cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bandunq
İndoneziya 1945-ci ildə müstəqillik elan etdikdən sonra şəhər sürətli bir inkişaf və şəhərləşmə dövrünü yaşadı, Bandunq şəhəri hər kvadrat kilometr başına 16,500 adam olan metropoliten sahəsi kimi 8,5 milyondan çox adam üçün yaşayış sahəsi təşkil edirdi. Yeni göydələnlər, yüksək mərtəbəli binalar, körpülər və bağlar inşa edilmişdir. Təbii resurslar, xüsusilə qorunan çay sahəsinin dağlıq villalara və daşınmaz əmlaka çevrilməsi nəticəsində ağır şəkildə istismar edilmişdir. Şəhərin bir çox problemi (tullantıların xaric edilməsi və daşqınlardan dolayı yol infrastrukturunun olmaması səbəbindən mürəkkəb bir nəqliyyat sisteminin olması) ilə qarşılaşmasına baxmayaraq, Bandunq hələ də çox sayda turist, həftəsonu gəzintiyə gələnlərin və İndoneziyanın digər bölgələrindən gələn miqrantları cəlb edirdi. Şəhər 2017-ci ildə ASEAN ölkələrindəki digər böyük şəhərlər arasında ən təmiz havanın olması üçün regional ekoloji davamlılıq mükafatı qazandı. Şəhər həmçinin "Smart City" kimi tanınaraq, sosial media da daxil olmaqla hökumətin xidmətlərini yaxşılaşdırmaq üçün texnologiyadan istifadə edərək, hakimiyyət orqanlarını daşqın və ya tıxaclar kimi mövzularla xəbərdar edir.
300px|thumb|right|[[Qərbi Yavada yerləşən Bandunq]]
Bandunq konfransı kimi tanınan ilk Asiya-Afrika Konfransı 1955-ci ildə Prezident Sukarno tərəfindən Bandunq şəhərində keçirilmişdir. Beynəlxalq hava limanının yenidən qurulması 2016-cı ildə başa çatmışdır.
Coğrafiyası
Cakartanın 180 km (110 mil) cənub-şərqində yerləşən Qərbi Yava əyalətinin paytaxtı Bandunq İndoneziyanın üçüncü ən böyük şəhəridir. Dəniz səviyyəsindən 768 metr (2,520 ft) yuxarıdır və 2,400 metr (7,900 fut) yüksəklikdə keçən Tertiary və Quaternary vulkanik ərazi ilə əhatə olunur. Bandunq düzənliyinin 400 km2 düzü Bandunq hövzəsinin 2,340,88 kvadrat kilometr (903,82 kv. M.) genişliyində yerləşir; hövzəsi Bandunq, Cimahi şəhəri, Bandunq inzibati ərazisi hissəsi,Qərbi Bandunq inzibati ərazisi hissəsi və Sumedanq inzibati ərazisi hissəsidir.Hövzənin əsas çayı Citarumdur; şöbələrindən biri olan Cikapundunq, Dayeuhkolotta təkrar Citarum ilə birləşməmişdən əvvəl şimaldan cənuba Bandunqu ayırır. Bandunq hövzəsi 6,147 milyon m³ (217,1 milyard kub metr) yeraltı suyu şəhər üçün böyük bir su anbarı olan içməli su, sulama və su təsərrüfatı üçün əhəmiyyətli bir qaynaqdır.Bandunqun şimal seqmenti şəhərin digər hissələrindən daha həssasdır və Tanqkuban Perahu vulkanı (Tanqkuban Perahu sözü 'yuxarı aşağı qayıq' deməkdir) şəhərin şimaldan görüləcək kəsilmiş düz pik şəklində görünür. Uzun müddətli vulkanik fəaliyyət şimalda bol düyü, meyvə, çay, tütün və qəhvə əkinlərinə uyğun məhsuldar allüvial düzənlik yaratmışdır. Cənub və şərqdə Cikapundunq çayının çökdürülməsinə səbəb olan allüvial torpaqlar üstünlük təşkil edir.
Geoloji məlumatlar göstərir ki, Bandunq hövzəsi Pledazosen dövründə 3000-4000 metr (9.800-13.100 fut) qədər qalxmış, Sunda dağları kimi tanınan qədim bir vulkanda yerləşir. İki böyük miqyaslı püskürmə baş verdi; ilk hövzəni və ikincisi (əvvəlki 55,000 il əvvəl) Citarum çayını maneə törətdi və hövzəni "Bandunqun Böyük Tarixi Gölü" adlanan bir gölə çevirdi. Göl quruduldu; bu səbəblərdən də geoloqlar arasında davam edən müzakirə mövzusuna çevrildi.
Tarixi
left|thumb|1920-32-ci illər arası Bandunq yaxınlığında [[Daqo (Bandunq)|Daqo şəlaləsi]] right|thumb|[[Braqa Küçəsi|Calan Braqa 1935-1938-ci illər]]
Müstəmləkə Niderland Ost-Hindi dövründə şəhərin adı Bandoenq idi.
Arxeoloji tapıntılar vasitəsilə Cikapundunq çayının sahillərində və Bandunq köhnə gölünün ətrafında uzun müddət əvvəl yaşamış Homo erectusspecies tipinə baxmayaraq, əraziyə aid ən qədim yazılı mənbə 1488-ci ilə aiddir. XVII və XVIII əsrlərdə Hollandiyanın Niderland Ost-Hind Şirkəti (VOC) Bandunq bölgəsində plantasiyalar yaratmışdır.
1786-cı ildə Batavia (indi Cakarta), Boqor, Cianjur, Bandunq, Sumedanq və Cirebon birləşdirən bir təchizat yolu inşa edilmişdir. 1809-cu ildə fransız imperator Napoleon Bonapart Hollandiya və onun müstəmləkələri daxil olmaqla Avropanın çoxunun fəthindən sonra Hollandiyanın Indyas qubernatoru H.V. Daendels, Hindistanda İngilislərə qarşı müdafiə etmək üçün Yava müdafiə sistemlərini inkişaf etdirir. Daendels qərbdən Bandunqu keçən Yavanın şərq sahillərinə qədər təxminən 1000 km (620 mil) məsafədə olan bir yol çəkmişdir.
1810-cu ildə yol Bandunqda qoyulmuş və Asiya-Afrika küçəsinin indiki yeri olan De Groote Postweg (və ya Böyük Post Yolu) adlandırılmışdır. Daendelsin əmrlərinə əsasən, o vaxtlar Bandunq reqlamentinin baş idarəçisi olan "RA Wiranatakusum" II cənubda Krapyakdan bir neçə müqəddəs şəhər quyusunun yaxınlığına (Sumur Bandunq) yaxınlaşdı.Şəhər meydanı (alun-alun). Mistik bir mühitə malik olduğuna inanan Tangkuban Perahu dağına baxan pendopo (ictimai-rəsmi görüş yeri) ilə klassik Sunda üslubunda dalem (saray), masjid agung (böyük məscid) və pendopo tikdi.
1920-ci illərin əvvəllərində Niderland Ost-Hindi hökuməti Bataviadan Bandunqa kapitalını hərəkət etdirməyi planlaşdırırdı. Buna görə bu onillikdə Hollandiya müstəmləkə hökuməti hərbi hissələr, mərkəzi hökumət binası (Gouvernment Bedrijven, indiki Qedunq Sate) və digər hökumət binalarının tikintisinə başlandı. Buna baxmayaraq, bu plan İkinci Dünya müharibəsi ilə əlaqədar dayanmışdı, bundan sonra hollandiyalılar İndoneziya Müstəqillik Bəyannaməsi səbəbindən öz koloniyasını yenidən qura bilmədi.
