cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Odessa
Odessa şəhərinin yeni adı haqqında birinci xatırlatma 10 yanvar 1795-ci il tarixi ilə müəyyən edilmişdir. Şəhərin adının mənşəyi haqqında bir neçə versiya var, amma ən etibarlısı şəhərin Odessa körfəzi yaxınlığında yerləşən Odessos qədim yunan koloniyasının şərəfinə adlandırılması versiyasıdır. Həmçinin Odessanın bir neçə qeyri-rəsmi adı var: Qara dənizin Mirvarisi, Odessa-ana, Cənubi Palmira və Ukraynanın Cənub paytaxtı.
Odessa çoxmillətli şəhərdir. Bu şəhərin nisbətən gec yaranması ilə və böyük dəniz nəqliyyat qovşağı kimi intensiv inkişafı ilə izah olunur. Odessada onlarla milliyyətin nümayəndələri yaşayır. Şəhərin ən birinci mühacirləri yunanlar, italyanlar, və albanlar oldular. Odessanın ən çoxsaylı etnik qrupu isə ruslardır.
Mədəni mərkəz kimi inkişaf edərək, Odessa şəhərdə təhsili inkişaf etdirməyə bilməzdi. Odessada müxtəlif istiqamətli ali təhsil müəssisələri təqdim edilmişdir. 1865-ci il mayın 1-də (13) əsası qoyulmuş İ. İ. Meçnikov adına Odessa Milli Universitetini, Odessanın bir çox ali məktəblərinin banisi hesab etmək olar. Məhz onun fakültələri bazasına belə ali məktəblər — Odessa Milli Tibbi Universiteti, Odessa Milli İqtisadi Universiteti, "Odessa hüquq akademiyası" Milli Universiteti, Odessa Dövlət Aqrar Universiteti yaradılmışdır.
1918-ci ildə əsası qoyulmuş Odessa Milli Politexnik Universitetini də Odessanın bir çox ali məktəblərinin banisi hesab etmək olar. Onun bazasında Odessa Milli Dəniz Universiteti, Odessa Dövlət Tikinti və Arxitektura Akademiyası, Odessa Dövlət Soyuqluq Akademiyası, Odessa Milli Rabitə Akademiyası, Odessa Milli Qida Texnologiyaları Akademiyası yaradılmışdır.
Həmçinin şəhərdə belə universitetlər, akademiyalar və institutlar işləyir:
Odessanın arxitekturası haqqında bir-iki söz demək lazımdır, hansı ki, neoklassisizmlə, modernlə, postmodernizmlə, konstruktivizmlə təqdim edilmişdir. Şəhərdə birinci binalar klassisizm stilində tikilmiş və rasionalizmlə və dekorun kasıblığı ilə fərqlənirdilər.
Şəhərdə əhəmiyyətli rolu Odessa çimərlikləri oynayır, axı ilk növbədə Odessa dəniz şəhəridir. Yayda şəhərin çimərlikləri yalnız Odessa sakinləri üçün deyil, həm də şəhərin qonaqları üçün əyləncələ və istirahət mərkəzinə çevrilir. Gecə əyləncə müəssisələri cəhətdən ən məşhuru və dolğunu "Arkadiya" çimərliyidir.
Şəhərin əsas küçəsi — şəhərin banisi İosif Deribasın şərəfinə Deribasovskaya adı almış, daha az diqqətəlayiq yer deyil.
1884–1887-ci illərdə tikilmiş Odessa milli akademik opera-balet teatrı şəhərin və ölkənin mədəni həyatında böyük rol oynayır. Teatr öz tarixi ilə məşhurdur, onun səhnəsində böyük müğənnilər — Şalyapin, Kruşelnitskaya, Karuzo, Sobinov çıxış etmişlər.
Həmçinin Odessa kinostudiyasını da yada salmağa dəyər, hansı ki, daha əvvəllər ölkədə ən qabaqcıllardan biri hesab edilirdi. Və hətta hal-hazırda onun pavilyonlarında qeyri-adi filmlər çəkilir.
Odessada yeni nəslin bir neçə məşhur festivalları – səssiz kino və "Німі ночі: Українськеніме" müasir musiqi kamera Festivalı, "Yeni üfüqlər: Zamanın ruhu" həvəskar kino festivalı və miqyaslı Odessa beynəlxalq kinofestivalı keçirilir.
2011-ci ildə "Fokus" jurnalının illik reytinqinin versiyasına görə Odessa həyatın keyfiyyəti üzrə Ukraynanın ən yaxşı şəhəri oldu.
Tarixi
Şəhərin qədim adı Kaçibey,Kaçubeev, Qadjibey şəklində 1415-ci ilə aid rus tarixi sənədlərində möhkəm türk qalası kimi çəkilir. 1764-cü ildə yaxınlaşan müharibələr xofu altında Osmanlı dövləti Hacıbəydə möhtəşəm Yeni Dünya hərb qalası tikdirir.
Şəhər 1787–1791-ci illər Rus-Türk müharibələri gedişində 1789-cu il 14 sentyabrda general İ.V.Qudoviçin komandanlığı altında və çox sayda kazakların hünəri sayəsində rusların əlinə keçmişdi. Bu zaman müharibənin gedişində, həmçinin sonrakı yenidənqurma işləri nəticəsində şəhərin bütün müsəlman-türk tikililəri, о cümlədən hərbi qala məhv edilmişdi.
Adın etimologiyası
Bəzi tarixi mənbələrə görə Edessa (Odessa) eramızdan əvvəl II əsrdə şimali Mesopotamiyada mövcud olan şəhər-dövlət adı olmuşdur. Xristianlığın yayılmasında mühüm rol oynayan mərkəz sayılırdı. Bu tarixi şəhərdə 300-ə yaxın monastır olduğu söylənilməkdədir.
Sovet Tarix Ensiklopediyasında (rus dilində) oxuyuruq: Qudoviç İvan Vasilyeviç 1781–1791-ci illər Rus-Türk müharibəsi zamanı Hacıbəyin (müasir Odessa) alınmasına rəhbərlik edirdi.
Hacıbəyin işğal olunması ilə Dnepr və Dnestr arasında sahil zolağı rusların əlinə keçdi.
Surudaş
Surudaş — Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında qaya.
Toponimkası
Qarabağ tarixçisi Mir Mehdi Xəzani bu qayanın adını "Sürüdaş" kimi qeyd etmişdir. Türk dillərində suri "konusvari, ucu şiş" və daş (qaya) sözlərindəndir. E.ə.714-cü ilə aid assur mənbəyində Manna ərazisində Surikaş (suru və türk dillərində kaş "dağın qaşı" sözlərindən), Cənubi Azərbaycanda Süleymaniyyə yaxınlığında Suridaş, Balakən rayonunda Soorqaş dağ adları ilə mənaca eynidir. Şimali Qafqazda Kuban əyalətində Suruçay adı ilə mənaca eynidir.
İriçiçəkli nargülü
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Yabanı halda Çində, Yaponiyada, Qərbi Avropada, ABŞ və digər ölkələrdə geniş yayılmışdır. XX əsrin əvvəllərindən Krımda, Qafqazın Qara dəniz sahillərində becərilir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 6-8 m-dək olan, tez böyüyən, işıqsevən, budanmanı yaxşı keçirən lianadır. Yarpaqları tək, lələkvari, 7-9 ədəd, 3-6 sm uzunluğunda, yumurtavarı və ya yumurtavarı-lansetvarı, ucu biz, dişli, çılpaq, xırda olur. Çiçəkləri iri, yumşaq və ya süpürgəvari çiçək qruplarında yerləşir, kasacığı 5 ədəd, lansetvarı, mərkəzinə qədər bölünmüş hissəlidir. Çiçək tacı qıfvari, kasacığın təxminən yarısınadək olan borucuqlu, qırmızı rəngli, eni 7-8 sm-ə çatır. Qutucuğu uzunsov-silindrik, ucu kütdür. İriçiçəkli kampsis tez böyüyür. Kök və gövdə qələmləri, zoğlarla çoxaldılır.
