cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Misir Rəhimov
Elmi fəaliyyəti
Misir Rəhimov ilk dəfə olaraq Li qrupunda çoxölçülü xarakterik differensial tənliklər sistemi çıxarmışdır. Onların həlli üçün əsas fundamental teoremləri isbat etmişdir. Bundan başqa o, ilk dəfə olaraq sonlu və sonsuz sayda operatorlar cütünün birgə spektrına görə spektrallığına yeni tə’rif vermiş, nəticədə xarici müəlliflərin onun işinə yazdığı rə’ylərdə "Danford-Rəhimov mə’nada spektrallıq" ifadəsi işlədilir. Onun tərəfindən spektral operator əmsallı differensial tənliklər nəzəriyyəsinin əsası qoyulmuşdur.
Misir Rəhimovun elmi yenilikləri xarici alimlər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, onların məqalə və monoqrafiyalarında istifadə olunmuşdur. Misir Rəhimov Yaponiyanın Kioto Universitetinin nəznində olan riyaziyyat elmlərinin elmi-tədqiqat institutunda və Kioto Universitetinin Riyaziyyat fakültəsində (Yaponiya, Kioto,1990), Riyaziyyatçıların Beynəlxalq konqresində (Sürix, 1994), Sürix Universitetində fransız alimi Bourqundkon Jan-Pyerin seminarında, İstanbul, Ankara, Ərzurum, Qəhrəman Maraş Türkiyə Universitetlərində və riyaziyyatçıların Beynəlxalq konqresində (İspaniya, Barselona, 2000) və b. yerlərdə öz nəzəriyyələri əsasında mühazirələr oxumuşdur.
Tuyış (Əbyəlil)
Tuyış kəndi (Туйыш) - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Əbyəlil rayonu Bayım kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Yənekəy kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 100 %.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Aleksey Batalov
Aleksey Vladimiroviç Batalov (20 noyabr, 1928–2017) — Rusiya aktyoru və rejissoru.
Həyatı
Aleksey orta məktəbi bitirdikdən sonra Moskva Akademik Bədaye Teatrının (MXAT) məktəb-studiyasına qəbul olunur. Bir dəfə dostunun yanına gedəndə orada gözəl bir qız görür. Beləcə, uşaqlıq dostu, sevimli İra Rotova ilə illər sonra yenidən görüşür. Bir qədər sonra ailə qururlar, Nadya adında qızları dünyaya gəlir. MXAT məktəb-studiyasını bitirən Aleksey aktyorluq fəaliyyətinə başlayır.
Aleksey Batalov kinoda ilk rolunu 1944-cü ildə "Zoya" filmində (məktəbli Aleksey) oynayıb. İkinci dəfə çəkiliş meydanına isə 10 il sonra dəvət alır. 1954-cü ildə rejissor İ. Xeyfisin "Böyük ailə" filmində Aleksey Jurbin roluna çəkilir. 1957-ci ildə rejissor Mixail Kalatozovun "Durnalar uçur" filmində oynadığı Boris rolu isə onu xalqın sevimlisinə çevirir. Ekran əsəri 1958-ci ildə Kann kinofestivalının baş mükafatına ("Qızıl palma budağı") layiq görülür. Bu filmin çəkilişi onun yaddaşında ağır günlərlə də qalır. O, çəkiliş zamanı yıxılmış, sifəti yaralanmışdı, nəticədə bir neçə əməliyyat keçirməli olur. Bundan sonra Aleksey Batalov yeni filmlərə dəvət alır. Tez-tez çəkilişlərə getdiyindən ailəsində söz-söhbətlər başlayır. Belə mübahisələrdən bezən Aleksey bir dəfə dostu ilə sirkə gedəndə orada qaraçı qızı Gitana Leontenko ilə tanış olur. 1958-ci ildə o, İra ilə boşanır, 1963-cü ildə Gitane ilə ailə həyatı qurur. Aleksey Batalovu kino aləminə tanıdan rejissor İosif Xeyfis aktyoru daha bir neçə filmdə çəkir: "Mənim əziz adamım" (1958), "İt gəzdirən qadın" (1960), "Xoşbəxt gün" (1964). 1960-cı ildə Aleksey özünü rejissorluqda sınayır, N. Qoqolun "Şinel", F. Dostoyevskinin "Qumarbaz" əsərləri əsasında çəkdiyi filmlərdə həm də aktyor kimi rol alır. 1962-ci ildə rejissor M. Rommun "Bir ilin doqquz günü" filmində Dimitri Qusev roluna görə Rusiya Dövlət mükafatına layiq görülür.
Aleksey Batalov 1979-cu ildə milyonların sevimli filmi "Moskva göz yaşlarına inanmır"da Georgi İvanoviç rolunu oynayır. Film 1981-ci ildə kino sahəsində ən yüksək mükafata — xarici film nominasiyasında "Oskar"a layiq görülür. Bundan sonra bir müddət kinodan uzaqlaşır, radiotamaşalarda oynamağa başlayır. Görkəmli aktyor sənət həyatı ilə yanaşı, 1975-ci ildən Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunda müəllimlik edir. Onun tələbələri indi Rusiya, Azərbaycan, Ukrayna, Belarus, Özbəkistan və s. ölkələrin tanınmış aktyorlarıdır.
Böyük aktyor 15 iyun 2017-ci ildə 89 yaşında Moskvada vəfat edib.
Ailəsi
Aktyorun həyat yoldaşı Gitana və qızı Maşa vardır. Maşa anadangəlmə əlil olsa da, öz iradəsi sayəsində Kinematoqrafiya İnstitutunu bitirib. Böyük qızı Nadya isə Xarici Dillər İnstitutunu bitirib.
Xəzər Universitetinin Hüquq fakültəsi
Fakültə haqqında
Hüquq fakültəsi Xəzər Universitetinin əsası qoyulduğu 1991-ci il tarixində yaradılmışdır. Fakültə nin tədris prosesində Azərbaycan və İngilis dillərindən istifadə olunur. Ingilis dilindən fakültədə tədris dili kimi istifadə olunması həm tələbələrin, həm də fakültənin tədris, tədqiqat, peşəkar fəaliyyətdə müasir tələblərə cavab vermələrinə yardım edir, onlara dünya peşəkar hüquq cəmiyyəti ilə ünsiyyət üçün geniş imkanlar yaradır.2005-ci ildən etibarən fakültəyə tələbə qəbulu dayandırılmışdır. Hazırda fakültənin öz fəaliyyətini hansı şəkildə davam etdirib-etdirməməsi məsələsi müzakirə edilir, imkanlar araşdırılır.
Dağlıq Qarabağ dramı
Dağlıq Qarabağ dramı — Qondarma Dağlıq Qarabağ Respublikasının rəsmi pul vahidi. DQR nümayəndələrinin məlumatlara görə, dram həmçinin Ermənistanda rəsmi ödəmə vasitəsidir. 1 dram 100 lumaya bərabərdir. Nominalın və tirajın məhdud olmasına görə kolleksiyaçı-numizmatların marağının özünə cəlb edir. Müəyyən səbəblərə görə real müraciətdə (həmçinin internet vasitəsilə) nominal dəyərdən çox bahalı olduğuna görə istifadə olunmurlar və satılırlar. Erməni dramı Dağlıq Qarabağ Respublikasının ərazisində əsas ödəmə vasitəsidir. Dağlıq Qarabağ dramı müəyyən nominala uyğun Ermənistan dramına bərabərdir.
Xəzər Universitetinin Hüquq fakültəsi
İxtisaslar:
Fakültəyə xarici ölkələrdə təhsil almış, hüquq şirkətlərində, dövlət idarələrində və ictimai təşkilatlarda çalışan praktik hüquqşünas lar müəllim qismində dəvət olunur. Onlar öz bilik və vərdişlərini fakültə tələbələrinə təqdim edirlər. Tədris olunan fənn lər region da və dünyada cərəyan edən inkişaf meyl və istiqamətlərini əks etdirir. Fakültənin təhsil program ları və tədris üsulları qabaqcıl Amerika və Avropa Universitetlərinin hüquq fakültələrinin standart larına uyğunlaşdırılmışdır.
Məzunlar
Fakültənin bu günə qədər 500-ə yaxın məzunu olmuşdur. Onlar hal-hazırda müxtəlif hüquq- mühafizə orqanlarında, beynəlxalq təşkilat larda və digər dövlət orqanlarında çalışırlar.
Dağlıq Qarabağ dramı
Əsginaslar
Əsginaslar 2 və 10 nominallıq dramlarla buraxılmışdır.
Sikkələr
Sikkələr 50 lum, 1,5 və 1000 dram nominalla buraxılmışdır.
Sevda Yahyayeva
Sevda Eldar qızı Yahyayeva — azərbaycanlı estrada müğənnisi.
Həyatı
Sevda Yahyayeva 1985-ci il dekabrın 28-də Rusiyanın Amur vilayətinin Konstantinov rayonunda hərbçi ailəsində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Azərbaycanın Abşeron rayonunun Qobu qəsəbəsində yerləşən 2 saylı orta məktəbdə almışdır. Orta təhsil aldığı zaman 1995-ci ildə Qobu 1 saylı musiqi məktəbinin fortepiano bölməsinə daxil olmuşdur. Ali təhsil almaq üçün Azərbaycan Milli Konservatoriyasının solo və xanəndəlik (muğam) fakültəsinə daxil olmuş və hazırda təhsilini davam etdirir.
Şəxsi həyatı
Müğənni 2020-ci ildə Zakir Bayramov adlı şəxslə ailə həyatı qurmuşdur.
Karyerası
1998-ci ildə ilk dəfə efirə Azərbaycan Televiziyasında yayımlanan "İstedad sorağı" verilişində çıxmışdır. 2002-ci ildə Lalə qızlar ansamblına daxil olmuş və ilk müəlliməsi Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Ceyran Haşımova olmuşdur. 2005-ci ildə Azad Azərbaycan telekanalında yayımlanan "Yeni ulduz" müsabiqəsinə qatılmış və müsabiqəni 3-cü yerdə uğurla başa vurmuşdur. 2007-ci ildə ilk bəstəkar mahnısı - sözləri Leyli və musiqisi Pərviz Mahmudova məxsus olan "O zaman" adlı mahnısıyla gündəmə gəlmişdir. 2008-ci ildə müğənni karyerasının ilk "O zaman" adlı albomu işıq üzü görmüşdür. Bu illər ərzində müğənni albomunda yer alan "O zaman" və "Sənsiz" adlı mahnılarına klip çəkdirmişdir. 2010-cu il yanvarın 22-də Gənc Tamaşaçılar Teatrında Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Teymur Göyçayevin bədii rəhbərliyi altında Qara Qarayev adına Azərbaycan Dövlət Kamera Orkestri ilə birlikdə "Eşqimdə tapmışam səadətimi" adlı solo konsertini vermişdir. Azərbaycanı ölkə hüdudlarından kənarda layiqincə təmsil edən müğənni Rusiya Federasiyasının Kislovodsk şəhərində keçirilən "XXI əsrin Kumiri" adlı festivalda Qran Pri-yə layiq görülmüşdür. 2011-ci ildə "Eşqimdə tapmışam səadətimi" adlı solo konsertinin diski (CD/DVD) və ikinci "Dinlə" adlı albomu işıq üzü görmüşdür.
Altın Kelebek Ödülleri
Aygün Kazımova sıx iş qrafiki səbəbi ilə 2018-ci ildə "Altın Kelebek Ödülleri"ndən namizədliyinin geri götürülməsini istəmişdir.
Qrand Mükafatı
'' Siyahıda əksiklik var, tamamlamağa kömək edin. ''
Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin dəstəyi ilə ‘’V&V Company’’ tərəfindən təşkil olunan ‘’Qrand Mükafatı’’.
Vtoroy adası (Penjin rayonu)
Vtoroy adası — Rusiyanın Kamçatka diyarı ərazisində yerləşən ada. Oxot dənizinə daxil olan (Şelixov körfəzi) Penjin körfəzində, Treti adası və Melkovodnı körfəzindən cənub-şərqdə, Elistratova burnu və yarımadasından cənubda, Kraynı adasından isə şimalda yerləşir. İnzibati baxımından Kamçatka diyarı Penjin rayonu ərazisinə daxildir.
Cibir
Cibir — Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Kənd 1999-cu ildə yaradılmışdır.
Toponimikası
Cibir oyk, sadə. Qusar r-nunun Piral i.ə.v.-də kənd. Dağətəyi ərazidədir. Yaşayış məntəqəsi Dağıstanın Axtı r-nundakı Çeper kəndindən köçüb gəlmiş ailələrin məskunlaşması nəticəsində yaranmışdır. Kəndin sakinləri yeni yaşıyış məntəqəsinə öz köhnə adlarını vermişlər.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kəndə 1125 nəfər əhali yaşayır.
Senecio lejolyanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Qaraağac
Qaraağac, Karaağac və ya Qarağac:
Anthurium cachabianum
(Anthurium cachabianum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İsrailin dövlət quruluşu
İsrail - parlamentli respublika.
Dövlət quruluşu
İsrail parlament formasında idarəetmə üsuluna malik respublikadır. Milli bayram günü olan müstəqillik günü (1948) 14 mayda qeyd olunur. Ölkədə rəsmi Konstitusiya mövcud deyil, "Dövlətin Yaranması haqqında Deklarasiya" (1948-ci il), Parlamentin əsas qanunları və İsrail vətəndaş hüququ adlı sənədlərlə idarəçilik funksiyaları müəyyən edilir. Qanun sisteminə gəldikdə, ölkədə ümumi Britaniya qanunları və Britaniya Mandatının qarışığından, habelə xüsusi işlərdə yəhudi, xristian və müsəlman qanunlarından istifadə olunur. İsrail qanunvericilik, icra və məhkəmə hakimiyyətinə söykənən parlament formalı demokratik ölkədir. Onun institutları Knesset (Parlament), Hökumət (Nazirlər Kabineti) və ədliyyə sistemindən ibarətdir. Dövlətə Prezident başçılıq edir. İsrailin siyasi quruluşu hakimiyyətin qollarının bölünməsi, qarşılıqlı nəzarəti və tarazlığı prinsipinə əsaslanır. Hökumət Knessetə tabedir, məhkəmənin müstəqilliyi qanunla təmin edilir.
İnzibati bölgüsü
thumbnail|Israilin siyasi xəritəsi 50 dairədən ibarət olan 6 rayona (Mərkəz, Hayfa, Qüds, Şimal, Cənub, Tel-Əviv) bölünür  (qeyd: İsrail 1950-ci ildə Qüdsü özünün paytaxtı elan etmişdir, lakin ABŞ və başqa ölkələrin səfirlikləri Tel-Əvivdə yerləşir).
Dövlət başçısı
Knesset tərəfindən 7 illik müddətə seçilən Prezidentdir. Prezident dövlət başçısı olaraq millətin birliyini təmsil edir və dövlət maraqlarını partiya maraqlarından uca tutur. Prezident, irəli sürülən namizədlər sırasından, onların şəxsi keyfiyyətləri və dövlət qarşısında xidmətləri əsasında, Knessetin sadə səs çoxluğu ilə yeddi illiyə seçilir; o, öz vəzifəsini iki müddətdən çox tuta bilməz. Prezidentin vəzifələri əsasən formal və rəsmi qanunla müəyyən edilib. Onların sırasına yeni tərkibli Knessetin birinci sessiyasının açılışı; xarici səfirlərin etimadnamələrinin qəbul edilməsi; Knessetin qəbul etdiyi müqavilə və qanunların imzalanması; münasib təşkilatların tövsiyəsi ilə hakimlərin, Dövlət Bankının direktorunun və xaricdə İsrail diplomatik missiyaları başçılarının təyin edilməsi; ədliyyə nazirinin zəmanəti ilə məhkum olunmuş şəxslərin əfv edilməsi və habelə saxlanma müddətinin qısaldılması daxildir.
