cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ön Asiya
Coğrafi mövqeyi
Fiziki coğrafi mövqeyi. Cənub-Qərbi Asiya dünya sivilizasiyasının ən qədim mərkəzlərindən biri olmuşdur. Bu geniş regionda Anadolu, İran yaylaları Mesopotamiya ovalığı, Ərəbistan yarımadası yerləşir. Ön Asiya dağlıq yaylalarında yerləşən Anadolu və İran yaylaları, Əfqanıstan əsasən dağlıq ərazilərdir. Burada hündür dağ silsilələri arasında geniş çökəklər yerləşir. Hinduquş dağları regionun ən hündür dağlarıdır. Mərkəzi hissədə enli qurşaq şəklində uzanan yaylalar Ön Asiya yaylaları adlanır. Ön Asiya yayalaları çox parçalanmış relyefe malikdir.Yüksək dağ silsilələri dərin çökəkliklərdə növbələşmişdir.Ön Asiya yaylaları Kaynazoy yaşlı Alp-Himalay fəal dağlıq və seysmik qurşağının bir hissəsini təşkil edir.Bunu regionda baş verən güclü zəlzələlər sübut edir. Ərəbistan yarımadası qədim Afrika-Ərəbistan platformasına daxildir.Ərəbistan yayalasını İran yayalasından ayıran əyilmə (çökmə) sahəsində Mesopotamiya ovalığı yerləşir.Ovalıq Dəclə və Fərat çaylarının gətirdiyi allüvial çöküntülərlə örtülmüşdür. İqtisadi coğrafi mövqeyi. Cənub Qərbi Asiya qədim mədəniyyət mərkəzlərindən biridir.Dünyanın dörd ən geniş yayılmış dinlərindən üçü (yəhudi,xristian,islam dinləri) burada yaranmışdir.Onun tərkibinə daxil olan on altı ölkə dünya ərazisinin 4,7%-ni tutur.Regionun simasını ilk növbədə onun əlverişli mövqeyi və zəngin neft yataqları müəyyən edir. İqtisadi coğrafi mövqeyinin başlica əlaməti üç qitənin yolayrıcında ,mühüm hava və dəniz yollarının (Bosfor,Dardanel,Ba-ül-Məndəb boğazları ,Süveyş kanalı) kəsişdiyi terdə yerləşmişdir.Belə coğrafi mövqe Cənub-Qərbi Asiya xalqlarının siyasi və iqtisadi həyatına əsəslı təsir göstərmiş və onun tərkibində Mesopotamiya (Dəclə və Fərat çayları arasında),Levant (Aralıq dənizi sahilində) kimi tarixi vilayətlərinin yaranmasına səbəb olmuşdur.Siyasi cəhətdən Cənub-Qərbi Asiya həmişə dünyanın ən narahat regionlarından biri "barıt çəlləyi" olmuşdur.İndi də regionda siyasi veziyyət qeyri-sabitdir. Yaxın Şərq,İraq-Qərb,kürd,Kipr problemlərinin uzun müddət həll olunmaması regionda siyasi gərginlik yaradır.Cənub-Qərbi Asiya regionunu Afrikanın Şimalında yerləşən Misir və Sudanla birlikdə,Həm də Yaxın və orta Şərq adlandırırlar.OrtaŞərqə yalnız İran və Əfqanıstan aid edilir.
Əhali
Regionun əhalisinin 80%-ni türklər,ərəblər və farslar təşkil edir. Başqa xalqlar arasında kürdlər,yəhudilər,bəluçular üstünlük təşkil edir.İslam dini və əxlaqının rolu güclü olan regionda əhalinin təbii artımı yüksəkdir(hər 1000 nəfərə ildə 28–30 nəfər). İslam aləmində müqəddəs sayılan dini mərkəzlərin hamısı –Məkkə,Mədinə(Səudiyyə Ərəbistanı),Kərbəla,Nəcəf (İraq),Məşəd,Qum (İran),Məzari Şərif (Əfqanıstan),Qüds(İsrail) Cənub –Qərbi Asiyadadır. Regionda əhalinin orta sıxlığı (1 kvadrat kilometrdə 37 nəfər) təxminən orta dünya göstəricisinə bərabərdir.Lakin ərazi üzrə əhali olduqca qeyri-bərabər yerləşmişdir. Fars körfəzi,Qara və Aralıq dəniz sahillərində,çay vadilərində və vahələrdə əhali sıx məskunlaşmışdir. Cənub-Qərbi Asiya ölkələrində urbanizasiya səviyyəsi yüksəkdir.Əfqanıstan,Yəmən və Oman istisna olmaqla,regionun bütün ölkələrinin əhalisinin yarıdan çoxu şəhərlərdə yaşayır.Ən iri şəhərləri Tehran,İstanbul,Ankara,Bağdad,İzmir,İsfahan,Dəməşq,Ər-Riyad ,Təbriz və başqalarıdır.
Kəşküllü
230px|thumb|right|[[Rza şah Pəhləvi zamanında Böyük Kəşküllü xanı və ailəsi]] Kəşküllü — Qaşqayları təşkil edən ən böyük beş tayfadan biri. I Dünya müharibəsi ərəfəsində Kəşküllü tayfasının əsas gəlir mənbələrindən biri, Şiraz–Buşehr marşrutu üzərində yerləşən və tayfaya mənsub Kazerun bölgəsində toplanılan vergiylə əlaqədar Qaşqayı elinin elxanı İsmayıl xan Qaşqayla tayfanın başçıları arasında narazılıq yaranmış, nəticədə müharibə zamanı tayfa elxana və onun müttəfiqi almanlara qarşı ingilisləri dəstəkləmişdi. I Dünya müharibəsi sona çatdıqdan sonra İsmayıl xan Kəşküllü tayfasından xana qarşı loyal olan iki tirəni ayırdı və onları müstəqil tayfalara çevirdi. Beləliklə üç yeni tayfa yarandı: Böyük Kəşküllü, Kiçik Kəşküllü və Qaraçaylı.
Ön Asiya
İqlim
Region tropik və subtropik iqlim qurşaqlarında yerləşmişdir: Tropik iqlim-quru və qızmarlığı ilə seçilir.Tropik hava kütlələri (Th) hökmrandır. Yüksək atmosfer təzyiqinin hakim olması il boyu aydın və buludsuz hava şəraitinin yaranmasına,bu isə öz növbəsində sutka ərzində tempratur amplitudasının 40c-yə çatmasına səbəb olur.Mümkün buxarlanma kəmiyyəti 2000 mm-ə çatır.İl ərzində (hətta bir neçə ildə ) 1–2 dəfə yağan yağıntının miqdarı 50–100 mm-ə çatır.Havanın temperaturu gündüz +42c-yə çatdığı halda gece −2c-yə çatır.Temperatur il boyu az dəyişir. Qış ayları seçilir. Tropik iqlim qurşağı bir-birindən kəskin fərqlənən iki vilayətə ayrılır. Belə ki,okean üzərində güclü buxarlanma havada rütabətin artmasına səbə olur-rütubətli tropik iqlim tipi yaranır. Quru üzərində isə səhra iqlimi hakim olur. Subtropik iqlim-Temperatur və yağintıların paylanması il boyu aydın seçilən fəsli rejimə malikdir.Yayda quru isti tropik,qışda isə mülayim rütubətli mülayim hava kütlələri hökmran olur. Okeanların təsiri burada az hiss olunur. Yalnız Aralıq dənizi sahillərində qışda Atlantik okeanının təsiri hiss olunur. Cənub-Qərbi Asiyanın ayrı-ayrı hissələrinin iqlim şəraitində fərqlər olsa da, onlar üçün ümumi cəhət quraq iqlimin olmasıdır.Regionda ilin çox hissəsində quru və isti tropik hava hakim olur.Ərəbistan yarımadası daha quraq iqlimə malikdir.Onun cənub hissəsində havanın temperaturu +45,+55c-yə qədər çatır,yağıntı isə demək olar ki,çox az düşür.Ümumiyyətlə,Cənub-Qərbi Asiya materikin ən quraq regionudur.Düzənliklərdə əsən güclü isti,quru səmum küləyi qum və toz fırtınaları yaradır. Yaylalarda isə iqlim kontinentaldır, qış davamlı və soyuq keçir. Aralıq və Qara dəniz sahillərində yağıntıların miqdarı daha çoxdur. Həmin ərazilərdə qışı mülayim və yağıntılı Aralıq dənizi iqlimi hakimdir. Regionda çay şəbəkəsi zəif inkişaf etmişdir. Ön Asiya yaylalarının nadir çayları qısa və azsuludur. Ərəbistan yarımadasının bəzi yerlərində isə vadi adlanan quru dərələr mövcuddur. Böyük qumlu səhralarda vahələrə də rast gəlinir. Mesopotamiya ovalığında regionun ən iri çayları (Dəclə və Fərat) axır. Bu çaylar mənsəblərindən 200 km yuxarıda birləşərək,Şətt-əl-Ərəb çayını əmələ gətirir.Çayların suyundan suvarmada geniş istifadə olunur. Regionda ara-sıra kiçik axarsız duzlu göllərə təsadüf edilir. Buradakı Ölü dəniz dünyada ən duzlu göl və okean səviyyəsindən ən aşağıda (405m) yerləşən çökəklikdir.
