cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oksana Rəsulova
Həyatı
Oksana Rəsulova 19 dekabr 1982-ci ildə Əli Bayramlı şəhərində ziyalı ailəsində dünyaya gəlib. 3 yaşından hind rəqslərinə böyük həvəsi Oksanada, bu həvəsi hind filmləri pərəstişkarı olan xalası yaradır. Ailəsi ilə birlikdə Rusiyaya köçən Oksana uzun müddət Rusiya Federasiyasında yaşayıb. Rəqs təhsilini buradada davam etdirir və Uşaq Xareoqrafiya məktəbinə daxil olur. Rəqslə paralel olaraq, orta təhslini də davam etdirən Oksana daha sonra "Tibb akademiyası"-a daxil olur və "ginekologiya" ixtisası üzrə təhsil alır. İki il ixtisası üzrə işləyir, lakin gələcəyini rəqqsiz təsəvvür etməyən Oksana həkimliyin daşını atıb, hind rəqsləri ilə daha ciddi məşğul olmağa başlayır. Səylə çalışmağı onu beynəlxalq müsabiqələrə qədər gətirib çıxarır. 1999–2000-ci illərdə keçirilən müsabiqlərədə 2-ci və 3-cü yerlərə layiq görülsə də 2008-ci ildə nəhayət qalib seçilir. 2006-cı ildə Sankt-Peterburq şəhərində keçirilən "Beynalxalq Hind rəqsləri" müsabiqəsində 2-ci dərəcəli laureat adını qazanıb. Elə həmin illər də vətənə qayıdan rəqqasə, bir il sonra Rusiyada keçirilən, beynəlxalq müsabiqədə bu dəfə Azərbaycanı təmsil edir və yenə də qalib olur. Öz üzərində dayanmadan çalışan Oksana 2001-ci ildə yaratdığı "Çandra Mukxi" rəqs qrupunu yenidən bərpa edir və müəllimlik fəaliyyətini davam etdirir. Şəhərin məşhur fitness mərkəzlərindən birində açılan kursda trener kimi də çalışıb.
Qalmaqallardan kənar, öz sənəti ilə məşğul olan O. Rəsulova qısa bir zamanda populyarlıq qazandı.
İsa bəy Hacınski
Ailəsi
İsa bəy Xeyrənnisə xanım Məhəmməd bəy qızı Xanlarova ilə ailə qurmuşdu. Sadıq bəy, Əhməd bəy, Əli bəy adlı oğlanları, Zibeydə xanım adlı qızı vardı.
3 may 1808
İkonaqrafiya və yaradıcılıq
Əsər quruluşuna və mövzusuna görə xristianlıq incəsənətindəki şəhid mövzusuna aiddir. İşıq və kölgə incəsənətinin dramatik şəkildə istifadəsinə nümunədir və həyat ilə yaxında baş verəcək edamı yan-yana göstərir. Bütün bunlara baxmayaraq Qoyya bu əsəsrində bəzi ənənələrdən uzaq qalmağı da lazım bilmişdir. Qoyyanın əksinə Xose de Ribera kimi rəssamların etdiyi vəhşəti göstərən işlər texnikaya və kompozisiyaya sahib idi.
Əsərin zamanın irəliləyişini göstərmə tərzinin qərb incəsənətində nümunəsi yoxdur. Rəssam günahsız qurbanın ölümünü ard-arda parçalar şəklində və qəhrəmanca əks etdirərək daha öncə də təsvir etmişdir. Amma bu əsər katarsis əks etdirmir. Bunun yerinə məhkumların öldürülməsi cinayətin mexaniki şəkildə göstərildiyi şəkildə təsvir olunmuşdur. Qaçınılmaz son isə əsərin sol alt küncündə yerə sərilmiş cəsəddir. Tabloda cəsədin başı və bədəni yenidən həyata qayıtmasını əngəlləyəcək şəkildə biçimsizləşdirilmişdir. Qurban mənəvi və estetik zərafətdən uzaqdır. Rəsmin geri qalan hissəsində izləyicinin gözü mərkəzi hissədə gəzir. Sadəcə yerdə yatan qurban üçün baxış açısı dəyişir və izləyici qurbanı daha yaxşı görmək üçün daha aşağı baxar.
Əsərdə diqqət mərkəzindəki əllərini yuxarı qaldırmış adam çox vaxt İsanın çarmıxa çəkilməsi ilə qarşılaşdırılır. Bənzər poza İsanın Getsemani bağlarında çəkdiyi əzabı təsvir etmək üçün çəkilən rəsmlərdə rastlanır. Qoyyanın fiqurunun sağ əlində stiqma diqqət çəkir. Tablonun mərkəzində yer alan fənər isə İsanı tutan romalı əsgərlərin ənənəvi xüsusiyyətidir. Qoyyanın rəsmindəki adam sadəcə sanki çarmıxa çəkilirmiş kimi poza vermir, geymi papalığın rəngi olan ağ və sarı rəngdədir. Hər şeyə baxmayarq "Madriddə 3 may 1808"də üstünlük tapmaq üçün səy yoxdur və axirətdəki qurtuluş üçün həyatını itirmək fikri yoxdur.
thumb|right|[[Covanni Batista Tyepolonun 1722-ci ilə aid "Sent Bartholomeu" adlı tablosu. Əsər müqəddəsin tanrıya yalvardığı ənənəvi bir şəkildədir. Qoyya bu növ vəhşi səhnələrə malik tablolardakı ikonaqrafiyadan ilham almışdır. ]] Fənər incəsənətdə işıqlandırma mənbəyi kimi istifadə olunur. Çox vaxt barokko rəssamları tərəfindən istifadə olunsa da bu mövzudakı mükəmməliyyətə Karavacco çata bilmişdi. Ənənəvi olaraq dramatik işıq mənbəyi və işıq kölgə ilə meydana gələnlər tanrının varlığının metaforu olaraq istifadə olunurdu. Fənər və ya şam işığı ilə işıqlandırma ağla ilk əvvəl dini fikirlər gətirsə də "Madriddə 3 may 1808"'dəki fənər heç bir möcizəni açıqlamaz. Əksinə, sadəcə edam manqasının qorxunc işini tamamlaya bilməsi üçün işıq verməkdədir və izləyicinin əxlaqsız vəhşətə baxmasını təmin etməkdədir. Qoyya işığın incəsənətdəki öyrəşilmiş rolunu bu əsərlə yıxmışdır.
"Madriddə 3 may 1808"in kompozisiyasındakı bir digər məqam parabolik olmasıdır. Rəsmə əyri yerləşdirilən və qısaldılmış perspektive sahib edam manqası bir yayın kirişi kimidir. Həmçinin edam olunmağı gözləyən qurbanlar ilə edam olunmuş qurbanlar, yerdə qan içində yatmış cəsədlər, arxa plana doğru uzanan qövsün əsasını təşkil edirlər. Rəsmin mərkəzində kəsişən iki üfuqi və bir-birinə zidd qövs də vardır. Bunlardan birincisi edama sipərlik edən torpaq yığını digəri isə əsgər papaqlarının cərgəsində yaranan nöqtədir.
Qoyyanın çəkdiyi qurbanlar qatilləri kimi anonim idi. Yalvarışlarının ünvanı dini rəsmlərdə olduğu kimi tanrı deyil, əhəmiyyətli olmayan və şəxsiyyətləri məlum olmayan insanlardan ibarət edam manqasıdır. Vurulmaq üzrə olan adam digər qurbanların bir parçası kimi göstərilmiş, qəhrəmanlaşdırılmamışdır. Adamın aşağısında qanlı cəsəd uzanır; arxasında və ətrafında qısa müddət sonra eyni hadisənin qurbanı olacaq insanlar dayanır. Bioqrafiya yazıçısı Fred Liçtə görə ilk dəfə tək başına şəhid olmağın yerini nizmasızlıq, müqəddəscinayətin zülmü və adsızlıq almışdır.
Son olaraq rəssam texnik qabiliyyətini istifadə edərək mövzunun vəhşətini yumşaltmağa çalışmamışdır. Metod və mövzu bölünməzdir. Qoyyanın üsulunu ənənəvi virtuozluq deyil, ürküdücü mövzulara marağı müəyyənləşdirmişdir. Fırça zərbələri sevinc verici kimi dəyərləndirici hesab olunmur. Rənglərin keyfiyyəti Qoyyanın gələcək işlərindən xəbər verirdi. Əsər teatral çatışmazlıqları və ya qorxuducu xüsusiyyətləri kimi incəsənət xüsusiyyətləri ilə bağlı çox az tənqid almışdır.