Bandunq ətrafını əhatə edən Parahyanqan dağlarının məhsuldar ərazisi məhsuldar çay plantasiyalarını cəlb edirdi. On doqquzuncu əsrdə Franz Junqhuhn cinchona (kina) zavodunu yaratdı. Böyük ağcaqanadlarla əhatə olunmuş, soyuq havası olan yüksək mənzərəsi ilə Bandunq eksklyuziv Avropa meydançasına çevrildi. Zəngin əkin sahibləri həftə sonları şəhərə baş çəkib, paytaxtdan Batavia şəhərində qadınları və iş adamlarını cəlb edirdilər. Braqa Küçəsi kafe, restoran və butik mağazalarla birlikdə prospekt küçəsinə çıxırdı. Savoy Homann və Preanger adlı iki incəsənət dekorativ üslubda mehmanxana, Konkordia Cəmiyyətinin yaxınlığında, böyük bir balet salonu və teatr ilə zəngin bir klub binası inşa edilmişdir.
1945-ci ildə İndoneziya İstiqlalından sonra Bandunq Qərbi Yava əyalətinin paytaxtı təyin edildi. 1945-1949-cu illərdə Niderland Ost-Hindindəki koloniyalarını geri almaq istəyən Hollandiyaya qarşı müstəqillik mübarizəsi əsnasında bəzi ağır döyüşlər Bandunq və ətrafında baş vermişdir. II Dünya müharibəsi sonunda hollandiyalı qoşunlar Yavada deyildilər. Hollandiyanın müstəmləkəçiliyini yenidən bərpa etməyə kömək etmək üçün İngilislər Yavanın böyük şəhərlərindəki hərbi istehkamlarını qurmağa başladılar və ingilis əsgərləri Bandunq şəhərindən çıxmaq üçün indoneziyalı döyüşçülər üçün ultimatum verdilər. Buna cavab olaraq, 24 mart 1946-cı ildə Bandunqun cənub hissəsindən əksər döyüşçülər ayrıldığından qəsdən, Bandung Lautan Api və ya 'Bandunq dənizi yanğınını' kimi tanınan hadisəni törətdilər.
1955-ci ildə Bandunq konfransı kimi tanınan ilk Asiya-Afrika Konfransı İndoneziya prezidenti Sukarno tərəfindən Bandunqda keçirilmişdir və Asiya və Afrikadan iyirmi doqquz müstəqil ölkəni təmsil edən dövlətlərin başçıları iştirak etmişdir. Konfrans yeri "Gedung Merdeka", keçmiş Konkordia Cəmiyyət binası idi. Konfrans dünya sülhünün təşviqi və müstəmləkəçiliyə qarşı müxalifətin təşviqi üçün 10 bəyannaməni elan etdi və Bandunq Bəyannaməsi olaraq bilinir. Dünya siyasətini reallaşdırdıqları bütün dünyada millətçilik və dekolonizasiya hərəkatlarının dalğası izlədi. Konfrans həmçinin insanlığın tarixində rəngli insanların ilk beynəlxalq konfransı idi. The conference was also the first international conference of people of color in the history of mankind. Müəllif Riçard Rayt "Rəngli pərdə" adlı kitabında dünyanın rəngli insanları üçün konfransın epik mənasını verdiyini iddia edir.
1987-ci ildə şəhər sərhədi "Böyük Bandunq" (Bandung Raya) planı köhnə şəhərdəki əhali sıxlığını aradan qaldırmağa çalışaraq şəhər xaricində yüksək konsentrasiya inkişaf zonalarının köçürülməsi ilə genişlənmişdir. Bu inkişaf əsnasında şəhərin əsas hissəsi köhnə binaların yıxıldığı, çox miqdarda qruplaşmaqda və rezonanslı vəziyyətdə qaldıqları,böyük zəncirli süpermarketləri, mərkəzləri, bankları və hündür inkişafları ilə ticarət zonalarına çevrilmişdir.
2005-ci ildə Bandunq şəhərində bir sıra Asiya-Afrika Konfransı keçirilmişdir. İndoneziya prezidenti Susilo Bambanq Yudhoyono, Çin prezidenti Hu Cintao, Hindistanın baş naziri Manmohan Sinqh, Cənubi Afrika Respublikasının prezidenti Thabo Mbeki, Nigeriya prezidenti Obasanyo və digər nüfuzlu şəxslər iştirak etmişdir.
İqlimi
Bandunq Köpen iqlim təsnifatına əsasən tropik musson iqlimini yaşayır, ən kəskin aylıq çöküntülərin miqdarı subtropik iqlimi ilə əlaqədar 60 millimetrdən (2.4 hektardan) aşağıdır. Yağış ayı fevral ayı ilə müqayisədə 255.0 millimetr, ən kəskin ay isə sentyabr ayı ümumi 50.0 millimetr təşkil edir. İl ərzində orta temperatur İndoneziyanın əksər şəhərlərindən yüksəklik təsirinə görə daha soyuq olmağa meyillidir. Ekvator ətrafındakı yerə görə il ərzində orta temperatur yalnız az fərqlidir.
İdarəçilik
thumb|right|Bandung dövlət binası
1906-cı ildə şəhər ərazisi 19,22 kvadrat kilometr (7,42 kvadrat mil) idi və 1987-ci ilə qədər 167,2965 km2 -ə qədər genişləndi. Şəhər idarəsi 30 rayon (kecamatan) və 153 kənd (kelurahan) bölünür. İnkişaf məqsədləri üçün 30 rayonun 8 şəhərətrafı bölgəyə bölünməsi Bandunq şəhərinin şəhər rayonları Arcamanik, Cibeunyinq, Kerees, Kordon, Gedebaqe, Ucunqberunq, Boconaqara və Teqaleqa. Bələdiyyə başçısı (walikota) şəhər rəhbərliyinə rəhbərlik edir. 2008-ci ildən bəri şəhər sakinləri birbaşa bələdiyyə başçısı seçirlər.Daha əvvəl bələdiyyə başçıları şəhər şurası-Regional Xalq Məclisi (DPRD) tərəfindən namizəd göstərilmiş və seçilmişdir. 2003-cü ilədək şəhər rəhbərliyinin ümumi sayı 20163 idi.
Bandunq şəhəri aşağıdakı cədvələ müvafiq əhali ilə 30 rayona (kecamatan) bölünmüşdür. (kecamatan), listed below with their populations at the 2010 Census:
Arcamanik regionu
Boynoqra regionu
Cibeunyinq regionu
Karees regionu
Kordon regionu
Teqaleqa regionu
Uyunqberunq regionu
Demoqrafiyası
2005-ci ildə Bandunq əhalisi 2.290.464 nəfər, sıxlığı 13.693 / km2 idi. 2010-cu ilin may ayı siyahıyaalınması zamanı 2,394,873 nəfər hesablanmışdır. İndoneziya Statistika İdarəsinin məlumatlarına əsasən 2014-cü ildə 2,470,802 nəfər əhalisi olan Bandunq İndoneziyanın üçüncü böyük şəhəri olmuşdur.
Qədim binalar
Bandunq Hollandiyanın müstəmləkəçilik arxitekturasının çoxsaylı nümunələrinə malikdir;xüsusilə tropik Art Deko, Yeni Hind Üslubu adlandırdı. Henri Maclayn Pont hər bir memarlıq üslubunun yerli mədəni ənənələrlə birləşdirilməsinin vacibliyini bilmək üçün ilk hollandiyalı memarlar arasında idi. Müasir arxitekturanın yerli tarix və yerli elementlərlə qarşılıqlı əlaqə yaratması lazım olduğunu vurğuladı. 1920-ci ildə Pont Hollandiyanın Şərqi Hindistandakı "Technische Hogeschool te Bandung" (indiki Bandunq Texnologiya İnstitutu) universitetində ilk texniki universitet üçün nəzərdə tutulmuş və planlaşdırılmış binalardan sonra universitetin Memarlıq professoru adına layiq görülmüşdür. Ecazkar yerli "sunda" üslubunda inşa olunan tavan universitetin mərasim zalının yuxarı hissəsini bəzəyir.
upright|thumb|1939-cu ildə Albert Aalbers tərəfindən hazırlanan Savoy Homann otel memarlıq dizaynı Bandunqun məşhur olduğu Art Deco stilinin ən əhəmiyyətli nümunələrindən biridir
Eyni ildə hollandiyalı bir başqa memar J Gerber "Gouverment Bedrijven'i" (Hökumət Şirkətləri) sanki Bataviadan Bandunqa hərəkət etmək üçün müstəmləkəçi hökumət planına uyğun olaraq hazırlamışdı. Bina Qərb və Şərq memarlıq üslubları arasında, xüsusən də qanadlarda arxa strukturların İtaliyanın Rönesans üslubu və orta hissədə Yavada aşkar olan "pendopo" kimi quruluşlar arasında harmonik bir qarışığın nümunəsidir. Bina damda seçilmiş kiçik satay (yerli mətbəxə aid yemək) şəklindəki quruluşa əsaslanan Qedunq Sate kimi tanınır və bu gün Qərbi Yava əyalət hökumətinin və Nümayəndələr Palatasının baş ofisi kimi istifadə olunur.
Müasir və doğma ənənənin memarlıq qarışıqlığını şəhər izləri ilə formalaşdıran bu üslub bir neçə hollandiyalı memarlar tərəfindən əks olunmuşdur. 1930-cu illərdə Bandunq yeni memarlıq dizaynları ilə sınaqdan keçirən çoxlu holland memarlar sayəsində memarlıq laboratoriyası kimi tanındı. Albert Aalbers DENIS bankını (1936) dizayn etdirərək, Savoy Homann mehmanxanasını (1939) yeniləyərək "Art Deko"da müasir üslubu tərtib etdi. C.P.V. Şumaxer Villa İsola (1932), Hotel Preanger (1929), regional hərbi qərargah (1918), Gedung Merdeka (1921) və ITB Rektorluq binası (1925) də daxil olmaqla rəsm əsərlərini güclü bir şəkildə təsvir etmiş memarlardır.
Müasir yüksək mərtəbəli binalar
Bandunq çox sayda köhnə Hollandiyanın memarlıq binaları ilə tanınsa da, şəhərdə son zamanlar yüksək mərtəbəli binaların artımı müşahidə edilir. Hal-hazırda şəhərdə 100-dən çox yüksək yüksək mərtəbəli bina var və daha çox tikinti və ya planlaşdırılır.
Mədəniyyət
Bandunq İndoneziyanın əsas və əhəmiyyətli mədəni mərkəzi hesab olunur. Ətrafdakı Qərbi Yava əyalətinin əksəriyyəti sundalardır. Sunda dili tez-tez ilk dil kimi danışılır və küçələrdə, məktəbdə, universitetdə, iş və bazarda ünsiyyət üçün qeyri-rəsmi dil kimi istifadə olunur.İndoneziyanın milli dili bir çox etnik birlik arasında ünsiyyət vasitəsi kimi rəsmi dil və hökumət dili olaraq istifadə olunur.
Turizm
Bandunq Cakarta sakinləri üçün məşhur bir həftəsonu gəzintisi yeridir. Şəhərin bir sıra yerləri sərin iqlimi, müxtəlif yeməkləri,qolf sahələrində və zooparklarda olan daha az bahalı geyim mağazalarıdır. Bandunq həmçinin Malayziya və singapurlu turistlər üçün ucuz tekstil və moda məhsulları səbəbindən məşhur alış-veriş yeridir.
1990-cı illərdə yerli dizaynerlər Cihampelas prospekti boyunca Denim geyim mağazalarını açdılar və "cins küçəsi"nə çevrildi. Şəhər digər böyük şəhərlərdən olan insanları yerli marka əşyalarından daha ucuz olduğu üçün yerli moda malları almaq üçün cəlb edir. Cihampelas prospektinin yanında Riau prospekti, Setiabudi prospekti və Djuanda prospektində (Daqo adı ilə tanınan) yerləşən tekstil fabrikaları, sisa ixracatı (atılmış və ya çox istehsal edilmiş ixrac keyfiyyətli maddələr) satılan sahələri birləşdirən satış yerləri açılmışdır. Trans Studio Mall, Bandung Indah Plaza, Cihampelas Walk, Paris Van Java Mall və 23 Paskal Ticarət Mərkəzi Bandunqun məşhur alış-veriş mərkəzləridir.
Bandunq yaxınlığında əhəmiyyətli turistik sahələr şimala Tangkuban Prahu vulkan kraterini, Kawah Putihvolcano gölünü və Patenqqanq gölünü, şəhərin cənubundakı 50 kilometr (31 mil) məsafədə çay plantasiyası ilə əhatə olunmuşdur.
Bandunq hövzəsini dağlıq ərazidə açıq şəkildə görmək üçün qonaqlar Bongkor qorunan meşə sahəsinə,(kawasan hutan lindung) Padisuka və Cicaheumdan şimala qədər olan Carinqin Tilu kimi tanınan ərazidə Qərbi Manglayang dağının yamaclarında Saung Daveunq və Arcamanikə səfər edir. Meşə dəniz səviyyəsindən 1500 metr yüksəklikdə yerləşir və Perhutani hökumət korporasiyası tərəfindən qorunan şam ağacları ilə örtülüb və şəhərdən 30 dəqiqə məsafədə dayanır. Şəhərdə Taman Hutan Raya Ir. H. Djuanda. Cicaheum ərazisində həmçinin, Puncak Bintang adlı nəhəng ulduzun heykəli və onun heykəlləri ilə məşhur olan turist yeri olan Bukit Moko ev sahibliyi edir. Bandunq "Bandunq Geologiya Muzeyi", "İndoneziya Poçt Muzeyi", "Sri Baduqa Muzeyi" və "Asiya-Afrika Konfrans Muzeyi" kimi turistlər tərəfindən ziyarət edilməli olan bir neçə muzeyə malikdir.
İdman
thumb|Milli İdman Oyunlarının açılışı.Milli Paralimpiya həftəsi.Silivanqi stadionu.2016-cı il
Bandunq İndoneziya futbolunun ən yüksək səviyyəli Liga 1 (əvvəllər İndoneziya Super Liqası (ISL) adı ilə tanınan) peşəkar futbol klubu olan Persib Bandunqun ev şəhəridir. Bandunqda digər məşhur idman növü badminton da daxildir. JNE Bandung Utama "İndoneziya Basketbol Liqası"nda yarışır və GOR Citra Arenada ev oyunlarını oynayır. Lembanq və Doqoya qədər gedən yollar, həftəsonu ərzində dağ velosipedi üçün məşhur marşrutlardır, xüsusilə '''Jalan Ir.H.Djuanda bazar günü səhər saatlarında avtomobil üçün sərbəst gün verilmişdir. Bandunq ətrafında yerləşən təpələrdə bir neçə qolf meydançası vardır.
Yollar
Bandunqa Cakartadan avtomobil yollarıyla əlaqə var. Cipularang Toll Yolu adlanan şəhərlərarası quru yolu Cakarta, Karavanq, Purvakarta, Padalaranq və Bandunqu birləşdirən bu yol 2005-ci ilin may ayında başa çatmışdır və yolla paytaxtdan Bandunqa çatmaq üçün ən sürətli yoldur.Avtomobil sürülmə müddəti orta hesabla təxminən 1,5 saat təşkil edir. Puncak marşrutu (Cakarta-Cianjur / Sukabumi-Bandunq), Purvakarta marşrutu (Cakarta-Cikampek-Purvakarta-Cikalonq Vetan-Padalaranq-Cimahi-Bandunq) və Subanq marşrutu (Cakarta-Cikampek-Subanq-Lembanq- Bandunq). Şəhərlərdən daha şərqdən (Cirebon, Taşkmalaya və Mərkəzi Yava əyaləti) Bandunq əsas şəhər yolu kimi istifadə oluna bilər.
İctimai nəqliyyat
Taksi və mobil nəqliyyat vasitəsi geniş yayılmışdır. Toplu daşımaların əsas vasitəsi anqkot (anqkutan 'nəqliyyat' və kota 'şəhər') adlı mikroavtobus tərəfindən həyata keçirilir. Onlar şəhər daxilində bir çox marşrutlara xidmət edir, lakin əsas nəqliyyat vasitəsi kimi rahat olmağına baxmayaraq ucuzdur. Anqkot marşrutlarını tapmaq üçün məlumatları sürücülər və ya terminallar vasitəsilə əldə etmək olar. Damri adlanan şəhərə aid olan avtobuslar daha yüksək tutumlu marşrutlarda fəaliyyət göstərir. Bandunq şəhərlərarası avtobus terminalına sahibdir: qərbdən avtobuslar Leuipipanjangdan və şərqdən gələn avtobuslar Cicaheumdan xidmət edir. Hər ikisi də tam gücü ilə əvəzlənir və 15 hektar (37 hektar) ərazidə Gedebaqedə yeni bir terminal ilə əvəz olunacaq, bundan sonra köhnə terminallar daxili şəhər terminalları kimi fəaliyyət göstərəcək. Yeni terminal Gedebaqe konteyner limanının yaxınlığında yerləşən Gedebaqe dəmir yolu stansiyasının yanında yerləşir.
Hava nəqliyyatı
Bandunq Huseyn Sastraneqara Beynəlxalq Hava Limanı Batam, Pekanbaru, Medan, Bandar Lampunq, Surabaya, Cokyakarta, Denpasar, Semaranq, Bancarmasin, Makassara və həmçinin Kuala-Lumpur və Sinqapurdan beynəlxalq xidmətlərə birbaşa daxili uçuşlar edir. Hava limanı Dirqantara aerokosmik kompleksi və Dirqantara Sərgi sahəsi yaxınlığında yerləşir. Macalenqka inzibati ərazisindəki Kertacati Beynəlxalq Hava Limanı Huseyn Sastraneqara Beynəlxalq Hava Limanının əvəzinə inşa edilir.
Dəmiryolu
Bandunq iki böyük dəmir yolu stansiyası Bandunq və Kiaracondonq stansiyalarına malikdir. Digər kiçik stansiyalar Cimindi, Andir, Ciroyom, Cikudapateuh və Gedebaqe stansiyalarıdır (yalnız yük xidməti üçün). Dəmiryol xətləri Bandunqu Cianjur, Cakarta, Purvakarta, Bekasi, Karavang və Çikampek bölgələrinə və Surabaya, Malanq, Yogyakarta və Soloyu şərqə birləşdirir. Bu da Cimahi, Padalarang, Rancaekek, Cicalengka və Cileunyi şəhərətrafı ərazilərdə yaşayan insanlar üçün də əsas nəqliyyat vasitəsidir.
Elm və təhsil
Bandunq və bir neçə dövlət tərəfindən maliyyələşdirilən və idarə olunan orta məktəblər (SMP Negeri), dövlət litseyləri (SMA Negeri) və özəl məktəblər vardır. Ən azı on altı universitet, üçü dövlətə məxsus və 45 peşə məktəbi şəhərdə mövcuddur. Sosial elmlərdən və texnologiyadan turizm təhsilinə qədər təhsil bu universitetlərin birində tapıla bilər.
Kolleclər və universitetlər
Bandunqda yerləşən universitetlər arasında Institut Teknologi Bandung (Bandung Texnologiya İnstitutu), Universitas Padjadjaran (Padjadjaran Universiteti), Parahyangan Katolik Universiteti, Universitas Islam Bandung (Bandunq İslam Universiteti), Universitet Kristen Maranatha (Maranatha Xristian Universiteti), Universitas Islam Nusantara (Nusantara İslam Universiteti), Universitet Pendidikan İndonesia (İndoneziya Təhsil Universiteti), Universitas Islam Negeri Sunan Gunung Djati (Sunan Qununq Dcati İslam Dövlət Universiteti), Universitas Pasundan (Pasundan Universiteti), Institut Teknologi Telkom (Telkom Texnologiya İnstitutu), Politeknik Negeri Bandung (Bandung Dövlət Politexnik) və Sekolah Tinggi Pariwisata Bandung (İndoneziya Bandunq İnstitutu), İndoneziyadakı ixtisas sahələrində ən yaxşı universitetlər arasında sayılır. 1920-ci ildə təsis edilən İnstitut Teknologi Bandung İndoneziyanın ən qədim və ən prestijli texniki universitetidir. Universitas Pendidikan İndonesia (1954-cü ildə yaradılan IKIP Bandung) İndoneziya müstəqilliyindən sonra yaradılan və hazırda ölkədə aparıcı təhsil müəssisəsi olan ali təhsil müəssisələrindən biridir. Universitas Padjadjaran (1956-cı ildə yaradılan) Tibb, Hüquq, Rabitə və İqtisadiyyat sahələrində ölkənin ən yaxşı universitetlərindən biri sayılır.
İbtidai və orta məktəblər
Beynəlxalq məktəblər-
Rəsədxanalar
Bandunqun şimalında Bosscha Rəsədxanası İndoneziyanın yeganə rəsədxanasıdır. 1923-cü ildə başlanmış və 1928-ci ildə başa çatmışdır. 1922-ci ildə Bosscha Rəsədxanasından ilk beynəlxalq nəşr dərc olunmuş və 1959-cu ildən Bandunq Texnologiya İnstitutunun Astronomiya departamentinin hissəsi kimi fəaliyyət göstərmişdir.
İqtisadiyyat
Bandunq iqtisadiyyatı əsasən turizm, biznes, yaradıcılıq sənayesi, yüksək texnologiyalı istehsalat sənayesi və təhsil müəssisələri, texnologiya, pərakəndə xidmət, maliyyə xidmətləri, əczaçılıq şirkətləri və ərzaq istehsalından ibarətdir.
Bandunq təxminən 50 yüksək təhsil müəssisəsinə malikdir və İndoneziyada təhsil üçün ən populyar yerlərdən biridir. Sakit yaşayış yeri olan Daqo Daqo prospekti boyunca tikilmiş möhtəşəm kafe və restoranları olan mühüm biznes və əyləncə mərkəzinə çevirmişdir. 1990-cı illərin əvvəllərində Cihampelas Prospekti məşhur geyim mağazası mövqeyinə gəldi və bu günə qədər qalır.
Yaradıcı mədəniyyət bəzi Bandunq iqtisadiyyatının növlərini formalaşdırırdı. "Distro" kimi tanınan kiçik biznes yerli dizaynerlər tərəfindən qeyri-markalı məhsullar satır. Kitablar, jurnallar, moda məhsulları və digər aksessuarlar tipik distro məhsullardır. Distros gənclər ilə məşhurdur və fəlsəfə dövründə özlərini fabriklərdən uzaqlaşdırır. Distros fərdi dizaynerlərdən və gənc sahibkarlardan yaranır, fabrik çarxlı məhsulları genişmiqyaslı geyim fabriklərindəndir.
Bandunq şəhər rəhbərliyi ixtisas məhsulları üçün yeddi sənaye və ticarət sahəsini əhəmiyyətli dərəcədə inkişaf etdirməyə razılaşdı.
Bandunq şəhəri 2015-ci ildə qatıldığı UNESCO Yaradıcılıq Şəhərlər Şəbəkəsinin bir hissəsi olmuşdur.
Ekoloji məsələlər
Şəhərin şimalındakı su anbarı Bandunq üçün su rezervi kimi xidmət edir, lakin ərazi əsaslı yaşayış yeri kimi salınmışdır. Bu sahəni qorumaq üçün bir neçə cəhd olub, o cümlədən Cuanda Milli Parkın yaradılması.Lakin inkişaf davam edir. Bandunqun cənubundakı müntəzəm daşqınlar da davam edən bir problemdir.
2005-ci ilin ortalarından etibarən Bandunq ətraf mühitə təsir göstərən bir faciə ilə üzləşdi. Zibillərin təsiri, xəstəliyin yayılması,suyun çirklənməsi və ciddi hava çirkliliyinə səbəb oldu. Vilayət hökuməti zibil problemini həll etmək cəhdləri bu günə qədər uğursuz olub. The accumulation of 8,000 m3/day of domestic garbage piled up, causes severe air pollution by local burning, the spread of disease, and water contamination. The provincial government has so far failed in its attempts to solve the garbage issue.
Buna baxmayaraq, 2015-ci ildə ölkədə ən az çirklənmiş şəhər olaraq 2017-ci ildə daha bir regional mükafat da ASEAN ölkələrindəki digər böyük şəhərlər arasında ən təmiz havası olan şəhər kimi verilmişdir.
