cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Master və Marqarita
Məzmunu
Bir çox araşdırmaçıya görə Bibliya mənşəli Volandla İeşua – İisus arasında dərinlərdən gələn gizlin bir bağlılıq vardır. Bulqakov romanının əsas personajlarından biri olan Voland XX əsr rus ədəbiyyatında yaradılmış ən parlaq İblis obrazları sırasındadır. Bulqakovun fəlsəfi konsepsiyasında öz yerinə görə o, mahiyyətindəki bütün fərqliliyinə baxmayaraq Fyodor Dostoyevskinin Roskolnikovuna və ya İvan Karamazovuna yaxındır. Voland ideyası isə hər halda "Faust"dan gəlir. Voland da Mefistofel kimi ayağını çəkir, ümumilikdə isə "Master və Marqarita" "Faust"la səsləşir. Əgər İ. V. Hötenin və M. A. Bulqakovun əsərlərindəki İblis obrazları qarşılaşdırılarsa, o zaman Volandın Mefistofellə, eləcə də Masterin Faustla, Marqaritanın isə Qrethenlə büsbütün əks qütblərdə dayandığı aydın olar.
Hadisələrə xüsusi həyatilik vermək üçün müəllif romanı qəhrəmanların sonrakı həyatından bəhs edən epiloqla bitirir, lakin romanın sonuncu səhifəsini çevirəndən sonra, oxucunun qəlbində xəfif bir kədər doğur.
İnsanın dünya nizamının bir parçası olduğuna zərrəcə şübhə etməyən Bulqakovun fikrincə, mövcud şəraitdə ədaləti bərpa etmək üçün şərlə məhz şər qüvvələr vasitəsiylə mübarizə aparmaq lazımdır. Elə romanın faciəvi qroteski də bundadır. Voland Masterə onun ümidsiz vəziyyətdə yandırdığı Ponti Pilat haqqında romanı qaytarır. Masterin kitabında yenidən canlandırılmış Pilat və İeşua haqqındakı hadisə oxucunu bəşəriyyətin, mənəvi sivilizasiyanın başlanğıc dönəminə aparır və bununla da təsdiqləyir ki, xeyir və şərin mübarizəsi daimidir. O, həyatın öz şərtləri daxilində, bu günkü günün keçici maraqlarının quluna çevrilən və yüksək ehtiraslara qabil olan insanın qəlbindədir.
Süjetin fantastik dönüşü yazıçıya bütöv personajlar məcmusunu oxucunun qarşısında çirkinlikləri ilə canlandırmağa imkan vermişdir. Şər qüvvələr ilə qəfil görüş Berlioz, Latunski, Maygel, Nikonor İvanoviç və digərlərinin iç üzlərini ifşa edir. Şəhər varyetesində Volandın öz köməkçiləri ilə birgə keçirdiyi magiya seansı, hərfi və məcazi mənada bəzi tamaşaçıları soyundurur, lakin müəllif və onun sevimli qəhrəmanları üçün İblis qorxuludur.
Romanda tamamilə fərqli bir inam – insana və insanlığa, sarsılmaz əxlaq qanunlarına inam var. Bulqakov üçün əxlaq qanunları insan qəlbinin elə bir parçasıdır ki, gözlənilən cəza qarşısında dini qorxudan asılı olmamalıdır. Bunun təzahürünü çox böyük bir ədəbi təşkilata başçılıq edən bilikli, lakin vicdansız ateistin şərəfsiz ölümündən asanlıqla sezmək olur. Bulqakovun romanının başlıca qəhrəmanı olan, İsa və Pilat haqqında roman yazan Master də sözün ilahi mənasında möminlikdən uzaq adamdır. O, güclü psixoloji təsirə malik, tarixi mövzuda kitab yazıbdır. Bu roman bütün ziddiyyətləri, düşünən və iztirab çəkən hər bir şəxsiyyətin qəbul etdiyi qərarları həll etməyə və düzgünlüyünü təsdiqləməyə məhkum edilənləri bir növ özündə cəmləşdirən romandır.
Spaso Evində Yaz Festivalı və "Master və Marqarita"
thumb|[[Spaso Evi]] Bulqakovun özünün də iştirak etdiyi bir tarixi hadisə — 1935-ci il 24 aprel tarixində ABŞ-nin SSRİ-dəki səfiri Vilyam Bulit tərəfindən Spaso Evində (ABŞ səfirinin Moskvadakı qərargahı) təşkil edilmiş Yaz Festivalı – Master və Marqarita romanının yazılmasına böyük təsir göstərmişdir. Bulit Moskva tarixində o zamana qədər səfirlər tərəfindən keçirilmiş bütün qəbul mərasimlərindən fərqlənən bir mərasimin təşkil olunmasını tapşırmışdı. Dekorasiyaya on brich ağacı daxil edilmiş, otaqlar şamdanlarla bəzədilmiş, yemək masasına fin zanbaqları qoyulmuş, döşəmə nəm ot effekti yaradan xüsusi şəkildə hazırlanmışdı. Festivalın keçirildiyi yerə Moskva zooparkından müxtəlif heyvanlar da gətirilmişdi,
lakin İosif Stalin aralarında Xarici İşlər Naziri Maksim Litvinov, Müdafiə Naziri Kliment Voroşilov, Kommunist Partiyasının yüksək vəzifəli şəxsləri Nikolay Buxarin, Lazar Kaqanoviç, Karl Radek, Sovet marşalları Aleksandr Yeqorov, Mixail Tuxaçevski, Semyon Budonniy və yazıçı Mixail Bulqakovun da olduğu dörd yüz nəfərin mərasimə qatılmasına icazə verməmişdi.
Mərasim səhər açılana qədər davam etmişdi. Festivala gətirilmiş ayı balalarından birinə Karl Radek tərəfindən şampan içirilmiş, səhərə yaxın isə zebralardan biri qaçmışdı.
Mixail Bulqakov Yaz festivalını romanın əsas yaddaqalan hissələrindən biri — Bütöv Ayın Yaz Balı kimi təsvir etmişdi. 2010-cu ilin 29 oktyabrında orijinal balın keçirilməsinin yetmiş beş illiyi və Master və Marqarita romanının şərəfinə ABŞ-nin Rusiyadakı səfiri Con Beyrle tərəfindən yenidən mərasim təşkil edilmişdi.
Mövzu və təsvir
Ümumilikdə romanın mövzusu xeyir və şərin qarşılıqlı təsirləri, məsumiyyət və günahkarlıq, cəsarət və qorxaqlıq, avtoritar hakimiyyətin məhv etməyə çalışdığı həqiqəti söyləmək məsuliyyəti və azad olmayan dünyada azad ruha sahib olmaq haqqındadır. Sevgi və məsumiyyt romanın dominant mövzularıdır. Marqaritanın Masterə olan məhəbbəti onu öz ərini tərk etməyə məcbur edir və sonda bu məhəbbət qalib gəlir. Onların arasındakı cinsi birliklə yanaşı ruhi birlik də mühüm əhəmiyyət daşıyır.
Təsirlənmələr
Ümumilikdə roman Götenin Faust romanının, xüsusilə onun birinci hissəsinin və Şarl Fransua Qunonun Faust operasının təsiri altında yazılmışdır. Eyni zamanda Nikolay Qoqolun əsərləri də Bulqakova təsir etmişdir. Ponti Pilat və Yeşua Ha-Nozrinin dialoqunda isə Fyodr Dostoyevskinin "Karamazov qardaşları" romanının ciddi təsiri izlənməkdədir. Şanssız qonaqların gəlməsi səhnəsində "Oblonskilərin evində hər şey qarışmağa başladı" ifadəsində isə Lev Tolstoyun Anna Karenina romanına istinad edilir. İblisin yaşayış binasında kütlə arasına çıxması səhnəsinə isə Spaniard Luís Vélez de Guevaranın "Topal İblis" əsərində də rast gəlmək mümkündür.
"Əlyazmalar yanmır"
Romanın ən unudulmaz və tez-tez sitat gətirilən ifadəsi "Əlyazmalar yanmır" ifadəsidir. Master həm şəxsi problemləri həm də XX əsrin 30-cu illərində Stalin rejiminin Moskvada yaratdığı problemlərdən əziyyət çəkən bir yazıçıdır. O, SSRİ hakimiyyətinin təzyiqlərinə tab gətirməyərək yazdığı romanın əlyazmasını yandırır və romanda təsvir etdiyi hər şeyi yadından çıxararaq unutmağa çalışır. Daha sonar Voland (İblis) yandırdığını sandığı əlyazmanı ona qaytararaq deyir: "Sən bilmirsənmi ki, əlyazmalar yanmır?" Romanın bu hissəsi müəyyən qədər avtobioqrafik xarakter daşıyır. Belə ki, Bulqakov da "Master və Marqarita" romanının ilkin əlyazma nüsxəsini Sovet hakimiyyətinin mənfi münasibəti səbəbiylə yandırmışdı.
Moskvada Bulqakov muzeyi
Master və Marqaritanın yazıldığı, Bulqakovun Moskvadakı köhnə evi 1980-ci illərdən əsasını Moskva satanistləri təşkil edən Bulqakov fanatlarının görüş yerinə çevirildi və qonaqlar evin divarlarını müxtəlif məzmunlu qraffitlərlə bəzədilər. Bütün bu qraffitlər isə 2003-cü ildə evin divarlarından silindi, lakin silinməzdən əvvəl onların ən gözəlləri, sonradan divarda bərpa olunması üçün köçürülmüşdü. Tezliklə binanın bütün sakinləri onu tərk etdilər və binada Bulqakovun ev muzeyi yaradıldı.
Muzeydə Bulqakovun şəxsi əyaları, fotoları saxlanılır və onun həyatı, yaradıcılığı və müxtəlif əsərləri haqqında sərgilər təşkil olunur. Həmçinin muzey müxtəlif ədəbi və poetik məclislərin keçirildiyi məkan kimi də tanınıb.
Yaradıcılığa təsirləri
Master və Marqaritanın təsiri ilə bir çox yazıçı və musiqiçilər müxtəlif əsərlər yaratmışlar.
Teatr
right|thumb|250px|"Master və Marqarita" Severodvinsk Dram Teatrında. Professor Volandın Varyetedə qara magiya seansı səhnəsi
Tom Kortni
Thomas Daniel — İngilis aktyor. 1960-cı illərdəki The Loneliness of the Long Distance Runner (1962), Billy Liar (1963) və Dr. Zhivago (1965) kimi filmlər ilə məşhur olmuşdur.
Laləyarpaq tayaotu
(Crepis rhoeadifolia) - cinsinə aid bitki növü.
Laləcin bəxşi
Laləcin bəxşi — İranın Həmədan ostanının Bahar şəhristanında bəxş. Əhalisi 2006-cı il əhalinin sıyahıya alınmasına əsasən 10 635 ailədə 44 568 nəfərdir. Bəxşin iki şəhəri (Laləcin və Mühaciran), iki dehistanı (Mühaciran dehistanı və Sufalqaran dehistanı) var.
Baccharis halimifolia
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Ağdağ (Zəncan ostanı)
Ağdağ — İranın Zəncan ostanında dağ. Hündürlüyü 2890 m. Dağ Zəncan şəhərindən təxminən 30 km şimalda yerləşir.
Artemisia schimperi
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Seyidağa Onullahi
Seyidağa Onullahi — Tarix üzrə elmlər doktoru, şərqşünas, professor, Bakı Dövlət Universitetinin "Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi (təbiət elmləri üzrə)" kafedrasının müdiri (2001–2004-cü illər) olmuş, "21 Azər" medalı ilə təltif olunmuş 1945–1946-cı illərdə Cənubi Azərbaycan milli-azadlıq hərəkatının iştirakçısı.
Həyatı
Seyidağa Onullahi 26 avqust 1925-ci ildə Cənubi Azərbaycanın Astara şəhərində anadan olmuş, orada fars dilində orta məktəbi bitirmişdi. 1945–1946-cı illərdə Cənubi Azərbaycan milli-azadlıq hərəkatında iştirak etmiş və buna görə "21 Azər" medalı ilə təltif olunmuşdur. Milli hökumətin süqutundan sonra mühacirət etməyə məcbur olaraq Sovet Azərbaycanına (hazırda Azərbaycan Respublikası) pənah gətirmişdir. Astarada şəhər siyasi idarəsinin rəisi işləmişdi. Güney Azərbaycanda Pişəvəri hərəkatının faciəli süqutu zamanı Sovet Azərbaycanına gəlmiş, 1952-ci ildə Gəncə şəhərində Zərdabi adına Pedaqoji İnstitutun Tarix fakültəsini bitirmiş, 6 il Ağstafada dərs hissə müdiri, direktor vəzifələrində çalışmışdı.1958-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsinin aspiranturasına daxil olmuşdur. 1963-cü ildə namizədlik, 1983-cü ildə doktorluq dissertasiyası müdafiə etmiş, 1985-ci ildə professor elmi adı almışdır. 1962-ci ildən Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının (hazırda Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası) Tarix İnstitutunun "Orta əsrlər tarixi şöbəsi"ndə kiçik, baş və aparıcı elmi işçi vəzifələrində işləmişdir. Ömrünün son illərində, 2001-ci ildən 2004-cü ilədək Bakı Dövlət Universitetinin (BDU) "Azərbaycanın qədim və orta əsrlər tarixi (təbiət elmləri üzrə)" kafedrasının müdiri vəzifəsində çalışmışdır. Elmi fəaliyyəti əsasən Azərbaycan tarixinin orta əsrlər dövrünün başlıca problemlərinin araşdırılması ilə bağlı olmuşdur. Bir neçə sanballı monoqrafiyanın və 100-dən çox elmi məqalənin müəllifi olmuşdur.
Yaradıcılığı
"Təbriz şəhərinin tarixi" (1982), "İran fəhlələrinin tətil hərəkatı: 1951–1953-cü illər" (1968) , "Övliya Çələbi" , "Gəncənin tarixi" , "Azərbaycan tarixi" , eləcə də AMEA-nın çoxcildli "Azərbaycan tarixi" kitablarının müəlliflərindən biri idi. Onun "Erməni millətçiləri və İran" kitabı Londonda və Bakıda çap olunmuşdu. Fars, ərəb, fransız, rus, türk dillərini bilirdi. Orta yüzil qaynaqlarını araşdıraraq nəşr etdirmişdi. S. M. Onullahi Azərbaycan tarixinə dair dəyərli mənbə olan Məhəmməd Müfid Yəzdinin "Müxtəsəri-Müfid" əsərini ilk dəfə təhlil etmiş və Təbrizin XVII əsrin sonundakı vəziyyəti haqqında bu əsərə istinadən maraqlı məlumatlar vermişdi. Qeyd edək ki, bu əsər Məhəmməd Müfid Yəzdi tərəfindən 1680-ci ildə Lahurda yazılmış və nəşr olunmamışdır. Bu qaynaqla yanaşı S. M. Onullahi Xondəmirin "Nameyi Nami" əsərinin Bakı nüsxəsi, Əbülqasim Kaşaninin "Tarix-i Ulcaytu" adlı elxanilər dövünə aid əsəri , Mahmud Nətənzi və onun "Nəqavət əl-asar fizikr-ül əxyar" əsəri , Fəzli İsfəhaninin "Əfzəl-ət-təvarix" adlı əsəri , Cəlaləddin Məhəmməd Münəccim Yəzdinin "Tarix-i Abbasi" adlı mənbələrə, Səfəvilər dövləti ilə bağlı bəzi məktublara dair məqalələr nəşr etmişdir.
Qarabağ
Onullahinin tədqiqatlarında Qarabağ da müstəsna yer tutmuş bu barədə "Dövrün farsdilli qaynaqlarına istinadən" "Azərbaycan Qarabağı", "Arran Qarabağı", "Qarabağ XV–XVII" əsrlərdə adlı məqalələrində maraqlı məlumatlar vermişdir. O yazır ki, "Qərbdən Kiçik Asiya, şimaldan Muğan və Gürcüstan, cənubdan Ermənistanla həmsərhəd olan Arran Şirvan ilə Azərbaycanın cənub hissəsi arasında olan ərazi idi". Dövrün mənbələrinə istinadən isə göstərir ki, "Naxçıvanın şimalında Qarabağlar, Urmiyanın şimalında Qarabağ, Əfqanıstanda Qəzneynin qərbində Qarabağ fars əyalətində Qarabağ rayonu, Cənubi Azərbaycanda Araz çayı sahilində Qarabağ və s. yerlərdə bu adın olması türkdilli tayfa adı olmasını sübut edir. Erməni tarixçisi Riçard Hovanesyan da "Ermənistan Respublikası" əsərinin I cildində Qarabağ mahalını Cənubi Qafqazın ərazisində müsəlmanlar yurdu kimi qeyd etmişdir. Atabəylər dövründən tutmuş Qacarlara qədər türk hökmdarları həmişə Qarabağda – Aranda qışlaq etmişlər. Teymurun özü, oğlu Şahrux Qarabağda qurultay çağırmışlar".
Təbriz
S. M. Onullahi Təbriz şəhərinin tarixi ətraflı şəkildə işləmişdir. Bu barədə həm 1982-ci ildə tarix elmləri doktorluğu almaq üçün müdafiə etmiş olduğu fundamental əsəri, həm də Təbriz şəhəri ilə bağlı silsilə məqalələri məlumdur. Bu məqalələrdə Təbriz mədəniyyət, maarif və məktəb tarixindən , Təbriz kitabxanalarından , Təbrizdə baş verən zəlzələlər , Səfəvilər dövlətinin paytaxtının Təbrizdən Qəzvinə köçürülməsi , Xaqani Şirvaninin Təbrizlə bağlılığı , Elxanilər dövründə Təbrizdə tikilmiş Rəb-i Rəşidi məhəlləsinin tarixi və əhəmiyyəti , Təbriz abidələri , o cümlədən də Təbrizin Cahsanşah yadigarı hesab edilən 1465-ci ildə tikilmiş Göy məscidinin tarixçəsi və başqa tarixi məsələləri barədə məlumatlar vermişdir.
Səfəvilər
S. M. Onullahinin yaradıcılığında Səfəvilər dövləti ilə bağlı tədqiqatlar da mühüm yer tutmuşdur. Səfəvilərin soykökünün türk olması haqqında Onun tədqiqatlarında tarixçilik üçün həm maraqlı və həm də yeni məlumatlar vardır. Müəllif XIV yüzillikdə yaşamış Təvəkkül ibn İsmayıl ibn hacı əl-Ərdəbilinin "Səffat əs-Səfa" adlı əsərinə istinad edərək yazır: "Şeyx Səfiəddin bu ləfz ilə buyurdu – Ey xüləfa camaatı, Xacə Səfiəddinə dua edin ki, rəhmətlik Şeyx Zahidin və mən türkzadənin (türk oğlunun) taxtını aparmışdır". Seyidağa Onullahi olduqca elmi əhəmiyyətli olan bu fikirə istinad edərək Səfəvilərin soykökünü kürdləşdirməyə, yaxud da farslaşdırmağa çalışan tarixçilərə tutarlı cavab verərək göstərir ki, Şeyx Səfiəddin türk olduğunu hər halda onlardan daha yaxşı bilərdi
Azərbaycan dili tarixinin saxtalaşdırılmasına qarşı fəaliyyəti
Onullahi həm də İran burjua alimlərinin əsərlərində Azərbaycan dili tarixinin saxtalaşdırılmasına dair fikirlərə münasibət bildirərək bu barədə məqalə yazmış və məqaləsində Kəsrəvi başda olmaqla İran alimlərinin mövqeyini ifşa etmişdir. Məqaləsində azəri dilindən "Qədavü bəla taçinəm" (Qadanı, balanı alım), "Bibə-bəki çeşmət can dəhəm" (Gözünün bəbəyindən ötrü can verərəm) və. s misallar gətirməklə Azərbaycan dili ilə bu dil arasında fərqləri göstərmişdir. Məqalədə obyektiv elmi mövqeyini qoyaraq İran alimlərinin iddia etdiyi kimi "Səlcuqlar dövründə azərbaycanlıların dilinin azəri dili (fars, İran mənşəli dil) olması, türk dilinin isə təzə gəlmiş türklərin dili olması" fikrinin yanlış olmasını göstərmişdi. Bir başqa məqaləsində isə İranda milli məsələnin qoyuluşuna toxunmuş və göstərmişdir ki, "Ərəb istilasından sonra XI əsrdən 1925-ci ilə qədər İranda hakimiyyətdə türkdillilər olmuşlar. Min il ərzində həmin türkdilli hakimlər fars dili və irandillilərin mədəniyyətinin inkişafında mühüm rol oynamışlar. Sultan Mahmud Qəznəvinin sifarişi ilə Firdovsi "Şahnamə" əsərini yazmışdır. Digər tərəfdən, türkdilli əhali islam dinini qəbul etdikdən sonra belə ərəb və fars dillərinin təsiri altına düşməyib öz dil, adət-ənənələrini unutmadılar. Lakin XX əsrin otuzuncu illərindən başlayaraq "vahid İran", "vahid millət", "vahid dil", "İran milləti", "İran müsəlman milləti", başqa sözlə paniranizmin, panislamizmin, İranın rəsmi dövlət siyasətinə çevrildi. Bu siyasəti fars şovinizmi ilə yanaşı, farslaşmış, sapı özümüzdən olan baltalar – Seyid Həsən Təqizadələr, Seyid Əhməd Kəsrəvilər, Rzazadə Şəfəqlər, Məhəmmədcavad Məşkurlar, Əbdüləli Karənglər, Mahmud və İrəc Əfşarlar, Mənüçöhr Mortəzəvilər və sairləri davam etdirdilər. Paniranistlər İranı fars məmləkəti, İranda yaşayan xalqları "İran milləti", "İran ümməti" kimi, fars dilini isə İranın vahid dili etmiş və edirlər, başqa dilləri, hətta Azərbaycan dili ilə yanaşı kürd, talış, bəluc, gilan, mazandaran, ərəb və s. dilləri yasaq etmişlər. Məktəb, mədrəsə və idarələrdə fars dilində danışmayanlar cəzalandırılırdı. Bu siyasət 54 il şahlıq dövründə, hətta 1979-cu il fevral inqilabının qələbə çalmasından keçən 24 il ərzində panislamizm formasında davam etdirilir. Panislamist pərdəsi altında millət və milliyyət inkar edilir, bütün millətlərin islam dini altında eyni hüquqa malik "islam ümməti" adlandırılır. Halbuki islam dini heç də milliyyəti inkar etmir. Din qədər dil də zəruri amildir".
Onullahi şəxsiyyəti
Professor Seyidağa Onulllahinin qəribə danışıq tərzi vardı. Səbirli idi, tələsməyi sevmirdi. Öz sahəsinin bilicisi idi. Azərbaycan tarixinə, mədəniyyətinə, dövlətçiliyinə münasibətdə məsuliyyətli idi. Alim yaradıcılığının mənasını Azərbaycana sevgidə görürdü. Araşdırmaçının radioda Güney Azərbaycan mövzusunda dinləyicini daim düşünməyə məcbur edən çıxışları soydaşlarımızın Vətən təəssübkeşliyinin yaranmasında əhəmiyyətli rol oynamışdı. Seyidağa Onullahi kimi araşdırmaçıların əməlləri öyrənilməli, sabahımız üçün yaşarı olanlar təzə ömürlərin, aqibətlərin yaradılmasına, yaşadılmasına yönəldilməlidir.
Gəzin dehestanı
Gəzin dehestanı — İranda, Xuzistan ostanının Həftkel şəhristanının Rüğeyvə bəxşində inzibati-ərazi vahidi. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən dehestanın əhalisi 372 ailədə 670 nəfəri kişilər və 685 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 1.355 nəfərdir. İnzibati cəhətdən 14 kəndi əhatə edir.
Asel Cakayeva
Karyerası
Asel Cakayeva, Qazaxıstan yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində beş görüşün beşində də məğlub olan Qazaxıstan yığması, Sidney Olimpiadasını altıncı pillədə başa vurdu.
Daha sonra Asel Cakayeva, Qazaxıstan yığmasının heyətində 2004-cü ildə Yunanıstanın Afina şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVIII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində üç görüşün üçündə də məğlub olan Qazaxıstan yığması, Afina Olimpiadasını 8-ci pillədə başa vurdu.
Viktor Frankl
Viktor Frankl – Avstriya psixiatrı, psixoloq və nevroloqu.
Gənclik illəri
Viktor Emil Frankl 1905-ci ildə Vyanada yəhudi ailəsində doğulmuşdur. Onun psixologiyaya marağı hələ uşaq vaxtlarından mövcud olmuşdur. 1923-cü ildə Gimnaziyanı bitirən Frankl Vyana Universitetində tibb təhsili almış, daha sonra depressiya və intihar mövzuları ilə yaxından maraqlanaraq, nevrologiya və psixiatriya sahələri üzrə ixtisaslaşmışdır. Viktor Franklın ilkin inkişafına Ziqmund Freyd və Alfred Adlerlə olan əlaqələri böyük təsir göstərmişdir.
1924-cü ildə bütün Avstriyada gəncləri ətrafında birləşdirən Sozialistische Mittelschüler Österreich (Avstriya Sosialist Məktəbliləri) sosial demokrat gənclər hərəkatının prezidenti olan Frankl 1928–1930-cu illər ərzində, hələ tibb fakultəsi tələbəsi ikən yuxarı sinif şagirdləri üçün pulsuz konsultasiya proqramı təşkil etmişdir. Proqrama Şarlotte Bühler kimi psixoloqların iştirakı da daxil edilmişdi və proqramın uğurlu fəaliyyəti nəticəsində 1931-ci ildə Avstriyada bir nəfər belə məktəblinin intiharı qeydə alınmamışdır. Bu proqramın uğuru daha sonra Franklı Berlinə dəvət edən Uilyam Rayxın diqqətini cəlb etmişdir.
1933-cü ildən 1937-ci ilə qədər Viktor Frankl Vyananın Ştaynhof Psixiatriya Xəstəxanasında nevrologiya və psixiatriya sahələrində çalışmışdır. Burada o, intihara təşəbbüs etmiş 30000 nəfərdən çox qadın xəstəni müalicə etmişdir. 1937-ci ildə Viktor Frankl Vyanada nevrologiya və psixiatriya sahələri üzrə müstəqil şəxsi fəaliyyətə başlamışdır.
1938-ci ildə Avstriyanın nasistlər tərəfindən ələ keçirilməsindən sonra yahudi mənsubiyyətinə görə ona yahudi olmayan xəstələri müalicə etmək qadağan edilmişdir. 1940-cı ildə yahudilərin hələ də buraxıldığı yeganə xəstəxana olan Rozsçayld xəstəxanasında işə başlayan Viktor Frankl həmin xəstəxananın nevrologiya şöbəsinə rəhbərlik etmiş, 1941-ci ilin dekabr ayında Tilli Qroser ilə ailə həyatı qurmuşdur.
Ölüm düşərgələrindəki həyatı. Terapevt fəaliyyəti
1942-ci il sentyabr ayının 25-də Viktor Frankl, həyat yoldaşı Tilli Qroser və valideynləri əsir alınaraq nasistlərin Terezinştadt Ghetto ölüm düşərgəsinə göndərilmişdir. Frankl burada yeni gələnlərə şok və depressiyaya qalib gəlməyə kömək etmək üçün birlik yaratmışdır. Ölüm düşərgəsində belə elmi fəaliyyətindən əl çəkməyən Viktor Frankl 1943-cü il iyul ayının 29-da Terezinştadt Elmi Cəmiyyətinin qapalı iclasını təşkil etmiş və Leo Baekin köməyi ilə "Yuxu və yuxu pozğunluğu", "Bədən və ruh", "Ruhun tibbi müalicəsi", "Əsəbləri necə sağlam saxlamalı", "Səhiyyə Nazirliyi", "Sosial psixoterapiya", "Psixoterapiyanın mövcud problemləri" kimi açıq mühazirələr təqdim etmişdir.
İkinci dünya müharibəsindən sonrakı həyatı
Ölüm düşərgəsində üç il keçirən Viktor Frankl azadlığa çıxdıqdan sonra Vyanaya qayıdır. 1945-ci ildə o, öz Trotzdem Ja Zum Leben Sagen: Ein Psychologe Erlebt das Konzentrationslager (tərcüməsi: "Heçnəyə baxmayaraq həyata hə demək: Bir psixoloqun ölüm düşərgəsindəki təcrübəsi", İngilis dilində "Man's Search for Meaning" (1959) (Bir adamın məna axtarışı) adı ilə məşhur olan kitabını yazır. Bu kitabda o, bir psixiatrın dilindən adi bir ölüm düşərgəsi sakininin həyatını təsvir etmişdir.
Ölüm düşərgələrində məruz qaldığı bütün əzablara dözən Frankl belə bir nəticəyə gəlir ki, hətta ən ağır, ağrılı və qeyri-insani vəziyyətlətdə belə həyatın gizli bir mənası var və elə buna görə də hətta əzab çəkməyin özü də mənalıdır. Bu nəticə onun loqoterapiya müalicə üsulunun inkişafında möhkəm təməl rolunu oynamışdır.
Viktor Franklın ölüm düşərgəsindəki təcrübələri onun həm terapevtik yanaşmasını, həm də fəlsəfi fikirlərini formalaşdırmışdır.
1946-cı ildə o, Vyana Nevrologiya Poliklinikasına ezam olunur. 1971-ci ilə qədər orada işləyən Viktor Frankl 1947-ci ildə ikinci həyat yoldaşı olan Eleonore Katerina Şvindtlə evlənir. Katerinanın katolik olmasında baxmayaraq cütlük bir-birlərinin dini görüşlərinə hörmətlə yanaşır. Onların Gabriele adlı qızları dünyaya gəlir. Gabriele Frankl sonradan uşaq psixoloqu olaraq tanınmışdır.
Viktor Frankl 1997-ci ilin 2 Sentyabr günü ürək çatışmazlığından vəfat etmişdir.
Elmi fəaliyyəti
Franklın loqoterapiyası və var oluş analizi həyatın mənasını insanın öz hərəkətlərindən məsul olmasında görən bir çox psixiatrları özündə birləşdirən Vyana psixiatriyasının üçüncü məktəbi hesab olunur. Irvin Yaloma görə, öz həyatını terapiyanın tədqiqinə həsr etmiş Frankl sübut etmişdir ki, insanın sağlamlığına zərər vura biləcək təhlükəli psixoloji vəziyyətin əsas səbəblərindən biri həyatın mənasının çatışmamasıdır. Onun fikrincə, var oluş nevrozu həyatda məna görməmə böhranının sinonimidir.
Fiktor Frankl "bazar günü nevrozu" terminini ixtira etmək barədə düşünmüşdür. Termin iş həftəsi başa çatdıqdan sonra bir çox insanın həyatlarında boşluq hiss etməsi vəziyyətinə aiddir. 1948-ci ildə Fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi alan Frankl 1955-ci ildə Vyana Universitetinə nevrologiya və psixiatriya professoru təyin olunur. O, dünyanın bir çox universitetlərində mühazirələr oxuyur və seminarlar verir.
Amerika Psixiatriya Assossasiyası Franklı 1985-ci ildə psixiatriyayanın inkişafındakı xidmətlərinə görə Oskar Pfister mükafatı ilə təltif etmişdir.
29 doktorluq dərəcəsi olan Viktor Frankl 40-dan çox dilə tərcümə olunmuş 39 kitab müəllifidir. Viktor Frankl Birləşmiş Ştatların şərq sahilində yerləşən Azadlıq heykəlinin qərb sahilində Məsuliyyət heykəli ilə tamamlanmasını təklif etmişdir. Burada məsuliyyət insanın öz taleyinə cavabdeh olması ilə əlaqədardır. Onun fikrincə azadlıq deyilməli olan son söz deyil. Azadlıq hekayənin yalnızca bir hissəsi və həqiqətin yalnızca yarısıdır. Məsuliyyət olmadan azadlıq olarsa, o, özbaşınalığa çevrilər.
Filiqran
thumb|228x228px|20 Euro əskinasında yer alan su nişanı. Filiqran bəzi kağızların toxumasında olan və işığa tutulduğunda görünən şəkil və ya yazı. Əskinaslarda, poçt pullarından və dövlətə aid rəsmi sənədlərdə saxtakarlığın qarşısını almaq məqsədiylə tez-tez istifadə olunur.
Dyunlar çimərliyi
«Dyunlar» çimərliyi — Sankt-Peterburq şəhərində yerləşən naturist çimərlik. Karel bərzəxində, Fin körfəzi sahilində, Sankt-Peterburq şəhərinin mərkəzində 30 km aralıda yerləşir.
Bu çimərlik 2008-ci ildə amerikanların tərtib etdiyi 1000 ən yaxşı naturist çimərliyi siyahısına daxil edilmişdir. Müxtəlif məlumatlara görə il ərzində burada 500 nəfər istirahət edir.
Tarix
Burada ilk naturist çimərliyin olması barədə məlumat 1960-cı illərə aiddir. Ancaq bu tip düşüncə sovet ideologiyasına zidd olduğundan dövlət buna qarşı mübarizə aparırdı. Naturistlər hər zaman milisin təqibləri ilə üzləşirdi. Naturistlər meşəliklərdə olan göllərdə çimməli olurdular.
1992-ci ildə dyunlar naturist çimərliyi rəsmi status alır.
Orse muzeyi
Orse muzeyi — Fransanın və dünyanın ən məşhur muzeylərindən biri.
1986-cı ildə açılan və sahəsi 57 400 m² olan muzey Parisdə yerləşir. Təkcə 2007-ci ildə muzeyə 3 200 000 nəfər baş çəkmişdir.
Çıraqlı (Şörəyel)
Çıraqlı - İrəvan quberniyasının Aleksandropol qəzasında, indi Düzkənd (Axuryan) rayonundakı kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 13 km cənub-şərqdə yerləşir. 1937-ci ilə kimi Leninakan rayonunun tərkibində olmuşdur.
«İrəvan əyalətinin icmal dəftəri»ndə, Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 7.XII.1945-ci il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Crarat qoyulmuşdur.
Onu da deyək ki, Çiraqlı toponimi "Siraklı"nın fonetik formasıdır. Türkdilli etnos olan sirakların bir hissəsi Azərbaycana da gəlmiş və Çiraklı adı ilə yaşamış, bu adı toponimlərdə əbədiləşdirmişlər. Azərbaycanın Ağdam, Daşkəsən, Laçın, Kəlbəcər, Şamaxı rayonlarının ərazisində, Qərbi Azərbaycanın Şörəyel mahalında, İrəvan quberniyasının Şərur-Dərələyəz qəzasında, indiki Paşalı (Əzizbəyov, Vayk) rayonu, Aleksandropol qəzasında, indi Düzkənd (Axuryan) rayonunun əazisində kənd, Tiflis quberniyasının Loru-Borçalı qəzasında, indiki Barana (Noemberyan) rayonunda qışlaq adları bunun sübutudur.
Qaflankuh
Qaflankuh (türk. qaplan "pələng", "bəbir", fars. kuh "dağ"), İranın Zəncan ostanında, Şahverdi silsiləsində dağ. Hündürlüyü 3332 metrdir.
Açıq devalvasiya
Açıq devalvasiya — ölkənin milli valyutasının sabitliyinin təmin olunması məqsədilə müvafiq dövlət orqanları tərəfindən milli valyutanın məzənnəsinin digər ölkələrin möhkəm valyutalarına və beynəlxalq hesablaşma vasitələri vahidlərinə nisbətdə rəsmən endirilməsi, həmçinin, milli valyuta vahidinin real qızıl məzmununun azaldılması. Bu zaman milli valyutanın məzənnəsinin qaldırılması məqsədi ilə dövlət tərəfindən milli valyutanın əhəmiyyətli həcmdə dövriyyədən yığılması, yaxud dəyərdən düşmüş milli pul nişanlarının yeniləri ilə əvəz edilməsi kimi tədbirlərə əl atılır. Açıq devalvasiya daxili bazarda əmtəə qiymətlərinin azalmasına, ixracın ucuzlaşmasına, idxalın isə bahalaşmasına səbəb olur.
San-Dieqo Ştat Universiteti
San-Dieqo Ştat Universiteti — Amerika Birləşmiş Ştatlarının Kaliforniya ştatının San-Dieqo şəhərində yerləşən ali təhsil müəssisəsi.
Baccharis hambatensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Hakim (idman)
Hakim — oyunda, yarışda hakimlik edən şəxs. 250px|thumb|right|Voleybol hakimi
İrina Borodavko
İrina Borodavko (d. 4 noyabr 1979) — Qazaxıstanı təmsil edən su poloçusu.
Si Meyli-yi Gerdbişə
Si Meyli-yi Gerdbişə — İranda, Xuzistan ostanında, Həftkel şəhristanının Rüğeyvə bəxşinin Gəzin dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 33 ailədə 54 nəfəri kişilər və 49 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 103 nəfərdir.
275
275-ci il — Yuli təqvimində cümədən başlayan və uzun olmayan il.
Adi zəfəran
thumb|right|Zəfəran bitkisi (Crocus sativus) — cinsinə aid bitki növü.
Azərbaycanda zəfəran xörəklərdə ətirli ədviyyə kimi çox qədim vaxtdan istifadə olunur. "Zəfəranlı aş", "zəfəranlı piti" adlanan xörəklər çoxlarına məlumdur.
Satışı
Bu ədviyyatın qiyməti 400 ilə 1000 dollar arasında dəyişir. Əlbəttə bunların da arasında qismən keyfiyyəti aşağı olan növləri vardır. Misal olaraq İran zəfəranının kiloqramı 460 dollara satılır. Yunanlara məxsus zəfəranın kiloqramı isə 800 dollara yaxındır. Bunların arasında ən bahalısı ispanlara məxsus olan növdür və onun qiyməti 1000 dollar sayılır. Çünki bu ədviyyatın hazırlanması qaydası olduqca çətindir və uzun bir prosesdir. Bu bitkinin çiçəklərini üç gün ərzində yığmaq lazımdır, çünki zəfəran elə bir bitkidir ki, onun çiçəyi yalnız şəfəq saçanda açılır. Bu çiçəklər isə yalnız üç sutka müddətində qalır, daha sonrakı günlərdə artıq ondan zəfəran hazırlamaq mümkün olmur. Belə əziyyətdən sonra ən uzağı 100 000 çiçək yığmaq ehtimalınız vardır, bu isə hazırlanma nəticəsində 1 kq zəfəran edir. Məhz buna görə də həmin bitki artıq bütün dünyada "qırmızı qızıl" adlandırılır. Əlbəttə bütün bunların tərkibinə onun rəngi, dadı, eyni zamanda qiyməti də əlavə edilir.
Valentina Serena
Valentina Serena — məşhur italiyalı voleybolçu. Bir dəfə CEV Qadınlar Çempionlar Liqasında çempion titulunu qazanmışdır.
Karyerası
Serena karyerasına doğma vətəni İtaliyada başlamışdır. 12 il öz ölkəsində oynadıqdan sonra Türkiyəyə transfer olunmuşdur. Bir il "Ankaragücü"ndə oynamış, 2013-cü ildən 2014-ci ilə qədər isə Azərbaycanın "İqtisadçı" voleybol klubunda oynamışdır.
2014-cü ildən voleybolçu Rumıniyanın Stai creando Clubul Sportiv Municipal Buxarest klubunda oynayır.
Küləvari
Küləvari — İranda, Xuzistan ostanında, Həftkel şəhristanının Rüğeyvə bəxşinin Gəzin dehestanında kənd. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kənddə əhali yaşamır. Kənd boşalmadan öncə əhalisini bəxtiyarilər təşkil edirdi.
Baykal (Avurğazı)
Baykal — Başqırdıstan Respublikası nın Avurğazı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Balıqlıgöl kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə tatarlar (95%) üstünlük təşkil edir.
Armudlu (Şörəyel)
Armudlu — İrəvan quberniyasının Eçmiədzin qəzasında, indi Artik rayonunda kənd.
Tarixi
Rayon mərkəzindən 9 km məsafədə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir. Toponim armud bitki adına çoxluq mənası bildirən "-lu" şəkilçisinin artırılması ilə düzəlmişdir. Fitotoponimdir. Quruluşca düzəltmə toponimdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin 31.V.1946-cı il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Tufaşen (Tuf kəndi) qoyulmuşdur.
Bahar günəşi (film, 1974)
Bahar günəşi qısametrajlı sənədli filmi rejissor Xamiz Muradov tərəfindən 1974-cü ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Film Azərbaycanda Sovet hakimiyyəti qurulmasının 4-cü ildönümünün və zəhmətkeşlərin həmrəylik günü-1 Mayın təntənəli bayram edilməsi haqqındadır.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Vaqif Hümmətoğlu Rejissor: Xamiz Muradov Operator: Vladimir Konyagin, Mehman Dadaşov, Elxan Əliyev
Fridrix fon Loqau
Fridrix fon Loqau  — alman şairi.
Həyatı
Loqau XVII əsr alman klassisizminin ən görkəmli şairlərindən biridir. O, alman ədəbiyyatında möhkəm yer tutan epiqram janrının banisidir.
Loqau Sileziyada Brokhut malikanəsində anadan olmuş, Frankfurt-Oderdə hüququ öyrənmişdir. Briqdə hersoqun müşaviri olmuşdur. Liqnistsdə ölmüşdür. 1638-ci ildə o, "İki yüz alman aforizmi", 1654-cü ildə isə "Üç min alman epiqramı" kitablarını nəşr etdirir. Onun əsərlərində dövrün hadisə və əxlaqı kəskin tənqidi əksini tapır. Şair xalqa çoxlu fəlakətlər gətirən dini fanatizmi, zadəganların tüfeyliliyini, saray adamlarının riyakarlığını satirik bir üsulla qələmə alır. Loqaunun poeziyası ciddi, realist bir üsluba malikdir. Fleminq və Daxa nisbətən XVII əsrin nəsihətamiz bürger poeziyası ilə daha çox bağlı olan Loqau müasirlərinin diqqətini cəlb etməmişdir. Əsrin sonlarında isə o tamam unudulur. Loqaunun əsərləri ilk dəfə Lessinqin diqqətini cəlb edir və onları yüksək qiymətləndirir. 1759-cu ildə onun seçilmiş epiqramlarını çap etdirir. Lessinq onun poetik dili haqqında yazır: "O, öyüd verəndə ifadəli və qüvvətlidir; ifşa edəndə təntənəli və yüksək səslidir; Sevgidən danışanda zərif, ahəngdar və səmimidir; zarafat edəndə şən və sadəlövhdür; adamları, sadəcə olaraq güldürmək istəyəndə əyləndirici və oynaqdır."
Epiqram janrının mahir ustası olan Loqau onlarda müasirlərinin yığcam və dəqiq səciyyəsini yaradır, alman kübar cəmiyyətinin tipləri qalereyasını canlandırır.
XVII əsrin bir çox başqa sənətkarları kimi müharibə-nin fəlakətlərinin təsviri onun şeirlərində də mühüm yer tutur. Şair müharibəyə lənət yağdırır, onda hər kəsdən əvvəl knyazların marağı olduğunu bildirir. Hərb alovlarının xalqa gətirdiyi müsibətləri o, Opits və Fleminqdən daha kəskin, daha doğru qələmə alır. Başqa şairlərdən fərqli olaraq dindən və allahdan kömək, təsəlli umur. Aydın, ağıllı mühakimə, istehzalı yığcamlıq, ayıq obyektivlik Loqau şeirlərini səciyyələndirən əsas keyfiyyətlərdir. "Həyalı əsr" epiqramında Loqau öz dövründən nara-zılığını bildirərək yazır:
Bizim şanlı əsrimiz tacıdır zamanların, Həya olub qüdrəti, zinəti insanların. Cüzamlıdan qaçan tək qaçır o dayanmadan. Açıq-aydın, pərdəsiz həqiqətdən hər zaman.
Məhz bu cəhətinə görə dövr üçün Loqaunun realist, cəsarətli tənqidi poeziyası müstəsna bir hadisə kimi diqqəti cəlb edir.
Paul Fleminq
Paul Fleminq — alman şairi.
Həyatı
Martin Opitsin çoxsaylı şagirdləri və davamçıları arasında Fleminq öz orijinallığı və daha istedadlı olması ilə seçilir. Onun şeirləri sünilikdən uzaq səmimi bir dillə yazılmışdır. Bir çox müasirlərindən fərqli olaraq o, nikbin, həyatsevər bir şairdir. Vətənin başına gələn fəlakətlər onu düşündürsə də, kədərləndirsə də, narahat etsə də, bədbinləşdirmir, ümidsizləşdirmir.
Fleminq pastor /protestant keşişi/ ailəsində anadan olmuş, Leypsiqdə latın məktəbində oxumuş, sonra tibb öyrənmişdir. Adam Oleari ilə birlikdə 1633-1639-cu illərdə Rusiyaya və İrana səyahət etmişdir.
Paul Fleminq səfərdən qayıdandan bir qədər sonra 1640-cı ildə Hamburqda ölmüşdür.
Yaradıcılığı
1631-ci ildə latınca yazdığı aşiqanə şeirləri çap olunmuşdur. Almanca yazdığı şeirlər ölümündən sonra 1646-cı ildə Adam Oleari tərəfindən nəşr edilmişdir. Fleminqin şeirlərində nəzərə çarpan əsas mövzulardan biri müharibə mövzusudur. Şair bir çox şeirlərində hərbi müsibətlərdən, knyazların özbaşınalıq və zülmündən iztirab çəkən vətənin surətini yaradır. Ana Almaniyanın acı taleyini qələmə alır. Şərqə səyahəti müddətində vətəndən ayrı düşdüyünə görə özünü məzəmmətləyir, harada olsa, vətənə məxsus olduğunu, onun eşqi ilə yaşadığını bildirir.
Acı gileylərin haqdır, ey vətən Yaşadım gəncliyi veyil, günahkar. Sözsüz baş əymədim əmrinə, zinhar Səndən uzaqlarda ömür sürdüm mən. Əfv et, ana vətən, dolu bir maraq Məni diyar-diyar çəkib apardı, Sənsiz o yerlərdə nə işim vardı Bircə bacarmadım özümlə ancaq.
Ey bizim simlərin hersoqu olan Yanğın içindədir alman elləri. Zərbələr altında itəndən bəri İnləyir, göylərdən istəyir aman. Hər şey alt-üst olub, əzilib, sınıb, Gözəl Almaniya cansız dayanıb. Ana ölüb, oğul girir tabuta.
İlie Ketereu
İlie Ketereu (, doğulduğunda soyadı Katarov, ) Bessarabiyada doğulan siyasi macəraçı, əsgər və casus idi. Həyatının bir hisssini Rumıniyada keçirmişdir. O, Rumıniya ilə Avstriya-Macarıstan arasındakı gərginliyin artmasına yönəlmiş iki terror hücumunun əsas günahkarlarından hesab edilir. Ketereu Katarov Rusiya imperiyasının və Rumıniyanın xüsusi xidmətləri üçün işləyən ikili agent idi.
Bioqrafiya
Ketereu Katarovun mənşəyi və erkən həyatı hələ müəyyən deyil. O, Rusiya İmperiyasının Bessarabiya əyalətində yerləşən Orxey — yaxud yaxınlıqdakı Markauti kəndindən idi. Qeydlər göstərir ki, onun doğulduğu il 1888, valideynləri isə Vasily Konstantinoviç və Aleksandr idi. Rumıniya qaynaqları isə Ketereunun Rumıniya cəmiyyətinin üzvü deyil, daha çox Bessarabiya Bolqarı olduğunu iddia edir. Ketereu və bir çox bacısı erkən yaşda yetim qaldı. İlie, Ananyev və Odessa şəhərlərində rus pravoslav məktəblərinə göndərilib, bir müddət Bessarabiya seminarlarında iştirak etdi. Sonrakı dövrdə o, təhsilini tamamlaya bilmədi və Varşavada olan Qusar alayında vəzifə yerinə yetirən Rus İmperatorluq Ordusuna daxil oldu. Daha sonra özünü hərbi xidməti "zülm səbəbi" ilə tərk edən "rus məmuru" kimi təqdim etdi. Nəticədə onun adi bir süvari olduğu müəyyənləşdi. Gənc yaşında Ketereu, gecə Prut çayını keçərək, Rusiya İmperiyası və Rumıniya Krallığının sərhədindən keçdi. Jandarmalar tərəfindən həbs olundu, lakin xeyriyyəçi Jorj Bourgele tərəfindən himayə edildi.
Sonra Ketereu Buxarest Universitetinin Fəlsəfə fakültəsinə daxil oldu və elan etdi ki, o, Rusiya hakimiyyət orqanları tərəfindən təzyiqlərə məruz qalmışdır və nəticədə Rumıniyanın qaçqınlar üçün nəzərdə tutulan təqaüdünü əldə edir. Şəxsi sənədlərində, Odessa Universitetində oxuduğu haqqında saxta sənədlər var idi. Viza aldıqdan sonra Ketereu "Bessarabiya sürgünləri" cəmiyyətinə cəlb olundu. Ketereu bu cəmiyyətin yerli hakimiyyət orqanları üçün narahatlıq doğururdu və gizli polis ona xüsusi bir dosye açdı.
Aradın "Romanyul" qəzetində yazılmışdı: "Əvvəldə Ketereu özünü Bessarabiya tələbəsi kimi təqdim etdi və Bessarabiya Rumınlarının əzabları mövzusunda tələbə dairələri arasında canlı təbliğat aparmağa başladı. Ona görə ümumdünya səmimiyyətini cəlb etmək asan idi və özü həmişə millətçi mitinqlərə qatılan Rumın millətçisidir ". Ketereu, Demokratik Milliyyətçi Partiyaya (DMP), Nicolae Yorq və Aleksandr Kuza'ya qatıldı. İlie, İlfov rayonunda partiyanın qurultayında iştirak edərək, "Biz, Bassarabiya Rumınlarına, yalnız Milli Demokratik Partiyanın etibar edə biləcəyini" elan etdi.
Ketereu, 1911-ci ildə seçkilərində Kuza üçün kampaniya keçirdi. O, bəzi məlumatlara görə, seçiciləri qorxutdu və davalara təhrik etdi. Bu cür hadisələrlə, tədricən partiya iş yoldaşlarının etimadını qazanmışdı: Yorqun vasitəçiliyi ilə Ketereu hətta ölkənin kral şahzadəsinə və gələcək hökmdar II Karol 'a görüş əldə etdi.
Transilvaniya hücumları
Ketereu bir neçə "qeyri-ənənəvi" yolla qazanc əldə edirdi : Sidoli sirkində populyar həvəskar güləşçi və Korrida idi və həmçinin Rusiya ticarət nümayəndələri üçün tərcüməçi kimi çalışırdı.
İlk Balkan Döyüşü əsnasında Serbiya'ya rəsmi olaraq müxbir olaraq səfər etdi.
1913-cü ilin sentyabrında Ketereu, həmkarları ilə birlikdə Transilvaniya üzərində Macarıstan hakimiyyətinin simvolu olan Braşovda Tımpa dağında 20 metrlik bir abidə olan Arpadʼı yandırdı. 1914-cü ilin fevralında Çernovtsıdan Macarıstanın Debreçen şəhərinə yerli Yepiskop adına bir bağlama göndərdi. Nəticədə Yepiskop sarayında güclü bir partlayış baş verdi, bir neçə nəfərə və binanın böyük bir hissəsinə ziyan dəydi.
Bu hücumlar sonra Rumıniya ilə Avstriya-Macarıstan arasındakı qarşıdurmaya cəhd kimi qiymətləndirildi. O vaxtdan etibarən İlie Ketereu beynəlxalq axtarışda idi və Avstriya-Macarıstan, Rumıniya və Ruslar eyni zamanda onu axtarırdılar. 1917-ci ildə Ketereu rəsmi olaraq anarxizm və kommunizm ideyalarına tərəfdar olaraq, Bessarabiyada bolşevik üsyançılarına qoşuldu. Vəziyyətdən istifadə edərək anti bolşevik Moldoviya Demokratik Respublikasına dəstək verən 1-ci Moldaviya alayının komandiri təyin edildi (1917-ci ilin sonunda). Tezliklə onun siyasi mövqeyi, alayın əsgərlərinin Bessarabiya hökumətini açıq şəkildə təhdid etməsinə gətirib çıxardı. Ketereu vəzifəsindən çıxarılaraq sürgünə göndərildi.
O, yalnız 1940-cı illərdə siyasi həyatına, Sovet İttifaqının və Rumıniya kommunist rejiminin potensial müttəfiqi olaraq geri döndü. Yaşlılıq dövründə siyasi məsələlərdən çəkinərək, Rumıniya pravoslav keşişi oldu.
Hakim (hüquq)
Yarğıc və ya Hakim  — Məhkəmə orqanlarında baxılan iş haqqında hökm və ya qərar çıxaran vəzifəli şəxs. Azərbaycan Respublikasının qanunlarına görə hakimlər:
İslamda şəriət hakimləri
Hakimlik haqqında Qurani-Kərimdə belə buyurulur: "Ey Davud! Biz səni yer üzündə xəlifə (və canişin) etdik. Camaat arasında haqq-ədalətlə hakimlik et və heç vaxt istəklərinə tabe olma ki, səni Allahın yolundan döndərməsin. Həqiqətən də, Allahın yolundan çıxanlar qiyamət gününü unutduqlarına görə (cəza olaraq) böyük əzab görəcəklər."
Hz. Əlidən nəql olunan hədisdə deyilir: "Hakimin vəzifəsi budur ki, hansısa bir fəzilət və üstünlük əldə edəndə və ya ona bir nemət veriləndə halı dəyişməsin, onun rəiyyətlə rəftarının dəyişməsinə səbəb olmasın. Allahın ona nəsib etdiyi nemətlər onun, Allah bəndələrinə yaxınlaşmasını və qardaşlarına mehribanlığını artırsın.
Bilin, sizin mənim boynumda olan haqqınız, müharibə istisna olmaqla sizdən heç bir sirr gizlətməməyim, hökm çıxarmaq istisna olmaqla, sizinlə məsləhətləşmədən bir iş görməməyim və haqlarınızı gecikdirməməyim (sizin haqq və bəxşişlərinizi vaxtında verməyimdir), onun çatdırılmasını ləngitməməyim və sizin hamınızı bərabər bilməyimdir. Beləliklə, mən belə etdikdən sonra Allahın neməti sizə vacib olur və sizin mənə tabe olmağınız vacibdir."
Peyğəmbərdən (s) nəql olunan hədisdən aydın olur ki, İslamda qəzavət edən hakimlərin hər iki tərəfə danışmaq imkanı yaratmağa, hətta onlara nəzər yetirməkdə də ədalətə yol verilməsi tələb olunur: "Kim müsəlmanlar arasında hakimliyə mübtəla olsa, onlara qarşı baxışları, işarələri, oturub-durmağında bərabər rəftar etsin." Hakim qəzəbli halda qəzavət etməməlidi. Bu,  Əlinin Şureyhə xitabən söylədiyi "Qəzavət yığıncağında kiminləsə pıçıldaşma, əgər əsəbləşsən, dur get və qəzəbli halda heç vaxt hakimlik etmə!" fikrindən anlaşılır.
