cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Apple
Apple bir zamanlar fotokamera və printer kimi texniki qurğular da istehsal etmişdir. Hazırda isə onun istehsal etdiyi məhsullar arasında kompüterlər, monitorlar, mp3 pleyerlər və proqram məhsulları üstünlük təşkil edir. thumb|left|200px|"Apple" şirkətinin Kupertinodakı mənzil qərargahı 2007-ci il yanvarın 9-da şirkətin adı Apple Kompüterdən Apple-yə çevrilmişdir. Stiv Jobs dəyişikliyi iPhonenin tanıdıldığı MacWorld Expo 2007 açılış danışmasında eşitdirmişdir. Kompüter sözünün çıxarılmasına səbəb olaraq "Apple kompüter" deyildiyində ağla gələn kompüterin onsuz da Mac olduğuna diqqət çəkilmiş, buna görə şirkətin adının bu ankı məhsulları daha yaxşı əks etdirmək məqsədiylə dəyişdirildiyi ifadə edilmişdir.
ABŞ-də 2004-cü ilə olan göstəricilərə görə 204.542.560 kompüter satılmış, onlardan 110.400.000 milyon ədədi Apple olmuşdur.
Apple dünyanın ən bahalı brend kimi tanınır. 2011-ci ilin oktyabrında onun aksiyalarının dəyəri dünya üçün rekord qiymətə 422 milyard ABŞ dollarına çatıb.
Apple 10 dekabr 2011-ci ildə Nyu-Yorkun Mərkəzi vağzalında özünün ən böyük firma mağazasını açıb. Sahəsi 2,1 min kvadrat metr olan mağaza şirkətin əvvəlki mağaza sahəsi rekordunu 0,6 min kv.m. təzələyib. İlk müştəri mağazanın açılışında birinci olmaq üçün bir sutka növbədə durub.
Yaradılma və inkorporasiya
thumb|Əsl Apple I klaviaturasız və monitoruz satıldığı üçün bu kompüterin sahibi özü klaviaturanı əlavə edib. Apple şirkəti 1976-cı ilin 1 aprel tarixində Stiv Cobs, Stiv Voznyak və Ronald Veyn tərəfindən, Apple I kompüterini satmaq məqsədi ilə yaradılmışdır. Apple I-i birinci dəfə Stiv Voznyak özü icad edib və onu Hombrew kompüter klubunda ictimaiyyətə nümayiş edib. Bu kompüter ana lövhəsi kimi satılırdı və RAM, prosessordan və video çiplərdən ibarət idi. Apple birinci dəfə 1976-cı ilin iyununda satışa buraxılıb və onun o vaxtki qiyməti $666.66 idi.
Nəsə baş verir (film, 1998)
Nəsə baş verir — rejissor Karan Coharın filmi.
Məzmun
Rahul və Anceli Sent-Havye kollecinin tələbələridirlər. Rahul məktəb müdirinin qızı Tinaya vurulur. Tina Ancelinin tam əksidir. Rahul get-gedə Tinanın qəlbini ələ alır. Elə həmin vaxt Anceli də Rahula aşiq olduğunu hiss edir. Bir gün Anceli bütün cəsarətini toplayaraq bu sevgisini Rahula etiraf edir. Lakin Anceli sözünü deməmişdən qabaq Rahul Tinaya aşiq olduğunu deyir. Bundan sonra Ancelinin bütün ümidləri qırılır. Ertəsi gün Anceli ani bir qərarla bu böyük "məğlubiyyətini" unutmaq üçün məktəbi tərk edir və ailəsinin yanına dönür.
Tina və Rahul evlənirlər və bir qızları olur. Adını Anceli qoyurlar. Tina bu doğumdan sonra vəfat edir. Ölümündən əvvəl Tina 8 məktub yazmışdı. Bu məktubları Rahulun anasına verib tapşırmışdı ki, Ancelinin hər ad günündə birini ona versin.
Səkkiz il keçir. Anceli 8-ci və sonuncu məktubu oxuyur. Bu məktubda anası Anceliyə onun adaşı Anceli Şarma haqqında danışır. Rahul Tinanın ölümündən sonra bir daha evlənməyib. Kiçik Ancelinin anaya olan ehtiyacını isə təkcə Anceli Şarma əvəz eləyə bilər. "Kiçik" Anceli inanır ki, nə vaxtsa "böyük" Anceli atasını xoşbəxt edə bilər. Buna görə də atasının əsl məhəbbətini – Anceli Şarmanı axtarmağa qərar verir. Bu işi həyata keçirmək üçün nənə və babasından kömək istəyir.
Bu üçlük Anceli Şarmanın ünvanını və telefon nömrəsini öyrənmək üçün Rüfət Binin evinə gedirlər. Ancaq Rüfət Bin onlara gecikdiklərini və Ancelinin başqa birisilə nişanlandığını deyir. Bunu eşidən kiçik Anceli məyus olur və elə orada Allaha dua edir. Ancelinin duaları qəbul olunur. Elə bu zaman telefon zəng çalır. Ancelinin toyunun vaxtı dəyişdirilmişdir.
Kiçik Anceli Anceli Şarmaya zəng edir və təsadüfən Simladakı yay düşərgəsində köməkçi kimi çalışdığını öyrənir. Kiçik Anceli atasından bu düşərgəyə getmək üçün icazə istəyir, fəqət bu icazəni ala bilmir. İş belə olduqda Anceli və nənəsi o düşərgəyə Rahuldan gizlin gedirlər. Onlar Anceli Şarmanı görürlər. Bir axşam böyük Anceli televizorda təsadüfən Rahulu görür. Həmin proqramda Rahulun qızı Ancelinin Simlada bir düşərgədə olduğunu söyləməsilə böyük Anceli adaşı kiçik Ancelinin Rahulun qızı olduğunu başa düşür.
Anceli və nənəsi Rahulla Ancelinin yenidən qovuşması üçün Rahula bir oyun hazırlayırlar. Rahul Anceliyə qarşı keçmiş duyğularının canlandığını hiss edir. Lakin hər şey Ancelinin nişanlısı Amanın həmin düşərgəyə gəlməsilə dəyişir.
Amma sonda Aman öz səadətindən geri çəkilir və bunun nəticəsində Anceli Rahulla qovuşur. Film Rahul və Ancelinin evlənməsi ilə sona çatır.
Neftin emalı nəticəsində alınan yanacaqların keyfiyyəti
Neftin emalı nəticəsində alınan yanacaqların keyfiyyəti — tətbiq sahəsindən asılı olaraq yanacaqlar: karbürator (təyyarə, avtomobil benzinləri və traktor kerosinləri), reaktiv, dizel yanacaqlarına bölünür. thumb|right|Neft məhsulları tankeri|393x393px
Neft emalı
Neft məhsullrından xalq təsərrüfatında geniş istifadə olunur. Ümumiyyətlə, neftdən yanacaq maddələri, yağlayıcı materiallar, plastik kütlələr, sintetik liflər, yuyucu maddələr, sintetik kauçuk, gübrə və s. kimi məhsullar alınır. Neftdən alınan bir çox qiymətli məhsullardan biri də müxtəlif təyinatlı və çeşidli yanacaqlarıdır. Karbürator yanacağı kimi ən çox neftin alçaq və orta temperaturlarda qaynayan benzin, liqroin və kerosin fraksiyalarından, sıxılmış karbohidrogen qazıntılarından və neftin təkrar emalından alınan yüngül məhsullarından istifadə edilir.
Neft məhsullarının keyfiyyətinin orqanoleptik metodu
Neft məhsullarının keyfiyyətinin təyin edilməsində istifadə olunan metodlardan biri də orqanoleptik metoddur. Bu metodla keyfiyyətin qiymətləndirilməsində xarici əlamətlər əsas götürülür. Yanacağın xarici əlamətləri onun zərərliliyi, stabilliyi və təmizliyi haqqında təxmini fikir söyləməyə imkan verir. Etilli benzin zərərsizliyi etil mayesinə əlavə edilən boyayıcının rəngi ilə şərtləndirilir. Bu uyğunluğu aşağıdakı cədvəldə daha aydın görmək olar.
Benzin markalarının rənglərə görə fərqləndirilməsi
Əgər etilsiz benzin sarı rəngdən tünd-qəhvəyi rəngə qədər boyanmışdırsa, bu benzinin qatranlaşmasından xəbər verir. Dizel yanacaqlarında boyanmanın intensivliyinin artması faktiki qatranlaşmanın artmasına dəlalət edir.
Qış fəsli üçün nəzərdə tutulan dizel yanacaqları yay fəsli üçün olan yanacaqlara nisbətən daha açıq rəngə boyanmış olur.
Benzinlər, reaktiv mühərriklər üçün olan yanacaqlar və dizel yanacaqları şəffaf olmalıdırlar. Yanacağın tutqunlaşması tərkibində mexaniki qarışıqların, suyun, buz mikrokristallarının və ya karbohidrogenin olmasından ola bilər. Mənfi temperaturda yay üçün olan dizel yanacaqları qış üçün olanlardan şəffaflığına görə fərqlənir.
Sürtkü yağlarının əksəriyyəti açıq-sarı rəngdən tünd-qəhvəyi rəngə qədər boyanmış olur. Qeyd etmək lazımdır ki, sürtkü yağlarının rəngi bilavasitə onların hansı istehsal müəssisəsində hazırlanmasından da asılı olaraq dəyişə bilər. Lakin bəzi sürtkü yağları vardır ki, onlar daimi rəngə malikdirlər: HK-50 tünd yaşıl, TSİATİM-208 qara, TSİATİM-205 ağ, USSA yaşıl, parıltılı qara.
Bundan başqa, zərif və qaba strukturlu sürtkü yağlarını fərqləndirirlər. Qaba strukturlu sürtkü yağları dənəvər, lifli və hamar ola bilər. Yağlarda qaba strukturlu onu ştapel vasitəsilə şüşə plastika üzərinə nazik təbəqə çəkməklə təyin edirlər.
Konstalin tipli yağların səthində isə zərif liflər müşahidə edilir. TSİATİM201 markalı salidor yağları isə bərabər, hamar qat əmələ gətirir.
Sürtkü yağının səthində sıx pərdənin olması onun oksidləşdiyini göstərir. Sabunlu yağlayıcılarda yağın ayrılması onun təbəqələşməsinə nişanədir.
Soyuducu mayelərin orqanoleptik keyfiyyət göstəricilərinə onların rəngi, şəffaflığı, mexaniki qarışıqların və neft məhsullarının miqdarı daxildir.
40 markalı mayelər sarı, 65 markalılar isə narıncı rəngə malik olurlar. Mayedə mexaniki qarışıqların olması ondan xəbər verir ki, maye işlənmişdir və yaxud saxlanma zamanı çirklənmişdir. Soyuducu mayelərdə neft məhsulları qarışığı olduqda davamlı köpük əmələ gəlir ki, bu da mayenin istilik tutumu və istilik keçirməsini pisləşdirir.
Tormoz mayenin orqanoleptik keyfiyyət göstəricilərinə aşağıdakılar aiddir: rəng, şəffaflıq, iy, mexaniki qarışıqların varlığı, həllolma (suda və benzində). Orqanoleptik qiymətləndirmə zamanı rəng, şəffaflıq və mexaniki qarışıqlar işıqda şüşə silindrdə baxmaqla müəyyən edilir.
Təyyarə benzinləri
Təyyarə benzinləri neftin ilk distilləsində, katalitik və riforminq proseslərində alınan məhsulların alçaq temperaturda qaynayan fraksiyalarından təşkil olunan baza benzinlərinə yüksəktonlu komponent və aşqarlar qarışdırmaqla istehsal edilir. Bu komponentlərin qatılmasında əsas məqsəd təyyarə benzinlərinin keyfiyyətini artırmaqdır.
Oktan ədədi benzinlərin əsas keyfiyyət göstəricilərindən biridir. Oktan ədədini artırmaq üçün antidetanatorlardan istifadə edilir. Təyyarə benzinlərində yüksək oktanlı komponentlər kimi izoquruluşlu fərdi karbohidrogenlərdən (izpentan, izooktan), benzol və izobutadien kimi doymamış karbohidrogenlərlə alkilləşməsindən alınan məhsullardan (alkilbenzol) istifadə olunur. Qeyd etmək lazımdır ki, bunlar benzinin yalnız antidetonasiya qabiliyyətini yüksəldir.
Eyni zamanda oktan ədədini artırmaq üçün aşqar kimi etol mayesi şəklində işlədilən tetraetilqurğuşun (TEQ) (benzinin hər kiloqramına çoxu 3,3 q) istifadə olunur.
Avtomobil benzinləri
Hazırda standarta əsasən sənayedə 5 markada avtomobil benzini hazırlanır (A-72, 76; Aİ-93, 95, 98). Avtomobil benzinin əsas keyfiyyət göstəricisi onun oktan ədədidir. Ona görə də onların oktan ədədini artırmaq üçün onlara antidetonator əlavə edilir. Amma A-72 çeşidli benzin antidetonatorsuz istehsal olunur. Yerdə qalan çeşidli benzinlərə isə antidetonator kimi etil mayesi şəklində TEQ (çoxu 0,50 q) əlavə edilir. Avtomobil və təyyarə benzinlərinin əsas keyfiyyət göstəriciləri aşağıdakılardır: Qeyd etmək lazımdır ki, detonasiyaya davamlılıq oktan ədədi ilə xarakterizə olunur. Bezinlərin detonsiyaya davamlılığı onların tərkibinə daxil olan karbohidrogenlərdən asılıdır. Detonasiyaya ən çox meyl göstərən normal parafin karbohidrogenləri, ən az detonasiya yaradan isə aromatik karbohidrogenlərdir. Naften karbohidrogenləri isə bu iki karbohidrogen arasında orta yer tutur.
Oleyin karbohidrogenlərinin antidetonasiya xassəsi parafinlərə nisbətən daha yüksəkdir.
Hazırda oktan ədədi (motor üsulu ilə) 72-dən 89-a qədər olan avtomobil benzinləri buraxılır. Karbüratorlu mühərriklərdə sıxılma dərəcəsi artırıldığı üçün, görünür gələcəkdə avtomobil benzinləri detonsiyaya davamlılığına verilən tələb daha da yüksəldiləcəkdir.
Fraksiya tərkibi yanacağın antidetonasiya xassəsinə böyük təsir göstərən amillərdən biridir. Benzin yüngül olduqca onun antidenonasiya xassəsi də yüksək olur. Benzinlərin fraksiya tərkibini distillə vasitəsilə müəyyən etmək üçün altı temperatur nöqtəsi əsas götürülür: 300px|thumb|right| Qalıq anbarı — neft və neft məhsulları qalıqlarının toplanıb saxlanılması üçün istifadə edilən 400 tonluq çən Benzinin qaynama başlanğıcının temperaturu mühərrikin alçaq temperaturda işədüşmə xassəsini və onun yanacaq verilən boru kəmərlərində qaz buxarı əmələgətirmə qabiliyyətini göstərir. 10%-lik qaynama temperaturu təyyarə benzinləri üçün 75–88 °C və avtomobil benzinləri üçün 70–79°C-yə bərabərdir. Benzinin 50%-lik qaynama temperaturu onun orta buxarlanma qabiliyyətini mühərrikin bir rejimdən digər rejimə keçməsini və onun iş zamanı davamlılığını göstərir. 50%-lik fraksiya aşağı temperaturda qaynadıqca, onun buxarlanma qabiliyyəti yüksək olur və mühərrik normal işləyir. Bu temperatur təyyarə benzinləri üçün 105 °C, avtomobil benzinləri üçün 115°C-dən yüksək olmamalıdır. Benzinin 90%lik qaynama temperaturu onun tərkibində çətin buxarlanan fraksiyaların olduğunu göstərir. Bu temperatur aşağı olduqda benzinin tərkibində çətin buxarlanan fraksiyanın miqdarı az olur, yanacaq karbüratorda tam buxarlanır və beləliklə də silindrlə bərabər paylanır. Bu temperatur təyyarə benzinləri üçün 145°C-dən çox olmamalıdır.
A-66 köhnə markalı avtomobil benzinində bu temperatur 195 °C, digər benzinlərdə isə 180°C-dən çox olmalıdır. 97,5%-lik qaynama temperaturu mühərrikin sorucu sistemində yanacağın tam buxarlanmasını göstərir. Bu temperatur təyyarə benzinləri üçün 180 °C olmalı, avtomobil benzinlərində isə 205°C-ni ötməməlidir.
Qaynama temperaturu isə benzində ağır fraksiyaların qarışığını göstərir. Temperatur yüksək olduqda karterdəki yağ durulaşıb və natamam yanma getdiyi üçün qurum əmələ gəlir. Bu temperatur təyyarə benzinləri üçün 180 °C, yay avtomobil benzinləri üçün 195 °C, qış avtomobil benzinləri üçün 165°C-dən çox olmamalıdır.
Doymuş buxarların təzyiqi karbüratorlu mühərriklərdə yanacağın buxarlanması haqqında bizə əlavə məlumat verir, həm də mühərrikin qidalanma sistemində yanacağın qaz tıxacı əmələgətirmə qabiliyyətini göstərir. Benzinin doymuş buxarlarının təzyiqi nə qədər çox olarsa, bir o qədər də asan buxarlanar. Yüksəklikdə uçan təyyarələrin mühərriklərinin boru kəmərlərində qaz tıxacı əmələgətirmə qabiliyyəti yüksək olur. Buna görə də təyyarə benzinlərinin doymuş buxarlarının təzyiqi məhdudlaşdırılır (norma üzrə 360 mm c.st.).
Karbüratorlu mühərriklərdə işlədilən yanacaqların kimyəvi sabitliyi onların tərkibində olan və havanın oksigeni ilə asan oksidləşən oleyin karbohidrogenləri ilə xarakterizə edilir. Oksidləşmə nəticəsində yanacaqların oktan ədədi azalır. Bu da onların keyfiyyətinə təsir göstərir. Bu zaman da onların yama əmələgətirmə qabiliyyəti yüksəlir.
Oksidləşməyə qarşı sabitlik benzin fraksiyasında olan qatranın həqiqi və potensial miqdarı ilə qiymətləndirilir. Qatranların həqiqi miqdarı müəyyən miqdar məhsulu hava axını vasitəsilə su hamamında buxarlandırmaqla təyin olunur. Buxarlanmadan sonra qalığın miqdarı 100 ml benzinə hesablanmaqla qatranın həqiqi miqdarı təyin edilir. Qatranın həqiqi miqdarı təyyarə benzinləri üçün 4 mq/100 ml, avtomobil benzinləri üçün 7 mq/100 ml-dən çox olmamalıdır.
Karbüratorlu mühərriklərdə işlədilən benzinlərin keyfiyyətini xarakterizə edən əsas amillərdən biri də onlardakı kükürdlü birləşmələrin miqdarı və xassəsidir. Benzindəki kükürdlü birləşmələr metalı korroziyaya uğradır, karbohidrogenlərə zərərli təsir göstərir, benzinin antidetonasiya xassəsini aşğı salır, benzinin etil mayesini qəbuletmə xassəsini pisləşdirir.
Benzinin tərkibində olan hidrogen-sulfid, metkaptan və sərbəst kükürd keyfiyyətə daha pis təsir göstərir. Hidrogen-sulfid turşusu dəmiri korroziyaya uğradır.
Metkaptanlar metala təsir etdikdə onu yeyir və metkaptidlər əmələ gətirir. Bunlar qızdırıldıqda isə metal sulfidinə və sulfidlərlə ayrılır. Metal sulfidlər metalın kristal quruluşunu dağıdır, mühərrik silindrinin səthini korlayır, bununla da silindr divarları ilə porşen halqalarının kipliyi pozulur.
Elementar kükürd adi temperaturlarda mis, gümüş və civəyə, yüksək temperaturlarda isə dəmirə təsir göstərir. Qeyd etmək lazımdır ki, yüksək temperaturlarda (150–2000C) elementar kükürd naften və parafin karbohidrogenlərini hidrogensizləşdirərək hidrogen-sulfid, olelinlər, asfaltların və karbon əmələ gətirir.
Tərkibində kükürdlü birləşmələr olan yanacağı yandırdıqda kükürd qazları alınır. Sistemdə kiplik olmadıqda bu qazlar karterə keçərək, oradakı nəmliklə birləşərək sulfat turşusu əmələ gətirir. Aydındır ki, bu turşu da mühərriki metal hissələrinə yeyici, korroziedici təsir göstərir.
Kükürdlü birləşmələr həm də benzinlərin etil mayesini qəbuletmə xassəsini pisləşdirir. Beləliklə də onların oktan ədədi azalmış olur. Qeyd etmək lazımdır ki, sulfidlərin, disulfidlərin, tiofan və tiofenlərin metala təsiri eyni deyildir. Bunlar da benzinlərin antidetonasiya xassəsinə pis təsir göstərir.
Traktor yanacaqları
Neftdən alınan liqroin və kerosin fraksiyalarından karbüratorlu mühərriklə işləyən traktorlarda yanacaq kimi istifadə edilir. Bu yanacaqlar da benzinlərin keyfiyyət göstəriciləri (oktan ədədi, fraksiya tərkibi, doymuş buxarların təzyiqi, kimyəvi sabitlik və s.) ilə xarakterizə olunur.
Dizel yanacaqları
Dizel mühərriklərində yanacaq kimi neftin ilk distilləsindən alınan kerosin, solyar, qazoyl fraksiyalarından və mazutdan istifadə edilir. Dizel yanacaqları mühərriklərin işləmə sürətindən asılı olaraq iki çeşiddə: itisürətli mühərriklər üçün dizel yanacağı və yavaşsürətli mühərriklər üçün dizel yanacağı buraxılır.
İtisürətli mühərriklər üçün yanacaq kimi neftin 200–350 °C temperaturda hədlərində qaynayan fraksiyası, yavaşsürətli dizel mühərriklərdə isə ağır fraksiyalı mazut və yarımneft götürülür. Dizel yanacaqlarının mühərrikdə tam yanması və iqtisadi cəhətdən əlverişli olması onun fraksiya tərkibindən asılıdır. Fraksiya tərkibi və qaynama temperaturu hədləri isə mühərrikin dövrlərinin sayından asılıdır.
Dizel mühərriklərinə yanacaq kiçik diametrli boru kəmərləri ilə verilir. Bunların yaxşı işləməsi yanacağın özlüyündən də asılıdır. Lakin yanacağın özlüyü az olduqda forsunka və nasos hissələri tez sıradan çıxa bilər. Yüksək özlülük yanacağın sürtkəcdən keçməsini və yanacaq nasoslarının işini çətinləşdirir. Dizel yanacaqları nasos və forsunkadakı yağlarla bərabər, onların kipliyinə də kömək edir. Sistem kip olmdıqda yanacaq axıb yanacaq səpələyici forsunkalar üzərində yarıq əmələ gətirir. Ona görə də bu yanacaqların özlülüyü standartlaşdırılıb. Dizel yanacağının keyfiyyətini xarakterizə edən parametrlərdən biri də donma temperaturudur. Yanacağın donma temperaturu fəsillərdən asılı olaraq məhdudlaşdırılır.
Dizel yanacaqlarında qatran birləşmələri nə qədər çox olarsa, qurum əmələgətirmə də bir o qədər artar və yanacaq tam yanmaz. Bu da onun keyfiyyətinə təsir edən əsas amillərdən biridir. Bunlar, yəni bərk qurum yanacağı səpələyən forsunkaların ucluğuna və mühərrikin çıxış sisteminə çökərək yanacağın səpələnmə prosesini pisləşdirir.
Yanacağın qurum əmələgətirmə qabiliyyəti koks ədədi ilə xarakterizə olunur. Bu da Konradson cihazında təyin edilir. Standarta əsasən itisürətli dizel mühərriki yanacaqlarının tərkibində kütlə faizi ilə kükürdün miqdarı 0,2-dən, yavaşsürətli mühərriklərin yanacaqlarında isə 0,5%-dən çox olmamalıdır.
Neft yağları
Yüksək temperaturlarda qaynayan neft fraksiyalarından müxtəlif üsullarla sürtkü yağları alınır.
Təyyarə yağları
Bu yağı seçici həlledicilərlə təmizləmə və parafinsizləşdirmə prosesi apardıqdan sonra yüksəkkeyfiyyətli yağlı neftlərin distillat və qalıqlarından alınır. Bu yağların tərkibinin tam təmizlənməsi əsas məsələlərdən biridir. Çünki onun əsas keyfiyyət göstəricilərindən biri tərkibinin təmizliyidir. Bəzən bu məqsədlə turşu kontrakt təmizləməsindən də istifadə edilir. Qeyd etmək lazımdır ki, bu yağlar sərt temperatur şəraitində işləyən itisürətli, porşenli və reaktiv təyyarə mühərrikini yağlamaq üçün işlədilir. Bu yağlar donma temperaturuna və özlülüyünə görə bir-birindən fərqlənən qış vçə yay yağları şəklində buraxılır.
Reaktiv mühərriklərdə işlədilən MK-8 (naften əsaslı neftdən alınır) və MC-8 (kükürdlü neftdən alınır) reaktiv mühərriklərdə işlədilən MC-6, MC-8n və MK-8n markalı yağları hazırlanır.
Motor yağları avtomobil, traktor və motosiklet mühərriklərinin yağlanması üçün işlədilir, distillat və qalıq yağlarının turşu və seçici həlledicilərlə təmizlənməsindən alınır.
Sənaye yağları
Prokat dəzgahlarının radikal diyircəkli yastıqlarını, metal kəsən və taxta emal edən dəzgahları, presentləri, eləcə də dişli və vintli ötürmələri yağlamaq üçün sənaye yağlarından istifadə edilir. Avadanlığın normal və etibarlı işini təmin etmək üçün sənaye yağlarının yaxşı yağlama, antikorroziya, antioksidləşmə, qoruyucu və köpük əleyhinə xassələri olmalıdır. Bu yağların keyfiyyət göstəricilərinə bir sıra tələblər qoyulur. Bu tələblər yağ növlərindən asılı olaraq müxtəlifdir, məsələn, bəzi yağları tərkibinə 0,01–0,015% para oksidifenilamin aşqarı əlavə edildiyinə görə oksidləşməyə davamlı olmalıdır.
Kompressor yağları isə oksidləşməyə davam gətirməklə yanaşı, həm də alçaq temperaturda olmalıdır.
Elektroizolyasiya yağları elektriki keçirməyən maddə və mühitin istiliyini azaltmaq üçün işlədilir. Bu yağlara verilən əsas tələblər onların kimyəvi cəhətdən yüksək dərəcədə sabit və antikorroziya xassəsinə malik olması və aşağı temperaturda donmasıdır. Bu yağların oksidləşməyə davamlılığını artırmaq üçün bu yağlarla oksidləşmə əleyhinə paraoksidifenilamin ional və başqa aşqarlar əlavə edilir.
Elə yağ növləri vardır ki, onlardan gündəlik həyatımızda istifadə olunan əşyaların hazırlanmasında istifadə olunur. Məsələn, ağ yağları (ətriyyat və təbabət yağları), məlhəm (maz), krem, dodaq pomadası və s. hazırlamaq üçün işlədilir. Bunlara verilən əsas tələblərdən biri rəngsiz, dadsız və iysiz olmalarıdır.
Ümumiyyətlə, sənaye miqyasında istehsal olunan sürtkü yağlarının keyfiyyəti çox vaxt müasir tələbatı ödəmir. Buna görə də yağların motor keyfiyyətini yüksəltmək üçün bunlarla az miqdar aşqarlar əlavə edilir. Bu aşqarlarla bir sıra tələblər qoyulur. Bunlar da yağlarda yaxşı həll olmalı, uzun müddət saxlandıqda temperaturun təsirindən çöküntü əmələ gətirməli, su ilə yuyulmamalı və yağlara zərərli təsir göstərməməlidir.
Maşın və mühərriklərdə işlədilən yağlar metalların katolitik təsiri nəticəsində oksidləşərək müxtəlif turşular əmələ gətirilir. Bu turşular da metala korroziyaedici təsir göstərir. Ona görə də oksidləşmə və korroziyanın qarşısını almaq üçün yağlara antioksidləşdirici və korroziya əleyhinə aşqarlar əlavə edilir. Yağların keyfiyyətini xarakterizə edən əsas göstəricisindən biri onların özlülüyünün temperaturdan asılı olaraq dəyişməsidir.
Müasir texnoloji proseslərlə özlülük indeksi yüksək olan yağlar almaq qeyrimümkündür. Ona görə də yağların özlülük indeksini yüksəltmək məqsədi ilə onlara bir qədər aşqar qatılır. Aşqar kimi özlülüyü yüksək olan sintetik polimerlərdən, yəni polizobutilen, volton, polivinil efirləri, polimetakrilatlar və s. istifadə edilir.
Yağların əsas keyfiyyət göstəricilərindən biri də onların donma temperaturudur. Yağlarda müəyyən qədər sülb parafinlər var. Bunlar da yağın donma temperaturunu yüksəldir. Donma temperaturunu aşağı salmaq üçün yağları parafinsizləşdirirlər. Parafinsizləşdirmə prosesi baha başa gəlir və bunun nəticəsi olaraq yağın miqdarı azalır. Ona görə də yağlara aşqar əlavə etməklə onların donma temperaturunu aşağı salmaq olar.
Pyrus calleryana
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ken Vatanabe
Ken Vatanabe — məşhur yapon aktyoru, döyüş ustası və prodüseri. 1959-cu ildə Yaponiyanın Niiqata prefekturasının Koide qəsəbəsində anadan olub, atası kalliqrafiyaçı olmuşdur. Ken 1978-ci ildə Musaşino musiqi akademiyasını bitirmişdir.
O, aktrisa Yuki Vatanabenin qardaşıdır. Model Anna Vatanabenin atasıdır.
Salim Sürünool
Salim Sürünool (tuvaca: Салим Сазыгович Сүрүң-оол d. 15 aprel 1924 – ö. 10 aprel 1995) – Tuvanın Qərbi Xemçik bölgəsindəki Akka kəndində anadan olan tuvalı şair, nasir və tərcüməçi. Tuva millətinin milli yazıçılarından biri və müasir Tuva ədəbiyyatında tanınmış şəxslərdən biri olmuşdur.
Həyatı
Sürünool 1924-cü ilin 15 aprelində Tuva Respublikasının Barıın-Hemçik kojuunun Akka kəndində anadan olmuşdur. Qızıl Majalık ibtidai məktəbini, Qızıl şəhərindəki müəllim məktəbini, sovet partiya məktəbini və sonra da Dövlət Müəllim İnistitutunu bitirmişdir.
Yaradıcılığı
Süürünool ədəbi fəaliyyətinə 1946-cı ildə başlamışdır. “Baştayqı Nom” (İlk kitab) adlı şerlərinin antologiyası 1952-ci ildə nəşr edilmişdir. Çox sayda dərs kitabını, rusca-tuvac, tuvaca-rusca və Tuva dilinin izahlı lüğətinin hazırlanmasında iştirak etmişdir. Tuva dilinə Puşkinin 3 əsərini, Lermontovun mənzumələrini, Erşovun mənzum nağılını, Lu Sinnin romanını və başqa bir çox ədəbi əsərləri tərcümə etmişdir. Sürünool ədəbi fəaliyyəti 1946-cı ildə başladı. "İlk kitab" (Baştayqı nom.), "Kənarım" (Meqalalım), "Mavi dağlar" (Kök-kök dağılar) şeir toplularını yazmışdır. Nəsrində "Kənar qadın" (Öske kadi) və "Bir qarğa danışan Tuvan" (Tyvalaar Kuskun), "Bu Sevgi", "Vəhşi" (Ozalash khem), "Leytenantın komissiyası" (Leytenantlar daalgazy), "Ananın nəziri", "Kimin oğlu?" (Kımnyk oğlu?), "Bir insanın tərcümeyi-halı", "Yaşıl ada" (Nogaan Ortuluk). Syurun-ool - "Bağçada", "Bu barədə daha çox", "Çağırılmamış qonaq", "Həkim, sən gecsən" pyeslərinin müəllifidir. Əsərləri SSRİ və xarici ölkələrin xalqlarının dillərinə tərcümə edilmişdir. S. Syuryun-ool - 7-ci sinif "Doğma ədəbiyyatı" üçün oxu kitabının tərtibçisi, "Damyrak" ədəbi dərnəyinin rəhbəri, şairlər, yazıçılar A. Khovalyg, V. Saarymbuu, M. Khaydyp, L. Irgit, N. Kuular, A .Uerzhaa, V. Xomushku, A. Hertek [1]. Bundan əlavə Syurun-ool rus dilinin tuvan dilinə tərcüməsi ilə məşğul olmuşdur (A. Puşkinin "Qaraçı" şeirləri, "Tunc atlı", "Qafqaz əsiri", M. Lermontov "Tacir Kalaşnikov haqqında mahnı", P. Erşov "Kiçik itburnu atı", Lou Sin "A-Q əsl tarixi), Çin və Altay ədəbiyyatı. 1962-ci ildən SSRİ Yazıçılar Birliyinin üzvüdür.
Bulbophyllum manobulbum
(Bulbophyllum manobulbum) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Abdal yurdu
Orta çağda Qarabağda Abdal adlı üç yurd yerı vardı. Bunlardan biri Dizaq nahiyəsinda, indiki Cəbrayıl rayonunun Yuxarı Xələfli kəndinin yerində, ikincisi və üçüncüsü Vərəndə nahiyəsində yerləşirdi. İkinci Abdal yurdu hazırkı Ağdam rayonunun Abdal kəndidir. Ücüncü Abdal yurdu isə Günümüzdəki Füzuli rayonunda yerləşən Qacar kəndinin bir məhəlləsi idi. Maraqlıdır ki, Qacar elinin böyük qollarından biri Abdallı adlanırdı. Abdal adının qədim bir tarixi var. Bu ada Altaydan Anadoluya qədər, türklərin məskunlaşdıqları hər yerdə rast gəlmək mümkündür.
Abdal əsaslı etnotoponimlər Azərbaycan və Ermənistan ərazisindən başqa RF-nin Başqırdıstan respublikasında, Türkmənistanda da yayılmışdır. Ordubad rayonundakı Abdal dağ adı, XIX yüzildə Şimali Qafqazın Ter əyalətində Abdal dağı toponimlərindəki abdal sözü qədim türk tayfasının adını əks etdirir. Göründüyü kimi abdal əsaslı etnotoponimlərin yayılma arealı olduqca genişdir. Ermənistanda Abdal adlı bir neçə toponim vardı. Abdal-Abovyan rayonunda kənd adı, Yuxari Abdallar - 1728-ci ildə İrəvan əyalətinin Qarni nahiyəsində kənd adı, Abdallar - İrəvan xanlığının Karpibasar mahalında kənd adı, Abdallar Ulya kənd adı, Avdal, Avdallar kənd adları, Avdalağa qala adı qeydə alınmışdır. Avdal Ulya etnotoponimindəki Ulya komponenti ərəb dilindən olub yuxarı mənasındadır.
Azərbaycan toponimlərinin ensiklopedik lüğətində Azərbaycanın Ordubad rayonunda Abdal adında dağ, Tovuz rayonunda isə kənd olması haqqında məlumat verilir. Bundan başqa Qubadlıda Abdalanlı, Oğuzda Abdallı kəndləri də vardır.
Abdal adı harda olur-olsun türk kökündən gəlir.
Salentina yarımadası
Salentina yarımadası — İtaliya ərazisində,  Apenin yarımadasının cənub-şərq qutaracağında yerləşən yarımada. Adriatik dənizi ilə İon dənizinin suları ilə yuyulur. Otranto boğazının akvatoriyasına daxildir.
Uzunluğu 150 km-dir. Hündürlüyü 300 metr olan düzənlikdən ibarətdir. Əsasən dolomitdən ibarətdir. Bitki örtüyü əsasən Aralıq dənizi zonasında bitən kolluqlardan ibarətdir. Əsasən üzümçülük və tütünçülükdən ibarət təsərrüfata malikdir. Əsas limanları: Brindizi, Taranto. Toronto şəhəri yaxınlığında Capo d'Otranto burnu yerləşir. Bura İtalyanın ən ucqar şərq nöqtəsidir. Albaniyanın Karaburun yarımadası arasında 80 km məsafə vardır.
Viktor Bunyakovski
Viktor Yakovleviç Bunyakovski (16.12.1804, Podolsk quberniyası, Mogilyov qəzasının Bar şəhəri, indiki Ukrayna – 12.12. 1889, Sankt-Peterburq) — rus riyaziyyatçısı, Peterburq Elmlər Akademiyası nın akademiki. (1830; 1864–89-cu illərdə vitse-prezident).
Həyatı
Təhsilini Koburq da, Lozanna da, Paris də (1820–25) almışdır. Elmi və pedaqoji fəaliyyətinə Sankt-Peterburq da başlamış (1826), 1846–59-cu illərdə Sankt-Peterburq Universiteti nin professoru olmuşdur.
Fəaliyyəti
Bunyakovskinin tərtib etdiyi “Sırf riyazi və tətbiqi riyaziyyat leksikonu” (1839) elmi terminologiyanın yaradılmasında böyük əhəmiyyət kəsb etmişdir. Onun “Ehtimal nəzəriyyəsinin  riyazi əsasları”nda (1846) həm ehtimal nəzəriyyəsinin, həm də onun sığortaya və demoqrafiyaya tətbiqinin orijinal şərhləri vardır. Riyazi analizdə Bunyakovski bərabərsizliyi məlumdur. Həndəsi tədqiqatlarında Evklidin paralellik haqqında aksiomuna böyük diqqət yetirmişdir. 1878-ci ildə Peterburq Elmlər Akademiyası Bunyakovski adına mükafat təsis etmişdir.
Şıxzahırlı
Şıxzahırlı — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 4 dekabr 2001-ci il tarixli, 228-IIQ saylı Qərarı ilə Qobustan rayonunun Şıxzahırlı kəndi Dərəkənd kənd inzibati ərazi dairəsi tərkibindən ayrılaraq, bu kənd mərkəz olmaqla, Şıxzahırlı kənd inzibati ərazi dairəsi yaradılmışdır.
Bulbophyllum gjellerupii
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Şıxzahırlı
Toponimikası
Kəndin adını Şeyx Zahir şəxs adı ilə bağlılığı güman edilir. 1917-ci il kəndin adı Şıxcəyirli kimi qeydə alınmışdır. Şamaxı rayonunda Cəyirli kəndinin olması bu variantın doğruluğunu göstərir.
Digər bir iddiaya görə kəndin adı Şeyx Zahir adlı şəxsin adı ilə bağlansa da buna heç bir sübut yoxdur. Kənd sakinləri söyləyirlər ki şəcərələrində və keçmişlərində belə adda şəxs olmamışdır. Kənd müxtəlif tayfaların birləşib elatlaşması nəticəsində bundan 150 il əvvəl yaranıb. Şıxzərli adında Şamaxıda bir küçə də olmuşdur. Həmçinin Qobustan rayonu Sündü kəndi yaxınlığında yerləşən Şıxzərli yurdu var. Arxivlərdə Şirvan xanlığı dağılanda Qəbristan mahalında Şıx zahirli çul və Şıx zahirli şəkər adlı obaların adları çəkilir.
Coğrafiyası və iqlimi
Kənd dağətəyi ərazidə yerləşir.
Şıxzərli palçıq vulkanı Bakıdan 120 km şimal-qərbdə, Şıxzahırlı kəndinin əsas girişində yerləşir. Ardıcıl olaraq 6—7 ildən bir aktivləşir və püskürmə baş verir.
Əhalisi
Kənd əhalisi vaxtilə köçəri və yarım köçəri həyat tərzi keçirib. İndi də bu ənənəni davam etdirənlər var. Etnik olaraq azərbaycanlılardır. Kəndin bir çox adlı sanlı aşıq, muğam üzrə ustad yetirmələri vardır.
2009-cu ilin siyahıyaalınmasına əsasən kənddə 1658 nəfər əhali yaşayır.
Din
Kənddə Şıxzahırlı kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.
Pyrus hakkiarica
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mucibur Rəhman
Şeyx Mucibur Rəhman (শেখ মুজিবুর রহমান; d. 17.3.1920 — ö. 15.8.1975) — Banqladeş Respublikasının siyasi lideri və dövlətin qurucusu. Banqladeş Respublikası Müvəqqəti Hökumətin baş naziri olmuş və 1971-ci ildə Banqladeşin ilk prezidenti seçilmişdir. Xalq arasında Şeyx Mucib və ya sadəcə Mucib adlanan Mucibur Rəhman, Bangabandhu (বঙ্গবন্ধু — Banqladeş xalqının dostu) adına layiq görülmüşdür. O, həmçinin Banqladeş xaqlnını atası adlanır. Onun qızı Şeyx Hasina 2009-cu ildə ölkənin baş naziri seçilmişdi.
Həyatı
Mucibur Rəhman Britaniya Hindistanının Benqal əyaləti Gopalganc rayonu Tongipara kəndində anadan olmuşdur. Kəlküttə və Dakka Universitetlərində hüquq və siyasi elmlər ixtisaslarında təhsil aldı. Gənc yaşlarından İngilislərə qarşı azadlıq hərəkatına qoşulur və həbs edilir. 1949-cu ildə Avropa Birliyinin qurucuları arasında yer aldı və birliyin baş katibliyi vəzifəsini tutdu. 1955-ci ildə Pakistan Milli Məclisinə üzv seçildi. 1958-ci ildə inqilabla hakimiyyətə gələn Əyyub xana qarşı çıxdı. 1965-ci ildə Şərqi Pakistanın muxtariyyət verilməsi üçün proqram hazırladı. Ölkəni parçalamaq səbəbi ilə günahlandırılaraq həbs edilən Mucibur xalqın təzyiqi ilə azad edilir. 1969-cu ilin martında Əyyub xanın yerinə Yəhya xan hakimiyyətə keçdi.
Yəhya xan Mucibur Rəhmanın istəklərinə çox sərt münasibət bəslədi. Qərbi Pakistan ordusunu Şərqi Pakistana yeritdi. Şərqi Pakistan əhalisi Hindistana sığındı. Hindistan silahlı qüvvələri hesabına Qərbi Pakistanı məğlub etdilər. hakimiyyətə gələn Zülfüqar Əli Butto tərəfindən azadlığa buraxılan Mucibur 1972-ci ilin yanvarında Banqladeşin baş naziri olur. 1975-ci ilin əvvəllərindən prezident vəzifəsinidə ələ keçirdi. 1975-ci ilin 15 avqust tarixində çevrilişlə hakimiyyətdən getdi və ailəsi ilə birlikdə öldürüldü.
Pyrus nivalis
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Ürəkvari araliya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Araliya
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinə aid bitki cinsi.
Kiçik ağaclar, çox vaxt kollar, yaxud hündür çoxillik otlardır. Yarpaqları lələkvarı bölümlüdür. Çiçəkləri iri süpürgə çiçək qrupunda toplanmışdır. Şərqi və Cənub-Şərqi Asiyada, Şimali Amerikanın cənubunda 40-adək növü məlumdur. Uzaq Şərqdə 3 növü bitir. Kolşəkilli, cüt lələkli, mürəkkəb yarpaqlı, bərk tikanlı ağacdır.
Araliyaların çoxu orijinal dekorativ bitkilərdir. Çox vaxt araliyakimilərin digər cinslərinin növlərini də səhvən araliya adlandırırlar: məs., gövdəsinin özəyindən kağız hazırlanmasında istifadə edilən Cənubi Çin kolu tetrapanaks; otaq və oranjereya bitkisi kimi becərilən Yaponiya fatsiyası.
Azərbaycanın dərman bitkiləri
[[SS 2 (*
Saylıkma Kombu
Saylıkma Kombu (tuvaca: Сайлыкмаа Комбу d. 12 dekabr 1960) – tuvalı ədəbiyyatçı, tənqidçi, tərcüməçi və şair.
Həyatı
12 dekabr 1960-cı ildə Tuvanın Baytayqa bölgəsinin Baytal kəndində anadan olmuşdur. Qızıl Səhiyyə Məktəbindən 1979-cu ildə məzun olduqdan sonra, 1984-cü ildə filologiya fakültəsində təhsilini davam etdirmiş və oradan da məzun olmuşdur. Rusiya Federasiyasında Dünya Ədəbiyyatı İnistitutunda assistant olaraq işləmişdir. 1999-cu ildə "Çağdaş Tuva şeri: növ sistemi" ilə doktorantura mövzusunu müdafiə etmişdir. Uzun müddətdir Tuva Dövlət Universitetində işləməkdədir. Tuva şer dünyasına bir çox dünya şairinin əsərlərini qazandırmışdır. Puşkin, Nekrasova, Tutçeva, Feta, Safpo, Ahmatov, Tsvetayev, Admadulin, Dobrinov kimi şairlərin əsərlərini tərcümə etmişdir. Türkiyə türkcəsi, Altay türkcəsi, Çuvaş türkcəsi və Monqol dilindən topladığı şerləri ruscaya tərcümə etmişdir. Sovet dövründə Tuva yazıçılarının sırf türk olduğu üçün tanış olduğu Nazim Hikmət haqqında və əsərlərinin tərcüməsi ilə əlaqəli fəaliyyətini davam etdirməkdədir. Antologiyu Tuvinskoqo soneta əsəri ilə Tuva sonetaları toplusu 2002-ci ildə nəşr edilmişdir. Tuva ədəbiyyat tarixi, Tuva ədəbiyyat lüğəti, Tuva yazıçıları haqqında araşdırmaları vardır.
Dünya və rus ədəbiyyatının bir çox əsərlərini tərcümə etdi: Ömər Xəyyam, Rudaki, Safpo, A. Puşkin, N. Nekrasov, S. Yesenin, A. Axmatova, M. Tsvetaeva, B. Axmaduina. Tərcüməsində Galina Printsevanın (Qızıl) Tuvan dilindəki "Şanak" ("Bereyek", 2003), Tursynay Orosbayeva "Chaylagda don" ("Jayldakı gecə", 2003) ədəbi dərnəyin rəhbəridir "Alantos" 2000-ci ildən bəri. "Alantos 1" (2005) adlı gənc şairlər toplusunu tərtib və nəşr etdirmişdir. Eyni zamanda respublikanın nəşriyyatlarında çap olunan bir çox gənc müəllif kolleksiyalarının tərtibçisi və redaktorudur. Rayon Sovetinin deputatı seçildi. Tuva Respublikası Yazıçılar Birliyinin üzvü (1991), Rusiya Federasiyası Yazıçılar Birliyinin (1994), Rusiya Federasiyası Jurnalistlər Birliyinin (2001).
Bulbophyllum maquilingense
(Bulbophyllum maquilingense) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Praya
thumb|right|300px| Prayanın təyyarə göyərtəsindən görüntüsü Praya ( — «çimərlik») — Kabo-Verde ada dövlətinin paytaxtı və ən iri şəhəri. Santyaqu adasında yerləşir. Əhalisi — 113 min nəfər (2005).
İqtisadiyyat
Şəhər yaxınlığında okean kurort çimərlikləri vardır.
Fotopanoram
thumb|centro|1150px|Praya çimərliyi
Tuya (XVIII sülalə)
Tuya — Yuyanın arvadı, ali Misir rəsmisi, firon III Amenofisin qayınanası.
Amplitud modulyasiyası
thumb|right|250px|Fig 1: Audio siqnal (ən üstə)Amplitud və ya Tezlik modulyasiyalı radio dalğalar ilə daşına bilər. |alt=Animation of audio, AM and FM sine waves
Amplitud modulyasiyası(AM) — radio daşıyıcı siqnallar vasitəsilə informasiyanı ötürmək üçün elektron rabitədə istifadə edilən modulyasiya texnikası. AM göndərilmiş dalğa formasının nisbətlərinə görə daşıyıcının amplitudunu dəyişməklə işləyir.
Bu dalğa forması televiziya pixsellərinin işıq intensivliyi və ya səsucaldan ilə yenidən hasil olunmuş səslərinə uyğun gələ bilər. Bu modullaşan siqnal ilə fazası müxtəlif olan faza modulyasiyası və daşıyıcı siqnal tezliyi müxtəlif olan tezlik modulyasiyası ilə ziddir.
ITU işarələri
1982-ci ildə Beynəlxalq Telekommunikasiya İttifaqı (ITU ) amplitud modulyasiyasının tiplərini müəyyən etdi.
Mirzə Kərim xan
Mirzə Kərim xan (1869-1934) — İranın ictimai-siyasi xadimi.
Həyatı
Mirzə Kərim xan 12 iyul 1869-cu ildə Tiflis şəhərində anadan olmuşdur.
Mirzə Kərim xan 30 sentyabr 1905-ci ildə Mirzə Həsən xanın təqdimatı ilə Yelizavetpol (Gəncə) şəhərinə vetse-konsul təyin olunmuşdu.
Mirzə Kərim xan Məşrutə hərəkatına yaxından yardım etmişdi. İnqilab dövründə Qafqaz şəhərlərindən bəzilərində konsul müavini, daha sonra konsul vəzifələrində çalışmış Mirzə Kərim xan İranın inqilabi mərkəzlərinə, xüsusilə Təbriz üsyanına Qafqazdan göstərilən yardımın fəal təşkilatçılarından biri idi. 1909-cu ilin avqust ayının 19-da Qafqaz canişinin Rusiya imperiyasının xarici işlər naziri Aleksandr Petroviç İzvolskiyə göndərdiyi teleqramda deyilirdi: "İranın Bakı konsulu Mirzə Kərim xan inqilabçılara yardım göstərir... Yelizavetpolda konsul müavini vəzifəsi daşıdığı zaman silah almaq, bunları İrana göndərmək işini təşkil edirdi.Mirzə Kərim xan aldığı və topladığı silahı konsulluğun binasındakı zirzəmiyə yığır və İrana göndərirdi.Bakıya konsul təyin olunduqdan sonra daha geniş fəaliyyət göstərir... Silah sandıqları üzərində və ya silah doldurduğu tabutlar üzərində belə yazır: "Bakıda vəfat etmiş müsəlmanın Kərbəlada müqəddəs yerlərdə dəfn edilmək üçün cəsədi". Mirzə Kərim xan Qafqazın müxtəlif şəhərlərində olan konsul məmurlarını da bu işə cəlb etməyə çalışır. Lənkəranda İran müvəkkili İsmayıl xan da Mirzə Kərim xanla birlikdə fəaliyyət göstərir".
CanSat
thumb
CanSat — kosmos texnologiyalarının tədrisi üçün istifadə olunan kiçik peyk cihazlarıdır. Hazırlanmasında istifadə olunan texnologiyalar minüatürləşdirilmiş peyklərdə istifadə olunan texnologiyalar ilə oxşarlıq təşkil edir. İndiyə kimi heç bir Cansat nə yerin orbitinə çıxarılıb, nə də ki atmosferdən kənara çıxıb.
Cansat yarışmalarında yükün (Cansat) həcminin standart soda dəmir qabının həcmində və çəkisinin 350 qramdan az olması tələb olunur. Cansatın antenaları xaricə quraşdırıla bilər, amma şərtlərə əsasən Cansat əsas roketdən ayrılmayana kimi ümumi diametr limiti (66mm) aşıla bilməz. Belə ki, antenalar yalnız ayrılışdan sonra açıla bilər.
Cansatlar müəyyən hündürlüyə kimi kiçik roketlərlə çıxarılır. Hündürlük yarışmaların şərtinə əsasən dəyişik olur. Cansatlara çox zaman əlavə olaraq onun buraxılışdan sonra yerə qayıdan zaman zərbə almasını azaltmaq üçün paraşüt də quraşdırılır ki bu həm də Cansatı yenidən istifadə etmək imkanı verir.
Cansatların kiçik ölçüsü və nisbi ucuzluğu imkan verir bu texnologiyadan kosmos sahəsinin tədrisi üçün istifadə edilsin.
Pyrus oxyprion
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növüdür. Bu bitki Türkiyəyə endemikdir.
Bulbophyllum giriwoense
—   fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Təklə Mirzəbaba
Təklə Mirzəbaba — Azərbaycan Respublikasının Qobustan rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 25 may 1991-ci il tarixli, 123-XII saylı Qərarı ilə Qobustan rayonunun Leninabad kənd Sovetinin Təklə Mirzəbaba kəndi Ərəbşalbaş kənd Sovetinin tərkibinə verilmişdir.
Toponimikası
Etnooykonimdir. XIX əsrdə Cavad qəzasında Həramidə yaşamış 110 ailədən ibarət təklə tayfasının məskunlaşması nəticəsində yaranmış yaşayış məntəqələrindəndir. Mirzəbaba bu tayfanın başçısının adıdır.
Tarixi
Kənd əhalisi XX əsrdə 101 ailə olmaqla Cavad qəzasından köçmüşdür. Mənşəcə sırf türk təkəli tayfasının Azərbaycandakı qalıqlarıdır. Təkəlilər — Oğuz tayfasının bir qoludur.
"Kitabi-Dədə Qorqud" yarandığı dövrün adətənənələri, köçəri həyat tərzi və s. haqqında tarixietnoqrofik məlumatla zəngindir. Bu köçərilərdən biri də Oğuz tayfasının Təkəli tirəsidir. Tərəkəmə təkləlilər tarixi zərurət üzündən gündoğanda və günbatanda məskunlaşmış, Bu tayfalar dünyanın bir çox ölkələrində, Antalyadan tutmuş Çinədək olan ərazilərdə özlərinə yurd-yuva qurublar. Təklə sözünün mənası "tək" "tənha", söz birləşmələrindən meydana gəlib. Təklələr əvvəllər oğuz tayfa ittifaqına daxil olub, Türkiyə ərazisində yaşayıblar. Dünyanın ən tanınmış istirahət mərkəzlərindən olan Türkiyənin Antaliya və Fethiyə arasındakı sahil boyu torpaqları Təklə eli kimi tanınır. 1514-ci ildə başlayan Osmanlı-Səfəvi müharibələri qısa fasilələrlə yuz il dəvam etmişdir. Bu dövrdə İran Azərbaycanına Səlcuq tayfaları ilə bərabər təklə tayfası da gəlmişdir. Beləliklə Təklə tayfasının bır hissəsi Cənubi Azərbaycan ərazisində yaşamağa başlayır. Azərbaycan xalqının etnogenezinin formalaşmasında iştirak edən Təklə tayfası igid, qorxmaz bir tayfa olub. Təkləlilər tayfasının Azərbaycana gəlməsi tarixini 15-ci əsrdən etibarən başlayıbdır. Onlar turk tayfaları arasında əlaqələrin möhkəmlənməsində mühüm rol oynamışlar. Təklələr zamanla tirələrə bölünür və bu tirələrdən biridə Eyvazalı tirəsidir.
Təkəlilər tayfasının adı ilə səsləşən onomastik vahidlər bu gün də özünü qoruyub saxlamaqdadır. Azərbaycanın Bərdə rayonunda Türkmən, Xızı rayonunda Təkəli kəndi, Gürcüstanın Borçalı bölgəsində Marneuli rayonunda Təkəli kəndi, Qardabani rayonunda Ağ Təklə, Qara Təklə kəndləri və Ermənistanın Dərəçiçək bölgəsində Təkəli kəndi buna misal ola bilər.
Əhalisi
Kənd əhalisi 2000 nəfərdən çoxdur.
İqtisadiyytaı
Kənd əhalisinin əksəriyyəti əkinçilik və maldarlıqla məşğul olur.
Araz Əlizadə
Araz Məmməd Mübariz oğlu Əlizadə — azərbaycanlı siyasətçi, Azərbaycan Sosial Demokrat Partiyasının sədri, 2013-cü il prezident seçkilərində iştirak üçün sənədlərini MSK-ya təqdim etmiş namizəd.
Həyatı
Araz Məmməd Mübariz oğlu Əlizadə 1951-ci il noyabrın 3-də Bakı şəhərində alim ailəsində doğulmuşdur. Qardaşı Zərdüşt Əlizadəyə görə Türk əsilli olsa da, özünü Azərbaycanlı hesab edib. 1974-cü ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Şərqşünaslıq fakültəsini bitirib. 1975–1976-cı illərdə Əfqanıstanda tərcüməçi işləyib. 1979-cu ildən Ukrayna SSR-nin paytaxtında Ukrayna Elmlər Akademiyası Tarix İnstitutunda kiçik elmi işçi işləmiş, eləcə də Kiyev Xarici Dillər Pedaqoji İnstitutunda dərs demişdir.
1985-ci ildə xuliqanlğa görə mühakimə olunmuşdur. 1987-ci ildən Bakıya qayıtmışdır. 1988-ci ildə Dağlıq Qarabağ ətrafında münaqişə baş qaldıranda, bu problemin ədalətli həlli uğrunda siyasi mübarizəyə qatılmışdır.
1988-ci il mayın 16-da və 18-də Qarabağın müdafiəsi üçün Bakı şəhərində keçirilən ilk kütləvi mitinqlərin təşkilatçısıdır. 1989-cu ildən Azərbaycan Sosial Demokrat Partiyasının sədri, 1995-ci ildən 2012-ci ilə qədər ASDP-nin həmsədri, 2012-ci il iyunun 30-da keçirilən partiyanın XII qurultayında ASDP-də həmsədr institutu ləğv ediləndən və sədr institutu bərpa ediləndən sonra – sədridir. (Partiya 1989-cu il dekabrın 10-da "Villi Brandtın Dostları Klubu"nun – 1970-ci illərin əvvəllərindən Azərbaycan Dövlət Universitetində A. Əlizadənin rəhbərliyi altında fəaliyyət göstərən təşkilatın – bazasında yaradılmışdır.)
1991–1995-ci illərdə Azərbaycan Ali Sovetinin deputatı olub. 1991-ci ildə Azərbaycan Respublikasının "Respublika Müdafiə Şurası"nın üzvü olmuşdur. 1988–1991-ci illərdə SSRİ-də yaranan qeyri-formal demokratik təşkilatların fəal üzvü olmuş və onların rəhbərliyinə daxil olmuşdur.
1990-cı ildən çoxsaylı beynəlxalq simpoziumlarda, konfranslarda və konqreslərdə iştirak etmişdir.
6 oktyabr 2022-ci il tarixində onkoloji xəstəlik səbəbi ilə 70 yaşında ölmüşdür.
Ailəsi
Anası Zinət xanımdır. Atası Məmməd Mübariz Əlizadə dahi "Nizami"nin "Xəmsə"sini Azərbaycan dilinə tərcümə edib. Məmməd Mübariz Əlizadənin oğlu, Nüşabə Əlizadənin və Zərdüşt Əlizadənin qardaşıdır.
Qarabaşlılar evi (Riqa)
Qarabaşlılar evi — XIV əsrə aid memarlıq abidəsi, Riqanın mərkəzində, köhnə şəhərdə yerləşir. Bina dəfələrlə yenidənqurulmaya məruz qalmışdı. İkinci dünya müharibəsi nəticəsində dağılmasına baxmayaraq, bina hazırda tamamilə bərpa olunub. Bina 1330–1353-cü illər arasında Livoniya ordeninin Baltikyanı ölkələri işğal etdikdən sonra inşa edilmişdi, ilk sənədli qeyd 1334-cü ilə aiddir (Böyük gildiyanın Yeni evi adı altında).
Qarabaşlılar qardaşlığı
thumb|left|200px|Qarabaşlılar simvolikası XIII əsrdə yaradılmış müqəddəs Georgi qardaşlığına gənc, subay və xarici tacirləri qəbul edirdilər. İlk öncə yeni yaradılmış qardaşlığın patronu cəngavər və döyüşçülərin himayədarı müqəddəs Georgi seçilmişdi, daha sonra isə patron dəyişdirilərək müqəddəs Mavrikiy seçilmişdi (onun rəmzi — qardaşlığın gerbində təsvir olunmuş qara başdır).