cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Petra della Valle
Səyahətləri
O 1614-cü ilin iyunun 8-də qayıqla Venesiyadan ayrılır və Konstantinapola doğru yola düşür. 15 avqustda Konstantinapola çatır. Bu zaman Osmanlı imperatoru I Əhməd taxta idi. Bir il burada qaldıqdan sonra 2 oktyabr 1915-ci ildə İsgəndəriyəyə doğru yenidən yola düşür. Səyahəti zamanı Nilin yuxarı axarı ilə Qahirəyə gəlib çataraq burada piramidaları ziyarət etmişdir. Xeops piramidasında apardığı qazıntılar zamanı biri qadın biri kişiyə aid olan 2 mumya tapımış və onları palma yarpaqlarına bükərək İtaliyaya gətirmişdir. Daha sonra 1728-ci ildə mumyalar Drezden muzeyi tərəfindən alınaraq günümüzdə də Drezdendə sərgilənməkdədir. Səyahətinin əsas məqsədi Qüdsə getmək olan Petra della Valle bura səyahət etdikdən sonra 20 oktyabr 1616-cı ildə Bağdada çatmışdır. Burada ailə həyatı quraraq o zamanlar Səfəvi imperiyası ilə müharibəyə hazırlaşan Osmanlıya səfər edir. Dövrün qaynaqlarından da görünür ki Petra della Valle siyasi düşüncəsi baxımdan özünü Səfəvi imperiyasına daha yaxın hiss etmişdir. O Səfəvi imperiyası ilə bağlı hiss və düşüncələrini 1999-cu ilin sentyabrında tapılmış və Divan adlandırılan əl yazmasında açıq şəkildə dilə gətirmişdir.
Səyyah Səfəvi sarayında
1617-ci ildə ailəsi ilə birgə Səfəvi dövlətinə səfər etmiş, bir müddət İsfahanda yaşamışdır. Burada yaşadığı müddətdə Şah Abbasın razılığı ilə şahın məsləhətçisi vəzifəsini yerinə yetirmişdir. O, öz səyahətnaməsində Şah Abbasın Osmanlı dövlətinin hücumlarını dəf edə biləcək gücdə bir hökmdar olmasından əlavə Qərb üçündə dini baxımdan uyğun bir müttəfiq olduğunu qeyd etmişdir. Divan adlanan əl yazmasında Şah Abbasın dinə olan mülayim münasibətindən bir neçə yerdə söz açmışdır. Divan, müəllifin Şah Abbası tərifləyən və ona sağlam, uzun bir ömür diləyən təşəkkür hissləri ilə dolu ifadələrində Şərq dünyasına xas qəliblər istifadə etməsi, əsərə maraqlı bir xüsusiyyət qatmışdır. Bunda əlavə səyyah Şah Abbasla birgə etdiyi səfərləri, bu səfərlərin tarixini və səfərlər zamanı şəhərlərdə necə bir abu havanın hökm sürdüyünü ətraflı olaraq qeyd etmişdir: 1618-ci ildə Şah Abbasla birgə böyük və geniş bir şəhər olan Fərhadabada səyahət etidiyimiz vaxt biz, Səfəvi İmperiyasına doğru gələn Osmanlıya qarşı hazırlanırdıq Petra della Valle 18 dekabr 1617-ci il tarixdə İsfahandan dostu Mario Eskipanoya yazdığı məktubda belə deyir: Bütövlükdə İranda, xüsusən sarayda, böyüklər və əyanlar arasında daha çox türkcə danışılır, nəinki farsca... Türkcə danışmağın səbəbi bu deyil ki, iranlılar ona fars dilindən daha artıq dəyər verirlər. Əsas səbəb budur ki, bütün qoşun əslən türk olan qızılbaşlardan təşkil olunmuşdur. Şahın müxtəlif tayfalardan olan qulamları da daha çox türkcə danışırlar və farsca bilmirlər. Buna görə də nəinki əmirlər qoşuna aid məsələləri türkcə çatdırırlar, hətta vaxtının çox hissəsini əcgərlər arasında keçirən şahın özü də dediklərinin başa düşülməsi üçün türkcə danışır. Nəticədə bu dil bütün sarayda, qadınlar və digərləri arasında geniş yayılmışdır
Petra della Valle həmin məktubunda rəsmi yazışmalarda və şah fərmanlarında işlənən ədəbi dil olaraq fars dilinin də əhəmiyyətinə işarə edir.
1618-ci il may ayının əvvəllərində yazdığı başqa bir məktubda o, şahla görüşü və söhbəti barədə deyir:Şah mənə oturmağa icazə verdikdən sonra türk dilində bu yerlərə gəlişimin səbəbini və digər məsələləri soruşdu. Mən müxtəsər şəkildə və bacardığım kimi suallara cavab verdim. Mən cavab verdikcə, şah adəti üzrə eşitdiklərini farscaya tərcümə edib ucadan söyləyirdi... Bir dəfə nəyi isə izah edəndə, İranda «osmanlı» adlanan və bir çox sözləri baxımından buradakı türk dilindən fərqlənən Konstantinopol (İstanbul) türkcəsində danışdığım üçün şah mənim dediklərimi düzgün anlamadı Burada qaldığı müddətdə hətta türkcə bir şeir də qoşan müəllif 1620-ci ildə türk dilinin qrammatikasına dair bir kitab yazmış və həmin kitabın müqəddiməsində Osmanlı imperiyasının Avropa, Asiya və Afrikadakı qüdrəti, qızılbaşların İranda və digər türk xalqlarının Orta Asiyadakı hakimiyyəti baxımından bu dili öyrənməyin əhəmiyyəti və faydası barədə maraqlı mülahizələr söyləmişdir.
Əsərləri
İtaliyanın Modena şəhərindəki Este Universitetinin kitabxanasında Della Vallenin iki əlyazması tapılmışıdr. Birincisi 67 səhifədən ibarətdir və Qeyd dəftəri adlanır. İkincisi isə yuxarıda da bəhs etdiyimiz, nəzm və nəsrdən ibarət 41 səhifəlik kiçik bir əsər olan Divanıdır.
Le Lettere (Məktublar)
Osmanlı, Səfəvi və Hindistana olan səfərlərini özündə ehtiva edən Məktublar adlanan 3-cü kitabı 3 hissədən ibarətdir. O yaxın dostu Mario Eskipanoya 12 il ərzində 36 məktub yollayır. Bu məktublardan 10-u Osmanlı, 18-i Səfəvi dövlətindən, 8-i isə Hindistandan göndərilmişdir. Bu məktublar 1650–1663-cü illərdə Le Lettere adı ilə kitab halına gətirilərək yayımlanır. Əsər XIX əsrdə İngilitərədə, Səfəvi imperiyasına aid olan hissələri isə 1970-ci ildə yenidən nəşr edilir. 1942-ci ildə Florensiyada səyyahın Osmanlı dövlətindən yazdığı 7 məktubu Viaggio in Levante (Şərqə səyahət) adı ilə, daha sonra 1972-ci ildə Səfəvi dövlətindən yazdığı məktublar Lettere della Persia adı ilə, 1989-cu ildə isə İngiltərədə The Piligrim: the travels of Pietro Della Valle adı ilə çap edilir. Kitabın son nəşrləri La porta dell Oriente- letttere di Pietro Della Valle (Şərqin qapısı: Petra della Vallenin məktubları) və Pietro della Valle Abbas re di Persia- un patrizio romanp alla corte dello sciah nel primo 600 (Petra della Valle, İran Şahı Abbas- XVII əsrin əvvəllərində Şah sarayında bir romalı çələbi) dir.
Rene Defonten
Rene Luiş Defonten (14 fevral 1750, Fosse kəndi, Bretan — 16 noyabr 1833, Paris) — fransız botaniki, Fransa Elmlər Akademiyasının prezidenti (1804—1805). Parisdəki "Jardin des Plantes" bağının direktoru olmuşdur.
Todur Zanet
Todur Zanet — tanınmış qaqauz şairi, dramaturqu və ictimai xadimi
Həyatı
14 iyun 1958-ci ildə Moldovada – Qaqauziyanın Konqaz kəndində anadan olmuşdur.
1965–1975-ci illərdə Konqaz orta məktəbində, 1976–1981-ci illərdə Kişinyov Politexnik İnstitutunda oxumuşdur.
1985–1987-ci illərdə Moldovanın KP MK yanında olan Marksizm-Leninizm Universitetində təhsil almışdır.
"Ana sözü"
Uzun müddət mətbuatda çalışmış, hətta ilk qaqauz qəzeti olan "Ana sözü" onun əməyi sayəsində işıq üzü görmüşdür. Belə ki, o, 1986–1990-cı illərdə "Bucağın dalğasında" adlı kanalda redaktor işləmiş, qaqauz dilində TV və radio verilişləri hazırlamışdır. 1988–1994-cü illərdə ilk qaqauz qəzeti "Ana sözü"nü çıxarmışdır. 1999-cu ildən bu günədək həmin qəzetin və "Kırlanğac" jurnalının baş redaktorudur.
1989-cu ildən SSRİ Jurnalistlər İttifaqı və Moldova Jurnalistlər Birliyinin, 1990-cı ildən SSRİ Yazıçılar İttifaqı və Moldova Yazarlar Birliyinin, 1992-ci ildən isə Türk Dünyası Yazarlar Birliyinin üzvüdür.
Qaqauziyada latın qrafikasına keçmək sahəsində ilk addımları ataraq əvvəlcə "Ana sözü"nün səhifələrində alışdırma yazıları verib, 1993-cü ilin sentyabr ayının 25-dən etibarən qəzetini bütünlüklə latın qrafikasında çıxarmağa başladı.
1991–1993-cü illərdə Todur Zanet Kişinyov İncəsənət İnstitutunda qaqauz aktyorlarına qaqauz dilində dərs deyib. Həmin illərdə Jan Rassinin "Bəyazid" mənzum pyesini, E. Georgitanın "İki gəlinli qaynana", M. Baciyevin "Şənbə axşamı" əsərlərini qaqauz dilinə tərcümə edib. Bu pyeslər onun tələbələri tərəfindən tamaşaya qoyulub.
Qaqauz Milli Himni
Todur Zanet eyni zamanda Qaqauz Milli Himninin müəllifidir. Onun yazdığı Himn Qaqauz Xalq Konqresi tərəfindən 22 iyul 1990-cı ildə Qaqauz Respublikasının himni olaraq 411 səslə qəbul edilmişdir.
Poeziya
Şairin nəşr olunan şeir kitabları onu çağdaş qaqauz ədəbiyyatının ən məşhur simalarından biri kimi tanıtmışdır. O, "Mali" adlı ilk şeirini 1977-ci ildə yazmışdır. Onun "Gun aydın, evim!" (1989, 1990), "Qarışqalıq" (1989), "Axardı batıya gunəş" (1993), "Qıcırdayar qafamın çarxları" (1993), "Axar ulduz" (1998) kitabları oxucular arasında çox populyardır. Uşaqlar üçün qələmə aldığı "Bocəcik" (1991) kitabı isə Moldova Təhsil və Elm Nazirliyi tərəfindən uşaq bağçaları və ibtidai siniflər üçün vəsait olaraq qəbul edilmişdir.
Todur Zanetin bədii yaradıcılığı, xususilə poeziyası zəngin və çoxşaxəlidir. Mövzu baxımından onun şeirlərini iki əsas qrupda toplamaq mümkündür:
İlk qrupa daxil olan əsərlərində şair doğma xalqının şərəfli və keşməkeşli tarixini, onun yaşadığı faciə və fəlakətləri, xoşbəxt həyat və azadlıq uğrunda mübarizəsini, verdiyi qurbanları vətəndaş qeyrəti və yanğısı ilə təsvir edir, qaqauzların gələcəyi, dili, mədəniyyəti ilə bağlı düşüncə, əndişə və arzularını dilə gətirir, hamını birliyə, həmrəyliyə səsləyir. Bu baxımdan onun "Qaqauzluq yox olmaz!", "Bozqurd haqqında nəğmələr", "Kiminmiş bu torpaq", "Yaşa, xalqım", "Ana dilim", "Ayrılma dilindən, xalqım", "Mən bilirəm" və s. şeirləri diqqəti xususilə cəlb edir.
Todur Zanetin poeziyasına xas olan bir cəhət də ondan ibarətdir ki, o, qafiyədən az istifadə edir, cinas işlətmir. Bu, bir tərəfdən çağdaş qaqauz poeziyasının inkişaf meyilləri ilə əlaqədardırsa, digər tərəfdən onun Avropa və türk şeiri ilə bağlılığının məhsuludur.
Todur Zanetin bir çox şeirinə musiqi bəstələnib. Onların əksəriyyəti xalq mahnısına çevrilib: "Şən oynar qaqauzlar", "Yaşa, xalqım!", "Vətən", "Sən Cadır, gozəl Cadır", "Sənə sevdam" və s.
Dramaturgiya
O, öz qələmini dramaturgiya sahəsində sınamış və iki pyes yazmışdır:
Bu əsərlər Mixail Cakır adına Qaqauz Milli Teatrı tərəfindən səhnələşdirilmişdir.
Ədibin "Aclıq qurbanları" adlı pyesi rumın dilinə çevrilib və 2006-cı ildə "Viağa Besarabiei" jurnalında yayılıb.
Respublika
Respublika — hakimiyyət orqanlarının xalq tərəfindən seçildiyi idarəetmə formasıdır. Respublika elə idarəetmə formasıdir ki, burada dövlət başçısı seçilir, dəyişdirilir, nümayəndəli orqan və ya bilavastə seçicilər adından məhdudlaşdırılan formada hakimiyyətə sahib olmaq hüququ əldə edir.
Respublikanın formaları
Respublikanın müasir dövrdə üç başlıca növü vardır: prezident, parlament və qarışıq tipli respublika.
Dövlət in təsnifatının digər meyarları da mövcuddur. Belə ki, din ə münasibətdə dövlət dünyəvi və dini ola bilər. Dini dövlətlər bir qayda olaraq ruhani şəxslər - din xadimləri tərəfindən idarə olunur. Hakim din idarəetmə ideologiyasının əsası kimi qəbul olunur. Belə dövlət strukturu islam ölkələrində, xüsusilə,İran İslam Respublikasında və Mavritaniya İslam Respublikasında böyük əhəmiyyət kəsb edir.
QEYD
Həmçinin, XX əsr də hal-hazırda mövcud olmayan Sovet respublikası rejimi də mövcud idi. Belə respublikalar adətən SSRİ daxilində olsalar da, SSRİ-dən kənar bəzi respublikalar var idi ki, onlar da Sovet respublikası idilər. Sovet respublikasında ən ali səlahiyyət Sovetə (indiki Milli Məclis, Şura) məxsus idi. SSRİ-yə daxil olan sovet respublikalarında dövlət başçısı ilk öncə "...... Sovet Sosialist Respublikası nın Kommunist Partiyası nın Sədri" (1917-1990), daha sonra "Prezident" (1990-1991) olmuşdur.
Han Sun-Hi
Han Sun-Hi (d. 9 iyun 1972) — Cənubi Koreyanı təmsil edən həndbolçu.
Karyerası
Han Sun-Hi Cənubi Koreya yığmasının heyətində 1996-cı ildə Atlanta şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarına qatıldı. Final oyununda Danimarka yığmasına 37:33 hesabı ilə məğlub olan Cənubi Koreya yığması, Atlanta Olimpiadasını 2-ci yerdə başa vurdu və gümüş medal qazandı.
Güldəfnə
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Tarixçə
Qədim misirlilər və yunanlar bitkidən tərəvəz kimi istifadə edirdilər. Güldəfnənin toxumları mumiyaların balzamlanması, eyni zamanda müalicəvi məqsədlər üçün tətbiq edilirdi. Məsələn, Böyük Karl bitkidən keçəlləşmə əleyhinə istifadə etmişdir. Hindistanda isə brahmanlar güldəfnənin yarpaqlarından istifadə edirdi. Bitkinin qovrulmuş toxumlarından şərq ölkələrində hərəmxana qadınları saçlarına gözəl görünüş bəxş etmək üçün yararlanırdılar.
