cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Məhəmməd (Qəznəvi hökmdarı)
Məhəmməd Qəznəvi — 1030-cu ildə atasının yerinə taxta çıxmışdı. Cəmi 5 ay hakimiyyətdə qaldı və qardaşı Məsud Qəznəvi tərəfindən kor edildi və həbs olundu. 9 il sonra oğlu Əhməd Qəznəvi və əmisioğlu Süleyman Qəznəvi (Yusif Qəznəvinin oğlu) birlikdə Məsud Qəznəvini öldürdükdən sonra 2 il daha yenidən sultan oldu. Əmisi əvvəl onu dəstəkləsə də sonra Məsud Qəznəvinin tərəfinə keçdi. 1041-ci ildə qardaşı oğlu Mövdud Qəznəvi tərəfindən öldürüldü.
Kakabay Seyidov
Kakabay Seyidov — Türkmənistanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016-cı ildən ); Türkmənistan Dövlət İdman Komitəsinin sabiq sədri.
Fəaliyyəti
2016-cı ilin sentyabr ayında Türkmənistan Dövlət İdman Komitəsinin sədri vəzifəsindən azad edilib və Türkmənistanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsinə təyin olunub.
63 (ədəd)
Altmış üç — say sistemində ədədlərdən biridir. Altmış ikidən sonra,  altmış dörddən əvvəl gəlir.
Casearia quinduensis
(Casearia quinduensis) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Erix Frid
Erix Frid — Avstriyada doğulmuş yazıçı, şair və tərcüməçidir. İlk vaxtlar Almaniya və Avstriyada siyasi şeirləri, daha sonralar isə sevgi şeirləri ilə tanınmışdır.
Yazıçı kimi o daha çox dram əsərləri və qısa hekayələr yazmışdır. O, həmçinin müxtəlif ingilis müəlliflərinin əsərlərini alman dilinə tərcümə etmişdir. Şekspirin ən məşhur əsərlərini alman dilinə tərcümə etmişdir.
Həyatı
Alman işğalından sonra Londonda yaşamağa başlayan Frid sonrakı aylarda anasını və daha 70 insanı Londona qaçırmağı bacarır. Müharibə illərində kitabxanaçı, fabrik fəhləsi və sair peşələrdə çalışır. "Gənc Avstriya", "Kommunist Gənclər Təşkilatı" və digər siyasi təşkilatlarda təmsil olunur. 1944-cü ildə Avstriyanın "PEN" nəşriyyatında "Almaniya" adlı ilk şeirlər kitabı yayımlanır.
Onun Vyanaya ilk rəsmi dönüşü 1962-ci ildə olmuşdur.
Yaradıcılığı
1966-cı ildə dostları arasında siyasi şeir mövzusunda mübahisələr yaradan "...Və Vyetnam və..." adlı şeir kitabı yayımlanır. 1977-ci ildə ilk önəmli mükafatını “Priz İnternational des Editeurs” alıb. 1978-ci ildə "Vətənsiz 100 şeir" kitabı 7 dildə işıq üzü gördü. 1979-cu ildə yayımlanan "Sevgi şeirləri" kitabı çox böyük uğur qazandı. 1986-cı ildə xatirələri işıq üzü gördü. (Təkrar nəşri 1992) E.Frid “Bremen ədəbiyyat”, “Avstriya dövlət”, “Georq Büxner” kimi mükafatları 60 yaşını keçdikdən və ağır xəstəliyə tutulduqdan sonra qazanıb. Frid 1988-ci ildə Almaniyada vəfat etdi və Londonda Kensal Green qəbiristanlığında dəfn olunub.
Maqadan
Maqadan — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, Maqadan vilayətinin mərkəzi.
Aracan (Vərziqan)
Aracan - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 449 nəfər yaşayır (84 ailə).
Glis
(Glis) — fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Namxoş
Namxoş — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Sarıtala kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.
Toponimikası
Nəmxoş variantın­da da qeydə alınmışdır. Yerli məlumata görə, kəndin əsasını vaxtilə qonşu Yanıqlı kəndindən köçüb gəlmiş Əhməd adlı bir şəxs qoymuşdur. Bəzi təd­qiqatçılara görə, kəndin iqlimi nəm və xoş (mülayim) olduğu üçün belə adlanmışdır. Fars dilində namxoş "xoş ünvanlı" deməkdir.
Ağcaməşhəd (Marağa)
Ağcaməşhəd. — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Marağa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Sadizm
thumb|Markiz de Sad Sadizm (bu psixi halı ilk dəfə təsvir edən fransız yazıçı Markiz de Sadın şərəfinə adlandırılıb) — geniş mənada — zorakılığa meyl etmə, alçaldılma və digər əzablardan həzz alma. "Sadizm" kəlməsini ilk dəfə Rixard Kraft-Ebinq özünün 1886-cı ildə işıq üzü görən "Psychopathia sexualis" monoqrafiyasında işlətmişdir. Psixoloji sadizm (mənəvi sadizm və yaxud, psi-sadizm) - sadizimin elə bir formasıdır ki, bu hal digər şəxsə fiziki deyil, psixoloji, mənəvi-əxlaqi (məsələn, təhqir, alçaltma, təhdid etmə və s. formalarda) əzab və iztirab vermə ilə müşayiət olunur.
Namxoş
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd Zəyəmçayın sahilində, Cüyürdağın ətəyində yerləşir.
Mose Canaşvili
Moisey Georgiyeviç Canaşvili — tarixci-etnoqraf. Tarix, etnoqrafiya və linqvistikaya dair coxsaylı elmi-populyar tədqiqatların müəllifi.
Namxoş
Mədəniyyəti
Kənddə Namxoş kənd kitabxana filialı fəaliyyət göstərir.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Mose Canaşvili
Həyatı
19 mart 1855-ci ildə Zaqatala dairəsinin Əlibəyli kəndində (Qax rayonunun Əlibəyli kəndi) ingiloy kəndlisi Georginin ailəsində anadan olmuşdur.
Ağcaməşhəd (Marağa)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 75 nəfər yaşayır (17 ailə).
Namxoş
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Ağcaməşhəd (Marağa)
Coğrafi yerləşməsi
Marağa şəhristanının Qaraağac bölgəsinin Çaharoymaq kəndistanında, Qaraağac qəsəbəsindən 38 km şimal-şərqdə, Marağa-Miyanə avtomobil yolundan 20 km cənubdadır.
Farer adaları
Farer Adaları — Atlantik okeanının şimal hissəsində Şotlandiya ilə İslandiya arasında yerləşən adalar qrupu. Danimarka Krallığının tərkibinə daxildir, lakin 1948-ci ildən müdafiə və xarici siyasət məsələləri istisna olmaqla, faktiki olaraq bütün dövlət məsələlərini müstəqil surətdə idarə etmək hüququna malikdir. Keçiləri ilə məşhur olan bu ölkə, "keçi ölkəsi" olaraq da adlanır.
Coğrafi göstəriciləri
Farer Adalarının paytaxtı və əsas liman şəhəri Streymoy adasının cənub-şərq sahillərində yerləşən Torsxavn (əhalisi 2005-ci ilin məlumatına görə 19,2 min nəfər) şəhəridir.Farer Adalarının ikinci ən böyük yaşayış məntəqəsi Klaksvik (4773 nəfər) şəhəridir.
Farer Adaları arxipelaqı 18 iri adadan ibarətdir ki, onlardan 17-si insanlar tərəfindən məskunlaşdırılmışdır. Əsas adaları - Streymoy, Esturoy, Suduroy, Voar, Sandoy, Bordoy adalarıdır. Streymoy adasının sahəsi 373,5 kv.km, bütün adaların ümumi sahəsi isə 1395,74 kv.km.-dir.
Farer Adalarından İslandiyaya qədər məsafə - 450 km, Norveçə qədər - 675 km, Kopenhagenə qədər - 1117 km.-dir. Farer Adalarının ən hündür nöqtəsi dəniz səviyyəsindən 882 metr yüksəkliyi olan və Esturoy adasında yerləşən Slattaratindur zirvəsidir.
Əhalisi
Əhalisi 48,5 min nəfərdir (2011-ci il siyahıya alınmasına görə). Əsas dil - Farer dilidir. Əhalinin yaş tərkibi: 0-14 yaş: 20,6% (qadınlar - 4882, kişilər - 4904 nəfər);
15-64 yaş -65,3% ( qadınlar - 16 353, kişilər - 14668 min nəfər);
65 yaş və daha yuxarı - 14,1% (kişilər - 3041 nəfər, qadınlar - 3663 nəfər).
Orta yaş - 35 yaş: Kişilər üçün - 34,8 yaş, qadınlar üçün - 35,3 yaş. Orta hesabla uzunömürlülük - 79,49 yaş, Kişilər üçün - 76,06 yaş, qadınlar-82,93 yaş. 1 qadına düşən uşaq sayı - 2,15 uşaq
Əmək qabiliyyətli əhalinin sayı - 24760 nəfər.
Farer arxipelaqına daxil olan adaların siyahısı
Farer arxipelaqına 18 iri ada, çoxlu xırda adalar və qayalıqlar daxıldir.
İnzibati ərazi bölgüsü
Farer adaları 6 regiona (farer dilində: sisla, bundan sonra Sisla)) və 34 kommunaya bölünür, 2008-ci ilə qədər 7 seçki dairəsinə bölgü də mövcud olmuşdur. Sislalar 120 şəhərə və kommunaya bölünür. Sislalar yerli idarəetmə strukturlarına malik deyildir, mərkəzi hakimiyyəti sislalarda rəsmi dövlət nümayəndələri - siselmanlar təmsil edirlər.
Casearia tinifolia
(Casearia tinifolia) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Cavad Cahangirzadə
Cavad Cahangirzadə — İranın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016-cı ildən)
Həyatı
2016-cı ildən İranın Azərbaycandakı səfiri vəzifəsində çalışır.
Albert Şpeer
Albert Şpeer ) — Üçüncü Reyxin əsas arxitektoru, silahlandırma və hərbi sənaye naziri. Nürnberq prosesində mühakimə olunmuşlardan biri.
64 (ədəd)
Altmış dörd — say sistemində ədədlərdən biridir. Altmış üçdən sonra,  altmış beşdən əvvəl gəlir.
Çilənab (Vərziqan)
Çilənab - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Yasbolaq
Yasbolaq — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Mərkəz bəxşinin İsfəndan dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 205 ailədə 357 nəfəri kişilər və 380 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 737 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Çilənab (Vərziqan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 200 nəfər yaşayır (44 ailə).
Sovet toxumçuları (film, 1952)
Məzmun
Elmi-kütləvi filmdır. Kinolent kənd təsərrüfatının inkişafında seleksionerlərin yeni toxum növləri yetişdirmələrinin əhəmiyyətindən söhbət açır.
Batır Niyazliyev
Batır Niyazliyev — Türkmənistanın Rusiyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2016-cı ildən ); Türkmənistan xarici işlər nazirinin müavini ; Türkmənistanın Qırğızıstandakı sabiq fövqəladə və səlahiyyətli səfiri.
Fəaliyyəti
2016-cı ilin oktyabr ayında Türkmənistanın Rusiyadakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri vəzifəsinə təyin olunub.
Şirvanşahlar bayrağı
thumb|300px|"Bütün dövlətlərin kitabı"na əsasən Şirvan bayrağı Şirvanşahlar bayrağı — Şirvanşahlar dövlətinin bayraqları haqqında dəqiq məlumat yoxdur.
Bədr Şirvaninin məlumatı
Şirvanşah İbrahimin və onun oğlu I Xəlilullahın dövründə saray şairi olmuş Bədr Şirvaninin yazdığına görə, Şirvanşahlar dövlətinin bayrağı qızılı rəngdə olmuşdur:
"Bütün dövlətlərin kitabı"
1385-ci ilə aid anonim Kastiliyalı müəllifin kitabı olan "Bütün dövlətlərin kitabı" (Libro del Conosçimiento de todos los rregnos) Şirvan bayrağından bəhs edir. Kitabın 1350-60-cı illərdə yazıldığı güman edilir. Kitabın 4 əlyazması günümüzə gəlib çatmışdır. Qısaca "Z", "N", "R" və "S" kimi kodlanan bu nüsxələrin sonuncusu və ən genişi "S" nüsxəsidir. Həmçinin "Libro" da adlanır. 1874-cü ildə tapılmış, 1877-ci ildə Madriddə Markos Ximenez de la Espada tərəfindən yenidən yayımlanmışdır. 109 və 250-ci səhifələrdə Şirvandan "Sara dövləti" kimi bəhs edilir, paytaxtı Bakı göstərilir və İran ölkəsinin (Elxanilər) bir hissəsi olduğu qeyd olunur. Mənbədə həmçinin Şirvan dövlətinin bayrağı da göstərilir. Bu bayraq ağ fon üzərində qırmızı hilal və hilalın sağ tərəfində bir qolu qırıq açar şəklindədir. Bəzi tədqiqatçıların fikrincə Qızıl Orda bayrağının bir formasıdır.
XV və XII əsr bayraqları
Şirvanşahlar Sarayı Kompleksi Dövlət Tarix-Memarlıq qoruq-muzeyinin direktoru Rəna Rzayevanın verdiyi məlumata görə Şirvanşahlar dövlətinin iki bayrağı məlumdur. Biri qızılı rəngli xara qumaşdandır :
2017-18 İnter Bakı PİK mövsümü
2017-18 İnter Bakı PİK mövsümü — Azərbaycanın top klublarından olan İnter Bakı klubunun Azərbaycan Premyer Liqasında 17-ci, Zaur Svanadzenin rəhbərliyi altında isə 3-cü mövsümüdür.
Yay
Gələnlər:
Gedənlər:
Saransk
Saransk — Rusiya Federasiyasında yerləşən şəhər, Mordoviya Respublikasının mərkəzi.
Akrotiri və Dekeliya
Akrotiri və Dekeliya, rəsmi adı ilə Akrotiri və Dekeliya Suveren Baza Əraziləri  — Kipr adasında yerləşən Böyük Britaniyanın dəniz ərazisi. İngilis hərbi bazaları və qurğuları, habelə digər torpaqlar daxil olan ərazilər Birləşmiş Krallıq, Yunanıstan, Türkiyə və Kipr rum və türk icmalarının nümayəndələri tərəfindən imzalanmış 1960-cı il müstəqillik müqaviləsinə əsasən ingilislər tərəfindən saxlanılıb. Ərazi elektron kəşfiyyat üçün stansiya kimi mühüm rol oynayır və Aralıq dənizi və Yaxın Şərqdə Birləşmiş Krallığın müşahidə toplama şəbəkəsinin mühüm strateji hissəsini təmin edir.
Tarixi
Suveren Baza Əraziləri Kipr Britaniya imperiyasından müstəqillik əldə etdikdən sonra 1960-cı ildə BMT-də 5476 saylı müqavilə kimi qeydə alınan London və Zürix razılaşmaları ilə yaradılmışdır. Birləşmiş Krallıq bu ərazilər üzərində suverenliyini saxlamaq istəyirdi, çünki bu, Birləşmiş Krallığın Kiprdəki hərbi bazalarından, o cümlədən RAF Akrotiridən və Britaniya Ordusunun qarnizonundan istifadəyə zəmanət verirdi. Bazaların ingilislər üçün əhəmiyyəti adanın Aralıq dənizinin şərq kənarında, Süveyş kanalına və Yaxın Şərqə yaxın strateji yerləşməsinə əsaslanır.thumb|Dekeliyada yerləşən qarnizon zabitlərinin binası, 1969-cu il.1961-ci ilin iyul və avqust aylarında Dekeliya Suveren Baza Ərazisinə şirin su daşıyan boru kəmərinə qarşı bir sıra bombalı hücumlar oldu. Boru kəməri on iki dəfə partlayışla pozulmuşdu.