Ekologiyası
Yarımkölgəyə dözür, ancaq yaxşı çiçəkləməsi üçün günəşli yer tələb edir. Kampsis işıqsevən və istisevəndir. -2-5°C-dək qısamüddətli şaxtalara dözür. Zəngin, orta miqdarda nəmişli torpaqda yaxşı inkişaf edir.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda təbii və mədəni şəraitdə rast gəlinir.
İstifadəsi
Çəpərlərin şaquli yaşıllaşdırılmasında istifadə edilir.
Nihad Tağızadə
Həyatı
Nihad Tağızadə 20 iyul 2004-cü ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur.
Karyerası
Karyerasına 11 yaşında başlamışdır.
2019 -cu ildə Macarıstanın Gyor şəhərində WAKO versiyası üzrə yeniyetmələr arasında 42 kq çəki dərəcəsində Avropa ikincisi olmuşdur.
2019-cu ildə Rusiyanın Anapa şəhərində WAKO versiyası üzrə yeniyetmələr arasında 42 kq çəki dərəcəsində dünya kubokunun sahibi olmuşdur.
2021-ci ildə Montenegronhn Budva şəhərində WAKO versiyası üzrə gənclər arasında 51 kq çəki dərəcəsindë Avropa çempionu olmuşdur.
8 peşəkar döyüşdə 8 qələbəsi vardır. Kikboksinq üzrə 3 qat Azərbaycan çempionu, Boks üzrə 2 dəfə Azərbaycan üçüncüsü, 1 dəfə Azərbaycan ikincisi olmuşdur. Beynəlxalq yarışlarda 200-dən çox qələbəsi vardır.
Birgə fəaliyyət
Birgə fəaliyyət – iştirakçıların iqtisadi vəziyyətinin yaxşılaşdırılması və ya ictimai maraqların irəli getməsi üçün xüsusi şəxslərin öz təşəbbüsləri üzrə əməkdaşlığıdır.
Aydın Həsənov (əsgər)
Aydın Elşən oğlu Həsənov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Aydın Həsənov 1995-ci il dekabrın 15-də Gəncə şəhərində anadan olub. 2002-2011-ci illərdə Gəncə şəhərində 44 nömrəli İngilis dili Təmayüllü liseydə təhsil alıb. 2012-2015-ci illərdə isə Ticarət və Xidmət üzrə Gəncə Dövlət Peşə Təhsil Liseyində təhsil alıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Aydın Həsənov 2014-2015-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aydın Həsənov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Aydın Həsənov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Xana Kubadi
Xana Kubadi   — kürd şairi. O, gorani dilində yazmış və Caf elindən idi. O, Ərdalan xanlığında Həvrami şeir məktəbinə mənsub idi və Dərnədə yaşamışdır. Kubadi Quranı gorani bilinə tərcümə etdiyi üçün qonşu Babana qaçmışdır. Əsas nəşr olunan əsəri 1740-cı ildə yazılmış "Şirin və Xosrov"dur. Fars dilinə və ədəbiyyatına bələd olmasına baxmayaraq, şeirlərinin birində qeyd edildiyi kimi kürd dilindən istifadənin tərəfdarı olmuşdur.
Fyozelek
thumb|Фёзелек со смайликом из фрикаделек и красного перца Fyozelek (maacar. főzelék) - macar mətbəxinin tərəvəzli şorbasıdır.Quru şorba növünə daxildir və əsasən şorba hesab edilir ancaq o qarnir deyil.
Tərkibi
Şorba əsasən şirin bibər, kabaçki, badımcan, tomat, kələm
Hazırlanması
İlk öncə tərəvəzlər təmizlənir, doğranır. Bundan sonra un və xama və ya kartof əlavə olunur. Ən-ənəvi qaydasına əsasən ispanaq, kabaçki, kələm, kartof, mərci aiddir.
Krekinq
Krekinq — neftin tərkibindəki irimolekullu karbohidrogenlərin parçalanması nəticəsində kiçikmolekullu karbohidrogenlərin əmələ gəlməsi prosesinə deyilir. thumb|[[Şuxov krekinq prosesini istifadə edir, Bakı, Sovet İttifaqı, 1934.]] Krekinq prosesi karbon zəncirlərinin qırılması və daha bəsit doymuş və doymamış karbohidrogenlərin əmələ gəlməsi ilə baş verir. Əmələ gələn maddələr sonradan parçalana bilər. Krekinq prosesindən ayrılan etilendən polietilenin və etil spirtinin istehsalında geniş istifadə olunur. Karbohidrogenlərin molekullarının parçalanması radikal mexanizmi üzrə gedir. Əvvəlcə sərbəst radikallar əmələ gəlir. Məlumdur ki, sərbəst radikallar kimyəvi cəhətdən çox aktivdir və müxtəlif reaksiyalarda iştirak edə bilər. Krekinq prosesi zamanı radikallardan biri hidrogen atomunu ayırır (a), o biri isə birləşdirir (b).
Növləri
Krekinq prosesinin iki əsas növü vardır: termiki krekinq və katalitik krekinq.
Termiki krekinq
2–7 MPa təzyiqdə və 470–550°C-də aparılır. Proses yavaş gedir. Krekinq prosesində böyük molyar kütləli (C_10-C_20) karbohidrogenlər benzin fraksiyasına uyğun olan karbohidrogenlərə (C_5-C_10) parçalanır. Bu zaman şaxəsiz normal quruluşlu karbohidrogenlər əmələ gəlir. Krekinq prosesində əmələ gələn qazlara krekinq qzı, benzinə isə krekinq benzini deyilir. Krekinq qazının tərkibində olan doymuş və doymamış karbohidrogenlərdən üzvi sintezdə istifadə edirlər.
Krekinq benzininin tərkibində doymuş karbohidrogenlərlə yanaşı, doymamış karbohidrogenlər çox olduğundan, onun oktan ədədi yüksək və detonasiyaya davamlılığı birbaşa distillədən alınan benzininkindən artıqdır, lakin belə benzin tərkibindəki doymamış karbohidrogenlərin oksidləşməsi və polimerləşməsi nəticəsində getdikcə qatranlaşır və ona görə saxlandıqda öz keyfiyyətini itirir. O yanan zaman mühərrikin müxtəlif hissələri çirklənə bilər. Bunun qarşısını almaq üçün belə benzinə ya antioksidləşdirici maddələr əlavə edilir, ya da tərkibindəki doymamış karbohidrogenlər hidrogenləşdirilir.
Katalitik krekinq
prosesi alümosilikat katalizatorlarının iştirakı ilə və nisbətən aşağı temperaturda (450–500°C) aparılır. Termiki krekinqdən fərqli olaraq katalitik krekinq xeyli sürətlə gedir, nəinki karbohidrogen molekullarının parçalanması, həm də onların izomerləşməsi, yəni normal quruluşlu karbohidrogenlərin şaxəli karbohidrogenlərə çevrilməsi reaksiyaları da gedir. Bu prosesdə doymamış karbohidrogenlər termiki krekinq prosesindəkindən az əmələ gəlir.
Katalitik krekinqin müasir səmərəli proseslərinin yaradılmasında və istehsalata tətbiqində Azərbaycan alimlərinin, xüsusən də akademiklər V.S.Əliyev və M.İ.Rüstəmovun çox böyük xidmətləri var. Hazırda ölkəmizdə mövcud olan katalitik krekinq qurğuları bu alimlərin və onların tələbələrinin elmi işlərinin nəticəsində yaradılmışdır.
İlhan Tekeli
İlhan Tekeli — Türkiyə sosioluqu, şəhər və bölgə planlayıcısı. İbtidai və orta təhsilini İzmirdə tamamlamışdır. İstanbul Texniki Universitetinin İnşaat Mühəndisliyi fakültəsini bitirmişdir. 1964-cü ildə Orta Doğu Texniki Universitetində Şəhər və Regional Planlaşdırma sahəsində, 1966-cı ildə Pensilvaniya Universitetində magistr dərəcəsini bitirmişdir.
O, "Memarlığa töhfə" mükafatının laureatıdır. 2016-cı ildə Sakıp Sabancı Beynəlxalq Araşdırma Mükafatını qazanmışdır. Sosial elmlər sahəsində bir çox mükafatlara sahibdir. Elmlər Akademiyası Cəmiyyətinin yaradıcılarından biridir. Şəhərçilik və sosial elmlər sahəsindəki işlərinə görə mədəniyyət sahəsində XXI Vəhbi Qoç mükafatına layiq görülmüşdür.
Maqulonun binası
Adres: Taqanroq ş, Petrovskaya küçəsi, 70.
Tarixi
XIХ əsrin əvvəllərində iqtisadi məsləhətçi Mark Spiridonoviç Maqulo qardaşı ilə birlikdə Petrovski küçəsi ev 46 (hazırda 70) ünvanında bina işşa etdirmişlər. Binanın tavanı italiyalı rəssamlar tərəfindən işlənmişdir. 1825-ci ildə binanı imperator I Aleksadr ziyarət etmişdir. Varlı yunanlar onun şərəfinə Maqulonun binasında yığıncaq yeçirmişdir. Gecədə hətta imperator I Aleksadr belə çıxış etmişdir.
1872-ci ildə binanın birinci mərtəbəsində mağaza vardı. Burada müxtəlif mallar satılırdı. Bukaşinoviç qardaşlarının mağazasında xarici içkilər, araqlar və 98 % olan spirtləri belə almaq mümkün idi.
Mark Spiridonoviç Maqulov əsasən xaricə çörək məmulatlarının satışı ilə məşğul olurlar. Maqulonun qohumları binaya 1925-ci ilə qədər sahib olmuşlar. Ancaq onlardan dul qadın olan Virqiniya Spiridonovna (1838-ci il doğumlu) Mülk sahibsizləri cəmiyyətinin üzvü və direktoru olmuşdur. 1912-ci ilin dekabrında Virqiniya Spiridonovna Anna lentinə layiq görülmüşdür. Kasıblara yarım göstərməsi cəmiyyət arasında onun varlı olması təsəvvürü yaratmışdır. Bu isə onun ölümünə səbəb olmuşdur. 27 yanvar 1918-ci ildə oğrular tərəfindən Petrovskaya küçəsi 46 ünvanında boğularaq öldürülmüşdür. Oğrularvondan pul və qiymətli əşyalar istəsələrdə tapmadında sahibəni öldürmüşlər. Bundan sonra evdə axtarışa başlasalarda bir şey tapmamışlar.
Oktyabr inqilabından öncə binanın birinci mərtəbədində mağazalar yerləşirdi. N. Moznaimin universal mağazasında tikiş "Zinger" markalı tikiş maşınları və qrammofonlar satılırdı.
XX əsrin 20-ci illərində bina milliləşdirilmişdir. Burada müəyyən vaxtlarda 8 mart klubu, "Priboy" qəzetinin redaksiyası, "Molot" qəzetinin (1926) idarəsi yerləşirdi. 1930-cu illərdən isə yaşayış binasına çevrilmişdir. Bina regional əhəmiyyətli mədəni irs obyekti siyahısına daxildir.
Ədəbiyyat
Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000.
Hobbit: Smauqun xarabalığı (film, 2013)
Hobbit: Smauqun xarabalığı — rejissor Piter Ceksonun çəkdiyi "Hobbit" kinotrilogiyasının ikinci hissəsi, yazıçı Con Tolkin in "Hobbit, və ya oraya və geriyə" nağıl hekayəsinin ekranlaşdırılmasıdır.
Məzmun
Film cadugər Qandalf və Torin Palıd-sipər arasında Bri kəndindəki "Çapan Poni" mehmanxanasında görüşü ilə başlayır.
Torin və onun dəstəsi əvvəlki filmdə baş verən hadisələrdən sonra Murdarlayan Azoq və onun orkları tərəfindən təqib edilir. Qandalf onları yaxınlıqdakı qulyabanı Beornun evinə aparır. Eyni zamanda, qnomlar, hobbit və cadugər ayı cismində Beornun özündən möcüzəvi şəkildə canlarını qurtarır. Gecə Nekromant Azoqu Dol Quldura çağırır və ona müharibə üçün qoşun toplamaq əmri verir. Buna görədə Azoq Torinin ovunu oğlu Bolqa tapşırır. Ertəsi gün Beornla Qandalf Bilbo və qnomlar tanış olurlar və səhər yeməyi zamanı Beorn onlara Moria orkları ilə Dol Quldurun qaranlıq qüvvələri arasında bağlanmış birlikdən danışır. Bir vaxtlar Azoqun əsiri olan qulyabanı Beorn dəstəni Qarameşə sərhədlərinə qədər aparır və burada Qandalf köhnə xarabalıqlarda Qara dildə yazılmış yazını aşkar edir. Həmin zaman Qandalf, Lorien elflərinin kraliçası Qaladrieldən telepatik mesaj alır və Qaladriel onu Nazqulların məzarını araşdırmağa çağırır. O, Torinin dəstəsinə yalnız cığırla getməyi xəbərdar edir, Bilbo isə cadugərə Qollumun mağarasında tapdığı üzük haqqında danışmağa çalışır, sonra Qandalf onları tərk edir. Meşəyə girən dəstə yoldan çıxır və çayı keçdikdən sonra nəhəng hörümçəklərin tələsinə düşür. Bilbo yeni əldə etdiyi üzüyü ilə qnomları azad edir. Daha sonra üzüyü əldən salır və üzüyünü almaq üçün canlını qəddarcasına öldürdükdən sonra onun qaranlıq təsirini anlamağa başlayır.
Daha sonra meşə elfləri-nandor başda sərhədçilərin komandiri Tauriel və şahzadə Leqolas olmaqla hörümçəklərin qalan hissəsini məhv edirlər. Elflər qnomları əsir götürürlər və Torini öz hökmdarları Tranduilin üzərinə gətirirlər. Torin, 60 il əvvəl Smauqun hücumundan sonra Tranduilin Erebor qnomlarına qarşı etinasızlığını xatırladır. Qnomları həbs edirlər. Həbsdən canını qurtaran Bilbo qnomları azad edir, boş şərab çəlləklərini istifadə edərək su axını ilə saraydan bayıra çıxırlar. Elflər qnomların dalınca düşür bu zaman Bolq və onun ork dəstəsi qnomları və elfləri pusquya salır, Kili isə Morqul oxu ilə yaralanır. Qnomlar üçtərəfli savaşda döyüşür, lakin sonda iki təqibçi dəstəsindən qaça bilirər. Taurielin gücü ilə əsir düşən orkdan Tranduil qaranlıq varlığın geri qayıtdığını və cənubda ordu topladığını öyrənir. Tauriel ayrılıb qnomlara kömək etmək qərarına gəlir. Leqolas onu izləyir. Bu vaxt Qandalf Anqmarın cadugər-kralının məqbərəsinə daxil olur. Orada o, Qonur Radaqastla görüşür.
Bilbo və qnomların dəstəsi qayıqçı Bardla sövdələşərək kontrabanda vasitəsilə Esqarota çatırlar. Torin şəhərinin burqomisterinə və əhalisinə söz verir ki Tək Dağın xəzinələrini onlarla bölüşəcək. Sonra məlum olur ki, Bard Deyl şəhərinin sonuncu hökmdarı Girionun nəslindəndir və Smauqu öldürə biləcək sonuncu qara ox ondadı. Yaralı Kili yataqda qalmağa məcbur olur, ona Fili, Oin və Bofur qayğı göstərir, qalanlarını isə təntənəli yola salırlar. Həmin vaxt Qandalf Radaqastla Qarameşənin cənubunda, Dol Quldur qalasının xarabalıqlarına gedirlər. Radaqast kömək üçün Ledi Qaladrielin yanına gedir. Cadugər Qalasının içərisində Qandalf orklar tərəfindən əsir düşən Torinin atası II Treyni yarı dəli halda tapır, və yeddi qnomlara verilən qüvvət üzüklərin sonuncusununda əldən getdiyini öyrənir. Sehrbaz Azoqun pusqusuna düşür və Nekromantla qarşılaşır. Nekromant Treyni öldürür və sonra Qandalfı dueldə məğlub edir və məlum olur ki, Nekromant Son Müttəfiqlik Müharibəsindən sonra sağ qalmış Saurondur.
Torin və dəstəsi Tək Dağa çatırlar, Bilbo gizli girişi aşkar edir. Bilbonu Arkenston daşını tapmağa göndərirlər və o, təsadüfən Smauqu oyadır. Bilbonu tapmağa çalışarkən Smauq Torinin geri qayıtmasını bildiyini deyir. Göllü şəhərdə, Bard qnomların dağa girəcəyində nə baş verə biləcəyindən qorxaraq qara oxu şəhərin arbaletinə çatdırmağa çalışır. Lakin onu həbs edirlər, qara oxu isə oğluna gizlətməyi tapşırır. Bolq və onun ork dəstəsi şəhərə daxil olaraq dörd qnoma hücum edirlər, lakin Tauriel və Leqolas gələrək orkların tez öhdəsindən gəlirlər. Leqolas Bolqun arxasınca yola düşür. Bu zaman Qandalf qəfəsdən Azoq və ork ordusunun Dol Quldurdan Yalnız Dağa doğru yürüşünü çarəsizcəsinə izləyir. Yalnız Dağın mağaralarında, uzun bir təqibdən sonra Bilbo və qnomlar əjdaha Smauqun alovundan istifadə edərək kral dəmirçixanasını yenidən alovlandırırlar. Böyük qızıl heykəl yaradaraq əjdahanı ərimış qızılın içində diri-diri basdıracaqlarını umid edirlər, bu onlarda alınır, amma Smauq sağ qalır. Qəzəbli əjdaha əridilmiş qızılın arasından çıxır, Erebordan çıxır və Esqarotu məhv etmək üçün uçur. Bilbo bunu dəhşət içində izləyir və özündən "Biz nə etdik?" deyə soruşur.
NGC 7432
NGC 7432, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Peqas bürcü istiqamətində yerləşir. E3 tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Bamumlar
Bamumlar, mumlar, momlar, banunlar (özlərini şiramam adlandırırlar) - Kamerunda (Mbam və Nun çayları arasında) xalq.
Haqqında
Bamumların sayı 275 min nəfərdir (2000). Bamilekelərə yaxındırlar və qismən onlara qarışmışlar. Bamum dilində danışırlar, dilləri bantoid dillərinin qrassfild qrupunun nun yarımqrupuna aiddir. Dindarları əsasən müsəlmandır, həmçinin xristianlar və ənənəvi etiqadlarını saxlayanlar da var.
Bamumların əcdadları indiki Nigeriya ərazisində yaşamışlar. XVII əsrin sonlarında fulbelərin təzyiqləri nəticəsində Mbam və Nun çayarasına köçən bamumlar XVIII əsrin əvvəllərində 18 tayfanı, o cümlədən yerli xalqları (bamilekelər, tikarlar və b.) birləşdirən Bamum tayfa ittifaqını yaratmışdılar. Hökmdarın (mfu) hakimiyyəti əyanlar şurasının nəzarəti altında idi, idarəetmədə onun anası da iştirak edirdi. Mfunun ölümündən sonra onun ruhunun maskalarda təcəssüm olunduğu zənn edilirdi. XIX əsrin sonlarında Bamumların bir hissəsi islam dinini qəbul etmiş, XX əsrin əvvəllərindən xristianlıq da yayılmışdır. Bamum yazısı ilə qeyd olunmuş tarixi rəvayətlər, adət hüququ və sair mətnlər qorunub saxlanılmışdır. Ənənəvi mədəniyyətləri Ekvatorial Afrika üüçün səciyyəvidir. İncəsənətlərinin Sao mədəniyyətinin təsiri altında formalaşması ehtimal olunur. Terrakota, tuncdan tökmə, toxuculuq, fil sümüyü və ağac üzərində oyma (maskalar, başlıqlar, hökmdarın mərasim oturacaqları, yataqları və s.), kalebasların, ağac, gil və tunc tənbəki çubuqların və s. düzəldilməsi inkişaf etmişdir. 1902-ci ildə Bamum dövləti Almaniya Kamerununun tərkibinə qatıldı. Müasir bamumlar toxa əkinçiliyi ilə məşğul olur, plantasiyalarda işləyirlər.
Virtual təşkilat
Virtual təşkilat – coğrafi mərkəzə malik olmayan və telekommunikasiya vasitələri ilə fəaliyyət göstərən korporativ, qeyri-kommersiya, təhsil və s. qurumlar kimi mövcud olan təşkilatdır.
Ədəbiyyat
R. Əliquliyev, T.Fətəliyev. Vətəndaş Elmi. Bakı, İnformasiya Texnologiyaları, 2018, 150 s.
Xarici keçidlər
Виртуальная организация
Toğanalı-Kəlbəcər avtomobil yolu
Toğanalı-Kəlbəcər avtomobil yolu və ya Toğanalı–Kəlbəcər–İstisu avtomobil yolu — Göygöl şəhərindən Kəlbəcər şəhərinə Murovdağ silsiləsindən keçərək gedən birbaşa avtomobil yolu. Avtomobil yolu Göygöl rayonunun Toğanalı kəndindən başlayıb, Kəlbəcər rayonunun İstisu qəsəbəsində bitəcək.
Tarixi
Kəlbəcər 44 günlük Qarabağ müharibəsi bitdikdən sonra 25 noyabr 2021-ci ildə Azərbaycana təhvil verilmişdir.
İkinci Qarabağ müharibəsi bitdikdən dərhal sonra prezident İlham Əliyev işğaldan azad edilmiş ərazilərin sosial-iqtisadi inkişaf planının hazırlanması üçün tapşırıqlar vermişdir. Belə tapşırıqlardan biri də Kəlbəcər rayonuna yeni avtomobil yolunun çəkilməsi olmuşdur. Toğanalı-Kəlbəcər-İstisu avtomobil yolu başlanğıcını Göygöl rayonunun Toğanalı kəndindən götürməklə işğaldan azad edilmiş Kəlbəcər rayonunun ərazisindən keçir. Buna görə də sözügedən rayonun bir-çox yaşayış məntəqələri ilə yanaşı rayon mərkəzinə və məşhur İstisu ərazisinə qədər rahat gediş-gəlişi təmin edəcək.
İnşaası
250px|thumb|left|Sağ tunelinin inşası 2–4 hərəkət zolaqlı, uzunluğu 81 km olan Toğanalı–Kəlbəcər–İstisu avtomobil yolunun genişmiqyaslı tikintisinə 23 iyul 2021-ci il tarixində başlanılmışdır. Magistral yolun üzərində yerləşən 11,6 kilometrlik Murovdağ tunelinin təməli İlham Əliyev və Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə 16 avqust 2021-ci ildə qoyulmuşdur. Həmin gün uzunluğu 72,8 kilometr olan Kəlbəcər–Laçın avtomobil yolunda tikintisi nəzərdə tutulan 3,4 kilometr uzunluğunda tunelin tikintisinə başlanılmışdır.