Əsasən bu ölkələrdə bitki xüsusilə çox istifadə edilir: Yunanıstan, Misir, Livan, Suriya. Güldəfnə bu ölkələrdə becərilir: Fransa, Misir, Tunis, Mərakeş, Efiopiya.
Güldəfnə bir çox ölkələrin mətbəxində müxtəlif adlar altında ədviyyat kimi tətbiq edilir: fenuqrek, fenum-qrek, feniqrek otu, yunan otu, dəvə otu və s. Lakin daha çox tanınmış adı şəmbələdir. Şəmbələ və ya hindlilərin dilində desək, şambala Tibetdə əfsanəvi bir şəhər adıdır. Belə qeyd edirlər ki, bu şəhər bir zamanlar mövcud olmuş, daha sonra isə itmişdir. Onların inancına görə bu şəhərdə tantrizm və buddizmin sirləri gizlənir. Məhz buna görə də güldəfnə hindlilərin sevimli bitkisinə çevrilmişdir və onlar bitkiyə qarşı böyük hörmətlə yanaşırlar.
Botaniki özəllikləri
Güldəfnə birillik ot bitkisi olub paxlalılara (Fabaceae) aiddir. Gövdəsi az budaqlanan olub 50-60 sm-lik hündürlüyə malikdir. Çiçəkləri xırda olub sarı rənglidir. Güldəfnə çiçəkləmə vaxtı ətrafa özünəməxsus ətir saçır. 4 mm uzunluqlu rombşəkilli qəhvəyi-sarı rəngli xırda toxumları var. Meyvələri üçbucaqşəkilli qında yerləşmişdir. Bir qında 20-ə qədər meyvə olur. Meyvələrin dadı şirintəhər və azca acı olur, qovrulduqdan sonra dadı yaxşılaşaraq yanmış qəndin, şəkərin dadına çevrilir. Bitkinin vətəni Aralıq dənizi sahillərinin şərq hissəsi, Kiçik Asiya hesab edilir.
Bitki işıqsevəndir, ona görə də günəşli yerlərdə yetişdirilir, toxumlar vasitəsilə çoxalır. Güldəfnə əsasən yabanı halda bitir. Bitkinin paxlameyvələrinin qınları saralmağa başlayanda toplanır və qurudulur, bundan sonra döyülüb toxumlar tam qurudulur.
Kimyəvi tərkibi
Bitkinin toxumlarının tərkibində 0,3%-ə qədər triqonellin alkoloidi, 3,5 mq% PP vitamini, rutin, steroid saponinləri və fitosterinlər, flavonoidlər, selikli və acı maddələr və s. mövcuddur. Bitkinin tərkibində olan 30%-ə qədər selik bakterisid plastırların, bəlğəmgətirici, antisklerotik preparatların hazırlanmasında istifadə edilir. Bitkinin tərkibində mövcud olan diosgenin maddəsi progesterona bənzəyir. Diosgenin orqanizmə daxil olduqda ondan steroid hormonlar və estrogen sintez edilir. Bitki mənşəli diosgenin orqanizmin hormonal balansını tənzimləyir.
Türkəçarə
Qurudulmuş ot və toz halına salınmış şəkildə onlar güldəfnəni "yaşıl pendirə" əlavə edirlər. Bu ədviyyə yeməklərə qovrulmuş fındıq dadı bəxş edir. Onu da qeyd edək ki, bəzən karri ədviyyatının 15-20%-ni məhz güldəfnə təşkil edir. ABŞ-da rom və digər içkilərin ətirləndirilməsi üçün bu bitki istifadə edilir. Onu bəzən xəmirə də əlavə edirlər. Hindistanda isə ondan qəhvənin surroqatını, təzə dərilmiş tər formasından isə salatlar hazırlayırlar. Bitkinin toxumlarını toz halına salmaq bir qədər çətin olduğuna görə o, satışda toz halında mövcud olur. Güldəfnə toxumu süd artırıcı bitki çayının tərkibində mövcuddur.
Sənayedə
Bitkinin toxumları inəklər üçün çox dadlı bir yemdir. Hətta inəklərə verilən yeməyin dadını yaxşılaşdırmaq üçün onların yemlərinə güldəfnə qatılır. Güldəfnənin ətri təzə biçilmiş otun ətrinə çox bənzəyir. Bu ətri ona verən 3-hidroksi-4,5-dimetil-2(5H)-furanon kimyəvi birləşməsidir.
Növləri
[[SS 2 (*
Sen-Viktor-e-Melvyö
Sen-Viktor-e-Melvyö  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sen-Rom-de-Tarn kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Miyo.
INSEE kodu — 12251.
Kommuna təxminən Paris dən 540  km cənubda, Tuluza şəhərindən 125  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 39  km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 374 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 227 nəfər (15-64 yaş) arasında 159 nəfər iqtisadi fəal, 68 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 70.0%, 1999-cu ildə bu 62.1%). Fəal 159 nəfərdən 142 nəfəri (83 kişi və 59 qadın), 17 nəfəri işsizdir (6 kişi və 11 qadın). 68 hərəkətsiz 17 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 28 nəfər təqaüdçü, 23 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Yeni Troiski (Avurğazı)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Əhali
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə çuvaşlar (100 %) üstünlük təşkil edir.
Jozef Deken
Jozef Deken — Belçika mənşəli fransız botaniki.
Tanacetum canescens
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Böyük sərkərdə (film, 1949)
Böyük sərkərdə qısametrajlı sənədli filmi rejissor Mikayıl Mikayılov tərəfindən 1949-cu ildə çəkilmişdir. Bakı Kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Film Stalinin anadan olmasının 70 illik bayramına həsr edilmişdir.
Məzmun
Film Stalinin anadan olmasının 70 illik bayramına həsr edilmişdir.
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 109-113.
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1949-cu ilin Azərbaycan filmləri 1940-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Madhouse (şirkət)
— Yaponiyanın ən tanınmış cizgi studiyalardan biri.
Tarix
2004-cü ilin fevralında Madhouse studiyası Index Corporation-un budaq şirkəti olub.
2011-ci ilin fevralın 8-də, yeni aksiyaların üçüncü tərəfdən paylaşdırması vasitəsi ilə Madhouse studiyanın əsas səhmdarı Index Corporation yerinə Nippon Television şəbəkəsi olub. 2014-cü ilin mart ayında Index Corporation öz payının 95%-ə qədər böyüdüb.
İş
Şirkətdə təhminən 70 adam işləyir. Onların sayı eyni vaxta istehsal olunan layihələrin sayından asılıdır. Bundan artıq, şirkət DR Movie adlı Cənubi Koreya cizgi sudiyasına sərmayə qoyub və onun Madbox Co., Ltd. adlı kompüter qrafikası ilə məşqul olan budaq şirkəti var.
Əməkdaşlıq
Madhouse Marvel Entertainment şirkəti ilə birlikdə Bleyd, Dəmir adam, Şimal porsuğu və İks-adamların adaptasiyası üzərində işləyirdi.
Amblyseius meghriensis
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Adi dəlixiyar
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 10-50 sm olan çoxillik ot bitkisidir. Bir neçə qısa gövdə əmələ gətirir. Yarpaqları iri, yumurtavari-ürəkvari, zəif dilimlidir. Bütövlüklə cod nahamardır. Tacı kifayət qədər böyük, açıq sarı rəngdədir. Meyvəsi uzunsov, ovalvari, toxunduqda sürətlə sıçrayıb şirə buraxır. May-avqust aylarında çiçəkləyir, iyun-noyabr aylarında meyvə verir.
Mənşəyi və yayılması
Adi dəlixiyar kserofil coğrafi tipinin aralıq dənizi sinfinin aralıq dənizi qrupuna aiddir. Aralıq dənizi, Balkan və Kiçik Asiya ölkələri, Rusiya, Ukrayna, Orta Asiya və Qafqazda yayılmışdır.
