cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
İPhone 6
iPhone 6, Apple-ın 2014-cü ildə iPhone 6 Plus ilə birlikdə tanıtdığı, bir ağıllı telefondur. 9 Sentyabr 2014-cü il tarixində Apple CEO su Tim Cook tərəfindən nümayiş etdirilmişdir. iPhone 5S-in yenilənmiş versiyasıdır. A8 adlı 64-bit-lik bir prosessor və M8 adlı bir "hərəkət köməkçi prosessor" a malikdir.
Dizayn
iPhone 6, iPhone 5S dən fərqli olaraq daha oval künclərlə, telefonun arxasına qədər uzanan çizgilərinə, 4.7 inç ekranı ilə öncəki versialarından 38% daha böyük ekrana, 6,9 mm qalınlığı il 9% daha incəldilmiş bir dizayna malikdir. 180px|left|Apple A8
Təhcizat
iPhone 6, iPhone 5S dən fərqli olaraq daha güncəl olan Apple A8 prosessora və Apple M8 hərəkət prosessoruna, 6-nüvəli qrafik prosessora, 1 GB RAM-a, 300 Mbit/s LTE əlaqəsi ilə 3 qat daha yüksək məlumat ötürülməsi sürətinə, NFC dəstəyinə , ApplePay ilə  plastik kart ödəmələrini telefonla yerinə yetirəbilmə xüsusiyyətlərinə, yenilənmiş bir kamera senzoruna və iOS 8 əməliyyat sisteminə sahibdir. Yenə əvvəlki versiyalardan fərqli olaraq 32 GB-lıq model yerinə 128 GB-lıq model istehsal edilmişdir.
iPhone 6 və iPhone 6+ ağıllı telefonları iPhone 5S-ə görə 50% daha çox batareya ömrü təklif edir.
Aeonium glutinosum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Fernanda Vaskonsellos
Fernanda de Vasconcellos Galvez (14 sentyabr 1984, Sao Paulo) — Braziliya aktrisası.
Xarici İşlər Nazirliyi (Çili)
Çili Xarici İşlər Nazirliyi  —  1871-ci ildən bu yana Çili hökumətində, dövlətin xarici işlərini icra edən qurum.
Qığılcım
thumbnail
Qığılcım — elektrik boşalmaları zamanı müəyyən istiqamətdə yüksək dərəcədə isinmiş və sıxlaşmış havadır və kifayət qədər yüksək elektrik sahəsində tez-tez qaz qarışıqları vasitəsilə ionlaşmış, elektrik keçirici bir kanal yaratdıqda meydana gəlir. Maykl Faradey bu fenomeni "ümumi elektrik enerjisinin axıdılmasına qatılan gözəl işıq parlaması" kimi izah etmişdi.
Qaynararxac
Qaynararxac — Oğuz rayonu ərazisində dağ.
Haqqında
Qaynararxac Xalxalçayın sahilindədir. Qaynar (şen, qalabalıq) və arxac (yay mövsümündə mal-qaranın köçdüyü yer) sözlərinin birləşməsindən yaranmışdır, "çoxlu adamı olan, qaynar həyatlı, qalabalıq olan arxac" mənasındadır. Oronimi "çeşməli arxac" kimi də izah edirlər.
Köyörqəze rayonu
Köyörqəze rayonu (Көйөргәҙе районы) — Rusiya Federasiyası, Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. İnzibati mərkəzi Ermolayevo kəndidir.
Coğrafiyası
Rayon Başqırdıstanın cənubunda, Orenburq vilayəti ilə həmsərhədə yerləşir. Rayonun sahəsi 2.370 km²-dir. Rayonun ərazisi Ümumi Sırtın şimal hissəsində, hündürlüyü 400 m-ə qədər olan sahəni əhatə edir. İqlimi mülayim kontinental, isti və quraqdır. Hidroqrafik şəbəkə Aqidel çayı və onun qolları olan Meleuz, Böyük Yuşatır, Böyük Kuyurqaz və Kiçik Yuşatırla təmsil olunur. Ərazisində əsasən qara torpaqlar yayılmışdır. Palıd, cökə, ağcaqayın və digər enliyarpaqlı meşələr talalar şəkilində ərazinin 7% -ni tutur. Faydalı qazıntılardan qaz və neft, qonur kömür yataqları ilə təmsil olunur. Kvars qumları, qips, qum, gil və çınqıl yataqları vardır. Rayon sənaye və kənd təsərrüfatı istiqamətlidir. Rayonun 190,8 min hektar ərtazisi kənd təsərrüfatı təyyinatı üzrə istifadə olunur (rayon ərazisinin 80,5% -i). Bunun 124,7 min hektarı əkin sahələri, 57,9 min hektarı otlaq, 8,3 min hektarı biçənəklərdir. Taxılçılıq, çuğundur, günəbaxan becərilməsi, ətlik və südlük maldarlıq, qoyunçuluq inkişaf etmişdir.
Ufa - Orenburq və Novomuraptalovo - Tulqan dəmir yolu, R-240 Ufa - Orenburq, İra - Maqnitoqorsk, Ermolayevo - Fedorovka avtomobil yolları rayon ərazisindən keçir.
Yesai Əbu Musa
Yesai Əbu Musa (və ya İsa ibn İstifanus; ) – Mənşəcə Qafqaz albanlarından olan Beyləqan hakimi.
Köyörqəze rayonu
Tarixi
Rayon 31 yanvar 1935-ci ildə mərkəzi Ermolayevo kəndi olmaqla qurulur. 13 yanvar 1965-ci ildən Kumertau rayonu adlandırılır və mərkəzi Kumertau şəhəri olur. 29 avqust 1990-cı ildə mərkəz Ermolayevo kəndinə köçürülür. 17 dekabr 1992-ci ildən rayon indiki adını alır.
Əhalisi
Rusiya İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin proqnozuna görə :
Yesai Əbu Musa
Babəklə münasibətləri
Əbu Musa digər alban knyazları kimi əvvəlcə Babəklə ittifaqda olmuşdur. Babəkin zəifləməsi və kəndlilərin verə bilmədiyi taxılı feodallardan yığması Əbu Musanı ondan uzaqlaşdırmışdır. Bəzz qalası ərəblər tərəfindən işğal ediləndə Babək Səhlin yanına, onun qardaşı Abdullah isə Beyləqana gəlir və Yesai Əbu Musa Abdullahı Afşinə təhvil verir.
Ərəblərə qarşı mübarizəsi
Babəkin üsyanı yatırıldıqdan bir neçə il sonra (851/2-ci ildə) xəlifə Mütəvvəkilin hökmranlığında, demək olar, bütün Zaqafqaziyada Xilafətə qarşı yeni güclü üsyan qalxdı. Mütəvəkkil üsyançılara qarşı Buğa əl-Kəbirin sərkərdəliyi altında böyük cəza ordusu göndərdi. Xəlifə əmr verdi ki, cəza dəstələri üsyan edənlərdən heç kəsə rəhm etməsinlər, "belində qılınc gəzdirən, silah daşıyan hər kəsi, üsyanda iştirak edənlərin" hamısını məhv etsinlər. Yalnız məşhur adamlardan biri Məhəmmədin dinini qəbul etsə, onun yanına gətirsinlər".
Köyörqəze rayonu
Əhalisi
2035 - 20,6 min nəfər.
Yesai Əbu Musa
Ərəblərə qarşı mübarizəsi
Xəlifənin göndərdiyi Buğa "erməniləri, albanları və onların patriklərini yoxlayırdı". Buğa əl-Kəbirin ordularından biri sanarlara qarşı müvəffəqiyyətsiz müharibədən sonra üsyan etmiş knyaz Yesai Əbu Musanı əzmək üçün göndərildi, o zaman Arranın böyük hissəsinə malik olan knyaz Yesai bundan xəbər tutanda "Beyləqan [vilayətindən] olub Beyləqanın 10 fərsəngliyində, Bərdədən isə 15 fərsəng aralı Ktiş qalasında" müdafıə mövqeyi tutdu, dərəni tutub, qalaya gedən yolu ərəblərin üzünə bağlamağı öz dəstələrinə əmr edərək dedi: "Biz sanarlardan pis olmayacağıq, çünki istehkamlarımız onlarınkından güclü və yüksəkdir".
Köyörqəze rayonu
Əhalisi
2010-cu il Ümumrusiya siyahıyaalmasına görə: başqırdlar - 42,6%, ruslar - 32,7%, tatarlar - 14,6%, çuvaşlar - 7,3 %, digər millətlərdən olanlar - 2,8%.
Yesai Əbu Musa
Ərəblərə qarşı mübarizəsi
T.Arsruninin dediyinə görə, qalaya yaxınlaşan Buğa əl-Kəbir "hay-küy qaldırır və bəhanə axtarırdı ki, öz acı zəhərini Alban knyazının üstünə töksün"; o, Yesai Əbu Musanı təslim və xəlifəyə tabe olmağa çağırdı. Lakin Yesai Buğa əl-Kəbirə belə cavab verdi: "Ölkələr hökmdarlarında belə bir qayda olmalıdır ki, onlar ölkəyə öz təbəələrinə himayət göstərmək üçün yoxsullara edilən zülmü ləğv etmək, onların vəziyyətini yaxşılaşdırmaq üçün gəlsinlər, nəinki ölkəni quldurcasına soysunlar, qılınc və əsarətlə onu insan yaşamaz bir səhraya çevirsinlər. Əgər sən padşahın [xəlifənin] sarayından dinclik düzəldən bir rəis kimi gəlmişsənsə, onda ölkəni var-yoxdan çıxarıb iğtişaşa səbəb olmaq deyil, onun qurulub tikilməsinə kömək etməliydin. İndi, sənə məlum olsun ki, nə qədər gücüm var və canım sağdır, səninlə vuruşacağam, öz qüdrətim və Allahın qüdrəti ilə müqavimət göstərəcəyəm. Səni sülhlə və dostcasına deyil, yalnız silahla, ox və qılıncla, gözəl seçmə atlara minmiş qəhrəman mərd döyüşçülərimlə qarşılayacağam. Əgər özünü və qoşununu xilas etmək istəyirsənsə, mənim torpağımdan çıx get. Əgər qəzəbdən coşaraq, sümüklərini bizim çöllərdə qoymaq istəyir və ölkənin vəhşi heyvanlarına və göydəki quşlara yem olmaq könlündən keçirsə, – özün bil, mən sənin qanına bais olmuram,.." Yesai Əbu Musanın məktubunu alan Buğa əl-Kəbir bərk qəzəbləndi. Lakin məktub barəsində xəlifəyə məlumat verib, sərəncam gözləməyə başladı. Demək lazımdır ki, knyaz Yesai Əbu Musanın separatizmi, IX əsrin axırları – X əsrin əvvəllərində Xilafətin şəraitilə əlaqədar idi. Knyazların və "mütəğəllib" deyilənlərin separatizmi o dərəcəyə çatmışdı ki, Xilafət heç də hər zaman silahlı qüvvə ilə onların öhdəsindən gələ bilmirdi və çox vaxt güzəştə gedirdi, Zaqafqaziyada xəlifə hakimiyyətinin bu cür sabit olmayan vəziyyətini yaxşı duyan Bəlazuri bunu belə qeyd edir: ''"Patriklər öz ölkələrində yaşamaqda və hər biri öz vilayətini qorumaqda idi. Bir məmur [amil] canişinin yanından onların [patriklərin] yanına gələndə, ondan yan keçməyə çalışırdılar. Onlar görəndə ki, bu adamı şirnikdirib yola gətirmək olmur, çünki ciddi adamları və kifayət qədər hərbi qüvvəsi vardır, ona xərac verir və itaət edirdilər. Əgər bu məmurda göstərilən güc və qüvvə yox idisə, onu zəif hesab edir və ona etinasız yanaşırdılar"'.
Köyörqəze rayonu
Yerli özünü idarəetmə
Köyörqəze rayonu ərazisinə 12 kənd inzibati vahidliyinə ümumilikdə 84 yaşayış məntəqəsi daxildir.
Yesai Əbu Musa
Ərəblərə qarşı mübarizəsi
Sonralar burada mərkəzi hakimiyyətin nüfuzu daha da zəiflədi; o qədər ki, xəlifə Mötəsimin dövründə ölkənin hakimi Həsən ibn Əli əl-Bazgisi (833/4–835/6-cı illər) "patrikləri və ölkənin azad adamlarını başlı-başına buraxdı və onlarla o qədər yumşaq rəftar etdi ki, onlar sultana [xəlifəyə] etinasız yanaşmağa, özlərindən aşağıda duran təbəələrə [rəiyyətə] qarşı isə çox sərt davranmağa başladılar", bundan sonra ölkəni idarə edənlər "elə adamlar idi ki, onun maliklərilə yumşaq rəftar edir və yalnız lap az xərac almaqla kifayətlənirdilər". Buna görə də knyaz Yesai Əbu Musanın Buğa əl-Kəbirə qarşı belə münasibəti təəccüblü deyildi. Bundan əlavə, knyaz özünü mühasirə edən ərəblərə birinci olaraq hücum etdi və onları məğlubiyyətə uğratdı. Buğa əl-Kəbir qalanı hər tərəfdən mühasirə edib istehkamlar düzəltdi, ağır şey atan maşınlar qurdu və hücuma başladı. Onda mühasirədə olanlar yenidən ərəblərin üstünə atıldılar və onları qaçmağa məcbur etdilər. Arsruninin dediyinə görə, Buğa əl-Kəbir məyus oldu və uğradığı məğlubiyyət ona ağır gəldiyi üçün özünə gələ bilmədi. "O öz çadırında qapanıb qaldı; var-gəl edərək, bir çarə axtarır, rahat olmurdu. Gözlərindən yuxu çəkilmişdi, on gün ərzində heç kəs onun yanına girmədi, çünki rüsvay olduğundan öz mənzilində qapanıb qalmışdı. Bundan əlavə, dağlıların hücumundan ürəyinə qorxu düşmüşdü; buna görə də böyük bir döyüşçü dəstəsi qılınclarını sıyırıb, çadır ətrafında dayanaraq onu qoruyurdu". Az sonra xəlifə Mütəvvəkkildən belə bir sərəncam gəldi: "Ümidini itirmə, ruhdan düşmə, Alban knyazı sənə tabe olmayınca, onunla müharibəni dayandırma". Ruhlanıb qəzəblənən Buğa əl-Kəbir bütün qoşuna əmr etdi ki, döyüşə girsinlər. Budur, hay-küy qalxdı; şeypur, nağara və cənglər, çoxlu qoşunun silah, qılınc və bütün hərbi ləvazimatı hərəkətə gələrək, elə bir səs qaldırdı ki, az qala dağ yerindən tərpənib dağılacaqdı. Buğa əl-Kəbir öz qoşununu dağın zirvəsinədək apardı, qoşunun çoxlu bayrağı və hər bayrağın altında gözəl ata minmiş min nəfər var idi; belə ki, bütün yer üzündə və heç bir ölkədə istər qoşun (çoxluğu), istərsə silah (bolluğu) cəhətdən belə dəhşətli mənzərə görmək olmazdı. Onlardan qorxunc gurultu və partlayış qalxdı, silahlar göz qamaşdırırdı; bunların hamısı ərəb qoşununıın daşıdığı silah, hərbi ləvazimat və sursatdan qalxırdı. Qoşun dərhal dəstələrlə bir-birinin ardınca hücuma başladı və onları bu vəziyyətdə görən hər kəs böyük dəhşətə düşdü. Çoxlu ərəb qoşunu qalaya yaxınlaşan kimi, mühasirədə olanlar yenidən ərəblərin üstünə atıldılar və onları böyük tələfatla geri çəkilməyə məcbur etdilər.
Köyörqəze rayonu
Təhsil
Rayonda 23 ümumtəhsil məktəbi, o cümlədən 13 orta məktəb, musiqi və idman məktəbi vardır.
Yesai Əbu Musa
Ərəblərə qarşı mübarizəsi
Buğa əl-Kəbir ilə Yesai Əbu Musa arasındakı hərbi əməliyyat təqribən bir il davam etdi və bu müddət ərzində Buğa əl-Kəbir 28 dəfə Ktiş qalasına hücum etdi və hər dəfə geriyə atıldı, Nəhayət, Buğa əl-Kəbir barışıq istədi. Barışıq bu şərtlə bağlandı ki, həm Buğa əl-Kəbir, həm də Yesai öz elçiləri vasitəsilə xəlifə Mütəvəkkilə uzun sürən bu vuruşmanın nəticəsi barəsində xəbər versinlər. "Budur, hər iki tərəf oturub ehtiyatla qorunurdu; onlar bir-birinə söz vermişdilər ki, göndərdikləri elçilər padşahın [xəlifənin] yanından qayıtmayınca vuruşmasınlar".
Qayıdan elçilər xəlifənin fərmanını Buğa əl-Kəbirə və Yesai Əbu Musaya verdilər. Xəlifə, ərəb qoşununa vurduğu zərbəyə görə knyaz Yesaiyə "əfv" bəxş edirdi. Mütəvəkkil knyaza bəxşiş olaraq qiymətli paltarlar, bəzəkli dəbilqə və qılınc göndərdi və təklif etdi ki, sülh və ittifaq bağlamaq üçün Samarraya gəlsin. Buğa əl-Kəbirə isə tapşırdı ki, knyazı ləyaqətlə qəbul etsin və Xilafət paytaxtına müşayiət etmək üçün ona fəxri silahlı dəstə versin. "Alban sərkərdəsi padşahın kağızını oxuyan kimi dağdan enib Buğa əl-Kəbirin yanına gəldi. O, sərkərdənin qərargahına hələ çatmamışdı ki, onu qarşılamaq üçün gözəl atlara minmiş silahlı dəstələr ona tərəf getdilər. Knyaz ərəblərin ordugahına girincəyədək qabaqdan və arxadan zəngin bəzənmiş gözəl atlar gedir, müğənnilər və onu mədh edən çoxlu [musiqi çalanlar] musiqi alətləri ilə müşayiət edirdilər. Buğa əl-Kəbir hirsindən onunla heç danışmır, onun törətdiyi işləri üzə vurmur və özünü kədərli göstərmirdi. Əksinə, Buğa əl-Kəbir knyazı padşah [xəlifə] əmr etdiyi kimi, onu iltifat və mehribanlıqla, təntənə və hədiyyələrlə qəbul etdi. Bir neçə gün keçəndən sonra əmr etdi ki, knyazı padşahın yanına müşayiət etsinlər. Öz fıtri igidliyindən ruhlanan Əbu Musa qorxu bilmədən cəsarətlə getdi…"
Belə məlum oldu ki, bu, knyaz Əbu Musaya qarşı xəlifə və Buğa əl-Kəbirin hiyləgərliklə qurduqları tələ idi. Onlar Əbu Musanı və Arranın digər knyazlarını aldada bilmiş və onları xəlifə vədlərinə inandırmışdılar. Buğa əl-Kəbir üsyan etmiş bütün knyazları aldadıb öz yanına gətirdən kimi onları tutub zəncirləyir, xəlifənin yanına göndərirdi. Yuxarıda qeyd edildiyi kimi, Buğa əl-Kəbirin tutub əsir apardığı knyazlar bunlardır: İsa ibn İstifanus, Əbu əl-Abas əl-Vasi adlanan Sumbat ibn Aşot, Arran patriki Müaviyə ibn Səhl ibn Sumbat və Adar-Nerse ibn İshaq əl-Xaşini ("Xaçendən" – əl- Xaçini) , yəni Bəlazurinin verdiyi məlumata görə, Buğa əl-Kəbir Zaqafqaziyadan gedərkən Arran, Ermənistanın dağlıq vilayətləri və Sünikdə (Sisacanda) Xilafətə itaət etməyən istər xristian, istərsə də digər knyazların hamısını tutub özü ilə apardı.
90 saylı Ağdaş seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 90 saylı Ağdaş seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Müasir Müsavat Partiyası
Müasir Müsavat Partiyası — Azərbaycanda mərkəz sol siyasi partiya.
Laksman dirçəyi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Gəncədəki məscidlərin siyahısı
Gəncə Məscidləri
Gəncədə Cümə məscidi və məhəllə məscidləri.
Erigeron poncinsii
Erigeron poncinsii Erigeron poncinsii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin büstü (Gəncə)
Məhəmməd Əmin Rəsulzadənin büstü  — 1991-ci ildə siyasətçi, publisist, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin banilərindən və Azərbaycan siyasi mühacirətinin liderlərindən biri olan Məhəmməd Əmin Rəsulzadəyə Gəncə şəhərində, Dəmiryolçular parkında qoyulmuş büst.
Haqqında
1991-ci ildə Azərbaycan yenidən müstəqil olduqdan sonra ölkə ərazisində Məhəmməd Əmin Rəsulzadə yə qoyulmuş ilk büst. Büst 1991-ci ildə Gəncə şəhəri ndə, Dəmiryolçular parkında qoyulub. Heykəltaraşı Cəmaləddin Rüstəmovdur. Büstün qoyulması ilə bağlı Cəmaləddin Rüstəmov bunları deyib:
Cenevrə dirçəyi
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qısa morfoloji təsviri
Çoxillikdir. Gövdəsi düz, 15-40 (60) sm hündürlükdə, hər tərəfi xovlu-tüklü, sadədir. Yarpaqları hər iki tərəfdən tüklü, kökətrafı yarpaqlar uzunsov-belvari, tərsyumurtavari və ya belvari-tərsyumurtavari, iri dairəvi dişli, saplağa daralan, çiçək əmələ gələnə yaxın quruyan, aşağı və orta yarpaqlar adətən uzunsov, yuxarı yarısında dairəvi-dişli, qaidə hissəsinə doğru pazvari daralan, oturaq; sonuncu yarpaqlar yumurtavari, üç bölümlü və ya üç dişlidir. Çiçəkləri 4-6 (8) sayda çiçək köbələrində, gövdənin uc hissəsində sünbülşəkilli çiçəkqrupunda toplanandır. Tac mavi, bəzən ağ və ya çəhrayıtəhər rənglidir. Fındıqcalar dəyirmi və torvari-qırışlıdır.
Yayılması
BQ qərbi, BQ şərqi, BQ Quba sahəsinin, Samur-Dəvəçi ovalığının, Qobustanın rayonlarında arandan orta, nadir hallarda yuxarı dağ qurşağına kimi yayılmışdır. Çəmənlərdə, kolluqlarda, çay kənarı, talalarda, bağçalarda, əkin sahələrində, suvarma kanalları boyunca, alaqlı yerlərdə bitir.
Pari Sen-Jermen FK
Paris Sen-Jermen — Fransanın Paris şəhərini təmsil edən futbol klubu.
Tarix
"Paris Sen-Jermen" futbol klubu 1970-ci ildə "Paris" və "Stade Sen-Jermen" klublarının birləşməsi nəticəsində yaranmışdır. 1974-cü ildən Fransa çempionatında çıxış edir. 2011-ci ilin mayında klubun aksiyalarının 70 faizi "Qatar Sports Investments" tərəfindən alınıb.
Tərkibi
Bu heyət 11 Avqust 2021-ci il tarixinə istinadən qurulmuşdur.
Təngəbin
Təngəbin — Azərbaycan Respublikasının Lerik rayonunun inzibati ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
Əhali si 227 nəfərdir.
Atbatan palçıq vulkanı
Abşeron yarımadasının şimal-qərb hissəsində, Pirəkəşkül N saylı hərbi-hissəsindən 3 km cənubda, şose yolunun sol tərəfində yerləşir. Dəniz səviyyəsindən yüksəkliyi 130–140 m-dir.
Səthin forması və xarakteri ilə bərabər palçıq vulkanlarının ölçülərinə təsir edən digər faktorlar püskürülmüş brekçiyanın miqdarından, konsistensiyasından da asılıdır. Vulkanın morfologiyasını dəyişdirən digər şərtlər əraçinin iqlim şəraiti və hidrogeoloji rejimidir. Günəş şüasının və küləklərin təsiri ilə baş verən buxarlanma, atmosfer yağıntıları səthdə kəskin çatların, eroçiya kəsiklərinin yaranmasına səbəb olur. Zaman keçdikcə bu kəsiklər dərin yarğanlara çevrilir. Belə dərin yarğanlar Otman Bozdağı üçün çox xarakterikdir. Bəçən kraterdə yaranan salza və qrifonlardan çıxan iri həcmli su kütləsi onun yamaclarının parçalanmasına səbəb olur. Belə vəziyyət Şonqar palçıq vulkanında müşahidə edilir.
Mənbə
Yusifov, Elman. Bioloji müxtəliflik: Abşeron yarımadasının təbiət abidələri- Bakı : Nurlar NPM, 2007.
Pərvin Etisami
Həyatı
Cəmi 35 il ömür sürən bu Azəri-əsilli şairə qadın 1907-ci ildə vali ailəsində anadan olmuşdur. Təhsilini İranda yerləşən Amerikan Qız Məktəbində almışdır. Ədəbiyyata 9 yaşından gəlmişdir. Onun yaradıcılıq tərzi insan duyğularını təbiət hadisələrinə bənzətməsi ilə seçilir. Bu dövrdə İranda baş verən siyasi və mədəni dəyişiklər də Etisami yaradıcılığına təsir göstərmişdir. "Sərxoş lakin agah" adlı romantik şerlər məcmuəsi ona böyük şöhrət qazandırmışdır. Etisami təhna və təcrid olunmuş həyat tərzi sürürdü. Olduqca həssas xarakterli qadın olmaqla yanaşı şairə qəddarlığa qarşı çıxan ən güclü ədəbi səsə çevirilir. Ümumiyyətlə, Pərvin Etisaminin yazdığı 210 şerinin əksəriyyəti gündəlik problemlər və onların həlli ilə əlaqədardır.
Təbriz də doğulmuş, qısa, lakin mənalı bir ömür yaşamış Pərvin Etisami Güney Azərbaycanın görkəmli şairələrindən sayılır. Əsərlərini fars dilində yazsa da, doğma vətəni Azərbaycana bağlı olan Pərvin xanımın İranda qadınların acınacaqlı taleyinə həsr olunmuş təsirli şeirləri var. O, həm də məşhur təmsil ustası kimi tanınır. Tənhalığa alışmış şairə ərə gedib başqa şəhərdə yaşamağa və tez-tez cəmiyyət arasına çıxmağa tab gətirmir və ərindən boşanır.
Ölümü
Pərvin Etisami 1941-ci ildə yatalaq xəstəliyindən vəfat edib. Qum şəhərində, atasının məzarı yanında dəfn edilib. Qəbrinin üstündə "Nə gördün" rədifli qəzəli yazılıb. 200px|thumb|right|Pərvin Etisaminin qəbrinin üzərində yazılan "Nə gördün" qəzəli
Ey gül, bağ ara təhlükədən qeyri, nə gördün?
Neştər kimi sözdən, ləkədən qeyri, nə gördün?
Bəsdir bu qədər parladın ulduz kimi, ey ləl.
Yoxdur olanın, səksəkədən qeyri, nə gördün?
Ey quş, burada mərəkədən qeyri nə gördün?
Xatirəsi
Təbrizdə şairənin ev muzeyi fəaliyyət göstərir.
2005-ci ildən etibarən hər il mart ayında İranda “Pərvin Etisami Qadın Filmləri Festivalı” keçirilir. Bu festivalda qadın kino rejissorların çəkdikləri qadın mövzulu filmlər nümayiş etdirilir.
2011-ci ildə Suriyanın Dəməşq şəhərində “Pərvin Etisami nümunəvi ədəbiyyatçı” adlı seminar keçirilib.
Nisa surəsi
4-cü surə
ən-Nisa (Qadınlar) surəsi (Mədinədə nazil olmuşdur, 176 ayədir)
Surədə iman və ədalətə dəvət, keçmiş ümmətlərdən ibrət götürülməsi, Allah düşmənləri ilə dostluq rabitələrinin qırılması, yetimlərin himayəsi, izdivac və irs hökmləri, ilahi rəhbərə itaətin zəruriliyi, Allah yolunda hicrət və cihad barədə danışılır. Surənin ilk 35 ayəsində ailə məsələləri bəyan olunduğuna görə surə "Nisa", yəni "qadınlar" adlandırılmışdır.
Surənin 58-ci ayəsinin Məkkədə nazil olması haqqında da iddialar yer alır.
Həmçinin bax
Quranın surələri
Aeonium haworthii
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qotazçay
Qotazçay - Oğuz rayonu ərazisində çay.
91 saylı Ucar seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 91 saylı Ucar seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Müsəndəm yarımadası
Ərazisini Al Həcər dağları əhatə edir. Fauna baxımından burada ərəbistan bəbiri, qaraqulaq, ərəbistan tarı kimi canlıları müşahidə etmək olar.
Aeonium hierrense
(Aeonium hierrense) — fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Mirzə Həsən Şükuhi
Hacı Mirzə Həsən Mirzə Mehdi oğlu Şükuhi —pedaqoq, şair, səyyah.
Həyatı
Məşrutiyyət dövründə Azərbaycanın hər tərəfində olduğu kimi Marağa şəhərində də məktəblər açılmağa başladı. O cümlədən məşrutiyyətdən əvvəl demək olar ki, birinci məktəb "Cəlaliyyə" adı ilə mərhum Əbdüləhəd Tədəyyünün hümməti ilə açıldı. Bu nümunə də Təbrizdən götürülmüşdü. Orda mərhum Hacı Mirzə Həsən Rüşdiyyə birinci olaraq müasir formada "Rüşdiyə" adlı məktəb açmışdı. Tədəyyün də Marağada belə bir məktəb açdı. Sonra məşrutiyyətin ilk vaxtlarında (1905) – yüz iki il bundan əvvəl "Səidiyyə" fəaliyyətə başladı. Ikinci milli məktəb 1906-cı ildə mərhum Hacı Mirzə Həsən Şükuhinin səyi və himməti ilə "Şükuhi" adı ilə işə başladı. Nəhayət, zalım hakimin ardıcıl təzyiqi nəticəsində məktəb bağlanmış və Hacı Həsən həbs olunmuşdur. 1909-cu ildə həmin məktəb "Məktəbi-no" (təzə məktəb) adı ilə fəaliyyətə başlamış, bir az sonra həmin məktəb təkrar bağlanıb və 1918-ci ildə yeni ada – "Nəsirəddin Tusi" adı ilə fəaliyyət göstərmişdir. Marağada birinci olaraq dövlət məktəbi 1918-ci ildə "Təyəddün" adı ilə açılmışdır. Sonra həmin şəhərdə ilk Qızlar Gimnaziyası mərhum – Mirzə Həsən Şükuhinin cidd-cəhdi nəticəsində 1915-ci ildə açılmışdır. Ancaq məhdud düşüncəli insanların insanların təsiri isə valideynlər qızlarını bu məktəbə göndərməkdən imtina edirdilər. Lakin iki qızını həmin məktəbə yola salan birinci adam Mirzə Həsən özü oldu. Məktəb 1927-ci ildə dövlət statusu alaraq şəxsi idarəçilikdən hökümıt idarəsinə keçdi və ona "Bənnat" adı verildi.
Marağada təhsil sahəsində görülən digər təşəbbüs ilk oğlan orta məktəbinin açılmasıdır. Bu məsələ 1932-ci ildə Şükuhinin adı ilə bağlı olaraq baş tutdu. O dövr təhsil və mədəniyyət sahəsinin tanınmış nümayəndələrindən ancaq bir neçə ad çəkmək olar. Hacı Mirzə Həsən Şükuhi, Əbdüləhəd Tədəyyün, Hacı Mirzə Məhəmmədxan Fotuhulmülk və Məhəmmədəli Təbibi Xoyi.
Ayaq göbələyi
Ayaq göbələyi – yoluxucu xəstəlik olub, ayaq barmaqlarının arasında əmələ gəlir. İlk zamanlar solğun ağ və sarı ləkələr kimi yaranır sonar isə xoşagəlməz və ağrılı bir problemə çevrilir.
Mirzə Həsən Şükuhi
Həyatı
Hacı Həsən Şükuhinin məşrutiyyət inqilabındakı mücahidlərindən və təhsil-mədəniyyət sahəsində gördüyü işlərdən səhifələrcə yazmaq olar. Lakin bunu qeyd etməklə kifayətlənək ki, Mirzə Həsən 1862-ci ildə anadan olmuş və 1917-ci ildə dünyasını dəyişmişdir. Bu qısa ömürdə o, daim cəhalət, savadsızlıq, zülm və haqsızlıq əleyhinə mübarizə aparmış, oğluna yazdığı son məktubunda "Zəhr oldu bu həyat, hanı şərbəti-əcəl"-deyərək həyata vida etmişdir.
Ayaq göbələyi
Ayaq göbələyinə adətən tez-tez tərləyən ayaqlarda daha çox rast gəlinir. Bədənin dərisindən asılı olaraq bu infeksiyanın müalicəsi bəzən asan bəzən isə həddindən artıq çətin ola bilər.
Mirzə Həsən Şükuhi
Həyatı
Mirzə Marağada məşrutiyyət in liderlərindən olmuş, bu şəhərdə bir neçə qəzetin nəşrini və nümayəndəliyini idarə etmişdir. O cümlədən "Suri-İsrafil", "Rəhnüma", "Ettahad" və s. Mirzə Marağa hakimi Səməd xan Şücaəddövlə tərəfindən həbs olunub müxtəlif işgəncələrə məruz qalmış, bir çox vəsatətlərdən sonra nəqd cərimə vermiş və təkrar Səməd xanın qəzəbinə tuş gəlməmək üçün qışın soyuğunda şəhəri tərk edərək uzaqlara – Qafqaza, Aşqabada, Rusiyaya, İstanbula, Suriyaya, Livana, Fələstinə… daha haralar yol almış və nəhayət üstüdən ölüm hökmü götürüldükdən sonra Marağada olan mülklərini oğluna həvalə edərək özü Təbriz bazarında mağaza açıb yaşamışdır.
Bu azadxan insan haqqında məşhur yazıçı Əhməd Kəsrəvi özünün "Tarixi-məşruteyi-İran" kitabında haqlı olaraq yazır ki, Marağa şəhərinin azadlıq fədailərindən Hacı Həsən Şükuhi məşrutiyyət elm və azadlıq uğrunda nəinki mülklərini qurban vermiş, hətta canını da əsirgəməmiş – dəfələrlə zindana, işgəncəyə, sürgünə məruz qalmışdır.
Ayaq göbələyi
Yaranma səbəbləri
Göbələklər canlı qalması üçün gün işığına ehtiyacı olmayan mikroskopik canlılardır. Bu növ canlıların əsas yaranma mənbəyi rütubət və isti yerlerdir ki,tərləyən ayaqlarda bunun üçün ideal məkandır.
Müalicəsi
Bu xəstəliyin müalicəsində ən çox əsasən, göbələk əleyhinə kremlərdən istifadə olunur, lakin bunlar o qədər də effektiv olmurlar. Ən təsirli və çox istifadə olunan mazlar isə aşağıdakılardır:
Erigeron popovii
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Panteon-Assas Universiteti
Panteon-Assas Universiteti — Parisdə bir universitetdir. O, Paris Universitetinin hüquq məktəbinin varisidir.
Tarixi
1970-ci ildə təsis edilmişdir.
92 saylı Zərdab-Ucar seçki dairəsi
Azərbaycan Respublikası 92 saylı Zərdab-Ucar seçki dairəsi — Azərbaycan Respublikasında seçki dairəsi.
Aeonium holochrysum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Aydaşı (cemston)
Aydaşı – Na-K-lu alümosilikat mineralıdır. Kimyəvi formulu (Na, K)AlSi3O8-dir. Ortoklazın şəffaf, rəngsiz növüdür. Mineral həmçinin adulyar (İsveçrədə Adula dağ yatağın adına görə) kimi də tanınır.
Yataqları
Aydaşının yataqları əsasən Qərbi Azərbyacanda Göyçə gölü ətrafında, Avstraliya, Avstriya Alpları, Meksika, Madaqaskar, Norveç, Polşa, Hindistan, Şri-Lanka və ABŞ-dadır.
Erigeron porphyrolepis
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Aydaşı (cemston)
Mənbə
Geologiya terminlərinin izahlı lüğəti. — Bakı: Nafta-Press, 2006. — Səhifələrin sayı: 679.
Sürünən dirçək
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Çayrud
Əhalisi
Əhalisi 1927 nəfərdir.
Toponimiyası
Oykonim çay (su hövzəsi) və rud (TalıŞərq "çay") komponentlərindən düzəlib, "çay kəndi, çaylı kənd" mənasındadır. Toponimiyada təsadüf olunan müxtəlif dillərə məxsus iki eynimənalı sözün birləşməsidir.
Haynan
Haynan (dənizin cənubu) — Çinin cənubunda yerləşən Cənubi Çin dənizində yerləşən ada. Adada eyni adlı vilayət yerləşir. Adanın və vilayətin mərkəzi Hanoy şəhəridir. Son iyirmi il ərzində adı əlayət şəhərindən 1,5 milyon əhalisi olan meqapolisə çevrilmişdir. Digər iri şəhərləri isə Sanya, Dunfan, Dançjoy və Syonhay şəhərləridir.
Vilayətin əhalisi 8 671 518 nəfər təşkil edir. 2010-cu il məlumatına görə vilayət əhali sayı baxımından Çinin 29 əyalətidir.
Coğrafiyası
thumb|left|250px|Adanın fiziki xəritəsi Tropik ada olaraq Çinin cənubunda yerləşir. Havay adaları ilə eyni enlikdə yerləşir. Bu səbəbdən bu adanı "Şərqi Havay" adlandırırlar. Adanın sahəsi 33 920 km² təşkil edir. Haynan bütünlüklə Cənubi Çin dənizinin suları ilə yuyulur.
Adanın ən məşhur coğrafi obyekt Ма Аn vulkanıdır. Vulkan Hanoydan 15 km aralıda yerləşir. Krateri geniş olan vulkanın ətəkləri boyunca tropik meşələrlə örtülmüşdür.
Mərkəzi və cənub hisəlırdə nisbətə quru meşələrlə örtülmüşdür. Adada yayılmış canlıların çoxu endemikdir. Bir çox fauna və flora növləri UNESKO-nun siyahısına daxil edilmişdir. Əsasən kakos palması, kauçuk, ançar ağacı adanın (ağacdan alınan şirə həşarat dişləmələrinə qarşı istifadə edilir) gəlir mənbəyidir. Adanın fauna və florası əsasən botanik bağlarda qorunur. Çay və kofe dağ yamaclarında, adanın mərkəz rayonlarında əkilir.
Adanın cənubunda il boyu fəaliyyət göstərən Sanya kurort şəhərçiyi yerləşir. Sanyanın ətrafında üç körfəzin sahilində (Sanya körfəzi, Əjdaha körfəzi və Böyük Şərqi dəniz körfəzi) adada yerləşən otellərin böyük əksəriyyəti yerləşir.
İqlimi
Haynan Çində ölçüsünə görə Tayvandan (rəsmən Çinin ərazisi deyil) sonra ikinci böyük adasıdır. İqlimi subekvatorialdır. Orta illk temperaturu +24°S təşkil edir. Sahillərində suyunun temperaturu isə +26°S olur. İlin 300 günündən çoxu günəşli olur.
Saat qurşağı — UTC+8.
Tarixi
Xan idarəçiliyi dönəmində ada Çinin mərkəzləşdirilmiş dövlətinə tabe ediıir. Çinlilərin adada əsas yerləşim yerləri adanın şimalında yerləşirdi. Bu vəziyyət Tan sülaləsinin dönəmində dəyişir.
Ada öz adını monqol Yoan sülaləsi dönəmində verilir. 1370-ci ildə ada Quandunun tərkibinə daxil edilir. Haynanın Çinlilər tərəfindən kolonizasiyalaşdırılmasl XVI və XVII əsrlər dönəmində baş vermişdir. Materikdən gələnlər tuzemliləri adanın cənubuna sıxışdırırlar. 1906-cı ildə Sun Yatsenin təklifi ilə adada özünü idarə sistemi yaradılır. Den Syaopin adada ölkənin ən iri Azad iqtisadi zonasını yaradır.
Əhalisi
Xan — 7 139 531 nəfər. (84 %), Li — 1 370 346 nəfər. (14,7 %), Myao — 71 718 nəf. (0,7 %), Hueyszu — 36 382 nəf.
İqtisadiyyat
Adada Manqo, Banan, Çay, Kakos və Kofe plantasiyaları vardır. Sənayenin böyük üismi adanın şimalında Hanoy şəhəri və ətrafında cəmləşmişdir. Turizm sahəsi Sanya şəhərində cəmləşmışdir. 2014-cü ildə Vençan kosmodromunun tikintisi başa catmışdır. Bu isə Çinin kosmik proqramına əsasən yaradılmışdır.
Abidələri
Dunşan dağında iri daşların kompleksi vardır. Bu daşların hərəsinin öz forması və kataloqda öz nömrəsi vardır. Vençan şəhəri ətrafında nəhəng kakos plantasiyası yerləşir. Yalunvan buxtası rayonund Tropik dəniz canlıları muzeyi və Kəpənək bağı yerləşir.
thumb|right|250px|Buddizm mərkəzi "Nanşansi" Sanya şəhərindən 40 km aralıda "Nanşan" ("Cənub Dağı") dağlarında, 50 km² sahəsi olan Nanşan turizm zonası vardır. Bura 1999-cu ildə açılıb. Buddizmə aid abidələr burada toplanmışdır. Məbədlərin birində Quan İn ilahəsinin 140 kq-lıq qızıl heykəli vardır. Bu abidə Asiyanın ən böyük qızıl heykəli olaraq Ginnesin Rekordlar Kitabına daxil edilmişdir. 2005-ci ildə Quan İn ilahəsinin 108 metrlik heykəli qurulmuşdur.
Haykoy şəhərində XVI əsrdə yaşamış inadcıl fermer Hay Juyanın şərəfinə heykəl kompleksi qurulmuşdur.
Fəxrəddin Məmmədov (mühəndis)
Fəxrəddin Sadıq oğlu Məmmədov — professor, Yaxın Doğu Universitetinin prorektoru , Şimali Kipr Türk Respublikasında Azərbaycan diasporunun rəhbəri və Azərbaycan-Quzey Kıbrıs Mədəniyyət Mərkəzinin sədri.
Həyatı
Fəxrəddin Məmmədov 1970-ci ildə Azərbaycan Neft və Kimya İnstitutunu (indiki Neft Akademiyası) bitirmişdir. Həmin institutda aspiranturada oxumuş, orada da dosent vəzifəsinə qədər yüksələrək çalışmışdır.
Dosent olduqdan sonra 1987-ci ildə Kiyev Dövlət Universitetində intensiv 10 aylıq fransız dili kursu keçmiş, dili daha da təkmilləşdirmək üçün 3 ay Fransanın Paul Valerie Universitetində oxumuşdur.
1988-ci ildə Sovet mütəxəssislərinin tərkibində Əlcəzairə getmiş, Əlcəzair və Mərakeşdə 1994-cü ilə qədər müxtəlif universitetlərdə çalışmışdır. O, müəllimliklə yanaşı 5 il Sovet Missiyasının sədri vəzifəsində də çalışmışdır.
1995-ci ildən Şimali Kipr Türk Respublikasında İngilis dilində təhsil verən Yaxın Doğu Universitetində çalışmağa başlamışdır. 1995–2000-ci illərdə universitetdə elektronik və xəbərləşmə kafedrasının müdiri kimi çalışmışdır. Professor bundan sonra 2000-ci ildən 2013-cü ilə qədər mühəndislik fakültəsinin dekanı olmuş, eyni zamanda 2001-ci ildən hal-hazıra qədər universitetin akademik işlər üzrə prorektorudur.
Kliv Qrendjer
Kliv Qrendjer (4 sentyabr 1934 – 27 may 2009) — Uelsli iqtisadçı. 2003-cü ildə Robert İnqlla birlikdə İqtisadiyyat üzrə Nobel mükafatına layiq görülmüşdür.
Aeonium leucoblepharum
—  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Malqamud
Malqamud - Oğuz rayonu ərazisində dağ.
Haqqında
Malqamud dağı Oğuz rayonu ərazisində, Dağıstanla sərhəddə, Baş Qafqaz silsiləsindədir. Oronim mal (dağ beli) və qamud (əyri) komponentlərindən yaranıb, "əyri dağ beli" mənasındadır.
Çuqul adası
Çuqul adası — Aleut adaları qrupuna, Andreyanov adalarına daxil olan ada. İnzibati baxımından Alyaska ştatı, Qərbi Aleut adaları rayonuna daxildir. Adada daimi yaşayış yoxdur.
Coğrafiya
İqitkin adasından cənub-şərqdə, Taqalak adasından isə qərbdə yerləşir. Maksimal hündürlüyü 118 metrdir.
Qara Əhmədov
Qara Əhmədov — tarix elmləri doktoru, professor, Azərbaycanda arxeologiya sahəsində ilk elmlər doktoru, AMEA-nın müxbir üzvü.
Həyatı
Qara Əhmədov 1928-ci ildə anadan olub.
AMEA–nın müxbir üzvü idi. Qəbələ və Beyləqan şəhərlərini tədqiq etmişdir. Arxeologiya sahəsində Tarix elmləri doktoru adını almış ilk Azərbaycanlı alimdir. Arxeologiyaya dair monoqrafiyaları, elmi, elmi-kütləvi kitabları var.
2003-cü ildə vəfat etmişdir.
Fəaliyyəti
Örənqala ekspedisiyasının işlərini 1959-1968-ci illərdə Azərbaycan SSR EA Tarix İnstitutunun Örənqala ekspedisiyası Q.M.Əhmədovun rəhbərliyi ilə davam etdirilmişdir.
1979-cu ildə Qara Əhmədovun yazılı qaynaqların məlumatı cəlb olunmaqla, arxeoloji qazıntılardan əldə edilmiş faktik materialların təhlili əsasında yazdığı "Orta əsr Beyləqan şəhəri" adlı monoqrafiyası işıq üzü gördü və bu sanballı tədqiqat əsəri orta əsr Azərbaycan şəhərinin öyrənilməsində arxeologiyanın əhəmiyyətini əyani nümayiş etdirdi.
Ramayana
Ramayana (रामायण) — qədim Hindistanın iki əsas eposundan biridir. Digər epos isə "Mahabharata"dır.
Epos haqqında ümumi məlumat
thumb|354x354px|[[Rama, həyat yoldaşı Sita, qardaşı Lakşmana ilə birlikdə meşədə, əlyazma, 1780]] Sanskrit dilində yazılmış bu qədim hind epik eposun müəllifi əfsanəvi şair Valmiki hesab olunur. Ehtimal ki, epos təqribən e.ə. IV əsrdə Şərqi Hindistanda yaranmışdır. Orta əsrlərdə vişnuizmin (hinduizmin bir növü) müqəddəs kitablarından idi. Ramanın şücaətindən bəhs edən poemanın, gəlmə arilər və Cənubi Hindistanın yerli əhalisi arasında toqquşma ilə bağlı tarixi hadisələr əsasında yarandığı ehtimal olunur. Mahabharatadan sonra ən böyük hind epik poeması olan "Ramayana"da ictimai və mədəni inkişafın daha yüksək səviyyəsi öz əksini tapmışdır. "Ramayana"hind (Kalidasa, Bhatti), habelə Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ədəbiyyatının inkişafına güclü təsir göstərmişdir.
Eposun tərkibi
"Ramayana" eposu 24 000 şeir (480 002 söz), 500 mahnı və yeddi kitabdan ibarətdir. "Ramayana"nın şeirləri otuz iki hecadan ibarətdir ki, bu da anuştubh adlanır. "Ramayana"nın 7 kitabı aşağıdakılardır:
Mələuez rayonu
Mələuez rayonu — Rusiya Federasiyası, Başqırdıstan Respublikasının ərazisinə daxil olan inzibati rayon. İnzibati mərkəzi Meleuz şəhəridir.
Coğrafiyası
Rayon Başqırdıstanın cənubunda yerləşir. Rayonun sahəsi 3232 km²-dir. Rayon ərazisinin qərb hissəsi Pribelskaya təpəli düzənliyində, cənub hissəsi Ümumi Şırtın şimal bölgəsində, şərq hissəsində isə Başqırd (Cənubi) Uralının qərb silsilələri keçir. Hidroqrafik şəbəkə qeyri-bərabər paylanır. Aqidel çayı və onun qolları Nuquş, Suxail, Aşkadar, Meleuz çayları ilə təmsil olunur. İqlimi mülayim kontinental, qurudur. Tünd boz meşə torpaqları geniş yayılmışdır. Faydalı qazıntıları neft, gil, qum, əhəng daşı, çınqıl və aqronom filiz yataqları ilə təmsil olunur.
Tarixi
Mələuez rayonu 20 avqust 1930-cu ildə, Ümumrusiya Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi Rəyasət Heyətinin qərarına əsasən Başqırd Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının kantonlara bölünməsi ləğv edilərək yerində 48 rayonun qurulması ilə formalaşır.
Əhalisi
Rusiya İqtisadi İnkişaf Nazirliyinin proqnozuna görə :
Hüseyn Əbdürrəhimov
Hüseyn Yəhya oğlu Əbdürrəhimov — Sosialist Əməyi Qəhrəmanı (1949).
Mələuez rayonu
Əhalisi
2024 - 83,13 min nəfər.
Hüseyn Əbdürrəhimov
Həyatı
Əbdürrəhimov Hüseyn Yəhya oğlu 1912-ci ildə Şəki (Nuxa) şəhərində anadan olub. Hələ kiçik yaşlarından yeyim olarkən yaxın qohumlarının himayəsində, Pansion məktəbdə oxuyaraq Sovet dövləti hesabına yaşayıb. 1922-ci ildə Nuxa şəhərində "Nümunə, Zəhmət, Təcrübə" məktəbinə daxil olub, həmin məktəbi 1930-cu tədris ilində başa vurub. 1933-cü ildə "Azərbaycan kənd təsərrüfatı inistitutu"-nun "aqronom" ixtisasını bitirib və həmin ildə də, əmək fəaliyyətinə başlayıb. 1934-cü ildən Nuxa rayon torpaq şöbəsində aqronom, 1941-ci ildən 1946-cı ilədək torpaq şöbəsində baş aqronom, 1946-cı il mart ayından 1947-ci ilin mayınadək Nuxa rayon "texniki, bitkilər" şöbəsinin müdiri, 1952-ci ilədək Nuxa rayon kənd təsərrüfatı şöbəsinin müdiri, 1952-ci il fevral ayından 1957-ci ilin yanvarına kimi Nuxa rayon İcra Komitəsinin sədiri, 1957-ci il mart ayından 1963-cü il aprel ayına kimi "MTS", "RTS" və Azərmexanikanın Nuxa şöbəsinin müdiri vəzifəsində çalışmış və həmin ilin avqust ayından Nuxa tütün idarəsində vəzifəsini davam etdirmişdir.
1929-cu ildən 1946-cı ilədək UİLKGİ-nın üzvü, 1939-cu ildən Sovet İKP-nın üzvü, 1946-cı ildən Şəhər Partiya Komitəsinin üzvü, 1954-cü ildən Azərbaycan KPMK-nin üzvü namizədi olmuş, yerli sovetlərə seçicilər üzrə ıı, ııı ,ıv çağırışda rayon sovetinə deputat seçilmişdir.
1929-cu ildən Torpaq işləri Həmkarlar İttifaqının üzvü olub.
Sovet ordusunda xidmət edib. Böyük vətən müharibəsi zamanı daşıdığı vəzifə ilə əlaqədar hərbi səfərvərliyə alınmayıb və məhkəməyə düşməyib.
1939-cu ildə UİKT sərgisinin iştirakçısı olub. 1945-ci ildə "Qafqazın müdafiyəsi" medalı ilə, 1941–1945-ci illərdə Böyük vətən müharibəsi zamanı " İgidliklə işləməyə görə" medalı ilə, 1948-cı ildə rayon üzrə tütün bitçisinin məhsuldarlığını xeyli artıqlaması ilə ödədəməyi təmin etdiyi üçün SSRİ Ali Sovetinin 1 iyun 1949-cu il tarixli qərarı ilə Sosialist Əməyi Qəhrəmanı adı almış, Lenin ordeni və qızıl ulduzla təltif olunmuşdur.
1952-ci ilin oktyabrından 1953-cü ilin iyun ayına qədər Azərbaycan KPMK-nin yanında rəhbər partiya və sovet kadrlarının ixtisasını artıran bir illik məktəbi bitirib.
1945-ci ildə ailə həyatı qurub, 5 övladı var. Əbdürrəhimov Hüseyn Yəhya oğlu 1966-cı il aprel ayının 20-i Şəki (Nuxa) şəhərində vəfat etmişdir.
Mələuez rayonu
Əhalisi
2035 - 79,27 min nəfər.
2010-cu il Ümumrusiya siyahıyaalmasına görə: ruslar - 44,8%, başqırdlar - 33,1%, tatarlar - 14,9%, çuvaşlar - 3,4 %, ukraynalılar - 1,2, digər millətlərdən olanlar - 2,6%. Şəhər şəraitində (Meleuz şəhəri) rayon əhalisinin 68,12 % -i yaşayır.
İqtisadiyyat
Rayon sənaye və kənd təsərrüfatı istiqamətlidir. Sənaye müəssisələri Meleuz şəhərində cəmləşmişdir. Kənd təsərrüfatına yararlı torpaqlar 173,8 min ha-dır. Bunun 116.0 min ha əkin sahələri, 14.5 min ha biçənəklər, 43.1 min ha otlaq sahələridir. Bitkiçilik taxılçılıq, şəkər çuğunduru, günəbaxan, kartof becərilməsi ilə təmsil olunur. Heyvandarlıq ətlik və südlük maldarlıq, donuzçuluq, qoyunçuluqla təmsil olunur.
Təhsil
Rayonda 58 ümumtəhsil məktəbi, o cümlədən 14 orta məktəb, 30 kütləvi kitabxana, 50 klub müəssisəsi, mərkəzi və 2 rayon xəstəxanası var. Rus dilində «Otyabr yolu» və başqırd dilində «Kunqak» qəzetləri nəşr olunur.
Nəqliyyat
Ufa-Orenburq dəmir yolu və R-240 Ufa-Orenburq federal magistralı rayon ərazisindən keçir.
Fəxri mədəniyyət işçisi
Fəxri Mədəniyyət İşçisi — Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən dövlət qulluğunda və ya mədəniyyət sahəsində xüsusi xidmətlərə, yüksək peşə ustalığına və ictimai həyatda fəal iştiraka görə fərqlənən şəxslərə təqdim olunan döş nişanı.
Tarixi və əsasnaməsi
180px|left|thumb|"Fəxri Mədəniyyət İşçisi" döş nişanı və vəsiqəsi Döş nişanı ilk dəfə 10 dekabr 2012-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin "Fəxri Mədəniyyət İşçisi" adı altında təsis edilmişdir. 20 aprel 2018-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin ləğv edilməsi səbəbindən döş nişanın təqdim olunması dayandırılmış, əvəzində 3 oktyabr 2018-ci ildə təsdiq edilmiş əsasnamə ilə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin "Fəxri Mədəniyyət İşçisi" döş nişanı təsis olunmuşdur.
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyinin "Fəxri Mədəniyyət İşçisi" döş nişanı dövlət qulluğunda və ya mədəniyyət sahəsində xüsusi xidmətlərə, yüksək peşə ustalığına və ictimai həyatda fəal iştirakına görə 10 ildən az iş stajı olmayan mədəniyyət, ədəbiyyat, incəsənət, mədəniyyətşünaslıq və s. sahəsində yüksək bədii estetik dəyərə malik olan ədəbiyyat, musiqi, dram, rəngkarlıq, kino, teatr, ifaçılıq əsərləri yaradan, eyni zamanda mədəniyyət sahəsində elmi-ədəbi araşdırmalara nail olan yaradıcı insanlara, mədəniyyətin inkişafında xüsusi xidmətlərinə görə mədəni-maarif müəssisələrinin qəzet və jurnal redaksiyalarının, nəşriyyatlarının, kitab ticarətinin, poliqrafiya müəssisələrinin, televiziyaların, kinonun, radio verilişlərinin işçilərinə, mədəniyyət sahəsində çalışan, Azərbaycan mədəniyyəti və incəsənətinin inkişafında kadrların hazırlanmasında və tərbiyə edilməsində xidməti olan şəxslərə verilir.
Döş nişanı Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyinin Kollegiyası tərəfindən Nazirliyin döş nişanlarının verilməsi üzrə Komissiyasının qərarına əsasən verilir. Mükafata layiq görülmüş şəxslərə döş nişanı və vəsiqə təqdim edilir. Döş nişanı təqdim edilmiş təqdimatlara əsasən il ərzində bir neçə dəfə verilir və təltif edilmə haqqında qərar "Mədəniyyət" qəzetində dərc edilərək Nazirliyin saytında yerləşdirilir. Döş nişanından məhrum etmə Nazirliyin Kollegiyasının qərarı əsasında həyata keçirilir.
Azersu Office Tower
Azersu Office Tower — Bakı şəhəri ndə yüksək səviyyəli bina. Bina Azərbaycan ın su ehtiyatlarının milli operatorunun qərargahını yerləşdirmək üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Tarixi
"Azərsu" ASC-nin hazırda fəaliyyət göstərdiyi ofis binası 20 Yanvar metrostansiyası yaxınlığında, Moskva prospektində yerləşir. Bu sahə isə tıxaclar ilə ağırlaşır. Bundan əlavə, şirkət əlavə ofisə ehtiyac duyur. Bu şərtlərə görə, Bakı şəhərinin futuristik yüksəkbucaqlı binalarının reallaşdırılması və paytaxtın biznes mərkəzi olmağının əsas yeri olan Heydər Əliyev prospektinin boş ərazilərində daha geniş yeni bina tikilməsi qərara alınıb. Bu prospekt əsasən mürəkkəb bir çoxmərtəbəli arxitektura ilə qurulduğu üçün, binanın qalan hissəsi ilə uğurla birləşə biləcək binanın dizaynını seçmək vacibdir.
"Azərsu" ASC yeni ofis binasının dizaynını seçmək üçün memarlıq şirkətləri arasında tender keçirilmişdir. 9 avqust 2012-ci il tarixində Koreyanın Heerim Architects şirkəti tenderdə qalib gəldi ki, bu da yaxınlıqdakı bir göydələn ilə təmasda olan bir damla su şəklində bir bina layihəsi təklif etdi.
2013-cü il 15 martda bir başqa Koreya şirkəti, Halla E & C, proqramçı olaraq seçilmişdir. Eyni zamanda, Heerim Architects, tikintinin özünü idarə etmə imkanı tapdı (CM — construction management). 2013-cü ilin noyabr ayında tikinti sahəsinin çəpərinə görə "Azərsu" ofisinin birinci mərtəbəsi görünməyə başlandı.
Layihənin icrası və tikintisi 2016-cı ildən ALKE İnshaat Senayi və Tijaretə köçürülmüşdür. Hazırda binanın daxili döşəməsi və işlərin başa çatdırılması işləri aparılır.
Layihə
"Azərsu" ASC-nin ofis binası bir damla su şəklində qurulur və şirkətin əsas fəaliyyətini və Xəzər dənizinin yaxınlığını əks etdirir. Layihənin dəyəri 120 milyon ABŞ dolları idi. Tikinti büdcəsi dövlət büdcəsindən ayrılmışdır.
Yerləşmə
Bina Bakıda Heydər Əliyev prospektində yerləşir, onun yanında, ARDNŞ qülləsinin göydələn qurğusu olan Heerim Architects'in təklif etdiyi daha böyük bir obyekt var.
Maraqlı faktlar
ARDNŞ qülləsinin yaxınlıqdakı 40 mərtəbəli göydələni od hərəkətini təmsil edir. Azersu Tower bir damla su şəklində, yalnız iştirak edən şirkət heyətinin təbiətini əks etdirmir, həm də müvəffəqiyyətlə qonşu binanın yanğın teması ilə birləşir. Beləliklə, Heydər Əliyev prospektində yanaşı, arxitektura formalarda yerləşmiş su və atəşin simvolları olmuşdur.
The Crescent Development Project
The Crescent Development Project — Bakıda Xəzər dənizinin sahilində tikilən göydələn kompleksi. Bir süni ada, biznes mərkəzi (The Crescent City), bir yaşayış və ticarət mərkəzi (The Crescent Place) və bir oteldən (The Crescent Hotel) ibarət olması planlaşdırılır. Layihə Azərbaycanın memarlıq abidəsi kimi fəaliyyət göstərmək üçün nəzərdə tutulmuşdur. "The Crescent Development Project" ilə Port Baku Towers və Port Baku Residence kimi binalar limanın keçmiş torpaqlarının yaxşılaşdırılması üçün nəzərdə tutulmuşdur.
Tarixi
2008-ci ilin fevralında məşhur memarlıq saytı skyscrapernews.com Bakıda tikinti üçün təklif olunan koreyalı Heerim Architects şirkətinin layihələri barədə məqalə dərc edib. Ay temalarına malik layihələr "göydələnin anlayışını ənənəvi çərçivədən kənara çıxarmaq cəhdi" adlandırılıb. Bu Bakı buxtasının ucunda yerləşən "Full Moon Bay" və "Caspian Plus" ərazilərində tikiləcək iki göydələn kompleksi məsələsi idi. Bunlardan birincisi körfəzin qərb kənarında tikilmək üçün təklif olunan 158 metrlik 35 mərtəbəli disk şəklində olan "Küləklər-1 və 2" binası idi. Onlar ümumi podiumu birləşdirmək məcburiyyətində idilər. İkinci kompleksin ("Caspian Plus") Bakı buxtasının şərq tərəfində, dəniz limanına yaxın yerdə tikilməsi təklif edildi. Başlanğıcda, bir ay formasında (sahildən müəyyən bir məsafədə dayanan) 32 mərtəbəli bir otel, 4 yüksək mərtəbəli yaşayış binası və 43 mərtəbəli 203 metrlik biznes mərkəzi olmalıdır. Müvafiq layihələrin taleyi 2009-cu ilin oktyabr ayına qədər "Caspian Plus" kompleksinin bazasının əsasları qoyulmağa başladığı zaman məlum oldu. Layihənin özü dəyişdirildi: yüksək mərtəbəli yaşayış binaları digər binaların (Port Baku Towers və Port Baku Residence) görünüşünü üstələməmək üçün ləğv edildi. Layihənin dəyişməsindən sonra layihədə otel "Crescent Hotel", yüksək səviyyəli biznes mərkəzi ("Crescent City") və ticarət və əyləncə mərkəzi ("Crescent Place") olub. Layihənin adı həmçinin "Caspian Plus"-dan "The Crescent Development Project"-ə dəyişdirilmişdir. "Full Moon Rising" layihəsi ləğv edildi.
Təməli 2013-cü ilin avqust ayında atılan kompleksin tikintisinə rəsmi icazə 6 il sonra — 2019-cu ilin iyul ayının 26-da verilib. 2013-cü ilin sentyabr ayında avtoparkda qazma işləri başlamışdır. 3 ay ərzində 1000 mm, uzunluğu 28 m və 40 m diametri olan 483 gövdə qurulması planlaşdırılırdı. "Ilk Construction" şirkətinin nümayəndəsinin sözlərinə görə, "Place" binasının tikintisini başa çatdırmaq üçün 2015-ci ilin yanvar ayında "Siti" binası – eyni ilin may ayında planlaşdırılıb. Bütün layihənin tamamlanması, 2016-cı ilin ikinci yarısında planlaşdırılıb. 26 iyul 2019-cu il tarixində Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabineti 526s nömrəli icazə ilə Bakı şəhəri Neftçilər prospekti, 64/72 ünvanında 2,19 kektar ərazidə "Aypara sarayı və şəhərciyi" Kompleksinin tikintisinə icazə verib. Nazirlər Kabineti tərəfindən verilən icazədə göstərilir ki, həmin ərazidə 41 mərtəbəli (43 201 kv. m.) ofis binası, 6 mərtəbəli alış-veriş mərkəzi, 32 mərtəbəli yaşayış binası və 29 mərtəbəli otel inşa olunacaq. Kompleksin sifarişçisi "Gilan Holding" MMC-dir. İlkin olaraq "Aypara Sarayı"nın 2015-ci ilin yanvar ayında, "Aypara şəhərciyi"nin isə 2015-ci ilin may ayında təhvil verilməsi planlaşdırılırdı. 2017-ci il məlumatına görə "Aypara" kompleksinin tikintisi dayandırılıb, bütün binalarda işlər dayandırılmışdı. 2019-cu ilin noyabrında "Aypara oteli"nin tikinti işlərinin isə bitmə tarixi hələ dəqiqləşdirilməmişdi və tikinti işləri yenidən davam edirdi. 2018-ci ilin may ayında "Gilan Construction" şirkətinin rəsmi veb səhifəsində yer alan xəbərdə isə qeyd olunur ki, 2016-cı ildən başlayaraq "Crescent Hotel", "Crescent City" biznes mərkəzini, "Crescent Place" yaşayış kompleksini və ticarət-əyləncə mərkəzlərini özündə birləşdirən "The Crescent Development" layihəsi "Gilan Construction" şirkətlər qrupu tərəfindən inşa edilir. Tikinti işləri 2019-cu ilin sonunda yenidən bərpa edildi.