cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Yaddaş kartrici
Yaddaş kartrici (ing.memory cartridge, ru. картридж памяти)- verilənlər və proqramları yadda saxlamaq üçün ixtiyari erişimli yaddaş (RAM) mikrosxemdən ibarət olan çıxarılıb-taxılan modul. Yaddaş kartriciləri əsasən daşınabilən kompüterlərdə istifadə edilir, çünki onlar daha kiçikdir və disksürənin dəyişdirilməsi kimi daha sadədir (ancaq masaüstü sistemlərə nisbətən daha bahadır). Yaddaş kartricləri enerjini kartricin içərisində olan təkrar yüklənən batareyadan almaqla, adətən, enerji təchizatı kəsildikdə belə tərkibini itirməyən enerjidən asılı olmayan sxemlərdən ibarət olur, ya da yaddaşın tərkibinin saxlanmasını təmin edən ehtiyat elektrik batareyasına malik olur.
Banan müharibələri
1898-ci ildə imzalanan Paris müqaviləsinə görə,İspaniya Kuba,Puerto-Riko və Filippin üzərində nəzarət hüququnu ABŞ-yə güzəştə edir. Bundan sonra ABŞ Panama, Meksika, Honduras, Nikaraqua, Haiti və Dominikan Respublikasına müdaxilələr edir.
Müdaxilələr seriyası yalnız Prezident Franklin Ruzveltin başçılığı altında qoşunların Haitidən çıxarılması ilə başa çatır. Bu münaqişələrin səbəbi müxtəlif olsa da,əsas səbəb iqtisadi xarakterlə bağlı idi. ABŞ-nin bu hərbi müdaxilələri və ticarət maraqları arasındakı əlaqədən yaranan termin tarixə “Banan müharibələri” adı ilə düşür. Ayrıca qeyd etmək lazımdır ki, ”United Fruit Company” şirkəti Karib hövzəsi, Mərkəzi Amerika və Cənubi Amerikanın şimal hissəsi üzrə olan banan, tütün, şəkər çuğunduru istehsal aksizlərinin əhəmiyyətli maliyyə paketlərinə malik idi. ABŞ həmçinin yenicə tikilmiş,donanma gücü və qlobal ticarət baxımından çox əhəmiyyətli olan Panama kanalında nəzarət və təsir dairəsi olduğunu əsaslandıraraq,öz siyasi maraqlarını da irəliyə çəkirdi.
Müharibələr
1914-cü ildə Verakruzun işğalı isə sırf sərhədin bütövlüyünün yox,hərbi təsirin nümunəsi idi. Bu dövrdə isə ABŞ qarşısına belə bir məqsəd qoymuşdu ki, Viktoriana Huerta rəhbərliyindəki Meksika hökumətində Almanlar tərəfindən sursat təchizatı dayandırılsın. Xatırladaq ki,Vudro Vilson da Viktoriana Huertanı tanımaqdan imtina etmişdi.
Eugenia guayaquilensis
(Eugenia guayaquilensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Kokand
Kokand (Chagatai: خوقند; ) — Özbəkistanın Fərqanə vilayətində iqtisadi və mədəni mərkəzi olan şəhər.
Tarixi
thumb|right|290px
Coğrafiyası
Şəhər, paytaxt Daşkəndin 228 km. cənubi-şərqində yerləşir.
Əhalisi
Fərqanə vilayətində olan şəhərin 2001-ci ildə rəsmi əhalisi 197.450-dir. Burada Özbəklər üstünlük təşkil edirlər.
Şamanyö
Şamanyö  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. La-Verpiyer kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — La-Tur-dyu-Pen.
INSEE kodu — 38067. Kommunanın 2012-ci il üçün əhalisi 1466 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 202 ilə 341 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 420 km cənub-şərqdə, Lion dan 27 km şərqdə, Qrenobldan 29 km şimal-qərbdə yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Pentacalia teretifolia
Pentacalia teretifolia Pentacalia teretifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yaşamaq (film, 1952)
– Akira Kurosavanın rejissorluğu ilə çəkilmiş 1952-ci il istehsalı Yaponiya dram filmi. Baş rolda Takaşi Şimura oynayır. Film Tokio bürokratiyasının çatışmazlıqlarından və həyatın mənasından bəhs edir. Ssenari Lev Tolstoyun 1886-cı ildə yazdığı "İvan İlyiçin ölümü" novellasından təsirlənib.
Filmin əsas mövzularına yaşamağın yolu, bürokratiyanın çatışmazlıqları və Yaponiyada ailə həyatıdır. Bu mövzular akademiklər və tənqidçilər üçün mövzu olmuşdur. Film tənqidçilər tərəfindən bəyənilmiş, Kinema Cunpo və Mayniçi mükafatlarını qazanmışdır. 2007-ci ildə televiziya filmi remeyki çəkilmişdir.
Məzmun
Filmin baş qəhrəmanı Kanci Vatanabe adlı orta yaşlı dövlət məmurudur. O, öz bürokratik vəzifəsində 30 il boyunca monoton həyat tərzi keçirib. Həyat yoldaşı uzun müddət öncə ölüb, indi isə oğlu və gəlini ilə yaşayır. Bir gün Vatanabe mədə xərçəngi olduğunu və azı 6 aylıq ömrünün qaldığını öyrənir. 30 il boyunca heç nə etmədiyini anlayan Vatanabenin dünyası sarsılır və həyatı sorğulamağa başlayır.
Xızı rayonu
Xızı rayonu — Azərbaycan Respublikasında inzibati – ərazi vahidi. Rayonun inzibati mərkəzi Xızı şəhəridir. 1990-cı ildə Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin qərarı ilə yaradılan yeni ərazi-inzibati vahidlərdən biridir.
Yaranma tarixi – 24. aprel 1990, Ərazisi – 1.850 km², Əhalinin sayı – 14,3 min nəfər (1 yanvar 2007-ci il), Əhalinin sıxlığı – 1 km² 8 nəfər (1 yanvar 2007-ci il)
Xızı rayonu 1930-cu ildə yaradılmışdır. O, şimaldan Siyəzən və Quba, qərbdən Şamaxı, cənubdan Qobustan, cənub-şərqdən Abşeron rayonu ilə həm sərhəddir. Əsasən, Xızı yaylası da yerləşən rayonun şərq hissəsi Giləzi dili ilə Xəzər dənizinin sularına axır. Rayonun mərkəzi olan Xızı qəsəbəsi Bakıdan 104 km m əsafədə yerləşib paytaxta ən yaxın səfalı ərazidir. Rayon şimaldan Vərəftə, cənubdan Taxtayaylaq, şərqdən isə Aladaş silsilələri ilə əhatə olunmuşdur.
Əsas dağları Dübrar (2205 m), Kəmçi (1026), Şərəkü (958), Bəybəyim (935), Şixandağ (801) və Böyük Siyaku (786) dağlarıdır. Əsas çayları Ataçay, Cəngiçay, Kənda, Tuğçay, Dizavarçay, Kerban və Qarabulaq çaylarıdır. Ərazidə Altıağac Milli Parkı və Vəhşi Təbiətin Reabilitasiya Mərkəzi mövcuddur.
Ərazinin etnik palitrasını azərbaycanlılar və tatlar təşkil edir. Əvvəllər kiçik bir kəndi təmsil edən "xızı" sözünun etimologiyası haqqında müxtəlif mülahizələr mövcuddur. Bir çox mütəxəssislər bu adın Sasaniİər imperiyasından qaldığını güman edirlər. Belə ki, imperiyanın rəsmi dini olan zərdüştiliyinin imperiyanın şimal ərazilərində yaymaq, xristianlıqla mübarizə aparmaq və şimal sərhədlərini hun, peçeneq və xəzər tayfalarından qorumaq üçün erkən orta əsrlərdə (III–VI əsrlər) buraya irandilli tayfalar köçürülürdü. Bu proses Şirvanşahların Səfəvilər tərəfindən məğlub edildikdən sonra daha da gücləndi. Buraya köçürülən tayfalar, əsasən, Xuzistan əyalətindən olmuşdur. Ad tədricən transformasiyaya məruz qalaraq dövrümüzə Xızı şəklində gəlib çatmışdır.
Yaşamaq (film, 1952)
Mövzular
Yaponiyada sağlamlıq sistemi də filmdə bürokratik təsvir olunub. Filmdə həkim patenalistik təsvir olunub və Vatanabe onun avtoritetliyinə qarşı çıxa bilmir.
Xızı rayonu
Rayonun ikinci böyük yaşayış məntəqəsi Alaçayın sahilində yerləşən çox mənzərəli bir landşafta malik olan Altıağacdır. Ərazinin adı Şirvanşahlar dövlətinin paytaxtı olan Şamaxıdan 42 km. "ahı ağaclıq" məsafədə yerləşməsindən qaynaqlanır (1 ağac 7 km-ə bərabərdir). Dünyanın çox ölkələrini gəzmiş, o cümlədən Qafqazda olmuş məşhur türk səyyahı Evliya Çələbi (1611–1685) on cildlik "Səyahətnamə"sində bu haqda belə yazır: "Şimal səmtə doğru altı ağac yol gedərək Altıağac mənzilinə gəldik. Əcəmlər (bu yerə) "şeş derəxət" deyiriər. Səfalı bir çəmənlikdə böyük bir karvansara vardır. Kənd viranədir. Bu yer Dəmirqapı sərhədində miskər nahiyəsinə tabedir". Müasir Xızıdan 2 km cənubda Kerban çayı sahilində qala divarlarının qalıqları mövcuddur. Qalanın monqol işğalı zamanı dağıldığı ehtımal olunur. Görünür monqol işğalından sarsılan ərazi uzun müddət özünə gələ bilməmişdir.
Coğrafiyası
Xızı rayonu ilə Bakı arasında olan məsafə −104 km
Yaşamaq (film, 1952)
İstehsal
Ssenaristlər Lev Tolstoyun "İvan İlyiçin ölümü" npvellasından ilhamlanmağa və filmin ortasında personajı öldürməyə qərar vermişdirlər. Filmin ilk adı "Kanci Vatanabenin həyatı" olsa da, Kurosava sonda adını "Yaşamaq" olaraq dəyişdirmişdir. Haşimoto yeni adı bəyənməsə də, Oquni adı dəstəkləmişdir. Ssenari 5 fevral 1952-ci ildə tamamlanmışdır.
Xızı rayonu
Coğrafiyası
Azərbaycanın dağ rayonları arasında Bakıya ən yaxın olan Xızıdır. Buranın iqlimi mülayim, havası qurudur. Rayon ərazisinin xeyli hissəsi meşə ilə örtülmüşdür. Rayon şərqdən Xəzər dənizinə qovuşur.
Yaşamaq (film, 1952)
Buraxılış
ABŞ-da isə 1956-cı ildə Kaliforniyada "Ölümə məhkum" adı altında qısa müddətlik ekranlaşdırılmışdır. 29 yanvar 1960-cı ildə Nyu-Yorkda "Yaşamaq" adı altında nümayiş etdirilməyə başlamışdır.
Qəbul
Film buraxıldıqdan sonra tənqidçilərdən müsbət rəylər almışdır. Rocer Ebert 1996-cı ildə filmi "Ən yaxşı filmlər" siyahısına salmışdır və "Yeddi samuray" filminin tənqidi zamanı Kurosavanın ən yaxşı filmi adlandırmışdır. 2008-ci ildə Time Out jurnalı filmi "humanist kinematoqrafiyanın triumflarından biri" adlandırmışdır. Həmin il "The New Yorker"-dən Maykl Sraqou filmi "usta işi" kimi təsvir etmişdir. Vatanabenin yelləncəkdə sallandığını səhnəni isə "ikonik" adlandırmışdır.
Xızı rayonu
Coğrafiyası
1920-ci ildə Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Bakı qəzasına aid olan Xızı kəndləri: Altıağac, Ağdərə, Allahyarlı, Baxşılı, Bəyəhmədyurd, Biləsən, Çaharqışlaq, Çərməzar, Darazarat, Düdar, Dəllər, Dizəvər, Ələz, Əmbizlər, Əngilan, Ərisguş, Əlməkolu, Fındığan, Gərmiyan, Gimçi, Gilənova, Gücövrə, Güneyqışlaq, Həmyə, Keş, Keçəllər, Künövşə, Pəmbə, Qars, Qalaşıxı, Qasımkənd, Qululu, Quşçu, Qərban, Qızılqazma, Sadan, Sayaddı, Siyəzən, Şurabad, Şurakənd (Surakat), Şıxlar, Tıxlı, Təkəli, Təzəkənd, Upa, Vərdəh, Xanəgah, Xızı, Xələnc, Xərgo, Xəndək, Xirək, Xışqədar, Xılmıllı, Xəll, Yarımca, Zarat, Zərgərli, Zöhrabkənd.
Landşaftları və bioloji müxtəlifliyi
Xızı rayonu Azərbaycanın iri Meşəlik ərazilərə malik olduğu rayonlardandır (9931 ha, 6%). Ərazi həddən artıq bioçeşidlik, landşafı və ekosistem müxtəlifliyinə malikdir. Ərazidə meşə, meşə-çöl, bozqır(çöl), bozdağlar, bozqır dağlar, subalp, alp ekosistemləri mövcuddur. Meşə dendroflorası, əsasən, iberiya palıdı, şərq palıdı şərq vətəsi, şərq fıstığı adi göyrüş, qarağac, armud gözəl ağcaqayın, ardıc, doqquzdon, birgöz kimi ağackollardan ibarətdir. Dağətəyi seyrək meşəliklərdə söyüdyarpaq armud, yemişan, qaratikan, dovşanalması, ölməzkol, adi zirinc, itburnu kimi ağac-kol növləri bitir. Çay kənarları adi nar, pallas murdarçası, yulğun çaytikanı və rus itüzümü kollarından ibarətdir. Burada tək-tək qara əncirə, çox nadir, endım və nəsli kəsilm əkdə olan növ fərat qovağının bir neçə nüsxəsi qalmışdır. Ərazinin faunası da çox zəngindir. Məməlilərdən avropa cüyürü, qonur ayı qaban, adi vaşaq yenot, boz dovşan, tülkü,daşıq dələsi, canavar, quşlardan adi qırqovul, alabaxta, bildirçin, çobanaldadan, çöl qartar, boz kəklik, qaratoyuq kimi növlərə rast gəlinir.
Yaşamaq (film, 1952)
Qəbul
"Empire" jurnalı 2008-ci ildə "Bütün dövrlərin ən yaxşı 500 filmi siyahısında" bu filmi 459-cu yerdə göstərmişdir. Jurnalın 2010-cu ildəki "Dünya kinematoqrafiyasının ən yaxşı 100 filmi" siyahısında isə 44-cü yeri tutmuşdur. Lakin 2016-cı ildə "The Daily Telegraph" filmi ən çox şişirdilmiş 10 filmdən biri kimi göstərmişdir.
Xızı rayonu
Tarixi-mədəni abidələr
Tıxtı kəndi yaxınlığındakı keçmiş Şıxlar kənd qəbiristanlığında yerləşən türbə ziyarətgah, 300–500 yaşlı qəbirləri mövcuddur.Bu türbənin Şeyx Heydər Türbəsi (X–V əsr)olduğu ehtimalı vardır.Bəzi mənbələrə görə Şeyx Heydər türbəsinin Səfəvilər İmperiyasının yaradıcısı I İsmayılın atası Şeyx Heydərin məzarıdır. Şeyx Heydər Şirvanşah Fərrux Yasar ilə Təbərsaran döyüşündə (1488) həlak olmuş və burada müqəddəs Beşbarmaq dağı ilə üzbəüz ərazidə dəfn olunmuşdur.Sonralar Şirvanşahlar dövlətini məğlubedən I İsmayıl Səfəvi atasının qəbri üzərində Türbə tikdirmiş, orada Şıxlar kəndini saldırmış, məqbərəni müqəddəs ziyarətgah elan etmişdir.
Əhalisi
1903-cü il Bakı quberniyasının Bakı qəzasının Saray məntəqəsinə aid kəndlər:
Həmin il (1903-cü il) Bakı quberniyasının Quba qəzasına aid olan kəndlər:
Piter Daymond
Piter Daymond (d. 29 aprel 1940) — amerikalı iqtisadçı. 2010-cu ildə Qoşalaşdırma nəzəriyyəsi ilə bağlı tədqiqatlarına görə Xristofor Pisserides və Deyl Martinsenlə birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Həyatı
Piter Daymond 1960-cı ildə riyaziyyat üzrə təhsilini Yel Universitetində tamamlamışdır. O, 1963-cü ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda doktorluq dərəcəsinə yüksəlmişdir.
1964-1965-ci illərdə Berkli Kaliforniya Universitetində köməkçi dosent olaraq çalışmışdır. 1966-cı ildə Massaçusets Texnologiya İnstitutunda işə başlamazdan əvvəl dosent olmuşdur. 1970-ci ildə professor adını qazanmışdır. 1985-1986-ci illərdə İqtisadiyyat Departamentinin başçısı olaraq fəaliyyət göstərmişdir.
1968-ci ildə Ekonometrika Cəmiyyətinin üzvlüyünə seçilmiş və daha sonra bu təşkilatın başçısı da olmuşdur. 2003-cü ildə Amerika İqtisadi Assosiasiyasının başçısı olaraq fəaliyyətə başlamışdır. 1978-ci ildə Amerika İncəsənət və Elmlər Akademiyasında üzv, 1984-cü ildə ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının üzvü və 1988-ci ildə Sosial Sığorta üzrə Milli Elmlər Akademiyasının qurucu üzvü olmuşdur. 2008-ci ildə Sosial Sığorta üzrə Milli Elmlər Akademiyası tərəfindən verilən Robert Bol adına Sosial Təhlükəsizlikdə Seçkin Müvəffəqiyyət Mükafatına layiq görülmüşdür.
Sokolovka (Şaran)
Sokolovka — Başqırdıstan Respublikası nın Şaran rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Miçurinsk kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə ruslar (42%), başqırdlar (27%) üstünlük təşkil edir.
Flüorit
Flüorit Ca F2 — kubik sinqoniya. Rast gəlmə tezliyi şkalası: çox da tez-tez rast gəlməyən. thumb|Flüorit, Çovdar yatağı, Daşkəsən rayonu
Növ müxtəliflikləri
İttroflüorit (17 %-dək Y2O3), seriumlu flüorit (15-%-dək Y2O3 və 18,5 %-dək Ce2O3), radioflüorit – radiumsaxlayan flüorit, xlorofan (pirosmaraqd) – yaşıl fosforessensiya edən flüorit.
Xassələri
Rəng – rəngsiz, sarı, bənövşəyi, yaşıl, mavi, göy, çəhrayı qarayadək; çox vaxt rəngi zonal və ləkəli olur; Mineralın cizgisinin rəngi –  ağ; Parıltı – şüşə; Şəffaflıq – şəffafdan qeyri-şəffafadək; təmiz rəngsiz şəffaf kristalları optik flüorit adlanır; Sıxlıq – 3,1-3,2; Sərtlik – 4; Kövrəkdir; Ayrılma – {111} üzrə mükəmməl; Sınıqlar – pilləli, qabıqvarı; Lüminessensiya – flüoressensiya, fosforessensiya, termolüminessensiya, tribolüminessensiya; Bənövşəyi, mavi, yaşıl və qırmızı şüalanma səciyyəvidir; Başqa xassələr – bəzən pyezoxromatizm – təzyiq altında mineralın rənginin dəyişməsi təzahür edir; diamaqnitdir; Morfologiya – kristallar: heksaedrik, nadir hallarda oktaedrik, çox vaxt əyri üzlü; İkiləşmə: qarşılıqlı nüfuzetmə; çox vaxt {111} üzrə; Mineral aqreqatları: bütöv, sıx, torpaqvari (ratovkit), çubuqvari, radial-şüalı kütlələr, druzalar, pirit, qalenit, kalsit, barit və başqa minerallar üzrə psevdomorfozalar.
Mənşəyi və yayılması
Müxtəlif proseslər nəticəsində əmələ gəlir. Maqmatik flüorit bəzi intruziv və effuziv süxurların aksessor mineralıdır. Karbonatitlərdə, dağ bülluru saxlayan qranit peqmatitlərində qeyd edilir. Qreyzenlərdə geniş yayılmışdır. Bəzən isti bulaqların çöküntülərində və fumarolların fəaliyyətinin məhsulu kimi müşahidə edilir. Hidrotermal flüorit ən çox inkişaf etmişdir, adətən, polimineral damarlarda əlvan və nadir metal minerallarını müşayiət edir, bəzən isə, demək olar ki, monomineral damarlar təşkil edir. Flüoritin, əsasən ratovkitin, çökmə əmələgəlmələrdə – əhəngdaşı və dolomitlərdə, gillərdə, daşkömürlü süxurlarda, duz yataqlarında və s. tapıntıları məlumdur. Birlikdə rast gəldiyi minerallar: kvars, kalsit, gips, selestin, barit, topaz, turmalin, beril, qalenit, sfalerit, xalkopirit, kassiterit və b. Mineralın tapıldığı yerlər: İviqtut (Qrenlandiya); Derbişir (Böyük Britaniya); Konqsberq (Norveç); Pars (İtaliya); Abaqaytut və Kalanquy (Rusiya); Auraxmat və Takob (Tacikistan); Xaydarkan (Orta Asiya). Azərbaycanda Şəmkirçay hövzəsində flüoritin kiçik yığınları vardır. Törəmə kvarsitlərdə, skarn-filiz qatlarında, barit və kolçedan yataqlarında (Tutqunçay hövzəsi, Çıraqdərə-Toğanalı filiz sahəsi, Daşkəsən, Gədəbəy, Quşçu, Başqışlaq, Çovdar yataqları) və b. qeyd edilir.
Tətbiqi
Əsasən metallurgiyada filizlərin əriməsini sürətləndirən flyus kimi istifadə edilir. Flüor mənbəyi kimi kimya və keramika sənayesində tətbiq edilir, optik flüorit isə lazer və mazerlərin, mikroskop və teleskop linzalarının, spektroqraf prizmalarının hazırlamasında və başqa məqsədlər üçün istifadə edilir.
Hüseyn xan Şamlı
Hüseyn xan Əbdi bəy oğlu Şamlı — qızılbaş sərkərdəsi, əmir əl-üməra, Heratın, Çuxursəəd bəylərbəyi.
Həyatı
Hüseyn bəy Əbdi bəy oğlu Şamlı elinin Bəydili oymağındandır. I Şah İsmayıl Səfəvinin bacısı oğludur.
Şahdan öncə sultan, sonra xan ünvanı almışdı.
1525-ci ildə Heratın, sonra Çuxur Sədin bəylərbəyisi olmuşdu. I Şah Təhmasib ona əmirəlüməra ünvanı verdi.
Hüseyn xan 1534-cü ildə I Şah Təhmasib tərəfindən öldürülüb.
Herat bəylərbəyi
Bu zaman özbəklərlə döyüşdə böyük şücaət və cəsurluq nümayiş etdirmiş şamlı tayfasının başçısı Hüseyn xan əvvəlki mühasirə zamanı ağır vəziyyətə salınmış, ərzaq cəhətdən korluq çəkən Heratın hakimi vəzifəsini tutmuşdu. Qızılbaş qoşunu Xorasanı tərk edən kimi, Übeydulla xan yenidən bura hücum etdi və Hüseyn xanın azsaylı qızılbaş dəstəsi ilə qoruduğu Heratı mühasirəyə aldı. Çuxa Sultan qızılbaş qoşununu Heratda mühasirəyə düşənlərə köməyə göndərməyi yubandırdı. Çuxa sultanın, onun özbəklərin əlinə düşməsini istədiyini yaxşı başa düşən Hüseyn xan Übeydulla xanla danışıqlara başladı. Ona maneəsiz olaraq öz dəstəsi ilə şəhəri tərk etməyə və Sistandan keçərək Şiraza geri çəkilməyə icazə verildi21. Hicr 937-ci il zülqədənin 2-də (1531-ci il iyunun 17-də) Hüseyn xan Sam mirzə Səfəvi ilə şahın İsfahan yaxınlığındakı qərargahına gəldi. Çuxa sultan Təkəli özünün təhlükəli rəqibindən xilas olmaq üçün onu şənliklərin birində öldürmək qərarına gəldi. Onun bu planından Hüseyn xan xəbər tutdu.O, gecə düşəndə silahlı adamlardan ibarət dəstə ilə Çuxa sultanın alaçığına yollandı. Çuxa sultan sığınacaq tapmaq ümidi ilə divanxanaya qaçdı. İş o yerə çatdı ki, vuruşma şah otağnda davam etdirildi və Hüseyn xanın adamlarının atdıqları iki ox şahın tacına dəydi. Həmin gecə şahı mühafizə edən, zülqədər tayfasından olan şah qorçiləri Hüseyn xanın tərəfinə keçdilər və onlardan biri Çuxa sultanı ölümcül yaraladı.
