cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adelaida Universiteti
Təhsil haqqı
Adelaida Universitetində oxuyan əcnəbi tələbə həftə ərzində təqribən 290–475 Avstraliya dolları xərcləyir. Belə ki, bu məbləğin 98–268 Avstraliya dollarını yataqxana və ya kirayə, 87–100 Avstraliya dollarını qidalanma, 15–28 Avstraliya dollarını kommunal, 15–20 Avstraliya dollarını nəqliyyat, 23–32 Avstraliya dollarını telefon, poçt, 40 Avstraliya dollarını isə digər (paltar, əyləncə və s.) xərclər təşkil edir.
Universitetdə oxuyan tələbələrə bir sıra təqaüdlər təklif olunur. Bakalavr səviyyəsində təhsil alan tələbələr üçün universitetdə müxtəlif məbləğli Adelaida Universitet, Endi Tomas, Birlik, Kouen və s. 50-yə qədər təqaüd, əlaçı tələbələrə 30-a qədər, magistratura və doktorantura səviyyələrində təhsil alanlar üçün Tədqiqat, Beynəlxalq, Səyahət, Kurs işi və s. təqaüdlər mövcuddur. Eyni zamanda universitetdə maddi durumu çətin olan, əlil, aborigen, region və kəndlərdən olan tələbələrə xüsusi təqaüdlər verilir.
Gəgiran
Gəgiran — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Dorstenia crenulata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gəgiran
Tarixi
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Tuado və Köhnə Gəgir kəndləri Gəgiran kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Tuado kəndi olmaqla Tuado kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.
İqtisadiyyatı
Gəgiranda iqtisadi vəziyyət çox ağır olduğundan cavanların burdan köçməsinə səbəb olur. Kənddə 300 təsərrüfat var. Torpaq bölgüsü nəticəsində kənddə adambaşına 9 sot torpaq düşüb. Kəndə suyun çəkilişi isə 2015-ci ildə nəzərdə tutulub.
Yaşıl boyunbağı (film, 1975)
Məzmun
Kinolentdə Bakının yaşıllaşdırılmasından, bu sahədə aparılan işlərdən söhbət açılır.
Film haqqında
Film Bakı Şəhəri İcraiyyə Komitəsinin sifarişi ilə çəkilmişdir.
Hand Shakers
— GoHands studiyası tərəfindən Frontier Works şirkətinin və Kadokawa Shoten nəşriyyatının əməkdaşlığı ilə çəkiləcək anime serialı. Premyerasının 2017-ci ilin yanvarında baş tutmuşdur.
Şəkər
right|230px|thumb|Şəkər kristalları thumb|[[Dərman şəkərqamışı]] thumb|[[Şəkər çuğunduru]] right|230px|thumb|Saflaşdırılmış şəkər
Hand Shakers
Məzmun
Hadisələr Osakadakı AD20XX-də Əl sıxanların ətrafında cərəyan edir. Əl sıxanlar əl-ələ verməklə dərin hislərindən "Nimrod" adlandırılan silahlar çıxara bilən partnerlərdir. Baş mükafatı əldə etmək üçün bir Əl sıxan cütlüyü digər Əl sıxan cütlüklərinə qarşı döyüşməli və mübarizə aparmalıdır. Ən yaxşı Əl sıxan cütlüyü tanrı ilə görüşmək və döyüşmək hüququ qazanacaq. Yarışda 5 cütlük iştirak edir: Çarx, Kart, Kölgə, Qılınc və Zəncir.
Şəkər
Şəkər — bir çoxu qida olaraq istifadə olunan, şirin dad verən, kimyəvi olaraq qısa zəncirli, suda həll olunan bir sıra karbohidrata verilən ümumi addır. Müasir dövrdə ən çox yayılmış qida məhsuludur. Şəkər əksər bitkinin toxumalarında mövcud olsa da sənaye istehsalı üçün kifayət qədər yüksək konsentrasiya əsas şəkər qamışı və şəkər çuğundurunda var. Dünya üzrə 94–97 milyon ton şəkər istehsalının (xam şəkər hesablandıqda) 56–60 milyon ton şəkər qamışının, 36–38 milyon tonu şəkər çuğundurunun payına düşür.
Hand Shakers
Anime
Layihə 2016-cı ilin martında anons edilmiş, lakin layihənin saytı 2016-cı ilin iyulunda yenilənmişdir. Anime serialı Animate anime personajları məhzulları mağazalarının 30 illiyi münasibətilə çəkilir. Animenin premyerası 11 yanvar 2017-ci ildə baş tutacaq. GOON TRAX animenin musiqisini bəstələyəcək. Açılış mahnısı OxT tərəfindən ifa olunan "One Hand Message" mahnısı, bağlanış mahnısı isə Akino Aray tərəfindən ifa olunan mahnısıdır. Açılış mahnısının CD sinqlı 25 yanvar 2017-ci ildə, bağlanış mahnısının CD sinqlı isə 22 fevral 2017-ci ildə buraxılacaq. Animenin ilk 4 seriyası "Əl sıxan olmağa gedən yol" başlığı ilə 4 seriyası 2016-cı ilin noyabrında Osaka şəhərində nümayiş etdirilmişdir.
Şəkər
Dünyada 1500 şəkər qamışı emal edən və təxminən 1000 şəkər çuğunduru emal edən (onlardan 800-dən çoxu Avropada yerləşir) zavod mövcuddur.
Tarixi
Qədim Yunanıstanın və Romanın əhalisi şəkəri (saxarozanı) tanımırdı. O zamanlar şirin qida məhsulu kimi baldan istifadə olunurdu.
Şəkər qamışından şəkər istehsalının vətəni Hindistan sayılır. "Şəkər" sözünün özü də "sarkara" sözündən götürülmüşdür. Orta əsrlərdə və yeni dövrün əvvəllərində şəkər qamışı bitkisi Hindistandan Araviyaya, Suriyaya, Misirə və Kipr adasına köçürüldü. Misir Avropa üçün əsas şəkər tədarükçüsü oldu.
Amerikanı kəşf edəndən sonra Kolumb şəkər qamışını San-Dominqo adasına apardı. Əlverişli torpaq-iqlim şəraitləri bu bitkinin Antil adalarına yayılmasına da imkan verdi.
XVIII əsrdə şəkərlə ticarət ingilislərin əlində cəmlənmişdir. Avropa yalnız idxal olunmuş qamış şəkərini alırdı. Bu bitkinin Avropanın cənub hissələrində becərilməsi uğursuz olurdu, çünki onun becərilməsi üçün tropik iqlim lazımdır.
Kimyəvi tərkibi
Şəkər çuğundurundan alınan şəkər tozunun təmizliyi 99,75% təşkil edir; qarışıqlar yalnız 0,25% qəbul olunur. Rafinadın təmizliyi isə 99,9%-dən aşağı olmamalıdır (uyğun olaraq qarışıqlar 0,1% qəbul edilir). Şəkər-toz ilə müqayisədə şəkər-rafinadda qarışıqlar 2,5 dəfə azdır. Lakin şəkər tozunda qarışıqların 0,25% olması şəkərin dad və xüsusən də qidalılıq xüsusiyyətlərində əks olunmur. Şəkərin təmizliyi onun xarici görünüşü ilə sıx bağlıdır ki, bu da mühüm əhəmiyyətə malikdir. Şəkərin (xüsusən də tozun) cəlbedici görkəmi bəzi ölkələrdə, hətta onun sortunun (növünün) həlledici amili kimi qəbul edilir.
Tərəvəzlərdən bəziləri şəkərin miqdarına görə zəngin hesab olunurlar. Çuğundurda 16%, qarpızda 12%, yerkökündə 7% olur. Saxarozanın miqdarı şəkər çuğundurunda 15–25% və şəkər qamışında 15–26% olur. Meyvətərəvəzdə saxaroza qismən hidroliz olunur. Bu proses saxaraza (invertaza) fermentinin iştirakı ilə başa çatır və bərabər miqdarda qlükoza və fruktoza alınır.
Sənayə istehsalı
Hal-hazırda qamış şəkəri ən çox Kuba, Braziliya, Hindistan, Puerto-Riko, Meksikad və Filippinlərdə istehsal olunur. Çuğundur şəkəri isə Avropanın bütün ölkələri, Şimali Amerikada, Türkiyəd, İran, İrak və Suriyada istehsal olunur.
Təmizlənmiş şirəni yun parçadan keçirib, dəmir tavalarda buxarlandırmaqla qatılaşdırdıqdan sonra konik formalara keçirirlərmiş. Kristalların əmələ gəlməsindən və böyüməsindən sonra kristallararası məhlulu formalardan süzüb, alınmış şəkər "başlarını" qurudurlarmış.
Emal etməmişdən qabaq çuğundur uzun müddət saxlanıldığından aşağı keyfiyyətli olurdu. Bu və texnologiyanın qeyri-mükəmməl olması ilə əlaqədar olaraq ilkin istehsal ilində şəkər çıxımı çuğundurun kütləsinə görə 2,8% təşkil etmişdir. 1807-ci ildə zavodda baş vermiş yanğın istehsala son qoydu.
Bu gün şəkər sənayesi inkişaf etmiş sahələrdən biri sayılır. Xaricdə mütərəqqi texnologiyanın tətbiqi şəkər çuğundurunun becərilməsində və ondan stabil məhsul alınmasında mühüm irəliləyişlər etmişdir. Belə ki, şəkər zavodlarının vahid gücü sutkada 6…12 min t çuğundur emal etmək imkanı vermişdir. Dünyada ən nəhəng şəkər çuğunduru zavodu Fransada yerləşir ("Connatre") və sutkada 25 min t çuğundur emal edir. Almaniya Federativ Respublikasında "Plattling" zavodunun gücü sutkada 15 min t çuğundur emalına çatdırılıb. 1992-ci ildə Taylandda "Super Fabrik" adlı şəkər zavodu istismara verilmişdir. Bu zavod qamış şəkərindən sutkada 26 min t şəkər xammalı istehsal edir. Zavodda 12 min insan iki növbədə 10 saatlıq iş rejimi ilə çalışır.
Azərbaycanda istehsal
Azərbaycan ən çox şəkər istehlak edən ölkələrdən biri olsa da, şəkər yalnız başqa ölkələrdən gətirilir.
Azərbaycanın torpaq-iqlim şəraiti şəkər istehsalı üçün uyğun sayılır. Azərbaycanın torpaq-iqlim şəraiti şəkərliyi 17–19% olan çuğundur yetişdirməyə imkan verir.
Azərbaycanda 2003-cü ildə açılmış İmişli şəkər zavodu əhalinin şəkərə olan tələbatını tam ödəyir.
Şəkərin zərərləri
Gündə 150 qram fruktoza insulin həssaslığını aşağı salır, nəticədə qan təzyiqi və ya xolestirin səviyyəsinin artması kimi problemlər yaranır. 1960-cı illərdə fruktozanın sənaye üsulu ilə alınması fruktoza və qlükoza konsentratından ibarət karamel siropunun istehsalına yol açdı. Sağlam həyat tərzi kampaniyaların fəalları şəkərin "ağ ölüm" olduğunu deyəndə, məhz qlükoza ilə fruktozanın qarışığını nəzərdə tuturlar.
Formalar
thumb|qənd
Arıquşları
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Esmeralda (personaj)
Esmeralda — Fransız yazıçı Viktor Hüqonun 1831-ci ildə yazdığı qotik və romantizm janrlarında olan və fransız ədəbiyyatında tarixi roman janrının zirvəsi hesab olunan Paris Notr-Dam kilsəsi rəsərinin əsas qəhrəmanlarından biri. Əsl adı Agnès olan Esmeralda roman-fransız, qaraçı qızıdır. Küçə rəqqasəsidir. Ecaskar rəqsləri ilə bütün kişilərin ağlını başından alır. Cali adlı keçisi var. Təxminən 16 yaşlarında, incə lakin mərd bir ürəyə sahibdir. Olduqca gözəldir.
Dorcopsis veterum
—  cinsinə aid heyvan növü.
Naxlar
Vaynaxlar  ( "bizim xalqımız") və ya Çeçen-İnquşlar - Şimali Qafqazın vaynax dillərində danışan xalqları- çeçenlər, inquşlar və kistlər və onlarla əlaqəli olan tarixi və az sayıda etnik azlıqlar bura daxildir.
Səcdə
thumb|300px Səcdə sözünün lüğət mənası: təvazökarlıqla əyilmə, alını torpağa qoyma. Səcdə sözünün fiqhdə mənası: yeddi üzvü, yəni alın, iki əlin içi, iki dizin və iki ayağın baş barmağının ucunu yerə qoymaq anlamına gəlir. Səcdə məxluqatın Xaliqə etdiyi təvazökarlıqdır. Amma bu məxluq insan kimi iradə əta edilmiş məxluqdursa, onun savabı da var. Savabı olmayan səcdələr isə, yaltaqların alçaqcasına kiminsə qabağında yıxılmasıdır.
Naxlar
Naxlar  - Sovet dönəmində nax dillərini daha böyük çərçivədə araşdırmaq üçün Gürcüstanda etnik azlıq olan batsların da vaynaxların tərkibinə qatılması nəticəsində ortaya çıxan termindir.
Səcdə
Qur`anda məscid və səcdə Müqəddəs kitabımız Quranda səcdə kökündən götürülmüş 92 sözə rast gəlirik. Bunların 28-i məscid və məscidlər kəlməsidir. Qur`anda gəlmiş ayələrdən bəziləri:
Naxlar
Dövlətçilik tarixi
9-11-ci əslər
1239
12-15-ci əsrlər
13–14-cü əsrlər
17-ci əsrdən bu günə
1829–1859
1919-1920
1921-1924
Şamoy Çobanov
Şamoy Çobanov — Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı; Qarabağ müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Şamoy Çobanov 19 yanvar 1965-ci ildə Qazax rayonunun Ağköynək kəndində anadan olmuşdur. 1982-ci ildə 1 saylı Qazax şəhər ortaməktəbini bitirdikdən sonra, avtonəqliyyat müəssisəsində əmək fəaliyyətinə başlamışdır. Ş.Çobanov 1983-cü ildə Sovet Ordusu sıralarına çağırılır. 1985-ci ildə ordudan tərxis olunaraq, Qazax rayonuna qayıdır. 1989-cu ildə Qazax Rayon Polis Şöbəsində işə qəbul olunur.
Ermənilərin Xeyrimli, Yuxarı Əskipara, Bağanis Ayrım kəndlərinə hücuma keçdiyi zaman Ş.Çobanov da xüsusi qəhrəmanlıq nümayiş etdirmişdir. Cəsur polis işçisi tez-tez döyüş bölgələrinə gedir, erməni yaraqlıları ilə üzbəüz gəlirdi. 1990-cı il 19 avqustda Yuxarı Əskipara kəndində gedən döyüşdə Şamoy xüsusi qəhrəmanlıq nümayiş etdirərək, ermənilərə qarşı döyüşür. "Qanlı dərə" deyilən yerdə erməni silahlı qüvvələrinə qarşı rəşadət nümayiş etdirir. Həmin döyüşdə cəsur polis işçisi qəhrəmancasına həlak olur.
Subay idi.
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 8 oktyabr 1992-ci il tarixli 264 saylı fərmanı ilə Çobanov Şamoy Məhyəddin oğluna ölümündən sonra "Azərbaycanın Milli Qəhrəmanı" adı verilmişdir.
Xatirəsi
Ağköynək kənd məktəbi onun adını daşıyır.
2013-cü ildə onunla yanaşı Qazax rayonundan olan digər iki Milli Qəhrəman - Mərifət Nəsibov və Rafiq Alıcanovun həyat və döyüş yollarından bəhs edən "Qartal yuvası" sənədli-bədii filmi çəkilmişdir.
