cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Müqəddəs Ştefan kafedralı
Cənub qülləsi
Səkkizbucaqlı yarusun mərkəzində qüllənin şpili ucalır və onu 12 həvarini simvollaşdıran eyni saylı fiala bəzək qülləcikləri əhatə edir (qüllə Həvari xorlarına yanaşı ərazidə yerləşir). Qüllə ümumilikdə İsa Məsihi, onun üç hissəyə ayrılmış şpili isə Müqəddəs Üçlüyü simvollaşdırır. Qüllənin şpili həmçinin qotik üsubu üçün səciyyəvi olan və "krabbe" adlandırırlan daş güllər ilə bəzədilmişdir. Olduqca kiçik səkkizbucaqlı pilləkən meydançasının küncləri boyunca xaççiçəkvari kapitellər səmaya doğru yüksəlir. Cənub qülləsini, caynaqlarında imperator I Frans İosifin (1830–1916) qalxanını saxlayan ikibaşlı qartal (qalxanın üzərində Viribus Unitis (yəni "Birləşdirilmiş səylərlə") şüarı yazılmışdır) və iki köndələn və dörd perpendikulyar mildən ibarət olan xaç fiquru taclayır. XV əsrin ikinci yarısın başlayaraq və İkinci dünya müharibəsinin sonuna qədər 82 m hündürlükdə yerləşdirilmiş olan qüllə meydançası yanğınsöndürmə xidməti üçün baxış məntəqəsi olaraq xidmət göstərmişdir. Türk mühasirələri zamanı isə, o, xüsusi strateji əhəmiyyətə malik obyekt olaraq fəaliyyət göstərirdi. 1417-ci ildə kafedral qülləsinə böyük kurantlar quraşdırılmışdır; 1860–1861-ci illər arasında kafedralda aparılan genişmiqyaslı yenidənqurma işlərinin gedişatı zamanı həmin saatlar qüllənin fasadından götürülmüşdür. Paralel olaraq 1862–1864-cü illər arasında aparılan bərpa işləri uğurla həyata keçirilməsinə baxmayaraq, qülləyə əfsanəvi kurantların geri qaytarılması ideyası rədd edilmişdir.
Cənub qülləsinin təbii faktorlardan mühafizə olunması məqsədilə, 2014-cü ildən etibarən Avstriyanın mənşhur "ALDIS" (Austrian Lightning Detection & Information System) şirkəti tərəfindən ən müasir tələblərə cavab verən ildırıməleyhinə radar sistemi, eləcə də yanğınəleyhinə xüsusi sensor avadanlıqları quraşdırılmışdır.
Şimal qülləsi
13 avqust 1450-ci ildə imperator III Fridrix gələcək şimal qülləsinin tikinti sahəsinə gələrək, təntənəli şəkildə tikilinin ilk təməl daşını qoyur; imperatorun tacqoyma mərasimindən sonra qüllə "Qartal" adını əldə edir. O dövrün ən kafedral memarı ustad Hans Puxsbaum (1390–1454) idi. Şimal qülləsinin tikinti işlərinin tamamlanması ilə bütün kafedralın tamdəyərli və təkrarolunmaz ansamblının yaradılması planlaşdırılırdı. Qüllədə tikinti işləri rəsmi olaraq 1467-ci ildə başlanmış və 1511-ə qədər davam etdirilmişdir.
İqtisadi çətinliklər, dini qarşıdurmalar və qarşıqlıqlar (1520-ci ildə Vyana protestların şəhəri elan edilir; buna baxmayaraq, paytaxtı əhatə edən Aşağı Avstriya vilayəti yeni formalaşmış dini cərəyanın kəskin əlehdarına və müqabil tərəfinə çevrilir və bu dinə mənsub dini tikililərin inşasına, həmçinin mülki tikililərdə yeni dinə mənsub şəxslərin toplanmalarına qadağa qoymağa çalışır), eləcə də qaçılmaz türk təhlükəsi səbəbindən, şimal qülləsinin tikinti işləri təcili surətdə dayandırılmış və tikili daha sonralar plana uyğun şəkildə tamamlanmamışdır.
1556-cı ildən — 1578-ci ilə kimi Ştefan kafedralının baş memarı vəzifəsində çalışmış Salmansvaylerli (Salemli) Hans Safo (o, 1578-ci ildə Vyanada vəfat etmişdir †) tərəfindən daş qüllənin genişləndirilməsi istiqamətində bir sıra cəhdlər təşəbbüs edilmiş, lakin daha sonralar onun tərəfindən həyata keçirilmiş bütün əlavələr sökülərək, qüllənin hündürlüyü yenidən aşağı salınmışdır. O, həmçinin ölümünə bir müddət qalmış natamam qüllə üçün ənənvi qotik elementlərdən istifadə edərək, renessans üslubunda zərif günbəzin yaradılmasına müvəffəq olmuşdur. XVII və XIX əsrlərdə bir neçə dəfə şimal qülləsinin tamamlanmasının ideyaları ortalığa qoyulsa da, müxtəlif səbəblər üzündən bu baş verməmişdir. Hal-hazırda şimal qülləsinin ümumi hündürlüyü 68,3 metr təşkil edir və bu, cənub qülləsinin təxminən yarısına bərabərdir. Özünün qeyri-adi görkəminə görə, qüllə şəhər sakinləri tərəfindən tez-tez "su qülləsi" olaraq adlandırılır.
1957-ci ildə şimal qülləsinə kafedralın "Pummerin" adlı ən böyük zəngi quraşdırılmışdır.
İblis və Puxsbaum
Müqəddəs Ştefan kafedralının şimal qülləsinin başa çatdırılmamasını izah etməyə çalışan kifayət qədər tarixi əfsanələr mövcuddur. O dövrün ən məşhur əfsanələrindən birində deyilənlərə görə, inşaatçı Puxsbaum o zamanlar baş memarın adi köməkçisi idi və öz ustadına köməklik göstərmək, eləcə də bir il içərisində şimal qülləsini bitirmək məqsədilə iblisin özü ilə müqavilə imzalayır. Puxsbaum rekord tempdə şimal qülləsini tikməyi və beləliklə də sevgilisi Mariyada rəğbət hissini oyatmağı arzulayırdı. İblislə və yaxud başqa şeytanla saziş bağladıqda adətən insan öz qəlbini onun xidməti qarşılığında satmış olurdu. Lakin Puxsbaumun imzaladığı sövdələşməyə uyğun olaraq, o, iblisin ona edəcəyi yardımın əvəzində özünün ən sevdiyi insanı — yəni sevgilisini qurban verməli idi. Sevgilisindən ayrıla bilməyəcəyini anlayan Puxsbaum demək olar ki, tamamlanmış qüllənin zirvəsinə qalxaraq, oradan Mariyanın adını qışqırır və bununla da sazişi pozmuş olur; iblisin əmri ilə qüllə uçur və Puxsbaum dağıntılar altında qalaraq vəfat edir.
Dam
Kafedral damının başlıca estetik funksiyası, binanın müxtəlif memarlıq hissələrinin — qərb fasadı, ikiyaruslu kapellalar, uzununa doğru yerləşən nef və xorların vahid tamlıqda birləşdirmək, həmçinin kafedralın və cənub qülləsinin arasında bağlayıcı vasitə kimi xidmət göstərmək idi. Dam, kafedralın nef hissəsindən 37,85 metr, xorlardan isə təxminən 25 metr hündürlükdə yerləşir; onun ümumi uzunluğu 110 metr təşkil edir. 35 metr enə malik olan damın mailliyi 65 dərəcəyə, ən künc hissələrdə isə 80 dərəcəyə qədərdir. Buna görə də yağış suyu dam səthindən tez süzülür, eyni zamanda həm də onu təmizləyir.
