cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oskar mükafatı (2017)
Qubernator mükafatları
Akademiya Qubernator mükafatlarının təqdimetmə mərasimini 11 noyabr 2017-ci ildə keçirmiş və aşağıdakı mükafatlar təqdim edilmişdir:
Xarici keçidlər
Rəsmi sayt
Xəbər saytları
Digər
Məzrayə (Alan)
Məzrayə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 122 nəfər yaşayır (28 ailə).
Şurik (Xoy)
Şurik - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 354 nəfər yaşayır (80 ailə)
Əli Əbdülrəhman
Əli Əbdülrəhman — kürd əsilli SSRİ yazıçısı.
Həyatı
Əli Əbdülrəhman 1920-ci ildə Türkiyənin Van ilində anadan olmuşdur. Dövrün Türkiyə hökumətinin təzyiqi ilə ailəsi ilə birlikdə Qafqaza köçmək məcburiyyətində qalmışdır. O, 1933-cü ildə Ermənistana köçmüş və Üçkilsə rayonunun Həsənli kəndində məskunlaşmışdır. Əbdülrəhman Kürd Dili Müəllimləri İnstitutuna daxil olmuş, 1937-ci ildə oranı bitirmişdir. O, İrəvan Universitetində təhsil almışdır. Əbdülrəhman Bakı Pedoqoji İnstitutunda müəllim kimi çalımışdır. O, 1941-ci ildə Böyük Vətən müharibəsinin başlaması ilə cəbhəyə getmişdir. Əbdülrəhman Rumıniya, Polşa, Çexoslovakiya, Ukrayna və Belarus ərazisində nasistlərə qarşı döyüşmüşdür. O, müharibə başa çatdıqdan sonra 1945-ci ilin mayında Ermənistana qayıtmış, ədəbi əsərlər buraxmağa başlamışdır. Əbdülrəhman 1955-ci ildə "Riya Təzə" qəzetində işləməyə başlamışdır. O, kürdlər haqqında ədəbi məqalələrlə yanaşı, ictimai mövzularda da məqalələr yazmışdır. Əbdülrəhmanın ilk kitabı 1959-cu ildə nəşr olunmuşdur. O, 1994-cü ildə vəfat etmişdir.
Əmrah Mamedov
Əmrah Qaraş oğlu Mamedov (20 may 1998; Poladlı, Ağcabədi rayonu, Azərbaycan — 27 sentyabr 2020; Suqovuşan, Tərtər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin kiçik çavuşu, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Əmrah Mamedov 1998-ci il mayın 20-də Ağcabədi rayonunun Poladlı kəndində anadan olmuşdur. 2005-2016-cı illərdə Poladlı kənd tam orta məktəbində təhsil almışdır. Hərbi xidmətini bitirdikdən sonra bir müddət Dağıstanda mülki fəaliyyət göstərmiş, bir sıra sahələrdə çalışmışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
Əmrah Mamedov 2016-2018-ci illərdə Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının sıralarında "kiçik çavuş" rütbəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. Daha sonra isə o, müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. Tərtər rayonunda Suqovuşan kəndi istiqamətində, Azərbaycan-Ermənistan təmas xəttində yerləşən "N" saylı hərbi hissədə xidmət edirdi.
Azərbaycan Ordusunun kiçik çavuşu olan Əmrah Mamedov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində atıcı və kəşfiyyatçı olaraq iştirak etmişdir. Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Qarşı tərəfdən hərbi məlumatların və sirrlərin öyrənilməsində fərqlənmişdir. Əmrah Mamedov 27 sentyabr 2020-ci ildə Suqovuşan kəndi istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Ağcabədi rayonunun Poladlı kəndində dəfn olunmuşdur.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Əmrah Mamedov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan teatrı
Azərbaycanda teatr sənətinin kökləri xalqın fəaliyyəti, məişəti, şənlik və toy ənənələri, həmçinin dünyagörüşü ilə bağlıdır. Mərasim, ayin və oyunlardakı tamaşa elementləri müstəqil xalq teatrının yaranmasında mühüm rol oynamışdır. Azərbaycan xalq teatrı realist özəllik daşımış və əməkçi təbəqələrlə bağlı olmuşdur. Xalq teatrının repertuarını müəyyən etik məzmunlu kiçik tamaşalar (farslar) təşkil etmişdir. Azərbaycan peşəkar teatrının təşəkkülündə xalq teatrı əhəmiyyətli rol oynamışdır.
Tarixi
Klassiklərimizin və müasirlərimizin yaratdıqları ədəbi əsərlər dünya mədəniyyəti xəzinəsində özünəməxsus şərəfli yer tutur. M. F. Axundovun, N. Vəzirovun, M. S. Ordubadinin, Q. Zakirin, M. Ə. Sabirin, C. Məmmədquluzadənin, M. P. Vaqifin, M. V. Vidadinin və bir çox başqa şair və yazıçılarımızın yaratdığı əsərlər indi də öz yüksək bədii-estetik əhəmiyyətini itirməmişdir.
Təbriz Azərbaycan teatrı
Bu qastrol səfərlərini təmsil edənlər, Bakıdan Sidqi Ruhulla, Mirzağa Əliyev, Cəlil Bağdadbəyov, Abbasmirzə Şərifzadə, Tiflisdən Mirzəli Abbasov, Məmmədtağı Əsgərov, İbrahim İsfahanlı, Mirzəxan Quliyev, Mustafa Mərdanov, Əşrəf Yüzbaşov müəyyən dəstələrlə, ayrı-ayrı illərdə dəfələrlə Tehranda, Təbrizdə, Rəştdə, Ənzəlidə, Qəzvində, Xoyda, Makuda, Urmuda, Culfada, Ərdəbildə, Salmasda, yerli həvəskarları da cəlb etməklə Azərbaycan dilində tamaşalar oynayırdılar.
Təbriz teatrının yaranma tarixi də təxminən o dövrlərə təsadüf edir. Təbriz şəhərində teatr həvəskarlarından Mehdi xan Şəfizadə və Həsən Çörəkçi, doktor Rəhim xan, Ələkbər Bəradərən, Ələsgər xan və Ələkbər xan başda olmaqla on iki nəfər "Xəyanət" adlı tamaşa hazırlayıblar və bu tamaşa 1908-ci ildə göstərilib.
1909-cu ildə böyük teatr sənətçisi Sidqi Ruhulla Təbrizə qastrola gəlib və yerli ziyalılarla birlikdə bir neçə tamaşa hazırlayıb. Onların hazırlayıb tamaşaçılara təqdim etdikləri ilk tamaşa Hüseynqulu Sarabskinin "Cəhalət" əsəri olub. Bu tamaşa fransız katoliklərinin klubunda göstərilib.
Bundan sonra nümayiş etdirilən ikinci tamaşa isə Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Dağılan tifaq" faciəsi olub və "Bağ-meşə qapısı" adlanan məhəllədə yan-yana sıralanmış dükanların üstündəki böyük otaqda oynanılıb. O səfərdə Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Bəxtsiz cavan", Jan Batist Molyerin "Zorən təbib" əsərləri də göstərilib. Bu qastrollar öz nəticəsini verib. Təbrizdə yerli ziyalılar teatr sənətinə daha böyük maraq göstəriblər.
1910–1919-cu illər ərzində ayrı-ayrı sənətkarlar tərəfindən İrana təşkil olunan qastrollarda daha çox Mirzə Fətəli Axundzadənin, Nəcəf bəy Vəzirovun, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin, Nəriman Nərimanovun faciə və komediyaları, Sultanməcid Qənizadənin, Mirmahmud Kazımovskinin, Hüseynqulu Sarabskinin kiçik həcmli ibrətamiz məzhəkələri, Üzeyir bəy Hacıbəyovun, Zülfüqar bəy Hacıbəyovun opera və operettaları və s. oynanılıb.
1920-ci ildə Sidqi Ruhulla, M. Şəfizadə, M. R. Vaizzadə və başqalarının təşəbbüsü ilə Təbrizdə ilk teatr binası — "Xeyriyyə teatrı" tikilir. Orada yaşayan Azərbaycan türklərinin təşəbbüsü ilə Təbriz, Urmiya və Xoy şəhərlərində Ü. Hacıbəylinin məşhur komediyaları tamaşaya qoyulmuşdu.