Cəfəri-Sadiqdən nəql olunan hədisdə hakimlərin 4 növ olduğu və bunlardan yalnız birinin uca məqam sahibi olduğu anlaşılır: "Qazılar dörd dəstədir: üç dəstəsi odda, bir dəstəsi isə cənnətdədir. Bilərəkdən haqsız hökm verən qazı oddadır. Bilməyərəkdən (hökm və qanunlardan xəbərsiz) nahaq hökm verərsə, o da oddadır. Bilmədən doğru hökm verənin yeri də oddur. Bilə-bilə doğru-dürüst hökm verən qazının yeri isə cənnətdir."
Adi ilanboyun
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Artemisia schischkinii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia schischkinii Artemisia schischkinii
Çıraq Hasarı (Zəncan)
Çıraq Hasarı — İranın Zəncan ostanında kənd. . Əhalisi 142 nəfərdir (2009).
Coğrafi yerləşməsi
Xudabəndə şəhristanı Ətraf kəndistanında, Qiydar qəsəbəsindən 17 km şimal-qərbdədir.
Əliağa Vahidin heykəli (Bakı, 1990)
Əliağa Vahidin heykəli  — Azərbaycan şairi, qəzəlxanı Əliağa Vahidə 1990-cı ildə Bakı şəhərində qoyulmuş heykəl.
Haqqında
Əliağa Vahidə heykəlin düzəldilməsi 1989-cu ildə sifariş edilir. Heykəlin müəllifi Natiq Əliyev və Rahib Həsənov memarı Sənan Salamzadə olur. Bir neçə ay ərzində davam edən yaradıcılıq prosesi 1990-cı ilin martında tamamlanır. Üç yaradıcının davamlı, gərgin axtarışları sayəsində abidənin həm orijinal bədii, həm də memarlıq həlli tapılır. Abidənin forma-biçim orijinallığı qəzəlxanın məşhur "Böyük Füzulimizin yadigarı mən özüməm" misrasından qaynaqlanır. Ağac gövdələrinin yerdən çıxaraq yuxarı yüksəlməsini müəlliflər Füzuli ənənələrinin Vahid tərəfindən yenidən "göyərdilməsi" — davam etdirilməsinə bədii işarə kimi düşünüblər. Abidənin iri ağac-portret kimi həlli də misranın əhatəli bədii görkəm alması məqsədilə gerçəkləşdirilmişdir. Abidə haqqında heykəltaraş Rahib Həsənov bunları deyib:
Abidənin tunca köçürülməsi isə Sankt-Peterburqda baş tutur. Hazırlanan heykəlin hündürlüyü 5 metr nəzərdə tutulsa da, sonradan maliyyə çatışmazlığından 3 metr olub. Abidə quruluş etibarilə şairin başının təsvirindən ibarət olsa da, əslində, çoxsüjetli heykəltaraşlıq nümunəsidir. 1990-cı il oktyabrın 27-də isə abidənin M. Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Filarmoniyasının yanındakı bağda təntənəli açılışı keçirilib. 2008-ci ildə heykəlin yeri dəyişdirilərək İçərişəhərə köçürülüb.
Larisa Olxina
Larisa Olxina (d. 9 noyabr 1968) — Qazaxıstanı təmsil edən su poloçusu.
Karyerası
Larisa Olxina, Qazaxıstan yığmasının heyətində 2000-ci ildə Avstraliyanın Sidney şəhərinin ev sahibliyində baş tutan XXVII Yay Olimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Qrup mərhələsində beş görüşün beşində də məğlub olan Qazaxıstan yığması, Sidney Olimpiadasını altıncı pillədə başa vurdu.
Miras: Bakının sirri (kitab)
Miras: Bakının sirri — Çingiz Mehbaliyev tərəfindən intellektual detektiv janrında yazılmış roman. 2012-ci ildə Bakıda azərbaycan dilində “Elm və təhsil” nəşriyyatında çap olunub. Kitabda Azərbaycan abidələri, tarixi ilə bağlı araşdırmalar yaradıcı yanaşma ilə vəhdət şəklində təqdim olunur. Bakıdakı əksər kitab mağazalarında və Amazon-da satılan kitab ilk gündən oxucular tərəfindən maraqla qarşılanıb.
Çildağ
"Çildağ" kimi də tanınan "Pir Həsən" ziyarətgahı XVI əsrə aid tikilidir. Ziyarətgahın həyətində yeddinci imam Musa əl-Kazımın qızı Həzrəti Xədicənin qəbri üzərində tikilən türbə, həmçinin XVII əsrdə yaşamış və çildağla (közlə müalicə) məşğul olmuş Pir Həsənin də türbəsi var.
Miras: Bakının sirri (kitab)
Kitabın yazılma məqsədi
Müəllif kitabın yazılmasına 3 ilə yaxın vaxt sərf edib.
Çildağ
Həmçinin Azərbaycanın xeyriyyəçi milyonçusu Hacı Zeynalabdin Tağıyevin büstü də burada yerləşir. Büstün sağ tərəfində kiçik dəmir hasarlarla əhatəyə alınan türbə tikilib. Türbənin mərkəzində Axund Hacı Mirzə Əbdülturab Axundzadənin qəbri, onun ətrafında isə Hacı Zeynalabdin Tağıyev, onun qızı Sara xanımın və repressiya qurbanı olmuş Səlimxanov Zeynal bəy Ağabəy oğlunun qəbirləri var.
Əzizbəyov rayon Mərdəkan qəsəbəsi "Pir Həsən" ziyarətgahı Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsi tərəfindən dini icma kimi dövlət qeydiyyatına alınıb.
Miras: Bakının sirri (kitab)
Müəllif hüquqları
Kitab Azərbaycan Respublikası Müəllif Hüquqları Agentliyində qeydiyyatdan keçirilmiş və müvafiq şəhadətnamə almışdır.
Çildağ
Bakı ətrafında yerləşən insanların müqəddəs bilib ziyarət etdiyi yerlərdən biri də Pir Həsən piridir. Bu ziyarətgah Mərdəkan qəsəbəsində yerləşən "Çildağ" da adlandırılır. Ona görə ki, bu pirin müqəddəsliyinə tapınan insanlar bura həm də öz qorxularını götürmək, bədnəzəri özlərindən uzaqlaşdırmaq üçün qədim Şərq müalicə üsulu olan "çildağ müalicəsi" almaq məqsədilə üz tuturlar. Əraziyə daxil olmaq üçün üzərində iri tağlar olan iki giriş var. Bir neçə həyəti olan bu ziyarətgah digərlərindən fərqlənir. Belə ki, həyətdə ayrı-ayrılıqda üzərində günbəz olan bir neçə türbə var. Ziyarətgaha ön tərəfdən daxil olduqda məşhur Azərbaycan milyonçusu Zeynalabdin Tağıyevin heykəli diqqəti cəlb edir. Heykəlin sağ tərəfində kiçik dəmir hasarlarla əhatəyə alınan türbənin mərkəzində Axund Hacı Mirzə Əbdülturab Axundzadənin qəbri, onun ətrafında isə Hacı Zeynalabdin Tağıyevin qızı Sara xanımın və repressiya qurbanı Səlimxanov Zeynal bəy Ağabəy oğlunun qəbirləri var. Axundun qəbri üstündəki türbəni onun xatirəsinə hörmət və ehtiram əlaməti olaraq Bakı milyonçusu və xeyriyyəçisi Murtuza Muxtarov tikdirib. 1924-cü ildə vəfat etmiş məşhur xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyev öz vəsiyyətinə əsasən Axundun qəbrinin ayaq tərəfində dəfn olunub. Bunun da öz maraqlı tarixçəsi var. Deyilənlərə görə, bir gün Axund milyonçu ilə söhbət zamanı deyir ki, bir gün elə ola bilər ki, sənin bütün var-dövlətin əlindən çıxa bilər və əvvəlki milyonlarından heç bir əsər-əlamət qalmaz. Doğrudan da Azərbaycanda bolşevik hakimiyyəti qurulur və hacı bir günün içində müflis olur. Məhz bu hadisədən sonra Axundun uzaqgörənliyinə heyrətlənən Hacı Zeynalabdin Tağıyev belə bir vəsiyyət edir.