2015-ci ildə Qazax və Ağstafada doğulub boya-başa çatmış üç igidin — Mərifət Nəsibov, Rafiq Alıcanov və Şamoy Çobanov haqqında “İZ Production” studiyası tərəfindən “Ölümə qənşər” adlı bədii-sənədli film çəkilmişdir. Ekran əsərində onların döyüş yolundan söz açılıb, yaxın dostlarının, ailə üzvlərinin və qohumlarının xatirələrinə yer verilib.
Culfa düzü
Culfa düzü- Culfa rayonunda maili düzənlik.Arazboyu düzənliklərdən biri.
Ümumi məlumat
Düzənliyin hündürlüyü 700 metrdən (Araz çayı sahilində) 1000 metrə qədərdir.Əlincəçayın aşağı axınının sol sahilindən başlayaraq şərqdə Yaycı düzünədək,şimalda Darıdağın ətəklərinədək geniş bir ərazini tutur.Gülüstan düzü də adlanır.Culfa düzünün şimal və şimal-şərq hissəsində sel çöküntüləri,cənub və cənub-qərbində isə çay çöküntüləri üstünlük təşkil edir.Otlaq kimi istifadə olunan Culfa düzünə Arazdan su çıxarılmış və əkin sahələri genişləndirilmişdir.Culfa şəhəri Culfa düzündədir.Culfa düzündəki qədim yaşayış yerlərində və nekropollarda aparılmış arxeoloji qazıntıların nəticələri bu ərazidə eradan əvvəl 3-cü minillikdən başlayaraq son orta əsrlərə qədər fasiləsiz həyat olduğunu göstərir.
Virciniya Kristian
Virciniya Kristian (d. 15 avqust 1895 - ö. 16 avqust 1912, Riçmond, Virciniya) — XX əsrdə Virciniya əyalətində edam olunan ilk qadın cinayətkar. O, həmçinin ABŞ-da edam edilən azyaşlı cinayətkar idi. Eyni zamanda elektrik stulunda edam olunan yeganə yeniyetmə idi və bu günə kimi Virciniya ştatı tərəfindən elektrik stulunda edam edilən son qadın cinayətkardır. O, 23 sentyabr 2010-cu il cümə axşamı son yüzillidə yekdilliklə edam edilən son qadın cinayətkar olarkən, Tereza Luis isə edam olunan ilk qadın cinayətkar olmuşdur.
Cinayət haqqında
Qaradərili qulluqçu olan Kristian 18 mart 1912-ci ildə müdiri ağdərili, 72 yaşlı xanım İda Virciniya Belotun Hemptondakı evində öldürülməsində ittiham edildi. Deyilənlərə əsasən, o, həbs edildikdən qısa müddət sonra Belotu vurduğunu etiraf edib. Belot Kristian ilə mütəmadi kobud rəftar edirdi və 1912-ci il mart ayının ortalarında Belot Kristianı bir medalyon və ətək oğurlamaqda günahlandırdığı üçün ikisi arasında mübahisə yarandı.
Belot Kristianı tüpürcəkqabı ilə vurdu. Kristian süpürgə tutacaqlarından birini götürdü və Belotun alnına vurdu. Belotun qışqırıqlarını boğmaq üçün Kristian Belotun ağzına dəsmal basdı və qadın boğularaq öldü. Kristian evdən gedəndə Belotun çantasından bir az pul və üzük oğurladı.
İstintaq
Bir qəzet məlumat verdi ki, polis Belotun cəsədini “qanla dolu bir hovuzda üzüqoylu yatmış, başı dəhşətli dərəcədə yaralanmış, ağzı və boğazına bir dəsmal basılmış” şəkildə tapdı.
Polis tezliklə Kristianı həbs etdi və dindirmə zamanı o, Belotu vurduğunu etiraf etdi, amma Belotun ölməsi onu şoka saldı. Kristian Belotu öldürmək niyyətində olmadığını iddia etdi. Elizabet Şəhər Dairə Məhkəməsində Kristianı qətlə görə ittiham edildi və məhkəmənin hakimi onu əyalətin elektrik stulunda ölüm hökmünə məhkum etdi. 1912-ci ilin avqustunda 17 yaşından bir gün, cinayətdən beş ay sonra Virciniya hakimiyyəti Kristianı Riçmond ştatındakı dövlət həbsxanasında edam etdi.
Qubernator Uilyam Hoces Mann Virciniyanın anası Şarlotta Kristianın ölüm hökmünün dəyişdirilməsi ilə bağlı ona yazdığı xahiş məktubuna baxmayaraq, ölüm hökmünün dəyişdirilməsindən imtina etdi. Qubernator bu xahişi rədd etdikdən sonra Kristian Riçmonddakı dövlət həbsxanasında elektrik stulunda edam edildi. O, 17 yaşında idi. Sənəddə bildirildi ki, onun cəsədi dövlət tibb məktəbinə təhvil verildi, çünki valideynlərinin Riçmonddan cəsədi daşımaq üçün pulları yox idi.
Nəqədə
Nəqədə – (Azərbaycan Türkcəsində: Sulduz; farsca: نقده) İranın qərbində, Qərbi Azərbaycan ostanında şəhərdir. 1967–ci ilədək şəhər rəsmi olaraq Sulduz adlanırdı. Urmu gölündən 70 km cənub-qərbdə, dəniz səviyyəsindən 1300 metr hündürlükdə yerləşir. Nəqədə yaxınlığındakı Təpə-i Həsənli adlı yer qədim mannalıların məskəni idi. Bu gün orada qədim Manna şəhərlərindən birinin xarabaları mövcuddur. Soyuqbulaq (Məhabad), Xana (Piranşəhr), Üşnü (Üşnəviyə) və Urmu (Urmiya) ilə əhatə olunub.
Bu şəhərin tarixində çoxlu hadisələrin izi var. Arxeoloji qazıntılar Həsənlitəpədə şəhərin qədim tarixindən bəhs edir və şəhərin salınma tarixini eramızdan əvvəl 2000-ci ilə işarə edir. Assuriya, Manna və Türk tayfaları burada məskunlaşıblar. Nəhayət, Qacar sülaləsinin erkən vaxtında qarapapaq tayfaları Qafqazdan İrana köçür və Sulduz düzənliyində məskunlaşır. Onlar indiki Nəqədədə kənd təsərrüfatı ilə məşğuldurlar.
Görməli yerləri
thumb|250px|[[Həsənlitəpə yaşayış yeri]]
İqtisadiyyatı
Nəqədənin iqtisadiyyatının əsas hissəsini kənd təsərrüfatı məhsulları və qoyun-keçi təsərrüfatı təşkil edir. Bu heyvanların həm əti, həm də yunu ixrac edilir. Burada yaşayan fermerlər alma, üzüm, pomidor, soğan, armud, lobya və s. meyvələrin becərilməsi ilə də məşğul olurlar. Kənd təsərrüfatının belə yüksək inkişaf etməsinin səbəbi yeni texnikaların və elmi yeniliklərin tədbiq edilməsidir.
Təhsil
Nəqədə şəhərində 3 universitet yerləşir:
Əhali
1996-cı il hesablamalarına görə, şəhərin əhalisi 20,781 ailə olmaqla 110,257 nəfər təşkil etmişdir. 2016-cı il hesablamalarına görə isə,şəhərin əhalisinin sayı 82 min nəfərdir.
Dil
Sulduz şəhərində yaşayanların böyük çoxluğu azərbaycanca (türkcə) danışan əhalidir. Şəhərin azərbaycanlı əhalisinin sayı ümumi əhalinin 75 faizdən çox hissəsini təşkil edir. Şəhərdə habelə, sonradan köçən kürdlər də yaşayır ki, onlar da ümumi əhalinin təxminən 20 faizini təşkil edir.
Dorstenia elata
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Alexandro Qaksiola
Alexandro Qaksiola — Meksikalı keçmiş üzgüçü. Alexandro Qaksiola Meksikanı 1960-cı ildə XVII Yay Olimpiya Oyunlarında təmsil etdi.
