cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Atatürk Mədəniyyət Mərkəzi (İstanbul)
Orijinal tikili
Layihəsi memar Feridun Kip və memar Rüknettin Güney tərəfindən çəkilən və təməli 29 may 1946-cı ildə qoyulan bina maliyyə çatışmazlığı səbəbindən tamamlana bilməyib və 1953-cü ildə Tikinti Nazirliyinə təhvil verilib. İnşaat 1956-cı ildə memar Hayati Tabanlıoğlunun layihəsi ilə davam etdirilmişdir. Bina 12 aprel 1969-cu ildə İstanbul Mədəniyyət Sarayı adı ilə istifadəyə verilmişdir. Açılışda Ferit Tüzünün "Çeşmebaşı" baleti və Verdinin "Aida" operası səhnələşdirilib.
23 ildə tamamlanan İstanbul Mədəniyyət Sarayının binası 1970-ci il noyabrın 27-də Artur Millerin "Cadı Qazanı" əsəri oynanarkən baş verən yanğında zədə aldı. Yanğın zamanı insan tələfatı olmasa da, IV Murad tamaşasının premyerası üçün Topqapı sarayından gətirilən əşyaların bir qismi bina ilə birlikdə (IV Murada məxsus kaftan, qiymətli Quran kitabı, rəsm əsəri IV Muratın əksi olan tablo) yandı. Yanğının mənbəyini müəyyən etmək mümkün olmayıb.
Yanğından sonra Hayati Tabanlıoğlu tərəfindən təmir edilən bina 8 il sonra, 6 oktyabr 1978-ci ildə ikinci dəfə istifadəyə verilib. 2000-ci illərə qədər bu şəkildə xidmət etməyə davam etdi.
2005-ci ildə o vaxtkı mədəniyyət naziri Atilla Koç tərəfindən binanın iqtisadi ömrünü başa vurduğu əsas gətirilərək sökülməsi tövsiyə olunub. Ancaq sənət və memarlıq platformalarının, vətəndaş təşəbbüslərinin intensiv reaksiyası, davamlı nümayişlərin və mətbuatın dəstəyi ilə yenidən keçirilən qiymətləndirmə nəticəsində İstanbul 2 saylı Qoruma Şurası 2007-ci ilin noyabr ayında Atatürk Mədəniyyət Mərkəzini 1-ci qrup mədəniyyət sərvəti kimi qeydə aldı və beləliklə söküntü baş tutmadı. 2008-ci ilin noyabrında Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən imzalanan protokolla İstanbul 2010 Avropa Mədəniyyət Paytaxtı Agentliyi tərəfindən həyata keçirilən Atatürk Mədəniyyət Mərkəzinin təmir layihəsinin hazırlanması Tabanlıoğlu Arxitekturaya həvalə edildi. Mədəniyyət, İncəsənət və Turizm İşçiləri Həmkarlar İttifaqının iddiası və məhkəmənin qərarı ilə təmir dayandırılıb.
2012-ci ilin fevral ayında Sabancı Holdinq ilə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi arasında Atatürk Mədəniyyət Mərkəzinin bərpasına dair anlaşma memorandumu imzalanıb. Sabancı Holdinq Atatürk Mədəniyyət Mərkəzinin təmir işlərinə 30 milyon TL maliyyə ayıracaqdı. Lakin həmin il Taksim Gəzinti Parkı və Taksim Meydanı bölgəsi üçün təklif edilən abadlıq planları çərçivəsində AMM-nin söküləcəyi və yerində başqa bir opera binası və məscidin tikiləcəyi bildirilmişdi. 28 may 2013-cü ildə başlayan Gəzi Parkı hadisələri zamanı gecə saatlarında çoxlu nümayişçi məşəllərlə AMM-nin damına çıxdı. Dam, uçma təhlükəsi ilə əlaqədar boşaldıldı. Polislər boş binada məskunlaşaraq oradan logistik mərkəz kimi istifadə etməyə başladılar. 2015-ci ildə boş binanın talan edildiyi, onun texniki qurğuları, işıq və səs avadanlığı, eləcə də bir çox əşyaların polisin mühafizəsi altında olmasına baxmayaraq, ikinci əl bazarlarda və ya küçə alverçilərində satıldığı aşkarlandı.
Orijinal AMM-nin yeni bina ilə əvəz edilməsi üçün, 13 fevral 2018-ci ildə 10 il əvvəl tərk edilmiş binanın söküntü işlərinə başlanıldı. Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan binanın sökülməsindən sonra "Gəzi etirazçıları AKM üçün çox qışqırdı. Nə qədər qışqırırsan, çatla, partla, biz yıxdıq" sözlərindən istifadə etdi. Təxminən üç ay yarım sonra, elə həmin il mayın 30-da söküntü başa çatdı.
Yeni AMM
2019-cu il fevralın 10-da Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın iştirak etdiyi təməlqoyma mərasimi ilə yeni kompleksin tikintisinə başlanılıb. Yeni mədəniyyət kompleksi ümumi sahəsi 95.000 m2 olan beş hissədən ibarətdir. Teatr, kino və konsert salonları ilə yanaşı, sərgi mərkəzi, konqres zalı, kitabxana, muzey, rəsm qalereyası, kafe və restoranlar var. Yeni binanın memarı 1969-cu ildə inşa edilən AMM-nin layihəsini hazırlayan Hayati Tabanlıoğlunun oğlu Murat Tabanlıoğludur. Yeni AMM 29 oktyabr 2021-ci ildə Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın iştirakı ilə Sinan Operasının tamaşası ilə açıldı.
Dioqo Alves
Bioqrafiya
Qalisiyada bir kəndli ailəsində anadan olan Alves gənc yaşda olarkən ailə atından yıxıldı, başını vurdu və Pankada (“zərbə”) ləqəbini qazandı. On doqquz yaşındaykən valideynləri onu Lissabona işləməyə göndərdilər. Bir neçə iş dəyişdikdən sonra o, valideynlərinə məktub yazmağı dayandırdı, içki içməyə, qumar oynamağa başladı və mehmanxanaçı Mariya “Parreyrinya” Gertrudeslə tanış oldu. Bu əlaqənin Alvesi öldürməyə təhrik etdiyi güman edilir. O, cinayətlər törətməyə başladı və “Su kəmərindən olan qatil” adlı ikinci ləqəbəni qazanır. O, yoldan keçən kasıbları qarət etdi və daha sonra şəxsiyyətlərinin tanınmaması və ölümləri intihar kimi təqdim etmək üçün onları 60 metr yüksəklikdən tulladı.
Su kanalındakı cinayətlər sübut olunmamış qaldı, lakin hakim heyəti Alves və dəstəsini digər cinayətlərə görə, xüsusən də həkimin dörd ailə üzvünü öldürdüyünə görə cəzalandırdılar. Mariyanın 11 yaşlı qızı Mariya de Konseycao dəstəyə qarşı məhkəmədə ifadə verdi. Nəticədə anası Afrika koloniyalarında ömürlük sürgünə göndərildi.
Alves Portuqaliyada axırıncıdan bir əvvəlki asılan cinayətkar (əksər hallarda səhvən sonuncu olduğu iddia olunur) oldu. Bu zaman etdiyi hərəkətlər Lissabonun Tibbi-Cərrahiyyə Məktəbinin elm adamlarını maraqlandırdı. Asıldıqdan sonra beynini öyrənmək üçün Alvesin başı kəsilmiş və öyrənilmşdir. Bu günə qədər hələ də şüşəli bir qabda qorunub saxlanılır. Elm adamları su kəmərləri üçün saxta bir açar almağa onu nəyin vadar etdiyini, onun harada gizləndiyini və neçə nəfəri qarət edib öldürdüyünü heç vaxt izah edə bilmədilər.
