cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Marquşavan əməliyyatı
Əməliyyat
Əməliyyata 10 aprel 1992-ci ildə başlanmışdır. Səhər tezdən artilleriya atəşi başlamış, ardınca 400 nəfəri keçməyən, yüngül atıcı silahlardan və bir neçə əl qumbaraatanın ilə silanlamış Azərbaycan qüvvələri tank, PDM və BTR ilə Tərtərdən hücuma keçmişdir. Əməliyyata Gəncə batalyonunun komandiri Mehman Ələkbərov, "Azadlıq" batalyonunun komandiri Ələmşah Məmmədov və "Milli Qurtuluş" batalyonunun komandiri Şahin Tağıyev rəhbərlik edirdi. Azərbaycan tərəfinə görə, döyüş ərazisində Ermənistan Silahlı Qüvvələrindən üç yerli dəstə, ümumi 1,500 nəfərlik canlı qüvvə yerləşdirilmişdir. Onlarda 3 ədəd T-72A tankı, 16 ədəd PDM və başqa texnikalar var idi.
"Milli Qurtuluş", "Azadlıq" və Tərtər batalyonları pərakəndə hərəkət edərək Şıxarx kəndinin içinə irəliləmişdi. "Milli Qurtuluş" batalyonunun qüvvələri kəndə ətrafdakı üzümlüklərin arası ilə hücum edirdi. Çox keçməmiş, "Azadlıq" dəstəsinin bir hissəsi kəndin şərq kvartallarında mühasirəyə düşmüş və Tərtər şəhərindəki hərbi bölmələrdən dəstək istəmişdir. Rövşən Cavadov Tərtərdəki qoşunların Şıxarxa əlavə qüvvə göndərmək ilə bağlı əmr vermişdir. Döyüşdən xəbər tutan Bərdə ərazi özünümüdafiə batalyonunun qüvvələri də əməliyyata qoşulmuş, Azərbaycan qoşunlarına artilleriya dəstəyi vermişdir. Günortaya yaxın Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tank və piyadalarla kəndi işğaldan azad etmişdir. Kəndin saxlanılmağı planlaşdırılmadığından Azərbaycan qüvvələri kəndi axşam saatlarında tərk etmiş və ertəsi gün kənd ermənilər tərəfindən yenidən işğal etmişdir. Bir həftə sonra Azərbaycan qüvvələri yenidən kəndə hücum etmişdir və oranı birdəfəlik işğaldan azad etmişdir. Kənd 1994-cü ildə Azərbaycan ordusunun nəzarətində Tərtər rayonunun tərkibinə verilmiş bir neçə keçmiş Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti kəndindən biri idi.
10–11 apreldəki döyüş nəticəsində Azərbaycan tərəfindən 20-yə yaxın hərbçi yaralanmış, 23 nəfər isə şəhid olmuşdur. Döyüşlərdə şəhid olan Şahlar Hüseynov Milli Qəhrəman adı almışdır. Bundan əlavə, 6 nəfər azərbaycanlı mülki şəxs həlak olmuşdur. Həmçinin, Azərbaycan tərəfinin iddiasına görə, Ermənistan tərəfindən 100 nəfərə yaxın canlı qüvvə həlak olmuş, onların bir neçə hərbi texnikası sıradan çıxarılmışdır. Ermənistan tərəfi Azərbaycan qüvvələrinin 10 apreldə 43 mülki şəxsi öldürdüyünü, daha 100 mülki şəxsi isə əsir götürdüyünü, o cümlədən talan edilərək yandırıldığını iddia etmişdir. Ermənistan hakimiyyəti "Marquşavan" əməliyyatını Xocalı soyqırımına azərbaycanlıların cavabı kimi təqdim edirlər.
Həmid Heydəri
Həmid Məhərrəməli oğlu Heydəri (26 mart 1991; Şahrud, İran) — Azərbaycanı, əvvəl isə İranı təmsil edən yüngül atlet. 2020-ci ildə baş tutan XVI Yay Paralimpiya Oyunlarının qalibi olub.
Həyatı
Həmdi Heydəri 1991-ci il martın 26-da Şahrud şəhərində anadan olub. Milliyyətcə azərbaycanlıdır.
Karyerası
Həmdi Heydəri İranı 2016-cı ildə Rio-de-Janeyro şəhərində (Braziliya) baş tutan XIV Yay Paralimpiya Oyunlarında təmsil elədi və gümüş medalın sahibi oldu.
2017-ci ilin iyul ayında o, Birləşmiş Krallıqda baş tutan Dünya Çempionatının bürünc medalına sahib oldu.
Həmdi Heydəri 2020-ci ildə Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul elədi.
Frederik Kuk
Frederik Albert Kuk - 1908-ci il 21 apreldə Şimal qütbünə ayaq basdığını iddia edən amerikalı tədqiqatçı, fizik və etnoqraf. Ondan, təxminən, bir il sonra - 1909-cu il aprelin 6-da Şimal qütbünə çatdığını iddia edən Robert Pirinin də Kukun da iddiaları illərlə müzakirə mövzusu olmuşdu. Kukun ekspedisiyası Şimali Amerika Arktikasında kəşf edilən yeganə ada olan Mien adasını ilk dəfə tədqiq etmişdi.
Həmid Heydəri
Karyerası
2021-ci ilin iyun ayında Həmdi Heydəri Polşada baş tutan Avropa Çempionatında 42.48 metr nəticə ilə turnirin gümüş medalına sahib oldu.
2021-ci ilin avqust ayında isə Həmdi Heydəri Yaponiyada baş tutan XVI Yay Paralimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Nizə atma turnirində Həmdi Heydəri 50.42 metr nəticə ilə qızıl medala sahib oldu.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 6 sentyabr 2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən XVI Yay Paralimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Həmdi Məhərrəməli oğlu Heydəri "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi.
Makedoniya Qadın Antifaşist Cəbhəsi
thumb|Makedoniyalı qadınlar 1945-ci ildə Yuqoslaviya və Makedoniya respublikalarının məclislərinə səs verdilər Makedoniya Qadın Antifaşist Cəbhəsi (Антифашистички фронт на жените на македонија / Antifašistički front na ženite na Makedonija) — Yuqoslaviya Xalq Qurtuluş Müharibəsi zamanı Yuqoslaviya Makedoniyasında meydana gələn feminizm hərəkatı. Şimali Makedoniya dakı bir neçə müasir feminist təşkilatın təşəbbüskarıdır. Cəbhə işğal altında olan Yuqoslaviyada digər qadın antifaşist cəbhələri ilə birlikdə 1942-ci ildə yaradılmışdır.
Bu hərəkatın ən görkəmli siması Veselinka Malinskaya idi ki, o, xalq qurtuluş müharibəsi və Makedoniyanın Qurtuluşu üçün Anti Faşist Məclisi nin iştirakçısı idi və onun atası 1903-cü il İlinden üsyanı nda iştirak etmişdir.
Hərəkatın əsas məqsədi qadınlar üçün məktəb təhsilini yaxşılaşdırmaq və qadınların savad səviyyələrini artırmaq idi, çünki o dövrdə savadsızların əksəriyyəti qadınlar idi. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Yunanıstan Vətəndaş Müharibəsi dövründə (1946-1949) digər təşkilatlar kimi bu cəbhə də yunan kral hökuməti tərəfindən “cinayətkar” adlanaraq qadağan edildi.
Cənubi Kvarken boğazı
Cənubi Kvarken (Södra Kvarken, Ahvenanrauma) - Aland adaları (Finlandiyanın ərazisi) ilə Skandinaviya yarımadası arasında yerləşir. Baltik dənizini Botnik dənizi (Botnik körfəzinin cənub hissəsi) ilə birləşdirir. Eni 40 km, ən dərin yeri isə 244 m təşkil edir. Axınlar əsasən cənub istiqamətinə yönəlir. Sərt qış ayları boğaz donur. Yumşaq qişda isə boğazda hərəkət edən buzlarla zəngin olur.
Mehmandost-i Ülya (Nir)
Mehmandost-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 375 nəfər yaşayır (75 ailə).
Sərəşbar (Xudabəndə)
Sərəşbar - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 273 nəfər yaşayır (49 ailə).
NGC 6517
NGC 6517, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış kürəşəkilli ulduz topasıdir. Göy üzündə İlandaşıyan bürcü istiqamətində yerləşir. IV tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Elvin Astanov
Elvin Əmrah oğlu Astanov — Azərbaycanı təmsil edən yüngül atlet. 2020-ci ildə baş tutan XVI Yay Paralimpiya Oyunlarının qalibi olub.
Həyatı
Elvin Astanov 1979-cu il iyulun 5-də Qafan rayonunda anadan olub. 2007-ci ildə Xızı rayonu ərazisində yol-nəqliyyat hadisəsi nəticəsində onurğa sütunu sındı.
Karyerası
2021-ci ilin iyun ayında Elvin Astanov Polşada baş tutan Dünya Çempionatında 8.22 metr nəticə ilə turnirin qalibi oldu.
2021-ci ilin avqust ayında isə Elvin Astanov Yaponiyada baş tutan XVI Yay Paralimpiya Oyunlarında mübarizə apardı. Nüvə itələmə turnirində Elvin Astanov 8.77 metr nəticə ilə qızıl medala sahib oldu.
Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 6 sentyabr 2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən XVI Yay Paralimpiya Oyunlarında qazandığı nailiyyətlərə və Azərbaycan idmanında xidmətlərinə görə Elvin Əmrah oğlu Astanov "Şöhrət" ordeni ilə təltif edildi.
Bottanuko
Əhalisi 4568 sakin, əhali sıxlığı 914 nəfər / km²-dir.
Sahəsi 5 km² ərazini əhatə edir.
Poçt kodu - 24040.
Oldboy (film, 2003)
Oldboy — 2003-cü ildə rejissor və ssenarist Pak Çan Uk tərəfindən çəkilmiş "intiqam trilogiyası"nın ikinci hissəsi olan döyüş filmi. Üçlüyün ilk filmi İntiqam mənimdir (film, 2002), sonuncusu İntiqam xanım (film, 2005). Filmin əsərləri Yapon adları Qaron Tsutii və Nobuaki Minaqişi tərəfindən eyni adlı manqaya əsaslanırdı. Premyer nümayiş 21 noyabr 2003-cü ildə Cənubi Koreyada, Rusiyada isə — 18 noyabr 2004-cü ildə keçirilmişdir. 3 milyard dollar büdcəsi ilə dünya üzrə ödənişlər 14,980,005 dollar təşkil edir.
Məzmun
1988-ci ildə Oh Dae su adlı bir iş adamı, qızının dördüncü doğum gününü itirmədən sərxoş olduğu üçün tutuldu. Yoldaşı Joo-hwan onu polis bölməsindən götürdükdən sonra Dae-su üçün evə zəng etmək üçün telefon kabinə gedəcəklər. Joo-hwan Dae-su'nun həyat yoldaşı ilə söhbət edərkən, Dae-su qaçırılan və qidaya qapının içərisində qida ilə çatdırılan möhürlənmiş otel otağında oyanır. Televiziya izləyən Dae-su, arvadının öldürüldüyünü və baş şübhəlinin olduğunu öyrənir. Dae-su, zamanın kölgə salmağı, intiqam planlaması və qaçmaq üçün bir tunel çıxarmaq üçün cəhd edir.
2003-cü ildə həbs olunduğundan 15 il keçdi. Özünü azadlığa qazandırmadan əvvəl, Dae-su ciddi, hipnozlaşdırılmış və bir kostyum paltar geyinmiş bir evdə oyanır. Daha sonra intihar edən başqa bir şəxslə qarşılıqlı əlaqə qurduqdan sonra, Dae-Su döyüş bacarıqlarını bir qrup gənc oğrular üzərində sınayır. Daha sonra sirli bir dilənçi ona pul və cib telefonu verir. O, həbsxananın səbəbini izah etməkdən imtina edən kapitanından məzəmmətli telefon zəngi alır. Daha sonra suşi restoranda çökür və restoranın gənc şefi Mi-do tərəfindən götürülür. O bərpa etdikdən sonra, Dae-su qızı və həbsxanasının yerini tapmağa çalışır. Qızı bir İsveçli cütlük tərəfindən qəbul olunduqdan sonra, onunla əlaqə yaratmaqdan imtina edir. Dae-su həbsxana üçün yemək yeyən Çin restoranı tapır və bir çatdırılma adamını təqib edərək həbsxananı tapır. İnsanlar başqalarının həbsi üçün ödəniş edə biləcək xüsusi bir həbsxanadır. Dae-su həbsxanaya daxil olur və Dae-su sahibinin şəxsiyyətini bilmir, amma Dae-su "çox danışmaq" üçün həbs olunduğunu göstərir. Həbsxanadan çıxarkən, Dae-su çox sayda mühafizəçilər tərəfindən hücuma məruz qalır və arxa bıçaqla bıçaqlandı, lakin hamısını məğlub etməyə çalışır.
Dae-suun başçısı, Lee Woo-jin adlı zəngin bir adam, yenidən Dae-su ilə əlaqə saxlayır və ona ultimatum verir: əgər Dae-su beş gün içərisində həbs olunma səbəbini tapsa, Woo-jin özünü öldürəcək. Əks halda, Mi-do'u öldürəcək. Dae-su və Mi-do intim olanda, onlar cinsi əlaqə saxlayırlar. Bununla yanaşı, Joo-hwan Dau-su ilə əlaqə saxlamağa çalışır Woo-jin'in bacısı haqqında bəzi mühüm məlumatlar, lakin gizli olaraq onu təqib edən Woo-jin tərəfindən öldürülür. Dae-su nəhayət, o və Woo-jinin eyni məktəbə getdiyini xatırladır və öz qardaşına təslim olan Woo-jinə şahidlik etdi. Dae-su, sinif yoldaşlarına hadisə haqqında danışdıqdan sonra, Woo-jin'in bacısı intihar etdi, kədərlənmiş Woo-jin'ü intiqam almaq üçün aparıb. Günümüzə qədər Woo-jin, Cənab Parkın əlini, Dae-su tərəfindən əvvəlki bir təhlükəni yerinə yetirərək, Cənab Parkı və dəstəsini Dae-su ilə zəif birləşməyə səbəb edir. Dae-su Mi-do'u cənab Park ilə yaradır və Woo-jin ilə qarşılaşır.
Woo-jinin evində, Woo-jin Mi-do'nin Dae-su'nun qızı olduğunu göstərir. Woo-jin suyu restoranına Dae-su yola yönəltmək üçün hipnozdan istifadə edərək hər şeyi təşkil etdi, Dae-su, Woo-jin'in etdiyi kimi, ən azğınlıq eyni ağrını yaşamaq üçün onlarla görüşmək və aşiq olmaq üçün təşkil edirdi. Dae-su, Woo-jin'e hücum etməyə çalışır, lakin Woo-jin'in cangüdəni tərəfindən pis bir şəkildə döyülür. Dae-su cangüdəni yaralamaq üçün çalışır, lakin Woo-jin öz müdafiəsini öldürərək müdaxilə edir. Woo-jin, Cənab Parkın hələ də onun üçün çalışdığını və cənab Parkın yeni həbsxanasında saxlanılan Mi-doa həqiqəti söyləməyi təhdid etdiyini göstərir. Dae-su, Woo-jin'in bacısının ölümünə cəlb etdiyi üçün üzr istəyir və iti təqlid edərək özünü alçaltır, Woo-jin'i Mi-do deyə bilməyəcək. Woo-jin gülməyəndə gülür, Dae-su öz dilini təzahürat əlaməti olaraq kəsir. Woo-jin, Dae-su'nun üzr istəməsini qəbul edir və cənab Parkı Mi-do'dan həqiqəti gizlədəcək deyir. Liftə girdikdən sonra Woo-jin bacısının intiharını xatırladır və Derringer ilə başını özünə vurur.
Tədbirin ardından Dae-su, Mi-do qızı olmağı haqqında məlumatlarını silmək üçün hipnotisti həbsxanadan tapır və onlar birlikdə xoşbəxt ola bilərlər. Mi-do sonra Dae-su tapır və iki kucaklaşırken onu sevir. Hipnozçuların heç bir əlaməti yoxdur ki, bu görüşün xəyali idi. Dae-su geniş bir təbəssümə girir, sonra yavaş-yavaş acı bir görünüşlə əvəz olunur. Hipnozun həqiqətən işləməsi naməlum qalır.
Cavid Tağıyev
Cavid Qabil oğlu Tağıyev (22 iyul 1992-ci ildə Tovuzda anadan olub) — Azərbaycan Premyer Liqası təmsilçilərindən olan Sumqayıt FK klubunda müdafiəyə meylli yarımmüdafiəçi kimi çıxış edən peşəkar Azərbaycanlı futbolçudur.
Klub
30 avqust 2016-cı ildə Cavid Zirə FK klubu ilə iki illik müqavilə imzalamışdır.
Milli komanda
6 Sentyabr 2015-ci il məlumatlarına əsasən.
Yelena Qolub
Həyatı
Yelena Yevgenyevna Qolub 25 dekabr 1951-ci ildə SSRİ respublikalarından olan Ukrayna SSR-nin Kiyev şəhərində anadan olmuşdur. Valideynləri əvvəlcədə səhnədə müğənni kimi çıxış etmişdilər. Sonradan atası Yevgeni Qolub jurnalist, anası Zinayda Morozova isə işçi olmuşdur.
Qolub 1974-cü ildə Taras Şevçenko adına Kiyev Milli Universitetinin biofizika fakültəsini bitirmişdir. O, bir neçə il mühəndis kimi çalışmış, lakin peşəkar rəssam olmaq arzusunda olmuşdur. O, həmin dövrdə bir incəsənət universitetinə daxil olarkən sovet ideologiyası ruhunda tematik kompozisiyalar məcburi idi. Qolub bununla razılaşmamış, fərdi təhsil almağa başlamışdır. Bundan əlavə, o, Ukrayna Kitab Çap Akademiyasında könüllü kimi rəssamlıq dərsində iştirak etmişdir. 1986-cı ildə Jurnalistika İnstitutunun Mətbuat artistləri fakültəsini bitirmişdir.
Yaradıcılığı
Yelena Qolub yaradıcılıq fəaliyyətinə 1970-ci illərdə ekspressionizm üslubunda rəsm çəkərkən sosialist realizminə zidd olan qeyri-rəsmi incəsənətdən, anderqraund incəsənətdən başlamışdır. Peşəkar rəssamlarla (Vasili Zabaşta, Vilen Barski və başqaları) təkbətək təhsil almışdır. Sonradan Kiyevdə avanqard gənclər "Rux" assosiasiyasına toplaşmışdır. Onlar orada yazıçılar, elm adamları, incəsənət xadimləri ilə toplaşaraq son tendensiyalar, "samizdat" və s. kimi mövzuları müzakirə etmişdilər. 1977-ci ildə "Rux"un təşkilatçıları (Yuri Kosin, N. Nedzelski və S. Fyodorinçik) avanqard sərgi təşkil etmişdilər.
Rəqəmsal texnologiyalarda rəssam öz vizual dilini yaratmaq üçün tükənməz imkanlar tapmışdır. Onun "zehni konstruksiyalar" adlandırdığı kompozisiyalar (rəqəmsal çap vərəqlərində) çoxlu assosiativ mürəkkəb şeyləri əks etdirir. Rəssamın həmkurator kimi də çıxış etdiyi "Rəqəmsal həyət № 3" layihəsi "Q. V. X" (yəni Qolub, Vışeslavski, Xarçenko) qrupunun media rəssamlarının əsərlərini toplamışdır. Bu, Niderlandın Amsterdam şəhərində sərgilənir.
Onun həmkarı, tanınmış avanqard rəssam və rejissor Oksana Çepelik Yelena Qolubun yaradıcılığı haqqında belə danışır: ƏŞəhər sivilizasiyası öz nailiyyətləri və ziddiyyətləri ilə müxtəlif seriyaların çoxsaylı versiyalarında həmişə rəssamın diqqət mərkəzindədir. Yerli adət-ənənələr və kollektiv yaddaş, mədəni bölgülər, şəhər mərkəzi və şəhərətrafı ərazilər arasındakı əlaqələr rəssamın bu gün müasir incəsənətdə inkişaf etdirdiyi ən mühüm mövzulardan yalnız bir neçəsidir. Bu günlərdə rəssam Viktor Misianonun Müasir İncəsənət Muzeyində nümayiş etdirilən "Mümkün olmayan icma" kurator layihəsində IV Moskva Biennalesində iştirak edib. Mənim üçün bu sərgi xüsusi maraq kəsb edir, çünki o, qarşılıqlı əlaqənin estetikası ilə bağlıdır və layihənin özünü, fikrimcə, sosial heykəltəraşlıq, dövrümüzün aktual tendensiyası kimi qiymətləndirmək olar".
Macarıstan incəsənət tarixçisi Qabor Pataki Yelena Qolubun Budapeştdə "Ukraynadan gələn külək" (2019) adlı foto instalyasiya sərgisinin açılışında çıxış edərək qeyd etmişdir: "O, öz metodunu "povest konstruktivizmi" adlandırır. Bu, fotomontajın qabaqcılları Rodçenko, Klutsis və Lissitzkinin ideyalarının təcəssümüdür, lakin sələfləri öz əsərlərini dünyanın tezliklə daha yaxşı və ədalətli olacağına inanmaqla tərtib etsələr də, Qolub yalnız bütün bu fikirləri həyata keçirməmiş kimi tanıya bilər".
Nəzəri istiqamətlər
Bir sənət tarixçisi kimi Elena Qolub bir neçə sahəni araşdırır.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Xanmurad Abdullayev
Xanmurad Xanbala oğlu Abdullayev — texnika üzrə fəlsəfə doktoru, AMEA İdarəetmə Sistemləri İnstitutunda.
Həyatı
Xanmurad Xanbala oğlu Abdullayev 9 mart 1959-cı ildə Hacıqaib, Quba rayonunun anadan olmuşdur.
Prielbrus Milli Parkı
"Prielburus" Milli Parkı — Elbrus bölgəsinin unikal təbiət kompleksini qorumaq üçün 22 sentyabr 1986-cı ildə yaradılmış milli park. Parkda həm də mütəşəkkil istirahət, turizm və alpinizmin inkişafı üçün şəraitin yaradılmışdır. Milli park Kabarda-Balkariya Respublikasının ərazisindədir. Sahəsi 100 min hektardır.
Coğrafiyası
Milli parkın ərazisi Mərkəzi Qafqaz regionunda, orta və yüksək dağlıq zonada (dəniz səviyyəsindən 1400–5642 m hündürlükdə) yerləşir. Əsasən Baş Qafqaz və Yan silsilələrinin bir hissəsini əhatə edir.
Milli parkın hüdudlarında bir neçə morfoloji relyef formaları diqqəti cəlb edir:alp-buzlaq, orta hündürlükdə dağlıq relyef, lava axınları, göl-çuxur.
Fauna
Milli parkın faunası zəngindir və burada 63 növ məməli, 111 növ quş, 11 növ sürünən, 8 növ amfibiya, 6 növ balıq və çoxlu sayda həşərat növü vardır. Park ərazisində diqqəti cəlb edən məməlilərdən qarapaçanı, balıqlardan isə çay forelini misal göstərmək olar. Həşəratlar arasında çoxlu endemik formalar var. Belə ki, gündüz kəpənəklərinin 63 növündən 20 növünə yalnız Elbrus bölgəsində rast gəlinir.
Flora
Kabardin-Balkarıyanın çiçəkli bitkilər florası təxminən 3000 növdən ibarətdir ki, bu da bütövlükdə Qafqazda bitən növlərin 50%-ni təşkil edir. Ən cəlbediciləri hündürlüyü 8–15 sm və 40–50 ilə 70–80 sm arasında olan alp və subalp çəmənləridir.
Turizm
Milli parkın ərazisində 23 istirahət obyekti fəaliyyət göstərir ki, burada mövsüm ərzində 5 minə yaxın insan istirahət edə bilər. Planlı turizm əsasən Elbrus Turizm və Ekskursiyalar Şurasının himayəsi altında həyata keçirilir. Ekskursiyalar 16 tematik marşrut üzrə aparılır.
Elbrus bölgəsinin mədəni-etnoqrafik irsinin təbliği və dağ turizminin, aktiv həyat tərzinin beynəlxalq səviyyədə populyarlaşdırılması məqsədilə Rusiyada ekologiya ili elan edilmişdir. 2017-ci ilin əvvəlində ilk dəfə olaraq milli parkının "Üzünü" seçmək qərara alındı ​. Bu ada Şimali Osetiya-Alaniya Respublikasının əməkdar artisti və Alaniya əyalətinin əməkdar artisti — Dina Bekoeva layiq görüldü.
Mehmandost-i Süfla (Nir)
Mehmandost-i Süfla — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
İşgəncə və Qeyri-insani və ya ləyaqəti alçaldan rəftar və ya cəzanın qarşısının alınması üzrə Avropa Konvensiyası
İşgəncə və Qeyri-insani və ya ləyaqəti alçaldan rəftar və ya cəzanın qarşısının alınması üzrə Avropa Konvensiyası  — 1987-ci ildə qəbul edilmiş və 1989-cu ildə yeddi ölkə tərəfindən təsdiqləndikdən sonra qüvvəyə minən Avropa Şurası konvensiyası. 1993-cü ildə Konvensiyanın tərkib hissəsi olaraq (Konvensiyanın bütün üzv dövlətləri tərəfindən təsdiq edildikdən sonra) Konvensiyaya dəyişikliklər edilərək qüvvəyə minən iki əlavə protokol qəbul edildi. Avropa Şurasına üzv olan 47 dövlətin hamısı konvensiyanın tərəfdarıdır və 2015-ci il üçün hər iki protokol.
Konvensiya azadlıqdan məhrum edilmiş şəxslərlə pis rəftarın qarşısını almaq üçün məhkəmədənkənar bir mexanizm təmin edir. Bu mexanizm, Avropa İşgəncə və İnsani və ya Alçaldıcı Mübarizə və Cəzanın Qarşısının Alınması Komitəsinin üzvlərinin seçilmiş ölkələrə səfərlərinə əsaslanır.
Komitə, Avropa Şurasına üzv dövlətlərin müvafiq orqanlarına verdiyi ətraflı tövsiyələrində, davamlı olaraq azadlıqdan məhrum edilmiş şəxslərin həbs şərtlərinin qiymətləndirilə biləcəyi bir sıra standartlar hazırlamışdır. Bu dəst polis idarələrində pis rəftara qarşı qanuni qorunma zəmanəti, həbsxanalarda saxlama şəraiti və rejimi, tutulmuş və ya məhkum mühacirlərin işgəncə və ya pis rəftarla üzləşdikləri ölkələrə geri dönməsinin qarşısını alma mexanizmləri kimi anlayışları əhatə edir.
Konvensiyaya uyğunluq Avropa İşgəncə və İnsani və ya Ləyaqəti Alçaldan Rəftar və Cəzanın Qarşısının Alınması Komitəsi tərəfindən izlənir. Komitə Konvensiyanın iştirakçısı olan hər bir ölkədən bir mütəxəssisdən ibarətdir, ümumiyyətlə dörd il müddətinə seçilirlər (iki ildən altı ilə qədər dəyişikliklər mümkündür). Komitələr Avropa Şurası Nazirlər Komitəsi tərəfindən müvafiq ölkənin AŞPA-dakı nümayəndə heyəti tərəfindən irəli sürülmüş üç namizəd arasından seçilir.
Sverre Hassel
Sverre Helge Hassel - Norveçli qütb tədqiqatçısı və Cənub qütbünü fəth edən ilk 5 insandan biri.
Səreyn (Xudabəndə)
Səreyn - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 447 nəfər yaşayır (79 ailə).
Günəşkimilər
Günəşkimilər yarımsinfi (Heliozoa) — İbtidailərin Lobosa sinfinə daxil olan yarımsinifdir.
Haqqında
Günəşkimilər, əsasən şirin sularda yaşayırlar, xarici görünüşcə şüalılara çox oxşadırlar. Bədənləri kürə formasında olub, günəşin şüalarına bənzər yalançı ayaqlar əmələ gətirirlər. Şüalılardan fərqli olaraq, günəşkimilərdə mərkəzi kapsula olmur. Sitoplazma bir və ya bir neçə nüvədən ibarət olan dənəvər endoplazmaya malikdir. Ektoplazma şəffafdır, tərkibində bir və ya iki yığılan vakuol vardır. Günəşkimilərin yalançı ayaqları endoplazmadan başlanğıc götürür. Psevdopodaların mərkəzindən xaricdən duru sitoplazma ilə əhatə olunan, bir qədər qatı xətt keçirki, belə yalançı ayaqlar aksopodalar adlanır. Aksopodalar uzanıb – qısaldığı kimi, əyilədə bilir. Bunun hesabına günəşkimilər kiçik yosunlar, təkhüceyrələrdən başqa, daha iri şikara – rotatorilərə, kiçik xərçənglərə hücüm edə bilirlər. Əksər günəşkimilərdə möhkəm mineral skelet olmur, bəzilərində isə silisium-oksiddən ibarət iynələr vardır. Günəşkimilər qeyri-cinsi yolla çoxalırlar. Şirin sularda yaşayan Actinophrys və Actinosphaerium cinsinin nümayəndələrində cinsi çoxalma da müşahidə olunur. Actinophrys sol növündə cinsi proses aşağdakı qaydada gedir: günəşkimi bölünür və həlməşikşəkilli qatla örtülür. Qız fərdlərin nüvəsi də ikiyə bölünür. Sonra qız fərdlər yenidən birləşərək ziqota əmələ gətirirlər. Ziqota müəyyən sakitlik dövrü keçirdikdən sonra yetkin günəşkimiyə çevrilir. Belə cinsi çoxalma prosesi pedoqamiya adlanır.
Günəşkimilərin böyük əksəriyyəti sərbəst yaşayır, lakin onların oturaq həyat tərzi keçirən formaları da vardır, onlar substrata xüsusi saplaqlar vasitəsilə birləşirlər.Xəzər dənizində cəmi 2 növ günəşkimilər aşkar edilib: Protactrum maxina Grimm və Schulzia pelagica Gr. Azərbaycanın şirinsu hövzələrində isə 8 növ günəşkimilər tapılıb. Onlardan Actinophrys sol Ehr ., A. VESİCULATA Pen., Actinosphaerium eichhorni Ehr., Heterophrys radiata West., Glathrulina cienkowskiii Mer., Nuclearia simplex Gienk Kosmopolit növlərdir. Bundan başqa, Lənkəranın çəltik tarlalarında A.eichhorni və A.sol növləri də tapılmışdır.
Rəfi ibn Leys
Rəfi ibn Leys — 806–810-cu illərdə Orta Asiyada Abbasilərə qarşı olan üsyanın başçısı.
Həyatı
Rəfi ibn Leys Əməvilər dövlətinin Xorasan valisinin törəməsi idi. Böyük mülkədar idi və Soqdianada yaşayırdı. O, Abbasilərə qarşı üsyan başlatdı və bu qiyam 4 il sürdü. Orta Asiyanın böyük şəhərlərini, Səmərqəndi, Buxaranı, Şaşı və digər yaşayış məskənlərini əhatə etdi.
806–810-cu illərdə baş vermiş Rəfi ibn Leysin üsyanının yatırılmasında göstərdiyi köməyə görə, Samanın övladları və nəvələri 819-cu ildə Məvarünnəhrin ən mühüm vilayətlərini idarə etmək hüququ almışdılar.
Şahbala Məmmədov
Məmmədov Şahbala Ağqırax oğlu — Azərbaycanın əməkdar iqtisadçısı (1978), Dövlət Statistika Komitəsi sədrinin müavini, Baş Hesablama Mərkəzinin direktoru, "Şərəf nişanı" ordeni (1981).
Həyatı
Qazax rayonunun Yuxarı Salahlı kəndində	1936-cı	il iyunun 1-də doğulmuş, onillik məktəbi Aşağı Salahlı orta məktəbində başa vurmuşdur. Karl Marks adına Xalq Təsərrüfatı İnstitutunun ticarət-iqtisad fakültəsinə daxil olmuş, bu ali məktəbi statistika ixtisası üzrə bitirmişdir (1958). Moskvada SSRİ Nazirlər Soveti yanında Xalq Təsərrüfatı Akademiyası İxtisasartırma İnstitutunda tam kurslar dinləmişdir (1986).
Fəaliyyəti
Əmək fəaliyyətinə təyinatla Şəmkir rayonunda başlamış, orada 1959-cu ilin yanvarında əhalinin siyahıyaalınmasını respublika rayonları arasında birinci olaraq, dəqiq və keyfiyyətlə yerinə yetirdiyinə görə respublika Ali Sovetinin fəxri fərmanına layiq görülmüşdür. Dərhal mərkəzi idarəyə işə dəvət edilən	Ş.A.Məmmədov həyatının 50 ildən çoxunu Dövlət Statistika Komitəsində çalışmış, burada əsaslı tikinti və mənzil-kommunal təsərrüfatı şöbəsinin iqtisadçısı, baş iqtisadçısı və həmin şöbənin rəisi işləmişdir. 1968-ci ilin aprelində İdarənin maşın-hesablama stansiyasının rəis müavini təyin edilmiş, sonra hesablama mərkəzi direktorunun müavini olmuşdur. Ş.A.Məmmədov 1976-cı ilin martından Respublika Hesablama Mərkəzinin direktoru olmaqla, Dövlət Statistika Komitəsi sədrinin müavinidir. Azərbaycanın statistika orqanlarının son 50 ildəki inkişaf yolu, kiçik bir idarədən geniş şəbəkəsi olan dövlət strukturuna çevrilməsi, idarənin elm və texnikanın son nailiyyətləri ilə təchiz olunması bilavasitə Ş.A.Məmmədovun adı, fəliyyəti və şəxsi təşəbbüsləri ilə bağlıdır. Milli statistikamızın dünya standartlarına cavab verən bir struktur olaraq, formalaşmasında bu müstəsna xidmətlərinə görə onu öz xidməti sferasında "statistikamızın patriarxı" da adlandırırlar.
Ş.A.Məmmədov respublikada statistika kadrlarının hazırlanmasına	öz töhfəsini vermiş, istehsalatdan ayrılmamaqla 8 il Xalq Təsərrüfatı İnstitutunda ixtisas fənnindən dərs demiş, 20 il statistika və iqtisadi kibernetika bölmələrində dövlət imtahan komissiyasının sədri olmuşdur. Paralel olaraq, Maliyyə-Kredit Texnikumunda da dövlət imtahan komissiyasının sədri idi. Ş.A.Məmmədovun fəaliyyəti dövlət tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş, "Şərəf nişanı" ordeni (1981), fəxri fərmanlar və bir sıra dövlət mükafatları ilə təltif edilmişdir.
2012-ci ilin əvvəlindən təqaüdə çıxmış, dövlət qulluğu təqaüdünü alır.
Ailəsi
Ömür-gün yoldaşı Fəridə Vəli qızı Ayvazova fizika-riyaziyyat elmləri namizədi, Neft Akademiyasının pedaqoqudur. İki oğlu, dörd nəvəsi vardır.
Fəaliyyəti boyu neçə-neçə gənclərə hami qayğısı göstərmiş, onlara peşə inkişafından tutmuş, həyati-məişət məsələrinin həllinə qədər bacardığı köməkliyi göstərmişdir. Düşüncəli, mühakiməli, təmkinli şəxsiyyət olduğundan ömrü boyu ətrafında olan insanlara və işdə təmasda olduğu əməkdaşlara qardaş və ata qayğısı ilə yanaşmış, məhz, bu xüsusiyyətlərinə görə, hazırda Salahlı elinin ağsaqqalı sayılır.
Əsərləri
Azərbaycan Respublikasının mərkəzi mətbuatında statistika mövzusunda dərc olunmuş onlarla məqalənin müəllifidir.
Mollaəhməd (Nir)
Mollaəhməd — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Bəşir (Heris)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 268 nəfər yaşayır (59 ailə).
Mollaəhməd (Nir)
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 97 nəfər yaşayır (17 ailə).
Sonet
Sonet — lirik janrın bir növüdür. Qərbi Avropa ədəbiyyatında orta əsrlərdə çox işlənən bir şeir növüdür. Adətən, 14 misradan ibarətdir. Şeir iki hissəyə ayrılır. Hər bir hissə özü də 2 bəndin vəhdətindən yaranır, birinci hissədəki bəndlərdən hər biri 4 misradan, ikinci hissədəki bəndlərin hər biri isə 3 misradan ibarət olur. Birinci hissədəki bəndlər katren, ikinci hissədəki bəndlər terset adlanır.
İtaliyada Dante, İngiltərədə Şekspir çoxlu sonet yazmışlar. Azərbaycan ədəbiyyatında Səməd Vurğun və Süleyman Rüstəmin yaradıcılığında da sonetlərə təsadüf edilir.
Orxan Namazov
Orxan Ceyhun oğlu Namazov (24 noyabr 1994; Goranboy rayonu, Azərbaycan — 10 oktyabr 2020; Ağdərə, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Sonet
Sonetlər çələngi
sonetlər çələngi — sonetlər silsiləsidir. Bu "çələng" 15 sonetdən ibarət olur. Bunlardan ən axırıncısı özündən əvvəlki sonetlərin birincisi misralarından yaranır.
Orxan Namazov
Həyatı
Orxan Namazov 1994-cü il noyabrın 24-də Goranboy rayonunun Xoylu kəndində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Orxan Namazov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Suqovuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Orxan Namazov oktyabrın 10-da Ağdərə istiqamətində şəhid olub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Namazov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını yerinə yerinə yetirən zaman mərdliyin və igidliyin göstərilməsinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Orxan Namazov ölümündən sonra "İgidliyə görə" medalı ilə təltif edildi.
Qədir Məmişov
Qədir Zülfəli oğlu Məmişov (5 iyul 1989; Mircəlal, Saatlı rayonu, Azərbaycan — 2 noyabr 2020; Qubadlı rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Qədir Məmişov 5 iyul 1989-cu ildə Saatlı rayonunun Mircəlal kəndində Zülfəli Məmişovun ailəsində anadan olmuşdur. 1995–2006-cı illərdə orta təhsil almışdır. Ailəli idi, 2 övladı yadigar qaldı. İkinci övladı dəfnindən 11 gün sonra dünyaya gəlmişdir.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Qədir Məmişov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Cəbrayılın və Qubadlının azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə vuruşmuşdur. Qədir Məmişov 2 noyabr 2020-ci ildə Qubadlı rayonu istiqamətində döyüş tapşırığının yerinə yetirilməsi zamanı həlak olmuşdur. Ertəsi gün Saatlı rayonunun Mircəlal kəndində dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qədir Məmişov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qədir Məmişov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.06.2021-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Qədir Məmişov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
Helmer Hanssen
Helmer Culyus Hanssen - Norveçli dənizçi və qütb tədqiqatçısı. O, Roald Amundsenin rəhbərlik etdiyi 3 qütb ekspedisiyasında iştirak etmiş və Cənub qütbünü fəth edən ilk 5 insandan biri olmuşdur.
İmralı
İmralı — və ya Kalonilos — Mərmərə dənizində yerləşən ada. Adanın şimaldan cənuba uzunluğu 8 km, eni isə 3 km təşkil edir. Sahəsi 9,98 km² təşkil edir. Ada dənizin cənub sahilindən 13 kilometrlik, qərb sahilindən isə 20 kilometrlik boğaz ayırır (Boz boğaz). İstanbulla arasında məsafə 65 km-dir. Makdimal hündürlüyü 217 metrdir (Türk-təpəsi). Adadan şərqdə Qəmlik körfəzi yerləşir.
Tarixi
Antik dönəmlərdə adada yuban əhalisi yaşamış və onlar üzümçülük və Balıqçılıq ilə məşğul olurdular. Sonradan ipəkçilik belə inkişaf etdirilir. Ada xüsudi ilə Pruss ilə Konstantinopol arasında əlaqələndırıcı rolunu oynayırdı. 1308-ci ildə adanı osmanlıdan olan dəniz qulduru Əmir Əli ələ keçirmişdir. Adanın adıda onun adından meydana gəlmişdir. Bu adanın ələ keçirilməsindən sonra bizanslıların bu istiqamətdən əlaqəsi tamamən itmişdir. 1326-cı ildə isə Pruss şəhəri türklərin əlinə keçmişdir. XX əsrin əvvəllərinə qədər adada cəmi üç yunan kəndi vardı. 1922–1923 illərdə Türkiyə və Yunanıstan arasında olan məlum səbəblərdən yunanlar köçürülmüşdür. Hazırda adada Kürd Fəhlə Partiyasının liderlərindən olan Abdullah Öcalan saxlanılır.
Brakka
Brakka, İtaliyada kommuna, Lombardiya regionun Berqamo vilayətində yerləşir.
Əhalisi 706 nəfərdir (2018), əhalinin sıxlığı 129 nəfər / km²-dir.
Sahəsi 5.47 km² ərazini əhatə edir.
Poçt kodu - 24010.
Telefon kodu - 0345.
Kommunanın hamisi müqəddəs, Həvari Andreydir. Kommuna bayramı 30 noyabrda qeyd olunur.
Demoqrafiya
Əhalinin artımı:
Mövlan-i Ülya (Nir)
Mövlan-i Ülya — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Cəbrayıl Əhmədov (siyasətçi)
Cəbrayıl Rəşid oğlu Əhmədov — azərbaycanlı dövlət və siyasi xadim, Azərbaycan Milli Məclisinin I çağırış üzvü.
Həyatı
Cəbrayıl Əhmədov 1952-ci il mayın 8-də Dəvəçi şəhərində (Şabran) anadan olub. Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutunda və Bakı Ali Partiya Məktəbində ali təhsil alıb. Rus dilini bilir.
Cəbrayıl Əhmədov ailəlidir, 2 övladı var.
Siyasi fəaliyyəti
1995-ci il noyabrın 12-də baş tutan Parlament seçkilərində 93 nömrəli Xaçmaz-Dəvəçi dairəsindən Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) namizədi olan Cəbrayıl Əhmədov I çağırış Milli Məclisin deputatı seçilmişdir. 1995-ci il noyabrın 24-dən səlahiyyətlərinin icrasına başlayan Cəbrayıl Əhmədov Milli Məclisin Aqrar siyasət Daimi Komissiyasının və Azərbaycan—İrlandiya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun üzvü olub.
Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) üzvü olmuşdur. 1998-ci ildə YAP-dan istefa edərək Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyasına (AMİP) üzv olmuşdur.
Çaxmaqbulaq-i Ülya (Heris)
Çaxmaqbulaq-i Ülya və ya Yuxarı Çaxmaqbulaq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 38 nəfər yaşayır (8 ailə).
Fokus Pokus (film, 1993)
Fokus Pokus (orijinalda ) — 1993-cü ildə çıxarılmış ABŞ fentezi komediya filmi. Film, Massaçusetsstatının Salem şəhərində bakir yeniyetmə oğlan (Omri Katz) tərəfindən Hellouin gecəsi təsadüfən həyata qaytarılmış üç qəddar cadugərdən (Bett Midler, Sara Cessika Parker, Keti Nacimi) bəhs edir. Film, Mik Qarris və Neyl Katbert tərəfindən yazılmış ssenari əsasında Kenni Orteqanın rejissorluğu ilə çəkilmişdir.
Film ABŞ-da 16 iyul 1993-cü ildə Walt Disney Pictures tərəfindən çıxarılmışdır. Çıxarıldığı il film, tənqidçilər tərəfindən əsasən mənfi qarşılanmış, neqativ və ya qarışıq rəylər almış, həmçinin kassa uğuru əldə edə bilməmişdir. Eyni zamanda, ehtimal ki, filmin kinoteatr yayımı zamanı Disney təxminən $16.5 milyon ziyana uğramışdır. Lakin, Disney Channel və Freeform (keçmiş ABC Family) telekanallarında hər il oktyabr ayında təkrar göstərilməsi izləyicilərin filmi yenidən kəşf etmələrinə imkan yaratmış, beləcə ilbəil Hellouin ərəfəsində filmin ev nümyişi üçün satışları artmışdır. Film Hellouinlə əlaqəli kult filmi statusu qazanmışdır.
Filmin sikveli olan Fokus Pokus 2 30 sentyabr 2022-ci ildə Disney+ striminq xidmətində debüt etmişdir.
Şəhidabad (Xudabəndə)
Şəhidabad - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 735 nəfər yaşayır (142 ailə).
Ricət
Ricət — lirik-epik əsərdə müəllifin təsvir olunan şəxsə və hadisəyə münasibətini ifadə edən parçadır. Sözün mənası "haşiyə çıxmaq" dır. Ona görə də ricətə haşiyə də deyilir. Ricətdə müəllif haqqında danışdığı hadisələri öz dövrü ilə əlaqələndirir, öz düşüncələrini əks etdirir. Poema larda və ya mənzum romanlarda lirik ricətdən daha çox istifadə olunur. Ricət əsərə lirrik ruh, emisonallıq gətirir. Nizami "Xosrov və Şirin" əsərində Hörmüzün ölümünü qələmə aldığı yerdə zəmanənin insanlara etdiyi zülmdən, ədalətsizlikdən danışır.
Mövlan-i Süfla (Nir)
Mövlan-i Süfla — İranın Ərdəbil ostanının Nir şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 11 nəfər yaşayır (6 ailə).
NGC 7423
NGC 7423 - Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topası. Göy üzündə Sefey bürcü istiqamətində yerləşir. II3m tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Çənzəq (Heris)
Çənzəq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Heris şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 126 nəfər yaşayır (33 ailə).
Yastıbulaq (Xudabəndə)
Yastıbulaq - İranın Zəncan ostanının Xudabəndə şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 308 nəfər yaşayır (54 ailə).
Yanacağın qiymət artımına görə İran etirazları (2019)
2019-cu ildə yanacağın qiymət artımına görə İran etirazları — İlk başda yanacaq qiymətlərindəki 200%-lik bir artışla başlayan, ancaq daha sonra İrandakı mövcud rejimə və Ali Rəhbər Əli Xameneinin istefasına yönələn, İranın bir çox şəhərlərində baş tutan sivil etirazlardır. Etirazlar 15 noyabr axşamında başladı və internətdə nümayişlərin videosu yayılmağa başladıqca üsyanlar saatlar içərisində 21 şəhərə sıçradı. Şiddətli etirazların şəkilləri beynəlxalq səviyyəli etirazlarla birlikdə internetdə paylaşıldı.
Etirazlar ilk başda dinc toplanmalar kimi başlasa da, hökumətin sərt tədbirləri iğtişaşları bütün İran rejiminə qarşı yönəltməyə təşviq etdi. İran hökuməti etirazları susdurmaq üçün ölkə səviyyəsində interneti kəsmək, binalardan, vertolyotlardan, yaxın məsafədən pulemyotla etirazçılara atəş açmaq kimi ölümcül üsullardan istifadə etdi. İran hökuməti, həmçinin, etirazları basdırarkən ölənlərlə bağlı real rəqəmlərin gizli qalması üçün öldürülən nümayişçilərin cəsədlərini yaxınlarına vermirdi. Öldürülənlər ailələri KİV-lərə məlumat verməsin və ya yas mərasimi keçirməsin deyə hökumət tərəfindən təhdid etdilmişdi. Ölənlərlə bağlı hələ də tam dəqiq bir rəqəm olmasa da, bəziləri mühafizə qüvvələrinin 1000-dən çox İran vətəndaşını öldürdüyünü təxmin edir.
Hökumətin etirazçılara qarşı sərt tədbirlər almağı etirazçıları daha şiddətli reaksiya verməyə təşviq etdi. İran mərkəzi bankı daxil olmaqla ölkə səviyyəsində 731 banka, 9 dini mərkəzə hücumlar oldu, antiamerikanizm və Ali Lider Əli Xameneiyə aid olan plakatlar, həmçinin abidələr dağıdıldı, yandırıldı. 50 hərbi bazaya da nümayişçilər tərəfindən basqınlar oldu. Amnesty International və Radio Fardanın hesabatına görə etirazlar silsiləsi 1979-cu ildəki İran inqilabından sonrakı ən şiddətli və sərt etirazlar silsiləsi ola bilər.
Etirazlar və yüzlərlə ölən etirazçı ilə bağlı informasiyanın sosial media şəbəkələrindən paylaşılmasını əngəlləmək üçün hökumət 6 gün davam edəcək olan, ölkə səviyyəsində interneti blokladı.
Arxa planı
Həm ABŞ-nin, həm də Avropa Birliyinin İrana qarşı tətbiq etdiyi sanksiyalar, iqtisadiyyatın düzgün idarə edilməməsi son bir neçə il ərzində İranda güclü iqtisadi böhrana səbəb olmuşdu. Etirazlar başlamazdan əvvəl İranın azırkı prezidenti Həsən Ruhani "İran 1979 İran İslam İnqilabından sonra ən çətin illərini yaşayır." dedi. İranın müttəfiqləri olan Livan və İraq da anti-hökumət etirazlarıyla üz-üzə qalmışdı.
2019-cu ilin noyabrın 15-i gecə yarı İran hökuməti yanacağın qiymətində artışı elan etdi. Qiymət artımından əvvəl sürücülər aylıq 250 qalon litrə qədər benzinin hər litrinə 10 000 rial (bir litr üçün təxminən $1.15) ödüyürdülərsə, yeni qiymətlərlə birlikdə aylıq ilk 60 qalon litrin hər bir litrinə 15 000 rial (bir litr üçün təxminən $1.70), bundan sonrakı hər bir litr üçün 30 000 rial (hər bir litr üçün $3.40) ödəyəcəkdilər. Bu da qiymətlərdə 50%-dən 200%-ə qədər artım demək idi. İran dövlət televiziyası bu tədbirləri təxminən 60 milyon iranlıya maddi köməyi maliyyələşdirmək üçün bir vasitə kimi izah edib.
İran parlamentinin keçmiş üzvü Bəhzad Nəbavi etirazlardan sadəcə 2 ay əvvəl, 2019-cu ilin sentyabrında verdiyi bir müsahibədə özündə bir neçə biznesi birləşdirən Rəzavi İqtisadi Fondu İnqilab Keşikçiləri və Kəşfiyat Nazirliyi ilə birlikdə təxminən İran iqtisadiyyatının 60%-ni idarə etdiyini bildirdi. Ali Lider Əli Xamenei bu fonda rəhbərlik edir. Bu bizneslər heç birisi vergi ödəmir və çox geniş imtiyazlara sahibdir.
Tarixi
Hökumətin noyabrın 15-də erkən saatlarda yanacağın qiymətində 200-ə qədər artış qərarını elan etməsindən sonra İran xalqı müxtəlif şəhərlərdə öz hiddətlərini göstərmək üçün küçələri tutdu.
Rəsmi məlumata görə, Sircanda bir nəfər təhlükəsizlik qüvvələrinin açdığı atəş nəticəsində ölmüşdü. Şəhərdəki digər nümayişçilər yanacaqdoldurma məntəqəsini yandırmış və "Ruhani, ölkəni tərk et" şüarını səsləndirmişdir. Əhvazdakı narazı kütlə insanlardan etiraz işarəsi kimi benzini boykot etməyi və maşınları yolun ortasında dayandırmağı tələb edib.
İranın ən böyük ikinci şəhəri olan Məşəddə nümayişçilər yolları və əsas magistralları bağlayıblar. Etirazçılar Tehranın şəhər ətrafı bölgəsi olan Qüdsdə gecə gec saatlarda toplaşaraq, polis maşınını yandırdı.
Noyabrın 16-da nümayişlər dəvam edib və ikinci gündə daha da genişləyib. Etirazçılar Tehran, Təbriz, İsfahan və Şiraz kimi böyük şəhərlərdə daxil olmaqla, 50-dən çox şəhərdə daha sıx toplaşaraq ani qiymət artışına etiraz edib. Təhlükəsizlik qüvvələri etirazları dağıtmağa çalışarkən həqiqi güllədən istifadə etmiş, nəticədə ən az 10 nümayişçi İsfahan, Behbahan, Kirmanşah, Kərəc və Şirazda öldürülmüşdü.
İslamşəhr, Behbahan və Tehranda bir neçə bank, o cümlədən, mərkəzi bank və İsfahanda bir dini məktəb nümayişçilər tərəfindən yandırılıb. Şəhriyardakı etirazçılar İslam Respublikasının qurucusu Ruhullah Xomeyninin üzüyünü təsvir edən abidəni də oda veriblər.
16 noyabrda ölkə ərazisində internet bağlantısınin tamamilə kəsilməsi barədə hesabat verildi. İnternet aktivliyi normal səviyyəsinin 7%-i səviyyəsində olduğu qeyd olundu.
Dövlət xəbər agentlikləri indiyə qədər 1000-dən çox insanın həbs edildiyini və etirazların İranın 100-dən çox şəhərinə yayıldığını dedi.
Tehran və İsfahandakı mağaza sahibləri bazarları bağlamış və tətil elan etmişdi. Təbrizdə isə Təbriz Universitetinin tələbələri sinifləri tərk edərək, universitetdə öz etirazlarını göstərmişdilər.
Tehran Universitetində tələbələr ölkədəki mövcud vəziyyətə etiraz etmək üçün etirazların 2-ci günündə toplaşmış və "Diktatora ölüm" və "Nə Qəzzə, nə Livan, həyatım sadəcə İran üçün" şüarları səsləndirməyə başladı. Etirazlar Tehranın qonşuluğundakı Sadiğiyədə də davam etdi. Bazardakı satıcıların tətilə getməsinin qarşısını almaq üçün təhlükəsizlik qüvvələri bazarı bağladı. Tehran sakinləri internet kəsintisinə baxmayaraq cümə axşamı günü daha sıx şəkildə toplaşdıqlarını bildirdilər.
Polisin etirazçıların üzərinə birbaşa atəş açdığı Şirazda da qanlı toqquşmalar gedirdi. Rəsmilər bütün ölkədə 9 Dini mərkəzin və 5 Cümə ibadət mərkəzinin etirazçılar tərəfindən yandırıldığını bildirdi. Təhlükəsizliklik qüvvələrinin sərt hücumlarına baxmayaraq, etirazlar 19 noyabrda-hadisələrin ardıcıl 5-ci günündə də davam etdi. Belə etirazlar Tehran, Kərəc və İsfahanda da qeydə alınmışdı. Həft Təpə işçilərinin azırkı vəziyyətə etiraz etməsi Xuzistan ostanındakı Şuş şəhərinə gedən bütün yolları bağlamışdı.
300px|left|thumb|[[İsfahandakı nümayişlər]]
İnqilab Keşikçiləri düzgün ölü sayını gizlətmək və etirazları əhəmiyyətsiz göstərmək üçün ölən etirazçıların bədənlərini və xəstəxanadakı yaralıları götürürdü. Bəzi durumlarda hökumət rəsmiləri ölən etirazçıların bədənlərini ailələrinə pulla satırdı. The Guardian-a görə etirazlar əyalətlərin 70%-nə yayılmışdı.
İnternetin kəsilməsi
Etirazlar ərəfəsində İran hakimiyyəti internetə və sosial mediaya çıxışı kəsməyə başladı. İranın Ali Milli Təhlükəsizlik Şurasının 24 saat bağlanması barədə qərarından sonra internet effektiv şəkildə bloklandı.
NetBlocks-a görə, istifadəçilər ilk olaraq 15 noyabrda Məşhəddə internetin verilməsində fasilələr haqqında məlumat verdilər. Fasilələr ümumi əlaqə qrafiklərində də görünən təsir ilə böyük miqyasda və şiddətdə artdı. İranın ən böyük mobil şəbəkə operatorları, o cümlədən MCI, Rightel və IranCell, 16 noyabr 2019-cu il tarixində oflayn oldu. Noyabrın 20-nə qədər milli bağlantı normal səviyyəsindən 5% səviyyəsinə endi. Bu da insan hüquqları pozuntularını izləməyi və bunların xəbərinin mediaya çatdırılmasını çətinləşdirdi.
Hökumət, həmçinin peyk TV əlaqələrini yavaşlatdı və etiraz yerlərinin yaxınlığında olan insanlara anonim mesajlar göndərdi: "Bilirik ki, siz buradasınız."
Şüarlar
Rejimi və rəhbərliyi hədəf alan etirazlarda nümayişçilər "Şah, İrana qayıt", "Ruhanilər uduzmalıdır", "Diktatora ölüm", "Əsgər qardaşlarımız, qardaşlarınızı niyə öldürürsünüz?", "Rza şaha Allah rəhmət eləsin", "Nə Qəzzə, nə Livan mənim həyatım yalnız İran üçün", "Neft pulları itirildi, hamısı Fələstinə xərcləndi", "İslamdan danışırlar, amma xalqı tapdaladılar", "Rəhbər Allah kimi, biz sadə xalq dilənçi kimi yaşayırıq" şüarlarını səsləndirdilər. İranlılar, həmçinin, İranın antiisrail siyasəti üçün xərclədiyi pul və enerjiyə qarşı da öz səsini yüksəltdi "Biz ya pulumuz, ya da yanacağımız yoxdur, cəhənnəm olsun Fələstin"
Repressiya
İrandakı hökumət nümayəndələri qiyamın səviyyəsini aşağı göstərmək üçün ölən etirazçıların meyitlərini meyitxanalardan oğurlamaqda və yaralıları xəstəxanalardan həbs etməkdə ittiham olunurlar.
Ölü və yaralıların sayı
300px|thumb|Ostanlar üzrə ölü sayı {{legend|#7f0000|40 və ya daha çox öldürülən}} {{legend|#bf0000|30-39 aralığında öldürülən}} {{legend|#ff0000|20-29 aralığında öldürülən}} {{legend|#ff5656|10-19 aralığında öldürülən}} {{legend|#ffaaaa|1-9 aralığında öldürülən}} {{legend|#d3d3d3|Məlumat yoxdur}} Sircanda bir nəfər təhlükəsizlik qüvvəsi 15 noyabrda etirazçılara atəş açdıqdan sonra bir nəfər öldü və bir neçə nəfər yaralandı. Ertəsi gün on nəfər nümayişçi öldürüldü.
Reuters agentliyinin 23 dekabr 2018-ci il tarixində yaydığı məlumata əsasən, etirazlar zamanı təxminən 1500 insan öldürülüb.