Göygöl və Kəlbəcər rayonlarını birləşdirən Toğanalı-Kəlbəcər-İstisu avtomobil yolunun layihə uzunluğu 80,7 km təşkil edir. Layihənin 13,5-ci km-lik hissəsindən Murovdağ silsiləsi başlanır və yüksəklik 1 700 m-dən Murovdağ zirvəsinədək 3 250 m-ə qədər artır.
Burda qış fəslində güclü qar və şaxtalı hava şəraitində yolun təhlükəsiz istismarı mümkün olmaya bilər. Ona görə də çətin relyefə malik ərazidə 31.5 km-lik yolun tikilməsi əvəzinə bu hissənin Murovdağ silsiləsinin altından 11,6 km-lik tunel ilə keçilməsi daha məqsədəuyğun hesab edilib. Tunel bir istiqamət üzrə 2 hərəkət zolaqlı və 12 metr enində olacaq.
Murovdağ tunelinin sol hərəkət istiqaməti üzrə üst yarı hissədə 125 metr, sağ istiqamət üzrə üst yarı hissədə isə 115 metr qazma işləri aparılıb. Hazırda tuneldə qazma, partlatma və qırıcı üsulları ilə tunelin qaya qruntlardan ibarət hissələrin kənarlaşdırılması işləri davam etdirilir.
Toğanalı-Kəlbəcər-İstisu avtomobil yolu Qarabağın inkişaf planı nəzərə alınmaqla 2-4 hərəkət zolaqlı olmaqla 1-ci və 2-ci texniki dərəcəyə uyğun olaraq inşa edilir. Belə ki, layihənin keçdiyi ərazinin sərt dağlıq və qayalıq relyefinin olmasını nəzərə alaraq, yolun əsas hissəsinin II texniki dərəcəyə uyğun, yəni hərəkət hissəsinin 2 zolaqdan, yoxuşlarda isə əlavə zolaq verilməklə tikintisi nəzərdə tutulub. Tunel və körpü olan hissələrdə isə 1-ci texniki dərəcəyə uyğun 4 hərəkət zolağının inşası planlaşdırılır.
İş həcmi və layihənin qısa müddət ərzində yekunlaşdırılması tapşırığı nəzərə alınaraq tikintini Azərbaycan Avtomobil Yolları Dövlət Agentliyinin “3 N-li Magistral Yolların İstismarı” MMC ilə subpodratçı şirkətlər olaraq yol tikintisi sahəsində ixtisaslaşmış Türkiyənin “Kolin İnşaat Turizm Sənaye və Ticarət” və “Cengiz İnşaat Sənaye və Ticarət” şirkətləri birgə icra edir.
Yeni inşa edilən yol boyunca layihəyə uyğun suların ötürülməsini təmin etmək məqsədilə ümumi uzunluğu 2 575 metr olan 103 dairəvi boru, həmçinin zəruri olan yerlərdə ümumi uzunluğu 450 metr olan 5 yeni avtomobil körpüsünün inşası işləri də icra olunacaq.
Azərbaycan Premyer Liqası 2022/2023
Azərbaycan Premyer Liqası 2022/23 Azərbaycanın yüksək liqası olan Azərbaycan Premyer Liqasının 31-ci mövsümüdür.
Nəticələr
Klublar bir-biri ilə 4 dəfə, ümumilikdə 36 matç keçirib.
Vyaçeslav Tenişov
Vyaçeslav Nikolayeviç Tenişov (1844, Varşava - 2 fevral 1903, Paris)—rus etnoqrafı, arxeoloqu, sosioloqu.
Həyatı
Vyaçeslav Nikolayeviç Tenişov 1844-cü ildə Rusiya imperiyasının Varşava şəhərində anadan olmuşdu. Məşhur Tenişovlar nəslindəndir. Üç yaşında anasından məhrum olub, Tver quberniyasında dayısının yanında tərbiyə alır.
Vyaçeslav Tenişov etnoqraf kimi bir neçə əsərin müəllifidir.
Vyaçeslav Tenişov 2 fevral 1903-cü ildə Paris şəhərində vəfat edib.
Siddiqə Məmmədova
Siddiqə Rza qızı Məmmədova — Görkəmli Azərbaycan alimi, əməkdar elm xadimi, biologiya elmləri doktoru, Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü, akademik
Həyatı
Ailəlidir, iki oğul və bir qız anasıdır.
5 mart 2010-cu il tarixdə Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetində görkəmli alim və pedaqoq, Respublikanın Əməkdar Elm Xadimi, AMEA-nın həqiqi üzvü, Akademik SİDDİQƏ RZA qızı MƏMMƏDOVANIN yubiley gecəsi keçirilmişdir.
Azərbaycan Aqrar Universitetində keçirilən vida mərasiminin ardınca Gəncədə fəxri xiyabanda dəfn edilmişdir.
Ələddin Əsgərov
Ələddin Abdulla oğlu Əsgərov - professor
Həyatı
Ələddin Abdulla oğlu Əsgərov 1925-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olub. Şəhər 1 saylı orta məktəbi bitirib.
Təxminən 400-dən çox elmi dərsliklərin və əsərlərin müəllifi olan professor Ələddin Əsgərovun hazırladığı 12 aspirantı elmlər namizədi elmi dərəcəsin alıb. İki yetirməsi isə elmlər doktorudur.
Ölkə başçısı Azərbaycan Dövlət Aqrar Universitetin professoru Ələddin Əsgərova prezidentin fərdi təqaüdünün verilməsi haqqında sərəncam imzalayıb. Prezident İlham Əliyev çərşənbə axşamı təhsil sahəsində səmərəli fəaliyyətinə görə Ələddin Abdulla oğlu Əsgərova Azərbaycan Respublikası prezidentinin fərdi təqaüdünün verilməsi haqqında sərəncam imzalayıb. Məlumatı AzərTAc dövlət informasiya agentliyi yayıb. Nazirlər Kabinetinə bu sərəncamdan irəli gələn məsələləri həll etməsi tapşırılıb.
Belaya Rus (aerobatika eskadronu)
Belaya Rus — Belarus Hərbi Hava Qüvvələrinə məxsus aerobatika eskadronudur. Şou üçün L-39 Albatros təyyarələrindən istifadə olunur. Təyyarələr qırmızı, ağ və yaşıl rənglərlə boyanıb. Komanda Belarus Respublikasında bayram günlərində çıxış edir.
Tarixi
Komanda 2006-cı ildə Ukraynadan 10 Çexiya istehsalı olan L-39 Albatros təlim təyyarəsi alındıqdan sonra yaradılıb. Həmin təyyarələr aviaşoularla yanaşı, Belarus Respublikası Hərbi Akademiyasının aviasiya kafedrasının kursantları üçün təlim təyyarəsi rolunu da yerinə yetirir.
Rahim Tağıyev
Rahim Qara oğlu Tağıyev (10 noyabr 1979; Şəki, Azərbaycan SSR — 10 iyul 2016; Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin giziri, Aprel döyüşləri şəhidi.
Həyatı və hərbi xidməti
2016-cı il aprelin 1-dən 2-nə ötən gecədən başlayaraq Azərbaycan və Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin bölmələri arasında cəbhənin Tərtər və Cəbrayıl-Füzuli istiqamətlərində şiddətli döyüşlər başladı. Tarixə Aprel döyüşləri olaraq yazılan hərbi əməliyyatlar zamanı Rahim Tağıyev Tərtər rayonunun Talış kəndi istiqamətində döyüşlərdə vuruşdu. Həmin döyüşlərdə başından qəlpə yarası alan Rahim Tağıyev Bakı şəhərində yerləşən Silahlı Qüvvələrin Baş Klinik Hospitalında koma vəziyyətində oldu. Üç dəfə cərrahi əməliyyat olunan Rahim Tağıyev koma vəziyyətindən 3 ay 7 gün sonra, 10 iyul 2016-cı ildə müalicə aldığı xəstəxanada şəhid oldu.
Elə həmin gün, iyulun 10-u Rahim Tağıyev Mingəçevir şəhərində, Şəhidlər Xiyabanında son mənzilə yola salındı. Dəfn mərasiminə minlərlə şəhər sakini ilə yanaşı, şəhidin qulluq etdiyi hərbi hissənin əsgərləri və zabitləri də qatıldı. Dəfn mərasiminin sonunda yaylım atəşi açıldı və gizir Tağıyev uğrunda şəhid olduğu torpağa tapşırıldı.
Rahim Tağıyev Vüsalə xanım ilə ailəli idi, iki oğul və bir qız övladı yadigar qalıb; Ülkər, Nihat və Nicat.
İrsi və xatirəsi
2017-ci ildə ARB 24 kanalının dəstəyi ilə "Şəhidliyin Rahim Tağıyev zirvəsi" filmi çəkildi. Filmin həmin ilin noyabr ayında təqdimatı oldu.
Murquztəpə
Murquztəpə Tiflis quberniyasının Tiflis qəzasında dağ adı.
Toponimkası
Murquztəpə-Tiflis quberniyasının Tiflis qəzasında dağ adı.Elizavetpol (Gəncə) quberniyasının Zəngəzur qəzasında Murqus kənd,Ermənistanın şimal-şərqində Krasnoselo və Şəmşədil rayonu sərhəddində Murğuzdağ,Zaqatala rayonunda Murğuztala,Qazax rayonunda Murğuzdağ və Murquzlar adları ilə mənaca eynidir.Murğuzdağ Qazax qəzasının elləri üçün yaylaq yeri idi.Azərbaycan dilinin murğuz-"sucaq yerdə bitən qarğıya bənzər bitki" sözündəndir.
Həmçinin bax
Tiflis qəzası
Xarici keçid
anarim.az
Zero Gravity (mahnı)
"Zero Gravity" — Avstraliyanın 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Kərim Həsənov (rejissor)
Kərim Vahab oğlu Həsənov — Azərbaycan teatr rejissoru, Azərbaycan SSR əməkdar artisti (1954).
Həyat və yaradılığı
Kərim Həsənov 1914-cü ildə Şamaxıda anadan olmuşdur. İlk təhsilini burada almış daha sonra ailəsi ilə Bakıya köçmüşdür. Orta məktəbdə oxuyarkən 1928-ci ildə həvəskar aktyor kimi çıxış etmiş, sonra truppaya qəbul edilmişdir. 1931–1934-cü illərdə Mirzə Fətəli Axundov adına Bakı Teatr Məktəbində, 1934–1939-cu illərdə isə Moskva Teatr Sənəti İnstitutunda təhsil almışdır. Moskvadan qayıtdıqdan sonra 1939–1949 və 1954–1977-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Gənc Tamaşaçılar Teatrında quruluşçu rejissor və 1949–1952 və 1953–1954-cü illərdə baş rejissor işləmişdir. Uşaqlar, məktəblilər, yeniyetmələr və gənclər üçün müxtəlif yanrlarda tamaşalar hazırlamışdır. Kollektivin rus truppasında da bir neçə tamaşanın rejissoru olmuşdur.
Kərim Həsənov bir sıra tamaşalara quruluş vermişdir: "Xırs quldurbasan" (Mirzə Fətəli Axundov), "Ağa Kərim xan Ərdəbili" və "Hacı Qəmbər" (Nəcəf bəy Vəzirov), "Poçt qutusu" və "Quzu" (Cəlil Məmmədquluzadə), "Bəxtsiz cavan" (Əbdürrəhim bəy Haqverdiyev), "Fitnə" (Abdulla Şaiq), "Azad", "Məlik Məmməd" və "Aqil və Sərvinaz" (Əyyub Abbasov), "Babək" və "Ramiz" (Əbil Yusifov), "Zəng səsləri", (Ramiz Heydər), "O mənim oğlumdur" və "Dağ seli" (Əfqan), "Nəsrəddin", "Aprel səhəri" və "Qonşular" (Yusif Əzimzadə), "Aydınlığa doğru" (Seyfəddin Dağlı), "Yarımçıq şəkil" (Adil Babayev), "Son məktub" və "Etibar" (Rauf İsmayılov), "Seyran" (Əliməmməd Atayev və Əhməd Əhmədov), "Yeniyetmələr" (Həsən Qasımov və Ənvər Əlibəyli), "Yanmış planetin sərvətləri" (Novruz Gəncəli), "İki veronalı" (Uilyam Şekspir), "Skapenin kələkləri" (Jan-Batist Molyer), "Evlənmə" (Nikolay Qoqol), "Ərköyün oğul" (Yevgeni Rıss), "Qoğal evə (Miloslav Steqlik), "Sehrli güvəc" (Pavel Malyarevski), "Mayın əvvəllərində" (Valentina Lyubimova).
SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası
thumb| [[İosif Stalin|Stalin və başqalarının imzası ilə Böyük təmizləmə zamanı Hərbi Kollegiya tərəfindən mühakimə olunanların siyahısı]] thumb| Ulrixin imzası ilə Yakov Boyarski, Mixail Koltsov, Vsevolod Meyerhold və başqalarının edam əmri SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası (, Voennaya kollegiya Verxovnovo suda SSSR) — 1924-cü ildə Sovet İttifaqı Ali Məhkəməsi tərəfindən Qırmızı Ordu və Donanmasının ali hərbi və siyasi heyəti üçün yaradılmış məhkəmə. Bundan əlavə, hərbi müraciətlərə və hərbi tribunallara bilavasitə nəzarət orqanı idi.
Kərim Həsənov (rejissor)
Həyat və yaradılığı
Rejissor 1978-ci ildə Bakıda vəfat etmişdir.
SSRİ Ali Məhkəməsinin Hərbi Kollegiyası
1926–1948-ci illərdə kollegiyanın sədri Vasili Ulrix olmuşdur.
Hərbi Kollegiyanın rolu 1934-cü ilin iyunundan sonra, əks-inqilabi fəaliyyətin 58-ci maddəsinə aid olan işlərə baxılması səlahiyyətlərinin əlavə edilməsindən ilə kəskin şəkildə dəyişmişdi.
1937–1938-ci illərdə Böyük təmizləmə zamanı Hərbi Kollegiya, adətən, İosif Stalinin şəxsən təsdiq etdiyi siyahılara əsaslanaraq nisbətən tanınmış şəxsləri mühakimə edirdi. 58-ci maddə üzrə təqsirləndirilən şəxslərin işlərinin əksəriyyətinə NKVD üçlükləri məhkəmədənkənar şəkildə baxırdı. Hərbi Kollegiya əsas Sovet açıq məhkəmələrini həyata keçirirdi.
Ərol Qatırcıoğlu
Ərol Qatırcıoğlu — Türkiyə iqtisadiyyat professoru və siyasətçisi.
O, XXVII çağırış HDP İstanbul millət vəkilidir. İngilis dilini yaxşı səviyyədə bilir. Evlidir.
