cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İstanbul Başakşehir FK
İstanbul Başakşehir Futbol Klubu və ya sponsorluq razılığı ilə Medipol Başakşehir Futbol Klubu 1990-cı ildə İstanbul Bələdiyyə sədri Nurettin Sözen tərəfindən qurulmuşdur və 4 iyun 2014-cü ilə qədər İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəspor adını daşımışdır. Bu tarixdən sonra isə bələdiyyədən ayrılaraq fəaliyyətini bir futbol klubu olaraq davam etdirib adını İstanbul Başakşehir Futbol Klubu ilə dəyişdirdi. Bu klub ev oyunlarını Fatih Terim Stadionu-nda oynayır. Baş məşqçi isə Türkiyə li Əmrə Bəlözoğlu dur. Klub 2019-20 sezonunda Türkiyə Super Liqasında 69 xalla 1. ci olmuşdur və klub tarixində ilk dəfə çempiyon olmuşdur.
Başakşehir FK 2020-21 UEFA Çempionlar Liqası nda Türkiyə ni təmsil edən yeganə klubdur.
İsə Orucov
İsə Razim oğlu Orucov (20 iyul 2001; Seyfəli, Şəmkir rayonu, Azərbaycan — 27 oktyabr 2020; Qarabağ, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
İsə Orucov 20 iyul 2001-ci ildə Şəmkir rayonunun Seyfəli kəndində anadan olmuşdur. 2007-2018-ci illərdə Şəmkir rayon Seyfəli kənd tam orta məktəbində təhsil almışdır. Subay idi.
Hərbi xidməti
İsə Orucov 2019-cu ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Gəncə şəhər Kəpəz rayon Hərbi Komissarlığı tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Bir müddət Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarında, Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin "N" saylı hərbi hissəsində xidmət etmişdir.
Astabad nekropolu
Astabad nekropolu — Naxçıvanda, Astabad yaxınlığında orta əsrlərə aid qəbiristanlıq.
İsə Orucov
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan İsə Orucov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində atıcı olaraq iştirak etmişdir. Suqovuşanın, Xocavəndin və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. İsə Orucov 27 oktyabr 2020-ci ildə döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. 29 oktyabr tarixində doğulduğu Şəmkir rayonunun Seyfəli kəndində dəfn olunmuşdur.
Astabad nekropolu
Haqqında
Nekropolda müsəlman adəti üzrə dəfn edilmiş skeletlər aşkar olunmuşdur. Bəzi qəbirlərin üzərində sənduqə və daş qoç formasında abidələr olmuşdur. Baş daşlarının əksəriyyəti düşmüş və dağılmışdır; bəzilərinin üzərində ərəb qrafikası ilə kitabə saxlanmışdır. 1967-1971-ci illərdə Araz su qovşağının tikintisi ilə əlaqədar nekropol su altında qalmışdır.
İsə Orucov
Hərbi xidməti
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İsə Orucov ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən İsə Orucov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan Respublikasının ərazi bütövlüyünün bərpa edilməsi uğrunda gedən döyüş əməliyyatlarında iştirak edərək igidlik və mərdlik göstərmiş, hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirərək şəhid olmuş İsə Orucov Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 05.11.2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən ölümündən sonra 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif edilmişdir.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Ənəviz
Ənəviz — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 302 nəfər yaşayır (61 ailə).
Rənd (Maku)
Rənd — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 360 nəfər yaşayır (101 ailə).
Nikolas D'Oriano
Nikolas D'Oriano — Fransalı üzgüçü. Nikolas D'Oriano Fransanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Nikolas D'Oriano birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 1500 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 15:33.62 saniyəlik nəticəsi ilə 40-cı yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.
NGC 7534
NGC 7534, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. IBm tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fərid Abışov
Fərid Əlfayım oğlu Abışov (28 dekabr 1996; Yevlax, Azərbaycan — 19 noyabr 2020; Suqovuşan, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Fərid Abışov 1996-cı ildə Yevlax rayonunun Qoyunbinəsi kəndində anadan olmuşdur. Aprel döyüşlərinin iştirakçısı olmuşdur.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Fərid Abışov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşan döyüşlərində savaşıb. Fərid Abışov oktyabrın 10-də Suqovuşan istiqamətində yaralanıb. 19 noyabrda şəhid olub. Yevlax Şəhidlər xiyabanında dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərid Abışov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərid Abışov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qütb parıltısı
Haqqında
Günəş küləyi əslində tacın daim genişlənməsidir. genişlənmə sürəti Günəşdən uzaqlaşdıqca saniyədə bir neçə km-dən 300–400 km çatır. Kimyəvi tərkibi (əsasən proton və elektronlar) Günəş tacı ilə eynidir. Günəş küləyinin maqnit sahəsinin təsiri ilə Yer atmosferi Günəş istiqamətində 10 Yer radiusu qədər sıxılır, əks istiqamətdə isə onlarca yer radiusu qədər uzanır. Külək hissəciklərinin bir hissəsini Yerin maqnit sahəsi saxlayır və nəticədə Yerin radiasiya qurşaqları yaranır. Küləyin intensivliyinin artması maqnit fırtınalarına qütb parıltısına səbəb olur. Tərkibində helium və digər elementlər var. Qütb parıltısı və ya Aurora qütb bölgəsində görünən, dünyanın maqnit sahəsi ilə Günəşdən gələn yüklü zərrəciklərin qarşılıqlı təsiri nəticəsində əmələ gələn təbii işıqlardır. Roma Şəfəq tanrısının adıdır. 60–72 0 şimal və cənub paralelləri arasında görünür. Görünmə ehtimalı şimal maqnit qütbünə yaxınlaşdıqca artır. Uzaqdan şimal qütbünü yaşılımtıl bir parlaq işığa boyayır. Bəzən insanda Günəş başqa istiqamətdə doğacaq kimi bir fikir yaradır. Yaşıl rəng Auroraların ən məşhur rəngidir. Çox yüksəklərdə olan Auroralar qırmızı və çəhrayı da ola bilir. Atmosferin 100 ilə 1000 km aralığında meydana gəlir və atmosfer boyunca 1000-lərlə km üfüqi uzunluğa sahib ola bilir. Əsas mənbəyi Yer kürəsindən keçən Günəş fırtınaları və Günəş küləyi kimi plazmalardır (ionlaşmış qazlar).
Bəfrəcird
Bəfrəcird — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,289 nəfər yaşayır (257 ailə).
Equinox (qrup)
Equinox — Bolqar ifaçılar Jana Berqendorf, Qeorqi Simyonov, Vladimir Mixaylov və Amerikan ifaçıları Conni Manuel və Trey Kempbelldən təşkil olunan Bolqarıstan musiqi qrupu. Qrupun prodüseri Borislav Milanov qrupun adının gecə və gündüzün bərabərliyi anlamına gələn Ekinoks terminindən götürüldüyünü bildirmişdir.
Equinox qrupu "Bones" mahnısı ilə Bolqarıstanı Portuqaliyanın paytaxtı Lissabonda keçirilən 2018 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdirlər. Müsabiqənin final mərhələsinə yüksələn qrup nəticədə 166 xal toplayaraq, 14-cü yerdə qərarlaşmışdır.
Heyət
thumb|left|Equinox Avroviziya 2018 səhnəsində Jana Berqendorf 20 oktyabr 1985-ci ildə Bolqarıstanın paytaxtı Sofiya şəhərində anadan olmuşdur. O, 7 yaşından oxumağa başlamışdır. Jana musiqi ailəsindən gəlir və onun anası və nənəsi musiqiçilər olmuşdurlar. 18 yaşında ikən Berqendorf Cənubi Koreyaya köçmüş və bir müddət orada musiqi fəaliyyətinə davam etmişdir. 2010-cu ildə o, nişanlısı Stefan ilə birlikdə Danimarkaya köçmüşdür. Onlar 2007-ci ildə Cənubi Koreyada tanış olmuşdurlar. O Danimarkada ikən ölkənin X Factor musiqi yarışmasında iştirak etmişdir. Jana 2013-cü ildə Bolqarıstanın X Factor yarışmasında qalibiyyət əldə etdikdən sonra şöhrət qazanmışdır. "Virginia Records" albom şirkəti ilə anlaşması olan müğənninin "Samurai", "Igraem s teb do kraya" və "Dokrai" kimi hitləri olmuşdur. 2014-cü ildə ifaçı Bolqarıstanda "İlin qadın sənətçisi" mükafatına, 2015-ci ildə isə "Ən yaxşı debüt" mükafatlarına layiq görülmüşdür. 2015-ci ildə o, eyni zamanda Bolqarıstanın Forbes jurnalında ölkənin ən tanınmış simalarından biri olaraq göstərilmişdir. Jananın 2010-cu ildə dünyaya gələn Leon adlı oğlu var. Jana Bolqar dili ilə yanaşı İngilis dili, Koreya dili və Danimarka dilində danışa bilir.
Qeorqi Simyonov və ya JJ kimi tanınan Bolqarıstanlı müğənni, bəstəkar və prodüserdir. O, 16 yaşında ikən 032 adlı musiqi qrupuna üzv olmuşdur. 2013-cü ildə öz solo karyerasına başlamış, "Po-dobre, che razbrah" və "Dilar na lubov" adlı mahnıları təqdim olunmuşdur. Simyonov 2009-cu ildən etibarən eyni zamanda vokal müəllimi olaraq da fəaliyyət göstərir. O, hər il tələbələri ilə birlikdə yardıma ehtiyacı olan uşaqlar üçün xeyriyyə konsertləri təşkil edir. Simyonov Rumıniyanın X Factor musiqi yarışmasında, Bolqarıstanın isə The Voice səs yarışmasında iştirak etmişdir.
Vladimir Mixaylov Bolqarıstanlı müğənni, bəstəkar və aktyordur. O, eyni zamanda Safo və Sleng qruplarının da vokalistidir. Equinox qrupunun üzvü olmazdan öncə Mixaylov 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində Bolqarıstanı təmsil edən Kristian Kostovu dəstək vokalçı olaraq müşayiət etmişdir. Aktyor kimi o, Benzin (Heights) və All She Wrote filmlərində rol almış və eyni zamanda bir çox xarici filmlərin dublyajında iştirak etmişdir. Mixaylov bir çox Bolqarıstan müğənnilərinə mahnılar bəstələmişdir.
Conni Manuel Amerikanın Miçiqan ştatındandır. Uşaqlıq illərindən oxumağa başlayan Conni 14 yaşında ikən NSYNC musiqi qrupu ilə birlikdə konsertlərdə çıxış etmişdir. O America's Got Talent məharət yarışmasında iştirak etmişdir. Yarışmada Vitni Hyustonun "I Have Nothing" mahnısını ifa etmiş və həmin video 270 milyondan artıq baxış sayı qazanmışdır. Conni yarışmada yarımfinal mərhələsinədək yüksələ bilmişdir. Yarışmada iştirakını dayandırdıqdan sonra ifaçının "Come Alive" və "Blind Faith" mahnıları təqdim olunmuş və daha sonra Conni Symphonics International şirkəti ilə birlikdə debüt albomu üzərində işə başlamışdır.
Trey Kempbell ABŞ-nin Los-Anceles ştatından olan müğənni və bəstəkardır. O, eyni zamanda "Bones" mahnısının da bəstəkarlarından biridir. Trey Kempbell Dua Lipa, Aleksandra Stan, Bibi Reksa və Culi Berqan üçün də mahnılar bəstələmişdir.
Akiko Kavase
— Yaponiyanı təmsil edən sinxron üzgüçü.
Karyerası
Akiko Kavase Yaponiyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Komanda turnirində Akiko Kavase Olimpiadanın bürünc medalına sahib olub.
Dolores
Dolores — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Veqa-Baxa-del-Sequra ərazisinin 18,69 km² hissəsini əhatə edir.
Məmmədşah Atayev
Məmmədşah Qədim oğlu Atayev — sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent teatrşünas, Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında aktyor, truppa müdiri, teatr muzeyinin direktoru(1955-1985).
Dolores
2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 7392 nəfərə çatmışdır.
Əyalət paytaxt şəhərindən 36 km uzaqlıqda yerləşir.
Məmmədşah Atayev
Həyatı
1983–cü ildə Tbilisidə, Ş.Rustaveli adına Gürcüstan Dövlət Teatr İnstitutunda “Cəlil Məmmədquluzadə əsərləri Azərbaycan səhnəsində” mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmiş, sənətşünaslıq namizədi alimlik dərəcəsi almışdır.
Fəaliyyəti
1956-cı ildən 1986-cı ilə kimi M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Akademik Milli Dram Teatrında aktyor, truppa müdiri və özünün təşkil etdiyi muzeyin direktoru vəzifəsində çalışmışdır.
1985-1986-cı tədris ilində İncəsənət Universitetində pedaqoji fəaliyyətə başlamış, tədris teatrının direktoru olmuş, “Aktyor sənəti” fakültəsinin dekan müavini, Universitet Elmi Şurasının elmi katibi vəzifələrində işləmişdir.
Şeyxəlican (Maku)
Şeyxəlican — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Məmmədşah Atayev
Fəaliyyəti
Bir çox proqram və metodik işlərin redaktoru və məsləhətçisi olmuşdur. 1987-ci ildə Ə.Qəhrəmanovun Daşkənd şəhərində “Naxçıvan teatrının tarixi”, 1995-ci ildə Azərbaycan EA-da İ. Qazızadənin “Bakı işçi teatrı”, 2002–ci ildə Ə. M. Vəliyevin Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində “Azərbaycan Milli teatr prosesinin çağdaş təşkilatlanma problemləri” və 2004 –cü ildə yenə həmin Universitetdə M. M Qubadovanın “Azərbaycan teatrında romantizm” mövzusunda müdafiə etdikləri namizədlik dissertasiyalarının rəsmi opponenti olmuşdur.
Şeyxəlican (Maku)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Məmmədşah Atayev
Fəaliyyəti
Məmmədşah Atayev Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqında Azərbaycan teatr sənətinin korifeylərinin həyat və yaradıcılıqları haqqında və Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrının, Gəncə Dövlət Dram Teatrının, Rus Dram Teatrının və s. Teatrların yaradıcılıq yolunu əks etdirən fundamental sərgilər hazırlamışdır.
