cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İkinci məbəd
Meydan
Məbədin inşasına üzərində bina ucaldılacaq nəhəng yeraltı tağların tikilməsi ilə başlanmışdır ki, tikili Moriya dağı üzərində səthi qurğuya çevrilməsin. Yer səviyyəsi həmin dövrdə indikindən ən azı 6 metr dərinlikdə olmuşdur və Qərb divarının tunellərində gəzməklə bunun şahidi olmaq mümkündür. Əfsanəyə görə Məbəd dağında bütün inşaat işlərinin tamamlanmasına cəmi üç il sərf edilmişdir; lakin, İosif Flavi kimi bir çox mənbələr inşaat işlərinin daha uzun müddət davam etdiyini, buna baxmayaraq, Məbəd binasının özünün inşasının üç ilə tamamlanmış ola biləcəyini yazırlar. İsanın Pasxa səfəri zamanı yəhudilər ona Məbədin 46 ilə inşa edildiyini söyləyirlər. Ehtimal ki, Mənbədin inşası imperator Titin b.e.70-ci ilində onu dağıtdrımasından cəmi bir neçə il əvvəl tamamlanmışdır.
Xalqlar həyəti
Bu ərazi bazar rolunu oynatırdı: həyətdə suvenirlər, qurbanlıq heyvanlar, yemək satılır, həmçinin yəhudilərə sikkə zərb etmək icazəsi verilmədiyindən Roma pulları Tir pullarına dəyişdirilirdi; Roma pulları iyrənc hesab edildiyindən Rəbbə nəzir verilə bilməzdi. Əhdi-Cədiddə İsanın məbədi alverçilərdən təmizləməsindən bəhs edilərkən məlumat verilir ki, Pesax zamanı yəhudilərin hər yerdən Yerusəlimə gəldiyi zaman zəvvarların zayı 300.000-dən 400.000-ə qədər çatırdı. Həmçinin çoxlu sayda bələdçilər məbəd ərazisində fəalyyət göstərərk turlar təşkil edirdilər. Yəhudi kişilərə məbədin içinə daxil olmağa imkan verilirdi.
Ağ kətan geyimdə olan kohanimlər bütün məbəd ərazisində fəaliyyət göstərəək zəvvarları istiqamətləndirir və qurbanlıq seçməkdə köməklik edirdilər. Cənubdan Hulda qapısı vasitəsiylə Xalqlar həyətinə daxil olanlar Kral qanadı ilə üzləşirdi; Kral qanadında bazar, inzibati tikililər və sinaqoq var idi. Yuxarı mərtəbələrdə böyük yəhudi müdrikləri dinləmə təşkil edirdi, kohanim və levitlər xor şəklində ifa edirdilər, ziyarətçilər isə bütün baş verənləri müşahidə edirdilər. Kral qanadı hissəsi də adətən Herodun işləri sırasına aid edilir; lakin, Qərb divarının tunellərində həyata keçirilən son arxeoloji tədqiqatların nəticələrinə əsasən demək olar ki, Kral qanadı e.ə. I əsrdə Aqripasın hakimiyyəti dövründə inşa edilmişdir ; İosif Flavinin Herodun Kral qanadında həyata keçirdiyi inşaat işləri ilə bağlı məlumatı isə daha çox siyasi xarakter daşıyır. Herodun hakimiyyəti dövründə qanad hələ xalq üçün açılmamışdı.
Xalqlar həyətindən şərqdə Solomon qanadı, şimalda Soreq – "orta ayırıcı divar" – yerləşirdi. Soreq Məbədin müqəddəs hissəsini ayırırdı. İosif Flavinin təsvir etdiyinə görə, daş divarla ayrılmış bu hissəyə yalnız yəhudilərin girməsinə icazə verilirdi.
Pinakl
Məsihin vəsvəsələri ilə bağlı Matfey və Lukanın verdiyi məlumatlardan İkinci məbədin bir və ya daha çox pinakla malik olduğu aydın olur:"Sonra o [ Satan ] onu Yerusəlimə gətirdi, məbədin pinaklına qaldırdı və dedi: "Əgər sən həqiqətən də Tanrının oğlusansa özünü burdan at."
Burda istifadə olunan yunan sözü "πτερυγιον" (pterugion) hərfi tərcümədə qüllə, rampart və ya pinakl mənasınıı verir. Stronq konkordasiyasına görə bu, kiçik qanad, dişli bina və parapet anlamını verə bilər. Arxeoloq Benyamin Mazar hesab edir ki, Məbədin Kendron vadisinə açılan cənub-şərq küncünə aiddir.
Soreqin içi
İosif Flavinin məlumatına görə daxili həyətə aparan on qapı var idi ki, onlardan da dördü cənubda, dördü şimalda, biri şərqdə, biri isə şərqdən qərbə — Qadınlar həyətindən Nikanor qapısı yanında yerləşən İsraillilər həyəti arasında yerləşirdi. Qapılar belə sıra ilə düzülmüşdü: Cənub tərəfdə (Qərbdən Şərqə istiqamətdə) Yağ qapısı, Zadəganlar qapısı, Su qapısı. Şimal tərəfdə (Qərbdən Şərqə istiqamətdə) İexoniya qapısı, Qurbanlıq qapısı, Qadınlar qapısı və Nəğmə qapısı. Şərq tərəfdə yəhudi zəvvarların daha çox istifadə etdiyi Nikanor qapısı Soreqin çox az hissəsi dövrümüzə çatmışdır. 270px|thumb|right|Müasir dövrdə [[Qübbətüs-Səhranın içində yerləşən Təməl daşının İkinci məbəddə Kodeş HaKodaşimin yerləşdiyi ərazi olduğu güman edilir.]] Bu rayonda bütün yəhudi qadınlar və kişilər üçün açıq olan Qadınlar həyəti yerləşirdi. Hətta ritual baxımdan təmiz olmayan kohenlər belə, müxtəlif məişət işlərini görmək üçün bura girə bilirdilər.
Həmçinin xariclənmişlər (ritual olaraq təmiz hesab edilmirdilər) üçün yer və nazareylər üçün ritual saç kəsimi yeri var idi. Məbədin bu ən böyük həyətində tez-tez rəqslər izləmək, nəğmələr və musiqi dinləmək olurdu.
İsraillilər həyətinə giriş üçün yalnız yəhudi kişilərə icazə verilirdi; burada onlar Kahinlər həyətində həyata keçirilən qurbanvermə mərasimini müşayət edirdilər. Kahinlər həyəti Levit kahinləri üçün təxsis edilmişdi.
Məbəd ziyarətgahı
Binanın girişi və Müqəddəslərin müqəddəsini ayıran pərdə arasında Məbədin məşhur elementləri yerləşirdi: menora, büxur yandırma altarı və ibadət üçün lazım olan digər əşyalar.
Ziyarətlər
Roma imperiyasının müxtəlif yerlərindən olan yəhudilər gəmilərlə Yaffa limanına (hazırda Tel-Aviv şəhərinin bir hissəsidir) gəlir, burda insə karvana qoşularaq Müqəddəs şəhərə üç günlük səfərə çıxır, son olaraq şəhərdə qalmaq üçün çoxsaylı karvansaralarda yer axtarırdılar. Daha sonra onlar özləri ilə gətirdikləri adi Roma və Yunan pullarının bir hissəsini yəhudi və Tir sikkələrinə dəyişirdilər. Ziyarətçilər Yerusəlimə çatdıqları ilk gündə qurban vermək üçün göyərçin və ya quzu alır və növbəti günün mərasimi üçün hazırlaşırdılar.
İlk növbədə ziyarətçilər Məbəd dağı kompleksinin cənubundakı qapıya gəlirdilər. Burda onlar qurbanlıq heyvanlarını yoxlayır, daha sonra mikvanı ziyarət edərək, ritual baxımdan təmizlənirdilər. Daha sonra qurbanlıqlarını da götürən zəvvarlar Hulda qapısına gedirdilər. Pilləkənlərlə üç mərtəbə yuxarı qarxan zəvvarlar qapıdan keçərək Xalqlar həyətinə daxil olurdular.
