaylı hafizlər, zəmanəsinin tanınmış şeyxləri ilə görüşmüşdü. Əbu Tahir əs-Siləfi kimi alim şeyxlərin Gəncə ziyarətində yerli alimlərlə görüşərək elmi mübadilə aparması yerli mədəni mühitin abu havasından xəbər verir.
Sultan və vəziri Nizamülmülk Arraniyyə məscidinə çatanda İbn Makula da Gəncəni ziyarət edən alimlər arasında idi. Səlcuqlar dövründə müdərrislər mədrəsələrin baş müəllimləri hesab edilirdi. Onlar sultanlar və vəzirlər tərəfindən təyin edilirdi. Nizamülmülk vəzirliyi dövründə müdərrisləri özü təyin edirdi. Sultan Səncərin (1118-1157) də müdərrisləri təyin etdiyi məlumdur.
Gəncədə Nizamiyyə mədrəsəsi
Gəncədə hədis məclisləri ilə yanaşı ədəbi yarışmalar da təşkil olunurdu. Bu şəhər bir çox görkəmli şəxsiyyətlər yetirmişdir. Nizamı Gəncəvi Gəncədə yazıb-yaratmışdır. XI əsrin sonlarında yaşayıb fəaliyyət göstərmiş Azərbaycanın böyük şairlərindən Qətran Təbrizi dəfələrlə Gəncədə olmuşdur. Belə yüksək səviyyəli ziyalıların olması Gəncə şəhərinin elmi-mədəni mühitinin göstəricilərindən biri olan təhsil müəssisələrinin - mədrəsələrin mövcudluğunu da təsdiq edir.
Əs-Siləfi Misirdən Yaxın və Orta Şərqin, o cümlədən Arran və Azərbaycanın şəhərləri arasında mədəni inkişaf səviyyəsinə görə seçilən Gəncəyə səyahət etmişdi. O, Gəncədə olarkən bu şəhəri ziyarətə gəlmiş bir çoxalimlərlə görüşmüş, onların nəql etdikləri hədisləri dinləyərək öyrənmiş, bu alimlər haqqında yeni məlumat toplamışdır. Onların arasında: “Öz zəkası ilə işıq saçan” Əbu Abdulla Muhəmməd ibn Əli ibn Muhəmməd ət-Təbəri əs-Siləfiyə həsr etdiyi şerini oxumuşdur. Əs-Siləfi “Mu´cəm əs-Səfər” əsərində Azərbaycan və onun bir çox şəhərləri, o cümlədən Gəncə və onun Nizamiyyə mədrəsəsi haqqında məlumat verir. Məlum olur ki, Gəncədəki mədrəsədə qazı Əbu Abdulla Məhəmməd ibn Əli ibn Muhəmməd ət-Təbəri kimi müdərris fəaliyyət göstərmişdir. “Parlaq zəkalı” bu şəxs oradakı təhsilə rəhbərlik etmişdir.“Gəncədə Nizamulmülkün onun atası üçün tikdirdiyi mədrəsədə müdərris vəzifəsində çalışmışdır. Fiqh və ədəb elmi fənlərinin müdərrisi olmaqla yanaşı həm də burada təhsilə başçılıq etmişdir. Əbu Abdulla ət-Təbəri həmin mədrəsədəki tədrisə rəhbərlik edərkən yaxşı işləmiş, onun idarəçilik qabiliyyəti daha da artmışdı”. Ən Nizamın Gəncədə tikdirdiyi mərdəsədə ilk dəfə dəsr demək səlahiyyətini Əbu Abdulla Məhəmməd ət-Təbərinin atası sufi-şafii-əşari alimi əl-Kiya əl-Hərrasi kimi məşhur olan Şəms əl-İslam İmadəddin Əbülhəsən Əli ibn Məhəmməd ətTəbəriyə (450/1058-504/1110) verməsi güman edilir. Əl-Kiya əl-Hərrasi Nişapurdakı Nizamiyyə mədrəsəsinin ilk rəhbəri məşhur imam əl-Cuveyninin (ö.478/1086) tələbəsi olmuşdur. Mənşəyini Təbəristandan götürmüş “ləyaqətli insan olan alim şeyx əl-Kiyə əl Hərrasi Nizamiyyə mədrəsəsində dərs demiş azərbaycanlı fəqihlərin də müəllimlərindən sayılırdı. Güman edilir ki, əl-Kiyə əl-Hərrasi daha sonra Gəncəyə müdərris təyin edilmişdi. Məsud ibn Namdarın əsərinin əlyazmasında doqquz dəfə əl-Kiyə əl Hərrasinin adı çəkilir. Digər tərəfdən Gəncədə təşkil olunmuş elmi yarışmalarda imamlar, divan əhli, qazılar iştirak edirdilər. İbn Namdara görə, bu yarışmalarda Camal əl-Quda Əbu-l-Həsən Əli ibn Məhəmməd ibn Məhəmməd ət-Təbəri də iştirak etmişdi. Z.Saidova görə mədrəsənin rəhbəri ikinci ət-Təbəri, yəni Camaləl-Quda da ola bilərdi. Bu şübhə hər iki şəxsiyyətin adının eyni olması, yalnız künyələrində fərqin olması ilə əlaqədardır.