Təbrizdə "Azərbaycan" cəmiyyətinin teatr truppası
1930-cu ildə Bakı və Tiflis teatrlarında, dövlət teatrlarında rejissorluq və aktyorluq etmiş Mirseyfəddin Kirmanşahlı Irana gələrək üç il ərzində Tehranda və Təbrizdə müxtəlif teatr dəstələrində rejissorluq edib. Təbriz teatrında peşəkarlıq səviyyəsinin formalaşmasında onun da xüsusi əməyi var. Rza Quluzadə Şərqli və Rza Vaizzadənin də bu teatrın inkişafında böyük xidmətləri olmuşdur. Teatr dəstələrində Şərqlinin "Mirzə Rza kirmani", "Cinayət", "Börkün bəlası", "Quqquluqu", "Dəlilər yurdu", "Pul, yoxsa xəyanət" ("Xəyanət və vəfa"), Rza Vaizzadənin "Cəhalət qurbanı", "Tükənməz xəzinə", Mirzə Cabbar Əsgərzadənin "Noi bəşər", "Çadramın mühəssənatı", "Müəllimlər həyatı", Abdulla Fərivərin "Bəhram Çubinə", Hilal Nasirinin "Mirzə Tağıxan Əmir Kəbir" pyesləri tamaşaya hazırlanıb.
Teatrşünas İlham Rəhimlinin Azərbaycan Teatr Tarixi kitabından: "1941-ci ildə Təbrizdə "Azərbaycan" cəmiyyəti yaranıb və teatr truppası da təsis edilib. Truppanın tamaşaçılara təqdim etdiyi ilk tamaşa Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin "Bəxtsiz cavan" faciəsi olub. İranda ezamiyyətdə olan rejissor Şəmsi Bədəlbəyli truppa ilə sıx yaradıcılıq əlaqəsi saxlayıb, burada bir neçə əsərə səhnə quruluşu verib. Azərbaycan Dövlət Opera və Balet Teatrı 1941-ci il oktyabr ayının əvvəllərindən dekabra qədər Təbrizdə qastrol səfərində olub. Teatrın maraqlı repertuarla çıxışı şəhərin teatr həyatında möhtəşəm canlanma yaradıb. Az sonra ziyalıların cəm olduqları "Azərbaycan cəmiyyəti"nin təşəbbüsü ilə Təbrizdə "Azərbaycan aktyorları heyəti" yaradılıb. Təbrizdə çıxan "Azərbaycan" qəzeti teatr prosesini canlandırmaq və pərakəndə qüvvələri cəmləşdirmək məqsədilə 11 nəfərdən ibarət müdiriyyət heyəti təyin edib. Teatr sənətinə təzə gələn həvəskar aktyorları seçmək üçün içə 9 nəfərdən ibarət komissiya fəaliyyətə başlayıb.
1940–1946-cı illərdə Tehran şəhərində azərbaycanlı teatr fədailəri "Fərhəng-e sinema", "Honər", "Şiri Xurşid" teatr binalarında tamaşalar oynayıblar. Repertuarda Mirzə Fətəli Axundzadənin "Lənkəran xanının vəziri", "Xırs quldurbasan", Üzeyir bəy Hacıbəyovun bütün operettaları və əksər operaları, Əbdürrəhim bəy Haqverdiyevin, Nəcəf bəy Vəzirovun kiçik həcmli məzhəkələri əsas yer tutub…".
Azərbaycan Dövlət Dram Teatrı … 12 dekabr 1945-ci ildə Cənubi Azərbaycanda Azərbaycan Milli Hökuməti yaradılıb. "Milli hökumət zamanında Təbriz Azərbaycan Dövlət Dram Teatrı yaradılıb və bu teatrın truppasının əsasını müxtəlif truppaların həvəskar aktyorları təşkil ediblər. 8 mart 1946-cı ildə teatrın təntənəli açılışı olub və Cəlil Məmmədquluzadənin "Anamın kitabı" dramının tamaşası göstərilib. Təbrizdən sonra 1946-cı ildə Urmiyada da Dövlət Teatrı açılıb. Sərabda, Əhərdə, Astarada, Qara Ziaəddində, Ələmdarda, Miyanada, Herisdə, Binabda, Şəbüstərdə, Zəncanda, Marağada, Xoyda dram dərnəkləri fəaliyyətə başlayıb"
1946-cı ilin dekabrında ölkədə milli azadlıq hərəkatına divan tutulduqdan və Milli Hökumətin süqutundan sonra Azərbaycan Dövlət Teatrı da bağlandı. Yalnız qısa bir müddət ərzində (1948–1949) Tehranın "Ziba" teatr salonunda azərbaycanlı incəsənət xadimləri tərəfindən türk dilində bir sıra tamaşa və konsertlər verilmişdir. Həmin tədbirlərin təşkilinə və göstərilməsinə məşhur ziyalı alim, yazıçı Gəncəli Sabahının qardaşı Səməd Səbahi də başçılıq etmişdir. 1970-ci ildə Urmuda "Arya" teatrı yaradılıb və qısa müddətdən sonra bu teatr da bağlanıb. 1950-ci illərin sonlarında və 1960-cı illərin birinci yarısında Tehranda azərbaycanlıların "Mad film", "Azər film" kinostudiyaları fəaliyyət göstərib. Orada çalışan azərbaycanlılar müəyyən bayramlarda teatr tamaşaları da göstəriblər. XX əsrin səksəninci illərindən İranın Tehran və Təbriz şəhərlərində Azərbaycan dilində müəyyən teatr tamaşaları göstərilməsinə cəhdlər edilsə də, indiyədək İranda otuz milyondan çox azərbaycanlının doğma dildə bir dövlət teatrı da mövcud deyil…
İstanbul Azərbaycan teatrı
1919-cu ilin 6 martında yazıçı Rəşad Nuri Güntəkin "Böyük məcmuə"də "Azərbaycan teatrı" adlı məqalə dərc edir. Yazıda bildirilir ki, iki aya yaxındır ki, İstanbulda Azərbaycan teatr heyəti fəaliyyət göstərir və tərkibi, əsasən, gənc və peşəkar olmayan aktyorlardan ibarətdir, lakin Rəşad Nuri Dârülbedâyi ni (1914-cü ildə qurulan, hazırda İstanbul Şəhər Teatrı kimi fəaliyyət göstərən qurum) çıxmaqla, bu heyətin son zamanlar şəhərdəki ən yaxşı heyət olduğunu bildirir:
Tiflis Azərbaycan teatrı
XIX əsrdə Qafqazın mədəniyyət mərkəzi sayılırdı Tiflis. 1873-cü ilə dayanan Azərbaycan teatr tarixinin təməli də məhz Tiflisdən başlanır. Əvvəllər Mirzə Fətəli Axundzadənin, indi isə Heydər Əliyevin adını daşıyır. İlk dövlət stutusunu teatr, 1922-ci ildə qazanır. 1921-ci ilin sonlarında Tiflis teatr həvəskarları bir dəstədə birləşərək dövlət statuslu teatr yaratmaq naminə səylə çalışırdılar. Və yalnız bir il sonra bu istəyə nail olunur. Mirzə Fətəli Axundov adına Tiflis Dövlət Azərbaycan Dram Teatrının fəaliyyəti 2 yanvar 1947-ci ilədək sürdü. Müəyyən səbəblərdən dolayı bağlanmış teatrın Gürcüstan dövləti tərəfindən bərpasına isə 51 il sonra, 17 may 1998-ci ildə fərman verildi.
Azərbaycanda teatr sənəti bu gün
thumb|300px|[[Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı]] M. F. Axundovun, N. B. Vəzirovun, Ə. B. Haqverdiyevin, N. . Nərimanovun, C. Cabbarlının, H. Cavidin, S. Rəhmanın, İ. Əfəndiyevin pyesləri ilə pərvəriş tapan AMDT müxtəlif illərdə dünya klassiklərindən Şekspirin, Şillerin, Molyerin, Lope de Veqanın, Karlo Haldoninin, A. Dümanın, V. Hüqonun, H. Hauptmanın, Moris Meterlinkin, Balzakın, Yucin O Nilin, B. Nuşiçin, M. Sebastianın, H. Heynenin, Volterin, A. Ostrovskinin, A. Puşkinin, M. Lermontovun, L. Tolstoyun, N. Qoqolun, A. Çexovun və onlarca bu kimi dramaturqların əsərlərinin repertuarına daxil edib. Əsrimizin əvvəllərində dəstələr halında Türkiyədə, İranda, Volqaboyu şəhərlərdə, Orta Asiyada qastrol səfərlərində olmuş teatr, Dövlət Statusu aldıqdan sonra, Moskvada (1930, 1948, 1959, 1974, 1996), Sankt-Peterburqda (1930), Kazanda (1930), İrəvanda (1926, 1927, 1954, 1957), Tiflisdə (1960, 1984), Daşkənddə (1934, 1951), Aşqabadda (1934), Türkiyədə (1990,1992), Kiprdə (1992), Almaniyada (1992) qastrollarda olub. AMDT-nin 50 (1923), 75 (1948) və 100 (1974) illik yubileyləri təntənə ilə keçirilib. "Şərqin səhəri" (Ə. Məmmədxanlı) tamaşası SSRİ Dövlət mükafatına, "Antoni və Kleopatra" (Şekspir), "Mahnı dağlarda qaldı" (İ. Əfəndiyev), "Şəhərin yay günləri"(Anar) və "İblis" (Cavid) tamaşaları Respublika Dövlət mükafatlarına layiq görülüb.
Azərbaycanda Teatr sənətinin yaranması və inkişafı
Azərbaycanda teatr sənətinin kökləri xalqın fəaliyyəti, məişəti, şənlik və toy ənənələri, həmçinin dünyagörüşü ilə bağlıdır. Qədim tarixə malik "Sayaçı, "Novruz" "Gəvsəç" kimi mərasimlərdə xor, rəqs və dialoqla yanaşı, dramatik süjetə, hərəkətə, bəzən isə bədii surətə də rast gəlinir. "Novruz" mərasiminin mühüm epizodunu təşkil edən "Kosa-kosa" oyunu əsl teatr örnəyidir. Burada ardıcıl süjet, dramatik hərəkət, həmçinin xüsusi paltar geyinən maska taxan aktyor vardır. Bir neçə gün davam edən toy mərasimlərində ifa olunan "Xan-xan", "Mütriblərin rəqsi", "Gəlinlə qayınananın deyişməsi" və s. epizodlar, burada oyun və tamaşa ünsürlərinin müstəqil əhəmiyyət kəsb etdiyini göstərir. Ozan-aşıq məclislərində, "Zorxana" səhnələrində, kəndirbazların çıxışlarında, habelə qədimdə el arasında geniş yayılan "Yuğ" mərasimində də meydan teatrı ünsürləri güclü olmuşdur.
Mərasim, ayin və oyunlardakı tamaşa elementləri müstəqil xalq teatrının yaranmasında mühüm rol oynamışdır. Uzaq zamanlardan bəri xalq arasında geniş yayılmış "Kosa-kosa", "Qaravəlli" (meydan teatrı formalarından biri), "Kilimarası", "Şah Səlim" (kukla tamaşaları) və s. Azərbaycanda xalq teatrının müstəqil tarixə malik olduğunu göstərir. Bu tamaşa biçimlərindən bir qismi sabit süjet üzərində qurulduğundan oyun xarakteri daşıdığı halda, başqa qismi xırda məzhəkələrdən ibarət repertuara malik olub, Azərbaycan xalq teatrının daha yetkin mərhələsini təşkil edirdi.
Azərbaycan xalq teatrı realist özəllik daşımış və əməkçi təbəqələrlə bağlı olmuşdur. Xalq teatrının repertuarını müəyyən etik məzmunlu kiçik tamaşalar (farslar) təşkil etmişdir. "Kosa-gəlin", "Tapdıq çoban", "Tənbəl qardaş" (üçpərdəli komediya) və s. tamaşalar el arasında məşhur olmuşdur. Bu tamaşalarda, əsasən, kəndin təsərrüfat və məişət həyatı əksini tapmışdır. Nikbinlik onların başlıca xüsusiyyətidir. Həmin tamaşalarda gülüş bəzən ciddiləşib, acı kinayə, satiraya çevrilərək, adamların əmək, məişət və psixologiyasındakı qüsurları qamçılayırdı.
Şiəliyi rəsmi dini təriqət kimi müdafiə edən Səfəvilər dövründə (XVI yüzil) xalqın şüuruna təsir göstərmək üçün müxtəlif vasitələrə əl atmışdır. Bu dövrdən "Şəbih" dini tamaşası geniş yayılmışdı. "Şəbih"lər Azərbaycanda peşəkar teatrın yaranmasına səmərəli təsir göstərməklə yanaşı bir çox sənətçilərin səhnəyə gəlməsinə müəyyən imkan yaratmışdır.
Azərbaycan teatrının tarixi M. F. Axundovun 1873-cü ilin mart və aprel aylarında Bakıda səhnəyə qoyulan "Lənkəran xanın vəziri" və "Hacı Qara" tamaşalarından başlanır. H. Zərdabinin təşəbbüsü, N. Vəzirov və Ə. Adıgözəlovun (Gorani) yaxından iştirakı ilə realni məktəbin şagirdləri tərəfindən göstərilən bu ilk həvəskar tamaşalar milli teatrın yaranması üçün qüdrətli təkan idi.
Reaktiv təyyarə
thumb|sağ|150px|Saf [[turbojet gücü ilə uçmuş dünyanın ilk reaktiv təyyarəsi Heinkel He 178]]
Azərbaycan teatrı
Azərbaycanda Teatr sənətinin yaranması və inkişafı
Qabaqcıl Azərbaycan ziyalıları, sonralar Qori seminariyasını bitirən müəllimlər Şuşa, Naxçıvan və başqa şəhərlərdə teatr tamaşaları düzəldir, eyni zamanda, bu tamaşalarda "aktyor" kimi çıxış edirdilər. Şuşada qabaqcıl müəllim və ziyalı qüvvələri Y. Məlik-Haqnəzərovun rəhbərliyi ilə yay tətilləri zamanı klubda və Xandəmirovun teatrında müntəzəm surətdə tamaşalar təşkil edir, M. F. Axundovun komediyalarını ("Xırs-quldurbasan", "Müsyö Jordan və dərviş Məstəli şah") oynayırdılar.
Reaktiv təyyarə
thumb|sağ|150px|[[Enmə|Eniş edən Virgin Atlantic Airways Airbus A340]]
Azərbaycan teatrı
Azərbaycanda Teatr sənətinin yaranması və inkişafı
M. F. Axundovun əsərlərindən ibarət tamaşalar verildiyi bəllidir. 1876-cı ildən M. F. Axundovun komediyaları Tiflisdə də oynanılmışdır (Azərbaycan dilində). Qabaqcıl ziyalılardan bir sıra komediya və vodevillərin müəllifi N. Vəzirov, B. Bədəlbəyov, Ə. Vəlibəyov, F. Köçərli, H. Sarıcalinski, Muxtar Muradov, İ. Şəfibəyov, məşhur xanəndə Cabbar Qaryağdıoğlu (Şuşa), M. Sidqi, C. Məmmədquluzadənin qardaşı Mirzə Ələkbər, dramaturq E. Sultanov (Naxçıvan), R. Əfəndiyev (Nuxa) və başqalarının fəaliyyəti özəlliklə qeyd olunmalıdır. 70–80-ci illərdə Azərbaycanın müxtəlif şəhərlərində fəaliyyət göstərən teatr həvəskarları tədricən Bakıdakı teatr xadimləri ətrafında formalaşmağa başlayırlar. Ona görə də Bakının teatr həyatı 80-ci illərin axırlarına doğru yenidən canlanır və burada əsl mənada müəyyən bir teatr kollektivinin yaranmasına səbəb olur. 1887-ci ildən etibarən Bakıdakı teatr dəstəsinə H. Mahmudbəyov, S. M. Qənizadə və N. Vəliyev başçılıq edirlər. Onlar həmin dəstəni xeyli qüvvətləndirərək, truppa halına saldılar və bu truppa 1888 ildən artıq müstəqil teatr kollektivi kimi fəaliyyətə başladı.
Reaktiv təyyarə
Reaktiv təyyarə Reaktiv mühərriklər tərəfindən hərəkətə gətirilən təyyarələrdirlər. Reaktiv təyyarələr ümumi olaraq pər gücü ilə işləyən təyyarələrdən daha sürətli və daha çox hündürlüyə dırmana bilirlər — dırmanma hündürlüyü 10,000 ilə 15,000 metrə qədərdir (təxminən 33,000 ilə 49,000 ft). Bu hündürlüklərdə reaktiv mühərriklər uzun məsafələrdə maksimum məhsuldarlıq verirlər. Pər gücü ilə işləyən mühərriklər isə maksimum məhsuldarlığı aşağı hündürlüklərdə verirlər. Reaktiv təyyarələr səsdən daha sürətli hərəkət edə bilirlər.
Ruminyalı mühəndis Henri Coandă, 1910-cu ildə Coanda-1910 adında ilk reaktiv təyyarəni yaratmışdır. Daha sonralar, iki mühəndis, Böyük Britaniyada Frank Whittle və Almaniyada Hans von Ohain, 1930-cu illərin sonlarına doğru ayrı-ayrılıqda bu anlayışı inkişaf etdirmişdirlər, buna baxmayaraq ilk model turboreaktiv Frank Vayta aiddir. Wittering Aviasiya Məktəbində Frank Whittle tərəfindən 1928-ci ilin avqustuna qədər bu anlayış nəzərdən keçirilmişdir, fəqət eyni zamanda Hans von Ohain 1936-cı ilin fevralında ilk reaktiv təyyarənin dizaynı və imkanları haqqında Ernst Heinkelə bir məktub yazmışdır. Ancaq 1926-cı ilin iyun ayında kompressor və turbinlərin üstündə RAE-də işlədiyi zaman bir hesabat yazan A. A. Griffith, bu məktubu ələ almışdır və eyni zamanda daha etibar edilən olmuşdur.
Azərbaycan teatrı
Azərbaycanda Teatr sənətinin yaranması və inkişafı
1890-cı illərdən başlayaraq, N. Nərimanovun Azərbaycan teatrının ideyaca sağlam bir yöndə inkişaf etməsində, teatrda səhnə realizmi tələblərinin həyata keçirilməsində böyük xidməti olmuşdur. O, teatra xalqın ictimai şüurunu yüksəltməyin və zamanın qabaqcıl ideyalarını yaymağın mühüm vasitələrindən biri kimi qiymət verir və teatrdan tribuna kimi istifadə edirdi. N. Nərimanov ziyalı gəncləri aktyor truppasına dəvət edir, eyni zamanda özü də bir çox tamaşalarda baş rolları oynayırdı.1896-cı ildə H. Zərdabi Bakıda "Birinci müsəlman dram truppası" adlı ilk peşəkar teatr kollektivini təşkil etdi. 1897-ci ildə Bakıda ilk dəfə "Artistlər ittifaqı" yaradıldı. İnqilaba qədərki Azərbaycan teatrının repertuarı milli dramaturqların — M. F. Axundov, N. Vəzirov, H. Vəzirov, N. Nərimanov, Ə. Haqverdiyev, C. Məmmədquluzadə və başqalarının pyeslərindən tərtib olunur, həmçinin rus (N. V. Qoqol, İ. S. Turqenev, L. N. Tolstoy) və Qərbi Avropa (V. Şekspir, F. Şiller, H. Heyne, J. B. Molyer) klassiklərinin əsərləri ilə zənginləşdirilirdi. Azərbaycan teatrı ilk illərdən maarifçilik və demokratik ideyalara sadiq idi. M. F. Axundovun komediyaları ilə yanaşı, N. Vəzirovun "Müsibəti Fəxrədin", "Yağışdan çıxdıq, yağmura düşdük", Ə. Haqverdiyevin "Dağılan tifaq", "Bəxtsiz cavan", "Ağa Məhəmməd şah Qacar", N. Nərimanovun "Nadanlıq", "Nadir şah" pyeslərində feodal adətlər, mülkədar-kapitalist quruluşunun zülm və despotizmi cəhalətpərəstlik ifşa olunurdu.
1906-cı ildə Bakıda "Müsəlman dram artistləri" şirkəti yaradıldı. "Şirkət"ə məşhur teatr xadimi C. Zeynalov rəhbərlik edirdi. Təqiblərə, maddi çətinliklərə baxmayaraq, "Şirkət" arası kəsilmədən tamaşalar verir, repertuarını genişləndirirdi. Bu illərdə Bakının fəhlə rayonlarında tamaşalar göstərən dram dərnəkləri və teatr trppaları ("Balaxanı dram dərnəyi", "Həmiyyət") təşkil edildi. "Təkamül" qəzeti yanında yaradılmış "Həmiyyət" truppasının heyətində onun bilavasitə təşkilatçısı M. A. Əliyevdən başqa Ə. Rzayev, C. Hacınski və b. var idi. Truppanın üzvləri həm tamaşa hazırlayır, həm də tamaşaçı yığırdılar. Yaxşı bina tutmağa vəsait olmadığından, tamaşalar ticarət passajının "Qranvio" adlı salonunda verilirdi. 1906-cı ildə burada N. Nərimanovun "Nadanlıq" pyesi oynanmışdı. 1905 il inqilabından sonra Bakıda bir sıra "cəmiyyətlər" yaradılmasına icazə verilir, qabaqlar gizli fəaliyyət göstərən cəmiyyətlər açığa çıxırdı. Bunlardan biri də "Nicat" mədəni-maarif cəmiyyəti idi. 1907 ildə bu cəmiyyətin yanında teatr truppasının təşkil edilməsi həmin dövr teatr həyatında mühüm rol oynadı. 1908-ci ildə "Nicat" cəmiyyəti yanında H. Ərəblinski, S. Ruhulla, Ə. Vəli kimi peşəkar aktyorları birləşdirən vahid dram truppası yaradıldı; onun daimi qarderobu, rekviziti var idi. Truppa həftədə bir-iki dəfə Tağıyev teatrında, həm də fəhlə rayonlarında tamşalar verirdi. Ə. Haqverdiyevin "Bəxtsiz cavan", "Ağa Məhəmməd şah Qacar", N. Nərimanovun "Nadir şah", N. Vəzirovun "Pəhləvanani-zamanə", Ş. Saminin "Qaveyi ahəngar", F. Şillerin "Qaçaqlar", N. Neynenin "Əlmənsur", V. Şekspirin "Otello", J. B. Molyerin "Zorən təbib", N. V. Qoqolun "Müfəttiş", "Evlənmə", L. N. Tolstoyun "Əvvəlinci şərabçı" kimi pyesləri məhz bu dövrdə Azərbaycan teatrının repertuarında mühüm yer tutdu.
Sergey Martınov
Sergey Anatoleviç Martınov (doğ. 18 may 1968-ci il. Vereya, Moskva vilayəti) — sovet və belarus güllə atıcısı. 2012-ci ildə Olimpiya çempionu və 50 metrlik məsafədən yataraq tüfəng atışında iki qat olimpiya bürünc mükafatçısı (2000 və 2004), dəfələrlə dünya və Avropa çempionu. Müstəqil Belarus tarixində atıcılıq idman növü üzrə ilk olimpiya çempionu. Belarus Respublikasının əməkdar idman ustası (2000). 15 il ərzində 6 dəfə tüfəngdən 50 metr məsafədən yataraq atışda (1997, 1998, 2000, 2005, 2006, 2012) mütləq dünya rekordunun (600 xal) sahibi.
Azərbaycan teatrı
Azərbaycanda Teatr sənətinin yaranması və inkişafı
1910-cu ildə "Səfa" adlı yeni mədəni maarif cəmiyyəti və onun yanında teatr şöbəsi yaradıldı. "Səfa" cəmiyyətinin dram truppası "Nicat"a nisbətən xeyli zəif idi. Ancaq "Nicat"ın aktyorları tədricən "Səfa"ya keçirdilər. Cəmiyyətin işində D. Bunyadzadə, şair Səməd Mənsur, aktyorlardan C. Zeynalov, A. M. Şərifzadə fəal iştirak edir, teatr tamaşalarına "Nicat"dan H. Ərəblinski, M. A. Əliyev, S. Ruhulla, H. Sarabski və b. vaxtaşırı dəvət olunurdular. "Səfa" cəmiyyətinin truppası tamaşa verməkdən başqa, teatın həyatı ilə bağlı mədəni-maarif işləri ilə də məşğul olurdu. 191-ci ildə truppa C. Zeynalovun səhnə fəaliyyətinin 25 illiyini, 1911-ci ildə M. F. Axundovun anadan olmasının 100 illiyini, 1913-cü ildə isə N. Vəzirovun ədəbi fəaliyyətinin 40 illiyini təntənə ilə qeyd etmişdi. "Şəfa" truppasının işində nəzəri cəlb edən cəhətlərdən biri də onun istər Azərbaycanın şəhər və kəndlərində, istərsə də daha geniş dairədə (Güney Qafqaz, Orta Asiya, Quzey Qafqaz, İran şəhərlərində, Həştərxanda, Kazanda və s.) qastrol tamaşaları təşkil etməsi idi. Ümumiyyətlə istər "Nicat", istərsə də "Səfa" cəmiyyətləri Azərbaycan teatrının təşkilat və yaradıcılıq baxımından möhkəmləndirilməsində müəyyən rol oynadılar. 1908-ci il yanvarın 12-də (yeni üsulla 25-də) Bakıda ilk milli opera — Ü. Hacıbəyovun "Leyli və Məcnun" əsərinin tamaşası ilə Azərbaycan peşəkar musiqili teatrının əsası qoyuldu. Musiqili teatrın yarandığı ilk illərdə onun repertuarını Ü. Hacıbəyovun 1908–1913-cü illərdə yaratdığı "Leyli və Məcnun", "Şeyx Sənan", "Rüstəm və Zöhrab", "Şah Abbas və Xurşid Banu", "Əsli və Kərəm" operaları, "Ər və arvad", "O olmasın, bu olsun", "Arşın mal alan" musiqili komediyaları təşkil edirdi. Sonrakı illərdə Azərbaycan musiqili teatrının repertuarı Z. Hacıbəyov ("Aşıq Qərib" operası, "Əlli yaşında cavan", "Evli ikən subay" musiqi komediyaları), M. Maqomayev ("Şah İsmayıl"), M. M. Kazımovski ("Vurhavur" musiqili komediyası), M. C. Əmirov ("Seyfəlmülk" operası) və başqalarının əsərləri ilə zənginləşdi. Ancaq özünün ayrıca repertuarı olmasına baxmayaraq, musiqili teatrda peşəkar ifaçılara böyük ehtiyac duyulurdu. Musiqili tamaşalarda H. Sarabski, M. Məmmədov (Bülbül), H. Hacıbababəyov, H. Terequlov, M. Bağırov, Ə. Ağdamski kimi opera müğənniləri ilə yanaşı, əsasən dram aktyorları H. Ərəblinski (rej. kimi) Ə. Hüseynzadə, H. Abbasov, A. və Y. Olenskayalar, R. Darablı, Ə. Anaplı və b. çıxış edirdilər. Musiqili teatr və dram teatrları arasında dəqiq bölgü aparılmamış, truppaların repertuarına həm dram, həm də musiqili əsərlər daxil edilmişdi (1910 illərdə musiqili tamaşalar üstünlük təşkil edirdi).
Sergey Martınov
Qızı - Mariya (1997-ci il təvəllüdlü), Belarusiya milli tüfəng atıcılıq komandasının üzvü, dünya çempionatlarının iştirakçısıdır.
Azərbaycan teatrı
Azərbaycanda Teatr sənətinin yaranması və inkişafı
1916-cı ildə C. Məmmədquluzadənin "Ölülər" komediyasının tamaşaya qoyulması Azərbaycan teatrının ideyaca yetkinləşdiyini göstərən bir olay idi. Bu tamaşa mövhumat və cəhalət, yalan və zülm dünyasına qarşı bir ittihamnamə kimi səslənərək böyük uğur qazandı.1917-ci ildə Bakıda "Müsəlmən artistləri ittifaqı" yaradıldı. A. M. Şərifzadə ittifaqa sədr seçildi. İttifaq bütün teatr dəstələrini öz ətrafına toplayaraq, yoldaşlıq münasibətləri əsasında tamaşalar verirdi. Ancaq bu ittifaq 1918-ci ilin mart ayınadək fəaliyyət göstərə bildi. Mayılov teatrının anterprenyorları binada Azərbaycan aktyorlarının çıxış etməsinə imkan vermirdilər. Aktyorların çoxu qastrol səfərlərində idi. Yalnız Ü. və Z. Hacıbəyov qardaşlarının truppası nisbətən müntəzəm fəaliyyət göstərirdi.
Truppa öz tərkibində dram, opera və operetta artistlərini birləşdirirdi. Qabaqcıl, demokratik ideyalarla sıx bağlı olan Azərbaycan teatrı xalqın mədəni inkişafında mühüm rol oynamışdı. Ancaq, eyni zamanda, bu illərdə teatr hələ yüksək səhnə mədəniyyəti səviyyəsinə qalxmamışdı.
Sergey Martınov
Ümumi məlumat
Komanda hesabında Avropa çempionu (Brno, Çexiya, 1993. VM), fərdi yarışda (Finlandiya, 1990. VM). Fərdi yarışda Avropa çempionu (1997). Fərdi çempionatda Avropa çempionatının gümüş mükafatçısı (1997). Avropa çempionatının bürünc mükafatçısı (2003). Dünya kubokunun qalibi (1989, 2000. VM).
Fərdi yarışda (VP) SSRİ Xalqlarının IX Spartakiadasının (Moskva, 1986) çempionu və fərdi yarışda (VM) bürünc medalın sahibi.
2012-ci il Londonda keçirilən oyunlarda Belarus idmançılarının fərdi çıxışlarda yeganə qızıl medalı Martınov tüfəng atışında əldə etmişdir.
2016 Yay Olimpiya Oyunlarında açılış mərasimində Belarus bayrağını Martınov daşımalı idi, ancaq sonra velosipedçi Vasili Kirienko ilə əvəz olundu, çünki qaydalar əsasən yarışlarda çıxış edən idmançılar bayrağı qaldırmalı idi. Martynov isə artıq məşqçi kimi çıxış edirdi.
Antanta dövlətləri
thumb|350x350px| Müharibədən əvvəl üçlü İttifaq (yaşıl rəngdə) və Üçtərəfli Müqavilə (Antanta) Dövlətləri (1914) thumb|350x350px| Müharibə başladıqdan sonra İttifaq və Müttəfiqlər (boz rəngdə) (1914–17)
İtaliya əvvəllər İttifaq Dövlətləri qrupundaydı, ancaq 1915-ci ildə Müttəfiqlər Dövlətlərinin yanında müharibəyə girdi (1915-ci il İtaliyanın müharibəyə qatıldığı və müttəfiqlərin sıralarında heç vuruşmadığı ildir). Müharibələrin olduğu zamanda ABŞ Müttəfiq dövlətlərinə qatıldı. Rusiya 1917 İnqilabından sonra Müttəfiq Qüvvələr qrupundan çıxdı və müharibədən çəkildi. Müharibə zamanı Müttəfiq Qüvvələr qrupu yeni iştiraklarla genişləndi. Birinci Dünya Müharibəsindən Müttəfiq dövlətləri qalib çıxdı və uduzan İttifaq dövlətlərinin torpaqlarını qismən işğal etdi.
Antanta dövlətlərinin Hərbi qüvvələri
(1914–1918 arasında quru qüvvələri, dəniz qüvvələri və köməkçi qüvvələr daxil olmaqla müxtəlif əsgərlərin ümumi sayı. Normalda ordular daha kiçik olurlar . Yalnız bəzi rəqəmlər döyüşən əsgərlərdir.)
Xarici keçidlər
Çanaqqala – türkün zəfər savaşı
I Pet Goat, II (cizgi film, 2012)
I Pet Goat, II — Kanadanın məşhur film istehsalçısı Heliofantın 12 yaş və üstündə olan insanlar üçün yazmış filmi.
Məzmun
Əsərdə dünyanın başına gələcək hadisələrdən bəhs edilir.Başlanğıcda 1 keçi qabağa çıxır.Arxa fonda isə 11 sentyabr terror aktlarına aid bir şəkil göz önünə gətirilir... Daha sonra bir şəxsin kukla ilə oynadığını göstərirlər.Sonra bu şəxs göstərilir:Oğul Buş.Buş çox qəribə hərəkətlər edirdi.Əslində bu hadisə olmuşdu:Corc Buş 11 senyabr hadisələri baş verəndə Florida ştatındakı bir məktəbdə təhsil alan şagirdlərlə tanışmağa getmişdi.Müəllim isə şagirdlərə 2 şeyi dalbadal təkrarladırdı:Əsa və Çərpələng.Bunu belə yozurdular:Əsa qüllələr,Çərpələng isə təyyarələrdir... Döşəmə ağ qara kafellərlə düzəlmişdişYuxarıda təkamülün inkuşaf etdiyini göstərən şəkil və bayquş rəsmi var. Buş öz yerində fırlanır,prezidentə yaraşmaz hərəkətlər edirdi.Birdən Buş arxasını çevirir və o bir anda Obamaya çevrilir.Obama hər yerə gülüş saçmağa, hər şeyə gülməyə başlayır.Sonra bir qız göstərilir:Alissa.O çox xoşbəxt olsa da,ətrafındakı insan fiqurları üzgün olur. Digər səhnədə amerika bayrağının cırıldığı, yəni ştatların gələcək zamanda parçalanacağına əsas gətirir.Obamanın qorxduğu səhnə belə göz önünə gətirilir. Sonra CIA nın vəhhabi başçısı göstərilir.Terrorist başçı namaz qılırmış kimi göstərilsə də əlini tam açması onun illumunatilərə xidmət etdiyini göstərir.Neft çay kimi axır,Azadlıq heykəlini üzərinə sionizm ulduzunun kölgəsi çökür.Bu isə bir zaman dost olan ABŞ ilə İsrailin dostluğunun bitəcəyinə istbatdır.Çünki ABŞ Səudiyyə Ərəbistanına neft göndərir və İsrail də bundan yararlanmaq istəyir.Kommunizm artıq çökməyə başlayır,ona inananlar isə bataqlıqda boğulurlar. Sonra müsəlman başı bağlı qadının ölü körpəsini əlinə alıb ağladığı,Məscidlərin partladıqları göstərilir.Uşaqların narkotikə aludə olduqlarını,ana bətnində olan körpənin hər tərəfdən izlənməsi tək bir şeyi açıqlayır:21 əsrin ən pis narkotiki Elektron cihazlardır.Daha sonra Məsih gəlir.Alnında dəccalın simvolu,və yanan qəlbi onun qəddarlaşdığını göstərir.Barmağına qonan ümid rəmzi olan kəpənəyi yandırıb külə çevirir.Qayığına dolan balıq bərəkəti simvolizə edir.Onun gəlməsi ilə bərabər zəngin təbəqə dağılır.Uşaqlar "narkotikdən" ayrılırlar.Müharibəni dayandırmaq istəyən qız isə bunun heç vaxt olmayacağını anlayır.Məsih isə günəşin batdığı tərəfə gedir.Onun arxasında Notredam kafedralı yanır.2012 də çəkilməsinə baxmayaraq bu hadisə 2019-cu il 6 apreldə baş vermişdi... Bununla birgə film də başa çatır.
Stiv Leysi
Stiv Tomas Leysi-Moya — Amerikalı müğənni, bəstəkar, mahnı yazarı və musiqi prodüseri. Alternativ R&B qrupu The Internet-in gitaraçısı kimi tanınıb. 2017-ci ildə özünün prodüserlik etdiyi Steve Lacy's Demo mini albomunu buraxıb. Bunun ardınca Leysi Tyler, the Creator-un "911 / Mr. Lonely" mahnısında Frenk Ouşen ilə birlikdə çıxış edib; və Solanc Noulz,  Chloe x Halle  və kimi sənətçilər üçün birgə mahnılar yazıb. O həmçinin Kendrik Lamarın "Pride" mahnısı üzərində işləmişdir.
Müqəddəs Dominika kilsəsi
Müqəddəs Dominika kilsəsi — İspaniyanın Qalisiya bölgəsində, Pontevedra şəhərində yerləşən qədim kilsə. 1895-ci ildən İspaniya Mədəni Maraq Mülkiyyəti siyahısındadır. Hazırda Pontevedra muzeyinin bir parçasıdır.
Tarixi
Kilsənin 1-i böyük olmaqla 5 yarımqübbə şəklində darvazası, cənub divarı, 1282-ci ildə tikilən girişi hələ də salamat qalmışdır. Giriş 1282-ci ildə tikilsə də, işlərin yarımçıq qalması səbəbi ilə kilsənin tikintisinə 1383-cü ilə başlanılmışdır və XV əsrdə davam etmişdir.
Kilsə 8 dekabr 1836-cı ildə bağlanmış və bir müəssəsəyə verilmişdir. Daha sonra 1840-cı ilin mayında sığınacaq kimi Şəhər şurasına əmanət edilmişdir. 1869-cu ilə qədər qadın həbsxanası üçün istifadə olunmuş, 1869-cu ildə Santa Klara uşaq məktəbinə çevrilmişdir. Bütün bu zaman ərzində kilsənin təyinatı Şəhər Şurası tərəfindən müəyyən olunsa da, kilsənin vəziyyəti getdikcə pisləşməyə başlamışdır. 1846-cı ildə bəzi materiallarından yolları örtmək üçün istifadə etməyə başlamışdırlar. 1864-cü ildə tamamilə xarabaya dönmüşdür.
Status alması
12 mart 1874-cü ildə Fermin Breyin başçılıq etdiyi Şəhər Şurası kilsənin dağıdılması və yaxınlığında yarmarka açılması haqqında göstəriş vermişdir. Bu qərar Əyalət Tarixi Abidələr Komissiyası tərəfindədən də təsdiqlənmiş, kilsənin sadəcə xarabalıqları qalmışdır.
1880-ci ilin iyulunda kilsənin tamamilə sökülməsinə qərar verilmişdir. Bu qərar Tarixi Abidələr Komissiyasının üzvü Xose Kasal Loys hərəkətə keçirmiş və oktyabr ayında bu işə müdaxilə etmişdir. Əyalət valisi Filiberto Abelardo Diaz mayor Alexandro Abreuya işi dayandırmağı əmr etmişdir. 1886-cı ildə kilsənin sökülməsinə yenə bir cəhd olsa da, Pontedevranın tanınmışları və Tarixi Abidələr Komissiyasının müdaxiləsi ilə bu cəhdin də qarşısı alınmışdır.
15 avqust 1894-cü ildə Kasto Sampedro Folqarın prezidenti olduğu Pontevedra Arxeoloji Cəmiyyəti qurulmuşdur. 1895-ci ilin 14 avqustunda Tarixi Abidələr Komissiyasının qərarı ilə kilsə Milli Abidə statusu almışdır. Arxeoloji Cəmiyyətin görüşündə kilsənin gələcəkdə tikilməsi planlaşdırılan muzeyin əsas binası olması qərarlaşdırılmışdır.
Sünnət-i Ülya (Xoy)
Sünnət-i Ülya - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Xoy şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 50 nəfər yaşayır (6 ailə)
Kaylr Yanq
Kaylr Yang — 30 mart 1934-də İranın Rəşt şəhərində anadan olub. 1963-cü ildə Toronto Universitetinin Yaxın Şərq Tədqiqatları üzrə Professoru və Royal Ontario Muzeyinin Yaxın Şərq və Asiya Mədəniyyətləri şöbəsinin müdiri olmuşdur. Uzun müddət ərzində İranda, İraqda və Türkiyədə arxeoloji qazıntılar aparmışdır. 1986-cı ildə o, Misir Qalereyasının dizaynı və yaradılmasına rəhbərlik etdiyi yeddi il müddətində Royal Ontario Muzeyinin direktoru oldu. O, Pensilvaniya Universitetində təqaüdə qədər dərs deməyə davam etdi. 7 fevral 2006-cı ildə öldü.
Antimonit
Antimonit (son lat. antimonium – sürmə) — stibnit – sulfidlər sinfindən mineral.
Xüsusiyyətləri
Kimyəvi tərkibi – Sb2S3. Sinqoniyası rombikdir. Kristalları iynəvarı, prizmatik, aqreqatları radial şüalı və iynəvarıdır. Rəngi qurğuşunu-boz. Metal parıltılıdır. Sərtliyi – 2, sıxlığı – 4630 kq/m³-dir. Hidrotermal damarlarda qalenit, sfalerit, sinnabarit, xalkopirit və s. minerallarla birlikdə tapılır. Tərkibində 71,4% stibium və 28,6% kükürd var. Stibium filizlərinin əsas komponentidir.
