cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İrlandiya İstiqlaliyyət müharibəsi
1920-ci ilin sonuna qədər silahlı münaqişələrdə təxminən 300 nəfər öldürülsə də, o ilin noyabr ayında şiddət hadisələrində böyük bir artış oldu. Qanlı Bazar olaraq bilinən 21 noyabr 1920-də 14 Britaniyalı kəşfiyyat əsgəri səhər saatlarında Dublində öldürüldü və günortadan sonra bir futbol oyununda İrlandiya Krallıq Polisi azarkeşlərin üzərinə atəş açaraq 4 nəfəri öldürdü, 65 nəfəri yaraladı. Bu hadisədən sonra, 17 Auxiliary əsgəri İRO trəfindən Korkda pusquya düşürülərək öldürüldü. Britaniya Hökuməti bu hadisələrdən sonra İrlandiyanın bir çox yerində hərbi vəziyyət elan etdi. Kork şəhər mərkəzi dekabr ayında tamamilə yandırıldı. Sonrakı 7 ay içində artan şiddət hadisələrində 1000 nəfər öldü, 4500 nəfər aktivist həbs edildi. Döyüşlər, əsasən, Munster, Dublin və Belfastda gedirdi. Silahlı atışmalardan meydana gələn insan itkilərinin %75-dən çoxu bu 3 ərazinin payına düşürdü. Şimalda və xüsusən də Belfastda meydana gələn şiddət hadisələrinin məzhəb xarakterli olması və həlak olanların içində katolik sivillərin sayısının sürətlə artması diqqətdan yayınmırdı.
11 iyul 1921-də atəşkəs elan edilsə də, silahlı toqquşmalar şimal-şərq ərazilərdə dəvam etməkdə idi.
Mənbə
Bartlett, Robert (1997). A Military History of Ireland. Penguin
Lowe, W.J. (2002),  'The War against the RIC, 1919–21', Eire-Ireland
Cottrell, Peter (2006), The Anglo-Irish War, The Troubles, 1913–23, Oxford: Osprey Publishing
Bakının işıqları (film, 1950)
Bakının işıqları tammetrajlı bədii filmi rejissorlar Aleksandr Zarxi, Rza Təhmasib və İosif Xeyfits tərəfindən 1950-ci ildə ekranlaşdırılmışdır. Bakı Kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Film Bakı neftçiləri haqqındadır. Əsas rolları Mirzəağa Əliyev, Mərziyyə Davudova, Nikolay Oxlopkov, Rza Təhmasib və Nəcibə Məlikova ifa edirlər.
Məzmun
Film Bakı neftçiləri haqqındadır. Hadisələr 30-cu illərdə başlayır və II Dünya müharibəsi illərində daha da inkişaf edir. Bu vaxt Bakı neft mədənləri artıq yeni texnika ilə təchiz edilmişdi, açıq dənizdə yeni qazma üsulları sınaqdan çıxarılmışdı. Neftçilər alman-faşist işğalçılarına qarşı döyüşən ordunu bol yanacaqla təchiz etmək və qələbəni yaxınlaşdırmaq üçün fədakarcasına çalışırdılar. Filmin sonunda görürük ki, müharibədən sonrakı ilk illərdə Bakıda yeni neft buruqlarının işıqları yandırıldı.
Hadisələrin fonunda usta Əlibala (Mirzəağa Əliyev) və onun neftçilər briqadası üzvlərinin əmək qəhrəmanlığı, fədakarlığı, gündəlik qayğıları və şəxsi həyatı öz əksini tapmışdır.
Filmin üzərində işləyənlər
Rejissor: Aleksandr Zarxi, İosif Xeyfits, Rza Təhmasib Ssenarist: Qriqori Koltunov, Yevgeni Pomeşşikov Operator: Qavriil Yegiazarov Rəssam: M. Yuferov Bəstəkar: Qara Qarayev
Rollarda
M.Gelovani — İ. V. Stalin Mirzəağa Əliyev — Əlibala Mərziyyə Davudova — Anaxanım Nikolay Oxlopkov — Şatrov Rza Təhmasib — Mir Cəfər Bağırov Nəcibə Məlikova — Mirvarid İ. Eloğlu — Fuad Nikolay Kryuçkov — Paramonov Pyotr Arjanov — Qarsiya Serke Kojamkulov — Kadır
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1950-ci ilin Azərbaycan filmləri 1950-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
NGC 383
NGC 383 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Uşaq parkı
right|thumb| Uşaq meydançası Uşaq meydançası; Uşaqların oynaması üçün hazırlanmış bir parkdır. Ümumiyyətlə açıq havada tapılsa da, qapalı yerlərdə də tapıla bilər. Uşaq bağçalarında ən çox yayılmış oyuncaqlar; sürüşdürün, mişar mişarını və yellənmək. Həm də müxtəlif kiçik ölçülü gimnastika, zəncir nərdivanları, ip körpüləri və labirintlər ola bilər. Bu hovuz oyuncaqların əhatə etdiyi ərazidən daha böyükdür. Oyun meydançaları uşaqların fiziki və zehni inkişafına kömək edir, yaradıcılıqlarını artırır; onları ictimailəşdirir və əyləndirir.
Əsasən xalqa açıq olsa da, oyun meydançaları da xüsusi mülkiyyətdə ola bilər. Şəhər parklarındakı və dövlət məktəblərindəki oyun meydançaları ictimai parklara nümunədir.
O
NGC 3958
NGC 3958, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Yan van Eyk
Yan van Eyk  — erkən intibah dövründə fəaliyyət göstərmiş flamand rəssamı, portret ustadı, dini mövzuda yüzdən artıq əsərin müəllifidir. Qardaşı və müəllimi rəssam Hubert ban Eyk (1370—1426) olmuşdur. thumb|274x274px|[[Arnolfini cütlüyünün portreti, 1434, London milli qalereyası]]
Mehmed Cəmaləddin Əfəndi (Şahzadə)
Mehmed Cəmaləddin Əfəndi — 32. Osmanlı sultanı Əbdüləziz in oğlu Şövkət Əfəndi nin oğlu, Osmanlı şahzadəsi.
Kəlləsər-i Ülya (Germi)
Kəlləsər-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 45 nəfər yaşayır (8 ailə).
Kadrlarda yaşanan ömür. Tələt Rəhmanov (film, 2014)
'''Kadrlarda yaşanan ömür. Tələt Rəhmanov''' — rejissor Sənan Sultanovun Azərbaycan Televiziyasında çəkdiyi sənədli film.
Məzmun
Filmdə aktyor, film direktoru Tələt Rəhmanovun xatirəsinə həsr olunur.
Sarımsaq turşusu
thumb|250px|[[Qəzvin bazarında satılan sarımsaq turşusu]]
Lazım olan ərzaqlar
1 litrlik banka üçün
Hazırlanma qaydası
Sarımsaq başlarının üst bir neçə lay qabığını soyun. Elə edin ki, dişlər ayrılmasın, baş bütov qalsın.
Sarımsağı bankaya yığın. İçinə dəfnə yarpağı, mixək və istiotu əlavə edin. Sirkə tökün.
Bankanı bağlayın. Ehmallıca o tərəfə bu tərəfə döndərin ki, ədvalar yayılsın. Bankanı sərin yerə qoyun.Turşu təxminən 2 aya hazırdır.
Kəlləsər-i Süfla (Germi)
Kəlləsər-i Süfla — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 89 nəfər yaşayır (15 ailə).
