cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Varşava Hersoqluğunun Avstriya ilə müharibəsi
Nəticədə Varşava Hersoqluğunun ərazisi 103 mindən 155 min km2-ə qədər artdı. Yeni ərazilərdə 4 departament - Lublin, Krakov, Radom və Sedlinski yaradıldı. Əhali sayı isə 2,6 milyondan 4,3 milyon nəfərə qədər yüksəldi.
Pafos
Pafos (yun. Πάφος türk.Baf) - Kipr adasının cənub-qərb hissəsində yerləşən bir şəhər.Şəhər eyniadlı inzibati rayon mərkəzidir. (Kipr Respublikasının 6 rayonlarından biri). Mifologiyaya görə, Pafos yunan sevgi tanrısı Afroditanın vətənidir.51 ildə(e.ə)şəhərdə Kiprin məşhur natiqi Mark Tulliy Çiçero yaşayırdı. Pafos UNESCO Ümumdünya mədəni və təbii irs siyahısına əlavə edilir.Şəhərin yaxınlığında Beynəlxalq hava limanı yerləşir.
İqlimi
Pafos şəhəri noyabr və mart aylarında yüksək yağıntı ilə müşahidə olunan, Aralıq dənizi iqliminə malikdir. Yayda,xüsusilə iyul və avqust aylarında yağış yağmır.Orta rütubət 85%-dir.
Təxminən hər 10 ildə bir qar yağır. Qar tez əriyir. Sonuncu dəfə güclü qar yağıntısı şəhərin mərkəzində 2001-ci ilin qışında müşahidə olunub.
Maksimum temperatur göstəricisi 35 °C-dir.
Şəhər quruluşu
Şəhər iki hissəyə bölünür:da Nea-Pafos(Yeni Pafos) və ya Kato-Pafos (Aşağı Pafos) və Pano-Pafos (Yuxarı Pafos) və ya Ktima. Ktimada bir çox şəhər inzibati binalar yerləşir.Kato Pafos sahil kənarında yerləşdiyinə görə burada çoxlu otellər, suvenir mağazaları, bar, restoran və diskotekalar var.
Əli Əlizadə (diplomat)
Əlizadə Əli Fikrət oğlu — Azərbaycan Respublikasının İran İslam Respublikasındakı Fövqəladə və səlahiyyətli səfiri, Azərbaycan Respublikasının Pakistan İslam Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016–2021), İran İslam Respublikasının Təbriz şəhərində Azərbaycan Respublikasının keçmiş baş konsulu (2010–2016).
Həyatı
Əli Əlizadə 21 iyun 1978-ci ildə anadan olub. 1994–1998-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Dillər İnstitutunda tərcüməçi-referent ixtisası üzrə bakalavr pilləsində, 2005–2008-ci illərdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyasında dövlət və bələdiyyə idarəetməsi ixtisası üzrə magistr pilləsində təhsil alıb. 2002–2003-cü illərdə Xarici İşlər Nazirliyinin Naxçıvan Muxtar Respublikasındakı konsulluq şöbəsində protokol məsələləri üzrə referent, eyni zamanda aparıcı məsləhətçi-mühasib əvəzi işləyib. 2003–2005-ci illərdə Naxçıvan Muxtar Respublikası Konsulluq İdarəsində protokol məsələləri üzrə aparıcı məsləhətçi, aparıcı məsləhətçi-mühasib, viza-pasport məsələləri üzrə baş məsləhətçi əvəzi, konsul-hüquq məsələləri üzrə baş məsləhətçi əvəzi kimi çalışıb. 2005-ci ilin mart ayında Naxçıvan Muxtar Respublikası Konsulluq İdarəsində rəis əvəzi olub, aprel ayından isə idarə rəisi vəzifəsində işləyib. 2005-ci ilin dekabrından Xarici İşlər Nazirliyinin Naxçıvan Muxtar Respublikasındakı idarəsinin rəisi olub.
2010-cu il iyulun 6-da İran İslam Respublikasının Təbriz şəhərində Azərbaycan Respublikasının baş konsulu təyin edilib, eyni zamanda birinci dərəcəli fövqəladə və səlahiyyətli elçi diplomatik rütbəsinə yiyələnib. Buna qədər Əli Əlizadənin diplomatik rütbəsi müşavir olub.
5 aprel 2016-cı ildə həmin vəzifədən geri çağırılaraq 2 may 2016-cı ildə Azərbaycan Respublikasının Pakistan İslam Respublikasında fövqəladə və səlahiyyətli səfiri təyin edilib. 16 iyul 2021 tarixində isə geri çağrılmışdır.
Əli Əlizadə 7 avqust 2021-ci il tarixində Azərbaycan Respublikasının İran İslam Respublikasındakı Fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
İngilis, rus, türk dillərini bilir.
Ailəlidir, üç övladı var.
Mükafat və təltifləri
2009-cu ildə "Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 90 illiyi (1919–2009)" yubiley medalı ilə təltif olunub. 2014-cü ildə isə "Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyinin Fəxri əməkdaşı" adına layiq görülüb. 2019-cu ildə Azərbaycan Respublikasının 3-cü dərəcəli "Vətənə xidmətə görə" ordeni ilə təltif olunub. 2019-cu ildə "Azərbaycan Respublikası diplomatik xidmət orqanlarının 100 illiyi (1919–2019)" Azərbaycan Respublikasının yubiley medalı ilə təltif olunub.
Slavomir Raviç
Slavomir Raviç Polşa ordusunun leytenantı, Polşanın Alman-Sovet qoşunları tərəfindən işğalından sonra Rusiya NKVD (Xalq Daxili İşlər Komissarlığı) tərəfindən həbs edilib. 1941-ci ildə o və digər 6 nəfər Sibirin QULAQ düşərgəsindən qaça bilmişdilər və onlar cənub istiqamətinə təxminən 6500 km məsafəni ayaqla qət edərək uzun səyahətlərinə başladılar. Onlar Gobi səhrasından, Tibet və Himalay dağlarından keçərək 1942-ci ilin qışında Britaniya Hindistanına çata bildilər. 2006-cı ildə BBC-nin Sovet mənbələrindən əldə etdiyi qeydlərə istinadən verdiyi məlumata görə, 1942-ci ildə SSRİ-də əfv olunan Polşalılar arasında Raviç də olmuşdur. O sonradan Xəzər dənizi üzərindən keçərək İranda qaçqınlar düşərgəsinə gəlib çatmışdır.
2009-cu ilin mayında Birləşmiş Krallıqda yaşayan İkinci Dünya Müharibəsi veteranı polşa əsilli Vitold Qlinski, Raviçin başına gələn bu hadisələrin doğru olduğunu söyləmiş və bu hadisələrlə tək Raviçin deyil, özünün də üzləşdiyini vurğulamışdır. Qlinskinin iddiaları müxtəlif mənbələrdən sorğu-sual edilmişdir. Müharibə dövründə Hindistana göndərilmiş Britaniyalı kəşfiyyatçı Rubert Mayne, 1942-ci ildə Kəlkətədə özlərini Sibir düşərgələrindən qaçmış kimi qələmə verən 3 taqətdən düşmüş insandan müsahibə almışdı. Mayne həmişə “The Long Walk” (Uzun Yürüş) adı verilmiş bu hekayəyə inanmış, lakin 1 il sonra bu hekayəni danışan şəxslərin adını unutmuşdu.
Həyatı
Nasist Almaniyası və Sovet İttifaqının Polşanı məğlub etdiyi bir vaxtda Raviç öz vətəninə qayıtdı və burada 1939-cu ilin 19 noyabrında NKVD tərəfindən həbs edildi. O ilk öncə Minsk, sonra sorğu-sual üçün Xarkov, daha sonra isə Moskvada Lubyanka həbsxanasına göndərildi. O casusluqda günahlandırılırdı və etiraf etməsi üçün işgəncələr edilirdi. Raviç və onun kimi minlərlə insan casusluq adı ilə 25 il müddətinə Sibir həbsxana düşərgəsində ağır işlərdə işlədilmişdi. 2006-cı ildə tədqiqatçılar Raviçin Rus NKVD zabitini öldürmə və öz vətənini müdafiə etmə adı altında ittiham olunduğuna dair sənədləri ortaya çıxarmışlar.
Sibirin QULAQ Düşərgəsindən qaçışı
“The Long Walk” (Uzun Yürüş) kitabında Raviç 1941-ci ilin çovğununda özünün və digər 6 yoldaşının düşərgədən cənub istiqamətə necə qaçdığını təsvir edir. Bu qaçaqlar dəstəsində 3 polşalı əsgər, 1 latviyalı mülkədar, 1 litvalı memar və “Cənab Smit” adlandırılan 1 amerikalı metro mühəndisi var idi. Onlar Sibirdən Hindistana getmək üçün Qobi səhrası və Himalay dağlarından keçməli oldular. Dəstənin dörd üzvündən ikisi Qobi səhrasında, digər ikisi isə Himalay dağında vəfat etdi.
II Dünya Müharibəsində fəaliyyətləri
Raviçin sözlərinə görə o, Hindistandan İraqa gəlir, daha sonra 1942-ci ilin 24 iyulunda Kerminidə yenidən Polşa ordusuna qoşulur. O, Polşa qoşunlarının tərkibində İraqa qayıdır və Fələstinə doğru hərəkət edir. O burada vaxtını sağalma prosesinə və hərbi məktəbdə təhsil almaqla keçirirdi. General Vladislav Anders ona Britaniyaya getməsini və Böyük Britaniyada Polşa Hava Qüvvələrində pilot kimi təlimlər almasını məsləhət görmüşdü.
Tarixi qeydlər
Sovet qeydləri Polşa ordusunun əsgəri olmuş Raviçin həqiqətən SSRİ-də məhbusluq həyatı yaşamasını təsdiq etmiş, lakin onun hansı səbəbdən həbs olunması və həbsxananın dəqiq yeri ilə bağlı detallar “The Long Walk” kitabında yazılanlardan fərqlidir. Polşa Ordusunun qeydlərinə əsasən, Raviç kitabın əsas süjet xəttisinə zidd olan 1942-ci ildə İran gedə bilmək üçün SSRİ-ni tərk etdi. Sağlamlığı ilə əlaqəli məsələlərdən savayı, onun Fələstinə gəlməsi faktlarla təsdiq olunur. Hindistana qaçış hekayəsi də Raviçin özündən gəlir.
Müharibədən sonrakı illərdə Kəlkətədə kəşfiyyat şöbəsinin kapitanı olmuş Rupert Mayne, Sibir Qulag düşərgəsindən qaçan 3 çəlimsiz adamı sorğu-sual etmiş, ancaq Mayne onlardan birinin Raviç olub-olmamasını müəyyən edə bilməmişdi
Müharibədən sonra
Müharibədən sonra Raviç İngiltərənin Nottingem şəhərinin Sandiakre vilayətində məşkunlaşmış və Nottingem Dizayn Mərkəzində çalışmışdır. 1947-ci ildə Marjori Qreqory adlı xanımla ailə həyatı qurmuş və 5 uşaq sahibi olmuşdur. 1970-ci illərin əvvəllərində o İncəsənət və Dizayn üzrə Nottingemm Trent Universitetində Arxitektura Keramikalar kursuna getmiş və texnik vəzifəsinə qədər yüksəlmişdir. 1975-ci ildə ürək tutması onu vaxtından əvvəl təqaüdə çıxmağa vadar etmişdi. O ailəsi ilə sakit həyat tərzi sürmüş və 2004-cü ilin 5 aprel tarixinə, yəni ölümünə qədər email üzərindən öz sevənlərinin suallarını cavablandırmışdır.
Harold Nikolson “The Long Walk” kitabını gözdən keçirdikdən 3 həftə sonra Raviçin müharibədən sonrakı həyatı haqqında oxucuların suallarına cavab olaraq "Long Walker" adı altında öz qısa məqaləsini “The Observer” qəzetində çap etdirir. 2010-cu ilin sonlarında çıxan və müəllifi Peter Vayn olan “The Way Back” adlı film sujet xəttini bu hekayədən almışdır.
"The Long Walk"(Uzun Yürüş) kitabı
Ronald Dovning “The Long Walk” kitabını Raviç ilə aralarında baş tutan söhbətlər əsasında yazmışdır. Bu kitab 1956-cı ildə Birləşmiş Krallıqda çap edilmiş, yarım milyondan çox nüsxəsi bütün dünyada satılmış və 25 dilə tərcümə edilmişdir. 1958-ci ildə oxucular və kitabsevərlər klubu üçün buraxılışı və 1960-cı ildə məktəblər üçün ədəbiyyat sahəsində istifadə olunması yönündə Longmans və Qrin bu kitabın “qısa” versiyasını işləyib hazırlamışlar. Bütün bunlar kitabın məşhurlaşmasına yardım etmişdir. 1980-ci illərin sonlarında bu kitabın qısa versiyası çapa göndərilmişdir.
Perlit (polad)
thumb|Tərkibində kiçik ferrit qarışığı olan pelitli aşağı evtektoid poladının strukturu (0,7 % C) Perlit austenitdən yaranan evtektoid, metastabil dəmir-karbon legirinin tərkibidir. Austenitin bu evtektoid parçalanması 723 °C baş verir. Perlit alfa kristalları (ferrit) və dəmirkarbidindən Fe3C (sementit) ibarətdir. Evtektoid konsentrasiyası 0,8%-ə bərabərdir. Perlit tərkibli strukturunda sementid lay şəklində olur (şəkil 1). Yumşaltma əməliyyatı nəticəsində lay şəklində olan pelit kürə forması alır (şəkil 2). Bu halda perlittdəki sementid kifayət qədər stabilliyə malik olur ki, o qrafit+perlitə çevrilə bilməyir. Strukturu stabilləşdirmək üçün 1%-də artıq olaraq manqan tərkibli sorbit götürülür. Sorbit də Troosit kimi incə laylı struktura malik pelitdir. Onun laylı strukturu yalnız həddən çox böyütdükdə nəzərə çarpır. Hər ikisi də polad ərintisninin böyük soyutma sürətlərində əmələ gəlir. Bu sürət sorbit üçün 50-200 K/san, Troostit üçün isə 250 K/san-dan yüksək olmalıdır. Eyni zamanda A1 temperaturu aşağı salınır. Tərkibində 0,8% karbon olan poladların başlıca təşkiledicisi olub. Onlara yaxşı emaolunma xassəsi verir. Bərkliyi Brinel üzrə 180-220 arasında yerləşir.
Maqsud Cəlilov
Cəlilov Maqsud Fərhad oğlu — fəlsəfə elmləri doktoru, professor.
Həyatı
Maqsud Cəlilov 1935-ci il mayın 2-də əzəli Azərbaycan torpağı olan Göyçə mahalının Basarkeçər rayonunun Nərimanlı kəndində dünyaya gəlmişdir. Orta məktəbin 4-5-ci siniflərini bir ildə tamamlayaraq, məktəbi bitirdikdən sonra Qazax 2 illik Müəllimlər İnstitutuna daxil olmuşdur. Sonradan İnstitut Şəki şəhərinə köçürülmüşdür. Şəki Müəllimlər İnstitutunu bitirib Lənkəran rayonunun Şağlaser kəndində bir il müəllim işlədikdən sonra Azərbaycan Dövlət Pedoqoji İnstitutunun Tarix-Filologiya fakültəsinə daxil olmuşdur. İnstitutda oxuduğu müddətdə "Lenin" adına təqaüd almış, 1960-cı ildə institutu fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir. İnstitutu bitirdikdən sonra doğma kəndinə qayıtmış, əvvəlcə kənd orta məktəbində müəllim, sonra isə rayon qəzetində müxbir işləmişdir.
1968-ci ildən Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin fəlsəfə kafedrasında işləmişdir. 1976-cı ildən ömrünün sonunadək kafedra müdiri vəzifəsində çalışmışdır. 1987-ci ildə "Elmi-texniki inqilab ilə şəxsiyyətin dünyagörüşü arasında qarşılıqlı əlaqə" mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
Azərbaycan Dövlət İqtisad Universitetinin 70 illik yubileyi munasibətilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyevin sərəncamı ilə (13 iyun 2002-ci il) ona “Əməkdar müəllim” fəxri adı verilmişdir.
Proqramları
Maqsud Cəlilov 1992-1998-ci illərdə fəlsəfəyə dair yeni proqramlar hazırlayıb çap etdirmişdir.
Bunlara uyğun beş cilddən ibarət "Fəlsəfədən mülahizələr", "Azərbaycan fəlsəfəsi" və "Sosial fəlsəfə" adlı fəlsəfədən mülahizələr kitabı işıq üzü görmüşdür.
