cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Torpaq
Azərbaycan dilində
4. Salyan və Neftçala rayonlarının torpaq quruluşu planı və torpaq xəritəsi,2004
Xarici dillərdə
1. Bruns, D, (2003): Was kann Landschaftsplanung liesten.Alte und neue Funktionen der Lanschaftsplanung. Naturchutz und Landschaftsplanung 35(4), 114-118.
2.Fisahn, A(2004): Effektive Beteiligung solange noch alle Optionen offen sind -Öffentlinchkeitsbeteiligunug nach der Aarhus-Konvention.ZUR.3/2004, S. 136-140
3.Friese K.-I., Hachman R & Wolter, F.-E (2003): Content Management Systeme in der Landschaftsplanung. Corp 2003, S 419-426.
Həmçinin bax
Kuşk Kast
Toşio Miyaci
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 2 oyun keçirib.
Bamiyan Budda heykəlləri
Babyan Budda heykəlləri — Əfqanıstanın Kabil şəhərinin 230 km şimal-qərbində, Babyan vadisində sal qayaların içərisində oyularaq hazırlanmış iki ədət hündür heykəl kompleksi. Ümümdünya irsinə daxil olan Babyan Budda heykəlləri Hind-Yunan üslubunda VI əsrdə inşa edilmişdir. Heykəllər taliban silahlıları tərəfindən büt olduğu və bütpərəstliyi təbliğ etdiyi üçün 2001-ci ildə dinamit ilə partladılmışdır.
Külək
thumb|Pieter Kluyver (1816–1900) thumb|200px|right|"Külək torbası"
Daimi küləklər
thumb|300px|Passat və Qərb küləklərinin mülayim qurşaq üzrə xəritəsi. Bütün il boyu istiqamətini dəyişməyən küləklərə deyilir. Daimi küləklərin əmələ gəlməsinə əsas səbəb Yer kürəsinin təzyiq qurşaqlarıdır.
Qərb küləkləri: Tropiklərdən mülayim enliklərə doğru ilboyu əsən küləklərdir. Yerin öz oxu ətrafında fırlanmasına bağlı olaraq bu küləklər şimal yarımkürədə şimal-şərqə, cənub yarımkürədə isə cənub-qərbə meyl edir. Okeandan gələn qərb küləkləri yağış gətirir. Ona görə də Avropanın qərb hissəsi bütün il boyu rütubətlidir.
Sutkalıq küləklər
thumb|A)Dəniz Brizi-gündüz yaranır. B)Kontinental Briz-gecə yaranır. Sutka ərzində istiqamətini iki dəfə dəyişən küləklərə briz yaxud sahil küləkləri deyilir. Bu küləklərin yaranmasında sutka ərzində quru ilə suyun müxtəlif qızıb soyumasıdır. Sutka ərzində quru ilə su arasında təzyiq fərqi böyük ola bilməz. Ona görə də bu küləklər zəif olur. Gündüz quru səthi çox qızır və isti hava yuxarı qalxır, quru üzərində alçaq təzyiq formalaşır. Ona görə də, günortadan sonra sudan quruya doğru küləklər əsir (gündüz brizi). Bu küləklərə "axşam mehi" də deyirlər. Gecə qurunun sürətlə tez soyumasıyla təzyiq yüksəlir. Su isə daha az soyuyur. Su üzərində təzyiq quruya nisbətən az olur. Ona görə də, gecə yarısından sonra səhərə yaxın qurudan suya doğru küləklər əsir. Bu küləklərə gecə brizi deyilir. Brizlər yağış gətirmir.
Mussonlar
Küləklər materik və okeanlar arasında da yaranır. Yayda materik okeandan daha isti olur. Quru üzərindəki isti hava yuxarıyaqalxır və onun yerinə okean üzərindən rütubətli hava daxil olur və leysan yağışı gətirir. Bu külək yay mussonu adlanır.Qış mussonu əksinə, materik üzərindən okeana doğru əsir. Musson küləkləri daha çox Şərqi Asiyanın Sakit okean sahilləri üçün səciyyəvidir.
Kuba inqilabı
Kuba inqilabı — 26 iyul 1953-ci ildə başlayan və 1959-cu ildə inqilabçıların qələbəsi ilə başa çatan inqilab. Fidel Kastro, Raul Kastro və Ernesto Çe Qevaranın başçılığı ilə inqilabçılar diktator Fulhensiyo Batistanın Hərbi-diktaturasını ləğv etdilər.
İnqilabın səbəbləri
XX əsrin 50-ci illərində Kuba ABŞ inhisarçılığının qurbanına çevrilmiş; tam şəkildə ABŞ investisiyasından asılı idi. Fulhensiyo Batista hakimiyyətə gələndən sonra isə Kuba başqa bu cür dövlətlərdən fərqli olaraq inkişaf edir; amma o, Kubada hərbi-diktatura elan edərək bir çox partiyaları, həmçinin Kommunist Partiyasını da ləğv edir. Ölkədə Konstitusiya ləğv olunur. Cavan ali təhsilli kubalılar diktatura ilə barışmaq istəmirdilər. Onların içərisində (Fidel Kastro və onun qardaşı Raul Kastro) Kastro qardaşları ortodoks partiyasının üzvləri idilər. Kastro qardaşları Ortodoks partiyasının diktataturayla mübarizə aparacağnı düşünürdülər amma ortodoks partiyasının qətiyətsizliyi nəticəsində Fidel və Raul partiyanı tərk etdilər olarla birlikdə bir neçə cavan kubalılarda partiyanı tərk etdilər və sərbəst mübarizəyə başladılar. Silahlar əldə etmək üçün Fidel Kastro və onun adamları Santyaqo-de-Kuba şəhərində Monkada kazarmasını və Bayamo şəhərindəki kazarmanı ələ keçirmək istəyirdilər.Bir il ərzində hücüma hazırlıq gedirdi.Silahlanmaq üçün bəzi Fidelin tərəfdaşları hər şeyi satmağa məcbur idilər.
İnqilabın gedişi
250px|left|thumb|İnqilabçıların yürüş xəritəsi
İrəvanlı (Goranboy)
İrəvanlı — Azərbaycan Respublikasının Goranboy rayonunun Goranboy şəhər inzibati ərazi dairəsində kənd.
Bulbophyllum gautierense
(Bulbophyllum gautierense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
İrəvanlı (Goranboy)
Toponimikası
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyindədir. İrəvanlı adda Tərtər rayonunda kənd və Yevlax rayonununda qəsəbə qeydə alınmışdır.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 245 nəfər əhali yaşayır.
Daniel Şmidt
Daniel Schmidt — Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 5 oyun keçirib.
Jurinea baissunensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Süleymaniyyə mühafəzəsi
Süleymaniyyə mühafəzəsi - İraq Respublikasının 18 mühafəzəsindən biridir. Əhalisinin təxminən 90 faizə qədərini kürdlər təşkil edir. Süleymaniyyə mühafəzəsinin ərazisi 17.023 km², 2009-cü ildə aparılmış rəsmi siyahıya almaya əsasən əhalisi 1.894.000 nəfər, inzibati mərkəzi Süleymaniyyə şəhəridir.
Süleymaniyyə mühafəzəsi İraq Kürdüstanı Muxtar Vilayətinə daxil olan üç mühafəzadan biridir. Bölgənin iqtisadiyyatının əsasını kənd təsərrüfatı və turizm təşkil edir
14 saylı Xəzər ikinci seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 14 saylı Xəzər ikinci seçki dairəsi — Bakıda seçki dairəsi. Mərkəzi Seçki Komissiyası tərəfindən müəyyən edilmiş 125 dairədən biridir. Xəzər rayonunun Şüvəlan, Binə, Türkan və Zirə bələdiyyələrini əhatə edir.