Azərbaycanda adi dəlixıyar Böyük Qafqazın Quba massivi, Kiçik Qafqazın mərkəzi və cənub rayonları, Bozqır yaylası, Samur-Dəvəçi və Kür-Araz ovalıqları, Kür və Naxçıvan düzənliyi, Abşeron, Qobustan, Lənkəranın Muğan rayonları və Diabarda yayılmışdır. Arandan yuxarı dağ qurşağına kimi (dəniz səviyyəsindən 2300 m qədər) bitir.
Ekoloji qrup və bitdiyi yerlər
Mezokserofitdir, dağ-kserofit və alaq bitkilik tiplərində rast gəlir. Quru yamaclarda, bostanlarda, alaq yerlərdə qrup şəklində bitir, dincə qoyulmuş torpaqlarda sıx ləkələr əmələ gətirir.
Kimyəvi tərkibi
Steroid, alkaloid, flavonoid, piyli yağlar və karotinoidlərlə zəngindir.
Təsiri və tətbiqi
Farmakopeyaya daxil olan ofisinal dərman bitkisidir. Elmi, eksperimental və xalq təbabətində, habelə kliniki sınaqlarda və homeopatiyada geniş tətbiq edilir. Əsasən böyrək, dəri, revmatizm, malyariya, sarılıq, babasil, bəd xassəli şişlər, radikulit xəstəlikləri, podaqra, işləmə, baş, qulaq və diş ağrıları zamanı istifadə olunur. Antibakterial, antihelmint, antifunqal, sidikqovucu, qusdurucu, işlədici və bəd xassəli şişlərə qarşı təsirə malikdir.
Əkstəsirləri
Zəhərlidir, daxilə qəbulu zamanı ehtiyatlı olmaq lazımdır.
İstifadə olunan hissələri
Müalicə məqsədi ilə bitkinin yerüstü hissəsi, çiçəkləri, meyvələri və kökü istifadə edilir.
İstifadə formaları
Cövhər və şirələr.
Oliver və kompaniya (cizgi filmi, 1988)
Oliver və kompaniya — Disney studiyası tərəfindən yaradılmış sayca 27-ci cizgi filmi. Filmdə pişiyi balası Oliver rolunu azyaşlı aktyor Coi Lourens səsləndirmişdir.
Qoşma (ədəbiyyat janrı)
Qoşma janrı — aşıq yaradıcılığında çox geniş yayılmış janr. Hər bəndi dörd misradan, hər misrası on bir hecadan ibarət şeir şəklinə qoşma deyilir. Qoşma və gəraylının qafiyə sistemi eynidir. Üç, beş, yeddi bənddən ibarət olan qoşmaların birinci bəndinin I və III misraları sərbəst, II və IV misraları həmqafiyə olur. Digər bəndlərin ilk üç misrası bir-birilə, son misrası isə birinci bəndin son misrası ilə qafiyələnir: a b c b, ç ç ç b, d d d b, e e e b və s. Möhürbənd adlanan son bənddə şair öz təxəllüsünü söyləyir. Məsələn:
Bunu yazmaq vacibdir. Bivəfanın, müxənnəsin,  nakəsin, Doğru sözün, düz ilqarın görmədim. Namərdin dünyada çox çəkdim bəhsin, Namusun, qeyrətin, arın görmədim.
Namərdi özümə mən dost eylədim, Yolunda canıma çox qəsd eylədim, Söyüddən bağ saldım, peykəst eylədim, Almasın, heyvasın, narın görmədim.
Nəfs aldatdı hər yetənə xan dedim, Bihuda kollara gülüstan dedim, Əbəs yerə bivəfaya can dedim, Zülmətin çox çəkdim, karın görmədim.
Huşum çaşdı, düşdüm olmaz oyuna, Yetmədim gözəlin əsli-soyuna, Aşıq oldum simasına, boyuna, Hayıf ki, kamalda dərin görmədim.
Ələsgər, elmində olma nabələd, Doğru söylə, sözün çıxmasın qələt, Şahiddə iman yox, bəydə ədalət, Alimlərin düz bazarın görmədim.
Qoşmalar daha çox məhəbbət mövzusunda olsa da, ictimai-siyasi məzmunlu qoşmalara da rast gəlinir.
Ayaqlı qoşma — aşıq musiqi–şeir yaradıcılığında ən geniş yayılmış janrlardan biri. Çox vaxt beş bənddən ibarət olur.
Yazılı ədəbiyyatda Ş. İ. Xətai, M. P. Vaqif, M. V. Vidadi, Q. Zakir, S. Ə. Nəbati, S. Vurğun, O. Sarıvəlli, S. Rüstəm, B. Vahabzadə kimi şairlər qoşma janrından istifadə etmişlər.
Boden gölü
Boden Almaniya, İsveçrə və Avstriya sərhədlərində yerləşən üç:  Yuxarı , Aşağı   və Reyn hövzələrindən ibarət göl. Boden gölünün yatağı dəniz səviyyəsindən  395 m hündürlükdədir və sahəsi 536 km², uzunluğu 63 km, dərinliyi 254 m-dir. sahilləri təpəlik, lakin cənub şərq hissədə qayalıqdır. Gölün sahəsində bir neçə qoruq mövcuddur. bu göl Reyn çayı üçün həm mənsəb həm də mənbə sayılır. Göl yalnız sərt qışda donur. Bu gölün Almaniya sahilində Konstans və Fridrixhafen, Avstriya sahilində Bregens şəhərləri yerləşir.
Bəhreyn körfəzi
Bahreyn Körfəzi— Qətər yarımadası vasitəsilə suyun əsas hissəsindən ayrılan Səudiyyə Ərəbistanının şərq sahillərində İran körfəzinin giriş hissəsidir. Körfəz Bəhreyn adalarını əhatə edir. Kral Fəhd körpüsü Bəhreyn körfəzinin qərb hissəsini keçərək, Səudiyyə Ərəbistanı ilə Bəhrey n arasında əlaqə yaradır.
Boden gölü
Boden gölünün hövzəsi sonuncu buzlaşma dövründə Alp yamaclarındakı Reyn buzlağının əsasındsa formalaşmışdır. Onu əriyən buzlağı əriməsindən yarandığı hesab edilir.
Bəhreyn körfəzi
Coğrafiyası
alt=Kral Fəhd körpüsü|thumb|263x263px|Bəhreyn körzəfi üzərində [[Kral Fəhd körpüsünün şərqdən görünüşü|left]] Bəhreyn körfəzi, Qətər yarımadası və Səudiyyə Ərəbistanı arasında İran körfəzinin qərb hissəsində uzanan böyük bir körfəzdir. Qətərin şimal hissəsi ilə Səudiyyə Ərəbistanı sahilinə çatmamış altı adadan və bir çox kiçik adacıklar qrupundan ibarət Bəhreyn yerləşir. Bəhreyn körfəzinin bu səbəbdən İran körfəzinə iki girişi var, ucqar qərbində Səudiyyə Ərəbistanına gedən qısa körpü yerləşir. Bəhreyn körfəzinin cənub hissəsinin uzanması Salvah körfəzini formalaşdırır. Bəhreyn adasının cənub-şərqində və Qətər sahillərinə yaxın, indi Bəhreynin bir hissəsi olan Havar adaları uzanır.
Zaqafqaziya təlxəsi
Zaqafqaziya təlxəsi(E.hohenackeri Str) — zəhərli ilan növü.
