cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Adaqum çayı
Çayın su rejiminə yay ayları üçün mejen xarakterikdir. Bəzən tam quruma belə baş verir. Dağlara yağan güclü yağışlardan sonra çayın suyu ətraf ərazilər çıxır. 2012-ci ilin 7 iyulunda baş verən güclü leysan yağışı zamanı Krımska rayonunda böyük daşqın meydana gəlmişdir. Daşqın nəticəsində 160 nəfər həlak olmuşdur. Minlərcə insanın əmlakına zərər dəymişdir. . Çay suyuna nəzarət etmək məqsədi ilə Varnavin su anbarı inşa edilmişdir. Varnavin anbarının tikintisinə 1964-cü ildə başlanılmışdır. Su anbarından aşağıda Adaqum çayı kanallara toplanılmış və Varnavin boşaltma kanalı adlanır. Kanlların kənarında çayın kiçik bir hissə qalmış. Bu kiçik çay boşaltma kanallarına paralel axır.
Çayın yuxarı axarlarında enliyarpaqlı meşələr üstünlük təşkil edir. Varnavin su anbarının ərazilərində isə daha çox kənd təsərrüfatı sahələr mövcuddur.
V.N.Koveşnikov və C.Kokova görə çayın adı türk dillərindən gəlir:Ad və qum — Qumlu ada .Abxaz dilində адагуа "kar" və ya адаг — "tirə" deməkdir. K.X.Meretukova görə sözün kökü xaşxaş çiçəyinin adı əsas ola bilər — Атӏэкӏум. Bundan başqa Qafqaz müharibəsi zamanında adıgeylər ətrafda yaşayan natuxaj tayfalarını "adaqumlar" adlandırıdılar. Müharibənin sonunda çay kənarında adıqlar ilk dəfə olaraq artilleriya atəşindən istifadə etmişlər.
Şirvan əyaləti
Şirvan əyaləti — Osmanlı İmperiyası tərkibində Cənubi Qafqazda inzibati ərazi vahidi. İnzibati mərkəzi Ərəş şəhəri idi.
Şirvan əyaləti (1578-1607)
Şirvan əyaləti 5 Ekim 1578 də quruldu. Ereş'i Şirvan eyaletinin merkezi yapan Lala Mustafa Paşa, Saruhan sancakbeyi Kaytas'ı Şirvan beylerbeyi yaptı.
Şirvan əyaləti sancaqları
1578-ci ildə qurulan Şirvan əyalətinin sancaqları —
Xose Karreras
Xose Karreras –Dünya şöhrətli opera müğənnisi, ispan tenoru.
Xose Karreras müasir dövrün ən uğurlu tenorlarından biri sayılır. O, ilk növbədə Puççinini intrepretasiya etməsi, eləcə də Pavarotti və Dominqo ilə bir yerdə "Üç tenor" layihəsi ilə məşhurdur. 1987-ci ildə leykemiyaya tutulan müğənni sağalan kimi xəstəlikdən əziyyət çəkənlər üçün fond yaradıb.
Zovik (Urmiya)
Zovik - İranın Qərbi Azərbaycan ostanının Urmiya şəhristanı ərazisinə daxil olan kənd.
Tur (şəhər)
Tur (Tours, Turones, Caesarodunum Turonum, Augusta Turonum) — Luara çayı üzərində, Şer çayı ilə birləşdiyi Fransa şəhəri. İndre və Luara şöbəsinin inzibati mərkəzi. Əhalisi 142,000 (şəhər) və 297.630 (şəhərətrafı şəhər yerləri ilə) insanlar (2006). Luara Vadisinin şərab mərkəzi. Turun tarixi bölgəsinin əsas şəhəri. Böyük nəqliyyat qovşağı - dəmir yolu stansiyası, hava limanı var.
III Leon (Abxaziya çarı)
III Leon  — II Giorgidən sonra taxta çıxan və 960-969-cu illər arasında ölkəni idarə edən Abxaziya çarı.
Həyatı
926-cı ildə Leon sonuncu uğursuz üsyandan sonra II Georgi tərəfindən kor və kastrasiya edilmiş böyük qardaşı Konstantini Kartli çarı kimi əvəz etmişdir. II Georgi hökmdarı həmçinin Kartliyə iddia qaldıran II Kvirikenin hakimlik etdiyi ən şərqi gürcü knyazlığı olan Kaxetiyə qarşı kampaniyasını davam etdirmişdir. Georgi və Leonu Kvirikenin qardaşı olan kürəkəni Şahzadə Şurta dəstəkləmiş, ardınca Ucarma qalasını abxazlara vermişdir. Kvirike məğlub olmuş və həbs edilmiş, yalnız Abxaziya çarına tabe olduqdan sonra azad edilmişdir. Tezliklə Kvirike yenidən hücuma keçmiş və Kartlidə üsyana səbəb olmuşdur. 957-ci ildə Georgi oğlu Leonun başçılığı ilə böyük bir ordu göndərmiş, lakin çar ekspedisiyada ölmüş və Leon Kvirike ilə sülh bağlamaq məcburiyyətində qalmış, nəhayət kampaniyasını başa vurmuşdur. Kvirike oğlu Davidin qızı Leonla evlənməsinə razılıq verməyə məcbur qalmışdır. Sülh uzun sürmədi, çünki şahzadə tezliklə vəfat etmiş və iki tərəf arasında inamsızlıq yaranmışdı. Leon yenidən Kaxetiyə hücum etmiş və Muxnari, Xerki və Bazaletini mühasirəyə almışdır. O, Bazaletidə 967-ci ildə xəstələnərək vəfat etmişdir. Onun yerinə qardaşı III Dimitri keçmişdir.
Xromoproteidlər
Xromoproteidlər - zülalların rəngli birləşmələrlə əmələ gətirdiyi proteidlərə deyilir. Bunlara hemproteidlər, xlorofilproteidlər, kobamidproteidlər, retinalproteidlər və flavinproteidlər daxildir. «Chroma» sözü yunanca «boyaq» deməkdir.
Hemproteidlər
Hemproteidlərə öz bioloji funksiyasına görə ferment olmayanlar hemoqlobin, mioqlobin və ferment olanlar (sitoxromlar, katalaza, peroksidaza) daxildir.
Xromoproteidlərin kimyəvi quruluşu
Hemproteidlərdən olan hem dəmir metalı ilə protoporfirinin əmələ gətirdiyi kompleksdir.
NGC 3303
NGC 3303, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış qalaktikadır. Göy üzündə Şir bürcü istiqamətində yerləşir. Sbc/P tipli. tərəfindən ildə 47.5 sm (18.7 düymə) ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Fridrix von Esmarx
Fridrix von Esmarx – alman cərrahı, aseptika və antiseptikanın banilərindən biri.
Hərbi-səhra cərrahiyyəsi, anesteziologiya və reanimatologiyanın, eləcə də bir çox tibb alətlərinin təkmilləşdirilməsində böyük xidməti olmuşdur. O, operativ cərrahiyyə sahəsində xüsusi bint qoymaqla damarların qansızlaşdırılması və daha az qan itkisi ilə əməliyyat aparılması üsulunu təkmilləşdirmişdir.
Sen-Pyer-Laval
Sen-Pyer-Laval  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Lapalis kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Vişi.
INSEE kodu — 03250.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 367 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 220 yaşda (15–64 yaş arasında) 150 nəfər iqtisadi cəhətdən fəal, 70 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 68,2%, 1999-cu ildə 67,9%). Aktiv olan 150 nəfərdən 133 nəfər (72 kişi və 61 qadın), 17 nəfər işsiz (6 kişi və 11 qadın) idi. Hərəkətsiz 20 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 27 nəfər təqaüdçü, 23 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Cəvahirnamə
alt=Məhəmməd ibn Mənşurun "Qiymətli daşlar haqqında" (Cəvahirnamə) əsərindən|right|thumb|Məhəmməd bin Mənşurun "Qiymətli daşlar haqqında" (Cəvahirnamə) əsərindən Cəvahirnamə — Məhəmməd ibn Mənşur tərəfindən yazılmış və adından da göründüyü kimi qiymətli daşlardan bəhs edən bu əsər Uzun Həsən və onun oğlu Sultan Xəlilə həsr olunmuşdur.
