cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fəxri Vəkilov
Mükafatları
Fəxri Vəkilov "Azərbaycan SSR əməkdar həkimi", "Səhiyyə əlaçısı" adlarını daşıyırdı. 1-ci dərəcəli "Vətən müharibəsi" ordeni, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni, bir çox SSRİ medalları ilə təltif olunmuşdu.
Laos kralı Azərbaycanda səfərdə olarkən, şəxsən onu ölkəsinin "Milyon fil və çətir" ordeni ilə təltif etmişdi.
Fərid Hüseynzadə
Fərid Eldəniz oğlu Hüseynzadə (18 may 2002, Bakı, Azərbaycan — 15 oktyabr 2020, Füzuli, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Fərid Hüseynzadə Füzuli döyüşlərində savaşıb. 15 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli istiqamətində gedən döyüşdə şəhid olub. Bülbülədə dəfn edilib.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərid Hüseynzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərid Hüseynzadə ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Fərid Hüseynzadə ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Abidos
Abidos — Qədim Misir dövlətinin ən qədim şəhərlərindən və dini mərkəzlərindən biri. Burada axirət tanrılarına (Hentinment, Upuaut və Osiris) sitayiş edilirdi. Orta padşahlıq dövründən başlayaraq Osirisə daha çox sitayiş olunmuşdur. Abidosdan yalnız iki məbədin xarabalığı qalmışdır.
Şirakava-qo və Qokayama tarixi kəndləri
Şirakava-qo və Qokayama kəndləri - Yaponiyanın Honşu adasında (Tokay-Hokuriku regionu), Gifu və Toyama  prefekturalarının sərhədindəki Söqava vadisində yerləşirlər. Dağ ətəyində yerləşən və 68 hektar əraziyə yayılmış "qassö" üslublu evlərin, qış aylarında ölkənin qalan hissəsindən uzun müddət əlaqəsi kəsilirdi; kəndlilər tut ağacından ipək almaq üçün ipəkqurdu becərilməsi, yetişdirilməsi və yayılması hesabına yaşayırdılar. Hal-hazırda kompleksə daxil olan 3 ənənəvi yapon kəndi (Ogimaçi, Ainokura və Suqanuma) "Yerli ətraf mühit və sosial-iqtisadi şəraitə yaxşı uyğunlaşdırılmış ənənəvi həyat tərzi nümunəsi" kimi, 1995-ci ildə UNESCO-nun Dünya Mədəniyyət Mirasları siyahısına daxil edilmişdi.
Tarix
<div class="floatleft" style="background-color:#EEEEEE;border:1px; font-size:90%; solid #C8C8C8;padding:1em;text-align:center"> 138px 148px Qokayama (solda) və Şirakava (sağda)
250px Kəndin əsas xüsusiyyətlərindən birisi ətraf mühitlə harmoniya təşkil etməkdir Hələ bu yaxınlarda çox nadir rikşalar səyahət üçün bu ucqar regiona gəlməyə cürət edirdi, atlılar üçün isə bu yerlər keçilməz idi. Bax beləcə, Şirakava-qo kəndinin sakinləri bütün dünyadan tam təcrid olunmuş şəkildə yaşayırdılar. Və bu təcrid sayəsində, onlar heç kimə oxşamayan memarlıq üslubunu yaratmışdılar.
Şirakavanın köhnə sakinləri öz nəsil şəcərələrni hələ imperator ailəsinin uzaq qohumları sayılan məşhur Tayra klanından aparırlar. Edo dövrünün başlanğıcında, yəni XII əsrdə Tayra ailəsi hakimiyyət uğrunda başqa klanla mübarizəyə qoşulur. Uzun illər davam edən bu müharibə Tayra klanının məğlubiyyəti ilə nəticələnir. Tayra üzvləri əlçatmaz Söqava vadisinə sığınacaq tapırlar. Böyük Tayra ailəsi bir damın altında yerləşirlər. O vaxtdan bu yana burada böyük, bəzən iki-üçmərtəbəli binalar tikirlər; bu cür evlərdə 30 nəfərə qədər adam sərbəst yerləşə bilərdi.
Leninin kommunizmin işıqlı gələcəyi barədə uzun əsrlər sonra səsləndirəcəyi tezislər artıq Şirakava-qo kəndində o dövrdən mövcud idi. Kəndin əhalisi qədim zamanlardan indiyə kimi kommuna şəklində yaşayır. Onlar da hamısı birlikdə işləyir. Hətta düyü plantasiyalarında belə onlar hamısı birlikdə çalışırlar. Əqər damın dəyişdirilməsinin vaxtı çatıbsa (bunu hər 50 ildən bir etmək lazımdır), buna bütün kənd əhli qoşulur. Keçmişdə bu kəndlərin dünya xarici mühitindən təcrid oluması səbəbindən, belə sistem sadəcə olaraq əhali üçün zəruri idi.
XVII əsrdən başlayaraq və sonrakı 250 il ərzində Şirakava-qo və Qokayama sakinlərinin əsas məşğuliyyəti barıt istehsalı və evlərin damında barama yetişdirilməsi idi. Geriyə qalmış aqrar ölkəni dünyanın aparıcı ölkələrindən birinə çevirmək üçün 1868-1889-cu illərdə keçirilən Meydzi inqilabından sonra, barıt istehsalı qadağan olur. Həmçini buna parallel olaraq, bir neçə il soyuq qış ayları bütün baramanı məhv edir. Kənd sakinləri üçün əsas gəlir mənbəyi ağac olur. Bu gün Şirakava-qo və Qokayama turizmin hesabına yaşayır. Kəndin yaşı və qeyri-adi memarlığı əcnəbiləri cəlb edir, yaponların özləri isə bura əsl qışa baxmağa gəlirlər. Dekabr ayından mart ayına qədər buraya 4 metrəyə qədər qar düşür. Söqava vadisində ilin bütün fəsillərini müşahidə etmək olar - iqlim baxımından, bura Yaponiya üçün həqiqətən də nadir və unikal yerlərdən biridir.
Xarici ölkələrdə Şirakava-qo kəndinə maraq ilk dəfə 1935-ci ildə başlamışdı; alman memarı Bruno Taut Yaponiyada yaşayan zaman, bu kəndlərə baş çəkmiş və onların memarlığını yüksək qiymətləndirmişdi. Daha sonralar özünün qeyd kitabçasında o bunu yazmışdı: ''Qassö-dzukuri üslubu memarlıq baxımından çox rasional və məntiqidir. Hər halda, mən əvvəllər onu heç vaxt görməmişəm. Məncə bu İsveçrə landşaftının illüziyasıdır''.
Hələ 30 il bundan öncə Şirakava-qonun qədim abidələri tamamilə məhv ola bilərdi. Zamanın və sərt iqlimin təsirindən evlər dağılmağa başlayır. Kəndin yerində müasir qəsəbənin inşası planlaşdırılırdı. Prefekturanın icazəsi ilə torpağın bölünməsinə və kənd sakinlərinin başqa bölgələrə köçürülməsinə başlanılır. Və bu zaman bir qrup fəal gənc "satmayaq", "verməyək" və "məhv etməyək" şüarları altında aksiyaya başlayırlar. Bu aksiya tezliklə bütün ölkəyə məlum olur və mədəni dəyərlərin qorunub saxlanılması tərəfdarları tərəfindən dəstəklənir. 1967-ci ildə Kadzura rayonunun qrup şəklində köçürülməsi zamanı, Şirakavanın administrasiyası qassö-dzukuri modelinin qorunması üçün buraya qonşu rayonlardan müxtəlif taxta evləri və su dəyirmanını gətirirlər.
