cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Diogen
Həyatı və fəaliyyəti
O, həm də hər şeyi üzə deyən kobud insan olmuşdur. Ona görə Platon ona "Dəli Sokrat" demişdi. Diogenes dünyadan ayrılaraq abid həyatı keçirdirdi. O hətta, evini tərk edib çəlləkdə yaşamış və orada olarkən dünya haqqında fikirlərə qapanmışdır. Diogenes zənginliyə nifrət edib və köhnə geyimlərdə gəzirdi. Həmçinin o, evlənməyə qarşı idi.
Diogenesə görə xeyrə yönəlmək ictimai qanunlara riayət etməkdən üstündür. O, dövləti və dini də inkar edərək onları bəzi demaqoq insanların uydurması hesab edirdi.
Küpara mahalı
Küpara mahalı — Qarabağda tarixi-coğrafi bölgə.
Ümumi məlumat
Mahal qərbdə Əcanan  mahalı,  şimalda Bağabürd  mahalı,  şərqdə isə  Sisiyan  mahalı ilə  həmsərhəd idi.
Mahalın mərkəzi Həkərək kəndi idi. Mahalın son naibi Məlik Parsadan idi.
Mahalda Həkərək, Sirkətas, İrəsvəng, Çaynı, Mülkiçan, Sevakar adlı kəndlər qərar tuturdu.
Mahalın tarixindən
Mahal qədim Kuhparə nahiyəsinin birləşməsi nəticəsində yaranmışdı. Mahalın mərkəzi Həkərək kəndi idi.
Küparə mahalı 1840-cı ildə ləğv olunub, sahə kimi Şuşa qəzasına bağlandı. 1867-ci ildə Zəngəzur qəzasına verildi.
Kuk boğazı
Kuk boğazı — Yeni Zelandiyada ada. O, Şimal və Cənub adalarını ayırır. Sakit okean və Tasman dənizini isə birləşdirir. Uzunluğu 170 km, eni isə ən dar yerdə 22 km təşkil edir. Dərinliyi 87 m-dir. Kuk boğazında cənub yarımkürəsinin cənub qütbünə ən yaxın paytaxt şəhəri olan Vellinqton şəhəri yerləşir. Maori dilində Raukava və ya Raukava Moana kimi adlandırılır. Bu ərazilərə ayaq basan ilk avropalı Abel Tasman olmuşdur. Boğazı ilk dəfə üzüb keçən isə Ceyms Kukdur. Bu hadisə 1770-ci ildə baş verir. Boğaz onun şərəfinə Kuk boğazı adlandırılır.
Kolxida bigəvəri
Təbii yayılması
Qərbi Zaqafqaziyada,Krasnodarda,Qaradəniz sahillərində,Tuapsedə,Azərbaycanda,Türkiyədə,Aralıq dənizi sahillərində təbii halda bitir.
Botaniki təsviri
Çoxillik yarımkoldur.Hündürlüyü 45-55 sm-ə çatır.Düz dayanan,çox vaxtnsadə gövdələri və budaqları fillokladilərə çevrilmişdir.Yarpağı üçkünc,dərili,oturaq,paralel damarcıqlı və xırdadır.Fillokladiləri sıx yerləşmiş,çox iri,uzunsov və ya uzunsov-lansetvari,uzunluğu 6-9 sm,eni 2-4 sm,ucu biz,bünövrəsi dar,aşağıda üzbəüz,yuxarıda növbəlidir.Çiçəyi xırda (5-6),fillokladininin aşağı tərəfində,küt,lansetvari,xırda çiçəkaltlığının qoltuğunda yerləşir.Giləmeyvələri saplaqda,iri,qırmızı,diametri 8-10 mm, 2toxumludur.Fillokladiləri forma və ölçülərinə görə dəyişir.Yayın axırlarında onların aşağı tərəfində yerləşən çiçək qrupları inkişaf edir.Çiçəkləri tədricən payızda və qışda açılır,yazda isə meyvələri yetişir.Toxumlarla və vegetativ yolla çoxalır.Zoğ böyüdükcə fillokladilər yaşıllaşır və dərili olur.Sürünən həşəratlarla tozlanır.Tökülmüş meyvələri ilyarım-iki ildən sonra cücərmə qabiliyyətinə malik olur.Toxumların bu cür uzunmüddətli dinclik dövrü artıq tökülmüş meyvədə rüşeymin yavaş inkişafı ilə əlaqədardır.
Ekologiyası
Əsasən kölgəli yerlərdə,qarışıq və yarpaqlı meşələrdə,şümşad,ağ şam meşələrində kiçik qruplarla rast gəlinir.Bigəvərin ən mezofil növüdür.Kölgəyə davamlı bitkilərdən biridir.
İstifadəsi
Dekorativ bitkidir.
Antoni Suaybi
Karyerası
Antoni Suaybi birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 100 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 53.62 saniyəlik nəticəsi ilə 119 üzgüçü arasında 78-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Qızılyurd
Qızılyurd (tarixi adı Çiryurd) (qum. Къызылюрт (Qızılyurt), Чирюрт (Çiryurt), avar. Гъизилюрт) - Rusiya Federasiyasının Dağıstan Respublikasında şəhər. Əhalisinin milli tərkibi əsasən qumuqlar, avarlar, laklar təşkil edir.
Şəhər Sulaq çayının sahilində, Mahaçqala şəhərindən 53 km məsafədə yerləşir. Qızılyurd rayonunun və şəhər dairəsinin inzibati mərkəzi.
Tarixi
19 oktyabr 1831-ci ildə Qafqazın ruslar tərəfindən istilası vaxtı qumuqların yaşadığı Çiryurd kəndi ruslar tərəfindən hücuma məruz qalır. Hücumda, bu hadisələrə bir neçə şeirini həsr etmiş rus şairi Aleksandr Polejayev iştirak edir.
1886-cı ildə Dağıstan vilayətinin Aşağı Çiriyurd ərazisinə Samara quberniyasının ruslar köçürülür.
Bir neçə ildən sonra Vladikafkaz dəmir yolunun tikintisi başlanır. Sulaq çayı boyu Dağıstan və Terek vilayətlərinin sərhədində Beslan-Petrovsk (indiki Mahaçqala) xətti yolunda Çiryurd stansiyasının əsası qoyulur. Stansiyada əsasən ruslar məskunlaşdı. Beslan-Petrovsk xətti 1894-cü ildə açılır.
SSRİ dövrü
Lakin qəsəbənin "Krasnoye selo" (qırmızı kənd) adı tezliklə qumuqcaya tərcümə edilərək "Qızılyurd" adını daşımağa başlayır.
1963-cü ildə Qızılyurd şəhər statusu alır.
Əhali
2018-ci ilin siyahıyalınmasına əsasən Qızılyurd şəhərinin 37,171 nəfərlik əhalisi var.
Artemisia tafelii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Fidi
Eramızdan əvvəl 480-430-cu illərdə yaşayan Fidi e.ə. V əsrin yunan heykəltaraşı, rəssam və memarı olub. O əsasən klassik yunan memarlarının ən məşhurlarından biri kimi tanınır. Onun müəllifi olduğu Olimpdəki Zevs heykəli qədim dünyanın 7 möcüzəsindən biridir. Fidi həmçinin "Afina Parfenonu" kimi tanınan Afina akropolundakı ilahə Afinanın heykəlinin və Afina ilə Propilea arasında duran və Afina akropoluna giriş kimi xidmət göstərən nəhəng tunc Afina Promachos –un müəlifidir. Fidi memar Kramidin oğlu idi.
Keçmişdə belə güman edirdilər ki, onun müəllimləri Hegias və Hageladas olub. Peloponnes müharibəsinə qədər Fidi Parfenonun içərisindəki Afina heykəli üçün ayrılmış qızılı mənimsəməkdə günahlandırlırdı, düşmənləri onun əleyhinə Menon adlı yalançı şahid tapdılar və Fidi həbsxanada qalaraq öldü.
Marafon döyüşü
Baxmayaraq ki, hazırda ona aid olduğuna əmin olduğumuz həqiqi bir nümunə yoxdu. Ona aid olduğu güman olunan çoxsaylı Roma nüsxələri mövcuddur. Bu, təəccüblü deyildir, demək olar ki, bütün qədim yunan rəsm əsərləri və heykəlləri məhv edilmişdir, onların yalnız Roma kopyaları və qeydləri mövcuddur. Qədim amalılar yunan mədəniyyətini tez köçürüb və onu inkişaf elətdiriblər. Qədim tənqidçilər Fidinin əməllərini yüksək qiymətləndirirlər. Onların əsas dəyər verdikləri Fidinin işlərində sonrakı təsirli məktəblə müqayisədə daimi mənəvi ruh olmasıdır. Demetri onun heykəllərini yüksək və çox qiymətli kimi dəyərləndirir. Onun həyatı haqqında çox az məlumat var. Fidinin ilk kommisiyası Miltiadın başçılıq etdiyi qəhrəmanlardan təşkil olunmuşdu.
Məşhur dövlət xadimi Perikl e.əvvəl 490-cı ildəki Marafon döyüşündəki yunanların farslar üzərində olan qələbəsini qeyd etmək üçün də e.əvvəl 447-ci ildə Fidinin bir neçə heykəllərinin yaradılmasına dəstək vermişdir. Perikl Delos dəniz legionerləri üçün olan pulun bir hissəsini qələbəni qeyd etmək üçün Afinanın yenidən qurulması və bəzədilməsinə ayırdı.
1958-ci ildə arxeoloqlar Olimpdə Fidinin qızıl və fil sümüyündən ibarət Zevsi (heykəlin qalıqları) topladığı bir emalatxana tapdılar. Burda hələ də saxsı qırığı,mould(kif) və başqa lazımsız ləvazimatlar və üzərində " Mən Fidiyə məxsusam" yazılan qara fincan da qalırdı.
Fidinin ilk işləri yunan qələbəsini qeyd edilən Marafonun xatirəsinə həsr olunmuşdu. Delfidə o içərisinə yunan tanrıları Apollonun Afinanın və bir neçə Attik qəhrəmanlarının və General Militades də daxil olduğu tuncdan ibarət böyük qrup heykəllər tikmişdi. Afina akropolunda o açıq dənizdən də görünən Afinanın ,Afina proxomusun nəhəng tunc heykəlini ucaltmışdı. Akaedə, Pellenedə ve Platedə Fidi Afinanın digər 2 heykəlini və həmçinin Elis əhalisi üçün fil sümüyü ve qızıldan olan ilahə Afrodita heykəlini də ucaltmışdı.
Olimpdə Zevs və Afinada Parfenon
Qədim yunanların özlərində də Fidinin 2 sənəti digərlərindən daha məşhurdur.Təxminən e.əvvəl 432-ci ilə təsadüf edən nəhəng qızıl və fil sümüyündən hazırlanmış Zevs məbədi və Afina Parfenonunda bakirəlik ilahəsi Afinanın öz adına ucaldılmış heykəl yerləşir və hər iki heykəl təxmini eradan evvəl V ə
Materiallar və nəzəriyyələr
Uzaq keçmişdə Fidi öz tunc, qızıl və fil dişindən hazırlanmış heykəllərinə görə məşhur idi (kristo-elefand texnikası) .Baxmayaraq ki o dövrdə heykəllərin çoxu mərmərdən hazırlanırdı. Platon iddia edirdi ki, Fidi çox az hallarda mərmərdən heykəl ucaldırdı. Plutarx məlumat verir ki, Fidi Akropolda Periklin əsas işlərini idarə edirdi. Təlimatlar sübut edir ki heykəllərin tikilməsinde istifadə olunan mərmər Fidinin öldüyü il hesab olunan eradan əvvəl 434-cü ilə qədər Afinaya gətirilməyib. Mənbələt bildirir ki, Parfeonun bəzədilməsi Fidinin işləridi ama şaiələrdə görsənir ki, bunlar Fidinin yox onun tələbələri olan Alkamenes və Aqorakritusun işləridi.Roma və başqa muzeylərdə Parfenonla eyni məktəbə məxsus olan çoxlu sənət nümunələri var. Bunlar Roma dövrünün surətləridir.
Cografiyaçi Pausaniasa görə həqiqi tunc Lemninan Afina eradan əvvəl 450-440-cı illərdə Fidi tərəfindən Lemnosda yaşayan afinalilar üçün ucaldılıb. Adolf Furtwangler Fidinin Lemnian Afina heykəlinin kopyası olan və başı Bolonyada bədəni Drezdendə saxlanılan heykəli tapmağı təklif etdi. Təxminən 5ci əsrdə Afina heykəlinin bədəni Afinada tapıldı. Parisde Ecolo des Beaux-Arts-da başı itmiş Afinanin bədəni əsl heykəl haqqında fikirlərimizi düzgün formalaşdırmaqda bizə ən yaxşı kömək edə bilən vasitədir.
Məcid bəy Qaracaəmirli
Məcid bəy Qasım oğlu Qaracəmirli (?, Şəmkir - ?) — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Parlamentinin xüsusi qərarına əsasən, dövlət hesabına li təhsil almaq üçün xaricə göndərilməsi nəzərdə tutulan sləbələrdən biri.
Həyatı
1919-cu ilədək Xarkov Universitetinin hüquq fakültəsində 3 il təhsil almışdı.
Qaracəmirli Məcid təhsilini davam etdirmək üçün Azərbaycan hökumətinin Xalq Maarifi Nazirliyinə müraciət etmişdir. Parlamentin 1919-cu il 1 sentyabr tarixli qərarı ilə adı Rusiyaya göndəriləcək tələbələrin siyahısına salınmışdı. Lakin Vətəndaş müharibəsi ilə əlaqədar yaranmış mürəkkəb vəziyyətdə oraya tələbə göndərmək baş tutmamışdır. Sonrakı taleyi barədə məlumat aşkar olunmamışdır.
İlmaya
İlmaya – türk və altay mifologiyasında adı çəkilən qanadlı uçan at. Yılmaya, Cılmaya olaraq da deyirlər. Qanadları vardır. Ümumiyyətlə ağ və ya qara (tək rəng) bir at olaraq təsvir olunur. Ağ qanadları vardır və Quday (Tanrı) tərəfindən qəhrəmanlara köməkçi olması üçün yaradılmışdır.
Etimologiya
(İl/Il/Yıl/Cıl) kökündən törəmişdir. Hızlılığı ifadə edər. İldırım sözüylə eyni kökə malikdir. Yılmaq sözü Anadoluda isə qorxu bildirir.
Qümər (Avurğazı)
Qümər — Başqırdıstan Respublikasının Avurğazı rayonunda yerləşən kənd. Kənd Daştamaq kənd şurasının tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə başqırdlar (98%) üstünlük təşkil edir.
Mərminin sürəti
Mərminin sürəti - mərminin kütləsinin mərkəzinin zaman vahidi ərzində keçdiyi məsafə; mərminin (güllənin, minanın) hərəkətlərinin əsas göstəricilərindən biri. M/S-lə, bəzən Maxa sayla ölçülür. Artilleriya mərmisi, gülləsi və minasında ən çox tətbiqi əhəmiyətə, odlu silahın vacib taktiki-texniki göstəricisi olan, başlanğıc sürəti malikdir. Mərminin sürəti, hərəkətdən-sonrakı mərhələnin sonunda maksimal əhəmiyətə malik olur. Sonradan ağırlıq gücünün və havanın müqavimətinin təsirindən mərminin sürəti, trayektoriyanın zirvəsindən kənarda yerləşən, ən aşağı göstərici olan bir nöqtədə azalaraq, düşmə noqtəsinə qədər, sonradan yenə yüksəlir. Böyük məsafəli trayektoriyalarda mərminin düşməsindən bir az öncə mərminin sürətinin ikinci maksimumu başlaya bilər. Əgər trayektoriya nisbətən kiçik məsafəyə malikdirsə (məsələn zenit və döşəmə atəşi zamanı), mərminin sürəti ancaq azalır. Reaktiv və aktiv - reaktiv raketlərin sürəti fəal sahənin sonunda maksimuma çatır, sonra mərminin sürətində dəyişiklik adi mərmilərdəki kimi olur. Müasir mərmilərin başlanğıc sürəti:
Məhəmməd Əbdüh
Məhəmməd Əbdüh tam adıyla Məhəmməd Əbdüh bin Həsən Xeyrullâh ət-Türkmânî əl-Misrî — XIX-XX əsr İslam dünyasında mühüm rol oynamış alim, ictimai, siyasi və dini xadim.
Həyatı
Misirdə ictimai-siyasi həyatın dirçəlməsində böyük rol oynamış mütəfəkkir Məhəmməd Əbdüh 1849-cu ildə əkinçi ailəsində dünyaya gəlmişdir. Kiçik yaşlarında yazıb-oxumağı öyrənən Əbdüh valideynlərin təkidilə iki il hafizlik məktəbində oxuduqdan sonra təhsilini Tanta şəhərindəki Əhməd məscidi məktəbində davam etdirmişdir. Onu oxutmaqda israrlı olan atasının istəyilə təhsilini davam etdirmək üçün yenidən kənddən ayrılan Əbdüh məktəbə deyil, qohumlarının yanına getmişdir.
Qohumu Şeyx Dərvişin fikirlərilə tanışlıqdan sonra elmə, təsəvvüfə maraq oyandığından o, 1865-ci ildə Abduh təhsilini yarımçıq qoyduğu Tantadakı məktəbə qayıtmış, oranı müvəffəqiyyətlə bitirərək 1866-cı ildə əl-Əzhər Universitetinə qəbul olunmuşdur. Tələbəlik illərində günün əksər hissəsini ibadətə həsr edərək zahid həyat tərzi keçirmişdir. Lakin 1871-ci ildə tanınmış islahatçı mütəfəkkir Cəmaləddin Əfqanilə tanış olduqdan sonra onun həyatında mühüm dəyişikliklər baş vermişdir. Bundan sonra o, Əfqaninin təhrikilə Avropa fəlsəfəsini və dünyəvi elmləri öyrənmişdir.
Siyasi fikirləri
Əbdüh də müəllimi Əfqani kimi müsəlman ölkələrində islahatların aparılmasının tərəfdarı olmuş, tərəqqinin, təkamülün əsasını elmdə görmüşdür. Lakin o, bir sıra cəhətlərinə görə, Əfqanindən fərqlənmişdir. Əfqani inqilabçı idi və güc vasitəsilə çevriliş etmək istəyirdi. Əbdüh isə tam əksinə, siyasi inqilaba qarşı çıxaraq tədrici mənəvi tranformasiyanın tərəfdarı idi.
Əbdüh Əfqaninin siyasi fəaliyyətinə qarşı çıxmamış və heç vaxt bu barədə danışmamışdır. O özünü daim müəlliminin sədaqətli tələbəsi kimi göstərmişdir. Siyasi baxışlarına görə Əfqaniyə qarşı yönəldilmiş repressiyalar Əbdühdən də yan keçməmişdir. Həmin vaxt əl-Əzhərdə dərs keçən Əbdüh siyasi baxışlarına görə universitetdən kənarlaşdırılaraq kəndə getməyə məcbur edilmişdir. Təxminən bir il kənddə qaldıqdan sonra yenidən Qahirəyə qayıdaraq fəal təbliğata başlamış, qısa müddətdə imperializmə qarşı kəskin çıxışları ilə böyük şöhrət qazanmış və ətrafına xeyli tərəfdar toplamışdır. Lakin 1882-ci ildə ingilis və fransızlara qarşı məğlubiyyətlə nəticələnən milli üsyanda iştirakda şübhəli bilinərək ölkədən sürgün edilmişdir.
Müəyyən müddət Beyrutda yaşayan Əbdüh 1883-cü ildə Əfqaninin dəvətilə Parisə getmiş və onunla birgə “əl-Urvətul-Vusqa” adlı ictimai-siyasi publisistik jurnal nəşr etdirmişdir. Lakin panislamizmi təbliğ edən jurnal qısa müddətdən sonra bağlandığında, o, Beyruta qayıdaraq panislamist təbliğatını davam etdirmişdir.
Əbdüh 1888-ci ildə hakimiyyətlə razılaşaraq Misirə qayıtmışdır. Razılaşmaya görə, ona siyasi fəaliyyətlə məşğul olmaq qadağan edilmişdir. Əl-Əzhər Universitetində ilk dəfə cəbr, həndəsə, tarix, coğrafiya və s. kimi fənlərin tədrisinə nail olmuşdur. Lakin mühafizəkar qüvvələr Universitetdə yeni islahatların aparılmasına qarşı çıxmışlar.
Onun verdiyi fətvalardan ikisi çox məşhurdur. O, müsəlmanların yəhudi və xristianlar tərəfindən kəsilən heyvanların ətinin yeyə biləcəyini bildirmişdir. Digər fətvasında isə Quranın bir kişinin dörd qadınla evlənməsinə icazə verdiyinə baxmayaraq, bunu qəbul etmədiyini ifadə etmişdir.
Gənc yaşlarında qəzet və jurnallara məqalələr yazmağa başlayan Əbdüh 1876-cı ildə iki kitabını nəşr etdirməyə nail olmuşdur. O, əsasən, məqalələrində İslam alimlərininin kəlam və fiqh mövzularındakı üsulpərəst və ehkamçılığını tənqid etmiş, müasir elmlərin tədrisinə və Qərbin inkişaf səbəblərini xalqa aşılamağa çalışmışdır. Bəzi müasir İslam alimləri kimi Əbdüh da müsəlman aləminin geriləməsinin əsas səbəblərindən biri kimi ictihad qapısının bağlanmasını göstərmiş, müsəlmanları təqliddən çəkindirmək üçün mübarizə aparmışdır.
Əfqani kimi Əbdüh də mədrəsə tipli tədris üsuluna qarşı çıxaraq dərin təhlilə, düşünməyə, problemlərin anlaşılması üçün məntiq yürütməyə təşviq etmişdir. Yalnız İslam elmlərinin öyrənilməsinə qarşı çıxan Əbdüh müsəlmanları müasir elmləri öyrənməyə sövq edərək Qərbin elmi-texniki nailiyyətlərindən də bəhrələnməyin vacibliyini vurğulamışdır.
Vəfatı
Məhəmməd Əbdüh 1905-ci ildə 56 yaşında İsgəndəriyyədə dünyasını dəyişmişdir.
Fəzilə Səmədova
Fəzilə İbrahim qızı Səmədova — akademik, kimya üzrə mühəndis-texnoloq.
Həyatı
Fəzilə İbrahim qızı Səmədova 1929-cu ildə Şamaxıda, əslən indiki Ağsu rayonunun Bico kəndindən olan ailədə anadan olmuşdur. Babası bicolu Hacı Cəbi olmuşdur. Atası İbrahim Şamaxı peşə məktəbini bitirmişdir. Fəzilə kiçik yaşlarında olarkən atası Bakıya işləməyə göndərilir və ailəsi ilə birlikdə Şamaxıdan köçməli olur. Fəzilə 1946-cı ildə Bakının 132 nömrəli orta məktəbini qızıl medalla bitirir. Qardaşı kimi o da geoloq olmaq və ekspedisiyalara səyahət etmək istəsə də, məhz qardaşının təkidi ilə Azərbaycan Sənaye İnstitutuna (1992-ci ildən Azərbaycan Dövlət Neft Akademiyası adlanır) ərizə verərək, imtahansız instituta qəbul olunur. 1951-ci ildə institu bitirərək, kimya-texnoloq mühəndisi diplomu alır. Bir il Yeni Bakı Neftayırma zavodunda mühəndis işlədikdən sonra Azərbaycan sənaye İnstitutunun Elmi Şurasının qərarı ilə 1952-ci ilin dekabrında Qubkin adına Moskva Neft İnstitutunun aspiranturasına daxil olmuş və 1955-ci ildə aspiranturanı bitirmişdir. 1956-cı ildə Moskva Neft İnstitutunda "Sürtkü yağlarının kimyəvi tərkibinin onların istismar xassələrinə təsiri" mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə etmişdir. .
1956–1960-cı illərdə Azərbaycan Sənaye İnstitutunda "Neftin kimyası və texnologiyası" kafedrasında müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. 1960-cı ildən Azərbaycan Elmlər Akademiyasında neft-kimya prosesləri institutunda işləmişdir. Əvvəlcə "Yağların kimyası və texnologiyası" laboratoriyasında baş elmi işçi, 1982-ci ildə "Neftlərin tədqiqi və yağların yağların texnologiyası" laborotoriyasının müdiri vəzifəsinə təyin edilmişdir. 1973-cü ildə doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmişdir.
1960-cı və 1981-ci ilə qədər M. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İnstitutunda neft-kimya prosesləri laboratoriyasında "Kimya və yağlar texnologiyası" üzrə böyük elmi işçi kimi işləmişdir.
1982-ci ildən və bu günədək "Neft yağlarının tədqiqatı və texnologiyası" laboratoriyasında rəhbərlik edir.
1987-ci ildə professor olmuşdur.
Əsas elmi nailiyyətləri
Fəzilə Səmədova bütün elmi fəaliyyətini Azərbaycan neftinin quruluşu və xassələrinin öyrənilməsinə həsr etmişdir.
Fəzilə Səmədovanın gərgin və səmərəli elmi fəaliyyətinin nəticisi kimi qiymətləndirilir.
Neftlərin tədqiqi və sürtkü yağlarının texnologiyası sahəsində apardığı tədqiqatların nəticələri 260 elmi məqəalədə, 20 monoqrafiyada, 53 müəlliflik şəhadətnaməsi və patentdə öz əksini tapmışdır. Elmin inkişafında və elmi kadrların hazırlanmasındakı xidmətlərinə görə 1991-ci ildə "Əməkdar elm xadimi" fəxri adına layiq görülmüşdür. 1995-ci ildə Nyu-York Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir. 2001-ci ildən AMEA-nın üzvü seçilmişdir.
22 kitabın, 70 ixtira və patentin müəllifidir. 450 nəşrin, 16 namizədin və 4 elmlər namizədi hazırlamasına rəhbərlik etmişdir. Dəfələrlə həm Azərbaycanda, həm də ölkə xaricində elmi şuraların və ixtisaslaşdırılmış elmi komitələrin üzvü seçilmişdir.
1964-cü ildən başlayaraq mütəmadi olaraq, Almaniya, İraq (bu ölkədə 3 ay məsləhətçi kimi fəaliyyət göstərmişdir), Türkiyə, Çin, Pakistan, Fransa, Böyük Britaniya, Macarıstan, İtaliya, Çexoslovakiya, Belçika, Avstriya və Rusiyanın bir çox şəhərlərində beynəlxalq elmi konfrans və simpoziumlarda iştirak etmişdir.
Abbasabad (Zəncan)
Abbasabad - İranın Zəncan ostanında kənd. .
Coğrafi yerləşməsi
Mərkəzi şəhristanının Sirdan bölgəsinin Aşağı Tarım kəndistanında, Sirdan qəsəbəsindən 26 km cənubdadır.
İlahi komediya
İlahi komediya (, daha sonra ) — 1307–1321-ci illər ərzində italyan yazıçısı Dante Aligyeri tərəfindən yazılmış əsərdir.
Tarixi
Üç böyük hissədən ("Cəhənnəm", "Əraf (Təmizlik)" və "Cənnət") ibarət olan bu poemanı Dante doğma şəhəri Florensiyadan sürgün olduğu illərdə yazmış və ölümündən bir müddət əvvəl tamamlamışdır. Əsər orta əsrlər ədəbiyyatı üçün səciyyəvi olan "o biri dünyaya yuxuda səyahət" formasında yazılmışdır. Əsərin adı olan "İlahi komediya" ifadəsindəki "İlahi" sözü digər italyan yazıçısı Covanni Bokkaçço tərəfindən əsərə daxil edilmişdir. Dante isə yazdığı əsərə "Komediya" adı vermişdir.
Əsər haqqında
"İlahi komediya" əsəri Dantenin həyat hekayəsinin onun sənətinə yansımış halıdır. Həyatın böyük hissəsini sürgündə keçirən Dantenin Florensiyaya qayıtmaq üçün etdiyi cəhdlər nəticəsiz qalır. Vətənində xoşbəxt yaşamaq haqqı varkən, o dövrün ziddiyətləri bunu əlindən alır. Üstəlik qarışdığı siyasi hadisələr, qarşılıqsız sevgisi Dantenin iç dünyasını daha da qarmaqarışıq edir. O, iç dünyasını rahatlatmağın yolunu Tanrıya sığınmaqda tapır. Yenidən şeirə və Beatriçeyə olan sevgisinə qayıdır. Özünün doğru yolu tapdığını göstərmək üçün isə "İlahi komediya"nı yazır. Dantenin fikrincə Tanrı insanları iki şey üçün yaratmışdır. Bunlardan biri fani dünyada yaşanan xoşbəxt həyatdır. İnsan bu xoşbəxt həyata bütün əxlaq normalarına riayət edərək nail ola bilər. İkinci məqsədi isə ölümdən sonrakı sonsuz yaşamdır. Bunun üçün isə Tanrıya qeyd-şərtsiz inanmalı, onun qoyduğu hər normaya əməl etməli idi. Bu məqsədin gerçəkləşməsində imperator və papa insanlara yol göstərir. Dante deyirki, insan özü təkbaşına da bu yolu tapa bilər. Əsərində də insanlarq bu yolu göstərir.
Cəhənnəm yolunda Danteye Vergili rəhbərlik edir. Orta əsrlərdə antik dünyanın mifologiyasını, ədəbiyyatənı , fəlsəfəsinu məqbul saymırdılar. Buna baxmayaraq qədim dövrün bütpərəstliklə bağlı ayrı-ayrı əsatir və rəvayətlərini ruhanilər xristian dininə uyğunlaşdırır və yeni variantlar kimi istifadə edirdilər. Şair Vergilini orta əsrlərdə xristian dininin ilk xəbərçisi kimi şöhrətləndirir, onu müdrikliyin təcəssümü sayır. Dante Vergilini həmdə insan zəkasının rəmzi kimi vermişdir. Vergili insanı bu dünyada ağıl və idrakın gücünə dəvət edə bilər, buna görə də onun vəzifəsi məhduddur, o, yalnız müəyyən yerə kimi Danteyə məsləhətçi ola bilər. Araf təpəsində Vergili öz yerini ilahi etiqadın rəmzi Beatriçəyə buraxır. Cənnət boyunca Danteni Beatriçə müşahidə edir. Beatriçe Dantenin gəncliyində sevdiyi qızdır. Bu qız iyirmi beş yaşı olanda vəfat etmişdir. Dante " Yeni həyat" əsərində yazmışdıki, " onun haqqında mən elə bir bədii söz deyəcəyəm ki, hələ indiyə kimi heç bir zaman və heç bir qız haqda o cür bədii söz deyilməmiş olsun. "
Fikrimcə o bu vədini "İlahi komediya" da yerinə yetirərək sevgilisinin obrazını əbədiləşdirmişdir. Beatriçe ilahi müdriklik rəmzidir. " Gözəl yurdunu tərk edərək məhəbbətin naminə gəlmişəm bu yerlərə" deyə Danteyə müraciət edən Beatriçe əsl yerinin cənnət olduğunu və yalnız Danteyə bəslədiyi məhəbbət naminə bu yerlərə gəldiyini bildirir.
Dante kainatı Ptolomeyin görüşləri ilə təsvir edir. Dünya bütün kainatın mərkəzidir və fırlanmır, olduğu yerdə durur. Dünyanın ətrafında yeddi planet (Ay, Merkuri, Venesiya, Günəş, Mars, Yupiter, Saturn) fırlanır. Planetlər iç-içə keçmiş yeddi göyün içində fırlanır. Yeddinci göydən sonra gələn səkkizinci göydə isə fırlanmayan ulduzlar yerləşir. Göyün doqquzuncu qatında isə bütün planetlərə hərəkət verici qüvvə verən yaradıcı var. Məryəm, Beatriçə kimi tanrının sevgili qulları isə " müqqəddəs bir gül" yaratdıqları onuncu qat isə göyün ən hündür qatıdır.
Dünya iki bölümdən şimal ilə cənubdan ibarətdir. Cənub qütbü dünyanın yuxarı hissəsi, şimal qütbü isə dabanıdır. Şimal yarısının ortasında Qüds yerləşir. Luciferin (baş şeytanın) göydən düşərək açtığı çuxur olan cəhənnəmin girişi Qüdsün altındadır. Cənub yarımkürəsinin ortasında ada yerləşir. Bu adanın üstündə cəhənnəm çuxuru açılarkən çıxan torpağın yaratdığı Araf dağ yerləşir.
Cəhənnəm xristian dini əfsanəsinə görə üç ilahi qüvvə ata (Allah-ali qüvvə), oğul(əql-küll) və müqəddəs ruh (ilk məhəbbət) tərəfindən yaradılmışdır ki, lucifer dərgahdan qovulandan sonra orada əbədi cəza üçün qalsın. Cəhənnəm bütün müvəqqəti aləmlərin hamısından qabaq yaradılmışdır. Dantenin təsvirində Cəhənnəmin girişi Yerin içinə uzanan və getdikcə daralan qıf şəklindədir. Onun qapısı şimal yarım kürəsində, çıxışı isə cənub yarım kürəsində okeanın içindədir. Buradan sonra isə Araf dağı ucalır və onun zirvəsindən sonra fəza dairələri və Cənnətin yolu başlanır.
Xristinalıq üçlüyü müqəddəs hesab etdiyi üçüb 3 rəqəmi "İlahi Komediyada " da özəl bir önəm qazanmışdır.
Kitabın sonunda Dante etiraf edir ki, onun üçün mənəvi gərginlik son həddə çatmışdır və o , yorulmuşdur. Artıq heç nə görməyə taqəti qalmayıb. Lakin bütün bu gördüklərindən sonra onun ehtirası və iradəsi öz hərəkətində həmişə ilahi məhəbbətin kainatı hərəkətə gətirdiyi ahəngə uyğun olacaqdır.
Tərcümə və nəşr
Azərbaycan dilinə ilk dəfə Əliağa Kürçaylı tərəfindən tərcümə edilmiş və "Azərnəşr" tərəfindən 1973-cü ildə nəşr edilmişdir.
Baccharis leptocephala
Baccharis leptocephala Baccharis leptocephala Baccharis leptocephala
Şaxta Baba
Şaxta baba ( və ya ; ; ; ; ; ; ; ) — Yeni il bayramının əsas nağıl personajı.
Baccharis leptocephala
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Oryak-Laqast
Oryak-Laqast  — Fransada kommuna, Cənub-Pireneylər regionunda yerləşir. Departament — Averon. Kassan-Beqone kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Rodez.
INSEE kodu — 12015.
Kommuna təxminən Parisdən 530 km cənubda, Tuluza şəhərindən 110 km şimal-şərqdə, Rodezdən isə 23 km cənubda yerləşir.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 256 nəfər təşkil edirdi.
Say (coğrafiya)
Say — Dəniz, çay, göl daxilində mövcud olan və gəmiçiliyiə maneə törədən dayaz yer. Bu dayazlıqlar əsasən qum və ya çınqılın bir yerə toplanması nəticəsində yaranır. Vulkanik məşəlli ola bilir. Üstəlik insan və heyvanların fəzaliyyəti nəticəsində yarana bilər.
Okeanların materik sahili ərazilərinə yaxın ərazilərdə formalaşan bu tip saylar şelf adlanır.
Saylar su altında əbədiyyən görünməz halda qala bildiyi kimi bəziləri çəkilmə zamanı suyun üzünə çıxır. Bu zaman onlar ada, dil formasında təzahür edir. Çay yatağında əmələ gələn sayları hətta piyada belə keçmək olar.
Ovidiu Çerneutsyanu
Ovidiu Çerneutsyanu  — əsasən özünün Avroviziya ləqəbi Ovi kimi tanınan 23 avqust 1974 doğumlu Rumıniya mənşəli Norveç müğənnisi.
Ovidiu Çerneutsyanu Paula Selinq ilə birlikdə "Playing with Fire" mahnısı ilə Rumıniyanı 2010 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində təmsil edib və finala vəsiqə qazanaraq, Rumıniyaya 3-cü yeri qazandırıb. Bu Rumıniyanın müsabiqə tarixində əldə etdiyi ən yüksək nəticə olub.
1 Mart 2014-cü ildə Paula Selinq və Ovinin "Miracle" mahnısı ilə Kopenhagendə keçiriləcək 2014 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsində yenidən Rumıniyanı təmsil etmək üçün seçildikləri elan edildi.
Şeyx Rüknəddin Məhəmməd Sücasi
Şeyx Rüknəddin Məhəmməd Sücasi o, Şeyx Rüknəddin Əbü’l-Qənaim Qənimət ibn Müfəzzəl Sücasi kimi də tanınır. (?-1211)—Azərbaycan alimi.
Həyatı
Şeyx Rüknəddin Məhəmməd Zəncan vilayətinin Sücas qəsəbəsində doğulmuşdu. İbtidai təhsilini doğma yurdunda almışdı.
XII-XIII əsrlərdə yaşamış fütuvvət şeyxi idi. O, Şeyx Qütbəddin Əbhərinin müridi və xəlifəsi olmuşdu. Şeyx Qütbəddin Əbhərinin mürşidi isə məşhur Şeyx Əbu’n-Nəcib Əbdülqahir Sührəvərdi (öl. 1178) idi.
Şeyx Rüknəddin Məhəmməd Sücasi "Sührəvərdiyyə" və "Əbhəriyyə" təriqətlərində mürid, sonra mürşid olmuşdu.Əkməlul-məayih Höccətüllah fi’l-xalq xəlifət-i Rəbbi’l-aləmin Qütbül-aləm Sultanul-arifin bürhanul-mühaqqiqin əbul-Qənaim Rüknül-millə vəddin əl-Sücasi kimi Şərqdə tanınmağa başladı.
Şeyx Rüknəddin Sücasi Bağdadda yaşamış və buradakı "Dərəcə" xanəgahında mənəvi tərbiyə və irşadla məşğul olmuşdu. "Dərəcə" xanəgahını Abbasi xəlifəsi Müstərşid-Billahın (1118-1135) vəziri Cəlalüddövlə Həsənin oğlu Şərəfüddövlə Əli tikdirmişdi. Bu xanəgah Dəclə çayının qərb sahilində yerləşirdi.
1211-ci ildə Şeyx Rüknəddin Sücasinin vəfatından sonra onun yerinə Şeyx Əvhədəddin Kirmani keçmişdir.
Faddeyevski yarımadası
Faddeyevski — Kotelnı adasında yerləşən yarımada. İnzibati cəhətdən Rusiya Federasiyasının Yakutiya Respublikası ərazisinə daxildir. Sahəsi 5,3 min km², hündürlüyü 65 metr təşkil edir. Yarımada Ust-Lensk Dövlət Təbiət qoruğu ərazisinə daxildir. XX əsrin əvvəllərinə aid xəritələrdə yarımada ada kimi göstərilir. Yarımada ilə Kotelnı adası arasın Buqne Torpağı yerləşir.
Bakı sovet Azərbaycanının paytaxtıdır (film, 1987)
Bakı sovet Azərbaycanının paytaxtıdır filmi rejissor Rauf Nağıyev tərəfindən 1987-ci ildə çəkilmişdir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal edilmişdir. Mənzərə filmi Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhəri ilə tamaşaçıları tanış edir.
Faddeyevski yarımadası
Yarımada burada ilk dəfə qışlamış Faddeyevin şərəfinə adlandırılmışdır.
Bakı sovet Azərbaycanının paytaxtıdır (film, 1987)
Məzmun
Mənzərə filmi Azərbaycanın paytaxtı Bakı şəhəri, onun tarixi abidələri və müasir tikililəri, görməli yerləri, sənayesi, elm və incəsənət xadimləri, bu şəhərdə yaşayan adamların həyatı ilə tamaşaçıları tanış edir.
Faddeyevski yarımadası
Yarımadada Mamont və Tüklü kərgədanın qalıqları aşkarlanmışdır. Yukagirlərin izlərinə rast gəlinir. Ruslar tərəfindən XVII əsrdə şərqə gəlmiş Ospa xəstəliyi səbəbindən yukagirlərin bir qismi Faddeyevski yarımadasına pənah aparmışdır.
Bakı sovet Azərbaycanının paytaxtıdır (film, 1987)
Mənbə
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi. C.Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyası. Aydın Kazımzadə. Bizim "Azərbaycanfilm". 1923-2003-cü illər. Bakı: Mütərcim, 2004.- səh. 332.
Faddeyevski yarımadası
Ümumi məlumat
Şimal Buzlu okeanında Novosibir adaları arxipelaqının Anju adaları qrupunda, Kotelnı adalarındadır. 20-ci әsrin xәritәlәrindә ada kimi göstәrilmişdir. Sahəsi 5,3 min km2, hündürlüyü 65 metrәdәkdir. Qumlu-lilli geniş dayazlıqlarla әhatә olunmuşdur; qum, alevrolit vә gillәrdәn ibarәtdir. Termokarst göllәr vә kiçik çaylar var. Bitki örtüyü mamır vә şibyәdәn ibarәtdir. 1805-ci ildә Y.Sannikov kәşf etmiş vә burada ilk qışlamanın әsasını qoymuş sәnayeçi Faddeyevin adı ilә adlandırılmışdır. Şimal tülküsü ovlanır.
Flora
Florası olduqca kasıbdır. Əsasan Mamır və alcaqboylu otlar bitkilər bitir. Yarımadada maral, tülkü, dələ, ayı və ağ ayı yayılmışdır. Bu canlıların bir qismi materikə demək olar ki, qayıymır. Quşlardan qütb kəkliyi, qaqar, qara qazlar yaşayır. Yarımada balıqlar baxımından kasıbdır.
Adanın açılış tarixi
thumb|left|350px Sırovatskinin eşik ağası olan Yakov Sannikov öz ağasının mülkünü genişləndirmək məqsədi ilə 1805-ci ildə Kotelnı adasından şərqə istiqamətlənir. Burada Faddeyevski adasını kəşf edir.
Firuiddin
Firuiddin — İslam dininin əməl edilməsi vacib olan şərtləri. Firuiddinə aid olan məsələlər çoxdur. Lakin bunlardan 10-u çox mühüm olduğundan daha çox tanınıblar:
Xarici keçidlər
muselman.ws
İsmayıl xan Borbor
İsmayıl xan Hüseyn sultan oğlu Borbor (1800 - 1888) — İran hərbçisi.
Həyatı
İsmayıl xan 1802-ci ildə atası ilə bərabər xidmət yerinə Həmədan əyalətinin Rahcird mahalına köçür. O, burda mülki və hərbi təhsil alır. Gənc yaşlarında vəliəhd Abbas mirzə Naibüssəltənin yanında, Cənubi Azərbaycanda xidmət edir. 1826-1828-ci illərdə II Rus-İran müharibəsində iştirak edir.
İsmayıl xan Borbor Abbas mirzənin ölümündən sonra şahzadə Firuz mirzə Nüsrətüddövlənin yanında xidmət edir. Bu dövrdə sərtib (general-mayor) rütbəsinə layiq görülür.
İsmayıl xan Borbor 1838-ci ildə Məhəmməd şah Qacarın əmri ilə Herat döyüşünə qatılır. Burda Cəfərqulu xan Qaraçorlu ilə bərabər Qaraçorlu elinə başçılıq edir.
İsmayıl xan Borbor 1840-cı ildə Həmədan əyalətinin Məlayir mahalında "Borbor qalası"nı tikdirmişdi.
Artemisia taibaishanensis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Partlayıcı maddələr
thumb|right|280px
Ani qalası
Ani qalası — Türkiyə Cümhuriyyətinin Qars ilində, qədim Ani şəhərini əhatə edən qala divarları. Təxminən X–XIV əsrlərdə inşa edilmiş qala divarları bir neçə hissədən ibarətdir. Onlardan İçqala adlandırılan hissə daha mürəkkəb memarlıq quruluşuna malikdir və içində çoxlu mülki tiklililərin qalıqları var.
İçqala
İçqala Ani şəhərinin Cənub hissəsində, hündür təpənin üstündə yerləşir. Qala ərazidə yerləşən Baqrati hökmdarlarının və onlardan sonra Aniyə hakimlik etmiş digər xanədan nümayəndələrinin saraylarını müdafiə etmək məqsədi ilə inşa edilmişdir. Qalanın Şimal — Qərb küncündə böyük ehtimal ki, kənardan gətirilən qara bazalt daşlarla inşa edilmiş bir bürc var. Bürcün inşa edildiyi daşların ortasında dairəvi oyuqlar vardır. Bu isə qədim inşa texnikasını yansıdan bir özəllikdir. Belə ki, erkən orta əsrlər memarlığında rast gəlinən bir texnikaya görə daşların ortası dairəvi şəkildə oyulur və inşa prosesində həmin oyuqlardan axıdılan qurğuşunla daşların daha möhkəm birləşdirilməsi təmin edilirdi, lakin bürcün inşası zamanı bu texnika tətbiq edilməmişdir. Sadəcə olaraq istifadə edilən daşlar həmin texnikanı həyata keçirmək üçün yonulçuşdur. Bu isə tədqiqatçıları bürcün inşa edilməsində istifadə edilən daşların şəhərdəki qədim Ani atəşgahından və ya eyni dövrə aid başqa bir abidədən gətirildiyini düşünmələrinə imkan vermişdir.
Saray
İçqalanın içində yerləşən saraydan dövrümüzə ancaq xarabalıqlar qalmışdır ki, onlar da xırda divar qalıqları və divarlardan qopmuş daş kütlələrindən ibarətdir. 1907–1914-cü illərdə N. Y. Marr tərəfindən burada qazıntılar aparılana qədər ümumiyyətlə yer üzündə heç bir qalıntı yox imiş.
Qazıntılar zamanı sarayın Cənub — Qərb istiqamətində uzanan 59 metrlik dəhliz ətrafında planlandığı, bir neçə böyük zalı və çoxlu kiçik otaqları olduğu, həmçinin ən azı iki mərtəbəli olduğu müəyyənləşdirilmişdir. Binanın altında isə su çəni və yeddi otaqlı, yeraltı isitmə tərtibatlı (hypocaust) hamam var imiş. Saray təxminən XV əsrin sonlarında tərk edilmişdir.
Saray kilsəsi
Ümumilikdə İçqalanın içində üç kilsənin alıqları qalmışdır. Bunlar Saray kilsəsi, Körpə şahzadələr kilsəsi və Altıguşəli kilsədir. Saray kilsəsi Sarayın giriş qapısının yaxınlığında olan kiçik bir kilsə olmuşdur. İçində yarımdairəvi tək apsisi olmuŞ daxili divarları aşırmalarla vurğulanmışdır. Bəzi mütəxəssislər kilsənin X əsrdə inşa edildiyini iddia etmişlər, lakin kilsənin sadə planlaşdırılması və daxili interyerdə istifadə dilən naxışlar kilsənin daha əvvəlki tarixdə inşa edildiyini və X əsrdə təmir edildiyni düşünməyə imkan verir.
Binanın daxili bəzəkləri ərəb istilası dövründən əvvəlki tarixi mərhələ üçün xarakterikdir. Tarixin sonrakı dönəmində isə kilsənin Şimal divarına dayalı kiçik bir şapel də inşa edilmişdir. Bu gün həmin şapelin sadəcə təməlləri qalmışdır. Kilsənin Cənub divarı 1966-cı il zəlzələsi zamanı çökmüşdür.
Körpə şahzadlər kilsəsi
Sarayın Cənub — Qərbində yerləşən bu kilsənin qısa qübbəli, düzbucaqlı bir planı var imiş. Yəni qübbə sadə və silindrik bir alın üzərində oturdulubmuş. Kilsə haqqında heç bir mənbədə məlumat yoxdur və binanın özünün də kitabəsi yoxdur. Adı isə XIX əsrin əvvəllərində kilsəyə verilmiş uydurma bir addır, lakin binanın memarlıq xüsusiyyətləri baxmından Horomos monastırındakı Yəhya Peyğəmbər kilsəsinə bənzəməsi bu kilsənin XI əsrdə inşa edilməsi fikrini söyləməyə imkan verir.
Bina XX əsrin əvvəllərinə ilk görünüşünü qoruyaraq çatmışdı, lakin 1966-cı ildə baş verən zəlzələdə kilsə uçaraq tamamilə məhv olmuşdur.
Altıguşəli kilsə
Bu kilsə İçqalanın ən Cənub hissəsində yerləşir. Bu kilsə uzaqdan baxıldığında qülləni xatırladan bir memarlıq quruluşuna sahibdir. Xaricdən çox sadə görünüşü olan bu kilsənin Cənub — Qərb apsisindən girişi vardır. Xaricdən on üzü vardır və çox səliqəsiz və kobud planlamaya malikdir. Qübbəsi və alın hissəsi uçmuşdur. Kilsənin günümüzə çatan bir kitabəsi yoxdur. Təxminən XII əsrin əvvəllərində inşa edilmişdir və XIII–XIV əsrlərdə təmir edilmişdir.
Aslanlı qapı divarları
Ani şəhəri təbii cəhətdən olduqca əlverişli ərazidə salınmışdır. Şəhər üçbucaq şəkilli bir təpənin üstündə yerləşir ki, təpənin də iki tərəfi sıldırım qayalıqlarla müdafiə olunur. Bütün şəhərin qala divarları ilə əhatə olunmasına baxmayaraq, əsas istehkam daha zəif müdafiə olunan Şimal hissədə qurulmuşdur. Həmin divarlar ilk dəfə kral Smbatın dövründə (977–989) inşa edilsə də Səlcuqluların Anini fəth etdiyi dövrdə qala divarları deək olar ki, lazımsız və dağılmış bir vəziyyətdə idi. Bu səbəbdən də səlcuqluların vrdiyi qərara əsasən qala divarları bərpa edildi — daha doğrusu yeni iki qatlı qala divarları inşa edilir. Məhz bu səbəbdən də tədqiqatşılar bu gün Aslanlı qapı divarları adıyla tanıdığımız həmin divarları bir erməni abidəsi deyil, bir səlcuqlu memarlıq əsəri kimi qiymətləndirirlər.
Lain kral Smbatın inşa etdirdiyi həmn qala divarları Aninin ilk divarları deyildi. Belə ki, Anidə ilk qala divarları kral III Aşotun hakimiyyəti dövründə, paytaxtın Qarsdan Aniyə köçürüldüyü zaman inşa etdirilmişdir. Həmin qala divaraları daha kiçik ərazini əatə etmiş və bu gün Mənuçöhr camisinin yerləşdiyi ərazidən keçmişdir, lakin Ani o qədər sürətlə inkişaf edir ki, tezliklə yeni və daha geniş qala divarlarına ehtiyac yaranır. Qala divarlarından kənarda da müxtəlif binaların xarabalıqlarının dövrümüzə çatması, hətta yeni inşa edilmiş divarların belə bütün şəhəri əhatə etmədiyini göstərir.
Aslanlı qapı divarları, şübhəsiz ki, Anidə olan abidələrdən ən diqqətə layiq olanıdır. Qoşa divarlar Arpaçay və Alacaçay arasındakı düz ərazini qapatmaq üçün inşa edilmişdir. Bayır divarlar çox alçaqdır və digərindən az müdafiə edilmişdir. Qabaq hissəsində isə dərin xəndək qazılmışdır. Divarlar sarı bazalt daşdan yonularaq bir — birinə keçirilmiş təbəqə ilə üzlənmişdir. Divarlar qırmızı və ya qara daşlardan kəsilərək yaradılmış xaçlar, xanədan simvolları və sehrli hesab edilən heyvanların şəkilləri ilə bəzədilmişdir.
Daxili və xarici divarların qapıları qarşı — qarşıya gəlmir. Şəhərə hücum edənlər zorla ilk qala divarını keçsələr belə qarşıda daha böyük və qüllələrlə əhatə edilmiş başqa bir divarla rastlaşır, iki divar arasında məsafə dar olduğundan arada manevr edə bilməyərək geri çəkilməyə məcbur olurdu. İkinci qala divarları çoxlu yarımdairəvi bürclərlə əhatələnmişdir. XII–XIII əsr erməni kitabələri bürclərin bir çoxunun inşasının şəhərin zənginləri tərəfindən maaliyyələşdirildiyni qeyd edir. Ümumilikdə qala divarlarının üç qapısı vardır: Hıdrellez Kapısı, Aslanlı qapı və Qars qapısı.
Aslanlı qapı, adın qapı yaxınlığında bir divarda yerləşdirilmiş aslan qabartmasından almışdır. Bu qapı şəhərə əsas giriş yeri olmuşdur. Aslanlı qapıdan İçqalaya qədər bir yol uzanmışdır. Qapı isə kənarında yerləşdirilmiş iki bürclə qorunmuşdur. Bürclərdən sağ tərəfdə yerləşəni müəyyən qədər zədələnsə də sol tərəfdə yerləşəni ilkin görünüş və hündürlüyünü qoruyaraq dövrümüzə çatmışdır. Aslanlı qapı və yaxınlıqda yerləşən bürclərin bir çoxu, Türkiyə Cümhuriyyəti Kültür Bakanlığının mütəxəssisləri tərəfindən 1996–1997-ci illərdə bərpa edilmişdir.
Qars qapısı divarları
Qars qapısının üstündəki kəmər isə elə inşa edilmişdir ki, kimsə qapını zorla açmağa çalışarsa həmin kəmərdən nəhəng daş parçaları qoparaq həmin adamın üstünə tökülməli idi. qars qapısından sonra isə çox təsiredici və böyük görünüşə malik möhkəm qala divarları başlayır. Qala divarları bu hissədə qıvrılaraq Cənuba doğru dönür. Görünür qalanın inşası zamanı bu hissənini daha çox hücuma məruz qala biləcəyi düşünülmüşdür. Bu hissədə bayr divar demək olar ki, iç divar qədər möhkəm inşa edilmişdir. Bu hissədə həmçinin polixrom daş işçiliyinin müşahidə olunduğu çox gözəl bəzəkli bir bürc də vardır.
Hıdrellez qapısı divarları
Bu qapı üstündəki şahmat taxtasını xatırladan qırmızı — qara şalarla hörülmüş damalı lövhəyə görə vaxtilə burada arxeoloji qazıntı işləri aparmış ruslar arasında "Chequer-Board Gate" kimi tanınırdı. Bəzəli lövhəsiylə birgə qapı X əsrə aid edilir, amma qapı ətrafında olan bürclər Şəddadilər dövründə (1164–1199) inşa edilmişdir.
Hıdrellez qapısından Şərqdə ala divarları Cənub Şərqə doğru dönür. Bu hissədə qalanın digər hissələrində olan yarımdairəvi bürclərlə uyuşmayan bir neçə hündür düzbucaqlı bürc vardır. Həmin bürclərdən sonra isə qala divarı təkxəttli olaraq inşa edilmişdir. Qalanın bu hissəsindən dövrümüzə çoxa az qism divarlar qalmışdır ki, bunlar da əsasən Tiqran Honents kilsəsinin olduğu ətrafdadır.
Suhail Hamuşane
Suhail Hamuşane ( 26 noyabr 1997) — Mərakeşli üzgüçü. Suhail Hamuşane Mərakeşi 2017-ci ildə XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında təmsil etdi.
Karyerası
Suhail Hamuşane birinci dəfə Dünya Çempionatına 2017-ci ildə qatıldı. O, Budapeştdə baş tutan XXXVII Su idman növləri üzrə Dünya Çempionatında kişilər 100 m sərbəst stildə, təsnifat mərhələsində iştirak etdi. 53.52 saniyəlik nəticəsi ilə 119 üzgüçü arasında 77-ci oldu və yarımfinala vəsiqə qazana bilmədi.
Alvaro Arbeloa
Alvaro Arbeloa (Álvaro Arbeloa Coca; ) — karyerasını bitirmiş İspaniya futbolçusu.
Miracle
Miracle — Rumıniyanın 2014 Avroviziya Mahnı Müsabiqəsindəki mahnısı.
Adaçi
— Tokionun şimali hissəsində yerləşən xüsusi rayon. Adı.
Baccharis leptophylla
Baccharis leptophylla Baccharis leptophylla Baccharis leptophylla
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Usuliddin
Allah-taala Qurani-Kərimdə belə buyurur: ِبسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ* اللَّهُ الصَّمَدُ* لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُولَدْ* وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفُوًا أَحَدٌ «(Ya Peyğəmbər! Allahın zatı və sifətləri haqqında səndən soruşan müşriklərə) de ki, (Mənim Rəbbim olan) O Allah yeganədir. (Heç bir şəriki yoxdur.) Allah (heç kəsə, heç nəyə) möhtac deyildir! (Hamı Ona möhtacdır, O, əzəli və əbədidir!) O, nə doğmuş, nə də doğulmuşdur! Onun heç bir tayı, bərabəri və bənzəri yoxdur!»
Ədalət «Ədl» sözündən olub, ərəb dilində bərabərlik və insaflı mənalarını daşıyır. Dini termində isə, ədalət zülmkarlığın ziddinə olan bir kəlmə olub, «hər kəsin haqqını özünə vermək» və «hər şeyi öz yerinə qoymaq» kimi mə'nalara malikdir.
Allah-taalanın ədalətli olub, heç kəsə zülm etməməsinə inanmaq. Әdl haqqında Quranda bir çox ayələr vardır. O cümlədən aşağıdakı ayəni misal gətirməklə kifayətlənirik: «إِنَّ اللَّهَ لاَ يَظْلِمُ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ وَإِن تَكُ حَسَنَةً يُضَاعِفْهَا وَيُؤْتِ مِن لَّدُنْهُ أَجْرًا عَظِيمًا» «Həqiqətən, Allah (heç kəsə) zərrə qədər də zülm etməz. Әgər yaxşı bir əməl baş verərsə, onu (savabını) ikiqat artırar və Öz tərəfindən də (bu əməlin sahibinə) böyük mükafat verər!» Әdldən (ədalətdən) məqsəd hər şeyi öz yerində həyata keçirməkdir. Bu haqda Әli (əleyhis-salam) belə buyurub: «اَلْعَدْلُ يَضَعُ الْاُمُورَ مَوَاضِعَهَا» «Әdalət bütün işləri öz yerinə qoyur.» Әdl Allah-taalanın «sübuti», zülm isə «səlbi» sifətlərindən hesab olunur. Әdalətli olan Allah Quranda insanları ədalətə çağırır. Buna misal olaraq bu ayəyə nəzər salaq: «اعْدِلُواْ هُوَ أَقْرَبُ لِلتَّقْوَى وَاتَّقُواْ اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ » «Әdalətli olun. Bu, təqvaya daha yaxındır. Allah qarşısında təqvalı olun. Allah nə etdiklərinizdən xəbərdardır.»
Allah-taalanın insanlara din və qanun göndərməsi Peyğəmbərlərin vasitəsi ilə olmuşdur. Bütün Peyğəmbərlərin hədəfi Allahın yeganəliyi, adillliyi, hökmləri və habelə Qiyamətə kimi zəruri məsələləri insanlara çatdırıb, onları bu yola hidayət etmək olmuşdur. Sonuncu Peyğəmbər Həzrət Məhəmməd (səlləllahu əleyhi və alihi və səlləm)-dən sonra isə bir daha Peyğəmbər gəlməyib və heç vaxt gəlməyəcəkdir. Buna görə də ona «Хatəmül-ənbiya», yəni «Peyğəmbərlərin sonuncusu» deyirlər. Necə ki, Qurani-Kərimdə buyurulur: « وَلَكِن رَّسُولَ اللَّهِ وَخَاتَمَ النَّبِيِّينَ » «Lakin o, Allahın Rəsulu (elçisi) və Peyğəmbərlərin sonuncusudur.» Bu haqda hədislərimiz çoxdur. Nümunə olaraq İmam Sadiq (əleyhis-salam)-ın mübarək kəlamlarından birinə işarə edirik: «قَالَ الْاِمامُ الصَّادِقُ (عَلَيْهِ السَّلاَمُ): إِنَّ اللهَ خَتَمَ بِنَبِيِّكُمُ النَّبِيِّينَ فَلاَ نَبِىَّ بَعْدَهُ اَبَدًا» «Həqiqətən Allah-taala sizin Peyğəmbəriniz ilə Peyğəmbərləri sona çatdırdı, beləliklə də ondan sonra əsla heç bir Peyğəmbər gəlməyəcəkdir».
Məadın lüğətdə mənası qayıdış deməkdir. Yəni insanlar öldükdən sonra bir daha dirilib Axirət aləminə qayıdacaqlar. Bu əqidə dinin zəruri məsələlərindən biridir və hər bir şəxsin buna etiqadı və inamlı olması gərəkdir. Yəni hər bir şəxs inanmalıdır ki, insan öləndən sonra bir daha dirilib, dünyada etdiyi əməlləri müqabilində hesab verəcək və nəhayət Cənnət və ya Cəhənnəmə gedəcəkdir. Həmçinin qəbirdə olan sorğu-sual və Bərzəx aləminin məsələləri də bu mövzuya aiddir. Amma çox təəssüflər olsun ki, bu mühüm məsələyə bəziləri soyuq münasibət göstərirlər. Buna baxmayaraq bu məsələ çox mühüm olduğundan Allah-taala Qurani-Kərimdə «iman» sözündən sonra məadı bəyan etmişdir. Buna misal olaraq bir neçə ayəni nəzərinizə çatdırırıq: مَنْ ءَامَنَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الأَخِرِ وَعَمِلَ صَالِحاً فَلَهُمْ أَجْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ وَلاَ خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلاَ هُمْ يَحْزَنُون «Hər kəs Allaha, Axirət gününə (sədaqətlə) inansa və yaxşı iş görsə onun mükafatı Rəbbinin yanındadır. (Qiyamətdə) onların heç bir qorxusu yoxdur və onlar qəmgin olmazlar.» Başqa bir ayədə belə oxuyuruq: اللَّهُ لَآ إِلَـهَ إِلاَّ هُوَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ لاَ رَيْبَ فِيهِ وَمَنْ أَصْدَقُ مِنَ اللّهِ حَدِيثًا «Allahdan başqa heç bir məbud yoxdur. Olacağına şübhə etdilməyən Qiyamət günü, əlbəttə hamınızı (bir yerə) toplayacaqdır. Allahdan daha doğru danışan kim ola bilər?!» Allah-taala Öz ədaləti ilə Qiyamətdə insanlara onların dünyada etdiyi əməllər müqabilində hökm edəcəkdir. Necə ki, Quranda belə buyurulur: فَاللَّهُ يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ «Qiyamət günü Allah sizin aranızda hökm edəcəkdir». Bəziləri belə fikirləşirlər ki, insan öldüyü zaman torpaq olub aradan gedəcək və heç bir zaman dirilməyəcək.
Kələm turşusu
thumb|Kələm turşusu. Kələm turşusu - bir çox mətbəxdə geniş istifadə olunan, kələmdən hazırlanan turşu növü. Əsasən qış aylarında daha çox istifadə olunur.
Tarixi
Qədim Roma yazıçıları Böyük Katon və Kolumella əsərlərində kələm turşusundan bəhs etmişdirlər. Kapitan Ceyms Kuk səyahətləri zamanı özü ilə kələm turşusu ehtiyatları götürürdü.
Yayılması
Kələm turşusu Şərqi Avropa ölkələrindən Azərbaycan, Rusiya, Belarus, Estoniya, Latviya, Litva, Moroviya, Polşa, Ukrayna mətbəxlərində geniş istifadə olunur. Rusiya mətbəxində bəzən piraşkinin içərisinə kələm turşusu qoyulur. Polşada biqos yeməyinin inqredientidir.
Ağbulaq (Göyçə)
Ağbulaq — Göyçə mahalında kənd. (Çəmbərək rayonundan Göyçə mahalına aid olan cəmi 5 kənddən biri)
Dadanovka (Avurğazı)
Dadanovka — Başqırdıstan Respublikası nın Avurğazı rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Məsəli kənd şurası nın tərkibindədir.
Ağbulaq (Göyçə)
Tarixi
Hər yurdun-yuvanın, hər elin-obanın özünəməxsus keyfiyyətləri olduğu kimi Ağbulaq kəndinin də öz dünyası, öz aləmi olmuşdur. Ümumi cəhətləri ilə Göyçə qüdrəti, Göyçə əzmini özündə cəmləşdirən bu kənd bir çox məziyyətləri ilə seçilmişdir.
Kələm turşusu
Yayılması
Azərbaycan mətbəxində gülkələmindən də turşu hazırlanır. Bu zaman kərəviz, sarımsaq, üzüm sirkəsi kimi ərzaqlardan istifadə olunur.
Ağbulaq (Göyçə)
Tarixi
Şahdağ silsiləsi əgər doqquz mərtəbəli binanı xatırladırsa Ağbulağı onun üçüncü mərtəbəsinə sığınmış əziz balasına bənzətmək olar. Ağbulaqdan Göyçə gölünə baxanda elə bil amfiteatrdan səhnəyə baxırsan. Göyçə gölündən o taya baxanda il boyu qarı əriməyən Ağmanqal, Təpəsidəlik, Çənlibel, İldırımötürən dağları göz önündə canlanır. Qonşu Şorca və Ardanış kəndlərinin örüşündə olan Adatəpə (bu dağa Koroğlu da deyirlər) elə bil Ağbulağın sol çiynindən qalxıb buludlara baş çəkir.
Dadanovka (Avurğazı)
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr: