cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oğuz rayonu
Torpağı
Rayonun ümumi ərazi torpaqlarının 36,5 %-i, yəni 44492 hektarı kənd təsərrüfatı sahələri üçün əlverişlidir. Torpaq sahələrinin 19183 hektarı, yəni 15,8%-i suvarılır. Rayonda ümumi torpaq fondunun 46,6 %-i dövlət mülkiyyətinə, 8,1%-i bələdiyyə mülkiyyətinə, 45,2 %-i xüsusi mülkiyyətə aiddir. Ümumi torpaq fondunun 15,8 %-i əkin üçün yararlıdır.
Florası
thumb|250px|Baş daşağıl kəndində meşələr Oğuz rayonu ərazisində bitki örtüyü dağ sistemlərinə məxsus şaquli qurşaqlıq qanununa uyğun olaraq yayılmışdır. Dağətəyi zonada–Bozqır yaylada palıd meşələrinin qalıqlarına təsadüf edilir. Əyriçay vadisində kiçik sahələrdə düzən meşələr mövcuddur. Aşağı dağ-meşə qurşağında iberiya palıdı və vələs meşələri, orta dağ-meşə qurşağında fıstıq — vələs meşələri, yuxarı dağ-meşə qurşağında isə seyrək, əyrigövdəli tozağacı, şərq palıdı, quşarmudu ağacları yayılmışdır.
Bütün yüksəklik qurşaqlarında ilkin bitki örtüyünün tərkibi dəyişmiş, pozulmuş, onları törəmə tipli bitkilər əvəz etmişdir. Rayonun dağ meşələrində fıstıq, vələs və palıd üstünlük təşkil edir. Bu 3 ağac cinsindən ibarət meşələr rayon meşələrinin 95 %-nə bərabərdir. Digər ağac cinslərinin (göyrüş, qovaq, ağcaqayın, dəmirqara və s.) üstünlük təşkil etdiyi meşəliklər az sahə tutur. Meşələr nisbətən məhsuldar olub boniteti Ş. I, orta doluluğu 0.56, bir ha-da orta oduncaq ehtiyatı 145m³, orta yaşı 83-dür. Rayon ərazisinin 37,6%-i meşələrdən ibarətdir. Meşə ilə örtülü sahənin 37107 hektarı ətraf mühiti mühafizə edən qoruyucu kateqoriyasına aid edilmişdir. Oğuz şəhəri ətrafında 546 ha meşə sahəsi yaşıllıq zonası kimi ayrılmışdır. Böyük torpaqqoruyucu, sanitar – sağlamlıq, estetik və rekreasiya əhəmiyyəti daşıyır. Oğuz–Şəki şose yolu ətrafında 137 ha meşəlik avtomobil yolu boyu qoruyucu funksiyalı meşə kateqoriyasına aid edilmişdir.
Oğuzun dağ meşələrinin 60 faizə qədəri tez-tez sel hadisəsi baş verən Baş Daşağıl, Oğuz, Xalxal və Calut çaylarının hövzələrində dikliyi 30º-dən çox olan yamaclarda yerləşərək böyük torpaqqoruyucu, su təmizləyici rola malikdir.
Rayonun dağ, dağətəyi və düşən meşələrində palıd, vələs, fıstıq, ağcaqayın, qovaq, göyrüş, dəmirqara (cağan), qızılağac, tozağacı, quşarmudu, yalanqoz, lapan, qarağac, şam ağacı, cökə kimi çoxyayılmış ağac növləri ilə yanaşı dəmirağacı, dağdağan, qaraçöhrə (həmişəyaşıl iynəyarpaqlı ağac), saqqız ağacı, sarağan, şümşad, ardıc kimi çox qiymətli, aztapılan, nadir ağac növləri də bitir. Rayon ərazisindəki bütün meşə və çəmənliklərdə, qoruqlarda, yaylaqlarda, dağ yamaclarında, bağlarda, çay vadilərində, əkin və biçənəklərdə qiymətli dərman bitkilərindən andız, bağayarpağı, baldırğan, bulaqotu, çilədağı, çobanyastığı, dazıotu, dəvədabanı, əvəlik, gəndəlaş, gicitkən, gülxətmi, xarı bülbül, xımxımı, isitməotu, kasnı, kəklikotu, qaraqınıq, qatırquyruğu, qırxbuğum, quşqonmaz, limon nanəsi, səhləb, maralçiçəyi, siçanotu, süpürgəgülü, şirquyruğu, yandıran çilə, yarpız, zanbaq, zəncirotu, zirə və s. yetişir. Onların böyük ehtiyatı vardır. Bu bitkilərdən xalq təbabətində geniş istifadə edilir.
Rayonun dağətəyi və düzən meşələrində, bağlarda, çay vadilərində, dağ yamaclarında və dərələrdə çoxlu yabanı meyvə və giləmeyvələr yetişir. Onlardan alça, alma, armud, böyürtkən, cır üzüm (qora), çaytikanı (çisqana), əzgil, fındıq, gilas, göyəm, xurma, qaragilə, qızılcıq, qoz, quşarmudu, meşə çiyələyi, moruq, sumaq, şabalıd, yemişan, zirinc, zoğal kimi növlərin zəngin ehtiyatı var və təbabət əhəmiyyətlidir.
Oğuz rayonunun adını yaxın-uzaq ellərdə məşhurlaşdıran isə onun çox qiymətli, bol ehtiyatları olan qızıləhmədi alma, qoz, fındıq, şabalıd, tut, zoğal kimi mədəni meyvə və giləmeyvələridir. Əgər Göyçay narı, Lənkəran limonu, Quba ağ alması ilə tanınırsa, Oğuz da qozu, fındığı, şabalıdı və Qızıləhməd alması ilə tanınır.
Rayonun yüksək dağlıq zonasında üç bitki qurşağı ayrılır: subalp (1900–2600 m), alp (2600 – 3000 m) və subnival və nival. Subalp qurşağında əsasən mezofil subalp çəmənləri, bozqırlaşmış subalp çəmənləri, alp qurşağında isə alçaqboylu alpçəmənləri – "xalıları" yayılmışdır. Alp zonasından yuxarıda dəniz səthindən 3000–3200 m yüksəklikdə yerləşən subnival ərazidə qaya və dağ–tundra bitkiləri (vələmir, kəklikotu, müxtəlif otlu, kəklikotlu, vələmirotlu bitki qrupları) inkişaf edir. 3500 m-dən hündürdə subnival və nival qurşaqları torpaq və bitki örtüyündən məhrumdur. Ərazi qayalıqlardan, çınqıllardan ibarətdir. Subalp və alp çəmənləri (18 min hektar) zəngin bitki örtüyünə malik olub rayonda maldarlığın inkişafında mühüm yem bazası sayılır. Oğuzun yay otlaqları (yaylaqlar) əsasən bu çəmənlərdə yerləşir.
Faunası
Oğuz rayonun uca dağları, dərin dərələri, sıx meşələri, təbii mağara və kahaları, qoruq və kolluqları, şirin sulu çayları, zəngin bitki örtüyünə malik subalp və alp çəmənləri, meşələrindəki bol yabanı meyvə və giləmeyvələr bu ərazidə vəhşi heyvan və quşların yaşamasına, artıb çoxalmasına şərait yaradır. Məhz bu təbii şəraitə görə Oğuzun faunası olduqca zəngindir.
Yüksək dağ çəmənlərində boz qırqovullar, qayalıqlarda Dağıstan dağ keçiləri, qarapaçalar, bezoar keçiləri, bəbirlər, qar siçanları, canavarlar və b. heyvanlar yaşayır.
Azərbaycandakı supermarket şəbəkələrinin siyahısı
Bu səhifədə Azərbaycanda yaradılmış və fəaliyyət göstərən supermarket şəbəkələrinin siyahısı verilmişdir. "OBA" Azərbaycanda ən çox filiala malik market şəbəkəsidir. "Grandmart" 2022-ci ildə Qazaxıstanın Aktau şəhərində filial açmış və xarici ölkədə filialı olan ilk yerli supermarket şəbəkəsi olmuşdur. "Bravo" və "Neptun" ölkədə hipermarket açan yeganə supermarket şəbəkələridir.
