cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mətn redaktoru
Windows ƏS-na standart Notepad (Bloknot,Write) mətn redaktoru daxildir. Windows sistemində formatlaşdırılmamış mətn faylının yəni Notepad (Bloknot)-ın genişlənməsi .txt
Zili
Zili — xovsuz xalça növünün ən maraqlı nümunələrindən biri. Zili zərif toxunuşlu olur.
Ümumi məlumat
Yaşlı xalçaçıların söylədiklərinə görə, Bərdə, Cəbrayıl, Naxçıvan, Şirvan, Abşeron, Xızı, Təbriz, Qazax və digər rayonlarda istehsal olunan zililər XVIII əsr – XIX əsrin əvvələrində Avropa və Rusiyaya ixrac olunurdu. "Zili" xalçalarının ən xarakterik xüsusiyyəti - heyvan və bitki elementlərinin üslublaşdırılmış formasıdır. Qarabağ tipinin xovsuz xalça növünə aid olan “Zili”, əsas etibarilə, Ağcabədi, Bərdə, Ləmbəran, Cəbrayıl, Naxçıvan rayonlarının xalçaçılıq müəssisələrində istehsal olunmuş və “Qarabağ Zili” adı ilə məşhurlaşmışdır. “Qarabağ zili”si “Qazax zili”sindən daha zərifdir, lakin “Bakı zili”sindən daha kobuddur. Bununla bərabər,onlar həm milli, həm də xarici bazarlarda əhəmiyyətli mövqe qazanmışlar. Qədim zamanlarda zili köçəri əhalinin məişətində geniş istifadə olunurdu, hal – hazırda isə yaşayış yerlərinin bəzəyi hesab olunur. Qarabağ zililəri bədii nöqteyi – nəzərdən kompozisiyasına və rəng çalarlarına görə Bakı və Qazax zililərindən fərqlidir. Kompozisiya şahmat sxemini xatırladır, onun kvadrat, düzbucaqlı və çoxbucaqlı formalı əsas elementləri Qarabağ tipi üçün səciyyəvidir.
Bədii analiz
Kompoziyasına və naxışlarına görə Azərbaycanın "zili" xalçaları çox müxtəlifdir. Bu xalçalara rəsmin plastiki çevikliyi və emosional ifadə səciyyəvidir. Ornament bəzəklərinin səciyyəvi xüsusiyyəti iri işarə elementlərinin böyük romb, cüt buynuz və müxtəlif üslublaşdırılmış element qismində təsviridir. Bir-birindən özünəməxsus bitki ornament ləri və ümumi zəngin koloritinə görə fərqlənən müxtəlif kompozisiyaya malik "zili" istehsal olunmuşdur. Bu cür elementlərdə xalçanın əsas elementi rəngin ritmik növbələşməsinə uyğun şəkildə üfüqi və ya diaqonal cərgələr yaradır və energetik ritm yaradır. Öz texniki və ədəbi xüsusiyyətlərinə görə "zili" quşların təsiredici üslublaşdırılmış təsvirləri, "buta" elementi və s. ilə zəngindir. "Zili"də sahənin mümkün rəsmlərlə doldurulması tendensiyası xasdır. Rəsmlərdən hər biri yerləşmə sxeminə uyğun şəkildə təkrarlanaraq, varlı və nağılabənzər floraya malik fantastik bağçanı xatırladır.
Texniki xüsusiyyətlər
Azərbaycanın bölgələrində toxunan zililərin toxunma texnikası eynilik təşkil edir və ancaq özlərinin bəzək və kompozisiyaları ilə fərqlənirlər. Buradakı bəzəklər adətən canlılardan (insan, heyvan, quş) və həndəsi tərzdə stilizə edilmiş buta təsvirlərindən təşkil olunurdu.
Zilinin toxunma texnikasında arğac ipləri cüt (alt və üst) ərişlərə dolanmaqla toxunur. Ona görə də bu texnika ilə toxunmuş məhsulun həm üzü, həm də astarı eyni dərəcəli dekorativ əhəmiyyətə malikdir.
Sent-Endryus Universiteti
Sent-Endryus Universiteti — Şotlandiyanın ən nüfuzlu və tanınmış  ali məktəblərindən biri. Şotlandiyanın Fayf vilayətinin Sent-Endryus şəhərində yerləşir. Şotlandiyanın birinci, Böyük Britaniyanın isə Oksford və Kembric universitetlərindən sonra üçüncü ən qədim təhsil ocağıdır.
Məşhur məzunları
Buranın məzunu olan məşhurlardan misal olaraq aşağıdakıların adlarını çəkmək olar:
Podolsk (Xaybulla)
Podolsk kəndi - Rusiyanın Başqırdıstan Respublikası Xaybulla rayonu Tanalık kənd sovetliyinə daxil olan kənd.
Əhali
2002-ci il ümumrusiya siyahıya alınmasına görə Başqırdıstan Respublikası Podolsk kəndinin milli tərkibi: başqırdlar 90 %
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Bernulli paylanması
Bernulli paylanması - ehtimal nəzəriyyəsi və statistikada p ehtimalla 1 uğur dəyəri alır və q=1-p ehtimalı ilə 0 xəta dəyərini alır. Beləliklə, əgər X təsadufi dəyişəndirsə, bu paylanma ilə alırıq:
Eçer
Eçer – Macarıstanda, Budapeşt yaxınlığında qədim kənd.
Kənd Budapeştdən cənubi-şərqdə, Feriheci Beynəlxalq Aeroportunun yaxınlığında, 120a dəmir yolunun üzərində yerləşir.
Top Volley International
Top Volley International — İsveçrənin Bazel şəhərində qadın voleybolçular arasında hər il keçirilirən beynəlxalq turnir.
Tarixi
1989-cu ildən dünyanın bir neçə qitəsindən kifayət qədər güclü klubların iştirak etdiyi bu yarış “kiçik dünya çempionatı” adlandırılır.
Senecio pongoensis
İstinadlar
Senecio pongoensis Senecio pongoensis Senecio pongoensis
Bilverdi (Əhər)
Coğrafi yerləşməsi
Əhər şəhristanının Heris bölgəsinin Bedustan kəndistanında, Heris qəsəbəsindən 20,5 km qərbdədir.
I Pyotr
I Pyotr və ya Pyotr Alekseyeviç Romanov (Rusca: Пётр I Великий, Пётр Алексеевич Романов; ) — ilk Rusiya imperatoru. 7 may 1682-ci ildə qardaşı V İvanla birlikdə taxta çıxmış, 1696-cı ildə qardaşının vəfatı ilə Çar Rusiyasının yeganə hakimi olmuşdur. Döyüş meydanında qazandığı ard-arda qələbələrlə, Rus çarlığını Avropanın güclü dövlətləri sırasına daxil etmiş, Azov və Baltik dənizi sahillərindəki liman şəhərlərini ələ keçirərək rus donanmasının da əsasını qoymuşdur. Həmçinin ölkədə mədəni, elmi və sosial islahatlar apararaq müasirləşmə hərəkatına da rəhbərlik etmişdir. Pyotrun islahatları ölkədə uzun müddət tətbiq edildi və hökumət strukturunun bir çox qurumları məhz bu dönəmdə yaradıldı. Pyotr eyni zamanda 1917-ci ilədək Rusiyanın paytaxtı olan Sankt-Peterburq şəhərinin də təməlini qoymuşdur.
İlk illəri və taxta çıxışı
Pyotr 9 iyun 1672-ci ildə Moskvada dünyaya gəlmişdir. Atası Rus çarı I Aleksey, anası isə onun ikinci xanımı olan Naruşkin ailəsinə mənsub Nataliya Narışkinadır. Saray qeydlərinə görə, yeni doğulan körpə olduqca sağlam idi və anasının qara çəkik gözlərini almışdı. Saray xadimlərindən Nikita Zotov və Patrik Qordon kimi xadimlər körpə Pyotrun təlim-tərbiyəsiylə məşğul oldular. Ancaq 4 yaşında ikən atası vəfat etdi və çarlıq taxtı əqli zəif olan ögey böyük qardaşı Çar Fyodora qaldı. Bütün bu illərdə dövlət idarəsi və mərkəzi hakimiyyət Çar Alekseyin yaxın adamlarından olan Naruşkina ailəsindən Artamon Matveyevin əlində cəmləndi. left|thumb|Körpə Pyotr Ancaq bu vəziyyət 1682-ci ildə Çar Fyodorun vəfatı ilə dəyişdi. Belə ki, övladı olmayan Çar Fyodorun vəfatıyla sarayda Miloslavskaya (Çar Alekseyin ilk xanımı Mariyanın ailəsi) və Naruşkina (Çar Alekseyin ikinci xanımı Nataliyanın ailəsi) ailələri arasında taxt mübarizəsi gücləndi. 10 yaşlı Pyotrun digər ögey qardaşı İvan taxt namizədi olsa da, əqli xəstə idi. Bu isə saray çəkişmələrini daha da qızışdırırdı. Nəhayət, Rus əsilzadələrindən bir heyət Pyotru çar, anasını isə taxt naibəsi olaraq seçdi.
Qədim ənənəyə görə, bu təklif Moskva əhalisinə duyuruldu və hamı tərəfindən qəbul edildi. Ancaq 1682-ci ilin aprelində baş tutan və Pyotrun ögey bacısı Sofiya Alekseyevnanın rəhbərlik etdiyi hərbi ayaqlanma nəticəsində başda Matveyev olmaqla, gənc çarın ən yaxın adamları və yaxın qohumları qətlə yetirildi. Bu cinayətlərin bir çoxu da hələ 10 yaşında olan çarın gözləri önündə baş tutdu.
Bacısının başçılıq etdiyi bu hərbi üsyan nəticəsində Miloslavskaya ailəsi və tərəfdarları, Çar Alekseyin əqli zəif olan 16 yaşlı oğlu İvanı da çar taxtına ortaq olaraq qəbul etməyə məcbur oldular. Hər iki hökmdarın əqli yetkinlik çağında olmaması səbəbilə dövlət idarəsi və saray Sofiya Alekseyevnanın əlində cəmləndi. 7 il boyunca diktator olaraq hakimiyyəti ələ alan Sofiya Alekseyevna ortaq çarlar üçün xüsusi hazırlanan 2 nəfərlik taxtın arxasında hazırlanan bölümdə əyləşir, dövlət adamları ilə aparılan bütün danışıqları dinləyirdi. Bu taxt hal-hazırda Moskvadakı Kremlin sarayının silah deposunda sərgilənir.
Dövlət işlərindən uzaq tutulan Pyotr anasının təkidləriylə daha mühafizəkar mühitdə böyüdülürdü. Bu məqsədlə 17 yaşındaykən rus əsilzadələrindən Yevdokiya Lopuxina ilə evləndirildi. Ancaq bu nikahda istəksiz olan Pyotr 10 il sonra xanımını boşadı və onu kilsəyə qapadaraq rahibə olmağa məcbur etdi. Gənclik illərində o dövrdə Çar Rusiyasının xidmətində olan əcnəbilərlə yaxın münasibətlər qurdu. Gələcəkdə sevgili olduğu Anna Monsla da, tez-tez ziyarət etdiyi Moskvadakı alman məhəlləsində tanış olmuşdur.
Sonrakı illəri
Çar Pyotrun son illəri daha çox reform və islahatlarla yadda qalmışdır. 22 oktyabr 1721-ci ildə İsveçlə bağlanan sülhün ardından Çar bütün Rusiyanın imperatoru olaraq elan edildi. Pskov başyepiskopunun nitqindən sonra çar, senator Qabriel Qolovkin tərəfindən "Bütün Rusiyanın imperatoru, Ölkənin atası" elan edildi. Onun bu titulunu Poşa kralı II Avqust, Prussiya kralı Fridrix Uilyam və İsveç kralı I Fridrix tərəfindən tanınsa da, digər Avropa monarxları bundan imtina etdi. Belə ki, onlar Müqəddəs Roma imperatorunda olduğu kimi Pyotrun da onlar üzərində nüfuz qazanmasından çəkinirdilər.
Chōdenji Robo Combattler V
Chodenji Robo Combattler V — Tadao Naqahama tərəfindən yaradılmış yapon anime serialı.
I Pyotr
Sonrakı illəri
1722-ci ildə Pyotr yeni bir rütbə nizamnaməsi qəbul edərək dövlət məmurlarının vəzifəyə gəlmə sıralamasını dəyişdi. Bu nizamnamə Rusiyada monarxiyanın ləğvinə qədər qüvvədə qaldı. Ardından 28 fevral 1714-cü ildə icbari təhsillə bağlı qanun qəbul edildi. Pyotr Sankt-Peterburqdakı memari inkişafı təmin etmək üçün yeni vergi nizamnaməsi qəbul edildi. 1725-ci ildə Sankt-Peterburqda "Rusiyanın Versalı" adlanan peterhof sarayının tikintisi başa çatdı.
Ölkənin cənub sərhədlərində bir vaxtlar çağlayan Səfəvi imperiyası zəifləmişdi. Belə fürsəti əldən vermək istəməyən Pyotr tarixdə "Böyük Pyotrun fars səfəri" adlanan səfərə çıxdı. 1722–1723-cü illəri əhatə edən və Cənubi Qafqazda rus təsirinin artmasına səbəb olan bu səfərlə Osmanlıların bölgədəki nüfuzu azaldı, Dərbənd, Şirvan, Gilan, Mazandaran, Bakı və Astrabad bölgələri ələ keçirildi. Buna baxmayaraq növbəti 12 il ərzində bütün bu ərazilər Nadir şahın apardığı uğurlu siyasətlə nəticəsində ard-arda bağlanan Rəşt və Gəncə sülhləriylə bütün işğal edilən torpaqlar itirildi.
Hakimiyyəti ələ alması
1689-cu ilin yayında 17 yaşlı Pyotr bacısı Sofiyadan iqtidarı geri almağa çalışdı. Belə ki, ölkənin cənub torpaqlarına hücum edən tatar süvarilərinə qarşı tərtib edilən hər 2 Krım səfəri də uğursuz olmuş, nəticədə Sofiya Alekseyevnanın mövqeyi zəifləmişdi. Ancaq saray çevrilişini öncədən xəbər tutan Sofiya Alekseyevna dərhal hərbi dəstələri saraya göndərərək gənc çarların gözünü qorxutdu. Bundan çəkinməyən Pyotr isə gecə yarısı saraydan qaçdı və gələcəkdə özünə tərəfdar topladığı Müqəddəs Sergey kilsəsində gizləndi. Uzun danışıqlardan sonra Sofiya Alekseyevna məğlub olduğunu anladı və bibiləri Anna və Tatyana Mixailovna vasitəsilə qardaşına sülh təklifi göndərdi. Nəticə Sofiya Alekseyevna çar ailəsindən olması səbəbilə cəzalandırılmadı ancaq monastıra göndərildi və ömrünün sonuna qədər burada qaldı.
Hakimiyyət illəri
Hakimiyyəti ələ alan Çar Pyotr Rusiyanı müasirləşdirməyə yönəlmiş islahatları tədbiq etməyə başladı. Avropalı məsləhətçilərinin təsiriylə Pyotr rus ordusunu yenidən tənzimlədi və donanma qurulmasında yolunda mühüm addımlar atdı. Bütün bu islahatlarla Rusiyada güclü əleyhdar qrupu qazanan Çar Pyotr, başda Streles, Başqırd, Həştərxan və Bulavin üsyanları olmaqla bütün ayaqlanmaları amansızca yatırdı.
Çar Pyotr saraya fransız geyimlərini gətirərək saray, ordu və dövlət məmurlarına da bu geyimləri geyinməsini və saqqal təraş etməsi qaydasını gətirərək sosial islahatlara da təkan verdi. Məhz bu müasirləşmə hərəkatına təkan vermək məqsədilə 1698-ci ilin sentyabrında uzun saqqal və cübbə geyinənlərə xüsusi vergi təyin edildi.
Rusiyanın müasirləşdirilməsi müddətində ailə üzvlərindən bəzilərini Avropanın zadəgan ailələri ilə evləndirmək istəyən Çar Pyotr, qardaşı qızı Anna İvanovnanı alman əsilzadələrindən Fridrix Uilyamla evləndirdi. Möhtəşəm toy mərasimi isə çarın yeni paytaxtı olan Sankt-Peterburqda tərtib edildi. Bu məqsədlə ölkəyə italyan və alman memarlar dəvət edildi. thumb|Robert Porter, "Azovun fəthi" 1696 Ölkənin dənizə çıxışını təmin etmək və donanmanı gücləndirmək istəyən Çar Pyotr daha çox liman əldə etmək niyyətində iid. O illərdə çarlığın yeganə dənizəçıxış nöqtəsi Arxangelskdəki Ağ dəniz idi. Belə ki, Baltik dənizi İsveçin, Qara dəniz Osmanlıların, Xəzər dənizi isə Səfəvilərin idarəsi altında idi.
Böyük səfirlik
thumb|Çar Pyotrun Qodfrey Kneller tərəfindən hazırlanan və İngiltərə kralına hədiyyə göndərilən rəsmi, 1698 Çar Pyotr bilirdi ki, Rusiya Osmanlılarla təkbaşına münaqişəyə girə bilməyəcək. Bu səbəblə 1697-ci ildə kim olduğunu gizlədərək böyük diplomat heyətiylə birlikdə Qərbi Avropaya səyahətə çıxdı. 18 ay davam edən və tarixdə "Böyük səfarət" adlanan bu səyahət boyunca Çar Pyotr saxta adla özünü gizlədi. Əsas məqsəd Osmanlılara qarşı Avropa dövlətlərini eyni cəbhədə birləşdirmək idi. Ancaq çarın bütün ümidləri puç oldu. Çünki bu səyahət çox vaxtsız baş tutmuşdu. Belə ki, o illərdə bütün Avropa dövlətlərinin diqqəti, övladı olmayan İspaniya kralı II Karlosun taxtda qalma mübarizəsinə cəmlənmişdi. Digər yandan Osmanlıların keçmiş müttəfiqi olan Fransa və illərcə davam edən müharibədən sonra Osmanlılarla sülh bağlayan Avstriyalılar da bu ittifaq təklifinə yanaşmadılar.
Yenə də "Böyük səfarət" davam etdi. Çar Pyotr Hollandiyanı ziyarət etdi və burada Qərbi Avropadakı həyat tərziylə tanış oldu. Səyahət etdiyi Zaandam və Amsterdamda gəmi inşaatı dərsləri aldı və yenə bu şəhərlərin aristokrat ailələri ilə, eləcə də de Uild ailəsiylə tanış oldu. Niderland ordusunda general olan və rəsm əsərləri kolleksiyasıyla məşhur Yakob de Uildi ziyarət etdi (13 dekabr 1697). Generalın qızı Mariya de Uild tərəfindən bu görüş rəsm edilmişdir. Bəzi mənbələrə görə, Çar Pyotr görüşün ardından bütün Avropada məşhur olan bu rəsm kolleksiyasını satın almışdır.
Amsterdam hakimi və Rusiya ilə əlaqələr üzrə mütəxəssis olan Nikolay Uitsenin vasitəçiliyi ilə, çar Niderland Ost-Hind şirkətinə aid dünyanın ən böyük gəmi tərsanəsində 4 ay boyunca praktiki dərslərə qatıldı. Bu dərslər ərzində məşhur dənizçilərlə tanış oldu və burda qazandığı məlumatları gələcəkdə rus donanmasının qurulmasında istifadə etdi.
16 yanvar 1698-ci ildə Amsterdamda baş tutan vəda mərasimində dönəmin bir çox alim, rəssam və sənətkarları iştirak etdi. Ardından İngiltərəyə gedən heyət Qrinviç və Oksforda yollandı. Burada nəhəng Kral donanmasını ziyarət edən Çar Pyotr burada görüb öyrəndiyi ingilis arxitekturasından gələcəkdə Sankt-Peterburqun salınmasında istifadə etdi. Çox keçmədən "Böyük səfarət" Leypsiq, Drezden və Vyanaya səyahət etdi. Burada ikən Çar Pyotr II Avqust və Müqəddəs Roma imperatoru I Leopoldla görüşdü.
1698-ci ildə streleslərin başlatdığı üsyanla çarın səyahəti yarım qaldı. Ancaq Çarın vaxtilə monastıra qapadılan bacısı Sofiya Alekseyevnanı yenidən taxta çıxarmaq niyyətində olan üsyançı birliklər üsyan genişlənmədən məhv edildi. 1200 üsyançı işgəncəylə edam edildi və çarın əmriylə cəsədləri şəhərin meydanlarından asıldı. Üsyana dəstək verən dövlət məmurları isə Sibirə sürgün edildi.
Yenə həmin il Çar Pyotr gələcəkdə Osmanlılara qarşı birləşmək arzusuyla Maltaya diplomatik heyət göndərdi. Boyar Boris Şeremetovun rəhbərlik etdiyi bu heyət eyni zamanda dönəmin güclü dəniz donanmasını da burada ziyarət etdi.
Çar Pyotrun Avropa səyahəti ölkədə bir çox əsaslı dəyişikliyə səbəb oldu. Bütün saray və dövlət məmurları standard Avropasayağı geyimlə təmin edildi. Boyarlara isə ənənəvi saqqallarının təraş edilməsi əmr edildi. Əmrə itaət etməyənlərdən isə saqqal vergisi olaraq 100 rubl alınırdı. Bundan başqa çar rus zadəganları arasında qayda halını alan planlı evlilikləri də aradan qaldırmağa çalışdı. Bu evliliklərin ailədaxili münaqişələrə səbəb olduğuna inanırdı.
1699-cu ildə Çar Pyotr ölkədəki təqvim sistemini dəyişərək ilin başlanğıcını 1 sentyabrdan 1 yanvara dəyişdi. Ənənəvi olaraq təqvim ili dünyanın yaradılışına görə deyil, Məsihin doğulmasından bu yana hesablandı. Beləliklə, qədim rus təqviminin 7207-ci ilində Çar Pyotr Miladi təqvimə keçildiyini və ilin 1700-cü il olduğunu elan etdi.
Şimal müharibəsi
13 iyul 1700-cü ildə bağlanan İstanbul sülhüylə Osmanlılarla müvəqqəti sülh təmin etdi. Bu sülhlə Azov qalası ruslara, Taqanroq qalası isə Osmanlılara təslim edildi. Ardından Çar Rusiyası Baltik dənizinə çıxış əldə etmək məqsədilə, 50 ildir bölgədə hakim olan İsveç imperiyasına müharibə elan etdi. O illərdə imperiya 18 yaşlı imperator XII Karl tərəfindən idarə edilirdi. 21 il davam edən bu müharibədə Saksoniya, Danimarka-Norveç və Reç pospolita çarın ən yaxın müttəfiqləri oldu.
Buna baxmayaraq Rusiya isveçlilərlə müharibəyə hazır deyildi. Buna görə də onların ilk hücumları 1700-cü ildə baş tutan Narva döyüşündə fəlakətlə nəticələndi. XII Karlın idarəsindəki nəhəng ordu qar fırtınasının da çıxmasından istifadə edərək ani hücumlarla rusları darmadağın etdi. Döyüşün ardından XII Karl bütün birliklərini Reç pospolita üzərinə göndərdi.
İsveçlər polyaklarla mübarizə apararkən, Çar Pyotr 1703-cü ildə işğal etdiyi İsveç torpaqlarında Sankt-Peterburq şəhərinin əsasını qoydu. Şəhərə çarın şərəfinə Müqəddəs Pyotrun adı verildi. Şəhərin sürətli inşası məqsədilə ölkədəki bütün inşaat işləri müvəqqəti olaraq dayandırıldı. Şəhər 1713–1728 və 1732–1918-ci illərdə ölkənin paytaxtı oldu.
Ard-arda baş tutan məğlubiyyətlərin ardından Reç pospolita kralı II avqust 1706-cı ildə müharibədən geri çəkildi. İsveç kralı XII Karl ordunu yenidən tənzimləyərək 2 il sonra Rusiya torpaqlarına daxil oldu. 1708-ci ilin iyulunda indiki şərqi Belarusiya ərazisində rus ordusu məğlub edildi. Ancaq o əsnada Riqadan hərəkətə keçən dəstək ordularının ruslar tərəfindən darmadağın edilməsi ilə Çar Pyotr isveçlər üzərində ilk qələbəsini qazandı. Beləliklə, XII Karlın Moskva üzərinə planlanan səfəri ləğv edildi.
Buna baxmayaraq geri çəkilməyən isveçlər Ukraynaya daxil oldular. Çar Pyotr isə ordusuyla birlikdə cənuba çəkildi və düşmən ordusunun istifadə edə biləcəyi bütün təbii landşaftı məhv etdi. Nəticədə isveçlilər 1708-ci ilin qışında səfəri dayandırmağa qərar verdilər. 1709-cu ilin yayında bölgədə hər iki ordu qarşı-qarşıya gəldi. 27 iyunda Poltavada baş tutan döyüş qəti rus qələbəsiylə başa çatdı. İsveç kralı XII Karl cənuba qaçaraq Osmanlılara sığındı. Ardından II Avqustun Reç pospolitadakı səltənəti bərpa olundu.
Çar Pyotrun müharibəni davam etdirən qoşunları isveçliləri təqib edərək Finlandiyaya qədər irəlilədi və Livoniyanı (indiki şimali Latviya və cənubi Estoniya bölgəsini) ələ keçirdi. Ardından 1714-cü ildə rus qoşunları Qanqut döyüşündə qələbə qazanaraq Finlandiyanın böyük bir hissəsini işğal etdi.
1716-və 1717-ci illərdə çar Hollandiyaya ikinci dəfə səyahət etdi. Ardından Fransaya və Avstriyaya yollanan çar apardığı propaqanda siyasətiylə Hannover elektoru və Prussiya kralının dəstəyini qazandı. Çarın donanması o qədər güclənmişdi ki, İsveçi tamamilə işğal edə bilərdi. Ancaq XII Karl mübarizə aparmağa davam etdi və 1718-ci ildəki vəfatına qədər müharibə davam etdi. İsveç taxtına əyləşən kraliça Ulrika Elyanora dərhal müharibənin dayandırılması üçün fəaliyyətə başladı. Qardaşının vaxtilə müharibə apardığı bütün dövlətlərlə sülh təmin edilsə də, ruslar hələ də müharibə aparmaq niyyətində idi. Nəhayət, 10 sentyabr 1721-ci ildə bağlanan Nistad sülhüylə Böyük Şimal müharibəsi başa çatdı. İnqriya, Estoniya, Livoniya və Kareliyanın böyük bir qismi ruslara təslim edildi. Qarşılığında Çar Pyotr 2 milyon İsveç riksdaleri miqdarında müharibə təzminatı ödədi və Finlandiyadan çəkildi. Buna baxmayaraq 1712-ci ildən etibarən paytaxt olan Sankt-Pterburq yaxınlığındakı Fin torpaqları ruslarda qaldı.
Dini inancı
Rus Pravoslav inancına sadiq olan Çar Pyotr qatı dindar idi. Buna baxmayaraq kilsəni çətinliklə yaratdığı dövlət strukturuna tabe edə bilmədi. Rus kilsəsinin lideri ənənəvi olaraq Moskva ptarik idi. Ancaq 1700-cü ildə başyepiskopun vəfatıyla vəzifə boş qaldı. Bütün səlahiyyətlər patriarxın köməkçisinə verilsə də, Moskva yepiskopluğu ləğv edildi. Bundan sonrakı bütün yepiskoplar çar tərəfindən təyin edildi. 1721-ci ildə çarın qərarıyla 10 nəfərlik bir heyət quruldu və dini məsələlər bu quruma həvalə olundu.
Senecio murinus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
I Pyotr
Ailəsi
Böyük Pyotrun 2 xanımı vardı. 14 övladı olsa da, bunlardan yalnız 3-ü yetkinlik yaşına çatmışdı. Çarın ilk xanımı Yevdokiya Lopuxina qədim rus ailələrindən birinə mənsub idi və bu evlilik anasının istəyi ilə baş tutmuşdu. Bundan başqa onun bu illərdə alman əsilli Anna Mons adlı məşuqəsinin də olduğu bilinir.
1702–1704-cü illərdə polyak bir kəndli qızı olan Marta Skavronskaya adlı bir qadınla münasibət quran çar bu qadına çox dəyər verdi. Çox keçmədən Marta pravoslav dinini qəbul edərək Yekaterina adını aldı. Cütlük 19 fevral 1712-ci ildə Müqəddəs İsaak Kafedralında rəsmi bir mərasimlə nikahlandı.
Çarın vəliəhdi olan böyük oğlu Alekseyin adı isə o ərəfədə atasına qarşı tərtiblənən bir saray çevrilişində hallandı. Haqqında çıxan şaiyələrin çarın qulağına qədər gəlməsiylə nəzarət altına alınan vəliəhd aparılan tədqiqatın sonunda təqsirli görüldü. Ağır işgəncə altında aparılan tədqiatın sonunda həbs olunan vəliəhd haqqında senat tərəfindən ölüm hökmü verildi. Ancaq Çar Pyotr bu əmri təsdiq etməkdə tərəddüd etdi. Ancaq çarın qərarı təsdiqləməsinə gərək qalmadı və vəliəhd işgəncə nəticəsində aldığı yaralardan tutulduğu həbsxana hücrəsində vəfat etdi. Ardından anası Yevdokiya Lopuxina da cəzalandırıldı. Çara xəyanətlə təqsirləndirilən sabiq çariça tutulduğu monastırdan atıldı və daha uzaq bir kilsəyə sürgün edildi.
1724-cü ildə Pyotr ikinci xanımı Yekaterinanı imperatriça elan etdi və tacqoyma mərasimi baş tutdu. İmperatorun bütün oğlan övladları vəfat etmişdi. Bu səbəblə xanımını vəliəhd olaraq elan etdi.
Ana İvanoviç
Ana İvanoviç — (d. 6 noyabr 1987, Belqrad, Serbiya) Serb qadın tennis oyunçusu.
2004
İvanoviç 2004-də Uimbledon turnirində yeniyetmələrdə oynadı. Ana finalda Katerina Bondarenkoya məğlub oldu. İkisinə seçmə hərhələdən qatıldığı cəmi beş turniri qazandı.(Malyorka, Qifu, Fukuoka, Fano, Batumi)
2005
Ana karyerasındakı ilk təklər kubokunu Kanberrada finalda Melinda Czinkini məğlub edərək qazanmışdır. Avstraliya Açığa qatılan Ana, burada 3-cü dövrədə Ameli Morezmoya məğlub olmuşdur. Daha sonra Belçikada Antverpə qatılan Ana burada da 3-cü dövrədə məğlub olmuşdur. Dohaya qatılan Ana, Ameli Morezmoya 4-cü dövrədə məğlub olmuşdur. Dohadan sonra Ana, Dubay Açıq çempionatına qatılmışdır. Rus Vera Duşevinaya məğlub olan Ana turnirlə erkən vidalaşmışdır.
2010
2010-cu ildə Avstraliya Açıq tennis turnirinə qatılan Ana ilk dövrədə Amerikalı Şenay Perri ilə qarşılaşdı. Rəqibini 6-2 və 6-3-lük setlərlə asan keçən Ana, ikinci dövrəyə adını yazdırdı. İkinci dövrədə Argentinalı raketka ustası Qisela Dulko ilə etdiyi matçı 6-7 6-8 (Tie Break), 7-5 və 6-4lük setlərlə məğlub olaraq 2010-cu il Avstraliya Açıq tennis turniri ilə 2-ci turda vidalaşdı. 2010-cu ilin özü üçün bir geri dünüş ili olaraq xarakterizə edən İvanoviç beləliklə 2010-cu ilə pis bir başlanğıc etmiş oldu. Fransa Açıq çempionatında 2-ci turda məğlub olan Ana 2 həftə sonra Uimbledon 1-ci turda məğlub olmuşdur. İlin son böyük dəbilqə serialı turnili olan US Open-da 4-cü turda məğlub olmuşdur.
Qeyri-metal mineral maddələrin istehsalı
Qeyri-metal mineral maddələrin istehsalı — bu sahədə sement, yığma dəmir-beton konstruksiyalar, hörmə üçün hazır beton qarışığı, tikinti şüşəsi, asfalt, tikinti kərpici və s. materialların istehsalı ilə məşğul olan, 6,6 min nəfərin çalışdığı 227 müəssisə fəaliyyət göstərir və sahənin əsasını tikinti materialları istehsalı təşkil edir.
Tikinti materialları istehsalı
1913-cü ildə sənayenin ümumi məhsulunda tikinti materiallarının xüsusi çəkisi 0.24% id',. Bu dövrdə Bakıdakı bütün tikililərin 90%-i Abşerondakı karxanalardan çıxarılan mişar daşından inşa olunuıdu. 1912-ci ildə 220-yə qədər xırda miiəssisə 0,2 mln. ədəd kərpic istehsal etmişdi. Neft sənayesinin dəgüclü inkişafı sementə tələbatı xeyli artırırdı. 1906 ildə Bakının Keşlə kəndi yaxmlığında Cənubi Qafqazda ilk sement zavodu istifadəyə verildi. Mişar daşı, kərpic, sement istehsal edən müssisələrlə yanaşı. Bakıda “Gipsolit” » zavodu (1890), asbest-sement piltə zavodu(“Eternit", 1910), taxta-şalban müəssəsi (1898) fəaliyyət göstərsə də, Azərbaycanın tikinti materiallarına olan ehtiyacı ödənmirdi.
İkinci dünya müharibəsindən sonra yerli tikinti materialları bazasında işləyən iri müəssisələr tikilib istifadəyə verildi. Şifer, asbest-sement boru, pəncərə şüşəsi, yığma dəmir-beton konstruksiyalar və hissələr, keramika məmulatı və s. istehsalı mənimsənildi. Nəticədə sənaye məhsultı istehsalında tikinti materiallarının xüsusi çəkisi artdı. 1969-cu ildə 1913-cü ildəkinə nisbətən sement istehsalı 28,2 dəfə, kərpic istehsalı 13,6 dəfə artdı. 80-ci illərin sonunda sənayenin əsas istehsal fondlarının 4,2%-i, orada çalışanların 6,5%-i tikinti materialları sənayesinin payına düşürdü. 1940-90-cı illərdə sahənin ümumi məhsulu təqribən 55,2 dəfə artdı.
Respublikada mərmər, travertin, qranit, tuf, əhəngdaşı və s. ilə zəngin 20-yədək yataq vardır. Bu yataqlardan çıxarılan xammalın bir çoxu sahənin müəssisələrində emal olunur, yaşayış və qeyri-yaşayış binalarının metro stansiyalarının bəzədilməsində işlədilir. Tikinti materialları sənayesinin sürətli inkişafı nəticəsində Azərbaycandan kənara linoleum, pəncərə şüşəsi, yığma dəmir-beton və asbest-sement borular, şifer, travertindən üzlük materiallar və s. göndərilirdi.
Son yeddi ildə 1995-ci ilə nisbətən istehsalın səviyyəsi 10 dəfə (bu illərdə ortaillik nisbi artım 25,9'/0 təşkil etmişdir),fəaliyyət göstərən müəssisələrin sayı isə 83% artmışdır (2005). 1997-99-cu illərdə 246 min manat dəyərində 12 kiçik müəssisə özəlləşdirilmiş, 1997-2001-ci illərdə 23 iri və orta müəssisə səhmdar camiyyətinə çevrilmişdir. Hazırda hər dörd müəssisədən üçü özəl bölməyə məxsusdur. “Qaradağ-sement” ASC, dəmir-beton məmulatları zavodu, “Bakı şifer və keramika” ASC, “Spark” Azərbaycan-Türkiyə BM, “Monolit-beton” MMC, “Bakı dəmir-beton 8” ASC sahənin aparıcı müəssisələridir. “Qaradağ-sement” ASC-də sahə məhsulunun 59%-i, respublika üzrə sementin 85%-i istehsal olunur. 2005-ci ildə 1 mln. 538 min t sement istehsalı Azərbaycan sənayesinin tarixində bu sahədə ən yüksək göstəricidir.
1999-2005-ci illərdə sahəyə qoyulmuş 44,8 mln. manat vəsaitin 14,5%-i xarici sərmayələr idi. 2004-cü ildə sutkada min şərti kərpic istehsal gücünə malik “Siyəzən kərpic zavodu” QSC fəaliyyətə başlamış və 2005-ci ildə ölkədə kərpic istehsalının yeddidəbiri bu müəssisənin payına düşmüşdür. 2005-ci ildə Babək rayonunda növbədə 500 m³ istehsal gücünə malik beton zavodu işə başlamışdır. 2004-cü illə müqayisədə sahənin ümumi məhsul buraxılışı 26,2%, o cümlədən sement istehsalı 8%, höımə üçün hazır beton qarışığı 2,8 dəfə, asfalt 49%, tikinti kərpici 1,5 dəfə artmışdır (cədvəl 4). İşçilərin ortaaylıq əməkhaqqı 1997-ci illə müqayisədə 3,3 dəfə və ya 86 manat alaraq 123,1 manata çatmışdır. Sahənin Naxçıvan MR-də, Bakı, Gəncə, Sumqayıt, Əli Bayramlı Mingəçevir şəhərlərində, Abşeron, Salyan, Göyçay, Qusar, Şəki, İmişli rayonlarında və b. yerlərdə fəaliyyət göstərən müəssisələri vardır.
Şüşə və çini-saxsı qablar
Azərbaycan ərazisində şüşə və saxsı məmulatlar istehsalı çox qədimdənməlumdur. Lakin sənaye üsulu ilə belə məmulatlar istehsalına sovet hakimiyyətinin ilk illərində başlandı. Azərbaycanda şüşə istehsalı üzrə ilk müəssisə (“Qırmızı kimyaçı” zavodu) 1926-cı ildə Bakıda yaradıldı. 1936-cı ildə bu zavod ixtisaslaşmış iki müstəqil zavoda: Bakı lay şüşə və çeşidli qab-qacaq zavoduna və Bakı şüşə qablar zavoduna ayrıldı. Bu zavodlar 1941-1945-ci illərdə əsasən cəbhə üçün işləyir, sualtı gəmilər üçün disklər. dərman və yandırıcı maddələr üçün müxtəlif tutumlu qablar hazırlayırdı. Müharibədən sonra əsas istehsa) prosesləri mexanikləşdirildi və avtomatlaşdırıldı. Bakı şüşə qablar zavodunda 13 addan çox büllur və şüşə qab-qacaq istehsal olundu. 1965-ci ildə Sumqayıt şüşə zavodu istifadəyə verildikdən sonra respublikada lay şüşə istehsalı artdı. Naxçıvan şüşə-tara zavodunda mineral su doldurulması üçün butulka istehsalına başlandı.
Çini-saxsı qablarm sənaye üsulu ilə istehsalı 1948-ci ildə Bakıda asbest-sement və keramika məmulatı kombinatı nəzdində saxsı sexinin istifadəyə verilməsi ilə başladı. 1950-ci ildə Bakı ixtisaslaşdırılımış saxsı məmulatı zavodu, 1970-ci illərin əvvəlində burada yeni sex 1971-ci ildə Gəncədə isə çini məmulatı zavodu işə salındı.
Kepler-22b
Kepler-22b — Yer planeti kimi yaşayış üçün yararlı olan planet.
Planet NASA-nın "Kepler" kosmos teleskopu tərəfindən 2011-ci ildə tapılmışdır.
Kepler-22b indiyə qədər kəşf edilən planetlər arasında Yerə ən çox oxşayan planetdir. Yerdən 600 işıq ili uzaqlığındadır.
Heyran (film, 2016)
Heyran (Fan) — 2016-cı ildə istehsal olunan Bollivud filmidir. Baş rolları Şahrux Xan oynayır.
Məzmun
Gaurav Çadana uşaqlıqdan Aryan Xanna adlı bir aktyora azarkeşlik edir. Onun bütün filmlərini izləyir, onun kimi danışıb, onun kimi hərəkət edir. Nəhayət, Gaurav böyüyür. Böyüyəndə həddən artıq Aryan Xannaya bənzəyir. O, bir aktyorluq müsabiqəsində 1-ci yeri tutur. O, istəyir ki, qazandığı medalı qəhrəmanına hədiyyə etsin. Valideynlərindən icazə alan Gaurav Aryan Xannanın yanına yollanır. Onun evinin yanına gəlir. Lakin onu evə buraxmırlar. Bir neçə gündən sonra xəbərlərdə bir aktyorun Aryan Xanna ilə dalaşdığını eşidir. Həmin aktyoru döyən Gaurav hər şeyi telefona çəkib Aryan Xannaya göndərir. Gauravın onun işinə qarışmasından ehtiyat edən Aryan Xanna onu həbsxanaya saldırır. Axşam Gauravın yanına gəlir. Gaurav ondan yalnız onu qucaqlamasını istəyir.Aryan Xanna isə onu acılayır və birdə mənim adımı çəkmə deyir.Ona heç cəmi 5 dəqiqəsini belə ayırmır.Həbsxanadan çıxan Gaurav ondan intiqam almaq istəyir. Aryanın cildinə girib onu biabır edir.Aryan bunların kimin işi olduğunu bilir.Gauravı tapır. Uzunmüddətli davadan sonra Aryan deyir:
- Bəsdir daha. Yaxşı övlad ol, yaxşı yoldaş ol, yaxşı insan ol. Amma mənim heyranım olmaqdan əl çək! Bu sözlərdən qəlbi qırılan Gaurav bunu deyir: - Sən hər şey dedin. Amma məndən üzr istəmədin. Sən mənim həyat damarım idin. O damarı kəsib hara gedirsən? - Bəsdir, Gaurav ağlını başına yığ! Bu sözhərdən sonra Gaurav özün binadan atır.Aryan çatdırıb onun əlindən tutur. Gaurav deyir: - Boş ver. Sən belə anlamazsan! Bundan sonra Gaurav Aryanın əlini buraxır və qəlbindəki acı həqiqətlə dünyasını dəyişir... Aryan Xannanın adı təmizlənir. Lakin həmin gündən sonra həyatında bir boşluq duyur. Yenə Aryan Xannanın ad günü olur.Azarkeşlərini salamlamaq üçün dama qalxanda gözünə gülümsəyən Gauravın ruhu görünür.
"Bəzən istədiklərimizi əldə etməyi qarşımıza məqsəd qoyuruq. Lakin getdikcə bu məqsəd məcburiyyətə çevrilir." İnan mənə Gaurav! Sən bu həyatdan qəlbindəki sevginlə nakam getsən də, Aryan Xannanın qəlbində əbədi iz buraxdın. Sən öz adını doğrudan da Aryan Xannanın adı ilə bağladın." Bilmirəm Şahrux Xan bununla FANlarına nə demək istədi. Lakin o bunu bilsin ki, sevilmək özü də Allahın insanlara verdiyi ən böyük mükafatdır..."
Mirzə Hüseyn bəy Qayıbov
Həyatı
Mirzə Hüseyn bəy 1852-ci ildə Şuşada anadan olmuşdur. Orxan Zakiroğlunun (Baharlı) tədqiqatına görə ilk təhsilini Mirzə Məhəmmədəli bəydən alan Mirzə Hüseyn bəy şəriət elmlərini, ərəb, fars dillərini atasından öyrənmişdir. Mirzə Hüseyn bəy uşaq yaşlarından istedadı, qabiliyyəti ilə yaşıdları arasında seçilmişdir. Orxan Zakiroğlu (Baharlı) qeyd edir ki, Mirzə Hüseyn bəy yeniyetməlik yaşlarında daha çox dünyəvi elmlərə maraq göstərirdi. Qeyri-adi istedadı sayəsində artıq o, bir neçə dil bilirdi. Mirzə Hüseyn bəy Peterburqa oxumağa getməmişdən əvvəl rus dilində danışmağı bacarırdı. O, beş il Peterburq Tibb-Cərrahlıq Akademiyasında təhsil almışdır.
Orxan Zakiroğlunun (Baharlı) araşdırmasına əsasən Mirzə Hüseyn bəy Qayıbov görkəmcə qarabəniz, ortaboy adam idi. Şuşada doktor Mirzə Hüseyn bəy kimi tanınırdı. Orxan Zakiroğlu (Baharlı) yazır ki, Mirzə Hüseyn bəy Qayıbov xalq təbabətinin gözəl bilicisi olduğu üçün onun müalicə üsulu isə əsasən xalq təbabəti idi.
Orxan Zakiroğlu (Baharlı) bildirir ki, Mirzə Hüseyn bəy Qayıbov həyatının sonuna kimi Şuşada həkimlik fəaliyyəti ilə məşğul olmuşdur. Mirzə Hüseyn bəy Qayıbov təxminən 78 il ömür sürmüşdür. O, təxminən 1930-cu ildə Şuşada vəfat etmiş, orada dəfn olunmuşdur.
Tanınmış maarif xadimi, müdrik el ağsaqqalı Məmməd Murtuza bəy oğlu Məmmədov ata tərəfdən Mirzə Hüseyn bəy Qayıbovun bacısı Pəri xanım Qayıbovanın nəvəsidir.
AMEA-nın müxbir üzvü, fəlsəfə elmləri doktoru, professor Zakir Məmmədov ana tərəfdən Mirzə Hüseyn bəy Qayıbovun bacısı Pəri xanım Qayıbovanın nəticəsidir.
Tədqiqatçı-jurnalist Orxan Zakiroğlu (Baharlı) Mirzə Hüseyn bəy Qayıbovun bacısı Pəri xanım Qayıbovanın kötücəsidir.
Miqyas (xəritə)
Miqyas — Yer səthinin kartoqrafik təsvirlərdə neçə dəfə kiçildildiyini göstərən kəsr ədədi.
Miqyasın xəritədə istifadə yolları
Onun bütün şəkli belədir. O ölkələrdə işlənir ki metrik sistemlidirlər və belə göstərir ki 1mm xəritə üzərində,N metr yer üzərinə bərabərdir. Örnək:  yəni 1mm xəritədə bərabərdir 25m yerdə.
Metrik sistemi istifadə etməyən ölkələrdə işlənir, ABŞ və İngiltərə də bu ölkələrdəndirlər. Örnək:  yəni 2inç xəritədə bərabərdir 5mayl yerdə.
Miqyas baxımından xəritələr
Miqyasları 1\over 500 və 1\over 100 arasında dəyişilir, bu miqyasda xəritələrə plan deyilir. Miqyasları  və 1\over 500 arasında dəyişilir. Bu xəritələrə mühəndis planı deyilir. Bunların miqyası ' və ' arasında dəyişilir. Bunların miqyası  dən yuxarı olur ki onlara Atlas deyilir.
Fridrix Bodenştedt
Fridrix Bodenştedt – Alman yazarı və tədqiqatçısı.
Encase
Encase — sübutların toplanması və analizi üçün ABŞ Maliyyə Nazirliyinin gizli xidməti. FTB və MTA-nin işlərinə yardım üçün yaradılmışdır. Hazırda açıq satışda olan kommersiya alətidir. İnformasiyanın müxtəlif fayl sistemlərində, müxtəlif əməliyyat sistemlərində, informasiya daşıyıcılarının tipindən asılı olmayaraq axtarışını həyata keçirir.
Fridrix Bodenştedt
Həyatı və yaradıçılığı
Bodenştedt 1819-cu il aprelin 28-də keçmiş Hannover krallığında anadan olub. Almaniyanın ən yaxşı universitetlərində, Kettingendə, Münhen və Berlində təhsil alan Bodenştedt bir neçə dil və ədəbiyyatı öyrənir. Sonra 1841-ci ildə Moskvaya gedərək, knyaz Mixail Qolitsınin uşaqlarının tərbiyəsi ilə məşğul olur. Üç ildən sonra müşahidəçi qismində Tiflisə gəlir və burada xarici dilləri tədris etməyə başlayır. O, burada Şərq dillərini öyrənmək fikrinə düşür. Sonralar Xatirələrində belə yazmışdır: O zaman mən Tiflisdə yaşayan yeganə alman idim ki, Şərq dillərini öyrənmək istəyirdim. Mən tatar (türk) dilindən başladım, çünki bu dil Qafqazda müxtəlif millətlərdən olan insanlarla ünsiyyət saxlamaq üçün vacib sayılırdı. Bu dili bilən hər kəs rus dilini bilmədən də hər yerdə baş çıxara bilərdi.
Bodenştedtin tanışları müəllim seçmək lazım gəldikdə ona bir neçə başqa şəxslə birlikdə Mirzə Şəfini də məsləhət görürlər. Çünki onun Gəncədə və Tiflisdə fərdi dərs deməkdə böyük təcrübə qazandığı məlum idi. ''Mənə məsləhət görülənlər içərisində ən münasibi Mirzə Şəfi idi. O, mənim çox xoşuma gəldi. Ucaboy və ciddi bir adam idi'' deyə Bodenştedt yazırdı. Mirzə Şəfi həftədə üç dəfə Bodenştedtə və digər tələbələrinə dərs keçir. Az sonra müəllim öz qərib qonağı ilə o qədər yaxınlaşır ki, Bodenştedt Mirzə Şəfi "Divan"ına tam hüquqlu üzv olur. thumb|left|200px|1876-cı ildə Kolb tərəfindən çəkilən portret Divani-hikmət ədəbi məclisinin yığıncaqları canlı fəlsəfi diskussiyalar şəklində keçirdi. Mirzə Şəfi Firdovsi, Xəyyam, Sədi, Füzuli kimi dahi şairlərin şerlərini əzbərdən avazla oxuyurdu. Şəfi öz şerlərinə də yer ayırırdı. "Mən hələ onun dil dərslərinə kitab gətirdiyini görməmişdim. Bodenştedt yazırdı o, həmişə nə deyirdisə, nə diqtə edirdisə, nəyi sitat gətirir və sübut etməyə çalmşırdısa, öz yaddaşına arxalanırdı.
Yüksək savad sahibi olan Bodenştedt öz müəllimi ilə keçirdiyi vaxtdan səmərəli istifadə edir. O eşitdiyi söhbətləri və şerləri yazıya alır, qeydlər aparır. Çox zaman Mirzə Şəfi öz şerlərini də ona diqtə edirdi və qonaq bunları da yazırdı. Belə tədris üsulunun effekti uzun əsrlər boyu işlənmişdi və buna görə də Bodenştedt çox tezliklə Azərbaycan və fars poeziyasının gözəlliklərini anlamağa başlayır. Buna görə də o, səmimi bir şəkildə özünün "Hikmət açarı" adlandırdığı kitabını qonağa hədiyyə verir. "Bu dəftərçə bizim müəllimimizin bütün dünyaduyumunu özündə əks etdirirdi." Bodenştedtin xatirələrində həmin kitab haqda belə deyilir. Kitabın girişində şair ön söz verir. Sonralar Bodenştedt həmin ön sözü alman dilinə tərcümədə çap edəcəkdi. Burada deyilirdi: "Mərhəmətli və rəhmdil Allahın adı ilə başlayıram. Yerin və göyün yaradanına həmd və səna olsun ki, biz bu kitabın həqiqi mahiyyətini və təbiətini açırıq. Dostumuz və tələbəmiz Bustan əfəndinin (allah onun ömrünü uzun eləsin) təkidi ilə Mirzə Şəfi bu kitabda idrak və hikmət qaynağı olan qəsidə, qəzəl, müqəttəat, məsnəviyyat və rübaiyyatını yazıb topladı. Qoy ağılsızlar oradan ağıl, müdriklər isə həzz alsınlar. Bu topluda məhəbbət nəğmələri, gözəllik və xeyirxahlıq sevinci, həmçinin bütün pis və mənfur şeylərin lənətlənməsinə dair şərqilər yığılıb. Buradakı hikmət  toxumları bilik yanğısından yaranmış tarlada səpilmək və anlayış şırımlarına atılmaqdan ötrü nəzərdə tutulmayıb. Buradakı mahnılar o adamlar üçün yaranmayıb ki, poeziya və natiqlik sənətinin arasında qızıl ortanı tapmaq istəyirlər, o adamlar üçündür ki, öz atlarının başını sözlü-söhbətli yollarda boşuna buraxırlar." thumb|right|200px|Bodenştedtin anadan olduğu Payne şəhərindəki abidəsi. 1845-ci ildə Bodenştedt Almaniyaya qayıdır və Tiflisdə keçirdiyi illərin yekunu kimi "Şərqdə 1001 gün" adlı kitab yazır. O, Mirzə Şəfi Vazehdən tərcümə etdiyi şerləri də həmin kitaba salır. Bodenştedt o zaman hələ tam səmimi bir tərzdə Mirzə Şəfiyə müraciət edirdi: Ey gəncəli müdrik Mirzə Şəfi! Yenə xəyalımda surətin canlanır. Sənin sözlərin həqiqət oldu, bizə vəd etdiklərinin hamısı həyata keçdi. Sənin nəğmələrin bizim qız-gəlinlərimizin ürəklərində özünə yuva tapdı. Sənin adın Qərb dünyasında şərəflə səsləndi. Mənə bağışladığın çiçəklərdən çələnglər hördüm, qarşımda səpdiyin mirvariləri sənin şərəfinə sapa düzdüm, insanlara sevinc bəxş etdim.
Bu kitabda Bodenştedt digər Azərbaycan və fars şairlərindən etdiyi tərcümələri də toplamışdı. O, hər bir şerin nəinki Mirzə Şəfi də daxil olmaqla müəllifini dəqiq göstərir, hətta həmin əsərləri hansı şəraitdə və haçan qeydə aldığını da ətraflı təsvir edir. Beləliklə, qərib qonağın və sevimli şagirdin səyləri sayəsində bütün Avropa XIX əsrin ən görkəmli Azərbaycan şairlərindən biri ilə tanış olur.
Bodenştedt əvvəllər də ədəbi fəaliyyətlə və tərcümə ilə məşğul olmuşdu, lakin heç zaman belə tanınmamışdı. Onu yalnız ədiblərin dar dairəsində tanıyırdılar. Və birdən hətta müəllifin gözləmədiyi bir şəkildə kitab görünməmiş bir uğur qazanır. Sevincindən uçmağa qanad tapmayan Bodenştedt naşirinin təklifi ilə kitabı təkrarən nəşr etdirmək fikrinə düşür. Daha doğrusu, yeni bir kitab – "Mirzə Şəfinin nəğmələri" kitabı yaranır ki, bu da Bodenştedtə şöhrət gətirir. "Nəğmələr"in müəllifi və tərcüməçisi cəmi bir neçə ilin içərisində bütün dünyada ad-san qazanırlar. Kitab fransız, ingilis, İsveç, holland, Danimarka, ispan, portuqal, rus, çex, macar, yəhudi dillərində nəşr olunur.
"Nəğmələr"dən bir neçəsini hətta qədim yəhudi dilinə tərcümə edirlər. Yalnız Almaniyada həmin kitab 1922-ci ilə qədər 169 dəfə nəşr olunur. Həmin ölkədə bu kitabın uğuru o qədər böyük idi ki, bəzən kitabı bir ildə bir neçə dəfə təkrar nəşr etmək lazım gəlirdi. Belə ki, 1868-ci ildə kitab 6 dəfə, 1876-cı ildə isə 12 dəfə nəşr olunmuşdu. Məşhur şair haqqında hətta "Die lideq des Miqza Sshaffu" adlı operetta da yazılır ki, onun da premyerası 1887-ci ildə baş tutur. 1879–1880-cı illərdə Amerika Birləşmiş Ştatlarında səfərdə olur. Bodenştedt 1892-ci ilin 19 mart tarixində Visbaden şəhərində vəfat edir.
Protez
Xəsarət, şiş cərrahiyələri, qanqren, iltihab və bunun kimi digər orqan ziyanları nəticəsində vücudun geri qalanının sağlamlığını qorumaq məqsədi ilə ziyan görən orqan çıxardılar. Bu orqanın funksiyasının və şəklinin yerinə işlənən protezler bu orqandan geriyə qalan bədən boşluğuna köməkçi materiallar vasitəsi ilə taxılar.
Protezler yerinə işlədildiyi bölgəyə görə adlandırılırlar: çənə-üz protezləri, diş protezləri, qol, əl, ayaq protezləri, qulaq protezləri, saç protezləri, göz protezləri və s.
Çoxu protez orqanının funksiyasının və görünüşünün yerinə tam olaraq işlədilə bilməz, amma bir dərəcəyə qədər köməkçi ola bilər. Ancaq yenə də protez istehsalı ilə xəstənin psixologiyası xeyli düzələ bilər.
Protezler kauçuk, vinil, titan, qızıl və bunun kimi müxtəlif maddələrdən hazırlanır.
Protezləri vücuda tutdurmağın bu kimi yolları var:
Bəxtiyar Vahabzadənin ev-muzeyi
Bəxtiyar Vahabzadənin ev-muzeyi — Azərbaycanın xalq şairi, dramaturq, ədəbiyyatşünas alim, ictimai xadim Bəxtiyar Vahabzadəyə həsr olunmuş xatirə muzeyi. Muzeyin binası Şəkidə, Bəxtiyar Vahabzadənin vaxtilə yaşadığı, sonradan uşaq bağçası kimi fəaliyyət göstərən evdə yerləşir. Muzey Azərbaycan şairi Bəxtiyar Vahabzadə irsinin dərindən öyrənilməsini həyata keçirən, aidiyyatı materialları toplayan, qoruyan, elmi cəhətdən araşdırılmasını təşkil edən mədəniyyət, elmi-tədqiqat müəssisəsidir.
Tarixi
Muzeyin əsası şairin doğumunun 100 illiyi ilə münasibətilə, Azərbaycan Prezidentinin 27 oktyabr 2015-ci il tarixli sərəncamı ilə qoyulmuşdur. 2017–2018-ci illərdə aparılan bərpa, yenidənqurma və bədii tərtibat işlərindən sonra muzeyin rəsmi açılış mərasimi 31 avqust 2018-ci ildə olmuşdur.
Ekspozisiya
Ev muzeyinin ekspozisiyası 70m2 təşkil edir və 3 otaqdan ibarətdir. Burada həmçinin inzibati və fond otaqları da vardır. Muzeyin ekspozisiyasının əsasını şairin ailəsi tərəfindən təqdim edilmiş sənəd, kitab, əlyazma, foto və arxiv sənədləri, şəxsi əşyalar təşkil edir. Burada ümumilikdə 735 ədəd eksponat ziyarətçilərə nümayiş olunur.
Eldorado
Eldorado (isp. El Dorado - qızıldan olan) — Amazon çayı hövzəsində yerləşdiyi iddia olunan əfsanəvi şəhər. Əfsanəyə görə, bu şəhərdə hər şey qızıldan hazırlanıb.
El Hombre Dorado (qızıl adam), El İndio Dorado (qızıl hindu), və ya El Rey Dorado (qızıl kral), Avropalılıar tərəfindən Kolumbiyada yerli qəbilənin başçısı olan Muiskaya verilən addır. Muiska qızıla çox həris bir insan olmuş və rəvayətə görə özünü qızıl tozu ilə örtmüşdür. El Dorado bu əfsanəvi qızıl kralın imperatorluğu kimi təsvir olunaraq yer anlayışına çevrilmişdir.
Ədəbiyyatda
Eldorado ədəbiyyatda məcazi mənada insanların ömürləri boyu axtardığı bir şeyi təsvir etmək üçün işlədilir. Bu əsl sevgini, cənnəti, xoşbəxtliyi və ya uğuru təmsil edə bilər. Uzun müddət axtardıqdan sonra tapılmayan və ya tapılma ehtimalı olmayan bir şeyi ifadə etmək üçün də Eldorado sözü işlədilir. Bu konteks Edqar Allan Poenin şeirində öz əksini tapır:
Eldorado Həvəslə silahlanmışdı, Uzun bir yola çıxmışdı. Qəhrəman, cəsur cəngavər, Dilində qədim nəğmələr, Gedirdi gündə, kölgədə, Eldoradonun izində.
Zamanla qocaldı o da, Qəhrəman, igid olsa da. Kölgələr qəlbini sardı, Ruhunu qorxular aldı. Bir yer də görünmədi ona, Bənzəyən Eldoradoya.
Gücü də tərk etdi onu, Ararkən Eldoradonu. Köçəri bir kölgə gördü, Durmadı, tez onu sordu: “Cavab ver, bilirsən əgər, Hardadır o gözəl şəhər?”
“Aydaki dağlardan çap, keç. Qorxmadan get, yubanma heç. Dərində kölgə vadisi” Duyuldu kölgənin səsi. “Orada taparsan onu Arasan Eldoradonu.”
Ağac (ölçü vahidi)
Ağac — riyaziyyatda əski çağlarda məsafələri ölçmək üçün istifadə edilən uzunluq ölçü vahidi.
Ümumi məlumat
Alimlər uzun illər apardıqları ciddi araşdırmalar nəticəsində belə bir fikrə gəlmişlər ki, Azərbaycan ərazisi mədəni əkinçiliyin ən qədim ocaqlarındandır. Sonrakı mədəni-təsərrüfat inkişafı zəminində cəmiyyətin istehsal münasibətlərində baş verən köklü dəyişikliklər məhsuldar qüvvələrin, eləcə də əmək alətlərinin yeni-yeni formalarının yaranmasına müsbət təsir göstərmişdir. Bu dövrdə qədim əcdadlarımızın düşünmə qabiliyyəti artmış, həyatın bəzi sirlərini dərk etmək bacarığı çoxalmış, onlar əkinəcəklərdə, torpaq sahələrində, mal-qaranın sayının müəyyənləşdirilməsində, yaşayış evlərinin tikintisində və digər yüzlərlə həyati işlərdə ölçüyə - hesablamaya ehtiyac duymuşlar. Odur ki, zaman keçdikcə, daha dəqiq və mükəmməl ölçü vahidləri meydana çıxmışdır. Ağac uzunluq ölçü vahidi də məhz belə yaranmışdır.
Teleqram
thumb|upright|İlk teleqramın göndərilməsinə həsr eilmiş marka
Teleqram ( — uzaq,  — yazı)  — teleqraf vasitəsi ilə ötürülən məlumat.
Henrix Himmler
Henrix Himmler — III Reyxin əsas hərbi və siyasi xadimlərindən biri, SS reyxsfüreri. Çoxsaylı hərbi cinayətlərdə və soyqırımda təqsirli bilinib.
Teleqram
Tarixi
21 oktyabr 1832-ci ildə dünyada ilk teleqram Pavel Lvoviç Şillinqin (Baron Pavel L'vovitch Schilling) Sankt-Peterburqdakı mənzilində yerləşdirilmiş elektromaqnit teleqraf aparatından göndərilmişdir. Bu teleqramın mətni on sözdən ibarət idi.
Henrix Himmler
Həyatı
Himmler 7 oktyabr 1900-cü ildə Münhen şəhərində, müəllim ailəsində anadan olub. Uşaqlıqdan hərbçi olmaq istəyib. Hərbi məktəbi bitirdikdən sonra, "Könüllü korpusun" bölmələrindən birinə daxil olub. Münhen Texniki İnstitutunun Kənd təsərrüfatı fakültəsində təhsil alıb. 1923-cü il Pivə qiyamında iştirak edib. 1925-ci ildə Alman Nasional Sosialist Fəhlə Partiyasına qəbul edilir və partiyanın rəhbərlərindən olan Qreqor Ştrasserin şəxsi katibi olur. Bir müddət sonra Bavariya federal əyalətində NSDAP-nin qaulayteri təyin edilir. 1928-ci ildə Prussiya zadəganlarından olan Marqaret fon Bodenlə evlənir. 6 yanvar 1929-cu ildə Hitlerin qərarı ilə SS reyxsfüreri vəzifəsinə təyin edilir. 1931-ci ildə Himmler öz şəxsi gizli təşkilatı olan SD-nin yaradılması ilə məşğul olur və bu təşkilatın rəhbəri vəzifəsinə Reynhard Heydrixi təyin edir. 1933-cü ildə Himmler Münhen polisinin rəhbəri vəzifəsinə təyin edilir. Hitlerin göstərişi ilə o, 1933-cü ildə Dahauda konslager yaradır. 20 aprel 1934-cü ildə Herman Görinq Himmleri Prussiya Gestaposunun rəhbəri vəzifəsinə təyin edir. 17 iyun 1936-cı ildə Hitlerin əmri ilə Almaniyanın həm hərbi, həm də mülki polis xidmətləri Himmlerin tabeçiliyi altına keçir. Himmlerin rəhbərliyi altında SS qoşunu da yaradılır. 1943-cü ildə İmperiya Daxili İşlər naziri vəzifəsinə keçir, uğursuz 1944-cü il iyul sui-qəsdindən sonra isə ehtiyat ordunun komandanı təyin edilir. 1943-cü ilin yay aylarından başlayaraq öz etibarlı şəxsləri vasitəsilə qərb xüsusi xidmət orqanları ilə separatçı sülh bağlamaq məqsədilə əməkdaşlıq etməyə başlayır. Üçüncü reyxin dağılmasına yaxın bundan xəbər tutan Hitler Himmleri bütün tutduğu vəzifələrdən azad edir və xəyanətkar kimi onu NSDAP-dən xaric edir.
Teleqram
Tarixi
6 yanvar 1836-cı ildə amerikalı ixtiraçı və rəssam Samuel Morze (Samuel Morse) Nyu-Cersi ştatının Morristaun şəhərində teleqraf aparatını nümayiş etdirmiş və bu aparat vasitəsilə özünün yaratdığı kodla ilk teleqramı göndərmişdir. Teleqramın ötürmə məsafəsi 3 km-ə yaxın, mətni isə bir neçə sözdən ibarət idi: “A patient waiter is no loser” (“Səbr edən heç vaxt uduzmur”). Bu tarixdən etibarən bütün dünyada məlumatın teleqraf vasitə- silə ötürülməsində standart kimi Morze əlifbasından istifadə edilməyə başlanmışdır. Əlifbanın hər bir hərfi nöqtə və tirelərdən ibarət idi. Bu işarələrin müxtəlif say və ardıcıllığı müəyyən hərf bildirirdi. Morzenin quraşdırdığı 60 kilometrlik teleqram xətti ilk dəfə prezident seçkilərinə dair məlumatların verilməsində istifadə olunmuşdur.