Xarici keçidlər
[http://tarixinstitutu.az/Web/uploads/books/books/2020/03/OrtasrlrdAzrbaycanalimlrininelmilaqlri.pdf Nərgiz Əliyeva. Orta əsrlərdə Azərbaycan alimlərinin elmi əlaqələri və tədris fəaliyyəti. Bakı: «Turxan» NPB, 2015. - 168 s.]
Gərdək-i Sepiyan (Piranşəhr)
Gərdək-i Sepiyan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 640 nəfər yaşayır (100 ailə).
NGC 2303
NGC 2303, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Arabaçı bürcü istiqamətində yerləşir. E0 tipli. tərəfindən ildə 40.64 sm (16 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Hacıəmirkəndi (Pərsabad)
Hacıəmirkəndi — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 272 nəfər yaşayır (48 ailə).
Azeri (volost)
Azeri — Estoniyada balaca bir volost. Volostin sahəsi — 67,1 км². Onlardan 30 % meşədir. Volost mərkəzinin ərazisində 8 kənd var. Məlumatlara görə 2003-cü ildə
Klavanz-an-Ot-Uazan
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Niktaginkimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Cinsləri
[[SS 3 (* Abronia
Gərdəbon (Piranşəhr)
Gərdəbon - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 531 nəfər yaşayır (87 ailə).
Əli Əbilzadə
Əli Bəkir oğlu Əbilzadə (1930, Bakı, Azərbaycan SSR, SSRİ – 1993, Bakı, Azərbaycan) — hücumçu mövqeyində çıxış etmiş sovet futbolçusu, məşqçi. Azərbaycan SSR əməkdar məşqçisi.
Həyatı
Əli Əbilzadə 1930-cu ildə Bakıda anadan olub. 1946-cı ildə — 16 yaşında olarkən o vaxtlar Mərkəzi Pionerlər Sarayında yaranmış futbol bölməsinə üzv yazılıb. İlk məşqdən sonra futbol mütəxəssisi Mixail Alimkin ona hücumda oynamağı məsləhət görüb. 1950-1960-cı illər ərzində "Neftyanik"in heyətində ümumilikdə 134 oyun keçirib, 39 qol vurub.
1961-ci ildən məşqçilik fəaliyyətinə başlaylb. 1961-1962-ci illərdə "Neftyanik"də baş məşqçi Boris Arkadyevin köməkçisi kimi çalışıb. Sonralar Azərbaycanın bir çox komandalarında baş məşqçi işləyib.
Əli Əbilzadə 1993-cü ilin aprel ayında Bakı şəhərində vəfat edib.
Corctaun (dəqiqləşdirmə)
Corctaun — şəhər adı:
Hüseynqışlağıgürabazlı (Pərsabad)
Hüseynqışlağıgürabazlı — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 28 nəfər yaşayır (4 ailə).
Günel Zeynalova
Günel Rəhman qızı Zeynalova vəya Azəri Qızı Günel — Əslən azərbaycanlı olan Türkiyə müğənnisi.
Həyatı
Günel Zeynalova 25 oktyabr 1985-ci ildə Ağdamda anadan olmuşdur.
Karyerası
Hal-hazırda Türkiyədə fəaliyyət göstərir.
Sülh tağı
Sülh tağı - ABŞ-Kanada sərhəddində, Bleyn və Surrey şəhərləri arasında yerləşən abidə. Hündürlüyü 20.5 metrdir. Abidə 1921-ci ildə Samuel Hills tərəfindən tikdirilmişdir. Abidənin tikilməsində məqsəd 1814-cü ildə bağlanan Qent müqaviləsi nəticəsində yaranan ABŞ-Kanada sülh münasibətlərinin yüzilliyini qeyd etmək olmuşdu. Abidə tam olaraq ABŞ-Kanada sərhəddində, Ştatlararası 5 və Avtomaqistral 99 arasında şimal-cənub hərəkət zolaqlarının arasındakı yaşıllıq ərazidə yerləşir. Abidənin tacında hər iki ölkənin bayrağı dalğalanır. Frizin üzərində ABŞ tərəfdə “Children of a common mother” (Bir ananın övladları), Kanada tərəfində isə “Brethren dwelling together in unity” (Birlik içərisində yaşayan qardaşlar) yazısı həkk olunmuşdur. Tağın daxilində iki dəmir qapı yerləşdirilmişdir. Burada “May These Gates Never Closed” (Bu qapılar heçvaxt bağlanmasın) yazılmışdır.
Abidə hər iki tərəfdən Sülh Tağı Parkı ilə əhatə olunub. Park ərazisində yerləşən sərhəd keçid məntəqəsi rəsmi olaraq Duqlas adını daşısa da, daha çox Sülh Tağı sərhəd keçid məntəqəsi olaraq tanınır. Bura ən işlək sərhəd keçid məntəqəsidir.
Tarixi
İnşasına 1920-ci ilin İyul ayında beynəlxalq könüllülər tərəfindən başlanan abidə, 6 Sentyabr 1921-ci ildə tamamlanmışdır.
Veysəl Özgür
Veysəl Özgür (d. 1877, Trabzon – ö. 1931, Ankara) — Türk əsgəri.
Hərbi fəaliyyəti
1895-ci ildə Hərbi Akademiyaya daxil olmuşdur. 1899-cu ildə oranı bitirərək hərbi xidmətə başlamışdır. Balkan müharibələrində və Birinci Dünya müharibəsində iştirak etmişdir. 28 oktyabr 1920-ci ildə Anadoluya gedərək Türkiyə İstiqlaliyyət Müharibəsinə qoşuldu. 26 mart 1924-cü ildə öz istəyi ilə təqaüdə çıxdı. 3 noyabr 1941-ci ildə İstanbulda vəfat etdi.
Hablas (Lahican-i Şərqi dehistanı)
Hablas - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı, Lahican-i Şərqi dehistanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 41 nəfər yaşayır (7 ailə).
Hüseynqışlağıhacıxacəli (Pərsabad)
Hüseynqışlağıhacıxacəli — İranın Ərdəbil ostanının Pərsabad şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 256 nəfər yaşayır (46 ailə).
Vittenberq
Vittenberq (Lutherstadt Wittenberg) — Almaniyanın Saksoniya-Anhalt əyalətində şəhər.
NGC 4219
NGC 4219, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Əl-Bab hadisəsi (2017)
Əl-Bab hadisəsi — 2017-ci ildə Suriyanın Əl-Bab şəhəri yaxınlıqlarında Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus Tupolev Tu-22M-nin səhvən Türkiyə qoşunlarına hücumu. Hadisə nəticəsində 3 Türkiyə hərbçisi həlak olmuş, daha 11-i yaralanmışdır.
Hücum
Suriyanın Əl-Bab şəhərində İŞİD döyüşçülərini saxlamaqda şübhəli bilinən bir binaya zərbə endirən Tupolev Tu-22M təyyarəsi Türkiyə ordusunun mövqeyinə bomba atmışdır. Partlayış nəticəsində 3 Türkiyə hərbçisi həlak olmuş, daha 11-i yaralanmışdır. Türkiyə hərbi rəsmiləri zərbəni "təsadüfi" və "dost atəşi" hadisəsi adlandırmışdır. Kremlin sözçüsü Dmitri Peskov bildirmişdir ki, pilotlar Türkiyə hərbçiləri tərəfindən onlara verilən "koordinatları rəhbər tutmuş" və "bu koordinatlarda Türkiyə hərbçiləri olmamalı idi". Bu ittiham Türkiyə rəsmiləri tərəfindən rədd edilmişdir.
Nəticə
Türkiyə Baş Qərargahı Rusiyaya məxsus döyüş təyyarəsinin təsadüfən Türkiyə hərbçilərini hədəf aldığını açıqlamışdır. Rusiya hökuməti hadisəni təsdiqlədikdən sonra Rusiya Prezidenti Vladimir Putin Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğana zəng edərək öz peşmançılıq hissini bildirmişdir.
Milliyyətçi Hərəkat Partiyasının (MHP) sədri Dövlət Baxçalı 12 fevralda hadisə ilə bağlı açıqlama verərək onu pisləmiş, biabırçılıq kimi qiymətləndirmişdir. Cümhuriyyət Xalq Partiyasının (CHP) sədri Kamal Kılıçdaroğlu "Məsələ o qədər önəmlidir ki, başsağlığı mesajı ilə qaçmaq mümkün deyil" ifadələrindən istifadə etmişdir.
Sidr (alkoqollu içki)
Sidr və ya alma şərabı — ənənəvi olaraq, alma şirəsinin qıcqırdılmasından alınan spirtli içki.
Sidr hər hansı alma növündən hazırlana bilər, fəqət sidr alması bu məqsəd üçün ən yaxşı sayılır.
Tarix
Əvvəl Böyük Karl (VIII—IX ə.) lalıq alma torbasına oturub, əzib, beləliklə ilk dəfə sidrı yaratdığını deyilirdi. Fəqət, almalardan xazırlanan spirtli içki hələ Böyük Plini (I ə.) tərəfindən qeyd olunur.
Birləşmiş Krallıq
Britaniya adambaşı ən çox sidr içən ölkə və eyni zamanda dünyanın ən böyük sidr istehsalçısıdır. Ordaki qanuna görə, sidr adlı içkinin tərkibi ən azı 35% alma şirəsindən (və ya konsentratından) ibarət olmalı. Eyni zamanda CAMRA (Campaign for Real Ale; ), fikrinə görə əsl sidrda ən azı 90% təzə çəkilmiş alma şirəsi olmalı.
Fransa
Fransada alma yetişdirmə haqqında biliyi qal tayfaları və onlardan sonra gələn, Fransa ərazisini təxminən 500 il ərzində idarə edən, Romalılardan irsən alıblar. Ölkədə ən ərkən bilinən sidr qeydi yunan coğrafı Straboya aiddir: o, Qalliyada alma ağacların bolluğu olduğunu yazıb, sidr kimi içkiyi izah edir.
Hazırda, Fransada sidr ancaq almalardan hazırlana bilər.
İtaliya
Keçmişdə, sidr Şimali İtaliyada geniş şəkildə istehsal olunurdu. Halbuki, faşit dövründə şərab istehsalçıları qorumaq məqsədi ilə çıxan, 7%-dən az spirti olan meyvələrdən hazırlanmış spirtli içkilərin qadağasına görə, ölkədə sidr istehsalı azalmışdı.
Portuqaliya
Şimali Portuqaliyanın keçmişində də, sidr çox populyar idi. XI əsrədək, orda sidr istehsalı şərab istehsalından böyük idi.
Hacıqəldə (Piranşəhr)
Hacıqəldə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Piranşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 222 nəfər yaşayır (41 ailə).
Polis əhvalatı 2 (film, 1988)
“Polis əhvalatı 2” (警察 故事 續集, Police Story Part II) — baş rolda Ceki Çanın çəkildiyi və rejissorluq etdiyi, 1988-ci ildə ərsəyə gətirilmiş döyüş-komediya janrında olan bir filmdir.
Məzmun
Narkotik mafiyasının azad edilmiş patronu Çu onu həbsxanaya qoyan polis məmuru Kevin Çendən (Jackie Chan) intiqam almaq üçün bir adamı işə götürür. Eyni zamanda terrorçular bir neçə bomba partlatdılar və 10.000.000 dollar tələb edirlər.
Tağıyev Ruslan
Tağıyev Ruslan Tağı oğlu (21 iyun 1984; İmişli, Azərbaycan SSR) — Azərbaycanlı MMA döyüşcüsü, yunan-roma güləşcisi, BUDO döyüşcüsü
Karyiyerası
İlk dəfə 1995-ci ildə müəllimi Faiq Rəfiyevin rəhbərliyi altında Karate Shotakan üzrə reqion Çempionatında birinci yerə çıxır, və beləliklə karyerasına start verir. Daha sonra 1996-cı ildə Karate Shotakan üzrə Respublika Çempionatının və 1997-ci ildə Karate Kyokushin üzrə Respublika Çempionatının qalibi olur.
1998-ci ildə isə ilk dəfə Karate Kyokushin üzrə Dünya Çempionatında iştirak edir və Dünya çempionu titulunu əldə edir və elə orda Ruslana "Qara Əjdaha" ləqəbini verirlər.
2001-ci ildə arm wrestling üzrə respublika çempionatında iştirak edib 1-ci yerin sahibi olur.
2008-ci ildə full contact karate üzrə Sinqapurda keçirilən Asiya çempionatında Azərbaycanı təmsil edən Ruslan Tağıyev rəqiblərini məğlub edərək 1-ci yerə çıxır. 2017-ci ildə MMA-nın submission növü üzrə dünya çempionatında 2-ci yeri əldə edir. 2021-ci ildə Ruslan Tağıyev Budo döyüş növləri üzrə Tunisdə keçirilən yarışda qalib gələrək dünya çempionu adına layiq görülüb.
2022-ci ilin sentyabrında Ankarada keçirilən Döyüş Növləri Olimpiadasında Azərbaycan Budo Döyüş Növləri Federasiyasının yığma komandasının üzvü və komandanın kapitanı Ruslan Tağıyev (70 kq, full-kontakt) bütün rəqiblərinə qalib gələrək Döyüş Növləri Olimpiadasının qalibi olub.
Hal hazırda Ruslan Tağıyev məşqlərə davam edir.