Vəhdət
Sö çayı boyunca uzanan Ogimaçi, Ainokura və Suqanuma öz əvvəlki yerlərində qorunub saxlanılmış nadir qassö-dzukuri üslublu yapon kəndləridir. İkinci dünya müharibəsindən bu yana kənd evlərin sayının kəskin azalmasına baxmayaraq, məhz bu üç kənddə qassö üslubunun bütün klasterləri mühafizə olunmuşdur, bu isə onların hər birinin öz ənənəvi görkəm və xarakterini saxlamağa imkan yaradır. Bundan əlavə kəndin yol və kanal sistemində, o cümlədən meşə və kənd təsərrüfatı təyinatlı torpaqların səmərəli istifadəsi üçün tətbiq olunan ənənəvi metodların heç biri ciddi dəyişikliyə uğramayıb. Ogimaçi və Suqanumadan bir kilometr məsafədə aparılan iri yol tikintisi kəndin ətrafındakı mənzərəli landşafta fəlakətli təsir göstərə bilərdi, bunun aradan qaldırılması və təbii gözəlliyin qorunması əlavə tədbirlər görülmüşdü (məsələn, yol və sahil boyu çoxlu sayda ağacların əkilməsi, xüsusi dizayn ilə tərtib olunmuş körpünün tikintisi zamanı nəzarət tədbirləri). Sıx meşələr hələ də ərazinin 96%-ni əhatə edir bu isə çay boyunca yerləşən ərazilərdə ağır texnikanın hərəkətini məhdudlaşdırır və təsərrüfat üçün yerlərin azalmasına səbəb olur.
Şirakava-qo və Qokayama kəndlərinin tərkibinə 3 qədim icma sahəsi daxildir:
Ogimaçi
Ogimaçi - Şirakava-qo kompleksinə daxil olan 3 kənddən birisidir. Söqava vadisi boyu axan çayın tez-tez daşması, ətraf ərazilərdə yerləşən qədim tikililərə böyük təhlükə yaradırdı, buna görə də ərazidə bir neçə bəndin tikintisinə qərar verilir. 1960-cı illərdə aparılan inşaat işləri zamanı ətrafdakı qassö-dzukuri üslublu evlərin hamısı Ogimaçiyə köçürülmüşdür (məhz bu səbəbdən bu kəndin ərazisi daha böyükdür). Buradakı qassö evləri süni şəkildə yüksək sıxlıqda toplanmışdır. Amma əslində bunun xüsusi bir əhəmiyyəti yoxdur, çünki bu evlərin hamısı dövlət tərəfindən qorunan memarlıq abidələridir və indiyədək əsasən yerli ailələrin yaşayış yeri kimi xidmət göstərir. Bölgədə turizmin sürətlə inkişafı, bir çox yerli fermer evlərində restoran və ya Minşukuların (səhər yeməyi və gecələmə yeri) yaradılmasını stimullaşdırır. Qədim yapon kəndlilərinin həyat tərzi, məişəti və tərtibatını ziyarətçilərə göstərmək üçün, kompleksə daxil olan bir neçə ev muzeyə çevrilmişdir. Onların içərisində kəndin şimal qurtaracağında yerləşən ən böyük qassö tikilisi "Vada-ke"-ni xüsusilə qeyd etmək lazımdır. Turistlər həmçinin yaxınlıqdakı Naqase-ke, Myozendzi-ke (kəndin məbəd-muzeyi) və Kanda-ke binalarına da baş çəkirlər.
Avtobus dayanacağı yaxınlığında, yəni çayın qərb tərəfində Qassö-dzukuri Folklor Parkı yerləşir. Açıq səma altındakı bu muzeyə bir zamanlar məhv olmaqdan qorumaq məqsədilə vadinin ətrafına səpələnmiş 25 fermer evi gətirilmişdi. Takayama rayonunda yerləşən Hida Folklor Muzeyindən az fərqlənən bu parkda qədim mebellərlə döşənmiş evlərin içinə baxmaq imkanı verir. Bundan başqa, burada keramika, toxuculuq, ağac emalı və xəttatlıq kimi ənənəvi yapon sənətləri nümayiş olunur. Şirakavanın Haçiman-dzindzya məbədində isə, hər il oktyabr ayının 14-19 arasında Doburoku festivalı keçirilir. Doburoku və ya Niqori  - düyüdən istehsal olunan alkoqollu içki və sakenin xüsusi bir növüdür. Onun adı zahiri görünüşünə görə, təxminən "buludlu içki" kimi tərcümə olunur. Burada söhbət həcminə görə 14-17% spirtdən gedir. Doburoku-Matsuri sərgi salonunda turistlər festivalın hazırlanması və keçirilməsi ilə tanış olurlar.
Suqanuma
Suqanuma - Qokayama kəndinin ən diqqətəlayiq yerlərindən biridir və iki hissəyə bölünür: Suqanuma və Qokayama Qassö no Sato. Hər iki bölgə bir-biri ilə tunel vasitəsilə birləşdirilmişdir, xüsusi liftin köməyi ilə isə, yaxınlıqdakı təpəyə qalxmaq olar; buradan kəndə möhtəşəm mənzərə açılır. Suqanumada cəmi 8 ev təsərrüfatı yerləşir və 40 nəfər yaşayır. Burada əmlakın böyük hissəsini təsərrüfat tikililəri təşkil edir (anbarlar, quruducular və s.). Bir qayda olaraq yanğının yaranma riskinin azaldılması məqsədilə, onlar yaşayış binalarından uzaqda yerləşirlər. Evlərin həyətləri, eləcə də ətraf ərazilər qeyri-standart formalı, kiçik ölçülü və irriqasiya olunan düyü çölləri ilə əhatə olunub.
Qassö-dzukuri
Qassö-dzukuri ifadasənin birinci hissəsi "əllərini dua edirmiş kimi tutmaq" (合掌), ikinci hissəsi isə "hazırlanma, konstruksiya" (造り) mənasını verir. Bu söz birləşməsi ənənəvi yapon üslubu ev inşaatının əsas fərqləndirici xüsusiyyətini - saman materialı ilə yaxşı döşənmiş xüsusi sərt qoşaçatılı damın dua zamanı yığılmış əlləri xatırladan konstruksiyanı göstərir. Ənənəvi yapon evinin məhz belə bir damla tikintisi müəyyən dərəcədə Honşu adasının bu dağlıq rayonun iqlimi ilə irəli gəlirdi. Qış aylarında buradakı dağlarda güclü qar yağır. Ona görə də, qarın damda çox qalmaması və onun dağılmasına səbəkar olmaması üçün, bu cür konstruksiya həlli ən optimal variant idi. Hər iki kənddə yaşayan sakinlərinin əsas məşğuliyyəti tut ağaclarının yetişdirilməsi və ipəkqurdunun çoxaldılması idi. İpəkqurdlarının daha effektiv çoxaldılması üçün evlərin sonuncu mərtəbəsi xüsusi olaraq onlar üçün uyğunlaşdırılmışdı.
Qassö-dzukuri üslubunun xüsusiyyətləri: Qassö-dzukuri sadəcə olaraq tipik kənd evləri deyil; onlar insan tərəfindən çəkilmiş kanatlar vasitəsilə möhkəm şəkildə bir-birini saxlayan sütun və qobular və onların üzərində yerləşən nəhəng üç və ya beş yaruslu qurğulardır. Bu cür evlər adətən qalınlığı təxminən bir metr olan küləş dam ilə örtülür.
Çavraş (Urmiya)
Çavraş - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 265 nəfər yaşayır (59 ailə).
Tikinti və menecement simulyatoru
Tikinti və menecement simulyatoru (TMS) — simulyasiya videooyunlarının növü. Burada oyunçular məhdud resurslardan istifadə edərək uydurma təşkilatlar və ya layihələri inşa edir, onları inkişaf və ya idarə edir. Bəzi strategiya oyunları oyunçunun resurslarının idarə edilməsi və layihənin inkişafı ilə bağlıdır. Bununla belə, strategiya oyunlarından fərqli olaraq, əsas TMS oyunlarında məqsəd rəqibi məğlub etmək deyil, davam edən proseslə bağlı məqsədlərə çatmaqdır. Bu kateqoriyaya aid oyunlar bəzən sadəcə idarəetmə oyunları adlanır.
Kamera orkestri
Kamera orkestri - kamera musiqisini ifa edən kiçik qrup (adətən 4-12 nəfər).
Simfonik orkestrlərin yaranmasından əvvəl (19-cu əsrdə ) onlar əslində orkestr qrupunun yeganə növü idi. 17-ci əsrdən başlayaraq, kamera orkestrlərinə tez-tez kiçik bir orkestri saxlaya bilən hersoqların və digər zadəganların saraylarında olurdu. Beləliklə, məsələn, 1703 - cü ildən İohann Sebastian Bax hersoq III İohann Ernst-in kamera orkestrində skripkaçı idi.
20-ci əsrdə kamera orkestri üçün əsərlər Arnold Şonberq (1 nömrəli kamera simfoniyası), Alan Hovaness (Anhid, kamera orkestri üçün fantaziya, kamera orkestri üçün 6 nömrəli simfoniya), Alfred Şnitke (skripka və 3 nömrəli konsert) tərəfindən yazılmışdır. orkestr) və s.
20-ci əsrin tanınmış kamera orkestrləri arasında St. Martin in Fields Akademiyası (rəhbərlərdən Neville Marriner ən məşhurdur), Litva Kamera Orkestri (rəhbərlər arasında Saulius Sondeckis), Moskva Virtuozları var. (dirijor Vladimir Spivakov), Kazan Dövlət Kamera Orkestri La Primavera (dirijor Rüstəm Abyazova)
Kamera orkestrinin bir variantı barokko orkestridir. “Barokko” sözü belə bir kamera orkestrinin repertuarının (XVII-XVIII əsrlər musiqisi) ixtisaslaşmasını və orijinal ifaçılıq hərəkətinə aidiyyətini (alət alətlərində, ifa texnikasında, ümumi üslub prinsiplərinin dərk edilməsində) ifadə edir.
Yuxarı Didan (Urmiya)
Yuxarı Didan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 198 nəfər yaşayır (48 ailə).
Ruhi xəstəxana
thumb|right|250px|[[Avstriyanın Vyana şəhərində yerləşən Narrenturm  xəstəxanası. 1794-cü ildə inşa edilən xəstəxana ruhi-əsəb xəstəliklərindən əziyyət çəkən şəxslər üçün nəzərdə tutulmuşdur. 28 palatası olan xəstəxana bu gün muzey kimi istifadə edilir.]] Ruhi xəstəxana — ruhi-əsəb xəstəliklərindən əziyyət çəkən şəxslərin saxlanıldığı və onların müalicəsi üçün nəzərdə tutulmuş xəstəxana. Baş verən ruhi-əsəb (depressiya, şizofreniya, bipolyar pozuntu və ağıl xəstəliyi) xəstəliklərinin növündən aslı olaraq ruhi xəstəxanaların təyinatı dəyişə bilər. Bəzi xəstəxanalar qısa müddətlik müalicə və reablitasiya xidmətləri üçün nəzərdə tutulsada, bir digər növ xəstəxanalarda isə ruhi xəstəliklərdən əziyyət çəkən şəxslər həyatlarının sonlarına kimi saxlanılırlar.
Tarixi
Ruhi xəstəxanaların tarixi şərq ölkələrindən başlanır. Ruhi xəstəxana tipli ilk mərkəz 705-ci ildə Bağdad şəhərində açılmışdır. VI Əməvi xəlifəsi I Vəlidin öndərliyi ilə açılan xəstəxana ruhi-əsəb xəstəliklərindən əziyyət çəkən şəxslərin bir yerdə toplanması və saxlanılması üçün nəzərdə tutulmuşdu. Növbəti bu tip xəstəxana da 800-cü ildə Qahirə şəhərində açılmışdır. 1270-ci ildə Dəməşq şəhərində isə ruhi-əsəb xəstəliklərindən əziyyət çəkən şəxslərin vəziyyətlərinin öyrənilməsi məqsədi ilə ilk institut yaradılır. Dəməşqdə açılan xəstəxana daxili imkanlarına görə əvvəlkilərə nisbətən daha böyük və geniş olmuşdur. Şərq tibb dünyasında ruhi xəstələrin meditasiya, musiqi terapiyası və dərmanlarla sağaldıda biləcəyinə inanılırdı.
Avropada ruhi xəstəxana tipli mərkəzlərin yaradılması XV əsrə təsadüf edir. 1642-ci ildə Paris yaxınlığında Filip Pinel rəhbərliyi altında açılmış Bisetre xəstəxanası Avropa ərazisində açılmış ilk peşəkar mərkəz olmuşdur. Yaradılan xəstəxanalar əsasən qapalı şəkildə fəaliyyət göstərirdi və xəstəxanalara kənar şəxslərin daxil olması, xəstələrin nəzarətsiz bayıra çıxmaları qadağan idi. Bu baxımdan ilk ictimai xəstəxananın Böyük Britaniyada açıldığını qeyd etmək lazımdır. Həmin xəstəxana Nottinqemşir əyalətində 1812-ci ildə açılıb.
Latviya coğrafiyası
Latviya coğrafiyası —
İqlimi
İqlimin dəniz və kontinental iqlimi arasında keçid xarakteri var. 500-800 mm - üstünlük təşkil edən cənub-qərb küləkləri Atlantik tərəfindən 500-800 mm miqdarda yağıntı gətirir. Hər il yalnız 30-40 gün hava buludsuz olur,qalan günlər hava buludlu ən isti və quru ay May ayıdır. Yay tez-tez sərin və yağışlı keçir, temperatur bir il ərzində 125-155 gün sıfırdan yuxarı olur. İyulun orta temperaturu - 15-17 ° C, bəzən 1990-cı illərdəki kimi anomaliyalar olur(32°C). Qış dekabrın ortalarından mart ayına kimi davam edir. Yanvar ayında orta temperatur -3 -7 ° C arasında dəyişir,bəzən isə-40°C qədər düşür.
NGC 3275A
NGC 3275A, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Nasos bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Mirzə Xudadat bəy Vəkilov
Mirzə Xudadat bəy Vəkilov  — Rusiya çar ordusunun polkovniki.
Həyatı
Polkovnik Mirzə Xudadat bəy Vəkilov 1822-ci ildə Salahlı kəndində anadan olub. İlk zabit rütbəsini 1847-ci il iyunun 2-də, polkovnik rütbəsini 1879-cu il dekabrın 14-də alıb. Hazırda Qafqaz Əlahiddə ordusunda xidmətdədir. İgidliyə görə təltif olunduğu ordenlər: dördüncü dərəcəli Müqəddəs Anna (1847), üçüncü dərəcəli Müqəddəs Anna, bantla birgə (1851), Müqəddəs Stanislav (1858), İmperatorun tacqoyma mərasimi münasibətilə orden (1860), ikinci dərəcəli Müqəddəs Anna, qılıncla birgə (1861), Dördüncü dərəcəli Vladimir bantla, birgə (1875), üçüncü dərəcəli Müqəddəs Vladimir (1883) və 1862-ci ildə İranın üçüncü dərəcəli "Şire-Xorşid" ordeni.
Polkovnik Mirzə Xudadat bəy Vəkilov Tiflisdəki hərbi gimnaziyanı bitirib. Qafqaz Əlahiddə Ordusunda şərq dilləri üzrə mütərcim-tərcüməçi işləyib. O, məşhur tibb alimi doktor Məmmədrza ağa Vəkilovun əmisi oğlu, müsavat lideri Əlimərdan bəy Topçubaşovun isə dayısıdır.
Aşağı Didan (Urmiya)
Aşağı Didan - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 680 nəfər yaşayır (165 ailə).
Ordubad qız liseyi
Ordubad qız liseyi — Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ordubad rayonunda lisey.
Relyefin skulptur forması
Relyefin skulptur forması
Relyefin skulptur forması (lat.sculptura-heykəl)-denudasiya amillərinin fəaliyyəti nəticəsində aşınma materiallarının kənara aparılıb, onun yerində meydana gələn yer səthinin relyef formasına deyilir. Relyef əmələgətirici denudasiya amilinə uyğun olaraq:eroziya, buzlaq, eol, abraziya və b.relyefin skulptur formasını ayırırlar.
Mikroödəniş
Bu model xüsusilə müxtəlif MMORPG oyunlarında geniş yayılmışdır və tez-tez abunə haqqı modelini əvəz edir.
2013-cü ildən bəri mikroödənişlər kriptovalyutaların fiat pullar üzərində rəqabət üstünlüklərindən biri kimi qeyd olunur. Söhbət 1 ABŞ dolları və ya daha az məbləğdə köçürmələrdən gedir. Bu cür məbləğlər yüksək əməliyyat xərclərinə görə adi və elektron ödəniş sistemləri üçün əlverişsizdir. Odur ki, kriptovalyutalarda, ödənişin ölçüsündən asılı olmayaraq, sadəcə çox aşağıdırlar. Ödəniş sistemlərinin hər köçürmə üçün aldığı komissiya (məsələn, "PayPal"də bu, təxminən 3%-dir), həm də komissiyası 1%-dən az olan kriptovalyutaların lehinə olan arqumentdir.
Sərdabə
Sərdabə — farsca sərdab – zirzəmi, yeraltı otaq deməkdir. Daxilində bir və ya bir neçə məzarın olduğu memarlıq abidəsi, tikilidir. Belə sərdabələrdə əsasən yüksək rütbəli şəxslər və onların ailə üzvüləri dəfn olunurdu.
Həmçinin bax
Türbə
Dollhouse
Dollhouse — amerikalı müğənni-bəstəkar Melani Martinesin 19 may 2014-cü ildə Atlantic Records və Warner/Chappell tərəfindən buraxılmış ilk mini albomu. Mini albom hip hop duosu Kinetics & One Love tərəfindən prodüserlik edilmiş və birgə yazılmışdır. Dollhouse Billboard Heatseekers albom hit-paradında dördüncü yerə yüksəldi.
Fon
7 aprel 2014-cü ildə Marketwired, Martinesin Atlantic Records ilə müqavilə bağladığını bildirdi. Martinesin 19 may 2014-cü ildə debüt mini albomunu buraxacağı və 4 iyun 2014-cü ildən başlayaraq mini albomu tanıtmaq üçün tura çıxacağı da açıqlandı.
Hit-paradlarda mövqeyi
Dollhouse 7 iyun 2014-cü ildə Billboard Heatseekers Albomları hit-paradında 13 həftə keçirdi və burada dördüncü sıraya yüksəldi.
Konstantina
Sonralar Müqəddəs Konstans kimi tanınan Flaviya Valeriya Konstantina — Roma İmperatoru Böyük Konstantinin böyük qızı və onun ikinci arvadı, İmperator Maksimianın qızı Fausta idi. Konstantina atası tərəfindən "Auqusta" titulunu almış ola bilər və onun həqiqi xarakteri ilə bağlı məlum olanlarla üst-üstə düşməyən orta əsrlər əfsanəsinin inkişafı ilə müqəddəs kimi anılmışdır.
Həyatı
thumb|right|Konstantinanın sarkofaqı, eramızın 340-cı illərində yonulmuşdur. Əvvəllər Romadakı Sant-Aneze-fuori-le-Mura kompleksinin bir hissəsi olan Müqəddəs Konstanza mavzoleyində idi, indi isə Vatikandakı Pio-Klementino Muzeyində nümayiş olunur.
320-ci illərin ortalarından bir müddət əvvəl Konstantina İmperator Konstantin və İmperatriça Faustanın ailəsində anadan olub. O, II Konstantin, Konstant, II Konstansi, Yelenanın bacısı və Krispin ögey bacısı idi. 335-ci ildə Konstantina I Konstantin tərəfindən yaradılmış "Rex Regum et Ponticarum Gentium", yəni, "Kralların Kralı və Pontik qəbilələrinin hökmdarı" Böyük Flaviusun oğlu, əmisi oğlu Hannibalianusla evləndi. İlk evliliyindən Konstantinanın Konstantia adlı bir qızı ola bilər, sonra o, Memmius Vitrasius Orfitusla evlənir və Kvint Avreliy Simmaxın arvadı Rustisiananın anası olur. Konstantin öldükdən sonra imperator ailəsində böyük təmizləmələr baş verdi və əri 337-ci ildə edam edildi.
İkinci dəfə II Konstansi Konstantinanı Hannibalianusun əmisi oğluna və onun öz əmisi oğlu Qllusa verdi. Qallus "Şərqin Sezarı" titulunu aldı və 349–350-ci illərdə qanuniliyini artırmaq üçün adını Konstantius Qallus olaraq dəyişdirildi, bu da onların evlilik vaxtına təsadüf etdi. Qallus o zaman iyirmi beş və ya iyirmi altı yaşında idi, Konstantina isə ondan böyük idi. İkinci evliliyindən tam adı və taleyi məlum olmayan bir qızı Anastasiya dünyaya gəldi.
Konstantina və Konstantius Qallus daha sonra Şərqi Roma İmperiyasının bu hissəsini idarə etmək üçün Romadan Suriya və Antakyaya göndərildi. O, ölənə qədər Romaya qayıtmayacaq. Eramızın 354-cü ildə Konstanti Qallusu çağıranda, qeysər Konstantinanı qardaşının yanına göndərdi ki, bu da Konstantinin nəzərində onun mövqeyini yumşaltmaq idi. II Konstanti ilə görüşə gedərkən Vifiniyada (Kiçik Asiya) Kaeni Qallikanidə öldü. Onun ölüm səbəbi bilinməyən ani yüksək hərarət olub. Onun cəsədi yenidən Romaya göndərildi və Nomentan yolu yaxınlığında atası İmperator I Konstantinin onun üçün tikməyə başladığı məqbərədə basdırıldı. Bu məqbərə sonralar Konstantina müqəddəs kimi anıldığı zaman Müqəddəs Konstanza Kilsəsi kimi tanınacaqdı. Onun porfir sarkofaqı Vatikan muzeylərində sərgilənir.
Siyasi rolu
Konstantina təkcə təkbaşına təsir göstərmədi, o, mahiyyətcə imperator Roma ailəsinin qadın üzvü kimi siyasi alət idi. Dul qadın olaraq, siyasi ittifaqı təmin etmək üçün ona evlilik təklif oluna bilərdi. Bu iki dəfə baş verdi. Eramızın 350-ci ildə evlilik təşkil edərək sülh yolu ilə güzəştə getmək üçün Maqnentius Konstantina ilə evlənməyi və II Konstantiyə qızı ilə evlənməyi təklif etdi. Lakin II Konstanti bu təklifi rədd etdi. Qısa müddət sonra, eramızın 351-ci ildə II Konstanti Konstantinanı başqa bir siyasi məqsəd üçün istifadə etdi və onu Şərqi Roma İmperiyasında "Sezar" titulu almış Konstantius Qalla evləndirdi və Antakyaya köçdülər.
"Passio Artemii" iddia edir ki, evlilik Qallusun sədaqətini təmin etmək məqsədi daşıyırdı, lakin bu, ən azı Konstantinanın qızı və Hannibalianusun arvadı kimi hakimiyyətə malik olmaqla yanaşı, Vetranionun Magqnentiusa qarşı çıxmasına səbəb olan Konstantina ilə də əlaqəli ola bilərdi və onu Konstantiusdan Maqnentiusun adamları özləri istədi.
Evlilik Konstantiyə fayda verməklə yanaşı, onu imperiyadakı təhlükəli vəziyyətdən çıxartdı və onu Konstantius ilə bölüşdüyü maraqlardan daha gənc və təcrübəsiz "Sezar"ı idarə edə biləcəyi vəziyyətə gətirdi. Digər tərəfdən, ola bilsin ki, Konstantius evliliyi öz müdaxiləçi, bəlkə də xəyanətkar, bacısını qərbdən uzaqlaşdırmaq üçün yol kimi görüb. "Passio Artemii"-də Konstantinanın qardaşına yazdığı məktubların xatırlanması əsl ənənəni saxlayırsa, Konstantinanın hətta Qallusla evlənmək təklifini də irəli sürməsi mümkündür.
Qallus torpaqlarını Şərqi Antakyadan idarə edirdi və onun məqsədi Sasani təhlükəsini nəzarətdə saxlamaq idi. Qallus isə öz ixtiyari və amansız hakimiyyəti ilə təbəələrinin dəstəyini özündən uzaqlaşdırdı. Konstantina ərini dəstəklədi. Məhz Antakyada Konstantina imperatriça Roma qadınlarına xas olan şəkildə siyasi cəhətdən fəal görünürdü. Ammian Marsellinə görə, o, əsasən ictimai baxışdan gizlədilmiş fəaliyyət göstərdi, lakin yenə də pis, qəddar və nəzarətçi idi. O, onun bir neçə adamı öldürməyə çağırdığını irəli sürür: "Qallus… onların əksəriyyətinin arvadı Konstantinanın təkidi ilə qətlə yetirildiyini cavab vermək üçün kifayət qədər gücü var idi". Bir zadəganın edamını təmin etmək üçün boyunbağını rüşvət kimi qəbul etdi. Qədim tarixi mənbələrdə o, ümumiyyətlə, qəddar və zorakı, lakin siyasi cəhətdən dinamik şəxsiyyət kimi qəbul edilirdi.
Antiokeyanlar şikayətlərini aldıqdan sonra II Konstanti həm Qallusu, həm də Konstantinanı çağırdı, lakin Ammian Konstantinanın dediyinə görə, siyasi gücündən istifadə etmək üçün son cəhdində, qardaşı ilə görüşmək üçün imperatorla görüşməyə getdi. Əri Konstantius Qallus ilə yaşadı və o, xəstəlikdən öldü.
Xarakterin qiymətləndirilməsi
upright=0.7|thumb|Müqəddəs Konstantinanın silah relikuarı, [[Sienadakı Santa-Maria-della-Skalada nümayiş etdirilir.]]
Ammian Marsellinə görə, Konstantina son dərəcə qəddar və şiddətli görünürdü. O, onu qürurla dolu və narahatedici dərəcədə şiddətli kimi təsvir etdi, "onun qüruru ölçüdən kənar idi; o, ölümcül formada qəzəb idi, ərinin qəzəbinə durmadan yanacaq qatırdı və onun kimi insan qanına susamışdı".
Daha sonra 18-ci əsrdə Ammian Marsellinin ritorikasından təsirlənən Edvard Gibbon Konstantinanı insan qanının doymaz susuzluğu ilə əzab çəkən cəhənnəm qəzəblərindən birinə bənzətdi. Tarixçi, Qallusu ağıl və mərhəmət göstərməyə inandırmaq əvəzinə onun zorakı təbiətini təşviq etdiyini söylədi. Gibbon layiqli zadəganın edamına razılıq vermək müqabilində mirvari boyunbağı qəbul edəcəyi zaman ​​qadının incə keyfiyyətləri olmadığı halda, onun boşluğunu vurğuladığını söylədi.
Orta əsrlər əfsanəsi
Orta əsrlərdə Konstantina romalı Aqnesin həyatı ilə bağlı əfsanə hazırladı; bunun mənşəyi bəlli deyil, baxmayaraq ki, o, şübhəsiz ki, Aqnesin dəfn olunduğu katakombanın üzərindəki böyük Konstantin Bazilikasına bitişik Müqəddəs Konstanza Məqbərəsində dəfn edilmişdir. Məqbərə böyük ölçüdə salamat qalmışdır, lakin indi bazilika divarının yalnız hissələri salamat qalmışdır. Qızıl Əfsanənin söylədiyi versiyada o, cüzam xəstəliyinə tutuldu və daha sonra əvvəlki bazilika ilə yanaşı Sant-Aneze-fuori-le-Mura Bazilikasının yerində olması ehtimal edilən Aqnesin məzarında dua edərkən möcüzəvi şəkildə sağaldı. Efiopiya sinaksarı I Konstantinin xəstə qızını sağaltmaq üçün Əbu Minaya göndərdiyini təsvir edir və Minanın cəsədini tapmasına borclu olduğunu bildirir, bundan sonra Konstantin ərazidə kilsə tikməyi əmr edir. Konstantina iffət andı içib və xristianlıq dinini qəbul edib, nişanlısı Qallikanus və nəhayət, xristian xidmətlərinə xərcləmələri üçün sərvətini xidmətçiləri İohann və Pavelə buraxdı. Əhəmiyyətli işlənmələrlə hekayə müxtəlif ədəbi formalarda sağ qalır və Aqnesin həyatından fiqur kimi Konstantina Britaniya muzeyindəki Kral Qızıl Camında 14-cü ilin sonunda çəkilmiş səhnələrdə görünür.
Kult və onun müqəddəsliyinin tanınması
Onun qalıqları Papa IV Aleksandr tərəfindən yeni qurbangahın altına qoyulmuşdu. Bu gün Konstantinanın məzarı Romadakı Santa Konstanza Kilsəsindədir. Yalnız 16-cı əsrdə Konstantina, Attika və Artemia şəhidliklərə yerləşdirildi. Konstantinanın anım günü 18 fevraldır. Bundan əlavə, 28 yanvar və 17 fevralda Attika və Artemiya da anılır. 25 fevral və 25 iyun tarixlərində birlikdə anılırlar.
Rafael Leao
Klub karyerası
Leao Lissabon şəhərini təmsil edən "Sportinq" klubunun yetirməsidir. Öncə "Sportinq"in B komandasında oynayan futbolçunun "Sportinq"in B komandasının heyətində debütu, 21 may 2017-ci il tarixində, Portuqaliya Sequnda Liqasında "Braqa" klubunun ikinci komandasına qarşı oyunda baş verir.
Futbolçu 11 fevral 2018-ci ildə "Feirense" klubu ilə oyunun ikinci yarısında Brayan Ruizi əvəzləyərək Portuqaliya çempionatında debüt edir. 2018-ci il martın 2-də "Porto" klubu ilə oyunda Rafael "Sportinq"in heyətində ilk qolunu vurur.
2018-ci ilin yayında Leao Fransanın "Lill" klubuna keçir. Debüt mövsümündə Leao 24 oyun keçirib və səkkiz qol vurub.
2019-cu ilin yayında, "Lill" ilə kifayət qədər uğurlu mövsümdən sonra, "Milan" klubu oyunçu ilə maraqlanmağa başlayır. Tərəflər futbolçunun 30 milyon avroya İtaliya komandasına transferi ilə bağlı razılığa gəlirlər. Rafael yeni klubunda mövsümə 2 milyon avro maaş ilə 5 illik müqavilə imzalayır. Transfer rəsmi olaraq 2019-cu il avqustun 1-də həyata keçirilir.
Milli komanda karyerası
2016-cı ildə Leao Portuqaliya gənclər komandasının tərkibində Azərbaycanda keçirilən gənclər arasında Avropa çempionatında qızıl medal qazanıb. Burada o Şotlandiya, Belçika, Avstriya və İspaniya ilə oyunlarda iştirak edir.
2017-ci ildə Portuqaliya gənclər komandası ilə Leao Gürcüstanda keçirilən gənclər arasında Avropa çempionatında gümüş medal qazanır. Futbolçu burada Çexiya, İsveç, Hollandiya və İngiltərə komandaları ilə görüşlərdə meydanda olur. İsveçlilərlə oyunda futbolçu qol vurur.
== Uğurları ==
Klub
Sportinq Milan
Milli
Portuqaliya U-17
Sığırçı durnalar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Abraham Yeravansi
Abraham Yeravansi və ya İrəvanlı Abraham — XVIII əsr erməni tarixçisi. Abraham Yerevansinin "1721–1736-cı illərdə müharibələrin tarixi" əsəri Cənubi Qafqaz və İran tarixini öyrənmək üçün mühüm mənbələrdəndir. Kitabda müəllifin şahidi olduğu hadisələrdən, o cümlədən 1724-cü ildə İrəvanın Osmanlı qoşunları tərəfindən tutulmasından bəhs edilir. Əsər 1938-ci ildə erməni, 1939-cu ildə isə rus dilində nəşr olunmuşdur.
Saprofaqlar
== Saprofaqlar ==
Saprofaqlar (yun. sapros-çürümüş və phagos-yeyən)-çürüntü üzvi qalıqlarla qidalanan heyvanlara deyilir. Saprofaqlar detritofaqlara, nekrofaqlara və koprofaqlara ayrılırlar.
Saprofitlər
Saprofitlər
Saprofitlər (yun.sapros-yürümüş və phyton-bitki)-məhv olmuş orqanizmlərin üzvi maddələri və ya canlı orqanizmlərin ifraz etdiyi maddələrlə qidalanan bitkilərə deyilir. Saprofitlər heterotrof orqanizmlərə aiddirlər.
Frank Norris
Bencamin Franklin Norris — Amerikan yazıçısı, jurnalisti və romançısı.
Həyat və fəaliyyəti
Frank Norris 5 mart 1870-ci ildə İllinoys ştatının Çikaqo şəhərində anadan olmuşdur. Onun atası Çikaqolu biznesmen Bencamin, anası Qertrude Qlorvina Doqqet isə olmuşdur. 1890-cı ildə Berkli Kaliforniya Universitetinə daxil olmuş, 1894-cü ildə oranı bitirmişdir. Yaradıcılığında fransız yazıçısı Emil Zolyanın təsiri olmuşdur. 1892-ci ildə romantik poemaları "İnterval, Feodal Fransası nağılı" ( romantik poemasını nəşr etdirmişdir. "Vandover və heyvan" (1895; nəşri 1914), "Maktiq" (1893-1897, nəşri 1899) romanlarında Amerika həyat tərzi tənqid olunur. Yaradıcılığının zirvəsi sayılan "Qaniçən" (1901, tamamlanmış "Taxıl eposu" trilogiyasının 1-ci hissəsi) tarixi romanında amerikan xalqının imperialist inhisarlara qarşı mübarzəsi təsvir olunur. Frank Norris 25 oktyabr 1902-ci ildə Kaliforniya ştatının San-Fransisko şəhərində vəfat etmişdir.
Afiq Qulamlı
Afiq Fərhad oğlu Qulamlı — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Afiq Qulamlı 24 dekabr 1996-cı ildə Xırdalan şəhərində anadan olmuşdur. Orta təhsilini 2003–2014-cü illərdə Xırdalan şəhər 9 nömrəli tam orta məktəbdə aldıqdan sonra hərbi xidmətə yollanmışdır. Hərbi xidməti başa vuran Afiq müxtəlif işlərdə çalışmış, mülki fəaliyyət göstərmişdir.
Hərbi xidməti
Orta məktəbi bitirdikdən sonra 2015-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Afiq Qulamlı 2016-cı ilin aprelin 2-dən 5-nə qədər davam edən Aprel döyüşlərində yaxından vuruşmuş, fərqlənmişdir.
2020-ci ilin 14 iyul tarixində Tovuz döyüşləri zamanı general-mayor Polad Həşimovun şəhid olmasından sonra səfərbərlik başlamış, Afiq Qulamlı səfərbər olunmuşdur. 21 sentyabr 2020-ci ildə hərbi təlim toplantılarına çağırılmışdır.
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Afiq Qulamlı 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsində iştirak etmişdir. Füzulinin, Cəbrayılın, Xocavəndin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. 19 oktyabr 2020-ci ildə Füzuli rayonunun Gecəgözlü kəndi istiqamətində döyüş tapşırığnın yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Afiq Qulamlı ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Afiq Qulamlı ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Xatirəsi
Vaxtilə təhsil aldığı Xırdalan şəhər 9 nömrəli tam orta məktəbin foyesində məktəbin onunla birgə 2 şəhid məzununun şəkillərinin əks olunduğu lövhə asılmışdır.
Caz orkestri
thumb|350x350px| West Point qrupunun caz cəngavərləri West Point-in Eisenhower Hall-da çıxış edir (2011) thumb|250x250px| The Magna Jazz Band The Queens Parkda çıxış edir (1988) Caz orkestri — orkestrin xüsusi növü. Birinci dünya müharibəsinin (1914- 1919) əvvəllərində Amerikada yaranmış və tezliklə Qərbi Avropada yayılmışdır. Adı ilk ansamblın təşkilatçısı və rəhbəri Cazbo Brounun adından götürülmüşdür. Caz orkestr əsasən nəfəsli alətlərdən, o cümlədən, mis nəfəsli alətlərdən və saksofondan, zərb alətləri və royaldan ibarət olur. Bəzi halda solo skripka, akkordeon, gitara, banco və b. alətlər də bu orkestrə daxil edilir.
Dizac-i Rəhimpur (Urmiya)
Dizac-i Rəhimpur - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 113 nəfər yaşayır (28 ailə).
NGC 5224
NGC 5224, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Qazanəkeş (Urmiya)
Qazanəkeş - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 256 nəfər yaşayır (51 ailə).
Belqorod knyazlığı
Belqorod knyazlığı (X—XIII əsrlər) — Rusiyanın feodal torpaqlara bölündüyü dövrdə mövcud olmuş qədim rus udel knyazlığı. Knyazlığın paytaxtı Belqorod-Kiyev olmuşdur — o vaxtlar şəhərin adı sadəcə Belqorod idi.
Tarixi
991-ci ildə böyük knyaz Vladimir Svyatoslaviç İrpen çayının sahilində bir qalanın əsasını qoydu və onu Belqorod adlandırdı. Belqorod knyazlığı müstəqil deyildi, onun paytaxtı Kiyevə aparan yolda forpost rolunu oynayırdı. Belqorod Kiyev knyazlarının iqamətgahı, daxili çəkişmələr zamanı sığınacaq yeri idi. 1117-ci ildə Vladimir Monomax Belqoroda öz böyük oğlu Mstislavı rəhbər təyin edir.
1240-cı ildə Belqorod-Kiyev Monqolların Rusiyaya hücumu zamanı darmadağın edilir. Bundan sonra tarixi salnamələrdə nə knyazlığın, nə də şəhərin adı çəkilir. Bu gün Beloqorodka kəndinin yaxınlığında tarixi şəhərin xarabalıqları qalmışdır.
Aleksey Abrikosov (patanatom)
Aleksey İvanoviç Abrikosov — SSRİ patanatomu.
Həyatı
Aleksey İvanoviç Abrikosov 18 yanvar 1875-ci ildə Rusiya imperiyasının Moskva şəhərində anadan olmuşdur. O, 1939-cu ildə SSRİ Elmlər Akademiyası, 1944-cü ildən isə SSRİ Tibb Elmlər Akademiyasının akademiki, həmçinin Polşa EA üzvü olmuşdur. Abrikosov 1939-cu ildən Sovet İttifaqı Kommunist Partiyası üzvüdür. O, 1920–1953-cü illərdə Moskva Universitetinin Tibb fakültəsinin (1939-cu ildən Birinci Moskva Tibb İnstitutunun) professoru olmuşdur. Elmi əsərləri ağciyər vərəminə, simpatik sinir düyünlərinin patoloji anatomiyasına, əzələ şişlərinə və s. həsr edilmişdir. Abrikosov əzələ şişlərinin xüsusi növünü (mioblastomioma) – "Abrikosov şişi"ni tapmışdır.
Təltif və mükafatlar
Aleksey Abrikosov ilk dəfə "Lenin" ordeni, "Qırmızı əmək bayrağı" ordeni ilə təltif olunmuşdur. O həmçinin, 1942-ci ildə SSRİ Dövlət mükafatı, 1945-ci ildə isə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı mükafatlarına layiq görülmüşdür.
İsmayıl Haqqı Baltacıoğlu
İsmayıl Haqqı Baltacıoğlu — Türkiyə hüquqşünası, alimi, yazıçısı və dramaturqu. 1923–1927-ci illərdə İstanbul Universitetinin rektoru. 1923-cü ildə Türkiyə Cümhuriyyəti qurulduqdan sonra Baltacıoğlu Təhsil İslahatı Hərəkatının Türkiyədəki ən məşhur nümayəndəsi olmuşdur. Pedaqoq, dramaturq kimi Cümhuriyet dönemi teatr tarixinin əhəmiyyətli nümayəndələrindən biridir.
Həyatı
İsmayıl Haqqı Baltacıoğlu 1886-cı ildə İstanbulda Mucurlu Baltacıoğlu İbrahim Edhem Efendi və Düzceli Hamdune xanımın ailəsində anadan olub. Uşaqlığını Cihangirdəki babası Əbdürrəhman Əfəndinin evində keçirib. İlk təhsilini Sirkeliməscit Mahallesinde "Şemsülmekatipte" almış, sonra Maşrıkı Füyüzat adlı xüsusi bir məktəbdə davam etdirmişdir. İbtidai təhsilini sonda Kışlaarkası İbtidai məktəbində tamamlamışdır. Orta təhsilini Fevziye Rüşdiyesi və Vefa Liseyində tamamlayıb (1903). Sənətlə maraqlanmasında məktəb həyatında aldığı xəttatlıq dərsləri və teatrlar təsir etmişdir. Liseyi bitirdiyi il yazıçılıq karyerası "İkdam" qəzetində dərc etdiyi məqalələrlə başlamışdır.
1902-ci ildə Vefa Liseyini bitirdikdən sonra 1908-ci ildə məzun olduğu İstanbul Universitetinə daxil oldu. 1909-cu ilin fevralından İstanbul Kişilər Pedaqoji Kollecində xəttat işləməyə başlamışdır. 1910–11-ci illərdə Avropada oxumuş, vaxtının çox hissəsini Fransada, Almaniyada və İngiltərədə keçirmişdir. Qərb dünyasında təhsil sistemini təhlil edib öyrənmişdir. Nəzəriyyədən çox praktikaya yönəlmiş İngilis sistemi onun daha çox diqqətini çəkmişdir.
Türkiyəyə qayıtdıqdan sonra xaricdə qazandığı biliklər əsasında pedaqogikaya dair bir sıra kitablar yazmışdır. Bu kitabların arasında "Tədris və tərbiyədə inqilab" (1912) və "Xalq təhsili" (1913) daha çox diqqəti cəlb edir. İstanbul Universiteti və bir çox kollec də daxil olmaqla bir çox fərqli təhsil müəssisələrində dərs demişdir. Milli Təhsil Nazirliyinin istəyi ilə "Rəsm metodu" adlı əsərini də yazmışdır. Reaksiyaların qarşısını almaq üçün artıq nazirliyin nəşr etdiyi kitablarda onun adı çəkilmirdi.
Balkan müharibəsi əsnasında "Şems-ül Me-katip" adlı özəl məktəbdə birgə təhsil, çöl gəzintiləri və məktəb teatri kimi praktikalar həyata keçirərək ənənəvi təhsil sisteminə qarşı üsyan etdi.
Rektorluq dövrü
1913-cü ildə İstanbul Universitetində müəllimliyinə başladı. 1933-cü ilə qədər bu vəzifəsini fasiləsiz davam etdirdi. Süleyman Paşazadə Sami bəy ilə birlikdə qadınların ali təhsil almaq hüququ üçün səy göstərdi. Digər tərəfdən Təhsil Nazirliyində vəzifə götürdü və orta və ali təhsil müdirliklərində çalışdı. 1920–1923-cü illərdə Ədəbiyyat fakültəsinin dekanı oldu və 1923–1925-ci illər arasında İstanbul Universitetinin rektoru rektoru seçildi və respublikanın ilk rektoru oldu. 1933-cü ildə Darülfünün bağlanıb İstanbul Universiteti ilə əvəzlənməsindən sonra bu qurumla əlaqəsi kəsildi. 1942-ci ildə Ankara Universitetinin Dil, Tarix və Coğrafiya Fakültəsinə professor təyin edildi. Bu fakültənin pedaqogika kafedrasının ibtidai təhsil üzvü idi.
1940-cı illərdə İsmayıl Haqqı Baltacıoğlu siyasətə qoşuldu. O, 1943–1950-ci illər arasında iki müddət millət vəkili oldu. VII çağırış Afyonkarahisar, VIII çağırış Kırşehir millət vəkili olaraq Türkiyə Böyük Millət Məclisinə üzv seçildi.
