cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vibrio cholerae
Morfologiyası
Uzunluğu 1.5-4.0, diametri 0.2-0.4 mkm olan, qram-mənfi, bir qədər əyilmiş vergül şəkilli bakteriyadır. Bir qütbündə öz ölçüsündən bir neçə dəfə uzun flagella olduğunu görə aktiv hərəkətlidir. Spor və kapsul əmələ gətimir. Fakultativ anaerobdur, adi qidalı mühitlərdə yaxşı inkişaf edirlər, qələvi mühitləri sevirlər. İnkişafı üçün optimal pH - 7.6-9.0, optimal temperatur 37 °C-dir. Vibrionlar üçün elektiv mühit olan 1%-li peptonlu suyun səthində 6-8 saat ərzində ərp əmələ gətirir. Bərk qidalı mühitlərdə kiçik, dairəvi, şəffaf, kənarları hamar S-koloniyalar əmələ gətirir. TCBS (tiosulfat sitrat ödlü saxarozalı aqar) mühitində sarı koloniyalar əmələ gətirir.
Antigen quruluşu
Vəba vibriounu O-antigeninə (termostabil) və H-antigeninə (termolabil) malikdir. H-antigeni bütün Vibrio cinsinə aid olduğu üçün qeyri-spesifikdir. O-antigeni isə tip və növ spesifikliyinə malikdir. Vəba vibriounu O-antigeninə görə 150-dən çox seroqrupa (O1, O2, O3 və s.) bölünür ki, Cholera və El-Tor biovarları O1 seroqrupuna daxildirlər.
Qaradaş (Çaroymaq)
Qaradaş — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 15 nəfər yaşayır (4 ailə).
Achillea cucullata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çim qarışqası
Çim qarışqası — Buğumayaqlılar tipinin Həşəratlar sinfinə aid olan növ
Həyat tərzi
Miqdarca ən çox olan növdür. Çox az yer tapılır ki, orada bu qarışqa növünə rast gəlinməsin. Təbiətin bu miskin varlığı öz qidasını tələsmədən, bütün künc-bucağı diqqətlə nəzərdən keçirməklə qarşısına çıxan çiçəyin və mənənəsinin şirəsini nuş edir. Çim qarışqası özlərindən kiçik cücülərlə qidalanır, heyvan cəsədlərini gəmirir. Amma onların qış üçün tədarük ütdikləri dən olur. Çim qarışqası son dərəcə məhsuldar, cəsarətli və yaman inadcıldır. Belə ki, kəşfiyyat və əmək prosesində ölənləri əvəz etmək üçün dişi fərdlər fasiləsiz olaraq yumurta qoyur. Yuvalar həmişə yumurta və puplarla dolu olur. Buna görə də təbiətdə çim qarışqası başqa növlərə nisbətən çoxluq təşkil edir və onlar geniş miqyasda yayılırlar. Bu səbəbdən də onların himayəsində olan ərazinin sərhəddini müəyyən etmək olmur.
Çim qarışqaları adətən gecələr vuruşurlar. Onlar dəstə-dəstə toplaşır və sakitcə hücuma keçərək bir-birlərini qırmağa başlayırlar. Döyüş həmişə düzən və təmiz meydançalarda gedir. Mübarizə bütün gecəni davam edir. Hava buludlu və sərin olduqda onlar gündüzlər vuruşurlar. Isti havalarda və yayın cırhacırında döyüş dayandırılır, hərə bi tərəfə dağılır və onlar hər gün gördükləri işlərin dalısınca gedirlər. Elə ki, axşam oldu, mübarizə yenidən qızışır. Döyüş zamanı çim qarışqaları düşməni çox soyuqanlıqla hissələrə parçalayır- başı, döşü və ayaqlarını bədəndən ayırırlar. Onları güdülləşdirirlər. Baş bir tərəfə, leş bir tərəfə atılır.
Achillea cuneatiloba
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kazan Vertolyot Zavodu
"Kazan Vertolyot Zavodu" (tam adı "Kazan Vertolyot Zavodu" Açıq Səhmdar Cəmiyyəti) — Rusiya Federasiyasının Tatarıstan Respublikasının paytaxtı Kazan şəhərində fəaliyyət göstərən istehsalat müəssisəsi.
Tarixi
Zavod 1940-cı ildən fəaliyyət göstərir.
Fəaliyyəti
Burada müxtəlif təyinatlı, o cümlədən səhiyyədə, idman yarışlarında, mülki aviasiyada, yükdaşımada, eləcə də müdafiə sahəsində istifadə olunan vertolyotlar, "KamAZ" avtotexnikası, avtobuslar və s. istehsal edilir.
Rəsmi qonaqları
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Tatarıstan Respublikasının Prezidenti Rustam Minnixanovun müşayiəti ilə 24 iyun 2011-ci ildə "Kazan Vertolyot Zavodu" ASC ilə tanış olmuşdur.
Ambaras məhəlləsi
Ambaras məhəlləsi — Ordubad şəhərində qədim məhəllə
Haqqında
Ordubadçayın sağ sahilindədir, Aşağı və Yuxarı Ambaras adlanan iki məhəllədən ibarətdir. XVIII əsrin əvvəllərində Naxçıvan sancaqının tərkibinə daxil olan Azadciran nahiyəsi Ordubad qəsəbəsinin məhəllələrindən biri kimi adı çəkilir. Mənbələrin məlumatına görə,məhəllənin kiçik meydandan ibarət mərkəzində məhəllə məscidi, çeşmə və bir neçə xırda dükan vardı. Meydan bütünlüklə iri çinar ağaclarının kölgələri örtürdü. Ambaras məhəlləsinin meydanı indi də məhəllə mərkəzi rolunu oynayır.
Yuxarı Qaragüney (Çaroymaq)
Yuxarı Qaragüney — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 229 nəfər yaşayır (39 ailə).
Barik qradiyent
BARİK QRADİYENT - atmosfer təzyiqinin məsafə vahidinə görə dəyişməsi dərəcəsidir. Məsafə vahidi isə bir meridian dərəcəsi, yəni 111 km götürülür.
Moeno Sakaquçi
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 10 oyun keçirib, 1 qol vurub.
Murat Bardakçı
Murat Gökhan Bardakçı — Türkiyəli jurnalist, yazıçı və aparıcı.
Marina Nekrasova
Həyatı
Marina Nekrasova 19 aprel 1995-ci ildə Rusiyanın Voronej şəhərində anadan olmuşdur. Marina Nekrasova 1998-ci ildən idman ilə məşğul olur. Marina Nekrasova Voronej Dövlət Bədən Tərbiyəsi İnstitutunun məzunudur.
Karyerası
Marina Nekrasova 2015-ci ildə önəmli yarışlarından birinə Bakı şəhərində qatıldı. O Azərbaycanı I Avropa Oyunlarında təmsil etdi. Amma bu yarışlarda Marina Nekrasova medal qazana bilmədi. O döşəmədə 12.700 xalla 28-ci, müxtəlif hündürlüklü qollarda 11.300 xalla 45-ci, dirəkdə 12.966 xalla 21-ci, dayaqla tullanmada isə 13.466 xalla 10-cu yeri tutdu. Çoxnövçülükdə ümumi olaraq Marina Nekrasova 50.532 xal topladı və 76 idmançı arasında 34-cü yeri tutdu.
I Avropa Oyunlarında sonra Marina Nekrasova birinci uğurunu 2016-cı ildə qazandı. O Bakı şəhərində keçirilən Dünya Kubokunda döşəmə yarışlarında 3-cü yeri tutdu və bürünc medal qazandı.
Qabırrıçay
Qabırrıçay (gürcücə İori (იორი), saxurca Q'arbi (Къарби)) - Gürcüstan və Azərbaycan ərazisində çay, Qanıxçayın (gürcücə Alazani) sol qolu.
Etimologiyası
Qabırrıçayın adı qədim yunan qədim Roma müəlliflərinin əsərlərində Kambis kimi qeyd edilmişdi.
Qafqaz Albaniyasının İberiya ilə sərhədində yerləşən əyaləti də Kambisena adlanırdı. XIX əsrin ortalarına aid bəzi mənbələrdə çayın adı Qambori kimi də qeyd olunmuşdur.
Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, Qabırrı adı Albaniyanın Kamb (Kambisena) əyalətinin adının və çayın adının gürcücə variantında qorunub saxlanan "İori" / "Yori" çay adının birləşməsindən yaranmışdır. Sonralar təhrif olunaraq Qabırrı şəklinə düşən Kambiori isə "Kamb əyalətindən axan Yori, Kamb Yorisi" mənasındadır. Yori hidronimi isə bəzi Nax-Dağıstan dil və ləhçələrində (məsələn, avarca ior / or (гІор)) "çay" mənasını verən sözdən və gürcü dilində əksər isim lərin sonuna artırılan "-i" şəkilçisindən ibarətdir.
Qabırrı toponiminin yayılma arealı genişdir. Şirvan düzündə Qabırrı adlı qışlaq da mövcuddur. Qabırrı eyni zamanda Şamaxı rayonundakı Quşçu kəndinin əhalisinin tirələrindən birinin adıdır. Keçən əsrdə Cavad qəzasında "Kabırra" və Ərəş qəzasında "Kabırrı" kənd adları da Qabırrı toponimi ilə eyni mənşəlidir.
Ehtimal ki, qabırrı türk (Azərbaycan) mənşəli tayfanın adıdır. Digər bir mülahizəyə əsasən Qabırrı hidroniminin əsasını cığatay ləhcəsində yalnız fel formasını mühafizə edən "səs-küy salmaq", "gurultu qoparmaq", "coşmaq, hiddətlənmək" mənalı qabır sözü təşkil edir. Təbiidir ki, çaya "səs-küylü, gurultulu" adı onun səciyyəvi cəhətinə görə verilmişdir. Türkmənistanda Qabırrıarık, Azərbaycanda Qabırrı çaylarının adı eynimənşəlidir. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə, bu hidronimin adı kəbirli tayfasının adı ilə əlaqədardır.
Haqqında
Qabırrıçayın uzunluğu 320 km, hövzəsinin sahəsi 4,8 min km²-dir. Hazırda Mingəçevir su anbarına tökülür. Başlanğıcını Böyük Qafqazın cənub yamacından (2560 m) alır. Yuxarı və orta axımı Gürcüstan ərazisindən, aşağı axımında isə 10 km məsafədə Azərbaycanın Samux rayonu ilə Gürcüstanın sərhəddi boyunca axır.
Samqori suvarma şəbəkəsinin yaradılması ilə əlaqədar olaraq çayın suyunun bir hissəsi kanallar vasitəsilə Tbilisi su anbarına axıdılır.
Çayın mənbəyi
Qabırrıçay öz suyunu qar, yağış və yeraltı sulardan alır. Mənsəb yaxınlığında orta illik su sərfi 15,6 kub m/san-dir. Axımın 47%-i yazda, 26%-i yayda, 16%-i payızda, 11%-i isə qışda keçir. Qabırrıçay orta lillənməsi 500-700 q/kub m-dir. Suyu hidrokabonatlı-natriumlu olmaqla 500-1000mq/l minerallaşmaya malikdir.
Kama Tamaqı rayonu
Kama Tamaqı rayonu (Кама Тамагы районы) — Rusiya Federasiyası, Tatarıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayon respublikanın qərbində, Volqanın sağ sahilində yerləşir. Təteş, Apas, Yuxarı Oslan rayonları ilə, Kuybışev su anbarı boyunca Layış və Spas rayonları ilə həmsərhəddir. İnzibati mərkəzi Kama Tamaqı şəhər tipli qəsəbəsidir.
Coğrafiyası
Rayonun relyefi orta hündürlüyü 170–190 m olan yüksək bir düzənlikdir. Volqa sahillərindəki yüksəkliklər ənənəvi olaraq "dağlar" adlanır: Yuryev dağları, Boqorodski dağları, Syukey dağları, Təteş dağları. Rayon ərazisindəki Lobaç dağı, Yuryevskaya mağarası da var. 1958-ci ilə qədər Syukeyevski mağaraları mövcud idi ki, oda su anbarının inşası nəticəsində su tərəfindən yuyulmuşdur.
Əsasən boz və tünd boz meşə torpaqları geniş yayılmışdır.
Aşağı Qaragüney (Çaroymaq)
Aşağı Qaragüney — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kama Tamaqı rayonu
Coğrafiyası
Rayonda dolomit, gil və gips (Kama Tamaqı respublikasının ən böyük yatağı daxil olmaqla) ehtiyatları tədqiq edilmişdir. Bəzi yataqlarda ehtiyatlar tükənmiş (Gipsi-1), Tenişevo və Syukeevoda isə hasilat davam edir.
Aşağı Qaragüney (Çaroymaq)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 230 nəfər yaşayır (39 ailə).
Kama Tamaqı rayonu
Coğrafiyası
Rayonun şərq və cənub sərhədləri Kuybışev su anbarı tərəfindən qurulur. Burada anbarın eni 16 km-ə çatır. Su anbarının yaranmasından əvvəl Volqa və Kamanın birləşməsi tamamilə bölgənin hüdudlarında idi.
Ən böyük çayları (ümumi uzunluğu 15 km-dən az deyil):
Sviyaqa hövzəsi - Suxaya Ulema və onun qolları Kiyarmetı, Böyük Şakyan.
Volqa hövzəsi - Karamalka, Mordovskaya, İşimovskaya.
Tarixi
Rayon ərazisi 1920-ci ilə qədər Təteş qəzasının, 1920-1927-ci illərdə Təteş kantonunun, 1927-1930-cu illərdə isə Bua kantonunun tərkibinə daxil olmuşdur.
Rayon 10 avqust 1930-cu ildə qurulmuşdur.
Əhalisi
54% -i tatarlar, 43% -i ruslar, 1% -i çuvaşlar, 2% -i digər millətlərin nümayəndələridir. Şəhər şəraitində (Kama Tamaqı q, Kuybişevski Zaton və Tenişevo) rayon əhalisinin 50,63% -i yaşayır.
Yerli özünü idarəetmə
Kama Tamaqı rayonu ərazisinə 3 şəhər və 17 kənd inzibati vahidliyi daxildir. Rayon ərazisinə ümumilikdə 52 yaşayış məntəqəsi daxildir.
Achillea decolorans
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Rauf Xasayev
Xasayev Rauf Murtuzəli oğlu  - texnika elmləri doktoru, professor
Həyatı
Xasayev Rauf Murtuzəli oğlu Azərbaycanın Qazax rayonunun Qıraq Kəsəmənli kəndində anadan olmuşdur. 1957-ci ildə "Neft və qaz quyularının qazılması" ixtisası üzrə AzSİ-nun neft-mexanika fakültəsini fərqlənmə ilə bitirdikdən sonra, "Azərdənizneftkəşfiyyatı" trestində qazıma briqadasında fəhlə, qazmaçı köməkçisi və qazıma işləri idarəsində baş mühəndis işləmişdir. 1958-1960-cı illərdə Azərbaycan BK LKSM-də təlimatçı və şöbə müdiri olmuşdur. 1960-1967-ci illərdə Neft Sənayesi Nazirliyi "Xəzərdənizneftkəşfiyyat" qazıma işləri idarəsində istehsalat-texniki idarəsinin rəisi olmuşdur. 1964-1965-ci illərdə Ümumittifaq təhlükəsizlik texnikası elmi-tədqiqat institutunun aspirantı olub. 1965-cı ildə "Yuyucu qazıma məhlullarının hərəkəti zamanı hidravlik itkilərin tədqiqi və quyuların salınması prosesində bəzi mürəkkəbləşmələrin tədqiqi" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir. 1967-1969-cu illərdə AzPİ-nun "Nəzəri mexanika" kafedrasında baş müəllim, AzNKİ-nun "Neft və qaz yataqlarının işlənilməsi" kafedrasında dosent kimi çalışıb. 1969-1989-cu illərdə Ümumittifaq təhlükəsizlik texnikası elmi-tədqiqat institutunda laboratoriya rəhbəri, 1989-cu ildə isə elmi işlər üzrə direktor müavini işləyibdir. 1986-cı ildə "İstilikqazohidrodinamika, yuyucu məhlullar problemlərinin tədqiqi və quyuların salınması prosesindəki mürəkkəbləşmələrlə mübarizə üsullarının işlənilməsi üçün ölçülərin işlənilməsində tətbiq edilməsi" mövzusunda doktorluq dissertasiyası müdafiə edib. 1991-1996-cı illərdə "Əməyin və ətraf mühitin mühafizəsi", "Sənaye ekologiyası və həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyi" kafedralarının rəhbəri, 1996-1999-cu illərdə isə AzPİ-nun kafedrasında professor olmuşdur.
Elmi fəaliyyəti
Xasayev R.M. neft-qaz quyularının qazılması, əməyin mühafizəsi və təhlükəsizlik texnikası sahəsində tanınmış alimdir.
Elmi tədqiqatların sahəsi: quyuların qazılması ilə əlaqədar səmərəli tədbirlərin işlənilməsi; avadanlığın istilik hesabatları və dağıtmayan sınaq üsulları ilə əlaqədar məsələlər; yüksək hidrogen sulfid tərkibli yataqlarda neft və qaz yataqlarının qazılması zamanı ətraf mühirin mühafizəsini və təhlükəsizliyini təmin edən nəzəri, təcrübi və sənaye-təcrübi işlər.
Xasayev R.M. "Azərbaycanın əməkdar ixtiraçısı" adına layiq görülmüş və "Azərbaycan SSR neft sənayesi əlaçısı" nişanı ilə, həmçinin SSRİ Neft sənayesi nazirliyinin Fəxri fərmanı və bir çox medallarla təltif olunub.
Soket 939
thumbnail|Soket 939 Athlon 64 prosessorları üçün nəzərdə tutulan Socket 754 öz yerini 2004-cü ilin İyun ayında AMD tərəfindən yayımlanan bir CPU soketi olan Soket 939a ötürür. Bu AMD AMD64 aralığı üçün hazırlanan ikinci soket May 2006-cı ildə Socket AM2 oldu.
Üstünlüyü
''Soket 939 prosessorları və ana plataları İyun 2004 -ci ildə yarandı və AMD mövcud və gələcək platformalarda tətbiq üçün bu soketin istehsalı sona çatdıqda (May 2006-cı ildə) Socket AM2 yarandı. Ancaq, ən az bir yeni Socket 939 anakart , AMD Socket AM2 üçün müasir bir keçid AMD yonqu seti istifadəyə çıxarılmışdır. 2009 -ci ildə anakart istehsalçısı ASROCK, yeni bir Socket 939 anakartını nümayiş etdi. Anakartda AMD 785G yonqu seti, IGP və SB710 cənub körpüsünü istifadə edilir.
Həm tək və cüt nüvəli prosessorlar Athlon 64, Athlon 64 FX , Athlon 64 X2 , Sempron və Opteron adı altında bu yuva üçün çıxarılmışdır. 2.8 GHz saat sürəti və nüvə başına Səviyyə 2 cache 1 MB ehtiva edən Opteron 190, ancaq bu prosessorun mövcudluğu məhdud oldu , bu yuva üçün çıxarılan ən sürətli cüt nüvəli prosessor oldu. 2.6 GHz bir az daha yavaş saat sürəti ilə Opteron 185 ( kilidli artırma ) və Athlon 64 FX - 60 ( kilidi artırma ) ,soket üçün ən sürətli məşhur istifadə edilən cüt nüvəli prosessorlar vardı. Opteron 156 soket 939 interfeysini dəstəkləyən ən sürətli tək nüvəli əməliyyat etmə, 3 GHz bir az daha sürətli oldu.''
Texniki məlumatlar
Video genişləndirilməsi yuva ilə bağlı, Socket 939 sistemləri AGP slots və PCI -E x16 slots, eləcə də həm də əldə edilə bilər.
Bu yuvanın istifadəsində Processors 64KB hər Level 1 təlimat və məlumat önbelleğe, və ya 256kB , 512KB və ya 1 MB Səviyyə 2 cache var.''
Soket 940
''Socket 940, 2003-cü ildə meydana gəldi.Soket 940 AMD Opteron prosessorları və yüksək səviyyəli oyun Athlon 64 FX üçün nəzərdə tutulmuşdur.
2004 -ci ildə, Athlon 64 FX masaüstü Athlon 64 prosessorunu birləşdirmək üçün Socket 939 platformasına daşındı , server prosessorları eyni vəziyyətdə qalmışdır.
2005 -ci ildə Opteron üçün server prosessorlarınının xətt nüvələri tamamilə dəyişdirildi : Afina, Troy və Venera : nüvə SledgeHammer-ə qədər 3 nüvə ailəsi ortaya çıxdı. Nüvələrin istiqamətində ən gənc son Socket 939. Socket 940 istifadə, orta - 2006 qədər əlində qalan 2 nüvəyə çevrilmişdir.
Amma dönüş Afina və Troy Santa Rosa və Santa Ana ortalarında 2006 -ci ildə bir sonrakı yeniləmə Opteron prosessor nüvəsi xəttinin gəlməsi ilə və prosessor  Socket F ( LGA 1207 ) üzərinə dəyişdirildi. ''
Kuzma Andrianov
Kuzma Andrianov – rus kimyaçısı, SSRİ EA akademiki (1964), Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1969), SSRİ Dövlət mükafatı (1943, 1946, 1950, 1953) və Lenin mükafatı laureatı (1963). Moskva Dövlət Universitetini bitirmişdir (1930). Ümumittifaq Elektronika İnstitutunda (1929–1954), Ümumittifaq Aviasiya Materialları İnstitutunda (1946–1953), SSRİ EA Element- Üzvi Birləşmələr İnstitutunda (1954-cü ildən) və Zərif Kimya Texnologiyası İnstitutunda (1959-cu ildən) işləmişdir. Tədqiqatları yeni sinif polimerlər – poliüzvi siloksanlar kimyasına aiddir. Andrianov silisium (IV) xloridin sənaye üsulu ilə sintezi metodunu, poliüzvi siloksanlar əsasında materialların alınma üsullarını işləyib hazırlamışdır.
Lapuş çayı
alt=Lapuş çayı|thumb|328x328px|Preluka Noua kəndində Lapuş çayı Lapuş çayı— Rumıniyada Someş çayının sağ qoludur. Çay İzvorul Alb və İzvorul Negru sularının birləşdiyi yerdə formalaşır. Lapuş çayı Baia Marenin qərbində Buşagda Someş çayına tökülür. Çay Bauut, Lapuş, Targu Lapuş, Vima Mika, Şomkuta Mare, Remetea Çioarului, Koaş, Sacalaşeni, Groşi, Koltau, Recea və Tautii-Magherauş icmalarından keçir.
Başqırdıstanın dövlət müstəqilliyi haqqında bəyannamə
Başqırdıstan dövlət müstəqilliyi haqqında bəyannamə (Башҡортостандың дәүләт суверенитеты тураһында декларация) — ictimai-siyasi əsas prinsipləri və Başqırd SSR-nin dövlət quruluşlarını elan etmiş sənəd. Bəyannamə 11 oktyabr, 1990-cı il Başqırd ASSR Ali sovetinin III sessiyasında qəbul edilmişdir.
Bəyannamənin qəbul edilmə tarixi
12 iyun, 1990-cı ildə RSFSR-ın xalq deputatlarının qurultayı Rusiya Sovet Federativ Sosializm Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında Bəyannaməni qəbul etdi. Bu Bəyannamə, həmçinin SSRİ-in Qanunları "SSR ittifaqının və Federasiyanın subyektlərinin arasında səlahiyyətlərin ayrılması haqqında", "SSR ittifaqının iqtisadi münasibətlərinin əsasları haqqında, ittifaqlar və muxtar respublikalar" qanunda, Başqırd respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında Bəyannamənin qəbulu üçün hüquq əsası oldu. 11 oktyabr, 1990-cı ildə Başqırd ASSR Ali sovetinin III sessiyasında respublikanın dövlət müstəqilliyi haqqında Bəyannamə qəbul olundu.
Müharibədən sonrakı dövrdə Tatarıstanda və Başqırdıstanda neft çıxarılması sürətlə inkişaf etməyə başladı. Azərbaycan geoloqlarının və neftçilərinin səyi ilə bu regionlarda yeni neft yataqları kəşf edildi və istismara verildi. 70-80-ci illərdə nəhəng maşınqayırma və digər sənaye müəssisələri işə salındı.
SSRİ dağıldıqdan sonra Tatarıstanda və Başqırdıstanda yerli xalqların idarəçilikdə daha fəal iştirak etməsi tələbləri gücləndi. Müstəqillik uğrunda kütləvi xalq hərəkatı başlandı. Federal hakimiyyət bu müqavilə ilə dövlətin bütövlüyünün saxlanmasına, nail oldu.
Yuva (Qəmərli)
Yuva — İrəvan xanlığının Qarnibasar mahalında kənd adı. İrəvan quberniayasının İrəvan qəzasında, indi Qəmərli (Artaşat) rayonunda kənd. XX əsrin əvvəllərinə aid mənbədə İrəvan qəzasında çəkilir.
Tarixi
1728-ci ildən mə’lumdur. Rayon mərkəzindən 3 km məsafədə, Gərni və Vedi çaylarından axan arxın yanında yerləşir. "İrəvan əyalətinin icmal dəftəri"ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.1950-ci ildə kənd Şaumyan adlandırılmışdır. Səlcuq Oğuzlarının Yivə (Ivə) tayfasının adını əks etdirir. Azərbaycanda Evoğlu (Ağdam rayonu) (yə’ni "Yivə oğlu") kənd adı ilə mənşəcə eynidir. 1588-ci ilə aid mənbədə şimali Azərbaycanda Zəyəm nahiyəsində Yuvalı-Fəxralı (Temur Hasan da adlanırdı) elinin yaşadığı qeyd olunmuşdur
Toponimi
Toponim ivə//yıva oğuz tayfasının adı əsasında əmələ gəlmışdir. Etnotoponimdir. Quruluşca sadə toponimdir. Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 19.IV.1950-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Şaumyan qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə 1828-ci ilə kimi yalnız azərbaycanlı yaşamışdır. 1828–30-cu illərdə Cənubi Azərbaycanın Xoy, Salmas vilayətlərindən ermənilər köçürülüb kənddə yerləşdirilmişdir. Ermənilərlə yanaşı kənddə 1831-ci ildə 33 nəfər, 1873-cü ildə 186 nəfər, 1886-cı ildə 161 nəfər, 1897-ci ildə 60 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır. 1905–1906-cı illərdə azərbaycanlılar soyqırımına məruz qalaraq deportasiya olunmuşdur. İndi burada ermənilər yaşayır.
Vulkan püskürməsi
Vulkan püskürməsi — Yerin mantiyasından "maqma" (yunanca "maqma" qatı maz deməkdir) adlanan ərimiş maddələrin səthə çıxmasıdır. Lakin bütün püskürmələr eyni deyildir. Onların bəziləri nisbətən sakit baş verir, bu zaman duru maqma səthə  çatır və onun üzərinə lava axımları ilə püskürərərək böyük məsafəyə yayılır. Digər püşkürmələr isə sakit lava axımları ilə yanaşı, dalbadal partlayışlarla d a müşahidə olunur. Bəzi hallarda isə püşkürmə yalnız bir güclü partlayışla məhdudlaşır. Ona görə də Vulkan püskürməsindən bir şəhər də məhv olub.
Haqqında
Püskürmənin təbiəti maqmanın xüsusiyyətlərində - onun temperaturundan, tərkibindən və qazların miqdarından asılıdır. Bu baxımdan qazlar xüsusilə əhəmiyyət daşıyır. Çünki onlar maqmada böyük təziq altında olur. Maqmanın daşıyıcı kanalla yer səthinə qalxdığı zaman aşağı təziqli sahəyə düşdükdə öz həcmini dəfələrlə artıran həll olunmuş qazlar maqmadan ayrılmağa başlayır. Bu ayrılma (qazsızlaşma - deqazasiya) çox tez və ya ani surətdə başa çatırsa, bu zaman güclü partlayış, qazsızlaşma tədricən gedirsə, püskürmə xeyli sakit baş verir. Beləliklə, demək olar ki, istənilən vulkan püskürməsi elə maqmanın qazsızlaşma prosesi kimi başa düşülməlidir. Məhz maqmada ərimiş maddələrdə tutulub saxlanılan qazlar püskürməni doğuran " hərəkətverici" qüvvədir.
Püskürmə tipləri
Maqmadan qazların ayrılma qaydasına və sürətinə görə püskürmələrin üç başlıca tipi fəqləndirilir. Maqmanın nisbətən sakit qazsızlaşması prosesi zamanı səthə püskürən materiallar lava axımları əmələ gətirir. Belə püskürmə effuziv (latınca "effusio" - tökülmə deməkdir.) adını almışdır. Maqmadan qazlar sürətlə qayrıldıqda maqma ani anda qaynayır və genişlənən qaz qabarcıqlarının təsirindən parçalanır. Güclü eksploziv (latınca "explosio" - partlayış deməkdir) püskürmə baş verir. Əgər maqma çox qatıdırsa və onun temperaturu yüksək deyilsə, bu zaman o tədricən sıxılaraq səthə çıxarılır və ekstruziv (latınca "extrsuio" - itələmə adlanır) püskürmə baş verir. Bu və ya digər vulkanın fəaliyyəti dövründə püskürmənin hansı tipinin daha aydın ifadə olunmasını əsas götürərək püskürmənin aşağıdakı tipləri fərqlənir.
Havay tipli püskürmə
left|thumb|Havay tipli püskürmə 1 - Püskürülən kül 2 - Lava fontanı 3 - [[Krater (vulkan)|Krater 4 - Lava gölü 5 - Fumarol 6 - Lava axını 7 - Lava və kül qatları 8 - Süxur qatlar 9 - Sill 10 - Maqmatik kanal 11 - Maqmatik kamera 12 - Dayka ]]
İslandiya püskürmə tipi
Örtük bazaltların ən çox diqqəti cəlb edən püskürməsi 1783-cü ildə İslandiyada 25 km uzunluğa malik Laki çatından baş vermişdir. Vulkanın fəallığının bitmə dövrü ərzində çat boyu on metrlə hündürlüklü 100 -dən çox şlak konusu əmələ gəlmişdir. Bu zaman çoxlu miqdarda kükürdlü qaz ayrılmışdır.
