cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rəfiq Zəka Xəndan
Həyatı
R. Z. Xəndan heca və əruz vəznlərində əsərlər yazıb. Əsərlərinin mövzusu və qayəsini türkçülük, vətən sevgisi, məhəbbət və qəhrəmanlıq təşkil edib. 30-dan çox kitabı nəşr olunub. Əsərləri müxtəlif dillərə tərcümə edilib. Onun yaradıcılığı ilə bağlı müxtəlif vaxtlarda görkəmli sənət adamları — yazıçılar, şairlər və alimlər maraqlı fikirlər söyləyib.
Onun adı türk dünyasında tanınıb və sevilib. Dəfələrlə Türkiyənin bir çox şəhərlərində keçirilən elmi konqreslərdə, beynəlxalq konfranslarda və simpoziumlarda iştirak edib. Ötən əsrin 80–90-cı illərində Azərbaycan-Türkiyə ədəbi əlaqələrinin inkişafında mühüm rol oynayıb. Türkiyə mətbuatı səhifələrində azərbaycanlı şair və yazıçıları haqqında maraqlı yazılar dərc etdirib. Türkiyədə kitabları çap olunub, haqqında monoqrafiyalar nəşr edilib, yaradıcılığından məhəbbətlə, böyük qürurla söz açılıb.
R. Z. Xəndan həm də bir alim kimi diqqət mərkəzində olub. Klassik Şərq ədəbiyyatını, ərəb və fars dillərini, eləcə də Türkiyə türkcəsini dərindən bilirdi. Türk dünyasının görkəmli söz ustadları haqqında monoqrafiyalar nəşr etdirib. Gözəl dramaturq olub, dünya klassik ədəbiyyatı nümunələrini tərcümə edib.
Şair heca və əruz vəznlərində əsərlər yaratmışdır. Əsərlərinin əsas mövzuları türkçülük, vətən sevgisi, məhəbbət, qəhrəmanlıq, öyüd-nəsihət kimi mövzulardır.
Rəfiq Zəka Xəndan 21 mart 1989-cu ildə "Azərbaycan SSR əməkdar incəsənət xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdür. Şair həmçinin 1990-cı il üzrə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı olmuşdur.
Xarici keçidlər
Rəfiq Zəka Xəndan — Qurban verərdim — Kamran M. Yunis
Harşad Arora
Harshad Arora – Hind aktyor və model.
O, əsasən "Colors TV"də yayımlanan Əbədi Sevgi teleserialında "Zeyn Abdullah" və "Star Plus" telekanalında yayımlanan Dahleez serialında "Adarş Sinha" rolları ilə tanınmışdır.
Erkən illəri
Harşad Arora 3 sentyabr 1987-ci ildə Dehli, Hindistan-da doğulmuşdur.
Karyera
2015-ci ildə Arora Colors TV-nin Fear Factor: Khatron Ke Khiladi 6-ya qatıldı. 2016-cı ildə Tridha Choudhury-ilə birlikdə Star Plus-un Dahleez qanuni dramında Adarsh Sinha rolunu oynadı. 2016–2017-ci illərdə Arora,Ragini Nandwani ilə Life OK-un fövqəltəbii dramı SuperCops vs Supervillains-də Jai rolunu oynadı. 2018-ci ildə Star Bharat-ın fantastik Mayavi Maling serialında Angad rolunu oynadı. 2019-cu ildən bəri Arora, Anusha Mishra və Priyanka Purohit ilə SAB TV-nin Tera Kya Hoga Alia-da Alok rolunu oynamışdır.
Mikayıl (Səlcuq bəyin oğlu)
Mikayıl yaxud Mikayıl ibn Səlcuq — Səlcuq bəyin ən böyük oğlu. Çağrı bəy və Böyük Səlcuq imperiyasının ilk sultanı Toğrulun atasıdır. Atasının sağlığında, bir qala mühasirəsi zamanı öldürüldü.
Ənvər Rza
Rzayev Ənvər İsmayıl oğlu (Ənvər Rza; ) — Azərbaycan şairi, tərcüməçi, 1985-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri namizədi (1969), dosent (1983).
Həyatı
Ənvər Rza 1939-cu il martın 3-də Azərbaycanın Kəlbəcər rayonunun Aşağı Ayrım (Binə) kəndində anadan olmuşdur.
Orta məktəbi gümüş medalla bitirib. Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunun ingilis dili fakültəsində təhsil almışdır (1957–1962).
M. F. Axundov adına Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunda ingilis dili leksikası kafedrasında müəllim (1962–1967), baş müəllim (1967–1972), kafedra müdiri (1972–1979), Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Xarici Dillər İnstitutunda ingilis dili leksikası kafedrasında dosent (1979–1987) işləmişdir.
1987-ci il iyunun 8-də Moskvada vəfat etmiş, vəsiyyətinə əsasən, öz doğma kəndində dəfn olunmuşdur.
Yaradıcılığı
"Göz işığı" adlı ilk şeri "Ədəbiyyat və incəsənət" qəzetinin 10 fevral 1962-ci il tarixli sayında çıxdıqdan sonra bədii yaradıcılığa başlamışdır. Dövri mətbuatda şerləri və bədii tərcümələri ilə çıxış edir. Bayronun "Şilyon məhbusu", "Mazepa", "Parizina" poemalarını tərcümə etmişdir. "İngilis poeziyasının Azərbaycan dilinə tərcümə məsələləri" mövzusunda namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişdir.
Ənvər Rza poetik şair və bacarıqlı tərcüməçi idi. V. Şeksprin, G. Bayronun poemalarını İngilis dilindən Azərbaycan dilinə tərcümə etmişdir. Bunlardan başqa, S. Vurğunun "Vaqif" dramını ingilis dilinə, G. Bayronun "Çayıld Haroldun Səyahəti" poemasını Azərbaycan dilinə tərcümə etmiş, vaxtsız ölüm imkan verməmişdir ki, onları tamamlasın.
Elvin Mürsəliyev
Elvin Mürsəliyev (d. 17 avqust 1988; Bakı, Azərbaycan) — Azərbaycanı təmsil edən yunan-roma güləşçi. Elvin Mürsəliyev 2015-ci ildə Azərbaycanı I Avropa Oyunlarında təmsil edib və qızıl medal qazanıb. Elvin Mürsəliyev həmdə Dünya Çempionatında bir bürünc, Avropa Çempionatında isə bir gümüş və bir bürünc medala yiyələnib.
Karyerası
Elvin Mürsəliyev 2015-ci ildə Azərbaycan yığmasının heyətində I Avropa Oyunlarına qatıldı. O, 75 kiloqram çəki dərəcəsində 1/16 final mərhələsində Slovakiyalı Riçard Riqonu 8:0, 1/8 final mərhələsində Rumıniyalı Yonel Puskasu 2:2, daha sonra isə Rusiyalı Çingiz Labazanovu 4:2 və Gürcüstanlı Zurabi Datunaşvilini 3:2 hesabları ilə məğlub etdi və finala adladı. Finalda Serbiya güləşçisi Viktor Nemes ilə üz-üzə gələn Elvin Mürsəliyev 5:1 hesabı ilə qalib gəldi və I Avropa Oyunlarının qızıl medalını qazandı.
Elvin Mürsəliyev Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29 iyun 2015-ci il tarixli 1299 nömrəli sərəncamı ilə "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi.
Birun (Miyanə)
Birun — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 61 nəfər yaşayır (20 ailə).
Həsənli (Meşkinşəhr)
Həsənli — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 119 nəfər yaşayır (27 ailə).
Deymon Albarn
Deymon Albarn — İngilis-İsland musiqiçi, müğənni-bəstəkar. Blur və Gorillaz qruplarının yaradıcıdır.
Stenvey məktəbində təhsil alan Albarn orada gitaraçı Qrem Kokson ilə tanış oldu, ikisi sonradan Blur qrupunu yaratdılar. Onların ilk albomu Leisure 1991-ci ildə buraxıldı. Albarn 1960-cı illərin Britaniya qruplarından ilham aldı. O, Modern Life Is Rubbish (1993), Parklife (1994) və The Great Escape (1995) albomlarını buraxdı. Hər üçü tənqidi bəyənmə qazandı və Blur Britaniyanın ən böyük qruplarından birinə çevrildi. Blur (1997), 13 (1999) və Think Tank (2003) kimi sonrakı albomlarında lou-fay, art rok, elektronika musiqi üslubundan istifadə etdi. Aradan keçən 12 il fasilədən sonra Blur-un studiya albomu olan The Magic Whip 2015-ci ildə işıq üzü gördü.
Albarn 1998-ci ildə komiks rəssamı Ceymi Hyulett ilə virtual qrup Gorillaz-ın əsasını qurdu. Hip hop, dub, pop, trip hop  musiqisindən ilham alan Gorillaz, 2001-ci ildə öz adını daşıyan ilk albomunu buraxaraq dünya miqyasında uğur qazandı. Albarn qrupun yeganə ardıcıl musiqi töhfəçisi olaraq qalır.
Kildin adası
Təsvir
thumb|left|200px|Kildinski mayakı Adanın uzunluğu 17,6 km, eni 7 km təşkil edir. Səthi təpəliklərdən ibatrət olan bir platodur. Maksimal hündürlüyü 281 metrdir. Ərazisi qumdaşı və şistdən təşkil olunmuşdur. Şimal və qərbində sıldırımlar, cənub və şərqində isə geniş terraslar vardır. Adanın səthi tundra bitkiləri ilə örtülmüşdür.
Azad Rzayev
Azad Allahverdi oğlu Rzayev — 20 yanvar şəhidi.
Həyatı
Azad Rzayev 1965-ci il oktyabrın 10-da Bakıda anadan olub. Dərin Dəniz Özülləri zavodunda işləyirdi. İki qızı vardı.
Kildin adası
Təsvir
Adada iki yaşayış məntəqəsi vardır — Şərqi Kildin və Qərbi Kildin.
Azad Rzayev
Şəhid olması
Yanvarın 20-də gecə saat 00.04-də Rzayev Azad, Rzayev İlham "Kamaz" markalı maşında Bakıya gələrkən Ələt qəsəbəsinin 2 km-də UAZ-469 hərbi maşını bu maşını ötüb keçmiş və onlara güllə atmağa başlamışdır. "KAMAZ" maşınının qabaq və yan şüşələri tamamilə sıradan çıxmışdır. Sürücü mümkün qədər hadisədən qaçmaq istəmiş, lakin buna müvəffəq olmamışdır. Azad Rzayev ağır güllə yarası almışdır. O, Qobustan rayon xəstəxanasına çatdırılıb, lakin onu qəbul etməyiblər. Hərbi xəstəxanaya yerləşdirilməli olduğunu qeyd ediblər. Yolda olarkən Azad Rzayev şəhid olmuşdur.
Kildin adası
Təsvir
Adada yerləşən Moqilnoe gölü özünün unikallığı ilə seçilir. Burada həm göl həm də dəniz canlıları yaşayır. Bu göldə adanın endemiki olan Kildin treskası yayılmışdır.
thumb|center|650px|Moqilnoe gölü
Çaharxanəvar (Miyanə)
Çaharxanəvar — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 40 nəfər yaşayır (12 ailə).
Qərbi türk dilləri
Qərbi türk dilləri və ya qərbi hun dilləri — türk dillərinin qolu. Nikolay Baskakov bu taksonu şərqi türk qolundan fərqli olaraq fərqləndirir.
Statusu
Türk dillərinin şərq və qərb qruplarına bölünməsi sırf geneoloji xarakter daşımır, bəzi tədqiqatçılar bundan istifadə etmirlər. Nikolay Baskakov bir sıra dillərin təfsirlərinin qeyri-müəyyənliyi ilə yanaşı, türk dillərinin qərb və şərq qollarına bölünməsinin tayfaların birləşməsi və yenidən qruplaşmasının nəticəsi olduğunu göstərir.
Qərbi türk dillərinə morfoloji, leksik və fonetik aspektlərdə baxılır. Qarluqlarda və xüsusilə qırğız-qıpçaq dilləri və Şimali Altay dilində qərbi türk dillərini şərqi türk dilləri ilə birləşdirən xüsusiyyətlər daha yaxşı qorunub saxlanılmışdır. Qərbi türk dilləri fars və ərəb dillərindən götürülmüş alınma sözlərin payı əhəmiyyətli olduğu halda, şərqi türk dillərində monqol, tunqus-mancur dillərindən götürülmüş alınma sözlər əksəriyyəti təşkil edir. Şərqi türk dillərində intervokal səslənməyə daha çox rast gəlinir.
Qərbi türk və şərqi türk dilləri də mədəni baxımdan bir-birinə qarşıdır. Qərbi türk dillərində əsasən müsəlmanlar, az sayda da pravoslavlar və yəhudilər danışsalar da, şərqi türk dillərində şamanistlər, paqanlar, pravoslavları, buddistlər və burxanistlər danışır.
Zinayda Kupriyanoviç
Zinayda Aleksandrovna Kupriyanoviç ( 17 sentyabr 2002, Minsk, Belarus) və ya səhnə adı ilə Zena — Belarus müğənnisi, aktrisa və televiziya aparıcısı. O, "Like It" mahnısı ilə Belarusu İsrailin Tel-Əviv şəhərində keçirilən 2019 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir.
Musiqi karyerası
Uşaq yaşlarından səhnə almağa başlayan Kupriyanoviç Belarusu 2013-cü ildə Yurmalada keçirilən Yeni Dalğa, 2014-cü ildə isə Vitebskdə keçirilən Slavyan Bazarı yarışmalarında təmsil etmişdir.
Zena daha öncə iki dəfə Belarusun Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsi seçimlərində iştirak etmişdir. Seçim turlarında 2015-ci ildə "Mir" mahnısı ilə dördüncü, 2016-cı ildə isə "Kosmos" mahnısı ilə üçüncü olmuşdur. O, 2017-ci ildə Rusiyanın Fabrika Zvyozd yarışmasının onuncu mövsümündə iştirak etmiş və nəticədə üçüncü yeri qazanmışdır. Kupriyanoviç Yevqeniy Perlin və Helena Meraai ilə birlikdə Minskdə keçirilən 2018 Avroviziya Uşaq Mahnı Müsabiqəsinə aparıcılıq etmişdir. O, eyni zamanda bir neçə filmin rusca dublyajında iştirak etmişdir.
Heydərabad (Meşkinşəhr)
Heydərabad — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 208 nəfər yaşayır (45 ailə).
Sapata yarımadası
Sapata yarımadası - Kubanın cənub hissəsində, Matansas vilayəti ərazisində yerləşir. Yarımadada Sapata milli parkı yerləşir. Yarımadanın şərqində Batabano, şimalında Kazones (en), şərqində Donuzlar körfəzi, cənubda Ensenada de la Broa körfəzləri yerləşir.
Nudl
Nudl (, əriştə) — xəyali yapon musiqiçi, müğənni, virtual qrup Gorillaz-ın üzvü. O, qrup üçün gitara və klaviaturalar, həmçinin bəzi arxa vokallar təqdim edir. Gorillaz-ın bütün digər qrup üzvləri kimi o, da 1998-ci ildə Deymon və Ceymi Hyulett tərəfindən yaradılmışdır. Nudl Haruka Kuroda, Miho Hatori və Haruka Abe tərəfindən səsləndirilib.
Qiyasəddin Cahangir mirzə
Qiyasəddin Cahangir mirzə — Əmir Teymurun böyük oğlu.
Həyatı
Cahangir mirzə Əmir Teymur oğlu 1356-cı ildə Cığatay ulusunun Keş (Şəhrisəbz) şəhərində anadan olmuşdu.
Çirkinli (Miyanə)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 494 nəfər yaşayır (117 ailə).
Mənuçöhri
Mənuçöhri — İran şairi.
Həyatı
Mənuçöhri 1000-ci ildə Damğan şəhərində anadan olmuşdu.
Mənuçöhri 1041-ci ildə vəfat edib.
Suraphon Sombadcharoen
Suraphon Sombadcharoen – Tailand musiqiçisi.
Yaqub Mehdiyev
thumb|Yaqub Mehdiyev Ağa oğlu
== Həyatı == Yaqub Mehdiyev 1948-ci il 26 martda Bakı şəhərində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1967-ci ildə Ə. Əzimzadə adına Rəssamlıq Məktəbini fərqlənmə ilə bitirmiş, elə həmin il Moskva Ali Rəssamlıq Akademiyasının Monumental Dekorativ Rəngkarlıq fakültəsinə daxil olmuşdur. 1972-ci ildə Moskva Ali Rəssamlıq Akademiyasını bitirmişdir. 1975-ci ilədək Moskva Bədii Fondunda monumentalçı-rəssam vəzifəsində çalışmışdır.
Y. Mehdiyevin yaradıcılıq stajı 1966-cı ildən başlamışdır. 1976-cı ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvüdür. Azərbaycanda və xaricdə nümayiş olunan sərgilərdə fəal iştirak etmişdir. Onun mozaika və rəngkarlıq əsərləri İtaliya, Fransa, İngiltərə, İsrail, İspaniya, İsveç, Avstriya, Kanada, Almaniya, İsveçrə, Rusiya, Ukrayna, Estoniya, Türkiyə, ABŞ, İran, Misir, BƏƏ, Yaponiya və digər dünya ölkələrinin muzeylərində və şəxsi kolleksiyalarında qorunur. 1991-ci ildə rəssamın "Sevgililər" adlı mozaik əsəri Turqut Özalın ailəsinə hədiyyə edilmişdir.
Yaqub Mehdiyev Rusiya, Ukrayna, Litvada yaradıcılıq simpoziumlarının iştirakçısıdır. 1993-1998 -ci illərdə Ali Tətbiqi Elmlər Kollecində, 1999-cu ildən Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində müəllim işləmiş, 2000-ci ildən isə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasında baş müəllim vəzifəsində çalışmışdır. 4 elmi metodik vəsaitin müəllifidir. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət İnstitutunun 1996-cı il Elmi Toplusunda həmin institutun professoru, beynəlxalq dəyərli sənətşünas N.R. Cavanşirin "Yaqub Mehdiyev monumentalçı rəssamdır" adlı elmi tədqiqat əsəri dərc olunmuşdur.
Yaqub Mehdiyevin tabloları sərgilərdə tamaşaçıların, monumental əsərləri isə şəhər sakinləri və qonaqların zövqünü oxşayır.
Yaqub Ağa oğlu Mehdiyev 2013-cü il 29 martda dünyasını dəyişmişdir.
Əsərləri
http://ecia-academy.org/pdf/2022%20Vol%2022%20N%201%20(I%20part).pdf Könül Yaqub qızı Əzimova "Monumentalçı rəssam Yaqub Mehdiyevin rənglər dünyası".Səh.216-228
Hüseynxankəndi (Meşkinşəhr)
Hüseynxankəndi — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 20 nəfər yaşayır (5 ailə).
Rusiya Dövlət Sosial-Siyasi Tarix Arxivi
Rusiya Dövlət Sosial-Siyasi Tarix Arxivi (RDSSTA; ) — federal hökumət qurumu, Rusiya Federasiyasının dövlət arxivi, fondlarında təkcə Rusiya tarixi (XVIII-XXI əsrlər) deyil, həm də ümumi (XVII-XX əsrlər) tarixə aid sənədlər və muzey əşyaları var. 1921-ci ildə əsası qoyulmuşdur.
Fondlar
RDSSTA həm rus, həm də xarici alimlər arasında “tarixin qızıl xəzinəsi” kimi layiqli şöhrətə malikdir.
RDSSTA-da (01.01.2012-ci il tarixinə) 1617-2011-ci illər üzrə 691 fond var; 2147 min ədəd xr., o cümlədən: foto sənədlər - 182,5 min ədəd. xr., fono sənədlər - 1,3 min ədəd. xr., muzey materialları - 140 min ədəd. xp.
RDSSTA sənədləri iki əsas tematik kompleksdən ibarətdir: Qərbi Avropanın ictimai-siyasi tarixinə dair sənədlər (XVII-XX əsrlər); müasir və yaxın dövrlərdə (19-cu əsrin ikinci yarısı - 21-ci əsrin əvvəlləri) Rusiya və SSRİ-nin siyasi və sosial tarixinə dair sənədlər. Muzeyin arxiv kolleksiyası da böyükdür (bunun əhəmiyyətli hissəsi 1993-cü ildə RSXİDNİ-yə əlavə edilmiş ləğv edilmiş K. Marks və F. Engelsin Moskva Muzeyinin fondlarıdır), onların arasında fransız dilinin qiymətli kolleksiyaları, 18-19-cu əsrlərin ingilis və alman siyasi və gündəlik cizgi filmləri və qrafikası (o cümlədən görkəmli ingilis rəssamları V. Hoqart, J. Gillray, A. Kruikşenk, T. Rolandson; fransız ustaları O. Daumier, G. Dore, Fr. Bonneville, J. Monnet, J.-L. Prieure, J. Duplessis, V. Adam, D.-O. Raffe); Böyük Fransa İnqilabı, Kontinental Blokada, 1812-ci il Vətən Müharibəsi, Rusiya Ordusunun Xarici Yürüşü (1813-1814), Avropada 1848-1849-cu illər İnqilabı, Fransa-Avropa tarixində mühüm hadisələrə həsr olunmuş kolleksiyalar. 1870-1871-ci illər Fransa–Prussiya müharibəsi, Paris Kommunası, Fransada Üçüncü Respublika dövrünün hadisələri və s. Arxivin muzey sərvətləri arasında görkəmli alimlərin, yazıçıların, rəssamların, rəssamların, siyasi və ictimai xadimlər, Avropa ölkələrinin tac sahibləri; dəb, hərbi geyim, şəhər tipləri və ayrı-ayrı tikililər və s. (XVIII əsrin sonu-19-cu əsrlər).
Hər bir kompleksə siyasi partiyaların, ictimai hərəkatların, hərəkatların, təşkilatların və qurumların fondları və sənədlər topluları, müəyyən tarixi hadisələrlə bağlı arxiv materialları topluları, nəzəriyyəçilərin, rəhbərlərin və ya tədbir və təşkilatların fəal iştirakçılarının müvafiq şəxsi fondları daxildir. Ən qiymətli şəxsi vəsaitlər Qərbi Avropa və Rusiyanın ictimai-siyasi tarixinin komplekslərində olur.
Rusiya, xarici və beynəlxalq gənclər təşkilatlarının və hərəkatlarının tarixinə dair RDSSTA fondları tədqiqatçılar üçün əhəmiyyətli və maraqlıdır. Arxivdə parlament partiyalarının – Rusiya Federasiyası Kommunist Partiyasının, “Ədalətli Rusiya” partiyasının, Rusiya Liberal Demokrat Partiyasının, parlamentdənkənar çoxlu sayda partiya və hərəkatların fondları var.
RDSSTA dünyanın ən böyük arxiv mərkəzlərindən biridir, onun oxu zallarında hər il 1000-dən çox rus və xarici tədqiqatçı çalışır.
Brend idarəçiliyi
Brend idarəçiliyi — sahibləri və müştəriləri tərəfindən brendin idarə edilməsi (potensial olanlar da daxil olmaqla). Nəzarət, məqsədyönlü müşahidə və obyektə təsir prosesi kimi başa düşülür : hədəf dəyişikliyi / obyekti dəyişdirməkdən imtina. Məqsəd, brend aktivlərini artırmaq, brend potensialını (brand potential) artırmaqdır.
Brend idarəçiliyi bir neçə əsas sahəni özündə birləşdirir :
Ayrıca, brend idarəçiliyi, müəyyən bir brend və ya marka portfelinə aid bir təşkilatın marketinq fəaliyyətinin planlaşdırılması və ümumi koordinasiyasından ibarətdir.
Tarixi
İqtisadi nəzəriyyənin inkişafının ilkin mərhələsində, eramızdan əvvəl IV əsrə qədər, Qədim dünyada (Misir, Babilistan, Hindistan, Çin və s.) idarəetmə sistemlərinin inkişafı faktı ən qədim işarə sistemlərində öz əksini tapmışdır və onları tematik heroqliflərin daimi bir komplikasiyası şəklində izləmək olar. Təkamül yazma prosesi: sadə (qrafiklərdən) kompozitə (kompleksə). "Nəzarət" mücərrəd mənalı hiyeroglif işarəsi bir neçə minilliklər əvvəl ortaya çıxdı. Tədricən, müəyyən qanunlara uyğun olaraq yeni hiyerogliflər yaradan "nəzarət" təyinedici düyməsinə digər qrafiklər əlavə edildi. İşarələri yaxşılaşdırmaq üçün bu qanunlar və hiyerogliflərin yaradılan universal təsnifatları həm piktoqramlara, həm də brendlərə tətbiq oluna bildi.
XX əsrin ilk onilliklərindən etibarən reklam verənlər marka kimliyi, marka imici və marka kimliyi - konsepsiyaları inkişaf etdirməyə diqqət yetirməyə başladılar. İngilis reklam agentliyi WS Crawford's Ltd, satışları stimullaşdırmaq və "alış vərdişi" yaratmaq üçün reklamın "məhsullar ətrafında müəyyən bir fikir birliyi yaratmalı olduğunu" müdafiə edərək "məhsul şəxsiyyəti" və "reklam ideyası" anlayışlarından istifadə etməyə başladı." ABŞ -da reklam agentliyi Volter Tomson  oxşar şəxsiyyət anlayışı və marka imicinə öncülük etdi. "Brend şəxsiyyəti" anlayışı həm ABŞ-də, həm də İngiltərədə müstəqil və eyni zamanda inkişaf etdirildi . Məsələn, 1915-ci ildə JWT Lux sabunu üçün bir reklam hesabı aldı və istehlakçıların onu evdəki bütün incə parçalarda istifadə etmək üçün sabun olaraq görmələri üçün yun məhsulu olaraq ənənəvi mövqeyini genişləndirməyi tövsiyə etdi. Bunu həyata keçirmək üçün Lux daha nüfuzlu bir mövqeyə sahib idi və bahalı geyim və yüksək moda ilə uzun bir əlaqəyə başladı. JWT tərəfindən Lux üçün istifadə edilən mövqeləşdirmə strategiyası, istehlakçıların marka görüntülərini zehni olaraq necə yaratdıqlarını dərindən dərk etdiyini nümayiş etdirdi. JWT, reklamın öz aralarında paylaşılan simvolları təsirli şəkildə idarə etdiyini qəbul etdi. Lux vəziyyətində, marka ev işləri şəkillərindən ayrılır və istirahət və moda şəkilləri ilə əlaqələndirilir.
Matador Records
Matador Records — ABŞ mərkəzli müstəqil səsyazma şirkəti, ən çox indi-rok, pank rok, eksperimental rok, alternativ rok və elektronika musiqiçilərinin buraxılışlarını həyata keçirir.
Çitab-i Ülya (Miyanə)
Çitab-i Ülya — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Miyanə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 466 nəfər yaşayır (109 ailə).
NGC 4598
NGC 4598 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. SB0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Karel Eytinq
Karel Eytinq (11 fevral 1998-ci ildə Amsterdamda anadan olub) — Eerste Diviziya təmsilçilərindən olan Yonq Ayaks klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Niderlandlı futbolçudur.
Yonq Ayaks
Eytinq Ayaks akademiyası vasitəsilə inkişaf etmişdir. Berqsma öz peşəkar karyerasında debütünü 12 avqust 2016-cı ildə etmişdir. O, Almere Siti klubu ilə qarşılaşmada bütün 90 dəqiqə meydanda mübarizə aparmışdır. Həmin görüşdə Yonq Ayaks liqa görüşündə Almere Sitiyə 4–1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Klub
1 UEFA Çempionlar Liqası görüşləri daxildir. 2 Niderland Superkuboku görüşləri daxildir.
Kərəmli (Meşkinşəhr)
Kərəmli — İranın Ərdəbil ostanının Meşkinşəhr şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 410 nəfər yaşayır (99 ailə).
1911-ci il Xinhai İnqilabı (film, 2011)
1911-ci il Xinhai İnqilabı və ya 1911 (ing. 1911 Xinhai Revolution çin. 辛亥革命) — 2011-ci ildə çəkilmiş Çin tarixi dram filmidir. Film Sincan İnqilabının 100 illiyinə bir ziyarətdir. Bu, həmçinin Ceki Çanın karyerasında 100'cü filmidir. Baş rollarda olmaqdan əlavə, Çan filmin də istehsalçı və həmmüəllifidir. Co-ulduzlar arasında Çanın oğlu Ceysi Çan, Li Binbin, Vinston Çao, Con Çen və Hu Qe var. Bu film 24-cü Tokio Beynəlxalq Film Festivalının açılışı üçün seçildi.
Filmin premyerası 23 sentyabr 2011-ci ildə baş tutub.
= Məzmun = Film Çindəki Mançu sülaləsinin devrildiyi və Çin Cümhuriyyətinin qurulduğu dövrlərdən bəhs edir. Hekayə, Huan Sin və Sun Yat-sen mövzularına diqqət yetirməklə, Xinhai İnqilabının əsas hadisələrini yaxından izləyir. 1911-ci il Vuçan üsyanı ilə başlayır və 27 aprel 1911-ci ildə İkinci Quanzou üsyanı, 72 şəhidin ölümü, Sun Yat-senin yeni müvəqqəti Çin Respublikasının müvəqqəti prezidenti seçilməsi, son Qin sülaləsi imperatoru Puyi'nin 12 fevral 1912-ci ildə istefası və Yuan Şikai'nin 10 Mart 1912-ci ildə Pekində yeni müvəqqəti prezident olması.
= Rollarda =
= İstehsal =
Filmin üzərində işləyənlər
Filmin rejissoru Ceki Çan, prodüseri Van Çjzbin, ssenari Van Sindun, operatoru isə Çan Lidir. Film 100 dəqiqədir.
Premyera
Film 23 sentyabr 2011-ci ildə Çində, 29 sentyabr 2011-ci ildə isə Honq Konqda nümayiş olundu. 22 oktyabr 2011-ci ildə 24-cü Tokio Beynəlxalq Film Festivalını açdı. Filmin orijinal versiyası 7 oktyabr 2011-ci ildə Şimali Amerika teatrlarına buraxıldı.
imdb
Filmin imdb səhifəsi
= Mükafatlar və nominasiyalar =
= Xarici keçidlər =
= Həmçinin bax =
= İstinadlar =
Leyla Axundzadə
Leyla Axundzadə — «Əməkdar incəsənət xadimi» ,pedaqoq və sənətşünas.
Həyatı
Leyla Axundzadə 1953-cü il iyun ayının 21-də anadan olmuşdur. O, ali təhsilini Moskvada M.Lomonosov adına Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinin sənətşünaslıq şöbəsində almışdır. 1975-ci ildə bu ali məktəbi bitirdikdən sonra Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Memarlıq və İncəsənət Universitetinin təsviri incəsənət şöbəsinin əməkdaşı kimi fəaliyyətə başlamış və elə buradaca sənətşünaslıq namizədi elmi dərəcəsini almışdır. Ümumiyyətlə, Leyla xanımın bu universitetdəki elmi fəaliyyəti Azərbaycanda sənətşünaslığın inkişafı ilə bağlı olmuşdur.
Onun dərc etdirdiyi məqalələrdə milli-mənəvi dəyərlərimizin qorunması, gələcək nəsillərə çatdırılması yolları araşdırılır, müasirlik ənənələrinə sədaqət nümunəsi əks olunurdu.Leyla xanım hələ 1978-ci ildən Azərbaycan Rəssamlar İttifaqına üzv qəbul olunmuşdu. Bu, onun yaradıcılığında rəssamlıq sənətinin geniş yer alması ilə bağı idi. Milli rəssamlığın tədqiqi sahəsində Leyla xanımın elmi məqalələri olduqca əhəmiyyətlidir. Onun müasir Azərbaycan incəsənətinin problemlərindən bəhs edən 40-dan artıq elmi məqaləsi təkcə ölkəmizdə deyil, Türkiyədə, Almaniyada, İtaliyada və Rusiyada nəşr olunaraq geniş şəkildə yayılmışdır.
2000-ci ildə “Zamanın qanadları” adlı Yaradıcılıq Assosiasiyasının təsisçisi və direktoru olmuşdur. Onun burada həyata keçirdiyi tədbirlər milli-mənəvi dəyərlərimizin geniş təbliği məqsədi daşıyırdı. Leyla xanım xüsusilə gənc sənətçilərə dəstək verməyi həmişə başlıca vəzifə hesab edirdi. Burada gənc rəssamlar, sənətşünaslar və musiqiçilər toplaşır, öz problemləri ətrafında müzakirələr aparırdılar. Assosiasiyanın üzvləri Almaniya, Rusiya, Fransa, Serbiya, Yunanıstan, Norveç, Türkiyə, İtaliya və digər ölkələrdə təşkil olunan beynəlxalq sərgilərdə uğurla iştirak etmişlər.
Leyla xanım Azərbaycanda incəsənət üzrə ixtisasçı kadrların yetişdirilməsi sahəsində də uzun illər çalışmışdır. 1990-2000-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və Incəsənət Universitetində Təsviri İncəsənət kafedrasının müdiri kimi fəaliyyət göstərmişdir. Bu universitetdə çalışdığı dövrdə sənətşünaslıq üzrə bir sıra elmi işlərin aparılmasına da rəhbərlik etmişdir.
2000-ci ildə ulu öndər Heydər Əliyevin fərmanı ilə Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyası yaradılandan sonra Leyla xanım bu akademiyaya keçərək, orada Təsviri incəsənət tarixi kafedrasının müdiri kimi fəaliyyətə başlamışdır. Onun tərəfindən Azərbaycan Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının tələbələri üçün müasir fotoqrafiya, videoart, aparıcı Avropa və Amerika rəssamları haqqında treninqlər təşkil olunmuşdur.
1998-ci ildə Amerika Birləşmiş Ştatlarının paytaxtında Ümumdünya Bankının Rəsm Qalereyasında Leyla xanımın təşkil etdiyi “Azərbaycan rəngkarlığı” sərgisi Azərbaycan incəsənətinin təbliği nöqteyi-nəzərindən çox əhəmiyyətli bir tədbir olmuşdur. Bundan başqa Leyla xanımın təşkilatçılığı ilə Bakıda keçirilən “Oriyentalizm daxildən və xaricdən”, “7+7" sərgilərində müasir incəsənətin yeni nailiyyətləri öz əksini tapmışdır.
İtaliyada “Venesiya Biennalesi”ndə Azərbaycan pavilyonunun təşkilində Leyla xanımın xüsusi rolu olmuşdur. Eyni zamanda, 2005-ci ildə Moskva rəssamlarının sərgisini də Leyla xanım xüsusi zövqlə hazırlamışdı. Moskvada isə 2006-cı ildə Azərbaycan rəssamlarının sərgisini təşkil etmişdi. Sərgi Moskvanın Dövlət Müasir İncəsənət Muzeyində keçirilmişdi.
Leyla xanımın ən böyük xidmətlərindən biri Azərbaycanda “Aliminium” Beynəlxalq Müasir İncəsənət Biennalesinin təşəbbüsçüsü və təşkilatçısı olması idi. Bu beynəlxalq tədbirə dünyanın müxtəlif ölkələrindən sənət adamları dəvət olunur, onların əsərlərinin sərgiləri təşkil edilir, eyni zamanda müasir incəsənətin problemləri ilə bağlı müzakirələr aparılır. 2003, 2005, 2007 və 2009-cu illərdə keçirilən bu beynəlxalq tədbirlərdə Azərbaycan incəsənəti də əsaslı şəkildə yer almışdır.
Leyla xanımın mühüm xidmətlərindən biri də “XX əsr dünya incəsənəti” adlı monoqrafiyanın hazırlanması olmuşdur. Bu monoqrafiya XX əsr dünya incəsənət tarixindən bəhs edən Azərbaycan dilində yazılmış ilk əsərdir. Müəllif Azərbaycan oxucusunu dünyanın müxtəlif ölkələrinin məşhur sənətçiləri, onların əsərləri ilə tanış edir, bəşəri dəyərlərə çevrilmiş bu əsərlərin əhəmiyyəti barədə söhbət açır.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 15 may 2007-ci il tarixli sərəncamına əsasən Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülmüşdür.
Vəfatı
Leyla Axundzadə 11 fevral 2010-cu ildə avtoqəzada dünyasını dəyişib.
Robert Minnulin
Robert Minnulin — Sovet və rus, tatar şairi, jurnalist və siyasətçi.
Bioqrafiyası
1 avqust 1948-ci ildə Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının İleş rayonunun Şammetovo kəndində anadan olmuşdur.
1966–68-ci illərdə İleş rayon qəzetinin (BMSSR) ədəbi işçisi kimi çalışıb. 1973-cü ildə Kazan Dövlət Universitetini bitirib.
1973–77-ci illərdə universiteti bitirdikdən sonra, "Yaş Leninçi" qəzetinin müxbiri olur. 1977–83-cü illərdə "Kazan utları" jurnalının redaksiyasında çalışır. Şöbənin redaktoru, sonra məsul katib işləyir. 1979-cu ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvü olur. 1983–86-cı illərdə Tatar televiziyasının baş redaktoru olur. 1986–95-ci illərdə "Yaş Leninçi" qəzetinin baş redaktoru (1990-cı ildən — "Sabantuy") işləyir. 1990-cı ildən Tatarıstan Respublikasının Xalq deputatı olmuş, 1995–2000-ci illərdə Tatarıstan Respublikası Dövlət Şurasının mədəniyyət və milli məsələlər daimi komissiyasına rəhbərlik etmişdir. 2000–2004-cü illərdə Tatarıstan Respublikası Dövlət Şurası sədrinin müavini vəzifəsində çalışıb. 2004-cü ilin martından Tatarıstan Respublikası Dövlət Şurasının Tatarıstan Respublikası qanunlarının tatar və rus dillərindəki mətnlərinin şəxsiyyətini müəyyənləşdirmək üçün Komissiya sədri olur. Dövlət Şurasında peşəkar daimi əsaslarla işləmək üçün seçilmişdir. 2009–2014-cü illərdə Dördüncü çağırış Tatarıstan Respublikası Dövlət Şurasının deputatı olmuşdur.
Şair, publisist və jurnalistdir. Tatar, rus və başqırd dillərində 34 kitabın müəllifidir.
Tatarıstanın əməkdar incəsənət xadimi, Başqırdıstanın əməkdar mədəniyyət işçisi.
Tatarıstan Respublikasının Fəxri Fərmanı ilə təltif edilmişdir. Q. Tukay adına Tatarıstan Respublikası Dövlət Mükafatı laureatı, M. Cəlil və A. Əliş adına Respublika Mükafatları, H. Andersen beynəlxalq ədəbi mükafatı, Fatix Karim adına Başqırdıstan Respublikası mükafatı. 27 mart 2020-ci ildə dünyasını dəyişmişdir.
Ailəlidir, bir oğlu və bir qızı var.
Yaradıcılıq ittifaqları
1977-ci ildən — Tatarıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikası Yazıçılar Birliyinin üzvü.
1998-ci ildən — Tatarıstan Jurnalistlər Birliyinin üzvü.
Şərqi türk dilləri
Şərqi türk dilləri və ya şərqi hun dilləri — türk dillərinin qolu. Nikolay Baskakov bu taksonu qərbi türk qolundan fərqli olaraq fərqləndirir.
Statusu
Türk dillərinin şərq və qərb qruplarına bölünməsi sırf geneoloji xarakter daşımır, bəzi tədqiqatçılar bundan istifadə etmirlər. Nikolay Baskakov bir sıra dillərin təfsirlərinin qeyri-müəyyənliyi ilə yanaşı, türk dillərinin qərb və şərq qollarına bölünməsinin tayfaların birləşməsi və yenidən qruplaşmasının nəticəsi olduğunu göstərir.
Şərqi türk dilləri bir takson kimi O. A. Mudrakın təsnifatında tanınır, Sibir türk dilləri kimi qeydə alınır. Sibir bir tərəfdən yakut dialektləri və Sayan dillərinə, digər tərəfdən xakas və Altay dilinə bölünür.
Şərqi türk dillərində monqol, tunqus-mancur dillərindən götürülmüş alınma sözlərin payı əhəmiyyətli olduğu halda, qərbi türk dilləri fars və ərəb dillərindən götürülmüş alınma sözlər əksəriyyəti təşkil edir. Şərqi türk dillərində intervokal səslənməyə daha çox rast gəlinir.
Qərbi türk və şərqi türk dilləri də mədəni baxımdan bir-birinə qarşıdır. Qərbi türk dillərində əsasən müsəlmanlar, az sayda da pravoslavlar və yəhudilər danışsalar da, şərqi türk dillərində şamanistlər, paqanlar, pravoslavları, buddistlər və burxanistlər danışır.
Eren Yeqa
Eren Yeqa (, Eren Yēgā), animenin altyazılı və dublyaj versiyalarında Eren Jaeger (Almanca: Jaeger/Jäger, "Ovçu") Hacime İsayamanın yaratdığı Attack on Titan manqa seriyasının baş qəhrəmanı və uydurma personajıdır. Eren anasını yeyən və divar Mariyanın Şiqanşina rayonundakı şəhərini yerlə-yeksan edən titanlar  kimi tanınan nəhəng canlılardan qisas almağa and içən bir yeniyetmədir. Titanları məğlub etmək üçün Eren hərbi xidmətə yazılır və "Kəşfiyyat Birliyi" -nə qoşulur. (Titanlarla divarların xaricində döyüşən və həmçinin onların nə ilə vuruşduğunu bilmək üçün Titanların fiziologiyasını öyrənən elit əsgərlər qrupu). Hekayə irəlilədikcə Eren daha sonra "Hücum Titanı" (, Shingeki no Kyojin) kimi tanınan titan olmaq gücünü qazanır. Eren bu gücdən bəşəriyyətə düşmənlərini məğlub etmək üçün istifadə edir və eyni zamanda onların əsl şəxsiyyətini və öz tarixini öyrənir. "Okeanın o biri tərəfi" adlı 91-ci bölümdə üç illik aradan sonra Eren dünyanın düşməninə çevrilərək hekayədə düşmən rolunu alır və vətəni Paradis adası xaricində bütün bəşəriyyəti məhv etmək üçün bir hadisə ilə minlərlə nəhəng titanı dünyaya buraxır. O, həmçinin anime və video oyunları da daxil olmaqla digər əlaqəli mediada nümayiş etdirilib. İsayama Eren-i qorxuları və xəyalları əlaqəli olan, lakin tez-tez öz qaranlığı ilə toqquşan, xarakteristikasında çoxsaylı dəyişikliklərə səbəb olan bir xarakter ideyası ilə yaratdı. Seriyanın anime adaptasiyasında Eren yapon dilində Yūki Kaji və ingiliscə Bryce Papenbrook tərəfindən səsləndirilib. Bu aktyorların hər ikisi Erenin hekayə boyu necə böyüdüyünə əsaslanaraq fərqli səs növlərini istifadə etməkdə çətinlik çəkdilər. Canlı filmə uyğunlaşmalarda o, Haruma Miura tərəfindən canlandırılır. Erenə gələn tənqidlər əvvəlcə qütbləşdi və onu yaşına görə çox antaqonist və sərt tapdı. Müsbət şərhlər personajın ideallarına və bir Titan kimi yeni kəşf edilmiş güclərinə, eləcə də onun xarakter qövsünə yönəldilmişdir. Qəhrəmanlıqdan daha çox qeyri-müəyyən bir xarakterə çevrildiyi üçün manqa və animenin sonrakı qövslərində qəbul daha müsbət oldu. Buna baxmayaraq, xarakter adətən Attack on Titan fanat bazasında özünü sübut etdi. Onun səs aktyorları obrazı canlandırdıqlarına görə tərifləniblər.
Qozı Körpeş–Bayan Sulu
thumb|Qozı Körpeş — Bayan Sulunun məzarıQozı Körpeş — Bayan Sulu — XIX əsrin ortalarında yazılmış XIII-XIV əsrlərə aid Qazaxıstan lirik-epik poeması. Poema Sıbanbay, Bekbau, Janak və Şoje kimi akınların şifahi ifası sayəsində populyar idi. Onun təxminən 20 variantı arasında Janakın variantı ən məşhurudur. Yazılı şəkildə ən çox yayılmış versiyalar folklor toplayıcıları Sablukova (1831-ci il), Derbisalinə (1834-cü il), A. Frolova (1841-ci il) və Çokan Vəlixanova (1856-cı il) məxsusdur. Rus dilində poema 1865-ci ildə M. Putintsev tərəfindən nəşr olunmuşdur, daha sonra 1870-ci ildə V. Radlovun "Türk tayfalarının xalq ədəbiyyatı nümunələri" toplusunun üçüncü cildinə daxil edilmişdir.
Süjeti
Qozı Körpeş və Bayan Sulunun faciəvi sevgisi haqqında qədim əfsanəyə əsasən, uşaqlıqdan dost olan Sarıbay və Karabay adlı iki şəxs öz uşaqlarını bir-biri ilə evləndirəcəklərinə dair and içdilər və onları doğulmazdan əvvəl nişanlandırdılar. Oğlu doğulmazdan əvvəl Sarıbay ov zamanı vəfat edir. Böyüyən Kozı və Bayan bir-birilərini görməsələr də, nikah razılaşması onları birləşdirir və nəhayət onlar bir-birini sevirlər. Zaman keçir və Karabay həyat planlarını dəyişir. O, söz verir ki. qızını onun qoyun sürüsünü aclıqdan qurtaran yerli pəhləvan Kodara verəcək. Sevgililər arasında Kodar kimi bir sədd yaranır. Bu əbədi üçbucaqda vəfat edən ilk şəxs Qozı olur. Qatildən intiqam almaq üçün qüssələnmiş Bayan hiyləgərlik göstərir. O, Kodara onun üçün bulaq suyu ilə bir quyu qazsa evlənəcəyini vəd edir. Kodar işə başlayır, dərinə gedərək Bayanın uzun hörüklərindən tutunur. Qız gözlənilmədən hörüklərini kəsir və quyuda qalan Kodar ölür. Beləliklə, Qozının intiqamı alınır. Daha sonra bu əfsanənin qadın qəhrəmanı onun məzarı üstündə özünü xəncərlə öldürür.
Araşadırmalar və tərcümələr
Poema S. A. Kastanye, N. A. Abramov və digər alimlər tərəfindən yüksək qiymətləndirilmişdir. Nikolay Pantusov, R. Ş, Əbdürrəhmanov və E. Z. Baranov kimi folklorşünaslar əsəri rus dilində prozaik üslubda nəşr etmişdilər. Onun rus dilinə ilk tərcüməsi üzərində rus şairi Q. N, Tvertin məşğul idi, bu dilə tərcümələr həmçinin 1928, 1941 və 1949-cu illərdə nəşr olunmuşdur. Sovet dövründə M. O. Auezov Janakın versiyasını əvvəlcə 1925-ci ildə Moskvada, sonra 1936-cı ildə Alma-Atada nəşr etdi.
Məlik Qabdullin, İ. Duysenbayev və Auyelbek Konıratbayev poemanın tarixi əhəmiyyətini tədqiq etmişdilər. Onların fikrincə, ərazilərin və çayların (Ayaquz, Urjar, Lepsı, Kalba) konkret adları eposun formalaşmasının real tarixi şərtlərindən xəbər verir. Şərqi Qazaxıstan vilayətinin Ayaquz rayonunun Tansık stansiyası yaxınlığında Qozı və Bayanın qəbri adlanan abidə var.
Analoqları
Bəzi türkdilli xalqların folklorunda poemanın başqa variantları da mövcuddur. Məsələn, başqırdlar arasında "Kujıykurpəs və Mayanhılıu" adı ilə tanınır, Barabinsk tatarları arasında "Kozı Korpeş" kimi yayılıb, altaylılar isə əsərə "Kozı Erkeş" deyirlər.
Poema əsasında Qabit Musrepovun "Qozı Körpeş — Bayan Sulu" pyesi yazılmışdır və 1954-cü ildə Musrepovun ssenarisi əsasında "Sevgi haqqında poema" filmi çəkilmişdir.
1992-ci ildə məşhur Qazaxıstan rejissoru və aktyor Asanəli Əşimulı "Qozı Körpeş — Bayan Sulu" filmini çəkdi.
Qazaxıstanda Sevgililər günü
2011-ci ildə Qazaxıstanda Müqəddəs Valentin gününə alternativ olaraq Qozı Körpeş və Bayan Suluya həsr olunmuş 15 aprel tarixini təklif etdilər.
Adilşah Sultan
Adilşah Sultan — 26-cı Osmanlı sultanı III Mustafa nın xanımlarından biri.
Həyatı
Həyatının ilk illəri haqqında yetərli məlumat olmasa da, Sultan Mustafa nın üçüncü xanımı olaraq saraya alındığı məlumdur. Bu səbəblə sultanın baş xanımı olan Aynülhəyat Sultanın vəfat etdiyi 1764-cü ildən sonra hərəm ə alındığı anlaşılır. Qısa zamanda sultanın rəğbətini qazanan Adilşah Sultan 13 yanvar 1766-cı ildə ilk övladı Beyhan Sultan ı, 14 iyun 1768-ci ildə isə Xədicə Sultan ı dünyaya gətirdi. Ancaq uşaqları hələ körpə ikən 21 yanvar 1774-cü ildə həyat yoldaşı Sultan Mustafa anidən vəfat etdi və qardaşı I Əbdülhəmid taxta çıxdı. Adilşah Sultan və qızları isə sabiq sultanın digər hərəm üzvləriylə birlikdə Köhnə saray a göndərildi. thumb|247x247px|Həyat yoldaşıyla birlikdə dəfn olunduğu [[Sultan Mustafa türbəsi, İstanbul]] Burada qızlarının təlim-tərbiyəsi ilə məşğul olan Adilşah Sultan əmiləri Sultan Əbdülhəmid ə məktub yazaraq evlilik çağına gələn qızlarının münasib görülən dövlət adamlarından biriylə evləndirilməsini istədi. Ardından sədrəzəm Həmid Paşa ya yazılan məktubla münasib bir bəy namizədi axtarmağa başlayan Sultan Əbdülhəmid öncə 1784-cü ildə Beyhan Sultan ı, daha sonra 1787-ci ildə Xədicə Sultan ı evləndirdi. Qızlarının evlənərək saraydan ayrılmasının ardından tez-tez onları öz saraylarında ziyarət edən Adilşah Sultan qalan ömrünü xeyriyyə işləriylə keçirdi. 1795-1796-cı illərdə Təkfur sarayı qarşısında kiçik bir məscid və sübyan (yetimlər) məktəbi inşa etdirdi. Ancaq bir müddət sonra çıxan yanğın səbəbiylə hər iki bina yanmışdır.
19 dekabr 1803-cü ildə vəfat edən Adilşah Sultanın cənazəsi Laləli külliyəsi ndəki Sultan Mustafa türbəsi nə - həyat yoldaşının yanına dəfn olundu. Vəfatının ardından qızları tərəfindən onun adına bir çox xeyriyyə işləri görüldü. Qızlarının maliyyə dəstəyiylə 1805-1806-cı illərdə indiki Adilşah Qadın məscidi (digər adı Xədicə Sultan məscidi) inşa olundu. Böyük qızı Beyhan Sultan isə bacısının sahil sarayı önündə anasının xatirəsinə bir məktəb inşa etdirdi.
Heydər Əliyev siyasəti: tarix və müasirlik (monoqrafiya)
Heydər Əliyev siyasəti: tarix və müasirlik — AMEA-nın Naxçıvan Bölməsinin sədri, akademik İsmayıl Hacıyevin monoqrafiyası.
Haqqında
AMEA-nın Naxçıvan Bölməsinin sədri, akademik İsmayıl Hacıyevin “Heydər Əliyev siyasəti: tarix və müasirlik” adlı yeni monoqrafiyasıdır. Əsər Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin 100 illiyinə həsr olunub. Monoqrafiya Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının prezidenti, akademik İsa Həbibbəylinin elmi redaktorluğu, Tarix İnstitutunun Əliyevşünaslıq şöbəsinin müdiri, tarix elmləri doktoru Ədalət Qasımovun rəyi ilə “Elm” nəşriyyatında çapdan çıxıb.
Məzmunu
Monoqrafiya Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan Respublikasında 2023-cü ilin “Heydər Əliyev İli” elan edilməsi haqqında” 29 sentyabr 2022-ci il tarixli Sərəncamı ilə başlayır.
Kitabda Heydər Əliyev şəxsiyyətinin böyüklüyünə, fenomen keyfiyyətlərinə nəzər salınır, onun ideyaları və siyasətinin Azərbaycanın uğurlarının əsası olduğu göstərilir.
Əsərin “Ön söz”ündə xalqımızın Ümummilli Lideri Heydər Əliyevin Azərbaycanın tarixində, hərtərəfli inkişafında, ölkənin xaos və anarxiyadan xilasında, dünya birliyində öz layiqli yerini tutmasında müstəsna xidmətlərinin olduğu qeyd olunur.
Altı fəsildən ibarət əsərin ilk fəsli “Heydər Əliyev şəxsiyyəti və siyasəti” adlanır. Burada qüdrətli siyasət və dövlət xadimi Heydər Əliyevin fenomenal keyfiyyətlərindən söz açılır. Qeyd olunur ki, onun iti ağlı, polad iradəsi, güclü məntiqi təfəkkürü, möhkəm yaddaşı, uzaqgörənliyi, ən əsası, çətin məqamlarda atdığı cəsarətli addımlar ölkənin işıqlı sabahının, türk dünyasının qarşılıqlı əlaqələrinin möhkəmlənməsinin qarantı olmuş, dünya miqyaslı siyasətçi kimi qəbul edilmişdir.
Növbəti fəsildə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Azərbaycana qayıdışından, Naxçıvanın milli-azadlıq hərəkatının mərkəzinə çevrilməsindən, Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə qəbul etdiyi tarixi qərarlardan, habelə Ulu Öndərin Azərbaycan SSR Ali Sovetindəki tarixi çıxışlarında toxunduğu vacib məsələlərdən bəhs olunur.
“Heydər Əliyevin dövlətçilik təlimi” başlıqlı üçüncü fəsildə uzaqgörən liderin dövlətçilik təlimi və onun tərkib hissələri önə çəkilir. Dahi liderin dövlətçilik təlimində elmin, təhsilin, mədəniyyətin, milli mənəvi dəyərlərin özünəməxsus və əhəmiyyətli yeri diqqətə çatdırılır. Hələ ölkəyə rəhbərliyinin birinci dövründə Heydər Əliyevin erməni ərazi iddalarının fakt və dəlillərlə əsassızlığını sübut etməsindən, vətən torpağının hər qarışı üçün mübarizəsindən söz açılır.
Monoqrafiyanın dördüncü fəsli “Heydər Əliyev: tarix və tarixi günlər” adlanır. Bu fəsildə Heydər Əliyevin milli tarix konsepsiyasından, eləcə də tarixi yaddaşımıza əsaslanan, dövlətçiliyimizə və milli birliyimizə xidmət edən əlamətdar günlərlə bağlı imzaladığı mühüm tarixi sənədlərdən bəhs olunur. Vurğulanır ki, Ulu Öndər Heydər Əliyev mühüm tarixi hadisə və materialların öyrənilməsi və obyektiv qiymətləndirilməsi, xalqın haqq səsinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması üçün vaxtında və lazımi tədbirlər həyata keçirmişdir.
“Heydər Əliyev və Naxçıvanın inkişaf strategiyası” adlanan növbəti fəsildə dahi rəhbərin Naxçıvana, bölgənin tarixinə, burada elmin inkişafına bəxş etdiyi töhfələrdən, AXC-Müsavat hakimiyyətinin Naxçıvana dair siyasətinin iflasından danışılır. Ulu Öndərin fəaliyyətində Naxçıvan və onun ərazi bütövlüyü məsələsinin mühüm yer tutduğu diqqətə çatdırılır, diyarın görkəmli yetirmələri barədə məlumat verilir.
Monoqrafiyanın sonuncu fəsli “Heydər Əliyev ideyaları Azərbaycanın uğurlarının əsasıdır” başlığı daşıyır. Fəsildə qeyd olunur ki, Azərbaycanın dayanıqlı inkişafı Heydər Əliyevin müəyyənləşdirdiyi sağlam təməllər, uzaqgörən siyasət əsasında Heydər Əliyev yolunu Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilir.
Əbdülbasit Əbdüs-Səməd
Əbdülbasit Məhəmməd Əbdüs-Səməd (ərəb. عبدالباسط عبدالصمد d. 1 yanvar 1927-ci il – ö. 30 Noyabr 1988-ci il) — İslam dünyasının görkəmli Quran qarisi, tilavət qaydalarının pionerlərindən biri. Qurani-Kərimi xüsusi həzin üslubda oxumaqla fərqlənmişdir.
Həyatı
Əbdülbasit 1927-ci ildə Misirin cənubunda Qina əyalətinə bağlı olan, Ərmənt şəhərinin Məzaizə kəndində anadan olmuşdur. O, Qurani-kərimin hifzi və qiraətinə diqqət və maraq göstərilən bir yerdə dünyaya göz açır. Babası Əbdüs-Səməd quran hafizlərindən və təqvalı şəxslərdən sayılırdı. Qardaşları ilə birlikdə 6 yaşında quranı hifz etməyə başlayır.
Ustadı şeyx Əmir, onun fövqəladə istedadına və qiraət məharətinə heyran qalır. Çünki O, öz həmyaşıdlarından daha çox quranı öyrənib, ustadının tapşırıqlarını diqqətlə yerinə yetirməyə can atırdı.
1950-ci ildə ustad Əbdülbasit, xanım Zeynəbi-Kübranın(ə) ziyarətinə gedir. Bu ziyarətə səbəb, məşhur qarilərdən olan ustad Əbdül-Fəttah Şəşai, Mustafa İsmail, Əbdül-Əzim Zahir və Əbül-Əynəyn Şüeyşə kimi məşhur ustadların orada quran məclisi təşkil etməsi idi. Zeynəbiyyə məscidində gecənin yarısının keçməsinə baxmayaraq əhlibeyt(ə) aşiqlərilə dolub daşırdı. Bu vaxt ustad Əbdül-Basitin yaxınlarından biri məclisi təşkil edənlərdən ustad Əbdül-Basitin 10 dəqiqəlik tilavət etməsini xahiş etdi. Ustad Əbdül-Basit tilavət üçün minbərə çıxır. Bu zaman məscid sükuta qərq olur. Hamı bu gənc və cəsur qarinin tilavətini səbirsizliklə gözləyirdilər. Bir neçə dəqiqə keçmişdi ki, sükut öz yerini uca fəryad və dəstəklərlə əvəz etdi. Hamı ustada “Allah yəftəh ələyk”, “Allahu Əkbər” kimi kəlmələrlə dəstək verirdi. Məsciddə hazır olanlar elə hiss edirdilər ki, divarlar Allahı təsbih və tənzih edirlər. O gecə 10 dəqiqəlik tilavət, 1 saat yarıma qədər davam edir.
Radioya dəvət
Zeynəbiyyə məscidindəki tilavətinin bərəkətindən 1951-ci ilin sonlarında ustad Zəbbanın vasitəsilə Misir radiosuna dəvət alır. Ustad Zəbba Zeynəbiyyə məscidindəki tilavət kasetini radionun münsiflər heyətinə təqdim edir. Onlar ustad Əbdül-Basitin fövqəladə səsi və tilavət qaydalarını dəqiq yerinə yetirməsindən təəccüb edirlər. Elə həmin ildə ustad Əbdül-Basit Misir radiosunun parlayan və sevilən qarilərindən olur. Milyonlar insanın qəlbində öz yerini tapır və hamı tərəfdən onun ilahi bir nemət olduğu deyilirdi.
Xarici ölkələrə səfər
Ustad Əbdülbasit quran qiraəti və təbliği üçün istər Ramazan ayında istərsədə digər aylarda dünyanın müxtəlif ölkələrinə səfər etmişdir. Hətta bəzi dəvətləri sırf məclis xatirinə deyildi. Çünki ustadı sevənlər və tərəfdarları onun vücudunun sevinc və şadlıq gətirdiyinə inanırdılar. Buna sübut olaraq ustadın rəsmi və dövlət tərəfindən qarşılanmağını göstərmək olar. Pakistana səfəri zamanı bu ölkənin başçısı tərəfindən havalimanında qarşılanır. İndoneziyanın paytaxtı Cakartada ən böyük məsciddə tilavət edərkən 1 km fasilə məsafəsində və 250000 müsəlmanın səhərə kimi ayaq üstə ustadın tilavətini dinləməsi onun nə qədər sevilməsinə başqa bir sübutdur. Hindistana səfəridə böyük izdihamla qarşılanır. Ustad, təkcə müsəlman ölkələrinə səfər etməklə kifayətlənmir. Bəlkə dünyanın bütün nöqtələrində yerləşən və qəlbləri quran eşqilə döyünən müsəlmanlarla görüşür. Tilavət etdiyi məşhur məscidlərdən: Məscidul-həram, Məscidi-Nəbəvi, Qüdsdə Məscidul-Əqsa, Məscidi İbrahimi, Dəməşqdə Əməvi məscidi, Asiyanın məşhur məscidləri, Afrika, Amerika birləşmiş ştatları, Fransa, London və digər ölkələr olmuşdur.