Xassələri
Rəng – göyümtül çalarlı oksidləşmə rəngli qurğuşunu-boz; Mineralın cizgisinin rəngi – qurğuşunu-boz; Parıltı – güclü metal; Şəffaflıq – qeyri-şəffaf; Sıxlıq – 4,61-4,65; Sərtlik – 2; Kövrəkdir; Ayrılma – {010} üzrə mükəmməl, {110} üzrə qeyri - mükəmməl; Sınıqlar – yarımqabıqvari, pilləli; Başqa xassələr – yarımkeçiricidir; Morfologiya – kristallar: uzunprizmatik, sütun - və iynəvarı, c oxuna paralel cizgil;. Uzunluğu 0,6 m-ə, qalınlığı 5 sm-ə çatan çox vaxt əyilmiş və burulmuş nəhəng kristalları məlumdur; İkiləşmə: tez-tez {110} və ya {010} üzrə polisintetik; Mineral aqreqatları: radial-şüalı, kol şəkilli, iynə - və yelpikvarı, bəzən sıx dənəvər kütlələr, sferolitlər, druzalar, püruzlar.
Mənşəyi və yayılması
Tipik orta - və aşağı temperaturlu hidrotermal mineraldır. Sürmə - civə, az hallarda qurğuşun-sink, bəzən qızıl filizi yataqlarında rast gəlir. Habelə isti bulaq çöküntülərində və vulkanik sublimatlarda qeyd edilir. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: kinovar, kvars, flüorit, sfalerit, qalenit, realqar, auripiqment, barit, kalsit. Mineralın tapıldığı yerlər: Hsi-Kuanq-Şan (Çin); İşinokava (Yaponiya); Saravak (Malayziya); Razdol (Rusiya); Nikitovka (Ukrayna); Luxumi (Gürcüstan) və b. Azərbaycanda Levçay sürmə-civə, Əylis sürmə və Darrıdağ (Culfa) mərgümüş yataqlarında yayılmışdır. Qızılitən və Ağzıbir (Kəlbəcər rayonu) qızıl təzahürlərində, Dəvəboynu (Laçın rayonu) mərğümüş təzahüründə və göstərilən rayonların bəzi başqa məntəqələrində də qeyd olunur.
NGC 6326
NGC 6326, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış planetar dumanlıqdır. Göy üzündə Qurbangah bürcü istiqamətində yerləşir. PN tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dövlət quşu (roman)
Məzmun
Az sayda yazıçılar hələ sağ ikən klassiklər arasında öz yerini tutur. Orxan Kamal da bu yazıçılardan biridir və bütün bu illər onun dəyərini və oxucusu ilə qurduğu yaxın münasibəti heç vaxt azaltmayıb. Orxan Kamal, bu gün yazılan kimi təzə olan mətnləri təhlil edə bilən dərin müşahidəsi və illər öncəki günümüzü təhlil edə bilən dərin müşahidəsi ilə zənginlikdən yer tutmağa çalışanların ziddiyyətli hekayələrini də danışır.
“Dövlət quşu” sevgisi ilə ailəsinin sərvət həsrəti arasında qalan gecəqondudan bir gəncin hekayəsidir. Əsgərlikdən sonra iş tapa bilməyən yaraşıqlı Səyyah Mustafa işsiz dostları ilə günlərini Taşkasaplının kafesində keçirir. O, qonşu qızı Aynuru sevir, amma ona təklif edəcəyi heç nə yoxdur. Evləri ilə üzbəüz torpaq sahəsində mənzil tikintisinə başlayan qara marketçi Zülfikarın eybəcər qızı Hülya bunu görən an Mustafaya aşiq olub. Bu elə bir ehtirasdır ki, Zülfikar Mustafanı qızına ərə verməyə məcbur edir. Gənc bununla razılaşmaq istəmir, amma anasının təzyiqi ilə əvvəlcə qara bazarda işləməyə, sonra qızı ilə evlənməyə razılaşır. Əslində var-dövlət xəyalları onu da çaşdırırdı. Lakin o, özünü satılmış kimi hiss edərək tezliklə Hülyadan ayrılır.
Orxan Kamal bu kitabda sənayeləşmə prosesində özünə yer tapa bilməyən, avara, kasıb, lakin çox səy göstərmədən zəngin olmaq xəyalları ilə yaşayan insanları; O, cəmiyyətdəki korrupsiyanın yaratdığı gecəqondu ilə üzbəüz mənzil tikən yenicə varlanmış qara bazarçının şəklini çəkməyi də diqqətdən yayındırmır. O, zənginlik və yoxsulluq fenomenlərinə insanın zəif cəhətlərini göz ardı etmədən baxır.
Lika (çay)
Lika — Xorvatiyanın Lika bölgəsində çay. 78.1 kilometr uzunluqdadır və 1.570 kvadrat kilometr sahəsi olan bir hövzəyə malikdir. Çayın mənbəyi 596 metr hündürlükdə olan Velebit dağından axan bulaqlardan başlayır. Əsas qolları solda Novçika və Otesika, sağda Qlamoçika və Yadovadır.
Çayın üzərində uzunluğu 70 m və eni 5.5 metr olan Kosinc körpüsü tikilmişdir. Çayda tez–tez daşqınlar olduğu üçün suyun axmasını asanlaşdıran silindrik yarıqlarla inşa edilən körpü 1936-cı ildən istifadəyə verilmişdir.
Lika çayı üzərində Su elektrik stansiyaları qurulub. 1971-ci ildə Senj SES və Sklope SES su ehtiyaclarını ödəmək üçün çayın qarşısını kəsərək süni Krusçika gölü yaradıldı. Hər 10 ildən bir süni gölün dibini, bənd konstruksiyalarını və hidromexanik avadanlığını yoxlamaq,aşınmaları düzəltmək üçün gölün suyu boşaldılır. 2010-cu ildə göl yenidən boşaldıldı.
Bəəlbək-əl-Hirmil mühafəzəsi
Bəəlbək-əl-Hirmil mühafəzəsi — Livanın 9 mühafəzəsindən biri.
Coğrafiyası
İnzibati mərkəzi Bəəlbək şəhəridir.
Bakı Ayaqqabı İstehsalat Birliyi
Bakı Ayaqqabı İstehsalat Birliyi — Azərbaycan SSR-də yüngül sənaye müəssisəsi.
Tarixi
Bəzi mənbələrə görə 1972-ci, bəzilərinə görə 1973-cü ildə yaradılmışdır. Burada lak və xromdan modelli qadın və kişi ayaqqabısı, üzlüyü toxuma parçadan və xromdan olan yüngül ev ayaqqabısı istehsal edilirdi. Birlik 4 və 5 nömrəli ayaqqabı fabriklərini birləşdirirdi. Baş muəssisə olan 5 nömrəli ayaqqabı fabriki 1960-cı ildə fəaliyyətə başlamış, 1971-ci ildə 3 nömrəli ayaqqabı fabriki ilə birləşdirilmişdir. Fabrikdə dövr üçün yeni texnika və mütərəqqi texnologiya tətbiq edilmiş, istehsal prosesləri mexanikləşdirilmiş və avtomatlaşdırılmışdır. Azərbaycanda poliuretan altlıqlı ayaqqabı və isti vulkanizasiya üsulu ilə ayaqqabı istehsalı ilk dəfə burada tətbiq edilmişdir. 1975-ci ildə 3480,1 min cüt ayaqqabı (o cümlədən 1042,2 min cüt modelli ayaqqabı, 2268,7 min cüt ev ayaqqabısı) istehsal edilmişdir. 1976-cı ilin iyuluna aid olan məlumata görə, birliyin beş növ kişi və qadın dövlət keyfiyyət nişanı ilə buraxılırdı. Məhsulu SSRİ-nin bir çox şəhərlərinə də göndərilirdi.
Musa Cəlil adına Tatar Opera və Balet Teatrı
Musa Cəlil adına Tatarıstan Akademik Dövlət Opera və Balet Teatrı — Rusiya Federasiyasının ən iri teatrlarından biri. Tatarıstanın paytaxtı Kazan şəhərində yerləşir.
Ümmügülsüm
Ümmügülsüm — azərbaycanlı şairə, repressiya qurbanı.
Musa Cəlil adına Tatar Opera və Balet Teatrı
1917-ci ilə qədər
1842-ci ildə baş verən nəhəng yanğın demək olar ki, bütün şəhəri dağıtmışdır. Bu səbəbdən o illərdəki teatr binaları haqqında məlumatlar çətinliklə əldə edilir. Bu yangından sonra tamaşalar şəxsi evlərdə səhnəyə qoyulurdu.
Ümmügülsüm
Həyatı
Ümmügülsüm Əbdüləziz qızı Sadıqzadə 1899-cu ildə Novxanı kəndində ruhani ailəsində anadan olub. Evdə atasından ərəb və fars dilini öyrənib. 1908-ci ildən şeir yazmağa başlayıb. Şeir və hekayələri "İqbal", "Yeni iqbal", "Açıq söz", "Qurtuluş", "Dirilik", "Məktəb", "Qardaş köməyi", "Azərbaycan" və digər qəzet və jurnallarda dərc olunub. 1914-cü ildən mətbuatda hekayələri dərc olunmağa başlayır. 1915-ci ildə "Solğun çiçək" adlı hekayəsi "Qurtuluş" jurnalının elan etdiyi müsabiqədə mükafata layiq görülüb.
Musa Cəlil adına Tatar Opera və Balet Teatrı
1917-ci ilə qədər
1845-ci ildə teatrın ilk daşdan binasının təməli qoyuldu. Yeni qırmızı kərpicdən tikilmiş bina, o vaxt Teatr Meydanı hazırkı Azadlıq Meydanındakı mövcud meydanın yerində yerləşirdi. Yeni binada ilk tamaşalar 1851-ci ildən qoyulmağa başlandı. Kazanda operanın formalaşması dərin köklərə malikdir: opera həmişə dram və operetta ilə yanaşı olmuşdur. Şəhərə tez-tez qastrollara xeyli sayda opera truppaları gəlirdi. Bunlar da əsasən İtaliyanı təmsil edirdi.
Ümmügülsüm
Həyatı
-
Musa Cəlil adına Tatar Opera və Balet Teatrı
1917-ci ilə qədər
4 dekabr 1874-cü il gecəsi teatr binası yandı. 1874-cü ildə baş verən yanğından sonra 1875-ci ildə yenidən tikilən Kazan Teatrının stasionar binası, 1919-cu ildəki yanğına qədər indiki Azadlıq Meydanında yerləşirdi. Bu yanğından sonra teatr binası bərpa edilmədi.
Ümmügülsüm
Həyatı
Ermeni çatışmasından endişe duymaktadır. Zira henüz güçlenipcoğrafyaya hakim olamayan idareciler Kafkaslardaki anlaşmazlıkların barışçı yollarla çözülmesini talepetmektedir. Mir Paşa’nın üyesi olduğu Azerbaycan Devlet Tiyatrosu oyuncuları Bakü Sovyetinin başkanı Eliheyder Qarayev’in direktifiyle Karabağ’a gönderilir. Oyuncular bazı Karabağ köylerindekiErmenilerle görüşüp onları barışa davet edeceklerdir. Tamamen halisane niyetlerle başlayan buuygulama ne yazık ki facia ile noktalanır. Bir grup ırkçı Ermeni gece saldırıya geçerek tiyatrooyuncularından iki tanesini katlederler. E. Anapa ile birlikte Mir Paşa ırkçı saldırının kurbanı olur
Musa Cəlil adına Tatar Opera və Balet Teatrı
Sovet dövründə
1934-cü ildə Tatarıstan Xalq Komissarları Sovetində Kazanda Tatar Dövlət Opera Teatrının (opera və balet deyil, opera teatrının) yaradılması barədə qərar qəbul etdi. 1939-cu il 17 iyun tarixində Nəcib Cihanovun "Qaçqın" operasının premyerası ilə rəsmi şəkildə teatr binasının açılışı oldu. Teatrın öz binası yox idi və digər teatrların səhnələrində tamaşalar qoyulurdu. Binanın inşasına 1936-cı ildə Moskva memarı Skvortsovun layihəsinə əsasən başlandı (digər mənbələrə görə baş memar 1937-ci ildə repressiyaya məruz qalan Nikolay Kruglov idi ). Daha sonra Kazan memarı İsmaqil Qaynutdinov layihəyə düzəlişlər etdi. Böyük Vətən müharibəsinin başlaması ilə əlaqədar olaraq, yeni bir böyük teatr binasının tikintisi 20 il təxirə salındı ​​və yalnız 1950-ci illərin ortalarında alman hərbi əsirlərinin əməyindən istifadə edərək tamamlandı. 28 sentyabr 1956-cı ildə Azadlıq Meydanında yeni teatr binası Nəcib Cihanovun "Altınçeç" operası ilə təntənəli şəkildə açıldı. Elə həmin il teatra Sovet İttifaqı Qəhrəmanı Musa Cəlilin adı verildi. Müharibədən əvvəl nasist əsirliyində vəfat edən məşhur tatar şairi teatrın ədəbi hissəsinə rəhbərlik edirdi.
Ümmügülsüm
Həyatı
1937-ci ildə həyat yoldaşı Seyid Hüseyn həbs edildikdən sonra Ümmügülsüm də "xalq düşməni"nin həyat yoldaşı kimi həbs olunaraq Bayıl həbsxanasına aparılır. Mənzilində axtarış aparılır, əmlakı isə müsadirə olunur. Həbsindən sonra əsərləri qadağan edilir. Bir neçə ay Bayıl həbsxanasında saxlanıldıqdan sonra 8 il həbs cəzasına məhkum edilərək, Mordva vilayətində yerləşən Temlaq islah əmək düşərgəsinə göndərilib.
Musa Cəlil adına Tatar Opera və Balet Teatrı
Sovet dövründə
10 fevral 1941-ci ildə Tatar Dövlət Opera Evində balet kollektivinin təşkili ilə əlaqədar olaraq Tatar ASSR Xalq Komissarları Soveti teatrın adının dəyişdirilməsi barədə qərar qəbul etdi. Teatr Opera və Balet Teatrı kimi tanınmağa başladı.
1957-ci ilin iyun ayında TMusa Cəlil adına Tatar Opera və Balet Teatrı Moskvada Tatar Sənəti və Ədəbiyyatı dekadasında iştirak etmişdir. Moskvaya növbəti səfər 1986-cı ilin iyul ayında baş verdi. Böyük alqışa layiq görülən teatrın böyük qastrol turu oldu.
Ümmügülsüm
Həyatı
Həbs dövrü ilə bağlı “Qala xatirələrim” və məktubları yadigar qalıb.
Musa Cəlil adına Tatar Opera və Balet Teatrı
Sovet dövründə
1988-ci ildə teatr "Akademik" adına layiq görüldü.
Ümmügülsüm
Həyatı
Bu şeirlər 1920-1930-cu illərdə Türkiyədə, Azərbaycan siyasi mühacirləri arasında dillər əzbəri olmuş, M.Rəsulzadə mühacirətdə yazdığı əsərlərində onlardan xüsusi bəhs etmişdir.
Musa Cəlil adına Tatar Opera və Balet Teatrı
Sovet dövründə
Teatr binasının müxtəlif tərəflərində Puşkinə (Puşkin küçəsi boyunca) və Tukaya (Teatralnaya küçəsi boyunca) abidələri qoyulub. Binanın ön hissəsi Azadlıq Meydanına baxır. Qarşı tərəfdə fəvvarə, çiçək və dekorativ kollardan ibarət olan kiçik meydança düzəldilmişdir.
Ümmügülsüm
Həyatı
1943-cü ildə Ümmügülsüm SSRİ Xalq Daxili İşlər Komissarlığına ərizə ilə müraciət edərək azadlığa buraхılmasını istəyib. 1944-cü ilin aprel ayında həbsdən azad olunur. Bir neçə gün Bakıda yaşadıqdan sonra ona Bakıda yaşamağa icazə verilmir. Buna görə də o, Şamaxıya köçür. Burada bir neçə ay yaşadıqdan sonra 1944-cü il sentyabrın 17-də 45 yaşında Şamaxıda vəfat edib. Şaxəndan qəbiristanlığında dəfn edilib.
Musa Cəlil adına Tatar Opera və Balet Teatrı
Müasir dövr
250px|thumb|right|Musa Cəlil adına Tatar Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı. Rusiya Bankını sikkəsi — Seriya: "Rusiyanın Memarlıq Abidələri", 3 rubl, gümüş, 2005-ci il Teatrın repertuarı antologiya prinsipinə əsasən formalaşır. Dünya musiqi teatrının şah əsərlərinə, rus klassiklərinə, eləcə də Tatarıstan bəstəkarlarının görkəmli əsərlərinə əsaslanır.