Strombolian püskürmə tipi
left|thumb|Strombolian tipi 1 - Püskürülən kül, 2 - [[Lapilli|Lapili, 3 - Vulkan külünün tökülməsi, 4 - Lava fontanı, 5 - Vulkan bombası, 6 - Lava axımı, 7 - Lava qatı, 8 - Lay, 9 - Dayka,10 - Maqma kanalı, 11 - Maqmatik kamera, 12 - Sill. ]]
Tirren dənizinin cənub-şərqində İtaliya sahillərində yerləşən Stromboli vulkanının fəaliyyətinin səciyyəvi xüsusiyyətlərinə əsaslanaraq adlandırılmışdır. Belə püskürmə ritmli olur, havaya vaxtaşırı vulkan "bomba"ları (iri bərk qırıntılar) və tuflar (sementləşmiş kövrək süxurlar) atılır. Qazlar vulkan boğazının kənarında nisbətən duru maqmadan ayrıldığından tullantıların hündürlüyü bəzən 100 - 300 metrdən çox olur. Maqmanın miqdarı çox olarsa, onda o, lava axınları şəklində axmalar verir. Strombolian tipli püskürmə, adətən, şlak konuslar əmələ gətirir.
Vulkan püskürmə tipi
Qazlarla zəngin özlü (qatı) maqma vulkan tipli (Vulkan adasına görə adlandırılmışdır) püskürmənin xüsusiyyətlərini təyin edir. Bu tip vulkan püskürmələri üçün lava qırıntılarını çox yüksəyə tullayan mülayim və güclü partlayışların, tuf, kül və qaymalı vulkan konuslarının olması səciyyəvidir. Vulkan tipli püskürmə zamanı, adətən, lava axınları olmur. Roma od allahı Vulkanın şərəfinə adlanan Vulkan adasının özü Siciliyanın şimal sahilində yerləşir.
Pele peskürmə tipi
Mon-Pele vulkanının adına görə adlandırılıb. Təkcə güclü partalayışlarla deyil, həm də vulkan yamacı boyu çox böyük sürətlə aşağıya şığıyan qaz-kül uçqunlarının əmələ gəlməsilə də müşayiət olunur. Maqma, bir qayda olaraq, özlü və nisbətən aşağı temperaturlu olduğundan vulkanın boğazını tıxaclayır və qazın təziqi bu tıxacın möhkəmliyindən yüksək olduqda vulkan tipli partlayış və lava tullantısı baş verir. Bu tipli püskürmələr son dərəcə qorxuludur.31 mal ohoho hi hi ha
Plinian püskürmə tipi
thumb|Plinian tipi 1 - Kül püskürməsi, 2 - Maqmatik kanal, 3 - Vulkan külü yağışı, 4 - Lava və kül qatı, 5 - Süxur qatı, 6 - Maqmatik kamera.
Çox geclü vulkan tipli püskürmədir. Qəflətən baş verən partlayışlar, onların ardınca gələn və uzun müddət davam edən kül və pemza tökülmələri vulkanın kraterindən qazlarla zəngin, özlü maqm bAKIanın qalxması ilə əlaqədardır. Qaz qabarcıqları genişlənərək maqmanı parçalayır, köpükləndirir və pemza hissəsi (məsaməli vulkanik süxur) külək vasitəsilə uzaqlara aparılan şüşəli kül əmələ gətirir. Yuxarı atılan qaz-kül buludu bir neçə kilometr yüksəklikdə müxtəlif istiqamətə yönəlir. Pilinian püskürməsi nəticəsində vulkan konusunun zirvəətrafı hissəsi dağılır sərt yamaclı qazanvari çökək - kaldera (ispanca - böyük qazan) əmələ gəlir. Sonradan kalderada çox özlü maqmadan ibarət ekstruziv günbəz yaranır. Məhz belə vəziyyət 1979-cu il də Vezuvi, 1956-cı ildə Adsız (Kamçatka) vulkanlarında baş vermişdir. Plinian peskerməsi öz adını Vezuvinin püskürməsi zamanı həlak olmuş Roma təbiətşünası və siyasətçisi Böyük Pliniyin şərəfinə almışdır.
Qaz püskürmə tipi
Xüsusi püskürmə tipinə aid edilir. Belə püskürmələrdə, demək olar ki, lava axımları müşahidə olunmur, ancaq partlayışlar zamanı atılan qırıntılarda yalnız vulkan boğazları bünövrəsinin süxurları iştirak edir. Əgər maqma yer səthinə yaxın əraziyə qalxarsa, o ayrı-ayrı hallarda su ilə təmasda ola bilir və su bu zaman buxara çevrilərək yuxarı istiqamət götürür, və bu zaman diametri on və yüz metrlərlə ölçülən qıflar əmələ gəlir.
Narumi Miura
Narumi Miura (d. 3 iyul 1997) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 5 oyun keçirib.
Achillea decumbens
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Marko di Vayo
Marko di Vayo — İtaliya futbolunun canlı əfsanələrindən sayılır.
İtaliyalı qoleador demək olar ki, bütün mövsümdə bombardirlər yarışında liderlik edirdi. Lakin finişə az qalmış İbrahimoviç onu keçə bildi. üstəlik, "Cenoa"da çıxış edən Dieqo Milito da ona çatdı. Bu iki hücumçu "Qızıl buts" almağa ən layiqli namizədlər siyahısında yer alır. Lakin bir şey məlumdur ki, bu mükafat onlara çatmayacaq. Düzdür, elə görüntü yarana bilər ki, di Vayonun ən yaxşı dönəmi məhz bu vaxta düşür, lakin bu, yanlış fikirdir. Axı, Markonun keçmişində də parlaq məqamlar az deyil. Onun uğursuz vaxtları da olub, lakin di Vayo həmişə təhlükəli və səviyyəsinə şübhə edilməyən bir hücumçu olaraq qalıb.
Həyatı
Marko 1976-cı il iyulun 15-də Roma şəhərində Cino və Rozella di Vayolar ailəsində dünyaya gəlib. O, heç vaxt yumşaq xarakteri, savadı və sakitliyi ilə seçilməyib. Bununla belə, o, ali təhsilli mühasib ola bilib. Marko həmişə işə ciddi yanaşması ilə diqqəti cəlb edib. Əgər di Vayolar ailəsinin gerbi olsaydı, orada mütləq bu sözlər yazılmalı idi – "heç vaxt dayanma". Marko futbola gəldiyi ilk vaxtlarda sürəti ilə seçilirdi. Eyni zamanda o, hiyləgər forvardlardan idi. Məhəllə futbolundan o, "Latsio"nun uşaq məktəbinə düşür. Bu da təəccüblü deyil. Axı, Markonun atası Cino əsl "Latsio"lu idi və sevimli komandasının bütün oyunlarını izləyirdi. O, oğlunu da eyni ruhda tərbiyə edirdi. Əvvəlcə Marko məşhur qalmaqalçılar Bruno Cordan, Paolo di Kanionun dövrünü görüb. Düzdür, Marko heç vaxt özünə kumir axtarmayıb. Onun otağının divarlarında heç vaxt ulduz oyunçuların şəkilləri də olmayıb. Əvəzində onun evində çoxsaylı italyan və xarici filmlərin diskləri var.
"Latsio"nun oyunlarından sonra o, dostu Alessandro ilə müxtəlif oyunlar oynayırdı. Bundan bezəndə isə idman verilişlərini izləyirdi. Yeri gəlmişkən, Alessandro hər hansı bir insan deyil, məhz İtaliya futbolunun ən güclü oyunçularından biri Alessandro Nestadır. Onlar bir yerdə uşaq futbolunda oynayıblar. Eyni zamanda əsas komandada debütləri də eyni vaxta düşüb. 1993-cü ildə 17 yaşı olarkən Dino Zoff tərəfindən əsas heyətə cəlb ediliblər. Markonun ilk oyunu isə 1993-cü ilin 29 sentyabrında UEFA kuboku çərçivəsində Plovdiv "Lokomotiv"i ilə görüşdə qeydə alındı. Daha sonra İtaliya kubokunda "Avellino" ilə oyunda da çıxış etdi.
Lakin A seriyasında o, yalnız bir il sonra oynaya bildi. 1997-cü ilin noyabrın 20-də "Padova"ya qarşı görüşdə "Latsio"nun formasını geyindi. İlk oyundan sonra isə jurnalistlər yeni Cordanın yetişdiyini iddia etməyə başladılar. Bir il sonra baş məşqçi Zdenek Zeman ona daha çox şans verməyə başladı. O, bütün yarışlarda çıxış etdi və hamısında qol vurdu. Marko avrokuboklarda ilk qolunu "Trabzonspor"un qapısından keçirdi. Bununla belə, Marko "Latsio"nun əsas heyətində möhkəmlənə bilmədi. Axı, Cüzeppe Sinyori, Alan Bokşiç və Pyerluici Kaziragi kimi dahilərlə rəqabət aparmaq çətin idi. Marko isə indi də o vaxt baş verənlərdən təəssüflənmir: "Mən "Latsio"ya illərimi vermişəm. Onların ürəyimdə öz yeri var. Ən əsası orada əsl dost – Alessandro Nestanı tapmışam". Bundan sonra "Verona" və "Bari"də keçirdiyi uğursuz mövsümləri isə di Vayo xatırlamağı xoşlamır. 1997-ci ildə isə o, B seriyasında yarışan "Salernitana"ya keçir. 21 yaşlı forvard klubda çıxış etdiyi ilk mövsümdə 21 qol vurur və birinci dəstədə bombardir olur. Məhz di Vayonun da köməkliyi sayəsində "Salernitana" A seriyasına yüksəlir. A seriyasında Marko 12 qol vursa da, "Salernitana" elitada qala bilmir. Di Vayo isə klubu tərk edib "Parma"ya keçir. Burada bir-birindən gözəl mövsümlər keçirən hücumçu üçün pik nöqtəsi 2001-2002-ci il mövsümü olur. İtaliya kubokunu başı üzərinə qaldıran Marko 20 qolla A seriyasının ikinci bombardiri kimi tarixə düşür. Bu isə "Yuventus"un diqqətini çəkir və tezliklə Turin təmsilçisi onu heyətinə qatır. İtaliya yığmasının hücumçusu üçün "Yuventus" karyerası uğursuz alınır. Trezeqe və del Pyero ilə rəqabət apara bilməyən di Vayo İtaliya çempionu olmasına baxmayaraq, komandada qalmır. 2004-cü ildə Kladuio Ranyerinin rəhbərlik etdiyi "Valensiya"dan təklif alan Marko İspaniyaya köçür. Bu keçid "Yuventus"a 11 milyon avro qazandırır. İlk görüşündə UEFA Superkubokunda "Portu"ya qol vuran di Vayo bu uğuru davam etdirə bilmədi. "Yarasalar" mövsümü 6-cı pillədə başa çatdırdı və UEFA Kubokunda mübarizəni dayandırdıqdan sonra Ranyeri istefaya getdi. Klyuvert və Vilyanın kölgəsində qalan Marko "Monako"ya keçdi. Di Vayo o günləri belə xatırlayır: "2006-ci ilin ilk ayları əla başlamışdı. Baxmayaraq ki, həmin vaxt səhhətimlə bağlı problemim var idi". Fransa çempionatında o, çox qala bilmədi. 2006-cı ildə onun və həyat yoldaşı Malesanın qızı dünyaya gəlir. Məhz bu amil Markonun yenidən İtaliyaya qayıtmasına təkan verir. "Cenoa"dan gələn 2,5 milyon avro dəyərində olan ikiillik müqavilə təklifi hücumçunun qayıdışını sürətləndirir. İlk mövsümdə 21 oyuna 9 qol vuran forvardın komandası A seriyasına vəsiqə qazanır. Lakin elitada yenə də Markonun problemləri başlanır. 2008-ci ildə o, məcbur olub "Bolonya"ya keçir. Bu keçid isə əlbəttə ki, klubun xeyrinə olur. Misal üçün martın 8-də "Sampdoriya"nın qapısına 3 qol vuran hücumçu bu qolları anasına həsr edir: "Düşünürəm ki, qadınlar gününə bu, gözəl hədiyyədir. üstəlik, bu gün həm də anamın ad günüdür".
Mayın 17-də "Leççe" ilə görüşdə isə o, A seriyasında 100-cü qolunu vurur. "Bolonya" 17-ci yeri tutaraq A seriyasında qalmağı özünə təmin edəndən sonra forvard komanda ilə ikillik müqavilə imzalayıb. İtaliya yığmasının baş məşqçisi Marçelo Lippi isə onun oyununu izlədiyini bildirib. Deməli, yığmanın qapısı hələ də onun üzünə açıqdır.
Düzdür, Marko bilir ki, yığmaya qayıtması asan məsələ deyil. Hər halda, romalı hər kəsə sübut edib ki, o, əsl forvarddır. Bu il isə o, göstərdi ki, onun futbol həyatı hələ başa çatmayıb. Yəqin ki, yaxın vaxtlarda da qurtarmayacaq. Axı, Marko daha uşaq komandalarında məşqçi işləmək istədiyini bildirib.
II Məsud xan Qaraxani
Məsud bin Həsən xan Qaraxani - Qərbi Qaraxanilər dövlətinin xaqanı. 1163. ildə qardaşı Əli xan Qaraxaninin ölümündən sonra hakimiyyətə gəlmişdir.
Nyuton beşiyi
thumbnail
Nyutonun beşiyi — müxtəlif növ enerjilərin bir-birinə çevrilməsini nümayiş etdirmək üçün İsaak Nyuton tərəfindən düşünülmüş mexaniki sistem.
Tarixi
İlk dəfə 1967-ci ildə aktyor Saymon Prebbl tərəfindən hazırlanan bu oyuncağı günümüzdə bir çox ofislərdə və kabinetlərdə stolüstü əşya kimi görmək olar. Dünyada ən böyük Nyuton beşiyinə Miçiqan ştatının Kalamazoo şəhərində rast gəlmək olar. O,hər biri 6,8 kq olan 16 ədəd boulinq şarından ibarətdir.
Böyük qısaqanad uzunbığ
Böyük qısaqanad uzunbığ (Necydalis major) — Sərtqanadlılar dəstəsinin uzunbığlar fəsiləsinə aid böcək növü. Nadir növdür. Mənfi təsirlərə həssasdır.
Təsviri
Bədəni yığcam formaya malik olub, 21 –32 mm uzunluqdadır. Rəngi qaradır, qanadüstlükləri qırmızımtıl – boz rəngdə olub zirvədə qaradır. Qanadüstlükləri qısadır və qarıncığı örtmür, qanadlar qarıncıq boyu açıqda yerləşmişdir. Bığcıqları erkək fərdlərdə birinci yarısına qədər, dişilərdə isə tamamilə qırmızımtıl – sarı rəngdədir. Ətrafları qırmızımtıl – sarı rəngdə, arxa budların zirvələri isə qaradır. Qarıncığın birinci buğumu qırmızımtıldır.
Yayılması
Ön Qafqaz, Qafqazın Qara dəniz sahilləri, Cənubi Qafqaz, Bütün Sibir, Saxalin, Qərbi Avropa, Yaponiya, Azərbaycanda Quba – Xaçmaz bölgəsinin rayonlarında yayılmışdır.
Həyat tərzi
Qarışıq və enliyarpaqlı meşələrdə yayılmışdır. Böcəklər iyun – iyulda fəal olurlar. Enliyarpaqlı ağaclarn gövdələrində, qabıq altında, xüsusilə də söyüd ağacında rast gəlinir. Böcəklər gizli həyat tərzi keçirirlər. Çiçəklər üzərində az rast gəlinirlər. Təhlükə anında böcəklər iri zarqanadlı cücülərin davranışını təqlid edirlər. Böcəyin bədən forması mimikriyaya nümunə olaraq bu oxşarlığı tamamlayır. Yumurtalarını qurumuş ağacların qabıq və oduncaqlarında olan yarıqlara qoyurlar. Yumurtanın inkişafı 3 həftəyə başa çatır. Sürfəsi söyüd, titrək qovaq, qovaq ağaclarının oduncaqlarnda inkişaf edir. Puplaşma yazda, yayın əvvəllərində baş verir. Generasiyası 2 ildən çox davam edir.
Sayı
2003-cü ildə İ.Q.Kərimova tərəfindən Şabran rayonunun Qalaalty kəndində, əsasən enliyarpaqlı ağaclardan ibarət qarışıq tipli meşədə cəmi 1 fərd qeydə alınmışdır. Son illərdə rast gəlinməmişdir.
Achillea distans
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Böyük qısaqanad uzunbığ
Qorunması üçün qəbul edilmiş tədbirlər
Latviya, Litva və Rusiya Federasiyasının Qırmızı kitabına daxil edilmişdir.
Qorunması üçün məsləhət görülmüş tədbirlər
Meşələrdə ağacların qırılması, qoca, qurumaqda olan ağacların kəsilərək ərazidən çıxarılması qadağan edilməlidir. Böcəyin yasayis ərazilərinə hər il monitorinqlər təşkil edilməlidir.
Batiplankton
BATİPLANKTON – okeanın dərin sularındakı plankton, əsasən bakteriya populyasiyalarından, infuzorlardan, xərçəngkimilərdən, balıq sürfələrindən ibarət olub abissal və ultraabissalın asudə (dinc) yırtıcıları üçün yem hesab olunur.
Orta Qaragüney (Çaroymaq)
Orta Qaragüney — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 221 nəfər yaşayır (40 ailə).
Yuxarı Qaragünbəd (Çaroymaq)
Yuxarı Qaragünbəd — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Çaroymaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Achillea erba-rotta
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aymi Kunitake
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 3 oyun keçirib.
Müdaxilə (iqtisadi)
Müdaxilə - Qiymətin, məzənnənin iqtisadi vasitələrlə artırılması, yaxud azaldılması məqsədilə bu və ya digər orqan tərəﬁndən maliyyə bazarının tənzimlənməsi. Müdaxilə iqtisadiyyatın dövlət tənzimlənməsinin başlıca alətlərindən biridir. İqtisadiyyatda müdaxiləni bir neçə forması mövcuddur ki bunlar da aşağıdakılardan ibarətdir.
Birja müdaxiləsi - böyük həcmdə qiymətli kağızların satın alınması, yaxud satılması, yerləşdirilməsi yolu ilə onların birja məzənnələrinin tənzimlənməsi. Adətən birja intervensiyası birja da möhtəkir əməliyyatlarının məhdudlaşdırılması məqsədilə həyata keçirilir.
Aleks Salmond
Şəxsi həyatı
Salmondun sevimli hobbisi at yarışıdır.
Müdaxilə (iqtisadi)
Forvard müdaxiləsi – ölkənin Mərkəzi bankı tərəﬁndən forvard bazarında milli valyutanın nağd ödənişləri nəticəsində məzənnənin tənzimlənəsi istiqamətində aparılan əməliyyatlar.
İntramarjinal müdaxilə – Avropa valyuta sisteminə daxil olan ölkələrin Mərkəzi bankları tərəﬁndən vahidlik prinsipi əsasında həyata keçirilən valyuta müdaxiləsi.
Valyuta müdaxiləsi – Mərkəzi bank qismində hökumət tərəﬁndən valyuta bazarının tənzimlənməsi tədbirləri. Mərkəzi bank ölkənin valyuta birjasında xarici valyutanın iri həcmdə yığılması, alınması, yaxud yerləşdirilməsi, satılması yolu ilə milli valyutanın məzənnəsini tənzimləyir. Adətən, Mərkəzi bank beynəlxalq maliyyə institutları, xüsusilə də Beynəlxalq Valyuta Fondu tərəﬁndən təqdim olunan məqsədli kreditlər vasitəsilə valyuta intervensiyası həyata keçirir. İnkişaf Etmiş Ölkələrdən fərqli olaraq İnkişak Etməkdə Olan Ölkələr və keçid iqtisadiyyatlı ölkələrdə valyuta intervensiyasına tez-tez müraciət olunur.
Razılaşdırılmış müdaxilə – valyuta kurslarını korrektə etmək məqsədilə bir neçə Mərkəzi bankın birgə fəaliyyətidir.
"Fövqəladə hallar orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" medalı
"Fövqəladə hallar orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" medalı — Azərbaycan Respublikasının medalı
Məzmun
"Fövqəladə hallar orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" Azərbaycan Respublikasının medalı ilə Azərbaycan Respublikasının fövqəladə hallar orqanlarında xidmətinin hər il dekabrın 16-na qədər 10, 15 və 20 təqvim ili tamam olmuş xüsusi rütbəsi olan əməkdaşlar vəzifə borclarını qüsursuz yerinə yetirdiklərinə görə təltif edilirlər.
"Fövqəladə hallar orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" Azərbaycan Respublikası medalının 3 dərəcəsi vardır:
"Fövqəladə hallar orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" Azərbaycan Respublikasının medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda onlardan sonra taxılır.
1-ci dərəcəli
"Fövqəladə hallar orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" 1-ci dərəcəli Azərbaycan Respublikasının medalı milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş, dairəvi formalı, diametri 35 mm olan lövhədən ibarətdir.
Medalın ön tərəfinin səthi relyeflidir. Medalın mərkəzində relyefli şüaların fonunda, kəsişən qılıncların üzərində Fövqəladə Hallar Nazirliyinin emblemindən ibarət kompozisiya təsvir olunmuşdur. Bu kompozisiyadan yuxarıda qövs boyunca lentin üzərində "QÜSURSUZ XİDMƏTƏ GÖRƏ" sözləri yazılmış, aşağı hissədə isə palıd yarpaqlarından çələng təsviri verilmişdir. Kəsişən qılıncların üzərində Fövqəladə Hallar Nazirliyinin emblemindən ibarət kompozisiya, lent, palıd yarpaqlarından çələng, lövhənin fonu və sözlər relyefli və qızılı rəngdədir.
Medalın arxa tərəfi hamar səthlidir, ortasında Fövqəladə Hallar Nazirliyinin emblemi həkk olunmuşdur. Emblemdən yuxarıda qövs boyunca "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI", aşağıda isə "FÖVQƏLADƏ HALLAR NAZİRLİYİ" sözləri yazılmışdır. Sözlərin arasında iki ədəd səkkizguşəli ulduz yerləşdirilmişdir. Emblem, lövhənin fonu və sözlər relyefli və qızılı rəngdədir.
Medal paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, 27 mm x 43 mm ölçüdə düzbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Xara lentdə kənarlarından mərkəzə doğru ardıcıl olaraq ölçüsü 3 mm enində narıncı, 6,5 mm enində göy, mərkəzdə 8 mm enində ağ rəngli şaquli zolaqlar təsvir edilmişdir. Ağ rəngli zolağın üzərində dərəcəni bildirən, ölçüsü 3 mm olan 1 yaşıl rəngli şaquli zolaq təsvir olunmuşdur.
Paltara bərkidilmək üçün medalın elementi olan xara lentdən üz çəkilmiş 27 mm x 9 mm ölçülü qəlib əlavə edilir.
2-ci dərəcəli
"Fövqəladə hallar orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" 2-ci dərəcəli Azərbaycan Respublikasının medalı milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş, dairəvi formalı, diametri 35 mm olan lövhədən ibarətdir.
Medalın ön tərəfinin səthi relyeflidir. Medalın mərkəzində relyefli qızılı rəngli şüaların fonunda, kəsişən qılıncların üzərində Fövqəladə Hallar Nazirliyinin emblemindən ibarət kompozisiya təsvir olunmuşdur. Bu kompozisiyadan yuxarıda qövs boyunca lentin üzərində "QÜSURSUZ XİDMƏTƏ GÖRƏ" sözləri yazılmış, aşağı hissədə isə palıd yarpaqlarından çələng təsviri verilmişdir. Kəsişən qılıncların üzərində Fövqəladə Hallar Nazirliyinin emblemindən ibarət kompozisiya, lent, palıd yarpaqlarından çələng, sözlər və dairəvi formalı lövhənin çərçivəsi relyefli və qızılı, lövhənin fonu isə gümüşü rəngdədir.
