cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İ. P. Pavlovun 1881 və 1887-ci illərdə yaşadığı bina
Tarixi
1949-cü ildə İvan Petroviç Pavlovun yüz illiyi məqsədi ilə binanın fasadında memorial lövhə yerləşdirilmişdir: «1881 və 1887-ci illərdə binada dahi rus fizioloqu İvan Petroviç Pavlov yaşamışdır — Bizim yurdun vəhənpərvəri, müasir materialist fizilogiyasının banisi». 30 avqust 1960-cı ildə RSFSR Nazirlər Sovetinin qərarı ilə dövlət tərəfindən qorunmasına qərar verilmişdir. 1971-ci ildə binanın fasadında olan memorial abidə yenisi ilə əvəzlənmişdir. Hazırda binada uşaq mağazası yerləşir.
Arxitektura
Bina bir mərtəbəyə sahibdir. Kərpiçdən inşa edilmişdir. Geniş dam sahəsinə sahibdir. Fasadı Bolşoy Sadovnaya küçəsinə açılır. Əsas fasadı dekor elemenləri ilə zəngindir. Mərkəzi hissədə beş pəncərə vardır. Əsas giriş binanın solunda qərarlaşır. Bina dəhliz sisteminə malikdir.
Avropada adi silahlı qüvvələr haqqında Müqavilənin uyğunlaşdırılması haqqında Saziş
İmzalayanlar
Sonradan NATO-ya daxil olan Sloveniya, Litva, Estoniya və Latviya müqaviləni imzalamamışdır.
Təsdiq edənlər
4 ölkə: Belarus, Qazaxıstan, Rusiya (2007-ci ildə dayandırılmışdır), Ukrayna.
NGC 1442
NGC 1442, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Eridan bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Valansyen
Valansyen  — Fransada bir şəhər, O-de-Frans regionu, Nor departamenti, eyni bölgənin mərkəzi və kanton. Suprefektura statusuna malikdir.
Əhalisi (2017) — 43 336 nəfər.
Coğrafiyası
Valansyen, Lilldən 52 km cənub-şərqdə və Parisdən 200 km şimal-şərqdə, Esko (Şelda) çayının sahilində şəhərdir.
Demoqrafiyası
Əhali sayının dinamikası, nəfər
Lez-Andre
Lez-Andre  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Ot-Qrezivodan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38002. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 938 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 405 ilə 700 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 490 km cənub-şərqdə, Lion dan 105 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 21 km şimal-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Araz Elsəs
Araz Elsəs — azərbaycanlı ozan.
Həyatı
Araz Elsəs 27 noyabr 1971-ci ildə Güney Azərbaycanın Urmiya gölünün yaxınlığında yerləşən Sulduz şəhərində anadan olub. Uşaqlıq çağlarından musiqiyə böyük maraq göstərib. O, gənc yaşlarından doğma yurdunu doğma dildə oxşamağa başlayır. Sazı və sözü ilə illərin yuxusuna batmış ulusunu oyanmağa səsləyir.
Daha sonra siyasi səbəblərdən çətinliklərlə üzləşərək, 1991-ci ildə Quzey Azərbaycana köçür. 1997-ci ildə Avropa yazarlar parlamenti tərəfindən siyasi şair, ozan olaraq Norveçə çağırılır. O dövrdən Avropada yaşayır, müxtəlif ölkələrdə azərbaycanlılar içində konsertlər verir. 2000-ci ildə isə İsveçə köçüb.
İsmail kəndi (Xoy)
İsmail kəndi - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 37 nəfər. yaşayır (8 ailə).
Ekoloji təhlükə
Ekoloji təhlükə
Ekoloji təhlükə- insan və cəmiyyətin həyatı üçün zəruri ehtiyaclarına və təbii ətraf mühitə antropogen və təbii təsirlər nəticəsində təhlükə yaradan vəziyyət.
Ekoloji təhlükəli vəziyyət
Ekoloji təhlükəli vəziyyət- təbii ətraf mühitin dağılma təhlükəsi vəziyyətində antropogen və təbii təsirlər altında neqativ dəyişikliklərlə səciyyələnən, həmçinin təbii fəlakətlər və qəzalarla nəticələnən, bu səbəbdən də insanların və cəmiyyətin həyatına təhlükə yaradan vəziyyət.
Ekoloji təhlükəsizlik sistemi
Ekoloji təhlükəsizlik sistemi- biosfer və antropogen, həmçinin təbii xarici yük arasında tarazlığı saxlamağa yönəldilən qanunverici, tibbi və bioloji tədbirlərin məcmusu.
Ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi-
Ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsi- ekoloji təhlükəli vəziyyətlərin yaranması və inkişafının qarşısının alınması, onların nəticələrinin və gələcəkdə baş verə biləcək neqativ təsirinin aradan qaldırılması üzrə fəaliyyət sistemi.
Ekoloji tərbiyə
Ekoloji tərbiyə- insanda ətraf mühitə qarşı şüurlu münasibət, ona ehtiyatla yanaşmağın, zənginliklərinin qorunması, təbii resurslarından səmərəli (ağılla) istifadə etməyin vacibliyini aşılamaq, formalaşdırmaq. Ekoloji tərbiyədə mətbuat, radio, televiziya verlişləri, "yaşıl" hərəkatlar və s. böyük rol oynayır. Ekoloji tərbiyənin inkişafına beynəlxalq əlaqələr (MSOP, YUNESKO, "İnsan və biosfer" YUNEP və s.) imkanlar açır.
E99 Avropa marşrutu
E99 Avropa marşrutu və ya E99 — Azərbaycanın Sədərək rayonu Dəmirçi kəndindən Türkiyənin Şanlıurfa ili Akçakale kəndinə qədər olan Avropa marşrutu. Yolun uzunluğu 856 km.
Petr Fiala
Petr Fiala — çexiyalı siyasətçi, 17 dekabr 2021-ci ildən bəri Çexiyanın Baş Naziridir.
Həsənova
Həsənova — Azərbaycan soyadı.
İyirmi səkkiz panfilovçu (film, 2016)
İyirmi səkkiz panfilovçu — Andrey Şalyopa və Kim Drujininin çəkdiyi 1941-ci ildə Moskvanın müdafiəsi zamanı sovet əsgərlərinin əfsanəvi şücaətindən bəhs edən rus bədii filmi.
Filmdə Dubosekovo qovşağında müdafiəni həyata keçirən və 1941-ci il noyabrın 16-da Moskvaya gedən alman tanklarının hücumlarını dəf edən general İ.V.Panfilovun komandanlığı altında 316-cı atıcı diviziyasının əsgərlərinin fəaliyyəti göstərilir.
Başlanğıcda film üçün vəsait toplanması kraudfandinq köməyi ilə həyata keçirilib və sonda toplanan məbləğ 34.746.062 rubl təşkil edib. Daha sonra Rusiya Federasiyasının Mədəniyyət Nazirliyi və Qazaxıstan Mədəniyyət Nazirliyi maliyyələşdirməyə qoşulub. Film istehsalının müxtəlif mərhələlərində maliyyə, təşkilati və texniki dəstək Gaijin Entertainment tərəfindən təmin edilib.
Filmin premyerası 16 noyabr 2016-cı ildə Volokolamskda baş tutdu, geniş həcmli prokatı noyabrın 24-də başladı. 8 may 2020-ci ildə komanda filmin tam versiyasını ictimaiyyətə təqdim etdi.
Məzmun
Filmdə hadisələr 1941-ci il noyabrın 16-sı ərəfəsində başlayır. Filmdən əvvəl belə bir sitat verilir:
Qırmızı Ordunun leytenantı Uqryumov dördüncü rotanın döyüşçüləri üçün təlim keçir, müxtəlif növ alman tanklarının texniki xüsusiyyətlərini, qumbaraatan və molotov kokteylləri ilə işləmə qaydalarını izah edir. Döyüşçülər tankın tam ölçülü taxta maketini qurur və onun üzərində döyüş tapşırıqlarını yerinə yetirirlər.
