cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marya Kubaşeç
Bioqrafiya
Marya Kubaşec 1890-cı il martın 7-də Budışın yaxınlığındakı Xasovun sorb kəndində anadan olub. 1902–1909-cu illərdə Erfurtdakı Pedaqoji Liseydə oxuyub. 1909–1911-ci illərdə Duysberqdə, 1911–1925-ci illərdə Krostvicedə müəllim işləmişdir. 1911-ci ildə "Matitsa Serbian" mədəni-maarif təşkilatına daxil olur. 1920–1922-ci illərdə "Serbski Student" tələbə qəzetinin redaktoru, 1920–1923-cü illərdə isə "Raj" uşaq jurnalının redaktoru olub. 1923-cü ildə "Budışında" ilk əsəri olan "Vusadnıy" povestini nəşr etdirir. 1925–1938-ci illərdə Polçnitsı kənd orta məktəbində müəllim, 1946–1952-ci illərdə Radibor və Budışında müəllim olub. 1952–1956-cı illərdə Budişindəki Sorb Pedaqoji Kurslarında elmi işçi kimi çalışmışdır. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Marya Kubaşec 1947-ci ildə Sorb yazıçıları dərnəyinə, 1954-cü ildə isə ADR yazıçılar birliyinə daxil olur. Marya Kubaşec çex dilindən, daha sonra isə rus dilindən çoxsaylı pyesləri tərcümə edib. Onun bəzi əsərləri alman, çex, polyak və bolqar dillərinə tərcümə olunub. Marya Kubaşec 13 aprel 1976-cı ildə Budışında vəfat edib.
Oruc (Culfa)
Oruc - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Culfa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 131 nəfər yaşayır (32 ailə).
NGC 5389
NGC 5389, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. SB0-a tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Çen Sinhua
Çen Xinhua (30 yanvar 1960) — Birləşmiş Krallıqı təmsil edən stolüstü tennisçi.
Karyerası
Çen Xinhua Birləşmiş Krallıqı 1996-cı ildə Atlanta şəhərində baş tutan XXVI Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil edib və fərdi turnirdə 17-ci pillənin sahibi olub.
Aida İmanquliyeva
Aida Nəsir qızı İmanquliyeva — şərqşünas, ədəbiyyatşünas, tənqidçi, tərcüməçi, 1981-ci ildən Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, filologiya elmləri doktoru (1987).
Həyatı
Aida İmanquliyeva 1939-cu il oktyabrın 10-da Bakı şəhərində ziyalı ailəsində dünyaya göz açıb. Görkəmli jurnalist, pedaqoq, əməkdar elm xadimi, Azərbaycan mətbuatının bünövrəsini qoyanlardan biri olmuş və "Bakı" və "Baku" qazetinin baş redaktoru Nasir İmanquliyevin qızıdır.19 sentyabr 1992-ci ildə Bakı şəhərində vəfat etmişdir.
Təhsili
Aida İmanquliyeva Bakıda 132 saylı orta məktəbi qızıl medalla bitirmişdir. 1957–1962-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin ərəb dili şöbəsində təhsil aldıqdan sonra 1966-cı ildə Moskvada SSRİ Elmlər Akademiyasının Şərqşünaslıq İnstitutunda ərəb filologiyası üzrə aspiranturanı bitirmişdir.
Elmi fəaliyyət
Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasında Yaxın və Orta Şərq Xalqları İnstitutunda kiçik elmi işçi, sonra baş elmi işçi kimi çalışmışdır. 1966-cı və 1976-cı illərində ərəb filologiyası şöbəsinin müdiri olaraq fəaliyyət göstərmişdir. 1976-cı və 1988-ci illərdə, elmi işlər üzrə direktor müavini, 1988-ci və 1991-ci illərdə həmin institutda direktor vəzifəsində çalışmışdır.1976–1988-ci illərdə, institutun ərəb filologiyası şöbəsinə rəhbərlik etdiyi müddətdə, 10 nəfər ərəbşünas namizədlik dissertasiyalarını müdafiə edərək, filologiya elmləri namizədi alimlik dərəcəsinə yiyələnib. Beləliklə, Azərbaycanda ərəb ədəbiyyatı üzrə ilk elmlər doktoru, ilk professor qadın Aida İmanquliyeva elmi işlərlə yanaşı, pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olub. O, Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsində ərəb ədəbiyyatından dərs deyirdi. Elə, məhz buna görə də, SSRİ Nazirlər Soveti yanında fəaliyyət göstərən Ali Attestasiya Komissiyasının qərarı ilə, ona "Xarici Asiya və Afrika xalqları ədəbiyyatı" ixtisası üzrə, 1991-ci ilin mart ayında professor elmi rütbəsi verilmişdir. A. İmanquliyeva 1987-ci ildə Ümumittifaq Şərqşünaslar Cəmiyyəti Rəyasət Heyətinin üzvü və 1983-cü ildən etibarən, sözügedən cəmiyyətin Azərbaycan bölməsi sədrinin müavini olmuşdur. Moskva, Bakı, Düşənbə, Hamburq, Kiyev, Sankt-Peterburq, Poltava, Tbilisi və digər şəhərlərdə keçirilən Şərq problemlərinə həsr olunmuş beynəlxalq konfranslarda məruzələrlə çıxış etmişdir.
Həmçinin bax
Aida İmanquliyeva (film, 2018)
Anna və kral (film, 1999)
Anna və Kral — 1999-cu ildə Endi Tennant tərəfindən çəkilən filmdir. Film ABŞ yazıçısı Marqaret Lendonun "Anna və Siamın Kralı" kitabı əsasında çəkilib. Filmin çəkilişi Malayziyada baş tutub. Bu film 2000-ci ildə Oskar mükafatının "Ən yaxşı kostyum" və "Ən yaxşı dekorasiya" kateqoriyaları üzrə və Qızıl Qlobus Mükafatının "Ən yaxşı mahnı" («How Can I Not Love You») və "Ən yaxşı saundtrek" kateqoriyaları üzrə nominasiyalara layiq görülmüşdür. Filmin icraedici prodüseri Pristsilla Condur.
Məzmun
İngilis məktəb müəlliməsi Anna qərb tərəfindən daim sıxışdırılan Siama çatır. Ali məhkəmənin qərarı ilə Anna Kralın sarayına gəlir ki, onun 58 övladına ingilis dili və mədəniyyətdən dərs desin. Sonradan Anna başa düşür ki, kral Monqkutun qərblə münasibəti yaxşı deyil və bu səbəbdən Annaya qarşıdır. Lakin vaxt keçdikcə onların arasındakı münasibət dəyişir...
Həmçinin bax
ABŞ filmlərinin siyahısı
Xarici keçidlər
Filmi izlə (azərbaycan dilində)
Rıza Çalımbay
Rıza Çalımbay (d. 2 fevral 1963, Sivas) — Türkiyənin keçmiş milli futbolçusu və məşqçisidir. Beşiktaşın və Türkiyə milli futbol komandasının keçmiş kapitanı Çalımbay Atom Qarışqa ləqəbi ilə tanınırdı. O, karyerası ərzində yalnız "Beşiktaş"da (1980–1996) çıxış edib. Uzun müddət kapitanı olduğu "Beşiktaş" ın rəsmi matçlarında ən çox forma geyən futbolçudur.
Futbol karyerası
Futbola Beşiktaşın infrastrukturunda başlayıb. 1980/1981 mövsümündə A komandasının heyətinə yüksəldi. O, yarımmüdafiənin sağına təyin olunsa da, yarımmüdafiənin ortasında idi və sağ cinah müdafiəçi mövqeyinin alternativ adamı idi. Beşiktaş A Komandasında 16 mövsümdə 494 liqa matçına çıxıb və cəmi 41 qol vurub. bir. O, liqa tarixində ən çox oynayan Beşiktaşlı futbolçu adını alıb. Futbol həyatı boyu yalnız Beşiktaş formasını geyindi və illər boyu müvəffəqiyyətlə kapitanlıq etdi. 16 mövsümdə 6 liqa, 3 Türkiyə Kuboku, 4 Prezident Kuboku, 1 Baş Nazirlik Kuboku və 6 Türkiyə İdman Yazarları Dərnəyi Kuboku qazanan Rıza Çalımbay 1996-cı ilin iyulunda aktiv futbolla yubileyini yola saldı.