Oğuz rayonu
Faunası
Dağ, dağətəyi meşə və kolluqlarda, düzənlik meşələrində, Qanıx-Əyriçay dağətəyi çökəkliyində Dağıstan dağ keçisi, Qafqaz maralı, cüyür, qarapaça, ayı, canavar, çöl donuzu, çaqqal, dovşan, tülkü, vəhşi pişik, porsuq, köfkər, süleysin, kirpi, tısbağa, sincab, daşlıq dələsi, yarasa və s. yaşayır. Quşlardan qaratoyuq, alacəhrə, qırqovul, bülbül, sərçə, sarıköynək, ağacdələn, qarquşu, şəfəq quşu, arıquşu, kəklik, turac, şanapipik, göyərçin, torağay, qartal, qızılquş, yapalaq, bayquş, qaz, ördək vardır. Şirin sulu dağ çaylarında forel, çapaq, usac kimi balıqlar yaşayır. Rayonun ərazisində suilanı, gürzə, koramal, kərtənkələ kimi sürünənlər də məskunlaşmışdır.
Geoloji quruluşu
Əsasən, Yura, təbaşir Dövrlərinin gil şistlərindən, qumdaşı, əhəng daşı, argillitlərindən ibarətdir. Qanıx -Həftəran vadisi IV Dövr çaqıl daşlarından, qum və gillərindən ibarətdir.
Geoloji təbiət abidələri
Daşağıl çayın əmələ gətirdiyi Daşağıl keçidi. Keçid Baş Daşağıl kəndinin şimalından Qıdım aşırımınadək uzanır. Xaçmaz kəndi yaxınlığında 3 dağ yolunu birləşdirən Xaçmaz keçidi. Qıdım Aşırımı (2906 m), Gədim Aşırımı (2000 m), Fiy Aşırımı (3100 m), Məlkəmud Aşırımı (3800 m).
Əhalisi
Əhalinin sayı — 43540 nəfər (1 yanvar 2017-сi il) AzStat
İqtisadi xarakteristikası
"Azərbaycan Respublikası regionlarının 2009–2013-cü illərdə sosial-iqtisadi inikişafı dövlət Proqramı""nın Oğuz rayonunda 2009–2011-ci illərdə icrası barədə məlumat.
Yol təsərrüfatı və nəqliyyat sahəsi
Oğuz rayon 61 saylı YİS-nin balansında 71 km respublika əhəmiyyətli, 152 km yerli əhəmiyyətli avtomobil yolu vardır. Qaraməryəm-İsmayıllı-Şəki avtomobil yolunun 95–114-cü km-də yerləşən 19 km uzunluğunda yolun 4 km-lik Oğuz-Bayan avtomobil yolu hissəsində asfaltlaşma işləri aparılmış, Kərimli və Əlican çay körpülərinin tikintisi, yolun qalan hissəsinin asfaltlaşması işləri davam etdirilir.
Şəhərdaxili yollara asfalt örtüyünün salınması məqsədi ilə təmir ediləcək küçələr müəyyənləşdirilib. Təmir olunacaq küçələrdə su-kanalizasiya işləri başa çatdıqdan sonra təmir işlərinə başlanılacaqdır.
Su təchizatı və kanalizasiya
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin göstərişinə əsasən Nazirlər Kabinetinin 241-saylı 30 iyul 2010-cu il tarixli sərəncamına uyğun olaraq Oğuz şəhərinin əhalisinin içməli su ilə təminatı, kanalizasiya sisteminin yenidən qurulması işlərinə başlanmışdır.
Hazırda şəhərin yuxarı hissəsində 2 ədəd 1000 kubluq yeni su anbarı, xlorator, laboratoriya və mühafizə binaları tikilmiş, 2.4 km D-315 mm-lik polietilen magistral boru, 300 metr drenaj işləri başa çatdırılmışdır. Şəhər daxili şəbəkənin qurulması işlərinə başlanmış şəhərin 9 küçəsində işlər tamamlanmaq üzrədir.
Meliorasiya və irriqasiya
Qala çay sistemində Padar, Yemişənli, Daşağıl çay sistemində Baş Daşağıl və Muxas kəndlərinin əkin sahələrinin mühafizəsi üçün 1278 p/m daş beton bəndləri tikilmiş, 176 min m³ çay yatağının təmizlənməsi işləri aparılmışdır, işlər davam etdirilir. Xalxal çay sistemində mühafizə bəndləri tikilməmiş, 336 min m³ çay yatağının sıyrılması və təmizlənmə işləri aparılmışdır, işlər davam etdirilir. Oğuz çay sistemində Bayan kəndinin mühafizəsi üçün 150 p/m üzlük beton bəndləri tikilmiş, 324 min m³ çay yatağının təmizlənməsi işləri aparılmışdır işlər davam etdirilir. Türyan çay sistemində üzlük bənd quraşdırılmamış, 381 min m³ çay yatağının təmizlənməsi işləri aparılmışdır işlər davam etdirilir.
Kənd təsərrüfatı
Oğuz rayonu Şəki-Zaqatala İqtisadi zonasında yerləşir. Rayonun inzibati ərazisi 107739 ha torpaq sahəsini əhatə edir. Rayon üzrə kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlar 35355 hektardır. Bu torpaqlardan 7517 hektarı dövlət mülkiyyətinə, 9415 hektarı bələdiyyə mülkiyyətinə, 18423 hektarı xüsusi mülkiyyətə daxildir. 18368 ha torpaq hazırda əkin altındadır, 2414 hektar bağ, 1450 hektarı dövlət mülkiyyətində olan meşə fonduna aid dincə qoyulmuş torpaqlar, 13083 hektarı örüşlər və 40 hektarı isə biçənək sahələridir. Əhalinin əsas məşğuliyyəti əkinçilik, heyvandarlıqdır və meyvəçilik (fındıqçılıq) təşkil edir.
Oğuz rayonunun ənənəvi əkinçilik növlərindən biri taxılçılıqdır. Rayonda fındıq, alma, armud və sair meyvələr istehsal olunur. Hazırda rayonda iri buynuzlu mal-qara 29245 başdır ki, bunun da 12978 baş inək və camışlardır. Qoyun –keçilərin sayı 62184 baş, donuzların sayı isə 38 başdır. İri buynuzlu malın 28602 başı, qoyun-keçinin 57632 başı, donuzun isə 38 başı ev təsərrüfatlarının, əhalinin və qalanı isə kənd təsərrüfatı müəssisələrinin və sahibkarın payına düşür.
Rayonda quşçuluğun inkişaf etdirilməsi istiqamətində işlər görülmüşdür.
Rayonun təbii iqlim şəraiti, dağ meşələrində bitən cökə və şabalıd ağaclarından arıların bol nektar əldə etməsi arıçılığın inkişaf etməsi üçün əlverişli şərait yaradır.
Aqroservis" xidmətləri
Oğuz rayonunda "AQROLİZİNQ" ASC-nin Oğuz "Aqroservis" filialı fəaliyyət göstərir. "AQROLİZİNQ" ASC-nin Oğuz Aqroservis filialı rayonda kənd təssərrüfatı ilə məşğul olan istehsalçılara 10 şum traktoru, 3 səpin texnikası, 3 kimyəvi mübarizə aqreqatları, 14 taxıl biçən kombayn vasitəsi ilə xidmət göstərir.
Rayonda kənd təsərrüfatı ilə məşğul olan hüquqi və fiziki şəxslərdə, xüsusi mülkiyyətdə olan 52 şum traktoru, 52 səpin texnikası, 10 kultivator, 8 kimyəvi mübarizə aqreqatı, 50 yığım kombaynı (43 taxıl biçən, 1 qarğıdalı biçən və 6 yonca biçən) vardır. Bütün kənd təsərrüfatı texnikaları əkin biçin mövsümündə rayon əhalisinə xidmət edir.
Mədəniyyət, təhsil və səhiyyə müəssisələri
Oğuz rayonunda 18 məktəbəqədər, 5 məktəbdənkənar təhsil müəssisəsi,34 ümumtəhsil məktəbi, 30 kitabxana, 21 klub, 5 mədəniyyət evi fəaliyyət göstərir.