Evlərin birində qərargah təşkil olunub. Səhra kəşfiyyatı alman ordusunun gücü və mümkün zərbə istiqamətləri haqqında məlumat verir. Batalyon komandiri Reşetnikov şirkət zabitlərini toplayır və onların qarşısına almanları saxlamaq, onların Moskvaya gedən yola mane olmaq vəzifəsini qoyur. Komandirlərdən birinin düşməni saxlamaq üçün nə qədər vaxt lazım olduğunu soruşduqda, batalyon komandiri qısaca cavab verir: "ehtiyat qüvvələr yaxınlaşana qədər" (ehtiyat yoxdur və hələ gözlənilmir). Reşetnikov Qırmızı Ordu əsgərlərinin məşqdən sonra qartopu oynamasını izləyir və anlayır ki, dörd bölük üç alman alayına qarşı tanklarla vuruşmalı olacaq. Ağrılı bir səssizlik var.
Gecə düşür, döyüşçülərdən birini kənddən bir qız döyüşə aparır. Batalyon komandiri Qırmızı Ordu qarşısında çıxış edir. Gecələr piyadalar əsas müdafiə xəttini, pulemyotçuları və artilleriyaçıları - atəş mövqelərini, o cümlədən yalançıları topların dummiyaları ilə təchiz edir və kamuflyaj edirlər. Qərargahdan xəbər gəlir ki, əsas qüvvələrə kömək üçün artilleriya batareyası qoşulacaq.
Noyabrın 16-da səhər saatlarında hava kəşfiyyatından sonra nasistlər artilleriya qurğularından kəşfiyyat edilmiş (yalançı) mövqelərə atəş açırlar. Sonra alman tankları piyadaların dəstəyi ilə hücuma başlayır. Panfilovçular dörd alman tankını məhv etdikləri döyüşə girirlər. Almanlar müvəqqəti olaraq geri çəkilir və sovet döyüşçüləri vaxt qazanır. Birləşdirilmiş batareyanın artilleriyaçıları, alman təyyarələri tərəfindən bombardman edilmək təhlükəsi altında, yeni mövqelərə yerləşdirilməyə məcbur olurlar və artıq dördüncü bölüyə dəstək ola bilmirlər. Sovet qoşunlarının yaralıları arxa cəbhəyə göndərdiyi və istehkamlarını bərpa etdiyi qısa fasilədən sonra almanlar hücumu bərpa edirlər - əsas mövqelərin və səngərlərin artilleriya atəşinə tutulması başlayır. Bu zaman bölüyün demək olar ki, bütün artilleriyası itirilir. İndi cəmi 28 nəfər sağ qalıb, dəstənin qərargahla əlaqəsi isə, kəsilib.
Rabitə bərpa edildikdən sonra siyasi təlimatçı Kloçkov (sovet qoşunlarının şirkət komandiri vəzifəsində qalmış, atəş zamanı yaralanmış) komandanlığından əlavə qüvvələr tələb edir, lakin heç bir ehtiyat dəstəsi olmayan batalyon komandiri imtina etmək məcburiyyətində qalır. 4-cü bölüyün sağ qalan panfilovçuları iki tank əleyhinə tüfəng, qumbara və Molotov kokteyli ilə tanklara qarşı döyüşürlər. Hücumun sonunda 18 hərəkətsiz alman tankı qarla örtülü sahədə yanır, lakin bölüyün döyüş sursatları tükənmək üzrədir və sağ qalan əsgərlər artıq süngü ilə irəliləyən alman piyadalarına hücum etməyə hazırdırlar. Alman piyadaları, onsuz da tankların dəstəyi olmadan, mümkün qədər yaxın məsafədə səngərlərə yaxınlaşdıqları anda cinahdan pulemyot atəşi eşidilir və alman piyadalarının cəsədləri qar üzərində qalır. Alman tanklarının ikinci diviziyasının komandiri tankın başında binokl ilə tüstülənən tankları və həyat əlaməti olmayan piyadaları seyr edərək hücumu davam etdirməyə cəsarət etmir və geri çəkilmək əmri verir. Sağ qalan altı panfilovçu əsgəri mərmilərlə şumlanmış torpaqdan qalxır. Onların fiqurları gün batımı fonunda donur, bundan sonra tamaşaçılara hazırda Dubosekovo qovşağında dayanan "Panfilovçu-qəhrəmanlarının memorial abidəsi"ndəki heykəllərinin mənzərəsi təqdim olunur.
Məqalat
Məqalat — klassik Azərbaycan poeziyasında mənzum hekayə. Hər məqalat bitkin süjet xəttinə, surət və xarakterlərə malik olan müstəqil əsərdir. Məsələn, Nizaminin "Sirlər xəzinəsi" poeması 20 məqalatdan ibarətdir. Məzmununa görə məqalatlar əsasən didaktik xarakter daşıyır.
İraq mətbəxi
İraq mətbəxi — İraq xalqının milli mətbəxi qədim tarixə malikdir. 270px|right|thumb|[[İraqın geoloji yeri]]
270px|thumb 270px|thumb
İraq mətbəxinin bəzi xarakterik inqrediyentləri aşağıdakılardır:
Abdulla Mərraş
Abdulla bin Fətulla bin Nəsrulla Mərraş — Hələbdən yazıçı.
Fransis və Maryana Mərraşın qardaşı idi.
Loğaz
Loğaz — əsasən xalq satirası ilə bağlı termin. Satirik ruhlu əsərlərdə müəyyən bir hadisənin, yaxud şəxsin bilavasitə onun öz dili ilə lağa qoyulması loğaz adlanır.
Loğazdan XX əsrin əvvəllərində — satirik şairlərimizin yaradıcılığında xüsusən geniş istifadə edilmişdir. Məsələn, Sabir xalqı geriyə sürükləyənləri, hər vasitə ilə milli intibaha mane olanları onların öz dili ilə ifşa edərək satiralarında loğazın klassik nümunələrini yaratmışdır: Fikr tədris edən əşxası kənar etməliyiz, Hər nasıl olsa, bu bidinləri zar etməliyiz, Ölkədən bunları məcburi-fərar etməliyiz, Tez zamanda vətəni, milləti xar etməliyiz, Böyləcə naili-məqsudü məram olmalıyız, Yaşamaq istər isək sırf əvam olmalıyız.
Dünyanın ən hündür heykəllərinin siyahısı
Dünyanın ən hündür heykəllərinin siyahısına hündürlüyü 25 m-ə bərabər və ya daha çox olan heykəllər daxildir.
Siyahıda hazırda mövcud olan müxtəlif ölçülü heykəllər, heykəlin özünün hündürlüyünə görə (postamentsiz) sıralanır.
Siyahıya yalnız obyekti ayrılıqda və tam boyunda təsvir edən heykəllər daxildir.
Xüsusilə, buna görə də, siyahıya İmperator Ya və Xuanın heykəlləri (106 m), Leşanda Budda heykəli (71 m) və Bamiyan Budda heykəlləri (55 və 37 m) daxil edilmir.
Böyük Sfinks (20 m) kimi bir çox tanınmış monumental heykəllər 25 m hündürlüyə çatmır və onlar da siyahıya daxil edilmir.
Siyahıdakı tünd boz dağıdılmış heykəlləri, açıq boz — məhv edilmiş, lakin sonradan bərpa edilmiş heykəlləri göstərir.
İlham Elxanoğlu
Əsgərov İlham Elxan oğlu — Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrının quruluş hissə müdiri, Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi (2015).
Həyatı
İlham Elxanoğlu 1976-cı ildə anadan olmuşdur.