Milli komanda karyerası
Rıza Çalımbay milli formanı 37 dəfə A, 8 dəfə Ümit və 6 dəfə Genç olmaqla cəmi 52 dəfə geyinib. 13 noyabr 1991-ci ildə İrlandiyaya 3–1 hesabı ilə uduzduğu matçda penaltidən yeganə qolu vurdu. 1992-ci ildə UNICEF-in Dünya Qarışıq oyununda Almaniyaya qarşı Dünya Komandasına seçildi.
Məşqçilik karyerası
Futboldan ayrıldıqdan sonra İngiltərəyə məşqçilik kurslarına gedən Rıza Çalımbay daha sonra Türkiyəyə qayıdıb və ilk məşqçilik vəzifəsini 2000–01 mövsümündə Kristof Daumun köməkçi məşqçisi kimi Beşiktaşda keçirib. Alman müəllimlə razılaşa bilməyən Göztəpə'nin baş məşqçisi vəzifəsini icra edən Çalimbay Göztepe, liqada Göztəpəni 8-ci etdi, daha sonra Dənizlispor və Çaykur Rizespor'a rəhbərlik etdi; Onun çalışdırdığı komandaların hamısı uğurlu nəticələr əldə edib. Xüsusilə Denizlispor ilə UEFA Kubokunda çox uğurlu nəticələr əldə etdi.
2004–05 mövsümünün ortalarında Visente Del Boskenin Beşiktaş məşqçisi oldu. Çox pis bir mövsüm keçirən ruhdan düşmüş "Beşiktaş" onun rəhbərliyi altında mövsümün ikinci yarısını uğurlu keçirdi və komandaya rəhbərlik etdiyi dövrü nəzərə alsaq, yarını lider kimi qapayırdı. Növbəti mövsümün əvvəlində, 11 sentyabr 2005-ci ildə Beşiktaş öz meydanında Malmö FF-ni 4:1 hesabı ilə məğlub etdi. Daha sonra 2005/2006 mövsümünün əvvəlində Super Liqada istənilən nəticələrin alınmadığı üzə çıxanda liqanın 9-cu həftəsində Beşiktaşdakı vəzifəsindən istefa verdi.
"Beşiktaş"dan ayrıldıqdan sonra "Ankaraspor" a baş məşqçi təyin olunub. Ancaq iddialı başladığı mövsümdə bu komandada uğur qazana bilmədi. Mövsümün sonuna qədər o, "Ankaraspor"da baş məşqçi postunu tərk etməli olub.
2006–07 mövsümünün ilk yarısında heç bir komandaya baş məşqçilik etməyən Çalimbay 18 dekabr 2006-cı ildə Beşiktaş-a gəlməmişdən əvvəl çalışdırdığı "Çaykur Rizəspor" a ikinci dəfə başçı təyin olunub. 29 may 2013-cü ildə üçüncü dəfə işə başlayıb.
2007–08 mövsümündə Altınbaş Holdinqin TMSF -dən Göztəpə rəhbərliyini alması nəticəsində Çalimbay ilə yaxşı münasibətdə olan holdinq rəhbərliyi tərəfindən Göztepeyə idman direktoru təyin edilib.
Çalımbay 2008–09 mövsümündə Superliqaya yüksələn "Əskişəhərspor" la anlaşıb və karyerasını burada davam etdirməyə qərar verib. 2010–11 mövsümünün 6-cı həftəsində "Əskişəhərspor" rəhbərliyinin qərarı ilə qovulub. Müqaviləsinin dayandırılmasına səbəb kimi qoyulan sərmayələrə və komandanın 3-cü mövsümünün sükanı arxasına keçməsinə baxmayaraq, istədiyi uğuru və sabitliyi əldə edə bilmədiyi göstərilib. 2010–11 mövsümündə altı oyunda dörd məğlubiyyət və iki heç-heçə əldə etməyi bacarıb.
O, "Əskişəhərspor"da ümumilikdə uğurlu dövr keçirib. 2008–09 mövsümündə Superliqaya yeni yüksəlməsinə baxmayaraq, komanda mövsümü 11-ci pillədə başa vurub. 2009–10 mövsümünü 7-ci yerdə başa vurdu. Bu iki mövsümdə xüsusilə Böyük Dördlüyə qarşı oynadığı matçlarda çox müvəffəqiyyətli oldu, lakin bu uğuru ardıcıl olaraq davam etdirə bilməyib.
2017–18 Super Liqa mövsümünün ilk yarısının 9-cu həftəsində "Trabzonspor" la müqavilə imzalayan Çalımbay mövsümün sonuna qədər bu vəzifədə qalıb. O, bu mövsüm komandanın 26 liqa və 5 kubok matçında iştirak edib. Onlar 13 qələbə, 7 heç-heçə və 6 məğlubiyyətlə liqanı 5-ci yerdə başa vurublar. Türkiyə kubokunda isə son 16 turda "Konyaspor" la mübarizədən kənarlaşdırılıb. O, mövsüm bitdikdən sonra müqaviləsi başa çatdıqdan sonra işini tərk edib.
20 iyun 2018-ci ildə Sergen Yalçından sonra Konyaspora baş məşqçi təyin olundu.
Aleksander İsak
Aleksandr İsak  — Bundesliqa təmsilçilərindən olan Borussiya Dortmund FK klubunda hücumçu kimi çıxış edən peşəkar İsveç futbolçusudur.
Erkən həyatı
İsak Stokholm şəhər sahəsinin Solna şəhərində anadan olmuşdur. İsakın valideynləri Eritreya vətəndaşlarıdır. O, futbolçu karyerasına altı yaşı olarkən yerli klublardan olan AİK klubunun akademiyasında başlamışdır.
AİK-dəki inkişafı
İsak əsas komanda ilə debütünü 28 fevral 2016-cı ildə İsveç Kubokunda dördüncü liqa təmsilçisi olan Tenhults klubuna qarşı oyunda etmişdir. O, 75-ci dəqiqədə meydana daxil olmuşdur. 16 yaşında olan İsak görüşdə bir qolla yadda qalmış və komandası 6-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
7 aprel 2016-cı ildə baş məşqçi Andres Alm İsaka Allsvenskandakı ikinci oyun günündə start heyətində yer vermişdir. O, gənc hücumçu həmkarı Karlos Strandberq ilə birlikdə Östersunds klubuna qarşı oyunda iştirak etmişdir. İsak görüşdə qələbə qolunun müəllifi olmuş və komandası 2-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. Beləliklə, AİK-də 16 yaş 199 günlüyündə qol vuran İsak Allsvenskanda qol vuran ən gənc futbolçu kimi tarixə düşmüşdür.
İsak AİK klubunda ilk ev qolunu 25 aprel 2016-cı ildə Friends Arenada Elfsburq klubuna qarşı oyunda vurmuşdur. O, ilk qolun müəllifi olmuş və komandası 2-1 hesabı ilə qalib gəlmişdir.
İsak 21 sentyabr 2016-cı ildə 17-ci ad günündə Dyurqarden klubu ilə derbi görüşündə iki kritik qolun müəllifi olmuşdur. Həmin görüşdə AİK rəqibinə 3-0 hesabı qalib gəlmişdir. Onun komanda yoldaşı Çinedu Obasi İsakı belə təsvir etmişdir — "İsveçin yeni Zlatan İbrahimoviçi".
Borussiya Dortmund
23 yanvar 2017-ci ildə İsak Borussiya Dortmund klubu ilə 2022-ci ilin yay ayına qədər beş illik müqavilə imzalamışdır. Transferin dəyəri məlum deyil. Amma məlumatlara görə klub Allsvenskan təmsilçisinə 9 milyon avro təklif edib. Bu, Allsvenskanda futbolçu üçün ödənilən ən böyük transfr məbləği hesab olunur. Məlumatlara görə İsak Borussiya Dortmund klubu ilə müqavilə imzalamazdan əvvəl Real Madrid klubunun təklifini rədd etmişdir.