Sərgilənməsi
thumb|right|"IV Karlos və ailəsi, [[1800–1801. Qoyya Burbonların bir çox şəklini çəksə də ailə "Madriddə 3 may 1808"a kral kolleksiyasına salacaq qədər əhəmiyyət verməmişdir.]] İşin dəyərinə baxmayaraq rəsm əsərinin ilk dəfə sərgilənməsi haqqında məlumat yoxdur və o dövrə aid olan qeydlərin heç birində adı yoxdur. Bunun səbəbi VII Fernandonun seçiminin neoklassik incəsənət olması və mövzusu məşhur üsyanlar olan rəsmin Burbonlar tərəfindən qorunması ola bilər. 1814-cü ildə müvəqqəti hökumətin üsyanın xatirəsinə hazırladığı abidə də VII Fernando tərəfindən əngəllənmişdir. Bunun səbəbi Fernandonun gözündə üsyan qəhrəmanlarının və liderlərinin uğuru inqilabçı hərəkətləri üzündən əhəmiyyətsiz olması olmuşdur.
Bəzi mənbələrə görə rəms əsəri sərgilənməzdən qabaq 30-40 il müddətində anbarlarda saxlanmışdır. 1819-cu ildə Prado muzeyi açıldıqdan sonra kral kolleksiyasının böyük hissəsi muzeyə gətirilmişdir. Amma 1834-cü ildə muzeyin çıxardığı inventara görə tablo hələ də dövlətin və ya monarxiyanın malı hesab olunurdu. Teofil Qotye 1845-ci ildə Prado muzeyini ziyarət edərkən Qoyyanın çəkdiyi qətliam rəsmini gördüyünü demişdir. Eyni ifadəni 1858-ci ildə muzeyə gələn bir ziyarətçi də səsləndirmişdir. Bu iki ifadə də ağla "Madriddə 2 may 1808"əsərini gəitirir. Amma böyük ehtimalla hər ikisinin də gördüyü tablo "Madriddə 3 may 1808"dir. Bu qarışıqlığın səbəbi isə ifadəsinin nun həm 2 mayda, həm də 3 maydakı hadisələri ifadə etməsində idi.
Eyni mövzulu tablolar
thumb|left|Tomas Lopes Enjidanosun "2 may 1808" adlı əsəri ([[1813)]] Müxtəlif bölgələrdə baş verən və partizan müharibələrinə də səhnə olan Yarımada müharibəsi bir çox rəssamın diqqətini çəkmiş və əsərlərinə mövzu olmuşdur. Bəzi rəssamlar komandanlarla birlikdə ikən, bəziləri qəzetlərdən izlədilər. Napoleon Bonapartın bütün səfərlərində onunla birlikdə peşəkar rəssamlarda gəlmiş və imperatorun incəsənət naziri Dominik Vivant Demonun əmri ilə işləmişdirlər. thumb|right|Manuel Kastelyanonun "Daoisin Ölümü adlı yağlı boya tablosu ([[1862)]] İspan rəssam Tomas Lopez Enjidanos də 2 may və 3 may hadisələrinə aid rəsmlər çəkmişdir. Rəssam əsərlərində bu döyüşləri yenidən canlandırmış və ispanların qəhrəmanlıqlarını vurğulamışdır. İspaniyada 50 ildən çox müddətdə bu mövzuda əsərlər hazırlanmağa davam edilmişdir.
Bu hadisələrdən bəhs edən əsərlərdə ən çox istifadə olunan adlar topçu zabitləri Daois, Velarde və onların başçılığı altında üsyan edən ispan xalqıdır. Bu iki əsgər çevrələrindəkilərlə bərabər Montelon parkına qədər öldürülənə qədər fransızlarla döyüşmüşdürlər. Madriddə onların xatirəsinə həsr olunmuş heykəllər vardır. Həmçinin XIX əsrdə bu iki adamın qəhrəmanlıqları və ölümləri haqqında əsərlər hazırlanmışdır. Bu əsərlər arasında Manuel Kastelyonun "Daoisin Ölümü" də yer alır. O, bu əsərini hadisələrdən 54 il sonra — 1862-ci ildə çəkmişdir. Rəssam bu tablonu hazırlayarkən şahidlərdən və tarixi qeydlərdən yararlanmışdır. Qoyya da bunun haqqında 1814-cü ildə rəsm çəkmişdir. Amma Qoyya Tomas və Manuelin əksinə obrazların və məkanın məchul qalmasına üstünlük vermişdir. Qoyyanın çağdaşı Zakarias Qonzales Velaskes "Mayın Üçü" tablosunda isə çəkdiyi insanlar qrupunda hər kəs ayırd edilirdi.
thumb|right|[[Xose Madrasonun "Viriatonun Ölümü" adlı yağlı boya tablosu (1806), Prado muzeyi]] Yarımada müharibəsindən sonra Madrid Kral Akademiyasında ən məşhur əsər Xose Madrasonun "Viriatonun Ölümü" adlı tablosu idi. Rəssam neoklassik tərzdəki bu əsəri İtaliya yaşadığı müddətdə çəkmiş və 1817-ci ildə ölkəsinə qayıdarkən özü ilə gətirmişdir. Tabloda romalılara qarşı Pireney yarımadasını müdafiə edən Viriatonun öz silahdaşları tərəfindən yuxuda öldürülməsi bəhs olunurdu. Madraso da bu əsərdə azadlıq mübarizəsini təsvir etmək üçün müəyyən bir liderin qəhrəmanlığını və öndərliyini vurğulamağı seçmişdir. Halbuki Qoyya bu uğuru göstərmək üçün adsız ispan xalqını seçmişdi.
İlham mənbəyi
Əsərin kompozisiyasının geometriyasının fransız rəssam Jak-Lui Davidin "Horas qardaşlarının andı" (1784) adlı tablosunun ironik bir şərhi olaraq qəbul oluna bilər. Bu baxımdan Davidin üç romalı Horasın atalarını salamlamaq üçün uzanmış qolları idam edam manqasının tüfənglərinə çevrilmişdir. Başqa tərəfdən iki yana açılmış qolları ilə duran Horasın atası da fransızlarla üz-üzə gələn qurban olmuşdur. Davidin insan təsvirlərindəki ifadələr neoklassik bir üslubda ikən, Qoyya əsərini gerçəklik ilə şəkilləndirmişdir. thumb|right|[[Piter Paul Rubensin "Məsumların qətli" (1611) kimi əsərləri böyük ehtimalla Qoyyaya ilham vermişdir. ]] Həmçinin Qoyya Antuan-Jan Qroya aid bir tabloya da cavab verə bilər. Madridin fransızlar tərəfindən işğal edilməsi Qronun "" əsərinə mövzu olmuşdur.
Qoyya Rubensin 1638-ci ildən sonra hazırladığı "Məsumların qətli" və "Müharibənin dəhşəti" kimi əsərlərə də baxmış ola bilər. Bu versiyanı rəssamın "Uşaqlarını yeyən Saturn" (1819-1823) isimli əsəri ilə Rubensin 1636-ci ildə çəkdiyi və hal-hazırda Prado muzeyində sərgilənən eyni adlı əsər arasındakı oxşarlıqlar dəstəkləməkdədir. Kennet Klark isə "Madriddə 2 may 1808"{in uğursuzluğunun səbəbinin Qoyyanın Rubensin bənzər əsərlərini yaddan çıxarması ilə əlaqələndirmişdir. Qoyya 1819-1823 ildə çəkdiyi Saturn mövzulu tablodan öncə 1796-1797-ci illərdə eyni mövzuda rəsm çəkmişdir. Bu rəsm rən baxımından Rubenin əsərinə çox bənzəyirdi.
"Madriddə 3 may 1808"dəki diz çökmüş adamın şalvarının boza çalan yaşıl rəngi isə Dieqo Velaskesin 1619-ci ildə çəkdiyi və indi Prado muzeyində sərgilənən tablosundakı diz çökmüş adamın geyimi xatırladır.
Təsirləri
thumb|left|[[Eduard Manenin "İmperator I Maksimilianın edamı" (1868-1869) Avstriya doğumlu Meksika imperatorunun 19 iyun 1867-ci ildə baş tutan edamının haqqında rəssam tərəfindən hazırlanan beş əsərindən biridir. Mane bu tablosunda mövzu və texnika olaraq Fransisko Qoyyanın "Madriddə 3 may 1808" əsərindən bəhrələnmişdir. ]] right|125px|thumb|[[Eduard Manenin "Barikada" adlı tablosu, 1871.]] "Madriddə 3 may 1808"in təsirinin görüldüyü ilk iş Eduard Manenin "İmperator Maksimilianın edamı" adlı tablosu olmuşdur. Mane 1867-1869-ci illəri arasında bu mövzunu ələ alan əsərlər çəkmişdir. Bu əsərində isə Qoyyadan ilham almışdır. Rəssamın "Madriddə 3 may 1808"i öz çalışmasına başlamamışdan qabaq 1865-ci ildə Prado muzeyində görməsi ehtimalı xeyli yüksəkdir. Manenin əsəri olduqca həssas mövzuya toxunduğundan uzun illər Fransada sərgilənməmişdir. "Madriddə 3 may 1808"in 1867-ci ildə çıxan bir nüsxəsinin bir dostu vasitəsi ilə Maneyə çatması isə mütləqdir. İncəsənət tənqidçisi Artur Danto Qoyya və Manenin işlərini belə dəyərləndirmişdir:
"Madriddə 3 may 1808" İspaniya ilə Fransa arasında baş verəcək Yarımada müharibəsindən əvvəl baş verən edamlardan bəhs edir. Napoleon Bonapart 1808-ci ildə İspaniyanı işğal etdi, kral ailəsini əsir aldı və hakimiyyətə qardaşı Cozefi gətirdi. Fransızlar həmin günlərdə İspaniyada sevilmirdilər. Daha sonrakı illərdə eyni nifrəti meksikalılar da hiss etməyə başladılar. Fransızlar bu ölkələrdə üsyanlarla qarşılaşdılar və bu üsyanları uğurla yatıra bildilər. Bu əsərdə bir öncəki gün fransızlara qarşı çevrilən partizan müharibəsindən sonra fransızların ispanları öldürməyə başlaması təsvir olundu. Qoyyanın əsərində qorxu dolu ispan vətəndaşlar edam manqası tərəfindən edam edilməsi bunu izləyən ispanlarda qəzəb və kin yaratdı. Bu baxımdan rəssamın əsəri romantik və dərinliyi olan işdir.
Mane 1871-ci ildə tüfənglə edam edən edam manqasını Paris küçələrində işini görərkən rəsmini çəkmişdir. Rəssamın "Barikada" adlı bu yağlı boya tablosunu da "Madriddə 3 may 1808"dən ilham alaraq çəkdiyi məlumdur. left|thumb|[[Pablo Pikassonun "Gernika" adlı əsəri, 1937, Reyna Sofiya muzeyi, Madrid]] Qoyyanın əsəri Pablo Pikassonun "Gernika" adlı tablosuna da ilham vermişdir. Pikasso bu əsərində nasistlərin İspaniyada həyata keçirdikləri Gernika bombardmanını təsvir etmişdir. 2006-cı ildə Prado və Reyna Sofiya muzeyləri tərəfindən təşkil olunan ortaq sərgidə "Madriddə 3 may 1808", "Gernika" və "İmperator Maksimilianın edamı" əsərləri eyni salonda sərgilənmişdir. Həmçinin eyni salonda Pikassonun 1951-ci ildə çəkdiyi və Koreya müharibəsindən bəhs edən "Koreyada Qətliam" adlı əsəri də vardı. "Koreyda qətliam" "Gernika"ya nisbətən "Madriddə 3 may 1808"ü daha çox xatırladır. Rəsmdə bu əsərə birbaşa göndərmələr var. Bu əsərdə cinayət işləyənlər ABŞ ordusu və ya da onların BMT-dəki müttəfiqləridir.
right|thumb|[[Pablo Pikasso "Koreyada qətliam" adlı əsərini (1951) ABŞ-nin Koreyaya müdaxilə etməsinə etiraz etmək üçün çəkmişdir. Pikassonun Qoyyanın əsərindən bəhrələndiyi tablosu Qoyyanın işinə görə daha yumoristik və şişirdilmiş idi. ]]
Oldos Haksli 1957-ci ildə Qoyyanın Rubensin sahib olduğu tablonu kompozisiya ilə doldurmaq bacarığına sahib olmadığını yazmışdır. Buna baxmayaraq Haksli "Madriddə 3 may 1808"i uğurlu olduğunu açıqlamışdır. Çünki Qoyya "öz təbii dilində danışmışdı və dahası, söyləmək istədiklərini böyük ölçüdə güc və açıqlıqla ifadə edə bilmişdi."
Kennet Klark tablonun tarixi rəsmlərdən fərqinə və nadir tapılan kəskinliyinə aid bu cümlələri diqqət çəkmişdir:
Qoyyanın bu işində emalatxanasını və ya da rəssamın əziyyətini düşünmürük. Sadəcə hadisəni düşünürük. Bu düşüncə bu əsərin keyfiyyətli bir jurnalistika nümunəsi və ya da diqqət toplamağın dərinliyinin ani bir təsirinə qurban getdiyinəmi işarə edir? Utanaraq etiraf edirəm ki, belə düşündüyüm anlar olub. Amma bu əsər və Qoyyanın digər əsərlərinə baxdığımda yanıldığımı açıq bir şəkildə görürəm.
Andre Malro isə "Madriddə 3 may 1808"" və Qoyyanın sənəti haqqında bunları demişdir:
Bitməz-tükənməz acılar axın-axın, illərin dərinliyindən bu fiqurlara doğru axar, yeraltı xorun işgəncəsinə yoldaşlıq edər; artıq eşitməyən bu adam ölkəsinin çəkdiyi bu acıların ötəsindən səsini ölümün səzsizliyinə həsr etmək istəmişdir. Müharibə bitmişdir, amma axmaqlıq dəvam edir.
Akif Əliyev (kimyaçı)
Elmi əsərləri
38. V. A. Majidzade, A. Sh. Aliyev, P. H. Guliyev, D. M. Babanly. Electrodeposition of the Sb2Se3 thin films on various substra tes from the Tartaric electrolyte. Electrochemical Science and Engineering, 2020, V. 10, No 1, p. 1–9.
39. V. A. Majidzade, A. Sh. Aliyev, D. B. Tağıyev. Electrochemical deposition of Sb2Se3 thin films semiconductor from tartaric acid solution. Bulgarian Chemical Communications, 2020, V. 52 Special Issue E, p. 62–67
40. V. A. Majidzade, S. P. Mammadova, E. S. Petkucheva, E. P. Slavcheva, A. Sh. Aliyev, D. B. Tagiyev. Co-electrodeposition of iron and sulfur in aqueous and non-aqueous electrolytes. Bulgarian Chemical Communications, 2020, V. 52 Special Issue E, p. 73–78
41. S. P. Javadova, V. A. Majidzade, A. Sh. Aliyev, A. N. Azizova, D. B. Tagiyev. Electrodeposition of Bi-Se thin films involving ethylene glycol based electrolytes. Electrochemical Science and Engineering, 2021, V. 11, No 1, p. 51–58.
42. S. P. Javadova, V. A. Majidzade, A. Sh. Aliyev, D. B. Tagiyev. Effect of major factors on the composition of thin Bi2Se3 films. Russian journal of applied chemistry, 2021, V. 94, Issue 1, p. 38–42.
43. V. A. Majidzade, A. Sh. Aliyev, M. Elrouby, D. M. Babanly, D. B. Tagiyev. Electrodeposition and Growth of Iron from an Ethylene Glycol Solution. Acta Chimica Slovenica, 2021, V. 68, № 1, p. 185–192.
44. V. A. Majidzade, S. F. Jafarova, I. Kasimogli, Sh. O. Eminov, A. Sh. Aliyev, A. N. Azizova, D. B. Tagiyev. Electrical and Photoelectrochemical Properties of Thin MoS2 Films Produced by Electrodeposition. İnorganic Materials, 2021, V. 57(4), p. 331–336
45. С.П. Джавадова, В.А.Меджидзаде, Г.С. Алиев, A.Ш. Алиев, Д.Б. Тагиев. Математическое моделирование процессса электрохимического осаждения системы висмут-селен. Chemical Problems, 2021, 19, № 1, p. 47–55
Oksana Rəsulova
Həyatı
Oksana Rəsulova 2017-ci ildə ailə həyatı qurub,2018-ci ildə Osman adlı oğlu dünyaya gəlib.