Təbii ehtiyatları və sənayesi
Sənayenin inkişafı üçün təbiət Cənub-Qərbi Asiya regionuna qiymətli sərvətlər bəxş etmişdir. Zəngin neft və təbii qaz resurslarından başqa,region ölkələri filiz,qeyri-filiz və qiymətli metal sərvətlərinə malikdir. Xrom (Türkiyə),xörək duzu(İordaniya),təbii kükürd və fosforit(İraq) ehtiyatı dünya əhəmiyyətlidir.İran dəmir filizi,Türkiyə mis filizi ilə zəngindir. Neft və təbii qaz emalını,həmçinin bu xammal növlərilə əlaqədar istehsal sahələrini çıxmaq şərtilə,Cənub-Qərbi Asiyanın emaledici sənayesi hələ zəif inkişaf etmişdir.Emaledici sənayenin müxtəlif sahələrinin ,o cümlədən maşınqayırmanın inkişaf sürətinə görə İsrail,Türkiyə və İran fərqlənir.Toxuculuq sənayesi xüsusuilə Türkiyə,İraq və Suriyada inkişaf etmişdir.Regionda ənənəvi kustar sənətkarlıq,xüsusuilə məhsulları bir çox ölkələrə ixrac edilən xalçaçılıq (İran,İraq,Əfqanıstan,Türkiyə və s.) fərqlənir.Emaledici sənayenin başlıca mərkəzləri İstanbul,Bağdad,İsfahan,Təl-Əviv,İzmir,Dəməşq,Ər-Riyad,Küveyt və başqa şəhərlərdir. İran.Ölkə faydalı qazıntılarla (dəmir,mis filizi və s.) zəngindir.Neft və təbii qaz ehtiyatları isə dünya əhəmiyyətinə malikdir.Sənayenin inkişafı üçün ölkədə bir sıra imkanların olmasına baxmayaraq ,onun artım sürəti sənaye məhsullarına olan tələbatı tam ödəyə bilmir.İran iqtisadiyyatının sürətli inkişafına mane olan amillərdən biri enerji istehsalının məhdudluğudur.İstehsal olunan enerjinin 2/3 hissəsi İES-in üzərinə düşür.Son illər Rusiyanın köməkliyi ilə Buşir şəhərindəki AES-in istehsal gücü artırılır. Neft-qaz sənayesi İran iqtisadiyyatının başlıca sahəsidir və dövlətin valyuta gəlirinin 90%-ni verir.Bu sahə İran Milli Neft Şirkətinə məxsusdur.Ölkənin cənubu,cənub-qərbi və şimal-qərbi neft və qazala zəngindir.Ən böyük neft emalı zavodları Abadan və Tehran sənaye rayonlarındadır. Metalurgiya yerli xammala əsaslanır.İsfahan şəhərində tam dövriyyəli qara metallurgiya müəsssisəsi fəaliyyət göstərir.Əlvan metallurgiya zavodlarında əsasən mis və alüminium istehsal edilir.Maşınqayırma sənayesinin inkişafında AFR və Böyük Britaniyaya məxsus şirkətlərin fəaliyyəti böyükdür. Ərəb ölkələri.Neft və təbii qaz,xurma ağacları Cənub-Qərbi Asiyanın ərəb ölkələrinin iqtisadi rəmzidir. Dünya əhəmiyyətli neft və təbii qaz ehtiyatları Səudiyyə Ərəbistanında ,İraqda,Küveytdə ,BƏƏ-də,həm də Bəhreyndə təmərküzləşmişdir.Qatar təbii qaz ehtiyatları ilə zəngindir(ehtiyatlarına görə Rusiya,ABŞ və İraqdan sonra dördüncü yeri tutur).Məhz bu resurslarla əlaqədar regionun bütün ölkələrində neft emalı ,neft-kimya sənayesi inkişaf etmişdir.Son illər,xüsusilə Qatarda təbii qazın mayeləşdirilməsi üzrə iri müəssisələr tikilmişdir.Alüminium istehsalı regionun sənaye sahələri arasında əhəmiyyətinə görə ikinci yerdədir.Bu sahənin inkişafına əsasən təbii qazla işləyən İES-də alınan ucuz elektrik enerjisi(Şuranın üzvü olan ölkələrin əksəriyyətində adambaşına 12–15 min kwt/saat elektrik enerjisi istehsal olunur) geniş imkan açır.Alüminium istehsalının iri müəssisələri Manama,Doha,Dubay və.b.şəhərlərdir. Emaledici sənayenin digər mərkəzləri Dəməşq,Bağdad,Küveyt və Ciddədir.
Strix davidi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ön Asiya
Kənd təsərrüfatı
Regionda səhra və yarımsəhra landşaftının üstünlük təşkil etməsi suvarma əkinçiliyinin ,köçəri və yarımköçəri heyvandarlığın tarixən inkişafına səbəb olmuşdur.Yayda quru və isti xəmsin(ərəbcə "50" deməkdir) və səmum ("Odlu külək") küləkləri təsərrüfata böyük ziyan vurur.Çayların (Fərat,Dəclə,Qızıl İrmaq,Harum,Kür,Araz və s.) və yeraltı suların suvarma üçün olduqca böyük əhəmiyyəti var. Regionun Kipr adasında,Livan,İsrail və Suriyanin Aralıq dənizi ,Türkiyənin Qara və Mərmərə dənizlərinin ,İranın Xəzər dənizi sahillərinin ensiz zolağında rütubətli subtropik iqlim hakimdir. Bu zolaqlar regionda kiçik sahələr tutsalar da, kənd təsərrüfatında mühüm rol oynayırlar. Cənub-Qərbi Asiyanın kənd təsərrüfatında əkinçilik üstünlük təşkil edir.Bu sahədə istehlak bitkilərinin yetişdirilməsi (taxıl,tərəvəz) başlıca yer tutur.Əkin sahələrinin bir hissəsi üzümlük ,meyvə bağları,pambıq plantasiyaları ,səhra və yarımsəhraların vahələrində xurma ağacları ilə tutulmuşdur.Kənd təsərrüfatı məhsullarından qiymətli qaragül dərisi (Əfqanıstan) ,xurma(İraq) ,kişmiş və fındıq (Türkiyə),sitrus bitkiləri (Livan,İsrail,Suriya,Türkiyə),badam,zəfəran,püstə (İran),pambıq(Türkiyə ixrac edilir.Ərəbistan yarımadasında yerləşən ərəb plkələrinin əksəriyyətinin aqroiqlim şəraiti kənd təsərrüfatı üçün əlverişli deyil.Yalnız Aralıq dənizi sahilində (Livan,Suriya),Ərəbistan yarımadasının cənubunda (Yəmənin cənubunda) və Mesopotamiya ovalığında müxtəlif bitkilərin (dənli,sitrus,tərəvəz və s.) yetişdirilməsi üçün əlverişli şərait var.Səhra və yarımsəhralarda xurma ağacları geniş sahələr tutur.Son vaxtlar yeraltı sulardan istifadə etməklə səhra ölkələrində əkin sahələri genişləndirilir.Bu sahələrdə sitrus bitkiləri,tərəvəz,gül,hətta Avropa ölkələrinə ixrac edilən çiyələk də yetişdirilir.(BƏƏ-də). Taxıl təsərrüfatının inkişafında xüsusilə Səudiyyə Ərəbistanı böyük nailiyyətlər əldə etmişdir.Müasir irriqasiya sisteminin yaradılması,dünyada ən yaxşı taxıl toxumlarından,qabaqcıl aqrotexnikadan istifadə bu ölkə səhra şəraitində nəinki əhalinin taxıla olan tələbatını təmin etmiş,hətta onun ixracatçısına çevrilmişdir. Ümumiyyətlə,demək olmaz ki,Ərəbistan səhralarının təbii mənzərəsi tamamilə yekrəng və cansıxıcıdır.İndi səhralara "hücum" edilir,burada yeni-yeni sənaye müəssisələri,fermalar,yaşayış qəsəbələri salınır.Səhralarda uzanan neft buruqlarını,sənaye müəssisələrini tez-tez tünd yaşıla bürünmüş vahələr əvəz edir.Vahələr səhraya sərilmiş yaşıl xalçaya bənzəyir və ətrafa gözəllik verir. Regionun dağlıq ərazilərində (İraqın şimalında) davar,qaramal,Mesopotamiyanın bataqlıq ərazilərində camış saxlanılır.Sahil bölgələrdə isə balıq ovlanır,mirvari çıxarılır.
Nəqliyyatı
Regionun xarici əlaqələrində dəniz nəqliyyatı əsas rol oynayır. Regionun ən iri portları İran körfəzində (Küveyt,Dubay,Əbu-Dabi),Qara dənizdə (İatanbul,İzmir,İzmit,İsgəndərun) və Aralıq dənizində (Hayfa) yerləşir. Dəmiyol nəqliyyatı zəif inkişaf etmişdir.Dəmiryol şəbəkəsi Aralıq dənizinin sahil bölgələrində,Türkiyə və İranda sıxdır.Daxili yükdaşımada avtomobil nəqliyyatı mühüm rol oynayır.Son illər neft və təbii qaz hasilatı rayonlarını dəniz portları ilə birləşdirən boru kəməri xətləri çəkilir.Hava nəqliyyatı inkişafı etdirilir. Cənub-Qərbi Asiya ölkələrinin xarici ticarəti başlıca olaraq İEÖ-ə istiqamətlənmişdir.İxracatında neft və neft məhsulları,mayeləşdirilmiş qaz,əlvan metallar,yüngül sənaye və ənənəvi kənd təsərrüfatı məhsulları ,idxalatında isə sənaye məhsulları üstünlüktəşkil edir. Hələ qədim zamanlarda mühüm ticarət yolları (Şah yolu,İpək yolu) İranın ərazisindən keçirdi.Müasir dövrdə asfalt örtüklü mühüm magistrallar fəaliyyətdədir.Yükdaşımanın 80%-i avtomobil nəqliyyatının payına düşür.Transiran dəmiryolun iqtisadi əhəmiyyəti böyükdür. İranla Azərbaycan arasında Xudafərin körpüsünün (Araz çayı üzərində) açılması hər iki istiqamətdə yük avtomobillərinin müntəzəm hərəkətinə imkan verir.Baki-Təbriz marşurutu üzrə beynəlxalq sərnişin qatarlarının işlənməsi də nəzərdə tutulmuşdur. Ölkənin xarici ticarət əlaqələrində dəniz nəqliyyatından geniş istifadə olunur.Ən mühüm portları Ənzəli,Bəndər,Xomeyni,Bəndər-Abbas,Buşehrdir.Xark və Abadan neft daşınan portlardır.Boru-kəmər nəqliyyatının inkişafı neft və qaz sənayesi ilə bağlıdır.
Mənbə
M.A.MüseyibovE.K.ƏlizadəN.S.Seyfullayev"YERŞÜNASLIQ"
Strix woodfordii
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Osasuna FK
Club Atlético Osasuna,qısaca Osasuna, İspaniya futbol liqası La Liqada mübarizə aparan İspaniyanın Bask bölgəsindəki şəhərlərindən  biri Pamplonayı təmsil edən futbol klubudur. Ümumiyyətlə İspaniya liqasının orta sıralarında mübarizə aparan klub 2005-ci ildə İspaniya Kral Kubokunun finalında oynayaraq ən böyük müvəffəqiyyətini qazandı. La Liqada 1990-91 və 2005-06-cı il mövsümlərində əldə etdiyi 4-cü yer bu liqadakı ən yaxşı nəticədir. 2006-ci ildə mövsümü 4-cü sırada bitirərək tarixində ilk dəfə UEFA Çempionlar Liqasında oynamaq şansını qazandı, lakin play-off maçlarında məğlub olaraq yoluna UEFA Kubokunda davam etdi.
General Atomics MQ-9 Reaper
MQ-9 Reaper (ilk adı RQ-9 Predator B) "General Atomics Aeronautical Systems" tərəfindən ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri (USAF), ABŞ Hərbi Donanması və Kral Hərbi Hava Qüvvələri üçün yaradılmış PUA. MQ-9 ilk zərbəçi PUA-dır. MQ-9 Reaper PUA-nın turbopərvanə motoru saatda 250 knot sürət yığmasını və 40.000 feet hündürlüyə çıxmasını təmin edir. MQ-9 Reaper UAV-nin uçuş müddəti isə 20 saat təşkil edir. MQ-9 Reaper UAV 1.5 ton ağırlığında olan sursat daşımaq qabiliyyətinə malikdir. (Hellfire döyüş raketi və GBU-12 Lazer Başlıqlı Bombalar). General Atomics MQ-1 Predator PUA-larının baza modeli əsasında yaradılmış olan General Atomics MQ-9 Reaper PUA-larından hal-hazırda 104 ədəd istehsal edilmişdir.
Ümumi xüsusiyyətləri
sağ|thumb|300px|MQ-9 [[Əfqanıstanda qalxmağa hazırlaşarkən (2007)]] Məlumat mənbəyi: Globalsecurity.org
Performans
thumb|sağ|Honeywell TPE331–10 [[turbopərvanə motoru]]
Zareçnıy (Penza)
Zareçnıy — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Penza vilayətinə daxildir.
Kamenka (Penza)
Kamenka — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Penza vilayətinə daxildir.
Yakob Fridrix Erhart
Yakob Fridrix Erhart (, 4 noyabr 1742 — 26 iyun 1795) — İsveçrə mənşəli alman botaniki və əczaçısı.
Urvan rayonu
Coğrafiyası
Urvan rayonu Kabarda-Balkariya Respublikasının mərkəzi hissəsində yerləşir. Aşağıdakı ərazilərlə həmsərhəddir: şimalda Proxladnenski və Baksan rayonları, şərdə Mayski rayonu, cənub-şərqdə Leskenski rayonu, cənubdan Çerek rayonu,, qərbdən isə Çeqem rayonu. Rayonun sahəsi 458,10 km²-dir.
Tarixi
Kabardin Muxtar Vilayətinin yaradılması haqqında Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 1 sentyabrın 1921-ci il fərmanı ilə həmçinin Urvan daireəsidə təşkil olunur. 12 avqust 1926-cı ildə rayon aşağıdakı kənd sovetliklərindən ibarət idi: Staro-Çerekski, II Leskenski, Staro-Leskenski, Uruxski, Arqudanski, Staro-Uruxski, Jemtalinski, Psıqansuevski, Kaxunski, Nijne-Çerekski, Ozrekovski.
24 sentyabr 1926-cı ildə II Leskenski kənd sovetliyindən Erokkovski (Erokko kəndi), Psıqansuevski kənd məclisindən isə Zaraqijski (Zaraqij kəndi) ayrılır.
Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin 30 sentyabr 1931-ci il tarixli qərarı ilə Urvan dairəsi Urvan rayonuna çevrildi.
1937-ci ildə Urvan rayonu iki hissəyə bölünür. Nəticədə ərazisinin bir hissəsində Leskenski rayonu qurulur.
1944-cü ildə Jemtalinski və Zaraqijski kənd sovetlikləri Urvan rayonundan ayrılaraq Sovetski rayonuna birləşdirilir.
1962-ci ildə Urvan, Leskenski və Sovetski rayonlarının torpaqlarını, həmçinin Çeqem rayonunun Qermençik və Nartan kənd sovetliklərini özündə birləşdirən Urvan kənd rayonuna çevrildi.
1964-cü ilin sonunda Urvan kənd rayonu yenidən Urvan rayonuna çevrildi. Sovet rayonu əvvəlki sərhədlərinə qaytarılmış, Nartan kənd sovetliyi isə Çeqem rayonuna verilmişdir.
8 avqust 2003-cü ildə Kabarda-Balkariya Respublikası Parlamenti inzibati mərkəzi Anzorei kəndində olan Leskenski rayonunu yenidən təsis etdi.
2005-ci ildə rayonda yerli idarələr ləğv edildi. Nəticədə isə 1 şəhər və 11 kənd yaşayış məntəqəsi statusu daşıyan 12 bələdiyyə quruldu.
Əhali
2019-cu il 1 yanvar tarixinə əsasən şəhər şəraitində (Nartqala ş.) rayon əhalisinin 41.47 % yaşayır.
2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasına olan məlumat : Kişilər — 33 771 nəf. (48,0 %). Qadınlar — 38 011 nəf. (52,0 %) ..
The Classical Music of Azerbaijan: Opera Volume 5
The Classical Music of Azerbaijan: Opera Volume 5 - Azərbaycan klassik musiqi bəstəkarlarının əsərləri seriyasından yayımlanmış beşinci albomdur. Albomun adından da göründüyü kimi bu alboma Azərbaycan bəstəkarlarının opera əsərlərindən parçalar daxil edilmişdir.
Ümumilikdə alboma beş Azərbaycan bəstəkarı - Üzeyir Hacıbəyov, Müslüm Maqomayev, Qara Qarayev və Cövdət Hacıyev, həmçinin Fikrət Əmirovun beş opera əsərindən parçalar daxil edilmişdir. Əsərlər Qərinə Kərimova, Səfurə Əzimi, Ulqar Muradov, Muxtar Məlikov tərəfindən ifa edilib. Vokalçıları Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestri və Azərbaycan Dövlət Xalq Çalğı Alətləri Orkestri müşayiət edib.
General Atomics MQ-1 Predator
General Atomics MQ-1 Predator əvvəllər ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri və CIA tərəfindən istifadə edilmiş PUA. 1990-cı illərdə sadəcə olaraq müşahidə və önkəşfiyyat məqsədləri üçün istifadə edilməsi nəzərdə tutulan MQ-1 Predator daha sonra yeni kameralar və döyüş raketləri ilə modifikasiya edilmişdir. 1995-ci ildən bu dövrə qədər Əfqanıstan, Pakistan, Bosniya, Serbiya, İraq və Yəməndə mübarizə aparmışdır. Vahidinin qiyməti 4.5 milyon olan bu PUA-lardan təxmini olaraq 360 ədəd istehsal edilmişdir.
thumb|sağ|MQ-1 operatorları nəzarət stansiyasından təyyarənin uçuş hərəkətlərini reallaşdırarkən ([[İraq — 2007)]]
Sarıdimdik ördək
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Xüsusiyyətləri
Sarıdimdik ördək qəhvəyi başa və boyuna malikdir. Ölçülərinə görə elə də böyük ördəklər qrupuna daxil deyil.
Yayılması
Sarıdimdik ördək əsasən Peru, Paraqvay, Braziliya, Ekvador və Cənubi Georgiya ərazisində yayılmışdır. Anas georgica georgica yarımnövü 1000—1500 çüt olaraq Cənubi Georgiya arxipelaqın adalarında yayılmışdır. Anas georgica spinicauda yarımnövünün sayı 110 000 çüt olması hesab edilir. Anas georgica niceforoi yarımnövü 1940 il məlumatına cəmi 1952 cütdür.
Yaşayış yeri
Əsasən yüksək dağlıq göllərdə, bataqlıqlarda və çay kənarlarında yayılmışlar.
Çoxalması
Yumurtanı əsasən torpaqda və ya otların arasında, quru yerdə qoyur. 4 - 10 yumurta qoyur.
Anubis
Kult mərkəzi
Ta qədimdən Anubisin kult mərkəzi Kinopolis, və onun ilk epiteti Xantamenti sayılırdı. Bu epitetin bir tərcüməsində o, "qərbin ilk sakini" adlandırılır.
Əfsanələrdə
230 px|thumb|left|Anubius firon cəsədini mumlayarkən, qədim Misirin ölülər kitabından şəkil Hesab edilir ki, Anubis tanrı Ranın dörd uşağından biridir. Orta dövrə aid rəvayətə görə Hesat onun anası və Kebehut onun qızıdır. Digər bir Osiris ilə bağlı rəvayətə görə Anubis Osirisin və Neftidanın oğludur, belə ki, Setin arvadı Neftida Osirisə vurularaq İsida cildinə girərək onun könlünü alaraq yoldan çıxarır, nəticədə Anubis dünyaya gəlmiş olur. Setin zəhmindən qorxan Neftida uşağı qamışlığa atır ki, sonradan onu İsida tapıb böyütmüş olur. Osiris qardaşı Set tərəfindən öldürüldükdən sonra onun şaqqaları (tikələri) bütün yer üzünə səpələndirilir. Anubis Ranın göstərişınə əsasən İsida ilə onun tikələrini bir yerə yığıb mumyalayırlar. Bu andan etibarən ənənəvi olaraq dəfndən qabaq cəsədlər mumiyalandırılmağa başlanılmışdır. Ölülər kitabında axirət dünyasının və Osiris məhkəməsinin təsvirində Anubis ölülərin bələdçisi kimi göstərilir. Bu məhkəmədə Anubis ölülərin əməllərini həqiqət tərəzisinin bir gözünə, digər gözünə isə ilahə Maatın ürəyini (həqiqət etalon daşını) qoyub çəkərək günahlarını müəyyənləşdirir.
Duat ilahəsi İnput Anubisin arvadı sayılır.
“Piramida mətnləri”nə əsasən, ilk əvvəl nekropolların hakimi olan Anubis sonradan mumiyalanma allahı olmuşdur. Yunanlar Anubisi Hermeslə eyniləşdirirdilər.
Kilva-Kisivani
Kilva-Ksivani — Şərqi Afrikada, müasir Tanzaniyanın cənub sahilində yerləşən Hind okeanı adasında yaşayış məskəni. Tarixən bura, 13-15 əsrlərdə Suahili sahili boyu uzanan bir orta əsrlər sultanlığı olan Kilva sultanlığının mərkəzi idi. Kilva Ksivani, yaxınlıqdakı Sonqo-Mnara ilə birlikdə UNESCO-nun Ümumdünya irsi siyahısına daxil edilmişdir.
Tarix və arxeologiya
Kilva-Ksivani, Kilva arxipelaqında, Süahili sahili boyunca yerləşən bir arxeoloji şəhər-dövlət sahəsidir. Bura ən azı 8-ci əsrdən tutulmuş və sahil boyunca ən güclü yaşayış məntəqələrindən birinə çevrilmişdi. Ərazidəki mövsümi külək fasilələri ticarət dövriyyəsinə təsir etmiş ola bilər. Ərəbistan yarımadası, habelə Hindistan və Çin ilə ticarət əlaqələri Kilvanın böyüməsinə və inkişafına təsir göstərmişdi və burada mədəniyyətə uyğunlaşdırılmış İslam mətnləri və adətləri mövcudları olsa da, şəhər Afrika mənşəli idi.
Suahili yaşayış məntəqələrinin bir çoxunda qruplar arasındakı sosial münasibətləri əks etdirən mürəkkəb planlar göstərilsə də, Kilvada şəhərin qurulması ilə bağlı hələ də cavabsız qalan bir çox sual var.
Qəbiristanlıqlar bölgə üçün adi olaraq şəhərin kənarında yerləşirdi və böyük, açıq yerlər, ehtimal ki, sosial yığıncaqlar üçün istifadə olunurdu. Ticarət üçün əhəmiyyətli olan şəhərdə 13-cü əsrdə istehkamlar artdı və daha çox mal axını oldu. Bunların baş verməsi üçün şəhərə nəzarət edən, malların hərəkətinə nəzarət edən bir siyasi idarəetmə forması olmalı idi. Ticarət şəbəkələrinin çoxu Ərəbistan yarımadasında idi. Kilva-Kisivani, sərvət və ticarət sahəsindəki ən yüksək nöqtəsinə eramızın XIII-XV əsrləri arasında çatdı.
Şəhərdə dəniz məhsulları bol idi və qida üçün istifadə olunurdu. Qida məhsulları həmçinin, ətrafdakı ərazilərdən də gətirilirdi. Bütün ehtiyatları və ticarət imkanları olan Kilvaya dəniz böyük təsir göstərdiyinə görə limanların arxeoloji araşdırması olduqca vacib hesab olunur. Kilvada əhəngdaşının üzərindəki torpaq qatı keyfiyyətsiz idi və buna görə də torpaqdan əldə edilən qida məhsulları daha hündür yerlərdən gətirilirdi. Lakin, bölgədəki torpaq, yelkən istehsalında istifadə edilə bilən pambıq üçün uyğun olmuş ola bilər. Şəhərdə pambığın bu ərazidə istifadə olunduğunu və emal edildiyini göstərən 12 əsrə aid alət tapılmışdır.
Keramika
[[Fayl:Kilwa_Kisiwani_Fort.jpg|link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Kilwa_Kisiwani_Fort.jpg|right|thumb|200x200px|Kilva-Kisivani sahillərindəki qala (Qereza). Burada 3D modelə baxın.]] Əvvəlcə diqqətin çox hissəsi Kilva limanlarının arxeologiyasına yönəldilsə də, hal-hazırda diqqət daha çox Kilvanın ətraf bölgələrinə yönəldilmişdir. Ərazidə keramika əsərləri çoxdur və onları iki qrupa bölmək olar: regional və sahil. Regional qrupa daxil olan bütün keramika yerli istehsaldır və paylanma sahəsi məhduddur. Bu şüşəsiz keramikanın istifadəsi mütləq olaraq yalnız yemək qabları kimi olmasa da, "mətbəx əşyaları" kimi adlandırılmışdır. Bölgədə yerli istehsal edilən saxsı qabların hamısı Kilvanın özündə aşkar edilmişdir.
"Mətbəx əşyaları" bütün regionda görülə bilsə də, əsasən Kilvanın özündə görülən keramikalar da var. Bunlara modelləşdirilmiş formalar və qırmızı-cilalı əşyalar daxil idi. Qırmızı-cilalı əşyalar sahil qrupuna daxil idi. Yanlız şəhərlə məhdudlaşan digər keramika növləri, Ərəbistan yarımadasından və Çindən idxal olunan keramik qablar idi. İdxal olunan keramika materiallarına kənd yerlərində rast gəlinmir. Onlardan daha çox kübar təbəqə tərəfindən sosial status əlaməti olaraq istifadə olunurdu. Bu əşyalar göstərilmələri üçün hazırlanan divar nişlərində saxlanılırdı. İdxal olunan keramika, Suahili sahili boyunca mühüm rəmzi rol oynayırdı. İdxal olunan keramikaya əlavə olunan simvolizm o qədər güclü idi ki, bu, müasir suahili mədəniyyətinə də keçmişdi. Sahildənkənar ərazilərdə idxal olunan malların olmaması, Kilva şəhərləşmə prosesini davam etdirərkən yerli icmaların kəskin dəyişikliyə uğramadığını göstərir.
Qoruma
2004-cü ildə Kilva-Kisivani, Təhlükədə olan Ümumdünya irsi siyahısına yazıldı. Əsas səbəb hər iki adanın eroziya və vegetasiya kimi müxtəlif səbəblərə görə arxeoloji və monumental irsinin pisləşməsi idi.
Yağış sularının yuyulması nəticəsində torpağa dəyən ziyan uçurumun kənarındakı strukturların dağılması riskini artırır. Uçurumda çoxalan bitki örtüyü yağışın yuyucu effektini məhdudlaşdırsa da, strukturların dağılmasına səbəb olmuşdur. 2008-ci ildə Dünya Abidələri Fondu Kilvanı "100 ən böyük təhlükə altında olan obyekt" siyahısına daxil etdi və 2008-ci ildən bəri müxtəlif tikililərdə qorunma işlərinə dəstək verir.
Xarici təsirlər
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:City_of_Kilwa,_1572.jpg|thumb|200x200px|1572-ci ildə Kilva şəhərinin Corc Braun və Frans Hoqenberqin atlası Civitates orbis terrarum-dan şəkli. 1200-cü ildə, Omanda aşkar edilən Əl-Maqama Əl Kilviyyə adlı bir sənəd, yaxınlarda İraqın cənubundakı Qurabiyyə təlimindən təsirlənən Kilvanı İbadiliyə qaytarmaq üçün bir missiyanın təfərrüatını verir.
XII əsrə qədər Əbu-Məvahib sülaləsinin hakimiyyəti altında olan Kilva Suahili sahilindəki ən güclü şəhərə çevrildi. 15-ci əsrdə gücünün zirvəsində olan Kilva sultanlığı Malindi, Mombasa, Pemba adası, Zanzibar, Mafiya adası, Komor, Sofala şəhər dövlətləri və Madaqaskaradakı kanal üstündəki ticarət postları üzərində səlahiyyət qazandı.
Rona
Rona (,, Rôno) və yaxud Rodan (, Rodan, ) — İsveçrə və Fransada çay. Uzunluğu — 812 km (onlardan 545-i Fransa ərazisindədir), hövzəsi — 98 000 km². Orta su sərfi - 1780 m³ / s.
Ümumi məlumat
200px|thumb|left|Lyon şəhərinin Belkur mərkəzində Kral XIV Luis abidəsinin qülləsində Ronanın alleqorik təsviri. Qiyom Kust əsəri 200px|thumb|left İlk növbədə, Rona cənubi-qərbə doğru yönəlir, Cenevrənin yuxarı hissəsinə axır, cənubdan dönərək, Rona dağlarından keçərək, Aralıq dənizinə çatır. Lyonda ən böyük qolu olan Saone çayı ilə birləşən Rona, cənuba doğru dənizə yönəlir. Axması hələ də sürətli olduğundan nəqliyyat üçün əlverişli deyil.
Adı və etimologiyası
Fransız dilində çayın adı «Ron» kimi səslənir və bu ad  mifik bir kişi obrazından gəlir Rodan. Sona çayı Lyon limanında Ronaya sakit axır. Bu çay Sona adlı bir mifik qadınla təmsil olunur. Ron və Sona, bir kişi və bir qadın olaraq tez-tez fransızların abidələrində, körpülərində və digər binalarda (xüsusilə də Lyonda) heykəllərdə, o cümlədən çay üzərində olan eyni körpüdə təsvir olunublar.
Ronanın qolları
Ronanın əsas qolları —
Explorer-1
Explorer-1 – süni peyk. Verner fon Braun-nun komandası tərəfindən 1 fevral 1958-ci ildə saat 3:48-də (UTC) kosmosa göndərilmişdir. Explorer-1 28 fevral 1958-ci ildə yayımı dayandırdı, 1970-ci ilin mart ayına qədər orbitdə oldu.
Jorj Dantes
Jorj Dantes — fransız zabiti, diplomatı və senatoru. 1837-ci ildə Aleksandr Puşkini dueldə ağır yaralaması ilə məşhurlaşmışdır. Həmin dueldən iki gün sonra Aleksandr Puşkin aldığı güllə yarasından vəfat etmişdir.
Həyatı
Jorj Dantes 1812-ci ilin 5 fevral tarixində Fransanın Kalmar şəhərində varlı zadəgan ailəsində andan olmuşdur. Atası Yozef Konrad Dantesin Jorjdan başqa daha beş övladı vardı və o, Jorjun hərbi təhsil alıb, hərbçi olmasını istəyirdi. Ailəsinin dəstəyi ilə Jorj Dantes Seyint-Küyra hərbi təhsil almağa göndərilir və 1830-cu ildə kavalyer zabiti rütbəsini alır. Jorj 1830-cu ildə Fransada baş vermiş iyul inqilabı zamanı Kral X Karlın partiyasını dəstəkləmişdir. İyul inqilabı nəticəsində dəstəklədiyi tərəfin məğlub olması Jorjun rəqib qüvvələrin nəzarəti altında fəaliyyət göstərməkdən imtina etməsinə səbəb olur və o, atasının malikanəsinə çəkilir.