Mükafatlar
Adipura bir kubok və bir mükafatdan ibarətdir
Maykl Dante DiMartino
Maykl Dante DiMartino — ABŞ cizgi rejissoru, produsserı və ssenari müəllifi. «Avatar: Aanq haqqında əfsanə» və «Korra əfsanəsi» cizgi serialların müəllifidir.
Həyatı
Rod Aylend dizayn məktəbində Brayan Konietzko ilə bir yerdə təhsil alıb. 12 il ərzində Film Roman studiyada fəaliyyət göstərib. Orada «King of the Hill», «Family Guy» və «Mission Hill» kimi serialların yaradılmasına kömək etmişdir. Bəzi yüksək statuslu kinoteatrlarda göstərilmiş, 8 dəqiqəli «Atomic Love» cizgi qısametrjlığı film yaradıcısıdır.
Euphorbia famatamboay
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Morfometriya
Morfometriya- Yer səthinin relyef formalarını (sıra dağların və aşırımların hündürlüyünü,sahələrini və müxtəlif formaların səthini,dağ yamaclarının və dərələrin meylini,relyefin mənfi formalarının həcmini və s.) miqdar və hündürlük cəhətdən öyrənən və relyef elementlərini müxtəlif kəmiyyət göstəriciləri ilə (orta,maksimum və minimum) səciyyələndirən elmdir.
Vulkan dərəsi
Vulkan dərəsi –  morfoloji qurluşunda vulkan pro­seslərinin aydın görünən izləri olan, dərə.
Euphorbia fianarantsoae
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Poeciliidae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
İslamiyyə
İslamiyyə — İranın Cənubi Xorasan ostanının Firdövs şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 5,167 nəfər və 1,515 ailədən ibarət idi.
AVIC AG600
thumb|Təyyarənin görünüşü. AVIC AG600 və ya kod adı ilə Su əjdahası – Çin tərəfindən istehsal olunmuş amfibiya-təyyarə. Dünyanın ən böyük amfibiya-təyyarəsidir. İlk uçuşunu 24 dekabr 2017-ci ildə keçirib.
Sınaq uçuşu Çinin cənubunda Çhuhay şəhərinin aerodromunda həyata keçirilib. Təyyarə yerli vaxtla 09:39-da havaya qalxıb. Uçuş bir saat davam edib.
AG600 təyyarəsinin uzunluğu 36,9 metr, qanadlarının kənar nöqtələri arasındakı məsafə 38,8 metr, çəkisi 53,5 ton, sürəti 500 km/saat, uçuş mənzili isə 4500 km təşkil edir.
Ögey ata (film, 2013)
Məzmun
Filmin qəhrəmanı Kəramətin bir çoxlarımızdan fərqi ondadır ki, həyatın enişli-yoxuşlu yollarında ozünü sanki İpək yolunda kimi hiss edir. Öz diliylə desək, "çox böyük hörmətə sahibdir".
AVIC AG600
Təyyarə 20 saniyə ərzində 12 ton su toplaya bilir. 12 saat havada qala bilən təyyarənin 50 nəfər sərnişin daşıma qabiliyyəti də var.
Ögey ata (film, 2013)
Məzmun
Düzdür, borcu hörmətindən daha çoxdur, amma siz indi təsəvvür edin ki, onun nə qədər borcu var. Hər zaman "halallıqla" dolanmaq istəsə belə, sonda “haqsızlıqla” qarşılaşır. Əgər Kəramət Kəramətdirsə bu belə davam edə bilməz! Bir anda hər şeyi öz xeyrinə dəyişmək arzusu ilə qəti qərar verir və ...
AVIC AG600
AG600 təyyarəsi havadan yanğınla mübarizə və axtarış-xilasetmə əməliyyatları üçün hazırlanıb.
Ögey ata (film, 2013)
Film haqqında
Filmin çəkilişləri üçün tələb olunan vəsaitin bir qismini kredit götürərək ödədiyini söyləyən Tahir İmanov sərf olunan məbləğin artıqlaması ilə geri dönəcəyinə əmin olduğunu vurğulayıb.
Səlim Musayev
Səlim Hüseynpaşa oğlu Musayev — Azərbaycanda biologiya sahəsində tanınmış aqrostoloq, Milli Elmlər Akademiyasının müxbir üzvi, botanik. İnstitutunun laboratoriya müdiri, biologiya elmlər doktoru.
Həyatı
Səlim Musayev 1937-ci ildə may ayının 29-da Gürcüstan Respublikasının Başkeçid (indiki Dmanisi) rayonunun Yuxarı Oruzman kəndində anadan olmuşdur.
1951-ci ildə Yuxarı Oruzman kənd 8-illik məktəbini, 1954-cü ildə isə Hamamlı kənd 11-illik məktəbini bitirmişdir. Üç il təsərrüfatda işlədikdən sonra 1957-1960-cı illərdə Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmişdir.
1961-ci ildə Həsənbəy Zərdabi adına Gəncə Dövlət Pedaqoji İnstitutunun biologiya fakültəsinə daxil olmuş, burada institutun ictimai həyatında yaxından iştirak edərək Ali bitkilərin sistematikası sahəsinə xüsusi maraq göstərmiş, institutun tələbə elmi cəmiyyətinin fəal üzvlərindən biri olmuşdur. 1966-cı ildə həmin institutun biologiyaa fakültəsini biologiya və kənd təsərrüfatının əsasları ixtisası üzrə fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.
Elmi-pedoqoji fəaliyyətləri
1966-cı ilin avqust ayından 1967-ci ilin noyabr ayının 17-nə kimi Azərbaycan Respublikasının Balakən rayonunun Meşəşambul kənd 8-illik məktəbində kimya-biologiya müəllimi işləmişdir.
Ali bitkilərə, xüsusən onların sistematikasına olan marağı S.Musayevi Azərbaycan Elmlər Akademiyasının V.L.Komarov adına Botanika İnstitutunun aspiranturasına gətirib çıxarmışdır. O, çox böyük həvəs və inadkarlıqla bitki sistematikasının sirlərini öyrənməyə başlamış, bu sahədə geniş elmi-tədqiqat işləri aparmışdır. O, 1967-ci ildə biologiya elmləri doktoru Y.M.İsayevin rəhbərliyi ilə “Vələmir cinsinin Qafqaz növləri” mövzusunda vaxtından 6 ay əvvəl namizədlik dissertasiyasını müvəffəqiyyətlə müdafiə etmişdir.
S.Musayevin apardığı tədqiqatlar nəticəsində Qafqaz flaorasının Avena L. Cinsinin növ tərkibi müəyyənləşdirilmiş, keçmiş İttifaq məkanı üçün 3 növ və 8 növmüxtəlifliyi, Qafqaz florası üçün bir növ və Azərbaycan florası üçün 5 növ ilk dəfə olaraq göstərilmişdir. Bununla yanaşı Qafqaz vələmirlərinin əmələ gəlməsi və formalaşmasına dair bir sıra elmi dəyərlər irəli sürmüşdür. Bunlardan biri Vələmir cinsinin filogenetik ağacının verilməsi, iri toxumların (dənlərin) şərqdə, xırda toxumlu növlərin isə qərbdə rast gəlməsi elmi dəlillərlə əsaslandırılmış və bitkilərin şərqdən qərbə miqrasıyası açıqlanmışdır.
1971-ci ildən başlayaraq S.Musayev “Azərbaycan taxılları” mövzusunda doktorluq dissertasiyası üzərində ciddi elmi axtarışlar aparmağa başlamışdır.
Uzun illər ərzində apardığı çöl və kameral tədqiqatların nəticələrinə dair 1990-ci ildə Ukrayna Respublikasının Kiyev Botanika İnstitutunda S.H.Musayev biologiya elmlər doktoru alimlik dərəcəsini almaq üçün “Azərbaycan taxılları” mövzusunda müvəffəqiyyətlə dissertasiya müdafiə etmişdir.