Coş Knayt
Coş Knayt (d: 7 sentyabr 1997 ) — İngiltərə Premyer Liqası təmsilçələrindən olan Lester Siti klubunda müdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar İngiltərə futbolçusudur.
Lester Siti
Knayt öz peşəkar karyerasında debütünü 22 avqust 2017-ci ildə İngiltərə Liqa Kubokunda Şeffild Yunayted klubuna qarşı oyunda etmişdir. Həmin görüşdə Lester Siti rəqibinə 3-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
Qoroskop (qəzet)
İdrak və proqnozlar qəzeti olan "Qoroskop" qəzeti 1999-cu ildən fəaliyyət göstərir. Baş redaktoru astroloq Səbuhi Rəhimlidir. Qəzet ayda iki dəfə nəşr olunur.
Zaman-zaman insanlar öz gələcəklərini bilməyə, onları gözləyən təhlükələrdən xəbərdar olmağa çalışıblar. Bu istiqamətdə onların xidmətində duran və təəssüf ki, hələ çoxları tərəfindən elm kimi qəbul edilməyən astrologiya olub. İndi də bu ənənə davam edir. Müxtəlif kitabların yazılması, astroloji mərkəzlərin, təhsil ocaqlarının artması bu elmə marağın daha da artmasından xəbər verir.
Sakini olduğumuz Azərbaycanda da ulduz elminə maraq həmişə böyük olub. Tarix səhifələrində dünyaca məşhur olan münəccimlərimiz, ulduzşünaslarımız olub. Mənəviyyat qəsbkarı olan sovet dönəmində – allahsızlıq təbliğ edilən əyyamda bir çox milli irsimiz kimi astrologiya da qadağan olundu. O dövrdə insanlarımızı zombiləşdirməyə çalışsalar da əməyini, mənəviyyatını, sərbəst baxışlarını istismar etsələr də, xalqımızın genində özünə yer tapan bu bilgilər tamamilə məhv olmadı. Azərbaycan ikinci dəfə müstəqillik dövrünə yetişəndə qadağa qoyulmuş bəzi elmlər kimi astrologiya da öz inkişaf mərhələsinə qədəm qoymağa başladı. Bu istiqamətdə mərhum parapsixoloq, Azərbaycan Xalq Biliciləri və Ekstrasensləri İttifaqının prezidenti Etibar Elkinin əməyi çox böyük oldu. Onun sayəsində fitri istedadlar – xalq təbabəti biliciləri, şəfakarlar və öncəgörənlərlə birlikdə ulduz elminə maraq göstərənlər də bir araya gəldilər. Astrologiyanın təbliğində böyük rol oynayan "Amin", "Alın yazısı", "Qoroskop" və "Bürclər" kimi qəzetlər nəşrə başladı (Təəssüf ki, əvvəlki iki qəzet daha çıxmır). Bundan başqa televiziyalarda bu elmlə bağlı dəyərli verilişlər, canlı söhbətlər efirə getdi. İndi demək olar ki, hər bir məktəbli hansı bürcə malik olduğunu, hər bürcün ümumi xarakterik cizgilərini asanlıqla söyləyə bilər. Lakin bu, çox azdır. Çünki indi Azərbaycanda 10-a yaxın sanballı münəccim var ki, onların bir araya gəlməsi hələlik problemlidir. Kollektiv şəkildə ölkəmiz üçün çalışmağın, astrologiya mərkəzləri, məsləhətxanaları yaratmağın vaxtı isə çoxdan çatıb. Tibb məktəblərində tibbi astrologiya fənninin tədrisi də ildən-ilə yubadılır. Bütün bunlara baxmayaraq hələ gənc olan dövlətimizdə ulduzşünaslıq elmi inkişaf etməkdədir. Artıq neçə illərdir ki, öz münəccimlərimiz tərəfindən hazırlanan kitablar satışa buraxılıb və çox böyük uğur qazanıb.
eysar.azeriblog.com
Jurinea baldschuanica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Mir Sədi ağa
Mir Sədi ağa — övliya.
Həyatı
Mir Sədi ağa 1898-ci ildə Azərbaycanda Qubadlı rayonunun Mirlər kəndində dünyaya gəlmişdir. Mir Sədi ağa Nəqşibəndilik təriqətinin böyuk mürşidlərindən biri olmuşdur. Mir Sədi ağa Mir Həmzə Nigarinin soyundandır. Zəmanəsinin böyük övliyası olan bu zat sovet rejiminin repressiya qurbanlarındandır. Ömrünün 17 ilini fasilələrlə məhbəsdə keçirib. Kəramətlərilə məşhurdur. Bundan əlavə Mir Sədi ağanın qəzəlləri, şerləri və nəsihətləri vardır. 1961-ci ildə Qubadlı rayonunda dünyasını dəyişib.
Məni məhbus edəni görüm aləmdə xar olsun, Onun da könül evi mənimki tək tar-mar olsun. Yetişməsin kamına heç bilməsin eşqin dadını, Sevdiyi sevgilisi özgələrə yar olsun.
O, bimürvət saldı bir quru böhtanə məni , Məndən artıq demirım ,Mənlə bərabər olsun. Özü çəkdikcə bilər başqa cavanlar nə çəkir, Etdiyi zülmlər qoy ona aşkar olsun.
Möhtac qalıb köməyə Yusifi-Kənanı çağırsın, Hə Xudadan, nə İmamdan ona bir kam olsun. Mirsədiyəm qarğamaram özgə bəlaya onu Mən, Xoş günü zindan evi, dar günü məzar olsun.
Uiçiro Hatta
— keçmiş Yaponiya futbolçusu.
Milli komanda karyerası
Yaponiya milli komandasının heyətində 2 oyun keçirib.
Danyo
Danyo  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — En. Monlyuel kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Burk-an-Bres.
Turan irqi tipi
Etnogenetik əlaqələr
Turan irqi tipi əsasən Türk xalqları ilə əlaqədardır. Bu irqi tipin xüsusiyyətlərini keçmişdə Onoqurların, Hunların , Macarların , Peçeneqlərin , Kumanlarım ( Qipçaqların) , Qədim Uyğurların , Avarların , Kabardinlərin , Xəzərlərin, Bulqarların ( İdil-Volqa Bulqarları və Dunay Bulqarlarının) antropoloji xüsusiyyətləri ilə uyğun gəlir.Bartuez , Nemeskeri  və Lipitak tərəfindən aparılmış və Macarıstanın İstila dövrünü araşdıran Conquest Anthropogical tədqiqatları zamanı üzə çıxarılan qəbr abidələrindəki skletlərin xüsusiyyətləri ən çox bu irqi tiplə uyğun gəlmişdir. Amerikan antropoloqu E.Wiesner və Alman alimi Ferdinand fon Rixtofenin araşdırmalarına görə qədim Skiflər çox əhəmiyyətli dərəcədə Turanoid xüsusiyyətlərinə sahib idilər. Macar antropoloqu İstvan Kiszelyə görə Turan irqi qədim Skiflər, Sarmatlar , Hunlar və Avarlar arasında ümumi bir irqi tip idi.Gyula Henkey (1974) Turan tipi Macarıstanın müasir Jasz əhalisinin təxminən 20 faizini təşkil edir.Hansının ki , təxminən 10 faizinin nəsilləri Kuman-Qipçaqlara, digər 10 faizin nəsilləri isə Alan-Sarmatlara gedib çıxır.Gyula Henkeyin araşdırmalarına görə (1990) Turanoid tipi Nagykunların 43.7%-ində, Orseglərin 41.2%-ində, , Kiskun-un 33.0%-ində, Paloc-un 27.9%-ində və Jasz qruplarının 25.5%-ində tapıla bilər.
