cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ələsgər Ələkbərov (aktyor)
Yaradıcılığı
Teatrda Maktuf ("Maqbet"), şah Zeyir ("Şahnamə"), Aydın ("Aydın"), Heydərbəy ("1905-ci ildə"), Fərhad ("Fərhad və Şirin") və s. onlarla rol oynayıb. Yaratdığı iki obraz — Vaqif ("Vaqif") və Otello ("Otello") yaradıcılığının zirvəsi hesab olunur. Aktyor həm də bir sıra filmlərdə rol alıb. Dovjenko adına Kiyev kinostudiyasında çəkilən "Varislər" filmində don Aqilla rolunu uğurla oynayıb (1960). Azərbaycan kinosunda Rüstəm kişi ("Böyük dayaq"), Fətəli xan ("Fətəli xan") kimi yaddaqalan rollarda oynayıb. "Lətif", "Almaz", "Kəndlilər", "[[Leyli və Məcnun (film, 1575
Teatr səhnəsindəki rolları
200px|thumb|right|Ələsgər Ələkbərov Makduf rolunda
I Mahmud
I Mahmud (Osmanlı türkcəsi: محمود اول — Mahmud-i evvel; ) — 24-cü Osmanlı sultanı və 103-cü İslam xəlifəsi.
İlk illəri
2 avqust 1696-cı ildə Ədirnədə dünyaya gəlmişdir. Atası 22. Osmanlı sultanı II Mustafa, anası isə yunan əsilli Saliha Sultandır. Uşaqlıq illəri Ədirnədə keçmiş, ilk təhsilini də burada dövrün şeyxülislamı Seyid Feyzullah Əfəndinin oğlu İbrahim Əfəndidən almışdır. Atasının taxtdan endirilməsiylə nəticələnən Ədirnə hadisələrinin ardından (1703) qardaşlarıyla birlikdə İstanbula gətirildi. 2 il sonra isə qardaşlarıyla birlikdə sadə bir mərasimlə sünnət edildi. Adətən zərgərliklə məşğul olduğu 27 illik qəfəs həyatının ardından Patrona Xəlil üsyanı nəticəsində taxta çıxarılmışdır (2 oktyabr 1730). Üsyan nəticəsində taxtdan endirilən əmisi Sultan Əhməd onu öz əlləriylə taxta oturtmuş, xeyir-dualar verərək dövlət idarəsini öz əlində cəmləməsini məsləhət görmüşdür.
Patrona Xəlil dönəmi
Sultan Mahmud səltənətinin ilk həftələrində üsyan rəhbərlərinin tələblərini yerinə yetirməyə məcbur oldu. Yüklü miqdarda mal-dövlət əldə etdikdən sonra özü üçün heç bir rütbə almayan Patrona Xəlil yaxın adamlarını önəmli dövlət məmuriyyətlərinə təyin etdirdi. Bundan başqa Nevşəhərli İbrahim Paşa səltənətində təyin edilən bəzi vergiləri ləğv etdirdi. İstanbul qazısı Dəli İbrahim Əfəndinin təşviqiylə Kağızxana səmtindəki 120 köşk padşahın verdiyi fərmana zidd olaraq dağıdılmışdı. Bundan qəzəblənən Sultan Mahmud günahlarının bağışlanması şərtiylə Ətmeydanındakı çadırlarını dağıdaraq üsyanın yatırılmasını əmr etdi. Dövlət idarəsi rəsmi olmasa da, Patrona Xəlilin səlahiyyətinə keçmiş, bütün bu işlər Ətmeydanından idarə edilməyə başlanmışdı. Bu səbəblə yeni sultan əvvəlcə Patrona Xəlil və tərəfdarlarını aradan qaldırmağa qərar verdi və çox keçmədən bunu bacardı. Sarayda bir məclisə çağırılan Patrona Xəlil və yaxın adamları gizlicə qətlə yetirildi. Hadisələrə qarışan yeniçərilər, boşnaq və albanlar İstanbuldan uzaqlaşdırıldı. 2 sentyabr 1731-ci ildə baş verən bir digər ayaqlanmanın da yayılmadan qarşısı alındı. İstanbulda sərt bir rejim tədbiq edən Sultan Mahmud bir çox tədbirlər aldı; qadınların geyimi, zina, əsnafın yoxlanışı kimi bir çox məsələlərə önəm vermişdir. Bu ilk fəaliyyətini davam etdirərkən, cülusu mərasimiylə Avstriyaya, Lehistana və Çar Rusiyasına elçilər göndərmişdir.
Birinci İran səfəri
Üsyançıları aradan qaldırıb dövlət idarəsini ələ alan Sultan Mahmud dərhal xarici məsələlərlə məşğul oldu. Bu dönəmdə xüsusilə, Osmanlı-Səfəvi münasibətləri kəskinləşmişdi. Şərq sərdarı təyin etdiyi Bağdad hakimi Əhməd Paşa 15 sentyabr 1731-ci ildə qalib gəlmiş, Həkimoğlu Əli Paşa isə Urmiya və Təbrizi ələ keçirmişdi. 10 yanvar 1732-ci ildə Əhməd Paşa ilə Məhəmməd Rzaqulu xan arasında imzalanan Kirmanşah sülhünə görə, Təbriz, Kirmanşah və Həmədan Səfəvilərə, Gəncə, Tiflis, İrəvan, Şirvan, Şamaxı və Dağıstan bölgəsi Osmanlılara verilmişdir. Ancaq Sultan Mahmud Təbrizin Səfəvilərdə qalmasına razı olamdı. Bu səbəblə sülh tərəfdarı sədrəzəm Topal Osman Paşa və şeyxülislam Abdullah Əfəndini vəzifədən aldı. Darüssəadə ağası Bəşir ağanın təşviqiylə Həkimoğlu Əli Paşa sədarətə gətirildi və 6 oktyabr 1733-cü ildə Səfəvilərə müharibə elan edildi.
O əsnada Qəndəhardan dönən Nadir xan da bu sülhü qəbul etməmiş, Səfəvi taxtını ələ aldıqdan sonra (1732) Kərkükə hücum edərək Bağdadı mühasirəyə almışdı. 8 ay davam edən mühasirə Ərzurum hakimi Osman Paşanın yardımıyla qaldırıldı. Ardından Təbrizin alınmasıyla bağlı Sultan Mahmuda "Qazi" ünvanı verildi. Ancaq Təbrizdə qala bilməyən Osmanlı ordusu geri çəkildi və Bağdad yenidən mühasirə altına alındı. Şərq sərdarı təyin edilən Abdullah Paşanın 1735-ci ilin iyununda İrəvan yaxınlığında baş verən döyüşdə məğlub olaraq şəhid düşməsinin ardından Əli Paşa sədarətdən alındı. Ardından Bağdad hakimi Gürcü İsmayıl Paşa sədarətə, Raqqa hakimi Əhməd Paşa isə şərq sərdarlığına təyin edildi. Bu əsnada Krım xanı və əmrindəki yüzlərlə tatar süvarisinin Sultan Mahmuddan aldığı əmrlə bölgəyə gəlməsi Osmanlı-Rusiya münasibətlərini gərginləşdirir və nəticədə Səfəvilərlə sülh müzakirələrinə başlanmışdır. 1639-cu ildə bağlanan Qəsri-şirin sülhünün şərtləri yenidən müzakirə edilmiş, III Abbası devirərək taxtı ələ keçirən Nadir şah isə cəfəriliyin tanınması ilə hər il Məkkəyə bir həcc əmiri göndərməsi, əsirlərin mübadilə edilməsi və 2 tərəfin də daimi elçi təyin etməsi təklifləriylə Əbdülbaki xanı İstanbula göndərdi. Səfəvi elçisinin apardığı müzakirələr bir nəticə vermədi və Osmanlı tərəfindən Mustafa ağa qarşı tərəfə göndərildi. Nəticədə cəfəriliyin beşinci məzhəb olaraq tanınması qəbul edilməsə də, Nadir şahın səltənəti tanınmış və İranda sünniliyin rəsmi elan edilməsi şərtiylə 1736-cı ildə sülh bağlanmışdır.
Çar Rusiyası ilə münasibətləri
Reç-Pospolitanın bölüşdürülməsini müttəfiqi Avstriya ilə öz lehinə çevirən Çar Rusiyası, Osmanlılarla bağlanan sülhə zidd olaraq Ukrayna və Podolye yaxınlığında qalalar inşa etdirmiş, Azov qalası istiqamətinə ordular göndərmişdi. Sultan Mahmudun əmriylə Krım xanının Şimali Qafqaz üzərindən Azərbaycana gəlməsini bəhanə edən Çar ordusu 1736-cı ilin martında Azov qalasına hücum etdi və ardından Krım istiqamətində irəliləməyə başlamışdı. Rusların hücumunun ardından 2 may 1736-cı ildə toplanan divan məclisində fransız elçisi Marquis de Villeuneve’ün də təşviqiylə də Rusiyaya müharibəyə elan edildi. Sədrəzəm Seyid Mehmed Paşa orduya sərdar təyin edildi və kaptan-ı dərya Canım Mehmed Paşa donanma ilə birlikdə Krım sahillərinə göndərildi. Trabzon hakimi Yəhya Paşa isə Özi (Oçakov) qalasının mühafizəsinə gətirildi. İran sərhəddindəki ordu hissələrinin bir qismi Kəfəyə göndərilmiş, daha əvvəl Bosniyadan toplanmasına qərar verilən əsgərlər də Babadağı mövqeyində orduya qatılmışdır. Digər yandan fransız elçisi Villeuneve də Avstriyanın müharibəyə daxil olmaması üçün diplomatik yazışmalara başlayır. Ancaq Çariça Anna İvanovna ilə razılaşan VI Karl İstanbuldakı elçisi Talmanın vasitəsilə diplomatik oyunlarla ordunun gecikməsinə çalışırdı. Rusların 13 iyul 1736-cı ildə Azov qalası və digər qalaları ələ keçirməsi, Bağçasaray və Simferopola hücum etməsinə baxmayaraq Osmanlı hökuməti sülh bağlamağa can atırdı. Hətta bölgədəki yerli hakimlərin Avstriyanın da müharibəyə hazırlaşması barədə göndərdiyi xəbərlərə də önəm verilməmişdir. 16 iyun 1736-cı ildə İstanbuldan yola çıxan Osmanlı ordusu Babadağda dayandı. Bu əsnada Sultan Mahmudun hüzuruna çıxan səfir Talman ordunun irəliləməsini gecikdirməyə davam edirdi. Sülh müzakirələrinin aparılacağı yerin müəyyən edilməsinə baxmayaraq Avstriyanın 3 istiqamətdə Osmanlıya hücuma keçməsi ilə müharibə başladı (iyun 1737).
11 iyul 1737-ci ildə ruslar Özi (Oçakov) qalasını işğal etmiş, Avstriya isə Niş, Banyaluka, İzvornikə hücum edərək Valaxiyaya daxil olmuş, Buxaresti ələ keçirmişdi. Bu itkilərin ardından sədarətdə dəyişiklik edən Sultan Mahmud Muhsinzadə Abdullah Paşanı sədrəzəm təyin etdi. Rumeli bəylərbəyi təyin edilən Körpülüzadə Hafiz Əhməd Paşa isə Nişi azad etməklə vəzifələndirildi. Sədrəzəm Abdullah Paşa Banyalukada, Həkimoğlu Əli Paşa Bosniyada, İvaz Mehmed Paşa isə Vidin yaxınlığında düşməni geri çəkilməyə məcbur edərkən Hafiz Əhməd Paşa Nişə daxil oldu. Ordunun İstanbula qayıtmasının ardından sədarətə Mehmed Paşanı gətirən Sultan Mahmud fransız elçisinin vasitəçiliyi ilə sülh müzakirələrinə razılıq verir ancaq sərhəd bölgəsində təhkimatı davam etdirmiş və əsas planı Belqradın geri alınması üzərinə qurmuşdur. Bu əsnada bir müddətdir Təkirdağda olan II Rakoçi 1738-ci ilin əvvəlində Ərdəl taxtına layiq görülmüş və bölgəyə göndərilmişdi. Həmin ilin baharında səfərə çıxan Osmanlı ordusu avqust ayına qədər bölgəyə hakim oldu və Belqrada hücumlara başladı.
Azov qalasından Qara dənizə açılan rus donanması kaptan-ı dərya Süleyman paşa tərəfindən yandırıldı. Bu əsnada aparılan və Fransanın vasitəçilik etdiyi sülh müzakirələri də müttəfiq dövlətlər tərəfindən qəbul edilmirdi. Ardından yeni sədarətə gətirilən İvaz Mehmed Paşa 1739-cu ilin aprelində yeni bir səfərə çıxır və hədəf Belqrad təyin edilir. Belqrad istiqamətində əldə edilən zəfərlərin ardından Belqrad geri alındı və Avstriya hökuməti Osmanlılara sülh təklif etdi. 28 sentyabr 1739-cu ildə bağlanan 27 illik sülhlə müharibəyə son qoyulmuş, Avstriya ordusu Dunay çayının şimalına çəkilmişdir. 10 yanvar 1737-ci ildə Osmanlı hökumətinin İsveçlə bağladığı ticarət müqaviləsi də rusları təlaşa saldı və nəhayət 12 dekabr 1739-cu ildə ruslarla sülh bağlanmışdır. Sülhə görə, yalnız Azov qalası ruslara verildi və vasitəçi olan fransız elçisi Villeuneve 1740-cı ildə yeni kapitulyasiya almışdır. 4 yanvar 1740-cı ildə İsveçlə bir müdafiə sazişi və yenə Fransa elçisinin vasitəçiliyi ilə İspaniyayla ticarət müqaviləsi bağlandı. Beləliklə, 1768-ci ilə qədər davam edən uzun bir sülh dönəmi başlamışdır.
İkinci İran müharibəsi
Müharibə şəraitinin sona çatmasının ardından başlayan ağır qış şərtləri 1740-cı ildə kiçik bir üsyana səbəb olsa da, qısa zamanda yatırılmışdır. Bu əsnada şərqdə Nadir şahın fəaliyyəti yeni problemlərə yol açmışdı. Nadir şahın Bağdadı geri istəməsi, ardından buranı və Kərkükü mühasirəyə alaraq 1743-cü ilin iyulunda Kərkükü almasının ardından yeni bir müharibə dövrü başlamışdır. Sultan Mahmud Həkimoğlu Əli Paşanı sədarətdən alıb yerinə gətirdiyi Seyid Həsən Paşanı şərq səfərinə göndərdi. Bu əsnada bir müddətdir Rodosda olan Səfəvi sülaləsindən Səfi Mirzə İran taxtına namizəd göstərilmiş, ancaq Qars yaxınlığında gedən döyüşdə uğur qazanılmamışdır. Mübarizə 9 dekabr 1744-cü ilə qədər davam etdi. Şərq sərdarı Əhməd Paşanın yerinə gətirilən Mehmed Paşa düşməni məğlub edib İrəvana qədər irəliləsə də, döyüşdə şəhid düşməsinin ardından ordu dağıldı və Qars qalası əldən çıxdı. Ancaq Diyarbəkir hakimi Abdullah Paşanın Həmədana etdiyi hücumlarla çətin vəziyyətə düşən Nadir şah, öncəki istəklərindən əl çəkdiyini, Mosul və Bəsrənin ona verilməsi şərtiylə sülhə razı olduğunu bildirdi. İstanbula gələn Fətəli xanın apardığı danışıqlıqların ardından Nazif Mustafa Əfəndi Qəzvinə göndərildi və Qəsri-şirin sülhünün şərtləri daxilində yeni bir sülh bağlandı (4 sentyabr 1746). Nadir şahın dostluq əlaməti olaraq göndərdiyi olduqca qiymətli daşlarla bəzədilmiş taxt, şahın sui-qəsdlə ölümü səbəbilə çıxan qarışıqlıqda uzun müddət Bağdadda qalmış, ancaq III Mustafa zamanında İstanbula gətirilmişdir.
Daxili siyasət
1740-cı ildə VI Karlın vəfatından və Nadir şahın sui-qəsdlə öldürülməsindən sonra yaranan taxt mübarizəsinə Fransanın təhrikinə baxmayaraq qatılmayan Sultan Mahmud səltənəti boyunca Darüssəadə ağası Bəşir ağa zamanında çıxan saray ağaları hadisəsi, Anadoludakı ləvənd quldurlarının aradan qaldırılması, Şamda Seyid Fəthinin cəzalandırılması, 1748-ci ilin iyulunda İstanbulda çıxan üsyan və Nəcddəki vəhhabi məsələsi ilə məşğul olmuşdur. Ordunu gücləndirməyə və müasirləşdirməyə çalışan Sultan Mahmud yeniçəri ocağına qarışmasa da, onları nəzarət altına aldı. Sultan Əhməd dönəmində siyasi sığınacaq istəyən ancaq bu istəyi Sultan Mahmud dönəmində gerçəkləşən və Humbaracı ocağında islahat aparan fransız mütəxəssisi Humbaracı Əhməd Paşa (Comte de Bonneval) bir yandan maaşlı yeni bir humbaracı birliyi təşkil etmiş, digər yandan 1734-cü ildə Üsküdarda yeni bir humbaracı məktəbi açmışdır. Beləliklə, III Mustafa və III Səlim dönəmində qurulacaq yeni məktəb və ocaqların ilk nümunələri yaradılmışdır. İbrahim Mütəfərrikanın ölümündən sonra (1747) bağlanan mətbəənin yenidən fəaliyyətə başlaması, yeni kağız emalatxanalarının açılması, yanğınlara qarşı ilk dəfə xortumlu tulumbacıların istifadə edilməsi məhz bu dövrə təsadüf edir.
Osmanlı dövlətinə son parlaq dönəmini yaşadan və xələflərinə uzun bir sülh dönəmi buraxan Sultan Mahmud 13 dekabr 1754-cü ildə cümə namazından qayıdarkən Topqapı sarayının Dəmirqapı girişində halı pisləşərək vəfat etmişdir. Nuruosmaniyə məscidi yaxınlığında öz adına türbə inşa etdirsə də, xələfi III Osmanın əmriylə Yeni məscid yanındakı Validə Turhan Sultan türbəsinə atasının yanına dəfn edilmişdir. "Sebkati" ünvanıyla şeirlər yazmış, musiqiylə məşğul olmuş və günümüzə gəlib çıxmış bəzi bəstələri vardır. Bir neçə xanımı olsa da, övladı olmamışdır.
Bothriocline
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Nevşəhərli Kürəkən İbrahim Paşa
Nevşəhərli Kürəkən İbrahim Paşa — III Əhməd dönəmində 12 il 4 ay Osmanlı imperiyasının sədrəzəmi olmuş dövlət adamıdır.
Həyatı
Sultan Əhməd bundan sonra İbrahim Əfəndini yanından ayırmadı. Qısa zamanda vəzifələri yüksələn İbrahim Əfəndi vəzir liyə gətirildi (4 oktyabr 1716) və sabiq sədrəzəm Kürəkən Əli Paşa nın dul xanımı və padşahın qızı olan Fatma Sultan la evləndirildi (19 fevral 1717). Beləliklə, saray a kürəkən olan İbrahim Paşa Avstriya səfərləri (1717-1718) əsnasında ikinci vəzir olaraq padşahın yanında qaldı. Bu əsnada sədarət namizədi seçilsə də, qəbul etmədi. Ancaq Avstriya və Venesiya ilə müharibəyə son qoyan sülh müzakirələri əsnasında şəxsən Sultan Əhməd in təklifi ilə sədarətə gətirildi (9 may 1718). Sultan Əhməd digər sədrəzəm lərdən fərqli olaraq kürəkəninə özünün istifadə etdiyi zümrüd qaşlı möhürü sədarət möhürü olaraq vermişdir.
İbrahim Paşa əvvəlcə Avstriya ilə gedən sülh müzakirələrini ələ aldı. Sülh müzakirələrinin mənfi nəticə verməsi ehtimalına qarşı ordu ilə birlikdə Ədirnə dən ayrıldı və müzakirələr bitənədək Sofiya da qaldı. Nəticədə İngiltərə və Hollandiya elçilərinin də vasitəçiliyi ilə 21 iyul 1718 tarixində Pojarevatsk sülhü imzalandı.
Kürəkən İbrahim Paşa itirilən torpaqları geri almaqdan daha çox, ölkənin ictimai və maliyyə problemləri ilə məşğul oldu. Memarlıq fəaliyyətinə önəm verən İbrahim Paşa sülh imzalandıqdan sonra dərhal xəzinənin doldurulması üçün fəaliyyətə başladı. Dərhal Dəməşq də olan yeniçərilər in bir qismini ocaqdan uzaqlaşdıraraq onların maaş xərclərindən azad oldu. Eyni vəziyyət Bosniya əyaləti ndə də baş tutdu. Aparılan islahatlar nəticəsində 1721-ci ildə xəzinə artıq dolub daşmışdı. Əldə etdiyi bu gəlirlərlə Anadolunun müxtəlif yerlərində, xüsusilə də doğulduğu yer olan Nevşəhər də və İstanbulda bir çox məscid, məktəb, mədrəsə, çeşmə, kitabxana, imarət, saray, qəsr və köşklər inşa etdirdi. Ancaq ölkənin sosial fəlakətinə səssiz qalan İbrahim Paşa, xüsusilə də Fransaya göndərdiyi elçinin dönməsi ilə İstanbul u Parisə bənzətmək üçün memarlıq işlərinə ağırlıq verdi. Sədabad qəsri adlanan və inşası iki ay davam edən şəxsi sarayının açılışı olduqca təntənəli oldu. Ardından digər dövlət damlarına da İstanbul boğazı sahillərində müxtəlif köşklər inşa edildi. Bu köşklərdə yay aylarında ziyafətlər, qış aylarında isə halva söhbətləri adlanan şənliklər keçirilirdi. Daha sonra Lalə dövrü adlanan bu illərdə Osmanlı reformu baş tutur. İlk türk mətbəəsi 1727-ci ildə məhz İbrahim Paşanın təşəbbüsü ilə açıldı.
Ölkəyə müxtəlif yeniliklər gətirən, sənətkar və şairləri qoruyan Nevşəhərli İbrahim Paşa bu xüsusiyyətləri ilə Osmanlı dövlət adamları arasında xüsusi yerə malikdir. Buna baxmayaraq müəyyən bir zümrədən başqa əhalinin faydalanmadığı bu yeniliklər İbrahim Paşaya olan nifrətə səbəb oldu. İmperiyanın itirdiyi torpaqlar, öz adamları və qohumlarını müxtəlif vəzifələrə gətirməsi də vəziyyəti gərginləşdirən məsələlərdən biri oldu. Səfəvilər in əleyhinə Rusiya imperiyası ilə ittifaq quran İbrahim Paşa 24 iyun 1724 tarixində İstanbul sülhü nü imzaladı. Bu ittifaq ilə Qərbi İran torpaqları iki dövlət arasında bölüşdürüldü. Ancaq Səfəvilər də də vəziyyət gərgin idi. Belə ki, 1726-cı ilin noyabrında əfqanlar üsyan başlatdı. Bu qarışıqlıq səbəbilə səfər başlasa da, bu səfərə sədrəzəm yox, Bağdad bəylərbəyi Əhməd Paşa göndərildi. Ancaq səfər məğlubiyyətlə nəticələndi. Sülh bağlansa da, mərkəzdəki düşmənləri İbrahim Paşaya qarşı müxalifət yaratdı.
İlk evliliyindən Mehmed Paşa adlı bir oğlunun olduğu və Sultan Əhmədi n qızlarından Atikə Sultan la evləndirildiyi bilinir. Yenə ilk evliliyindən doğulan qızı Fatma xanım (ö. 1765) kaptan-ı dərya Qaymaq Mustafa Paşa yla, digər qızı Hibətullah xanım (ö. 1774) isə sədarət naibi Mehmed Paşayla evlənmişdir.
Əbdülrəhman Adıgözəlov
Əbdülrəhman Məmmədhəsən oğlu Adıgözəlov ― əməkdar mühəndis, Bakı-Şollar su kəmərinin rəhbəri, Sənaye-Tikinti Materialları Nazirinin birinci müavini, Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Şurasının dağ-mədən və metallurgiya sənayesinin idarə rəisi, Bakı Şüşə zavodu, Şüşətara zavodu və Mərmər zavodunun direktoru.