Öldürülməsinin təsiri
1534-cü ildə vəkil Hüseyn xan Şamlının öldürülməsi ilə əlaqədar olaraq qızılbaş tayfaları arasında başlanan ara müharibələri, Xorasanda da feodal hərc-mərcliyinə səbəb oldu. Hüseyn xanın həmtayfası, Xorasan bəylərbəyi Ağzivər sultan Şamlı mərkəzi hakimiyyətə qarşı qiyam qaldırdı. Onun qiyamında istər-istəməz hamisi olduğu şahın qardaşı Sam Mirzə də iştirak etdi. Qiyamçılar Herat şəhəri sakinlərinin əmlakını qarət etdilər. Sonra isə o zaman Böyük Moğollardan olan Sultan Hümayunun tabeliyindəki Qəndəhar şəhərini ələ keçirmək məqsədilə yürüşə başladılar. Qalanın iki aylıq uğursuz mühasirəsindən sonra Hümayunun qardaşı Kamran mirzə iyirmi minlik qoşunla mühasirədə olanların köməyinə gəldi. Düşmənin üstün qüvvələri ilə döyüşdə qiyamçılar darmadağın edildilər. Ağzıvar xan özü də həlak oldu. Bundan sonra Sam Mirzə özünü I Təhmasibin qarşısında təmizə çıxarmaq üçün bir neçə "qiyam təhrikçisini" edam etdirib başlarını şaha göndərdi.
Ailəsi
Hüseyn xan Xanxanım xanımla ailə qurmuşdu.
Adi dağtərxunu
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Buruciyə mədrəsəsi
thumb|220px|Mədrəsənin tac qapısından bir görünüş.
Adi dağtərxunu
Botaniki özəllikləri
Dağtərxunu çoxillik ot bitkisidir. Avroasiya tipli areala malikdir. İyunun axırından başlayaraq sentyabra qədər çiçəkləyən bu bitki Arktikadan başqa bütün Rusiya torpaqlarında bitir. Rusiyada 27 növü mövcuddur. Əslində isə dağtərxununun vətəni Almaniyadır. Rusiyaya isə o Polşa torpaqlarından gətirilib, sözün polyak dilində mənası “muskus”dur. Dağtərxunu Rusiya və Ukraynada tədarük olunur. Digər növləri Azərbaycanda da var. Hündürlüyü 100-150 sm olan bu bitki çay kənarında, çəmənlərdə, yolların qırağında, qayalıqda, yaşayış sahələrində bitir.
Buruciyə mədrəsəsi
Buruciyə mədrəsəsi və ya digər adıyla Hacı Məsud mədrəsəsi — Türkiyənin Sivas şəhərində yerləşən mədrəsə. 1271-ci ildə, Anadolu Səlcuqlu sultanlarından III Qiyasəddin Keyxosrov zamanında Həmədan yaxınlığındakı Burucirddən gəlmə Müzəffərddin Burucirdi tərəfindən inşa etdirilmişdir. Elmi işlər üçün mədrəsə olaraq inşa etdirilmiş və dövrün müsbət elmlərinin oxudulduğu bina olaraq uzun illər istifadə edilmişdir.
Memarlıq
Sarımtıl rəngli daşlardan oyma olaraq inşa edilən giriş qapısı və həyət qarşısındakı daxili hissə, dövrün Səlcuqi daş oymacılığının ən gözəl nümunələrindəndir. Tikinti kvadrata yaxın düzbucaqlı planlı olub, üzəri açıq həyət ətrafındakı sütunlu revaklar və bunların gerisində olan hücrələrdən ibarətdir. Giriş qapısının sol yanında mavi və qara çinilərlə bəzəkli türbədə mədrəsə binasını inşa etdirən Burucerdioğlu Muzaffer Beyin (Hacı Məsud) və uşaqlarının qəbirləri yerləşir. Türbənin yanında da iki beşik tonozlu kiçik otaq var. Revakların arxasında mədrəsə otaqları, ana eyvanın yanlarında da iki qübbəli otaq vardır. Vaqfiyəsində binada bir də kitabxana olduğu anlaşılmaqdadır. Daş işləmələrində ağırlığın tac qapıda yer aldığı görülür. Ulduz, rumi və həndəsi motivlər səthi ancaq bir dantel kimi işlənmişdir. Mədrəsə 1965-1966-cı ildə təmir edilmiş və muzey halına gətirilmişdir. Sonrakı illər yenə bir çox dəfə təmir və yenidən qurulma işləri görülmüşdür.
Adi dağtərxunu
Botaniki özəllikləri
Dağtərxunu düzqalxan, çoxsaylı, səthi azacıq tüklü və ya çılpaq gövdəli bitkidi. Uzunsov yumurta şəkilli, ikiqat lələkvari yayılmiş yarpaqlara malikdi. Ən aşağıda yerləşən yarpaqları saplaqlı, yerdə qalanı isə oturaq və sərtdir. Parlaq sarı rəngli çiçəkləri gövdənin sonunda qalxanvari çiçək qrupunda toplanmışdır. Onun yarpaqları və hamaşçiçəyi kiçik ölçüdə “ləkəni” xatırlatdığı üçün ona el arasında “vəhşi ləkə” də deyilir. Bitkinin hamaşçiçəyi zəhərlidir. Dağtərxununu ovxaladıqda bitkidən özunəməxsus xəfif ədviyyat ətri gəlir. Bu əslində onun tərkibindəki borneolun, kamforanın qoxusudu. Dağtərxununun səbət çiçəyində 1,5-2 faiz, yarpaqlarında isə 0,2 faizə qədər efir yağı toplanır. Efir yağının əsas komponentləri bitsiklik terpen ketonları olan α- və β-tuyonlardır. Bununla yanaşı bitki flavonoidlərlə, aşı və acı maddələrlə, üzvi turşularla, qətranlarla, vitamin C, A, karotinlərlə zəngindir.
İstifadəsi
Dağtərxunu yerli qızışdırıcı, oyandırıcı, tərqovucu, qurdqovucu, spazmolitik, iltihab əleyhinə, ödqovucu təsirləri vardır. Fransada bitki sırf qurdqovucu vasitə kimi tanınır. Tərkibindəki flavonoidlərə görə bitki ödqovucu, qurdqovucu, efir yağlarına görə isə dağtərxunu yerli qıcıqlandırıcı və mərkəzi sinir sisteminə oyandırıcı təsir göstərir.
Yayda sərinləşdirici içki kimi içdiyimiz kvası dağtərxunu ilə də hazırlamaq olar, bunun üçün 50 qr qurudulmuş dağtərxununun səbət çiçəyini tənzifdə 1 l kvasın içinə salıb 12 saat gözləmək lazımdır. Daha sonra isə tənzifi oradan çıxarıb 10 qr şəkər tozu qatıb 2 saat gözlənir. Daha sonra içkini qəbul etmək olar.
Dağtərxununun bir çox xarici ölkələrdə ədviyyat kimi istifadə olunduğunu bayaq qeyd etmişdik. Bunun üçün 1 stəkan bitkinin tozuna 1 çay qaşığı qırmızı bibər qatıb ətirləndirici kimi ət yeməklərinə, souslara qatmaq olar.
Bitkidən istifadə zamanı ehtiyatlı olmaq lazımdır. Bitki zəhərli olduğundan dozalanmaya diqqət yetirmək lazımdır. Hamilə qadınlara və 2 yaşdan aşağı uşaqlara istifadəsi əks göstərişdir.
Tərkibi və təsiri:
Çiçəklərinin tərkibində kifayət qədər flavonoidlər (apigenin, lyuteolin, kverçetin, akaçetin, izoramnetin və onun qlükozidləri), efir yağları və başlıca komponent olan tuyon və izotuyon, aşı və acı maddələri vardır.
Ödqovucu və antihelmint dərmandır. Çiçəkləri antihelmint (askarid və bizquyruq), antiləmbilə, ödqovucu, spazmalotik və büzücü xassəyə malikdir. İştahın artmasında, hipersekresiyada, hepatitdə qaraciyər funksiyasının artması zamanı, insektisidlərlə mübarizədə bakterisid və bakterostatik təsirin artması zamanı işlədilir.
Xammal çiçək səbəti hesab olunur. Bitkini çiçəkləyən zaman toplamaq lazımdır. Tərkibində efir yağları (0,3%), çoxlu miqdarda β tuyon, aşı maddələri, qlükozid, vitaminlər, kamfora, borneol, pinen, α tuyon və tuyol maddələri vardır. Çiçəkləyən zaman tərkibində efir yağları, acı, aşı maddələr, flavonoidlər (lyutenolin, kversetin), üzvi turşular, C vitamini (8mq%), az miqdarda alkaloidlər, terpenlər daha çox toplanılır.
Xalq təbabətində sinir xəstəlikləri, epilepsiya, miqren, kəskin infeksion respirator xəstəliklər, ağciyər vərəmi, öd, hepaxolesistit və xolangit xəstəliklərində geniş şəkildə tətbiq edilir. Qan təzyiqini yüksəldir. Dağtərxunu yaxşı qurdqovucu təsirə malikdir. Əsasən askarid və bizquyruq qurdlarını salır. Bitkinin həm də insektisid xüsusiyyəti olduğundan müxtəlif həşəratların qovulmasına kömək edir. Ödqovucu bitki kimi hepatit, xolesistitdə və spazməleyhinə dərman kimi istifadə edilir. Bundan başqa nevroz, epilepsiya, tənəffüs yollarının iltihabı, vərəm, baş ağrısı, öd xəstəliklərində istifadə edilir. Zəhərli olduğundan hamiləlik zamanı istifadə etmək olmaz. Antihelment və insektisid dərmandır.
Elmi təbabətdə bitkinin tərkibində olan efir yağı ən yaxşı qurdqovucudur. Bizquyruq və askarid helmintlərinin qovulmasında effekli dərman sayılır. İngilis təbabətində miqrenin profilaktikasında istifadə edilir. Eksperimental olaraq dağtərxunu hepatitlərdə sekresiyanı artırır, seliyiyin və ödün miqdarını azaldır. Mədə-bağırsaq əzələsinin tonusunu normallaşdırır, Dəmləməsi ürək amplitudasını qısaldır, ürək  ritmini azaldır, arterial təzyiq və öd ifrazını isə artırır. Efir yağı qurdqovucu və antimikrob xassəyə malik olmaqla, son dərəcə zəhərlidir. Bolqar təbabətində antiseptik, spazmolotik və qurd əleyhinə dərmandır. Az dozaları mədə-bağırsaq xəstəliklərində işlədilir.
Əks göstəriş – Hamiləlik. Bitki zəif toksiki xüsusiyyətə malikdir. Bolqar təbabətində əsəb, mədə spazmında, sidik yollarının iltihabında, böyrəkdaşı, baş ağrısı, podaqra, malyariya xəstəliklərində tətbiq edilir. Fransa təbabətində çiçəkləri qurdəleyhinə, temperaturasalıcı, tonuslandırıcı və antiseptik xüsusiyyətinə əsasən tətbiq edilir.
Psychotria camerunensis
(Psychotria camerunensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Malik İbrahim qəbiristanlığı
Malik İbrahim qəbiristanlığı — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad şəhərinin şərqində, Qaradağın ətəyində yerləşən orta əsrlərə aid arxeoloji abidə.
Şimaldan cənuba doğru uzanan qəbiristanlığın ümumi sahəsi 2 ha-dan artıqdır. Müasir dövrdə də istifadə olunmaqdadır.
Qəbiristanlıqda indiyədək orta əsr sənətkarlarının əli ilə yaradılmış çoxlu sayda sənduqə və başdaşı tipli qəbirüstü xatirə abidəsi qalmışdır. Bu abidələrin əksəriyyətinin üzərində ərəb və fars dillərində nəsx, süls, süls elementli nəsx və nəstəliq xətləri ilə həkk edilmiş kitabələr vardır. Bu kitabələr üzərində aparılmış tədqiqatlar nəticəsində Azərbaycanın orta əsrlər dövrü tarix və mədəniyyətinin müxtəlif problemlərinə dair zəngin məlumatlar əldə olunmuşdur. Burada bir sıra görkəmli şəxsiyyətlərin - dövlət xadimlərinin, alimlərin, sufi şeyxlərinin, sənətkarların və s. adları, titulları, vəfat tarixləri, qəbirlərinin yeri müəyyənləşdirilmişdir. Qəbiristanlıqda naxçıvanlı ustalarla yanaşı digər yerlərdən olan, xüsusilə də Qəzvin ustalarının əl işlərinə rast gəlinir.
Şeyx Əbu Səidin qəbri
Qəbiristanlıqda qeydə alınmış ən qədim məzar kitabəsi hicri 759, miladi 1357-ci ildə vəfat etmiş, Şeyx Əbu Səidin qəbri üstünə qoyulmuş başdaşı üzərindəki kitabədir. Hazırda bu qəbir Malik İbrahim qəbiristanlığında ziyarətgahdır.
Yerli əhali arasında "Şeyxin qəbri" adı ilə tanınan bu ziyarətgah bir qəbirdən ibarətdir. Qəbirin üzərində qoyulan başdaşı tipli xatirə abidəsinin üzərindəki kitabənin mətnindən aydın olur ki, qəbirdə uyuyan şəxs Ön Asiyada sufizmin banilərindən olan və Nişapurda böyük bir sufi təriqətinə başçılıq edən Şeyx Əbu Səid Əbül-Xeyr Xorasaninin yeddi arxa övladlarından olan Şeyx Əbu Səiddir. Şeyx Əbu Səid sufilik idealarını mənimsədikdən sonra Ordubad şəhərinə gəlmiş, orada xanəgahını yaradaraq ətrafına müridlər toplamış, öz ideyalarını yaymışdır. Həyatını Ordubadda keçirərək hicri 759-cu ilin məhərrəm ayında (miladi 1357-ci il) vəfat etmişdir. Ölümündən sonra Malik İbrahim qəbiristanlığında dəfn edilən Şeyx Əbu Səidin qəbri müridləri və əhali tərəfindən ziyarətgaha çevrilmişdir.
Vitebsk
Vitebsk (Ві́цебск) — Belarusun şimal-şərqində yerləşən şəhər. Vitebsk vilayəti və Vitebsk rayonunun inzibati mərkəzidir.
Əhalisinin sayı 377,722 nəfərdir (1 aprel 2017-ci ilə olan məlumata əsasən). Sahəsi 124,538 km²-dir.
Vitebsk vilayətinin şərq hissəsində Dauqava (Qərbi Dvina) çayının sahilində yerləşir. Əhalisinin sayına görə ölkənin ən böyük dördüncü (Minsk, Qomel və Mogilyov şəhərlərindən sonra) şəhəridir.
Polotskdan sonra ölkənin ən qədim ikinci şəhəridir.
Viktor Korçnoy
Viktor Lvoviç Korçnoy (Rusca: Ви́ктор Льво́вич Корчно́й; (23 mart 1931 – 6 iyun 2016) peşəkar şahmat oyunçusu, müəllif və son zamanlaradək turnir sxemində ən yaşlı fəal qrosmeysterdir. O geniş kütlə tərəfindən heç vaxt Dünya Şahmat Çempionu olmamış ən güclü oyunçu hesab edilir. Bu ad üçün əsas alternativ seçim isə Pol Keresdir. Sankt-Peterburq (Leninqrad), Sovet İttifaqında anadan olan, Korçnoy 1976-cı ildə Niderlanda keçmiş və uzun illər İsveçrədə yaşamışdır. Korçnoy Anatoli Karpova qarşı üç oyun keçirmişdir. 1974-cü ildə o Namizədlərin final görüşünü 1975-ci ildə Bobbi Fişerin öz titulunu müdafiədən imtina etməsi nəticəsində 1975-ci ildə dünya çempionu elan olunmuş Karpova məğlub oldu. O, sonra iki ardıcıl Namizədlər tsiklində qalib gəlməklə 1978 və 1981-ci illərdə Karpov ilə Dünya Çempionluğu oyunlarına vəsiqə qazandı, lakin hər iki oyunda məğlub oldu. Korçnoy Dünya Çempionluğuna 10 dəfə namizəd olmuşdur (1962, 1968, 1971, 1974, 1977, 1980, 1983, 1985, 1988 and 1991). O, həmçinin, 4-qat SSRİ şahmat çempionu, beş dəfə Avropa çempionatını qazanan Sovet komandalarının üzvü və altı dəfə Şahmat Olimpiadasını qazanan Sovet komandalarının üzvü olmuşdur. 2006-cı ilin sentyabr ayında o, Yaşlılar Arasında Şahmat üzrə Dünya Çempionatını qazanmışdır.
Erkən həyatı və karyerası
Korçnoy 23 mart 1931-ci ildə SSRİ-nin Leninqrad şəhərində doğulmuşdur, atası Yəhudi, anası Katolikdir. O, Leninqrad Dövlət Universitetini tarix ixtisası üzrə bitirmişdir. O şahmat oynamağı beş yaşında ikən atasından öyrənmişdi. 1943-cü ildə o, ppLeninqrad Pioner Sarayının şahmat klubu]]na qoşulur və Abram Model, Andrey Batuyev və Vladimir Zakdan təlimlər alır. 1947-ci ildə Leninqrad şəhərində keçirilən SSRİ-nin Gənclər Çempionatında 11½/15 nəticə ilə qalib gəlir və 1948-ci ildə Estoniyanın, Tallin şəhərində bu titulu 5/7 nəticə ilə bölüşür. 1950-ci ildə Leninqrad Çempionatında 9/13 nəticə ilə ikinci yer tutmasının ardından 1951-ci ildə o, Sovet Şahmat Ustası adını alır.
Gənc şahmat ustası
Bir il sonra, Korçnoy ilk dəfə SSRİ Şahmat Çempionatının final mərhələsinə vəzisə qazandı. 1952-ci ildə Minsk şəhərində keçirilən yarımfinal görüşündə o, 10½/17 nəticə ilə 2-ci–4-cü yerləri bölüşdü. Moskvada keçirilən 20-ci Sovet finalında o, 11/19 xal toplayaraq 6-cı yeri tutdu, Mixail Botvinnik və Mark Taymanov isə birlikdə birinci oldular. Növbəti il, o yenidən yarımfinala vəsiqə qazanmalı oldu və 1953-cü ildə Vilnüsda keçirilən tədbirdə uğur qazanaraq 9/14 xal ilə 3-cü – 4-cü yerləri bölüşdü. Korçnoy 1954-cü ildə Kiyevdə keçirilən URS-ch21-də 13/19 xal ilə 2-ci-3-cü yerləri bölüşməklə öncəki ildəki nəticəsini yaxşılaşdırdı, Yuri Averbax birinci oldu. Çempionatdakı bu yüksək nəticə ilk beynəlxalq imkan — Buxarest 1954-də iştirak ilə mükafatlandırıldı və o 13/17 nəticə ilə təmiz qələbə qazandı.[8] FIDE 1954-cü ildə ona Beynəlxalq Şahmat Ustası titulu verdi. O, 17/19 xal ilə Leninqrad Çempionatında qalib gəldi və 1955–56-cı ildə 7/9 nəticə ilə Hastings-də 1-ci – 2-ci yerləri bölüşdü. Ona 1956-cı ildə FİDE Konqresində Qrossmeyster titulu verildi.
Beynəlxalq Sovet komandalarında çıxışlar
Korçnoy 1954-cü ildə Sovet tələbə komandasına seçilməklə beynəlxalq komandaya ilk seçimini əldə etdi, üç il sonra Avropa Komanda Çempionatında tam milli komandaya qoşuldu və 1974-cü ilə kimi SSRİ-ni təmsil etdi. O, SSRİ üçün 21 medal qazandı. Onun Sovet beynəlxalq komandasında oyunlarının nəticələri aşağıdakı kimidir:
•Oslo 1954, Tələbə Olimpiadası, lövhə 1, 4½/7 (+3−1=3), komanda gümüşü;
•Uppsala 1956, Tələbə Olimpiadası, lövhə 1, 6/7 (+5−0=2), komanda qızılı;
•Vienna 1957, Avropa Komanda Çempionatı, lövhə 8, 5½/6 (+5−0=1), komanda qızılı, lövhə qızılı;
•Leipzig 1960 Olimpiadası, lövhə 4, 10½/13 (+8−0=5), komanda qızılı; lövhə bürüncü;
•Oberhausen 1961, Avropa Komanda Çempionatı, lövhə 6, 8½/9 (+8−0=1), komanda qızılı, lövhə qızılı;
•Hamburg 1965, Avropa Komanda Çempionatı, lövhə 3, 5½/9 (+4−2=3), komanda qızılı, lövhə qızılı;
•Havana 1966 Olimpiadası, 1-ci ehtiyat, 10½/13 (+9−1=3), komanda qızılı, lövhə qızılı;
•Lugano 1968 Olimpiadası, lövhə 3, 11/13 (+9−0=4), komanda qızılı;
•Kapfenberg 1970, Avropa Komanda Çempionatı, lövhə 2, 4/6 (+2−0=4), komanda qızılı;
•Siegen 1970 Olimpiadası, lövhə 3, 11/15 (+8−1=6), komanda qızılı; lövhə bürüncü;
•Skopje 1972 Olimpiadası, lövhə 2, 11/15 (+8−1=6), komanda qızılı, lövhə qızılı;
•Bath 1973, Avropa Komanda Çempionatı, lövhə 3, 4/6 (+3−1=2), komanda qızılı;
Dünya Çempionu tituluna namizəd
O Fişerin qalib gəldiyi 1962-ci il Stokholm Interzonaldan 14/22 nəticə ilə ortaq 4–5-ci yerləri tutaraq ilk dəfə namizəd olmuşdu. 1962-ci il Namizədlər çempionatı — bir neçə il üzrə son dairəvi format — bir neçə ay sonra Curaçaoda keçirildi və Korçnoy 13½/27 cüt nəticə ilə 8 nəfərin arasında beşinci oldu. Tiqran Petrosyan Botvinniklə oynamaq hüququ qazandı.[8] Korçnoy 1963-cü ildə Havanada 16½/21 nəticə ilə qalib gəldi, lakin növbəti Sovet Çempionatında, Leninqradda keçirilən URS-ch31-də, 10/19 nəticə ilə 10-cu yeri tutaraq zəif nəticə göstərdi. O, Moskvada keçirilən 1964-cü il Regional çempionatda 5½/12 nəticə ilə ortaq 5–6-cı yerləri tutaraq nisbətən zəif nəticə göstərdi və bu səbəbdən, 1964–66-cı illərdə keçirilən növbəti dünya çempionatı tsiklinə vəsiqə qazana bilmədi. Korçnoy 1965-ci ildə Gyula, Macarıstanda 14½/15 nəticəli triumf ilə öz formasını qaytardı. O 1966-cı ildə Buxarestdə 12½/14 nəticə ilə və 1966-cı ildə Soçidə Çiqorin Xatirəsinə Çempionatında 11½/15 nəticə ilə qalib gəldi. O, 1966–67-ci illərdə Tbilisidə keçirilən URS-ch34 çempionatında 12/20 nəticə ilə 3–5-ci yerləri bölüşdü və 1967-ci ildə Tallində keçirilən üçtərəfli pley-off yarışlarında Aivars Gipslis ilə birgə qalib gələrək həmin il ]]Sousse, [[Tunisdə keçirilən İnterzonal çempionata vəsiqə qazandı. İnterzonalda göstərdiyi güclü oyun və 14/22 nəticə ilə 2–4-cü yerləri bölüşdürməsi onu Namizədlərin oyunlarına götürdü. 1968-ci ildə Amsterdamdakı ilk oyununda o, (+3=5) nəticə ilə amerikalı Samuel Reshevskini məğlub etdi. Onun növbəti rəqibi Korçnoyun öncəki görüşlərdə böyük üstünlüyə sahib olduğu Mixail Tal idi. 1968-ci ildə Moskvada keçirilən oyun çətin keçdi, lakin Korçnoy (+2−1=7) nəticə ilə qalib gəldi və Boris Spasski ilə Namizədlərin finalına çıxdı. Spasskiy 1968-ci ildə Kiyevdə (+4−1=5) nəticə ilə üstün oldu. Korçnoy məğlub finalçı kimi növbəti tsikl (1970–72) üçün seçmə mərhələdə iştirakdan azad oldu və birbaşa növbəti Namizədlər oyununa daxil edildi. Hazırlaşmaq üçün o, ilk olaraq 1970-ci ildə Leninqradda öz dostu David Bronşteyn ilə gizli məşq oyunu keçirdi və 3½–2½. Ilə məğlub oldu. Bu oyunlar 2007-ci ildə Bronşteynin son kitabı-Gizli Qeydlərdə çap edilənədək gizli saxlanıldı. Sonra o, 1971-ci ildə Leninqradda Anatoli Karpova qarşı hazırlıq oyunu keçirdi, Bu oyun altı qarşılaşmadan ibarət oldu. Korçnoy 1971-ci ildə Moskvada ilk raundun oyununda Efim Gellerə (+4−1=3) hesabı ilə qalib gəldi. Sonra o, yenə Moskvada yarımfinalda Tiqran Petrosyana (−1=9) hesabı ilə məğlub oldu. Yalnız doqquzuncu görüş qəti nəticəni müəyyən etdi. Karpov, öz Karpov Karpov haqqında (Atheneum 1993), kitabında yazır ki Fişerin həmin zamanda yüksək səviyyəsini nəzərə alaraq, Sovet şahmat rəhbərlikləri Korçnoy və Petrosyandan oyundan öncə öz aralarında kimin Fişeri finalda dayandırmaq üçün daha yaxşı imkana malik olduğunu seçmələrini istəmişdilər. Petrosyan özünə çox inanırdı və bu səbəbdən Korçnoydan oyunu uduzması istənildi və kompensasiya kimi Qərbi Avropanın üç ən nüfuzlu turnirinə dəvət aldı, lakin Petrosyan 1971-ci ilin sonlarında (+1−5=3) hesabı ilə Fişerə məğlub oldu. 250px|thumbnail|right| Korçnoy ([[Amsterdam 1972]]
İmtina
1974-cü il Namizədlər Finalından əvvəl, Korçnoya qarşı Karpovu təbliğat kampaniyasının bir hissəsi kimi Tiqran Petrosyan Korçnoya qarşı mətbuatda ictimai çıxış etdi. Namizədlərin Finalnın bağlanış mərasimində Korçnoy qərara aldı ki, Sovet İttifaqını tərk etməlidir. Mərkəzi hakimiyyət Korçnoya hər hansı beynəlxalq turnirdə iştirak etməyə imkan vermirdi və hətta Pol Keres və Livo Nei tərəfindən Estoniya SSR-də keçirilən Beynəlxalq Turnirdə iştiraka dəvət aldıqda belə Korçnoya oynamağa icazə verilmədi və Keres və Nei tənbeh verildi. Korçnoy 2006-cı ildə Londonda mühazirədə qeyd etdi ki, ona beynəlxalq çıxışları bərpa etməyə icazə verən dönüş nöqtəsi Anatoli Karpov Dünya Çempionatu titulunu əldə edəndə (Bobbi Fişer təslim olduqda) oldu. Karpovun heç vaxt Fişerlə oynamadığı halda necə Dünya Çempionu olması ilə bağlı suallar yarandı. Korçnoy ictimaiyyətdə görünmədiyi üçün geniş şəkildə inanılırdı ki, o, (və Karpov) çox güclü ola bilməzlər. Bundan sonra Karpovun Dünya çempionu olmağa layiq olmasını sübut etmək vasitəsi kimi Korçnoya 1976-cı ildə Amsterdam turnirində oynamağa icazə verildi. Korçnoy Tony Miles ilə birgə turnirin ortaq qalibi oldu. Turnirin sonunda Korçnoy Miles-dan onun üçün "political asylum" – siyasi sığınacaq istəməsini xahiş etdi. Nəticədə, Amsterdamdakı şahmat turnirindən sonra, Korçnoy Sovet İttifaqından imtina edən ilk Sovet qrosmeysteri oldu. O həyat yoldaşı və oğlunu arxada buraxmalı oldu. İmtina əla turnir nəticələrinin, Dünya Titulu uğrunda iki oyunda məğlubiyyətin olduğu gur dövr ilə nəticələndi, lakin bunlar Soyuq Müharibənin yaratdığı çətin siyasi şəraitin kölgəsində qaldı. Korçnoy bir müddət Hollandiyada qaldı və eynivaxtlı sərgilər verdi. O, həmin dövrün ən güclü fəal qeyri-Sovet oyunçusu Jan Timmana qarşı qısa oyun keçirdi və qalib gəldi. O, Qərbi Almaniyaya köçdu və sonda 1978-ci ilədək İsveçrədə məskunlaşdı.
Karpova qarşı ilk Dünya Çempionluğu oyunu
Növbəti dünya çempionatı tsiklinə (1976–78) Korçnoy yenə Petrosyana ¼ finalda (+2−1=9) hesabı ilə qalib gəlməklə başladı. Evianda keçirilən yarımfinal görüşündə Korçnoy Lev Polugaevskiyə (+5−1=7) hesabı ilə qalib gəldi. Spasskiy ilə qarşılaşdığı final oyunu Korçnoy üçün beş qələbə və beş heç-heçə ilə başladı. Növbəti dörd oyunu uduzmasına baxmayaraq özünün toparladı və sonda oyunda (+7−4=7) hesabı ilə qalib gələrək Karpova iddiaçı oldu. 1978-ci il Dünya Çempionluğu oyunu Baguio, Filippində keçirildi. Bu görüş zamanı Korçnoy tərəfindən stulların rentgenlə analizi, lövhədə istifadə edilən bayraqlarla bağlı etiraz, hipnotizmlə bağlı şikayətlər və güzgülü eynəklər kimi lövhədən kənar bir sıra mübahisələr aparılmışdı. Karpov tərəfindən istənilmədiyi halda onun komandası ona qarağat yoqurtu Korçnoyun komandası etiraz etdi və bunun bir növ kod ola biləcəyini iddia etdi. Onlar sonra bildirdilər ki, bu öncəki etirazlara parodiya kimi düşünülmüşdü, lakin həmin zaman ciddi qəbul edildi. Qarşılaşma heç-heçələr sayılmadan bir oyunçu alti oyunda qalib gəllənədək davam etməli idi. 17 oyundan sonra Karpov 4–1 hesabı ilə öndə idi. Korçnoy 21-ci oyunda qalib gəldi, lakin Karpov 27-ci oyunda qalib gəlməklə 5–2 hesabı ilə qələbənin bir addımlığında oldu. Korçnoy cəsarətlə mübarizə apardı və sonrakı dörd oyunda üç qələbə və bir heç-heçə etməklə 31 oyundan sonra hesabı 5–5 bərabərləşdirdi, lakin Karpov növbəti oyunda qalib gəlməklə qarşılaşmada 6–5 hesabı ilə qalib gəldi, 21 oyun heç-heçə qaldı.
Karpova qarşı ikinci Dünya Çempionluğu oyunu
Korçnoy növbəti Namizədlər tsiklində də qalib gələrək 1981-ci ildə yenidən Karpovla oynamaq hüququ qazandı. Qarşılaşma İtaliyanın Meran şəhərində keçirildi. Turnirin başlığı yenə əsasən siyasi məsələlər üzərində mərkəzləşmişdi. Korçnoyun həyat yoldaşı və oğlu hələ də Sovet İttifaqında idilər. Onun oğluna vətəndaşlıqdan imtina etdiyi halda sürgündəki atasına qovuşmaq üçün azad ediləcəyi söz verilmişdi. O, bunu etdikdə dərhal Sovet ordusuna çağırıldı. Korçnoyun oğlu hərbi xidmətdən yayındığına görə həbs edildi, iki il yarım əmək düşərgəsinə məhkum edildi və bütün qeyd edilən müddət üzrə cəza çəkdi. Azad edildikdən sonra onun SSRİ-ni tərk etməsinə yenə icazə verilmədi. (1982-ci ildə, Korçnoyun vətəndaşlıqdan imtinasından 6 il sonra onun oğlu, nəhayət ki, ölkəni tərk edə bildi. Onun həyat yoldaşı da ölkəni tərk etdi və onlar boşandılar.)
Korçnoy öz həyat yoldaşı və oğlunun vəziyyətini ictimailəşdirmək üçün qarşılaşma imkanından istifadə etdi və onların hər ikisinin azad edilməsi üçün Sovet hökumətinə açıq məktub yazdı.
"Meranoda soyqırım" adlandırılan qarşılaşmada Karpov Korçnoyu 6–2 hesabı ilə məğlub etdi, 10 oyun heç-heçə qurtardı.
İsveçrənin Milli Çempionu
2009-cu ildə 78 yaşında İsveçrə Çempionatında qalib gəldikdə güman ki, nə vaxtsa milli çempionatda qalib gələn ən qoca oyunçu oldu. Bunun ardınca 2011-ci il İsveçrə Çempionatında ən yüksə xal yığan İsveçrəli oyunçu oldu.
Kitablar
•Viktor Korçnoy; V. G. Zak (1974). Iahın Qambiti (King's Gambit). Batsford. ISBN 978-0-7134-2914-5.