Bəhreyn körfəzi
Coğrafiyası
Səudiyyə Ərəbistanını Bəhreyn adasına birləşdirən Kral Fəhd körpüsünün 26 noyabr 1986- cı ildə təntənəli surətdə açılışı edildi. Körpü bir-birinə bərk bağlanmış beş körpüdən ibarətdir və dizaynı ətraf mühitə təsirini minimuma endirmək üçün seçilmişdir. Bəhreyni Qətərə bağlamaq üçün başqa bir körpü (2012) planlaşdırılmışdır. Bunun təxminən yarısı uzunluğunda möhkəm bənd olaraq, digər yarısı isə körpü olacaq. Körpünün mövcudluğu körfəzdəki suyun dövriyyəsinə əhəmiyyətli dərəcədə təsir göstərə bilər. thumb|285x285px|Bəhreyn körfəzi
Flora və faunası
Qətərin sahillərində olan Havar adaları, 1997-ci ildə Ramsar sahəsi olaraq siyahıya alındı. Onlar Sokotra qarabatdaq da daxil olmaqla bir çox quş növlərinə ev sahibliyi edir. Əsas adada ərəb köpgəröküzü və qum ceyranlarının kiçik sürüləri var.
Zaqafqaziya təlxəsi
Yayılması
Kiçik Asiyada, Şimali –Qərbi İranda, Zaqafqaziyada, Dağıstanda, Şimali Osetiyada və Çeçen –İnquşetiyada yayılmışdır. İki Yarımnövündən Azərbaycanda nominativ növ yaşayır. Başlıca olaraq dağətəyi meşələrdə yaşasa da aran meşələrinə də girir. Meşənin seyrək hissələrində, talalarında, kol bitkiçiliyi ilə zəngin olan dərə və yarğanlarda olur. Daşların altında, gəmirici yuvalarında və torpaqdakı müxtəlif çuxurlarda gizlənir. İnsanla yaxınlıqdan qaçmayaraq üzümlüklərdə və bağlarda məskunlaşır.2500 m-ə qədər dağlara qalxır.
Çoxalması
İyunun ikinci yarısı – iyulda 23–40 mm uzunluğunda 3–7 yumurta qoyur. Körpələr avqustun sonu – sentyabrda üzə çıxır. Siçankimi gəmiricilərlə qidalanaraq çox vaxt onları öz yuvalarında udur. Müxtəlif kərtənkələlərlə qidalanır. Körpələri cücülərlə qidalanır. Çox hərəkətli ilan olub sərt qayalara və ağaclara yaxşı dırmaşır. Təhlükə zamanı başın arxa hissəsini güclü şəkildə enlədərək fışıltı ilə düşmən tərəfə atılır, ancaq nadir hallarda dişləyir. İnsan üçün zərərsizdir. Zahirən gürzəyə çox oxşadığına görə çox vaxt onu öldürürlər. Nadir növ olduğundan Azərbaycan respublikasının Qırmızı kitabına daxil edilmişdir.
Bəhreyn körfəzi
Flora və faunası
Bəhreyn körfəzi dayazdır və sular kiçik bir istilik qabiliyyətinə malikdir. Sular sahil ətrafında 14 ilə 35 °C arasında (57-95 °F) temperaturda böyük tərəddüdə məruz qalırlar. Su İran körfəzinin digər hissələrinə nisbətən daha çox duzludur (10%). Bəhreyn ətrafında dəniz çəmənlikləri, mərcan rifləri, bataqlıq və manqrov sıx meşəliyi yayılmışdır. Bu sahələr ərazinin bioloji müxtəlifliyi, onurğasızlar, kiçik balıqlar, dəniz tısbağasının yaşayış mühitini təmin etmək üçün vacibdir.
Zaqafqaziya təlxəsi
Mənbə
Azərbaycan heyvanlar aləmi. III cild, Onurğalılar. Bakı "Elm". 2004–620 s.
Bəhreyn körfəzi
Flora və faunası
Bəhreyn sahildə dəniz dibinin və yatağının torpaqla doldurulması ilə ərazisini genişləndirir. 1963-cü ildə Bəhreynin sahəsi 668 km2 (258 sq mi) idi və 2007-ci ilə qədər isə ərazisi 759 km2 (293 sq mi) olmuşdur. Bitişik dənizlərdəki geniş mərcan rifləri məhv edilmiş və dənizdəki artan çöküntü digərlərinə zərərli təsir göstərmişdir. 1996 və 1998-ci illərdə Bəhreyn və Qətər arasındakı Fəşt Adam rifi istilik təzyiqindən zədələnmişdi, o zamandan bəri demək olar ki, tamamilə məhv edilmişdir.
Boden gölü
Adının tarixçəsi
Yuxarı və Aşağı göl adları hələ Roma imperiyası zamanında verilmişdir. Aşağı göl adı antik müəlliflər tərəfindən xatırlanır. Yuxarı gölə əvvəlcə sonralar isə  və nəhayət   adı verilmişdir. Orta əsrlərdə bu göl adı ilə göstərilir. Bir çox Avropa ölkələrində Konstans gölü kimi tanınır. alman dilli xalqların dilində Bodensee, holland dilində Bodenmeer adlandırılır.
Güman edilir ki, gölün adı yaşayış məskəni olan Bodman sözündən götürülmüşdür. "Bodmanda yerləşən göl" = Bodman-See. Adın mənşəyi Bodanrük yarımadası ilə də əlaqələndirilir. Antik mənbələrində (tarixçi Taçikusa əsasən) Şvabiya hersoqluğunun mərkəzində yerləşdiyinə görə ona "Şvabiya dənizi" də adlandırılır. Lakin bu halın qüsurlu oluğu söylənilir. Romalılar adətən Mare Suebicum dedikdə Boden gölünü yox Baltik dənizini nəzərdə tutduqları güman edilir.
Adalar
Göldə olan böyük adaların sayı 10-dur. Yuxarı gölə Maynau və Aşağı gölə isə Lindau adaları aiddirlər.
Göldə olan digər böyük ada isə Rayxenau adlanır və Ümumdünya irsinə aid edilir. Burada VIII əsrə aid Reixnau monastrı və ona aid icma yerləşmişdir. Ada özünün tərəvəzçilik təsərrüfatları ilə məşhurdur. Maynau Bernadotte ailəsinin şəxsi mülki sayılır. Lindau adasında eyniadlı qədim şəhər yerləşir.
Kiçik adalara Yuxarı göldə, Hoy, Verde, və Mettnau yarımadası aiddirlər.
Gəmiçilik
Boden gölündə sərnişin daşıyan sərhədyanı dövlətlərə (Almaniya, Avstriya, İsveçrə) və eyni zamanda "Boden gölü ağ donamasına"  aid gəmilər fəaliyyət göstərir. Donamanın ən qədim gəmisi 1913-cü ildə tikilmiş çarxlı "SD Hohentwiel"-dir.
Sen-Jan-d’Alkapye
Sen-Jan-d’Alkapye  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sent-Afrik kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Miyo.
INSEE kodu — 12229.
Kommuna təxminən Paris dən 550  km cənubda, Tuluza şəhərindən 130  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 55  km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 260 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 141 nəfər (15-64 yaş arasında) 103 nəfər iqtisadi fəal, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.0%, 1999-cu ildə bu göstərici 69.8%). Aktiv olan 103 nəfərdən 97 nəfəri (61 kişi və 36 qadın) işləyir, 6 nəfər işsizdir (3 kişi və 3 qadın). 38 hərəkətsiz 9 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 16 nəfər təqaüdçü, 13 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Baccharis sculpta
Baccharis sculpta Baccharis sculpta Baccharis sculpta
Laterit
Laterit — əvvəllər bu termin ekvatorial və rütubətli tropik ərazilərin torpaqları və yumşaq torpaq aşınma məhsullarına aid edilirdi. Hazırda lateritləşmə mürəkkəb bir proses kimi əsasən dəmir birləşmələrinin torpaq məhsullarının yan axınlarının gətirilməsi hesabına yaranması kimi izah olunur.
Baccharis sculpta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Laterit
Dəmirin həll olan formalarda toplanması əsasən səthi qleyləşmə prosesi nəticəsində baş verir. Onun hidroksidlər formasında çökməsi məhlulun hərəkəti yolunda geokimyəvi baryerlərin yaranması ilə əlaqədardır. Həmin baryerlər isə qranulometrik tərkibi və süxurların kimyəvi tərkibi, qrunt suyunun təsiri və s. ilə əlaqədardır. İlk dəfə laterit horizontlar Byuken tərəfindən (1807) təsvir edilmiş və laterit (lat. kərpic) adlandırılmışdır.
Laterit torpaqlar
Bu termin iki mənada işlədilir. Geniş mənada termin ferralit torpaqları ifadə edir. Dar mənada isə profildə laterit horizonta aid edilir.
Leona Paraminski
Leona Paraminski (tam adı: Leona Paraminski, ; ) — Xorvatiya kino, televiziya və teatr aktrisası.
Həyatı
Leona Paraminski Zaqreb yaxınlığındakı Vrbovets qəsəbəsində böyüyüb boya-başa çatmışdır. Uşaqlığı Xorvatiya və Almaniyada keçmişdir. Uşaq yaşlarından idman və incəsənətlə maraqlanmışdır. İbtidai və orta məktəbdə oxuyarkən dram qrupunun üzvü olub. İlk dəfə canlandırdığı obraz Zoluşka olub. Bu illər ərzində o, həm də xorda ifa edir, müasir və klassik rəqslərdən ibarət rəqs qrupunda fəal iştirak edir, həmçinin karate və tennislə məşğul olurdu.
18 yaşında Leona Zaqrebdəki Zaqreb Universitetinin Dramatik İncəsənət Akademiyasına daxil olur. Hələ universitetdə təhsil aldığı dövrdə Vinko na krovu filmində ən yaxşı aktrisa nominasiyasında F.R.K.A. mükafatına layiq görülmüşdür. Çəkildiyi ilk bədii film 1999-cu il istehsalı olan Madonnadır (Boqoroditsa, Neven Hitretsin rejissorluğu ilə). Bir il sonra 2002-ci ildə Pula kinofestivalında Leona Paraminski Rioda qış bədii filminə görə (Prezimiti u Riu, 2002) Xorvatiyada ən mühüm film mükafatı olan Ən yaxşı aktrisa Qızıl Arena ilə təltif olunur.
Leona Paraminski Xorvatiya Milli Teatrının üzvüdür. 2012-ci ilin mayında Tin Komlyenoviçlə ailə həyatı qurmuşdur.
Camışçılıq (film, 1966)
Camışçılıq — elmi-kütləvi film.
Məzmun
Azərbaycanda yeni camış cinsinin yaradılması, camışların yetişdirilməsi, döl işinin texnikası, yemləndirmə, sağılma, körpələrin bəslənməsi qaydaları haqqında ətraflı məlumat verir. Burada Daşüz sovxozunun qabaqcıl sağıcılarının qabaqcıl iş üsullarından bəhs olunur. Kadrlarda Salyan, Zərdab, Qax, Masallı rayonlarındakı camışçılıq sovxozlarında yaradılan naxırlar nümayiş etdirilir.
Film haqqında
Film Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Sen-Jülyen-an-Boşen
Sen-Jülyen-an-Boşen (, Sant Julian de Buechaine) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azür regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Qap. Aspr-sür-Büeş kantonuna daxildir.
INSEE kodu — 05146.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 124 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 85 yaşdan yuxarı (15-64 yaş arasında) 54 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 31 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 63.5%, 1999-cu ildə 70.1%). Fəal olan 54 nəfərdən 51 nəfər (32 kişi və 19 qadın) işləyir, 3 kişi işsizdir. 31 hərəkətsiz 4 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 14 nəfər təqaüdçü, 13 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Həmmadilər sülaləsi
Tarixi
Həmmadilərin tarixini, biri mərkəzin Kalatü-Bəni Həmmad olduğu 1015-1067, digəri Bicayəyə köçürüldüyü 1067-1152-ci illər arası olmaq üzrə iki dönəmdə incələmək mümkündür. Bunların ilki güc və əzamət dönəmidir. Bu illərdə dövlətin sınırları qərbdə Tənəs və Şələf vadisinə, şərqdə Əvras dağları aşılaraq Təbissəyə, cənubda isə Varglanın ötələrinə çatdı. Dönəmin ən önəmli hökmdarı olan Həmmad əl-Bərbəri (1015-1028), Zirilərdən Sultan Muiz ibn Badis ilə bir andlaşma imzaladı və onun tərəfindən bütün Mərkəzi Məğribin hökmdarı olaraq tanındı. Həmmad Şiələrlə mücadələ edərək Malikiliyi hakim etdi. Bunun üzərinə Məğribdəki nüfuzlarının təhlikəyə düşdüyünü görən Fatimilər bölgədə yenidən hakimiyət qurmak üçün Hilali ərəblərini Məğribə köç etdirdilər. Həmmad da Fatımilərlə ilişkilərinə son verib Abbasilərə itaət ərz etdi. Yerinə gəçən oğlu Qaid ibn Həmmad (1028-1054) atasının Muiz b. Badis ilə apardığı andlaşmanı pozdu; ancaq iki il sürən bir mücadələdən sonra tərəflər arasında təkrar andlaşma sağlandı. Muhsin b. Qaid doqquz aylıq bir hökmdarlıqdan sonra öldürüldü. Yerinə keçən Buluqqin ibn Məhəmməd bin Həmmad (1055-1062), Biskrə rəislərini ona itaət etdirdiyi kimi Mavritaniyadakı Zənatə qəbiləsi üzərinə yürüyüb Fas şəhrəni də ələ keçirdi (1062). Həmmadilər, Zənatə qəbiləsiylə apardıqları mücadələ sırasında Məğribə yeni yerləşmiş bir Ərəb qəbiləsi olan Bəni Hilalin Əsbəc və Adi qolundan böyük dəstək gördülər. Fəqət gedərək onların kuklaları halına gəldilər.
Əbülhəsən əl-Həsən ibn Əli
Əbülhəsən əl-Həsən ibn Əli (1109 - 1171) — İfrikiyyədə hökm sürən Zirilər sülaləsi (Sanhacə) dövlətinin sonuncu hökmdarı.
Həyatı
Fevral 1109-cu ildə Susədə doğuldu. Atasının ölümü üzərinə taxta keçdiyində hələ on iki yaşındaydı. Bu səbəblə dövlətin idarəsi Sandal əl-Xadim adlı siyasətdən anlamayan cahil bir məmlükün əlinə keçdi. Qısa bir müddət sonra idarədə gəvşəmə və çözülmə meydana gəldi. Bu durumu fürsət bilən Norman Kralı II Rocer, Murabıt hökmdarı Əli ibn Yusif bin Taşfînin komandanlarından Əbu Abdullah İbn Meymunun Siciliyaya hücumundan Həsən ibn Əlini sorumlu tutaraq Zirilər xanədanının mərkəzi Mehdiyəyə əsgər göndərdi. Ancaq şəhəri ələ keçirməyə müvəffəq ola bilmədi (1122). Ertəsi il 300 gəmi və 1000 süvariylə Hasi adasına hücum edən və Dəymas qalasını alan Normanlar, Həsən ibn Əlinin göndərdiyi qüvvələr və onların yardımına gələn ötəki Ərəb və Bərbəri qəbilələr tərəfindən ağır bir məğlubiyyətə uğradıldı.
Həmmadi əmiri Yəhyanın komandanlarından Mutarrif ibn Həmdun ibn Əli 1135-ci ildə  Məhdiyəyi dənizdən və qurudan mühasirə altına alınca zor durumda qalan Həsən ibn Əli, bölgədəki Bəni-Hilal qəbiləsinə mənsub ərəblərdən və Norman kralı II Rocerdən yardım istədi. Həmmadi mühasirəsi onların yardımı sayəsində başarısızlıkla sonuclandı. Həsən Həmmadiləri məğlubiyyətə uğradaraq bəzi gəmilərini ələ keçirdi. Bu vəsilə ilə Rocerlə bir saldırmazlık anlaşması imzaladı. Rocer 1137-ci ildə Cərbəni işğal etdikdən sonra bütün İfrikıyə sahillərini istila etdi. 1143-cü ildə Səfakusa hücum edən normanlar iki il sonra Karkənəyi işğal edib xalqını qılıncdan keçirdilər.
Osmanlı Bankına hücum
Osmanlı Bakına hücum 1896-cı ildə Daşnaksütun tərəfindən təşkil edilmiş, silahlı hücum. Hücum 26 avqust 1896-cı ildə saat 13:00 da baş vermişdir. Hücumun məqsədi, Avropa ölkələrinin və Rusiyanın diqqətini Osmanlı imperiyasında baş verən daxili qarşıdurmalara yönəltmək olmuşdur. Silahlı hücumu məşhur erməni terrorçusu Armen Qaro təşkil etmişdir. Armen Qaro bununla, maliyyə baxımdan yaxşı vəziyyətdə olan Osmanlı imperiyasını daxildən sarıtmaq istəyirdi. Silahlı hücumda Armen Qarodan başqa daha 25 terrorçu iştirak etmişdir. Əl bombaları, dinamit və tapançalarla silahlanan terrorçulardan 9 nəfəri, bankın mühafizə xidmətinin işçiləri tərəfindən öldürülmüşdür. Öldürülənlər arasında, hadisələrin təşkil edilməsində, böyük rolu olan Papken Siunidə vardı. Papken Siunin öldürülməsindən sonra, silahlılara rəhbərlik Armen Qaronun əlinə keçmişdir.
Əbülhəsən əl-Həsən ibn Əli
Həyatı
Həsən ibn Əli, kral Rocerə aralarındaki anlaşmanı xatırladınca da Rocer zirilərə tabe olmayan bölgələrə hücum etdiyini, anlaşmanın yürürlükdə olduğunu söylədi. Ancaq 1148-ci ildə yenidən Mehdiyəyə hücum etdi. Rocerin əmriylə yola çıxan Norman donanmasının komandanı Corci b. Mixail əl-Antaki, müsəlmanların zəiflərini və qıtlıq üzündən şəhərin müdafiəsiz buraxıldığını bildiyindən bu dəfə şəhəri işğala müvəffəq oldu (22 iyun 1148). Həsən ibn Əli ailəsi və əsgərləriylə birlikdə şəhəri tərk etdi. Beləcə İfrikıyədəki Zirilər xanədanı tarixə qarışmış oldu.
Osmanlı Bankına hücum
Osmanlı Bankına hücumun baş verməsindən sonra İstanbul şəhərində yaşayan türklər və ermənilər arasında münasibət gərginləşməyə başladı. Hadisədən bir neçə gün sonra, tərəflər arasında atışmalar başlamışdı. Hadisə zamanı Osmanlı Bankının prezidenti Edqar Vinsent terrorçu ermənilərlə danışıq aparmaq məqsədi ilə Rusiya səfirinə müraciət etmişdir. Rusiya səfiri, erməni əsilli diplomat Maksimovu məsələ ilə məşğul olmaq göstərişi vermişdir. Maksimov apardığı danışıqlarla, hər iki tərəflə görüşmüşdür. Maksimovun səyləri nəticəsində ermənilərin xeyrinə razılıq əldə olunur. Erməni terrorçular, Osmanlı imperiyasının sərhədlərini tərk edəcəkləri təqdirdə, heç bir təqibə məruz qalmayacaqlarına təminat alırlar. Terrorçular Edqar Vinsentin şəxsi gəmisi ilə şəhərdən ayrılırlar. Bir neçə gündən sonra terrorçular Fransanın Marsel şəhərinə çatırlar.
Əbülhəsən əl-Həsən ibn Əli
Həyatı
Mehdiyədən ayrıldıqdan sonra Maləka əmiri Muhriz ibn Ziyadın yanına gedən Həsən ibn Əli əs-Sanhaci, burada gözlədiyi ilgini görəməyincəyaxşı ilişkilər içində olduğu Fatimilərin hakimiyətindəki Misirə getmək istədi. Ancaq Corci tərəfindən sürəkli təqib edildiyi üçün əmizadəsi Yəhya ibn Əziz əl-Həmmadinin yanına Bicayəyə getdi. Müvahhidlərin qurucusu Əbdülmöminin Bicayəyi zəbtinə qədər orada qaldı (1152). Əbdülmömin ilə birlikdə İfrikiyə səfərinə qatıldı (1160) və daha sonra Mehdiyədə öldü.
Camışçılıq: süd və ət (film, 1988)
Məzmun
Texniki-təbliğat filmində heyvandarlığın ən faydalı sahəsi olan camışçılıq təsərrüfatının inkişafı problemlərindən, yeni zootexniki qaydalardan səmərəli istifadə olunmasından, camışların artırılması və saxlanılması qaydalarından danışılır.
Film haqqında
Film SSRİ Dövlət Aqrarsənayesinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Fərid Fərcad
Fərid Fərcad — Fars əslli ABŞ vətəndaşı olan skripka virtüözü. "skripkanı ağladan adam" kimi tanınır və dünyanın ən yaxşı skripka virtüözlerinden biri olaraq qəbul edilir.
8 yaşından bəri skripka çalan İranlı bir musiqiçi olan Fərcad, 1938-ci ildə Tehranda doğulmuşdur. 1966-cı ildə, Tehran Musiqi Konservatoriyasının klassik musiqi üzərinə master etmiş, bundan sonrakı addımında Tehran Simfonik Orkestrında əhəmiyyətli vəzifələr boynuna götürmüşdür. Fars Xalq Musiqisi təcrübəsinə sahib olan Fərcad, skripka ilə Klassik Qərb musiqisi üzərində də işləmişdir. Bu işləri Fars musiqisinin inkişafında əhəmiyyətli bir yer tutmuşdur.
Fərcad Pəhləvi sülaləsinin dövründə doğulmuş, lakin 1979-cu ildəki İran İslam İnqilabı əvvəlində ölkəsindən ayrılaraq Kaliforniyaya yerləşmişdir. Bu ildən etibarən ABŞ vətəndaşlığına keçmiş və həyatını ABŞ-da davam etdirmişdir, lakin özünü ABŞ-lı deyil, İranlı və Fars olaraq xarakterizə etməkdədir. İnqilabdan sonra İranda musiqinin "haram" elan edilməsi və qadağan edilməsindən sonra Fərcadın və bir çox Fars musiqiçinin ölkəyə girməsi qadağan edilmişdir. Sənətçi illərdir Los Angelesdə yaşamaqdadır.
Fərcadın yalnız piano və skripka istifadə edərək meydana gətirdiyi Anroozha (O Günlər) adında beş albomdan ibarət olan bir albom ardıcıllığı vardır. Ayrıca Golha Orkestri adlı kollektiv iki albom da sənətçinin əsərləri arasındadır. Bu albomlarda Fərcad öz deyimiylə təbiətdəki hüznü notalara tökmüşdür. Albomlarının bu istiqamətdə meydana gəlməsinin səbəblərindən biri olaraq inqilabdan sonra ölkəsindən uzaqlaşması və ölkəsindən uzaqda yaşamaq məcburiyyətində qalmasını göstərmişdir.
Anroozha ardıcıllığının ilk dördündə Fərcada Abdi Yamini, beşinci albomda isə həyat yoldaşı Mitra Tavakkoli Fərcad piano ilə yoldaşlıq etmişdir.
Abbadilər sülaləsi
Abbadilər sülaləsi—İşbiliyə mərkəz olmaq üzrə cənubi-qərbi Əndülüsdə hökm sürən bir ərəb xanədanı (1023-1091).
Tarixi
İşbiliyə qazısı Əbülqasım Məhəmməd ibn Abbad, Əndülüs Əməvi xilafətinin son illərində müluküt-təvaifin ortaya çıxdığı sırada Abbadilərin istiqlalını elan etdi (1023). Xanədanın qurucusu Məhəmməd ibn Abbadın Hirədəki Lahmi kralları soyundan gələn ataları, Əndülüsün fəthindən dərhal sonra Hımstan İşbiliyəyə köç edərək orada yerləşmişdilər. Məhəmməd ibn Abbad başlanğıcda Malaqadakı Həmmudilərin hakimiyətini qəbul etsə də, bu durum çox davam etmədi. Bu dövrdə Abbadilərin ən təhlikəli rəqibləri Kortubadakı Cöhvərilər idi. Dövrü hqqında çox bilgi olmayan Məhəmməd ibn Abbad 1042-ci ildə öldü.
Muhamməd ibn Abbadın oğlu Əbu Amr Abbad b. Məhəmməd, ərəblərin lideri sifətiylə Əndülüsdəki Bərbərilərə qarşı hərəkətə keçdi. İlk iş olarak Karmunədəki (Carmona) Məhəmməd ibn Abdullah əl-Birzali və oğlu İshaq ilə mücadiləyə girişdi. Daha sonra ölkəsini qərbə doğru genişlətmək üçün əsgəri hərəkata başladı. Onun bu uğurları Batalyəvs (Badajoz), Cəzirətülhadra (Algəciras), Qrnata və Malaqa hakimlərini birləşməyə sövq etdi. Bir müddət sonra Batalyəvstəki Əftasilər ilə Abbadilər arasında başlayan mücadilələr 1055-ci ilə qədər davam etdi.
Şotlandiya dövlət rəmzləri
Şotlandiyanın dövlət rəmzlərinə bayraqlar, ikonalar həmçinin Şotlandiya və onun mədəniyyətinin ruhunu təcəssüm etdirən mədəni hadisələr aid edilir. Adətən bu milli rəmzlər Şotlandiya folklorı və adət-ənənələrindən qaynaqlanan, bəzilərinin rəsmi dövlət statusu olan mədəni ikonalardır. Bir çox rəmzlərin milli və beynəlxalq aləmdə rəsmi status almamasına baxmayaraq, bəziləri məsələn Şotlandiyanın rəsmi gerbi heraldikada əksini taparaq Şotlandiyanın rəsmi və tanınan rəmzi kimi qəbul edilmişdir.
Himn
Şotlandiyanın rəsmi himni yoxdur. Qeyri-rəsmi himn adına bir neçə mahnı iddialıdır:
İsmixan Yusubov
İsmixan Məhəmməd oğlu Yusubov — Azərbaycanlı riyaziyyatçı alim, yazıçı-publisist.
Həyatı
1945-ci ildə Azərbaycanın Qazax (indiki Ağstafa) rayonunun Poylu kəndində anadan olmuşdur. 1962-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Mexanika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. Moskva şəhərində 1964-1967-ci illəri arasında keçən üç illik hərbi xidmət sonrası 1970-ci ilində universitetdən məzun olmuş və bir il Cəlilabad şəhərində riyaziyyat və fizika müəllimi işləmişdir. Azərbaycan Dövlət Universitetində (daha sonra Bakı Dövlət Universitetində) aspirant olmuş (1971), assistent (1974), baş müəllim (1981) və dosent (1989) vəzifələrində işləmiş, orada da namizədlik dissertasiyasını (1983) müdafiə etmişdir. 1993-2012-ci illərdə Türkiyənin universitetlərində (Kocaeli, Sakarya), 2012-2014-cü illərdə yenidən Bakı Dövlət Universiteti Mexanika-riyaziyyat fakültəsinin Cəbr və həndəsə kafedrasında işləmişdir.
Yaradıcılığı
İsmixan Yusubov 100-dən çox elmi məqalə, metodiki vəsait və kitabın müəllifidir. Elmi işinin mövzusu "Operatorların və normalı cəbr elementlərinin ədədi oblastı nəzəriyyəsi haqqında" ("К теории числовой области операторов и элементов нормированных алгебр") olmuşdur. M.Q.Pənahovla birlikdə 1991-ci ildə "Ehtimal nəzəriyyəsinin elementləri" (1-ci və 2-ci hissə), "Riyazi fizika tənlikləri üçün qoyulan tipik məsələlərin həllinə dair metodik göstəriş" adlı tədris vəsaitləri çap olunmuşdur.
Sakarya universitetində işlədiyi zaman M.Q.Pənahov ilə birlikdə yazmış olduğu “Leneer Cebir ve sonlu boyutlu lineer operatorlar teorisinin elemanları” adlı kiabı İstanbulda üç dəfə (2004, 2006, 2009) nəşr olunmuşdur və hazırda ondan Türkiyə universietlərində dərslik kimi isifadə olunur. Bundan başqa "Matematik güzeldir-Anlamanın sevinci ve kederi" adlı kitabı 2008-ci ildə İstanbulda, “Ədədi oblast” adlı monoqrafiyası isə türk və rus dillərində (“Sayısal Görüntü”, "Числовая область") Bakıda nəşr olunmuşdur. Ümumiyyətlə isə İ.M.Yusubov 20-yə qədər kitabın müəllifi və ya həmmüəllifidir.
Elmi əsərləri ilə yanaşı 1990-cı ildə onun Qarabağ hadisələrindən bəhs edən “Dosta məktub” ("Письмо другу") adlı ilk kitabı çap olunmuşdur. Bu kitab daha əvvəl 1989-cu ildə "samizdat" üsulu ilə çap olunaraq Azərbaycan və onun hüdudlarından kənarda Qarabağ münaqişəsində Azərbaycanın ədalətli mövqeyini əks etdirən tutarlı mənbə kimi oxucuların rəğbətini qazanmışdır. "Dosta məktub" 2002-ci ildə "Postskriptum" əlavəsi ilə yenidən nəşr olunmuşdur.
Bu mövzunun davamı olaraq, İsmixan Yusubovun 2011-ci ildə çapdan çıxmış "Erməni dosyası" kitabında Dağlıq Qarabağ və onun ətrafındakı hadisələr, keçmiş SSRİ-də milli münasibətlər haqqında düşüncələr, həmçinin bu məsələlərin meydana çıxması və inkişafı prosesinə tarixi ekskurs edilir. Tarixi həqiqətləri təhrif edənlərə əsaslandırılmış cavab və mürəkkəb, qəsdən dolaşıq salınmış işdən baş açmaq istəyən oxuculara "Erməni dosyası" kitabı kömək göstərmiş olur.
Korvinlər qəsri
Korvinlər qəsri (rum.Castelul Corvinilor,macar Vajdahunyadi vár) —Transilvaniyanın cənubunda, müasir Xuneadora şəhərində Xunyadi feodal evinin irsi mülkü. Matfey Korvinin atası Yanoş Xunyadi onu 15 əsrin ortasında Zlaşte çayının yanındakı təpə üstündəki qaya üzərində tikdirib.
Tarixi
left|thumb|200px|Qəsrin 18 əsr akvarelində təsviri, Macar Milli myzeyi İstehkam barədə ilk yazılı məlumat 14 əsrə aiddir. O vaxtki qala oval fomraya malik idi, yeganə müdafiə qülləsi isə şimal qanadda yerləşir, cənub tərəfdən isə onu daş divar qoruyur. 1409 ildə, döyüş xidmətlərinə görə, Yanoş Xunyadinin atası Vayk Xunyadi, qalanı və ona bitişik torpağı Macarıstanın kralı Sigizmunddan bəxşiş alıb. Yanoş Xunyadi qəsrin və bitişik torpaqların genişləndirilməsinin iki mərhələsini həyata keçirib. Birinci mərhələ 1441–1446 illərə aiddir, və bu vaxt ərzində yeddi qullə tikilib: dörd çevrəvari, və üç üçbucaqvari. İkinci mərhələ 1446–1453 illərə addir: məhz o vaxt saat qulləsinin əsası qoyuldu, əsas zallar və əlavə yardımçı otaqlar tikildi. right|thumb|200px|Qəsrin həyətinə görünüş Yanoşun ölümündən sonra qəsr onun oğlu Matyaş Korvinə qaldı. Onun əmri ilə şimal qanadında(Matyaşın lociyası adı ilə tanınan) lociya tikildi, saat qulləsinin tikintisi bitirildi və qəsrin başqa işləri davam etdirildi. Həmin an üçün qəsr Şərqi Avropa üçün, gec qotika ilə erkən İntibah ünsürlərini birləşdirən nadir tikiliyə çevrildi.