Qanunverici hakimiyyət
Ölkədə ali hakimiyyət ümumxalq səsverməsi yolu ilə proporsional sistem üzrə 4 il müddətinə (bu müddət ərzində Parlament buraxıla bilər) seçilən bir palatalı Parlamentə - Knessetə (120 yer, son seçkilər 22 yanvar 2013-cü ildə keçirilmişdir) məxsusdur. Onun adı Böyük Məclis – “Knesset xa – Qdola”dan iqtibas edilmişdir.
Parlamentə seçkilər konkret şəxsiyyətə deyil, bu və ya digər siyasi partiyaya səsvermədir və Knessetdə təmsil olunmaq istəyən partiyaların çoxsaylılığı əqidə və məramların geniş spektrindən xəbər verir. Seçkilər ərəfəsində hər partiya öz platformasını və Knessetə namizədlərinin siyahısını dərc etdirir; bu siyahı daxili partiya seçkilərində və digər daxili tədbirlərdə müəyyənləşdirilir. Knessetdə təmsil edilən partiyalar avtomatik şəkildə yenidən seçilməyə namizəd olaraq saxlanılırlar, qalan partiyalar, səsvermə hüququ olan vətəndaşlardan ən azı 2500 imza topladıqda və beh verdikdə seçkilərdə səs qoya bilərlər. Partiyalar minimal səs sayından artıq, lakin əlavə yer almaq üçün yetərli olmayan səs topladıqda, bu səslər qalan partiyalar arasında onların təmsilçiliyinə, yaxud seçkiqabağı razılaşmalara mütənasib olaraq bölüşdürülür.
Yeni tərkibli Knesset onun tərkibini müəyyənləşdirən ümumi seçkilərdən sonra işə başlayır. İlk iclasda deputatlar prosedur qaydalarına uyğun olaraq Knesset sədrini və onun müavinlərini seçirlər.
Ölkədə ali qanunverici hakimiyyət orqanı ümumxalq səsverməsi yolu ilə proporsional sistem üzrə 4 il müddətinə seçilir, lakin bu müddət tamam olmadan da öz-özünün buraxılmasını elan edə və Baş nazir tərəfindən buraxıla bilər. Seçkilərin keçirilməsinə və yeni Knessetin təşkil edilməsinə qədər bütün səlahiyyətlər əvvəlki Knesset tərkibinin əlində qalır.
Parlament öz funksiyalarını ümumi iclaslarda və 14 daimi fəaliyyət göstərən komissiyalarda icra edir. Qanun layihələrinin qanuna çevrilməsi üçün o, Knesset tərəfindən üç oxunuşda qəbul edilməlidir. Üçüncü oxunuşda əksəriyyət “səs” verdikdən və sədrlik edən onu imzaladıqdan sonra qanun layihəsi rəsmi olaraq dövlət mətbuat orqanında dövlət Prezidenti, Baş nazir, Knesset sədri və həmin qanunun icrasına cavabdeh olan nazirin imzası ilə dərc edilir. Son nəticədə Ədliyyə naziri sənədi dövlət möhürü ilə nişanlayır və qanun layihəsi qanuni qüvvəyə minir.
İcraedici hakimiyyət
Nazirlər Kabineti ümumi seçkilərdə 4 illik müddətə seçilən Baş nazir tərəfindən formalaşır və Knesset tərəfindən təsdiq olunur. İcra hakimiyyəti daxili və xarici işlərin, o cümlədən müdafiə məsələlərinin həlli üçün səlahiyyətlər həvalə edilmiş hökumətə mənsubdur. Hökumətin funksiyaları olduqca genişdir: o, başqa bir inzibati quruma qanunla həvalə edilməmiş hər bir məsələyə müdaxilə etmək hüququna malikdir. Hökumət öz işini və qərar qəbuletmə qaydasını özü müəyyənləşdirir. Adətən, iclaslar həftədə bir dəfə keçirilsə də, zəruri hallarda əlavə iclaslar da keçirilir. İndiyədək bütün hökumətlər bir neçə partiyanı təmsil edən nümayəndələrdən ibarət olurdu, çünki heç bir partiya hökuməti təkbaşına formalaşdırmaq üçün Knessetdə kifayət qədər mandat ala bilmirdi. Hökuməti formalaşdırmaq üçün yeni seçilən Baş nazir seçkilərin nəticələri dərc olunandan sonra 45 gün müddətində nazirlərin siyahısını və əsas məsələlər üzrə hökumət fəaliyyətinin proqramını Knessetin təsdiqinə təqdim etməlidir.
Baş nazir vəzifəsinə namizədlər cari çağırış Knessetdə ən azı on yer tutan partiyalar və ya 50 min seçici tərəfindən irəli sürülə bilərlər. Seçici səslərinin yarıdan çoxunu almış namizəd Baş nazir olur. Namizədlərdən heç biri səslərin yarısından artıq ala bilmədikdə iki həftədən sonra seçkilərin ikinci turu keçirilir; bu mərhələdə ən çox səs toplamış iki namizəd iştirak edir. İkinci turda iştirak edən namizədlərdən hər hansı biri öz namizədliyini geri götürdüyü təqdirdə, onun yerini topladığı səslər üzrə ardınca gələn namizəd tutur. Nazirlər öz vəzifələrinin icrasına görə Baş nazir qarşısında cavabdehdirlər və fəaliyyəti üzrə parlamentə hesabat verməlidirlər. Nazirlərin ən azı yarısı Knessetin üzvü olmalı, eyni zamanda hamısı Parlamentə seçilmək hüququna malik olmalıdır. Hökumətin səlahiyyət müddəti dörd ildir; Baş nazirin istefası və ya vəfatı səbəbindən, habelə Knessetin etimadsızlıq qərarı çıxardığı halda bu müddət azaldıla bilər.
Knessetə seçkilər Baş nazirin seçilməsi ilə eyni zamanda keçirilir. Bütün ölkə vahid seçki dairəsi sayılır; səsvermə prosedurası gizli keçir; seçicilər iki bülletendə Baş nazir vəzifəsinə namizədlərdən birinə və hər hansı siyasi partiyaya səs verməklə - öz mövqelərini ifadə edirlər.
Məhkəmə hakimiyyəti
Yerusəlimdə yerləşən Ali Məhkəmə İsrailin ən yüksək məhkəməsi sayılır və onun yurisdiksiyası dövlətin bütün ərazisinə yayılır.
Torn
Tarixi
İlk əvvəllər Torn ərazisi Maastrix və Neymegen arasındakı Roma yolunun yaxınlığında yerləşən bataqlıq idi. Amma təxminən 975-ci ildə yepiskop Utrextli Ansfrid burada Benedektin monastırının əsasını qoymuşdur. XII əsrdən etibarən monastır qadın monastırına çevrilməyə başlanmışdır. Monastırı idarə edən abbat idi. Monastır ziyalı ailəsindən çıxmış qadınlar tərəfindən dəstəklənilirdi.
Bəylər Məmmədov (əsgər)
Bəylər Eldar oğlu Məmmədov — Şəhid.
Həyatı
Məmmədov Bəylər Eldar oğlu 1971-ci il martın 13-də Göyçə mahalının Ağkilsə kəndində anadan olub. 1988-ci ilin dekabrında erməni təcavüzü nəticəsində elindən–obasından didərgin düşüb, Daşkəsən rayonunun Bayan kəndində məskunlaşmışdır. 1992-ci ilin aprel ayının 1-də Daşkəsən RHK-dan könüllü olaraq Milli Ordu sıralarına yollanıb. 1993-cü il fevralın 18-də Qarabağda Ağdərə rayonunun Aterk kəndi uğrunda gedən döyüşlərdə şəhid olub. Gəncə şəhərindəki şəhidlər xiyabanında dəfn olunub.
Ölümündən sonra 9 oktyabr 1994-cü ildə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərmanına əsasən Məmmədov Bəylər Eldar oğlu "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edilib.
