cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Telefon
Telefon ( — uzaq, — səs) — səsi ötürmək və almaq üçün istifadə olunan telekommunikasiya cihazıdır. Təsəvvür edin Müasir dövrdə əsasən GSM yaxud UMTS standartı ilə işləyən mobil telefonlardan və stasionar ev telefonlarından geniş istifadə edilir. İctimai istifadə üçün də əsasən əhalinin gur olduğu yerlərdə qoyulan taksofonlar da yayılmışdır. thumb|Western Electric tərəfindən hazırlanmış AT&T düyməli telefon, model 2500 DMG qara, 1980 Bütün telefonlar danışmaq üçün mikrofona və səsi eşitmək üçün qulaqcığa malikdirlər. Mikrofon səs dalğalarını elektrik siqnallarına çevirir, daha sonra bu siqnallar telefon xətti vasitəsilə digər tərəfdəki telefona ötürülür. Həmin telefonun qulaqlıqı bu siqnalları qəbul edərək onu yenidən səs dalğalarına çevirir və digər tərəfdəki insanın danışdığı şəxsin sözlərini anlamağa imkan yaradır. Telefon dupleks kommunikasiya sistemi hesab olunur, belə sistemlərdə hər iki tərəfdəki insanlar eyni vaxtda danışa bilirlər. Qlobal telefon şəbəkəsi avtomatlaşdırılmış telefon stansiyaları vasitəsilə birləşdirilən telefon xətləri, optik lif kabelləri, mikrodalğa ötürücüləri, kommunikasiya peykləri və sualtı telefon xətlərindən ibarətdir. Bu şəbəkə dünyanın istənilən nöqtəsindəki bir telefonu digəri ilə bağlamağa şərait yaradır. Hər bir telefon onu təyin edən bir telefon nömrəsinə sahibdir.
Telefonun insan orqanlarına ziyanı-İnsanın bədəniniə və dərisində şüaqaytarıcı hormonlar mövcuddur və bu hormonlar 8saat aktivdir.Əgər gün ərzində 8saatdan artıq telefona baxılarsa bu zaman göz altı qaralması və s. Xəstəliklər əmələ gələ bilər
Tarixi
1876-cı il fevralın 14-də ABŞ-nin Boston Universitetinin professoru Aleksandr Qraham Bell ilk telefon aparatının ixtirasını patentləşdirdi və 1877-ci ildə özünün "Bell Telephone Company" adlı şirkətini qurdu. Bu tarixdən etibarən telefon insanlar arasında sürətlə yayılmağa başladı. Bir il sonra – 1878-ci ildə Amerikada, 1881-ci ildə isə Almaniyada ilk telefon qovşağı quruldu. On il sonra isə Amerikada telefon istifadəçilərinin sayı 150 minə, İngiltərədə 26 minə, Almaniyada 22 minə çatdı. Bellin ixtira etdiyi telefonda danışmaq və qulaq asmaq üçün ayrı-ayrı dəstəklər var idi. Yalnız sonralar bu iki funksiya bir dəstəkdə birləşmişdir. 1876-cı il martın 10-da ilk telefon danışığı baş tutmuşdu. Bell iş otağında mayeni öz üstünə dağıtdı və telefonla qonşu otaqda işləyən həmkarına müraciət etdi: "Mister Uotson, buraya gelə bilərsinizmi? Siz mənə lazımsınız".
İlk telefon stansiyası 1877-ci ildə ABŞ-nin Konnektikut şəhərində fəaliyyətə başladı. 1883-cü ildə isə Boston və Nyu-york şəhərləri arasında rabitə əlaqəsi yaradıldı. thumb|Bell 1892-ci ildə Nyu-Yorkdan Çikaqoya ilk telefon zəngi etdi
Mobil telefon
Telefonun ikinci dəfə "dünyaya gəlişi" isə XX əsrin 80-ci illərində simsiz rabitə sisteminin tətbiqi nəticəsində baş verdi. Mobil telefonun ixtirası mühəndis Martin Kuperin adı ilə bağlıdır. thumb|Bellin ilk telefon ötürücüsü, təxminən. 1876, 50 il sonra yenidən canlandırıldı Satış məqsədiylə ilk portativ mobil telefon 1983-cü il martın 6-da istehsal olunmuşdur. Həmin gün "Motorolla" şirkəti layihəsinə 100 milyon dollar xərclənən bir aparatı təqdim etdi. Onun çəkisi 794 qram, həcmi isə 33 x 4,4 x 8,9 sm idi. Akkumulyator 8 saat müddətində telefonu işlədə bilirdi. Bu telefonların satış qiyməti 3995 dollar olsa da, minlərlə amerikalı onu almaq üçün növbəyə yazılırdı.
Uzun-uzadı təkmilləşdirmələrdən sonra mobil aparata saat, təqvim və digər rahatlığı olan qrafik displey əlavə olundu. 1998-ci ildə peyk rabitəsinin kommersiya istismarından sonra mobil telefon stansiyasının əhatə dairəsindən kənarda işləyən mobil telefonlar meydana gəldi.
Hesab edilir ki, mobil telefondan normadan çox istifadə etmək bir çox xəstəliklərin yaranmasına səbəb ola bilər.
Rəqəmsal telefon
Rəqəmsal telefonlar, rəqəmsal elektronika məhsullarının rəqəmsal telefon və sistemlərinin vəziyyətində istifadə olunmasıdır. 1960-cı illərdən etibarən bütün dünyadakı telefon sistemləri kütləvi şəkildə analoq sistemdən rəqəmsal sistemlərə doğru keçid etməyə başladı. Keçid şəbəkələrinin bir çoxu eyni zamanda rəqəmsal formada qurulmağa başlandı. Rəqəmsal telefon sistemləri ilk zamanlar səsli xidmətin qiymətinin ucuz olması üçün istifadə olunmağa başlanmışdı. Lakin sonradan belə telefon sistemlərinin yeni şəbəkə xidmətləri (İSDN kimi) göstərə bildiyi və böyük həcmdə informasiyanı rəqəmsal qurğular vasitəsilə telefon xətləri üzərindən ötürmək imkanının olduğu ortaya çıxıb.
İstifadəsi
2009-cu ilin sonuna olan məlumata görə dünyada ümumi olaraq 6 milyard telefon istifadəçisi var. Bunlardan 1,26 milyardı standart ev telefonu istifadəçiləri, 4,6 milyard isə mobil telefon istifadəçiləridir.
Tirolin kənd hekayəti (teleserial, 1992)
Chirolin Mura Monogatari ( Chirolin Mura Monogatari) — 6 aprel 1992-ci ildən 19 mart 1993 -cü ilə qədər NHK Educational TV telekanalında yayımlanan anime teleserialıdır. 170 seriya.
Rüstəm xan Sipəhsalar
Rüstəm xan Bicən bəy oğlu Saakadze (d. 1588 — ö. 1643) — Təbriz bəylərbəyi, Səfəvilər ordusunun komandanı.
Həyatı
Rüstəm xan Bicən sultan oğlu 1580-ci ildə anadan olmuşdu.
Rüstəm xan 1635-ci ildə Şah Səfi tərəfindən Azərbaycana bəylərbəyi təyin edilmişdi.
Azula
right|thumb|upright|Azula
Rüstəm xan Sipəhsalar
Həyatı
ХVII yüzilin 30-cu illərinin əvvəllərində Osmanlı dövlətinin də Şərq sərhədlərində vəziyyət o qədər yaxşı deyildi. Sərhəd mahallarının hakimlərində mərkəzdənqaçma meyli olduqca güclənmişdi. Bu mahalların bəzilərində yaşayan kürdlər belə bir iç durumdan istifadə edərək Osmanlı və Səfəvi dövlətləri arasında manevr edib onların hər ikisinə zərbə vururdular. Osmanlı dövlətinə tabe olan Həkkari kürdlərinin xəyanəti və öyrətməsi ilə Azərbaycan bəylərbəyi Rüstəm xan Vanı mühasirəyə aldı, ancaq Diyarbəkir hakimi Murtuza paşa və Ərzurum hakimi Xəlil paşanın köməyə gəlməsi ilə mühasirədən əl çəkib geri döndü.
Azula
Şahzadə Azula - Avatar: Aanq haqqında əfsanə cizgi serialın və Axırıncı hava maqı filmin əsas personajlardan biri (2-ci sezondan (Yer kitabı) bəri).
Rüstəm xan Sipəhsalar
Həyatı
Sipəhsalar Rüstəm xan, Molla Kamal, qullarağası Rüstəm bəy də güclü ordu ilə Tiflis şəhərinə daxil oldular. Təhmuraz bu xəbəri eşidib Davud xanla Başıaçığa qaçsa da, Başıaçığın sərhəd-dində Rüstəm xanın ordusu onlara çatıb əsgərlərinin çoxunu qətl edilər və xeyli əsir ələ keçi-rərək geri, Kaxetə qayıdıb vilayətin idarəsini qullarağası Rüstəm bəyə tapşırdı. Alvar və Qori qalalarında tikinti-təmir işləri aparılıb daha da möhkəmləndirildi. Qoridə on iki top yerləş-dirib, qalaya Səfiabad adı verildi. Sipəhsalar Rüstəm xanın başçılıq etdiyi ordu Şahın əmri ilə h.1043-cü ildə Gürcüstandan Vana doğru yola düşdü
Molla Kamal yazır ki, Sipəhsalar Rüstəm xan da 1633-cü ilin iyulunda Gürcüstandan çıxıb, Vana gəlmişdi, 1633-cü ilin avqust ayının ortalarında Van qalası muhasirəyə alındı. Sipəhsalar Rüstəm xanın əmrilə İsfahan tüfəngçilərinin minbaşısı Mir Fəttahın tüfəngçiləri yayılmış atəş ilə Osmanlılardan min nəfəri yaraladılar. Ilk uğurlu zərbələrdən istifadə edən şah qoşunları Qotur qalasını ələ keçirib, oraya bir dəstə tüfəngçi yerləşdirdilər. Yüksək rütbəli əmirlər Rüstəm xan Sipəhsalar ilə birlikdə 1633-cü il dekabr ayının 21-də Təbrizdə Şah Səfəvinin yanına gəlib, yeni hərbi əməliyyat tapşırıqları aldılar. O cümlədən Çuxursəd əmir-ül-ümərasının qardaşı Qacar qorçularının yüzbaşısı Hüseynəli bəy və bir çox başqa əmirlər vuruşmada səhlənkarlıq etdikləri üçün şahın əmri ilə öldürüldülər. Səfəvilərin orduda yaratdıqları ciddi intizam uğurlarına çox böyük təsir etdi. Nəhayət, Van qalası ətrafında vuruşmada Osmanlı ordusu məğlub olub, Qarsa tərəf geri çəkildilər.
H.1043-cü ildə Tiflisdə olan sipəhsalar Rüstəm xan Gürcüstanın döyüş sursatını, ərzaq ehtiyatını qeydiyyata alaraq, Qori və Aladerd qalasında yerləşdirdi, qalalarda tikinti-bərpa işləri görərək, onları möhkəmləndirdi. Mərkəzdən göndərilən buyruğa əsasən vilayət Səlim xan Şəmsəddinliyə tapşırıldı. Şəmsəddinli əmirləri, əsgərləri Azərbaycan mahalında yurt və məqamları olan Silsüpür, Şahsevən, Şamlı, Avşarın bir çox obaları da Kaxetə göndərildilər. Onlar Gürcüstanda yerləşibsabitlik yaratmalı, Van istiqamətindən Naxçıvan və Şərur tərəfə qarət məqsədi ilə yürüşlər edib sərhəd münaqişəsi törədən kürdlərin də qarşısını almalı idilər. Gürcüstandakı ixtişaşlara son qoyulub sabitlik yaradıldıqdan sonra Rüstəm xanın ordusuna Vanın tutulması tapşırılmışdı.
H.1044-cü ildə Dadyan vilayətinin valisi Ləvənd xan bacısı Titifalini Rüstəm xana nişanlayıb sədaqətli bəndə zümrəsinə daxil olub dövlətə sığındıqda, Başıaçıq hakimi Təhmurazla ittifaqa girib bu nikah müqaviləsini pozmaq üçün Dadyana hücum etməyi qərara aldılar. Rüstəm xan bu hadisədən xəbərdar olduqda dərhal Qarabağ, Şirvan və Kartli əmirləri ilə birlikdə bu fitnəni dəf etmək üçün Başıaçığın əsas dayaq məntəqəsi Altunqalaya hərəkət etdi. Bu zaman Ərdəhan hakimi Səfər paşanın Başıaçığa kömək üçün göndərdiyi ordu da gəlib çatmış və ilk döyüş əməliyyatında Rüstəm xanın qoşunu pərişan olsa da, döyüşün sonrakı ge-dişində qələbə çalmışdılar. Dadyan ordusu da döyüşə girdikdən sonra əks tərəfin bir çox sərkərdəsi, 2–3 min əsgəri öldürüldü. Qələbədən sonra Ləvənd xan bacısını yaxınları və müha-fizə dəstəsi ilə Rüstəm xanın ordugahına yola saldı. Ona fəxri xələt və yüyəni, yəhəri qızılla işlənmiş at hədiyyə göndərildi. I Şah Səfinin buyruğu ilə Təbrizdə Ləvənd xanın adına Dadyan valisi olması haqqında yeni fərman yazılıb göndərildi
Sipahsalar, divanbəyi, tüfəngçiağası Rüstəm xanın yerinə Şahbəndə xanın oğlu Pirbudaq xan Azərbaycan bəylərbəyi təyin edildi və ona yüksək əmir (sərkərdə) rütbəsi verildi. Divanbəyi vəzifəsi isə Rüstəm xandan alınaraq qardaşı Əliqulu bəyə tapşırıldı
H.1044-cü (m.1634) ildə IV Sultan Muradın top, mancanaq, qoçbaşı ilə təchiz olunmuş ordusunun əsas məqsədi ilk növbədə Təbrizi fəth etmək olsa da, Van qalasını tutduqdan sonra ordu İrəvana doğru hərəkət etdi. Bu barədə Səfəvi sarayına xəbər verildi və dərhal göstərişə uyğun olaraq səfərbərlik keçirildi, qorçular, qulamlar, tüfəngçilər Təbrizdə sipahsalar Rüstəm xanın düşərgəsinə gələrək onun başçılığı altında birləşdilər. Bütün istiqamətlərdə Osmanlı or-dusunun qarşısının alınması barədə qərar qəbul olundu
Sipahsalar Rüstəm xanın ordusu Təbrizə yaxınlaşıb osmanlılarla savaşa girdikdə, qızılbaş qazilərindən ehtiyat edən Sultan Murad Təbrizdə üç gündən artıq qala bilmədi. Səlmas istiqamətində geri çəkilməyə məcbur oldu və İstanbula qayıtdı İ. K. Pavlovanın yazdı-ğına görə, İran ordusunun Təbrizi mühasirə etməsi nəticəsində şəhərdə aclıq başlanmış və bu da osmanlıları qalanı təslim etməyə məcbur etmişdi
Ailəsi
Rüstəm xanın Bicən sultan, Tağı sultan adlı oğulları vardı.
Ammonium karbonat
Fiziki xassələri
Ammonium karbonat-ağ kristalik maddədir. Rəngsiz kristalları suda asanlıqla həll olunur. Ammonium karbonat həm havada, həm də məhlulda qeyri-sabitdir, çünki artıq otaq temperaturunda ammonium hidrokarbonata çevrilərək ammonyak buraxır.
Tətbiqi
Ammonium karbonat müxtəlif sahələrdə istifadə olunur:
Gilvan (Tarım)
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə şəhərdə 2,508 nəfər yaşayır (803 ailə).
Milli tərkibi
Əhalisi Azәrbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.
NGC 4194
NGC 4194, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. IBm/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Zavitaya çayı
Zavitaya çayı — Rusiyanın Amur vilayəti ərazisindən axan çay. Çay Amur çayının sol qolunu təşkil edir.