İlk dünyəvi məktəblər
Oğuz rayonu ərazisində ilk dünyəvi məktəblər XIX əsrin 80-ci illərində kənd ictimaiyyətinin vəsaiti hesabına açılan xalq məktəbləri olmuşdur. 1883-cü il 28 oktyabrda rayonun Xaçmaz kəndində, 1 noyabrda isə Padar kəndində ibtidai məktəblərin əsası qoyulmuşdu. İlk dəfə Xaçmaz məktəbinə 15 nəfər, Padar məktəbinə isə 4 nəfər şagird qəbul edilmişdir. 1898-ci ildə Vartaşen ikisinifli məktəbini yoxlayan Gəncə quberniyası xalq məktəbləri direktoru yazırdı ki, "Mən məktəbin müəllimi ilə bərabər məktəbə baxarkən 80-ə qədər şagird var idi ki, onlardan ancaq 5 nəfəri qız idi". Direktor qızların azlıq təşkil etməsinin səbəbini bir tərəfdən qızların oğlanlarla bir yerdə oxumasına valideynlərin narazı olması ilə, digər tərəfdən də qadın müəllimin (Çernılazovanın) təcrübəsizliyi ilə izah etmiş, qızların sayının artırılması üçün Vartaşendə müstəqil qız məktəbinin açılmasını təklif etmişdir.
1899-cu ildə Xaçmaz kənd məktəbində 7 nəfər, Padar kənd məktəbində 15 nəfər təhsil alırdı.
Azərbaycanın görkəmli maarif xadimlərindən Rəşidbəy Əfəndiyev 1890–1892-ci illərdə Xaçmaz, Mahmud bəy Mahmudbəyov isə 1883-cü ildə Padar məktəbində müdirlik etmişlər. Onların hər ikisi Qori müəllimlər seminariyasının məzunları idi.
1887-ci ildə Oğuz (keçmiş Vartaşen) kəndində ikisinifli kənd məktəbi açılmışdır.
1898-ci il sentyabrın 30-da Yaqublu kəndində növbəti xalq məktəbi açılmışdır. İlk dəfə Yaqublu məktəbinə 31 nəfər qəbul olunmuşdur. Məktəbin şəriət müəllimi 1899-cu ilin yanvarınadək ödənişsiz işləməyə razılıq vermişdir.
1898-ci ildə Nuxa qəzasının Qarabulaq kəndində açılan ibtidai məktəbdə təhsil alan 60 şagirddən 16 nəfəri, Vartaşen kənd məktəbində oxuyan 80 şagirddən 5 nəfəri qızlar idi.
1893-cü ilin aprel ayında Nuxa qəzasının Qutqaşen məktəbində keçirilən müəllimlərin sahə qurultayında Padar kənd məktəbi qurultay iştirakçılarının təcrübə məktəbinə çevrilmişdir. Qurultayın tövsiyə tədbirləri Padar kənd məktəbinin müdiri Q.Bağırov tərəfindən hazırlanmışdır.
Oğuz təhsili XX əsrin əvvəllərində
1905-ci ildə Padar məktəbinə müəllim təyin edilmiş Ə.Hüseynov xalq məktəbləri inspektorunun əmrinə tabe olmayaraq dərsləri ana dilində apardığı üçün işdən çıxarılmışdır.
XX əsrin əvvəllərində ermənilərin azərbaycanlılara qarşı törətdiyi soyqırımlarla bağlı əhalinin kütləvi yerdəyişməsi ilə əlaqədar Yaqublu və Qarabulaq kənd məktəbləri öz fəaliyyətlərini dayandırmışdılar. 1919-cu ildə rayonda 3 ibtidai məktəb və cəmi 6 nəfər müəllim fəaliyyət göstərirdi.
1919-cu ildə Yaqublu kəndinin bir qrup sakini Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin maarif və dini etiqad naziri Nəsibbəy Yusifbəyli ilə görüşdə ondan kənddə məktəb açılmasını xahiş etmişdilər.
Oğuz təhsili Sovet hakimiyyəti dövründə
XX əsrin 20–30-cu illərində rayonun Bayan, Baş Daşağıl, Böyük Söyüdlü, Sincan, Kərimli, Muxas, Ərmənət, Tayıflı, Filfilli, Mollalı, Xaçmaz kəndlərində, 1930-cu illərdə isə Bucaq, Xalxal, Qumlaq, Yaqublu, Zərrab, Calut, Qarabulaq, Qarabaldır, Tərkeş, Dəymədərə, Xalxalqışlaq, Xaçmaz (3-cü məktəb) kəndlərində yeni məktəblər açılmışdır.
1936-cı ildə Vartaşen kəndində uşaq bağçası və Pionerlər evi, 1937-ci ildə isə Böyük Söyüdlü kəndində uşaq bağçası fəaliyyətə başlamışdır. 1939-cu ilin yayında Padar kənd natamam orta məktəbin direktoru Hacızadə Əziz Hidayət oğlu "Şərəf nişanı" ordeni ilə təltif olunmuşdur.
1940-cı ildə Oğuzda 35 məktəb (15 ibtidai, 14 natamam orta və 6 orta) fəaliyyət göstərirdi. Bu məktəblərdə 5376 nəfər şagird təhsil alırdı, onların 2328 nəfəri qızlar idi. Onların təlim-tərbiyəsi ilə 220 nəfər müəllim məşğul olurdu, onların 60 nəfəri qadın idi.
1940-cı ilin əvvəlində rayonda uşaq evi təşkil olunmuşdur, uşaq evi əvvəlcə Dəymədərə, sonra isə Vartaşen (indiki Oğuz) kəndlərində fəaliyyət göstərmişdir. 1955-ci ildə Naxçıvana köçürüldüyünə görə uşaq evinin fəaliyyətinə son qoyulmuşdur.
1947-ci ildə Xaçmazqışlaq kəndində yeni məktəb açılmışdır. 1949-cu ilin yayında Daşağılda -yaylaqlarda savad kursları — yay kursları təşkil olunmuşdur. 1951-1956-cı illərdə Xalxalqışlaq və Astraxanovka (indiki Çaldaş) kəndlərində yeni məktəblər açılmış, Padar, Muxas və Böyük Söyüdlü kənd natamam orta məktəbləri orta məktəblərə çevrilmişdir. 1964-cü ildə Maluqda, 1983-cü ildə Daşüzdə ibtidai məktəblər fəaliyyətə başlamışdır.
1955-ci ildə Oğuz şəhərində uşaq bağçası (ikinci) təşkil olunmuşdur. 1964-cü ildə Kərimli, 1967-ci ildə Oğuz şəhərində (üçüncü) və Padar, 1968-ci ildə Calut, 1969-cu ildə Qumlaq, 1975-ci ildə Xaçmaz kəndlərində yeni uşaq bağçaları fəaliyyətə başlamışdır. 1976-cı ildə rayonda 11 uşaq bağçasında 775 uşaq tərbiyə alırdı.
1961–1962-ci dərs ilində Oğuzda 15 ibtidai, 9 yeddiillik, 4 səkkizillik və 6 orta olmaqla 34 məktəb fəaliyyət göstərirdi. Bu məktəblərdə 241 sinif komplektində 4094 şagird təhsil alırdı.
1967-ci ildə Oğuz qəsəbəsində və 1979-cu ildə Xaçmaz kəndində birtipli layihə əsasında yeni məktəb binaları tikilmiş, Oğuz qəsəbəsində 7 illik musiqi fəaliyyətə başlamışdır.
Oğuz təhsili müstəqillik illərində
Müstəqillik illərində rayonun təhsil müəssisələrinin maddi-texniki bazasının genişləndirilməsi istiqamətində çidd dəyişikliklər baş verdi. 2005-ci ildə Maluq ümumi orta məktəbi üçün 60 yerlik, Zərrab və Xalxal kəndlərinin hər birində 100 yerlik, Xalxal kəndində 200 yerlik, 2006-cı ildə Oğuz şəhərində 240 yerlik, 2008-ci ildə Bucaq kəndində 260 yerlik, 2009-cu ildə Oğuz şəhərində, Qumlaq və Böyük Söyüdlü kəndlərinin hər birində 360 yerlik, 2011-ci ildə Calut kəndində 220 yerlik, 2012-ci ildə Filfilli və Dəymədərə kəndlərinin hər birində 180 yerlik, 2013-cü ildə Qumlaq kəndində 360 yerlik, Ərmənət kəndində 180 yerlik, Sincan kəndində 220 yerlik, 2014-cü ildə Qarabulaq kəndində 160 yerlik, 2015-ci ildə Yaqublu kəndində 220 yerlik yeni məktəb binaları istifadəyə verilmişdir. 2017-ci ildə Yemişənli, Qarabaldır və Xalxalqışlaq kəndlərində, 2020-ci ildə Baş Daşağıl, Mollalı və Xaçmazqışlaq kəndlərində modul tipli məktəb binaları quraşdırılmışdır. 2022-ci ildə Oğuz şəhər 2 nömrəli tam orta məktəbin bazasında Respublika tabeli lisey təşkil olunmuşdur.
2017-ci ildə rayon Uşaq-Gənclər İdman Məktəbinin və rayon Uşaq-Gənclər Şahmat Məktəbinin bazasında rayon Uşaq-Gənclər İdman-Şahmat Məktəbi, rayon Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzinin, rayon Texniki Yaradıcılıq Mərkəzinin və rayon Ekoloji Tərbiyə və Təcrübəçilik Mərkəzinin bazasında rayon Uşaq-Gənclər İnkişaf Mərkəzi təşkil olunmuşdur.
Mətbəx
Qoz, zoğal, itburnu çiçəyindən bişirilən mürəbbələr məşhurdur. İtburnu çiçəyini burada dəmləyib içirlər. Böyrək ağrıları və soyuqdəymə üçün əladır. Meşə yabanı meyvələrlə doludur. Bu bolluq Oğuz mətbəxində də əks olunur.
Qripə, soyuqdəyməyə qarşı ən yaxşı dərman hesab edilir. Sarılıq üçün də yaxşı gəlir. Yabanı bitki olan zirinc turşməzə dadlı giləmeyvədir. Yarpaqları da yeməlidir və dadı turşdur. Meyvəsi payızda bitir – yetişir, tikanlı budaqların arasından çətinliklə toplanır. Onu eyni zamanda turşusunu da hazırlayırlar.
Oğuz üsulu ilə bişən qutab belə adlanır. Göyərti və quru şor ilə hazırlanır. Sacda bişir. İnqridiyentləri dəyişir. İçərisinə pencər deyilən bitki qoyulur. Pencər qovurması da burada çox dəbdədir. Göyərtiyə ət maşınında üyüdülmüş qoz ləpəsi qatılır. Tamam fərqli bir dad əmələ gəlir. Bəzən içərisinə nar dənələri də qoyulur. Qatıq və sumaxla yeyilir.
Bir növ plovdur. Əvvəlcə çolpa bir az pörtlədilir. Onun üçün ayrıca soğança hazırlanır. Bol soğan yağda qovruluqdan sonra çolpa buraya qoyulur. Ayrıca qayğanaq bişirilir. Daha sonra bunların hamısı qarışdırılaraq düyünün üstünə düzülür və bu şəkildə servis edilir.
Qış aylarında Oğuz süfrələrinin vazkeçilməz ləzzətidir. Daha çox məclislər üçün dəmlənən aş növüdür. Ayrıca düyü dəmlənir. Onun üçün xüsusi olaraq mal və qoyun ətindən qıyma, şabalıd və quyruqdan ibarət aşqara hazırlanır. Bunun əvəzinə yayda isə Səbzəli aş hazırlanır ki, burada qıyma yerinə göyərtidən istifadə edilir.
Cökə ağacının yarpağından hazırlanan bölgə yeməyidir. Yazda, ağaclar yenicə yarpaqlamağa başlayanda, mart sonu və aprel aylarında təzə yarpaqdan bişirilir.
Yerli media
Rayonda "Oğuz yurdu" qəzeti nəşr olunur.
Xəldəlil (Soyuqbulaq)
Xəldəlil - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 192 nəfər yaşayır (26 ailə).
Prostaqlandinlər
Prostaqlandinlər — tsiklopentan molekuluna birləşmiş birinin ucunda karboksil qrupu olan iki karbohidrogen zəncirini daşıyan prostan turşularının törəmələrinə prostaqlandinlər deyilir. Prostan turşusu molekulunun müxtəlif yerlərində hidroksil, karbonil və bəzən də ikiqat rabitələrin əmələ gətirdiyi birləşmələr isə təbii prostaqlandinlərdir.
Zob Ahan Ərdəbil FK
Haqqında
Zob Ahan Ərdəbil FK klubunun mərkəzi Ərdəbil şəhərində yerləşir. Klubun oyunçularının əksəriyyəti Ərdəbillilərdir. Klub əsasən İran futbol liqasının aşağı diviziyonunda çıxış etmişdir.
Prostaqlandinlər
Prostaqlandinlərin bioloji fəallığı
800px|thumb|centre|prostaqlandinlərin sintezi
Zob Ahan Ərdəbil FK
Haqqında
Klubun ən yaxşı göstəricisi İranın futbol üzrə II liqasında V yer tutmasıdır.
Klubun bir çox yetirməsi İranın məşhur futbolçularından olmuşdur. Bunlara misal olaraq Səccad Şahbazzadəni, Kərim Ənsarifərdi göstərmək olar.
Prostaqlandinlər
Ədəbiyyat
A.M. Məhərrəmov, M.Ə.Allahverdiyev. Həyat fəaliyyətinin kimyəvi əsasları, Ali məktəblər üçün dərslik, Bakı: "Bakı Universiteti" nəşriyyatı, 2009
NGC 5419
NGC 5419, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Sentavr bürcü istiqamətində yerləşir. E2 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kitəkeh (Soyuqbulaq)
Kitəkeh - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 291 nəfər yaşayır (36 ailə).
Elektron biznes
Elektron biznes və ya e-biznes (en. Electronic business, ru. e-бизнес) — elektron ticarətlə müqayisədə daha geniş anlayış olub, İnternetdə öz veb-saytına, virtual mağazaya, təşkilatın idarıetmə sisteminə, elektron reklamdan istifadəyə, marketinqə, "biznes-biznes" (B2B) və "biznes-istehlakçı" (B2C) modellərinə malikdir.
Elektron-biznes mal və xidmətlərin elektron ticarətini özündə birləşdirir. Elektron biznes mal və xidmətlərin reklamını və hərəkətini, məhsulun bazardakı rəqabətədavamlılığının öyrənilməsini, sifarişin qəbulunu, malın daşınması və çatdırılmasını, istehsalçı və istehlakçı arasında hesablaşmaların həyata keçirilməsini yerləşmə məkanından asılı olmayaraq İnternet şəbəkəsi vasitəsilə həyata keçirir.
Yaranma səbəbi və xüsusiyyətləri
İnformasiya texnologiyaları və sistemlərinin sürətlə inkişafı, şəbəkə texnologiyalarının geniş tətbiqi yeni sahə olan elektron-biznes sahəsinin yaranmasına səbə olmuşdur. Elektron-biznes sahəsi özlüyündə adi biznes sahəsinə aid olan bütün sahələri demək olar ki, əhatə edir. Bu baxımdan artıq fiziki və informasiya məhsullarının satışının, bank, maliyyə, kredit əməliyyatlarının geniş spektrdə elektronlaşdırılması həyata keçirilir. Beləliklə, elektron-biznes əslində ənənəvi biznes proseslərin yeni informasiya texnologiyaları və sistemlərinin, şəbəkə texnologiyalarının. Onların vasitə və imkanlarının aparılması ilə həyata keçirilən prosesdir. Lakin bu yeni sahənin ənənəvi sahə ilə oxşarlıqlarının olması ilə yanaşı fərqləndirici xüsusiyyətləri də vardır.
Zəhra Salayeva
Zəhra Məmməd qızı Salayeva (d. 15 mart 1922-ci il, Bakı – 28 noyabr 2005-ci il, Bakı) - məşhur Azərbaycan nevropatoloqu, tibb elmləri doktoru (1963), professor (1967), Azərbaycan Əməkdar Elm Xadimi (1981).
Həyatı
Zəhra Salayeva 15 mart 1922-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.
1979-cu ildən Azərbaycan Tibbi Genetiklər Cəmiyyətinin sədri olmuşdur.
3 monoqrafiya, 4 dərslik və 4 dərs vəsaitinin müəllifidir.
SSRİ Ali Sovetinin (7-ci çağırış) deputatı olmuşdur. 28 noyabr 2005-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Beynəlxalq Biokimya və Molekulyar Biologiya İttifaqı
Beynəlxalq Biokimya və Molekulyar Biologiya İttifaqı — beynəlxalq qeyri hökumət təşkilatı. Beynəlxalq Biokimya İttifaqı kimi 1955-ci ildə yaradılmış, 1991-ci ildən indiki adı ilə fəaliyyət göstərməkdədir. 1955-ci ildən Beynəlxalq Elm üzrə Şuraya daxildir. İttifaqın əsas vəzifəsi dünyadakı ən yeni nailiyyətləri nəzərə almaqla biokimya və molekulyar biologiya sahəsində tədqiqatların və təhsilin inkişafına kömək etməkdir.
2010-cu ilin məlumatlarına görə 77 ölkənin alimlərini özündə birləşdirir. İttifaq 3 ildən bir biokimya və molekulyar biologiya üzrə tədqiqatların bütün əsas istiqamətlərinin təqdim olunduğu beynəlxalq konqreslər keçirir. 1992-ci ildən konqreslərin çağırış dövrləri arasında konfranslar və xüsusi müşavirələr keçirilir.
İttifaq regional biokimya cəmiyyətləri ilə sıx əməkdaşlıq edir. Bütün bu cəmiyyətlər formal olaraq ittifaqın şöbələridir və ondan maliyyə yardımı alır. İttifaq bir sıra jurnalların nəşrinə kömək edir.
Doqquzuncu prospekt xətti, Ay Ar Ti
thumb|"Kristofer strit" stansiyası Doqquzuncu prospekt xətti, Ay Ar Ti — Manhetten və Bronks borolarında Ay Ar Ti şirkəti tərəfindən idarə olunan Nyu-York metropoliteninin keçmiş estakada xətti. 1870-ci illərdə inşa edilmiş, 1940-cı ildə demək olar ki tamamilə bağlanmışdır, nəhayət 1958-ci ildə tam bağlandı.
Betteri Parkdan Kortland küçəsinə qədər olan ilk sahə 1868-ci ildə kanat tramvayı prinsipilə işləyən eksperimental birxətli xətt kimi istifadəyə verildi. Çoxsaylı texniki problemlər üzündən xətt 1870-ci ildə dayandırıldı və sonra yenidən satılaraq buxar dəmir yolu kimi yenidən quruldu.
1903-cü ildə xətt elektrikləşdirildi; elə həmin ildə mövcud sahədə elektrik liftləri olan xəttin ən yüksək (küçə səviyyəsindən 20 m yüksəklikdə idi) "110-cu küçə" stansiyası quruldu.
1917-ci ildə xətt üzərində ekspress qatarlar üçün üçüncü bir yol inşa edildi.
Xətt 1940-cı ildə, şəhər rəhbərliyi metronun bütün hissələri birləşdirildikdən dərhal sonra bağlandı. 1958-ci ilə qədər işləyən son stansiya Polo Qraunds ("115-ci küçə" stansiyası yaxınlığında yerləşən o vaxt məşhur olan stadionun şərəfinə) adlanırdı.
Xarici keçidlər
thumb|"110-cu küçə" stansiyası
Köhnədehşuğayi (Soyuqbulaq)
Köhnədehşuğayi - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kompas
thumb|200px|Kompas Kompas ( — qövs yolu) və ya Qiblənüma — fəzada istiqaməti təyin etmək üçün tətbiq olunan ölçü cihazıdır. XI əsrdə Çin alimi Şen Qua kompasın bir neçə növünü icad etdi. Bu kompasların əsas üstünlüyü əqrəbin istiqaməti suda yox, havada göstərməsi idi. Çünki su ilə müqayisədə hava əqrəbə az müqavimət göstərir və nəticədə, əqrəb istiqaməti daha dəqiq müəyyən edirdi. Digər tərəfdən, Şen Quanın icad etdiyi bu kompaslar müasir kompaslara daha yaxın idi.
Tarixi
Hərfi mənası italyan dilində "com-passo", yəni, "qövs yolu" deməkdir. Bu cihazın ən qədim forması istiqaməti yerin maqnit sahəsi əsasında müəyyən edən maqnit kompasıdır. Kompas ilk dəfə eradan əvvəl təqribən 3–2-ci əsrlərdə Çində icad edilmişdir. İlk kompas qayıqvari maqnitdən ibarət idi. "Qayığın" bir ucu kürəyə, bir ucu isə oxa bənzəyirdi. 11-ci əsrdə isə Çində balıqvari kompas icad edildi. "Balıq" sərbəst şəkildə üzür və başı ilə istiqaməti göstərirdi. Bu əsrdə Çin alimi Şen Qua kompasın bir neçə növünü icad etdi. Bu kompasların əsas üstünlüyü əqrəbin istiqaməti suda yox, havada göstərməsi idi. Çünki su ilə müqayisədə hava əqrəbə az müqavimət göstərir və nəticədə, əqrəb istiqaməti daha dəqiq müəyyən edirdi. Digər tərəfdən, Şen Quanın icad etdiyi bu kompaslar müasir kompaslara daha yaxın idi. thumb|Gəmilərdə istifadə olunan kardan asılqanlı kompas (1269) XII əsrin əvvəllərində Çin kompası Ərəbistana, XIII əsrin əvvəllərində isə Avropaya keçdi. Avropada isə Çin kompasından ilk istifadə edənlər italyanlar oldular. İtalyanlardan sonra Avropadakı başqa xalqlar da kompasdan istifadə etməyə başladılar.XVI əsrin əvvəllərində italiyalı Flavio Coyya kompası təkmilləşdirdi. Coyya maqnitləşdirilmiş əqrəbi bir iynənin ucuna qoyaraq kağız dairənin mərkəzində yerləşdirdi, sonra da bu kağız dairəni 16 hissəyə, yəni, 16 rumba böldü (yeri gəlmişkən deyək ki, yunan dilində "rhombos" "dairəvi hərəkət" deməkdir). Sonrakı illərdə rumbların sayı 16-dan 32-yə çatdırıldı. Bu sadə ixtira dənizçiliyin inkişafında çox böyük rol oynadı. Artıq dənizçilər uzaq və təhlükəli səfərlərə qorxmadan çıxmağa başladılar.
Sonralar kompas müxtəlif alimlər tərəfindən daha da təkmilləşdirildi. Bu gün istifadə etdiyimiz kompası isə ilk dəfə 1483-cü ildə portuqaliyalı Pyer Qarsia Ferdinand icad etdi. Maqnit kompaslarından başqa, ən çox istifadə edilən kompaslar isə hiroskopik və elektron kompaslardır.
Laxtalanma
thumbnail|250px|Qanın dəri altında laxtalanması Qanın laxtalanması və ya koaqulyasiya — qan plazmasında həll olmuş fibrinogen zülalının həll olmayan fibrin zülalına çevrilməsi.
Qanın laxtalanması qan damarlarının zədələnməsi hallarında qanaxmanın qarşısını almaq üçün orqanizmin qoruyucu reaksiyasıdır. Qanın laxtalanmasında qan plazması və qan lövhəciklərinin müxtəlif komponentləri (tromboplastin, protrombin, kalsium ionu, K vitamini və s.) iştirak edir. Qanın sürətlə laxtalanması üçün plazmada AC-qlobulin də olmalıdır. Qanda heparinin artması laxtalanmanın qarşısını alır. Bəzi xəstəliklərdə, məs. hemorragik diatezlərdə, hemofiliyada qanın laxtalanması azalır, bəzilərində isə (məsələn, sətəlcəm, tromboflebit) artır.
Mərvəst
Mərvəst-İranın Yəzd ostanının Xatəm şəhristanının Mərvəst bəxşində şəhər və bu bəxşin mərkəzi. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 7,585 nəfər və 1,966 ailədən ibarət idi.
Əli İsmail Qorxmaz
Əli İsmail Qorxmaz — O, Taksim Gəzi parkı etirazlarına dəstək üçün qatıldığı yürüşə müdaxilə edən polis və müxalifət qrupları tərəfindən döyülərək öldürülən 19 yaşlı universitet tələbəsi idi.
Əskişəhərdə Gəzi Parkı etirazlarına dəstək məqsədilə təşkil edilən yürüş zamanı polisin müdaxiləsi ilə ara küçələrə qaçan fəallardan biri olan Anadolu Universitetinin birinci kurs tələbəsi Əli İsmail Qorxmaz döyüldükdən sonra qruplar tərəfindən polis tərəfindən daha iki dəfə dəyənəklə döyülüb. Döyüldükdən sonra getdiyi xəstəxanada müalicə ala bilməyib və ilk tibbi müdaxiləni cəmi 20 saat sonra alıb. Bu zədələrdən onun beyin qanaması keçirdiyini, 38 gün komada olduğu, lakin 10 iyul 2013-cü ildə dünyasını dəyişdiyi məlum olub. Əskişəhərdə Əli İsmail Qorxmazın ölümü etirazlara səbəb olur və heykəli ucaldılır.
Reaksiyalar
Əli İsmail Qorxmazın ölümündən sonra Türkiyənin bir çox vilayətində və ölümündən 40 gün sonra Hatayda da etiraz nümayişləri başlayır. Antalyadan yola düşən və Gəzi Parkı etirazlarında həyatını itirən və yaralananlar üçün "Ədalət naminə, ədalətdən daha sürətli" şüarı ilə yürüşə çıxan Ədalət yürüş komandası 27 iyul 2013-cü ildə Əskişəhərə çatır və Əli İsmail Qorxmazın əskişəhərlilərlə birlikdə döyüldüyü küçədə etirazlara başlayır. Bu etirazdan sonra yürüş qrupu Əskişəhərdən onlara qoşulan 5 nəfərlə Gəzi Parkı Etirazlarında həyatını itirən Ethem Sarısülük öldüyü Ankaraya doğru irəliləyir.
Miras
Qorxmazın ölümündən sonra Əskişəhərdə Fikri Klublar Federasiyasının (FKF) töhfələri ilə Əli İsmail Qorxmazın heykəli ucaldılıb. "Fənərbaxça" azarkeşləri müxtəlif matçlarda "Əli İsmail Qorxmaz" himnini bəstələyib və bu himni səsləndiriblər.
Rasimpaşa Məhəlləsi, İskələ küçəsindəki köhnə dayanacaq Kadıköy Bələdiyyəsi tərəfindən parka çevrilir və ona Əli İsmail Qorxmazın adı verilir.
1907 Ali İsmail Qorxmaz Xatirə Meşəsi UNIFEB Çukurova Universitetinin təşkilatçılığı ilə Niğdə Kəmərhisarda inşa salınmışdır.
Mahalın girişindəki körpüyə Hatay Samandağ Bələdiyyəsi tərəfindən Əli İsmail Qorxmaz adı verilmişdir.
Qorxmaz ailəsi qurduqları Əli İsmail Qorxmaz Vəqfi ilə tələbələrə, qocalara, təbiətə, heyvanlara, sənətçilərə, əsnaflara əl uzadan fəaliyyətlər təşkil edir, tələbələrə təqaüd verir.
Sürəyya (film, 1987)
Məzmun
İsfəndiyar pul qazanmaq məqsədilə sevgilisi Sürəyyanı (Məlahət Abbasova) kənddə qoyub Moskvaya gedir. İllər ötür, amma İsfəndiyardan xəbər çıxmır. Bunu görən Sürəyya onun ardınca yola düşür. Rus dilini bilməyən və ömründə şəhər görməyən Sürəyya Moskvada çox çətinlik çəkir. Bununla belə o, öyrənir ki, İsfəndiyar burada bir rus qızı ilə evlənib. Onların Əli (Ülvi Məmmədov) adında 3 yaşlı uşaqları da var. Onu da öyrənir ki, arvadı ərini və uşağını atıb başqa kişiyə ərə gedib. Sürəyya İsfəndiyarın oğlu Əlini götürüb kəndlərinə qayıdır...
Kinolent insanın öz doğma torpağı qarşısında mənəvi borcundan, gənc kəndli qızının daxili aləminin böyüklüyündən danışır.
Hamilton (Bermud adaları)
300px|thumb|right|Hamilton şəhəri Hamilton —  Bermud adalarının inzibati mərkəzi. Eyni adl dairənin olmasına baxmayaraq, şəhər Pembruk dairəsinə daxildir. Şəhər 1778-1794-cü illərdə oranın qubernatoru olmuş Henri Hamiltonon şərəfinə adlandırılıb. Həmin dövrdə şəhər atrıq mövcud idi.
Əhalisi
Əhalisi 969 nəfərdir, ancaq 1500 nəfər olduğu da iddia edilir. Yeganə rəsmi şəhər olsa da, tarixi Sent-Corc şəhərindən kiçikdir.
Biznes
Şəhərdə Accenture (keçmiş «Andersen Konsaltinq») şirkətinin mənzil-qərargahı yerləşir. Həmçinin Bacardi, ACE Ltd. və Tyco International şirkətləri də burada qeydiyyatdan keçib.
Dağlıq Qarabağ təmas xətti
Dağlıq Qarabağ təmas xətti — Dağlıq Qarabağ münaqişəsində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri ilə Ermənistan Silahlı Qüvvələrini (yəni Dağlıq Qarabağ Müdafiə Ordusu) bir-birindən ayırır. O, 1994-cü ilin mayında Qarabağ müharibəsinə (1988-94) son verən atəşkəsdən sonra quruldu. Murovdağ dağ silsiləsi təmas xəttinin şimal hissəsi sayılır və mahiyyət etibarilə iki qüvvə arasında təbii sərhəddir. Təmas xəttinin uzunluğu 180 kilometrdən (110 mil) 200 kilometrə (120 mil) qədərdir. Təmas xətti 27 sentyabr 2020-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən yarılmışdır. Prezident İlham Əliyev xalqa müraciəti zamanı da bunu bildirmişdir.
Terminologiya
"Təmas xətti" ifadəsi rəsmi sənədlərdə və bəyanatlarda, o cümlədən ATƏT-in Minsk qrupu tərəfindən geniş istifadə olunur.
Ara Papyan da daxil olmaqla bəzi erməni analitiklər, Ermənistan tərəfini "təmas xətti" ifadəsindən çəkinməyə və oranı Artsax ilə Azərbaycan arasında olan "dövlət sərhədi" adlandırmağa çağırırlar.
Təsviri
Tomas de Vaalın sözlərinə görə, atəşkəsdən dərhal sonra təmas xəttini "tikanlı məftillər və səngərlərdə oturan yüngül silahlı əsgərlərdən ibarət nisbətən sakit bir zona" kimi qeyd edir. Atəşkəsdən sonra bəzi yerlərdə bir neçə kilometr enində olan nisbətən böyük neytral zona da mövcud idi. Azərbaycan qoşunlarının keçmiş neytral zonalara yerləşdirilməsi səbəbindən təmas xəttinin əksər hissəsi yüzlərlə metr azaldıldı. Müqayisə üçün, 2016-cı ildə ağır hərbiləşdirilmiş təmas xəttinin hər iki tərəfində təxminən 20.000 nəfər var idi. Atəşkəsdən sonra təmas xətti ağır dərəcədə hərbiləşdirilmiş, möhkəmləndirilmiş və minalanmış neytral xətt və səngərlərin bufer zonasına çevrildi. . De Vaalın sözlərinə görə, bura "geniş Avropanın ən hərbiləşdirilmiş zonasıdır" və dünyanın ən hərbiləşdirilmiş üç zonasından biridir (Kəşmir və Koreya ilə birlikdə). Təmas xəttinin səngərləri tez-tez Birinci Dünya müharibəsi səngərləri ilə müqayisə edilir.
Təmas xəttinə mütəmadi olaraq polşalı Andjey Kaspşikin rəhbərlik etdiyi altı nəfər ATƏT müşahidəçisi qrupu nəzarət edir. Atışmalar demək olar ki, hər gün baş verir. Müxtəlif hallarda adətən hərbi əməliyyatlarının aşağı intensivliyi ilə xarakterizə olunan ciddi atəşkəs pozuntuları baş verirdi. Ciddi döyüş əməliyyatları 2016-cı ilin aprelində baş verdi, atəşkəsdən bəri ilk dəfə təmas xətti az da olsa yerini dəyişdi. 2016-cı ildə baş verən qarşıdurmalar ərzində 1994-cü ildə atəşkəsdən sonra ilk dəfə olaraq ağır artilleriya istifadə olundu, 2020-ci ildə baş verən döyüşlərdə isə ağır artilleriya, zirehli avtomobillər və pilotsuz uçan apparatları istifadə edildi. Prezident İlham Əliyevin 9 Oktyabr 2020-ci ildə xalqa müraciəti zamanı artıq Təmas Xəttinin olmadığını bildirmişdir.
Fyodor Çispiyakov
Fyodor Stepanoviç Çispiyakov  — Şor yazıçısı, şairi və maarifçisi. Şor yazılı ədəbiyyatının banilərindən biri.
Həyatı
Fyodor Stepanoviç Çispiyakov 1906-cı ildə Kemerovo vilayətinin Mejdureç rayonunun Kosoy Poroq aulunda anadan olmuşdur. Onun familiyası "Çispiyak" şor mənşəlidir, "tayqanın kiçik ağası" mənasını verir. "Çıs" tayqa, meşə, "piyak" kiçik ağa mənasındadır.
Atası ovçuluqla məşğul olmuşdur, lakin uşaq ikən atasını itirdiyindən onun tərbiyəsi ilə babası məşğul olmuşdur. Babası son dərəcə ağıllı, zəkalı bir şəxs olmuş, dünyanı yaxından tanımaq, dərk etmək üçün Peterburqa və Fələstinə piyada səfər etmişdir.
1930-cu illərdən başlayaraq məktəblər üçün yazı, milli ədəbiyyat, dərsliklər yaratmaq problemi ilə məşğul olmuşdur. Tərcüməçi, yazıçı və pedaqoq olmadığından şor xalqının milli mədəniyyətinin yeganə universal xadimi Fyodor Stepanoviç Chispiyakov olmuşdur.
Fyodor Çispiyakov şor ədəbi dilinin yaradıcılarından biri hesab olunur.
Daha sonra Moskvada aspiranturaya daxil olmuş, lakin hansı səbəbdənsə təhsilini yarımçıq buraxmışdır.
Vətəninə qayıtdıqdan sonra Dağlı Şor bölgəsinin təhsil orqanlarında işləmişdir. Belə ki, o, Kuzedeyevsk Pedaqoji Məktəbində direktor müavini, Novosibirskdə şor dilində çıxan "Ogiz" qəzetinin redaktoru, Taştakol rayon orta məktəbinin müdiri və başqa vəzifələrdə çalışmışdır. O, həmçinin ədəbi yaradıcılığını davam etdirmişdir.
Yaradıcılığı
Fyodor Çispiyakovun "Şolban" ("Шолбан") adlı ilk şeirlər kitabı 1934-cü ildə nəşr olunmuşdur.
Bütövlükdə həm şeir, həm də nəsr əsərlərindən ibarət bir neçə kitabın müəllifidir. Onun bədii yaradıcılıqla ardıcıl məşğul olması dünyaya öz xalqının varlığını duyurmaq məramından qaynaqlanır.
1948-ci ildə müəllifin "Poeziya və proza" adlı kitabı Novosibirskdə nəşr olunmuşdur. "Kine" povesti Kemerovo kitab nəşriyyatında və Novokuznetskdə (2001) yayınlanmışdır.
Fyodor Çispiyakovun ən maraqlı əsərlərindən biri "Mrassu vadisində" povestidir. Bu əsərində şorların inqilabı və Dağlıq Şorda sosializm quruculuğunun necə qəbul edildiyi təsvir olunur. Povestin əsas qəhrəmanı komsomolçu və Dağlıq Şorda sovet hakimiyyətinin fəal dəstəkçisi olan yoxsul kəndli oğlu Sənandır. Povest sosialist realizmi yaradıcılıq metodunun təsiri altında olsa da, cərəyan edən hadisələr şor xalqının həyatında baş verən bir çox qaranlıq məqamları izləməyə imkan verir.
Fyodor Çispiyakovun son əsəri olan "Kine" povestinin qəhrəmanının obrazı poetikdir. Keene'nin həyatı uşaqlıqdan izlənilir. Povestin əsas qəhrəmanları Kine və Çağısın taleyi faciəlidir. Onlar bir-birlərini sevirlər, ancaq ailəni qoruyub saxlaya bilmirlər. Yaşanılan keçmiş onları yollarını ayırmaq üçün kifayət qədər güclüdür. Povestdə bir çox faciəli hadisələr təsvir olunsa da, əsər mövzu və ideyası həyata çağırış ruhu ilə yoğrulmuşdur.
O, davamlı olaraq tərcümə yaradıcılığı ilə də məşğul olmuş, rus ədəbiyyatından İ. Krılovun, M. Qorkinin əsərlərini, o cümlədən A. S. Puşkinin "Kapitan qızı" povestini şor dilinə çevirmişdir. Onun tərcümələri orta məktəb dərsliklərinə və müntəxəbatlara daxil edilmişdir. Orta məktəblər üçün bir neçə dərsliyin müəllifidir.
Şeir və nəsr əsərləri Sibir xalqlarının antologiyasına daxil edilmişdir.
Ömrünün son illərində özünün bioqrafiyası və XX yüzildə şor xalqının tarixi ilə bağlı memuar yazmaq istəsə də, faciəli şəkildə ölümü onun bu niyyətini gerçəkləşdirməyə imkan verməmişdir.
Ailəsi
Elektron Fyodoroviç Çispiyakov – filoloq, Kuzbas Dövlət Pedaqoji Akade-miyasının Xarici dillər kafedrasının müdiri
NGC 1883
NGC 1883, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Arabaçı bürcü istiqamətində yerləşir. II3p tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mehriz
Mehriz — İranın Yəzd ostanının şəhərlərindən və Mehriz şəhristanının mərkəzidir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 26 364 nəfər və ya 6 954 ailədən ibarət idi.
Kvadrant
Kvadrant — göz cisimlərinin vəziyyətini və hündürlüyünü təyin etmək üçün tətbiq edilən qədim astronomik cihazdır. Kvadrant çevrənin dördə birinə bəarbər qövs şəklindədir. Adı elə buradan götürülüb. Qövsün üzərində ölçü bölgüsü vardır. Bundan əlavə Kvadrant nişanlayıcı və senklota da malikdir. Göy cismi kavadrantin nişanlayıcısı ilə tutulur və bucağın qiyməti qövsün üzərindən oxunur.
Çevik kvadrantlarla bərabər, böyük tərpənməz cihazlar da düzəldilmişdir. Onlar divarların üzərində bərkidilərək yüksək dəqiqiliklə ölçmə aparmağa imkan verirdilər.
Danimarkalı astronom Tixo Brahe (, 1546-1601) öz rəsədxanasında radiusu 2 m olan divar üzərində oturdulmuş Kvadrantdan istifadə etmişdir.bu cihaz dəqiq cənuba istiqamətlənmiş idi. Belə ki, onun üzərindən keçən göy cisimlərinin dəqiq hündürlüyünü (kulminasiya nöqtəsini) öçlmək mümkün idi. Bu cihazın dəqiqliyi 10 bucaq saniyəsi hədində yerləşirdi.
Çloe Vilkoks
Çloe Vilkoks (d. 20 dekabr 1986) — Birləşmiş Krallığı təmsil edən su poloçusu. Çloe Vilkoks, Birləşmiş Krallığ yığmasının heyətində 2012-ci ildə baş tutan XXX Yay Olimpiya Oyunlarına qatılıb.
Mehriz şəhristanı
Mehriz şəhristanı— İranın Yəzd ostanının şəhristanlarından biridir. Şəhristanın inzibati mərkəzi Mehriz şəhəridir. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhristanın əhalisi 43,363 nəfər və 11,855 ailədən ibarət idi.
Gazi Yaşargil
Mahmud Gazi Yaşargil (Mahmut Gazi Yaşargil) — Türk alim və neyrocərrah. Müasir mikroneyrocərrahiyyənin qurucularından biri. Yaşargil epilepsiya və beyin şişlərini öz ixtirası alətləri ilə müalicə edirdi. 1953-1993-cü illərdə Sürix Universitetində professor və Neyrocərrahiyyə kafedrasının müdiri olub. 1999-cu ildə Neyrocərrahların illik Konqresində o, "1950-1999-cu illərdə Əsrin Ən Yaxşı Neyrocərrahı" seçilmişdir
Şəxsi həyat
O, 1973-cü ildən onun tibb bacısı köməkçisi olan və hələ də ona cərrahiyyə əməliyyatlarında kömək edən Dayan Bader-Gibson Yaşargil ilə evlidir.
Təhsil və karyera
1931-1943-cü illərdə Atatürk Liseyini və Türkiyənin Ankara Universitetini bitirdikdən sonra Almaniyaya, Yena Fridrix Şiller Universitetində tibb təhsili almaq üçün gedir. Serebrovaskulyar neyrocərrahiyyədə istifadə üçün mikrocərrahi üsulların qurulmasında onun dühası əvvəllər əməliyyat olunmayan xəstələrin müalicəsində nəticələr əldə etməyə kömək etmişdir.
1969-cu ildə Yaşargil müəllimi professor Kraienbühlün rəhbərliyi ilə Sürix Universitetində dosent, 1973-cü ildə professor və neyrocərrahiyyə kafedrasının müdiri vəzifələrində çalışıb. Sonrakı 20 il ərzində o, 1993-cü ildə təqaüdə çıxana qədər 7500 neyrocərrahiyyə əməliyyatı həyata keçirərək mikrometodların laboratoriya təcrübələri və klinik tədqiqatları aparıb. 1994-cü ildə Yaşargil Litl Rokdakı Arkanzas Universitetinin Tibb Kollecində neyrocərrahiyyə professoru vəzifəsinə təyinat alır və hələ də mikroneyrocərrahiyyə üzrə tədqiqatlar və tədris işləri ilə məşğuldur.
Yaşargil Harvi Kuşinqlə yanaşı, 20-ci əsrin ən böyük neyrocərrahlarından biri kimi tanınıb. Sürixdəki tədqiqat laboratoriyasında o, dünyanın hər yerindən və bütün cərrahiyyə ixtisaslarını təmsil edən 3000-ə yaxın həmkarına təlim keçmişdir. O, üç nəsil neyrocərrahlara neyrocərrahiyyədə yeni imkanları müəyyən etməyə kömək etmiş və sonra onlara necə nail olunacağını nümayiş etdirmişdir. Yaşargil Türkiyə cəmiyyətində böyük hörmətə malikdir və türk gəncləri üçün örnək rolunu oynayır.
1973-1975 İsveçrə Neyrocərrahiyyə Cəmiyyətinin prezidenti olmuşdur.
Mükafatlar
2000 - Türkiyə Respublikasının "Üstün xidmətlərinə görə" Dövlət Medalı.
Nəşrləri
Yaşargilin 330-dan çox məqaləsi və 13 monoqrafiyası çap olunub. Mikroneyrocərrahiyyə üzrə altı cildlik nəşrlər (1984-1996, Georg Thieme Verlag Stuttgart-Nyu York) geniş təcrübənin hərtərəfli icmalı və neyrocərrahiyyə üzrə ədəbiyyata böyük töhfədir.
Kültəpə (Soyuqbulaq)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 239 nəfər yaşayır (41 ailə).
Maykl Korleone
Maykl Korleone–Mario Püzonun 1969-cu ildə yazdığı "Xaç Ata" kitabında və bu kitab əsasında çəkilmiş filmlərdə görünən uydurma bir şəxsdir. Michael, Frensis Ford Koppolanın rejissorluq etdiyi 3 ata filmində Al Paçino tərəfindən canlandırıldı və iki Akademiya Mükafatına namizəd oldu. Michael; O, italyan mühacir, mafiya başçısı Vito Korleonenin kiçik oğludur.
Joeao Kanselo
Joeao Kanselo ( — Portuqaliyalı peşəkar futbolçu. Premyer Liqada çıxış edən Mançester Siti klubundan icarə əsasında Bundesliqa klubu Bayern Münhendə müdafiəçi və ya cinah müdafiəçisi kimi çıxış edən portuqaliyalı peşəkar futbolçudur. Həmçinin Portuqaliya millisində çıxış edir.Yaradıcı, bacarıqlı, güclü və çox yönlü oyunçu, dünyanın ən yaxşı müdafiəçilərindən biri hesab olunur.
NGC 1539
NGC 1539, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Buğa bürcü istiqamətində yerləşir. C tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
CodeLite
CodeLite — C++, PHP və JavaScript (Node.js) üçün pulsuz və açıq-qaynaqlı IDE.
Tarixi
2006-cı ilin avqust ayında Eran İfrah CodeLite adlı bir avtomatik tamamlama layihəsinə başladı.. Daha sonra Clang, kodun tamamlanması üçün təhlilçi oldu və funksiyasını xeyli yaxşılaşdırdı.LiteEditor, demo tətbiqetmə, CodeLite-in funksiyalarını nümayiş etdirmək üçün hazırlanmışdır. Daha sonra LiteEditor CodeLite-ə çevrildi.
Nəduşən
Nəduşən-İranın Yəzd ostanının Səduq şəhristanının Xızırabad bəxşində şəhər. 2006-cı il əhalinin siyahıya alınmasına əsasən, şəhərin əhalisi 2,351 nəfər və 650 ailədən ibarət idi.
Kira Andronikaşvili
Kira Georgiyevna Andronikaşvili (, კირა გიორგის ასული ანდრონიკაშვილი, Andronikaşvili-Pilnyak; ) — Sovet aktrisası və kinorejissor. Gürcüstan SSR əməkdar artisti (1959). Knyaz qızı.
Həyatı
O, Andronikovlar knyaz nəslindən idi. Kino sənayesinə təsadüfən düşən bacısı Natonun yolu ilə gedərək kinematoqrafla məşğul olmağa başladı.
1936-cı ildə Sergey Gerasimov adına Ümumrusiya Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun rejissorluq şöbəsini (Sergey Eyzenşteynin emalatxanası) bitirdi. Rejissor köməkçisi ("Soyuzdetfilm") və dublyaj rejissoru ("Gürcüstan-Film") kimi fəaliyyət göstərmişdir.
1937-ci ildə əri Boris Pilnyakın ardınca repressiyaya məruz qaldı. Həbsindən bir müddət əvvəl üç yaşlı oğlu Borisi Gürcüstana aparmağı bacardı və uşaq orada xalası Nata Vaçnadzenin ailəsində 7 il yaşadı.
Kuran (Soyuqbulaq)
Kuran - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Soyuqbulaq şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 364 nəfər yaşayır (57 ailə).
Səfa İsazadə
Səfa Əmirxan oğlu İsazadə ( 17 may 1999; Xaçmaz, Oğuz rayonu, Azərbaycan — 14 oktyabr 2020; Suqovuşan, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Səfa İsazadə 17 may 1999-cü ildə Oğuz rayonunun Xaçmaz kəndində anadan olub. 2005-2016-cı illərdə şəhid Vüqar İbrahimov adına Xaçmaz kənd 2 nömrəli tam orta məktəbdə oxumuşdur.
Hərbi xidməti
Səfa İsazadə 2017-2019-cu illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrində müddətli həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.