Danyo
INSEE kodu — 01142.
Turan irqi tipi
Mənşəyi
Ginzburqa görə (1966), Turan tipi eramızdan 1000 il əvvəldən eramızın 5-6-cı əsrlərinə qədər Orta Asiyada formalaşmış və Turan irqi Avropoid irqi ilə Andronovo tipinin qarışığından yaranmışdır və Tunc dövründən Orta Asiyada aborigen olmuşdur.Qazax antropoloqu İsmaqulova görə (1970, 13-cü əsrdəki monqol axınlarına qədər Orta Asiyada Turan irqi tipi hakim olmuşdur.Monqol istilaçıları Orta Asiyanı tutduqdan sonra daha çox İpək Yolu üzərindəki torpaqlarda məskunlaşdılar və yerli əhaliylə asanlıqla qaynayıb qarışdılar.İpək yolu üzərində olmayan Qazaxıstan, Qırğızıstan və Özbəkistan ərazilərində isə Turanlıq (Avropoidlik) üstünlük təşkil etməyə davam etdi. Macar antropoloqu Pal Liptaka görə Turan irqində müşahidə olunan Avropoid xüsusiyyətləri Andronovo qarışığının təsiridir. Fothi Erzsebet nəzərə çatdırır ki, Turan irqi tunc dövründə Qazaxıstanın şımal düzənliklərində yaşayan Cro Maqnon əhalisindən , Paleo-Sibir tayfalarından, Andronovo mədəniyyətini yaradanların qarışmasından yaranmışdır.Ginzburqa görə , müasir dövrdəki kimi, keçmişdə də Turanidlər Perslərdən (Farslardan) xeyli fərqlənmişlər.
Danyo
Əhalisi
2010-ci ildə əhalinin sayı 4099 nəfər təşkil edirdi.
Turan irqi tipi
Cografi yayılma
Turan irqi tipi Qazaxlar, Şımal Özbəklərin, Qaraqalpaklar, Tatarlar, Başqırdlar, Qırğızlar, Macarlar, Türkmənlər, Telengitlər, Yakutlar, Tofalar, Taciklər arasında geniş şəkildə və kiçik dərəcədə Türkiyə və Balkanlarda yayılmışlar. I minilliyin baçlanğıcında, arxeoloji məlumatlara görə, Cənubi Sibirdə və Qazaxıstanda qədim Turan tayfaları arasında köçərilik geniş şəkildə yayıldı. Ginzburqa (1956) və İsmaqulova görə, bu tayfalar köçəri Andronovo antropoloji tipinə mənsub olmuş, müasir Qazaxların və Qaraqalpakların ulu babaları olmuşlar və onların müasir antropoloji tiplərini müəyyən etmişlər.Ginzburqa görə müasir macarların antropoloji tipləri Türklərlə çox yaxındır və onların 46.2 faizi Türk mənşəlidi.Bu irqin ən çəx yayılması demək olar ki, bütün qədim və orta dövrü əhatə edən Türk hücumları zamanı daha da genişlənmişdir.
Danyo
İqtisadiyyatı
2010-cu ildə əmək qabiliyyətli 2707 nəfər arasında (15-64 yaş arasında) 2076 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 631 nəfər hərəkətsizdir (fəaliyyət göstərici - 76.7%, 1999-cu ildə 72.4%). 2076 fəal sakindən 1884 nəfər (988 kişi və 896 qadın), 192 nəfəri işsizdir (90 kişi və 102 qadın). Fəal olmayan 631 nəfər arasında 227 nəfər şagird və ya tələbə, 236 nəfər təqaüdçü, 168 nəfər digər səbəblərə görə hərəkətsizdir.
Turan irqi tipi
Xarakterik xüsusiyyətləri
bəzən Cənubi Sibir irqi tipi də deyilir.Antropoloji təsnifatların çoxunda sarı (monqoloid) irqdən ağ irqə keçıd hesab olunur.Bəzi antropoloqlar Turan irqinin özünü çənə çıxıntısının zəif olması ilə seçilən Yenisey, III saç örtüyünün lap az inkişafı və dalğavari saçları ilə fərqlənən Sakit Okean variantlarına ayırırlar.Xarakterik xüsusiyyətləri:
Bulbophyllum gemma-reginae
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qaraş Əmirov
Qaraş Əmirov — tanınmış neftçi, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı.
Həyatı
Qaraş İbrahim oğlu Əmirov 26 sentyabr 1926-cı ildə Zəngilan rayonunda anadan olmudşdur. Əmək fəaliyyətinə Bibiheybətdə qazma kontorunda qazmaçı köməkçisi kimi başlamışdır. Gənc Qaraş Əmirov burada Ağa Nemətulla, Hacı Temirxanov və başqa tanınmış ustalarla çiyin-çiyinə işləyib, tezliklə dərin quyular qazan qabaqcıl ustalardan biri oldu.
Faşist Almaniyasının üzərində qələbədən sonra neft sənayesini dirçəltmək, hasilatı artırmaq lazım idi. Azərbaycan SSR-nin Neft Sənayesi naziri Süleyman Vəzirov bu məqsədlə respublikanın Şirvan zonasında kəşfiyyat quyuları qazmaq üçün nazirliyin ən bacarıqlı geoloqlarını və neft ustalarını bu işə cəlb etdi. Onların arasında Qaraş Əmirov da vardı. O, Kür ovalığında açılan yeni perspektivli neft yatarqlarını istifadəyə vermək üçün 1957-ci ildə oraya göndərilmişdi. "Kürovdağ", "Mişovdağ", "Qarabağlı", "Kursəngi" və başqa bu kimi iri neft yataqları bilavasitə onun iştirakı ilə kəşf edilmişdir.
Elə həmin illərdə Qaraş Əmirov bacarıqlı təşkilatçı, mahir usta kimi tanındı. Onun briqadası çətin və sərt iqlim şəraitində Şirvan torpağının altındakı xəzinəni üzə çıxarmaq üçün daha dərin və maili quyular qazıb təhvil vermişdir. Qaraş Əmirov öz briqadası ilə birlikdə 10 il ərzində 44 quyu qazmışdır ki, bunun da ümumi dərinliyi 113.350 metr olmuşdur. Bu isə hər bir dəzgahla ayda 1000 metrdən çox quyu qazılması deməkdir. Bu nəticə rekord göstərici sayılırdı. Məhz belə qəhrəmanlıq və gərgin əmək nəticəsində respublikanın Şirvan zonasında xam neft istehsalı artdı. Azərbaycanda istehsal edilən neftin üçdə biri Şirvanın payına düşürdü.
Qaraş Əmirov 1969-cu ildə Azərbaycan Neft Kəşfiyyatı Trestinin 1 saylı qazma kontoruna direktor vəzifəsinə irəli çəkilir. Sonra isə o, Carlı və Qobustan kəşfiyyat qazma idarələrinə rəhbərlik edir. Qaraş Əmirov respublikanın ictimai-siyasi həyatında da fəal iştirak edib. VI–VII çağırış Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilmiş, Sov.İKP XXII və XXIII qurultaylarının nümayəndəsi olmuşdur. Çox dərin quyuların sürətlə qazılmasında və yeni yataqların kəşfində qazandığı müvəffəqiyyətlərə görə 1963-cü ildə o, "Sosialist Əməyi Qəhrəmanı" kimi yüksək ada layiq görülmüş, 1971-ci ildə isə ona "Azərbaycan neft ustası" fəxri adı verilmişdir.
Neft sənayesinin bacarıqlı təşkilatçısı, geniş qəlbli insan, qayğıkeş rəhbər olan Qaraş Əmirov 1973-cü ilin mart ayının 22-də xidməti vəzifəsini yerinə yetirərkən vertolyot qəzasında həlak olmuş, Bakı şəhərindəki ikinci Fəxri xiyabanda dəfn olunmuşdur.
"Azneft" İstehsalat birliyi və Neft-qaz sənayesi işçiləri həmkarlar təşkilatı onun ölümündən sonra, dərinliyi 4500 və daha çox olan kəşfiyyat quyularının sürətlə və keyfiyyətlə qazılması uğrunda yarışan qazma briqadaları üçün Qaraş Əmirov adına mükafat təsis etmişlər. Bakı şəhəri Qaradağ rayonunun Ələt qəsəbəsində onun işlədiyi idarənin qarşısındakı küçə Qaraş Əmirovun adını daşıyır.
Təhsil aldığı Zəngilan rayonu Cahangirbəyli kənd orta məktəbinə verilmişdir və burada onun əmək fəaliyyətini əks etdirən guşə yaradılmışdır. Ancaq çox təəssüf ki, bu gün Zəngilan da, Qaraş Əmirovun adını daşıyan Cahangirbəyli kənd orta məktəbi də işğal altındadır.
Fransa çempionatında ilin futbolçusu
Fransa çempionatında ilin futbolçusu mükafatı mövsüm ərzində ən yaxşı oyun sərgiləyən futbolçuya təqdim edilən illik futbol mükafatıdır. Mükafat 1993–94 mövsümündən etibarən sahibinə təqdim edilir və onun ilk sahibi "Pari Sen-Jermen" klubunun hücumçusu David Jinola olmuşdur. Sonuncu qalib isə "Pari Sen-Jermen" klubunun futbolçusu olmuş Zlatan İbrahimoviçdir.
Qaliblər
Qalibin adı 1993–94 mövsümündən etibarən hər il mövsümün sonunda elan olunur. Mükafatın sahibi olmuş ilk əcnəbi futbolçu isə "Monako"da çıxış etmiş braziliyalı Sonni Anderson olmuşdur. Ardıcıl olaraq mükafatı 2 dəfə qazanmış futbolçu is Pauletadır. O, bu adı 2001–02 və 2002–03 mövsümlərində əldə etmişdir. Zlatan İbrahimoviç isə mükafatı rekord sayda, 3 dəfə qazana bilmişdir.
Beton
thumbnail|Beton özülün tökülməsi
Beton (frans. béton) — təbii daşın tikintidə yaratdığı çətinlikləri aradan qaldırmaq üçün istifadə olunan süni daş material. Beton səmərəli şəkildə seçilmiş, əsaslı qarışdırılmış və sıxlaşdırılmış tərkibli hər hansı bir mineral yapışdırıcı, doldurucu, su və bəzən xüsusi əlavələrdən ibarət qarışığın bərkiməsi nəticəsində yaranır. Bərkiməsindən öncə bu komponentlərin qarışığı beton qarışığı adlanır. Bu qarışıq müxtəlif tərkiblərə bölünür. Su və yapışdırıcı beton tərkibində əsas və aktiv maddələrdir. Onların kimyəvi qarşılıqlı təsiri nəticəsində yapışqan xəmir konsistensiyalı (sement xəmiri, sement südü) yeni birləşmə yaranır. Həmin birləşmə xırda və iri doldurucunun dənələrini nazik layla bürüyür. Bir müddət keçdikdən sonra dənələri sıxlaşdıraraq bu birləşmə bərkiyir və beləliklə beton qarışığı möhkəm monolit daşa — betona çevrilir.
Doldurucular (qum, ələnti, qırmadaş, çınqıl və s.) betonun tərkibinin 80–85%-dək təşkil edir və sıxılmanın qarşısını alaraq betonun möhkəm skeletini yaradır. Müxtəlif xassəli dolduruculardan istifadə edərək, öz fiziki-mexaniki göstəricilərinə görə fərqlənən beton növləri (yüngül, ağır, odadavamlı və s.) almaq olar. Beləliklə, bərkiməsindən əvvəl beton səmərəli şəkildə seçilmiş və əsaslı qarışdırılmış mineral yapışdırıcı (sement), su, doldurucu, və, lazım olduqda, plastifikator və bərkimənin sürətləndiriciləri kimi xüsusi əlavələrdən ibarət beton qarışığıdır. Hər hansı digər maddə kimi, beton qarışığı istehsal olunan betonun keyfiyyət və xüsusiyyətlərini qabaqcadan müəyyən edən müxtəlif kimyəvi və fiziki-kimyəvi xassələrə malikdir.
Vibropresləmə — yarım quru (bərk) beton qarışığın sıxlaşdırılması üsuludur: press-qəlibdə beton aşağıdan titrəməyə məruz qalaraq eyni zamanda üstdən sıxlaşdırılır. Olduqca məhsuldar olan bu üsul avtomatlaşmanın yüksək dərəcəsini nəzərdə tutur, həmçinin bərk beton qarışığından istifadə etmək imkanını yaradır, və bu da beton məhsulların yüksək möhkəmlik və şaxtaya davamlılığını təmin edir.
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
Beton və dəmir-beton konstruksiyaların bütün növləri təhlükəsizlik, istismara yararlılıq, uzunömürlülük və həmçinin layihələndirmə tapşırığında göstərilən əlavə tələbləri təmin etməlidir. Təhlükəsizlik tələblərinin təmin edilməsi üçün konstruksiyalar elə ilkin xarakteristikalara malik olmalıdırlar ki, bina və qurğuların tikintisi və istismarı prosesində müxtəlif hesablama təsirlərindən, insanların sağlamlığına, əmlak və həyatlarına, habelə ətraf mühitə, heyvan və bitki aləminə ziyan verə biləcək hər hansı xarakterli dağılmalar və ya istismara yararlılığın pozulması halları baş verməsin.
İstismara yararlılıq tələblərinin təmin edilməsi üçün konstruksiyalar elə ilkin xarakteristikalara malik olmalıdır ki, müxtəlif hesablama təsirlərindən konstruksiyalarda çatların əmələ gəlməsi və ya çatların həddindən artıq açılması, həmçinin çox böyük yerdəyişmələr, rəqslər və normal istismarı çətinləşdirən başqa zədələnmələrin (konstruksiyanın xarici görünüşünə olan tələblər, avadanlıq, mexanizmlərin normal işləməsinə texnoloji tələblər, elementlərin birlikdə işləməsinə konstruktiv tələblər və layihələndirmədə nəzərdə tutulan digər tələblərin pozulması) yaranması baş verməsin.
Konstruksiyalar lazım olan hallarda istilik mühafizə, səs-izolyasiya, bioloji müdafiə və başqa tələbləri təmin edən xassələrə malik olmalıdır.
İlya Repin
İlya Repin — Ukraynada doğulmuş kazak mənşəli XIX əsr rəssamı. Müxtəlif mənbələrdə həm Ukrayna rəssamı    və Rusiya rəssamı   kimi təqdim edilir.
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
Digər dəmir-beton konstruksiyalarda çatların əmələ gəlməsinə yol verilir və onlara çatların eninin məhdudlaşdırılması şərtləri şamil olunur.
İlya Repin
Peredvijniki Rəssamlar Dərnəyinin üzvü olan Repin əsərlərinin önəmli bir hissəsini anadan olduğu Ukrayna ərazisinə həsr etmişdi. Realist əsərlərinin çoxunda böyük bir psixoloji dərinlik var və bu mövcud sosial quruluşa olan gərginliyi əks etdirir. 1920-ci illərin sonunda haqqında ətraflı yazılar dərc olunmuşdu və təqribən 10 il sonra Repinin əsərlərinə qarşı vurğunluq formalaşmışdı. SSRİ-də Sosialist realizminə mənsub olan incəsənət xadimləri tərəfindən örnək alınması gərəkli olan bir model kimi qəbul olunmuş, fəaliyyəti təqdir olunmuşdur.
