cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sovet Sosialist Respublikaları İttifaqı
SSRİ İkinci dünya müharibəsindən sonra
1947-ci ildə pul islahatı keçirildi. Ölkəni yeni represiya dalğası bürüdü. 1953-cü ildə İosif Stalin vəfat etdi. Onun yerinə hakimiyyətə Nikita Xruşşov, Gennadi Malenkov və Lavrenti Beriya ittifaqa gəldi, lakin 1953-cü ilin yayında Beriya tutuldu və güllələndi. 1955-ci ildə Malenkov rəhbərlikdən uzaqlaşdırıldı. 1957-ci ildə Georgi Jukov MK Rəyasət heyətinin üzvü və müdafiə naziri vəzifəsindən uzaqlaşdırıldılar. Hakimiyyət tək Xruşşovun əlində cəmləndi. 1958-ci ildə o, hakimiyyətə tam sahib oldu.
Onun dövründə "Şəxsiyyətə pərəstiş"(Stalinə) tənqid olundu. Minlərlə represiyaya məruz qalmış insanlar bəraət qazandılar. 1964-cü ilin oktyabrında Xruşşov tutduğu vəzifədən azad edildi. Leonid Brejnev Sov. İKP MK birinci katibi, Aleksey Kosıgin isə SSRİ Nazirlər Sovetinin Sədri seçildi. 1961-ci ildə Kommunist partiyasının XXII qurultayında 20 il müddətində ölkədə kommunist cəmiyyəti qurma proqramı qəbul olundu.
Nikita Xruşşovun və Leonid Brejnevin dövründə keçirilən iqtisadi islahatlar ölkəni iqtisadi cəhətdən dirçəltdi. Əkin sahələri artırıldı. Buna baxmayaraq 1963–1965-ci illərdə ölkədə taxıl çatışmazlığı yarandı.
SSRİ-nin "Yenidənqurma" mərhələsi
1982-ci ildə Leonid Brejnev vəfat etdi. Yeni rəhbər DTK-nın (КГБ) keçmiş rəhbəri Yuri Andropov (1982–1984) oldu. Onun ölümündən sonra isə Konstantin Çernenko (1984–1985) hakimiyyətə gəldi. Hər iki Sovet rəhbəri səhhəti ucbatından hakimiyyətdə çox qalmadan vəfat etdi. 1985-ci ildə Mixail Sergeyeviç Qorbaçov Sov. İKP MK-nın birinci katibi seçildi. Qorbaçov 1985-ci ilin aprelində MK-nın plenumunda sosial-iqtisadi inkişafı artırmaq üçün sürətləndirmə xətti irəli sürüldü.
1990-cı ildə SSRİ-də prezident vəzifəsi təsis olunurdu. Qorbaçov SSRİ-ni birinci prezidenti oldu. Stalin yenidən tənqid olundu, Xruşşov dövründə bərəat ala bilməyənlər bərəat qazandılar.
"Böyük dağılma"
right|thumbnail|200px|SSRİ rəhbərləri 1983-cü ildə Amerika Birləşmiş Ştatları prezidenti Ronald Reyqan Strateji Müdafiə Təşəbbüsü adlı kosmosda raketdən müdafiə planını həyata keçirməyə başladı. SSRİ həmçinin öz hərbi ve kosmik xərclərini artırdı. İqtisadi inkişafı sürətləndirmək üçün Qorbaçov "Yenidənqurma", " Sürətləndirmə", "Aşkarlıq" kimi şüarlar irəli sürdü.
Regionlarda etnik münaqişələr Sovetlərin vəziyyətini gərginləşdirdi. Azərbaycan SSR-in tərkibində olan Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətində ermənilər tərəfindən başlanan separatçılıq hərəkatı "Böyük dağılmanın" başlanğıcı oldu. 1990-cı ilin martında Estoniya, Litva, may ayında isə Latviya müstəqilliklərini bərpa etmək haqqında qərar qəbul etdilər. Gürcüstanda suverenlik haqqında dekret qəbul olundu.
1991-ci il dekabrın 8-də SSRİ-ni təşkil etmiş – Rusiya SFSR, Ukrayna SSR və Belorusiya SSR SSRİ-nin parçalanması haqqında istəklərini bildirdilər. 1991-ci il dekabrın 25-də Mixail Qorbaçov istefa verdi. Dekabrın 26-da Kreml üzərindən SSRİ-nin qırmızı bayrağı endirildi və beləliklə 1922-ci il dekabr ayının 30-da yaranmış və 69 il mövcud olmuş SSRİ dağıldı.
Dövlət rəmzləri
Sovet simvolizmi Sovet dövlətini, Oktyabr İnqilabını, Kommunistləri təsvir edən fərqli işarələr və təsvirlərdir. Kəndlilər, işçilər, çəkic, oraq və beşbucaqlı qırmızı ulduz Sovet hakimiyyətinin ən başlıca simvollarıdır.
Gavurarx (Muğan)
Gavurarx — Güney Azərbaycan ərazisindən Quzey Azərbaycan ərazisinə qədər uzanan və Atropatena dövrünün yadigarı olan qədim arx.
Güney Azərbaycanda arxın uzunluğu 100 kilometrdən artıqdır. Teymur Bünyadov yazır ki, Gavurarx adı yəqin ki, ona İslamın qəbulundan sonra verilmişdir. Şəmsəddin Saminin fikrincə Gavurarxın adındakı gavur sözü “gəbr” sözündən törəmədir və gavur atəşpərəst deməkdir.
T.Bünyadov bildirir ki, ola bilsin ki, arxın çəkilməsində farsların hansısa rolu olmuşdur və yerli türk əhali də ona görə bu arxı Gavurarx adlandırmışdır.
Azərbaycan–Başqırdıstan münasibətləri
Azərbaycan–Başqırdıstan münasibətləri — Azərbaycan Respublikası ilə Rusiya Federasiyasının Başqırdıstan Respublikası arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. Bu əlaqələr həm də Azərbaycan–Rusiya münasibətlərinin tərkib hissəsidir.
Başqırdıstan azərbaycanlıları
Başqırdıstan Respublikasında Azərbaycan diasporu vardır. Azərbaycanlı neft mütəxəssisləri XX əsrin 60-cı illərindən başlayaraq Başqırdıstanın neft emalı sahəsindəki kadrlarının yetişdirilməsində yaxından iştirak etmişlər.
2001-ci ilin fevral ayından Ufada "Ümumrusiya Azərbaycanlılar Konqresi" İctimai Təşkilatının Başqırdıstan regional bölməsi fəaliyyət göstərirdi. Sədri Mirzə Dadaşov idi. ÜAK-ın Başqırdıstan üzrə regional bölməsi Rusiyanın "Xalq Cəbhəsi" partiyasının regional bölməsinə üzv olan ilk diaspor təşkilatıdır.
2012-ci ildə azərbaycanlılardan ibarət yerli "Araz" futbol komandası Başqırdıstan çempionu olmuşdur.
Ufadakı "Xəzər" restoranı Azərbaycan diasporunun humanitar və sosial problemlərin həlli ilə bağlı keçirilən görüşlərin mərkəzi kimi fəaliyyət göstərir.
Təhsil sahəsində əməkdaşlıq
2017-ci ilin may ayında Azərbaycan Respublikası təhsil nazirinin müavini Mətin Eynullayevin rəhbərliyi ilə 16 ali təhsil müəssisəsini təmsil edən nümayəndə heyəti Azərbaycan-Rusiya Ali Təhsil Müəssisələri Assosiasiyasının II Forumunda iştirak etmək məqsədilə Rusiya Federasiyası Başqırdıstan Respublikasının paytaxtı olan Ufa şəhərində olmuşlar. Forumun açılış mərasimində təhsil nazirinin müavini Mətin Eynullayev, Başqırdıstan Respublikası Baş nazirinin müavini Salavat Saqitov, habelə assosiasiyanın həmsədrləri olan Sumqayıt Dövlət Universitetinin və Ufa Dövlət Neft Texniki Universitetinin rektorları çıxış ediblər. Daha sonra Mətin Eynullayev Başqırdıstan Respublikasının rəhbəri Rustem Xamitov ilə görüşüb. Həmin görüşdə baş nazirin müavini S.Saqitov, Başqırdıstanın təhsil naziri Gulnaz Şafikova da iştirak ediblər. Görüşdə Başqırdıstanın və Azərbaycanın ali təhsil müəssisələri arasında ikitərəfli əlaqələrin hazırkı vəziyyəti müzakirə olunub. Nümayəndə heyəti Ufa Dövlət Neft Texniki Universitetinin fəaliyyəti ilə tanış olmuş, Başqırdıstanda təhsil alan azərbaycanlı tələbələrlə görüş keçirilmişdir.
İqtisadi əlaqələr
15 dekabr 2014-cü ildə Azərbaycan Respublikası Ticarət və Sənaye Palatası ilə Başqırdıstan Ticarət və Sənaye Palatası arasında "Əməkdaşlıq barədə Saziş" imzalanmışdır. 17 dekabr 2014-cü ildə isə Başqırdıstan Respublikası Ticarət və Sənaye Palatası və Azərbaycan Respublikası Sahibkarlar (İşəgötürənlər) Təşkilatının Milli Konfederasiyası, "AZPROMO" və Rusiya-Azərbaycan İşgüzar İqtisadi Klubu ilə ikitərəfli əməkdaşlıq razılaşmaları imzalanmışdır.
Enno Littmann
Enno Littmann (16 sentyabr 1875 - 4 may 1858) — Almaniya dilçisi və şərqşünası.
Həyatı
1898-ci ildə İbranicə və din dərsləri müəllimliyilə Almanca, Latınca və İngiliscə tələbə yardımçılığı imtahanlarını qazanan Littmann, bir neça ay sonra Həbəşistanın Tigre dilində feillər üzərinə hazırladığı dissertasiya ilə dilçilik doktoru oldu və Strasburq Universitetində Teodor Nöldeke ilə birlikdə çalışmağa başladı. 1899-1900-cü illərdə Amerika Princeton Universitetinin Orta Şərqə hazırladığı arkeoloji bir araşdırma gəzintisinə qatıldı. 1901-ci ildə bu universitetinin Şərq dilləri bölümünə müəllim təyin edildi və 1906-cı ilə qədər vəzifəsini sürdürdü; bu arada 1904-1905-ci illərdə ikinci dəfa Suriya və Fələstinə bir araşdırma gəzintisi etdi. 1906-cı ildə Strasburq Universitetində Nöldekedən boşalan Şərqşünaslıq Mərkəzinin müdirliyinə gətirildi və 1951-ci ildə buradan əməkliyə ayrıldı. Uzun akademik həyatı boyunca Göttingen, Bonn və Tübingen universitetlərində qısa müddətlərlə müəllim olaraq çalışdı; konfranslar vermək və Qahirə Akademiyasının toplantılarına qatılmak üzrə sıx-sıx Misirə getdi. Tigre dilinə aid mətnlər dərləmək və Kral Ezananın (IV əsr) qədim Geez dilindəki kitabələrini oxumaq üçün Həbəşistana və bir Amerikan araşdırma heyətiylə birlikdə hələ tamamilə çözüləməmiş olan Lidiya dilindəki kitabələri incələmək üzrə Sardesə (Manisa) səyahətlər etdi. 1904-1911-ci illər arasında Bibliotheca Abessinica və 1922-1934-cü illərdə "Zeitschrift für Semitistik" adlı dərgiləri çıxardı. May 1958-ci ildə Tübingendə ölən Littmann Berlin, Göttingen, Mainz, Amsterdam, Brüssel, Qahirə, Kopenhagen, Paris və Roma elmlər akademiyasının əsl üzvü və bir çox akademiyanın fəxri üzvü idi; aldığı müxtəlif nişanlar arasında Dünya Barış Cəmiyətinin 1931-ci ildə verdiği “Pour lə méritə” (ləyaqət) nişanı da vardı.
"Vergi orqanlarında xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı
"Vergi orqanlarında xidmətdə fərqlənməyə görə" medalı — Azərbaycan Respublikasının dövlət mükafatı.
Əsasnamə
1. «Vergi orqanlarında xidmətdə fərqlənməyə görə» Azərbaycan Respublikasının medalı ilə Azərbaycan Respublikasının vergi orqanlarının xüsusi rütbəsi olan əməkdaşları aşağıdakılara görə təltif edilirlər:
1.1. Azərbaycan Respublikasının vergi siyasətinin həyata keçirilməsinə verilən əhəmiyyətli töhfəyə görə;
1.2. vergi orqanlarında xidmətdə xüsusi fərqlənməyə görə;
1.3. vergi sistemində mühüm layihələrin hazırlanmasında və onların həyata keçirilməsində iştiraka görə;
1.4. vergi sisteminin inkişafı sahəsində göstərdiyi digər xidmətlərə görə.
2. «Vergi orqanlarında xidmətdə fərqlənməyə görə» Azərbaycan Respublikasının medalının 3 dərəcəsi vardır:
2.2. «Vergi orqanlarında xidmətdə fərqlənməyə görə» 2-ci dərəcəli Azərbaycan Respublikasının medalı Azərbaycan Respublikasının vergi orqanlarında azı 15 il xidmət edən şəxslərə;
2.3. «Vergi orqanlarında xidmətdə fərqlənməyə görə» 3-cü dərəcəli Azərbaycan Respublikasının medalı Azərbaycan Respublikasının vergi orqanlarında azı 10 il xidmət edən şəxslərə verilir.
3. 1-ci dərəcəli medal ən yüksək dərəcəlidir.
4. «Vergi orqanlarında xidmətdə fərqlənməyə görə» Azərbaycan Respublikasının medalı ilə Azərbaycan Respublikasının vergi orqanlarının əməkdaşları müvafiq icra hakimiyyəti orqanı tərəfindən təltif edilirlər.
5. «Vergi orqanlarında xidmətdə fərqlənməyə görə» Azərbaycan Respublikasının medalı döşün sol tərəfinə, Azərbaycan Respublikasının digər orden və medalları olduqda onlardan sonra taxılır.
Təsviri
«Vergi orqanlarında xidmətdə fərqlənməyə görə» Azərbaycan Respublikasının medalı bürüncdəndir, lövhə şəklində tərtib edilmişdir.
Diametri 42 mm olan lövhə dairə şəklində hamar hissə və kənarlardan qabarıq şəkildə səkkizguşəli ulduzdan (ulduzun guşələri arasında isə kiçik ulduz başlıqları) ibarətdir. Medalın üz tərəfi hamar səthlidir, dairəsinin içərisində Azərbaycan Respublikası Vergilər Nazirliyinin tanınma nişanı təsvir edilmiş və kənarlarda çevrə boyu sünbül yarpağından çələng yerləşdirilmişdir.
Medalın arxa tərəfində dairənin kənarlarında çevrə boyu sünbül və dəfnə yarpaqlarından çələng yerləşdirilmiş və mərkəzində 1-ci dərəcəli medalda «VERGİ ORQANLARINDA XİDMƏTDƏ FƏRQLƏNMƏYƏ GÖRƏ» sözləri və onun altında «I» rəqəmi, 2-ci dərəcəli medalda «VERGİ ORQANLARINDA XİDMƏTDƏ FƏRQLƏNMƏYƏ GÖRƏ» sözləri və onun altında «II» rəqəmi, 3-cü dərəcəli medalda «VERGİ ORQANLARINDA XİDMƏTDƏ FƏRQLƏNMƏYƏ GÖRƏ» sözləri və onun altında «III» rəqəmi həkk olunmuşdur.
1-ci dərəcəli medal qızılı, 2-ci dərəcəli medal gümüşü, 3-cü dərəcəli medal isə bürünc rənglidir.
Medal paltara bərkidilmək üçün elementi olan 37 mm x 45 mm ölçüdə metal lövhəyə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Lövhə hər iki tərəfdən paralel olaraq mavi, qırmızı və yaşıl rənglərdən ibarət yuxarıdan aşağıya doğru hər birinin eni 4 mm olan zolaqlardan, mərkəz hissədə isə eni 13 mm olan tünd göy rəngli zolaqdan ibarətdir. 1-ci dərəcəli medalın lövhəsinin üz tərəfində mərkəzdə 25 mm diametr olan dairəvi lent vardır, lentin sağ və sol kənarlarından konusvarı mərkəzə doğru ortada mavi rəng və onun hər iki kənarında qırmızı və yaşıl rənglərdən ibarət zolaqlar, yuxarı və aşağı hissəsində isə tünd göy rəngli zolaq vardır. Lövhənin mərkəzindəki tünd göy rəngli zolağın daxilindən yuxarıdan aşağıya doğru 2-ci dərəcəli medal üçün eni 1 mm olan və bir-biri ilə arası 3 mm olan gümüşü rəngdə iki zolaq, 3-cü dərəcəli medal üçün eni 1 mm olan və bir-biri ilə arası 2 mm olan bürünc rəngdə üç zolaq vardır.
Medala paltara bərkidilmək üçün elementi olan, metaldan düzəldilmiş və lövhə ilə eyni tərtibatda olan 37 mm x 10,3 mm ölçülü qəlib əlavə olunur.
MSNBC
thumb|right|NYC in Kino cari studiya thumb|right|NYC in Kino cari studiya MSNBC — Microsoft Network (MSN) və National Broadcasting Company (NBC) şirkətlərinin ortaqlaşması ilə yaranmışdır.
Hacı Əlikram
Hacı Əlikram — Azərbaycan İslam Partiyasının ilk sədri.
Həyatı
Əliyev Əlikram İsmayıl oğlu 1940-cı ildə Bakı şəhərində anadan olub. 1996-cı ilin mayında Cinayət Məcəlləsinin 57-ci maddəsi ilə həbs olunub (köhnə redaksiya "vətənə xəyanət"), 1999-cu ilin noyabr ayında əfv edilib. O, 2002-ci ildə Nardaran qəsəbəsindəki hadisələr zamanı fəallıq göstərib, 6 il müddətinə azadlıqdan məhrum edilib, lakin 2003-cü ildə yenidən əfv edilib. Azərbaycan İslam Partiyasının ilk sədri olub. Hacı Əlikram Azərbaycanın müstəqilliyi uğrunda başlayan xalq hərəkatının da fəal iştirakçılarından olub.
İquasu çayı
İquasu — Cənubi Amerika qitəsində uzunluğu 1320 km olan çay.
Hacı Əlikram
Həyatı
Hacı Əlikram və qardaşı bir müddət Azərbaycan Demokratik Sahibkarlar Partiyasının üzvü olmuşdur.
Bitlicə
Tarixi
Rayon mərkəzindən 15 km şimal-şərqdə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Toponim türk mənşəli bitli etnoniminə -cə şəkilçisinin artırılması yolu ilə düzəlmişdir. Etnotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.
Erm. SSR AS RH-nin 20.VIII.1954 - cü il fərmanı ilə kəndin adı dəyişdirilib Bardzraşen qoyulmuşdur.
Əhalisi
Kənddə 1897-ci ildə 246 nəfər, 1914 - cü ildə 198 nəfər, 1916-cı ildə 195 nəfər yalnız azərbaycanlı yaşamışdır.
1918-ci ildə azərbaycanlılar ermənilərin təcavüzünə məruz qalaraq deportasiya olunmuş və kəndə xaricdən köçürülən ermənilər yerləşdirilmişdir. İndiki Ermənistanda sovet hökuməti qurulduqdan sonra azərbaycanlılar öz kəndlərinə dönə bilmişdir. Burada ermənilərlə yanaşı 1922-ci ildə 73 nəfər, 1926-cı ildə 60 nəfər, 1931-ci ildə 85 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
SSRİ Nazirlər Sovetinin xüsusi qərarı ilə azərbaycanlılar 1948-53 - cü illərdə tarixi-etnik torpaqlarından çıxarılaraq Azərbaycana köçürülmüşdür. İndi burada ermənilər yaşayır.
Achillea cappadocica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Lankesterella
Lankesterella (Lankesterella) — Səhləbkimilər fəsiləsinə aid olan ibtidai cinsi.
Surikatlar (film, 2008)
"Surikatlar" — Kalaxari səhrasında yaşayan surikatlar klanının həyatına həsr edilmiş tammetrajlı Britaniya sənədli filmidir. Film elmi-kütləvi teleproqramlara daha əvvəl prodüserlik etmiş Ceyms Honeybornun rejissor kimi debütü olmuşdur. Filmdə kadr arxası mətnləri filmin premyerasının baş tutmasına az qalmış dünyasını dəyişmiş Pol Nyuman oxumuşdur.
Filmin premyerası 2008-ci il 15 oktyabr tarixində Dinardedə (Fransa) keçirilən kino festivalında olmuşdur.
Süjeti
Filmdə Kalaxari səhrasında yaşayan surikatlar klanının həyatında bir neçə ay ərzində baş verən hadisələrdən danışılır.
Filmin əvvəlində bir neçə surikat balası dünyaya göz açır. Filmdə onlardan olan Kolo adlı surikat öz marağı ilə başqalarından fərqlənir və filmin baş qəhrəmanı olur. Hələ ki gündüz ailənin yaşlı üzvləri olmayıb qida axtardığı vaxt körpələr öz böyük qardaşıyla (hansının ki, 1 yaşı var) qalırlar. O onları müdafiə edir və onlara qida tapmağı və təhlükəni hiss etməyi  öyrədir. Surikatların əsas düşmənləri — səmadan öz ovunu güdən qartal, həmçinin yaxınlıqdakı ağacda yaşayan və otda görünməz dərəcədə gizlənən kobradır.Hətta bir dəfə kobra hətta surikatların yuvasına girir, amma toplaşmış heyvanlar onu birlikdə qovurlar. Hələ surikatlarla birgə onlara heç bir təhlükə törətməyən torpaq altında yaşayan sincablar da yaşayırlar.
Eyni zamanda, səhrada quraqlıq dövrü ləngiyir, uzun müddətdir isə yağış yoxdur. Qidanın axtarışə üçün hətta bir dəfə ailə öz yuvasından uzağa gedir və birdən peyda olan qartal Kolonun qaçmağa vaxt tapmamış böyük qardaşını tutur. Nəhayət, yağışlar yenə də gəlir, və səhrada həyat yenidən dirilir. Klanın ərazisinə yem axtarışında olan rəqib surikat klanı gəlir və onların arasında savaş başlanır. Nəticədə Kolo öz ərazisindən uzaqlara qaçmalı olur və evə yolu itirir. Yalqızlıqda bir neçə gün keçirdikdən sonra o ağaclara çıxıb ətraf əraziləri müşahidə edərək, həmçinin qoxuya görə geri yolu  tapır. Eyni zamanda, onun anasının yeni balaları dünyaya gəlir. İndi artıq onlar üçün Kolo — böyük qardaş, müəllim və müdafiəçidir.