Dağıdılması
270px|thumb|left|[[Titin Zəfər tağında Yerusəlim məbədinin yağmalanmasını göstərən relyef.]] B.e. 66-cı ilində yəhudilər Roma imperiyasına qarşı üsyan qaldırırlar. Dörd il sonra, 4 avqust 70 ci ildə (Avın 9-cu, Tişa-be-Av günü) və ya 30 avqust 70-ci ildə, Titin rəhbərliyi ilə Roma legionu üsyançıların müqavimətini qıraraq şəhəri ələ keçiri. Bundan sonra Yerusəlim şəhərinin böyük bir hissədi və İkinci məbəd dağıdılır. Titin İudeyada triumfu şərəfinə Romada inşa edilmiş Zəfər tağında, Yerusəlimdən əldə edilmiş qənimətləri, o cümlədən Menoranı daşıyan Roma əsgərləri təsvir edilmişdir. Kolizey kitabəsində binanın b.e. 79-cu ilində imperator Vespasian tərəfindən hərbi trofeylərdən inşa edildiyi – ehtimal ki, İkinci məbəddən ələ keçirilmiş qənimətlərin Kolizeyin inşası üçün xərcləndiyini göstərir.
Yerusəlim məbədinin yerində indi Qübbətüs-Səhra məscidi yerləşir. Məbəd dağının qapıları Əl-Əqsa məscidinin (xeyli sonra inşa edilmişdir) yanında yerləşir. Yerusəlimin ələ keçirilməsindən sonra yəhudilər dağıdılmış şəhərdə yaşamağa davam etsələr də, imperator Adrian Aelia Kapitolina adlı yeni şəhər saldırır. B.e. 135-ci ilində Bar-Koxba üsyanının sonunda əksər yəhudi icmaları qırğına məruz qalır və yəhudilərə Yerusəlimdə yaşamaq qadağan edilir. Herodun məbədinin yerində Roma tanrılarına məbəd inşa olunur.
Arxeoloji tədqiqatlar
250px|thumb|right|Kitabə hazırda İstanbul Arxeologiya Muzeyində nümayiş etdirilir.
Məbəd xəbərdarlığı kitabəsi
1871-ci ildə Yerusəlimin Məbəd dağı yaxınlığındakı həyətdə 60x90 sm ölçüyə malik, üzərində Yunan hərfləri ilə mətn yazılmış yonulmuş daşdan kitabə aşkarlanmış, fransız şərqşünası Şarl Simon Klermon-Qanno isə həmin kitabəni "Məbəd xəbərdarlığı kitabəsi" adlandırmışdır. Kitabədə yəhudi olmayanların Soreq ərazisinə daxil olmaları və sair ilə əlaqəli qadağanları ümumi şəkildə təsvir edir. Kitabədə yeddi sətir vardır:
Kitabə hazırda İstanbul Arxeologiya Muzeyində saxlanılır. 1935-ci ildə bu kitabəyə oxşar məzmunlu daha bir kitabə aşkar edilmişdir.
Trubaçılar yeri
250px|thumb|right|Hazırda [[İsrail Muzeyində saxlanılan Truba yeri kitabəsi]] Digər qədim bir kitabə Herod dağının cənub qərbində daş üzərində aşkarlanmışdır; kitabədə yazılır: "truba səsi gələn yerə…". Daşın formasına görə, onun, İosif tərəfindən təsvir edilən "kahinlərdən birinin dayanıb truba səsindən sonra işarə etdiyi" yerə aid kitabənin qalığı olduğu güman edilir. Bu məlumat, Talmudda verilən informasiya ilə oxşardır.
Məbəd kompleksinin divarları və qapıları
1967-ci ildən sonra arxeoloqlar müəyyən etmişlər ki, divarlar Məbəd dağı boyunca keçmiş və Şir qapısı yanındakı divarlar da onun bir hissəsi olmuşdur. Buna görə də, Qərb divarı Yerusəlim məbədinin dövrümüzə çatmış yeganə hissəsi deyildir. Hazırda, Robinzon tağı (amerikan tarixçi Edvard Robinzonun şərəfinə adlandırılmışdır), platformanın zirvəsi və daha uzaqda yerləşən yüksəklik arasında yerləşən tağın başlanğıcı olaraq qalmaqdadır. Ziyarətçilər və zəvvarlar da saxlanılmış, lakin hazırda qapalı olan qapılar vasitəsiylə cənubdan keçir və kollonada vasitəsiylə platformanın yuxarısına qalxırdılar. Cənub divarı parad girişi kimi nəzərdə tutulmuşdur. Son arxeoloji qazıntılar zamanı ziyarətçilərin ritual təmizlənməsi üçün nəzərdə tutulmuş çoxsaylı mikvalar (ritual vannaları) və hazırda qapalı olan girişlərdən birinə aparan möhtəşəm pilləkən aşkar edilmişdir.
Yeraltı qurğular
250px|thumb|right|Solomon tövlələrinin görünüşü Divarların içindəyerləşən platformanın altında Solomon tövlələri kimi tanınan çoxtağlı tavana malik zallar yerləşir. Dövrümüzə yaxşı qorunmuş vəziyyətdə çatmış həmin tikililər, yəhudi tərəfinin etirazlarına baxmayaraq Vəqf tərəfindən qismən dəyişdirilərək Əl-Mərvan məscidi kimi istifadə edilir. Bu hadisə hələ də mübahisə mövzusu olaraq qalır.
Karxana
28 sentyabr 2007-ci ildə İsrail Əntiqlər İdarəsindən olan arxeoloq Yuval Barux bəyan edir ki, aşkarladıqları karxana, ehtimal ki, Herod məbədinin inşası zamanı daşın əldə edildiyi karxanadır. Aşkarlanmış sikkələr, saxsı və metal məmulatlarına əsasən müəyyən edilmişdir ki, karxana e.ə. 19-cu ildə istismar edilmişdir. Arxeoloq Ehud Natzer təsdiq edir ki, kəsim yerləri göstərir ki, karxana yüzlərlə qulun çalışdığı nəhən ictimai layihə üçün istismar edilmişdir.
Həyətlərin mozaik döşəməsi
Son dövrlərdə aparılan arxeoloji tədqiqatlar zamanı İkinci məbəd dövrünə aid çoxlu sayda mozaik döşəmə qalıqları aşkar edilmişdir.
Maqdala daşı
Ehtimal edilir ki, Maqdala daşı kimi tanınan artefakt üzərində 70-ci ildə İkinci məbədin dağıdılmasından əvvəlki görünüşü əks edilmişdir.
Ketidağ
Ketidağ — Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər rayonunun ərazisində dağ. Azərbaycanla Ermənistanın sərhədindədir. Yerli əhali tərəfindən Keyti dağı adlanır. Dağla bağlı xalq arasında bir cox əfsanə və rəvayətlər mövcuddur. Tədqiqatçıların ehtimalına görə, oronim türk dillərindəki kat (dağın meşəsiz, gündüŞən tərəfi, pilləvari, sıra) sözündən əmələ gəlmişdır.
Ruslan İbadlı
Həyatı
Ruslan İbadlı 19 fevral 1995-ci ildə Biləsuvar rayonunun Nəsimikənd kəndində anadan olmuşdur. Nəsimikənd kənd tam orta məktəbində orta təhsilini almışdır.
Hərbi xidməti
Ruslan İbadlı Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyü uğrunda 27 sentyabr 2020-ci il tarixdən başlayan Vətən müharibəsində iştirak etmiş, Cəbrayıl rayonu istiqamətində gedən döyüşlərdə vuruşmuş, 28 sentyabr 2020-ci il tarixində düşmən hücumunun qarşısını alarkən qəhrəmancasına həlak olmuşdur.
Şəhid Ruslan İbadlı 1 oktyabr 2020-ci il tarixində Biləsuvar rayonu Nəsimikənd kənd məzarıstanlığında dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan İbadlıölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan İbadlı ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan İbadlı ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Ruslan İbadlı ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Frankeniya
—  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Şərəbyan
Şərəbyan və ya Şərəbiyan — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sarab şəhristanının Mehriban bəxşində yerləşən bir şəhərdir. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 4,374 nəfər və 1,038 ailədən ibarət idi .Əhalisinin əksəriyyəti azərbaycanlılardan ibarətdir və Azərbaycan dilində danışırlar.
Kəhrəba turşusu
Ilk dəfə kəhrəba turşusunu XII əsrdə kəhrəbanın birbaşa qovulmasından almışlar.
Sənayedə isə kəhrəba turşusu, əsas etibarı ilə, malein anhidridinin hidrogenləşdirilməsindən alınır. Kəhrəba turşusunun duzu və efirləri suksinatlar (lat. Succinum – kəhrəba) aşlandırılır.
Orqanoleptik xassələri
Kəhrəba turşusu ağ kristalar olub, zəif və yüngul duzlu-acıtəhər dada malikdir [2].
Fiziki xassələri
Ərimə temperaturu 183oC, qaynama temperaturu 235 oC-dir. 235oC-dən yuxarı temperaturda özündən Н2О ayırır və kəhrəba anhidridinə çevrilir. Kəhrəba turşusu 130 - 140 °С-də asanlıqla qovulur. Suda həll olması (100 q suda): 6,8 (20 °С-də), 121 (100 °С-də)-dir. Həmçinin həll olur: etil spirtində 9,9 (5°С); dietil efirində - 1,2 (15°С). Kəhrəba turşusu benzolda, benzində, xloroformda həll olmur. Dissosasiya sabitləri belədir: Ка1= 7,4*10−5, Ка2= 4,5*10−6.
Kimyavi xassələri
Ammonyak və aminlərlə kəhrəba turşusu cuksinimidlər və onun N-əvəzli analoqlarını (R-H, alkil və ya aril qrupları) əmələ gətirir.
Kəhrəba turşusunun aromatik və heterotsiklik amunlərlə alınan mono- və diamidləri bir sıra boyaların, insektisidlərin və dərman maddələrinin sintezində tətbiq olunur.
Kəhrəba turşusu və onun anhidridi aromatik birləşmələrlə asanlıqla Fridel-Krafts reaksiyasına (“suksinilləşmə” adlandırılan) girərək 4-aril-4-ketoyağ turşusunun törəmələrini əmələ gətirir.
Biokimyəvi rolu
Kəhrəba turşusu oksigenlə nəfəs alan orqanizmlərin hüceyrə tənəffüsü prosesində iştirak edir.
Ölümcül dozalar (LD50): oral - 2,26 q/kq (siçovullar), venadaxili - 1,4 q/kq (siçanlar) [3]. Su anbarlarının suyundakı maksimum konsentrasiya həddi 0,01 mq/l-dir.
Tətbiqi
Kəhrəba turşusu analitik kimya, həmçinin plastik kütlələrin, qatran və dərman preparatlarının istehsalı üçün kimyəvi sintezdə istifadə olunur.
Qida sənayesində qida qatqısı E363 kimi tanınan turşu dadlandırıcısı kimi istifadə olunur [2].
Tibbdə
Dərman preparatlarında kəhrəba turşusu maddələr mübadiləsini və toxumalarda enerji tədarükünü yaxşılaşdıran və toxuma hipoksiyasını azaldan aktiv maddə kimi istifadə olunur [4].
Süksinat və hialuron turşusu dəri hüceyrələrinə təsir göstərdikdə, redermalizasiyanın cavanlaşdırıcı təsiri əldə edilir.
Andrey Petrov (bəstəkar)
Həyatı
Andrey Pavloviç Petrov 2 sentyabr 1930-cu ildə Sankt-Peterburqda anadan olub. Rusiyanın tanınmış bəstəkarıdır. 15 fevral 2006-cı ildə dünyasını dəyişib.
Şahmarbəyli (Germi)
Şahmarbəyli — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 236 nəfər yaşayır (47 ailə).
Hörümçək-adam (dəqiqləşdirmə)
Hörümçək-adam – Marvel Comics superqəhrəmanı
Hörümçək-adam və ya Spider-Man aşağıdakı mənalara da uyğun gələ bilər:
Sultaniyə dehestanı
Sultaniyə dehestanı — İranda, Zəncan ostanının Sultaniyə şəhristanının Sultaniyə bəxşində inzibati ərazi vahidi. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən dehestan inzibati cəhətdən 26 kəndi əhatə edir, onlardan birində əhali yaşamır.
Gürcüeli
Gürcüeli, Gürcüyol — İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indiki Qızıl Qoç (Qukasyan) rayonunda kənd. .
Tarixi
Rayon mərkəzindən 17 km məsafədə yerləşir. 1937-ci ilə kimi Ağbaba rayonunun tabeliyinidə olmuşdur. Erməni mənbələrində Gürcüyel, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində Gürcüel formasında qeyd edilmişdir.
Qunnerakimilər
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Gürcüeli
Tarixi
Toponim gürcü etnonimi ilə türk dilində «tayfa, xalq» mənasında işlənən el sözündən əmələ gəlmişdir və «gürcü tayfasından olan el, xalq, nəslə mənsub kənd» mənasını bildirir. S.Ataniyazov türkmənlərin anaveli, salır tayfasına mənsub etnonimlərdən birinin gürcü (qurji) adlarıdığını qeyd edir.
Kəndin adı 1924-cü ildə dəyişdirilib Torosgyuğ (Toroskənd) qoyulmuşdur.
Toponimi
XIX əsrdə Şimali Qafqazda Ter əyalətinin Mozdok dairəsində Kurçi-Tubə dağ adı, Azərbaycanda Oğuz (keçmiş Vartaşen rayonunda) Gürcədağ (əsli Gürçədağ), Qars əyalətinin Ərdahan dairəsində Qurcibək kəndi adı ilə mə’naca eynidir. XIX əsrdə Qars əyalətinin Qars dairəsində Kurci xaraba kənd və Zəngəzur qəzasında Gurcilu kənd adları da bu sıraya daxildir. P.N.Yaqodınski XIX əsrin ortalarında Quba qəzasında bir yaylağın adını Sənqələ-Gürcü kimi yazılmışdır.Gürcü etnonim ilə bağlı deyildir. Türk dillərində qurç-"möhkəm", "qüvvətli", yaxud qorçi, qurçi- "sultan qvardiyasının əsgəri" sözündəndir. Azərbaycanda Səfəvilər sülaləsi vaxtında qvardiya döyüşçüsü qurçi (farsca tələffüz forması qorçi) adlanırdı. Qurçi qırmızı rəngli papax qoymalı və uzun bığ saxlamalı idi. Qurçilərə hərbi xidmətlərinə görə torpaq sahələri verilirdi İranın toponimiyasında "qorci"formasında bu sözdən yaranmış 8 kənd adı vardır. V.I. Savina səhv olaraq bu adları "gürcü " etnonimi ilə əlaqələndirmişdir. Azərbaycanda Ağsu r-nunda Hacıman və Diliman kəndləri sərhəddində "Gürcübulağı", Abovyan rayonundanunda Ellər kəndinin qərbində Gürcü arxacı bulağının adındakı "gürcü" sözü ilə eynidir.
Əhalisi
XIX əsrin 70-ci illərində kəndin əhalisi qovulmuş və ermənilər yerləşdirilmişdir. 1886-cı ilə aid mə'lumata görə kəndin əhalisi erməni idi.
Paraqraf
100px|thumb|Paraqraf işarəsi Paraqraf - ''[yun. birləşdirirəm]'' 1)"§" işarəsi ilə göstərilən maddə, bənd (adətən, təzə sətirdən başlanır və müstəqil mənaya malik olur); 2) kitabın məqalə mətninin işarəsi və sıra nömrəsi ilə ayrılan müstəqil mahiyyətli hissəsi.