Dam konstruksiyasının ümumi çəkisi 605 ton təşkil edir. Dam 1945-ci ildə baş vermiş yanğın zamanı məhv olmuş 3000 tirdən ibarət olan çatı konstruksiyasını uğurla əvəz etmişdir; ümumi ərazisi 1,5 км²-ə yaxın olan dam Vyana şəhərinin ən kiçik səkkizinci rayonu hesab edilən Yozefştadtın sahəsinə bərabərdir. Bundan başqa, kafedral damının başlıca özəlliklərindən birisi, 230 000 rəngli üzlük kirəmitlərin bol istifadəsi sayılır. Kirəmitin birinin çəkisi 2,5 kq təşkil edir. Hər kirəmit damın çatılarına iki mis mismarla vurulmuş və əlavə olaraq inşaat məhlulu ilə bərkidilmişdir. Əgər damın bütün kirəmitlərini bir xətt istiqaməti boyunca yerləşdirilsə, həmin xəttin uzunluğu 51 kilometr təşkil edəcək. Rombabənzər naxışlar ilə bəzədilmiş kafedral nefinin ziqzaqşəkilli ornamentlərinin rəng qamması 10 çalardan ibarətdir. Damın kirəmit naxışları sanki məşhur sarasin xalçalarının ornamentlərini canlandırır.
Albertin xorları üzərində yerləşən damın cənub hissəsini Avstriya imperiyasının baş rəmzi sayılan qartal fiquru və bu imperiyanın ən nümayəndələrindən biri olmuş I Fransın monoqramı yerləşir. Həmin damın şimal hissəsini isə müasir Avstriyanın və paytaxtı Vyana şəhərinin gerbləri bəzəyir (gerblərin aşağısında 1950 rəqəmi yerləşdirilmişdir; bu rəqəm, kafedralın bərpasından sonra çardaq işlərinin rəsmən bitdiyi tarixi rəmzləşdirir). Üzlük kirəmit Moraviya bölgəsində yerləşən Poştorna şəhərindən gətirilmişdir (bura hal-hazırda Avstriya sərhədi yaxınlığında yerləşən Brjetslav şəhərinin bələdiyyə ərazisinə daxil edilmişdir).
Xoruz flügerinin əfsanəsi
Missiyanı uğurla yerinə yetirmiş Kaspar gəmiyə minərək, öz doğma vətəninə geri qayıtmağı planlaşdırırdı. Lakin bədbəxtçilikdən gəmi dəniz quldurlarının hücumuna məruz qalır, cəngavərin özü isə qandallanaraq növbəti bir limanın sahibi olmuş zəngin şeyxə ərməğan edilir. Əsir düşmüş cəngavər uzun illər boyunca qul kimi ağır işləri icra etməyə məcbur olur; ancaq sinəsində gizlətdiyi gümüş xaç ona çoxdan gözlənilən azadlığın yenidən əldə olunacığını sanki vəd edən təskinlik və ümid hislərini bağışlayırdı.
Bir zamanlar Şletseri müşahidə etmiş olan diplomatik nümayəndəlik Vyanaya geri dönən zaman cəngaverin aqibətinə heç bir məsuliyyətin daşınılmaması məqsədilə, onun hücum zamanı həlak olduğunu bildirəcəklərinə dair yekdil qərar qəbul edirlər. Qəfil dul qalmış qadın həyat yoldaşının dərdinə şərik olmaq üçün üç il boyunca göz yaşı axıdaraq, bütün nikah təkliflərindən imtina edir; bununla belə, gümüş xaçın gəmi heyətinin üzvləri tərəfindən ona təqdim olunmamasını əsas götürən qadın, həyat yoldaşının ölüm xəbərinin səhv bəyanət mənasını verdiyini əsaslandırmağa çalışır və bu üzdən də ərinin qayıdışına ümid edir.
Bu zaman isə Şletser həyat yoldaşının sədaqəti barəsində yaranmış fərziyyələrdən dolayı əsarətdə əzab və iztirab çəkirdi. Gecələrin birində o qorxulu bir yuxu görür: həyat yoldaşı onun rəqibi sayılan Merkenştaynlı cəngavərlə Ştefan kafedralının baş altarının qarşısında duraraq, sevgi andı içir. O, qorxu içərisində tələsik oyanaraq "Bu mənim fəlakətimdir. Sabah Berta başqasının arvadı olacaq! Vyanaya sabah sübh tezdən varmam üçün hər şeyi qurban verərdim!" deyərək bərk qışqırır. Onun dodaqlarından ehtiyatsızcasına söylənən bu fikrilər əsarətxana binasının damında məskunlaşan xoruzu oyadır və o banlayır. Bu an cəngavərin qarşısında şeytan peyda olur. Şeytan onu yerə yıxaraq "Dur! Mənim ruhum və bədənim olacaqsan, hər şeyini mənə qurban edəcəksən və bunun əvəzində səni indicə banlayan xoruzun üzərində aparacağam və səhərin açılmasından öncə Vyanaya çatdıracağam!" deyir. Çox düşünmədən Kaspar onunla razılaşır və bunları deyir: "Yaxşı, mən razıyam, amma bir şərtlə ki, bütün yol boyunca mən oyanmayacağam. Şərti yerinə yetirə bilməsən məni bir daha narahat etməyəcəksən". Şeytan sinəsində daşıdığı talismana güvənən zadəganın ortaya atdığı şərtlər ilə razılaşır. Ən yüksək qüvvələrin müdafiəsinə sakit dualarda müraciət edən zadəgan mürgüləyir. Xoruz isə belindəki ağır yükü ilə birlikdə külək kimi sürətlə səmaya qalxır.
Şeytan Ştefan kafedralının damına qalxaraq, səbirsizliklə öz şikarının varid olmasını gözləyirdi. Lakin üfüqdə Vyananın damları və kafedralın şpili göründüyü anda xoruz günəşin şəfəqini hiss edir və var gücü ilə bərkdən banlayaraq Şletseri oyadır. Şeytan mübahisədən məğlub çıxacağını anlayaraq bərk gəzəblənir. O, axmaq xoruzu bərkdən lənətləndirərək, onu cəngavər ilə birgə Dunay çayına atır.
Cəngavəri əsirlikdən xilas etmiş və Vyana şəhərinə sağ-salamat çatdırmağa müvəffəq olmuş xoruzun şərəfinə kafedral damının qılıc hissəsində firuzəyi rəngli dəmir xoruz flügeri quraşdırılmışdır; o günümüzə kimi, kafedralın sirli və əfsanəvi tarixi hadisələrini özündə əks etdirir.
Böyük portal
1230–1259-cu illər arasında imperator II Fridrixin səfəri münasibəti ilə inşa edilmiş Böyük portal ("Rizentor") zəngin bəzənmiş əzəmətli kafedral darvazaları qismində yenidənqurma işlərinə məruz qalmışdır. Portalın ilkin görünüşü haqqında təsəvvürləri keçirilmiş genişmiqyaslı qazıntılar verir. Əsas portalı olan qərb fasadı və bütpərəst qüllələri kafedralın ən qədim və ən əhəmiyyətli tikintilərinə aid edilirlər. "Rizentor" adı yerli əfsanələrlə bağlıdır. Əsas portalda qorunub saxlanılan böyük mamont sümüyü ilə darvazanın adı arasında müəyyən əlaqə mövcuddur; Orta əsrlərdə aparılan inşaat-yenidənqurma işləri zamanı aşkar olunan bu sümük öz böyük ölçülərinə görə yerli sakinlər tərəfindən "əjdaha sümüyü" adlandırılmışdır.
Portal dəfələrlə yenidən təmir və bərpa olunurdu. Bir vaxtlar sütunları bəzəmiş olan ornamentlər dağıdılmış (ehtimal ki, 1258-ci ildə baş vermiş yanğın zamanı), ayrıca duran qabarıq panellərin yerləri dəyişdirilmiş, qotik üslublu qübbənin daxili səthindəki hər iki heykəl isə xeyli müddət keçdikdən sonra öz yerinə təkrarən quraşdırılmışdır; kafedralının modifikasiya prosesi boyunca qübbənin yuxarı hissəsində yerləşdirilmiş İsanın barelyefi tez-tez dəyişikliklərə məruz qalırdı. Timpanın üzərində göy qurşağında əyləşən Pantokrator İsa Məsihin barelyefi təsvir olunmuşdur. O, sol əlində həyat kitabını saxlayır, sağ əli isə xeyir-dua üçün qaldırılmışdır. İsanın başının ətrafında xaçşəkilli halə yerləşir. Onun arxasında təsvir olunmuş müqəddəslik şəfəqində isə dörd ulduz parlayır (onlar daha müasir ustalar tərəfindən yaradılmışdır). Qübbənin digər yuxarı hissəsi isə bitki ornamentləri ilə bəzənmişdir. Yan sütunları səthini evxaristiyanın rəmzi hesab edilən üzüm və üzüm tənəklərinin stilizə edilmiş ornamentləri bəzəyir.
Hər iki tərəfdən sıra ilə düzülmüş yeddi sütun portalın yükdaşıyıcı hissəsi hesab olunur. Heyvanların başları ilə bəzədilmiş sütunlar portalın yan tərəflərindəki pillələr boyunca yerləşdirilmişdirlər. Bu sütunlardan üçü üst yarusun bünövrəsi üçün güvənli dayaq yaradırlar. Portalı bitki ornamenti, müqəddəslərin simaları və heyvanların başları bəzəyir. Qübbənin ön sol tərəfində olan barelyefdə insan boynuna ilmə çəkən meymun və iblis, həmçinin iki qartal fiquru təsvir edilmişdir (hamar lələkli qartal əbədi əzəməti, dolaşıq lələkli qartal isə lənəti simvollaşdırır). Qartallara tərəf yönəlmiş şirlərin arxasınca qanadlı sirenalar və bir-birinin boynunu bürüyən iki əjdaha fiquru izləyir. Qübbənin sağ tərəfində pəncələri söyüd kollarında dolaşmış iki bədənli və bir başlı itlər təsvir edilmişdir. Bu barelyef daşyonan ustaların daha sonrakı yaradıcılıq işi sayılır. Onun yaxınlığında yerləşdirilmiş barelyefdə mürgüləyənin saçlarını dartan tülkü təsvir edilmişdir. Şirin və meymunun arasında iki insan təsvir edilmişdir; onlardan biri digərinin üzərinə balta ilə qulaylanır. Əjdaha qarşısında əllərini qaldırılmış insanın qeyri adi təsvirinin arxasınca kiçik şeytan fiquru izləyir. İnsan başlı heyvanlarlar və rəqs edən sirenalar bu barelyef sırasını tamamlayırlar. Qübbənin sol tərəfində iblislər dünyası, sağ tərəfində isə iblislərin sahibkarlığında olan insanların dünyası təsəvvür edilmişdir. Üst barelyef sırası ən ali mühit sayılan müqəddəslər dünyəsını təqdim edir. Sütunların üstündə həvarilər əyləşmişdir; onlar əlində kitab və məiyyət saxlayırlar, baxışları isə İsaya doğru yönəldilmişdir. Sol tərəfdə əlində açar saxlayan Müqəddəs Pyotr, sağ tərəfdə isə Müqəddəs Pavel təsvir olunmuşdur. Qübbənin yuxarı hissəsində on dörd müqəddəs on iki həvari və iki yevangelist (Luka və Mark) təqdim edilmişdir: onlardan onu kitablar ilə, qalan dördü isə bağlamalarla birgə təsvir edilmişlər.
Qotik vestibül portalı əhəmiyyətli dərəcədə dəyişdirmişdir. Vestibül yumru roman pəncərəsinin yerində 1440-cı ildə tikilmiş daha geniş qotik rozetta ilə həmyaşıddır. Vestibül günbəzinin daxili sathində iki fiqur təsvir edilmişdir: solda — əlində iskənə saxlayan yaşlı, sağda isə dizüstə çökmüş gənc oğlan. Çox güman ki, həmin fiqurlar bənna-kargəri və onun ustasını təcəssüm edir. İsanın sol dizindəki üz çəkmələr müəmmalı səbəbdən kəsilmişdir. Ehtimala görə, ustanın və kargərin fiqurları bununla "dünyanın böyük memarına" öz hörmətini ifadə edirdilər.
XV əsrdə qərb pəncərəsinin tikintisinin gedişatı zamanı portalın vestibülü bir qədər çökmüşdür. Onun yuxarısında şikarını öldürən qrifonun, onun yaxınlığında şirin ağızını parçalayan Samsonun, bir qədər kənarda taxtda oturaraq ayağını digər ayağının üzərinə qoymuş hakimin (xalq arasında hakim "tikanı hər şeydən çıxardan" adlanırdı) və Müqəddəs Stefanın (1997-ci ilin surəti) heykəlləri yerləşdirilmişdir. Hakimin və yan tərəflərdə yerləşdirilmiş şirlərin fiqurları onu göstərir ki, Böyük portal həmçinin dünyəvi ədalətin həyata keçirildiyi bir məkan olaraq da fəaliyyət göstərirdi.
1996–1997-ci ildə Avropanın hər yerindən olan mütəxəssislərin iştirakı və tarixi abidələrin restavrasiya və konservasiyası üzrə ən son texnologiyaların tətbiqi ilə Böyük portalın bir il davam edən bərpa işləri aparılmış, 23 mart 1997-ci ildə isə bərpa işlərindən sonra Böyük portalın təntənəli açılışı baş tutmuşdur. Açılış mərasimi baş keşiş kardinal Kristof Şönbornun birgə iştirakı ilə düzənlənmişdir. Bərpa işlərinin gedişatı nəticəsində portal üz çəkməsinin altında gizlədilmiş Orta əsr fraqmentləri bərpa edilmişdir. Böyük portal ərazidə arxeoloji qazıntılar zamanı məzarlıqların çoxsaylı qalıqları, həmçinin divarların daha qədim dövrlərə aid edilən naməlum tikililərin ayrı-ayrı fraqmentləri aşkar edilmişdir (erkən kilsə binasının düzbucaqlı bünövrəsi və qədim portal). Orta əsrlərdə basdırılmaların əksəriyyətinin kilsəyə məxsus ərazilərdə aparıldığını və məqbərələrin qədim portalın altında tapılmasını nəzərə alsaq, portaldan bir qədər şərqdə daha qədim bir kilsənin mövcudluğunu güman etmək olar.
Yepiskop portalı
<div class="floatright" style="background-color:#EEEEEE;border:1px; font-size:90%; solid #C8C8C8;padding:1em;text-align:center"> 300px Qotik üslublu yepiskop portalının ümumi görünüşü. Portalı bəzəyən timpanda Müqəddəs Məryəmin tacqoyma mərasimi və ölümü təsvir olunmuşdur.
150px 150px Portalın əsas heykəltaraşlıq nümunələri: Əlində kafedralın maketini tutan IV Rudolf (solda) və sol əlində hökmranlıq əsasını saxlayan onun həyat yoldaşı Katarina fon Lüksemburq 1360-cı ildə inşa edilmiş portalın Yepiskop olaraq adlandırılmasının başlıca səbəbi, keçmişdə buranın yepiskop nümayəndələri tərəfindən qadın nefinə keçmək üçün giriş məkanı qismində istifadə olunması idi (hazırda buradan kafedralın əsas suvenir mağazasına keçid yerləşir). Strukturuna və inşaat üslubiyyatına görə, bu portal Zinger portalına çox bənzəyir. Portalın aşağı hissəsində yerləşdirilmiş olan barelyef kompozisiyasında "Uspeniye" (yəni Müqəddəs Məryəm Ananın ölümü) səhnələri təsvir olunmuşdur. Bakirə Məryəmin çarpayısı qarşısında şamdanlar, baş və ayaq tərəflərdə isə diz çökən ağıçıların fiqurları yerləşdirilmişdir. Ölən Məryəmin yanında həmçinin sağ əlini göyə qaldırmış İsa Məsihim obrazı təsəvvür edilmişdir. O, sol əlində öz anasının ruhunu saxlayır. Kədərli apostollar müxtəlif mərasimləri həyata keçirirlər: həvari Pyotr müqəddəs kitabdan dualar oxuyur, bir başqa həvari müqəddəs su ilə ölən qadını çiləyir, onun yanında duran Müqəddəs Pavel isə əlində buxurdanı saxlayaraq, ətrafı paklaşdırır.
Portalın üst hissəsində Məryəmin tacqoyma mərasimi təqdim edilmişdir; öz anası ilə bir taxtda oturan İsa Məsih, Məryəmin başı üzərinə böyük tac qoyur. Mələklər və harpiyalar (harpiyalar, qədim Yunan mifologiyasında Taumas ilə Elektranın üç qızının ümumiləşdirirlmiş adıdır. Sirenalara bənzəyən bu qanadlı ifritələr, fırtınaların və ölümün rəmzi sayılırdılar) taxtdı bürüyən nəhəng pərdəni saxlayırlar. Baş verən bu süjet fonu, portalın künclərində quraşdırılmış putto mələklərinin heykəlcikləri ilə müşayiət olunur (onlar müxtəlif musiqi alətlərində ifa edirlər).
Portal arxivoltlarını müqəddəs qadınların (onlar qadın nefinə daxil olan hissədə yerləşirlər), eləcə də imperator IV Rudolfun (solda) və həyat yoldaşının heykəlləri bəzəyir. Bu bəzək işləmələri yaxınlıqdakı Zinger portalı ilə demək olar ki, identikdir. Yepiskop portalının vestibülündə Bakirə Məryəmin Müjdələnməsi adlı kiçik barelyef səhnə təsvir edilmişdir.
Zinger portalı
Zinger adı ilə tanınan portal (Xorist portalı) — kafedralın cənub-qərb qapısı olaraq istifadə olunur və Apostol nefi istiqamətində yerləşir; portal, çox güman ki, keçmiş zamanlarda kilsə xorunun ifaçıları üçün giriş yeri olaraq xidmət göstərirdi və özünün təkrarolunmaz görünüşünə görə indiyə kimi Müqəddəs Ştefan kafedralında təqdim olunmuş qotik incəsənətin ən diqqətəlayiq nümunələrindən biri hesab olunur. Qədim dövrlərdə burada roman üslublu ilkin kilsənin giriş hissəsi yerləşirdi. 1440-cı ildə portalın birbaşa yaxınlığında geniş vestibül əlavə edilmişdir və bunun nəticəsində tikiliyə əlavə möhkəmlik verilmişdir. Bununla belə qeyd etmək lazımdır ki, XIX əsrdə həyata keçirilən bərpa işləri zamanı portalın rəng kompozisiyası ciddi şəkildə pozulmuşdur.
Üzərində həvari Pavelin müxtəlif həyat səhnələrini təsvir edən portalın aşağı hissəsinin barelyef kompozisiyası xüsusilə seçilir. Əfsanəyə görə, məhz Pavelin ayaqları üzərinə Stefanın cəlladları öz geyimlərini qoymuşdular. Müqəddəs Həvarilərin əməlləri adlandırılan Əhdi-Cədid kitabında bu haqda deyilirdi:
Pavelin şəxsiyyəti ayrılmaz şəkildə kafedral himayəçisinin tərcümeyi-halı ilə bağlı idi. Portalın sol tərəfində Yerusəlimdən Dəməşqə səfərə yollanan Pavel (Saul), mərkəzi hissədə Pavelin süqutu və nəhayət, onun xristinaıq dininə müraciəti təsvir olunmuşdur. Daş salnamə motivlərində yaradılmış barelyef bəzək işləmələrini özünəməxsus memarlıq kompozisiyası əhatə edir. Portalın yuxarı hissəsində İsadan vəhy görmüş həvari Pavelin xristianlığı qəbul etməsi və onun əzablı ölümü təsvir edilmişdir.
Portalın mərkəzi hissəsini libaslara bürünmüş həvarilərin heykəlləri haşiyələndirir. Bu, müxtəlif dövrlərdə kafedralda fəaliyyət göstərmiş heykəltaraşların əl işləri hesab olunur. Kafedralın əsasını qoymuş imperator IV Rudolfun və onun həyat yoldaşı Katarina fon Lüksemburqun, həmçinin onları təntənəli ziyafətlər zamanı müşayiət edən qalxan daşıyıcıların heykəlləri portalın sol və sağ künclərində quraşdırılmışdır. Tam insan boyunda hazırlanmış heykəl fiqurları bir qədər qabağa doğru əyilmişdirlər. Rudolf sağ əlində Müqəddəs Ştefan kafedralının modelini, Katarina isə hökmdar əsasının jezl hissəsini saxlayır. Onlardan bir qədər kənarda əlində yer kürəsinin modelini tutmuş İsa Məsih, həmçinin Müqəddəs Rudolf, Assizli Fransisk və Macarıstanlı Yelizavetanın neoqotik tərzdə tərtib edilmiş heykəlləri təsvir olunmuşdur (heykəllər 1893-cü ildə hazırlanmışdır).
Hal-hazırda portal genişmiqyaslı bərpa və yenidənqurma işlərinə məruz qaldığı üçün, turist axınının onu ziyarət etməsi dayandırılmışdır. Zinger portalının yaxınlığında, ehtimal ki, menestrel Neydharta məxsus olan qotik sərdabə yerləşir.
Müqəddəs İohann Kapistran kafedrası
Müqəddəs İohann Kapistran (daha doğrusu Kapestranolu Covanni ) 24 iyun 1386-cı ildə İtalyanın Kapestrano şəhərində anadan olmuşdur. Atası mürəbbiyyə vəzifəsini icra etməyə məcbur olduğu üçün o, öz ibtidai təhsilini valideyn evində almışdır. O, 1404–1411-ci illər arasında Peruca şəhərində hüquq fənni üzrə təhsilini davam etdirirdi. Təhsilini bitirən İohann neopolitan kralının sarayında xidmət göstərərək, saray məsləhət- və dəftərxanaçısı vəzifələrini icra edirdi.
Fəlsəfə və ilahiyyat fənlərini öyrənən İohann, tezliklə monastırda onun müəllimi olacaq Siyenalı Bernardin ilə tanış olur və həmin dövrdən bəri onlar arasında əbədi dostluq münasibətləri bağlanır. Həmin dövrdə fransiskan ordeninin islahatını həyata keçirən Müqəddəs Bernardin, dostu İoannın qabiliyyətlərini qiymətləndirərək, əlqoyma mərasimindən dərhal sonra onu ordenin vaizi təyin edir. O vaxtdan İoann, öz müəlliminin nümunəsi üzrə İtalyanın şəhərlərini və veslərini dolanaraq, yerli əhali arasında həyatın düzəldilməsi ehtiyacını vəz edir və tövbə etməyə çağırırdı. Bundan başqa, imkan düşən hər bir yerdə o, Müqəddəs Bernardin islahatına əsasən observantlar monastırlarının əsasını qoyurdu.
1451-ci ildə Müqəddəs Roma imperiyasının hökmdarı III Fridrix Papa V Nikolaya türklərə və husitlərə qarşı səlib yürüşünün bəyannaməsi məqsədi ilə öz səfirlik nümayəndələrini göndərir. Papa İohann Kapistranın gördüyü fəaliyyətin bu missiya üçün ən əlverişli variant kimi qiymətləndirərək, onu özünün şəxsi leqatı (səfirdarı) təyin edir və inkvizitor hakimiyyəti də daxil olmaqla bütün lazımlı səlahiyyətlərlə təmin edir. Qət etdiyi bütün ərazilərdə yaşayan yerli sakinlər (İtaliyada, Avstriya, Fransa, Almaniya, Polşaya, Çexiyanın və Moraviyanın sərhədində, Macarıstanda) onun ən yüksək hörmətlə qarşılayırdılar. İohann yerli hakimiyyət üzvləri və sadə xalq arasında yorulmadan səlib yürüşünü vəz edirdi və keçdiyi hər bir yerdə xəstəxanaları qaydaya salır və mərhəmətin başqa işlərinin icrasına öz təşəbbüskarlığını nümayiş etdirirdi. Sileziya vilayətinin Breslau şəhərində Kapistranın iştirakı ilə qostiənin murdarlanmasında və xristian oğlanının ayin qətlində ittiham üzrə 40 yəhudi inkvizisiya tonqalında yandırılmışdır. Qalan ittiham edilmiş şəxslər (cəmi 318 nəfər) Breslaudan həmişəlik qovulmuş, onların yeddiillik yaşa qədər olan uşaqları isə "müsadirə" edilərək zorla xaç suyuna salınmış və tərbiyə məqsədilə xaçpərəstlərə verilmişdirlər. Bu, "yəhudilərin qamçısı" ləqəbini almış insanın saxta igidliklərinin ancaq kiçik hissəsi idi.
Ştefan kafedralının şimal divarında yerləşən amvon kürsüsü vaiz İohannın ayaqları altında əzilən bir yeniçəri və türk tuğra mövzularını özündə əks etdirir. Abidə ümumilikdə öz orijinal adını türk ordusunun Belqradı ilk dəfə mühasirə edən və hələ İstanbul şəhərinin osmanlı sultanı tərəfindən fəth edilən zaman fəal ruhani rol almış heykəl personajı, bu gün yerləşdiyi yerdən Vyanalılara müraciət edərək türklərin "qəzəbini" yüksək oratorluqla danışmış olan vaiz İohann fon Kapistranodan əldə etmişdir. Əlində Səlib bayrağını tutan Fransiskan müqəddəsinin türk motivlərinin üzərindəki qürurlu duruşu, əldə olunan qələbəyə isnad edilir. XVIII əsrdə abidənin təpənin üzərindən kafedrala qədər daşınılması xərcləri fransiskan keşişləri tərəfindən tam şəkildə qarşılanmışdır.
Digər özəllikləri
Kafedralın fasadı çoxsaylı heykəllərlə bəzədilmişdir; onlar orijinal fiqurların əsasən XX əsrin başlanğıcında yaradılmış surətləridirlər. Orijinal heykəllərin əksəriyyəti uğurla mühafizə edilmək və sərgilənmək məqsədilə Vyana Tarix muzeyinə köçürülmüşdür. Heykəllər müxtəlif müqəddəs himayədarları, eləcə də IV Rudolfun əcdadlarını təsvir edirlər. Bu heykəllər içərisində, cənub qülləsinin ətəyində quraşdırılmış Müqəddəs Stefanın natural ölçülü fiquru ziyarətçilərin diqqətini xüsusilə cəlb edir. O, ilkin kafedralın fasadını bir zamanlar bəzəmiş, günümüzdə isə Ştarhemberq skamyası adlanan qüllənin birinci yarusunun yuxarısında yerləşdirilmiş ən qədim kafedral heykəl nümunələrindən biri hesab olunur. Türk ordusunun 1529-cu ildə şəhəri mühasirəyə salmağa cəhd göstərərkən, məhz bu skamyadan şəhərin müdafiəçisi, gənc qraf Ştarxemberqli Rüdiger düşmən qoşunlarını müşahidə edirdi.
Əsas giriş qapılarının yerləşdiyi qərb fasadının divarında iki metal qəlib quraşdırılmışdır; söhbət burada mahud və kətan materiallarının doğru və qərəzsiz ölçülməsi məqsədilə Vyana şəhərində qəbul edilmiş və şərti olaraq "qulac" adlandırılmış uzunluğun xüsusi ölçü vahidindən gedirdi (Vyana qulacı təxminən 779,9224 mm-ə bərabər idi). Bir zamanlar hüquqi baxımdan keçərli uzunluq vahidi olan bu qəlib fiqurları, hər hansı bir materialın uzunluğunun doğru olmasına şübhə edən şəhər sakinləri tərəfindən istifadə edilirdi. Frans Tvaroxa görə tikiş kətanı və pərdəlik kətan arasında belə bir \sqrt{3}/2 nisbət bərabərliyi mövcuddur. Vyana kətanı ilk dəfə 1685-ci ildə Kanon Testarello della Massa tərəfindən "Beschreibung der ansehnlichen und berühmten St. Stephans-Domkirchen" kitabında xatırlanır.
Müqəddəs Stefana ithaf olunmuş birinci mexaniki zərbə saatı XV əsrin başlanğıcında cənub qüllənin zənglər üçün nəzərdə tutulmuş yarusundan bir qədər aşağı sahəsində yerləşdirilmişdir. 1449-cu ildə qüllə gözətçisinin otağında baş vermiş güclü yanğın hadisəsindən sonra, saatın zədələnmiş siferblatı yenisi ilə əvəz edilmişdir. Görkəmli Avtriya bəstəkarı və dramaturqu Volfqanq Şmeltsl, özünün "Vyana şəhərinin tərifləri" adlı əsərində qüllə saatını "mahiranə şəkildə hazırlanan və ədalətlə zamanın kəsiyini nümayiş etdirən texnoloji möcüzə" adlandırmışdır. Cənub qülləsinin saatına rəqabətyönümlü pozisiyadan çıxış etməsi məqsədilə, 1554-cü ildə xor fligelinin kontrfors divarında qumdaşı materialından hazırlanmış günəş saatları quraşdırılmışdır. Günümüzdə o, Vyana şəhərinin ən qədim günəş saatı hesab edilir və son illər ərzində dəfələrlə bərpa və əsaslı şəkildə tədqiq edilmişdir. Bundan başqa, Müqəddəs İohann Kapistran yaxınlığında olan xatirə lövhəsində Volfqanq Amadey Motsartın kafedral ilə əlaqəsinə dair ətraflı məlumat verilərək göstərilir ki, ölümündən bir müddət əvvəl o, kafedralın əlavə musiqi direktoru təyin edilmişdi. "Fiqaro Evi"ndə yaşadığı müddətdə kafedral Motsartın prixod kilsəsi olmuş, bəstəkar bu kilsədə evlənmiş, uşaqlarının ikisi burada vəftiz edilmiş ölümündən sonra isə kafedral daxilindəki Xaç kapellasında dəfn mərasimi yerinə yetirilmişdir.
1561-ci ildə saatsaz Mixael Paumqartner tərəfindən Müqəddəs Ştefan kafedralının kurantları üçün əlavə dörd siferblat düzəldilmişdir (hazırlanmış olan yeni siferblatlar, bir-birindən artıq asılı olmayaraq tam saatı elan edirdilər). 1700-cü ildə isə, qüllə kurantları ümumi çəkisi 700 kq bərabər olan və dörd siferblatdan ibarət yeni saat mexanizmini əldə edir. Saat təkcə vizual olaraq deyil, həmçinin akustik baxımdan da yerli sakinləri xəbərdar edirdi; saatlar zənglərə bağlı olduqları üçün siferblat əqrəblərinin 3, 6, 9 və 12 göstərdiyi zaman həzin melodiya səslənirdi. 1862-ci ildən başlayaraq qərb fasadının hər iki qülləsində (daha doğrusu əsas qapıdan sol və sağ istiqamətlərdə) yerləşən yumru və ajur ornamentlərlə bəzədilmiş rozetta pəncərələrinin daxilinə iki saat quraşdırılmışdır.
Kafedral həmçinin müəyyən rəqəm simvolikasına da malikdir. Məsələn, uzununa nefin pəncərələri dörd, sirli ibadət mərasimlərinin icra edildiyi xor odalarının pəncərələri isə üç hissədən ibarətdir. Cənub qülləsini nəhəng fiala taclayır, onun mərkəzində isə şpil yerləşir; onlar birlikdə İsa Məsihi və on iki həvarini rəmzləşdirirlər. Kilsə kafedrasının məhəccərlərini üç və dörd milli təkərlər formasında olan özünəməxsus dekorativ ornament bəzəyir. Üçmilli çarxlar sanki yüksəliş, dördmilli çarxlar isə əksinə — düşüş təəssüratını yaradırlar.
"Üç" və "dörd" saylarından istifadə edilərək kafedralın dəqiq ölçüləri hesablanır: əgər "üçdən" sonra "yeddi" qoyularsa, nəticədə 37 sayı əldə edilir. Əldə edilən 37 rəqəmini "üçə" vursaq 111 rəqəmini əldə etmiş olarıq. Alınan rəqəm simvolik məna daşıyır və kafedralın ümumi uzunluğunu bildirir (kafedralın uzunluğu 111 futdur, 1 fut 32 sm-ə bərabərdir). Riyazi hesablamanı davam edərək, alınmış 111 rəqəmini "üçə" vursaq, kafedralın ümumi uzunluğu bildirən 333 rəqəmini əldə etmiş olarıq. Məsələni bir qədər gəlizləşdirərək, öncəki 111 rəqəmini "dördə" vursaq, cənub qülləsinin ümumi hündürlüyünü bildirən 444 rəqəmini alarıq. Yeddi sayını iki dəfə yeddiyə vursaq (7*7*7) nəticədə 343 rəqəmini alarıq — bu rəqəm, cənubi qülləsinin baxış meydançasına aparan pilləkənin sayını əks etdirir.
Kafedralın interyeri
Kafedral plan baxımından başlanğıcda zallı şəhər və ya prixod məbədi olaraq düşünülmüşdür; buna, kafedralın bərabər hündürlükdə olan üç ayrıca nefə bölünməsi şahidlik edir (bu, tipik qotik quruluş modelinə xas deyildi). Burada əsas məna kafedralın xorlarına ayrılırdı. Xüsusilə də sütunlar sırasının köməyi ilə vurğulanan neflərdən hər biri, müəyən ikonoqrafik ideyanı özündə müəyyən edirdi: orta nef və altar İsa Məsihə, Müqəddəs Stefana bütün müqəddəs həvarilərə, cənub nef bir sıra müqəddəslərə, şimal nef isə Tanrı Anasına həsr olunmuşdur.
Orta xorlar sərt şəkildə şərq istiqamətində deyil, daha çox şimala doğru əyilməklə inşa edilmişdilər. Bu cür inşaat fenomeninin xaç üzərində çarmıxa çəkilmiş İsanın başı ilə hər hansı bir simvolik analogiyaya malik olmasına dair qəti sübut mövcud deyil. Çox güman ki, bu cür tikinti qərarı, binanın yenidənqurma işləri zamanı ustaların çətinliklər ilə qarşılaşması səbəbindən məcburi tədbir olaraq icra edilmişdir.
Əsas altar
Əsas altar kurfürst-arxiyepiskop və qraf Broynerin əmrinə əsasən Konstans şəhərindən dəvət olunmuş İohann Yakob (1604–1651) və Tobias Pok (1609–1683) qardaşlarının birgə əməyi sayəsində ərsəyə gəlmişdir. 19 may 1647-ci ildə altar təntənəli şəkildə təqdis edilmişdir. Əsas altar "porta coeli" (yəni səmavi darvazalar) tipinə aid edilir və öz quruluş strukturuna əsasən, bir çox halda saray və qəsr portallarına bənzəyir. Altar üzərində yerləşdirilmiş və Tobias Pokun başlıca yaradıcılıq əsəri hesab edilən ikonanın simvolik mövzusu olduqca dolğun məzmunludur. Onun səthinə Müqəddəs Stefanın Yerusəlim divarlarında edam edilməsi, həmin an səmanın ikiyə ayrılaraq Tanrının və İsa Məsihin onu yanına düşməsi səhnələri təsvir edilmişdir. Müqəddəs Stefanın ibadət libası sayılan dalmatika, kafedralın köhnə cübbəxanasında (1647) saxlanılan "Broynerin cübbə dalmatikası" ilə demək olar ki, eyni görkəmə malikdir. Cübbə əsas altarın müqəddəsləşdirilməsi münasibətilə arxiyepiskop-kurfürst Broyner tərəfindən təqdim edilmişdir. O vaxtdan bəri, bu cübbələr 26 dekabr tarixində, yəni Müqəddəs Stefan günündə ibadət mərasimləri zamanı istifadə olunurdu. Rəssam Tobias Pok özünü altarın ikonasında itlə yanaşı duran gənc oğlan obrazında təsvir etmişdir.
Əsas altar, Vyana şəhərinin erkən barokko üslubunda hazırlanmış birinci və öz ölçülərinə görə ən böyük altarı hesab olunur. Altardan bir neçə pillə yuxarıda ibadət taxtı yerləşdirilmiş, taxtın ətrafında isə yeddi qızıl suyuna salınmış şamdan fiqurları quraşdırılmışdır. Yeddi fiqur, kafedralın ilk yeddi dyakonlarına sirli bir işarə idi (1989-cu ildə aparılmış yenidənqurma işləri çərçivəsində, prosforaların saxlanıldığı bəxşişdar altar taxtından yığışdırılmışdır). Altarın kürsülüyü, sütunları və frontonu qara polyak mərmərindən hazırlanmışdır; bunlar, kürsülük və pilyastrlarda yerləşdirilmiş və boz Ştiriya mərmərindən hazırlanmış iki gerblə ciddi kontrast fon yaradırlar. Altarın digər dekorativ və heykəltaraşlıq fraqmentləri bəyaz Tirol mərmərindən bol istifadə edilməklə yaradılmışdır.
Kafedral kapitulunun üzvlərinə məxsus skamya
Kafedral kapitulunun üzvləri üçün nəzərdə tutulmuş barokko üslublu skamya, Broynerin yepiskopluğu dövründə Yakob Pokun tərtib etdiyi layihəyə əsasən, Mattias Hekl tərəfindən 1639–1648-ci illər arasında yaradılmışdır və günümüzdə bir neçə sıradan ibarət quruluşu özündə təşkil edir. Skamyanın hündür arxa söykənəcək hissəsi balıqqulağı ornamentləri, oyma sütun, həmçinin müxtəlif barelyeflər ilə bəzədilmişdir (barelyeflər başlıca olaraq Roma Papası II İohann Pavelə, Vyana yeparxiyasının təsisçisi olmuş imperator III Fridrixə, həmçinin Vyana baş keşişlərinə həsr edilmişdilər). Hər bir barelyefin aşağısında yepiskopun adı xüsusi işarə ilə göstərilən gerb qalxanları yerləşdirilmişdir. İkinci dünya mühariəsindən sonra isə, kafedral rəhbərliyinin sifarişinə uyğun olaraq mövcud skamya sıralarına daha bir sıra əlavə olunmuşdur.
Vitrajlar
thumb|right|200px| Müqəddəs Ştefan kafedralının Apostol xorlarının dördüncü pəncərəsi üçün tərtib edilmiş layihə (1864). Karton materialının səthinə çəkilmiş quaş və qara lələkli qələm. Keçmişdə kafedralın interyerinə özünəməxsus görkəm bəxş edən zəngin qotik vitrajlar böyük itkilər ilə günümüzə kimi saxlanılmışdır. Onların içərisindən ancaq bəzi fraqmentləri mühafizə etmək mümkün olmuşdur. Bərpaçılar həmin fraqmentlər əsasında kafedral xorlarında yerləşən üç pəncərəni vahid şəklə salmağa müvəffəq olmuşdular. Üzərində çarmıxa çəkilmiş İsa Məsihi təsvir edən vitraj, başlanğıcda xorların mərkəzindəki pəncərəni bəzəyirdi. Qotik tərzli Əsas altarın ikonoqrafik davamçısı olan bu vitraj əsəri yanğın zamanı ciddi şəkildə zədələnmişdir. 1901-ci ildə vitrajın salamat qalmış hissələri xor otağının sağ pəncərəsinə köçürülmüşdür. Vitrajın aşağı hissəsində Müqəddəs Stefanın edam edilməsi, yuxarı hissəsində isə İsa Məsihin çarmıxa çəkilməsi səhnələri təsvir edilmişdir.
Kafedralın müxtəlif çalarlı Orta əsr pəncərələri yüksək barokko dövründə rəngsiz pəncərələr ilə əvəz edilmişdir. Bunun başlıca səbəbi kimi, köhnə ustaların əl işlərinin yeni dövrlə ayaqlaşmaması göstərilirdi. Barokko nümayəndələri daha açıq tonda olan, daxili məkanı maksimal şəkildə işıqlandırma qabiliyyətinə malik olan yüksək şəffaflı şüşələri üstün tuturdular. Lakin XIX əsrin başlanması ilə paralel olaraq qotik üslubuna olan maraq yenidən dirçəlməyə başlayır və kafedral interyerinin monoton pəncərələri yenidən möhtəşəm rəngli şüşələr ilə doldurulur. Bununla belə, onların əksəriyyəti kafedralın artilleriya atəşinə və bombalanmasına məruz qalması zamanı demək olar ki, tamamilə məhv olmuşdular. Mübaribədən sonrakı dövrə aid edilən müasir sadə vitrajlar Tirol vilayəti tərəfindən kafedrala hədiyyə edilmişdir.
Kafedralın şərqə doğru istiqamətlənən oriyentasiyası, ildə iki dəfə, daha dəqiq desək günortaya yaxın saatlarda işıq və kölgənin valehedici oyunununu müşahidə etməyə imkan yaradır: hər il 26 dekabr tarixində keçirilən "kilsə himayədarının mələyinin xatirəsi" günündə, Əsas altarın mərkəzində yerləşən ikona günəş şüaları ilə sanki nura bürünür. 6 yanvar günündə qeyd edilən Epifaniya bayramının sonunda, eləcə də onun arxasında ibadət mərasimi çərçivəsində keçirilən üçüncü kral liturgiyası zamanı, üç müqəddəs kralın başları üzərində olan taclar çoxsaylı şamların parıltısının təsiri altında işıldamağa başlayırlar.
Pəncərələrdəki qədimi rombvari şüşələr UF-şüalarını 70%, infraqırmızı şüaları isə təxminən 60% qədər əks etdirmə gücünə malik xüsusi texniki şüşələrlə əvəz olunmuşdular. Hal-hazırda pəncərələri bəzəyən bütün vitrajlar Federal Bərpa Təşkilatının birgə əməkdaşlığı ilə restavrasiya olunurlar: çatlar yapıdırılmalı, hörgü materialları arasındakı boşluqlar doldurulmalı, fraqmentləri birləşdirən aparıcı şəbəkə düzəldilməli və qabarıq təbəqədən təmizlənməli idi.
Sütun sırasında yerləşən altarlar
Bohemiya torpaqlarının milli müqəddəsi sayılan Müqəddəs İohann Nepomukun altarını başlanğıcda italyan rəssamı Martino Altomonte (1657–1745) tərəfindən yaradılmış ikona bəzəyirdi. Ancaq baş vermiş yanğın zamanı ikona çoxsaylı zədələr alır və bu səbəbdən də əslən Krems şəhərindən olan rəssam Şmidtin müəllifi olduğu başqa bir ikona ilə əvəz olunur. Yeni ikona "İohann Nepomukun ələ keçirilməsi" adlandırılır. Bir müddət sonra həmin ikona Melk şəhərində yerləşən eyniadlı monastıra təhvil verilmişdir. Bununla əlaqədar olaraq, Ştefan kafedralı üçün ikonanın surəti çıxarılmışdır və həmin surət günümüzə kimi altarı bəzəyir. Altarın heykəltaraşlıq bəzək elementləri içərisində Vəftizçi İohannın və məşhur vəhy kitabının müəllifi olmuş Həvari İohannın fiqurlarını qeyd etmək olar. Altarın inşası 1723-cü ildə başa çatdırılmışdır.
Hazırda kafedral muzeyində saxlanılan Müqəddəs Karlo Barromeo altarı 1728-ci ildə ucaldılmışdır. Əvvəlcə altarı İohann Mixael Rottmayr (1654–1730) tərəfindən yaradılmış ikona bəzəyirdi. 1783-cü ildə o, Volfqanq Keppsin şah əsəsri sayılan və gipsli inkrustasiyalar ilə bəzədilən ikona ilə əvəz olunmuşdur. İkonanın üzərində əslən Milandan olan gənc bir kardinalın insanları taun xəstəliyindən mühafizə etmiş müqəddəs himayədarın göylərə yüksəlməsi səhnəsi təsvir olunmuşdur. İkonanı həmçinin Müqəddəs Pyotrun (soldan) və İakov Alfeyevin (sağdan) təsvirləri bəzəyir. Hər iki altar səmavi vəziyyətdə olan mələklərin təsvirləri yerləşdirilmiş kiçik rəsm əsərləri ilə bəzədilmişdir. Keçmişdə yevxaristiya dii mərasimin icra olunduğu qadın altarını 1693-cü ilin oktyabr ayından etibarən "Günəşin şüaları altında olan Tanrı Anası Məryəmin möcüzəvi ikonası" bəzəməyə başladı (ikonanın 1470–1480-ci illər arasında hazırlandığı ehtimal olunur). İkonanın üzərində ayparanın üzərində ayaq üstə duran Tanrı Anası körpə ilə birlikdə təsvir edilmişdir; başı üzərində uçan iki mələk isə onu Habsburq tacı ilə təltif edirlər. Məryəmin ayaqlarının solunda və sağında ikonanın ərsəyə gəlməsi üçün birgə maddi yardım ayırmış ailə üzvlərinin obrazları yerləşdirilmişdir. Məryəmin möcüzəvi obrazı naməlum bir alman ikonayazarının əsəri sayılır. İkona əsərinin öz kompozisiya həllinə və üslubiyyatına görə daha çox XV əsrin sonlarında Vyana şəhərində yaşayıb yaratmış məşhur rəssam Hans Zibenbürqerin əsərlərinə bənzəməsinə baxmayaraq, onun Martin Şonqauerə (1450 / 53–1491) məxsus ustad məktəbində hazırlanmasına dair bir sıra təkzibolunmaz dəlillər mövcuddur.
Altar Mattias Ştaynlın (təxm. 1644–1727) layihəsinə uyğun olaraq 1708-ci ildə hazırlanmışdır. Altarın ətrafındakı mələk fiqurlarının yanında Müqəddəs Simon və İuda Faddeyin fiqurları yerləşir (onlar daha öncəki altardan salamat qalan yeganə detallar hesab edilirlər). Altarın yuxarı hissəsində Ata-Allahın və Müqəddəs Ruhun fiqurları yerləşir. Adəti üzrə Qadın altarında olduğu kimi, Müqəddəs İosif altarı da başlanğıcda müxtəlif ibadət ayinlərinin icra olunduğu yer sayılırdı. Altar memar Mattias Ştaynlın layihəsi əsasında 1700-cü ildə inşa olunmuşdur. Altarın ikonası naməlum ikona yazar tərəfindən metal əsasın üzərində yaradılmışdır. İkonanın üzərində körpə İsanı insanlara təqdim edən gənc İosif təsvir edilmişdir. İkona 1699-cu il tarixinə aid edilir. Mələklərlə yanaşı, altarı yevangelistlər Matfey və Markın, onun daha yuxarı hissəsini isə yevangelistlər Luka və İohannın fiqurları bəzəyir. Altarı həmçinin "Bakirə Məryəm Ananın Müjdələnməsi" adlı heykəltaraşlq kompozisiyası taclayır. 1701-ci il tarixinə aid edilən ikonanın üzərində buludların fonunda diz üstə çökmüş Müqəddəs Yekaterina təsvir olunmuşdur; ondan solda kilsə musiqisinin himayəçisi hesab edilən Müqəddəs Sesiliyanın, qarşı tərəfdə isə Müqəddəs Lutsiyanın obrazları yerləşdirilmişdir. Onların üzərində kiçik puttoların əhatəsində olan mələk təsvir edilmişdir (o əlində iztirabçının tacını saxlayır). Onun yaxınlığında yevangelist İohannın və üz cizgiləri tanınmaz hala düşmüş saqqallı müqəddəsin fiqurları quraşdırılmışdır. Altar ikonasında Tanrı Anasının körpə ilə təsviri yerləşir, pyedestalın yuxarısında isə Turinalı Müqəddəs Yelizavetanın heykəli yerləşir. Altar əslən Alhorn şəhərindən olan baron Nikolay Vilhelmin maddi yardımları sayəsində hazırlanmışdır (bunu, altarın pyedestalında həkk olunmuş yazı təsdiqləyir). Altarın ikonası rəssam Martino Altomontenin fırça məhsulu hesab edilir. Onun üzərində Müqəddəs Yanuarinin Neapol şəhəri üzərindəki triumf qələbəsi təsvir edilmişdir. Mələklər sol əllərində əzabkeşliyin rəmzi sayılan yepiskop əsasını və palma bucağını, sağ əllərində isə içərisi Müqəddəs Yanuarinin qanı ilə doldurulmuş ampulaları saxlayırlar. Bu müqəddəs hər şeydən öncə "qanın möcüzəvi şəkildə durulaşması" sayəsində məşhurlaşmışdır: rəvayətə görə, ampulalarda olan qanın quru qalıqları müqəddəsin ehtiram olunan günləri sanki azalmağa başlayırdı. Baş vermiş möcüzə haqqında olan birinci yazılı şəhadətnamə 1389-cu il tarixinə aid edilir.
Altar ikonasını Müqəddəs İohann Nepomukun və Nikolayın birgə təsvirləri haşiyələndirirlər. Altarın yuxarı hissəsində yerləşdirilmiş qadın müqəddəsləri içərisində yalnız Mariya Maqdalinanın obrazını müəyyən etmək mümkün olmuşdur. Altar kürsülüyü Müqəddəs Yanuarinin əsir götürülməsi haqda bəhs edən qabarıq relyefləri, eləcə də şirlərin ram edilməsi səhnəsi ilə bəzədilmişdir.
Kafedra
<div class="floatright" style="background-color:#EEEEEE;border:1px; font-size:90%; solid #C8C8C8;padding:1em;text-align:center"> 250px Qotik üslublu "Pilqram" kafedrasının ümumi görünüşü.
120px 120px Kafedranın əsas heykəltaraşlıq nümunələri: Müqəddəs İyeronim (solda) və Müqəddəs Amvrosi (sağda)
Kafedralın təməlinə öz görünüşü ilə dekorativ qızılgülü xatırladan tac dikəldilmişdir (təməli həmçinin katolik kilsənin dörd atasının barelyef təsvirləri bəzəyir). Təməlin özünü, üzərində müqəddəslərin simaları yerləşdirilmiş altı zərif sütun formalaşdırır. Mərkəzdə yerləşən və kafedranın əsas ağırlığını özündə daşıyan ən böyük sütun müqəddəs bazar gününü simvollaşdırır; məhz onun üzərində duran yepiskoplar buradan prixoda mənsub insanlara xütbə və moizə oxuyurdular. Kilsə atalarına ithaf olunmuş barelyeflərin arasındakı böyük ölçülü fiqurlar, eləcə də heykəllər 12 həvarini təqdim edirlər. Onlardan bir qədər kənarda ayrıca hörmət edilən müqəddəslərin və himayədarların fiqurları quraşdırılmışdır. Sanki açıq daş pəncərədən ətrafa boylanan naməlum kişi fiquru ilə birlikdə, kafedradakı kilsə atalarının üz cizgiləri bir-birinə çox bənzəyir və ümumilikdə dörd temperament növünü (fleqmatik, sanqvinik, melanxolik və xolerik) və müxtəlif yaş kateqoriyalarını özündə birləşdirir. Soldan sağa doğru istiqamətlənən barelyef sırasındakı heykəllər, daha doğrusu başında mitra, əlində isə kitab olan Müqəddəs Amvrosi sanqvinikliyi, kardinal baş geyimində olan və qalın kitabı əlində saxlayan Müqəddəs İyeronim yaşlanmış xolerikliyi, həmçinin zərrəb, Papa tacı və kitabla təsvir olunan Böyük Qriqori isə artıq yetişkinlik dövründə olan fleqmatikliyi özündə təcəssüm etdirir; onlardan bir qədər kənarda quraşdırılan Müqəddəs Avqustinin fiquru əlində mürəkkəbqabını, başında isə mitra papağı gəzdirir və olduqca gənc və dərin düşüncəli insanı rəmzləşdirir.
Qumdaşı materialından olan 3 blok kafedranın dirək hissəsini formalaşdırır; bundan başqa, kilsə atalarının 4 obrazı kafedranın tac hissəsini bəzəyir; hər iki rəqəmlə sadə binar riyazi hesablamanı aparsaq, maraqlı nəticəni müşahidə edə bilərik (3\cdot 4=12). Kafedradan moizələri sadə əhlə təbliğ edən baş keşişdə olduğu kimi, kilsə atalarının təlimləri də 12 həvari tematikası ilə səsləşirdi (həvarilərin heykəltaraşlıq təsvirləri kafedra özülünün başlıca daşıyıcı elementləri sayılırlar).
Kilsə kafedrasının məhəccərləri sanki daimi hərəkətdə olan və üç və dörd milli dekorativ çarx ornamentləri ilə bəzədilmişdir. Üçmilli çarxlar Müqəddəs Üçlüyü simvollaşdırırlar və ziyarətçilərə "yüksəliş" təəssüratını bəxş edirlər. Dördmilli çarxlar isə əksinə, daha çox "dünyəvilik" anlayışlarını rəmzləşdirirlər; dörd temperament, ilin dörd fəsli və dünyanın dörd məkanı sanki səmadan enişi nümayiş etdirir. Məhəccərlərdə müxtəlif yer varlıqları təsəvvür edilmişdir: şərlə xeyirin mübarizəsini təqdim edən ilanlar, kərtənkələlər, suda-quruda yaşayanlar və qurbağalar. Bataqlıqda yaşayan və günəş şüalarından xilas olmağa çalışan ilanlar və qurbağalar şər dünyasını simvollaşdırırlar. Günəşə baxan kərtənkələlər və suda-quruda yaşayan heyvanlar isə xeyirxahlığı əks etdirirlər. Məhəccərlərin yuxarı hissəsində təsvir edilmiş it vaizin təhlükəsizliyini qoruyur və qəddar varlıqların yollarının qabağını kəsir. Kafedranın giriş hissəsi balıq pulu formasında olan ornamentlərlə və üç yaxşılığı — inamı, ümidi və sevgini simvollaşdıran neoqotik heykəllərlə bəzənmişdir. "Pəncərədən ətrafa göz gəzdirən" naməlum şəxs obrazında, Leyden şəhərindən olan və Nikolaus Gerhardın (1430–1473) dairəsinə mənsub olan kafedra memarının təsvir olunduğu güman edilir. Naməlum şəxsin yanında təsvir edilən günyə və pərgar, həmin şəxsin memar olduğuna, uzun saçları və dəbdəbəli geyimi isə, onun azad vətəndaş olduğuna şahidlik edir.
Kafedra bir neçə dəfə, daha dəqiq desək, 1652-ci ildə və XIX əsrin başlanğıcında yenidənqurma və bərpa işlərinə məruz qalmışdır. Restavrasiya işləri nəticəsində, kafedranın bütün səthi yağlı boz boya ilə rənglənmişdir. Kafedranın mərkəzindəki daşıyıcı sütunun əyilməsi səbəbindən təcili sürətdə bərkitmə işlərinin tətbiq olunmasına ehtiyac yaranmış və beləliklə də əsaslı bərpa işlərinin həyata keçirilməsinə dair qərar qəbul edilmişdir (bərpa-abadlıq işləri ümumilikdə 2 il davam etmişdir). Bərpa işləri zamanı kafedra ayrı hissələrə parçalanaraq qeyri-müntəzəm şəkildə ətrafa düzülmüşdür; buna paralel olaraq, məhəccərlərin səthindəki yağlı boya qatı təmişlənmiş və bu, ilkin boya nümunəsinin zədələnməsinə gətirib çıxarmışdır. Aparılmış restavrasiya işlərinə, "pəncərədən ətrafa boylananın" yuxarısındakı barelyefin üzərinə yerləşdirilmiş naxışlı yazı şahidlik edir.