Şəmsəddin Əsədov
Şəmsəddin Əsədov (tam adı: Şəmsəddin İsrafil oğlu Əsədov) — kənd təsərrüfatı elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Şəmsəddin İsrafil oğlu Əsədov 20 iyun 1949-cu ildə Ağdam rayonunun Kürdlər kəndində anadan olmuşdur. O, 1966-cı ildə Ağdamın Əlimədədli kənd orta məktəbini bitirib, 1968-1972-ci illərdə Azərbaycan Pedaqoji İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti) Biologiya fakültəsində  ali təhsil almışdır. Tələbəlik illərində ictimai fəaliyyətinə görə Respublika LKHT MK-nın fəxri fərmanı ilə təltif edilmişdir. İnstitutu bitirib, təyinatla Bərdədə müəllim işlədikdən sonra Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (indiki Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası) Genetika və Seleksiya İnstitutunun aspiranturasına qəbul olunmuş (1975), "Pambıqda fiziki-kimyəvi mutagenlərin təsiri ilə dəyişkənliyin və viltədavamlılığın öyrənilməsi" mövzusunda dissertasiya müdafiə edib (1981), biologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsi almışdır. O, K.A.Timiryaziyev ad. Kənd Təsərrüfatı Akademiyasında "Eksperimental mutagenez və hibridləşdirmə ilə orta lifli pambıq sortlarında yeni formaların yaradılması" mövzusunda dissertasiya müdafiə edərək (1994, Moskva), kənd təsərrüfat elmlər doktoru alimlik dərəcəsi almışdır.
Şəmsəddin Əsədov 1979 ildən 1991 ilə qədər kimyəvi mutagentlərin kənd təsərrüfatı bitkilərinə təsirinin öyrənilməsi sahəsində Moskvada keçirilən Ümumittifaq müşavirələrinin iştirakçısı, bəzi illərdə isə təşkilat komitəsinin üzvü olmuşdur.
Şəmsəddin Əsədov Azərbaycan Elmlər Akademiyasının (indiki Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası) Genetika və Seleksiya İnstitutunda işlədiyi müddətdə institutun ictimai işlərində fəal iştirak edib; uzun müddət institutun xalq nəzarəti komitəsinin sədri olmuş, hazırda isə institutda fəaliyyət göstərən metodkomissiyanın və müsabiqələr komissiyasının üzvüdür. Elmi fəaliyyətlə yanaşı pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olan Şəmsəddin Əsədov 2001 ildə Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin "Təhsilin humanistləşdirilməsi və yeni təfəkkür" mövzusunda keçirdiyi respublika müsabiqəsinin qalibi olaraq nazirliyin ikinci dərəcəli diplomuna layiq görülmüşdür.
Elmi fəaliyyəti
Şəmsəddin Əsədov xarici jurnallarda və kitablarda dərc olunmuş 60-a qədər elmi iş və 1 monoqrafiyanın müəllifidir. Pambıqda mutagenlərin təsiri ilə əmələ gələn dəyişkənliklərin, xüsusilə də təsərrüfatca qiymətli əlamətlərin irsi xüsusiyyətlərinin öyrənilməsi daima onun diqqət mərkəzində olmuşdur. Keçmiş Sovetlər ölkəsində ilk dəfə olaraq o, pambıqda alınmış mutant formalarından qiymətli əlamətlərin donoru kimi istifadə edərək, mutant-sort hibridləşdirmə sxemini işləyib hazırlamışdır. Bu metod pambıqda qiymətli genstik əlamətlərin öyrənilməsini xeyli genişləndirmişdir.
Senecio sacramentanus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Nadejda Rumyanseva
Həyatı
Nadejda Rumyanseva 1930-cu il sentyabrın 9-da Smolensk vilayətinin Potapova kəndində anadan olub, ailələri bir il sonra Javoronki qəsəbəsinə köçüb. Nadya və Volodyanın uşaqlığı burada keçib. Nadejdanın atası qatar bələdçisi işləyirdi, İkinci Dünya müharibəsindən əlil qayıtmışdı. Ailənin kiçiyi olsa da, Nadejda çox diribaş uşaq idi. Orta məktəbdə əlaçı olmaqla yanaşı, gimnastika ilə məşğul olur, xorda oxuyurdu, məktəbi də qızıl medalla bitirmişdi. Sənətə böyük maraq göstərən Nadya əvvəlcə Mərkəzi Uşaq Teatrının nəzdindəki studiyada, sonra Lunaçarski adına Teatr İnstitutunda oxuyur. 1955-ci ildə Ümumittifaq Kinematoqrafiya İnstitutunun aktyorluq fakültəsini bitirir. Bir çox rolları ilə tamaşaçı sevgisi qazanan aktrisa, 1959-cu ildə rejissor Yuri Çulyukinin "Təslim olmayanlar" kinokomediyasında Nadya Berestova roluna çəkilir. Film Minskdə keçirilən kinofestivalda mükafata layiq görülür. Bu müvəffəqiyyəti görən rejissor 1961-ci ildə Nadyanı "Qızlar" filmində Tosya Kislisına roluna çəkir. Film ekranlara çıxan kimi böyük tamaşaçı auditoriyası toplayır. Bu roldan sonra Nadyaya "yubkalı Çarli Çaplin" adını da verirlər. Aktrisa bu filmə görə 1962-ci ildə Argentinanın paytaxtı Buenos-Ayresdə keçirilən kinofestivalda "Ən yaxşı qadın rolu"na görə mükafata layiq görülür. Hətta Hollivud rejissorları onu Amerikaya bir neçə filmə dəvət edir, lakin "Nadejdanın vaxtı yoxdur, o çox məşğuldur" cavabını alırlar. Bu dəvətlərdən Nadyanın heç xəbəri olmur, ya da bundan çox gec xəbər tutur. "Yanacaqdoldurma stansiyasının kraliçası", "Balzaminovun evlənməsi" və digər filmlərdə yaddaqalan obrazlar yaradan aktrisa, 70-80-ci illərdə televiziyada "Budilnik" ("Zəngli saat") verilişini aparır. Dublyaj filmlərində də onun səsi ilə çoxlu qadın rolları səsləndirilir. Bu sırada "Qafqaz əsiri"ndə Ninanı xüsusi qeyd etmək lazımdır. Nadejda Rumyanseva 1963-cü ildə Rusiyanın Əməkdar artisti, 1991-ci ildə isə xalq artisti adlarına layiq görülür. Aktrisanın şəxsi həyatına gəldikdə, diplomat işləyən əri Vili ilə 40 il birlikdə xoşbəxt ömür sürüb, lakin övladları olmayıb. Ailə həyatı qurandan sonra aktrisa 10 il yaradıcılıq fəaliyyətinə ara verir. Onlar ərinin işi ilə əlaqədar Malayziyada yaşayırlar. Aktrisa fransız və ingilis dillərini bilirdi. Bir dəfə onların evlərinə oğru girir. Oğrular əvvəlcə həyat yoldaşını döyürlər, sonra Nadyanın üstünə silah çəkib pulların yerini soruşurlar. Cavab vermədikdə isə onlar Nadyanın başına zərbələr endirirlər. Polislər gəlməsəydi, bəlkə də oğrular onları öldürəcəkdilər. Bundan sonra aktrisanın möhkəm baş ağrıları başlayır. Buna görə də aktrisa filmlərə az çəkilir. Hətta rejissor Eldar Ryazanov onu "Müqəddəs səmada" filminə dəvət edəndə, o, razılıq vermir. Nadejda Rumyanseva deyir ki, ümumiyyətlə o, kriminal filmləri xoşlamır: "Gərək aktrisa elə filmlərə çəkilsin ki, adamda həyata ümid, məhəbbət yaratsın".
2008-ci il aprelin 4-də aktrisanın başında yenidən möhkəm ağrılar tutur, o, huşunu itirir. Xəstəxanaya çatdıranda isə həkimlər onun başında şiş olduğunu deyirlər. Dörd gün sonra o vəfat edir.
Anthurium bullosum
(Anthurium bullosum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Vikipediya abidəsi
Vikipediyaya abidə — Polşanın Slubitse şəhərində yerləşən və dünyada vikipediyaya həsr edilmiş ilk abidə.
Açılışı 22 oktyabr 2014-cü il tarixində olmuşdur.
Möhlət Məmmədov
Məmmədov Möhlət Məmməd oğlu - Xocalı soyqırımı zamanı itkin düşən uşaq, könüllü döyüşçü.
Həyatı
Möhlət Məmmədov 1977-ci ildə Göyçə mahalında anadan olub.
Xocalı özünümüdafiə batolyonunun könüllü döyüşçüsü olmuşdur.
23 may
1901–cari
thumb|[[Nailə Mirməmmədli]]
1600-cü ildən əvvəl
thumb|[[I İsmayıl]]
Zemfira Səlimxanova
Zemfira Səlimxanova (tam adı:Zemfira  Qüdrət qızı Səlimxanova) — 1942-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub. Tibb elmləri namizədi.
Kraynı adası (Oxot dənizi)
Kraynı adası — Rusiyanın Kamçatka diyarı ərazisində yerləşən ada. Oxot dənizinə daxil olan (Şelixov körfəzi) Penjin körfəzində, Treti adası və Melkovodnı körfəzindən cənub-şərqdə, Elistratova burnu və yarımadası, Vtoroy adasından isə cənubda yerləşir. İnzibati baxımından Kamçatka diyarı Penjin rayonu ərazisinə daxildir. Maksimal hündürlüyü 323 metrdir
Zemfira Səlimxanova
Həyatı
Zemfira Qüdrət qızı Səlimxanova 1942-ci ildə Bakı şəhərində həkimlər ailəsində anadan olub. Atası professor Qüdrət Səlimxanov, anası genekoloq Bilqeys xanımdır. Zemfira orta təhsilini Bakıda almış və 1960-cı ildə Azərbaycan Tibb Universitetinə daxil olmuşdur. 1966-cı ildə instututu bitirmişdir. İlk əmək fəsliyyətinə 1968-ci ildən Semoşka adına xstəxananın ikinci uşaq cərrahiyyə şöbəsindən başlamışdır. Uşaq cərrahiyyə kafedrasında elmi pedaqoji fəaliyyət göstərmişdir. 1975-ci ildən tibb elmləri namizədidir. Zemfira 60-a yaxın elmi məqalə və 5 metodik dərsliyin müəllifidir.
Biryoçiy adası
Biryoçiy adası (Бирю́чий О́стрів) — Fedotov dilinin cənub qutaracağında yerləşən dil. Azov dənizinin qərbində yerləşir. Fedotov dili və Biryoçiy adası Utlyuk limanını əmələ gətirir. 1929-cu ildə Biryoçiy adası və Fedetov dili arasında boğaz mövcud olmuşdur. Xerson vilayəti ərazisinə daxildir. Bununla belə vilayətlə quru əlaqəsi yoxdur. Dilin uzunluğu 20 km, ən enli yeri isə 5 km təşkil edir. Şimal-qərb sahillərində çixlu sayda buxta və liman vardır. Dil ərazisində Azov-Sivaş Milli Parkı yaradılmışdır.
Filin cənub-qərbində Biryoçiy mayakı inşa edilmişdir.
Tarixi
Alimlərin fikirinə görə bir zamanlar dil ərazisində skif çarlarının məskəni olmuşdur. Məhz bu dilin şəkili bir çox skif metal pullarının üzərində təsvir edilmişdir (1 min. b. e. ə).
Adanın adı tərcümədə «Canavar adası» mənasını verir.
Aşıq Kamandar
Aşıq Kamandar — Çağdaş Azərbaycan aşıq sənətinin azmanı, Borçalı aşıq məktəbinin nümayəndəsi.
Həyatı
Əfəndiyev Kamandar Həmid oğlu 21 oktyabr 1932-ci ildə Gürcüstanın Borçalı mahalının Sarvan (indiki Marneuli) rayonunun Kürüstü Kəpənəkçi kəndində anadan olmuş, Kosalı natamam orta məktəbini bitirib, traktorçu köməkçisi kimi əmək fəaliyyətinə başlamışdır.
Aşıqlıq sənətinə həvəsi onu tanınmış ustad aşıq Sadıq Sultanovun yanına aparmışdır.15 yaşından etibarən o, resbublikanın bütün mədəni tədbirlərində iştirak etmişdir. Çox gənc yaşlarında şöhrəti bütün türk dilli ölkələrə yayılmışdır. Aşıq kamandar öz sənəti ilə Azərbaycanda, Türkiyədə, İranda, İraqda və Orta Asiya ölkələrində bu qədim həmişəyaşar musiqimizin bütün incəliklərini bir daha tanıdıb, təsdiqləmişdir.
O, 1963, 1984-cü illərdə keçirilən aşıqların III, IV qurultaylarının nümayəndəsi olmuş, əməkdar mədəniyyət işçisi (1984) adına layiq görülmüşdür.
Aşıq Kamandar 1959-cu ildə Moskvada keçirilən Azərbaycan mədəniyyəti ongünlüyünün ən yaxşı iştirakçısı və mükafatçısı olmuşdur.
Tanınmış sənətkar 72 saz havasını böyük ustalıqla ifa edirdi. Ustad aşıq bir neçə saz havasının yaradıcısıdır: "Fəxri", "Qaragöz balam" "Doğma Gürcüstanım" və s.
Onun ifasında 34 dastan audo, video kasetlərə yazılmış və sənətsevərlərə çatdırılmışdır.
Ustadın anadan olmasının 60 və 65 illik yubleyləri Gürcüstanda və Azərbaycanda hökumət səviyyəsində qeyd olunmuşdur.Gürcüstan prezzidentinin fərmanı ilə anadan olmasının 65 illiyi şərəfinə "Şərəf"ordeni verilmişdir.
Ulu ozan sənətinin azmanı 2000-ci il oktyabrın 26-da uzun sürən xəstəlikdən sonra vəfat etmişdir.
Yaradıcılığı
Aşıq Kamandar universal el sənətkarı və şairi kimi daha da məşhurlaşdı, 1989-cu ildə Bakıdakı "Yazıçı" nəşriyyatı tərəfindən onun ilk "Borçalı laylası" adlı şeirlər kitabı işıq üzü gördü.
Aşıq-el sənətinə bütün varlığı ilə bağlı olan, Azərbaycan xalqının XX əsrdə yetirdiyi filosoflardan biri – əslən Borçalıdan olan mudrik alimimiz Camal Mustafayev bu kitaba yazdığı ön sözdə qeyd edir: "Kamandarın zəngin sənətində saz, səs, söz vəhdət təşkil edir. "Borçalı laylası"nı oxuyanda bir daha yəqin edirsən ki, o, Borçalı yaylaqlarının bulağından su içib bəhrələnmişdir". Bu, dağ bulaqlarının saflığını və sağlamlığını öz misralarına hopdura bilmişdir. Ustad aşığın yazmış olduğu şeirlərin hamısından xalq ruhu, xalq nəfəsi və ozan-aşıq sənətkarlığı duyulur.
Mərd olan düşər zəhmətə, Namərd yetişməz ziynətə, Çörək itirən müxənnətə, Haqq özü "qənim" olaydı!
Şair Kamandarın şeirlərinin dadlı və duzlu olması, Azərbaycan poeziyasının məğrurluğundan, dilə yatımlığından şairin xəbərdar olduğunu və "Saz-aşıq-söz" dünyamızın inkişafında Borçalı aşıq, saz-söz məktəbinin rolunu bir daha təsdiqləyir.
El-oba ədəbiyyatımızın, milli musiqimizin ustad bilicisi, aşıq sənətinin korifeylərindən olan Kamandar Həmid oğlu öz sənətində bu sahələri dolğunluğu ilə birləşdirən istedad sahibidir.
Kamandar sənəti böyük bir məktəbdir, qaynayıb-coşan, tükənməz bir bulaqdır. Onun qoşmalarında Azərbaycanın tarixi-ədəbi irsi, poeziyası, xalq sənəti və eləcə də ozan-aşıq yaradıcılığı tərənnüm olunub:
İstər Gürcüstanda, Borçalıda, istərsə də Azərbaycanda və eləcə də Turkiyə və İranda Kamandar sənətinin vurğunlarının sayı-hesabı yoxdur. Onun ölməz yaradıcılığı haqqında alimlər, sənətşunaslar, pedaqoqlar, müğənni və xanəndələr, musiqiçi və heykəltəraşlar ürək açan sözlər demişlər.
Hindistanın dövlət quruluşu
Hindistanın dövlət quruluşu - 1950-ci ildə qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən Hindistanda hüquqi-siyasi, inzibati, iqtisadi və ictimai münasibətlər sistemi.
Dövlət quruluşu
Hindistan 1950-ci ilin yanvar ayında təsdiq edilmiş, 397 maddədən və 9 kitabçadan ibarət Konstitusiyalı federativ respublikadır.
İnzibati bölgüsü
Hindistanda mövcud olan Andaman və Nikobar adaları, Çandiqarx, Dadra və Naqarxaveli, Daman və Diu, Lakşadvip və Puttuççeri (Pondişeri) adlanan ittifaq əraziləri və paytaxt - Dehli ərazisinın hər biri federal Prezidentin təyin etdiyi qubernator və ya inzibatçısı tərəfindən idarə edilir.
Dövlət başçısı
Prezident - ştatların qanunverici məclislərinin üzvləri ilə Parlamentin hər iki palatasının seçici üzvlərindən ibarət seçki kollegiyası tərəfindən 5 illik müddətə seçilir. Prezident ştatların qanunverici məclislərini buraxmaq, ştatların hökumətlərini ləğv etmək və onların yerinə Prezident üsul-idarəsi tətbiq etmək (ştatların idarəsi qubernatorların ixtiyarına keçir) səlahiyyətlərinə malikdir. Prezident ölkədə olmadığı və ya vəfat etdiyi halda, Parlamentin hər iki palatasının üzvləri tərəfindən 5 il müddətinə seçilən vitse-prezident onun səlahiyyətlərini icra edir. Vitse-prezident eyni zamanda, ştatlar şurasının sədridir. Ölkədə icraedici hakimiyyət prezident və vitse-prezident tərəfindən həyata keçirilir.
Qanunverici hakimiyyət
Ştatlar Şurası "Raja Sabxa"dan və Xalq Palatası "Lok Sabxa"dan ibarət olan ikipalatalı Parlament tərəfindən həyata keçirilir. Ştatlar Şurası ən çoxu 250 nəfərdən ibarətdir və bunlardan 12-si Prezident tərəfindən təyin olunur. Qalan üzvlər isə ştatların qanunverici orqanlarının seçici üzvləri tərəfindən 6 illiyə proporsional sistem üzrə seçilir. Üzvlərin 1/3 hissəsi 2 ildən bir yenidən seçilir.
Qanun layihələri hər iki palatada təqdir edildikdən və Prezidentin formal razılığı alındıqdan sonra qüvvəyə minir. Konstitusiyaya təklif edilən düzəlişlər - hər bir palatanın üzvlərinin 2/3 hissəsinin və bütün üzvlərin sadə səs çoxluğunun razılığı ilə həyata keçirilir və Prezidentin icazəsi ilə müşayiət olunur.
Mərkəzlə ştatlar arasında səlahiyyətlərin bölgüsünə, ştatların Parlamentdəki nümayəndəliklərinə, Ali Məhkəmənin və yüksək məhkəmələrin fəaliyyətinə dair düzəlişlərin qanuni qüvvəyə minməsi üçün ştatların qanunverici orqanlarının, heç olmazsa, yarısının ratifikasiyası tələb olunur. 1950-ci ildən bu günə qədər 80-dən çox düzəlişlər qəbul edilmişdir.
Hər bir ştat 5 illik müddətə seçilən və üzvlərinin sayı 32-425 arasında dəyişən Qanunvericilik orqanına və ya Vidxan Sabxaya malikdir. Beş daha böyük: Bixar, Cammu və Kəşmir, Karnataka, Maxaraştra və Uttar-Pradeş ştatları Qanunvericilik şurası və ya Vidxan Parişad adlandırılan Qanunvericilik palatası tərəfindən həyata keçirilir. Xalq palatası ən çoxu 545 üzvdən ibarətdir. Deputatlar xalq tərəfindən ümumi və gizli səsvermə yolu ilə 5 il müddətinə seçilir. Hər ştatın öz qanunverici məclisi və hökuməti vardır. İttifaq bölgələri mərkəzi hökumət tərəfindən idarə olunur.
İcraedici hakimiyyət
Hindistanda icra hakimiyyəti, həm Prezident, həm də Parlament çoxluğunu qazanmış Federal Hökumət tərəfindən həyata keçirilir. Nazirlərin İcraedici Şurasına - qarşısında məsuliyyət daşıdığı Qanunvericilik orqanından olan hökumət başçısı rəhbərlik edir. Belə ki, bu orqanın dəstəyi olmadan Baş nazir vəzifəsinə seçilmək mümkün deyil. Ştatlar təhsil, səhiyyə, polis və yerli hakimiyyət orqanları üzərində ilkin nəzarəti həyata keçirir, iqtisadi sahədə isə mərkəzin göstərişlərinə uyğun fəaliyyət göstərirlər. Böhran zamanı mərkəzi hökumət və ya Prezident hökumətin idarə edilməsini müvəqqəti olaraq öz əlinə götürə bilər.
Federal hökumət Konstitusiyanın 97 maddəsinin tərkibinə aid olan vətəndaşlıq, müdafiə, xarici ticarət və xarici işlər sahələrində təkbaşına məsuliyyət daşıyır və iqtisadi məsələlərdə həlledici rol oynayır.
Məhkəmə hakimiyyəti
Ölkədə məhkəmə hakimiyyətini ən yüksək məhkəmə instansiyası sayılan, sədri və üzvləri (Ali Məhkəmənin sədrinin təqdimatı əsasında) Prezident tərəfindən təyin olunan Ali Məhkəmə həyata keçirir.
Qəhqəhə qalası
Qəhqəhə qalası (Qah Qah Qalası) — İranın Meşkinşəhr (Xiyav) ilə Qaradağ vilayəti arasında tarixi qala.
Tarixi
Meşkinşəhrin hər daşının, torpağının altından mütləq Azərbaycan tarixinə məxsus bir abidə çıxır. Arxada gördüyümüz bu qala tarixdən bizə yaxşı məlum olan Qəhqəhə qalasıdır. Babək dövründə müdafiə məqsədi ilə istifadə edilən bu qala Səfəvilər dövründə zindana çevrilib. Qalada həmçinin sultanların xəzinəsinin gizlədildiyi deyilir. Bu yolu çıxmaq isə çox çətindir.
Qədimdə adət imiş. Əzizi, oğlu, qardaşı olsa belə, sultanlar taxta real təhlükə gördükləri insanı ya zindana saldırar ya da qətlə yetirərmiş. Qəhqəhə qalası da Şah İsmayılın nəvəsi II İsmayılın 19 il burada saxlanılması ilə məşhurdur. Qəhqəhə qalasını təkcə I Şah Təhmasibin öz oğlunu burada saxlaması məşhurlaşdırmayıb, bura həmçinin özünün qeyri-adi zindanı ilə məşhurdur.
Fallout: New Vegas
Fallout: New Vegas və ya sadəcə New Vegas — "Obsidian Entertainment" tərəfindən hazırlanan və "Bethesda Softworks" tərəfindən nəşr olunan postapokaliptik döyüş rol videooyunu. "Fallout" oyun seriyasındakı 3-cü spin-off epizoddur (bütövlükdə 6). Oyun 19 oktyabr 2010-cu il tarixində Şimali Amerikada, 21 oktyabr 2010-cu il tarixində Avstraliyada, 22 oktyabr 2010-cu il tarixində Avropada, 4 noyabr 2010-cu il tarixində isə Asiyada Microsoft Windows, PlayStation 4 və Xbox One platformaları üçün satışa çıxarılmış, həmçinin 23 iyun 2016-cı il tarixində Xbox One üçün geriyə uyumlu olaraq buraxılmışdır. Oyunun hadisələri ABŞ-nin Arizona, Kaliforniya, Nevada və Yuta ştatlarının bir hissəsini əhatə edən bir regionda cərəyan edir. Oyunun əsas hekayəsi "Fallout 3"-ün hadisələrindən 4 il sonra, "Böyük müharibə"dən isə 204 il sonra, yəni 2281-ci ildə baş verir. Buna baxmayaraq, "New Vegas" əvvəlki oyunun birbaşa sikveli deyil.
Qəhqəhə qalası
Tarixi
Qala Meşkinşəhrdən təxminən 85 kilometr uzaqda yerləşir. Bir saat sonra qalanın ətəyinə çatdıq. Qəhqəhə qalasının əzəməti uzaqdan adamı valeh edirdi. Dağın ətəyindən tam orta hissəyə kimi daşlardan pillələr düzülüb. Pillələr adamı çox yorsa da, təhlükə riskini xeyli azaldır. Bizi ən çox təəccübləndirən qalanın ən təhlükəli yerində gördüyümüz belində ot şələsi olan 70 yaşlı kişi oldu. Uzunqulağı bir qədər irəlidə onu gözləyirdi. Bu yaşda bir adamın bizdən fərqli olaraq qalaya bu qədər rahat çıxması bizi xeyli utandırdı. Yəqin bu qoca da qalanın tarixindən xəbərdardır, burada gedən döyüşlər, son nəfəsini bu torpaqda verən sərkərdələr barədə məlumatlıdır. Bir zamanlar qanla suvarılan bu torpağın otunu artıq süvari qoşunları atları yox, bu kişinin heyvanları yeyir.
Fallout: New Vegas
Oyunçu "kuryer" adlı bir personajı idarə edir. Kuryer Moxave səhrasından irəliləyərək Nyu-Veqas şəhərinə (indiki Las-Veqas) paket apararkən ona tələ qurulur. Paket oğurlanır və o, güllələnir. Bu insidentdən sağ çıxan kuryer onu öldürməyə cəhd edəni axtarmaq və paketi əldə etmək üçün macəraya çıxır, bir-birləri ilə vuruşan fraksiyalarda özünə dost və düşmən qazanır, özünü Nyu-Veqas şəhəri və Moxave səhrasına kimin nəzarət edəcəyini müəyyənləşdirən bir münaqişənin ortasında tapır.
Qəhqəhə qalası
Tarixi
Bizi gəzintidə müşayiət edən Meşkinşəhr rəhbərliyinin mədəniyyət və irs komitəsinin əməkdaşı Məsud Naqili yüz dəfələrlə bu qalaya çıxıb. Buranın hər daşı ona yaxşı tanışdır.
Fallout: New Vegas
"New Vegas" tənqidçilər tərəfindən müsbət rəylər almışdır. Müsbət fikirli tənqidçilər oyunun ssenari, tapşırıq və təkmilləşdirilmiş geympleyini tərifləmiş, mənfi fikirli tənqidçilər isə oyunu buraxılış zamanı mövcud olan texniki problemlərə görə pisləmişdir. Oyun iqtisadi və tənqidi baxımdan böyük bir müvəffəqiyyət idi. Oyun dünya səviyyəsində təqribən 12 milyon nüsxə satmışdır. Oyun 2011-ci ildə "İlin ən yaxşı rol oyunu" kateqoriyası üzrə "Qızıl Coystik" mükafatı qazanmış, ən yaxşı strategiya oyunu və ən yaxşı hekayə kateqoriyaları üzrə Britaniya Kino və Televiziya Sənətləri Akademiyası mükafatına, o cümlədən dramda ən yaxşı köməkçi performans (Felisiya Dey) kateqoriyası üzrə Milli Video Oyun Ticarət Rəyçiləri Akademiyası mükafatına nominasiya olmuşdur.
Qəhqəhə qalası
Tarixi
“Bura Qəhqəhə qalasının giriş darvazasıdır. Burada nigahbanlar dayanırdı. Hər kəsi içəriyə qoymazdılar. Onların bəziləri uçub və yenidən düzəldilib. Çölü daşdır. İçərisi isə kərpiclə düzəldilib”.
Fallout: New Vegas
Geympley
"Fallout 3" videooyununun geympleyinin böyük bir hissəsi "Fallout: New Vegas"da olduğu kimi saxlanılsa da, "Obsidian Entertainment" seriyaya köhnə və yeni xüsusiyyətlər əlavə edərək oyunun geympleyini mövcud elementlər ilə birlikdə daha da təkmilləşdirmişdir. Bəzi yeniliklərə aiddir:
Qəhqəhə qalası
Tarixi
Məsud Naqilinin sözlərinə görə, burada istifadə edilən kərpiclərə Sasani dövründən qalma abidələrdə də rast gəlinir. Bu da Qəhqəhə qalasının tarixinin hələ Sasanilər dövrünə gedib çıxdığı ehtimalını ortaya qoyur. Bu qalada 20 nəfərin bir ordunun qarşısını alması barədə mif də var.
Fallout: New Vegas
Kraftinq və modifikasiyalar
Baxmayaraq ki, "Fallout 3"-də oyunçular əşya kraft edə bilirdilər, bu funksiya sadəcə bir neçə özəl silah ilə məhdudlaşdırılmışdı. Kraftinq sistemi "New Vegas" ilə birlikdə, xüsusi silahlar bir yana, qida, içki, dərman və silah-sursatın yaradılmasına da imkan verərək genişləndirilmişdir. Kraftinq verstaklar, patron tədarükü üçün verstaklar və səyyar tonqallarda edilir. Həmçinin, sistemin tətbiqi üçün müəyyən komponentlər, o cümlədən yetərli bacarıq səviyyəsi tələb olunur. Məsələn üçün, səyyar tonqallarda yemək bişirmək üçün oyunçunun "Sağ qalma" bacarığı yetərli səviyyədə olmalıdır. Bəzi xüsusi əşyaların resept və ya sxeması aşkar olunmayana qədər onları kraft etmək olmur. "Bethesda" şirkətinin "The Elder Scrolls" seriyasında olduğu kimi, yemək bişirmək üçün oyunçular reseptlərdəki müəyyən bitkiləri toplamalıdır.
Qəhqəhə qalası
Tarixi
Deyirlər, bu qalanın adı burada qəhqəhə çəkərkən dağların o tayında əks-səda verdiyi üçün belə qoyulub. Bəzi mənbələrdə qəhqəhə əzab-əziyyət çəkən mənası da verir. Qala Babək dövründə müdafiə məqsədi ilə istifadə edilib. Bəzz qalasında işarə vermək məqsədilə yandırılan tonqalın tüstüsü, işığı buradan aydın görünürmüş.
Bizi ən çox maraqlandıran qalanın zindanı idi. Şah Təhmasibin oğlu II İsmayıl 19 il 6 ay 21 gün bu zindanda məhbusluq həyatı keçirib. O, Səfəvi tarixinin ən maraqlı şəxsiyyətlərindən sayılır. II İsmayıl adı ilə tanınan İsmayıl Mirzə on dörd yaşlı gənc ikən siyasət səhnəsinə atılıb. Özünün cəsarətli, sürətli həmlələri ilə düşməni dəhşətə saldığı üçün onu “Dəli İsmayıl” adlandırırmışlar. Amma İsmayıl Mirzənin bu möhtəşəm qələbələri və şöhrəti Təhmasib üçün təhlükə yaradır, üstəlik bir sıra hərəkətləri şahı özündən çıxarır və nəticədə II İsmayıl həbs olunur. Bu qalada həbsdə qaldığı müddətdə narkotik maddələrə qurşanması atasının ölümündən sonra hakimiyyəti ələ keçirməyə və 2 il taxtda əyləşməyə mane olmur.
Fallout: New Vegas
Kraftinq və modifikasiyalar
Kraftinqə əlavə olaraq, oyunçular silahları xüsusi odlu silah modifikasiyaları ilə özəlləşdirə bilərlər. Bu cür modifikasiyalar atış nisbətini və ya maqazinlərin həcmini artıra, eləcə də atışın daha uzaq məsafəni əhatə etməsi üçün silaha teleskopik nişangah əlavə edə bilərlər. Silahların maksimum üç modifikasiyası olur və onlar quraşdırıldıqdan sonra sökülmür. Modifikasiyaları adətən Moxavedən tapmaq və ya satıcılardan almaq lazım olur.
Qəhqəhə qalası
Tarixi
Burada bir neçə başqa zindanlar da olub. O dövrdə qalada yağış və qar sularının toplanması məqsədilə 17 su quyusu qazılıbmış. Bu quyular su tələbatının ödənilməsi məqsədi daşıyırdı. Bundan başqa qalada gördüyümüz bu çalalarda düyü və buğdanı həvəngdəstədə olduğu kimi döyürlərmiş. Qala ərazisində ciddi araşdırma aparılmasına ehtiyac var. Hətta biz belə ərazini gəzərkən saxsı qablara, hətta kəllə sümüyü parçasına rast gəldik. Yəqin ki, gələcəkdə bu qalada aşkarlanacaq bir çox tapıntılar Azərbaycanın orta əsrlər tarixinin açılmayan çox məqamlarına aydınlıq gətirəcək.
Fallout: New Vegas
Karma və reputasiya
Karma sistemi oyuna yenidən təqdim olunmuşdur, lakin "New Vegas"dakı karma sistemi "Fallout 3"-dəkinə nisbətən daha az effektə malikdir, çünki qeyri-oyunçu personajların (NPC) oyunçuya olan münasibətinə təsir göstərən əsas amil reputasiya sistemidir. Oyunda mövcud olan fraksiyaların çoxluğu istehsalçıların ilk dəfə "Fallout 2"-də istifadə olunan, ancaq daha sonra "Fallout 3"-də tətbiq olunmayan reputasiya sistemini yenidən təqdim etməsinə səbəb olmuşdur. Həmçinin yenidən təqdim edilən karma sistemində olduğu kimi, oyunçunun müəyyən bir fraksiya ilə olan münasibəti onun fraksiya ilə olan əlaqəsi və aldığı qərarlardan asılı olaraq dəyişir. Məsəl üçün, oyunçular hansısa fraksiyaya yardım edirsə, onların həmin fraksiya ilə olan reputasiyası fraksiyanın nəzarət etdiyi hər bir məkanda artır. Əksinə, oyunçular həmin fraksiyaya qarşı bir fraksiya üzvünü öldürmək kimi mənfi hərəkətlər edirsə, bu, onların fraksiya ilə olan reputasiyasının azalmasına səbəb olur. Oyunçunun hər bir fraksiya ilə olan reputasiyası qeyri-oyunçu personajarın ona qarşı olan münasibətinin dəyişməsinə gətirib çıxarır. Müsbət reputasiya bəzi tapşırıqları daha da asanlaşdırır, fraksiyaya tabe olan satıcıların endirim etməsinə və fraksiya üzvlərinin oyunçuya hədiyyələr verməsinə səbəb olur. Əksinə, mənfi reputasiya fraksiyanın oyunçuya kömək etməkdən imtina etməsinə və fraksiya üzvlərinin onu gördüyü yerdə öldürməyə cəhd göstərməsinə, o cümlədən onun arxasınca sui-qəsdçilər göndərməsinə gətirib çıxarır.
Qəhqəhə qalası
Tarixi
Məsud Naqili bizə bu yaxınlarda qalaya çıxan turistlərdən birinin ölümü barədə danışdı. Bir turistin ayağının altından çıxan daş digərinə dəyərək onu öldürüb. Yaxşı ki, bunu bizə qaladan endikdən sonra danışdı. Yoxsa yəqin ki, aramızda qalaya çıxmağa risk etməyənlər olardı. Bütün hallarda qalaya çıxmaq və düşmək təhlükəlidir və ehtiyat tələb edir.
Fallout: New Vegas
Yoldaşlar
"New Vegas" videooyunundakı yoldaşlıq sistemi "Fallout 3"-ündəkindən daha ətraflı hazırlanmışdır. Təqdim edilən yoldaş çarxı vasitəsilə oyunçular yoldaşlarının davranış və hücum tərzi kimi döyüş taktikasına aid xüsusiyyətləri dəyişdirə, o cümlədən onları azad edə, onların yaralarını sağalda, inventarlarına dəyişiklik edə və onlarla danışa bilərlər. Oyunçular eyni vaxt iki yoldaş ilə gəzə bilərlər. Onlardan biri humanoid, digəri isə qeyri-humanoid olmalıdır. Yoldaşları oyunçulara xüsusi bacarıq və ya üstünlük təqdim edirlər. Həmçinin, onlara xas xüsusi tapşırıqların yerinə yetirilməsi ilə onları təkmilləşdirmək də mümkündür. Oyunçular həmçinin, onları azad edərək orijinal məkanları əvəzinə, "Laki 38" otel-kazinosunun 22-ci mərtəbəsindəki süitaya göndərilə bilərlər. Hər bir yoldaş fərqli bir döyüş üslubunu təmsil edir. Oyunda cəmi səkkiz daimi yoldaş mövcuddur. Onlar:
Qurma
"Fallout: New Vegas" videooyununun hadisələri "Fallout 3" videooyununun hadisələrindən təqribən 4 il, 2077-ci ildə baş vermiş Böyük müharibədən isə təxminən 204-cü il sonra – 2281-ci ildə, artıq "Nyu-Veqas" adlanan keçmiş Las-Veqas ətrafındakı ərazilərdə cərəyan edir. Oyun başlayan vaxtda Nyu-Veqas və ətrafınının nəzarətini ələ almaq istəyən üç əsas fraksiya var – Yeni Kaliforniya Respublikası ( YKR;, NCR), Sezar legionu  və Cənab Haus (səsləndirən: Rene Oberjonya). Axırıncı dəfə "Fallout 2" oyununda görünən YKR artıq həddindən artıq dərəcədə genişləmiş və düzgün idarə edilmir. Buna baxmayaraq, respublikanın şərq doğru genişləməsi onun Moxave ərazisinin əksəriyyətini nəzarətini ələ almasına gətirib çıxarmışdır. Onların genişlənməsinə yeganə təhdid Sezar legionun Roma ordusundan ilhamlanmış quldar qüvvələridir, hansı ki, şərqdə hökm sürən 86 tayfanı fəth edərək öz bayrağı altında birləşdirmiş və Nyu-Veqası fəth etmək arzusunda olan Sezar (səsləndirən: Con Doman) tərəfindən idarə olunur. Bu iki tərəf oyunun hadisələri başlamazdan 4 il əvvəl Nyu-Veqası elektrik ilə təmin edən, eləcə də hər iki tərəfin ələ keçirməyi istədiyi "Huver" bəndində bir-birləri ilə vuruşmuşdur. Eyni zamanda, Cənab Haus öz seküriton ordusu ilə Nyu-Veqasın de-fakto rəhbəri olan sirli bir biznezmendir ki, o, bu iki tərəf bənd uğrunda qarşısı alınmaz ikinci bir döyüş üçün hazırlaşarkən bəndi özü üçün ələ keçirmək planlarının axırıncı mərhələlərinə doğru irəliləyir.
Oyunun hadisələrinin əksəriyyəti Moxave çöllüyündə cərəyan edir, hansı ki, keçmiş Arizona, Kaliforniya, Nevada və Yuta ştatlarının bir hissəsini əhatə edir. Bu üç əsas fraksiyaya əlavə olaraq, regionda kiçikhəcmli fraksiyalar da mövcuddur. Onlar:
"Huver" bəndi və "Nellis" aviabazasına əlavə olaraq, regionda sığınacaqlar və "HELİOS Bir" günəş enerjisi stansiyası kimi önəmli məkanlar mövcuddur.
Məzmun
Oyunun baş qəhrəmanı "Mojave Express" çatdırılma şirkəti üçün işləyən bir kuryerdir. Oyun Primmdən Nyu-Veqas stripinə "platin fişka" adlı sirli bir əşyanı çatdıran kuryerin Benni (səsləndirən: Metyu Perri) adlı qanqster rəhbərliyindəki bir Böyük xanlar dəstəsi tərəfindən pusquya salınması ilə başlayır. Benni fişkanı götürür, kuryerə atəş açır və onu ölümə buraxır. Buna baxmayaraq, kuryer Viktor (səsləndirən: Uilyam Sedler) adlı bir seküriton tərəfindən xilas edilir, Dok Mitçell (səsləndirən: Maykl Hoqan) isə onu Qudsprinqsdə sağaldır. Kuryer Bennini tapmaq, onunla üzləşmək və platin fişkanı sahibinə çatdırmaq üçün Moxave çöllüyündə bir macəraya çıxır.