Ədəbiyyat
R.Əliquliyev, S.Şükürlü, S.Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Bakı: İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Typhaceae
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Ennio Morrikone
Ennio Morrikone — dünya şöhrətli İtaliyan bəstəkarı, aranjimançı və dirijor. Kino və televiziya verilişləri üçün bəstələdiyi çoxsaylı musiqilərlə məşhurlaşmışdır. "İtaliya Respublikasına xidmətinə görə" ordeninin böyük zabitidir. Kinematoqrafiyada görkəmli nailiyyətlərinə görə 2007 və 2016-cı ilin "Oskar mükafatı" laureatı olmuşdur. Bundan başqa bəstəkar 1 dəfə Qremmi mükafatı, 6 dəfə Britaniya Kino və Televiziya Sənətləri Akademiyası mükafatı (BAFTA), 3 dəfə də "Qızıl qlobus mükafatı" almışdır. Film üçün ən yaxşı musiqi "David di Donatello" İtaliya milli kinopremiyasının səkkizqat laureatı olmuşdur.Sercio Leon tərəfindən çəkilmiş "Bir neçə dollar çox" (1965), "Yaxşı, pis və qəddar" (1966), "Bir dəfə vəhşi qərbdə" (1968), "Mənim adım hec kimdir" (1973) filmlərinə yaratdığı musiqiyə görə Ennio bütün dünyada məşhurlaşdı.
Kilsəlidağ
Kilsəlidağ — Azərbaycan Respublikası Kəlbəcər rayonunda dağ. Əsrik kəndindən cənub-Şərqdə yerləşir. Hündürlüyü 2301 m. Oronim Kilsəli (ərazidəki kənd adı) və dağ komponentlərindən düzəlib, "Kilsəli kəndi yaxınlığındakı dağ" mənasındadır.
Ennio Morrikone
Həyatı
Ennio Morrikone 10 noyabr 1928-ci ildə Romada, peşəkar caz trubaçalan Mario Morrikone və evdar xanim Libera Ridolfinin ailəsində anadan olmuşdur. Ailədə 5 uşaqdan böyüyü o idi. Morrikone 9 yaşı olduqda, Romada Müqəddəs Çeçiliya konservatoriyasına daxil olmuşdur. Bu konservatoriyada o ümumilikdə 11 il təhsil almış və 3 diploma yiyələnmişdir — 1946-cı ildə truba sinfi üzrə,1952-ci ildə orkestr(fanfar) sinfi üzrə və 1953-cü ildə isə kompozisiya sinfi üzrə. Morrikonenin 16 yaşı olduqda, o, əvvəl atasının ifa etdiyi, Alberto Flamininin ansamblında ikinci turba yerini aldı. Ennio ansambl ilə birlikdə pul qazanmaq üçün Romanın gecə klublarında və otellərində ifa edirdi. Bir il sonra Morrikone teatra düzəlir. Burada o, bir il musiqiçi kimi, daha sonra üç il bəstəkar kimi fəaliyyət göstərir. 1950-ci ildə o, radio üçün tanınmış bəstəkarların mahnılarını aranjıman etməyə başladı. Radio və konsertlər üçün musiqi düzəlişləri ilə Morrikone 1960-cı ilə qədər məşğul olur, lakin 1960-cı ildə teleşoular üçün musiqi aranjıman etməyə başlayır.
Filmlərə musiqi yazmağa Morrikone 1961-ci ildən, yəni 33 yaşı olanda başlayır. Daha çox tanınması keçmiş sinif yoldaşı, rejissor Sercio Leonun filmləri üzərində işlərindən sonra başladı.Rejissor və bəstəkarın Leon — Morrikone iş birliyini çox vaxt Eyzenşteyn-Prokofyev, Xiçkok-Xerrmann, Miyadzaki-Dzyo Xisaisi və Fellini-Rota kimi tanınmış duetlərlə müqayisə edirlər. Sonralar Morrikone musiqisini Bernardo Bertoluççi, Pyer Paolo Pazolini, Dario Ardcento və bir çoxları öz filmleri üçün sifariş etməyi arzuladılar. 1964-cü ildən Morrikone "RSA" səsyazma kompaniyasında işlədi. Burada o Canni Morandi, Mario Lanza,Miranda Martino kimi məşhur musiqiçilər üçün yüzlərlə mahnı aranjıman etdi.
Avropada məşhurlaşan Morrikone hollivud kinematoqrafiyasına işə dəvət olundu. ABŞ-də Morrikone tanınmış rejissorlar Con Burmen, Volfqanq Petersen, Barri Levinson, Terrens Malik, Roman Polanski, Oliver Stoun, Brayan De Palma, Mayk Nikols, Con Karpenter və başqalarının filmlərinə musiqi yazdı.
Ailəsi
Ennio Morrikone ailəlidir dörd övladı var:
Guardian Media Group
Strukturu
"GMG"ə bir sıra bölmələr və şirkətlər daxildir:
"Guardian Media Group" öz sahibinin olan "Scott Trust" şirkətinin əsas məqsədlərini dəstəkləmək üçün mövcuddur.
Qoashyolmur adası
Qoashyolmur adası (Gáshólmur) — Farer adalarına daxil olan ada. Arxipelaqın qərbində yerləşir. 2013-cü il məlumatına görə adada ıhali yaşamır. Sahəsi 0.1 km²-dır. Ən yüksək nöqtəsi hündürlüyü 65 m-dir. Adadan qərbdə Tindhyolmur adası yerləşir.
IV Georq
IV Georq və ya IV Corc (12 avqust 1762 – 26 iyun 1830)) — 19 yanvar 1820 – 26 iyun 1830-cu illəri arasında Britaniya kralı. Hannoverlər sülaləsinin nümayəndəsi. Faktiki olaraq şahzadə regent kimi ölkəni atası III Georqun ruhi xəstəliyi ilə bağlı 1811-ci ildən 1820-ci ilə qədər IV Georq idarə edirdi.
Həyatı və hakimiyyəti
IV Georqun reqentliyi dövründə I Napaleon Bonapart məğlub edilir və uzunmüddətli müharibə Britaniyanın qələbəsi ilə bitir.
1795-ci ildə IV Georq Karolina Braunşveyqlə evlənir. Bu izdivacdan onun bir qızı — Şarlotta Avqusta dünyaya gəlir. IV Georq bütün Britaniya monarxları arasında ən populyar olmayanlarından idi. Onun haqqında çoxlu lətifələr gəzirdi. Xalq arasında IV Georqun həyat yoldaşı və qızı arasındakı problemləri haqqında rəvayətlər dolaşırdı. IV Georqun formalaşan bu mənfi obrazı müxtəlif karikaturalarda təsvir edilmişdir, lakin onu da qeyd etmək lazımdır ki, IV Georq çox alicənab, incəsənət sevən bir şəxs olub.
Biləv körpüsü
Körpü Gilançay üzərində orta əsrlərdə inşa edilmişdir. Kəndin adı ilə adlandırılan körpü zəmanəmizədək yarımuçıq vəziyyətdə gəlib çatmışdır.
IV Georq
Həyatı və hakimiyyəti
Artıq 1796-cı ildə IV Georq Karolinadan ayrılır. Bunun nəticəsidir 1820-ci ildə Georq-kiçik taxta çıxanda Karolinanın kraliça olmaq istəyi Lordlar palatasının etirazı ilə qarşılanır və buna icazə verilir. Çox keçmədən Karolina xəstəliyə tutularaq vəfat edir.
IV Georqun yeganə qızı, kralın varisi Şarlotta Avqust atasının hələ reqentliyi dövründə (1817) doğuş zamanı dünyasını dəyişir. IV Georq kral olduqdan sonra qardaşı Frederik vəliəhd seçilir.
Biləv körpüsü
Memarlıq quruluşu
Qalıqlarına əsasən məlum olur ki, körpünün uzunluğu təxminən 60 metr, eni 3,3-3,8 metr, hündürlüyü 7-8 metr olmuşdur. Körpünün qərb tağının qurtaracağı, üzərində cüzi hörgü işi aparılmış sal qayanın üzərində oturmuşdur. Bəzi müəlliflər körpünün 3 tağlı olmasını yazsa da, hazırda bir tərəfi-şərq tağı salamat qalan körpünün uzunluğuna əsasən onun 4 və ya 5 aşırımlı olduğunu söyləmək olar. Körpünün yan divarları ən azı bir tərəfi ibtidai üsulla yonulub hamarlanmış iri və yastı yerli daşlardan- andezit - bazaltlardan, tuflu qumdaşlarından və s. kirəclə (əhəngdən və qumdan hazırlanmış qatı palçıqla) tikilmiş, divarlararası içəri hissəsi isə bol daşlı, çınqıllı, qumlu sementlənmiş materialdan təşkil olunmuşdur. Sonrakı təmir və bərpa işləri isə, körpünün yan divarları və tağlarının içəri hissələri təbii, yonulmuş, ancaq seçilmiş kiçik, yastı, müxtəlif tərkibli daşlardan və açıq qəhvəyi rəngli bişmiş kərpicdən hörülmüşdür. Körpü bir neçə dəfə təmir və bərpa olunmuşdur.
IV Georq
Həyatı və hakimiyyəti
Çoxuşaqlı III Georqun övladlarının ya evli olmaması, ya da uşaqsız olmaları nəsilin davamiyyətini təhlükə altına alırdı. Buna görə də kral sülalənin gənc üzvlərinə evlənəcəkləri təqdirdə onlara maliyə yardımı ediləcəyini bildirdi. Bu qərar nəsillər arası çoxlu evliliklərin baş verməsinə səbəb oldu. Bu izdivaclar çox tez bir zamanda bağlandı.
Biləv körpüsü
Memarlıq quruluşu
Orta əsr Biləv kəndi Böyük İpək yolu nun üstündə, mühüm karvan yollarının qovşağında yerləşirdi. Bir tərəfdən Gilan şəhərini və Plovdağdakı, Sabirkənddək i (Dizə) yaşayış məskənlərini, o biri tərəfdən də Naxçıvan və Culfa şəhərlərini, Əlincəçay vadisindəki yaşayış məskənlərini Zəngəzurl a və Qarabağ la birləşdirən karvan yolları Biləv dən keçirdi. Haqqında bəhs olunan körpü də bu karvan yolları ilə hərəkət edən ticarət karvanlarına və yerli əhaliyə xidmət etmək məqsədi ilə inşa edilmişdi.
Polinükleotid
Polinukleotid — bir zəncirdə kovalent şəkildə birləşdirilmiş 13 və ya daha çox nukleotid monomerindən ibarət biopolimer. DNT (dezoksiribonuklein turşusu) və RNT (ribonuklein turşusu) spesifik bioloji funksiyaya malik polinukleotidlərin nümunələridir. Poli prefiksi qədim Yunan ποπ (polis, çox) sözündən gəlir. DNT hər biri spiral şəklində olan iki polinukleotid zəncirindən ibarətdir.
Biləv körpüsü
Memarlıq quruluşu
Körpünün üstündə epiqrafik sənəd - kitabə olmadığı üçün onun inşa tarixi haqqında dəqiq və sanballı elmi fikir söyləmək mümkün deyildir. Geologiya- minerologiya üzrə fəlsəfə doktoru H.Aslanlı onu Xudafərin körpüləri ilə eyni dövrə aid edir.
IV Georq
Həyatı və hakimiyyəti
Vəliəhd Frederik 1827-ci ildə vəfat etdi. IV Georqdan sonra hakimiyyətə III Georqun üçüncü oğlu Vilhelm gədi. 1837-ci ildə IV Vilhelmdən sonra həmin çoxsaylı evliliklərdən dünyaya gələn, Eduard Avqustun və Viktoriya Saksen-Koburq-Zaalfeldin qızı Aleksandrina Viktoriya Britaniya tacına sahib çıxdı.
Polinükleotid
Ardıcıllıq
DNT və RNT ümumiyyətlə eyni polinukleotiddə meydana gəlməsə də, dörd növ nukleotid zəncirdə istənilən sırada meydana çıxa bilər. Müəyyən bir polinukleotid üçün DNT və ya RNT növlərinin ardıcıllığı, canlı orqanizmdə və ya elmi təcrübədə funksiyasını təyin edən əsas amildir.
Biləv körpüsü
Tarixi dövrləşdirilməsi
Körpü XVI-XVII əsrlərdə, ehtimal ki, I Şah Abbas dövründə inşa edilmişdir.
Polinükleotid
Orqanizmlərdə polinükleotidlər
Polinükleotidlərə təbii olaraq bütün canlı orqanizmlərdə rast gəlinir. Bir orqanizmin genomu, ikiqat zəncirdə bir-birinin ətrafına bükülmüş son dərəcə uzun polinükleotidlərdən ibarətdir. Polinükleotidlər orqanizmlərdə bir çox başqa rol oynayır.
Elmi təcrübələrdə polinükleotidlər
Polinükleotidlər polimeraz zəncirvari reaksiya (PCR) və ya DNT ardıcıllığı kimi biokimyəvi təcrübələrdə istifadə olunur. Polinükleotidlər süni şəkildə oliqonükleotidlərdən, daha kiçik nukleotid zəncirlərindən istehsal olunur, ümumiyyətlə 30 alt hissədən azdır. Enzim polimeraza, alimin göstərdiyi sxemə görə nükleotidlər əlavə edərək zənciri uzatmaq üçün istifadə olunur.
Məhərrəm İncə
Məhərrəm İncə — Türkiyə siyasətçisi.
Həyatı
4 may 1964-cü ildə Yalova şəhərində anadan olub. Cümhuriyyət Xalq Partiyası millət vəkili olmuşdur. Evlidir və bir uşağı var.
VI Leo (imperator)
VI Leo  — Bizans imperatoru.
Atasının kimliyi müəmmalı olsa da, Makedoniya sülaləsinə mənsub ikinci Bizans imperatoru hesab edilir. Sələfi kimi o da Bizans mədəniyyətinin inkişafına təkan vermişdir. Buna baxmayaraq bulqarlar və ərəblərə qarşı mübarizədə məğlub olmuşdur.
Sis
Sis bu mənalarda gələ bilər:
Siparunaceae
—  sırasına aid bitki fəsiləsi.
Vasili Barnov
Vasili Zaxariyeviç Barnov (Barnovi, əsl adı — Barnaveli; 3 iyun 1856, Koda kəndi — 4 noyabr 1934, Tbilisi) — gürcü və sovet klassik yazıçısı və müəllimi.
Həyatı
Vasili Koda (indiki Gürcüstanın Aşağı Kartli (Kvemo-Kartli)) kəndində, feodal ənənələrinin hakim olduğu zəngin keşiş ailəsində anadan olmuşdur. Tiflis və Moskvadakı ilahiyyat seminariyalarında təhsil almışdır. 1882-ci ildə vətəninə qayıdaraq Senaki, Telavi və Tiflisdə gürcü dili və ədəbiyyatından dərslər verir.
Tbilisi İlahiyyat Seminariyasında ədəbiyyat müəllimi olaraq həm folklordan, həm də gürcü ədəbiyyatının öyrənilməsi üçün xüsusi dərslər verir. Xüsusilə bunun üçün "Gürcü ədəbiyyatı tarixinin dərsləri" dərsliyini yazır(1919). Bu dərslik ilə məktəbli gürcü gəncləri milli folklor nümunələri ilə tanış olurlar və doğma ədəbiyyat tarixinə yiyələnirlər.
Vasili Barnov Tiflis kursant məktəbində gürcü ədəbiyyatı kursundan dərs demişdir.
O, həmçinin jurnalistika ilə məşğul idi, gürcü folklorunu öyrənirdi.
Yaradıcılığı
Vasili Barnov gürcü ədəbiyyatında tarixi roman janrını canlandırır.
O, gürcü bədii ədəbiyyatına əhəmiyyətli töhfələr verən Gürcüstan tarixi ilə bağlı bir çox psixoloji tarixi romanın müəllifidir. Vasili Barnov gürcü dilində yazıb.