1974-cü ildə Kipr Milli Qvardiyasının hərbi çevrilişindən sonra Türkiyə Kiprin şimalını işğal etdi və bu, beynəlxalq aləmdə tanınmamış Şimali Kipr Türk Respublikasının yaranmasına səbəb oldu. Bu, bazaların statusuna təsir etməyib. Türk qüvvələrindən qaçan Kipr yunanlarının Dekeliya Suveren Baza Ərazisindən keçmələrinə icazə verildi və onlara humanitar yardım verildi, Axnadan olanlar isə hələ də Dekeliya Suveren Baza Ərazisində olan yeni bir kənd (Dasaki Axnas və ya Axna Meşəsi) qurdular. Türkiyə Böyük Britaniya ilə hərbi münaqişədən qaçmaq üçün Dekelia Suveren Baza Ərazisinin kənarına çatdıqda dayandı. Akrotiri Suveren Baza Ərazisində Limassoldan və Ərazini əhatə edən kəndlərdən qaçan Kipr türklərini yerləşdirmək üçün "Xoşbəxt vadi"də (Episkopi) çadırlı qaçqın düşərgəsi quruldu, 1975-ci ilə qədər onlar RAF Akrotiridən Türkiyə üzərindən Şimali Kiprə aparıldı. Bəzi kiprli yunan qaçqınları Akrotiri Suveren Baza Ərazisinə daxil olan Traxoni və Kolossi kəndlərinin hissələrində quruda məskunlaşıblar.
1974-cü ildə Britaniya hökuməti Şimali İrlandiyada artan qoşun tələbləri və müdafiə büdcəsinə təzyiqlər səbəbindən genişlənən bazalar müdafiə olunmaz hala düşdüyü üçün Britaniya qüvvələrinin Kiprdən tamamilə çıxarılmasına qərar verdi. ABŞ Kiprin işğalından sonra Türkiyə ilə siyasi mübahisəsi səbəbindən Türkiyədəki bir çox siqnal kəşfiyyat bazalarına girişi itirdiyi üçün Birləşmiş Ştatların Kiprdən GCHQ siqnalları kəşfiyyatına çıxışını itirməsi ilə nəticələnəcək hər hansı Britaniyanın geri çəkilməsinə qəti şəkildə etiraz etdi. ABŞ baza xərclərinə töhfə verməyə razı oldu və ingilislər çəkilmə planını ləğv etdi.
Hazırkı statusu
Bölgə iki əsas baza ərazisindən ibarətdir. Bunlardan biri RAF Akrotiri və Episkopi kantonunda iki əsas bazanı, üstəlik Akrotiri kəndini (Limasol duz gölü də daxil) və on bir digər kəndin bir hissəsini özündə birləşdirən Akrotiri (Ακρωτήρι, Akrotiri; Ağrotur) və ya Qərbi Suveren Baza Ərazisidir. Digəri isə Ayios Nikolaosdakı baza və on iki kənd rayonunun hissələrini əhatə edən Dekeliya (Δεκέλεια, Dikelya; Dikelya) və ya Şərqi Suveren Baza Ərazisidir.
2022-ci ildəki məlumata əsasən, əsas bölmələrə aşağıdakılar daxildir:
Dekeliyadakı Ayios Nikolaos stansiyası UKUS SIGINT (ABŞ-Birləşmiş Krallıq razılaşması) kəşfiyyat şəbəkəsinin ELINT (elektron siqnalların kəşfiyyatı) dinləmə stansiyasıdır. UKUS siqnal kəşfiyyat sistemi bəzən "ECHELON" kimi tanınır.
İdarəetmə
Onların idarə edilməsinin əsas fəlsəfəsi Britaniya hökuməti tərəfindən 1960-cı ildə Kipr ilə bağlanmış müqavilənin "O Əlavəsi"ndə elan edilmişdi, burada Britaniya hökumətinin nəzərdə tutduğu qeyd edilmişdir:
"O Əlavəsi" həmçinin göstərir ki, Suveren Baza Ərazilərindəki müxtəlif qədim abidələr (xüsusilə Kurionun yeri və qalıqları, Kurion yaxınlığındakı Apollon Hilat ziyarətgahı, Kurium stadionu və kilsəsi və Pişiklərin Müqəddəs Nikolayı Monastırının qalıqları) Kipr Respublikası tərəfindən idarə olunur. Kipr hökuməti Britaniyanın razılığı əsasında Suveren Baza Ərazilərində antik dövrə aid qazıntı işləri üçün lisenziyalar verir və qazıntılar zamanı tapılan və ya başqa üsulla aşkar edilmiş hər hansı daşınan qədim əşyalar Kipr dövlətinin mülkiyyətinə çevrilir.
Britaniya Müdafiə Nazirliyinin məlumatına görə:
Ərazi 2022-ci ilin sentyabr ayından etibarən Kipr Britaniya Qüvvələrinin komandiri administrator vitse-marşal Piter Skvires tərəfindən idarə olunur. Adminstrator Müdafiə Nazirliyinin məsləhəti ilə Britaniya monarxı tərəfindən rəsmi olaraq təyin edilir. Baş mütəxəssis mülki hökumətin gündəlik fəaliyyəti üçün administrator qarşısında cavabdehdir, tabeliyində olan sahə müdirləri iki sahənin mülki idarəçiliyinə cavabdehdir. Böyük Britaniya vətəndaşları adətən Birləşmiş Krallıq seçkilərində (Britaniya Qüvvələri və ya xaricdəki seçicilər kimi) səs vermək hüququna malik olsalar da, ərazidə heç bir seçki keçirilmir.
Ərazilərin Birləşmiş Krallıq və Kipr Respublikasından fərqli olaraq öz hüquq sistemi var. Bu, 1960-cı ilin avqust ayından etibarən Kipr koloniyasının qanunlarından ibarətdir və lazım olduqda düzəlişlər edilir. Akrotiri və Dekeliya qanunları Kipr Respublikasında fəaliyyət göstərən qanunlarla sıx uyğunlaşdırılır və bəzi hallarda onlarla eynidir. Suveren Baza Ərazilərinin Məhkəməsi Akrotiri və Dekeliya daxilində hər hansı bir şəxs tərəfindən törədilən qeyri-hərbi cinayətlərlə əlaqədardır və qanun və qayda Suveren Baza Ərazilərinin Polisi tərəfindən təmin edilir. Kiprdə Britaniya qüvvələri və hərbi qanunla bağlı cinayətlər isə Kipr Birgə Polis Bölməsi tərəfindən həll edilir. Yanğın və xilasetmə xidmətləri Episkopi, Akrotiri, Dekeliya və Ayios Nikolayosdakı stansiyalar vasitəsilə Yanğından Müdafiə və Risklərin İdarə Edilməsi Təşkilatı tərəfindən təmin edilir. Müdafiə Tibbi Xidmətləri əsas bazalardakı tibb mərkəzləri əsasında təcili tibbi yardım təmin edir. Bütün fövqəladə hallar xidmətlərinə Avropa üzrə 112 təcili yardım nömrəsindən istifadə edərək istənilən telefondan daxil olmaq mümkündür.