Əlyazma nüsxəsi şərq istehsalı olan qəhvəyi rəngli nazik kağıza yazılmışdır. Əsərin xətti nəsxdir. Başlıq və yarımbaşlıqlar qırmızı mürəkkəblə işarələnmişdir. Əsərin 1b vərəqində bir dənə kvadrat şəklində möhür basılmışdır. Əlyazmanın 70a vərəqində oval formasında olan möhürün daxilində "Bakir" adı verilir.
Əsər müasir nömrələmə üsulu ilə qələm vasitəsilə edilmişdir. Əsərin cildi müasir kartonla üzlənmişdir. “Cəvahirnamə”ni paleoqrafik xüsusiyyətlərinə görə XVII əsrin II yarısına aid etmək olar. Həcmi: 70 vərəqdir.
Əsər AMEA Məhəmməd Füzuli adına Əlyazmalar İnstitutunda A-1162 şifrəsi ilə saxlanılır.
Ədəbiyyat
"Azərbaycan Multidissiplinar əlyazması: Xəzinədən incilər" kitabı
Xoşçobanlı (Neftçala)
Xoşçobanlı — Azərbaycan Respublikasının Neftçala rayonunun Aşağı Surra kənd inzibati ərazi vahidində kənd. Azərbaycan Respublikası Milli Məclisinin 8 fevral 2000-ci il tarixli, 809-IQ saylı Qərarı ilə Neftçala rayonunun Aşağı Surra kənd inzibati ərazi vahidi tərkibindəki Xoşçobanlı kəndi rayonun yaşayış məntəqələri uçot məlumatından çıxarılmışdır.
İordaniya–İraq münasibətləri
İordaniya—İraq münasibətləri — İraq və İordaniya arasında iki tərəfli diplomatik münasibətlər. Ölkələr arasındakı dövlət sərhədinin uzunluğu 179 km-dir.
Tarix
Tarixən bu dövlətlərdə Haşimilər sülaləsinin nümayəndələri hakimiyyətdə olmuşlar. Bu müddət ərzində ölkələr arasındakı münasibətlər hökmdarların ailə əlaqələrindən qaynaqlanan çox yüksək səviyyədə olmuşdur. 1958-ci ildə İraqda inqilab baş verir. İlk "suveren respublika hökumətinə" "Azad Zabitlər" təşkilatının rəsmi lideri 44 yaşlı briqada generalı Əbdül-Kərim Qasim rəhbərlik edir. Onun müavini "Azad Zabitlər" təşkilatının millətçi qanadının başçısı 37 yaşlı Əbül Salam Arif olur. Hərbi orqanlar monarxiya ünsürlərinə qarşı repressiyaları başladır. Qasımov zindanlarında çox sayda şəxs və Haşimi monarxiya tərəfdarları öldürülür. Monarxiya rejiminin görkəmli xadimləri həbsxanaya atılır - Kral Hərbi Kəşfiyyatının başçısı general Əhməd Mare, general Vifik Arif və başqaları. Bu İordaniyanın şərq qonşusu ilə əlaqələrini pozmasına gətirib çıxarır. 1979-cu ildə İraq Ərəb dünyasında müttəfiq axtaran Prezident Səddam Hüseyn hakimiyyətə gəldikdən sonra İordaniya ilə keçmiş münasibətlərini bərpa etmək təşəbbüsü ilə çıxış edir. Belə bir ittifaqın iqtisadi faydaları İordaniyalılar üçün vacib idi. Çünki İraq ona iqtisadi dəstək verə bilər və krallığın çox ehtiyac duyduğu neft tədarükünü həyata keçirə bilərdi. 1980-ci ildə İraq hərbi qüvvələri İranı işğal edir və İordaniya Kralı Hüseyin ibn Talal dərhal İraqın İrandakı İslamçı rejimə qarşı müharibədə onu dəstəkləyir. Haşimilər Krallığı İranı ərəb ölkələrinin əhalisi arasında İslamçı fikirlərin yayılması üçün potensial bir təhlükə kimi qiymətləndirir. İran-İraq müharibəsi boyunca İordaniya İraqı siyasi və iqtisadi cəhətdən dəstəkləyir. Bu müharibənin səkkiz ili ərzində İraq silahlı qüvvələrini təmin etmək üçün İordaniyanın Aqaba limanından quru yük yolları çəkilir. İordaniya da İraqdan nefti bazar dəyərindən xeyli aşağı qiymətlərlə alır. 1991-ci ildə İraqın Küveytə işğalı zamanı İordaniya bitərəf bir mövqe tutur və bu da digər müttəfiqi Səudiyyə Ərəbistanı arasında ciddi qıcıq yaradır. 1995-ci ilin avqustunda İordaniya iki iraqlı qaçqına siyasi sığınacaq verir. Bu da İraqla münasibətlərin pisləşməsinə səbəb olur. Qərb ölkələri İordaniyanın İraqa qarşı siyasətindəki dəyişikliyi Səddam Hüseyni daha da təcrid etmə siyasətinin bir hissəsi kimi qiymətləndirir. Ancaq eyni zamanda İordaniya Səddam Hüseyn rejiminə qarşı sanksiya siyasətinə qoşulmur. Üstəlik bu ölkə ilə iqtisadi qarşılıqlı əlaqələr qurmağa davam edir. 2003-cü ildə Səddam Hüseyn devrilir və İordaniya İraqdan aldığı əhəmiyyətli neft subsidiyalarını itir.
2011-ci ildə İraqda vətəndaş müharibəsi başlayır, İordaniya hökuməti İraqın hazırkı rəhbərliyinə siyasi dəstək verir və bu ölkədən olan qaçqınları öz ərazilərində yerləşdirir.
Qara Kraliça (personaj)
Qara Kraliça və ya Qırmızı Kraliça - Luis Kerrollun Alisa güzgü arxasında əsərinin qəhrəmanlarından biridir. Əslində, Luis Kerrol Qara fiqurları qırmızı adlandırmışdır.
Alessandra
Alessandra — ad.
Çingizqala (Bicar)
Çingizqala — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 123 nəfər yaşayır (35 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Rövşən Behcət
Rövşən Behcət (13 mart 1945 – 19 avqust 2011) — xanəndə, 1969–1993-cü illərdə Gəncədəki Fikrət Əmirov adına "Göy göl" mahnı və rəqs ansamblının solisti.
Həyatı
Rövşən Behcət 1945-ci ildə Cənubi Azərbaycanda dünyaya gəlib. 1961-ci ildən ailəsi ilə birlikdə Gəncədə məskunlaşıb. 1984-cü ildə SSRİ vətəndaşlığını qəbul edib. Rövşən Behcət 1969-cu ildən 1993-cü ilədək "Göy göl" xalq çalğı alətləri ansamblında çalışıb. 1993-cü ildə iflic keçirdikdən sonra sənət fəaliyyətini dayandırıb. Onun ifasında bir çox mahnılar, muğamlar, təsniflər və s. "Qızıl fond"da saxlanılır.
Rejissor Miri Rzayev 2007-ci ildə onun həyat və yaradıcılığından bəhs edən "Yorulmamışam" filmini ekranlaşdırıb.
Rövşən Behcət uzun sürən xəstəlikdən sonra 2011-ci ilin avqust ayının 19-da dünyasını dəyişib.
Tri Brata adaları (Kamçatka)
thumb|right|300px thumb|right|300px|Dənizdən görünən görüntü thumb|right|300px|SSRİ markası, 1966 il. Avaçi buxtası. Tri Brata (Üç qardaş) — qrup şəkilindən dəniz üzərinə çıxmış üç qaya. Avaçi buxtasının girişində yerləşir. Adalar istər Petropavlovsk-Kamçatski şəhəri və Avaçi buxtasının simboludur.
Əfsanəyə görə bu qayalar buxtanı sunamidən qoruyur.
Xose Fransisko Kali Say
Xose Fransisko Kali Say  — Qvatemalalı hüquqşünas və diplomatdır. Xose Fransisko Kali Say Qvatemaladakı Sierra Madre dağlarında yaşayan Mayya xalqının kakçikel qəbiləsindəndir.
