cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Palavan
Tarixi
Hələ qədim zamanlarda çinli taçirlər Filippinə Palavan adası vastəsi ilə gəlirdilər. XII əsrdə adala malayzilalılar gəlir. Onlar burada balıqçılıq, əkinçilik və ovçuluqla məşğul olurdular. XVII əsrdə ispan misionerləri adaya ayaq basırlar. Moro xalqının müqaviməti ilə rastlaşırlar. 1749-cu ildə Borneo sultanlığı Cənubi Palavanı İspanlara verir. 1898-ci ildə isə İspanlar adanı tərk edir ABŞ ərazidə xalq hakimiyyətini qurur. 1903-cü ildən isə ərazidə eyni adlı vilayət yaradılır.
Əhali və mədəniyyət
Palavanda 87 mədəni və milli qruplar yaşayır. 2010-cu il siyahıya almasına əsasən adada 900 000 insan yaşayır. Çoxlrarı Avstroneziya dillərində danışır. Ada Kalimantan, Çin və Yaxın şərin mədəni təsirinə məruz qalıb. Adaya Filippin daxili köç daha geniş yalılıb. Miqrantların çoxu milli azlıqlardır. Bunlara misal: taqbanua, pinalavan, batak, ken-uy, kalamyan, tausunq, molboq, cama-mapuni və samal-banqinqi.
Dini mənsubiyyəti
thumb|Puerto-Prenses dini məbəd Burada hakim din xristian, məzhəbi olan katolizmdir. Bundan əlavə burada Mormon və Protestant kilsələridə fəaliyyət göstərir. Adanın cənub hissəsində az sayda olsada müsəlman yaşayır.
Avtosiqnalizasiya
thumbnail
Avtosiqnalizasiya — oğurluqdan qorunmaq üçün nəzərdə tutulmuş avtomobilə qurulmuş (təyin edilmiş) elektron qurğudur. Avtomobildə olan bu nəqliyyat vasitənin köməyi ilə oğrular avtosiqnalizasiya olan yerlərə yaxın dura bilmirlər. Çünki, oğrular maşına əl vursalar avtosiqnalizasiya avtomatik səs verir. Avtosiqnalizasiya səsinin köməyi ilə maşının sahibi və ya əhatə edən insanlar xəbərdar olurlar.
Oğurluqdan müdafiə
Avtosiqnalizasiya oğurluqdan 100% zəmanət vermir, ancaq xırda oğrularda cazibədarlıq əhəmiyyətli dərəcədə aşağı salır. Avtosiqnalizasiyanın bəzi modellərinə SMS göndərilməsi yolu ilə mobil telefondan siqnalizasiyanın funksiyaları idarə etməsinin imkanıyla modulun GSM/GPRS-ı qoşulması mümkündür.
Dialoq kodu
Elektron qırmadan əlavə müdafiə dialoq koduyla təmin olunur.
Şezlonq
thumb|200px|Taxta çərçivəli şezlonq Şezlonq ( — uzun stul) — istirahət üçün nəzərdə tutulmuş yumşaq kreslo. Çimərliklərin, üzmə hovuzlarının kənarlarında, eləcə də bağ mebeli qismində istifadə olunur. Müasir şezlonqlar alüminium, plastik, taxta və sintetik parçadan hazırlanır.
Təzəkənd (Biləsuvar)
Təzəkənd — Azərbaycan Respublikasının Biləsuvar rayonunun Təzəkənd kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Biləsuvar rayonunun Təzəkənd kəndi Ağalıkənd kənd Sovetindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Təzəkənd kənd Soveti yaradılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Muğan düzündə yerləşir.
Mədəniyyəti
Kənddə Təzəkənd kitabxana filialı və Təzəkənd kənd klubu fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Kənddə Təzəkənd tam orta məktəbi fəaliyyət göstərir.
Din
Kənddə Təzəkənd məscidi yerləşir.
Səhiyyə
Kənddə Təzəkənd həkim məntəqəsi yerləşir.
Rosa minutifolia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cəbrayıllı eli
Cəbrayıllı eli — Qarabağın ellərindən biri.
Elin tarixi
Orta çağda Cəbrayıllı Əhmədli  elinin  oymaqlarından  biri  idi. Əhmədli eli Dizaq nahiyyəsində məskunlaşmışdı. 1588-ci ildə Osmanlıların Qarabağa yürüşü zamanı Əhmədli eli sünnü olmaq nədəniylə heç yana qaçmayaraq yurdunda qaldı. Dirəniş göstərmədən osmanlı ordusuna tabe oldu.I Şah Abbas Səfəvi 1606-cı ildə Qarabağı yenidən ələ keçirəndən sonra dönüklərə divan tutulmasını əmr etdi. Əhmədli elinin başçıları cəzalandı. Qorçubaşı Allahqulu bəy Qəpanaoğlu-Qacar dönükləri talan və tarac etdi. 1615-ci ildə elin Mazandarana sürülməsinə buyruq verildi. Sürgünə şahın iki adlı-sanlı ərkanı Lətifxan bəy davatdar Qacar və Isfəndiyar bəy Ərəbgirli-Şamlı başçılıq edirdi. Əhmədli elinin əsas hissəsi  sürgün  ediləndən  sonra  oymaqlardan bəziləri  yayınıb  əyləşdi. Köç-düşünə ara  verərək  əkin-biçinlə  məşğul  oldu. Yayınan oymaqlardan biri də Cəbrayıllı idi. 1593-cü ilə  bağlı  Osmanlı  qaynağında  Cəbrayıllı  iki  kənddən  ibarət  şenlik  idi. 1727-ci ilə  bağlı  qaynaqda  Cəbrayıllı  bir  kənddir. Həmin qaynaqdakı  bilgini  yazımıza  köçürürük. Dizaq nahiyəsində  tabe  olan  Cəbrayıllı  kəndi Yusif Nəqdixan  oğlu,  (Yusifin)  qardaşı  Məhəmməd,  (Məhəmmədin)  qardaşı  Mahmud,  Fuğani  Maqsud  oğlu,  Vəli  Maqsud  oğlu,  (Vəlinin)  oğlu  Nəbi. (Nəbinin) qardaşı  Şeyx, (Şeyxin)  qardaşı  Əhmədxan,  Məhəmməd  Maqsud  oğlu,  (Məhəmmədin)  oğlu  Mahmud,  (Mahmudun)  oğlu  Yusif,  (Yusifin)  qardaşı  Maqsud. Veyis Əli  oğlu,  Vəli  Əli  oğlu,  Ibrahim  Əli  oğlu, Məhəmməd  Əli  oğlu,  Hacı  Məhəmmədhüseyn  oğlu,  Sanıq  Məhəmmədxan  oğlu,  Fətəli  Əlimərdan  oğlu. Nurəli Məhəmmədxan  oğlu,  Kəlbəli  Nəqdəli oğlu,  Vəlixan  Nəqdəli  oğlu,  Xansuvar  Mərdan  oğlu,  Mirzəxan  Məhəmmədəli  oğlu,  Fətəli  Əlimərdan  oğlu. Yusif Şahsuvar  oğlu,  Dikəxan  Cəlil  oğlu,  Mürşidqulu  Cəlil  oğlu,  Maqsud  Şahsuvar  oğlu,  Həsən  Cəlil  oğlu,  Çələbi  Şahsuvar  oğlu. (Çələbinin) oğlu  Nəcəfəli,  Əhməd  Pirvəli  oğlu,  Mirzəməhəmməd  Şahsuvar  oğlu,  Vəli  Pirvəli  oğlu,  (Vəlinin)  oğlu  Yusif,  Dosthüseynxan  Şərəfxan  oğlu. (Dosthüseynxanın) oğlu  Şərəfxan,  Hüseynxan  Şərəfxan  oğlu,  Inalxan  Şərəfxan  oğlu,  (Inalxanın)  oğlu  Vəli,  Bəymurad  Şeyxmurad  oğlu,  (Bəymuradın) oğlu  Məhəmməd. Şərəfxan Şeyxmurad  oğlu,  Məhəmməd  Abdulla  oğlu,  Ibrahim  Əhmədmurad  oğlu,  Məhəmməd  Abdulla  oğlu,  (Məhəmmədin)  oğlu  Abdulla,  Məhəmməd  Rəhimxan  oğlu. Mərcan Dürəli  oğlu,  Yanalıq  (?)   Ağası  oğlu,  Vəlixan  Ağası  oğlu,  Hüseynxan  Ağası  oğlu,  Hatəmxan  Əli  oğlu,  Seyid  Əli  Hüseyn  oğlu. (Seyid Əlinin)  oğlu  Seyid  Hüseyn,  (Seyid  Hüseynin)  oğlu  Seyid  Abdulla,  Ismixan  Məhəmmədəli  oğlu,  (Ismixanın)  oğlu  Ismayıl,  Ibrahim  Əlimərdan  oğlu,  Dondar  Hüseynxan  oğlu. Nurməhəmməd Şərəfxan  oğlu,  (Nurməhəmmədin)  qardaşı  Əhmədxan. Kəndin gəliri  24.000  ağça  idi. Camaat əkinçiliklə  ilgilənirdi. Dənli bitkilərdən  buğda,  arpa  və  çəltik  becərirdilər. 80 dönüm  kələsərləri,  15  dönüm  digər  meyvə  bağları  vardı. Baramaçılıqla da  məşğul  olurdular. Kəndin 2  dəyirmanı  vardı.(Bax: Gəncə-Qarabağ  əyalətinin  müfəssəl  dəftəri. "Şuşa"  nəşriyyatı. Bakı. 2000.səh.402).
Xanlıq dövründə
Bivəhyi-əmin yaxşı deyib Hacı Ağası, Türfə bu ki, nadan nə bilir sirri-xudanı.
Hüseyn Namiq Orkun
Hüseyn Namiq Orkun (d. 15 avqust 1902, İstanbul, Osmanlı imperiyası – 23 mart, 1956, Ankara, Türkiyə Respublikası) – türk tarixçi, dilçi. Türklük, türkçülük və türk dünyası haqqında əsərlər yazmışdır.
Həyatı
1902-ci ildə İstanbulda dünyaya gəlmişdir. Orta təhsilini Nişantaşı Sultanisində tamamlamışdır. İstanbul Universiteti Ədəbiyyat fakültəsinin tarix bölməsini bitirdikdən sonra Budapeşt Universitetinin fəlsəfə fakültəsində türkologiya təhsili almışdır. Gyula Nemethin tələbəsi olmuşdur. Türk soyunun 20-ci əsrdə yaşamaqda olan qolları haqqındakı “Türk dünyası” adlı əsərini Budapeştdə yazmışdır. Əsər 1932-ci ildə Türkiyədə nəşr edilmişdir.
Cəbrayıllı eli
Elin oymaqları
Ya da  Cəbrailə  verib  pulunu  cəbrailli,
Hüseyn Namiq Orkun
Həyatı
1930-cı ildə təhsilini tamamlamış və Qazi Təhsil İnistitutunda tarix müəllimliyinə təyin edilmişdir. İnistitutda, Polis Kollecində, Dövlət Konservatoriyasında və Tibb fakültəsində uzun illər türk tarixi və inqilab dərsləri vermişdir.
Müəllmiliklə yanaşı, türk dili və tarixi üzrə araşdırmalar etmişdir. Yayımları arasında türk əfsanələri və dastanları, türk boyları ilə əlaqəli araşdırmalar, türklük və türkçülük ilə əlaqəli düşüncə yazıları, yayım tənqidləri və tanıdmaları yer almışdır.
Cəbrayıllı eli
Elin oymaqları
Cəbrayıllı eli Qarabağın tarixində önəmli rol oynamışdı.
Hüseyn Namiq Orkun
Həyatı
1944-cü ildə irqçilik-turançılıq məhkəməsində mühakimə edilmişdir. Bir il həbsdə qaldıqdan sonra bəraət almışdır. Həbsdən çıxdıqdan sonra səhhətində problemlər yaşayan Orkun 1956-cı ildə Ankarada həyatını itirmişdir.
Çətirli dəlikçiçək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mirzə Cəlal Yusifzadə
Mirzə Cəlal Yusifzadə — azərbaycanlı şair, yazıçı, redaktor. "Fərhad və Şirin" operasının müəlliflərindən biri, tacik dilində nəşr edilmiş ilk qəzetin naşiri və redaktoru , Azərbaycan Cümhuriyyəti Milli Şurasının və Difai Partiyasının üzvü.
Həyatı
Mirzə Cəlal Yusifzadə 1862-ci ildə ildə Şuşada anadan olub. İlk təhsilini burada alıb, ərəb və fars dillərini mükəmməl öyrənib. Sonradan təhsilini Təbriz şəhərində mədrəsədə davam etdirib.
Fəaliyyəti
Ölkəyə qayıtdıqdan sonra bir müddət pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olur. Həmçinin bədii yaradıcılığa maraq göstərir, qəzəl və mənzum hekayələr qələmə alır."Həyat", "İrşad", "Tazə həyat", "İttifaq", "Hilal", "Asari-həqiqət", "Sədayi-həqq" və digər qəzetlərdə "C. C. Y", "Cəlal Qarabaği", "Cəlal Yusifi", "Mirzə Cəlal Yusifzadə" və digər imzalarla çıxış edib.
6 mart 1911-ci ildə Mirzə Cəlalın librettosunu yazdığı, müsiqisini tarçalan Mirzə Zeynal hazırladığı "Fərhad və Şirin" operası Bakıda Nikitin qardaşlarının sirkində tamaşaya qoyulub. Bakıda ana dilində "Həqiqəti-əfkar" (Fikirlərin həqiqəti) qəzetini nəşr etməyə başlayıb. Operanın librettosu Mirzə Cəlal Yusifzadə tərəfindən "Mərhum Şeyx Nizaminin asari-nəzmiyyəsindən intixab və təlxis olunmuş bir hekayəyi aşiqanə əsəri" adı ilə yazılmış və 31 səhifəlik kitabça şəklində nəşr edilmişdir.
Daha sonra onu Yeni Buxara şəhərində nəşr ediləcək ilk tacik qəzeti "Buxarayi-şərif"ə (Şərəfli Buxara) redaktor kimi dəvət edirlər. O, 1912-ci ilin martından 1913-cü ilin yanvarınadək 153 sayı işıq üzü görən "Buxarayi-şərif" qəzetinə redaktorluq edir və qəzetin özbək türkcəsində "Turan" adlı, dörd səhifəlik, həftədə 3 dəfə çıxan əlavəsini çap etdirir. O, bununla tacik milli mətbuatının əsasını qoyub. "Buxarayi-şərif"in ilk sayının işıq üzü gördüyü gün — 11 mart tarixi Tacikistanda "Milli mətbuat günü" kimi qeyd edilir.
Mirzə Camal Yusifzadə Difai Partiyasının Qaryagin şöbəsinin üzvü idi. Erməni silahlılarına qarşı camaatın müdafiəsini təşkil etmişdi.
Mirzə Cəlal Yusifzadə 1931-ci ildə Bakıda vəfat edib.
Haqqında
Mirzə Cəlal Yusifzadə haqqında ilk dəfə yığcam və səhih məlumata Azərbaycan ədəbiyyatında Mir Möhsün Nəvvabın 1892-ci ildə hazırladığı "Təzkireyi-Nəvvab" kitabında rast gəlirik. Onun doğum tarixi, məşğuliyyəti və xarakteri haqqında M. M. Nəvvab yazırdı :
M. Ə. Rəsulzadə 20 yanvar 1914-cü ildə "Fərhad və Şirin" operası haqqında "İqbal" qəzetində dərc etdirdiyi resenziyasında M. C. Yusifzadəni "münəvvər bir alim və vazeh məlumata sahib bir şərqşünas" adlandırıb.
Ailəsi
Mirzə Cəlal Yusifzadənin ilk həyat yoldaşı Leyla dünyasını dəyişdikdən sonra ikinci dəfə Ziba xanımla ailə qurub. Onun ilk evlilikdən Əli Yusif adlı bir oğlu, Səhba və Şəhla adlı iki qızı olub. İkinci evlilikdən isə Alim Yusifzadə adlı oğlu dünyaya gəlib.
Oğlu Əli Yusif Cümhuriyyət tələbələrindəndir, 1919-cu ildə Parisdə hüquq təhsili almağa göndərilib. 1937-ci ildə repressiya olunub.
Amma ulusu
Amma ulusu (Амма улууһа) — Rusiya Federasiyası, Saxa Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. İnzibati mərkəzi Amma kəndidir.
Coğrafiyası
Mərkəzi Yakutiyanın cənub-şərqində yerləşir. Şimaldan Çurapçı ulusu, şərqdən və cənub-şərqdən Ust-Mayski ulusu ilə, cənubdan və qərbdən Aldan ulusu ilə, şimal-qərbdən Xanqalas və Meqino-Kanqalas ulusları ilə həmsərhəddir. Rayonun sahəsi 29,4 min km²-dir.
Təbii şərait
Amma çayının orta axarında, Prilenski yaylasında yerləşir.
Yanvarda orta temperatur −38 … — 42 ° C, iyulda + 16 … + 18 ° C təşkil edir. Yağıntı ildə 200–250 mm-dir.
Tarixi
Ulusun mərkəzi 1652-ci ildə rus kəndli fermerləri tərəfindən Amqinskaya qəsəbəsi olaraq qurulan Ammadır. Saxalıların yerli sakinlərinin əkinçilik mədəniyyətinə qoşulduğu ilk rayonlardan biridir. 12 dekabr 1911-ci ildə Rusiya imperiyası Senatının qərarı ilə Amqinski ulusu Boturuski ulusundan ayrılaraq müstəqil ulusa çevrilir. Rus yazıçısı İvan Qonçarov 1854-cü ildə saxadan keçərkən rayon mərkəzində olmuşdur.
Çağdaş ulus 9 yanvar 1930-cu ildə müasir sərhədlərdə qurulmuşdur.
Əhalisi
2010-cu il Ümumrusiya siyahıyaalmasına görə: saxalar — 91,79 %, ruslar — 4,92 %, evenklər — 1,26 %, evenlər — 0,75 %, digər millətlərdən olanlar — 0,83 %.
Yerli özünü idarəetmə
Amma ulusu ərazisinə 14 kənd inzibati vahidliyinə ümumilikdə 21 yaşayış məntəqəsi daxildir. Yaşayış məntəqələri:Abaqa, Alançı, Amma, Betyunçı, Boluqur, Bulun, Yefemov, Mixaylovka, Miyandiqi, Olom-Kyuyole, Onnyos, Pokrovka, Promkombinat, Saqatay, Sulqaççı, Serqe Bes, Telyultya, Uoray, 2 Çakır, Çapçılqan, Emissı.
İqtisadiyyat
İqtisadiyyatda aparıcı yer kənd təsərrüfatına aiddir. Əsas sənaye heyvandarlıqdır (ətlik və südlük maldarlıq, at yetişdirmə), dənli bitkilər, kartof, tərəvəz və yem bitkiləri becərilir. Kənd təsərrüfatı ərazisi 106 min ha-dır.
Amqinski ulus, ən az maaş alan uluslardan biridir: respublikada orta səviyyənin 49% -i. Bununla birlikdə iqtisadi inkişaf göstəricilərində davamlı artım müşahidə edilmişdir.
Nəqliyyat
Ulusun mərkəzi Amma kəndi Yakutsk milli magistral yolu üzərində yerləşir.
Amma kəndində bir çay limanı, bir də üçuş meydançası vardır.
Stabilizatorun arxa tərəfi
thumb|400px|Qanad profili üstündə stabilizatorun arxa tərəfi
Stabilizatorun arxa tərəfi, hər hansı bir qanad profili üstündən axan havanın qanadı tərk etdiyi kənara, yəni art kənara verilən addır. Flap, qanadcıq kimi komponentlər stabilizatorun arxa tərəfində yerləşir.
Susüpürənlər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan yarımfəsiləsi.
Müşk itburnusu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Susüpürənlər
Təsnifatı
thumb|250px|right|[[Hindistan susüpürəni (Sterna aurantia)]] thumb|250px|right|[[Qonur başəyən susüpürən (Anous stolidus)]]
Brickellia rhomboidea
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Tervuren muzeyi
Mərkəzi Afrika Kral Muzeyi və ya Tervuren muzeyi — Tervuren (Belçika) şəhərində etnoqrafiya və təbiətşünaslıq muzeyi.
Muzey 1897-ci il Belçikada Ümumdünya sərgisinə tikilmişdir. Onun əsas ekspozisiyalarını o zaman Belçikanın koloniyası olan Konqodan eksponatları təqdim edirdilər. Ancaq muzeyin tədqiqatı sferası Belçika koloniyalarından da kənara çıxır, Afrikanın Şərqi), Mərkəzi və Qərb hissələrini əhatə edir.
Matteo Darmian
Matteo Darmian (d. 2 dekabr 1989, Leqnano, İtaliya) İngiltərə Premyer Liqası nın Mançester Yunayted klubu və İtaliya milli komandası nın heyətində müdafiəçi mövqeyində çıxış edən italyan futbolçu.
Peşəkar futbolçu karyerasına Milan klubunda başlamış, 17 yaşında İtaliya A Seriyası nda debüt oyununa çıxmışdır. 2009-cu ildə Padovada icarə əsasında çıxış etmiş və klubun C seriyasına düşməsinin qarşısını almaqda komanda yoldaşlarına kömək etmişdir. O, 2010-cu ildə Palermo klubuna, bir ildən sonra isə Torino ya transfer olmuş və dörd sezon burada qalmışdır. 2015-ci ilin iyul ayında İngiltərə təmsilçisi Mançester Yunaytedə transfer olmuşdur.
Darmian 2014-cü ilin may ayında milli komandanın heyətində debüt oyununa çıxmış, 2014 FİFA Dünya Kuboku nda və UEFA Avro 2016 turnirlərində ölkəsini təmsil etmişdir.
Vüsalə Kərimova (jurnalist)
Vüsalə Vaqif qızı Kərimova  — Azərbaycan jurnalisti, telejurnalist, "SOY" prodakşnın hazırladığı və "Space" televizyasında yayımlanan "Gün aydın" verlişinin aparıcısı.
Matteo Darmian
Klub
Son yeniləmə:9 sentyabr 2017
Milli komanda
Son yeniləmə:5 sentyabr 2017
Vüsalə Kərimova (jurnalist)
Həyatı
Sonra Azərbaycanda fəaliyyət göstərən bir neçə televiziya kanalında müxtəlif sahələrdə fəaliyyət göstərib. 2001-ci ildən etibarən isə yalnız «Xəbər» sahəsində çalışır. İctimai Televiziya və Radio Yayımları Şirkətinin «İnformasiya» departamentinin direktor müavini və «Carçı» informasiya proqramının aparıcısı kimi çalışıbdır. Araz radiosunun baş redaktoru və MUZ TV-nin icraçı direktoru kimi işləyib. Hazırda isə "SOY" prodakşnın hazırladığı və "Space" televizyasında yayımlanan "Gün aydın" verlişinin aparıcısıdır.
Ailəldir, bir oğlu var.
Matteo Darmian
Milli komandada qollar
Son yeniləmə:5 sentyabr 2017
İsabel Martines de Peron
Isabel Martinez de Peron , İsabel Martinez de Peron və ya İsabel Peron — 1974-cü ildən 1976-ci ilə qədər Argentinanın 42-ci Prezidenti.
O,prezident Xuan Peronun həyat yoldaşı olmuşdur. Ərinin 1973-cü ildən 1974-cü ilə qədər üçüncü prezident olduğu müddətdə İsabel həm vitse-prezident kimi çalışmış, həm də ölkənin birinci xanımı olmuşdur.Xuan Peronun 1974-cü ildə vəzifəsindən getməsindən sonra, 1981-ci ildə İspaniyaya sürgün edilmədən əvvəl, İsabel 1 iyul 1974-cü ildən 24 mart 1976-cı ilədək Argentina prezidenti vəzifəsini icra etmişdir.Bir Kraliça və ya Baş nazirdən fərqli olaraq tarixdə "Prezident" tituluna sahib olan ilk qadın olmuşdur.
Həyatı və karyerası
Mariya Estela Martinez Kartas — Maria Josefa Kartas Olguin və Karmelo Martinezin qızı, orta səviyyəli bir ailədə doğulmuşdur .O,beşinci sinifdən sonra məktəbi tərk edir. 1950-ci illərin əvvəllərində İsabel adını qəbul edərək (Portuqaliyada Müqəddəs Elizabetanın İspan forması) gecə klubu rəqqasəsi olur.
Xuan Peron
O, gələcək həyat yoldaşı Xuan Peron ilə Panamada sürgün zamanı tanış olur. Xuan Peron özündən 35 yaş kiçik bu qadının gözəlliyinə vurulmuş,1952-ci ildən ikinci həyat yoldaşı Eva Peronun (Evita) ölümündən bəri ehtiyac duyduğu qadın yoldaşlığını onun tamamlayacağına inanırdı. Peron, 1960-cı ildə İspaniyaya, Madridə köçəndə İsabeli özü ilə gətirir. Güclü mühafizəkar Roma Katolik Millətindəki səlahiyyətlilər, Peronun evli olmadığı gənc bir qadınla birlikdə yaşamasını təsdiq etmədi, buna görə 15 Noyabr 1961-ci ildə keçmiş prezident üçüncü dəfə könülsüz olaraq evləndi.
Erkən siyasi karyerası
Peron sürgündən Argentina siyasətindəki aktiv bir rolu davam etdirdiyindən,İsabel İspaniyadan Cənubi Amerikaya bir keçid rolunu oynadı. 1955-ci ildə çevrilişdən sonra Peronun Argentinaya qayıtması qadağan olundu, buna görə onun yeni həyat yoldaşı onun yerinə Argentinaya getmək üçün təyin olundu. CGT lideri Xose Alonso, Peronun Çelik İşçilərin lideri Avqusto Vandorun 1965-ci ildə edilən orta müddətli seçkilər zamanı Xalq Birliyi fraksiyasına qarşı mübahisəsində əsas məsləhətçilərindən biri oldu. Alonso və Vandor, hər ikisi sui-qəsd nəticəsində öldürüldü.
Xose Lopez Reqa
İsabel, 1964-cü ildə Argentinaya səfəri zamanı, okkultizm və falçılıqla maraqlanan keçmiş polis olan Xose Lopez Reqa ilə qarşılaşdı .O,gizli məsələlərlə maraqlanırdı(Prezidentin milli siyasətini genişləndirmək üçün astrolojik xidmətləri tətbiq etdiyi bildirildi), beləliklə ikisi tez bir zamanda dost oldu. İsabelin təzyiqi ilə Peron Lopesi şəxsi katibi təyin etdi; Daha sonra Lopez 1970-ci illərdə 1500 cinayət törətməkdə günahlandırılan ölüm qrupu olan Argentina Antikommunist Birliyini (Triple A) qurdu.
Hakimiyyətə gəlməsi
thumb| [[Rumıniya prezidenti Nikolae Çaușesku və həyat yoldaşı Yelena, 1974-cü ildə Xuan və İsabel Peronla]] Doktor Hektor Kampora, Peronun Ədalətçi Partiyası tərəfindən FREJULI biletinə (Peronistin rəhbərlik etdiyi ittifaq) 1973-cü ilin martında keçiriləcək prezident seçkilərində iştirak etmək üçün namizəd oldu. Kampora qalib gəldi, lakin ümumiyyətlə Xuan Peronun həqiqətən böyük gücə sahib olduğu aydın oldu; o dövrdə bir cümlə çox məşhur idi "Cámpora al gobierno, Perón al poder" (Hökumətdə Kampora,hakimiyyətdə Peron ).Həmin il Peron Argentinaya qayıtdı və Kampora Peronun prezidentliyə namizədliyi üçün istefa verdi.Peronist fraksiyalarını yaymaq üçün vitse-prezidentliyə namizədliyini irəli sürən İsabeli seçdi, çünki başqa heç bir çalışan yoldaş haqqında razılığa gələ bilmədilər. Sürgündən qayıtması Peronist hərəkatının sağ və sol qanadları arasında uçurumun artması kimi qiymətləndirildi; Kampora sol qanad, Lopp Reqa isə sağ qanadı təmsil edirdi. Sonuncu, üstəlik CGT əmək federasiyası rəhbərliyi və İsabelin dəstəyi ilə bu fraksiya, sol tərəfdə, ətrafdakıların vəziyyətinə görə Peronun təmin etdikləri səbəbiylə  ətrafdakılar  olaraq bilinirdi.Xuan Peron uzun müddət sol qanada bənzəmədi, lakin mühacirətdə olarkən onların dəstəyini almışdı. Bununla, sentyabr ayında CGT lideri Xose İqnasio Ruccinin sol Montoneros tərəfindən öldürülməsindən sonra rəğbəti sona çatdı .1973-cü ilin sentyabrında Konqres tərəfindən çağırılan seçkidə Peronun qələbəsi ehtimal olunurdu və 62% səslə onun qalibiyyəti elan olundu.Xorxe Peron üçüncü müddətinə 12 oktyabrda, İsabelin vitse-prezident vəzifəsini icrası ilə başladı.Peron o vaxta qədər təhlükəli idi; o zamanlar bir CIA kabeli onu bacarıqlı bir dövlətlə qocalığın asılılığı arasında təsvir edirdi. İsabel vəzifədə olduğu müddətdə bir neçə dəfə Prezidentin səlahiyyətlərini icra etməli olmuşdu.
Prezdentliyi
thumb|left|390px|[[Argentina prezidenti olaraq vəzifəyə başlayan İsabel Peron, 1974.]] Xuan Peron 28 iyun 1974-cü ildə ard-arda infarkt keçirir; İsabel bir Avropa ticarət missiyası tərəfindən evə çağrılır və ertəsi gün gizli olaraq prezident vəzifəsinə and içir. Xuan Peron, vəzifəyə üçüncü dəfə seçilməsindən bir il keçmədən 1 iyul 1974-cü ildə vəfat edir. Vitse-prezident olaraq onun dul arvadı rəsmi olaraq prezidentliyə yüksəlir və bununla da ölkəyə rəhbərlik edən ilk qadın olmasa da "Prezident" tituluna sahib olan ilk qadın olur. O, məşhur "La Presidente" kimi tanınırdı Evita Peron kimi nəzərləri üzərinə çəkməsədə,həyat yoldaşının ölümünə kədərlənən dul qadın xalqından dəstəyini ala bildi. 1973-cü il "Sosial Pakt" da əks olunan sosial bazar iqtisadiyyatı siyasətini, həmçinin ərinin uzun müddət davam edən iqtisadi milliyətçiliyini dəstəkləməyə söz verdi; onun ilk əhəmiyyətli iqtisadi siyasət qərarları yeni, əmək müqaviləsi ilə bağlanmış əmək müqaviləsi qanununun qəbul edilməsi və YPF-ə yanacaqdoldurma məntəqələri üzərində inhisar verilməsi idi. Hətta ekstremist qruplar, əvvəlki aylarda Xuan Peron ilə görüşdən çıxaraq İsabelya açıq şəkildə dəstək verdilər.Bununla birlikdə, müxtəlif qurucu və siyasi qruplarla görüşləri ləğv etdi və həyat yoldaşının ölümü nəticəsində yaranan simpatiya tezliklə dağıldı. Höküməti solçuların əksəriyyətini universitet vəzifələrindən və idarədən təmizlədi və (əri və digər Argentina prezidentlərinin etdiyi kimi) Federal müdaxilə səlahiyyətlərini solçu qubernatorları işdən çıxarmaq üçün istifadə etdi. Siyasi cinayətlərin ardından və Montonerosun hökumətlə mübahisələrindən sonra, 30 sentyabrda Peron Antiterror Qanununu imzaladı. Bu, konstitusiya hüquqlarını pozan, solçu zorakılıqla mübarizə məqsədi ilə bir sıra tədbirlərdən birincisi idi.
Lopez Reqanın İsabel Peronun prezidentliyinə ən böyük təsiri yaxın zamanlarda qurulan Argentinalı Antikommunist İttifaqı (Üçlü A) vasitəsilə oldu. 1973 və 1974-cü ilin sonları arasında sağ qanadlı bir hərbi qüvvə, professor Silvio Frondizi (keçmiş prezident Arturo Frondizinin qardaşı),Konqresmen Rodolfo Orteqa Pena, aktivist Ata Karlos Mugika, Buenos Ayres İl Təhlükəsizlik Müdiri Xulio Troxler, keçmiş Kordoba Qubernator köməkçisi Atilio Lopez və keçmiş Karlos Prats olmaqla 300-ə yaxın qətl həyata keçirmişdir. UCR senatoru Hipolit Solari Yrigoyen, Buenos Ayres sol qanad Universiteti Başçısı Rodolfo Puiqqros kimi digər məşhur dövlət qulluqçuları Üçlü A hücumlarına məruz qaldılar. Bundan sonra Puiqqros vəzifəsindən uzaqlaşdırıldı.
Vəhşiliklər solçu ekstremistlər tərəfindən də törədilirdi. 1968-ci ildə sirli Roma Katolik— anarxist yönümlü Montoneros, keçmiş de-fakto prezidenti Pedro Aramburu, məşhur CGT birliyinin baş katibi Xose İqnasio Rucci, inşaat işçiləri birliyinin lideri Roqelio Koria, keçmiş daxili işlər naziri Arturo Mor Roiq və ABŞ konsulu John Eqan öldürüldü. 1974-cü il ərzində yeni Trotskiit qrupunun yüksəlişi, ERP-nin şiddət dövrünə təsadüf edirdi. FIAT icraçı direktoru Oberdan Sallustronun öldürülməsindən sonra məşhurlaşan ERP, Azul kazarmalarına şiddətli bir hücuma başladı. Öldürdükləri arasında cinayət məhkəməsinin hakimi Xorxe Quiroqa; yazıçı Jordan Bruno Genta; və La Platanın mərkəzçisi El Diananın naşiri David Kraiselburd da vardı. Esso icraçısı Viktor Samuelsonun qaçırılması və 12 milyon ABŞ dolları müqabilində sərbəst buraxılması bu kimi cinayətlərə göz yumulmasının göstəricisi idi. Bununla birlikdə, hökumət və köməkçiləri bu mühitdən, yuxarıda sadalanan kimi, rejimin bir çox qanuni əleyhdarını hədəf almaq və öldürmək üçün istifadə edirdilər. Buenos Ayres Təhlükəsizlik Müdiri Alberto Villar (Lopes Reganın Üçlü A-nın ən yaxın iş yoldaşlarından biri) və həyat yoldaşının öldürülməsindən sonra, Tucuman əyalətində ERP tərəfindən artan fəaliyyətdən sonra Peron, 6 noyabrda mühasirə vəziyyətini elan etdi. Latın Amerikasında (Kronica) və bir sıra digər aparıcı xəbər nəşrlərindən birinin bağlanması fərmanı yanaşı, senzura da artdı, tok-şou aparıcısı Mirtha Leqrand və komediyaçı Tato Bores kimi Argentina televiziya xadimlərinə qadağa qoyuldu. Tucumanda müstəqillik əməliyyatı 5 fevral 1975-ci ildə başladı. Bu hərbi kampaniya hərbi baxımdan uğurlu olsa da, vəhşiliyi ilə məşhurlaşdı; üsyançıların ardınca getmək, seçilmiş vəzifəli şəxslərə, magistrantlara, Tucuman Universiteti fakültəsinə və hətta orta məktəb müəllimlərinə hücumlar edildi.
Hökumət Peronizmin əsas dayağı olan işçi hərəkatını dayandırdı, onu "təxribatçı" olaraq təslim etdi və repressiyalara məruz qoydu. Villa Constitucion polad fabrikində solçu bir birlik dükanının idarəedicisinin 1974-cü ilin Noyabr seçimində poladçıların lideri Lorenzo Miquel (CGT-nin aparıcı siması) ilə razılığa gəlmədiyi üçün, 20 mart 1975-ci ildə polisin obyektə təcavüzü ilə nəticələndi. Üçlü A-nın böyükləri ilə birlikdə edilən basqın, həbs olunan 300 işçinin çoxunun "itkin düşməsinə" səbəb oldu. thumb|right|Xose Lopez Reqa, Sosial Müdafiə Naziri Dövlət Kəşfiyyat Katibliyini (SIDE) özünə sadiq olan faşistlərlə bir araya gətirən Lopez Reqa sərbəst buraxılması üçün 60 milyon ABŞ dolları ödəyən məşhur yerli idarəçilər Xorxe və Xuan Bornun qaçırılması ilə sona çatmayan görünməmiş intriqanı daha da sürətləndirdi. Montonerosun bir çox agentliklər arasındakı əlaqələrdən istifadə edən agentlik Born qardaşlarını Side-nin iştirakına dair ictimai şübhə olmadan, 1975-ci ilin iyun ayında buraxılana qədər doqquz ay ərzində Side anbarında saxladı. Lopez Reqa, bu arada Peronun həyat yoldaşının qısa prezidentliyindən miras qalmış bir çox səlahiyyətli siyasət adamının işdən çıxarılmasını təşkil etdi; 1975-ci ilin may ayına qədər həm İqtisadiyyat naziri Xoze Ber Qelbard, həm də Mərkəzi Bankın prezidenti Alfredo Qomez Morales sağçı Lopes Reqa sadiqləri ilə əvəz olundu.
İsabel Peron əvvəlcə həyat yoldaşından miras qalmış Sosial Paktı qorudu və 1974-cü ilin dekabr ayında Dövlət Təqaüd Sistemini gücləndirmək üçün əmək haqqı vergilərinin tətbiq edilməsi kimi islahatlarla onu genişləndirməyə müvəffəq oldu. əməkçilərin təzyiqinə tab gətirərək o, Sosial Paktın gəlirləri siyasəti aspektinə məhəl qoymadı,lakin, iqtisadiyyat başqa şəkildə sabit qalsa da, qiymət əmək haqqı spiralının artması inflyasiya ilə Sosial Paktın yüksəkliyində ildə 12% -dən ilin sonuna qədər 80% -ə yüksəldi. Sosial Pakt həm də işə götürənlərin artan müxalif hərəkəti ilə qarşılaşdı, xüsusilə Ümumi İqtisadi Şuranın (CGE) mühafizəkar üzvlərindən sonra daha kombinə edilmiş APEGE yaratmaq üçün 1975-ci ilin mart ayında CGE-dən ayrıldı; sonradan bu qrup rəhbərliyə qarşı təkrarlanan kilidlərin qoyulması taktikasını qəbul edəcəkdi. .
Rekord ticarət və büdcə kəsirləri ilə qarşılaşan yeni İqtisadiyyat naziri Celestino Rodrigo, iyunda iqtisadi şok terapiyasını tətbiq etməyə başladı. Bu tədbirlər dərəcələri və tarifləri ikiqat artırdı, pesonun dəyərinin sürpriz şəkildə yarıya endirilməsini əmr etdi, bu da ABŞ dollarına damğa vura bilənlərin bu nöqtəyə qədər qoruyub saxlanılan kövrək maliyyə balansını məhv etdi. İstehlak qiymətləri təkcə 1975-ci ilin may-avqust ayları arasında ikiqat artdı və hökumət, işçi və işə götürənlər arasında kəskin, məcburi əmək haqqı artımları razılaşdırılsa da, yaranan şok (Rodrigazo adı ilə tanınan) CGT tərəfindən iki günlük ümumi bir tətil də daxil olmaqla Argentina daxilindəki etirazı alovlandırdı (Peronist bir idarəyə qarşı ilk dəfə). Ofisləri önündəki etirazlardan sonra, indi nifrət edilən Xose Lopez Rega tələsik İspaniyaya səfir təyin edildi və sürgün olundu.
Hakimiyyətinin zəifləməsi
Lopez Reqa iyulun 19-da ölkəni tərk etdi. Bir qədər sonra Peron, İqtisadiyyat Nazirliyindəki müdafiəçilərini, Celestino Rodrigo və Silahlı Qüvvələrin Ali Komandanlığındakı general Alberto Numa Laplaneni, avqust ayında əvəzedilməz bir hərbi qeydləri olan zabit general Xorxe Videla ilə əvəz etdi .Prezidentin praqmatik bir iqtisadçı,Peronist əlil arabalı Antonio Cafieronu təyin etməsi və 13 sentyabr məzuniyyət elanı, həmkarlar ittifaqlarından biznesə qədər cəmiyyətin bir çox sahəsini rahatlaşdırdı.Orta dərəcədə mühafizəkar bir Peronist olan İtalo Lüderin  onun yerinə senat sədri təyin edilməsinin məzuniyyətinin daimi olacağını geniş ümid verirdi.
Təhlükəsizlik qüvvələrinin və ictimai xadimlərin 1974-cü ildə öldürülməsi məhdudlaşmış, 1975-ci ildə Trotskiist ERP və faşist Üçlü A kimi böyük ekstremistlərin hədəflərini yürütmək üçün siyasi zorakılığı artmışdır,gecə yarısı banklar, avtobuslar, yaxtalar, dayanacaqlar və restoranlar kimi mülki hədəflərə şimşək vurmağa başlamışdı .Xanım Peronun rəhbərlik etdiyi ilk 15 ay ərzində 700-dən çox insan siyasi zorakılıq nəticəsində həyatını itirdi, bunların yarıdan çoxu təxribatçı, qalanlarının çoxu təhlükəsizlik qüvvələri idi; 1976-cı ilin mart ayına qədər mülki şəxslər bu qarşıdurmaya aid olan 1.358 ölümün yarısını təşkil etdi. Montoneros, üstəlik, hərbi qurğulara bir sıra dəhşətli hücumlara, o cümlədən La Plata limanının yaxınlığında məhv edilmiş Santisima Trinidadın avqust dinamikasıda daxil olmaqla,5 oktyabrda Formosa əyalətindəki bir hərbi bazaya hücum etdi. Acınacaqlı ictimaiyyəti, hərbçiləri, sərt işçi liderləri (xüsusən də poladçı Lorenzo Miquel) və digər peronistləri yerləşdirmək üçün çox narahat olduğu üçün 6 oktyabrda o və Lüder, Silahlı Qüvvələr üçün "ölkə daxilində təxribatçı elementləri məhv edə biləcəkləri" üçün toxunulmazlıq verən yeni tədbirlər imzaladılar. Tədbir ona "xəstə məzuniyyətindən" və 17oktyabrda (Peronistlərin tarixən mərkəzi Sadiqlik Günündə) qayıtması üçün kifayət qədər dəstək qazandırdı,Peron Casa Rosadanın eyvanında,geri öz postunda göründü.
Lakin öd kisəsindəki narahatlıq onu noyabr ayında ikinci dəfə daha qısa müddətlik məzuniyyət götürməyə məcbur etdi. Daxili İşlər Naziri Anxel Robledonun seçkilərin (1977-ci ilin mart ayında planlaşdırılan) 1976-cı ilin noyabr ayında edilməli ilə bağlı təklifi prezident tərəfindən bu məzuniyyət zamanı təsdiq edilməsi, ölkədə getdikcə artan çevriliş haqqında şaiənin bir qədər də olsa qarşısının alına biləcəyinə ümid verirdi. Bu zaman infilyasiya ilə bağlı narahatlıqlar gündəlik həyatda da özünü göstərirdi.İyulda daxil olan aylıq inflyasiya 35% -dən yavaşladı (sonra - rekord), lakin 1976-cı ilin sentyabr və yanvar ayları arasında aylıq 10-15% səviyyəsində qaldı. Biznes investisiya qoyuluşunun qəfil düşməsi o zaman iqtisadiyyatı kəskin tənəzzülə uğratdı. ÜDM artımı 1974-cü ilin dördüncü rübündə 6.8% nisbətindən ikinci rübdə 1.4% -ə qədər yavaşladı; Rodrigoz böhranından sonra, 1976-cı ilin ilk rübündə iqtisadiyyat 4.4% daraldı, sabit sərmayə 1/6, avtomobil istehsalı 1/3-ə qədər düşdü. Orta illik tənəzzül idxalın artımını əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırdı; lakin ixracat azalmağa davam etdiyi üçün 1975-ci ildə ticarət kəsiri rekord bir səviyyəyə milyard dollara çatdı, demək olar ki, valyuta ehtiyatlarını tükəndirdi. Hökumətin 1975-ci il büdcəsi böhranla və hətta bu il Argentinaya 2.5 milyard ABŞ dollarına başa gələn xarici borcun ləğvi ilə bağlı əvvəlcədən götürülmüş öhdəliklərə görə zədələnmişdi. Yaranan büdcə kəsiri (5 milyard ABŞ dollarından çox, 1975-ci ildə) kənd təsərrüfatı və ticarət sektorlarında noyabr ayından sonra qiymətlərə yenidən təsir göstərməyə başladı,bu da bir çox çatışmazlıqlara səbəb oldu. Perona sadiq generalı Hektor Fautarionun briqada filialın yüksək əmrinə təyin edilməsi, ona qarşı hərəkət üçün Hərbi Hava Qüvvələrində daha geniş dəstəyi artırdı və 18 dekabrda General Xesus Capellini Moron Hava Limanını və Hava Bazasını ələ keçirərək dövlət çevrilişinə cəhd etdi. Qarmaqarışıqlığa düçar olan hərbi müştərək rəislər, Fautarionun işdən çıxarılması vaxtının vaxtından əvvəl olması qənaətinə gizli olaraq gəlirlər. Qismən cavab olaraq, dekabrın 23-də təxminən məğlub olan ERP, altı hərbi qulluqçunun və 85 partizan üzvünün ölümünə səbəb olan mühüm Monte Çinqolo Zirehini mühasirəyə aldı; bu məğlubiyyət ERP-nin zorakı kampaniyasının sonunu gətirdi.
İzabel Peron, 1976-cı ilin ilk aylarında təhlükəsizlik məsələlərindən tutmuş iqtisadi məsələlərə qədər əhəmiyyətli dərəcədə mühafizəkar hərbi qüvvələrə daha əhəmiyyətli siyasi güzəştlər etdi .İqtisadiyyat naziri Antonio Cafiero,fevral ayında işdən azad edildi,və əvəzedicisi Euqenio Mondelli, özundən bir il öncəki Rodriqazo Mondelazonunkuna oxşar şok terapiya tədbirlərini açıqladı.Bu tədbirlərə, kommunal xidmətlərin qiymətində artımlar və onsuz da parçalanmış pesonun yeni bir devalvasiyası daxil olmuş və növbəti üç ayda qiymətlərin iki dəfədən çox artmasına (inflyasiya aprel ayında 700% -dən yuxarı olan yeni bir rekorda çatmışdır) və yeni tətillər dalğasına səbəb olmuşdu.
23 mart 1976-cı ildə axşam işlədikdən sonra Peron yenilənmiş bir iş kilidinin qarşısını almaq üçün icraçı köməkçisinin doğum gününü heyət ilə qeyd etdi. Şübhəli hərbi təlimlər xəbərdar edildikdən sonra gecə yarısından qısa müddət sonra prezident vertolyotuna mindi. Onun vertolyotu Quinta de Olivos prezident iqamətgahına deyil, Xorxe Nyuberi beynəlxalq hava limanının yaxınlığındakı Hava Qüvvələri bazasına uçdu, o,burada rəsmi şəkildə həbs olundu.
Həbsi və sürgün
thumb|right|İsabel Martines de Peron 2018-ci ildə Milli, əyalət və bələdiyyə hökumətlərindəki peronist məmurların əksəriyyəti dərhal tutuldu və sonrakı Çirkli Müharibə zamanı çox sayda sağçı Peronist də daxil olmaqla bir çoxu yox oldu. İsabel Peronun özü Villa La Anqostura və digər gizli yerlərdə beş il ev həbsində qaldı və nəhayət 1981-ci ilin iyulunda İspaniyaya sürgünə göndərildi. 1985-ci ilin fevralına hakimiyyətdən düşməsindən təxminən on il sonraya qədər həyat yoldaşının Ədalətçi Partiyasının rəsmi rəhbəri vəzifəsini davam etdirdi. Onun geri dönməsini və hakimiyyətə qayıtmasını istəyənlər olsa da, nəticədə 1983-cü ildəki seçkilərə çağırıldıqda prezidentliyə namizəd olmaqdan imtina etdi. O,Madriddə yaşadı, Fransisko Frankonun ailəsi ilə sıx əlaqə saxlayırdı və bəzən İspaniyanın dənizkənarı şəhəri Marbellaya gedirdi.
Argentinada demokratiyanın bərpasından sonra, prezidentliyi dövründəki korrupsiya ittihamlarından əfv edildi və 1983-cü ilin dekabrında Prezident Raul Alfonsinin andiçmə mərasimində fəxri qonaq qismində iştirak etmək üçün Argentinaya geri döndü və 1984-cü ilin may ayında Alfonsin və müxalifət liderləri tərəfindən təşkil edilən siyasət danışıqlarında iştirak etdi. Hələ nominal olaraq Xuan Peronun Ədalətçi Partiyasının rəhbəri kimi istirahətdə olan CGT həmkarlar ittifaqı və Alfonsín arasında əməkdaşlığı dəstəkləmək üçün danışıqlarda konstruktiv rol oynadı. Danışıqlar zəif bir razılaşma ilə başa çatdı və o, partiyanın titul başçısı vəzifəsindən istefa verdi. Peron əmlakı ilə bağlı mübahisələri həll etmək üçün 1988-ci ildə bir daha Argentinaya qayıtdı, sonra İspaniyada qalmağa davam etdi.
İspaniyada həbsi
2006-cı ilin noyabrında Argentinanın Mendoza şəhərindəki bir hakim, prezidentliyi dövründə məcburi itkinlərlə əlaqəli bir işdə İsabel Perondan və hökumətinin digər peronist nazirləri ilə birlikdə ifadə istədi, o,12 yanvar 2007-ci ildə Madriddə tutuldu. Argentina hakimiyyəti tərəfindən 25 fevral 1976-cı ildə Hektor Aldo Faqetti Qalleqonun itkin düşməsi və Silahlı Qüvvələri "təxribatçı elementləri məhv etməyə" çağıran 6 oktyabr 1975-ci il tarixli fərmanının verilməsi ilə əlaqəli cinayətlərə görə ittiham edildi. 1984-cü ildə insanların itkin düşməsi ilə bağlı Milli Komissiya tərəfindən nəşr olunan Nunka Mas ("Heç vaxt") hesabatında 1973-cü ildən 1976-cı ilə qədər Peronist hökumətinin 600 itgin və 500 sui-qəsd qeydə alınmışdır və burada Üçlü A-nın təkcə 600-ə yaxın adamı öldürdüyü etiraf olunur.
2006-cı ildə İspaniyada Triple A ölüm qrupu nəzarətçisi, Lopez Reqa və İsabel Peronun şəxsi təhlükəsizliyinə cavabdeh olan Rodolfo Almironun tutulması, çirkli müharibənin erkən mərhələlərində Üçlü A-da iştirakçılıq dərəcəsinə daha çox işıq saldı. İsabel Peronun Argentinaya verilməsi, 28 mart 2008-ci ildə İspaniya tərəfindən rədd edildi.İspaniya Milli Məhkəməsi ona qarşı irəli sürülən ittihamların insanlığa qarşı cinayət olmaması, ittihamların məhdudlaşdırma müddətinin 20 il sonra bitməsi ilə bağlı iki dəfə qərar verdi.
Argentina Ali Ədalət Məhkəməsi 21 iyun 2017-ci il tarixində İsabel Peronu dindirmək, şahid və ya müttəhimlik qismində verilən ərizələri yekdilliklə rədd etdi.
Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi qaliblərinin siyahısı
Avropa Yayım Birliyi tərəfindən hər il ənənəvi olaraq keçirilən Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində bu günə qədər altmış iki mahnı birincilik əldə etdi. 1956-cı ildən etibarən yayımlanan müsabiqə dünyada yayımı davam edən ən uzunmüddətli televiziya verilişlərindən biridir. Yayımlandığı müddət ərzində müsabiqədə müxtəlif növ səsvermə metodlarından istifadə olundu. Hal-hazırda müsabiqədə iştirak edən ölkələrin təşkil etdiyi münsiflər heyəti və tamaşaçıların göndərdiyi səslərlə qalibin təyin edildiyi metod tətbiq olunur. Bu sistemdə 50 % münsiflər heyətinin, 50% tamaşaçıların verdiyi səslər nəzərə alınmaqla hər bir ölkə favorit hesab etdikləri mahnıya1-7, 8, 10, 12 bal verir və nəticədə ən çox bal yığmış iştirakçı qalib elan olunur. 1956-cı ildə keçirilmiş ilk Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində səsvermə keçirilməsinə baxmayaraq iştirakçıların topladıqları ballar açıqlanmadı, yalnız qalibin kim olduğu elan edildi. 1969-cu ildə keçirilmiş müsabiqədə hər biri 18 bal toplamış dörd ölkə (İspaniya, Niderland, Fransa və Böyük Britaniya) birinciliyi bölüşdü. Bu günə kimi iyirmi altı müxtəlif ölkə müsabiqədə birincilik əldə etdi. 2011-ci ildə qalib olan Azərbaycan qaliblər siyahısında adı yazılan son ölkə oldu. 1956-cı ildə İsveçrənin Luqano şəhərində keçirilmiş ilk müsabiqənin qalibi ev sahibi İsveçrə oldu. İrlandiya bu müsabiqədə yeddi dəfə birinci olaraq ən çox qalib gələn ölkə oldu. Portuqaliya isə müsabiqədə ilk iştirak edən ölkələrdən biri kimi bu günə qədər heç qalib ola bilmədi və 2008-ci ildə Avroviziyada iştirak etmiş ölkələr arasında 41-ci yeri tutdu. Müsabiqədə İrlandiyanı üç dəfə müxtəlif yollarla təmsil etmiş Conni Loqan müsabiqədə birdən çox qələbə qazanan yeganə şəxs oldu. Loqan 1980-ci ildə "What's Another Year" mahnısının ifaçısı, 1987-ci ildə "Hold Me Now" mahnısının ifaçısı və sözlərinin müəllifi, 1992-ci ildə isə Linda Martinin ifa etdiyi "Why Me?" mahnısının sözlərinin müəllifi olaraq İrlandiyanı təmsil etdi və qələbə qazandı. Avroviziya Mahnı Müsabiqəsi qalib olanlara beynəlxalq arenada özlərini tanıdmaq, karyeralarını başlatmaq və ya davam etdirmək üçün bir fürsət verir. Lakin müsabiqədə qalib olanlar arasından çox az adam beynəlxalq məşhurluq qazandı. Müsabiqədə qazandığı qələbə ilə ulduzu parlayanlar arasından ən başlıcası 1974-cı ildə İsveçi "Waterloo" mahnısı ilə təmsil edən və qalib olan ABBA qrupudur. ABBA qrupu öz dövrünün ən məşhur musiqi qruplarından biri idi. Digər bir məşhur isə 1988-ci ildə İsveçrəni "Ne partez pas sans moi" mahnısı ilə təmsil edən və qələbə qazanması ilə dünya ulduzu olan Selin Diondur. Lakin Dionun dünya miqyasında müsabiqədən bir neçə il sonra məşhurlaşmışdır və tamamilə müsabiqə ilə əlaqəsi yoxdur. On bir Avroviziya qalibi ilə birgə müsabiqədə qalib gələ bilməyən üç ölkənin də iştirak etdiyi Congratulations adlı konsert 2005-ci ildə keçirildi və ABBA qrupunun "Waterloo" mahnısı müsabiqənin ilk əlli ilinin ən yaxşı mahnısı seçildi. Böyük Britaniya Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində on beş dəfə ikinci oldu. 1975-ci ildə tətbiqinə başlanmış səsvermə sistemindən etibarən müsabiqənin qalibi səs verən son on ölkə tərəfindən təyin olundu.
Tobira pittosporumu
Təbii yayılması:
Təbii halda Yaponiyada geniş yayılmışdır.
Botaniki təsviri:
Hündürlüyü 3-9 m-ə çatan, sıx çətirli koldur. Yarpaqları 5-10 sm uzunluqda olub, tərs yumurtavari, uc tərəfdən enli-dairəvi, qaidəsinə doğru daralmış, dərivari, çılpaqdır, kənarları daxilə əyilmiş, dalğalıdır. Yarpaqları qısa saplaq üzərində yerləşir, üst tərəfdən parlaq yaşıl, alt tərəfdən ağımtıl-yaşıl rəngdə olub, sıx halda cavan budaqların uclarına toplanmışdır. May ayının ikinci yarısında çiçəkləyir, 8-9 mm diametri olan ağ rəngli, ətirli çiçəkləri budaqların uclarındakı qalxancıqlarda yerləşmişdir. Ləçəkləri ətlidir. Meyvəsi qutucuq, budaqlı, sıx tüklü, 4 oxlu olub, 12 mm uzunluqdadır. Abşeron şəraitində kütləvi çiçəkləyir və toxum əmələ gətirir. Toxumlarla və yarımoduncaqlaşmış zoğlardan götürülmüş qələm vasitəsi ilə çoxaldılır.
Ekologiyası:
Yay dövründə 16-180C temperaturda qumdan hazırlanmış substratda yaxşı kök atır. Rütubətli və yarımkölgəli yerləri sevir. Şaxtada (-7-90C) cavan zoğları donur. Torpağa tələbkar deyildir. Əhəngli və eləcə də şoran torpaqlarda normal böyüyüb inkişaf edir. İşıqlı sahələrdə yaxşı bitir, lakin cavan yaşlarında düz düşən günəş şüalarından kölgələnməlidir.
Azərbaycanda yayılması:
Bakının yaşıllıqlarında təsadüf edilir.
İstifadəsi:
Ballı bitkidir. İl ərzində, xüsusilə yayda çox dekorativ görünür.
İstinadlar
Azərbaycan Dendroflorası III cild-Bakı:"Elm",2016,400 səh. T.S.Məmmədov
Afrodisiyalı Aleksandr
Afrodisialı Aleksandr (yun. Ἀλέξανδρος ὁ Ἀφροδισιεύς, II – III yüzilliklər) — Roma filosofu, peripatetik məktəbin ən görkəmli nümayəndələrindən biri. Aristotelin əsərlərinə şərhlər yazanlardan biri olmuşdur. O, həm də Aristotelin təlimini başqa məktəblərin nümayəndələrinin tənqidlərindən müdafiə edirdi. Buna görə də sonralar ona "Şəhrçi" adını vermişdirlər. thumb|Aristotelin "İlk analitikasına" şərhlər, 1549|left
Fəaliyyəti
Aleksandrın məqsədi Aristoteli tanıtmaq, onun əsərlərindəki ziddiyyətləri ortadan qaldırmaq olmuşdur. Məlumdur ki o, Aristotelin "Metafizika", "Meteorologiya", "Topika", "Ruh haqqında", "Göy haqqında" kimi əsərlərinə ətraflı şərhlər yazmışdır. Onun bir çox əsərləri zamanımıza ərəb tərcümələri vasitəsi ilə gəlib çatmışdır. Çünki orta əsrlərdə ərəbdilli filosoflar Aristotelin və onun şərhçilərinin irsi ilə çox maraqlanmış və bu ənənəni davam etdirmişdirlər.
Aleksandr öz şərhlərini özünəməxsus şəkildə verirdi. O, Aristotelin kitabından hansısa bir sətri olduğu kimi verdikdən sonra, onun altında böyük həcmli şərhini yazmış və sonra başqa sətrə keçirdi. Beləliklə, bütün kitab şərh olunurdu.
Aleksandr Aristoteli peripatetik ənənəyə dayanaraq şərh edən sonuncu şərhçi olmuşdur. Ondan sonra peripatetik məktəbin ardıcılları platonçularla qarışmışdırlar.
Aristotelin şərhçisi kimi tanınmış Aleksandrın özünə məxsus fikirləri də olmuşdur. Məsələn, "Tale haqqında" (yun. Перὶἐἱμαρμένης, lat. De fato) əsərində o tale, azadlıq və təsadüf anlayışları haqqında düşünmüşdür. Aleksandr taleyin hər şeyi həll etməsini iddia edən stoaçılarla razılaşmırdı. Onun fikrincə tale qanunauyğunluqdur, ancaq zərurət deyildir. Bu qanunauyğunluğun içində təsadüfə də yer vardır. Belə olmasaydı, onda insan fəaliyyətinin heç bir mənası olmazdı. İnsanın hərəkət və davranışlarının səbəbi elə o özüdür, hər şeyi taleyin üzərinə atmaq olmaz.
Aleksandrın "Ruh haqqında" (yun. Περὶ Ψυχῆς, lat. De Anima) əsəri bir çox hallarda Aristotelin fikirlərini təkrarlayır. Onun fikrincə, ruh bədənin ondan ayrılmaz formasıdır. Ruhun bitkisel, duyğusal və düşüncəvi funksiyaları vardır. Düşünən ruhun özəlliyi mülahizə və təhlil etməkdir. Bunun vasitəsi ilə insan fikir irəli sürür və ya elmi araşdırma aparır. Eyni zamanda, iki çür ruh vardır: "imkanlı" (potensial) və "fail" (aktual). Birincisi doğuşdan təbiət tərəfindən verilir; o yazılmamış vərəqə bənzərdir. İkincisi isə sonradan qazanılan, məhz bu düşüncənin əsasını təşkil edir.
Bu əsərin ikinci hissəsində "Düşüncə haqqında" (yun. Περὶ νοῦ) adlanan bölüm vardır. Orada Aleksandr düşüncənin nə olması haqqında düşünür. Onun fikrincə insanda üç növ düşüncə vardır. Birincisi, doğuluşdan var olur və o ən ibtidaisidir; ikincisini insan öz fəaliyyəti nəticəsində əldə edir; üçüncüsü isə insana əlavə olaraq daxil edilir. Onun vasitəsi ilə də düşünmə qabiliyyəti yaranır.
Qrakliani
Tarixi
2007-ci ildə Tbilisi-Senaki-Leselidze avtomagistralının tikintisi zamanı Qrakliani dağında ilk arxeoloji tapıntılar aşkarlanmışdır. O vaxtdan etibarən professor Vaxtanq Liçelinin rəhbərliyi altında Tbilisi Dövlət Universitetinin arxeoloji ekspedisiyası həmin ərazidə işləyir.
Qazıntılar zamanı insan məskəni, iki məbəd kompleksi və məzarlıq tapılmışdır. Burada tapılmış əşyalar arasında Qafqaz bölgəsi üçün unikal hesab edilən eramızdan əvvəl IV əsrə aid Cənubi Mesopotamiya möhürləri, eləcə də qızıl və bürüncdən döşətaxılma disklər, daşdan kəsilmiş uşaq oyuncaqları, fars dulusçuluğunun təqlid nümunələri , məişət, sitayiş, hərbi və əczaçılıq məqsədlərilə hazırlanmış əşyalar diqqəti cəlb edir.
Araşdırmalar zamanı daş məbədlərdən birində müxtəlif dinlərin izlərinə rast gəlinmişdir. Orada həm fars zərdüştlük mehrabı, həm də ənənəvi Qafqaz dinlərinə aid heykəltəraşlıq nümunələri tapılmışdır.
2014-cü ilin sentyabrında Qrakliani dağındakı arxeoloji məkan tarixi abidə kimi rəsmi status almışdır. Həmin ilin payızında Gürcüstan mədəniyyət və abidələrin mühafizəsi nazirliyi burada açıq hava altında muzey yaratmaq haqqında qərar qəbul etdi.
2015-ci ildə Qrakliani məbədlərinin birindəki qazıntılar zamanı mehrabın bünövrəsində məhsul ilahəsinə həsr olunmuş naməlum dildə olan bir yazı aşkar edilmişdir. Tapıntı üzərində əvvəlcədən qoyulmuş tarix eramızdan əvvəl VII əsri göstərir. 2016-cı ildə ABŞ-nin Mayami şəhərində "Beta Analytic" laboratoriyasında aparılan radiokarbon analizi göstərdi ki, bu yazı eramızdan əvvəl XI əsrin sonu — Х əsrin əvvəlinə aiddir. Belə olan halda, həmin yazının tarixi Qafqazda tapılan bir çox mühüm arxeoloji tapıntılardan daha qədimə gedib çıxır. Vaxtanq Liçeli qeyd edir ki, bu yazının hərfləri yunan və arami yazılarını xatırladır. İkinci mehrabın bir küncündə isə gil üzərində yuxarıdakı yazılardan daha fərqli cızılmış üç hərf aşkar edilmişdir. Bir məbəddə müxtəlif dillərdə olan yazıların belə qeyri-adi qonşuluğunun izahı hələ də tapılmayıb.
Artıq on bir dəfə qazıntılar aparılmış çoxsaylı mədəni təbəqələr göstərir ki, regionda insan fəaliyyətinin tarixi daş dövründən başlayaraq 300 min ilə çatır.
Alacüllütlər
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Fəsiləyə 12 növü (birinin nəsli kəsilib) özündə birləşdirən yeganə sağsağanı alacüllüt (Haematopus) cinsi aiddir.
Brickellia robinsoniana
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Rosa moyesii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tütəkcə
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Bulbophyllum levinei
(Bulbophyllum levinei) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Minahassa
Minahassa yarımadası — Sulavesi adasının şimal hissəsində yerləşən yarımada.
Yarımadanın sahəsi 40 min. km²-dir. Burada 4.5 milyon əhali yaşayır. Dini baxımından əhalisi xristian və müsəlmanlara bölünür.
Yerləşməsi
слева|260px|thumb Minahassa yarımadası Sulavesi adasının dörd yarımadasından ən iri olanıdır. Adaya mərkəzi hissədən, şimal istiqamətdən birləşir. Uzunluğu 800 km, eni isə ən enli hissədə 100 metrdir. Minimal eni isə 20 kmdir ki, bu da mərkəzi hissədə yerləşir. Sahəsi 40 min km²-dir.