O, Azərbaycan teatr rəssamlığı tarixində ilk dəfə olaraq Respublikanın teatr rəssmalarının tamaşalara çəkdikləri eskizlərin Dövlət Teatr Muzeyindən şəkil qalereyasından, teatrlardan, bədii fonddan toplayıb.
Pedaqoji fəaliyyət göstərməklə yanaşı Akademik Dram Teatrında truppa müdiri (2002-2005) kimi də əməyi səmərəli nəticələr vermişdir. Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universiteti ilə İstanbul Beykent Universiteti arasında bağlanmış müqavilə əsasında (2004) iki dərs ili ərzində adı çəkilən universitetin Gözəl Sənətlər Fakültəsində «Teatr işinin təşkili», «Sənət texnikası» fənlərindən dərs demiş və fakultənin Elmi Şurasına üzv seçilmişdir. Orada həmin fənlərə dair dərslik yazıb çapa təqdim etmişdi.
Xatirəsi
2019-cu ilin dekabr ayının 20-də Azərbaycan Teatr Xadimləri İttifaqında teatr sənətinin təbliğində müstəsna xidmətləri olmuş, teatrşünas-alim Məmmədşah Atayevin 80 illiyinə həsr olunmuş tədbir keçirilmişdir.
Məqalələri
1963-cü ildən mətbuatda teatr sənətinin tarixinə və nəzəri problemlərinə aid məqalələrlə çıxış edir. 10 cildlik Azərbaycan Ensiklopediyası üçün 22 məqalə, 2 cildlik Azərbaycan ədəbiyyatı və incəsənəti ensiklopediyası üçün 50-dən artıq, ümumiyyətlə isə 150-dən çox məqalənin müəllifidir. “Həsənağa Salayev” (1974) və “Cəlil Məmmədquluzadə əsərlərinin səhnə taleyi” (1991) monoqrafiyalarını yazmış və çap olunmuşdur.
Alazeya yaylası
Alazeya yaylası — Rusiyanın Saxa Respublikasında İndigirka, Kolıma, Alazeya, Ojogina çayları arasında yayla. Uzunluğu 300 kilometr, orta hündürlüyü 350 metrdir. Alazeya çayının dalğalı səthində mütləq hündürlük 400–954 metr olan yastı zirvəli tək-tək massivlər və silsilələr var. 450 metr hündürlüyə qədər seyrək qaraşam meşələri, yuxarılar isə sidr koluqları və tundradır. Bataqlıq çoxdur.
Dərviş
Dərviş,  — səyahət edən, fiziki dünyadan imtina edən, mənəvi dünyada yaşayan, sufiliyi təbliğ edən dindar insan.
thumb|Dərvişlər (İstanbul) Dərvişlər hər zaman özlərini Allah-taala, peyğəmbər və əhli-beytin mədhiyyəçiləri sayıblar. "Dərviş öz evini çiynində gəzdirər" deyimi onların laməkan olmasına işarədir. Araşdırmalar göstərir ki, dərvişlik orta əsrlərdə yayılmağa başlayıb. Diyarbadiyar gəzən dərvişlər əsasən Allahın şəninə, peyğəmbərimiz və onun əhli-beytinin şərəfinə qəzəllər oxuyub, müqəddəsləri təbliğ edən mərsiyələr deyərmişlər.
İslam ölkələrinin çoxunda dərvişlik ayrıca təriqət hesab olunur. "Dərviş" fars sözü olub mənası qapı-qapı gəzən, sədəqə toplayan adam deməkdir. Amma əslində onlar sədəqə toplayan dilənçilər deyillər, dərvişlər tamam fərqli həyat və düşüncə tərzinə malik olublar. "Dərviş" sözü zaman-zaman geniş coğrafi məkanda uzun müddət istifadə edilməsi səbəbiylə dəyişik və daha geniş mənalar qazanıb. Məsələn, dərvişliyin bir mənası yoxsulluq və könül zənginliyi olubsa, ikinci mənası faniliyi ifadə edib.
Dərvişlər evlənməz, ailə həyatı qurmazdılar. Özlərini islamın, Allahın təbliğinə həsr edib şəhərbəşəhər, kəndbəkənd gəzər, Tanrıya, peyğəmbərə və imamlara həsr olunan ilahi mahnılar oxuyardılar. Belə mahnılar el arasında məhz dərvişlər vasitəsilə yayılıb və yaşadılıb. Həmin mahnıların bir çoxu bu gündə ifa olunmaqdadır.
Məsələn, rifailər oxumağa, mövləvilər dövrə vurmağa, isəvilər tullanma hərəkətlərinə, şuabilər isə rəqsə üstünlük verirdilər. Orta əsrlərdə mənəvi və ruhani həyata yönələn müsəlmanlar arasında iki qüvvətli təmayül meydana çıxıb. Bu dərviş tiplərindən birinin mərkəzi İraq, digərinin mərkəzi İranın Xorasan şəhəri olub. Cəmiyyətdə fərqli bir zümrə kimi görünən bu dərviş qardaşlıqları dindarlığın mənəvi əsaslarına həssaslıqla yanaşdıqlarını iddia etməklə özlərinəməxsus ədəb-ərkan qaydaları nümayiş etdiriblər. Onlar özlərini camaatdan fərqli göstərən davranışlara malik idilər. Həm İraq sufilərinin, həm də Xorasan məlamilərinin dərvişliyi hər dövrdə varlığını davam etdirib və tədricən xaricə-Orta Asiya, Əfqanıstan, Pakistan, Qərbi Hindistan, Anadolu bölgələrinə yayılıb.
Sufi rəqslərini oynayan dərvişlər adətən saat əqrəbinin əksinə fırlanmaqla başlayıb, bir növ göy cisimlərinin hərəkətini təqlid edirlər. Bəzi alimlər bildirlər ki, hal-hazırda Kəbə daşının ətrafında zəvvarların dolanması mərasiminin əsasında dərviş rəqslərinin fəlsəfi əsası durur.
Dərvşlər həmişə xarici görkəmlərinə görə seçiliblər. Qılıq və paltarlarına əhəmiyyət verməyən bu adamların üst-başları toz-torpaq içində, paltarları çirkli, saç və saqqalları uzundur. Onlara görə iç üzlərinin yaxşı olması üçün xarici üzlərinin çirkin görünməsi lazımdır.
Klassik şair Sədi Şirazi bu tip dərvişlər barədə belə deyib: "Dərviş könül əhlidir, Allah adamıdır. Tapdalandıqca, daha yaxşı məhsul verən torpağa bənzər. Dərvişin əli, könülü və bədəni boşdur, əlində mal, könlündə mal əldə etmə arzusu olmaz, bədəniylə günaha girməz".
Böyk türk şairi Yunus İmrə isə "Sən dərviş ola bilməzsən" adlı şeirində dərvişliyin çox çətin bir yol olduğunu vəsf edib. "Bu çətinlik haqqıyla bilinsəydi, kimsə dərvişliyi istəyən olmazdı"-deyə o, yazıb.
Zaman dəyişdikcə yeni-yeni dərviş təpləri yaranıb. Uzun müddət dastan, lətifə, nağıl və deyimə mövzu olan dərvişlər, əsrlər boyunca ictimai və dini həyatın əhəmiyyətli bir parçası olaraq varlıqlarını davam etdiriblər.
Bu gün də İslam ölkələrində dəyişik dərviş tiplərinə rast gəlinməkdədir. Hazırda Mərkəzi Asiya və Yaxın Şərqin bəzi ölkələrində sufi dərvişlərin müvəqqəti yaşamaları üçün xanəgahlar da var.
Azərbaycan İslam dininə ibadət edildiyi bir ölkə olduğundan burada da dərviş zümrələri mövcud olub, indi də var. Orta əsr Azərbaycan miniatürlərində dərviş rəqslərini təsvir edən səhifələr var. Vaxtilə İran, Türkiyə, Orta Asiyadan dərvişlər həmişə böyük ürfan alimi, Şəms Təbrizinin müəllimi Şeyx Yəhya Bakuvinin Şirvanşahlar saray kompleksindəki türbəsini ziyarətə gəlirmişlər. Bəzi araşdırmaçılar tanınmış rəssam Səttar Bəhlulzadəni Azərbaycanda yaşıyab-yaratmış ən məşhur dərviş hesab edirlər. Rəvayətə görə, vaxtilə Şeyx Yəhya Bakuvinin Şirvanşahlar saray kompleksindəki türbəsini ziyarətə gələn dərvişlərdən biri burada kiçik yaşlı Səttar Bəhlulzadə ilə rastlaşır və onunla bir müddət söhbət edir. Deyilənə görə, Səttara dərvişliyi təlqin edən həmin şəxs ona dərviş fəlsəfəsini aşılaya bilib.
Dərvişlər bir qrup təriqətlərə bölünürlər. Məsələn Nemətullahi, Hurufi, Əhli-həqq dərvişləri vardı. thumb|right|250|Nemətullahi dərvişi-Müştaqəli şah
Dərviş əhvalatları
Dərviş və zərif
Gavdol (Ərdəbil)
Gavdol — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 100 nəfər yaşayır (24 ailə).
Cunko Tanaka
— Yaponiyanı təmsil edən sinxron üzgüçü.
Karyerası
Cunko Tanaka Yaponiyanı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib. Komanda turnirində Cunko Tanaka Olimpiadanın bürünc medalına sahib olub.
Tərəkəmə (Maku)
Tərəkəmə — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Sibel Tüzün
Sibel Tüzün.(d. 29 sentyabr 1971) - Türkiyəli müğənni. Türkiyəni Yunanıstanın paytaxtı Afinada keçirimiş 51-ci Avroviziya mahnı müasbiqəsində Super star mahnısı ilə  təmsil edərək yarışmada 11-ci yeri qazanmışdır.
Melvud
Ərazi əvvəllər St Frankis Xavier adlanan yerli məktəbə məxsus idi. Ərazi məktəbin oyun meydançası kimi istifadə edilirdi və məktəbdə dərs deyən Ata Mellinq və Ata Vudlok, saatlarını buradakı gənc oğlanlara futbol oynamağı öyrətməklə keçirirdi. Bu iki şəxsin adını xatirə olaraq yaşatmaq üçün onların hər ikisinin soyadlarının ilk hecalarından bazanın adlandırılmasında istifadə edilmişdir.
Tarix
2001-ci ilin yanvarında "Liverpul" Millenium Pavilyonunda məşq etməyə başladı. Orada həmçinin tamaşaçılar üçün kiçik ərazi fəaliyyət göstərirdi. Məşq səhər saat 09:00-da oyunçuların bazaya gəlişi ilə başlayırdı.
Güransərab
Güransərab — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Eva Yanikovski
Eva Yanikovski (Janikovszky Éva; tam adı Eva Etelka Nametta Kuçeş 23 aprel 1926, Seqed — 14 iyul 2003, Budapeşt) — Macarıstan yazıçısı. Xüsusi şöhrətini o, uşaqlar üçün yazdığı kitablar sayəsində qazanmışdır. Onun əsərləri 30-dan çox müxtəlif dilə tərcümə edilmişdir.
Bioqrafiyası
thumb|Budapeştdə onun evinin divarında xatirə lövhəsi thumb|Eva Yanikovskinin qəbri Eva Yanilovski 23 aprel 1926-cı ildə Seqed şəhərində anadan olmuşdur. 1944-cü ildən 1948-ci ilə qədər Seqed Universitetində fəlsəfə, 1948-ci ildən 1950-ci ilə qədər Budapeştdə Eötvöş Lorand Universitetində fəlsəfə, psixologiya və siyasi iqtisadiyyat üzrə təhsil almışdır. 1950-ci ildə pedaqoq diplomunu almışdır. 1950-ci ildən 1953-cü ilə qədər Eva Təhsil Nazirliyində dərsliklər bölməsində referent işləmişdir. Eva dörd il ərzində gənclər kitab nəşriyyatında (Ifjúsági Könyvkiadó) redaktor kimi çalışmışdır. Sonra Eva Mor Ferensinin nəşriyyatının baş redaktoru olmuşdur. Evanın birinci kitabı olan Csip-Csup 1957-ci ildə nəşr olunmuşdur. Onun əsərlərinin mövzusu əksər hallarda uşaqların münasibətlərinə aiddir və gündəlik həyəcanların və münaqişələrin fonunda böyüklərin münasibətidir. Bundan başqa, o filmlərə ssenariləri yazır, jurnallarda işləyir,radio və televiziya verilişlərində çıxış edirdi. Onun kitablarından bəziləri əsasında animasiya və televiziya filmləri çəkilmişdir. Yanikovskinin çox kitabları Laslo Reber (1920 — 2001) qrafikiylə təsvir edilmişdir.
Eva Yanikovski 14 iyul 2003-cü ildə vəfat etmişdir. Budapeştdə Farkaşreti qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.
Şəxsi həyatı
1952-ci ildə o, həkim Bel Yanikovski ilə ailə həyatı qurmuşdur. 1955-ci ildə onların Yanoş adlı oğulları dünyaya gəlmişdir.
Tanınması
Yanikovski yazdığı əsərlərinə görə uşaq ədəbiyyatı sahəsində Almaniya mükafatı olan Koşuta adına mükafata layiq görülmüşdür. Erjebetvaroşanın (Budapeşt rayonu) fəxri vətəndaşıdır. 2003-cü ildə onun şərəfinə Budapeştdə məktəb adlandırılmışdır. 2004-cü ildə Eva Yanikovski fondu təsis edilmişdir.
NGC 5377
NGC 5377, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Tazılar bürcü istiqamətində yerləşir. SBa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Martin Bau
Martin Bau (8 oktyabr 1994) — Sloveniyalı üzgüçü. Martin Bau Sloveniyanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Martin Bau birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 1500 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 15:29.95 saniyəlik nəticəsi ilə 36-cı yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.
Piraju (Fransa)
Sen-Jan-de-Qonvil  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şampan-an-Valrome kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Belle.
INSEE kodu — 01097.
Coğrafiyası
thumb|200px|left|Kommunanın xəritəsi Kommuna Paris şəhərinin 420 km cənub-şərqində, Lion şəhərindən 70 km şərqdə yerləşir və Burk-an-Bres şəhərindən 55 km cənub-şərqdə yerləşir.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 199 nəfər təşkil edirdi.
İqritisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 131 nəfər (15-64 yaş arasında) 93 nəfər iqtisadi cəhətdən, 38 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstəricisi 71.0%, 1999-cu ildə 68.8%). Fəaliyyət göstərən 93 sakindən 90 nəfəri (40 kişi və 50 qadın), 3 nəfər işsiz (3 kişi və 0 qadın) idi. 38 hərəkətsiz 11 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 19 nəfər təqaüdçü, 8 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Aydın Kərimov (idmançı)
Aydın Alik oğlu Kərimov — İdmançı, azərbaycanlı triatlon atleti, "METAK" şirkətinin direktoru (1 noyabr 2008-ci ildən) və "AlfaTriKlub" triatlon klubunun təsisçisi. 2018-ci ildən bu yana 3 dəfə "Ironman" yarışmasının qalibi olmuşdur.
Həyatı
Aydın Kərimov 28 may 1985-ci il tarixində Bakıda anadan olmuşdur. Milliyyətcə ləzgidir. Atası elmlər namizədi, METAK şirkətinin təsisçisidir; anası kafedra dosentidir, orta məktəbdə müəllimə işləmişdir.
Gənclik illərində Kərimov breykdans, kapoeyra, üzgüçülük və kikboksinq ilə maraqlanmışdır.
2002-ci ildə 153 saylı orta məktəbi fərqlənmə şəhadətnaməsi ilə bitirdikdən sonra, o, Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin (ADİU) İdarəetmə fakültəsinə daxil olmuşdur. Oxuduğu ilk iki ilin yay tətillərində "METAK" şirkətinin müxtəlif sexlərində işləmişdir. Üçüncü kursu bitirdikdən sonra ingilis dilini təkmilləşdirmək üçün Böyük Britaniyaya yollanmışdır. ADİU-da oxuduğu zaman bir müddət Qafqaz İnkişaf Bankında təcrübə keçmişdir.
Təhsil aldığı müddətdə Kərimov müxtəlif xeyriyyə tədbirlərinin fəal iştirakçısı, Donate.az xeyriyyə forumunun təsisçisi və iki il ərzində rəhbəri olmuşdur. Bu müddətdə Donate.az komandası bir neçə uğurlu ianə toplama tədbirlərinə imza atmış, nəticədə uşaq evlərində müxtəlif tədbirlər keçirilmiş, uşaqlara hədiyyələr paylanmış və təmir işləri görülmüşdür.
Kərimov 2006-cı ildə universiteti fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. Unversiteti bitirdikdən sonra Aydın Kərimov Almaniyada magistratura proqramına daxil olmuşdur. Uzun seçim mərhələsindən sonra o, Ştutqart Texnologiya və İdarəetmə İnstitutunun (SIMT, Stuttgart Institute of Technology Management) Texnologiya və İnnovasiyaların İdarə Edilməsi fakültəsinin MBA bölümünü seçmişdir.1 noyabr 2008-ci il tarixindən etibarən Kərimov "METAK"-da öz fəaliyyətinə kommersiya direktoru kimi başlamışdır. Şirkət sürətlə inkişaf etməyə başlamış və işçi heyətin hər il artdığı müşahidə olunmuşdur. Change Management (dəyişikliklərin idarə olunması) kimi işlərin öhdəsindən gələ bilmək üçün Kərimov Almaniyada əldə etdiyi nəzəri biliklərdən faydalanmalı olmuşdur. Onun əsas vəzifəsi şirkəti respublika bazarında tanıtmaqla yanaşı iş axtaran şəxslər üçün də cəlbedici etmək idi.
1 may 2012-ci ildə Kərimov "METAK" şirkətinin direktoru təyin olunmaqla öz perspektiv məqsədlərini tətbiq etmək üçün daha geniş imkanlar əldə etmişdir. İdarəetmə sisteminin əsas və ən dəyərli meyarı hər zaman şirkətin əməkdaşları və onlarla münasibətlər olmuşdur. Düzgün kadrların seçilməsi və əməkdaşlara ailə dəyərlərinin aşılanması həmişə şirkətin əsas prioritetlərindən biri olmuşdur. 2008-ci ildə şirkətdə cəmi 150 işçi çalışdığı halda 2012-ci ildə onların sayı artıq 300 çatmışdı. Tikinti sahəsinin sürətli inkişafı və yenidən maliyyələşdirmə siyasəti şirkətə yeni istehsal sahələri və iş yerləri yaratmaq imkanı qazandırmışdır. İstehsal imkanlarının genişləndirilməsi və uğurlu reklam siyasəti sayəsində şirkət rəhbərliyi qarşıya qoyulmuş məqsədə uğurla nail olmuş və 2018-ci ildə 770 nəfərdən çox işçi heyəti ilə Azərbaycanın ən böyük şirkəti olmuşdur. Bu müddət ərzində şirkət həm də Azərbaycan fond bazarına qiymətli kağızlar buraxan ilk şirkətlərdən biri olmuşdur.
Aydın Kərimovun rəhbərlik etdiyi şirkət, 2022-ci ildə "PAŞA Bank"ın tərəfdaşlığı və Deloitte Azərbaycan şirkətinin təşkilatçılığı ilə keçirilən "Best Managed Companies Azerbaijan 2022" müsabiqəsinin qalibi olur.
Karyerası
Təhsil aldığı müddətdə Kərimov idarəetmə sahəsində bir çox yeni biliklər əldə etməklə yanaşı idmana da xeyli maraq göstərmişdir. Beləliklə, Kərimov o zaman nail olunması mümkünsüz görünən "Ironman" (dəmir adam) titulunu qazanmağı qəti şəkildə öz yeni hədəfi seçmiş, atletik olmayan bədənini və "oturaq" həyat tərzini kökündən dəyişmək qərarına gəlmişdir. Bunun üçün o, asudə vaxtı daxil olmaqla gündəlik fəaliyyət qrafikinə dəyişikliklər etməli olmuşdur. Cəmi altı ay ərzində Kərimov tamamilə fərqli görünməyə başlamışdır. Artıq idman onun gündəlik nizam-intizam sisteminin əsasını təşkil edirdi. Korporativ mühitə də sirayət etmiş bu nizam-intizam sayəsində Kərimov qlobal məsələlərə daha çox vaxt ayırmağa, onlara yanaşmasında strateji imkanlara daha çox üstünlük verməyə, orta səviyyəli rəhbər heyətə qərarları təkbaşına qəbul etməyə imkanlar yaratmağa başlamışdır.
2018-ci illərdə Kərimov triatlon həvəskarları üçün "AlfaTriKlub" klubunu və ironman.az saytını təsis etmişdir.
Aydın Kərimovun iştirak etdiyi ilk beynəlxalq triatlon yarışı, 23 avqust 2018-ci il tarixində İtaliyanın "Cervia Emilia Romagna" kommunasında baş tutmuşdur.
Əbdürrəhman ibn Əbdrəbb əl-Ənsari əl-Xəzrəci
Əbdürrəhman ibn Əbdrəbb əl-Ənsari əl-Xəzrəci — Kərbəla döyüşündə şəhid olan peyğəmbərin və Əlinin səhabələrindən biri.