Preşern günü
Preşern günü (Prešernov dan) və ya Sloveniya Mədəniyyət bayramı (Prešernov dan, slovenski kulturni praznik) — fevral ayının 8-də qeyd olunan Sloveniya dövlət bayramı. Bayram böyük Sloveniya şairi Franse Preşernin 8 fevral 1849-cu ildəki vəfatının ildönümündə keçirilir. Bayram 1945-ci ildə slovenlərin milli şüurlarının artdığı vaxtda təqdim olunmuşdur. 1991-ci ildə 8 fevral istirahət günü elan edildi. Fevral ayının 7-də bayram ərəfəsində mədəniyyət və incəsənət sahəsində mühüm nailiyyətlərə görə Preşern mükafatı mərasimi keçirilir.
Vasili Barnov
Yaradıcılığı
V asili Barnov əsərlərində xalq arasında çar rejimi tərəfindən Gürcüstanın milli və mədəni zülmünə etiraz hissini qabardırdı, qəhrəmanlıq dastanlarını, orta əsr gürcü qəhrəmanlarını və keçmişin romantikasını ideallaşdırmağı qarşısına məqsəd qoymuşdu.
Preşern günü
Tarixi
8 fevral İkinci Dünya Müharibəsi dövründə əlamətdar tarixə çevrilməyə başlamışdır, belə ki o vaxtlar 7 fevral Ümumslavyn Birliyi Günü kimi qeyd olunurdu. 8 fevralın Sloveniya mədəniyyət bayramı elan olunması təklifini, Sloveniya Azadlıq Cəbhəsinin mədəniyyət işçisi Boqomil Gerlants tərəfindən 1945-ci ilin yanvar ayında Çrnomel şəhərində irəli sürülmüşdür. Sloveniya Milli Azadlıq Şurası Rəyasət Heyətinin 1 fevral 1945-ci il qərarı ilə 8 fevral Mədəniyyət bayramı elan olundu. Bayram YSFR dövründə də Sloveniya Sosialist Respublikasında dövlət bayramı hesab olunurdu, eyni zamanda Karintiya (Avstriya) və İtaliyada sloven icmaları tərəfindən də qeyd olundu.
Vasili Barnov
Yaradıcılığı
Sənət forması şablonlarını inkar edən müəllif, povest nitqinin özünəməxsus versiyalarınaa əsaslanan yeni üsullardan istifadə etməyə çalışıb.
Yazıçının dili, baxmayaraq ki, arxaizmlərlə zəngin olub, geniş oxucu kütləsi üçün çətin və əlçatmaz olsa da zəngin lüğət ehtiyatı və ritmik nəsri xatırladan özünəməxsus üslubu ilə seçilir. dır.
Yazıçının tarixi romanları "İsaninin şəfəqi" (ისნის ცისკარი, 1901), "Şəhidin sevgisi" (ტრფობა წამებული, 1918), "Solğun qartal", "Günəşli", "Böyük Mouravi" (1925), "Armazinin düşüşü" "(1926), "İntiqam" (1938-ci ildə nəşr olunmuş) dərin vətənpərvərlik və ülvi sevgi ilə zəngindir.
Müasir Gürcüstan haqqında realist və avtobioqrafik hekayə və esselərin müəllifidir.
Mehraban
Mehraban (digər variantları: Məhraban, Mehrevan, Mehravan, Mehrivan) — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Sərab şəhristanının Mehraban bəxşində yerləşən bir şəhərdir. 2006-cı ilin siyahıya alınması əsasında bu şəhər 6,000 nəfər və 1,542 ailədən ibarət idi. Bu şəhər öz xalça və fətirləri ilə seçilərək, bu üzdən isə bura Qızıl düyünlər şəhəri kimi də tanınır.
Əhalisi Azərbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar. Mehriban əhalisi şiə inanclıdır.
Ascential
Ascential plc (əvvəllər EMAP və Top Right Group) — Birləşmiş Krallıq media şirkəti. Şirkət sərgilər, festivallar və məlumat xidmətlərində ixtisaslaşmışdır. "Ascential plc" London fond birjasında verilmişdir və FTSE 250 İndeksinin tərkib hissəsidir.
Tarixi
Riçard Vinfrey 1887-ci ildə "Spalding Guardian"ı, daha sonra "Lynn News" və "Peterborough Advertiser"i satın almışdır. O həmçinin, "North Cambs Echo"nun fəaliyyətini başlatmışdır. Vinfrey sonradan liberal siyasətçi və kənd təsərrüfatı hüquqlarının təbliğatçısı olmuş, qəzetlər onun siyasi baxışlarını təbliğ etmək üçün istifadə edilmişdir. İkinci Dünya müharibəsi illərində Vinfreyin qəzetdən gələn gəlirlər onun oğlu Riçard Pattinson Vinfreyə keçməyə başlamışdır. 1947-ci ildə Pattinson Vinfreyin rəhbərliyi altında ailənin qəzetləri "East Midland Allied Press" (EMAP) adı altında birləşdirilmişdir.
2012-ci ilin mart ayında şirkət adının "Top Right Group" olaraq dəyişdiriləcəyini və jurnalların, tədbirlər və məlumat bizneslərinin üç müstəqil şirkətə ayrılacağını elan etmişdir. "EMAP" adı o vaxt .irkətin dövriyyəsinin təxminən 18 faizini təşkil edən jurnalların fəaliyyəti üçün istifadə olunmağa davam edəcəkdi. Verilənlər bazası biznesinin adı dəyişdirilərək "4C Group", tədbirlər bölməsi isə "I2i Events Group" adlandırılmışdır. Bundan sonra, 2015-ci ilin oktyabrında şirkət "EMAP" brendinin bütün nəşrlərinin fəaliyyətini sadəcə rəqəmsal formatda davam etdirəcəyini elan etmişdir.
2015-ci ilin fevral ayında "Top Right Group" şirkəti "Media Business Insight" jurnalını "Mobeus Equity Partners" və "Tenzing PE"yə satmışdır.
2015-ci ilin dekabrında "Top Right Group" şirkəti adını "Ascential" olaraq dəyişmişdir. 2016-cı ilin fevralında şirkəti satın almaq üçün 800 milyon funt sterlinq dəyərində ilkin kütləvi təklif irəli sürülmüşdür. "The Guardian Media Group" 2016 və 2017-ci illərdə "Ascential"ın özünə aid səhmlərini satmışdır.
Əməliyyatlar
"Ascential" rəqəmsal iqtisadiyyatdakı bizneslərə yönəlmiş dörd məlumat xidməti kateqoriyasını idarə edir. Bu dörd sahə məhsul dizaynı, marketinq, satış və daxili mühit və siyasətdir.
NGC 460
NGC 460 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topası. Göy üzündə Tukan bürcü istiqamətində yerləşir. OCL+EN tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Osmanlı–Yunanıstan müharibəsi (1897)
1897-ci ildə Osmanlı-Yunan müharibəsi (digər adıyla "30 gün müharibəsi"), Osmanlı imperiyası ilə Yunanıstan krallığı arasında olan müharibədir. Təxminən bir ay davam edən müharibə Osmanlı imperiyasının qələbəsi ilə nəticələnmişdir.
Müharibədən əvvəl
Osmanlı imperiyasına aid olan Tesseliya və İon dənizi sahilindəki Arta limanı 1878 Berlin müqaviləsinə görə 1881-ci ildə Yunanıstana verilmişdi. Bu genişlənmədən sonra Yunanıstanın yeni hədəfi Epir (Yanya vilayəti) və Krit adası idi. Bu bölgələrdəki əhalinin təxminən 2/3-ni təşkil edən Osmanlı rumları Yunanıstan tərəfindən Osmanlı imperiyasına davamlı qızışdırılırdı. thumb|Saray rəssamı [[Fausto Zonaro tərəfindən çəkilmiş və Osmanlı ordusunun Afinaya irəliləyişini canlandıran rəsm əsəri]] Yunanıstanın Osmanlı idarəsindəki rumları üsyana qaldırmaq cəhdlərinin davam etməsinə cavab olaraq Osmanlı imperiyası Yunanıstana müharibə elan etdi. Yunanlar xüsusilə sərt təbiəti olan yerlərdə Osmanlıya müqavimət göstərərək, Avropa dövlətləri ilə razılaşıb, ittifaq təşkil etməyi planlaşdırırdılar. Osmanlı qüvvələrini təşkil edən Müşir Ethəm Paşa komandanlığındakı təxminən 120.000 nəfərlik orduya qarşı, yunan kralı I Yorqinin vəliəhd şahzadəsi Konstantinin komandanlıq etdiyi 75 minlik yunan ordusu vuruşurdu.
Yunanıstan hərbi qüvvələrinin və mülkü partizan dəstələrinin sərhəd boyunca qırğınlar təşkil etməsi və Yunanıstan rəhbərliyinin bunun qarşısını almaq üçün bir iş görməmisə cavab olaraq, Osmanlı Avropa dövlətlərinə şikayət etmiş, lakin Avropa dövlətləri razılığa gələ bilmədikdən sonra Osmanlı özü müharibə elan etməyə məcbur olmşdular. Yunan və türk ordularıyla yanaşı yunan kralının Danimarka əsilli olmasına görə bir qrup Danimarkalı və İtaliyalı könüllülərdə bu müharibədə iştirak etmişdir.
Müharibənin başlanması
18 aprel, 1897-ci ildəki Milano keçidindəki ilk döyüş Osmanlı ordusunun qələbəsi ilə nəticələndi. Ancaq döyüşün yavaş templə davam etməsi səbəbi ilə böyük dövlətlərdən gələ biləcək bir müdaxiləni önləmək üçün Sultan II Əbdülhəmid Ədhəm paşaya müharibəni tezliklə bitirmək əmrini verdi. Beləliklə 25 aprel, 1897-ci ildə Yenişəhər, 28 aprel Tirhala ələ keçirildi. Yunan ordusu cənubdakı Dömekəyə doğru geri çəkilərkən, Ədhəm paşa komandanlığındakı Osmanlı ordusu şərqə doğru irəliləyərk 8 mayda çox böyük strateji əhəmiyyəti olan, liman-şəhər hesab edilən Volosovoya girdi. Dömekedə möhkəmlənən yunan ordusu, müdafiə döyüşü üslubunu seçdi. Yunanların güclərinə çox arxayın olmalarına baxmayaraq, 17 mayda baş verən şiddətli döyüşlərdə Osmanlı ordusu qalib gəldi. Dağılan və nizamsız şəkildə cənuba doğru qaçan yunan ordusunu təqib edən Osmanlı qoşunları, Avropanın diplomatik təzyiqləri başlayana qədər olduqca çox torpaq ələ keçirmək istəyirdi.
Müharibənin sonu
Osmanlı ordusunun paytaxt Afinaya girməsinə maneə qalmamışdı. Sədrəzəm Xəlil Rüfət Paşa Sultandan ordunun Afinaya girməsi üçün xahiş etmişdi. Bunun yunanlar üzərində psixoloji üstünlük yaradacağını düşünürdü, lakin rus çarı II Nikolayın şəxsən teleqraf çəkərək, Osmanlıdan dərhal müharibənin dayandırılmasını tələb etməsindən sonra, 19 mayda döyüşlər faktiki olaraq dayandırıldı. 20 may, 1897-ci ildə isə atəşkəş imzalandı.
Tiofosforil xlorid
Tiofosforil xlorid - PSCl3 formullu qeyri-üzvi bir birləşmədir. [1] Havada buxarlanan rəngsiz, kəskin qoxulu bir mayedir. Fosfor xloriddən sintez olunur və böcək öldürücü maddələri istehsal etmək üçün istifadə olunur.
Sintez
Tiofosforil xlorid fosfortrixloriddən başlayaraq bir neçə reaksiya nəticəsində yarana bilər. Bu səbəbdən sənaye istehsalında ən çox istifadə edilən və praktik sintez, fosfortrixloridin kükürdün artıq miqdarı ilə 180 ° C-də birbaşa reaksiya verməsidir. [2] Bu metoddan istifadə edərək süzmə üsulu ilə təmizləndikdən sonra məhsul çox ola bilər. Katalizatorlar reaksiyanı daha aşağı temperaturda aparmağa kömək edir, lakin lazım olmur. Alternativ olaraq, fosfor pentasulfid və fosfor pentaxloridin birləşməsi yolu ilə də əldə edilir. [3]
Reaksiyalar
PSCl3 benzol, karbon tetraxlorid, xloroform və karbon disülfiddə həll olur. [1] Bununla birlikdə tiofosfatları istehsal etmək üçün spirt və aminlər kimi əsasi məhlullarda sürətlə hidroliz edilir. [2] Suda PSCl3 reaksiyaya daxil olur və reaksiya şərtlərinə bağlı olaraq ya fosfor turşusu, hidrogen sulfid və xlorid turşusu ya da dixlortiofosfor turşusu və xlorid turşusu alınır. [4]
PSCl3 tiofosforilat və ya P = S üzvi birləşmələrə əlavə etmək üçün istifadə olunur. [2] Bu çevrilmə aminlər və spirtlər, həmçinin amin spirtləri və diaminlər üçün geniş tətbiq olunur. [1] Sənayedə PSCl3, paration kimi həşərat dərmanları istehsal etmək üçün istifadə olunur. [4]
PSCl3 tioamidlər yaratmaq üçün üçlü amidlərlə reaksiya verir. [1] Misal üçün:
Metilmaqnezium yodidlə reaksiyaya daxil olduqda tetrametildifosfin disülfid alınır([Me2P(S)]2 [5]
Gürcüstan coğrafiyası
Gürcüstan Asiyanın Ön Qafqaz regionunda yerləşən   ; bəzən isə Şərqi Avropaya aid edilən ölkə.
Təbiət baxımından Gürcüstan olduqca rəngarəngdir. Buna səbəb onun coğrafi yerləşməsi və hündürlük zonallığıdır. Qafqaz regionuna aid bitki və heyvanlar aləmi ərazi quruluşu ilə əlaqədar olduqca zəngindir. Gürcüstan rütubətli Aralıq dənizi iqlim tipi ilə Xəzər və Aral dənizinin yerləşdiyi arid kontinental iqlim tipləri arasında qərarlaşır.
Ölkənin ümumi sahəsi 69,7 min km² təşkil edir. Hazırda ərazisinin tərkib hissəsini təşkil edən Abxaziya (8600 km²) və Cənubi Osetiya (3900 km²) onun nəzarətində deyildir.
Relyef
Ölkənin şimal hissəsini Böyük Qafqazın 4000–5000 m hündürlüyə malik zirvələri tutur. Ölkənin ən hündür nöqtələləri: Şaxara (5068 m) və Kazbek (5033 m). Qafqaz dağları cavan dağlardır. Bu səbəbdən burada tektonik proseslər bü gündə davam edir. Gürcüstanın sahil xətti enir. Yüz il ərzində kolxida ovalığı 13 sm alçalır. Aktiv zona olduğundan zəlzələlər müşahidə edilir. Xüsusi ilə şərqində 5-7 bal gücündə zəlzələlər müşahidə edilir. thumb| Qafqaz dağlarının tən ortası su ayrıcı rolunu oynayır. Burada Krestovı (2384 m) və Mamison (2829 m) aşırımları yerləşir. Əvvəllər buradan Hərbi-Gürcüstan yolu keçirdi (2006-ci ildə). Üstəlik iki yol Rok tuneli və Transqafqaz magistralı Abxaz-Gürcüstan münaqişəsi və Gürcüstan-Osetin münaqişəsi ilə əlaqədar hazırda bağlıdır.
Yüksək dağlıq zonalarda buzlaqlar xarakterikdir. Qərbində kart məşhəlli suxurlar geniş yayılmiş, şərqində isə cavan vulkanik formalara rast gəlinir. Gürcüstanda 600-dən çox buzlaq vardır ki, onunda sahəsi 520 km² təşkil edir. Ən iri buzlaqlar Svanetiyada yerləşir. Ölkənin cənubunda Kiçik Qafqaz silsiləsi uzanır (2850 m). Böyük və Kiçik Qafqaz dağları arasında Kolxida ovalığı yerləşir. Ovalıq üçbucğı xatırladır. Ölkənin şərqində İberiya çökəkliyi yerləşir ki, buradan isə Kür çayı axır.
Ölkənin Qara dənizlə sahil boyu əraziləri dənizdən elədə hündürdə yerləşmir. Şərqində isə düzənliyin hündürlüyü 150 meytə qalxır. Ölkənin Pankis dərəsində Çeçen-Kistinlər yaşayır. Onlar Şimali Qafqaz çeçenlərinin qohum nümayəndələridir. İkinci Çeçenistan müharibəsi (1999—2000) dönəmində əraziyə çoxlu sayda qaçqın çeçenlər gəlmişdir.
Gürcüstanın cənub-qərbində Cənubi Gürcüstan (Cavaxetiya) vulkanik dağlığı yerləşir. Buradan axan çaylar dərin kanyonlar əmələ gətirmişdir. Maksimal hündürlük 3301 metrdir (DiDi-Abuli).
Ölkənin əsas faydalı qazıntılarə marqans (Çiatura), daş kömür (Tkibuli) və elədə böyük olmayan neft ehtiyatları. Ancaq ölkə ərazisində çoxlu sayda termal və mineral mənbələr vardır. Ölkədə 50-dən çox Kurort turizm bölgəsi vardır. Ən məşhuru Borjomi və Sxaltubodur.
Dəniz
Gürcüstanın Qara dəniz sahilləri 310 km təşkil edir. Bunun 105 km hazırda Abxaziyanın nzarətindədir. Sahilləri az girintili-çıxıntılı olduğundan körfəz və yarımadalardan məhrumdur. Ən iri limanları Poti və Batumidir.
Hidroqrafiyası
300 px|thumb|[[Jinval su anbarı]] Çay sistemləri hər yerdə eyni dərəc inkişaf etməmişdir.
Güurcüstan çayları iki hövzəyə aiddir: Qara dəniz (75%), Xəzər dənizi. Gürcüstan ərəzindən axaraq Xəzər dənizi hövzəsinə aid çaylar Kür çayının qollarını təşkil edir və Mingəçevir su anbarında toplanır. Qərbi Gürcüstanın Qara dənizə tökülən çayları vahid çay şəbəkəsi əmələ gətirmir. Bu istiqamətdən axan ən iri çarlar Rioni və İnquri çaylarıdır. Çaylar öz başlanğıclarını Qafqaz dağlarından götürdüründən iti axına malik olur. Düzənlikdə yataqları genişlənir, sürətləri isə azalır. Dağ çaylarının üzərində kaskad SES inşa edilmişdur. Gürcüstanda göllər elədə çoz dyildir. Onların çoxu Cavaxetiya orta dağlıq ərazisində rast gəlinir. Ən böyük gölü Paravani gölüdür.
İqlimi
Gürcüstanın iqlimi subtropik və rütubətli mülayimdir.
Bitkilər aləmi
Ölkə ərazisi bitki örtüyü baxımından olduqca zəngindir. Burada relikt bitkiləri olmuqca çuxdur. Buna misal kimi Rododendron, Şümşad, Prunus laurocerasus, xurma və s bitkilərin növlərini göstərmək olar.
Ölkə ərazisinin ⅓ hissəsini meşələr tutur. Əvvəllət Kolxida ovalığının hamısı, İberiya çökəkliyinin yarısını meşələr örtürdü. Ən çox yayılan ağac növləri palıd, Vələs, Şabalıd, Ağ şam, Fıstıq, küknar, şam və s-dir. 2800-3500 metr yüksəkliklərdə alp çəmənlikləri yayılmışdır.
Burada bir çox ağac növləri çay vadiləri boyunca massinlər əmələ gətirir: Sisund şamı (Acarıstan), Qafqaz şamı  (Borjomi dərəsində), Eldar şamı (Şərqi Gürcüstanda). Kolxida ovalığında 200 min ha ərazidə bataqlıq yayılmışdır.
Heyvanlar aləmi
Gürcüstanın heyvanlar aləmidə zəngindir. Burada 11 000 növ onurğasız, 84 növ sirinsuda yayılmış balıq növü, 12 suda-quruda yaşayan, 52 növ quş, 3 növ tısbağa, 27 növ kərtənkələ, 23 növ ilan yaşayır. Sürünənlərdən 3 növ ilan və 12 növ kərtənkələ endemikdir. Ölkə ərazisində 109 növ məməli yaşayır.
Ən iri məməlilər: ayı, canavar, tülkü, nəcib maral, qaban. Bəbir isə nəsli kəsilmək üzrə olan növdür. Zolaqlı kaftar və ceyranıda eyni aqibət gözləyir. XX əsrdə Turan pələngi və adi monax suitisinin tamamən nəsli kəsilmişdir. Son zamanlar isə ölkəyə Amerika yenotu (Şimali Amerika) və yenotabənzər it (Uzaq Şərq) gətirilmişdir
Statuslu ərazilər
Sovet dönəmində 15 qoruq olmuşdur. Onlar arasında Laqodexi qoruğu, Babaneur qoruğu, Borjomi qoruğu və s. Borjomi qoruğu ərazisindən Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri keçir.
Ufa dəmiryol körpüsü
Ufa dəmiryol körpüsü — Ağidel çayının Ufa şəhərindən axan hissəsi üzrərində inşa edilmiş dəmiryol körpüsü.
Tarixi
Ufa dəmiryol körpüsünün tikintisinə 1886-cı ildə başlanmışdır. Tikinti işləri 1888-ci ildə tamamlanmışdır. Körpü dəmir yolunun Ufaya çəkilişini təmin etmişdir. Sonradan isə bu xətt Çelyabinskə (1892) qədər uzadılmışdır.
Kitab əl-Təsrif
Kitab əl-Təsrif — Əbülqasım əz-Zəhravi tərəfindən 1000-ə yaxın yazılmış 30 cildlik bir Ərəb tibb və cərrahi ensiklopediyası. Ensiklopediyanın yazılması Zəhravinin 50 ildən çox vaxtını aldı. Burada müxtəlif xəstəliklər, yaralar, tibbi vəziyyət, müalicə və cərrahi prosedurlar barədə məlumatlar var. Ensiklopediyada 200-dən çox növ cərrahi alət təsvir olunur. "Kitab əl-Təsrif" XVIII əsrin əvvəllərinə qədər cərrahlar tərəfindən istifadə edilmişdir. Burada təsvir olunan bəzi cərrahi praktika bu gün də istifadə olunur.
Ufa dəmiryol körpüsü
Tarixi
left|thumb|Körpünün aşılış mərasimi, 8 sentyabr 1888|380 px Aşırımlı körpünün layihəsini Nikolay Belelyubski 1884-cü ilin nörmativləri əsasında hazırlamışdır. Tikilidə lazım olan hissələri Votnik zavonunda hazırlayırdılar. Belelyubski körpüdə özünün yeni ixtira etdiyi tenikianı tətbiq edir. 1890-cı ildə təşkil edilən Edinburq sərgisində bu dizayn Qızıl Medal ilə mükafatlandırıldı və daha sonra "Rusiyasayağı dəstək növü" adı altında xaricdə yayıldı.
Kitab əl-Təsrif
Məzmunu
Ensiklopediya cərrahiyyə, tibb, ortopediya, oftalmologiya, farmakologiya, düzgün bəslənmə, diş və yeni doğulmuş uşaqlara qayğı, həmçinin patoloji şərtlər daxil olmaqla geniş mövzuları əhatə edir. Son və ən məşhur cild əməliyyata həsr edilmişdir. əz-Zəhravinin dediyinə görə, cərrahiyyəni son cildin mövzusuna çevirməyə qərar verdi, çünki bu, dərmanın ən yüksək formasıdır və bütün digər tibb sahələri ilə tanış olana qədər tətbiq oluna bilməz.
Ufa dəmiryol körpüsü
Tarixi
8 sentyabr 1888-ci ildə körpünün açılışını Dəmir yolları naziri admiral Kostantin Poset etmişdir. Körpüdə əlavə piyada keçidi də vardı.
Körpünün sxemi — hərəsinin arasında 109,25 metr  məsafə olan 6 aşırım.