Meksika mətbəxi
230px|thumb|Bir boşqab [[tako.]]
Meksika mətbəxi — Qarğıdalı, lobya, meyvə növləri və müəyyən bitki növləri ümumiyyətlə zəngin bitki örtüyünə malik olan bu isti, topik ölkə mətbəxində mühüm rol oynayır. Meksikada çox müxtəlif regional mətbəxlər var. İspan mətbəxinin təsiri Meksikanın şimalında yayılıb. Yerli əhalinin mətbəxi cənubdadır.
Tarixi
Meksika bütün dünyada yayılmış kakao, vanil, avokado, yerfıstığı, pomidor, çili və qarğıdalının yaradıcısıdır. Demək olar ki, Meksikada bir çox yeməklər qarğıdalı ilə hazırlanır. Qarğıdalı o qədər mühümdür ki, Asteklər tərəfindən qarğıdalı tanrısı olaraq ucaldılıb. İkinci isə ədviyyat kimi istifadə olunan çilidir. Meksikada ev heyvanı kimi it saxlanılır. Meksikada Qabaq çiçəyi Flor de Calabaza hind inciri adlandırılır. Bu çiçəyin ləçəklərindən istifadə edilir. Aqava çox məqsədli istifadə edilir: Uşaqları şirin su kimi verilir, hətta sərxoş olmaq üçündə içilir. Meksikada Aqava Məzcal olaraq satılır.
right|thumb|Tortilla hazırlayan qadınlar. [[19|19-cu əsr.]]
İspanlar tərəfindən Meksika fəth edildikdən sonra burada yeni qidalar kəşf edildi; xüsusi ilə donuz əti, heyvan yağları, mal-qara əti, düyü və şəkər. İspanlar məşhur qida maddəsi qarğıdalını buğda ilə dəyişmək istədilər. Çünki qarğıdalı Meksikalıların həyatında böyük rol oynamışdı. Ancaq istədiklərinə nail ola bilmədir, Meksikalılar bu təklifi rədd etdi. Ancaq buğda çörəyi varlıların məşhur qidası olmuşdur. İspanlar donuz, mal-qara, qoyun, keçi, toyuq ətini Meksikaya gətirdilər. Ancaq İspanlar quzu ətini yedilər və quzu əti Meksikada yayılmışdır. Ancaq xalqın çoxu isə mal-qara əti yemişdir. 19-cu əsrin ortalarında Fransa mətbəxi məşhur olmağa başlamışdır. Fransa mətbəxinin məşhur olmasından sonra Meksikada hər kəs mal-qara əti yemişdir. Artıq yeməklərdə zeytun yağı istifadə olunurdu.
Çili ədviyyatlı və şokolad sousu ilə hazırlanır (Meksika dilində: Mole Poblano), ölkənin milli yeməyidir. Bu yeməyin harda yaradıldığı haqqında dəqiq məlumat yoxdur. 20-ci illərdə antropoloq Margaret Park Redfield çilinin ispanların gəlişindən əvvəl hazırlandığını fikrini irəli sürmüşdü. 70-ci illərdə Judith Friedlander yeməyin tərkibində olan ədviyyatlarla belə qənaətə gəldi ki, bu yemək İspanlar tərəfindən yaradılıb. Digər fikirə görə, Mole Poblanonu Puebla şəhərindəki rahiblər kəşf edib. Başqa ölkələrdən gələnlər Meksikanın mətbəxini dahada dəyişdirmişdir. XVIII əsrdə Napoli İtalyanları 1790-cı ildə Meksikada makaron zavodları qurdular. Almanlar pivə zavodlarını qurmuşlar və pivə adlı içki yaratmışlar. Meksika 19-cu əsrin Fransız mətbəxinə aiddir. Yaxın keçmişdə Amerikadan Meksikaya fəst fud gəldi. Meksika, UNESKO-ya müraciət etdi və dünyanın əhəmiyyətli bir yerinə sahib olan qida mədəniyyətlərini Dünya Mədəniyyət Mirası olaraq qəbul edilməsini istədi. Bu baxımdan, çoxlu mətbəx və yemək üslublarının fərqli bölgələrdə öz ixtisaslarını inkişaf etdirdikləri vurğulandı. Xüsusilə Cocina Poblana (Puebla), Cocina Veracruzan, Cocina Oaxaqueña, Cocina Chiapaneca və Cocina Yucatecanı qeyd etmək lazımdır. Şef Jaime Saldivar tərəfindən qarğıdalı və göbələk ilə hazırlanan yemək, bekamel sousu ilə işlənilən yeməklərə yaxşı nümunədir. 90-cı illərdə, beynəlxalq mətbəxin elementləri ilə qarışan Meksikalı yeməklərdən ibarət olan Fuşion Fud məşhur oldu. Bu, xüsusilə qadın aşpazlar tərəfindən də qəbul edilmişdir.
Ümumi
thumb|right|Meksikada bişirilən tortillo çörəkləri
Şəhərdə yaşayan insanlar üçün ən əhəmiyyətli yemək nahardır, iş günlərində nahar fasiləsi daha çoxdur. Axşam saatlarında yalnız kiçik şeylər yeyilir; şirniyyat, tako. Səhər yeməyi ümumiyyətlə yalnız qəhvə və kiçik səhər yeməyi çörəklərindən və ya şirin çörəkdən ibarətdir. Bir neçə saatdan sonra, qəlyanaltıda, çilaqualar, kremli pendir və çili sousunda qurudulmuş tortilla çiyələkləri və ya yumurta ilə hazırlanmış yeməklər yeyilir. Bu bazar günləri xüsusilə üstünlük təşkil edir. İspanlarda günorta saat 15: 00-da yeyilir: şorba, düyü və ya spagetti, ət, şirniyyat. Onlar yeməkdə limonadda içirlər. Meksikalılar bir az qəlyanaltı edirlər. Xüsusi hallarda gecə gec saatlarda axşam yeməyi verilir. Tako küçələrdə satılır. Onun hazırlanması üçün bir çox resept var.
Tipik yeməklər
Tanınmış yeməklər: Puebla Mole Poblano və Çiləs en nogada; Peskado a la Verakruzana: Verakrur balıq yeməyidir. Sokinita Pibil: donuz əti ilə hazırlanır. Yukatans Akiote və Pozole: iri qarğıdalı, donuz və toyuq ətindən hazırlanan şorba. Quakamole, tortilla çipsi ilə hazırlanan yeməkdir. Çili sousu ilə də yeyilir. Onu hazırlamaqda əsas inqrident qarğıdalının paraziti olan qəribə yetişən göbələkdir.
İçkilər
Bira, təkila, məzcal ya da pulque kimi bilinən alkoqollu içkilərdir. Məzcal bükülmüş aqavadan hazırlanır. İspanlar tərəfindən hazırlanan, şirniyyatlarla Horkata içilir. Meksikada limonadda içilir. Həmdə tək adama ən çox kola içilən ölkədir. Təzcalatə həmişə içilən içkilərdən biridir.
NGC 6182
NGC 6182, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Əjdaha bürcü istiqamətində yerləşir. Sa tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dupiq (Əhər)
Dupiq - İranın Şərqi Azərbaycan ostanının Əhər şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 348 nəfər yaşayır (73 ailə).
Korniyon-an-Triyev
Korniyon-an-Triyev  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Matezin-Triyev kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
INSEE kodu — 38127. Kommunanın 2007-ci il üçün əhalisi 1810 nəfər təşkil edirdi. Kommuna dəniz səviyyəsindən 493 ilə 1 106 qədər metr yüksəklikdə yerləşir. Kommuna Paris dən təxminən 520 km cənub-şərqdə, Lion dan 125 km cənub-şərqdə, Qrenobldan 40 km cənubda yerləşir.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
LvivMozArt
LvivMozArt 2017
İlk festivalda Frants Ksaver Volfqanq Motsartın bəzi musiqi əsərləri israilli pianoçu Yara Tal tərəfindən ifa edilmişdir. Həmçinin, Anna və Laura Handler bacılarının dueti və digər iştirakçıların çıxışı olmuşdur.
LvivMozArt 2018
Festival zamanı ilk dəfə olaraq Lvov bəstəkarı Boqdan Seginin musiqiləri ifa edildi. Həmçinin, festivalın keçirildiyi yerlərdən biri olan Svirj qəsrində ukraynalı bəstəkar Dmitri Bortnyanskinin «Alkid» operasının ilk rejissor quruluşu təqdim edildi. Festivalın sonunda Ukraynada ilk dəfə Volfqanq Amadey Motsartın 1764-cü ildə hazırlanmış skripkası ilə konsert ifa edildi. Bu skripka Motsart ailəsinin dünyada ən böyük şəxsi əşyalarının kolleksiyasına malik olan Motsarteum fonduna aiddir.
Araqorn
Araqorn Şimal atlısıdır. Əsərdə ilk olaraq Bridə Uzun Ayaq kimi tanınır və hobbitlər onu belə çağırırlar. Özü bunu gizlətsə də daha sonra ulu babası İsildurun varisi olduğu aşkarlanır. Əsərin digər qəhrəmanı Qandalf ona çox güvənir, Tək üzüyün və Qaranlıq hökmüdarı Sauronun məhv edilməsində adı çəkilən əsas qəhrəmanlardandır. Araqorn 4 hobbiti Bridən Rivendela qədər 9 nazquldan mühafizə edərək gətirir. Moriya dağlarında Qandalfın balroq ilə döyüşündən sonra Üzük Qardaşlığına rəhbərlik edir. Helm Dərəsi uğrunda döyüşündə Rohan tərəfinin qalib gəlməsində Araqornun əsas rolu vardır. Son döyüş, Minas Tiritin qorunmasında əsas qəhrəmandır. Frodo və Semin Mordora daxil olması üçün Qara Qapılara hücum təklifini Araqorn verir və hücum üçün israrlı olur. Əsərin sonlarında Qondor və Arnor Birləşmiş Krallığının kralı olur.
Tarixi
Araqorn Üçüncü Eranın 01 mart 2931-ci ildə doğulub. İnsan irqindən olan Dunedain II Aratorn və Gilraenın oğludur.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti vətəndaşlığı haqqında əsasnamə
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti vətəndaşlığı haqqında əsasnamə - Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin vətəndaşlıq normalarının müəyyən edən hüquqi sənəd.
Qəbul edilməsi
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Hökumətinin 1918 il 23 avqust tarixli qərarı ilə təsdiq olunmuşdur.
Mahiyyəti
Əsasnamənin birinci maddəsinə görə, 1914 il iyulun 19-na qədər Azərbaycan XalqCümhuriyyətinin ərazisində yaşamış və hər hansı inzibati idarə və ya ictimai zümrə tərəfindən qeydə alınmış hər bir şəxs, həmçinin istər ölkə daxilində və ya onun xaricində Azərbaycan vətəndaşından doğulmuş, ölkə ərazisində 5 ildən yuxarı yaşamış və ölkədə məskunlaşmış, yəni evləri, iş yerləri olan şəxslər Azərbaycan vətəndaşı hesab edilirdi. Xarici vətəndaş Azərbaycan vətəndaşı ilə nikaha girdikdə o, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin vətəndaşı hesab olunurdu. Azərbaycan vətəndaşı eyni vaxtda başqa ölkənin vətəndaşı ola bilməzdi. Yalnız Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin vətəndaşları ölkədəki bütün siyasi hüquqlara (mərkəzi qanunvericilik və yerli özünüidarə orqanlarına seçki-lərdə fəal və passiv iştirak etmək hüququna və s. hüquqlara) malik idilər. Əsasnaməyə görə, Hökumətə xarici ölkə vətəndaşlarının dövlət qulluğuna dəvət etmək səlahiyyəti verilirdi. Əsasnamədə xarici vətəndaşın Azərbaycan vətəndaşlığını qəbul etməsi və ya Azərbaycan vətəndaşının digər ölkənin vətəndaşlığına keçməsi qaydalarının xüsusi qanunla müəyyən ediləcəyi qeyd olunmuşdu.
Ləğvi
1919 il avqustun 11-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentində Azərbaycan Vətəndaşlığı Haqqında Qanun qəbul edildikdən sonra Hökumətin Azərbaycan Vətəndaşlığı Haqqında Əsasnaməsi qüvvədən düşdü.
Güllücə-i Abilli (Əhər)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 77 nəfər yaşayır (23 ailə).
Sıfır hipotezi
Sıfır hipotezi- statistikada seçilmiş təsadüfi verilənlərin paylanma ehtimalının yoxlanmasıdır. Çox vaxt sıfır hipotezi kimi araşdırılan parametrlər arasında asılılığının və ya korrelyasiyanın olmaması, iki və daha artıq seçimlərdəki qiymətlərin fərqli olmaması götürülür. Elmi araşdırmalarda hipotezin yoxlanması onun mövcud olmamasını, daha doğrusu onun mövcud parametrlərlə əlaqədə olmamasını sübur etməyə gətirilir. Bu halda başqa hipotez- sıfır hipotezini inkar edən konkurent hipotezdən istifadə edilir.
Elgün Əzizov
Həyatı
Elgün Əzizov 1990-cı il yanvarın 8-də Şamaxı rayonunun Qurdtəpə kəndində anadan olub. 1996-2007-ci illərdə Q.Baxşıyev adına Bakı şəhər 179 saylı tam orta məktəbdə, 2007-2011-ci illərdə Azərbaycan Müəllimlər İnstitutunun Şamaxı filialında Azərbaycan dili və Ədəbiyyat müəllimliyi ixtisası üzrə təhsil alıb. Ailəli idi. Üç övladı yadigar qaldı.
Religio licita
Religio licita ("icazə verilmiş din", həmçinin "təsdiq edilmiş din" kimi tərcümə olunur) Rome imperiyasında yəhudilərin xüsusi statusunu təsvir etmək üçün Tertullianın "Apologetik risalə" əsərində istifadə etdiyi ifadə.
Tertullian bu ifadədən istifadə edərkən xristianlara imperiyanın hər hansı digər sakinləri kimi öz dinlərinə etiqad etmək üçün eyni dərəcədə azadlıq verilməli olduğunu müdafiə edir. Əsərin bundan bəhs edən hissəsi Roma din sistemində təmin ediən ümumi tolerantlığın sübutudur.
Elgün Əzizov
Hərbi xidməti
Elgün Əzizov 2011-ci ildə müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılıb.
2011-2012-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin “N” saylı hərbi hissəsində xidmət edib.
2017-ci ildə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Füzuli rayonunda yerləşən “N” saylı hərbi hissəsində “leytenant” hərbi rütbəsi altında xidmətə başlayıb.
Vətən müharibəsinə qədər “baş leytenant” hərbi rütbəsi altında Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin Beyləqan rayonunda yerləşən “N” saylı hərbi hissəsində xidmət edirdi.
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin baş leytenantı olan Elgün Əzizov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Xocavənd və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə iştirak edib.
Elgün Əzizov oktyabrın 6-da Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Müşfiqabad qəsəbəsində torpağa tapşırılıb.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elgün Əzizov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elgün Əzizov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Elşən İsmayılov
Elşən İsə oğlu İsmayılov (25 mart 1997; Seyfəli, Şəmkir rayonu, Azərbaycan — 8 noyabr 2020; Şuşa, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsinin şəhidi.
Həyatı
Elşən İsmayılov 25 mart 1997-ci il tarixdə Şəmkir rayonunun Seyfəli kəndində anadan olmuşdur. 2003-ci ildə Şəmkir rayon Xanallar kənd Faiq Ələkbərov adına tam orta məktəbə daxil olmuşdur. 2014-ci ildə həmin orta məktəbdən məzun olmuşdur. Subay idi.
Hərbi xidməti
Elşən İsmayılov 2015-ci ildə Səfərbərlik və Hərbi Xidmətə Çağırış üzrə Dövlət Xidmətinin Şəmkir rayonu üzrə Hərbi Şöbəsi tərəfindən hərbi xidmətə çağırılmışdır. Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmət qulluqçusu olmuşdur. 2016-cı ilin oktyabr ayında hərbi xidməti başa vurmuş və bir müddət müxtəlif mülki işlərdə çalışmışdır.
27 sentyabr 2020-ci il tarixdə Vətən müharibəsinin başlaması ilə əlaqədar Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin ölkədə qismən səfərbərlik elan edilməsi haqqında 28 sentyabr 2020-ci il tarixli Sərəncamına uyğun olaraq Elşən İsmayılov 29 sentyabr 2020-ci ildə yenidən hərbi xidmətə çağrılmışdır. Azərbaycan Ordusunun əsgəri olan Elşən İsmayılov 2020-ci il sentyabrın 27-dən Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsində könüllü olaraq iştirak etmişdir. Şuşanın azadlığı uğrunda gedən döyüş əməliyyatında vuruşmuşdur. Elşən İsmayılov 8 noyabr 2020-ci ildə Şuşa istiqamətində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən həlak olmuşdur. Şəmkirdə dəfn edilmişdir.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşən İsmayılov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını uğurla yerinə yetirdiyinə, düşmənin əsas qruplaşmalarının məhv edilməsi ilə qoşunların döyüş qabiliyyətinin qorunub saxlanılmasında fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 18.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşən İsmayılov ölümündən sonra "Cəsur döyüşçü" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Şuşa rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elşən İsmayılov ölümündən sonra "Şuşanın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İstinadlar
<references group="" responsive="1">
2S9 Nona S
300px|thumb|120 mm-lik 2S9 “Nona-S” özüyeriyən artilleriya qurğusu
İstehsalçı ölkə: SSRİ/Rusiya
İstehsalçı firma: Zavod “SKB-172”
Tip: özüyeriyən artilleriya qurğusu
Xidmətə giriş ili: 1981 – günümüzə İstehsal sayı: 1432 ədəd
Ağırlıq: 8.7 ton
Ekipaj: 4 nəfər
Ölçülər
Uzunluğu: 5.89 m
Lülə daxil olmaqla: 6.02 m
Eni: 2.63 m
Hündürlüyü: 2.30 m
Klirens: 0.45 m
Müdafiə
Zireh: 16 mm alüminium
Performans
Zəminə təzyiq: 0,50 kq/sm ²
Dalış dərinliyi: 9 km/s sürətlə üzə bilən
Xəndək keçmə: 2 m
Maneə keçmə: 0.7 m
Qalxma dərəcəsi: 32º
Motor: 5D-20 dizel
At gücü: 240 at gücü
Maksimal sürət: 60 km/saat
Mənzili: 500 km
Dayandırılması: hidravlik amartizator
Silahlanma
Əsas silah: 120 mm 2A51 yarı-avtomatik top. Haubitsa-minaatan funksiyalarını birləşdirir
Lülənin qalxma bucağı: -4º +80º
Üfüqi tuşlama bucağı: -35º +35º
Atış tezliyi: 4–8 atış/dəqiqədə
Atəş məsafəsi: 8.8 km
Maksimal atəş məsafəsi: 12.8 km
Mərminin ağırlığı: 13.1–27 kq
Məhvetmə radiusu: 1500–6600 m²
Əsas silahı 120 mm-lik 2A51 yarı-avtomatik top, istənilən növ mərmiləri və minları atəşləyə bilir, bura idarə olunan mərmilər də daxildir.
7.62 mm PKT pulemyotu
Kalibr: 7.62 mm
Mərmi: 7.62x54 mm
Atış tezliyi: 750-800 atış/dəqiqədə
Güllənin başlanğıc sürəti: 855 metr/saniyə
Maksimal atəş məsafəsi: 4 km
Korranson-an-Verkor
Korranson-an-Verkor  — Fransa da kommuna, Rona-Alplar regionunda yerləşir. Departament — İzer. Villar-de-Lan kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Qrenobl.
Əhalisi
Əhalinin dinamikası (INSEE) :
Stayvesant Taun — Piter Kuper Villic
Stayvesant Taun — Piter Kuper Villic  — Nyu-York şəhəri Manhetten borosunun cənub hissəsindəki İst Sayd rayonuna aid yaşayış sahəsi. Sahə Stayvesant Taun və Piter Kuper Villic adlı iki mikrorayondan ibarətdir. Birincinin şimal sərhədi 14-cü küçə, cənub sərhədi isə 20-ci küçədə bitir; ikincinin şimal və cənub sərhədi isə müvafiq olaraq həmənki 20-ci və 23-cü küçələrdir. Hər iki mikrorayon Birinci və S prospektləri hüdudlarında yerləşir. Mikrorayonlar 6-cı Manhetten İcma Şurasının səlahiyyətindədilər.
İctimai nəqliyyat
Stayvesant Taun və Piter Kuper Villicdə Nyu-York metropoliteninin Birinci Avenü stansiyası yerləşir. 2012-ci ilin sentyabr ayına olan məlumata əsasən, ərazidə M9, M14A, M14D, M15, M23 və M34A avtobus marşrutları fəaliyyət göstərilər.
NGC 1341
NGC 1341, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Soba bürcü istiqamətində yerləşir. SBab tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tina Törner
Tina Törner — amerikalı müğənni, rəqqas, aktrisa və yazıçı. "Rok-n-Roll kraliçası" kimi tanınan Törner solo ifaçı kimi uğurlu karyerasına başlamazdan əvvəl Ike & Tina Turner Revue qrupunun aparıcı müğənnisi kimi tanınıb. Tina Törner eyni zamanda moda ikonu olaraq da məşhurlaşmışdır.
Həyatı
Əsil adı Anna Mae Bulok olan Tina Törner, 1939-cu ilin 26 noyabr tarixində ABŞ-nin Tennessi ştatında yerləşən kiçik Natbuş şəhərində anadan olmuşdur. Sent-Luis şəhərində yerləşən gecə klublarında səhnəyə çıxmağa başlayan Tina Törner sonralar evlənəcəyi gitarist İka Turner tərəfindən kəşf edilmişdir. 1956-cı ildə İka Turnerin yaratdığı qrupa vokalist olaraq qoşulması çütlüyün arasında olan münasibəti evliliyə qədər aparmışdır.
İka Turnerin irrasional hərəkətləri səbəbindən çütlük 1975-ci ildə ayrılır. 1975–1983-cü illər aralığında fəaliyyəti istədiyi kimi alınmayan Törner, 1983-cü ildə Capitol adlı albom şirkəti ilə müqavilə imzalayır. Al Qreen tərəfindən məşhurlaşdırılan Let's Stay Together mahnısını ifa etməsi Törnerin məşhurluğunun artmasına səbəb olur və İngiltərə Top 10 sinql arasına girməyi bacarır. What's Love Got to With It sinqli İngiltərə musiqi siyahılarında III yeri tutsa da ABŞ-də liderlik əldə edir.
Bu mahnında yer aldığı albom Ən yaxşı albom və Ən yaxşı qadın pop vokalist nominasiyalarında sahibinə 2 Qremmi mükafatı qazandırır. 1984-cü ildə Tina Törner Mad Max Beyond The Thunderdome adlı filmdə rol almağı qəbul edir. Törnerin növbəti hiti We Don't Need Another Hero adlı sinql olur və mahnı Mad Max Beyond The Thunderdome adlı filmdə istifadə edilir. Növbəti il keçirilən yardım kompaniyasına dəstək məqsədi ilə Mik Ceker ilə duet oxuyan Tina Törnerin məşhurluğu dünya səviyyəsinə çatır.
Çətin bir uşaqlıq və gənclik dövrü keçirdiyini verdiyi mübahisələrində və görüşlərində tez-tez xatırladan müğənni 1985-ci ildə özünün avtobioqrafiyasını yazır və 1993-cü ildə ona dünyü miqyasında məşhurluq gətirən What's Love Got to Do With It sinqlı üçün film çəkilir. 2013-cü ildə Ervin Bax ilə evlənən Tina Törner İsveçrə vətəndaşlığını qəbul edir və bu ölkəyə yerləşir. Törner ömrünün sonuna qədər Sürix yaxınlığında yerləşən kiçik Küsnaxt qəsəbəsində yaşayıb.
Filmlər
thumb|right|250px|Tina Törnerin doğum yeri olan [[Tennessi ştatının Natbuş şəhərində asılmış bir elan: Tina Törnerin doğuldu şəhərə xoş gəlmisiniz.]]
Nurek SES
Nurek Su Elektrik Stansiyası — Tacikistanda, Nurek şəhərinin yaxınlıqlarındakı Polisənki dərəsində, Baxş çayı üzərində yerləşən su elektrik stansiyası.
Tarixi
Nurek su elektrik stansiyasının tikintisinə 1961-ci ildə başlanmış, 1972-ci ildə ilk iki aqreqatı işə salınmışdır. 1979-cu ilin oktyabrında doqquzuncu, yəni sonuncu aqreqatın işə düşməsi ilə layihə gücünə (2.7 milyon kvt) çatdırılmışdır. 1982-ci ildə gücü 3 milyon kvt-dək artırılmışdır. Həmin il orta illik elektrik enerjisi istehsalı 11,2 milyard kvt-saat olmuşdur. Su qovşaqlarının təzyiq səviyyəsi 710 m, maksimum təzyiq 275 metrdir. Artıq suyun axıdılması üçün iki tunel (uzunluqları 1.4 və 1.6 km) tikilmişdir. Bənd Nurek su anbarını əmələ gətirmişdir. Elektrik enerjisi elektrik xəttləri ilə (gərginliyi 500 və 220 kv) Mərkəzi Asiya Birləşmiş Enerji Sisteminə verilir.
Dizayn
Yerli materiallardan olan bəndin hündürlüyü 300 metrdir və həcmi 56 milyon m²-dir. Bu, Nurek SES-ni dünyanın ən hündür ikinci bəndi edir. 2013-cü ilə qədər dünyanın ən hündür bəndi olan Nurek SES-in rekordunu ÇXR-nin Tsinpin-I SES-i qırmışdır. SES-in binasının uzunluğu 200 metrdir.
Donavia
Donavia — Rusiya ərazisində yerləşən aviaşirkət, Aeroflotun törəmə şirkəti. Zamanında daxili və beynəlxalq reyslər təşkil etmişdir. Hazırda avia şirkət öz fəaliyyətini dayandırmışdır.
Avia şirkət əsasən Rostov-na-Donu aeroptu, Soçi aeroptu, Krasnodar aeroportu və Mineralnıe aeroportu ərazisinə uçuşlar həyata keçirirdi. Aviaşirkətin əsas ofisi Rostov-na-Donuda yerləşir. 2009-cu ilə qədər Aeroflot-Don.
Tarixi
Müasir «Donavia» Aeroflotun törəmə şirkəti olaraq 15 iyun 1925-ci ildə təşkil edilmişdir. Müharibəyə qədər ancaq Moskva, Tiflis, Bakı və Xarkova uçuşlar həyata keçirilirdi. Yeni avia texnikasının alınması ilə Qroznı, Mineralnıye Vodı və Oryol şəhərlərinə uçuşlar təşkil edilmişdir. Avia şirkətdə işləyən təyyarəçilər Böyük Vətən müharibəsində fəal fəaliyyət göstərmişlər. Müharibənin sonunda təyyarəçilərdən səkkizi Sovet İttifaqı qəhrəmanı adına layiq görülmüşdür.
1981-ci ildə xarici ölkələrə avia reyslər təşkil edilmişdir: Soçidən Bratislava, Budapeşt, Praqa. Bir müddət sonra isə Yaxın Şərq və Qərbi Avropaya reyslər təşkil edilir. Sovet hakimiyyəti dağıldıqdan sonra bazar iqtisadiyyatına keçildiyindən şirkət özəl kapitalla işləməyə başlamışdır. 2016-cı ildə avia şirkət fəaliyyətini dayandırmışdır.
Fəaliyyəti
«Donavia» Rusiyanın iri şəhərləri və dünyanın bir çox ərazilərinə daimi və çater reysləri təşkil edirdi.
2014-cü il məlumatlna görə 12 ay ərzində 1,736,2 nəfəri daşımışdır. 2013-cü il göstəricilərindən 28,3% çoxdur. «Donavia» aşağıdakı şəhərlərə reyslər təşkil edirdi: Moskva, Sankt-Peterburq, Soçi, Stavropol, Mineralnıye Vodı, İrəvan, Daşkənd, İstanbul, Tel-Əviv, Yekaterinburq, Antalya Krasnodar, Şimferopol, Kalininqrad.
Zeynalabidin bəy Bayandur
Zeynalabidin bəy Bayandur — Ağqoyunlu imperiyası nın süqutu dövlərində Diyarbəkir və ətraf ərazilərə hökm etmiş Ağqoyunlu hökmdarı.
Həyatı
Gödək Əhməd in oğlu idi. Zülqədəroğlu Əlaüddövlə Bozqurd un sarayında yaşamışdır. 1500-cü ildə Şərur döyüşü ndə məğlub olan Əlvənd mirzə Diyarbəkir və ətraf ərazilərin hakimliyini Qasım mirzə dən alaraq 1505-ci ilə qədər burada hökm sürmüşdür. Onun ölümündən sonra Ağqoyunlu əyanları Zeynalabidin bəyi Bozqurd Zülqədərdən istədilər. Bozqurd Zülqədər bu təklifi qəbul etdi və Zeynalabidin bəyi qüvvə ilə Diyarbəkirə göndərdi.
Zeynalabidin bəy uzun müddət Diyarbəkir hakimi olan Əmir bəy Mosullu nu həbs etdirdi. Hasankeyf i ələ keçirib, Urfa ya doğru irəlilədi. Urfaya hücumu vaxtı həbsdən çıxan Əmir bəy Zeynalabidin bəyi məğlub etdi. Döyüşdə Zeynalabidin bəy əsir düşdü.
Zeynalabidin bəy yenidən Dulqədiroğlu bəyliyi nə geri döndü. Əmir bəy Mosullu isə I Şah İsmayıl a tabeliyini bildirdi. 1508-ci ildə Diyarbəkir ətrafı bölgələr tamamilə Səfəvilər in hakimiyyətinə keçdi.
Təthir ayəsi
Təthir ayəsi (تطهیر) — Əhzab surəsinin 33-cü ayəsinə verilmiş ad. thumb|280x280px
Etimologiya
Təthir ərəbcədə paklamaq və təmizləmək mənasını verir.
Ayənin mətni
«وَقَرْنَ فِي بُيُوتِكُنَّ وَلَا تَبَرَّجْنَ تَبَرُّجَ الْجَاهِلِيَّةِ الْأُولَى وَأَقِمْنَ الصَّلَاةَ وَآتِينَ الزَّكَاةَ وَأَطِعْنَ اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنَّمَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَيُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيرًا»
Tərcümə:
Öz evlərinizdə qalın və cahiliyyət dönəmi kimi camaat içində görünməyin, namaz qılıb zəkatı verin, Allah və Rəsulunu itaət edin. Allah fəqət istəyir siz Əhli-Beyti pislik və günahdan üzaqladıb pak etsin.
Adının məşhurluq səbəbi
Bu ayə Quranın şiə və sünnü müfəssirləri arasında mücadiləli və ixtilaflı ayələrindəndir. Şiələr ayənin mətni üzrə, şəni nizul və ona görə nəql olunmuş rivayətlərə dayanaraq onu beş nəfərlik əhlibeytin isməti(Günahsızlıq) və imamətinə nədən biliblər. amma sünnülər ayənin ön və arxa sözlərinə dayanaraq şiə dediklərini qəbul etməyib peyğəmbərin zövcələrinidə Əhli-Beyt-dən sayıblar.
Əhli beyt kimlərdir?
Əhli-Beytin kimlər olduğuna görə üç baxış var:
Əllamə Təbatəbai deyir:
Bizim heç bir dəlilimiz yoxdur ki «إنّما يُريدُاللّه»(Allah istəyir ki...) cümləsi bu ayəylə bir zamanda nazil olubdur bəlkə rivayətlər belə göstərir ki bu bölmə ayrı nazil olubdur. Quranın yığılması zaman bir birinin yanında yerləşdirilibdir. Zövcələr üçün nazil olması bir rivayətdədə gəlməyibdir.
Mənbə
wikifeqh
Mehmed Əbdülqadir Əfəndi
Mehmed Əbdülqadir Əfəndi — 34-cü Osmanlı sultanı II Əbdülhəmidin üçüncü oğlu, Osmanlı şahzadəsi.
Həyatı
Şahzadə Mehmed Əbdülqadir Əfəndi 16 yanvar 1878-ci ildə Dolmabağça sarayında dünyaya gəldi. Anası Bidar Qadınəfəndidir. Sarayda xüsusi təhsil almış, 1891-ci ildə qardaşları Nuri Əfəndi və Burhanəddin Əfəndi ilə birlikdə sünnət edildi. Osmanlı ordusunda da xidmət edən Əbdülqadir Əfəndi sarayda mükəmməl skripka çalmağı öyrəndi. Atası Sultan Əbdülhəmidə həmişə soyuq davranmışdır. 1909-cu ildə atası devrilmiş və Salonikiyə sürgün edilmiş, Əbdülqadir Əfəndi də onunla birlikdə sürgünə getmişdi. Bir il sonra İstanbula qayıdan Əbdülqadir Əfəndi 1924-cü ildə xilafətin ləğvi və Osmanlı sülaləsinin sürgünə göndərilməsinin ardından əvvəlcə Budapeştə getdi. Bu illərdə küçələrdə skripka çalaraq pul qazanmışdır. İkinci Dünya müharibəsinin başlamasıyla Sofiyaya gedən Əbdülqadir Əfəndi, burada babasını tanıyan Bolqarıstan kralının əmriylə dövlət işinə düzəlmiş, ancaq çox keçmədən vəfat etmişdir. Cənazəsi burada dəfn edilmişdir.
NGC 3263
NGC 3263, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Yelkən bürcü istiqamətində yerləşir. SBc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Tacikistan-Çin sərhədi
thumb|Çin və Tacikistan arasındakı sərhəd boyunca hasar
Tacikistan-Çin sərhədi 477 km (296m) uzunluqdadır və Qırğızıstan ilə yoldan, şimal-cənub xətti boyunca müxtəlif dağ silsilələri və Pamir silsiləsinin Əfqanıstanla keçid nöqtəsinə qədər uzanır. Tacikistandan keçid məntəqəsinə gedən yol Murqab kəndindən keçir və dəniz səviyyəsindən 4365 metr yüksəklikdə yerləşir. Qışda məntəqənin bu hissəsi çoxlu qarla örtülür, bu da hərəkət etməyi çətinləşdirir. Xüsusilə ilin qış fəsli üçün insanlar və nəqliyyat vasitələrini il boyu keçməyə imkan verən yollar da daxil olmaqla müvafiq infrastruktur qurulmuşdur.
Tarix
thumb Tacikistan-Çin sərhədi Tacikistan Respublikası ilə Çin Xalq Respublikası arasında keçən dövlət sərhədidir. Sərhəd Tacikistanın cənub tərəfdən deyil, şərqdən keçməsinə baxmayaraq, "MDB və Postsovet məkanının cənub sərhədi" nin bir hissəsidir. İki ölkənin dövlət sərhədinin ümumi uzunluğu 494.95 kilometrdir. Demək olar ki, bütün sərhəd bir tərəfdən Tacikistanın Dağ-Bədəxşan Muxtar Bölgəsindəki Pamir dağ silsiləsi boyunca, digər tərəfdən Çinin Sincan Uyğur Muxtar Vilayətinin cənub-qərb hissəsində keçir. 1991-ci ildə Tacikistan müstəqil olduqdan sonra, SSRİ-Çin sərhədinin bir hissəsini miras aldı. 2011-ci ildə Tacikistan, Pamir dağlarında 1,122 km² (433 kv m) ərazini Çin Xalq Respublikasına verərək, 130 illik mübahisəyə son qoyaraq 1999-cu ildə bağladığı müqaviləni ratifikasiya etdi. Bu ildə Tacikistan Respublikası ilə Çin Xalq Respublikası arasında hökumətlərarası bir razılaşma əldə edildi. Buna əsasən, iki ölkənin dövlət sərhədində beynəlxalq statuslu yeganə keçid məntəqəsi, Badaxşan Muxtar Vilayətinin Murqab bölgəsində və Sincan Uyğur Muxtar Rayonu Kaşqar rayonunda yerləşən Kulma-Karasu keçid məntəqəsidir. Müqavilədə Çin, Tacikistan ərazisinin 28.000 km² (11,000 kvadrat mil) -dən çox olduğu iddialarından imtina etdi. Bu dəyişikliklər Tayvanda Çin Respublikası hökuməti tərəfindən tanınmamış olaraq qalır. Tacikistan və Çin arasındakı yeganə beynəlxalq dəhliz, iki ölkə arasında ən vacib ticarət və iqtisadi marşrut kimi xidmət edən Kulma keçidindən keçir. Tacikistanın qərb hissəsini Çin ilə birləşdirən avtomobil yolu, Murqab kəndi ərazisindən keçərək Çin istiqamətində və Qırğızıstanın şimal istiqamətində gedən dağlıq Bədəxşan Muxtar Vilayətinin ərazisindən keçir. 2012-ci ildə iki ölkənin dövlət sərhədini dəqiqləşdirmək üçün bütün delimitasiya və demarkasiya işləri başa çatdırıldı, iki dövlət arasında dövlət sərhədi və onun demarkasiyası ilə bağlı beynəlxalq müqavilələr imzalanaraq qüvvəyə mindi. Elə həmin il Tacikistan Respublikası ilə Çin Xalq Respublikası arasında dövlət sərhədi rejimi haqqında hökumətlərarası Saziş və Tacikistan Respublikası, Çin Xalq Respublikası və Əfqanıstan İslam Respublikası arasında üç ölkənin dövlət sərhədlərinin qovuşma nöqtələrinin yerləşməsi barədə üçtərəfli Saziş də imzalanmışdır. Bu razılaşmaları imzaladıqdan sonra tərəflər mübahisələrin və fikir ayrılığının istisna edilməsini təmin edən müəyyən edilmiş hissələrini bilməklə dövlət sərhədlərini tam qorumağa başladılar.
Aqdəz
Aqdəz — Mərakeşin cənub-şərqində, Draa-Tafilalet vilayətinin Zaqora əyalətində şəhər. 2014-cü il əhali siyahıyalmasına görə 10.681 nəfərlik bir əhaliyə malik olan şəhər Atlas dağları üzərində, Kisən dağının ətəyində və Draa çayının sahilində yerləşir.
Toponimikası
Aqdəz bərbər dilində "istirahət yeri" deməkdir.
Coğrafiya
Aqdəz Varzazat şəhərindən 65 km, Zaqora şəhərindən isə 92 km uzaqlıqda yerləşir. Aqdəz Mərakeş və Timbuktu şəhərlərini birləşdirən tarixi bir karvan yolunun üzərində yerləşir.
Aqdəzin ən əhəmiyyətli coğrafi xüsusiyyəti Draa vadisinin ortasında və şəhərin şərqində yerləşən Kisən dağıdır.
Tarixi
Aqdəz tarixən yerləşdiyi regionun önəmli bir iqtisadiyyat mərkəzi olmuşdur. Daha sonra 1970–1980-ci illərdə baş vermiş quraqlıq nəticəsində əhəmiyyətini itirmiş, şəhər əhalisinin əksər hissəsi Aqdəzi tərk etmişdir.
Ərəbistanlı Lourens filmi 1962-ci ildə burada çəkilmişdir.
Serj Klarsfeld
Serj Klarsfeld (Serge Klarsfeld; ) — Fransalı vəkil, tarixçi və ictimai xadim, İkinci Dünya müharibəsindən sonra "Nasist ovçusu".
1960-cı illərdən Serj Üçüncü Reyxin işğalı altında olan Fransanın yəhudi qurbanlarının xatirəsini yad etmək üçün mübarizə aparmağa başlayıb və İsrailin tərəfdarı olmuşdur. Serj Klarsfeld alman həyat yoldaşı Beata Klarsfeld ilə birlikdə Kurt Lisçka, Alois Brunner, Klaus Barbe, Ernst Ehlers və Kurt Asçe də daxil olmaqla qaçıb gizlənən çoxsaylı nasist müharibə cinayətkarlarının tapılıb üzə çıxarılması və onlar haqda sənədlərin aşkar edilməsi ilə məşhurlaşıb.
Həyatı
Serj Klarsfeldin valideynləri Raisa və Arno 1928-ci ildə təhsil almaq üçün Parisə köçüblər. Onun anası Bessarabiyadan, atası Rumıniyadandır. Üçüncü Reyxin hücumundan və Fransanın işğalından sonra onlar Fransanın işğal olunmamış hissəsinə qaça bildilər. Nitsada Serj Alois Brunnerin komandanlığı altında keçirilən reydlərdən birində ölümdən çətinliklə xilas oldu. O, anası və bacısı Tatyana divar araxasında gizlənib, atası isə nasistlərin diqqətini özünə çəkmək üçün mənzildə qalıb. Nəticədə atası həbs olunub və deportasiya edilib. Daha sonra Arno Klarsfeld Osventsimdəki konsentrasiya düşərgəsində qətlə yetirilib.
Müharibədən sonra Serj Klarsfeld Sarbonnaya daxil olur və burada tarix fakültəsində təhsil alır. Bundan sonra Klarsfeld siyasət üzrə təhsil alır və fəlsəfə doktoru dərəcəsinə yiyələnir. 1963-cü ildə Beata Avqust Küntzellə ailə qurur. 27 avqust 1965-ci ildə Klarsfeldlərin Arno-David (Arno Klarsfeld) adlı bir oğlu olur. O, sonradan Fransa prezidenti Nikola Sarkozinin yanında hüquqşünas və müşavir kimi çalışıb. 1973-cü ildə ailədə Lida-Miriam adlı bir qız da dünyaya gəlib.
"Nasist ovçusu" kimi fəaliyyəti
1979-cu ildə Serj və həyat yoldaşı Beata "Fransanın Deportasiya olunmuş yəhudi oğulları və qızları" fondunu («Association des fils et filles des déportés juifs de France») qurdular. Serj Klarsfeld almaniyalı həyat yoldaşı Beata Klarsfeld ilə birlikdə Kurt Lisçka, Alois Brunner, Klaus Barbe, Ernst Ehlers və Kurt Asçe də daxil olmaqla qaçıb gizlənən çoxsaylı nasist müharibə cinayətkarlarının tapılıb üzə çıxarılması və onlar haqda sənədlərin aşkar edilməsi ilə məşhurlaşıb.
Klaus Barbinin axtarışını göstərən "La Traque" (Fransa, 2008, rejissor Lauren Jaoui) bədii filmində Serj Klarsfeld rolunu İvan Attal canlandırıb.
Mükafatları
300px|thumb|right|Beata və Serj Klarsfeld Qüdsdə (2007)
Fiji Water
Fiji Water — Ficidən ixrac olunan su brendi. Mənbəyi Viti-Levu şəhərində yerləşir. Artezian tipli quyudan çıxarılır. 330, 500 ml, 700 ml, 1 litr və 1,5 litrlik qablarda satılır. Mərkəzi Kaliforniya ştatının Los-Anceles şəhərində yerləşir. Kanadalı iş adamı Devid Qilmor 1996-cı ildə Natural Waters adı altında Fiji Water şirkətini qurdu. 2004-cü ildə Fiji Waterin satışı 50 milyon ABŞ dolları təşkil etmişdir. Fiji Water-in sahibi Resnik Holding Teleflora, POM Wonderful və Suterra adlı şirkətlərində sahibidir. 2009-cu ildə Fiji Water-in satışı 85 milyon dollar təşkil edib.
2010-cu ilin sonunda Fiji Water şərab istehsalına başladı. Fiji Water-in qırmızı və qara şərabları dünya miqyasında tanınılır.
Kirman Beynəlxalq Hava Limanı
Əvvəllər Kirman Beynəlxalq Hava Limanı olaraq tanınan Ayətullah Haşimi Rəfsəncani adına Beynəlxalq Hava Limanı (IATA: KER, ICAO: OIKK) İranın Kirman ostanında yerləşən hava limanıdır. Hava limanı ticarət, ümumi aviasiya və hərbi təlim məqsədləri üçün istifadə olunur. Hava limanında uçuşlara 1970-ci ildən başlanmışdır.
10 iyun 2017-ci il tarixində hava limanının adı Kirmanda doğulub böyüyən keçmiş İran prezidenti Ayətullah Əkbər Haşimi Rəfsəncaninin şərəfinə dəyişdirilərək bu günkü adını almışdır.
Mahan Air uçuş heyətinin simulyator mərkəzi və kabin heyətinin təlim mərkəzi Kirman Beynəlxalq Hava limanında yerləşir. Həmçinin Mahan Air-in ticarət pilotlarının təlimi məqsədilə istifadə etdiyi kadet pilot proqramının keçirildiyi Bootia-Mahan Aviasiya Kollecinin əsas mərkəzidir.
Blastula
Blastulyasiya zamanı, erkən embrionda hüceyrə spesifikasiyasını, ox əmələ gəlməsini quran və gen ifadəsini tənzimləyən əhəmiyyətli bir fəaliyyət meydana gəlir. Bir çox heyvanda orta blastula keçidi ana m-RNA -nın pozulduğu və inkişaf nəzarətinin embriona köçürüldüyü kritik bir inkişaf mərhələsidir. Blastomerlər arasındakı bir çox qarşılıqlı təsirlər, xüsusən məməlilərdə E-kadherinin və amfibiyalarda EP-kaderinin ifraz edilməsindən asılıdır.
Blastula və hüceyrə spesifikasiyasının öyrənilməsi kök hüceyrə tədqiqatları və köməkçi reproduktiv texnologiyalar üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Blastulanın inkişaf mərhələsində hüceyrə siqnallarını manipulyasiya etməklə müxtəlif toxumalar əmələ gələ bilər. Bu potensial xəstəliklər və yaralanmalar üçün regenerativ tibbdə faydalı ola bilər. Blastula hüceyrələrinin implantasiyası sonsuzluğun aradan qaldırılmasına kömək edə bilər.
İnkişaf
Erkən embrion inkişafının blastula mərhələsi blastoselin görünüşü ilə başlayır. Xenopusdakı blastoselin, boşluq yaratmaq üçün sıx qovşaqlarla genişlənən və bağlanan ilk parçalanma oluğundan əmələ gəldiyi göstərilmişdir . Bir çox orqanizmdə, bu nöqtəyə qədər və blastula mərhələsinin erkən mərhələsində embrionun inkişafı ana m-RNT tərəfindən idarə olunur, buna görə də döllənmədən əvvəl yumurtada əmələ gəldiyindən və yalnız anadan gəlir.
Orta blastulanın keçidi
Çox orqanizmdə orta blastula keçid adətən müəyyən bir növ üçün müəyyən sayda hüceyrə bölünməsindən sonra baş verir və blastulanın inkişafının və hüceyrənin uzanmasının erkən mərhələsində sinxron hüceyrə bölünmə dövrünün sonu ilə müəyyən edilir. Bu keçiddən əvvəl, parçalanma yalnız hüceyrə dövrünün sintezi və mitoz mərhələlərində baş verir. Hüceyrə dövrünə iki böyümə fazasının əlavə edilməsi hüceyrələrin ölçüsünü artırmağa imkan verir, çünki bu vaxta qədər blastomerlər embrionun ümumi ölçüsünün artmadığı, lakin daha çox hüceyrə əmələ gətirdiyi reduktiv bölünmələrdən keçirlər. Bu keçid orqanizmin ölçüdə böyüməsinə başlayır.
Blastulanın ortasına keçid eyni zamanda orqanizmin genomundan transkripsiyaya uğramış yeni m-RNT -nın transkripsiyasının nəzərəçarpacaq dərəcədə artması ilə xarakterizə olunur. Bu iki proses embrionun idarəsini ana m-RNT -dan nüvəyə köçürür.
Tərkibi
Blastula, blastoseli əhatə edən bir hüceyrə kürəsidir. Blastosel, hüceyrə fərqlənməsi üçün lazım olan amin turşuları, zülallar, böyümə faktorları, şəkərlər, ionlar və digər komponentlərdən ibarət olan maye ilə dolu bir boşluqdur. Blastosel, qastrulyasiya zamanı blastomerlərin hərəkət etməsinə də imkan verir.
Embrionlarda blastula üç fərqli bölgədən ibarətdir. Heyvanın başlığı blastoselin damını təşkil edir və əsasən ektodermal törəmələr əmələ gətirir. Blastosel divarını təşkil edən ekvatorial zonalar ilk növbədə mezodermal toxuma fərqlənir. Bitki kütləsi blastoselin dibindən ibarətdir və əsasən endodermal toxumaya çevrilir.
Gübrələmə texnologiyaları
Siçanlardakı implantasiya təcrübələri göstərir ki, hormonal induksiya, superovulyasiya və süni mayalanma uğurla preimplantasiya siçan embrionları əmələ gətirir. Siçanlarda, dişilərin doxsan faizi mexaniki stimullaşdırma ilə hamilə qalmaq və ən azı bir embrionu implantasiya etmək məcburiyyətində qalınır. Bu nəticələr, insanlar kimi digər məməlilərə potensial implantasiya üçün zəmin yaratdığından cəsarətləndiricidir .
Kök hüceyrələri
Blastula mərhələsindəki hüceyrələr bir çox növdə kök hüceyrələr kimi davrana bilərlər. Kök hüceyrələr, zədələnmə və degenerasiyanın təmiri və qarşısını almaq potensialına malik orqanlara xas hüceyrələrin istehsalının başlanğıc nöqtəsidir. Transkripsiya faktorlarının ifadəsinin və blastula hüceyrələrinin yerləşməsinin birləşməsi induksiya olunmuş funksional orqan və toxumaların inkişafına səbəb ola bilər .
Böyük Txaç dağı
Adlanması
Adıq dilindən sözün tərcüməsi: «Tıxaç» — «Allah, Tanrı». Hərfi tərcüməsi «ТхьакI» — «Əbədi cavan Tanrı». C.Kokovun fikrinə görə ТхьэщI — «Tanrının torpaığı» deməkdir.
Ümumi məlumat
Txaç massivi geomorfoloji baxımdan tipik kuest (qeyri-simmetrik tirələr) relyeifdir. Onun şimal yamacı yastı olub otlaq landşafta malikdir. Cənub və qərb yamacı dik olub qayalıqlardan təşkil olunub. Massiv üçün xarakterik silueti belədir: assimetrik cənub və şimal yamacları. Böyük və Kiçik Txaç zirvələri yaxınlıqdakı yaşayış məntəqələrindən yaxşı görsənir. Böyük Txaç massivinin əsas dik divar hissəsinin uzunluğu 10–12 km-dir. Divarın hündürlüyü 100-300 metr arasında dəyişir.
Bölgənin orta illik temperaturu Kişa meteoroloji stansiyası yaxınlığında (1500 m) +6.9 °C-dir. Yağıntıların illik miqdarı 854 mm-dir. Noyabr-dekabr aylarında yağıntı qara halında düşür. Qar örtüyü bəzən aprel ayına kimi qalır.
Massiv Ön dağlıq silsiləsinə aid olub Kazaçıy Piket (1184 m), Böyük Txaç (2368 m), Kiçik Txaç (2238 m), Açeşbok (2486 m), Aqiqe (2311 m) və Sunduki (2200 m) zirvələri var.
Peçoylar
Peçoylar (beçoylar) — Orta əsrlərdə Macarıstan ərazisində yaşamış müsəlman-türk xalqı.
Peçoylar barədə dövrümüzə qədər gəlib çatmış yeganə tarixi sənəd məşhur türk səyyahı Övliya Çələbinin "Səyahətnamə" əsəridir. Övliya Çələbi peçoylara XVII əsrin ortalarında Macarıstan ərazisində rast gəlmişdir.
Övliya Çələbi Səyahətnaməsində Macarıstan ərazisindəki Peçoy şəhəri haqqında: