cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mehdi Məhərrəmov
Xatirəsi
EL TV "Əsgər" verilişinin 2018-ci il tarixli "Şəhidlər" rubrikasında Mehdi Məhərrəmovun həyatı və döyüş yolu haqqında sənədli film yayımlamışdır.
Nasirilər sülaləsi
Nasirilər sülaləsi (ərəb. بنو نصر) — İspaniyada hakimiyyətdə olmuş sonuncu ərəb və müsəlman sülaləsi. Əsası 1232-ci ildə I Məhəmməd ibn Nəsr tərəfindən qoyulmuş və 2 yanvar 1492-ci ildə, əmir XII Məhəmmədin hakimiyyəti dövründə birləşmiş Kastiliya və Araqon krallıqları qarşısında süquta uğramışdır.
Nasirilər dövründən qalan ən məşhur abidə Qranadada yerləşən Əlhambra sarayıdir.
Genealoji cədvəl
center|700px|
Artemisia lerchiana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Gennadi Axramoviç
Gennadi Axramoviç (d. 23 fevral 1965, Qomel, Belorusiya SSR, SSRİ) — Belarusun Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2015-ci ildən)
Həyatı
23 fevral 1965-ci ildə anadan olmuşdur.
O, alman və ispan dillərini bilir.
1986-1995-ci illərdə əvvəlcə SSRİ-nin, daha sonra isə Belarusun silahlı qüvvələrində xidmət etmişdir.
2003-2009-cu illərdə Belarusun Latviyanın Dauqavpils şəhərindəki baş konsulu olmuşdur.
Səfir
Belarus Prezidenti Aleksandr Lukaşenkonun 25 iyun 2015-ci il tarixində imzaladığı sərəncamla ölkəsinin Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilib.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev onun etimadnaməsini 4 sentyabr 2015-ci il tarixində qəbul edib.
Ailəsi
Ailəlidir, bir qızı var.
Acianthera yauaperyensis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Clinopodium douglasii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Adi qızılağac
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Acianthera miqueliana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kepler-20f
Kepler-20f — Yer planeti kimi yaşayış üçün yararlı olan planet
Planet NASA-nın "Kepler" kosmos teleskopu tərəfindən 2011-ci ildə kəşf edilmişdir.
Kepler-20f indiyə qədər kəşf edilən planetlər arasında Yerə ən çox oxşayan planetlərdən biridir.
Qəzli (İsmayıllı)
Qəzli — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində mövcud olmuş kənd. Əhalisi 197 nəfərdir ki onunda 93 nəfəri kişi, 104 nəfəri qadındır.
Ustetsk diyarı
Ustetsk diyarı (Ústecký kraj) — Çexiyada I dərəcəli inzibati-ərazi vahidi. Diyarın inzibati mərkəzi Usti nad Labem şəhəridir.
İlan Ata
İlan Ata - türk və altay mifologiyasında ilan tanrı. Çılan (Zılan, Ilan, Yılan) Ata da deyilir. İlanların özündən törədiyi əfsanəvi varlıq.
Ustetsk diyarı
Coğrafiya
Almaniya ilə sərhəddə filiz dağları, Labskiy qum dağları və Lujitsky dağları var. Bölgənin cənub-şərq hissəsi əsasən Rzhip dağı (Říp) və Çex yüksək dağları (České středohoří) ilə düzdür. Bölgənin əsas çayları Laba (Elba) və onun qollarıdır: solda - Ohře və Bilina, sağda - Pluchnice (Ploučnice) və Kamenice. Bölgədə mineral su mənbələri var.
İlan Ata
Xüsusiyyətləri
Qara ilan olaraq təsvir edilir. Belindən aşağısı ilan, üst qisimi insandır. Fars mədəniyyətinin təsiri "Şahmaran" təbiriylə eyniləşdirilmişdir. Yerin yeddi qat altında yaşayır. Hər cür dərdə dərman tapa bilər. İlan bu səbəblə tibbin simvoludur. Bir çox dində insanoğlunu aldadaraq cənnətdən qovulmasına səbəb olan varlıq, ilan cildinə girmiş Şeytandır. Bəzən tek buynuzu vardır. Cüt buynuz necə universal nizamı (ziddlərin birliyini) simgeliyorsa tək boynuzda nizamsızlığı, əskikliyi, şeytanı varlığı təmsil edir. Qaranlıq dünyadakı varlıqlar həmişə tək buynuzlu, tək qollu, tək ayaqlı varlıqlardır. (Və ya tək ədədlər; üç ayaqlı at kimi ...) Şumerlerde Azag adlı böyük bir ilan vardır və Türk mədəniyyətindəki Aza adlı kötücül varlıqlarla da əlaqəli görünməkdədir.
Xalq inanclarında hər erenin öz ilanı olduğuna inanırdılar. Hər ocağın (təkkənin) öldürməsi günah olan bir ilanı vardır. Bəzi xalq əfsanələrində tilsimli ilanlardan söz edilər. Bu ilanların qarınının altını əli ilə üç dəfə sıvazlayan birinin hər şeyin sirrinə vaqif olacağına inanılar. İlan əti yeyən insan sehr gücünə qovuşar və təbiətin dilini anlamağa başlayır. Bu vəziyyət, ilanın müdrikliyine olan köhnə inancın izlərini daşıyır.
Bal porsuğu
thumbnail|Bal porsuğu SSRİ-nin poçt markasında. 1987-ci il
Ustetsk diyarı
Coğrafiya
Bölgədəki ən yüksək nöqtə Klinovec dağıdır, zirvəsi buna baxmayaraq Karlovı Varı bölgəsində yerləşir. Kənarındakı ən aşağı nöqtə (eyni zamanda bütün Çex Respublikasında ən aşağı nöqtə) - dəniz səviyyəsindən 115 metr yüksəklikdə - Hřenskodakı Elbe səthidir.
İlan Ata
Ərbükə
Ərbükə, türk xalq inancında yarı insan, yarı ilan olan varlıqdır. Ərbökə də deyilir. Bu varlıqların başında İlan Ana və ya İlan Ata tapılar. Dişi olanları üçün "İşbükə" istifadə olunur. Bunlara Maran da deyilər.
Bal porsuğu
Bal porsuğu — Lüğətdə "The meanest creature" adlanan "Manyak Porsuq".
Bu heyvan gündə 80 km yeriyərək qabagına çıxan hər şeyi yeyir. Faktiki olaraq bir yuvası yoxdur. Tapdığı bir çuxurda yatır. Balı çox sevdiyinə və dərisinin qalın olması səbəbindən arıları vecinə almadığına görə Bal Porsuğu da deyilir (Honey Badger). Hətta kral Kobranı belə zəhərlənənə qədər yeyər, zəhərin təsirilə özündən getsə belə yenidən ayılıb yeminə qaldığı yerdən davam edər. Çox cəsarətlidir, kefinə görə aslanlarla belə dava edər. Təbiətdə görülmüş nadir heyvanlardandır.
İlan Ata
Etimologiya
(İl/Yıl/Çıl) kökündən törəmişdir. "Yılmaq" türkcədə qorxmaq, çəkinmək deməkdir. Monqolcada eyni kökdən gələn Salda (köhnə monqol Sıldang) və köhnə türkcə Yalang isə çılpaq deməkdir. İlanın tüksüz olmasıyla bağlıdır.
Ustetsk diyarı
İqtisadiyyat
Bölgənin iqtisadiyyatında mühüm rolu, Osti nad Labem şəhərindən Kadan şəhərinə qədər filiz dağlarına bitişik ərazidə kömür hasilatıdır. Bölgə qum (şüşə istehsalında və tikinti məqsədləri üçün istifadə olunur) və tikinti daşı kimi minerallarla da zəngindir. Ore dağlarının ətəyində yerləşən rayonlarda (Chomutov, Teplice və qismən Usti nad Labem bölgəsində) dağ-mədən sənayesi, maşınqayırma, kimya sənayesi, enerji və şüşə istehsalını təmsil edən sənaye müəssisələri cəmləşmişdir. Litomerice və Louny rayonlarında kənd təsərrüfatı əsasən tərəvəz və hop becərilməsi ilə inkişaf etmişdir. Meyvə Laba və Ohře vadilərində böyüyür, buna görə bu sahə Çex Bağı (Zahrada Čech) adlanır. Litomerice yaxınlığında üzüm və meyvə şərabları istehsal olunur.