1950-ci ildə parlamentdən istefa etdikdən sonra "Yeni Adam" jurnalının nəşrinə davam etdi. Mühazirələr oxudu və kitablar nəşr etdi. 1942-ci ildə üzərinə götürdüyü Türk Dili Qurumu Müddət Şöbəsinin müdiri vəzifəsini 1957-ci ilə qədər davam etdirdi. 1950–1957-ci illər arasında "Din Yolu" adlı başqa bir jurnal nəşr etdi, lakin ilk yeddi sayından sonra bu jurnalı başqalarına təhvil verdi. 1957-ci ildə Quranı türkcəyə tərcümə etdi.
Murad Hüseynzadə
Həyatı
Murad Hüseynzadə 8 yanvar 1998-ci il tarixdə Lənkəran rayonu, Şağlasər kəndində anadan olub. Murad 2013-2015-ci illərdə Lənkəran Zabitlər Evində oxumaqla “Tibb təlimatçısı” ixtisasına yiyələnib. Lənkəran rayonlararası narkoloji xəstəxanada tibb qardaşı kimi çalışıb.
İsmayıl Haqqı Baltacıoğlu
Rektorluq dövrü
İsmayıl Haqqı Baltacıoğlu 1 aprel 1978-ci ildə Ankarada həyata gözlərini yumub.
Murad Hüseynzadə
Hərbi xidmətləri
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murad Hüseynzadə Füzuli, Cəbrayıl, Qubadlı istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. 11 noyabr 2020-ci ildə Qubadlı istiqamətində düşmən tərəfindən atılan artilleriya mərmisi nəticəsində şəhid olub. Lənkəranda dəfn olunub.
İsmayıl Haqqı Baltacıoğlu
Əsərləri
Hekayələr və romanlar Pyesləri Fəlsəfə kitabları Sosiologiya kitabları Estetikaya aid əsərləri Dini əsərlər
Murad Hüseynzadə
Hərbi xidmətləri
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Hüseynzadə ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Hüseynzadə "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Hüseynzadə ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Murad Hüseynzadə ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Tsihisdziri (Acarıstan)
Tsihisdziri — Gürcüstanın Acarıstan Muxtar Respublikası nın Kobuleti bələdiyyəsi nə tabe olan, Qara dəniz sahilində yerləşən kənd. Kənd Kobuleti şəhərinin 8 km cənubunda yerləşir. Roma tarixçilərinin ümumi görüşünə əsasən kəndin ərazisində Lazikadakı qədim şəhərlərdən olan Petra şəhəri mövcud olmuşdur.
Memarlıq
Hazırda kəndin yerləşdiyi bölgə Qara dənizin sahilində yerləşir. 1962-ci ildə yaşayış məntəqəsində aparılmış sistematik arxeoloji tədqiqatlar nəticəsində müxtəlif dövrlərə aid fərqli əsərlər tapılmışdır. Burada tapılan ən qədim əsər son tunc dövrünə aiddir. O dövrdə bölgədə Kolhis mədəniyyəti hökm sürmüşdür. Tsihisdzirinin şimalındakı Bobokvati də sahil xəttindən təqribən 200 metr uzaqlıqda e.ə. 8-ci əsrə aid qum təpələri aşkar edilmişdir. Sonrakı əsrlərdə bölgədə Qara dəniz in şərq sahili boyunca bir sıra antik yunan koloniyaları qurulmuşdur. Tsihisdziridə yunan koloniyasının olmasına dair mənbələrdə sübutlar olmasa da, burada aparılan arxeoloji qazıntılar zamanı Qədim Yunanıstan ın Amfora bölgəsindən olan əhaliyə aid e.ə. 5-ci əsrdən qalmış məzarlar aşkar etmişdir.
1907-ci ildə Tsihisdziri ərazisində eramızın 3-cü əsrinə aid qızıl-zinət əşyaları, gümüş və bürünc qablar, muncuqlar və sikkələr aşkar edilmişdir. Tapıntılar daha sonra Rusiyanın Sankt-Peterburq şəhərindəki Ermitaj Muzeyinə göndərilmişdir. Həmçinin Tsihisdziri xarabalıqlarından tapılmış üzərində latın dilində yazılar olan böyük kərpic romalıların bu ərazidə olmasını sübut edir. Kərpicin Fasis dəki Roma hərbi atelyesində hazırlandığı və cənuba göndərildiyi düşünülür. Həmin kərpic indi Gürcüstanın paytaxtı Tbilisi dəki Canaşia Muzeyi ndə sərgilənir.
Tsihisdziri qalası
Qala iki təpə üzərində yerləşir. Abidənin ümumi sahəsi 1,5 hektardır. Həmçinin burada 6-cı əsrdən qalma 33X17.80 m. ölçüsündə olan bazilika və iki dini məbəd də yerləşir. Məbədlərdən biri xristianlıq dövründən, digəri isə orta əsrlər dən qalmadır. Bazilikanın yaxınlığında 6-cı əsrə aid hamam və su çəni yerləşir. Qalanın şimalında yaşayış məntəqəsinin qalıqları və yüzlərlə məzar mövcuddur. Bu abidələrin tarixi antik dövr ün sonunu və ya orta əsrləri əhatə edir.
Renenutet
Renenutet — Renenutet (həmçinin Ernutet, Renen-vetet, Renenet kimi tərcümə olunur) qədim Misir dinində yemək və məhsul ilahəsi idi. Məhsulun əhəmiyyəti insanları məhsul yığımında Renenutetə çoxlu qurbanlar verməyə vadar edirdi. Renenutet kobra və ya kobra başlı qadın kimi təsvir edilmişdir. Bu ilahə doğulandan ölənə qədər fironun qayğısına qalan “dayə” idi. Renenutet yunanca Termoutis və ya Hermutis adlanırdı. O, tarlaların məhsuldarlığını təcəssüm etdirirdi, krallığın və gücün qoruyucusu idi.
Bəzən yemək ilahəsi kimi Renenutet əri Sobeklə hesablaşırdı. O, Nil çayı kimi nəzərdə tutulurdu ki, onun illik daşqınları münbit lil yığaraq bol məhsul götürməyə imkan verirdi. Medinet Madi məbədi Sobek və Renenutetə həsr edilmişdir. Feyyumda kiçik bəzəkli tikilidir.
Renenutet bəzən ilan kimi də təmsil olunan Nehebkaunun anası hesab olunurdu. Renenutet Nehebkaunun anası hesab ediləndə onun yer üzünü təmsil edən əri Geb var idi.
O, tanrı Neprinin anası idi.
Sonralar, Aşağı Misirdə ibadət edilən ilan ilahəsi olaraq, Renenutet getdikcə Aşağı Misirin güclü qoruyucusu olan Vadjet və kobra kimi təmsil olunan başqa bir ilan ilahəsi ilə əlaqələndirildi. Nəhayət, Renenutet, baxışlarının düşmənləri öldürdüyü deyilən Vadjetin alternativ bir forması kimi müəyyən edildi. Vadget fironların tacında təsvir olunan kobra idi. thumb|[[Nepit (solda) və Hu (ortada) kobra|mərkəzdə]] qarşısında oturmuş ilan başlı qadın kimi Renenutet
Baytarlıq Elmi-Tədqiqat İnstitutu
Baytarlıq Elmi-Tədqiqat İnstitutu — baytarlıq institutu.