Fransa_azərbaycanlıları
İlkin qarşılıqlı əlaqələr
Fransa ilə Azərbaycan arasında ilkin qarşılıqlı əlaqələrin tarixi XIII əsrə dayanır. Həmin dövrdə müxtəlif fransız səyyahların Azərbaycan və digər qonşu dövlətlərin ərazilərinə səfər məqsədi ilə səyahətlər etmələri məlumdur. Fransiskanlar təriqətindən olan və Fransanın şimalında yerləşən, departamentdən gəlmiş katolik rahib Vilyam Rubrok, 1254-cü ildə Şamaxı şəhərinə gələrək bir müddət burada qalmışdır. Fransız səyyahların Azərbaycana səfər etməkdə əsas başlıca məqsədləri dini missionerlik fəalliyət ilə məşğul olmaq və əsasən həmin zaman mövcud olmuş dövlətlərlə diplomatik-siyasi münsaibətlər yaratmaqdan ibarət idi. Katolik Kilsəsinin Qafqaz bölgəsi üzrə əsas missiyonerlərindən olan fransız Zhurden Catali de Severak 1320-ci ildə Bakı, Gəncə və Şamaxı kimi şəhərlərə səfərlər etmişdir. XV–XVI əsrlərdə də dini zəmində missionerlik fəaliyyətləri davam etdi, lakin bu dövrdən etibarən fransız missiyonerlərlə yanaşı Azərbaycana fransız səyyahlar və diplomatlarda gəlməyə başladılar. thumb|left|400px|[[AXC tərəfindən Fransaya təhsil almağa göndərilən cümhuriyyət tələbələri bir qismi (Paris, 1920)]] Fransa və Azərbaycan arasında elmi-ədəbi əlaqələrinin yaranmasında fransız şərqşünaslarının mühüm rolu olmuşdur. Azərbaycan haqqında ilk sanballı məlumat fransız şərqşünası Jan Şardenin 1711-ci ildə Hollandiyanın paytaxtı Amsterdamda dərc etdirdiyi "Cənab Cəngavərin İrana və Şərqin digər yerlərinə səyahəti" əsərində öz əksini tapmışdı. Jan Şarden Azərbaycan sözünün mümkün etimologiyası barədə məlumat vermişdir. Bu məlumat qərbli bir alim tərəfindən verilən ilk şərh hesab olunur. Kitabda şərqşünas tərəfindən Naxçıvan şəhəri və Nəsrəddin Tusi barədə də məlumatlar verilir. Fransada Azərbaycanla bağlı yazılan əsərlərdən biri də Nader Xanıkovun "Asiya" jurnalında 1864–1865-ci illərdə çap etdirdiyi "Xaqani haqqında memuar" məqaləsidir. Məqalədə müəllif tərəfindən Əfzələddin Xaqaninin həyat və yaradıcılığı barədə məlumatlar və eyni zamanda şifahi xalq ədəbiyyatından parçalar verilmişdir. Mirzə Fətəli Axundov tərəfindən yazılan əsərlərin fransız şərqşünaslar tərəfindən XIX əsrin sonunda və XX əsrin əvvəllərində fransız dilinə tərcümə edilməsi, Fransa cəmiyyətində Azərbaycana olan marağı artırmışdır. thumb|right|300px|[[Azərbaycan nümayəndə heyəti Paris Sülh Konfransında (Paris, Klardiye oteli. 1919)]] 1858–1859-cu illərdə Fransız ədəbiyyatının görkəmli nümayəndələrindən olan Aleksandr Dümanın Qafqaz səfəri baş tutur. Moskva, Kazan, Həştərxan kimi şəhərlərlə yanaşı Nuxa, Quba və Bakını da gəzən yazar öz gördüklərini 1859-cu ildə Parisdə "Qafqaz səfəri" adlı kitabında təsvir edir. XIX əsrdə Azərbaycana gəlmiş fransız səyyahlarından biri də Jül Löklerk idi. O, məşhur coğrafiyaşünas-alim olmuşdur. Qafqazı və Orta Asiyanı gəzdikdən sonra yazdığı "Qafqazdan Altay dağlarına" adlı əsəri 1890-cı ildə Parisin "Libreri Plon" nəşriyyatında çap edilmiş və fransız oxucularının böyük marağına səbəb olmuşdur. Qafqazda və eləcə də Azərbaycanda olmuş digər fransız səyyahları da öz əsərlərində xalqın adətlərini, mədəniyyət tarixinin müxtəlif aspektləri ilə bağlı öz fikirlərini bildirmişdilər. XIX əsrin son illərinə yaxın Azərbaycana M.Eşvald, A.Frakün, D.Monperen kimi fransız səyyahları da səfər etmişdir.