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
Uzunömürlülüyə görə tələblərinin təmin edilməsi üçün konstruksiya elə ilkin xarakteristikalara malik olmalıdır ki, təyin olunmuş uzun müddət ərzində konstruksiyanın həndəsi xarakteristikalarına və materialların mexaniki xarakteristikalarına müxtəlif hesablama təsirləri (yükün uzunmüddətli təsirləri, əlverişsiz iqlim, texnoloji temperatur və nəmlik təsirləri, növbə ilə donma və donunu açma, aqressiv təsirlər və s.) nəzərə alınmaqla istismara yararlılıq və təhlükəsizlik tələblərini təmin etsin. Beton və dəmir-beton konstruksiyaların təhlükəsizliyi, istismara yararlılığı, uzunömürlülüyü və layihə tapşırığı ilə təyin olunan digər tələblər:
— beton və onun tərkib hissələrinə dair tələblərin;
— armatura olan tələblərin;
Yolpaq
Yolpaq — Azərbaycan Respublikasının Goranboy rayonunun Yolpaq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 5 oktyabr 1999-cu il tarixli, 708-IQ saylı Qərarı ilə Goranboy rayonunun Yolpaq kəndi Muzdurlar kənd inzibati-ərazi vahidi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla Yolpaq kənd inzibati-ərazi vahidi yaradılmışdır.
Toponimikası
Yaşayış məntəqəsini miskinli tayfasına mənsub ailələr Yolpaq adlı yerdə salmışlar. Tədqiqatçılar bu oykonimi qırğız dilindəki çolpaq (çöl, düzənlik, hamar yer) coğrafi termininin variantı hesab edirlər. Xalq etimologiyasına görə, kəndin adı Yelpaq olub, "yel tutan yer" deməkdir. Azərbaycan dilində "başıkəsik ot, kol" mənasında yol/yolpan, "dağıtmaq, dağınıq hala salmaq, qoparmaq" mənalarında yolpalamaq sözləri işlənir. Görunür, kənd qırılmış, kəsilmiş, hamarlanmış kolluq yerdə salındığı üçün belə adlandırılmışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Gəncə-Qazax düzənliyində yerləşir.
Əhalisi
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 611 nəfər əhali yaşayır.
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
— konstruksiyanın hesablanmasına dair tələblərin;
Manqan (III) oksid
Manqan (III) oksid - suda həll olmayan qeyri üzvi birləşmədir.
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
— konstruktiv tələblərin;
Manqan (III) oksid
Fiziki xassələri
Manqan (III) oksidi bir neçə modifikasiyada qəhvəyi-qara kristallar əmələ gətirir:
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
— texnoloji tələblərin;
— istismar üzrə tələblərin yerinə yetirilməsi ilə təmin olunmalıdır.
Manqan (III) oksid
Alınması
Təbiətdə braunit, kurnakit və biksbiit mineralı kimi mövcuddur.
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
Yük və təsirlərə, odadavamlılığın həddinə, keçirməzliyə, şaxtayadavamlılığa, həddi deformasiyanın göstəricilərinə (əyilmələrə, yerdəyişmələrə, rəqslərin amplitudlarına), havanın xarici temperatur və ətraf mühitin nisbi nəmlik göstəricilərinə, inşaat konstruksiyalarının aqressiv mühitin təsirindən mühafizəsinə aid və digər tələblər müvafiq normativ sənədlər ilə təyin olunur (AzDTN 2.3–1*, MSN 3.03–07, TNvəQ 2.01.07, TNvəQ 2.03.11, TNvəQ 2.02.01, TNvəQ 2.01.01)
Manqan (III) oksid
Alınması
2 MnO 2 + Zn → Mn 2O3 + ZnO
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
Beton və dəmir-beton konstruksiyalar layihələndirilərkən konstruksiyanın etibarlılığı bina və qurğuların məsuliyyət səviyyəsi nəzərə alınmaqla yüklərin və təsirlərin hesablama qiymətlərindən, beton və armaturların (və yaxud konstruksiya poladının) hesablama xarakteristikalarından istifadə edilməsi ilə DÜİST 27751 standartına müvafiq olaraq yarım ehtimal metodu ilə müəyyən edilir.
Manqan (III) oksid
Alınması
4 MnO + O2 →  2 Mn2O3
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
Yük və təsirlərin normativ qiymətləri, yükə görə etibarlılıq əmsallarının qiymətləri, konstruksiyanın təyinatına görə etibarlılıq əmsalları, həmçinin yüklərin daimi və müvəqqəti (uzun-müddətli və qısamüddətli) yüklərə bölünməsi tikinti konstruksiyaları üçün müvafiq normativ sənədlərə (TNvəQ 2.01.07) müəyyən edilir.
Yük və təsirlərin hesablama qiymətləri hesablama həddi halların və hesablama vəziyyətin növündən asılı olaraq qəbul olunur.
Manqan (III) oksid
Alınması
2 MnO2 + H2  →  Mn2O3 + H2O
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
Materialların xarakteristikalarının hesablama qiymətlərinin etibarlılıq səviyyəsi hesablama vəziyyətindən və təhlükəli həddi hallara çatma ehtimalından asılı olaraq müəyyən edilir və beton və armatura (və ya konstruksiya poladına) görə etibarlılıq əmsalı ilə tənzimlənir.
Manqan (III) oksid
Kimyəvi xassələri
2Mn2O3 + 8HNO3 → 4Mn(NO3)2 + O2 + 4H2O
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
Beton və dəmir-beton konstruksiyaların hesablanması hesablama aslılığına daxil olan əsas amillərin dəyişkənliyi haqqında kifayət qədər məlumatlar olduqda, hesablamanın tam mümkünlüyü əsasında verilmiş etibarlılıq qiymətinə görə aparıla bilər.
Manqan (III) oksid
Kimyəvi xassələri
2M2О3 + H2SO4 → MnSO4 + MnO2↓+ 2H2O
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
Beton və dəmir-beton konstruksiyaların hesablamaları DÜİST 27751 standartının tələblərinə müvafiq olaraq aşağıdakı həddi hallara görə aparılmalıdır:
Manqan (III) oksid
Kimyəvi xassələri
Mn2O3 + ZnO  →   Zn[Mn2O4] Mn2O3 + La2O3  →   2 La[MnO3]
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
— Birinci qrup həddi hal — konstruksiyaların istismarını tam yararsız vəziyyətə gətirən hal;
Manqan (III) oksid
Kimyəvi xassələri
Mn2O3+ 6HCl → 2MnCl2 + Cl2↑ + 3H2O
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
Birinci qrup həddi hallara daxildir:
— möhkəmliyə görə hesablama;
İlya Repin
Həyatı və fəaliyyəti
İlya Repin 1870-ci ildə Volqa çayında etdiyi gəzintidə ən məşhur əsəri olan Burlaklar Volqada əsərini çəkəcək mövzu tapmışdı. Bir qayığı çəkən işçilərin üzləşdiyi çətinliyi təsvir edən bu əsər 1873-cü ildə nümayiş olundu. İzləyənlər və tənqidçilər əsəri yüksək qiymətləndirdilər.
İlya Repin təhsil aldığı illərdə incəsənət tənqidçisi olan Vladimir Stasovla dostlaşdı. Eyni zamanda Modest Musorqski, Nikolay Rimski-Korsakov və Aleksandr Borodinlə tanış oldu. İlya Repin 1872-ci ildə Vera Şevtsova ilə evləndi.
İlya Repin qazandığı təqaüdlə 1873–1876-cı illərdə İtaliyanı gəzdi və bir müddət Parisdə yaşadı. Parisdə tanış olduğu fransız impressionizmi Repinin işıq və rənglərdən istifadə etməsinə təsir göstərmişdir. Buna baxmayaraq onun üslubu əvvəlki Avropa rəssamlarınınkına, xüsusilə də Rembrandta yaxınlığı ilə seçilmiş və impressionizmi heç vaxt mənimsəməmişdir. Parisdə Paris kafesi və məşhur Sadko əsərlərini çəkmişdir. İlya Repin təqaüdünün müddətinin bitməsinə iki il qalmasına baxmayaraq 1876-cı ildə Rusiyaya geri dönməyi qərara aldı və növbəti fəaliyyətini Rusiya mövzularına həsr etdi. Əvvəlcə anadan olduğu Çuquyevə geri dönsə də, bir ildən sonra Moskvaya köçdü.
İlya Repin Rusiyaya geri döndükdən sonra həm tarixi, həm də aktual mövzularla maraqlandı. İlya Repin 1879-cu ildə Bir təbliğatçının həbs olunması əsərini çəkdi. Bir il sonra isə Zaporojya kazakları Osmanlı sultanına məktub yazırlar əsərinin ilkin versiyasını tamamlamışdı. İlya Repin Lev Tolstoyla dostlaşmış və bir neçə dəfə onun portretini çəkmişdi. 1881-ci ildə dövrünün bir sıra məşhur şəxslərinin (bunların arasında xəstə yatan Modest Musorqski də vardı) portretini çəkmişdi. İlya Repin bundan başqa rəsm kolleksiyaçısı və Tretyakov qalereyasına adını vermiş şəxs olan Pavel Tretyakovun da rəsmini çəkmişdi. Bu ərəfədə Kursk vilayətində dini keçid mərasimi və İvan Qroznı və oğlu İvan əsərlərinin ilkin variantlarını tamamlamışdır.
İlya Repin Moskvadan Sankt-Peterburqa köçdükdən sonra, 1882-ci ildə həyat yoldaşı Veradan boşandı. Cütlüyün bu evlilikdən dörd övladı dünyaya gəlmişdi: Yuri, Vera, Nadya və Tatyana. İlya Repin övladlarını çox sevirdi və tez-tez onların portretlərini çəkirdi. 1882-ci ildə Repin Peredvijniki Rəssamlar Dərnəyini də tərk etdi. İlya Repin Peredvijniki Rəssamlar Dərnəyinin özünə qapanması və yeni üzvlər qəbul etməməsini bəyənmirdi.
1882–1889-cu illərdə Repin Avropa, Sibir, Uzaq Şərq və Krıma səfərlər etdi. O, bu dövrdə qabaqcıl rus rəssamlarından biri hesab olunurdu.
İlya Repin III Aleksandr tərəfindən Rus İncəsənət Akademiyasına professor kimi təyinat aldı. 1901-ci ildə Maksim Qorkinin portretini çəkdi. Həmin ildə Repin Fəxri Legion ordeninə layiq görüldü.
İlya Repin 1900-cü ildə rus yazıçı Nataliya Nordman ilə evləndi. 1903-cü ildə həyat yoldaşının Finlandiyanın Kuokkala qəsəbəsindəki (hal-hazırda Repino adlanır və Rusiyanın tərkibindədir) villasına köçdülər. 1914-cü ildə Nordman öldükdən sonra ev Repinə qaldı.
1878-ci ildə Repin bir qonaqlıqda olarkən Zaporojya kazaklarının Osmanlı sultanına məktub yazması ilə bağlı hekayəni eşidir. Əfsanəyə görə Osmanlı sultanı kazaklara təslim olmalarını əmr edən məktub yollamış, kazaklar da belə bir tələbi gülünc hesab edərək sultana lağ edici bir cavab yollamışdır. İlya Repin Zaporojya kazakları Osmanlı sultanına məktub yazırlar əsəri üzərində 10 ildən daha artıq işləmişdi.
Peredvijniki Rəssamlar Dərnəyi
thumb|300px|[[Kursk vilayətində dini keçid mərasimi, (1880–1883). Tretyakov qalereyası, Moskva. ]] İlya Repinin 1864-cü ildə paytaxta gəlməsi ilə təqribən eyni dövrdə akademiyanın bir qrup tələbəsi akademiyadakı rəsmi şəxslərə etiraz etdilər. Onlar akademiyanın qızıl medal yarışmasındakı mövzuların müəyyən olunması və ətraflı formalizmə qarşı çıxırdılar. Səyyahlar adı ilə də məşhur olan Peredvijniki Rəssamlar Dərnəyi kimi tanınan bu qrup rus rəssamlığının qeyri-rəsmi qolunu meydana gətirdi. İlya Repin hələ təhsil aldığı illərdə bu qrupa qarşı xoş münasibətdə olsa da, karyerasına zərər gəlməsin deyə onlara məsafəli yanaşırdı. O, Avropadan geri döndükdən qısa müddət sonra, 1878-ci ildə Peredvijniki Rəssamlar Dərnəyinə qoşuldu. Bu xalqçı cərəyan Repinin milliyətçi hislərinə uyğun gəlirdi. O, qısa müddət ərzində dərnəyin qabaqcıl üzvlərindən biri oldu.
İlya Repin 1882-ci ildə Peredvijniki Rəssamlar Dərnəyini tərk etdi.
İlya Repin 1873-cü ildə Vyana, 1878 və 1900-cü illərdə Paris, 1896-cı ildə Berlin, 1897-ci ildə Venesiya və 1911-ci ildə Romada keçirilən sərgilərdə iştirak etmişdi.
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
— vəziyyətin dayanıqlılığına görə hesablama (aşma, sürüşmə və sairə).
Beton və dəmir-beton konstruksiyaların möhkəmliyə görə hesablamaları ilkin gərginlikli hal nəzərə alınmaqla (əvvəlcədən gərginləşdirmə, temperatur və başqa təsirlər) müxtəlif təsirlərdən konstruksiyada yaranan qüvvə, gərginlik və deformasiyaların normativ sənədlərlə müəyyən edilmiş müvafiq qiymətlərdən çox olmaması şərti ilə aparılmalıdır.
Konstruksiyanın formasının dayanıqlılığına görə, həmçinin vəziyyətinin dayanıqlılığına görə hesablamaları (konstruksiyanın əsas ilə birlikdə işini, onların deformasiya xüsusiyyətləri, konstruksiyanın əsasla kontaktı üzrə sürüşməyə müqaviməti və digər xüsusiyyətlər nəzərə alınmaqla) konstruksiyanın ayrıca növlərinə dair normativ sənədlərin göstərişlərinə müvafiq olaraq aparılmalıdır.
Zəruri hallarda, konstruksiyanın növü və təyinatından asılı olaraq, bina və qurğuların istismarının dayandırılması zərurətini yaradan amillər (böyük deformasiyalar, birləşmələrdə sürüşmələr və başqa hadisələr) ilə əlaqədar həddi hallara hesablamalar aparılmalıdır.
İkinci qrup həddi hallara görə hesablamalara daxildir:
— çatların əmələ gəlməsinə görə hesablama;
— çatların açılmasına görə hesablama;
— deformasiyaya görə hesablama.
Beton və dəmir-beton konstruksiyalarında çatların əmələ gəlməsinə görə hesablama, müxtəlif təsirlərdən konstruksiyalarda yaranan qüvvə, gərginlik və deformasiyaların çatlar əmələ gələn anda onların konstruksiyaların qəbul etdiyi müvafiq həddi qiymətlərindən çox olmaması şərti ilə aparılmalıdır.
Beton və dəmir-beton konstruksiyaların çatların açılmasına görə hesablanması müxtəlif təsirlərdən konstruksiyada yaranan çatların eninin, konstruksiyanın istismar şəraitindən, ətraf mühitin təsirindən və armaturun korroziyaya uğrama xüsusiyyətlərini nəzərə almaq şərti ilə materialların xarakteristikalarından (xassələrindən) asılı olaraq onun təyin edilən həddi qiymətindən çox olmaması şərti ilə yoxlanılmalıdır.
Beton və dəmir-beton konstruksiyaların deformasiyalara görə hesablanması müxtəlif təsirlərdən konstruksiyaların əyilməsi, dönmə bucağı, yerdəyişmələri və rəqslərinin amplitudları müvafiq olaraq onların həddi buraxıla bilən qiymətlərindən çox olmaması şərti ilə aparılmalıdır.
Çatın yaranmasına yol verilməyən konstruksiyalar üçün çatların olmamasına görə tələblər təmin olunmalıdır. Bu halda çatların açılmasına görə hesablamalar aparılmır.
Çat yaranmasına yol verilən başqa konstruksiyalar üçün çatların əmələ gəlməsinə görə hesablama çatların açılmasına görə hesablamaların aparılması və deformasiyalara görə hesablamada çatların açılmasının nəzərə alınması zəruriliyinin müəyyən edilməsi üçün aparılmalıdır.
Beton və dəmir-beton konstruksiyaların (xətti, müstəvi, fəza, massiv) birinci və ikinci qrup həddi hallara hesablanması xarici təsirlərdən konstruksiyalarda və onların əmələ gətirdiyi bina və qurğu sistemlərində fiziki qeyri-xətliliyi və lazım olan hallarda anizotropluğu, həndəsi qeyri-xətliliyi (deformasiyanın konstruksiyalarda qüvvələrin dəyişməsinə təsiri), zədələnmələrin toplanmasını nəzərə almaqla yaranan gərginliklərə, qüvvələrə, deformasiyalara və yerdəyişmələrə görə aparılmalıdır.
Fiziki qeyri-xəttilik və anizotropluq gərginliklə deformasiyalar (və ya qüvvə ilə yerdəyişmələr) arasında müəyyən edilmiş nisbətlərdə, həmçinin materialların möhkəmlik və çatadavamlılıq şərtlərində nəzərə alınmalıdır.
Statik həll olunmayan konstruksiyalarda çatların yaranması və elementdə beton və armaturun həddi halının yaranmasına qədər qeyri-elastik deformasiyalarının inkişafı nəticəsində sistemin elementlərində qüvvələrin yenidən paylanılması nəzərə alınmalıdır. Dəmir-betonun qeyri-elastik xassələrini nəzərə alan hesablama metodları olmadıqda, həm də dəmir-betonun qeyri-elastik xassələrini nəzərə alaraq statik həll olunmayan sistem və konstruksiyaların ilkin hesablamalarında qüvvə və gərginliklərin dəmir-beton elementlərinin elastik işi fərz edilərək təyin olunmasına yol verilir.
Bu halda fiziki qeyri-xətliliyin təsirini eksperimental tədqiqatlar, qeyri-xətti modelləşdirmə, analoji obyektlərin hesablanma nəticələri və ekspert qiymətləndirilmələri əsasında düzəlişlər etmək yolu ilə nəzərə alınması tövsiyə olunur.
Konstruksiyaların möhkəmliyə, deformasiyalara, çatların əmələ gəlməsi və açılmasına görə hesablanması sonlu elementlər üsulu əsasında aparıldıqda konstruksiyanın hissələrinin bütün sonlu elementlərində möhkəmlik və çatadavamlılıq şərtləri, həmçinin böyük yerdəyişmələrin yaranması yoxlanılmalıdır. Həddi halda möhkəmliyə görə hesablama şərtinə qiymət verildikdə bu elementlər bina və qurğuların tədricən dağılmasına şərait yaratmırsa və baxılan yükün təsiri qurtardıqdan sonra bina və qurğular istismara yararlılığını saxlayarsa, yaxud bərpa olunarsa bəzi sonlu elementlərin dağılması qəbul oluna bilər.
Böyük plastik deformasiyalara məruz qaldığı hallarda (xüsusi halda, fiziki axma həddinə malik armaturlar istifadə olunduqda) dəmir-beton konstruksiyaların yükdaşıma qabiliyyətinin həddi müvazinət üsulu ilə təyin olunmasına yol verilir.
Beton və dəmir-beton konstruksiyalarını həddi-hallara hesablayarkən, DÜİST 27751 standartına müvafiq müxtəlif hesablama vəziyyətlərinə, o cümlədən hazırlanma, nəql olunma, tikilmə, istismar və qəza hallarına baxılmalıdır.
İlya Repin
Tarixi və çağdaş mövzular
thumb|left|300px|[[Zaporojya kazakları Osmanlı sultanına məktub yazırlar, (1880–1891), Rus Dövlət Muzeyi. ]] 1881-ci ildə II Aleksandrın sui-qəsd nəticəsində öldürülməsindən bir qədər əvvəl Repin Rusiyadakı inqilabi əfval-ruhiyyə ilə bağlı bir sıra rəsm əsərləri çəkmişdi. Bunlara Etirafın rədd olunması, Bir təbliğatçının həbs olunması, Görüşmə və Onu gözləmirdilər kimi əsərləri aid etmək mümkündür. Rus və ukraynalı milli motivləri və təzadlı ovqatını özündə əks etdirən Onu gözləmirdilər əsəri Repinin ən məşhur əsərlərindən biridir. Böyük ölçülü Kursk vilayətində dini keçid mərasimi əsəri rus milli üslubunun prototipi hesab olunur, çünki fərqli sosial siniflər və onlar arasındakı gərginliyi özündə əks etdirir. Rəsmdə təsvir olunanlar həm ənənəvi dini mərasimdə öz yerlərini tutmuş, həm də qarşısıalınmaz şəkildə irəliləyən kütləyə inteqrasiya olmuşdular.
İlya Repin 1885-ci ildə psixoloji baxımdan ən dərin əsərlərindən biri olan İvan Qroznı və oğlu İvan əsərini tamamladı. Bu əsərdə özünü itirərək oğluna ölümcül zərbə endirmiş İvan Qroznının dəhşət dolu baxışlarla qanlar içində uzanan oğlunu qucaqlaması təsvir olunmuşdur. İvan Qroznının dəhşət dolu baxışları ilə oğlunun hüzünlü çöhrəsi təzad təşkil edir.
Artıq yetkin bir rəssam olduqdan sonra Repin bir sıra məşhur rusun portretini çəkmişdi. Bunların arasında məşhur yazıçı Lev Tolstoy, saray fotoqrafı Rafael Levitski, məşhur kimyaçı Dmitri Mendeleyev, dövlət xadimi Konstantin Pobedonostsev, bəstəkar Modest Musorqski, çellist Aleksandr Verjbiloviç, filantrop Pavel Tretyakov, ukraynalı şair və rəssam Taras Şevçenko və başqaları vardı.
1903-cü ildə Rusiya hökuməti Repinə Dövlət şurasının təntənəli iclasını təmsil edən 400x877 sm ölçüsündə bir əsər sifariş etdi. Rəssam iki şagirdi ilə birlikdə əsəri tamamladı. Dövlət şurasının təntənəli iclası əsərinin tamamlanması iki il çəkdi və bu əsərdə 81 nəfər yüksək vəzifəli dövlət xadimi təsvir olunmuşdu. Revmatizm səbəbindən Repinin sağ əli iflic olmuşdu. Bu səbəbdən Repin bu əsərin böyük bir hissəsini sol əli ilə çəkmişdi.
1905-ci ildə Rusiyanın Rus-yapon müharibəsində məğlub olmasından sonra ölkədə sosial vəziyyət gərginləşdi. Qanlı bazar günü hadisəsinin baş verməsi Repinə yeni ideya verdi və rəssam Qanlı bazar günü və Qızılın cənazəsi əsərini çəkmişdi. Bu dövrdə Repin dərs keçməyi dayandırdı və Lev Tolstoyla birlikdə ölüm hökmünün ləğv olunması üçün çalışdı. 1911-ci ildə Romaya səfər etdi. Bundan sonra Kuokkaladakı evində xatirələrini yazmağa başladı.
İlya Repin Finlandiyaya heyran qalmışdı. O, 1919-cu ildə Finlandiya Rəssamlar Dərnəyinə 23 rus rəssamının bir əsərini və özünün çəkdiyi 7 əsəri bağışladı. Bunun nəticəsində Athenum muzeyindəki Repin kolleksiyası meydana gəlmişdi.
Ömrünün sonları
thumb|250px|Penati, İlya Repinin ev muzeyi. Repino, [[Rusiya. ]] İlya Repin Finlandiyanın Kuokkala qəsəbəsində yerləşən özünün dizayn etdiyi evini Penati adlandırmışdı. Penati sözü latınca ev tanrıları mənasında işlənən Penates sözündən törəmədir. 1917-ci ildə baş verən Oktyabr inqilabından sonra Finlandiya müstəqilliyini elan etdi. SSRİ-nin bir sıra qurumları onu ölkələrinə dəvət etsələr də, Repin səfər etmək üçün yetərli qədər qoca olduğunu bəhanə edərək bu dəvətlərdən imtina etmişdi. Ölümündən sonra tapılan ona aid məktublarda isə Bolşeviklər iqtidarda olduğu müddətcə Rusiyaya geri qayıtmayacağını yazırdı.
Bu dövrdə Repin əsasən dini mövzularda rəsm əsərləri çəkirdi. Buna baxmayaraq bu əsərlərini ənənəvi yox daha yenilikçi üslubda çəkirdi. Müvəqqəti hökumətin başçısı olan Aleksandr Kerenskinin portreti istisna olmaqla həmin dövrdə və ondan sonrakı illərdə SSRİ haqqında önəmli bir əsər çəkməmişdi. Sonuncu rəsmi olan Hopak Ukrayna kazakları haqqında olan şən və coşğulu bir əsərdi. İlya Repin 29 sentyabr 1930-cu ildə Kuokkalada öldü və evinin yaxınlığında dəfn olundu.
Davam müharibəsi nəticəsində Finlandiyanın ərazisinə aid olan Kuokkala SSRİ tərəfindən ələ keçirildi və Repino olaraq adlandırıldı. İlya Repinin evi olan Penati YUNESKO-nun Sankt-Peterburq və onunla bağlı olan abidələr adlı ümumdünya irsi siyahısına daxildir. Penati 1940-cı ildən insanların ziyarətinə açıq olan ev muzeyinə çevrilmişdir.
Əsərləri
İlya Repin əsərlərində Ukrayna və Rusiyadakı gündəlik həyatı təsvir etmiş və sosial haqsızlıqları göstərməyə çalışmışdır. Bundan başqa tarixi və dini mövzularda rəsmlər, eləcə də əsasən bir sıra bəstəkar və yazıçıların portretlərini çəkmişdir.
Əsərlərində rəng və işıq oyunlarını ustalıqla istifadə etməsi impressionizmin təsiri şəklində qiymətləndirilmiş, çəkdiyi insan portretləri isə duyğuları əks etdirməsi ilə önə çıxmışdır.
Təsiri
İlya Repinin 340 əsəri 1924-cü ildə Moskvada, 1925-ci ildə isə Leninqradda bir yubiley sərgisində xalqa nümayiş olunmuşdu, amma rəssam bu sərgilərə hazır deyildi. 1930-cu illərdə Repinin əsərləri Sosialist realizminin bir modeli hesab olunurdu. Rəssam özü buna az cəhd göstərsə də, adı Lev Tolstoy, Modest Musorqski və Nikolay Rimski-Korsakovla bir çəkilirdi. 1930-cü ildə ölümündən bir qədər əvvəl dərc olunan Kiçik Sovet ensiklopediyasında Repindən fövqəladə rus rəssamı şəklində bəhs olunurdu.
İlya Repin 1926-cı ildə onu ziyarətə gələn bir qrup SSRİ sənətçisinə inqilabi mövzuda olan əsərlərini hədiyyə etmişdir. Bunlara Nümayişçilərə atəş açılması, Qanlı bazar günü və Qızılın cənazəsi və Çarın edam masası kimi əsərlər aiddir.
Aleksandr Qlazunov Şərq Rapsodiyası Op. 1 (1889) əsərini İlya Repinə həsr etmişdir.
İlya Repinin ən bahalı rəsmi qiyməti £4.5 milyon ($7.2 milyon) olan Paris kafesi əsəridir. Birləşmiş Rəssamlar Reytinqinin ən yüksək kateqoriyasında — Dünya miqyasında məşhurlaşmış, ən az bir əsr öz dəyərini qorumuş rəssamlar kateqoriyasında İlya Repinin də adı vardır.
Haqqında düşüncələr
İlya Repin haqqında bioqrafiya yazmış F.Parker və J.Parker onun rus incəsənətindəki rolu haqqında belə demişlər:
Qərb incəsənət tarixçi və tənqidçiləri Repinin uğur və xidmətlərinə yetərli səviyyədə əhəmiyyət verməmişdilər. Bu ya onun milli kimliyinin təqdirəlayiq olmaması ilə, ya da çox güman ki, Repinin bir yenilikçi, yeni bir rəssamlıq məktəbinin yaradıcısı olması ilə bağlı idi. O, həm də bir realist idi və modernist deyildi. Lakin həm inqilabdan əvvəl, həm də SSRİ dövründə İlya Repinin adı Fyodor Dostoyevski, Lev Tolstoy, Modest Musorqski və Nikolay Rimski-Korsakov ilə yanaşı çəkilirdi. O, hər şeydən əvvəl Rusiyanın ən qabaqcıl milli rəssamıdır. Onun əsərləri İqor Qrabarın təklif etdiyi milli incəsənətin meyarlarına - xalqın ruhunu əks etdirmək, xalqın düşüncə və əməllərini ifadə etmək, xalq tərəfindən başa düşülə bilmək kimi meyarlara uyğun gəlirdi.
Beton
Beton və dəmir-beton konstruksiyalara dair ümumi tələblər
Beton və dəmir-beton konstruksiyalarının hesablamaları bina və qurğuların funksional təyinatına cavab verən bütün yük növləri, ətraf mühitin təsirlərini (iqlim təsirləri və konstruksiyanı su əhatə etdikdə suyun təsiri), zəruri hallarda yanğının təsirini, texnoloji temperaturu, nəmlik təsirlərini və aqressiv kimyəvi mühiti nəzərə almaqla aparılmalıdır.
Beton və dəmir-beton konstruksiyalar əyici momentlər, normal və kəsici qüvvələr və burucu momentlərin təsirinə, o cümlədən yükün yerli təsirinə hesablanmalıdır.
Yığma konstruksiyaların elementləri, onların qaldırılması, quraşdırılması, nəqli zamanı yaranan qüvvələrin təsirinə hesablanarkən, elementin çəkisindən yaranan yüklər nəql zamanı 1,6-ya, qaldırılma və quraşdırma zamanı 1,4-ə bərabər olan dinamik əmsalla qəbul edilməlidir. Müəyyən olunmuş qaydada dinamik əmsalların daha kiçik qiymətlərinin qəbul edilməsinə (1,25-dən az olmamaq şərtilə) yol verilir.