2002-ci ilin sonunda bölgədə 156.000 müəssisə, o cümlədən 113.000 kiçik müəssisə qeydiyyata alındı.
Beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlıq iki Avroregionda inkişaf edir. Almaniya ilə sərhəddə yerləşən Elba Laba'nın Euroregionu 5400 km² ərazini əhatə edir və Şimali Bohemiya, Saksoniya İsveçrə, Yuxarı Elbe'nin hissəsi və Ore dağlarının cənubunu (cəmi 214 Çex və 63 Sakson yaşayış məntəqələrini) əhatə edir. İkinci Avroregion - Ore Dağları, Çomutov, Louny, Teplice və Ən Çex bölgələrini əhatə edir.
Baccharis breviseta
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ustetsk diyarı
İqtisadiyyat
Çexiyanın ümumi milli məhsulunda bölgənin payı 6,5% -dir (31 dekabr 2005-ci il tarixinə).
Nəqliyyat
D8 / E 55 avtomobil yolu 2006-cı ildən Usti nad Labem'in paytaxtını Praqa və Almaniyanın Drezden şəhərləri ilə birləşdirir. Bu yol Berlini İstanbulla birləşdirən trans-Avropa nəqliyyat dəhlizinin bir hissəsidir. Digər əhəmiyyətli magistral yollar Ore dağları boyunca Karlovı Varı bölgəsini, Liberec bölgəsinin şimal bölgələri ilə, həmçinin Çomutov və Louny üzərindən Almaniya və Praqa ilə birləşdirir.
Bölgənin sıx bir dəmir yolu şəbəkəsi var. Elbe boyunca Berlin - Drezden - Usti nad Labem - Praqa - Brno - Vyana-Budapeşt beynəlxalq əhəmiyyətli dəmir yolu marşrutu keçir. Digər əhəmiyyətli bir dəmir yolu xətti bölgəni Ore dağları boyunca keçir.
Çay daşımaları, bölgənin bütün ərazisinə gedən və Şimal dənizinə birbaşa su nəqliyyatı imkanı verən Elbe çayı boyunca aparılır.
Turizm
Ustetsky diyarının ərazisi erkən orta əsrlərdə də sıx məskunlaşmışdı və buna görə bölgədə çox sayda tarixi abidə var. Ən məşhurları: Říp dağındakı Romanesque rotunda, Çox şəhərindəki Gothic kilsəsi, Duchkovun Barok qalası, Osek və Doksani monastırları, Ploskovice, Libochovice'nin orta əsr qalaları və kvarttk şəhərlərinin köhnə məhəllələri, Roudnice nad Labem (Roudnice nad Labem) və Laitmerita şəhərinin episkopal şəhəri. Terezində Theresienstadt konsentrasiya düşərgəsi qurbanlarının muzeyi var.
Sənayeləşmə səviyyəsinin yüksək olmasına baxmayaraq, bölgənin Bohemiya İsveçrəsi və Elbe Vadisi də daxil olmaqla böyük təbii sərvətləri var.
Bir sıra qorunan təbiət əraziləri Ustetsky diyarı ərazisində yerləşir: Çex (Bohemiya) İsveçrə Milli Parkı (České Švýcarsko), Labské piskovce landşaft qoruqları (Labské pískovce, Labskie Qum Dağları), Lužické Dağları, (Lužické hory), Kokoržinsko (Kokoříísk) (Kokořísk) 136 qoruq və təbiət abidəsi.
Ore dağlarında və Lujitsky dağlarında xizək idmanı da daxil olmaqla qış idman növləri inkişaf edir.
Adi zığ-zığ
thumb| Garrulus glandarius
—  cinsinə aid heyvan növü.
Google Earth
Google Sky
"Google Earth"ın kosmosu izləməyə imkan vərən yeni xidmətidir. İstifadəçi kosmosu müşahidə edir, ulduzları, dumanlıqları, qalaksiyaları izləyə bilir, planetlərin istiqamətlərini izləyə bilir. Həmçinin ulduzlar və planetlərin zaman içində keçdikləri mərhələlər izlənə bilməkdədir.
Adi zığ-zığ
Bədəninin uzunluğu 34 sm, kütləsi 160 q-dək olur. Lələkləri yumşaqdır. Rəngi qırmızımtıl-boz, quyruğu qaradır. Qanadının üzərində qara xallı mavi ləkə, başında qara ləkəli kəkili var. Avropada, Asiyada və Şimal-Qərbi Afrikada yayılmışdır. , Azərbaycanda Qafqaz meşələrində rast gəlinir. Payızda və qışda köçür. Ağacda düzəltdiyi yuvaya 5—7 ala-bəzək yumurta qoyur. 16—17 gün kürt yatır. Toxum, giləmeyvə, palıd qozası və cücülərlə qidalanır. Palıd qozasını qış üçün ehtiyat yığır. Ziyanverici cücüləri məhv etməklə fayda, xırda quşların yuvasını dağıtmaqla isə zərər verir.
Google Earth
Xüsusiyyətlər
Google Earth-ın bir çox xüsusiyyətləri var. Bunlardan əsasları aşağıdakılardır:
Birtoxumlu acılıqotu
(Ephedra monosperma) - cinsinə aid bitki növü.
Le-Kost-Qozon
Le-Kost-Qozon  — Fransa da kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Sen-Rom-de-Tarn kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Miyo.
INSEE kodu — 12078.
Kommuna təxminən Paris dən 540  km cənubda, Tuluza şəhərindən 120  km şimal-şərqdə, Rodez dən isə 29  km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 254 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 113 nəfər (15-64 yaş arasında) 77 nəfər iqtisadi fəal, 36 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 68,1%, 1999-cu ildə 63.2%). Fəal olan 77 nəfərdən 74 nəfər (41 kişi və 33 qadın) işləyir, 3 nəfər işsizdir (2 kişi və 1 qadın). Aktiv olmayan 36 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 18 nəfər təqaüdçü, 11 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Serial
Serial — bir neçə bir biri ilə bağlı və ya bağlı olmayan hissədən ibarət olan sənət əsəri.
Seriallar bir neçə cür olur:
Tirli Marin
Kartoqrafiya
Ptolomeyə görə Marin dəniz xəritəsini işləmişdir. O ilk dəfə coğrafi uzunluq və enliyi elmə gətirib. ptolemoy onun bir çox əsərlərinin adlarını çəkir. Marin ilk dəfə ekvatorun uzunluğunun 180000 stadiyev olduğu demişdir. Əgər bunu indiki kimi hesablasaq bu 33000 km deməkdir. hansı ki, 17% həqiqi uzunluqdan azdır. O çox səyahət etmişdir. Roma imperiyası dövründə Çinə qədər gedib çıxmışdır. O xəritələri bərabər bucaqlı proyeksiy ilə çəkirdi. O əsasən Afrika, Asiya və Avropanı öz əsərləində təsvir edir. Tulanı ən ucqar şimal nöqtəsi, cənubi tropiki isə ən ucqar cənub nöqtəsi kimi qeyd etmişdir. o ilk dəfə Antrktida terminini elmə gətirib.
Abidə
В 1935 г. onun şərəfinə Ayda kraterin adına veriblər.
Jien Jırau
Jien Jırau (tam adı: Jien Jırau Taqay ulı; d. 1730 – ö. 1784) — XVIII əsr qaraqalpaq ədəbiyyatının banisi; şair-dastançı.
Həyatı
Jien Jırau 1730-cu ildə anadan olmuşdur.
Yaradıcılığı
Jien Jırau ilk qaraqalpaq şairidir.
Şairin yaradıcılığında Şərq yazılı ədəbiyyatının, qədim epik dastançılıq ənənələrinin ətraf aləmə realist baxışı özünü açıq şəkildə göstərir.
Onun əsərləri qaraqalpaqların əsl tarixlərini yenidən göz önünə gətirməklə, həm də xalqının bir ərazidən digər əraziyə köçünü əks etdirən mühüm bir mənbə kimi çox qiymətlidir. Jienin özü baş verən bu hadisələrin canlı şahidi olmaqla, xalqının müharibələrdə, yürüşlərdə zəfərlərdə çətin vəziyyətini görmüş və hökmdarların, qazilərin, işanların ədalətsizliyinin şahidi olmuşdur.
Poemaları
Jien Jıraunun poemaları bunlardır:
"Ulu dağ"
Qaraqalpaqların Sırdəryadakı saysız-hesabsız bədbəxtliklərinin şahidi olan Jien Jırau orijinal adı "Ullı tau" olan məşhur "Ulu dağ" poemasında bu hadisələri çox mükəmməl şəkildə təsvir etmişdir. Onun bu əsəri ilk dəfə informatorlar vasitəsilə ədəbiyyatşünas A.Kərimov tərəfindən 1956-cı ildə üzə çıxarılmışdır.
"Basılmış el"
Jien Jıraunun orijinal adı "Poskan el" olan məşhur "Basılmış el" poemasında qaraqalpaqların tarixi salnaməsi əks olunmuşdur. O, bu əsərində ilk növbədə xalqının taleyinin son dərəcə acı və kədərli səhifələrini təsvir etmişdir.
Bu poemada o, qəddar xanların heç bir təqsiri olmayan xalq üzərinə aramsız hücumlarını, onların əkinlərinin, su kanallarının məhv edilməsini dolğun formada təsvir etmişdir. Müəllif real tarixi hadisələri təsvir etməklə ac qalmış xalqının dağıdıcı qəsbkarlara qarşı qüvvəsi olmadığından öz "ata yurdu" olan indiki Türkmənistan ərazisini qoyub, Sırdərya sahillərindən özgədiyardakı Xarəzm istiqamətinə – Amudəryanın aşağı tərəfinə məskunlaşmağa üz tutduğunu göstərmişdir. O, həmçinin qeyd edir ki, varlılar kasıblardan daha tez köçüb yerləşirdilər.
Şeirləri
Qaraqalpaqların Türküstandan köçü ilə bağlı onun "Əlvida, dostlar!" (orijinal adı: "Xoş bolın, doslar!") adlı şeiri də var. Bu şeirdə şair öz doğma yurdunu atıb yad ellərə köç etməsi ilə bağlı dərin kədərini ifadə etmişdir.
Şair "Dəvəmi qaytar" (orijinal adı: "Ber tüyem di") adlı şeirində isə qaraqalpaq feodallarının xəsisliyini, ictimai münasibətlərin real mənzərəsini əks etdirmişdir.
Tədqiqi
Qaraqalpaq ədəbiyyatşünası A.Kərimovun onun yaradıcılığını araşdırmışdır.
Çitose
Çitose — Yaponiyanın Hokkaydo adasında və eyni adlı prefekturanın İşikari sabprefekturada yerləşən şəhər.
Ortaboy acılıq
Orta Asiya, tyan-Şan, Qafqaz , Cunq-Kaşq və Tibet də geniş yayılmışdır. Ilk dəfə Tarbaqatayda təsvir edilmişdir. 1 m hündürlükdə, sallaq budaqlı, boz qabıqlı, lifli koldur. Şaxəli budaqları yoğun, düz duran, göyümtül-yaşıl rəngdə olub, hamar və ya kələ-kötürdür, diametri 2-3 mm-ə çatır. Düyünaraları qısa və ya 5 sm-ə qədər uzanmışdır. Yarpaqları iki-iki düzülmüş, pərdəvarı, üçbucaq formadadır, uzunluğu 2,5-3,5 sm-dir. Hamaşçiçəkdə tozcuq sünbülcükləri sıx topalaşmışdır, saplaqsızdır, oval formadadır, budaq boyu düzülmüşdür, 6-8 çiçəyi vardır. Daxili çiçəkaltlıqları enli və bütövdür; borucuğunun uzunluğu təxminən 4-5 mm-dir və kənarları diləoxşar formadadır. İyun ayında çiçəkləyir. Meyvəsi giləmeyvə formasında kürəşəkilli və lətlidir, yetişdikdə qırmızı rəngdə olur, uzunluğu 6 mm-ə çatır. Meyvələri avqusda yetişir. Toxumları qonurdur, arxa tərəfləri qabarıdır 5-6 mm uzunluqdadır. Quraqlığadavamlı, torpağa az tələbkardır. Dərman bitkisidir. Yaşıl hissələrinin tərkibində 0,5-2,2 %-ə qədər alkaloid vardır; onlardan ən mühümü psevdoefedrindir (70-95%). Xalq təbabətində revmatizm və ağciyər xəstəliklərinin müalicəsində işlədilir. Azərbaycanda Xəzər, Kür-Araz ovalığında, Naxçıvan da, aşağı dağ qurşağında bitir. Yaşıllaşdırmada, quru yamacların bərkidilməsində istifadə oluna bilər.
Məlumat mənbələri:
Деревья и кустарники СССР. т.3.1954; Флора Азербайджана. т.5. 1954; Azərbaycanın ağac və kolları. III cild. 1970; Azərbaycanın “Qırmızı” və “Yaşıl Кitabları”na tövsiyə olunan bitki və bitki formasiyaları. 1996; Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər. 2005; 2006; 2008.
Kepler-20e
thumb|right|300px|Kepler-20e planetinin digər planetlərlə müqayisəsini göstərən illüstrasiya Kepler-20e — Yer planeti kimi yaşayış üçün yararlı olan planet
Planet NASA-nın "Kepler" kosmos teleskopu tərəfindən 2011-ci ildə kəşf edilmişdir.
Kepler-20e indiyə qədər kəşf edilən planetlər arasında Yerə ən çox oxşayan planetlərdən biridir.
Günəşin ölçülərinə bərabər olan bir ulduzun ətrafında fırlanır.
Fredrik Lyunqberq
Fredrik Lyunqberq (Fredrik Ljungberg) — keçmiş İsveç futbolçusu.
Rəşadət Piriyev
Piriyev Rəşadət Əli oğlu — Qarabağ müharibəsi döyüşçüsü, şəhid.
Həyatı
Piriyev Rəşadət Əli oğlu 1 oktyabr 1973-cü ildə Bərdə rayonunun Yeni Daşkənd kəndində anadan olmuşdur. 1980–1990-cı illərdə Yeni Daşkənd kənd orta məktəbində oxumuşdur.
11 mart 1992-ci ildə Bərdə RHK tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. N saylı hərbi hissənin atıcısı olmuş, Ağdam, Ağdərə, Laçın və Kəlbəcər rayonlarında gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak etmişdir. 1993-cü ildə Ağdam rayonundakı döyüşdə qolundan yaralanmışdır. Bacarıqlı rabitəçi operator və hərbi texnikaların zərərsizləşdirilməsi üzrə əməliyyatçı olmuşdur.
Sıravi əsgər Rəşadət Piriyev 11 fevral 1994-cü ildə Kəlbəcər rayonunun Yanşaq kəndində şəhid olmuşdur. Məzarının yeri dəqiq məlum deyil.
Subay idi.
Xatirəsi
EL TV "Əsgər" verilişinin 2018-ci il tarixli "Şəhidlər" rubrikasında Rəşadət Piriyevin həyatı və döyüş yolu haqqında sənədli film yayımlamışdır.
Nərgizava
Nərgizava — qədim yaşayış məskəni, Ağsu rayonunun Bico və Gəgəli kəndləri ərazisində yerləşir.
Bico kəndi ilə Gəgəli kəndi ərazisində, Gəgəli kəndindən təxminən 2 km cənubi-şərqdə, Bico və Gəgəli kəndinin sakinləri tərəfindən "Nərgizava" adlandırılan, Bicodərəsi ilə Yasamal adlı qobuluq ərazidə qədim yaşayış məskəni yerləşir. 10 hektardan geniş bir sahəni əhatə edən bu ərazinin böyük bir hissəsi Bico və Gəgəli kəndlərinin (Bico kəndinin tarixi dəqiq bilinməyən xeyli əvvəlki dövrlərə aid olsa da, Gəgəli kəndinin əsası 19-cu əsrin 40-50-ci illərində Dəyəli-Gəgəli adlı axtaçı obasının Ağsu və Bico kəndləri arasındakı yazlaq sahəni daimi binə yeri seçməsi ilə qoyulmuşdur) sakinləri tərəfindən uzun müddət əkin məqsədləri üçün şumlandığına görə, abidənin tarixi-mədəni təbəqəsi güclü dağıntıya məruz qalmışdır.
Azərbaycan atları (film, 1937)
Azərbaycan atları filmi rejissor Vladimir Yeremeyev tərəfindən 1937-ci ildə çəkilmişdir. Azərfilmdə istehsal edilmişdir. Kinolentdə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindəki at zavodlarında cins atların yetişdirilməsindən danışılır.
Məzmun
Kinolentdə Azərbaycanın müxtəlif bölgələrindəki at zavodlarında cins atların yetişdirilməsindən danışılır, atçılıq sərgisi-respublikamızın ən yaxşı cins atları və cıdır yarışları öz əksini tapmışdır.
Nərgizava
Nərgizava şəhərinin dağılması 1192-ci ilin dağıdıcı zəlzələsi və 1221-ci ildən başlayan monqol-tatar yürüşləri ilə əlaqələndirilir.
Azərbaycan atları (film, 1937)
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Vladimir Yeremeyev Rejissor: Vladimir Yeremeyev Operator: Vladimir Yeremeyev, Əlibala Ələkbərov
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 57.
Həmçinin bax
Azərbaycan atları Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1937-ci ilin Azərbaycan filmləri 1930-cu illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
İxtiodektidlər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Hündürboylu acılıqotu
-  cinsinə aid bitki növü.
10 avqust
1901–cari
thumb|[[Antonio Banderas]]
1601–1900
thumb|[[VI Ferdinand]]
Artemisia lessingiana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia lessingiana Artemisia lessingiana
Geomorfoloji mərhələ
Geomorfoloji mərhələ- İ.P. Gerasimov və Y.A.Meşəryakov (1964) tərəfindən irəli sürülmüşdür.G.m.Yerin inkişaf tarixində geoloji mərhələdən təcrid olunmuş müstəqil mərhələ kimi qiymətləndirilir.G.m.vaxt cəhətdən neotektonik mərhələyə müvafiq gəlsədə də onların hər birini müstəqil mərhələ kimi ayırmaq lazımdır.Neotektonik hərəkətlər Yerin müasir geomorfoloji quruluşunu formalaşdıran hərəkətlərdir. G.m.Mezezoyun xeyli hissəsini və bütünlüklə kaynazoyu əhatə edir.Bu dövrdə cavan platformalar və dağlar (Alp və qismən Mezazoy dağ sistemləri) formalaşmışdır.Bu dövrdə cavan materiklər yaranmış və onlar materiklərin qədim özülü ətrafında birləşərək materik çıxıntılarını birləşdirir.Mis: Qərbi Sibir, Turan və Qərbi Avropa cavan platformaların yaranması və onların Sibir və Şərqi Avropa sipərləri ətrafında birləşməsi nəticəsində nəhəng Avrasiya platforması yaranmışdır. Mezokaynozoy dövründə cavan platforma, dağ və dağarası çökəkliklərin yaranması; Yer səthində Alp, Qafqaz, Himalay, Kordilyer, And dağları, Aralıq dənizi, Qara dəniz, Xəzər dənizi, Mərkəzi Asiyanın quru (Uyqur) çökəkliklərin yaranması;Avrasiyanın şərq sahili boyunca dərin tektonik yarıqlarla müşayət olunan qövsvari dağlar adalar sistemi formalaşması və s.Gətirdiyimiz misallar geomorfoloji mərhələnin ayrılmasına tam əsas verir.
Nissa
—  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
Geoloji proseslər
Geoloji proseslər- Yerin daxilində və yer qabığında strukturların, yer səthi relyefin dəyişilməsinə, süxurların və mineralların parçalanmasına, onların əmələ gəlməsinə, yatım şəraitinin dəyişilməsinə səbəb olan proseslər.
Qana qadın milli voleybol komandası
Tarixi
Tarixi boyu Qana qadın millisi dünya çempionatı, dünya kuboku və s. kimi önəmli turnirlərdə iştirak edə bilməmişdi. Yalnız 1991 və 93-cü illərdə Afrika çempionatının final mərhələsinə yüksələn komanda heç bir medal qazana bilməmiş, eyni zamanda həmin ildən etibarən bu turnirdə də iştirak edə bilməmişdi. Qana millisinin fəxr edə biləcəyi ən böyük uğuru isə 1978-ci ilin Afrika Oyunlarında qazandığı bürünc medaldır.
Alümosilikatlar
Alümosilikatlar - minerallar
Haqqında
Alümosilikatlar kristallik quruluşunda Si-la Al mövqeyi eyni olan metasilikat turşusunun birləşmələri. Zəncirvari quruluşlu minerallarda Si-un 1/4, təbəqəli və karkaslı quruluşlarda isə 1/2 hissəsi Al-la əvəz oluna bilər. Bu halda struktura bir (Na, K) və ya ikivalentli (Ca, Ba və b.) elementlərin — ionlarının daxil olması ilə elektrostatik müvazinət bərpa olunur. Ən çox yayılmış alümosilikatlar: çöl şpatları, feldşpatoidlər, seolitlər, mikalar, xloritlər, skapolit və b.
Kürdmaşı
Kürdmaşı — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Kənd rayon mərkəzindən 18 km cənub-qərbdə, İsmayıllı-Müsüslü avtomobil yolu kənarında, Burnovuldağ silsiləsinin cənub ətəyində yerləşir. Əhalisi heyvandarlıq və əkinçilik ilə məşğul olur. Belə ki, Kürdmaşı kənd ərazisində mümbüt torpaqlar olduğu üçün 250 hektara yaxın ərazidə üzümçülük vadisi yaradılmışdır. 1949-cu ildən hal-hazır vaxta kimi 1 nömrəli şərab zavodu fəaliyyət göstərir öz keyfiyyətli istehsal edilən şərablarını və çaxırlarını xarici bazarda tanıtmağı bacarmışdır. Ərazidə şəhid Ceyhun Həsənov adına Kürdmaşı kənd tam orta məktəb, kitabxana, tibb məntəqəsi, rabitə şöbəsi, elektron ATS, 400 yerlik Kənd Yaradıclıq evi, İnzibati Ərazi Dairəsi üzrə idarə binası, Su melarasiya idarəsinin xidməti binası, 15-ə yaxın ticarət maqazası, bir ədəd şadlıq evi vardır.
Əhali
1859-1864-cü ilə olan məlumata əsasən Kürdmaşı kəndində 124 evdə 331 nəfəri kişilər, 279 nəfəri isə qadınlar olmaqla 610 nəfər müsəlman azərbaycanlılar yaşayırdı.
Hazırda ərazidə 905 təsərrüfatda 4000 nəfərə yaxın əhali yaşayır. Faktiki olaraq (16.03.2016) ərazidə 712 fərdi yaşayış evi vardır. Əhalisi 3213 nəfərdir ki onunda 1603 nəfəri kişi, 1610 nəfəri qadındır.
Əlinağı mirzə Qovanlı-Qacar
Əlinağı mirzə Qovanlı-Qacar-İran şahzadəsi, Vali, Fətəli şahın oğlu
Həyatı
Abbas mirzə Qəzvində onun qonağı olmuşdu. Tarixçi Əminə Pakrəvan yazır: "Ancaq Qəzvində böyük bir istiqbal törəni gerçəkləşdi. Qəzvinin elbayı (valisi-Ə.Ç.) Əlinağı mirzə böyük bir törənlə böyük qardaşının istiqbalına vardı. İki qardaşın görüş zamanı bir-birlərinə göstərdikləri ilgi onların qarşılıqlı səmimiyətlərini ortaya qoymaqda idi".
Abbas mirzə Qovanlı-Qacar Əlinağı mirzənin xətrini çoz istəyirdi. Tarixçi Əminə Pakrəvan daha sonra yazır: "Abbas mirzə kiçik qardaşlarından biri olan Əlinağı mirzəni öz yanında bulundurmaqda idi. Abbas mirzə bu qardaşı ilə çox yaxın idi və ona bir çox mövzular haqqında danışır, danışdıqca da özünü rahat hiss edirdi. Asəfəddövlə Əlinağı mirzənin da onların yanında olmasını şahdan istəmiş, Şah da izin vermişdi. Şübhəsiz ki, Əlinağı mirzə gizlincə şaha bilgilər ötürürdü".
Həmçinin bax
fa:علی‌نقی میرزا
Anbardakı kömür
Anbardakı kömür Tintin macəralarının 19-cu hissəsidir. Belçikalı yazıçı Erje tərəfindən yazılmışdır və "Le journal de Tintin" jurnalında yayınlanmışdır.
Adlandırılması
Tintin macəralarının 19-cu hissəsi "Anbardakı kömür" adlanır. Hekayədə qanqsterlər gəminin anbarında saxladıqları afrikalı qulları "anbardakı kömür" kod adı ilə çağırırdılar. İngilis versiyasında hekayə "Qırmızı dənizin köpəkbalıqları"(The Red Sea Sharks), türk versiyasında isə "Qul tacirləri" (Köle tüccarları) adlandırılmışdı.
Mövzu
Macərada Xemed Əmirliyində (yudurma) iqtidar sahibi olan Mohammed Ben Kaliş Əzab Şeyh, Bab Əl Əhr tərəfindən devrilməyə çalışılır. Tintin və Kapitan Haddok bir filmin çıxışından sonra General Alkazar ilə qarşılaşırlar. Tələsən general uzaqlaşarkən pul qabını yerə salır. Tintin pul qabını ona qaytarmaq üçün generalın qaldığı otelə gedir, amma onun orada olmadığını öyrənir. Tintin və Kapitan Haddok Abdullahla qarşılaşırlar. Tintin ilə görüşən Dupont və Dupond ondan Davson adında silah alverçisini təqib edərkən izlədikləri general Alkazar ilə niyə görüşdüyünü soruşurlar. Onlar generalın qaldığı oteli göstərirlər və Tintin ilə Haddok General Alkazarın Davson ilə danışdığını görürlər. Tintin Davsonun Mavi Lotus macərasındakı düşməni olduğunu xatırlayır. Davsonun Xemeddə çevrilişin uğurlu olması üçün "Havilland Mosquito" döyüş təyyarələrini müxaliflərə satdığını öyrənir və çevriliş nəticəsində devrilmiş əmiri xilas etmək üçün Xemedə getməyə qərar verir. Haddok da onunla getməyə razılıq verir. Davson Tintinin Xemedə getdiyini eşidir və ona əngəl olmağa çalışır.
Tintin və Haddok Xemeddəki Vadesdah Hava limanına enəndə gömrük işçiləri onları ölkəyə buraxmırlar, bu zaman Davsonun adamı Tintinin çantasına bomba yerləşdirir. Amma geri qayıdanda bombanın partlamasından əvvəl təyyarənin mühərrikində çıxan yanğın nəticəsində təyyarə məcburi eniş etməli olacaqdı. Ölkəyə girməklərini əngəlləmək istədiklərini anlayan Tintin və Haddok qəza yerindən ayrılaraq gecə şəhərə girirlər. Burada keşmiş dostları portuqal tacir Oliveyra da Fiqueyrayı tapırlar. Onun köməyi ilə onlar əmirin gizləndiyi yerə gedirlər.
Tintin və Haddok vəziyyəti araşdırmaq üçün Qırmızı dənizə gedirlər. Burada yenə döyüş təyyarələrinin hücumuna məruz qalsalar da Tntin StG 44 ilə təyyarələrin birini yerə salır. Bu zaman gəmiləri batır və Tintin ilə Haddok salda həyatda qalmağa çalışırlar. Düşən təyyarənin pilotu Pyotr Skat da sala gəlir. Açıq dənizdə Qorqonzala tərəfindən xilas edilirlər. Rastapopoulos Tintin və Haddoku digərlərin ayıraraq "SS Ramona" adlı gəmiyə aparır. Əslində isə bu gəmi onun qul tacirliyi etdiyi gəmilərindən biridir.
Gəmidə məhkum olan Tintin və Haddok gəminin kapitanın "Qızıl qısqaclı xərçəng" macərasında həmkarları olan Allan olduğunu öyrənirlər. Gecə baş verən yanğında gəminin bütün heyəti gəmini tərk edir. Tintin və Haddok yanğını söndürə bilirlər. Gəmini araşdıran Haddok göyərtənin altında çıx sayıda afrikalı qulun saxlandığını görür. Afrikalıların dilini anlamayan Haddok onlara qaçırıldıqları başa sala bilmir, amma Cibutiyə aparacaqlarına söz verir. Daha sonra içində ərəb şeyxinin olduğu bir gəmi onların gəmisinə yaxınlaşır və gəmidən enən bir insan "anbardakı kömür"ə baxmaq istədiklərini deyir. Adamın afrikalıların dişlərinə baxmasını görən Haddok vəziyyəti başa düşür və onu gəmidən qovur.
SS Ramonanın Kapitan Haddok tərəfindən ələ keçirildiyi öyrənən Rastapopoulos gəmini batırmaq üçün sualtı qayığını göndərir. Tintin bu hücumun fərqinə varınca Skatın təmir etdiyi əlaqələşmə aparatı ilə kömək istəyir və hadisə yerinə gələn ABŞ donanmasının "USS Los Angeles" gəmisi sualtı qayığı zərələşdirir və onlara təslim olmağa məcbur edir. Rastapopoulos qaça bilir. Tintin, Haddok və Skat Avropaya qayıdaraq beynəlxalq qul ticarətini ifşa edirlər. Xemedin başına isə devrilmiş əmir gəlir.
Tənqidlər
Macərada hacı olmaq istəyən afrikalılar irqçi şəkildə təsvir olunmuşdur. Belə ki, afrikalılar çox tez aldatılmışıdı. Həmçinin Kapitan Haddok gəmiyə gələn ərəb şeyxinin adamını qovmaq üçün çoxlu təhqirdən istifadə etmişdi.
Geri qayıdan personajlar
Bu macərada geri qayıdan bir çox personaj yer alıb:
Amur yağıotu
-  cinsinə aid bitki növü.
Ərminavan
Haqqında
Ərminavan kəndi Xankəndi və Şuşa şəhərlərinin arasında yerləşir. Şuşadan 2 km, Xankəndidən 560 metr aralıda yerləşirdi. Kərkicahan qəsəbəsi, Daşkənd kəndi ilə də həmsərhədd idi.
Tarixi
Kənd haqqındakı ən qədim məlumatlar XII-XIII əsrlərə aiddir. Deyilənlərə görə Bərdə, Nuxa və digər böyük şəhərlərdən Qarabağ və Naxçıvana gedən tacirlər bu yerlərdə düşərgələr qurardılar, karvanlarını saxlardılar. "Ərmin" sözü qədim azəri dilində karvan(lar) mənasını, "avan" isə abad mənasını verir. Abad dedikdə yurd, məskən anlayışı başa düşülür. Daha sonralar ermənilər bu yerləri "Armenakan" kimi adlandırmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dəniz səviyyəsindən 1500 metr hündürlükdədir.
Əhalisi
2008-ci ildə kənd əhalisinin sayı 1.400 nəfərdən çox olmuşdur
İqtisadiyyatı
Kəndin yaxınlığından təbaşir, gil çıxdığı üçün burada zavodlar var idi.
Krit (periferiya)
Krit  — periferiya, Yunanıstanın inzibati-ərazi vahidi. Əhali sayı nəfərdir. Sahəsi — 8335,88. Əhalinin sıxlığı 74,74. İnzibati mərkəzi — İraklion.
İnzibati bölgüsü
thumb|Kritin inzibati bölgüsü 2011-ci ildə «Kallikratis» proqramından sonra periferiyalar 4 periferiya vahidi, o cümlədən 24 icma daxildir :
Le-Monaster
Le-Monaster  — Fransadakommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Şərqi Rodez kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12146.
Kommuna təxminən Parisdən 500 km cənubda, Tuluza şəhərindən 150 km şimal-şərqdə, Rodezdənisə 29 km qərbdə yerləşir.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 1392 əmək qabiliyyətli insan (15–64 yaş) arasında 1088 nəfər iqtisadi fəal, 304 nəfər hərəkətsiz (fəaliyyət göstərici 78,2%, 1999-cu ildə 76,9%) idi. 1088 aktiv adamdan 1053 nəfər (541 kişi və 512 qadın), 35 nəfəri işsizdir (9 kişi və 26 qadın). 304 hərəkətsiz 132 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 115 nəfər təqaüdçü, 57 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Geomorfoloji amillər
Geomorfoloji amillər - relyef əmələgəlmə amilləri, bütün yer kürəsinin yaxud onun hər hansı regionunun relyefini formalaşdıran endogen (Tektonika, vulkanizm) və ekzogen(eroziya, deflyasiya, karst və b.) amillərin məcmu. Keçmiş sovet geomorfoloqu İ.S.Şukin (1969) tərəfindən təklif edilmişdir.
Türkan Saylan
Türkan Saylan — Türk tibb həkimi, yazar, ÇYDD Ümumi Başçısı.
Həyatı
Türkan Saylan 1935-ci il dekabrın 13-də İstanbulda dünyaya gəldi. Respublika dövrünün ilk mütəfəkkirlərindən Fəsih Qalib Bəy ilə (evləndikdən sonra Leyla adını alan) İsveçrəli Lili Mina Raiman cütünün beş uşağının ən böyüyüdür.
1944-1946-cı illərdə Şamlı İbtidai məktəbi və 1946-1953-cü illərdə Şamlı Qız Liseyində oxudu. 1963-cü ildə İstanbul Tibb Fakültəsini bitirmişdir. 1964-1968-ci illərdə SSK Nişantaşı Xəstəxanasından Dəri və Zöhrəvi Xəstəliklər Mütəxəssisliyini götürdü.
1968-ci ildə İÜ İstanbul Tibb Fakültəsi Dermatoloji Fundamental elm sahəsində Baş assistentliyə başladı. 1971-ci ildə İngilis Mədəniyyət Heyətinin təqaüdüylə İngiltərədə irəli təhsil aldı, 1974-də Fransada və 1976-da İngiltərədə qısa davamlı işlər gördü, 1972-də dosent, 1977-də professor oldu. 1982-1987 illəri arasında İstanbul Universiteti Tibb Fakültəsi Dermatoloji Fundamental elm sahəsi Başçılığını, 1981-2001-ci illərdə İstanbul Universiteti Tibb Fakültəsi Lepra Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi Müdirliyini icra etdi. 1990-cı ildə yaradılan "İÜ Qadın Problemləri Araşdırma və Tətbiq Mərkəzi"nin quruluşunda vəzifə götürdü və 1996-cı ilə qədər müdir köməkçiliyi ilə Qadın Sağlamlığı dərslərinin koordinatölüğünü etdi. Dermatoloji Kliniği müəllim olaraq 2002-ci ilin sonuna qədər çalışdı və 13 dekabr 2002-ci ildə təqaüdə çıxdı.
1976-cı ildə lepra (cüzzam) işlərinə başladı, Cüzzam ilə Döyüş Dərnəyi və Vəqfini qurdu. 1986-cı ildə özünə Hindistanda "Beynəlxalq Qandi Mükafatı" verildi. 2006-cı ilə qədər Dünya Sağlamlıq Təşkilatının lepra mövzusunda məsləhətçiliyini etmişdir. Beynəlxalq Lepra Birliyinin (ILU) qurucu üzvü və başçı köməkçisidir. Avropa Dermato Veneroloji Akademiyasının və Beynəlxalq Lepra Dərnəyi 'nin üzvüdür. Dermatopatoloji Laboratoriyasının, Behçet Xəstəliyi və Cinsi Əlaqəylə Bulaşan Xəstəliklər Poliklinikalarının qurulmasında iştirak etdi. 1981-2002-ci illəri arasında 21 il, könüllü olaraq Sağlamlıq Nazirliyi İstanbul Lepra Xəstəxanası Başhekimliğini etdi. [1]
1957-də evlənmiş və bu evlilikdən iki oğlu oldu. Biri grafiker digəri həkim iki oğulundan iki nəvəs(n)i vardır. Son 17 ildir xərçəng xəstəsi olan və müalicəsi sürən Saylan, 18 may 2009 tarixində saat 04.45 sıralarında vəfat etdi. Vəfat etdiyində könüllü quruluş olaraq ÇYDDin Ümumi Başçılığını, TÜRKÇAĞ və KANKEV Vəqfi Başçılığı ilə Cüzzamla Döyüş Dərnəyi və Vəqfi Başçılığını davam etdirməkdə idi.
Fəaliyyətləri
1989-cu ildə, bir qrup Atatürkçü aydın tərəfindən inqilab qanunlarını və dünyəvi nizamı qoruyub inkişaf etdirmək məqsədiylə yaradılan Çağdaş Yaşamı Dəstəkləmə Dərnəyinin (ÇYDD) qurucularındandır və uzun bir müddət Ümumi Başçılığını icra etmişdir. Bunun yanında, 14 aprel 2007 Ankara-Tandoğan və 29 aprel 2007 istanbul-Çağlayan Respublika mitinqlərinin təşkilatında və icrasında tapılmışdır. Çağdaş Yaşamı Dəstəkləmə Dərnəyinin xaricində fərqli vətəndaş cəmiyyət quruluşlarında da müxtəlif vəzifələrdə olmuş, məsələn 1990-cı ildə "Müəllimlər Dərnəyi"ni qurmuş və ilk dövr II. Başçılığını etmişdir. Ayrıca 1995-ci ildə məzun olduğu lisey üçün yaradılan Şamlı Qız Liseyi Mədəniyyət və Təhsil Vəqfi (KANKEV)nın və yenə 1995-ci ildə qurulan Türkiyə Çağdaş Yaşamı Dəstəkləmə Vəqfi (TÜRKÇAĞ)ın qurucusu və başçısıidi.
Ergenekon istintaqı
2009-cu ilin aprel ayında Ergenekon İstintaqı daxilində evi axtarılmış, müxtəlif mətbuat orqanları və yazarlar Saylanın bu dövrdə xərçəng müalicəsinin davam edir olmasından ötəri istintaq daxilində evinin axtarılmasını qınamışlar.
Mükafat
SODEV İctimai Demokratiya Vəqfi (2005),
Nəşrləri
2005 ili etibarı ilə, cəmi 440 nəşri var. Bunların 50-i xarici jurnallarda nəşr olunmuş tibbi işləri, 204-ü tibbi, ictimai və siyasi məzmunlu qəzet məqalələri, 186-ı isə Türkcə tibbi jurnallarda və konqres kitablarında nəşr olunmuş araşdırma, yığma və fakt elanlarıdır. 2i kitab, 3ü seminar kitabı olmaq üzrə 5 nəşri redaktor qrupunda iştirak etmişdir. 1. Pillə Sağlamlıq Xidmətlərində Dəri və Zöhrəvi Xəstəliklər Stolüstü kitab adlı və 5 nəşr/təzyiq edən dərs kitabı, məqalələrini ehtiva edən və üç nəşr/təzyiq edən Respublikanın Fərdi Olmaq, uşaqlıq həyatını izah edən və 4 nəşr/təzyiq edən "AT QIZ", son yazılarının toplandığı və 2003də nəşr olunan Respublikanın Fərdi Olmaq II, 2004də Məmməd Zaman Saçlıoğlun tərəfindən qələmə alınıb T. İş Bankın tərəfindən basdırılan, həyatının əhvalatını ehtiva edən və altı nəşr/təzyiq edən Günəş Ümiddən İndi Doğular, 2006da nəşr olunan Respublika Radioda qonaqlarıyla etdiyi danışıqlardan ibarət olan/yaranan "Keçmişdən Gələcəyə Radio Respublikada Müasir İnsan Danışıqları" olmaq üzrə altı kitabı nəşr olunmuşdur. 2005də Respublikanın Fərdi Olmaq I və II, son dövr yazıları da əlavə olunaraq genişlədilmiş və birləşdirilmiş nəşr/təzyiq şəklində nəşr olunmuşdur. Zəhra İpşiroğlunun Türkan Saylanla etdiyi, uzun zaman dilimini içinə alan bir danışığı əhatə edən kitab Quruluşçuluğun Gücü 2006da nəşr olunmuşdur.
Kürdüvan
Kürdüvan — Azərbaycan Respublikasının İsmayıllı rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə İsmayıllı rayonunun Basqal kənd Sovetinin Kürdüvan kəndi Xankəndi kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.
Tarixi abidələri
Kəndin cənub-şərqində şəhər xarabalığı aşkar edilmişdir. Geniş sahəni tutan xarabalıqda daş və kərpicdən tikilmiş müxtəlif bina qalıqları var. Buradan müxtəlif əşyalar tapılmışdır. Xarabalıqdan bir qədər aralı qala divarları, habelə son orta əsrlərə aid müxtəlif binaların qalıqları aşkar olunmuşdur. Xarabalığın cənub-qərbində Basqal çayının yuması nəticəsində əmələ gəlmiş yarğanda 3-4 metr qalınlığında antik dövrə aid mədəni təbəqə və qəbir abidələri aşkar edilmişdir. Oradan da müxtəlif əşyalar tapılmışdır. Tapıntılardan məlum olur ki, Kürdüvan 1 əsrdən son orta əsrlərə qədər yaşayış mövcud olmuşdur.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Basqal qəsəbəsi yaxınlığında, Rayon mərkəzindən təqribən 30 km aralıda yerləşir.
İqtisadiyyatı
Əhalisi kənd təsərrüfatı və əkinçilik ilə məşğul olur.
Şeyxəli mirzə Qovanlı-Qacar
Həyatı
Şeyxəli mirzə Fətəli şah oğlu (anası Məryəm bəyim Şeyxəli xan qızı Zənd) 1795-ci ildə anadan olub. Saray təhsili almışdı. Şeyxəlmülk ləqəbi ilə təltif edilmişdi. Atasının şahlığı dönəmində Borucird, Məlair və Tusurqanın hakimi olmuşdu. Məhəmməd şahın hakimiyyəti dönəmində tutulub Təbrizə göndərilmişdi.
Yaradıcılığı
Şeyxəli mirzə şair idi. Şapur təxəllüsü ilə dillər əzbəri şeirlər yazmışdı. Şeirlərinin əksəriyyəti fars dilindədir.
Gəncə mədrəsəsi
Gəncə mədrəsəsi — Gəncə şəhərinin əsas meydanında vaxtilə mövcud olmuş mədrəsə binasıdır. Şah Abbas məscidini əhatə edən mədrəsə binasının dövrümüzə yalnız məscidin qərb tərəfində həyə boyunca yerləşən dörd otaq və divarlar qalmışdır.
Baccharis buchtienii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hirohito
Hirohito və ya imperator Şova (yaponca 昭和天皇; ) — 124-cü Yaponiya imperatoru (Yamato sülaləsindən), generalissimus, imperator Taysenin oğlu, 4 dəfə Millətlər Liqasının daimi üzvü.
Gəncə mədrəsəsi
Memarlıq xüsusiyyətləri
Mədrəsənin eynitipli oxvari tağlardan əmələ gələn memarlıq kompozisiyası kompleksin bütün ərazisini əhatə edən qalereya formalaşdırır (bu baxımdan Şuşadakı Aşağı Gövhər ağa məscidini əhatə edən və qapalı həyət yaradan mədrəsə Gəncə kompleksinin memarlığını təkrarlayır), kompleksin mərkəzində qalan məscid və giriş portalı isə qalereya fonunda effektiv fərqlənirdi.
Hirohito
Hakimiyyətin başlanğıcı
thumb|left|Gənc imperator Hirohito mərasim geyimində. 1928-ci il. 25 dekabr 1926-cı ildə atası imperator Taysenin vəfatından sonra, taxt-tac Hirohitoya miras qaldı və onun hakimiyyət dövrünə "Şova" (yap. 昭和時代;sōwa "Mədəni dünya") şüarı verildi. Hirohitonun imperatorluq dövrünün ilk hissəsi (1926-1945-ci illər) ölkənin artan hərbi gücüylə qeyd olundu. 1900-cü ildən Yaponiya İmperator ordusu və Yaponiya İmperiya donanması Nazirlər Kabinetinin formalaşmasında veto hüququna malik idilər. 1921 və 1944-cü illər arasında daxili və xarici siyasətdə sağ qanadlı siyasi qüvvələr hədəflərinə çatmaq üçün zorakılıq məqsədli ən azı 64 hadisə törədiblər və bunlardan ən əhəmiyyətlisi 1932-ci ildə Yaponiya baş naziri İnukai Tsuyoşinin sui-qəsdidir. O vaxtdan bəri, hərb Yaponiyanın bütün siyasi həyatına tamamilə nəzarət etdi və Yaponiya ikinci Çin-yapon müharibəsi (1937—1945), daha sonra isə İkinci Dünya müharibəsinə daxil oldu.
İkinci Dünya müharibəsi
İkinci Dünya Müharibəsi başa çatdıqdan sonra, bir çoxları kimi öz işində məsuliyyət daşıyan Hirohito və digərləri, o cümlədən ABŞ-nin işğalçı administrasiyası imperatorun yalnız rəsmi dövlət başçısı olduğunu və əslində bütün gücün hərbi birləşmədə olduğunu iddia etdi. Çin, Tayvan, Koreya və Cənub-Şərqi Asiyada bir çox insanlar Hirohitonun "Asiya Hitleri" olduğunu və müharibə cinayətkar kimi cəzalandırılmasını tələb edirdi. Müharibənin başlanğıcına qədər Hirohito, protokola uyğun olaraq qəti qərar qəbul etmədən uzaq qaldı.
Baş nazir Fumimaro Konoe, 5 sentyabrda imperiya qərarı layihəsini, bu fərmanın formal olaraq hazırlanacağı imperiya yığıncağının başlamasından bir gün əvvəl təsdiqlədi. Həmin axşam İmperatorla şəxsi görüşdə Dəniz Donanmasının Baş Qərargahı Osami Naqano və Ordu Baş Qərargahı General Hacimə Suqiyama iştirak edib.
Polidimit
Haqqında
Polidimit - Kubik. Habitus oktaedrik. İkiləşmə {111} üzrə polisintetik. Ayrılması {100} üzrə qeyri-mükəmməl. Aqreqatı: dənəvər, daha az hallarda sızmalar. Rəngi açıq-boz. Parıltısı metallik. Sərtliyi 4,5-5. Xüsusi çəkisi 4,5-4,8. Cu, Ni, Fe sulfid və arsenitləri ilə hidrotermal yataqlarda. Paleogen-neogen gillərində milleritlə birlikdə kolomorf əmələgəlmələrdə tapılır.
Adi göyrüş
Təbii yayılması
İlk dəfə Avropada aşkar edilmişdir. Təbii halda Orta Avropa, Aralıq dənizi ölkələri, Balkan və Kiçik Asiyada yayılmışdır, o cümlədən Krım və Qafqazda enliyarpaqlı meşələrin tərkibində bitir.
Botaniki təsviri
Hündürlüyü 10 m-ə, diametri 100 sm-ə çatan, düz gövdəli ağacdır. Qabığı açıq boz rəngli olub, uzununa və eninə dərin olmayan çatlıdır. Tumurcuqları tutqun qara rənglidir. Zoğları yoğun, yaşılımtıl-boz rəngdə, çılpaqdır. Yarpaqları lələkvari, 7-15 yarpaqcıqdan ibarətdir. Yarpaqcıqları uzunsov neştərvari, ucdan sivri, kənarları isə xırda mişardişlidir. Yan yarpaqcıqlar oturaq, ucdakılar saplaqlı, üstdən tünd yaşıl, altdan açıq yaşıl rənglidir. Çiçəkləri süpürgəvari çiçək qrupunda yerləşir, bəzən bircinsli, çox vaxt ikicinsli olur. Meyvəsi uzunsov qanadlı, bir toxumludur. Toxumunun 1000 ədədi 60-72 q olur. Meyvələri payızda yetişir. Kökdən pöhrə verərək yaxşı bərpa olunur. Çox tez böyüyür, meşə-çöl zonasında 30 m-dək, cənubda 60 m-dək hündürlüyə çatır.
Ekologiyası
Nəmişli, məhsuldar, neytral və ya onlara yaxın torpaqlara üstünlük verir. Meşələrdə təmiz və yaxud qarışıq meşələr əmələ gətirir.
Azərbaycanda yayılması
Samur-Şabran oval., BQ (Quba) Qobustan, BQ şərq, BQ qərb,Alazan-Əyriçay, KQ şimal, KQ mərkəz, KQ cənub, Nax. dağ., Lənkəran oval. Ovalıqdan orta dağ qurşağına qədər.
İstifadəsi
Oduncağı yüksək keyfiyyətə malik olduğundan mebel, təyyarəqayırma və s. sənaye sahələrində istifadə olunur. Adi göyrüşün bir çox forma müxtəliflikləri vardır. Bakı şəhərinin yaşıllıqlarında ən çox təsadüf edilən F. monophulla – biryarpaq göyrüş formasıdır.
Sunaqava
Sunaqava — Yaponiyanın Hokkaydo adasında və eyni adlı prefekturanın Soraçi sabprefekturada yerləşən şəhər.
Mark Tulli Siseron
thumb|350px
Markus Tullius Sisero (lat. Marcus Tullius Cicero, ) — Qədim Romalı natiq, filosof, siyasi xadim, hüquqşünas və siyasi nəzəriyyəçi. Romada varlı, zadəgan ailəsinə mənsub olan Sisero bütün zamanların ən böyük natiqlərindən biri hesab edilir. Latın dilinin əsas fəlsəfə dili olmasında böyük xidməti olmuşdur. Maykl Qranta görə, Siseronun Avropa ədəbiyyatı və ideyalarına təsiri istənilən nasirin dilə xidmətindən daha artıqdır.
1. Uşaqlıq və gənclik illəri
Markus Tullius Sisero Romanın 100 kilometrliyində yerləşən Arpinum şəhərində anadan olmuşdur. Atasının Qədim Romada yuxarı təbəqəyə mənsub olması Siseronun erkən yaşlarından təhsilinə də ciddi təsir etmişdir. Siseronun soyadı qədim latın dilindəki cicer, yəni noxud sözündən gəlir. Plutarx qeyd edir ki, bunun da səbəbi Siseronun ulu babalarından birinin burnundakı noxudabənzər xalın olması ilə bağlıdır. İlk öncə hüquq sahəsində əla təhsil alan gənc Sisero, daha sonralar ədəbiyyat və fəlsəfə ilə məşğul olmağa başlamışdır.
Siseronun müasir astronomiyaya da böyük təsiri olmuşdur. Səyyah və tədqiqatçı Nikolay Kopernik səyahəti zamanı Siseronun Yer kürəsi ilə bağlı fikirlərindən də istifadə etdiyini etiraf etmişdi.
2. Ailəsi
E.ə təxminən 79-cu ildə yuxarı təbəqəyə mənsub Terantiya ilə evləndi. Bu evlilikdən Siseronun qızı Tulliya və oğlu Markus anadan oldu. Qızının erkən yaşlarında ölümü ona həyatı boyunca unutmayacağı bir kədər bəxş etdi. Markusun da özü kimi fəlsəfə ilə məşğul olmasını istəsə də, Markus hərb sahəsini daha üstün tuttu.
3. Dövlət qulluğunda
Eyni zamanda Sisero siyasi xadim idi, müxtəlif vaxtlarda Roma imperiyasının məsul vəzifələrində çalışmışdır. M. ö. 63-cü ildə Romanın ən yüksək vəzifəsi olan konsul görəvinə seçilmişdir. O, diktatura və kral hakimiyyətinə qarşı olmuş, respublika quruluşunun qorunub saxlanmasının tərəfdarı kimi tanınmış, ona görə də Sezarla ixtilafa girmişdir.
Romada vətəndaş müharibəsi dövründə Qaius Yulius Sezar (lat. Gaius Iulius Caesar) hakimiyyətə gəldikdən sonra Sisero dövlət işlərindən uzaqlaşmış, fəlsəfi yaradıcılıqla məşğul olmuş, kitablar yazmışdır. Ancaq, Sezarın öldürülməsindən sonra Romada yenidən vətəndaş savaşı başlamışdır. O zaman Oktavianus və Antonius hakimiyyətə iddialı idilər. Ona görə də, Sisero yenidən siyasətə qarışmışdır. O hesab edirdi ki, Sezardan sonra Romada respublikanı bərpa etmək mümkün olacaqdır. Ancaq, o zaman imperatorluq iddiasında olan Antonius hakimiyyəti ələ almağa cəhd etmişdir. Bu məqsədlə o, müvəqqəti olaraq başqa iddiaçılar olan Lepidus və Oktavianusla birləşmişdir. İmperatorluğu rədd edən Sisero isə Antoniusa qarşı çıxış etmişdir. Respublikaçılar vətəndaş savaşında yeniləndən sonra Sisero "xalq düşməni" elan olunaraq qəsd nəticəsində Antoniusun qatilləri tərəfindən öldürülmüşdür.
Fəlsəfəsi
thumb|Opera omnia, 1566
Siyasi baxışları
Siseronun "Natiqlik haqqında" (lat. De oratore) kimi ilk əsərləri natiqlik və bəlağət sənətinə həsr olunmuşdur. Daha sonra "Dövlət haqqında" (lat. De republica) və "Qanunlar haqqında"( lat. De legibus) kitablarında ictimai və siyasi problemlərə münasibət bildirən Sisero Roma imperiyasının hakimiyyət dairələrinin məmuru kimi çıxış etmişdir. Onun fikrincə ən məqsədəuyğun hakimiyyət monarxiya, aristokratiya və demokratiya elementlərinin qarışığından ibarət olmalıdır. Buna politiya deyilir. Vətəndaşların dövlət quruculuğunda iştirak etməsi və öz iradələrini bildirməsi müdrik və alim insanların rəhbərliyi ilə bir ahəng təşkil etməlidir. Belə olarsa hər bir növ diktaturanın və istibdadın qarşısını almaq mümkündür.
Eyni zamanda, dövlətin məqsədi bütün əmlak növlərinin vətəndaşlar üçün açıq olması və onların təhlükəsizliyinin təmin edilməsindən ibarətdir. Qanun qarşısında bütün vətəndaşlar sorumlu olmalıdırlar. Qanunvericiliyin əsasında insanların maraqları deyil, təbii qanunlar və ədalət prinsipləri durmalıdır. Bütün insanların hissləri və yönəlmələri təbiətdəndir. Bunların əsasında insanın başqa insanlara qarşı sevgi duyğusu durur. Hansısa insanlar bunların qarşısını alıb öz istəklərini yeritməməlidirlər. Qanun insan təbiəti ilə uzlaşmalıdır.
Dövlət xalqın nailiyyətidir. Xalq isə insanların düzənsiz yığımı deyil, onların maraqlarının üst-üstə düşməsi və hüquq məsələlərində birliyə gəlməsi əsasında əldə olunan birlikdir.
Varlıq və idrak problemləri
"Akademiklərin təlimi" (lat. Academica) əsərində varlıq və idrak məsələlərinə münasibət bildirən Sisero şübhəçi (skeptik) mövqedən çıxış etmişdir. Əxlaqi və dini mövzular isə onun fəlsəfi əsərlərində əsas yerlərdən birini tutur. O hesab edirdi ki, ilkin ümumi anlayışlar məfhumu vardır. Onları insana təbiət verir və onlar həqiqidir. Bu ilkin ümumi anlayışlar tanrılar, ruhlar və qədərə inanc kimi şeylərdir.