Anoto Qabriel
Anoto Qabriel - (1853-1944) - fransız tarixçisi və dövlət xadimi. Fransa Akademiyasının üzvü (1897). Həmin ildən Fransa Dövlət arxivinin rəisi.
Həyatı
Anoto Qabriel 1853-cü ildə anadan olmuşdur. Siyasi fəaliyyətinə görə İstanbulda səfirlikdə işləməklə başlamış, respublikaçılar partiyasının deputatlar palatasına üzv seçilmişdir. O, 1894–1898-ci illərdə Fransanın xarici işlər naziri olmuşdur.
Fransanın müstəmləkəçilik siyasətinin ən fəal tərəfdarı kimi Şərqdə və Afrikada hərbi ekspedisiyaların təşkilində mühüm rol oynamışdır. Onun təsiri ilə 1894–1896-cı illərdə Madaqaskar adası işğal olunub Fransa imperiyasının tərkibinə daxil edilmişdir. Anoto Almaniyanın xarici siyasətinin təcavüzkar xarakterini dərk edərək Rusiya ilə yaxınlaşma tərəfdarı olmuşdur.
Onun əsərlərinin çoxu başlıca olaraq Fransanın orta və yeni əsrlər tarixinin tədqiqinə həsr olunmuşdur. Arxivə rəhbərlik işi tarixçiyə külli miqdarda yeni sənədlərdən istifadə etməyə imkan yaratmışdır.
Anoto Qabrielin ən məşhur əsərləri kardinal Rişelyenin fəaliyyətindən bəhs edir. Bu fundamental tədqiqatlarda məşhur kardinalın dəmir iradəsi, tükənməz enerjisi xüsusi bir pafosla təsvir edilir. Fransa tarixinin parlaq dövrünü tarixçi öz ölkəsinin gələcək əzəmətinin bünövrəsi və başlanğıcı hesab edir. Fransanını yeni-yeni ölkələr fəth etməsini isə Anoto ümumdünya tərəqqisinin başlıca amillərindən biri hesab edirdi.
Anoto Qabriel 1944-cü ildə vəfat etmişdir.
Angel Beats! seriyalarının siyahısı
thumb|[[Aniplex tərəfindən buraxılmış ilk DVD-nin üzlüyü. Personaj: Yuri.]] Na-Ga-nın personaj dizaynerliyi ilə Cun Maedanın orijinal konsepsiyasına əsaslanan 13 seriyadan ibarət Yaponiya anime serialıdır. Maeda ilə Na-Ga "Kanon", "Air" və "Clannad" kimi məşhur oyunları istehsal etmiş Key vizual roman brendinin əməkdaşlarıdırlar. Anime Seyci Kişinin rejissorluğu ilə P.A. Works və Aniplex tərəfindən çəkilmişdir. Baş animasiyaçı Katsuzo Hirata da personaj dizayneri olmuş, Maeda ssenarini yazmışdır. Musiqi Maeda və Anant-Garde Eyes tərəfindən bəstələnmişdir və Satoki İidanın səs rejissorluğu ilə Aniplex tərəfindən istehsal olunmuşdur. Anime serialında hadisələr axirət dünyasında baş verir və hadisələrin əsas diqqət mərkəzində öldükdən sonra yaddaşını itirmiş Yuzuru Otonaşi adlı oğlandır. Otonaşi axirət dünyası məktəbinə qatılır və Yuri Nakamura adlı qızla rastlaşır. Yuri ona adlı təşkilata qoşulmağa dəvət edir. Yurinin başçılı etdiyi bu təşkilatın əsas məqsədi tanrıya qarşı döyüşməkdir. SSS-in yeganə düşməni isə fövqəltəbii güclərə malik, məktəb şurasının prezidenti Mələkdir.
Anime serialı Yaponiyada 3 apreldən 26 iyun 2010-cu ilə kimi CBC telekanalı vasitəsilə yayımlanmışdır. Daha sonra isə BS11, MBS, RKB, TBS və TUT telekanallarında nümayiş etdirilmişdir. Mart ayının əvvəllərində təşkil olunan xüsusi lotereyada qalib gələn şəxslər 22 mart 2010-cu ildə animenin birinci seriyasına daha tez baxa bilmişdilər. 23 iyundan 22 dekabr 2010-cu ilə kimi məhdud və daimi nəşrlərlə 7 BD/DVD cildi buraxılmışdır. BD/DVD cildlərinin birinci, dördüncü və altıncı məhdud nəşrlərinə Cun Maeda tərəfindən yazılmış və anime seyüları tərəfindən səsləndirilmiş 3 Drama CD daxil edilmişdir. Yeddinci BD/DVD cildi isə OVA seriyası və əlavə epiloqla birlikdə buraxılmışdır. 24 iyun 2015-ci ildə BD boks-seti buraxılmışdır və boks-setə ikinci OVA seriyası daxil edilmişdir. Sentai Filmworks distribüter Section23 Films ilə animeni lisenziyalaşdırmış və BD/DVD şəklində 26 iyul 2011-ci ildə buraxmışdır. Siren Visual animeni Avstraliya və Yeni Zelandiya üçün lisenziyalaşdırmışdır. Manga Entertainment isə animeni Böyük Britaniya üçün lisenziyalaşdırmış və BD/DVD şəklində 25 iyul 2012-ci ildə buraxmışdır.
Oksana Rəsulova
Karyerası
3 yaşından hind rəqslərinə böyük həvəsi olan, 8 yaşından isə rəqslə məşğul olan Oksana, 1999-cu ildən başlayaraq artıq böyük səhnələrdə rəqqasə kimi çıxış etməyə başlayıb. Hind rəqsi üzrə bir çox beynəlxalq müsabiqələrdə qalib, eyni zamanda 2-ci və 3-cü dərəcəli laureat olub. Oksana hind rəqslərindən "Stilizasiya"(Qarışıq-klassik və estrada) və sırf estrada, Bollivud hind rəqslərinə üstünlük verir. 2007-ci ildə Moskvada Hind rəqs ulduzları ilə birgə "Şavratri" adlı ilk keçirilən müziklda "Apsara" rolunu ifa edib. 2008-ci ildə isə Peterburqda keçirilən "Beynəlxalq Hind Rəqsləri Müsabiqəsi"ndə 1-ci yerə layiq görülüb. 2009-cu ilin oktyabr ayında Azərbaycanı Hind mədəniyyəti festivalı "Divali 2009" da təmsil edib və 1-ci yərə çıxıb. Daha sonra "Hind rəqsləri üzrə 3-cü açıq konkurs"-da iştirak edib və 3-cü yeri tutub. Sözügedən "Divali 2009"-da müsabiqənin münsiflərindən biri erməni qizi Narina Laryan olub. Oksananın rəqsi erməni münsifi o qədər valeh edib ki, o, Oksanaya müsabiqənin ən yüksək xalı hesab edilən 10 xalı verib. Həmin ərəfədə Oksana daha bir müsabiqədə, "Hind rəqsləri üzrə 3-cü açıq konkurs"-da iştirak edib və 3-cü yeri tutub. Burda isə münsiflər heyətində məşhur klassik hind rəqsləri üzrə ustad Aşvani Niqam əyləşib. Azərbaycanda prodüsser Kemal Cenk İçten ilə tanış olan rəqqasə onun dəstəyi ilə müxtəlif verilişlərə dəvət alır və populyarlıq qazanır. 2008-ci ildə Oksana Rəsulova Azərbaycana gələndən sonra bir neçə işlərə imza atib. Aktrisa kimi İzzət Bağırov, Murad Sadıx, Təranə Vəlizadə, Orxan Ölməz, Nətavən Həbibi kimi sənətçilərin kliplərində çəkilir, qısametrajlı filmlərə və seriallara dəvət alır. 2010-cu ildə aktrisa kimi "Dostlar" serialının demo versiyasında baş rolda çəkilib. Həmin ildə Oksana Rəsulova "Mənim Atam" filmində də çəkilib (rejissor: Elçin Musaoğlu, Novruz Hikmət). 2011-ci ildə isə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi ilə Azərbaycanda ilk hip-hop müzikılı olan "Leyli və Məcnun"da "Zeynəb" obrazını canlandırır. Öz üzrəində dayanmadan işləyən və peşəkarlığa doğru addımlayan Oksana 2001-ci ildə yaratdığı "Çandra Mutxi" rəqs qrupunu yenidən bərpa edir və müəllimlik fəaliyyətini davam etdirir.
Angel Beats! seriyalarının siyahısı
Anime serialı üçün iki parça mahnıdan istifadə olunmuşdur: bir açılış mahnısı və bir bağlanış mahnısı. Açılış mahnısı Lia tərəfindən ifa olunmuş "My Soul, Your Beats!" mahnısıdır. Bu mahnının LiSA tərəfindən ifa olunmuş remiks versiyası serialın 4-cü seriyasında səsləndirilmişdir. Bağlanış mahnısı Aoy Tada tərəfindən ifa olunan "Brave Song" mahnısıdır. Bundan əlavə anime serialı boyunca Girls Dead Monster qrupu tərəfindən ifa olunan bir neçə mahnı da səsləndirilmişdir: "Crow Song" (1-ci seriya), "Alchemy" və "My Song" (3-cü seriya), "Thousand Enemies" (5-ci seriya), "Shine Days" və  (10-cu seriya).
Oksana Rəsulova
Karyerası
Hindistanda bir neçə dəfə tədbirlərə dəvət alan rəqqasə, axırıncı səfərində Bollivudun məşhur aktyoru Anupam Kxerin aktyorluq məktəbində təhsil alır və Bollivudun ən tanınmış simaları ilə görüşür. Bundan əlavə ilk müəllimi hesab etdiyi, Hindistanın rəqs kraliçası, Madhuri Dikşitın online rəqs məktəbinə aktirasının öyrətdiyi "Maina Mai" rəqsini, videoçarx şəklində öz ifasında göndərir. Oksananın rəqsini bəyənən aktrisa, onun istedadını yüksək dəyərləndirir, öz tələbəsi hesab edir və bu barədə hind telekanallarının birində müsahibə verir. Ən böyük arzusuna çatdığını deyən Oksana bununla kifayətlənməyib, daha çox uğur əldə etmək fikrinə düşür və 2014-cü ildə Hindistanın "Zee Tv" telekanalında "India's Best Cine Star Ki Khoj" adlanan realiti şouya qatılır. Münsiflər heyəti Bollivudun məşhurları Sonali Bendre, aktyor Ayuşman Xurana, tanınmış rejissor Vijat Krişna Açaryadır. Televerilişin final turlarında 2000 nəfər iştirak edib. Onlar arasından isə 100 nəfər seçilib. Bu 100 rəqqasə arasında Oksana Rəsulova da yer tutub. Finala 6 nəfər qız, 6 nəfər oğlandan ibarət 12 nəfər keçəcəyi halda Azərbaycanlı rəqqasə də finala düşüb və birinci yer uğrunda mübarizə aparır. Hal hazırda Oksana bu yarışmada mübarizə aparmaqda davam edir.
2014-cü ildə Hindistanın Mumbay şəhərində, Zee TV telekanalında 6 ay müddətində yayımlanan "İndia’s Best Cinestars Ki Khoj" ("Hindistanın Ən Yaxşı Kinoulduzu") teleyarışmasında Azərbaycanı təmsil edib və yarışmanın qalibi seçilib. 2014-cü ildə Hindistanın Zee TV telekanalında yayımlanan "Maharakshak Aryan" adlı teleserialında rol almıb. Daha sonra 2014-cü ildə Hindistanda Zee TV telekanalında "Sapne Suhane Ladakpan Ke" adlı teleserialda rol alıb.2015-ci ildən etibarən "OksiMedia" MMC şirkətini yaradaraq oranın rəhbəri kimi fəaliyyətini davam etdirir.2015-ci ildə Azərbaycanın zəngin mədəni irsini dünyada tanıtmaq məqsədi ilə ölkəmizin tarixi məkanlarından olan Atəşgahda "Leyli və Məcnun" əsərinin motivləri əsasında "Eşq" Hind rəqsinin və "Şəki Xan" Sarayında "Sarı gəlin" Azərbaycan rəqsinin videoçarxlarını hazırlayıb dünyanın bir çox yerlərində Azərbaycanı tanıdıb. 2016-cı ildə triller janrında "Şər Qarışanda" tammetrajlı bədii filmin baş rolunda Günel obrazını canlandırıb(rejissor Samir Kərimoğlu). 2016-cı ildə melodram janrında "Zaman Adlı Qatar" tammetrajlı bədii filmin baş rolunda İradə və Leyla obrazlarına çəkilib (rejissor Kənan Musayev).2016-cı ildə Azərbaycandakı Hindistan Səfirliyi və Azərbaycanda Hindistan assosiasiyası tərəfindən "Azərbaycan və Hindistan arasında 25 illik dostluq körpüsü" ilə bağlı, Azərbaycanda Hindistanı və Hindistanda Azərbaycanı təmsil etdiyinə görə, fəxri diplom ilə təltif olunub. Daha sonra isə 2017-ci ildə Azərbaycandakı Hindistan Səfirliyi tərəfindən Azərbaycanda "Yoqa" üzrə səfir seçilib və "Beynalxalq Yoqa Günlərində" fəal iştirakçı olub.
İsa bəy Hacınski
Ailəsi
Bolşevik hökuməti Azərbaycanı işğal etdikdən sonra oğlanları Sadiq, Əhməd və Əli bəy Fransaya qaçırlar, qızı Zibeydə ilə həyat yoldaşı Xeyransa xanım isə heç yerə getməyib Bakıda qalırlar və sonralar buna çox peşman olurlar. Təmtəraqlı imarətlərindən 24 saat ərzində qovulan qadınlar Mərdəkandakı bağ evlərində də rahat yaşaya bilmirlər. Bir həftədən sonra həmin evdən də qovulan ana-balaya qohumlarından heç kəs yardım etmək istəmir. Yalnız Xeyransa xanımın yaxın qohumlarından biri onları küçədə qalmaqdan xilas edir və 1 otaqlı mənzildə milyonçu Hacinskinin qızına və həyat yoldaşına sığınacaq verir.
150px|Sadıq bəy Hacınski|thumb
Azra Akın
Azra Akın — 2002 Türkiyə gözəli seçilmiş və sonra Miss World Dünya Gözəllik Müsabiqəsində dünya gözəli seçilmiş maneken
, model ve aktrisa. Hollandiyada balet, rəsm və musiqi kimi sənət sahələrində təhsil almışdır.
Küləklər şəhəri (film, 1967)
Məzmun
Bakı şəhərinin inqilabi ənənələri filmdə öz əksini tapmışdır.
Kabus
thumbnail|Kabusun kölgə vasitəsi ilə təsviri Kabus — ənənəvi təmsillərdə özünü real həyatda görünən və ya başqa bir şəklində (həm görünməz və qeyri-maddi həmçinin də real müşahidələr nəticəsində özünü bildirən) təqdim edən ruh və ya vəfat etmiş şəxsin ruhu. Vəfat etmış insanın ruhu ilə əlqə yaratmaq cəhdlərinə spiritik seans, və ya daha dəqiq nekromantiya deyilir.
Kabuslara inanc insanlar arasında geniş yayılmışdır, və bir çox xalqların mədəniyyətlərində öz yerini tutur. Həmçinin, bir çox dinlərdə ölü insanlaırn ruhlarının sakit olması üçün xüsusi mərasimlər və dəfn ənənələri keçirilir. Kabusları əsasən insanlara aid etsələr də, heyvanlar, gamilət, təyyarələr, və hətta ordu və şəhərlərin kabusları haqqında inanc və əfsanələr var.
Müasir elm qeyri-təbii hadisələri tanımır, və ənənəvi kabusların mövcudluğunu inkar edir. Xüsusi hallarda spesifik hadisələri, bir və ya digər təbii səbəblərdən yaranmaq ilə izah edillər: hallüsinasiyalar, illüziyalar, mirajlar, fotoplyonka deffekti və buna bənzər qüsurlar, mistifikasiyalar və əfsanələrə inancla.