1996-cı ildə Maqsud Cəlilovun "Fəlsəfənin əsasları" dərsliyi çap olunmuşdur. Bu kitab fəlsəfədən ilk milli dərs vəsaiti kimi qiymətləndirilməkdədir. 1997-2009-cu illər ərzində bu dərslik müəyyən düzəlişlərlə dəfələrlə çap olunmuşdur.
Ageratina neriifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Arpi gölü
Arpi gölü daha əvvəllər Arpa adlanan, Ermənistanda yerləşən göldür. Su ehtiyatlarına görə Ermənistanda ikinci yeri tutur. Göl dəniz səviyyəsindən 2023 m hündürlükdə yerləşmişdir. Şirak mərzinin Aşotskom rayonunda yerləşmişdir. Göl Göyçə gölü ilə yanaşı yeganə xalq təsərrüfatı əhəmiyyətli göldür.
Yaxın illərdə gölün ətrafında Arpi gölü Milli Parkının yaradılması planlaşdırılır. Layihənin əsas məqsədi ərazinin flora və faunasının qorunmasıdır.
Təsviri
1946- 1951-ci illər arasında Arpi gölünün su ehtiyatının artması məqsədi ilə gölün su ehtiyatı süni şəkildə artırılmışdır.Beləliklə Gölün ümumi sahəsi 4,5 km²-dən 22 km²-ə qədər atrırılmışdır. Həcmi isə 100 milyon m³-a çatdırılmışdır. Hal-hazırda göldə balıq vətəgələri genişləndirilir və göldən elektrik enerjisinin alınması planlaşdırılır.
Fauna
Göl ərazisində quşların 100-dən çox növü yaşayır. Onlardan bəziləri Qırmızı Kitaba daxil edilmişdir.
Azərbaycanda şərabçılıq
Azərbaycanda şərabçılıq — Azərbaycan Respublikasındakı yeyinti sənayesi sahələrindən biri.
Arpi gölü
Fauna
Göl ərazisində su quşlarına daha çox rast gəlinir: fitçalan ördək (Anas crecca), kiçik maygülülər (Tachybaptus ruficollis), ağ leylək (Ciconia ciconia), yaşılbaş ördək (A. platyrhynchos), qırmızıbaş qaraördək (Aythia ferina), kəkilli qaraördək (A. fuligula), qırmızı anqut (Tadorna ferruginea), dəniz yağışcüllütü (Charadrius alexandrinus), su tənbəlcüllütü (Gallinago gallinago), böyük su tənbəlcüllütü (G. media), Ermənistan qağayısı (Larus armenicus), Sternula albifrons. Qırmızı kitaba düşmüş su quşları: qıvrımlələk qutan (Pelekanus crispus), qara leylək (Ciconia nigra), adi ala ördək (Tadorna tadorna) və boz durna (Grus grus).
Azərbaycanda şərabçılıq
Azərbaycanda şərabçılıq əsasən sovet hakimiyyəti illərində inkişaf etdirilən bir sahədir. Dövlət Statistika Komitəsinin (DSK) məlumatına görə, 2011-ci ildə respublikada 693 min dekalitr əmtəəlik, yəni satış üçün şərab istehsal edilib. Ölkə daxilində istehlak edilən və ya xaricə göndərilən şərab məhsullarının həcmi isə bundan xeyli aşağı olub: Dünya Səhiyyə Təşkilatının (DST) məlumatına görə, Azərbaycanda yaşı 15-dən yuxarılar arasında adambaşına çaxır istehlakı ildə cəmi 0,03 litrə bərabərdir. 1984-cü ildə respublikada 2,1 mln. ton üzüm yığılmışdı və həmin illərdə ölkədə 100-110 mln. dekalitr çaxır materialı, 10,4 mln. dekalitr şərab, 1,4 mln dekalitr konyak şərabı, 1,5 milyon dekalitr şampan şərabı istehsal edilmişdi. SSRİ-nin sonuna yaxın Azərbaycanın toplam gücü 1,8 milyon ton olan 181 şərab zavodu əsasən Rusiya bazarı üçün işləyirdi. thumbnail|Qara üzüm
Arpi gölü
Flora
Gölün ətrafında daha çox dovşan qumotuna və qamışa rast gəlinir. Yox olan növlər: Iris sibirica, kirəmit qarğasoğanı və sferik traunşteynera.
Azərbaycanda şərabçılıq
Tarixi
thumb|200px|Monolit şatosunun zirzəmisində hazır gözlədilən şərablar və çəlləklər Sovet illərində Azərbaycanda xüsusi Üzümçülük və Şərabçılıq üzrə Dövlət Komitəsi fəaliyyət göstərirdi. Onun tərkibinə 256 xüsusi sovxoz, həmçinin 97 sovxoz-zavod, 8 müstəqil ilkin şərab emalı zavodu və 10 ədəd təkrar şərab emalı zavodu daxil idi. Komitənin müəssislərində 300 mindən artıq insan işləyirdi. 1980-ci ildə Azərbaycanda 120 milyon dekalitr çaxır, 1,16 milyon dekalitr konyak istehsal edilmişdi. Həmin vaxtlar Azərbaycanın şərab zavodları 60-dan çox markalı şərab, o cümlədən 17 növ kəmşirin çaxır, 20 növ portveyn tipli tünd desert çaxırı, 11 növ desert çaxırı və 6 növ markalı konyak istehsal edib. 1982-ci ildə ölkədə 267 min hektar üzüm sahəsi olub və hektardan məhsuldarlıq 95 sentner təşkil edib. Ölkə üzrə üzüm istehsalı 2,1 milyon təşkil edib.
Həmin illərdə üzümçülükdən gələn vəsaitlər ölkə büdcəsinin 40 faizin təşkil edib. Bütövlükdə isə Azərbaycan büdcəsinin 60 faizi kənd təsərrüfatından formalaşırmış. Hazırda isə Azərbaycan büdcəsinin gəlir hissəsinin 70 faizindən çoxu neft-qaz sektorundan gələn vəsaitlərin hesabına təmin edilir. Yəni üzümçülük sektoru əvvəlki gücünü bərpa edərsə, büdcə gəlirlərinin təminində neft sektoruna layiqli alternativ ola bilər.
Mixail Qorbaçovun alkoqol əleyhinə apardığı kampaniyanın ən ağır zərbəsi Azərbaycana dəymişdi və 130 min hektar üzüm bağı qısa müddət ərzində məhv edilmişdi. Ermənistan tərəfindən işğal edilən Qarabağ torpaqlarında isə 45 min hektardan çox üzüm bağı qalıb. Yəni 180 min hektara yaxın üzüm bağı hələ sovet illərində itirilib. Qalan 80 min hektardan çox üzüm bağı isə müstəqillik illərində məhv oldu - 1990-cı illərdə Rusiya ilə əlaqələrin qırılması nəticəsində şərab zavodları məhsulunu sata bilmədi və əhalidən üzüm tədarük etmədi. Nəticədə, təsərrüfatlarda üzümlüklər məhv edilərək yerində taxıl və başqa bitkilər əkilməyə başladı.
Üzümçülük və şərabçılığın inkişafında Heydər Əliyevin rolu
Heydər Əliyev 1969-cu ildə respublikaya rəhbərlik etdiyi dövrdən başlayaraq üzümçülüyün və onun emal sənayesinin inkişafına xüsusi diqqət yetirmiş, onun göstərişi və qərarları ilə üzüm bağlarının ümumi sahəsi genişlənmiş, üzüm istehsalı isə yüksəlmişdir.
Heydər Əliyevin şəxsi göstərişi ilə respublikada üzümçülük və şərabçılıq sa­həsinin inkişafını idarə etmək və tənzimləmək məqsədi ilə 1970-ci ildə respublika Dövlət Üzümçülük və Şərabçılıq Komitəsi yaradılmışdır.
Şəhristani
Əbülfəth Məhəmməd Şəhristani – üləma.
Azərbaycanda şərabçılıq
Üzümçülük və şərabçılığın inkişafında Heydər Əliyevin rolu
Azərbaycanda üzümçülük və şərabçılıq sahəsinin elmi əsaslarla inkişafını təmin etmək üçün Nazirlər Sovetinin 12 avqust 1976-cı il tarixli, 269 saylı sərəncamı ilə Üzümçülük və Şərabçılıq Elmi-Tədqiqat İnstitutu yaradılmışdır. Respublikanın bütün zonalarında üzümçülük və şərabçılığın elmi əsaslarını öyrən­mək və elmi nailiyyətlərin istehsalata tətbiqi məqsədilə bu institutun Naxçıvan MR-də, Gəncə şəhərində, Şamaxı və Cəlilabad rayonlarında təcrübə stansiyaları və dayaq məntəqələri yaradılmışdır.
Şəhristani
Həyatı
Əbülfəth Məhəmməd ibn Əbülqasım Əbdülkərim ibn Əbu Bəkr Əhməd Şəhristani hicri 469-cu (miladi 1076) ildə Xorasanın şimalında yerləşən Şəhristanda anadan olmuşdur. Bəzi mənbələr isə Şəhristaninin hicri 479-cu ildə doğulduğunu qeyd edir. Doğulduğu şəhərə görə Şəhristani adıyla tanınan alimin əl-Əfzəl, Əlamət, Tac əl-Miləl vəd-Din kimi ləqəbləri də vardır.
Azərbaycanda şərabçılıq
Üzümçülük və şərabçılığın inkişafında Heydər Əliyevin rolu
Heydər Əliyevin üzümçülük sahəsinə göstərdiyi qayğı və diqqətin əsas nəticəsinə xalqımız 1984-cü ildə nail olmuşdur. Həmin il üzümlüklərin ümumi sahəsi 286 min hektara çatdırılaraq üzüm istehsalı 2.12 milyon ton, hektardan məhsuldarlıq isə 100 sentner təşkil etmişdir. Heydər Əliyevin təşəbbüsü və tələbi ilə şərabçılıq sənayesini mühəndis-texnoloq, mühəndis-mexanik kadrları ilə təmin etmək məqsədi ilə 1981-ci ildə Gəncə şəhərində Azərbaycan Texnologiya İnstitutunun yaradılması barədə keçmiş İttifaq hökuməti xüsusi qərar qəbul etmişdir. Azərbaycan üzümçülüyü Heydər Əliyevin respublikaya rəhbərlik etdiyi (1969-1982) illərdə özünün yüksək inkişaf mərhələsini keçmişdir, belə ki, illərdə üzümlüklərin sahəsi genişlənir, məhsuldarlıq artır, üzümün keyfiyyəti ildən-ilə yaxşılaşırdı
Şəhristani
Həyatı
Şəhristani elmlə məşğul olmağa ilk dəfə atası vasitəsilə Qurani-Kərimi öyrənməklə başladı. Daha sonra Ərəb dili və ədəbiyyatı, riyaziyyat və məntiq fənləri üzrə müxtəlif müəllimlərdən dərs aldı. Bundan sonra təhsilini davam etdirmək üçün Xarəzm şəhərinə yollandı. Burada bir müddət qalaraq dövrün məşhur hədis alimlərindən Əli ibn Əhməd Mədəninin hədis dərslərində iştirak etdi.
Azərbaycanda şərabçılıq
Üzümçülük və şərabçılığın inkişafında Heydər Əliyevin rolu
Respublikada üzümlüklərin coğrafi cəhətdən yerləşdirilməsi üzümün əkildiyi bütün rayonlarda əlverişli torpaq-iqlim şəraitinin olması ilə xarakterizə olunur. Üzümçülüyün inkişafına dair nəzərdə tutulan tədbirlərin uğurla həyata keçirilməsi, respublikamızın keçmiş ittifaqda aparıcı yerlərdən birini tutmasına və təbii-iqtisadi şəraitdən daha səmərəli istifadə etməklə yüksəkkeyfiyyətli süfrə üzümü və şərab istehsal olunmasına imkan verdi. 1970-ci ildən başlayaraq, respublikada mövcud üzümlüklərin vəziyyəti yaxşılaşdırılır, digər tərəfdən isə elmi əsaslara söykənən geniş miqyasda yeni üzümlüklər salınırdı. Üzümçülükdə yaranmış problemləri tezliklə aradan qaldırmaq üçün H.Əliyevin bilavasitə rəhbərliyi altında təxirəsalınmaz vəzifələr müəyyən edildi və Mərkəzi Komitənin bürosunda «Üzümçülüyün inkişafında ciddi nöqsanlar və respublikada üzüm istehsalını və şərabçılığı daha da yüksəltmək sahəsində qarşıya qoyulan vəzifələrin yerinə yetirilməsini təmin etmək tədbirləri haqqında» məsələ müzakirə edildi. Bu təd­birlərin uğurlu nəticəsi idi ki, 1970-ci ildə 672 təsərrüfat üzüm istehsalı ilə məşğul olmuş, o cümlədən 244 ixtisaslaşdırılmış üzümçülük sovxozları təşkil edilmişdir. Bu dövrdə üzümçülüyə dair geniş tədqiqat işləri aparılaraq, respublikada üzümçülük və şərabçılığın intensiv inkişafını təmin etmək üçün perspektivli 10 təbii-iqtisadi bölgə müəyyənləşdirilmiş və bu bölgələrdə iri üzümçülük aqrar-sənaye birlikləri və sovxozlar fəaliyyət göstərmişdir. 1973-cü ildə üzüm tədarükünün həcmi 397 min ton və ya 1972-ci ildəkindən 114 min ton və ya 1971-ci ildəkindən 186 min ton çox oldu. H.Əliyev bütün müvafiq təşkilatlara və kənd təsərrüfatı orqanlarına istehsalı yalnız intensivləşdirmə yolu ilə inkişaf etdirməyin mümkün olduğunu izah edir və bunun üçün hər bir kolxoz və sovxozda konkret tədbirlər görülməsini tələb edirdi. 1970-ci ildə üzümlüklərin sahəsi 121,6 min hektara, 5 il ərzində 50 min hektardan çox yeni üzümlüklər salınaraq 1975-ci ildə 178,1 min hektara çatdırılmışdır. 1970-ci ilə nisbətən 1975-ci ildə məhsul istehsalı 2 dəfəyə qədər artaraq 351,7 min tondan 706,2 min tona qədər artmış, məhsuldarlıq isə 46,8 s/ha-dan 65,1 s/ha-ya yüksəlmişdir. Azərbaycanın ayrı-ayrı üzümçülük təsərrüfatlarında müxtəlif sortlardan yeni üzümlüklərin salınması geniş vüsət aldı. Qeyd etmək lazımdır ki, mövcud üzüm­lüklərdə süfrə və texniki sortların əkinləri arasındakı nisbətin qeyri-mütənasib olması ilə əlaqədar olaraq gələcəkdə öz keyfiyyəti ilə üstünlük təşkil edən yerli üzüm sortlarının əkin sahələrinin artırılması nəzərdə tutulurdu.
Şəhristani
Həyatı
Şəhristaninin bu səfəri haqqında mənbələrdə müxtəlif məlumatlara rast gəlinir. Bir məlumata görə, Şəhristani doğma şəhərini tərk edərək əvvəlcə Nişapura səyahət etmişdir. Digər bir məlumata əsasən Şəhristani Xarəzmə Nişapur səfərindən sonra gedib. Mənbənin qeyd etdiyinə görə, Şəhristani Xarəzm şəhərini tərk edərək Nişapura yollandı. Orada İmam Qəzalinin müasirlərindən olan Şafii məzhəbinə mənsub Əhməd Həvəfi və Əbu Nasir Kuşeyridən fiqh (islam hüququ) dərsləri aldı. Bundan sonra Əbu Nasir əl-Ənsaridən kəlam, cədəl (polemika) üsulu və ilahiyyat fəlsəfəsini öyrəndi. Şəhristani Nihayət əl-İqdam adlı əsərində bu müəllimini xatırlamışdır.
Azərbaycanda şərabçılıq
Üzümçülük və şərabçılığın inkişafında Heydər Əliyevin rolu
«Kənd təsərrüfatı istehsalının daha da ixtisaslaşdırılması və Azərbaycanda üzümçülüyün və şərabçılığın inkişafına dair tədbirlər» haqqında keçmiş Sov.İKP və Nazirlər Sovetinin 22 fevral 1979-cu il qərarı qarşıya möhtəşəm vəzifələr qoy­du. Həmin qərara əsasən 1990-cı ildə respublikada üzüm istehsalının 2,5-3,0 mil­yon tona çatdırılması nəzərdə tutulmuşdur.1970-1980-ci illərdə Respublikada üzümçülük yüksək templə inkişaf etməyə başladı. Həmin illərdə 180 min hektar sahədə yeni üzümlüklər salındı. Üzümlüklərin ümumi sahəsi 270 min hektara çatdırıldı. Üzümçülüyün inkişafı ilə yanaşı respublikada şərabçılığın inkişafı da təmin olundu. Vaxtilə (1980-1985-ci illər) Azərbaycanda sənaye miqyaslı üzüm bağlarının 85,3%-ni texniki üzüm sortları, 14,7%-ni isə süfrə sortalrı təşkil edirdi.
