cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sağ qalmaq (teleserial, 2004)
Süjet
Sidneydən Los-Ancelesə uçan təyyarə qəflətən qəzaya uğrayır. Sağ qalan 48 sərnişin tropik adada peyda olurlar. 6 mövsümdən ibarət olan serial 121-ci bölümü ilə 23 May 2010 tarixində sona çatmışdır. Hər epizod təqribən 43 dəqiqədən ibarətdir. Serialın mükafatları arasında Emmi mükafatı və Qızıl Qlobus və s. qeyd oluna bilər. Azərbaycanda ANS kanalında yayımlanmışdır. 2004-cü ilin sentyabr ayının 22-də Amerikanının ABC telekanalında ilk dəfə yayımlanan sözügedən serialın 1-ci epizodu ekran başına təqribən 19 milyon tamaşaçı toplamışdır. Əsas çəkilişlər Oahu adasında (Havay) aparılır. İlk iki hissəlik pilot bölümü dünya tarixinin ən bahalı serial bölümlərindən biridir, təxminən 14 milyon dollara başa gəlmişdir.
Bütün film boyu hadisələr 4 8 15 16 23 42 rəqəmləri ilə əlaqədardır. Ümumiyyətlə, serialda dominant (aparıcı) xətti zamanda yerdəyismə məsələsi təşkil edir. Əvvəlki mövsümlərdə (5-ci mövsümə qədər) bu, hiss olunmasa da, 5-ci və 2010-cu ilin fevralın 2-sindən yayımlanacaq sonuncu — 6-cı mövsümdə bu, aydın şəkildə özünü göstərir. Belə ki, qəhrəmanlar, hansı ki 2004-cü ildə təyyarə qəzası nəticəsində Sakit okeanın cənubunda yerləşən naməlum adaya düşüblər, adada yerləşən Orxideya stansiyasında baş verən qeyri-adi dəyişiklik səbəbindən bir neçe il geriyə (adada 1970-ci illərdən fəaliyyət göstərən "Dharma İnitiative" təşkilatının zamanına) qayıdırlar. Beləliklə, zamanda yerdəyişmə nəticəsində keçmişə getmiş "sağ qalanlar" yenidən müasir dövrə qayıdırlar.
Dopler effekti
thumb|400px thumb|400px thumb|Maşın siqnalı üzərindən dopler effekti nümunəsi Dopler effekti — dalğa uzunluğu və tezliyində baş verən dəyişiklik. Avstriya riyaziyyatçısı və fiziki Kristian Dopler (Christian Doppler) bu prinsipi ilk dəfə 1842-ci ildə aşkar etmişdir.
1845-ci ildə Hollandiyalı meteoroloq Kristofor Henrik Diderik Böys-Balot Dopler effektini Utrext ilə Amsterdamı birləşdirən dəmir yolunda yoxlayaraq təsdiq etmişdir.
Tarixi
Doppler bu effekti ilk dəfə 1842-ci ildə "Über das farbige Licht der Doppelsterne und einiger anderer Gestirne des Himmels" (İkili ulduzların və göyün bəzi digər ulduzlarının rəngli işığı haqqında) traktatında təklif etmişdir. Bu fərziyyə 1845-ci ildə Buys Ballot tərəfindən səs dalğaları üzərində sınaqdan keçirilmişdir. O, səsin yüksəkliyinin səs mənbəyi ona yaxınlaşdıqda yayılan tezlikdən yüksək olduğunu, səs mənbəyi uzaqlaşdıqda isə yayılan tezlikdən aşağı olduğunu təsdiq etmişdir. Hippolyte Fizeau 1848-ci ildə elektromaqnit dalğaları üzərində müstəqil olaraq eyni hadisəni kəşf etdi (Fransada bu effekt bəzən "effet Doppler-Fizeau" adlanır, lakin bu ad dünyanın qalan hissəsi tərəfindən qəbul edilmədi, çünki Fizeau kəşfi Dopplerin təklifindən altı il sonra idi). İngiltərədə Con Skott Russell Doppler effekti ilə bağlı eksperimental tədqiqat aparmışdır (1848).
Ümumi
Mənbənin və qəbuledicinin mühitə nisbətən sürətlərinin mühitdəki dalğaların sürətindən aşağı olduğda klassik fizikada müşahidə edilən tezlik f və mənbədən ötürülən tezlik f0 arasındakı əlaqə belə verilir:
burada
c mühitdə dalğaların yayılma sürətidir;
vr qəbuledicinin mühitə nisbətən sürətidir, qəbuledici mənbəyə doğru hərəkət edirsə c-ə əlavə edilir, qəbuledici mənbədən uzaqlaşırsa çıxarılır;
vs mənbənin mühitə nisbətən sürətidir, əgər mənbə qəbuledicidən uzaqlaşırsa c-ə əlavə edilir, əgər mənbə qəbulediciyə doğru hərəkət edirsə, çıxarılır.
Tharit Çarungvat
Tharit Çarungvat — Tailandın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2014-cü ildən)
Kalatsiqi
Kalatsiqi Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında dağ adı.
Toponimkası
Kalatsiqi- Tiflis quberniyasının Siqnax qəzasında dağ adı. "Qalaçiki" adının gürcücə yazılışıdır.Azərbaycanda Qəbələ rayonunda meşədə "Qalaçiki" adlı qala xarabalıqları vardır.Toponim Azərbaycan dilində qala və türk dillərində çik "dar dərə" sözlərindəndir.
Həmçinin bax
Tiflis quberniyası
Xarici keçid
anarim.az
NGC 5342
NGC 5342, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Böyük Ayı bürcü istiqamətində yerləşir. S0 tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 inç) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Xadisiya
Xadisiya ( q.yun. Χαδισία ), həmçinin Xadisium və ya Xadisios, eyniadlı çayın sahilində, qədim Pontun şəhəri idi. Miletli Hekateyin sitatını gətirdiyi Xadisianı, yəni farsların kapadokiyalılar adlandırdıqları qrupdan bir şəhər kimi danışır; və deyir: “ düzənliyi Xadisiyadan Termodona qədər uzanır”. Menippus, Stefan tərəfindən də sitat gətirdiyi “İki Pontun Periplus” əsərində deyir: “Likastadan kəndə və Xadisia çayına qədər 150 stadiya, Xadisiadan İris çayına qədər isə 100 stadiya var”.
Adı
Şəhərin adı Kadusii tayfasının adından gəlir.
Səməd Səfərov
Səməd Səfərov — aktyor, rejissor assistenti.
Onafern
Tarixi
Kadusilər o zaman padşaha düşmən idi. Onların hökmdarı xalqına xəyanət edərək padşahın maraqlarından çıxış edən Onafern idi. O, xəyanətlə əlaqəli hər şeyi onunla müzakirə etmək üçün sadiq bir adam verməsini xahiş edərək Astiaqa səfir göndərdi. Padşah Kiri hər şeyi tənzimləmək üçün göndərir. Qırxıncı gün Ekbatanadakı padşahın yanına qayıtmağı əmr edir. Yuxuların tərcüməçisi isə öz növbəsində Kiri kaduza getməyə inandırdı və ona özünə inam hissi yaratdı. Kir fəal və cəsarətli olduğundan, o, tanrıların iradəsini mükəmməl bilən babilliyə güvənərək, Allahın köməyi ilə farsları geri çəkilməyə və Astiaqı hakimiyyətdən uzaqlaşdırmağa çalışmaq qərarına gəldi. Beləliklə, onlar bir-birlərini ruhlandırdılar: babilli dedi ki, tanrılar Kirə Astiaqı devirmək və səltənəti ələ keçirmək üçün təyin olunub və o, babilli, bunu dəqiq bilir. Kir də öz növbəsində babilliyə dedi ki, əgər hər şey yoluna düşsə və padşah olarsa, onu böyük hədiyyələrlə şərəfləndirəcək. Kir nəzərə aldı ki, bir dəfə Arbak Sardanapalı devirərək onun şərəfini mənimsədi. “Axı onun güvəndiyi Midiya farslardan güclü deyil, Arbak da məndən ağıllı deyil. Tale və qismət onun üçün olduğu kimi mənim üçün də əlverişlidir. Bu barədə düşünəndə özünü kadusilərin sərhədlərində gördü, səbətdə peyin daşıyan qamçı ilə döyülmüş bir adamla qarşılaşdı. Bunu əlamət hesab edən Kir, babilliyə onun haqqında danışdı, o, bu adamın kim olduğunu və haradan gəldiyini öyrənməyi məsləhət gördü. Cyrus soruşduqda, o, Oibar adlı bir fars olduğunu söylədi. Cyrus buna çox sevindi. Axı, Oibar adı yunan dilində agafangel - yaxşı elçi deməkdir. Babilli Kirə dedi ki, qalan əlamətlər ən əlverişlidir, yəni sizin vətəndaşınız farsdır və o, adından da göründüyü kimi sərvət və gücdən xəbər verən at peyini daşıyır. Kir dərhal bu adamı özü ilə aparır və onun yanında qalmasını əmr edir. O, itaət edir. Kir kadusilərin ölkəsinə Onafernın yanına gəlir, planlı bir xəyanətlə beyət edir və Midiyaya qayıdır.
Rafael Mendivil Peydro
Rafael Mendivil Peydro — İspaniyanın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2014-cü ildən)
Rahim Sərdarlı
Rahim Rafik oğlu Sərdarlı (3 avqust 1996, Canaxır, Xaçmaz, Azərbaycan — 9 noyabr 2020; Şuşa, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələri'nin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Rahim Sərdarlı 13 avqust 1996-cı ildə Xaçmaz rayon Canaxir kəndində anadan olub. Məktəbi bitirdikdən sonra 2014–2016-cı illərdə müddətli hərbi xidmət çəkib.
Hərbi xidmətləri
Rahim Sərdarlı 2016-cı il Aprel döyüşlərində iştirak edib. 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Rahim Sərdarlı, Cəbrayıl, Hadrut, Şuşa döyüşlərində savaşıb. 9 noyabr 2020-ci ildə Şuşa şəhəri ərazisində döyüş tapşırığını yerinə yetirərkən şəhid olub. Rahim Sərdarlı Xaçmazda torpağa tapşırılmışdır.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı verilmiş tapşırıqları şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rahim Sərdarlı ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Xocavənd rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Rahim Sərdarlı ölümündən sonra "Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
İbrahim Haqqı Ərzurumi
Ərzurumlu İbrahim Haqqı — türk sufi nümayəndəsi, sosioloq və alim. Marifətnamə əsərinin yazarıdır.
Həyatı
Kiçik yaşlarında atasını sonra isə anasını itirən İbrahim Haqqı bir müddət əmisinin yanında yaşamışdır və bu müddət ərzində təhsilinə davam etmişdir. 1747-ci ildə İstanbula gələrək sultan I Mahmud ilə görüşmüşdür. Sonra yenidən Ərzuruma qayıdan İbrahim Haqqı davamlı olaraq dini və elmi mövzularla maraqlanmışdır. İbrahim Haqqı 1780-ci il 22 iyunda ölmüşdür. Məzarı Siirt ilinin Tillo ilçəsində yerləşir.
Fəaliyyəti
Ümumilikdə on beş əsər yazan İbrahim Haqqının ən əsas əsərləri Divan və Marifətnamədir.
Ərzurumlu İbrahim Haqqı astronomiya, fizika, psixologiya, sosiologiya və din sahələrində bir çox fəaliyyət göstərmişdir.
Heyran (Qoşaçay)
Heyran - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 274 nəfər yaşayır (67 ailə).
Hüseyn Əliyev (şəhid)
Hüseyn Sahib oğlu Əliyev (15 sentyabr 2000; Əsrik Cırdaxan, Tovuz rayonu — 3 oktyabr 2020; Kəlbəcər rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Hüseyn Əliyev 2000-ci il sentyabrın 15-də Tovuz rayonunun Əsrik Cırdaxan kəndində anadan olub. 2006–2017-ci illərdə M. Əliyev adına Əsrik Cırdaxan kənd tam orta məktəbində təhsil alıb. Subay idi.
Hərbi xidməti
Hüseyn Əliyev 2018–2020-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olub. Vətən müharibəsinə qədər Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətdən artıq həqiqi hərbi xidmət hərbi qulluqçusu idi.
İkinci Qarabağ müharibəsində iştirakı
Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri olan Hüseyn Əliyev 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Murovdağın azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Hüseyn Əliyev oktyabrın 3-də Murovdağ döyüşləri zamanı şəhid olub. Nəşi uzun müddət tapıla bilməyib. 2021-ci il yanvarın 14-də Tovuz rayonunun Əsrik Cırdaxan kəndində dəfn olunub.
Mohammad Taqi Xalili
Mohammad Taqi Xalili (d. 1976, Maydan, Vərdək vilayəti, Əfqanıstan) — Əfqanıstannın Azərbaycandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri (2014-cü ildən)
Həyatı
Mohammad Taqi Xalili 1976-ci ildə Əfqanıstanın Vərdək vilayətinin Maydan şəhərində anadan olmuşdur.
Təhsili
Daha sonra isə ali təhsilini İran, Azərbaycan və İsveçrədə davam etdirir. O, siyasi elmlər sahəsində bakalavr bitirmiş və 2012-ci ildə Vaşinqtondakı Corctaun Universitetində liderlik üzrə magistr dərəcəsini qazanmışdır.
Fəaliyyəti
2002-ci ildə Taliban hökumətinin süqutundan sonra, Xalili Əfqanıstan Xarici İşlər Nazirliyində işə başlamışdır. İlk təyinatı Cenevrədə yerləşən Əfqanıstanın BMT-dəki daimi nümayəndəliyinin üçüncü katibi vəzifəsi olmuşdur. İsveçrədə 5 il çalışdığından sonra Kabula qayıtmış və Əfqanıstan Prezidentinin müavini vəzifəsinə seçilmiş atasının – Mohammad Karim Xalilinin siyası müşaviri vəzifəsinə təyin edilmişdir.
2 il Prezident müavinin müşaviri vəzifəsini icra etdikdən sonra, 2010-cu ildə Əfqanıstanın ABŞ-dakı səfirliyinin siyasi müşaviri vəzifəsinə təyin olunmuşdur.
2013-cü ilin fevral ayında Nyu-Yorkda yerləşən Əfqanıstanın BMT-dəki daimi nümayəndəsinin müavini və Naziri vəzifəsinə təyin edilmişdir. 2014-cü ilin iyun ayında səlahiyyətlərini bitirmiş və Kabula geri qayıtmışdır.
19 dekabr 2014-cü il tarixindən etibarən rəsmi olaraq Əfqanıstan İslam Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı Fövqəladə və Səlahiyyətli Səfiri vəzifəsində fəaliyyətə başlamışdır.
Ailəsi
Evlidir, 1 qızı və 2 oğlu var.
Dyuk de Rişelye abidəsi
Dyuk de Ришельё abidəsi Odessada dyuk (hersoq) de Rişelye abidəsi (həmçinin tunc hersoq kimi də tanınır)- 1828-ci ildə açılmış hersoq de Rişelye Armand Emmanuel du Plessisə (Armand Emmanuel Sophie Septemanie de Vignerot du Plessis, 5eme duc de Richelieu) həsr olunmuş tam boylu tunc abidə. Odessada ucaldılan ilk abidədir.
Erkən tarixi
De Rişelye İzmail mühasirəsində iştirak etdikdən beş il sonra uzun müddətə Rusiyada məskunlaşıb. 1803-cü ildə Rişelye mer, 1805-1814-cü illərdə isə Odessanın general-qubernatoru olub. Odessalılar onu "bizim Dyuk" adlandırırdılar və baxmayaraq ki, Odessanın artıq 8 yaşı var idi onu şəhərin qurucusu hesab edirdilər. Yeni merin səyləri ilə şəhər böyük ticarət limanına çevrildi.
Burbonlar yenidən taxt-taca sahib olduqdan sonra Dyuk Fransaya gedir və burada XVIII Lüdovik hökumətinin baş nazir olur. O, 1822-ci il mayın 16-da 55 yaşında Parisdə beyin qansızmasından vəfat edib.
Artagers
Bioqrafiyası
Plutarxa görə, Artagers qəsbkar Kirə qarşı mübarizədə kadusilərin lideridir. Ola bilsin ki, *Arta-garša yazılışında onun adı "ədalətə, nizama, həqiqətə əməl edən" mənasını verir. Antik müəlliflərə görə, eramızdan əvvəl 401-ci ildə baş vermiş Kunaks döyüşü zamanı Artagers II Artakserksin ordusunun sərkərdələrindən biri olmuşdur. Kadusilərin lideri Artagers özü ilə bir süvari dəstəsi gətirdi — tədqiqatçı Orlov V. P. qənaətinə görə, Elamdan Ksenofonun dediyinə görə, döyüş başlamazdan əvvəl Artagers süvariləri II Artakserksin özünün qarşısında sıraya düzülüblər.
Dyuk de Rişelye abidəsi
Yaranma tarixi
Rişelyenin ölümü ilə bağlı Parisdən kədərli xəbər alan qraf Lanjeron əhaliyə müraciət edərək abidənin tikintisi üçün vəsait toplamağa başlamağı bildirir. 1823-cü ilin mayında Novorossiyskin general-qubernatoru vəzifəsinin icrasına başlayan qraf Mixail Vorontsov abidəni ucaltmağı məşhur heykəltaraş İ.P. Martosa sifariş edir. O, bu görkəmli rus sənətkarının yaradıcılığının son nümunələrindən biri oldu.
Abidə, əkinçilik, ticarət və ədaləti simvolizə edən üç bürünc qorelyef və Roma toqasında və əlində lülə kağıztutan Rişelyenin tunc heykəlidir.
30 iyun 1827-ci ildə təməli qoyulub. Heykəl və qorelyeflər Sankt-Peterburqda tökmə ustası V.P.Ekimov tərəfindən bürüncdən tökülüb. Postament görkəmli Sankt-Peterburq memarı A.İ. Melnikovun və memar F.K. Boffonundur. Klassizm üslubunda olan abidə A.E.Rişelyenin pedestal üzərinə qoyulmuş tunc heykəlidir. Heykəlin ölçüsü təbiidən bir qədər böyükdür.
NGC 7498
NGC 7498, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Dolça bürcü istiqamətində yerləşir. Sab tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Dyuk de Rişelye abidəsi
Yaranma tarixi
Xerson torpaq sahibi Skarjinskinin hədiyyə etdiyi, Cənubi Buq çayının sahilindən (Voznesensk yaxınlığında) cilalanmış çəhrayı qranitdən hazırlanmış karnizli kvadrat postament usta P. Cenari tərəfindən tamamlanmışdır. Postamentin təməli dörd qranit pilləsi olan yerli əhəngdaşından, kəsilmiş piramida formasında stilobatdır.
Postamentin yanlarına düzbucaqlı taxçalarda plitələr və qorelyeflər quraşdırılmışdır. Ön tərəfdə - üzərində yazısı olan zərli latun lövhə var.
ГЕРЦОГУ ЕММАНУИЛУ ДЕ РИШЕЛЬЕ, УПРАВЛЯВШЕМУ СЪ 1803 ПО 1814 ГОДЪ НОВОРОССІЙСКИМЪ КРАЕМЪ И ПОЛОЖИВШЕМУ ОСНОВАНІЕ БЛАГОСОСТОЯНІЮ ОДЕССЫ БЛАГОДАРНЫЕ КЪ НЕЗАБВЕННЫМЪ ЕГО ТРУДАМЪ ЖИТЕЛИ ВСЕХЪ СОСЛОВІЙ СЕГО ГОРОДА И ГУБЕРНІЙ: ЕКАТЕРИНОСЛАВСКОЙ ХЕРСОНСКОЙ И ТАВРИЧЕСКОЙ, ВОЗДВИГЛИ ПАМЯТНИКЪ СЕЙ ВЪ 1826 ГОДѣ ПРИ НОВОРОССІЙСКОМ ГЕНЕРАЛЪ-ГУБЕРНАТОРѣ ГРАФѣ ВОРОНЦОВѣ.
Üç yan tərəfdə ticarət, ədalət və əkinçiliyi simvolizə edən tuncdan qorelyefli təsvirlər vardır.
Abidənin quraşdırılmasına memar F.K.Boffo rəhbərlik etmişdir.
Hersoqun tunc abidəsinin açılışı 1828-ci il aprelin 22-də baş tutub.
Krım müharibəsi zamanı dəymiş zədələr
250px|thumb|right|Bombalama zamanı top gülləsi ilə zədələnmiş Dyuk de Rişelye abidəsinin postamenti Krım müharibəsi zamanı ingilis-fransız eskadronu şəhəri və limanı atəşə tutmuşdu. Abidənin yaxınlığındakı meydanda top güllələrindən biri partlamış və onun postamentini qəlpələrlə zədələmişdi. Müharibədən sonra zədələnmiş hissəyə stilizə edilmiş top gülləsindən çuqun yamaq bərkidilmişdir.
Lübeç qurultayı
Lübeç qurultayı — Dnepr çayı sahilində yerləşən Lübeç şəhərində 1097-ci ildə knyazlıqlar arasında udellər uğrunda baş verən feodal çəkişmələrinin aradan qaldırılması və Rus torpaqlarına dağıdıcı yürüşlər edən kumanlara qarşı mübarizədə daha sıx birləşmək məqsədilə çağrılmış rus knyazlarının qurultayı.
Qurultayın çağrılmasının əsas səbəbi 1094-cü ildən Svyatopolk İzyaslaviçin və Vladimir Monomaxın əleyhinə çıxış edən Oleq Svyatoslav ilə sülh bağlamaq idi.
Qurultay ərəfəsində
Mstislav Vladimiroviç bu döyüşdən sonra Oleqə sülh bağlamağı təklif etmişdir. 1097–ci ilin Lübeç qurultayında “hər kəs öz votçinasını qorusun” şüarı ilə dövlətin ayrı-ayrı müstəqil knyazlıqlara parçalanması rəsmiləşdirildi. Böyük Kiyev torpağında Rostov, Suzdal, Preyaslavl, Vladimir, Smolensk, Turov-Pinsk, Polotsk-Minsk, Tmutarakan knyazlıqları, Novqorod və Pskov feodal respublikaları yarandı.
Marifətnamə
Marifətnamə — Ərzurumlu İbrahim Haqqının ikinci əsas əsəri.
Hissələr
Birinci hissədə Allahın varlığından və birliyindən danışılır. Həmçinin maddələrdən, filizdən, bitkilərdən və insanlardan da danışılır. Sonrakı hissələrdə həndəsə, astronomiya və təqvim mövzuları yer alır.
İkinci hissədə anatomiya və fiziologiya kimi elmlərdən danışılır. İnsan bədəni haqqında müxtəlif bənd şəklində şeirlərdə yer alır. Bölmənin sonunda ruh, sağlamlıq və ölüm haqqında geniş məlumatlar vardır.
Üçüncü hissədə isə dindən və fəlsəfədən danışılır. Həmçinin valideynlərə qarşı sevgidən, müəllim-şagird münasibətlərindən, ər-arvad münasibətlərindən, dotlardan, qonuşulardan və bir çox mənəvi mövzulardan da söz açılır.
Fərid Xayrulin
Fərid Həbibulla oğlu Xayrulin — tatar əsilli Azərbaycan fotojurnalisti, Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi (2010).
Həyatı
Fərid Həbibulla oğlu Xayrulin Bakı şəhərində anadan olub. Məktəbi bitirdikdən sonra 1965-ci ildə M. Əzizbəyov adına Azərbaycan Neft-Kimya İnstitutunun energetika fakültəsinə daxil olub. 1969-cu ildə Ulyanov-Lenin adına Qazan Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olub. Sonra S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinə keçib, "Jurnalistika" peşəsi üzrə diplom alıb. 1982-ci ildən SSRİ Jurnalistlər İttifaqının üzvüdür. 1989-cu ildən SSRİ Fotorəssamlar İttifaqının İdarə Heyətinin üzvüdür. 1984-cü ildən "Azərinform" agentliyinin, o vaxt üçün SİTA-nın, Azərbaycan bölməsi üzrə fotojurnalisti vəzifəsində çalışıb. 1992-ci ildən Azərbaycan-Tatarıstan Birliyinin vitse-prezidentidir. Həmin müddət ərzində bir-neçə il Azərbaycanda "Tatarıstan Xəbərləri" qəzetinin xüsusi müxbiri vəzifəsində işləyib.
1988-ci ildən başlayaraq "Azərinform" agentliyində işləyib. Fərid Xayrulin Dağlıq Qarabağ hadisələrilə, Bakıda icazəsiz mitinqlərlə bağlı müxtəlif mövzuları işıqlandırıb. Amma informasiya blokadası şəraitində bütün bu materiallar ancaq xarici mətbuatda dərc olunub. 1989-cu ildə o, erməni silahlı qruplaşmalarının blokadada saxladığı Şuşa şəhərinə və Ümüdlü kəndinə birinci humanitar kömək karvanını müşayiət edib.
Fərid Xayrulin erməni millətçilərinin Dağlıq Qarabağda törətdikləri terror aktları barədə məlumat təqdim edən ilk fotomüxbirdir: Ağa körpüsünün, Şuşa yolunda avtobusun partladılması və başqa faciəvi hadisələr, eləcə də 1990-cı il 20 yanvar faciəsini xarici agentliklərə-AP, France-Presse, Gamma, Sipa, Reuters-ə çatdırıb.
F.Xayrulin 1990-cı ildə Moskvadan qayıdan Heydər Əliyevi Bakı hava limanında qarşılayan yeganə jurnalist olub. O,həm də həmin ildə Naxçıvandan Bakıya gələn Heydər Əliyevi qarşılayan yeganə fotojurnalist olub. SİTA bu materialları rədd etdi və bu səbəbdən də o, onları xarici agentliklərə göndərdi.
Fərid Xayrulin 1966-cı ildən 1992-ci ilədək respublikanın müxtəlif dərgilərində çalışıb: "Abşeron","Azərbaycan gəncləri", "Vışka", "Bakı-Baky". 1992-ci ildən Azərbaycan Jurnalistlər İttifaqının üzvüdür, "Azərbaycanın Fotoqrafları" yaradıcı birliyinin üzvüdür, H.Zərdabi adına mükafatın laureatıdır, "Humay" mükafatının birinci laureatıdır, "Qızıl Arqus" mükafatının və eləcə də, çoxsaylı respublika və xarici sərgilərin mükafatlarının daşıyıcısıdır. Həmçinin 2011 ildə o Azərbaycan Rəssamlar İttifaqının üzvü oldu.
21 iyul 2010-cu il tarixində Azərbaycan Respublikasının mətbuat işçilərinə fəxri adların verilməsi haqqında Azərbaycan Respublikasi Prezidentinin sərəncamı ilə Xayrulin Fərid Həbibulla oğluna "Əməkdar Mədəniyyət İşçisi" adı verilib.
Hal-hazırda Fərid Xayrulin "Azərbaycan İRS", "Azerbaijan today", "Businessman", "Business consulting", "World of Azerbaijan", "Caspian", "Contact", "Time Out", "ArchiTech", "PRIME Traveller", "Baku", "Qalereya", "Sizin Eviniz" və başqa jurnallarla çox müvəffəqiyyətlə əməkdaşlıq edir.
Son vaxtlar Fərid Xayrulin peşəkar reklam çəkilişləri ilə yaxından məşğul olmağa başlayıb və Avropanın ən yaxşı reklam fotoqraflarından biri olan İqor Saxarovun yanında təcrübə keçib. 2004-cü ildə Fərid Xayrulin FGF peşəkar rəqəmsal fotostudiyasını yaradıb. Bu müddət ərzində əla fotoavadanlıqla təchiz olunmuş FGF fotostudiyası Azərbaycanda peşəkar reklam fotoçəkilişləri sahəsində tanınmış lider olub.
Fərid Xayrulin 27 avqust 2020-ci ildə vəfat etmişdir.
Vaxt tənliyi
thumb|352x352px|Vaxt tənliyi Vaxt tənliyi eyni an üçün verilmiş coğrafi meridianda orta və həqiqi Günəş vaxtlarının fərqidir.
İsmayıl kəndi (Qoşaçay)
İsmayıl kəndi - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Qoşaçay şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Vaxt tənliyi
Vaxt tənliyini əslində vaxt düzəlişi adlandırmaq daha doğru olardı, lakin o tarixi olaraq astronomiyaya vaxt tənliyi kimi daxil olmuşdur.
İsmayıl kəndi (Qoşaçay)
Əhalisi
2006-cı il məlumatına görə kənddə 204 nəfər yaşayır (47 ailə).
Vaxt tənliyi
Fərqli iki Günəş vaxtı dedikdə Günəşin günlük hərəkətini birbaşa izləyən Həqiqi Günəş vaxtı və 24 saat arayla nəzəri olaraq hesablanan Orta Günəş vaxtı nəzərdə tutulur. Aydındır ki, Günəş vaxtı, Günəşin cari mövqeyinin Günəş saatı vasitəsilə (məhdud dəqiqliklə) ölçülməsi ilə əldə edilə bilər. Eyni yer üçün Orta Günəş Vaxtı, sabit bir saat dəsti ilə göstərilən vaxt olacaq, belə ki, il ərzində görünən Günəş vaxtındakı fərqlər sıfıra bərabər olacaqdır.
Vaxtın tənliyi, analemmanın şərq və ya qərb hissəsidir, Günəşin açılı ofsetini Yerdən göründüyü kimi, göy səthindəki orta mövqedən təmsil edən bir əyridir. Astronomik observatoriyalar tərəfindən tərtib edilən ilin hər günü üçün vaxt dəyərlərinin bərabərliyi almanak və efemeridlərdə geniş yayılmışdır.
Konsepsiya
Vaxtın tənliyi yalnız sıfır axial tilt və sıfır orbital eksantrikliyi olan bir planet üçün sabitdir. Marsda günəş vaxtı və saat müddəti arasındakı fərq, onun orbitinin xeyli daha çox eksantrik olması səbəbindən 50 dəqiqə qədər ola bilər. Çox böyük axial tiltə sahib olan planet Uranus, onun günlərinin başlanğıcını və ya orbitdə olduğu yerdən asılı olaraq bir neçə saat əvvəl bitirən və bitirən bir vaxt tənliyinə malikdir.
Vaxtın tənliyi
Vaxtın tənlikinin əlamətinin ümumi qəbul edilən təsviri yoxdur. Bəzi nəşrlər günəşin yuxarıdakı yuxarıda göstərilən grafikdə göstərildiyi kimi bir saatın əvvəlində olduqda müsbət olduğunu göstərir; gündüz saatın qabaqda olduğu zaman başqaları aşağı grafiğinde göstərildiyi kimi. İngilis dilli dünyadakı köhnə istifadəsi daha yaygındır, ancaq həmişəlik deyil. Nəşr edilmiş bir masa və ya grafiği istifadə edən hər kəs əvvəlcə onun işarəsini istifadə etməlidir. Tez-tez onu izah edən bir not və ya başlıq var. Əks halda, əlamət hər ilin ilk üç ayı ərzində saatın günəşdən qabaq olduğunu bilməklə müəyyən edilə bilər. "Yeni il, günəşin yavaş olması" üçün mnemonic "NYSS" (elan "gözəl") faydalı ola bilər. Bəzi nəşr olunan cədvəllər, əlamətləri istifadə etməməklə qeyri-müəyyənlikdən qaçır, amma "günəşli sürətli" və ya "günəşin yavaş" kimi ifadələri göstərməklə.
Madonna Litta
Madonna Litta -  Leonardo da Vinçiyə aid edilən və Sankt-Peterburqdakı Ermitaj muzeyində saxlanılam XV əsrə aid rəsm əsəridir. Rəsmdə “Əmizdirici Madonna” ikonoqrafiyasına uyğun Körpə İsanı əmizdirən Məryəm təsvir edilmişdir. Leonardo yaradıcılığının erkən dövrünə aid “Madonna qərənfillə” əsərində olduğu kimi fiqurlar qaranlıq interyerdə təqdim edilib. Arxada iki tağlı pəncərədən aerial prespektivdə tağlı peyzaj görünür. Məsih sol əlində Avropa alacəhrəsi tutur ki, bu da onun gələcək əziyyətlərinə işarədir.
Əsərin müəllifinin kim olması ilə bağlı alimlərin müxtəlif fikirləri olsa da, əksər hallarda o, Leonardonun Covanni Antonio Boltraffio və ya Marko d’Occono kimi tələbələrinə aid edilir; Ermitaj muzeyi isə “Madonna Litta”nı Leonardonun avtoqraf əsəri hesab edir. XIX əsrə kimi əsər Milanın zadəgan nəsillərindən olan Litta ailəsinin kolleksiyasına daxil olduğuna görə əsər “Madonna Litta” adlandırılmışdır.
Süjet
Rəsmdə əlində tutduğu uşağı əmizdirən qadın təsvir olunub. Rəsmin fonunda iki tağlı pəncərəsi olan divar təsvir edilib. Pəncərələrdən işıq izləyiciyə düşür və buna görə divar daha da qaranlıqlaşır. Pəncərədən mavi tonlarla işlənmiş dağlıq peyzaj görünür. Madonna fiqurunun özü isə sanki qabaqdan düşən işıqla aydınladılıb. Qadın incə və düşüncəli baxışla uşağa baxır. Madonnanın üzü profildən təsvir edilin, dodalarında təbəssüm yoxdur, yalnız dodaqların kənarlarındakı dartılma və ya batıq təbəssüm hissi yaradır. Körpə, hürkmüş şəkildə izləyiciyə baxır və sağ əli ilə anasının döşündən tutur. Uşağın sol əlində isə Avropa alacəhrəsi vardır.
Əsərin parlaq obrazlılığı, ana və körpəsi haqqında çoxlu məlumat verən xırda detallar vasitəsiylə ifadə edilir. Ana və körpəsi, uşağın döşdən ayrılması kimi dramatik bir məqamda təsvir edilib. Qadının əynində geniş boyun yerli qırmızı köynək var. Köynək üzərində edilmiş xüsusi kəsim, onu çıxarmadan uşaq əmizdirməyə imkan verir. Kəsiklərin hər ikisi səliqə ilə tikilmiş, yəni uşağın döşdən ayırılmasına qərar verilmişdir. Lakin, sağ tərəfdəki kəsiyin tikişi tələsik şəkildə açılmışdır: onun yuxarı hissəsində dartılmış saplar aydın şəkildə görünür. Uşağın istəyinə uyğun ana gəldiyi qərarın icrasını təxirə salmışdır.
Tarixi
Ola bilsin ki, “Madonna Litta” Leonardonun studiyasında Milan dövründə (təxm. 1481/83-1499) və ya həmin dövrdən əvvəl işlənmiş “Madonna və körpə” rəsmlərindən biridir. Uffitsi qalereyasında saxlanan eskiz üzərində Leonardo, 1478-ci ildə “iki Bakirə Madonna” rəsmi üzərində çalışmağa başladığını qeyd edir, 1482-ci ildə yazılmış studiya inventarında isə (Atlantika kodeksinin tərkibində) növbəti dəfə iki Madonna rəsmi xatırlanır. Onlardan ikincisi müxtəlif təfsirlərdə “demək olar ki, yekunlaşdırılmış, profildən” və ya “yekunlaşdırılmış, demək olar ki, profildən” kimi təsvir edilir. “Madonna Litta”dakı Bakirənin başı başqa cür də izah edilə bilər və buna görə də belə hesab edilir ki, Leonardo əsər üzərində işləməyə hələ yaradıcılığının Florensiya dövründə başlamış, lakin, onu yekunlaşdırmamışdır. Uzun müddət yarımçıq qaldıqdan sonra Milanda onu, rəssamın tələbələrindən biri üzə çıxarmışdır. Əsərin elmi tədqiqi isə göstərmişdir ki, onun üzərində yalnız bir rəssam çalışmışdır.
Leonardonun bir neçə eskizi “Madonna Litta”ya hazırlıq işi kimi qiymətləndirilmişdir. Bütün tədqiqatçılar tərəfindən Leonardoya aid olduğu qəbul edilən və Luvrdakı Vallardi Kodeksinə daxil olan gümüş iynə texnikası ilə çəkilən eskizdə gənc qadının sifəti yaxın profildən çəkilmişdir. Belə bir məlumat var ki, həmin təsvirdən Leonardonun emalatxanasında çalışan tələbələri öyrənmək üçün istifadə etmişlər; kağızın digər tərəfində başqa bir rəssam lələk və tuşla uz cizgiləri üzərindən gedərək Leonardonun özünün kompozisiyanı yaratması zamanı istifadə etdiyi texnikanı təkrarlamışdır. Eskizin başqa rəssamlar üçün nümunə rolunu göstərən başqa bir fakt isə, o qədər də uğurlu olmayan tələbələrdən biri tərəfindən kağız üzərində çəkilmiş, daha sonra isə başqa bir XVI əsr rəssamının digər tərəfində eskiz işlədiyi rəsmdir. Həmin səhifə hazırda Frankfurtdakı Ştedel Sənət Muzeyində saxlanılır.
Əsər Leonardodan başqa bir rəssam tərəfindən Milanda 1495-ci ildə rənglənmişdir.
Müəlliflik məsələsi
Hələ Leonardonun sağlığında rəsmin onu əsəri kimi qəbul edilməsini, çoxlu sayda surətlərin yaradılması sübut edir. Əsərin müəllifi kimi ən çox adı çəkilənlərdən biri Leonardonun tələbəsi Covanni Antonio Boltraffiodur. Devid Alan Braun isə qeyd edir ki, “Madonna Litta”nın yaradılmasında Marko d’Occono cavabdeh olmuşdur. Belə ki, rəsmin müxtəlif elementləri sonradan d’Occononun müxtəlif əsərlərində istifadə edilsə də, eyni xüsusiyyət Boltraffionun əsərləri üçün xarakterik deyildir. 2011-2012-ci illərdə London Milli Qalereyasında baş tutmuş və Leonardonun birinci Milan dövrünə həsr edilmiş böyük sərgidə əsər Leonardonun işi kimi təqdim edilmişdir. Lakin, sənət tarixçisi Martin Kemp bu addımı “məhkəmənin ilkin qərarı” kimi qiymətləndirmişdir. Kemp, 2017-ci ildə qeyd etmişdir ki, o, rəsmin müəllifinin Boltraffio olduğunu düşünür.
Məşhurlaşması
Ehtimal ki, 1500-cü ilin martında Venesiyaya gedərkən Leonardo “Madonna Litta”nı da özü ilə aparmışdır. Belə ki, Markantonio Mikelin gündəliyindəki qeyddə, əsərin 1543-cü ildə Kontarini ailəsinin Venesiyadakı evində olduğu görünür: Bir fut və ya bir az böyük ölçüsü olan bir rəsm var ki, orda Bakirə Məryəm yarım boy ölçüdə, oğlan uşağını əmizdirərkən təsvir edilib. Leonardo da Vinçinin fırçasına məxsus olan bu əsər, böyük güc və bitkinliyə malikdir.
Əsərin ən erkən print versiyası Covanni Antonio da Breşiyanın dairəsindən olan naməlum Venesiya rəssamı tərəfindən işlənmişdir. Venesiya məktəbinə məxsus ən azı bir nüsxə Veronadakı Kastelvekkyo muzeyində saxlanılır.
Əsərin tarixi ilə bağlı ən dəqiq təqvim olan 1784-cü ildə, onu şahzadə XII Alberiko di Belcoyozo tərəfindən Cüzeppe Ro adlı bir nəfərdən alınmışdır. 1813-cü ildə Belcoyozonun ölümündən sonra əsər Litta ailəsinin kolleksiyasına qatılmış və beləliklə də hazırkı adını almışdır. 1865-ci ildə Rusiya çarı II Aleksandr əsəri Ermitajda sərgilənməsi üçün qraf Antonio Littadan almışdır ; həmin tarixdən sonra bu günə kimi “Madonna Litta” Ermitajın kolleksiyasına daxildir. Ermitajda əsər üzərində bərpa işləri aparılmış, bu zaman o, taxtadan kətan üzərinə köçürülmüşdür.
Sənədli film
1966-cı ildə Pavel Koqan və Sergey Solovyov gizli kamera ilə Ermitaja əsəri görmək üçün gələn ziyarətçilər haqqında “Üzə baxın” adlı sənədli film çəkmişlər.
Peter Pazman
Peter Pazman — tanınmış filosof, ilahiyyatçı, kardinal, ədəbi təndiqçi və dövlət xadimi olan macar yezuit. O, Macarıstan Krallığında Kontrreformasiyanın ən nümayəndələrindən biri idi.
Peter Pazmanın ən əhəmiyyətli irsi onun macar ədədi dilini yaratmasıdır. 1867-ci ildə Vyanada Pazmanitenqass küçəsi onun şərəfinə adlandırıldı.
Erkən həyatı
Pazman 1570-ci ildə Macarıstan Krallığının Transilvasiya əyalətinin Oradya bölgəsində anadan olmuşdur. Təhsilini də orada almışdır. 1587-ci ildə Yezuitlər ordeninə qoşuldu.
Yezuitlər ordeninə qoşulması ilə əlaqədar olaraq Vyana Universitetinin fəlsəfə və daha sonra isə Roma şəhərində Roman Kollecininin teologiya fakültəsini bitirdikdən sonra Krakov şəhərində öz noviçiat mərhələsini tamamladı. 1597-ci ildə teologiya doktoru elmi adını aldı.
Təhsilini başa vurduqdan sonra Pazman Avstriyanın Qrats şəhərinə göndərildi. O, burada ilk öncə bir il ərzində yezuit kollecinin heyətində fəaliyyət göstərdi, daha sonra Qrats Universitetində teologiyadan mühazirə deməyə başladı. 1601-ci ildə Şalyada yerləşən (indiki Slovakiya) Cəmiyyətin müəssisəsinə göndərildi. Burada onun bəlağətli nitqi katolizmə əsil-nəcabətli ailələr də daxil olmaqla, yüzlərlə insan qazandırdı.
1608-ci ildə o, yezuitlərin Macarıstanda mülk əldə etməsini qadağan edən Vyana sülh sazişinin 8-ci maddəsini tənqid etməklə Macarıstan Qurultayının diqqətini çəkdi. Həmin dövrdə xüsusilə diqqət cəlb edən Pazmnaın 1613-cü ildə yazdığı "Həqiqətə dair təlimat" idi. Bu dərslik elmi dərinliyi, metodik təşkili və məşhur tərzin bütün üstünlüklərini birləşdirmişdi.
Arxiyepiskopun təşəbbüsü və Kral Matvey, V Pavelin tələbi ilə 5 mart 1616-cı il tarixli apostol brifi ilə Yezuitlər ordenindən çıxmaq və Somaskilərə daxil olmağa icazə verildi; o, heç vaxt Yezuitlər ordenini tərk etməmişdi, ona görə də yalnız üçüncü şəxslərin tələbi ilə tərk etməyinə icazə verilmişdi.
Macarıstanın primatı
25 aprel 1616-cı ildə Pazman Turokun probstu, 28 sentyabrda isə Macarıstanın primatı təyin olundu. Pazman qanunların tam pozulmasını azaltmaq, XVI əsrdə baş qaldırmış protestantlığın qarşısını almaq və zəiflətmək üçün öz səlahiyyətlərindən hər vasitə ilə istifadə edirdi. O, 1619-cu ildə indiki Trnavada teologiya namizədləri üçün seminariya təşkil etdi. 1623-cü ildə isə Vyanada 200,000 florins xərc çəkərək oxşar institutun — indiki Pazmaneum Kollecinin əsasını qoydu. 1635-ci ildə o, indiki Trnavada universitetin əsasının qoyulmasına 100,000 florins yardım etmişdi. Teologiya fakültəsi sonralar Peter Pazman Katolik Universitetinə çevrildi. Universitetin qalan hissəsi indiki adı ilə Eötvöş Lorand Universiteti 1921–1950-ci illərdə Peter Pazman Universiteti olaraq bilinirdi. Onun teologiya fakültəsi 1992-ci ildə ayrıca Peter Pazman Katolik Universiteti kimi quruldu. Pazman həmçinin Bratislavada yezuit kollecləri və məktəbləri, Nove Zamki və Kremnitsada Fransisken monastrları tikdirmişdi.
Ölümü
Pazman 1637-ci ildə Bratislavada vəfat etmiş və Müqəddəs Martin kafedralının zirzəmisində dəfn edilmişdir.
Pazmanın məzarı 12 sentyabr 1859-cu ildə Ferdinand Knauz və başqaları tərəfindən yenidənqurma zamanı aşkar edilmişdir. Cəsəd hələ də bütöv formada quru qalmışdı. Onun üzündə burun və dodaqları yox idi, lakin hələ də saqqallı idi və hələ də onun başında saçını örtən biretta vardı. Onun əynində qırmızı rəngdə geyim, ayağında sadə dəri ayaqqabı vardı.
Bayraq Meydanı (Şuşa)
Şuşa Bayraq Meydanı — Şuşa şəhərində Vaqif Cəfərov küçəsində yerləşir.
Tarixi
Meydanın açılışı 2021-cu ilin yanvar 15-də keçirilmişdir
NGC 3378
NGC 3378, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Nasos bürcü istiqamətində yerləşir. SBbc tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Azov kişi gimnaziyası
Kişi gimnaziyası — Azov şəhərində yerləşən gimnaziya binası. İki mərtəbədən ibarət olan bina regional əhəmiyyətli mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.
Tarixi
right|thumb||230 px right|thumb|230 px Azovda kişi gimnaziyası 1877-ci ildə II Aleksandrın əmrinə əsasən təsis edilmişdir. İnqilaba qədər gimnaziya və progimnaziyalar orta təhdil məktəbi olaraq götürülürdü. Sonrada bu progimnaxiyaya gimnaziya statusu verilmişdir. Bu təhsil müəssisəsinə əsasən 8-10 yaş arası uşaqlar təhsil alırdı. Gimnaziyada rus, fransiz, yunan, latın və alman dilləri, din, riyaziyyat, tarix, fizika və s fənlər keçilirdi. . left|thumb|120 px
Gimnaziyada oxiyan şagirdlərin mavi paltarları vardı ki, onunda üzərində gemüşü düymələr olurdu. Paltarın yaxalığında Azov gimnazoyasının baş hərfləri yazılmışdı - «AG».
XX əsrin 20-ci illərində Azov kişi gimnaziyası Vahid əmək məktəbinə çevrilir.
Bu məktəblərdə əsas diqqət əmək vərdişlərinə yönəldilirdi. Şagirdlərdə gündəlik olmurdu. Onun yerinə əmək kitabçası vardı. 1924-cü ildə məktəb V. İ. Leninin adına adlandırılır.
Hazırda binada 1 nömrəli məktəb yerləşir.
XX əsrin 70-80-ci illərində V. İ. Lenin adına muzey təşkil edilmişdir.
Arxitektura
Gimnaziya binası arxitektur baxımından şəhərin incisi sayılır. Bina kərpiçdən inşa edilmişdir. Bina iki mərtəbədən ibarətdir.
Ablej
Bələdiyyə Paris şəhərinin 37 km şimal-qərbində, Serji belediyyənin 8 km şimal-qərbdə yerləşir.
Demoqrafiya
Əhalinin dinamikası (Cassini и INSEE ):
Elçin Əfəndi (yazıçı)
Həyatı
20.09.1987-ci ildə Ağsu rayonu Kalva kəndində ziyalı ailəsində anadan olmuşdur. 1994-cü ildə Ağsu rayonu şəhid Sübhan Şükürov adına Kalva kənd orta məktəbinin I sinfinə qəbul olmuşdur. 1998-ci ilədək həmin məktəbdə təhsil almış, daha sonra Bakı şəhəri Xətai rayonunda 165 saylı orta məktəbdə təhsilinə davam etmişdir. 1999-cu ildə yenidən Ağsu rayonu şəhid Sübhan Şükürov adına Kalva kənd orta məktəbinə geri dönmüş, 2005-ci ildə həmin məktəbi bitirmişdir. 2005-ci ilin oktyabr ayından 2007-ci ilin may ayınadək Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin N saylı hərbi hissəsində həqiqi hərbi xidmət keçmişdir.
Təhsil
2008–2012-ci illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Sosial Elmlər və psixologiya fakültəsində bakalavr pilləsi üzrə ali təhsili alıb. 2013–2016-cı illərdə Bakı Dövlət Universitetinin Sosial Elmlər və psixologiya fakültəsində magistratura pilləsi üzrə ali təhsil alıb.
Karyera
2008–2012-ci illərdə təchizatçı vəzifəsi üzrə Hədəf Kurslarında çalışmışdır. 2012–2014-cü illərdə Hədəf Nəşrlərində çalışmışdır. 2014–2015-ci illər aralığı Hədəf Kurslarında tarix fənn müəllimi və müdir müavini vəzifələrində çalışmışdır. 2015-ci ildə Milli Məclisə V çağırış üzrə keçirilən seçkilərdə namizəd olmuşdur. 2016–2021-ci il iyul ayınadək Zəfər Kurslarında filial direktoru vəzifəsində çalışmışdır. 2021-ci ildən SMART Təhsil Mərkəzinin təsisçisi və icraçı direktorudur.
Yaradıcılığı
Elçin Əfəndi yaradıcılığa orta məktəbdə oxuduğu zaman başlamışdır. Həmin dövrlərdə bir sıra şeir və hekayələr yazmışdır. 2005-ci ildə Respublika inşa müsabiqəsinin qalibi olmuşdur. Yazıçının 2012-ci ildə "Antiterror", 2014-cü ildə "Silinməyən izlər" adlı detektiv romanları, 2014-cü ildə "Mənə bir az məndən danış" adlı şeirlər kitabı və "Zəngin səfil" adlı ictimai-fəlsəfi romanı nəşr olunmuşdur. Elçin Əfəndi bundan əlavə "Baş tutmayan göndəriş", "Dərinlik sakinləri" adlı detektiv romanları üzərində çalışır.
Bütün bunlarla yanaşı Elçin Əfəndi "Hədəf Kursları"nın "Ədəbiyyat, ədəbiyyat müntəxəbatı və ədəbiyyat nəzəriyyəsi", Azərbaycan tarixi fənləri üzrə test tapşırıqlarının həmmüəllifi, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası fənnindən olan test tapşırıqlarının müəllifi, "Zəfər Kursları"nın Tarix fənni üzrə dərs vəsaitinin isə həmmüəllifidir.
Xarici keçidlər
ARB kanalı — TELEBLOG
İCTİMAİ TV — Repetitorsuz olmurmu?
Stadttempel
Ştadttempel (almancadan tərcümədə "şəhər məbədi") və ya Seitenstettengasse Məbədi — Avstriyanın paytaxtı Vyana şəhərinin əsas sinaqoqudur. Ərazi Qədim şəhərdə, Seitenstettengasse 4-də yerləşir.
Tarixi
Sinaqoq 1824–1826-cı illərdə tikilmişdir. Dəbdəbəli Stadttempel, bir ev blokunun içinə yerləşdirilimiş və prospektin açıq mənzərəsindən gizlədilmişdir. Çünki İmperator II İosif tərəfindən verilən qərara görə yalnız Roma Katolik ibadət yerlərinin ictimai prospektlərə açıq bir fasadda tikilməsinə icazə verilirdi.
Bu sərəncam 1938-ci ilin noyabr ayında Kristal gecə zamanı sinaqoqu tamamilə məhv olmaqdan xilas etdi, çünki sinaqoq yerləşdiyi binaları yandırmadan məhv edilə bilməzdi. Nasistlər Vyanadakı digər 93 sinaqoq və yəhudi ibadət evlərini dağıtdığından Stadttempel şəhərdəki İkinci Dünya Müharibəsindən sağ çıxmış yeganə sinaqoq idi.
1950-ci ilin avqustunda, Teodor Herzl və valideynlərinin tabutları, İsraildə dəfn edilmədən əvvəl sinaqoqda nümayiş olundu.
1981-ci il Vyana sinaqoquna edilən hücumda, sinaqoqdakı bir bar mitzvah mərasimində olan iki nəfər Fələstinli ərəb terrorçularının sinaqoqa pulemyot və əl bombaları ilə hücum etməsi nəticəsində öldürüldü və otuz nəfər yaralandı.
Bu gün sinaqoq, təxminən 7000 üzvü olan Vyana Yəhudi Birliyi üçün əsas ibadət evidir. Sinaqoq tarixi bir abidə elan edilmişdir.
Memarlıq
link=https://az.wikipedia.org/wiki/%C5%9E%C9%99kil:Stadttempel-_Vienna.jpg|thumb|Seitenstettengasse 4-də ibadət evi olan yəhudi icmasının əsas binası|221x221pxSinaqoq Lixtenşteyn şahzadəsi I Cozefin saraylar, teatrlar və digər binalar tikdirdiyi Vyana memarı Jozef Kornhäusel tərəfindən zərif Bidermayer üslubunda tərtib edilmişdir. Tikintiyə rəsmi bələdiyyə memarı Yakob Heinz nəzarət edirdi.
İki beşmərtəbəli yaşayış evi sinaqoq ilə eyni vaxtda inşa edilmiş, memar tərəfindən sinaqoqu dözümlü dinlərin üzvlərinə ibadət etməyə yanlız gizli fasadlarda qurulmuş binalarda icazə verən qaydalara uyğun olaraq hazırlanmışdır. Sinaqoq Seitenstettengassedəki 4 saylı mənzil binası ilə struktur olaraq əlaqələndirilib.
Sinaqoq özü bir oval şəklindədir. On iki İon sütundan ibarət bir halqa iki pilləli qadın qalereyasını dəstəkləyir. Bina günbəzin mərkəzindəki klassik Bidermayer üslubunda çılçıraq ilə işıqlandırılmışdır.
Sinaqoqun həsr olunduğu bir vaxtda hazırlanmış və sinaqoqun daxili təsviri ilə bəzədilmiş xatirə şüşəsi indi Yəhudi Muzeyinin (Nyu-York) kolleksiyasındadır.
Sinaqoq 1895-ci ildə yenidən bərpa edildi və 1904-cü ildə yəhudi memarı Vilhelm Stiassni tərəfindən ciddi bəzək əşyaları əlavə edildi və memarlıq tarixçisi Raçel Visçnitzerin fikrincə, "dizaynın sakit harmoniyası yeniləmə ilə korlandı". Kristal gecədə vurulan ziyan 1949-cu ildə təmir edildi. "Stadttempel" 1963-cü ildə professor Otto Niedermoser tərəfindən yenidən quruldu.
Məmməd Məmmədov (aktyor)
Məmməd Haşım oğlu Məmmədov — Azərbaycanlı teatr və kino aktyoru, rejissor, Rusiyanın Əməkdar incəsənət xadimi.
Həyatı
Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Dərbənd şəhərində anadan olub.
Məmməd Məmmədov 1975-ci ildə Voronej Dövlət İncəsənət İnstitutunu bitirib. 1981-ci ildə Ümumittifaq Dövlət Kinematoqrafiya İnstitutunun rejissorluq fakültəsini (A. Qonçarovun emalatxanası), 1985-ci ildə isə SSRİ Mədəniyyət Nazirliyinin nəzdində ali rejissorluq kurslarını bitirib.
O, 1975–1978-ci illərdə — Voronej Dram Teatrının aktyoru olub. Sonradan teatr aktyoru kimi Kuybışev (1978–1980) və Minskdə (1980–1985) çalışıb. 1986–1988-ci illərdə V. Mayakovski teatrında işləyib. 1995-ci ildən 2000-ci ilə qədər "Ay Teatrı"na çevrilən Komediya Teatrında rejissor olub.
1993-cü ildən — "Rejissorlar Cəmiyyəti" Rusiya Yaradıcılıq Birliyinin yaradıcılıq məsələləri üzrə sədr müavini işləyib. O, Dauqavpils Teatrı ilə əməkdaşlıq edib, təkcə Rusiyada deyil, Almaniya, Türkiyə, Bolqarıstan, Macarıstan, Belarusda da tamaşalar hazırlayıb.
Aletkari
Aletkari Kutaisi quberniyasının Senak qəzasında (indi Axalkalaki rayonunda) kənd adı.
Məmməd Məmmədov (aktyor)
Həyatı
Məmməd Məmmədov 1976–1989-cu illərdə "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal olunmuş Vulkana doğru (film, 1977), Anın quruluşu (film, 1980), Bağlı qapı (film, 1981), Üzeyir ömrü (film, 1981), Gümüşü furqon (film, 1982), Asif, Vasif, Ağasif (film, 1983), Burulğan (film, 1986), Təxribat (film, 1990) kimi filmlərdə əsas rolların ifaçısı olub.
Məmməd Məmmədov 28 iyul 2023-cü ildə Moskva şəhərində vəfat edib.
Aletkari
Toponimkası
Aletkari- Kutaisi quberniyasının Senak qəzasında (indi Axalkalaki rayonunda) kənd adı. XIII əsrdə monqolların tərkibində Cənubi Qafqaza gəlmiş oyratların Olet (Ələt) tayfasının adından və gürcücə kari "keçid" sözündəndir. Azərbaycanda Qaradağ rayonunda Ələt və Baş Ələt məntəqə adları ilə mənşəcə eynidir.
Həmçinin bax
Kutaisi quberniyası
Məmməd Məmmədov (aktyor)
Həyatı
O, Azərbaycanın xalq artisti, aktrisa Şəfiqə Məmmədovanın qardaşıdır.
Filmoqrafiya
250px|thumb|right|"Gümüşü furqon" filminin kollajı, birinci və dördüncü kadr Məmməd Məmmədov Rəsul rolunda
Bataviya
Bataviya — ABŞ-nin Nyu-York ştatında yerləşən şəhər. 2020-ci ilin statistikalarına əsasən şəhərin əhalisi 15600 nəfərdir.
Ərazi
ABŞ Siyahıyaalma Bürosunun verdiyi məlumata əsasən şəhərin ümumi sahəsi 13,6 km²-dir. Ərazinin 13,4 km² hissəsi quru, 0.2 km² hissəsi isə sudur.
Əhali
2000-ci ilin statistikalarına əsasən şəhərdə 16256 şəxs, 6457 ev və 3867 ailə vardır. Əhalinin tərkibi 90,23% ilə ağdərililərdən, 5,43% ilə qaradərililər və yaxud afroamerikalılardan, 0,48% ilə yerli amerikalılardan, 0,87% ilə asiyalılardan, 0,02% ilə Sakit okean adalılarından, 1,06% ilə digər etnik qruplardan ibarətdir.
Rafiq Hüseynov (diktor)
Rafiq Əyyub oğlu Hüseynov  — Azərbaycan Televiziyasının aparıcısı, diktor, Azərbaycan SSR xalq artisti (1990).
Həyatı
Rafiq Hüseynov 1946-ci ildə Şuşa şəhərində anadan olub. 17 yaşında Azərbaycan Televiziyasında çalışdıqdan sonra 1966-cı ildə təcrübəçi diktor kimi fəaliyyətə başlayıb.
2016-cı ildə Azərbaycan Milli Kino Günü münasibətilə Azərbaycan Kinematoqrafçılar İttifaqının təsis etdiyi illik mükafata layiq görülmüşdür. Televiziya diktoru Roza Tağıyevanın həyat yoldaşı olmuşdur. Leyli Hüseynlinin atasıdır.
26 oktyabr 2017-ci ildə Almaniyanın Düsseldorf şəhərində dünyasını dəyişib. 2 noyabr 2017-ci ildə cənazəsi Almaniyadan Bakıya gətirilib. 3 noyabr 2017-ci ildə Rəşid Behbudov adına Azərbaycan Dövlət Mahnı Teatrında baş tutan vida mərasimindən sonra Yasamal qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.
Həsən Məmmədli
Həsən Qəhrəman oğlu Məmmədli (8 iyul 1995; Samux rayonu, Azərbaycan — 5 noyabr 2020; Laçın rayonu, Azərbaycan) — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin əsgəri, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Həsən Məmmədli 8 iyul 1995-ci ildə Samux rayonunda anadan olub. Subay idi. Orta məktəbdə müəllim işləyirdi. Atası Qəhrəman Məmmədov anası isə Sveta Məmmədovadır. Ailənin tək övladı idi.
Hərbi xidməti
Həsən Məmmədli 2013–2014-ci illərdə Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin sıralarında müddətli həqiqi hərbi xidmətdə olmuşdur. Vətən Müharibəsi başladıqda isə o könüllü (Səfərbərlik) hərbi xidmətə yenidən çağrılmışdır.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həsən Məmmədli ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Qubadlı rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 29.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həsən Məmmədli ölümündən sonra "Qubadlının azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycan ərazilərinin işğaldan azad olunması zamanı döyüş tapşırıqlarını və xidməti vəzifələrini yerinə yetirən zaman fərqləndiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 30.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Həsən Məmmədli ölümündən sonra "Hərbi xidmətlərə görə" medalı ilə təltif edildi.
Fedon Matteu
Fedon Matteu (Φαίδων Ματθαίου; 12 iyul 1924-cü il, Saloniki - 17 sentyabr 2011-ci il) - Yunan basketbolçusu və basketbol məşqçisi. Karyerası boyunca mərkəz və oyun quran müdafiəçisi mövqeyində oynamışdır. Bir nömrə ilə çıxış edərdi. Basketbolçu kimi Helsinki Olimpiadasında yunan millisinin şərəfini qorumuş, London Olimpiadasında yunan akademik avarçəkmə komandasının tərkibində çıxış etmişdir. "Yunan basketbolunun patriarxı" kimi tanınırdı.