Vittov yarımadası
thumb|250px | Vittov yarımadası (qırmızı) Vittov yarımadası — Almaniyanın Rügen adasının şimalında yerləşən yarımada. Şimaldan və şərqdən Baltik dənizi, qərbdən Viker körfəzi, cənubdan və şərqdən isə Böyük Yasmund körfəzi ilə əhatələnmişdir. Vittov Yasmund yarımadası ilə birləşir. Orta əsrlər dönəminə qədər müstəqil ada olmuşdur. Qərb qutaracağında Buq burnu yerləşir. Arkon burnu da yarımadanın bir hissəsini təşkil edir.
Yarımada ərazisində «Vik» kamunası yerləşir.
Vüqar Çələbili
Həyatı
Vüqar Çələbili 30 aprel 1993-ci ildə Ağdaş rayonunun Nehrəxəlil kəndində anadan olmuşdur. 1999-2008-ci illərdə Ləki qəsəbə tam orta məktəbində təhsil almışdır.
Koreya milli oyunları
Koreya milli oyunları(정통 놀이) Koreya yarımadasının mədəniyyəti, tarixi , ətraf mühitinin təsiri altında qalmışdır. Koreyalılar tarix boyu ailə üzvləri və dostları ilə milli oyunlardan zövq almışdır. Oyunlar həmçinin birlik hissi də yaradır. Ən məşhur milli oyunları Jegichagi, Neolttwigi , Shirim , Tuho və Yutnoridir.
Vüqar Çələbili
Hərbi xidməti
Vüqar Çələbili 2011-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu idi.
Koreya milli oyunları
Xüsusiyyətləri
Koreyanın ənənəvi oyunları xalq inanclarından yaranmışdır. Koreyalılar qədim dövrlərdə təbiəti və torpaqlarını qoruyan tanrılara inandılar. Bu səbəbdən məhsuldarlığı artırmaq üçün onlar müxtəlif mahnılar oxuyur, rəqslər edirdilər. Ənənəvi oyunlar da məhz bu erkən dövrdə inkişaf etmişdi. Bir çox xalq inancları yoxa çıxsa da, oyunlar indiki dövrdə də oynanmağa davam edir.
Vüqar Çələbili
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Vüqar Çələbili 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Füzulinin, Qubadlının və Şuşanın azad edilməsi uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Vüqar Çələbili 5 noyabr 2020-ci ildə Şuşa istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Uzun müddət nəşi tapıla bilməyib və tapıldıqdan sonra 14 dekabr 2020-ci ildə Ağdaş rayonunun Nehrəxəlil kənd qəbiristanlığında torpağa tapşırılmışdır.
Koreya milli oyunları
Xüsusiyyətləri
Oyunların adları və qaydaları bölgəyə görə fərqlənir. Gyonggidoda Gonu "Gonu, Goni , Ggoni" , Conladoda isə "Ggon , Ggonu" adlanırdı. Yapon hakimiyyəti altında Koreyadakı ənənəvi oyunların hamısı yox olmağa başladı.
Vüqar Çələbili
Hərbi xidməti
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Çələbili ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Koreya milli oyunları
Xüsusiyyətləri
Əksər oyunlar (Tuho, Şirım və uçurtma uçurmaq kimi) əllə , (Cegiçagi , Tekgyon) ayaqla oynanır və bu oyunlar avadanlıq və ya müəyyən bir oyun sahəsi tələb etmir. Oyunların eyni zamanda dörd fəsillə də əlaqəsi vardır.
Vüqar Çələbili
Hərbi xidməti
Döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyi, sona qədər döyüşdüyü və tapşırıqların yerinə yetirilməsində fərqləndiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli sərəncamına əsasən Vüqar Çələbili ölümündən sonra "Döyüşdə fərqlənməyə görə" medalı ilə təltif edilmişdir.
Koreya milli oyunları
Yutnori(윷놀이)
Yutnori oyununda bir üzü düz, bir üzü isə yarımdairə formalı taxta çubuqlardan istifadə olunur. Koreyanın ən məşhur oyunlarından biridir və bir qayda olaraq Yeni ilin ilk günü iki nəfər arasında və yaxud bir neçə qrup şəklində oynanılır. Hər oyunçu ardıcıl olaraq Yut çubuğunu atır. Yut çubuğu ilə 5 kombinasiya yaratmaq mümkündür. Bunlar Do(1 çubuğun düz üzü yuxarı düşməsi), Gae(2 çubuğun düz üzü yuxarı düşməsi) , Geol(3 çubuğun düz üzü yuxarı düşməsi) , Yut(4 çubuğun düz üzü yuxarı düşməsi) və Mo(4 çubuğun yumru üzü yuxarı düşməsi)-dur. Yut və yaxud Mo atan əlavə atmaq imkanına malikdir. Əgər bir oyunçunun fiquru digəri ilə eyni əraziyə düşərsə, 2-cisi oyunu yenidən başlayır. Əgər bir oyunçu öz komandasındakı oyunçunun fiquru ilə üst-üstə düşərsə, iki fiquru da eyni anda hərəkətə gətirə bilər. Bütün əraziləri ilk keçən şəxs yaxud komanda qalib olur. Bu oyunun kökü qədim falçılıq rituallarından gəlir.
Vüqar Çələbili
Hərbi xidməti
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Çələbili ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Koreya milli oyunları
Shirim(씨름)
Shirim Yaponiyanın "Sumo" adlanan və 2 nəfərin qumdan ibarət olan dairəvi ərazidə döyüşdüyü idman növünə bənzəyir. Bu oyunda rəqibini yerə ata bilən oyunçu qalib olur. Koreyada bu oyun üzrə hər il yarışmalar keçirilir. Güc və texnikanın müqayisəsini göstərən Shirim Koreya üçün unikal döyüş idman növü hesab olunur. Shirim həmçinin qədim tayfa dövlətlərində keçirilən ritualların mühüm hissəsiydi. Hal-hazırda Koreyada hər il idol qruplarının yarışdığı Idol Star Athletics Championship televiziya proqramında Shirim da vardır.
Vüqar Çələbili
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Çələbili ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Koreya milli oyunları
Jegichagi(제기차기)
Jegichagi qərbdə olan Hacky Sack oyununa bənzəyir. Jegichagi oyununda tennis kəkliyinə bənzəyən, qəpik və Koreyanın milli kağızı olan "hanji"(한지)-dən yaranmış topu çiləyirlər. Ən çox çiləmə sayına çatan oyuncu qalib olur. Oyunda ayaq dəyişmək olar. Komanda olaraq oynadıqda oyuncular ardıcıl olaraq jegini çiləyir. Jegini yerə salan oyunçu məğlub olur və qalibin çiləməsi üçün jegini ona atır. Məğlub olmuş jegini əli ilə tutarsa onda o yenidən oyuna qayıda bilər.
Vüqar Çələbili
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Vüqar Çələbili ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qara vağ
Qara vağ ( Egretta ardesiaca ) leyləkkimilər(Ardeidae) fəsiləsininə aid quşdur. Afrikada yaşayır.
Vüqar Çələbili
Hərbi xidməti
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş Vüqar Çələbili Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
Koreya milli oyunları
Neolttwigi(널뛰기)
Neolttwigi bir növ Koreya yelləncəyidir. Qərbdə olan ikitərəfli yelləncəkdən fərqli olaraq, hansında ki , hər iki tərəfdəki insan oturaraq yellənir , Koreya yelləncəyində hər iki nəfər ayaqüstə dayanır. Bir tərəfdəki yelləncəyə hoppanaraq ona basdıqda digər tərəfdəki də yuxarı hoppanmış olur. Beləliklə, oyunçular ardıcıl olaraq hoppanırlar.
Vüqar Çələbili
Xatirəsi
30 aprel 2021-ci ildə Ağdaş-Ləki yolunun Nehrəxəlil kəndindən keçən hissəsində və  Ləki qəsəbə tam orta məktəbinin qarşısında Vüqar Çələbilinin adına inşa edilən xatirə bulaqlarının açılışı olmuşdur.
Koreya milli oyunları
Gonggi(공기)
Gonggi Koreya milli uşaq oyunudur və ənənəvi olaraq sayı 5 və ya artıq olan kiçik üzüm boyda olan daşlardan istifadə edilərək oynanılırdı. İndi isə uşaqlar daş axtarmaq yerinə rəngbərəng plastik daşlar alırlar. Bu oyun istənilən yerdə və istənilən sayda insan tərəfindən oynanıla bilər. Oyun üçün yalnız düz yer və 5 yaxud daha artıq daş tələb olunur. Bu oyun bizim bildiyimiz "5 daş" oyununa bənzəyir. Oyunda daşları bir-bir atdıqca yerdəkini götürərək atılan daşı da tutmaq lazımdır. Oyun çətinləşdikcə atılan və götürülən daşların sayı artır və sonda daşları ovucun içiylə tutmaq yerinə ovucun üstü ilə tutmaq lazımdır. 2020 ci ildə BTS qrupu özlərinin televiziya proqlamı olan "RUN BTS"da Gonggi oyununu oynamışlar.
Vüqar Çələbili
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Koreya milli oyunları
Yutnori
Yutnori, dörd taxta çubuqdan ibarət taxta zər oyunu Koreyanın ən populyar ənənəvi oyunlarından biridir və adətən Yeni ilin ilk günündə iki oyunçu və ya komanda tərəfindən oynanılır. Hər bir oyunçu (və ya iki oyunçudan ibarət komanda) növbə ilə çubuqları atırlar. Yut çubuqları ilə beş birləşmə mümkündür: do, ge , gol , yut və mo. Bir yut ya da mo əldə edən oyunçuya yenidən çubuğu atmağa icazə verilir. Əgər çubuğun bir hissəsi rəqib tərəfindən işğal edilmiş əraziyə düşərsə, oyunçu yenidən başlanğıc nöqtəsinə qaytarılır. Kombinasiyalar lövhədəki parçaların necə daşındığını müəyyənləşdirir və lövhə üzərindəki dörd parçanı da ələ keçirən komanda qalib gəlir. Bu oyunun əsası kehanet ayinlərindən gəlir.
Şirım(güləş)
Şirım Yapon sumo güləşinə bənzəyir, iki rəqib bir-birilə qumlu sahədə mübarizə aparır. Rəqibini yerə atan oyunçu bir xal qazanır. Populyar olan bu yarışlar hər il keçirilməkdədir. Güc və texnika yarışması olan Şirım Koreyanın bənzərsiz bir güləş növüdür.
Ənənəvi olaraq döyüş və özünümüdafiə növü olan şirım həm də qədim qəbilə dövlətlərində aparılmış ayinlərin bir hissəsi olmuşdur.
Vətəndaşlıq vəziyyəti aktı
thumb|1854-cü ildən etibarən Avstriya nikah sənədi (dublikat)
Vətəndaşlıq vəziyyəti aktı — doğum sertifikatları, nikah lisenziyaları (və ya nikah sertifikatları) və ölüm sənədləri daxil olmaqla dövlət qurumları tərəfindən həyata keçirilən həyat hadisələrinin qeydləridir. Bəzi yurisdiksiyalarda həyati qeydlərə vətəndaş birlik və ya ailə qeydləri də daxil edilə bilər.
Qeyd edək ki, yalnız həyat hadisələrinin əhəmiyyəti hökumət tərəfindən məhdudlaşdırılır; Bu məqalədəki qeydlərin idarə edilməsinin mənası həm dövlət, həm də qeyri-hökumət təşkilatları üçün tətbiq olunur.
Amerika Birləşmiş Ştatları
ABŞ-da həyati qeydlər ümumiyyətlə həm ştat həm də əyalət səviyyələrində aparılır. Birləşmiş Krallıqda və bir çox başqa ölkədə həyati qeydlər mülki qeydlərə yazılır. ABŞ-da həyati qeydlər ictimaiyyət üçün açıqdır və əksər hallarda bir dövlət qurumundakı hər kəs baxa bilər. Nüsxələri də ödənişlə tələb oluna bilər. İki növ nüsxə vardır: təsdiqlənmiş və təsdiqlənməmiş. Sertifikatlaşdırılmış nüsxələr şəxsiyyət vəsiqəsi üçün istifadə edilə bilən rəsmi nüsxələrdir, təsdiqlənməmiş nüsxələrdə isə dövlət möhürü yoxdur və əksər hallarda identifikasiya üçün istifadə edilə bilməyəcəyi qeyd olunur. Yaxın bir ailə üzvü və ya yazılı icazəsi olan birisi kimi təsdiqlənmiş bir nüsxəni kimin tələb edə biləcəyinə dair əlavə məhdudiyyətlər ola bilər. Sertifikatlaşdırılmış nüsxələr ümumiyyətlə təsdiqlənməmiş nüsxələrdən daha bahalıdır. Bəzi əyalətlər pulsuz onlayn həyati göstəricilər qeydlərini təqdim etməyə başladı. İnternetdə olan həyati qeydlər ümumiyyətlə 90 yaşdan yuxarıdır və qeyddəki şəxsin artıq həyatda olmadığını göstərir.
Avropa
Müxtəlif Avropa ölkələri, üzv dövlətlərin dilləri arasında ortaq kodlar və tərcümə cədvəlləri ilə mülki vəziyyət sənədlərində görünən yazıların kodlaşdırılmasına dair qarşılıqlı tanınmış konvensiyanı təmin edən Beynəlxalq Mülki Vəziyyət Komissiyasının üzvüdür. İngilis dilində qeyri-rəsmi tərcümələr də təqdim edirlər.
Qeydlərin idarə edilməsi və arxivşünaslıq sahəsində həyati qeydlər termini “təşkilatın fəlakət zamanı və sonrasında həyati funksiyalarını davam etdirməsini tələb etdiyi mühitdən asılı olmayaraq qeydlər” mənasında istifadə olunur. Qalıcı olmaları lazım deyil, aktiv və ya hərəkətsiz, orijinal və ya nüsxə ola bilərlər.
Çağırışlar
Son 10 ildə dünyada beş yaşınadək uşaqların ümumi doğum qeydiyyatı nisbəti yüzdə 58-dən 65-ə yüksəldi. Bununla birlikdə, 100-dən çox inkişaf etməkdə olan ölkədə hələ də doğumların və evlilik və ölüm kimi digər həyat hadisələrinin effektiv qeydiyyatını dəstəkləyən sistemlər mövcud deyil. Qlobal olaraq, beş yaşınadək demək olar ki, 230 milyon uşaq qeydiyyatsızdır. Bu uşaqların 85 milyonu Sahra altı Afrikada, 135 milyonu Asiya-Sakit okean bölgəsində yaşayır. Dünyada ölümlərin qeydiyyatı prosesi daha yavaş olmuşdur. CRVS-ə ən çox ehtiyac duyulan ölkələrdə ölümlərin yüzdə 80-ə qədəri səhiyyə müəssisələri xaricində baş verir və dünya miqyasında ölümlərin üçdə ikisi istisna edilir.
Nurlana Cəfərova (atıcı)
Nurlana Çingiz qızı Cəfərova (d. 11 avqust 1982; Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanı təmsil edən atıcı. Nurlana Cəfərova, 2015-ci ildə Azərbaycanı I Avropa Oyunlarında təmsil edib, 2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında isə 2 gümüş medal qazanıb.
Həyatı
Nurlana Cəfərova 1982-ci il 11 avqustda Bakı şəhərində anadan olub. 2008-ci ildən idmanla məşğul olan Nurlana Cəfərova, "ADA" Universitetinin məzunu olub.