Şəhristani
Həyatı
Şəhristaninin Nişapurda nə qədər yaşadığı haqda dəqiq məlumat olmasa da onun məhz bu şəhərdə yaşayarkən elminin yüksək pilləsinə ucaldığı məlumdur. Belə ki, Nişapuru tərk etdikdən sonra ona verilən "Əfzəl" ləqəbi bunun sübutudur.
Azərbaycanda şərabçılıq
Üzümçülük və şərabçılığın inkişafında Heydər Əliyevin rolu
Təbiidir ki, üzümçülüyün inkişafını üzüm sortları olmadan təsəvvür etmək mümkün deyil. Vaxtilə üzümlüklərin 69,1%-i suvarılma, 30,9%-i isə dəmyə şə­raitində əkilib-becərilirdi. 80-ci illərdə Azərbaycanda mövcud olan üzümlüklərin 16,4%-i Mədrəsə, 11,2%-i Bayanşirə, 10,6%-i Həməşərə, 4,1%-i Xindoqnı, 2,4%-i Mələyi, 0,4%-i Ağ şirə və Misqalı, 3,4%-i Təbrizi, 1,5%-i Ağ şanı və Qara şanı yerli üzüm sortları (cəmi 50,1%) becərilən sahələr təşkil edirdi. Əsrlər boyu təbii xalq seleksiyası yolu ilə Azərbaycanda yerli üzüm sortları və formaları yaradılmışdır ki, bunların da öyrənilməsi, təsərrüfat baxımdan qiymətləndirilməsi, botaniki cəhətdən təsvir edilməsi və qruplar üzrə təsnif edilməsi tələb olunurdu.1980-1984-cü illərdə respublikada üzüm istehsalı 1,7-2,1 mln. tona, hektardan məhsuldarlıq müvafiq olaraq 70-100 sentnerə çatdırıldı. Artıq 1984-cü ildə üzümlüklərin əkin sahəsi 284,1 min hektar, üzüm yığımı 2,126 min ton, hektardan məhsuldarlıq respublikada ən yüksək həddinə çataraq 99,2 sentner təşkil etdi. Azərbaycan üzüm istehsalının həcminə görə keçmiş İttifaqda birinci yerə çıxdı.
Şəhristani
Həyatı
Şəhristani Nişapurdan sonra Xarəzmə qayıtdı və dövrünün bəzi məşhur alimləriylə tanış oldu. Əsəd Müheyni (ö.h/527, m/1133), fars tarixçisi Məhəmməd ibn Mahmud ibn Aslan Xarəzmiylə görüşərək müxtəlif mövzularda elmi diskussiyalar apardı. Şəhristani bir müddət Xarəzmdə qaldıqdan sonra h.516-cı ildə həcc ibadətini yerinə yetirmək üçün Hicaza yola düşdü. Oradan qayıtdıqdan sonra köhnə dostu Əsəd Müheyninin köməyilə Bağdaddakı Nizamiyyə mədrəsəsində dərs deməyə başladı. Dediyi dərslər və verdiyi moizələr nəticəsində xalqın etibarını qazandı və üç il burada qaldı.
Azərbaycanda şərabçılıq
Qanunvericilik bazası
19 oktyabr 2001-ci il tarixində "Üzümçülük və şərabçılıq haqqında" Azərbaycan Respublikasının Qanunu qəbul edilmişdir.
Şəhristani
Həyatı
Bağdadda üç il qaldıqdan sonra Xorasana gedərək Səlcuqilərin sultanı Əhməd Səncərin vəziri Əbülqasım Məhəmməd ibn əl-Müzəffərin yanında xidmət göstərdi. Onun "əl-Miləl vən-Nihal" adlı məşhur əsərini də bu vəzirə ithaf etdiyi məlumdur.
Bundan sonra Şəhristaninin Tirmiz şəhərinə getdiyi məlumdur. Orada dövrünün müxtəlif elmlərinə maraq göstərən Naqib əl-Əşrəf Əbülqasım Əli ibn Cəfər əl-Musəvinin yanında fəaliyyət göstərərək "əl-Miləl vən-Nihal" adlı əsərinin bir nüsxəsini ona təqdim etdi. Şəhristaninin Əbülqasım əl-Musəvinin yanında nə qədər qaldığı məlum deyildir. Onun "Musaraa" adlı əsərini Tirmiz şəhərində yazdığı ehtimal olunur.
Mənbələr Şəhristaninin doğma şəhəri olan Şəhristanda vəfat etdiyini qeyd edir. Tələbəsi əl-Səmani onun h.548/m.1153-cü ildə Şəhristanda vəfat etdiyini bildirmişdir. Şəhristaninin evlənib evlənmədiyinə və övladlarının olub-olmaması haqda mənbələrdə heç bir məlumata rast gəlinmir. Elmi şəxsiyyəti: Müxtəlif təfəkkür formalarının İslam dünyasına girməsindən sonra eyni mədəniyyət və mühitlərin kəlam və fəlsəfi mirası islam mütəfəkkirləri tərəfindən öyrənilməyə başlanmışdır. Bu fəlsəfi mübahisələr və mədəni müxtəlifliklər kəlam elmi vasitəsilə gündəmə daxil olmuşdur.
Əvvəllər daxili məsələlər kimi hesab edilən bu mövzular (böyük günah və s.), sonralar hind və yunan fəlsəfələri ilə tanışlıqdan sonra yerli kəlami və fəlsəfi istiqamətlər əmələ gəlmişdir. Bu çərçivədə islam fəlsəfəsi və kəlamı öz problemlərini (məsələlərini) meydana gətirərək islam düşüncəsi və mirasına böyük töhfələr verdi.
Fəlsəfi düşüncənin Əhli-Sünnət düşüncəsində ilk təzahürü İmam Əşarinin şəxsində otraya çıxmışdır. O, mötəzilənin dəlillərinin əsassız olmasını isbat etmək üçün fəlsəfəyə müraciət etmişdir. Bu mənada Qəzali də filosofları tənqid edərkən fəlsəfəyə baş vurmuşdur. Kəlamın öndərləri olan Əşari və Qəzalidən sonra bu cərəyanın ən ciddi davamçılarından biri Şəhristani idi.
Şəhristani Qəzalinin kəlam sisteminin ilk ardıcılı da hesab edilə bilər. İslam elm dünyasının öndə gələn simalarından olan Şəhristrani dinlər tarixi, fəlsəfə, kəlam və ədəbiyyata dair əsərlər yazmışdır. Öz əsərlərində dəfələrlə Əhli-Sünnətdən olduğunu vurğulayan Şəhristani özünü "bir Əhli-Sünnət kəlamçısı" olaraq təqdim etmişdir. O, müxtəlif əsərlərində Əbülhəsən əl-Əşari haqqında "ustadımız" ifadəsini işlədərək Əhli-Sünnət çərçivəsində hərəkət etdiyini göstərməyə çalışmışdır.
Əşari sisteminin məfhum və metodlarının inkişaf etdirilməsində Şəhristaninin təsiri açıq-aydın müşahidə edilir. Bütün bunlara rəğmən bəzi fikirlərində Şiə və İsmaili meylli olduğu iddia edilmişdir. Ancaq əsərlərində Şiə və ya İsmaili meyllərə dair hər hansı bir fakta rast gəlinməmişdir.
Şəhristaninin fəlsəfi terminologiyadan istifadə üslubu hər kəs tərəfindən qəbul edilmişdir. Şəhristani fikirlərini ifadə edərkən son dərəcə analitik bir düşüncə sistemi izləməyə səy göstərmiş, tənqid edərkən də qələmini kəskin istifadə etməkdən çəkinməmişdir. Əşari ilə başlayan kəlam mübahisələri Qəzali ilə birlikdə fəlsəfi bir ruha bürünmüşdür. Şəhristani də sələflərinin yolunu davam edərək filosofları ciddi şəkildə tənqid etmiş, Əhli-Sünnət işığında fikirlərini bildirmişdir.
Əsərləri
Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, geniş biliyə malik olan Şəhristani bir çox sahələrə aid əsərlər yazmışdır. Təəssüflə qeyd etməliyik ki, Şəhristaninin əsərlərinin böyük bir qismi günümüzədək gəlib çıxmamışdır. Əsərlərinin bir qismi çap edilmiş, digər bir qismi isə əlyazması şəklində günümüzə qədər qorunub saxlanmışdır.
Əlyazması əsərləri
Şəhristaninin əlyazması əsərlərindən bəzilərinin bütöv adlarına qaynaqlarda rast gəlinmir. Burada risalə olaraq adı çəkilən bəzi əsərlər misal kimi göstərilə bilər. Şəhristaniyə aid olduğu bildirilən risalələr aşagıda göstərilən üç risalədir:
Qazi Ömər ibn Səhlə göndərilən və İbn Sinanın sözlərinə Şəhristaninin etirazlarını ehtiva edən risalə. Bu əsərin adı barəsində qaynaqlarda hər hansı bir məlumata rast gəlinmir.
"Elmi İlahi" – Şəhristani bu əsərini məşhur təbib Məhəmməd İylaqi üçün yazmışdır. "Elmi İlahi" adındakı risalədə Məhəmməd İylaqinin metafizikaya dair suallarına cavab axtarılır.
Dəmir-karbon hal diaqramı
Dəmir-karbon hal diaqramı - dəmir tərkibli ərintilərdə faza çevrilmələri ilə müəyən olunan halın qrafiki təsviridir (şəkil). Texniki baxımdan dəmir-karbon kimyəvi birləşməsinin stabil halı olan sementit böyük əhəmiyyət kəsb edir. Diaqramda göstərilmiş A nöqtəsi saf dəmirin böhran nöqtəsidir. Ərinti halında olan dəmir soyuduqda bu nöqtə kristallaşma, qızdırdıqda isə ərimə temperaturunu göstərir (1539 °C). D sementitin aqreqat halını göstərən nöqtədir. ABCD xəttindən yuxarıda maye bir fazalı maye halındadır. Bu xəttə likvidius xətti deyilir. Maye soyuduqda bu xətt üzrə karbonun miqdarndan asılı olaraq kristallar yaranmağa başlayır. AB xətti üzrə Fe bərk məhlulun kristalları alınır. BC xətti boyunca maye ərintidən austenit, CD üzrə isə birinci sementit ayrılır. C nöqtəsində maye eyni zamanda birinci sementit və austenit kristallarının qarışığından ibarət olan ledeburitə ayrılır. Diaqramda bir neçə xarakterik əyrilər (AH, HJB, JE, HN, NJ,GS, PSK, ECF) təsvir olunmuşdur. Bu xətlər temperaturdan asılı olaraq faza çevrilmələrinin səciyyələndirirlər.
Şəhristani
Əlyazması əsərləri
Məhəmməd Səhlaniyə yazılan risalə. Şəhristaninin bu risaləsinin adı qaynaqlarda bildirilməmiş, sadəcə Məhəmməd Səhlaniyə yazdığı bildirilmişdir.
Dəmir-karbon hal diaqramı
thumb|hochkant=2.5|Dəmir-karbon hal diaqramı
Şəhristani
Əlyazması əsərləri
Qissatu Seyyidinə Yusuf, Məfatih əl-Əsrar və Məsabih əl-Əbrar, Mənahic fi ilm əl-Kəlam
Dəmir-karbon hal diaqramı
Diaqramda faza çevrilmələri
Diaqramın ordinat oxu temperaturu göstərir, absis oxu üzrə isə dəmirin və karbonun konsentrasiyası göstərilmişdir. Burada dəmirin 1536 °C-də fəza mərkəzləşmiş δ dəmir şəklində bərkiməsi verilmişdir. 1392 °C-də dəmir səthi mərkəzləşmiş γ-dəmirə, yəni austenitə çevrilir. 911°-də soyuma nəticəsində o α-dəmirə, yəni ferritə çevrilir. Dəmirin karbonla legirlənməsi nəticəsində ərimə temperaturu aşağı düşür. 4,3% karbon tərkibli ərintidə evtonik temperatur 1147 °C-ə çatır. Austenit sahəsi karbonun əlavə olunması ilə genişləndirilə bilir. 0,16%C tərkibli ərinti üçün 1493 °C-dən yuxarı sahə peritektikumdur. Karbonun austenitdə maksimal həll olunması 2,06% və 1147 °C təşkil edir. Yavaş soyutma zamanı GOS xəttindən aşağıda ferrit/austenit tərkibli iki fazalı sahə mövcud olur. 723 °C-də ferritdə maksimal 0,02% karbon həll oluna bilir. S nöqtəsində 0,8% konsentrasiyalı karbona malik austenitin yavaş soyuması ilə perlit alınır. Perlitin tərkibi incə struktura malik olub, ferrit layları və →karbiddən ibarətdir. Tərkibində 0,8% karbon olan fazadan soyuma zamanı austenitdən öncə sementit və 723 °C-də yenidən perlit alınır. Səthi mərkəzləşdirilmiş qəfəsə malik α-dəmiri və fəza mərkəzləşdirilmiş δ- və γ-dəmirləri 768°-dən yuxarıda paramaqnit xassəlidirlər. α-dəmiri Kurye temperaturundan (768 °C) aşağıda ferromaqnit olurlar. Bu səthi mərkəzləşmiş qəfəsli austenitin fəza mərkəzləşmiş perrit çevrilməsi ilə izah olunur. Tərkibində 0,2%-ə qədər karbon olan texniki dəmirə azkarbonlu →polad deyilir. Tərkibində 0,2÷2,1%-ə qədər karbon olan dəmirə polad deyilir. Karbonun miqdarı artdıqca (2,1÷6,67%) alınan dəmir birləşməsi çuqun adlanır. Dəmir-karbon birləşməsi ən geniş yaylılmış konstruksiya materiallarının mənbəyi hesab olunur. Dəmir hal diaqramı poladların termiki emalında onun strukturunun yaranmasını izah etmək üçün böyük əhəmiyyə malikdir. Digər tərəfdən metal ərintinin tökmə rejimlərinin optimal seçilməsi də bu biliklər əsasında aparılır. Diaqramda metastabil müvazinət halı göstərilsə də, praktikada termiki emal zamanı faza çevrilmələri legirlərin tərkibindən asılı olaraq və çevrilmənin kinematikası ilə dəyişdirilə bilir.
Larnaka
Larnaka -  Kipr Respublikasının şəhərlərindən biri. Limasol - Kipr Respublikasının şəhərlərindən biri. Kipr Respublikasında paytaxt Nikosiya şəhərindən sonra ən əhəmiyyətli iki şəhərdən biri hesab olunur (digəri Limasol). Şəhərdə Osmanlı və Xilafət dönəmlərinə aid bir sıra mühüm tarixi abidələr mövcuddur. Bunlardan ən tanınmışı Hala Sultan Xanəgahıdır. Eyni zamanda Kipr adasının ən böyük hava limanı olan Larnaka beynəlxalq hava limanı bu şəhərdə yerləşir.
Tarixi
thumb|right|250px|[[1878-ci ilə aid olan xəritədə Kipr adasında yerləşən Larnaka şəhərinin planı təsvir edilmişdir. Xəritə eyni zamanda şəhərə gedən yolları göstərir.]]
Larnaka şəhəri eramızdan əvvəl XIV əsrdə Qədim Yunanıstanda yaşayan yunanlar tərəfindən Kition adı ilə salınmışdır. Həmin tarixdən bəri şəhər və ətrafında yaşayış mövcuddur. Müxtəlif zamanlarda baş verən zəlzələlər zamanı dağılan və sonralar yenidən inşa edilən şəhərin liman hissəsi Orta əsrlər zamanı zədələnmiş və nəticədə palçıqla dolmuşdur. Bundan sonra şəhərin cənub tərəfində qalan sahil hissəsində də şəhər salma işlərinlə başlanılmışdır. Günümzdə Larnakanın antik limanının və məşhur qalasının izləri itmişdir. 1426-1489-cu illər aralığında Məmlüklər tərəfindən idarə edilən şəhər, 1489-cu ildə Venesiya Respublikasının nəzarəti altına keçmişdir.