Medalın arxa tərəfi hamar səthlidir, ortasında Fövqəladə Hallar Nazirliyinin emblemi həkk olunmuşdur. Emblemdən yuxarıda qövs boyunca "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI", aşağıda isə "FÖVQƏLADƏ HALLAR NAZİRLİYİ" sözləri yazılmışdır. Sözlərin arasında iki ədəd səkkizguşəli ulduz yerləşdirilmişdir. Emblem və lövhənin fonu gümüşü, sözlər və relyefli dairəvi formalı lövhənin çərçivəsi isə qızılı rəngdədir.
Medal paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, 27 mm x 43 mm ölçüdə düzbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Xara lentdə kənarlarından mərkəzə doğru ardıcıl olaraq ölçüsü 3 mm enində narıncı, 6,5 mm enində göy, mərkəzdə 8 mm enində ağ rəngli şaquli zolaqlar təsvir edilmişdir. Ağ rəngli zolağın üzərində dərəcəni bildirən, ölçüsü 1,5 mm olan 2 yaşıl rəngli şaquli zolaqlar təsvir olunmuşdur.
Paltara bərkidilmək üçün medalın elementi olan xara lentdən üz çəkilmiş 27 mm x 9 mm ölçülü qəlib əlavə edilir.
3-cü dərəcəli
"Fövqəladə hallar orqanlarında qüsursuz xidmətə görə" 3-cü dərəcəli Azərbaycan Respublikasının medalı milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş və gümüş suyuna çəkilmiş, dairəvi formalı, diametri 35 mm olan lövhədən ibarətdir.
Medalın arxa tərəfi hamar səthlidir, ortasında Fövqəladə Hallar Nazirliyinin emblemi həkk olunmuşdur. Emblemdən yuxarıda qövs boyunca "AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI", aşağıda isə "FÖVQƏLADƏ HALLAR NAZİRLİYİ" sözləri yazılmışdır. Sözlərin arasında iki ədəd səkkizguşəli ulduz yerləşdirilmişdir. Emblem və sözlər relyefli və gümüşü rəngdədir.
Medal paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, 27 mm x 43 mm ölçüdə düzbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Xara lentdə kənarlarından mərkəzə doğru ardıcıl olaraq ölçüsü 3 mm enində narıncı, 6,5 mm enində göy, mərkəzdə 8 mm enində ağ rəngli şaquli zolaqlar təsvir edilmişdir. Ağ rəngli zolağın üzərində dərəcəni bildirən, ölçüsü 1,5 mm olan 3 yaşıl rəngli şaquli zolaqlar təsvir olunmuşdur.
Paltara bərkidilmək üçün medalın elementi olan xara lentdən üz çəkilmiş 27 mm x 9 mm ölçülü qəlib əlavə edilir.
Tura çayı
Tura çayı — Tobol çayının sol qolu.
Əsas göstəriciləri
Çayın uzunluğu-1030 km, hövzəsinin sahəsi isə 80 400 km²-dir. 416 m hündürlükdən başlanğıc götürən bu çay 42,2 m dəniz səviyyəsində tökülür. Çayın suyunun səviyyəsi ildə ərzində müxtəlif fazalarda olur. Əsasən qidalanmasında yağış, qar suları üstünlük təşkil edir.
Axura Qaradağ Ocağı
Axura Qaradağ Ocağı — Şərur rayonundakı ziyarətgah
Haqqında
Ocağın mərkəzində nəhəng prizmatik-konusvarı formalı qara daş var.; daşın ətrafında kiçik ölçülü bir neçə daş düzülmüşdür. Əfsanəyə görə, qara daş göydən zühur etmiş ana, ətrafındakı daşlar isə onun övladlarıdır. Odur ki,ocağa yalnız qadınlar və uşaqlar gedə bilər. Arzu və niyyətinin həyata keçməsini istəyən şəxslər ocağa nəzir deyir, arzularına çatdıqda ortaya nəzir aparırlar. Axtarışlar nəticəsində ocağın həyətindən XIII əsr- XIV əsrlərə aid saxsı qab qırıqları aşkar edilmişdir. Görünür, ocaq da həmin dövrə aiddir.
Nəqliyyat coğrafiyası
Nəqliyyat coğrafiyası - iqtisadi coğrafiyanın bir sahəsidir. Nəqliyyatın coğrafi problemlərini, onun ərazi üzrə yerləşməsi və inkişaf qanunauyğunluqlarını öyrənir. Nəqliyyat coğrafiyası sənaye coğrafiyası, kənd təsərrüfatı coğrafiyası, əhali coğrafiyası, təbii ehtiyatlar coğrafiyası ilə sıx əlaqədardır.
Lesnoe gölü (Tatarıstan)
Lesnoe gölü —Tatarıstanın Kamsk-Ustinski rayonu ərazisində yerləşən göl. Tatarıstan SSR Nazirlər Sovetinin 10 yanvar 1978-ci il № 25 və TatarıstanRespublikası Nazirlər Kabinetinin 29 dekabr 2005-ci № 644 saylı qərarı ilə yerli əhəmiyyətli təbiət abidəsi elan edilmişdir.
Coğrafiya
Bolşoe gölü karst məşhəllidir. Tatarıstanın Kamsk-Ustinski rayonunda, Bolşie Klari kəndindən 1,5 km cənub-şərqdə yerləşir. Su tutarı dairəvi formaya malikdir. Uzunluğu 80 metr, maksimal eni isə 60 metrdir. Su səthinin sahəsi 0,67 ha-dır. Orta dərinliyi 1 metr təşkil edir.
Hidrologiya
Su tutarının həcmi 12000 m³dir. Yeraltı sularla qıdalanır. Səviyyəsi dəyişməzdir. Suyun rəngi yaşıldır, minerallaşma 357 mq/l, şəffaflıq 50 sm-dir. Kimyavi tərkibi hidrokarbonatlı-kasaliumludur.
Sənaye coğrafiyası
Sənaye coğrafiyası - iqtisadi coğrafiyanın bir sahəsi. Sənaye istehsalının ərazi üzrə yerləşdirilməsini, müxtəlif ölkə və rayonlarda sənayenin inkişafı və yerləşdirilməsinin qanunauyğunluqlarını, şərait və xüsusiyyətlərini öyrənir.
Stirlinq
Stirlinq — Böyük Britaniyada, Şotlandiya (Şotlandiya Boyük Britaniya dövlətinin vilayətidir) vilayətində şəhər.
Achillea euxina
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Achillea falcata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mayo Doko
Mayo Doko (d. 3 may 1996) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 1 oyun keçirib.
Pert (Şotlandiya)
Pert — Böyük Britaniyaın Şotlandiya regionunda yerləşən  şəhər, Pert və Kinross vilayətinin inzibati mərkəzi (1975-ci ilədək Pertşir qraflığının inzibati mərkəzi).
Mərəndi
Mərəndi — qədim əkinçilik aləti
Haqqında
Taxıl biçinindı istifadə edilirdi. Oval şəkilli dişsiz tiyədən (uzunluğu 1 m-ə qədər) və ağac sapdan ibarət olan Mərəndi, əsasən "seyitmə biçin" üsulunda tətbiq olunur. Mərəndinin adı Koroğlu dastanında və s.folklor nümunələrində də çəkilir. Azərbaycanda (xüsusilə, Naxçıvan bölgəsində) XX əsrin əvvəllərinədək təsərrüfatda Mərəndi istifadə olunmuşdur.
Dnepr çayı
Dnepr (,, Qıpçaq dillərində Uzeu, , ) — Şərqi Avropada çay. Rusiya, Belorus və Ukrayna ərazilərindən keçir.