cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Milli İrsi Mədəni Tarixi Araşdırmalar Fondu
Kitablar
Mövlana təxəllüsü ilə tanınan Cəlaləddin Rumi orta əsrlər Şərqinin dahi mütəfəkkiri, şairi və Haqq aşiqidir. O, bütün peyğəmbərlərin insanlara çatdırdığı İlahi Kəlamın ən səlahiyyətli nümayəndələrindən biridir. Onun qayəsi insanları mənəvi paklığa çağıran, daxili təkamül yolu ilə sevgini, şəfqəti, qardaşlığı bütün insanlara tövsiyə edən və buna görə də yalnız İslam dinində deyil, bütün dinlər və millətlər tərəfindən təqdir edilən dahi şəxsiyyətdir. 100px|thumb|left|Qəlbimin aynası QƏLBİMİN AYNASI: Kitabda Elmira Qasımovanın dövri mətbuatdan, xüsusən “Füyuzat” jurnalından oxuculara yaxşı tanış olan elmi-publisistik məqalələri, həmçinin tarix, incəsənət, ədəbiyyat kimi müxtəlif mövzuları əhatə edən yazıları yer almışdır. Əsasən milli şüur, əxlaqi keyfiyyətlər, Qarabağ dərdi, vətən sevgisi və s. dəyərləri təbliğ edən bu qələm məhsulları oxucunu müəllifin zəngin daxili dünyası, incəsənət anlayışı ilə yaxından tanış edir. 100px|thumb|right|Səadət ocağı Ailə SƏADƏT OCAĞI - AİLƏ: Kitab Ağa Hacıbəylinin bir neçə il ərzində “Füyuzat” jurnalının müxtəlif saylarında dərc edilmiş silsilə məqalələri əsasında tərtib olunmuşdur. Həyat yoldaşı seçimindən ailə qurmağa, ailənin müxtəlif psixoloji, mənəvi məsələlərindən övlad tərbiyəsinə qədər mühüm mövzular kitabda xronoloji ardıcıllıqla verilmişdir. Müəllif münasibət bildirdiyi məsələlərə, müxtəlif ailə problemlərinin çözüm yollarına milli-mənəvi və çağdaş dəyərlər prizmasından yanaşmışdır. 100px|thumb|left|Daşa qazınmış xəyanət DAŞA QAZINMIŞ XƏYANƏT: Bu əsərdə, yazarın Fransada erməni propaqandaları ilə beyni yuyulmuş fransızlarla olan həyacanverici mübahisəsini oxuyacaqsınız. Bundan əlavə, daşa qazınmış xəyanət bəlgəsiylə üzləşəcək və gözlərinizə inanmayacaqsınız. Orijinalı türkcə olan bu əsəri Şəfəq Sultan Əlixanlı Azərbaycan türkcəsinə uyğunlaşdırmışdır. 100px|thumb|right|Dünya siyasəti DÜNYA SİYASƏTİ: Geniş oxucu kütləsi üçün nəzərdə tutulmuş bu dərslikdə dünya siyasətinin inkişaf istiqamətləri açıqlanır, dünyanın müxtəlif regionlarında cərəyan edən hadisə və proseslər müasirlik işığında təhlil edilir. Kitabın müəllifi Ağalar Abbasbəylidir. 100px|thumb|right|Şəhidlərə kəfən lazım deyil ŞƏHİDLƏRƏ KƏFƏN LAZIM DEYİL: Atamoğlan Məmmədlinin 2 hissəli, 6 şəkilli bu dram əsərində Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı, şəhid Mübariz İbrahimovun ömür yolu canlandırılmış, uşaqlıq, gənclik illəri, düşüncələri və cəbhə yolu yazıçı qələmi ilə işıqlandırılmışdır. 100px|thumb|left|[[Rind və Zahid]] RİND və ZAHİD: Klassik ədəbiyyatımızın parlaq və təkrarolunmaz simalarından olan böyük Azərbaycan şairi Məhəmməd Füzulinin fars dilində qələmə aldığı “Rind və Zahid” müstəqil kitab şəklində ilk dəfədir işıq üzü görür. Hər cümləsində Füzuli zirvəsinin ucalığını, qüdsiyyətini əks etdirən bu əsər insanı bir daha öz həqiqəti haqqında düşünməyə vadar edir. Zahir-batin, ağıl-qəlb, nəfs-ruh qarşıdurmasını Rind və Zahidin dili ilə canlandıran dahi Füzuli bununla, əslində, insanı öz-özü ilə qarşılaşdırır. Qeyd edək ki, kitabın müəllifi Muxtar Cəfərlidir.
Tədbirlər
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin sərəncamı əsasında 2009-cu ilin “Uşaq ili” elan edilməsi ilə bağlı 190 saylı məktəb və Milli İrsi, Mədəni, Tarixi Araşdırmalar Fondunun birgə layihəsi kimi “Füyuzat” və Gənc nəsil” adlı tədbir keçirilmişdir. 17 dekabr 2009-cu ildə keçirilən tədbirdə məqsəd gənc nəslin vətənpərvərlik ruhunda yetişməsi, milli, mənəvi dəyərlərimizin tanınması və mənimsənilməsi idi. 200px|thumb|left|““Füyuzat” və Gənc nəsil” Tədbirdə 190 saylı məktəbin direktoru, respublikanın əməkdar müəllimi Afət xanım Bakıxanova, şair və yazıçılar, müxtəlif ali təhsil müəssisələrindən dəvət olunmuş alimlər, tanınmış ziyalılar, Səbail rayon İcra Hakimiyyətinin əməkdaşları, Bakı şəhəri üzrə Təhsil İdarəsinin məsul şəxsləri, məktəbin müəllim və şagird kollektivi, mədəniyyət və incəsənət nümayəndələri, eləcə də KİV təmsilçiləri iştirak etmişlər.
“İşıq-qadın” jurnalının 190 nömrəli məktəblə görüşü 200px|thumb|right|“İşıq-qadın” jurnalının 190 nömrəli məktəblə görüşü Milli İrsi Mədəni Tarixi Araşdırmalar Fondunun təsis etdiyi "İşıq-qadın" jurnalı və O.Mirzəyev adına 190 saylı tam orta məktəbin kollektivi akademik Zərifə Əliyevanın xatirəsinə həsr olunmuş tədbir keçirmişdir. 200px|thumb|left|“İşıq-qadın” jurnalının 190 nömrəli məktəblə görüşü 7 may 2013-cü ildə keçirilən Tədbirdə MİMTA Fondunun icraçı direktoru Pərviz Əmirov, "İşıq-qadın" jurnalının baş redaktoru Sədaqət Qəhrəmanova, 190 saylı məktəbin direktoru Afət Bakıxanova, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının müavini Fidumə Hüseynova, Azərbaycan Respublikasının xalq artisti Amaliya Pənahova, həmçinin digər qonaqlar çıxış etmiş, “İşıq-qadın” jurnalının Azərbaycan qadını tarixindəki rolundan danışmışlar.
“Şeirin İşığı – İşığın şeiri” Milli İrsi Mədəni Tarixi Araşdırmalar fondunun təşkilati dəstəyi ilə keçirilən, “İşıq” jurnalının və BDU-nun Jurnalistika fakültəsinin birgə layihəsi olan "Şeirin işığı - İşığın şeiri" müsabiqəsinin mükafatlandırma mərasimi keçirilib. 30 noyabr 2016-cı ildə keçirilən müsabiqədə Filologiya fakültəsinin dekanı Elçin Məmmədov, Jurnalistika fakültəsinin professoru Nəsir Əhmədli, Kitabxanaçılıq-informasiya fakültəsinin dekan müavini Ələmdar Cabbarlı, şair Baba Vəziroğlu, Milli İrsi Mədəni Tarixi Araşdırmalar fondunun icraçı direktoru Pərviz Əmirov və "İşıq" jurnalın məsul katibi Əsəd Aslanoğlu münsif, Azərbaycan Respublikasının Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi sədrinin müavini və "İşıq" jurnalının baş redaktoru Sədaqət Qəhrəmanova, o cümlədən tanınmış jurnalist Flora Xəlilzadə isə qonaq qismində iştirak edib tədbirin əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirmişlər.
"Vətənin vətəndaşı, bir işıq da sən yandır”
MİMTA fondu və Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika və Filologiya fakültələrinin birgə təşkilatçılığı ilə “Füyuzat” jurnalının 110 illik, yenidən nəşrinin isə 10 illik yubileyinə həsr olunmuş “Vətənin vətəndaşı, bir işıq da sən yandır” adlı esse müsabiqəsinin mükafatlandırma mərasimi keçirilmişdir. 27 aprel 2017-ci ildə keçirilən tədbirdə BDU-nun rektoru akademik Abel Məhərrəmov, Əməkdar incəsənət xadimi Şəfəq Sultan Əlixanlı, Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti başçısının müavini Fidumə Hüseynova, o cümlədən bir sıra nüfuzlu qonaqlar, millət vəkilləri, tanınmış ziyalılar, media nümayəndələri və universitetin pedaqoji heyəti iştirak etmişlər. Münsiflər heyətinin müxtəlif meyarlar üzrə verdiyi ballar əsasında müəyyən olunmuş qaliblər “Füyuzat” jurnalı tərəfindən fəxri diplomlar, mükafatlarla təltif olunmuşdur.
Tələbələrin hazırladığı bədii hissə - “Füyuzat”ın səhifələrindən oxunan bədii qiraət, həzin musiqinin müşayiətilə söylənilən şeirlər, səhnəciklər isə tədbirdə iştirak edən bütün qonaqlar tərəfindən böyük coşqu ilə qarşılanmışdır.
“Könlüm keçir Qarabağdan” “Füyuzat” jurnalı şagirdlər arasında vətənpərvərlik hissinin yüksəldilməsi üçün və yenidən nəşrinin 10 illik yubileyi ilə bağlı “Könlüm keçir Qarabağdan” adlı inşa müsabiqəsi təşkil etmişdir.
Qaçqın və məcburi köçkün övladlarının təhsil aldığı Ağdam rayon 33 nömrəli orta məktəbi, Cəbrayıl rayon Akademik Mehdi Mehdizadə adına şəhər tam orta məktəbi, Füzuli rayon 50 saylı tam orta məktəbi və Xocavənd rayonu Nərimanlı kənd tam orta məktəbləri arasında keçirilən müsabiqənin mükafatlandırma mərasimində bir sıra ictimai xadimlər, adıçəkilən rayonların səlahiyyətli nümayəndələri, rayon təhsil şöbəsinin müdirləri, şair və yazıçılar, o cümlədən millət vəkili Qənirə Paşayeva, BDU-nun Jurnalistikanın nəzəriyyəsi və təcrübəsi kafedrasının müdiri professor Cahangir Məmmədli və Cəbrayıl rayon icra başçısının müavini Fəridə İbayeva iştirak etmişlər. Müsabiqə 22 may 2017-ci il tarixində keçirilmişdir.
“Cümhuriyyətə İşıq Saçan Qadınlar” 200px|thumb|right|Cümhuriyyətə İşıq Saçan Qadınlar Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsi, YAP Qadınlar Şurası, Milli İrsi Mədəni Tarixi Araşdırmalar Fondunun təsis etdiyi “İşıq-qadın” jurnalının birgə təşkil etdiyi “Cümhuriyyətə işıq saçan qadınlar” adlı araşdırma-yazı müsabiqəsi keçirilmişdir. 200px|thumb|left|Cümhuriyyətə İşıq Saçan Qadınlar Cümhuriyyətin 100 illik yubileyinə və Heydər Əliyevin 95 illiyinə həsr olunan tədbirdə Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin sədri Hicran Hüseynova, Milli Məclisin sədr müavini Bahar Muradova, YAP Qadınlar Şurasının sədri Nurlana Əliyeva, millət vəkili Hadı Rəcəbli, Azərbaycan Respublikası Milli Televiziya və Radio Şurasının sədr müavini, “Kaspi” qəzetinin təsisçisi Sona Vəliyeva, millət vəkili Aqiyə Naxçıvanlı, professor Cahangir Məmmədli və başqaları Azərbaycan dövlətinin prioritet istiqamətə çevirdiyi qadın siyasətindən danışmış, Azərbaycan qadınlarının keçdiyi tarixi yola nəzər salaraq onların fədakarlıqlarını yüksək qiymətləndirmişlər.
Tədbirdə Heydər Əliyevin xatirəsinə həsr olunan “Heydər Əliyev və dövlət qadın siyasəti” adlı filmi də nümayiş olunmuşdur.
Tədbir 7 may 2018-ci ildə keçirilmişdir.
Seminarlar
“Müasir jurnalistikamızın inkişaf xüsusiyyətləri və problemləri” “Müasir jurnalistikamızın inkişaf xüsusiyyətləri və problemləri” mövzusunda keçirilən seminarda BDU-nun jurnalistika nəzəriyyəsi və təcrübəsi kafedrasının professoru, filologiya elmləri doktoru Alxan Məmmədov mühazirə oxumuşdur. Seminarda müxtəlif universitetlərin tələbələri, müəllimlər, fondun əməkdaşları və digər qonaqlar dinləyici qismində iştirak etmişlər.
"Osmanlı dövləti və ermənilər"
MİMTA Fondunun təşkilatçılığı ilə BDU-nun dosenti, tarix elmləri namizədi Atamoğlan Məmmədlinin növbəti seminarı keçirilmişdir. "Osmanlı dövləti və ermənilər" mövzusunda keçirilən bu seminarda fondun əməkdaşları, müəllim və tələbələr, eləcə də digər qonaqlar dinləyici qismində iştirak etmişlər.
"Jurnal Tipologiyası" 200px|thumb|left|Jurnal Tipologiyası MİMTA Fondunda keçirilmiş növbəti seminarda Bakı Dövlət Universitetinin Jurnalistika fakültəsinin kafedra müdiri, İctimai Televiziya və Radio Yayım Şurasının sədri, professor Cahangir Məmmədli "jurnal tipologiyası" mövzusu ilə çıxış etmiş və seminar iştirakçılarının suallarını cavablandırmışdır. “Qloballaşma və milli kimlik”
MİMTA Fondunun təşkilatçılığı ilə BDU Jurnalistika fakültəsinin dekanı, filologiya üzrə elmlər doktoru, dosent Vüqar Zifəroğlunun “Qloballaşma və milli kimlik” mövzusunda seminarı keçirilmişdir. Seminarçı öz geniş mühazirəsində qloballaşmada mədəniyyətlərin bir-birinə təsiri şəraitində milli dəyərlərə sahib çıxmağın önəmindən danışmış, eyni zamanda dünyaya inteqrasiyanın müsbət tərəflərinə toxunmuşdur. Seminarda dinləyici qismində Fondun əməkdaşları, o cümlədən müxtəlif ali təhsil ocaqlarının müəlllim və tələbələri iştirak etmişlər.
Battle Angel Alita dünyası
thumb|Xarabalıq, Tiferes və Keteresin yerləşməsi sxemi. Battle Angel Alita və ya Yaponiyada tanınan adı ilə Gunnm Yukito Kişiro tərəfindən 1990-cı ildə yaradılmış manqa seriyasıdır. Manqa seriyasında kibertibb mütəxəssisi Daysuke İdo tərəfindən tullantıların arasında yaddaşı itmiş halda tapılan və təmir edilən Alita adlı kiborqdan bəhs edilir. Alita tezliklə fərqinə varır ki, hər şeyi unutsa da, Panzer Kunst adlı döyüş texnikasını unutmayıb. Bunun sayəsində Alita kəllə ovçusuna çevrilir və özünün kim olduğu öyrənmək qərarına gəlir. Yukito Kişiro daha sonra "Ashen Victor" adlı spin-off manqası və "Battle Angel Alita: Last Order" ilə "Battle Angel Alita: Mars Chronicle" adlanan iki sikvel manqası yaratmışdır.
Milli İrsi Mədəni Tarixi Araşdırmalar Fondu
Seminarlar
“Klassik “Füyuzat”dan müasir “Füyuzat”a”
Uzunqazmalar
Uzunqazmalar — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Milli İrsi Mədəni Tarixi Araşdırmalar Fondu
Seminarlar
MİMTA Fondunun 100 il sonra təsis etdiyi “Füyuzat” jurnalının məsul katibi Mübariz Yunusun “Klassik “Füyuzat”dan müasir “Füyuzat”a” mövzusunda verdiyi bu seminarda milli düşüncə tariximizdə önəmli yeri olmuş klassik “Füyuzat”ın keçdiyi tarixi yola işıq salınmış, müasir “Füyuzat”ın öz sələfinin layiqli davamçısı kimi müasir Azərbaycanda özünəməxsus roluna, üslubuna toxunulmuşdur. Mühazirəçi əsasən tələbələrdən ibarət olan dinləyicilərin çoxsaylı suallarını geniş cavablandırmışdır.
Uzunqazmalar
Əhalisi
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.
Battle Angel Alita dünyası
Manqaka Yukito Kişiro manqa seriyasına uyğun olaraq postapokaliptik dünya yaratmışdır. Hadisələrin böyük hissəsi XXVI əsrdə Tiferes və Xarabalıq adlanan iki şəhərdə baş verir. "Ashen Victor" manqasında isə hadisələr əsasən Xarabalıq və Bedlenddə cərəyan edir. Xronoloji baxımdan üç manqada hadisələr ümumilikdə 20 il ərzində baş verir.
"Last Order" manqasına dünyanın izahı daha geniş verilmişdir. Üç hakim güc var: Yupiter Sistem Birliyi, Venera Respublikası və LADDER (Günəş Sistemi Şurası). Bunlardan əlavə Mars, müxtəlif peyklər və asteroidlər koloniyalaşdırılmışdır.
Milli İrsi Mədəni Tarixi Araşdırmalar Fondu
Seminarlar
“Azərbaycan qadınının taleyində və mətbuat tarixində “İşıq”ın rolu”
Battle Angel Alita dünyası
Təqvim
Orijinal manqada hadisələr XXVI əsrdə baş verir. "Battle Angel Alita: Last Order" manqasında təqdim olunan təqvimə görə başlanğıc ili Sputnik-1 peykinin buraxıldığı 1957-ci il olaraq göstərilən "Sputnik dövrü" (qısaca s.d.) adlı təqvimdən istifadə olunur. Orijinal manqada hadisələr s.d. 577-ci ildə (b.e. 2533-cü ildə) başlayır və s.d. 590-cı ildə (b.e. 2546-cı ildə) başa çatır. "Battle Angel Alita: Last Order" manqasında hadisələr s.d. 591-ci ildə (b.e. 2547-ci ildə) baş verir. "Battle Angel Alita: Mars Chronicle" manqasında isə hadisələr s.d. 370-ci ildə (b.e. 2336-cı ildə) başlayır və s.d. 594-cü ildə (b.e. 2550-ci ildə) bitir.
Milli İrsi Mədəni Tarixi Araşdırmalar Fondu
Seminarlar
MİMTA Fondunda “İşıq” jurnalının məsul redaktoru Əsəd Aslanoğlunun milli mətbuatımızda və Azərbaycan qadınının taleyində “İşıq” qəzetinin rolundan bəhs edən seminarı keçirilmişdir. Azərbaycan mətbuatına ilk qadın mətbu orqanı kimi düşmüş “İşıq” qəzetinin qısa müddətli, lakin geniş və səmərəli fəaliyyətinə toxunan mühazirəçi, qəzetin 100 il sonra jurnal formatında bərpa edilməsinin önəmindən danışmış, müasir “İşıq” jurnalının kontentinə ətraflı şərh vermişdir.
Battle Angel Alita dünyası
Təqvim
Aşağıda Battle Angel Alita dünyasında baş verən əsas hadisələr sıralanmışdır.
Yer və Mars
Mars isə Alitanın doğulduğu planetdir. Marsa imiqrasiya geofəlakətdən öncə başlamışdır. Marsın mülayim iqlimi əhalinin xeyli artmasına və müasir dövrə qədər davam edən vətəndaş müharibələrinə səbəb olmuşdur. Marsda hakimiyyət uğrunda 4 güc mübarizə aparır. Onlardan üçünün hər biri Günəş sistemi supergücləri tərəfindən dəstəklənir. Digər güc isə neonasistdir. Marslıların böyük hissəsini insan görünüşlü əhali təşkil edir.
Digər planetlər
Yupiter Sistemi Birliyi öz müstəqilliyini Venera Respublikasından 50 il sonra – s.d. 300-cü ildə elan etmişdir. Yupiterlilər planetin 16 peykinin 13-ündən istifadə edərək planet ətrafında yaşayış üçün qalxan (Troposfer layihəsi) inşa etmişdirlər, lakin layihə tamamlanmamış qalır. Terraformasiya müharibələri zamanı onlar Yer və Venera ilə döyüşmüşdürlər. Yupiterlilər güclü texnologiyası və ordusu ilə tanınır.
Vodlozero Milli Parkı
Vodlozero Milli Parkı — Rusiyaya məxsus olan milli park. İnzibati cəhətdən Kareliya Respublikasının Pudoj rayonu və Arxangelsk vilayətinin Onej rayonu ərazisində yerləşir.
Battle Angel Alita dünyası
Digər planetlər
Tiferesli Jan Vares Pluton planetində özünə malikanə tikməsinə baxmayaraq planetin kəskin iqlimi koloniyalaşdırılmasına mane olur.
Vodlozero Milli Parkı
Ümumi məlumat
Vodlozero milli parkının ərazisi 468,3 min ha-dır. Bu ərazinin 130,6 min hektarı Kareliya, 337,6 min hektarı isə Arxangelsl vilayəti ərazisinə daxildir.
Battle Angel Alita dünyası
Digər planetlər
Digər peyklərdə və asteroidlərdə də (xüsusilə asteroid qurşağında) insan koloniyaları mövcuddur.
Vodlozero Milli Parkı
Ümumi məlumat
Parkın qərb hissəsinə giriş qadağandır (99,4 min. ha). Ərazisinin 1,2 min hektarı təsərrüfat xidmətlərinə yönəldirildiyindən əsasən park işçilərinin xidmətindədir. Rekreasiya zonası 51,2 min hektar ərazisi əhatə edir. 54,1 min ha ərazi meşə təsərrüfatına xidmət edir. 76,3 min ha ərazi yerli əhalinin istifadəsinə icazə verilir.
Battle Angel Alita dünyası
Tiferes
Tiferes (yapon versiyasında Salim) nəhəng orbital halqa Yakobun nərdivanı sayəsində göydə asılı olan böyük və inkişaf etmiş şəhərdir. Xarabalığın üstündə yerləşir. Tiferes Xarabalıq şəhərindən öz məqsədləri üçün istifadə etsə də, faktiki olaraq hər iki şəhər bir-birindən asılıdır. Daysuke İdo, Desti Nova, Jan Vares kimi personajlar tifereslidirlər.
Vodlozero Milli Parkı
Vodlozero
Vodlozero qədim mədəniyyət bölgələrindən biridir. Bölgədə 8–9 min il öncə insanlar məskən salmışlar. Qoruq ərazisində çoxlu sayda tarixi abidələr vardır. Bunlar arasında Mezolit və Neolit dövrlərinə aid tarixi tapıntırala belə rast gəlinir.
Battle Angel Alita dünyası
Tiferes
Şəhərin aşağıdan görünən hissəsi dairəvi formadakı sektoru və orbital liftidir. Tiferesin xüsusi və ən güclü silahı Abaddon adlanır. Şəhər s.d. 191-ci ilə kimi mövcud deyildi. Şəhər daha sonra salınmış və Star-Siti ilə xüsusi struktur ilə əlaqələndirilmişdir. Lakin Terroformasiya müharibələri zamanı şəhərlər ayrılmışdır və Star-Siti Xarabalıq şəhərinə çevrilmişdir. Tiferes və Xarabalıq artı 100 ildən çoxdur ki, ayrıdır.
Vodlozero Milli Parkı
Vodlozero
Saamlar və Finlərdən sonra bölgəyə artıq X-XI əsrlərdə slavoyanlar ayaq basırlarlar. XV əsrdə Böyük Novqorod dövlətinin ərazisinə çerilir. Xristianlıq ərazudə yayıldığdan undiyənə qədər 13 kilsə qorunub saxlanmışdır.
Battle Angel Alita dünyası
Tiferes
Tiferes şəhəri Tibbi Nəzarət Bürosu (TNB) tərəfindən idarə olunur. Şəhərdə əhali artımına və doğumlarına onlar nəzarət edirlər. Vətəndaşlara çoxalmaq qadağan olsa da, cinsi əlaqəyə icazə verilir. Tiferes şəhərinin təhlükəsizliyinə zərər yetirən vətəndaşlar şəhərdən qovulur. Daysuke İdo bu cür sürgün olunmuşlardan biridir.
Vodlozero Milli Parkı
Vodlozero
XX əsrin əvvəllərində Vodlozeroda 40 kənd mövcud olmuşdur. Ümumi əhali sayı 2628 nəfər təşkil edirdi. 2005-ci ilə olan məlumata görə isə ərazidə beş yaşayış məntəqəsi vardır. Bu yaşayış məntəqələrində cəmi 547 nəfər yaşayır.
Battle Angel Alita dünyası
Tiferes
Tiferesin hərbi gücü Yer Tədqiqat Bürosu (YTB) adlanır. Onların işi Tiferesdən qıraqda missiyalara gedə biləcək casuslar yetişdirməkdir (TUNED adı ilə). Bunlardan əlavə, Barjack müharibəsi zamanı Fabrik orduları da Tiferes tərəfindən Barjacka qarşı döyüşmüşdür.
Barjack müharibəsindən sonra YTB dağılmış və TUNED ləğv olunmuşdur. 1 il sonra Tiferes vətəndaş müharibəsi nəticəsində tifereslilər TNB-nin nəzarətini əla keçirirlər.
Vodlozero Milli Parkı
Milli park
2001-ci ildə UNESCO-nun qərarı ilə park Biosfer qoruğu statusu alır. Bu isə Rusiya ərazisində yerləşən bu tip il qoruq olur.
Uran (repçi)
Uran (tam adı: İbrahim İbrahimov; ) — Azərbaycan repçisi.
Battle Angel Alita dünyası
Xarabalıq
thumb|Xarabalıq şəhərinin xəritəsi.|left Tiferesin altında yerləşən və ondan birbaşa asılı olan kasıb şəhərdir. Tiferes üçün əsas funksiyası material və resurslar yığmaqdır. Fabrik tərəfindən idarə olunur. Orijinal manqanın çox böyük hissəsi Xarabalıq şəhərində keçir. Əvvəllər Star-Siti adı ilə tanınırdı.
Vodlozero Milli Parkı
İnzibati bölgü
Parkın mərkəzi binası Petrozavodsk şəhərində yerləşir. Kuqanavolok kəndi və Oneqa şəhərində filialı mövcuddur.
Uran (repçi)
Uran müxtəlif dövrdə Cəza, Detsl, Diana Hacıyeva, Paster, ProMete, Xpert, Payam Turk və digər sənətkarlar ilə əməkdaşlıq edib.
Battle Angel Alita dünyası
Xarabalıq
Xarabalıq Tiferesin düz altında yerləşir və Tiferesdən atılan tullantılar Xarabalığa boşaldılır. Şəhərin düz ortasında tullantılardan əmələ gəlmiş Tiferes dağı yerləşir. Şəhərə daxil olmaq üçün Fabrik tərəfindən nəzarət olunan 12 stansiya darvazası mövcuddur. Şəhərin ətrafında 29 ferma yerləşir və bu fermalar Xarabalığı yemək və digər ehtiyaclarla təmin edirlər. Şəhərin kimsənin çıxmamasını təmin etmək üçün şəhərin ətrafında Hidrodivar quraşdırılıb. Şəhər 4 rayona bölünür: Şimal, Şərq, Cənub və Qərb. Şimali rayonda Desti Novanın müəssisəsi, Şərqi rayonda Daysuke İdonun klinikası, Kolizey və Ammoniya prospekti yerləşir. Cənubi rayonda cəmi 2 fabrik var. Qərbi rayon Hüqonun öldüyü yerdir. Motorbol oyunlarının çoxu bu rayonda baş tutur.
Uran (repçi)
Yaradıcılığı
1996-cı ilin martın 9-da ilk rep mahnısını yazıb. Replə ilk tanışlığı Rusiya repçilərindən başlayıb. Sonrakı illərdə 2Pac və Eminemdən təsirlənib.
Hip-hopda ilk təxəllüsü "Mr Ib" olub. 2001-ci ilin mart ayından M. T. Street qrupunun tərkibində söz yazarı kimi fəaliyyət göstərməyə başlayıb. O, ilk olaraq söz yaza bilməyən repçilərə mahnı mətnləri satmaq fikrində idi. Həmin ilin aprelində qrup "Mənim lomka həyatım" treki ilə Vətən diskotekasında keçirilən yeraltı festivalda 4-cü yeri tutub. 2001-ci ilin sonunda M. S. Street qrupu dağılır və Mr. Ib müstəqil fəaliyyətini davam etdirir. Həmin ilin oktyabr ayının 19-da Bakı Slavyan Universitetinin akt zalında, universitetin Şən və Hazırcavablar Klubunun təqdimat gecəsində ilk çıxışını edir
Battle Angel Alita dünyası
Xarabalıq
Xarabalıq şəhəri geofaləkətin səbəb olduğu qışdan sonra s.d. 126-cı ildə Star-Siti adı ilə tikilmişdir. Əvvəllər Tiferes ilə orbital halqa ilə əlaqələnsə də, Terraformasiya müharibələrindən sonra bu əlaqə kəsilmişdir.
Xarabalıq Tiferesin nəzarətində olan Fabriklər tərəfindən idarə olunur. Qayda-qanun onlar tərəfindən nəzarət olunur və cinayətkarlara pul mükafatını onlar təyin edirlər. Fabrik dekmen və netmen adlı iki tip robotdan istifadə edir.
Vodlozero Milli Parkı
İnzibati bölgü
Ərazisi üç meşəçilik sahəsinə bölünür:
Uran (repçi)
Yaradıcılığı
2004-cü il yanvarın 11-də "Caspian Clan" rep qrupunun 8-ci üzvü olur. 2004-cü ildə qrup dağılır və repçi ləqəbini "Uran"a dəyişir. 2004-cü il oktyabrın 10-da Space TV-də "Mən Də Varam" telemüsabiqəsinə qatılır. O, telemüsabiqədə ikinci yeri tutur.
2006-cı il fevralın 2-də Uran British Council-in təşəbbüsü ilə "Urban Culture" adı altında keçirilən hip-hop şouda iştirak edir. Daha sonra şəxsi həyatında baş verən problemlərlə əlaqədar repdən bir müddət uzaqlaşır.
2008-ci il aprel ayının 20-də "Rap Time" adlı radio verilişin aparıcılarından biri olur. Həmin ilin avqust ayında isə ANS ÇM-in keçirdiyi vətənpərvər musiqi müsabiqəsinə "Milli düşüncə və gənclər" mahnısı ilə birinci yerə layiq görülür.
2010-cu illər
2010-cu il mayın 2-də Bakıda Türkiyə repçisi Cəza ilə birgə konsert verir. 2012-ci il iyunun 28-də Ceza və Uran ikinci dəfə Bakıda, Heydər Əliyev adına İdman Arenasında eyni səhnəni bölüşür.
2013-cü il Tofiq Bəhramov adına Respublika Stadionunda keçirilən Fanta Gənclik Festivalın aparıcısı olub.
Uran 2014-cü ilin avqust ayından 2016-cı il fevral ayına qədər Almaniyada yaşayıb.
Şəxsi həyatı
2017-ci ildə Azad Azərbaycan TV-də yayımlanan "Maşın Şou" realiti verilişində iştirak edib.
Diskoqrafiya
Uranın diskoqrafiyasına 3 studiya albomu və bir miksteyp daxildir.
Vodlozero Milli Parkı
İnkişaf
Vodlozero parkı Rusiya ərazisində ilk dəfə ilk dəfə olaraq ekoturizmin inkişafı üçün biznes-plan hazırlanmışdır. Bu məqsədlə xariçi ölkələrin təcrübəsindən yararlanmışdır. Bu hazırlanmış plan uzun zaman öz aktuallığını qorumuşdur.
Battle Angel Alita dünyası
Xarabalıq
Xarabalığın əhalisinin böyük hissəsi kibernetik olsa da, canlı insanların sayı da çoxdur. Əhalinin koreya, ivrit, ərəb dillərində də danışdığı göstərilmişdir. Tifereslilərin Xarabalıq sakinləri ilə ünsiyyət saxlamaqda çətinlik çəkmirlər.
Xarabalıqda ən populyar idman növləri kolizey və motorboldur. Bundan əlavə, lotereya oyunları da təşkil olunur. Şəhərdə pornoqrafiya və fahişəlik geniş yayılıb. Cinayətkarlıq yüksək səviyyədədir. Əsas pul vahidi çipdir.
Keteres
Keteres və ya yapon versiyasında orbital halqanın ən sonunda, Tiferesin üstündə yerləşən kosmik şəhərdir. LADDER-in baş qərargahı burada yerləşir.
Bedlend
Bedlend Xarabalıq şəhərini əhatə edən, az məskunlaşılmış səhradır. Fabrik fermalarından, Qranit mağaradan və Qaynayan metal batalyonun bazasından başqa burada başqa bir məskunlaşma yoxdur. Bedlenddə quldurlar üstünlük təşkil edir.
Alita Tiferes casusu olandan sonra missiyalarının böyük hissəsini Bedlenddə yerinə yetirir. Fiqur Forla və Koyomi ilə burada qarşılaşır, Barjacka və AR-2-yə qarşı burada döyüşür. Radio KAOS-da Bedlenddədir. Barjack öz əməliyyatlarını Bedlenddə həyata keçirir.
Coğrafiya
250px|thumb|VIII cilddə təqdim olunmuş xəritə. Orijinal manqanın VIII cildində verilmiş xəritədə Tiferes, Xarabalıq, fermalar və digər məkanların yeri göstərilmişdir. Xəritəyə əsasən hadisələr ABŞ ərazisində cərəyan edir.
Xəritədə göstərilən məkanlar real həyatda ABŞ xəritəsindəki məkanlarla üst-üstə düşür:
Yolayrıc
Yolayrıc — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Ərazisi
Yolayrıc - avarca “Нуxlбикь” (“нуxl - yol” və “бикь - ayrıc”) sözünün azərbaycan dilinə tərcümə olunmasından alınmış kənd adıdır.
Yolayrıc kəndi Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidi kimi rayon mərkəzindən 18 km cənubda, qaraçay çayının sağ sahilində, düzənlik ərazidə yerləşir. Kənd şimaldan Höytala, cənub-şərqdən Danaçı, qərbdən isə III Tala kəndləri ilə həmsərhəddir. Kəndi Höytala ilə su kanalı, Danaçı ilə meşə sahələri, III Tala ilə isə Qaraçay çayı ayırır. Kəndin şimaldan cənuba orta uzunluğu 4 km, şərqdən qərbə isə 2.5 km təşkil edir. Kəndin ərazisi yaşayış məntəqələrindən, iki böyük əkin sahəsindən, şimaldan cənuba doğru uzanan, kəndin təxminən orta hissəsindən keçən əsas yoldan və ona bitişik digər kənddaxili yollardan ibarətdir.
Tarixi
Həmin dövrdə kənd düz uzanan yolun sağ və sol tərəflərində salınmış yaşayış evlərindən ibarət olduğundan bu ərazi avarca “düz yol” mənasını verən “Нуxlбитl” (“нуxl - yol” və “битl - düz”) sözü ilə adlandırılmışdır. Deməli, kəndin əsl adı “Нуxlбитl” olmuşdur. Lakin, yerli sakinlər tərəfindən kənd adı “Нуxlбикь” kimi işlədilmişdir. Bu səbəbdən kəndin indiki adı avarca “Нуxlбитl” yox, hazırda işlənən “Нуxlбикь” (“нуxl - yol” və “бикь - ayrıc”) sözünün azərbaycan dilinə tərcümə olunmasından alınan “Yolayrıc” sözü ilə rəsmi adlandırılmışdır.
Əhalisi
Kəndin əhalisini Avarlar təşkil edir. Əhalinin sayı 1500 nəfərə yaxındır. Kəndin əhalisi kənd salınarkən və ilkin təsərrüfat həyatını formalaşdırarkən iştirak etmiş yerli və sonradan Dağıstan ərazisindən buraya köç etmiş gəlmə avarlardan ibarətdir. Gəlmələrin yerlilərlə müqayisədə azlıq təşkil etməsi, nəsillərin artması və bir-birinə qarışması yerli və gəlmə sakinlərin seçilməsinin qarşısını almışdır.
Məşğuliyyəti
Hazırda əhalinin əsas məşguliyyəti fındıqçılıq, tərəvəzçilik və maldarlıqdır.
Dövlət və yerli özünü idarəetməsi
Yolayrıc kəndi rayonun Makov inzibati ərazi dairəsinə daxildir. Kənd yerli özünü idarəetmə sahəsində Makov bələdiyyəsinə tabedir.
Sosial-iqtisadi tədbirlər
2015-ci ilin iyun ayının 17-də kəndə ilk dəfə olaraq təbii qaz verilmişdir.
Faktiki olaraq kəndə təbii qazın verilməsi sentyabr ayından başlanılmışdır.
Əlaqə
Kəndin poçt ünvanı: AZ6229, Zaqatala r., Yolayrıc k.
Guarea velutina
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ernest Çarlz Nelson
Ernest Çarlz Nelson ) İrlandiya botaniki.
Qışlaqotu
–  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Növləri
[[SS 2 (*
4G
4G — dördüncü nəsil kabelsiz telefon texnologiyasıdır. Digər GSM standartları kimi hücrəvi bir şəbəkə sistemi istifadə etməyi və üçüncü nəsildə ortaya çıxan əhatə dairəsi problemi başda olmaq üzrə bəzi problemləri həll etməyi gözlənilməkdədir. Əlaqə sürəti mobil telefonlarda 100mps, Wi-Fi şəbəkələrdə 1Gbpsdir. Eyni zamanda Wimax bant genişliyi ilə eyni boydadır. Bu, mövcud 3G texnologiyasının təqdim etdiyi sürət göstəricisindən 10 dəfə çoxdur.
Tətbiqi
2009-cu ildə Dünyanın qabaqcıl telekommunikasiya şirkətlərindən olan "Verizon Vireless" 4G-ni sınaqdan keçirib. Şirkət ABŞ-nin Boston və Sietl şəhərləri arasında keçirdiyi testləri uğurla tamamlayıb. Test mərhələsində video, fayl endirmə və yükləmə, internetdə gəzinti ilə yanaşı, səs transferi 4G üzərindən sınanıb. Bu sayədə gerçək mənada mobil telefondan yüksək keyfiyyətli video izləmək və gerçək oyunlar oynamaq mümkün olacaq.
Şəbəkə etiketi
Şəbəkə etiketi (network etiquette) – elektron yazışmalarda, şəbəkə konfranslarında, İnternetdə və texnika ilə iş zamanı (yazılmamış) davranış qaydaları. Hər bir şəbəkə ünsiyyəti üsulunun öz qaydaları vardır. Gənclər arasında çox geniş yayılmış gap (CHAT) xidməti ən demokratik şəbəkə ünsiyyət üsulu olsa da, orada da müəyyən qaydalara əməl etmək məsləhətdir:
Ekzoplanet
thumb|right|мини|Alimlərin təsəvvürünə görə ekzoplanet ([[qaz nəhəngi)]] thumb|мини|Nəzəri cəhətcə mövcud olan ekzoplanet — iki peykli [[planet-okean]] Ekzoplanet ( — kənarda) və ya günəşdənkənar planet — Günəş sistemindən kənarda ulduz ətrafında fırlanan planet. Bu ulduzlar Günəşdən uzaqda - 4,22 işıq ili məsafəsində yerləşir. Ona görə də onları kəşf etmək mümkün olmurdu. Məsələ 1980-ci illərdə həll edilməyə başlandı. Onlar elmi metodların təkmilləşməsi nəticəsində aşkar olundu.
2016-cı ilin fevralına 1321 planet sistemində 2073 ekzoplanetin mövcud olması təsdiqlənmişdir. Onlardan 507-də birdən cox planet vardır. Süd yolundakı  ekzoplanetlərin ümumi sayı hazırda 100 milyard təşkil edir. Onlardan təxminən 5-dən 20 milyarda qədəri mümkündür ki, "Yerəoxşar" olsunlar. Məlum ekzoplanetlərin əksəriyyəti qaz nəhəngləridir və daha çox Yupiterə oxşayırlar. Aydındır ki, bu aşkaretmə metodlarının məhdud olması ilə izah olunur (qısa periodlu böyük kütləli planetləri aşkar etmək asandır).
Ekzoplanetlərin kəşf olunma tarixi
Digər ulduzun ətrafında planet sistemin olmasını ilk dəfə Mədrəs rəsədxanasının astronomu kapitan Ceykop söyləmişdir (1855). O, qoşa sistem 70 İlandaşıyanda (Zmeyanosec) "planetar cismin" olmasının böyük ehtimalı olduğunu söyləmişdir.
1916-cı ildə Eduard Barnard digər ulduzlara nəzərən səmada yerini "sürətlə" dəyişən qırmızı ulduz aşkar etmişdir. Astronomlar onu Ucan Barnard ulduzu adlandırdı. Bu Yürə yaxın olan ulduzlardan biridir və kütləsi Günəşin kütləsindən 7 dəfə kiçikdir.
İlk dəfə olaraq Günəşdən kənar planet kanadalı B.Kempbell, Q.Olker və S.Yanq tərəfindən 1988-ci ildə narıncı subnəhəng Qamma Sefey A-da aşkar olmuşdur. Lakin bu öz təsdiqini 2002-ci ildə tapmışdır. 1989-cu ildə D.Latam tərəfindən HD 114762A ulduzu ətrafında ifrat böyük kütləli planet (və ya cəhrayı cırtdan) tapılmışdır. Lakin onun planet statusu 1999-cu ildə təsdiqini tapdı. PSR 1257+12 neytron ulduzunun ətrafında ilk ekzoplanetlər aşkar olundu. Onları 1991-ci ildə astronom A.Volşçan kəşf etdi.
Bu planetlər artıq ifrat yeninin partlayışından sonra yaranmış ikiknçi kimi qəbul edildi. 1995-ci ildə astronomlar Mişel Mayor və Dide Kelo ifratdəqiq spektrometrin köməyi ilə 51 Peqas ulduzunun 4,23 sutka periodla yellənməsini aşkar etdilər.
Normal ulduzun (pulsarın deyil) ətrafında fırlanan ilk ifrat Yer 2005-ci ildə Qlize 876 ulduzunun ətrafında aşkar olunub.Onun kütləsi təxminən 7,5 yer kütləsi qədərdir.
2004-cü ildə cəhrayı cırtdan 2M1207-də ekzoplanetə namizədin infroqırmızı süalarda ilk şəkili alınmışdır. 16 noyabr 2008-ci ildə ilk dəfə olaraq Peqas bürcündə HR 8799 ulduzunun ətrafında fırlanan tam planet sisteminin – üç planetin şəklini almaq mümkün oldu.13 noyabr 2008-ci ildə həmçinin ilk dəfə olaraq, birbaşa müşahidələrin nəticəsində Fomalqaut ulduzunun ətrafında Fomalqaut b ulduzunu aşkar etmək mümkün olmuşdur.
5 dekabr 2011-ci ildə “ Kepler “ teleskopu ilə həyat  zonzsında ilk ifrat Yer- Kepler-22 b  aşkar olunmuşdur.
20 dekabr 2011-ci ildə “ Kepler “  teleskopu ilə Kepler-20  ulduzu ətrafında  Yer ölçüsündə və kiçik olan ilk ekzoplanetlər—Kepler-20 e( radiusu: 0,87 Yer radiusu,  kütləsi:0,39-1,67 Yer kütləsi qədər) və Kepler-20 f ( radiusu:1,03 Yer radiusu, kütləsi:0,045  Yupiter kütləsi) aşkar edilmişdir.
22 fevral 2012-ci ildə Harvad-Simtson astrofizika mərkəzinin alimləri Yerdən 40 işiq ili məsafədə sudan ibarət olan ilk ekzoplaneti-GJ1214 b-ni kəşf etdilər. Planetin –qırmızı cırtdan –ulduzunun ətrafında fırlanması 38 saat, ulduzdan məsafəsi isə təxminən 2 milyon km-dir. Planetin səthində temperatur təxminən 230  S –dir.
Astronomik peyklər
COROT (EKA) – ixtisaslaşdırılmış  30 sm-lik orbital kosmik teleskop. Bir çox ulduzun onun qarşısından planet keçən zaman parlaqlıq əyrilərini çəkir. 27 dekabr 2007 ildə kosmosa buraxılıb.Fərz edilirdi ki,onun köməyilə Yer tipli onlarla planet aşkar etmək olacaq. 2010-cu ilin mart ayına kimi COROT 7 ədəd ekzoplanet və 1 ədəd çəhrayı cırtdan aşkar etmişdir.
“Kepler” (NASA) – güzgüsünün diametri 0,95 m olan Şmidt sistemli kosmik teleskop. Eyni zamanda 100000 ulduzu izləyə bilir. 7 mart 2009-cu ildə buraxılıb.Ölçüləri Yerin ölçüləri ilə identik olan 50 planeti və Yerin ölçülərini 2,2 dəfə aşan ~ 600 planeti aşkar etmək planlaşdırılmışdır. “Kepler” Günəşin ətrafında 1 a.v. radiuslu orbitdə fırlanır. İstismar müddəti 3,5 il müəyyən edilmişdi. Sonradan onun misiyasının  2016 –cı ilədək  uzadıldıçı elan olundu, lakin  may 2013 –də teleskop sıradan çıxdı. Bu vaxta qədər “ Kepler “ yəqinliklə 132 ekzoplanet kəşf etdi. Günəşdən kənar planetlərin etibarlı namizədlərinin siyahısı 2740 obyekt təşkil edir.
İşlənilən  layihələr
Kosmik missiyalardan başqa gələcəkdə Yer instrumentlərinin inkişaf etdirilməsi planlaşdırılır. Məsələn, quraşdırılan Avropa Fövqaladə böyük teleskopunda ekzoplanetlərin atmosferini öyrənən avadanlıqlar quraşdırılacaqdır.
Şüa sürəti dopler metodu ilə müşahidə aparanlar.
Ekzoplanetlərin axtrarılmasinda aşağıdakı metodlar mövcuddur:
Nomenklatura
Kəşf olunan ekzoplanetlərə hal-hazırda  planetin ətrafında fırlandığı ulduzun adından ibarət olan və latın əlifbasının “b” hərifindən başlayaraq əlavə sətir hərfli adlar verilir (məs.51 Peqas b).Sonrakı planetə “c” sonra “d” və beləcə əlifba üzrə hərflər verilir.Bu zaman “a” hərfli adlandırmada istifadə edilmir,belə ki, belə adlandırma məxsusi olaraq ulduzun özünü nəzərdə tutmuş olardı.Bundan başqa, buna diqqqət yetirmək lazımdır ki,planetlərə adlar fırlandıqları ulduzdan uzaqlaşma ölçüsünə görə deyil onların kəşf olunma ardıcıllığı ilə verilir. Yəni “c” planeti, “b” planetindən ulduza yaxın ola bilər. Sadəcə olaraq o gec kəşf olunmuşdur (məs: Qlize 876 sistemində olduğu kimi). Ekzoplanetlərin adlarında istisnalar olmuşdur. İş ondadır ki, 1995-ci ildə 51 Pegas sisteminin kəşfinə kimi ekzoplanetləri başqa cür adlandırırdılar. PSR 1257+12 pulsarında aşkar olunan ekzoplanetlər böyük (baş) hərflərə PSR 1257+12B və PSR 1257+12C adlandırılmışdır. Bundan başqa ulduza daha yaxın olan  yeni planetin aşkar edilməsindən sonra o, D ilə deyil PSR 1257+12 A adlandırıldı. Sonradan bu planetlər qarışdırmadan (səhv salmadan) qaçmaq üçün ekzoplanetlərin müasir adlandırma sisteminə adları dəyişdirildi.Bəzi ekzoplanetlərin əlavə qeyri formal “ləqəb”i olur.(məs: 51 Pegas b qeyri formal olaraq “”Bellerofont” adlandırılır). Lakin bu ənənə geniş yayılmayıbdır.
Ekzoplanetlərin  xassələri
Axtarış proqramına daxil edilmiş ulduzların təxminən 10 %-də planetlər aşkar olunmuşdur.Müşahidə texnikasının təkmilləşdirilməsi və məlumatların toplanma ölçüsü üzrə onların sayı artır.
2012-ci ilə kütləsi Neptun kütləsi qədər və ondan kiçik olan planetlər çoxluğu aşkar edilmişdir Kepler teleskopu ilə 2326 namizəddən aşkar olunmuş 207 planet təxminən Yer ölçüsündədir, 680-ı super Yer ölçüsündədir,1181-i Neptun ölçüsündədir,203-ü Yupiterin ölçüsü ilə müqayisə edilir, 55-i isə Yupiterdən böyükdür.
Planet-nəhənglərin sayının ulduzda olan ağır elementlərin (metalların) miqdarından asıllığı müşahidə olunur.
Qravitasiya mikrolinzalama metodu ilə edilən son kəşflər qaz nəhənglər əvəzinə Uran və Neptun tipli orta kütləli planet sistemlərinin geniş yayılmasını söyləyir.
Avropalı astronomlar,Lazur sahilli Rəsədxanadan olan Tristan Qiyonun rəhbərliyi altında, planetlərin sıxlığını, onların ulduzlarındakı metalla müqayisə edən zaman müəyyən korrelyasiya olduğunu təyin etmişlər.
Bizim Günəş kimi metalla zəngin olan ulduzların ətrafında əmələ gələn planetlər kiçik nüvəyə malik olur,ulduzları 2-3 dəfə çox metalla zəngin olan planetlər isə daha böyük nüvəyə  malik olurlar.
Böyük eksentrisitetlə olan orbitlərdə hərəkət edən ekzoplanetlərdən ( hansıların ki, tərkibinə bir neçə qat maddə-qabığın təbəqəsi,mantiya və nüvə maddəsi daxildir) qabarma qüvvələri istilik enerjisini azad edə bilər.
Yer şəraitinə ən yaxın olan ekzoplanet 2009-cu ildə kəşf edilmiş Qlize 581 c ekzoplanetidir. İlkin qiymətləndirməyə görə onun temperaturu 0÷40 s diapazonunda dəyişir həmçinin nəzəri olaraq bu planetdə maye su ehtiyatının olması mümkündür (yəni canlı həyatın mövcudluğu).
"Xabbl" nəhəng ekzoplanetin firlanmasını aşkarlayıb
Arizona Universitetində olan astronomlar «Xabbl» kosmik teleskopunun köməyi ilə Yerdən 170 işıq ili məsafədə olan nəhəng ekzoplanetin fırlanmasını aşkar etmişlər.
Kameranın yüksək ayırdetmə bacarığı, astronomlara ekzoplanetin öz oxu ətrafında fırlanması səbəbindən,parlaqlıq əyrisinin dəyişməsini qeyd etməyə imkan vermişdir. Buludlar müxtəlif yarımdairələrdə işığı müxtəlif cür əks etdirir və bu, alimlərə planetdə günün davam etməsinin 10-11 saat olduğunu təyin etməyə  imkan vermişdir.
belə fırlanma sürəti Yupiter və saturnla müqayisə  ediləndir,hansıki uyğun olaraq 9,9 və 10,5  saatdır.
2M12076-ekzoplanetini kütləsinə görə Yupiterin kütləsini 4 dəfə aşır və cəhrayı cırtdanın ətrafında fırlanır.Nəhəng planetin orbiti ana ulduzdan 5 a.v. və ya 8 milyard km məsafədədir. Alimlər fərz edirlər ki, 2M1207b ekzoplaneti protoplanet diskindən əmələ gəlməmişdir, sönmüş çəhrayı cırtandır.
Planetlərin yaranması barədə 90-cı illərə qədər olduqca məntiqli və düzgün şəkil mövcüd idi, lakin elə bu dövrdə bizim planetlərin yaranması barədə baxışlarımıza birbaşa və ya dolayısı olaraq toxunan bir neçə kəşf edildi.
Birincisi- Koyper zolağının kəşfi,ikincisi- ilk çəhrayı cırtdanların kəşfi, üçüncüsü- digər ulduzlarda protoplanet disklərinin ilkin olaraq birbaşa müşahidələrinin başlanılması və nəhayət ən başlıçası-bu, Günəşdənkənar planetlərin kəşf edilməsidir.
Artıq mövcud olmuş nəzəriyyəyə daxil edilməli olan əsas yeniliklər onunla bağlı oldular ki, günəşdənkənar planetlər arasında böyük miqdarda qaynar Yupiterlər kimi adlanan planetlər aşkarlandı. Bunlar planet nəhənglərdir, hansılarınkı kütlələri bəzən Yupiterin kütləsini əhəmiyyətli dərəcədə aşırlar və hansıkı öz ulduzlarından olduqca böyük olmayan məsafədə fırlanırlar.Onların bir coxunun öz ulduzlarından olan orbitləri, Günəş sistemində Merkurinin Günəşdən olan orbitindən yaxındır.
Planet sistemlərinin öyrənilməsi müəyyən cətinliklərlə qarşılaşır.
Çox yaxşı bildiyimiz bizim Günəş sistemi artıq 4,5 milyard ildir ki, mövcuddur. Biz bilmirik ki, onun hansı xassələri anadangəlmədir, hansılarsa əlverişli olaraq əldə olunmuşdur. Digər sözlərlə əsas nə yaradacağımızı biz bilmirik, əvvəlcə nə peyda olub sonra isə Günəş sisteminə nə əlavə olunub.
Kəşf olunmuş ekzoplanetlərin əksəriyyəti bizim Günəş sisteminin planetlərindən ya orbitlərinin böyük yarımoxlarının kiçik qiymətləri ya da orbitlərinin böyük eksentrisetləri ilə fərqlənirlər.
«Qaynar Yupiter»-lər adlanan ekzoplanetlər öz ulduzlarına çox yaxın olan orbitlərdə yerləşirlər. Orbitin minimal radiusu təxminən 10 dəfə Merkurinin orbitinin radfiusundan kiçikdir.
Lakin son zamanlar, müşahidələrin vaxtının və dəqiqliyinin artması nəticəsində bizim Günəş sisteminə oxşayan planet sistemləri aşkarlanmışdır. Burada Yupiter tipli planet-nəhənglər orbitlər üzrə kiçik eksentrisetlərlə, ulduzdan bir neçə a.v. məsafədə dövr edirlər. Buna misal olaraq hərəsində 5 planet olan HD68988 və 55 Cnc sistemlərini göstərmək olar. 55 Cnc (55 Xərçəng) sistemində kütləsi ~ 4-Myup olan 55 Cnc d planeti aşkar edilibdir. Bu planetin ulduzdan məsafəsi Yupiterin Günəşdən olan məsafəsindən bir qədər böyükdür (orbitinin böyük yarımoxu a=5,84 a.v.) və olduqca kiçik eksentrisitetə malikdir: e~0,063. HD68988 sistemində kütləsi ~ 5Myup,Yupiterin  orbitinə oxşayan (a= 5,32 a.v.) və ekzoplanetlər üçün tipik olmayan (e~0,01 demək olar dairəvi) yerdə qalan planetlər ulduza yaxın orbitlərdə (a<0,64 a.v.) yerləşirlər.
2007-ci ilin payızında aşkar edilmiş 55 Cnc ulduzunun beşinci planetinin kütləsi ~ 45 Myer-qədərdir. Fərzz olunur ki. Bu ekzoplanet həyat üçün yararlı olan zonada yerləşibdir,haradaki temperatur şərtləri maye suyun mövcud olmasını göstərir.Ekzoplanet demək olar dairəvi orbitə (a=0,775 a.v.) malikdir, bu Yerin orbitindən bir qədər kiçikdir.
Lakin bu, Günəşlə müqayisədə 55 Cnc ulduzunun bir qədər kiçik parlaqlığı ilə kompensasiya olunur, Müasir vasitələr artıq kütləsi Yerin kütləsindən 5 dəfə böyük olan GJ581 c planetini aşkar etməyə imkan vermişdir. Lakin bu ancaq o səbəbdən baş verib ki, planet öz ulduzuna olduqca yaxın məsafədə (a=0,0730 a.v.) yerləşir,yəni Merkurinin Günəşə olan məsafəsindən təxminən 5 dəfə az.
2006-cı ilin 27 dekabrında orbitə xüsusən Yer tipli planetləri aşkar etmək üçün COROT (Convection Rotation and planetary Transits-konveksiya, fırlanma və  planetlərin keçməsi) kosmik teleskopu çıxarılmışdır. Cihazın həssaslığı  ulduzun işıqlanmasının dəyişməsini qeyd etməyə imkan verir və  bu da onun qarşısından, təkcə Yerdən bir neçə dəfə böyük olan daş planetin keçməsinə göstəriçi ola bilər.
COROT işləməsi müddətində ~ 120 min ulduzu öyrənməlidir. Gözlənilir ki, COROT-un missiyası ərzində aşkar edilmiş planet sistemlərinə EKA-nın 2015-ci ildə kosmosa çıxarılacaq «Darvin» eləcə də NASA-nın TPF (Terrestrial Planet Finder- Yer tipli planetləri axtarmaq) layihəsi üzrə nəzərdə tutulmuş infraqırmızı teleskoplar sistemlərinin köməyi ilə müşahidələr davam etdiriləcəkdir. Hər iki layihənin məqsədi ekzoplanetləri biləvasitə müşahidə etmək və onlarda həyatın olmasını axtarmaqdır. 2009-cu ildə kosmosa buraxılmış «Kepler» kosmik stansiyasının köməyi ilə Yer tipli və ondan kiçik ölçüdə yüzlərlə planetin həyat zonası məsafəsində aşkar edilməsi nəzərdə tutulubdur. Şübhə yoxdur ki, müşahidə periodnun uzunluğunun və dəqiqliyinin artırılma ölçüsünə görə Günəş sisteminə oxşayan planet sistemlərinin sayı artacaqdır.Əsas odur ki, günəşdənkənar planet nəhənglərin əksər coxluğu metallığı günəşdəkindən daha yüksək və ya bərabər olan ulduzların ətrafında aşkar edilmişdir.
(Metallıq- heliumdan ağır olan bütün elementlərin toplam məzmunu (nisbi konsentrasiyası).Adətən ulduzun metallığı Günəşə  nisbətdə ölçülür və təxminən lg (Z/Zo)-dır.). Bu fakt planet-nəhənglərin onların Günəş sistemində iki pilləli prosesin köməyi ilə yaranmasına oxşar planet sistemlərində yaranmasına güclü arqument verir: başlanğıcda bərk cisimlərin  akkresiyası yolu ilə kütləsi bir neçə Yer kütləsində olan planet nüvələri əmələ gəlir, sonra isə bu nüvələrə qazın sürətli akkresiyası baş verir. (Safronov, 1969,Ruskol,1982,Zin 2004,Zisseker 2007).
Əgər planet-nəhənglərin yaranması qaz-toz diskində qravitasiya dayanıqsızlığı yolu ilə baş vermişdirsə(Boss,2001), onda planet-nəhənglərin yaranma ehtimalı ulduzun və diskin metallığından asılı olmamalıdır. Belə ki, müşahidə olunan günəş tipli ulduzların istənilən metallığında ulduzətrafı disklərdə qazın miqdarı,toz komponentinin miqdarından olduqca çoxdur.
Ziliban
Ziliban — Azərbaycan Respublikasının Zaqatala rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Kənd əhalisi əsasən avarlardır.
İqtisadiyyatı
Əhalinin əsas məşğuliyyəti taxılçılıq, tütünçülük, fındıqçılıq, tərəvəzçilik, bağçılıq və maldarlıqdır.
Netscape Navigator
Netscape Navigator – Netscape Communications, Inc. şirkətinin işləyib hazırladığı tanınmış veb-brauzer. İlk versiyası 1994-cü ildə buraxılıb. Havayı yayılan bu proqram Netscape şirkətinə ucuz başa gəlməsə də, burada əsas məqsəd Internet provayderlərinin diqqətini Netscape Web Server proqram təminatına cəlb etmək idi. 1998-ci ildə Netscape Navigator brauzerlər savaşında Microsoft Explorer brauzerinə uduzduqdan sonra AOL şirkətinə satılıb. 2008-ci ildə AOL bu brauzerin dəstəklənməsini dayandırıb.
Karl Emil Hansen Ostenfeld
Karl Emil Hansen Ostenfeld  — Danimarka botaniki, mikoloqu, alqoloqu.
Hamar dağdağan
Ümumi yayılması
Rusiya (Krım), Kiçik Asiya, İran və Qafqazda dəniz səviyyəsindən 1000 m yüksəklikdə yayılıb.
Azərbaycanda yayılması
Böyük və Kiçik Qafqazda dəniz səviyyəsindən 1000 m yüksəkliklərdə, Kür-Araz ovalığında, Naxçıvan MR-də, Lənkəranda (Diabar) və s. rayon ərazilərində təsadüf edilir.
Statusu
Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.
Bitdiyi yer
Dağətəklərində quru daşlı yamaclarda təbii halda bitir.
Təbii ehtiyatı
Azərbaycanda arealı geniş deyildir.
Bioloji xüsusiyyətləri
Hündürlüyü 15 m olan alçaqboylu ağacdır. Gövdəsinin qabığı hamardır. Cavan zoğları qəhvəyi və ya qonur, yaşlı gövdəsinin qabığı isə bozumtul-qonur rəngdədir. Cavan budaqlar açıqqonur və ya açıqqəhvəyi rəngdədir. Yarpaqların qaidəsi dairəvi-pazşəkilli, kol formalarında isə demək olar ki, ürəkvaridir. Yarpaqların ucu iti, xırda mişarkənarlı, sarımtıl-yaşıl (xüsusən alt tərəfdən), hamar, bəzən kələ-kötür, uzunluğu 4–7 sm, eni 4 sm olub, çılpaq saplaq üzərində yerləşmişdir. Meyvələri şarformalı, qırmızımtıl, 1–2 sm uzunluqda olub, uzun, çılpaq meyvə saplağı üzərində yerləşmişdir. Meyvəsi kürə formalıdır, uzun saplağı vardır. Çəyirdəyi zəif qırışıqlı olub, dairəvidir. Aprel-may ayında çiçəkləyir.
Çoxalması
Əsasən generativ yolla çoxalır.
Təbii ehtiyatının dəyişilməsi səbəbləri
Başlıca olaraq insan fəaliyyəti və bəzi abiotik amillərin təsiridir.
Becərilməsi
Mədəni şəraitdə becərilir.
Qəbul edilmiş qoruma tədbirləri
Qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.
Zəruri qoruma tədbirləri
Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na salınması tövsiyə edilir.
Məlumat mənbəsi
http://dendrologiya.az/?page_id=112
Jalə Əliyeva
Jalə Əliyeva — Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin III, IV , V və VI çağırış deputatı.