Fuad_Səmədov
Baş vermiş hadisə haqda
Neft Daşlarında bir qış günü Fuad Səmədov "Gürganneft" N.M.İ-nin rəisi Bəxtiyar Məmmədovla katerlə mədənə gedirlər. Söyləyirlər ki, birdən qasırğalı külək qopur. Buruqlarda işləyən insanlar katerə doluşan zaman dalğa Fuadı dənizin qoynuna alır. Gecənin qaranlığında heç bir şey görmək mümkün deyilmiş. Mahir üzgüçü olan Fuad suyun dərinliklərindən baş qaldıran qayaya yaxınlaşıb, ondan tutmağa müvəffəq olur. Yoldaşları Fuadın katerdə olmadığını görür, katerdəkilər projektorlarla onu axtarmağa başlayırlar. Nəhayət, onu tapıb götürürlər. Sonralar Fuad özü bu haqda belə deyirdi: "Sudan baş vurub, dənizin üzünə çıxanda yaxınlıqda gözümə qaya sataşdı. Ona yaxınlaşmağa qərar verdim. Bu vaxt dalğa məni yenidən suya qərq etdi. Yenidən üzüb qayam axtarmağa başladım, getdikcə ağırlaşırdım, çəkmələrimi çıxartmalı idim, amma onları çıxartmadım, yadıma düşdü ki, onları təzə almışam. Heç bir şey görmürdüm, eynəyimi də itirmişdim. Məni tapdılar, çəkmələrim də ayağımda qaldı - deyib gülərdi. İlahidən o, böyük yumor sahibi idi. 1963-cü ilin noyabr ayının 7-də Neft Daşlarında möhtəşəm neft fontanı və dəhşətli yanğın oldu. Yanğınsöndürənlər ilə yanğının kon¬turunu müəyyənləşdirmək üçün vertolyotla havaya qalxan Fuad, vertolyotda alovun şiddətlə partlaması ilə üzləşmişdi. Xoşbəxtlikdən pilot təcrübəli olduğundan hava gəmisini içindəki adamlarla birlikdə xilas edə bildi. Yanğın söndürüldü. Ancaq üç gün, üç gecə yatmayan Fuadın yorğunluqdan və əsəb gərginliyindən səhhəti pozuldu. Bir müddət müalicə olunduqdan sonra o "Başdənizneft"in baş geoloqu kimi öz vəzifəsini yerinə yetirməyə başladı. Onun bir neftçi-geoloq və elm fədaisi kimi inkişafı 1952-ci ildə, dünya şöhrətli "Neft Daşlan" yatağının kəşfi və işlənməsinin təşkili ilə əlaqədar yaranmış "Gürganneft" neft mədənləri idarəsində baş geoloq vəzifəsinə təyin olunması ilə başlayır. O, bu yatağın kəşfiyyatı və işlənməsində çox fəal iştirak etmişdir. Bu illərdə, dənizdə neft-qaz yataqlarının dalbadal kəşfi və mənimsənilməsi ilə əlaqədar olaraq Azərbaycan Sənaye İnstitutunun gənc məzunların, geoloqların, mədənçilərin, qazmaçıların və inşaatçıların əksəriyyətinin bu sahəyə axını başlayır. Belə bir şəraitdə, Fuad Səmədov üçün böyük elmi fəaliyyət dairəsi açılır. O, bu gənc mütəxəssisləri, xüsusən də geoloqları öz ətrafında toplayaraq, yatağın geoloji xüsusiyyətlərinin öyrənilməsinə, mədənlərdə geoloji-mədən və hidrodinamiki tədqiqat işlərinin aparılmasına yönəldir, toplanan məlumatlara təhlilinə və onlara nəticələrinin tətbiqinə və yatağm işlənməsinin elmi əsasda aparılmasına xüsusi fikir verir. Bu dövr, ümumiyyətlə, Xəzər dənizində, neft-qaz yataqlaram axtarışı və kəşfinin, onlara mənimsənilməsini, yataqlarda yeni-yeni süni təsir üsullarının tətbiqi, müxtəlif tədqiqat metodlarının inkişafinın başlanğıc dövrü idi. Bunu hiss edən Fuad Səmədov Neft Daşlan yatağının kəşfiyyatının başa çatdınlması, onun səmərəli işlənməsinin təşkili sayəsində gənc geoloqlarla - Xoşbəxt Yusifzadə, Cəlil Cəlilov, Ənvər Məmmədov, Nazim Əkbərov, Leonid Buryakovski və başqaları ilə birlikdə böyük elmi-tədqiqat işləri apanr. Onu da qeyd etmək lazımdır ki, ilk elmi əsaslarla tərtib edilmiş texnoloji işlərimə sxemi, "Neft Daşlara yatağında Qırməki lay dəstəsi üçün, Fuad Səmədovun rəhbərliyi altında işlənmiş və həyata keçirilmişdir. O, Neft Daşlarında işləyən zaman hər həftənin sonu mədənlərin geoloji şöbə işçilə¬rini öz ətrafına toplayar, onlardan keçən həftə ərzində hansı elmi-tədqiqat və hidrodinamiki tədqiqat materiallarını hazırladıqları ilə maraq-lanar, aldıqları nəticələrin təcrübədə yoxlanılmasını, nəşrlər üçün hansı məlumatlara olduğunu soruşardı və gələn həftə üçün yeni-yeni tapşırıqlar verərdi. O, xüsusən gənc mütəxəs¬sislərin hazırlanmasına, onlara elmi tərəqqisinə çox böyük əmək sərf etmişdir. Bütün bunların nəticəsidir ki, gələcəkdə Xəzər dənizində neft-qaz yataqlaram axtarışı, kəşfiyyatı və onlara mənimsənilməsində Neft Daşlan məktəbi bir kadr bazası rolu oynamışdır. O, artıq bir alim və təcrübəli geoloq kimi püxtələşir və onu Elmlər Akademiyasının nəzdində yeni təşkil olunmuş Dərin neft-qaz yataqlan problemləri Elmi-Tədqiqat İnstitutuna elmi işlər üzrə direktor müavini vəzifəsinə irəli çəkirlər. Lakin istehsalata olan böyük həvəsi, gündəlik işlərin nəticələrinin tətbiqi onu rahat buraxmır və o, 1963-cü ildə yeni təşkil olunmuş "Başdənizneft" İstehsalat Birliyində baş geoloq vəzifəsinə işə qayıdır. Burada o, Xəzər dənizinin şelf zonalarında yeni- yeni neft-qaz yataqlaram kəşfinə və açılmış yataqlara regional işlənməsinin təşkilinə rəhbərlik edir və bu dövrdə "Palçıq pilpiləsi", "Bahar", Səngəçal-Duvanm-Xərə-Zirə kimi böyük yataqların açılmasına nail olur. Ailəsi Fuad Səmədovun ailə həyatıın bəzi-mə¬qamlarını və onun şəxsiyyətini xarakterizə etmək və ailə üzvlərinə olan münasibətini ay¬dınlaşdırmaq da çox maraqlıdır. Həyat yoldaşı Sara xanım Azərbaycan Sənaye İnsitutunun kimya texnologiya fakültəsini bitirib. İxtisasca kimya mühəndisidir. Son zamanlara qədər o, AMEA-nm Neft-Kimya Prosesləri İnstitutunda elmi işçi vəzifəsində çalışıb. Bu nikahdan onların iki qızı olub. Fuad dünyasım dəyişəndə böyük qızı Gülnar 14, Nigar isə 9 yaşmda idi. İllər keçdi, aylar dolandı, qızlar böyüdü, oxuyub həyata vəsiqə aldılar. Gülnar Azərbay¬can Dövlət Universitetinin kimya fakültəsini ^ fərqlənmə diplomu ilə bitirib. Atası kimi o da tələbə vaxtı ən böyük və şərəfli Lenin təqaüdünə layiq görülmüşdür. Kimya elmləri namizədidir. Kiçik qızı Nigar da ADU-nun biologiya fakültəsini bitirib. Biologiya elmləri namizədidir. Hər ikisi AMEA-nm aspiranturasını bitirib, böyük elmi işçi vəzifəsində AMEA NKP və Fiziologiya institutlarında çalışırlar. Fuadın hazırda üç nəvəsi var. Onlardan biri babasının adım daşıyır. Görkəmli ziyalı, əfsanəvi Neft Daşlarının ilk sakinlərindən biri, gözəl insan Fuad Səmədovun şərəfli adı neft elminin və neft sənayesinin tarixinə qızıl hərflərlə əbədi olaraq yazılmışdır. Fuad Səmədovun neft sənayesinin inkişafındakı səmərəli fəaliyyəti yüksək qiymətləndirilmişdi. O, "Əməkdar mühendis" kimi yüksək və şərəfli ada layiq görülmüşdür. 1959-cu ildə "Qırmızı Əmək Bayrağı", 1966-cı ildə isə Lenin ordeni ilə təltif edilmişdir. 1961-ci ilin əvvəlində Fuad Səmədov bir qrup mütəxəssislə birlikdə Azərbaycan dəniz yataqlarının kompleks mənimsənilməsinə görə Sovet məkanında o vaxtm ən böyük və şərəfli dövlət mükafatı sayılan Lenin mükafatına layiq görülmüşdür.