Həyatı
left|180px|thumb|Əbdülrəhman Adıgözəlov həyat yoldaşı Qazilə xanım Əkbər bəy qızı Qazıyeva ilə
Əbdülrəhman Adıgözəlov 31 iyul 1911-ci ildə Bakının Xırdalan qəsəbəsində anadan olub. İlk təhsilini həmin qəsəbənin məktəbində alıb. Anası Xədicə xanım Hacimurad qızı və atası Məmmədhəsən Adıgözəlov yeganə oğullarına mükəmməl tərbiyə və təhsil verməyə çalışırdılar. 1924-cü ildə 13 yaşında ikən anasının qəfil ölümündən sonra Əbdülrəhman bacısı Mina-xanım ilə atasının himayəsi altında böyüdülər. 1924-cü ildə gənc Əbdülrəhman Binəqədi rayonu Volodarski adına Fabrik-Zavod peşə məktəbinə (ФЗУ) daxil olur və 1928-ci ildə oranı müvəffəqiyyətlə bitirir. 1928-ci ildən 1930-cu ilə kimi Binəqədidə 20-ci mədənin çilingəri kimi çalışır. 1930–1932 illər arası Əbdülrəhman Adigözəlov Bakıda Lenin adına Texniki-Peşə Məktəbinin fəhlə fakültəsinin tələbəsi olur. 1933–1938 illər arası Məşədi Əzizbəyov adına Azərbaycan Sənaye İnstitutunun (indiki Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası) mühəndislik fakültəsində təhsil alır və həmin fakültəni müvəffəqiyyətlə bitirərək birinci dərəcəli fərqlənmə diplomunu alır.
Peşə fəaliyyəti
thumb|Şollar su kəmərinin çəkilişi, rəssam: Çingiz Mehbaliyev Ə.M.Adıgözəlov peşə fəaliyyətinə mühəndis kimi başlamışdır. O, öz tərcümeyi-halında yazır: "İnstitutu bitirdikdən sonra Budyonıy adına Maşınqayırma zavoduna göndərildim, ilk əvvəl kompressorların sınağı üzrə mühəndis, daha sonra Texniki Nəzarət şöbəsinin müdir müavini, 9 aydan sonra isə zavodun baş mühəndisi vəzifəsinə təyin olunmuşdum. 1941-ci ilə qədər həmin zavodda müvəffəqiyyətlə çalışmış, Böyük Vətən Müharibəsi ilə əlaqədar olaraq 1941-ci ilin avqustunda Bakı-Şollar su kəmərinin rəhbəri vəzifəsinə təyin olundum". thumb|200px|left|Əbdülrəhman Adıgözəlov oğlu Eldarla birlikdə
Əbdülrəhman Adıgözəlov 1930-ci ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasının üzvü idi. 1943-cü ilin sonunda Kommunist Partiyasının Bakı Komitəsinin qərarı ilə Azneftkombinatına keçirilmiş və maşınqayırma şöbəsində çalışmışdır. 200px|right|thumb|Əbdülrəhman Adıgözəlov (soldan 2-ci) "Empire State Building"-in 101-ci mərtəbəsinin baxış meydanında, 1943-cü il, Nyu-York şəhəri 1943-cü ildə Sovet hökumətinin tapşırığı ilə ABŞ-da xüsusi ezamiyyətdə olmuş və 1944-cü ilin axırlarında geri qayıtmışdır. SSRİ-yə qayıtdıqdan sonra neft sənayesinin Xalq komissarının əmri ilə 423 nömrəli zavodun baş konstruktoru vəzifəsinə təyin olunmuşdur. Bu ezamiyyət Ə.M.Adigözəlovun tərcümeyi-halında parlaq səhifələrindən biri olmuşdur, "Empire State Building"-in 101-ci mərtəbəsinin baxış meydanında çəkilən şəkil çox güman ki, Ə.M.Adıgözəlovun İkinci dünya müharibəsi zamanı Sovet Hökumətinin tapşırığını yerinə yetirərkən ən yüksəyə qalxmış azərbaycanlılardan olmasına sübutdur.
İş otağı Nyu-Yorkun 5-ci prospektində(5th Avenue) nüfuzlu göydələnlərin birində olan Ə.M.Adigözəlovun şəxsən imzaladığı müqavilələrin məbləği bəzən 15 milyon ABŞ dollarına çatırdı.
Daha sonra Əbdülrəhman Adigözəlov öz tərcümeyi-halında yazır: "Bu zavodda, mən "Clark" və "Ingersoll Rand" şirkətinin idxal olunmuş qaz-mühərrikli kompressorlar üçün ehtiyat hissələri və qovşaqların texniki spesifikasiyaları haqqında sənədlərin yaradılmasında çalışmışam və göstərilən ehtiyat hissələri və qovşaqların istehsalının təşkilinə rəhbərlik etmişəm. Bunun nəticəsində bizim 423 nömrəli zavod neft sənayesini xarici firmalardan valyutaya alınan ehtiyat hissələrdən azad etmişdir". Yuxarıda qeyd olunan işlərə görə 1948-ci ildə neft sənayesinin işçiləri sırasından Ə.M.Adıgözəlov "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif edilmişdir.
1950-ci ildə respublikamızda kütləvi tikintilərin başlanması ilə bağlı olaraq təbii divar materiallarının istehsalı üçün güclü mexanikləşdirilmiş dağ müəssisələrinin yaradılmasına ehtiyac duyulurdu, bununla əlaqədar olaraq Azərbaycan SSR Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin qərarı ilə Əbdülrəhman Adıgözəlov respublikanın Sənaye-Tikinti materialları Nazirinin birinci müavini vəzifəsinə təyin edilmiş və 7 il həmin vəzifədə çalışmışdır.
1957-ci ilin iyununda Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Sovetinin yaradılması ilə əlaqədar, o, Azərbaycan SSR Xalq Təsərrüfatı Sovetinə keçirilmiş və texniki istehsalat şöbəsinin müdir müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir.
1958-ci ilin iyulunda Azərbaycan SSR Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsin bürosunun qərarı ilə Xalq Təsərrüfatı Sovetinin baş mühəndisi və elə həmin ilin avqustunda metallurgiya və dağ-mədən sənayesi idarəsinin başçısı vəzifəsinə təyin edilmişdir.
1959-cu ilin oktyabrda həmin İdarə ləğv edilmiş və onun yerinə Xalq Təsərrüfatı Sovetinin dağ-mədən sənayesi şöbəsi yaradılmış və bu şöbənin rəhbəri Ə.M.Adıgözəlov təyin edilmişdir. 1962-ci ildə o, yenidən yaradılmiş metallurgiya və dağ-mədən sənayesi idarəsinin başçısı təyin olunmuşdur.
Əbdülrəhman Adigözəlov öz tərcümeyi-halında yazır: "Metallurgiya və dağ-mədən sənayesi idarəsinə rəhbərlik etdiyim müddətdə həmin sahənin inkişafı iki dəfə artmışdır. Azərbaycanın boru-prokat zavodunun, Sumqayıt alüminium zavodunun, Daşkəsən dəmir filizi mədəninin genişlənməsində və yenidən qurulmasında və həmçinin Kirovabad (Gəncə) alüminium zavodunun, Daşkəsən alunit mədənin tikilməsində qüvvəmi və biliyimi əsirgəməmişəm". Daha sonralar Xalq Təsərrüfatı Sovetinin elektrotexnika və cihazdüzəltmə şöbəsi başçısının müavini, onun ardınca Xalq Təsərrüfatı Sovetinin sənaye-tikinti materialları şöbəsi başçısının müavini vəzifələrində çalışmışdır. 1965-ci ilin avqustundan Bakı Şüşə zavodu, Şüşətara zavodu və Mərmər zavodunun direktoru vəzifələrində çalışmışdır. Ömrünün sonuna 5 yanvar 1976-cı ilə qədər həmin vəzifələrdə işləmişdir. Zavodda işlədiyi müddətdə Ə.M.Adigözəlovun başçılığı və birbaşa iştirakı ilə istehsalı dayandırmadan müəssisənin genişlənməsi və yenidən qurulması həyata keçirilmişdir. SSRİ-da ilk dəfə olaraq istiliyi-udan şüşənin istehsalı mənimsənilnmişdir. SSRİ-i Dövlət Bankının vəsaiti hesabına 1970-ci ildə, ildə 2 milyon stəkan istehsalı gücünə malik yeni sex istifadəyə verilmişdir.
Ə.M.Adigözəlovun rəhbərliyi altında işçilər və personal üçün yeməkxana, yataqxana, xammal üçün anbar, işçilər üçün 65 mənzildən ibarət yaşayış binası tikilmiş, ərazi asfaltlaşdırılmışdır.
Fərqlənmə nişanları
Tərcümeyi-halın bu qısa sətirləri adi işçidən nazir müavini vəzifəsinə qədər yüksələn və hər zaman xalqının və vətəni Azərbaycanın mənafeyi üçün çalışan Azərbaycan xalqının şanlı oğlunun həyat yolunu açıqlayır. O atasının yanında, Xırdalan kənd qəbiristanlığında dəfn edilib.
Mənbə
Ə.M.Adıgözəlovun şəxsi arxivi və tərcümeyi-halı.
Keltlər
Keltlər — qədimlərdə Şimali İtaliya, Qalliya, İspaniya, Britaniya, İrlandiya və Fransada (Qərbi Avropa) məskunlaşan çoxsaylı tayfalar. Yunanlar onları "keltlər", romalılar — "qallar", sonralar Kiçik Asiyaya soxulmuş keltləri isə "qalatlar" adlandırmışlar. Kelt tayfaları nəsli icma ilə yaşayırdılar. Romanın Şimali İtaliyanı, Qalliyanı və İspaniyanı tutmasından sonra bu vilayətlərin kelt əhalisi romalı köçkünlərlə qaynayıb-qarışaraq müvafiq olaraq qall-Roma və qall-ispan xalqlarını əmələ gətirmişlər. Romalılar tərəfindən tutulmuş Britaniyada isə Romanın təsiri zəif olmuşdur.
Kelt mifologiyası və folkloru
Kelt mifologiyasına kelt politeizminin, yəni kelt çoxtanrılığının mifologiyası da deyilir. Kelt politeizmi dəmir dövründə yaşayan keltlərin dini idi. Kelt tayfalarında Gallar və İber yarımadasındakı keltlər daha sonra Roma imperatorluğunun tərkibinə keçmiş, lakin öz dinlərini və inanclarını qoruyub saxlaya bilməmişdir. Xristian olmuş və dillərini də itirmişlər. Keltlərin mifologiyası ilə bağlı görüşlər günümüzə roma və xristian mənbələri vasitəsilə çatmışdır. Lakin çox az həcmdə keltlərin öz dilində yazılmış materiallar da günümüzə gəlmişdir. Tarixçilər qal dilindəki mənbələr azlıq təşkil etdiyi üçün Keltlərdı oxuma-yazmanın çox yayılmadığını fikirləşir. Gal yazısı yunan, latın və şimali italiya əlifbalarının istifadə olunduğu yazıdır. Sezar isə gallarda oxuma-yazma vərdişlərinin olduğunu demişdir. Lakin Sezar xalq kahinləri olan Druidlərin dini yazıları- ayətləri yazaraq saxlamağının qadağan olduğunu da qeyd etmişdir.
Mabinogion
Mabinogion XI-XIII əsrlərdə nəsrlə yazılmış şifahi ənənələrə söykənən Uels nağıllar toplusudur. 11 anonim nağıldan ibarətdir. Əsasən Arturun əfsanələrindən bəhs edir. Bunlar 2 əlyazma şəklindədir:
Mabinogion sözünün mənası mübahisəlidir. Toplunun əvvəlindəki hekayələrin adından götürülmüşdür.
Kelt mifologiyası
Kelt dini və tanrıları hər qrupda, hər qəbilədə fərqlilik göstərir. Roma mifologiyasında eyni olan tanrılarıyla birgə 300-dən çox tanrı məlumdur. Kelt mifologiyası 4 dövrə bölünür:
Baş tanrılar
Dagda - baş tanrıdır. Adının mənası yaxşı tanrı deməkdir. Bu hərşeydə yaxşı olduğu mənasında işlənir. Həyat yoldaşı – Morrigandır
Morrigan - baş ilahədir. Ruh ilahəsi də deyilir. Müharibəni təmsil edir. Qarğa, quzğun kimi təsvir olunur.
Lug - bu tanrıya çox geniş ərazidə sitayiş olunur. Sapand və nizə ilə təsvir olunur. Roma mifologiyasında Merkuri ilə oxşardır. Arvadı Maria və Rosemaritadır. İndi onun adına istinad edilən "Lughnasa" adlı festival var
Digər tanrılar
4 əsas tanrıdan başqa keltlərin sitayiş etdikləru digər tanrıların yalnızca adı bilinməktədir. Bunlardan Dagda’nın qızı Brigit, təbiət tanrıçaları Tailtiu və Macha və at ilahə olaraq bilinən Epona var. Cu, Roi və dəmirçilik tanrısı Golbniunun da yalnız adları bilinməktədir.
Bəzi kelt kultları və inancları
İlk keltlər bəzi ağacların müqəddəs olduğuna inanırdı. Ağacların kelt dinindəki əhəmiyyəti Ebruonian qəbiləsinin adından görülür. Bu ad qaraçöhrə ilə bağlıdır. Eyni zamanda İrlandiya ərazisində yaşayan keltlərin mifologiyasında Mac Cuillin (çobanyastığı oğlu) və Mac İbar (qaraçöhrə oğlu) kimi adların mövcudluğu da bunun göstəricisidir. Romalı müəlliflər keltlərin kultlar zamanı insan qurban etdiyini söyləmişdi. Bu fikir başqa qaynaqlarda da dəstəklənsə də buna dair arxeoliji qazıntılar az saydadır. Keltlərdə döyüşçü kultu da olmuşdur. Bu kultun mərkəzində düşmənlərın kəsilmiş başları dayanır.
Keltlər ölülərini əşyalarıyla birlikdə basdırırdılar. Bu da onların axirətlə bağlı inanclarının olduğunu göstərir. Onlar dəfndən öncə ölən insanən başını kəsir, kəllə sümüyünü qırırdılar. Bu ruhun bədəndən çıxıb gəzməyinin qarşısını almaq üçün idi.
Zoomorfizm
Keltlərin ikonaları içərisində heyvan formalı fiqurlara çox rast gəlinir. Onlar tanrılarını müxtəlif zoomorfik və antropomorfik formaların birləşməsi olaraq təsvir etmişlər. Bu təsvirlər içərisində ən çox rast gəlinəni buynuzlu tanrı fiqurlarıdır.
Kelt məbədləri haqqında
Əsasən mənbələrdə keltlərin məbədlər tikmədiyi və çöldə ibadət etdikləri göstərilir. Lakin arxeoloji qazıntılar nəticəsində bunun belə olmadığı tapılmışdır. Keltlərin yaşadığı müxtəlif ərazilərdə müxtəlif tipli məbədlər aşkar olunmuşdur. Romalıların keltlər yaşayan əraziləri fəthi ilə isə kelt-roma tipli məbədlər ortaya çıxmışdır.
Hydrangea gracilis
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Brachanthemum
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Montsa-e-Briantsa əyaləti
Montsa-e-Briantsa əyaləti — İtaliyanın Lombardiya regionunda əyalət.
Eklampsiya
Eklampsiya- ağır preeklampsiya və eklampsiya, az hallarda rast gəlinsə də, hamiləliyin çox ciddi fəsadı hesab olunur. Eklampsiyadan ölüm halları 1,8%, eklampsiyanın başqa ağırlaşmaları 35% təşkil edir. Ağır preeklampsiya hamilə qadınların ölümünə səbəb olan xəstəliklər sırasında qanaxma və emboliyalarla birlikdə ilk 3 yeri bölüşdürür. Preeklampsiya kəskin böyrək çatışmazlığı, serebrovaskulyar və kardiovaskulyar ağırlaşmalar, DDL sindrom ilə təzahür edir, bununla da ana ölümü riskinin artmasına səbəb olur.
Eklampsiya preeklampsiyanın ağırlaşmasıdır;
Risk faktorları
Risk faktorları arasında mikrovaskulyar patologiyaya səbəb olan xəstəliklər üstünlük təşkil edir:
• Xroniki hipertenziya • Şəkərli diabet • Damar və birləşdirici toxuma xəstəlikləri • Antifosfolipid sindromu • Böyrək xəstəlikləri • Digər risk faktorları hamiləliyin özü ilə və ya hamilə qadının sağlamlıq vəziyyəti ilə əlaqədardır.
Hamiləliklə əlaqəli faktorlar: • Xromosom anomaliyaları
NGC 2040
NGC 2040, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktik dumanllıqdır. Göy üzündə Qılıncbalığı bürcü istiqamətində yerləşir. EN tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Eklampsiya
Risk faktorları
• Çoxdöllü hamiləlik
• Oositin donasiyası və ya donor sperması ilə inseminasiya
• Dölün anadangəlmə inkişaf qüsurları
Ana ilə əlaqəli faktorlar:
• Yaşı 35-dən artıq
• Yaşı 20-dən az
• Ailə anamnezində preeklampsiya
• İlk hamiləlik
• Əvvəlki hamiləlikdə preeklampsiya
• Spesifik tibbi şərtlər: hamiləlik diabeti, piylənmə, trombofiliya
• Stress
Fəsadlar
Ağır preeklampsiyanın və eklampsiyanın mümkün fəsadları:
• Ağciyərlərin ventilyasiya pozğunluğu
• DDL sindrom
• HELLP sindrom
• Böyrək çatışmazlığı
• Ağciyər ödemi
• Böyüklərin kəskin respirator distress sindromu
• Serebrovaskulyar ağırlaşmalar
• Ürəkdayanma
• Ölüm
Doktor Ziya
Doktor Ziya (tam adı: Ziya Məcidli) — Azərbaycan radio aparıcısı, idman şərhçisi və uşaq psixonevroloqu.
Həyatı
1995-ci ildən etibarən jurnalistika sahəsində çalışıb.
İlk çalışdığı telekanal ANS TV olub. 1999-cu ildə ANS TV-də yayımlanan futbol üzrə "Çempionlar Liqası" verilişində idman şərhçisi olub.
Bir neçə il Çexiyanın paytaxtı Praqa şəhərində yaşayıb. Çexiyada yaşayarkən podkast şəklində "Overtime" layihəsini həyata keçirib.
Şəxsi həyatı
Ailəlidir, iki oğlu var.
Portağal tortu
Ərzaqlar
12 porsiya üçün nəzərdə tutulub:
Hazırlanma qaydası
Sobanı 200 dərəcədə qızdırın. Un, yağ, şəkər və yumurta sarısını yaxşıca qarışdırıb xəmir yoğurun. Sonra xəmirin üstünə dəsmalı örtüb, iki saatlıq soyuducuya yerləşdirin. Soyuducudan çıxaran kimi xəmiri 3mm. qalınlıqda yayın və formalı qaba yerləşdirin. Portağal cemini xəmirin dibinə sürtün. Sonra şəkər, qaymaq, yumurtaları və limonun qabığını qatı köpük alınana qədər yaxşıca çalın. Alınmış məhlulu xəmirin üzərinə töküb 55-60 dəqiqə bişirin.
Portağalın qabığını soyub, nazik dilimlərlə kəsin. Şəkərlə suyu qaynadıb qatı şərbət hazırlayın. Sonra portağal dilimlərini 2-3 dəqiqəlik şərbətə yerləşdirin. Şərbəti süzün, portağal dilimlərini isə hazır tortun üzərinə qoyun. Tort hazır olandan sonra üzərini gilasla da bəzəyə bilərsiz.
Bifşteks
Bifşteks — qızardılmış ətin sümüksüz bir parçası.
Ərzaq
Kök-1 ədəd
Hazırlanması
Bifşteksləri yağda qızardıb, kənara qoyun. Sonra bifşteks qızartdığınız yağa xırda doğranmış soğan, sarımsaq, kök, cəfəri, kartof və dəfnə yarpağını töküb qızardın. Tərəvəzlər bişdikdən sonra üzərinə tomat pastası, qırmızı şərab, duz və istiot əlavə edin. Qızardılmış bifşteksləri başqa bir tavaya qoyub, 1 xörək qaşığı yağ, tərəvəz qarışığını və 4 stəkan suyu üzərinə töküb, onları bişirin. Süfrəyə kartof püresi və ya plovla birlikdə verin.
Brachionostylum
— sırasının  fəsiləsinə aid biki cinsi.
Növləri
Brachionostylum pullei Mattf.
Ontologiya
Ontologiya, və yaxud ontoloji prizma — varlıq haqqında təlim, fəlsəfənin bir bölməsi.
Obyektivizm cərəyanının nümayəndələrinə əsasən insanlar və onların təşkil etdiyi cəmiyyət təbiətin qanunları tərəfindən idarə olunur və öz hərəkətləri üzərində az dərəcədə hökmranlıqları var. Bu fikri nümunə ilə göstərərək daha da praktik və aydın dillə başa salmaq olar. Məsələn, bir primitiv qəbilədə və bir də inkişaf etmiş sivil cəmiyyətdə yenicə dünyaya gələn uşağı nümunə götürək. Qəbilədə dünyaya gələn uşaq elə mühitdə böyüdülür ki istər-istəməz yaşadığı qəbilənin həyat tərzini götürür və digərləri kimi primitiv həyat sürür. Sivil və inkişaf etmiş mühitdə böyüdülən uşaq isə cəmiyyətin digər nümayəndələri kimi daim inkişaf etməyə can atır, çalışır və həyat tərzini onların həyat tərzinə uyğunlaşdırır.
Deyv Brubek
Deyv Brubek — Amerikalı caz bəstəkarı və pianoçu
Həyatı
Deyv Brubek 6 dekabr 1920-ci ildə Kaliforniya ştatının Konkord şəhərində anadan olub. O, 1950-60-cı illərdə Kaliforniya cazının ən görkəmli nümayəndələrindən olan kvarteti yaradıb. Bu kollektivin ifa etdiyi məşhur əsərlərdən biri bəstəkar Pol Dezmondun 1959-cu ildə bəstələdiyi “Take Five” caz kompozisiyası olub.
Deyv Brubek 1988-i ildə Moskvada Mixail Qorbaçov tərəfindən o vaxtkı ABŞ prezidenti Ronald Reyqanın şərəfinə təşkil etdiyi qəbulda çıxış edib. Dünya şöhrətli cazmen Mixail Qorbaçova müraciətlə belə deyib: “Mən rus dilində danışmıram. Amma sizin hərəkətlərinizdən görürürəm ki, ifa etdiyim musiqi ürəyinizcədir”.
O, 6 dekabr 2012-ci ildə ABŞ-nin Konnektikut ştatındakı xəstəxanalardan birində düunyasını dəyişib.
Sondrio əyaləti
Sondrio əyaləti — İtaliyanın Lombardiya regionunda əyalət.
Babil
Babil (Akkad dilindəki "Tanrının qapısı" mənasını verən "bab-İllu" sözlərindən) — E.ə. II minilliyin əvvələrində Mesopotamiyada mövcud olmuş şəhər, Babilistanın paytaxtı. Qədim dünyanın ən böyük şəhərlərindən biri. Babil şəhər dövləti e.ə. XIX əsrdə Babilistan dövlətinə çevrildi. Babilin qalıqları Dəclə və Fərat çaylarının qovuşması yaxınlığında, indiki Bağdad şəhərindən 85 km cənubdakı Əl-Hillə şəhərinin yerində tapılmışdır.
Tarixi
Babil çarlığı Mesopotamiyada yerləşən, öz hakimiyyətə altında böyük əraziləri birləşdirən güclü bir dövlət olmuşdur. Onun tarixi üç dövrə bölünür:
Qədim dövr
Şumer-Akkad dövlətinin dağılmasından sonra başlamışdır. Akkad və Assur kimi, Babil dövlətin tarixi eyni adlı şəhərlə bağlı olmuşdur. Sami dillərində Bab-İl sözləri "Tanrı qapısı" deməkdir. İlk Babil dövlətinin yaradıcısı Sumuabum olmuşdur. Dövlət çarlar və ona tabe olan məmurlar tərəfindən idarə olunurdu. Babilin baş tanrısı və himayəçisi Mərduk adlı tanrı idi. O insanların və heyvanların yaradıcısı hesab olunurdu.
Babil şəhəri çox əlverişli yerdə yerləşirdı: orada ticarət, karvan yolları kəsişirdi. Eyni zamanda Dəclə və Fərat çaylarının bir-birinə yaxınlaşmasına görə bu yerlərdə suvarma və gəmiçiyin inkişafı üçün geniş imkanlar yaranmışdır.
Qədim Babilin güclü dövlətə çevrilməsi prosesi çar Hammurapinin (e.ə. 1792–1750-ci illər) hakimiyyəti zamanı baş vermişdir. O Mesopotamiyanın cənubunda yerləşən şəhərləri, daha sonra ətraf dövlətləri Mari və Eşnunnanı ələ keçirmişdir. Şimalda isə Assur, Nəynəva (Nineviya) və bəşqa şəhərlər onun hakimiyyətini qəbul etmişdirlər. Hammurapinin dövründə ölkədə inşaat işləri görülürdü, suvarma sistemləri təkmilləşdirilmişdir; heyvandarlıq, ticarət, gəmiçilik, sənətkarlıq sahələri inkişaf edirdi, hətta yeni suvarma kanalları qazılırdı.
Babil cəmiyyətinnin ictimai quruluşu, başqa qədim cəmiyyətlərdə olduğu kimi quldarlıq olmuşdur. Kölə əməyindən geniş istifadə olunurdu və qul ticarəti aparılırdı. Kölələr təbəqəsi hərbi dustaqlar və borclarını verə bilməyən adamlardan ibarət olmuşdur.
Orta tarix
Bundan sonra Babili kassilər idarə edirdi. Lakin onlar zəngin Babil mədəniyyətinin təsiri altında olub, onun mənəvi dəyərlərini mənimsəyib, tədricən babillilərlə qarışıblar. Kassi çarı II Aqum hittilərə qarşı yürüş edib, baş tanrı Mərdukun heykəllərini geriyə qaytarmışdır.
Ancaq kassi hakimiyyəti də tədricən zəiflədi. Babil öncə Misir, sonra isə Mitanni və Hitti çarlıqlarından asılı vəziyyətə düşdü. Sonra Assur dövləti gücləndi və e.ə. XIII əsrdə Babili idarə edən kassi çarlarını məğlub etdi.
Eyni zamanda ölkəyə elamlılar da basqınlar edirdi. Onlar e.ə. XII əsrdə Babil dövlətinin çox hissəsini işğal edib, kassi çarlarının hakimiyyətinə son qoydular. Sonra Babil Elam canişinləri tərəfindən idarə olunurdu. Ancaq Babilin bəzi şəhərləri elamlıların hakimiyyətini qəbul etməyib, elamlılara müqavimət göstərmişdilər. Elama qarşı azadlıq hərəkatına Babilin qərbində yerləşən İsin şəhərinin başçıları rəhbərlik edirdilər. Onlardan ən güclüsü çar I Nəbu-Kudurri-Usur (Nəbukadnəzar) (e.ə. 1125–1103-cü illər) olmuşdur. O elamlılara qalib gələ bilmişdir. Bundan sonra baş şəhər yenə də Babil olmuşdur.
Daha sonra e.ə. XI–VIII yüzilliklərdə Babilə və bütün Mesopotamiya ərazisinə Ərəbistandan gəlmiş arami, sonra isə, e. ə. VIII əsrdə, kəldani tayfalarının axını prosesi baş vermişdi. Onlar da tədricən Babil mədəniyyətini mənimsəmişdirlər.
Lan adası
Lan adası (เกาะล้าน) — Siam körfəzində, Taylandın şərq sahillərinə yaxın ərazidə yerləşən ada. Pattayya adaları qrupuna daxildir. Bu ada həmcinin "Mərcan adası" kimi məşhurdur. Pattayyada turustik ərazi kimi tanınır.
Babil
Orta tarix
E.ə. IX əsrdən başlayaraq, Babilistana Assuriya qoşunu hücum etməyə başlamışdır. Onlar ölkənin şimal hissəsini ələ keçirmişdirlər. E.ə. 744-cü ildə Assur çarı III Tiqratpalasar Babil şəhərini də ala bilmiş, ancaq Babilin dövlətçiliyinə tam son qoymamışdır. Bundan sonra ölkə Assuriyaya tabe olan kiçik çarlıq halında varlığını davam etdirmişdir.
Lan adası
Coğrafiyası
Pattayya adaları qrupunun ən iri adasıdır. Bu qrupa həmcinin Krok adası və Sak adası daxildir. Ada ilə sahil arasında məsafə 8 km təşkil edir. İnzibati cəhətdən isə Çonburi vilayətinin Banqlamunq ampxeРsinə daxildir.
Adanın uzunluğu 4 kilometrdir. Təpəlikdən ibarət olan ada, meşəliklərlə örtülüdür. Adanın ən hündür nöqtəsi 205 metr təşkil edir. Zirvədə buddist məbədi yerləşir. Ada ərazisində iri Ban Ko Lan kəndi vardır. Bu kənddə otellər, barlar və restoranlar fəaliyyət göstərir.
Babil
Orta tarix
Assuriya çarı II Şarrumken (Sarqon) Babili hakimiyyəti altında saxlaya bilməmiş və şəhər kəldani tayfa başçısı Mərduk-Apla-İddin tərəfindən istila edilmişdir. Orada o özünü Babil çarı elan edərək, elamlılarla birlikdə assurlulara qarşı savaşa başladı. E.ə. 720–710-cu illərdə müttəfiqlər üstünlük əldə edə bilmişdirlər. Ancaq sonra, II Şarrumken Elam goşununa qalib gəlmiş, Mərduk-Apla-İddini isə Babildən qaçmağa məcbur etmişdir. E.ə. 705–703-cü illər ərzində Mərduk-Apla-İddinа assurlulara qarşı vuruşmuş, ancaq heç bir uğur əldə edə bilməmişdir.
Lan adası
Çimərlikləri
Ada ırazisində 5 məşhur ictimai çimərliklər vardır.
Tavaen çimərliyi (Tawaen Beach) adada yerləşın ən məşhur və ən böyük çimərlikdir. Çimərliyin uzunluğu 680 metrdir. Burada otel və restoranlar fəaliyyət göstərir. Xüsusi ilə asiyalı turistlər bura daha çox gəlirlər.
Babil
Orta tarix
Daha sonra hakimiyyətə gələn çar Esarhaddon Babili bərpa etmiş və sağ qalan babilliləri yenidən şəhərə qaytarmışdır. Yeni Babil çarı Şamaş-Şum-Ukin əvvəl Assuriyaya tabe olmuşdur, lakin sonra e.ə. 652-ci ildə Misirlə, Elamla, aramilərlə, ərəblərlə, kəldanilərlə və Suriya dövlətləri ilə ittifaqa girərək, yenə də Assura qarşı savaşa başlamışdır. Ancaq bu dəfə də babillilər məğlub oldular. E.ə. 648-ci ildə Assuriya qoşunu şəhəri ələ keçirib, əhalisinin çox hissəsini məhv etmişdir. A. Y. E E.ə. 626-cı ildə Assura qarşı daha bir üsyan başlamışdır. Üsyançılara kəldani tayfa başçısı Nəbu-Apla-Usur (Nəbopalassar) rəhbərlik etmişdir. O, Elamla ittifaqa girərək Assuriyaya qarşı bir neçə uğurlu yürüş təşkil edə bilmişdir. E.ə. 626-cı ilin sonunda babillilər onun hakimiyyətini qəbul etdilər. Şəhərə gələn Nabopalasar, özünü çar elan edərək Yeni Babil dövlətini qurmuşdur. E.ə. 616-cı ildə babillilər Uruk şəhərini ələ keşirmiş, sonra isə Assur şəhərini mühasirəyə almışdılar, ancaq onları ələ keçirə bilməmişdilər.
Lan adası
Çimərlikləri
Samae çimərliyi (Samae Beach) böyük və əsrarəngiz bir çimərlikdir. Çimərliyin uzunluğu 600 metrdir. Burada otel və restoranlar fəaliyyət göstərir
Ten çimərliyi (Tien Beach) böyük ancaq adanların az gəldiyi çimərlik. Çimərlik 500 metr uzunluğa malikdir. Yaxınlığında maşın parkı yerləşir. Bura gələnlər öz avtomobillərini təhlükəsiz şəkildə burada saxlaya bilirlər. Ancaq çimərliyə təkcə qayıq və katerlərlə gəlmək olur.
Babil
Orta tarix
E.ə. 614-cü ildə Assuriyaya qarşı daha bir güclü dövlət — Midiya — savaşa girmişdir. Midiyalılar Assuriya şəhərini alıb onları əhalisi ilə birlikdə məhv etdilər. Bundan sonra e.ə. 612-ci ilin bahar aylarında babillilər midiyalılarla ittifaqa girərək, onlarla o dövrdə Assuriyanın baş şəhəri olan Nəynəvaya (Nineviyaya) qarşı hücuma keçərək onu mühasirəyə aldılar. Həmin ilin avqust ayında müttəfiqlər Nəynəvanın müdafiəsini yararaq, şəhəri ələ keçirib, onu əhalisi ilə birlikdə yer üzündən sildilər.
Lan adası
Çimərlikləri
Naul çimərliyi (Nual Beach) çimərlik həmdə Monkey Beach adı ilə məşhurdur. Elə də böyük deyildir və daşlıdır. Buraya adətən Yengəc yeyən makakalar təşklif buyurur.
Babil
Orta tarix
Assur qoşununun bir hissəsi Xərran şəhərinə qaçmış və orada müqaviməti davam etdirmişdirlər. E.ə. 609-cu ildə Nabopalasar oraya irəliləyərək onları məğlub etmişdir.
Bu zaman Suriya və Fələstin üzərinə Misir qoşunu irəliləmişdir. Fironlar Assuriyanın süqutundan yararlanmaq və bu əraziləri Misirin tərkibinə qatmaq fikrinə düşmüşdülər. Bunun qarşısını almaq üçün Nabopalasar Fərat çayının sahilində yerləşən Qarkəmiş şəhərinə hücum edərək, e.ə. 605-ci ildə orada yerləşmiş misirliləri darmadağın etmiş, sonra isə Suriya və Fələstini ələ keçirərək, onları öz dəvlətinin tərkibinə qatmışdır.
Yeni tarix
E.ə. 605-ci ildə hakimiyyətə Nabopalasarın oğlu II Nəbu-Kudurri-Usur (Nəbukadnəzar) gəlmişdir. Onu daha çox Buhtunnəssar kimi tanıyırlar. O çox güclü və tanınmış çar olmuşdur. Onun dövründə Babil dövləti Misirlə, Suriya və Fələstin torpaqları uğrunda savaşlar aparmışdır. Orada bir neçə vilayət Misiri dəstəkləmiş və Babilə qarşı üsyana qalxmışdır. Bu vilayətlərdən biri də Yəhudiyyə dövləti olmuşdur.
Lan adası
Nəqliyyat
Bankonqdаn adaya bir başa mikro avtobuslar işləyir. Avtobusun biletinə verilən pul həmdə bərənin qiymətini təşkil edir.
Babil
Yeni tarix
E.ə. 588-ci ildə II Nəbukadnəzarın qoşunu Yəhudiyyənin baş şəhəri Yerusəlimi (Qüdsü) mühasirəyə almış və 586-cı ildə yəhudilərin müqavimətini qıraraq şəhərə girmişdir. Yerusəlim dağıdılmış və yandırılmış, əhalisi isə oradan imperiyanın başqa vilayətlərinə sürgün olunmuşdur. Rəvayətlərə görə Yerusəlimdə yəhudilərin ən müqəddəs yeri olan Süleyman məbədi də tamamilə dağıdılmışdır. Bundan sonra Nəbukadnəzar Sidon və Edom şəhərlərini almış, Tir şəhərini isə mühasirədə saxlamışdır. Beləliklə, e.ə. 582-ci ildə Misir Fələstində müttəfiqlərinin məğlub edilməsindən və Babil ordularının onun sərhədlərinə qədər irəliləməsindən sonra, Babillə barış anlaşması bağlamağa məcbur olmuşdur. 574-cü ildə isə sonuncu müqavimət ocağı olan Tir şəhəri də Babil imperiyasına tabe olmuşdur.
Lan adası
Nəqliyyat
Adanın özündə zəngin yol şəbəkəsi vardır. Onlar bir başa kənd və çimərliyə aparır. Adanın tuktuk və taksilərdə gəzmək olar. Üstəlik adada motobayk kirayələmək olar.
Babil
Yeni tarix
II Nəbukadnəzar Babildə və imperiyanın başqa bölgələrində çoxlu inşaat işləri aparmışdır. O Babili uzunluğu 14 metrəyə çatan, iki cərgəli möhkəm divarla əhatə edərək, onu alınmaz qalaya çevirmişdi. Bayır divarın önundə müdafiə xarakterli su ilə dolu xəndək qazılmışdır.
Lan adası
Turizm
Ada Pattayedə turistlər arasında ən çox ziyarət edilən bölgələrdən biridir. Bu adaya asanlıqla gediş-gəlişlə əlaqədardır. Dünyanın bir çox ölkələrində turistik şirkətlər bu tur paketləri təşkil edir. Üstəlik bu baxımından adada hər şey gözəl şəkildə qurulmuşdur.
Babil
Yeni tarix
II Nəbukadnəzardan sonra, Babildə hakimiyyət uğrunda daxili çəkişmələr olmuşdur. Bu çəkişmələrin nəticəsində Babilin sonuncu çarı arami əsilli Nəbu-Nəid (Nabonid) (e.ə. 556–539) hakimiyyətə gəlmişdir. Onun hakimiyyəti zamanı imperiyada vəziyyət çox gərginləşmişdir: vilayətlərəri üsyanlar bürümüş, hakim zümrələr arasında ziddiyətlər kəskinləşmişdir. Nabonid kahin zümrəsinin yüksək nüfuzunundan ehtiyat edərək, onları endirməyə çalışırdı. Bunun üçün o Babildə Sin tanrısını baş tanrı etmişdir. Ancaq ənənəvi Mərduk tanrısının kahinləri bununla razılaşmaq istəməmişdirlər.
Lan adası
Turizm
Adada hər cür çimərliklər və dəniz əyləncələri mövcuddur. Çimərliklərdə hər cür infrastruktur mövcuddur. Restoran və otellər fəaliyyət göstərir. Burada idman meydançaları və tir belə vardır.
Babil
Yeni tarix
Əvvəlcə Nabonid problemləri həll edə bilmişdir. Üsyanlar yatırılmış, daha sonra Şimali Ərəbistanda yeni ərazilər fəth edilmişdir. Orada Teymə şəhəri inşa edilmiş və çarın iqamətgahı oraya köçürülmüşdür. Babili isə Nabonidin oğlu Bel-Şar-Usur (Valtasar) idarə edirdi.
Afrovenator
Аfrovenator — Nеоvеnаtоridlər fəsiləsinə aid dinozavr növü. Təbaşir dövründə 135 milyon il öncə indiki Afrika ərazisində yayılmışdır. Onların qalıqları Niger ərazisində Agadez adlı yerdə (Tiourarén formasiyada) aşkarlanmışdır. İlk dəfə Pol Sereno tərəfindən 1994-ci ildə ətraflı məlumat verilmişdir. Bu cinsə yalnız bir növ davildir — Afrovenator abakensis.
Babil
Yeni tarix
Ancaq sonra imperiyada vəziyyət yenə də gərginləşmişdir. Daxildə cəmiyyətin müxtəlif zümrələri çarın apardığı siyasəti bəyənmirdilər. Bu zaman Babilə Fars orduları daxil oldular. Nabonid məğlub olub, əsir götürülmüşdür. Onun oğlu isə Babil uğrunda gedən döyüşdə öldürülmüşdür.
Bundan sonra Babilin bütün ərazisi İran imperiyasının tərkibinə qatılmış və bu dövlət tarixdən silinmişdir.
Babilin özəllikləri
thumbnail|"Etemenanki" zikkuratının rekonstruksiyası I Nəbukadnəzar çarlığı zamanı Babil Yaxın Şərqin ən inkişaf etmiş dövləti olmuşdur. İctimai həyatın hər bir sahəsində iqtisadi inkişaf və mədəni dirçəliş müşahidə edilir. Babil Qədim şərqin ən büyük şəhəri olmuşdur. Onun əhalisinin sayı 200 000-ə çatmışdır. Şəhərin bir tərəfində böyük çar sarayı, başqa tərəfində isə, Esagila adlanan, babillilərin əsas tapınağı (məbədi) yerləşmişdir. Bu dördkünc tapınağın hər tərəfinin uzunluğu 400 metr olmuşdur. Esagilanın yanında uzunluğu 91 metrə çatan Etemenanki (şumercə "Cənnət və Dünyanın quruluşu") adlanan qülləsi (zikkuratı) inşa edilmişdir. Onun ən yüksək yerində Mərduk tanrısının məbədi yerləşirdi. Bəlkə də məhz bu zikkuratı yunanlar "dünya möcüzələrindən" biri hesab edirdilər.
Babildə "asma bağlar" adlanan daha bir "dünya möcüzəsi" olmuşdur. Onun haqqnda Siciliyalı Diodor və Strabon kimi əski yazarlar yazmışdırlar. Buna baxmayaraq o bağların gerçəklikdə olub-olmaması mübahisəli məsələdir. Bir çox araşdırmaçılar onu əfsanə sayır.
Bu bağları II Nəbukadnəzar öz sevimli həyat yoldaşı Midiya çarı Kiaksarın qızı Amitis üçün salmışdır. Gözəl təbiəti olan Midiya dağlarında anadan olmuş Amitis, qumlu düzənlikdə yerləşən Babilin quru iqliminə uyğunlaşa bilmirdi. Ona təsəlli vermək üçün II Nəbukadnəzar Уasma bağlarının inşa edilməsi əmrini vermişdir. Bu işin görülməsi üçün bu işə o dövrün ən tanınmış inşaatçıları, ustaları, mühəndisləri və başqa mütəxəssiləri cəlb edilmişdir.