Maliyyə_və_bank_menecmenti
Maliyyə menecmentinin beynəlxalq aspektləri
Beynəlxalq hesablaşmalarda tətbiq edilən ödəmələrin növləri: nağd ödəniş, kreditlə ödəniş; ödəmələrin kombinə edilmiş növləri (nağd və kreditləşmə yolu ilə hesablaşmalar). Nağd ödəmələrin mahiyyəti. Bu zaman ödəmə, kredit verilmədən və ya vaxtı uzadılmadan aparılır. İxracat üçün ən əlverişli şərt ondan ibarətdir ki, ödəmə, kontrakt imzalandıqdan sonra aparılır. İxracatçı üçün əlverişlidir ki, mal onun ölkəsinə daxil olduqdan və malın keyfiyyəti haqqında akt tərtib edildikdən sonra ödəmə aparılsın. İxracatçı üçün əlverişlidir ki, ya avans alsın və ya qabaqcadan ödəmə aparılsın. Kredit hesabına ödəmənin mahiyyəti: Bu zaman ödəmə mal alınmamışdan əvvəl və ya sonra aparılır. Birinci haqda idxalatçı kreditor kimi çıxış edir və o ixracatçıya avans verir, yəni alacağı malın müəyyən hissəsinin dəyərini ödəyir, lakin hələ əmtəələr üçün heç bir sənədə malik deyil. İkinci halda isə, əmtəələr üçün sənədlər alındıqdan sonra ödəmə həyata keçirilir. Burada kreditor kimi ixracatçı çıxış edir. Bir qayda olaraq ixracatçı malın satılmasında maraqlıdır və idxalatçıya daha əlverişli şərtlər verir, o cümlədən, bu və ya digər formada ona kredit verir. Kombinə edilmiş formada (nağd və kredit hesabına) ödəmələr maşın, nəqliyyat vasitələrinin, avadanlıqların və s. üçün idxal – ixrac əməliyyatları da tətbiq edilir. Dünya təcrübəsində korporasiyalar daha bahalı məhsulların satışı zamanı idxalatçı kontrakt imzalandıqdan sonra ixracatçıya nağd yolla avans köçürür, qalan vəsaiti isə kredit formasında ödənilir. Beynəlxalq hesablaşmalarda tətbiq edilən hər hansı bir hesablaşma forması ya göndərilən malın xüsusiyyətindən və ya müştərinin inamından asılıdır. Beynəlxalq tijarət təjrübəsində sonrakı hesablaşm a formaları tətbiq edilir: Bank köçürməsi; sənədli akkreditiv, inkasso –tapşırıqı. Bank köçürməsi ödəmə tapşırığı ilə həyata keçirilir. Ödəmə tapşırığı bir bank tərəfindən digərinə ünvanlanır. Belə köçürmə bank çekləri vasitəsilə də aparılır. Ödəmə tapşırığı bankın əmridir və öz müxbirinə ünvanlanır. Bu əmr xariji alıjıya vəsaitin köçürülməsi haqqında verilir. Bank köçürməsi üzrə əməliyyatlar sonrakı kimi aparılır: Şirkətlərin beynəlxalq maliyyələşmə formalarına daxildir: beynəlxalq lizinq; faktorinq; ferfeytinq. Lizinqin mahiyyəti, məqsədi və formaları. Lizinq sahibkarlıq fəaliyyyətinin bir formasıdır. Lizinq – əmlakın alınması və onun müqavilə əsasında fiziki və ya hüquqi şəxslərə müəyyən haqq,müddət və şərtlər əsasında verilməsidir. Əmlakı sonralar lizinq alıjısı almaq hüququna malikdir. Lizinq – əsas fondlara görə əmtəə kreditidir. Lizinqin obyektinə bina, qurqu, avadanlıq, nəqliyyat vasitəsi və s. daxildir. Torpaq – lizinqin obyekti ola bilməz. Lizinqin subyekləri: lizinq alıjısı; lizinq əmlakının satıjısı. Lizinqin təsnifatı: Maliyyələşmə tipinə görə lizinq; iştirakçıların (subyektlərin) tərkibinə görə lizinq; Maliyyələşmə tipinə görə lizinq təcili və bərpa edilən lizinqə ayrılır. Təcili lizinqdə əmlak bir dəfə ijarəyə verilir. Bərpa edilən lizinqdə isə lizinq müqaviləsi vaxtı başa çatdıqdan sonrakı müddət üçün uzadılır. Subyektlərin tərkibinə görə lizinq: birbaşa lizinq; dolayı lizinq; və s. ayrılır. Birbaşa lizinqdə əmlakın mülkiyyətçisi obyekti özü lizinqə verir. Dolayı lizinqdə isə əmlakın lizinqə verilməsi vasitəçiilə həyata keçirilir. Əmlakın tipinə görə lizinq: hərəkət edən əmlakın lizinqi. (avadanlıq, texnika, avtomobil, təyyarə və s.); hərəkətsiz əmlakın lizinqi (bina, ğurğu) və s. ayrılır.