cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Talış tarixi
Atropatena dövlətinin yaranması
Padşahı öz satraplığının sərhədində qarşılamaq məqsədi ilə Atropat Niseya çöllərinə gələrək, bir müddət İsgəndərin yanında qaldı.
Bir müddət sonra İsgəndər qoşunu ilə Ekbatanaya gəlib, əylənməyə başlayır. O, zaman şənliklərin birində Atropat gənc padşahı əyləndirmək məqsədi ilə yüz nəfərlik atlı qadından ibarət dəstə gətirmişdi. Arrianın verdiyi məlumata görə,
Onların kimliyi dəqiq bilinməsədə Strabona görə, onların vətəni Albaniyadan şimala, indiki Dağıstan və Çeçenistan əraziləri hesab olunurdu.
İsgəndərin ölümündən sonra dövlətə naib Atropatın kürəkəni Perdikka təyin edildi. Böyük Mada Pitona verildi, kiçik Mada isə Atropatda qaldı.
Bu dövrdə Atropatena hərbi baxımdan güclü ölkə idi. Strabonun qeydlərində təkcə kadusilərdən ibarət on min süvari və qırx min piyada qoşun meydana çıxara biləcək qədər güclü olduğu təsvir olunur.
Müstəqilliyindən etibarən Atropatena monarxiya idarə etmə üsulundan istifadə edirdisə, bir müddət sonra bu idarəçilik teokratiya ilə əvəzləndi. Bu səbəbdən maqların dövlətdə rolu böyük idi.
Gənc dövlətin paytaxtı indiki Miandob şəhərindən şərqdə Leylan kəndi yaxınlığındakı Qazaka şəhəri (Qanzaka, madalıların dilindəki, "qanza" sözündən götürülmüş, mənası "sərvət, xəzinə" deməkdir) idi.
Ayaz Abdullayev
Ayaz Hidayət oğlu Abdullayev — Alim, texnika elmləri doktoru, Professor, Azərbaycan Politexnik İnstitutunda Maşın detalları və yükqaldıran nəqledici maşınlar kafedrasının müdiri (1976-cı ildən). 2012-ci ildə Avropa Nəşrmətbu Evinin "Ən yaxşı Vətənpərvər Tədqiqatçı Alim" qızıl medalı ilə təltif olunmuşdur.
Həyatı və elmi fəaliyyəti
1940-ci il iyunun 2-də Gəncə şəhərində anadan olmuşdur. Əslən Qazax rayonundandır. Orta məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Politexnik İnstitutunun (indiki Texniki Universitet) Maşınqayırma texnologiyasi, metalkason dəzgahlar və alətlər ixtisası üzrə ali təhsil almışdır. 1963-cü ildə institutu bitirərək Bakı Su Kamərləri idarəsində texniki şöbənin rəisi, Ümumittifaq Elmi-Tədqiqat Layihə-Texnologiya Neft Maşınqayırma İnstitutunda kiçik elmi işçi vəzifəsində çalışmışdır.
1965-ci ildən etibarən Azərbaycan Politexnik İnstitutunda assistent, baş müəllim, dosent, professor vəzifəsində çalışmışdır.
1970-ci ildə Azərbaycan Politexnik İnstitutunda namizədlik, 1990-ci isə Xarkov Politexnik İnstitutunda doktorluq dissertasiyalarını müdafiə etmişdir.
Təltif və mükafatları
2012-ci ildə Avropa Nəşrmətbu Evinin "Ən yaxşı Vətənpərvər Tədqiqatçı Alim" qızıl medalı ilə təltif olunmuşdur.
Meksika milli futbol komandası
Tarixi
Meksika seçməsi 13 dəfə FİFA Dünya Kubokunun final mərhələsinə vəsiqə qazanıb. Bu müddətdə ciddi uğuru olmayan şimali amerikalıların ən yaxşı nəticəsi 1/4 final vəsiqə olub. Asteklər buna iki dəfə - öz ölkələrində keçirilən 1970 və 1986-cı ilin mundiallarında nail olublar. Meksika futbolçuları qatıldıqları Amerika kubokunda iki dəfə gümüş medal qazana bilib - 1993, 2001. Onlar CONCACAF çempionatı sayılan “Gold Cup”da isə 8 dəfə qalib (1965, 1971, 1977, 1993, 1996, 1998, 2003, 2009), 2 dəfə (1967, 2007) finalçı olublar.
Yana Molodezki
Yana Molodezki (1 yanvar 1996-cı ildə anadan olub) — İsraili təmsil edən qadın badmintonçu.
BWF International Challenge/Series
Qadınlar cütlük
Qafqaz Ordusu (Rusiya)
Qafqaz Ordusu — ( / Kavkazskaya Armiya), I Dünya Müharibəsində Rusiya İmperatorluğunun Qafqaz cəbhəsində saxladığı ordu. Müharibənin əvvəlində bu ordunun bütün qüvvəti, 100 batalyon, 117 rota və 250 topdan ibarət idi. Bu ordunun komandiri İllarion İvanoviç Borontosv-Daşkov idi. Fevralın 23-də Rusiyada Fevral İnqilabı ilə başlayan problemlər orduda nizam-intizamı hiss olunacaq dərəcədə korlanmışdır. Bahardan etibarən, gigiyena və qida mənşəli problemlər və səpmə yatalaq epidemiyası bu ordunu zəiflədir və dağılmasına yol açır.
1914
1914-ci ildə Qafqaz hərbi Bölgəsinin canişini İllarion İvanoviç Borontosv Daşkov cavabdehlik daşıyırdı, amma hərbi fəaliyyətlərin planlaşdırılması, hərəkətləri və əsgərlərin idarəsi qubernatorunun müavini general Aleksandr Zaxareviç Mışlayevski tərəfindən aparılırdı. Bu dövrdə Qafqaz ordusunun təşkili, müharibə başlamazdan əvvəl iki qrup olaraq qurulmuş və bu qruplar isə iki əsas fəaliyyət sahəsinə (Qafqaz Cəbhəsi və İran Cəbhəsi) görə bölüşdürülmüşdülər. General Nikolay Yudeniç Sarıqamışda idi.
Müharibə başlamazdan əvvəl Qafqaz Cəbhəsindəki gücü iki əsas hissədə cəmləşirdi
Frans Şalk
Həyatı
Frans Şalk Vyana şəhərində anadan olub, görkəmli bəstəkarlar Anton Brukner (harmoniya və kontrpop), J. Helmesberger (skripka), Y. Epştein (fortepiano) ilə birlikdə Vyana konservatoriyasında təhsil almışdır. 1889-cu ildə Reyxenberqdə, 1890-cı ildən 1895-ci ilə qədər - Qrats Opera teatrında, 1895-ci ildən 1998-ci ilədək - Praqa Milli Teatrında dirijorluq vəzifəsində çalışıb. Londonda (Covent Garden: 1988, 1907, 1911), Nyu Yorkda (Metropolitan Opera: 1988, 1989), Berlində (Royal Opera: 1898-1901) operaları tamaşaya qoyulmuşdur. Vyanadakı Dövlət Operasında, H. Rixterin istefasından sonra, ilk dirijor vəzifəsini icra etmişdir. 1918-ci ildə, Şalk monarxiyanın devrilməsindən sonra, teatrın direktoru təyin olunub, Vyana Dövlət Opera adını dəyişdi. 1919-cu ildə bu vəzifəni R.Ştraus ilə birgə icra etdi. İki direktorun qeyri-müəyyən mövqeyi 1924-cü ildə Ştrausun istefası ilə sona çatdı və 1929-cu ilə qədər Şalk Vyana operasını tək başına idarə etdi. 1904-cü ildən 1921-ci ilə qədər Vyanada Musiqi Vizual Filarmoniyasına rəhbərlik etmiş, 1909-1919-cu illərdə Vyana Konservatoriyasında dirijorluq etmişdir.
Blennoreya
Blennoreya — yoluxucu xəstəlik olub, gözün birləşdirici qişasının iltihabıdır.
Frans Şalk
Yaradıcılığı
Vyana operasında Şalkın rəhbərliyi altında, Pfitzner tərəfindən tamaşaya qoyulan "Palestrina", Erix Kornqoldun "Ölü şəhər", Rixard Ştraus tərəfindən hazırlanan "Kölgəsi olmayan qadınlar"ın dünya premiyeri də daxil olmaqla, operalar nümayiş etdirildi. Şalk Bruknerin 5-ci simfoniyasının premyerasını keçirdi və onun musiqisinin təşəbbüskarı idi. 1917-ci ildən bəri o, 1921-ci ildə "Serialdan oğurluq" adlı opera istehsalını həyata keçirən müntəzəm Salzburq Festivalı yaradılmasında fəal işləmişdir.
Frans Şalk medalı
alt=|left|thumb|220x220px|Frans Şalk qızıl medalı 1963-cü ildə Frans Şalkın şərəfinə Vyana Filarmonik Orkestri "Frans Şalk medalı" mükafatını təsis etdi. Achtet mir auf meine Philharmoniker devizi ilə verilən qızıl medal orkestrdə xidmətləri olanlara verilir. Vyana operasının müdiri Jon Holender, Vyananın bələdiyyə başçısı Maykl Häupl və başqaları bu fərqlənməyə layiq görülənlər arasındadır.
Spondilit
thumb|Tropheryma whipplei
Spondilit — onurğanın xronik iltihabi xəstəliyi.
Sophora davidii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ageratina dolichobasis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Kök (orqan)
Kök — hər hansı mühitdə yarpaq və müəyyən qayda üzrə düzülmüş tumurcuqlardan məhrum olan bitki orqanı. Bəzi bitkilərin kökləri olmur. Kök sistemi iki cür olur: mil kök və saçaqlı kök sistemi.
Sistem və tipləri
Kökün ucunda əksərən kök üsküyü və mikoriza olur. Kök həmişə morfoloji ucdan böyüyür və endogen budaqlanma (daxilində törəmə), xüsusiyyətinə malikdir.
Otlar, kollar və ağaclar kök sisteminə malikdir. Kök, bitkinin əsas orqanlarından biridir. Kökün əsas vəzifələrindən (funksiyalarından) biri, bitkini torpağa bərkitmək və torpaqdakı suyu, eləcə də mineral maddələri sormaqdır. Çox vaxt kök, ehtiyat qida maddəsi toplanan orqana da çevrilir. Üzvi maddələrin yaradılmasında və vegetativ çoxalma prosesində də kök iştirak edir.
Bitkinin bütün kökləri onun kök sistemini təşkil edir. Quruluşuna və inkişaf xüsusiyyətlərinə görə iki cür kök sistemi müəyyən edilir: Mil kök əsas kökdən, yəni rüşeym kökcüyündən inkişaf edir. Əsas kök milə oxşayır. Buna görə də əsas kökü yaxşı inkişaf etmiş bitkilərin kök sisteminə mil köklər deyılır.
Mil kök sistemində əsas kök yaxşı inkişaf etməkIə sürətlə böyüyür, torpağın dərinliyinə doğru uzanır. Özündən yanlara çoxlu şaxələr verərək, geniş kök şəbəkəsi yaradır. Əsas kökdən yanlara inkişaf edən köklər yan köklər adlanır. Onlar da, öz növbəsində, xırda, nazik kökcüklərə şaxələnir. Beləliklə, torpağın hər tərəfinə yayılan çoxlu nazik köklər əmələ gəlir. Üzüm bitkisinin (tənəyin) əsas kökü torpağın dərin qatlarına gedərək, oradaki rütubətdən istifadə edir, bərk süxur və nazik daşlarla qarşılaşdıqda isə, xüsusi turşu ifraz edir. 0, bərk süxuru dağıdır, daşı deşir, torpağın dərinliyinə gedir. Köklər şaxələnərək əsas kökdən bir neçə metr yanlara uzanan yan kökləri əmələ gətirir. Üzüm bitkisinin bu xüsusiyyətindən iətifadə olunaraq, respublikanın bəzi rayonlarında dəmyə şəraitində üzümçülüyü inkişaf etdirmək mümkün olmuşdur. Azərbaycanın düzən rayonlarında yayılmış dəvətikanı adlanan ot bitkisinin mil kökü hətta 15-20 m-ə qədər, pambığın kökü 1,5-2 m, qarayoncanın kökü 3,5 m, xiyarın kökü isə 0,4-0,6 m-ə qədər torpağın dərinliyinə keçir. Xüsusilə ağacların kökü daha yaxşı inkişaf edir. Məsələn, yaşlı alma ağacının kökü bitkinin gövdəsindən 15 m-ə qədər yanlara yayılır və 3-4 m dərinliyə gedir. Kök uc hissəsi ilə böyüyür. Əgər kökün ucunu qırsaq, onun uzununa böyüməsi dayanar. Bu zaman yan və əlavə köklər daha yaxşı inkişaf edər və torpağın ən münbit olan yuxarı qatında yayılar. Buna görə də şitillər əkilən zaman onların uclarını vurmaq lazımdır.
Mil kök sistemi, adətən, toxumdan təzə çıxmış cavan İkiləpəli bitkilərdə yaxşı görünür. İkiləpəli bitkilərin çoxu mil kök sisteminə malikdir. Əvəlikdə, lobyada, günəbaxan, yerkökü və yoncada iıikişaf etmiş əsas kök yaxşı nəzərə çarpır.
Saçaqlı kök sistemi daha çox birləpəli bitkilərdə — taxılların hamısında, soğan, sarımsaq və dağ laləsində olur. Bu bitkilərdə əsas kök çox böyümür və gövdənin torpaqda olan hissəsindən topa ilə çıxan çoxlu əlavə köklər arasında nəzərə çarpır.
Deməli, əgər kök rüşeym kökcüyündən inkişaf edirsə, bu əsas kökdür. Gövdədən çıxırsa, bu əlava kökdür. Əgər kök əsas və əlavə köklərdən inkişaf edirsə, bu yan köklərdir. Əlavə köklər gövdənin yerüstü hissəsində, hətta yarpaqlarda da əmələ gələ bilər.
Nar, üzüm, qızılgül, çinar, söyüd və qarağatın budaqlarını suya qoysaq və ya rütubətli torpağa basdırsaq, onlarda əlavə köklər əmələ gəlir. Buna görə də bu bitkilər, əsasən, çilik vasitəsilə çoxaldılır. Kələm, pomidor, xiyar, qarğıdalı bitkilərinin diblərini torpaqla doldurduqda gövdələrin torpaq altında qalan hissəsindən əlavə köklər əmələ gələcəkdir. Bu da bitkilərin yaxşı qidalanmasına və məhsuldarlığın artmasına səbəb olur.
Hocazsu
Hocazsu, Hocazsuçay, Hoçaz çayı — Həkəriçayın sağ qoludur. Laçın rayonu ərazisindən axır. Mənbəyini Qarabağ vulkanik yaylasından (3000 m) alır. Yuxarı axımında İldırımsu, aşağı axınında Qaranlıqçay adlanır. Çay öz başlanğıcını Hocaztəpə dağından alır.
Kök (orqan)
Sistem və tipləri
Bitkilərin həyatında torpağın böyük əhəmiyyəti vardır. Cücərtilərdə kökİər inkişaf etdikcə onlar torpağın dərinliyinə doğru uzanır, yan tərəflərə şaxələnib torpağın müəyyən qatını tor kimi tutur, bitkini qida maddələri ilə təmin edir. Bəs torpaq nədir və onda nə kimi qida ınaddələri vardır? Yerin bitkilərlə örtülü olan münbit üst qatı torpaq adlanır. Bitki örtüyü olan sahəni təxminən bir metr dərinlikdə qazsaq və onun divarlarını kəssək, bu kəsikdə torpağın qatlarla yerləşdiyini görərik.
Hocazsu
Ümumi məlumat
Uzunluğu 63 km, hövzəsinin. sahəsi 414 kvadrat km-dir. Axımı əsasən qar (35%), yeraltı (55%), qismən də yağış (20%) sularından əmələ gəlir. Çayın orta illik su sərfi 6,59 kub m/san.-dir. Bunun çox hissəsi yaz (35%), yay (30%), az hissəsi isə payız (20%) və qış (15%) fəsillərində keçir. İntensiv suvarma dövründə (iyul-avqust aylarında) illik axımının 15–17%-i axıdılır. Hocazsuçaydan suvarma işlərində istifadə edilir.
Kök (orqan)
Sistem və tipləri
Ən üst qatın rəngi daha tünddür. Torpağın üst qatında bitkilərin kökİərinə, çürümüş bitki qalıqlarına, eləcə də yağış qurdla-nna, həşərat və başqa heyvan qalıqlarına təsadüf edilir. Bu qahqlar mikroorqanizmlərin təsirilə parçalanaraq çürüntü təşkil edən maddələri əmələ gətirir. Həmin çürüntü kökİərlə birlikdə torpağın rəngini tündləşdirir. Alt qatlarda çürüntü və bitkilərin kökİəri nisbətən azalır. Ona görə də alt qatlarda torpağın rəngi üst qatdan açıq olur. Torpağın alt qatlarında, adətən, qum, gil və daşlar olur. Hər bir torpaqda çürüntü vardır, bununla da o, dağ süxuru, qum və ya gildən fərqlənir.
Tərkibində çürüntü çox olan torpaqların rəngi qara olur. Belə torpaqlar qaratorpaq adlanır. Qaratorpaq rütubəti yaxşı saxlayır, tərkibində qida maddələri çox olur. Çürüntü maddələri ilə zəngin olan torpaq münbit sayılır. Münbit torpaqlardan həmişə yüksək və sabit məhsul əldə edilir.
Torpaq tərkibinə görə mürəkkəbdir. Bunu aşağıdakı təcrübələrlə sübut etmək olar. Əgər bir parça qaratorpağı alovda közərtsək, onun tərkibində olan bitki qalıqları, çürüntülər yanacaq, yerdə torpağın bir qədər açıq rəngli külü qalacaqdır. Deməli, torpağın qara olması onun tərkibindəki çürüntünün miqdarından asılıdır.
Təcrübəni davam etdirək. Közərdilmiş torpağın bir hissəsini stəkana töküb, üzərinə su əlavə edək. Bu suyun rəngi bulanacaqdır. Bulanmış suyu başqa stəkana süzüb kənara qoyaq. Əvvəlki stəkanın dibindəki çöküntünü bir neçə dəfə yusaq, onun dibində təmiz qum qaldığını görərik. Bulanıq su tökülmüş stəkanı bir neçə saatdan sonra nəzərdən keçirsək, suyun durulduğunu və gilin stəkanın dibinə çökdüyünü müşahidə edərik. Deməli, torpağın tərkibində çürüntüdən başqa qum və gil də vardır. Suyu bulandıran da gildir.
İndi yenə közərdilmiş torpağın qalan hissəsini stəkana töküb üzərinə su əlavə edək və su durulana qədər gözləyək. Durulmuş suyu başqa təmiz bankaya boşaldıb süzgəc kağızından süzək. Alınmış suyu çini qaba töküb buxarlandıraq. Su buxarlanıb qurtardıqdan sonra qabın dibində ağ rəngdə ərp qalacaqdır. Bu, torpaq suyunda həllolmuş və süzgəc kağızından süzülən duzlardır. Torpaqda həmçinin su və hava da vardır. Suyun olmasını əl ilə hiss etmək olar. Əgər suya bir parça quru torpaq atsaq, ondan hava qabarcıqları çıxmağa başlayacaqdır. Bu da torpağın içərisindəki havadır. Deməli, torpağın tərkibində çürüntü, qum, gil, mineral duzlar, su və hava vardır. Onların miqdarı ayrı-ayrı torpaqlarda müxtəlifdir.
Çürüntü çox olan torpaqlar münbit torpaqlardır. Qum çox olan torpaqlar qumlu, qumsal, gil çox olan torpaqlar isə gilli torpaqlar adlanır.
Torpağın tərkibində su çox olduqda bataqlığa çevrilir, mineral duzlar çox olduqda şoranlaşır, əkin üçün yararsız olur. Respublikamızın bəzi düzənlik rayonlarında torpağın tərkibində xörək duzu və başqa dıızlar da həddindən çoxdur. Həmmin duzlar nıədəni bitkilər tərəfindən ınənimsənilir və bitkiyə mənfi təsir göstərir. Belə sahələr əkin üçün yararsızdır. Şoran torpaqları yararlı hala salmaq üçün geniş meliorasiya işləri görülür. Bu məqsədlə şoranlaşmış torpaqlarda dərin kanallar çəklir, torpaqdakı artıq duzlar yuyularaq həmin kanallar vasitəsilə axıdılır.
Münbit torpaq qatı uzun illər ərzində ona, müxtəlif bitki və heyvan qalıqlarının, çürüntülərinin qarışması nəticəsində əmələ gəlir. Ona görə də torpaqdan düzgün istifadə edilməsinin və onun mühafizə olunmasının böyük əhəmiyyəti vardır. Belə ki, meşələrin qırılması, çəmənlikİərin düzgün istifadə edilməməsi torpağın aşınmasma, yəni onun münbit qatının su və külək vasitəsilə yuyulub aparılmasına səbəb olur.
Respublikamızdakı torpaq sahələrinin çox hissəsi quraqlıq rayonlardadır. Bu rayonlarda törpağın suvarılması kənd təsərrüfatı bitkilərinin məhsuldarlığını 2-3 dəfə artırır. Bəzi torpaqlarda həddindən artıq rütubət olduğundan bataqlığa çevrilir. Bu zonalarda yüksək məhsul almaq üçün torpağı qurutmaq lazımdır.
Əsrlər və min illər ərzində yaranan torpaq bizim təbii sərvətimizdir, insanın ərzaq məhsullarının, heyvan qidasının, sənaye üçün alınan xammalın əsas mənbəyidir. Torpağı qorumaq və onun məhsuldarlığını artırmaq hamının borcudur.
Kökün zonaları
Bitkinin toxumu cücərdikdə əvvəlcə onda toxumdakı rüşeym kökcüyünün inkişafı nəticəsində kök əmələ gəlir. Bu kökcük bitkinin başqa orqanları kimi hüceyrəvi quruluşa malikdir. Rüşeym kökcüyünün hüceyrələri toxumun suda həll olmuş qida maddələrini soraraq bölünür və böyüyür. Beləlikİə dəkökcük böyüyür və tədricən iri kökə çevrilir.
Noxud, lobya və buğdanın cavan kökİərini işığa tutub diqqətlə baxsaq, onlarn uc hissələrinin bir qədər tünd rəngdə olmasını müşahidə edərik. Lobyanın cavan kökünü uzununa bölüb onun nazik kəsiyinə mikroskopla baxsaq, kökün hissələrini aydın görərik. Kökün bir qədər tünd rəngdə görünən zərif ucu üsküyəbənzər sıx hüceyrə qatı ilə örtülmüşdür. Həmin örtüyə kök üsküyü deyilir.
O, kökün ucunu zədələnməkdən qoruyur. Kök böyüyüb torpağın dərinliyinə getdikcə daş, qum və torpaq dənəcikİəri ilə rastlaşır. Bu zaman kök üsküyünün hüceyrələri sərt torpaq hissəcikİərinə sürtüldükcə sovulub, dağılır. Onları kökün ucunda arasıkəsilmədən əmələ gələn yeni hüceyrə qatları əvəz edir. Beləlikİə, kök üsküyü kökün zərif ucunu dağılmaqdan qoruyur. KÖK üsküyündən yuxarıda zərif qılaflı sıx yerləşmiş kiçik hüceyrələr vardır. Bu sahə törədici toxumanı təşkil edən bölünmə zonasıdır. Törədici toxumanın, yəni bölünmə zonasının üst hissəsində kökün böyümə zonası yerləşir. Böyümə zonasındakı hüceyrələr uzanır və nəticədə kök uzununa böyüyür. Kökün böyüyən uc hissəsindən yuxarıda sorucu zona adlanan hissə yerləşir. Sorucu zonada çoxlu əmici tellər olur. Onlar kökün səthindən yanlara uzanan hüceyrələrdir. Hər əmici tel kökün xarici hüceyrələrinin uzun çıxıntısıdır. Başqa hüceyrələr kimi əmici telin hüceyrəsi də qılafdan, sitoplazma, nüvə və vakuoldan ibarətdir. Əmici tellər mikroskopla aydın görünür. Bəzi bitkilərin kökİərində əmici telləri adi gözlə də görmək mümkündür. Onların uzunluğu 10 mm-dən çox olmur, 10-15 gün yaşayır, sonra tələf olur. Əvəzində kökün səthində yerləşən hüceyrələrdən yeniləri əmələ gəlir. Əmici tellər kökün sorucu hissəsində çox sıx yerləşir. Məsələn, qarğıdalı kökünün 18 mm2 sahəsində 700-ə qədər əmici tel olur. Əmici tellər nə qədər çox olsa, bitki o qədər yaxşı qidalanar. Ona görə də bitkilərin şitillərini tarlaya, tingləri isə bağa köçürən zaman ehtiyatlı olmaq la-zımdır ki, əmici tellər zədələnməsin.
Kökün sorucu zonasından yuxarıda onun ötürücü zonası yerləşir. Ötürücü zonada əmici tellər olmur. Torpaqda olan su və suda həllolmuş mineral maddələr əmici tellər vasitəsilə sorulub kökün ötürücü zonasına verılır. Ötürücü zona torpaqdan alınan suyu və suda həllolmuş mineral maddələri bitkinin gövdəsi ilə yarpaqlara çatdırır. Deməli, kök aşağıdakı hissələrdən ibarətdir.
Belelikle, kökün hər bir zonasının hüceyrələri eyni quruluşda olub, eyni funksiyanı yerinə yetirir.
Kökün toxumaları
Bitkilə müxtəlif hüceyrələrdən ibarətdir. Bu hüceyrələr bitkilərdə nizamsız sürətdə yerləşmir. Onlar qruplar halında yerləşərək, xüsusi funksiyanı yerinə yetirir. Həmin hüceyrə qrupları toxumanı təşkil edir. Quruluşu eyni olan və eyni funksiyanı yerinə yetirən hüceyrələr qrupuna toxuma deyilir.
Yerinə yetirdikİəri funksiyalardan asılı olaraq bitkilərdə aşağıdakı toxumaları fərqləndirmək olar: törədici toxuma, ötürücü toxuma, mexaniki toxuma, ifrazat toxuması və əsas toxuma.
Törədici toxuma və ya meristema boruları bitkinin boy atan hissələrində, məsələn, kökün ucunda yerləşir. Bu toxumanın hüceyrələri həmişə cavan olur, çünki bitki bütün ömrü boyu hüceyrələrə bölünür və yeni hüceyrələr əmələ gətirir. Deməli, törədici toxumanın əsas funksiyası hüceyrələrin fəal surətdə bölünməsidir. Bölünən hüceyrələrin bir hissəsindən bitki orqanizmini təşkil edən daimi toxumalar yaranır. Qalan hüceyrələr isə meristema (yunan sözü olan "meristos" -bölünən deməkdir) vəziyyətində qalır və inisial hüceyrələr adlanır. Bu hüceyrələr xırda, çoxbucaqlı formada olub bir-birinə sıx söykənmişdir. Onlarda hüceyrəarası məsamələr yoxdur, nüvə böyükdür, hüceyrə sitoplazma ilə tam doludur.
Bitkinin bütün orqanları, o cümlədən, kökləri xaricdən örtücü toxuma ilə əhatə olunmuşdur. Örtücü toxumalar xarici mühitlə - torpaq və hava ilə bitki arasında əlaqə yaradır. Örtücü toxuma bitkini xarici mühitin əlverişsiz şəraitindən qoruyur. Kökün ötürücü toxumalarına kök borucuqları daxildir. Kök borucuqları vasitəsilə torpaqdan udulan su və suda həllolmuş qida maddələri gövdə vasitəsilə yarpaqlara qalxır.Kökün ötürücü toxumaları vasitəsilə həmçinin yarpaqlarda və gövdələrdə əmələ gəlmiş üzvi maddələr də kökİərə ötürülür.
Mexaniki toxuma — bitkidə dayaq funksiyasını yerinə yetirir. Mexaniki toxuma hüceyrələrinin divarı çox qalınlaşmışdır. Bu da həmin toxumalara möhkəmlik verir. Mexaniki toxumaların çoxu ölü hüceyrələrdən ibarət olur. Onlar dayaq və ya "skelet" rolunu oynayır. Buna görə də bunları çox zaman skelet toxumaları adlandırırlar. Mexaniki toxumalar ağaclarda yaxşı inkişaf etmişdir. Bitkinin həyat fəaliyyəti zamanı onun bəzi hüceyrələrindən müxtəlif maddələr xaric olunur. Bu maddələr xüsusi hüceyrələrdə və toxumalarda toplanır. Həmin maddələrin toplandığı toxumalar ifrazat toxumaları adlanır. İfrazat toxumalarına xüsusi funksiyalı vəzi tükcüklərini, efir yağları ifraz edən kanalları göstərmək olar.
Əsas toxumanın və ya parenximanın çox hissəsi canlı hüceyrələrdən ibarətdir. Parenxima kökün, gövdənin və digər orqanların əsas hissəsini təşkill edir. Digər toxumalar isə əsas toxumanın arasında yerləşir. Kök və gövdənin qabıq hissəsi gövdənin özəyi, meyvəköklər, şirəli meyvələrin lətli hissəsi əsas toxumadan ibarətdir.
Suyun və mineral maddələrin udulması. Köklərin tənəffüsü
Bitki, əsasən, kök vasitəsilə qidalanır. Kökün sorucu zonasındakı əmici tellər suyu və suda həllolmuş mineral duzları torpaqdan sorur və kökün ötürücü zonasına verir. Su və suda həllolmuş mineral nıaddələr kökün yaratdığı təzyiq altında ötürücü toxuma vasitəsilə gövdəyə qalxır. Bu təzyiq kök təzyiqi adlanır.
Əgər gövdəsi kəsilmiş bitkinin kökcüyünə 3 sm uzunluğunda rezin boru taxıb, içərisinə azca su töksək və onun yuxarı ucuna 20-25 sm uzunluğunda (şəkildə təsvir edildiyi kimi) əyilmiş şüşə boru taxsaq, bir müddətdən sonra şüşə borudakı su yuxarı qalxacaq və xaricə töküləcək. Buna səbəb kök təzyiqidir. Bitkilərin yaxşı qidalanması üçün əsas şərtlərdən biri torpağın əkinə hazırlanmasıdır. Bu, torpağın yumşaldılması deməkdir. Yəni torpağı yaxşı şumlayıb daşdan,kəsəkdən və başqa qalıqlardan təmizləmək lazımdır. Yumşaq torpaqda bitkinin kök sistemi yaxşı iıikişaf edir, qidalanma sahəsi geniş olur. Bunlardan əlavə, yumşaq torpaqlar rütubəti yaxşı saxlayır, havanın daxil olmasına imkan verir. Bu da köklərin tənəffüsü üçün əlverişlidir. Köklər tənəffüs prosesində oksigeni udur, karbon qazını buraxır. Buna görə də bitkiləri yetişdirərkən onun dibini tez-tez yumşaltmaq lazımdır ki, torpağa hava daxil olsun. Torpaq bərk olarsa, onun daxilində hava pis cərəyan edər, bitkinin kök sistemi tənəffüs etmədiyi üçün zəifləyər, nəticədə tələf olar. Bataqlıq, su dayanan və həddindən artıq suvarılan sahələrdə bitki zəif inıdşaf edir. Bu ona görədir ki, su, torpağın bütün məsamələrini doldurub havanı oradan çıxarır. Bitkinin kökİəri tənəffüs etmir, nəticədə bitki zəif olur, inkişaf etmir.
Bitkilərin torpaqdan qidalanmasmda suyun da əhəmiyyəti böyükdür. Torpağı yalnız yumşaltmaq və gübrələməklə yüksək məhsul əldə etmək mümkün deyil. Yumşaq və gübrələnmiş torpaqda KIfayət qədər rütubət olmalıdır. Rütubət çatışmadıqda torpaq bərkiyir, yararsız hala düşür.