Bosniya vilayəti
Bosniya vilayəti — əsasən Bosniya və Herseqovina dövlətinin bugünkü ərazisi də daxil olmaqla Osmanlı imperiyasının birinci səviyyəli inzibati vilayətlərindən olub. Bu vilayət, cənubdan Kosovo vilayəti ilə həmsərhəd idi. 1867-ci il inzibati islahatlarından əvvəl vilayət Bosniya əyaləti adlandırılıb. 19-cu əsrin sonlarında olan məlumata görə, vilayətin 46000 km² sahəsi var idi.
Zavitaya çayı
Ümumi məlumat
Çayın uzunluğu 262 km təşkil edir. Su toplayıcı hövzəsinin sahədi isə 2780 km²-dir. Zeya-Burey düzənliyinin meşəlik sahəsindən saxır. Bu hissədə onun (mənbə) axdığı gündürlük 252 metrdir. Çay enli düzənlikdən axdığından yatağı enlidir. Axın sürəti zəif, yatağı lillidir. Yuxarı axarı bataqlılqlaşmışdır. Çay Amurun Poyarkovski qoluna tökülür. Onun mənsəbi Mixaylovka rayonu, Poyarkov kəndi ərazisində yerləşir. Zavitoy çayının məcrası ilə Bureya çsyının məcrası arasında Zavitinsk şəhəri yerləşir. Çayın mənsəni dəniz səviyyədindən 104 metr yüksəkliyə malikdir. Çayın axarı boyunca 30 km məsafədə uzanan ərazi Zavitinski qoruğuna daxildir. Çay qış ayları donur. Donma ısasən noyabr ayına təsadüf edir. Aprel ayı isə buzdan azad olur. Qidalanmasında yağış və qar suları iştirak edir. Başlanğıcını bataqlıq sularından götürməsindən yeraltı sularında böyük əhəmiyyəti vardır.
Hidrologiyası
Amur vilayətinin Mixayloski rayonunun Mixaylovka kəndində aparılan araşdırmalar sayəsində illik su sərfiyyatının 11,6 m³ olması müəyyənləşmişdir. Orta aylıq su sərfiyyatı 1936-1985-ci illər araşdırmasına görə belədir :
Bosniya vilayəti
1878-ci ildə Avstriya-Macarıstanın Bosniya və Hersoqovinanı işğal etməsindən sonra, Osmanlı vilayəti kimi fəaliyyətini dayandırsa da, formal olaraq Avstriya-Macarıstan tərəfindən idarə olunmasına baxmayaraq, 1908-ci ilə qədər daha otuz il öz mövcudluğunu saxlayıb. 1908-ci ildə Avstriya-Macarıstan rəsmən vilayəti öz ərazisinə birləşdirdi.
İnzibati ərazi vahidləri
Vilayətin sancaqları:
Mayotta adası
thumb|251x251px|[[Mayotta adalarının inzibati bölgüsü.]] Mayotta (, və ya Maore),həmçinin, Qranf-Ter —  Mayotte'nin  departamentində bir Fransız adasıdır.
Mayotta Fransanın Dənizaşırı departamenti olan Mayottanın ən böyük ərazisindir. Adaya və onun ətraf bölgələrinə Komor adaları iddia edir. Moyotta dəniz aşırı ərazisinə daxil olan 17 kommunadan 15 adada yerləşir.
Ada əhalisinin sayı 188 422 nəfərdir. Bu isə eyni adlı dənizaşırı regionun 212 645 nəfərlik əhalisinin 89 % deməkdir.
Etnik tərkibi baxımından ada əhalisinbin böyük əksəriyyəti komorlulardır.
Zavitaya çayı
Dövlət reystr xidməti
Federal su agentliyinin məlumatı :
Zavitoy vadisində yerləşən yaşayış mətəqələri
Mənbədən mənsəbə kimi:
Maryanovka kəndi, Amur vilayəti (sağ sahil.)
Avramovka kəndi, Amur vilayəti (sol sahil.)
Novoalekseevka kəndi, Zavitinski rayonu (sol sahil.)
Novamixaylovka kəndi, Amur vilayəti (sağ sahil.)
Seqee-Fyodrovks (sağ sahil.)
Belıy Yar kəndi, Amur vilayəti (sol sahil.)
Platovo kəndi, Amur vilayəti (sol sahil.)
Albazinka (sol sahil)
Artensevka kəndi, Amur vilayəti (sağ sahil.)
Petropavlovka kəndi, Mixaylovski rayonu (sol sahil.)
Mixaylovka kəndi, Mixaylovski rayonu (sol sahil.)
Mayotta adası
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Baş Məclisi Komor adalarının Mayotta adası üzərində suverenliyini tanımışdır.
Zavitaya çayı
Zavitoy vadisində yerləşən yaşayış mətəqələri
Novoqeorqievka kəndi, Mixaylovski rayonu (sağ sahil.)
Krasnı Yar, Amur vilayəti (sol sahil.)
Nijnezavitinka (sağ sahil.)
Kornuşovka kəndi, Amur vilayəti (sağ sahil.)
Çeremisino, Amur vilayəti (sol sahil.)
Zelyonı Bor, Amur vilayəti (sol sahil.)
Poyarkovo, Amur vilayəti (sol sahil.)
Aven-sür-Elp (kommun)
Aven-sür-Elp  — Böyük Elp çayının sol sahilindəki Valansyen şəhərindən 49 km cənub-şərqdə, Fransanın şimal-şərqində yerləşən Nor departamentin, eyni adı olan kantonun mərkəzi. Kommuna ərazisindən N2 milli avtomagistralından keçir. Əhalisi (2014) — 4 662 nəf.
Coğrafiyası
Şəhər ətrafı "Avenua" adlanır, meyvə vadiləri və kiçik kəndləri ilə bir mənzərə təşkil edir. Bu bölgənin hündürlüyü ortalama dəniz səviyyəsindən təxminən 170 metr yüksəkdir.
Demoqrafiyası
Əhali sayının dinamikası, nəf.
Ayrılıq
Yaranması
thumb|268px|left|[[Fərhad İbrahimi (solda) və Əli Səlimi (sağda)]] Mahnının bəstəkarı Əli Səlimi 1922-ci ildə Bakı şəhərində dünyaya göz açıb. Onun valideynləri Ərdəbil şəhərindən Bakıya köçmüşdülər. Əli Səlimi tar məktəbini xalq artisti, görkəmli tarzən Əhməd Bakıxanovun sinfində bitirmişdir. XX əsrin 30-cu illərinin əvvəlində Əhməd Bakıxanov bu istedadlı şagirdinin yolunu Azərbaycanın orkestr və ansambllarına açdı. Siyasi repressiyaların tüğyan etdiyi 30-cu illərdə Əli Səliminin ailəsi İrana qayıdır. Əvvəlcə Mazandarana, sonra Ərdəbilə, oradan da Tehrana köçürlər. Əli şəhərdəki tanınmış sənət adamları ilə əlaqələr qurur və istedadlı tarzən kimi tanınır və sevilir.
Əli Səlimi müsahibəsində "Ayrılıq" mahnısının necə yaranması ilə bağlı belə deyib: "Mən uzun zaman idi bir çox azərbaycanlının həyatına ağrı və kədər gətirən ayrılıq mövzusunda bir mahnı bəstələmək üçün uyğun sözlər axtarırdım. Çoxlarımız üçün bu, ailə üzvləri, sevdiklərimiz, qohumlar və Arazın o tayındakı doğma kəndlər və şəhərlərimizdən ayrı olmaq demək idi. O dövrdə nə Sovet, nə də Şah rejimi bizlərə o taydakılarla görüşmək üçün icazə vermirdilər. Bir gün Fərhad adında gənc bir şair mənə bir şeir gətirdi. Öncə çox maraqlanmasam da, şeiri oxuduqdan sonra budur mənim axtardığım, dedim."