Riqa quberniyası
Riqa quberniyası — I Pyotrun fərmanı ilə Smolensk quberniyasının hissəsi və Rus ordusu tərəfindən alınmış Liflandiya hersoqluğunun (İsveç Livoniyası) torpaqlarından yaradılmış Rusiya imperiyasıının inzibati ərazi vahidi. Müasir Latviya və Estoniya ərazilərində yerləşirdi.
Laval (Mayen)
Laval — Fransanın qərbində şəhər və kommuna, Mayen departamentinin prefekturası.
Novolak
Novolak (keçmiş adı: Banay-aux, Бони-Эвла ) — Dağıstan Respublikası, Novolak rayonu ərazisində yerləşən kənd. İnzibati cəhətdən Novolak rayonunun və Novolak kənd sovetliyinin mərkəzidir. Novolak kənd inzibati vavidliyinin yeganə yaşayış məntəqəsidir.
Coğrafiya
Kənd Xasayurtdan 16 km cənub-qərbdə,yarıq-su çayının sol sahilində, Çapayevo kəndinin qarşı tərəfində yerləşir.
Laval (Mayen)
Coğrafiya
Şəhər Mayen çayının sahillərində, Bretan, Normandiya və Anju tarixi ərazilərinin qovşağında yerləşir. Ərazi sahəsi 54 km².
Laval, Fransız sənətçi Anri Russo və yazıçı Alfred Jarrinin məmləkətidir.
Novolak
Tarixi
22 noyabr 1928-ci il Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasının Mərkəzi İcraiyə Komitəsinin 4-cü isesiyasında respublikanın yeni rayonlaşdırma layihəsi hazırlanır. Bunun əsasında rayonların və bölgələrin bölünməsi, 26 kanton və 2 subkontonun yaradılması barədə qərar qəbul edilir. Xasavyurt kantonu 1921-ci ildə Terek bölgəsindən Dağıstan Muxtar Sovet Sosialist Respublikasına verilmiş keçmiş Xasavyurt dairəsi ərazisinin bir hissəsində təşkil olunmuşdur. Yeni bölgələşməyə əsasən, kanton 18 kənd icmasından ibarət idi. Bura o cümlədən Banayaul, Banayyurt, Bezen 1, Bezen 2, Visi-İrza, Qencik-Erze daxil olurdu.
23 fevral 1944-cü ildə çeçenlərin deportasiyası zamanı köğçürülmüş əhalinin yerinə bura Lak rayonuna daxil olan Turçi, Burtni, Varay, Kurxi, Uri, Keqarçi, Xalaki, Kamaşa, Quymi, Xuti, Şahuva, Baqilka, Kuma, Kundı, Kumar kəndlərindən əhali köçürülür.
Hal-hazırda lakların Novolak rayonundan, Mahaçqaladan şimala köçürülməsi və Auxov rayonunun bərpası üçün bir layihə hazırlanır.
5 sentyabr 1999-cu ildə Dağıstan əməliyyatı zamanı kənd Şamil Basayev və [[Əmir Xəttab]ın döyüşçüləri tərəfindən ələ keçirilir. 14 sentyabr 1999-cu ildə isə ağır və qanlı keçən döyüşlərdən sonra isə federal qüvvələr çeçen mücahidlərini kənddən çıxara bilir. Döyüşlər nəticəsində kənd tamamən dağılır.
Əhalisi
2002-ci il siyahıya alınmaya görə əhalinin milli tərkibi.: çeçenlər — 33 %, laklar — 64 % 2010-cu il Ümumrusiya siyahıya alınmasının məlumatlarına görə kəndin milli tərkibi haqqında aşağıdakı məlumatlar verilmişdir :
Phytoseius meyerae
— fəsiləsinin   cinsinə aid heyvan növü.
Uda körfəzi
Uda körfəzi — Oxot dənizində, Xabarovsk diyarı sahillərində yerləşən körfəz. Sahil xətdinin uzunluğu 100 km, uzunluğu 100 km, eni 83 km, maksimal dərinliyi 36 metr təşkil edir. Qabarmalar günlük xarakter daşıyır. Oktyabrdan iyuna kimi buzla örtülü olur. Körfəzə Uda çayı çayı tökülür. Sahilində Çukiman limanı yerləşir.
Mənbə
Удская губа на Яндекс-картах
Sokotra adası
Sokotra adası (سقطرى) — Hind okeanının şimal-qərbində yerləşir. Ada Sokotra arxipelaqının ən böyük adasıdır. İnzibati cəhətdən isə eyni adlı muxafazeyə daxildir. Adanın əsas şəhəri Habeydodur. 2004-ci il məlumatına görə adada 42 442 nəfər yaşayır.
Coğrafiyası
Ada Ədən körfəzinin şərq girəcəyində. Afrika buynuzu yarımadasından 250 km şərqdə, Ərəbistan yarımadasından 350 km cənubda yerləşir. Uzunluğu 133 km, eni 42 km, sahəsi 3625 km² təşkil edir.
Maksimal hündürlüyü 1505 metrdir.
İqlimi
İqlimi tropik səhra və yarımsəhradır. Yağıntı əsasən adanın mərkəzi hussəsinə düşür. Yağışlar qış ayları düşür. Mussonlar dönəmində güçlü küləklər və hündür dalğalar tipikdir.
Tarixi
1880-ci ildə adaya ilk dəfə İsaak Valfuronun başçılığı ilə Britaniya ekspedisiyası göndərilir. Adada cəmi 48 gün olan ekspedisiya 200-dən çox elmə məlum olmayan bitki aşkarlayır. Bu səbəbdən botanik baxımından ada "Hind okeanının Qalapaqosu" adını qazanır.
Təbiəti
thumb|left|Dracaena cinnabari Ada endemik flora və faunası ilə zəngindir. Bu səbəbdən ada 2003-cü ildə arxipelaqın digər adaları ilə birlikdə qorunur.
Əhali və iqtisadiyyat
Ada ərazisində yaşayan əhalinin böyük qismini çobanlar, torpaq sahibləri və balıqçılar təşkil edir. Maldarlığın əsasını qoyunçuluq və davarçılıq təşkil edir.
Severtsov ungerniyası
—  aləminin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid bitki növü.
Hüseyn Səhhaf
Hüseyn Səhhaf 1906-cı ildə Təbriz şəhərində anadan olub. Şair Mirzə Şərif adlı bir mollanın qədim üsulla məktəbində təhsil almışdır. Atası yoxsul həyat şəraiti ağır olduğu üçün Səhhaf oxumaqla bərabər, cildçi yanında şagirdlik etmiş və bu işi özünə sənət seçərək cildçilikləməşğul olmuşdur. Məhz buna görə də o, “Səhhaf” təxəllüsünü qəbul edərək şeirlərini bu ad altında yazmışdır. Səhhaf 12 yaşından başlayaraq zamanın təqazasına münasib nohələr, həcvlərlə bərabər, komik və satirik əsərlər də yazmışdır. Əksəriyyəti ana dilində olmaqla şairin 40 min beytə yaxın şeiri vardır. Şairin “Səhənd”, “Azərbaycan”, “Vətən yolunda” və digər Təbriz, Tehran qəzetlərində çıxış etmişdir. Hüseyn Səhhafın “Vətən qurbanıyıq”, “Ayrılmaz”, “İşıqlandır dünyanı”, “Şirlər məskəni” kimi şeirləri maraqla oxunmuş və bugün də oxunmaqdadır. Şairin şeirlərdən başqa qəzəlləri də vardır. Hüseyn Səhhaf şeirlərində vənlə bağlı, fəsillə bağlı və xalqına olan sevgisini qələmə almışdır. Hüseyn Səhhaf cildçi olmaqla birlikdə şairliyi ilə də xalq tərəfindən çox sevilmişdir. Hüseyn Səhhaf komik və satirik əsərlərin xüsusi istedadla yazmışdır. O, dili sadə, təbii, rəvan və ifadələri aydın bir şair idi. Hüseyn Səhhafın vəfatı Azərbaycan xalqını dərindən kədərləndirdi.
5-ci mexanikləşdirilmiş korpus
5-ci mexanikləşdirilmiş korpus — 8 sentyabr 1942-ci ildə 22-ci tank korpusunun əsasında formlaşmışdır. 12 sentyabr 1944-cü ildə Ali Baş Komandanlığının  № 0306 sərəncamına əsasən 5-ci mexanikləşdirilmiş korpus 9-cu 9-cu mexanikləşdirilmiş qvardiya korpusuna çevrilmişdir.
Korpusun tərkibi
Korpusdaxili hissələr:
Azerithonica hyrcanica
Azerithonica hyrcanica — növ Çala hörümçəkləri fəsiləsinə, Azerithonica cinsinə aiddir. Azərbaycanın endemik canlısıdır.
Məlumat
Kiçik ölçüyə malik hörümçəkdir. Erkəklərin ölçüsü 4,5 mm, dişilərdə isə 4,6 mm olur. Baş-gövdə nahiyəsinin uzunluğu erkəklərdə 2,38 mm, dişilərdə isə 2,2 mm təşkil edir. Eni isə erkəklərdə 1,95 mm, dişilərdə isə 1,7 mm-dir. Sinəsi sarıdır və boz naxışı vardır. Azerithonica hyrcanica növü ilk dəfə 2005-ci ildə Arаxnоlоq Elçin Hüseynov (Elchin F. Guseinov, Zoologiya İnstitutu AMEA, Bakı, Azərbaycan), Yuri М. Marusik (Институт биологических проблем Севера ДВО РАН, Maqadan, Rusiya) və Seppo Kоpоnеn (Seppo Koponen, Zoological Museum, University of Turku, Turku, Finlandiya) tərəflərindən,  və  növləri ilə birlikdə aşkarlanmışdır. Azerithonica hyrcanica növü Azerithonica cinsinə daxil edilmişdir. A. hyrcanica adı hörümçəyin aşkarlandığı Hirkan meşəsinin adından götürülmüşdür.
Mikania aromatica
Mikania aromatica Mikania aromatica
— fəsiləsinin  cinsinə aid biki növü.
General Motors
General Motors — 1908-ci ildə ABŞ-də yaradilib. Rəsmi adı General Motors Corporation olan bu şirkətin əsası Uliyam Dyurant tərəfindən qoyulmuşdur. Uliyam Dyurant həmin vaxt artıq Buick şirkətinin sahibi idi. İlk vaxtlar şirkətin binası Flint şəhərində olsa da daha sonra sənaye mərkəzi olan Detroyt şəhərinə köçürülmüşdür, elə həmin il 1897-ci ildə yaradılan Oldsmobile şirkəti satın alınmışdır. 1909-cu ildə Dyurant Cadillac, Elmore, Oakland şirkətlərini də GM tərkibinə daxil edərək şirkəti daha da gücləndirdi. 1910-cu ildə Dyurant böyük miqdarda borclar və satışların az olma səbəbindən bankirlərin etibarını itirdi. Bir neçə il sonra "Dyurant Chevrolet Motor car" şirkətinin əsasını qoyur və həmin şirkət vasitəsi ilə gizli olaraq General Motorsun səhmlərini satın alır. 1920-ci ildə şirkətin başına keçən Alfred Sloyen General Motors şirkətini dünyanın ən böyük sənaye şirkəti etdi. 1931-ci ildən 2008-ə qədər dünyanın ən böyük avtomobil istehsalçısı olub.
Azərbaycan Respublikasının İnsan hüquqları üzrə müvəkkili
5 mart 2002-ci ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti «Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkili (Ombudsman) haqqında» Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya Qanununun tətbiq edilməsi haqqında Fərman imzalamışdır.
Ombudsman təsisatının yaradılması ilə bağlı qanunvericilikdə öz əksini tapmış bu yeniliklər 2002-ci il avqustun 24-də keçirilən ümumxalq səsverməsi (referendum) yolu ilə edilmiş dəyişikliklər nəticəsində ölkə Konstitusiyasında təsbit edildi.
Ombudsman
Ombudsmanın seçilməsindən üç ay sonra, 2002-ci il oktyabrın 28-də artıq Ombudsman Aparatında ərizəçilərin qəbuluna və şikayətlərin araşdırılmasına başlanılmışdır.
Leeve adası
Leeve adası (, ‘Ostrov Leeve’ \'os-trov 'le-e-ve\) — Cənubi Şetland adalarının Robert adasının şimal-qərbində yerləşən, Onoqur adaları arxipelaqında yerləşən adasıdır. Ada buzlaqlardan azaddır. Adanın uzunluğu 200 m, eni 80 metrdir. Redina adasından 100 m məsafədə yerləşmişdir.
Ada Bolqarıstanın Rila dağından axan Leeve çayının adını daşıyır.
Yerləşməsi
Ada Şipot burnundan 640 m cənub-qərbdə, Misnomer burnundan 1.46 km şimalda yerləşmişdir. Britaniya xəritəsinə 1968-ci ildə daxil edilmişdir.
Qızıl antilop (cizgi filmi, 1954)
Qızıl antilop -  1954-cü ildə hind nağılının motivləri əsasında çəkilmiş sovet cizgi filmi.
Kurmancan Datka
Kurmancan Datka (1811-1907) - qırğız qəhrəmanı, böyük türk anası.
Həyatı
Datka bir ünvan olub, hökmdar, general, idarəçi kimi mənalarda istifadə olunur. Kurmancan Datka isə göstərdiyi şücaətlər nəticəsində bu ünvana iki dəfə layiq görülüb. Bu hadisə sadəcə Orta Asyada deyil, bütün türk və islam aləmində görünməmiş bir hadisə idi.
Rusiya 1700-cü illərdən etibarən islam dini əleyhinə fəaliyyətə keçdi. 1742-ci ildə qəbul edilən qərara əsasən məscidlər ancaq rusların və yeni vaftiz edilənlərin yaşadıqları yerlərdə tikilə bilərdi. Bu qərardan sonra Kazanda 536 məscid bağlandı. Bundan əvvəl ruslar 1552-ci ildə Kazanı, 1556-cı ildə Həştərxanı, 1604-cü ildə Tomsku, 1716-cı ildə Omsku, 1830-cu ildə Akmolanı, 1854-cü ildə Almaatanı, 1850-1876-cı illərdə Buxara xanlığını, 1877-1886-cı illərdə Hivə xanlığını və eyni ildə Kurmanca Datkanın vətəni olan Xokand xanlığını işğal etmişdilər.
Ruslar Hokand xanlığını işgal etsələr də, Fərqanə hövzəsində hakimiyyəti tam ələ ala bilməmişdilər. Xanlığın süqutundan sonra da zaman-zaman toqquşmalar baş verirdi. Xanlığın tam süqutundan sonra Altay vadisində hərbi idarəçilik Altay hökmdarı Alimbekin xanımı Kurmancana tapşırıldı. Qızğızların Qulçin nəslindən olan və xarici siyasəti çox yaxşı bilən, hərbi idarəçik qabliyyəti çox yüksək olan Kurmancan Datka "Altay şahzadəsi" ünvanı aldı və 1876-cı ildə Altaya istiqlaliyyət qazandırdı.
25 aprel 1876-cı ildə Mixail Skobelev Oşda Altay vadisinə qarşı hərbi əməliyyata başladı. Kurmancanın oğlu Abdulla bəy idarəçiliyi ələ aldı. Satqınlıq nəticəsində Kurmancan Datka əsir alındı və Skobelevin hüzuruna aparıldı. Skobelev Kurmancan Datkanı xüsusi ehtiramla qarşıladı, onu qarşısında baş əyərək salamladı. Kurmancan isə Skobelevin qarşısında qəhrəmanlara xas olan əzmlə başını dik tutaraq dayandı. Mixail Skobelev ondan qarşıdurmaların dayandırılmasını xahiş etdi. Kurmancan bundan sonra vadinin daxili işlərinin müstəqil olması şərti ilə qarşıdurmaları dayandıracağına söz verdi. Rus generalı bu şərtlə razılaşdı. Bundan sonra Altay vadisinin şahzadəsi Kurmancan Datka düz 31 il - yəni vəfat etdiyi 1907-ci ilə qədər qırğızlqarı idarə etdi, onların rifah içində yaşamaları üçün əlindən gəlini əsirgəmədi.
Beləliklə, ruslar Kamçıbeki şəhərin mərkəzində böyük bir xalq kütləsinin önündə edam etməyə hazırlaşdıqları bir vaxtda Kurmancan Datka atına minib meydana gəlir və sonuncu dəfə oğluna baxır. Bu vaxt ana ilə oğulun baxışları toqquşur və Kamçıbek göz yaşlarını saxlaya bilmir. Bu hadisə Kurmancan Datkanın ürəyini parçalasa da o oğluna belə deyir: "Oğul, mətin ol. Mətanətini itirmə. Sən şəhid olursan. Bu rütbə hər kəsə nəsib olmur. Unutma ki, əcdadalarımızın heç biri isti yataqlarında öz əcəlləri ilə ölməmişlər". Sonra atını çaparaq oradan uzaqlaşır.
Rus nərəsi
—  aləminin  tipinin  sinfinin  dəstəsinin  fəsiləsinin  cinsinə aid heyvan növü.
Xəzər dənizində nərə üç müstəqil populyasiya əmələ gətirir: a) Şimali Xəzər və ya Volqa; b) İran; v) Kür nərəsi. Onlar bir-birindən xarici görünüşünə, həyat tərzinə və bir çox bioloji xüsusiyyətlərinə görə fərqlənir. Kür nərəsi Volqa nərəsinə nisbətən iri olub, bədəni boz rəngdədir. Volqa nərəsinin bədəni sarımtıl rəngdədir. Xəzərin Azərbaycan sektorunda əsasən Kür nərəsinə təsadüf edilir. Kür nərəsi əsasən Cənubi Xəzərdə Orta Xəzərdə və az miqdarda Şimali Xəzərdə təsadüf olunur. İran nərəsi əsasən Xəzərin cənub-şərq hissəsində yaşayır. Azərbaycan sularında az təsadüf edilir. Bu balığın kürüsü yüksək qiymətləndirilir. Beynəlxalq bazarda bölgə kürüsündən sonra nərə kürüsü ikinci yerdə durur. Nərə əsasən dib həyatı keçirir. Xəzər dənizində Kür nərəsi əsasən 50 m-ə qədər dərinliklərdə yayılıb, qışda və payızda Cənubi Xəzərin qismən isti sularına üstünlük verir. Burada temperatur 10-20 °C olur. Nərələr də keçici balıqlardır. Kür çayında dünyaya gələn balıq körpələri dənizə keçərək orada yaşayır və böyüyür. Cinsi yetişkənlıyə çatdıqda isə çoxalmaq üçün çaylara, əsasən Kür çayına keçir. Nərələrin Kür çayına keçməsi bütün il boyu müşahidə edilir, lakin kütləvi şəkildə keçid yaz-yay aylarına təsadüf edir. Kürü tökməyə hazırlaşan yetkinlik dövrünə çatmış balıqların uzunluğu 105-224 sm, kütləsi 9-73 kq, yaş həddi 8-48 arasında olur. Hər bir dişi balıq 84 mindən 837 min ədədə qədər kürü verir. Digər nərə növlərinə nisbətən böyüməsi zəif templə gedir. Qiymətli vətəgə balığı olan nərə, Azərbaycanda nərəkimilərin ovunda əsas yerlərdən birini tutur və ümumi ovun üçdə bir hissəsini təşkil edir. Kür çayının axını tənzim olunduqdan sonra başqa keçici balıqlar kimi nərə ehtiyatı, əsasən, süni yolla balıqartırma zavodlarında bərpa olunur. Son illərdə dənizdə intensiv ovlandıqları üçün ehtiyatı xeyli azalıb. Hazırda süni yolla çoxaldılma miqyasını genişləndirmək məqsədilə ciddi tədbirlər həyata keçirilməkdədir.
Rotterdamlı Erazm
Rotterdamlı Erazm (Desiderius Erasmus Roterodamus; ) — ilahiyyatçı, alim və yazar. Erasmus Renessans dövrünün böyük nümayəndələrindən hesab olunur. Avropa İntibahının böyük ustası və klassik ədəbiyyat tədqiqatçısı, humanist alim və ilahiyyatçı.
Həyatı
thumb|left|alt=Enchiridion militis Christiani (1503).|Enchiridion militis Christiani (1503). Bugünkü orta təhsili əvəz edən təhsil aldıqdan sonra Auqustin təriqətinə girərək rahib oldu. Ancaq heç bir zaman ənənəvi mənada bir rahib olaraq fəaliyyət göstərmədi; həyatını daha çox elmə həsr etmək istədiyinə görə, dini qurumlardan "cübbə geyməmək" icazəsini aldı. Paris Universitetinə daxil oldu. 1499-cu ildə İngiltərə yə gedərək, John Colet, Thomas More (Morus) kimi alimlərlə tanış oldu və bu dostluqlar nəticəsində dünyagörüşü daha da genişləndi.
Papalığın düşüncələr üzərində qurduğu hegemoniyaya qarşı çıxaraq, əsl Xristianlıq ruhunu antik çağın təbiiliyində axtarırdı. İncəsənətin və elmlərin yayılmasının, Avropanın ortaq bir incəsənət və elm mərkəzində birləşməsini, humanizmin birinci şərti sayırdı. Orijinal əsərləriylə və tərcümələriylə antik çağ düşüncəsinin Avropada yayılmasına çox böyük töhfələr verdi. Martin Lüterin islahatları başlandığı zaman, kilsənin yenilənməsi görüşündə iştirak etməsinə baxmayaraq, Xristian dünyasının parçalanmasına şiddətlə qarşı çıxdı.
1536-cı ildə Baseldə öldüyü zaman Avropanın düşüncə həyatında papaların belə ziyarətinə gəldikləri bir adam olacaq qədər nüfuza malik idi.
“Dəliliyə tərif” (orijinal adı: “Morias enkomion seu Laus stultitiae”), Erasmusun canlılığını, etibarlılığını və cazibədarlığını bu günə qədər dəyişmədən qoruya bilmiş yeganə əsəridir. Bu kiçik kitabın qaralamasını 1509-ci ilin yazında, İtaliyadan İngiltərəyə etdiyi səfər əsnasında yazan Erasmus, yazma işini İngiltərədə, dostu Tomas Morun evinə gəldikdən qısa bir müddət sonra reallaşdırdı; kitabı da Tomas Mora həsr etdi. Əsərini bir neçə gün kimi qısa müddətdə tamamlayan Erasmus, bu zaman heç bir kitabdan istifadə etməmişdir. Yumor növündə olan əsərdə iki əsas fikir hakimdir. Bunlardan birinə görə əsl müdriklik, dəlilikdir. O biri fikrə görə isə özünü müdrik sanmaq, əsl dəlilikdir. İnsana yer üzündə yaşamaq gücü qazandıran şey, əsl müdrik olmaq xüsusiyyətinə malik dəliliyin özüdür. Kitabda dəlilik (stultitia), öz özünü tərifləyir; bu əsnada uşaqlıqda və yaşlılıqda, eşqdə, evlilikdə və dostluqda, siyasətdə və döyüşdə, yazıda və elmdə dəliliyə hər zaman necə hakim olduğu göstərilir. “Dəliliyi danışdırma” adı altında Erasmus, çağının kilsəsinə və o kilsənin mənsublarına ən mərhəmətsiz tənqidləri yönəldir. Bu xüsusiyyətinə görə "Dəliliyə Tərif" əsəri illər boyunca fanatizmə qarşı qələmə alınmış ən mükəmməl şah əsərlərdən biri olmuşdur. Əsərin qələmə alınmasından sonrakı əsrlərdə -haqlı olaraq- düşüncə səviyyəsindəki fanatizmin hər cürünə yönələn tənqid deyə şərh edilmişdir, bu bəlkə də əsərin bu günə qədər dəyərini qorumağının əsas səbəbidir.
Alimin həyatı haqqında yazılmış ən maraqlı kitab isə Stefan Zveiq tərəfindən qələmə alınmış “Rotterdamlı Erasmus — Zəfəri və Faciəsi” adlı əsərdir.
Adı tarixdə 100 ən çox öyrənilmiş şəxsiyyətlər siyahısına daxil edilib.
Yuxarı Irnışki (Arxangel)
Yuxarı Irnışki — Başqırdıstan Respublikası nın Arxangel rayonu nda yerləşən kənd. Kənd Abzan kənd şurası nın tərkibindədir.
Coğrafi yerləşməsi
Məsafələr:
Milli tərkibi
2002-ci ildə keçirilən Ümumrusiya əhalinin siyahıya alınmasına əsasən kəndidə ruslar (57%), başqırdlar (37%) üstünlük təşkil edir.
Əbülfət İslam
Əbülfət İslam (Mahmudov Əbülfət Məhəmməd oğlu) — Publisist, şair, yazıçı.