cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bellapais Abbey
Tarixi
Monastırda ilk məskunlaşanlar 1187-ci ildə Yerusəlimdən köçən keşişlər olub. Monastırın ilk binası 1198–1205-ci illər arasında tikilmişdir. İndiki quruluşun böyük bir hissəsi III Lusignan Kralıdır. Hyu tərəfindən 1267–1284-cü illər arasında tikilmişdir. Hövzəni əhatə edən monastırlar və yeməkxana IV Kral tərəfindən tikilmişdir. 1324–1359-cu illər arasında Hughun hakimiyyəti dövründə tamamlandı. Kipr Osmanlılar tərəfindən fəth edildikdən sonra monastır Kipr Pravoslav Kilsəsinə verildi. Yunan pravoslavları monastırın yalnız kilsə hissəsindən istifadə edirdilər. 1974-cü il Sülh Əməliyyatı ilə yunanlar adanın cənub hissəsinə köç etdikdə, Bellapais monastırı Antik Əsərlər və Muzeylər İdarəsinin himayəsi altına alındı.
Ümumi xüsusiyyətlər
right|250px|thumb|Abbeyin mərtəbə planı Kilsə monastırın günümüzə qədər gəlib çatmış ən möhkəm quruluşudur. Yeməkxana bölməsi qotika sənətinin mühüm xüsusiyyətlərini ehtiva edir. Monastırın yuxarı mərtəbəsində kahinlərin yataq otaqları və qiymətli əşyaların olduğu sahə var.
Müasir dövr
Girnənin demək olar ki, hər yerindən görünən monastır turistlərin böyük marağına səbəb olur. Monastırda vaxtaşırı klassik musiqi konsertləri və müxtəlif musiqi festivalları keçirilir.
NGC 569
NGC 569, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Balıqlar bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc tipli. tərəfindən ildə 121.92 sm (48 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
UEFA Avro 1984 (seçmə mərhələsi, 1-ci qrup)
UEFA Avro 1984-ün seçmə mərhələsinin 1-ci qrupunda Belçika, Şərqi Almaniya, İsveçrə və Şotlandiya milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin final mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Belçika millisi qazanmışdır.
Oyunların nəticələri
Oyunların başlama vaxtı - yerli vaxtdır
Heyətlər
Seçmə mərhələdə aşağıdakı futbolçular iştirak etmişlər (ən azı bir oyun oynamışlar):
Mehdi Bağırov (həkim-cərrah)
Mehdi Bağırov Abbas oğlu — həkim-cərrah. Səhiyyə əlaçısı, SSRİ xalq həkimi və Azərbaycan SSRİ əmakdar həkimi olmuşdur.
Mükafatları
Xalq arasında böyük nüfuzu olan Mehdi Bağırov hələ 1959-cu ildə Azərbaycan SSR Ali Sovetinin deputatı seçilərək, müxtəlif orden və medallarla təltif edilmişdir. Lenin ordeni, Qırmızı ulduz, Xalqlar dostluğu və s. ordenlərlə təltif edilmişdir.
Tudəbin (Əbhər)
Tudəbin və ya Arpaşal — İranın Zəncan ostanı Əbhər şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Büşkə (Sərdəşt)
Büşkə - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə əhali yaşamır.
Əfşarcıq (Həştrud)
Həştrud — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 459 nəfər yaşayır (86 ailə).
Çox qorxulu kino 4 (film, 2006)
Çox qorxulu kino 4 — 2006-cı ildə istehsal olunmuş "Çox qorxulu kino" film seriyasının dördüncü seriyasıdır.
Məzmun
Jurnalist Sindi Kempbell filmin üçüncü seriyasındakı baş verən hadisələrdən sonra öz vəzifəsini dəyişir. Artıq Sindi əlil qoca arvadın yanında köməkçi kimi çalışır. Bir neçə müddət sonra Sindi qonşuluqda yaşayan həyat yoldaşından ayrılmış Tom Rayan ilə görüşür və ona aşiq olur. Hamıya elə gəlir ki, həyat beləcə sakit davam edəcək. Amma bu anda gözlənilməz hadisə baş verir. Yerə yadplanetlilər hücum edir. İndi də Sindi yadplanetlilərlə yenidən mübarizə aparmalıdır. Üçüncü hissəsindən fərqli olaraq Yerə gələn yadplanetlilər pis məxluqlardır...
Əmirbostaq (Əbhər)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 233 nəfər yaşayır (49 ailə).
Təzəkənd-i Cənizə (Urmiya)
Təzəkənd-i Cənizə — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 234 nəfər yaşayır (62 ailə).
Müqəddəs Lazar kilsəsi (Larnaka)
Tarixi
Bu kilsə Əhdi-Cədiddə Yəhya kitabında adı keçən Lazarın adını daşıyır və əfsanəyə görə İsa özünü diriltməklə möcüzə göstərmişdir. Rəvayətə görə, İsa çarmıxa çəkildikdən sonra Lazar həyatı üçün qorxdu. Başına belə bir hadisə gələ biləcəyindən təşvişə düşərək Kiprə qaçır. Burada o, qədim Kition şəhərində kilsənin keşişi olur. O, 30 ilə yaxın burada yaşayır. Lazar öləndən sonra burada da dəfn edilir. Bu gün Lazarın məzarı üzərində Müqəddəs Lazar kilsəsi də tikilmişdir.
Şetsin tramvayı
Şetsin tramvayı (pol. Tramwaje w Szczecinie) — Polşanın taxtı Şetsində mövcud olan tramvay sistemi.
Tramvay şəbəkəsi 1879-cı ildə istifadəyə verilmişdir. Sərnişinlərin daşınması üçün 65,5 km uzunluğa və reylslər arasında məsafəsi 1435 mm olan sistemdən ibarətdir. 2013-cü il məlumatına görə şəbəkə 12 xəttə sahibdir. Tramvay şəbəkəsini «Tramwaje Szczecińskie» şirkəti yerli özünü idarə orqanlarının nəzarəti ilə idarə edir.
Ağbulaq-i Həsənkəndi (Həştrud)
Ağbulaq-i Həsənkəndi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 144 nəfər yaşayır (25 ailə).
Cessi Deminge
Cessi Deminge (7 yanvar 1998-ci ildə anadan olub) — Liqa 1 təmsilçilərindən olan Stad Malerbe Kann klubunda yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Fransalı futbolçudur.
Peşəkar karyerası
Deminge 2009-cu ildə Kann klubunun akademiyasına qəbul olmuşdur. Deminge 2017-ci ilin sentyabr ayında əsas komanda ilə məşqlərə başlamışdır. O, peşəkar karyerasında debütünü 5 noyabr 2017-ci ildə Liqa 1 görüşündə Olimpik Marsel klubuna qarşı etmiş və komandası 0-5 hesabı ilə məğlub olmuşdur.
Şəxsi həyatı
Deminge Kann şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri isə Norman vətəndaşlarıdır. O, keçmiş futbolçu olan Yoelin 11 övladından biridir.
Klub
(17 Fevral 2018-ci il məlumatlarına əsasən.)
Çəngalmas (Əbhər)
Çəngalmas — İranın Zəncan ostanı Əbhər şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 767 nəfər yaşayır (163 ailə).
Pol-Anri Sandaoqo Damiba
Pol-Anri Sandaoqo Damiba — Burkina-Fasoda 2022-ci il dövlət çevrilişi ilə 24 yanvar 2022-ci ildə Prezident Rok Mark Kristian Kaboreni devirərək Müdafiə və Bərpa Uğrunda Vətənpərvər Hərəkatına rəhbərlik edən burkina-fasolu hərbi zabiti.
