cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
De Burun sarayı
Memarlıq xüsusiyyətləri
Nikolay fon der Nonnenin inşa etdiyi saray tipli bina memarın plastik vasitələrdən fəal istifadə etməklə həcmi-fəza həllinin həyata keçirilməsində ilk və sonuncu cəhdidir. Bu, Bakıda müstəvi ölçülü tikililər arasında üçölçülü kimi qavranılan yeganə tarixi binadır. Şəhərin ətraf əraziləri yenidən planlaşdırıldıqdan sonra da, De Burun sarayı nümunəvi dayaq binası olaraq qalır. Əhəmiyyətli həcmi və effektli yerləşmə məkanı onu ucaldılmış uğurlu binalar arasında kompozisiya aksenti kimi səsləndirir. Sarayın sakit, horizontal bölünmələrinin ətrafdakı klub binası və Sadıxovların mülkünün vertikalları ilə həmahəng görünüş yaratdığı qeyd edilir. De Burun sarayının layihələşdirildiyi dövrdə, küçənin qırmızı xəttləri boyunca yerləşən meydançalar boş idi. Bununla əlaqədar olaraq, memar Fon der Nonne binanın layihəsini işləyərkən, onun qonşuluqdakı binalarla ahəng təşkil etməsinə xüsusi diqqət yetirmişdi. Sarayın xüsusi mövqeyi və Xəzər dənizinə yaxın yerləşməsi nəzərə alındıqda, həcmli və plastik həlli maraq doğurur. Sarayın Barokko üslubunda işlənmiş memarlığının, təmtəraqlı alınmasında yaxşı şəkil yerləşdirilmiş klassik elementlər və yonulmamış daşla hörmənin fonunda istifadə edilmiş güclü plastik vasitələr (portiklər) mühüm rola malikdir.
Binanın inşa edildiyi dövrdə, əsrlərlə formalaşmış yerli memarlıq məktəblərindən kənara çıxan bu tipli saraylar Bakının mərkəzi küçələrində yenicə inşa edilməyə başlamışdı. Debur sarayının memarlıq kompozisiyasında klassik simmetrik-ox fasadının tətbiqi təəccüb doğurmur. Bakıda 1880-ci illərdən Avropa klassikası çiçəklənməkdə idi və Bakı memarları yaradıcılıqlarında bu istiqaməti tutaraq bina quruluşundakı bədii təzahürlərin açıqlanması üçün klassikanın bütün imkanlarından istifadə edirdilər. Binanın sakit üfüqi hissələrə ayrılması İstiqlaliyyət küçəsindəki Bakı Şəhər İcra Hakimiyyətinin binası və Sadıqov qardaşlarının evinin şaqulləri ilə yaxşı həmahənglik edir. Mühəndis Fon der Nonne Bakının baş planının işlənməsi ilə hazır olarkən onu İçərişəhər ətrafı dairəvi magistralın tikilməsinə daxil etmiş və sarayın yerini uğurla təyin etmişdir.
Planlaşdırılması
Saray plan və memarlıq həllinin sənayeçilik çaları ilə seçilir: otaqların anfiladası zal otaqları ilə tamamlanır, pəncərələr baş fasada üz tutub. "Qara" pilləkənlər və tualetlər də daxil olmaqla bütün otaqlar hava açılan kimi işıqlanırlar. Kapital divarların dəqiq sistemi birsıralı tikinti ilə təmsil olunmuş və enli dəhlizlərlə əlaqələnmiş karkasın əsasını təşkil edirlər. Baş pilləkənlər kvadratşəkilli həyət məkanının şimal-qərb hissəsini qapayır. Sonda xidməti (qara) pilləkənlər yerləşib. Sol portikdən dəhlizə giriş vardır. Sağ tərəfdən ikinci mərtəbəyə üçmarşlı, təntənəli mərmər pilləkən qalxır və burada gözəl interyerin görüntüsü açılır. Bilavasitə girişdən ikimarşlı mərmər, qapalı səciyyəli künc pilləkənləri yerləşmişdir. Hər iki pilləkəni anfilada üslubunda dəhliz birləşdirir. Debur sarayı ərazi relyefində yerləşməsi memarlıq-plan və effektli xüsusiyyətləri ilə inqlabaqədərki Bakının ən yaxşı obyektlərindən hesab edilir.
Fasadı
200px|thumb|right|Əsas fasadın profil görünüşü Memar N.A. fon der Nonne Bakının müasir (XIX əsrin sonları üçün) mərkəzinin inşasında həvəslə və məhsuldar çalışmış, şəhər memarlığının inkişafına öz münasibətini daxil etməyə nail olmuşdur. Həmin dövrdə o qədər də enli olmayan şəhər küçələrində ikiölçülü binalar hakim kəsildiyindən, qonşu tikililər arasında aralıqlar yox idi. Fəza mühitində fərqli fasadların kəsilməz zolaqları dominantlıq təşkil edirdilər. Fasadların gözəlliyinə baxmayaraq tikililərin monotonluğu Bakı küçələrinin memarlığının ümumi təsirini azaldırdı. Debur sarayının əlverişli şəhərsalma strukturunda ucaldılması öz müsbət rolunu oynamışdır. Memar Fon der Nonne öz növbəsində fasadın üçölçülü effektli inkişafını müəyyən etmişdir. Müəllif binanın üfüqi sisteminə həcmi-fəza memarlıq təfəkkürünü daxil etmişdir.
Fasadın üçoxlu forması qabarıq inkişafda olan mərkəzi və yan hissələrdə olan şaquli rizalitlərlə qeyd edilir, bu isə həcmi plastikanın yaranmasına gətirir. Memar Fon der Nonne hesab edir ki, nüfuzlu saray binası üçün bu elementlər kifayət deyildir. Bu səbəbdən rizalitlər arasında fasad xəttindən irəliyə çıxan birmərtəbəli portiklər yerləşdirilir. Portiklər ionik orderlərdən olan üç künc sütununa malikdirlər.
Portiklər ikinci mərtəbədəki balkonları ilə bir yerdə bina fasadının kompozisiyasına yeni səslənmə verir, memarlıq təsirini və həcmi plastikanı genişləndirir. Klassik üsullarla memarlıq formalarının yaradılması fasad səthinin güclü stilobat və birinci mərtəbənin iri daş bloklardan ibarət olan rustovka hissəsinə ayrılmasına səbəb olmuşdur. Belə monumental bölümün fonunda yüngül portiklərin mütənasibliyinin maraqlı təsir gücü vardır. Fasadın həcmi elementlərinin təzadlı nisbəti şəhər inşaatında yeni kmpozisiya sistemlərinin modeli kimi çıxış edir.
İkinci mərtəbənin rizalitləri qoşa korinf sütunları ilə qeyd ediliblər və divardan xeyli kənara çıxmaqla portikləri xatırladırlar. Onlar birinci mərtəbənin portikləri ilə səsləşərək maraqlı plastik kompozisiya təşkil edirlər. Binanın forma üzərində yüksələn klassik obyekt-fəza strukturu meydana gəlir.
Mərkəzi rizalit karnizin üstündə üçbucaqlı fronton, heraldik element və heykəl təsvirləri ilə çıxış edir. Memar Fon der Nonne özünəməxsus tərzdə mərkəzi hissəni qabarıq bədii forma ilə qeyd etməyə çalışmış və həmin forma üzərində dekorativ riflənmiş günbəz yerləşdirilmişdir. Binanın həcmi-fəza kompozisiyasında memarlıq detalları olan mürəkkəb üslublu qabarıq profillənmiş karniz seçilir. 260px|thumb|right|Mərkəzi rizalit karnizin üstündə üçbucaqlı fronton, heraldik element, qoşa [[Muzalar|muza heykəlləri və dekorativ riflənmiş günbəz.]] Portiklərin sütunlarının yaxşıca aydın çəkilmiş klassik formaları, rizalitlərin korinf orderləri, pəncərə haşiyələrinin incə profilləri, birinci mərtəbənin isə yüngülcə yonulmamış daş fonunda mənidar plastikası sarayın memarlıq kompozisiyasının tamlığını və təntənəliyini yaradırlar.
Fon der Nonnenin binası — əsas fasadda portiklərin, yanda – lociyaların və digər plastik vasitələrin fəal surətdə istifadəsi yolu ilə yaşayış evinin həcmli-məkan həllinin ilk cəhdidir. Bina planlı və memarlıq həllinin fərdiliyi ilə seçilir: pəncərələri əsas fasada yönəlmiş otaqların anfiladası zallarla tamamlanır. Pilləkənlər və tualetlər də daxil olmaqla, bütün otaqlar birinci işıqla işıqlandırılır. Hazırkı halda, qonşuluqdakı tikililərdən azad olan boş sahə memara öz binasını tamamlamamış və bütöv orqanizm kimi təfsir etmək imkanı verdi.
Bütün korpus boyu profillənmiş stilobatla iki mərtəbəyə bölünmüş Niyazi küçəsi tərəfdən fasad, dərin olmayan rizalitlərlə xüsusi olaraq nəzərə çarpdırılmaqla üç mehvərə malikdir. Mərkəzi mehvər, həm də kiçik günbəzlə nəzərə çarpdırılmışdır. Fasadın bütün kompozisiyası girişləri xüsusi olaraq nəzərə çarpdıran İoniya orderinin yüngül lociya-portikləri ilə zənginləşdirilmişdir. Bu üsul fasadın mənzərəli kompozisiyasının yaradılmasına səbəb olurdu. Aydın görsənən portiklərin sütunlarının klassik formaları, rizalitlərin korinf orderi, pəncərə haşiyələrinin incə profilləri, birinci mərtəbənin dərin, ikinci mərtəbənin isə yüngül yonulmamış daşları fonunda gözəl plastika kompozisiyasının təmtəraqlığını yaradır. Saray, Bakı şəraitində buna bənzər tikililər üçün nadir xüsusiyyətlərə — yan fasada bitişən, xüsusilə 1930-cu illərdə torpaq sahəsinin yerinə yetirilmiş yenidənqurulmasından sonra fasadların gözəl seyr edilməsi xüsusiyyətinə malikdir. Memar K. İ. Sençikov tərəfindən sarayın həcmi yenidən salınmış bağçanın kompozisiyasına daxil edilmiş və bunun sayəsində bütöv ansambl yaradılmışdır.
İnteryeri
Memar N.A. fon der Nonne ikinci mərtəbənin künc otaqlarından birində yerli memarlıq ənənələrinə özünəməxsus hörmət kimi şərqsayağı interyer yaratmışdır. Fon der Nonnedən sonra bir çox Bakı memarları tərəfindən bu ənənə qəbul edilmişdir. Əzizbəyovların evi, Musa Nağıyevin evi, Rılskiy qardaşlarının evi, Tağıyevin sarayı və başqa tarixi Bakı binalarında şərq üslublu zallar saxlanmışdır.
Debur sarayının ikinci mərtəbəsində baş fasad tərəfə yönələn, təntənəli qəbullar üçün nəzərdə tutulmuş iki ayrı zal vardır. Bina planının sağ və sol tərəfində olan uzun, düz dəhlizlər bütün otaqları anfilada sistemi ilə birləşdirirlər. Zallar böyükdür, köndələn divarlarda yan tərəflərdən sütunlarla bəzənib. Bu, memar Fon de Nonnenin sevimli üsullarındandır. Zalın quruluşuna ayrıca dayanan öçölçülü dairəvi sütunların daxil edilməsi dekorativ plastika ilə dolğun olan interyer məkanını xeyli dərəcədə zənginləşdirir. Sütun və zalın tilinə yaxın yerləşən yarımhəlqəvi divar oyuğu iri tağlı yumşaq və məhrəm bir atmosfer yaradır. N.A. fon der Nonne layihələndirdiyi yaşayış binalarının interyerində tez-tez belə memarlıq elementlərindən istifadə edirdi. Sütunun yanında güzgü haşiyəli buxarının olması da interyerdə tətbiq edilən yeni formadan xəbər verir.
Amblyopsis spelaeus
—  cinsinə aid heyvan növü.
UFC 16
UFC 16 — EA Sports tərəfindən hazırlanan və Microsoft Windows, PlayStation 3, PlayStation 4, Xbox 360, Xbox One, Android və iOS kimi platformalarda oynanıla bilən videooyun.
Göy atlı
240px|thumbnail|right|Mark Frans. Göy atlar qülləsi (1913) Göy atlı — XX əsrin əvvəllərində Almaniyada ekspressionizm (əsasən rəssamlar) nümayəndələrinin yaradıcılıq birliyi.
Birlik eyni adlı almanaxların müəllifidir.
= Tarixi = 1911-ci ildə Münhendə Vasili Kandinski və Mark Frans tərəfindən Göy atlı birliyi yaradılmışdır. Bu birliyin əsas məqsədi akademik rəssamlığın daşlaşmış ənənələrindən azad olmaq idi. Onlardan başqa "Göy atlı" birliyində həmçinin, Avqust Make, Marianna Verevkina, Aleksey Yavlenski və Paul Kleye kimi rəssamlar var idi. Bu incəsənət birliyinin işində həmçinin rəqqaslar və bəstəkarlar da iştirak edirdilər. Onları orta əsrlər və primitiv incənətə maraq birləşdirmişdi.
Avqust Make və Mark Frans hesab edirdilər ki, hər bir insan gerçəkliyinin incəsənət vasitəsilə birləşdirilən daxili və xarici qavrayışı vardır. Bu ideya nəzəri cəhətdən Kandinski tərəfindən irəli sürülmüşdü. Göy atlı adını biz Zindeldorfda bağda qəhvə stolunun arxasında oturduğumuz zaman fikirləşmişdik. Biz hər ikimiz göy rəngi sevirdik. Mark - atları, mən isə - atlıları. Beləliklə, ad belə şəkildə öz-özünə yaranmışdı.
= İştirakçıları =
Şimali Qafqaz çılpaqçası
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Morfoloji əlamətləri
Şimali Qafqaz çılpaqçasının gözləri kiçik, burnu kütdür. Rəngi tünddür, bədənində düzgün yerləşməmiş qonur xallar var. Bu xalları quyruq, bel və döş üzgəclərində də görmək olar. Bel üzgəcinin arxasında belində 4–6 iri xal var.
Yayılması
Xaçmaz rayonunun çaylarında və Samur çayında yayılmışdır. Azərbaycan hüdüdlarından kənarda Kuban, Kuma, Terek və Sulak çaylarında yayılmışdır.
Yaşayış yeri və həyat tərzi
Biologiyası öyrənilməmişdir. İti axımlı çaylara üstünlük verir, daşların arasında durur. Bulaqçı, gündəcə və xironomid sürfələri ilə qidalanır.
Çoxalması
Əldə olunan cüzi məlumata görə uzunluğu 71 mm-ə çatır. 45 mm və daha çox uzunluqda cinsi yetkinliyə çatır.
Euphorbia mangelsdorffii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Paradoks
Paradoks ( - qəribə, gözlənilməz) — ayrılıqda düz olan iki və ya daha çox fikrin bir araya gəldikdə ziddiyyət yaratmasıdır. Doğru zənn etdiyimiz fikir sonda səhv və ya əksinə də ola bilər.
"Bütün yunanlar yalançıdır" deyən yunan Epimenides tarixə məlum olan ilk paradoksun müəllifidir. Epimenidesin yunan olub bu fikri söyləməsi açıq-aşkar ziddiyyət yaradıb.
Bu elə mühakimədir ki, müəyyən hökmün həm həqiqi olmasını, həm də yalanlığını sübut edir. paradoks doğru olan ama insan beynin heç cürə doğru qəbul edə bilmədiyi bir anlayışdır.
Məntiqi paradoks
Məntiqi paradoks-bu bir ziddiyyətdir, hansı ki sonda məntiqi cəhətdən düz olan nəticəyə çıxardır və eyni anda bu bir müzakirədir, hansıki qarşılıqlı fərqlənən fikirlərlə bitir.
Paradoksun məntiqi səhvi hələ ki tapılmıyıb, çünki məntiq metodları hələ o qədər mükəmməl deyildi. Amma paralogizmin və sofizmin məntiqi səhvi tapılıb.
Məntiqi paradoksun iki növü var: aporiya və antinomiya
Aporiyaya xas olan xüsusiyyət ondadıki, onun hamının qəbul etdiyi bir fikrə zidd olan arqumenti var. Anitomiya isə bir birinə qarşılıqlı zidd olan, amma eyni tərzdə sübüt etmək mümkün olan, iki müzakirəyə malikdir.
Akademik Ziyad Səmədzadə (film, 2010)
Məzmun
Film Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin deputatı, iqtisad elmləri doktoru, professor, görkəmli iqtisadçı Ziyad Səmədzadənin həyatı və elmi fəaliyyətinə həsr olunmuşdur.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenarist: Yaqub Əlioğlu Rejissor: Miri Rzayev Operator: Adil Abbasov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 2010-cu ilin Azərbaycan filmləri 2010-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Yasuyuki Konno
(d. 25 yanvar 1983) — Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 87 oyun keçirib, 2 qol vurub.
Vilyam Barton
Vilyam Barton — amerikan botaniki, heraldikaçı. Çarls Tomsonla birlikdə ABŞ gerbinin dizayneri.
Həyatı
ABŞ Konqresi onu 1782-ci ildə "Böyük Amerika Milli Möhürü"nə təklif verməsi üçün seçmişdir. Beləliklə o, 13 pilləli piramidanın üstündə göz parıldayan və çevrəsinə latınca "Annuit Coeptis" ilə "Novus Ordo Seclorum"  yazılmış emblemi hazırlayaraq təhvil vermişdir.
Euphorbia mangorensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aspasmogaster tasmaniensis
(Aspasmogaster tasmaniensis) — cinsinə aid balıq növü.
I Presian xan
Presian xan — Bulqar xanı (836–852).
Həyatı
Presian xan övladsız, cavan yaşında ölən Malamir xanın qardaşı Zvinitsanın oğlu idi. Kiçik olduğu üçün dövləti kovxan İsbul idarə edirdi.
Bizansla münasibətlər
İmperator Feofilə qarşı 837-ci ildə Saloniki şəhərində üsyan başlamışdı. Xana kömək üçün müraciət edən imperator eyni zamanda gizli-gizli xanlıqdan əsir yunanları qaytarmağa başlamışdı. Buna qəzəblənən kovxan, hücuma keçərək Salonikinin özünü ələ keçirmişdi. Feofil serb knyazı Vlastimirin vassallığını tanıyaraq bulqarlar üçün yeni təhlükə mənbəyi yaratmağı planlaşdırırdı. 3 il çəkən Serb-Bulqar müharibələri imperatorun ölümü bitdi.
Son illəri
Presian 852-ci ildə vəfat etdi. Presian yazısı onun dövründə yazılmışdır.
Toponimlər
Antarktikada Livinqston adasında Presian təpəsi mövcuddur.
Cenevrə avtosalonu
Cenevrə avtosalonu avtomobil dünyasında ilin əsas hadisəsi sayılır. İlk dəfə 1905-ci ildə keçirilən Cenevrə avtosalonu dünyada ən böyüklərdən biri, Avropada isə yeganə avtomobil sərgisidir. Bura demək olar ki dünyanın bütün aparıcı avtomobil istehsalçıları gəlir və hər il İsveçrə avtosalonu avtomobil sənayesi tarixində əlamətdar hadisəyə çevrilir.
Ənənəyə görə, sərginin rəsmi açılışından əvvəlki iki gündə avtomobillər jurnalistlərə göstərilir. Daha geniş tamaşaçı kütləsi üçün isə avtosalon iki gün sonra açılır. İsveçrədə 2010-cu il 4 mart tarixində rəsmən açılacaq 80-ci Cenevrə avtosalonu milyonlarla avtomobil həvəskarının diqqət mərkəzindədir. Yubiley sərgisi ziyarətçiləri iqtisadi böhrandan əvvəlki bolluqla təəccübləndirəcək. Dünyanın aparıcı avtomobil istehsalçıları 100-dən artıq yeni model nümayiş etdirəcəklər. Yeni modellər Wolkswagen, Citroen, Opel, Peugeot, Nissan, Honda, Skoda və digər şirkətlərə aiddir.
Lagernıy adası
Lagernıy adası — Şimal Torpağı arxipelaqı qrupuna daxildir. İnzibati cəhətdən Krasnoyarsk diyarının Taymır Dolqan-Nenes rayonu ərazisində yerləşir.
Yerləşməsi
Kara dənizində, Komsomoles adasından 800 m şimal-qərbdə yerləşir. Adada yerləşən Blizkaya çayının mənsəbinə yaxın ərazidə qərarlaşır.
Təsviri
Ovalvari formaya malikdir. Uzunluğu 1,3 km, eni isə 1 km təşkil edir. Adanı Komsomoles adası ilə sayla birləşir. Şimalında 26 metr hündürlüyə malik qaya vardır.
Euphorbia jamesonii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Utopiya
Utopiya — yunan dilində real həyatda mövcud olmayan mükəmməl məkanı ifadə edən anlayış.
XVI (16-cı) əsrin ingilis filosofu Tomas Morun 1516-cı ildə yazdığı “Utopiya”adlı əsərində təsvir edilən cəmiyyəti quran adamın adından götürülmüşdür.
Tarixi
Janrın başlanğıcı hələ (daha) mükəmməl dövlətin yaradılmasına həsr edilmiş antik filosofların əməkləriylə qoyulmuşdu. Platonun "Dövləti" onlardan ən məlumdur (məşhurdur), hansında ki, o obraz və Spartanın oxşarlığı üzrə (görə) tikilmiş mükəmməl dövləti təsvir edir belə çatışmazlıqların yoxluğuyla, məxsuslar Spartaya, necə ümumi korrupsiya (Spartada rüşvətlər hətta çarlar və Eforlar götürürdü), qulların üsyanının daimi təhlükəsi (təhdidi), vətəndaşların daimi defisiti və s.
Janr yenidən İntibah dövrünə meydana çıxır ki, "Utopiyanı" yazmış Morun Tomasının adıyla bağlıdır (bağlanmışdır). Bundan sonra sosial-utopistlərin (xülyaçıların) aktiv iştirakıyla Utopiyanın janrının çiçəklənməsi başlandı. Daha sonra, sənaye inqilabının başlanğıcıyla, yaranmış sıranın (nizamın) tənqidçisi əvvəlcə həsr edilmiş antiutopiyanın janrında ayrı əsərlər meydana çıxmağa başladılar. Daha sonra Utopiyaların tənqidçisi həsr edilmiş antiutopiyanın janrında əsərlər çıxdı.
Aspasmogaster
—  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Su tısbağaları
Su tısbağaları — Asiya şirinsu tısbağaları fəsiləsinə aid tısbağa cinsi.
Onların canağları çox hamar olur.
Bura daxil növlər əsasən Yaponiya, Çin, Vyetnam, Yaxın Şərq, Cənubi Qafqaz, Türkmənistan, Cənubi Avropa və Şimali Afrika ərazilərində yayılmışdır.
Növləri
Cinsə 9 növ daxildir:
Serapis məbədi
"Serapis məbədi" - üzərində yer qabığının dəyişməsini əks etdirən izlərin həkk olunduğu müşahidə edilən İtaliyanın Neapol şəhərinin yaxınlığındakı kiçik Possuoli şəhərciyində yerləşən qədim sütunlar.
Serapis – Misir və Yunanıstan dini təsəvvürlərinin qarışıb birləşməsi nəticəsində yaranan Misir ellinizminin bir səcdəgahıdır. O, ölən və dirilən təbiəti təcəssüm etdirirdi.
Neapolitan körfəzi yaxınlığında yerləşən məşhur məbədin dağıntıları – üç hündür özül üzərində yerləşmiş möhkəm sütunlar indiyə kimi qalmışdır. Bəziləri bunun məbəd, bəziləri isə adi bir bazar olduğunu qeyd edir. Qədim zamanlarda bazarlar elə tikilirdi ki, onlar məbədə bənzəyirdi.