Səfiqulu xan Undiladze
Səfiqulu xan (eyni zamanda Səfi Qulu; vəfatı 1632) — gürcü mənşəli bir Səfəvi məmuru.
I Şah Səfinin (1629–1642) hakimiyyəti ərzində 1629-1630-cu illərdə (1-ci dəfə) və 1632-ci ildə (2-ci dəfə) Lar bəylərbəyi vəzifəsini icra edib.
Undiladze nəslinin bir nümayəndəsi olan İmamqulu xanın oğlu idi və bununla da Səfəvi hərbi komandiri və dövlət xadimi Allahverdi xanın nəvəsi idi. 1632-ci ilin sonlarında, şah Səfinin özünün əmri ilə başlanan geniş təmizlik işləri zamanı Səfiqulu atası və qardaşı ilə birlikdə edam edildi.
Saleh Qurbanov
Saleh Möhübbət oğlu Qurbanov (14 aprel 1990; Xızı rayonu, Azərbaycan SSR — 12 sentyabr 2022; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Kapitanı, Vətən müharibəsi veteranı.
Hərbi xidməti
Saleh Qurbanov 2020-ci ilin sentyabrın-noyabr aylarında Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayıl, Xocavənd və Laçın istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Sərəncamlarına əsasən "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı, "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı və "Laçının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edilib.
Saleh Qurbanov 2022-ci il sentyabrın 12-də Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən törədilən genişmiqyaslı təxribatın qarşısının alınması zamanı şəhid olub.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Saleh Qurbanov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra "Azərbaycan Bayrağı" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Osqarfonna buzlağı
Osqarfonna buzlağı (Åsgardfonna) — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq adanın şimalında, Nyu-Frisland yarımadasında, Viyde-fiord və Lomfiord körfəzləri arasında yerləşir. Onun sahəsi 1 230 km² təşkil edir. Buzlaq öz adını German-skandinav mifologiyasından almışdır.
Raqib Əzizov
Raqib Vidadi oğlu Əzizov (29 avqust 1991; Masallı rayonu, Azərbaycan — 8 dekabr 2020; Xocavənd rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Vətən müharibəsinin veteranı, şəhid.
Həyatı
Raqib Əzizov 1991-ci il avqustun 29-da Masallı rayonunun Yolağac kəndində anadan olub. 1997-ci ildə Yolağac kənd ümumi orta məktəbinin birinci sinfinə daxil olub, 2008-ci ildə Güllütəpə kənd tam orta məktəbini bitirib. Ailəli idi. 2 övladı yadigar qaldı.
Hərbi xidməti
Raqib Əzizov 2009-2011-ci illərdə Azərbaycan Hərbi Dəniz Qüvvələrinin "N" saylı hərbi hissəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub.
İshaq bəy Qaramanoğlu
İshaq bəy (ö. sentyabr 1466) — Qaramanoğulları bəyliyi nin bəyi.
Raqib Əzizov
Hərbi xidməti
2012-2013-cü illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin TTM-də təhsil alan Raqib Əzizov, 2013-cü ilin aprelindən "N" saylı hərbi hissədə bağlama rabitə bölüyünün mobil retransiyasiya stansiyasının rəisi vəzifəsində xidmət edib.
İshaq bəy Qaramanoğlu
Həyatı
İshaq bəy Qaramanoğlu II İbrahim in kəniz dən dünyaya gələn oğludur. Özündən kiçik olan digər 5 qardaşı isə atasının Çələbi Sultan Mehmed in qızı İlaldı Xatunla olan nigahından dünyaya gəlmişdir. Osmanlı mənbələrinə görə, Qaramanoğlu II İbrahim Osmanlılar a olan nifrəti səbəbilə özündən sonra İshaq bəyin taxta çıxmasını istəyirdi. Bu səbəblə hələ sağlığında İshaq bəyi vəliəhd elan etmişdi.
Raqib Əzizov
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun giziri olan Raqib Əzizov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Hadrut qəsəbəsinin və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb.
İshaq bəy Qaramanoğlu
Həyatı
1464-cü ildə atası II İbrahim in səhhəti pisləşmiş, vəliəhd olmasına baxmayaraq taxta çıxmaq üçün atasının vəfat etməsini gözləmişdir. Buna baxmayaraq, kiçik qardaşı Pir Əhməd bəy atası ölüm döşəyində ikən özünü bəy elan etdi və xəstə atası ilə qardaşlarını Konya da nəzarət altına aldı. Xilas olmaq üçün atası ilə birlikdə Konya dan gizlicə qaçan İshaq bəy Hevelin yaxınlığında atasının vəfat etməsi ilə atasının cənazəsini burada qoyub Silifkəyə qaçdı. Burdan kömək üçün Məmlük sultanı ndan kömək istəsə də, bir nəticə ala bilmədi. Qardaşına qarşı mübarizə apara bilməyəcəyini başa düşən İshaq bəy bu dəfə də Ağqoyunlu sultanı Uzun Həsənə sığındı. Buradakı türkmən əsgərlərinin dəstəyini alan İshaq bəy çox keçmədən böyük bir orduyla Konya ya gəldi və Pir Əhməd bəy in qüvvələrini məğlub edərək onları Qaraman eli ndən qovdu. Pir Əhməd bəy isə ailəsini də alaraq Sultan Mehmedə sığındı.
Ağqoyunlu sultanı nın dəstəyini alan İshaq bəy öz taxtını möhkəmləndirmək üçün bir yandan Məmlük sultanı nın adına xütbə oxudur, digər yandan Sultan Mehmedə sülh müzakirələri üçün elçilər göndəriridi. Sülh şərti olaraq bəzi Qaraman torpaqlarını Osmanlılar a verməyi təklif etsə də, Pir Əhməd bəy bu sülh müzakirələrinə mane olurdu. Nəticədə sülh bağlanmadı və Sultan Mehmed bibisi oğlu Pir Əhməd bəy i Qaraman bəyi elan edib böyük bir orduyla Konya ya göndərdi. Ərmənək yaxınlığında qarşı-qarşıya gələn iki ordu qanlı döyüşə girdilər. Nəticədə İshaq bəy məğlub edildi və ailəsinin sığındığı Silifkə qalası istisna olmaqla, bütün Qaraman torpaqlarını itirdi. Yanında olan xəzinəsi ilə birlikdə Diyarbəkir də olan Uzun Həsən in yanına çəkild və çox keçmədən burada vəfat etdi (sentyabr 1466).
Raqib Əzizov
Hərbi xidməti
Dekabrın 8-də Azərbaycanın Xocavənd rayonunun Hadrut qəsəbəsi istiqamətində qanunsuz erməni silahlı qrupu və ya ərazidə qalmış Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin qalıqlarından ibarət bir neçə nəfər Azərbaycan Ordusunun bölmələrinə hücum edib. Nəticədə gizir Raqib Əzizov şəhid olub. Görülən tədbirlər nəticəsində isə qanunsuz erməni hərbi dəstəsinin üzvləri məhv edilib. Raqib Əzizov 09.12.2020-ci il tarixində Masallı rayonunun Yolağac kəndində dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Raqib Əzizov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Zəngilan rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Raqib Əzizov ​ölümündən sonra "Zəngilanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Rəhilə Cabbarova
Rəhilə Muxtar qızı Cabbarova — Azərbaycan müğənnisi (messo-soprano), vokalçı-aktrisa, pedaqoq, Azərbaycan SSR əməkdar artist (1958).
Həyatı
Rəhilə Muxtar qızı Cabbarova 24 noyabr 1922-ci ildə Tiflisdə anadan olmuş və buradakı 1 saylı musiqi məktəbində oxumuşdur. Müharibə illərində — 1941–1945-ci illərdə Tiflis şəhərindəki hərbi hospitalda işləmişdir. 1945–1947-ci illərdə Tiflis Xalq Yaradıcılığı evində təlimatçı olmuş və az sonra Gürcüstan Dövlət Mahnı və Rəqs ansamblına solist götürülmüşdür. 1947-ci ildə ailəsi ilə Bakıya köçmüşdür.
Rəhilə Cabbarova Üzeyir Hacıbəyovun tövsiyəsi ilə Azərbaycan Dövlət Konservatoriyasının hazırlıq şöbəsinə daxil olmuş və 1949–1954-cü illərdə vokal şöbəsində oxumuşdur. Üçüncü kurs tələbəsi olarkən Şövkət Məmmədovanın təklifi ilə Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrına solist götürülmüşdür.
İlk dəfə səhnəyə Üzeyir Hacıbəyovun "Koroğlu" operasında xanəndə qız rolunda çıxan Rəhilə Cabbarova uzun müddət bu rolun ifaçısı kimi tanınmışdır. Onun ilk böyük rolu isə Fikrət Əmirovun "Sevil" operası səhnələşdirilərkən canlandırdığı Gülüş obrazı olmuşdur. Bunun ardınca aktisanın bir sıra əhəmiyyətli rolları olmuşdur.
Rəhilə Cabbarova səhnə fəaliyyətindən əlavə, radio və televiziya verilişlərində də tez-tez iştirak etmişdir. Onun repertuarına Azərbaycan xalq mahnıları, rus və Qərbi Avropa bəstəkarlarının kamera əsərləri də daxil olmuşdur.
Sonralar — 1971–1997-ci illərdə Rəhilə Cabbarova Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetinin vokal kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
Rəhilə Cabbarova 26 aprel 1958-ci ildə "Azərbaycan SSR əməkdar artisti" fəxri adına layiq görülmüş və 11 iyun 2002-ci ildən Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fərdi təqaüdçüsü olmuşdur.
Rəhilə Cabbarova 1 dekabr 2002-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
İfa etdiyi əsas partiyalar
Rəhilə Cabbarovanın opera səhnəsində ifa etdiyi rollar:
NGC 6082
NGC 6082, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış Göy cismidir. Göy üzündə Əqrəb bürcü istiqamətində yerləşir. NF tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Sultanzadə Pir Əhməd bəy Qaramanoğlu
Pir Əhməd bəy (ö. 1474) — Qaramanoğulları bəyliyi nin bəyi. Anası İlaldı Xatun Osmanlı sultanı Çələbi Mehmed in qızı olduğu üçün "Sultanzadə" təxəllüsü ilə də anılır.
Həyatı
İbrahim bəy in ölümündən sonra mübarizə aparan iki oğlu bəyliyi iki yerə böldülər. Pir Əhməd bəy Konya da, qardaşı İshaq bəy isə Silifkədə möhkəmləndi. Ancaq Ağqoyunlu sultanı Uzun Həsən dən yardım alan İshaq bəy Pir Əhməd bəyəin qüvvələrinə hücum etdi və nəticədə məğlub olan Pir Əhməd bəy qaçaraq Sultan Mehmedə sığındı. Növbəti il Pir Əhməd bəy Osmanlı ordusu ndan aldığı dəstək qüvvələrlə əks-hücuma keçdi və Ərmənəkə qədər irəlilədi. Məğlub olan İshaq bəy Uzun Həsənə sığındı və çox keçmədən vəfat etdi (1466). Bütün səfərlərdə hərbi dəstək vermək şərtiylə, Osmanlı tabeliyini qəbul edən Pir Əhməd bəy çox keçmədən Osmanlıdan üz döndərdi. 1467-ci ildə Osmanlı sultanını qəzəbləndirən Məmlüklərə qarşı qurulan ittifaqa qoşulmadı. Nəticədə Sultan Mehmed 1468-ci ildə çıxılan səfərin istiqamətini dəyişərək Qaramanoğlu bəyliyini hədəf seçdi.
Bütün ailə üzvlərini və bəyliyin xəzinəsini mennan qalasında qoyaraq Uzun Həsənə sığınan Pir Əhməd bəy digər qardaşları və Osmanlılar la mübarizə aparmaq üçün ordu toplamağa başladı. 1470-ci ildə doğma qardaşı Qasım bəy lə ittifaq quraraq Osmanlı ordusu na hücum etsə də, Gədik Əhməd Paşa tərəfindən məğlub edildilər. Ardından Ərmənək və Mennan qalaları Osmanlıların əlinə keçdi. Ailəsinin və bəylik xəzinəsinin Osmanlıların əlinə keçməsindən sonra, bəzi mənbələrə görə Pir Əhməd bəy özünü qayalıqdan aşağı atmaq istəmişdir.
Qasım bəy isə Osmanlı tabeliyini qəbul etməyərək Ankara ya hücum etmiş, Buna cavab olaraq Osmanlı ordusu 1471 və 1472-ci illərdə bölgəyə səfərlər tərtiblədi. Bu səfərlərin ikincisində Uzun Həsən də bölgəyə gəldi və Sultan Mehmed in oğlu Şahzadə Mustafa nın idarəsindəki Qaraman bölgəsinə hücum etdi. Uzun Həsən in niyyəti, əvvəlcə Qaramanoğlu taxtı na Pir Əhməd bəyi gətirmək və Sinop a hücum edərək Candaroğlu Qızıl Əhməd in hakimiyyətini bərpa etmək idi. 20 min nəfərlik Ağqoyunlu ordusunda Uzun Həsən in qardaşı oğlu Yusif Mirzə ilə yanaşı, Pir Əhməd bəy, Qasım bəy və Candaroğlu Qızıl Əhməd də yer alırdı. Bu mübarizənin əsas səbəbi isə ipək ticarətinə hakim olmaq idi. Kayseri şəhərini ələ keçirən Qaramanoğlu qardaşları Konya nı mühasirəyə alsa da, mühasirə uğurlu olmadı. Beyşəhər yaxınlığında qarşı-qarşıya gələn ordular burada ölümcül döyüşə girdilər. Şahzadə Mustafa nın qələbəsi ilə başa çatan döyüşün sonunda Yusif Mirzə əsir düşdü və Pir Əhməd bəy yenidən Uzun Həsən in yanına qaçdı.
Növbəti ilki səfərə hazırlaşan iki tərəf arasında Ağqoyunluları dəstəkləyən Qaramanoğulları sahildən gələcək olan Venesiya gəmilərindən aldıqları silah sursatı Ağqoyunlu ordusuna təhvil verməli idi. Ancaq Osmanlı ordusu bu keçidi ələ keçirdilər və nəticədə 1473-cü ildə Otluqbeli döyüşü ndə Ağqoyunlular məğlub edildilər. Pir Əhməd bəy məğlub olan Uzun Həsən lə birlikdə Silifkəyə çəkildi. Sonrakı həyatı ilə bağlı heç bir məlumat yoxdur. Pir Əhməd bəy 1474-cü ildə vəfat etmişdir.
Sergey Trubetskoy
Sergey Petroviç Trubetskoy (29 avqust 1790 - 22 noyabr 1860) — Dekabristlər hərəkatının təşkilatçılarından biri.
Həyatı
Sergey Trubetskoy 29 Avqust 1790-cı ildə soylu Trubetskoy ailəsində anadan olmuşdur. Atası Şahzadə Pyotr Sergeyeviç Trubetskoy (1760-1817), anası isə Daria Gürcüstan Şahzadəsi Aleksandr Bakaroviçin qızı idi.
Müharibədən sonra Trubetskoy Mason lojasına üzv oldu. O, ilk Dekabrist cəmiyyətinin qurucuları arasında iştirak etdi. 1819-cu ildə Trubetskoy müalicə üçün xaricə getdi.
Trubetskoy Şimal Cəmiyyətinin yaradıcılarından və rəhbərlərindən biri idi. Trubestkoy Konstitusiyalı monarxiyanı müdafiə edirdi, lakin digər Dekabristlər isə çarı yıxmaq və respublika yaratmaq, inqilab istəyirdilər.
Trubetskoy ölüm cəzasına məhkum edildi, lakin o Nerchinsk kömür mədənlərinə surgun edildi. Trubetskoyun həyat yoldaşı Yekaterina Laval onunla sürgünə getdi. Onun həyatı Nekrasov tərəfindən məşhur poemasının mövzusu oldu. 1839-ci ildə İrkutsk quberniyasında sürgündə yaşamaq üçün icazə verildi. 1854-ci ildə həyat yoldaşı vəfat etdi.
1856-ci ildə digər Dekabristlərlə birlikdə əfv olundu və Moskvaya qayıtdı. Sergey Trubetskoy 22 Noyabr 1860-cı ildə Moskvada vəfat etdi. 1863-cü ildə Londonda ilk dəfə Aleksandr Herzen tərəfindən nəşr olunan onun haqqında xatirələrini yazdı.
NGC 5147
NGC 5147 — Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Qızbürcü istiqamətində yerləşir. SBd tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Məşhədli (Germi)
Məşhədli — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 107 nəfər yaşayır (22 ailə).
Hinlopenbrin buzlağı
Hinlopenbrin buzlağı (Hinlopenbreen) — Şpitsbergen arxipelaqına daxil olan Qərbi Şpisbergen adasında yerləşən buzlaq. Buzlaq adanın şərqində yerləşir. Onun sahəsi 1 250 km²-dir. Uzunluğu isə 70 km -dir.
Yekaterina Karavelova
Yekaterina Karavelova — müəllim, tərcüməçi, publisist, qadın hüquqları müdafiəçisi, Bolqarıstan Qadınlar Birliyinin təsisçisi, Yəhudilərin Müdafiəsi Komitəsinin qurucularından biri. Bolqarıstanlı siyasətçi Petka Karavelovanın həyat yoldaşı.
Bioqrafiya
Yekaterina Karavelova 21 oktyabr 1860-cı ildə Ruse şəhərində anadan olub, kürkçü Veliko Penev və Stoyanka Penevanın dörd övladının ən kiçiyi olub. 1870-1878-ci illərdə Yekaterina IV Moskva Qadınlar Gimnaziyasında oxumuş və onu qızıl medalla bitirmişdir. Eyni dövrdə Yekaterina məşhur riyaziyyatçı Sofiya Kovalevskaya ilə tanış olur. Gimnaziyanı bitirdikdən sonra Yekaterina Bolqarıstana qayıdır və Rusedə dərs deməyə başlayır və bir ildən sonra Kişi Gimnaziyasında qızlar üçün sinfin direktoru olur. Yekaterina Sankt-Peterburqda tibb təhsili almağı planlaşdırır, lakin 1880-ci ildə Moskvada oxuyarkən tanış olduğu Petka Karavelov ilə ailə qurur və ailəsi Sofiyaya köçür. Cütlüyün üç qızı dümnyaya gəlir - Rada (1880-1883), Viola (1884-1934) və Laura (1886-1913).
Sosial fəaliyyət
Tezliklə Yekaterina Bolqarıstanın siyasi elitasının bir hissəsinə çevrilir, lakin 1881-ci ildə Battenberq Şahzadəsi Aleksandr tərəfindən Petka Karavelovun Bolqarıstanın Baş Naziri vəzifəsindən uzaqlaşdırılmasından sonra ailə Bolqarıstanı tərk edib Plovdivə köçmək məcburiyyətində qalır. 1884-cü ildə Tırnovo konstitusiyasının bərpasından sonra Yekaterina və Petko Sofiyaya qayıdır. Sonra Yekaterina kitabçalar nəşr etməyə başlayır.
1899-cu ildə Yekaterina Karavelova Mama (Maika) qadın mədəniyyət təşkilatını təşkil edir. Yekaterina qadınların müstəqilliyi bilavasitə qadınların təhsilindən keçdiyini bildirir, ona görə də qızlar üçün “Mariya Luiza” peşə məktəbi açır. 1901-ci ildə Karavelova Vela Blaqoeva, Dimitrana İvanova, Anna Karima, Kina Konova, Yuliya Malinova və başqaları ilə birlikdə Bolqar Qadınlar İttifaqını qurur. 1903-cü ildə İlinden üsyanı məğlub edildikdən sonra Karavelova makedoniyalı qadınların həbsdən azad edilməsi üçün Qadınlar Komitəsinə rəhbərlik edir. Bir il sonra Yekaterina Londonda Makedoniya Konfransında iştirak edir. Rus-yapon müharibəsi zamanı Karavelova Bolqarıstan Sanitar Komissiyasını, Balkan müharibəsi zamanı isə V. Leevski adına Universitetdə xəstəxana təşkil edib.
Yekaterina Karavelova 25 il Bolqarıstan Qadınlar Birliyinin sədri olub. Sülh və Azadlıq uğrunda Beynəlxalq Qadınlar Liqasının IV Konqresində (1-7 may 1924, Vaşinqton) Ketrin Bolqarıstanı təmsil edir. 1925-ci ildə Karavelova Liqanın sədri olur.
Yekaterina Karavelova Anton Straşimirov, Asen Zlatarov, Petko Staynov və başqaları ilə birlikdə Almaniyada Yəhudilərin Müdafiəsi Komitəsinin qurulmasında fəal iştirak edir.
Karavelova aktiv ictimai-siyasi fəaliyyətlə yanaşı, L. N. Tolstoy, F. M. Dostoyevski, V. Hüqon, Gi de Mopassan, Q. Flober və K. Dikkensin əsərlərinin bolqar dilinə tərcüməsi ilə məşğul olur. Karavelova 50-dən çox kitabça və məqalənin müəllifidir.
Nojan-sür-Sen (rayon)
Nojan-sür-Sen  — Fransanın Qrand Est regionun rayonlarından biri. Departamenti — Ob. Suprefektura — Nojan-sür-Sen. Rayon əhalisi 2006-cı ildə 52 280 nəfər təşkil edirdi. Əhalinin sıxlığı — 41 nəf / km². Rayon ərazisi — 1277 km².
Var olun, qızlar... (film, 1972)
Məzmun
Film həqiqətən baş vermiş hadisə – 1958-ci ilin yayında Abşeron çimərliklərindən birində dənizdə batan uşaqları xilas edərkən özü həlak olan Bakı məktəblisi Tofiq Hüseynova ithaf edilmişdir. Kinolent həlak olmuş gəncin məhz kimləri xilas etdiyi, xilas edilmiş qızların sonrakı taleyi barədə söhbət açır, filmdə müxtəlif talelər, xarakterlər açıqlanır.
NGC 2972
NGC 2972, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Yelkən bürcü istiqamətində yerləşir. I1p tipli. tərəfindən ildə 22.86 sm (9 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Danimarka–Türkiyə münasibətləri
Türkiyə—Danimarka münasibətləri — Danimarka Krallığı ilə Türkiyə Respublikası arasında diplomatik əlaqələr rəsmi olaraq 1923-cü ildə quruldu; Danimarka ilə Osmanlı İmperiyası arasında XVIII əsrdə başlayan əlaqələrin davamı idi. Danimarkanın Ankarada, Türkiyənin Kopenhagendə səfirliyi var. Hər iki ölkə NATO üzvüdür. Danimarka ilə Türkiyə arasındakı diplomatik münasibətlərdə bir cizgi filmi qalmaqalı və bir kürd peyk televiziya kanalı ilə əlaqədar gərginlik yaşandı.
Tarixi
14 oktyabr 1756-cı ildə Sultan III Osman ilə Kral V Frederik arasında Dostluq və Ticarət Müqaviləsi imzalandı. 1758-ci ildə Danimarka Osmanlı İmperiyasına fövqəladə nümayəndə təyin etdi.
1618-1648-ci illərdə Danimarka və Osmanlı İmperiyası Müqəddəs Roma İmperiyasına qarşı birlikdə mübarizə apardı. Şimali müharibə zamanı Danimarka ilə Osmanlı İmperiyası bir-biri ilə müharibə vəziyyətində idi. Ölkələr 1803-1815-ci illər arasındakı Napoleon müharibələri zamanı müttəfiq idilər.
1920-ci il Türkiyə-Ermənistan müharibəsi zamanı Danimarka, Ermənistan Demokratik Respublikası ilə Türkiyə arasında aparılan danışıqlarda vasitəçi kimi çıxış etdi.
Danimarka ilə Türkiyə arasındakı ticarət müqaviləsi 1926-cı ildə Ankarada, 1930-cu ildə Əməkdaşlıq, Ticarət və Naviqasiya Müqaviləsi imzalanmışdır. 1932-ci ildə hər iki ölkə İsveçrənin Cenevrə şəhərində Sülh Sazişini imzaladılar. 1948-ci ildə qarşılıqlı ödənişlər haqqında bir müqavilə imzalandı.
26 noyabr 1999-cu ildə, Türkiyə Xarici İşlər Naziri İsmail Cemin Danimarkaya səfəri zamanı siyasi, təhlükəsizlik və müdafiə əməkdaşlığına dair Birgə Fəaliyyət Planı imzalandı.
Danimarka ilə Türkiyə arasında ikitərəfli münasibətlər, Jyllandsposten qəzetində Məhəmməd peyğəmbərin cizgi filmləri yayımlandıqda gərginləşdi. Türkiyənin Baş naziri Rəcəb Tayyib Ərdoğan, nəşrləri qınadı və Danimarkadakı söz azadlığını tənqid etdi.
Hamaralın kayman
Hamaralın kayman — timsahlar dəstəsinə, Alliqatorlar fəsiləsinə, Hamaralın kaymanlar cinsinə daxil olan növ. Daxil olduğu cinsin iki növündən biridir.
Təsviri
Hamaralın kayman bütün çağdaş timsah növləri arasında ən kiçiklərindən biridir. Erkəklərin uzunluğu 210 sm-ə, dişilər isə 150 sm-dən çox deyil. Ümumiyyətlə isə 160 sm-dən çox böyümürlər və çəkiləri 20 kq-dan azdır. Ən böyük nümunənin uzunluğu 1,72 m olmuşdur.
Yaşayış yeri və yaşayılması
Arealı — Amazon ovalığı və Cənubi Amerikanın şimalından Karib dənizinə qədər olan ərazilər. Kaymanlar nisbətən sürətli cərəyanlara malik dayaz sulara üstünlük verir. Eyni zamanda durğun və dərin sulara da dözə bilirlər. Su basmış meşələrdə də aşkarlanırlar.
Koordinatların çevrilməsi
Koordinatların çevrilməsi bir koordinat sistemindən digərinə keçmə. Koordinatların çevrilməsi məsələsi M nöqtəsinin bir koordinat sistemində koordinatlarını bildikdədigər koordinat sistemində onun koordinatlarını tapmaqdan ibarətdir. M nöqtəsinin yeni və köhnə koordinatları arasında əlaqə düsturları koordinatların çevrilməsi düsturları adlanır. Beləliklə, xOy Dekart koordinat sistemindən x'O'y' Dekart koordinat sisteminə keçid düsturları aşağıdakılardır:
Əksinə keçid isə aşağıdakı düsturlarla həyata keçirilir.
Ədəbiyyat
2. "Azərbaycan Sovet Ensklopediyası" I-X cild, Bakı 1976-1987.
Nəcəfquluqışlağı (Germi)
Nəcəfquluqışlağı — İranın Ərdəbil ostanının Germi şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 348 nəfər yaşayır (61 ailə).
İnsan genomu layihəsi
İnsan genomu layihəsi — 1990-ci ildən başlanmış, 2000-ci ildə isə genomun ilkin strukturu, 2003-cü ildə isə genom tam təyin edilmişdir. Lakin buna baxmayaraq, hələ də genomun bəzi hissələrinin əlavə analizi bitməmişdir. Əsasən analizlər ABŞ, Kanada və Böyük Britaniyanın universitetlərində və tədqiqat mərkəzlərində yerinə yetirilmişdi. Genomun tərkibindəki aminoturşuların və nukleotidlərin ardıcıllıqlarının təyin edilməsi, dərmanların hazırlanması və insan bədəninin quruluşunu anlamaq üçün həlledici əhəmiyyət kəsb edir.
Kopenhagen meyarları
Kopenhagen meyarları namizəd ölkələrin Avropa İttifaqının bir hissəsi ola bilməsi üçün yerinə yetirməli olduqları şərtlərə istinad edir. Bu meyarlar 1993-cü ildə Kopenhagendə Avropa Şurası tərəfindən müəyyən edilmiş, daha sonra 1995-ci ildə Madriddə Avropa Şurası tərəfindən gücləndirilmişdir. Kopenhagen meyarları həmçinin 1993-cü ildə Danimarkada Avropa Şurası tərəfindən müəyyən edilmiş qaydalara istinad edir.
Fransua Viyon
Fransua Viyon (tələffüzü [fʁɑ̃swa vijɔ̃] ) — XV əsrdə yaşamış fransız şair. Orta əsrlər Fransasının ən məşhur şairlərindən biridir.Müasir Fransa şeirinin qurucusu hesab olunur.
Həyatı
Fransua Viyon 1431-ci ildə Parisdə dünyaya gəlmişdir. Bəzi mənbələrdə bu il 1432 kimi qeyd olunur. Viyonun əsl adı François de Montcorbier və ya François des Logesdır.Bu iki adın hər biri onun haqqındakı rəsmi sənədlərdə əks olunub.
Təhsil həyatı
Bakalavr təhsilinə 1449-cu ildə Paris Universiteti ndə,maqistr təhsilinə isə 1552-ci ildə başlamışdır.
Əsərləri
Əsas əsəri Grand Testament (1461) adlı avtobiyoqrafik şeiridir. Eşq, uğursuzluq, ölüm mövzularına şeirləri mövcuddur.
Prioritet
Prioritet ( - birinci, böyük) — hər hansı fəaliyyət həyata keçirilməsində vaxt etibari ilə birincilik; müəyyən bir sahədə üstünlük təşkil edən; kəşfdə, ixtirada, hər hansı bir ideyanın qısa ifadəsində zaman etibarilə ilkin olan, hər hansı bir şeyə üstün haqqı olmaq.
Ədəbiyyat
R. Əliquliyev, S. Şükürlü, S. Kazımova. Elmi fəaliyyətdə istifadə olunan əsas terminlər. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2009, 201 s.
Xarici keçidlər
Definition of priority
NGC 7059
NGC 7059 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Tovuz bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Kommantri
INSEE kodu — 03082.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 589 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Şəhər meriyası 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 4161 nəfərdən (15–64 yaş) 2781 nəfəri iqtisadi cəhətdən, 1380 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi — 66,8%, 1999-cu ildə — 66,6%). 2781 fəal 2389 nəfər (1346 kişi və 1043 qadın) işləyir, 392 nəfər işsizdir (170 kişi və 222 qadın). 1380 fəaliyyətsiz 336 nəfər şagird və ya tələbə, 473 nəfər təqaüdçü, 571 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Postsənaye cəmiyyəti
right|upright=1.8|thumb|ABŞ iqtisadiyyatı üçün [[Kolin Klarkın Sektor modeli 1850–2009 ]] Postsənaye cəmiyyəti — iqtisadiyyatı yüksək məhsuldar sənaye, bilik sənayesi, ÜDM-də yüksək keyfiyyətli və yenilikçi xidmətlərin yüksək payı olan, bütün iqtisadi və digər fəaliyyət növlərində rəqabət olan, habelə xidmət sektorunda işləyən əhalinin sənaye sahələrindən daha yüksək paya sahib yenilikçi bir sektorun hakim olduğu bir cəmiyyət.
Postsənaye cəmiyyətində təsirli bir yenilikçi sənaye, bütün iqtisadi subyektlərin, istehlakçıların və əhalinin ehtiyaclarını təmin edir, böyümə sürətini tədricən azaldır və keyfiyyətcə, yenilikçi dəyişiklikləri artırır.
Elmi inkişaflar iqtisadiyyatın əsas hərəkətverici qüvvəsinə — bilik sənayesinin əsasına çevrilir. Ən dəyərli keyfiyyətlər işçinin təhsil səviyyəsi, peşəkarlığı, öyrənmə qabiliyyəti və yaradıcılığıdır.
Postsənaye cəmiyyətinin inkişafında əsas intensiv amil insan kapitalıdır — mütəxəssislər, yüksək savadlı insanlar, bütün növ iqtisadi yeniliklərdə elm və bilik.
Postsənaye cəmiyyətin inkişafının mahiyyəti və konsepsiyası
Postindustrial cəmiyyətin sənaye cəmiyyətindən əsas fərqləndirici cəhətləri çox yüksək əmək məhsuldarlığı, yüksək həyat keyfiyyəti, yüksək texnologiyalara sahib olan və innovasiya iqtisadiyyatının üstünlük təşkil edən sektoru və riskli işdir. Yüksək keyfiyyətli insan kapitalının yüksək dəyəri və məhsuldarlığı yeniliklər və yeniliklər arasında rəqabət artıqlığı yaradır.
Postindustrial cəmiyyətin mahiyyəti əhalinin həyat keyfiyyətinin artması və bilik sənayesi daxil olmaqla yenilikçi bir iqtisadiyyatın inkişafından ibarətdir.
Postsənaye cəmiyyətinin inkişaf konsepsiyası yenilikçi iqtisadiyyatın keyfiyyətini və rəqabət qabiliyyətini yüksəltmək üçün insan kapitalına investisiya qoyma, həyat keyfiyyəti də daxil olmaqla keyfiyyətini artırmaq üçün azaldılır.
Yüksək əmək məhsuldarlığı, innovasiya sisteminin səmərəliliyi, insan kapitalı və bütün iqtisadiyyat, idarəetmə sistemləri, bütün fəaliyyət növlərində yüksək rəqabət bazarları sənaye məhsulları ilə doyurur, iqtisadi agentlər və əhali daxil olmaqla hər növ və növ istehlakçıların tələbini təmin edir.
Bazarların sənaye məhsulları və malları ilə doyması ümumi sənaye istehsalının artım sürətinin azalmasına və sənayenin ÜDM-dəki payının xidmət sektorunun payına nisbətən azalmasına səbəb olur. Öz-özlüyündə ÜDM-də sənayenin payının azalması post-sənaye iqtisadiyyatının əsas əlaməti deyil. Məsələn, Rusiyada, 2010-cu ildə xidmətlərin payı, Rosstata görə, ÜDM-in 62,7% -ni, sənaye — 27,5%, kənd təsərrüfatı — 9,8% -ni təşkil etdi, bununla belə, Rusiyanın sənayesi və iqtisadiyyatı rəqabətə davamlı olmayan bir sənaye ilə böyük ölçüdə xammala söykənir iqtisadiyyat. Rusiyada daxili bazarların istehsal olunmuş mal və məhsullarla doyması yüksək əmək məhsuldarlığı səbəbindən deyil, idxalının ixracata nisbətən üstünlük təşkil etməsindən qaynaqlanır. Ukraynada xidmət sektoru ilə bənzər bir Rusiya vəziyyəti. 2011-ci ildə xidmətlərin ÜDM-də payı 56% idi, lakin iqtisadiyyat bundan postindustrial vəziyyətə gəlmədi. Belarus Respublikasında vəziyyət fərqlidir. ÜDM-in 46,2% -i sənaye, 44% -i isə xidmətlərdir. Bu ölkənin iqtisadiyyatı xammal iqtisadiyyatının az payı olan sənaye tipinə aiddir.
Bu baxımdan, bəzi elm adamları postindustrial cəmiyyətin meydana gəlməsinin həlledici meyarının məşğulluq strukturundakı bir dəyişiklik olduğunu, yəni qeyri-istehsal sahəsindəki işləyənlərin bütün əmək qabiliyyətli əhalinin% 50 və ya daha çox hissəsini əldə etməsi olduğuna inanırlar. Eyni zamanda, pərakəndə satış, istehlakçı xidmətləri və bu kimi xidmətlər sektorunun bir çox növü qeyri-məhsuldar fəaliyyət sayılmır.
Xidmətlərin payının sənaye istehsalına nisbətən üstünlük təşkil etməsi istehsal həcmlərində azalma demək deyil. Sadəcə, postindustrial cəmiyyətdəki bu həcmlər, tələbin ödənməsi sayəsində göstərilən xidmətlərin həcmindən daha yavaş artır. Eyni zamanda, xidmətlərin həcmindəki artım, xidmət sektorunun yenilikçi inkişafı və istehlakçılara müxtəlif yenilikçi xidmətlərin geridə qalması ilə birbaşa həyat keyfiyyətinin artması ilə bağlıdır. İnternet və yeni rabitə vasitələri bu həqiqi və bitməyən prosesin yaxşı bir nümunəsidir.
Əhaliyə yeni, yenilikçi xidmətlər göstərməklə əhalinin həyat keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması imkanları tükənməzdir.
Postsənaye cəmiyyəti konsepsiyasının formalaşması
"Post-sənayeləşmə" termini, elmi dövriyyəyə 20-ci əsrin əvvəllərində Asiya ölkələrinin sənayedən əvvəlki inkişafında ixtisaslaşmış alim A. Cumaraswamy tərəfindən daxil edilmişdir. Müasir mənasında bu termin ilk dəfə 1950-ci illərin sonlarında istifadə edilmiş və post-sənaye cəmiyyəti konsepsiyası, xüsusilə Harvard Universitetinin professoru Daniel Bellin işi, xüsusilə 1973-cü ildə "Gələcək Post-Sənaye Cəmiyyəti" adlı kitabının nəşrindən sonra geniş qəbul edilmişdir.
Postsənaye nəzəriyyəyə informasiya cəmiyyəti, post-iqtisadi cəmiyyət, postmodern, "üçüncü dalğa", "dördüncü forma cəmiyyəti", "istehsal prinsipinin elmi və informasiya mərhələsi" anlayışları yaxındır. Bəzi futuroloqlar post-sənayeləşmənin yalnız dünyəvi sivilizasiyanın inkişafının "insandan sonrakı" mərhələsinə keçidin bir müqəddiməsidir.
Postsənaye cəmiyyətinin inkişafı
Post-sənaye cəmiyyəti konsepsiyası bütün ictimai inkişafın üç mərhələyə bölünməsinə əsaslanır:
Deniel Bell iddia edirdi ki, sənaye inqilabı əmək məhsuldarlığını artıran və kütləvi istehlak cəmiyyətini hazırlayan montaj xətti istehsalını yaratdığına görə, indi də hər istiqamətdə uyğun sosial inkişafı təmin edən bir məlumat axını istehsalı olmalıdır.
Postindustrial nəzəriyyə bir çox cəhətdən praktika ilə təsdiqlənmişdir. Yaradanlarının proqnozlaşdırdığı kimi istehlakçı cəmiyyəti xidmət iqtisadiyyatı yaratdı və onun çərçivəsində iqtisadiyyatın informasiya sektoru ən sürətlə inkişaf etməyə başladı.
Post-sənaye iqtisadiyyatının yaranma səbəbləri
Qeyd etmək lazımdır ki, tədqiqatçılar arasında post-sənaye cəmiyyətinin yaranma səbəbləri barədə vahid bir baxış yoxdur.
Postindustrial nəzəriyyənin inkişaf etdiriciləri aşağıdakı səbəblərə işarə edirlər:
Marksizm tərəfdarları başqa bir şeyin səbəblərini görürlər:
Hibakuşa
thumb Hibakuşa ([çibaꜜkɯ̥ɕa]; Yaponca: 被爆者 or 被曝者;) — hərfi tərcümədə bombadan zərər çəkən mənasına gələn, atom bombası atıldığı zaman Xirosima və Naqasaki şəhərlərində olub sağ qalmağı bacaran insanlara deyilir.
Stolıpin aqrar islahatı
thumb|right|200px|Pyotr Stolıpin. [[İlya Repin tərəfindən çəkilmiş portreti (1910)]] Stolıpin aqrar islahatı — Pyotr Stolıpinin başçılığı altında Rusiyada kənd təsərrüfatı və aqrar sahədə həyata keçirilən islahat.
Zəmin
Birinci rus inqilabının qarşısında duran əsas məsələlərdən biri də aqrar məsələnin həll olunması problemi idi. İnqilabın yatırılmasından sonra çarizm bu problemi islahatlar yolu ilə həll etməyə, yəni hakimiyyəti və torpaqları mülkədarların əlində saxlayaraq aqrar böhranın səbəblərini aradan qaldırmağa çalışırdı. Birinci rus inqilabı məğlubiyyətlə nəticələnsə də inqilabi hərəkatların geniş vüsət alması onu göstərdi ki, kəndlərdə, milli ucqarlarda hökumətin sosial dayağı yoxdur.
1905-1907-ci illər inqilabı Rusiyada aqrar məsələsini onun burjua inkişafının milli xüsusiyyəti olduğunu tamamilə təsdiq edərək, bunu başlıca məsələ kimi bütün kəskinliyi ilə irəli sürdü. İslahatdan sonrakı bütün inkişaf sübut etdi ki, həm mülkədar, həm də kəndli təsərrüfatı, feodalizmin saysız-hesabsız qalıqları ilə buxovlansa da, kapitalizm yolu ilə inkişaf edir. 1905-1907-ci illər inqilabı dövründə kəndli hərəkatından qorxuya düşmüş hökumət kəndlilərin torpaq uğrunda mübarizəsini dayandıra bilən tədbirlər görmək qərarına gəldilər. 1905-ci il noyabrın 3-də çar hökuməti mülkədarlardan torpağı satın alıb kəndlilərə satan Kəndli torpaq bankının fəaliyyətini genişləndirmək haqqında fərman verdi. Torpaq məsələsi ilə əlaqədar daha geniş tədbirlər işləyib hazırlamaq məqsədi ilə hökumət 1906-cı il yanvarın 6-da kəndlilərin pay torpaqlarına malik olmaq hüququna aid qanunların ilkin qaydada işlənib hazırlanması üçün “xüsusi müşavirə” adlanan bir müşavirə çağırdı. Müşavirə zadəganlara məxsus torpaq fondunun toxunulmazlığını saxlamaq barədə mülkədarların və onların siyasi partiyası olan “Birləşmiş zadəganlar şurası”nın xüsusi sifarişini yerinə yetirdi. Müşavirə mülkədar torpaqlarının onlardan hətta qismən alınmasına dair bütün təklifləri rədd etdi və 1906-cı il yanvarın 25-də kəndlilərin öz icma torpaqlarından istifadə etməsində dəyişiklik haqqında yekdilliklə qərar çıxardı. Bu qərarda deyilirdi ki, icma torpağını yenidən dövraşırı bölüşdürməmiş cəmiyyətdə onun üzvü olan hər bir kəndlinin özünə məxsus icma torpaq payını xüsusi mülkiyyətə çevirməyi tələb etməyə ixtiyarı vardı.
Bir müddətdən sonra həmin qərar hökumət tərəfindən bəyənildi və o, Stolıpinin aqrar siyasətinin təməlini qoydu. Bu tədbirdə kəndli icma torpaq sahibliyini ləğv etmək və kəndliləri öz pay torpaqlarının xüsusi sahiblərinə çevirmək nəzərdə tutulurdu. 1906-cı il martın 4-də çar hökuməti yer quruluşu adlanan komissiyalar yaratmaq qərarına gəldi. Bu komissiyalar kəndli torpaq sahibliyinin ehtiyaclarını aydınlaşdırmaqla məşğul olmalı, Kəndli bankının əməliyyatlarında ona kömək etməli, kəndlilərin bir yerdən başqa yerə köçürülməsini asanlaşdırmalı, dövlət torpaqlarını icarəyə götürməkdə kəndlilərə yardım göstərməli idi. Komissiyalar pay torpaqlarından istifadə edilməsinin ən yaxşı üsuluna və kənd icmalarının daha xırda təsərrüfat vahidlərinə bölünməsinə dair təkliflər verə bilərdilər.
Komissiyalar quberniyalarda və qəzalarda yaradılırdı. Komissiyalara quberniyalarda qubernatorlar, qəzalarda isə zadəganların seçilmiş nümayəndələri başçılıq edirdilər. Bu komissiyaların üzvlərinin əksəriyyəti hökumət orqanları tərəfindən təyin olunurdu. Beləliklə, hökumət icma kəndli torpaq sahibliyinin ləğv edilməsini öz nəzarəti altına alırdı və kəndlilərin özlərinə məxsus torpaqları bölüşdürməsinə imkan vermirdi.
İslahat haqqında qanunlar
1906-cı il iyunun əvvəlində çar hökuməti kəndli icmasının ləğv edilməsi və icma torpaqlarının kəndlilərin şəxsi mülkiyyətinə çevrilməsi barədə öz təkliflərini baxılmaq üçün birinci Dövlət dumasının müzakirəsinə verdi. Əslində isə o, istəmirdi ki, Duma onun təklifini müzakirə etsin. Tezliklə I Duma buraxıldı və icma kəndli torpaq sahibliyindən xüsusi torpaq sahibliyinə keçmək haqqında fərman 1906-cı il noyabrın 9-da Dövlət duması tərəfindən təsdiq edilmədən elan olundu. Bu fərmana əsasən, icma torpağına sahib olan hər bir kəndliyə icma torpağından ona düşən payı xüsusi mülkiyyət kimi almaq hüququ verilirdi. Fərman mülkiyyətçi kəndlilərə köhnə yerdə yaşamaqda davam etmək, yaxud onlara mülkiyyət kimi ayrılmış torpaq sahəsinə keçmək hüququ verirdi. Birinci halda kəndlilər otrub, ikinci halda isə xutor sahibləri adlanırdılar. 1910-cu il iyunun 14-də II Nikolay Dumanın və Dövlət şurasının qəbul etdiyi "kəndli torpaq sahibliyinə dair" qanun layihəsini təsdiq etdi. Yeni aqrar qanunu 1906-cı il 9 noyabr fərmanının prinsiplərini bərqərar edir və icma torpaq sahibliyinin ləğv edilməsi üçün daha böyük imkanlar yaradırdı. 1910-cu il qanunu ilə artıq məcburi qaydada bütün icmaçı kəndlilər, əgər onların yaşadığı icmalarda ödəncə keçildiyi vaxtdan icma torpağı yenidən dövraşırı bölünməyibsə, xüsusi mülkiyyətçilər vəziyyətinə keçirilirdilər. 1911-ci il 29 may qanununa görə kəndlilərin icmadan çıxması üçün kəndli yığıncağının razılığını almaq işi də xeyli asanlaşırdı. İndi bu iş kəndli yığıncağında səslərin üçdə iki hissəsinə əsasən deyil, sadəcə olaraq səs çoxluğuna əsasən mümkün idi.
Nəticəsi
Hökumət yer quruluşu komissiyalarından istifadə edərək, məcburi qaydada icma kəndli torpaq sahibliyini dağıtmağa və kəndliləri torpaqdan yeni “azad etmə” işinə başladı. 1906-1916-cı illər ərzində hökumət 16 milyon kəndli həyətindən yalnız 2,1-2,3 milyon həyəti, yəni bu həyətlərin hamısının təqribən 14,4 faizini icma sahibliyindən xüsusi mülkiyyətə keçirə bildi. Lakin, icmadan ayrılmış kəndlilərin az olmasına baxmayaraq, onların bir çoxu tamamilə var-yoxdan çıxdı və öz torpağını itrdi. Kəndlilər çar aqrar qanununa qarşı qətiyyətlə mübarizə aparırdılar. Onlar öz nümayəndələrini yer quruluşu komissiyalarına göndərməkdən imtina edir, kəndlilərin icmadan ayrılması üçün cəmiyyətin razılığını vermir, torpağın öz xüsusi mülkiyyətinə keçirilməsi barədə ərizə verən kəndliləri təqib edir və onları öz ərizələrindən imtina etməyə məcbur edirdilər. Hökumət öz siyasətindən əl çəkmək istəmir, kəndlilər isə buna kütləvi etirazla cavab verdilər. Kəndli hərəkatı yenidən yüksəlməyə başladı. Çar hökuməti kəndlilərin mübarizəsini zəiflətmək və müəyyən mənada məhdudlaşdırmaq məqsədilə Stolıpin aqrar qanunun qüvvəsini yalnız bir sıra mərkəzi quberniyalar ilıə məhdudlaşdırıb, qeyri rus quberniyalarının əksəriyyətini, o cümlədən Qafqazı, Orta Asiyanı və Volqaboyunun bir sıra bölgələrini bu qanunun qüvvəsi dairəsindən çıxardı. Çar hökuməti bu rayonlarda öz aqrar siyasətini köhnə torpaq münasibətləri əsasında yeritməkdə davam edərək, rus kəndlilərini milli rayonların kəndlilərindən ayırmağa çalışırdı. Lakin çar hökumətinin bu tədbiri müvəffəqiyyət qazanmadı.
Stolıpin aqrar islahatı Volqaboyu, Sibir və Krımda müvəffəqiyyət qazana bilmədi. O, ucqarlarda natamam şəkildə həyata keçirilmişdi. Məhdudiyyətlər Sibirdə daha çox nəzərə çarpırdı. Sibir torpaqları, o cümlədən türklərin yaşadıqları ərazilər, yenə də əvvəlki kimi Dövlətin mülkiyyəti olaraq qalırdı. Volqaboyu ərazilərdə islahat məcburi şəkildə həyata keçirilirdi. Burada islahatdan boyun qaçıran və ona qarşı çıxan hər bir şəxs üç ay müddətinə həbs edilməli və ya cərimə olunmalı idi. Aqrar islahatın həyata keçirilməsi nəticəsində Krımda pay torpaqları daha çox azalmışdı. Bu isə bir tərəfdən yoxsul təsərrüfatların sayının artmasına, digər tərəfdən isə muzdlu əməkdən istifadə edən iri qolçomaq təsərrüfatlarının çoxalmasına səbəb olurdu. İnqilabdan əvvəlki dövrə nisbətən çar hökumətinin köçürmə siyasəti də dəyişikliyə uğradı. Hökumət, köçürməni məhdudlaşdırmaq siyasətindən kəndlilərin kütləvi surətdə Orta Asiya, Sibir və başqa yerlərə köçürülməsi siyasətinə keçdi. Kəndlilərin köçürülməsi Stolıpin aqrar islahatının tərkib hissəsini təşkil edirdi. Köçürmə siyasətində məqsəd, Rusiyanın mərkəzi quberniyalarında torpaq çatışmamazlığını aradan qaldırmaq, inqilabi əhval-ruhiyyədə olan kəndliləri mərkəzdən uzaqlaşdıraraq Sibir və Qazaxıstana göndərmək, milli ucqarlarda ruslaşdırma siyasəti yeritmək və qeyri-rus xalqları millimüstəmləkə zülmü altında saxlamaq üçün köçürülən ruslardan bir vasitə kimi istifadə etmək idi. Orta Asiya, Sibir və digər bölgələrə köçürülən kəndlilər yerli əhalidən alınmış torpaqla təmin edilirdi. Çar hökumətinin köçürmə siyasətini həyata keçirən məmurlar ən münbit torpaqları yerli əhalidən alaraq onları qeyri-münbit torpaqları çəkilməyə məcbur edirdilər. Bu isə bölgələrdə yerli əhalinin üsyanlarına səbəb olurdu. Bu dövrdə Rusiyanın mərkəzi quberniyalarında kəndli çıxışları zəiflədiyi halda, Orta Asiyada bu hərəkat güclənməkdə idi.