Həyatı
Pol-Anri Sandoqo Damiba Parisdə hərbi məktəbi bitirib. Təhsil aldığı müddətdə o, Qvineyanın gələcək Prezidenti Mamadi Dumbuya ilə görüşdü, o da orada təhsil alırdı. O, Parisdəki Milli İncəsənət və Sənətkarlıq Konservatoriyasında kriminologiya üzrə magistr dərəcəsinə və idarəetmə, komandanlıq və strategiya üzrə müdafiə eksperti sertifikatına malikdir. 2010–2020-ci illərdə ABŞ-də təlim-məşq toplanışı keçirib.
Hərbi fəaliyyəti
Burkina-Faso mediasında yayılan xəbərlərə görə, 2019-cu ildə Damiba 2015-ci ildə Burkina-Fasoda keçid hökumətini devirən çevrilişin arxasında duran sui-qəsdçilərin məhkəməsində ifadə verdi.
Damiba Burkina-Fasoda cihadçıların üsyanı zamanı etdiyi hərəkətlərə görə populyarlıq qazanıb. O, keçmişdə Burkina-Faso hökumətini islamçı üsyançılara qarşı Rusiyanın Vaqner qrupundan muzdlu əsgərlər cəlb etməyə çağırmışdı. Rok Mark Kabore hökuməti bu təklifin Burkina-Fasonu Qərbdən uzaqlaşdıracağını əsas gətirərək qəti şəkildə əleyhinə çıxdı.
2021-ci ildə Damiba islamçılarla mübarizə haqqında kitab nəşr etdi: "Qərbi Afrika orduları və terrorizm: Qeyri-müəyyən cavablar?"
Damiba bir sıra ABŞ proqramları vasitəsilə təlim keçmişdir. 2010 və 2020-ci illərdə o, insan hüquqları və silahlı münaqişələr qanunları haqqında məlumatlılığın artırılması da daxil olmaqla Flintlok Birgə Mübadilə Təlimlərində iştirak etmişdir. 2013-cü ildə Damiba ABŞ Dövlət Departamentinin maliyyələşdirdiyi Afrika Fövqəladə Əməliyyatlar üzrə Təlim və Yardım kursunda iştirak etmişdir. 2013 və 2014-cü illərdə Damiba Afrika Uğrunda Hərbi Kəşfiyyat Kursunda iştirak edib. 2018 və 2019-cu illərdə ABŞ Müdafiə Departamentinin Mülki Hərbi Dəstək Elementi ilə Burkina-Fasoda təlim keçib.
Adolf Hitler
Adolf Hitler — alman dövlət və siyasi xadim, nasional sosializm (nasizm) ideyasının yaradıcısı, Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyasının (NSDAP) sədri, 1933–1945-ci illərdə III Reyxin reyxs-kansleri və prezidenti (fürer).
Adolf Hitler tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısında beşinci sıraya daxil edilib.
İlk illəri
Uşaqlığı
Adolf Hitlerin yəhudiləri soyqırım etməsinə baxmayaraq, özü yəhudi mənşəli olub. Hitlerin atası Aloisin anası Mariya Adolfun atası Aloisi qulluqçu işlədiyi evin yəhudi sahibindən qazanmışdır. Sonralar Mariya ərə getmiş və Alois atalığının soyadını götürmüşdür.
Adolf Hitler 1889-cu il aprelin 20-də Avstriya-Macarıstanın müstəmləkəsi altında olan Yuxarı Avstriyanın Braunau am İnn qəsəbəsində anadan olmuşdur. Atası Alois Hitler (1837–1903) əvvəllər çəkməçi, sonralar isə gömrük əməkdaşı işləmişdir. Anası Klara Hitler (1860–1907, qızlıq soyadı — Pölzl) gələcək həyat yoldaşının əmisi qızı, həm də onun evində qulluqçu olmuşdur. Adolf Hitler Avstriya vətəndaşı olaraq dünyaya gəlsədə, 1925-ci ildə Avstriya vətəndaşlığından imtina edib. Alois Hitler 1876-cı ilədək anasının soyadı olan Şiklqruber soyadını daşımış, lakin həmin il ögey atasının soyadını qəbul etmişdir. Birinci evliliyindən onun 2 uşağı olmuşdur. left|thumb|372x372px|Adolf Hitler körpə ikən (təxminən  1889–90)
thumb|Atası [[Alois Hitler|left|382x382px]] thumb|Anası [[Klara Hitler|339x339px]]
Atasının ikinci evliliyindən doğulan 6 uşaqdan dördüncüsü olan Adolfun özündən əvvəl dünyaya gələn üç uşaq çox kiçik yaşlarında müxtəlif xəstəliklərdən, özündən sonra doğulan 2 uşaqdan biri isə 5 yaşında olarkən qızılca xəstəliyindən vəfat etmişlər. Adolf 13 yaşında atasını, 18 yaşında isə anasını itirmişdir. Adının mənası qədim alman dilində "kübar qurd" deməkdir. (Adolf = Adel + Wolf)
Gəncliyi
16 yaşında orta təhsilini başa vursa da buraxlış imtahanlarından kəsilir. Orta məktəbdə çox zəif oxumasına baxmayaraq, yaxşı rəssamlıq qabiliyyəti olduğuna görə Vyana İncəsənət Akademiyasına daxil olmaq istəyir. Lakin akademiya tərəfindən ona rəssamlığa yararsız olması izahatı ilə iki dəfə (1907, 1908) rədd cavabı verilir. Ancaq öz istedadını daha çox memarlıq sahəsində göstərə biləcəyi tövsiyəsini alır. Sonradan üzləşdiyi maliyyə problemləri və imtahanlara lazımınca hazırlaşa bilməməsi onun memarlıq məktəbinə imtahan verməsinə imkan vermir.
Birinci dünya müharibəsində iştirakı
left|281x281px|thumb|Hitler digər alman əsgərləri ilə birlikdə (soldan birinci) 1913-cü ilin mayında Hitler Münhen şəhərinə köçür. Burada o akvarel satmaqla dolanır. 1914-cü ilin sentyabrında Almaniyanın Birinci dünya müharibəsinə qatılması ilə könüllü olaraq cəbhəyə yollanır və artıq oktyabr ayında sıravi əsgər kimi 16-cı Bavariya ehtiyat alayının 1-ci bölüyünün tərkibində Qərb cəbhəsinə göndərilir. Həmin ilin dekabrında II dərəcəli Dəmir xaç ordeni ilə təltif olunur. 1916-cı il oktyabrın 16-da Somma çayı sahilindəki döyüşdə ayağından yaralanır. 1917-ci ilin martında hospitaldan çıxdıqdan sonra baş əsgər (yefreytor) kimi yenidən öz alayına qayıdır. 1918-ci ilin avqustunda sıravi əsgərlərə çox nadir hallarda verilən I dərəcəli Dəmir xaç ordeni ilə təltif edilir. 1918-ci il oktyabrın 13-də İpr şəhəri yaxınlığındakı döyüşdə ingilislərin almanlara qarşı işlətdiyi gözyaşardıcı kimyəvi qazın təsirindən kontuziyaya uğrayır və müvəqqəti olaraq görmə qabiliyyətini itirir. Noyabr ayında hospitalda ikən Almaniyanın qeyd-şərtsiz təslim olduğunu və kayzerin devrildiyini öyrənir. Bu xəbər onu hədsiz dərəcədə sarsıdır.
Alman ordularının həmin dövrdə hələ də düşmən ərazisində və üstün vəziyyətdə olduğu halda birdən-birə müharibədə məğlub olması Hitlerin sonrakı baxışlarına da ciddi təsir göstərmişdir.
Siyasi fəaliyyəti
Hitler Almaniyanın müharibədəki məğlubiyyətini və monarxiyanı devirən 1918-ci il Noyabr inqilabını xainlər tərəfindən müzəffər alman ordusuna "arxadan vurulmuş zərbə" hesab edirdi. Öz siyasi fəaliyyəti çərçivəsində Bismark, Palmerston kimi şəxslərdən təsirlənmişdir.