İsak klub ilə debütünü 14 mart 2017-ci ildə Sportfreunde Lotte klubuna qarşı oyunda etmişdir. Kubok görüşündə Dortmund rəqibinə 3-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. İsak ilk medalını Dortmund klubu ilə 2016-17 DFB-Pokalını qazanarkən əldə etmişdir.
Milli karyerası
İsak 8 yanvar 2017-ci ildə Kot-d’İvuar millisi və 12 yanvar 2017-ci ildə Slovakiya millisi ilə yoldaşlıq görüşləri üçün İsveç milli futbol komandasına çağırılmışdır. İsak milli ilə debütünü Kot-d’İvuar millisinə qarşı oyunda etmişdir. O, 62-ci dəqiqədə Per Friki əvəz etmişdir. Həmin görüşdə İsveç rəqibinə 1-2 hesabı ilə məğlub olmuşdur. O, Slovakiya ilə görüşdə ilk 11-likdə yer almış, 19-cu dəqiqədə komandasının ilk qoluna imza atmışdır. Həmin görüşdə İsveç rəqibinə 6-0 hesabı ilə qalib gəlmişdir. İsak İsveç milli komandası tarixində ən gənc qol vuran futbolçu hesab olunur.
Rekordlar
İsveç milli futbol komandasında ən gənc qol vuran futbolçu: 17 yaş, 3 ay və 22 gün – (12 yanvar 2017-ci ildə Slovakiya ilə 6-0 hesablı oyunda bir qol)
Skylab
sağ|thumb|300px|Skylabdan ayrılmış son heyet tərəfindən Apollondan çəkilən şəkil.
thumb|sağ|200px|Skylab Proqramının emblemi
Skylab, 14 may 1973-cü ildə Amerika kosmik agentliyi NASA tərəfindən buraxılan və istismar olunan bir kosmik stansiyadır. 1973–1979-cu illər arasında dünyanın orbitini gəzmiş və insanların orbitdə daha uzun müddət qalmalarına və çəkisiz bir mühitdə müxtəlif təcrübələr aparmasına imkan yaratmaq məqsədi daşıyırdı və bunun üçün bir atelye, günəş rəsədxanası və digər sistemlər də daxil edilmişdir. Dəyişdirilmiş Saturn V raketindən istifadə edilərək 77 ton çəkisi ilə pilotsuz kosmosa buraxılmışdır. 1973–1974-cü illər arasında stansiyaya üç pilot missiyası uçuşu həyata keçirilmişdi və Apollon Komanda/Xidmət Modulu (KSM) Saturn raket ailəsinin daha kiçik bir üzvü olan Saturn IB-yə quraşdırılmış və üç astronavtdan ibarət heyətlər daşınmışdır. Üçüncü missiyada, mümkün kosmik xilasetmə əməliyyatı üçün yerdə uçmağa hazır olan əlavə bir ədəd Apollo KSM/Saturn IB raketi hazır vəziyyətdə saxlanılmışdır.
SL-2, SL-3 və SL-4 kod adlı pilotlu kosmik uçuşdan birincisində, havaya qalxarkən xarab olmuş və stansiyanın qızmasının qarşısını almaq üçün inşa edilmiş bir günəş panelinin təmiri lazım idi. Təmir uğurlu olmasaydı, həddindən artıq istiyə görə stansiya tezliklə yararsız vəziyyətə düşəcəkdi. 25 May 1973-cü ildə kosmosa buraxılmış komanda, əvvəl xarab olmuş müdafiə panelinin yerinə ehtiyat birini yerləşdirən kosmik yürüş həyata keçirdərək uğur qazandılar. Daha sonra, ikinci bir kosmik gəzinti zamanı xarab olan günəş batareyaları dəyişdirildi. Bundan sonra təcrübələr davam etdirildi və 28 gün kosmik stansiyada keçirildi. Bu o dövr üçün bir rekord idi.
Birinci komandanı yenə də hər biri üç nəfər adamdan ibarət olan iki komanda izlədi. 28 iyul 1973-cü ildə başlayan SL-3 uçuşu 59 gün, 16 noyabr 1973-cü ildə başlayan SL-4 uçuşu 84 gün davam etdi. Son komanda 8 fevral 1974-cü ildə Yer kürəsinə qayıtdı.
Skylab, ABŞ-nin ilk (və hələ də tək) kosmik stansiyasıdır. Skylabın ilk kosmik stansiya olduğuna dair geniş yayılmış, lakin səhv bir fikir mövcuddur. Əslində Skylab, Kosmik yarış dövründə, Sovet İttifaqının Salyut 1 kosmik stansiyasından sonra və bəlkə də buna cavab olaraq orbitdə yaradılmışdır.
1979-cu ildə Yer atmosferinə girmiş və böyük sürtünmə və istiliyin parçalanmasından xilas ola bilmiş bəzi hissələri Qərbi Avstraliyada yerə düşmüşdür; bəzi hissələri hələ də NASA-da nümayiş olunur.
sağ|thumb|250px|Skylab sxemi
Əli Həsənov (siyasətçi, 1924)
Əli Həsənov (Həsənov Əli Ələsgər oğlu; ) — jurnalist, partiya və dövlət işçisi, Sov. İKP üzvü (1943), Krasnoselo Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi (1960–1969), Ermənistan SSR Ali Sovetinin deputatı (VI və VII çağırış)
Həyatı
Əli Həsənov 1920-ci ildə Ermənistan SSR Göyçə mahalının Martuni rayonunun (Aşağı Qaranlıq rayonu) Mədinə kəndində anadan olmuşdur. 1940-cı ildən Qarabağlar rayonunda pedaqoji fəaliyyətə başlamış, Böyük Vətən müharibəsinin ilk illərində Sovet Ordusu sıralarında xidmət etmiş, ordudan qayıtdıqdan sonra Qarabağlar rayonu Sovetinin İcraiyyə Komitəsində, rayon partiya komitəsində məsul vəzifələrdə çalışmış, rayon qəzetinin redaktoru, rayon partiya komitəsi təbliğat və təşviqat şöbəsinin müdiri olmuşdur.
1949-cu ildən Əli Həsənov İrəvan şəhərinə gəlmiş, 1960-cı ilədək "Sovet Ermənistanı" qəzeti redaksiyasında əvvəlcə partiya həyatı şöbəsinin müdiri, sonra redaktor müavini vəzifəsində işləmişdir. 1960-cı ildə rəhbər partiya işinə irəli çəkilərək Ermənistan KP Krasnoselo rayon Komitəsinin birinci katibi seçilmişdir. 1969-cu ilədək bu vəzifədə çalışmışdır.
1969–1971-ci illərdə о Ermənistan KP MK kənd təsərrüfatı şöbəsi müdirinin müavini vəzifəsində işləmişdir. 1961-ci ildən 1966-cı ilədək Əli Həsənov Ermənistan KP MK üzvlüyünə namizəd, 6 və 7-ci çağırış Ermənistan SSR Ali Sovetinin deputatı, 1967–1970-ci illərdə isə Ermənistan SSR Ali Soveti sədrinin müavini seçilmişdir.
Sonralar Əli Həsənov Azərbaycan SSR-ə köçmüş və omrünün sonunadək burada rəhbər vəzifələrdə çalışmışdır.
Əli Həsənov 1971-ci ildən Azərbaycan SSR Xalq Nəzarəti Komitəsi Şöbəsinin müdir müavini işlədiyi dövrdə 1977-ci ildə vəfat etmişdir.
Pulay
thumb|Lida Borodulina erzyan paltarında, Saransk, 1917-ci il. Omba ətrafına pulay bağlanıb Pulay — belə taxılan erzyan xalq qadın geyimi elementi.
Təsviri
Ənənəvi erzyan xalq qadın geyimi Mordoviyanın bir çox kəndində və respublikadan kənarda erzyanların məskunlaşdığı ərazilərdə qorunub saxlanılmışdır. Müasir dövrdə tətillər və əhəmiyyətli hadisələr münasibətilə geyilir. Bu günə çatan kostyumlar anadan qızlara ötürülür.