Qədir-Xum hadisəsinin şahidi
Əbdürrəhman Qədir-Xum gününə şahid olan və Qədir-Xum hədisini nəql edən Peyğəmbərin səhabələrindən idi. Əli ibn Əbu Talib ər-Ruhbə günü Qədir gününə şahid olan səhabələrdən Peyğəmbərin canişinliyi haqqında şəhadət vermələrini istədi. Əbdürrəhman ibn Əbdrəbb əl-Ənsari kimi səhabələrdən bəziləri ayağa qalxıb dedilər: “Biz şəhadət veririk ki, biz Peyğəmbərin belə dediyini eşitmişik: “Diqqət edin ki, Uca və Cəlal Allah mənim mövlamdır və mən də möminlərin mövlasıyam. Diqqət et ki, mən kimin mövlasıyamsa, Əli də onun mövlasıdır.”
Əli ona Quranı öyrətdi.
Kərbəla döyüşündə
Ömər ibn Səd ordusunun ilk hücumu zamanı şəhid oldu.
İlvanəq
İlvanəq — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 259 nəfər yaşayır (61 ailə).
Koş
Koş — İspaniyada yerləşən bələdiyyə. Bələdiyyə Veqa-Baxa-del-Sequra ərazisinin 45,90 km² hissəsini əhatə edir.
2010-cu ildə hesablamalara görə əhali 6957 nəfərə çatmışdır.
Aleksandr Çervyakov
Aleksandr Çervyakov (d. 8 avqust 1957 - ö. 4 avqust 2017) — voleybol üzrə Azərbaycanlı məşqçi və mütəxəssis. Aleksandr Çervyakov, 2013-2015-ci illərdə voleybol üzrə qadınlardan ibarət Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi olub.
Həyatı
Aleksandr Çervyakov 8 avqust 1957-ci ildə anadan olub. Aleksandr Çervyakovun oğlu, Aleksey Çervyakov voleybolçudur və Azərbaycan yığmasının üzvüdür. O, 2017-ci ildə baş tutan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında gümüş medal qazanıb.
Karyerası
Aleksandr Çervyakov, uzun illər voleybol üzrə qadınlardan ibarət Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi Faiq Qarayevin yardımçısı olub.
2014-cü ildə isə Aleksandr Çervyakov, Azərbaycan yığmasının baş məşqçisi postuna gətirilib.
O, Azərbaycan yığması ilə birgə 2014-cü ildə İtaliyada baş tutan Dünya Çempionatında 15-ci yeri tutub.
2015-ci ildə isə Aleksandr Çervyakovun rəhbərliyi altında Azərbaycan yığması, I Avropa Oyunlarında 4-cü pilləni tutub.
2017-ci ildə Aleksandr Çervyakov, voleybol üzrə son İsrail çempionu olan "Makkabi" Hayfanın baş məşqçisi olub.
Ölümü
Aleksandr Çervyakov, 2017-ci il 4 avqustda, ömrünün 60-cı yaşına qədəm qoymağa 4 gün qalmış vəfat edib.
Sándor Torghelle
O, karyerası ərzində Honved, Marcali, Crystal Palace, Panathinaikos, PAOK, Carl Zeiss Jena, FC Augsburg, Fortuna Düsseldorf və Videoton komandalarında çıxış edib.
2004-2010-cu illər arasında Macarıstan milli futbol komandasının heyətində 42 oyun keçirib.
Crystal Palace
Palace'da 12 ay qaldıqdan sonra Torqelle 10 nömrəli formanı Jon Mackenə transfer etdi və tezliklə 2005-06 mövsümü üçün Yunanıstanın Panathinaikos klubuna icarəyə göndərildi. Müqavilədə onun geri çağırılması ilə bağlı heç bir bənd yox idi, ona görə də bütün mövsümü Yunanıstanda keçirdi. Ancaq bu, kluba təsir edə bilmədi və Panathinaikos müqaviləni qalıcı etməməyi seçdi.
PAOK
Torghelle, hücumçu Dimitris Salpingidisin transferi üçün satılan üç oyunçudan biri kimi üç illik müqavilə ilə Yunanıstanın PAOK Saloniki klubuna transfer olundu.
Kaori Takahaşi
— Yaponiyanı təmsil edən sinxron üzgüçü.
Sándor Torghelle
Fortuna Düsseldorf
17 may 2010-cu il, Torqelle, 2. Bundesliqa komandası Fortuna Düsseldorf ilə anlaşdı.
Honved
Torqelle 2011-ci ilin avqustunda keçmiş klubu Honved ilə müqavilə imzalayıb. Bu görüş qısamüddətli oldu və 2012-ci ilin yanvarında o, Macarıstan Milli Çempionatı komandası Videoton FC ilə müqavilə imzaladı.
Mənbə
<references group="" responsive="1">
Təzəkənd-i Adağan (Maku)
Təzəkənd-i Adağan — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 138 nəfər yaşayır (26 ailə).
Kristof Rasovski
Kristof Rasovski (27 mart 1997) — Macarıstanlı üzgüçü. Kristof Rasovski Macarıstanı 2016-cı ildə XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Kristof Rasovski birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 2016-cı ildə qatıldı. O, Rio-de-Janeyroda baş tutan XXXI Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 1500 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 15:29.36 saniyəlik nəticəsi ilə 35-ci yeri tutdu və finala vəsiqə qazana bilmədi.
Xəmis (Ərdəbil)
Xəmis və ya Xəms — İranın Ərdəbil ostanının Xalxal şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Kim Yun-min
Kim Yun-min (13 noyabr 1999-cu ildə Cənubi Koreyada anadan olub) — Avstriya Birinci Liqa təmsilçilərindən olan Liferinq klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Cənubi Koreyalı futbolçudur.
Xəmis (Ərdəbil)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,051 nəfər yaşayır (295 ailə).
Kim Yun-min
Liferinq
Yun-min Kvanju akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Yun-min öz peşəkar karyerasında debütünü 3 mart 2018-ci ildə Ried klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 71-ci dəqiqədə Məhəmməd Kamara ilə əvəz olunmuşdur. Həmin görüşdə Liferinq liqa görüşündə rəqibi ilə 1-1 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.
Klub
1 UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir. 2 Avstriya Superkuboku görüşləri daxildir.
Kleopatra (film, 1963)
Kleopatra 1963-cü ildə Amerika-Britaniya müştərək istehsalı olan tarixi epik filmdir. Onun əsl adı Cleopatradır.
Baş rolları Elizabeth Taylor, Richard Burton, Rex Harrison, Roddy McDowall və Martin Landau kimi aktyorlar canlandıran filmin rejissorluğuna Ruben Mamoulian başlamış, lakin işdən qovulduğu zaman yerinə gələn Cozef L. Mankievic filmin çəkilişlərini başa çatdırmışdır. Darryl F. Zanuck da ona çəkilişlərdə qeyri-rəsmi köməklik edib. Mankiewicz həmçinin Ranald MacDougall və Sidney Buchman ilə birlikdə filmin ssenarisini yazmışdır. Ssenari yazarkən Plutarx, Suetonius və Appian kimi Qədim Yunan və Roma tarixçilərinin əsərlərindən və Karlo Mario Franzeronun “Kleopatranın zamanı və həyatı” kitabından istifadə edilmişdir.
Filmdə Qədim Misirin əfsanəvi kraliçası Kleopatranın (VII Kleopatra) eramızdan əvvəl 48-ci ildə Romanın ekspansionist ambisiyalarına müqaviməti və əvvəlcə onu Qədim Misir taxtına çıxaran Qay Yuli Sezarla, sonra isə onun Romaya qarşı üsyan edən generalı Mark Antoni ilə yaşamış olduğu eşq macərası haqqında epik dildə danışılır. Misirin gənc kraliçası Kleopatranın dramatik hekayəsi kinonun ilk illərindən bəri dəfələrlə kinoteatr ekranlarına gətirilib.