Karyerası
Alexandro Qaksiola birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 1960-cı ildə qatıldı. O, Romada baş tutan XVII Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 100 m arxası üstə stilində, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 1:05.9 saniyəlik nəticəsi ilə öz cığırında 5-ci yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Gərmətük
Gərmətük — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonunun eyniadlı qəsəbə inzibati ərazi vahidində şəhər tipli qəsəbə. Lənkəran çayının sahilində, Lənkəran ovalığındadır. Oykonim yerli əhali tərəfindən Qamətük şəklində tələffüz edilir. Yaşayış məntəqəsinin adı talış dilindəki «qam» (isti) və «tük» (bicarlıq, çəltik əkilən yer) sözlərindən düzəlib (burada -ə bitişdirici saitdir), "isti yerdə çəltik sahəsi" deməkdir.
Tarixi
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Kosalar və Bala Şürük kəndləri Gərmətük qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, mərkəzi Kosalar kəndi olmaqla Kosalar kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir.
Sosialist əməyi qəhrəmanlarının siyahısı (Ə)
thumb|right|150px|[["Oraq və Çəkic" medalı|"Oraq və Çəkic" qızıl medalı — Sosialist Əməyi Qəhrəmanının atributu]] Sosialist əməyi qəhrəmanlarının siyahısı — SSRİ zamanı Sosialist əməyi qəhrəmanı adı almışların siyahısı:
Sərvistan xalçaları
Sərvistan xalçaları — Təbriz xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
Təbriz xalçaçılıq sənəti
Təbriz xalçaçılıq sənətinin çiçəklənmə dövrü XII–XVI əsrlərə aiddir. Təbriz məktəbinin XVI əsr qızıl dövrünün 200-ə qədər şah əsəri miniatür rəssamlıq sənəti ilə toxuculuğun harmonik birləşməsi, peşəkar rəssam və xalçaçıların yüksək ustalığı ilə səciyyələnir. Təbriz xalçaları arasında saray üçün toxunan iri xalılar daha məşhur olub. Sərdabə ləri, məqbərələri bəzəmək üçün böyük ölçüdə xalçalar toxunub. Hətta xalçaların toxunmasında ipək dən, bahalı daş-qaşdan da istifadə olunub. Xalça üzərində əks olunan hər bir ornamentin özünün simvolik mənası olub. Alimlər illərdir bunun tədqiqatı ilə məşğul olurlar.
Təbriz xalçaları  kompozisiya baxımından mürəkkəbliyi, naxışlarının incə və nəfisliyi, ən başlıcası isə dinamikliyi ilə göz oxşayır. Bu xalça qrupu incə naxışlı kompozisiyalarla yanaşı, həm də süjetli xalçaların toxunması ilə seçilir (“Leyli və Məcnun”, “Ovçuluq”, “Dörd fəsil”, Dərvişlər” və s.).
Təbrizdə “Dörd fəsil” ənənəvi təsvirli xalçalar istehsal olunurdu (Ilin dörd fəsli). Bu xalçalarda mövzu dəyişməz olaraq qalırdı, kompozisiya isə rəssasmın zövqü və baxışlarına uyğun dəyişirdi. Kompozisiyasına görə orta sahə hər biri ilin bir fəslini simvolizə edərək ənənəvi dörd yerə ayrılır. Xalçaların ən dəyərlisi onun ilmələrinin həm sayca, həm də çalarca zəngin olmasıdır ki, bu sahədə Təbriz xalçaları birinciliyini bu günə qədər qoruyub saxlayır.
Təbriz xalçaçılıq məktəbi "Bağ-behişt xalçası", "Bağ-meşə xalçası", "Balıq xalçası", "Buta xalçası", "Dərviş xalçası", "Kətəbəli xalçası", "Gördəst xalçası", "Göllü-guşəli xalçası", "Güldanlı xalçası", "Leyli və Məcnun xalçası", "Məşahir xalçası", "Mun xalça sı", "Namazlıq xalçası", "Nəcaqlı xalça sı", "Sərvistan xalça sı", "Sərdari xalç ası", "Səhənd xalça sı", "Silsiləvi ləçək xalçası", "Fərhad və Şirin xalçası", "Xəyyam xalçası", "Xətai xalçası", "Həddad xalçası", "Çərxi-gül xalçası", "Ceyranlı xalçası" və s. klassik kompozisiyaları ilə  məşhurdur.
Kvazimodo
Kvazimodo - Fransız yazıçı Viktor Hüqonun 1831-ci ildə yazdığı qotik və romantizm janrlarında olan və fransız ədəbiyyatında tarixi roman janrının zirvəsi hesab olunan Paris Notr-Dam kilsəsi əsərinin əsas qəhrəmanlarından biri. Doğuşdan bədəni deformasiyaya uğramış, olduqca eybəcər və çirkindir. Qozbeldir və bir gözü kordur. "Şeytanın yaratdığı" kimi adlandırılır.
Meşə vallabisi
(Dorcopsis) — fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Əhməd Cəbari
Əhməd əl-Cəbari (1960–14 noyabr 2012) — Fələstinin Qəzzə zolağında Həmas hərakatının hərbi qanadının liderlərindən biri, "İzzədin Kəssam" briqadasının keçmiş komandiri. 2012-ci il noyabrın 14-də onun içərisində olduğu avtomobilin israillilər tərəfindən partladılması nəticəsində öldürülüb. Hücum nəticəsində onunla birlikdə olan daha iki "Həmas" komandiri ölüb. Əhməd əl-Cəbari son dörd ildə İsrail tərəfindən öldürülən ən yüksək rütbəli "Həmas" təmsilçisidir. Əhməd Cəbari verdiyi müsahibələrdə başçısı olduğu briqadanın vəzifəsinin bütün işğal altındakı Fələstin torpaqlarının azad edilməsindən ibarət olduğunu deyib.
Əhməd əl-Cəbari uzun illər İsrailə qarşı raket hücumlarının, insan oğurluğu və terror əməliyyatlarının həyata keçirilməsinə rəhbərlik edib.
Həyatı
Əhməd Cəbəri 1960-cı ildə Fələstində anadan olub. Siyasi mübarizəsinə "Fəth" təşkilatında başlayan Cəbəri 1982-ci ildə Qəzzədəki İslam universitetindən məzun olduqdan sonra Fələstin İslam Müqavimət Hərəkatının (HƏMAS) fəal üzvlərindən birinə çevrilib. Cəbəri sonralar hərəkatın silahlı qanadı "İzzəddin əl-Qəssam" briqadasının komandiri vəzifəsinədək yüksəlib.
İşğalçı İsrail rejimi tərəfindən 1982-ci ildə terror aktları planlaşdırmaqda ittiham olunaraq, həbs edilən Cəbəri 13 il azadlıqdan məhrum edilir. Həbsxanada Əbdüləziz Rantisi, İsmayıl Əbu Şənab, Nizar Rəyyan, İbrahim Məqadimə və Salah Şəhadə kimi Fələstin müqavimətinin liderləri ilə birlikdə məhbus həyatı yaşayıb.
1995-ci ildə həbsxanadan sərbəst buraxıldıqdan sonra "Fəth" hərəkatından ayrılan Cəbəri HƏMAS hərəkatının fəallarından birinə çevrilir. 1998-ci ildə Fələstin muxtariyyəti tərəfindən HƏMAS-dakı fəaliyyətinə görə həbs edilən Cəbəri bir il sonra yenidən azadlığa buraxılır.
2002-ci ildə HƏMAS-ın hərbi qanadı "İzzəddin əl-Qəssam" briqadasının komandanlarından olan Məhəmməd Deyf sionist rejimin hava hücumu nəticəsində yaralandıqdan sonra Cəbəri hərbi əməliyyat rəhbəri vəzifəsinə gətirilir. İşğalçı rejimin "ən çox axtarılanlar siyahısı"nın üst sıralarında yer alan Cəbəri "İzzəddin əl-Qəssam" briqadasının əməliyyat gücünü təkmilləşdirən və demək olar ki, peşəkar səviyyəyə yüksəldən şəxs hesab olunur. Belə ki, İsrail Cəbərini 569 israillinin qətlinin baş planlaşdırıcısı sayırdı.
İsrailin Mossad təşkilatının dəfələrlə Cəbərini öldürmək üçün sui-qəsdlər baş tutmur. Belə cəhdlərdən birində, 2004-cü il avqustun 18-də "Apaçi" tipli vertolyotlarının Cəbərinin evini bombardman etməsi nəticəsində HƏMAS fəalının böyük oğlu Məhəmməd və 3 yaxın əqrəbası həyatını itirsə də Əhməd hücumdan yaralı xilas olur.
2006-cı ildə israilli əsgər Gilad Şalitin girov götürülməsi əməliyyatının planlaşdırıcısı olan Cəbəri HƏMAS hökumətinin Baş Qərargah rəisi sayılırdı və İsrailin ən çox axtarılanlar siyahısında yer alırdı. Dəfələrlə sui-qəsd cəhdləri ilə üzləşməsinə baxmayaraq, İsrailin öldürə bilmədiyi Cəbəri işğal rejimi tərəfindən "xəyal" hesab edilirdi.
HƏMAS-ın hərbi qanadının lideri 2012-ci ilin noyabrında İsrail qırıcılarının hücumu zamanı şəhid olub.
Cəbəri 8 uşaq atası idi.
Çuval hadisəsi
Çuval olayı və ya Çuval hadisəsi - 4 iyul 2003-cü ildə ABŞ-nin 2003-cü il İraqı işğal etdiyi dövrdə Şimali İraq ərazisində yerləşdirilən bir qrup türk əskərinin əsir götürülməsi, başına çuval keçirilməsi və ABŞ hərbiçiləri tərəfindən istintaq edilməsini əks etdirən hadisə. ABŞ əskərlərinin Süleymaniyədəki türk hərbi hissələrinə basqını nəticəsində, 15 kq partlayıcı maddə, snayper, qumbara və hökumət binalarının yaxınlığındakı mövqelərin işarələndiyi Kərkük xəritəsini ələ keçirdi. Əskərlər Türkiyənin ABŞ-yə etiraz etməsindən sonra, 60 saat içərisində azadlığa buraxıldı. Kürd kəşfiyyət orqanlarının iddiasına görə, türk əskərləri Kərkükün yeni seçilən hakiminə qarşı sui-qəsd planı qurmuş və bununla da bölgədə stabilliyi pozaraq Türkiyə birləşmələrinin bura daxil olmasına zəmin yaratmaq istəmişdir.
Arxa plan
ABŞ-nin himayəsi altında İraq Kürdüstanı yarı-muxtariyyətə sahib regiona çevrildi. ABŞ-nin təzyiqi 1999-cu ildə əsas İraq Kürd fraksiyaları olan Kürd Vətən İttifaqı və İraq Kürdüstan Demokratik Partiyası arasında sülh danışıqlarının başlamasına səbəb oldu. Hər iki partiya da rəsmi olaraq müstəqilliyə and içərkən Türkiyə hökuməti məsələdən narahat idi və öz qoşunlarını İraqın şimalında saxlamağa davam etdi.
İraq müharibəsi
2003-cü ilə qədər türklərin əksəriyyəti ABŞ xarici siyasətini region üçün təhlükə olaraq görürdü. 2002-ci ildəki seçkidə Ədalət və İnkişaf Partiyası (AKP) münasibətlərin inkişaf etdirilə biləcəyi ilə bağlı ümid verdi. Xüsusilə də, AKP-nin lideri Rəcəb Tayyib Ərdoğanın Yaxın Şərqdəki ABŞ-Türkiyə əməkdaşlığı, iddia olunan "Böyük Yaxın Şərq Layihəsi" ilə bağlı verdiyi müsbət rəylər ümidi artırırdı.
AKP-nin seçilməsindən qısa müddət sonra Amerika ilə gərginlik artdı, Parlamentin İraqa türk qoşunları göndərməmə qərarı da ABŞ-Türkiyə münasibətlərini zədələmişdi. Parlament üzvlərinin 70%-i Ədalət və İnkişaf Partiyasının üzvləri idi. AKP üzvlərinin yarısından çoxunun qoşun göndərməyin lehinə olsa da, AKP üzvləri içərisində mühim bir azlıq əsas müxalifət partiyası CHP ilə birlikdə qərarın əleyhinə oldu. Bu hadisə səsvermədən öncə Ərdoğanın tək başına qoşun yerləşdirməyin lehinə olduğu nəzərə alındıqda, Ərdoğanın ilk siyasi məğlubiyyəti olaraq tarixə keçdi.
2003-cü ilin 25 aprelində, Bağdadın işğalın cəmi iki həftə sonra çox sayda türk xüsusi təyinatlısı Daquq yaxınlığında (Kərkükün 45 dəqiqə şimalında yerləşən qəbilə kəndi) həbs edildi. Həftəlik dünya xəbərləri yayımlayan Time jurnalına görə, xüsusi təyinatlılar mülki geyimdə idilər və humanitar karvanın arxasında İraqa gizlicə daxil olmağa çalışmışdılar. Jurnala görə, onların məqsədi burada stabilliyi pozmaq və Türkiyənin məqsədli şəkildə öz sülhməramlı qüvvələrini bura yerləşdirməyinə nail olmaq idi. Ancaq qrupla bağlı öncədən kəşfiyyat məlumatı aldığını iddia edən ABŞ qüvvələri onları saxladı.
Hadisənin baş verdiyi regiondan məsul olan, ABŞ briqada komandiri, polkovnik Bill Meyvill türkləri etnik-türk silahlı birləşməsi olan İraq Türkman Cəbhəsiylə (İTC) əlaqəli olmaqda günahlandırdı. Ancaq ABŞ qüvvələri türkləri həbs etmək üçün çox da səy göstərmədi, onları yalnız bir gün həbsdə saxladı və qida, təhlükəsizlik və rahatlıqla təmin etdi və daha sonra onları İraq-Türkiyə sərhəddinə geri qaytardı. Növbəti aylarda Türkiyə İraqın şimalına PKK hərbi hissələrini axtarmaq üçün kiçik silahlı qruplar göndərməyə davam etdi. The Economist-ə görə, Türkiyə PKK-ya qarşı İTC-ni silahlandırmağa başlamışdı.
Süleymaniyəyə hücum
2003-cü ilin 4 iyulunda ABŞ Ordusunun 173-cü Hava Briqadasının əskərləri Süleymaniyyədəki təhlükəsiz yerlərə hücumlara başladı. Elə görünürdü ki, təhlükəsiz yerdə Kərkük vilayətinin kürd hakiminə qarşı sui-qəsd planı hazırlayan şəxslərin olmasına aid kəşfiyyat məlumatı əməliyyatı başlatmışdı. Təhlükəsiz yerdə polkovnik və iki mayor daxil olmaqla, İraq Türkman Cəbhəsi və Türkiyə Xüsusi Təyinatlı qüvvələrinin üzvləri yerləşmişdi, hansı ki, onlar dərhal həbs edilmişdilər. Türkiyə mənbələri mayon tərəfindən idarə olunan on bir əskərə istinad edirdi. Hücum zamanı sayı məlumat olmayan digər şəxslər də saxlanılsa da, onlardan on üç nəfəri daha sonra sərbəst buraxıldı. Bunlardan və intensiv diplomatik aktivlikdən sonra sərbəst buraxılan türk əskərlərindən başqa, sevgilisi və on doqquz aylıq övladını ərazidə axtaran Britaniya vətəndaşı Mişel Todd da saxlanılmışdı.
Nəticəsi
Çuval hadisəsi ABŞ-nin müdaxiləsinə razı olan Qərbdən daha çox Türkiyədə əks səda doğurdu. Hadisə Yaxın Şərqdən kənarda çox qabardılmasa da, Türkiyədəki qəzetlər hücumu kəskin şəkildə qınadı və ABŞ hərbiçilərinə "Rambolar" və "Eybəcər Amerikalılar" kimi ləqəblər qoşdu. Hadisənin son günündə Türkiyə Respublikası Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının rəisi Hilmi Özkök çuval hadisəsini ABŞ və Türkiyə arasındakı münasibətlərdə "etimad böhranı" yaratdığını bildirdi.
Hadisə periodik olaraq Türkiyə mediasında əsas xəbər başlıqlarını zəbt etdi. Hürriyet kimi əsas qəzetlər hadisənin tərəfləri arasındakı yeni bəyannamələri yaymağa və hadisənin detallarını ifşa etməyə davam etdi. Sonuncu dəfə Ergenekon işinin əsas şahidi Tuncay Güney çuval hadisəsini Tariq Əzizin arxivlərindəki Ergenekon şəbəkəsinin İraq ilə əlaqələrinə cavab olduğuunu iddia etdi.
Çuval hadisəsi 2006-cı ildə çəkilən türk döyüş filmi Qurdlar Vadisi: İraq-a ilham qaynağı oldu. Film türk qəhrəmanın hadisənin səbəbkarı olan amerikalı komandirə qarşı intiqam axtarışında olduğu hekayənin ardınca eyni hadisənin təsviriylə başlayır.
İddialar
Kərkük və Mosuldakı müxtəlif bələdiyyə və hökumət binaları 2003-ün 10 və 11 aprel tarixlərində kürd birləşmələri tərəfindən yandırıldı. Türkiyənin günlük qəzetləri Peşmərgə və ABŞ Ordusu tərəfindən tutulan Türkiyə Xüsusi Təyinatlı əskərlərinin sənədlərin şəkillərini çəkdiyini və orijinal kadrların silinməzdən əvvəl Türkiyəyə göndərildiyini bildirdi. Qəzet, həmçinin, ABŞ ordusunun da o kadrları axtardığını, ancaq onları tapa bilmədiyini yazırdı. Ancaq Türkiyə İctimai Əlaqələr Nazirliyinin bəyanatına görə, nazirlik Osmanlı dövründən qalan tarixi sənədləri saxlamış və ora heç bir əməliyyat daxil edilməmişdi.
Türkiyə Respublikası Kəşfiyyat İdarəsinin sabiq Baş Rəisi, Korg İsmayıl Haqqı Pekin "Dikkat Cemaat Çıkabilir KOZMİK ODA" adlı kitabında türkmənlər haqqında gizli arxivlərin hücum nəticəsində ələ keçirilməsindən sonra yerli türkmən liderlərin sui-qəsdə məruz qalması və ya müəmmalı avtomobil qəzalarında öldürüldüyünü iddia etdi.
Vladimir Qolitsin
Vladimir Qolitsin — knyaz, senator, yazıçı, general-mayor, Napoleon müharibələrinin və Qafqaz yürüşlərinin iştirakçısı, Puşkin və Lermontovun tanışı, tanınmış musiqisevər və musiqiçi.
Həyatı
Vladimir Sergeyeviç Qolitsin çar hərbi naziri Barklay de-Tolinin adyutantı idi. Onun sərəncamı ilə Qafqaza gəlmişdi. O, Yeger polkunun komandiri idi. Qafqazda ilk dəfə olaraq bu polk Qarabağda məskən salmışdı. Əlbəttə, bu xüsusi məqsəd daşıyırdı. Belə ki, Azərbaycanın hər hansı bir yerində çarizmin siyasətinə qarşı bir hadisə baş versəydi bu polkun qüvvəsindən istifadə olunurdu. Bu polkun hissələri Azərbaycanın demək olar bir çox rayonlarında olmuşdu. V. S. Qolitsinin göstərişinə əsasən günahsız müsəlman əhalisinə divan tutulur, hətta dar ağacından belə istifadə olunurdu. 1827-ci ildə ali baş komandan İrəvan xanının İranla əlaqə saxladığını bilən kimi, digər işğalçılarla birlikdə general V. S. Qolitsinin hissəsini də ayağa qaldırdı. İrəvan döyüşündə iştirak edən V. S. Qolitsin Sərdərabadda günahsız qanlar axıtdı. O burada da özünəməxsus iyrənc əməllərini işə saldı. Baş komandan onu burada hərbi komendant təyin etdi. Hərbi komendantlıq öz siyasətini həyata keçirməkdə ona geniş imkan yaratdı. Ermənilər bu generalın qılığına girərərək İrəvanda istədikləri siyasəti həyata keçirməyə başladılar.
Vladimir Sergeyeviç İrəvanda erməni kilsələrinin tikilməsi ideyasının əsas təşkilatçılarından biri idi.
Nəcaqlı xalçaları
Nəcaqlı xalçaları — Təbriz xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
Girdəyarpaq selastrus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təbii yayılması
Uzaq Şərq, Yaponiya və Çində bitir.
Botaniki təsviri
12 m-ə qədər hündürlükdə, möhkəm oduncaqlı, yarpağıtökülən, dayağa sarılan lianadır. Gövdəsi çoxbudaqlı, sıx çətirli qabığı dayaz şırımlı, ziyiləbənzər xallıdır. Zoğları əvvəl yaşıl, sonralar qırmızımtıl tünd-qəhvəyi rəng alır. Yarpaqları ellipsvarı və ya yumurtavarıdır, ucdan sivriləşir, kənarları küt mişardişli, yaşıl, üstü parlaq, alt hissəsi göyümtül, payızda isə saralır və narıncı rəngdə olur. Çiçəkləri xırda, yaşılımtıldır, yarpaq qoltuğunda qalxanvarı qrupda yerləşir. Yayda iyun-iyul aylarında çiçəkləyir, xırda yaşıl çiçəkləri qoltuq qalxanlarda yerləşir, sentyabrda çox dekorativ, xırda (6 mm-ə qədər) sarı, çəhrayı-qırmızı toxumları olan qutucuq meyvələri əmələ gəlir. Toxumu setyabrda yetişir. Toxumlarla, yaşıl və oduncaqlaşmış qələmlərlə çoxaldılır.
Azərbaycanda yayılması
Böyük Qafqazda aşağı yaruslarda rast gəlinir.
İstifadəsi
Şaquli yaşıllaşdırmada, canlı çəpərlərin salınmasında, yolların yaşıllaşdırmasında istifadəsi məqsədyönlüdür. Tərkibində aşı maddələri, flavonid, şəkər, katexin vardır. Toxumunda seskiviterpinoid tapılmışdır ki, bundan da efir yağı alınır. Virus xəstəliklərinin müalicəsində istifadə olunur.
Dorstenia erythrantha
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Dorstenia excentrica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Sosialist əməyi qəhrəmanlarının siyahısı (D)
thumb|right|150px|[["Oraq və Çəkic" medalı|"Oraq və Çəkic" qızıl medalı — Sosialist Əməyi Qəhrəmanının atributu]] Sosialist əməyi qəhrəmanlarının siyahısı — SSRİ zamanı Sosialist əməyi qəhrəmanı adı almışların siyahısı:
Mun xalçaları
Mun xalçaları — Təbriz xalçaçılıq məktəbinə aid Azərbaycan xalçaları.
Peneplen
Peneplen
Peneplen (lat.paene-demək olar ki, və ing. plain-düzənlik)-coğrafi tsiklin son nəticəsi kimi, uzun müddət ərzində dağlıq ölkənin yerində aşınma və denudasiya proseslərinin fəaliyyəti nəticəsində proseslərinin fəaliyyəti nəticəsində əmələ gələn az-çox hamarlanmış düzən sahəyə deyilir. Bəzən düzgün olmayaraq üfüqi yatmış süxur layları ilə xarakterizə olunan düzənliklərə də peneplen deyilir. Peneplen anlayışını elmə 1889-cu ildə V.M.Devis daxil etmişdir.
