cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Analitik kimyanın inkişaf tarixi
İsveçrə alimi T. Berqman və Şeyelle kimyəvi analizin inkişafında böyük rol oynamışdır. İlk dəfə olaraq Berqman lehim borusu vasitəsilə "Quru analiz" üsullarını ümumiləşdirmiş və analizin "yaş üsuluna" aid bir sıra reaksiyalar təklif etmişdir. Şeyelle həmçinin bir sıra yeni element və birləşmələri analitik üsullarla kəşf etmişdir. Vəsfi və miqdari analiz üsullari habelə elektroliz üsulu XIX əsrin əvvələrində xrom, torium, silisium, natrium və s kimi elementler kəşf edilmişdir. Həmin dövrdə analitik üsul ilə, yeni elementlərin axtarışı sahəsində böyük işlər aparılmışdır. 1816-cı ildə Fransa kimyaçısı E. J. Tenar ilk dəfə olaraq vəsfi analizin ardıcıl prinsiplərini hazırlamışdır. XIX əsrin I yarısında miqdari analiz üsulları sürətlə inkişaf etməyə başlayır. 1824–1828-ci illərdə Fransa alimi Gey-Lüssak həcmi analizi yaratmışdır. Böyük rus kimyaçıları Mendeleyevin, Menşutkinin, Çuqayevin, Tananayevin və Zolotovun analitik kimyanın inkişafında böyük rolu olmuşdur. Qeyd etmək lazımdır ki, hazırda bizim olkədə onlarla elmi tədqiqat institutlarında və yüzlərlə kimya, metallurgiya laboratoriyalarında kimyaçı analitiklər çalışır.
Koala
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
Gürcüstan–Ukrayna münasibətləri
Gürcüstan–Ukrayna münasibətləri — Gürcüstan Respublikası və Ukrayna arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. Gürcüstan Ukraynanın müstəqilliyini 12 dekabr 1991-ci ildə tanımışdır. İki ölkə arasında diplomatik münasibətlər 22 iyul 1992-ci ildə qurulur. 5 aprel 1994-cü ildə Tiflisdə Ukrayna səfirliyi açılır. Gürcüstanın Ukraynadakı səfirliyi 19 avqust 1994-cü ildə Kiyevdə açılmışdır.
2013-cü ilin avqust ayındək Ukrayna-Gürcüstan münasibətlərinin hüquqi bazasına bir çox sahələrdə ikitərəfli münasibətləri tənzimləyən 130 sənəd imzalanmışdır. Əsas sənədlər "Ukrayna ilə Gürcüstan Respublikası arasında Dostluq, Əməkdaşlıq və Qarşılıqlı Yardım Müqaviləsi", "Ukrayna ilə Gürcüstan arasında Strateji Əlaqələrin İnkişafına dair Bəyannamə"-dir.
Ticarət əlaqələri
2008-ci ildə iki ölkə arasındakı ticarət dövriyyəsi təxminən 800 milyon dollar olmuşdur. 2009-cu ildə bu göstərici 1,5 dollar, 2010-cu ilin əvvəlində isə 127 milyon dollar artış göstərmişdir.
Buxarlı soyutma
Buxarlı soyutma
Bildiyimiz kimi, suyun mayedən qaz halına çevrilməsi istilik enerjinin udulması ilə müşayiət olunur. Bunun üçün suyu aktiv qaynama temperaturuna çatdırmaq mütləq deyil. Su maye halında qalana qədər effekt istənilən temperaturda özünü büruzə verir və bu temperatur diapazonu insanın rahatlığını təmin edən temperatur sahəsindən xeyli çoxdur. Beləliklə, buxarlanma prosesini sürətləndirdikcə su havadakı istini udacaq. Buxarlı soyutma prinsipi bu prosesin üzərində qurulubdur.
Gürcüstan–Ukrayna münasibətləri
Ticarət əlaqələri
2012-ci ildə Ukrayna Gürcüstanın üç əsas ticarət tərəfdaşından biri olur. Ukrayna Dövlət Statistika Xidmətinin məlumatına görə, 2012-ci ildə Gürcüstana mal və xidmət ixracatı 540,8 milyon dollar təşkil edib (əvvəlki ilə nisbətən 17,7% azalma). Ukrayna Gürcüstana metalurgiya sənayesi, aqrar sənaye kompleksi, maşınqayırma və kimya sənayesi məhsulları ixrac edir. Bu zaman Gürcüstan Ukraynaya 171,7 milyon dollar dəyərində (əvvəlki ilə nisbətən 18,9% artım) mal ixrac etmişdir: aqrosənaye kompleksi və metallurgiya sənayesi məhsulları. Yəni 2012-ci ildə Ukraynanın Gürcüstanla xarici ticarət dövriyyəsi 712,6 milyon dollar təşkil etmişdir.
Buxarlı soyutma
İş prinsipi
Əgər isti quru hava suyla hopdurulmuşbir neçə millimetr qalınlığı olan penoplast və ya lifli filtrdən keçirsə, suyun yarısı buxarlanır. Bunun nəticəsində filtrdən keçən hava bir neçə dərəcə soyuyur. Filtr üçün nəzərdə tutulmuş su mütəmadi olaraqdaima təmiz maye suyla (idealda – distilya olunmuş) doldurulan çəndən təmin olunur. Sadələşdirilmiş buxarlı soyutma sistemi adətən yastı damda quraşdırılır. Konstruktiv olaraq sistemtərəflərinin ölçüsü təxminən 1 metr olmaqla kub şəklində verilir. Çəndə olan su daima filtrlər tərəfindən udulur; udulma kapilyar effektinə əsasən təmin olunur. Suyun eyni dərəcədə qalması üzgəc vasitəsilə təmin olunur. Mərkəzdənqaçan ventilyatorun köməyi ilə xaricdən gələn isti hava sovrulur və filtrlərdən keçir. Bu suyun yarısının buxarlanmağına səbəb olur və beləliklə hava bayırdakından sərin olur. Soyudulmuş və azca nəmləndirilmiş havasoyutma üçün seçilmiş, otağ tavanının mərkəzində yerləşdirilmiş yeganə giriş olan ventilyasiya dəliyindən yaşayış sahəsinə sovrulur. Otaqda konvektiv axınlar quraşdırılır: otağın mərkəzində soyuq hava aşağıya doğru enir və radial istiqamətdə mərkəzdən divarlar boyunca hərəkət edir. İçəridə olan hava döşəmədə yerləşən ventilyasiya dəlikləriylə otağdan çıxarılır. Nəticə olaraq, yaşayış sahəsi mütəmadi olaraq təmiz və sərin havayla təmin olunur (bayırdakı havanın çirklənməmiş olması ehtimal olunur). Yuxarıda izah olunan sistemözünü bir mərtəbəli evlərdə daha effektiv göstərir və ən yaxşısı bu sistemi ev sakinlərinin ən çox vaxt keçirdiyi otağda istifadə etməkdir. Buxarlı soyutma sistemindən çıxan hava hava yolları sisteminə sovrula bilər və bir neçə otağa ötürülə bilər. Lakin, bu soyutma effektivliyini azaldır, çünki hava ötürən yollarda havanın yenidən qızması ehtimalı var. Buxarlı soyutma sistemi havanın çox isti və quru olduğunda daha güclü işləyir. Xarici hava rahatlıq dərəcəsini azacıq aşdığı zamanlarda da sistem yaxşı işləyəcək. Sistemin effektivliyinin ən zəif dərəcəsi xarici havanın nəm olduğu zamanlardır. Yüksək rütubət zamanı buxarlanmanın intensivli az olur. Buxarlı soyutma sistemləri daha çox isti səhra iqlimi olan rayonlarda istifadə olunur: Cənubi Kaliforniya, Arizona və Nyu-Mexiko. Bu sistemlər eləcədə Avstraliyanın isti bölgələrində geniş istifadə olunur.
Gürcüstan–Ukrayna münasibətləri
Ticarət əlaqələri
2017-ci ildə Gürcüstan, Ukrayna, Moldova və Azərbaycan Ümumdünya Ticarət Təşkilatının prinsip və qaydalarına əsaslanan sərbəst ticarət zonası qurmuşlar.
2017-ci ilin noyabrında Ukrayna Gürcüstanla Rusiya ərazisindən yan keçərək malların tədarükü barədə razılığa gəlir.
Buxarlı soyutma
•	Buxarlı soyutma sistemi adi kondisionerin eyni dərəcəli sərinləməni etməsi üçün lazım olan elektrik enerjisinin 20%-ni istifadə edir. Yeganə nəzərə çarpan elektrik cərəyanını ventilyator işlədir. Zamanla enerjiyə ayrılan hesablar qənaətin əhəmiyyətli dərəcədə olduğunu göstərəcəklər. •	Buxarlı sistemlərin minimal elektrik enerjisi sərf etdiyindən, onları enerji ilə təmin edən elektrik stansiyaları böyük həcmdə istixana və digər zərərli qazlar emissiya etmir. •	Buxarlı soyutma sistemləri soyuducu-refrijeratorlardan daha sadədirlər. Onların sıradan çıxması ehtimalı daha azdır. Əgər hər hansı bir detal sıradan çıxarsa, təmirin qiyməti çox yüksək olmayacaq. •	Buxarlı soyutma sistemində bəzi köhnə model soyuducu-refrijeratorlarda istifadə olunan, ozon təbəqəsinə zərər gətirən birləşmələr yoxdur. •	Xaricdən gələn təmiz hava daima olaraq yaşayış sahəsinə verilir. Bu adi kondisionerləşmə sistemi istifadə etdikdə havanın resirkulyasiyası zamanı yaranan bürkünü aradan qaldırır. •	Filtrlər bayırdan gələn havadakı toz və zərərli hissəciklərdən qurtulmağa kömək edirlər. •	Buxarlı sistemlər aşırı dərəcədə soyutma yaratmırlar, halbuki, adi kondisionerlər içəridəki havanı dondurucu kamera temperaturuna qədər soyuda bilirlər, belə ki, insan içəri girdiyində soyuq hava divarıyla “toqquşur”. •	Isti səhra iqlimli bölgələrdə buxarlı soyutma sistemləri havanın nəmlənməsini təmin edirlər. Bu, çox aşağı rütubətdə yaranan narahatçılığı aradan qaldıra bilər. Halbuki adi sistemlər havadakı rütubəti daha da aşağı salırlar.
Gürcüstan–Ukrayna münasibətləri
Ticarət əlaqələri
13 may 2018-ci ildə Kiyev, Ukrayna ixracatının genişləndirilməsinə və şaxələndirilməsinə imkan vermək üçün Gürcüstanla sərbəst ticarət müqaviləsinə dəyişiklik edəcəyini açıqlayır.
Buxarlı soyutma
Buxarlı soyutmanın qüsurları
Gürcüstan–Ukrayna münasibətləri
Mədəni əlaqələr
Dövlətlər arasında mədəniyyət, idman və turizm sektorlarında əməkdaşlıq haqqında bir sıra müqavilələr imzalanmışdır. İki ölkənin ən yaxşı universitetləri və məktəbləri bir-biri ilə əməkdaşlıq edir.
Buxarlı soyutma
•	Rütubət yüksək olduğunda sistemə daxil olar xarici hava udmanın doyma nöqtəsinə yaxın olduğundan filtrlərdən çox nəmlik hopdura bilmir. Bu zaman buxarlı soyutma sistemləri yaxşı işləməyəcək. •	Bir neçə otaqdan ibarət geniş evdə bir buxarlı soyutma sistemi yalnız bir otağa xidmət edə bilər. əgər hər otaq üçün ayrı buxarlı sistem quraşdırılarsa və eyni zamanda yaxşı termoizolyasiyalı hava ötürücülər sistemi yaradılarsa, geniş evdə havanın soyudulmasını müəyyən dərəcədə təmin etmək olar. Lakin, bu həm qiymətin qalxmasına, həm də sistemin mürəkkəbləşməsinə səbəb olacaq. •	Əgər yay vaxtları xarici temperatur Cənubi Kaliforniya səhrasına bənzər bölgələrindəki kimi çox yüksək olarsa, buxarlı soyutma sistemi havanın rahat şəraitə qədər soyudulmasını təmin edə bilməyəcək. •	Əgər buxarlı soyutma sistemində su itkisi baş verərsə və damda drenaj nəzərdə tutulmayıbsa, ebin damı və tavanı zədələnə bilər. •	Filtr periodik olaraq təmizlənməli və dəyişilməlidir. Bayırdakı havada toz və digər çirkli hissəciklər çoxdursa, bu xidmət sıx-sıx keçirilməlidir.
Gürcüstan–Ukrayna münasibətləri
Mədəni əlaqələr
2007-ci ilin birinci yarısında abidələrin qarşılıqlı açılışı baş tutur: 2007-ci ilin martında Tiflisdə Taras Şevçenko və may ayında Kiyevdə Şota Rustaveliyə abidə qoyulur. 16 mart 2012-ci il tarixdə A. Asanidzenin İvan Kotlyarevskinin "Eneida" poemasının gürcü dilinə tərcüməsi nəşr olunur.
Buxarlı soyutma
<"Альтернативная энергетика" Стэн Гибилиско>
Gürcüstan–Ukrayna münasibətləri
Hərbi əməkdaşlıq
Ukraynadan silah tədarükü 1999-cu ildə başlayır və Narıncı inqilabın 2005-ci ildəki qələbəsindən sonra daha da aktivləşir.
2008-ci ildə Ukrayna Gürcüstan silahlı qüvvələrinə 2,5 milyard dollarlıq atıcı silah və hərbi texnika satır.
2017-ci ilin martında Ukrayna Müdafiə Nazirliyinin başçısı Stepan Poltorak və Gürcüstan hərbi idarəsinin rəisi Levan İzoria arasında əməkdaşlıq və əlaqələrin dərinləşdirilməsi barədə müqavilə imzalanır.
NGC 3966
NGC 3966, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. S0-a tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Cumğur
Cumğur — Çingizilər sülaləsindən olan şahzadə və Hülakü xanın ikinci oğlu. Bəzi tarixçilər onun əslində Hülakü xanın ən böyük oğlu olduğunu bildirirlər.
Həyatı
O, 1234-cü ildə Hülakü xanla onun Oyrat tayfasından olan arvadı Güyük Xatunun evliliyindən dünyaya gəlmişdir. O, hər iki tərəfdən Çingiz xanın soyundan gəlməkdə idi. Onun atası Çingiz xanın oğlu Toluy idi. Anası Güyükün anası isə Çingiz xanın qızı Çeçeyxen idi. Onun ana tərəfdən babası olan Turalçı Güregen Qutuqa Beyinin oğlanlarından biri idi.
Hülakü xan yeni fəthlər üçün 1253-cü ildə Monqolustanı tərk etdiyi zaman Cumğur ali xaqan Münke ilə birlikdə qalmışdı. Atasının digər arvadlarına əmanət edilən Cumğur orda ilə birlikdə Almalıq adlı yerdə düşərgə salmışdı. Lakin tez bir zamanda o, özünü vərasət savaşının ortasında tapdı. Bu vərasət savaşı onun əmiləri olan Xubilayla Arıq Bökə arasında getməkdə idi və Cumğur Bökəni dəstəklədi. Bökənin Alquya qarşı 1263-cü ildə yürüşə başlamasından və bir il sonra təslim olmasından sonra Cumğur ailəsinin yerdə qalanı ilə birlikdə atasının yanına qaçdı. Onunla birlikdə qardaşları Tarağay, Tekudar, atasının atvadı Qutuy Xatun da yola çıxmışdı. Bundan xəbər tutan Hülakü onları qarşılamaq üçün özünün generallarından biri olan Abatay Noyonu göndərdi. Lakin Cumğur yolda ikən xəstələndi və Səmərqənddə vəfat etdi. Ailəsi Hülakü xanın yanına Cumğur olmadan gəlib çatdı. Cumğurun ölməsini eşidən Hülakü qəzəbləndi və Abatayı Cumğurun qayğısına kifayət qədər baxmamaqda ittiham edərək 60 ədəd qırmanc cəzası verdi.
Ailəsi
Cumğurun iki əsas arvadı və bir neçə kənizi var idi:
Ailəsi Elxanilər dövlətinə gəldikdən sonra onlara mülk verilmişdir. Ailənin mlkü Cənubi Azərbaycan ərazisində yerləşən Salmasda olmuşdur.
I Böyükdüz nekropolu
I Böyükdüz nekropolu — Kəngərli rayonunda, eyni adlı kənddən cənub-şərqdə antik dövrə aid arxeoloji abidə.
Abidənin sahəsi 320 m²-dir. əllidən artıq sayda olan qəbirlər, əsasən daş qutu tiplidir. Hamısı daşqın zamanı yuyulub üzə çıxmışdır.
Qazıntılar zamanı qəbirlərin birindən insan skeletinin qalıqları aşkar edilmişdir. Dağıdılmış bir neçə qəbirin materiallarını 1972-ci ildə sərhəd gözətçi məntəqəsinin zabitləri toplamış və Naxçıvan Dövlət Tarix Muzeyinə təhvil vermişlər. Tapıntılar şüşə flakonlardan, boz və çəhrayı rəngli gil qablardan, dəmir qılınc, xəncər, çıçaq, ox ucluğu və at ləvazimatı qalıqlarından ibarətdir.
Güllücə-i Süfla (Zəncan)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 280 nəfər yaşayır (57 ailə).
Astrabad vilayəti
Səfəvi imperiyasının sonuna doğru vilayət bu inzibati vahidlərə bölünməkdə idi: Girayi, Göklan, Hacılar, Cəlair, Kura-çupi və Yamut. Bu adların hamısı müxtəlif türk tayfalarının adlarından gəlməkdədir. Çünki bu bölgələrin idarə olunması bu tayfalara tapşırılmışdı və tayfa üzvləri də müvafiq olaraq orada məskunlaşmışdılar. Qıpçaqlar və türkmənlərdən bəzi tayfalar vilayətin şimalında yaşamaqda idilər və nominal olaraq Səfəvi imperiyasına tabe idilər.
1589-cu ildən 1598-ci ilə qədər Yaka türklərindən olan Saen-xanilər vilayət üzərində hakimiyyəti ələ keçirdilər. Müvəqqəti olaraq vilayətdə hakimiyyətə sahiblənmiş Saen-xanilərin bu bacarmasının əsas səbəbi həmin zaman effektiv Səfəvi hakimiyyətinin olmaması idi. Onların hakimiyyəti I Abbasın dövrünə qədər davam etdi. 1587-ci ildə hakimiyyətə gələn I Abbas mərkəzləşdirmə siyasətinin bir parçası kimi vilayətə yürüş etdi və vilayətdə mərkəzi hakimiyyəti bərpa etdi. Vilayəti inkişaf etdirmək və vergi gəlirlərini artırmaq üçün Səfəvi imperiyası hələ də fərqli türk tayfalarını bu bölgəyə cəlb etməyə çalışırdı. Astrabadın Səfəvi hakiminin hakimiyyəti bəzən vilayətin sərhədlərindən də kənara çıxırdı və Damğan, Bəstam kimi bölgələri də əhatə edirdi.
NGC 6129
NGC 6129, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şimal Tacı bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Xəzri Sarıyev
Xəzri Elnur oğlu Sarıyev — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Xəzri Sarıyev 2000-ci il oktyabrın 15-də Saatlı rayonunun Orta Muğan kəndində anadan olub. Subay idi.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Xəzri Sarıyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağ istiqamətində gedən döyüşlərdə savaşıb. Xəzri Sarıyev sentyabrın 28-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub. Saatlı rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Xəzri Sarıyev ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
II Böyükdüz nekropolu
II Böyükdüz nekropolu — Kəngərli rayonunda, I Böyükdüz yaşayış yerinin yaxınlığında, keçmiş sərhəd-gözətçi məntəqəsinin yerləşdiyi təpədə antik dövrə aid arxeoloji abidə.
Qəbiristanlıq Araz çayının lap yaxınlığında (5–6 metrliyində) yerləşdiyindən, qəbirlərin çoxu daşqınlar zamanı yuyulub dağılmış, yalnız az bir qısmi salamat qalmışdır. Qəbirlərin ikisi tədqiq edilmişdir. Onlardan insan skeletləri, kəllə sümükləri, dəmir xəncər, bıçaq, biz, çəhrayı rəngli gil qab qırıqları, tunc üzük, gildən hazırlanmış təkər modeli aşkarlanmışdır.
Surakə ibn Əmr
Surakə ibn Əmr — Müsəlmanların sonuncu peyğəmbəri Məhəmməd peyğəmbərin səhabələrindən biri, İslam sərkərdəsi, Qafqazdakı fəth müharibələrinin iştirakçısı. Zu-n-Nun (زو النون) və Zu-n-Nur (ذو النور) kimi də tanınır.
Bioqrafiyası
Surakə ibn Əmr 640-cı ildə Xəlifə Ömər ibn Xəttab tərəfindən Bab əl-Əbvab (Dərbənd) və Əl-Babın (Ermənistan) fəthinə məsul təyin edildi, onun avanqardına Əbdürrəhman ibn Rəbiə komandanlıq edirdi. Daha sonra isə rəhbərlik Rəbiəyə keçmişdir. O, həmçinin Bab əl-Əbvabın fars valisi Şəhrvarazla müqavilə bağladıqdan sonra digər fəthlərə dəstələr göndərir. Surakə ibn Əmr ordusunda fəaliyyət göstərməyə razı olan hər kəsİ cizyədən azad edir, həmçinin Tiflis və Azərbaycan fəth edilir. 651-ci ildə dağlıq ərazilər uğrunda gedən müharibə zamanı o dünyasını dəyişir və Əbdürrəhman ibn Rəbiə onun yerinə canişini təyin edilir. Surakə ibn Əmrin qardaşı Qaziyyə ibn Əmr əl-Ənsari idi.
Giresun
Giresun — Giresun ilində şəhər.
Yeni Zelandiya dəniz şiri
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid heyvan cinsi.
"İmtiyaz" medalı (Osmanlı imperiyası)
"İmtiyaz" medalı və ya "İmtiyaz" nişanı (Osmanlı türkcəsi: ‏امتياز نشانی) - Sultan II Əbdülhəmid dövründən 1882-ci ildən etibarən Osmanlı imperiyası tərəfindən verilməyə başlanan mülki və hərbi medal.
Haqqında
Qızıl və gümüş olmaqla iki növdən ibarət olmuşdur. Qızıl medal müharibələrdə ən yüksək cəsarət göstərən Osmanlı hərbçilərinə verilirdi. I Dünya müharibəsi zamanı verilən medallarda çarpaz qılınc və üzərində verildiyi ilin yazıldığı sancaq olurdu. Məcidiyyə nişanında olan Sədaqət, Hamiyyət, Qayrət və Şücaət kəlimələri bu medalda da var idi. Medal xarici hərbiçilərə verilməmişdir. Lakin bunun tək istisnası I Dünya müharibəsi zamanı alman hərbçilərə verilməsidir. Medal birbaşa Sultan və ya onun adından hər hansısa yüksək vəzifəli dövlət rəsmisi tərəfindən verilirdi. Sahibinin ölümündən sonra medal sahibinin varislərinə keçə bilməzdi.
İran Kürdüstanının Demokratik Partiyası
Yaradılması
1945-ci il avqustun 16-da Qazi Məhəmməd tərəfindən əsası qoyulmuşdur. 1946-cı il yanvarın 22-də Qazi Məhəmməd Mahabad Cümhuriyyətinin müstəqilliyini elan etdi və prezidenti oldu. 1946-cı il dekabrın 15-də isə yenidən İranın tərkibinə keçdi. Respublika tənəzzülə uğradıldıqdan sonra bütün üzvləri edam edildi və bununla da partiyanın fəaliyyərinə son qoyuldu.
Partiya 19511953-cü illər arasında yenidən kuliminasiya yaşadı.
Adlardakı oxşarlığa baxmayaraq İran Kürdüstanının Demokratik Partiyası tayfa əlaqələrini müasirləşdirməyə çalışan, elitist, İraqdakı Kürdüstanın Demokratik Partiyası isə güclü tayfa əlaqələrinə arxalanan partiyadır. İKDP solçu partiyadır və yaradılışının ilk illəri (19451946) istisna olmaqla müstəqillik yox, muxtariyyət üçün mübarizə aparıb.
Əmir bəy Armani
Əmir bəy Armani — 17-ci əsrdə Səfəvilərdə olan erməni mənşəli qulam.
I Şah Səfi (1629-1642) və II Şah Abbasın (1642-1666) şahlıq etdiyi dövrdə xidmət etmiş və bir neçə il şah somelyesi (şirehçi başı), habelə Qaskar bəylərbəyi (1633-1643) kimi fəaliyyət göstərmişdir.
Əmir bəy Armani sələfi Mənuçöhr xan bir müddət əvvəl taxt-taca çıxan şah Səfinin təmizlənmə siyasətinin qurbanı olandan sonra Qaskar bəylərbəyliyinə təyin olundu. Şirehçi başı kimi onun yerinə gələn Səfiqulu adlı bir oğlu var idi.
Gürcüstan–Kiribati münasibətləri
Gürcüstan–Kiribati münasibətləri — Gürcüstan Respublikası və Kiribati arasındakı mövcud ikitərəfli münasibətlər. Hər iki ölkə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının üzvüdür.
Əlaqələr
Gürcüstan və Kiribati 28 sentyabr 2012-ci ildə ikitərəfli münasibətlər qurmuşlar. Bu Gürcüstanın Rusiyanın bölgədəki mövcudluğuna qarşı çıxmaq üçün Sakit Okean dövlətləri ilə daha sıx əlaqələr qurmağa çalışdığı bir vaxtda baş verir. İkitərəfli münasibətlərin qurulması Gürcüstanın Baş naziri Nikoloz Qilaurinin Yeni Zelandiyaya səfərindən təxminən bir il sonra baş verir. Gürcüstan Vellinqton hökumətindən Rusiya-Gürcüstan münaqişəsində Kiribatinin Gürcüstanın tərəfinə keçmək üçün təzyiq göstərməsini tələb tələb edir ..
O zamandan bəri Rusiyanın Abxaziya və Cənubi Osetiyanın müstəqilliyini tanımaq üçün Nauru, Tuvalu və Vanuatu kimi Sakit okean dövlətlərini lobbiçilik etmək cəhdlərinə baxmayaraq, Kiribati Gürcüstanın ərazi bütövlüyünün qəti tərəfdarıdır. 2018-ci ildə Kiribati BMT-nin Gürcüstan tərəfindən Abxaziya və Cənubi Osetiyadan məcburi köçkünlərin geri dönməsinə çağıran qətnamələrinə səs verən ölkələrdən biri olur. İki ölkə arasında diplomatik əlaqələrin qurumasına baxmayaraq demək olar ki, iqtiadi əməkdaşlıq yoxdur. Bunun səbəbi hər iki ölkənin bir-birindən olduqca uzaqda olmasıdır.
Diplomatik nümayəndəliklər
Gürcüstan Avstraliyanın Kanberra şəhərindəki səfirliyi vasitəsilə Kiribatidə təmsil olunur. Hazırda səfir 2017-ci ildən bəri vəzifəsində olan Qiorqi Dolidzedir.
Kiribati isə Gürcüstanda nə səfirlik və də konsulluq vastəsi ilə təmsil olunmur.
Anlaşmalar
Gürcüstan Xarici İşlər Nazirliyi ilə Kiribati Respublikasının Xarici İşlər Nazirliyi arasında Anlaşma və Əməkdaşlıq Memorandumu (sentyabr 2013).
Viza rejimi
Kiribati və Gürcüstan vətəndaşları vizasız səyahət etmək hüququna malikdirlər. Hər ikisi də giriş zamanı 30 günə qədər etibarlı ola biləcək bir turizm vizası tələb edir.
UEFA Avro 1968 (seçmə mərhələsi, 5-ci qrup)
UEFA Avro 1968-in seçmə mərhələsinin 5-ci qrupunda Macarıstan, Şərqi Almaniya, Danimarka və Niderland milli futbol komandaları mübarizə aparmışlar. Turnirin 1/4 mərhələsinə vəsiqəni 1-ci yeri tutan Macarıstan millisi qazanmışdır.
Oyunların nəticələri
Oyunların başlama vaxtı - yerli vaxtdır
Şahzadə adaları
thumb thumb|ada Adalar arxipelaqı (Qızıl adalar;, Prens Adaları — "Şahzadə adaları" və ya sadəcə Adalar; , Pringeponnesa; , Pringēpōn nēsoi) — adalar qrupuna doqquz ada daxildir. Adalar Mərmərə dənizində İstanbul şəhər sahilindən bir qədər araləda qərarlaşır. İnzibati cəhətdən isə Türkiyənin İstanbul ilinin Adalar bələdiyyəsi ərazisinə daxildir.
Coğrafiyası
thumb|Xınalıada, Burqazada, Qaşıqada, Heybəliada thumb|Kosmosdan çəkilən şəkil Adalar arxipekaqına daxil olan adalar:
Böyükada — adından göründüyü kimi arxipelaqın ən iri adasıdır. Yunsnlar adanı Prinkilos (, Prínkēpos — "şahzadə") adlandırırlar. Adanın sahəsi 5,36 km² təşkil edir.
Heybəliada — çağdaş dilimizdə "torbalı ada", yunanlar isə Xalki (, Chalki) adlandırırlar. Adanın sahəsi 2,4 km² təşkil edir.
Burqazada — yunanlar adanı (, Antigoni adlandırır. Adanın sahəsi 1,5 km² təşkil edir.
Xınalıada — yunanlar adanı Protki ( adlandırır. Tərcümədə isə "birinci" mənasını verir. Səbəb isə Stanbula ən yaxın olanı olmasıdır. Adanın sahəsi 1,3 km²-dir.
Sədəf adası ( — yunanlar adanı Terevintos adlandırırlar (, Terebinthos). Adanın sahəsi 0,157 km²-dir.
Yassıada — yunanlar adanı Plati (, Plati) adlandırır. Adanın sahəsi 0,05 km²-dir
Sivriada ( — yunanlar adanı Okesiya (, Oxeia) adlandırır. Adanın sahəsi 0,05 km²-dir
Dovşan adası — yunanlar adanı Neandros (, Neandros) adlandırır. Adanın sahəsi 0,004 km² təşkil edir.
Tarixi
Bizans imperiyası dönəmində adalarda şahzadələr və imperiratorun yaxınları adada saxlanılırdı. 1302-ci ildə türklərin Yalova şəhərini tutması ilə yunanların adaya axını artmışdır. Afaların özü isə Osmanlı imperiyası tərərindən 1453-cü ildə ələ keçirilir. Sonrakı donəmlərdə isə osmanlı şahzadələri və sultanın qohumları adalarda yerləşdirilirfi. Şahzadə adaları adıda buradan yaranmışdır. XIX əsrdə ada varlı yunan, erməni və yahudilərin əsas istirahət yerinə çevrilir. Türk kspitalının adalara axını ilə bura çoxlu sayda türk gəlmişdir. Adada hazırda yunan və yahudilər belə yaşayır.
Əhalisi
1912-ci ildə adalarda 10 250 yunan və 670 türk yaşayırdı. Türklər əsasən Heybəliadada yaşayırdılar. Xınalıadada ermənilər, Böyükadada yahudilər və livanlılar yaşayırdı. 2011-ci il məlumatına görə adalarda 13 883 nəfər yaşayır.
Turizm
Yay aylarında adalar İstanbuldan bura bir günlük səfərlər təşkil edilor. Adalara bərələrlə də getmək mümkündür. Bərələr əsasən arxipelaqın dörd iri adasına yan adırlar:Xınalıada, Böyükada, Heybəliada və Buqazada. Bərə daşımalarını Istanbul Seabuses (İDO) şirkəti həyata keçirir. Bu işlərə İstanbul bələdiyəsi baxır
Tanınmış şəxsləri
Adada məşhur türk yazıçısı Səid Faiq Abasıyanik və türk futbolunun əfsanəsi Lefter Kyuçkandonyadis yaşamışdır.
Saleh Güllücinski
Saleh Məşədi Teymur oğlu Güllicinski — Ermənistan SSR və Azərbaycan SSR dövlət və partiya xadimi, Vedi Hərbi İnqilab Komitəsinin ilk sədri, Azərbaycan K(b)P MK yanında Partiya Məktəbinin rektoru.
Həyatı
Saleh Güllücinski 1899-cu ildə İrəvanın sayılıb seçilən Məşədi Teymur və Leyli xanımın ailəsində doğulub. Onlar 5 övlad böyüdüblər: Saleh, Məmməd, Rübabə, Ləzifə, Şövkət. Ailə o zamanın maarifpərvər, ziyalı ailəsi olduğundan övladlarının hamısına təhsil verib.
Saleh Güllicinski erkən yaşında A.S.Puşkin adına İrəvan rus-tatar məktəbini, daha sonra 1916-cı ildə 17 yaşında İrəvan Müəllimlər Seminariyasını bitirir.
1918-ci ildə Qərbi Azərbaycanda qətliamlar törədən daşnaklara qarşı mübarizəyə qoşulur. Ailəsi dəfələrlə qırğınlardan qurtulmaq üçün Türkiyəyə getmək məcburiyyətində qalsada sonradan yenidən geri evlərinə dönürlər.
Saleh Güllücinskinin bacısı Rübabə xanımın qızı Rəfiqə xanımın dediklərindən:
1920-ci ildə Ermənistanda Sovet hakimiyyəti qurulan zaman daşnaklara qarşı daha fəal mübarizə aparmaq üçün İrəvanın bir çox gənc ziyalıları kimi Saleh də inqilabi mübarizəyə qoşulur. Əli Əkərəkli, Cahangir Ələkbərbəyov, Abasqulu bəy Şadlinski kimi vətənini sevən insanlarla birlikdə mücadilə edir. Ermənistanda Sovet hakimiyyəti uğrunda azərbaycanlıların mübarizəsi Ermənistan KP MK-da şöbə müdiri, Xalq Komissarları Sovet sədrinin müavini, Maarif nazirinin birinci müavini vəzifələrində işləmiş Rza Vəlibəyovun 1969-cu ildə İrəvanda nəşr etdirdiyi "Keçmişdən səhifələr" aldı kitabında geniş şərh olunmuşdur. Müəllif azərbaycanlı mübarizlərdən Cahangir Ələkbərbəyov, Saleh Güllücinski, Hüseyn Salmanov, Musa Vəlibəyov, Rza Axundov, Məmməd Yusifzadə, Məmmədəli Nasir, Bala Əfəndiyev, Yusif Abbasov, Abbasqulu bəy Şadlinski, Əli Tağızadə, Ələmdar Həşimov və başqalarının xidmətlərini təfsilatı ilə şərh etmişdir.
1921-ci il noyabrın 29-da Ermənistan Hərbi İnqilab Komitəsi Ermənistan SSR-in yarandığını elan edir. 1921-ci ilin fevralında daşnaklar yenidən İrəvəna daxil olurlar. Bu zaman bir çox inqilabçılar rus qoşunuyla bərabər İrəvanı tərk edir, ancaq Saleh Güllücinski, Əli Əkərəkli, Həsənəli Axundov şəhərdən çıxmırlar. Onlar evlərinə getmək istərkən daşnaklarların hücumuna məruz qalır və qurtulmaq üçün türk konsulluğunun binasına daxil olurlar.
İrəvanda yaradılmış ilk partiya təşkilatının üzvlərindən biri olan Saleh Güllücinski 1921-ci ildə Vedi Hərbi İnqilab Komitəsinin ilk sədri vəzifəsinə göndərilir. Həmin ilin iyul ayında Vedi Rayon İcrayyə Komitəsinin sədri vəzifəsinə dəyişilir. S.Güllücinski Ermənistan Fövqaladə Komisiyasının ilk müstəntiqlərindən biri olub. Vedidə çalışdığı zamanlarda Abasqulu bəy Şadlinski ilə birlikdə Dəvəlidə daş karxanasının istifadəyə verilməsinə böyük əmək sərf edir. Abasqulu bəy Şadlinski onun haqqında belə deyir: "Mən Salehdə olan tükənməz enerjiyə təccüb etdim. Dəfələrlə biz onunla İrəvan Qəza İcrayyə Komitəsinə yazdıq, birlikdə oraya getdik. Saleh az əmək sərf etmədi". Vedidə çalışarkən daşnaklardan qurtulmuş kəndləri dinc həyata qaytarmaq, qırğınlardan qurtulan əhalini Türkiyədən, İrandan (yəni Cənubi Azərbaycandan) yurdlarına geri dönmələri üçün əlindən gələni edirdi. Lakin Ermənistan hökuməti İrandan, Türkiyədən gələn erməniləri Vedibasara yerləşdirməyə başlamışdı.
Ermənistan hökumətinin bu siyasətinə kəskin etiraz edən Saleh Güllücinskinin hərəkətləri mərkəzi rəhbərliyi qane etmir və onlar bir bəhanə ilə S.Güllücinskini oradan uzaqlaşdırmaq istəyirlər. 1922-ci ilin sonlarında (o zamanlar Güllicinskinin 23 yaşı olur) onu Tiflisdə yeni açılmış Zaqafqaziya Kommunist Universitetinə təhsilini davam etdirməyə göndərirlər. Burada S.Güllücinski Səkinə adlı Borçalıdan olan tələbə qızla tanış olur, ailə qurur. thumb|336x336px|Saleh Güllicinski ailəsi ilə birgə Bu çətin vəziyyətdən çıxış yolu tapa bilməyən Saleh Güllücinskiyə Bakıdan iş təklif edirlər. Mircəfər Bağırov onu Bakıya dəvət edir. S.Güllücinski ailəsi ilə (anası Leyli xanım, atası Məşədi Teymur və bacıları Ləzifə, Şövkət, həyat yoldaşı Səkinə xanım və oğlu Ələsgəri) Bakıya köçür. Azərbaycanda o bir çox vəzifələrdə çalışır. Anası Leyli xanım Bakıda çox yaşamır və bir il sonra dünyasını dəyişir.
Saleh Güllücinski 1930–1937 ci illərdə Azərbaycan K(b)P MK yanında Partiya Məktəbinin rektoru, Gəncədə Kənd Təssərüfatı Məktəbinin rektoru, Qasım İsmayılov rayonu (indiki Goranboy rayonu) MTS (MaşınTraktor Stansiyası) siyasi şöbə rəsi vəzifələrində çalışır.
Saleh Güllücinskinin Bakıdakı evinə bir gecə qəfil yoxlama gəlir. Uzun axtarışdan sonra evdən Lev Trotskinin kiçik bir kitabı tapılır və S.Güllücinski həbs edilir. Uzun zaman yaxınları ondan heç bir məlumat ala bilmirlər. Bir neçə aydan sonra NKVD-də çalışan bir nəfər S.Güllücinskini axtarmaqdan yorulmayan bacısı Ləzifəyə deyir ki, Saleh Güllücinskini daha axtarmayın, onun boynuna daş bağlayaraq dənizə atdılar. NKVD arxivində Saleh Güllücinskini Suxanov və Sumbatovun imzalarıyla 1938-ci il yanvarin 3 də güllələndiyi yazılır.
Ağcaqanadlar
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinə aid heyvan fəsiləsi.
Ağcaqanadlar tropiklərdən Arktikaya qədər (əksər rütubətli yerlərdə) bütün iqlim şəraitində yaşayırlar. Təxminən 3500 növü aşkar olunmuşdur. Azərbaycanda 6 cinsə mənsub 24 növü məlumdur. Bədəni uzunsov (3–10 mm), başı kiçik, ayaqları nazik və uzundur. Ağız orqanı xortum şəklində, sancıb-soran tiplidir. Bığları 15 buğumludur. Qanadları ensiz və 10 damarlıdır. Yumurtalarını suya qoyur. Sürfələri suda üzən ibtidai heyvanlar, bakteriya və yosunla qidalanır, suda puplaşır. Erkəkləri yetkinləşəndən sonra, əsasən, çiçək şirəsi ilə qidalanır. Dişiləri heyvan və insanların qanını sorur.
NGC 4960
NGC 4960, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış təkrarlanmış NGC cismidir. Göy üzündə Veronikanın Saçları bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 27.94 sm (11 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Ağcaqanadlar
Ağcaqanadların Anopheles maculipennis, Anopheles plumbeus, Anopheles hircanus və s. növləri malyariya; Aedes aegupti - sarı qızdırma; Aedes vexans - tulyaremiya; Culex pipiens, Aedes japonicus və s. növləri yapon ensefaliti törədicilərini yoluxdurur.
Ağcaqanadların çoxu insana hücum etməz. İnsanların qanını soraraq yaşayan ağcaqanad növlərinin yalnız dişiləri qan sorar. Dişilər də insanların qanını öz yumurtalarını çıxara bilmək, zülalla təmin edə bilmək məqsədiylə sorarlar. Bir çox cinsin dişi nümayəndələri heç olmasa ilk yumurtalarını qana ehtiyac duymadan çıxara bilərlər, lakin sonrakı yumurtaları üçün qana ehtiyacları vardır. Bir çox növ canlının qanı ilə qidalanırlar, hətta dəniz səthinə qalxan balıqlar belə onların hücumlarına məruz qalır.
Ağcaqanad insanı dişlədiyi anda insan bədəninin müdafiə sistemi fəaliyyətə başlayır. Bədənə mikrobların girməsinə mane olmaq və qanı dayandırmaq üçün yara bölgəsinə qanın laxtalanmasını təmin edən ferment ifraz olunmağa başlayır. Qanda laxtalanmanın başlaması isə ağcaqanadın qanı əmməsini qeyri-mümkün edir. Lakin bunu "bilən" ağcaqanad kəsici bıçaqlarının birindən yaraya maye yeridir. Bu mayenin tərkibində laxtalanmağa mane olan ferment var. Beləliklə, qandakı ferment təsirsiz hala gətirilir və laxtalanma dayanır. Həmçinin ağcaqanad bu maye sayəsində ovuna lokal anesteziya edir. Dəridə qaşınmağa səbəb olan da məhz bu mayedir.
İtaliya A Seriyası 2021-22
İtaliya A aseriyası 2021–22 mövsümu (sponsorluq səbəbi ilə A Seriyası TIM kimi tanınır) — İtaliya futbolunun ən yüksək liqası sayılan A Seriyasının 120-ci mövsümü. İtaliyada dairəvi sistemli turnirdə 90-cı mövsümdur.
22 may 2022-ci ildə "Sassuolo" ilə oyunda "Milan" klubu çempionluğunu rəsmən elan edir və on doqquzuncu titulunu qazanır.
Komandalar
Liqada iyirmi komanda mübarizə aparır — əvvəlki mövsümün ən yaxşı on yeddi komandası və B Seriyasından yüksələn üç komanda.
"Krotone", "Benevento" (hər ikisi yüksək liqada cəmi bir mövsüm keçirdikdən sonra aşağı liqaya düşdü) və "Parma" (üç ildən sonra yüksək liqada düşdü) ötən mövsüm liqanı tərk edən klublar olub.
4 may 2021-ci ildə "Empoli" iki illik fasilədən sonra A Seriyasına yüksəlməyi təmin etdi. "Empoli"dən altı gün sonra Salernitana 22 illik fasilədən sonra yüksək liqaya qayıtdığını rəsmən təsdiqləyir. Liqaya yüksələn son komanda isə, 27 mayda yüksəlmə pley-off mərhələsinin finalında "Sittadella"nı məğlub edən və on doqquz illik fasilədən sonra yüksək liqaya qayıdan "Venezia" klubu idi.
Ankara Mərkəzi Qapalı Həbsxanası
Ankara Mərkəzi Qapalı Həbsxanası və Gözaltı Evi ya da Ulucanlar Həbsxanası — Ankaranın Altındağ mahalının Ulucanlar səmtində 1925–2006 arasında fəaliyyət göstərən bir həbsxanadır. Türk siyasi və ədəbi həyatında əhəmiyyətli bir yeri olan Ulucanlar Həbsxanasını bərpa edərək muzey və mədəniyyət və sənət mərkəzinə çevirmək layihəsi Altındağ Bələdiyyəsinə verildi. 2009-cu ildə başlanan bərpa işləri 2010-cu ildə tamamlandı.
Tarix
Hərbi anbar kimi xidmət etmək üçün 1923-cü ildə tikilən bir binada qurulan həbsxana, 1925-ci ildə edilən təmirdən sonra həbsxana olaraq istifadə olunmağa başladı.
68 nəslin öndə gələn adlarından Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan və Hüseyin İnan, 6 May 1972-ci ildə həbsxana həyətindəki qovaq ağacının altında edam edildi. 1980 İnqilabının ilk edamları bu həbsxanada 8 oktyabr gecəsi solçu Necdet Adalı və sağçı Mustafa Pehlivanoğlunun edamı ilə baş verdi. 13 dekabr 1980-ci ildə Erdal Erenə verilən ölüm cəzası burada icra edildi.
Həbsxanada Cüneyt Arcayürek, Mahmut Alınak, Fakir Baykurt, Hatip Dicle, Orhan Doğan, Bülent Ecevit, Yılmaz Güney, Nâzım Hikmet, Yaşar Kamal, Yavuz Öbekci, Selim Sadak, Sırrı Sakık, Kamal Tahir, Metin Toker, Muhsin Yazıcıoğlu və Leyla Zana Bir çox məşhur məhbus və məhkum qaldı.
Seyid Hüseyn Kuhkəməri
Həyatı
Ağa Seyid Hüseyn 1813-cü ildə Mərənd mahalının Kuhkəmər kəndində anadan olmuşdu. İbtidai təhsilini atasından almışdı. Sonra Şeyx Mürtəza Ənsarinin yanında oxumuşdu.
Ankara Mərkəzi Qapalı Həbsxanası
Tarix
Ulucanlar Həbsxanası 1 iyul 2006-cı ildə bağlandı. Daha sonra bərpa edildi və muzeyə çevrildi.
Seyid Hüseyn Kuhkəməri
Həyatı
Seyid Hüseyn Kuhkəməri 1881-ci ildə İraqi-Ərəbdə vəfat etmişdir.
Şəcərəsi
Ağa Seyid Hüseynin əsil-nəcabəti Kuhkəməri seyidlərindəndir. Bu barədə dövrün “Naqibəs-sadat” ləqəbi ilə tanınmiş alimi Əllamə Mərəşi-Nəcəfi belə qeyd edir: “Təbrizin Kuhkəməri seyidləri Hüseyni seyidləri hesab olunur. Ayətullah Höccət də həmin seyidlərdən sayılır. Anamın ata və babaları bu seyidlərdəndir. Şöhrət və paklıqda bu nəcib nəsil camaat arasında özünə məxsus yer tutur.” Bu tanınmış nəslin ulu babası Seyid Məhəmməd Misridir. O öz dövründə “Hicazi” ləqəbi ilə tanınırdı. Seyid Hicazi 4-cü imam həzrət Səccadın (ə) nəvələrindən sayılan imamzadə Əliəsğər ibn Əli ibn Hüseynin (ə) nəvələrindəndir. Ayətullah Höccət 25 vasitə ilə həzrət Hüseynin (ə) nəvələrindən sayılır.
Əhvalat
Deyirlər ki, «Cəvahirul-kəlam» kitabının müəllifinin şagirdlərindən olmuş və sonralar məşhur müctəhid kimi tanınmış ayətullah Seyyid Hüseyn Kuhkəməri hər gün həmişə olduğu kimi Nəcəf məscidlərindən birinə gələr və orada dərs keçərdi. Bildiyimiz kimi, fiqh və üsul elmlərinin xaric dərsininin tədrisi, müctəhidliyə hazırlıq kimidir və müctəhid olmaq tələbə üçün sonsuz bir məqama çatmaq deməkdir. Çünki tələbə müctəhid olmayınca heç nə sayılmır və onun rəy və əqidəsinə etina edilmir. Buna görə də müctəhid olmaq ehtimalı olan tələbə həssas bir mərhələ keçir. Mərhum Seyyid Hüseyn Kuhkəməri belə bir mərhələdə olub.
O, bir gün hardansa, məsələn kiminsə görüşündən qayıdırmış. Tədrisinin vaxtına yarım saatdan artıq vaxt qalmayıbmış. Buna görə də özlüyündə fikirləşir ki, bu məhdud vaxtda evə getsə heç nə edə bilməyəcək, ona görə də həmişəki yerdə oturub şagirdləri gözləmək yaxşı olar. O, məscidə gedir və görür ki, şagirdlərindən hələ heç kəs gəlməyib, amma məscidin küncündə köhnə-külə geyinmiş bir qoca və bir neçə şagird oturub və həmin qoca şeyx onlara dərs keçir. Mərhum Kuhkəməri onun sözlərinə qulaq asır və çox maraqlı halda həmin köhnə-külə geyimli şeyxin ondan daha dəqiq dərs keçdiyini hiss edir. O, səhərisi gün bilərəkdən tez gəlir və həmin şeyxin sözlərinə qulaq asır və dünənki əqidəsinə olan inamı bir az da artır. Bu hadisəni bir neçə gün təkrar etdikdən sonra Kuhkəməriyə tam yəqinliklə məlum olur ki, həmin şeyx ondan üstündür və özü də, şagirdləri də onun dərsindən bəhrələnsələr daha yaxşı olar. Bəli o, burada özünü təslimlə inad, imanla küfr və dünya ilə axirət arasında görür.
Səhəri gün şagirdləri gələndən sonra onlara deyir ki, dostlar bu gün sizə yeni bir mətləb demək istəyirəm və o budur ki, kənarında bir neçə şagird oturmuş bu şeyx dərs deməyə məndən daha layiqlidir və mənim özüm də onun dərsindən bəhrələnirəm, hamımız gedib onun dərsində iştirak edək. O, həmin gündən gözlərində bir az xəstəlik olan və onda yoxsulluq nişanələri görünən həmin şeyxin şagirdləri sırasına qoşulur. Bu köhnə-külə geyimli şeyx sonralar Şeyx Mürtəza Ənsari adı ilə tanınan məşhur alim idi. O, Şuştərdən olub və «ustadul-mütəəxxirin» (müasir alimlərin ustadı) ləqəbini alıb. Şeyx həmin vaxt Məşhəd, İsfahan və Kaşan səfərindən təzə qayıdıbmış və həmin səfərdə Kaşanda Molla Əhməd Nəraqidən çoxlu elmi azuqə əldə edibmiş.
Likiya yolu
thumbnail|right|300px|Likiya yolunun xəritəsi Likiya yolu — Türkiyə, qədim Likiyanın dəniz sahili boyu uzanan turist marşrut yolu. Uzunluğu 509 km olan bu yol Fəthiyəni Antalya ilə birləşdirir.
Ümumi məlumat
thumbnail|right|Yol gəstərici nişan Antik Likiya ərazisi Teke yarımadasında yerləşir. Likiya yolu bu ərazidə olan həm tarixi, həm də coğrafi obyektləri birləşdirir. Yol antik yollardan, patikalardan(dağ cığırlarından) və qatır yollarından ibarətdir. Likiya yolu bəzən dəniz sahili boyu, bəzəndə dağlıq ərazi boyu uzanır, bir qismi isə Olimpos Beydağları Milli Parkın ərazisindən keçir. Yolun keçdiyi ərazinin maksimal hündürlüyü 1811 m-dir. Yol keçilməsi baxımdan orta və ağır dərəcə ilə qiymətləndirilir. Ümumi məsafənin ortalama qət olunma müddəti 29 gündür. Yürüşə daha çox fevral-may və sentyabr-noyabr ayları arasında çıxması məsləhət görülür. Səbəb yay aylarının çox isti olmasıdır. Rəsmi olaraq 12 yaşdan yuxarı olanların yürşə qatılması icazəlidir. Likiya yolu müasir turist yollarında istifadə olunan fransız nişanlama sistemi ilə işarələnib. Onun çəkilişinə 1992-ci ildə başlanılmış və 1999-cu ildə sona çatdırılmışdı. Yol çəkilişi ideyyası ingilis həvəskar tarixçisi Keyt Kloya məxsusdur.
Keyt Kloy
Keyt Kloy 1989-cu ilə kimi İngiltərədə yaşamışdı. Sonra o Türkiyəyə kompüter proqramları satışı məqsədilə ezam olunur. 1992-ci ildə Antaliyada ştatdan kənar fəaliyyət göstərməyə başlayır və elə bu ona ərazidə olan qədim yollarla tanış olmağa imkan verdi. Bu yollar qədim sivilizasiya məkanlarını birləşdirən ümumi bir şəbəkəni xatırladırdı. Keyt əmin idi ki, bu qədim yolları birləşdirməklə Türkiyənin ilk şəhərlər arası piyada yolunu bərpa etmək mümkündür. Sonda onun arzusu reallaşdı və qədim tarixin içindən keçən bir yol meydana gəldi.
Yolun keçdiyi məntəqələr
thumbnail|right|Yol boyu ağ-qırmızı paralel çəkilmiş bu xətlər yolçulara istiqaməti itirməməyə kömək edir. Likiya yolunun keçdiyi ərazilərdə diqqəti çəkən məqamlardan biri ərazidə onlarca antik yaşayış məntəqələrinin olmasıdır. Likiya yolunda, Demre yaxınlığında həmdə Müqəddəs Nikolay kilsəsi və məzarı var. Nikolay Santa-Klaus kimdə tanınır.
Rüqəyya binti Əli
Rüqəyya binti Əli — dördüncü Rəşidi xəlifəsi Əli ibn Əbu Talibin qızı. O, seyid sayılır. Anası isə Səhbə binti Rəbiədir. Abbas ibn Əlinin doğma bacısı olduğu iddia edilir. Onun Qahirədəki ziyarətgahı hələ də ona nəzir və şəfaət dualarının edildiyi bir yer kimi istifadə olunur.
O, uşaq ikən öldüyünə inanılır. Lahorda (Pakistan) Bibi Pak Daman adlı bir ziyarətgah da var ki, yerli əhalinin bunun Rüqəyyə bint Əlinin məqbərəsi olduğu deyilir.
Monumental sənət
250px|thumb|right|[[Cizədə yerləşən Böyük Sfinks heykəli və Xefren ehramı]]
Monumental sənət — əzəməti və mühüm ideya məzmunu ilə fərqlənən, möhtəşəm və ümumiləşdirilmiş formalarda ifadə olunan plastik sənət növü. Monumental sənətə xatirə abidələri, binaların heykəltaraşlıq, boyakarlıq və mozaika bəzəkləri, vitrajlar, şəhər və park heykəltaraşlığı, fəvvarələr və s. daxildir (bəzən memarlıq əsərləri də monumental sənətə aid edilir). Monumental sənət vacib dövlət məsələlərinə, mühüm ictimai ideyaların geniş kütlə arasında təbliğinə və yayılmasına xidmət edir. Monumental sənət antaqonist sinifli cəmiyyətdə hakim ideologiyanı təcəssüm etdirir, realist incəsətin yüksəlişi dövründə qabaqcıl. demokratik və humanist ideyaların ifadəsinə çevrilir.
Tarixi
Monumental sənətin ilk nümunələri ibtidai cəmiyyətdə yaranmışdır. Menhirlərdə, dini heykəllərdə və qaya rəsmlərində təbiət qüvvələrinin əzəməti haqqında ibtidai insanın təsəvvürləri təcəssüm olunmuş, onun əmək vərdişləri öz əksini tapmışdır. Qədim Misirdə monumental sənət ictimai quruluşun sarsılmazlığı fikrinin möhkəmlənməsinə və hökmdarların şəxsiyyətinin ilahiləşdirilməsinə xidmət edirdi (Cizədə Böyük Sfinks heykəli). Qədim Yunanıstanda quldarlıq demokratiyasının yüksəlişi dövründə insan gözəlliyinə və ləyaqətinə inam hissləri ilə aşılanmış monumental sənət əsərləri yaradılmışdı (Afina Parfenonunun heykəltaraşlıq bəzəkləri). Orta əsr dini tikililərinin bəzəklərində monumental sənət geniş tətbiq olunurdu (Reyms, Şartr, Naumburq kilsələrinin heykəltaraşlıq bəzəkləri, Vatikandakı Sikst kapellasında Mikelancelonun tavan rəsmləri və s.). XIX–XX əsrlərdə sarayların və ictimai binaların bədii tərtibatında böyük rolu olmuşdur.
SSRİ-də monumental sənətin inkişaf proqramı Vladimir Leninin "Monumental təbliğat" planı ilə müəyyən olunmuşdur. SSRİ-də və digər sosialist ölkələrində kommunist ideyaları ilə aşılanmış monumental sənət əsərləri yaradılmışdır. Latviya SSR-in Salaspils stansiyası yaxınlıqlarında faşist terroru qurbanlarına abidə ansamblı (1961–1967 heykəltaraşlar L. Bukovski, Y. Zarin və b.) Volqoqradın Mamay kurqanında abidə ansamblı (1963–1967; müəlliflər Y. Vuçetiç, Y. Belopolski və b.), Belarusun Minsk vilayətində "Xatın" xatirə kompleksi (1969-cu ildə açılışı olmuşdur; müəlliflər Y. Qradov, V. Zankoviç, L. Levin, S. Selixanov), Kiyevdə "1941-1945-ci illərdəki Böyük Vətən müharibəsinini tarixinin Ukrayna Dövlət muzeyi xatirə kompleksi" (1981; müəlliflər V. Z. Boroday, Y. N. Stamo, V. D. Yelizarov, F. M. Soqoyan, Q. N. Kislı və b.) və s.
Heykəltəraşlıq
Monumental heykəltaraşlıq mühüm ictimai hadisələrin və görkəmli şəxsiyyətlərin şərəfinə yaradılan təkfiqurlu və çoxfiqurlu abidə, monument, heykəltaraşlıq komplekslərinə aid edilir. Monumental heykəltaraşlıq əsərləri ölçüsünün böyüklüyü, hazırlandığı materialın möhkəmliyi və davamlılığı ilə fərqlənir. Monumental heykəltaraşlıq əsərləri mühüm ictimai ideyaları təbliğ edir. Monumental heykəltaraşlıq hələ ibtidai cəmiyyətdə yaranmış, orta əsrlərdə geniş inkişaf etmişdir. Mikelancelonun "David" heykəli (1501–1504, Florensiya Rəssamlıq Akademiyası), Venesiyada Bartolomeo Kolleoninin at üstündə abidəsi (1979–1488, heykəltaraş Verrokkio), Sankr-Peterburqda I Pyotrun abidəsi ("Tunc atlı", 1768–1778), Budapeştdə "Azadlıq" monumenti (hündürlüyü 36 metr, 1947) və s. abidələr dünya monumental heykəltaraşlığında mühüm yer tutur. "26 Bakı komissarının güllələnməsi" qorelyefi (1924–1946), "Daş proletariatın silahıdır" (1927; 1947-ci ildə tuncdan tökülmüşdür), Moskvada XTNS qarşısında qoyulmuş "Fəhlə və kolxozçu qadın" heykəl qrupu (1935–1937), Sovet Ordusu döyüşçülərinin xatirəsinə Berlindəki Treptov-parkda ucaldılmış abidə ansamblı (1946–1949), Nizaminin Gəncədə və Bakıdakı abidələri (1946, 1949), Volqoqradda Mamay kurqanında Stalinqrad döyüşü iştirakçılarının şərəfinə abidə ansamblı (1963–1967), Bakıda Vladimir Leninin (1955), Füzulinin (1962), Nəriman Nərimanovu (1972), Məşədi Əzizbəyovun (1976), Cəfər Cabbarlının (1982) abidələri, Taqanroq yaxınlığında 416-cı Azərbaycan və 130-cu Taqanroq diviziyalarının şərəfinə monumental abidə (1980) sovet monumental heykəltaraşlığında mühüm yer tutur.
Əlavə ədəbiyyat
• 3
NGC 4179
NGC 4179 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktika. Göy üzündə Qız bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə ildə kəşf edilmişdir.
Campynemataceae
—  aləminin  dəstəsinə aid bitki fəsiləsi.
Fəsilə Yeni Kaledoniya və Tasmaniya üçün endemik olan çoxillik ot bitkilərinin iki cins və dörd növündən ibarətdir.
Taksonomiya
Əvvəlcə Dümortye tərəfindən 1829-cu ildə təsvir edilən Campynemaceae 1804-cü ildə Tasmaniyada Labillarder tərəfindən istinad edilmiş Campynema adlı tək bir cinsdən ibarət idi. 1893-cü ildə isə Ernest-Anri Bayon Yeni Kaledoniyada Campynemanthe adlı yeni cins müəyyən etdi. Bu iki cins birlikdə zanbaqçiçəklilər dəstəsinə daxil olan Campynemataceae fəsiləsini yaratmışdır.
Səlimiyə məscidi
Səlimiyə məscidi ( Témenos Selimigié; ), tarixən Müqəddəs Sofiya kafedralı və ya Aya Sofya məscidi ― Şimali Nikosiyada yerləşən məscidə çevrilmiş keçmiş xristian kafedralı. Tarixən şəhərin əsas məscidi olmuşdur. Səlimiyə məscidi Bizans dövrünə aid olduğu ehtimal edilən və əvvəllər Kiprdə mövcud olan ən böyük və ən qədim qotik kilsəsinin yerində inşa edilmişdir.
Məscid ümumilikdə 2500 nəfərin ibadəti üçün nəzərdə tutulmuş 1750 m²-lik sahəyə malikdir. Tikili Lefkoşada mövcud olan ən böyük tarixi binadır və mənbələrə görə "İslamın yüksəlişi ilə Osmanlı dövrünün sonları arasındakı minillikdə Şərqi Aralıq dənizində inşa edilmiş ən böyük kilsə ola bilər". Bura həm də Kipr kralları üçün tacqoyma kilsəsi idi.
Əvvəllər Bizans kilsəsi
Kafedralın adı Yunan dilində "müqəddəs müdriklik" mənasını verən Aya Sofiya ifadəsindən götürülmüşdür. Kevork K. Keşişyana görə kafedralın belə adlandırılması əvvəllər eyni yerdə mövcud olmuş Bizans kafedralı ilə bağlıdır. Bununla belə Bizans mənbələrində belə bir kafedral yoxdur. Belə bir kafedralın varlığına dair yanlız bir dəlil var: 11-ci əsrə aid bir əlyazmada şəhərdə Aya Sofiya adlı episkop kilsəsinin mövcudluğundan bəhs edilir.
İnşaat və Frank dövrü
Kafedralın inşasının nə zaman başladığı müəyyən deyil. Tikiili tədricən Yunan sələfini əvəz etmiş və ya onun yanında tikilmiş ola bilər. Təməl daşının qoyulması üçün göstərilən tarix 1209-cu ildir və bunun üçün məsul olan Latın Lefkoşa arxiyepiskopu müxtəlif mənbələrdə Thierry və ya Albert olaraq adlandırılmışdır. Bununla birlikdə Daha erkən bir başlanğıc tarixini iddia edən fikirlər də mövcuddur. Hətta iddialara görə tampliyerlər ordeni 1191–1192-ci illərdəki hakimiyyəti dövründə yeni bir kafedralın inşası üçün bir az səy göstərmiş ola bilər. Bəzi mənbələrdə Fransa kralı IX Lüdovikin 1248-ci ildə Yeddinci Səlib yürüşü üçün Kiprə gəlişinin tikintiyə təkan verdiyi qeyd edilsə də, bu iddianı təsdiqləyən bir dəlil yoxdur.
1267 və 1303-cü illərdə baş verən zəlzələr nəticəsində kafedral iki dəfə ziyan görmüşdür 1267-ci zəlzələsi nefin inşasında əhəmiyyətli bir gecikməyə səbəb oldu. Baş yepiskop Covanni del Konte 1319-cu ilə qədər nef və narteksin tamamlanmasına nəzarət etdi. O həmçinin kafedralın freskalar, heykəllər, mərmər arakəsmələr və divar rəsmləri ilə bəzədilməsini də başlatdı. 1326-cı ildə kafedral nəhayət təqdis edildi və rəsmi olaraq açıldı.