cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nikos Pulanzas
İdeoloji miras
Pulanzasın bu mövzuda ən mühüm əsəri “Kapitalist dövlətinin siyasi hakimiyyəti və sosial sinifləri” (1968) kitabıdır. Məhz bu kitabda o, nəzəriyyədəki yeniliklərindən birini, “hakimiyyətin həyata keçirilməsinin yeri və mərkəzi olan, lakin özü heç bir gücə malik olmayan” “dövlətin nisbi muxtariyyəti” konsepsiyasını inkişaf etdirdi. Pulanzasın fikrincə, kapitalist dövləti kapitalist dövlət kimi dəqiq fəaliyyət göstərmək üçün ayrı-ayrı kapitalistlərin maraqlarına zidd, lakin onların ümumi sinfi maraqlarını müdafiə etməlidir: dövlət fərdin maraq və tələblərindən kapitalistlər “nisbi muxtariyyət” saxlamalıdır. Bu həm də o deməkdir ki, dövlət marksizmdən olan doqmatistlərin etdiyi kimi yalnız iqtisadi münasibətləri və maraqları əks etdirməyə yönəldilə bilməz. Pulanzas iddia edirdi ki, kapitalistlər iqtisadi fəaliyyətin iştirakçıları kimi bir-birləri ilə rəqabətə meyllidirlər və dövlət kapitalist sinfinin müxtəlif fraksiyalarının, eləcə də digər hakim siniflərin uzunmüddətli strategiya və uzunmüddətli ittifaqlara girmək üçün hazırlaya biləcəyi bir növ platforma rolunu oynayır. Eyni zamanda, dövlət fəhlə sinfini ayrı-ayrı fərdlərə (vətəndaşlara) parçalayaraq, fəhlə sinfinin üzvlərini bir-birindən təcrid edərək təşkilatsızlaşdırır.
Siyasi baxımdan, Pulanzasın Yunanıstan Kommunist Partiyası (daxili) üçün təklif etdiyi məqsədi, reformist sosial-demokratiya üçün də xarakterik olan bürokratikləşmə, yerli təşəbbüslərin yatırılması və etatizmin qarşısını ala bilən demokratik və inqilabi sosializmin birləşməsidir.
Çində qida təhlükəsizliyi
Dünyanın ən çox məskunlaşmış ölkəsi olan Çində qida təhlükəsizliyi əsasən kənd təsərrüfatına aiddir. Çinin əsas məhsulu alma və digər meyvə və tərəvəzlərə əlavə olaraq düyü, qarğıdalı, buğda, soya və pambıqdır. Çinin əsas heyvandarlıq məhsullarına donuz əti, mal əti, süd və yumurta daxildir. Çin hökuməti kənd təsərrüfatı istehsalı ilə yanaşı qida qablaşdırmasına, kimyəvi qatqıların istehsalı, dərman istehsalı və ticarətin tənzimlənməsinə nəzarət edir. Son illərdə Çin hökuməti, 2003-cü ildə Çin Dövlət Qida və Dərman İdarəsinin yaradılması ilə qida təhlükəsizliyi tənzimləməsini birləşdirməyə çalışdı. Məmurlar qida təhlükəsizliyi problemlərini həll etmək üçün artan ictimai və beynəlxalq təzyiqlərə məruz qalmışdılar. Çin Baş nazirinin müavini Li Keqiang, "Qida vacibdir və təhlükəsizlik birinci dərəcəli prioritet olmalıdır. Qida təhlükəsizliyi insanların həyatı və sağlamlığı, iqtisadi inkişaf və sosial harmoniya ilə yaxından əlaqəlidir" dedi.
Dövlət şöbələri
Dövlət Şurası nəzdində təxminən on hökumət idarəsi və nazirlik Çində qida təhlükəsizliyini izləyir. Bunlara Səhiyyə Nazirliyi, Dövlət Qida və Dərman İdarəsi və Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi, Sənaye və Ticarət Dövlət İdarəsi, Keyfiyyətə Nəzarət, Təftiş və Karantin Baş İdarəsi, Ticarət Nazirliyi, Elm Nazirliyi və Texnologiya və Milli Bəslənmə və Qida Təhlükəsizliyi İnstitutu. Çində bütün qida təhlükəsizliyi qaydaları və icrası üçün heç bir qurum məsuliyyət daşımır və şöbələrin vəzifələri çox vaxt üst-üstə düşür. Yerli və regional qida təhlükəsizliyi agentlikləri də var, lakin yerli və ya milli səviyyədə qurumların açıq bir iyerarxiyası yoxdur. Qida təhlükəsizliyini izləyən və tənzimləyən çoxsaylı qurumların mürəkkəbliyinə cavab olaraq Ümumçin Xalq Nümayəndələri Məclisi 2003-cü ildə Dövlət Qida və Dərman İdarəsini yaratdı. Dövlət Qida və Dərman İdarəsi qida təhlükəsizliyi qaydalarının bütün aspektlərinə nəzarət etməli və qida təhlükəsizliyi nəzarətlərini birləşdirməli idi. Bununla birlikdə, Dövlət Qida və Dərman İdarəsi hökumətin istədiyi kimi əsas idarəetmə şöbəsinə çevrilmədi və digər milli qurumlar qida təhlükəsizliyini tənzimləməyə və izləməyə davam etdilər. Bu aydın olmayan vəzifə bölgüsü, vətəndaşlar şikayət etmək istədikdə və ya böyük bir böhranın həll edilməsinə ehtiyac olduqda qarşıdurma və qarışıqlıq yaratdı. Ümumçin Xalq Nümayəndələri Məclisi ilk növbədə qida təhlükəsizliyi qanunlarının icrasından məsuldur. Ümumçin Xalq Nümayəndələri Məclisi Daimi Komitəsi və Dövlət Şurası da qida təhlükəsizliyi məsələlərini tənzimləyir. ÜXM-nin qəbul etdiyi 1995-ci il Qida Gigiyenası Qanunu, 1982-ci il Qida Gigiyenası Qanununda dəyişiklik etdi və qida təhlükəsizliyinin əksər aspektlərini tənzimləməkdədir.
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi
Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi təsərrüfat səviyyəsində qida təhlükəsizliyi qaydaları və siyasətlərini idarə edir. Ən vacib vəzifələrindən biri də təsərrüfatda kimyəvi maddələrin, çirkləndiricilərin və pestisidlərin istifadəsini tənzimləmək və tətbiq etməkdir. Aqrokimyəvi Nəzarət İnstitutu pestisidlərin yoxlanılması, araşdırılması və istifadəsi qaydalarına cavabdehdir və Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin nəzdində fəaliyyət göstərir. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi də heyvan sağlamlığından məsuldur və quş qripiin baş verməsinin qarşısının alınması tədbirləri ilə məşğul olmuşdur. Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi yerli özünüidarəetmə orqanları ilə işləyir, xəstəlik tədqiqat laboratoriyaları fəaliyyət göstərir, aşılar və təcili müdaxilə tədbirlərini həyata keçirir.
Qida təhlükəsizliyi qaydaları
2007-ci ilin oktyabrında Çin qida istehsalında milli standartların təkmilləşdirilməsinə və izlənilməsinə yönəlmiş yeni qanunvericiliyi təsdiqlədi. Yeni qanunlar qida istehsalını standartlaşdıracaq və sənayedəki qanunsuz fəaliyyətə son qoyacaq. Keyfiyyətə Nəzarət, Təftiş və Karantin Baş İdarəsi qidanın istehsalı, emalı və satışını əhatə edən yeni qaydalar hazırladı. Onlar milli standartlar yaradacaq və bir neçə dövlət qurumu tərəfindən nəzarət edilən mövcud qaydaların yerini alacaqlar.
Çin Xalq Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Qanunu
Çin Xalq Respublikasının Qida Təhlükəsizliyi Qanunu 1 iyun 2009-cu ildə qüvvəyə minmiş və əsas qida təhlükəsizliyini qoruma qanunu olmuşdur. Bu qanunvericilik qida təhlükəsizliyi qaydalarının qida təhlükəsizliyi risklərinin qiymətləndirilməsindən, qida təhlükəsizliyi standartlarının formalaşdırılmasından, qida təhlükəsizliyi məlumatlarının yayılmasından və qida testi təşkilatları üçün təcrübə qaydalarının müəyyənləşdirilməsindən məsul olan Səhiyyə Nazirliyinə əsasən bütün məsuliyyətlərini icra edir. Bu qanun, istehlakçılara zərərli qida məhsullarının distribyutorundan və ya istehsalçısından sözügedən qida məhsulunun qiymətinin 10 qatına qədər təzminat tələb etmək səlahiyyətinin verilməsinin yeni bir aspektini təklif edir. Qida Təhlükəsizliyi Qanununda, hökumətin fəaliyyətində qanun pozuntusu olduğu təqdirdə, yerli hökumətlərin təzminat verib-verməyəcəyi açıq şəkildə göstərilməyib.
Qaçaq Nəcəf
Həyatı
Nəcəfgil 6 qardaş olmuşlar.
UEFA Avro 2020 E qrupu
Qrup oyunlarının əvvəlcə Bilbaonun San Mames və Dublinin "Aviva Stadium" stadionlarında keçirilməyi planlaşdırılırdı. AncaqCOVID-19 pandemiyasının səbəb olduğu tamaşaçılarla bağlı zəmanət olmaması səbəbindən UEFA 23 aprel 2021-ci il tarixdə Bilbaoda keçirilməsi planlaşdırılan qarşılaşmaların Sevilya köçürüldüyünü və Dublində planlaşdırılan qrup mərhələsi oyunlarının Sankt-Peterburqa köçürüldüyünü elan etdi.
Turnir cədvəli
8/1 final mərhələsində :
Oyunlar
<section begin=E1 /><section end=E1 />
<section begin=E2 /><section end=E2 />
<section begin=E3 /><section end=E3 />
<section begin=E4 /><section end=E4 />
<section begin=E5 /><section end=E5 />
<section begin=E6 /><section end=E6 />
Ətraf mühitin monitorinqi
Genetik monitorinq
Bu monitorinqdə müxtəlif populyasiyaların genetik əlamətləri müşahidə olunur.
Geofiziki monitorinq
Bu monitorinqdə təbii mühit elementlərinin bütün strukturları (biota itisna olmaqla) üzərində müşahidə aparılır.
Beynəlxalq monitorinq
Əraziləri eyni mənbədən eyni tipli çirkləndiricilərin təsirinə məruz qalan dövlətlərin apardığı monitorinq.
Milli monitorinq
Yalnız bir dövlətin çərçivəsində və marağında həyata keçirilən monitorinq.
Vaqif Məmmədov (ssenarist)
Vəfatı
Vaqif Məmmədov 15 sentyabr 2015-ci ildə vəfat edib.
Əmək fəaliyyəti
1967-ci ildən “Azərbaycanfilm” kinostudiyasında çalışıb. “Sovet Azərbaycanı”, “İncəsənət”, “Gənc nəsil” kinojurnallarının redaktoru olmuşdur. 1980-ci ildən “Mozalan” satirik kinojurnalında redaktor vəzifəsinə təyin olunub. 100-dən çox süjetin ssenari müəllifi və redaktoru olub. Ömrünün sonuna kimi “Azərbaycanfilm” ,kinostudiyasında redaktor vəzifəsində çalışıb. 60-dan çox elmi-kütləvi və sənədli filmin müəllifidir.
Mükafatları
25 sentyabr 2008-ci ildə “Əməkdar mədəniyyət işçisi” fəxri adına layiq görülmüşdür.
Şahnur Hüseynov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şahnur Hüseynov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında şəhid olmuş Azərbaycan Respublikası Silahlı Qüvvələrinin hərbi qulluqçularının təltif edilməsi haqqında Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Şahnur Hüseynov ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edildi.
Məsih Paşa
Həyatı
Yunan əsilli olub Paleoloqlar sülaləsinə mənsubdur. Sonuncu Bizans imperatoru XI Konstantinin qardaşı oğludur. Anası isə Venesiyanın adlı-sanlı ailələrindən olan Kontarini ailəsinə mənsubdur. Böyük qardaşı Murad Paşa ilə İstanbulun fəthindən sonra əsir düşmüş və hər ikisi Sultan Mehmedin xidmətinə alınaraq sarayda böyüdülmüşdür.
Məsih Paşanın ilk vəzifələri haqqında ətraflı məlumat yoxdur. Kamalpaşazadəyə görə, Sultan Mehmedin son illərində vəzirliyə gətirilmişdir. Bu da böyük ehtimalla 1476-cı ilin sonu vəya 1477-ci ilin əvvəllərinə təsadüf edir. Çünki 26 noyabr 1477 və 1478 tarixli iki sənəddə Məsih Paşa ikinci vəzir olaraq qeyd olunur. 1480-ci ildə Rodos adasının fəth edilməsi ilə vəzifələndirilmiş, ancaq bu hücum uğursuz olduğu üçün vəzirlikdən alınıb Gəliboluya sürgün edilmişdir.
1482-ci ilin may ayında dövrün sədrəzəmi olan İshaq Paşanın vasitəsilə yenidən vəzir seçildi. Bu əsnada baş verən taxt dəyişikliyi və Cem Sultan məsələsi ilə bağlı Gədik Əhməd Paşa ilə birlikdə müzakirələrə qatıldı. Rodos elçiləri ilə şəxsən görüşdü (Sentyabr 1482). Buna görə də II Bəyazidin gözündə etibar qazandı. Buna görə də 1482-ci ilin noyabrında edam edilən Gədik Əhməd Paşanın yerinə ikinci vəzir oldu. İshaq Paşa 1482-ci ildə sədarətdən alınaraq Saloniki sancaqbəyi təyin edildi və Kamalpaşazadəyə görə, Məsih Paşa 1485-ci ilədək sədrəzəmlik vəzifəsində qaldı. Bu sədarəti dövründə II Bəyazidin 1484 tarixli Boğdan səfərinə qatıldı.
Ancaq bilinməyən səbəbə görə, 1485-ci ildə anidən vəzifədən alındı və Plovdiv hakimi təyin olundu. Səbəbi göstərilməsə də, bu vəziyyətin Cem Sultan məsələsi vəya o illərdə baş verən Osmanlı-Məmlük müharibəsi ilə bağlı olduğu ehtimal olunur. Paytaxta yazdığı məktubların nəticəsi olaraq 1487-ci ildə Kəfə sancaqbəyiliyinə gətirildi. Burada bir neçə siyasi hadisəyə adı qarışmış, eyni zamanda 1488 tarixli Kəfə gömrük dəfətrlərinə görə, kəndxudası vasitəsilə Azov qalasında kölə ticarəti ilə məşğul olmuşdur. II Bəyazidin kiçik oğlu Şahzadə Mehmedin 1489-cu ildə Kəfə sancaqbəyi seçilməsi ilə Məsih Paşa buradan alındı və İsparta sancaqbəyi seçildi.
Oğlu Əli bəy 28 iyun 1506-cı ildə Sultan Bəyazidin nəvəsi Fatma xanım Sultanla (Ayşə Sultanın qızı), nəvəsi Əhməd bəy isə1 həftə sonra Qəmərşah xanım Sultanla (Ayşə Sultanın qızı) nigahlandı.
Martin Vögeli
Karyerası
Martin Vögeli birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər 30 km məsafəyə skiatlon yarışlarında iştirak etdi. Vögeli 1:26:08.2 saniyəlik nəticəsi ilə 68 atlet arasında 59-cu yeri tutdu və medalçılar sırasına düşə bilmədi.
Püstəbəyli (Əhər)
Püstəbəyli - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 208 nəfər yaşayır (48 ailə).
Pərvin İsgəndərov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Pərvin İsgəndərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirən zaman cəsarət göstərdiyinə, habelə qətiyyətli addımlar nümayiş etdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Pərvin İsgəndərov ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Pərvin İsgəndərov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Yeddincı sülalə (Misir)
VII sülalə - Manefonun yazılarına görə Qədim Misirdə birinci aralıq dövründə hökmranlıq etmiş sülalə.
Ümumi məlumat
VII sülalənin mövcudluğu ilə bağlı şübhələr mövcuddur. Manefonun yazılarından başqa heç bir yerdə bu ada rast gəlinmədiyindən bəzi mütəxəssislər bu sülalənin tarixdə mövcud olmadığı fikrini müdafiə edirlər. Ənənəvi olaraq VII sülalənin hakimiyyəti birinci ara dövrə uyğun olduğu qəbul edilir.
Manefona görə onlar çox qısa müddət taxtda olmuşlar.
Yeddinci sülalə adətən uydurma hesab olunur və buna görə ya müasir alimlər tərəfindən tamamilə nəzərə alınmır, ya da səkkizinci sülalə ilə birləşdirilir. Buna görə bəzi alimlər VIII sülalə üzvlərinin bir hissəsini yeddinciyə aid edirlər.
Fironlar
'Fironların VII sülaləyə məxsusluqları mübahisəlidir. Çox vaxt VIII sülaləyə aid edilirlər.'
Şato-sür-Alye
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 165 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Sen-Moris kilsəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 454 nəfərdən (15-64 yaş) 325 nəfəri iqtisadi cəhətdən, 129 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 71.6%, 1999-cu ildə 66.4%). 325 fəal şəxsdən 289 nəfəri (156 kişi və 133 qadın), 36 nəfəri işsiz (11 kişi və 25 qadın) idi. Aktiv olmayan 129 nəfər arasında 31 nəfər şagird və ya tələbə, 61 nəfər təqaüdçü, 37 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Quadalupe Kampanur Tapiya
Bioqrafiya
2018-ci ildə BMT-nin gender bərabərliyi və qadınların səlahiyyətlərinin artırılması agentliyi olan BMT-nin Qadınları tərəfindən İlin Qadını seçilmişdir.
Azərbaycan–Benin münasibətləri
Azərbaycan–Benin münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Benin Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 1999-cu ilin oktyabr ayının 14-də qurulmuşdur.
Məntəşəoğulları bəyliyi
Məntəşə bəy
Paximer Məntəşəni "Salpakis" adlandırıb və bu adın da "cəsur" mənasını verdiyini açıqlayıb. Yeremeyev və Meyerin fikrincə, Məntəşə öz fəaliyyətinə Qaramanilərin vassalı kimi başlamış, sonra Bizansın Kariya vilayətinin ərazisində bəylik qurmuşdur. Bəyliyin Egey dənizi sahilində yerləşməsi Məntəşə və onun nəslinin sonrakı fəaliyyəti üçün əsas göstərici oldu. Bu, ərazilərini artırmaq və ticarət əlaqələrini genişləndirmək məqsədi daşıyırdı.
Məntəşə bəyin adı ilk dəfə Şərq mənbələrində Məhəmməd bəy Qaramanoğlu ilə birlikdə Cimri üsyanında iştirakı ilə əlaqədar çəkilir. Bizans mənbələrində də Məntəşə 1282, 1283 və ya 1284-cü illərdə Tralla və Nissanın tutulması ilə əlaqədar olaraq çəkilir. Məntəşəoğulları əvvəlcə Səlcuqluların hakimiyyəti altında idilər. 1291-ci ilin sonlarında Qaramanoğlu Günəri bəy Keyxatu xan Konyanı mühasirəyə aldıqdan sonra Anadoluya gələrək, Məntəşə də daxil olmaqla, bəyliklərin torpaqlarını talan edir. Məntəşə bəyin nə vaxt vəfat etdiyi bilinməsə də, bunun 1293-cü ildən sonra və 1295-ci ildən gec olmayaraq baş verdiyi güman edilir. Maksim Planudun məktubuna görə o, Bizanslılarla döyüşdə həlak olmuş, dul qadını və xəzinəsi Bizanslıların əlinə keçmişdir.
Ərazisi
1282-ci ildən sonra baş verən hadisələrdə Məntəşə bəyin adına rast gəlinmir. Onun 1282-ci ilin sonunda və ya 1283-cü ildə vəfat etdiyi güman edilir. Fəthiyənin yaxınlığındakı məzarında dəfn edilib. Məntəşə bəydən sonra onun yerinə oğlu Məntəşəoğlu Məsud bəy gəldi. Sultanlığın dəyişməsindən yararlanmaq istəyən Bizanslılar yenidən Kariyaya səfər etdilər, lakin buna nail ola bilmədilər. Bizanslıları məğlub edən Məsut bəy qurduğu güclü donanması ilə Rodos adasına enir. 1300-cü ildə edilən desantla Rodos adasının türklər tərəfindən fəthi Papalığı hərəkətə keçirdi. 1300-cü ildə edilən desantla Rodos adasının türklər tərəfindən fəthi Papa dövlətini hərəkətə keçirdi. Papa V Klemens və Fransa kralı IV Filipin təşviqi və köməyi ilə yarı dəniz quldurları, yarı təriqət üzvlərindən ibarət olan Malta ordeni cəngavərləri Rodosa hücum etdilər. 1310-cu ildə başlayan Malta ordeni cəngavərlərinin hücumu, 1314-cü ildə xristianlıq adına bütün Rodosu geri alana qədər davam etdi. 1320-ci ildən vəfat edən Məsud bəyin yerinə oğlu Məntəşəoğlu Şücaüddin Orxan bəy keçdi.
İbrahim bəy 1344-cü ildə Səlib yürüşləri zamanı işğal edilmiş İzmiri geri almaq üçün Aydınoğlu Umur bəyə kömək etdi. MƏntəşə donanması bu dövrdə latınları daima sıxışdırırdı. Məntəşə və Venesiya donanmasının mübarizəsi 1355-ci il müqaviləsinə qədər davam etdi. 1360-cı ildə İbrahim bəyin ölümü ilə bəylik onun üç oğlu Musa, Mehmet və Əhməd arasında bölünərək idarə olundu.
Süqutu
Osmanlı imperatorluğunun Anadolu və Rumelidə genişlənməsi və böyüməsi ilə paralel olaraq Məntəşəoğulları bəyliyinin torpaqları Yıldırım Bəyazidin 1390-cı il Anadolu yürüşünün sonunda Osmanlı hakimiyyətinə keçdi və 1402-ci il Ankara müharibəsinə qədər Osmanlı hakimiyyəti altında qaldı.
Əmir Teymur Anadolu bəyliklərini əvvəlki yerlərinə qaytardıqda Məntəşəoğulları bəyliyini Mənteəşəoğlu İbrahim bəyin oğlu Məntəşəoğlu İlyas bəyə verilməsi barədə əmr verdi. 1402–1413-cü illər arası Osmanlı padşahlıqlar dövründən sonra Menteşeoğulları ailəsi 1414-cü ildə Osmanlı Sultanı I Mehmedin hökmranlığını tanıdı. Məntəşəoğulları bəyliyinin torpaqları 1424-cü ildə bütünlüklə Osmanlı imperatorluğuna qatıldı.
İdarəetmə, iqtisadiyyat, mədəniyyəti
Bəyliyi ulubəy titulunu daşıyan ailənin ən böyüyü idarə edirdi. O, müqavilələr bağlayır, sikkələr zərb etdirir, adına xütbə də oxunulurdu. Bəyliyin paytaxtı Milyas, bəylərin yay iqamətgahı isə yəqin ki, Peçin şəhəri idi. Bəyliyin ticarət limanı Palatiya idi. Orta əsrlərin sonlarında dəniz indiki ilə müqayisədə Palatiyaya daha yaxın idi və Menderes çayı ona çıxışı təmin edirdi. Balata və onun ətrafında venesiya tacir icması mövcud idi.
XIV–XV əsrin əvvəllərində Palatiya venesiyalıların Kiçik Asiya ticarətinin mərkəzlərindən biri idi. Venesiyalılar Məntəşə bəyi Palatiya əmiri adlandırırdılar. Bəylikdən odun, qatran, ipək, taxıl, mal-qara, alüminium və qullar ixrac edilirdi. Şəkər, ədviyyat, kətan, gümüş, şərab və sabun isə digər ölkələrdən idxal edilirdi. E. Zahariadın fikrincə, Məntəşəoğulları bəyliyində rüsumlar, rüsumları iki dəfə artırılan qonşu Aydından fərqli olaraq, mövcud olduğu bütün dövr ərzində dəyişməz qalmışdır. Məntəşəoğulları öz ölkələrini çoxlu gözəl binalar ucaltdırdılar. Bunlardan Milyasdakı Hacı İlyas məscidi (1330), Peçində Əhməd bəyin mədrəsəsi (1375), Milyasdakı Böyük Məscidi (Ulu Cami) (1378-ci ildə tikilmiş və bu yaxınlarda bərpa edilmiş), İlyas bəyin Balatdakı Böyük Məscidi (Ulu Cami) (1404), Milyasda 1330-cu ildə Orxan Məntəşə tərəfindən tikilmiş məscid, Sökdə Süleyman Məntəşə tərəfindən 1299-cu ildə tikilmiş məscidləri qeyd etmək olar.
Məntəşə bəy alim və yazıçılara himayədarlıq edir, onların himayəsi altında bəzi əsərlər türk dilinə tərcümə olunurdu. Məsələn, Qiyasəddin Mahmudun "Bəznaməsinin" farscadan türkcəyə tərcüməsində (Bâznâme-i Pâdişahi — şahin ovu haqqında risalə) böyük əməyi olmuşdur. Milanda saxlanılan bu əlyazma fon Hammer tərəfindən nəşr edilmişdir. "İldisie" tibb əsəri də İlyas bəyin dəstəyi ilə fars dilindən tərcümə edilmişdir..
Donanması
Məntəşəoğulları digər Anadolu bəylikləri arasında güclü donanma yaratmaq üçün göstərdikləri ciddi səylərinə görə diqqət çəkir. Misirdəki Məmlük dövləti franklara qarşı Anadoludan kömək istəyərkən, Məntəşəoğullarının 200 qarnizon göndərmə sözü veməsi dənizlərdə güc və səviyyələrini göstərmək baxımından əhəmiyyətli idi.
"Buradakı türkmənlərin başçısı Məntəşə Qaramanlıların mübarizəsində onlarla birlikdə hərəkət etmişdi. Şübhəsiz ki, onların bu müharibədə və ya daha sonra Əşrəfoğulları ilə apardıqları müharibədə məğlubiyyətindən sonra Ladikdən kənara köçərək 1282-ci ildə bu bölgələrdə olanlarla vuruşaraq bölgəyə yerləşdi.
XIV əsrin əvvəllərində Məntəşəlilərin torpaqlarına Milyas, Muğla, yəni qədim Kariya daxil idi.
Sahilə çatdıqda, Rodosda məskunlaşan Malta ordeninin xristian cəngavərləri ilə qarşılaşdılar və onları məğlub etdilər.
Onlar yerli dənizçilərin adət-ənənələrini mənimsədilər və türkmənlər bölgədə dəniz ticarəti və dəniz quldurluğu ilə məşğul olmağa başladılar.
Aqil Zeynallı
Hərbi xidməti
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aqil Zeynallı ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aqil Zeynallı ​ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aqil Zeynallı ​ölümündən sonra "Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Əliağa Şıxlinski
Rus-yapon müharibəsi
Şıxlinski onların arasında idi. O, döyüşlərdə örtülü və açıq mövqelərdən artilleriya atəşi aparır, qorxmadan topları düz nişangahla atmaq üçün qabağa çəkirdi. Qəhrəmanlığına görə onu "Müqəddəs Qeorqiy Pobedonosets" ordeni təqdim etdilər. Sonralar Şıxlinski yazırdı: Mən həmişə Port-Artur epopeyasının iştirakçısı olduğumu fəxrlə xatırlayıram.
1905-ci il aprelin 1-də "Tərcuman" qəzetinin "Müxtəlif xəbərlər" rubrikasında yazıdan: Dördüncü Şərqi-Sibir atıcı artilleriya briqadasının kapitanı Əliağa Şıxlinski oktyabrın yeddisindən noyabrın on doqquzunadək Port-Arturda yaponların basqınını dəf etməkdə fərqləndiyi üçün Ali ehtiramla "İgidliyə görə" medalı və üstü yazılı Qızıl qılıncla təltif olunub.
1905-ci ildə çap olunmuş "Yaponlarla müharibənin salnaməsi" almanaxının səksən birinci nömrəsini min beş yüz yetmiş yeddinci səhifəsində mətndən: "Müqəddəs Georgi" ordenli süvari divizionunun təqdimatına əsasən əlahəzrət imperator 3/IX -1905-ci il tarixdə böyük mərhəmət göstərərək, Port-Arturun müdafiəsində şücaəti ilə fərqlənmiş, 1904-cü il oktyabrın 13-dən-17-dək üç saylı istehkamı və bu istehkamın digər qurğularını artilleriya ilə bacarıqla müdafiə etmiş dördüncü Şərqi - Sibir atıcı artilleriya briqadasının podpolkovniki Əliağa Şıxlinskinin dördüncü dərəcəli şəhid və müzəffər Georgi ordeni ilə təltif etmişdir. Podpolkovnik Əliağa Şıxlinski bu döyüşdə böyük şücaət göstərmiş, ixtiyarında olan yarımbatareyanın nişançıları həlak olduğundan çox vaxt topları şəxsən özü tuşlayaraq düşmən artilleriyasını dəfələrlə susmağa məcbur etmiş və adı çəkilən istehkamlara yaxınlaşmağa can atan yapon piyadalarını qeyri-adi cəsarətlə geri oturtmuşdur...
Həmin döyüşlərin iştirakçısı 1906-cı ildə "Port-Arturun əzablı günləri" adlı ikicildlik monumental əsərin müəllifi P. Larenko yazır ki, Laperov dağında batareya komandiri kapitan Əliağa Şıxlinski ağır yaralanmışdır. O, Kinjo döyüşlərdə, "Zelyonnı" və "Volçye" dağları vuruşmalarında əsl qəhrəman kimi iştirak etdi. Avqustun əvvələrində öz batareyası ilə "Vısokaya qora"da, avqustun onundan isə daima Laperovda olmuşdur. Elə buradan da girəcək yerlərini və istehkamları atəşə tutub həmlə kolonnalarını dəf edərək düşmənin səhra artilleriyası ilə inamlı döyüşlər aparırdı.
Port-Artur qalası təslim olandan sonra müharibədə itirak etməmək şərtilə yaponlar podpolkovnik Əliağa Şıxlinskini ağır yaralı kimi vətənə göndərdilər. Vətəndə yaraları gözlənildiyindən də tez sağaldığından o yenidən Mancuriya ordusuna göndərilməyi xahiş etdi. Lakin onu buraxmadılar. Müharibədən sonra Rusiyaya qayıtmağını və yenidən cəbhəyə getmək istədiyini Əliağa Şıxlinski "Xatirələrim" hərbi memuarında daha dəqiq təsvir edir.
1905-ci il aprelin 5-də tibb komissiyasının verdiyi arayış generalın arxivində indi də saxlanılır. Onun mətni belədir: Arayış doqquz saylı ehtiyat səhra hospitalından dördüncü Şərqi-Sibir atıcı artilleriya briqadasının kapitanı Şıxlinskiyə verilir. Ondan ötrü ki, onun yapon tibb komissiyası tərəfindən hərbi xidmətə yararlı olmadığı müəyyənləşdirilib. O, Rusiyaya buraxılır.
Onun Port-Arturdakı nümunəvi döyüş xidmətləri "İgidliyə görə" sözlərlə yazılmış qılıncla, dördüncü dərəcəli "Müqəddəs Anna" ordeninə əlavə olaraq qızıl qılınc nişanı, qılınc və bantlı "Müqəddəs Vladimir" ordeni, üzərində "İgidliyə görə" sözləri yazılmış qızıl silah və məşhur "Müqəddəs Georgi" ordeninin dördüncü dərəcəsinə layiq görülmüşdü.
Artilleriya Zabitləri məktəbində xidməti
thumb|120px|"Şıxlinski üçbucağı"nın sxemi
1906-cı il fevralın 1-dən avqustadək, Şıxlinski Çarskoye-Selo şəhərindəki Artilleriya Zabitləri məktəbində kurs keçib. Əla qurtardığına görə həmin məktəbdə müəllim saxlanılıb. Həmin il Əliağa Şıxlinski gözlə görünməyən hədəfi nişan alan "Şıxlinski üçbucağı" hərbi-elmi nəzəriyyəsini kəşf etdi. Doğrudur, bu yalnız 1924-cü ildə Qızıl Orduda həyata keçirildi və özünü tamamilə doğrultdu. Artilleriya atəşi təcrübəsinə daxil edilən mühüm yenilik "Şıxlinski üçbucağı" adlanan-hədəf göstərməsinin rasional üsulu oldu. Bu üsul ilkin olaraq batareyaları elə tuşlayır ki, seçilmiş oryentirdən yayınan, istənilən nöqtədə görünən hədəflər asanlıqla, müəyyən düzəlişlərin köməyi ilə ilkin tuşlama əsasında artilleriyanın atəşinin altına düşə bilər. Bu, batareyanı vaxtında hədəfə tuşlamaq imkanı verirdi. O, 1907-ci ildə Riqada yerləşən 29-cu topçu briqadasında batareya komandiri oldu.
1908-ci il 25 noyabrda Çarskoye-Seloda müqəddəs Qeorqi Pobedonosev ordeni günü bayram edilirdi. Podpolkovnik Şıxlinskiyə əla xidmətlərinə görə polkovnik rütbəsi verilirdi. O, on illik xidməti borcunu üç ildə yerinə yetirmişdi. Bu barədə yuxarı dairələrdə də, orduda da çox nadir bir hadisə kimi danışılırdı. Sülh vaxtı bu, ağlasığmaz təltifat idi.
Artilleriya — zabitləri məktəbində Şıxlinski özünü qabaqcıl ideyaları təcrübədə tətbiq edən yenilikçi zabit kimi göstərirdi. Xidmətdə fərqləndiyinə görə, ona vaxtından əvvəl polkovnik rütbəsi verildi. O, 1912-ci ildə aeroplanların tətbiqi təcrübələrinin işlənməsi üzre komissiyanın üzvü, bir ildən sonra isə məktəb rəisinin köməkçisi oldu. Tezliklə, "Artilleriya — zabitləri məktəbinin xəbərləri" jurnalı çıxmağa başladı. Jurnalın səhifələrində generalın özü də çıxış edirdi.
1913-cü ilin yayında general Joffre fransız ordusunun on yeddi nəfərlik zabit heyəti ilə Rusiyaya gəlir. Onlar bir neçə gün artilleriya zabitləri məktəbinin proqramı ilə maraqlanırlar. Fransızlar qısalüləli topdan örtülü atəş üsulu ilə bir komandirin rəhbərliyi altında batareyadan necə atəş açıldığını göstərməyi xahiş edirlər. Bütün atəş üsulunun təşkilinə komandirlik Əliağa Şıxlinskiyə həvalə olunur. General Şıxlinskinin təşkil etdiyi dəqiq atəş üsulu və qısalüləli ağır top atışı fransızları heyrətdə qoyur. Onlar qısalüləli atəş üsulunu (o vaxta qədər fransızlarda qısalüləli top atəşindən istifadə olunmurmuş) özlərində tətbiq etməyi elə oradaca qət edirdilər. Bir il sonra Rusiyaya gələn Fransa prezidenti Raymon Puankare rus artilleristlərinin general Joffreyə və onun heyətinə göstərdikləri hörmət müqabilində mükafatlar gətirir. Bu mükafatların arasında generallara məxsus cəmi iki fəxri "Fəxri Legion ordeni" də vardı. Onun biri süvari generalı Bezorazova, ikincisi ilə Əliağa Şıxlinskiyə təqdim olunur.
1913-cü ildə məktəb Şıxlinskinin təklifi ilə bəndlənmiş aerostatdan atəşin, müşahidə və hədəfin kəşfiyyatı üzrə təcrübələrə, həmçinin, aerostata və təyyarələrə atəşin əsas müddəalarının işlənib hazırlanmasına başladı. Bu məsələ üzərində Əliağa Şıxlinski artıq çoxdan işləyirdi. Hələ 1911-ci ildə, məktəbdə hava hədəfinə atəşin qaydaları məsələsi müzakirə olunarkən, alim hesabı saatda 180 verstlə uçacaq təyyarələr üzrə aparmağı təklif etmişdi. Artıq o vaxt Şıxlinski aviasiya və hava hücumundan müdafiənin perspektivini düzgün başa düşmüşdü.
Landsxut varislik müharibəsi
Səbəbi
Landsxutda isə, artıq aprelin 17-də Elizabet və Ruprext qəyyum şurasının buraxıldığını elan etdilər. Ruprextin orduları Landsxut, Burqhauzen və bir sıra digər şəhərləri işğal etdi. Ruprextin atası Pfals kürfürstü Filipp oğlunun tərəfinə keçdikdən sonra müharibə Pfals ərazisinə də sıçradı. Hətta Fransa kralı XII Lüdovik, Bohemiya kralı II Vladislav (Elizabetin dayısı) və Baden markqrafı da Ruprexti dəstəkləyirdi. Beləliklə, onun sərəncamında qarşı tərəfdən üç dəfə çox — təxminən 30000 əsgər var idi. Buna rəğmən Albrext təxminən 60000 əsgər topladı. Bu dəfə o, Maksimilianın qoşunlarından əlavə, o, Şvabiya liqası, Vürtemberq hersoqu Ulrix, Brandenburq-Bayroyt markrafı II Fridrix və 5000 nəfər əsgər göndərən Azad İmperiya Şəhəri Nürnberq tərəfindən dəstəklənirdi. Tezliklə Maksimilian 5 may 1504-cü ildə Ruprext və atası Filippə İmperiya qadağası (Reichsacht) tətbiq etdi.
Əslində, Landsxut varislik müharibəsi onilliklər ərzində Vittelsbax sülaləsi daxilində yaranan münaqişənin kulminasiya nöqtəsi idi. Əsas iştirakçılar Bavariya-Landsxut və Bavariya-Münhen qolları, eləcə də Habsburqların nümayəndəsi I Maksimilian idi. Əvvəlcə Münhenli Albert Habsburqlara qarşı daha davakar və riskli bir ailəni təmsil edirdi, lakin Landsxut hersoqları da Habsburqlara dost deyildilər. Georq və Albert arasındakı ənənəvi yaxın münasibətlər 1493-cü ildən etibarən sürətlə pisləşmişdi. Albertin vərasət problemi yox idi, çünki oğlu Vilhelm doğulmuşdu. Georq isə siyasi kursunu dəyişdirərək özü öz varisini təyin etməyə çalışdı: Pfals qolunun tərəfini tutdu, Albert bu addımı qəbul edə bilmədi. Maksimilian isə öz maraqlarınını izləyərək Albertin tərəfini tutmağa qərar vermişdi.
Müharibə
12000 piyada və 2000 süvaridən ibarət öz ordusu ilə Albert 21 iyun 1504-cü ildə Landau-an-der-İzar şəhərini mühasirəyə aldı və bombardmandan sonra onu fəth etdi. Landau iyunun 29-da yandırıldı. İyulun 13-də Albertin və Ruprextin qoşunları arasında ilk böyük döyüş Landsxut yaxınlığındakı Altdorf çəmənliklərində başladı, Albertin tərəfində döyüşən məşhur cəngavər Qotfrid fon Berlixingen bir əlini itirdi. Döyüş Albertin qələbəsi ilə başa çatdı. Ruprext Landsxuta çəkilməli oldu və orada 20 avqustda dizenteriyadan öldü. Dul qalmış arvadı Elizabet məğlubiyyətə baxmayaraq müharibəni davam etdirirdi.
Avqustun 9-da Pfals qoşunları Kufştaynı və təxminən 14 gün sonra şiddətli döyüşdən sonra Braunaunu ələ keçirdilər. Yuxarı Pfalsa hücum edən Brandenburq markqrafı Fridrixin qoşunları isə Frayşdatdı fəth etdi və abbat Georq Engelin rəhbərlik etdiyi Valdzassen monastırını viran etdi, lakin Ebnat yaxınlığında Baden ordusu tərəfindən məğlub edildi. Nürnberqlilər isə şəhərin yaxınlığındakı Lauf, Hersbruk və Altdorfu fəth etdilər. Bu iki illik müharibə zamanı Landsxut ətrafındakı bir çox kənd, o cümlədən Erqoldinq yandırıldı. Avqustun 5-də Haymhauzen kəndi də dağıdıldı. Landsxutdakı qələbəsindən sonra Albert Noyburq an der Donaunu mühasirəyə aldısa da fəth edə bilmədi. Bohemiya ordusu Yuxarı Pfalsa daxil olmuşdu, lakin Maksimilianın ordusu vaxtında müttəfqilərinin köməyinə gəldi və 12 sentyabr 1504-cü ildə müharibənin yeganə böyük döyüşü olan Regensburqun şimal-şərqindəki Venzenbax döyüşündə Bohemiya ordusunu məğlub etdilər. Elizabet döyüşdən üç gün sonra vəfat etdi.
Lakin müharibə burada bitmədi. Bu dəfə Ruprext və Elizabetanın övladları adına hərəkət etdiklərini irəli sürən Pfals qəyyumlar şurası müharibəni davam etdirdi. Pfals generalı Georq Visbek Dunay çayı sahilindəki Foburqu ələ keçirdi. Maksimilianın ordusu öz növbəsində Kufştaynı ələ keçirdi və Rattenberq, Şvats, Zillertal və Brüksental, həmçinin Traunştayn, Kitzbüel və Rayhenhall dalbadal imperatora təslim oldular. Visbek daha sonra Münheni mühasirəyə alsa da uğursuzluqla nəticələndi. Əvəzində Noymarkt, Şerdinq, Pfarrkixen, Filsbiburq və Burqhauzenə od vurdu.
Müharibə Pfalsda da fəlakətə səbəb oldu, çünki kürfürstün demək olar ki, bütün qonşuları onun ölkəsini işğal etmişdi. 30 avqust 1504-cü ildə Bad Dürkhaym yaxınlığındakı Limburq monastırı Leyninqen qrafı IX Emixin qoşunları tərəfindən ələ keçirilib bünövrəsinə qədər yandırıldı. 300-ə yaxın Pfals şəhəri dağıdıldı. Nəhayət 10 sentyabr 1504-cü ildə kürfürst Filipp atəşkəsə razılaşdı. Lakin dekabrın 10-da Mittenvaldda keçirilən ilk sülh danışıqları uğursuz oldu. 23 yanvar 1505-ci ildə general Visbek Qanqkofen yaxınlığında Bavariya qoşunları tərəfindən məğlub edildi və Pfalsı kapitulyasiyaya məcbur etdi. Fevralın 9-da sülh müqaviləsi imzalandı. thumb|Köln Sülhü, XVI əsr, Andreas Zainer
Nəticə
İmperator öz vasitəçiliyinə görə mükafat olaraq Avstriyadakı Kufştayn ətrafındakı ərazini özü üçün götürdü; Azad İmperiya Şəhəri Nürnberq Lauf, Hersbruk və Altdorf da daxil olmaqla şəhərin şərqində mühüm ərazilər əldə etdi. Müharibə Pfals kürfürstlüyü üçün baha başa gəldi: Müharibə nəticəsində Elzasdakı mülklərinin çoxu Habsburqlara, digər ərazilər isə Hessen və Vürtemberqə güzəştə gedildi.
Alfred Qiqurs
Fəaliyyəti
Alfred Qiqurs Latviyanın Milli Azadlıq Partiyasının üzvü idi.
Deputatlığı dövrü
1993-cü ildə V çağırış Latviya Seyminə seçkilər baş tutdu. Latviyanın Milli Azadlıq Partiyasının üzvü olan Alfred Qiqurs, Latviya Seyminə üzv seçildi.
Mustafaçay (Əhər)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 67 nəfər yaşayır (19 ailə).
Azərbaycan–Surinam münasibətləri
Azərbaycan–Surinam münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Surinam Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr.
Diplomatik əlaqələr
İki ölkə arasında diplomatik əlaqələr 2000-ci ilin fevral ayının 11-də qurulmuşdur.
Nigar Şıxlinskaya
İctimai fəaliyyəti
1918-ci ildən Ə.Şıxlinski Qafqaza qayıdır. Bakıya qayıtdıqdan sonra Nigar xanım "Yeni fikir" qəzetində Azərbaycan ədəbiyyatına, dilinə aid məqalələr yazır. "Dilimizdə olan ərəb, fars sözlərini mümkün qədər əvəz edib Azərbaycan sözlərini işlətmək lazımdır. Çünki öz dilimizdə Azərbaycan sözləri çoxdur. Ərəb və fars sözlərini ancaq azərbaycanca əvəzi olmadıqda izahlarla işlətməliyik",- deyə yazılmış məqalələri çapdan çıxır.
Vəfatı
1931-ci il avqustun 12-də generala ağır itki üz verir — Nigar xanım vəfat edir. Nigar xanımın anası Səadət xanım qızından bir il öncə dünyasını dəyişmişdi. Həm anasının ölümü, həm də bircə oğlunun Türkiyədə itkin düşməsi Nigar xanımı sarsıtmaya bilməzdi.
Nigar xanım Əliağa Şıxlınskinin xatirələrində
Ə.Şıxlinski "Xatirələrində" belə yazır: "Mənim hər şeyim: həm səadətim, həm də səhhətim onunla getdi "Bir yerdə keçirmiş olduğumuz iyirmi iki illik həyatın aydın səmasında bir bulud ləkəsi belə görünmədi". "Mənim ölüm tariximi sevimli Nigar xanımın vəfatı günü ilə hesablayın". Şıxlınski özü isə Nigar xanımdan 11 il sonra vəfat edir. Bu 11 il ərzində isə hər cümə axşamı günündə Nigar xanımın qəbrini ziyarət edir. Generalın 4 vəsiyyəti var və bu 4 vəsiyyətin dördündə də qeyd edir ki, məni sevimli Nigar xanımın yanında dəfn edərsiniz. Əliağa Şıxlınskinin Nigar xanıma həsr etdiyi "Ey Sevdiyim Dilruba", "Ana və onun əziz Nigarına" adlı şeiri var. Şeirlər o qədər incə ruhla yazılıb ki,istər istəməz bir hərbiçinin qələmindən çıxmasına inanmaq çətindir. Amma bu həqiqətən də belə idi. Şair qəlbli general və onun zəngin dünyagörüşə malik xanımına yazdığı bu şeirlər o qədər gözəldir ki, hətta Üzeyir Hacıbəyov "Ey sevdiyim,ey dilruba" şeirinin 2 bəndinə romans bəstələmişdir. Əliağa Şıxlınski də elə Nigar xanımın vəfat etdiyi ayda 1942-ci ilin avqust ayında vəfat edir və Nigar xanımla yanaşı dəfn olunur.
Nigar xanım Şıxlinskayanın bir sıra şəxsi əşyalari və məktubları AMEA Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Etnoqrafiya və Sənədli mənbələr fondlarında qorunub saxlanılır. Bunlardan Etnoqrafiya fondunda (EF) Nigar xanıma aid olan əl dəsmalı ücün üzü qırmızı rəngli atlasdan olan qovluğu, açıq qəhvəyi rəngli, dördbucaq formalı həsirdən olan zəmbili, xına üçün bürüncdən olan ləyəni, Nigar xanımın şəfqət bacısı olduğu müddətdə istifadə etdiyi tibb ləvazimatlarından olan müalicə üçün kəsik konus formalı şüşədən hazırlanmış bankanı, ağ rəngli əczaçı şüşəsini və ağ rəngli şüşədən olan dərəcə işarəli menzurkanı qeyd etmək olar.
Qələndər (Əhər)
Qələndər - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 650 nəfər yaşayır (158 ailə).
Yuxarı Bavariya hersoqluğu
Yuxarı Bavariya hersoqluğu (Herzogtum Oberbayern) — Müqəddəs Roma İmperiyasının tərkib hissələrindən biri. 1255-ci ildə ilk Bavariya bölgüsündən 1340-cı ildə Bavariyanın yenidən birləşməsinə qədər və 1349-cu ildən ikinci Bavariya əyalət bölgüsündən 1363-cü ildəki hersoq Maynhardın ölümünə qədər mövcud olmuşdur. Bundan sonra əvvəlcə Aşağı Bavariya hersoqluğu Bavariya-Landsxuta, Yuxarı Bavariya isə Bavariya-Münhen və Bavariya-İnqolştadta bölündü.
Tarixi
Landsxut varislik müharibəsindən sonra Bavariyanın yenidən birləşməsinə qədər olan dövrdə müstəqil qismən hersoqluq kimi mövcud olan Bavariya-Münhen hersoqluğu, xüsusən də Bavariya-İnqolştadtın birləşməsindən sonra tez-tez Yuxarı Bavariya Hersoqluğu kimi xatırlanırdı. Yuxarı Bavariya hersoqluğu termini 1808-ci ilə qədər I Maksimilianın tapşırığı ilə qraf Maks İosif fon Monjela tərəfindən yenidən təşkil edilənə qədər Bavariya kürfürstlüyünün Münhen və Burqhauzen ərazisi üçün istifadə edildi. Daha sonra I Lüdviq tərəfindən "dövlətin ayrı-ayrı əsas hissələrinin adlarının qaytarılması" üçün 1837-ci ildən bəri Yuxarı Bavariya inzibati dairəsi yaradıldı.
Ken Alibekov
Alibek hazırda ABŞ-nin Ohayo ştatındakı "Locus Fermentation" Solutions şirkətində tədqiqat və inkişaf üzrə baş vitse-prezident vəzifəsində çalışır. Bundan əlavə, o, autizm və onun yoluxucu etiologiyası ilə bağlı tədqiqatlarda fəal iştirak edir.
Həyatı
Alibek Kanat Alibekov Sovet İttifaqı Qazax SSR-də (indiki Qazaxıstan) Kauçukda qazax ailəsində anadan olub. Respublikanın keçmiş paytaxtı Almatıda böyüyüb.
Tomsk Tibb İnstitutunda hərbi tibb təhsili alarkən və ailəsinin vətənpərvərliyi ilə seçilən Sovet İttifaqı Nazirlər Sovetinin nəzarətində olan gizli bioloji silah proqramı olan Biopreparat üçün işləməsinə səbəb oldu. İlk tapşırığı (1975) Omutninsk yaxınlığındakı Tətbiqi Biokimya İnstitutunun (IAB) Şərqi Avropa şöbəsinə, birləşmiş pestisid istehsal edən bir müəssisə və müharibə dövründə aktivləşdirmək üçün ehtiyat bioloji silah istehsal edən bir zavoda verildi. Omutninskdə Alibek mikrob böyüməsini optimallaşdırmaq üçün qida mühitini və becərmə şəraitini tərtib və qiymətləndirmə sənətini və elmini mənimsəmişdir. Məhz burada tibb məktəbinin laboratoriya bacarıqlarını mikroorqanizmlərin və onların toksinlərinin sənaye səviyyəsində istehsal üçün tələb olunan mürəkkəb bacarıq dəstinə çevirdi.
Omutninskdə bir ildən sonra Əlibəy Berdsk yaxınlığındakı İBB-nin Sibir şöbəsinə köçürüldü (filialın başqa adı Berdsk elmi-istehsalat bazası idi). Bir həmkarının köməyi ilə bioloji formulaların istehsalını optimallaşdırmaq üçün texnikalar üzərində işləyən bir mikrobiologiya tədqiqat və inkişaf laboratoriyası hazırladı.
Stepnogorsk-da Alibek bioloji formulalar üçün səmərəli sənaye miqyaslı bir quraşdırma xətti yaratdı. Müharibə dövründə silahlanmış qarışqa istehsal etmək üçün montaj xətti istifadə edilə bilər. Elm və biotexnologiyada davam edən uğurlar daha çox tanıtımlara səbəb oldu və nəticədə Moskvaya köçürüldü.
Tariel Jarkimbayev
Tariel Jarkimbayev (17 sentyabr 1996) — Qırğızıstanlı xizək yürüşçüsü. Tariel Jarkimbayev Qırğızıstanı 2018-ci ildə Cənubi Koreyada təşkil edilən XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Tariel Jarkimbayev birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2018-ci ildə qatıldı. O, Cənubi Koreyada baş tutan XXIII Qış Olimpiya Oyunlarında kişilər klassik sprint yarışlarında iştirak etdi. Jarkimbayev 4:05.99 saniyəlik nəticəsi ilə 80 atlet arasında 78-ci yeri tutdu və növbəti mərhələyə vəsiqə qazana bilmədi.
Gürcüstan hökuməti
Etibarsızlıq səsi
Hökumətə etimadsızlıq səsverməsi parlament üzvlərinin ümumi sayının üçdə birindən çoxu tərəfindən təklif edildiyi təqdirdə keçirilə bilər. Etibarsızlıq səsverməsi ilə parlamentarilər baş nazirliyə namizəd irəli sürür və yeni hökumətin tərkibini təklif edirlər. Əgər parlament hökumətə etimadsızlıq göstərməsə, həmin deputatların növbəti 6 ay ərzində yenidən etimadsızlıq təklifi vermək hüququ yoxdur. Etibar səsverməsinin təşəbbüskarı Baş nazir də ola bilər. Etibar mövzusu təqdim edildikdən sonra 7-ci gündən gec olmayaraq və 14-cü gündən gec olmayaraq səsə qoyulur. Hökumət parlamentdən etimad səsi ala bilməsə, Gürcüstan prezidenti parlamenti buraxır və növbədənkənar parlament seçkilərinin keçirilməsini göstəriş verir.
Tarix
İlk Gürcüstan Respublikasının ali icra hakimiyyəti orqanı 26 may 1918-ci ildə Gürcüstan Milli Şurası tərəfindən seçilmiş Respublika Hökuməti idi. 1921-ci il fevralın 21-də qəbul edilmiş Konstitusiyaya əsasən, hökumət parlament tərəfindən bir il müddətinə və ardıcıl iki müddətdən çox olmayan müddətə seçililən sədrdən və sədrin dəvət etdiyi nazirlərlərdən ibarət idi. Konstitusiya tam tətbiq edilməzdən əvvəl, Qırmızı Ordunun Gürcüstana hücumu fonunda, ölkə hökuməti 1921-ci ilin martında Fransaya sürgün olundu və ölkə Bolşevik İnqilab Komitəsi (Revkom) tərəfindən ələ keçirilərkən bir müddət mühacir hökuməti kimi fəaliyyət göstərməyə davam etdi. Daha sonra icra hakimiyyəti 1937-ci ildən sonra Ali Sovet kimi tanınan Sovet Gürcüstanının qanunverici orqanına məsul olan Gürcüstan SSR Xalq Komissarları Sovetinə həvalə edildi və ölkə 1922-ci il martın 2-dək heç bir konstitusiya quruluşu olmadan idarə olundu.
1978-ci il konstitusiyasında Xalq Komissarları Soveti Nazirlər Soveti adlandırıldı. Yeni müstəqillik qazanmış Gürcüstanda icra hakimiyyəti Gürcüstan prezidenti tərəfindən təyin olunan Baş nazirin sədrlik etdiyi Nazirlər Kabineti kimi təşkil edildi. 1992-ci il çevrilişindən və konstitusion fasilədən sonra Gürcüstanın 24 avqust 1995-ci ildə qəbul edilmiş ilk müasir konstitusiyada hökumətin ayrıca hakimiyyət orqanı kimi heç bir istinadı yox idi; bütün icra səlahiyyətlərini təyin olunmuş nazirlər vasitəsilə prezident həyata keçirirdi. 2004-cü ilin fevralında edilən konstitusiya dəyişikliyi prezident və parlament qarşısında məsul olan Gürcüstanın Baş naziri və hökumətinin vəzifəsini bərpa etdi. 2010–2018-ci illər arasında qəbul edilmiş bir sıra düzəlişlər nəticəsində Gürcüstan parlamentli demokratiyaya çevrildi və bununla da Prezidentin icra səlahiyyətlərinin çoxu Baş Nazir və Hökumətə verildi, prezident isə təmsili dövlət başçısı və Ali Baş Komandan olaraq qaldı.
Məmmədov
Məmmədov — geniş yayılmış Azərbaycanlı soyadı.
Bu soyadı olan tanınmış şəxslər
Elifalet Braun Cunior
ABŞ-yə qayıdışı
Braun Yaponiyadan qayıtdıqdan sonra fotoqrafiya ilə məşğul olmaqdan əl çəkmişdir. Lakin Yaponiyada çəkdikləri əsasında böyük litoqraf vərəqləri nəşr etdirmişdir. 1860-cı ildə Perri ekspedisiyası zamanı xərclədiyi pul üçün ABŞ Konqresindən təzminat tələb etsə də, tələbi yerinə yetirilməmişdir.
Braun donanmaya qoşulmağa qərar vermiş və növbəti 20 ilini hərbi xidmətdə keçirmişdir. ABŞ Vətəndaş müharibəsində master və gizir kimi döyüşmüşdür. Müharibədən sonra kargüzarlıq vəzifəsinə keçmişdir. Aralıq dənizi eskadrasında admiralın katibi olmuşdur. 1875-ci ildə təqaüdə çıxaraq evlənmişdir. Üç ay davam edən xəstəlikdən sonra 23 yanvar 1886-cı ildə Nyu-Yorkda ölmüşdür.
Armxi çayı
Coğrafiyası
Çayın sahilində Olqeti, Lyajqi kəndləri, aşağı axarında isə rayon mərkəzi Ceyrax yerləşir. Bu səbəbdən çay yerli əhalinin təsərrüfat həyatında vacib rol oynayır. Onun suyundan bostançılıqda və heyvandarlıqda istifadə olunur. Çay sularında xırda balıqlara da rast gəlinir. Bu səbəbdən çayda balıq ovuna da rast gəlinir.
Yaşayış məntəqələrinə yaxın axdığından ciddi çirklənməyə də məruz qalır. Belə ki, 2021-ci ildə ekoloqların təşkil etdiyi təmizlik aksiyası zamanı çayın özündən və ətrafından 30 kisə tullantı toplanmışdır.
Su reyestri məlumatları
Rusiyanın dövlət su reyestrinin məlumatlarına görə, o, Qərbi Xəzər hövzəsi rayonuna aiddir. Çayın hövzəsi – Xəzər dənizi hövzəsinin Terek və Volqa çayları arasındakı çayları əhatə edir. Çayın su təsərrüfatı sahəsi Terekin Rusiya Federasiyasının Gürcüstanla sərhədindən Ursdon çayının qovuşduğu yerə qədərdir.
Dövlət su reyestrindəki obyekt kodu 07020000212108200003039-dir.
Röyal Ələkbərov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Röyal Ələkbərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Röyal Ələkbərov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi. (24.06.2021) “Cəsur döyüşcü” medalı ( ölümündən sonra) (05.11.2021) 3 cü dərəcəli “Rəşadət” ordeni ( ölümündən sonra) təltif olunub
Təltifləri
(24.06.2021) - “Cəsur döyüşçü’’ medalı (ölümündən sonra) (05.11.2021)  -  3 cü dərəcəli “ Rəşadət” ordeni(ölümündən sonra)
Tərs funksiya
f(x)=y_{0},
Encephalartos woodii
Haqqında
Dünyanın ən nadir bitkilərindən biri, hazırda qorunan və yalnız Zululanddan daşındığı botanika bağı ilə məhdudlaşan Encephalartos Woodii-dir. Bu bitki Cənubi Afrikada rast gəlinir və bütün nümunələri bu növün klonları olmaqla vəhşi təbiətdə nəsli kəsilmiş hesab olunur. Onun sikad çeşidində həm erkək, həm də dişi bitkilər var idi, lakin çoxdan dişi bitkilərin heç bir nümunəsi tapılmadı. Buna görə yayılma yoxdur və erkək bitki indi qorunur.