Nikolay Arabacı
Nikolay Petrov oğlu Arabacı (20.09.1893, indiki Moldova Respublikası Qaqauz Yeri MV Çadır rayonunun Kiriyet kəndi -1960, Moskva)—Qaqauz şairi.
Daimler-Benz
Daimler-Benz, 1926 ilə 1998 arasında fəaliyyət göstərmiş Almaniya mərkəzli bir avtomobil şirkətidir. Karl Benzin şirkəti Benz & Cie. və Gottlieb Daimlerin şirkəti Daimler Motoren Gesellschaftın birləşməsi nəticəsində yaranmışdır. Mercedes-Benz markası da bu birləşmədən meydana gəlmişdir.
Benqt-Olov Almstedt
Karyerası
Benqt-Olov Almstedt birinci dəfə Olimpiya Oyunlarına 1960-cı ildə qatıldı. O, Romada baş tutan XVII Yay Olimpiya Oyunlarında kişilər 100 m arxası üstə stilində, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 1:05.9 saniyəlik nəticəsi ilə öz cığırında 4-cü yeri tutdu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Çingiz Qacar
Erkən illəri
Çingiz Oveys oğlu Qacar 1929-cu il iyunun 6-da Bakı şəhərində anadan olub. Onun ulu babası məşhur Qacarlar sülaləsinin ziyalı nümayəndələrindən olan Bəhmən Mirzə Qacar idi. Ç. Qacar orta məktəbi bitirdikdən sonra təhsilini 1947–1953-cü illərdə Leninqrad Politexnik İnstitutunda texniki fizika ixtisası üzrə davam etdirib. O, institutu bitirdikdən sonra, 1953-cü ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Fizika-Riyaziyyat İnstitutunun Radiofizika laboratoriyasında işləməyə başlamışdır.
Elmi fəaliyyəti
Əmək fəaliyyətinə 1953-cü ildən Azərbaycan Elmlər Akademiyasında, Fizika İnstitutunun Radiofizika laboratoriyasında başlayan Çingiz Qacar burada kiçik elmi işçi, böyük elmi işçi və laboratoriya rəhbəri olub.
O, elmi fəaliyyətini 1973-cü ildən Fotoelektronika İnstitutunda davam etdirib. Burada institutun əsas elmi istiqamətlərindən biri olan tətbiqi spektroskopiya şöbəsini yaradıb, oraya ən istedadlı alimləri toplayıb. Onun rəhbərliyi altında şöbənin kollektivi bir sıra maraqlı nəticələr əldə edib, nadir qeyri-standart elmi cihazların işlənib hazırlanması, quraşdırılması və zavod şəraitində kiçik seriyada istehsalı ilə məşğul olublar. Ç. Qacar İK-diapazonlu optik rabitə sistemlərinin parametrlərinin fiziki tədqiq metodlarının işlənib hazırlanması ilə bağlı yeni elmi istiqamətin yaradıcısıdır. Onun rəhbərliyi ilə TUBİTAK Türkiyə Elmi Mərkəzində "Kompüterləşdirilmiş topoqrafik istilikgörmə" layihələşdirilib konstruksiya olunub. Həmin kompleks Türkiyə Topoqrafik Mərkəzi ilə müvəffəqiyyətlə sınaqdan keçirilib.
Ç. Qacarın mikrodalğalı dövri spektroskopiya sahəsində işləri böyük maraq doğurur. İlk dəfə o, biratomlu spirtlərin onların çoxsaylı izotop əvəzedici analoqları ilə trans və qoş-konformerlərinin (etanol, propanol) fırlanan spektrlərini oxuyub və molekulyar strukturları və dipol momentləri araşdırıb. Bundan başqa, akademik etilmerkaptanın, etilftoridin və allil spirtin molekullarının fırlanan mikrodalğalı spektrlərini də araşdırıb.
Ç. Qacar 1980-ci ildə AMEA-nın müxbir üzvü, 2001-ci ildə isə həqiqi üzvü seçilib. Ç. Qacar institutun fizika-mexanika fakültəsində oxuduğu illərdə dünyanın tanınmış alimlərindən sayılan A. F. İoffe, J. İ. Frenkel, D. N. Nasledov və başqalarından dərs alıb. O, tələbəlik illərində Avropa mədəniyyətinə maraq göstərmişdir.
Əsas elmi nailiyyətləri
Ç. Qacar mikrodalğalı spektroskopiya sahəsində Londonda keçirilən beynəlxalq konfransda Azərbaycanda yaradılmış həmin spektrometr və etil spirti molekulunun mikrodalğalı spektri haqqında elmi məruzə ilə çıxış etmiş, həmin vaxtlardan (keçən əsrin 60-cı illəri) beynəlxalq aləmdə elmi nəticələri ilə tanınmağa başlamışdır. Fundamental tədqiqatlar aparan Ç. O. Qacar atom və molekulların spektroskopiyası sahəsində bir sıra məsələləri həll etmişdir. Onun aldığı elmi nəticələrdən lazer fizikasında, qazların təhlilində, atmosferin lokal və məsafədən zondlanmasında, ulduzlararası fəzada molekulların axtarılması sahəsində və s. istifadə olunmuşdur.
2001-ci ildə Ç. Qacarın aldığı elmi nəticələrdən yapon mütəxəssisləri də istifadə etmişlər. Keçmiş İttifaqda mikrodalğalı spektroskopiya sahəsində müdafiə olunan namizədlik və doktorluq dissertasiyalarının bir çoxunun aparıcı təşkilatı Çingiz müəllimin rəhbərlik etdiyi şöbənin daxil olduğu Fotoelektronika İnstitutu olmuşdur. Akademik Ç. Qacar indi də Azərbaycan MEA Fizika İnstitutunda bu istiqamətin inkişafı üçün əlindən gələni əsirgəmir. Rəhbərlik etdiyi laboratoriya etil, izopropil, butil, izobutil, tretikbutil spirtləri və onların izotopomerlərinin mikrodalğalı spektrlərinin tədqiqi ilə məşğul olur. O, geniş tətbiqi olan mikrodalğa diapazonunda şüauducuların yaradılması problemləri üzrə də maraqlı işlər aparır.
Ç. Qacar Azərbaycanda yüksəkixtisaslı elmi kadrların hazırlanmasında da böyük xidmətlər göstərir. O, nüfuzlu spektroskopçular məktəbi yaratmış, yüksəkixtisaslı fiziklər yetişdirmişdir. Onun çoxsaylı yetirmələrinin bir çoxu Avstraliya, Rusiya, Amerika, Türkiyə, ölkəmizin nüfuzlu ali məktəblərində və elmi-tədqiqat institutlarında çalışır. O, Azərbaycanda molekulyar spektroskopiya elmi istiqamətinin rəhbəridir.
Təltif və mükafatlar
Molekulyar spektroskopiya sahəsində elmi əsasların yaranmasında kompleks işlər gördüyünə və geniş istifadəli elektron cihazların istehsal texnologiyasına görə Ç. O. Qacar 1982-ci ildə Azərbaycan SSR-nin Dövlət Mükafatına və SSRİ EA-nın S. İ. Vavilov adına mükafata layiq görülüb, 2004-cü ildə isə Azərbaycan Respublikasının "Şöhrət" ordeni ilə təltif olunub.
Ona 1990-cı ildə Azərbaycan SSR Əməkdar Elm Xadimi fəxri adı verilib.
18 aprel 2014-cü ildə Akademik Çingiz Qacar fizika elmi sahəsində fundamental tədqiqatları və nailiyyətlərinə görə Nəsirəddin Tusi adına mükafata layiq görülüb.
Kitabları
"Qədim və orta əsrlər Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri" (rus, ingilis və Azərbaycan dillərində) "Qacarlar" "Köhnə Bakı" "Köhnə Şuşa" "Tiflis. Vorontsova 53, 55" "Qədim və orta əsrlər Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri" "Qədim və orta əsrlər Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətləri" kitabının yazılmasının maraqlı tarixçəsi var. Çingiz Qacar Leninqradda oxuyarkən tələbəlik dostu, milliyyətcə gürcü olan Nuqzar Eliosaşvili ilə həmişə Azərbaycan və gürcü xalqlarından hansının daha çox görkəmli şəxsiyyətləri olmaları barədə mübahisə aparmışlar. Mübahisə bu kitab yazılana qədər davam etmişdir. Həmin kitab nəşr olunduqdan sonra Nuqzar Eliosaşvili özünün məğlubiyyətini ona yazdığı məktubunda etiraf etmiş və akademikin bu kitabını "Azərbaycanın görkəmli şəxsiyyətlərindən tərtib olunmuş Mendeleyev cədvəli" adlandırmışdır. Akademik bu kitabını ingilis dilinə tərcümə etmişdir.
O, fizikanın sahələri və tarixinə aid Azərbaycan, rus və ingilis dillərində yazılmış on monoqrafiyanın müəllifidir. Ç. Qacar Azərbaycanın birinci xanımı YUNESKO və İSESKO-nun xoşməramlı səfiri xanım Mehriban Əliyevanın rəhbərlik etdiyi "Azərbaycan İrs" jurnalının redaktorlarından biridir.
Dorstenia fawcettii
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Haftoni (Lənkəran)
Haftoni — Azərbaycan Respublikasının Lənkəran rayonundan 12 km şimal-qərbdə yerləşən şəhər tipli qəsəbə. Dağətəyi ərazidədir.
Etimologiya
Haftoni sözü, talış dilindən "Yeddi bulaq" (haft-yeddi, honi-bulaq) kimi tərcümə olunur.
Tarixi
25 oktyabr 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinin qərarı ilə Ləj kəndi Haftoni qəsəbə inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, həmin kənd mərkəz olmaqla Ləj kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmış və Azərbaycan Respublikasının ərazi vahidlərinin Dövlət reyestrinə daxil edilmişdir. / Tədqiqatçı-tarixçi Aqşin Əliyev özünün Haftoni adlı kitabında qəsəbənin tarixi və etnoqrafiyası haqda geniş məlumat vermişdir.
Coğrafiyası və iqlimi
Talış dağlarının ətəyində yerləşir.
İstinadlar
Aqşin Əliyev Cənub bölgəsinin abidələr ensiklopediyası
Dorstenia flagellifera
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Flores dənizi
Flores dənizi — Sakit okeanında Sulavesi adasının qutaracağında Kabia,Sumbava (şimalda) və Flores adaları (cənubda) arasında yerləşir. Dənizin sahəsi 115,000 km², orta dərinliyi 1522 m ,maksimal dərinlik isə 5234 m təşkil edir. Səthində temperatur 26 s (avqust ,sentyabr), 28,8 s (noyabr) təşkil edir. Duzluluğu 32,0 - 34,6 ‰ olur, yağışlar mövsümündə 32 - 33 ‰ enir. Axınlar əsasən cənub və qərb istiqamətində olur. Ərazi seysmik baxımından fəaldır. Sumbava adasında İndoneziyanın fəaliyyətdə olan və hündürlüyü 1949 m çatan Ani-Slau vulkanı vardır. Balıqçılıq inşaf etmişdir.
Benz & Cie.
Benz & Cie. Rheinische Gasmotorenfabrik in Mannheim, 1883-cü ildə Karl Benz tərəfindən təsis edilmiş bir şirkətdir. 1885-ci ildə dünyada satış məqsədi ilə istehsal edilmiş və benzinli mühərrik ilə işləyən ilk avtomobili olan Motorwageni buraxmışdır. 1926-cı ildə bu şirkətin Qotlib Daymlerin Daimler Motoren Gesellschaft şirkəti ilə birləşməsi nəticəsində Daimler-Benz şirkəti yaradıldı.
Alpay Özalan
Milli komanda
Türkiyənin milli futbol komandasında Alpay 1995-ci ildən 2005-ci ilə qədər oynayıb, bu vaxt müddətində 98 oyun keçirdib və 4 qol vurub, hansından ki üçün 6 iyun 2001-ci ildə FIFA Dünya Kubokunun 2002 seçmə mərhələsində Makedoniya milli komandasının qapısına keçirdib. Alpay 1996 və 2000 illərin UEFA Kuboklarında çağırılmışdı, 2002-ci ildə Dünya çempionatında və 2003-cü də Konfederasiyal Kubokunda iştirək edmişdi. Onun axrıncı oyunu 2005-ci ildə oldu, Dünya Kuboku 2006 cavab çatqı oyununda türklər İsveçrə komandasıyla oynayırdılar, 4-2 udmağlarına baxmıyaraq Kuboka çıxa bilmədilər. O oyunda Alpay Özalan matçın axırında davaya cəlb edilmişdi, və 6 matça diskvalifikasiya almışdı.
Məhəmmədəli xan Cavanşir
Məhəmmədəli xan Məhəmmədibrahim xan  oğlu Cavanşir (?-17 may 1893) — general-leytenant.
Həyatı
Məhəmmədəli xan Məhəmmədibrahim xan oğlu Təbriz şəhərində anadan olmuşdu. Mükəmməl mədrəsə təhsili almışdı. Sonra hərbi məktəbdə oxumuşdu. Naib (leytenant) rütbəsindən general-leytenant rütbəsinədək yüksəlmişdi.
Məhəmmədəli xan istefaya çıxandan sonra Rusiyaya gəlmiş, Hərbi-Gürcüstan yolunda poçt işini icarəyə götürmüşdü. Vladiqafqaz şəhərində şəxsi evi vardı. Məhəmmədəli xan 17 may 1893-cü ildə vəfat edib.
Ailəsi
Məhəmmədəli xanın törəmələri İbrahimbəyov soyadını daşıyırdılar. Məhəmmədəli xan Nisə xanım Kərim qızı Şahsuvarova ilə ailə qurmuşdu. Əsədulla xan, Fərrux xan adlı oğlanları, Xurşid bəyim, Mahrux bəyim, Xavər Sultan bəyim adlı qızları vardı.
Darıdağ silsiləsi
Darıdağ silsiləsi – Culfa rayonu ərazisində alçaqdağlıq silsilə. Zəngəzur silsiləsindən cənub-qərbə ayrılan Dəmirlidağ-Göydağ qolunun uzaq cənub-qərb qurtaracağında yerləşir və yer səthində onun təbii davamı kimi çıxış edən müstəqil morfostruktur qalxıma cavab verir. Cənub-şərqdə Yaycı düzündən başlayaraq şimal-şimal-qərbə doğru Əlincəçayın sol sahilinədək 16 km məsafədə uzanır. Ən hündür zirvəsi Darıdağdır (1927,4 m). Silsilənin digər zirvələri Pilələr (1562,6 m), Şahqaraş (1430,6 m), Dikdaş (1411,0 m) və Kəsəndağdır (1102,1 m). Yamacları kəskin parçalanmış və sıldırımlıdır. Darıdağ mineral sular yatağı silsilənin cənub-şərqindədir. Tektonik cəhətdən Ordubad qarılma zonasının Paradaş seqmentinin cənub-qərb cinahında yerləşən və Üst Eosen, Oliqosen və Alt Miosen yaşlı çökmə və vulkanogen-çökmə süxurlardan təşkil olunmuş Darıdağ-Aza qalxımının mərkəzi hissəsinə uyğun gəlir və morfostruktur baxımdan suayırıcısı şimal-qərbə uzanan qırılma ilə pozulmuş antiklinal silsilə kimi səciyyələndirilir.
DAĞÜSTÜ SİLSİLƏSİ – Culfa rayonu ərazisində Darıdağ silsiləsinin yerli əhali arasında işlədilən başqa adı.
Azərbaycanda vergilər
Qədim dövrün vergi növləri-
Firdovsi Əliyev (siyasətçi)
Firdovsi Əliyev (tam adı: Firdovsi Şahmirzə oğlu Əliyev) — Azərbaycan Respublikasının Ekologiya və Təbii Sərvətlər nazirinin müavini.