Mübahisəli məsələlər
Kipr Respublikası Suveren Baza Ərazilərinin "müstəmləkəçiliyin qalığı" olduğunu iddia edir. 30 iyun 2005-ci ildə Kipr Nümayəndələr Palatası ilkin olaraq Vassos Lissaridin təklif etdiyi baza ərazilərinin hüquqi statusu haqqında qətnaməni yekdilliklə qəbul etdi. Qətnamədə "müstəmləkəçiliyin ləğvi ilə bağlı BMT-nin müvafiq qərarlarına, eləcə də hər hansı digər ölkənin ərazisi daxilində ərazilərin işğalını qadağan edən beynəlxalq hüququn fundamental prinsiplərinə" istinad edilir. Qətnamə iddia edir ki, "Birləşmiş Krallığın Britaniya bazaları üzərində əsaslı suverenliyi yoxdur, lakin o, inzibati, maliyyə və/və ya hər hansı digər səbəblərə görə deyil, hərbi səbəblərə görə lazım olan qədər suverenliyə malikdir". Qətnamə Böyük Britaniya hökumətini "Kipr Respublikasına qarşı Quruluş müqaviləsindən irəli gələn maliyyə öhdəliklərini yerinə yetirməyə" çağırır. O, həmçinin Böyük Britaniyanın ərazilərdə ərazi sularına sahib olmadığını iddia edir.
Böyük Britaniya hökuməti Kiprin Böyük Britaniyanın ərazilərdə suverenliyinin məhdud olduğuna dair iddialarını tanımır.
2001-ci ilin iyulunda Britaniyanın dünya üzrə hərbi rabitə postlarının təkmilləşdirilməsi çərçivəsində bazalarda radio dirəkləri tikmək planlarından narazı qalan yerli kiprlilər tərəfindən bazalarda etiraz aksiyaları keçirildi. Yerli sakinlər dirəklərin yerli həyatlara təhlükə yaradacağını və xərçəngə səbəb olacağını, həmçinin ərazidəki vəhşi təbiətə mənfi təsir göstərəcəyini iddia edirdilər. Böyük Britaniya və Kipr hökumətləri Bristol Universiteti və Kipr Respublikasının Səhiyyə Nazirliyinə birgə sağlamlıq araşdırması apardılar və həmin tədqiqat layihəsi 2005-ci ildə antenalardan gələn elektromaqnit sahələrinin sağlamlıq problemlərinin yaratdığına dair heç bir sübut olmadığını bildirdi. Suveren Baza Əraziləri Administrasiyası 2012-ci ilin sentyabrında dərc edilmiş "Akrotiri yarımadasının ətraf mühitinin idarəetmə planı"na daxil olan vəhşi təbiətə təsirləri ilə bağlı qiymətləndirmə və araşdırmalar aparmışdır.
2004-cü ildə Böyük Britaniya Kipr üçün rədd edilmiş Annan planının bir hissəsi olaraq 117 kvadrat kilometr (45 kv. mil) əkin sahəsini təhvil verməyi təklif etdi.
29 avqust 2013-cü ildə Suriya vətəndaş müharibəsi zamanı bəzi Kipr və Britaniya media mənbələri Britaniyanın Suriyanın Bəşər Əsəd hökumətinə qarşı hərbi müdaxilədə iştirakı təklifinə cavab olaraq Suriyadan atılan uzaqmənzilli ballistik raketlərin Kipri vura biləcəyini fərz etdilər. Bəzi Kipr KİV-lərində Akrotiri və Dekeliyadan istifadə etməklə Suriya vətəndaş müharibəsinin qarşısının alınmasının bu bazaların yaxınlığındakı Kipr əhalisini ehtiyatsızlıqdan təhlükə altına sala biləcəyi bildirildi. İki gün əvvəl, 27 avqust 2013-cü ildə Kiprin xarici işlər naziri İoannis Kasulidis Kiprin narahatlığını sakitləşdirməyə çalışaraq, Britaniya bazalarının hər hansı bir müdaxilədə böyük rol oynaya bilməyəcəyini söylədi.
Səyahət sənədləri
Akrotiri və ya Dekeliyadan Kiprə qədər olan sərhəddə ümumiyyətlə pasport yoxlanışı yoxdur. Kiprdə ümumiyyətlə pasporta və ya Aİ-yə uyğun şəxsiyyət vəsiqəsinə sahib olmaq lazımdır. Kipr/Suveren Baza Əraziləri və Şimali Kipr arasında səyahət etmək üçün pasport tələb olunur. Avtomobil sığortası və gömrük qaydalarının etibarlılığı ilə bağlı məsələlər Suveren Baza Ərazilərinin rəhbərliyi tərəfindən müəyyən edilir.
Brexit-in nəticələri
Protokolun 2(1) maddəsinə əsasən, Suveren Baza Əraziləri qismən Avropa İttifaqı Gömrük İttifaqının üç sahədə hissəsidir: ƏDV, kənd təsərrüfatı və balıqçılıq. Buna baxmayaraq, Suveren Baza Əraziləri Aİ-dən kənar sayılırlar. Buna görə də Böyük Britaniyanın 2020-ci ildə Aİ-ni tərk etməsindən sonra Suveren Baza Ərazilərində işləyən təxminən 15.000 kiprlinin (Aİ vətəndaşı) gələcək statusu ilə bağlı narahatlıqlar qaldırılıb. Kipr, İrlandiya və İspaniya Böyük Britaniya ilə Brexit məsələsində ikitərəfli danışıqlar aparan yeganə üç Aİ dövlətidir. Böyük Britaniya və Kipr Respublikası arasında danışıqlar 2017-ci ilin oktyabrında başlayıb.
Brexit çıxış müqaviləsi Suveren Baza Əraziləri haqqında protokola malikdir və müddəaları mahiyyətcə əvvəlki statuslarını saxlayır.
Coğrafiya
thumb|Akrotirinin xəritəsi, Qərbi Suveren Baza Ərazisi, BFPO 57 thumb|Dekeliyanın xəritəsi, Şərqi Suveren Baza Ərazisi, BFPO 58 və 59 Akrotiri və Dekeliya Kipr ərazisinin 3%-ni, cəmi 254 km2-ni əhatə edir (123 km2 (48,5%) Akrotirinin və 131 km2 (51,5%) Dekeliyanın payına düşür). Torpaqların 60%-i Kipr vətəndaşlarına məxsus mülklər kimi xüsusi mülkiyyətdədir; qalan 40% isə Müdafiə Nazirliyi tərəfindən Britaniya Tacının icarəsi kimi idarə olunur. 2014-cü ilin yanvarında Kipr və Böyük Britaniya hökumətləri arasında Britaniya Bazalarında sakinlər və mülk sahiblərinin mülkiyyətin inkişafı üçün bərabər hüquqlardan istifadə etmələrini təmin edən saziş imzalandı. Quruluş müqaviləsi Akrotiri və Dhekeliya ilə yanaşı, Böyük Britaniya Müdafiə Nazirliyi və Britaniya Silahlı Qüvvələrinin Kipr Respublikasında "Saxlanılan məntəqələr" kimi tanınan bəzi obyektlərdən davamlı istifadəsini də nəzərdə tuturdu.
Akrotiri adanın cənubunda, Limasol şəhəri yaxınlığında yerləşir. Dekeliya isə cənub-şərqdə, Larnaka yaxınlığındadır. Hər iki əraziyə hərbi bazalar, həmçinin əkin sahələri və bəzi yaşayış sahələri daxildir. Akrotiri Kipr Respublikasının nəzarətində olan ərazi ilə əhatə olunub, lakin Dekeliya eyni zamanda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) bufer zonası və Türkiyə qüvvələrinin nəzarətində olan ərazi ilə həmsərhəddir.
Aya-Napa Dekeliyanın şərqində yerləşir. Kipr Respublikasında da Ksilotimbu və Ormidiya kəndləri Dhekelia ilə əhatə olunmuş anklavlardır. Britaniya yolu ilə iki yerə bölünən Dekeliya Elektrik Stansiyası da Kipr Respublikasına aiddir. Şimal hissəsi iki kənd kimi anklavdır, cənub hissəsi isə dəniz kənarında yerləşir və buna görə də anklav deyil.
Vəhşi təbiət və ekologiya
alt=|left|thumb|200x200px|Episkopi Bay on the west coast of Akrotiri Cyprus is an important migration flyway for birds between Africa and Europe and millions of birds are killed yearly as they migrate over the island. To protect resident and migratory birds, BirdLife Cyprus and the RSPB survey areas of illegal trapping. More than 150 species of birds, over half of conservation concern, have been trapped in nets, or on limesticks, and it is estimated that organised crime gangs earn over 15 million Euros yearly. The dead birds are sold to provide the main ingredient for ambelopoulia in the Republic of Cyprus; an illegal delicacy served to restaurant diners. The 2015 survey estimated a maximum 19 km of mist nets across both the Republic and the British Territories, and more than 5,300 limesticks removed, mainly in the Republic. It is estimated that over 2 million birds were killed in 2015 including over 800,000 on British Territories. Employing measures such as covert camera surveillance (including a drone), exclusion zones and impounding vehicles, trapping activity at Dhekelia fell by 77,5%. In 2016 an estimated 800,000 birds were killed at Dhekelia and in the following year trapping activity fell by 77,5% and bird deaths to an estimated 180,000.
The Episkopi Cliffs Important Bird Area lies mostly within the western base area, and covers much of the peninsula. It was identified as an IBA in 1989, and became recognised under the Ramsar Convention in 2003. 60% was designated as a Special Protection Area in 2010. Over 300 bird species have been recorded in this area. The wetlands, including the large salt lake, are an important habitat and bird hotspot. These wetlands are an important breeding spot for the ferruginous duck, which has nested there since 2005. Other species that nest in the wetlands include the black-winged stilt, the Kentish plover, the spur-winged lapwing, and the stone-curlew. Black francolins, Cyprus wheatears, Cyprus warblers, Eleonora's falcons, peregrine falcons, griffon vultures, European shags, European rollers, blue rock thrushs, and wallcreepers breed elsewhere in the area, especially around the cliffs.
The beaches in the British Sovereign Base Areas (SBAs) are important nesting sites for the endangered green Chelonia mydas and loggerhead Caretta caretta turtles. The SBA Environment Department, assisted by a large volunteer effort, has monitored turtle nesting success on SBA beaches since 1990. Disturbance to nesting turtles is an issue in some areas due to activities such as camping, driving on beaches and illegal fishing. Sea turtles in Cyprus are protected as priority species under the Protection and Management of Nature and Wildlife Ordinance (implementing the provisions of the Habitats Directive), enacted in 2007.
In December 2015, five Special Areas of Conservation (SACs) were designated in the Cyprus Sovereign Base Areas. The five SACs designated are Akrotiri, Episkopi, Cape Pyla, Dhekelia and Agios Nikolaos. The designations were made under the Protection and Management of Nature and Wildlife Ordinance and will support the existing network (NATURA 2000) of SACs in Cyprus and across Europe.
Casearia williamsiana
(Casearia williamsiana) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dehliq (Vərziqan)
Dehliq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Vərziqan şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə yaşayış yoxdur.
Yəsavol (Komican)
Yəsavol — İranda, Mərkəzi ostanında, Komican şəhristanının Mərkəz bəxşinin İsfəndan dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 103 ailədə 177 nəfəri kişilər və 188 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 365 nəfərdir. Kəndin əhalisini türklər təşkil edir, türkcə danışırlar və şiə müsəlmandırlar.
Qarağatlı
Qarağatlı — Azərbaycan Respublikasının Tovuz rayonunun Göyəbaxan kənd inzibati ərazi dairəsində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 6 may 1997-ci il tarixli, 293-IQ saylı Qərarı ilə Tovuz rayonunun faktiki mövcud olan Qarağatlı kəndi dəqiqləşdirmə qaydasında Göyəbaxan kənd inzibati-ərazi vahidinin tərkibində rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatına daxil edilmişdir.
Tarixi abidələri
Kənddə daşınmaz tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınmamışdır.
Mədəniyyəti
Kənddə mədəniyyət müəssisəsi mövcud deyil.
Təhsil
Kənddə təhsil müəssisəsi mövcud deyil.
Din
Kənddə dini ibadət yeri və ya dini icma qeydə alınmamışdır.
Səhiyyə
Kənddə səhiyyə müəssisəsi mövcud deyil.
Endorfin
Endorfin - insanın bədənində ağrının azalması üçün beyin neyronları tərəfindən çıxarılan maddədir. Endorfin hipofiz vəzisindən sintez edilən beta-lipotrofin maddəsinin sayəsində yaranır. Ağrını azaltmaq üçün sinirləri keyidir. Endorfinin digər adı "Sevinc hormonu" və ya "Həzz hormonu" kimi səslənir. Həyəcan, ağrı, məşq, ədviyyatlı yemək istehlakı, seks və orqazm kimi vəziyyətlərdə azad artım göstərir Onlar idmanla məşğul olan zaman böyrəküstü vəzilərində adrenalinin ayrılma prosesi baş verir. Bu zaman əzələlərdə ağrılar hiss olunmağa başlayır. Bu ağrını çox hiss etməmək üçün endorfin hormonu beyin toxumaları tərəfindən sintez olunmağa başlayır. .
Sərəngi
Sərəngi (सारंगी sārangī IAST) — Hind simli-kamanlı udkimilər tipində musiqi alətidir. Hind ənənəsinə uyğun olaraq, tata-vadya qrupunun aləti kimi təsnifatlaşdırılıb; hindustani ənənəli klassik musiqi çalğı təcrübəsində yayılıb. ( Hindistanın Şimali rayonları, Pakistan , Nepal ) Bölgələr üzrə bir neçə ənənəvi növü də vardır.
Alətin quruluşu
Korpus
Diapazon Alətin tonal diapazonu olduqca geniş-- 2 oktavaya qədərdir.
Simlər
Həmçinin bax
Hind musiqisi
Əmin (Baymak)
Əmin — Başqırdıstan Respublikasının Baymak rayonunda yerləşən kənd. Kənd Təməs kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kənddə başqırdlar (99%) üstünlük təşkil edir.
Sovet subtropikləri (film, 1935)
Məzmun
Elmi-kütləvi film Azərbaycanın dilbər guşələrindən olan Lənkəran və Astara bölgələrinə həsr olunmuşdur.
Film haqqında
Film saxlanılmayıb.
Ağcaməzar (Qəzvin)
Ağcaməzar - İranın Qəzvin ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Buyin bölgəsinin Zəhra kəndistanında, Buyin qəsəbəsindən 18 km cənub-şərqdə, dağlıq ərazidədir.
Yatağan ilanlar
Yatağ ilanlar, və ya Qum yatağan ilanları – Yatağanlar fəsiləsinə aid ilan cinsi.
Xüsusiyyətləri
Bu cinsə daxil olan ilan növlərinin yalnız az qismi qumda yuxa qururlar. Digər qismi isə gilli, çınqıllı və daşlıqlı ərazilərdə yuxa qurur. Bədəni silindirik formaya malik olur və əzələ sistemi yaxşı inkişaf etmişdir. Quyruğu isə çox qısadır. Gözləri xırda olub yuxarı istiqamətlənmiş formadadır. Ön dişləri arxa dişlərinə nisbətən uzundur. Onlar əsasən öz ovunu əzələli bədəni ilə sıxaraq öldürürlər. Əsasən kərtənkələlərlə qodalanır. Dişilər 20 bala doğa bilir.
Yayılması
Yatağanlar Şimali və Cənubi Afrika, Mərkəzi və Cənubi Asiya, Qafqaz və Balkan yarımadası kimi ərazilərdə yayılmışdır.
İordaniya 2010 Yeniyetmələrin Yay Olimpiya oyunlarında
İordaniya - 14-26 avqust tarixləri arasında Sinqapurun eyni adlı şəhərində keçirilən 1-ci 2010 Yeniyetmələrin Yay Olimpiya oyunlarında.
Yatağan ilanlar
Klassikfikasiya
Növ 9 növə bölünür:
İordaniya 2010 Yeniyetmələrin Yay Olimpiya oyunlarında
30x30pxİdman Gimnastikası
Kişilər
30x30pxTaekvondo
Kişilər
Qadınlar
Brandmauer
Brandmauer (Brand – "yanğın", Mauer – "divar") — yanğından mühafizə üçün alovlanmayan materiallardan tikilən pəncərəsiz divar. Yanğının qonşuluqdakı binalara keçməsinə mane olmaq üçün nəzərdə tutulur.
Antuan Fransua Prevo
Antuan Fransua Prevo (Antoine François Prévost; ) — Fransa yazıçısı. Romanı "Manon Lesko" ilə daha çox tanınır.
"Qəbələnd" əyləncə mərkəzi
thumb|"Qəbələnd" əyləncə mərkəzinin girişi "Qəbələnd" əyləncə mərkəzi Qəbələ şəhərində yerləşir. Ümumi ərazisi 16 hektardır. Azərbaycanın Disneylandı adlandırılır. Uşaqlar və böyüklər üçün Britaniya, İtaliya, Almaniya və İsrail istehsalı olan 60-dan artıq oyun aparatları, 6D attraksionu, «LaserMaxx», yarış avtomobilləri üçün iki trek, motosikllər üçün yol, buz meydançası, voleybol, basketbol və futbol üçün oyun meydançaları, fitnes-mərkəz,  istər Azərbaycan, istərsə də dünya mətbəxinin xörəklərini təklif edən qəhvəxana və restoranlar, suvenir mağazası fəaliyyət göstərir. "Qəbələnd" əyləncə mərkəzində yeddi süni göl yaradılmışdır. Bura Azərbaycanlı turistlərdən başqa İran, Türkiyə və Rusiyadan da turistlər gəlir.
Xarici keçidlər
Rəsmi saytı
İntibah dövrü
thumb|1501–1504-cü illərdə [[Mikelancelo tərəfindən hazırlanmış David heykəli, Florensiya Təsviri İncəsənət Akademiyası, Florensiya, İtaliya. Heykəl intibah və dünya incəsənətinin şah əsəri hesab olunur. Əzələli yunan atleti kimi təsvir olunan peyğəmbər Davudun əzəmətli cizgiləri, duruşu və davranış tərzində xristian humanizminin idealı nəzərə çarpır. Bu idealı erkən müasir İtaliya incəsənətinin digər misilsiz nümunələrində də görmək mümkündür. |alt=]]
İntibah dövrü və ya renessans (,  — "yenidən doğulma", "dirçəlmə"  ) — Avropa tarixinin XV və XVI əsrlərini əhatə edən, Orta əsrlərdən müasirliyə keçid dövrü. O, son orta əsrlər dövrü böhranından sonra baş verdi və böyük sosial dəyişikliklə əlaqələndirildi. Standart dövrləşdirməyə əlavə olaraq uzun renessans dövrü fikrini dəstəkləyənlər bu dövrün XIV əsrdə başlayıb, XVII əsrdə sonlandığını düşünür. Ənənəvi baxış renessansın daha çox erkən müasir aspektlərinə yönələrək onun keçmişdən bir qırılma olduğunu iddia etsələr də, bu gün tarixçilərin əksəriyyəti bu dövrü orta əsrlər aspektindən dəyərləndirərək, renessansın orta əsrlərin davamı olduğunu düşünür.
İntibah dövrünün intellektual əsası onun humanizm versiyasıdır. Humanizm roma mənşəli humanitas anlayışı və hər şeyin ölçüsü insandır deyən Protaqor kimi, klassik Yunan fəlsəfəsinin yenidən kəşf edilməsindən törənmişdir. Bu yeni düşüncə incəsənət, memarlıq, siyasət, elm və ədəbiyyatda manifestə çevrildi. Dövrün ilk örnəkləri yağlı boyadakı perspektivin inkişafı və beton hazırlamadakı yenilənən biliklərdə görülür. Baxmayaraq ki, daşına bilən metal növünün ixtirası 15-ci əsrin sonundan başlayaraq sürətli şəkildə yayılmışdı, renessansdakı dəyişikliklər bütün Avropada eyni deyildi: İtaliyada renessansın ilk izlərinə 13-cü əsrin əvvəllərində, xüsusilə Dantenin yazılarında və Cottonun rəsm əsərlərində rast gəlmək olur.
Mədəniyyət hərəkatı olaraq intibah müasirlərinin Petrarkaya etibar etdikləri, klassik mənbələrə əsaslanan öyrənmənin XIV əsrdə canlanması ilə başlayan Latın və yerli ədəbiyyatın yenilikçi çiçəklənməsini əhatə etdi; xətti perspektivin inkişafı və rəssamlıqda daha təbii bir reallıq göstərmək üçün digər üsullar; tədricən, lakin geniş yayılmış təhsil islahatı. Siyasətdə renessans diplomatik adətlərin və konvensiyaların inkişafına, elmdə induksiyaya və müşahidəyə əsaslanan elmi tədqiqatlara töhfə verdi. Baxmayaraq ki, intibah dövrü sosial və siyasi qarışıqlıqlar da daxil olmaqla, çoxu intellektual məsələdə inqilaba səbəb olmuşdu, onun ən önəmli təsiri incəsənətin inkişafı və "renessans adamı" termininə ilham mənbəyi olan Leonardo da Vinçi və Mikelancelo kimi polimatların töhfələri sayılır.
İntibah dövrü İtaliyanın Florensiya bölgəsində 14-cü əsrdə başladı. Dövrün mənşəyi və xarakteristikasını izah etmək üçün o dövrdə Florensiyanın sosial və vətəndaş xüsusiyyətləri də — bölgənin siyasi quruluşu, Mediçilər sülələsinin himayədarlığı və Konstantinopolun Osmanlılar tərəfindən fəthindən sonra yunan alimlərin İtaliyaya köçü və yazdığı mətnlər — daxil olmaqla, fərqli faktorlar da nəzərə alınaraq müxtəlif nəzəriyyələr irəli sürüldü. Digər əsas mərkəzlərə İntibah papalığı dövründə Venesiya, Genuya, Milan, Bolonya və Roma kimi şimali İtaliyanın şəhər-dövlətləri və ya Belçikanın Brügge, Gent, Brüssel, Löven, Antverpen kimi şəhərləri daxil idi.
İntibah dövrünün uzun və qarışıq tarixşünaslığı özündə tarixin dövrləşdirilməsinə qarşı skeptisizm ehtiva edir. Belə ki, "İntibah"ın mədh edilməsi və o dövrün mədəni qəhrəmanlarının "İntibah insanları" olaraq anılması XIX əsrdə tarixçilər arasında çoxlu müzakirələrə səbəb olmuş, onları İntibah sözünün termin və tarixi təsvir kimi istifadəsinin əhəmiyyətli olub-olmadığını sorğulamağa vadar etmişdir. İntibah konseptinə qarşı yönəlmiş bu müqaviməti nəzərdən keçirən incəsənət tarixçisi Ervin Panofski bildirmişdir:
Bəzi müşahidəçilər intibahı pessimizm dövrü və ya antik dövrə duyulan nostalgiya kimi yox, mədəni "tərəqqi" kimi dəyərləndirsə də, sosial və iqtisadi tarixçilər, xüsusilə də, adları "uzun müddətli" ifadəsi ilə anılanlar, Panofskinin sözləri ilə desək, "minlərlə bağ ilə" bir-birinə bağlı olan bu iki era arasındakı davamlılığa fokuslanırlar.
Yenidən doğulma termini ilk dəfə Corco Vazarinin "Rəssamların həyatı" (1550) adlı kitabında işlədilmiş, 1830-cu illərdə isə ingilisləşdirilərək İntibah  adlandırılmışdır. Bu sözün istifadə olunma tarixi Karolinq intibahı (8 və 9-cu əsrlər), Otton intibahı (X və XI əsrlər) və 12-ci əsr intibahı kimi bir sıra başqa tarixi və mədəni hərəkatlara qədər uzanır.
Ümumi təsəvvür
thumb|left|upright|[[Sandro Bottiçelli tərəfindən çəkilmiş Gənc qadın portreti (c. 1480–85) (Simonetta Vespuççi)]]
İntibah alimlərini neoplatonizmin dirçəlişində xristianlığı inkar etmədilər, əksinə, renessansın ən möhtəşəm əsərləri buna həsr edilmişdi. Kilsə İntibah incəsənəti əsərlərinin çoxusuna himayədarlıq edirdi. Ancaq hiss edilməyən dəyişmə intellektualların mədəni həyatın bir çox hissəsində əks etdirilən dinə qarşı yaxınlaşmalarında baş verdi. Əlavə olaraq, yunan Əhdi-Cədidi də daxil olmaqla, bir çox yunan-xristian əsər Bizantiondan Qərbi Avropaya geri gətirildi və son qədim dövrdən bəri ilk dəfə qərb alimləri tərəfindən öyrənildi. Yunan-xristian əsərlərlə bu yeni tanışlıq və xüsusilə, humanist Lorenzo Valla və Desiderius Erasmus tərəfindən önə çəkilən Əhdi-Cədidin yunan dilində orijinal versiyasının qayıdışı protestantlıq reformasiyasının inkişafına kömək edəcəkdi.
Xeyli sonra klassisizmə ilk bədii qayıdış Nikola Pizanonun heykəltaraşlığında nümunələşdirildi. Mazaççonun rəhbərlik etdiyi Florentina rəssamları perpektivi icra etmək və işıqdan daha təbii istifadə etmək üçün üsullar inkişaf etdirərək insan formasını realistik olaraq çəkməyə başladılar. Ən məşhuru Nikkolo Makiavelli olan siyasi filosoflar siyasi həyatı olduğu kimi göstərmək və bunu rasional olaraq başa düşmək üçün yollar axtardılar. İtalyan İntibah humanizminə vacib töhfə Covanni Piko della Mirandollanın De hominis dignitate (İnsan ləyaqəti haqqında nitq, 1486) əsəri ilə verildi. Bu əsərdə hər hansısa bir rəqibə qaşı əsaslı şəkildə müdafiə edilən fəlsəfə, təbii düşünmə, inanc və sehir haqqında bir sıra nəzəriyyələr var idi. Klassik yunan və latın əsərlərinin tədqiqinə əlavə olaraq, İntibah yazıçıları loru dillərin istifadəsinə də geniş şəkildə başlamışdılar. Kitab çapı texnologiyasının da kəşf edilməsi ilə bu, xüsusilə Bibliya olmaqla, daha çox insanın kitablara çatmasına səbəb olacaqdı.
Nəticə olaraq, İntibah intellektuallar tərəfindən sekulyarizmi və dünyəviliyi həm antik dövrün ideyalarını dirçəlişi, həm də düşüncəyə roman yaxınlaşması vasitəsi ilə inkişaf etdirmə və öyrənmə cəhdi olaraq görülə bilər. Rodni Stark kimi bəzi alimlər İntibah dövrünün əhəmiyyətini yüksək orta əsrlər dövründəki İtaliya şəhər-dövlətlərinin erkən innovasiyaları lehinə azaldırlar. Bunlar özündə həssas hökuməti, xristianlığı və kapitalizmin yaranmasını birləşdirirdilər. Bu analizə görə, Avropanın nəhəng dövlətləri (Fransa və İspaniya) mütləq monarxist, digər dövlətlər kilsənin təsirində idilər. İtaliyanın müstəqil şəhər respublikaları isə monastır əmlakı üzərində formalaşan kapitalizmin təməllərini qoydular və daha əvvəl görünməmiş, İntibahı maliyyələşdirən və reallaşdıran ticarət inqilabını başlatdılar.
Mənşəyi
thumb|Renessansın yarandığı [[Florensiyanın mənzərəsi]]
Bir çox tarixçilər hesab edirlər ki, İntibah dövrü üçün səciyyəvi olan ideyalar öz başlanğıcını XIII əsrin sonlarında Florensiyadan,Dante Aligyeri (1265–1321) və Françesko Petrarkanın (1304–1374) yazılarından, Cotto di Bondonenin (1267–1337) rəsmlərindən götürür. Bəzi tarixçilər İntibah dövrünün başlanğıcı olduqca dəqiq qeyd edirlər: onlardan biri rəqib dahilər, Lorenzo Giberti və Filippo Brunelleskinin Florensiya kafedralındakı vəftizxananın qapıları üçün bürünc qapıların qoyulmasına görə müqavilə uğrunda mübarizə apardığı (hansı ki, Gilbert qalib gəlmişdi) 1401-ci ili başlanğıc nöqtəsi kimi qəbul edirdi. Digərləri isə İntibah yaradıcılığının qığılcımı kimi Brunelleski, Giberti, Donatello və Mazaçço kimi polimat və rəssamlar arasındakı bədii sifariş üçün olan ümumi rəqabəti görürdülər. Ancaq İntibah dövrünün niyə İtaliyada başlaması və ümumiyyətlə niyə, nə vaxt başlaması müzakirə mövzusu olaraq qalmaqdadır. Bu səbəbdən, onun mənşəyini izah etmək üçün bir neçə nəzəriyyə irəli sürülmüşdür.
İntibah dövründə pul və incəsənət əl-ələ gedirdi. Rəssamlar tamamilə bədii istedadları dəstəkləmək üçün pula ehtiyacı olan himayədarlardan asılı idilər. Asiya və Avropa ilə ticarət əlaqələrinin genişləməsi 14, 15, 16-cı əsrlərdə İtaliyaya böyük sərvətlər gətirdi. Tirol qraflığındakı gümüş mədənçiliyi pul axışını artırdı. Səlib yürüşləri ərzində İslam dünyasından gətirilmiş dəbdəbə Genuya və Venesiya zənginliyini artırmışdı.
Jül Mişle müasir bəşəriyyət və onun dünyadakı yeri anlayışını yaradan 16-cı əsr Fransız İntibahını Avropa mədəni tarixinin Orta əsrlərdən qopduğu bir dövr kimi izah etdi.
İntibah humanizminin latın və yunan fazası
thumb|upright|left|[[Kolyuçço Salutati]]
Latın alimlərin, demək olar ki, tamamilə təbiət elmləri, fəlsəfə və riyaziyyat barədə ərəb və yunan dillərində yazılmış əsərlərin öyrənilməsinə fokuslandığı Yüksək Orta əsrlər dövrünün əksinə, İntibah alimləri daha çox latın və yunan dilində olan ədəbi, tarixi və ritorik mətnləri bərpa etmək və öyrənməkdə maraqlı idilər. Ümumi olaraq bu dövr 14-cü əsrdə, Françesko Petrarka, Kolyuçço Salutati (1331–1406), Nikkolo Nikkoli (1364–1437) və Poccio Braççiolini (1380–1459) kimi intibah alim alimləri Siseron, Lukresi, Livi və Seneka kimi latın yazıçıların əsərlərini Avropa kitabxanalarında axtaranda başladı. 15-ci əsrin əvvəllərinə qədər belə Latın ədəbiyyat nümunələrinin əksəriyyəti bərpa edildi. Qərbi Avropa alimləri qədim Yunan ədəbi, tarixi, ritorik və teoloji mətnləri bərpa etməyə başladıqca, İntibah humanizminin yunan fazası davam edirdi.