S.H.Musayev bir çox illər ərzində apardığı araşdırmalar nəticəsində elm üçün 10 növ təsvir etmişdir ki, bu da dünya botanikləri tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, qəbul edilmiş və Beynəlxalq Nomenklatur Botanika Kodeksinə daxil edilmişdir. O, elm üçün təsvir edilmiş növlərdən başqa Avrasiya florası üçün 12 növ, Qafqaz florası üçün 7 növ və qeyd edilənlərdən başqa Azərbaycan florası üçün 10 cinsə aid 150 növü ilk dəfə olaraq qeyd etmişdir. Bununla yanaşı, S.H.Musayev respublikanın iri botaniki-coğrafi rayonları üçün də xeyli sayda növlərin ilk dəfə yayılmalarını qeyd etmişdir. S.H.Musayev apardığı tədqiqatlar nəticəsində məlum olmuşdur ki, Azərbaycan florasında Qırtıckimilər (Taxıllar) fəsiləsinin 120 cinsinə aid 454 növü yayılmışdır. Bu da “Azərbaycan florası” (1950) əsərinin birinci cildindən 24 cins və 150 növ çoxdur.
S.H.Musayev hələ 1970-1985-ci illərdə Naxçıvan MR və Azərbaycanın digər bölgələrinə təşkil edilmiş ekspedisiyalara rəhbərlik etmiş, Mərkəzi Herbarium fondunu yeni herbari nüsxələri ilə zənginləşdirmişdir.
S.H.Musayevin elmi tədqiqatları arasında faydalı, nəsli kəsilməkdə olan bitkilərin öyrənilməsində də xidməti böyükdür. Bu baxımdan 1989-cu ildə nəşr edilmiş, kollektiv müəlliflər tərəfindən tərtib edilmiş “Azərbaycanın Qırmızı Kitabı”nda respublikamızın ərazisində rast gələn nadir, relilkt, endemik, təsərrüfat baxımından çoxyaşlı 140 bitki növləri haqqında, onların yayılması, mühafizəsinə dair əməli tədbirlər sisteminin hazırlanmasında yaxından iştirak etmişdir.
1978-1987-ci illərdə Səlim Musayev Azərbaycan EA-nın Botanika İnstitutunun Həmkarlar Təşkilatının sədri və institutun partiya bürosunun katibi işləmiş, Botanika İnstitutunun və 1986-cı ildən Azərbaycan Respublikası Ekologiya Dövlət və Təbiətdən İstifadəyə Nəzarət Komitəsinin (hazırda Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi) elmi şuralarının üzvülərindən biri, Botanika İnstitutunun Mərkəzi Herbarium laboratoriyasının müdiri olmuşdur. AMEA-nın “Xəbərlər” (Biologiya elmləri seriyası) jurnalının redaksiya heyətinin üzvü kimi ictimai vəzifəni layiqincə yerinə yetirmişdir. Onun rəhbərliyi altında 4 nəfər elmlər namizədi hazırlanmış və 8 nəfər dissertantın elmi işinin rəhbəri olmuşdur. Bunlardan 6 nəfəri müdafiə etmiş və Respublika yanında AAK-ın qərarı ilə elmlər namizədi alimlik dərəcəsi adı verilmişdir.
Mükafatlar
Səlim Musayev AMEA-nın Botanika İnstitutunun 50 illiyi ilə əlaqədar gənclərin kommunist tərbiyyəsində roluna görə Azərbaycan LKGİ MK, Böyük Oktyabr Sosialist inqilabının 60 illiyi ilə əlaqədar H.Zərdabi adına GDU-nin rektorluğunun və Böyük Oktyabr Sosialist inqilabının 70 illiyi ilə əlaqədar Sovet İKP MK-nin, SSRİ Nazirlər Sovetinin, ÜİLKGİ MŞ-nın və ÜİHİMŞ-nın “Fəxri fərmanları” ilə təltif edilmişdir.
S.Musayev 2010-cu il aprelin 7-də vəfat edib.
Revalvasiya
Revalvasiya — əmtəələrin qiymətinin dəyişməsidir. Bu termin əsasən valyutanın revalvasiyası kimi istifadə olunur və sabit kursda ölkə pulunun xarici valyutalara nisbətən dəyərinin yüksəlməsi deməkdir. Pulun alıcılıq qabiliyyətini dəyişmədən, nominal dəyərini dəyişmək revalvasiya deyil, redenominasiyadır (bu köhnə valyutanı dəyişmədən yeni, adətən yüksək, valyuatının çıxarılmasıdır. Yeni köhnəni əvəz edir).
Ümumi mənada, valyutanın revalvasiyası ölkənin rəsmi valyuta kursunun təməl xəttə nisbətən hesablanmış tənzimlənməsidir. Təməl xətt əmək haqqından qızılın dəyərinə, xarici valyutaya qədər hər şey ola bilər. Sabit kurs rejimində valyutanın rəsmi dəyərini yalnız dövlət orqanı (məsələn: mərkəzi bank) tərəfindən verilən qərar dəyişə bilər.
Məsələn, təsəvvür edin dövlət öz valyutasının 10 pul vahidini bir Azərbaycan manatına bərabər tənzimləyib. Dəyərini yüksəldərək, ölkə hər manata faizi 9.9 vahidə dəyişə bilər. Bu insanların həmin valyutanı Azərbaycan manatı ilə daha baha alması ilə nəticələnəcək.
Vergi revalvasiyası vergi səviyyəsini yavaşlatmaq və ya vergi gəlirlərindəki yüksəlişi dayandırmaq üçün edilən tənzimlənmədir. Bu xərcləməyə həvəsləndirən mühafizəkar ölçü hesab edilir. Əsasən, Daşınmaz əmlakın vergi revalvasiyasından istifadə edilir.
Revalvasiyanın əks prosesi Devalvasiya dır.
60 il keşikdə (film, 1977)
60 il keşikdə qısametrajlı sənədli filmi rejissor Musa Bağırov tərəfindən 1977-ci ildə çəkilmişdir. Film "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Kinolent Azərbaycanda 1920-ci ildə inqilabi qayda-qanunun qorunması üçün yaradılmış milisin keçdiyi tarixi yoldan bəhs edir.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Musa Bağırov, Vladimir Sinitsın Rejissor: Musa Bağırov Operator: Tofiq Sultanov, Faiq Qasımov
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1977-ci ilin Azərbaycan filmləri 1970-ci illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Kayli Cenner
Kayli Kristen Cenner (; ) — amerikalı model və iş qadını. Kylie Cosmetics adlı makiyaj markası və KylieSkin adlı dəri qulluq məhsulları markasının qurucusu və sahibidir. E! televiziya kanalında göstərilən Keeping Up with the Kardashians ailə realiti şoularında rol alır. 2019-cu ildə Forbes jurnalının açıqladığı siyahıda 1 milyard dollar sərvəti ilə dünyanın ən gənc milyarderi olmuşdur.
Həyatı
Brus Cenner və Kris Cenner in qızıdır. Kendal Cenner in kiçik bacısıdır və Kourti Kardaşyan, Kim Kardaşyan, Kloi Kardaşyan və Rob Kardaşyan adında 4 ögey bacı və qardaşı, ata tərəfindən isə 4 ögey bacı və qardaşı var. Kayli də ailədəki digər üzvlər kimi məşhur amerikalı gənc media şəxsiyyəti və modeldir. Hər dönəm şou-biznesdə çox danışılan və dünya üzrə geniş kütlə tərəfindən izlənən Kim Kardaşyan ın ögey bacısıdır. Kayli ilk təhsilinə Sierra Canyon məktəbi ndə başladı. O burada amiqo qrupunun ulduzlarından biri idi. Ponpon qız olaraq fəaliyyət göstərirdi. 2012-ci ildə təhsilinə Laurel Springs məktəbi ndə davam edən Kayli 2015-ci ildə universitet diplomu ilə məzun oldu.
Kariyerası
Kayli ilk olaraq bacısı Kendal və Paper Magazine jurnalının "Beautiful People" başlığı altında yer aldı. 14 yaşında Cenner "Your Style Crush" Sears xətti ilə modellik karyerasına başladı və qohumu Nataşanın geyim firması üçün modellik etdi. OK! jurnalı ilə çəkilişlə həyata keçirtdi. 2011-ci ildə bacısı Kendal ilə birlikdə Seventeen jurnalı tərəfindən "Stil Elçiləri" olaraq seçildilər. Həmin ildə Nyu York Dəb Həftəsi ndə müğənni Avril Lavicne tərəfindən qurulan geyim markası Abbey Daun un göstərişini etdi. 2013-cü ildə bacısı Kendal ilə "Kendall & Kylie" geyim kolleksiyasını yaratdılar. 2014 fevral ayında bacısı Kendal ilə birlikdə "Setve Madden Madden Girl" markası üçün ayaqqabı və çanta dizaynına başladı. 2015 avqust ayında Cenner öz adını daşıyan "Kylie Lip Kit" pomada dəstinin bir hissəsi olaraq ilk pomada markasının istehsalına başladılacağını bildirdi. 2015-ci ildə Ceden Smit, Dreyk və Tyga nın mahnı kliplərində yer alan model, 2016-cı ildə PartNextDoor-un "Come and See Me" mahnısı üçün yayımladığı klipdə sevgili rolunda yer almışdır. 2014-c ildə qurduğu Kylie Cosmetics-in CEO-sudur.
Euphorbia fiherenensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Euqent Buşpepa
Euqent Buşpepa ( 2 iyul 1984, Reşen, Albaniya) və ya sadəcə Qent Buşpepa — Albaniya müğənnisi və bəstəkarı. O, ifa etdiyi "Mall" mahnısı ilə Albaniyanın Festivali i Këngës mahnı müsabiqəsində qələbə qazanmışdır. Həmin mahnı ilə Euqent Albaniyanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.
Erkən illəri
Euqent Buşpepa 2 iyul 1984-cü ildə Albaniyanın Reşen şəhərində dünyaya göz açmışdır. Kiçik yaşlarından musiqiyə həvəsi olan Euqent təhsilini bitirdikdən sonra Albaniyadan İtaliyaya köçmüşdür. Albaniyaya geri döndükdə Euqent musiqi karyerasına başlamışdır.
Musiqi karyerası
2006-cı ildə Euqent Buşpepa Albaniyanın Top Channel telekanalında yayımlanan şoulardan birində ifaçı olaraq fəaliyyətə başlamışdır. Müğənni şouda bir çox tanınmış müğənnilərin mahnılarını ifa etmişdir. Musiqi tənqidçilərinə görə Euqent həmin şou ərzində möhtəşəm və özünə məxsus səs tembri ilə bir çox mahnıları yüksək səviyyədə ifa edə bilmişdir. Karyerasını sözü gedən televiziya proqramı ilə başlayan müğənni qısa zamanda ərzində Albaniyanın ən tanınmış simalarından birinə çevrilmişdir.
Euqent Buşpepa həftə sonlarında Albaniyanın məşhur gecə klublarında öz musiqiçi döstları ilə birlikdə çıxışlar edir. Müğənninin ilk mahnısı Albaniyada keçirilən Top Fest 4-də ifa etdiyi ”Maska e Madheshtise” adlı rok mahnısı olmuşdur. Həmin müsabiqədə Euqent eyni zamanda Sunrise rok qrupu ilə birlikdə "Engjell" mahnısını da ifa etmişdir. Festivalda qazandığı uğurdan sonra müğənni yeni mahnılar bəstələmiş və müxtəlif müsabiqələrdə iştirak etmişdir. O Albaniyanın bir neçə tanınmış müğənniləri ilə əməkdaşlıq etmişdir.
Euqent 2007-ci ilin mart ayında öz musiqi qrupu ilə birlikdə Böyük Britaniyanın Deep Purple rok qrupunu Albaniyada keçirilən konsertdə müşayiət etmişdir. 2011-ci ilin iyun ayında Amerikalı müğənni Daff MakKeyqanın istəyi ilə Euqent tur çərçivəsində MakKeyqanı Albaniyada keçirilən konsertdə müşayiət etmişdir. 2013-cü ildə Albaniyanın Korça şəhərində keçirilən pivə festivalında müğənni Amerikanın Guns N’ Roses rok qrupunun gitaristi Ron "Bumblefoot" Thal ilə birlikdə çıxış etmişdir. 2014-cü ildə isə Euqent Amerikanın Darkology metal musiqi qrupunun vokalisti olaraq turlarda çıxışlar etmişdir. Qrup həmin ildə Avropada səyahətdə olan Amerikanın treş-metal qrupu Overkill ilə birlikdə konsertlərdə çıxış etmişdir.
Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi
thumb|left|Euqent Buşpepa Avroviziya səhnəsində Euqent Buşpepa 2017-ci ilin dekabr ayında Albaniyanın dövlət kanalı olan RTSH-nin təşkil etdiyi 56-cı Festivali i Këngës müsabiqəsində iştirak etmiş və ifa etdiyi "Mall" mahnısı ilə bütün rəqiblərini geridə qoyaraq festivalın qalibi seçilmişdir. Müğənni festivaldakı qalibiyyəti ilə birlikdə "Mall" mahnısı ilə Albaniyanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmək hüququ əldə etmişdir.
Müsabiqə üçün uzun sürən hazırlıqlardan sonra Euqent 8 may tarixində baş tutan müsabiqənin birinci yarımfinal mərhələsində 3-cü səhnə almışdır. Nəticədə ifaçı 162 xalla yarımfinalda 8-ci yeri tutmuş və iki illik fasilədən sonra ölkəsini Avroviziya finalına yüksəlməyə nail olmuşdur. Finalda mahnısını bir daha ifa edən Buşpepa ümumi nəticədə 184 xal toplayaraq, 11-ci yerdə qərarlaşmışdır.
Çində yayım senzurası
Çin Xalq Respublikasında Avroviziyanı yayımlama hüququ olan Mango TV döymə nümayiş etdirən şəxslərin televiziyada yayımlanmasına qoyulan qadağa səbəbi ilə birinci yarımfinalın yayımı zamanı Buşpepanın çıxışı zamanı yayım dayandırılmışdır. Eyni zamanda İrlandiya təmsilçisinin çıxışı zamanı ifaçını səhnədə rəqs ilə müşayiət edən homoseksual cütlüyün yer alması səbəbindən telekanal İrlandiyanın da çıxışını yayımlamamışdır. Bunun ardınca Avropa Yayım İttifaqı kanalın hərəkətini pisləyərək, bunun müsabiqənin birlik və bərabərlik dəyərlərinə zidd olduğu söyləmiş və nəticədə Avroviziyanın Çində yayımına rəsmi olaraq qadağa qoyulmuşdur. Telekanala rəhbərlik edən Hunan televiziya kompaniyasının nümayəndəsi açıqlamasında Mango TV-nin müsabiqənin yayımında bənzər çıxarışlar etdiyindən kompaniyanın xəbərsiz olduğunu bildirmişdir.
Goodeidae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Yarpaqlı mamırlar
Yarpaqlı mamırlar —  şöbəsinə aid bitki sinfi.
Yarpaqlı mamırlar sinfi mamırların 95 %-ni əhatə edən böyük sinfidir. Bu sinfə demək olar ki, dünyanın hər yerində bitən 11500-ə yaxın növ daxildir.
Təsnifatı
Əvvəllər Bryopsida qrupuna bütün mamırlar aid edilirdi. Hazırda bu, bir qədər məhdudlaşdırılıb.
Mənbə
Yapraklı kara yosunları
Ferrara Universiteti
Ferrara Universiteti — İtaliyanın Ferrara şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Tarixi
Ferrara Universitetinin əsası 1391-ci ildə qoyulmuşdur.
Valerie Amos
Valerie Amos, Baroness Amos — Amos itlere yemek veren adamsir B,T de isleyir ve arax ici
.
İdyros
İdyros və ya İdyropolis (İdyrus ) - Türkiyə Respublikası Antalya əyalətində, antik Likiya şəhəri. Müasir Kemer şəhərinin mərkəzində yerləşir.
Qalıqları
Idyros şəhərindən müasir dövrə qalan əsas iki əsər Kilsə və gözətçi qüllədir. Bazilikanın planında olan kilsə, ortada absisli bir orta nəf, narteks, eksonarteks, cənubunda ibadətgah, şimalında baptisteryum və ətrafındakı digər strukturlarla kompleks bir sistem əmələ gətirmişdir. Bazası iri dənəli mozaikalarla bəzədilib. Gəzətçi qüllə isə Marinanın şimalında olan yüksəkliyin cənub ucunda, ətraflı poligapol hörmə texnikasında işlənmiş divarlarla əhatəolunmuş, cənub tərəfdən iki qüllə ilə bir giriş, şimal-şərq tərəfdə isə bir qüllə vardır.
Kərtənkələyəbənzər ilanlar
Kərtənkələyəbənzər ilanlar — Lamprophiidae sinfinə aid ilan cinsi.
Bədəninin uzunluğu 180 sm təşkil edir.
Cins iki növə bölünür:
Malpolon insignitus Şimali Afrika, Yaxın Şərq, Cənubi Qafqaz və Rusiyanın cənub hissəsində yayılmışdır.
Malpolon cinsinə əvvəllər Şimali Afrika və Ərəbistan yarımadasında yayılan Ərəb kərtənkələyəbənzər ilanı (Rhagerhis moilensis), Rhagerhis cinsinə daxil edilmişdir.
Fundulus heteroclitus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Vulkan konusu
Vulkan konusu – vulkanın ağızı ətrafında vulkan materiallarının toplanması nəticəsində əmələ gələn, kəsik konus şəklində vulkan qurğusu. Vulkan konusları ən sadə vulkanik relyef formalarındandır.
Bala Ərəblər
Bala Ərəblər — Azərbaycan Respublikasının Bərdə rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 8 fevral 2000-ci il tarixli, 809-IQ saylı Qərarı ilə Bərdə rayonunun Güloğlular kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki yaşayış məntəqəsi Bala Ərəblər kəndi adlandırılmış və rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.
Euphorbia friedrichiae
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Nisbi hündürlük
Nisbi hündürlük- Yer səthində iki və ya bir neçə nöqtənin bir-birindən şaquli xətt üzrə olan məsafəsinə deyilir. Nisbi hündürlüyü ölçəndə dəniz səviyyəsi nəzərə alınmır, dərənin dibi, dağın ətəyi və ya zirvəsi sıfır götürülür və başqa bir səviyyəyə nisbətən hesablanır. Məsələn, Azərbaycanda Bazardüzü dağının Babadağına nisbətən hündürlüyünü hesablamaq üçün birincinin hündürlüyündən (4466 metrdən) ikincinin hündürlüyünü (3629 metri) çıxıb nisbi hündürlüyün 837 metr olduğunu tapmaq olar.
Neapol körfəzi
Neapol körfəzi — Tirren dənizinin bir hissəsi olub, İtaliyanın sol sahillərini (30 km), Mizeno burnundan Kampanello burnuna qədər ərazini əhatə edir. Gözəl mənzərəli əhatəsi ilə tanınır və zəngin təbii aləmə malikdir. Sahilləri sıx məskunlaşmışdır. Qərb hüdudlarında İskya, Proçida, şərq hüdudlarında isə Kapri kimi adalar mövcuddur. Körfəzin böyük şəhəri Neapol sayılır. Vezuvi vulkanı, Qədim Pompeyin qalıqları bu körfəzin sahillərində yerləşir. thumb|600px|center| [[Sant Elmo qəsirindən körfəzin mənzərəsi, Neapol. Solda Vezuvi vulkanı. ]]
Nerit zona
Nerit zona- (yun.nerites-dəniz molyusku)- Dənizin qabarma zamanı ən hündür səviyyəsindən 200 metr dərinliyə qədər olan zonasıdır,ümumiyyətlə materik dayazlığı ilə uyğun gəlir.Nerit zona yaxşı işıqlanması,oksigen ilə zəngin olması,suyun güclü hərəkəti,bitki və heyvanlar aləminin müxtəlif olması ilə fərqlənir.
Mürsəl Qocayev
Qocayev Mürsəl Eyvaz oğlu - jurnalist.
Həyatı
1926-cı il martın 21-də Zəngilan rayonunun Sarallı Xəştab kəndində (bu kənd 1952-ci ilə kimi Qubadlı rayonunun inzibati ərazisinə daxil idi) anadan olmuşdur.
1944-cü ilin oktyabr ayında Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin dil-ədəbiyyat fakultəsinə daxil olmuş, 1948-ci ildə bitirmişdir. 1948-49 tədris ilində Qubadlı qəsəbə orta məktəbində müəllimlik fəaliyyətinə başlamış, 1953-55-ci illərdə tədris hissə üzrə direktor müavini işləmişdir.
1955-ci ilin yanvarında Qubadlı rayon partiya komitəsində ideoloji şöbə müdiri, 1957-ci ilin oktyabrında isə rayon “Avanqard” qəzetinin redaktoru vəzifəsinə irəli çəkilmişdir.
1961-ci ildə Qubadlı rayonu Zəngilan rayonu ilə birləşdirilmiş Zəngilan, Qubadlı, Cəbrayıl rayonları üzrə istehsalat birliyi təşkil olunmuşdur. Bu zaman həmin birlik üzrə Azərbaycan MK və Azərbaycan NS-nin həftədə 4 dəfə dərc olunan rayonlararası “Kolxozçu” qəzeti nəşr olunmağa başlamışdır. O, həmin qəzetin Qubadlı və Zəngian üzrə xüsusi müxbiri təyin olunmuş və 1963-cü ilin əvvəlinə kimi işləmişdir.
1963-cü ildə Qubadlı, Zəngilan və Laçın rayonu üzrə rayonlararası “Kənd həyatı” qəzeti təşkil olunarkən həmin qəzetin redaktoru təyin olunmuş və 1965-ci ildə həmin rayonlar ayrılıb özlərində qəzet buraxmağa başlanandan sonra o, “Kənd həyatı” rayon qəzetində redaktor fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1986-cı ildə təqaüd yaşına çatsa da onu vəzifədən azad etməmişlər. Ancaq 1989-cu ilin iyul ayında redaktorluqdan könüllü surətdə təqaüdə çıxmış və jurnalistik fəaliyyətini rayon qəzetində və respublika qəzetlərində vaxtaşırı məqalələr yazmaqla davam etdirmişdir.
Redaktor olduğu müddətdə işlədiyi kollektivlərə bacarıqla başçılıq etmiş, onların öz ixtisas bilik və bacarıqlarını yüksəltməyə hər vasitə ilə köməklik göstərmişdir. İşlədiyi müddətdə mətbəə üçün ixtisaslı işçilər yetişdirmiş, redaksiya işçilərinin jurnalist təhsil almalarına nail olmuşdur. Vaxtilə qəzetdə fəhlə - kəndli müxbiri kimi iştirak etməyə həvəs göstərən bir sıra gənclərin universitetdə ixtisas təhsili almalarına redaksiyanın zəmanəti ilə istiqamət vermişdir. Əgər 1963-cü ildə redaksiyada 1 nəfər jurnalist var idisə onların sayı tədricən artmağa başlamışdır. Beləliklə jurnalistlərin sayı artıq qonşu rayon redaksiyaları arasında birinci olaraq Zəngilanın “Kənd həyatı” qəzeti redaksiyasında Azərbaycan jurnalistlər birliyinin ilk təşkilatını yaratmağa imkan verir. 1980-ci illərdə 6 nəfər qyabi, 6 nəfər isə qəzetin zəmanəti ilə əyani jurnalist təhsili almışdır. O zamanlar ali məktəblərə qəbul heç də asan deyildi. Ancaq qəzetlərin nəşr olunma dövriyyəsi artdığı və həmçinin genişləndirilməsi jurnalist kadrların yetişdirilməsi zərurəti artmışdır. Redaktor kimi O bu güzəştdən istifadə edərək bir qrup mətbuat həvəskarı olan gənclərin jurnalist təhsili almaları uçün lazım olan bütün köməklik göstərmişdir. Qiyabi təhsil alanların əvəzinəözü aylarla işləmək məcburiyyətində qalmışdır.