cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Soyqırım
Sovet İttifaqı
Toni Vud kimi bəzi müəlliflərə əsasən Çeçevitsa (və ya Toni Vud dediyi kimi Rusiyada "Mərcimək Əməliyyatı"nda ilk iki heca nəzərdə tutulmuş hədəflərə ilk işarədir, baxmayaraq ki, çeçenlər əsas hədəf idilər, yalnız onlar qurban olmayıb) xüsusilə dəhşətlidir. Çeçenlər əməliyyatı "Aardax" (Çıxış) adlandırırlar. Buna 1943-cü ilin 13 oktyabrında təşəbbüs göstərilmişdir – 120 000 nəfər çeçen İnquş Respublikasına körpülər tikmək üçün aparılmışdır. 1944-cü il 23 fevralda (Qırmızı Ordu günü) bütün əhali yerli partiya şöbələrinə çağırılaraq bildirilir ki, onlar almanlarla iddia olunan əməkdaşlıqlarında təqsirləndirildiklərinə görə sürgün olunacaqlar. Sakinlər mühasirəyə alınaraq çörək zavodunun yük maşınlarına dolduruldular və Sibirə göndərildilər. Əksər hallarda müqavimət qırğınla qarşılanırdı, bu hallardan birində Xaybax aulunda NKVD generalı Qveşiani tərəfindən 700 nəfər samanlığa salınaraq diri-diri yandırılmışdır, buna görə o, mükafatlandırılmış və Beriya tərəfindən medalla təltif olunmuşdur. Növbəti yayda Çeçen-İnquşetiya ləğv edilmiş, çeçen və inquş yer adları rus adları ilə əvəz olunmuş, məscidlər və qəbirstanlıqlar dağıdılmış, çoxlu çeçen tarixi mətnlərinin kütləvi yandırılması kampaniyası demək olar ki, başa çatdırılmışdır (bununla dünyanı gürcülər tərəfindən yazılmış çeçenlər, inquşlar və b. haqqında seyrək mətnlər istisna olmaqla mərkəzi Qafqaz ədəbiyyatının və tarixi mətnlərinin yeganə mənbəyindən məhrum etdilər). Bütün Şimali Qafqazda 700 000 nəfər öldürülmüşdür (Dalxat Ediyevə görə, 724 297 nəfər, o cümlədən, əksəriyyəti – 412 548 nəfər çeçen, yalnız 96 327 nəfər inquş, 104 146 nəfər kalmık, 39 407 nəfər balkar və 71 869 nəfər qaraçay). Çoxu yolda ölürdülər, Sibirin fövqəladə sərt mühitinə dözməyib ölənlər daha çox idi (xüsusilə üstü açılanların miqdarı nəzərə alınır).
Rusiyanın məlumatları ilə təchiz olunmuş NKVD-nin statistikasına görə yalnız 1944–1948-ci illərdə 144 704 nəfər öldürülmüşdür (bütün qruplarda ölüm dərəcəsi 23,5%-dir), lakin bu, Toni Vud kimi bəzi müəlliflər tərəfindən kiçiltmə kimi inkar edilmişdir. Yalnız çeçenlərin ölü sayı (NKVD statistikası istisna olmaqla) 170 000-dən 200 000-ə qədərdir, belə ki, bu 4 ildə çeçen əhalisinin üçdə birindən yarısına qədəri öldürülüb (bunlara deportasiya olunaraq öldürülməyə hesablanmayanlar da daxildir, bu 4 il üçün digər xalqlarda ölüm dərəcəsi 20% olub). İçkeriya Çeçen Respublikası tərəfindən tanınmasından başqa 2004-cü ildə Avropa Parlamenti də bunu soyqırım kimi tanımışdır.
Estoniya Sibirə sürgünlərin soyqırım hesab olunmasına görə Sovet dövrü rəsmilərini soyqırımda ittiham etməyə cəhd edib. Litvada Vilnüsdə xatirə abidəsi Hitler kimi Stalin qurbanlarının da soyqırımına həsr olunub, Litvadakı Soyqırım Qurbanları Muzeyi isə litvalıların Stalin tərəfindən həbs və deportasiyası üzərində fokuslanıb. Dr. Maykl Ellman qeyd edir ki, NKVD-nin "milli əməliyyatlar"ı, xüsusən "polyak əməliyyatı" BMT konvensiyasına görə soyqırım hesab oluna bilər. Kilsə əleyhinə terror da bu qəbildəndir.
Xorvatiya
Yuqoslaviya Krallığına nasist müdaxiləsindən sonra nasistlər və faşistlər Müstəqil Xorvatiya dövləti (Nezavisna Država Hrvatska) adlı oyuncaq xorvat dövləti qurdular. Elan olunmasından dərhal sonra o, serblər, yəhudilər və qaraçılara qarşı terror kampaniyasına başladı. 1941-ci ildən 1945-ci ilədək İosif Broz Titonun partizanları Xorvatiyanı azad edənədək Ustaşi rejimi əksəriyyəti serb, həmçinin yəhudi və rumın olmaqla, çoxu Yasenovak toplanma düşərgəsində həyata keçirilərək təxminən 300–350 min insanı öldürdü. Helen Feyn hesablayıb ki, Ustaşi əslində ölkədəki hər bir qaraçını öldürüb. Eyni zamanda çetniklər bosniyalı və xorvat mülkilərinə qarşı az miqdarda da olsa, Şərqi Bosniyada cinayətlər törədirdilər. Qurbanlar 30–40 min arası hesablanır. Bəziləri bu cinayətləri soyqırım hesab edir.
Dominikan Respublikası
1937-ci ildə Dominikan diktatoru Rafael Truxilyo Dominikan Respublikasında yaşayan haitililərin məhv edilməsi əmrini verib. Dominikan Respublikasında "El Corte" ("kəsmə") adlanan "cəfəri qırğını" təxminən 5 gün davam edib. Truxilyonun əsgərləri şübhəli haitililərə cəfəri bitkisini göstərib sual verməli idilər ki, "Bu nədir?". İspandilli əhali cəfəriyə ispan dilində "perejil", haiti kreolları isə "persil" deyirdilər. Kim ki, "perejil" sözünü çətinliklə tələffüz edirdi, o haitili sayılır və öldürülürdü. Bu vəhşilik 20–30 min nəfərin öldürülməsi ilə nəticələndi.
Nasist Almaniyası və işğal olunmuş Avropa
"Holokost" termini ümumi olaraq II Dünya müharibəsi dövründə Adolf Hitlerin başçılığı ilə Almaniyanın Milli Sosialist Alman Fəhlə Partiyası tərəfindən planlaşdırılan və həyata keçirilən düşünülmüş məhv proqramının bir hissəsi kimi təxminən 6 milyon Avropa yəhudisinin öldürülməsini ifadə etmək üçün istifadə olunur. Alimlərin əksəriyyəti Holokost anlayışına başqa qrupları daxil etmir, bu termini yalnız yəhudilərin soyqırımı üçün saxlayırlar; nasistlər bunu "Yəhudi Məsələsinin Son Həlli" adlandırırdılar.
Nasist qətliamlarının və "Nasist soyqırım siyasəti"nin digər hədəfləri slavyanlar (polyaklar, ruslar, ukraynalılar, belaruslar, serblər və b.), qaraçılar, ruhi xəstələr, homoseksuallar və cinsi azlıqlar, Yehova Şahidləri və siyasi rəqiblər idi. R.C.Rammel hesablayıb ki, 16 315 000 nəfər, o cümlədən, 10,5 milyon slavyan, 5,3 milyon yəhudi, 258 000 qaraçı, 220 000 homoseksual bu soyqırımlardan ölüb. Donald Nevik təklif edir ki, maksimum göstərici 17 milyon götürülə bilər. "Service d'Information des Crimes de Guerre: Crimes contre la Personne Humain, Camps de Concentration"da (Paris, 1946, s. 197) 26 milyon ölü göstərilib.
Uzunmüddətli planda nasistlər 30–45 milyon slavyanı məhv etmək istəyirdilər. Rocer Çikeringə görə, "Almanlar müharibəni udacaqları təqdirdə tarixdə ən böyük soyqırım həyata keçirəcəkdilər."
1947-ci ildə Hindistanın bölünməsi
1947-ci ildə Hindistanın bölüşdürülməsi zamanı milyonlarla müsəlman, hindli, sikh yeni formalaşdırılmış sərhəddin yanlış tərəfində qaldılar. Sərhəd xətti çəkiləndə çoxlu müsəlman özünü hərbçi sikh və hindi qüvvələrinin hədəfinə çevrildikləri Hindistan tərəfdə gördülər. Həmçinin sikhlər və hindilər də Pakistanda müsəlman qüvvələrindən əziyyət çəkdilər. Ümumi ölü sayı 500 000-dən 1 milyona qədər hesablanır. Əlavə olaraq 7 milyon müsəlman Pakistana, təxminən eyni qədər də sikh və hindli də Hindistana köçmüşdü. Vəhşilik Pəncabın sıx məskunlaşmış düzənliklərində xüsusən dəhşətli olmuşdur. Bölünmə vəhşiliyi başa çatandan sonra Hindistan Pəncabında çox az müsəlman, Pakistan Pəncabında isə çox az sikh və hindi qaldı. Digər bölünmə əyaləti Benqalda vəziyyət nisbətən yaxşı idi.
Çin Respublikası və Tibet
Çin Homindan Respublikası hökuməti Ma Bufanq minlərlə tibetlinin ölümünə səbəb olan Qoloqa-7 məhvetmə ekspedisiyasını başladan zaman ona dəstək oldu. Müəlliflərdən Uradin Erden Bulaq hadisələri soyqırım, Devid Qudman etnik təmizləmə adlandırmışdır. Bəzi tibetlilər Ma Bufonqın onlara hücum saylarını hesablamışdılar və xatırlayırlar ki, yeddinci hücum həyatı dözülməz hala gətirmişdi. Ma qatı antikommunist idi və o ordusu ilə şimal-şərqi və şərqi Qinqhayda xeyli tibetli öldürmüş, həmçinin Tibet buddist məbədlərini dağıtmışdı.
1951–2000-ci illər
Beynəlxalq hüququn universal razılaşmasına əsasən 1948-ci ildə "Soyqırım cinayətinin qarşısının alınması və cəzalandırılması haqqında" Konvensiyanın (SCQACK) dərc olunması ilə soyqırıma tərif verməyə və onu qadağan etməyə nail olunmuşdur. SCQACK 1948-ci il 9 dekabrda BMT Baş Assambleyasında qəbul olunmuş və 1951-ci il 12 yanvarda (Qətnamə 260(III)) qüvvəyə minmişdir. 20 ölkə Konvensiyaya üzv olduqdan sonra Konvensiya qüvvəyə minirdi və 1951-ci il 12 yanvarda beynəlxalq hüquq qüvvəsi aldı. Buna baxmayaraq, həmin dövrdə BMT Təhlükəsizlik Şurasının 5 daimi üzvündən yalnız 2-si razılaşmaya tərəfdar olduğundan 4 onillik Konvensiya zəif olaraq qalmışdır.
Avstraliya 1900–1969
Avstraliya İnsan Hüquqları Komissiyasının keçmiş prezidenti ser Ronald Vilson düşünür ki, 1900-cü ildən 1970-ci ilədək 20–25000 aborigen uşağın zorla təbii ailələrindən ayrılmasını nəzərdə tutan "Avstraliyanın "Oğurlanmış Nəsli" tamamilə soyqırım sayıla bilər, çünki onlar aborigen xalqın kənarda öləcəyinə inanırdılar." Buna baxmayaraq köçürülmələrin təbiəti və dərəcəsi "Oğurlanmış Nəsli"n məhv edilməsini təsdiq edən və raportlarda olan məlumatlar tapılaraq Avstraliya daxilində bəzi şərhçilərin sorğu-sualı ilə müzakirə olunub. Yalnız valideynlərindən ayrılan uşaqların sayı yox, həm də hökumətin siyasətinin niyyəti və təsirləri sorğu-suala çəkilmişdir.
Zənzibar
1964-cü ildə Zənzibar Sultanının və onun ərəb hökumətinin yerli afrikalı inqilabçılar tərəfindən devrilməsinə səbəb olan Zənzibar İnqilabının sonuna doğru Con Okello radiodakı çıxışında minlərlə "düşməninin və ona tərəfdar olmayanların" öldürülməli və həbs olunmalı olduğunu qeyd etdi, lakin real hesablamalardakı rəqəmlər çox fərqli oldu – "yüzlərlə"dən 20 000-ə qədər. Bəzi Qərb qəzetləri 2 000–4 000 rəqəmini vermişdilər; daha yüksək rəqəmlər Okellonun öz yayım orqanları və bəzi Qərb, ərəb xəbər mediasının mübaliğəli raportları tərəfindən şişirdilmişdir. Ərəb məhbusların öldürülməsi və basdırılması italyan ekipaj tərəfindən vertolyotdan Afrika Addioda videoya çəkilmişdir. Xeyli ərəb təhlükəsizlik üçün Omana qaçmış və Okellonun əmrinə əsasən heç bir avropalı zərər görməmişdir. İnqilabsonrası vəhşilik Pembaya yayılmamışdır. Leo Kuper Zənzibarda ərəblərin öldürülməsini soyqırım kimi təsvir etmişdir.
Qvatemala 1968–1996
Qvatemala vətəndaş müharibəsi zamanı 200 min nəfər ölmüş, 1 milyondan çox adam evlərini tərk etməyə məcbur edilmiş, yüzlərlə kənd dağıdılmışdır. Tarixi Açıqlama Komissiyasının rəsmi Nizamnaməsi insan haqlarına qarşı sənədləşdirilmiş zorakılığın 93%-ni qeyd edir və qurbanların 83%-i mayya hindiləri idi. 1999-cu ildə bu hadisələr soyqırım kimi tanınmaqla yekunlaşdı.
1999-cu ildə Nobel sülh mükafatçısı Riqoberta Mençuya İspaniya Məhkəməsində hərbi liderlik əleyhinə iş açıldı. 2005-ci ildə İspaniya Konstitusiya Məhkəməsi tərəfindən İspaniya məhkəmələrinin Qvatemala vətəndaş müharibəsi zamanı törədilmiş müharibə cinayətləri üzərində universal yurisdiksiyaya malik olması qanuniləşdiriləndən sonra aralarında Efrain Rios Mont və Oskar Humberto Meyya Viktoresin də olduğu 6 rəsminin formal olaraq 2006-cı il 7 iyulda İspaniya Milli Məhkəməsinə müraciət etmələri təmin olundu.
Pakistan (1971-ci ilin Banqladeş Müharibəsi)
R.C.Rammelin 1997-ci ildə çap olunmuş "Demosid statistikaları: 1900-cü ildən bəri soyqırım və kütləvi qətllər" kitabının 8-ci bölməsi "Pakistan demosidinin hesabatları, hesablamaları və mənbələrinin statistikası" adlanır. Orada o, 1971-ci il Banqladeş Azadlıq müharibəsinə diqqət edir. Rammel yazır: "Şərqi Pakistanda (indiki Banqladeş) Pakistan prezidenti general Ağa Məhəmməd Yəhya Xan və onun əsas generalları da Benqal intellektual, mədəni və siyasi elitasını qətl etməyi planlaşdırırdılar. Onlar həmçinin istisnasız yüz minlərlə hindlinin öldürülməsini və Hindistanın içərilərinə köçürülməsini planlaşdırmışdılar. Və onlar ən azı bir nəslin Şərqi Pakistana tabe olmasını sığortalamaq üçün iqtisadi bazanı məhv etməyi planlaşdırmışdılar. Bu plan soyqırım kimi qəbul oluna bilər."
Rammel başqaları tərəfindən nəşr olunan, onun demosid adlandırdığı ən etibarlı hesabatların nəzərdə tutulduğu rəyləri açıqlamaqla davam edir. O, yazır ki, "Hər iki tərəfə genişlənməni möhkəmləndirərək mən Pakistan demosidi barədə 300 mindən 3 milyona qədər və ya ehtiyatla 1,5 milyon rəqəmini verirəm." Entoni Maskarenas və Donald V. Biçler kimi başqa müəlliflər Pakistan ordusu tərəfindən 1–3 milyon mülki şəxsin öldürülməsini iddia edirlər. Pakistan və onun əsas müttəfiqi ABŞ soyqırım iddialarını inkar edirlər.
2006-cı il 20 sentyabrda Avstraliya Federal Məhkəməsinə 1971-ci il ərzində Pakistan ordusu və onun müttəfiqləri tərəfindən soyqırım, müharibə cinayətləri və insanlıq əleyhinə cinayətlər iddiası ilə iş daxil olmuşdur.
"Biz bu gün 1949-cu il Soyqırım Konvensiyasına və Müharibə Cinayətləri Aktına əsasən Avstraliyanın Federal Magistratlar Məhkəməsinə işin daxil olmasını elan etməkdən məmnunuq. Bu, tarixdə ilk dəfədir ki, kimsə Pakistan ordu qüvvələri və onun müttəfiqləri tərəfindən 1971-ci il ərzində törədilmiş soyqırım, müharibə cinayətləri və insanlıq əleyhinə cinayətlər iddiası ilə əlaqəli məhkəmə prosesində iştirak edir. İş nömrəsi – 2006-cı ildən SYG 2672. 2006-cı il 25 oktyabrda Federal Magistrat Nikols cənablarının qarşısında Sidney qeydiyyatlı Avstraliya Federal Magistrat Məhkəməsində təlimat dinlənildi."
Mien adası
Mien —  Kanada Arktik arxipelaqının Kraliça Yelezaveta adaları və Sverdrup adaları qrupuna daxildir. Hal-hazırda adada həyat yoxdur (2012).
Soyqırım
Pakistan (1971-ci ilin Banqladeş Müharibəsi)
2007-ci il 21 mayda ərizəçiyə münasibətdə "ərizəsini geri götürməsi üçün verilmiş müddət 2006-cı il 20 sentyabrda bitmişdir." (Sənəd № (P)SYG2672/2006) Ginnesin rekordlar kitabı vəhşiliklərin sıralamasında Şərqi Pakistanı 20-ci əsrin ilk 5 soyqırımı arasında verir.
Mien adası
Coğrafiyası
left|thumb|Mien adası. Adanın sahəsi 955 km², sahil xətdinin uzunluğu 188 km təşkil edir. Adanın uzunluğu 57 км (şimaldan cənuba), eni isə 14 km - 26 km arasənda dəyişir. Arxipelaqın digər adaları kimi adada hündürlük yüksək deyildir. Düzənliyin hündürlüyü 80 metr təşkil edir. Ada üzəri buz örtüyünə malikdir. Onun şərq sahillərindən 5 km daxili hissədən başlayır. 17,5 km uzunluğa və 8,5 km enə malikdir. Buzların qalınlığı 160 metr təşkil edir. Ən hündür nöqtəsində hündürlük buz qatı ilə birlikdə 260 m təşkil edir.
Soyqırım
Burundi, 1972-ci və 1993-cü il
1962-ci ildə Burundi müstəqillik qazandıqdan sonra orada soyqırım adlandırılmış 2 hadisə baş vermişdir. 2002-ci ildə BMT Təhlükəsizlik Şurasına təqdim edilmiş Burundi üçün Beynəlxalq Araşdırma Komissiyasının son raportunda 1972-ci ildə tutsi ordusu tərəfindən hutuların kütləvi qətli və 1993-cü ildə hutu əhalisi tərəfindən tutsilərin qətliamı soyqırım kimi tanınmışdır.
Mien adası
Coğrafiyası
Mien adası Kanada Artik arxipelaqının şimal-qərbində yerləşir. Sverdrup boğazı adanı onda 41 km şərqdə yerləşən Aksel-Heyberq adasında ayırır. Piri boğazı isə adanı 88 km cənub-qərbdə yerləşən Ellef-Rinqnes adasında ayırır. Qərb və şimal sahillərini Şimal Buzlu okeanın suları yuyur.
Həftkel şəhristanı
Həftkel şəhristanı — İranın Xuzistan ostanında inzibati–ərazi vahidi. Şəhristanın inzibati mərkəzi Həftkel şəhəridir. 2011–ci il siyahıyaalınmasına əsasən kəndin əhalisi 5.387 ailədə 11.184 nəfəri kişilər və 11.207 nəfəri qadınlar olmaqla cəmi 22.391 nəfərdir. Şəhristan inzibati cəhətdən Mərkəz və Rüğeyvə bəxşlərinə bölünür.
Mien adası
Tarixi
Ada 1916-cı ildə Vilyalmur Stefanson tərəfindən Kanada arktik ekspedisiyası kəşf edilir. Bir müddət sonra ada Kanadanın baş vaziri (1920-1921, 1926) olmuş Artur Meyenenin şərəfinə adlandırılmışdır.
Soyqırım
Ruanda 1994-cü il
1994-cü ildə baş verən Ruanda soyqırımı 800 min nəfərin ölümü ilə nəticələnmişdir. Prezident Yuvenal Habyarimananın qətlindən sonrakı təxminən 100 gün ərzində 6 apreldən iyulun ortalarına qədər "Human Rights Watch" təşkilatının hesabatına əsasən ən azı 800 min nəfər öldürülmüşdür. 1990-cı ildə əsasən tutsi qaçqınlarından təşkil olunmuş Ruanda Vətənpərvər Cəbhəsi (RVC) adlandırılan üsyançı qrup Uqandadan şimali Ruandanı işğal etdi. Fransızdilli Afrika xalqları və Fransanın özü rərəfindən dəstəklənən hutu rejimi ilə Uqanda tərəfindən dəstəklənən RVC arasında baş vermiş Ruanda vətəndaş müharibəsi ölkədə etnik gərginliyi artırdı və hutu hakimiyyətini gücləndirdi. Hutu hakimiyyəti iddia edirdi ki, tutsilər hutuları qul etməyi nəzərdə tutur və bütün vasitələrlə onlarla mübarizə aparılmalıdır.
Tutsilərin üsyanlarının və dövri yerdəyişən qırğınlarının nəticəsində xeyli miqdarda hutunun evsiz-eşiksiz qalması da daxil olmaqla davam edən etnik qarşıdurmaya baxmayaraq Yuvenal Habyarimana hökumətinə təzyiqlər 1993-cü ildə atəşkəslə və Aruşa Razılaşmasının (yaxud Aruşa Sülh Razılaşması və ya Aruşa danışıqları) ilkin həyata keçirilməsi ilə nəticələndi. 1994-cü ilin aprelində Habyarimananın qətli tutsilərin və sülhpərvər hutuların kütləvi qətlləri üçün bilavasitə səbəb oldu. Qətliamlar əsasən İnterahamve və İmpuzamuqambi siyasi partiyaları ilə assosiasiyada olan hutuların 2 qeyri-nizami ordusu tərəfindən həyata keçirilirdi. Soyqırım Akazu adlı hutu hakimiyyət qrupu tərəfindən yönləndirilirdi. Qətliamlar müharibənin qurtarmasını bildirən sülh razılaşmasının sonunu işarə etdi və tutsilərin Ruanda Vətənpərvər Cəbhəsi yenidən ordunu ağır şəkildə məğlub etməyə və ölkənin nəzarətini ələ keçirməyə başladı.
Ekvatorial Qvineya
1968-ci ildən 1979-cu ildə devrilənədək Fransisko Masias Nquema Ekvatorial Qvineyanın ilk prezidenti olub. Onun prezidentliyi dövründə ölkəni "Afrikanın Auşvitsi" (Auşvits ölüm düşərgəsinin adı ilə) adlandırırdılar. Nquema rejimi terror vasitəsilə daxili təhlükəsizliyini təmin etmək istisna olmaqla bütün hökumət funksiyalarından imtina etməsi ilə xarakterizə olunur; o, özünü baş hakim kimi apararaq minlərlə ölümə fərman verib. Bu, ölkə əhalisinin 1/3-nin məhvinə və ya sürgün edilməsinə səbəb olub. 300 min nəfər əhalidən 80 000-i, xüsusən Biokoda etnik azlıq olan, nisbi sərvət və intellektə malik Bubi qətl edilmişdir. O, ətrafında təhsilli insanların olmasından narahat olduğuna görə eynək geyinən hər kəsi öldürüb. 1975-ci ildə bütün alimlər tutuldu. İqtisadiyyat dağıldı və ixtisaslı vətəndaşlar və xaricilər ölkəni tərk etdi.
1979-cu il 3 avqustda o, Teodoro Obianq Nquema Mbasoqo tərəfindən devrildi. Masias Nquema tutuldu, digər 10 nəfərlə birlikdə soyqırım və digər cinayətlərdə ittiham olundu. Onların hamısı təqsirli bilindi, dördü müxtəlif müddətlərə azadlıqdan məhrum edildi, Nquema və digər 6 nəfər isə bir-neçə həftə sonra sentyabrın 29-da edam olundu.
Kamboca
Kxmer hakimiyyəti, yaxud daha formal Kampuçiya Kommunist Partiyası Pol Pot, Ta Mokun başçılığı ilə ideoloji şübhəli qrupların, vyetnamlılar, çinlilər (yaxud sino-kxmerlər), çamlar və taylar kimi etnik azlıqların, keçmiş mülki qulluqçuların, keçmiş hökumət əsgərlərinin, buddist rahiblərin, sekulyar intellektualların və peşəkarların və keçmiş şəhər sakinlərinin kütləvi qətliamını təşkil etmişdir. Fraksiya mübarizələrində məğlub olmuş Kxmer hakimiyyət kadrları da təmizləmələrdə aradan götürülürdülər. Qul əməyindən ölənlər də daxil olmaqla 1975–1979-cu illərdə təxminən 1,7 milyon kambocalının öldüyü hesablanıb.
Bu epizod daha çox soyqırım kimi tanınır. Məsələn, "1994-cü ildən bəri Kamboca Soyqırımı Proqramı mükafatı" Yel Universitetinin Makmillan Beynəlxalq və sahə tədqiqatları Mərkəzində Soyqırım Tədqiqatlarının bir hissəsi kimi proqrama daxil edilib və 2003-cü ildə Kambocanın Kxmer rejimi altındakı dövlət başçısı Xiu Samfandan bildirmişdir ki, "Kxmer hakimiyyəti rejimində nə baş verdiyi barədə insanların mənə danışdıqlarına inanmaqda çətinlik çəkirdim, lakin bu gün mənə aydındır ki, soyqırım olub."
"Time Asia"nın jurnalisti Endrü Perrin 2003-cü ildə bir məqaləsində yazırdı ki, "Kxmer rejimi tərəfindən Kambocanın azsaylı müsəlman əhalisi çamlara qarşı soyqırım törədilmişdir." Qətliamlar zamanı etnik kxmerlərin sayına mütənasib olmayan miqdarda çam öldürülmüşdür. Kamboca Sənədli Mərkəzində tədqiqatçı Ysa Osman bildirir ki, "Əlbəttə, 500 000-ə yaxın adam öldürülüb. Onlar Kxmer rejiminin 1 nömrəli düşməni sayılırdılar. Plan onların hamısının məhv edilməsi olub." Çünki "onlar tabe olmurdular. Onlar öz allahlarına ibadət edirdilər. onların yeməkləri fərqli idi. Onların adları və dilləri fərqli idi. Onlar fərqli qaydalarla yaşayırdılar. Kxmer rejimi hər kəsin bərabər olmasını istəyirdi, çamlar isə islama əməl etdikləri üçün bərabər görsənmirdilər. Buna görə də onlar cəzalanmalı idilər."
1997-ci ildə Kamboca hökuməti Birləşmiş Millətlərdən xahiş etdi ki, soyqırım tribunalı təşkil etsin. 2006-cı ildə hakimlər and içənə qədər Kamboca və beynəlxalq hüququn hibridindən ibarət məhkəmənin formalaşdırılmasının və strukturunun razılaşdırılması 9 il çəkdi. 2007-ci il 18 iyulda təhqiqatçı hakimlərə ittihamın mümkün şübhələri təqdim edildi. 2007-ci il 19 sentyabrda Kxmer hakimiyyətində ikinci komandan və onun ən ali xidmətçisi Nuon Çea müharibə cinayətləri və insanlıq əleyhinə cinayətlərdə ittiham olundu. O, xüsusi soyqırım tribunalında Kamboca hakimləri və beynəlxalq hakimlərlə üz-üzə gələcək.
Şərqi Timor İndoneziya işğalı altında
Şərqi Timor 1975-ci ildən 1999-cu ilə qədər əyalət statusunda İndoneziya işğalında olub. Şərqi Timorda Qəbuletmə, Haqq və Barışıq Komissiyası üçün hazırlanmış ətraflı statistik raportda qeyd olunur ki, İndoneziya hərbçilərinin "Şərqi timorluların qırılması üçün silah kimi aclıqdan" istifadə etməsi daxil olmaqla ən azı 102 800 nəfər 1974–1999-cu illər konfliktinin qurbanı olmuş, konkret olaraq təxminən 18 600 qətl və 82 400 aclıq və xəstəlikdən ölüm halı qeydə alınmışdır. Digər mənbələr işğal zamanı erkən 60 000 – 200 000 arası ölü sayı göstərir.
"The Australian"ın jurnalisti Sian Pauel qeyd edir ki, BMT-nin raportunda göstərilib ki, İndoneziya hərbisi şərqi timorluları qırmaq üçün aclıqdan silah kimi istifadə edib, Birləşmiş Ştatlardan aldığı kimyəvi silahı Napalm boyu tətbiq edib və bu da yemək və su mənbələrini zəhərləyib. Ben Kernan "Şərqi Timorda müharibə, soyqırım və müqavimət, 1975–99: Kambocada müqayisəli inikas"da yazır ki, "Şərqi Timorda törədilmiş cinayətlər 650 000-lik əhalinin 150 000-nin məhv olması ilə siyasi və etnik qrupları mümkün soyqırım qurbanları kimi görən bir-çox alimlər tərəfindən istifadə olunmuş soyqırımın sosioloji tərifinə tam uyğun gəlir. Şərqi Timor qurbanlarına yalnız timorluların İndoneziya ilhaqına müqavimət göstərmələrinə görə qohumları ilə birgə məhv edilmək üçün hədəfə alınmış "milli qrup"unun əhəmiyyətli "hissəsi" daxil deyil, həm də Şərqi Timorun şəhərlərində aşkar bilinən etnik mənsubiyyətlərinə görə İndoneziya qüvvələri tərəfindən məhv edilmək üçün müəyyənləşdirilmiş 20 minlik güclü çinli etnik azlığın əksər tanınmış üzvləri də daxildir. Ben Kernan kxmer hakimiyyətinin Kamboca soyqırımı ilə müqayisə apararaq, başqalarına etiraz etmələrinə baxmayaraq birini inkar edən Qərbi riyakarlıqda ittiham edir."
Argentinada çirkli müharibə
Rozanski qeyd etdi ki, SCQACK siyasi qrupların məhvini nəzərdə tutmur (çünki bu qruplar vaxtilə Stalinin təzyiqi ilə çıxarılmışdır), lakin özünün tapdığı 1946-cı il 11 dekabr tarixli Birləşmiş Millətlər Baş Assambleyasının soyqırım aktlarını qadağan edən 96 saylı Qətnaməsinə – "irqi, dini, siyasi və digər qrupların qismən və ya tamamilə məhv edilməsi" (yekdilliklə qəbul edilib) – əsaslanaraq hesab edir ki, BMT-nin orijinal qərarı siyasi razılıq olan SCQACK-nın qərarından daha legitimdir.
Sabra və Şatila, Livan
Sabra və Şatila qətliamları 1982–2000-ci illər Cənubi Livan münaqişəsinin başlamasına yaxın dövrdə, 1982-ci ilin sentyabrında Sabra və Şatiladakı Fələstin qaçqın düşərgələrində Livan Maronit xristianları/Falanqa hərbi qüvvələri tərəfindən törədilmişdir. Qətliam qurbanlarının sayı 700–3500 olaraq hesablanır. Qətliama görə məsuliyyət icraçı kimi falanqaçılara və dolayı olaraq falanqaçıların müttəfiqi olan İsrailə aid edilir.
1982-ci ilin 16 dekabrında BMT Baş Assambleyası qətliamı tanıdı və bunun bir soyqırım aktı olduğunu bəyan etdi. "Qətliam bir soyqırım aktı hesab olunur" müddəası olan 2-ci bölmə 19 səsə qarşı 98 səslə keçdi, 23-ü səsvermədə iştirak etmədi. Bütün Qərb demokratiyaları səsvermədə iştirak etmədi. Sabra və Şatilanı nümunə çəkərək Leo Kuper Birləşmiş Millətlərin ən biabırçı yırtıcılar üçün aktual soyqırım işlərində iştirak etmək və ya bu işlərə cavab vermək üçün həvəssizliyini, lakin "məlum böhtan atan dövlətlər, xüsusən İsrail" tərəfindən hazırlaşdırıldığını qeyd edir.
2001-ci il 18 iyunda Sabra və Şatila qətliamından sağ qalmış 23 nəfərin müraciəti ilə başlanan Belçika məhkəməsi işində istintaq İsrailin keçmiş müdafiə naziri (həmçinin 2001–2006-cı illərdə baş naziri) Ariel Şaronu soyqırım daxil olmaqla başqa cinayətlərdə də təqsirli hesab etdi, çünki "soyqırım cinayətinin 1948-ci il Konvensiyasında, yenidən işlənmiş Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi Statutunun 6-cı maddəsində və 1993-cü il 16 iyun qanununun 1.1-ci maddəsində müəyyən olunmuş bütün elmentləri mövcuddur." İddia Belçika məhkəməsində yoxlanılmadı, çünki 2003-cü il 12 fevralda kassasiya instansiyası (Belçika Ali Məhkəməsi) beynəlxalq adət hüququna əsaslanaraq qərara aldı ki, dövlət və hökumət başçılarının hərəkətləri xarici dövlətin cinayət məhkəmələrində baxıla bilməz (baxmayaraq ki, soyqırım cinayətinə görə onlar beynəlxalq tribunalın subyekti ola bilərlər). Bu qərar bir il əvvəl 2002-ci il 14 fevralda Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi tərəfindən qəbul olunmuş qərarın təkrarlanması oldu. 2003-cü ilin iyununda Belçika Ədliyyə Nazirliyi bu qərara əsaslanaraq işi İsrailə transfer etmək proseduralarına başlamağı qərara aldı, beləliklə Sabra və Şatiladakı qətliamların soyqırım olması barədə ittihamlar heç bir məhkəmədə yoxlanılmadı.
Əfqanıstana Sovet müdaxiləsi
Soyqırıma geniş tərif verəndən sonra Kapar davam edir ki, Əfqanıstana Sovet müdaxiləsi dövründə (1979–1989) "Əfqanlar supergüc tərəfindən törədilən soyqırımın son qurbanları arasında idilər. Əfqanıstanda sifariş etdikləri rejimi qorumaq və məqsədlərini reallaşdırmaq arzusunda olan Sovet ordusuna olan müqaviməti yatırmaq üçün çoxlu sayda əfqan öldürülmüşdür. Buna görə də qətliam siyasi idi."
Efiopiya
Efiopiyanın keçmiş Sovet yönümlü marksist diktatoru Mengistu Hayle Mariam kütləvi qətllərdəki roluna görə Efiopiya məhkəməsində qiyabi mühakimə olunmuşdur. Mengistunun ittiham aktı və sübutların siyahısı 8000 səhifə həcmində idi. Onun əleyhinə olan sübutlara imzalanmış edam əmrləri, işgəncə sessiyalarının videoları və fərdi ifadələr aid idi. Məhkəmə 1994-cü ildə başlandı və 2006-cı il 12 dekabrda Mengistu soyqırım və digər cinayətlərdə təqsirli bilindi. 2007-ci ilin yanvarında o, ömürlük azadlıqdan məhrum edildi. Efiopiya soyqırıma etnik yox, siyasi qrupları məhv etməni nəzərdə tutan tərif verir. 106 Derq zabiti mühakimə zamanı soyqırımda təqsirləndirilsə də, onlardan 36-sı məhkəməyə təqdim olunub. Derqin bir-neçə keçmiş üzvü ölüm cəzasına məhkum edildi. Zimbabve Efiopiyanın Mengistunun ekstradisiya olunması xahişinə rədd cavabı verdi, bu da Mengistunun Efiopiyada ömürlük azadlıqdan məhrumetmə cəzasını çəkməsinə mane oldu. Mengistu Efiopiyaya rəhbərliyi dövründə Zimbabve prezidenti Robert Muqabeni dəstəkləmişdir.
Bəzi ekspertlər hesablayıblar ki, 150 000 universitet tələbəsi, intellektual və siyasətçi Mengistunun idarəçiliyi dövründə öldürülüb. "Amnesty International" Efiopiya qırmızı terroru dövründə 500 000-dək adamın ölməsini hesablayıb. "Human Rights Watch" qırmızı terroru "dövlət tərəfindən qətliamın Afrikada indiyə kimi görülmüş ən sistematik istifadələrindən biri" kimi təsvir etmişdir. Onun idarəçiliyi dövründə hökuməti tənqid edən tələbələrin və ya üsyançılara dəstək verənlərin işıq dirəklərindən asılmasını görmək adi hal idi. Mengistu özü rəqiblərini qarətlə və ya güllələyərək öldürdüyünü iddia edirdi.
İraq kürdləri
2005-ci il 23 dekabrda alman məhkəməsi kimyəvi silah satışına görə Frans van Anraata qarşı qərar qəbul etdi – "məhkəmə belə düşünür və hesab edir ki, kürd əhalisinin Soyqırım Konvensiyasına əsasən bir etnik qrupa aid tələblərə cavab verməsi qanuni və inandırıcı yolla təsdiqlənir. Məhkəmənin bu hücumun İraqın kürd əhalisinin məhv edilməsi niyyəti ilə törədildiyindən başqa gəldiyi nəticə olmadı", çünki o, 1988-ci il 16 marta qədər – Hələbcə şəhərinə zəhərli qaz hücumunun baş verdiyi tarixədək kimyəvi silahları verib, o, müharibə cinayətində təqsirli bilinsə də, soyqırımda iştirakçılıqda təqsirli bilinmir.
Hindistan
1970-ci illərdə Hindistanda fövqəladə vəziyyət zamanı minlərlə sikh muxtar hökumət kampaniyası apardıqlarına görə həbs olunmuşdular. 1984-cü ildə Hindistan ordusunun "Mavi ulduz əməliyyatı" adlandırılan hücumu zamanı Qızıl Məbəddə minlərlə günahsız sikh öldürüldü və Sikh İstinad Kitabxanası yandırıldı. 1984-cü ilin oktyabrında İndira Qandinin qətlindən sonra hökumət rəsmilərinin "yük maşınları və dövlət avtobusları" ilə, "silahlarla – yanacaq nefti, kerosin və digər yanar maddələrlə" təmin etdikləri hind qüvvələri tərəfindən qaldırılmış 1984-cü il anti-sikh qiyamında minlərlə sikh öldürüldü. Bu qiyamın nəticələri soyqırım kimi tanınır.
Tibet
1959-cu il 5 iyunda Hindistan Ali Məhkəməsinin Baş vəkili Şri Purşottam Trikamadas Beynəlxalq Hüquqşünaslar Komissiyasına (QHT-dir) Tibet haqqında hesabat təqdim etdi. Hesabatın 26-cı paraqrafında deyilirdi: "Yuxarıdakı faktlardan aşağıdakı nəticələri çıxarmaq olar: … bu komitə tərəfindən təqdim edilmiş və başqa mənbələrdən əldə olunmuş bütün belə sübutları yoxlamaq və müvafiq cür davranmaq, xüsusilə soyqırım cinayətinin – hansı ki, buna artıq güclü iddia var – olduğunu müəyyən etmək, bu işdə 1948-ci il Konvensiyasına və Birləşmiş Millətlərin qətnaməsinə əsasən bu hərəkətlərin məhdudlaşdırılması və müvafiq qaydaya salınmasına başlamaq;"
Beynəlxalq Hüquqşünaslar Komissiyasının hesabatı (1960) fiziki soyqırım kimi təhrif olunmuşdur, halbuki orada yalnız mədəni soyqırım nəzərdə tutulur.
BHK-nın hesabatı (1960) 346-cı səhifə: "Komitə müəyyən etdi ki, tibetlilərin dini qrup kimi məhv edilməsinə cəhd edərək Tibetdə soyqırım aktı törədilmişdir və buna görə bu hərəkətlər konvensiya öhdəliklərindən azad soyqırım hərəkətləridir. Komitə tibetlilərin bir irq, millət və ya etnik qrup kimi beynəlxalq hüquqda soyqırım kimi nəzərdə tutulmuş metodlarla məhv edilməsi barədə kifayət qədər sübut tapmamışdır."
Hər bir halda mədəni soyqırıma da Barri Sautman kimi akademiklər tərəfindən etiraz edilmişdir. Tibetdə tibetlilərin gündəlik dili tibet dilidir. Əlavə olaraq tibetlilər "tək uşaq siyasəti"ndən azaddırlar.
Soyqırım mütəxəssisi Adam Cons iddia edir ki, 1959-cu ildə Tibet üsyanından sonra qəddar addımların nəticəsi olaraq 92 000 nəfərin öldürülməsi kimi qətliamlar soyqırım hesab edilə bilər.
Braziliya
Tikuna xalqının 1988-ci ildə baş vermiş Helmet qətliamı ilkin olaraq homisid hesab olunur. Qətliam zamanı 4 nəfər ölmüş, 19 nəfər yaralanmış və 10-u itkin düşmüşdür. 1994-cü ildən bəri bu, Braziliya məhkəmələri tərəfindən soyqırım kimi tanınmışdır. 2001-ci ildə 13 nəfər soyqırıma görə məhkum olunmuşdur. 2004-cü ilin noyabrında Braziliya federal məhkəməsinə müraciətdə ilkin olaraq soyqırım məqsədilə insanları kirayə götürməkdə təqsirləndirilən şəxs bəraət aldı, digərlərinin cəzaları isə 15–25 ildən 12 ilə endirildi. 2005-ci ilin noyabrında Braziliya rəsmiləri tərəfindən aparılan "Rio-Pardo Əməliyyatı" kod adlı təhqiqatda Braziliyanın Kuyaba şəhərindəki ictima ittihamçısı Mario Lusio Avelar "Survival International"a bildirmişdir ki, o, Rio-Pardo hindilərinin soyqırımının istintaqı üçün kifayət qədər əsas olduğuna inanır. 2006-cı ilin noyabrında iddiaya cəlb olunmuş keçmiş polis komandiri və Mato-Qrosso ştatının qubernatoru ilə birgə 29 nəfər həbsdə saxlanılırdı.
Konqo Demokratik Respublikası
Konqo vətəndaş müharibəsi zamanı piqmeylər onları qeyri-insan hesab edən hər iki tərəfdən ovlanmış və yeyilmişlər. Bmbuti piqmeylərinin nümayəndəsi Sinafasi Makelo BMT Təhlükəsizlik Şurasından kannibalizmi insanlıq əleyhinə cinayət və soyqırım aktı kimi tanımağı xahiş edib. Azlıqların Hüquqları üzrə Beynəlxalq Qrupun hesabatına əsasən qətliamın, kannibalizmin və zorlamanın sübutları var. Bu hadisələri qırğın kampaniyası kimi xarakterizə edən hesabat zorakılıqların çoxunu Bambutinin xüsusi hakimiyyəti haqqında inanclarla əlaqələndirmişdir. İturi əyalətində üsyançı qüvvələr kod adı "Effacer le tableau" (dövləti təmizləmək) adlı əməliyyat keçiriblər. Şahidlərə görə əməliyyatın məqsədi meşəni piqmeylərdən təmizləmək olub.
Qərbi Yeni Qvineya/Qərbi Papua
2004-cü ildə Yel Universiteti hüquq fakültəsi "İndoneziya insan haqlarından Qərbi Papuada sui-istifadə: İndoneziyanın nəzarət tarixinə Soyüorom tarixinə müraciət"i çap etdi, 75 səhifəlik hesabat soyqırım konvensiyalarının hər birinə İndoneziyanın nəzarətinin mümkünlüyü barədədir. 2005-ci il ərzində Sülh və Münaqişə elmləri üzrə Sidney Universiteti Mərkəzi "Qərbi Papuada soyqırım? İndoneziya dövlət aparatının rolu və Papua xalqının qətli üçün müasir zərurətlər" hesabatını çap etdi. Hesabat ərazinin hazırkı şəraiti barədə idi. Hesabatda qeyd olunur ki, 1963-cü ildə İndoneziya hökuməti Qərbi Papuada nəzarəti alman hökumətindən almağa başlayandan bəri 100 000 papualı ölmüşdür.
Somali
Sosial Elmi Araşdırma Şurası (2007) Somali Bantu əhalisi və Cubba dərəsi sakinlərinin 1991-ci ildən soyqırım qətli xəbər verib qeyd edir ki, "Somali nadir hallardandır ki, soyqırım hərəkətləri onları idarə edən dövlət strukturu olmadığı halda hərbçilər tərəfindən həyata keçirilib."
Ad hoc tribunallar
1951-ci ildə BMT Təhlükəsizlik Şurasının 5 daimi üzvündən yalnız ikisi SCQACK-nın iştirakçısı idi: Fransa və Çin Respublikası (Tayvan). SCQACK Sovet İttifaqı tərəfindən 1954-cü ildə, Birləşmiş Krallıq tərəfindən 1970-ci ildə, Çin Xalq Respublikası tərəfindən 1983-cü ildə (1971-ci ildə Tayvandakı Çin Respublikasını BMT TŞ-də əvəz etmişdir) və Birləşmiş Ştatlar tərəfindən 1988-ci ildə ratifikasiya edilmişdir. Buna görə də soyqırım cinayəti üzrə beynəlxalq hüquq yalnız 1990-cı illərdə işə düşmüşdür.
Bosniya və Herseqovina 1992–1995-ci illər
2001-ci ildə Keçmiş Yuqoslaviya üçün Beynəlxalq Cinayət Tribunalı (KYBCT) general Krstiçi 1995-ci il Srebrenitsa soyqırımındakı roluna görə təqsirli bildi, bununla beynəlxalq tribunal tərəfindən ilk dəfə soyqırım aktı leqal olaraq müəyyən olundu. Bu hökm Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsi tərəfindən 2007-ci ilin fevralında "Bosniya Serbiyaya qarşı" işi üzrə qərarda qüvvədə saxlanıldı. Buna baxmayaraq Bosniyanın iddiasına zidd olaraq BƏM müharibə zamanı Bosniya və Herseqovinanın bütün ərazisində soyqırım aşkar etmədi, lokal soyqırım Srebrenitsa ilə məhdudlaşırdı. Bu qərara qədər bəzi akademiklər və insan hüquqları rəsmiləri tərəfindən "Bosniya soyqırımı" ifadəsi işlədilirdi.
2010-cu ildə Bosniya serb ordusunun Drina korpusunun təhlükəsizlik komandiri polkovnik-leytenant Vujadin Popoviç və həmin ordunun təhlükəsizlik komandiri polkovnik Ljubişa Beara Srebrenitsa qətliamındakı rollarına, soyqırım, qırğın, qətl və təqiblərə görə KYBCT tərəfindən təqsirli bilinib ömürlük azadlıqdan məhrumetməyə məhkum olundular.
Bosniya müharibəsi zamanı törədilən soyqırımlara görə məhkum olunanların bir neçəsinin cəzalarını alman məhkəmələri aşağı salmışdır. Novislav Djajiç soyqırımda iştirakına görə məhkum olunmuşdu, lakin Yüksək Regional Məhkəmə onda soyqırım törətməyə istiqamətlənmiş kriminal niyyət üçün kifayət qədər əminlik tapa bilmədi. Lakin Djajiç 14 qətl işində və 1 qətlə cəhddə təqsirli bilindi. 1997-ci il 23 mayda Djajiçin apelyasiyasında Bavariya Apelyasiya Palatası Foka rayon administrasiyasına istinadən müəyyən etdi ki, soyqırım aktları 1992-ci ilin iyununda törədilib. 1997-ci ilin sentyabrında Düsseldorf Yüksək Regional Məhkəməsi (Oberlandesgericht) Doboj regionunda yerləşmiş yarımhərbi qrupun lideri olmuş Dobojdan olan Bosniya serbi Nikola Jorgiç əleyhinə olan soyqırıma görə cəzanı aşağı saldı. O, Srebrenitsadan başqa Bosniya və Herseqovina ərazilərində baş vermiş soyqırım fəaliyyətinə cəlb edildiyinə görə 4 dəfə ömürlük azadlıqdan məhrum edilmişdi; 1999-cu il 29 noyabrda Düsseldorf Yüksək Regional Məhkəməsi Maksim Sokoloviçi soyqırım cinayətində qrup halında iştirak və yardım etdiyinə və Cenevrə Konvensiyasını kobud şəkildə pozduğuna görə 9 il müddətinə azadlıqdan məhrum etdi.
Ruanda
Ruanda Beynəlxalq Cinayət Tribunalı (RBCT) 1994-cü ilin 6 aprelindən mayına qədərki dövrdə Ruandada baş vermiş soyqırım zamanı törədilən cinayətlərin araşdırılması üçün BMT-nin himayəsi altında olan məhkəmədir. RBCT 1994-cü il 1 yanvardan 31 dekabradək Ruanda ərazisində beynəlxalq hüququ pozan, soyqırım aktlarını və digər ciddi vəhşilikləri törətməkdə məsul olan insanları, yaxud Ruanda vətəndaşları tərəfindən yaxınlıqdakı dövlətlərdə törədilmiş cinayətləri mühakimə etmək üçün 1994-cü il 8 noyabrda Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən yaradılmışdır.
Xeyli sonra RBTC 19 cinayət işini bitirdi və 25 ittiham olunan şəxsi məhkum etdi. Digər 25 nəfər hələ də mühakimədədirlər. 19 nəfər həbsdə gözləyir. 10 nəfər hələ də azadlıqdadır. İlk məhkəmə işi Jan Pol Akayesuya qarşı, 1997-ci ildə başlanıb. Keçid dövrü baş naziri Jan Kambanda təqsirkarı müdafiə edirdi.
Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsi
BCM yalnız 1 iyul 2002-ci ildə və ondan sonra törədilmiş cinayətləri mühakimə edə bilər.
Darfur, Sudan
2004-cü il 9 sentyabrında Senatın Xarici Əlaqələr Komitəsində çıxış edən ABŞ Dövlət katibi Kolin Pauel 2003-cü ildən Sudanda, Darfurda başlanmış, indi də davam edən irqi münaqişəni "soyqırım" adlandırmışdı. O vaxtdan etibarın BMT Təhlükəsizlik Şurasının heç bir daimi üzvü bu mövqeni izləməmişdir. Fakt odur ki, BMT Təhlükəsizlik Şurasının 2004-cü il tarixli 1564 saylı qətnaməsi ilə yaradılmış Darfur üzrə Beynəlxalq Araşdırma Komissiyası Baş Katibə məruzə etmişdir ki, "Sudan hökuməti soyqırım siyasəti həyata keçirmir." Lakin Komissiya xəbərdarlıq etmişdir ki, "Hökumət səlahiyyətliləri, birbaşa və ya dolayı olaraq onların nəzarətində olan hərbi qüvvələr tərəfindən heç bir soyqırım siyasətinin izlənilməməsi və həyata keçirilməməsi kimi ifadə olunan nəticə heç cürə bu regionda törədilmiş cinayətlərin əhəmiyyətini azalda bilməz. Darfurda törədilmiş insanlıq əleyhinə cinayətlər və müharibə cinayətləri kimi beynəlxalq pozuntular soyqırımdan daha ciddi və daha mənfur ola bilər."
Gəncə Özəl Türk Liseyi
Gəncə Özəl Türk Liseyi — Gəncədə Azərbaycan-Türkiyə özəl liseyi. İndiki "İstək" liseyi
Soyqırım
Darfur, Sudan
2005-ci ilin martında Təhlükəsizlik Şurası Darfurdakı situasiyada Komissiyanın heç bir spesifik cinayətin olmadığı hesabatını nəzərə alan Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin (BCM) prokuroruna istinad etdi. Təhlükəsizlik Şurasının 2 daimi üzvü – ABŞ və Çin tövsiyə qətnaməsinin səsverməsində bitərəf qaldı. Özünün Təhlükəsizlik Şurasına 4-cü hesabatında prokuror "BMT Təhlükəsizlik Şurasının 1593 saylı qətnaməsində müəyyən olunmuş şəxslərin bəşəriyyət əleyhinə cinayətlər və müharibə cinayətlərini törətmələrinə inanmaq üçün əsaslı səbəblər" tapmışdır, lakin soyqırımda ittiham etmək üçün kifayət qədər sübut tapmamışdır.
Gəncə Özəl Türk Liseyi
Bu gün qədim mədəniyyət və maarif mərkəzi olan Gəncədə Gəncəbasar ərazisindən (Gəncə, Goranboy, Göygöl, Samux, Şəmkir, Gədəbəy, Daşkəsən, Tovuz, Qazax, Ağstafa) 340 şagirdə təhsil verən lisey onları elmli, bilikli, Azərbaycan xalqının adət-ənənələri ilə və XXI əsrin tələb etdiyi elmlərlə gələcəyə hazırlamağa calışır.
Soyqırım
1918-ci il mart hadisələri
1918-ci ilin 30 mart-3 aprel tarixləri arasında Bakı şəhərində və Bakı quberniyasının müxtəlif bölgələrində, həmçinin Şamaxı, Quba, Xaçmaz, Lənkəran, Hacıqabul, Salyan, Zəngəzur, Qarabağ, Naxçıvan və digər ərazilərdə Bakı Soveti və daşnak erməni silahlı dəstələrinin azərbaycanlılara qarşı törətdikləri qırğın. Rəsmi mənbələrə görə 12 minə yaxın azərbaycanlı qətlə yetirilmiş, on minlərlə insan itkin düşmüşdür. Azərbaycan prezidenti Heydər Əliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli sərəncamı ilə 31 mart Azərbaycanlıların Soyqırım Günü kimi qeyd olunur.
Gəncə Özəl Türk Liseyi
Ümumtürk mədəniyyətində, Azərbaycan tarixində öz dəst-xətti olan Gəncəyə və gəncəlilərə maarif xidməti göstərmək kimi bir şərəfə nail olan məktəb pedaqoji kollektivi nizamilər, məhsətilər, Cavad xanlar yurduna, onun əhalisinə layiq olmağa çalışır.
Soyqırım
Xocalı faciəsi
Xocalı soyqırımı xarakter etibarı ilə beynəlxalq cinayət kateqoriyasına aiddir. Bu kateqoriyadan olan cinayətlərin əsas tərkibləri İkinci Dünya müharibəsindən sonra yaradılmış beynəlxalq hərbi tribunalların (Nürnberq, Tokio) nizamnaməsində istifadə olunmuş, sonradan həmin cinayət tərkibləri keçmiş Yuqoslaviya və Ruanda beynəlxalq cinayət tribunallarının nizamnamələrində, habelə Beynəlxalq Cinayət Məhkəməsinin Statutunda təkmilləşdirilməklə bir daha təsdiqini tapmışdır. Qabaqcadan xüsusi düzəldilmış pusqulardan qaçıb canını qurtarmaq istəyən Xocalı sakinlərinin avtomat, pulemyot və digər silahlardan atəşə tutularaq kütləvi şəkildə qətlə yetirilməsi ermənilərin azərbaycanlılara qarşı soyqırım niyyətini sübuta yetirir.
Ağdaban faciəsi
Kəlbəcər rayonunun Ağdaban kəndində erməni silahlı birləşmələri tərəfindən törədilmiş soyqırımı göstərmək olar. 30 il əvvəl ermənilərin silahlı təcavüzü zamanı kəndin bütün mülki əhalisi faktiki olaraq vəhşicəsinə qətlə yetrildi. Bu qırğınlar "Ağdaban faciəsi" adı ilə tanınır.
Gəncə Özəl Türk Liseyi
Onun ilk – 2005-ci ildə 43 məzunundan 42 nəfəri ali məktəblərə qəbul olunmuş, hər dörd nəfərdən biri imtahanlarda 600-dən yuxarı bal toplamış, 10 nəfəri xarici dövlətlərin universitetlərinə qəbul olunmuşdur. 2006-cı ildə isə 41 məzundan 40 nəfəri ali məktəblərə qəbul olunmuş, onlardan 5 nəfəri 600-dən yuxarı bal toplamış, 5 nəfər isə xarici dövlətlərin universitetlərinə qəbul edilmişdir.
2014-cü ilin iyun ayında, Azərbaycanda bütün digər türk məktəbləri kimi, Gəncə Özəl Türk Liseyi bağlandı.
2014-cü ilin sentyabr ayında "İstək" liseyi (və ya 26 nömrəli tam orta məktəbin 2-ci pilot binası, Fizika-riyaziyyat təmayüllü lisey) adından yenidən fəaliyyətə başladı.
Yasəmən mənənəsi
Yasəmən mənənəsi (Prociphilus bumeliae, Schrk., 1801) — Azərbaycanda yasəmən rast gəlinən hər yer bir yerdə onları tapmaq mümkündür.
Xarici quruluşu
Qara-qəhvəyi başa malik olub orta və arxa tutqun qəhvəyidir, ön döş və qarın da yaşıl olub tutqun yaşıl olub tutqun yaşıl zolaqlara malikdir. Borucuq və və quyruqcuq yoxdur. Qanadlıların qarın hissəsində az miqdarda mum maddəsi, həmçinin bədənin digər hissələrində tozcuq maddəsi vardır ki, onlar bədənə mavi-qara kölgə vermiş olur. Bədənin uzunluğu 1,55, eni isə 0,88, bığcığı 1,05 mm-dir. III buğum 0,29, IV-0,21, V-0,17, VI-19 mm-dir. Bundan əlavə bığcığın III buğumunda 18-19, IV isə cəmisi 6-7 əlavə rinari olur. Qalan buğumların hər birisində bir ədəd olmaqla əlavə rinariya təsadüf edilir.
Yayılması
Azərbaycanda yasəmən rast gəlinən hər bir yerdə onları tapmaq mümkündür. Şimaldan başqa hər yerdə yayılmışdır.
Ekologiyası
Mənənələr budaqların qabığı, bəzi hallarda isə budaq və gövdələrin qabıq çatları içərisində yaşayırlar. Ağ şam ağacı üzərində köçdüyü güman edilir.
Ədəbiyyat
N.C.Vəzirov. Azərbaycanın mənənələri. Bakı-Elm-1995. s.45
Upanişadlar
Upanişadların fəlsəfəsi
Brahmanın zamanında (eramızdan əvvəl 800-500-cü illərdə) qurban etmək dini adət-ənənəsi ifrat nöqtəsinə çatdı və onun genişlənməsilə dinin ən dərin düşüncəli və mənalı məsələləri belə unudulmağa başlanıldı. Atın və digər canlıların qurban kəsilməsi ölkənin iqtisadiyyatına böyük zərbələr vurdu və şahlıq xəzinəsi boşaldı. Elə buna görə də, Brahmanlar çıxış yolunun yalnız dində referendumun aparılmasında və yeniləşdirilməsində gördülər. Onlar meydana  iki növ ideologiya çıxartdılar:
Upanişad daha böyük şöhrət qazandı. Bu kitab ilk dəfə alim, incəsənətçi və arif şahzadə olan Hindistanın müsəlman padişahı Şah Cahanın oğlu Daraşukuhun zamanında İslam irfanı ilə Hinduizim arasındakı oxşar cəhətləri çatdırmaq məqsədi ilə hicri-qəməri tarixi  ilə 1067-ci ildə fars dilinə tərcümə olunmuşdur. Bu kitabı “Böyük sirr” adlandırmışdılar. (Əcnəbilərin Upanişadla ilk tanışlığı da elə bu kitabın köməkliyi ilə baş tutmuşdur).
Upanişad Vedanta, yəni “Vedaların sonu” adı ilə də adlandırılmışdır. Bu kitab Vedaların daxilini açıqlayır və insanların diqqətini zahiri yayınmalardan mənəvi böyüklüyə və batini məzmunlara diqqət yetirməyə çağırır. Qeyd etdiyimiz bu kitab bütün dünyada tanınmış kitablardan biridir.
D.B.Kuper
D. B Kuper — Amerika kütləvi mədəniyyətinə təsir etmiş şəxslərdən biri. D. B Kuper 1972-ci ildə Portlend — Sietl daxili təyyarə reysini qaçıraraq 200.000 $ (günümüzdə — 1,160,000 $) dollar və iki dəst paraşut istəməklə bir təyyarə soyğunu gercəkləşdirmişdir. Kuper qaçırdığı təyyarədən tələb etdiyi pullarla birlikdə tullanmışdır. Federal Təhqiqat Bürosu tərəfindən aparılan uzun axtarışlara baxmayaraq bu gün belə D. B Kuperin izinə rast gəlinməmişdir. Yaşanmış təyyarə soyğunu Amerika aviasiya tarixnin qatı açılmamış tək hadisəsi hesab olunur.
Şübhəli təyyarə bileti alan zaman özünü Den Kuper kimi təqdim etsədə, ABŞ kütləvi informasiya vasitələrindən biri şəxsi D. B Kuper formasında təqdim etmiş və elə həmin tarixdən etibarən Den Kuper daha çox D. B Kuper qısaltması ilə tanınmışdır. Şahidələrin ifadələrinə əsasən hazırlanan fotorobot rəsm əsasında şəkil ilə bənzərliyi olan və Kuper soyadını daşıyan yüzlərlə ABŞ vətəndaşı dindirilsədə bu gün belə D. B Kuperin əsil şəxsiyyəti barədə heç bir məlumat yoxdur. Federal Təhqiqat Bürosu əməkdaşlarının əsas ehtimallardan biri Kuperin təyyarədən tullandığı zaman həlak olması ilə bağlıdır.
Bununla belə şəxsin düşdüyü ehtimal olunan ərazidə aparılan dərin araşdırmalarda Kuperin həlak olduğunu sübut edən dəlillərə rast gəlinməmişdir. Doqquz ildən sonra, 1980-ci ildə səkkiş yaşlı Brayan İnqrem valideynləri ilə Kolumbiya çayının sahillərində istirahət edərkən köhnə üç ədəd pul bağlaması tapmışdır. Bağlamaların ikisində 100 ədəd, üçüncüsündə isə cəmi 90 ədəd 20 dollarlıq əskinaslar olub. Ekspertiza bağlamada tapılan pulların Kuperə verilən pullarla eyni olduğunu təsdiqləyib. Hadisədən doqquz il sonra edilən bu tapıntı Kuperin sağ olması ehtimalını yenidən gündəmə gətirmişdir. Hadisədən 46 il keçməsinə baxmayaraq bu gün belə D. B Kuper olayı açıq qalmaqdadır.
Arxa plan
thumb|right|250px|[[Federal Təhqiqat Bürosu tərəfindən yayımlanan D. B Kuperin axtarış posteri və şübhəli şəxs barədə mümkün məlumatlar.]] Hadisə 1971-ci ilin 24 noyabr tarixində Şükranlıq Günü ərəfəsində baş verib. Həmin tarixdə Oreqon ştatının Portlend şəhərində yerləşən beynəlxalq hava limanından özünü Dan Kuper olaraq təqdim edən şəxs Sietl şəhərinə tək istiqamətli bilet alır. Northwest Airlines aviaşirkətinə məxsus olan Boeinq- 727 tipli təyyarə ilə həyata keçirilən Portlend-Sietl daxili reysi cəmi 30 dəqiqə davam edən kiçik bir təyyarə səfəri idi.
Satış qeydlərinə əsasən Dan Kuperə 18C nömrəli oturacaq satılır. Bir digər məlumatda isə Kuperin 15D saylı yerdə əyləşdiyini göstərir. Şahidlərin sözlərinə görə Kuper orta boylu, əynində qara kostyum, üzərində sədəf olan qalstuklu, qara eynəkli, təxminən 40 yaşlarında bir kişi olub. O, təyyarənin uçuşunu gözləyərkən siqaret çəkir və soda ilə burbon sifariş edib. 94 yerlik təyyarə daxili reysi Kuperdə daxil olmaqla cəmi 36 nəfərlə icra edirdi. 14:50-də cədvəl üzrə Boinq havaya qalxıbTəmkinli görünən Kuper təyyarə yerdən qalxana və kapitan kəmərləri açmağa icazə verənə qədər heç bir hərəkət etməyib. Kapitanın kəmərləri açmasına icazə verməsinin ardından Kuper yanında əyləşmiş gənc stüardessa Florens Şeffnerə kağız parcası uzadır.
Sərnişinlərdən kağıza yazılmış sevgi qeydləri və telefon nömrələri almağa adət etmiş Şeffner Kuper tərəfindən verilən kağıza ilk öncə önəm vermir. Lakin Kuper inadkarlıq göstərib, "yaxşı olar ki, məktubu oxuyasız, miss " — deyəndə, Florens nəsə yaxşı bir şeyin baş vermədiyini hiss edərək, kağız parçasını tələsik çıxarır və səthi yazılmış mətni oxuyur: Çantamda bomba var. Mənim əgər tələblərim yerinə yetililməsə, ondan istifadə edəcəm. Mən istəyirəm ki, yanımda oturasınız. Sizin təyyarə qaçırılıb.
Qızın üzündən təbəssüm yox olur, lakin o, sərnişinləri təşvişə salmamaq üçün sakitliyini qoruyub saxlaya bilir. Təyyarə bələdçisi mister Kuperin yanında oturur və onu dinləməyə başlayır. Təyyarəni qaçıran şəxs 20 dollarlıq əskinaslar olmaqla, 200 min dollar və 2 dəst paraşüt tələb edirdi. Stüardessanı öz niyyətlərinin ciddiliyinə inandırmaq üçün, sərnişin öz portfelini açıb göstərir. Çantada qırmızı məftilli qida elementi və 8 ədəd hansısa qırmızı silindrlər vardı. Qızın hər şeyi başa düşdüyünü görüb, kağızı göri alaraq, onu buraxır. Florens Şeffner Kuperin tələblərini çatdırmaq üçün pilot kabininə doğru gedir və geri gəldiyi zaman Kuperin qara eynək taxdığını bildirmişdir.