Qədim antik dövrdən bəri Qərbi Avropada öyrənilən və qorunulan latındilli mətnlərdən fərqli olaraq, Orta əsrlər Qərbi Avropasında yunan dilində yazılmış mətnlərin öyrənilməsi çox məhdud idi. Elm, riyaziyyat və fəlsəfə haqqında olan qədim Yunan əsərləri Qərbi Avropada Yüksək Orta əsrlər dövründə və İslamın qızıl dövründə (normal olaraq tərcümə ilə) öyrənilmişdi, ancaq Yunan ədəbi, ritorik və tarixi əsərləri (Homer, Demosfen və Fukidid kimi yunan dramatistləri) nə Latın, nə də Orta əsrlər İslam dünyasında öyrənilmişdi. Orta əsrlərdə belə mətn növləri, ancaq Bizans alimləri tərəfindən tədqiq edilmişdi. Bəzilərinə görə Səmərqənddəki Teymurilər İntibahı fəthləri nəticəsində yunan alimlərinin İtaliya şəhərlərinə köçməsinə səbəb olan Osmanlı İmperiyası ilə əlaqəli idi. İntibah alimlərinin ən böyük nailiyyətlərindən biri son antik dövrdən bəri ilk dəfə Yunan mədəni əsərlərinin bütün sinifini Qərbi Avropaya gətirmək oldu.
Müsəlman məntiqçilər xilafət Misiri və Levantı işğal etdikdən sonra buradakı yunan ideyalarına yiyələnmişdilər. Onların bu ideyalar üzərində tərcümə və şərhləri Ərəb dünyasının Əndəlüs və Sicilyaya doğru yönəlməsinə töhfə vermişdi. Bu bölgələr ideyaların keçidi üçün vacib mərkəzlərə çevrilmişdi. 11-ci əsrdən 13-cü əsrə qədər İberiyada fəlsəfi və elmi əsərləri klassik ərəb dilindən Orta əsrlər latıncasına tərcümə etmək üçün çoxlu məktəblər yaradıldı. Bunların içində ən məşhuru Toledo Tərcüməçilər Məktəbi idi. Geniş şəkildə plansız və təşkilatsız olsa da, İslam mədəniyyətindən tərcümə edilən əsərlər tarixdə ən böyük ideya keçidlərindən biri idi. Yunan ədəbi, tarixi, ritorik və teoloji mətnlərin Qərbi Avropa tədris planın daxil edilməsi hərəkatının tarixi 1396-cı ildə — Kolluççio Sulutatinin Florensiyada yunan dilini tədris etməsi üçün Bizans diplomatı və alimi Manuil Xrisoloru (1355–1415) dəvət etməsi ilə başlayır. Bu irs Basilios Bissarion və Leo Allatiy kimi bir sıra mühacir yunan alimləri tərəfindən davam etdirildi.
İtaliyada sosial-siyasi quruluş
thumb|250px|right|[[Apennin yarımadasının siyasi xəritəsi (1494-cü il). ]] İtaliyanın son Orta əsrlərdəki özünəməxsus siyasi vəziyyət ölkədəki qeyri-adi sosial ab-havanın nadir mədəni tərəqqiyə səbəb olduğu fərziyyəsini ortaya çıxardı. İlkin müasir dövrlərdə İtaliya vahid siyasi quruluşa malik deyildi. O bir sıra xırda dövlətlərə parçalanmışdı. Neapol krallığı ölkənin cənubunu, Florensiya Respublikası və Papa dövləti mərkəzini, Genuya və Milan şimalını və qərbini, Venesiya Respublikası isə şərqini idarə edirdi. 15-ci əsr İtaliyası Avropada ən şəhərləşmiş ərazilərdən biri idi. Onun şəhərlərinin çoxu qədim Roma tikililərinin qalıqları arasında ayaqda qalmışdı: elə bil İntibahın klassik təbiəti onun Roma İmperiyası mərkəzindəki mənşəyi ilə əlaqəli idi.
Tarixçi və siyasi filosof Kventin Skinnerə görə, 12-ci əsrdə şimali İtaliyaya səyahət edən alman yepiskop I Otto (1114–1158) burada siyasi və sosial təşkilatlanmanın yeni formasının geniş şəkildə yayıldığını müşahidə etdi. I Otto gördü ki, İtaliya cəmiyyətinin ticarət və tacirlərə əsaslanması onu feodalizm quruluşundan çıxarmışdı. Buna bağlı olaraq güclü mesajı bərabərlik, ədalət, cümhuriyyətçilik və yaxşı idarəetmənin fəzilətlərindən bəhs edən Ambroco Lorenzettinin məşhur erkən İntibah dövrü freskosu Yaxşı və pis hökumətn alleqoriyası-nda əks etdirilən anti-monarxik düşüncə idi. Həm Kilsəni, həm də İmperiyanı bir yerdə saxlayan bu şəhər respublikaları azadlıq anlayışlarına həsr olunmuşdu. Skinner Florensiya dühasının təkcə incəsənət, heykəl və memarlıqda deyil, eyni zamanda "Florensiyada o günlərdə meydana çıxan möhtəşəm əxlaqi, sosial və siyasi fəlsəfənin tərəqqisi kimi" Matteo Palmieri qeydləri kimi bir çox azadlıq müdafiəsi olduğunu bildirir.
İtaliyabu dövrdə özünün dəniz ticarətində xüsusi yer tutan respublikaları ilə, o cümlədən Florensiya və Venesiya Respublikaları ilə məşhur idi. Baxmayaraq ki, oliqarxiya ilə idarə olunurdular və çox cüzi demokratiya nümayiş etdirirdilər, bu dövlətlərdə mövcud olan indiki demokratik sistemə bənzər quruluş və müəyyən siyasi sərbəstlik müxtəlif sahələrdə inkişafa yardımçı olurdu. Venesiya kimi iri ticarət mərkəzlərindəki vəziyyət onları Avropanın intellektual mərkəzlərinə çevirmişdi. Nisbi siyasi azadlıq akademik və bədii inkişafa təkan vermişdi. Tacirlər dünyanın müxtəlif yerlərindən, xüsusilə Levantdan (Yaxın Şərq bölgəsinə verilən ad) yeni ideyalar, elmi biliklər, yazılı mənbələr gətirirdilər. Venesiya şərqlə ticarətdə Avropanın qapıları rolunu oynayır, həm də şüşə istehsalçısı kimi tanınırdısa, Florensiya ipək və cəvahirat mərkəzi hesab olunurdu. Bu var-dövlət müxtəlif ictimai və şəxsi mədəni layihələrin həyata keçirilməsinə şərait yaradır və vətəndaşların təhsil alma imkanlarını artırırdı.
Qara ölüm
thumb|[[Böyük Piter Breygel|Piter Breygelin Əcəlin təntənəsi (c. 1562) Orta əsrlər Avropasını məhv edən taundan sonra yaranan sosial qarışıqlığı və terroru əks etdirir.]] İrəli sürülən versiyalardan birinə görə Florensiyanın və Avropanın digər ölkələrinin əhalinin kəskin şəkildə azalması ilə nəticələnən və "Qara ölüm" adlandırılan dəhşətli taun xəstəliyinə düçar olması XIV əsr İtaliyasında insanların dünyaya baxışlarının dəyişməsinə səbəb oldu. İnsanlar dini dünyagörüşü nün əksinə olaraq Dünya həyatına ruhlar dünyası və ölümdən sonrakı həyatdan daha çox qiymət verməyə başladılar. Eyni zamanda iddia edilir ki, "Qara ölüm" dini mövzudakı sənət əsərlərinin yaradılmasının maliyyələşdirilməsinə də səbəb olub. Lakin bunlar heç də İntibahın nə üçün İtaliyada yarandığını tam mənada izah etmir. "Qara ölüm" pandemiya idi və yalnız İtaliyanı yox, bütün Avropanı bürümüşdü. Ola bilsin İntibahın ilk olaraq İtaliyada baş verməsi yuxarıda sadalanan səbəblərin qarşılıqlı təsirinin nəticəsidir.