1918-ci ilin sonunda Hitler Münhenə geri qayıtdı və yenidən ordu sıralarına yazıldı. Hərbi hissə komandirinin tapşırığına əsasən o Münhendə baş vermiş inqilabi hadisələrin iştirakçıları əleyhinə məlumat toplayırdı. Kapitan Ernst Römün tövsiyəsi ilə "Alman Fəhlə Partiyası"na qoşulan Hitler tezliklə partiyanın yaradıcılarını kənarlaşdıraraq onun yeganə liderinə çevrildi. Onun təşəbbüsü ilə 1919-cu ildə partiyanın adı dəyişdirilərək "Nasional Sosialist Alman Fəhlə Partiyası" (Nationalsozialistische Deutsche Arbeiterpartei, NSDAP) adlandırılır.
Partiyadakı tərəfdarları alovlu çıxışlarına və qətiyyətliliyinə görə Hitlerə "Fürer" (alm. führer — rəhbər) ləqəbi verirlər.
Pivə qiyamı
1920-ci illərin əvvəllərində NSDAP Bavariyada güclü təşkilatlardan birinə çevrildi. Partiyanın silahlı dəstələrinə Ernst Röm rəhbərlik edirdi. Partiyanın rəhbərliyini demək olar ki, tamamilə öz əlində cəmləşdirmiş Hitler isə Bavariyada nəzərəçarpan və əhəmiyyətli şəxsə çevrildi. thumb|left|"[[Mein Kampf" kitabının ilk nəşri (iyul 1925-ci il). Berlindəki Alman tarix muzeyinin eksponatı|275x275px]] 1923-cü ildə Rur ərazisinin Fransa tərəfindən işğal edilməsi Almaniyada yeni gərginlik yaratdı. Əvvəlcə xalqı mübarizəyə səsləyərək ölkədə iqtisadi böhrana səbəb olan sosial-demokrat hökuməti, sonradan Fransanın tələblərini qəbul etməklə həm sağ təmayüllü qüvvələr, həm də kommunistlər tərəfindən tənqidlərə məruz qaldı. Bu şəraitdə nasistlər Bavariyada hakimiyyətdə olan sağ konservativ-separatçılarla ittifaqa girərək Berlindəki sosial-demokrat hökumətinə qarşı birlikdə çıxış etməyə qərar verdilər. Bavariya sağlarının rəhbəri və Bavariya torpağının diktator səlahiyyətlərinə malik olan komissarı fon Karr rəsmi Berlinin bəzi tələblərinə əməl etməkdən, xüsusilə də nasist dəstələrini buraxmaq və "Xalqın nəzarətçiləri" qəzetini (alm. Völkischen Beobachters) bağlamaqdan imtina etdi, lakin alman Baş Qərargahının qəti mövqeyi qarşısında geriyə addım atan Bavariya rəhbərləri Hitlerə bildirdilər ki, hələ Berlin hakimiyyətinə qarşı açıq şəkildə çıxış etməyə hazır deyillər. Bu, Hitleri vəziyyəti öz əlinə almaq istəyinə sövq etdi. 8 noyabr 1923-cü il axşam saat 9-da Hitler və Lüdendorf silahlı hücum dəstələrinin başında Bavariya hökuməti rəhbərlərinin mitinqinin keçirildiyi Münhenin "Bürgerbroykeler" pivəxanasına gəldilər. İçəri girən Hitler "Berlindəki xain hökumət"in devrildiyini elan etdi. Buranı tərk edən Karr NSDAP-nin və hücum dəstələrinin buraxılması haqqında qərar verdi. Eyni zamanda E. Remin rəhbərliyi altındakı hücum dəstələri Hərb Nazirliyinin Quru qoşunları komandanlığının qərargahını ələ keçirdilər, lakin ordu qüvvələri tərəfindən mühasirəyə alındılar.
Noyabrın 9-u səhər tezdən Hitler və Lüdendorf 3 min nəfərlik dəstə ilə birlikdə Hərb Nazirliyinə tərəf irəliləməyə başladılar, lakin Rezidentştrasse küçəsində polis dəstəsi onların qarşısını kəsərək atəş açdı və qiyamçılar dağıldılar. 16 partiya üzvünün həlak olduğu bu hadisə Almaniya tarixinə "Pivə qiyamı" kimi düşdü.
1924-cü ilin fevral-mart aylarında keçirilən məhkəmənin qərarı ilə Adolf Hitler 5 il müddətinə həbsə məhkum edilsə də, cəmi 10 ay sonra azadlığa buraxıldı. Həbsdə olduğu müddətdə özünün məşhur "Mənim mübarizəm" (alm. Mein Kampf) adlı kitabının birinci hissəsini yazdı. Tezliklə bu kitab NSDAP-nin əsas ideya qaynağına çevrildi.
Hakimiyyətə doğru
right|thumb|358x358px
Hitlerin həbsxanada olduğu müddətdə partiya olduqca zəifləyir və həbsdən çıxdıqdan sonra o ilk növbədə partiyanı bərpa etməyə çalışır. Bu işdə ona E. Rem hücum dəstələrini bərpa etməklə yaxından kömək edir. Lakin NSDAP-nin dirçəlməsində həlledici rolu Şimali və Şimal-Qərbi Almaniyanın sağ ekstremistlərini partiyaya cəlb edən Qreqor Ştrasser oynadı. Bu işdə ona qardaşı Otto və Yozef Gebbels yardım etmişdilər. Bu, NSDAP-nin regional partiyadan ümummilli partiyaya çevrilməsinə şərait yaratdı.
Eyni zamanda Hitler daha yüksək təbəqələr arasında da dəstək axtarırdı. O, həm ordu rəhbərliyinin bir hissəsini özünə yaxınlaşdıra bildi, həm də sənaye maqnatları ilə əlaqələr qurdu. 1930 və 1932-ci illərdəki parlament seçkiləri nasistlərin Reyxstaqdakı sayını ciddi surətdə artırdı. Bu hal digər parlament partiyalarını nasistlərə daha ciddi yanaşmağa, onlarla hesablaşmağa və hətta koalisiya hökumətində ortaq kimi nəzərdən keçirməyə sövq edirdi.
1930-cu il seçkilərində partiya 18,3% səs toplayaraq 107 yerə, 5 mart 1933-cü ildə keçirilmiş seçkilərdə isə səslərin 43,9%-ni toplayaraq 288 yerə sahib oldu və Reyxstaqda hakim partiyaya çevrildi.
Reyxstaqın yandırılması
Adolf Hitler 30 yanvar 1933-cü ildə hakimiyyətə gəldikdən sonra Almaniyada nasistlər xeyli gücləndilər. Hitler ilk günlərdən etibarən ölkədə demokratik azadlıqları ləğv etməyə və siyasi rəqiblərinə qarşı açıq terrora başladı. Buna haqq qazandırmaq məqsədilə 1933-cü ilin fevralın 27-də Reyxstaqın binasının yandırılması təşkil olundu. Bunun təqsiri kommunistlərin üzərinə atıldı və 1933-cü ilin sentyabrında Leypsiqdə qondarma mühakimə prosesi də keçirildi. Fevralın 28-də faşist hökumətinin təklifi əsasında prezident Paul fon Hindenburq "Xalqı və dövləti müdafiə etmək" adlı fövqəladə fərmanla Veymar konstitusiyasının müəyyən etdiyi bütün azadlıqları ləğv etdi.
Siyasəti
thumb|[[Benito Mussolini ilə]] Almaniyada Nasist partiyası istisna olmaqla bütün siyasi partiyaların fəaliyyəti dayandırıldı. Gizli polis (Gestapo) yaradıldı. 1933-cü ilin martında Hitler federativ dövlətin tərkibinə daxil olan alman torpaqlarının muxtariyyətini ləğv etdi. 1934-cü ilin avqustunda prezident Hindenburqun ölümündən sonra bütün hakimiyyət Hitlerin əlində cəmləşdi. Beləliklə, Hitlerin böyük səyləri nəticəsində Almaniyada terrorçu avtoritar faşist diktaturası bərqərar oldu. Hitler antisemitizmi dövlət siyasətinə çevirdi. 1933-cü ilin yazından yəhudilərə məxsus müəssisələrin boykot edilməsinə başlanıldı. 1935-ci ildə yəhudiləri alman vətəndaşlığından məhrum edən və onların dövlət aparatında hər hansı vəzifə tutmalarını qadağan edən bir sıra qanunlar qəbul edildi. Faşist diktaturasının yaradılması ilə Versal-Vaşinqton sistemi iflasa uğramağa başladı. 1933-cü il oktyabrın 14-də Almaniya Millətlər Cəmiyyətindən çıxdı, tərksilah üzrə konfransı tərk etdi.
Hitler 1933-cü il dekabrın 18-də Versal müqaviləsinin bütün hərbi müddəalarını ləğv etməyə, alman ordusunun sayını artırmağa. bütün silah növlərinin istehsalının bərpa olunmasına, hərbsizləşdirilmiş Reyn zonasına ordu yeridilməsinə icazə verilməsini tələb etdi. Hitlerçilərin səyi nəticəsində Almaniya Avropada müharibə ocağına çevrildi.
İkinci dünya müharibəsi
1 sentyabr 1939-cu ildə özəl müzakirələrdə, Hitler Britaniyanı məğlub etmək və Polşanı məhv etmək məqsədilə bu dövlətlərə qarşı müharibə etmək niyyətində idi.
1939-cu il 1 sentyabr tarixində Alman qoşunları Polşaya hücuma keçdilər, 2 gün sonra buna cavab olaraq Polşa ilə aralarındakı müttəfiqlik sazişinə əsasən İngiltərə və Fransa Almaniyaya müharibə elan etdilər, lakin İngiltərə və Fransa 1940-cı ilin may ayına qədər fəal hücumlar etmədilər. Bu hadisə tarixə "Qəribə müharibə" adı ilə daxil oldu. Tezliklə müharibənin miqyası genişləndi və tezliklə Avropanı, sonra isə İtalyanın səyləri ilə Şimali Afrikanı və Yaponiyanın qoşulması ilə Şərqi və Cənub-şərqi Asiyanı bürüdü.
İntihar
thumb|347x347px Hitler həyat yoldaşı Eva Braunla birlikdə 30 aprel 1945-ci ildə bunkerlərin birində intihar edir.
Vəsiyyətnaməsi
Adolf Hitlerin iki vəsiyyətnaməsi mövcuddur. Onlardan birincisi Hitlerin siyasi vəsiyyətnaməsidir. Hitler siyasi vəsiyyətnaməsində bildirirdi ki, Almaniya alman xalqının və ümumiyyətlə bütün millətlərin gələcəyi üçün ən böyük təhlükə olan yəhudilər və bolşevizm ilə mübarizədən gələcəkdə də çəkinməməlidir. O, bu siyasi vəsiyyətnaməsində özünün yəhudilər ilə apardığı mübarizəsinə haqq qazandırırdı. O, bildirirdi ki, yəhudilər və bolşeviklər dünya üçün zəhər kimi təhlükəlidir. O, iddia edir ki, Almaniyanın gələcəyi məhz bu məsələdən asılıdır. O, bu vəsiyyətnaməsində bildirirdi ki, o haqlı olaraq müharibəyə başlamışdır, müharibədə məğlubiyyətə uğramasının səbəbini isə, qorxaq generallarının səhvləri ilə izah edir.
İkinci vəsiyyətnamə isə, Hitlerin şəxsi vəsiyyətnaməsidir. Bu vəsiyyətnamədə o bütün həyatı boyunca topladığı şəxsi sənət əsərlərinin hamısının toplanaraq doğulduğu şəhər olan Linzdə bir muzey açılaraq bu muzeydə sərgilənməsini istəmişdir. Özünün bütün şəxsi mallarını isə, partiyasına, əgər partiyası qalmamışdırsa, onda dövlətə vəsiyyət etmişdir.
İstinadlar
Biblioqrafiya
Filip Vuyanoviç
Filip Vuyanoviç — — Monteneqronun birinci prezidenti.
Həyatı
Filip Vuyanoviç 1954-cü il sentyabrın 1-də Yuqoslaviyanın Belqrad şəhərində anadan olub. O, 1978-ci ildə Belqrad Universitetini hüquqşünas ixtisası üzrə bitirdi.
Fəaliyyəti
Filip Vuyanoviç 1978-ci ildən 1980-cı ilə qədər Belqradda, 1980-cı ildən 1981-ci ilə qədər isə Titoqradda ədliyyə sahəsində çalışıb.
1993-cü ildən 1995-ci ilə qədər Çernoqoriyanın ədliyyə naziri olan Filip Vuyanoviç, 1995-ci ildən 1998-ci ilə qədər Çernoqoriyanın xarici işlər naziri olub.
Arnela Ojakoviç
thumb|328x328px| 2007-ci ildə Ojakoviç Arnela Ojakoviç (5 sentyabr 1983-cü il, Bosniya və Herseqovina, Yuqoslaviya, Trebinje ) — Bosniya karateçisi və 2007-ci ildə ilin idmançısı.
2006 Dünya Karate Çempionatında +60 kq çəki dərəcəsində qadın idmançılar arasında beşinci oldu. 2010-cu ilin may ayında karaterec.com, +60 kq çəki dərəcəsində qadın idmançılar arasında 10-cu yeri tutdu (ümumilikdə 129).
Karate karyerasına 8 yaşında başladı. Bosniya və Herseqovinadakı müharibə şəraiti səbəbiylə doğulduğu şəhərdən ayrılmalı və müharibə əsnasında Gorajdedə qalmalı oldu. 1996-cı ildə Sarayevoya köçdü və təlimatçı Merita Tiriç Çampara rəhbərliyi altında Sensey Karate Klubuna üzv oldu. 2000-ci ildən bəri Sarayevoda Buşido Karate Klubunun üzvüdür."'Karyerasının on iki ili ərzində milli və beynəlxalq yarışlarda 150-dən çox medal toplamışdır.'"
Faktlar
Boyu1.71 m (5'7 ") karate kateqoriyası + 60 kg çəki dərəcəsi
Rafiq Bəyverdiyev
Rafiq Bəyverdiyev (tam adı: Rafiq Nurməhəmməd oğlu Bəyverdiyev; 1 iyun 1998; Qusar, Azərbaycan — 20 oktyabr 2020; Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Hərbi xidməti
Rafiq Bəyverdiyev 2016-2018-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin "N" saylı hərbi hissədə müddətli həqiqi hərbi xidmət edib.
2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün Vətən müharibəsi başlananda, Rafiq Bəyverdiyev SHXÇDX-yə müraciət edib və müharibəyə yollanıb. Silah yoldaşları tərəfindən Rembo Rafiq ləqəbini qazanıb. Rafiq Bəyverdiyev oktyabrın 20-də şəhid olub, nəşi isə erməni tərəfində qalıb. Noyabrın 17-də nəşi qarşı tərəfdə götürüldü və ailəsinə təhvil verildi. Qusar rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rafiq Bəyverdiyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Heydelberq Universiteti
Tarixi
1378-ci ildə xristianlığın iki qolu arasında baş verən parçalanmadan və papa XI Qreqorinin ölümündən sonra iki papa seçilir. Onlardan biri Avinyonda (fransızlar tərəfindən seçilmiş), digəri isə Romada (italyanlar tərəfindən seçilmiş) fəaliyyət göstərir. Bu zaman almanlar Romada fəaliyyət göstərən papa VI Urbanı dəstəkləyirlər. Kurfürst (feodal Almaniyada imperator seçmək hüququna malik olan nüfuzlu knyaz) I Ruprext papa VI Urbanın yaxın adamları ilə danışıqlar apararaq universitet fondunun yaradılması haqqında papa bullası (papa tərəfindən möhürlənmiş sənəd) almağa nail olur. 1385-ci il oktyabrın 23-də papa VI Urban məktəb (lat. Studium Generale) yaradılmasına icazə verir, 1386-cı il iyunun 26-da isə I Ruprext universitet yaradılması haqqında əmr imzalayır. Papanın nizamnaməsində göstərildiyi kimi, yeni universitet Paris Universitetinə uyğun yaradılır və dörd fakültədən (fəlsəfə, ilahiyyat, hüquq və tibb) ibarət olur. 1386-cı il oktyabrın 18-də xüsusi Papa messası (katolik ibadətlərindən birinin adı və bu ibadət zamanı çalınan musiqi) altında Heydelberq şəhərində Almaniyanın ilk universitetinin açılışı baş tutur. Universitetin ilk rektoru orta əsrlər filosofu İngenli Marsilius təyin edilir. Universitet sürətlə inkişaf etməyə başlayır və artıq 1390-cı ildə burada 185 tələbə təhsil alırdı.
XV əsrin sonunda universitetin rektoru yepiskop İohann fon Dalberqin təşəbbüsü ilə burada humanizm mədəniyyəti tədris edilir. Heydelberq Universitetində Alman humanizm məktəbinin yaradıcılarından Rudolf Aqrikola, Konrad Setls, Yakob Uimpfelinq, İohann Reyxlinin adlarını qeyd etmək olar. 1482-ci ildə papa IV Sikst ruhani olmayan və evli şəxslərin papanın razılığı ilə universitetdə adi tibb professoru vəzifəsinə təyin olunmasına, 1553-cü ildə isə papa III Yulius kilsə gəlirindən ruhani olmayan professorlara vəsait ayrılmasına icazə verir. Martin Lüterin mühazirələri 1518-ci ilin aprelində universitetdə böyük əks-səda doğurur, onun müəllim və alimlər arasından olan tərəfdaşları tezliklə Almaniyanın cənub-qərbində Reformasiya hərəkatının aparıcı qüvvələrinə çevrilirlər. 1563-cü ildə Heydelberq Universitetinin İlahiyyat məktəbinin əməkdaşları Heydelberq katexizisi (xristianların sual-cavab şəklində olan şəriət kitabı) hazırlayırlar. XVI əsrdə humanizmlə yanaşı, universitetdə Kalvinizm cərəyanı da tədris olunur və bu cərəyanın aparıcı simalarından Pavel Sxede, Yan Qruter, Martin Opits və Matteus Merianıni qeyd etmək olar. Bu dövrdə universitet ölkənin mühüm mədəni və akademik mərkəzinə çevrilir, ali məktəbə çoxlu sayda alim cəlb edilir. Lakin 1618-ci ildə başlamış Otuz İllik müharibə universitetin inkişafını dayandırır. 1622-ci ildə dünya üzrə tanınmış Palatina kitabxanası universitetin kilsəsindən oğurlanaraq Romaya gətirilir. 1693-cü ildə isə XIV Lüdovikin qoşunları, demək olar ki, Heydelberq Universitetinin binalarını tamamilə dağıdır.
Sonuncu Katolik Reformasiyasının nəticəsi olaraq Heydelberq Universiteti protestantlıq xarakterini itirərək yezuitlər (mürtəce katolik ruhaniləri cəmiyyətinin üzvü, katolik rahib) tərəfə yönəlir. 1735-ci ildə həmin dövrdə Domus Vilhelmina adlanan Universitet meydanında qədim universitet binası tikilir. Yezuitlərin səyləri nəticəsində burada hazırlıq seminariyası açılır. 1773-cü ildə yezuitlər ordeni yatırıldıqdan sonra universitetdə məktəblərin əksəriyyəti Fransız Lazaritlər Konqreqasiyasının əlinə keçir. 1803-cü ildə Heydelberq Universiteti Baden hersoqu Karl Fridrix tərəfindən bərpa edilir və dövlət müəssisəsinə çevrilir. Bu dövrdən başlayaraq universitet I Ruprext ilə yanaşı, Karl Fridrixin də adını daşıyır. Karl Fridrix özünü universitetin rektoru elan edir və ali məktəbi beş fakültəyə bölür. Həmin onillikdə universitetdə romantizm, daha sonra isə liberalizm inkişaf edir, bu öz əksini Klemens Brentano, Axim fon Arnim, Lüdviq Tik, İosif Herres, Cozef fon Eyxendorffun, Fridrix Şlosser, Georq Qotfrid Gervinusun yaradıcılığında tapır.
1933-cü ildə Üçüncü Reyxin yaranmasından sonra Heydelberq Universiteti Almaniyanın digər ali təhsil müəssisələri kimi millətçi-sosialistləri dəstəkləyir. Bir çox dissidentlər ölkəni tərk etmək məcburiyyətində qalır. 1933-cü il mayın 17-də Heydelberq Universitetinin müəllim və tələbələri Universitet meydanında kitab yandırılması mərasimində iştirak edirlər və həmin dövrdən universitet millətçi ali məktəb kimi tanınır. Ali məktəbin girəcəyində yazılmış "Canlı ruh" şüarı "Alman ruhu" ilə əvəz olunur. İkinci dünya müharibəsindən sonra Heydelberq Universiteti müharibə zamanı dağıntıya məruz qalmadığı üçün burada bərpa prosesi sürətlə gedir. Ali məktəbin əvvəlki "Həqiqətin, ədalətin və insanlığın canlı ruhu" şüarı özünə qaytarılır. 1960-1970-ci illərdə universitet sürətlə inkişaf edir, şəhər kənarında Nyunheymer Feld ərazisində ali məktəbin nəhəng tibb və dəqiq elmlər kampusu açılır. 2007-ci ildə Heydelberq Universiteti Almaniya Federal Təhsil və Elmi Tədqiqatlar Nazirliyi və Almaniya Tədqiqat Fondu tərəfindən alman universitetlərinin beynəlxalq təsirinin gücləndirilməsi, universitetlərdə təhsil alan gənc alimlərə gözəl şərait yaradılması məqsədilə təsis olunan Misilsiz Təşəbbüs maliyyə proqramına qoşulur.
Təzəkənd-i Qatırçı (Urmiya)
Təzəkənd-i Qatırçı — İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Çörçill (dəqiqləşdirmə)
Digər
Əcəmi (Həştrud)
Əcəmi — İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Həştrud şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Təzəkənd-i Qatırçı (Urmiya)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 283 nəfər yaşayır (78 ailə).
Heydelberq Universiteti
Xarici əlaqələri
Avropa Tədqiqat Universitetləri Liqasına daxildir.
Əcəmi (Həştrud)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 227 nəfər yaşayır (39 ailə).
Heydelberq Universiteti
Xarici əlaqələri
Koimbra qrupunun üzvüdür.
Degəh (Sərdəşt)
Degəh - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Sərdəşt şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 24 nəfər yaşayır (5 ailə).
Şinus
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Berkshire Hathaway
Berkshire Hathaway — dünyanın ən böyük 2-ci holdinqi. Şirkətin baş ofisi Nebraska ştatının Omaha şəhərində yerləşir. Ən böyük pay sahibi Vorren Baffettdir. İdarə heyətində dünya milyarderlərindən olan Bill Geyts də yer alır.
Su müalicəsi
Su müalicəsi – sudan müalicə və profilaktika məqsədi ilə istifadə edilməsi. Hələ İbn-Sina orqanizmi möhkəmləndirmək və bir sıra xəstəliklərin qarşısını almaq üçün Su müalicəsinin böyük əhəmiyyətini göstərmişdir. Su yüksək istilik tutumu, istilik keçiriciliyi, konveksiya və müxtəlif qazları, duzları həll etmək qabiliyyətinə malikdir. Su müalicəsi zamanı dəridə yerləşən sinir ucları qıcıqlanır. Azərbaycan Respublikasında bir sıra balneoloji müəssisələr (İstisu, Turşsu, Qalaaltı, Suraxanı, Şıxburnu və s.) fəaliyyət göstərir.
Mrk 776
Mrk 776, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış NGC kataloğunda bulunan IC cismidir. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Çəşin (Əbhər)
Çəşin — İranın Zəncan ostanı Əbhər şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 359 nəfər yaşayır (73 ailə).
Su qıtlığı
Su qıtlığı – suya olan tələbatın şirin su resursları tərəfindən qarşılanmamasıdır. Su qıtlığı problemi bütün qitələri əhatə edir. 2015-ci ildə Dünya İqtisadi Forumu növbəti onillikdə su qıtlığını ən böyük qlobal risk kimi qiymətləndirdi. Dünya əhalisinin üçdə ikisi (4 milyard nəfər) ildə ən azı bir ay müddətində ciddi su qıtlığı şəraitində yaşamalı olur. Yarım milyard insan isə il boyu ciddi su qıtlığından əziyyət çəkir. Dünyanın böyük şəhərlərinin yarısında su qıtlığı problemi vardır.
Dünyadakı suyun cəmi 0.014 faizi şirin olmaqla yanaşı əlçatandır (dünyadakı suyun 97 faizi duzlu sudur). Texniki baxımdan isə insanlığı təmin etmək üçün kifayət qədər şirin su mövcuddur, lakin su resurslarının qeyri-bərabər paylanması nəticəsində bəzi coğrafi ərazilər həddindən artı nəmişlikdir, bəzi ərazilər isə quraqlıqdır. Əlavə olaraq son onilliklərdə şirin suya olan təlabatın artması su qıtlığını daha da kəskinləşdirir. Əgər indiki trendlər davam etsə gözlənilirki 2030-cu ildə suya olan təlabat su təminatını 40 faiz üstələyəcəkdir.
Dünya əhalisinin artması, həyat standartlarının yüksəlməsi, istehlak tərzinin dəyişməsi və irriqasiyalaşmış kənd təsərrüfatının genişlənməsi suya olan təlabatın artmasını şərtləndirən əsas səbəblərdir. Daşqın və quraqlıq kimi dəyişkən hava şəraiti ilə müşahidə olunan iqlim dəyişikliyi, meşəsizləşmə, çirklənmənin artması və sudan istifadədə israfçılıq su təminatında məhdudiyyətə gətirib çıxarır. İqtisadi inkişaf bu prosesi daha da gücləndirə bilər, lakin vaxtında müəyyən etməklə səbəblərdə yayınmaq olar və ya təsirini azaltmaq olar.
Artıq bəzi ölkələr sübut ediblər ki, iqtisadi artımla sudan istifadə arasındakı asıllığı aradan qaldırmaq olar. Məsələn, Avstraliyada 2001–2009-cu illər arasında 30 faizlik iqtisadi artıma baxmayaraq su istehlakı 40 faiz azalmışdır. BMT-nin Beynəlxalq Resurslar Paneli qeyd edir ki, hökumətlər nəhəng və səmərəsiz layihələrə (barja, kanal, su kəmərləri) investisiya qoymağa meyillidilər. Bu meqa layihələr isə nə ekoloji cəhətdən davamlı, nə də iqtisadi cəhətdən etibarlıdırlar. Elmi Panelə görə isə iqtisadi böyümə ilə sudan istifadə arasında bağlılığın aradan qaldırılmasının ən səmərəli yolu hökumətlər tərəfindən holistik su idarə etmə planlarının hazırlanmasıdır. Bu planlar suyun mənbədən bölüşdürülməsi, iqtisadi istehlakı, təmizlənməsi, yenidən istifadəsi və ətraf mühitə qaytarılması kimi bütöv su dövranını özündə əks etdirilməlidir.
Təhcizat və tələb
thumb|Şirin sudan qlobal istifadə (2016 FAO materialı). Yer üzərindəki içməli və asanlıqla əldə oluna bilinən şirin su səht suları (çaylar və göllər) və yeraltı sular (akiferlər) olmaqla 14000 kub kilometrdir. Bu həcmin isə yalnız 5000 kub kilometri insanlar tərəfindən istifadə və yenidən istifadə olunur, lakin nəzəri olaraq 7 milyardlıq dünya əhalisinin ehtiyaclarını ödəmək kifayət qədər şirin su ehtiyatları vardır, hətta dünya əhalisi 9 milyard və daha çox olsa belə düzgün bölüşdürülmə nəticəsində hamını su ilə təhciz etmək olar.
Su qıtlığına əsas səbəb kənd təsərrüfatında (əkinçilik və maldarlıq) və sənayedə sudan ekstensiv formada istifadə olunmasıdır. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə inkişaf etmiş ölkələrə nisbətən 10 dəfə çox su istifadə olunur. İnkişaf etməkdə olan ölkələrdə suyun həddindən artıq istehlak olunmasına səbəb gündəlik istehlak mallarının istehsalı və pambıq, kətan, şəkər çuğunduru kimi məhsulların istifadəsidir. Bu məhsulların əksər hissəsi isə inkişaf etmiş ölkələrə ixrac olunur.
Milliy stadionu
Milliy stadionu (Milliy Stadioni) — Özbəkistanın paytaxtı Daşkənd şəhərində yerləşən çoxməqsədli stadion. Əsasən futbol yarışları üçün istifadə olunur və "Bunyodkor" futbol klubunun ev stadionudur.
Haqqında
thumbnail|left|Stadionun loqosu. Bu stadion tikilməzdən qabaq "Bunyodkor" 1986-cı ildə tikilmiş MHSK stadionunda oyunlarını keçirmişdir. 2008-ci ildə MHSK stadionu yeni stadion tikmək üçün sökülmüşdür. 2008 və 2009-cu ilin payızında stadion tamamilə sökülmüşdür. Yeni stadionun tikintisi isə 2012-ci ilin avqustunda başa çatmışdır. Yeni stadion klubun 2009-2012-ci illər aralığında oynadığı JAR stadionunun yerində tamamlanmışdır.
Stadionun tamaşaçı tutumu 34.000 nəfərdir. Stadion Almaniyanın GMP memarlıq və dizayn şirkəti tərəfindən dizayn edilmişdir.
Stadion FİFA U-20 Qadınlararası Dünya Çempionatı üçün tikilmişdir. Stadionun açılışında 2012-ci il 28 sentyabrda "Bunyodkor" "Paxtakor" ilə qarşılaşmış və oyun 3:3 bitmişdir.
Su təsərrüfatı
Su təsərrüfatı – Su ehtiyatlarının öyrənilməsi, uçotu, kompleks istifadəsinin planlaşdırılması, yeraltı və yerüstü suların çirklənməsinin və azalmasının mühafizəsi ilə məşğul olan xalq təsərrüfatı sahəsi. Su təsərrüfatınin əsas vəzifəsi xalq təsərrüfatının bütün sahələrini zəruri miqdarda keyfiyyətli su ilə təmin etməkdir. Su təsərrüfatının ən əsas məsələlərindən biri də su hövzələrini sənaye və məişət suları ilə çirklənməkdən qorumaqdır.
Su təsərrüfatı kadastrı
Xalq təsərrüfatının müxtəlif sahələrində sudan istifadə vəzifəsi, miqdarı və formasına uyğun olaraq su resursları üzrə məlumatların toplanması.
Call of Duty 2
Call of Duty 2 — "Infinity Ward" tərəfindən hazırlanmış və dünyanın əksər regionunda "Activision" tərəfindən yayımlanmış 2005-ci il birinci şəxs atıcı videooyunu. Bu, "Call of Duty" videooyun seriyasındakı ikinci epizoddur. 7 aprel 2005-ci ildə "Activision" tərəfindən açıqlanan videooyun 25 oktyabr 2005-ci ildə "Microsoft Windows" və 22 noyabr 2005-ci ildə "Xbox 360" konsolunun buraxılış titulu kimi satışa çıxarılmışdır. Digər versiyalar sonradan "OS X", mobil telefonlar və "Pocket PC"-lər üçün buraxılmışdır.
Oyunun hadisələri İkinci Dünya müharibəsində cərəyan edir və kampaniya rejimi dörd əsgərin nöqteyi-nəzərindən təsvir edilir. Onlardan biri Qızıl Ordu, biri ABŞ Ordusu və ikisi Britaniya Ordusu sıralarında xidmət edir. Bu, cəmi 27 missiya üçün üç hekayəyə bölünmüş dörd ayrı kampaniyadan ibarətdir. Sağlamlığın bərpası və partlamaq üzrə olan ən yaxın əl qumbarasını göstərən ikona kimi bir çox funksiyalar orijinal "Call of Duty" videooyunundan edilmiş və dəyişdirilmişdir.
"Call of Duty 2" tənqidçilər tərəfindən müsbət rəylər almışdır. Müsbət fikirli tənqidçilər oyunun qrafikaları, səs rejimi və bərpa olunan sağlamlıq sistemini tərifləmişdir. Oyunun buraxılış titulu kimi yayımlanan "Xbox 360" versiyası ilk həftəsində 250 mindən, 2008-ci ilin yanvarına qədər isə 2 milyondan çox kopya satmışdır. 2013-cü ilin noyabrına aid olan məlumatlara görə, videooyun 6 milyondan çox kopya satmışdır.
Geympley
"Call of Duty 2" birnəfərli hekayə rejimi və çoxnəfərli rejiminə malik birinci şəxs atıcıdır. Oyunçu İkinci Dünya müharibəsində cərəyan edən müəyyən missiyalarda Antihitler koalisiyasında vuruşan bir neçə protaqonisti idarə edir. "Call of Duty 2" İkinci Dünya müharibəsində vuruşan dörd əsgərin yaşadıqlarını əhatə edən, ümumi 27 missiyası olan üç ayrı kampaniyadan ibarətdir. Oyunun dörd çətinlik səviyyəsi var: Asan, adi, bərkimiş və veteran. Oyunçu personaj əyilə və meyilli uzana, həmçinin alçaq divarları və digər maneələri keçə bilər. Oyunçu personaj döyüş meydanında qalanlarla dəyişdirilə bilən iki dənə odlu silah, həmçinin əl qumbarası və duman bombası daşıya bilər. Daha dəqiq nişan almaq üçün nişangahlarından istifadə etmək olar. Oyun interfeysindəki kompas həm müttəfiqləri, həm də düşmənləri, həmçinin oyunçunun çatmalı olduğu yerləri, müdafiə olunmalı əraziləri və ya oyunçunun onları sıradan çıxarmaq üçün üzərinə partlayıcı yerləşdirməli olduğu düşmən toplarını və ya tanklarını göstərən tapşırıq markerləri göstərir. Düşmən qoşunlarını məhv etmək üçün bəzi yerlərdə pulemyotlar və hava hücumundan müdafiə silahları kimi quraşdırılmış silahlar mövcuddur. Bundan əlavə, bəzi missiyalarda oyunçu tank idarə edir.
Oyunçu personajda durbin dəsti var. Adətən piyadaya məhdudlaşmış geympley zamanı nəzərə alınmasa da, bu, "Crusader" tankları idarə edərkən baş tutan uzun məsafəli döyüş zamanı və oyunçunun şəhəri müdafiə etmək üçün artilleriya atəşini yönəltməli olduğu missiyalardan birində vacib rol oynayır. Bu, kəşfiyyat üçün də vacibdir, baxmayaraq ki, oyunun çox hissəsi şəxsi, yaxın döyüş vəziyyətlərində oynanılır ki, bu da belə bir taktikanın əhəmiyyətini azaldır.
Oyunçu personaj ağır zədə alırsa, ekran qırmızı rəngə dönür və personajın ürək döyüntüsünün səsi artır. Bu, oyunçu personajın sağlamlığının aşağı səviyyədə olduğunu göstərir. Oyunçu personaj yenidən döyüşə qoşulmazdan əvvəl sağalmaq üçün açılan atəşlərdən uzaq durmalıdır, əks halda o, ölür və sonuncu kontrol nöqtəsindən yenidən oyuna başlayır. Sağlamlıq səviyyəsi yalnız oyunçu personaj atəş altında olmadığı halda avtomatik bərpa olunur. Əl qumbarası və ya mərmi kimi bəzi hücumlar oyunçunu onlara çox yaxın olanda dərhal öldürür.
"Call of Duty 2" videooyununun çoxnəfərli rejimi bir neçə oyun növünə malikdir. Onlar: Ölüm maçı, Komanda ölüm maçı, Axtar və məhv et, Bayrağı tut və Qərargah. Buradakı xəritələrə Normandiya, Afrika və Rusiya daxildir. Hər komanda xəritədən asılı olaraq müxtəlif silahlar seçə bilər. Oyunçular Antihitler qüvvələrdən ABŞ əsgərləri, SSRİ əsgərləri və Britaniya əsgərləri arasında seçim edə bilər, Ox qüvvələri arasından yalnız Almaniya əsgərləri kimi oynamaq mümkündür.
Kompüterlərdə hər bir çoxnəfərli rejim serveri altmış dörd oyunçu saxlaya bilir; "Xbox"da bu məhdudiyyət səkkiz oyunçudan ibarətdir. Videooyunun "Xbox 360" versiyasında oyunçular "Xbox Live" xidmətində oynaya və yeni xəritə paketləri ala bilərlər. Ümumilikdə on üç rəsmi xəritə var, onlardan üçü orijinal "Call of Duty" videooyunundan remeyklərdir. Oyuna cəmi səkkiz xəritə əlav ədən "Bonus paketi", "Atışma paketi" və "İstila paketi" adlı üç əlavə xəritə paketi də mövcuddur.
Sovet kampaniyası
Oyunçu 13-cü Qvardiya Atıcı Diviziyasından əsgər Vasili Kozlovu idarə edir. Əvvəlcə o, irəliləyən alman qoşunlarına qarşı Moskvanın müdafiəsində iştirak edir. Növbəti missiyada Kozlov 1942-ci ilin sentyabrında Stalinqrad şəhərində nasist qalasının dağıdılmasında iştirak edir. Növbəti missiyanın tapşırıqlarına 1942-ci ilin dekabrında Stalinqradda qalalar uğrunda mübarizə, o cümlədən kəsilmiş telefon naqillərinin yenidən qoşulması və dəmiryol vağzalının yenidən ələ keçirilməsi daxildir. Sonuncu missiya 1943-cü ilin yanvarında Qızıl Ordunun Stalinqrad şəhərindəki son hücumunu əhatə edir. Burada Kuzlov şəhər bloklarının, eləcə də Stalinqrad meriyasının yenidən tutulması və müdafiəsində iştirak edir
Britaniya kampaniyası
Oyunçu Kapitan Praysın başçılıq etdiyi, Şimali Afrikada yerləşdirilən 7-ci Zirehli Diviziyadan Britaniya əsgəri, serjant Con Devisi idarə edir. Birinci missiyada oyunçu personaj Alman Afrika korpusuna gizli hücumda iştirak edir və bu, Almaniyanın təchizat stansiyasının məhv edilməsi ilə başa çatır. Növbəti missiyada oyunçu personaj bir şəhəri şimaldan, qərbdən, cənubdan və şərqdən əks-hücumlar həyata keçirən böyük alman canlı qüvvəsindən müdafiə edir. Missiya oyunçu personajın Almaniya tank qüvvələrinin əksəriyyətini artilleriya vasitəsi ilə məhv etməsilə sonlanır. Bunun ardınca gələn missiyanın hadisələri İkinci Əl-Əlameyn döyüşündə cərəyan edir. Burada oyunçu personaj bir neçə xəndək, pulemyot yuvası və döyüş topundan keçərək Almaniyanın sahə qərargahını ələ keçirməlidir. Onlar tezliklə Əd-Dabaaya hücum edərək Misirdə qalan Almaniya qüvvələrinin qarşısını alır və bir neçə döyüş topunu məhv edirlər. Bununla da birinci Britaniya kampaniyası başa çatır. İkinci missiyaya əlavə olaraq, oyunçu Britaniya tank komandiri Devid Velşi idarə edir və Liviyada Almaniya qüvvələri ilə düyüşür. Üçüncü kampaniyanın birinci missiyasında oyunçu personaj Tunisin Tucan kəndində vuruşarkən dəstəsi ilə birlikdə dərhal atəşə tutulur, çıxıb ikinci dəstə ilə görüşənə qədər qaldıqları evi müdafiə edir. Onlar növbəti gün əlavə canlı qüvvə ilə Tucanı geri alır, sonra isə Matmataya hücum edir. Sonuncu Britaniya kampaniyasının hadisələri "Overlord" əməliyyatının bir hissəsi olaraq Kan uğrunda döyüşdə cərəyan edir.
ABŞ kampaniyası
Oyunçu 2-ci Reyncer Batalyonundan kapral Bill Teyloru idarə edir. Oyunçu personaj bir Almaniya artilleriya batareyasını məhv etmək üçün "Neptun" əməliyyatı çərçivəsində Puent-dü-Oka hücum edir və növbəti missiyada onu kütləvi alman əks-hücumundan qoruyur. Tezliklə oyunçu yaxınlıqdakı şəhəri ələ keçirir və əlavə canlı qüvvə gələnə qədər minaatan ekipajlarına qarşı snayper olaraq vuruşur. İkinci tapşırıq 400-cü təpədə mərkəzləşmiş, burada oyunçu Berqşteyni tutur, 400-cü təpədəki bunkerlərə hücum edir və buranı almanların əks hücumundan müdafiə edir. Oyunçu personaj bir daha alman minaatan qruplarına qarşı snayper işi görür, düşmən zirehlərini məhv edir və təpəni kütləvi əks-hücumdan qoruyur, eyni zamanda artilleriya və çoxlu sayda alman əsgəri ilə məşğul olur. Sonuncu missiyada ABŞ qoşunları Reyn keçidində Almaniyaya doğru irəliləyir, burada çayın sahilinə çatana qədər alman qoşunları tərəfindən atəşə tutulur. Missiyanın sonuncu döyüşündə oyunçu personaj iki alman "Tiger I" tankını məhv edir.
Sonluq
Son titrlarda Kapitan Praysın bir qrup ABŞ əsgəri tərəfindən almanlardan dramatik şəkildə xilas edilməsini təsvir edir. Titrlar bitdikdən sonra orijinal "Call of Duty"də olduğu kimi, "Bu oyunun hazırlanmasında heç bir inək zərər görməmişdir" sözləri görünür. Bu, Normandiya missiyalarında görülən ölü mal-qaraya istinaddır.
İstehsal
7 aprel 2005-ci ildə "Activision" şirkəti 2005-ci ilin payızında kompüterlər üçün satışa çıxarılması planlaşdırılan "Call of Duty 2" videooyunun "Infinity Ward" studiyası tərəfindən istehsal edildiyini açıqlamışdır. "Infinity Ward" studiyasının sikvelin istehsalına "Call of Duty: United Offensive" videooyununu istehsal edən "Gray Matter Interactive" ilə eyni vaxtda başladığı güman edilirdi. "Infinity Ward" prezidenti Qrant Kolyer demişdir:
Press-relizdə bildirilmişdir ki, oyunçular daha qeyri-xətti döyüş meydanında düşmənlərlə vuruşacaq, əsas döyüşlərdə xronoloji ardıcıllıqla iştirak edəcək və əvvəlki "Call of Duty" oyunlarında mövcud olmayan heyət taktikalarından istifadə edəcəklər. "Infinity Ward" həmçinin, komanda üzvlərinin mövcud vəziyyət haqqında məlumatlılığını artırmaq üçün "Medal of Honor: Pacific Assault" videooyunundakına oxşar olaraq "döyüş söhbəti sistemi"nin yaradılmasını təsdiqləmişdir.
Videooyunda istifadə olunan "IW engine 2.0" oyun mühərriki "Infinity Ward"a məxsusdur və birinci "Call of Duty" videooyununda istifadə edilmiş "id Tech 3" mühərrikinin modifikasiya edilmiş versiyasıdır. Yeni oyun mühərriki ilə "Infinity Ward" real döyüş təcrübəsi və təkmilləşdirilmiş vizuallar təmin etmək üçün döyüş çərçivəsini genişləndirmişdir. Mühərrik sayəsində istehsalçılar tüstü bombalarının tüstüsü ilə görmə sahəsini bağlaya, qum fırtınası və çovğun kimi hava effektləri yarada bilmişdir.
Videooyun oyunçulara bir çox kampaniyalarda keçilməz maneələri dəf edərkən dörd fərdi əsgər hekayəsini təcrübə etməyə imkan verməsi ilə tanınırdı. Oyunçuların qəti personaj əsaslı təcrübəsini yaşamaları üçün dörd hekayə xəttinin hər birini izləmək və ya sürətli müharibə döyüşləri üçün xronoloji ardıcıllıqla tarixi döyüşlərdə iştirak etmək azadlığı var idi. Dəstələrin artıq çoxlu cığırları olan geniş döyüş meydanlarında müxtəlif missiya tapşırıqlarını yerinə yetirmək və cinaha keçərək atəş açmaq və manevr imkanları kimi faktiki döyüş taktikalarından istifadə etmək azadlığına malik idi.
"Infinity Ward" studiyasının istehsalçı komandası İkinci Dünya müharibəsinin gerçək döyüş meydanlarında çox vaxt keçirmiş, gerçək döyüş meydanlarının öz təsəvvürlərində olanlardan çox fərqli olduğunu dərk etmişdir. Bu, onların oyunun Fransada cərəyan edən hissələri üçün bütün səviyyələri ləğv etmələrinə səbəb olmuşdur.
Komandanın əlavə etdiyi detallardan biri də oyun boyu döyüş meydanında davam edən müharibədən sonrakı effektlərdir. Məsələn, küçələrdə toz və tüstü müşahidə olunur, görmə bulanıqlaşır, zibil və daşlar hər tərəfə səpələnir. Videooyunda 5.1 ətraf səs sistemi ilə səs-küyün yumşaldılması, eləcə də cəmi iyirmi min sətirlik dialoqa malik kontekstə həssas dialoq sistemi var. Oyunçu personaj ilə birlikdə döyüşən əsgərlərin hər biri düşmən əsgərlərinin mövqeyini ifşa edir, cinahdan gələn hücumlar barədə xəbərdarlıq verir və seriyanın birinci oyununda mümkün olmayan üsullarla oyunçuya kömək edir. Zampella demişdir ki, "biz həqiqətən də döyüşdə baş tutan real diskussiyanın təkcə əyləncəli olmasını yox, həm də oyun təcrübəsinə kömək etməsini istəyirdik. Beləliklə, indi siz eşidəcəksiniz ki, silah yoldaşlarınız sizə küçədə, oradakı paslı maşının arxasında iki əsgərin gizləndiyini və ya binanın ikinci mərtəbəsində bir nəfərin olduğunu söyləyirlər".
Oyunçu personaj əl qumbarasının yaxınlığında olduqda ekranın mərkəzində kiçik, boz rəngli əl qumbarası işarəsi və onun istiqamətinə yönələn ox görünür. Bəzən düşmənlər ölmüş kimi görünə bilər, lakin onlar ikinci silahlarından istifadə edərək oyunçu personaja atəş açırlar. Bu, "son dayanış" adlanır və sonradan seriyanın növbəti epizodlarının çoxnəfərli rejimlərində oyunçular üçün əlçatan bir bacarıq olmuşdur.
Videooyun ilk dəfə 2005-ci ildə keçirilən "Electronic Entertainment Expo" tədbirində təqdim edilmiş və qarşıdan gələn "Xbox 360" üçün buraxılış titulu kimi açıqlanmışdır.