"Ayrılıq" mahnısının ilk ifaçısı Əli Səliminin xanımı Fatimə Qənnadi olub. Lakin mahnıda siyasi motivlər olduğundan və senzura nəzarətindən keçmədiyindən onun efirdə səsləndirilməsinə icazə verilmir. Dostlarının təkidi və xahişi ilə Əli Səlimi Fərhad İbrahimiyə həmin musiqi üçün yeni mətn yazdırır. Yeni mətndə xalqın parçalanmasından deyil, sevgililərin ayrılığından söz açılır. Lakin musiqi əvvəlki ahəngdə qaldığından özünün yanıqlı, naləli və kövrəkliyini saxlayır. Beləliklə, yeni mətnli "Ayrılıq" mahnısı 1958-ci ildə ilk dəfə Tehran radiosu ilə səsləndirilir.
Rəşid Behbudov
thumb|268px|right|[[Fərhad İbrahimi (sağda) "Ayrılıq" mahnısının sözlərini Rəşid Behbudova (solda) təqdim edir. Tehran, 1973-cü il. ]] 1961-ci ilin sonu və 1962-ci ilin əvvəllərində Rəşid Behbudovun İran səfəri yaddaqalan, maraqlı hadisələrlə zəngin idi. İranda böyük müvəffəqiyyətlə keçən konsertlərdən birindən sonra bəstəkar Əli Səlimi Rəşid Behbudovu evinə dəvət edir. Dəvəti qəbul edən Rəşid Behbudov bəstəkarın qonağı olur. Maraqlı söhbətlər zamanı Əli Səlimi yenicə bəstələdiyi "Sizə salam gətirmişəm" mahnısını sənətkara göstərir. Rəşid mahnını çox bəyənir və tezliklə ifa edəcəyinə söz verir. Bəstəkarın həyat yoldaşı Əli Səlimiyə işarə edərək onu yan otağa çağırır. Bir qədər sonra həmin otaqdan xanımın həzin səslə, tarın müşayiəti ilə oxuduğu başqa bir mahnının səsi gəlir. Rəşid elə ilk notlardan bu mahnıya vurulur və onlara qoşulub zümzümə etməyə başlayır. Mahnı bitdikdən sonra müğənni Əli Səlimidən bunun kimin mahnısı olmasını soruşur. Əli Səlimi bildirir ki, Fərhad İbrahimi "Ayrılıq" adlı gözəl bir şeir yazmışdı. Mən də bir neçə gün bundan əvvəl həmin şeirə mahnı bəstələdim. Rəşid Behbudov bəstəkara irad tutur ki, bəs nəyə görə "Ayrılıq"ı mənə təklif etmirsən? Əli Səlimi cavabında izah edir ki, qorxuram "Ayrılığ"ı oxumağa icazə verməsinlər. Sənə də baş ağrısı olmasın. "Sizə salam gətirmişəm"i oxusan mənə dünyanı vermiş olarsan. Rəşid Behbudov bəstəkarın da, onun xanımının da kövrəldiyini görüb qətiyyətlə bildirir ki, tezliklə hər iki mahnını mənim ifamda eşidəcəksiniz.
Bakıya dönəndən sonra Rəşid Behbudov həqiqətən də hər iki mahnını — "Sizə salam gətirmişəm" və "Ayrılıq" mahnılarını ifa edərək lentə yazdırır. Hər iki mahnı qısa bir zamanda respublikada yayılır. Rəşid Behbudovun ifasından sonra "Ayrılıq" mahnısının şöhrəti sərhədləri aşmağa başlayır. Bir çoxları "Ayrılıq" mahnısını sadəcə ən məşhur Azərbaycan mahnılarından deyil, bəlkə türk dünyasının ən məşhur mahnılarından biri kimi qiymətləndirir.
Digərləri
Bu günə qədər Fatma Qənnadi, Flora Kərimova və Cavid Təbrizli kimi azərbaycanlı müğənnilərlə birlikdə, əsasən fars mahnıları oxuyan Daryuş İqbali, Ququş, Mənsur Mamağani, Türkiyənin tanınmış ifaçilarından Barış Manço, Selda Bağcan, Zəki Mürən, Emel Sayın, Fatih Kısaparmak, Müslüm Gürsəs və digərləri "Ayrılıq" mahnısını ifa edib. Əslən İran Azərbaycanından olan dünya şöhrətli ingilis musiqiçi və muğənni Sami Yusuf "Ayrılıq" mahnısını həm orijinal türkcə, həm də ingilis dilində "My Love Azerbaijan" adı ilə oxuyub.
Mətni
Mahnı insanların vətənindən didərgin düşməsindən, aşiqin məşuqundan uzaqlaşmasından söz açır.
Fars sütunu
thumb|Persepolisdə tikilmiş [[Əhəməni memarlığına məxsus öküz başlı fars sütununun kapiteli]] Fars sütunları və ya Persepolitan sütunları böyük ehtimalla eramızdan 500-ci ildən bir qədər əvvəl başlamış qədim Farsın Əhəməni memarlığında inkişaf etmiş və fərqli sütun formasıdır. Bunlar əsasən kütləvi olaraq əsas sütunların bazası, kanelur milli və əksəriyyətində öküzlərin olduğu cüt heyvan başlığına sahib Persepolisdən tanınır. Əhəmənilərin saraylarının daxilində bir neçə sıra sütunlarla dəstəklənən apadana adlı böyük bir hipostil salonu mövcud idi. Persepolisdəki 70 x 70 metrlik Taxt Salonu və ya “Yüz Sütunlu Zal” Əhəməni kralı I Artakserks tərəfindən inşa edilmişdir. Apadana salonu daha da böyükdür. Bunlara əsasən kral üçün bir taxt daxil idi və möhtəşəm mərasim məclisləri üçün istifadə olunurdu; Persepolis və Suzdakı ən böyükləri bir anda on min insana ev sahibliyi edə bilirdi.
Əhəmənilər daş memarlıq təcrübəsinə malik deyildilər, ancaq Anadoludakı Lidiyadan, Mesopotamiyadan, Misirdən, eləcə də İranın özündəki Elamdan təsirlənərək hibrid bir imperiya üslubunu inkişaf etdirmək üçün imperatorluqlarının ətrafındakı sənətkarları və inşaat materiallarını idxal edə bildilər. Stil, ehtimal ki, Daranın Suzdakı sarayında inkişaf etdirilmiş, lakin ən çox və tam qalanları, bir neçə sütunun salamat qaldığı Persepolisdədir. Bu üslubda olan imperiya binası, eramızdan əvvəl 330-cu ildə Böyük İsgəndərin işğalı və Persepolisin yandırılması ilə məhv olmuşdur.
Təsviri
Sütunların və başlıqların formaları müxtəlif binalar arasında bir qədər dəyişir. Ümumiyyətlə, sütun başlıqları sütundan kənara çıxan iki ədəd arxa-arxaya düzülmüş heyvan bəzəkləri formasında oyulmuşdur. Bunlar arxitrav və ya dam ağaclarını dəstəkləyən mötərizə (dəstək) funksiyasını yerinə yetirir, heyvanların düz arxaları isə düz bucaqlarda irəliləyən ağacları dəstəkləyir (aşağıda Luvrdakı yenidənqurmaya baxın). Layihə halında olarkən heyvanlara protom deyilə bilər. Öküz ən çox yayılmış heyvandır, lakin aslanlar, Assur lamassu üslubunda bir kişi başlı öküzlər və qartal başlı və aslan gövdəli griffinlər də var.
Öküzlər və aslanlar Novruz ətrafındakı, yaz bərabərləşməsində Fars Yeni ili, ayı simvolizə edən və əbədi mübarizə aparan bir öküzü və Günəşi təcəssüm etdirən bir aslanın simvolikasını əks etdirə bilər. Bu Persepolisdəki pilləkən relyeflərində təsvir edildiyi kimi xərac verən millətlərin krala illik xəraclarını təqdim etdikləri gün idi və Persepolisin xüsusi olaraq Novruz tədbirləri üçün inşa edildiyi iddia edilmişdir.
Kapitel digər sütun stillərindən nisbətən xeyli uzundur. Bəzi kiçik sütunlar heyvanlardan aşağıda yerləşən düz oxa doğru sürətlə irəliləyərkən, ən böyük və ən möhtəşəm nümunələrin uzun bir aralıq bölməsi var, uzun yivli kvadrat zonanın alt hissəsində, baxmayaraq ki, sütun yuvarlaqdır tərsinə çevrilmişdir. Yuvarlaq yivli şaftın yuxarı hissəsində yabanı bitki əsaslı dizaynı olan iki hissəsi mövcuddur: üst hissə yuxarıya doğru yüksəldikdə yayılmış “xurma başlığı” formasındadır və aşağı hissə aşağıya doğru enən yarpaqlara oxşayır. Digər başlıqlarda heyvanlar və iki alt bitki əsaslı element var, lakin qıvrımlarla aralarındakı bölmə yoxdur; Chicagodakı nümunə bu qəbildəndir. Müxtəlif elementlər arasında yunan üslubunu əks etdirən müxtəlif kiçik qəliblər var. Heyvanların buynuzları və qulaqları əsasən ayrı hissələrdir baş hissəyə dördbucaqlı tıxaclarla bərkidilmişdir. Sütunlar cilalanmış və ən azından başlıqlar, gips örtüklü taxta halında olanlar boyanmışdır. Bu üslub, Fars İmperatorluğunun fəth etdiyi Misir, Babil və Lidiya, habelə Farsların müvəqqəti müvəffəqiyyətə sahib olduğu Yunanıstan daxil olmaqla bir çox mədəniyyətin təsirlərini özündə əks etdirir; son nəticə açıq şəkildə farslara məxsusdur. Dövrümüzə qədər gəlib çatmış daş sütunlardan əvvəl taxta versiyalarının meydana gəldiyi və bunların istifadəsinə davam edildiyi düşünülür. Daşa keçmək, ən böyük binalar üçün kifayət qədər böyük ağacların tapılmasının çətin və ya qeyri-mümkün hala gəlməsi halında baş vermiş ola biləcəyi fikri irəli sürülür. Sütun milləri 20 metrə qədər ola bilər. Baza taxta sütunlar üçün də daş şəklindədir və bəzən binanı hansı kralın ucaltdığına dair bir yazı daşıyır. Çoxu yuvarlaqdır, lakin erkən kvadrat növünün iki pilləsi vardır.
İstifadəsi və təsiri
Fars sütununun tam forması yalnız Əhəmənilər dövründə imperiyanın ətrafında olan İran xaricindəki bəzi yerlərdə, Ermənistanda və hətta İberiyadakı Levantiya sütunlarında istifadə edilmiş kimi görünür. Sütunlar, Makedoniyalı İskəndərin Fars İmperiyasını məhv etməsindən təxminən 80 il sonra Hindistanda qurulmuş Mauriya İmperiyasının memarlığındakı Aşoka Sütunlarını və digər imperatorluq binalarına təsir etmişdir. Eramızın I əsrinin daha kiçik Mathura aslan kapitellərinə açıq şəkildə təsir göstərmişdir. Eramızın II və ya III əsrlərində Gandhardakı Buddist sütunlarının ətrafındakı relyef dekorasiyasında da onların özlərinə rast gəlinir. Bu üslub İranın özündə inkişaf etməmişdir, lakin elementləri İslamın gəlişindən əvvəlki və sonrakı sülalələr dövründə də görünməyə davam etmişdir.
Müasir dirçəliş
19-cu əsrdən etibarən sütunun tam Persepolitan forması əvvəlcə Hindistandakı Parsees və Avropadakı eklektik memarlar tərəfindən dirçəldildi və daha sonra Pəhləvi xanədanı dövründə (1925-ci ildən) İrandakı ictimai binalarda istifadə edildi, 1863-cü il tarixində tikilmiş olan Afif-Abad Bağçasındakı keçmiş kral sarayı, İranın paytaxtı kimi bəzi hallarda istifadə edilmişdir.
İranın ilk Pəhləvi şahı olan Rza Şah, İran millətçiliyini inkişaf etdirmək və rejiminin qanuniliyini dəstəkləmək üçün müxtəlif yollarla Əhəmənilərə marağı artırdı. Tehrandakı əhəmiyyətli binalara üslublarının həqiqiliyi mövzusunda Avropa arxeoloqları, xüsusən də André Godard, Maxime Siroux (hər ikisi də memardırlar) və tələbələri qazmaq, kurasiya etmək və yetişdirmək üçün İrana gətirilən Ernst Herzfeld tərəfindən nəzarət edilirdi. Bunlara polis mərkəzi və İran Milli Bankının qərargahı daxildir.
İran İslam Respublikası İslam memarlığına istinad edən binalara üstünlük versə də, miniatür Fars sütunları, 2009-cu ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Vyanadakı Ofisinə bağışlanan Alimlər Köşkünə dəstək verir.
Raca Dahir
Raca Dahir (Sanskrit: राजा दाहिर) (Sind dilində: راجا ڏاھر‎), IAST: Rājā Dāhir; ) — Sindin Brahmin Sülaləsindən olan sonuncu hindli hakim. 711-ci ildə onun krallığı sərkərdə Məhəmməd ibn Qasimin rəhbərlik etdiyi Əməvi qoşunları tərəfindən işğal edilmişdir. O, Aror döyüşündə Hind çayının sahilində, bugünkü Nəvabşah adlanan ərazidə öldürülmüşdür.
"Şahnamə"də hakimiyyəti dövrü
Şahnamə Sindin ərəblər tərəfindən işğalı ilə bağlı ən qədim salnamədir. Bu əsər fars dilinə Ərəb Məhəmməd Əli ibn Həmid ibn Əbu Bəkr Kufi tərəfindən 1216-cı ildə tərcümə olunub. Əsərin müəllifinin Saqafi soyadlı bir şəxsin olması ehtimal edilir. Dahirin krallığı daha sonra Kannauc kralı Ramal tərəfindən işğal edildi.
Əməvilərlə müharibə
Şahnamədə qeyd olunur ki, Bəsrə hakimi əl-xərac ibn Yusifin Raca Dahirə qarşı hərbi ekspedisiyasının əsas səbəbi Debal sahillərinə dəniz quldurlarının yürüşü idi. Bu yürüş nəticəsində xəlifənin Sərəndib (hazırkı Şri Lanka) hökdarından aldığı hədiyyələrin oğurlanılması idi. Sinddə yaşayan və Bavarrac adı ilə tanınan skif tayfaları da əvvəlki dövrlərdə Dəclə sahillərindən Şri-Lanka sahillərinə qədər Sasani gəmilərini qarət edirdilər. Raca Dahirin hakimiyyəti dövründə isə Kutç, Debal və Kathiavarda ərəblərin gəmilərinə dəniz quldurlarının tez-tez qarətçi yürüşləri baş verirdi.
Həccacın növbəti yürüşü Məhəmməd ibn Qasimin rəhbərliyi altında başladı. 711-ci ildə Qasim Debala hücum etdi və Əl-Həccacın əmri ilə əvvəlki yürüşərdə əsir düşənləri azad etdi. Həccac Debaldan Neruna doğru hərəkt etdi; Buddist hakimin şəhəri Xilafətin hakimiyyətini qəbul etdi və Əl-Həccaca təslim oldu. Qasimin ordusu Sivistanı ələ keçirdi və bir neçə qəbilə rəhbəri ondan asıllığı qəbul etdi və ətrafındakı ərazilərdə təhlükəsizliyi təmin etdi. Onların birləşmiş qüvvələri Sisam qalasını da ələ keçirdilər və Hind çayının qərbindəki ərazi də təhlükəsizliyi təmin etdi.
Nerun, Bəcr, Kaka Kolaka və Sivistandan olan yerli tayfalardan medlərin, bhuttların və buddist hakimlərin dəstəyi ilə Məhəmməd ibn Qasim Dahir üzərində qələbə qazandı və onun şərt torpaqlarını Əməvilər Xilafətinə birləşdirdi.
Həlledici döyüş ərəfəsində Dahirin vəziri ona yaxınlaşaraq Dahirdən Hindistanın dost krallarından birinin yanında gizlənməyi təklif etdi və dedi: Daha sonra Dahir Qasimə əngəl olmaq üçün Hind çayını keçdi və öz qoşunlarını çayın şərq sahilinə yönəltdi. Son nəticədə Qasim Dahirin oğlu Caysinin rəhbərlik etdiyi qüvvələri Citorda məğlub etdi. Qasimlə Dahir arasında döyüş Raoredə (müasir Navabşah ərazisinə) 712-ci ildə baş verdi. Döyüşdə Dahar Aror yaxınlığında, Hind çayı sahilində öldürüldü. Onnun başı kəsilərək Həccac ibn Yusifə göndərildi.
Gevork Çavuş
Qevorq Çavuş - Osmanlı imperiyası sərhədləri daxilində fəaliyyət göstərmiş Daşnaksütun terrorçusu, qaçaq.Qevorq Çavuş Sasunun Mktink kəndində ovçu ailəsində doğulmuşdur  İlk təhsilini Muşda Arakelots monastırında almışdır Bir müddətdən sonra monastırı tərk edib Arabonun dəstələrinə qoşulur o zamanlar Arabo fidayi dəstələrinə başçılıq edirdi  Arabonun tutulmasından sonra o Arabonu satanın arxasını düşür və həmin şəxsi öldürür  1885dən 1888ə qədər səyahət edir sonunda Hələbdə qalmağı qərarlaşdırır  Hələbdə işləyib silahlanmaq üçün yetərincə pul yığır 1890cı ildə yenidən Darona qayıdır və burada dostu Hampartsum Boyacıyananın dəstələrinə qoşulur   1894cu ildə Sasun Üsyanına qatılır burada Osmanlı qüvvələri tərəfindən tutulur və 15 illik həbs qəti imkan tədbiri seçilir onun üçün lakin 2 ildən sonra türmədən qaçmağı bacarır və Sasunun Dağlarında qaçaq həyatı yaşayır burada dostları ilə birgə Daşnaksütüna üzv olur  1896cı ildə Andranik ozanyanla tanış olur və 2ci Sasun üsyanında birgə vuruşurlar. Döyüşdüyü dövrlərdə məşhur erməni terorçusu Serob Aghpyurunda dəstələrində iştirak edib  bu dövrdə Gevorkun əmisi erməni kəndlərindən qadın qaçırıb qadın alveri ilə məşğul idi  Serobun dəstələri Qevorqun əmisin tutur və son qərar Qevorqa qalır Seron Qevorqa deyir  «sənin əmin günahkardın talehinə sən qərar ver» (Ermənicə: «Գէորգ քու հօրեղբայրդ է յանցաւորը, դո՜ւն դատէ ու վճռէ:») Qevorq əmisin günahını bağışlamır və onu öldürür  amma sonralar öldürdüyü üçün depresiyaya düşür və əmisinin qatili olduğu üçün özünü fidayilərdən təcrid edir 25 may 1907ci ildə ağır yaralanır və 2 gün sonra meyidi körpünün altından tapılır
Po
Po — ad.
Mədəni antropologiya
Mədəni antropologiya — Antropologiyanın ən böyük sahələrindən biridir və mədəniyyətin və ondakı dəyişikliklərin öyrənilməsinə yönəlmişdir. Antropologiya, etnoqrafiya, etnologiya, linqvistika, folklor və dünya xalqlarının fərqli mədəniyyətlərini təsvir etməyə və təhlil etməyə imkan verən digər elmlər vasitəsilə əldə edilən məlumatlardan istifadə edir.
Antropologiyanın bu qolu daxilində insan zamanla cəmiyyətin üzvü və tarixin və mədəniyyətin yaradıcı elementi kimi tədqiq olunur. Bu elm, insanların həyat tərzini geniş bir şəkildə öyrənir və onları mövcud insan qrupları arasında müqayisə etmək üçün geniş bir perspektivdə yerləşdirir.
Mədəniyyət, bir tərəfdən, bir insanın həyat tərzinin cəmiyyət içərisində necə inkişaf etdiyini təyin edən amildir, bir tərəfdən də insanın öz sosial həyatı daxilində şəxsi həyatını necə yaşaması barədə sahib olduğu bilikdir.
Mədəni antropologiya, insanı həm indiki, həm də keçmişdə mövcud olmuş fərqli cəmiyyətlər və mədəniyyətlər daxilində yerləşdirir və insanın mənası nədir sualını tədqiq etməyə çalışır.
Tədqiqat obyekti
Mədəni antropologiya dünyada mövcud ola biləcək fərqli mədəniyyətləri tədqiq etməyi hədəfləyir. Hər birinin özünəməxsus anlayışı sayəsində onları fərqləndirmək və mənşəyini, işləmə yollarını və müxtəlif regionlarda sosial həyatın necə inkişaf etdiyini anlamaq mümkündür.
Öyrənilən mədəniyyət elementləri arasında sənət, din, iqtisadiyyat, siyasət, dil, ənənələr, ekosistemlər, irqlər arasındakı münasibətlər, yaşayış şərtləri və müharibələr, müstəmləkəçilik, dövlət strukturları, tarixi amillər və bunun kimi bir çox xüsusiyyətlər nəzərə alınır.
Tarix
Antropologiyanın başlanğıcı XVIII əsrlə XIX əsrin ortaları arasındadır. Siyasi və intellektual baxımdan baş vermiş olan müxtəlif inqilablar əvvəllər qadağan edilmiş bir şey olan dini qanunların və digər mürəkkəb məsələlərin dirçəldilməsini təşviq etmişdir.
XIX əsrdə bəşəriyyətin müxtəlif şeylərin növlərini və mənşəyini öyrənməyə marağı artmışdır. Antropologiya insan irqləri, xalqların tarixi, dil təsnifatları, bədənin anatomiyası, cəmiyyətlər arasındakı fərqlər və insanla əlaqəli digər sahələr kimi müxtəlif tədqiqatlar nəticəsində böyümüşdür.
Elmin inkişafı ilə bağlı nəzəriyyələr
Antropologiyanın bir elm kimi effektini göstərən məqamlardan biri də təkamül anlayışı idi. Cəmiyyətin müxtəlif strukturlarında baş vermiş olan dəyişikliklər və yaxud da cəmiyyətdə baş vermiş irəliləyişlər səbəbindən təkamül mədəni antropologiya daxilində tarixin xətti bir şəkildə öyrənilməsinə kömək etmişdir.
İnsan qrupları, fərqli məkanlarda fərqli dərəcələrdə inkişaf edə və yaxud da sadə strukturlardan daha mürəkkəb strukturlara keçid edə bilər. Lakin hadisələrin bütün bu ardıcıllığı təkamül nəzəriyyəsinin təsəvvür edilməsinə kömək edən xətti bir quruluşa malikdir. Təkamülçülük insanlarda sələflərindən yaranan tədrici dəyişikliklərdən bəhs edir.
Marksizm də, öz növbəsində, XIX əsrin ikinci yarısında antropologiya elminə ciddi bir formada təsir göstərmişdir. Bu nöqtədə cəmiyyətlərdə başlıca dəyişiklik strukturları istehsal modellərinə və siyasi, hüquqi və ideoloji quruluşlara daxil edilmişdir.
XX əsrin əvvəllərində bir cəmiyyətin strukturundakı müxtəlif xüsusiyyətləri və həmin cəmiyyəti digər cəmiyyətlərdən fərqləndirən elementləri başa düşmək üçün həmin cəmiyyətin inkişaf etdiyi fərqli özünəməxsus şərtlər nəzərə alınmağa başlanıldı.
Mədəniyyət antropologiyasının öyrənilməsində tarix, sosial kontekst, istehsal formaları, digər sivilizasiyalarla əlaqə, ətraf mühit və digər elementlər təhlil olunmağa başlanmışdır.
Hər bir mədəniyyətin müəyyən bir inkişafa yoluna sahib olduğu, buna baxmayaraq yerləşdiyi coğrafi və sosial mühitdən təsirlənə biləcəyi də bu şəkildə müşahidə edilmişdir.
Antropologiya elminin inkişafına mühüm töhfələr vermiş olan Alman mənşəli antropoloq və müasir antropologiyanın qabaqcıllarından hesab edilən Franz Boas (1858-1942) həm ABŞ-da, həm də dünya miqyasında antropologiya sahəsində əhəmiyyətli təsiri olan Mədəni Tarixi Məktəbin qurucusu kimi tanınmışdır. O mədəniyyətə tamamilə yeni bir baxış bucağından baxmağı təklif etmişdir.
Boas, bir çox tələbəsini insanların gündəlik yaşayış mühitində insan davranışına dair müxtəlif istiqamətli tədqiqatlar aparmağa və müşahidə edilə bilən faktları qeyd etməyə təşviq etmişdir. Beləliklə də Boas təkamülçülüyə söykənən və yalnız seçilmiş həqiqətləri öyrənənlərin meylindən bu formada ayrılmışdır.
Digər tərəfdən də Fransız sosioloqu Marcel Mauss (1872-1950) Paris Universitetində Etnologiya İnstitutunu yaratmışdır. Bu həm antropoloqlar, həm də sosioloqlar üçün akademik cəmiyyət içərisində başqa bir böyük təsir göstəricisi idi. Bu məktəb bir sistem olaraq cəmiyyətin öyrənilməsini seçmiş və cəmiyyətə yanaşma çərçivəsi kimi də mədəniyyət və insanları bir-birinə bağlamağa çalışmışdır.
İştirakçı müşahidəsi
Antropologiyanın bu sahəsi daxilində mədəniyyətin öyrənilməsi üçün ən geniş istifadə olunan metodlardan biri də iştirakçıların müşahidəsidir. Bir mədəniyyət qrupunu başa düşməyin ən təsirli yolu olaraq məhz bu metod seçilmişdir. Bu tədqiqat üsulu ilə antropoloqlar öyrəndikləri cəmiyyətin və ya qrupun bir hissəsi olaraq həmin cəmiyyəti və ya qrupu öyrənməyə çalışırlar.
Tədqiqatçılar birbaşa sosial və mədəni təcrübələr yaşayır və bu təcrübələrdə birbaşa iştirak edirlər. Bu formada təcrübə yolu ilə bir insan qrupunun mədəni sistemi haqqında daha dərindən bir anlayış əldə edilir.
Etnoqrafiya
Bəşəriyyət mədəniyyətlərini öyrənmək üçün tətbiq olunan başqa bir tədqiqat metodu etnoqrafik metoddur. Tədqiqatçı öyrəndiyi qrup daxilində özünü konteksdə qoyaraq bir iştirakçı müşahidəsi aparır və beləliklə də ilkin prosedurlara daxil olur.
Daha sonra yerli sakinlərdən alınmış anketlərin, reportajların, qeydlərin, çıxışların və ya real qarşılıqlı təsir vasitəsi kimi əldə edilən məlumatların təhlilindən istifadə olunur. Məlumatların təbii olaraq, yəni planlaşdırılmadan əldə edilməsi vacibdir.
Təhlil daha geniş bir sosial-mədəni konteksə və ya beynəlxalq konteksə istinad edilərək şərh yolu ilə də aparıla bilər.
I Karlos
I Karlos (Diplomat, (o Diplomata) Şəhid (o Martirizado) və Okeanoloq (o Oceanógrafo) kimi də tanınır; ) — 1889-cu ildən 1908-ci ildə öldürülənə qədər Portuqaliya Kralı. O, 1578-ci ildə Kral Sebastianın ölümündən sonra zorakılıqla ölən ilk Portuqaliya kralı idi.
Vüqar İsmayılov (şəhid)
Vüqar İsmayılov (tam adı: Vüqar Məhəmməd oğlu İsmayılov; 23 noyabr 1998; Sumqayıt, Azərbaycan — 4 oktyabr 2020; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Vüqar İsmayılov 1998-ci il noyabrın 23-ü Sumqayıt şəhərində anadan olmuşdur. 2004-2015-ci illərdə Sumqayıt şəhər 28 saylı tam orta məktəbdə, 2016-2020-ci illərdə isə Bakı Avrasiya Universitetinin Regionşünaslıq və iqtisadiyyat fakültəsinin Regionşünaslıq (ABŞ və Kanada) ixtisasında təhsil almışdır. Subay idi. Futbolla maraqlanırdı.
Hərbi xidməti
Vüqar İsmayılov 2020-ci il iyulun 28-i həqiqi hərbi xidmətə çağırılmışdır. Oktyabrın 4-ü Suqovuşan döyüşündə şəhid olmuş, 17-si Sumqayıt Şəhidlər Xiyabanında dəfn edilmişdir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamı ilə əsgər İsmayılov Vüqar Məhəmməd oğlu ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edilmişdir.
Şmeral Boqumir
Şmeral Boqumir — (25.10.1880, Trşebiç-8.05.1941, Moskva) Çexoslovakiya və beynəlxalq fəhlə və komunist hərəkatı xadimi. Hüquq doktoru (1904). 1897 ildən Çexoslovakiya S.-D. Fəhlə Partiyasının (ÇSDFP) üzvü; 1914-1917 illərdə ÇSDFP-nin sədri olmuşdur. Çex torpaqlarında Oktyabr ümumi siyasi tətilinin (1918) təşkilatçılarından biri idi. 1920 ildə Sovet Rusiyasında olmuş, V.İ.Leninlə görüşmüşdür. “Sovet Rusiyası haqqında həqiqət” kitabında (1920, Praqa) Böyük Oktyabr sosialist inqilabının beynəlxalq əhəmiyyətini göstərmişdir. Ş. Çexoslovakiya Kommunist Partiyasının (ÇKP;1921) bani və rəhbərlərindəndir. 1920-1929 illərdə Milli məclisin deputatı, 1935-1938 illərdə senator olmuşdur. 1922-1935 illərdə Kominternin İçraiyyə Komitəsinin və onun Rəyasət Heyətinin, 1935 ildən isə Kominternin Beynəlmiləl Nəzarət Komissiyasının üzvü idi. 1938 ildə ÇKP MK-nın qərarı ilə ÇKP-nin rəhbər mərkəzində işləmişdir.
Bioqrafiyası
Trebiçdə anadan olub. Hələ orta məktəbdə oxuyarkən o, Çexiya Sosial Demokrat Partiyasına üzv olub. 1898-1904-cü illərdə Çarlz Universitetində hüquq təhsili alıb və siyasi fəaliyyətdə fəal iştirak edib. 1899-cu ildən "Právo lidu" partiya qəzetində işləyir. 1909-cu ildə Sosial Demokrat Partiyasının icraiyyə komitəsinə seçildi. 1911-ci ildə Reyxsrat seçildi. 1914-1917-ci illərdə Çexoslovakiya Sosial Demokrat Fəhlə Partiyasının sədri olub. Birinci Dünya Müharibəsi zamanı o, Avstriya-Macarıstanın federallaşmasının tərəfdarı idi, lakin onun bir neçə kiçik dövlətə parçalanmasına qarşı çıxdı. Nəticədə 1917-ci ilin sentyabrında o, avstriyayönlü mövqeyinə görə tənqid olundu və partiya sədri vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı. 1918-1919-cu illərdə o, siyasətdə iştirak etməyib, İsveçrədə “Právo lidu” qəzetinin müxbiri işləyir. 1920-ci ilin yazında o, Sovet Rusiyasına gəldi və orada Leninlə görüşdü. Çexoslovakiyaya qayıtdıqdan sonra Kommunist Partiyasının yaradılmasını hazırlayan Sosial Demokratiyanın sol qanadına rəhbərlik etdi. 1921-ci ilin mayında Çexoslovakiya Kommunist Partiyasını qurdu. O, onun icraiyyə komitəsinin üzvü idi, sonradan mərkəzi komitə adlandırıldı. Radikal kommunistlər tərəfindən mötədilliyə görə tənqid olunur. 1922-1935-ci illərdə Komintern İcraiyyə Komitəsinin üzvü olub. 1938-ci ilin sentyabrında, Münhen razılaşmasından və Sudetlandın Çexoslovakiyadan rədd edilməsindən sonra o, Moskvaya getdi və orada tezliklə Çexoslovakiyada qadağan edilmiş Çexoslovakiya Kommunist Partiyasının aparıcı mərkəzinə rəhbərlik etdi. 1941-ci ildə vəfat etmişdir. .
Xarici keçidlər
"Oktyabr İnqilabı" yoxsa "Kommunist Çevrilişi"?
Nurbahar
Nurbahar- İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanının Mərkəzi bəxşində şəhər.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə şəhərdə 3,644 nəfər yaşayır (1,056 ailə).
Milli tərkibi
Əhalisi Azәrbaycan türklərindən ibarətdir və Azərbaycan türkcəsində danışırlar.
NGC 3241
NGC 3241, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Nasos bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Osmanlı donanmasının Açe səfəri
250px|thumb|right|XVI əsrdə Hind okeanında Osmanlı donanmas Osmanlı donanmasının Açe səfəri və Osmanlı donanmasının Açeyə yürüşü — 1566-1567-ci illərdə Osmanlı imperiyası ilə Açe sultanlığı arasında əlaqələrin qurulması məqsədilə göndərilmiş Osmanlı dəniz ekspedisiyası. 1560-cı illərin ilk yarısında Açe sultanı Sultan Əlauddin Riyat Şah əl-Kahar İstanbula diplomatik missiya göndərdi. O, Sultan Süleyman Qanunini İslamın xəlifəsi olaraq tanıdı və ondan portəgizlərə qarşı mübarizədə kömək istədi. Osmanlılar Portuqaliyalılara qarşı mübarizədə Açeyə kömək etməyə razılaşdılar. Dəniz yürüşünə admiral Kurtoğlu Hızır Rəis rəhbərlik edirdi. Osmanlı dəniz missiyası potuqallarla mübarizə aparan açelilərə odlu silah yardımı gətirmişdilər. Türklərin hərbi yardımı müqabilində açelilər mirvari, brilyant və yaqutla hesablaşdılar.
Açe Osmanlı əlaqələri
250px|thumb|left|Osmanlı və Açe əskərləri Açe Sultanlığı ilə Osmanlı İmperiyası arasında qeyri-rəsmi əlaqələr 1530-cu illərdən mövcud olmuşdur. Bu əlaqələr Sultan Ələddin dövründən başlamışdır. Belə ki, Bu zaman Açedə hakimiyyətə gələn Sultan Ələddin Riyat-şah əl-Kahar həm Sumatradaki öz gücünü gücləndirmək, həm də Portuqalları Malakkadan qovmaq üçün bu əlaqələri genişləndirmək niyyətində idi.
Portuqaliyalı admiral Fernan Mendes Pinto xatirələrində 1539-cu ildə təxminən 300 "türk"ün olduğu bir donanmanın gəlməsi ilə bağlı yazmışdır. Bu donanmanın tərkibi əsasən suahililər, afarlar, sindhilər və qucaratlılardan ibarət idi. Bura həmçinin Malabardan təxminən 200 dənizçidə daxil olmuşdur.
1560-cı illərin ilk yarısında Sultan Əlauddin Riyat Şah əl-Kahar İstanbula diplomatik missiya göndərdi. O, Sultan I Süleyman Qanunini İslamın xəlifəsi olaraq tanıdı və ondan portəgizlərə qarşı mübarizədə kömək istədi. 1562-ci il səfir göndərilməsindən sonra Açe artıq Osmanlıdan kömək almış kimi görünürdü. Çünki onun hərbi gücü və imkanları xeyli artmışdı. Bu yeni güc Açeyə 1564-cü ildə Aru və Johor sultanlıqlarını fəth etməsinə imkan verdi.
Türk donanmasının Açeyə yürüşü
250px|thumb|right|Sumatrada Açe Sultanlığının ərazisi Açeyə ekspedisiyaya hazırlıq 1565-ci ildə başlamışdır. I Süleymanın ölümündən sonra 1566-cı ildə onun yerinə keçən II Səlim atasının işini davam etdirdi və ekspedisiyanın göndərilməsini əmr etdi. Silah və sursatdan əlavə ekspedisiyanın tərkibinə əsgərlər, silah ustaları və mühəndislər də daxil idi. Artilleriya ilə silahlanmış 15 gəmidən ibarət ilk donanma Yəməndəki qiyamı yatırmaq üçün yönləndirilməli oldu. Bu heyətdən cəmisi iki gəmi gələ bildi. 1566-1567-ci illərdə ilk türk gəmiləri Açeyə gəldi. Sonrakı dövrlərdə tək-tük də olsa ticarət və döyüş gəmiləri Açeyə gəlməyə başlamışdı. Dəniz yürüşünə admiral Kurtoğlu Hızır Rəis rəhbərlik edirdi. Türklərin hərbi yardımı müqabilində açelilər mirvari, brilyant və yaqutla hesablaşdılar.
1568-ci ildə Açelilər portuqalların əsas güc mənbəyi olan Malakkanı mühasirəyə aldılar. Amma osmanlılar qalaya hücum və mühasirədə birbaşa iştirak etmədilər. Belə görünür ki, osmanlılar açeliləri bu kampaniya üçün kifayyət qədər topçular və toplarla təmin edə bildilər. Çünki, həmin vaxt Osmanlı donanmasının başı davam edən Kiprin işğalı və Ədəndəki qiyamı yatırmağa qarışmışdı.
Osmanlılar açelilərə öz toplarını düzəltməyi öyrətdilər. Bəzən bu toplar əhəmiyyətli ölçülərə malik idi. Beləliklə burdan silah düzəltmək sənətini bütün Cənub-Şərqi Asiyaya öyrənmişdi. Bu cür məşhur toplar Makasar, Mataram, Yava, Minangkabau, Malakka və Bruneydə hazırlanırdı. Düzdür sonradan bu topların bir qismi hollandların əlinə keçdi. Hazırda İndoneziya və Malayziyada olan kilsə zəngləri bu topların əridilmiş dəmirindən hazırlanıb.
Yürüşün nəticələri
Osmanlı silah açelilərə ağır silahlar (əsasən toplar) hazırlamağı öyrətdilər. Tədricən silahqayırma işi bütün Malay arxipelağına yayıldı. Türk hərdi-dəniz yürüşü Osmanlı İmperiyası ilə Açe Sultanlığı arasında hərbi, ticari, mədəni və dini əlaqələrin inkişafına və möhkəmlənməsinə gətirib çıxardı. Hətta Aşe sultanlığının bayrağı belə Osmanlı dövlətin bayrağı əsasında hazırlandı.
Osmanlı İmperiyası ilə Açe Sultanlığı arasında əlaqələrin qurulması portuqalların Hind okeanında ticarət üzərində monapoliya qurmasına imkan vermədi. Sultan İskəndər Mudanın (1607-1636) dövründə Açe əhəmiyyətli bir ticarət dövlətinə çevrildi. Açe gəmiləri Hindistana və hətta Qırmızı dəniz sahillərinə qədər üzürdü. Açeyə Məkkədən səfirliklər belə gəlirdi. Portuqaliyalılara isə Malakkada qalmaq böyük çətinliklər hesabına başa gəlirdi. Açe xüsusən də 1200 top, 800 odlu silah və muşket arsenalına sahib olan və bəlkə də ədviyyə ticarətinin daha çoxunu Portuqaliyadan daha çox idarə edən İskandar Muda dövründə Portuqaliyanın böyük bir ticarət rəqibi idi. Portuqaliyalılar Açe - Osmanlı - Venesiya ticarət oxunu öz xeyirlərinə dağıtmağa çalışırdılar. Portuqaliyalılar Qırmızı dənizə və Açeyə hücum planlarını qurdular, lakin Hind okeanında insan qüvvəsi çatışmazlığı səbəbi ilə uğursuz oldular.