Teatr səhnəsində qoyulan bir sıra tamaşaların rəssamı olan İlham Elxanoğlunun rejissor kimi ilk işi 2006-cı ildə J.Koktonun "İnsan səsi" əsəri əsasında hazırlanan tamaşa olub. 2007-ci ildə böyük mütəfəkkir Mirzə Fətəli Axundzadənin "Müsyo Jordan və Dərviş Məstəli Şah" tamaşasına quruluş verib.
30 dekabr 2015-ci ildə Azərbaycanın əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görülmüşdür. 2017-ci ildə Cəfər Cabbarlı mükafatına layiq görülmüşdür.
Mənbə
Azərbaycan Dövlət Akademik Mili Dram Teatrı
Sent-Oliv
Sent-Oliv  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Sen-Trivyo-syur-Muanyan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
INSEE kodu — 01382.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 370 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 65 km şərqdə və Burk-an-Bres şəhərindən 45 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 303 nəfər təşkil edirdi.
Əliağa Məmmədov
Əliağa Eldəniz oğlu Məmmədov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əliağa Məmmədov 2001-ci il iyulun 26-da Sabunçu rayonunda anadan olub. 2008–2013-cü illərdə Sabunçu rayonunun 80 nömrəli tam orta məktəbdə, 2013–2017-ci illərdə isə Sabunçu rayonunun 322 nömrəli tam orta məktəbində təhsil alıb. 2017–2018-ci illərdə 5 nömrəli Peşə Liseyində "İşıq operatoru" ixtisası üzrə təhsil alıb. 6 il cüdo idman növü ilə məşğul olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Əliağa Məmmədov 2019-cu ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətə başladı.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Əliağa Məmmədov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi Ağdərə şəhəri istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Əliağa Məmmədov oktyabrın 6-da Ağdərə döyüşləri zamanı şəhid olub. Sabunçu rayonunun Maştağa qəsəbəsində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əliağa Məmmədov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Monferratlı Byanka
Savoyyalı Blanş  — Savoyya hersoqu I Çarlzın xanımı, Savoyya hersoqinası. Atası Montferat markizi VIII Uilyam, anası isə Milan hersoqu I Françesko Sforzanın qızı Elizabet Sforzadır.
1 aprel 1485-ci ildə Savoyya hersoqu I Çarlzla evləndirildi və bu nikahdan 2 övladı dünyaya gəldi. Ərinin 1490-cı ildə ölümü və 1 yaşlı oğlunun hersoq elan edilməsinin ardından Blanş taxt naibi təyin edildi. Naibliyi dövründə Fransa ilə dost münasibətlər saxlanıldı. Hətta Fransa kralı VIII Çarlza və ordusuna İtaliyanı və Neapolu işğal etdiyi səfəri əsnasında hersoqluğun ərazisindən keçməyə icazə verildi.
Ancaq oğlunun 6 yaşında ikən yatağından düşərək ölməsi nəticəsində taxt boş qaldı. Səltənət ərinin əmisi olan Savoyyalı Filippin əlinə keçdi. Ancaq II Filipp taxt iddiasını gücləndirmək məqsədilə varisi olan 16 yaşlı oğlu Filiberti mərhum hersoq I Çarlz və Blanşın 9 yaşlı qızı Yolanda ilə evləndirdi. Ancaq 2 il sonra Yolanda vəfat etdi və beləcə Blanşın soyu kəsilmiş oldu.
1518-ci ilin dekabrında səhhəti pisləşən Savoyyalı Blanş vərəm xəstəsi idi və uzun sürən xəstəliyin ardından 30 mart 1519-cu ildə vəfat etdi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Euthanasia Coaster
thumb|290.952x290.952px|Euthanasia coaster-in hipotetik profili
Evtanaziya lunapark qatarı sərnişinlərini öldürmək üçün dizayn edilmiş dəmir sürət qatarı konsepsiyadır. 2010-cu ildə elmlər doktoru namizədi  Culicanas Urbanas tərəfindən London Kral Sənət Kollecində dizayn edilib miqyaslı modeli düzəldildi. Əyləncə parkında çalışmış Urabans öz lunapark sürət qatarının yaradılmasın hədəfi insan canını "eyforiya və zərifliklə" alması olduğunu dedi. Dizaynının praktik tətbiqlərinə gəldikdə, Urbanas "evtanaziya" və ya "edam" olduğundan bəhs etdi. Filadelfiya Toboqqan Şirkətində başçı vəzifəsində xidmət göstərən Con Allen Urbanası "sonuncu" lunapark sürət qatarı odur ki, "24 adam göndərir və hamısı ölü olaraq geri qaytarır." açıqlaması ilə ilhamlandırdı.
Dizaynı
Sxemin dizayn konsepsiyasına əsasən yuxarı doğru dik dərəcə ilə 510 metrə qədər  24 sərnişini qatar liftlə çəkir. 510 metr yüksəkliyə çatana qədər hər hansı sərnişin geri qayda bilər. Bundan sonra yeddi kolotoidə və qatarın inversiyasına qədər(Eyler spiralı)  saatda 360 kilometrə yaxın bir sürətdə aşağı düşür, özünün terminal sürətinə yaxındır. Qatar sürətini itirərkən, hər inversiyada diametr daha da kiçilir və 10g qüevəsini qoruyur. Kəsgin sağ dönüşdən sonra qatar yeni sərnişinləri almaq cəsədləri boşaldmaq üçün düz istiqamətdə başladığı yerə geri qaydır.
Patofzialogiya
thumb|Culiconas Urbanas və Evtanaziya sürət qatarı [[Dublin Elm Qaleriyyası HUMAN+ sərgisində]] Evtanaziya lunapark sürət qatarı sərnişinlərini uzunmüddətli serebral hipoksiya və ya beyinə oksigen çatışmazlığı vasitəsi ilə öldürür. Hər yeddi inversiyasiyada sərnişinlərə 60 saniyə müddətində 10g qüvvə təsir edir bunun nəticəsində də tünel görüşü vasitəsi ilə göz qaralması, bayılma və bihuşluq başlayır. Sonrakı inversiyalar xüsusilə sağlam sərnişinlərin qəsdən sağ qalmasına qarşı sığorta kimi çıxış edəcəkdir.
Sərgisi
Urbanasın konsepsiyası aprel ayından 2011-ci ilin iyun ayına qədər Dublin Elm qaleriyyasının HUMAN+ hissəsi kimi göstəriləndə mediyanın diqqətini cəlb etmişdi. Elm Qaleriyası tərəfindən 2011-ci ildəki "flaqman gəmisi" olaraq təyin olunan nümayiş, insan və texnologiyanın gələcəyini göstərməyi hədəfləyir. Bu mövzu çərçivəsində, evtanaziya sürət qatarı, həyatın uzadılması ilə əlaqədar olan məsələləri vurğulayır. Konsepsiya həmçinin 2015-ci ildə "Centre de Cultura Contemporània de Barcelona"-da  HUMAN+ sərgisində nümayiş etdirildi.
Populyar mədəniyyətdə
2013-cu il 14 oktiyabrda norveçli rok qrubu MAjor Parkinson "Euthanasia Roller Coaster" adlı mahnı çıxartdı hansı ki, Urbanasın Evtanaziya sürət qatarını mahnı sözləri ilə eyham edirdi.
Otaru Musiqi Qutusu Muzeyi
– Yaponiyanın Hokkaydo prefekturasının Otaru şəhərində yerləşən musiqi muzeyi. Muzey musiqi qutularına həsr olunmuşdur.
Tarixi
Oruqoru XIX əsrdə Yaponiyada populyar olmuş musiqi qutusu növü olmuşdur. Xüsusilə, Otaru şəhərinə hazırladığı musiqi qutularına görə tanınmış və "Yaponiyanın musiqi qutusu paytaxtı" adlandırılmışdır. Hazırda isə bu musiqi qutuları Yaponiyaya gələn turistlərə suvenir kimi satılır.
Muzey 1967-ci ildə Yaponiyanın ən böyük musiqi qutusu istehsalçılarından biri olan "Orgel-Doh" şirkəti tərəfindən yaradılmışdır və Otaru şəhərində yerləşir. Muzey binası 1912-ci ildə tikilmişdir və varlı bir düyü taciri tərəfindən anbar kimi istifadə olunmuş üçmərtəbəli kərpic tikilidir. Bina 1989-cu ildə tarixi bina statusu almışdır.
Xüsusiyyətlər
Muzeyin ikinci mərtəbəsi "Orpheus" və "Reuge" kimi brendlərə aid olan tarixi və təmtəraqlı musiqi qutularına, eləcə də, əl işi olan yerli musiqi qutularına həsr olunmuşdur. Üçüncü mərtəbədə "Arzuların səsi" adlı nostolgiya çardağı yerləşir. Burada Studio Ghibli və Monchhichi personajlarına həsr olunmuş musiqi qutuları sərgilənir. Burada ziyarətçilər öz istədikləri tərzdə musiqi qutularını yarada bilərlər.
Otaru Buxar Saatı
Muzey binasında dünyanın ən böyük buxar saatı olan Otaru Buxar Saatı yerləşir. Bu saat dünyadakı ilk buxar saatının müəllifi olmuş Kanada saatsazı Reymond Saunders tərəfindən 1994-cü ildə tikilmişdir. Saatın hündürlüyü 5,5 metr, eni 1 metr, ağırlığı 1 tondur. Saat hər 15 dəqiqədən bir 5 notdan ibarət melodiya çalır və havaya buxar buraxır.
Elif Elmas
Elif Elmas — Şimali Makedoniyalı peşəkar futbolçu. İtaliyanın "Napoli" və Şimali Makedoniya milli komandasının yarımüdafiəçisi.
İnna Çernyak
İnna Mixolaevna Çernyak (, d. 26 mart, 1988) — Ukraynalı cüdo və sambo praktikantı.
Elif Elmas
Milli karyerası
Elmas Makedoniya milli futbol komandası ilə debütünü 11 iyun 2017-ci ildə 17 yaşı olarkən İspaniya millisinə qarşı FİFA Dünya Kubokunun təsnifat mərhələsi görüşündə etmişdir. O, ikinci hissədə Ostoya Styepanoviçi əvəz etmişdir.
Elmas Makedoniya U-21 millisi ilə Polşada keçirilən 2017 UEFA U-21 Avropa Çempionatında iştirak etmişdir. O, 23 futbolçudan ibarət olan heyətdə ən gənc futbolçu idi.
İnna Çernyak
Karyera
Doğuşdan görmə maneəli olmasına baxmayaraq, həm görmə qabiliyyətli və görmə maneəlilərə qarşı yarışır. Onun əkiz qardaşı Marina görmə maneəli deyil və müntəzəm cüdo turnirlərində iştirak edir. Bir-birinə qarşı rəqabətdən qaçmaq üçün bacı-qardaş hadisələri bir-birindən ayırır. Məsələn, 2013 Dünya Çempionatında İnna 52 kiloda, 48 kiloqramda isə Marina yarışdı. 2013 Universiadasında samboda İnna, cüdo üzrə Marina 52 kq kateqoriyasında medal qazanmışdı.
Uncharted: Fight for Fortune
Qəbulu
Uncharted: Fight for Fortune satışa çıxarıldıqdan sonra müsbət fikirlərlə qarışdı. Destructoid jurnalisti Kris Karter oyunun 7.5 / 10 verərək, "Təməlində, Uncharted: Fight for Fortune, Magic: The Gathering-ın elementlərini daşıyan, sadələşdirilmiş bir vəsait rəhbərliyi oyunudur" dedi. Metacritic-də oyun 25 şərh ilə hesablandıqdan sonra 67/100 bal aldı, yəni qısaca oyun "qarışıq və orta baxış" aldı.
Ölümdən 24 saat əvvəl (veriliş, 2007)
Məzmunu
Veriliş 2009-2010-cu il üçün Azərbaycan teleməkanında olduqca böyük uğur qazanıb. Verilişin aparıcısı və müəllifi tanınmış jurnalist İradə İsaqdır. Verilişin 2010-cu ilin noyabr ayına qədər 40 buraxılışı olub. Portret verilişlər silsiləsində ən reytinqli verilişlərdən hesab olunur. Nəzakət Məmmədova ilə bağlı veriliş isə oktyabrın 7-si 2010-cu ildə ölkə telekanalları içərisində günün birinci reytinqli proqramı olmuşdur.
Verilişin uzun müddət müəllifi, aparıcısı, prodüsseri, müxbiri, rejissoru İradə İsaq olub. Verilişin bir il tək əməkdaşı olub, tək hazırlayıb. Yalnız 2010-cu ilin oktyabr ayından rejissoru Yeganə Əbdülməmmədova, prodüseri İlqar İsayev olub.
Verilişdə həyatları əks olunan məşhurlar bunlardır:
Ümmiyə Koçak
Ümmiyə Koçak- Türk aktrisa, yazıçı, əkinçi və rejissor.
Həyatı
1 mart 1957-ci ildə Adana-nın Çelemli kəndində anadan olan Ümmiye Koçak, oxumaq istəməsinə baxmayaraq ailədə 10 uşaq olduqları üçün ibtidai sinifdən sonra məktəbə göndərilmədi. İbtidai məktəbi bitirdikdən sonra Ümmiye Koçak oxuduğu kitablarla özünü yaxşılaşdırdı. İlk oxuduğu kitab Maksim Gorkinin "Ana" adlı əsəri oldu. Evləndikdən sonra Mersinin Arslanköy şəhərinə köçən Koçak, 2001-ci ildə kənd qadınlarının yaşadıqlarını dünyaya göstərmək üçün "Arslanköy Qadın Teatr Qrupu" nu qurdu. Ansamblın səhnəyə qoyduğu ilk oyun Remzi Özçelikin "Taş Bademleri" pyesi oldu. Daha sonra qrup öz hekayələrindən ibarət bir tamaşa düzəldərək "Qadın sədası" tamaşasını səhnəyə çıxardı. Ümmiye Koçak 2006-cı ildə Sabancı Beynəlxalq Adana Teatr Festivalında "Həsrət Çiçəklər" pyesi ilə çıxış etdi. Koçak daha sonra tarlalarda işləyərək qazandığı pula qənaət edərək qadınlara qarşı zorakılıq problemindən bəhs edən "Yün Körpəsi" filmini yazdı və rejissorluq etdi. Ümmiye Koçak 49-cu Antalya Qızıl Portağal Film Festivalında premyerası olan "Yün Körpəsi" filmi ilə New York Avrasiya Film Festivalında "Sinemada Ən Yaxşı Avrasiyalı Qadın Sənətçi" mükafatını qazandı.2017-ci ildə Kristiano Ronaldo-nun oynadığı Türk Telekom reklamının rejissorluğunu etdi.
Evli və 3 övladı olan 64 yaşlı Ümmiye Koçak bu günə qədər 11 pyes yazıb. Koçak, Arslanköy Qadınlar Teatr Cəmiyyəti ilə təxminən 500 dəfə səhnəyə çıxdı və oyunları Türkiyə ətrafında 30 min nəfər izlədi.
Rustov məscidi
Rustov kənd məscidi — 1903-cü ildə Quba rayonunun Rustov kəndində Hacı Zeynalabdin Tağıyevin köməyi ilə tikilmiş tarixi-memarlıq abidəsi.
Məscid Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.
Abidə 2008-ci ildə restavrasiya edilib.
Haqqında
Rustov kənd məscidi 1903-cü ildə xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyevin köməyi ilə tikilib.
Sovet işğalında
Sovet işğalından sonra rəsmi sürətdə 1928-ci ildən dinlə mübarizəyə başladılar. Həmin ilin dekabrında Azərbaycan KP MK-i bir çox məscid, kilsə və sinaqoqları maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verdi. Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1933-cü ildə isə 17 idi.
İşğaldan sonra məscid bağlanaraq taxıl anbarı kimi istifadə olunub.
Müstəqillikdən sonra
Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra binadan yenidən məscid kimi istifadə olunmağa başlanılıb. Məscid Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.
2008-ci ildə Azərbaycan Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi ilə «Azərbərpa» Elmi-Tədqiqat Layihə İnstitutunun layihəsi əsasında məscid restavrasiya olunub. Burada pilləkənlər, müəyyən yerlərdə kərpic divar, pəncərələr, qapılar, pəncərə şəbəkələri, taxta tavan, dam örtüyü, çardaq nərdivanı, suvaq örtüyü, ornamentlər, güldəstənin taxta döşəməsi, taxta divarlar və tavan, pəncərələr və s. bərpa olunub. İbadətə gələnlərə şərait yaradılması məqsədilə məscidin həyətində yeni köməkçi bina tikilib.
Məsciddə dövlət qeydiyyatından keçmiş dini icma fəaliyyət göstərir.
Memarlığı
Məscidin bünövrəsi kürsülük səviyyəsinə qədər çay daşından hörülüb. Divarlar isə kürsülük hissədə çay daşı ilə təraş olunmuş əhəng daşının kombinasiyası şəklində, qalan yerlərdə isə (20x20x4) və (27x13x6) ölçülü bişmiş kərpicdən hörülmüşdür. Divarların yuxarı hissəsindən 9 cərgə kərpicdən karniz kəməri kecir və frontonun kənarlarını əhatə edir. Qadınlara məxsus ikinci mərtəbə eyvanın üstündə yerləşir. Şimal divarın sağ künc hissəsindən başlayan pilləkənlə ikinci mərtəbəyə və çardağa qalxmaq mümkündür. Məscidin damının örtük konstruksiyasında palıd tirlərdən istifadə edilmişdir.
Məscidin cənub fasadında dairəvi pəcərənin aşağısında yerləşən epiqrafik yazının təraş olunmuş əhəng daşı üzərinə oyma üsulu ilə məscidin birinci dəfə Hacı Yusif tərəfindən tikildiyi yazılıb.
Acıtma
Acıtma — şifahi xalq şerində, daha dəqiq desək, uşaq folklorunda deyişənlərin bir-birlərinə acıq vermək üçün söylədikləri mənzumə. Acıtma bəzən dolama da adlanır. Burada yumoristik çalarlar, məzhəkə elementləri üstünlük təşkil edir. Məsələn: Həsənağa Doldu yarağa. Mindi ulağa, Sürdü bağa. Bir quş vurdu, O da qurbağa. Verdi qonağa, Qonaq yemədi, Saldı yağa, Özü təllədi. Bizə vermədi. Yedi qurbağa, Düşdü yatağa. Azərbaycan uşaq folklorunda Keçələ dair acıtmalar daha çox yayılıb. Bir nümunə: Keçəlin xondu başı, Eşşəyə mindi başı, O yanda dava düşdü, Bu yanda sındı başı...
Rəssam
thumbnail Rəssam — təsviri incəsənət sahəsində yaradıcı işçi.
Təbiət və rəssam
Bizi əhatə edən ətraf aləmin gözəlliyi şair və yazıçını, bəstəkarı və rəssamı yaratmağa ruhlandırır.
Ətrafda baş verən hadisələri və varlıqları təsvir etmək üçün yaxşı müşahidəçi olmaq lazımdır. Müşahidəçi — ətrafa tamaşa edən insana deyilir.
Rəssam — müşahidə edən, sirli, sehrli təsvirlər yaradan bir insandır.
Rəssam hansı materiallarla işləyir
Təsviri incəsənət əsərlərini yaradan rəssam müxtəlif materiallardan istifadə edir.
Əsas və qarışıq rənglər
Dünyanı rəngsiz təsəvvür etmək mümkün deyildir. Ətraf aləmdə o qədər müxtəlif rənglər var ki!..
Əsas rəngləri qarışdırarkən qarışıq rəngləri almaq olar.
İsti və soyuq rənglər
Rənglər isti və soyuq olur. İsti rənglər sarı, qırmızı, narıncı, qəhvəyi və onlardan alınan rəng çalarlarıdır. Bu rənglər bizə Günəşi, istini, odu-alovu, səhraları xatırladır.
Soyuq rənglər bizə şaxta-sazağı, qarı, buzu, dənizi xatırladır. Bu rənglərə göy, bənövşəyi, yaşıl, mavi və onların çalarlarını aid etmək olar.
Payızın sehrli rəngləri
Bütün sənətkarlar kimi, rəssamlar da təbiətdən ilham alırlar. Onların əsərlərində payız mövzusunun xüsusi yeri var. Bu fəsil öz rəngarəngliyi ilə insanları cəlb edir. Rəssam payızı seyr edən zaman təbiətdə baş verənləri, insanların geyimlərini və hərəkətlərini müşahidə edir. Müşahidələri rəssama bütöv bir əsəri yaratmağa kömək edir. Təsvir zamanı obyektləri elə yerləşdirir ki, onlar bir-birini tamamlasın.
Ayrı-ayrı hissələrdən bütöv bir təsvir yaratmaq kompozisiya adlanır. Kompozisiya vasitəsi ilə rəssam tamaşaçıya düşündüyü hadisənin məzmununu açıqlayır.
Ornament və kompozisiya
Təbiət özünü hər zaman bəzəyir! Yarpaqlar, çiçəklər çox gözəldir! Təbiətdə mövcud olan forma və materiallardan istifadə etməklə insanlar da ərtafı gözəlləşdirməyə çalışır. Müxtəlif əşyaları bəzəmək üçün rəssam həndəsi fiqurlardan, gül və yarpaqlardan naxış və ornamentlər fikirləşir. Təkrarlanan naxışa ornament deyilir. Ornament qab-qacağı, geyimi, xalçaları bəzəyir.
Ornamentlər müxtəlif olur. Daha çox nəbati və həndəsi ornamentlərə rast gəlinir.
Nəbati ornamentlər yarpaq, budaq, gül və digər bitki elementlərindən ibarət olur.
Həndəsi ornamentlər dairə, üçbucaq, düzbucaq, kvadrat və digər həndəsi fiqurlardan ibarətdir.
Simmetriya
Rəssam varlıqları təsvir edərkən onların əsas xüsusiyyətlərini nəzərə alır. Rəsmdəki kəpənəyin mərkəzindən keçən xətt onu iki eyni hissəyə bölür. Əgər kəpənəyin təsvirini ortadan qatlasaq, hər iki qanadı üst-üstə düşər. Qanadlar güzgüdə olan əksə bənzəyir. Qatlanma xətti simmetriya oxu adlanır.
Kağızla iş zamanı müxtəlif üsullardan istifadə olunur. Onu qatlamaq, kəsmək, fırlatmaq olar. Rəngli kağız, dəri, məxmər parçalarının kağız, parça üzərinə yapışdırılması və ya tikilməsi aplikasiya adlanır.
Naturadan rəsm
Rəssam ətraf aləmin gözəlliyini — canlı və cansız təbiəti həmişə öz rəsmlərində təsvir etməyə çalışır. Belə təsvirlərə naturadan rəsm deyilir. Rəssam qarşısında olan naturanın formasını, rəngini, hissələrini müşahidə və müqayisə edə bilir.
Naturadan rəsm zamanı öz oyuncaqlarından istifadə edə bilərsən. Oyuncaqlar rəngarəng və müxtəlifdir — şən, məzəli, mülayim, düşündürücü və s.
Təsviri sənətin janrları
İnsanlar hələ qədim zamanlardan gördüklərini təsvir edərdilər. Bunu Qobustan qayaüstü rəsmlərində də görmək olar.
Təbiətin gözəlliyi hər zaman rəssamları cəlb etmişdir. Təbiət təsvirləri mənzərə adlanır.
Natürmort — "cansız təbiət" mənasını bildirir. Natürmortda hər gün məişətdə istifadə etdiyimiz əşyalar, güllər, meyvə və tərəvəzlər təsvir olunur. Natürmort işləyərkən birinci yerləştirmək lazımdır sonra simmetriya xətti çəkilməlidir, çəkdiyiniz əşya, meyvə ve yaxud digər cism dəqiq sağ ve sol olmaq şərtiylə eyni ölçüdə olmalıdır və yavaş-yavaş rəsmin yerini möhkəmlətməlisiniz. Natürmort bir-birinə bağlı şəkildə çəkilməlidir yəni cism cismin qabağını kəsməlidir.
Rəmlər dağı
Rəmlər dağı — Şərur rayonu ərazisində dağ (hünd. 2289,0 m). Dərələyəz silsiləsinin suayırıcısındakı Qaraquş yüksəkliyindən (hünd. 2600,5 m) qərbə ayrılan eyniadlı qolda zirvə. Tənənəm kəndindən 5,5 km şimal-şərqdədir. Üst Triasın Karni və Nori mərtəbələrinə aid Tənənəm lay dəstəsinin dolomit və əhəngdaşılarından təşkil olunmuş cənub və qərb yamacları sıldırımlı konusvari yüksəklikdir. Tektonik cəhətdən Şərur-Culfa qalxım zonasının Şərur seqmentinin cənub-şərq batım sahəsində müşahidə edilən Ərdağı sinklinalının nüvə hissəsində və yerləşir. Qərb yamaclarından submeridional istiqamətli əks-fay üstəgəlmə qırılması keçir. Yamaclarından şimal-qərb və şimal-şərq istiqamətli fay qırılmaları keçir.
2018-ci il dekabr ayında vəfat edənlər
2018-ci il dekabr ayında vəfat edənlərin siyahısı.
Maqomed Tuşayev
Maqomed Tuşayev — Rusiya Silahlı Qüvvələrinin çeçen əsilli General-mayoru.
Həyatı
Tuşayev Çeçenistan Milli Qvardiyasının 141-ci motoatıcı alayının komandiri və OMON-un üzvü olub. 2022-ci ilin 26 fevral tarixində təsdiqlənməmiş məlumatlara görə Rusiyanın Ukraynaya müdaxiləsi zamanı Ukrayna Milli Qvardiyasının Alfa Bölməsinin əsgərləri tərəfindən Qostomel yaxınlığında öldürülüb.
Salar Aslanov
Həyatı
Telejurnalist 1972-ci ildən Azərbaycan televiziyasında çalışır. Sonralar bir müddət müxtəlif mətbu orqanlarda çalışdıqdan sonra 1995-ci ilin sonunda yenidən Azərbaycan televiziyasına qayıtmış və burada "Səhər" redaksiyasında işləməyə davam etmişdir. O, hazırda "Azərbaycantelefilm» Yaradıcılıq Birliyinin baş redaktor müavinidir.
Prezident İlham Əliyevin “Azərbaycan Respublikasının televiziya və radio işçilərinə fəxri adların verilməsi haqqında” sərəncamına əsasən 2016-cı ildə Salar Aslanova "Əməkdar jurnalist" fəxri adı verilmişdir.
Baba Yaqublu
Etimologiyası
Yelizavetpol quberniyasının Zəngəzur qəzasında (indi Ermənistanın Gorus r-nunda) kənd adı. 1825-ci ildə yaranmışdır. . XX əsrin əvvəllərində kənd dağılmışdır. Babayaqublu tirəsinin adındandır
NGC 3546
NGC 3546, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Kasa bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 66.04 sm (26 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
İsgəndərabad
Yaşayış məntəqələri
Tavriyanın Qanadları
Tavriyanın Qanadları  Rusiya Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Eskadron 2014-cü ildə yaradılmışdır. Uçuşlar üçün Yak-130 təyyarələri istifadə olunur. Komanda öz adını Krım yarımadasının başqa adı olan Tavriyadan almışdır.
Səd Zəğlul
Sə’d Zəğlul — Misir dövlət xadimi, 1924-cü ildə Misirin baş naziri.
Qırıcı təyyarələr üçün NATO kod adları siyahısı
SSRİ və Çin istehsalı olan qırıcı təyyarələr üçün NATO kod adları
Şövkət Ələkbərova
Şövkət Feyzulla qızı Ələkbərova — Azərbaycan müğənnisi, Azərbaycan SSR xalq artisti (1959).
Hunad xanım külliyəsi
Hunad xanım külliyəsi – Kayserida XIII əsrdə Hunad xanım tərəfindən anası Gövhər Nəsibə xanımın şərəfinə inşa olunan külliyə.
Şövkət Ələkbərova
Həyatı
Şövkət Ələkbərova 1922-ci il oktyabrın 20-də Bakıda anadan olmuşdur. Onun anası qızlardan ibarət orkestrdə tar çalırdı və qızını tez-tez məşqlərə aparırdı. Atası xalq musiqimizi, muğam və aşıq musiqisini sevən bir adam idi. Şövkət Ələkbərovada kiçik yaşlarından musiqiyə böyük maraq yaranmışdır. Məhz bu maraq 12 yaşında onu musiqi məktəbinin kamança sinfinə gətirmişdir. Tezliklə onların evində tar, kamança və qardaşının ifasında zərb alətindən ibarət xalq üçlüyü yaranır. Asəf Zeynallı adına Musiqi Məktəbində Hüseynqulu Sarabskinin sinfini bitirdiktən sonra səhnə yaradıcılığına başlamışdır.
Hunad xanım külliyəsi
Hunat xanım külliyəsi I Əlaəddin Keyqubadın həyat yoldaşı, II Qiyasəddin Keyxosrovun anası Mahperi Hunad xanım tərəfindən 1238-ci ildə Kayseri şəhər mərkəzində inşa edilmişdir. Mahperi Hunad xanım bir ir hədisi şərifdən, ("İnsan öldüyü zaman əməl dəftəri bağlanır. Üç şey onun əməl dəftərinin açıq qalmasını təmin edir: xeyri davam edən yaxşılıqlar, faydalınan elm, özünə dua edən xeyirli övlad) və qayınatası I Gıyaseddin Keyxosrovun gənc yaşda ölən bacısı Gövhər Nəsibə xanımın vəsiyyəti ilə 1206-ci ildə Kayseridə inşa olunan ilk tibb məktəbi və xəstəxanası, Şifaiyye olan Gövhər Nəsibə və Gıyasiyye Şifaiyyesinden təsirlənərək özünü xeyriyyə işlərinə sövq etdi. Kəsmə daşdan inşa edilmiş olan Hunad Xatun külliyəsi məscidi, mədrəsə, hamam və türbə hissələrindən ibarətdir. Məscidin minarəsi II Əbdülhəmid tərəfindən tikdirilmişdir. Bu məscidinin düzbucaqlı planlı mədrəsəsi bu gün Kayseri Etnoğrafya muzeyi olaraq istifadə edilir. Bu məscidi piramida kornet səkkizbucaqlı türbəsinin içində üç sənduqə vardır. Məscidin hamamı cüt hamamdır. Hamamın həm kişilər üçün hissənin günbəzi həm də qadınlar hissənin günbəzi kərpic ilə inşa edilmişdir. Məscidin hamam hissəsində aparılan son bərpa işləri zamanı bəzi saxsılar ortaya çıxarılmışdır. Məscid külliyənin mərkəz hissəsində tikilmişdir. Giriş qapısının dərhal üzərindəki bəzəklərin altında, Tövbə surəsinin 18-ci ayəsi yazılmışdır: "Allahın məscidlərini yalnız Allahı və axirəti təsdiq edən, namazı lazımınca qılan, zəkat verən və Allahdan başqa heç kəsdən çəkinməyən möminlər bina edib şənləndirir. Onlar cənnətə və bütün muradlarına qovuşmağı uma biliərlər "... Qərb və şərq qapılarının yuxarı hissəsində yerləşən mərmər kitabədə, "Bu mübarək məscidin inşasını Keyqubad oğlu ulu sultan, din və dünyanın qoruyucusu, fəthlər sahibi Keyxosrov dövründə, iyun 1238-ci ildə böyük alim, qənaətcil, dünya və dinin yüz axı xeyirlər fatehi Məleykə (Mahperi xanım) oğluna əmr etdi- Allah onun uca varlığını davamlı qılsın, gücünü artırsın", yazılmışdır.
Şövkət Ələkbərova
Həyatı
1938–1945-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mahnı və Rəqs Ansamblının solisti olmuşdur. 1945-ci ildən etibarən Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının solisti işləmişdir. Şövkət Ələkbərovanın ifaçılığı üçün yüksək vokal mədəniyyəti, emosionallıq və lirizm, muğam yaradıcılığı üçün isə məharətli improvizasiya bacarığı səciyyəvi idi.
1937-ci ildə bədii özfəaliyyət kollektivlərinin müsabiqəsində iştirak etmiş və öz çıxışı ilə Üzeyir Hacıbəyov, Səid Rüstəmov, Bülbül kimi sənətkarların diqqətini cəlb etmişdir. Opera Teatrında keçirilən yekun konsertdə Şövkət Ələkbərova "Qarabağ şikəstəsi"ni oxumuş və Fatma Mehrəliyeva və Gülağa Məmmədovla birlikdə ilk üçlüyə daxil olmuşdur. Bu müsabiqə Şövkət Ələkbərovanın peşəkar musiqi sənətinə gəlişinin əsasını qoydu. 1945-ci ildən Filarmoniyanın solisti kimi işə başlayan Şövkət Ələkbərovanın ifasında səslənən xalq mahnıları, muğamlar, bəstəkar mahnıları Azərbaycanda çox böyük məşhurluq qazanır. "Görüş", "Bəxtiyar", "Onu bağışlamaq olarmı?" filmlərinə Tofiq Quliyevin yazdığı mahnılar Şövkət xanımın ifasında xalqımızın dilinin əzbəri olmuşdur. Üzeyir Hacıbəylinin "O olmasın, bu olsun" filmində Sənəm rolunun musiqi partiyalarını məhz Şövkət Ələkbərova ifa etmişdir. Müğənninin bəstəkar Cahangir Cahangirovun "Füzuli" kantatasının II hissəsində oxuduğu "Məni candan usandırdı" romans xarakterli musiqi parçası xalqın ürəyinə yol tapmışdır. Emin Sabitoğlunun "Şirin dil" mahnısı Şövkət Ələkbərovanın repertuarında xüsusi yer tuturdu. Mahnının sözləri Kərkük bayatıları-ndan götürülüb. SSRİ-nin bir çox şəhərlərində, Fransa, İsveçrə, Şri-Lanka, Əfqanıstan, Hindistan, Misir, Əlcəzair, İran, Türkiyə, Polşa və digər xarici ölkələrdə uğurla çıxış edən Şövkət Ələkbərovanın repertuarına Segah, Qatar, Şahnaz kimi muğamlar, Azərbaycan bəstəkərlarının və Orta Şərq xalqlarının mahnıları daxil idi.
Filmoqrafiya
İştirak etdiyi filmlər
Mahnı ifa etdiyi filmlər
Öpüş (Qustav Klimt)
Öpüş — 1907-1908-ci illərdə avstriyalı simvolist rəssam Qustav Klimt tərəfindən çəkilmiş rəsm əsəri.
“Öpüş” (The Kiss) Klimtin (Gustav Klimt) “Qızıl dövrü” (The Golden Period) adlandırılan, əsərlərində qızılı rənglər istifadə etdiyi dövrünə aid ən mükəmməl əsərlərindən biri sayılır. Qustav Klimtin qardaşı Ernst (Ernst Klimt) 1891-ci ildə Helen (Helene Flöge) ilə evlənmiş, lakin 1901-ci ildə vəfat etmişdir. Klimtin bu vəsiləylə tanıdığı Helenin bacısı Emili Luis ( Emilie Louise) bu əsərdə təsvir olunan qadındır. Bu məlumatın düzgün olub-olmadığı bilinməsə də, Klimtin Emiliyə aşiq olduğu danılmaz faktlardandır.
Təsviri
Sadə kompozisiyadan ibarət olan əsərin böyük hissəsini bir-birini qucaqlayan cütlük tutur. Kişinin qadın üzərindəki fiziki təsiri əsərdə özünü göstərir. Kişinin boynunun uzanış forması və qadını tutuşu, sahib olduğu ehtirası qadın üzərində ağalığa çevirmişdir. Cütlüyü əhatə edən qızılı rəng qədim dövrün kilsə rəsmlərində vurğunu artırmaq üçün qızılı rəngin istifadə texnikasından təsirlənmişdir. Əsərdəki qadın fiqurunun başındakı halə dövrün Klimt üzərindəki təsirini əks etdirir. Lakin bu halənin saf, ilahi halədən çox dünyanın içindən, torpaqdan yaranan bir halə olduğunu görürük. Bu halə güllərdən hazırlanıb. Kişinin başında da yarpaqlardan hazırlanmış halə və ya tac vardır.
Şahzadə Murad
Şahzadə Murad (Osmanlıca:شہزادہ مراد‎; ) — Osmanlı şahzadəsi, Şahzadə Əhmədin övladı. II Bəyazid in (1481–1512) ölümündən sonra Osmanlı taxtı uğrunda baş vermiş toqquşmalarda iştirak etmişdir.
Həyatı
Muradın atası Əhməd Osmanlı taxtının hüquqi varisi idi. Lakin taxt-tac uğrunda mübarizədə qardaşı Şahzadə Səlim ə məğlub olmuş Əhməd Səfəvi hökmdarı I Şah İsmayıldan yardım almışdır. Şahzadə Əhmədin Səlim tərəfindən öldürülməsindən sonra onun oğlu Murad Şah İsmayıldan yardım almağa və taxt iddiasını davam etdirməyə çalışmışdır. Şah İsmayıl ondan istifadə eədərk Səlimə qarşı olan müxalifəti mobilizasiya etmək istəyirdi. 1512-ci ildə Nurəli Xəlifənin Anadoluya doğru baş tutmuş böyük ölçülü yürüşündə Murad da ona qatılmış və hətta səfəvilərdən Qızılbaş börkü almışdır. Səlimin xəfiyyələrinin ona verdiyi məlumata görə, Şah İsmayılın məqsədi Anadolunu ələ keçirmək və bəylərbəyilik kimi Murada vermək idi. Yerdə qalan torpaqlar isə qızılbaşlar tərəfindən idarə edilməli idi. Hər bir halda, Qızılbaşların Murada verdikləri dəstək nəticəsiz qaldı və Murad Səfəvi sarayına sığınmağa məcbur oldu.
Öpüş (Qustav Klimt)
Təsviri
Sarı rəngli uzun geyimdə olan adam və qadın sanki tək bədəndə birləşmişdirlər. Üstlərindəki sarı örtük cütlüyü örtür və onların bütünlüyünü möhkəmlədir. Cütlüyün qucaqlaşması adi bir qucaqlaşma deyil, olduqca emosional bir birləşmədir. Qadına nisbətən daha tünd dərili və saçlı təsvir edilmiş enlikürək kişi qadının üzünü əli ilə tutub və ehtirasla onu öpür. Açıq dərili və qızılı saçlı qadın isə kişinin qollarında öpüşün təsiri ilə gözlərini bağlı, özünü itirmiş və təslim olmuş kimi təsvir olunub. Bir tərəfdən əlini kişinin boynuna dolasa da, digər tərəfdən zərif şəkildə əlini tutur. Kişinin üzü görünmür. Dizlərinin üzərində duran qadının başına qədər bədəni dik durur. Başı isə yana əyilmişdir. Öpüşdə qadını bu qədər bərk və sərt tutması qadının kişini istəməməsi kimi şərh olunsa da, bu fikri yanlış çıxaracaq məqamlar vardır. Biri qadının bədənini kişiyə söykəyib əlini boynuna dolaması, digəri isə qadının sıxılan ayaq barmaqlarıdır. Bunlar ehtirasın gizlədilə bilməyən göstəricilərindəndir. Qadının zərifliyi, kişinin hakimiyyətinin tamamilə cinsiyyət üzərinə qurulduğu barizdir. Belə ki, cütlük naxışlarla, dekorasiyalarla bəzədilmiş fövqəltəbii bir eşq bağçasındadır. Qadını geyimi və saçları, yazı xatırladan rənglər və çiçək naxışlarıyla bəzədilmişdir. Ilk baxışda bütöv görünən kişi və qadın vücudlarına yaxından nəzər yetirdikdə, əslində, fərqli olduqlarını görürük. Kişinin saçlarındakı yarpaqlar, geyimindəki düzbucaqlı mozaik şəkillər onun bədənini qadından ayıran hissələrdir.
Klimt burada iki fərqli cinsiyyətin arasındakı fərqi vurğulamışdır. Yəni qadın dünyası nə qədər yumşaq, kövrək və qeyri-müəyyəndirsə, kişi dünyası o qədər kəskinliyi və düzgünlüyü simvolizə edir. Qadının əynindəki çiçəkli geyim yerdəki çiçəklərlərlə uyğunlaşır və qadın obrazını “Ana Torpaq”la əlaqələndirir. Hər ikisinin geyimi də qızılı tonlardadır. Rənglərin uyğunluğu bir-birindən fərqli görünən fərdləri eşqin gücü altında tək bədənə çevirir. Cütlükdən ətrafa saçılan eşq, sanki üstlərindən yerə tökülən qızılı iplərlə torpağa qarışır və rəngarəng çiçəklərə can verir. Qadınla kişinin ayağının altındakı çiçəklər təbiətin məhəbbətin ayaqlarının altında olmasının Klimtcə şərhidir. Digər tərəfdən arxa plan, yəni cütlüyün kənarındakı sahə yenə qızılı rəngdədir. Bu boş arxa plan məhəbbətin zamansız və məkansız olduğunu vurğulayır.
Şahzadə Murad
Həyatı
Muradln taxt-tac iddiası zamanı Şah İsmayılın onu dəstəkləməsi Sultan Səlim üçün əsas casus belli (savaş bəhanəsi) olmuş və Çaldıran döyüşü ilə nəticələnmişdir.
O, Kaşanda və ya İsfahanda vəfat etmişdir.
Mir Fəseh Bağırov
Mir Fəseh Bağırov — Qarabağın tarixiylə bağlı bir çox araşdırmaların müəllifi, XX əsrin 70-ci illərdə Şuşada məşhur Su qalereyasını inşa etdirən şəxs, Şuşa şəhərinin görkəmli şəxsiyyətlərindən biri.
Təhsili
Mir Fəseh Bağırov Şuşada orta məktəbi bitirdikdən sonra Bakıdakı Coğrafiya texnikumuna daxil olmuşdu. Daha sonra təhsilini Leninqrad (indiki Sankt Peterburq) İnşaat İnstitutunda davam etdirmişdi.
II Dünya müharibəsində iştirak etmiş Mir Fəseh Bağırov döyüş yolunu Berlində sonlandırmışdı. Müharibədən sonra 3 il Avstriya və Çexoslovakiyada məsul vəzifələrdə çalışmışdı.
Fəaliyyəti
Mir Faseh təhsilini tamamlayıb Azərbaycana dönəndən sonra Qarabağın yeraltı su ehtiyatlarının öyrənilməsi kimi vacib, dövlət əhəmiyyətli işi yüksək professionallıqla yerinə yetirmək bacarığına malik mütəxəssis və alim olduğu üçün Dövlət Geologiya və Mineral Ehtiyatlar Komitəsinin rəhbərliyi onu 1952-ci Hidrogeologiya Ekspedisiyasının rəisi vəzifəsinə təyin etdi, 1953-cü ildə isə ona Şuşaya su çəkmək kimi daha məsul iş tapşırıldı.
Şuşanın su təchizatındakı rolu
Mir Fəseh Bağırov Şuşa şəhərinin su ilə təmin olunmasına rəhbərlik etmişdi. Onun iştirakı və rəhbərliyi ilə bir neçə su qaynağı yoxlanılmış, yararlı sular pasportlaşdırılmışdı.
Mir Fəseh Bağırov XX əsrin 50-ci illərdə Şuşada inşası planlaşdırılan „Şirlan-Turşsu mineral xəttin“in axtarış kəşfiyyat işlərinə rəhbərlik etmişdi. Şuşadan 34 km aralıda Sarıbaba mineral mənbəsini kəşf etmiş və onu 60-cı illərdə Şuşaya çəkmişdi.
Həmin dövrdə müalicəvi əhəmiyyətli suyun Şuşaya çəkilməsi məsələsinin çox böyük çətinliklər hesabına olsa da, dövlət planına daxil edilməsində, suyun çəkilməsinə vəsaitin ayrılmasında və tikinti işlərinin təşkilində də böyük ziyalılarımızdan olan, Şuşa şəhərində dünyaya göz açmış görkəmli dövlət xadimi Süleyman Vəzirovun və professor Bahadur Eyvazovun xüsusi xidmətləri olmuşdu.
Kurort şəhəri Şuşa
XX əsrin ortalarına qədər Azərbaycan rəhbərliyi Şuşanın kurort şəhəri kimi inkişaf etdirilməsi ilə bağlı məsələni dəfələlərlə müzakirə etmişdi. Müzakirələrdə müvafiq nazirliklərin, Azərbaycan Tibb İnstitutunun və digər müəssisələrin nümayəndələri iştirak edirdilər. O vaxtki DQMV-nin rəhbərləri iclas iştirakçılarını inandırmağa çalışırdılar ki, Şuşanın ərazisinin məhdud olması səbəbindən burada iri kurort mərkəzinin yaradılması məqsədəuyğun deyil. Buna görə də, kurort mərkəzi muxtar vilayətin inzibati mərkəzi olan daha geniş əraziyə malik Xankəndidə planlaşdırılması təklif olunur. Kurort mərkəzinin vilayət mərkəzində yaradılması barədə təklifin səsverməyə qoyulmasına hazırlaşanda o vaxtkı Tibb İnstitutunun rektoru, professor Bahadur Eyvazov ona söz verilməsini xahiş edir. B.Eyvazov həmin təklifin əleyhinə çıxaraq, istirahətin və kurort müalicəsinin bilavasitə saf su və saf hava ilə əlaqədar olduğunu, buna görə də kurort komplekslərinin dünyada ancaq nadir təbiəti olan Şuşada yaradılmasının vacibliyini elmi dəlillərlə sübut edir. Daha sonra vurğulayır ki, o, uzun illər Şuşada iqlim amillərinin insan orqanizminə təsirinin öyrənilməsi üzrə tədqiqatlar aparıb və respublikanın bütün aparıcı alimləri də bu məsələdə tamamilə həmfikirdirlər. Çıxışında o, iştirakçıların diqqətini DQMV-nin rəhbərliyinin Şuşaya etinasız münasibətinə yönəldərək, qeyd edir ki, illərlə şəhərdə təmir-bərpa və abadlıq işləri görülmür. Bütün bunların nəticəsi olaraq kurort mərkəzinin Şuşada yaradılması barədə qərar qəbul edilir.