Achillea carpatica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Someşul Mik çayı
Someşul Mik çayı— şimal-qərb Rumıniyada (Klaj bölgəsi) bir çay. Çay Apuseni dağlarından gələn iki- Someşul Birşul Kald ("İsti Someş") və Someşul Rece ("Soyuq Someş") çaylarının birləşməsindən ibarətdir. Gilauda qarışandan sonra çay şərqə doğru Klaj-Napoka, Apahida və Gerlanı keçir və "Dej"də Someşul Mare çayı ilə qovuşur. Dejin aşağı axınında çay Someş çayı adlanır.
Şəhər və kəndlər
left|thumb|263x263px|Klaj-Napokada Someşul Mik çayı sahili Someşul Mik çayının mənbəyindən mənsəbə doğru sahilində yerləşən şəhər və kəndlər- Gilau, Luna de Sus, Floreşti, Garbau, Kluj-Napoka, Sannicoara, Apahida, Jucu de Mijloc, Jucu de Sus, Rascruci, Bontida, Fundatura, Iklozel, Livada, Haşdate, Gherla, Mintiu Gherlii, Petreşti, Salatiu, Manastirea, Mika.
Həmçinin bax
Someş çayı
Achillea chamaecyparissus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mirzə Sakit
Mirzə Sakit — Azərbaycanlı satirik şair.
Həyatı və karyerası
Sakit Zahidov (Mirzə Sakit) 1959-cu il oktyabrın 19-da Şamaxının Meysəri kəndində anadan olub. Hal-hazırda Fransada yaşayan Qənimət Zahidin qardaşıdır. Evlidir, beş uşağı var. Qeyri-qanuni narkotik maddə saxlamaqda ittiham olunaraq 2006-cı il iyunun 23-də həbs edilib və 3 il iş alıb.
2009-cu il aprel ayında həbsdən amnistiya ilə azad edilmişdir. Həbsdən çıxdıqdan sonra Almaniyanın Hamburq şəhərinə mühacirət etmiş, bir il yaşadıqdan sonra Belçikaya köçmüşdür. Hal-hazırda Belçikada yaşayır və tənqidi-satirik yazılar yazmaqda davam edir.
2011-ci ilin may ayınadək Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası üzvü olmuşdur.
Konstruktorlar Kuboku
Konstruktorlar Kuboku Formula-1  —  konstruktorlar üçün əsas mükafatdır. Qalib, Beynəlxalq Avtomobil Federasiyası (FIA) tərəfindən mövsüm boyunca Formula 1 Qran-pridə bal hesablama sistemi əsasında müəyyən edilir. İlk dəfə Konstruktor Çempionatı -ci ildə konstruktor Vanwall layiq görülmüşdür.
mövsümünün sonunda Konstruktor Çempionatı 15 fərqli konstruktor tərəfindən qazanıldı. Ferrari ən çox zəfərlər - 16 titul, 6 ardıcıllıq daxildir (—).
Mühərrik
2019 mövsümünün Formula 1 çempionatında istifadə olunan motorlar qalın şriftlə vurğulanıb.
2019 mövsümünün Formula 1 çempionatına qatılan komandalar kursivlə vurğulanıb.
IAI Harpy
IAI Harpy İsrail Aerokosmos Sənayesi tərəfindən istehsal olunmuş pilotsuz uçuş aparatıdır. Harpy düşmənin radar sistemlərini sıradan çıxarmaq məqsədilə hazırlanmışdır. Bu, yüksək partlayıcı gücə malik döyüş başlığı ilə təchiz olunmuşdur. Harpy indiyə qədər bir neçə xarici ölkəyə ixrac edilmişdir ki, bu ölkələr də Cənubi Koreya, Türkiyə, Hindistan və Çindir.
Gökhan Zan
Gökhan Zan — təqaüddə olan türk futbolçu.
Comərd Əliyev
Comərd Rasim oğlu Əliyev — Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini.
478 soketi
478 soketi (həmçinin mPGA478, mPGA478B kimi də tanınır) — Intel-in Pentium 4 və Celeron seriyalı CPU-ları üçün istifadə olunan 478 kontaktlı soketdir.478 soketi 423 soketinin (mağazalarda çox qısa müddət olan Willamette bazalı soket) əvəzlənməsi kimi kəşf olundu. LGA 775 soketinin kəşfinə qədər qüvvədə qalmağı bacardı.
Comərd Əliyev
Həyatı
1986-cı ildə Moskva Memarlıq İnstitutunu bitirmişdir.
478 soketi
thumb thumb
Comərd Əliyev
Həyatı
1986-1995-ci illər ərzində müxtəlif dövlət qurumlarında memarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur.
1995-1999-cu illərdə xaricdə diplomatik xidmətlə məşğul olmuşdur.
1999-cu ilin oktyabr ayından Azərbaycan Respublikasının Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsinin Tədavülün tənzimlənməsi şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmışdır.
2010-cü ilin aprel ayından Azərbaycan Respublikasının Qiymətli Kağızlar üzrə Dövlət Komitəsi Sədrinin müavini vəzifəsinə təyin edilmişdir.
Mana çayı
Mana çayı — Yenisey çayının sağ qolu.
Comərd Əliyev
Həyatı
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 10 iyun 2016-cı il tarixli, 2106 nömrəli sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi direktorunun müavini təyinedilmişdir
Ailəlidir, 2 övladı var.
Serra-du-Mar
Serra-du-Mar (Serra do Mar) — cənub-şərqi Braziliyada dağ sistemi. Uzunluğu 1500 km, hündürlüyü 1889 m-dir. İquasu çayı başlanğıcını bu dağ sisemindən götürür.
Barik depressiya
BARİK DEPRESSİYA – yer səthində atmosfer təzyiqinin düşdüyü sahədir.
Buçeci dağları
Buçeci dağları (Rumın: Munții Bucegi ; ) — Mərkəzi Rumıniyada, Braşov şəhərinin cənubunda yerləşən dağ silsiləsi. Buçeqi dağları Karpat dağlarının qolu olan Cənubi Karpat dağlarının bir hissəsidir.
Belə bir inanc mövcuddur ki, Buçeci müqəddəs Dakiya dağı olan Koqaynondur, hansı ki, bu dağın mağarasında tanrı Zalmoksis yaşayır.
Ad
"Buçeci" adının mənşəyi mübahisələr doğurur. "Buçeac" və ya "Buqeaç" adın ilkin forması hesab olunur. Bu söz dağ adamlarının dilində ardıc ağaclarını və meşə mamırlarını ifadə etmək üçün istifadə olunur. "Buçeci" sözünün arxaik forması "Buçeçi"dir. Bu söz hələ də dağlarda yaşayan yaşlılar tərəfindən istifadə olunur və "huçeaq", "buçeaq" və "buqeaç" sözlərindən əmələ gəldiyi güman olunur.
Linqvist Sekstil Puşçariu iddia edir ki, dağlardan biri olan Buçşoinin adı "Buç", "Buçur" sözlərindən yaranmışdır. Dağların adı da bu sözdən törəmişdir. "Buçur" əslində Dakiya adıdır. Yorqu Yordanın əsəri "Toponimia romînească"-ya görə dağların adı slavyan "buk" sözündən əmələ gəlmişdir.
Dağ silsilələri
Buçeci dağları üç silsilədə qruplaşdırılır:
Turizm
thumb|Buçeqi dağlarının zirvələri. Buçeci dağları Prahova dərəsi ilə sərhəddə yerləşir. Prahova dərəsində dağ-xizək istirahət mərkəzləri yerləşir və onların sayına görə Rumıniyada birincidir. Bundan başqa, 1935-ci ildə Buçeci dağları qorunan təbiət ərazisi elan olunmuş, daha sonra milli park statusu almışdır.
Xizək idmanı
800-900 metr hündürlükdə yerləşən Buştenidə şalelər, otellər, turist dayanacaqları yerləşir. Silve oteli ilə Babelə şalesini teleferik əlaqələndirir. Buşteni maraqlı qaya quruluşlarına ev sahibliyi edir: Sfinks və Babele. Buşteni Buçeci massivi üzərində yerləşən trekkinqin başlanğıc nöqtəsidir. Qış aylarında burada xizəksürmə məşğul ola və kirşəyə minə bilərlər. Xizək yamacları çətinliyinə görə müxtəlifdir. Buştenidə Santakuzino qalası və Çezar Petresku muzeyi, eləcə də, forel ferması yerləşir.
Ruçar-Bran dəhlizi
Ruçar-Bran dəhlizi burada yerləşən keçiddir. Keçidin bir tərəfində Buçeci dağları, bir tərəfində Piatra Kraiului dağları və Yezer-Papuşa dağları yerləşir.
Buçeci Təbiət Parkı
Haqqında verilən məlumatları XV əsrə qədər uzanan Buçeci dağlarının 1936-cı ilə tayı-bərabəri olmayan təbiətinə, eləcə də, zəngin flora və faunasına görə qorunan təbiət ərazisi elan edilməsi təklif edilmişdi. Lakin bu təklif ancaq 1990-cı ildə nazirin 7/1990 nömrəli əmri ilə həyata keçirilmişdir. Buçeci Təbiət Parkının sahəsi 32,663 hektar olub 3 judesi əhatə edir: Dımbovitsa, Prahova, Braşov. Təbiət parkının ərazisinin 60 %-dən çoxu meşələrdən ibarətdir.
Avatara
right|275px|thumb|[[Vişnunun avatarası.]] Avatara  — hinduizm fəlsəfəsində adətən tanrının insan şəklində yer üzündə təcəssüm olunmasını bildirən termin
Avatara Tanrı Vişnunun insan şəklində cismləşməsini ifadə etmək üçün işlədilir. Sanskrit mənşəli sözdür. Hinduizmdə dini terminlərdən olan Hulül, tanrının tək təzahürü fikrinə qarşıdır. Onlara görə tanrı tarixin hər səhifəsində müxtəlif şəxsiyyətlərin cildində gələrək insanlara özünü tanıtdırır. Pisliyi yox edir və insanların ehtiyac duyduqları vəzifələri bildirir. Beləliklə bu proses sonsuza qədər davam edəcəkdir. Qurtarıcı tanrı Vişnu dünyaya gəlib və müxtəlif şəkillərdə olacaqdır. Onun şəkilləndiyi iki önəmli "avatara"sı (yəni, şəxsi) Rama və Krişnadır. Avatara insan heyəti içinə ilahi varlığın daxil olması və pisliyi yox etmək mənasını ifadə edir.
Achillea chamaemelifolia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hikari
Hikari — Yaponiya qadın adı.
"Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin 5 illiyi (2005–2010)" yubiley medalı
"Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin 5 illiyi (2005-2010)" medalı — Azərbaycan Respublikasının medalı
"Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin 5 illiyi (2005-2010)" yubiley medalının təsviri
Azərbaycan Respublikasının 2010-cu il 22 oktyabr tarixli Qanunu ilə təsdiq edilmişdir.
“Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin 5 illiyi (2005-2010)” Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı milli ornamentli ensiz lövhə ilə birgə bürüncdən tökülmüş və qızıl suyuna çəkilmiş, dairəvi formalı, diametri 35 mm olan lövhədən ibarətdir.
Medalın ön tərəfi hamar səthlidir. Mərkəzin yuxarı hissəsində yaşıl minalı relyefli şüaların fonunda, dəfnə yarpaqlarından hörülmüş çələngin üzərində Azərbaycan Respublikası Fövqəladə Hallar Nazirliyinin emblemindən ibarət kompozisiya təsvir edilmişdir.
Bu kompozisiyadan yuxarıda qövs boyunca “AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI”, aşağı hissəsində isə “FÖVQƏLADƏ HALLAR NAZİRLİYİ” sözləri yazılmışdır. “FÖVQƏLADƏ HALLAR NAZİRLİYİ” sözləri ilə emblemin arasında Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağının rənglərini əks etdirən üçrəngli dekorativ lentin üzərində “5 İL” sözü yazılmış və dəfnə budağının təsviri verilmişdir. Lentin sol yuxarı hissəsində üst-üstə “2005” və “2010” rəqəmləri yazılmişdır.
Emblem, yarpaqlar, sözlər, rəqəmlər, şüalar relyefli və qızılı rəngdədir. “5 İL” sözü ağ, dekorativ lent göy, qırmızı və yaşıl mina ilə örtülmüşdür.
Medalın arxa tərəfi hamar səthlidir. Mərkəzdə “AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI FÖVQƏLADƏ HALLAR NAZİRLİYİNİN 5 İLLİYİ” sözləri və “2005-2010” rəqəmləri milli ornamentlə tamamlanır. Sözlər, rəqəmlər və ornament relyefli və qızılı rəngdədir.
Medal paltarın yaxasına bərkidilmək üçün elementi olan, 27 mm x 43 mm ölçüdə düzbucaqlı xara lentə halqa və ilgək vasitəsilə birləşdirilir. Xara lentdə, kənarlarından mərkəzə doğru ardıcıl olaraq ölçüsü 2 mm enində göy, 10 mm enində qırmızı və mərkəzdə 3 mm enində ağ rəngli şaquli zolaqlar təsvir edilmişdir.
Paltara bərkidilmək üçün medalın elementi olan xara lentdən üz çəkilmiş 27 mm x 9 mm ölçülü qəlib əlavə edilir.
Şiho Tomari
Şiho Tomari (d. 26 mart 1990) — Yaponiya qadın futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 2 oyun keçirib.
Hiroyuki
Hiroyuki — Yaponiya şəxs adı.
Bullit missiyası
Bullit missiyası — Rusiyada hərbi əməliyyatların dayandırılması məqsədilə Paris sülh konfransında (1919–1920) ABŞ nümayəndə heyətinin üzvü Uilyam Kristian Bullitin rəhbərliyi ilə 1919 ilin martında sovet Rusiyasına göndərilmiş nümayəndə heyəti.
Tarixi
ABŞ prezidenti V. Vilson və B. Britaniyanın baş naziri C. Lloyd Corcun təklifi ilə 1919-cu il martın 19-da Moskvaya gələn Bullit Leninlə görüşmüş, atəşkəs haqqında razılıq əldə etmişdi. Görüş nəticəsində hazırlanmış layihədə göstərilirdi ki, keçmiş Rusiya imperiyası və Finlandiya ərazisində faktiki surətdə mövcud olan hökumətlər öz hakimiyyətlərini saxlayır, Rusiyanın iqtisadi blokadası dayandırılır, sovet respublikaları ilə xarici dövlətlər arasında rəsmi nümayəndələrin mübadiləsi bərpa olunur, Rusiya imperiyası və Finlandiya ərazisindəki dövlətlər xarici ölkələr qarşısında, bu ölkələrin vətəndaşları qarşısında Rusiya imperiyasının maliyyə öhdəlikləri üçün məsuliyyət daşıyır və s.
Lakin sonradan Antanta dövlətləri və ABŞ admiral Kolçakın hücumunun başlanması ilə əlaqədar razılaşmadan imtina etdilər. Osmanlı imperiyasının ABŞ-nin protektoratlığına verilməsi layihəsinin də müəllifi Bullit olmuşdur.
Balansoqraf
BALANSOQRAF – səthin radiasiya balansının dəyişməsinin qeydiyyatını aparan cihaz. ALANSOQRAF – balansometr və qalvanometrdən ibarətdir.
Achillea cheilanthifolia
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Birsk rayonu
Birsk rayonu (Бөрө районы) — Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. Rayonun inzibati mərkəzi Birsk şəhəridir.
Coğrafi yerləşməsi
Rayonun ərazisi 1717 km² təşkil edir. Rayon Ağidel çayının aşağı axarında yerləşir. Ərazisi elə də quru olmayan aqroiqlim, Şimal meşə çol zonasına daxildir. Birsk rayonunun Ağıdel çayı sahili hövzəsində meşə-çol zonası yayılmışdır. Bu bölgənin torpaq örtüyünün 25-57 % boz meşə torpaqlarıdır. Ərazinin karst məşhəlli ərazilərində palıd, cökə, ağcaqayın, fındıq, qarağac kimi ağalar geniş ərazini əhatə edir. Meşə kənarı, hündür çöl zonasında qara torpaq geniş yayılmışdır. Ağıdel çayının eni 10–20 km olan vadisi boyu ərazilər rayonun digər ərazilərindən fərqlənir. Çayın sağ sahili hündür, sol sahili isə hamar və düzəndir. Burada kolluqlar üstünlük təşkil edir. Hündür ərazilərdən meşə zonası başlayır. Çökək ərazilərdə göllər və bataqlıqlar üstünlük təşkil edir.
Tarix
Birsk rayonu 20 avqust 1930-cu ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikası kantonları ləğv edərək yerində 48 rayon təşkil etməsi ilə təsis edilmişdir.
Əhali
Rayonun əhalisi — 14 min nəfər təşkil edir. Rayon ərazisində hər km² əraziyə 32 nəfər düşür. Ümumrusiya siyahıya alınmasına Başqırdıstan Respublikası Birsk rayonu ərazisin milli tərkibi: ruslar — 50,7 %, marilər — 20,5 %, tatarlar — 15,1 %, başqırdlar — 11,9 %, digər millər — 1,8 %.
İnzibati-ətazi vahidləri
Birsk rayonunda bir şəhər tərkibində 78 yaşayış məntəqəsi və 14 kənd
İqtisadiyyat
Birsk rayonu əsasən sənaye-aqrar rayondur. Ərazisinin 107,6 min ha. (63,2 %) kənd təsərrüfatının, bunun 69,7 min ha tarla, 17,3 min ha toxum tədarükü sahəsi, 20,2 min ha isə otlaq sahələrdir. Rayon taxılçılıq, ətlik-südlük maldarlıq, donuzçuluq, qoyunçuluq və kartofçuluq istiqamətində ixtisaslaşmışdır. Arıçılıq və balıqçılıq inkişaf etmişdir.
Nəqliyyat
Tayon ərazisindən Ufa — Yanaul avtomagistralı keçir. Bu magistraldan Bajenovo — Mişkino — Karadiel yolu ayrılır
Sosial sfera
Rayon ərazisində 45 ümumtəhsil mərkəzi, 19 orta məktəb; 26 ümumi kitabxana və 38 klub, Ponomaryovski sanatoriyası, «Şamsuddin» və «Sosnovıy Bor» istirahət evləri vardır. Burada «Pobeda» siyasi-ictimai qəzet buraxılır. Bir çox ali təhsil mərkəzlərinin filiallarına sahibdir.
Həkəri (çay)
Həkəri (Əkərə) — Arazın sol qoludur. Laçın, Qubadlı və Zəngilan rayonları ərazisindən axır.
Ümumi məlumat
Uzunluğu 113 km (Şəlvəçayın mənbəyindən hesablandıqda 155 km), hövzəsinin sahəsi 2570 km2-dir. Kiçik Qafqazın Azərbaycan daxilində Tərtərçaydan sonra (Bazarçayla birlikdə) ikinci böyük çayıdır. Başlanğıcını Mıxtökən silsiləsinin cənub yamacından, Şiştəpə zirvəsindən 3,5 km şərqdə 2580 m yüksəklikdən alan Şəlvəçay və Hocazsuçay çaylarının qovuşmasından (950 m) əmələ gəlir, Zəngilan rayonunda Araz çayına birləşir. Başlıca qolları, sağdan Hocazsuçay (uzunluğu 43 km), Zabuxçay (uzunluğu 51 km), Ağsuçay (uzunluğu 25 km), soldan Şəlvəçay (uzunluğu 42 km), Piçənisçay (uzunluğu 29 km), Xoznavar (uzunluğu 14 km) çaylarıdır. Axımı qar (23%), yağış (1-5%) və yeraltı (62%) sulardan əmələ gəlir. Yaz-yay aylarında qar suları çayda daşqın əmələ gətirir. Daşqın dövründə (aprel-iyun aylarında) illik axımının 60-70%-i keçir. Çayda ən az su sərfi qış aylarında müşahidə edilir. Çayın orta illik su sərfi (Abdallar kəndi yanında) 16,2 m3/san-dir. Zabuxçay, Ağsuçay və digər qolların birləşməsindən sonra (Güləbird kəndinin qarşısında) 22,7 m3/san-dir. Bunun da 70%-i yaz və yay, 30%-i isə payız və qış fəsillərində keçir. İntensiv suvarma dövründə (iyul-avqust aylarında) illik axımının 14-16%-i axıdılır. Suyu hidrokarbonatlı-kalsiumlu olmaqla orta minerallaşması 200 mq/l-dir.
Həkəri çayı öz axarı boyunca Hoçaz kəndindən axan Hocazsuçayı və Zabux çayını qəbul edərək zənginləşir, Bərgüşad çayı ilə birləşdikdən sonra, Araza tökülür.
Bəzi gümanlara görə, "Həkəri" sözü kürd dilli Həkəri tayfasının adı ilə bağlıdır. Məşhur Sarı aşığın qəbri Həkəri çayının sağ sahilində Güləbird kəndində, onun sevgilisi Yaxşının qəbri isə sol sahilindədir Ancaq əslində isə üzərində üç SES tikilmiş, yuxarı axarında Şəlvəçay (eyniadlı kəndin adından) adlanlılan və keçmiş adı Alban (Ağvan) olmuşdur. IX-XII əsrlərə aid ərəb mənbələrində Arran-çay adlanır və Araza töküldüyü göstərilir. Əkərə də adlanır. Görünür, sonralar kürddilli həkəri tayfasının ətraf ərazidə məskunlaşması ilə əlaqədar tədricən həmin tayfanın adı ilə tanınmağa başlamışdır.
Həkərinin suyundan suvarma işlərində və energetikada geniş istifadə edilir. Həkəri çayının bol sularında iri qızıl balıq olur.
Burbon restavrasiyası
Burbon restovrasiyası — Fransa tarixində Birinci Fransa İmperiyasının (1804-1815) süqütü ilə İyul İnqilabı (1830) arasındakı müddətdə Burbonlar monarxiyasının yeninden bərpasıdır.
Restovrasiya dövrü Napoleon Bonapartın sürgündən qaçmasıyla əlaqədar olaraq Yüz gün müddətinə fəaliyyətini dayandırmışdır. Bu səbəbdən aprel 1814 və mart 1815-ci illər arasını əhatə edən dövr "Birinci Restovrasiya" dönəmi, Napoleonun taxtdan rəsmi olaraq uzaqlaşdırıldığı 1815-ci ildən 1830-cu ilə qədər isə "İkinci Restavrasiya" dönəmi adlanır.
Bu dövr XVIII Luiz və balaca qardaşı X Karl dönəmlərini əhatə edir. Hər iki kral ölkədə kralı dəstəkləyən güclərlə liberal burjuaziya arasında gücləri tənzimləməyə calışmışdır. Xarici siyasətdə isə əsas məqsəd Fransanın müharibə borclarının ödənilməsi, buna bağlı olaraq işğalçı qüvvələrin Fransadan çıxarılması, Ölkənin yenidən beynəlxalq münasibətlərdə bərabər status alması idi.
Honda Accord
Honda Accord— Yapon avtomobil istehsalçısı Honda tərəfindən 1976-cı ildən günümüzədək istehsal olunan sedan.Daha çox 4-qapılı sedan tipli maşınların satışı ilə daha məşhurdur.Bu günə kimi ABŞ-də 8 000 000 ədədi satılaraq 1989-cu ildən ən yaxşı satılan avtomobillər sırasındadır.
Adı latın sözləri "ad" və "cordis"in birləşməsi, yəni "ürəyə" mənasını bildirən sözdən irəli gəlir.
Achillea chrysocoma
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Uzunoba su anbarı
Uzunoba su anbarı — Naxçıvan MR Babək rayonu ərazisində Naxçıvan şəhərindən şimalda yerləşir. Su anbarı kənd təsərrüfatı torpaqlarının su ilə təmin etmək məqsədilə 1961-cu ildə istismara verilmişdir.
Texniki göstəriciləri
Bəndin hündürlüyü 17.5m, bəndin uzunluğu 1868m və su anbarının ümumi həcmi 9 mln.m³-dur. Suvarma sahəsi 2400 ha-dır.
Xaçınçay
Xaçınçay və ya Xaçın çayı — Kürün sağ qolu. Kəlbəcər, Ağdam, Bərdə rayonlarından axır.
Ümumi məlumat
thumb|left|300px|Xaçın çayı
Uzunluğu 119 km, hövzəsinin sahəsi 657 km²-dir. Çay Qarabağ silsiləsinin Hacıyurd (2397 m), Uyuxlu (2316 m), Çiçəkli (2343 m) və Alaqaya (2583 m) dağlarından başlayan bulaqların birləşməsindən əmələ gəlir. Suyunu qar (26%), yağış (38%) və yeraltı (36%) sulardan alır. Yazda yağış suları çayda daşqınlar əmələ gətirir. Daşqın dövründə illik axımının 40-50%-i keçir. Orta illik su sərfi 3,20 kub m/san-dir. Bunun da 65-70%-i yaz və yay, 15-20%-i isə payız və qış fəsillərində keçir. İntensiv suvarma dövründə (iyul-avqust aylarında) illik axımının 15-17%-i keçir.
Çayın asılı gətirmələr sərfi 0,19 kq/san, orta lillənməsi isə 60 q/kub m-dir. Suyu orta minerallaşmaya (300-500 mq/l) malik olmaqla hidrokarbonatlı-kal-siumludur.
Xaçınçayın üzərində su anbarı (su tutumu 23 mln kub m) yaradılmışdır.
Toponimi
Kəlbəcər, Ağdam və Bərdə r-nları ərazisində çay. Kür çayının sağ qoludur. Mənbəyini Qarabağ silsiləsindən (Uyuxlu dağından c.-da, 2100 m. yüksəklikdən) alır. Mühüm qolu Kolatağdır. Məcrasında Xaçınçay su anbarı yaradılmışdır (1964). Hidronim Qafqaz Albaniyasının Xaçın əyalətinin adından yaranmışdır. Bu əyalətin adı ilk dəfə mənbələrdə VII-X əsrlərin hadisələri ilə bağlı çəkilir. XII əsrdə Arsaxda (Yuxarı Qarabağ) Xaçın hökmdarlığı yaranmış, tarixi Xaçın qalası bu hökmdarlığın ərazisində olmuşdur. XIII əsrdə monqollar həmin qalanı dağıtmış və Xaçın hökmdarlığına son qoymuşdular.
FX kanalında yayımlanan proqramların siyahısı
FX kanalında yayımlanan proqramların siyahısı :
İzmailin mühasirəsi
İzmail mühasirəsi 1790-cı ildə Qara dənizdə Rusiya-Osmanlı müharibəsi (1787-1792) dönəmində baş vermiş hərbi mühasirədir. Ruslara Aleksandr Suvorov başçılıq edirdiki məhz onun başçılığı altında onlar Osmanlı ordusunu Kinburn, Oçakov və Fokşani döyüşlərində məğlub etməyi bacarmışdırlar. Qara dənizdə yerləşən gəmilərə ispan admiral Xose de Ribas başçılıq edirdi.
1790-cı ilin martında ruslar 40.000 əsgərin olduğu qarnizon ilə Budayk regionunda (indiki Ukrayna) İzmailin mühasirəsinə başladı. Suvorovun əmrində 31,000 əsgərdən ibarət qoşun var idi və 22 dekabr 1790-cı ilin səhərində ruslar şəhərə hücum etməyə başladı. Onlar səhər saat 3:00 radələrdindən etibarən İzmaili bombalamağa başladılar 5:30-dan etibarən şiddətli hücuma keçdilər. Ruslar şimaldan, şərqdən və qərbdən irəliləyirdilər. Qala divarları digər bölgələrdəkinə nisbətən daha zəif idi. 8:00-dan etibarən ruslar şəhərə daxil oldular. Nəticədə Osmanlı qüvvələrinin 26,000-dən çox əsgəri qətlə yetirildi və beləcə qarnizonda olan əsgərlərin hamısı həlak, oldu yaralandı və ya əsir düşdü. Ruslar isə sadəcə 4,330 nəfər itki verdi ki, bunlardanda yalnız 1,815 nəfəri həlak olmuşdur.
Qələbənin şərəfinə "Qrom pobedı, razdavaysya!" adlı himn həsr olundu ki bu himn 18-ci əsrdən 19-cu əsrin əvvəllərinədək Rusiyanın qeyri-rəsmi himni sayılırdı. İndi bu mahnı Rusiyada hərbi bayramlarda ifa edilir.
Böyük Zirə
Böyük Zirə adası — Xəzər dənizində Azərbaycanın Abşeron yarımadasının cənub hissəsində yerləşən ada. Böyük Zirə Bakı arxipelaqına daxildir və Bakı körfəzində yerləşir. Bakının sahil xəttindən 10,5 km məsafədə yerləşən Böyük Zirə adasının 1,4 km² sahəsi var. Uzunluğu 3,1 km ,eni 900 m təşkil edir. Relyefi qayalıq çöküntülərdən ibarət olan adanın qərb hissəsi bir qədər təpəlik, şərq hissəsi bir qədər hündür, şimal sahəsi sıldırımlı, cənub hissəsi isə bütünlüklə meyllidir. Adanın keçmiş adı Nargin olmuşdur.
Etimologiya
Böyük Zirə adasının adı azərbaycan dilində "böyük" və ərəb mənşəli "cəzirə" sözündən yaranıb. XVII əsrdə ruslar, xüsusi olaraq da kazaklar Bakı arxipelaqına aid olan adalarının əksər adlarını dəyişmişdilər. Adaya 1719-cu ildə Rusiya İmperatoru I Pyotr dövründə Nargin adı verilib. Bu ad Fin körfəzində yerləşən Nargin (estonca, dar boğaz) adasına bənzədiyi üçün verilib. 1991-ci ildə Azərbaycan öz müstəqilliyini bərpa etdikdən sonra ada yenidən Böyük Zirə adlandırılmağa başlanılıb.
XIX əsr
Böyük Zirə mayakı 1884-cü ildə Abşeron arxipelaqında gəmilərə yol göstərmək məqsədilə fəaliyyətə başlayıb. Mayak gecə Bakı buxtasına daxil olan gəmilərin yolunu işıqlandırır və dənizçilər üçün əsas bələdçi rolunu oynayırdı.
XX əsr
thumb|2008-ci ildə [[Böyük Zirə mayakının dənizdən görünüşü.]]
1915-ci ildən 1940-cı ilədək əvvəlcə Çar Rusiyası, sonra da SSRİ hakimiyyəti Böyük Zirə adasında on minlərlə Qafqaz cəbhəsindən əsir götürülən Osmanlı İmperiyası əsirlərinə və azərbaycanlılara qətlə yetirib. Ada Birinci dünya müharibəsinə qədər Çar Rusiyasının həbs düşərgəsi olmuşdu. 1905-ci ildə burada həbs düşərgələri salınmışdı. Çar Rusiyası ona xəyanət edən, cinayət törədən əsgərini ən ağır cəzaya məhkum edəndə Böyük Zirə adasına sürgün edirdi. Birinci dünya müharibəsi dövründə 10 mindən çox türk əsgəri və mülkü şəxsi Nargin adası həbs düşərgəsinə gətirilmişdi. Xalq yazıçısı Qılman Musayev yazırdı:
Burada taxtadan düzəldilmiş baraklara işıq damdan açılmış pəncərələrdən düşürdü. Bir neçə barakda taxtlar olsa da məhbusların əksəriyyəti quru torpaq döşəmə üstündə yatırdılar. Qış aylarında baraklar qızdırılmırdı. Su çatışmırdı: hərdənbir şəhərdən gətirilirdi. Belə yaşayışdan məhbuslar cana doymuşdular...
Nəriman Nərimanov Bakı Şəhər Dumasına üzv seçiləndən sonra həmfikirləri ilə Dumada komissiya yaradıb Böyük Zirə adasına göndərilməsi məsələsini tələb etdi. Dumanın "Təhqiqat komissiyası"nın üzvləri — Nəriman Nərimanov, Əbdülbağı Məmmədov, Ağaməhəmməd İbrahimov, Mürsəlov, Almaniya, Danimarka və İsveçrə səfirliklərinin əməkdaşları Böyük Zirə adasına gedir, orada əsirlərin vəziyyətindən və saxlanma şəraitindən dəhşətə gəlmişdilər. Nərimanov adada 700-ə qədər səksən yaşında qocaların, 2 yaşından 15 yaşına qədər körpə uşaqların olduğunu və bunların hamısının Qafqaz cəbhəsindən gəldiklərini bildirərək sözlərini bu cümlələrlə tamamlamışdır:
Ertəsi gün Nərimanovun "Hümmət" qəzetində (28 noyabr 1917-ci il) "Göz yaşı tökdürən Cəzirə" məqaləsi dərc olundu. Nərimanov ürəkağrısı ilə yazırdı:
''Kaş mən bu cəzirəyə getməyəydim. Kaş bir dəri, bir sümük bədənləri, sifətsiz gözləri, ah-zar edən insanları görməyəydim. Kaş "əfəndim, su!", "əfəndim, yemək!", "əfəndim, paltar!" sözlərini eşitməyəydim. Kaş çılpaq, dodaqları soyuqdan titrəyən, üzləri bozarmış atasız-anasız balaca balalarla söyləşməyəydim. Kaş xəstəxanada başları kərpic üstə can verən igidlərə rast gəlməyəydim! Min iki yüz insan balası hazır ölüm növbəsində durubdur. Altı min də bu növbəyə hazırlaşır. Tifmi, vəbamı və ya bir qeyri-sirayətedici mərəzmi bunları cəzirəyə qurban edəcəkdir Müsəlmanlar: "əfəndim, su!.."- deyib gözlərinizə baxdıqda guya demək istəyirlər: Siz insanmısınız İnsaniyyətə dair qanunlarınız varmı Siz millət balasısınızmı Zavallı millət balalarına cavabınız nədir ...Mən ağladım, mən gündə mərəzlər arasında gün keçirən, gündə dürlü-dürlü xəstələrin ah-naləsini eşidən, onların axır dəqiqələrinə öyrəşmiş, tab gətirə bilməyib ixtiyarsız ağladım. Nargin bir məzardır və bu məzarın kənarında hazır min adam növbədə durubdur və 7 min sağlam adam da bu növbəyə hazırlaşır. Gərəkdir daşürəkli olasan da bu vicdansızlığa davam edəsən: acıqlı, hirsli halında insan insan barəsində bu dərəcə vicdansızlığa meydan versə bəlkə də təbii ola. Fəqət mürür ilə hər saat, hər gün, həftələr, aylar, illərlə bu hərəkətdə bulunmaq insanlıq hərəkəti deyildir. İnsan balası ilə bu tövr rəftar nəinki azad Rusiyada gərəkdir görünməsin, hətta vəhşilər arasında görünməyibdir. ''
Duma Nərimanovun rəhbərlik etdiyi komissiyanın Tiflisə, Qafqazın Mərkəzi İnzibati İdarəsinə göndərdiyi təcili teleqramın cavabında Nargin hərbi düşərgəsindən ən ağır xəstələrin çıxarılmasına və adada yaşayan əsirlərə xeyriyyə cəmiyyətlərinin köməyinə icazə verilirdi. Bakı Müsəlman Xeyriyyə Cəmiyyəti Nargin hərbi düşərgəsində komissiyanın müəyyən etdiyi 300 xəstə — türk, alman, avstriyalı hərbi əsiri şəhərdə 16-cı lazaretdə yerləşdirdi. Nargində əsir sifəti ilə yaşamaqda olan 130 nəfər körpə Bakıya gətirilib Çəmbərəkəndin qabağındakı mülkdə yerləşdirildi. Bunu "Möhtaclara yardım" Cəmiyyəti öz öhdəsinə alıb və hər bir məxarici boynuna götürdü.
1917-ci ildə cəbhədə türk əsgər və zabitlərinə kömək göstərilməsində din xadimi Ağa Əlizadənin müstəsna xidmətləri olub. Məhz onun xalqa müraciətindən sonra insanlar Təzəpir məscidinə gələrək türk əsgərlərinə yardım toplamağa başlayıblar. Bunun nəticəsində, bir həftə ərzində əsirlərə o qədər yardım toplanmışdı ki, ərzaq, dərman və paltarları Böyük Zirə adasına daşımaq üçün bir ay vaxt lazım olmuşdu.
1920-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətindən sonrakı fəalları, həm də Stalin repressiyası qurbanlarını Nargin və Bulla adalarında güllələmiş, bəzilərinin cəsədlərini oradan Xəzər dənizə atmışdılar.
Sovet İttifaqı dövründə adada hərbi hava qüvvələrindən müdafiə bazası yerləşirdi və bura ittifaqın mühüm strateji nöqtəsi sayılırdı.
İkinci dünya müharibəsinin əvvəlində Böyük Zirə adasında yerləşən bu mayak alman aviasiyasının diqqətini çəkməmək üçün partladılıb. 1958-ci ildə mayak bərpa olunub və indiyədək fəaliyyət göstərir. Mayakın hündürlüyü 18 metrdir. Mürəkkəb optik-naviqasiya sistemi ilə təchiz edilib. Mayak günəş batareyaları ilə təmin edilir. 1907-ci ilədək mayakın funksiyasını Bakıda Qız qalası yerinə yetirib.
1950-ci illərdə Nargində xidmət etmiş general-polkovnik Vladimir Dmitriev 2006-cı ildə internet saytına müsahibəsində adanın hərbi əhəmiyyətindən danışır:
1953-54-cü illərdə rəqib ölkələr tez-tez bizim hava sərhədimizi pozurdular. İrandan və Türkiyədən onlarla hava şarları buraxırdılar, bu şarların qarşısını almaq çətin idi. Biz o vaxt müdafiəni Nargində qurmuşduq.
1980-ci illərin sonlarından başlayaraq Sovet ordusu Nargin adasından çıxmağa başladı. 1990-cı ildə Sovet qoşunları adadan çıxanda Azərbaycan prezidentin iqtisadi məsələlər üzrə müşaviri Vahid Axundov, Nazim Muradasilov və Kamal Amiraqov "Adalar" adında şirkət yaradıb, həm donanmanın rəhbəri, həm də Bakının keçmiş icra başçısı Sənan Əlizadə ilə müqavilə bağladılar və Nargini 25 illiyinə icarəyə götürdülər.