•Viktor Korçnoy (1977). Şahmat mənim həyatımdır (Chess is My Life). Batsford. ISBN 0-7134-1025-6.
•Viktor Korçnoy; Lenny Cavallaro (1981). Persona non grata. Thinkers' Press. ISBN 0-938650-15-7.
•Viktor Korçnoy (2001). Mənim Ən Yaxşı Oyunlarım, Cild 1: Ağlarla oyunlar (My Best Games, Vol 1: Games with White). Trafalgar Square. ISBN 978-3-283-00404-0.
•Viktor Korçnoy (2002). Topla Praktiki Sonluqlar (Practical Rook Endings). Olms. ISBN 3-283-00401-3.
•Viktor Korçnoy (2005). Mənim Ən Yaxşı Oyunlarım, Cild 3: Bioqrafiya (My Best Games, Vol 3: Biography.) Trafalgar Square. ISBN 978-3-283-00406-4.
•Viktor Korçnoy; Boris Gulko; Yuri Felshtinsky; Vladimir Popov (2011). DTK Şahmat Oynayır: Məxfi Sovet Polisi və Dünya Şahmat Tacı Uğrunda Mübarizə (The KGB Plays Chess: The Soviet Secret Police and the Fight for the World Chess Crown.) Russell Enterprises. ISBN 1-888690-75-5.
Populyar mədəniyyət Korçnoyun 1976-cı ildə vətəndaşlıqdan imtinasının 1986-cı ildə çəkilmiş Şahmat müziklini qismən həvəsləndirdiyi hesab edilir.
Eugenia haematocarpa
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Taliban
Taliban ( "Taliblər") — 1994-cü ildə yaranan və 1996–2001-ci illərdə Əfqanıstanın əksər ərazisini idarə etmiş hərəkatdır. Hal-hazırda Əfqanıstanı idarə edir.
Tarixi
Hərəkat Qəndəhar şəhərindəki mədrəsədə, Şeyx Məhəmməd Omərın başçılığı altında, 30 tələbə ilə birgə yaradılıb. Bəzi mənbələrə görə təşkilat Pakistan xüsusi xidmət orqanları tərəfindən Türkmənistan ilə ticarət yolunun müdafiəsi üçün yaradılmışdır. Talibanları digərlərindən zahirən fərqləndirən xüsusiyyət onların qara çalma və ağ paltar geymələridir. Məhəmməd Nəcibulla rejiminin yıxılmasından sonra dayanmayan vətəndaş müharibəsi zamanı talibanlar, əfqan ictimaiyyətini İslam bayrağı altında birləşməyə çağırırdı.
Məhəmməd Nəcibulla rejimini qorumaq və ölkədə sovet ideologiyasının dağılmasına imkan verməmək üçün ölkəyə yeridilən SSRİ qoşunlarına qarşı müqavimət göstərən təşkilat, Pakistanın xüsusi xidmət orqanı – ISI tərəfindən dəstəklənirdi. Taliblər hakimiyyətə gəldikdikləri dövrdə ölkənin rəsmi adlandırılması Əfqanıstan İslam Əmirliyinə dəyişdirildi. Taliban hakimiyyəti yalnız 4 ölkə Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirlikləri, İçkeriya və Pakistan tərəfindən tanınmışdır.
İdeologiya
Taliban tərəfindən idarə olunan ərazilərdə ciddi izlənilən şəriət qanunları yeridilir. Televiziya, musiqi və musiqi alətləri, incəsənət, alkoqol, şahmat, ağ ayaqqabı (ağ rəng – taliban hərəkatının bayrağıdır), açıq formada seks və bu kimi mövzular danışmaq qadağandır. Kişilərə müəyyən uzunluqda saqqal saxlamaq lazımdır. Qadınlara işləmək, kişi cinsi tərəfindən həkim müayinəsindən keçmək, ictimai yerlərdə həyat yoldaşı və ya kişi cinsindən olan qohumsuz görünmək qadağandır. Bütün bunlar qadınların təhsil ocaqlarında rolunu hiss ediləcək dərəcədə azalmışdır. 2001-ci ildə qızların 1%- orta məktəblərdə təhsil alırdı.
Talibanların hakimiyyəti zamanı orta əsr cəza növləri yeridilmişdi: oğurluğa görə bir və ya iki əl kəsilirdi və s. Talibanlar digər dinin nümayəndələrinə və onların mədəniyyətinə qarşı olduqca aqressiv mövqedədirlər. Belə ki, talibanlar Əfqanıstanı idarə etdikləri dövrdə Buddanı canlandıran, III və VI əsrlərə aid ən böyük buddist abidəsini məhv etmişlər. Bundan əlavə İslamın Sünni Hənəfi məzhəbi,Matridi qoluna məxsus olduqlarına görə şiələri təqib edirdilər.
Emilia helianthella
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Monjenevr
Monjenevr (, Montginebre) — Fransa da kommuna, Provans-Alp-Kot-d'Azur regionunda yerləşir. Departament — Yuxarı Alplar. Kommunanın dairəsi — Brianson. Şimali Brianson kantonuna daxildir.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 320 yaşda (15-64 yaş arasında) 266 nəfər iqtisadi cəhətdən, 54 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 83,1%, 1999-cu ildə bu 83.6%). Fəal olan 266 nəfərdən 259 nəfər (139 kişi və 120 qadın), 7 nəfər işsiz (1 kişi və 6 qadın) idi. Aktiv olmayan 16 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 22 nəfər təqaüdçü, 16 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir
Kom dağı
Kom dağı (Ком, və ya Böyük Kom (Голям Ком) — Bolqarıstanınn qərbində, Serbiya sərhəddinə yaxın ərazidə, Balkan dağlarının qərb hissəsində yerləşən zirvə. İnzibati baxımından Bolqarıstanın Montana vilayəti ərazisində yerləşir. Zirvə 2016 m hündürlüyə malikdir və Berqovisa şəhərinin cənubundadır. Şəhərin ənənəvi rəmzi hesab edilir. Şərqdə yerləşən Orta Kom (Средин Ком) və Kiçik Kom (Малак Ком) zirvələri ilə birlikdə, şərqdən qərbə doğru uzanan otla örtülü, şərq yamacları isə qayalı bir silsiləni əmələ gətirir. Zirvədən şimala baxdıqda Berkovitsa və onun ətraf sahələrini, Montananı və 30 km aralıda yerləşən Oqosta anbarını görmək mümkündür.
Zirvə bolqar ədəbiyyatının patriarxı İvan Vazovu «Komedə» poemsını yazmağa ilhamlamışdır. Onun şərəfinə İvan Vazonun baralyefi qoyulmuşdur. Zirvə yaxınlığından Kom-Eminski dağ yolu keçir. Üstəlik yolsuzluq yarışlarının keçirildiyi ərazinin bir hissəsi buradan keçir.
Zirvəyə çıxmaq üçün bir neçə yol vardır: Şaldan (iki saatlıq dik qalxış), Petroxan aşırımından (3 saat 30 dəqiqəlik yol) və Komştisa, Qinsi kəndlərindən gedən yol (3 saatlıq yol).
Temştita çayı kimi, Cənubi Morava çayının bir qolu olan Nişava çayıda öz başlanğıcını Komdan götürür. Mucir dağı ilə birlikdə, Qərbi balkanın ən hündür və tanınmış zirvələrindən biridir. Hətta eyni adlı brend mineral suyu da var. Berkovitsa şəhərindəki etnoqrafik muzeylə birlikdə Bolqarıstanda 100 turistik yerdən biri sayılır. Zirvədən bir neçə dağ eniş zolağı aşağı doğru uzanır.
Kom buzlağı Antarktik yarımadasında yerləşir. Öz adını Bolqarıstanda yerləşən Kom zirvəsinin adından almışdır.
Xoca Əli Təbrizi
Xoca Əli Təbrizi - Mənşəcə Azərbaycan türklərindən olan məşhur şahmatçı.
Həyatı
Xoca Əli Təbrizi əş-Şətrənci XIV əsrin sonu və XV əsrin əvvəllərində tanınmış şahmatçı olmuşdur. Onun doğum və ölüm illəri məlum deyil. Tarixçilərin və arxeoloji qazıntıların göstərdiyinə görə, şahmat Azərbaycanda hələ qədim zamanlardan məlum olub. XII əsr tarixçisi Ravəndinin sözlərinə əsasən, VII-VIII əsrlərdə bu oyun burada geniş yayılmışdı.