KÖK, qida maddələrini suda həllolmuş halda udur. Susuz torpaqlarda isə bitkinin qidalanması dayanır və o, tələf olur. Buna görə də becərilən bitkilərdən asılı olaraq əkin tarlalarını, bağları, tərəvəz sahələrini vaxtaşırı suvarmaq lazımdır. Adətən, bitkilər təbii halda yağmurun hesabına böyüyüb inkişaf edir. Lakin yağmur hər yerə bərabər düşmür. Bu da çox su tələb edən bitkilərin məhsuldarlığına pis təsir göstərir.
Respublikamızın düzən və dağətəyi zonasında becərilən pambıq, üzüm, meyvə və tərəvəz bitkilərinin məhsuldarlığı suvarmadan asılıdır. Su və mineral maddələr torpaqdan əmici tellər vasitəsilə udulur. Kökün sorucu zonasındakı əmici tellər olan hüceyrə qatının altında qabıq hüceyrələri yerləşir. Bunu kökün sorucu zonasının eninə kəsiyini mikroskop altında müşahidə etdikdə gormək olar.
Qabıq hüceyrələrinin forması və ölçüsü nıüxtəlifdir. Kəsiyin mərkəzi hissəsində girdə deşiklər görünür. Bunlar qalın qılaflı, eninə kəsilmiş, uzun, boş hüceyrələrdən ibarət borucuqlardır. Borucuqlar kök boyunca onun mərkəzi hissəsi ilə gövdəyə qədər davam edir. Bu borucuqlarla, əmici tellər vasitəsilə udulmuş su ilə birlikdə mineral maddələr hərəkət edir.
Həmin borucuqlar kökün uzunu boyu bir-birinin üzərində yerləşmiş bir ney hüceyrələrdən ibarətdir. Bu hüceyrələrin canlı tərkib hissələri dağılmış və yalnız qılafları qalmışdır. Belə hüceyrələrin arasında olan eninə arakəsmələr dağılır, uzununa yerləşmiş qılafları isə odunlaşır və borucuqlara çevrilir.
Su məhlulu əmici tellərdən kökün qabıq hüceyrələrinə sızıb keçir və hüceyrədən-hüceyrəyə keçərək borucuqlara çatır. Kökün borucuqları ilə gövdəyə, gövdənin borucuqları ilə bitkinin yarpaqlarına qalxır.
Müxtəlif bitkilərdə borucuqlar müxtəlif ölçüdə olur. Ən iri borucuqlar boranı bitkisinin köklərində olur, onları lupa ilə, hətta gözlə aydın görmək olar.
Sen-Pol-de-Vars
Sen-Pol-de-Vars  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Pon-de-Kle kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Himyarilər
Himyarilər—Qədim Sami xalqı.
Tarixi
Beləliklə eramızdan əvvəl 115-ci ildə Səba dövlətinin hakimiyyəti sona yetdi. Himyarilər adında olan digər sülalə onların yerini tutdular. Himyarilər Ərəbistanın cənub əhalisinin bir qəbiləsindədir ki, Zəfarda hakim olmuşlar. Bu qəbilə ilk dəfə Ərəbistanın cənubunun çox kiçik bir hissəsinə hakim idilər, lakin get-gedə hökumət dairələrini genişləndirdilər. Himyar dövlətinin ömrü əsas etibari ilə təxminən Səba dövlətinin ömrünə bərabərdir. Elə buna görə də bəzi tarixçilər bu dövləti Səba dövlətinin ikinci dövrü kimi qəlmə verirlər. Himyarilər hakimiyyəti iki dövrə bölünür:
Birinci dövrün şahları Səba və Zurəydan adlanırdılar ki, bu Qətban və Himyar hakimilərinə məxsus olan bir ad idi. Üçüncü əsrdə Şimr Yuhariş adlı cəngavər padşah Hədrəmaut və Yəmən nahiyələrini də öz əlinə keçirdi. Bununla da Himyarilərin hakimiyyətinin ikinci dövrü başlandı.
Miladi tarixinin dördüncü əsrində Əbu Kərb Əsəd özünü Taud və Pəhamə adlı hər iki məntəqənin şahı elan etdi. Şahları tubbə adlanan Himyar dövləti miladi tarixinin 525-ci ilinə qədər, yəni Həbəşilərin onların torpaqlarına olan hücumuna qədər davam etdi.
Himyarilər dövləti təsis olunduğu ilk andan (Səba dövləti kimi) Roma imperiyasının işğalçı təcavüzləri ilə üzləşdilər və buna görə də yavaş-yavaş öz hakimiyyət dairələrini genişləndirirdilər. Onlar Hindistanla şərqi Afrika arasında olan ticarət yolunu ələ keçirmək istəyir, eləcə də çeşidli ticarət məhsuluna malik olan Buxur torpağına da sahib olmağa çalışırdılar.
Eramızdan 25-il əvvəl Alius Qalius qoşunla Ərəbistanın cənubuna hücum etdi və bir neçə gün müddətində Mərəbə yetişdi. Hətta Hicazı ələ keçirərək Nəcran vadisinə qədər irəlilədi. Amma tezliklə su qıtlığından və başqa çətinliklərlə üzləşdiyindən geri çəkilməyə məcbur oldu.
Bulbophyllum colubrinum
(Bulbophyllum colubrinum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum colubrinum növü Tropik Afrikadan Anqolaya qədər yayılmışdır.
Qındırğa
Toponimikası
Qındırğa oyk., sadə. Qax r-nunun Zəyəm ə.v.-də kənd. Alazan-Əyriçay çökəkliyindədir. Oykonimin mənası dialekt materiallan əsasında izah olunur. Azərbaycan dilinin qərb və şimal dialekt və şivələrində qındırğa sözü “susuz yerdə bitən tikanlı ot'* mənasında işlənir. Yəqin ki, bu kəndin ətrafında çoxlu qındırğa bitkisi varmış. Tədqiqatçılar Qəbələ r-nunda bu sözün qındralıq formasında bir oronimin tərkibində işləndiyini qeyd edirlər.
Sabunçu Dəmir Yolu Vağzalı
Sabunçu Dəmiryolu Stansiyası — Bakı şəhərinin Sabunçu rayonunda yerləşən sərnişin və yük qatarlarının keçdiyi dəmiryol stansiyası.
Sabunçu Dəmiryol Stansiyası Bakı-Moskva dəmiryolu xəttinin üzərində inşa edilmişdir.
Tarixi
thumb|314x314px|Sabunçu dəmiryolu vağzalı Dəmir yolunun inşasına 1878-ci ildə başlanılır və 1879-cu ildə başa çatır. Dekabrın 17-dən etibarən Balaxanı, Suraxanı, Sabunçu stansiyalarında daşınmaq üçün yüklər qəbul edilir. 20 yanvar 1880-ci ildə dəmir yolunun rəsmi açılışı olur. Dünyada ilk dəfə olaraq neft məhz bu yolla sisternalarla daşınmağa başlanılmışdır. Bakı-Suraxanı-Sabunçu dəmir yolunun uzunluğu cəmi 20 km olmuşdur.
2018–2019-cu illərdə Bakı sərnişin-Sabunçu dəmir yolu yenidən inşa olunub. Layihənin tərkib hissəsi olan Sabunçu dəmir yolu vağzalı tamamilə yenidən qurulub. Buradan Bakı Dəmir Yolu Vağzalına dəmir yolu xəttinin uzunluğu bir istiqamət üzrə 13,5 kilometrdir.
Yenidən qurma
Prezident İlham Əliyevin 2018-ci il 22 yanvar tarixli Sərəncamına əsasən, Bakı sərnişin-Sabunçu dəmir yolu yenidən inşa olunub.
Səbailər
Səbailər — Qədim Sami xalqı.
Tarixi
Sami xalqlarından olan Səbailər naməlum tarixdə şimaldan cənubi Ərəbistana daxil olmuş və öz sami mədəniyyətlərini yerli əhaliyə qəbul etdirmişlər. Mərkəzi Yəməndə aparılan qazıntı işləri sübut edir ki, Səbai sivilizasiyası e.ə 10-12-ci əsrlərdə yaranmışdır. E.ə 7-5-ci əsrlərdən başlayaraq krallıqda "Səba kralı"ndan başqa özlərini "Səba mükərribləri" adlandıran kahinlər də var idi. Bu orta dövr, xüsusilə, Mərib və Sirvahda inşaat işlərinin, nəhəng abidə və məbədlərin tikintisinin geniş yayılması ilə səciyyələnir.
Səbailərin idarəçiliyi dövründə Yəmənin zənginliyi və tərəqqisindən təsirlənən Romalılar bu ərazini "Ərəb Feliksi" adlandırmışlar. Roma imperatoru Oqustusun dövründə buranı fəth etmək üçün Aelius Qallusun rəhbərliyi altında hərbi ekspedisiya göndərilir. Məribin uğursuz mühasirəsindən sonra romalılar Roma tacirlərinin Hindistana səfərlərinin təyinatı üçün Ədən limanını dağıdaraq Misirə geri çəkilirlər.
Sabir Həbibov
Sabir Həbibov — tibb elmləri doktoru, professor, "Rusiya Federasiyasının əməkdar həkimi" (2009), Rusiya Tibbi-Texniki Elmlər Akademiyasının və Ümumrusiya Endoskopiya Cərrahları Cəmiyyətinin həqiqi üzvü, Moskva şəhəri səhiyyə departamentinin 79 nömrəli şəhər klinik xəstəxanası dövlət müəssisəsinin rekonstruktiv, plastik və endoskopik cərrahiyyə şöbəsinin müdiri.
Nigeriya milli futbol komandası
Tarixi
Amunikenin qolundan sonra hesabı açan Nigeriyanı Roberto Baconun dublu dayandırdı. Bunun nəticəsi idi ki, komanda FİFA reytinqində 5-ci pilləyədək irəlilədi. 4 il sonra isə 1/8 finalda super qartalları Danimarka məğlub etdi – 4:1. 2002-ci ildə qrup səddini aşa bilməyən yığma son mundialı kənardan izlədi. Bundan başqa 1980 və 1994-də Afrika, 1996-cı ildə Olimpiya çempionu olan Nigeriya həmin il dünyanın ən güclü komandası sayılıb.
Nüsrət Rzayev
Rzayev Nüsrət Rza oğlu (1899, Lənkəran -? ) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən, dövlət hesabına ali təhsil almaq üçün xaricə göndərilmiş tələbələrdən biri.
Həyatı
Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarına əsasən, təhsilini tibb sahəsində davam etdirmək üçün Berlin Universitetinə (Almaniya) göndərilmişdir. Azərbaycanında sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra xaricdə dövlət hesabına təhsil alan Azərbaycanlı tələbələrin maddi vəziyyətini, təhsilin gedişini və məişət məsələlərini öyrənmək üçün 1921-1922-ci illərdə Xalq Komissarları Sovetinin sədri Nəriman Nərimanovun tapşırığı ilə xaricə ezam olunmuş xüsusi nümayəndənin hesabatında Rzayevin təhsilini uğurla davam etdirdiyi, Azərbaycanlı Tələbələr İttifaqının 1923-1925-ci illər üçün məlumatında onun təhsilinin bitməsinə il yarım qaldığı göstərilirdi. Sonrakı taleyi haqqında məlumat əldə olunmamışdır.
Ageratina dombeyana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Xonaşençay
Xonaşençay - Xocavənd və Ağcabədi rayonlarından axıb, Orconikidze adına kanala çatmamış quruyan çay.
Ümumi məlumat
Uzunluğu 62 km, hövzəsinin sahəsi 234 km²-dir. Başlanğıcını Qarabağ yaylasından (1440 m) alır. Axımı əsasən yağış sularından əmələ gəlir. Yaz fəslində yağış suları çayda kiçik daşqınlar əmələ gətirir. İllik axımının 75-80%-i bu zamanlar keçir. Çayda ən az su sərfi iyul - avqust aylarında olur. Xonaşençaydan suvarma işlərində istifadə edilir.
Daşlamış qalıqlar
Daşlamış qalıqlar — keçmiş geoloji dövrlərin çöküntü süxurlarında qorunub qalmış heyvan və bitkilər
Haqqında
Daşlaşma prosesi zamanı suda həll olmuş karbonatlar, sulfatlar, fosfatlar, sulfit birləşmələri çürümə nəticəsində heyvan qalığındakı boşluqlara dolur, skelet və onun hissələri tədricən qeyri-üzvi maddələrlə əvəz olunur. Nəticədə heyvanın skeleti, yaxud onun bir hissəsi get-gedə daşlaşaraq Daşlamış qalıqlar əmələ gəlir.
Kintayr yarımadası
Kintayr yarımadası — Şotlandiyanın qərbində yerləşən yarımada. Yarımada Ferd-of-Klayd körfəzi ilə Şimal boğazı arasında yerləşir. Çimalında tarixi Namdayl vilayəti yerləşir. İnzibati baxımından Arqayl və Byut vilayətinə daxildir.
Uzun və ensiz yarımada meridian istiqamətdə uzanır. Maksimal eni 18 km, uzunluğu 48 km təşkil edir. MƏRKƏZİ HİSSƏSİ ƏSDASƏN DAĞLIQDIR. Maksimal hündürlük 454 metrdir. Sahilə yaxın isə hündürlük azalır.
Yarımadadan qərbdə Arran, qərbdə isə Qia adası yuerləşir.
Sikoz
thumb
Sikoz — stafilokokklarin törətdiyi xroniki iltihabi xəstəlik. Daha çox üzdə tük follikullarin əhatə edir.
Çalılı (Məlikan)
Çalılı — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Məlikan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 42 nəfər yaşayır (10 ailə).
Hanna Montana (teleserial, 2006)
Hanna Montana - Disney Channel kanalının seriallarından biridir. Serialda ikili həyat sürən Mayli Stüartdan mövzu edilir. Hanna Montananın 4.Sezon Çəkilişləri bitmişdir və serial finalı 16 yanvar 2011-ci ildə Wherever I Go hissəsi ilə tamamlanmışdır.
Məzmun
Mayli, 16 yaşında sıravi bir gəncdir. Amma onun ikinci üzü Hanna Montana isə dünya tərəfindən məşhur bir pop ulduzudur. Maylinin sinif yoldaşları onun ikinci şəxsiyyətini bilməməkdədirlər. Dünyanı gəzər, pərəstişkarlarını eyni zamanda menajeri olan atasının yazdığı musiqilə əyləndirər. Mayli hər uşağın xəyalındakı həyatı yaşar. Ancaq gözqamaşdırıcı həyatın və şöhrətin limuzinlər, qəşəng geyimlər, məşhurlarla olmaq kimi xüsusiyyətləri olsa da Miley ən çox özünə digər gənclər kimi davranılmasını və yaşıdları kimi bir həyat sürməni istəyir...
Yonatan Levit
Yonatan Levit (15 noyabr 1997-ci ildə anadan olub) — İsraili təmsil edən kişi badmintonçu.
BWF International Challenge/Series
Kişilər cütlük
Hacı Zeynalabdin
Hacı Zeynalabdin — Azərbaycan Respublikasının Sumqayıt şəhər inzibati ərazi vahidində qəsəbə. Qəsəbə Sumqayıt şəhərindən 10 km məsafədə Xəzər dənizi sahilində düzənlik ərazidə yerləşir. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 7 fevral 1991-ci il tarixli, 54-XII saylı Qərarı ilə Sumqayıt şəhərinin Nasoslu qəsəbəsi Hacı Zeynalabdin qəsəbəsi və müvafiq olaraq Nasoslu qəsəbə Soveti Hacı Zeynalabdin qəsəbə Soveti adlandırılmışdır.
Tarixi
Qəsəbə ərazisində ilk yaşayış məskəni «Təkə qumu» deyilən yerdə maldarlıqla məşğul olan Kiçik Pirəkəşkül kəndi olmuşdur. 1907-ci ildə Zaqafqaziya dəmiryolunun salınması ilə əlaqədar olaraq Kiçik Pirəkəşkül kəndinin yaxınlığında dəmiryol stansiyası tikilmişdir. Qəsəbənin salınmasının əsası Şollar su kəmərinin çəkilişi ilə bağlıdır. Neft maqnatı, mesenat Hacı Zeynalabdin Tağıyevin təşəbbüsü ilə Azərbaycanın şimalından 1907-ci ildə Şollar su kəmərinin çəkilişinə başlanılmış və 1917-cı ildə başa çatdırılmışdır. Qəsəbənin yerləşdiyi əraziyə içməli su öz axarı ilə gəlmiş və Bakı şəhərinin coğrafi relyefi yüksəklikdə olduğuna görə suyun Bakıya ötürülməsi üçün Almaniyadan nasoslar gətirilərək qəsəbədə quraşdırılmışdır. O gündən etibarən qəsəbə "Nasoslu" olaraq adlandırılmışdır.
Əvvəlki adı Nasoslu olan qəsəbənin adı 7 fevral 1991-ci il tarixindən etibarən dəyişdirilərək azərbaycanlı neft maqnatı, mesenat Hacı Zeynalabdin Tağıyevin adı ilə "Hacı Zeynalabdin" adlandırılmışdır.
Coğrafiya və iqlimi
Hacı Zeynalabdin qəsəbəsi Bakı şəhərindən 40 km şimalda Xəzər dənizi və Böyük Qafqaz dağlarının şərq yamacları ilə əhatə olunan düzənlikdə yerləşir. İqlimi quru subtropikdir. Orta temperatur yanvarda 3,1 °C, avqustda 24,9 °C-dir. Havanın ən aşağı temperaturu -13 °C yanvar ayında müşahidə olunub, ən isti temperaturu isə +40 °C avqust ayında qeydə alınıb. İllik yağıntının miqdarı 185 mm-dir. Qəsəbə üçün şimal - xəzri və cənub – giləvar küləkləri xarakterikdir.
Qəsəbə infrastrukturu
Qəsəbədə 4 orta məktəb, 5 uşaq bağçası, incəsənət məktəbi, mədəniyyət evi, xəstəxana, poliklinika və təcili yardım stansiyası fəaliyyət göstərir.
Qəsəbədə Hacı Zeynalabdin Tağıyevin şəxsən özü tikdirdiyi nasos qurğuları, «Şəhidlər» kompleksi, Heydər Əliyevin 75 illik yubileyi ilə bağlı yaradılmış «Heydər bulağı», qəsəbə məscidi, Hacı Zeynalabdin Tağıyevin büstü və Dədə Qorqudun monumenti («Kitabi Dədə Qorqud» dastanının 1300 iliyinə həsr olunur) kimi abidələr vardır.
Uşaq bağçaları
Qəsəbədə həmçinin 1982-ci ildən Əhməd Bakıxanov adına Uşaq İncəsənət Məktəbi, 1981-ci ildən etibarən isə Səməd Vurğun adına Sumqayıt Mərkəzi Kitabxanasının 17 saylı filialı olan Hacı Zeynalabdin Tağıyev adına kitabxana filalı fəaliyyət göstərir.
Oser faciəsi
Fransa-Azərbaycan futbol qarşılaşması və ya Azərbaycan KİV-də tanınan adı ilə Oser faciəsi – 6 sentyabr 1995-ci ildə Avropa çempionatının seçmə mərhələsinin 1-ci qrupu çərçivəsində baş tutmuş və Fransanın 10:0-lıq qələbəsi ilə nəticələnən qarşılaşma. Oyun Azərbaycan futbol tarixinə Azərbaycan millisinin ən böyükhesablı məğlubiyyəti kimi, Fransa futbol tarixinə isə Fransa millisinin ən böyükhesablı qələbəsi kimi düşmüşdür.
Oyun öncəsi
Oyun Futbol üzrə 1996-cı il Avropa çempionatının seçmə mərhələsinin 1-ci qrupu üzrə keçirilirdi. Bu, Fransa və Azərbaycanın qrupda keçirəcəyi 8-ci oyun olacaqdı. Azərbaycan millisi turnirə qatılmaq şansını artıq itirdiyi halda, Fransa hələ də turnirə vəsiqə uğrunda mübarizə aparırdı. Oyundan öncə Fransanın ən böyükhesablı qələbəsi 8:0 idi və bu komandalar üzərində əldə edilmişdi: Lüksemburq (20 aprel 1913), Lüksemburq (17 dekabr 1953) və İslandiya (2 iyun 1957). Azərbaycan isə bu oyuna qədər ən böyükhesablı məğlubiyyətini 19 aprel 1994-cü ildə yoldaşlıq oyununda Maltadan (0:5) almışdı.
Oyundan sonra
Oyundan sonra Fransa millisi xallarının sayını 14-ə çatdırmış və Polşanı qabaqlayaraq 2-ci sıraya yerləşmişdir. Azərbaycan millisi 0 xalda qalaraq ardıcıl 8 məğlubiyyətlə sonuncu yerdə qalmışdır.
Baş məşqçi Ağasəlim Mircavadov məğlubiyyətdən dərhal sonra öz postundan istefa vermişdir. Daha sonra o, məğlubiyyətin səbəbləri kimi legioner futbolçuların gələ bilməməsi, hazırlığın çox aşağı olmasını, rəqibin çox güclü olmasını göstərmişdir.
2016-cı ildə pastemagazine.com saytı "Millilərin top-10 böyükhesablı məğlubiyyəti" siyahısına Oser faciəsini də daxil etmişdir.
Yevgeni Koşeriu
Yevgeni Koşeriu (Eugeniu Coșeriu; 1921 — 2002) - Moldova mənşəli alman linqvist, roman dilçiliyi üzrə mütəxəsssis, professor, 50-dən çox kitabın müəllifi, Rumıniya Akademiyasının fəxri üzvü.
Bioqrafiyası
Yevgeni Koşeriu 27 iyul 1921-ci ildə Rumıniya Krallığının Mixeylen kəndində anadan olmuşdur. Sonralar həmin ərazi — Moldova SSR, hal-hazırda isə Moldova Respublikası adlandırıldı.
Belsı şəhərində yerləşən Liceul Teoretic„İon Creangă" liseyində təhsil almışdır. Sinif yoldaşları Bessarabiya yazıçısı- Vadim Piraoqan və rumın yazıçı- Sergiu Grossu olmuşdur. Suza Universitetini bitirdikdən sonra Koşeriu 1940-cı ildə İtaliyaya yola düşdü. Romada yerləşən İtaliya Mədəniyyət Universitetində təhsilini davam etdirdi. 1944-cü ildə Yevgeni cənub slavyan xalqlarının poeziyasına məxsus olan  Chanson de geste (epik məzmunlu fransız orta əsr ədəbiyyatının janrı) haqqında olan dissertasiyasına görə dərəcə aldı. 1944-45-ci ildə Koşeriu Paduya Universitetində çalışırdı. 1945-ci ildən 1949-cu ilə qədər Milan Universitetində işləmişdir.
Bir müddətdən sonra Latın Amerikasında- Uruqvay Respublika Universitetində işləməyə başladı. Sonra yenidən Avropaya qayıtdı və həyatının sonuna qədər Almaniyada yerləşən Tübingen Universitetində professor kimi işlədi.
Koşeriu 7 sentyabr 2002-ci ildə Almaniyanın Tübingen şəhərində vəfat etmişdir.
Xatirəsi
Yevgeni Koşeriunun adını daşıyırlar:
Səlimbəyovlar
Soyun yaranması
Bu soy Bakı şəhərində yaranıb. Soyun ulu babası Mirzə Səlim bəydir. Onun törəmələri sonralar Səlimbəyov soyadını qəbul etdilər.
Rəcəb bəy Mirzəsəlimbəyov-oğlanları: - Məmmədnağı bəy, Məmmədrza bəy, Məmmədrəsul bəy, Məmmədrza bəyin oğlu - Abutalıb bəy; Mirzə Əsgər bəy Mirzə Səlimbəyov.
Əbdürrəhim bəy Mirzəsəlimbəyov-oğlanları:Abdulla bəy, Əsədulla bəy, Hüseynbala bəy, İbadulla bəy, Əlabbas bəy.
Rubi Rouz
Rubi Rouz Langenheym – avstraliyalı model, DJ, sənətkar, aktrisa, tele aparıcı və Meybelline NewYork-un tanınmış siması.
Miletli Hekatey
Miletli Hekatey (, Hecataeus, təxm. e.ə. 550—490) — qədim yunan tarixçisi və coğrafiyaşünası, Herodotun ən yaxın sələflərindən və istinad etdiyi ədəbi qaynaqlardan biri.
Rubi Rouz
Karyera
Rose əvvəlcə "Suite For Fleur" ilk performansı ilə 2008-ci ildən etibarən aktrisalığa davam etdi. "Around The Black" adlı dramada kiçik bir rol almışdır.
Miletli Hekatey
Həyatı
Bizans lüğəti - Sudada Hekatey haqda deyilir: "Hekatey, Miletli Gegesandrın oğlu. Kambisdən sonra hakimiyyətdə olan Daranın dövründə, Miletli Dionisi ilə eyni vaxtda, 65-ci olimpiadada [qeyd: e.ə. 520-516-cı illər] yaşamışdır. Tarixçidir. Ondan sonra yaşamış Halikarnaslı Herodot ona istinad edir. Məhz o, ilk dəfə tarixi nəzmlə yazmışdır." Hekateyin həyat dövrü onun müəyyən tarixi hadisələrdə iştirakına dair sübutlar əsasında müəyyənləşdirilmişdir: e.ə. 499-cu ildə ioniyalıların İran hakimiyyətinə qarşı üsyanı zamanı onun təxminən 50 yaşı olmalı idi ki, şəhər şurasında nüfuza sahib olmuş olsun. Həmçinin, iddia edilir ki, Hekatey yunan-İran müharibəsini də görüb və bunun əsasında bəzən onun ölüm tarixinin e.ə. 476-cı il olduğunu güman edirlər. Lakin Sudada bu barədə məlumat verilmir. Dəqiq olan odur ki, Hekatey e.ə. 494-cü ildə başa çatan İon üsyanının şahidi olub. Üsyanın yatırılmasından sonra, Hekatey məqbul sülh şərtlərini razılaşdırmaq üçün Əhəmənilərin satrapı Artafernin yanına səfir göndərildi. Diodor iddia edir ki, o öz missiyasını müvəffəqiyyətlə tamamladı.
Rubi Rouz
Həyatı
Ruby Katia Langenheim adlı 20 yaşındaki sənətkar ve subay bir qadının qızı olmuşdur. Rose 12 yaşında lezbiyen olduğunu açıqladı. Buna görə dostları ve mekteb yoldaşları tərəfindən sözlü və fiziki tacize məruz qalıb. Belə bir halda Ruby tez-tez intihar etmək qərarını alıb. Həmçinin bir yaxını tərəfindən uşaq təcavüzünə məruz qalmışdır. Ruby-nin bipolar və klinik depressiyası vardır. Uşaqlıqda cinsiyyətini dəyişdirib oğlan olmaq istədiyine görə pul yığdığını deyib, lakin sonra fikrini dəyişmişdir. Ruby Rose vegandır. Hətta o, ilin ən gözəl veganı adına layiq belə görülüb.
Miletli Hekatey
Həyatı
Lakin Herodot iddia edir ki, üsyanın yatırılmasından sonra farslar şəhəri məhv etdilər və miletliləri qula çevirdilər. Hekateyin sonrakı taleyi barədə dəqiq məlumat olmasa da, e.ə. 490-cı il onun təxmini ölüm tarixi kimi qəbul edilir. Danışıqlardakı uğurdan sonra Hekateyin adı, bizə başqa müəlliflərin əsərlərindəki sitatlar şəklində gəlib çıxan, yalnız iki elmi işin müəllifi kimi xatırlanır: coğrafiya sahəsində yazılmış "Yer üzündə səyahət" (və ya "Yerin təsviri") və tarix sahəsindəki "Genealogiyalar". right|thumb|280px|Hekateyə görə dünya coğrafiyası, e.ə. VI əsr. Materik hər tərəfdən sahilsiz okeanla əhatələnib. Böyük var-dövlət sahibi olması Hekateyin İon üsyanına qədər uzaq səyahətlər etməsinə imkan verib. Misirdə kahinlərlə söhbətində o öz soy kökünün 16-cı nəsildə allahlara gedib-çıxdığını bildirir, kahinlər insanların allahlardan yaranmasına inanmasalar da, bu əfsanə Hekateyin əsil-nəcabətli olduğuna işarə edir.
Rubi Rouz
Şəxsi həyatı
2014-cü ildə Rose modelyer olan Phoebe Dahl ilə nişanlandığını deyib, lakin 2015-ci yollarını ayırdıqlarını, ayrılıqlarını açıqlamışdır. Hal hazırda isə "The Veronicas" qrupunun üzvü Jessica Origliasso ilə sevgilidir.
Miletli Hekatey
İşləri
Hekateyin coğrafiyaya dair işlərində coğrafi materialların yazılışı topoqrafikdir, yəni Avropa, Asiya və Afrikadakı ölkə və şəhər adları ardarda sıralanır və hər birinin əhalisi, çayları və digər görməli yerləri barədə məlumatlar qeyd olunur.
Yerlərin təsviri Anaksimandrın tərtib etdiyi dünya xəritəsinin təkmilləşdirilmiş və dəqiqləşdirilmiş şəkli ilə müşayiət olunurdu. Coğrafiyaya dair işin 300-dən artıq fraqmenti bugünədək gəlib çıxmışdır ki, onun da çox hissəsi Bizanslı Stefanın "Etnika" məcmuəsində yer alıb. Herodotun Misiri təsvir edərkən Hekateyin yazılarından istifadə etdiyi də məlumdur.
Hekateyin məşhur nəsillərin genealogiyasına həsr edilmiş tarixi əsərində bu nəsillərə aid olan hadisələrin qısa təsviri verilib. Bu işin çox kiçik fraqmentləri bugünədək gəlib çıxmışdır və onların əsasında "Genealogiyalar"ın mövzusunu anlamaq mümkün olmuşdur. Pelasqların Attikadan qovulması haqda fraqmentlərdən birini Herodot özünün "Tarix" əsərində istifadə edib.
Müasir dövrdə Hekateyə bir tarixçi kimi verilən qiymət ziddiyyətlidir.
Xatirəsi
1935-ci ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı Ayın görünən tərəfindəki kraterlərdən birinə Hekateyin adını verdi.
Ageratina dorrii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Pedro Enrike
Pedro Enrike Konzen Medina da Silva — Braziliyalı peşəkar futbolçu. Azərbaycan klublarının heyətində "UEFA Çempionlar Liqası"nın qrup mərhələsində ilk qol vurmuş futbolçu.
Fikrət Abdullayev
Fikrət İlyas oğlu Abdullayev — Alim, biologiya elmləri doktoru, professor, Meksikanın "Eksperimental onkologiya laboratoriyasının" rəhbəri, Meksika Elmlər Akademiyasının akademiki (2000).
Həyatı və elmi fəaliyyəti
1943-cü ildə Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. Əslən Qazax rayonundandır. 1965-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) kimya fakültəsini bitirdikdən sonra Elmlər Akademiyasında əmək fəaliyyətinə başlamışıdr.
1970-ci ildə namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1973-cü ildə Moskva şəhərinə ezam olunub və 5 il Rusiya Elmlər Akademiyasının Molekulyar Biologiya İnstitutunda çalışmışdır. Vətənə qayıtdıqdan sonra Elmlər akademiyasının Fizika, daha sonra isə Botanika institutunda genomin biokimyası laboratoriyasına rəhbərlik etmişdir. 1978-ci ildə İsveçrənin Stokholm Universitetinə göndərilmişdir. 1982-ci ildən 1983-cü ilədək Almaniyanın Münhen Universitetinin Biokimya İnstitutunda elmi fəaliyyətini davam etdirmişdir. 1989-cu ildə Ukrayna Elmlər Akademiyasının Biokimya İnstitutunda dissertasiya müdafiə edərək biologiya elmləri doktoru elmi adını almışdır.