Kipr adasının Osmanlı İmperiyası tərəfindən fərh edilməsi zamanı Lefkoşa şəhərinin ələ keçirilməsindən sonra Larnaka şəhəridə təslim olaraq Osmanlı nəzarəti altına keçmişdir. Şəhər XIX əsrdə adanın ən böyük və ən önəmli liman şəhəri hesab olunurdu. 1894-cü ildə aparılan arexoloji qazınatılar zamanı Kition şəhərinin qalıqlarında rastlanılmışdır.
Gəncə Dövlət Dram Teatrı
Tarixi
Gəncə şəhərində XIX əsrdə həvəskar teatr truppaları fəaliyyət göstərməyə başlayırlar. 1899-cu ildə burada "Teatr" adlanan bina həvəskar aktyorların ixtiyarına verilib. 1906-cı ildə isə həvəskarlardan ibarət "Gəncə müsəlman dram məclisi" teatr truppası yaradılıb. Sonradan 1915-ci ildə ilk dəfə olaraq Gəncədə "Qız məktəb"-i tələbələrinin ilk dram truppası da yaradılır. Bu truppada gələcəkdə teatr tarixində vacib rol oynayacaq Adil İsgəndərov, Barat Şəkinskaya, Mir İbrahim Həmzəyev və digərləri fəaliyyət göstəriblər.
Gəncə Dövlət Dram Teatrı 1921-ci ildə noyabr ayının 13-də aktyor Hacıağa Abbasovun təşəbbüsü və rəhbərliyi Bakıda yaranmışdır. 1921-ci ildən 1925-ci ilə qədər "Tənqid-təbliğ" teatrı adı ilə, 1925-ci ildən 1932-ci ilə qədər isə "Bakı-işçi-kəndli" teatrı adı ilə fəaliyyət göstərmişdir. 1932-ci ilin dekabr ayında teatr bütün heyəti ilə birlikdə Gəncəyə köçürülmüş və Qırmızı bayraqlı Türk işçi Teatrı adı ilə fəaliyyətini davam etdirmişdir. Teatr Gəncəyə köçdükdə Abbas Mirzə Şərifzadə, Ağasadıq Gəraybəyli, Fatma Qədiri, İsmayıl Talıblı, Əhməd Salahlı, İsmayıl Əfəndiyev, Atamoğlan Rzayev kimi sənət fədailəri də Gəncəyə köçür və öz fəaliyyətlərini burada davam etdirirlər.
1990-cı ildən teatr Gəncə Dövlət Dram Teatrı adı ilə fəaliyyət göstərməyə başladı. Sonradan Gəncə Dövlət Nizami Poeziya Teatrı Gəncə Dövlət Dram Teatrına birləşdirildi. 24 iyul 2014-cü ildə Gəncə Dövlət Dram Teatrı üçün yeni binanın tikintisinə Gəncəçayın sağ sahilində 2 hektar torpaq sahəsi ayrılıb.
Teatrın binası
Teatrın binası 1886-cı ildə alman sahibkarı Xristofor Förer tərəfindən şərab anbarı üçün tikilmişdir. 1932-ci ildə Gəncə teatrı paytaxt Bakıdan köçərək bu binada yerləşdikdən sonra 1932-ci ildən 1936-cı ilə qədər tikili teatr binası üçün uyğunlaşdırılıb.
Gəncə Dövlət Dram Teatrnın yaradıcı heyət
250px|thumb|right|Səməd Vurğunun "Vaqif" dramının afişası. Teatrın Baş Rejissorları və rejissorları
Rəssamlar
Xalq artistləri
Aktyorlar
Şiro Kikuhara
(d. 7 iyul 1969) — keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 5 oyun keçirib.
Armudlu (Qax)
Armudlu — Azərbaycan Respublikasının Qax rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Tarixi
Böyük Qafqaz Dağlarının əhatəsində olan Armudlu kəndi Qax rayonunun Qaşqaçay inzibati ərazi vahidində, Qaşqaçayın sol sahilində, Cavanşir zirvəsi (Qanbay) dağının ətəyində yerləşir. Bu kəndin ərazisi keçmişdə qaraqoyunlu tayfasına mənsub yaylaq yeri olmuşdur. Sonralar həmin tayfa üzvləri orada məskunlaşmışdır. Kənd sakinləri Qaraqoyunlu dövlətinin başçısı Qara Yusifin nəslindən gəlir.
Coğrafiyası və iqlimi
Qax rayonun mərkəzindən 19 km məsafədə yerləşir və təxminən 20–25 evdən ibarətdir. Kənddə 1 məktəb və 1 mağaza var.
Armudlu dağlarla əhatə olunmuş kənddir.
Əhalisi
1 yanvar 2020-ci il tarixinə olan rəsmi məlumata əsasən kənddə 48 təsərrüfatda 183 nəfər əhali yaşamaqdadır.
Jan-Ed Ahulu
Jan-Ed Ahulu (20 mart 1994-cü ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Monako klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Kot-d'İvuar futbolçusudur.
Karyerası
Ahulu öz futbolçu karyerasına Lill klubunda başlamışdır. O, 2012 və 2015-ci il aralığında bu klubda çıxış etmiş, lakin heç bir oyunda meydana çıxmamışdır. Ahulu 7 oyunda ehtiyat skamyasında əyləşmişdir. O, Lill B klubu ilə 49 oyunda iştirak etmiş və 4 qolla yadda qalmışdır. Son mövsümündə Ahulu 20 oyunda iştirak etmiş, lakin klubu isə 2. Fransa Həvəskarlar Liqasına enmişdir. 2015-ci ildə Ahulu Milli Çempionat təmsilçilərindən olan Orleyan klubuna transfer oldu. O, debüt mövsümündə 32 oyunda iştirak etmiş və 2 qolla yadda qalmışdır. Beləliklə Orleyan Liqa 2-yə vəsiqə qazanmışdır. İkinci mövsümündə Ahulu 20 oyunda iştirak etmiş və 3 qolla yadda qalmışdır. 16 yanvar 2017-ci ildə Ahulu Liqa 2 təmsilçilərindən olan Strasburq klubu ilə 4,5 illik müqavilə imzalamışdır.
25 iyul 2018-ci ildə Ahulu Monako klubu ilə beş illik müqavilə imzalamışdır.
Milli karyerası
Ahulu Kot-d'İvuarın U-17 və U-23 millilərində çıxış etmişdir. O, Meksikada təşkil olunan 2011 FİFA U-17 Dünya Kubokunda dörd oyunda iştirak etmişdir. Dörd il sonra Ahulu 2015 Tulon turnirində U-23 millisi ilə debüt etmişdir. O, Fransa U-21 millisinə qarşı yoldaşlıq oyununda iştirak etmiş və millisi rəqibinə 5-1 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Ahulunun atası Toqo vətəndaşıdır. Ancaq o, Kot-d'İvuarı təmsil etmək qərarına gəlmişdir. O, əsas milli ilə debütünü 24 mart 2018-ci ildə Toqo millisinə qarşı oyunda etmiş və millisi rəqibi ilə 2-2 hesabı ilə bərabərə qalmışdır.
İynə
thumb|right|200px|Tikiş iynəsi
İynə — bərk metaldan düzəldilmiş bir ucu iti digər ucunda isə sap keçirmək üçün deşik olan nazik uzun alət.
Otra əsrlərə kimi mahlıcdan olan parçaları tikmək üçün balıq sümüklərindən istifadə edilirdi. İlk metal iynələr XVI əsrdə yaradılmışdır.
İynənin iki növü var - əl iynəsi və maşın iynəsi. Tikiləcək parçanın növündən asılı olaraq iynələrin ölçüləri də müxtəlif olur.
Hesab edilir ki, ilk iynə kimi balıq sümüyündən istifadə ediblər.
Xarici keçidlər
Tikiş iynəsi
Teri Hatçer
Teri Hatçer — amerikalı aktrisa, yazıçı və model.
Solanum pungetium
(Solanum pungetium) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Tunis milli futbol komandası
Tunis milli futbol komandası - Tunisi beynəlxalq futbol turnirlərində təmsil edən milli komanda.
Bulbophyllum cylindrocarpum
(Bulbophyllum cylindrocarpum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Arealı
Bulbophyllum cylindrocarpum növü Reyunyon, Madaqaskar ərazilərində yayılmışdır.
Günaxay aşırımı
Günaxay aşırımı — Sarıbaş kəndinin Rusiya ilə sərhəd hissəsində yerləşir. Hündürlüyü 2657 m dir. Dağ Alp-Himalay qurşağında yerləşir. Böyük Qafqaz sıra dağlarına aiddir.
Xələfli tirəsi
Xələfli tirəsi Cavanşir elinin Yağləvənd oymağının Havsallı tayfasının qollarından biridir. Tirənin yaranması Xələf bəy Yağləvəndli-Cavanşirlə bağlıdır. Onun törəmələri bu tirəni yaratmışlar.
Xələfli tirəsi Əzimməmmədli və Nurməmmədli törəyinə bölünür.
Nurməmmədli törəyi Xələfov, Nurməmmədov, Vəliyev soyadlarını daşıyan ailələrdən təşkil olunub.
Əzimməmmədli törəyi Əzimzadə, Əzimli, Əzimov, Səfiyev, Ağayev, Ağakişiyev soyadlarını daşıyan ailələrdən ibarətdir.
Sialkot
Sialkot — Pakistanın Pəncab əyalətinin   şimal-şərqində şəhər.Pakistanın ən böyük 13-cü şəhəridir .Qızıl ayparanın Pakistandakı ən böyük ixracatçılarından biridir. Sialkotun keçmiş adı olaraq söylənilən "Saqala" şəhərinin əsasını Makedoniyalı İskəndər e.ə.326-cı ildə qoymuşdur və daha sonra şəhər Yunan-Hindi dövlətinin paytaxtı olmuşdur .Şəhər hal-hazırda Pakistanda ən çox buddistlərin yaşadığı şəhər olarar qeydə alınıb.Şəhər bəzən "İqbal şəhəri" olaraq adlanır.
Eldar Şəfiyev
Eldar Ağadadaş oğlu Şəfiyev ( 28 sentyabr 1953) — Azərbaycan rəssamı, Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü.
Həyatı
Şəfiyev Eldar Ağadadaş oğlu 1953-cü il sentyabr ayının 28-də Bakının Əmircan kəndində anadan olmuşdur. 84 və 226 №-li məktəblərdə səkkizillik təhsilini başa vurduqdan sonra 1969-cu ildə Əzim Əzimzadə adına Rəssamlıq məktəbinə daxil olmuşdur. 1972-1974-cü illərdə odu sıralarında xidmət etdikdən sonra 1975-ci ildə bu məktəbi bitirmişdir. Hələ məktəb illərindən Səttar Bəhlulzadə ilə, tələbəlik illərindən isə Mircavadla dostluq münasibətləri olmuşdur. 1978-ci ilə qədər Leninqrad (indiki Sankt-Peterburq) şəhərində yaşamış və yaradıcılıqla məşğul olmuşdur. 1980-1990-cı illərdə Rəssamlar İttifaqının Bədii Fondunda rəssam işləmişdir. Rəssamlar İttifaqının üzvüdür.
Eldar Şəfiyev 1990-cı ildə ABŞ-yə köçmüş, 15 il Nyu-York da yaşayıb yaratmışdır. Həmçinin Türkiyədə və Dubayda böyük həcmli işlərin müəllifi olmuşdur. Eldar Şəfiyev hal-hazırda yenidən doğulduğu Əmircan kəndində yaşayır, yaradıcılıqla məşğul olur. Türkiyədə də emalatxanası olduğundan tez-tez ora səfərlər edir.
Yaradıcılığı
ABŞ-də olduğu zaman əsasən muzeylər və kolleksiyaçıların sifarişi ilə əsərlər yaratmışdır. Bu illər ərzində ABŞ-nın müxtəlif şəhərlərində keçirilən layihələrdə iştirak etmişdir. 8-10 dekabr 2017-ci il tarixində Suraxanı Rayonu Heydər Əliyev Mərkəzində Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının, Suraxanı Rayon İcra Hakimiyyətinin, Suraxanı Rayonu Heydər Əliyev Mərkəzinin dəstəyi ilə Xalq rəssamı Səttar Bəhlulzadənin 108 illiyinə həsr olunmuş Əmircan rəssamlarının sərgisində iştirak etmiş və Diplomla mükafatlandırılmışdır. Bu illər ərzində Eldar Şəfiyev bir neçə fərdi sərgisini təşkil etmişdir. Əsərləri bir sıra xarici ölkələrdə, əsasən Türkiyədə və ABŞ-də muzeylərdə, şəxsi kolleksiyalarda saxlanılır. 180px|left|thumb|Eldar Şəfiyev. "Natürmort". 1999
Ajania nubigena
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Yuxarı Qatrux
Yuxarı Qatrux — Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasının Rutul rayonunda kənd. "Ləzgi federal milli-mədəni muxtariyyatı" ictimai təşkilatının mənbə göstərmədən təqdim etdiyi qeyri-rəsmi məlumata əsasən kənd əhalisini etnik laklar təşkil edir.
Solanum quadriloculatum
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Yaponpərəstlik
Yaponpərəstlik (, shinnichi) — yapon mədəniyyətinə, adamlarına və ya tarihinə ehtiram və sevgi.
XVIII və XIX əsrlər
Yaponpərəst (Japanophile) ifadəsi Yaponiya hələ xarici ticarət üçün açılmayanda, XVIII əsrin sonunda - erkən XIX əsrdə işlənilirdi. Karl Peter Tunberq və Filip Frans fon Zibold Yaponiyanın florasını, incəsənətini və başqa obyektlərini Avropaya təqdim etməkdə bir rol oynamışdılar. Bu Yaponiyaya qarşı marağını artırıb.
XX əsr
XX əsrin ilk onilliyində Britaniyanın bir sıra sazıçısı Yaponiyanı tərifləyirdilər. Məsələn üçün, 1904-cü ildə Beatris Uebb yazırdı ki, Yaponiya təmkin və maarifləndirmənin doğan ulduzudur, onun yenilikçi kollektivizmi və ziyalı peşəkar elitasını  mədh edirdi. Herbert Uells oxşar şəkildə, Müasir Utopiya romanındaki elitanı samuray adlandırıb. Bunların səbəblərdən biri o idi ki, Britaniya sənayyəsi öz üstünlüyü itirirdi, Yaponiya ilə Almaniya isə nəsbətən yüksəlirdilər. Almaniya o vaxt bir düşmən kimi, Yaponiya isə potensial müttəfiq kimi görünürdü. Britaniyalılar səmərəliliyi məhsuldarlıqda problemlərinin çözümü kimi görürdülər. Və 1906-cı ildə Alfred Stedın Böyük Yaponiya: Milli səmərəliliyin tədqiqatı adlı kitabının nəşrindən sonra, Britaniyanın mütəxəssisləri də Yaponiyaya maraq göstərməyə başladılar. Halbuki, bu maraq Birinci Dünya Müharibəsi başlayarkən bitib.
İspaniya legionun yaradıcısı, General Xose Milyan Astray qeyd edirdi ki, samurayların buşido kodeksı ona çox təsir etmişdi. O, yazırdı ki, "İispaniya legionçusu da samuraydır və o, buşido əsaslarını işlədir: onur, cəsarət, sadiqlik, mərdlik və qurban olma ruhu". Həmçinin əlavə etmişdi ki, İspaniya kodeksın prinsiplərini əməl etsə, Yaponiya kimi böyük güc ola bilər. Xose Milyan Astray İnadzo Nitobenin Buşido: Yaponiyanın ruhu kitabını tərcümə edib, onun proloqunu yazmışdı.
XI əsr
Erkən 2000-cı illərdə Yaponiya pop mədənniyətinə ehtiram göstərənləri adlandırmaq üçün ingilis dilində slenq sözləri meydana çıxmışlar. Wapanese (translit. uapanese: - ağ yapon və ya  - yapon olmaq istəyən) ifadəsi ilk dəfə 2002-ci ildə yapon mədəniyyəti ilə maraqlanan ağ adamı izah etmək üçün istifadə edilmiş. Weeaboo (translit. uiabu; daha sonra, qısaca weeb - translit. uib) ifadəsi isə ilk dəfə Nikolas Qurevitçin bir komiksində nəsə xoşagəlməz izah etmək üçün istifadə olunub. Nəşr olunmamış bir magistr dissertasiyasıda deyilir ki, 4chan saytı bu ifadəni tezliklə wapanese əvəzinə istifadə etməyə başlayıb.
Dortan
Dortan  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Şimali Oyonna kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Nantüa.
INSEE kodu — 01148.
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 1996 nəfər təşkil edirdi.