O dövrün bir çox digər məşhur filmlərinin istehsalında olduğu kimi, bu filmdə 65 mm-lik geniş formatlı neqativdə çəkilmiş və həm 70 mm, həm də 35 mm nəşrlərdə yayılmışdır. Geniş ekranlı sistemin daha təkmilləşdirilmiş yüksək dəqiqlikli versiyası olan Todd-AO sistemi ilə çəkilən filmdə DeLuxe rəng sistemindən istifadə edilib. Bu sistemin bir xüsusiyyəti olaraq, səs sistemi 70 mm-lik nəşrlərdə 6 kanallı olmuşdur. Filmin Oskarlı kadrlarını Leon Şamroy çəkib. Filmin musiqisi daha əvvəl Spartak (1960) üçün musiqi bəstələyən Aleks Norta məxsusdur.
Çəkilişləri 3 il çəkən filmə 1963-cü ilin pulu ilə 44 milyon dollar xərclənibsə, bu məbləğ 2008-ci ildə 300 milyon dollara bərabərdir. Uzun müddət davam edən bu dramatik, epik film, müxtəlif uydurma versiyalara görə 3,5 ilə 5,5 saat arasında çəkir. Hətta illər sonra TRT televiziyasında nümayiş olunanda da iki hissəyə bölünərək iki gün dalbadal göstərilmişdir.
“Kleopatra” 9 nominasiya üzrə Oskar mükafatına namizəd olmuş və “ən yaxşı operator işi”, “ən yaxşı xüsusi effektlər”, “ən yaxşı dekorasiya” və “ən yaxşı kostyum” daxil olmaqla dörd Oskar mükafatını qazanıb.
Texnopark
Texnopark — universitet, sənaye, araşdırma mərkəzləri, sahibkarlar və bazarlar arasındakı əməkdaşlığı artırmaq, bilik və texnologiya transferini asanlaşdırmaq məqsədilə yüksək əlavə dəyərli tədqiqat və inkişafa söykənən qabaqcıl texnologiyalı məhsul və xidmətlərin istehsalına uyğun infrastruktur, üstqurum və xidmətlər ilə təsir edən təşkilatlardır.
Tarixi
Elm və ya texnologiya parkı konsepti 1950-ci ildə ABŞ da yaradılmışdır. Bu isə həmin dövrdə texnologiyanın və sənayenin sürətli inkişafına zəmin yaratmışdır.
Texnoparklar və onların işləmə prisipləri
Texnopark müasir iqtisadiyyatın vacib elementlərindəndir. Texnoparkları müxtəlif aspektlərdən nəzərdən keçirmək olar:
Texnoparkların yaradılması və inkişafı prosesləri Azərbaycandan yan keçmir. Texnoparkların inkişafı milli elm və elmtutumlu istehsalata dayaq olur. Əgər biz “texnopark”- nədir? sualına cavab vermək istəsək labirintə düşmüş olarıq. Çünki ədəbiyyatlarda və TOP-30 innovasiya menecmentləri arasında bu anlayışın izahı müxtəlif verilir. Məsələn: Finlandiyanın Otaniem texnoparkının banisi Mervi Kekiyə görə: “Texnoparklar – məkan deyil, prosesdir və texnoparkların əsas məqsədi şirkətlərə kömək etməkdir.”
Texnopolis şirkətinin direktorlar şurasının sədri Pertti Xuuskonen açıqlamasına görə: '''“Siyasətçilərin gözəl binaların təntənəli açılışı xoşlarına gəlir, ancaq gözəl bina – bu hələ texnopark deyil. Texnoparklar - onların daxili qurluşudur. Bir çox texnoparklar heç də cəlbedici görünmürlər, ancaq onların içliyi sadəcə çox gözəldi və onların fantastik məhsulları var. Bu texnoparkların binaları yox, məhsulları və xidmətləri müştərilər tərəfindən tələb edilirlər. . . ”'''
Texnoparkların iş sxemi
Texnoparkların daha çox yayılmış 3 iş sxemini qeyd etmək olar:
Qeyd edək ki, texnopark birbaşa texnologiyaların satışı məsələlərində iştirak etmir, ancaq innovasiyaların mübadiləsi prosesinə vasitəçilik edir, başqa sözlə mübadilə üçün əlverişli şərait yaradır. Elə hallar da ola bilər ki, texnopark həmtəsisçi ola bilər. Şəraitindən asılı olaraq texnoparklar idarəetmə strukturu və inkişaf modelləri ilə fərqlənirlər.
Texnoparklar texnologiya daşıyıcıları ilə alıcıları arasında əlaqə yaratmaq üçün yaranan sərbəst qurum və ya universitet və şirkət daxilində bir strktur ola bilər. Texnoparkların əsas rolu tədqiqatçılar cəmiyyəti daxilində və ya müxtəlif texnoloji məhsul istehsalçıları arsında kommunikasiyanı təmin etməsində ola bilər. Texnoparkların yaradılmasında əsas motiv texnologiyaların təhcizatçısında və ya istifadəsində də ola bilər. Digər tərəfdən texnoparklar yerli və ya dövlət orqanları tərəfindən yaradıla bilər. Bu halda texnoparkların yaradılmasında məqsəd əraziyə yeni fəaliyyət növünün cəlb edilməsidir.
Universitet texnoparkları
Belə texnoparklar ali məktəblərin əsasında yaradılırlar. Bəzən isə universitet ilə sənaye müəssisəsinin strateji əməkdaşlığının nəticəsində yaradılırlar. Universitet texnoparklarının yaradılmasının 3 əsas məqsədi olur:
Universitet texnoparklarının inkişafına mane olan qanunvericilikdə olan məhdudiyyətlərdir.
Texnoloji inkubatorlar və ya innovasiya biznesi inkubatorları
Belə texnoparklar kiçik innovasiya şirkətlərinə formalaşmalarının ilkin mərhələsində kömək etmək üçün nəzərdə tutulurlar (start-up, seed). Bu növ texnoparklar innovasiya şirkətlərinin inkişafı üçün bütün lazımı ehtiyat və xidmətləri təmin edirlər. İnkubatorlar öz mahiyyətinə görə gəlir əldə etmək üçün nəzərdə tutulmayıblar, biznesin inkişaf etdirilməsi üçün imtiyazların təmin edilməsinə istiqamətlənirlər. Ona görə də inkubatorların yaradılmasına sərbəst biznes kimi baxmaq olmaz, onların yaradılmasına daha çox sosial istiqamət kimi baxılaa bilər. Onun müvəffəqiyyəti daha çox kiçik müəssisələrin axını və müəyyən həcmdə icarəyə verilənsahələrdən asılıdır.
