cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mamont Mağarası Milli Parkı
Mamont Mağarası Milli Parkı — ABŞ-nin Kentukki ştatında yerləşən milli park. Milli park 400 mil uzunluğundakı mağaralar sistemindən ibarət olub sahəsi 214 km2dır. Milli Park Xidmətləri tərəfindən idarə olunur. Milli parkın böyük hissəsi Edmonson rayonunda yerləşir.
Tarixi
Mamont Mağarası Kentukki ştatında Penniroyal platforması üzərindəki "Flint Ridc" adı verilmiş, üzəri qum daşı təbəqəsi ilə örtülmüş qalın Mississipi tipi daşdan əmələ gəlmişdir. Rəsmi ad kimi "Mamont-Flint Ridc Sistemi" istifadə olunur.
Müasir dövrdə mağara sisteminin labirint kimi bir-biri ilə bağlanan mağaralardan ibarət olduğu və uzunluğunun 640 km olduğu hesab edilir.
Mağaraya adı XVIII əsrdə verilmişdir. Bu cür adlandırılmasının səbəbi nəhəng ölçüləridir. Mağaranın mamontlarla heç bir əlaqəsi yoxdur.
Mağaralar ABŞ prezidenti D.Ruzveltin dövründə 1941-ci ildə milli park elan edilmişdir. 27 oktyabr 1981-ci ildə isə YUNESKO-nun Dünya irsi siyahısına alınmışdır. 26 sentyabr 1990-cı ildə isə Beynəlxalq Biokürə Ehtiyatı olmuşdur.
Müasir dövrdə Mamont mağaralarının böyük hissəsi hələ də öyrənilməyib.
Vinland xəritəsi
thumb|right|200px|Vinland xəritəsi Vinland xəritəsi – xəritənin XV əsrə aid olduğu bildirilir. Xəritədə Vikinqlərin Şimali Amerikada kəşf etdikləri ərazilər əks olunmuşdur. Vinland xəritəsi ilə bağlı mühüm iddialardan biri, onun saxta olması və XX əsrin ortalarında hazırlanmasıdır. Xəritədə Afrika, Asiya, Avropa və Qrenlandiya təsvir edilmişdir. Atlantik okeanında yerləşən adalardan biri, şərti olaraq Viland adlandırılmışdır. Xəritədə Avropalıların adaya XI əsrdə gəldiləri göstərilib.
Yel Universitetinin və Britaniya muzeyinin professorları xəritənin XV əsrə aid olduğunu təsdiqləmişdilər. Ən mühüm iddialardan biri XVII əsrdə xəritəyə həmin dövürdə olan xəritələrdən bəzi əlavələrin edilməsidir. Xəritənin yazılmasında istifadə olunan qələmin mürəkkəbinin ən çoxu 150 il əvvələ aid olması, bu fikir daha da gücləndirmişdir. Bütün iddialara baxmayaraq, xəritənin XV əsrə aid olduğunu sübut edən dəlillər də çoxdur. .
Tarixi
Vinland xəritəsi 1957-ci ildə tapılmışdır. Həmin tarixə qədər, tarixi mənbələrdə adları cəkilən, lakin aşkar olunmayan xəritələr çox olsada onların arasında Vinland xəritəsi olmamışdır. Xəritə təsadüfü hadisə nəticəsində tapılmışdır. Londonda yaşayan yaşlı kişi, evində olan bir sıra qədim və nadir əşyaları Britaniya muzeyinə bağışlamışdır. Xəritədə bağışlanılan qədim kitablardan birinin arasından tapılmışdır. Qədim əşyaları olan kişi Hystoria Tartororum adlı kitabı və xəritəni muzeyə verməkdən imtina edir və xəritəni araşdırmaq üçün Yel Universitetinə təqdim edir. Yel Universiteti üç alimini xəritəni araşdırmaq və bu barədə kitab yazmaları üçün ayırır. Alimlər uzun müddət araşdırma aparır və kitabın yazılması ilə məşğul olurlar. İctimai dairələrdən xəritə haqqında olan məlumatlar gizlədilir. Kitab bir neçə aya yekunlaşır və universitetinin adından nəşrə bıraxılır. .
Xəritənin saxta olması barədə olan iddialar
Alimlərin hamısı xəritəni XV əsrə aid etmir. Xəritənin saxta olması ilə bağlı bir sıra mühüm iddialar vardır. İddiaların əsasını xəritənin sonradan yazılması və ya üzərinə bəzi ciddi əlavələrin edilməsi təşkil edir. İddiaların sayı çox olsa da, beş iddia daha çox məşhurluq qazanmışdır. İddialara baxmayaraq xəritə 25 milyon dollara dəyərləndirilmişdir. .
Radoslav Voytaşek
Radoslav Voytaşek (doğ. 13 yanvar 1987) — Polşa şahmatçısı, qrosmeyster (2005), ölkəsinin ən yüksək əmsallı oyunçusudur.
Şahmat karyerası
2004-cü ildə 18 yaşadək gənclər arasında Avropa və Dünya Çempionatının, həmçinin Krakov Open şahmat yarışının qalibi olub. 2005-ci ildə Polşa çempionatının qalibi olmuşdur.
2008-ci ilin dekabrında sürətli şahmat üzrə Avropa Çempionatının qalibi olmuşdur.
2009-cu ildə Polşa çempionatının və birinci dəfə keçirilən “Lyublin Qrossmeyster Turniri”nin ikincisi (İsrail şahmatçısı Mixail Royz ilə birlikdə) olub. Eyni ildə həmçinin, Varşavada Migel Naydorfun xatirəsinə həsr olunmuş turnirin qalibi olmuşdur.
2010-cu ilin yanvarında o, Stokholmda keçirilən 39-cu Rilton Kubokunda — Eduardas Rozentalis, Pavel Ponkratov, Lyuk Makşeyn və İqor Lısıyla birlikdə 6,5 xal toplayaraq birinci və beşinci yerləri bölüşdürmüş, həmçinin yenidən Polşa çempionatının ikincisi olmuşdur.
Nectandra obtusata
(Nectandra obtusata) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Radoslav Voytaşek
Şahmat karyerası
2010-cu ilin iyulunda 5-ci Polonia Vrotslav beynəlxalq turnirinin qalibi olub. Eyni ilin avqustunda 9 oyundan 6.5 xal toplayaraq Pamplonada keçirilən San Juan beynəlxalq turnirində birinci olmuşdur.
Senecio botijae
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Radoslav Voytaşek
Şahmat karyerası
Voytaşek Xantı-Mansidə keçirilən 39-cu Şahmat Olimpiadasında ölkəsini birinci lövhədə təmsil etmiş və 9 oyundan 6 xal toplamışdır.
2011-ci ilin iyununda Macarıstanda keçirilən 9-cu Giorgi Marks xatirə turnirinin qalibi olub.
2013-cü ilin dekabrında 37-ci Sürix Kristmas Open turnirində birinci olub.
2014-cü ildə karyerasında ikinci, 2016-cı ildə isə üçüncü dəfə Polşa çempionu olmuşdur.
Şəxsi həyatı
Voytaşek 2015-ci ilin iyulunda rusiyalı beynəlxalq usta Alina Kaşlinskaya ilə evlənib.
Tomori Berat FK
Tomori (Berat) — Albaniyanın futbol klubu
Avropa kuboklarında iştirak
1 dəfə Avropa kuboklarında iştirak edib.
Senecio hieracioides
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Leykemiya (albom)
Leykemiya — Qaraqanın 2012-ci yayımladığı solo studiya albomu. Albom öz adını leykemiya adlı xəstəlikdən almışdır.
Tısbağalar
—  aləminin  tipinin  sinfinə aid heyvan dəstəsi.
Su tısbağalarının ayaq pəncələrində barmaqlarının arasında pərdə vardır. Bu, suda üzməyi asanlaşdırır, sürəti artırır. Bu pərdə quru tısbağalarında olmur.
Bolqarıstan Elmlər Akademiyası
Bolqarıstan Elmlər Akademiyası — Bolqarıstanın əsas elmi qurumu.
Tarixi
Bolqarıstan Elmlər Akademiyası 1869-cu ildə yaradılmışdır. Prezidenti Nikola Sıbotinovdur.
Şöbələri
9 şöbəsi var:
Bundan başqa Akademiyanın tərkibində 50-yə yaxın institut fəaliyyət göstərir.
Teuta Durres FK
Teuta (Durres) — Albaniyanın futbol klubu
Latınlar
[[Şəkil:Italie -800.png|thumb|300px| İtaliya yarımadsında tunc dövründən başlayaraq yaşayan xalqlar.
]]' '
Latınlar (Latini) italik qrupuna aid faliskerlərə qohum olan e.ə. I minillikdə indiki İtaliyanın ərazisinə məskunlaşmış dili sabin, umbr və osk dillərinə yaxın bir xalq. Latınlar qədim Roma xalqının və roman xalqlarının etnogenezində əsas rol oynamışlar. Latınların tarixi yaşadığı ərazi Laçium göstərilir. Roma İmperiyası dövründə latınların dili dünyəvi dilə çevrilmişdir.
Həzi Aslanov-2 metrostansiyası
Həzi Aslanov-2 metrostansiyası — Bakı metrosunun ikinci (Yaşıl) xəttində olan stansiyası. Layihə adı — Y-17. "Həzi Aslanov metrostansiyasına" (qırmızı xətt) birbaşa keçidi olacaqdır. XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində yaşamış, Azərbaycan romantizminin tanınmış nümayəndələrindən biri, şair Məhəmməd Hadinin şərəfinə adlandırılmışdır. Planda bu stansiyadan tunelin Şah İsmayıl Xətai metrostansiyasına qədər uzadılması planlaşdırılır. Üstəlik Dərnəgül metrostansiyasına qədər 3 yeni stansiyanın tikintisidə planda vardır. Daha sonra 9 stansiyanın tikintisi ilə Yaşıl xəttin dairəvi forma alması təmin ediləcəkdir.
Tikinti
Tikinti işləri 2011-ci ildən aparılır. Ümumilikdə Yaşıl xətdə tikinti işlərini fransız Bouygues Travaux Publics şirkəti aparır. Tikitinin gələcək illərdə bitməsi planlaşdırılır. Ancaq dəqiq vaxt bildirilmir. 2014-cü ildə tikintinin sürətləndirildiyi bildirilmişdir. Bu hissənin prioritet olması və tunelin döşənməsi aparıldığı bildirilirdi. Bakı Metropoliteni isə tunelin inşasının davam etdiyini və hansısa mühüm irəliləyişin olmadığını bildirmişdir. Görünür bu stansiyada ya tikinti işləri müvəqqəti dayandırılmış və ya inşa işləri yaşaşıdılmışdır. 2016-cı ilin avqustunda Bakı Metropoliteni Yaşıl xəttə yeni 3 stansiyanın inşa ediləcəyini bildirmişdir. Ehtimal olunur ki, Məhəmməd Hadi metrostansiyası bu 3 stansiyanın inşası başa çatdırıldıqdan sonra tamamlanacaqdır.
Senecio brachyantherus
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
Azərbaycan numizmatikası
Azərbaycan numizmatikası - Azərbaycanda pul işinin və pul dövriyyəsinin mərhələləri toplusu.
Azərbaycan numizmatikası feodal dağınıqlığı dövründə
Azərbaycanın tarixində XVIII əsrin II yarısı XIX əsrin I rübü numizmatik nöqteyi-nəzərdən çox mürəkkəb, ziddiyyətli bir zamandır. Bu dövr əslində tarixi Azərbaycan torpaqlarının hissə-hissə parçalanması, Səfəvi imperiyasının sonu, Şərqi Avropanın və yeni Rusiya imperiyasının Qafqaza işğallarının başlanması və sona çatması dövrü idi. Əslində bu dövr numizmatik materialları olmadan yazılı sənədlər vasitəsi ilə araşdırılması mümkün olan bir zamandır. Buna baxmayaraq, Azərbaycanın son müstəqil pul və pul dövriyyəsinin öyrənilməsi baxımından müəyyən açılması mümkün olmayan məsələlərə aydınlıq gətirə bilər.
Xanlıqlar dövründə pul dövriyyəsində xarici ölkələrin pul vahidlərinin rolu
Beləliklə, göstərilən zamana aid olan dəfinələr və pul nominalları göstərir ki, Nadir şahın ölümündən sonra da Azərbaycanda ayrı-ayrı pul nominalları dövriyyədə istifadə olunurdu. Belə ki, XVIII əsrin 50-ci illərində son Səfəvilərdən I Süleymanın və III Abbasın gümüş pulları, Nadir şahın sikkələri, Böyük Moğol imperiyasının rupiləri, Osmanlıların Təbrizdə, Gəncədə, Tiflisdə və İrəvanda zərb etdikləri onluq və beşlikləri, o cümlədən İranda Azərbaycan hakimiyyətinə can atan ayrı-ayrı yerli hakimlərin İmam Rzanın və Mehdi-əz Zamanın adından zərb olunan anonim pullar dövriyyədə istifadə olunurdu. Bu sikkələr yazılı mənbələrdə «imami» pulları adlanırdı. Pul bazarında qarışıqlıq Qubalı Fətəli xanın hakimiyyəti zamanı nisbətən sabitləşdi. Vəziyyət Qacarın hakimiyyəti zamanı daha da yaxşılaşdı. Bu zaman əsasən xanın anonim və az miqdarda Qacarların və Osmanlıların gümüş sikkələrindən istifadə olunurdu. Bu zaman abbası 200 dinara, şahı-60 dinara bərabər hesablanırdı.
Azərbaycan xanlıqlarının pul vahidləri haqqında
Azərbaycan xanlarından Gəncə xanlığının sikkələri say hesabında əsas yeri tutur. Burada sikkələr hətta Qacarın ölümündən sonra da zərb edilməyə davam edirdi. Gəncə zərbxanasının sonuncu sikkə nümunəsi 1800-cü ildə zərb edilmişdi. Şirvan xanlığının xanlıq dövrü sikkələri Şamaxıda 1765-67-ci illərdə zərb edilmişdi. Bunlar 4,49 qr-lıq abbasilər idi. 1771-ci ildə çəkisi 3,90 qr. endirilmişdi. Sonuncu Şamaxı sikkələrinin çəkisi 2,27 qr. olmuşdu. Şəkidə zərb olunan yerli sikkələrin üzərində zərbxana yeri - Nuxa və ya Şəki göstərilirdi, çəkisi 3,9 qr.-dan başlayaraq sonuncusunun çəkisi 2,0 qr. olmuşdu. Qarabağın xanlıq dövrü sikkələri bu zaman yerli nominallar içərisində xüsusi yer tutur. Belə ki, bu pullar «pənahabadı» adlanır, gümüşdən olaraq 5,07 qr. çəkidə olmuşdur. Azərbaycanın 2500 illik pul işi tarixində ilk dəfə idi ki, sikkələr zərb olunduğu şəhərin adı ilə adlanırdı. Bu sikkələrin sonuncuları 1822-ci ildə zərb olunmuşdu. İkinci əsas fərqli cəhət ondan ibarət idi ki, «pənahabadı» adlı sikkələr öz dəyərindən 2,5 dəfə çox dəyərə malik idi, yəni 400 dinar dəyərində qiymətləndirilirdi. Quba xanlığının sikkə nominalları yalnız XIX əsrin əvvəllərinə aiddir. Bunlardan 5 ədədi Azərbaycan tarixi muzeyində saxlanılır, abbası olaraq 2,19 qr. çəkidə idi. Üzərində əlavə işarə «rahi» - yəni işləyə bilən sözü vardır. Dərbənddə də eyni dəyərdə pullar olmuş, amma üzərində heç bir əlavə işarə olmamışdı. Naxçıvanın, Təbrizin, İrəvanın gümüş sikkələri çox azdır. Amma kifayət qədər mis sikkələr günümüzə gəlib çatmışdı. XIX əsrin II yarısından Azərbaycanın işğalının sona yetməsi ilə buranın bazarları Rusiyanın rubl sisteminə keçmişdi. Əhalinin əlində qalan ayrı-ayrı sikkə nümunələri əsasən geyimlərdə bəzək nümunələri kimi istifadə olunmuşdu.
Balıq və çips
thumb|250px|Balıq və çips
Oustalet Emile
Oustalet Emile (24 avqust 1844-23 oktyabr 1905) — fransız zooloqu.
Balıq və çips
Balıq və çips  — Böyük Britaniya, İrlandiya, Avstraliya, Yeni Zelandiya, Kanada və Cənubi Afrikada populyar olan ayaqüstü yemək. Kartof qızartması ilə birgə verilən unda qızardılmış balıq filesindən ibarətdir. Bəzən qarğıdalı, göy noxud, lobya, soğan, incə doğranmış xiyar, bənövşəyi kələm, mayonez və ya tartar sousu kimi inqrediyentlərlə birgə verilir.
Bir sıra diyetoloqlar bu yağlı yeməyin sağlamlığa ziyan olduğunu bildirirlər.
Frankfurt fond birjası
thumb|Almaniyanın [[poçt markası (1985) .]] Frankfurt birjası — Almaniyanın Frankfurt şəhərində birja.
Tarixi
1585-ci ildə yaranmışdır.
Sidney FK
Tarixi
2004-cü ildə yaranıb.
Hüqo (film, 2011)
"Hüqo" — Brayan Selznikin "Hüqo Kabrenin ixtirası" kitabının motivləri əsasında rejissor Martin Skorseze tərəfindən çəkilən macəra filmi. Filmin premyerası 23 noyabr 2011-ci il tarixində baş tutmuşdur.
Film ən yaxşı rejissor işinə görə "Qızıl Qlobus" mükafatının sahibi olmuşdur. Bundan başqa, film 11 Oskar mükafatı nominasiyasına namizəd göstərilmişdir: "Ən yaxşı film", "Ən yaxşı rejissor işi" (Martin Skorseze), "Ən yaxşı ssenari" (Brayan Selznik, Con Loqan) və "Ən yaxşı musiqi" (Hovard Şor) və s Film 5 nominasiyada qalib olmuşdur. Bunlar: "Ən yaxşı operator işi", "Ən yaxşı dekorasiya", "Ən yaxşı səs effekti", "Ən yaxşı səs montajı", "Ən yaxşı vizual effektlər" nominasiyalarıdır.
= Süjeti = Paris, Monparnas vağzalı, 1931-ci il. Filmin açılış hissəsində 12 yaşlı Hüqo Kabre (Asa Batterfild) adlı oğlan uşağı yaşlı Jorj Melyesin (Ben Kinqsli) idarə elədiyi oyuncaqlar mağazasını müşühidə eləməsi ilə başlayır. Oğlan mexaniki siçanı oğurlamaq istəyəndə Melyes onu yaxalayır. O, Hüqonun ciblərini yoxlayır və onun əvvəl götürdüyü bütün əşyaları onun cibindən çıxarır. Melyes mağazasındakı əşyaların uşağa nə üçün lazım olduğunu öyrənməyə cəhd edir. Hüqo isə ona öz qeyd kitabçasında avtomatonun rəsmlərini və onun təmirinin qeydlərini göstərir. Qəzəblənmiş Melyes bloknotu götürür və uşağın bunu da ondan oğurlamasından şübhələnərək qışqırır. Qışqırığa stansiya nəzarətçisi Qustav (Saşa Baron Koen) xidmət itilə qaçaraq gəlir, lakin uzunsürən təqibdən sonra Hüqonu tutmaq ona müvəffəq olmur. Həmin gecə Hüqo öz bloknotunu geri almaq üçün Melyesin yanına qayıdır. Melyes bundan imtina edir və uşağı stansiya nəzarətçisinin otağına aparacağı ilə qorxuzur. Hüqo isə öz məqsədindən geri dönmür və Melyesi evinə qədər izləyir. Mənzilin pəncərəsindən baxan İzabelin (Xloya Moreç) diqqətini özünə yönəldən Hüqo qız çölə çıxdıqda  Melyesin onun bloknotunu yandırmaması üçün onu izləməsini bildirir. Evə gəldikdən sonra Hüqo avtomatona baxır və keçmişdən hissələri yadına salır.
Filmdə hadisələr bir neçə illər əvvələ qayıdır. Oğlan öz atası ilə yaşayır, anası isə doğuş zamanı vəfat etmişdir. Hüqonun atası (Cud Lou) mehriban və sadiq saatsaz oğluna muzeydən tapdığı və heç kimə lazım olmayan vaxtilə yazmağı bacaran sınmış avtomatonu (mexaniki kukla) göstərir. Uşağın atası işlədiyi muzeydə baş verən yanğın zamanı həlak olur və bununla onun avtomatonu bərpa etmək işi yarımçıq qalır. Hüqonun alkoqolizmdən əziyyət çəkən dayısı Klod Kabre ( Rey Vinston) onu öz evində saxlayır. Oğlanın xatirələri bitir. Hüqo ümidini itirməyərək yenidən Melyesin yanına yollanır. O isə bloknotdan qalmış küllə doldurulmuş yaylığı Hüqoya verir. Məyus olan Hüqo qaçmağa başlayır və İzabellə rastlaşır. O isə onun göz yaşlarını silərək onu özü ilə birlikdə mesye Labissin (Kristofer Li) idarə etdiyi kitabxanaya aparır. Orada İzabel bildirir ki, Melyes bloknotu yandırmayıb. Bunu qəsdən edib ki bloknot onda qalsın. Hüqo qocanın yanına qayıdır, lakin o öz dediyində qalır və ona bu yaxınlarda sındırdığı mexaniki siçanı təmir etməyi təklif edir. Hüqo uğurla hissələrə ayrılmış oyuncağı bərpa edir. Qoca isə ona hər gün onun mağazasına gəlməsini və onun tərəfindən veriləcək hər bir işin yerinə yetirilməsini bildirir.
240px|thumbnail|right|[[Jorj Melyes, 1890-cı il]] İzabellə söhbət zamanı Hüqo qızın heç vaxt həyatı boyu bədii filmə baxmadığını öyrənir. Onlar kinoteatra gizlincə girirlər və Fred Nyumeyer və Sem Teylorun "Nəhayət təhlükəsizlikdə" adlı səssiz filminə baxırlar. Kinonun kuliminasiya anında onları kinoteatrın işçisi tutur və onları çölə çıxarır. Vağzala getdikləri vaxt İzabel Hüqoya onun valideynlərinin də sağ olmadığını bildirir. Vağzalda onları stansiya nəzarətçisi görür, lakin İzabel Hüqonun kuzeni olmasını bildirərək onu çətinlikdən qurtarır. Hüqo avtomatonun təmiri üçün lazım olan ürək formasındakı açarın İzabeldən yerə düşdüyünü görür. O, İzabeldən bunu istəyir, lakin o bunun nə üçün lazım olduğunu bilməyincə verməyəcəyini söyləyir. Hüqo qızı avtomatonu gizlətdiyi yerə aparır və bu açarın ona robotun tam funksiyalaşdırılması üçün lazım olduğunu izah eləyir. İzabel ona açarı verir, Hüqo açarı həmin deşiyə taxır və avtomaton dirçələrək kağızda anlaşılmayan xətlər və təsadüfi hərflər yazmağa başlayır. Bir neçə dəqiqədən sonra robot öz işini bitirir və uşaqlar avtomatonun Ayın yarısına dəymiş topu görür. Hüqo avtomatonun "Aya səyahət" filmindən bir kadrı təsvir etdiyini başa düşür. Robotun sonuncu ştrizi Jorj Melyesin rəsm üzərindəki imzası idi. 200px|thumbnail|left|"Aya səyahət" (1902) filmindən olan həmin kadr İşin nə yerdə olması ilə maraqlanan uşaqlar Melyesin həyat yoldaşı Jannanın (Helen Makkrori) yanına yollanırlar. Janna rəsmi görən kimi Hüqoya heç bir halda bunu Melyesə göstərməməsini tapşırır. Janna uşaqları başqa otağa aparır, bu zaman Melyes evə gəlir. Hüqo və İzabel qocanın şkafında gizlənirlər, lakin İzabel stuldan yıxılır və səsə Melyes qaçaraq gəlir. O, qutudan düşmüş eskizlərini cırmağa başlayır. O ağlayır və Hüqo isə qarışıqlıqdan istifadə edərək evi tərk edir. Vağzalın girişində o mesye Labisslə toqquşur. O isə Aleksandr Dümanın "Robin Hud sürgündə"  kitabını ona bağışlayır. Kinematoqrafiyanın yaranması haqqında çox şeyi bilmək üşün növbəti gün Hüqo və İzabel kinoakademiyanın kitabxanasına yollanırlar. Onlar burada Rene Tabardın (Maykl Stalberq) "Arzuların ixtirası: İlk filmlərin tarixi" kitabını oxuyurlar. Uşaqlar kitabdan Jorj Melyesin vaxtilə kinorejissor olmasını və onun I Dünya müharibəsində həlak olmasını öyrənirlər. Kitab müəllifi uşaqların Melyesin sağ olduğunu bildirmələrinə inanmır və onları rejissorun həyatında olan müxtəlif əşyaların təsvirlərinin yığıldığı xüsusi otağa aparır. Orada Tabard Melyesin filmlərindən qorunub saxlanmış yeganə lenti göstərir.
Gecə Hüqo yata bilmir və onun yuxusuna vahimələr gəlir. Onlardan biri 1895-ci il 22 oktybar tarixində Monparnas vağzalında real baş vermiş qatar qəzası idi.
220px|thumbnail|left|[[Monparnas vağzalında qəza — Hüqonun qarabasmalarından biri]] Səhər Paris polisləri Hüqonun ölmüş dayısını tapırlar. Hüqo, İzabel və Rene Tabard Melyesin evinə yollanırlar, lakin Janna onların getməsini xahiş eləyir. O vaxtilə aktrisa olmasını və ərinin filmlərində çəkildiyini bildirir. Tabard Melyesin "Aya səyahət" filmindən olan lenti göstərir. Nümayiş zamanı rejissor onları görür və öz keçmişi: fokusçu işi, şəxsi avtomatonu, kinematoqrafiya ilə ilk tanışlığı, kinostudiyasının yaradılması və filmlərin çəkilişi haqqında danışmağa başlayır. Melyesin sözlərinə görə, o əsas işini müharibə səbəbindən atmış və insanları artıq kinonun maraqlandırmadığını görmüşdür. Tezliklə Melyes aktyorlara pul ödəyə və studiyanı saxlaya bilmir. Ümidsizliyə qapılaraq o bütün dekorasiyalarını və kostyumunu yandırır, maliyyə vəsaitlərinin çatışmazlığı səbəbindən filmlərinin hamısını satır. Bu pulla o özünə Monparnaz vağzalında balaca kiosk açır və oyuncaq satmaqla dolanmağa başlayır. Melyesin yeganə yandırmadığı əşya — avtomaton idi. Melyes onu yerli muzeyə vermiş, onu isə Hüqonun atası tapmışdır.
Hüqo yenidən vağzalda olanda stansiya nəzarətçisi nəhayət onu tuta bilir və onu qəfəsə salır. Lakin Hüqo ordan da qaça bilir. Onlar arasında uzunsürməyən təqib başlayır. Bundan sonra Hüqo böyük vağzal saatının əqrəbinin üstündə asılı qalır. Qustav oğlanı gözdən itirir və iti ilə birlikdə çıxıb gedir. Hüqo avtomatonu gizlətdiyi yerdən götürür, lakin stansiya nəzarətçisi yenidən onu qəfəsə salmağa cəhd göstərir, lakin uşağa kömək etmək üçün gələn Melyes ona mane olur. Hüqo və İzabel Jorj Melyesə və onun yaradıcılığına həsr olunmuş məclisdə iştirak edirlər. Öz nitqində rejissor Hüqoya minnətdarlığını bildirir və tamaşaçılara öz filmlərinin əksəriyyətini nümayiş etdirir.
Filmin sonuncu səhnəsində İzabelin kadrarzası səsi gəlir. Burada o Hüqo Kabre adlı oğlanla qarşılaşdığına görə taleyinə minnətdar olduğunu bildirir.
Rollarda
Asa Batterfild — Hüqo Kabre
Xloya Moreç- İzabel
Ben Kinqsli — Jorj Melyes
Saşa Baron Koen — stansiya nəzarətçisi Qustav
Helen Makkrori — ana Janna
Maykl Talberq — Rene Tabard
Kristofer Li — mesye Labiss
= Musiqi =
Bəstəkar Hovard Şor tərəfindən filmə yazılan musiqi parçası Oskar mükafatına namizəd verilmişdir. Filmdə həmçinin, Kamil Sen-Sansın "Dance macabre" ("Tutqun rəqs") və Erik Satinin Gnossienne No. 1 musiqi parçaları da səslənmişdir.
= Tarixi istinadlar =
Jorj Melyesin keçmişi və həyatının əsas xarakteristikaları filmdə dəqiqliklə öz əksini tapmışdır. O filmlə Lümyer qardaşlarının film nümayiş etdirməsindən sonra maraqlanmışdır O, sehrbaz, oyuncaq düzəldən olmuş, avtomat kuklalarla eksperimentlər etmiş, teatra rəhbərlik etmiş (Roberd Hudin teatrı), sonradan müflisləşmiş, onun kinolentləri sellüolozadan olduğu üçün məhv olmağa başlamışdır. Nəticədə o, Monparnas vağzalında oyuncaq satıcısı kimi çalışmağa başlamış, sonradan Fəxri medalla təltif olunmuşdur. "Aya səyahət" (1902) kimi əksər erkən səssiz filmlər Melyesə məxsus olmuşdur. Filmdə Melyesin iki uşağının, Qaston adlı qardaşının ( Melyeslə birlikdə bütün filmlərinin çəkilişində iştirak etmişdir), Ejen adlı ilk xanımının (Evlilikləri boyu Ejen də onun filmlərində çəkilmiş, 1913-cü ildə isə dünyasını dəyişmişdir). Filmdə yalnız Melyesin Janna d'Alsi ilə kinoistehsalı dövrü nümayiş olunmuşdur. Həmin vaxtda isə onlar həqiqətən də 1925-ci ilə qədər evlənməmişdilər.
Filmdə istifadə olunan avtomatonun prototipi filmin ssenari müəllifi Brayan Selznikin Filadelfiya ştatında yerləşən Franklin Universitetində çalışan isveçrəli saatsaz Anri Mayard tərəfindən yaradılan Jak Dro adlı avtomaton olmuşdur
= Real hadisələrə uyğunsuzluğu =
Riçard Röper isə "Hüqo" filmini 10 illiyin ən sehirli kinotəəssüratlarında biri, Rover Ebert isə Skorsezenin uzun karyerası boyu "rejissorun ürəyinə ən yaxın olan" film adlandırmışdır.
= Mükafatlar və nominasiyalar =
Amsterdam fond birjası
Amsterdam birjası — Niderlandın Amsterdam şəhərində birja.
Tarixi
1876-cı ildə yaranmışdır.
Senecio hieracium
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
40-cı paraleldə (film, 2016)
40-cı paraleldə kinoalmanaxı 4 qısametrajlı bədii filmdən ibarətdir: “Postskriptum”, “Onun atası”, “Hədiyyə” və “Qara bağ”. Kinoalmanax 2016-cı ildə "Azərbaycanfilm" kinostudiyası nda istehsal edilmişdir. Filmdə əsas rolları Azər Aydəmir, Ayşad Məmmədov, İlqar Safat, Şamil Süleymanlı, Fateh Tahirov, Məbud Məhərrəmov, Ülviyyə Rza, İlahə Həsənova, Qorqud Cəfərli, Şamil Süleymanlı, Elxan Abbasov, Vidadi Əliyev və Rasim Cəfərov ifa edirlər.
Nectandra pseudocotea
(Nectandra pseudocotea) —  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Qürbət Qurbanov
Qürbət Qurbanov teatr xadimi.
Həyatı
Tanınmış teatr xadimi Qürbət Qurbanov 1924-cü il martın 12-də Şirvan şəhərinin Qarabağlı kəndində (hal-hazırda Salyan rayonuna daxildir) dünyaya göz açıb. İlk təhsilini kənd məktəbində alıb. 1934-cü ildə ailəsi Bakıya köçür və o, orta təhsilini Bakıda davam etdirir. Qürbət müəllim görkəmli Azərbaycan ədibi Süleyman Sani Axundov un rəhbərlik etdiyi 172 saylı məktəbdə təhsil alır. 1939-cu ildə aktyor Ağadadaş Qurbanov 172 saylı məktəbdə dram dərnəyi təşkil edir. Qürbət Qurbanov həmin dərnəyə üzv olur. 1942-1945-ci illərdə Bakı Teatr Texnikumunda təhsil alır. Təhsil aldığı illərdə Azərbaycan Dövlət Dram Teatrı nda təcrübə keçməyə başlayır. Böyük Vətən Müharibəsi illərində hərbi xəstəxanalarda, kənd zəhmətkeşləri qarşısında çıxışlar edir. Buna görə də 1941-1945 ci illər Böyük Vətən Müharibəsi illərində fədakar əməyə görə medalı ilə təltif olunur. Texnikumu bitirdikdən sonra Akademik Dram Teatrında aktyor və rejissor köməkçisi kimi fəaliyyətə başlayır. O, bu teatrın səhnəsində 40-a yaxın müxtəlif xarakterli obrazlar yaradıb. Qürbət müəllim 1960-cı ildən Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında truppa müdiri kimi fəaliyyətə başlayır. Qısa müddət sonra o, Gənc Tamaşaçılar Teatrında truppa müdiri vəzifəsini icra edir. 1961-ci ildən yenidən Dram Teatrına qayıdaraq truppaya rəhbərlik edir. Qürbət Qurbanov keçmiş SSRİ məkanında yeganə insan idi ki, uzun müddət truppa müdiri vəzifəsində fəaliyyət göstərmişdi. O, öz fəaliyyəti dövründə Azərbaycan Dövlət Akademik Dram Teatrının zəngin salnaməsini yaratdı. 1956-cı ildən ömrünün sonuna qədər teatrda baş verən bütün prosesləri xüsusi dəftərlərdə qeyd edib. Hal-hazırda Cəfər Cabbarlı adına Dövlət Teatr Muzeyinin zəngin fondunu bəzəyən fotoşəkillərin bir çoxunu Qürbət Qurbanov lentə alıb. 1957-ci ildən 1987-ci ilə qədər teatrda oynanılan bütün tamaşaları, eləcə də rayonlarda qastrol zamanı oynanılan tamaşaları fotolentə alaraq əbədiləşdirib. 1956-cı ildə fəaliyyətə başlayan Azərbaycan Televiziyasında da Qürbət müəllim fəaliyyət göstərib. O illərdə canlı olaraq uşaqlar üçün nümayiş olunan "Bilici baba" verilişində Bilici babanı canlandırır. 1967-1972-ci illərdə M. Əliyev adına Teatr İnstitutunun rejissorluq fakultəsində təhsil alıb. 1988-ci ildən etibarən xalq şairi Nəriman Həsənzadə nin dəvəti ilə o zamankı Ədəbiyyat və incəsənət qəzetində təsərrüfat müdiri vəzifəsində fəaliyyətə başlayıb. 1996-cı il yanvarın 17-də Qürbət Qurbanov yenidən Akademik Milli Dram Teatrına qayıdır və truppa müdiri vəzifəsini icra etməyə başlayır. 2000-ci ildə ümummilli liderimiz Heydər Əliyev Qürbət Qurbanovu Azərbaycan Respublikasının əməkdar mədəniyyət işçisi fəxri adına layiq görüb. 2003-cü il oktyabrın 9-da Qürbət Qurbanov Bakı şəhərində vəfat edib.
Feysəl Rerras
Feysəl Rerras (Fayçal Rherras, فيصل غراس – Feyṣəl Ğərras ) — Belçikada doğulmuş Mərakeşli peşəkar futbolçu.
Backbone.js
Blackbone.js bir JavaScript kitabxanasıdır və aparıcı tətbiq dizayn paradiqmasına əsaslanır. Backbone yüngül olması ilə məşhurdur, çünki onun yeganə sərt asılılığı bir JavaScript kitabxanasındadır, Underscore.js və üstəgəl kitabxananın istifadəsi üçün jQuery lazımdır. Bir səhifənin veb tətbiqetmələrini inkişaf etdirmək üçün hazırlanmışdır, və həmçinin veb tətbiqetmələrin müxtəlif hissələrini (məsələn, çox sayda müştəri və server) sinxronlaşdırmaq üçün. Backbone CoffeeScript və Underscore.js ilə də tanınan Ceremi Aşkenas tərəfindən yaradılmışdır.
2011-ci il Əlcəzair iğtişaşları
12 fevral Əlcəzairin paytaxtı Əlcəzair şəhərində aksiyaçılarla polislər arasında qarşıdurma gedir. Lent.az-ın "France 24" telekanalına istinadən verdiyi məlumata görə, aksiyaçılar Əlcəzair prezidenti Abdelaziz Buteflikanın istefasını tələb edir, "Buteflika-rədd ol!" şüarları səsləndirirlər. Polis indiyə qədər 20 nəfəri saxlayıb. "France Presse" agentliyi isə artıq 2 min nəfərin polis səddini yardığı barədə məlumat yayıb. Misir ssenarisinin təkrarlanacağından qorxan Əlcəzair hakimiyyəti müxalifətə demokratik azadlıqların genişlənməsi, iş yerlərinin açılması və hökumət dəyişikliyi tələbi ilə kütləvi aksiya keçirməyə icazə verməsə də, insanlar küçələrə çıxıblar.
Backbone.js
DOM Backbone.js ilə işləyərkən deklarativ bir proqramlaşdırma üslubundan fərqli olaraq (data atributlarından istifadə etməklə AngularJS-da ümumi) imperativ proqramlaşdırma tərzi qəbul olunur.
2011-ci il Əlcəzair iğtişaşları
Etiraz aksiyalarını müxalifət partiyalarının koalisiyası, sivil təşkilatlar və qeyri-rəsmi həmkarlar ittifaqları təşkil edəcək.
Backbone.js
"Minimum məlumat quruluşu dəsti (modellər və kolleksiyalar) və istifadəçi interfeysi (baxışlar və URL-lər)" təmin etməyə çalışaraq, inkişaf etmiş işləmə üçün uzantı seçimi inkişaf etdiriciyə buraxır. Misal üçün, biri Backbone Layout Manager və ya ReSTbasis ilə bağlanmış görünüş görünüşlərindən istifadə edə bilərsiniz.
2011-ci il Əlcəzair iğtişaşları
Bundan öncə müxalifət dünən paytaxtda keçirilən nadir nümayişin iştirakçılarını alqışlamışdı. Həmin bu nümayiş küçələrə on minlərlə polisin çıxarılmasına baxmayaraq baş tutmuşdu.
Tunis və Misirdə baş verən xalq üsyanlarından ruhlanan 2000-ə yaxın fəal paytaxtın 1 May meydanında toplaşaraq prezident Əbdüləziz Butelfikanın istefasını tələb ediblər. Bir çox fəallar polis barrikadalarını yararaq meydana çata bilmişlər.
Əlcəzair hökuməti müxalifətin nümayişinin qarşısını almaq üçün küçəyə 30 min polis çıxarmışdı. Polislər meydana daxil olan nümayişçilərin şəhərin içərisi ilə yürüş keçirməsinin qarşısını alıblar.
Əlcəzair hökuməti ölkədə 19 ildir ki, davam edən fövqəladə vəziyyət rejimini ləğv edib. Qeyd edək ki, yanvarın sonlarından başlayaraq müxalif "Mədəniyyət və Demokratiya Uğrunda Yığıncaq" Partiyası tərəfindən paytaxt Əlcəzairdə kütləvi aksiyalar təşkil olunmağa başlanılıb. Aksiya iştirakçıları 1992-ci il fevralın 9-dan prezidentin əmri ilə tətbiq olunan və 1993-cü il fevralın 6-da parlament tərəfindən müddəti uzadılan fövqəladə vəziyyət rejiminin ləğv edilməsini, aksiya iştirakçılarının azadlığa buraxılmasını, bahalıq və işsizlik probleminin həllini tapmasın, kütləvi informasiya vasitələri üçün azad şəraitin yaradılmasını tələb edirlər.
Fevralın əvvəlində prezident Əbdüləziz Buteflika bəyan edib ki, Əlcəzair hakimiyyəti yaxın vaxtlarda fövqəladə vəziyyət rejimini ləğv edəcək, paytaxt istisna olmaqla, ölkənin bütün ərazisində mitinq və yürüşlərin keçirilməsinə icazə verəcək. O, dövlət televiziya və radio kanallarında bütün siyasi partiyalara efir vaxtı ayrılacağını da bildirib. Qənd və yağın qiymətinin 41 faiz aşağı salınacağı da verilən vədlər sırasındadır.
Çin qoralı
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü. Birma, Çin, Hindistan, Tayland, Vyetnam və Laos ərazisində yayılmışdır.
Xüsusiyyətləri
Bu növün nümayəndələri 910–2400 m arası yüksəkliklərdə yayılırlar. Çin ərazisində isə onlara hətta 4100 metr yüksəkliklərdə belə yayılmışdır. 4–12 başdan ibarət olan dəstələr halında yaşayırlar. Yaşlı erkəklər tənha həyat tərzi keçirir. Orta ömür müddəti 15 ildir.
Çəkisi 22–35 kq arasında dəyişir. Yay ayları tükləri qısa və seyrəkdir. Erkəklərdə buynuzun uzunluğu 230 mm, dişilərdə isə 190 mm təşkil edir.
Qış ayları yarpaq, kol və qozalarla, yayda isə otla qidalanır.
Təbii düşmənləri qırmızı canavar, bəbir, vaşaq və pələngdir.
Coxalması
Dişilər və erkəklər 3 ilində yetkinləşir. Cütləşmə dövrü sentyabr—oktyabr ayına təsadüf edir. Boğazlıq dövrü 170–218 gün çəkir. May-iyun ayları bala vermə dövrüdür. Əsasən bir bala verirlər.
Qorunması
Saylarının azalması müşahidə edilir. Səbəb isə intensiv ovdur.
Pərviz Cəbrayıl
Pərviz Şahbaz oğlu Cəbrayıl - şair, yazıçı, publisist, "Azadlıq" qəzetinin redaktoru.
Həyatı
Pərviz Cəbrayıl 18 yanvar 1971-ci ildə Biləsuvar rayonunun İsmətli kəndində ziyalı ailəsində doğulub. 1988-1990-cı illərdə hərbi xidmətdə olub. 1991-ci ildə Bakı Dövlət Universitetinin jurnalistika fakültəsinə daxil olub. 1992-ci ildən "Azadlıq" qəzetində çalışmağa başlayıb. 1994-cü ildə "Azad Söz" qəzetinin baş redaktoru olub. Daha sonralar Azərbaycanın "525-ci qəzet", "Carçı", "Avrasiya", "Ekspress" qəzetlərində çalışıb, Qafqazın ilk tele-jurnalı olan "Tv-tel" jurnalının redaktoru olub.
2000-ci ildə "Millətin səsi" qəzetinin baş redaktoru kimi fəaliyyət göstərib. 2001-2006-cı Rusiyanın Novosibirsk şəhərində çalışıb. 2007-ci ildə yenidən "Azadlıq" qəzetinə qayıdıb, baş redaktorun müavini kimi fəaliyyətə başlayb.
Yaradıcılığı
İlk kitabı "Öləngi"' 2000-ci ildə nəşr olunub. Kitaba müəllifin hekayələri ("6 Kilkə"), esseləri, şeirləri, bir novellası ("İç-içə") və 1996-cı ildə, 26 yaşında yazdığı "Öləngi" romanı daxil edilib. Elə həmin il "Ekspress" qəzetinin keçirdiyi sorğuda "Öləngi" romanı "İlin hadisəsi" hesab olunub.
"Hər sabah yaşam" (Dəfnəli şeirlər) kitabı 2008-ci ildə nəşr olunub. Kitabda toplanan bədii-fəlsəfi şeirlər Pərviz Cəbrayılı daha yaxından tanımağa imkan verir. Üçüncü kitabı - "Ən Yeni ədəbiyyat" seriyasında nəşr olunan "Yad dildə" müəllifin cəmiyyətimizdə son 20 il ərzində baş verən hadisələrə bədii yanaşmasını əks etdirir. Roman haqda müxtəlif qəzet və saytlarda ayrı-ayrı baxışları əks etdirən çoxlu elmi-tənqidi, publisist yazılar dərc edilib. Romana maraq 2011-ci ilin "Nəsimi" kitab müsabiqəsində "İlin romanı" adını qazandırıb. Daha sonra isə Azərbaycanın ən prestijli müsabiqəsi olan "Milli Kitab Müsabiqəsi"ndə (MKM) birinci yerin qalibi seçilməklə böyük qalmaqala səbəb olub. Qalmaqal nəticəsində 17 nəfərlik jüridən üçü istefa verib. Roman MKM tərəfindən təkrar nəşr edilib. Obrazlarına "Kitabi-Dədə Qorqud" qəhrəmanlarının adını verməklə müəllif Azərbaycan xalqının keçmiş mənəvi dəyərləri ilə hazırda formalaşan mənəvi dəyərlərini müqayisə edir.
Kitabın təkrar nəşrində yazılan ön sözdə deyilir:
""Yad dildə" romanı son illər oxucu rəğbətini qazanan romanlar sırasında ilkin yerlərdən birini tutur. Roman "Nəsimi" ədəbi müsabiqəsinin "İlin romanı" nominasiyasının qalibidir; "Kultaz" və "MKM" ədəbi portallarında oxucular arasında keçirilən səsvermədə "Ən yaxşı əsər" nominasiyasında ən çox səs toplayıb. "Yad dildə" kitabı satış reytinqinə görə də "Ən yeni ədəbiyyat" seriyasından olan kitablar arasında birinci yerdədir. Nəhayət, bu roman Azərbaycan ədəbi mühitində hazırda ən ali mükafat sayılan "Milli Kitab Müsabiqəsi"nin qalibidir. "Yad dildə" əsərinin ədəbi aləmdə və oxucular arasında bu qədər qəbul olunmasının və sevilməsinin səbəbi nədir? Roman – ölkənin ictimai-siyasi reallığı ilə xalqın mifik-mənəvi, fəlsəfi-ürfani baxışlarını bədii şəkildə birləşdirən bir neçə qatdan ibarətdir. Müəllif əsərin daxili qatlarını bir-biri ilə çox məharətlə əlaqələndirib, siyasi gerçəkliyin ədəbi həllini tapmağı bacarıb və son illər Azərbaycan ədəbiyyatında romançılıq mərhələsinin mahiyyət etibarilə yeni səhifəsini açıb. Roman ədəbi hazırlığı olan oxucular üçün nəzərdə tutulub".
Qay Hamilton
Qay Hamilton (d. 16 sentyabr 1922 – ö. 20 aprel 2016) — İngilis rejissor.
Ziçiuyfalu
Ziçiuyfalu (Macar: Zichyújfalu) – Macarıstanın, Feyer rayonunun mərkəzi Sеkеşfеxеrvаr şəhərinin yaxınlığında qədim kənd.
Mezőföldun şimal hissəsində və Velençei gölünün on kilometr cənubunda.
Vaxtanqisi (Qarayazı)
Vaxtanqisi — Gürcüstan Respublikasının Aşağı Kartli mxaresinin Qarayazı rayonunun inzibati-ərazi vahidində kənd.
Əhalisi
17 – 24 yanvar 2002-ci il Ümumgürcüstan əhali siyahıyaalınmasının rəsmi yekunlarına əsasən kənddə yaşayan 2.592 nəfər (1.286 nəfəri kişilər, 1.306 nəfəri qadınlar) əhalinin 90 %-i etnik azərbaycanlılardan ibarətdir.
Cibal
thumb|250px|right|Cibal vilayətini göstərən X əsrdə [[Yaxın Şərqin xəritəsi. 1886-cı il.]]
Cibal və ya Cibəl — şərqdə Dəşti-Kəbir, cənub-şərqdə Fars, qərb və cənub-qərbdə İraqi-Ərəb, şimal-qərbdə Azərbaycan, şimalda Əlbruz dağı ilə dövrələnən bölgə. Cibal sözü ərəb kökənli cəm bir sözdür və "dağlar" anlamına gəlir. Dağlar olaraq da Zaqros dağlarını bildirir.
Tarix
VII əsrdə ərəb yürüşlərindən sonra midiyalıların olmuş olduğu torpaqların bir qismi, Cibal olaraq anılmağa başladı. XII əsrdə Səlcuqlular dönəmində bölgə, İraqi-Əcəm olaraq adlandırılan bölgənin içinə daxil edildi. Cibal adı, Monqol istilasından sonra işlənilməməyə başlandı. Bölgənin bəzən tamamı, bəzən bir qismi; Samanilər, Qaraxanlılar, Buveyhilər sülaləsi, Səlcuqlular, Azərbaycan Atabəyləri və Elxanlılar tərəfindən hökmüranlıq altına alınmışdır.
Abbasabad (Aşağı Tarım)
Abbasabad — İranın Qəzvin ostanının Qəzvin şəhristanının Aşağı Tarım bəxşinin ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
2016-cı ilin məlumatına görə kənddə 355 nəfər yaşayır (105 ailə).
Akvarium
right|thumb thumb|
Akvarium — balıqların və müxtəlif dəniz və şirin su hövzələrində yaşayan canlılar və bitkiləri saxlamaq üçün nəzərdə tutulmuş qablar və ya hovuzlar.
Tarixi
Çinlilərin balıqlara münasibəti də maraqlıdır. Şüşə qablarda çay və dəniz balıqlarını saxlamışlar. Birinci dəfə 1500-cü ildə Yaponiyaya akvarium çinlilər tərəfindən gətirilmişdir. Buradan da akvariumun dünya səyahəti başlamışdır. Amerika və başqa ölkələrə birinci dəfə buradan yol almışdır. Əldə olunan məlumata görə, bir amerikalı admiral Yaponiya imperatorunun ona bağışladığı iki cüt şələquyruq qızıl balığı Amerikaya gətirmək üçün hərbi gəmidən istifadə etmişdir. Amerikalı varlılar bu balıqları admiraldan almaq üçün çoxlu pul təklif etsələr də, admiral onları satmamışdı. Balıqların oğurlanmasından ehtiyat edən admiral xüsusi mühafizə dəstəsi düzəltmişdi. O, yalnız bir neçə ildən sonra, nəsil verib artıb çoxaldıqdan sonra balıqların hər birini çox baha qiymətə satmışdı. İndi hər balıq həvəskarının akvariumunda bu balıqlardan var.
Akvarium üçün vacib şərtlər
Su bütün canlılar üçün vacib olsa da, təbii ki, balıqlar üçün daha əhəmiyyətlidir. Suyun kimyəvi tərkibi çox dəyişkəndir. O, şirin və ya duzlu, ağır və ya yüngül, turş, oksigenlə zəngin və ya kasad, təmiz və ya çirkli ola bilər. İnsanlardan fərqli olaraq, balıqlar yerdəyişmədə məhdudiyyətlərlə qarşılaşırlar. Biz harada hava olarsa, ora gedə bilərik. Amma balıqlar istənilən suda yaşaya bilmirlər. Məsələn, dəniz balıqlarının qapalı göldə yaşaması mümkün deyil. Burada onlar üçün lazımı həyat şəraiti olmur. Balıqların yaşadığı, nəfəs aldığı, içdiyi su müəyyən şərtlərə uyğun deyilsə, onların vəziyyəti pisləşə və hətta ölə bilərlər. Siz akvariumunuzdakı suyun kimyəvi tərkibini - oksigen tutumunu, hərəkətini, təmizliyini - dəqiq göstəricilərlə təmin etməlisiniz. Akvarium suyunun kimyəvi tərkibinin və digər parametrlərinin yoxlanılması üçün xüsusi qurğular və reaktiv dəstlər var. Suyun kimyası termini balıq saxlayanlar arasında sudakı duzun, sərtlik və turşuluq balansının səviyyəsini müəyyənləşdirir. Balıqların normal inkişafı üçün onların maddələr mübadiləsi mühitin məhz bu parametrlərinə köklənməlidir. Dəyişikliyə uyğunlaşma, əlbəttə ki, vaxt tələb edir. Tələskənlik balıqların kimyəvi şoka düşməsi ilə nəticələnir. Düzdür, bəzi balıq növləri suyun qeyri-adi tərkibinə uyğunlaşa bilir (nəticəsi gələcəkdə özünü göstərir). Amma duzlu və şirin su arasındakı fərq o qədər əhəmiyyətlidir ki, heç cür dəf edilmir. Bu problemi həll etmək üçün siz ya yalnız su kəmərinizdən gələn suda yaşaya biləcək balıq saxlamalısınız, ya da daha hissiyyatlı növlər üçün suyun tərkibini dəyişməlisiniz.
Suyun tərkibinin dəyişilməsi bahalı və kifayət qədər uzun prosedurdur. İlk növbədə satıcıdan balıqlarınız haqqında maksimum məlumat əldə edin. Əgər onların mənşəyi barədə məlumatınız yoxdursa, onda orta şərait yaratmaq daha məsləhətdir. Yaxşı olar ki, balıqlarınızı zoomağazadakı suyu ilə birgə götürəsiniz. Sonradan onu tədricən dəyişərsiniz. Suyun duzluluğunu müəyyənləşdirmək üçün hidrometrdən istifadə edilir. İndi sahilboyu sular çox çirkli olduğundan dəniz akvariumları üçün su çox vaxt dənizdən götürülmür. Bunun üçün su kəmərindən gələn su və xüsusi dəniz duzundan istifadə edilir. Suyun sərtliyi (ağırlığı) tərkibindəki mineral duzlardan (xlorid, bikarbonat, karbonat və sulfat, kalsium, natrium, maqnium və kalium) asılı olur. Çox duzu olan su daha ağır olur.
Akvariumun tərtibatında istifadə edilən daşlar və digər bərk elementlər (xüsusilə karbonatlı) suyun tərkibini dəyişə bilər. Yürgül suyu ağır suya çevirmək mümkün olsa da, ağırı yüngülə çevirmək çox çətindir. Suyu yüngülləşdirmək üçün müxtəlif üsullardan istifadə edilir:
Balıq seçimində həlledici faktor akvarimun ölçüsüdür. Sizə sevinc bəxş edəcək balıqlara yaşamaq üçün rahat şərait lazımdır. Balıq seçimində də tələsməyin. Hər şeyi əvvəldən öyrənmək daha yaxşı olar. Səhvə yol versəniz, balıqlara zərər vurar, pulunuz və vaxtınız isə hədər gedər. Əvvəlcə arzusunda olduğunuz balıq haqqında bütün məlumatı əldə edin.
Sonra isə akvariumunuza nə qədər balıq yerləşəcəyini müəyyənləşdirin. Adətən, hesablama oksigenə olan tələbata uyğun aparılır. Böyük balığın uzunluğu ilə (quyruqsuz) akvarium səthinin sahəsinə nisbəti götürülür. 2,5 sm uzunluğu olan şirinsulu balıqlara 192 kvadratsantimetr, soyuqsevənlərə 120 kvadratsantimetr, tropiklər üçün isə 64 kvadratsantimetr akvarium götürülür. Uzunluğu 2,5 sm olan dəniz balıqlarına hər bir fərd üçün həyatının ilk 6 ayında adətən 18 litr su götürülür. Qalan vaxtlarda isə 9 litr su bəs edər. Amma nəzərə alın ki, bəzi balıq növlərində fərdlər hansısa ərazini yalnız özününkü bilir və ora digər balıqları buraxmırlar. Balıq növlərinin biri-birinə uyğunlaşmasına onları akvariuma salmazdan öncə nəzər yetirin. Başlıca meyar balıqların əvvəldən yaşadıqları mühitin oxşarlığıdır. Duzlu və şirinsulu balıqlar bir akvariuma salınmır. Amma duzlu hovuzlardan çıxmış balıqlar şirin suya salınır. Suyun temperaturuna olan tələbat da nəzərə alınmalıdır. Bəzi növ balıqlar akvariuma tez axan çaylardan, bəziləri isə sakit hovuzlardan düşür. Demək, onlar eyni şəraitdə yaşaya bilməzlər. Bəzi balıqlar dibi daşlı əraziyə, bəziləri bitkili və ya açıq məkanlı, bir qism gur işıqlı, digərləri isə alaqaranlığa üstünlük verirlər. Balıqların ölçü və temperamenti ən vacib məqamlardan biridir. Balıqların hamısının yırtıcı olmamasına baxmayaraq, təbiətdə, adətən, böyüklər xırdaları yeyir. Buna görə də akvariumunuzdakı ən xırda balıqların belə başqalarının qurbanı olmayacaq qədər böyük olduğuna əmin olun. Bəzi balıq növləri akvariumun müəyyən hissəsindən istifadə edərək öz ərazilərini anbar və ya yuva kimi qısqanclıqla qoruyurlar. Belə balıqlar həm öz nümayəndələrinə, həm də başqa növlərə qarşı aqressiv olurlar. Böyük acgöz balıqlar həm də özlərindən zəifləri ac qoyurlar. Yaxşı olar ki, ölçü və temperamentinə görə uyğun gəlməyən balıqlar ayrı-ayrı akvariumlarda yaşasınlar.
Bhumibol Adulyadey
Bhumibol Adulyadey (d. 5 dekabr 1927, ABŞ-13 oktyabr 2016, Tailand) — 1950-ci ildən (faktiki 1946-cı ildən) Tailand kralı.
Həyatı
Bhumibol Adulyadey musiqi ilə məşğul olur. 30-dan artıq caz musiqisi bəstələyib.Benni Qoodman, Cek Tearqarden kimi əfsanə cazcılar ilə eyni səhnədə saksafon çalacaq qədər usta bir musiqiçidir.
Bhumibol Adulyadey yaxşı bir fotoqraf kimi ölkədə ad çıxarıb.
Bhumibol Adulyadey ixtiraları ilə dünya miqyasında tanınıb və patentləri var. Ən məşhur patenti süni buluddur.
Bhumibol Adulyadey siyasəti sevmir və dövləti xüsusi müşavirləri vasitəsilə idarə edir.
Bhumibol Adulyadeyin portret və fotolorı ölkəni başdan ayağa bürüyüb. Bir isveçrəli turist onun divara yapışdırılmış portretinə saqqal çəkdiyinə görə 15 il həbs cəzası alıb.
O, ölkədə taxtda əyləşmiş ən uzun ömürlü kraldır. Ömrünün sonuna qədər kral taxtında olan Bhumibol 70 il kral olmuşdur. Hakimiyyəti dövründə bir neçə dəfə üsyan və qiyam baş vermiş, hamısını özü birbaşa danışıqlar apararaq yatırmışdır.
1990-cı illərdə Taylandın demokratikləşdirilməsində kralın çox böyük rolu olub.
O, 2006-cı ildə baş nazir Taksin Çinavatın hökumətini devirmiş hərbi xuntanı devirmişdi. 2014-cü ilin mayında hərbi çevrilişdən sonra kral general Prayut Çan-Oçu Milli Sülh və Asayiş Şurasının sədri təyin etmişdi.
Bhumibol Adulyadey ABŞ-də anadan olduğundan yeganə monarxdır ki, bu ölkənin vətəndaşlığını birbaşa ala bilər.
2005-ci ildə Tailandda baş verən sel fəlakətində kral selin bol məhsullu çəltik tarlalarını zərərə uğradacağını görmüş və selin su yollarının yönünü dəyişdirib, ölkəni çox böyük bir zərərdən qurtarmışdır.
Dünyanın ən varlı ölkə başçıları arasında siyahıda ikinci yeri 30 milyard dollar sərvəti olan Tayland kralı Bhumibol Adulyadey tutur.
Bhumibol Adulyadeyin təvəllüd günü Tailandın milli bayramıdır. Səhhətində yaranan problemlərə görə, Banqokda Sirirat xəstəxanasına yerləşdirilən kral 13 oktyabr 2016-cı ildə vəfat etmişdir.
Amazonlar
Herodot Amazonkaların şimali Qara dəniz hövzəsində skiflərlə qonşuluqda yaşadığını göstərirdi. Amazonkaların Azərbaycanda yaşamaları haqqında əsas məlumatları isə Strabon "Coğrafiya" əsərində verib. Strabon bu haqda yazır:" Albaniyanın yuxarı dağlarında amazonkalar yaşayır. Pompeyi yürüşdə müşayət edən və Albaniyaya gələn Feofan söyləyir ki, skif tayfaları olan Hell və Lehlər Amazonkalar və Albanlar arasında yaşayırlar. Bu ölkədə həmin tayfalar ilə Amazonkalar arasında Mermodalida çayı axır. Bu yerlərlə yaxşı tanış olan başqa yazıçılar, onların içərisində Skepsiyalı Metrodor və Qipsikart iddia edirlər ki, Amazonkalar Qafqaz dağlarının Keravn adlanan Şimal ətəklərində Qarqarlarla qonşuluqda yaşayırlar. Amazonkalar bütün vaxtlarını özləri üçün istifadə edirlər, yer şumlayır, bağçılıq, mal-qara, xüsusilə, atlara qulluq etmək kimi mühüm işlər görürlər. Amazonkalar at belində ovla və hərbi təlimlə məşğul olurlar. Onların sağ döşlərini uşaq vaxtı yandırırlar ki, hər iş görəndə xüsusilə nizə atanda rahat olsun. Onlar həmçinin ox, yay, yüngül qalxan və balta da işlədirlər. Onlar vəhşi heyvan dərisindən bürünəcək, dəbilqə və kəmər hazırlayırlar. Yazdakı iki xüsusi ayda onları Qarqarlardan ayıran qonşu dağa qalxırlar. Çox qədim bir mərasimə görə Qarqarlar da həmin dağa qalxırlar ki, qadınlarla birgə qurban verib, uşaq doğmaları üçün onlarla yaşasınlar; kim kimlə düşdü, onlar xəlvət, qaranlıqda görüşürlər qadınları hamilə edərək Qarqarlar onları evlərinə buraxırlar. Qadın cinsindən olan bütün uşaqları Amazonkalar özlərində saxlayırlar, kişi cinsindən olanları isə Qarqarlara verirlər. Hər bir Qarqar onlara gətirilən körpəni oğlu bilib böyütməlidir".
Benua Mandelbrot
Benua Mandelbrot — fransız və amerikan riyaziyyatçısı, fraktal həndəsənin yaradıcısı, fizika üzrə Volf mükafatı (1993) laureatı.
Həyatı
Benua Mandelbrot 1924-cü ildə Varşavada Litva yəhudilərinin ailəsində anadan olmuşdur.Onun anası Bella Lurye həkim, atası Karl Mandelbrot isə xırvatçı olmuşdur. Amma onun əmisi Şolem Mandelbroyt Fransada yaşamış və kifayət qədər tanınmış riyaziyyatçı olmuşdur. Şolem Mandelbrot məşhur "Nikola Burbake" ləqəbli riyaziyyatçılar qrupunun üzvü olmuşdur. Benua 12 yaşı olanda ailəsi ilə birlikdə Parisə emiqrasiya edir.
Amma Benua Mandelbrot özündəki qeyri-adi riyaziyyat vergisini kəşf edir, o müharibədən dərhal sonra Paris Politexnik məktəbinin tələbəsi olur. Məlum olur ki, Benua əla fəza təxəyyülünə malikdir. O, hətta cəbri məsələləri həndəsi üsulla həll edirdi. Onun etdiyi həllərin qəribəliyi ona universitetə daxil olmağa imkan vermişdir.
Universiteti bitirəndən sonra, Mandelbrot ABŞ-yə gedərək Kaliforniya Texnologiya İnstitutunu bitirmişdir. Mandelbrot Fransaya qayıtdıqdan sonra, 1952-ci ildə Paris Universitetinin doktorluq dərəcəsini almışdır.1955-ci ildə Aliyet Kaqanla evlənərək Cenevrəyə yollanmışdır.
1958-ci ildə Mandelbrot qəti surətdə ABŞ-də məskunlaşaraq, Yorktaunda İBM-in elmi-tədqiqat mərkəzində işə başlamışdır.
O, İBM-də linqvistika, oyunlar nəzəriyyəsi, iqtisadiyyat, aeronavtika, coğrafiya, fiziologiya, astronomiya, fizika sahələrində çalışmışdır. O, bir mövzudan digərinə keçməyi, müxtəlif istiqamətləri araşdırmağı xoşlayırdı.