Fransanı xaricdə təmsil etmək üçün Jorj Dantes əvvəlcə Prussiya daha sonra isə Rusiya imperiyasına doğru yola çıxır. Dantes Sankt-Peterburq şəhərinə gəlir və qısa müddətdən sonra burada hakim ailənin mühazifəsini təşkil edən qvardiyaya daxil olmağı bacarır. 1836-cı ildə yəni qvardiyaya daxil olduqdan iki il sonra leytenant rütbəsi alır. Jorj Dantesin zadəgan ailədən gəlməsi onun Sankt-Peterburqun kübar cəmiyyətində qısa zamanda özünə yer etməsinə səbəb oldu. Atası ilə bağlı vərəslik işlərini həll edəndən sonra Dantes Hollandiya Kral Ailəsi ilə razılığa gəlir və vəsərəlik hüququndan istifadə edərək adını Jorj Karl de Gekkeren Dantes formasında dəyişdirir.
Kübar cəmiyyətin mühüm üzvülərindən birinə cevrilən Dantes Aleksandr Puşkin və Natalya Qonçarova ilə tanış olur. Natalya Qonçarova ilə münasibət qurmağa çalışan Dantesin Puşkini təhdid etməsi barədə bəzi ehtimallar vardır. Aleksandr Puşkin və Natalya Qonçarova ilə daha yaxın olmaq naminə Dantes 1837-ci ilin 10 yanvar tarixində Natalya Qonçarovanın bacısı Yekaterina Qonçarova ilə evləndi. Kübar cəmiyyətdə Jorj Dantesin Nataliyaya daha yaxın olmaq və onu əldə edə bilmək üçün belə bir evliliyə razı olması barədə şayələr yayılmağa başladı. Natalya Qonçarovaya ünvanlanan anonim sevgi məktubları vəziyyəti daha da gərginləşdirdi və ehtimalların doğru olduğunu sübut etməyə başladı. thumb|right|250px|[[Aleksandr Puşkin və Jorj Dantesin duel mübarizəsinin təsvir olunması. (Sankt-Peterburq yaxınlığı, 1837, 27 yanvar.)]] Aleksandr Puşkin vəziyyətdən çıxış yolu kimi Jorj Dantesin atasına təhqir məzmunlu məktub yazmaqda gördü. Belə bir məktubun yazılması Jorj Dantesin ailə şərəfinə toxunmaq anlamına gəlirdi və belə hallar tərəflərin duel meydanında qarşılaşması ilə yekunlaşırdı. Tərəflərin razılığı ilə 1837-ci ilin 27 yanvar tarixində Sankt-Peterburq şəhəri yaxınlığında duel təşkil edilir. Aleksandr Puşkinin şahidi kimi yaxın dostu Danzas iştirak edir. Bəzi ehtimallara görə Puşkin dueldə istifadə ediləcək silahını almaq üçün gümüş sikkələrini satmaq məcburiyyətində qalmışdır. Tərəflərin atəş açması nəticəsində Dantes çiynindən, Puşkin isə bud sümüyündən ağır yara alır. Güllə Puşkinin bud sümüyünə dəyərək qarın boşluğuna daxil olur.
Amerika qara şamı
—  aləminin  şöbəsinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Jorj Dantes
Həyatı
Dantes dueldən sağ olaraq xilas olmağı bacarsa da, Aleksandr Puşkin dueldən iki gün sonra aldığı güllə yaraları nəticəsində yaranmış peritonit xəstəliyindən vəfat edir. Həmin dövrdə Rusiya imperiyasının sərhədləri daxilində duel təşkil etmək qanunla qadağan idi. Puşkinin ölümündən sonra xalqda ciddi narazılıq yaranır və məhkəmə təşkil olunur. Məhkəməyə gətirilən Jorj Dantes dindirilir, ancaq Aleksandr Puşkinin onun atasına təhqiramiz məktub yazması və proviaksiyaya çəkməsi səbəbindən Dantes sərbəst bıraxılır. Rütbəsi və bütün imtiyazları əlindən alınır və imperiyanın sərhədlərini tərk etməsi barədə qərar çıxarılır.
Amerika qara şamı
Vətəni Şimali Amerikadır. Tundra zonasında cənubda, Alyaska, Kanada və Pensilvaniya ştatlarında bitir. Şimalda çayların və göllərin sahillərində təmiz əkinlər əmələ gətirir və qara küknar, Kanada küknarı və kağız tozağacı ilə birlikdə qarışıq meşələrdə bitir. Hündürlüyü 25 m-ə qədər, çətiri ensiz-piramida formalı və ya konusvarı, budaqları aşağıya sallanmış, yarpağını tökən ağacdır. Gövdəsinin rəngi tünd qonurdan boz rəngə qədər dəyişir. Cavan zoğları qonur-narıncı, göyümtül çalarlıdır, çılpaq və ya seyrək tükcüklüdür. Uzunluğu 3 sm olan iynəyarpaqları yazda çox zəif, açıq yaşıl olur, sonradan tündləşir. İşıqsevən və yavaş böyüyən cinsdir. İynəyarpaqları aprelin ortalarında açılır, noyabrda tökülür. Toxumlarla çoxalır. Toxum qabıqalrı qalın, çılpaq, qövsvarı əyilmiş, bir az içəri burulmuşdur. Ucunda kənar qabıqları toxum qabıqlarının 1/2 hissəsini təşkil edir və qozaların bünövrələrində çıxır. Gözəl, az budaqlı çətirinə görə öz yaşıl görkəmini digərlərindən çox saxlayır. Qozaları xırda, çox dekorativdir, əvvəlcə bənövşəyi-qırmızı olur, yetişdikdə qırmızı-qonur rəng alır. Mədəni şəraitdə 1737-ci ildən becərilir. 23 yaşında hündürlüyü 18,6 m, gövdəsinin diametri 29-38 sm, illik boy artımı 12 sm olur. 7 yaşından çiçəkləyir. Qışadavamlılğı yüksəkdir. Emal edilmədən qış qələmləri kök atmır. Avropanın dəniz və kontinental iqlimində yaxşı bitir, Avropa qara şamına nisbətən iqlimə daha davamlı hesab edilir. Digər qara şamlara nisbətən yavaş böyüyür, vegetasiyası dugər növlərdən gec başlayır. Yaxşı drenajlı torpaqlara və açıq yerlərə üstünlük verir. Rütubətə davamlıdır. Tək və qrup əkinlərində, parklarda, bağlarda geniş istifadə edilir. Göllərin və bataqlıq sahələrin yaşıllaşdırılması üçün yararlıdır. Aşağıdakı formaları məlumdur: "Aurea"-formasının zoğlarında iynəyarpaqları qızılı-sarı, yayda açıq yaşıl rənglidir. Bu dekorativ forma 1866-cı ildə bağban Sensklaus tərəfindən alınmışdır. Abşeronda yeni salınan parklarda, bağlarda rast gəlinir və mədəni şəraitdə becərilir.
Jorj Dantes
Həyatı
Berlinə yollanan Dantes buradan həyat yoldaşını götürərək, atasının Fransada yerləşən malikanəsinə köçür. Fransada onun uğurlu siyasi həyatı başlayır; əvvəlcə yerli assambleyanın prezidenti, daha sonra isə 1848–1852-ci illərdə Milli Təsis Assambleyasının üzvü seçilir. Jorj Dantes eyni zamanda 1852–1870-ci illərdə senator vəzifəsində icra etmişdir. Dördüncü övladının doğumu zamanı xanımı 1843-cü ilin 15 oktyabrında vəfat edir. Jorj Dantes 1895-ci ilin 2 noyabr tarixində Almaniya İmperiyasının Elzas-Lotaringiya əyalətində 83 yaşında vəfat etmişdir.
Kalliopa
Kalliopa (yun. Καλλιόπη - "gözəlsəsli") — Zevsin Mnemozinadən olan doqquz qızından ən böyüyü və ən ağıllısı, epik poeziya muzası.
Kalliopa Apollondan olan Orfey və Linanın anası sayılır. O, eyni zamanda Afrodita və Persefona arasındakı mübahisəyə hakimlik etmişdir. Onun simvolu yazı lövhəsidir. thumb|150px|left|Kalliopa (Heykəl, Leonhard Kern, 1640)
Antiphellos
Antiphellos — Anadoluda yerləşən antik Likiya şəhəri. İndiki Türkiyə Respublikası Antalya əyaləti Kaş rayonuna uyğundur. Kaşın Likiya dövründəki adlanrından biridir. Şəhər Likiyadan Kariyaya gedən yolun üstündə yerləşirdi. Ellinizm dövründə məşhur ticarət mərkəzi idi.
Nijniy Lomov
Nijniy Lomov — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər Penza vilayətinə daxildir.
İlham Namiq Kamal
İlham Namiq Kamal oğlu Əhmədov — Azərbaycan aktyoru, teatr rejissoru, "İlham" Miniatür teatrının direktoru və bədii rəhbəri, ADMİU-nun "Musiqili teatr aktyoru" kafedrası kafedrasının müdiri, Azərbaycanın xalq artisti.
Həyatı
İlham Namiq Kamal oğlu Əhmədov əslən Şamaxıdandır. 9 yanvar 1949-cu ildə Bakıda doğulub. Buradakı 31 saylı orta məktəbi 1966-cı ildə bitirərək Mirzəağa Əliyev adına Azərbaycan Dövlət Teatr İnstitutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsinə daxil olub. SSRİ xalq artisti Adil İsgəndərovun və Azərbaycan artisti Rza Təhmasibin kursunda təhsil alıb. Tələbə vaxtı fransız ədibi Jan-Batist Molyerin "Jorj Danden" satirik komediyasının tamaşasında baş qəhrəman rolunu uğurla oynayıb. Onu institutun tədris teatrının aktyor truppasına qəbul ediblər (16 dekabr, 1968). Bu kollektivdə Mirzə Cavad ("Aydın", Cəfər Cabbarlı), Şvester ("Meteor" Fridrix Dürrenmatt), Lomov ("Elçilik", Anton Çexov), Rekrutçu ("Sahildə Bir Ev",Stefan Sveyq), Baş katib ("Sehirli Kreslo", Friteş Korinti), Molla Səbzəli ("Üləma Məclisi" Mirzə Ələkbər Sabirin şerləri əsasında) rollarını oynayıb.
O, 1971-ci il noyabrın 25-dən 1972-ci il fevral ayının 2-dək Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrının aktyor truppasında olub. Fevral ayının 3-dən Akademik Milli Dram Teatrında aktyor işləyib. 20 mart 1989-cu ildə istedadlı gənc rejissor Hüseynağa Atakişiyevin təşkil etdiyi Gənclər Teatrında aktyorluğa başlayıb. Bu kollektiv 26 yanvar 1993-cü ildən Azərbaycan Dövlət Gənclər Teatrı kimi fəaliyyət göstərir. İlham Namiq Kamal bu gənc kollektivin səhnəsində dörd il çalışıb. Burada Stanislav Stratiyevin "Çarəsiz sərnişinlər" (Məsuliyyətsiz), Rəhman Əlizadənin "Dadaşbala əməliyyatı" (Dadaşbala), İsi Məlikzadənin "Sultanqulu Körpüsü" (Sultanqulu), Robber Tomanın "Arvadımın Qatili" (Daniel), Vaqif Səmədoğlunun "Dağ Tikirik" (Kələntər), Georgi Xuqayevin "Arvadımın Əri Özüməm" (Kazbek) pyeslərinin səhnə təsfirində, "Gül, Sevin, Gül" (müxtəlif sifət-maskalar) şoutamaşasında baş rolları ifa edib.
Dövlət Gənclər Teatrında işləməklə yanaşı, eyni zamanda 1989–1991-ci illərdə paralel olaraq Azərbaycan Dövlət Musiqili Komediya Teatrında aktyorluq edib. Bu teatrda dramaturq Georgi Xuqayevin və bəstəkar Eldar Mansurovun "Sevgilimin Anası və yaxud Evlənmə Əhvalatı" (Albadam), Cahangir Aslanoğlu və Həsənağa Qurbanovun "Qarğa, Məndə Qoz var" (Adil, Farmazov, Aşıq, Professor və Əyyaş), rus bölməsində Eduardo de Filippov və Fərəc Qarayevin "Fulimeno Marturano" (Dominesko Soriano) musiqili komediyalarında oynayıb.
1993-cü il iyun ayının 14-də bu truppadan çıxıb və özünün "İlham" Miniatür Teatrını yaradıb. Hazırda direktor və bədii rəhbər olduğu bu teatrda həm quruluşçu rejissor, həm də aktyor kimi çalışır. Teatrda hazırlanan bütün tamaşalara quruluş verir və onların əksəriyyətində baş rollarda oynayır. 1995-ci ildən Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində dərs deyir, "Estrada sənəti" kafedrasının müdiridir. 4 övladı var: qızları — Qumru, Qumral, oğlanları — Ülvi, Ziya.
25 iyun 2013-cü ildə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edilmişdir. 10 mart 2014-cü ildə Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqının təsis etdiyi "Sənətkar" medalına layiq görülüb.
Aktyor Cəfər Namiq Kamalın qardaşıdır.
2016 UEC Avropa Trek Çempionatı – Kişilər 1 km zaman yarışı
2016 UEC Avropa Trek Çempionatı – Kişilər 1 km zaman yarışı — 2016 UEC Avropa Trek Çempionatında 22 velosipedçinin iştirakı ilə 19 oktyabr 2016-cı il tarixində baş tutan yarışdır.
Nikolsk
Nikolsk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər. Penza vilayətinə daxildir.
Fidan Hacıyeva
Fidan Hacı Ağa qızı Hacıyeva-Neylor — Azərbaycan Respublikasının xalq artisti (05.03.2015), Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solisti, opera müğənnisi, mezzo-soprano.
Professor Hüseyn Əliyevin tələbəsidir. 1996-cı ildən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrının solistidir. 2000-ci ildə Türkiyədəki "Aspendos" antik teatrının səhnəsində açıq səma altında, 15 min tamaşaçı qarşısında çıxış etmişdir. 2002-ci ildə İtaliyanın Kidjiano Akademiyasında keçirilən Beynəlxalq müsabiqənin qalibidir. 2006-cı ildə "Azərbaycan Respublikasının Əməkdar Artisti" adına layiq görülmüş və 2006, 2007, 2008-ci illərdə Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Fəxri mükafatı ilə təltif olunmuşdur. 2010-cu ildə İtaliyada, Roma Musiqi Akademiyasının "Peşəkar vokal ifaçılarının müsabiqəsi"qalibidir. 2012-ci ildə İtaliyanın Berqamo şəhərində yerləşən Donisetti adına teatrında təşkil edilmiş "Gran Gala" konsertində klassik italyan musiqisinin təbliğindəki xidmətinə görə "Sülhməramlı səfir" diplomu ilə təltif olunub. 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasında mədəniyyət sahəsində səmərəli fəaliyyətinə görə 8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günü münasibəti ilə "Xalq artisti" adına layiq görülüb. 2016-cı ildə öz adını daşıyan, Musiqi Mərkəzini yaradıb. Milli səhnəmizdə klassik dünya operalarında lirik-qəhrəman partiyalarını oxuyan ilk "Karmen" ifaçısı Fatma Muxtarovadan sonra ikinci Azərbaycan opera səhnəsinin "Karmen"i adlandırlır.
Karyera
Fidan Hacıyeva 1984-cü ildə Bülbül adına orta ixtisas Musiqi Məktəbinin fortepiano sinfinə daxil olub. Orada tam orta təhsilini bitirdikdən sonra 1994-cü ildə Üzeyir Hacıbəyov adına Bakı Musiqi Akademiyasının solo oxuma (vokal) fakültəsinə qəbul olub. Professor Hüseyin Əliyevdən peşəkar təhsil alan ifaçı, daha sonra 1998-ci ildə Rusiya Federasiyasının Xalq artisti, dünya şöhrətli — İrina Arxipovadan vokal sənəti üzrə ustad dərsləri alıb.
Peşəkar opera səhnəsinə ilk dəfə 1996-cı ildə, 19 yaşında, "Koroğlu operası"nda "Xanəndə qız" obrazı ilə gəlib.
2000-ci ildə Türkiyədə "TÜRKSOY"un xətti ilə keçirilən opera günlərində iştirak edərək, Azərbaycan Respublikasını yüksək səviyyədə təmsil edir. Elə həmin il opera ifaçısı Türkiyə Cumhuriyyətinin Mersin Dövlət Opera və Balet Teatrı ilə müqavilə imzalamış və teatrda çalışmışdır. Dəfələrlə Mersin, İstanbul, İzmir, Ankara teatrlarının səhnəsində "Karmen" obrazını yaradır. Ən yaddaqalan çıxışı isə Türkiyədəki "Aspendos" antik teatrının səhnəsində açıq səma altında, opera sənətinin biliciləri və həvəskarları olan ən incə zövqlü 15 min tamaşaçının toplaşdığı gündəki çıxışıdır.
Fidan Hacıyevanın səsinə valeh olan italyanlar onu 2002-ci ildə İtaliyanın Kidjiano Akademiyasında keçirilən Beynəlxalq müsabiqəyə dəvət edirlər. Opera müğənnisi həmin müsabiqədə iştirak edir və qalib olur. Operanın vətəni sayılan İtaliyada mezzo-soprano Bernadette Manca di Nissanın dərslərini dinləyir. Daha sonra Fidan Hacıyeva vətənə qayıdır və müəllimi professor Hüseyn Əliyevin sinfində aspirantura pilləsinə yiyələnir.
Sənətçinin 2003-cü ildə "Jealousy and love" adlı ilk albomu işıq üzü görür.
2004-cü ildə Azərbaycan Respublikası Müdafiə Nazirliyinin Həzi Aslanov adına Mahnı və Rəqs Ansamblının baş solisti olur.
2005-ci ildə Azərbaycan nümayəndə heyətinin tərkibində Yaponiyanın Naqoya şəhərində keçirilən EXPO-2005 Beynəlxalq sərgidə iştirak edərək, Azərbaycan musiqisini təqdim etməklə yanaşı, yapon dilində mahnılar ifa etməsi yapon xalqında özünə qarşı böyük təəccüb və sevgi hissi yaradır.
2007-ci il mayın 11-də səhnə fəaliyyəti ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatına layiq görülür.
2008-ci ilin Dekabr ayında hərbi xidmətçilər üçün vətənpərvərlik mövzusunda təşkil edilmiş silsilə konsert proqramlarında çıxış edir. . May ayının 7-də ikinci dəfə səhnə fəaliyyəti ilə bağlı Azərbaycan Respublikası Prezidentinin mükafatına layiq görülür. Oktyabr ayında isə Azərbaycan və Ukrayna Mədəniyyət Nazirliyinin birgə keçirdiyi Kiyev şəhərində Ukraynanın Xalq Artisti Aleksandr Buretzlə birgə konserti olur. 25 dekabrda isə Azərbaycanın Ukraynadakı səfirliyi, Kiyev Şəhər Dövlət Administrasiyası, Ukrayna Azərbaycanlıları Konqresinin Kiyev Şəhər Təşkilatı və "Ukrayna-Azərbaycan" Beynəlxalq Xeyriyyə Fondunun təşkil etdiyi, Ukrayna Milli Musiqi Akademiyasının P. İ. Çaykovski adına Opera Studiyasının salonunda Dünya Azərbaycanlılarının Həmrəyliyi Gününə həsr edilmiş konsertdə öz çıxışı ilə tamaşaçılara əsl sürpriz yaşadır. Azərbaycan və xarici ölkə bəstəkarlarının klassik əsərlərini ifa edən müğənnini royalda Azərbaycanın əməkdar incəsənət xadimi Cavan Zeynallı müşayiət edir. Azərbaycan artistlərinin yüksək ustalığı tamaşaçılar tərəfindən uzun sürən alqışlarla təqdir olunur.
2009-cu ildə Türkiyənin Mersin Opera və Balet Teatrında, türkdilli ölkələrdən 18 opera müğənnisinin iştirak edəcəyi 12-ci TÜRKSOY Opera Günlərinin açılışında Azərbaycanı təmsil edir.
2010-cu ildə İtaliyada, Roma Musiqi Akademiyasının təşkil etdiyi peşəkar vokal ifaçılarının müsabiqəsində birinci yeri tutur. Daha sonra dünya şöhrətli mezzo-soprano Bruna Buglioninin yanında vokal təhsilini davam etdirir.
2011-ci ilin ilk həftəsində Türkiyənin Samsun Dövlət Opera Teatrında "Karmen" obrazını canlandırır. Mayın 9-da Azərbaycanın İtaliyadakı səfirliyinin təşəbbüsü ilə, İtaliyanın paytaxtı Romanın ən böyük konsert salonu olan Santa Çeçilia Milli Musiqi Akademiyasının "Auditorium Parco della Musica" kompleksində, Heydər Əliyevin anadan olmasının 88-ci ildönümümə həsr edilmiş solo konserti ilə çıxış edir. O pianoçu Zülfiyyə Sadıqova və İtaliya pianoçusu Paolo Saraçinonun müşayiəti ilə Azərbaycan və İtaliya opera musiqisindən nümunələr ifa edir. Mayın 25-də isə Akademik Opera və Balet Teatrında Cüzeppe Verdinin "Aida" operası tamaşaya qoyulur. Teatrın rəhbərliyi bu tamaşanı idarə etmək üçün məşhur italyan dirijoru Canluka Marçianonu dəvət edir. Fidan Hacıyevanın böyük peşəkarlıqla ifa etdiyi "Amneris" partiyası italiyan dirijoru Gianluca Marcianonu heyran edir. İyunun ilk günlərində Fidan Hacıyeva Bakıda fransız tenoru Jean-Francis Monvoisinlə birgə konsert proqramı təşkil edir. Gecədə Opera və Balet Teatrının simfonik orkestrinin müşayiəti ilə Azərbaycan, fransız və italyan bəstəkarlarının əsərlərindən parçalar ifa olunur. Orkestr isə dirijor, Xalq artisti Cavanşir Cəfərov tərəfindən idarə olunur. İyunun 25-də İtalianın Montejiore Konka şəhərində keçirilən yay festivalı çərçivəsində Fidan Hacıyevanın iştirakı ilə Cakomo Puççininin "Suor Angelica" operası səhnələşdirilir. Avqustun 19-da Azərbaycan Musiqi Mədəniyyəti Dövlət Muzeyinin təşkilatçılığı və Bəstəkarlar İttifaqının dəstəyi ilə SSRİ-nin və Azərbaycanın Xalq artisti, SSRİ və Azərbaycan Dövlət mükafatları laureatı, Cəvahirləl Nehru adına Beynəlxalq mükafat laureatı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı, görkəmli bəstəkar və dirijor Niyazinin (Tağızadə-Hacıbəyov) anadan olmasının 99-cu ildönümünə həsr olunmuş gecədə marağa səbəb olacaq ifalarla çıxış edir. Sentyabrın 18-də o, İtaliyanın Fraskati şəhərində opera müğənnilərinin konsertində böyük uğurla çıxış edir. Fidan Hacıyeva konsertdə italyan müğənnisi Anna Konsolara ilə birgə "Aida" operasının ikinci pərdəsindən dueti ifa edir. Azərbaycan opera səhnəsinin ulduzu Fidan Hacıyeva, Qaetano Donizettinin "Favoritka" operasından Leonoranın ariyasını da dinləyicilərə təqdim edir. Sonda klassik opera sənətinin biliciləri Fidan Hacıyeva sənətini "Güclü və gözəl səs" deyə qiymətləndirirlər.
2012-ci il Aprelin 16-da Heydər Əliyev Fondunun və Azərbaycanın Romadakı səfirliyinin dəstəyi, Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə İtaliyanın Turin şəhərində keçirilən Azərbaycan Mədəniyyəti Günlərində Fidan Hacıyeva öz virtouz ifaları ilə sözün həqiqi mənasında turinliləri heyran edir. Daha sonra Venesiyada, Milanda Cüzeppe Verdinin Konservatoriyasında çıxış edir. Həmin il məşhur italyan dirijoru və pianoçusu Stefano Miceli, İtaliyanın Berqamo şəhərində yerləşən Donisetti adına teatrında təşkil edilmiş "Gran Gala" konsertinə Fidan Hacıyevanı xüsusi olaraq dəvət edir. Festivalın təşkilatçıları Fidan Hacıyevanı klassik italyan musiqisinin təbliğindəki xidmətinə görə "Sülhməramlı səfir" diplomu ilə təltif edirlər. Bununla da sənətçi Azərbaycana şərəf və şöhrət gətirən ən böyük uğuruna imza atmış olur.