Müxtəlif illərdə çəkilmiş şəkillərdəki sütunlar bir-birindən kəskin surətdə fərqlənir. Bəzilərini su basmışdır, bəziləri isə suyun üzərindən yüksəlmişdir. Burada suyun səviyyəsinin dəyişməsi ancaq son illərdə deyil, əvvəllər də olmuşdur. Artıq min illərdir ki, Dünya okeanı səviyyəsinin yüksəlməsi ənənəsi davam etməkdədir. Deməli, məsələ, Dünya okeanında deyil, yer qabığının növbələşən yüksəlməsi və enməsi nəticəsində tikinti altında yerin titrəyişləridir.
Alimlər geoloji, arxeoloji və tarixi məlumatlar əsasında “Serapis məbədi”nin tarixini bərpa etmişlər. Onlara bu ərazidə yerin titrəyiş əyrisini qurmaq müyəssər olmuşdur. Bu əyri – sonralar yer qabığının titrəyişli hərəkətlərinin öyrənilməsi elminin əsasını təşkil etmişdir. Bu nəzəriyyəyə görə, yüksəlmə hökmən enmə ilə əvəz olunur: sanki bərk yer nəfəs alır.
Bésame Mucho
Bésame Mucho — Meksikalı qadın bəstəkar Konsuelo Velaskes tərəfindən 1940-ci ildə yazılmış mahnı. Azərbaycanca "Məni çox öp" mənasına gəlir.
Nazim Məmmədov (fizik)
Həyatı
Nazim Məmmədov noyabrın 5-i 1953-cü ildə Bakı şəhərində anadan olub. O, 1975-ci ildə Moskva Polad və Xəlitələr İnstitutunu yarımkeçiricilər və dielektriklər ixtisası üzrə bitirib. İnstitutu bitirdikdən sonra əsasən keçmiş SSRİ məkanında yerləşmiş, Fizika İnstitutu (Bakı), A.F. İoffe adına Fizika Texnika İnstitutu (Sankt-Peterburq) və SSRİ EA Sibir filialının Qeyri-üzvi Kimya İnstitutularında (Novosibirsk) işləyib. Nazim Məmmədov 1981-ci ildə namizədlik, 1990-cı ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə edib. O, 2013-cü ildə fizika elmi sahəsindəki nailiyyətlərinə görə AMEA-nın Fəxri Fərmanı ilə təltif olunub. 2014-cü il iyulun 1-də Nazim Məmmədov AMEA-nın müxbir üzvü seçilib. 2015-cil aprelin 30-da Nazim Məmmədov AMEA-nın Fizika-Riyaziyyat və Texnika Elmləri bölməsinin akademik katibi vəzifəsin icra edib. Mayın 2-si 2017-ci ildə o, Fizika-Riyaziyyat və Texnika Elmləri bölməsinin akademik katibi seçilib.
Bésame Mucho
Tarixi
Konsuelo Velaskesin yazdığına görə mahnını bəstələyərkən 25 yaşı olub və həmin vaxta kimi heçkimlə öpüşməyib.
Velázquez Besame Muchonu ispan bəstəkar Enrique Granados tərəfindən 1916-cı ildə yazılmış Goyescas operasının "Quejas, o la Maja y el Ruiseñor" (Şikayətlər və ya gənc qız ilə bülbül) ariyasından təsirlənib yazdığını da qeyd edir.
Nazim Məmmədov (fizik)
Əsas elmi nəticələri
1. Geniş məlum olan bir sıra optik-anizotrop materiallarda işıq fiqurlarının spektroskopiyasına yeni analitik yaxınlaşma inkişaf etdirilmiş və yoxlanılmışdır. Bu yaxınlaşma işıq dalğalarının mühitdə yayılmasının qrup və faza sürətlərinin nisbətini müəyyən etməyə imkan verir. İşıq dalğalarının birinci tərtib fəza dispersiyalı mühitdə sıfıra enməsi effekti qabaqcadan söylənilmiş və təcrübi nümayiş etdirilmişdir.
2.Koherent və qeyri-koherent spektroskopik ellipsometriya sahəsində bir sıra yeniüsullar işlənib sınaqdan keçirilmişdir. Bunların sırasında çoxlaylı strukturlarda əksolunmanı nəzərə alan üsul, əsas, minimal elliptiklik və Brüster bucaqları arasında parçalanma üzrə optik konstantların müəyyən edilməsi üsulu və nahamar səthlərin dispersiyasının və səpilmə halında əsl optik konstantların təyini üsulu qeyd olunmalıdır.
4. Müxtəlif metalların tioqallat halkogenidlərinin şüalanma emissiyasının xüsusiyyətlərindən istifadə edərək, işıq spektrinin bənövşəyi və yaşıl sahəsini əhatə edən diapazonda optik həyacanlanan və rəvan-dəyişən tezlikli unikal bərk cisimli lazerin yaradılmasının əsasları işlənmişdir.
5. Kristallik bərk cisimlər üçün qiqant foto- termo-deformasiya effektinə malik materiallar sinifi aşkar edilmiş, kiçik amplitudlu işiq impulsları ilə idarə olunan və işiq enerjisini nanometrdən bir neçə mikron məsafələrə qədər mexaniki xətti hərəkətə çevirən aktyuator işlənmişdir.
6. Fermi səviyyəsi yaxınlığında topoloji dolu hallara malik geniş məlum olan nümunə kimi götürülmüş bismut halkogenid yarımkeçiricilərində, qeyri-maqnit defekt və aşqarlar səpilməsindən topoloji qorunmuş hallar üçün xarakterik olan helikoidal spin teksturasına malik yüksəkdə duran dolmamış elektron hallarının mövcudluğu göstərilmişdir.
7. Bucaq ayırdetməsilə fotoemission spektroskopiyası (ARPES) vasitəsilə PbBi6Te10 topoloji izolyatorunun elektron zona quruluşu tədqiq olunmuşdur. ARPES eksperimenti iki Dirak konusunun olduğunu aşkarlamış və eksperimentin nəticələrinin hal sıxlığı funksional nəzəriyyəsi (DFT) hesablamaları ilə yaxşı uzlaşması göstərilmişdir.
8. Bək cisimlərdə, xətti dispersiyaya malik elektron hallarının təkcə konuslar (Dirakkonusu) deyil, həm də piramidalar və müstəvilər yaratdığı göstərilmişdir.
9. Göstərilmişdir ki, iki ölçülü eksiton spektrinə malik və eksitonunun əlaqə enerjisi maksimal yüksəktezlikli uzununa optik fononun enerjisindən boyük olan yarımkeçiricilərdə, eksitonun enerjisinin 4-qat azaldılmış qiyməti fononun enerjisindən kiçik olduğu halında, elektron və deşik arasındakı dinamik ekranlaşdırılma yüksəktezlikli optik deyil, statik olaraq qalır.
10. Spektroskopik ellipsomeriya ilə bir sıra kvazi-ikiölçülü kristalların bərpa olunmuş dielektrik funksiyasının tenzor komponentlərinin zonalararası keçidləri üçün və keçidlərin matris elementlərinin dalğa vektorundan asılılığını nəzərə alaraq hesablanmış zona spektri çərçivəsində alınmış kritik nöqtlərin analizi əsasında optik keçidlərin tam identifikasiyası aparılmış və elektron hallarının spektrindəki uyğunsuzluq faza keçidlərinin kritik nöqtələrə təsirinin selektiv xarakteri müəyyən olunmuşdur.
N.Məmmədovun elmi karyerasının mərhələləri
Birinci mərhələ 1975-ci ildə Moskva Polad və Xəlitələr İnstitutunu yarımkeçiricilər və dielektriklər ixtisası üzrə bitirdiyi dövrdən başlayaraq, 1990-cı ildə “TlMeX2 tip aşağıölçülü yarımkeçiricilərdə elektron spektrləri və Tl-Me qarşılıqlı təsiri” movzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edən dövrdən - keçmiş SSRİ məkanında yerləşmiş, Fizika İnstitutunda (Bakı), A.F. İoffe adına Fizika Texnika İnstitutunda (Sankt-Peterburq) və SSRİ EA Sibir filialının Qeyri-üzvi Kimya İnstitutunda (Novosibirsk) işlədiyi dövrləri əhatə edir. Bu mərhələdə N.T. Məmmədov tərəfindən yerinə yetirilən tədqiqatların pioner xarakteri onda ifadə olunur ki, o, keçmiş SSRİ-də ilk dəfə, təcrübi və nəzəri olaraq işıq şüalanmasına bərk cismin elektron sisteminin dielektrik cavabının öyrənilməsinə spektroellipsometrik yanaşmanı tətbiq etmişdir. Onun tərəfindən alınan parlaq nəticələr artıq klassika hesab olunur, spektroellipsometriya isə yüksək dünya reytinqli universitetlərin baza və icbari metodikaları sırasına daxil edilir. Bu cür fundamental metodikalar sırasına həmçinin, Nüvə Maqnit Rezonansı (NMR) daxildir. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, aşağıölçülü bərk cismin nüvə altsisteminin radiotezlikli şüalanmaya reaksiyası elmi fəaliyyətinin birinci mərhələsində N.T. Məmmədovun pioner tədqiqatların digər bir sahəsi idi.Onun tərəfindən nüvə spinlərinin mübadilə qarşılıqlı təsirinə və kvadrupol effektlərə aid NMR spektrlərində alınmış nəticələr, həqiqətən, aşağıölçülü yarımkeçiricilərin fiziki xassələrinin anlaşılmasına yeni bir səhifə açdı və sonralar xarici tədqiqatçıların işlərində özünün parlaq təsdiqini tapdı. N.T.Məmmədovun adı çəkilən işləri 1980-ci ildə onun namizədlik dissertasiyası müdafiəsindən sonra məşhurluq qazandı. O, P.N. Lebedev adına Fizika institutunda (Moskva) Optika və Lüminessensiya üzrə problem komitısinin heyətinə daxil edildi. 1990-ci ilə qədər o, proqram komitəsi üzvü kimi çoxlu sayda Ümumittifaq konfransların işini istiqamətləndirirdi.
N.T.Məmmədovun elmi karyerasının ikinci mərhələsi Yaponiya ilə bağlıdır. Onun bu dövrdə xaricdə xüsusən, Yaponiyadakı elmi fəaliyyəti diqqəti xüsusi cəlb edir. Belə ki, o ,1994-cü ildə, Naqaoka Texnoloji Universitetinə professor kimi dəvət almış, 1997-ci ildə isə Yapon Elmi İrəlilətmə Cəmiyyətinin (Japan Society for the Promotion of Science) professor qrantına layiq görülmüşdür. O, 1998-ci ildə Osaka Universitetinin Fizika və Elektronika fakültəsində professor vəzifəsində çalışıb və 2005-ci ilə qədər orada dərs deyib. 2005-ci ilin yanvarında Nazim Məmmədov Fizika İnstitutunda (Bakı) Azərbaycan-Yaponiya birgə layihəsi əsasında yeni Ellipsometriya laboratoriyasi təşkil etmiş və onun rəhbəri olmuşdur.
N.Məmmədovun elmi fəaliyyətinin ikinci mərhələsi olduqca parlaq elmi nailiyyətlərlə zəngindir və ona dünya şöhrəti qazandırıb.
Anarxizm
thumb|Anarxizmin rəmzi
Nazim Məmmədov (fizik)
Əsas elmi əsərləri
1. N. Mamedov et al. "Angle-Resolved Photoemission and Band-Structure Results for Linear Chain TlGaTe2", Physical Review B, Vol. 64, pp. 045210/1-5, 2001.
Anarxizm
Anarxizm ( –hakimiyyətsizlik) könüllü qurumlara əsaslanan özünü idarə edən cəmiyyətləri müdafiə edən siyasi fəlsəfədir. Bunlar əsasən dövlətsiz cəmiyyətlər olaraq təsvir olunur, lakin bəzi müəlliflərə görə bu qurumlar iyerarxiya olmayan azad birliklərdir. Anarxizm dövlətin arzu olunmaz, lazımsız və zərərli olduğu düşüncəsini əsas götürür. Anarxizm əsas xüsusiyyətlərini özünü dövlətə münasibətdə göstərir. Bu cərəyana özlərini aid edən insanlar üçün dövlət şər mənbəyidir (zülm, müharibələr, repressiyalar, sosial parazitizm) və sosial münasibətlərin radikal şəkildə mükəmməlləşdirilməsinin yolu dövlətin dağıdılmasından və ləğvindən keçir. Anarxistlər siyasi mübarizə vasitəsi olan partiya, təşkilatlar və s. qurumlara neqativ münasibət bəsləyirlər. Anarxistlər "birbaşa təsir" taktikasına, yəni vətəndaşların dövlət hakimiyyətinə qarşı yönəlmiş birbaşa kütləvi aksiyalarına, həmçinin "ölümlə təbliğat"a – terrorçuluğa çox ciddi əhəmiyyət verirlər.İndividualist anarxizmə görə, anarxizm siyasi mübarizə səviyyəsinə yüksəlmiş fərdi qiyamdır.
Nazim Məmmədov (fizik)
Əsas elmi əsərləri
2. N. Mamedov et al. "Numerical and Experimental Approbation of Extended Application of Light Figures", American Journal of Applied Physics, Vol. 91, pp. 4110-4113, 2002.
Anarxizm
Anarxizmə onun cəmiyyətə təsirini və yayılmasını məhdudlaşdıran bəzi çatışmazlıqlar xasdır; bunlar mövcud ictimai institutlara və dövlətə alternativlər haqqında qeyri-müəyyən və utopik baxışlar, eyni zamanda, həddən artıq fərdiyyətçilik, nizamsızlıq, təşkilati zəifliklərdir. Lakin müasir cəmiyyətdə siyasi və sosial strukturların özündə belə hər zaman anarxik proqram və fəaliyyətləri qəbul edəcək və onlara meyillilik yaradacaq səbəblər və şərtlər mövcuddur; belə ki, həddən artıq bürokratizm bir çox hallarda dövlət əleyhinə əhval-ruhiyyənin geniş yayılmasına səbəb olur. Sosial və siyasi bərabərsizliyin mövcudluğu isə mülkiyyətin yenidən bölüşdürülməsi istəyinin güclənməsinə səbəb olur. İctimai davranışın sərtliyi və cəmiyyətdəki mühafizəkarlıq bir çox insanlar, xüsusilə də gənclər arasında kortəbii etirazlara səbəb olur və fərdi azadlıqlar uğrunda anarxist mübarizə meylini gücləndirir.Anarxizmin əsas ideyası, iyerarxik bir qurumun - dövlət, din, patriarxat quruluş ya da iqtisadi elitalar - lazımsız olmaqdan əlavə daxili olaraq insanın bacarığının maksimallaşdırılmasına bir maneə olduğu fikridir. Anarxistlər ümumiyyətlə insanların özlərini yaradıcılıq, birgə iş və qarşılıqlı hörmət təməllərində idarə edə bilmə bacarığına sahib olduqlarına inanırlar. Gücün daxili olaraq zərər verici olduğuna və iqtidardakıların qaçınılmaz olaraq öz mənfəətləri ilə maraqlandıqlarına və özlərini seçənlərin yaxşılığından çox öz güclərini artırmağı hədəflədiklərinə inanırlar. Anarxistlər ümumiyyətlə əxlaqın fərdi bir məsələ olduğuna və ABŞ konstitusiyası kimi sekulyar qanunlar, ya da dini bir nüfuz tərəfindən diktə edilmiş qanunlar olmasından çox, digər fərdlər və cəmiyyətin yaxşılığı üçün sahib olduqları marağa söykənməsi lazım olduğuna inanırlar. Anarxist fəlsəfələrin çoxunda hər fərdin öz davranışlarından məsul olduğu ifadə edilir. Patriarxal idarə şəklinə əsaslanan idarəçilər, insanları özləri üçün düşünmək və davranmaqdan çəkindirərək, elita zümrənin onların yerinə qərar verdiyi və ehtiyaclarını qarşıladığı bir sistemi diktə edir; bu da insanlığını itirmiş bir sürünü yaradır. Hakimiyyət özünü haqsız yerə, ən fundamental fərdi əxlaqi qərarların alınmasında belə ən son hakim olaraq qəbul edəndə, məsələn nə üçün öldürülə biləcəyi, ya da nə üçün ölməyə dəyər olduğu kimi mövzularda (məcburi əsgərlik və abortda olduğu kimi), insan azadlığı ölçülməz şəkildə məhdudlaşdırılmış olur.
Nazim Məmmədov (fizik)
Əsas elmi əsərləri
3. N. Mamedov et al." Ellipsometric Studies at and below Energy Gap on Polycrystalline Calcium and Strontium Thiogallates", Physica Status Solidi A, Vol. 198, pp. 478-486, 2003.
Anarxizm
Anarxistlər çox fərqli təzyiq növləri arasındakı əlaqələrin fərqindədirlər (seksizm, irqçilik, heteroseksizm, sinifçilik və milliyyətçi şovinizm kimi) və bu səbəblə də digərlərinin davam etdiyi bir mühitdə ancaq birinə qarşı mübarizədə sıxlaşmanın faydasızlığının da fərqindədirlər. Anarxistlər dünyanı dəyişdirmək üçün istifadə edilən vasitələrin, bacarılması arzulanan nəticələrə uyğun olması lazım olduğuna inanırlar. Anarxistlər rəsmi təşkilatların varlığının lazımlılığı və hələ də mövcud olan dağıdıcı qurumların ancaq şiddət hərəkətləri ilə məhv edilə biləcəyi kimi mövzularda fərqli fikirlərə sahib olmaqla birlikdə, çoxu yalnız mövcud sistemi yıxmağın bir məqsəd olmadığı, yerinə qurulması hədəflənən daha insani və ağıllı yeni bir sistemin yaradılmasının da əhəmiyyətli olduğuna inanırlar.
Ümumdünya Mülki Müdafiə Günü
Bu gün Beynəlxalq Mülki Müdafiə Təşkilatının qərarı ilə elan olunub və hər il bütün qitələrdə kütləvi humanitar tədbir kimi qeyd edilir. Azərbaycan bu nüfuzlu beynəlxalq təşkilatın tərkibinə 1993-cü ildə daxil olub. Beynəlxalq Mülki Müdafiə Günü hər il konkret bir problemə həsr edilir. Əhalinin mühafizəsini təşkil etmək, fövqəladə hallardan mühafizə sahəsində əhalinin hazırlığını təmin etmək mülki müdafiə orqanları qarşısında bir nömrəli vəzifə kimi durur.
Nazim Məmmədov (fizik)
Əsas elmi əsərləri
4. N. Mamedov et al. "1D-TlInSe2:Band Structure, Dielectric Function, and Nanorods", Japan Journal of Applied Physics, Vol. 44, pp. 2873-2881, 2005.
Anarxizm
Etimologiya
Bir çox müasir antropoloqlar ibtidai-icma quruluşu dövründə anarxizm olduğunu düşünürlər. Alberta Universitetində professor olan Harold Barclay bu anarxist dövrün min illər boyu davam etdiyini deyir. Feodal münasibətlərinin yarandığı dövrlərdə Çində Taoizm fəlsəfəsinin bir cərəyanı olaraq proto-anarxizm də görünür. Xüsusilə "Tao Te Çinq" əsərində ilkin təsirlər hiss olunur. Eramızdan əvvəl 300-cü illər Çinli filosof Bao Çinqyan imperatorların olmaması lazım olduğunu yazırdı. Qərbdə isə antik yunan fəlsəfəsinin nümayəndələri olan və eyni zamanda Stosizmin banisi Zeno və Kirenaik məktəbin banisi Aristip tərəfindən təbliğ olunurdu. Anarxiya sözünə bildiyimiz mənada ilk dəfə eramızdan əvvəl 476-cı ildə antik yunan dramaturqu Esxilin "Fiv əleyhinə yeddi sərkərdə" faciəsində rast gəlinir. Platon və Aristotel isə çox vaxt anarxiya ilə demokratiyanı bir tuturdular.
Nazim Məmmədov (fizik)
Əsas elmi əsərləri
5. N. Mamedov et al. "New Developments in Experimental and Analytical Aspects of Light Figure Spectroscopy", Japan Journal of Applied Physics, Vol. 44, pp.754-760, 2005.
Anarxizm
Tarixi inkişafı
Orta əsrlərin və yeni dövrün utopik əsərlərinin çoxu anarxist təfəkkürlə yaradılmışdır. Lakin bu təfəkkürlər bildiyimiz indiki anarxizm tipli deyildi. Bu düşüncələr daha çox dini məna daşıyırdı və əsasən də bu düşüncəli insanlar dini sektalarda toplaşırdı. Məşhur "Qarqantua və Pantaqruel" əsəri anarxist təfəkkürdə yazılmış əsərlərdən sayılır. Həmçinin hindu dövrü Amerikası da anarxiya hesab edilirdi. Anarxizm bildiyimiz mənada geniş şəkildə yalnız Paris inqilabından sonra istifadə edilməyə başladı.
Anarxizm nə deyil?
Anarxiyanın nə olduğunu göstərməkdən əlavə anarxiyanın nə olmadığını göstərmək də lazımdır. Anarxiya kommunizm deyil. Anarxizm Marksist ideyalarla bir çox ortaq dəyəri daşısa da Marksist-Leninist düşüncədəki qruplar, anarxistlərin anti-avtoritar və fərdlərə maksimum azadlıq istəyən ideallarını tamamilə pozan partiya və proletariat diktaturası anlayışına ənənəvi olaraq əhəmiyyət verirlər. Ukrayna anarxistlərindən olan Nestor Maxno sürgündə yayımladığı "Delo truda" əsərində ixtisarla yazırdı: "Kalinin keçən Rusiya Kommunist Partiyası 14-cü qurultayında Zinovyevin Buxarin və Ustrialovla eyni düşünmədiyini və tez-tez bərabərlik sözünü dediyini, bütün fəlsəfənin bərabərlik ideyası ətrafında qurulduğunu dediyinə görə əsəbləşdi və əlavə etdi: Kəndlilərlə fəhlələrin bərabərliyindən bəhs etmək olmaz, bu proletariat diktaturası məntiqi ilə əksdir. Kommunist olan və olmayan fəhlələrin bərabərliyindən də danıshmaq olmaz. Çünki birincilər iki dəfə yüksək maaş alır. Kommunistler arası bərabərlikdən də danışmayaq, fərqli vəzifələrdəkilər fərqli mövqe və fərqli maddi veziyyətə sahibdir.
Nazim Məmmədov (fizik)
Əsas elmi əsərləri
6. N. Mamedov et al."Spectroscopic Phase Modulated Ellipsometry in Application to Some Novel Single and Polycrystalline Ternary Compounds", Physica Status Solidi A, Vol. 203, pp. 2873-2881, 2006.
Anarxizm
Anarxizm nə deyil?
Çox uzun olmayan bir zaman öncə Bolşeviklər başqa dilde danışırdılar. Bu siyasi cinayətləri bərabərlik bayrağı altında və SSRİ adını verdikləri çarlıq uğrunda edirlər. Bütün bunlara Bolşevik tanrılarının qana susamışlığından basqa cür ad vermək olmaz" Anarxizm libertarianlıq da deyil. Libertarianlar anarxistlərə çox oxşayırlar. Hər iki düşüncəli insanlar fərdi azadlıq və dövlətin məhvini düşünən insanlardır. Libertarianlar isə fərdi azadlığa daha çox önəm verirlər. Bir çox libertarian həm də anarxo-kapitalistdir. Libertarianlar yeri gələndə dövlətçi olurlar. Bu düşüncədəki libertarianlar üçün dövlət sadəcə polis rolunu oynamalı və təhlükəsizliyi qorumalıdır. Belə libertarianlara minarxist deyilir. Yəni dövlətin minimum gücə endirilməsi. Libertarianlıqda kapitalizm bir iqtisadi sistem olaraq görülsə də, anarxiyada bu yoxdur. Anarxizm liberalizm deyil. Liberalizmin bir çox azadlıq dəyərini rəhbər tutması anarxiya ilə qarışdırıla bilir. Liberalizm dövlətdə bəzi reformların (səs vermək, toplaşma azadlığı və s.) olmasını, anarxizm isə bütün çökmüş qurumların yenilənməsini və dövlət müdaxiləsinin heç bir formasını daşımayan birbaşa hərəkət yolu ilə daha insani bir sistemin yaradılmasının lazımlı olduğunu müdafiə edir, yəni dövlətin məhvini. Anarxistlər dövlətdə çevriliş üçün hiyerarxiyanın ləğv edilməsi lazım olduğunu desələr də, liberallar buna elə də önəm vermir. Anarxistlər dövlətdə haqsızlıq baş alıb gedərsə bunun çarəsini vəzifədəki adamları dəyişmək deyil, qurumu birbaşa ləğv etməkdə görürlər. Bəzi anarxistlər, kiçik və lokal inkişafların belə qiymətli olduğu düşüncəsi ilə səs versələr və kütləvi mitinqlərdə iştirak etsələr də, bunların keçid pillələri olduğunun, inqilaba çatmaq üçün əvvəlcə bu pillələri addımlamağın lazımi olduğunu düşünür. Anarxizm nihilizm də deyil. Nihilizm anarxizmin ekstremal versiyası olub, zor gücü tətbiq etmə, dağıdıcılıq və "hamı özü üçün" ideyalarını daşıyır. Anarxizm tam olaraq nihilizm də olmadığı kimi dövlət və dövlətçi qüvvələr tərəfindən çox vaxt anarxizmin özü kimi qələmə verilir. Təbii ki, anarxiyanın xaos ilə eyni mənaya gəlmədiyini uyduranlar da hakimiyyət olmasa cəmiyyətin məhv olacağını düşünən insanlardır. Anarxistlər təsirli, mütəşəkkil və ədalətli bir cəmiyyətin hiyerarxik olmayan, mərkəzdən idarə edilməyən və iştirakçı təməllər üzərində müvəffəqiyyətli ola biləcəyini müdafiə edir. Anarxizm demokratiya deyil. Demokratiya hər bir fərdin cəmiyyəti idarəetməsində söz sahibi olmasına deyilir. Lakin bu "idarəetmə" sadəcə illüziya olmaqda qalır. Çünki səs çoxluğu sistemi ilə tutaq ki, 49% adamın dediyi yox 51% adamın dediyi qəbul edilir və azlıq da çoxluğun qəbul etdiyi qanuna tabe olmağa məcbur olur. Anarxizmdə isə belə bir haqsızlıq yoxdur. Kollektivist anarxizmdə kommunalar ortaq olaraq qanun qəbul etsə də, individual anarxizmə görə "eqoistlər birliyi" adlanan kommunaya bənzər qurumlar qərarları hər fərdin özünün seçdiyi formada təkcə özünə aid alır.
Nazim Məmmədov (fizik)
Əsas elmi əsərləri
7. N. Mamedov et al."Temperature-Dependent and Pump-Probe Ellipsometric Studies of TlInSe2", Thin Solid Films, Vol. 517, pp. 1434-1438, 2008.
Anarxizm
Anarxizmin qolları və nümayəndələri
İndividualist anarxizm - Alman filosof Maks Ştirner tərəfindən qurulmuşdur. Maks Ştirner Hegel məktəbinin yetirməsi idi. Lakin o Hegelin davamçıları olan Karl Marks və Fridrix Engelsdən ayrılmışdır. Marks kommunizmin, Ştirner isə individual anarxizmin əsasını qoymuşdur. Marks və Ştirnerin arasını yumşatmaq üçün Engels Marks’a Ştirneri "Azad olmuşlar içində ən müstəqili, ən bacarıqlısı və ən çalışqanı" olaraq göstərir. İndividualist anarxiya fərdin kütlədən daha önəmli olduğunu əsas tutan fəlsəfi cərəyandır. Emil Armand, Henri Toro kimi şəxslər tanınmış individualistlərdir. Anarxo-kapitalizm - Şəxsi mülkiyyətin dövlət nəzarəti olmadan idarəsinə, iqtisadiyyatın siyasətlə yox qanunla idarə olunmasının tərəfdarı olan anarxist düşüncəsidir. Herbert Spenser ən tanınmış anarxo-kapitalistlərdəndir. Kollektiv və Kommunist anarxizm - Fərqli anarxiya ideyalarıdır. Birinci cərəyan inqilabın başlanğıcını şəxsi mülkiyyətin ləğvində, ikinci cərəyan isə pulun ləğvində görür. Ən çox anarxist kollektivist anarxistdir. Bu cərəyanın və ümumiyyətlə anarxizmin ən böyük nümayəndəsi Mixail Bakunindir. Anarxo-nasizm - "Milli dövlət" anlayışını rədd edən bu cərəyan Böyük Britaniyada yaranmışdır. Troy Southgate tərəfindən yaranan bu cərəyanın əsas hədəfi millətlərin bir-birindən aralı, dövlətsiz şəkildə qəbilə halında yaşamasıdır. 1998-ci ildə Milli İnqilabi Fraksiya adını verdiyi qurumla Böyük Britaniya dövlətçiliyinə son vermək istəsə də 2003-cü ildə fraksiyanı dağıtmışdı. Anarxo-feminizm - Feminizm ilə anarxizmin ideallarını birləşdirir. Anarxo-feministler qadının sərbəstləşməsi və patriaxatın rolu üzərində klassik anarxistlərdən daha çox dayanırlar. Hər anarxo-feminist qadın olmur. Və bunlar kimi daha çox qol.
Nazim Məmmədov (fizik)
Əsas elmi əsərləri
8. N. Mamedov et al."Unoccupied Topological States on Vismuth Chalcogenides", Physical Review B, Vol. 86, pp. 205403/1-6, 2012.
Anarxizm
Anarxiya və din
Anarxizm ilk olaraq Katolik kilsəsinə etiraz olaraq dini inkar edirdi çünki dövlətin bir nömrəli dəstəkçisi idi. Elə 1800-cü illərdə anarxistlərin şüarı - Ni Dieu ni maître! - Nə Allah nə də ağa! yarandı. Özünə anarxist deyən ilk insan olan Pyer Prodoun da "Allah pisdir" cümləsini yazmışdı. Emma Qoldman açıq şəkildə anarxizmin dinə müharibə elan etdiyindən yazırdı çünki anarxizm insanın hər cür buxovdan azad olmasını nəzərdə tutan ideologiyadır. Din də bu buxovlardan biridir. Bütün bunlara baxmayaraq buddist-anarxistlər, xristian-anarxistlər, iudaist-anarxistlər və müsəlman-anarxistlər də mövcuddur. İslamda ilk anarxizm izləri "Xaricilik" cərəyanında görünür. Onlar yüksək xəlifəlik və imamlıq vəzifəsinə İslam ehkamını bilən hər bir mömin müsəlmanın, hətta zəncinin seçilə biləcəyini deyirdi.
Euphorbia kamponii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nazim Məmmədov (fizik)
Əsas elmi əsərləri
9. N. Mamedov et al. "Observation of two peculiar types of electronic dispersive structures in thallium selenide studied by angle-resolved photoemission spectroscopy", Journal of the Physical Society of Japan (letters), Vol. 83(5), pp. 053707/1-4, 2014.
10. N. Mamedov et al. "Band gap exciton in ferroelectric TlInS2: Dimensionality and Screening", Physica Status Solidi B, Vol. 252, pp. 1248-1253, 2015.
Təltif və mükafatlar
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) Fizika İnstitutunun direktoru, fizika-riyaziyyat elmləri doktoru Nazim Məmmədov AMEA-nın Fəxri Fərmanı ilə təltif edilib.
Elmi-təşkilati fəaliyyəti
AMEA-nın Rəyasət Heyətinin üzvü, AMEA-nın Fizika-Riyaziyyat və Texnika Elmləri Bölməsinin akademik – katibi v.i.e., Fizika İnstitutunun direktoru kimi fəaliyyət göstərir.Kanadanın "MAYFEB Journal of Physics" (http://mayfeb.com/OJS/index.php/ about/editorialTeam) və Azərbaycan Fizika jurnallarının redaktoru, həmçinin geniş tanınmış Beynəlxalq “Japanese Journal of Applied Physics” (JJAP) jurnalının iki buraxılışının (Vol. 47, No 10, 2008 və Vol. 50, No. 5, 2011) dəvət olunmuş redaktorudur. Üç Beynəlxalq konfransın sədri olmuşdur: 2007-ci ildə “Yüksək Texnologiyalarda Materiallar və İnformasiya Elmləri” (Materials and Information Sciences in High Technologies, MISHT-2007), 2009-cu ildə “Üçqat və çoxqat Materiallar üzrə 17-ci Beynəlxalq konfrans” (17th International Conference on Ternary and Multinary Compounds,ICTMC-17), 2016-cı ildə "Kvant informatikası üzrə Asiya-Sakit Okean hövzələri ölkələrinin 14-cü Beynəlxalq konfransı" (14th Asia-Pacific Conference and Workshop on Quantum Information Science, APCWQIS-2016 ). Hal-hazırda, ICTMC-in, APCWQIS -in və 14-cü Dielektrikler Fizikasi uzrə Beynəlxalq konfransın (14th International Conference on Physics of Dielectrics, http://dielectrics.herzen.spb.ru/?page_id=34&lang=en) Beynəlxalq Məsləhət Komitələrinin və Nüvə Elektroniksı və Hesablamaları üzrə 26-cı Beynəlxalq Simpoziumun (26th International Simposium on Nuclear Electronics and Computing, NEC 2017, https://indico.jinr.ru/internalPage.py?pageId=3&confId=151) Proqram Komitəsinin üzvüdür. AMEA Məruzələri jurnalının və AMEA xəbərləri məcmuəsinin redaksiya heyətinin üzvü, AMEA xəbərləri jurnalının fizika-texnika və riyaziyyat seriyasının redaktorudur.
Meksika məxluqu
Meksika məxluqu - 2007-ci ildə Meksikada bir fermerin qarşılaşarkən qorxduğu üçün suda boğduğu, sifəti insana, bədəni kərtənkələyə bənzəyən, Meksika və Kanadada uzun müddət laboratoriya analizlərində DNT-sı aşkarlana bilməyən qəribə məxluq.
İspan alimi Hose Antonio bu məxluqun DNT-sini öyrənə bilib. Onun hüceyrələrində nukleosit tapılıb. Alimə görə, bu, elmə məlum olmayan heyvan deyil, 99,99 faiz başqa planetlərdən gəlmiş bir canlıdır.
İspan alim bu yadplanetlinin göz və qulaq quruluşunu öyrənib. Məlum olub ki, onun insanla müqayisədə müdhiş duyma qabiliyyəti var.
Bu canlı ilə qarşılaşan meksikalı fermer keçirdiyi həyəcanın təsiri ilə onu bir neçə saat suyun altında saxlayıb. Həmin varlıq bir neçə saat suda yaşadıqdan sonra ölüb. Normal halda isə yer üzündə quruda yaşayan heç bir canlı bu qədər suda sağ qala bilmir.
Digər qəribə olay budur ki, bu məxluqu öldürən meksikalı fermer bir müddət sonra qəribə şəraitdə ölüb. Onun öz avtomobilində yanmış bədəni tapılıb. Məlum olub ki, avtomobil metalı əridəcək qədər istiliyin təsirinə məruz qalıb.
Presian yazısı
Presian yazısı — Yunanıstanın Filippi antik şəhərində tapılmış, I Presian xan tərəfindən qoydurulan abidə.
Euphorbia kaokoensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Presian yazısı
Hadisələr
İmperator Feofilə qarşı 837-ci ildə Saloniki şəhərində üsyan başlamışdı. Xana kömək üçün müraciət edən imperator eyni zamanda gizli-gizli xanlıqdan əsir yunanları qaytarmağa başlamışdı. Buna qəzəblənən kovxan, hücuma keçərək Salonikinin özünü ələ keçirmişdi. Presian yazısı bu dövrdə xan tərəfindən qoydurulmuşdur.
Mətni
Orijinal mətn: Το]ν πολων Βου(λ)γα- ρον [ο] εκ θεου αρχον ο Π- ερσιανος απεστιλεν Ι[σ]βουλον τον καυχανον δοσας αθτον φοσα- τα κ(ε) τοω ητξιργου βοιλ- αν κ(ε) τον κανα βοιλα κολοβρον κ(ε) ο καυχανοσ επι τουσ Σμολεανους ο- ν......Η [τησ] την αληθηναν γ- υρευη, ο θ(εος) θεορι.κ(ε), η τησ ψ- ευδετε, ο θ(εος) θεορι. Τουσ Χριστηανους οι βουλγαρι- σ πολα αγαθα επυισα[ν] κ(ε) οι Χριστηανοι ελησμον- ησαν, αλλα ο θ(εο)ς θεορι. Tərcümə: "Bir çox bulqarların hökmdarı, Tanrı tərəfindən qoyulmuş Presian, kovxan İsbula ordular verərək, içirqu-boyul və xanboyul kolobronu Smolyanlara qarşı göndərdi...Əgər kimsə gerçəyi axtarırsa Tanrı baxır. Əgər kimsə yalan deyirsə, Tanrı baxır. Bulqarlar xristianlara çox yaxşılıqlar etdilər və xristianlar unutdu, amma Tanrı baxır...'"
Çexiyada təhsil
Çexiyada təhsil
Ali təhsil
Çexiyada 26 dövlət, 30 özəl ali məktəb vardır. Ali məktəblər universitet, institut və akademiya adlanırlar. Ancaq elmlər namizədi və doktorları hazırlayan alim məktəblər universitet adlana bilərlər. Ədəbiyyat, incəsənət və mədəniyyət sahəsin kadr hazırlayan ali məktəblər akademiya adlanırlar.
Dövlət ali məktəblərinin qədim tarixi vardır və təhsil ödənişsizdir. Təhsil 3 il (bakalavatura) və əlavə 2 ildir (magistratura).
Özəl ali məkətəblərin yaranma tarixi yenidir və təhsil ödənişlidir. Orada ancaq bakalavrlar (təhsil 3 ildir) hazırlanır.
Əsas ali məktəbləri bunlardır:
Takeşi Okada
(d. 25 avqust 1956) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 24 oyun keçirib, 1 qol vurub.
Exocoetus volitans
—  cinsinə aid balıq növü.
Kahı
(Lactuca sativa) – cinsinə aid bitki növü.
Kalsium mineralı ilə A və C vitaminləri baxımından zəngin bir tərəvəzdir. Ayrıca kahıda B, D, E vitaminləri və dəmir, natrium, mis, yod, fosfor və sink mineralları da var.
Faydaları
Sinirləri yatırar. Təzyiqi salar. Sakitləşdirici təsiri ilə yuxusuzluq çəkənlər üçün faydalıdır. Aybaşı halını nizamlar və ağrısını yüngülləşdirər. İştah açar və həzmi asanlaşdırar. Sidik sökdürücüdür. Qəbizliyi aradan qaldırar. Bədəndəki zərərli maddələrin uzaqlaşdırılmasına köməkçi olar. Qaraciyər çatmazlığı ilə sarılığa qarşı təsirlidir. Basil şikayətlərini azaldar. Sinəsi yumşaldar və öskürəyi kəsər. Bəlğəmi sökər. Həddindən artıq cinsi istəyi azaldar. Ana südünü artırar. Sümük əriməsi və romatizmdə faydalıdır. Qan şəkərini salıcı təsiri ilə şəkər xəstələri üçün faydalıdır. Xüsusilə inkişaf çağındakı uşaqların inkişafını dəstəklər. Xəstələrin yaxşılaşmasını sürətləndirər. Dərini gücləndirər və gözəlləşdirər.