O, Yerli Xalqların Hüquqları üzrə hazırkı Xüsusi Məruzəçi Viktoriya Tauli-Korpuzun səlahiyyət müddəti 2020-ci ildə başa çatdıqdan sonra 2021-ci ildən BMT İnsan Hüquqları Şurasının Yerli Xalqların Hüquqları üzrə Xüsusi Məruzəçisi vəzifəsini icra edir. BMT-nin xüsusi məruzəçisi kimi ona yerli xalqların hüquqlarının iddia edilən pozuntularını araşdırmaq və yerli xalqların hüquqlarına dair beynəlxalq standartların həyata keçirilməsini təşviq etmək tapşırılıb. Bu vəzifədə o, David R. Boydla birlikdə 2022-ci ilin əvvəlində İsveçə yerli Sami xalqının məskəni olan Qallok bölgəsində dəmir filizi Kallak mədəni üçün Britaniyanın Beowulf Mining şirkətinə lisenziya verməməyə çağırıb və bunun açıq mədən olduğunu bildirib. Bu addımın qorunan ekosistemi və maralı miqrasiyasını təhlükə altına alacağını bildirib.
Qara Kral (personaj)
Qara Kral və ya Qırmızı Kral - Luis Kerrollun Alisa güzgü arxasında əsərinin qəhrəmanlarından biridir. Əslində, Luis Kerroll Qara fiqurları qırmızı adlandırmışdır.
Uhan Universiteti
Uhan Universiteti ― Çin Xalq Respublikasının Hubey əyalətinin Uhan şəhərində yerləşən tədqiqat universiteti.
Əsası Tzin sülaləsi dövründə məsul vəzifələr tutmuş Çang Çidong tərəfindən 1893-cü ildə qoyulmuşdur. Yerləşdiyi əyalətin ən böyük ali təhsil müəssisələrindən biri olan universiteti, eyni zamanda, Çin Xalq Respublikasının ən qabaqcıl ali təhsil ocaqları arasındadır. Hazırda, 3 kollec, 27 məktəb, 5 institut başda olmaqla, çoxsaylı elmi vahidlərdə dünyanın 111 ölkəsindən təhsil alan 58720 tələbəsi vardır. Əsas kampusu Uhan şəhərində, Luociya təpəsində yerləşir.
Müxtəlif sahələrdə görkəmli şəxsiyyətlər yetişdirən universitetin məzunları arasında Çin Kommunist Partiyasının banilərindən Çen Tankyu, Qazaxıstanın baş naziri Karim Masimov, Xiaomi şirkətinin qurucusu Ley Jun da vardır.
Erkən tarixi
Universitetin əsası Tzin sülaləsinin hakimiyyəti dövründə Ubey və Xunan əyalətlərinin rəhbəri olmuş Çang Çidong 1893-cü ildə təsis etdiyi Ziqianq İnstitutuna söykənir. 1893-1928-ci illər arasında müxtəlif adlar və statuslar altında fəaliyyət göstərən ali təhsil müəssisəsi 1928-ci ildən etibarən bu günkü adı ilə fəaliyyət göstərir.
İlkin dövrlərdə ali təhsil qurumunda çin dili, riyaziyyar, təbiət elmləri və sahibkarlıq üzrə dərslər tədris olunurdu. Ardınca Minerallar İnstitutunun və Kimya İnstitutunun yaradılması ilə mühəndisliyə dair tədris olunan dərslərin sayı da artdı. Dövr ərzində dil təhsilində də bir sıra yeniliklər mənimsənildi və ingilis, fransız, alman, rus, yapon dillərinin tələbələrə öyrədilməsinə start verildi.
Nedorazumeniya adası
Nedorazumeniya adası — Oxot dənizində, Tayski körfəzində qərarlaşan ada. Materiklə arasında məsafə 3 km, Maqadan şəhəri ilə arasında məsafə isə 20 km təşkil edir. İnzibati cəhətdən Maqadan vilayəti Olski rayonu ərazisinə daxildir. Adada daimi yaşayış yoxdur. Adanın sahəsi 4.5 km²-dir. Ada təqribi olaraq 8–9 min il öncə dənizin içərisinə daxil olan yarımadanın bir parçası olmuşdur. Formalaşması isə 7 min il öncəyə aid edilir. Adaya dəniz istiqamətdən baxdıqda materikin bir parçası olması təssüratını yaradır. 1910-cu ilə qədər adanı bu səbəbdən xəritəyə salmamışdırlar. Bu anlaşılmazlıq səbəbindən ada bu cür adlandırılmışdır. Ada üzərini daş tozağacılar basaraq hətta pkatoların üzərini belə basmışdır. Burada 213 növ bitki yayılmışdır. Zəngin yengəc ehyiyyatları olmasına baxmayaraq qanunsuz ovlanmaya məruz qalır. 1961-ci ildə adada neolit dövrünə aid arxeoloji tapıntılar aşkarlanmışdır. 1990-cı ilə qədər adada Tayski balıqçılıq zavodu olmuşdur. Hazırda turistik baza rolunu oynayır.
Sen-Remi-an-Rolla
INSEE kodu — 03258.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 1601 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə əmək qabiliyyətli 1041 nəfərdən (15-64 yaş) 769 nəfər iqtisadi cəhətdən, 272 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 73.9%, 1999-cu ildə bu 69.1%). Fəal olan 769 nəfərdən 715 nəfəri (388 kişi və 327 qadın), 54 nəfəri işsiz (19 kişi və 35 qadın) idi. Aktiv olmayan 272 nəfər arasında 77 nəfər şagird və ya tələbə, 109 nəfər təqaüdçü, 86 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
ABŞ-yə qanunsuz immiqrasiya
thumb| [[Texas ştatının Braunsvill şəhərində sərhəd hasarını aşaraq ABŞ-Meksika sərhədini qanunsuz keçməyə cəhd edən immiqrant]] Amerika Birləşmiş Ştatlarına qanunsuz immiqrasiya — ABŞ-nin immiqrasiya qanunlarını pozaraq Birləşmiş Ştatlara miqrasiya prosesidir. Bura ABŞ-yə qanunsuz daxil olmuş əcnəbilər, habelə qanuni yolla daxil olmuş, lakin vizalarının müddəti bitdikdən sonra qalanlar, şərti icazə alanlar, TPS və s. aiddir. Qeyri-qanuni immiqrasiya ABŞ-də 1980-ci illərdən bəri gərgin müzakirə mövzusu olaraq qalmaqdadır.
Qeyri-qanuni immiqrasiyanın əleyhdarları iddia edirlər ki, ABŞ-yə qanunsuz yollarla daxil olan insanlar cinayətkar olmaqla yanaşı, həmçinin qanuna tabe olan yerli əhalinin üzərinə sosial və iqtisadi yük salılar. Müxaliflər həmçinin ABŞ-yə qanunsuz yollarla daxil olan qanunsuz mühacirlərin ABŞ vətəndaşlığı və sosial xidmətlərə layiq görülmək əvəzinə deportasiya edilməli olduğunu iddia edirlər.
Tədqiqatlar göstərir ki, qeyri-qanuni immiqrantlar ABŞ iqtisadiyyatının həcmini artırır, iqtisadi artıma töhfə verir, yerli əhalinin rifahını yüksəldir, topladıqlarından daha çox vergi ödəyir, Amerika firmalarının ofşor işlərinə və xaricdə istehsal olunan malların idxalına həvəsini azaldır və əmtəə və xidmətlərin qiymətlərini aşağı salmaqla istehlakçılara fayda verir. İqtisadçılar hesab edirlər ki, qanunsuz mühacir əhalinin leqallaşdırılması immiqrantların gəlirlərini və istehlakını xeyli artıracaq və ABŞ-nin ümumi daxili məhsulunu artıracaq. Qeyri-qanuni mühacirlərin yerlilərə nisbətən daha az cinayət törətdiyinə dair elmi konsensus var. İnsanları yalnız qeyri-qanuni olaraq ölkədə olduqlarına görə təqib etməmək üçün nəzərdə tutulmuş siyasətləri qəbul edən ziyarətgah şəhərlərinin cinayətə statistik cəhətdən əhəmiyyətli təsiri yoxdur. Tədqiqatlar göstərir ki, immiqrasiya cinayətlərin sayına heç bir təsir göstərmir.
Təriflər
ABŞ-də əcnəbi əsilli insanların kateqoriyaları bunlardır:
Son ikisi qeyri-qanuni immiqrantlardır: ABŞ-yə olmaq hüququ verən heç bir qanuni sənədləri olmadığı üçün onlara sənədsiz immiqrantlar və yaxud sənədsiz amerikalılar da deyilir.
Məşhurlar
Normal ödənişli vəzifələrini yerinə yetirən məşhurlar bura səyahət etsələr, birdən-birə qeyri-qanuni işlə məşğul ola bilərlər. (bax ). Bu internet məşhurlarının artması ilə adi hala çevrildi. Onlar çoxlarının ödənişsiz etdiyi bir işi gördükləri və bir çox səyahətçinin hər gün etdiyindən daha çox avadanlıqla səyahət etmədikləri üçün 1986-cı il İmmiqrasiya İslahatları və Nəzarət Qanununu (IRCA) pozduqlarından xəbərsiz ola bilərlər.
Kommersiya filmləri
1996-cı ildə çəkilmiş "Ölümcül Səyahət" filmi ABŞ-yə qeyri-qanuni yollarla girməyə cəhd edən immiqrantların üzləşdiyi təhlükələrdən bəhs edir.
Qəmbər Hüseynli
Həyatı
250px|thumb|left|Qəmbər Hüseynlinin [[Gəncə şəhərindəki qəbirüstü abidəsi.]]
Səyavuş Məmmədov
Səyavuş Məmmədov — Əməkdar telejurnalist, "Azərbaycantelefilm" yaradıcılıq birliyinin direktoru (2003-2019).
Qəmbər Hüseynli
Həyatı
1927-ci ildə orta məktəbdə oxuya-oxuya Gəncə orta ixtisas musiqi məktəbinin tar sinfinə qəbul olunur. 1929-cu ildə isə Gəncə pedaqoji texnikumuna daxil olur. Təhsil illərini sonralar Azərbaycanın böyük bəstəkarı olan Fikrət Əmirov və tarzən Zərif Qayıbovla birgə addımlayırdı. "Rast"ı, "Şur"u, "Zabul segahı"nı və başqa muğamları tarda məharətlə ifa edən gənc və istedadlı Q. Hüseynli hələ tələbə ikən aşıq və el havalarını toplayıb nota alırdı. Həyatın nəbzini musiqiylə tutanda…
Səyavuş Məmmədov
Həyatı
Əməkdar jurnalist Səyavuş Məmmədov «Azərbaycantelefilm» Yaradıcılıq Birliyinin direktoru idi (2003-2019).
Qəmbər Hüseynli
Həyatı
1934-cü ildə texnikumun tar sinfini fərqlənmə diplomu ilə bitirən Qəmbər pedaqoji kollektivin qərarı ilə təhsilini davam etdirmək üçün Bakıya göndərilir. Ona Bakı Musiqi Texnikumunun violonçel sinfində təhsil almaq təklif olunanda tərəddüd etmədən razılıq verir. İki il müddətində tanınmış musiqi pedaqoqu A. S. Şvartsın violonçel sinfində təhsil alır. Qərb ölkələrində geniş yayılan bu aləti öz fitri istedadı ilə "özününküləşdirməyi" bacarır.
1939-cu ildə Qəmbər Hüseynli milli musiqimizin beşiyi olan Şuşanın Musiqi Texnikumuna direktor vəzifəsinə göndərilir. O, burada cəmi bir il çalışsa da, əhəmiyyətli işlər görməyə müvəffəq olur.
Bir il sonra Qəmbər Hüseynlini yenidən Bakıya dəvət edirlər. O, filarmoniyanın nəzdində fəaliyyət göstərən Azərbaycan Xalq Çalğı Alətləri Orkestrində dirijor köməkçisi vəzifəsində çalışmaqla yanaşı, Üzeyir bəyin tövsiyəsi ilə həmin illərdə yaranan Sazçı Qızlar Ansamblının həm təşkilatçısı, həm də bədii rəhbəri işləyir.
Gənc bəstəkar 1951-ci ildə yenidən A. Zeynallı adına Bakı Orta İxtisas Musiqi məktəbinin bəstəkarlıq şöbəsinə daxil olaraq professor B. İ. Zeydmanın sinfində təhsilini davam etdirir. Üç ildən sonra tanınmış şair Mirmehdi Seyidzadənin librettosu əsasında diplom işi kimi "Qızıl quş" operasını yazaraq, 1954-cü ildə həmin məktəbi müvəffəqiyyətlə bitirir.
Görkəmli bəstəkarın yaradıcılığında mahnı və romans yaradıcılığı mühüm yer tutur. Unudulmaz sənətkarın romans lirikasının zirvəsi sayılan "Ay işığında", "Gecələr uzanaydı", "İlk məhəbbət", "Düşür yadıma", "Gülə-gülə", "Sən-sən" və s. əsərlərindəki zərifliyə heyran qalmamaq mümkün deyil.
Ancaq bəstəkarın mahnı çələngində öz təravəti, xalq təranələri ilə könüllər oxşayan, bütün dünyanı diyar-diyar dolaşan bir sənət incisi də var — "Cücələrim". Qəmbər Hüseynli deyəndə "Cücələrim", "Cücələrim"in sədası yayılanda isə Qəmbər Hüseynli yada düşür. Şair Tofiq Mütəllibovla birgə hələ 1948-ci ildə bu gözəl sənət incisini yaratmaq böyük sənət uğuru idi.
Cehel Amiran (Bicar)
Cehel Amiran — İranın Kürdüstan ostanı Bicar şəhristanının ərazisinə daxil olan kənd.
Əhalisi
Kənddə 2006-cı il siyahıya alınmaya görə 38 nəfər yaşayır (12 ailə). Əhalisini kürdlər təşkil edir.
Qəmbər Hüseynli
Xatirəsi
25 noyabr 2015-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev Qəmbər Hüseynlinin 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında sərəncam imzalamışdır.
2018-ci ilin yanvarında Gəncədə bəstəkarın heykəli ucaldılıb.
Miçigədik
Miçigədik Tiflis quberniyasının Borçalı qəzasında dağ adı.
Həmçinin bax
Borçalı qəzası
Xarici keçid
elibrary.bsu.az
Vanq Hao
Vanq Hao ( 4 avqust 1989, Harbin, Çin) — Çin şahmatçısı, qrosmeyster (2005). 2009-cu ilin noyabrında Vang Hao 2700 Elo əmsalını keçən dördüncü Çinli şahmatçı oldu.
Qrossmeyster titulu
2005-ci ildə 16 yaşı olarkən Çinin 20-ci qrosmeysteri oldu.
Harri Kasparov, Vladimir Kramnik və Boris Gelfand kimi Vang Hao beynəlxalq usta (IM) almadan qrosmeyster olmuşdu. Vanq üç qrosmeyster normalarını bu tədbirlərdə ödəmişdi:
• 2005-ci ildə Moskvada keçirilən Aeroflot Open turnirinin A2 Qrupu; (Rusiya 14-24 fevral) 9-dan 6.5 xal ilə
• 2005-ci ildə Dubayda keçirilən Dubai Open turniri, (BƏƏ 4–12 aprel); 9-dan 7 xal
• 2005-ci il Kuala Lumpurda keçirilən 2-ci Dato Arthur Tan MAS Open turniri, (Malayziya 19–26 avqust); 11 oyundan 10 xal. Wangın ən uğurlu turnir qalibiyyəti 2005-ci ilin aprelində Dubai Open turnirində qeydə alındı.
Şahmat karyerası
2007-ci ilin sentyabrında Manilada keçirilən Asiya Şəxsi Çempionatında Zhang Pengxiangdan sonra ikinci oldu.
2008-ci ilin yanvarında Visakhapatnamda keçirilən Komandalar arasında 15-ci Asiya Çempionatında üçüncü lövhədə (5/6) hesabı ilə çıxışına görə şəxsi qızıl medal qazandı. Milli komanda da həmçinin qızıl medala layiq görüldü. 2008-ci ilin martında o, 23-cü Reykjavik Open turnirində 7 xal ilə qalib gəldi. 2008-ci ilin sentyabrında Ningboda keçirilən 5-ci Rusiya Çin matçında 5 oyundan 3.5 xal ilə 2844 performansını göstərdi.
2012-ci ilin avqustunda İsveçrədə keçirilən Biel festivalında altı qələbə, bir heç-heçə və üç məğlubiyyətlə turnirin qalibi oldu. Turnir qələbə üçün üç xal şərtilə oynanılırdı və bu nəticəyə əsasən Hao Maqnus Karlseni bir xal geridə qoydu. Norveçdə keçirilən turnirdə isə üç qalibiyyət, üç heç-heçə və üç məğlubiyyətlə yarışın yeddincisi oldu. Bu yarışda Maqnus Karlsen və Vişvanatan Anand üzərində qələbə qazandı.
2014-cü ildə Şəmkir Beynəlxalq Şahmat Turnirində 9 oyundan 5 xal qazanaraq üçüncü yeri Etiyen Bakrotla paylaşdı. Vanq daha sonra Bilbaoda keçirilən SOCAR (Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Şirkəti) komandasının tərkibində şahmat üzrə klub komandaları arasında Avropa Kuboku yarışında Azərbaycanı təmsil edib.
Dəmir yolu uşaqları
Dəmiryolu uşaqları — 1905-ci ildə London Jurnalında seriyalı olaraq, ilk dəfə isə 1906-cı ildə kitab şəklində nəşr olunan Edit Nesbitin uşaq kitabı böyük rəğbət görmüşdür.Bir neçə dəfə ekran üçün uyğunlaşdırılıb, 1970-ci ilin ən yaxşı film versiyasıdır. Qəbulu Edith'in yaşadığı yerə yaxın Chelsfield dəmiryol stansiyasına getməsi və Chelsfield ilə Knockholt arasındakı dəmir yolu kəsmə və tunel inşasını izlədiyi düşünülür.
Məzmunu
Hekayə, Londondan 'Üç baca' ya, dəmir yolu yaxınlığındakı bir evə, Xarici İşlər İdarəsində işləyən atanın casusluqda ittiham edilib, həbs edildikdən sonra köçən bir ailəyə aiddir. Uşaqları, Roberta ("Bobbie" ləqəbi ilə), Peter və Phlislis, evlərinin yaxınlığında müntəzəm olaraq 9:15 qatarı aparan köhnə bir cənab ilə dostlaşırlar; nəticədə atalarının günahsız olduğunu sübut etməyə kömək edə bilirlər və ailə yenidən qovuşur. Ata sərbəst buraxılmadan əvvəl, ailəsi (daha sonra yerləşdiyi) axtaran İngiltərəyə gələn cənab Szczepansky və tuneldə qırılmış bir ayağından əziyyət çəkən Köhnə Cənabın nəvəsi Jim'in qayğısına qalır.
Günahsız bir insanın casusluğa görə həbs olunduğu və nəhayət sübut olunduğu mövzunun, kitabın yazılmasından bir neçə il əvvəl dünyada məşhur bir xəbər xəbəri olan Dreyfus İşinin təsiri ola bilər. Çarların "kasıb insanlar haqqında gözəl bir kitab yazması və onlara necə kömək ediləcəyini" yazdıqları üçün təqib edilən və sonradan uşaqların kömək etdiyi Rus sürgüsü, çox güman ki , hər iki dost olan real müxalifətçilər Sergius Stepniak və Peter Kropotkinin bir birləşməsi idi.
Omanın Bəhreyni işğalı (1717)
Omanın Bəhreyni işğalı (1717) — Bəhreyn dəki 115 illik Səfəvi sülaləsi hakimiyyətinə son qoyan Oman müdaxiləsi nəzərdə tutulur. Əsrin əvvəllərindən başlayan əfqan və digər üsyanlar Səfəvi imperiyası nın zəifləməsinə səbəb oldu. Bundan istifadə edən Oman dövləti Bəhreyndəki Səfəvi hakimiyyətini devirməyi və oraları öz hakimiyyəti altına almağı bacardı. Bu zaman Omanı Yaruba sülaləsi idarə etməkdə idi. Bu sülalədən olan II Sultan ibn Seyf Bəhreyni ələ keçirdi və əkbərilərin nümayəndəsini taxta çıxardı.
Tarixi
''Bu alçaq adamlarla Xarici Omanlı işğalçılar nəzərdə tutulur] döyüşlərə hazırlaşarkən yer sarsıldı və hər şey olduğu kimi dayandı. Buranı ələ keçirməyə gəldikləri ilk il onlar bunu etməyi bacara bilmədikləri üçün uğursuzluqla geri döndülər. Bir il sonra təkrarlanan ikinci dəfə də onlar bunu bacara bilmədilər, halbuki bütün bədəvilərdən və qanundan kənar adamlardan yardım almışdılar. Üçüncü dəfə isə dənizə nəzarət etməklə Bəhreyni mühasirəyə ala bildilər, çünki Bəhreyn adadır. Bu yolla onlar axırda onun sakinlərini zəiflətdilər və sonra zorla aldılar. Bu dəhşətli döyüş idi və bütün öldürülənlər, yağmalanan, talan edilənlər üçün böyük bir fəlakət idi.
Xaricilər buranı işğal etdikdən sonra sakinlərə təhlükəsiz keçid zəmanəti verdilər. İnsanlar - xüsusən əsilzadələr - əl-Qatif və digər bölgələrə qaçdılar. Onların arasında mənim atam da var idi - Allahın rəhməti onun üzərində olsun. Onu baxmaqla mükəlləf olduğu şəxslər - arvadları və s. - müşayət edirdi. Lakin o, məni Bəhreyndə əl-Şaxuradakı evimizdə buraxdı, çünki bura paltarlarla, kitablarla, qızıllarla dolu bəzi sandıqlar bu evimizdə gizlədilmişdi. Atam mallarımızın çoxunu şəhər mühasirəyə alınarkən sığnmalı olduğumuz qalaya aparmışdı, lakin bəzilərini də evimizdə gizli yerlərdə gizlətmişdi. Xaricilərin qalanı almasından sonra oraya apardığımız hər şeyimizi itirdik və biz qalanı yalnız əynimizdə olan paltarla tərk edə bildik. Atam əl-Qatif şəhərinə gedərkən mənə evdə və qalada qalan kitabları qurtarmağı əmr etmişdi. Mən evədki və qaladakı bəzi kitabları qurtarmağı bacardım və hər dəfə az-az atama göndərdim. Bu illər rifahın kəskin şəkildə düşdüyü illər idi.
Mən əl-Qatif gedib atamı ziyarət edib, iki ya da üç ay oradan qaldım, lakin mənim atam baxmaqla mükəlləf olduğu şəxslərin çoxluğuna, pulun azlığına və acınacaqlı şərtlərə görə orada qalmaqdan bezmişdi. O, qərar vermişdi ki, Bəhreynin Xaricilərin əlində olmasına rəğmən oraya geri dönəcəkdir. Lakin tale ona və onun planlarına müdaxilə etdi, çünki Səfəvi ordusu çox sayda bədəvinin də yardımı ilə Bəhreyni Xaricilərdən azad etmək üçün hücuma keçmişdi. Biz bu hadisələri yaxından izləyir və dəhşətlərin nə ilə nəticələnəcəyini düşünürdük ki, tale Səfəvilərin əleyhinə döndü. Onların hamısı öldürüldü və Bəhreyn yandırıldı. Bizim evlərimiz də yandırılanlar arasında idi.
...Bu zaman ərzində, mən Bəhreynə sahibi oldğumuz palma ağaclarına qulluq etmək və məhsulu toplamaq üçün gedib-gəlir, digər günlərdə isə, Əl-Qatifə gəlib dərslərimlə məşğul olurdum. Bu, Səfəvi hökmdarının pis idarəetməsinə və bacarıqsızlığına, idarəetmənin pisliyi nəticəsində imperiyanın çökməsinə görə məcbur olunub Xarici komandanına böyük məbləğdə pul verilib Bəhreynin Səfəvilərə geri qaytarıldığı dönəmə qədər davam etdi.''
Nəticə
Sultan ibn Seyfin qüvvələrinin Bəhreyndən geri çəkilməsindən sonra orada hakimiyətini qoruya bilmədi, lakin Omanlıların getməsindən sonra da Bəhreyndə sabitlik yaranmadı. Səfəvi imperiyasının ziyasi zəifliyi ona gətirib çıxardı ki, tez bir zamanda Bəhreyn adaları Huvala tayfası tərəfindən işğal edildi. Bu işğalı əl-Bəhrəni dağıdılma kimi təsvir edir.. Demək olar ki, durmadan davam edən müxtəlif sünni dəniz qüvvələrinin, Omanlıların və Səfəvilərdən sonra Nadir şahla Kərim xan Zəndin müdaxilələri Bəhreynin getdikcə zəifləməsinə və geridə qalmasına səbəb oldu. Həmçiniin, omanlılar tərəfindən inci tacirlərinə və toplayıcılarını tətbiq edilən yüksək vergilər bu sahələrin də tənəzzül etməsinə yol açdı. Danimarkalı ərəbşünas Karsten Niebuhr 1763-cü ildə tapmıdı ki, bu siyasi və iqtisadi müharibələrə, münaqişələrə görə Bəhreyndə 360 ədəd olan yaşayış məntəqəsinin sayı 60-a qədər enmişdir.
1783-cü ildə Bəhreyn Əl-Xəlifə sülaləsindən olan bir sıra şeyxlər tərəfindən idarə edildi. Bu sülalənin nümayəndələri Bəhreyni bu gündə idarə etməyə davam edirlər.
NGC 7419
NGC 7419, Yeni Baş Kataloqda qeydə alınmış açıq ulduz topasıdır. Göy üzündə Sefey bürcü istiqamətində yerləşir. II3r tipli. tərəfindən ildə  ölçülü  vasitəsilə kəşf edilmişdir.
Narendra Modi
Narendra Damodardas Modi — Hindistanın 16-cı baş naziri (26 may 2014-cü ildən).
Siyasəti
Norendra Modi radikal-millətçi baxışlara çox erkən yaşlardan yiyələnib. 17 yaşında evdən çıxaraq dərviş kimi Hindistanı sərasər dolaşmış və səyahətdən geri dönən kimi doğma Qucarat ştatının paytaxtı Əhmədabadda hundu millətçi təşkilatının üzvü olmuşdur.
Anti-müsəlman bəyanatları səsləndirən Narendra Modinin 2002-ci ildə doğulduğu Qucaratda baş vermiş qırğında mindən çox müsəlman öldürülməsində rolunun olması ilə bağlı Hindistan Ali Məhkəməsi onun təqsirsiz olduğunu bəyan etsə də, qırğının əks-sədası xaricdə də eşidildi və ABŞ-də Narendra Modinin gəlişinə qadağa qoyuldu.
Züleyxa Bajbeuk-Məlikyan
Züleyxa Bajbeuk-Məlikyan — Ermənistan rəssamı. O, Aleksandr Bajbeuk-Məlikyanın qızıdır. Onun əsərləri 16 sentyabr 2016-cı ildə Ermənistan Milli Qalereyasında atası və bacıları ilə birlikdə Marqarita Xaçatryanın kuratorluğu ilə nümayiş etdirilmişdir. Bajbeuk-Məlikyanın rəssamlıq üslubu Gürcüstanın Tbilisi Dövlət Rəssamlıq Akademiyasının ənənəsi ilə davam edir və yetmişinci illərin təsviri sənəti əsasında formalaşmışdır. Onun teatral və romantik ruhla təcəssüm olunmuş çoxqatlı və nöqtəli metodu parlaqlığı ifadə edir; Onlar həm emosional, həm də musiqilidirlər. Bajbeuk-Məlikyan "əlində fırçası olan musiqiçi" adlandırılmışdır.
Cilbert Ader
Cilbert Ader (, 29 dekabr 1944, Edinburq — 8 dekabr 2011) — ingilis (şotland)  yazıçısı, ssenarist, tərcüməçi, esse müəllifi. Daha çox "Alisa möcüzələr ölkəsində" və "Piter Pen" əsərlərinin davamını yazmaqla tanınmışdır.
Azərbaycan SSR neft ustası
Azərbaycan SSR neft ustası — Azərbaycan SSR-də neft sənayesi sahəsində fərqlənmiş şəxslərə verilən fəxri ad.
Əsasnaməsi
"Azərbaycan SSR neft ustası" fəxri adı Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyətinin (Azərbaycan SSR Baş Soveti Prezidiumunun) 19 avqust 1940-cı il tarixli fərmanı ilə təsis olunmuşdur.
Fəxri ad Azərbaycan SSR Ali Soveti Rəyasət Heyəti (Azərbaycan SSR Baş Soveti) tərəfindən verilirdi və onu almış şəxslər Azərbaycan SSR Ali Sovetinin Fəxri Fərmanı (Azərbaycan SSR Baş Soveti Prezidiumunun Fəxri Fərmanı) ilə təltif olunurdu.
Sen-Sovye
Sen-Sovye  — Fransa da kommuna, Overn regionunda yerləşir. Departament — Alye. Yuryel kantonuna daxildir. Kommunanın dairəsi — Monlyuson.
INSEE kodu — 03259.
Əhalisi
2008-ci ildə əhalinin sayı 339 nəfər təşkil edirdi.
İqtisadiyyatı
2007-ci ildə 198 yaşda (15-64 yaş arasında) 127 nəfər iqtisadi fəal, 71 nəfər fəaliyyətsizdir (fəaliyyət göstərici 64.1%, 1999-cu ildə 65.8%). Fəal olan 127 nəfərdən 114 nəfəri (63 kişi və 51 qadın), 13 nəfəri işsizdir (4 kişi və 9 qadın). Aktiv olmayan 71 nəfər arasında şagird və ya tələbə, 37 nəfər təqaüdçü, 24 nəfər digər səbəblərə görə fəaliyyətsizdir.
Elçin Əsgərov (leytenant)
Elçin Yalçın oğlu Əsgərov — Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin leytenantı, Vətən müharibəsi şəhidi.
Həyatı
Elçin Əsgərov 1997-ci il fevralın 3-də Kəngərli rayonunun Qıvraq qəsəbəsində anadan olub.
Hərbi xidməti
Azərbaycan Ordusunun leytenantı olan Elçin Əsgərov 2020-ci il sentyabrın 27-də Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən Ermənistan işğalı altında olan ərazilərin azad edilməsi və Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpa olunması üçün başlanan Vətən müharibəsi zamanı Cəbrayılın və Füzulinin azadlığı uğrunda gedən döyüşlərdə savaşıb. Elçin Əsgərov oktyabrın 25-də Füzuli döyüşləri zamanı şəhid olub. Kəngərli rayonunda dəfn olunub.
Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün təmin edilməsi uğrunda döyüş əməliyyatlarına qatılan və hərbi hissə qarşısında qoyulmuş tapşırıqların icrası zamanı vəzifə borcunu şərəflə yerinə yetirdiyi üçün Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 15.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elçin Əsgərov ölümündən sonra "Vətən uğrunda" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Cəbrayıl rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 24.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elçin Əsgərov ölümündən sonra "Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Azərbaycanın Füzuli rayonunun işğaldan azad edilməsi uğrunda aparılan döyüş əməliyyatlarına qatılaraq şəxsi igidliyi və şücaəti nümayiş etdirdiyinə görə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin 25.12.2020-ci il tarixli Sərəncamına əsasən Elçin Əsgərov ölümündən sonra "Füzulinin azad olunmasına görə" medalı ilə təltif edildi.
Qaraçanta
Qaraçanta (1939-cu ildən Əzizbəyov, 1991-ci ildən Areqnadem) — Qars vilayətinin Qars qəzasında, Amasiya rayonunda kənd.
Tarixi
Qaraçanta (Qaraçəntey) kəndi rayon mərkəzindən 5.03 km cənub-qərbdə, Gümrü-Amasiya yolunun sol tərəfində, dəniz səviyyəsindən 1856 m hündürlükdə yerləşir. Qafqazın 5 verstlik xəritəsində qeyd edilmişdir.
Xalqın "Hulley" adlandırdığı dağın ətəyində yerləşən kəndin 1.5 km cənubundan Arpaçay keçir. Kənddən Ələyəz dağını görmək mümkündür.
Toponim qaraçanta nəsil adı əsasında yaranmışdır. Patronim toponimdir. Quruluşca sadə toponimdir.
Ermənistan SSR Ali Soveti RH-nin 4 may 1939-cu il fərmanı ilə adı dəyişdirilib Əzizbəyov, Ermənistan prezidentinin 19 aprel 1991-ci il fərmanı ilə yenidən adı dəyişdirilərək Areqnadem qoyulmuşdur.
Coğrafiyası
Qarsla sərhəddə yerləşən Qaraçantanın qışı olduqca soyuq, yayı mülayimdir. "Duzdağ", "Qapılızağa", "Ömərdərəsi", "Arpaçayı", "Hülleydağ", "Ortatəpə", "Üçgözələr", "Məmmədağa", "Daşdərə", "Göybulaq", dağ, dərə, bulaq adlarıdır.
Təhsil
1988-ci ildə Qaraçantada 600 ev, 314 ailə, 1750 nəfərdən ibarət olan kəndin məktəbinin tipi orta, şagirdlərin sayı 500 olub. Dini-ruhani dərslərin keçirildiyi kənddə dünyəvi dərslərin əsası 1927-ci ildə qoyulub. 1938-ci ildə 7 illik məktəb açılıb, 1962-ci ildən isə orta məktəbə çevrilib.
Əhalisi
1886-cı ildə 348 nəfər, 1897-ci ildə 440 nəfər, 1908-ci ildə 665 nəfər, 1914-cü ildə 729 nəfər azərbaycanlı yaşamışdır.
1988-ci ildə azərbaycanlıların Ermənistandan kütləvi şəkildə köçürülməsinə başlanan vaxt kənd əhalisi kəndi tərk etmişdir. 1988-ci ilin sonuna olan bəzi məlumatlara görə kəndin əhalisi 1750 nəfər olmuşdur.
Alexandro Codorovski
Alexandro Codorovski — Çili əsilli fransız aktyor, komiks müəllifi, bəstəkar və kinorejissordur. Əsasən çəkmiş olduğu sürreal filmləri ilə tanınır.
Təlimi
Alexandr Codorovski Prulyanski ezoterik, sürrealistik filmlərin rejissoru kimi tanınır. Bundan başqa nyu-eyc və dzen cərəyanlarının tərəfdarı, Taronun dünya iqyaslı tədqiqatçılarından biridir. 1990-cı illərin sonundan erkən yaşlarda alınan psixoloji fəsadların müalicəsinə yönəlmiş psixomagiya terapevtik metodikanı işləmişdir. Dəhşət, yumor və eynizamanlıq – yaratdığı "Panika" postsürealistik hərəkatının başlanğıclarıdır. Codorovski prinsipinin əsas qayəsi – insan öz varlığını dərk etməlidir. Gürciyevin ideyaları ilə səslənən rejisorun gənaətinə görə, "insan ömür boyu yuxulu vəziyyətdə qalmaq təhlükəsindədir. Bu vəziyyətdə o planeti belə məhv edə bilər. Oyaqkən ayıq, şüurlu olaraq əlbəttə ki, insan ətraf aləmi dəyişməyi bacarmaz, lakin daxili harmoniyaya nail ola bilər". Codorovski, 2014-cü ildə verdiyi müsahibədə bildirir ki, insan özünüdərkinin əsas amili bir çox şeylərdən imtina etməkdədir. Birincisi, insan öz adından imtina etməli, "mən"i "biz"lə əvəz etməyə bacarmalıdır. Daha sonra milli faktordan imtina edib, insan dərk etməlidir ki, Yer planeti onun vətənindir. Milli identifikasiya illüziyadır. İllüziya isə "oyanışa" mane olan əsas səbəbdir.
Kadın (jurnal)
Kadın — Osmanlı dövründə yayımlanan, Anadolu türkcəsində olan ilk qadın jurnalı.
Tarix
1908–1909-cu illərdə Osmanlı imperiyasının Saloniki şəhərində (indiki Yunanıstan) yayımlanan jurnal ölkədəki qadınların təhsil vəziyyəti, onların ictimai həyatda fəaliyyəti və təşkilatı jurnalın gündəmindəki əsas mövzular idi. Jurnalın ilk nömrəsi 26 oktyabr 1908-ci ildə yayımlanmış, ilk 30 nömrəsinin imtiyaz sahibi Mustafa İbrahim, müdiri isə Aka Gündüz idi. "Asır Matbaası"nda nəşr olunan jurnal həftəlik olaraq bazar ertəsində nəşr olunurdu.
Osmanlı Qadınları Şəfqət Cəmiyyətinin mətbuat orqanı olan jurnal qızlar məktəblərinə ödənişsiz göndərilirdi. Abunəçilik həm mərkəzi, həm də qıraq vilayətlərə açıq idi, abunə haqqı isə abunəçinin nəşriyyata olan məsafəsinə görə müəyyən edilirdi. Dövrün Bab-ı Ali kitab mağazalarından biri olan "İkbal" və "Cemiyet" kitabxanaları jurnalın ilk mərhələlərində satıldığı yerlər idi. Orta hesabla hər nömrəsi 16 səhifə olan jurnalda reklamlar olurdu və şəkilli idi.
Jurnalın redaksiya heyəti əsasən "Genç Kalemler" redaktorlarından ibarət idi. Əli Canip Yön, Ömər Seyfəddin, Mustafa Nermi, Akil Qoyuncu, Mehmet Cavid, Baha Tofiq, Əbdülhaq Hamid Tərxan, Mehmet Əmin Yurdaqul, Hüseyn Raqıp, Cəlal Sahir və Abdullah Cevdət kimi kişi yazıçılar jurnalın redaktorlarından olsalar da, Nigar xanım, Fatma Seniye, Müjqan bint-i Abdullah, Rəfiyyə Şükran Rafizə Hüsna, Sidiqə, Evliyazadə Naciyə kimi qadın yazıçılar da burada fəaliyyət göstərmişdir.
Əsgər İsmayılov (həkim)
Əsgər Ələkbər oğlu İsmayılov — Azərbaycan həkimi və dövlət xadimi, Azərbaycan SSR xalq səhiyyə komissarı və naziri (1941–1947), tibb elmləri namizədi (1935), dosent, Azərbaycan SSR əməkdar həkimi.
Həyatı
Əsgər Ələkbər oğlu İsmayılov 1898-ci ildə Naxçıvan şəhərində kəndli ailəsində anadan olmuşdur. 1927-ci ildə Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tibb fakültəsini bitirdikdən sonra o, fakültə terapiya klinikasının ordinatoru təyin edilmiş, 1929-cu ildən isə həmin klinikanın aspirantı olmuşdur. 1935-ci ildə tibb elmləri namizədi alimlik dərəcəsini almışdır. Həmin vaxtdan Böyük Vətən müharibəsi başlananadək Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutunda işləmiş və eyni zamanda Elmi-Tədqiqat Klinik İnstitutuna rəhbərlik etmişdir.
Əsgər İsmayılov 1941-ci ildən 1947-ci ilədək Azərbaycan SSR xalq səhiyyə komissarı (1946-cı ildən naziri) işləmişdir. Həyatının son illərində Nəriman Nərimanov adına Azərbaycan Dövlət Tibb İnstitutu terapiya və daxili xəstəliklər prapedevtikası kafedrasında fəaliyyət göstərmiş, kənd əhalisinə tibbi yardım göstərən həkimlər briqadasının rəhbəri olmuşdur.
Əsgər İsmayılov 1920-ci ildən RK(b)P (Sov.İKP) üzvü olmuşdur. "Azərbaycan SSR əməkdar həkimi" fəxri adına layiq görülmüş, "Qırmızı əmək bayrağı", "Qırmızı ulduz" ordenləri və medallarla təltif edilmişdir.
Qriqol Robakidze
Qriqol Titoviç Robakidze (გრიგოლ ტიტეს ძე რობაქიძე; ) — gürcü yazıçısı, publisist və ictimai xadimi; gürcü simvolistlərinin "Mavi buynuzlar" ədəbi qrupunun üzvü.
Həyatı
Qriqol Titoviç Robakidze 1880-ci il oktyabrın 28-də Rusiya imperiyasının eyniadlı quberniyasının Kutaisi qəzasının Svir kəndində anadan olub.
Altı yaşından Kutaisi İlahiyyat Məktəbində, 1895-1901-ci illərdə Kutaisi İlahiyyat Seminariyasında təhsil alıb. Mənəvi təhsil aldıqdan sonra 1901-ci ilin avqustunda Yuryevsk (indiki Tartu) Universitetinin hüquq fakültəsinin tələbəsi olub. Lakin həmin ilin dekabrında təhsil haqqını ödəyə bilmədiyinə görə xaric edilib. Almaniyaya getmiş və 1902-1906-cı illərdə Leypsiq Universitetinin fəlsəfə fakültəsində təhsil almışdır.
1908-ci ildə Rusiya imperiyasına qayıdan Qriqol Robakidze Kutaisi və Tiflisdə gürcü və xarici ədəbiyyatdan kütləvi mühazirələr oxuyur. O, Rusiyanın paytaxtında olub, burada rus şair və yazıçıları ilə tanış olur. Onların arasında Andrey Belıy, Zinaida Gippius, Valeri Bryusov və başqaları var idi. 1910-cu ildə yenidən Tartu Universitetinin hüquq fakültəsinə daxil olur və 1914-cü ilə qədər təhsilini davam etdirir. 1915-ci ildə Gürcüstana dönür.
Robakidze Birinci Dünya müharibəsində iştirak etdi. O, 1917-ci ildə bir neçə ay İran cəbhəsində oldu. Burada birinci həyat yoldaşı olan tibb bacısı Nina Domanskaya ilə tanış oldu, onların Mira adlı bir qızı var idi.
Əmək fəaliyyəti
Oktyabr inqilabından sonra 1917-ci ildə Robakidze Dövlət İşləri Departamentində çalışmağa başlayır. Eyni zamanda pedaqoji fəaliyyətlə də məşğul olur. O, 1918-ci ildə Tiflis Dövlət Universitetində gürcü ədəbiyyatı kafedrasına dosent seçilir. 1919-cu ildə isə Qriqol Robakidze Bakı Dövlət Universitetində alman romantizmindən mühazirələr kursu oxumuşdur. 1920-1921-ci illərdə o, yenidən Tiflis Universitetində çalışır.
Yazıçı 1921-ci il fevralın sonunda Gürcüstanda qurulan Sovet hakimiyyətinə loyal yanaşırdı. 1921-1925-ci illərdə Maarif Komissarlığında incəsənət şöbəsinə rəhbərlik etmiş, eyni zamanda Ümumi Gürcüstan Yazıçılar İttifaqının idarə heyəti sədrinin müavini vəzifələrində çalışmışdır. Eyni zamanda bir sıra kitablarını da bu dövrdə yazmışdır. 1930-cu ilə qədər Qriqol Robakidze Gürcüstan SSR-də mövcud olan sovet sisteminə inamını itirdi və 1931-ci ilin martında Almaniyaya getdi. Qısa müddət sonra onun yeni vətənində faşist rejimi quruldu. Mühacirətə getdikdən sonra yazıçı Gürcüstan Yazıçılar Federasiyasının idarə heyətindən xaric edildi. Sovet vətəndaşlığından məhrum edildi və dostları ondan imtina etməyə başladılar. Buna baxmayaraq, Robakidze yaradıcılıqdan əl çəkmir və Almaniyada yeni əsərlərini alman dilində çap etdirirdi.
Robakidze demək olar ki, bütün İkinci Dünya müharibəsini Berlində keçirdi. O, sağçı vətənpərvər mühacir təşkilatlarında - Gürcüstanın Müstəqillik Komitəsində, Gürcü Ənənəçilər İttifaqında və "Tetri Giorgi"nın fəaliyyətində iştirak etmişdir. 1945-ci ilin aprelində İsveçrəyə köçə bildi. Qriqol burada məqalələr və kitablar yazmağa davam etdi.
Qriqol Robakidze 1962-ci il noyabrın 19-da tək Cenevrədə İsveçrə klinikalarından birində vəfat etmiş və Cenevrə qəbiristanlığında dəfn edilmişdir. Sonra onun külünü gürcü diasporu Fransaya, Paris yaxınlığındakı Levil-sür-Orj kommunasında yerləşən gürcü qəbiristanlığına köçürdü.
Xatirəsi
250px|thumb|right|Tbilisi şəhərində Qriqol Robakidze prospekti
Liverpul Universiteti
Liverpul Universiteti ― İngiltərənin Liverpul şəhərində yerləşən, Böyük Britaniyanın nüfuzlu tədqiqat universitetlərindən biri.
Bulqar dilləri
Bulqar dilləri (Oğur dilləri) — türk dil qrupuna daxildir. Bu dil qrupuna daxil olan dillər arasında çuvaş dili istisna olmaqla digərləri ölü dillərdir.
Daxil olan dillər
Bulqar dillərinə aşagıdakılar aiddir:
Ermənilər
Ermənilər — Qafqaz və Yaxın Şərqdə xalq. Özlərini "Hay", ölkələrini "Hayastan" adlandırırlar. Ermənistan əhəlisin əsasını təşkil edirlər. Bundan əlavə İran, Türkiyə, Livan, Suriya, və Azərbaycanda da məskunlaşmışlar. Sayları 2010-cu ilə olan təxminlərə əsasən 6–8 milyon nəfərdir. Ermənistandankı ermənilərin sayı rəsmi rəqəmlərə görə 3 milyona yaxındır. Türkiyədə ermənilərin sayı müxtəlif mənbələrə görə 35000 ilə 50000 arasında olub, demək olar ki, hamısı İstanbul və ətrafında yaşamaqdadır. 19-cu əsrə kimi əksəriyyəti Osmanlı İmperiyası və İranda yaşayan ermənilər bu dövrdən sonra müxtəlif səbəblərdən dünya ölkələrinə səpələnib və bu səpələnmə nəticəsidə dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan erməni topluluqlarına erməni diasporası adı verilib. Erməni diasporasının ən güclü olduğu ölkələr ABŞ, Rusiya və Fransadır. İran və Türkiyədəki ermənilər özlərini diaspora saymırlar. Dindarları əsasən Erməni Qriqorian kilsəsinə etiqad edir.
Məskunlaşma arealları
Azərbaycanın faktiki nəzarətində olan ərazilərdə 1999-cu il siyahıyaalınması zamanı 659 nəfər, 2009-cu il siyahıyaalınması zamanı isə 220 nəfər öz etnik mənsubiyyəti erməni olaraq göstərmişdir. {| border=1 cellpadding=2 cellspacing=1 align=centerr
Azərbaycan
! Yaşayış məntəqəsi ! 1999 sa. ! 2009 sa.
Tacikistan
21–30 sentyabr 2010-cu il ümumtacikistan əhali siyahıyaalınmasına əsasən 7.564.502 nəfər olan ölkə əhalisinin 434 nəfəri etnik ermənilərdən ibarətdir.
Türkiyə
thumb|right
2008-ci ilə olan məlumata əsasən Türkiyənin təxminən 60.000 erməni kökənli vətəndaşı vardır. Bundan əlavə təxminən 100.000 nəfər Ermənistan vətəndaşı qeyri-qanuni olaraq Türkiyədə işçi olaraq çalışmaqdadır.
Suriya
2012-ci ilə olan təxminə əsasən Suriyada 70.000–80.000 nəfər dolayında erməni diasporu yaşamaqdadır. Onların yarıya qədəri Hələb şəhərində məskunlaşıbdır. 2010-cu ildə onların bir hissəsi Zəngilan rayonuna gətirilmişdir.
İraq
2003-cü ildə ABŞ İraqda hərbi əməliyyatlara başladığı zaman bu ölkədən 25.000-dən çox erməni yaşasa da, müharibənin təsiri ilə ölkədə yaşayan ermənilərin 40%-ə qədəri digər ölkələrə köç etmişdir. 2012-ci il üçün İraqda ermənilərin sayı 15.000–16.000 nəfər dolayında qiymətləndirilir.
Livan
2007-ci ilin sonuna olan rəsmi təxminə əsasən Livan əhalisi 3.759.136 nəfərdir. 2005-ci ilə olan məlumata əsasən ölkədə 116.214 nəfər erməni yaşayır. Onların 88.601 nəfəri qreqoryan, 20.259 nəfəri katolik, 7.354 nəfəri isə protestantdır. Erməni toplumu Livan parlamentində 6 qriqoryan millət vəkili ilə təmsil olunur. Siyasi-hərbi münaqişələr və sosial vəziyyətin pisləşməsi Livandakı erməni diasporasının ABŞ başda olmaqla Şimali Amerikaya, Avropa Birliyi ölkələrinə və Avstraliyaya köçünü sürətləndirmişdir, bu səbəbdən erməni əsilli əhalinin sayı artım göstərməyərək ildən ilə azalmaqdadır.