Pulay toxunmuş kəmər-mütəkkədir, onu adətən at saçından və yunundan istehsal edirlər, onun çəkisi üç kiloqramdan beş kiloqrama qədər dəyişə bilər. Pulay köynəyin üstündən omba hissəsinə taxıılır. Pulay iki növə ayırd edilir: mütəkkəsiz (pulokarks, tsökarks) və mütəkkəli (pulaqay, pulay, pulakş). Onun əsasını uzunluğu 20-30 sm olan düzbucaqlı karton və ya keçə parçası təşkil edir. Ön tərəfi naxışlarla, yastı düymələrlə, balıqqulağıyla, baftayla, mis zəncirlərdən hazırlanmış saçaqla və rəngli muncuqla bəzədilirdi. İplərin dolaşmasını qarşısını almaq üçün pulay xüsusi məhlulla islatılırdı.
Yetkin qadın camaat içərisinə pulaysız çıxa bilməzdi, bu paltarsız çölə çıxmağa bərabər idi. Qadınlar yayda tarlada işləyərkən belə onu çıxarmırdılar. Pulay müqəddəs sehrli məna daşıyırdı və qoruyucu funksiyalarını yerinə yetirirdi: pis göz sıx qara saplarda dolanırdı və qadını sonsuz edə bilmirdi.
Əlavə olaraq, soyuqdəymə və böyrəklərin soyuqlamasının qarşısını alaraq qadınlar üçün istilətmə vasitəsi kimi istifadə edilirdi. Ağır pulay qadın bədənini daha güclü edirdi, bud və baldırları daha yuvarlaqlaşdırırdı.
Parisdəki Ümumdünya sərgisində Makar Yevsevyev tərəfindən gətirilən erzyan qadın kostyumu qızıl medalla mükafatlandırılmışdır,
Qadın dəfn paltarında pulay yox idi.
İrfan Əli
Əli 2020-ci ilin mart seçkilərində Xalqın Tərəqqi Partiyası/Vətəndaş Partiyasından prezidentliyə namizəd olmamışdan əvvəl millət vəkili və Mənzil Naziri idi. Seçkilərin hüquqiliyi ilə bağlı aylarla davam edən hüquqi araşdırmalar və hətta bütün bülletenlərin nəticədən sonra yenidən sayılmasından sonra, 2 avqust 2020-ci ildə Qayananın 10-cu Prezidenti olaraq and içdi.
Həyatı
Əli Qayananın qərb sahil bölgəsi olan Demarara bölgəsindəki Leonora kəndində hind-qayanalı müsəlman ailədə anadan olmuşdur. İki pedaqoqun iki oğuldan biri olan Əli yetkinlik illərinin çox hissəsini Lequan adasında keçirdi. Leonora kreş və ibtidai məktəblərinin və "Korolona İda" ibtidai məktəbinin məzunudur. Əli orta təhsilini Qayananın Corctaun şəhərindəki Müqəddəs Stanislav Kollecində tamamladı. Qərbi Hind Universitetində Şəhər və Regional Planlaşdırma üzrə doktorluq dərəcəsi aldı.
Professional fəaliyyəti
Əli Maliyyə Nazirliyində Karib İnkişaf Bankının Layihə İcra Birliyinin Layihə Müdiri və Dövlət Planlama Katibliyində Baş planlayıcı vəzifələrində çalışmışdır.
İlk siyasi fəaliyyəti
Əli 2006-cı ildə Qayana Milli Məclisinin üzvü seçildi. Sonradan Mənzil və Su Naziri və Turizm Sənayesi və Ticarət Naziri portfellərinə təyin edildi.
Əli nazir olduğu müddətdə ayrı-ayrı hallarda Prezident və Baş nazir vəzifələrini icraçı olaraq yerinə yetirirdi. 2015-ci ildə Xalq Mütərəqqi Partiyası/Vətəndaş Partiyasına üzv oldu və bu müddət ərzində İctimai Hesablamalar Komitəsinin sədri və Qayana Parlamentinin İqtisadi Xidmətlər Komitəsinin həmsədri oldu.
Namizədliyi və seçki kampaniyası
İrfan Əli 2 mart 2020-ci ildə Qayanada keçiriləcək ümumi və regional seçkilərdə Xalqın Tərəqqi Partiyasının prezidentliyə namizədi oldu.
19 yanvar 2019-cu ildə Xalqın Tərəqqi Partiyası/Vətəndaş Partiyasına prezidentliyə namizəd olaraq seçildi. Seçim Əlinin Qayana Xüsusi Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsi tərəfindən 19 sui-qəsd və fırıldaqçılıqda ittiham olunduğu vaxta təsadüf etdi. Əlinin vəkilləri bu ittihamların qanunauyğunluğunu şübhə altına aldılar və siyasi xarakterli olduqlarını və "uydurma" olduqlarını iddia etdilər. Əli prezidentliyə namizəd olarkən, ittihamlar heç vaxt tam məhkəmə iclasına gətirilməmişdi.
Seçimdən dərhal sonra Əli fırıldaqçılıqda günahlandırıldı, əleyhdarları Əlinin 20-lərin əvvəlində öz portfellərindən birini səhv təqdim etdiyini iddia etdilər. Əli, həmçinin 2011–2015-ci illər arasında dövlətdən 174 milyon dollardan çox pul oğurlamaqda ittiham olunan 19 saxtakarlıq ittihamı ilə Demeraradakı Sparendam Plantasiyası və Goyedvervaqtinqdəki 19 torpaq sahəsini naməlum şəxslərlə əlbir olaraq bir neçə adama satması iddia edildi. Məsələlərlə bağlı məhkəmə bir neçə dəfə təxirə salındı. Bu ittihamlar özü tərəfindən inkar edildi. Xüsusi Mütəşəkkil Cinayətkarlıqla Mübarizə İdarəsinə görə, 39.8 milyon dollara satılan torpaq sahələri 212.4 milyon dollar dəyərində qiymətləndirildi. Avqustun 14-də ittihamlar rədd edildi.
Prezidentlik kampaniyasında Əli Qreyncer administrasiyasında artımın azaldığını və işsizliyin artdığını əsas gətirərək, əsasən iqtisadi platformada çalışdı. Əli beş il ərzində 50 min yeni iş yeri yaratmağı öz üzərinə götürdü. Qayananın inkişafını Qayananın yeni neft sektorunda gördü, şəffaflığın və dünya idarəetmə standartlarına riayət edilməsinin vacibliyini vurğuladı. Əli siyasi müdaxilədən uzaq Suveren Sərvət Fondu qurmağa və Qayananın Santiaqo prinsiplərini və mədən sənayesində şəffaflıq təşəbbüsünün qlobal tələblərinə riayət etmə qabiliyyətini gücləndirməyə qərar verdi.
Amerika Birləşmiş Ştatları
thumb|Əli ABŞ dövlət katibi [[Mayk Pompeo ilə, sentyabr 2020]] 2020-ci ilin sentyabr ayında Amerika Birləşmiş Ştatlarının dövlət katibi Mayk Pompeo ilə birgə açıqlamasında Əli iki ölkənin böhran keçirən Venesuela ilə Qayananın mübahisəli sərhədi yaxınlığında narkotiklərin qadağan edilməsinə yönəlmiş birgə dəniz patrul xidmətinə başlayacağını söylədi. Müqavilə "Hess Corp" ilə konsorsiumun tərkibində olan ABŞ neft şirkəti "ExxonMobil Corp"-un böyük bir hissəsi Venesuelanın iddia etdiyi sularda olan Qayananın açıq dənizdəki Stabruk blokunda xam neft hasilatını artırmasıyla əldə edildi. Pompeo və Əli çıxışlarına "daha çox təhlükəsizlik sərhəd məkanınızı iqtisadi bölgənizdə baş verənləri başa düşmək üçün daha çox imkan verir, bunların hamısı Qayananın suverenliyini təmin edən şeylərdir" deyə əlavə etdilər.
Məhəmməd ağa Şahtaxtinski
Həyatı
Məhəmməd ağa Məhəmmədtağı Sultan oğlu Şahtaxtlı (Şahtaxtinski) 1846-cı ildə Şahtaxtı kəndində anadan olmuşdur. Lüsyen Buvanın "Məhəmməd ağa Şahtaxtinski" məqaləsində, "XX əsrin ensiklopediyası"nda göstərilir ki, M.Şahtaxtlı 1848-ci ildə İrəvanda, "Dövlət Dumasının üzvləri. 2-ci çağırış" soraq kitabında 1851-ci ildə anadan olduğu qeyd edilir. Fransız mənbələrində ədibin anadan olduğu yerin adı səhv olaraq Şahtaxtı kəndinin yerləşdiyi quberniyanın (Şahtaxtı kəndi 1849-cu ildə yaradılmış İrəvan quberniyasının tərkibində olmuşdur) adı ilə əvəzlənmişdir. Anadan olduğu tarix də düzgün göstərilməmişdir. Naxçıvan qəzası polis idarəsinin M.Şahtaxtinski barəsində hazırladığı sənəddə ədibin anadan olma tarixi 1846-cı il göstərilir.
Araz sahilində yerləşən Şahtaxtı kəndi özünün adlı-sanlı adamları ilə tanınmışdır. Bu kənd İsa Sultan, Əbülfət ağa, Həmid bəy, Heydər bəy, Sadıq ağa, Behbud ağa, Baxşəli bəy Şaxtaxtinskilər kimi siyasi, hərbi və maarif xadimlərinin Vətəni olmuşdur. Məhəmməd ağanın ata babası Ağagir ağa Qacarlar hakimiyyəti vaxtında bəylik rütbəsi qazanmış varlı əyanlardan biri idi. Ədibin atası Məhəmmədtağı Şahtaxtlı isə bu nəsil arasında ilk dəfə olaraq sultan rütbəsi və "Şahtaxtinski" titul hüququ qazanmışdır. Sonradan bu fəxri bir ad kimi irsən ailə üzvlərinə də keçmişdir.
İlk təhsilini o zaman Naxçıvanda məşhur ruhani ziyalılarından Hacı Mirzə Məhəmmədəlinin yanında almış, fars, ərəb dillərini, hüsnxətt öyrənmiş, xəttatlıq ilə məşğul olmuş, sonra isə təhsilini Naxçıvandakı yeganə rus-tatar məktəbində davam etdirmişdir. 1860-cı ildə məktəbi bitirərək 14 yaşında ikən Tiflis klassik gimnaziyasında təhsilini davam etdirib. Kiçik yaşlarından Şərq dillərini mənimsəməsi, çalışqanlığı və dərin hafizəsi ilə gimnaziya tələbələri arasında seçilən M.Şahtaxtlı təhsilini müvəffəqiyyətlə bitirib Peterburqa yollanır. Məhəmməd ağa burada Şərq dillərini kamil mənimsəməklə bərabər Avropa dillərini, xüsusən, alman dilini öyrənir. Leypsiqə gedən bir dəstə rus ziyalısına qoşularaq Almaniyaya gedir. Leypsiq Universitetinə müvaffəqiyyətlə imtahan vermiş və 1871-ci ildə fəlsəfə, tarix və ədəbiyyat fakültəsinə daxil olmuşdur. Burada Məhəmməd ağa Şahtaxtlıya V.Drobin, K.V.H.Masius, H.L.Fleyşer, V.Hanke, F.Qsarnke, O.F.Pespel kimi o zaman Almaniyanın hüdudlarından uzaqlarda belə böyük şöhrət qazanmış alimlər dərs deyirdi. Lüsyen Buvanın "Revue du monde musulman" jurnalında yazdığına görə :
1873–1875-ci illərdə Parisdə yaşadıqdan sonra Tiflisə qayıdıb. 1879-cu ildə "Təkmilləşdirilmiş müsəlman əlifbası" layihəsini hazırlayıb nəşr etdirib.
M.Şahtaxtlı 1894-cü ildə Azərbaycan dilində nəşr etmək istədiyi qəzet və yaratmaq istədiyi mətbəənin avadanlıqlarını almaq üçün Naxçıvana gəlir və ata mülkünün bir hissəsini 18 min manata satır.
1899–1902-ci illlərdə Fransanın Sorbon Universitetində Ali Təcrübi Təhsil məktəbində təhsil alır. Bu dövrdə Tiflisə qayıdan görkəmli ictimai-siyasi xadim, publisist şəxsi mətbəəsini qurur, 1903–1905-ci illərdə orada "Şərqi-rus" qəzetini nəşr etdirir. 1906-cı ildə isə həmin mətbəəni Cəlil Məmmədquluzadəyə bağışlayır.
1907-ci ildə İrəvan quberniyasından Dövlət Dumasına millət vəkili seçilir.
1909–1912-ci illərdə Rusiya İmperiyasının Türkiyədəki səfirliyində tərcüməçi-jurnalist olan M.Şahtaxtlı sonrakı dövrdə Bakı Dövlət Universitetində şərqşünas kimi çalışır. Bu sahədəki fəaliyyətinə görə universitetin Elmi Şurası tərəfindən ona Professor elmi adı verilir. O, BDU-nun ilk azərbaycanlı professoru idi. M.Şahtaxtlı 12 dekabr 1931-ci ildə Bakı şəhərində vəfat edib.
Publisistikası
Məhəmməd Şahtaxtlı dövrünün tanınan ictimai xadimi, filosofu olmaqla yanaşı, istedadlı jurnalist kimi tanınırdı. Onun publisistik yaradıcılığı XIX əsrin sonu, XX əsrin əvvəllərində baş verən ictimai-siyasi prosesləri, zəmanənin bütün ağrılı məsələlərini özündə ehtiva edir. O, jurnalistlik fəaliyyətinə "Moskovskyevedomosti" qəzetində başlayıb. Ümumiyyətlə, Məhəmməd Şahtaxtlının dünyagörüşü şərq və qərb arasında yaşanan, mədəni texniki-inqilabi ziddiyyətlər fonunda formalaşmışdı. Onun formalaşdığı mühitdən bəhs edərkən islam dini ilə bağlı məsələləri də yaddan çıxarmaq olmaz, ən azından ona görə ki, Şahtaxtlı islam tarixini, fəlsəfəsini çox gözəl bilirdi. Azərbaycan sovet dönəminin mətbu araşdırıcıları M.Şahtaxtlının dünyagörüşündəki ziddiyyətli məqamları onun islam dininə bağlılığı ilə əlaqələndirirdilər. M.Şahtaxtlı islamı tək dini inanc kimi deyil, sosial-psixoloji yaşantı və fəlsəfi dünyagörüş kimi dəyərləndirirdi.
M.Şahtaxtlının sosial məzmunlu əsərləri içərisində görkəmli İran maarifçisi, publisist və dövlət xadimi Mirzə Mülküm xana (1833–1908) həsr olunmuş beş məqaləsini xüsusilə fərqləndirmək lazımdır. Bu silsilə yazılarda maraqlı taleyi olan, zəmanəsinin qabaqcıl adamlarından biri kimi tanınan, ziyalı və vətəndaş mövqeyi ilə seçilən, M.F.Axundovla uzun illər dostluq əlaqələri saxlayan diplomat Mirzə Melkum xanın müfəssəl tercümeyi-halı verilmişdi. Mirzə Melkum xan XIX əsrin sonları, XX əsrin əvvəllərində İran həyatının yeniləşməsi, avropalaşması uğrunda mübarizə aparan görkəmli maarifçi və dövlət xadimi idi. İran cəmiyyətinin həyatında mütərəqqi dəyişikliklərə nail olmaq Mirzə Mülküm xanın ən böyük arzularından biri idi. İnkişaf etmiş ölkələrin köməyi olmadan bu cür inkişafa heç cürə nail olmağın mümkünsüzlüyünü o, öz əsərlərində yazır və İran gənclərinin kütləvi surətdə xarici ölkələrdə ali təhsil almağa göndərmək ideyasını irəli sürürdü. M.Şahtaxtlı Mirzə Mülküm xanı "ziyalı fars" adlandıraraq, onun tərəqqi və mədəniyyət uğrunda mübarizəsinə dəstək verirdi.
M.Şahtaxtlı uzun müddət islamın təriqət, məzhəb ayrılığına qarşı çıxış edərək, ilkin islam ideyasının tərəfdarı olaraq qalmışdı. O, islamın saflığı, tərəqqisi uğrunda böyük bir hərəkatın başında dayanan Şeyx Cəmaləddin Əfqaniyə, onun dünyagörüşünə, fəaliyyətinə ayrıca bir məqalə həsr etmişdi. Azərbaycanlı publisist Şeyx Cəmaləddin Əfqaninin dünyagörüşünü, əqli qabiliyyətini, fəaliyyətini yüksək qiymətləndirir, onun fəlsəfə və tarix sahəsində hətta E.Renan kimi tanınmış Avropa alimlərini heyrətə gətirdiyini yazırdı. Renanın Əfqani haqqındakı fikirləri də Şahtaxtlının məqaləsində sitat kimi istifadə olunmuşdu: Bu adamla (Cəmaləddin nəzərdə tutulur) söhbət edərkən mən düşündüm ki, əsərlərini uzun müddət böyük bir məhəbbətlə öyrəndiyim Fərabi, İbn Sina kimi filosoflar yenidən həyata qayıdıblar. Cəmaləddini görəndə mən müsəlman Şərqində fəlsəfi əqlin intibahına bir daha inanıram.
Omonim
Omonim ( - eyni ad) — linqvistikada deyilişi və yazılışı eyni olan, lakin leksik mənalarına görə tamamilə fərqlənən sözlərə deyilir. Məs. Bağ-sözü iki mənada işlənir: "Meyvə ağacları əkilmiş sahə" və "Bir şeyi bağlamaq üçün ip" mənasında. Omonim və paronim anlayışları bir-birinə çox bənzəyir. Paronim semantik fərqə görə səsləri üst-üstə düşən sözlərə deyilir. Omonimlər bir-biri ilə mənaca heç bir əlaqəsi olmayan sözlərdən ibarət olur. Omonimliyi təşkil edən sözlər həm eyni bir nitq hissəsinə, həm də ayrı-ayrı nitq hissələrinə aid ola bilər. Bu sözlər omonim deyil:
1) Yazılışı eyni olan, vurğusuna görə fərqlənən sözlər paronim adlanır
2) Yazılışı ilə oxunuşu eyni, lakin kökləri fərqli olan sözlər omoqraf adlanır
3) Ümumi və xüsusi sözlər;
4) Yazılışı və tələffüzü eyni, bir-birinə məcaz yolu ilə bənzəyən sözlər (belə sözlər çoxmənalı sözlər sayılır, omonimlərdə məcaz olmur).
Aurel Stodola
Həyatı
1877-ci ildə Budapeşt Politexnik Məktəbində, sonra isə 1878-ci ildə Zürih Politexnik İnstitutunda maşınqayırma fakültəsini oxudu, 1881-ci ildə fərqlənmə diplomunu aldı. Məzuniyyətdən sonra atasının emalatxanasında çıxan yanğında məhv olmuş məhsulu bərpa etməyə kömək etdi. 1884-1892-ci illərdə Praqadakı Ruston mühəndis zavodunda çalışmışdır. Stodola, İsveçrənin Politexnik İnstitutunda maşınqayırma üzrə professor olmuşdur. Tələbələrindən biri Albert Eynşteyn idi.
Turbomaşınlar və istilik mühərrikləri sahəsində mütəxəssis kimi tanındı. Onun adına turbin məhsuldarlığına dair qanun hazırladı.
Ferdinand Zauerbrux ilə birlikdə bir protez qol hazırladı. "Mühəndisin gözündən iman düşüncələri" kitabını yazdı. Bundan əlavə, Stodola fəlsəfi və iqtisadi məsələlərlə məşğul olub, Albert Eynşteyn və Albert Şveyçer ilə ünsiyyət qurmuşdur. 1929-cu ildə təqaüdə çıxdıqdan sonra araşdırma aparmağa davam etdi.
NGC 4404
NGC 4404, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. E-S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Kohoutek 4-55
Kohoutek 4–55, Cygnus bürcündə təxminən 4600 işıq ili uzaqlıqda yerləşən bir planetar dumanlıqdır. Luboš Kohoutek tərəfindən aşkar edilmişdir.
Dumanlıq qırmızı nəhəng bir ulduzun xarici təbəqələrini ehtiva edir. Ulduzun qalan isti nüvəsindən çıxan ultrabənövşəyi şüalar atılan qaz qabıqlarını ionlaşdırır və dumanlığın parlamasına səbəb olur.
Neologizm
Neologizm ( - yeni söz) — linqvistikada dildə yeni yaranan sözlərə deyilir. Məsələn: Helikopter, monitorinq, android, robot, kompüter, birja və s. Neologizm sözü "Yeni bir şey tapmaq", "törətmək", "gətirmək" mənalarını bildirir. Dildə yeni yaranan sözləri öyrənən elmə "Neologiya" deyilir. Yeni sözlərin yaranması daha çox elm və texnikanın inkişafı ilə bağlıdır.
İbrahim Ordubadi
İbrahim Ordubadi — XVII əsr Azərbaycan şairi.
Bioqrafiyası
İbrahim Ordubadi Azərbaycan sadatlarından (seyidlərindən) və riyaziyyatçı Məhəmmədbağır Yəzdinin kürəkəni idi. O, Hindistana Şahcahanın sarayına getdi və onun vəziri əzəminin uşaqlarının təlim və tədris məsulu oldu. Sonra İsfahana getdi və orada vəfat etdi.
Morskie Oko gölü
Morskie Oko (Morskie Oko; Morské oko, "Dəniz gözü"; Halas-tó, "Balıqlı göl")) — Polşanın cənubunda, Malopolski voyevodluğunda yerləşən göl. Tatra dağlarında yerləşən dərinliyinə görə dördüncü böyük göl. Morskie Oko gölü Tatra milli park ərazisininin Rıbıy Potok çayı dərəsində yerləşir.
Ümumi məlumat
Gölü əhatə edən dağların hündürlüyü 1000 metrdən yüksəkdir; Rısı zirvəsi (2499 m) polşa Tarasının ən yüksək zirvəsidir. Bundan başqa ərazidə Menquşoves (2438 m) və Mnix (2068 m) zirvələridə gölü əhatə edir. Gölü avropa şamı ağacları meşəsi əhatə edir.
Keçmişdə göl "Balıqlı göl" adı ilə məşhur idi. Məhs zəngin balıq ehtiyatına malik olması bu adın verilməsinə səbəb olmuş. Gölün şəffaf sularına diqqət yetirsək asanlıqla forel balıqlarını görmək olar. İndiki ad isə mövcud olan əfsanə ilə əlaqədardı: Göl yer altı kanalla dənizlə əlaqəyə malikdir.
Göl kənarında polşa turizm cəmiyyətinin xüsusi daxması yerləşir. Tikili dəniz səviyyəsindən 1405 metr yüksəklikdə tikilmiş və o bu bölgədə ən qədim tikili hesab olunur. Tikili tarixi abidə kimi qorunur.
Morskie Oko bölgənin ən görməli yerlərindən biridir. İl ərzində buranı 50 000 turist ziyarət edir. Gölə çatmaq üçün ən yaxın yoldan piyada 2 saat vaxt lazım. Atlarla səyahətə daha çox üstünlük verilir. Yerli əhali olan Qorallar bələdçilik edir. Qış aylarında gediş gəliş çığ hadisələrinə görə azalır. Göldə çimmək və balıqları yemləmək qadağandır.
Tarixi
Morskie Oko haqqında ilk tarixi sənəd 1575-ci ilə aiddir. XIX əsrin sonlarında Qalisiya və Macarıstan arasında gölün kimə məxsus olması ilə bağlı mübahisə yaranmış. Qrats şəhəri məhkəməsi polşa tərəfinin xeyirinə qərar çıxarmışdır. 1933-cü il Polşanın müstəqillik elan etməsindən sonra göl rəsmən polşa dövlətinə məxsusdur.
Şahmar (Culfa)
Şahmar - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Culfa şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 1,161 nəfər yaşayır (303 ailə).
Levokumski rayonu
Levokumski rayonu — Rusiya Federasiyası, Stavropol diyarının tərkibində inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Levokumskoye kəndidir.
Coğrafiyası
Rayon ərazisindən bölgənin adının mənşəyi ilə əlaqəli olan Kuma çayı, həmçinin XX əsrin 50-60-cı illərində inşa edilmiş Tersko-Kumski və Kumo-Manıçski kanalları keçir.
Tarixi
Rayon 13 aprel 1924-cü il tarixində Tersk dairəsinin tərkibində meydana gəldir.
1928-ci ildə Levokumski rayonu, bölgənin daha üç rayonu ilə birlikdə - Aleksandriyski, Naurski və Suvorovski ləğv edildi. Rayonılar yenidən 1935-ci ildə bərpa edilir.
10 yanvar 1943-cü ildə Levokumski rayonu nasist işğalçılarından azad edilir.
1962-ci ildə 500-dən çox kazak və molokan ailəsi Türkiyədən Levokumski rayonunun Levokumskoe, Priozerskoe, Kumskaya Dolina, Novokumski kəndlərində yerləşdirilir.
1963-cü ildə ərazisinin genişləndirilmiş Levokumski, Blaqodarnenski və Prikumski rayonlarına verilməsi ilə Arzgirski rayonu ləğv edilir.
1 fevral 1963-cü ildə mövcud 15 kənd rayonu əvəzinə: Aleksandrovski, Apanasenkovski, Blaqodarnenski, Vorontsovo-Aleksandrovski, Qeorqievski, İzobilnenski, İpatovski, Koçubevski, Krasnoqvardeysk, Kursk, Levokumski, Mineralovodski, Petrovski, Şpakovski rayonları qurulur.
16 mart 2020-ci il tarixindən etibarən Stavropol diyarının 31 yanvar 2020-ci il tarixli 10-kz qanununa əsasən Levokumski rayonunun bütün bələdiyyələri Levokumski bələdiyyəsinə birləşdirilərək dəyişdirildi.
Ərazi vahidi öz statusunu qorumuşdur.
Əhali
2010-cu il Ümumrusiya əhalisinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə, rayonda 19 786 kişi (47,68 %) və 21 713 qadın (52,32%) yaşayırdı.
2010-cu il əhalinin siyahıyaalınmasının nəticələrinə görə rayonda aşağıdakı millətlərin nümayəndələri yaşayırdı:
Yerli özünü idarəetmə
2004-cü ildən - Anatoli Tokarev.
2017-ci ildən - Andrey İvanov. noyabr 2012-ə qədər - Sergey Lısenko
Noyabr 2012-dən - Nikolay Napxanyuk
Yaşayış məntəqələri
Rayonun və müvafiq şəhər dairəsinin ərazisi 21 yaşayış məntəqəsini əhatə edir.
Rayonla əlaqəli insanlar
Sovet İttifaqı qəhrəmanları: İvan Puxov, Aleksandr Sitkovski.
Sosialist Əməyi Qəhrəmanları: А. S. Artyomov, M. M. İvçenko, A. A. Kozlova, E. P. Kuklanova, M. İ. Potrayanko, A. Y. Yunusov
Zəminə Dünyamalıyeva
Həyatı
Zəminə Dünyamalıyeva 1957-ci il mayın 1-də Ağdam rayonunun Şelli qəsəbəsində anadan olub. Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda aqronomluq üzrə ali təhsil alıb.
Zəminə Dünyamalıyeva ailəlidir, üç övladı var.
Siyasi fəaliyyəti
1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan Parlament seçimlərində Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) siyahısı üzrə 10-cu sırada olan Zəminə Dünyamalıyeva I çağırış Milli Məclisin deputatı seçilib. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Zəminə Dünyamalıyeva Milli Məclisin İnsan hüquqları Daimi Komissiyasının və Azərbaycan—Türkiyə parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun üzvü olub.
Partiya fəaliyyəti
1995–1998-ci illərdə Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) üzvü və YAP Ağdam Rayon Şöbəsinin sədri olub. 1998-ci ildə YAP-dan istefa verərək Azərbaycan Demokrat Partiyasına üzv olmuşdur. 1998-ci ildən 2007-ci illədək Azərbaycan Demokrat Partiyasının (ADP), 2007-ci ildən 2009-cu illədək Açıq Cəmiyyət Partiyasının (ACP)  (dövlət qeydiyyatı yoxdur)  üzvü olmuşdur. Həmin partiyanın Ali Məclisinin sədri olan Zəminı Dünyamalıyeva həmçinin bir müddət Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasında da təmsil olunmuşdur. Lakin Zəminə Dünyamalıyeva 2013-cü ildə keçirilmiş prezident seçkilərində Demokratik Qüvvələrin Milli Şurasının məğlub olması səbəbi ikə hər iki qurumdan 16 oktyabr 2013 tarixində istefa vermişdir.
2019-cu il tarixində Haqq Ədalət Partiyasının (HƏP) quruluşunda iştirak etmiş, 25 yanvar 2020 tarixində keçirilən Haqq Ədalət Partiyasının Təsis Konfransında partiya sədrinin müavini və İdarə Heyətinin üzvü seçilmişdir.
Faludə
180px|thumb|right|Faludə thumb|left|Pald|Faludə Faludə — Soyuq desertdir. Qarğıdalı nişastasından hazırlanan nazik vermişel əriştə, gülab və şəkərdən hazırlanmış yarı-dondurulmuş şərbət ilə qarışdırılır. Bəzən limon suyu və yer fıstığı ilə yeyilir.
Şıxəli Qurbanov
Şıxəli Qurban oğlu Qurbanov — Azərbaycan yazıçısı, dramaturq, şair, filoloq-alim, ədəbiyyatçı, dövlət və ictimai xadim, filologiya elmləri doktoru, Ü. Hacıbəyov adına Azərbaycan SSR Dövlət mükafatı laureatı (1967). Ş. Qurbanov Azərbaycan EA-nın Dil və Ədəbiyyat İnstitutuna rəhbərlik etmişdir. Dəfələrlə Azərbaycan Ali Sovet İttifaqına deputat seçilmiş, orden və medallarla təltif olunmuşdur.
Həyatı
Şıxəli Qurban oğlu Qurbanov 16 avqust 1925-ci ildə Bakıda doğulmuşdur.
Ölümü
Şıxəli Qurbanov uzunmüddətli fasilədən sonra 1967-ci ildə Azərbaycanda ilk dəfə dövlət səviyyəsində Novruz bayramının keçirilməsinə müvəffəq olmuşdur. Mərkəzi Komitənin birinci katibi Vəli Axundov onu təhlükəli işlər gördüyü barədə xəbərdarlıq etmişdi. Şıxəli Qurbanov isə öz hərəkətlərinə görə özü cavab verəcəyini demişdi. Qurbanovu izahat yazmağa çağırdılar. O da Novruz bayramının tarixi ilə bağlı 22 səhifəlik izahat yazdı. Sübut etdi ki, Novruz bayramı heç də dinlə əlaqəli bayram deyil.
1967-ci ilin may ayının 24-də Şıxəli Qurbanov dişlərini müalicə etdirmək üçün həkimə gedir və elə oradaca müəmmalı şəkildə vəfat edir. Həkim dişinə iynə vurarkən Şıxəli Qurbanov ölmüş, həkim pəncərədən qaçmışdır. Ailəsi onun ölümünün dövlət səviyyəsində hazırlandığını iddia edir. Şıxəli Qurbanovun qızı Gülnarə Qurbanova: "Aydın məsələdir ki, Şıxəli Qurbanovu öldürüblər. O zaman vəzifəyə gəlmək istəyənlər dövlət səviyyəsində bunu təşkil etdilər. Məlum oldu ki, ona sianid turşusu vurublar".
Firəngiz (film, 1975)
Məzmun
Süjetin əsasını məsul vəzifədə çalışan qadının — Firəngiz Tahirovanın (Vəfa Fətullayeva) ailəsinə münasibəti, kütlələrlə qarşılıqlı əlaqəsi təşkil edir.
Raykom katibi Firəngiz qayğıkeş, tələbkar olduğu qədər də sərt və barışmazdır. O, nəinki təkcə həmyerlilərini, hətta sevimli əri, tədqiqatçı Muradın (Rasim Balayev) və onun dostlarının nöqsanlarına dözmür, güzəştə getmir. Muradın yalan faktlar əsasında yazılmış elmi işinin yararsız olduğunu sübut edir, ərinin əliəyri "dostlarının" cinayət törətdiklərini üzə çıxarır. O, çətin də olsa, əliəyrilərin, natəmizlərin ifşa edilməsinə nail olur. Firəngiz xanım səmimi münasibəti, mehribanlığı, ədalətli olması ilə hamının rəğbətini qazanır.
Dövri sistemin birinci periodu
1-ci period elementləri — birinci periodda yerləşən elementlərdir. Bu periodda 2 element yerləşir: Hidrogen və Helium.
Burhan Şəhidi
Burhan Şəhidi (بۇرھان شەھىدى, برهان شهيدي; 包尔汉·沙希迪 pinyin Bāo'érhàn·Shāxīdí; Бурхан Шахиди; Borhan Şähidi; həmçinin Bao Erhan; ) — XX əsrdə Çində siyasi lider və siyasətçi. Şəhidinin siyasi fəaliyyəti əsasən Sincan vilayəti ilə bağlı olmuşdur. O, 1948–1949-cu illərdə Koalisiya Hökumətinin 3-cü sədri, 1949–1953-cü illərdə Sintszyan-Uyğur Muxtar Rayonunun Xalq hökumətinin 1-ci sədri vəzifələrində işləmişdir.
Həyatı
200px|thumb|left|Bohan Şəhidi, 1929-cu ildə. Burhan Şəhidi 1894-cü ildə Rusiya İmperiyasının Kazan quberniyasında anadan olmuşdur. Onun əcdadları Sin sülaləsi dövründə uğursuz kəndli üsyanından sonra Cənubi Sincanın Aksu şəhərindən Tatarıstana pənah gətirmişdilər. Ailəsi kasıb olduğundan uşaqlığının ilk illərində məktəbə az gedirdi. 1908–1911-ci illərdə Kazanda Məhəmmədiyyə mədrəsəsində oxumuş, "Magarif" nəşriyyatının kitab evində işləmişdir. 1911-ci ildən etibarən Semipalatinskdə Yapparov tacirlərinin "Tyan Şan" ticarət şirkətində mühasib işləmişdir.
1912-ci ildə Sin sülaləsi devrildikdən sonra tatar tacirlərini Sincandakı Dihuaya (indiki Urumçi) müşayiət etdi. Orada o, 1912-ci ilin sentyabrından 1922-ci ilədək — şirkətin Qərbi Çindəki filialında, usta köməkçisi və dükan yardımçısı olaraq, sonra — gömrükdə çalışmışdır. 1914-cü il tarixində, ailəsinin mənşəyini göstərərək Çin Xalq Respublikasının vətəndaşı olmaq üçün müraciət etdi. 1925–1929-cu illərdə Sincan vilayətinin nəqliyyat şöbəsinin müdiri vəzifəsində xidmət etmişdir. O, uyğur, çin, rus, türk və bəzi ərəb dillərini bilirdi və o zaman Sincanın qubernatoru olan Yanq Zenqxinin tərcüməçisi kimi çalışırdı. Burhan Şəhidi cədid lideri İsmayıl Qasprinskini mənəvi atası sayırdı.
1929-cu ildə Sincanın növbəti qubernatoru Şin Şuren tərəfindən Berlində siyasi-iqtisad təhsil almaq üçün Veymar Almaniyasına göndərildi. 1933-cü ildə Sincana döndü və ərazi inkişaf komisiyasında mütəxəssis də daxil olmaqla əyalət rəhbərliyində bir sıra vəzifələrdə çalışdı. 1934-cü il Sincan Millətlər Konqresinin işində iştirak edən əsas fəallardan biri oldu. Bu konqresdə Tarım hövzəsinin vahələrindəki əksər türk müsəlmanlarını təsvir etmək üçün Uyğur etnonimi qəbul edildi.
Çin Respublikasında
250px|thumb|right|Burhan Şəhidi (sağda) Xi Zhonqxun (ortada) və [[Seyfuddin Əzizi ilə (solda) Osman Batur üsyanını yatırdıqdan sonra 1952-ci ildə.]] 250px|thumb|right|Burhan Şəhidi (2-ci sıra, soldan 2-ci), 1937-ci ildə [[Sincan-Uyğur Muxtar Rayonu|Sincanda qubernator Şen Şitsainin sədrliyi ilə (1-ci sıra, soldan 3-cü) Han Mədəniyyətinin İnkişafı Dərnəyinin qurulmasında.]] 250px|thumb|right|1950-ci ilin iyun ayında [[Çin Kommunist Partiyası|Çin Kommunist liderlərinin Pekində toplanması. Soldan Zu De, Liu Şaoqi, Seyfuddin Əzizi, Mao Tszedun Burhan Şəhidi, Zou Enlai, Denq Liqun və Delin ]] 1933–1937-ci illrədə Şəhidi Sincan vilayətinin qubernatoru Şen Şitsainin müavini işləmişdir. 1937-ci ildə o, qubernator Şen Şitsai tərəfindən Sovet İttifaqına konsul göndərilmişdir. Hazırkı Qazaxıstanın sərhəddə yerləşən Zaysan şəhərində çalışmışdır. Növbəti il Sen tərəfindən geri çağrılmış və "trotskiçilik"də ittiham edilərək həbsə atılmışdır. 1938–1944-cü illər ərzində həbsdə qalmışdır. Həbsxanada olduğu müddətdə Borhan uyğur-çin-rus dili lüğətini hazırlamış və Sun Yatsenin "Üç xalq prinsipi"ni uyğur dilinə tərcümə etmişdir.
Sen Şitsainin yerinə gələn yeni qubernator Çin Milliyyətçisi Vu Zonqxin tərəfindən sərbəst buraxıldı. 1946-cı ildə Burhan Şəhidi Çin Milliyyətçiləri ilə "Üç Bölgə" də İkinci Şərqi Türkistan Respublikasını quran inqilabçılar arasında yaradılan vilayət koalisiya hökumətinin sədr müavini oldu. O, milliyyətçi çinlilərlə İkinci Şərqi Türkistan Respublikasını quran inqilabçılar arasında siyasi cəhətdən mülayim şəxs sayılırdı.
1947-ci ildə Burhan Nankinə köçdü və Çan Kayşinin rəhbərliyi altında mərkəzi hökumətdə yer aldı. İlin sonunda o, Sincandan Tayvana gedən qrupa rəhbərlik etdi və Kiilunq, Taybey, Taycjun və Qaosyunu gəzdi. Onların səyahəti "28 Fevral hadisəsi"ndən qısa müddət sonra baş tutmuşdu. Bu hadisələrdə hökumət qüvvələri monopolistlərə qarşı üsyan edən yerli əhaliyə divan tutduğundan, materik Çindən gələnlərə qarşı nifrət var idi. Burhan burda milli birliyə xitab edən çıxışlar etdi.
1948-ci ildə Sincana qayıtdı və Sincan Universitetinin sələfi olan Sincan Akademiyasının prezidenti seçildi. O, Çin millətçiliyini dəstəkləyir və Məhəmməd Əmin Bugranın türk millətçi mövqeləri ilə razılaşmırdı. 1949-cu ilin yanvarında Sincan Əyalət Hökumətinin sədri Məsud Səbrini bu vəzifədə əvəz etdi. Səbri antisovet mövqe tuturdu və əyalət hökumətinin sədr müavini olan SSRİ tərəfindən dəstəklənən Əhmədcan Qasimiyə qarşı çıxırdı. O, qısa müddətdə bütün Çini əhatə edən və Sincana da çatan inflyasiyanı buxovlamaqla, vilayətin maliyyə işlərini qaydaya saldı. İsa Yusif Alptəkin Sovetləşmənin əleyhinə idisə, Burhan SSRİ-yə meyilliyi dəstəkləyirdi. SSRİ İsanın ona qarşı olması səbəbindən hiddətli idi.
Həmin ilin sentyabr ayında Çin vətəndaş müharibəsinin səngidiyi günlərdə Mao Tsedunun əyalətə göndərdiyi Çin Kommunist nümayəndəsi Den Liçyun ilə danışıqlar apardı. Burhan sentyabrın 26-da Milliyyətçi general Tao Siyu ilə birlikdə Sincanın "dinc azadlığa" yolunu açaraq vilayətin Xalq Azadlıq Ordusuna təslim olduğunu elan etdi. Bir həftə sonra Pekində Çin Xalq Respublikası (ÇXR) quruldu.