cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2018 İspaniya Qran-prisi
Yarış
thumb|Qalib [[Lyuis Hemilton]] Lyuis Həmilton startda mövqeyini qoruyub,Sebastyan Fettel isə Valtteri Bottası keçib.Karlos Sayns və Fernando Alonso təmas yaşayıblar və McLaren-in təcrübəli sürücüsü bir neçə yer itirib. Üçüncü döngədə Kevin Maqnussen Roman Qrojanın önündə əyləcə basıb və onu çaşdırıb. Fransız sürücü idarəetməni itirib,Niko Hülkenberq və Pyer Qasli ilə toqquşub. Nəticədə hər üç sürücü mübarizəni dayandırıb. Təhlükəsizlik Maşını trasa çıxıb.Brendon Hartli və Sergey Sirotkin pit-stop ediblər və Medium təkərlərə keçiblər. 6-cı dövrədə restart verilib, Lyuis Həmilton yenə də keçilməyib. Kevin Maqnussen Karlos Saynsı,Fernando Alonso isə Esteban Okonu üstələyib.Lyuis Həmilton cəmi iki dövrə ərzində fərqi iki saniyəyə qaldırıb.Stoffel Vandorn ikinci döngədə trasdan çıxdıqdan sonra məhdudiyyət sütunun sağından deyil, solundan trasa qayıtdığı üçün stüardlar tərəfindən 5 saniyəlik cərimə alıb. Sebastyan Fettel 18-ci, Valtteri Bottas isə 20-ci dövrədə təkərlərini dəyişib.Valtteri Bottas bir qədər pitdə gecikib və nəticədə Sebastyan Fettellə Kevin Maqnussenin arxasında trasa qayıdıb. Növbəti iki dövrədə Lekler,Lens Stroll və Fernando Alonso da pit-stop ediblər. Yarışın 25-ci dövrəsində Kimi Rəykkönenin maşını güc itirib. Yavaş-yavaş boksa qayıdan Ferrari sürücüsü üçün mübarizə başa çatıb.Lyuis Həmilton 26-cı dövrədə pit yoluna üz tutub. Trasda daha çox qalan Red Bull sürücülərindən Daniel Rikiardo 34-cü,Maks Ferstappen isə 35-ci dövrədə pit-stopa çağrılıb.40-cı dövrədə Esteban Okonun maşını tüstülənib və yarışı yarımçıq saxlamalı olub. Onun maşınının təxliyə edilməsi üçün Virtual Təhlükəsizlik Maşını rejimi elan edilib.Sebastyan Fettel və Serxio Perez pit- stop ediblər,Sebastyan Fettel trasa düz Maks Ferstappenin arxasında qayıdıb. Üç dövrə sonra Sergey Sirotkin yerində fırlanıb. O, dərhal təkərlərini dəyişməyə yollanıb.Maks Ferstappen Lens Strolla toqquşmada ön qanadını zədələyib.Serxio Perez Lens Strollu keçib.Fernando Alonso uzun müddət çalışdıqdan sonra, nəhayət, Lekleri üstələməyi bacarıb.47-ci dövrədə Stoffel Vandorn ötürmələr qutusunda yaranmış nasazlığa görə mübarizəni dayandırıb.Serxio Perez sona 7 dövrə qalmış Lekleri də keçərək daha bir pillə irəliləyib. Buludlar trasın üzərinə toplansa da, yağış yağmayıb.Lyuis Həmilton mövsümdə ardıcıl ikinci, karyerasında 64-cü qələbəsini qazanıb və çempionatda növqeyini daha da möhkəmləndirib.Valtteri Bottasın ikinci olması ilə Mercedes mövsümdə ilk dəfə yarışı dubl edərək başa vurub.Maks Ferstappen isə üçüncü olaraq builki ilk podiumunu əldə edib. Yalnız top komandaların sürücüləri yarışı liderlə eyni dövrədə bitirə biliblər.Şarl Lekler ardıcıl ikinci yarışı xalla başa vurub.
Mübarizəni dayandıranlar
Fayl:2018 05 ESP Race.png
Günün sürücüsü
thumb|Günün sürücüsü – [[Lyuis Həmilton]]
Yarışa pouldan başlayan, finişə qədər səhvə yol verməyərək mövsümdə ardıcıl ikinci qələbəsini qazanan Lyuis Həmilton "Günün Sürücüsü" seçilib. Britaniyalı sürücü bu ada cari mövsümdə ilk dəfə, karyerasında isə beşinci dəfə (2016-cı ildə bir, 2017-ci ildə 3 dəfə) layiq görülür.
DHL Fastest Pit Stop Award
Barselonada mübarizə Mercedes və Ferrari arasında getsə də, pit-stop yarışında Red Bull və Williams komandaları daha sürətli olublar. Belə görünür ki,Williams- ın bu mövsüm uğur qazana biləcəyi yeganə mübarizə elə budur.Red Bull mexanikləri Daniel Rikiardonun yeganə pit-stopu zamanı hamıdan yaxşı işləyiblər – 2.26 saniyə.Maks Ferstappenin maşınına isə 2.38 saniyə ərzində xidmət göstəriblər ki, bu da ən yaxşı üçüncü nəticə olub. Qrouv təmsilçisinin mexanikləri Lens Strollun pit-stop əməliyyatını 2.36 saniyə ərzində başa vurublar.Sergey Sirotkin və Fernando Alonso üçün edilən pit-stoplar 2.49 saniyə vaxt alıb. Son yarışlarda uğur qazanan Sauber bu dəfə pit- stop yarışında da pis nəticə göstərməyib və iki nəticə ilə ilk onluğa düşüb.
Sürücülərin cərimə balları
Bu dəfə Stoffel Vandorn və Roman Qrojan stüardların diqqət mərkəzinə düşüblər – hər iki sürücü 2 balla cərimələnib. Növbəti yarış iki həftə sonra baş tutacaq və bu müddət ərzində Stoffel Vandorn və Paskal Verlyayn keçən il İspaniyada aldıqları cərimə ballarından azad olacaqlar. Beləliklə, Paskal Verlyaynın adı bu siyahıdan da silinmiş olacaq.Bu dəyişikliklər cədvəldə alinib.
Səsvermə
thumb Səsvermə — debatlardan, müzakirələrdən və seçki kompaniyalarından sonra bir məsələ barədə seçicilərin və ya hər hansısa qrupun fikrini və ya qərarını bildirmə metodu. Müəyyən edilmiş yerdə yaşayan şəxslər əvvəlcədən qeydiyyata alınır və müəyyən bir məsələnin səsverməsində iştirak edir. Bu şəxslər "seçici" adlanır. Demokratiya larda səsvermələrin müxtəlif sistemləri mövcuddur.
Siyasətdə
Səsvermə fərdin hər hansıa bir şeyi seçməsi və ya hər hansısa bir şeyə qarşı olmasının ifadəsidir. bu şeylər təklif oluann qətnamə, müəyyən namizəd, təklif olunan məsələlər, seçilmiş namizədlər və ya siyasi partiya və s. ola bilər. Bir çox ölkə seçici məhrəmiyyətini qorumaq və ya siyasi seçimlərini gizli saxlamaq üçün gizli səsvermələrdən istifadə edir.
Səsvermə daha çox seçki məntəqələrində keçirilir. Bəzi ölkələrdə könüllü, bəzi ölkələrdə isə ( məsələn Avstraliya) məcburidir. thumb
Seçki sistemləri
Müxtəlif səsvermə sistemlərində müxtəlif seçki tiplərindən istifadə olunur. Majoritar seçki sistemində qalib olmaq üçün çoxluğun səsin qazanmağa və ya ümumi səslərin 50 faizindən çox toplamağa ehtiyac yoxdur. Bəzi seçki sistemində 2 namizəd yarışır və sonda qalib gələn ümumi səslərin 50 faizindən çox toplamalı olur.
Tək səs sisteminin yan təsiri odur ki, bu səs bölünməsinə səbəb olur. Nəticədə namizədlər mərkəzçiliyi dəstəkləmir və iki partiyalı sistem ortaya çıxır. Bu sistemə alternativ "qəbul edilmiş səsvermə"dir. thumb Tək səs sisteminin niyə mərkəzçi namizədlərin daha az sevilməsinə səbəb olduğunu başa düşmək üçün sadə təcrübəni yada salmaq lazımdır. Sinif uşaqları arasında onların ən sevimli mərmərini seçmək üçün namizəd olaraq 5 mərmər götürək. Bu mərmərlərin 3-nü yaşıl, 1-ni qırmızı, 1-ni isə göy olaraq rəngləyək. Keçirilən səsvermədə yaşıl rənglə rənglənənlərdən 1-nin qalib gəlməsi çox nadir hallarda olur. Səbəb odur ki, 3 yaşıl mərmərin olması yaşıl mərməri sevənlərin səslərinin bölünməsinə səbəb olur. Bu nümunədə yaşıl mərmərin qalib gəlməsi üçün ən azı seçicilərin 60 faizi yaşıl mərmərə səs verməlidir. Fərz edək ki, hər üç rəngə olan mərmər eyni səs faizi almışdır. Belə olan halda hərəsində 33 faiz olacaq. Lakin yaşıl mərmər tərəfdarlarının səsləri 3 yerə bölündüyünə görə ( çünki yaşıl rəngdə olan mərmər 3 ədəddir) hər yaşıl mərməri 11 faiz səs toplayacaq. Bu isə onu xeyli geri mövqeyə düşməsinə səbəb olur. Bu təcrübəni digər rənglərdə də tətbiq etsək yenə eyni nəticə ilə qarşılaşacağıq. Bu tamamilə riyazi bir şeydir. Yəni tək səs sistemində bir şeyin (ideologiyanın, təlimin, siyasi cərəyanın) namizədi çox olarsa bu həmin icmaanın səslərinin bölünməsinə səbəb olur.
Tək səs sisteminin inkişafı iki mərhələli seçki sisteminə gətirib çıxarmışdır. Bu sistem dünya da ən çox yayılmış seçki sistemidir. Bir çox hallarda qaliblər çoxluğun səsini toplayır və bu seçicilərin yarısından çox olmalıdır. Və əgər birinci mərhələdə səslərin 50 faizdən çoxunu heç bir namizəd toplaya bilmirsə, onda birinci mərhələdə ən çox səs toplayan iki namizəd ikinci mərhələdə yenidən seçkilərdə iştirak edir və onlardan biri qalib gəlir.
İki mərhələli səsvermə sisteminin alternativi tək mərhələli alternativ səsvermə sistemidir. Bu sistemdən Avstraliya, İrlandiya və ABŞ-da bəzi seçkilərdə istifadə olunur. Bu sistemə görə, seçicilər namizədləri öz istəklərinə görə ilk sıradan son sıraya doğru sıralayır. Və səsvermənin sonunda heç bir namizəd 50 faizdən çox səs toplaya bilmirsə ən az səs toplayan namizədin yığdığı səslər digərləri arasında bölünür. Bu proses bir namizədin 50 faizdən çox səs toplamasına qədər davam edir. Bu sistemin də əsası tək səs sistemi kimi seçilən namizədin 50 faizdən çox səs toplamasına əsaslanır.
Bir neçə səs verilə bilən ssəvermə sistemində seçici namizədlərin bir neçəsinə səs verə bilər. Yəni, seçici məsələn Əhməd, Gülnar və Mahirəyə səs verdiyi halda, Rəcəbin və Elnurun əleyhinə səs verə bilər.
Dərəcəli səsvermə sistemində seçicilər namizədləri müxtəlif dərəcələr üzrə seçirlər. Məsələn, onlar Əhmədi birinci sırada seçirlər, sonrakı sıralara isə digər namizədlər istədiyi dərəcələrə uyğun düzə bilər. Bu sistem Avstraliya da xeyli məşhurdur.
Qiymətli səsvermə sistemində seçicilər namizədlərə 1–10 arası qiymət verir (bu dəyişə bilər).
Referendumlar
Dövlət lər çox zaman seçiciləri seçkilərdə iştirak etmək üçün çağırır. Lakin seçkilər referendumlar üçün də keçirilir. XVIII əsrin sonlarından günümüzə qədər dünyada 500-dən çox referendum keçirilmişdir. Bunlardan 300-ü İsveçrə də keçirilmişdir. İsveçrə referendum keçirmə sayında dünyada birici yerdədir. İkinci yerdə isə onlarla referendum keçirən Avstraliya gəlir.
Ədalətli səsvermə
Səsvermələrin nəticəsi qarışılığa, ən pis halda şiddətə və hətta vətəndaş müharibəsinə belə gətirib çıxara bilər. Xeyli alternativlər ola bilsin ki, insanlar tərəfindən nə rədd edilməz, nə də qəbul edilməz.
Ədalətli səsvermə və səsvermələrdə saxtalaşdırmaların qarşısını almaq üçün Tvitter xüsusi proqram hazırlamışdır. Seçicilər Tvitter də onları aldatmaq və yanış yönləndirmək istəyən materialları bu proqam vasitəsilə şikayət edə bilərlər. Bu proqramın hazırlanmasının elanı Hindistanda və digər bəzi ölkələrdə seçkilərin keçirildiyi ərəfədə olmuşdu.
Neqativ səsvermə
Neqativ səsvermə bir namizədin qəbul edilməməsi üçün keçirilən səsvermədir. Məsələn, fərz edək ki, bir səsvermə sistemində neqativ səsvermə üsulundan istifadə olunur. Bu sistemdə yalnız bir namizədin əleyhinə və ya lehinə səs verməyə icazə veriləcəkdir. Bu səsvermədə hər pozitiv (müsbət) səs namizədə 1 səs qazandırarkən, bir neqativ (mənfi) səs isə onun topladığı səslərdən birini aparır. Sonda ən çox pozitiv səs toplayan namizəd qalib olur. Bu cür səsvermə sistemlərində hətta 0 səs ilə belə (rəqiblərin neqativ (mənfi) səs toplaması halında) qalib gəlmək mümkündür. əgər 2 namizəd varsa neqativ səsvermənin bu baxımdan pozitiv səsvermədən heç bir fərqi yoxdur. 3 və daha çox namizəd olduğu təqdirdə isə bir namizədə verilən mənfi səs digər namizəd üçün müsbət hesab edilir.
Bu misala nəzər salaq: 3 namizəd eyni yer uğrunda yarışır. Pozitiv və neqativ səsvermə sistemləri əsasında iki səsvermə nəticəsi verilmişdir. Göstəricilər 100 faizlik sistem üzərindən əks edilmişdir.
Neqativ səsvermənin seçki nəticələri: A seçiciləri 40 faizlik göstərici ilə yenə də açıq aşkar üstün tərəfdir. B seçiciləri isə özləri tərəfindən ən az sevilən namizədə neqativ səs verirlər, çünki bu neqativ səslər digər iki namizədə pozitiv səslər olaraq qeyd edilir. C seçiciləri A əleyhinə neqativ səs vermək qərarına gəlirlər. Çünki oxşar nəticələrə sahibdirlər. Nəticədə B 0 göstərici ilə qalib gəlir. A namizədinin 40 faizlik səsi neqativ səslər hesabına silinərək −5 faiz olur, o, −45 faizlik səsləri B və C seçiciləri tərəfindən slır. C namizədi isə seçkini −15 faiz göstərici ilə bitirir. thumb|[[İsrail]]
Nümayəndəli səsvermə
Bu səsvermə sistemində qeydiyyatda olan seçici öz səsvermə hüququnu digər seçiciyə və ya elektorata qanuni yolla ötürə bilər.
Anti-səsvermə
Cənubi Afrika da kasib əhali tərəfindən yürüdülən üclü anti-səsvermə kompaniyası mövcuddur. Onlar bunu onunla əsaslandırırlar ki, heç bir siyasi partiya həqiqətən onları təmsil etmir. Bu kompaniya ölkənin gündəminə çox təsir etmişdir. Bu kompaniya Cənubi Afrika da bu günə qədər keçirilmiş kompaniyalar içində ən böyük 3 kompaniyadan biridir.
Səsvemə və informasiya
Müasir siyasi elmlər orta hallı vətəndaşın səs verə bilmək üçün yetərli informasiyaya sahib olub-olmamasını sorğulayır. Miçiqan Universiteti ndən 1950 və 1960-cı illərdə aparılan seriya araşdırmalardan sonra bu qənaətə gəlmişdilər ki, seçicilər səs verə bilmək üçün lazım olan bilik və informasiyaya sahib deyillər. Onlar gündəmdəki məsələlər, ideoloji fərqləri və ideoloji dilemmaları yetəri qədər dərk edə bilmirlər.
Digər bəzi inistitutlar tərəfindən aparılmış araşdırmalara görə seçicilərin bir şəxsə səs verməsinə səbəb olan şeylərdən ən əsası onun fiziki görünüşüdür.
Dini görüşlər
Kristadelfian lar, Yehovanın Şahidləri, Amişlər, Rastafari hərəkatı, Yayveh Assambleyası və s. dini qruplar səsvermə vasitəsilə siyasətə qarışmağı qadağan edir. Bütün yəhudi məzhəblərindən hahamlar isə səsverməni təbliğ edir, hətta bəzilərinə görə səsvermələrdə iştirak dini məcburiyyətdir.
Mitinqlər və toplantılar
İnsanlar hamının razılaşdığı qərarı verə bilməyəndə, qərara gəlməyin ən sülhpərvər yolu səsvermədir. Səsvermə hüququ bəzən bəzi şəxslərə aid edilmir. buna misal olaraq cəmiyyətin bəzi üzvlərini, bəzi klub üzvlərini və ya şirkətin səhmdarlarını göstərmək olar. Lakin səsvermə yolu ilə məmurları seçmək, qanunları qəbul etmək, dəyişdirmək olar. Hakimlər komitəsi səsvermə ilə son qərar verə bilər, dostlar və ya bir ailənin üzvləri səsvermə vasitəsilə hansı filmin izlənəcəyini müəyyən edə bilər.
Seçkinin əsası
Səsvermənin nəticəsi sadəcə daha çox səs yığanın qalib gəlməsi ilə də ola bilər. Həmçinin, səs birliyi ilə, rəsmi səsvermə keçirilmədən də hansısa nəticəyə gəlmək olar.
Deliberativ assambleyalarda səsvermə metodları
Qərar qəbul etmək üçün özlərinin daxili qaydaları olan deliberativ assambleyalarda hər hansısa şey barədə qərar qəbul etmək üçün səsvermədən istifadə edilir. Yəni, müəyyən təklif bir qrup və ya şəxs tərəfindən təklif edilir və digərləri tərəfindən müəyyən qaydalara və üsula əsaslanaraq səsverməyə qoyuralaraq ya qəbul edilir, ya da rədd edilir. Müxtəlif strukturlarda müxtəlif səsvermə sistemləri mövcuddur. Səslər isə bülletenlə, sözlə, əl qaldırmaqla və s. yollarla verilir. Assambleya qanunvericilik təşəbbüsü ilə çıxış edərək səsvermə sistemini dəyişdirə bilər. Qanunverici orqanların müxtəlif səsvermə metodları vardır.
Maşın səsverməsi
Maşın səsverməsində səsvermə maşınlarından istifadə olunur. Bu maşınlar əllə idarə olunan və ya elektronik ola bilər. Belə səsvermə metodundan Braziliya da istifadə olunur. Beləki seçici səs verərkən ekrana gələn namizədinin şəklinin üstünə klikləyir və ona səs verir.
Onlayn səsvermə
Bəzi ölkələrdə onlayn formada səs verməyə icazə verilir. Bunu ilk tətbiq edən ölkələrdən biri Estoniyadır. Bu üsuldan ilk dəfə 2005-ci ildə məhəlli seçkilərdə istifadə olunmuşdur.
Poçt səsverməsi
Bəzi ölkələrdə müxtəlif növ səsvermələrdə poçt vasitəsilə səsvermələrdə iştirak edilməsinə icazə verilir. Bu üsulda səsvermə vərəqələri poçt vasitəsilə göndərilir və qəbul edilir.
Digər metodlar
Qambiya da səsvermələrdə mərmər lövhələrdən istifadə olunur. Bu üsuldan ilk dəfə 1965-ci ildə istifadə edilmişdir və insanların oxuma-yazma bacarığının çox aşağı olmasına görə istifadəyə verilmişdir. Səsvermə məntəqələrində seçicilərə üzərində namizədlərin şəkli və partiyanın simvolu olan lövhə verilir. Seçici istədiyi namizədin lövhəsini səsvermə qutusuna saldığı zaman səs çıxır. Bu o deməkdir ki, səsvermə qeydə alındı. Bu səsvermələrdə qarışıqlığa mane olmaq üçün seçki məntəqələri yaxınlığında velosiped sürmək qadağan edilir. Əgər lövhələr səsvermə qutusuna salınmaq əvəzinə üstünə qoyularsa həmin səs keçərsiz hesab edilir.
Oxşar sistemdən sosial klublarda da istifadə edilir. Orada nəsə səsverməyə qoyulanda razı olanlar ağ top, əleyhinə olanlar isə qara top qaldırır. Bu "blackballing" termininin yaranmasına səbəb olmuşdur.
Mexanikləşdirilmiş piyada
thumb|Mexanikləşdirilmiş piyada Mexanikləşdirilmiş piyada — zirehli transportyor və ya piyadanın döyüş maşını ilə təmin edilən piyada qoşunlarıdır. Motorlu piyadalardan fərqi odur ki, onların nəqliyyat vasitələri düşmən atəşinə qarşı zirehlidir.
Mü­in Ni­ya­zi
Əbdülmuin Mir Əbdülbaqi oğlu Mirfeyzullayev (1886-1967) — Azərbaycan şairi.
Həyatı
Əbdülmuin Mir Əbdülbaqi oğlu Mirfeyzullayev 1886-cı ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdu. "Səadət" məktəbində oxumuşdu. 1914-cü ildən 1917-ci ilə qədər Sultanovun mağazasında işləmişdi. 1920-ci ildən sonra dəfn bürosunda çalışmışdı.
Əbdülmuin Niyazi ərəb dilindən dərs demişdi. Müsavat partiyasının üzvü idi.
1927-ci ildə Solovki Əsir Düşərgəsi sürgünə göndərilmiş, 1937-ci ildə yenidən 10 il sürgünə göndərilən şair və vətənpərvər Müin Niyazi 1967-ci ildə Bakıda vəfat edib.
Əbdülmuin Mir Əbdülbaqi oğlu Fizzə ilə ailə qurmuşdu. Böyükağa, Altay adlı oğlanları, Aydın adlı qızı vardı.
Tbilisi Dövlət Filarmoniyası
A. Mamavariani adına Tbilisi Dövlət Filarmoniyası — Gürcüstan Respublikasının Tbilisi şəhərində konsert kompleksi. Şəhərin görməli və istirahət məkanlarından biri. 2014-cü ildə Filarmoniyaya bəstəkar Aleksey Maçavarianinin adı verilmişdir.
Filarmoniyanın tarixi
Gürcüstanda Filarmoniyanın əsasının qoyulduğu günü, 1905-ci ildə, Tiflisdə Gürcüstan Filarmoniyasının rəsmi olaraq təsis edildiyi vaxt hesab etmək olar. Cəmiyyətin təşkilində Gürcüstanın aparıcı musiqiçiləri və ictimai xadimləri — Zəkəriyyə Paliaşvili, İa Karqareteli, Andrey Karaşvili, Filimon Koridze, Nikolay Sulxanişvili, Zakariya Çxikvadze, V. Karbelaşvili, İ. Çidjavadze, N. Kartvelişvili, P. Mirianaşvili və P. Mirianaşvili və başqaları fəal iştirak etmişdilər. N. Sulxanişvili cəmiyyətin ilk sədri təyin olmuşdu.
Filarmoniya yarandıqdan az sonra "Gürcü dilində operaların səhnələşdirilməsi cəmiyyəti" ilə birləşərək gürcü milli musiqi əsərlərinin toplanmasında, onların populyarlaşdırılmasında fəal iştirak etdi. Bu da tədricən milli gürcü operasının yaradılmasına zəmin yaratdı. 1908-ci ildə cəmiyyət Tiflis Musiqi Məktəbini açdı. Cəmiyyətin dəvəti ilə məktəbə Z. Paliaşvili rəhbərlik edirdi. Məktəbdə məşhur musiqiçilər V. Amirajibi, A. Karaşvili, Q. Natradze, P. Paliaşvili, M. Qabaşvili, A. Tulaşvili və başqaları dərs deməyə başlamışlar.
Z. Paliaşvilinin rəhbərlik etdiyi Gürcüstan Filarmoniyası bütün ictimai tədbirlərdə fəal iştirak edərək gürcü milli mədəniyyətinin inkişafında mühüm rol oynamağa başladı.
Yeni Dövr
1935-ci ildən Filarmoniyaya Vladimir Xetaqurov, 1939–1942-ci illərdə Vladimir Kavsadzde, 1954–1958-ci illərdə Qriqori Kokeladze, 1974-cü ildən Sulxan Nasidze rəhbərlik edib. Bəstəkarlar Filarmoniya ilə aktiv əməkdaşlıq edirdilər. Belə ki, "Tbiliso" mahnısının müəllifi Revaz Laqidze, Georgi Tsabadze və başqaları Filarmoniyayanın daimi tərəfdaşları idilər.
Filarmoniyada sonralar geniş populyarlıq qazanmış musiqi kollektivləri də təşkil edildi — "Orera" (1961) və "İveria". O cümlədən, məşhur — Vaxtanq Kikabidze və Nani Breqvadze (1959), Diana Qurtskaya (1988) Filarmoniyayanın işçiləri olmuşdu.
Filarmoniyanın konsert zalı 1971-ci ildə memar İvan Çxenkeli tərəfindən tikilmişdir. . XXI əsrin əvvəllərində zal əsaslı təmir edilmişdir.
2014-cü ildə Filarmoniyaya bəstəkar Aleksi Maçavarianinin adı verilmişdir.
Konsert zalı
Filarmoniyanın konsert zalının 2500 yerlik əsas zalı və 750 yerlik kiçik zalı var. Filarmoniyanın dairəvi foyesi binanın daxili hissəsini ətrafdakı şəhər memarlığı ilə birləşdirir.
Mürvət Məmmədyarov
Mürvət Güloğlan oğlu Məmmədyarov (20 sentyabr 1996; Gəgəli, Ağsu, Azərbaycan — 6 oktyabr 2020; Suqovuşan, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Tbilisi Dövlət Filarmoniyası
Konsert zalı
Filarmoniyanın qarşısında bürüncdən hazırlanmış "İlham pərisi" heykəli (heykəltaraş M. Berdzenişvili, memar İ. Çxenkeli) qoyulmuşdur.
Mürvət Məmmədyarov
Həyatı
Mürvət Məmmədyarov 1996-cı il sentyabrın 20-də Ağsu rayonunda anadan olub.
Tbilisi Dövlət Filarmoniyası
Konsert zalı
Həmçinin burda Georgi Çabadzenin büstü də vardır.
Mürvət Məmmədyarov
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Ehtiram Məmmədov Suqovuşan döyüslərində savaşıb. Müharibə zamanı tuşlayıcı operator kimi hərbi xidmətini yerinə yetirib. Talış Suqovuşan istiqamətində döyüş yolu keçib. 6 oktyabr 2020-ci ildə Talış Suqovuşan istiqamətindəki döyüşlər nəticəsində şəhid olub. Goranboyda dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mürvət Məmmədyarov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Suqovuşan qəsəbəsinin işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Mürvət Məmmədyarov ölümündən sonra "Suqovuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Şahmar Əkbərzadə
thumbnail|right|Soldan: [[Bəxtiyar Vahabzadə, Şahmar Əkbərzadə, Əhməd Şmide və Ağəddin Mənsurzadə]] Şahmar Əkbər oğlu Əkbərzadə — şair, publisist, jurnalist.
Həyatı
Şahmar Əkbər oğlu Əkbərzadə 1941-ci il 28 dekabrda Azərbaycan Respublikası Ağdam rayonunun Çəmənli kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur.
1958-ci ildə Mahrızlı kənd orta məktəbini bitirdikdən sonra həmin il Şuşa Pedaqoji Texnikumuna daxil olub və 1960-cı ildə texnikumu bitirmişdir. Elə həmin il M.F.Axundov adına Dillər İnstitutunun Rus dili və ədəbiyyatı şöbəsinə daxil olmuş, 1960-cı ildə Rus dili müəllimi ixtisasını bitirmişdir.
Bir neçə il Çəmənli kənd orta məktəbində müəllim işləmiş, 1968-ci ildə Bakı şəhərinə köçüb "Azərbaycan gəncləri" qəzetində jurnalist kimi fəaliyyətə başlamışdır. Sonralar həmin qəzetdə şöbə müdiri vəzifəsində çalışmışdır. "Kommunist" qəzetində müxbir və şöbə müdiri olmuşdur.
1990-cı ildə "Mədəniyyət" qəzetini təsis etmiş və ömrünün sonunadək qəzetin baş redaktoru olmuşdur.
10 fevral 2014-cü ildə adını daşıyan "Şahmar Ədəbi Məclisi" (ŞƏM) təsis olunmuşdur. Ölümündən sonra "Xarı Bülbül Nəğmələri" kitabı çap olundu.
NGC 505
NGC 505, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Xandanqulu (Bicar)
Xandanqulu — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 1,003 nəfər yaşayır (237 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Neftçala Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi
Neftçala Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyi — 1980 ci ildən fəaliyyət göstərir. Muzey 3 şöbədən ibarətdir. Muzeyin ümumi sahəsi 800 m²-dir.
Mzeyin eksponatları
Neftçala Tarix-Diyarşünaslıq Muzeyinin ümumi fondunda 17060 ədəd eksponat var. Əksər eksponatların tarixi 19-cu əsrin sonu, 20-ci əsrin əvvəllərinə təsadüf edir. Bunlardan 12472 ədədi əsas, 4588 ədədi elmi köməkçi fonda aiddir. 560 kv m-ni ekspozisiya zalları təşkil edir. Muzey rayonun təbiətini, Azərbaycan və rayonun ən qədim dövrdən müasir dövrə qədərki tarixini əks etdirir. Muzeyin ekspozisiyası 11 zalda nümayiş etdirilir: Muzeydə rəsm və heykəltaraşlıq əsərləri, xəritələr, şəkillər, kitablar və başqa eksponatlar nümayiş etdirilir.
Lev Qavalas
Lev Qavalas — 1204-cü ildə Dördüncü Səlib yürüşü ilə Bizans imperiyasının parçalanmasından sonra qurulan, Rodos adasını və ətrafındakı Egey adalarını əhatə edən bir müstəqil domenin hökmdarı və Bizans yunanı maqnatı. Qavalas Nikeya imperiyasının asılılığını qəbul etməsinə baxmayaraq, 1240-cı illərin əvvəllərində ölməsinə qədər praktik olaraq müstəqil qalmışdır.
Həyatı
Lev Qavalas ən azı X əsrin əvvəllərində Anna Qavalanın Bizans imperatoru I Roman Lakapinin oğlu və hakimiyyət şəriki Stefan Lakapin ilə evləndiyi zaman yaranmış bir aristokrat ailəsindən idi. Ailə sonrakı dövrlərdə nisbətən az əhəmiyyət daşıyırdı, lakin XI və XII əsrlərdə bir sıra mülki və ruhani məmurlar yetişdirmişdir.
thumb|200px|right|Nikeya hökmdarı III Duka İoann Vatas ( 1221–1254).
Qavalasın həyatının ilk illəri haqqında heç bir şey bilinmir və ilk dəfə 1232 və ya 1233-cü ildə etibarlı mənbə tərəfindən təsdiq edilmişdir. Qavalasın "Sezar" tituluna necə sahib olması və Rodosda hakimiyyət yaratmasının təfərrüatları da aydın deyil. Çağdaş mənbələr Rodosun Bizans nəzarətindən çıxdığını və 1203–1204-cü illərdə baş tutmuş Dördüncü Səlib yürüşü zamanı müstəqil bir hökmdar tərəfindən idarə olunduğunu açıq şəkildə qeyd edir. Bu hökmdar adətən Qavalas ilə eyniləşdirilir, lakin orta əsr Bizans tarixşünası Nikifor Vlemmid Qavalasın titulunu irsi hüquq ilə aldığını iddia edir. Qavalasın bir anda Nikeya imperiyasından asılılığı qəbul etdiyi və "Sezar" titulunun ona Nikeya hökmdarı I Feodor Laskaris ( 1205–1222) və ya III Duka İoann Vatas ( 1221–1254) tərəfindən verildiyi düşünülür. Digər tərəfdən, o və ya hansısa bir qohumu 1203-cü ildən əvvəl Rodosda hakimiyyətdə idisə, bu titul ona angel imperatorları tərəfindən verilmiş ola bilər.
Nikeya imperiyası ilə münasibətlərinin təbiətindən asılı olmayaraq, Georgi Akropolitin yazdıqlarından aydın olur ki, Qavalas müstəqil fəaliyyət göstərməyə davam etmiş, bununla da Vatası qəzəbləndirmişdir. Buna görə də Vatasın böyük domestiki Andronik Komnin Paleoloq 1232-ci və ya 1233-cü ildə Rodosa yürüş etmişdir. Yürüşdə Nikey qoşunları ilə birlikdə Rodos adasına eniş edən Nikifor Vlemmid müşayiət etmişdir. Yürüş uğurlu keçmişdir və ada darmadağın edilmişdir. Buna baxmayaraq, Qavalas yenə də hakimiyyətdə qalır, çünki o, növbəti il venesiyalılar ilə ittifaq müqaviləsi bağlamışdır. Özünü "Sezar" və "Rodos və Kiklad adaları hakimi" adlandıran Qavalas Venesiya dojunun ağalığını qəbul etmiş, Vatasın potensial hücumuna qarşı qarşılıqlı köməkləşmə barədə razılığa gəlmiş və Krit adasında venesiyalılara qarşı üsyanları yatırmaqda kömək sözü vermişdir. Buna baxmayaraq, Qavalas 1235-ci və ya 1236-cı ildə Vatasın Konstantinopola hücumuna qatılmış və hətta iddiaya görə Venesiya donanmasına qarşı vuruşmuşdur.
Xoşginab (Heris)
Xoşginab - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 265 nəfər yaşayır (65 ailə).
Albert Şveytser
Albert Şveytser — 1952 Nobel Sülh mükafatı sahibi Alman humanitar doktor, filosof, musiqiçi, teoloq, heyvansevər və anti-nüvə aktivi. Albert Şveytser, iki doktorluğuna rəğmən tibb doktoru olmağa qərar verdi; Afrikada doktorluq etmə məqsədilə 30 yaşından sonra tibb təhsili aldı; Qabonda bir xəstəxana qurdu və yaşamını bölgə əhalisinin sağlamlığına həsr etdi. Gəlişdirdiyi "yaşama sayğı fəlsəfəsi" ilə bugünkü əhatəçi və heyvansevər hərəkətlərin qabaqcılı qəbul edilir.
Xürrəmabad (Bicar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 176 nəfər yaşayır (40 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Mehram (Heris)
Mehram - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Tam məxfi (albom)
Tam məxfi / Совершенно секретно – Azərbaycan Respublikasının xalq artisti, müğənni Faiq Ağayevin beşinci studiya albomu.
Albom haqqında
Albom 14 fevral, 2004-cü il tarixində işıq üzü görmüşdür. Tərkibində 21 mahnı olan alboma Ələkbər Tağıyev, Xanım İsmayılqızı, Novruz Aslan, Fikrət Əmirov, Vüqar Camalzadə, Rəşad Haşımov, Eldar Mansurov, Natiq Qəzənfəroğlu, Andrey Babayev, Gövhər Həsənzadə, Polad Bülbüloğlunun bəstələri daxildir. Aranjimanların müəllifi Rafiq Hacıyev, Yaşar Baxış, Vüqar Camalzadə, Azər Cəfərov, Siyavuş Kərimi, Rəşad Haşımov, Rüstəm Rzayev və Aytən İsmixanovadır. Azərbaycan və rus dilində ifa olunan mahnılar müvafiq olaraq Tam məxfi və Совершенно секретно adlı disklərdə yer alır.
Xarici keçidlər
Tam məxfi Совершенно секретно
Europe (qrup)
Europe — 1979-cu ildə İsveçin Upplands Vasbi şəhərində qurulan isveç rok qrupu. Vokalist Joey Tempest, gitaraçı John Norum, basist Peter Olsson və nağaraçı Tony Renodur. 1982-ci ildə İsveçdə "Rock-SM" (İsveç Rok Çempionatı) televiziya yarışmasında qalib gəlməklə böyük bir irəliləyiş əldə etdilər: ilk dəfə bu yarışma keçirildi və Europe yarışın özündən daha böyük bir uğur qazandı.
Yarandıqdan bəri 11 studiya albomu, 3 canlı albom, 3 kompilyasiya və 24 musiqi videosu yayımladı.
1980-ci illərdə üçüncü albomu olan 1986-cı ildə ABŞ-də 3 milyon nüsxədən çox və dünyada 15 milyon nüsxə (albom və tək daxil olmaqla) satılan Avropa beynəlxalq şöhrətə yüksəldi. Europe dünyada 25 milyondan çox qeyd satdı. 1992-ci ildə Europe hiatusa getdi, 1999-cu ildə Yeni il gecəsi Stokholmda birdəfəlik bir performans üçün bir araya gəldi və 2003-cü ildə rəsmi birliyə başladı.
Europe 2015–2016-cı illərdə GEICO kabel televiziyası reklam kampaniyasında iştirak etdikdən sonra ABŞ-də yenidən diqqət qazandı.
Qrupa əsasən Whitesnake, Dərin bənövşəyi, Rainbow, Led Zeppelin, İncə Lizzy, UFO və Michael Schenker Group təsir göstərir.
Emin Əfəndi
Emin Əfəndi (15 noyabr 1978, Bakı) — azərbaycanlı prodüser və televiziya aparıcısı. Ölkənin ilk rep qrupu Dəyirmanın yaradıcısı və prodüsseri, müxtəlif dövrdə isə "H.O.S.T." qrupunun prodüsseri olub. Hazırda isə Azərbaycan Respublikasının Xalq Artisti Miri Yusifin prodüsseridir.
Həyatı
Emin Əfəndi 15 noyabr 1978-ci ildə Bakı şəhərində anadan olmuşdur. Uşaqlıq, gənclik illəri Bakının “Vasmoy” adlanan “8 KM” qəsəbəsində keçib. 1996-cı ildə Nizami Rayonunda yerləşən 210 nömrəli məktəbi bitirib. Elə həmin il də Azərbaycan Memarlıq və İnşaat universitetinə daxil olub.
Karyerası
Peşəkar karyerasına ilk dəfə ANS ÇM radiosunda müxtəlif proqramlarda prodüsser kimi başlayıb. 2001-ci ildə isə ölkəyə səs salan De Gəlsin"  meyxana verilişinin aparıcısı olub. Daha sonra Space TV-də yayımlanan “Çardaq” verilişinin prodüsseri və aparıcısı olub. Müxtəlif illərdə futbol üzrə Azərbaycan Kubokunun finallarının açılış və bağlanış mərasimlərinin təşkilatçısı olub. 2011-ci ildə Azərbaycanda keçirilən Boks üzrə Dünya Çempionatının açılış və bağlanış mərasiminin baş prodüsseri olub. 2014-cü ildə justfootball.com saytının və “justfootball” internet üzərində yayımlanan ilk futbol verilişinin layihə rəhbəri olub. ATV telekanalında yayımlanan “Böyük Səhnə” verilişində münsif heyətində yer alıb.
2023-cü ildən etibarən ASAN Radio və Azxəbər.com-un dəstəyi ilə “Danışır Əfəndi” həftəlik verilişinin layihə rəhbəri, müəllifidir.
Vitali Kliçko, Roberto Karlos, Demis Russos kimi məşhur ulduzların qonağı olduğu “Bizim kimi” verilişinin layihə rəhbəri və aparıcısı olub. 2022-ci ildə “Radio Enerjidə yayımlanan “Səhərin Şərhi” verilişi ilə futbol üzrə ilk səhər radio şousunun layihə rəhbəri olub.
Azərbaycan 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində
Skeletons - azərbaycanlı müğənni DiHaj tərəfindən ifa edilmiş mahnı. Müğənni bu mahnı ilə, Azərbaycanı Ukraynanın paytaxtı Kiyev şəhərində keçirilən 2017 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil etmişdir. 11 mart 2017-ci ildə təqdim edilən mahnı, 15 mart 2017-ci ildə dijital yükləməyə çıxarılmışdır. Mahnı, 2011-ci ildə Azərbaycana qələbə gətirmiş Running Scared mahnısının da müəllifləri olan İsa Məlikov və Sandra Byurman tərəfindən yazılmışdır.
Elena Koltsova-Mosalskaya
Elena Koltsova-Mosalskaya — Rumıniyalı rəssam, yazıçı və alpinist. Əsərləri Dora d'Istria təxəllüsü ilə nəşr edilmişdir.
Bioqrafiyası
Elena Gika mənşəyi Albaniyada axtarılan knyaz Qika ailəsindən gəlir. 17-ci əsrin ortalarından bu nəsldən çıxanlar Moldaviya və Valaxiyanın hökmdarları idi. Atası Şahzadə Mihay Qika idi. O, moldaviyalı Qreqori IV Qikanın əmisi oğlu idi.
Sonra Elena Koltsova-Mosalskaya Avropaya üz tutur, İsveçrə, Fransa, İrlandiya, Yunanıstan və Anadoluda olur. ABŞ-a səfər edir.
1885-ci ildə o, Alp dağlarında Monblan və Monax zirvələrinə bələdçi ilə qalxır.
Səhhətinə görə Rusiyadan İtaliyaya, ölənə qədər yaşadığı Florensiyaya köçmək məcburiyyətində qalır. Yırtığın pozulmasından dünyasını dəyişir. Trespiano şəhər qəbiristanlığında dəfn edilir.
Yaradıcılığı
Drezdendə, sonra Vyanada, Venesiyada və Berlində rəssamlığı öyrənərək ilkin dövrdə yarımçıq qalan bədii meyllərini inkişaf etdirir.
Demək olar ki, bütün Avropa ölkələrində jurnal və qəzetlərdə sənət, ədəbiyyat, siyasi, sosial və dini mövzularda bir sıra məqalələr yazmışdır. Ədəbi əsərləri və jurnalistikası ilə Avropada şöhrət qazanmışdır.
Bir çox Avropa elmi cəmiyyətlərinin, xüsusən də İtaliya Akademiyasının üzvü idi.
Yunan parlamenti ona "böyük vətəndaş" və İtaliyanın bir çox şəhərindən fəxri vətəndaşlıq adı verilmişdir.
Koronar stent
Koronar stent — ürəyin işemik xəstəliyinin müalicəsində damarları açıq saxlamaq üçün ürəyi qanla təmin edən koronar arteriyalara yerləşdirilən boru formasında olan cihaz. Perkutan koronar müdaxilə (PKM) adlanan prosedurda istifadə olunur. Hazırda, koronar stentlər PKM prosedurlarının 90% -dan çoxunda istifadə olunur.
Stentlər stenokardiyanı (sinə ağrısını) azaldır və kəskin miokard infarktı zamanı sağ qalmaq ehtimalıni çoxaldır və yan təsirləri azaldır.
Oxşar stentlər və prosedurlar koronar olmayan damarlarda (məsələn, periferik arteriya xəstəliyi üçün ayaqlarda) istifadə olunur.
Tibbi istifadə
thumb|right|250px|Stent yerləşdirmə diaqramı. A-da kateter lezyon boyunca daxil edilir. B-də balon şişirilir, stent genişləndirilir və lövhə sıxılır. C-də kateter və söndürülmüş balon çıxarılıb. Arteriyanın əvvəlki və sonrakı en kəsikləri stent qoyulmasının nəticələrini göstərir. Stentli arteriya digər angioplastika prosedurları ilə eyni mərhələlərdən keçir, lakin bir neçə mühüm fərqi də var. Müdaxilə edən kardioloq, bələdçi kateter vasitəsilə kontrast maddə yeritməklə və əsas koronar arteriyalardan qan axını müşahidə etməklə tıxanmanın yerini müəyyən etmək və ölçüsünü qiymətləndirmək üçün angioqrafiyadan istifadə edir. Kardioloq bu məlumatdan istifadə edərək tıxanmanın stentlə müalicə edilməli olub-olmadığını, əgər varsa, hansı növ və ölçüdə olduğuna qərar verir. Ən çox satılan dərman tərkibli stentlərdir, stent yuvarlanmış formada balon kateterinin kənarına yapışdırılır.
Qan laxtalanması kimi fəsadları minimuma endirmək üçün stent çərçivəsinin damar divarları ilə birbaşa təmasda olması vacibdir. Çox uzun tıxanmalar bir ədəddən çox stent tələb edə bilər — belə müalicənin nəticəsi bəzən "tam metal örtük" adlanır.
Prosedurun özü kateterizasiya klinikasında həyata keçirilir. Fəsadlar istisna olmaqla, kateterizasiya edilən xəstələr müşahidə üçün ən azı bir gecə saxlanılır.
Koronar arteriyaların budaqları yaxınlığında tıxanmanın müalicəsi əlavə çətinliklər yaradır və əlavə üsullar tələb edir.
Tarixi
Biouyğun, dərmansız səth örtükləri olan stentlər, həmçinin rezorbsiya olunan stentlər (metal və ya polimer) inkişaf etməkdədir.
Risklər
PKM-dən ağırlaşmaların olma şansı az olsa da, bəzi ciddi fəsadlar arasında aritmiyaın inkişafı, prosedurda istifadə olunan boyanın mənfi reaksiyaları/təsiri, infeksiya, restenoz, laxtalanma, qan damarlarının zədələnməsi və kateter yeridilməsi yerində qanaxma baş verə bilər.
Araşdırma
thumb|right|Arterial stentləmə Tibbi 3D animasiya
Kəskin simptomları (kəskin koronar sindromlar), o cümlədən miokard infarktı olan xəstələrdə revaskulyarizasiyanın (stentləmə və ya şuntlama əməliyyatı yolu ilə) ölüm və xəstələnmənin azaldılmasında açıq üstünlüyü olduğu halda, stabil xəstələrdə onların faydası daha az nəzərə çarpır. Klinik sınaqlar koronar stentlərin ən yaxşı tibbi müalicə ilə müqayisədə sağ qalmağı yaxşılaşdırdığını nümayiş etdirə bilmədi.
Koronar stentləmənin effektivliyini yoxlamaq və digər müalicə variantları ilə müqayisə etmək üçün bir sıra digər klinik sınaqlar aparılmışdır. Tibb ictimaiyyətin vahid konsensusu yoxdur.
Mariya Tereza
Mariya Tereza — 1740-cı ildən, 1780-ci ilə qədər Habsburqlar sülaləsi mülklərini və 1745-ci ildən Müqəddəs Roma İmperiyasını idarə edən şəxsdir. Avstriyalı Mariya Tereza (1816–1867) və İspaniyalı Mariya Tereza (1845–1927) ilə qarışdırılmamalıdır.
1740-cı ildən ölümünnə qədər Macarıstan və Bohemiya kralıçası, Avstriya Hersoqinyası idi. Bundan əlavə həyat yoldaşı I Fransisk Müqəddəs Roma İmperatoru seçiləndən sonra Müqəddəs Roma İmperatriçası oldu. Öz dövrünün ən güclü qadınlarından biri olmuş, Müqəddəs Roma İmperatoru II İosifin və Fransız Burjua İnqilabında edam edilən Fransız kraliçası Mariya Antuanettanın anasıdır.
Mariya Tereza maliyyə və təhsil islahatları etmiş, ticarət və kənd təsərrüfatı onun dövründə özünün "qızıl əsrini" yaşamışdır. Prussiya ilə mübarizə davam etdirilir, Yeddiillik müharibə və Bavariya İrsi uğrunda müharibədə ölkəsini idarə etmişdir. Əri I Fransiskin ölümündən sonra oğlu II İosif 1765-ci ildə imperator oldu.
Mariya Tereza oğlunun bir çox hərəkətlərini tənqid edirdi, lakin Polşanın birinci bölünməsini təqdir etmişdi (1722). XVIII əsr Avropa güc balansında açar rolunu oynayırdı. Habsburq xanədanına birlik gətirmiş, içlərində Kraliça Mariya Antuanetta və İmperator II İosif də olmaqla 16 uşaq sahibi olmuşdur.
Taxta çıxmamışdan əvvəlki həyatı
Mariya Tereza Valburga Amelia Kristina, Vyanada Elizabet Kristin (Brunvick-Volfenbüttel) və VI Karlın ən böyük qızı olaraq dünyaya gəldi. Karlın varis olan yeganə oğlu Leopold İohann 1716-cı ildə şahzadə olarkən ölmüşdü. VI Karl sonradan qərar yayınlayaraq qızının Avstriya tacını əldə etməsi haqqını və vərasət hüququnu özünün birləşdirdiyi torpaqlarda ölümündən sonra qətiləşdirirdi. Karl illərini demək olar ki, diqqətli bir şəkildə digər hökmdarlarla qaarışılıqlı görüşmələr nəticəsində bir qadının Habsburq torpaqlarında mirasçılığına olacaq potensial hüququ etirazları uzaqlaşdırmaq üçün keçirdi. Hətta torpaqlarının stratejik itirilməsini belə etdi. Əvvəldə, yalnız 1740-cı ildə VI Karlın ölümündən sonra taxta keçən Mariya Terezanın vərasət hüququnu tanımayan və bunun Salik Qanunlarına zidd olduğunu bildirən Prussiya kralı Qüdrətli Frederix 1740-cı ildə Avstriya irsi uğrunda müharibəyə başladı.
Hakimiyyət illəri
thumb|Maria Theresa in 1762, by [[Jean-Étienne Liotard]] Taxta çıxana qədər heç bir təcrübəsi olmayan kraliça atasının ölümünə yaxın apardığı 2 müharibə səbəbindən boşalan xəzinə və zəifləyən ordu ilə qarşı-qarşıya idi. 1741-ci ildə kraliyyət qəsəbəsi olan Pozsonydə (indiki Bratislava), Müqəddəs Martin kilsəsində Macarıstan kraliçası taçına sahibləndi. Avstriya irsi uğrunda müharibədən və I, II Sileziya müharibələrindən qalib çıxan Mariya Tereza Fredrix Vilhelm Qraf fon Hauqvitzin köməyliyi ilə ölkəsini yenidən qurmağa başladı. Ordunun sayı iki qat artırıldı, hökumətin gəlirini təmin etmək üçün vergilər artırıldı. Əvvəllər bir-birindən ayrı olan Avstriya və Bohemiya yüksək rütbəli məmurlarını bir hakimiyyətdə mərkəzin tam hakimiyyətinə verdi. Ölkəsində yeganə hüquqi gücə malik olan və mütəqil məhkəməni yaratdı. Bu islahatlar dövləti xeyli gücləndirdi. 1752-ci ildə Terezian Hərbi Akademiyasını (dünyada ilk dəfə) və 1754-cü ildə mühəndislik akademiyasını yaratdı.
Avstriya irsi uğrunda müharibə
thumb|right|Maria Theresa and her family celebrating [[Saint Nicholas, by Archduchess Maria Christina, in 1762. The painting depicts the bourgeois cosiness of the imperial family's home. ]] Avstriya irsi uğrunda müharibə (1740–1748), Şimali Amerikada Kral Georg Müharibəsi, İngilis-İspan müharibəsi, Cenkinsin Qulağı Müharibəsi və 3 Sileziya müharibələrindən 2-ni əhatə edən, Habsburq xanədanında Mariya Terezanın hakimiyyətə gəlməsi səbəbindən başlamış müharibədir. The couple were married on 12 February 1736. Müharibə, VI Karlın qızı Mariya Terezanın Salik qanunları icazə vermədiyi üçün Habsburq taxtına keçə bilməməsi iddiasıyla başladı. Bununla birlikdə Prussiya və Fransa Habsburq gücünü zəiflətmək üçün bunu bir bəhanə olaraq istifadə etdi. Avstriya, Fransanın ənənəvi düşmənləri Böyük Britaniya və Hollandiya Respublikaları ilə bərabər Sardiniya krallığı və Saksoniya krallıqğı tərəfindən də dəstəkləndi. Fransa və Prussiy isə Bavariya qraflığı ilə müttəfiq oldu. İspaniyada Şimali İtaliyadakı təsirini artırmaq və İtaliyadakı Avstriya təsirini zəiflətmək üçün müharibəyə daxil oldu.
Müharibə II Frederixin Sileziyanı işğal etməsi ilə başladı. Bundan əlavə Bavariya və Fransa Avstriyanın qərb torpaqlarını tutdu. Bu səbəbdən Mariya Terezanın xarici siyasətinin ən böyük düşməni Prussiya oldu. Müharibə 1748-ci ildə, Aix-la-Kapelle müqaviləsi ilə bitdi və Mariya Tereza Habsburq taxtında qalmağa davam etdi. Müqaviləyə görə işğal olunmuş Avstriya Hollandiyası geri qaytarıldı. Əvəzində Mariya Tereza, Parma Piacenza və Qustallanı İspaniya hersoqu olan Flippə verdi.
İslahatları
Mariya Terezanın (1740–1780) və II İosifin (1780–1790) hökmranlığı Avstriya tarixinə "maarifçi mütləqiyyət" dövrü kimi düşmüşdü. Bu dövrdə radikal dəyişikliklər həyata keçirildi. Bu islahatların əsas məqsədi zadəganlığın aparıcı rolunu saxlamaqla inkişaf edən kapitalist münasibətlərinin maraqlarına mütləq monarxiyanın tətbiq olunması idi. Onların son məqsədi öz dövrünü sürmüş feodalizmin yeni kapitalist quruluşu ilə inqilab yolu ilə əvəz olunmasının qarşısını almaq idi.
Mariya Tereza sənaye cəhətdən inkişaf etmiş Sileziyanın itkisi ilə heç cürə barışa bilmirdi. Buna görə də dövlətin maliyyəsinin yenidən qurulması və ordunun yenidən təşkil olunması qarşıda duran əsas məqsəd idi. İslahatlar sayəsində ordunun formalaşdırılmasında mərkəzi hökumətin əyalətlərin silki nümayəndəliyinin iradəsindən asılılığı nisbətən zəiflədi. İndi hər bir ərazi Vyana tərəfindən təyin olunmuş sayda rekrut göndərməli və buna müvafiq xəzinəyə pul ödəməli idi. Hərbi mükəlləfiyyətdən ruhanilər və zadəganlar qulluqçu və ziyalılar, bir az sonra isə tacir və iş adamları, həmçinin yüksək ixtisaslı fəhlələr azad edilirdilər. Yeni qanundakı pul ödəyib hərbi qulluqdan azad olunmaq imkanı varlı kəndlilərə əsgər getməmək imkanı verirdi.
Ordunun yenidən qurulması ilə eyni vaxtda maliyyə islahatları da keçirilirdi. Bu islahatlar da ilk dəfə olaraq zadəgan və ruhaniləri güzəştlərdən məhrum etmək yolunda idi. Ümumi gəlir vergisi haqqında qanun qəbul edildi. Bu qanun köhnə feodal qanunlarının sonu, burjua hüquqlarının hökmranlığının başlanğıcı idi. Verginin yeni nĞövü olan varislik haqqında qanun birinci növbədə zadəgan və mülkədarların maraqlarına toxunurdu. Bu vergidən gələn gəlirlə məktəblər tikilirdi.
1775-ci ildə verilmiş daxili gömrük sərhədlərinin və bir çox vergilərin ləğvi kapitalist münasibətlərin inkişafında böyük əhəmiyyət kəsb edirdi. Yeni qanuna görə xammalın idxalına aşağı rüsum qoyulmuşdu. Əksinə, dəbdəbəli əşyalara- içki və s. Yüksək rüsum qoyulmuşdu.
Mariya Terezanın dövründə Avstriya tarixində ilk dəfə torpaq ərazilərinin ümumi siyahıya alınması keçirildi. Bu da əhalinin sayı haqqında daha dəqiq məlumat verdi. Siyahıyaalınmaya görə Habsburqlar ərazisində 25 milyon nəfər, bunun 13 milyonu Avstriya və Çexiya ərazisində yaşayırdı.
60–70-ci illərin sonlarında Çexiya, Maraviya və Silesziyada geniş vüsət almış kəndli çıxışları Habsburqları torpaq islahatı keçirməyə məcbur etdi. 1771–1778-ci illərdə Mariya Tereza biyarın 5–6 gündən həftədə 3 günə endirilməsinə dair əmr verdi. Bundan başqa kəndlilərin istifadə etdikləri torpağa varislik hüququnun alınması haqqında qanun verdi. Mariya Tereza mülkədarların öz kəndliləri üzərində məhkəmə qurmaq hüququnu ləğv etdi. Onun dövründə Avstriya həbsxanalarında emalatxanalar və manufakturalar yaradıldı. Bundan başqa Mariya Terezanın dövründə maarif və təhsil sahəsində də islahatlar keçirdi. Bu islahatlar nəticəsində Avstriyada bütün Avropada ilk olaraq hökumət hesabına məktəblər tikildi, ticarət və sənaye müəssisələri üçün mütəxəssis hazırlayan xüsusi texniki müəssisələr yaradıldı.
Hakimiyyətinin sonları
Həyat yoldaşı Fransısk 1765-ci ildə öldü. Mariya həyat yoldaşına qarşı çox böyük hörmətə sahib olduğundan ölənə qədər (15 il) matəm paltarı geyindiş Bundan əlavə Sileziyanı təkrar əldə etməyə cəhd etmək yerinə daimi sülh üçün çalışdı. Ən böyük oğlu II İosifi tək hökmdar və imperator olaraq tanıyırdı lakin, bununla belə ona az hakimiyyət şansı verirdi, buna səbəb kimi isə oğlunun tələskən və özündən çox razı biri olduğunu göstərirdi.
Moxor (Bicar)
Moxor — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Nahiyə (Heris)
Nahiyə - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Moxor (Bicar)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 13 nəfər yaşayır (4 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Nahiyə (Heris)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 195 nəfər yaşayır (42 ailə).
Polio vaksini
Polio vaksini - poliomielit (polio) xəstəliyinin qarşısını almaq üçün istifadə olunan vaksin. İki növü istifadə olunur: inyeksiya ilə verilən təsirsizləşdirilmiş poliovirus (IPV) və ağız vasitəsilə qəbul edilən zəifləndirilmiş poliovirus (OPV). Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) bütün uşaqlara poliomielit əleyhinə tam peyvənd edilməsini tövsiyə edir. İki peyvənd dünyanın əksər hissəsində poliomielit xəstəliyini aradan qaldırdı və hər il bildirilən halların sayını 1988-ci ildəki 350000-dən 2018-ci ildə 33-ə endirdi.
Qeyri-aktiv edilmiş poliomielit peyvəndləri çox təhlükəsizdir. İnyeksiya yerində yüngül qızartı və ya ağrı ola bilər. Ağızdan poliomielit peyvəndləri verilən milyon dozada peyvəndlə əlaqəli paralitik poliomielitin təxminən üç hadisəsinə səbəb olur. Bu, poliomielit infeksiyasından sonra iflic olan milyonda 5000 hadisə ilə müqayisə edilir. Hər iki peyvənd növü ümumiyyətlə hamiləlik dövründə və HİV/AİDS-i olan, lakin başqa cür yaxşı olanlara vermək üçün təhlükəsizdir. Bununla belə, dövriyyədə olan peyvənddən əldə edilən poliovirusun (cVDPV) ortaya çıxması, peyvənd virusunun yenidən poliomielitə səbəb olan bir forması, peyvəndi daha təhlükəsiz və təhlükəsiz etmək məqsədi daşıyan yeni oral poliomielit peyvəndi tip 2-nin (nOPV2) inkişafına səbəb olmuşdur. beləliklə cVDPV2-nin sonrakı yayılması dayandırılır.
Poliomielit peyvəndinin ilk uğurlu nümayişi 1950-ci ildə Hilari Koprovski tərəfindən insanların içdiyi canlı zəifləmiş virusla olmuşdur.
Enola Gay
Enola Gay — İkinci dünya müharibəsində ABŞ Hərbi Hava Qüvvələri tərəfindən istifadə olunan Boeing B-29 Superfortress tipli bombardman təyyarəsi. Təyyarə adını hələ uçuş xəttində ikən seçən pilot Paul Tibbetin anası Enola Qay Tibbetsdən almışdır. İkinci dünya müharibəsinin son mərhələlərində 6 avqust 1945-ci ildə dünyada atom bombası atan ilk təyyarə olmuşdur. "Little Boy" ("Kiçik Oğlan") adlı atom bombasının hədəfi kimi Yaponiyanın Hiroşima şəhəri seçilmiş və şəhərdə görünməmiş dağınıtıya səbəb olmuşdur. "Enola Gay" Kokuranı hədəf almaq istəyən ikinci atom hücumunda kəşfiyyat təyyarəsi kimi iştirak etmişdir. Lakin buludlar və tüstüyə görə hədəf dəyişdirilərək Naqasaki şəhəri seçilmişdir.
İkinci dünya müharibəsindən sonra təyyarə ABŞ-yə qayıdıb Nyu-Meksiko ştatındakı Kəşfiyyatçı Hava Qüvvələri Bazasında istifadə olunmağa başlamışdır. "Crossroads əməliyyatı" zamanı nüvə silahının testi üçün Sakit okeana uçsa da, sonda Bikini atoluna atom bombası atacaq təyyarə kimi seçilməmişdir. Həmin il "Enola Gay" Smitsonian İnstitutunun bazasında illərlə qalmış, 1961-ci ildə sökülüb institutun Merilend ştatının Suitlend şəhərindəki anbarına aparılana qədər havaya və suvenir ovçularına qarşı müdafiəsiz qalmışdır.
Bucaq ordası
thumb|240x240px|Ukrayna xəritəsində Bucaq ordasının yerləşdiyi ərazi Bucaq və ya Belqrad ordası - XVII – XVIII əsrlədə Krım xanlığı və Osmanlı imperiyası nın himayəsi altında Şimali Qara dəniz sahillərində məskunlaşan Noqay ordası ndan ayrılaraq fəaliyyət göstərən türk dövləti.