Həyatı
Ruslan Tağıyev 1984-cü ildə SSR Azərbaycanın İmişli rayonunun Qaravəlli kəndində anadan olub. İlk dəfə məşqlərə Faiq Rəfiyevin rəhbərliyi altında məşqlərə başlayır. thumb|Ruslan Tağıyev Məşq edərkən
Elmin Bayramov
Elmin Elməddin oğlu Bayramov (24 iyun 2002; Əsgərabad, Biləsuvar rayonu — 6 oktyabr 2020; Füzuli rayonu) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən Müharibəsinin şəhidi
Həyatı
Elmin Bayramov 24 iyun 2002-ci ildə Biləsuvar rayonunun Əsgərabad kəndində anadan olmuşdur. 2008-2019-cü illərdə Əsgərabad kənd tam orta məktəbində oxumuşdur. Subay idi.
Hərbi xidməti
2020-ci ilin iyul ayından Ağcabədi rayonunda yerləşən N-saylı hərbi hissədə həqiqi hərbi xidmətə başlamışdır.
Elmin Bayramov Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan Vətən müharibəsində iştirak etmiş, Füzuli rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə düşmən hücumunun qarşısını alarkən qəhrəmancasına həlak olmuşdur. Şəhid Elmin Bayramov 6 oktyabr 2020-ci il tarixdə Biləsuvar rayonu Əsgərabad kənd məzarlığında dəfn olunmuşdur.
Müqəddəs Vit kilsəsi (Çeski Krumlov)
Tarix
thumb|left|200px|Müqəddəs Vit kilsəsinin banisi və krallığın ən ali komorniki Rojmberkli I Pyotr Çeski Krumlovun roma-katolik prixodu 1317-ci ildən öncə, Krumlov panlığının varisi və nüfuzlu çex feodalı Rojmberkli I Pyotr (1347-ci ildə vəfat edib) tərəfindən yaradılmışdı. Prixod ilə bağlı ilk sənədli məlumatlar 1329-cu ilə aid edilir. 1309 və 1317-ci illər arasında Rojberkli Pyotr kiçik müqəddəs Vit prixod kostyolunun, onun yanında isə müqəddəs Vatslav kapellasının əsasını qoymuşdu.
Elmin Bayramov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmin Bayramov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Müqəddəs Vit kilsəsi (Çeski Krumlov)
Tarix
Krumlov prixodunun inkişafı və şəhər əhalisinin xeyli artması, Rojmberkli Pyotrun ilkin Vit kostyolunun yerində qotik üslubda yeni, daha geniş və möhtəşəm məbədin tikintisinə vadar etdi. Qotik kilsənin tikintisi 1340-cı ildə alman memarı Linhardın rəhbərliyi altında başlanılmış və yerli sənətkar Krumlovlu Stanek tərəfindən davam etdirilmişdi (əsas nefin qübbəsindəki yazı bunu təsdiqləyir).
Elmin Bayramov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzulinin rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmin Bayramov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elmin Bayramov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Müqəddəs Vit kilsəsi (Çeski Krumlov)
Tarix
1374-cü ildə Krumlov prixodu Doudleb dekanlığının mərkəzinə çevrilmiş, onun baş məbədi isə Müqəddəs Vit kilsəsi seçilmişdi. 1390-cı ildə Krumlov panlığını miras almış Rojmberkli III Yindrjix (1412-ci ildə vəfat edib), həmin vaxtadək inşa edilmiş kilsəni demək olar ki, tamamilə yenidən qurmağı qərara aldı. 1407-ci ildə onun razılığı ilə, dekan Bilskli Qostislav (1369-1414), sənətkar Yan Stanek və onun qardaşı oğlu Krumlovlu Stanek arasında kilsə tavanının yenidən qurulmasına və səkkiz ədəd dairəvi sütunların ucaldılmasına dair saziş imzalanmışdı (inşaat işləri üçün Milevdəki Müqəddəs İliya kilsəsi nümunə götürülmüşdü).
Kilsənin tikintisi xeyli uzanmışdı. Tikinti işlərinin davam etdirilməsi üçün maliyyə vəsaitləri təkcə Rojmberk panlarından deyil, həm də xeyli dərəcədə ictimai ianələrdən və xüsusilə də Praqa arxiyepiskopu Hazenburqlu (və yaxud Hazmburklu ) Zbinek Zayitsdən daxil olurdu. Kilsənin tikintisi artıq Qusçu müharibəsindən sonra tamamlanmış və artıq 1439-cu ildə Göylərə ucaldılmış Məryəm Ana və hələ yenidənqurma işlərinin tam başa çatmasından öncə Müqəddəs Vitin şərəfinə təqdis olunmuşdu.
1583-cü ildə kilsə Rojmberk sülaləsindən olan vladarjların ailəvi sərdabəsinə çevrilir. Elə həmin ildə, Rojmberkli vladarj Vilemin həyat yoldaşı Badenli Anna Mariya, 10 dekabr 1592-ci ildə isə o özü bu kilsədə dəfn edilmişdi. Onun qardaşı Pyotr Vok sərdabənin üzərindəki kilsə presviterisində yeni baş altarı ("Rojmberk altarı") və qırmızı mərmərdən olan və əfsanəvi Rojmberk atlısının heykəli ilə bəzədilmiş başdaşıları ucaltmışdı. 1591-ci ildə Pyotr Krumlovda yezuit kollegiumununun əsasını qoymuş və Müqəddəs Vit kilsəsini onun hamiliyi altına (patronatına) vermişdi. Vladarj Pyotr Vokun 1611-ci ildə ölümündən sonra, yezuit-ataların səyi nəticəsində Rojmberk atlısı kilsədən çıxarılmışdı, on il sonra isə, Krumlov yezuit kollegiumun rektoru Albrext Hanovski Rojmberkli Vilem və Annanın mərmər başdaşılarının kilsədən yığışdırılmasını əmr etmişdi. Bu, lakin Vilemin sonuncu arvadı Pernşteynli Poliksenanın və Praqa arxiyepiskopu III Yan Lohelin kəskin etirazlarına səbəb olmuşdu və yalnız bunun sayəsində, qəbirlərin öz yerlərində saxlanılmasına dair qərar qəbul edilmişdi.
1670-ci ildə Çeskokrumlov ruhani idarəsi Müqəddəs Vit kilsəsinin yeni baş altarının yaradılmasına təşəbbüs göstərmişdi. Yenidənqurma işləri Rojmberkli Pyotr Vokanın göstərişi ilə quraşdırılmış terrakota heykəllərin kilsədən çıxarılması ilə başlamışdı. Bu dəfə öz narazılığını Krumlov hersoqu İohann Kristian fon Eggenberq bildirmişdi; o hesab edirdi ki, mülkiyyətində olan ərazidə istənilən hər bir əhəmiyyətli layihə üçün onun şəxsən razılığı olmalı idi. Rojberklərdən miras qalmış əmlakın faktiki olaraq hersoqun xəbəri olmadan dağıdılmasına görə, kollegium və prelat səlahiyyətlərdən aşma üzrə ittiham edilmişdi. Yeni əsas altarın zahiri görünüşü barədə hersoq və dini idarə arasında mübahisələr 1683-cü ilə qədər davam etmişdi.
Rojmberk qəbirdaşlarının kilsədən çıxarılması məsələsi yenidən 1717-ci ilin dekabr ayında qaldırılmışdı; bu zaman prelat Geubel Krumlovun yeni seçilmiş hersoginyası Mariya Ernestina fon Eggenberqə müvafiq ərizə verərək bildirir ki, prisviterinin ortasında yerləşən və baş altardan isə bir neçə addımda olan məzar daşları, dini ibadət və mərasimlərin aparılmasına mane olur. Həmçinin prisviterinin planı da tərtib olunaraq, ərizə ilə birlikdə hersoqinyaya verilmişdi; hal-hazırda o, qəbirlərin yerini müəyyənləşdirməyə imkan verən yeganə sənəd sayılır. 1719-cu ildə yetmiş yaşlı hersoginya dünyasını dəyişir və qəbirdaşlarının gələcək aqibəti yenə də naməlum qalır.
Növbəti Krumlov hersoqu Adam Frants zu Şvartsenberq və xanımı Eleonora Amaliya fon Lobkovitz, 1724-1726-cı illərdə Müqəddəs Vit kilsəsinin daxilində Nepomutslu Müqəddəs Yanın şərəfinə kapella ucaldırlar və bu müqəddəsi Lobkovitz sülaləsinin himayədarı elan edirlər. XIX əsrdə kardinal Fridrix zu Şvartsenberq (1809—1885) Nepomutslu Müqəddəs Yanın gümüş relikvarinin içərisində saxlanılan çiyin sümüyünü kilsədəki kapellaya yerləşdirmişdi.
1780-ci ilədək kilsənin interyerində müxtəlif şəhər sənətkarlıq sexlərinin (qəssablar, çörəkçilər, bənnalar, dülgərlər, çəkməçilər, dərzilər, pivəçilər ağ və qara çörəkçilər, sərraclar, dəmirçilər və s) vəsaiti hesabına yaradılmış və yalnız "şərəfli təbəqəyə" məxsus çoxlu künc altarlar mövcud idi, lakin sonralar onlar neoqotika üslubunda "ümumi" dörd yan altar ilə əvəz edilmişdi.
1783-cü ildə ruhani idarəsinin və Krumlovun yeni knyazı I İohann Nepomuk knyaz zu Şvartsenberqin razılığı ilə, Rojmberkli Vilem və Anna Mariyanın mərmər başdaşıları nəhayət presviteridən çıxarılmışdı. Şvartsenberq qeydiyyatçısı Melxior Frantsek presviteridəki əsas altarın və kilsə xorlarının aşağısında yerləşən sərdabələrin yarılmasının nəticələri barədə geniş hesabat qoymuşdu. Rojmberklərin əzəmətli qalaydan hazırlanmış tabutlarından başqa, bu sərdabədə daha iki taxta tabut da aşkar edilmişdi; bunlardan birində Şvartsenberq sülaləsinin holland budağından olan və hersoginya Mariya Ernestinanın qohumu olmuş Mariya İohanna (1670-ci ildə vəfat edib), digər tabutda isə, 1750-ci ildə dünyasını dəyişmiş, hersoq İosif I Adam zu Şvartsenberqin bir yaşlı oğlu Frans İosif uyuyurdu. Şvartsenberqlərin taxta tabutlarını türbəyə yerləşdirilmişdi, Rojmberkli Vilem və Anna Mariyanın qalıqları isə, qalay qəbirlərdən palıd qəbirlərə köçürülərək yeraltı zirzəmiyə yerləşdirilmişdi. Rojmberklərin qalay tabutları daha sonra köhnə metal kimi hərracların birində satılmışdı. Tabutun içərisində aşkar olunmuş Rojmberkli Vilemin qızıl dəri ordeni daha sonra saxlanc üçün Vışebrod monastırının rahibinə verilmişdi. Hazırda həmin orden Praqadakı Milli muzeyin numizmatik şöbəsində saxlanılır. Rojmberklərin qırmızı mərmərdən olan başdaşıları Nepomutslu Yan kapellasının divarlarında və girəcəyin hər iki tərəfində yerləşdirilmişdir; burada onlar indiyədək saxlanılır.
1893-1894-cü illərdə aparılan yenidənqurma işləri nəticəsində, kilsə qülləsinin soğanvari günbəzi özünün indiki neoqotik üslubda səkkizüzlü görkəmini əldə etmişdi. Hazırda kilsə ibadət etmək üçün, eləcə də bəzən klassik musiqi konsertlərinə dinləmək üçün istifadə olunur.
1992-ci ildə "Çeski Krumlov şəhərinin Tarixi mərkəzi" obyektinin tərkibində Müqəddəs Vit kilsəsi Çexiyanın Mədəni irsinin bir hissəsinə çevrilmişdir. 1995-ci ildə isə, kilsə Çexiya Respublikasının milli mədəniyyət abidəsi elan edilmişdir.
Təsvir
Müqəddəs Vit qotik kilsəsi, hər üç nefinin eyni hündürlüyə malik olan zal tipli məbəddir. Kilsənin interyerinə uzadılmış qapalı beşüzlü presviterisi və onun hər iki tərəfində düzbucaqlı və mərtəbəli riznitsalar daxildir, burada həmçinin Qiyamət və Nepomutslu Müqəddəs Yan kapellası və şimal tərəfdən böyük pritvoru vardır. Kilsənin uzunluğu şərqdən qərbə 44 metr, eni və hündürlüyü isə 20 metr təşkil edir. Kilsənin qərb tərəfindəki fasada böyük zəng qülləsi yerləşdirilmişdi; onun birinci mərtəbəsindəki roman üslublu pəncərələr prizmaşəkillidir. Qüllənin yuxarı mərtəbələri səkkizbucaq formasına malikdir, onun sonuncu mərtəbəsi 1893-1894-cü illərdə neoqotik üslubda tikilmişdi.
Kilsənin cənub divarında beş pəncərə var, şimal divarında əvvəlcə daha dörd pəncərə mövcud idi, onlardan öz ilkin halında yalnız presviterinin yanında yerləşən birinci və dördüncü pəncərələr qalmışdır. İkinci pəncərə, onun altında Nepomutslu Müqəddəs Yan kapellasının ucaldılması ilə bağlı 1724-1726-cı illərdə xeyli daraldılmış, üçüncü pəncərə isə, Dirilmə kapellasının tikintisi ilə əlaqədar XV əsrin sonunda bağlanılmışdı.
Kilsə interyeri neoqotik üslubda yaradılmışdır. Əsas altar Müqəddəs Vit və Müqəddəs Məryəmin təsviri ilə bəzədilib. Bu əsər 1673-1683-cü illərdə, yəni yezuit ordeninin Krumlov şəhərində böyük təsir dövründə yaradılmışdı. 1897-ci ildə həmin əsər Yan Kreyçik tərəfindən yenidən çəkilmişdi. Yan altarlar Fransisk Ksaveri, Bakirə Məryəm, Müqəddəs Vatslav və Müqəddəs Floriana həsr olunub.
Sol künc nefin sol tərəfində Nepomutslu Yan kapellası yerləşir; girişin hər iki tərəfində Rojmberkli Vilem (1534—1592) və onun üçüncü arvadı Badenli Anna Mariyanın (1561—1582) türbəsindən buraya gətirilmiş qırmızı mərmərdən olan iki başdaşı yerləşir. Kapellanın altarı 1725-ci ildə rokoko üslubunda yaradılmışdı və bu Bernini tərəfindən Roma şəhərində yaradılmış analoji altarın dəqiq surətidir. Kapellanın taxçasında Şvartsenberq sülaləsinin bəzi üzvlərinin ürəkləri saxlanılır; onların içərisində xüsusi yeri Krumlov hersoqu Adam Frans zu Şvartsenberqin və onun xanımı Eleonora Amaliyanın qəlbi tutur. Kapellada həmçinin Eleonora Amaliyanın qalıqları dəfn olunmuşdu. Kapellanın yanındakı divarda XV əsrin 1-ci yarısında yaradılmış freska yerləşir, onun səthini Çarmıxa çəkilmə, Müqəddəs Veronika, Müqəddəs Yelizaveta, Mariya Maqdalena və Müqəddəs Yekaterina səhnələri təsvir olunmuşdur.
Qiyamət kapellası, kilsənin XIV-XV əsrdə aparılan qotik yenidənqurma dövrünə aiddir. 1439-cu ildə kilsənin təqdis olunmasından sonra, kapella Krumlov arxidekanlarının türbəsi kimi istifadə olunurdu. Kilsə interyerinin barokko üslubunda yenidən qurulması zamanı, tillər çıxarılmışdı, kapellanın girişi isə, yarımdairəvi tağ vasitəsilə baş nef tərəfə açılmış və zəngin portal memarlığı ilə bəzədilmişdi. Kapellanın yeni divar naxışları 1777-ci ildə Frantişek Yakub Prokiş tərəfindən həyata keçirilmişdi.
Üçüncü məbəd kapellası - kilsənin qərb tərəfində yerləşən qotik üslublu Müqəddəs İyeronim kapellasıdır; o, Rojmberkli I Yanın təşəbbüsü ilə, atası I Pyotr tərəfindən ucaldılmış Müqəddəs Vatslav kapellasının yerində 1389-cu ildə inşa edilmiş və dini ibadətlərin yerinə yetirilməsi üçün yeni göylər himayədarının şərəfinə təkrarən təqdis olunmuşdu. Bu kapella alman dilində moizələr üçün istifadə olunurdu. 1624-cü ildə bu kapella "Müqəddəs Məryəm yüksəlməsi" adı ilə tanınan alman katolik qardaşlığının istifadəsinə verilmişdi. 1787-ci ildə imperator II İosifin islahatları zamanı, katolik qardaşlıq buraxılmışdı, Müqəddəs İyeronim kapellası isə bağlanılaraq, yaşayış evi üçün yenidən qurulmuşdu.
Kilsənin qərb tərəfində neoqotik üslubda xorlar yerləşir, təxminən 1500-cü ildən burada orqan yerləşirdi. Kilsənin hazırkı orqanı isə 1908-ci ildə quraşdırılmışdı. Onun aşağısında qırmızı mərmərdən olan dörd sütun və baldaxinlə dövrələnmiş gözəl kupel yerləşir, XVI əsrdə o, Rojmberk altarının tərkib hissəsi idi.
Ədəbiyyat
• 2
Anna Demidenko
Anna Demidenko, təxəllüsü ilə Anna Veres — Ukrayna şairi, Leonid Qlibov adına Ədəbi Mükafatın laureatı.
Həyatı
Anna Demidenko 25 yanvar 1951-ci ildə Ukrayna SSR-də, Çerniqov vilayətinin Vereskunı kəndində anadan olmuşdur. O, Vereskuni orta məktəbini məktəbini və Kremençuq Pedaqoji Məktəbini bitirmişdir. Demidenko 1971–1976-cı illərdə Poltava Pedaqoji İnstitutununun Filologiya fakültəsində təhsil almışdır. O, Poltava vilayətinin kənd məktəblərində dərs demiş, metodist müəllim olmuşdur. Demidenko 2023-cü ildən etibarən Çerniqovda yaşayır. Demidenko Leonid Qlibov adına Ədəbi Mükafatın laureatı olmuşdur.
Nökər (peşə)
200px|thumb|right|Formalı bir [[Amerikalılar|amerikan nökəri təsvir edən afişa. Təqribən 1939-cu il.]]
Nökər, qulluqçu və ya xidmətçi — müxtəlif ev işləri görənlər və ümumiyyətlə işəgötürənin evində yaşayan şəxs. Böyük evlərdə müxtəlif vəzifələri yerinə yetirən çox sayda nökər ola bilər. Onlar çox vaxt daxili bir iyerarxiya meydana gətirirlər.
Etimologiyası
Nökər sözü Azərbaycan dilinə monqol dilindən keçmişdir, mənası "dost", "yoldaş" deməkdir. Monqol əyanlarının silahlı dəstəsinin üzvləri olan nökərlərdən götürülmüşdür. XIV əsrdən nökər ifadəsi Azərbaycanda, İranda və Mərkəzi Asiyada yayılmışdır.