Şəbəkə texnoparkları
Şəbəkə strukturları texnoparklar tərəfindən öz imkanlarını genişləndirmək üçün yaradılır. Şəbəkə texnoparklarının tikintisi əsasən yerli hakimiyyətin təşəbbüsü olur. Onlar bu obyektin köməyi ilə yaradılan texnoparkdan əldə olunan iqtisadi və sosial xeyri paylaşdırmaq istəyirlər. Şəbəkə texnoparklarının yaradılması üçün iqtisadi zəmin olmalıdır: müxtəlif şəhərlərdə yaşayan və işləyən tədqiqatçıların cəlb olunmasının təmin edilməsi, texnoparkların saxlanılması xərclərinə qənaət (texnoparkın tərkibinə əvvəl yaradılan tədqiqat mərkəzlərinin salınması) və. s. Şəbəkə strukturu texnoparkların imkanlarını artırır, onların xidmətlərinin sayını çoxaldır, səmərəlilik göstəricilərinin yaxşılasmasına imkan yaradır, texnopark üçün əhəmiyyətli olan şəhər və digər ərazilərdə fiziki iştirakları təmin edilir. Şəbəkə texnoparkları regional, sahə və ya universitet texnoparklarının qollarındandır.
Şəbəkə texnologiyalarına əsaslanan texnopark xüsusi quruluşdur. Belə texnopark quruluşu regionun innovasiya imkanlarının rasional istifadə əsasında informasiya mübadiləsinin köməyi ilə səmərəli innovasiya prosesini təşkil etməyə qadirdir. Regionun malik olduğu innovasiya ehtiyatlarının sayı və keyfiyyətindən asılı olaraq innovasiya dövrünün həyata keçməsində öz aralarında müəyyən funksiyaları, mümkün riskləri və gələcək gəliri paylaşdıran müxtəlif idarə və təşkilatlar iştirak edə bilər. Belə vəziyyətdə texnoparkın menecerlərinin vəzifəsi regionda innovasiya prosesinin bütün üzvlərini əlaqələndirən informasiya fəaliyyətinin təşkili və informasiya axınının əlaqələndirilməsidir. Bu regionda və Azərbaycanın digər regionlarında yerləşən innovasiya potensialını birləşdirməyə, xarici mütəxəssislərin və elmi-tədqiqat bazalarından istifadə etməyə imkan verir.
Kovorkinq
Belə mərkəzlər bir növ tədqiqat cəmiyyətlərinin ənənəvi texnoparkların xidmət haqqının artmasına, işgüzar infrastrukturun çatışmazlığına və informasiya texnologiyalarının inkişafına olan cavabdır. Bu ofis mərkəzləridir, burda sərbəst insanlar bir ərazidə işləyirlər. Belə model daha çox əqli əməklə məşğul olanlara yarayır. Kovorkinq mərkəzlərinin müvəffəqiyyəti onların tədqiqatçılar cəmiyyətinə daxil olmaqları, bilik axınlarını və informasiya mübadiləsini formalaşdırmaqları, başlayanlara şərait yaratmaqlarıdır. Bu mərkəzlərin başlıca funksiyaları tədqiqatçılara innovasiyanın qlobal bazarına “giriş”-in təmin edilməsi və yerli tədqiqatçılar cəmiyyətlərinə dəstəkdir. Klassik texnopark fəaliyyətindən fərqli olaraq kovorkinq mərkəzlərini fəailiyyəti fiziki infrastruktur ilə işləməkdən kommunikasiya yaratmaq və peşəkar cəmiyyətlərlə işlərə (fərdi məsləhət, səmərəli layihə qruplarının formalaşması və s. ) yönəldilir. Bu halda az müddət ərzində aşağı qiymətə yeni iş yerləri yaratmağa və ərazidə işgüzar mühütün yaradılmasına gətirir.
Regionun xüsusiyyətlərinə görə texnoparkların növləri
Regionun xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq bu və ya digər funksiyalara istiqamətlənərək texnoparkları digər növlərə bölə bilərik:
Tikməkürd (Maku)
Tikməkürd — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Maku şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Texnopark
Texnoparkların quruluş modelləri
Struktur və funksional şəkildə texnopark modelləri araşdırıldığında ölkədən ölkəyə hətta eyni ölkənin içindəki bir texnoparkdan digərinə fərqliliklər göstərdiyi görülməkdədir.
Texnopark modellərini beş qrupa bölmək olar:
Tikməkürd (Maku)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 298 nəfər yaşayır (51 ailə).
Texnopark
Texnoparkların inşaat modelləri
Dünyada olan 600-ə yaxın texnoparkların arasından arxitekturasına görə 3 modeli ayıra bilərik: Beynəlxalq təcrübənin təhlilinə görə texnoparkın 3 tipinin açıqlanmasını verək:
Nöqtəvi texnopark
Nöqtəvi texnopark şəhərdə kiçik sahədə yerləşir. Adətən onu əhatə edən şəhər infrastrukturu yaxşı inkişaf etməlidir. Funksional quruluşun tərkibi əsas element qrupları ilə kifayətlənə bilər: kommunikasiya, elmi-tədris, təbiət-park, adminstirativxidməti və işgüzar ofis və s. Nöqtəvi modelin əsas üstünlüyü kompaktlığıdır ki, bu da işçilərin üzvləri və ətrafda yerləşən universitet və ya elmi-tədqiqat institutları, tələbə, xidmət şirkətləri ilə intensiv əlaqə imkanı verir. Nöqtəvi texnopark modeli bazası əsasında inkubator növ texnopark yayılmağa başlamışdır. Bu modelin çatışmazlığı, həcminin kiçik olması, ərazi məhdudiyyəti və genişlənmə imkanının olmaması, inkişaf etmiş funksional quruluşun olmamasıdır. Texnoparkın nöqtəvi modelinin dinamik xüsusiyyətləri yalnız təşkilat səviyyəsində özünü göstərir: texnopark icarəçilərinin dəyişməsi, interyerin dəyişməsi.
Kompleks texnopark
Kompleks texnopark şəhərin tərkibində kifayət qədər sərbəst sahədə yerləşir. Nöqtəvi modeldən fərqli olaraq bu model ərazisində geniş funksiyalara malik bina və tikililərin yerləşməsinə geniş-tam park zonasının salınmasına imkan verir. Texnoparkların kompleks modelində yaşıllaşmadan tam istifadə etmək olur. Texnoparkın kompleks modelinin inkişafı, nöqtəvidən fərqli olaraq bir neçə mərhələ yaradılır. Bu modeldə ilk növbədə texnoparkın nüvəsi təşkil edilir. Texnoparkın nüvəsinin tərkibinə elmi- tədris, administratır və inkubator biznesi, laboratoriya-istehsalat zonaları aiddir. Nüvənin işə salınmasından sonra hər 3-5 il orta ölçülü uyğun şəraitin təşkilini tələb edən şirkət yaradılır (paralel olaraq ərazi elmtutumlu şirkətlərin inkişafına təkan verən ərazilərlə (şirkətlərin texnologiyası və elmtutumlu məhsullarını təqdim etmək üçün ticarət-sərgi kompleksi, sosial obyektlər, satış və kommersiya obyektləri)).
Meqa texnopark
Meqa texnopark - şəhərdən müəyyən məsafədə, ilkin infrastrukturu və kommunikasiyası olmayan ərazidə yerləşir. Ona görə də ərazidə çox elementləri “sıfırdan” başlamalıdır. Texnoparkın salınmasının ilkin mərhələsində məsrəflər tələb edir, lakin sonralar inkişaf üçün geniş ehtiyatlara malik olur.
Bura digər zonalar daxil ola bilər: