cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Şah Fırat
thumbnail|[[Süleyman Şah türbəsi, 2012-ci il]] "Şah Fırat əməliyyatı" — Süleyman Şah türbəsini yeni əraziyə köçürmək məqsədilə Türkiyə Silahlı Qüvvələri tərəfindən 2015-ci ildə keçirilmiş xüsusi xilasetmə əməliyyatı.
Məqsədi
Əməliyyatın məqsədi Türkiyənin dövlət sərhədlərindən kənarda yeganə ərazi vahidi (eksklav) olan, Suriya ərazisində yerləşən Süleyman Şah türbəsini qoruyan 35 nəfərlik hərbi birliyi Türkiyəyə gətirmək idi.
Tarixi
Əməliyyat fevral ayının 21-dən 22-nə keçən gecə saat 21 radələrində başladılıb. 50 tank, 57 zirehli maşın, 100 avtomobil və 572 hərbçinin iştirak etdiyi xilasetmə əməliyyatı 3,5 saat davam edib və gecə saat 00.30-da hərbçilər türbəyə çatıb.
Türbədə qəbrin köçürülməsi üçün lazımı dini ritual həyata keçirilib və hərbçilərlə birlikdə Süleyman Şahın nəşi Mürşidpınar sərhəd-keçid məntəqəsinə doğru köçürülüb. Gecə saat 04.45-də sonuncu Türkiyə hərbçisi türbəni tərk etdikdən sonra türbə və yardımçı tikililər partladılıb.
Səhər saat 6-da Türkiyə hərbçiləri öz ölkələrinin ərazisinə daxil olub və bununla da əməliyyat başa çatıb.
Nəticəsi
Türkiyə baş Qərargahının şərti olaraq "Şah Fırat" adı verdiyi bu əməliyyat nəticəsində türbədə xidmət edən və onu qoruyan 35 nəfərlik hərbçi qrup və Süleyman Şahın nəəşi Türkiyəyə gətirilmişdir. Əməliyyat zamanı yalnız bir əsgər qəza nəticəsində həlak olub.
Əməliyyat zamanı Türkiyə tərəfi Suriya hökumətini və ərazidəki qüvvələri məlumatlandırıb.
Etyenn Paskal
thumb|mini|200px|Paskal ilbizi Etyenn Paskal (, 1588 – 1651) — Fransa riyaziyyatçısı Blez Paskalın atasıdır, sonralar onun adı ilə Paskal ilbizi adlanan 4-cü tərtib gözəl bir əyrini tapmışdır.
Jalə Əhmədova
Jalə Fərhad qızı Əhmədova — Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi VI çağırış deputatı, Dünya Alpaqut Federasiyasının Prezidenti, Azərbaycan Autizm Assosiasiyasının vitse-prezidenti, Türk Dövlətləri Autizm Federasiyasının baş katibi, hüquq elmləri magistri.
Həyatı
Əhmədova Jalə Fərhad qızı 23 aprel 1981-ci ildə Bakı şəhərində anadan olub.
1997-ci ildə Bakı şəhəri 158 saylı orta məktəbi bitirib.
2003-cü ildə Azərbaycan Beynəlxalq Universitetinin hüquq fakültəsini bakalavr dərəcəsi ilə bitirib.
2012-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin Beynəlxalq Hüquq fakültəsini magistr dərəcəsi ilə bitirib.
Jalə Əhmədova "Alyans Konsaltinq" MMC-də hüquq məsləhətçisi, Unibank ASC və Texnikabank ASC-də baş mütəxəssis, Bakı Apellyasiya məhkəməsində hakim köməkçisi, baş məsləhətçi, Azərbaycan Respublikası Energetika Nazirliyində şöbə müdirinin müavini, Milli Qvardiyanın kadrlar şöbəsində baş zabit, Prezidentin Təhlükəsizlik Xidmətində baş zabit- hüquqşünas vəzifələrində çalışıb.
Ehtiyatda olan zabitdir.
Ailəsi
Jalə Əhmədova Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin sabiq hakimi polkovnik Fərhad Əliyevin qızıdır. Ailəlidir, 2 övladı var.
İctimai-siyasi fəaliyyəti
2018-ci ildən "Vinq Çun" Döyüş Sənəti Federasiyasının təsisçilərindən biri və vitse-prezidenti olub. .
12 aprel 2022-ci il tarixində Azərbaycan Autizm Assosiasiyasına vitse-prezident seçilməyi ilə əlaqədar "Vinq Çun" Döyüş Sənəti Federasiyasının vitse-prezidentliyindən istefa verib.
5 avqust 2022-ci il tarixindən Türk Dövlətləri Autizm Federasiyasının baş katibidir.
30 avqust 2022-ci il tarixindən Dünya Alpaqut (Turan döyüş sənəti) Federasiyasının Prezidentidir.
Parlamentdə
Jalə Əhmədova 2020-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi VI çağırış deputatı seçilib.
Diazonium duzları
Diazonium duzları - ümumi formulu - Ar-N2Hal (Hal adətən Cl olur). Diazonium duzları (dördlü ammonium duzları kimi) aşağıdakı kimi yazılır: thumb|right|Fenildiazonium kationu
Jalə Əhmədova
Parlamentdə
Gənclər və idman komitəsinin üzvüdür.
Diazonium duzları
Alınması
Diazonium duzlarının alınmasının bir neçə üsulu vardır. Ancaq praktiki əhəmiyyəti kəsb edən bir üsul-aromatik aminlərin diazolaşdırılması reaksiyasıdır.
Jalə Əhmədova
Parlamentdə
Qara Dəniz İqtisadi Əməkdaşlıq Təşkilatı Parlament Assambleyasının üzvüdür.
Diazonium duzları
Alınması
Diazonium duzları olduqca davamsız birləşmələrdir. Buna görə onlarla aparılan reaksiyalar olduqca aşağı temperaturlarda (0...25oC) aparırlar. Diazonium duzları suda yaxşı həll olur, ancaq quru halda partlayış təhlükəsi vardır.
Jalə Əhmədova
Parlamentdə
Müstəqil Dövlətlər Birliyinin üzvü olan Dövlətlərin Parlamentlərarası Assambleyası Şurasının üzvüdür.
Azərbaycan-Estoniya parlamentlərarası əlaqələr üzrə işçi qrupunun rəhbəridir.
Diazonium duzları
Diazonium duzlarının reaksiyaları
Alkoksilləşmə:
Şiman reaksiyası:
Zandmeyer reaksiyası:
Baccharis exyngioides
Baccharis exyngioides Baccharis exyngioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Toto Vonq
Toto Vonq ( 15 noyabr 1999) — Honkonqlu üzgüçü. Toto Vonq Honkonqu 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Muarazes
Muarazes  — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Barakvil-Sovter kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12162.
Kommuna təxminən Parisdən 510 km cənubda, Tuluza şəhərindən 115 km şimal-şərqdə, Rodezdən isə 11 km qərbdə yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1097 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
thumb|200px|left|Kommuna xəritəsi 2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 657 nəfər (15-64 yaş) arasında 518 nəfər iqtisadi fəal, 139 fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 78.8%, 1999-cu ildə 74.2%). Fəal 518 nəfərdən 506 nəfər (280 kişi və 226 qadın) işləyir, 12 nəfər işsizdir (4 kişi və 8 qadın). 139 hərəkətsiz 41 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 65 nəfər təqaüdçü, 33 digər səbəblərə görə hərəkətsizdir
Tapa Çermoyev
Çermoyev Əbdülməcid (Tapa) Orutseviç – dağlı azadlıq hərəkatı liderlərindən biri, çeçen siyasi və dövlət xadimi, neft sənayeçisi.
Həyatı
Vladiqafqaz realnı məktəbini və Nikolay süvari məktəbini bitirmiş (1901), II Nikolayın şəxsi mühafizə dəstəsində xidmət etmişdir (1901–06). 1908-ci ildə Qroznı şəhərinə köçmüşdür. 1913 ildə "Aldanneft" şirkətini təsis etmiş və Çeçenistanın ən varlı neft sahibkarı olmuşdur. 1912 ildə 4-cü Dövlət dumasına seçilmiş və burada Şimali Qafqaz dağlılarının mənafelərinin müdafiəçisi kimi məşhurlaşmışdır. Çermoyev xeyriyyəçi kimi də tanınırdı. "Nəşri-maarif" cəmiyyətinin təşkil etdiyi "Müsəlman gecələri" tədbirlərində iştirak etmişdir. Birinci dünya müharibəsi (1914–18) dövründə Qafqaz yerli süvari diviziyasının zabiti olmuş, "Vəhşi diviziya"nın tərkibində döyüşən çeçen süvari alayını təşkil etmişdir. Fevral inqilabından (1917) sonra Şimali Qafqaz dağlı azadlıq hərəkatının liberal-demokrat qolunun liderinə çevrilmişdir. Şimali Qafqaz dağlılarının siyasi həmrəyliyi və istiqlaliyyətinin qızğın tərəfdarı olmuşdur. Balkar azadlıq hərəkatının rəhbəri Bəsyət Şaxanovla birlikdə Şimali Qafqaz Dağlı Xalqları İttifaqının yaradılmasının əsas təşəbbüsçülərindəndir. Çermoyev Şimali Qafqaz Dağlıları Mərkəzi İcraiyyə Komitəsinin üzvü idi. Şimali Qafqaz və Dağıstanın dağlı xalqlarının 1-ci qurultayında (1917, may) Şimali Qafqaz Dağlı Xalqları İttifaqı Mərkəzi Komitəsinin sədri seçilmiş, dağlı xalqlarının 2-ci qurultayının (1917, sentyabr) sədri olmuşdur. Rusiyada Oktyabr çevrilişindən (1917) sonra dağlıların kazaklarla birlikdə Terek-Dağıstan hökumətinin yaradılmasına etiraz olaraq, Şimali Qafqaz Dağlı Xalqları İttifaqı Mərkəzi Komitəsinin sədrliyindən istefa vermişdir. 1918 ildə Vladiqafqazın və Terek vilayətinin Sovet hökumətinin nəzarətinə keçməsindən sonra Temirxan-Şuraya gəlmiş və burada Şimali Qafqazın Cənubi Qafqaz İttifaqına qoşulması istiqamətində siyasi fəaliyyət göstərmişdir.
Ailəsi
Xavər Sultan bəyim Məhəmmədəli xan qızı İbrahimbəyova ilə ailə qurmuşdu. Fərrux bəy Vəzirovla bacanaqdır.
Uaverli (Virciniya)
Uaverli — ABŞ-nin Virciniya ştatında kiçik şəhər. Əhalisi 2000-dən bir qədər çoxdur.
Neoseiulus tenuisetae
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Ənvər Hüseynov
Ənvər Məhərrəm oğlu Hüseynov — Culfa Rayon Partiya Komitəsinin birinci katibi.
Həyatı
Ənvər Hüseynov 28 avqust 1948-ci ildə Naxçıvan MR, Şahbuz rayonu, Kükü kəndində anadan olmuşdur.
Ənvər Hüseynov AR Dövlət İqtisad Universitetinin Maliyyə-kredit fakültəsini bitirmişdir. Sonradan Şahbuz rayon kommunist partiyasında 2-ci katib, Naxçıvan şəhər Komsomol komitəsində katib, Naxçıvan Peşə Təhsil Komitəsinin rəisi, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Maliyyə Naziri, Naxçıvan Vilayət Partiya Komitəsində şöbə müdiri, Naxçıvan MR Həmkərlar İttifaqının sədri, Culfa Rayon Partiya Komitəsində 1-ci katib və başqa vəzifələrdə işləmişdir.
Naxçıvan MR Ali Məclisinin deputatı olmuş, müxtəlif orden və medallarla təltif olunmuşdur.
Ənvər Hüseynov 21 sentyabr 1993-cü ildə vəfat etmişdir.
İstinadlar
http://www.aqra.az/az/nazim-%C9%99kb%C9%99rov-s%C9%99kin%C9%99-xanim-%C9%99liyeva-haqqinda/
Katvan döyüşü
Katvan döyüşü ― Səlcuq lar, onların vassal dövləti Qərbi Qaraxanilər dövləti və Qarakitaylar dövləti arasında 9 sentyabr 1141-ci ildə baş vermiş döyüş. Səlcuqlar bu döyüşdə qəti şəkildə məğlub oldular və nəticədə Böyük Səlcuq imperiyası çökməyə başladı.
Döyüşdən əvvəlki vəziyyət
Qərbi Lyao imperatoru Yelü Daşi nin Balasaquna qədər gələrək Qaşqar, Beşbalıq və Xücənd şəhərlərini tutaraq paytaxtı Balasaqun şəhəri olan Qaraxitaylar dövlətini yaratması ilə Qaraxanlı-Qarakitay mübarizəsi ciddiləşmişdi. 1137-ci ildə Qarakitay ordusu Səlcuq vassalı olan Qərbi Qaraxanlı hökmdarı Mahmud b. Məhəmməd Arslan Xan ın qüvvələrini Xücənd yaxınlarında məğlub etdi. Xarəzmşahlar ilə Böyük Səlcuq imperiyası arasındakı mübarizədən faydalanan Qarakitaylar, Qaraxanlı torpaqlarına olan hücumlarını gücləndirmişdilər. Qaraxanlılar ilə onlara tabe olan Qarluqlar arasında mövcud olan ziddiyyətlərdə, Qaraxanlıların, Səlcuq hökmdarı Sultan Səncərdən kömək istəmələri ilə birgə Qarluqlar da Qarakitaylara sığınmışdırlar.
Döyüş
Yelü Daşi, Qarluqların bağışlanması məqsədi Sultan Səncərə müraciət etmiş, ancaq bu tələbi müsbət qarşılamayan Səncər ordusu ilə birgə yürüşə davam etmişdir. İki ordu Səmərqəndin şimal hissəsində yerləşən Katvan çölündə qarşılaşmışdır. Baş verən müharibədə Səlcuq ordusu ağır itkilər verərək geri çəkilmişdi. Sultan Səncər ilə Mahmud b. Məhəmməd Arslan Xan döyüş meydanından qaçmaq məcburiyyətində qalmışdırlar.
Nəticələri
Yaşanan ağır məğlubiyyətdən 1141-ci ildə Mahmud b. Məhəmməd Arslan Xanın yerinə qardaşı Tamgaç Buğra Xan III İbrahim adı ilə Qarakitaylardan asılı bir hökmdar kimi Qərbi Qaraxanlı hökmdarı olmuşdur. Bu məğlubiyyət Səlcuqları zəiflətmək ilə bərabər, həm də dağılma mərhələsinin başlanmasına səbəb olmuşdur. Bu məğlubiyyətdən cəsarətlənən Xarəzmşahlar və Qurilər Səlcuqlara qarşı üsyana başlamışdırlar.
Ovsun
Ovsun, əfsun — müxtəlif xalqların şifahi yaradıcılığında guya insanlardan bədbəxtliyi kənar etmək, onları xəstəlikdən qorumaq, xoşbəxtliyə çatdırmaq, varlanmaq, uğurlu ov, bol məhsul götürmək və s. gücünə malik olan müəyyən sehirli qüvvənin ifadə formulu.
Hələ qədimdən insanlar öz arzu və istəklərinə çatmaq üçün müxtəlif ovsunlara müraciət edirdilər. Ovsunçuluq ən qədim magik təsəvvürlərlə bağlı olmuşdur.
Haqqında
Magik səciyyəli folklor aktı olan ovsunlar uzun bir təkmilləşmə yolu keçmiş və bu yolda özünə yaxın mərasim ünsürləri və folklor mətnləri ilə qarşılıqlı əlaqədə olmuş, bəzən onlarla çulğalaşmışdır. Buna görə də ovsunlar bəzən fal, tilsim və sehrlə eyniləşdirilir. Halbuki ovsunlar həm şəkil, həm də lüğəti məna və mahiyyətcə onlardan fərqlənir. Bəhlul Abdullanın yazdığına görə, nağıl və dastan süjetlərində sıx-sıx təsadüf edilən tilsimlər virdlə, lövhlə bağlıdır, onu bilən, icra edən də, əsasən, qara, neqativ qüvvələrin təmsilçisi olan cadügərlərdir. Ovsunlar isə bilavasitə gerçək yaşayış, xüsusən də ailə-məişət hadisələri çevrəsində təzahür edir. Ovsunlarda insanların normal yaşayışına mane olan, güzaran üçün qorxu, təhlükə törədən qüvvələrə qarşı mübarizə var və bu da əsasən ayin, mərasim, magik sözün sehrli təsir gücü ilə həyata keçirilir. Ovsun üçün sözün magik gücü təsiredici vasitə sayıldığı halda, falın icrasında bu cəhətə o qədər də əhəmiyyət verilmir.
Azərbaycan folklorunda
Qədimdə insanlar təbii uğursuzluqlara müqavimət göstərmək, ağır əməklərini yündülləşdirmək istəyi ilə xüsusi ayinlər icra etmiş və bu ayinlər məsələnin mahiyyətinə uyğun şeirlər, nəğmə ilə müşayiət olunmuşdur. Misal üçün, göz səyriyəndə adamlar nəsə bir hadisə baş verəcəyinə inanmışlar. Sağ gözün səyriməsi xeyir, sol gözün səyriməsi isə qorxulu, təhlükəli bir hadisənin baş verəcəyini xəbər verən pis əlamət sayılmışdır. Odur ki, sol göz səyirdikdə fəlakətdən yaxa qurtarmaq üçün uğur simvolu, günəş rəmzi sayılan qırmızı rəngli sap, parça kəsiyi və s. göz qapağının üstünə qoyulmuş və səyriyən gözə sağ əllə üç kərə sığal çəkə-çəkə: Xeyrə atırsan at!, Şərə atırsan, yat! ovsunu söylənilmişdir.
Qədim zamanlardan məhsulun tez yetişməsi, bol olması, mal-qaranın salamatlığı üçün ovsunlardan tez-tez istifadə olunmuşdur. Misal üçün, xalq arasında “Fatma nənənin hanası” kimi tanınan göy qurşağıdakı yaşıl rəngin bolluq, bar-bərəkət, sarı rəngin isə quraqlıq, qıtlıqla bağlı olduğuna inanan əkinçi bunu təkcə müşahidə etməklə kifayətlənməmiş, quraqlığı qovmaq, qıtlıqdan yaxa qurtarmaq üçün xüsusi ayin icra etmişdir. O, göy qurşağını görüncə torpaq üzərində iki zəmi təsviri cızır, bunlardan birini özününkü sayaraq aşağıdakı ovsunu oxumuşlar: Fatma nənə, Fatma nənə, Sarısı sizin zəmiyə, Yaşılı bizim zəmiyə! Azərbaycan folklorşünaslığında ovsunlar 3 qrupa bölünür :
Azərbaycanda rabitənin inkişaf yolları və tərəqqisi (film, 1998)
Məzmun
Film Azərbaycan Rabitə sisteminin 80 illiyinə həsr olunmuşdur.
Filmin üzərində işləyənlər
Ssenari müəllifi: Sabir Əliyev, Hikmət Seyidov Rejissor: Süleyman Əhmədov Operator: Nadir Mehdiyev
Həmçinin bax
Azərbaycan filmlərinin siyahısı 1998-ci ilin Azərbaycan filmləri 1990-cı illər Azərbaycan filmlərinin siyahısı
Miloslu Venera
Miloslu Venera heykəli və ya "Miloslu Afrodita" (Milos adasından tapılmış Afrodita) heykəli – məşhur antik heykəl olub, e.ə. 130 – 100 illərə aid edilir.
Heykəlin aid olduğu dövr
Makedoniyalı İsgəndərin çoxsaylı istilaları yunan mədəniyyətinin Ellada xaricində yayılmasına imkan verirdi. Bu işğallardan sonra bir sıra xalqlar Yunanıstanın bilavasitə qonşusuna çevrildi. Yaranan qonşuluq həmin dövr yunan incəsənətinə reallıq gətirdi. Rəssamlar insan təbiətinin müxtəlif hədlərinin təsvirinə üstünlük verməyə başladılar. Hətta ilahə heykəlləri insan simalarına malik idilər.
Müəllif və quruluşu
Sevgi ilahəsi Afroditanın heykəli (təx. e.ə. II əsrin ortaları) ağ mərmərdən hazırlanmışdır. Hesab edilir ki, əsərin heykəltəraşı Antioxlu Aleksandros olmuşdur. Əvvəl bu siyahıya Praksitel də aid edilirdi. Heykəl Knid Afroditası tipinini ( (utancaq Venera)) təşkil edir: Düşmüş geyimi əli ilə saxlayan ilahə təsviri mövcuddur (ilk dəfə bunu Praksitel bu tipin nümunəsini yaratmışdır, təx. e.ə. 350 – ci illər). Nisbətlər 86x69x93 – dir, hündürlük 164 sm-dir.
Tapılması
Heykəltəraşlıq nümunəsi 1820 – ci ildə Egey dənizinin Kiklad adlarından olan Milos (Melos) adasından tapılmışdır. Belə ki, Vute Olivye adlı fransız dənizçi satış üçün qədimliklər – əntiq əşya və s. (o zaman bu bum idi) axtarışına çıxmaq üçün sahilə doğru yan almağı qərara alır. Yerli kəndli Yorqos Kentrotasom ilə birlikdə amfiteatr xarabalıqlarında qazıntı apararaq, bir heykəl tapırlar. Vute ixraca icazəni almaq üçün kapitanı dərhal Konstantinopola üzməyə inandırmağa çalışdı, amma kapitan imtina etdi və Vute öz tapıntısına əlini yellədi. Amma, başqa dəniz zabiti Jyul Dyumon-Dervil Konstantinopola yola düşdü və icazəni aldı. Qayıdış zamanı o aşkar etdi ki, Konstantinopola heykəli daşımaq üçün, rus gəmisində kapitana bit türk məmuru pul ödəmişdir. Ada sakinləri ilə ağır danışıqlardan sonra, Dyumon-Dervil nə də olsa, heykəlin alınmasına nail oldu. Bundan sonra türk hakimiyyəti Milos adasının sakinlərinə qəzəblənmişdilər ki, belə qiymətli tapıntı onların əlindən çıxdı və bu səbəbdən adanın ən nüfuzlu sakinlərini ictimai döymə cəzasına məruz qalmağı əmr etdi. Tapıntıdan sonra artıq heykəlin qolları itirilmişdi, hansı ki, fransızlar arasında münaqişə zamanı onu öz ölkələrinə aparmaq istəyirdilər və türklər tərəfindən (adanın sakinləri), hansı ki, həmin niyyətə malik idilər. Heykəl 1821-ci ildə alınaraq əldə edildi və hal-hazırda onun üçün xüsusi olaraq Luvrun birinci mərtəbəsində hazırlanmış qalereyada saxlanılır.
Aid olduğu dövr
Başlanğıcda bu heykəli klassik dövrə aid etdilər (e.ə. 510-323 – cü illər). Lakin məlum oldu ki, heykəl gətiriblər və dayaq yerinə yazılıb ki, Meandrda Antioxa vətəndaşı Menidesanın oğlu İsgəndər bu heykəlin müəllifidir. Bununla da məlum oldu ki, heykəl Ellin dövrünə aiddir (e.ə. 323-146 – cı illər). Nəticədə dayaq itdi və indiyə qədər də tapılmamışdır.
Xeyir və Şər (balet)
"Xeyir və Şər" və yaxud "Ehtiras meteoriti" — bəstəkar Tofiq Bakıxanovun şair Nizami Gəncəvinin "Xəmsə"si əsasında yaratdığı birpərdəli, üçeskizli balet, rəqs draması. Bu balet dahi Azərbaycan şairi Nizaminin 850 illyinə həsr olunmuş müsabiqədə Azərbaycan bəstəkarlarının əsərləri ilə yanaşı mükafata layiq görülmüşdür. Baletin librettisti Rəşid Əhmədovundur, xoreoqrafı Tamilla Şirəliyevadır.
Məzmun
Əsərin iştirakçıları – mərhəmətli Xeyir, qəzəbli Şər, qızlar, quşlar, simvolik güllər, onları əhatə edən reallıqda baletin dramaturji konfliktinin əsas qütblərini təşkil edir.
Xəzər balladası (balet)
"Xəzər balladası" — Tofiq Bakıxanovun Xəzər neftçilərinin əməyinə həsr etdiyi bir pərdəli balet. Musiqi tarixində "Xəzər balladası" dəniz neftçilərinin çətin və rəşadətli əməyinə həsr olunmuş ilk baletdir. Qara Qarayev bu baleti "Xəzər neftçilərinin qəhrəman, romantik əməyini əks etdirən əzəmətli musiqi" adlandırmışdır. Musiqişünas E. Abbasova baletin janrını "balet-novella", "balet-poema" kimi müəyyən etmişdir.
Tarixçə
Əsər müəllifinə Azərbaycanda də, onun hüdudlarından kənarda da böyük şöhrət gətirmişdir. Bu bir pərdəli balet 1968-ci ildə Azərbaycan Dövlət Opera və Balet teatrında tamaşaya qoyulduqdan sonra (baletmeysterlər Rəfiqə Axundova və Maqsud Məmmədov) tezlikdə Moskva, Sankt-Peterburq, Kiyev və keçmiş SSRİ-nin digər şəhərlərində, eləcə də Fransanın bir neçə şəhərlərində, Lüksemburqda və Monte-Karloda göstərilmişdir. Əlamətdardır ki, "Xəzər balladası" baleti Moskvanın Qurultaylar Sarayında oynanılmışdır, Xaricdə isə bu balet 30 dəfədən çox nümayiş etdirilmiş, Fransanın Amyen, Bezanson, Dijon, Le-Krezo, Nansi, Eks-Provans, Monpelye şəhərlərində tamaşaya qoyulmuşdur. Əsər Parisdə keçirilən VII Beynəlxalq rəqs festivalında "Şan Elize" teatrında oynanılaraq böyük uğur qazanmışdır.
Bu haqda Fransa mətbuatında da bir sıra müsbət rəylər çap olunmuşdur. Məsələn, "Parizyen libere" yazırdı ki, "Xəzər balladası" baleti koloritli və şəffaf tərzdə instrumentləşdirilmiş musiqidən ibarətdir". "Le Monde" qəzetində çıxmış rəydə belə deyilirdi: "Bu əsər həqiqətən dəniz neftçilərinin həyatından bəhs edən gözəl bir himndir... Bu musiqi əsərində maşınların işləməsi, neftin necə əldə olunması və s. geniş surətdə qələmə alınmışdır".
25 ildən sonra əsər 2001-ci ilin noyabr ayında yenidən Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Balet Teatrı səhnəsində canlandılırdı. Yeni quruluşda xoreoqraf Tamilla Şirəliyeva, dirijor Cavanşir Cəfərov, rəssamlar Tahir Tahirov və Ağarahim Əliyev idilər.
Məzmun
Surətlər - Neftçilər, Qağayılar və Neft, Dəniz, Alov rəmzi obrazları
Azərbaycanın mühafizə olunan təbiət ərazilərinin siyahısı
Azərbaycanın mühafizə olunan təbiət ərazilərinin siyahısı:
Milli Parklar:
Qoruqlar:
İkonomaxiya
İkonomáxiya (yun. εἰκονομαχία; εἰκόνα — təsvir, rəsm (икона) + κλάω — sındırıram, dağıdıram) — VIII — IX-cu yüzilliyin əvvəllərində ikonalara (yun. “eikon”) sitayiş edilməsinə qarşı yönəlmiş dini-siyasi hərəkat. Xristianlıqda aparılan xristoloji mübahisələrin nəticəsində yaranan dini siyasi hərəkatdır.
Olaylar öncəsi
Xristianlığın Roma imperiyasında yayılmasından sonra müqəddəslərin şəkillərinin çəkilməsi, onlara edilən ehtiram və sayğı kütləvi hal almışdı. Bu sayğı bir çox hallarda onlara sitayişə çevirilirdi.
Bu ehtiram və sitayişə qarşı etirazlar da mövcud idi. İkonalara qarşı çıxış edənlər onları bütpərəstliyin əlaməti hesab edirdilər. Onların arasında məşhur kilsə tarixçisi Qeysərili Eusebius da olmuşdur. Qərbdə isə 305-ci ildə yığılan bir Kilsə Məclisi ikonaların kilsələrdə yerləşdirilməsini yasaqlamışdı. Bundan sonra ikonalara qarşı çıxış edənlərin sayı artmışdı.
Hərəkatın başlaması və genişlənməsi
VIII yüzillikdə bu məsələ ilə bağlı ixtilaflar daha da genişlənmişdir. Bir çox araşdırmaçılar bunun səbəbini İslamın yaranması və surətlə yayılmasında görürdülər. İslamın bir olan Allaha şəriksiz və vasitəsiz ibadət edilməsi ideyaları xristian dünyasına təsir göstərmişdir. Toynbiyə görə, ərəblərin Bizans üzərində qələbələri bu problemin qabardılmasına gətirmişdir. Bundan sonra ikonaların əleyhdarlarının çıxışları daha da güclənmişdir. Onlar, Konstantinopolda 754-cü ildə öz Kilsə Məclisini yığaraq ikonaları yasaq etmişdilər. Daha sonra onlar, hətta Bizans imperatorlarının siyasətinə təsir edə bilmişdilər. İkona əleyhdarlarını dəstəkləyərək, imperatorlar xristian ruhaniyyətinin və rahiblərinin həddindən çox artmış ictimai və siyasi nüfuzuna zərbə vurmaq, onları zəiflətmək məqsədini güdürdülər. Faktiki olaraq onlar klerikalizmlə mübarizəyə qədəm qoymuşdular.
İkona əleyhdarları hərəkatına dəstək verən ilk Bizans imperatoru Lev İsavr (716-741) olmuşdur. Sonra bu siyasəti onun oğlu Konstantin Kopronim (Constantine Copronimus) (741-770) və nəvəsi Lev Xəzər (770-775) davam etmişdilər. Sonra imperatriça İrina (Eirene) (775-802) və ondan sonra gələn imperatorlar Nikiforus (Nikiphorus) (802-811) və Mixael (811-813) ikonaların tərəfdarlarının mövqeyini dəstəkləmişdirlər. Ancaq bunlardan sonra hakimiyyətə gələn imperatorlar Lev (813-820), Mixael (820-829) və Teofilos (829-842) yenidən ikona əleyhdarlarının mövqeyini dəstəkləmişdirlər. Yalnız 843-cü ildə ikona tərəfdarları, son olaraq, imperator Teodorusun zamanında qələbə çalmışdırlar.
İkona əleyhdarlarının mövqeyi
İkona əleyhdarları üç qrupa bölünmüşdürlər: 1. Bəziləri ikonaları kilsədə saxlamaq şərti ilə, onlara sitayişə qarşı çıxış edirdilər.
2. Digərləri ikonaları rədd edərək, başqa müqəddəs kilsə əşyalarını inkar etmirdilər.
3. Üçüncü qrup isə, ikonalarla birlikdə bütün müqəddəs əşyaları rədd edirdilər.
İkona əleyhdarların Müqəddəs Kitabdan gətirdikləri dəlillər aşağıdakılardır: - "Özün üçün heç bir oyma büt, nə yuxarıda – səmada və ya aşağıda – yerdə, nə də yerdən aşağıya yığılan sulardakı şeylərin heç birinin surətini düzəltmə" (Qanunun təkrarı, 5: 8).
- "Və fani olmayan Tanrının izzətini, fani olan insana, quşlara, dördayaqlılara və yerdə sürünənlərə bənzəyən bütlərə əvəz etdilər" (Romalılara, 1: 23).
- "Onlar Tanrının həqiqətini yalana dəyişdirdilər və Xaliq əvəzinə məxluqa pərəstiş və ibadət etdilər. O Tanrı ki, əbədi olaraq mübarəkdir" (Romalılara, 1: 25).
İkona tərəfdarlarının mövqeyi
Buna cavab olaraq, ikonaları müdafiə edən, Dəməşqli Yohannes (Ioannes Damaskenos) kimi məşhur xristian ilahiyyatçıları deyirdilər ki, İlahilik insan şüurundan və hissiyyatından xaric olsa belə, o müəyyən qədər maddi aləmdə özünü göstərir və görünməyən şeyin obrazı, təcəssümü ola bilər. İnsan isə həm maddi və həmdə ruhi bir varlıq olduğu üçün, duyulan İlahi simvollara onun ehtiyacı vardır.Onların vasitəsi ilə o, Tanrıya yüksələ bilər. İsanın isə İlahi mahiyyətindən başqa insani mahiyyəti də vardır və buna görə də onu təsvir etmək olar. Əgər o öz tələbələrinə görsənibsə, deməli şəkil vasitəsi ilə başqa adamlara da görsənə bilər. Ancaq onların opponentləri ikonalara sitayişi bütpərəstliyin əlaməti sayaraq onların dəlillərini rədd edirdilər.
Çəkişmələr dövrü
754-ci ildə keçirilən Kilsə Məclisindən sonra ikona tərəfdarlarına qarşı təqiblər başlanmışdı. Bu hadisələr imperiyada hətta vətəndaş qarşıdurmasına gətirib çıxarmışdı. Bizans imperiatorları tərəfindən dəstəklənən ikona əleyhdarlarını Roma papazları II Qreqorios və ondan sonra III Qreqorios pisləmişdir. Onlar artıq Bizans imperatorlarına tabe olmamaları haqqında bəyanatlarla çıxış etmişdilər və onları bütün İtaliya dəstəkləmişdi.
VIII yüzilliyin axırlarında ikona əleyhdarlarının hərəkatı zəifləmişdir. Bundan istifadə edən Bizans imperatriçası İrena (Eirene) ikona tərəfdarlarını dəstəkləyərək VII Ekumenik Kilsə Məclisinin yığılması haqqında təşəbbüslə çıxış etmişdir. Bu məclis 786-cı ildə Konstantinopolisdə yığılmışdır. Orada ikona tərəfdarları ilə əleyhdarları arasında şiddətli ixtilaflar baş vermişdi. Buna görə Məclis öz işini dayandırıb, növbəti iclaslarını yalnız bir ildən sonra davam etdirə bilmişdir. Nəticədə ikona tərəfdarları qalib gəldilər. İkona əleyhdarlarının mövqeyi heres (küfr) elan edildi.
İkona əleyhdarlarının məğlubiyyəti
802-ci ildə İrena hakimiyyətdən devrilib sürgün edildi. Bundan sonra patriarx Feodotus (Theodotus) yenidən ikona əleyhdarlarının mövqeyini dəstəklədi. Bundan sonra yenidən ikona tərəfdarları təqib edildi. Bu olaylara son qoyan növbəti patriarx Mefodius (Methodius) oldu. 843-cü ildə o, yeni Kilsə Məclisini yığmışdır və orada VII Ekumenik Kilsə Məclisinin qərarları təsdiq edildi.
Heavenly
Heavenly — L'Arc~en~Ciel qrupunun albomudur.
Amrahbank
Amrahbank - Azərbaycanda 1993-cü ildə təsis edilmişdir. 2020-ci ildə müflis olaraq ləğv edilib.
Ümümi məlumat
Amrahbank aktivlərin (ROA) və kapitalın gəlirliliyi (ROE) göstəriciləri üzrə ölkənin ən gəlirli banklarından biri olmuşdur.
Amrahbank bir sıra ixtisaslaşmış təşkilatların da üzvüdür ki, bunların sırasına aşağıda qeyd olunanlar da daxildir: - Azərbaycan Banklar Assosiasiyası - Bakı Banklararası Valyuta Birjası - VISA İnternational - MasterCard - Azericard - SWIFT - WesternUnion - Sahibkarlığa Kömək Milli Fondu - Azərbaycan Respublikası Əmanətlərin Sığortalanması Fondu və s.
"Moody International " beynəlxalq şirkəti tərəfindən İSO-9001:2000 standartları üzrə aparılmış sertifikatlaşdırma aparılıb. Amrahbank ölkə daxilində kartların prosessinqi ilə məşğul olan Millikart Səhmdar Cəmiyyətinin təsisçilərindən biridir.
Ləğv olunması
2020-ci ilin əvvəlində Mərkəzi Bank tərəfindən Amrahbankda aparılan yoxlamalar nəticəsində məlum olmuşdur ki, bu bank ciddi maliyyə itkilərinə yol vermiş, öz kapitalını tam itirmiş və müflis vəziyyətinə düşmüşdür. "Amrah Bank"ın kapitalının mənfi 77 milyon manat olduğu üzə çıxıb.
Bankın səhmdarları ilə müzakirələrdə onlar yoxlamaların nəticələri barədə məlumatlandırılmış və onlara bankları əlavə kapitallaşdırmaq təklif olunmuşdur, lakin onlar bu imkandan istifadə etməmişlər. Amrahbank və digər müflis olan bank Atabankın bank sektorun aktivlərində xüsusi çəkisi 2,1%, kredit portfelində isə 3% təşkil edir. Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin 27 aprel 2020-ci il tarixli müvafiq qərarları ilə “Amrahbank”a müvəqqəti inzibatçılar təyin olunub. Bankın idarә olunması üzrә bütün sәlahiyyәtlәr, o cümlәdәn, bank sәhmdarlarının ümumi yığıncağının sәlahiyyәtlәri müvәqqәti inzibatçıya keçib. Mərkəzi Bankın İdarə Heyətinin aprelin 28-i tarixli qərarına əsasən Amrahbankın lisenziyası həmin tarixdən etibarən ləğv edilib. Nəticədə bankın müflisləşmə yolu ilə ləğv edilməsi barədə məhkəməyə müraciət olunmuşdur.
Səhmdarlar
Fiziki şəxslər – 54.16 % Beynəlxalq İnvestisiya Bankı – 45.84 %
Artemisia polysticha
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
İstinadlar
Artemisia polysticha Artemisia polysticha
Neoseiulus teke
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
İnkiqur burnu
İnkiqur —  Çukot Muxtar Dairəsinin Çukot rayonu ərazisində yerləşir. Daurkin yarımadasında Çeqitun çayının mənsəbindən 25 km şimal-qərbdə yerləşir. Burun əsasən qayalıqdan ibarətdir.
Toponimin yaranması haqqında dəqiq məlumat yoxdur ancaq bu sözün йынрыйыр — «Burun» olması ehtimal edilir.
Qayalıqlarında bir çox quşlar yuva qurur. Sahillərində Morj yerləşim yerləri vardır.
Burun yaxınlığında berinqdəniz eskimoslarına məxsus olan Seşam yayaşayış məntəqəsi aşkarlanmışdır. Bu yaşayış məntəqəsi b.e.ə II əsrə aiddir.
Eristika
Eristika - (yun. eristikos – mübahisә edәn) mübahisә etmәk mәharәti.
Tarixi
Eristika Qәdim Yunanıstanda e.ә 5 әsrin 2-ci yarısında sofistlәr arasında, e.ә. 4 әsrdә Meqara mәktәbindә geniş yayılmışdı. Qәdim yunan ritorika vә fәlsәfәsindә inandırmaq mәharәti kimi meydana gәlmiş eristika çox keçmәdәn mübahisә zamanı hәr hansı müddәanı, doğru vә ya yanlışlığından asılı olmayaraq, müdafiә, yaxud tәzkib etmәk üçün işlәdilәn üsullar mәcmusuna çevrildi. Aristotel “Sofist tәkziblәr haqqında” traktatında sofistika ilә eristika arasında fәrq qoymamış, sofist әqli nәticәlәri eristik sillogizmlәr adlandırmışdır. Hazırda bilәrәkdәn yanlış mühakimә üçün işlәdilәn üsullar sofistika, ümumiyyәtlә, mübahisә etmәk mәharәti isә eristika adlandırılır.
Baccharis famatinensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Səngəçal burnu
Səngəçal burnu - inzibati cəhətdən Bakı şəhəri Qaradağ rayonu Səngəçal qəsəbəsi ərazisinə daxildir. Burnun ərazisindən dənizin daxilinə 10 km uzanan neft hasilatında istifadə edilən platformalar vardır. Burun yaxınlığından mühün dəmir və avtomobil yolları keçir. Burnun sahillərini şimaldan Puta buxtası, cənubdan isə Səngəçal buxtası ilə yuyulur.
İqtisadiyyatı
Burun yaxınlığında yerləşən Səngəçal qəsəbəsində AzərEnerjinin Sənqəçal Elektrik Stansiyası fəaliyyət göstərir. 2001-ci ildə Səngəçal qəsəbəsi yaxınlığında dünyadakı ən böyük neft və qaz terminallarından biri olan Səngəçal terminalı tikilib.
Sent-Lüsiya bayrağı
Sent-Lüsiya bayrağı — Karib dənizində yerləşmiş Sent-Lüsiya dövlətinin rəsmi dövlət bayrağı. 1 mart 1967-ci ildə qəbul olunmuş, 1979 və 2002-ci illərdə kiçik dəyişikliklər edilmişdir.
Simvolika
Bayraq açıq mavi fonda yerləşdirilmiş qara və qızıl sarısı rəngdə yerlədirilmiş iki üçbucaqdan ibarətdir. Açıq mavi fon ölkəni əhatə edən Karib dənizini və Atlantik okeanını simvolizə edir. Bayrağın ortasındakı ağ çərçivəli qara üçbucaq isə bir zamanlar ölkədəki Avropa və Afrika mədəniyyətinin göstəricisidir. Bu üçbucağın qarşısında isə dah kiçik olan qızıl sarısı üçbucaq yerləşdirilmiş və ölkəyə zənginlik gətirən günəşə xitab edir. Bayrağın bu cür quruluşu Afrika mədəniyyətinin Karib dənizinin mavi sularında Avropa mədəniyyətinə olan üstünlüyünü ifadə edir. Bu üçbucaqlardan ibarət fiqur ölkədə yerləşən Piton dağlarını da əks etdirir.
Afrika Əməkçilərinin Konqresi
Afrika Əməkçilərinin Konqresi — Keniyanın keçmiş həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri.
Konqresin 1965-ci ildə Keniya Əmək Federasiyası ilə birləşməsi nəticəsində Keniya Həmkarlar İttifaqları Mərkəzi yaranmışdır.
Neoseiulus tauricus
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Atatəpə
Atatəpə Tiflis əyalətinin Pətək nahiyəsində (indi Borçalı bölgəsində) kənd adı.
Toponimkası
Atatəpə - Tiflis əyalətinin Pətək nahiyəsində (indi Borçalı bölgəsində) kənd adı. Ordakı Adatəpə dağının adındandır. Azərbaycanın Samux mahalında Adabaş və İrəvan quberniyasının Novobayazid qəzasında Adatəpə, dağ adları ilə eynidir. Digər adı Ardanış olan bu dağ Qazax-Borçalı elləri üçün yaylaq yerləri olmuşdur. Əsli Adatəpə yaxud Adaytəpə. Türk dillərində ada (aday) və təpə sözlərindən ibarətdir. Ada (aday) həm "dörd tərəfi su ilə əhatə olunmuş quru yer", həm də düzənlikdə təpə mənasındadır. Türkmənistan toponimiyasında ada, "qum təpəsi" sözü mənasındadır.
Həmçinin bax
Borçalı qəzası
Xarici keçid
axc.preslib.az
Əli Əliyev (əmək qəhrəmanı)
Əli Nağı oğlu Əliyev — Naxçıvanın əmək qabaqcılı, Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1982).
Həyatı
Əli Nağı oğlu Əliyev 1932-ci ildə Azərbaycan Naxçıvan Muxtar Respublikasının Babək rayonu Nehrəm kəndində anadan olmuşdur. 1963-cü ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı İnstitutu (indi ADAU) məktəbini bitirib.
Əmək fəaliyyəti
30-ildən çox Babək rayonunun "Kommunizm" kalxozunda birqadir işləmiş, "Usta pambıqçı", "Usta tütünçü", "Usta üzümçü" adlarına layiq görülüb. 1976–1980-ci ildə yüksək əmək göstəricilərinə nail olmuşdur. 2 çağırış SSRİ Ali Sovetinin, 2 çağırış Naxçıvan MSSR Ali Sovetinin deputatı olmuşdur.
Gərgin əməyi yüksək qiymətləndirilən Əli Əliyev kalxozçuluq sahəsində qazandığı nailiyyətlərə görə bir çox orden və medallarla təltif edilmiş, 2 dəfə "Lenin" ordeni, "Oktyabr İnqilabı", ən əsası 1982-ci ildə sovet dövrünün ən yüksək adlarından biri olan Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
1978-ci ildə Azərbaycan SSR Dövlət mükafatına layiq görülüb.
Leyli və Məcnun (balet)
"Leyli və Məcnun" baleti — Qara Qarayevin 1969-cu ildə yazdığı simfonik əsər əsasında birpərdəli xoreoqrafik poema.
Benqal ədəbiyyatı
thumb|500x500px|[[Çaryagiti (palma yarmaqları üzərində yazı. Assam və benqal dillərində. Nepal]] Benqal ədəbiyyatı - benqal dilində ədəbiyyat. Cənubi Asyia ədəbiyyatlarından biri. Benqal ədəbiyyatının ən qədim abidələrindən “Çaryagiti” (“Doğru yol nəğmələri”) buddist (tantrik) məzmunlu mənzum mətnlərdir (X–XII əsrlər). Müsəlman fəthindən (XIII–XIV əsrlər) sonrakı ilk dövrlərdə yazılı abidələr demək olar ki, saxlanılmamışdır. XV–XVIII əsrlərdə benqal dilində geniş ədəbiyyat yaranmışdır. Lakin bu ədəbiyyat sanskrit, ərəb və fars dillərində olan ədəbiyyatlarla müqayisədə hind mədəniyyətindən asılı idi.
Tarixi
XIX əsrə qədər benqal dilində nəsr olmamışdır. Poeziya ənənəvi estetik kanonlar çərçivəsində kifayət qədər məhdud mövzular və süjetlər ətrafında yaranmışdı. “Mahabharata”, “Ramayana”, Puranlar dəfələrlə benqal dilinə uyğunlaşdırılmışdır. “Ramayana”nın uyğunlaşdırılmış ən erkən və geniş yayılmış varinatını Krittibaş Ocha yaratmış (XV əsr), Mahabharatanın isə ən məşhur uyğunlaşdırılması Kaşi ram Daşa aid edilir (XVI əsr). Yerli allahlara, əsasən, ilanların hökmdarı Monoşaya və allah Şivanın arvadı ilə eyniləşdirilən vəhşi heyvanların himayəçisi Çondiyə həsr olunmuş poema-rəvayətlər (monqol-kabbo) XV–XVIII əsrlər ənənəvi Benqal ədəbiyyatının özünəməxsus qatıdır. İlahə Çondi haqqında süjetin klassik işlənilməsi (“Çon dinin şərəfinə poema”) Çokroborta Mukundorama aiddir. Benqaliyada Krişna mifləri, xüsusilə Krişna və Radhanın məhəbbətinə həsr olunmuş süjet böyük populyarlıq qazanmışdı.
Benqal ədəbiyyatının məşhur abidəsi “Krişnanın şərəfinə nəğmə” (XV əsr; müəllifi Çondidaş) poemasıdır. Çaytanya XVI əsrin əvvəllərində Krişna kultu (benqal vişnuizmi) ilə bağlı olan dini-islahatçı hərəkatın əsasını qoymuşdur. Bu istiqamətdə zəngin ədəbiyyat yaranmışdır. Benqal ədəbiyyatının inkişafında müsəlman şairlərin də böyük rolu olmuşdur. Onlardan ən görkəmliləri ənənəvi müsəlman və hinduist süjetlərinə yazılmış poemaların müəllifləri Dövlət Qazi və Səid Ədaüldür. Sanskrit, benqal və fars poeziyası ənənələrini sintez etmiş Bharotçondro Ray və ilahə Kaliyə müraciət şeir-nəğmələrinin yaradıcısı Rampro şad Şen XVIII əsrin görkəmli şairlərindəndir. XVIII əsrin 2-ci yarısı Benqaliyada siyasi və mədəni tənəzzül, Britaniya hakimiyyətinin möhkəmlənməsi dövrüdür.
XIX əsr
left|thumb|[[Rabindranat Taqor]]
XIX əsrdə Benqal ədəbiyyatı Avropa ədəbiyyatının təsiri ilə transformasiyaya məruz qalır. Çapçılıq, dövri mətbuat yaranır; ədəbiyyat sosial mədəni həyatda fəal rol oynamağa başlayır. Reformatorlar Rammohan Ray, İşşorçondro Şorma, Biddeşaqor və b. nəsrin əsasını qoymuşdular. 1858-ci ildə Periçand Mitronun “Varlı evin ərköyünü” adlı ilk benqal romanı ayrıca kitab şəklində çapdan çıxır. Bonkimçondro Çottopaddahayın romanları ümumhind əhəmiyyəti kəsb edir. Ən görkəmli hind şairlərindən biri, nasir və dramaturq Robindranat Taqorun (Nobel mükafatı, 1913) yaradıcılığı Benqal və bütün hind mədəniyyətində mərhələ təşkil etmişdir. O, həmçinin bəstəkar, rəssam və pedaqoq olmuşdur.
1920-ci illərdə müsəlman şair Nəzrul İslamın yaradıcılığı xüsusilə fərqlənmişdi. 1930-cu illərdə Benqal ədəbiyyatında müasir qərb poeziyası ənənələrinin təsirini qəbul etmiş şairlər pleyadası meydana gəlmişdi: C. Daş, Ş. Dotto, O. Çokroborti, Bişnu De, həmçinin nasir kimi də məşhur olan B. Boşu, P. Mitro və b. Nəsrdə yeni yollar açmış nasirlərdən Bibhutibhuşon Bondopaddhay, Taraşonkor Bondopaddhay, Manik Bondopaddhay, O. Ray və b.-nı göstərmək olar.
XX əsrin ortalarından Benqal ədəbiyyatı 2 dövlətdə – Hindistan və Banqladeşdə (1947–71 illərdə Şərqi Pakistan) inkişaf etmişdir. Bu dövlətlərin müxtəlif siyasi və sosial-mədəni təcrübələrini əks etdirən iki qolu bir-biri ilə sıx bağlıdır. R. Taqorun, habelə başqa benqal yazı çılarının bəzi əsərləri Azərbaycan dilinə tərcümə edilmişdir
Buqi dili
Buqi dili (Basa Ugi, Bahasa Bugis, Bugis, Bugi, De),əsasən İndoneziyanın Sulavesi adalarının cənub hissəsində dörd milyon nəfər tərəfindən danışılan dil.
Rauf Quliyev
Quliyev Rauf Ələkbər oğlu — BDU-nun "Genetika və darvinizm" kafedrasının müdiri, Professor.
Həyatı
5 yanvar 1938-ci ildə Gəncə şəhərində anadan olmuşdur.1962-ci ildə Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Akademiyasını fərqlənmə diplomu ilə bitirib.1962-ci ildə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının nəzdində olan Genetika və Seleksiya Elmi Tədqiqat İnstitutuna kiçik elmi işçi vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
1967-ci ildə müsabiqə əsasında Bakı Dövlət Universitetin Genetika və darvinizm kafedrasına assistent vəzifəsinə seçilmişdir.
1967 ci ildən bu kafedrada assistent, baş müəllim, dosent, professor vəzifəsində çalışır. 1988-ci ildən BDU-nun Genetika və darvinizm kafedrasına müdir seçilmiş və bu günədək həmin kafedraya rəhbərlik edir.
Apardığı dərslər: Genetika; Təkamül təlimi; Bitkilərin genetikası; Bitkilərin seleksiyası. 97 məqalə, 1 monoqrafiya, 2 kitab və 1 müəlliflik şəadətnaməsinin müəllifidir. 1 doktor və 5 elmlər namizədi hazırlayıb. 6 pambıq sortunun müəllifidir — bunlardan biri "Ağdaş-3" 1982-ci ildən bu günədək Respublikanın pambıq sahələrində əsas yer tutur. 1981-ci və 1987-ci illərdə keçmiş SSRİ Xalq Təsərrüfatı Sərqisinin iştirakçısı kimi Baş Komitənin bürünc və gümüş medalları ilə təltif edilmişdir. Genetika və seleksiya sahəsindəki nailiyətlərinə görə "SSRİ ixtiraçısı" medalı və SSRİ Elmləri Akademiyasının Rəyasət Heyətinin qərarı ilə N.İ. Vavilov adına medali lə təltif olunmuşdur. Azərbaycanq Respublikası "Təhsil Cəmiyyətinin" Təhsil sahələri üzrə nailiyyətlərinə görə təsis etdiyi mükafata layiq görülüb və diplom alıb.
Beynəlxalq seminar,Simpozium və Konfranslarda İştirakı
1973–1990-cı illər ərzində tədbiqi mutagenez sahəsində hər il Moskvada keçirilən konfranslarda müntəzəm iştirak etmiş və elmi məruzələr ilə çıxışlar etmişdir. Türkiyənin Qəhrəman marac şəhərində 1999-cu ildə keçirilən "Türk dünyasının pambıqçılığının inkişafı" adlı simpoziumda məruzə ilə çıxış etmişdir.
Baba burnu
Baba burnu — Türkiyənin Kiçik Asiya yarımadasının şimal-qərbində yerləşir. Sahillərini Egey dənizinin suları yuyur. Burun Asiya qitəsinin ucqar qərb nöqtəsini təşkil edir.
Həmçinin bax
Piay burnu
İtaliya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası
İtaliya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası və ya qısaca İHİK ( - CISL) — İtaliyanın ən irimiqyaslı və aparıcı həmkarlar ittifaqı təşkilatlarından biri. Konfederasiyanın baş qərargahı Romada yerləşir.
Təşəkkül dövrü
İHİK-in təşəkkül dövrü İkinci Dünya müharibəsinin sonlarına təsadüf edir. Belə ki, müharibənin sonuna yaxın – 1944-cü ildə, İtaliyada bütün həmkarlar ittifaqlarının fəaliyyətinə şərait yaradan Roma Həmkarlar İttifaqları Paktı imzalanmışdır. Bu pakt 1950-ci ildə konfederasiyanın yaranmasına gətirib çıxardı. Qurumun 1950-ci ildə Romada keçirilən İHİK-in ilk Konqresində Giulio Pastore Baş katib seçildi.
İlk illərdə bir sıra maliyyə çətinlikləri ilə qarşılaşsa da, onlara Amerika həmkarlar ittifaqları böyük dəstək göstərdi.
Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Şurası
Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Şurası və ya Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Komitəsi — Rusiyada Fevral inqilabından (1917) sonra baş verən proseslərdə müsəlmanların fəallığını təmin etmək, Azərbaycan milli qüvvələrini birləşdirmək məqsədilə 1917-ci ilin mart ayının 29-da təsis olunmuş qurum.
İtaliya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası
Üçtərəfli Əməkdaşlıq Müqaviləsi
1992-ci ildə Konfederasiyanın təşəbbüsü ilə həmkarlar ittifaqı, hökumət və işəgötürənlərin arasında Üçtərəfli Əməkdaşlıq Müqaviləsi imzalandı. Bununla da cəmiyyətin müxtəlif sosial təbəqələri arasında sosial dialoqun miqyası genişləndi. Qısa zaman ərzində Konfederasiya parlamentdə öz nümayəndələrinin təmsil olunması hüququnu əldə etdi.
Kollektiv danışıqlar
İttifaqın fəaliyyətinin əsas metodu kollektiv danışıqlardır. 1993-cü ildə sənaye sahəsində əldə olunmuş razılıq çərçivəsində İtaliyada milli və lokal səviyyədə kollektiv danışıqlar sistemi formalaşdı. Bununla da həmkarlar ittifaqlarının səmərəli mübarizə aparması üçün münbit şərait yarandı.
Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Şurası
Yaranması
Müvəffəqiyyəti yalnız "İttihad və təşkilat yolunda" görən Komitənin qarşısına qoyduğu ən yaxın vəzifələrdən biri, özünün proqram məqsədlərini müəyyən etmək üçün ümummüsəlman qurultayını çağırmaq idi. Komitənin qurultay ərəfəsində Qafqaz müsəlmanlarına müraciətində deyilirdi:
İtaliya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası
Əsas məqsəd
Konfederasiyanın qarşısında duran əsas məqsəd həm işçilərin, həm də işsizlərin hüquq və mənafelərini, maraqlarını müdafiə etməkdir. Məhz buna görə də fəaliyyəti cəmiyyətin bütün sosial təbəqələrini əhatə edir. İttifaq demokratiya, həmrəylik, plüralizm, ictimai və siyasi qurumların müstəqilliyini dəstəkləyir. İnanır ki, insanlar həmkarlar ittifaqlarının köməyi ilə kollektiv danışıqlarda və ictimai-siyasi proseslərdə fəal iştirak edərək öz gələcək həyatlarını müstəqil şəkildə daha yaxşı qura bilərlər. Bəzi müraciətlər istisna olmaqla, mübahisəli məqamlardan yayınmağa çalışır, lakin ittifaq üzvlərinin mənafelərini qorumaq məqsədi ilə müəssisələrdə baş verən bütün hadisələrə vacib bir amil kimi yanaşır.
Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Şurası
Yaranması
Komitə ümummüsəlman qurultayı çağırılmadan, özünün milli-siyasi proqramını irəli sürməkdən imtina edir, lakin millətlərin mənafeyini ən yaxşı təmin edə biləcək dövlət idarəçiliyi haqqında fikrini məhz indi bildirməyi zəruri sayır. Belə bir idarə forması, söz yox ki, yalnız demokratik respublikadır.
İtaliya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası
Əməkdaşlıq
Təşkilat Beynəlxalq Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının üzvü və Avropa Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyasının həmtəsisçilərindən biridir. Konfederasiya İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının Həmkarlar İttifaqı üzrə Məsləhət Komitəsində təmsil olunur.
Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Şurası
Yaranması
Komitənin təşkili yerlərdə milli komitələrin yaranması prosesinə təkan verdi. Bu, xalq kütlələrinin maariflənmə-sində, birləşməsində mühüm rol oynadı. 1917-ci il mayın 21-də ərzaq komitələrinə keçirilən seçkilər komitənin nüfuzunu nümayiş etdirdi. Komitənin siyahısına 25550 səs, yəni səslərin ümumi sayının 51,6%-i verilmişdi. Bakı şəhərinin azərbaycanlı əhalisinin, demək olar ki, hamısı yekdilliklə komitənin siyahısına səs vermişdi. Komitənin uğuru digər siyasi qüvvələri, xüsusən eser-menşevikləri təşvişə salmışdı.
İtaliya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası
Əməkdaşlıq
İHİK hökumət və işəgötürənlərlə danışıqların daha faydalı olması üçün ölkənin digər 2 həmkarlar ittifaqları konfederasiyası ilə əməkdaşlığı möhkəmləndirməyə səy göstərir. Bundan əlavə, 3 konfederasiya hökumətlə bir çox məsələlərdə - ölkənin iqtisadi, sosial, təhlükəsizlik sahələrində, vergi islahatlarında, yerli qrumlarla iş prinsiplərində məşvərətçi təşkilat kimi çıxış edir.
Konfederasiya əsasən iki strukturda fəaliyyət göstərir:
Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Şurası
Təşkilatlanma
Fevral inqilabından sonrakı ilkin mərhələdə komitə və yerlərdəki milli qurumlar Azərbaycan milli hərəkatının təşkiledici və əlaqələndirici mərkəzi funksiyasını yerinə yetirirdi. Komitənin mətbuat orqanının nəşri haqqında "Kaspi" qəzetinin redaksiyası ilə əldə edilən razılığa əsasən, 1917-ci il 30 aprel tarixli 95-ci sayından etibarən qəzetin 4-cü səhifəsi "Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Komitəsinin Xəbərləri" adı ilə çıxmağa başladı. "Xəbərlər"in müvəqqəti redaktoru iyunun 9-dan Ceyhun Hacıbəyli oldu.
İtaliya Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyası
Əməkdaşlıq
Hər iki struktur özü özlüyündə müəssisə, rayon, region və milli səviyyələrdə həyata keçirilən iş prinsiplərinə malikdir. Kənd Təsərrüfatı və Qida Sənayesi İşçiləri Federasiyası, İtaliya Metal İşçiləri Federasiyası, Təhsil İşçiləri Həmkarlar İttifaqları Konfederasiyanın say tərkibinə görə ən böyük üzvləridir. Konfederasiyanın üzvlərinin təxminən 50 faizi bu üç qurumda cəmləşmişdir.
Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Şurası
Təşkilatlanma
Qafqaz müsəlmanlarının qurultayı nda (1917) Qafqazda müsəlman milli komitələrinin və onların rəhbər orqanlarının təşkili haqqında qəbul edilən qərara görə, Cənubi Qafqaz üzrə Mərkəzi Büronun yaradılması Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatlarının Komitəsinə tapşırılmışdı. Bu qərarı gerçəkləşdirmək üçün komitə Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Şurasına çevrildi.
Şuranın tərkibinə əlavə olaraq müxtəlif müsəlman milli partiyalarının, ictimai-siyasi təşkilatların, mədəni-maarif müəssisələrinin və həmkarlar ittifaqlarının üzvləri daxil edildi. Şuranın tərkibinə siyasi partiyaların hər birindən üç, həmkarlar ittifaqlarının hər biri iki, rayon komitələri bir, mədəni-maarif və xeyriyyə cəmiyyətləri hər biri iki nümayəndə göndərdilər. Bundan əlavə, şəhər və kənd kooperativlərinin, neft sənayeçilərinin, tacirlərin, ziyalıların, tələbələrin, ruhanilərin, Bakı qarnizonu müsəlman əsgərlərinin təmsilçiləri Şuranın tərkibinə daxil oldular. 33 nəfər üzvdən ibarət bu şuranın tərkibinə hümmətçilər daxil edilmədilər. Şuraya nümayəndələrin seçkiləri gizli səsvermə ilə aparılırdı. Bakı Müsəlman İctimai Təşkilatları Şurasının rəhbər orqanları İcraiyyə Komitəsi və İcraiyyə Bürosu olmuşdur.
1917-ci il iyulun 12-də İcraiyyə Komitəsinin sədri Əlimərdan bəy Topçubaşov, onun müavinləri Məmməd Həsən Hacınski və Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, katibi isə Mir Həsən Vəzirov seçildilər. Azərbaycanın gələcək quruluşu problemi komitənin fəaliyyətində başlıca məsələ olmuşdur. Sədr Əlimərdan bəy Topçubaşov 1917-ci il avqustun 12-də Moskvada A.F.Kerenskinin sədrliyi ilə keçirilən ümumrusiya müşavirəsində iştirakı zamanı, Rusiya müsəlmanları adından çıxış etmiş, həmin mərhələdə Rusiya müsəlmanlarının milli-mədəni muxtariyyət məsələsini, Müəssislər Məclisi toplaşandan sonra isə müsəlman xalqlarının öz müqəddəratını təyin etməsi haqqında məsələ qaldıracaqlarını bildirmişdi.